Phalaenopsis sp. orkidelerinin mikroçoğaltımı
Micropropagation of Phalaenopsis orchids
Yazar: EMRE ÖZDEN
Danışman: PROF. DR. ATALAY SÖKMEN
Konya Gıda ve Tarım Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitkisel Üretim ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Bu tez çalışmasında, Phanaelopsis sp. bitkisi tohumlarının in vitro çimlenmesi üzerine temel besi ortamları ve giberellik asit ile sitokininler grubunda yer alan bazı büyüme düzenleyicilerinin etkisi tek grup öntest- sontest modeli ile araştırılıp sonrasında in vitroda oluşturulan fidelerden farklı eksplantlar alınarak doğrudan organogenez ile bu bitkilerin in vitro çoğaltımı amaçlanmıştır. Knudson C, Lindemann, Orchimax, aktif kömürlü Orchimax ve Murashige & Skoog besi ortamları ile 6-BA, Kinetin, AHS, TDZ, 2-IP ve GA3 bitki düzenleyicilerinin çimlendirme üzerine etkisi tespit edilmiştir. Çimlenen fidelerden alınan eksplantlar daha sonrasında doğrudan organogenez ile üretilerek en uygun doku parçası ve bitki büyüme düzenleyicisi bulunmuştur. Bunun sonucunda en kısa sürede çimlenmeyi (gün) aktif kömürlü Ochimax temel besi ortamının (OM+) verdiği görülmektedir. Kullanılan bitki büyüme düzenleyicileri içerisinden artan TDZ derişimi ile çimlenme yüzdesi arasında negatif ilişki gözlenmiştir. TDZ hariç diğer bitki büyüme düzenleyicilerinin derişime bağlı pozitif bir korelasyonu olmakla birlikte çimlenme üzerinde kontrole göre istatistiksel bir fark bulunmamıştır. Doğrudan organogenez çalışmalarında en verimli besi ortamının 5.0 ppm 6-BA ile desteklenmiş ortam olduğu görülmüştür. TDZ içeren ortamlardan düşük verim elde edilmiştir. Özellikle 1.0 ppm TDZ'nin kontrol grubuna göre de daha düşük verim sağladığı gözlenmiştir. Kök uzaması bakımından tüm sitokininler ve derişimleri kontrole göre olumlu etki göstermiştir. Ancak bu büyüme düzenleyicilerinin kendi aralarındaki fark istatistiksel açıdan önemli bulunmamıştır.

Abstract:
In this study, the effects of basic nutrient media and some growth regulators in the group of gibberellic acid and cytokinins on in vitro germination of plant seeds were investigated with a single group pretest-posttest model. The effects of Knudson C, Lindemann, Orchimax, Orchimax with activated charcoal and Murashige & Skoog media and 6-BA, Kinetin, AHS, TDZ, 2-IP and GA3 plant regulators on germination were determined. The explants taken from the germinating seedlings were then produced by direct organogenesis and the most suitable tissue fragment and plant growth regulator were found. As a result, it is seen that Ochimax basic nutrient medium (OM+) with activated charcoal gives germination in the shortest time (days). A negative correlation was observed between increasing TDZ concentration and germination percentage among the plant growth regulators used. Except for TDZ, other plant growth regulators had a positive correlation depending on the concentration, but there was no statistical difference on germination compared to the control. In direct organogenesis studies, it was observed that the most productive medium was supplemented with 5.0 ppm 6-BA. Low efficiency was obtained from media containing TDZ. Especially, 1.0 ppm TDZ was observed to provide lower efficiency than the control group. In terms of root elongation, all cytokinins and their concentrations showed a positive effect compared to the control. However, the difference between these growth regulators was not statistically significant.