Okul liderliğinin öğretmenlerin örgütsel adalet algıları ve örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeki etkisi: Bir meta-analiz çalışması
The effect of school leadership on teachers' perceptions of organizational justice and organizational citizenship behavior: A meta-analysis study
Yazar: ÖZGE GÜCÜN
Danışman: DOÇ. DR. NAZIM ÇOĞALTAY
Siirt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Meta analizi = Meta analysis ; Okul liderliği = School leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yönetici davranışı = Manegerial behavior ; Örgütsel adalet = Organizational justice ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, okul yöneticilerinin göstermiş oldukları liderlik davranışlarının öğretmenlerin örgütsel adalet ve örgütsel vatandaşlık algıları üzerindeki etkisini meta- analiz yöntemiyle belirlemektir.  Meta-analize dâhil edilecek araştırmaları belirlemek için YÖK Tez Tarama sistemi, ULAKBİM, Dergipark, Google Akademik, EBSCO, SOBİAD, ASOS veri tabanları incelenerek literatür taraması gerçekleştirildi. Geliştirilen tarama stratejisiyle okul liderliği ile örgütsel adalet arasındaki ilişkiye yönelik 44, okul liderliği ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkiye yönelik ise 38 araştırmaya ulaşıldı. Çalışmaya dâhil edilen veriler Excel programına aktarıldıktan sonra Comprehensive Meta-Analysis programında analizler yapıldı. Tüm meta-analizlerde rassal etki modeli temel alındı. Okul liderliğinin örgütsel adalet algıları ve örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeki ortalama etki büyüklüğünde liderlik stilleri, okul kademesi ve yayın türü değişkenleri için moderatör analizi gerçekleştirildi. Elde edilen bulgulara göre okul liderliğinin öğretmenlerin örgütsel adalet algıları üzerinde geniş düzeyde bir etkiye sahip olduğu tespit edildi [r = .58].  Çalışmanın moderatör değişkeni olan liderlik stillerinin örgütsel adalet algısı üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu görüldü. (Qb = 20.02, p<.05)  Öğretim kademesi ve yayın türü moderatörlerinin ise örgütsel adalet algısı üzerindeki istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı gözlendi. Okul liderliğinin öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde ise orta düzeyde bir etkiye sahip olduğunu tespit edildi [r = .37]. Çalışmanın moderatör değişkeni olan liderlik stillerinin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu görüldü. (Qb = 86.76, p<.05)  Öğretim kademesi ve yayın türü moderatörlerinin ise örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı gözlendi.

Abstract:
The main aim of this study was to identify the effect of school managers' leadership behaviours on teachers' organizational justice and organizational citizenship via meta-analysis method. In addition, YÖK Thesis Scanning System in which academic studies in Turkey were archived and ULAKBİM data base, Dergipark, Google Academic, EBSCO, SOBİAD, ASOS data base were analysed and literature search was conducted. Thanks to advanced scanning strategy, 44 researches about the relationship between school leadership and organizational justice and 38 researches about the relationship between school leadership and organizational citizenship behavior were reached. The study was transferred to the Comprehensive Meta-Analysis Pragramme after being transferred to Excel and was analysed. All meta-analyses were based on the random effects model. A moderator analysis was conducted for the variables of leadership styles, education level and publication type with the average effect size on school leadership's perceptions of organizational justice and organizational citizenship behaviors. According to the discovery by the meta-analysis it has been understood that school leadership has a big effect on the teachers' organizational justice perception [r = .58]. Under the influence of leadership behaviour which school manager has showed on organizational justice,  different leadership style has been examined according to the random effect style and the influence gap has been found significant statistically (Qb = 20.02, p<.05). However, it was observed that the moderators of the teaching level and publication type did not have a statistically significant effect on the perception of organizational justice.  According to the discovery by meta-analysis it was understood that  school leadership had a medium-level effect on teachers' organizational citizenship [r = .37]. The effect of leadership styles, which is the moderator variable of the study, on organizational citizenship behavior was found to be statistically significant (Qb =86.76, p<.05). On the other hand, it was seen that the education level and publication type moderators did not have a statistically significant effect on organizational citizenship behavior.