Moğol istilası öncesi Yedisu Bölgesi
The Yedisu Region before Mongol invasion
Yazar: GÜLNAR KARA
Danışman: PROF. DR. ÖZKAN İZGİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Tarih = History
Dizin: Hunlar = Huns ; Sakalar = Sakas ; Tarihi coğrafya = Historical geography ; Türkler = Turks ; Wu-sunlar = Wu-suns ; Yedisu bölgesi = Yedisu region ; Yüeh-chih = Yüeh-chich

Özet:
Yüzyıllar boyunca süre gelen geçmişiyle Yedisu Bölgesi, dünyanın en önemli ve köklü medeniyetlerine ev sahipliği yapmıştır. Milattan önce Saka, Wu-sun, Yüeh-chih ve Batı Hun topluluklarına ev sahipliği yapan Yedisu Bölgesi daha sonra Türk kavimlerinin batıya göçlerinin neticesinde yavaş yavaş Türkleşmeye başlamıştır ve önemli Türk devletlerinin merkezi konumunda olmuştur. Yedisu bölgesinin sınırları değişik dönemlerde farklı algılanmıştır. Hatta, şimdi bile araştırmacılar arasında bu konuda değişik fikirler mevcuttur. Tabi, bölgenin şimdiki ismi de son derece gençtir, XVI. Yüzyılda Kazak Türkleri tarafından verilen bir isimdir. Bölgenin farklı devirlerdeki muhtemel isimleri meselesi çalışmamızda yer alacaktır. Maalesef, Yedisu terimi tarih camiasında biliniyorsa da, bu konuda V.V.Barthold'un `Yedisu Tarihi' çalışması dışında kapsamlı bir araştırma bulunmamaktadır.Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Yedisu bölgesi hakkında tarihî-coğrafyalık bilgiler verilmiştir. Ayrıca bölge hakkında tarihî yazılı kaynaklar, bilimsel araştırmalar tespit edilerek, bunların içinde bölük pörçük yer alan malumatlar ortaya çıkarılmıştır. Birinci bölümde Yedisu Bölgesinin ilk sakinleri, Sakalar, Wu-sunlar, Yüeh-chihler ve Batı Hunları hakkında incelemeler yapılmıştır. Bu konuda tarihi yazılı kaynaklar dışında arkeolojik, etimolojik, kraneolojik araştırmalar da dikkate alınmıştır.İkinci bölümde bölgeye Türk kavimlerinin göç etmesiyle Yedisu bölgesinde vücut bulan Türk devletlerinin hem kendi aralarındaki, hem diğer kültürlerle münasebetleri ele alınmıştır. Ayrıca Yedisu Bölgesinde yaşayan etnik gruplar hakkında incelemelerde bulunulmuştur.Üçüncü bölümde bölgedeki şehirleşme süreci ele alınarak, eski Yedisu şehirlerinin tarihi araştırılmıştır ve mümkün olduğu kadar şimdiki özdeşleştirilmeleri yapılmıştır. Bunun dışında Yedisu bölgesinin kültürel ve dini gelişimi, İpek Yolu ticaret yolunun bölgeye getirdiği değişimleri ele alınmıştır.Anahtar Sözcükler: Yedisu bölgesi, Batı Türkleri, Wu-sunlar, Sakalar, Yedisu şehirleri, Sogdlular, Issıkgöl.

Abstract:
Yedisu region -with its impressive history- is the most important home of deep-rooted civilizations. This region which was the central of many important Turkish states, has hosted Saka, Wu-sun, Yüeh-chich and West Hun communities before Christ and then has been slowly getting Turkish with the effect of migration of Turkish tribes. The borders of Yedisu region has been perceived different in different periods. Still there are many different perceptions on this issue. Actually the name of the region is so young. This name was given by Kazakh Turks. In this thesis, the issue of regions? name in different periods was also discussed. Yedisu name is known by historians widely but unfortunately there is no comprehensive study except ?History of Yedisu? by V.V. Barthold.This thesis consists of three parts. In the introduction part, all necessary information about history and geography of Yedisu region were given. The written resources and academic researches about the region have been revealed. In the first part reviews about the regions first inhabitants have been made. Not only written sources on this subject, but also archaeological, etymologic, craniological resources are taken into account.In the second part, relations between Turkic states which occurred with the migration of Turkish tribes and their relations with other cultures have been described. Also other ethnic groups who live in the region have been searched.In the third part, urbanization process in the region and the histories of old Yedisu cities are discussed. On the other hand the cultural and religious development of Yedisu region and the effects of Silk Road to this process were examined.Key Words: Yedisu region, the Western Turks, the Wu-suns, the Sakas, The Yedisu?s sities, Lake Issıkgol.