Denetim firması ve denetçi rotasyonunun bağımsız denetim kalitesi üzerine etkisi: BIST şirketlerine yönelik bir uygulama
The impact of audit firm and auditor rotation on independent audit quality: An application on companies listed in BIST
Yazar: AYŞE KAYA
Danışman: PROF. DR. TURGUT ÇÜRÜK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bağımsız denetim = Independent audit ; Bağımsız denetim kuruluşları = Independent auditing companies ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Denetim = Control ; Denetim sistemleri = Control systems ; Denetçiler = Controller ; Hisse senetleri = Stocks ; Kalite = Quality ; Rotasyon = Rotation ; İhtiyari tahakkuklar = Discretionary accruals

Özet:
Literatürdeki mevcut teorik tartışmalar ve araştırma bulguları, denetim firması ve denetçi rotasyonunun bağımsız denetim kalitesine etkisiyle ilgili net bir sonuca ulaşılamadığını göstermektedir. Denetim firması ve denetçi rotasyonunun bağımsız denetim kalitesini etkileyip etkilemediğine ilişkin tartışmalar, başta ABD olmak üzere, AB ülkeleri ve gelişmekte olan ülkelerde devam etmektedir. Literatürdeki söz konusu tartışmalara Türkiye örneği esas alınarak katkı sağlamayı amaçlayan bu çalışmada, denetim firması ve denetçi rotasyonunun bağımsız denetim kalitesi üzerine etkisi incelenmiştir. 
Bağımsız değişken olarak "gönüllü/zorunlu denetim firması ve denetçi rotasyonu" ve denetim kalitesi göstergesi olarak "ihtiyari tahakkuklar"ın alındığı bu çalışmada, "denetim firması ve denetçi rotasyonunun bağımsız denetim kalitesi üzerine etkisinin olmadığı" ana hipotezi, Borsa İstanbul'a kayıtlı imalat sanayi şirketlerinin 2002-2019 yıllarını kapsayan 1476 şirket/yıl verisi esas alınarak test edilmiştir. İhtiyari tahakkukların Düzeltilmiş Jones Modeli ile tahmin edildiği bu çalışmada, ana hipotez ve ana hipotezle ilişkili alt hipotezler, "Driscoll-Kraay sabit etkiler tahmincisi" kullanılarak elde edilen çok değişkenli regresyon modeli yardımıyla test edilmiştir. Çok değişkenli analizde ihtiyari tahakkuklar, gönüllü/zorunlu denetim firması ve denetçi rotasyonunu gösteren kukla değişkenler ve kontrol değişkenleri ile regresyona tabi tutulmuştur. 
Araştırma sonuçları, gönüllü denetim firması ile zorunlu denetçi rotasyonunun, denetim kalitesi göstergesi olarak kullanılan ihtiyari tahakkuklar üzerine önemli etkisinin olduğunu göstermektedir. Araştırma sonucu ayrıca, zorunlu denetim firması ve gönüllü denetçi rotasyonunun denetim kalitesi üzerine önemli etkisinin olmadığını göstermiştir.

Anahtar Kelimeler: Denetim firması rotasyonu, denetçi rotasyonu, bağımsız denetim kalitesi, ihtiyari tahakkuklar.

Abstract:
Theoretical arguments and research findings suggest that no clear conclusion has been reached regarding the effect of audit firm and the auditor rotation on quality of independent audit. The discussions about the impact of audit firm and auditor rotation on independent audit quality, continue in the EU countries and developing countries, especially in the USA. This study, which intends to contribute the above arguments on the literature by focusing on Turkish case, assesses the effect of audit firm and auditor rotation on quality of independent audit quality. 
In this study using, "voluntary/mandatory audit firm and auditor" as independent variable and  "discretionary accruals" as proxy for "independent audit quality", the main hypothesis that "there is no effect of audit firm and auditor rotation on independent audit quality", is tested based on 1476 firm/years data comprising manufacturing industry firms listed on the Istanbul Stock Exchange (BIST) for the years 2002-2019. Discretionary accruals are estimated using the Modified Jones Model and the main hypothesis and sub-hypotheses associated with main hypothesis are tested by running multivariate regression model obtained using the "Driscoll-Kraay fixed effects estimator". In the multivariate analysis, discretionary accrulas are regressed with the dummy variables indicating voluntary/mandatory audit firm and auditor rotation and some control variables.
The results of the research revealed that voluntary audit firm and mandatory auditor rotation, have a significant impact on discretionary accruals, used as proxy for independent audit quality in this study. The results also provide strong indication that mandatory audit firm and voluntary auditor rotation, do not have a significant impact on independent audit quality.

Keywords: Audit firm rotation, auditor rotation, independent audit quality, discretionary accruals.