İmajın hissi: Yeni Türkiye sineması ve fenomenoloji
The sense of image: Phenomenology and the new cinema of Turkey
Yazar: AHMET EMİN BÜLBÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞLA KARABAĞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Felsefe = Philosophy ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Beden = Body ; Duyusal deneyimler = Sensory experiences ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Film = Film ; Maddesellik = Materiality ; Merleau-Ponty, Maurice = Merleau-Ponty, Maurice ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema ; İmaj = Image

Özet:
Bu tezde, sinemada bedensel deneyimin önemini vurgulayan film-fenomenoloji geleneğine yaslanılarak, Yeni Türkiye Sineması çok-duyusal ve maddesel bir deneyim sunabilir mi sorusundan hareket edilmiştir. İlk olarak, güncel film-fenomenoloji disiplinindeki temel problemler ortaya konularak, izleyicinin bedeninin merkezî bir konuma sahip olduğu ve dolayısıyla filmsel imajı meydana getiren teknik, fiziksel ve foto-kimyasal süreçlerin ihmal edildiği tespit edilmiştir. Ardından Siegfried Kracauer'in maddesel yaklaşımıyla Maurice Merleau-Ponty'nin varoluşçu fenomenolojisi bir araya getirilerek, yeni bir yöntem olarak maddî film-fenomenoloji önerilmiş ve Masumiyet (Zeki Demirkubuz, 1997), Yumurta (Semih Kaplanoğlu, 2007), Şimdiki Zaman (Belmin Söylemez, 2012), Baskın: Karabasan (Can Evrenol, 2015), Bulantı (Zeki Demirkubuz, 2015) ve Kaygı (Ceylan Özgün Özçelik, 2017) filmleri bu yöntemle incelenmiştir. Analizler sonucu bu çalışmada, imajın bedenle kavuşumuyla ete kemiğe bürünen sinemasal deneyimde koklama, dokunma ve tatma duyularının da bir yeri olduğu gösterilmiştir. Film mecrası hem temsilî boyutta hem de kayıt mekanizmasıyla ürettiği belirtisel imajlar sayesinde algımıza, topyekûn bedenimize ve içinde yaşadığımız dünyaya dokunan, çok-duyusal bir deneyim tesis eder.

Anahtar Sözcükler
film-fenomenoloji, Kracauer, Merleau-Ponty, fiziksel gerçeklik, duyusal deneyim, maddesellik, beden

Abstract:
Drawing on film-phenomenology which underscores the importance of bodily experience in cinema, this thesis departs from the question whether the New Cinema of Turkey offers a multisensory and materialist experience. It firstly discusses major problems in contemporary film-phenomenology, and exposes the fact that while centering on the spectator's body, this theoretical framework overlooks the technical, physical, and photochemical processes embodied by the filmic image. Then, creating a dialogue between Siegfried Kracauer's materialist approach and Maurice Merleau-Ponty's existentialist phenomenology, this thesis proposes materialist film-phenomenology as a new method and examines Masumiyet (Innocence, Zeki Demirkubuz, 1997), Yumurta (Egg, Semih Kaplanoğlu, 2007), Şimdiki Zaman (Present Tense, Belmin Söylemez, 2012), Baskın: Karabasan (Baskin, Can Evrenol, 2015), Bulantı (Nausea, Zeki Demirkubuz, 2015), and Kaygı (Inflame, Ceylan Özgün Özçelik, 2017). The analyses show that, constituted by the conjunction of image and body, the filmic experience comprises the senses of smell, touch, and taste. Owing to both its representational capacity and its indexical images recorded mechanically, the film medium forms a multisensory experience, touching our perception, our whole body, and the world we live in.  

Keywords
film-phenomenology, Kracauer, Merleau-Ponty, physical reality, sensory experience, materiality, body