Dürtü denetimi, duygu ve bilişsel düzenleme mekanizmaları ile kalp hızı değişkenliği arasındaki ilişki
The relationship between impulse control, emotional and cognitive regulation mechanisms and heart rate variability
Yazar: GÜLİZAR ŞENOL
Danışman: PROF. DR. BAŞARAN DEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Affektif semptomlar = Affective symptoms ; Biliş = Cognition ; Duygu = Emotion ; Dürtü kontrol bozukluğu = Impulse control disorders ; Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Kalp hızı = Heart rate ; Sınırda kişilik bozukluğu = Borderline personality disorder

Özet:
Amaç: Kalbin uyum yeteneğinin bir göstergesi olan kalp hızı değişkenliği (KHD), dürtü denetimi, duygu düzenleme ve bilişsel işlevler ile ilişkili olabileceğine dair literatürde çeşitli bulgular bulunmaktadır. Bu çalışmada duygu düzenleme güçlüğünün temel özelliklerinden biri olduğu sınır kişilik bozukluğunda; istirahat halinde ve duygusal yaşantılar doğuran uyaranlar eşliğinde KHD'nin sağlıklı kişilerle karşılaştırılması, tüm grupta KHD parametrelerinin dürtüsellik alt boyutları, duygu düzenleme güçlükleri ve nörobilişsel işlevlerle ilişkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Temmuz 2015 - Aralık 2016 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Psikiyatri Polikliniği'ne başvurmuş, araştırma ölçütlerine uygun, sınır kişilik bozukluğu tanısı konulmuş olan 21 kadın katılımcı, araştırma grubu olarak; psikiyatrik hastalığı olmayan 20 kadın katılımcı, sağlıklı kontrol grubu olarak araştırmaya alınmıştır. Tüm katılımcılara DSM-IV Eksen I Bozuklukları için Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID-I) ve Minnesota Dürtü Kontrol Bozukluğu Görüşme Ölçeği uygulanmış, katılımcılardan Sosyodemografik Bilgi Formu, Borderline Kişilik Envanteri, Barratt Dürtüsellik Ölçeği-11(BDÖ), UPPS Dürtüsel Davranış Ölçeği ve Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği (DDGÖ) doldurmaları istenmiştir. Nörobilişsel işlevleri değerlendirmek amacıyla tüm gruba, İz Sürme Testi (İST), Wisconsin Kart Eşleme Testi (WKET), Sözel Akıcılık Testi, Stroop Testi TABG formu ve Sürekli Performans Testi (SPT) uygulanmıştır. Tüm katılımcıların, istirahat halinde ve duygusal yaşantıları uyaran video bölümleri izletilirken holter kayıtları alınmış, KHD parametreleri hesaplanmıştır. Videoların izlenmesinden sonra katılımcılardan duygu ifadelerini belirlemek amacıyla Görsel Analog Ölçeği doldurmaları istenmiştir. İstatistiksel analizler, IBM SPSS Statistics Version 23.0 paket programında yapılmıştır. Anlamlılık düzeyi P<0.05 olarak alınmıştır.
Bulgular: Hasta grubu ve kontrol grubu katılımcıları arasında istirahat halinde kaydedilen ve nötr/öfke/üzüntü/korku duygularını uyaran videoları izlerken kaydedilen KHD parametreleri (VLF, LF, HF, LF/HF, SDNN, RMSSD, PNN %50) bakımından anlamlı farklılık bulunmamıştır. Tüm katılımcıların istirahat halindeki KHD parametreleri (HF, RMSSD, PNN %50) ile DDGÖ, BDÖ ve UPPS toplam puan ve alt ölçek puanları ve nörobilişsel test sonuçları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Dürtüsellik ve duygu düzenleme ile ilgili ölçeklerde ve bilişsel işlevlerde gruplar arası farklılıklar saptanmıştır.
Sonuç: Sınır kişilik bozukluğunda kalp hızı değişkenliğinin istirahat halinde ve duygusal uyaranların varlığında sağlıklı kişilerde olduğundan farklı olmadığı; KHD'nin dürtü denetimi, duygu düzenleme becerileri ve bilişsel işlevlerle ilişkili olmadığı saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Sınır kişilik bozukluğu, kalp hızı değişkenliği, dürtüsellik, duygu düzenleme

Abstract:
Objectives: A number of findings in the literature imply that there is an association of heart rate variability (HRV) and impulse control, emotional regulation and cognitive mechanisms. The aim of this study was to compare the patients with borderline personality disorder and healty subjects in terms of HRV, impulsivity ratings, affect regulation difficulties and neurocognitive performances.
Method: Twenty-one female patients with the diagnosis of borderline personality disorder and twenty healthy women were enrolled in this study. All participants were assessed by means of a structured clinical interview for DSM-IV Axis I Disorders (SCID-I) and the Minnesota Impulse Control Disorder Interview Scale. The participants were required to fill out sociodemographic information form, borderline personality inventory, Barratt Impulsivity Scale-11 (BIS), UPPS Impulsive Behavior Scale (UPPS), Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS). In order to evaluate the neurocognitive functions, Trial Making Test (TMT), Wisconsin Card Sorting Test (WCST), Verbal Fluency Test, Stroop Test TABG Form and Continuous Performance Test (SPT) were applied. Holter records were taken and HRV parameters were calculated while the participants watched emotional experience stimulating video footages at rest. After having watched the videos, the participants were asked to fill in the Visual Analogue Scale to determine their affects. Statistical analyses were performed in IBM SPSS Statistics Version 23.0 package program. The significance level was taken as p <0.05.
Results: There was no significant difference in terms of HRV parameters (VLF, LF, HF, LF / HF, SDNN, RMSSD, PNN 50 %), both in resting condition and in affective stimulated conditions between the groups. A number of differences in terms of impulse control, affect regulation and neurocognitive skills have been determined. However we did not find any meaningful correlation between HRV and other regulatory markers.
Conclusion: Contrary to our hypothesis, in this study, HRV, as a marker of adaptability of the heart, is not found to be different between the borderline personality disorder patients and healthy subject. Furthermore, it has been determined that HRV is not related to impulse control, affect regulation and cognitive functions.
Keywords: Borderline personality disorder, heart rate variability, impulsivity, emotion regulation