Kültürel zeka ve davranışsal niyet arasındaki ilişkide algılanan değer ve turist deneyiminin aracı rolü
The mediating role of the perceived value and tourist experience in the relationship between cultural intelligence and behavioral intention
Yazar: AHMET ASLAN
Danışman: PROF. DR. ORHAN AKOVA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Turistler farklı kültürlerden insanlarla etkileşime geçerken kültürel farklılıkların olumsuz etkilerini azaltmak için kültürel zeka becerileri ve farkındalığı uygulamaya çalışmaktadır. Kültürel zeka, bireylerin kültürler arasındaki farklılıkları etkin bir şekilde yönetmesini sağlayan bir beceri olarak tanımlanmıştır, yani yüksek kültürel zekaya sahip olanlar daha uyumlu ve kendi kültürel ortamları dışındaki kültürel ortamlarda daha iyi başa çıkabilirler. Ayrıca kültürel zeka bireylerin yerel kültürü daha iyi anlamalarına ve yerel kültüre uyum sağlamalarına yardımcı olmaktadır. Bu durum bireylerin algılanan değeri daha fazla kavramalarına ve yerel kültürle daha güçlü bir bağ kurmasına yardımcı olabilir ve sonuç olarak turistlerin destinasyonu tekrar ziyaret etmelerini sağlayabilir. Destinasyonda turistler için algılanan değer kavramı deneyime ve hizmete dayalı ürünlerden meydana gelmektedir; fakat deneyime dayalı ürünlerin turistlere unutulmaz bir turizm deneyimi yaşatması daha olasıdır. Kültürlerarası bir ortamda turistlerin yüksek seviyede kültürel etkileşime maruz kalmaları, onların derin bir kültürel katılım ve büyük bir turist deneyimi elde etmelerini sağlayarak pozitif davranışsal niyet geliştirmelerine olanak sağlamaktadır. Daha önce yapılan çalışmaların büyük bölümü işgörenlere ve uluslararası öğrencilere uygulanmış olsa da bu çalışma turistlerin bakış açısıyla kültürel zekayı incelemektedir. Bu kapsamda araştırmanın amacı, İstanbul'u ziyaret eden yabancı turistlerin kültürel zekaları, turizm deneyimleri, değer algıları ve davranışsal niyeti arasındaki ilişkileri incelemektir.
Araştırmanın amacına ulaşabilmek için, öncelikle literatür taranmış ve literatürde yer alan çalışmalar ışığında oluşturulan anket uygulanmıştır. Ankette kültürel zeka, algılanan değer, turist deneyimi ve davranışsal niyete ilişkin sorular ile turistlerin demografik özelliklerini ilişkin sorular yer almaktadır. Kültürel turizm destinasyonları, kültürel unsurları yerinde deneyimlemek isteyen uluslararası turistleri çeken, dünyanın en önemli ve en hızlı büyüyen yerlerinden bazıları olarak kabul edilmektedir. Araştırmanın evrenini İstanbul'u ziyaret eden yabancı turistler oluşturmaktadır. Kolayda örneklem yöntemi kullanılarak toplamda 497 yabancı turiste anket uygulanmış olup toplamda 469 geçerli anket elde edilmiştir.  Araştırma sonucunda kültürel zekanın algılanan değer, turist deneyimi ve davranışsal niyeti etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca, algılanan değer ve turist deneyimimin de davranışsal niyeti etkilediği belirlenmiştir. Bununla beraber, kültürel zeka ve davranışsal niyet arasındaki ilişkide algılan değer ve turist deneyiminin kısmi aracı rolü olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma kültürel zeka literatürünü genişletmekte ve ulaşılan bilgiler doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
While interacting with people from different cultures, tourists try to apply cultural intelligence skills and awareness to reduce the adverse effects of cultural differences. Cultural intelligence has been defined as a skill that enables individuals to manage differences between cultures effectively; that is, those with high cultural intelligence are more adaptable and can cope better in cultural environments other than their own. In addition, cultural intelligence helps individuals better understand and adapt to the local culture. This can help individuals gain a greater understanding of the perceived value and establish a stronger bond with the local culture, and as a result, tourists can revisit the destination. The concept of perceived value for tourists at the destination consists of products based on experience and service, but experience-based products are more likely to provide tourists with an unforgettable tourism experience. Tourist exposure to a high level of cultural interaction in an intercultural environment enables them to develop positive behavioral intentions, enabling them to achieve deep cultural engagement and a great tourist experience. Although most of the previous studies have been applied to employees and international students, this study examines cultural intelligence from tourists' perspectives. In this context, the aim of the research is to examine the relationships between cultural intelligence, tourism experiences, value perceptions, and behavioral intentions of foreign tourists visiting Istanbul.
In order to reach the aim of the research, first of all, the literature was scanned, and a questionnaire created in light of the studies in the literature was applied. The questionnaire includes questions about cultural intelligence, perceived value, tourist experience, and behavioral intention and questions about the demographics of tourists. Cultural tourism destinations are recognized as some of the world's most important and fastest-growing destinations, attracting international tourists who want to experience cultural elements on the spot. The universe of the research consists of foreign tourists visiting Istanbul. A total of 497 foreign tourists were surveyed using the convenience sampling method, and a total of 469 valid questionnaires were obtained. As a result of the research, it was determined that cultural intelligence affects perceived value, tourist experience, and behavioral intention. In addition, it has been determined that perceived value and tourist experience also affect behavioral intention. However, it has been found that perceived value and tourist experience partially mediate the relationship between cultural intelligence and behavioral intention. As a result, this study expands the cultural intelligence literature, and suggestions have been made in line with the information obtained.