Örgütsel vatandaşlık davranışı ve Whistleblowing ilişkisine yönelik bir araştırma
A research on determining the relationship between Whistleblowing and organizational citizenship behavior
Yazar: BEKİR ALPER BÜYÜKARSLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NEZİRE DERYA ERGUN ÖZLER
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; Whistleblowing = Whistleblowing ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior

Özet:
Bu çalışmanın amacı, örgütsel vatandaşlık davranışı ve whistleblowing davranışı ile bu kavramlar arasındaki ilişkinin açıklanmasıdır. Çalışmada öncelikle geniş bir literatür taraması yapılarak örgütsel vatandaşlık davranışı ve whistleblowing kavramları teorik çerçevede sunulmuştur. İlk iki bölümde kavramların tanımı, boyutları, kavramları etkileyen faktörler, önceller ve bunların sonuçları ele alınmıştır. Son bölümde akademisyenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları ile whistleblowing davranışları arasında bir ilişki olup olmadığı araştırılmıştır. Her iki davranış da fazladan rol (extra-role) davranışlarıdır ve bu ortak noktalarından hareketle, yüksek derecede örgütsel vatandaşlık davranışı olan bireylerin aynı zamanda whistleblowing eğilimlerinin de artabileceği düşünülmüştür. 
Tezin araştırması Dumlupınar Üniversitesi'nde çalışan 226 akademik personelin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçları akademisyenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı algı düzeylerinin oldukça yüksek olduğunu göstermiştir; akademisyenlerin içsel whistleblowing ve sessiz kalma algı düzeyleri yüksek, açıktan ifşa algı düzeyleri orta ve dışsal whistleblowing ve gizli ifşa algı düzeyleri düşük bulunmuştur. Yapılan korelasyon analizi sonucunda örgütsel vatandaşlık davranışının diğerkamlık, sivil erdem ve nezaket tabanlı bilgilendirme boyutları ile içsel ve açıktan ifşa boyutu arasında pozitif yönlü ilişki tespit edilirken dışsal ve gizli ifşa boyutları ile ilişkisi olmadığı bulunmuştur. Örgütsel vatandaşlık davranışının centilmenlik boyutu ile dışsal whistleblowing ve gizli ifşa boyutları arasında negatif yönlü, sessiz kalma boyutu ile arasında pozitif yönlü ilişki olduğu ancak içsel whistleblowing ve açıktan ifşa boyutu ile arasında ilişki olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to describe organizational citizenship behaviour and whistleblowing and investigate the relationship between these behaviours. In the study, organizational citizenship behaviour and whistleblowing concepts are primarily introduced within theoretical framework through an extensive literature review. The first two sections deal with the definitions, dimensions, antecedents and results of the concepts. In the third and final section, we investigated whether there is a relationship between the academicians' organizational citizenship behaviours and whistleblowing behaviors. Considering they are both extra-role behaviours, it was assumed that the individuals with a high degree of organizational citizenship behaviours are also inclined to exhibit whistleblowing behaviours. Thesis research was conducted at Dumlupınar University with the participation of 226 academic staff. According to the research results; the academicians' level of perception related to organizational citizenship behaviours are considerably high; their perception levels are high related to internal whistleblowing and non-action and moderate about formal whistleblowing, while their perception levels related to external and informal whistleblowing are low. As a result of the correlation analysis, a positive correlation has been observed between internal and formal whistleblowing and altruism, civic virtue and courtesy dimensions of organizational citizenship behaviour; however, the same relationship does not apply to external and informal whistleblowing. We have also found that there is negative correlation between sportsmanship and external and informal whistleblowing while there is a positive relationship between sportsmanship and non-action; however, there is no relationship between sportsmanship and internal and formal whistleblowing.