Arazi parçalılığının fındık üretim maliyeti ve karlılığına etkisi: Beşikdüzü ilçesi örneği
The effect of land particularation on hazelnut production cost and profitability: The case of Beşikdüzü district
Yazar: HASAN GÜNDOĞDU
Danışman: PROF. DR. MEHMET BOZOĞLU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Tarım işletmelerinde parçalı arazi yapısına sahip olunması işletmenin ekonomik sürdürülebilirliği önünde engel teşkil etmektedir.Fındık, Karadeniz Bölgesinde yaygın olarak yetiştirilen, tarımsal üretim ve ihracat açısından önemli bir üründür. Bu çalışmanın amacı, arazi parçalılığının fındık üretim maliyeti ve karlılığa etkisinin ortaya konulmasıdır. Araştırmanın birincil verileri, Trabzon İli Beşikdüzü ilçesindeki fındık işletmeleri arasından basit tesadüfi örnekleme yöntemine göre belirlenen 133 örnek fındık işletmesi ile yapılan yüz yüze anketlerden elde edilmiştir. Araştırmada yöntem olarak değişkenkere ait basit tanımlayıcı istatistikler fındık bahçesi parçalılık düzeyine göre tablolar halinde verilmiş, işletme grupları arasındaki istatistiki farklılıklar ise değişkenin niteliğine göre t testi ve khi-kare testi ile ortaya konulmuştur. Araştırma bulgularına göre işletmelerin ortalama fındık bahçesi büyüklüğü 8.9 da'dır. Tek parselli işletmelerde dekara ortalama toplam fındık üretim maliyeti 7330 TL iken,  iki ve parselli işletmelerde sırasıyla 7931 TL ve 8395.2 TL'dir. Tek parselli fındık bahçelerinde dekara ortalama toplam net üretim masrafı 7170 TL iken, iki ve üç parselli fındık bahçelerinde sırasıyla 7793 TL ve 8270.3 TL'dir. Bir  kg fındığın ortalama üretim maliyeti tek parselli işletmelerde 62.9 TL iken, iki ve üç parselli işletmelerde sırasıyla 65.6 TL ve 77.7 TL'dir. Tek parselde fındık yetiştirme ile üç parselde fındık yetiştirme arasında birim maliyet olarak 14.8 TL'lik bir fark bulunmaktadır. Fındık işletmelerinin sahip olduğu arazilerin parçalılık sayısı arttıkça işletmelerin üretim maliyetinin artmakta, buna karşılık üretim karlılığı azalmaktadır. Öncelikli olarak fındık arazilerinin parçalanmasının önlenmesi ve toplulaştırılmasına yönelik önlemlerin alınması gerekli görülmeketdir.

Abstract:
Having a fragmented land structure in agricultural enterprises is an obstacle to the economic sustainability of the enterprise. Hazelnut is an important crop in terms of agricultural production and exports, which is widely grown in the Black Sea Region. The aim of this study was to reveal the effect of land fragmentation on hazelnut production cost and profitability. The primary data of the study were obtained from face-to-face surveys conducted with 133 sample hazelnut farms determined according to the stratified random sampling method in Beşikdüzü district of Trabzon province. As a method in the research, simple descriptive statistics of the variables were given in tables according to the level of hazelnut garden fragmentation, and statistical differences between enterprise groups were revealed by t-test and khi-square test according to the nature of the variable. According to the research findings, the average hazelnut garden size of the enterprises was 8.9 da. While the average total hazelnut production cost per decare was 7330 TL in the farms with one parcel, it was 7931 TL and 8395.2 TL in farms with two and parcels, respectively. While the average total net production cost per decare in hazelnut farms with one parcel was  7170TL, it was 7793 TL and 8270.3 TL in hazelnut farms with two and three parcels, respectively. While the average production cost of one kg of hazelnut was 62.9 TL in single plot farms, it was 65.6 TL and 77.7 TL in two and three plot farms, respectively. There was a difference of 14.8 TL in unit cost between hazelnut cultivation in one plot and three plots. As the fragmentation of the lands owned by hazelnut farms increases, the production cost of the farms increases, while the profitability of production decreases. It is deemed necessary to take measures to prevent the fragmentation of hazelnut lands and to consolidate them.