Muğla-Menteşe beldesi halkbilimi ürünlerinde eski Türk inançlarının izleri
The old turkish beliefs living in folklore products in Muğla Kavaklıdere county Menteşe district
Yazar: HATİCE ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. ALİ TORUN
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Gelenekler = Traditions ; Halk bilimi = Folklore ; Muğla-Menteşe = Muğla-Menteşe ; İnançlar = Beliefs

Özet:
İnançlar, başlangıçtan bu yana insanların, dolayısıyla toplumların yaşayış biçimlerine hükmedip, onları yönlendirmişlerdir. Toplumların, günümüze kadar gelen süreç içerisinde yaşadıkları tarihî, coğrafî, siyasî, dinî, değişim ve etkileşimlere rağmen bu inançlar, girdikleri toplumların hayatlarında varlıklarını hep korumuşlardır. Bunlar, karşımıza bazen fonksiyonları değişmiş, bazen çeşitlenmiş, bazen de hâlâ asıllarını koruyor olarak çıkarlar.Bu çalışmada, Muğla'nın Kavaklıdere İlçesi'ne bağlı Menteşe Beldesi'nde, eski Türk inançlarının izleri araştırılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde, Menteşe'nin tarihî, coğrafî ve sosyo-kültürel yapısı hakkında bilgi verildi. İkinci bölümde, Türklerin geleneksel dininin ne olabileceği üzerinde duruldu; üçüncü bölümde de eski Türk dini olarak benimsenen Gök Tanrı Dini'yle, bu dinin unsurları ve bu unsurların yöredeki izleri tahlil edildi. Dördüncü bölümde, evlenme, doğum, ad verme; nişan, düğün, ölüm gibi geçiş törenleri üzerinde durularak, yöre kültürünün eski Türk kültürüyle olan ilişkileri tespit edildi.Bu araştırmanın sonucunda, Menteşe yöresi halk kültüründe, Orta Asya'ya ve Anadolu'ya ait inanç ve kültür izleri görülmüştür. Bütün bu izler, İslâmi bir kimlikle bugünkü Menteşe halk kültürünü oluşturmuştur.Bu çalışma sırasında, benden manevi desteklerini esirgemeyen ablalarım Menzil ve Firdevs ÖZKAN'a, araştırmanın oluşmasına yardımcı olan kaynak kişilere, yönlendirmeleri ile yol gösteren teşvik ve yardımlarını esirgemeyen değerli hocam Prof. Dr. Ali TORUN'a teşekkür etmeyi bir borç bilirim.Anahtar Kelimeler: Eski Türk İnançları, Geçiş Dönemleri, Halk Kültürü, Menteşe, Yöre

Abstract:
Since the beginning, the beliefs have dominated and directed life styles of humanbeings, subsequently of societies. Despite the historical, geographical, political changes and interactions that societies have gotten through in an extant process, these beliefs have preserved their presences in the lives of societies in which they entered. They appear to us sometimes as their functions changed, sometimes as diversed and sometimes as still preserving their essence.In this study, the traces of old Turkish beliefs in Menteşe District of Muğla Kavaklıdere County have been investigated. In the first section of the study, the information about the historical, geographical and socio-cultural structure of Menteşe is given. In the second section, it is emphasized on what could be the traditional religion of Turks; in the third section The Gök Tanrı religion, adopted as old Turkish religion and the elements of this religion and the traces of these elements in the district are analysed. In the fourth section, marriage, birth, giving name; transition ceremonies as engagement, wedding, death are emphasised and relations of district culture with old Turkish culture are identified.As a result of this investigation, the traces of culture and belief belonging to middle Asia and Anatolia are seen in Menteşe District folk culture. All these traces have formed today?s Menteşe folk culture with an Islamic identity.In this study, I am grateful to my sisters Menzil and Firdevs Özkan who supported me morally, to the people who helped me form the investigation, to my dearest lecturer Prof. Dr. Ali TORUN who guided me with his orientations and facilitated my studies.Keywords: District, Folk Culture, Menteşe, Old Turkish Beliefs, Transition Periods