İlköğretim Türkçe ders kitaplarındaki söz varlığının ilköğretim dördüncü sınıf öğrencilerinin yazılı anlatımlarına aktarımı
The transference of the vocabulary in Turkish course books in primary education into the primary education fourth grade students? written speech
Yazar: NİGAR İPEK EĞİLMEZ
Danışman: PROF. DR. HATİCE ŞAHİN
Uludağ Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Kelime yapısı = Word structure ; Kitaplar = Books ; Söz varlığı = Vocabulary ; Türkçe = Turkish ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe kitaplar = Turkish books ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yazılı anlatım = Written expression ; İlköğretim = Primary education

Özet:
Bu araştırma, üst, orta ve alt sosyoekonomik düzeye sahip ilköğretim dördüncü sınıf öğrencilerinin yazılı anlatımları ile bu öğrencilere okutulmak üzere MEB tarafından hazırlanan ilköğretim dördüncü sınıf Türkçe ders kitabında yer alan metinlerin söz varlığını, sözcükler, ikilemeler, deyimler ve atasözleri çerçevesinde tespit edebilmek ve bu iki grubu karşılaştırarak aralarındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koyabilmek amacıyla yapılmıştır.Araştırmanın evreni, Bursa ili sınırları içerisinde 2008?2009 eğitim-öğretim yılında ilköğretim okullarına devam eden ilköğretim dördüncü sınıf öğrencileri ve Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu onaylı ilköğretim dördüncü sınıf Türkçe ders kitaplarıdır. Araştırmanın örneklemi, 2008-2009 eğitim-öğretim yılında Bursa ili Nilüfer ilçesi Milli Eğitim Bakanlığına bağlı 3 ilköğretim okulunun dördüncü sınıflarından seçilen 90 öğrenci ve Milli Eğitim Bakanlığı yayını olan dördüncü sınıf Türkçe ders kitabıdır.Araştırmanın birinci veri kaynağı olan ilköğretim dördüncü sınıf öğrencilerin söz varlığını belirleyebilmek için her bir sosyoekonomik düzeyden 30'ar olmak üzere toplam 90 ilköğretim dördüncü sınıf öğrencisine, eğitim yılı boyunca, 15 farklı konuda yazılı anlatım çalışması yaptırılmış ve öğrencilerden elde edilen toplam 1.350 adet çalışma bilgisayar ortamına aktarılmıştır.Araştırmanın ikinci veri kaynağı ilköğretim dördüncü sınıf öğrencilerine okutulmak üzere Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan Türkçe ders kitabıdır. Ders kitabının söz varlığını belirleyebilmek amacıyla, söz konusu kitaptaki metinler bilgisayar ortamına aktarılmıştır.Öğrencilerin yazılı anlatımlarında kullandıkları toplam 69.443 sözcük, 236 ikileme, 1.173 deyim, 22 atasözü ile ders kitaplarındaki metinlerde yer alan 10.041 sözcük, 44 ikileme, 287 deyim tespit edilerek sıklıklarına göre listelenmiş ve çalışmanın Ekler bölümünde sunulmuştur. Bunun yanı sıra öğrencilerin yazılı anlatımlarında kullandıkları sözcükler, ikilemeler, deyimler ve atasözleri ayrı ayrı belirlenerek, kullanım sıklıkları ortaya konulmuş ve sosyoekonomik düzeyler açısından birbirleriyle karşılaştırılmıştır.Ders kitabından elde edilen sözcükler, ikilemeler, deyimler ve atasözleri ayrı ayrı belirlenmiş ve kullanım sıklıkları çıkartılmıştır. Son olarak ders kitabında ve öğrencilerin yazılı anlatımlarında yaygın olarak ve yüksek sıklıkla kullanılan söz varlığı unsurları, sadece ders kitabında kullanılan söz varlığı unsurları ve sadece öğrenciler tarafından kullanılan söz varlığı unsurları her bir sosyoekonomik düzeye göre tek tek karşılaştırılmıştır.Araştırma sonucunda, sosyoekonomik düzey arttıkça öğrencilerin söz varlığının da genel olarak arttığı görülürken, deyim ve atasözü kullanımı açısından alt sosyoekonomik düzeyde yer alan öğrencilerin daha başarılı oldukları tespit edilmiştir. Hem öğrencilerin yazılı anlatımlarında hem de ders kitabında yer alan ilk 100 sözcüğün toplam sözcük sayısının yaklaşık %50'sini oluşturduğu görülmüştür. Bunun yanı sıra, her üç sosyoekonomik düzeyde ortak kullanılan sözcüklerin toplam sözcüklerin %29'unu oluşturduğu, dolayısıyla %71 oranında öğrencilerin sözcük seçimi açısından farklılaştıkları sonucuna ulaşılmıştır.Ders kitabı ile öğrencilerin yazılı anlatımları arasındaki karşılaştırmada ders kitabının sözcük, ikileme ve deyim kullanma açısından öğrencilere oranla daha ileri düzeyde olduğu; bunun yanı sıra ders kitabında hiç atasözü kullanılmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin yazılı anlatımlarında ve ders kitabında ortak kullanılan sözcüklerin, toplam sözcüklerin %37'sini oluşturduğu görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to examine the written speech of primary school fourth grade students who have high, medium and low socioeconomic level with the vocabulary in the frame of vocabulary, doubling, idioms and proverbs which are in the book that National Education Ministry has prepared for primary education fourth grade students and to show the differences and the similarities by comparing those two groups.The population of this research is the fourth grade students attending to primary schools in Bursa province during 2008-2009 educational year, and the Turkish coursebooks approved by the Board of Education and Discipline from National Education Ministry. The sample of the research is 90 fourth grade students selected from the schools bound to the National Education Ministry in Nilüfer County in Bursa Province, and the Turkish coursebook published by the National Educaton Ministry.To determine the students? vocabulary, 90 primary school fourth grade students, and 30 from each socioeconomic level have been had written speech study done in 15 different subjects, and the 1350 data obtained from these students transferred into the computer.The second data source of this research is the Turkish course book which has been prepared by the National Education Ministry. To determine the vocabulary of the course book, the passages in the course book has been transferred in to the computer.69.443 words, 236 doublings, 1.173 idioms, 22 proverbs that the students used in their written speech and the 10.041 words, 44 doublings, 287 idioms which occurred in the books have been determined and listed according to their frequency in use and presented in the Attachments section of the research. Moreover, the words, doublings, idioms and proverbs, which the students have used in their written speech, have been set their frequency in the usage has been put forward and compared in terms of the socioeconomic levels.The vocabulary, doublings, idioms and proverbs obtained from the course book have been set separately and their frequency usage has been shown. Lastly, the vocabulary used with high frequency and extensively in the course book and in the students? written speech, the elements only used in the course book and the vocabulary only used by students were compared according to the each different socioeconomic level.In the result of the research, students vocabulary has increased as the socioeconomic level has increased, students from lower economic level were more successful with using idioms, and proverbs. %50 of the students? total vocabulary composes the first 100 words existing in the course book and their written speech. It is understood that the vocabulary used in common in students written speech and in the course book composes makes %37 of the students? total vocabulary.