Ankara Çayı su kalitesinin NSF-WQI indeksi kullanılarak belirlenmesi ve çözüm önerilerinin değerlendirilmesi
Determining Ankara River water quality using the NSF-WQI index and evaluation of the solution proposals
Yazar: MUHAMMED TARIK DURMUŞ
Danışman: PROF. DR. ARZU ÇİÇEK
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Ankara Çayı, Türkiye'nin en büyük nehirlerinden birisi olan Sakarya Nehri'nin önemli bir kolu olmakla birlikte, yüksek kirlilik baskısı altında bulunan bölgenin kirlilik yükünü tüm havzaya taşıması hasebiyle izlenmesi ve takip edilmesi gereken önemli bir su kaynağıdır. Son yıllarda artan nüfus, kentleşme ve sanayileşme ile birlikte su tüketiminin kontrolsüz bir şekilde artması ve tarımsal faaliyetlerde bilinçsizce kullanılan gübre ve tarım ilaçlarının su
kaynaklarına karışması sonucunda su kaynaklarındaki su kalitesinin izlenmesi oldukça önem kazanmıştır. Su kalite indeksi metodu ile su kalitesinin anlaşılması ve değerlendirilmesi oldukça pratik bir hal almıştır. Dünyada en çok kullanılan ve diğer su kalite indeks metotlarının dayanağını oluşturan su kalite indeksi Ulusal Sanitasyon Vakfı Su Kalitesi
İndeksi (NSFWQI)'dir. Bu çalışmada, Türkiye'de oldukça yeni olan ve Ankara Çayı'nda ilk kez kullanılan su kalite indeksi metodu çalışılmış ve su kalite indeksine bağlı su kalite sınıflarının tespit edilmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla, Ankara Çayı'nın kaynağından başlayarak Sakarya Nehri ile birleştiği yere kadar akarsu boyunca seçilen on adet örnekleme istasyonundan 2019-2020 yıllarında mevsimsel olarak su örnekleri alınmıştır. Alınan numunelerde sıcaklık (yüzey ve
dip sıcaklık farkı), pH, bulanıklık, fekal koliform (En Muhtemel Sayı Yöntemi), çözünmüş oksijen, biyokimyasal oksijen ihtiyacı, toplam fosfat ve toplam nitrat analizleri su kalite indeksi hesaplamalarında kullanılmak üzere toplam 20 parametrenin analizi yapılmış ve NSFWQI'ne göre su kalite sınıfları belirlenmiştir.

Abstract:
While Ankara Stream is an important tributary of Sakarya River, one of the largest rivers in Turkey, it is an important water source that should be monitored and scrutinized since it carries the pollution load of the region that is under high pollution pressure to the entire basin. As a result of the uncontrolled increase in water consumption resulting from
increasing population, urbanization and industrialization in recent years, and the careless uses of fertilizers and pesticides in agricultural activities that mix up with water resources, it has become very vital to monitor the water quality of water resources. The water quality index method has become very practical to understand and evaluate water quality. Specifically, the National Sanitation Foundation Water Quality Index, the basis of other water quality index
methods, is the most widely used water quality index in the world. In this study, the water quality index method, quite new in Turkey, is used for the first time in Ankara Stream, with the aim of determining the water quality classification. For this purpose, in each season of 2019 and 2020, water samples were taken from ten sampling stations selected along the stream, starting from the source of the Ankara Stream to the point where it joins the Sakarya River. To be used in water quality index calculations, a total of 20 parameters, including taken sample's temperature (the difference between surface and bottom temperatures), pH levels, turbidity values, fecal coliform (Most Probable Number Method), dissolved oxygen, biochemical oxygen demand, total phosphate and total nitrate analyzes, have been analyzed, and, consequently, Water quality classes are determined according to National Sanitation Foundation Water Quality Index.