Askeri müdahale dönemlerinde Diyanet İşleri Başkanlığı
The Presidency of Religious Affairs during military intervention periods
Yazar: SADIK ERTAŞ
Danışman: PROF. DR. ADEM ÇAYLAK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Askeri müdahale = Military intervention ; Din-devlet ilişkileri = Religion-state relationship ; Din-siyaset ilişkileri = Religious-politics relations ; Diyanet İşleri Başkanlığı = Presidency of Religious Affairs ; İktidar = Government ; İktidar ilişkileri = Government relations

Özet:
Din ile siyaset arasındaki ilişki tarihte her dönem etkin bir biçimde var olmuştur. Bu durumun en önemli sebeplerinden birisi dinin meşruiyet gücüdür. Toplumun; tarihî, siyasi ve kültürel mirası düşünüldüğünde Türkiye özelinde bu ilişkinin daha da kesifleştiği görülmektedir. Dine dayalı geleneksel bir toplum yapısına sahip olan Osmanlı Devleti, Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte modern bir ulus-devlet kimliğine bürünmüştür. Cumhuriyet'in kurucu kadroları seküler bir toplum ve laik bir devlet inşa edebilmek amacıyla çeşitli inkılaplar gerçekleştirmiştir. Bu süreçte düzenlenmesi ve denetlenmesi gereken en önemli kurum olarak görülen din kurumu da devlet denetiminde resmi bir din oluşturma amacıyla Diyanet İşleri Başkanlığı eliyle düzenlenmiştir. Anayasada yer alan laiklik ilkesiyle birlikte varlığı tartışma konusu olan bu kurum, devletin, dinî alanı kontrol edebilmesinin en önemli araçlarından birisi haline gelmiştir. Bu çalışmada olağan dönemlerde siyasi iktidarların dini denetim altında tutma amacına dönük bir işlev gören Diyanet İşleri Başkanlığı'nın askeri müdahale dönemlerindeki durumu meşruiyet ve iktidar ilişkileri ekseninde incelenmiştir.

Abstract:
The relationship between religion and politics has existed effectively in every period of history. One of the most important causes of this situation is the legitimacy power of religion. Considering the historical, political, and cultural heritage of the society, it is seen that this relationship has become more intense in Turkey. The Ottoman Empire, which had a traditional social structure based on religion, took the identity of a modern nation-state with the proclamation of the Republic. The founding cadres of the Republic carried out various reforms in order to build a secular society and a laic state. The religious institution, which is seen as the most important institution to be regulated and supervised in this process, was also organized by the Presidency of Religious Affairs in order to establish an official religion under state control. This institution, whose existence is a matter of debate with the principle of secularism in its constitution, has become one of the most important tools of the state to control the religious sphere. In this study, the situation of the Presidency of Religious Affairs, which functions for the purpose of political powers to keep religion under control in ordinary periods, is examined in terms of legitimacy and power relations during the military intervention periods.