Erken dönem Türk demokrasisinde (1946-1950) liberal arayışlar: Hür Fikirleri Yayma Cemiyeti
Liberal seeking in early period of Turkish democracy: Association for Spreading Free Ideas
Yazar: MUSTAFA KÜRŞAD BİRİNCİ
Danışman: PROF. DR. AHMET ÇİĞDEM
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Türkiye siyasû hayatına 1980 sonrası politikalarla girdiği iddia edilen liberalizm,sadece nev zuhur olmakla değil, kökü dışarıda yabancı bir akım olmakla da mahkÃ»medilmeye çalışılan bir düşüncedir. Oysa bu iddianın aksine, fikrû bir geleneklemündemiç liberalizm Türk Siyasû hayatı içinde önemli bir yere sahiptir. Bu mirasiçinde pek bilinmeyen bir örnek ise Hür Fikirleri Yayma Cemiyeti'dir. HFYC, Türkliberalizm tarihinin, 1940'ların ikinci yarısındaki kopuk halkasıdır. Bugüne kadar,Türkiye'de liberal hareketler üzerine yapılan çalışmalar, gayelerini ?dünyadaki liberaloluşumlara Türkiye'den destek vermek? olarak ilan eden Cemiyet'i gözdenkaçırmıştır. Ancak, tabii ki HFYC Türk liberalizminin başlangıç noktası değildir. Bununiçin biraz daha gerilere gitmek gerekmektedir.1947'de liberal bir oluşum olarak teşekkül eden Hür Fikirleri Yayma Cemiyeti,etrafında özgürlükçü ve demokrat simaları toplayarak kısa sürede etkili bir enstitü gibifaaliyet göstermeye başladı. Cemiyet, Ali Fuad Başgil'in kaleme aldığı ve siyasûaçıdan pür liberal bir beyannameyle de gaye ve ilkelerini ilan etmekteydi. Cemiyet,yaklaşık üç yıl güçlü faaliyetler yürüttükten sonra, Cemiyet'in iki etkili ismi AhmetEmin Yalman ve Ali Fuad Başgil'in aralarındaki bir tartışma neticesinde fiilû olarak sonbuldu. Ancak, kısa sayılabilecek bir dönemde yaptıkları sayısız panel ve toplantı,neşrettikleri dokuz yayın ve 11 sayılık dergi, Cemiyet'i, hem Türk demokrasisi hem deTürk liberalizmi için göz ardı edilmemesi gereken bir konuma yükseltmektedir. Öteyandan Cemiyet, sadece faaliyetleriyle değil, son bulmasına neden olan kırılmanıngünümüz Türk liberalizmi üzerindeki etkileriyle de özel bir anlam taşımaktadır.

Abstract:
Liberalism, which is claimed to have entered the Turkish political scene with thepolicies followed after 1980s, is a way into thinking that is tried to be condemned notonly with coming into existence artificially, but also with being a movement having itsroots out of the country. However, contrary to this claim, liberalism which has anintellectual tradition has a very significant place in Turkish Political scene. Associationfor Spreading Free Ideas, HFYC (Hür Fikirleri Yayma Cemiyeti) is an example that isnot known very well. HFYC is a broken circle of history of Turkish liberalism in thesecond half of 1940s. Until today, the studies on liberal movements in Turkey haveoverlooked the association, which defined its aim as ?supporting the liberalformations in the world from Turkey.? On the other hand, HFYC is not starting point ofthe Turkish liberalism. Thus, we should look a little bit more backwards.Association for Spreading Free Ideas formed in 1947 as a liberal organization,gathered many liberalistic and democrat people and soon began to function as aneffective institute. The association declared its aims and principles with a declarationwhich was completely liberal and written by Ali Fuat Başgil. After the association hadperformed very significant activities for three years, it disappeared from the politicalscene when two highly influential members of the association, Ahmet Emin Yalmanand Ali Fuad Başgil, had an argument. However, the activities they had performed ina very short time like numerous panels and meetings, periodical consisting of 11issues and the publications raise the association to a position which should not beignored for its positive effects both on Turkish democracy and Turkish liberalism. Onthe other hand, the association has a very precious meaning not only for its activities,but also effects imposed on contemporary Turkish liberalism by its refraction thathad dissolved the formation.