Gebelikte beslenme durumunun anne sütü lipit içeriği ve yağ asitleri bileşimi üzerine etkisi
The effect of nutritional status in pregnancy to lipid content and fatty acid composition of breast-milk
Yazar: GÖKÇEN GARİPOĞLU
Danışman: PROF. DR. GÜLDEREN YENTÜR
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Besin Analizleri ve Beslenme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Gebelik = Pregnancy ; Kolesterol = Cholesterol ; Trigliseridler = Triglycerides ; Yağ asitleri = Fatty acids

Özet:
Bu çalışmada kadınların beslenme alışkanlıklarının anne sütü yağ asitleri içeriğine olan etkileri araştırılmıştır. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Yeni Doğan Ünitesi'nde rastgele seçilen 30 anne (15 term, 15 preterm) bu çalışmaya katılmıştır. Annelerin besin tüketim tercihleri ve beslenme alışkanlıkları anket yöntemiyle saptanmıştır. Elde edilen veriler laktasyonun 3. 7. ve 28. günlerinde alınan ( 90 örnek) sütlerin, lipit (kolesterol, trigliserit, EPA, DHA, oleik ve araşidonik asit) değerleri ile karşılaştırılmıştır. Gebelik süresi anne sütü lipit içeriği ilişkisi incelenmiştir.Veriler SPSS 15.0 istatistik programında değerlendirilmiştir. İstatistiksel değerlendirmede, verilerin normal dağılıp dağılmadığının araştırılmasında Kolmogrov Smirnov testi, normal dağılan verilerin gruplar arası karşılaştırılmasında t testi, normal dağılmayan veriler için de Mann Whitney U testi, sayı ve yüzde dağılımlarının, gruplar arasında farklılıkların saptanmasında ki-kare (x²) testi ve Fisher Kesin ki-kare testi kullanılmış, önemlilik p<0.05 olarak kabul edilmiştir.Kolostrum sütlerinin toplam yağ içeriğinin olgun sütlerden daha yüksek iken, laktasyon süresince giderek azaldığı görülmüştür (p<0.05).Sütlerin DHA ve oleik asit içeriği term ve preterm sütlerde farklılık göstermezken, preterm sütlerin EPA ve Araşidonik asit içeriği daha az bulunmuştur (p<0.05). Laktasyon süresince değişim gösteren n-6/n-3 oranı, 1.33/1-2.26/1 arasında iken, preterm sütlerde bu değerler daha yüksek bulunmuştur (p<0.05).Annelerin besin tüketim tercihlerine göre, kırmızı et, tahıl, tüketim sıklıkları ile anne sütü lipit içeriği arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Balık tüketim sıklığı fazla olan annelerin sütlerinin kolesterol düzeyi de yüksek bulunmuştur (p<0.05). Tüketim sıklıklarına göre daha fazla zeytinyağı ve margarin tüketen annelerin sütlerinin trigliserit düzeyi, yağlı tohum tüketenlerin ise kolesterol düzeyi yüksek bulunmuştur (p<0.05).Anne sütü lipit içeriğinin annenin gebelikteki besin tercihlerinden, besinlerin pişirilme şekillerinden etkilendiği gibi, laktasyon dönemindeki beslenme alışkanlıkları ve bireysel farklılıklardan da etkilendiği görülmüştür.

Abstract:
In present study, effects of dietary habits on fatty acid content of breast-milk were evaluated. 30 mothers (15 term and 15 preterm) who were randomly selected from Newborn Unit of Gazi University Medicine School Hospital were included in this study. Dietary habits, and nutritional choices of mothers were assessed by questionnaire method. Data from questionnaires were compared to lipid values (cholesterol, triglyceride, EPA, DHA, oleic and arachidonic acid) of breast milks (n=90 samples) which were collected on day 3, 7 and 28 of lactation. Relationship between duration of gestation and lipid content of breast milk was also evaluated.Data were analyzed by using SPSS 15.0 statistic software. In analysis, normal distribution of data was assessed by using Kolmogrov-Smirnov test; t test was used to compare normally distributed data, whereas Mann Whitney U test for abnormally distributed data. Chi-square test and Fisher Exact chi-square test were used to determine differences in number and percentage distribution between groups. p<0.05 was considered as significant.It was seen that total lipid content of colostrum was higher than mature milk, while a gradual decrease occurs over lactation period (p<0.05). No significant difference was found in DHA and oleic acid content between term and pre-term milks, while EPA and arachidonic acid content were lower in preterm milks (p<0.05). n-6/n-3 ratio, which alters during lactation, varied from 1.33/1 and 2.26/1, while it was found higher in treterm milks (p<0.05)According to consumption choices, no significant relationship was found between consumption frequencies of food including red meat, grain lipid content of breast milk (p>0.05). Cholesterol level in breast milk was found higher in mothers who have consumes fish more frquently (p<0.05).According to consumption frequencies, it was found that triglyceride levels of breast milk were high in mothers who consumes more olive oil and margarine, whereas cholesterol was high in those who consumes oil seeds (p<0.05).It was seen that lipid content of breast milk was affected not only by nutritional choices of mother during pregnancy and cooking methods but also by dietary habits during lactation and individual diversity.