Çocuklarda ölüm riski III (prism III) ve çocuklarda ölüm indeksi (PIM) mortalite skorlama sistemlerinin karşılaştırılması /
Yazar: YASEMİN GÖKDEMİR
Danışman: PROF. DR. NEDRET UZEL
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2005
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Bu çalışmada İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Yoğun Bakım Birimi'nin (ÇYBB) etkinliğini ve yararlılığını PRISM IH ve PİM mortalite skorlama sistemlerini kullanarak değerlendirmek ve PRISM IH ve PİM' in beklenen ve gözlenen ölümlerde duyarlılık ve özgünlüğünün karşılaştırılmasını amaçladık. Çalışma İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Acil Birimine bağlı altı yataklı ÇYBB 'de yürütüldü. Aralık 2002-Temmuz 2004 tarihleri arasında ÇYBB'ye yatırılan 0-18 yaş arası 334 çocuk çalışmaya alındı. PRISM m, 17 fizyolojik değişken ve bunların 26 değişken aralığından oluşturmuştur. Ölüm riskine etkisi olan yedi adet akut ve kronik hastalık diğer faktörler adı altında PRISM HI mortalite skorlama sistemine katılmıştır. PRISM HI- 12 puanı: Hastanın yoğun bakıma alındıktan sonraki değişkenlerin ilk 12 saatteki en kötü değerlerinin kaydedilmesi ile, PRISM HI-24 puanı: Hastanın yoğun balama alındıktan sonraki değişkenlerin ilk 24 saatteki en kötü değerlerinin kaydedilmesi ile oluşturulmuştur. PRISM El mortalite skorlama sisteminde elde edilen puanların toplamı hastalığın ağırlığı hakkında fikir vermektedir. Ölüm riskini daha kesin belirlemek için bilgisayar programı ile ölüm riskini belirleyen formüle hasta verileri girilerek beklenen ölüm riski hesaplandı. PBVI sisteminde hasta ÇYBB'ye alındıktan sonra yedi değişken ilk bir saat içindeki veriler kullanılarak değerlendirilir. Kaydedilmeyen veriler sıfır kabul edilir, sistolik kan basıncı kaydedilmedi ise 120 mmHg kabul edilir. PBVI ölüm riski (% olarak) internet üzerinden (www.sfar.org sitesine) hasta verileri girilerek hesaplandı. Her iki skorlama sistemi için standart ölüm oram (SMR) hesaplandı. Gözlenen ve beklenen ölüm sayısı Lemeshow-Hosmer goodness-of-fit x2 testi ile karşılaştırıldı. PRISM HI ve PM ölçeğinin özgünlük ve duyarlılığı Doğru Öngörü Performansı (Receiver Operating Characteristic-ROC) eğrisi ile değerlendirildi. ROC eğrisi altodaki alan (Area under the curve- AUC) ölüm olasılığım belirleyen modelin 74performansını ölçmek için en iyi göstergedir. Bu alan tüm risk gruplarında öngörülen ölüm riski ile saptanan ölüm arasındaki ilişkiyi gösterir. Hastaların ortalama yaşı 49.4±55.3 ay idi. Hastaların yedisi (%2.1) yenidoğan, 122'si (%36.5) süt çocuğu, 172'si (%51.5) çocuk, 33'ü (%9.9) ergen idi. Çalışmamızda sağkalan vakalarda yoğun bakımda ortalama kalış süresi 4.78±6.60 gün, ölen vakalarda ise 7.47±9.24 gün saptandı. Hastaların 103 'ünde (%30.8) altta yatan kronik bir hastalık vardı. Hastalarda en sık rastlanan akut hastalık tanısı infeksiyon hastalıkları, altta yatan kronik hastalık tanısı ise onkolojik hastalıklar idi. Hastaların %58'i solunum cihazına bağlandı. Solunum desteği alan hastalarda ölüm oram %38.1, almayan hastalarda %7.1 idi. Ölen hastalarda solunum cihazına ortalama bağlı kalma süresi 5.83±7.37 gün, sağkalan hastalarda ise 4.58±5.22 gün idi. Çalışma sonuçlarımıza göre sistolik kan basıncı değeri, pupil yanıtı, GKS puanı, kan gazı pH değerinin <7 olması, kan şekeri, faeatinin, BUN, lökosit, trombosit, PT veya PTT değerlerinin patolojik olmasının mortaliteyi arttırdığı saptandı. KTA, vücut sıcaklığı, potasyum, kan gazı pH >7.48 olması, total CO2, pC02 değerlerinin mortalite ile ilişkisiz olduğu saptandı. ÇYBB'mizde görülen ölüm oram %25.1 saptandı. Bu oran PRISM IH ve PM mortalite sistemlerinde saptanan beklenen ölüm sayısı ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı idi. Her üç skorlama sistemi standart ölüm oram (SMR) değerlendirildiğinde PİM SMR: 2.45, PRISM m-12 SMR:2.17, PRISM EI-24 SMR: 1.78 saptanmıştır. PRISM IH ve PİM mortalite skorlama sisteminde ROC eğrisi altında kalan alan (AUC) PM'de 0.769, PRISM HI-12'de 0.80, PRISM HI-24'te ise 0.856 saptanmıştır. 2002'de başlayan tez çalışması sürerken, PIM2 2003 yılında tamamlanmıştır. Bu mortalite skorlama sisteminde PM'de yedi olan değişken sayısı ona çıkarılmıştır. 75PIM2, PİM mortalite skorlama sistemine göre ölüm öngörüsünde daha başarılı saptanmıştır. İTF ÇYBB'mizde yapılan çalışmada PRISM lH-24 mortalite skorlama sistemi diğer sistemlere göre daha başarılı saptansa da gözlenen ve beklenen ölümler arasında anlamlı derecede fark saptanmıştır. ÇYBB'mizde mortalite üzerinde etkili olduğu saptanan değişkenlerin ölüm riskine etkisi oranında puanlandırılması ve mortaliteyi arttırdığı saptanan akut ve kronik hastalıkların da eklenmesi ile yeni bir skorlama sistemi oluşturulması gerekmektedir.

Abstract: