Mimari belgesel yapımının proje yönetimi yaklaşımı ile incelenmesi
Investigation of architectural documentary production with a project management approach
Yazar: FURKAN FİLİZ
Danışman: PROF. DR. HÜSNÜ MURAT GÜNAYDIN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Proje ve Yapım Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Çevik proje yönetimi = Agile project management

Özet:
Toplumdaki mimari olgunluk düzeyinin arttırılması önündeki en önemli engellerden biri mimari bilgi ve görgü eksikliğidir. Bu minvalde mimari belgesel yapımları toplumda mimari bilginin arttırılmasında önemli bir rol oynamaktadır. Farklı mimari belgesel tarzları mimarlığa dair farklı odakları ve bilgileri sunmayı amaçlayarak bu amaca katkı sağlamaktadır. Mimari belgesellerin yapım süreçleri ise yapının tamamlanmış veya inşaatı devam etmesine göre çok farklı dinamikler içermektedir. Yapımı tamamlanmış bir mimari eserin belgeseli ile inşaatına henüz başlanmamış bir yapının veya inşaat halindeki bir yapının belgeselinin oluşturulması süreç ve yönetim organizasyonu olarak çok farklılaşabilmektedir. Her tür belgesel yapımının oluşturduğu çeşitli dinamikler bulunur. Bu çalışma mimari belgesel yapım sürecini proje yönetimi perspektifinden incelemeyi hedefleyerek, belgesel yapımında proje yönetimi yaklaşımı uygulanmasının pozitif ve negatif etkilerini göz önüne sermiştir.
Bu amaç doğrultusunda belgesel film gelişimi araştırılarak belgesel yapımına yönelik ilk tanımlar ve yaklaşımlar incelenmiştir. Belgesel yapımının aşamaları belirlenmiştir. Geçmiş yüzyıllarda belgesel üretiminin oluşumu ve belgesel üretim tarzlarının zaman içinde dönüşümü anlatılmıştır.  Belgesel yaklaşımının dönüşümünde teknolojinin gelişmesi, üretim ve tüketim dinamiklerinin değişmesi de kritik önem oluşturduğu gözlemlenmiştir. Mimari belgesel yapımı odağında geçmişte üretilen mimari belgesel türleri sınıflandırılarak farklı mimari anlatım örnekleri sunulmuştur. Metod olarak belgesel film süreçleri ile proje yönetimi yaklaşaımının süreç grupları ve bilgi alanları kesiştirilmiş sonrasında da sektörel bir vaka çalışmasında proje yönetimi yaklaşımı yapım sürecinde incelenmiştir. Bu çalışmalar sektörel uzmanlar ile birlikte değerlendirilerek uzman görüşleri alınmış ve tutarlılığı test edilmiştir. Farklı mimari belgesel türlerine göre çeşitlenen proje yönetimi yaklaşımlarını incelemek için vaka olarak tamamlanmış bir restorasyon sürecini ele alan TRT2 televizyon kanalında yayınlanmak üzere hazırlanan "Restorasyon101" televizyon programındaki "Kız Kulesi Restorasyonu Belgeseli" ele alınmıştır. Bu program her bölümde bir yapının restorasyon hikayesinin anlatılması kurgusuyla tasarlanmıştır. Bu çalışmada belgeselin yapım süreci Proje Yönetimi Ensitüsü'nün(PMI) yayınladığı süreçler ve bilgi alanları perspektifiyle yapımcılık aşamalarıyla ilişkilendirilmiştir. Sonuç ürün olarak belgeselin kendisini belirleyerek proje yönetimi yaklaşımındaki 5 süreci ve 10 bilgi alanı yapısal olarak belgesel yapımına entegre etmiştir. Çok paydaşlı bilgi üretimi ve yönetimi söz konusu olduğu için bilgi alanlarından kalite yönetim, maliyet yönetimi, entegrasyon yönetimi ve paydaş yönetimi bilgi alanları ile güçlü ilişkiler kurulduğu tespit edilmiştir. Kapsam yönetimi ve takvim yönetimi bilgi alanları ise farklılaşabilen yapım süreçlerinde esnek olarak düzenlenerek yaratıcı süreçlerle birlikte ele alınmasının gerekliliği görülmüştür. 
Mimari belgesel yapımında proje yönetimi yaklaşımının etkileri göz önüne serilmiştir. Sektörde farklı tecrübelere sahip belgesel yapımcıları ve yönetmenlerle anket düzenlenerek görüşmeler yapılmıştır. Uzmanların proje yönetimi yaklaşımının belgesel yapımlarında kullanımına dair görüşleri alınmıştır. Anketlerin sonuçları ve vaka çalışmalarındaki sonuçlar literatürle beraber tartışılarak mimari belgesel yapımlarında proje yönetiminin avantaj ve dezavantajları göz önüne serilmiştir. Sonuç olarak belgesel yapımlarındaki sanatsal ve performatif boyut olması proje yönetiminin tam entegrasyonunda bir engel teşkil etmesine rağmen temel organizasyon ve operasyon boyutları itibariyle bir çok alanda etkili kullanımların mevcut olduğu görülmüştür. Belgesel sürecinde kalite yönetiminin sübjektif olması proje yönetimi yaklaşımının entegre olmasında yeni esneklik alanları oluşturmayı düşündürmüştür. Kreatif projelerin yönetiminde tasarımın aktif olarak devam etmesi projelerin kapsam ve kalite anlayışında tanımlanmış esnek alanları gerekli kılmayı gerektirmiştir.

Abstract:
One of the most important obstacles to increasing the level of architectural maturity in society is the lack of architectural knowledge and manners. In this regard, architectural documentary productions play an important role in increasing architectural knowledge in society. Different styles of architectural documentaries contribute to this goal by aiming to present different focuses and information about architecture. The production processes of architectural documentaries involve very different dynamics depending on whether the building is completed or under construction. Creating a documentary of a completed architectural work and a building whose construction has not yet started or a building under construction can differ greatly in terms of process and management organization. There are various dynamics created by every type of documentary production. This study aims to examine the architectural documentary production process from a project management perspective and reveals the positive and negative effects of applying a project management approach in documentary production.     For this purpose, the development of documentary film was researched and the first definitions and approaches to documentary production were examined. The stages of documentary production have been determined. The formation of documentary production in the past centuries and the transformation of documentary production styles over time are explained. It has been observed that the development of technology and the change in production and consumption dynamics are also of critical importance in the transformation of the documentary approach. Focusing on architectural documentary production, different architectural narrative examples are presented by classifying the types of architectural documentaries produced in the past. As a method, the process groups and knowledge areas of the documentary film processes and the project management approach were intersected, and then the project management approach was examined during the production process in a sectoral case study. These studies were evaluated together with sectoral experts, expert opinions were obtained and their consistency was tested. In order to examine the project management approaches that vary according to different types of architectural documentaries, the "Maiden's Tower Restoration Documentary" in the "Restorasyon101" television program prepared to be broadcast on TRT2 television channel, which deals with a completed restoration process as a case, was discussed. This program is designed to tell the restoration story of a building in each episode. In this study, the production process of the documentary is associated with the production stages from the perspective of the processes and knowledge areas published by the Project Management Institute (PMI). By determining the documentary itself as the final product, it structurally integrated the 5 processes and 10 knowledge areas in the project management approach into documentary production. Since multi-stakeholder information production and management is involved, it has been determined that strong relationships have been established with the information fields of quality management, cost management, integration management and stakeholder management. It has been seen that the scope management and schedule management knowledge areas should be arranged flexibly in diversified construction processes and handled together with creative processes.
The effects of the project management approach in architectural documentary production are revealed. A survey was conducted and interviews were held with documentary producers and directors with different experiences in the sector. Experts' opinions on the use of the project management approach in documentary productions were received. The results of the surveys and case studies were discussed together with the literature and the advantages and disadvantages of project management in architectural documentary productions were revealed. As a result, although the artistic and performative dimension in documentary productions constitutes an obstacle to the full integration of project management, it has been seen that there are effective uses in many areas in terms of basic organization and operation dimensions. The subjective nature of quality management in the documentary process made us think of creating new areas of flexibility in the integration of the project management approach. Continuing design actively in the management of creative projects has necessitated flexible areas defined in the scope and quality understanding of the projects.