Covid-19 pandemisi sürecinde spor salonlarında müşteri memnuniyet durumunu etkileyen unsurların çok kriterli karar verme yöntemleri ile belirlenmesi: Isparta ili örneği
Determining the factors affecting customer satisfaction in gyms with multi-criteria decision-making methods in the Covid-19 pandemic: The case of Isparta province
Yazar: RAMAZAN KUMBUL
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA LAMBA
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Spor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Spor = Sports ; İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; COVID 19 = COVID 19 ; Isparta = Isparta ; Pandemiler = Pandemics ; Spor işletmeleri = Sport enterprises ; Spor salonları = Gymnasiums ; TOPSIS = TOPSIS ; VIKOR yöntemi = VIKOR method ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Spor insan yaşamının vazgeçilmez aktivitelerinden biridir. Teknolojinin ve ulaşım imkanlarının gelişmesi, insanların günlük yaşamlarında daha fazla hareketsiz kalmasına yol açmıştır. Bundan dolayı insanlar fiziksel aktivitelerini gerçekleştirebilecek yeni arayışlara yönelmişlerdir. Spor salonları insanların sağlıklı yaşam ve fiziksel aktivite merkezlerinden biri haline gelmiştir. Son yıllarda sayıları hızla artan spor salonlarına ilgi de artmıştır.
Günümüzde birçok kişi spor salonlarına oldukça farklı amaçlarla kaydolmaktadır. Katılımcılar spor salonlarına zayıflamak, kilo almak, vücut geliştirmek, çeşitli spor etkinliklerine katılmak (yoga, crossfit, spinning bike vb.), sauna, yüzme havuzu gibi seçeneklerden dolayı tercih etmektedirler. Spor salonu tercihinde karar vermek oldukça zordur. Karar verici konumundaki kişiler birbirleriyle çelişen kriterleri değerlendirerek karar vermek zorunda kalmaktadırlar. Bu koşullar altında doğru kararlar vermek için bilimsel yöntemler kullanılabilir. Bu nedenle, birbiriyle çelişen birden çok standardı değerlendirmek ve belirlemek için Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleri kullanılmaktadır.
Bu çalışmada, ÇKKV yöntemleri ile müşterilerin spor salonu seçiminde göz önünde bulundurdukları kriterler değerlendirilmiştir. Bu amaçla pandemi dönemi içinde spor salonlarına devam eden müşterilerin görüşlerine başvurulmuştur. Katılımcıların cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu, aylık gelir durumu, spor merkezine katılma süreleri, spor salonlarına katılma amaçları temel kriterler olarak belirlenmiştir. Çalışmada öncelikle Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) yöntemi kullanılarak kriterlerin ağırlıkları hesaplanmış; daha sonra Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS) ve Vise Kriterijumska Optimizacija I Kompromisno Resenje (VIKOR) yöntemleri uygulanarak spor tesisi seçiminde gelişim, spor merkezi kalitesi, çalışma ortamının niteliği, spor eğitmenleri niteliği ve memnuniyet alt ölçekleri alternatifler olarak kullanılarak önceliklerine göre sıralanmıştır. 
Çalışmada AHS kullanılarak alt kriterler ağırlıklandırılmıştır. AHS ile yapılan çalışmada en yüksek ağırlığa sahip alt kriter "üyelik geçmişi" (0,29) kriteri, en düşük ağırlığa sahip alt kriter ise "cinsiyet" (0,05) alt kriteri olarak tespit edilmiştir. AHS ile alt kriterlerin ağırlıkları belirlendikten sonra alternatiflerin sıralamasında TOPSIS ve VIKOR yöntemleri kullanılmıştır. Hem TOPSIS hem de VIKOR yöntemi ile elde edilen sıralamaya göre gelişim alt ölçeği (1), çalışma ortamı niteliği alt ölçeği (2), spor eğitmenlerinin niteliği alt ölçeği (3), spor merkezi kalitesi alt ölçeği (4) ve memnuniyet alt ölçeğidir (5) olarak tespit edilmiştir. Genel olarak yorumlanacak olursa spor salonlarının müşteri memnuniyetinin tespit edilmesinde en önemli alt kriter "üyelik geçmişi" en önemli alternatif ise "gelişim alt ölçeğidir".

Abstract:
Sport is one of the indispensable activities of human life. The development of technology and transportation facilities have led people to be more inactive in their daily lives. For this reason, people have turned to new searches that can perform their physical activities. Gyms have become one of the centers of people's healthy life and physical activity. In recent years, interest in gyms, whose numbers have increased rapidly, has also increased.
Today, many people sign up for gyms for quite different purposes. Participants prefer gyms because of options such as losing weight, gaining weight, developing body, participating in various sports activities (yoga, crossfit, spinning bike, etc.), sauna, swimming pool. It is very difficult to decide on the choice of gym. Decision makers have to make decisions by evaluating criteria that conflict with each other. Scientific methods can be used to decide under these conditions. As a result, Multi-Criteria Decision Making (MCDM) methods are used to evaluate and identify multiple conflicting standards.
In this study, MCDM methods and the criteria that customers consider when choosing a gym were evaluated. For this purpose, the opinions of customers who attended gyms during the pandemic period were consulted. Participants' gender, age, marital status, education level, monthly income, duration of participation in sports centers, and purposes of joining sports halls were determined as criteria. In the study, firstly, the weights of the criteria were calculated using the Analytical Hierarchy Process (AHS) method; Then, Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS) and Vise Kriterijumska Optimizacija I Kompromisno Resenje (VIKOR) methods were applied to the development subscale, sports center quality subscale, working environment quality subscale, sports trainers' quality subscale. and satisfaction subscales were used as alternatives and ranked according to their priorities.
In the study, sub-criteria were weighted using AHP. In the study conducted with AHP, the highest weighted sub-criterion was determined as "membership history" (0.29), and the lowest weighted sub-criterion was "gender" (0.05). After determining the weights of the sub-criteria with AHP, TOPSIS and VIKOR methods were used to rank the alternatives. According to the order obtained by both TOPSIS and VIKOR methods, the development subscale (1), the work environment quality subscale (2), the quality of sports trainers' subscale (3), the sports center quality subscale (4) and the satisfaction subscale (5) has been identified. If it is interpreted in general, the most important sub-criteria in determining the customer satisfaction of the gyms are "membership history" and the most important alternative is the "development subscale".