Osmanlıda hamam kültürü ve saray hamamları
Ottoman public bath and palace public bath
Yazar: MELTEM FISTIKÇI
Danışman: PROF. DR. ZEYNEL ÖZLÜ
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sanat Tarihi = Art History ; Tarih = History
Dizin: Hamamlar = Baths ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Saray hamamı = Palace bath ; Saraylar = Palaces ; Su kültürü = Water culture ; Türk hamamı = Turkish bath

Özet:
Türk kültürünün önemli bir parçası olan hamamların değişikliğe uğradığı bilinse de
günümüzde de varlığını koruyabilmiştir. Tez de Türk hamamlarının ve Saray
hamamlarının tarihsel süreç içerisinde ne gibi değişikliklere uğradığı ve gelenekleri konu
edilmiştir. Antik Çağdan bu zamana kadar insanların deniz ve nehir kenarlarında yıkandığı
bilinmektedir. Daha sonra ki dönemlerde bu durumun nasıl geliştiği ve mekân haline
geldiği tarihsel süreçle ortaya çıkmıştır. Romalılardan başlayıp, Bizans ve Selçuklulardan
da Osmanlı devletine geçen bu kültürün, gündelik yaşamda ki önemi ise Tarihçiler
tarafından belirtilmektedir. Osmanlı Devletine başkentlik yapan İstanbul şehrinin
1453'den başlayıp 1922' ye kadar ki en büyük gözde hamamlarının mimari özellikleriyle
beraber nasıl değişikliğe uğradığına değinilmiştir. Özellikle Osmanlı Devletinin yapmış
olduğu çarşı hamamları, gelir kaynağı olmuştur. Hamamların renkli hayatı özellikle
kadınlar açısından önem arz etmektedir. Loğusa hamamı, nişan hamamı, asker hamamı, kız
bakma hamamı gibi sosyal olayların gerçekleştiği yerdir. Saray hamamlarında da aynı
durum söz konusudur. Saray hamamlarında ki fark şudur, cariyelerin, ağaların, valide
sultanların, padişahların hamamları ayrıdır. Hepsi aynı düzen içerisinde farklı
malzemelerle inşa edilmiştir. Zamanla Saray hamamları da tahribata uğrayıp, çıkan
yangınlar sonucu ortadan kaybolmuştur ama tadilatlar neticesin de tekrar kullanıma
açılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Roma, Bizans, Selçuklu, Osmanlı, Saray, Hamam,

Abstract:
Even if we have seen it has changed, Turkish bath which are an important part of
Turkish Culture,have been able to protect it's existence. Traditions and cahanging of
Turkish baths and palace baths in historical process is been a subject. Since the ancient
period it is known that people take bath seas and rivers. In later ages, how this station
improved and turned into a place is shoved up with historical process. Importance of this
culture which started with Romans and possed to Ottomans from Byzantins and Anatolian
Seljuk in daily life is stated by historians. Turkish baths of cities like İstanbul which had
been capital for Ottoman empire are mentioned with how they changed and architectural
features between 1453 -1922. Especial bazoor baths which had been made by Ottomans
income resources for Ottomans. The colorful life of baths are important especially for
women. Bath of women after birth, bath of engagement, bath of soldier and bath of looking
for an avaliable girly to marry her son are places to occur social events. Situation was the
som efor place baths, the diffarence in place bath is that, sultan's odalisque's sultana's and
agha's baths were seperate. They were in same order but built by different materials . In
time palace baths had been damaged and vanıshed because of the fires that broke eut. But
with alterations palace baths is opened again.
Key words: Roma, Byzantine,Seljuk,Ottoman,Palace, Bath