Yeni Sovyet insanı inşasında GULAG kampları
GULAG camps in the construction of new Soviet people
Yazar: ELİF KARPUZ
Danışman: DOÇ. DR. HİKMET DEMİRCİ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Rusça‟da GULAG, "Kampların Ana Yönetimi" anlamına gelen Главное
управление лагерей (Glovnoye Upravleniye Lagerey) bir kısaltmadır. Sovyetler
Birliği‟nin geniş topraklarına yayılmış GULAG kamplarının kuruluşu; 17. yüzyılda
Sibirya‟da kurulmuş zorunlu çalışma birimlerine kadar dayanır. Vladimir Ġlyiç Ulyanov
(Lenin) 1918‟de Ekim Devrimi‟nin hemen sonrasında, yeni hükümetin çıkarları
doğrultusunda devrim karşıtı yahut tehlikeli bulduğu isimlerin cezalandırılması için
ülkenin uzak noktalarında kurulmuş kamplara gönderilmesini emretti. Kampların sayısı,
tutukluların ağır işlerde çalıştırılarak zorunlu emeğin ekonomiye kazandırılması
amacıyla ve Joseph Stalin‟in sanayileşmeyi hızlandırmak için uyguladığı çeşitli
ekonomi politikalarıyla en yüksek seviyelere ulaştı. Bu artışta ayrıca Stalin‟in 1937‟de
uyguladığı "siyasî baskı" anlamına gelen "Repressiya" politikasının etkisi büyüktür.
Kampların ekonomiye katkısı olup olmadığı mefhumu ise hâlâ araştırmacılar tarafından
tartışma konusudur. Günümüz Rusya‟sında dahi üzerine konuşulmayan bir konu ve
toplum bilincinde trajedi olarak kalan bu kamplarda tutukluların bir günlük kamp
yaşantısında karşılaştıkları zorluklar çalışmanın ana konusunu oluşturmaktadır. Fizikî
ve psikolojik her türlü işkencelere maruz kalan mahkûmlardan hayatta kalabilenlerin
tahliye edildikten sonra yaşadıkları ve şahit olduklarını anlattıkları hatıralar çalışmanın
ilk elden kaynağını teşkil eder. Ayrıca konu hakkında yapılmış sözlü tarih çalışmaları,
arşiv verileri ve gerek çizimler gerekse döneme ait fotoğraflar bu çalışmaya ışık tutan
unsurlardır. GULAG kampları uygulaması sona erdikten sonra dahi Sovyet toplumunun
değişmesi ve başkalaşması noktasında etkileri devam etti. Sovyet Rusya tarihinin siyasi
boyutundan ziyade sosyal yapısında izler bırakmış olan GULAG kamplarının niteliksel
olarak ele alındığı bu çalışmada amaç; GULAG kamplarını derinlemesine inceleyerek
sosyo- ekonomik sonuçlarını ortaya koymaktır. Sovyet Rusya tarihi çalışmalarında göz
ardı edilmemesi gereken GULAG kamplarının daha bilinir hâle gelmesi ve dünyada
farklı isimlerle kurulmuş diğer toplama kamplarıyla farklarının anlaşılması bu
çalışmanın önemini ihtiva eder.
Anahtar Kelimeler: GULAG Kampları, Mahkûm, Stalin, Rusya, Sovyetler Birliği

Abstract:
In Russian, GULAG is an acronym Главное управление лагерей (Glovnoye
Upravleniye Lagerey) meaning "Main Administration of the Camps". The establishment
of the GULAG camps spread across the vast territory of the Soviet Union dates back to
the forced labor units established in Siberia in the 17th century. In the immediate
aftermath of the October Revolution in 1918, Vladimir Ilyich Ulyanov (Lenin), in the
interests of the new government, ordered that anyone deemed anti-revolutionary or
dangerous be sent to camps in remote parts of the country for punishment. The number
of camps reached its highest levels as a means of putting prisoners to hard labour to
bring forced labour into the economy and as a result of Joseph Stalin's various economic
policies to accelerate industrialization. Stalin's 1937 policy of "Repressiya", meaning
"political repression", also played a major role in this increase. The notion of whether
the camps contributed to the economy is still a matter of debate among researchers. The
difficulties faced by the prisoners in these camps, which remain an unspoken topic even
in today's Russia and a tragedy in the public consciousness, constitute the main subject
of the study. The memories of the prisoners, who were subjected to all kinds of physical
and psychological torture, and the memories of those who survived after their release
and what they witnessed constitute the first-hand source of the study. In addition, oral
history studies, archival data and both drawings and photographs of the period are the
elements that shed light on this study. Even after the GULAG camps ended, their effects
on the change and transfiguration of Soviet society continued. The aim of this
qualitative study of the GULAG camps, which have left traces in the social structure
rather than the political dimension of Soviet Russian history, is to examine the socio-
economic consequences of the GULAG camps in depth. The importance of this study is
to make the GULAG camps, which should not be ignored in Soviet Russian history
studies, more known and to understand the differences with other concentration camps
established under different names in the world.
Keywords: GULAG Camps, Prisoner, Stalin, Russia, Soviet Union.