Turizm sektörü Türkiye iller arası sürdürülebilir rekabet analizi ve endeksi
Turkey inter-provincial tourism sector sustainable competitive analysis and index
Yazar: MURAT GÜMÜŞ
Danışman: PROF. DR. METE SEZGİN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; Bölgesel kalkınma ajansları = Regional development agencies ; Bölgesel rekabetçilik endeksi = Regional competitiveness index ; Bölgesel turizm = Regional tourism ; Bölgesel turizm planlaması = Regional tourism planning ; Sosyoekonomik gelişmişlik endeksi = Socioeconomic development indeks ; Sürdürülebilir rekabet = Sustainable competition ; Turizm sektörü = Tourism sector ; Şehir turizmi = City tourism

Özet:
Bu araştırmanın amacı Türkiye'deki iller arası rekabet ve gelişmişlik endeksinin (TURGE) hazırlanması, buna bağlı olarak turizm temelli teşvik sisteminin önerilmesi, illerin turizm rekabet ve gelişmişlik düzeyleri ile düzey-2 bölgelerinin rekabet ve gelişmişlik endeks değerlerinin hesaplanmasıdır.
Araştırmada, 81 il için 6 alt endeks boyutunun tespiti ve toplam 99 değişken ile endekslemeyi kapsamaktadır. Araştırma yöntemi olarak çok kriterli karar verme  tekniklerinden objektif ağırlıklandırma metodu olan ENTROPİ yöntemi kullanılmıştır. ENTROPİ yöntemi ile endeks için belirlenen değişkenlerin ağırlıkları objektif olarak tespit edilmiştir. Bu ağırlıklara göre illerin endeks değerlerinin hesaplanarak sıralanması için COPRAS yöntemi tercih edilmiştir. COPRAS, endeks değerleri ile illerin Turizm Rekabet ve Gelişmişlik Endeks değerleri tespit edilmiştir. İstatistiki bölge birimleri sınıflamasına göre Düzey-2 bölgeler için TURGE değerleri belirlenmiştir. Bu değerler, yeni bir turizm teşvik sisteminin oluşturulması için hesaplanarak haritaya aktarılmıştır ve yeni turizm teşvik sistemi önerilmiştir. Yöntemlerin formülleri araştırmada excel'de yazılarak yapılmış ve sonuçları araştırmaya aktarılmıştır. 
Araştırma sonucunda; Literatüre sosyo-ekonomik gelişmişlik endeksinden sonra, Turizm Rekabet ve Gelişmişlik Endeksi (TURGE) kavramı oluşturulmuştur. Yapılan hesaplamalara göre Türkiye'deki illerin ve düzey-2 bölgelerin turizm alanında rekabet ve gelişmişlik sıralaması yapılmıştır.  Bu sıralamada ilk üç Antalya, Muğla ve İstanbul şeklindedir. Düzey-2 bölgelerinde ise TR61, TR10 ve TR32 ilk üç sıradadır.

Abstract:
The aim of this research is to prepare an intercity competitiveness and development index (TURGE) in Turkey, thereby to propose an incentive system based on tourism, to calculate the tourism competitiveness and development index values of the cities together with the tourism competitiveness and development index values of Level-2 zones.
In the study, it has been aimed to define the 6 sub-index dimensions for 81 cities and to index with 99 variables. As a research method, among multiple criteria decision-making methods, the ENTROPY method, an objective weighted method has been applied. Through ENTROPY method, the weights of the variables defined for index are specified in an objective way. For the ranking of the index values following the calculation of index values of the cities COPRAS method has been chosen. Based on the COPRAS index values, the Tourism Competitiveness and Development Index values have been defined. The TURGE values have been determined for Level-2 cities in accordance with statistical regional units ranking. These values, after being calculated, have been used set up a new tourism incentive system and by that the new incentive system has been proposed. The formula of the methods used in the research have been drafted in Excel and transferred to the research
As a result of the research; a brand new concept of Tourism Competitiveness and Development Index (TURGE) has been formulated. The tourism competitiveness and development ranking of Turkish cities and Level 2 zones have been done in line with the calculations performed. In this ranking, while the first three leading cities are Antalya, Mugla and Istanbul, TR61, TR10 and TR32 zones are the first three leading among Level-2 zones.