İş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin etkinliklerinin göz izleme cihazı ile belirlenmesi
Determination of the activities of occupational health and safety measures with eye tracking device
Yazar: ÖMER ÇAĞRI YAVUZ
Danışman: DOÇ. DR. ERSİN KARAMAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology
Dizin: Göz izleme = Eye tracking ; Risk analizi = Risk analysis ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Günümüz dünyasında, birçok alanda kullanıcıların çalışmalarını kolaylaştıran ve karar verme süreçlerine katkıda bulunan bilgi sistemleri, iş sağlığı ve güvenliği alanındaki kontrol kayıtları, eğitimler ve çevre ölçümlerinde de kullanılmaktadır. Bununla birlikte, insan-bilgisayar etkileşimi alanında kullanılan kullanılabilirlik test yöntemlerinin iş sağlığı ve güvenliği (İSG) çalışmalarına uygulanması konusunda literatürde bir boşluk olduğu görülmektedir. Bu çalışmada göz izleme cihazlarının iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin etkinliğinin tespitinde uygulanabilirliğini ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu bağlamda iki farklı kurumda görev yapmakta olan ve çalışmanın örneklemini oluşturan 26 kişi çalışmaya dâhil edilmiştir. Çalışmada göz izleme cihazı takmış olan katılımcılardan çıkışa yönelmeleri istenmiştir. Bu görevi gerçekleştirirken katılımcılardan yangın varmış gibi davranmaları beklenmektedir. Her bir katılımcının yangın ekipmanları (alarm butonu, yangın hortumu, yangın söndürme tüpü) ve uyarı levhalarına karşı odaklanma sayıları ve odaklanma süreleri incelenmiştir.  Çalışma 3 farklı deney yapılarak gerçekleştirilmiştir. İlk iki deneyde katılımcıların çalıştıkları kurumlarda verilen görevi yerine getirmeleri istenmiştir. Üçüncü deneyde ise katılımcıların alışık olmadıkları bir kurumda aynı görevi gerçekleştirmeleri istenmiştir. Elde edilen sonuçların desteklenmesi amacı ile yarı yapılandırılmış form yardımı ile 12 İSG uzmanının görüşlerine başvurulmuştur. Sonuç olarak risk analizlerinin tek başına yeterli olmadığı ve risk analizi sonucunda alınması gereken önlemlerin tespitinde bilişim sistemleriyle yapılacak olan daha kapsamlı analizlere olan ihtiyaç ortaya koyulmuştur. Çalışmada önerilen yöntemin diğer acil durum ve afet bağlamında da değerlendirilebileceği önerilmiştir.

Abstract:
In today's world, information systems, which facilitate the work of users in many field and contribute to the decision making processes, are also used in control records, trainings and environment measurements in the field of occupational health and safety. However, it seems to be a gap in the literature regarding the application of usability testing methods used in the field of human-computer interaction to occupational health and safety studies (OHS). In this study, it is aimed to demonstrate the applicability of eye tracking devices in determining the effectiveness of occupational health and safety measures.In this context, 26 people working in two different institutions and forming the sample of the study were included in the study. Participants who were wearing eye tracking devices were asked to go to the exit. The participants are expected to behave as if there is fire when task is being carried out. The number of focuses and focus times for each participant towards fire equipment (panic button, fire hose, fire extinguisher) and caution signs were examined. The study composed of three different experiments. For the first two experiments, participants who are working in their own institution were asked to complete the task. In the third experiment, participants were asked to perform the same task in an institution they were not accustomed to. In order to support the results, 12 occupational health and safety specialists were asked their opinions via a semi-structured form. In conclusion, these findings imply that the risk analysis is not enough alone and more comprehensive analysis with information systems is required to determine the precautions to be taken as a result of the risk analysis. It is suggested that the method proposed in the study can also be employed in the context of other emergencies and disasters.