COVİD-19 geçirmiş bireylerin bilişsel işlevlerinin değerlendirilmesi
Assessment of cognitive functions of individuals who recovered from COVID-19
Yazar: NEFİSE EDA ARSLANOĞLU
Danışman: PROF. DR. ALİ OĞUZ TANRIDAĞ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Nörobilim Ana Bilim Dalı / Nörobilim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Nöroloji = Neurology ; Nöropsikoloji = Neuropsychology ; Sinir bilimleri = Neurosciences

Özet:
Bu çalışmada temel amaç, COVID-19 hastalığı geçirmiş bireylerin bilişsel/kognitif işlevlerinin değerlendirilmesidir. Örneklem grubu, İstanbul ilinde yaşayan 25-55 yaş aralığında, en az 12 yıl eğitim görmüş ve COVID-19 hastalığını geçirmiş ve COVID-19 hastalığını hiç geçirmemiş, toplam 72 bireyden oluşmaktadır.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Sultan Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi' nden E-54230385- 604.02 sayılı yazı ile izin alınmıştır. Katılımcılara Demografik Veri Formu, Beck Depresyon Envanteri, Kişisel ve Aktüel Bilgiler, Oryantasyon, WMS-R Sayı Menzili Testi, Mental Kontrol Testi, Sözel Akıcılık Testleri, Ardışık Kategori Adlandırma Testi, İkili Benzerlikler Testi, Stroop Testi, Mantıksal Bellek, Görsel Bellek, Sözel Bellek Süreçleri Testi, Benton Yüz Tanıma Testi, Benton Çizgi Yönü Belirleme Testi, Boston Adlandırma Testi uygulanmıştır. Verilerin analizi, Windows için SPSS 22.0 ile yapılmıştır. Verilerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov-Smirnov testi ile, varyansların homojenliği ise Levene testi ile kontrol edilmiştir. Sonuçlar Ortalama ± Standart Sapma (Medyan) olarak ifade edilmiştir. Gruplar arası ortalamaların karşılaştırılması, parametrik veriler için t testi, parametrik olmayan veriler için Mann Whitney-U Testi, kategorik değer karşılaştırmaları ki-kare testi kullanılarak yapılmış, p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Etki büyüklüğü, etkinin küçük (d  0,2), orta (d  0,5) veya büyük (d  0,8) olduğu göz önünde bulundurularak, iki ortalama karşılaştırması Cohen's d yöntemi ile tahmin edilmiştir.
Elde edilen sonuçlar doğrultusunda; COVID 19 geçirmiş bireylerin depresyon puanları, hastalığı hiç geçirmemiş bireylerin puanlarından daha yüksektir. Ayrıca; COVID-19' un, yürütücü işlevler üzerinde olumsuz etkisi bulunmakta, soyut düşünme becerisi ve dil fonksiyonlarını da kısmen etkilediği görülmektedir. Görsel bellek süreçlerinin, sözel bellek süreçlerine göre daha çok etkilenmesi dikkat çekicidir. En şaşırtıcı bulgu ise, karmaşık görsel algı işlevlerinin üzerinde etkisi olmasıdır. Dolayısıyla; bu çalışmanın sonucunda, COVID-19' un bilişsel işlevleri etkileyebileceği görülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: COVID-19, bilişsel işlevler

Abstract:
The main purpose of this study is to evaluate the cognitive functions of individuals who have recovered COVID-19 disease. 
The sample group consists of a total of 72 individuals between the ages of 25-55 living in the province of Istanbul, who have received at least 12 years of education and have had COVID-19 disease and have never had COVID-19 disease. Permission was obtained with the letter numbered E-54230385-604.02 from the University of Health Sciences Sultan Abdulhamid Han Training and Research Hospital. Demographic Data Form, Beck Depression Inventory, Personal and Actual Information, Orientation, WMS-R Number Range Test, Mental Control Test, Verbal Fluency Tests, Sequential Category Naming Test, Binary Similarity Test, Stroop Test, Logical Memory, Visual Memory, Verbal Memory Processes Test, Benton Face Recognition Test, Benton Judgment of Line Orientation Test, Boston Naming Test were applied. Data analysis was done with SPSS 22.0 for Windows. The compatibility of the data with the normal distribution was checked with the Kolmogorov-Smirnov test, and the homogeneity of the variances was checked with the Levene test. Results are expressed as Mean ± Standard Deviation (Median). Comparison of means between groups, t test for parametric data, Mann Whitney-U Test for non-parametric data, categorical value comparisons were made using chi-square test, p<0.05 was considered statistically significant. The effect size was estimated with Cohen's d method for two mean comparisons, considering whether the effect was small (d=0.2), medium (d=0.5), or large (d=0.8).
In line with the results obtained; depression scores of individuals who have recovered COVID-19 are higher than the scores of individuals who have never had COVID-19. Moreover; it was observed that COVID-19 has a negative effect on executive functions and partially affects abstract thinking skills and language functions. It is noteworthy that visual memory processes are more affected than verbal memory processes. The most surprising finding is that COVID-19 has an impact on complex visual perception functions. Consequently of this study, the impact of COVID-19 on cognitive functions was observed. 
Keywords: COVID-19, cognitive functions