Evli veya boşanmış ebeveyne sahip olan, 11-14 yaş arasındaki çocukların bağlanma stilleri ve sosyal fobi düzeyleri arasındaki ilişki
Relationship between attachment styles and social phobia levels of children between the age of 11-14 level who have married or divorced parents
Yazar: ÇİĞDEM CANATAN
Danışman: PROF. DR. YASEMİN ÖZKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Aile = Family ; Bağlanma stilleri = Attachment styles ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Parçalanmış aileler = Broken families ; Sosyal fobiler = Phobia-social

Özet:
Bu araştırmanın amacı çocukluktan yetişkinliğe geçişte hassas bir dönem olan ergenlikte, boşanma yoluyla parçalanmış aileye sahip olan ve olmayan çocukların bağlanma stilleri ile sosyal fobi düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesidir. 
Araştırmada nicel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırma örneklemi, 2016-2017 Bahar ve 2017-2018 Güz eğitim öğretim dönemlerinde Ankara ili sınırları içerisinde bulunan, Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı ortaokullarda öğrenim gören 11-14 yaş arasındaki gönüllü öğrencilerden oluşmaktadır. Araştırmanın örnekleminin sosyal ve ekonomik açıdan evreni temsil edebilmesi için Ankara ili Çankaya ve Etimesgut ilçelerinde hedeflenen ortaokullar ve öğrenciler basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile seçilmiştir.
Araştırmaya katılan bireylerin sosyo-demografik özelliklerini, bağlanma stillerini ve sosyal fobi düzeylerini ortaya koymak amacıyla "Kişisel Bilgi Formu", "İlişki Ölçekleri Anketi-Ergen (İÖA-E)"  ve "Çocuk ve Ergenler İçin Sosyal Fobi Ölçeği (ÇESFÖ)"  olmak üzere toplam üç bölümden oluşan bir anket formu kullanılmıştır.
Araştırma kapsamında 230 ergene ulaşılmış ve katılımcılardan toplanan veriler SPSS Statistics 25 (Statistical Package for the Social Sciences) adlı bilgisayar programı ile analiz edilmiş ve analizlerde sayısal değişkenler için tanımlayıcı istatistikler (ortalama, standart sapma, minimum, maksimum), kategorik değişkenler için ise sıklık dağılımları (sayı, yüzde) verilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişki ve anlamlı bir farklılık olup olmadığının belirlenmesi için t ve ANOVA testleri kullanılmıştır. Verilerin analizinde normal dağılmadığı tespit edilmiş ve bu nedenle veriler parametrik olmayan testler ile analiz edilmiştir. Veriler Mann Whitney U ve Kruskal Wallis H Testleri ile analiz edilmiştir. Ergenlerin sosyal fobi düzeyleri ile bağlanma stilleri arasındaki ilişki ise Spearman's Rho analizi ile incelenmiştir. 
Araştırmaya katılan ergenlerin kız ve erkek oranları birbirine yakındır, çoğunluk 10-12 yaş aralığında, anne babası yaşamaktadır. Boşanmış ebeveyne sahip ergenlerin yarısı kız diğer yarısı erkek ergenlerden oluşmaktadır. Ergenlerin çoğunun anneleri ile yaşadığı bulunmuştur. Ergenlerin hiçbiri kardeş ayrılığı yaşamamıştır.
Araştırma sonuçları ergenlerin çoğunluğunun güvenli bağlanma stiline sahip olduğunu göstermiştir. Ergenlerin bağlanma stilleri ile cinsiyeti, yaşı, ebeveynlerinin evli veya boşanmış olmaları arasında anlamlı bir fark bulunmamaktadır. Ergenlerin anne-baba eğitim düzeyleri ile bağlanma stilleri arasında anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Boşanmış ebeveyne sahip ergenlerin okul başarıları, anne-baba eğitim düzeyleri, aile gelir durumunu değerlendirmeleri ve kim ile birlikte yaşadıkları ile bağlanma stilleri arasında anlamlı bir fark bulunmaktadır.
Yapılan araştırma ergenlerin sosyal fobi düzeyleri ile cinsiyetleri, boşanma durumları,  arasında anlamlı bir ilişki olmadığını göstermektedir. Ergenlerin yaşları, sınıf düzeyleri, okul başarıları, anne-baba eğitim durumları, aile gelir durumunu değerlendirmeleri ile sosyal fobi düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Evli ya da boşanmış ebeveyne sahip ergenlerin bilgileri ayrı ayrı analiz edildiğinde ise yaş, sınıf, yaşadıkları bölge, okul başarısı, anne baba eğitim düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. 
Araştırma bulguları ergenlerin bağlanma stilleri tüm alt ölçekleri (güvenli, korkulu, saplantılı, kayıtsız) ile sosyal fobi düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Evli ebeveyne sahip ergenlerin bağlanma stilleri alt boyutları ile sosyal fobi düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Boşanmış ebeveyne sahip ergenlerin güvenli bağlanma stili ile sosyal fobi düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Korkulu bağlanma stili ile kayıtsız bağlanma stilinin ise istatiksel anlamlılığa sahip olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Sözcükler
Aile, parçalanmış aile, ergenlik, kaygı, sosyal fobi, bağlanma, bağlanma stilleri

Abstract:
The aim of this research is to evaluate the relationship between attachment styles and social phobia levels of children who has married or divorced parents and children who are in a sensitive adolescence period in the transition from childhood to adulthood 
Quantitative method was used in the research. The research sample consists of volunteer students aged between 11 and 14 who are studying in secondary schools attached to the Ministry of National Education in the provinces of Ankara during the 2016-2017 Spring and 2017-2018 Fall semesters. For the sample of the research to represent the universe from a social and economic point of view, the targeted secondary schools and students in the provinces of Ankara, district of Çankaya and Etimesgut were selected by simple random sampling method.
To reveal the sociodemographic characteristics of adolescents, their attachment styles and their social phobic levels, a survey from which has 3 parts that are "Personal Information Form", "Relationship Scales Questionnaire-  Adoleccent; RSQ-A"  and "Social Phobia Scale for Children and Adolescent  (ÇESFÖ)"  in total is used. 
It has been reached 230 adolescents and the datas that were collected from the participants were analyzed by a computer program called SPSS Statistics 25 (Statistical Package for the Social Sciences) and for these numerical varieties descriptive statistics, for these categorical varieties frequency distribution are given in the analyzes within the scope of the research. To identify whether there is significant distinction and relation among the variables or not, t and ANOVA tests were used. 
It has been located that the datas were not distrubuted normally and for this reason, the datas were analyzed with non parametric tests. The datas were analyzed with Mann Whitney U and Kruskal Wallis H Tests. The relationship between social phobic levels and attachment styles of adolescents was examined by Spearman's Rho analysis.

The rates of boy and girl adolescents who has participated to the research are close; mostly at the age of 10-12 and whose parents are alive. The rates of boy and girl adolescents who have divorced parents are equal. Most of the adolescents were found to live with their mothers. None of adolescent have been separated from their sibling.

The results of the research show that the majority of adolescents have a secure attachment style. There is no meaningful difference between the attachment styles and gender, age, married or divorced parents of the adolescents. It was concluded that there is a meaningful difference between parental education levels and attachment styles of adolescents.And there is a meaningful difference between adolescents with divorced parents; on school achievement, parental education levels, family income status assessments, who they live with and their attachment styles.

Findings from the study show that there is no meaningful relationship between social phobia levels and gender, parents divorce status of adolescents. It has been determined that there is a meaningful relationship between the age, class levels, school achievement, parental education status, family income status and social phobia levels of the adolescents. When the information of the adolescents who has married or divorced parents were separately analyzed, it has been spotted that there is a meaningful relationship among age, class, where they live, school achievement and parental education levels. 

At the end, the research findings show that attachment styles with all subscales (secure, fearful, preoccupied, dismissive) and social phobia levels of adolescents have a meaningful relationship. A significant relationship has been spotted between the attachment styles with sub-dimensions of adolescents who have married parents and their social phobia levels.
It has been specified that there is a meaningful relationship between the secure attachment style of adolescents who have divorced parents and social phobia levels. It has been concluded that the fearful attachment style and the dismissive attachment style have statistical meaning.

Key Words
Family, divorce family, puberty, anxiety, social phobia, attachment, attachment styles