Oğuz Atay'ın eserleri üzerine Kierkegaard felsefesi bağlamında bir okuma denemesi
A reading attempt in the context of the Kierkegaard philosophy on the works of Oğuz Atay
Yazar: RESUL KIRMIZIDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ŞERİF ESKİN ; PROF. DR. ABDURRAHMAN ALİY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy ; Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Oğuz Atay, sadece yazmış olduğu eserleriyle değil bu eserleri yazarken müstakbel okurları için özenle kurgulamış olduğu anlatım teknikleri ile pek çok araştırmaya konu olmuş bir şahsiyettir. O, eserlerinin okur ile kuracağı veya kurmasını arzu ettiği iletişim biçimi üzerine her fırsatta düşüncelerini belirtmiştir. Aynı şekilde Soren Kierkegaard da yazarlık düzlemini inşa ederken, eserlerinin okur ile nasıl bir iletişim kuracağı üzerine dikkatle takip edilmesi gereken hamlelerde bulunmuştur. Sözgelimi, pek çok eserini müstear isimlerle yayınlamış olan Kierkegaard, eserlerin içerisinde de okuruyla daima iletişim halinde tutar kendisini. Çalışmamızda Oğuz Atay'ı okuyacağımız perspektifi oluşturan Kierkegaard felsefesi, eser ile okur arasında kurulan iletişime büyük önem verdiği için öncelikle bu konuya değindik. Ardından Atay ve Kierkegaard'un ikincil kaynaklarda ele alınış şekilleri noktasında "tehlikeli" olabilecek yorumları eleştirel bir bakışla inceledik. Bu kısımlarda öne çıkardığımız tartışmalar, Atay'ın gelenekselleşmiş okuma yöntemlerinden farklı bir perspektiften de okunabileceğini göstermeye çalışmaktadır. Çalışmamızın üçüncü bölümü, Atay'ın eserlerini Kierkegaard'un Estetik Varoluş Alanı perspektifinden okumayı denemektedir. Bu varoluş alanında, "modern trajik", "anlamsızlık", "en mutsuz olan" kavramları öne çıkmaktadır. Bu kavramları, Atay'ın karakterlerini yorumlamak için kullandık. Örneğin, Selim Işık'ın "en mutsuz olan" kişi olduğunu öne sürmekteyiz. Son bölümde ise "umutsuzluk" kavramı üzerinden bir okuma denemesi yaptık. Benliğin varoluşundaki "umutsuzluk" durumlarının, karakterlerde nasıl ortaya çıktığını gösterdik. Böylece, aynı karakterlere farklı perspektiflerden bakılınca farklı yorumların ortaya çıkabileceğini gösteren disiplinler-arası bir çalışma hazırladık.

Abstract:
Oğuz Atay has been the subject of numerous studies not only for the works he authored but also for the narrative techniques he meticulously designed for his prospective readers during the writing process. He frequently shared his reflections on the forms of communication his works would establish—or he wished them to establish—with readers. Similarly, Soren Kierkegaard, in constructing his literary framework, made deliberate and noteworthy moves regarding how his works would engage with readers. Kierkegaard, who published many of his works under pseudonyms, maintained an ongoing dialogue with his readers within the texts themselves. In this study, we begin by addressing Kierkegaard's philosophy, which prioritizes the communication between the text and the reader and forms the perspective through which we approach Atay's works. Subsequently, we critically examine potentially "problematic" interpretations in secondary sources concerning the treatment of Atay and Kierkegaard, aiming to demonstrate that Atay can be read from perspectives differing from traditional methods. Following this, we attempt to analyze Atay's works through Kierkegaard's Aesthetic Sphere of Existence, where concepts such as "modern tragedy," "meaninglessness," and the "unhappiest" are prominent. Using these concepts, we argue, for example, that Selim Işık represents the "unhappiest" individual. Finally, through the concept of "despair," we explore how states of despair inherent in the self's existence are reflected in Atay's characters, ultimately presenting an interdisciplinary study that highlights how different perspectives can lead to diverse interpretations of the same characters.