Hareketli yapı sistemleri ve geçici afet korunaklarına  
uygulaması
Deployable structures and application to emergency  shelters
Yazar: ZELİHA TAMER UÇAR
Danışman: PROF. DR. ABDUSSAMET ARSLAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Yapı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Hareketli ve açılıp-katlanabilir yapılar; genel olarak sıkıştırılmış ve katlanmış bir şekilde saklanabilir ve kolayca taşınarak, açılıp kullanılabilen yapılar olarak tarif edilmektedir.  Bundan dolayı, hızlı ve kolay kurulum ve yeniden kullanım gerektiren uygulamalar için idealdir. Hareketli ve açılıp-katlanabilir  yapılar konusundaki çalışmalar ve gelişmeler geçmişte en çok uzay uygulamalarına odaklanmıştır. Antenler ve uzay üsleri gibi büyük yapıların bir fırlatma aracına sığacak biçimde paketlenmeleri ve yörüngeye ulaşıldığında açılmaları gerekmektedir. Bu tür amaçlarla geliştirilmiş katlanabilir yapıların küçük sıkıştırılmış hacme sahip olmaları, çabuk birleştirilmeleri ve kolay kurulabilmeleri gibi avantajları vardır. Bu gibi olumlu nitelikleri nedeniyle hareketli ve açılıp-katlanabilir  yapılar dünya yüzeyinde de stadyum çatıları, askeri köprüler ve çeşitli sığınak yapıları gibi uygulamalarda da uygulanmaktadır. Birinci bölümde hareketli yapı kavramı, avantajları incelendikten sonra sınıflandırması yapılmıştır. İkinci bölümde dünyadaki  hareketli yapı  sistemleri uygulamaları genel olarak değerlendirilip, katlanabilir çubuk yapılarının geometrileri incelenmiştir. Sonraki aşamada Cambridge Üniversitesi  Katlanabilir Yapılar Labaratuvar'ı ekibi tarafından geliştirilmiş olan çok-açılı elemanlar incelenmiştir.  Üçüncü  bölümde uzayda kullanım için tasarlanan hareketli yapı sistemleri ele alınmıştır. Son bölümde deprem sonrası ülkemizde kullanılan mevcut barınma yapıları  incelenmiştir. Hareketli yapı sistemlerinin geçici afet korunaklarına uygulanması fikrinden yola çıkılarak bir hareketli afet korunağı tasarımı yapılmış ve üç boyutlu modellemesi ve canlandırması yapılmıştır. Bu yapının  gerilme analizi yapılmış ve açılma boyunca oluşacak gerilmeler grafik halinde sunulmuştur.

Abstract:
Deployable structures can be stored in a compact, folded  configuration and are easily deployed into load-bearing open forms. Hence ,they are suitable for applications where speed and ease of erection and reusability are desired. The study and development of deployable structures has been primarily focused on aerospace applications. Large structures, such as antennas and spacecraft,must be packaged to fit into a launch vehicle and then expanded when reaching orbit. Deployable structures developed in response to those issues have the advantages of a small compacted volume, rapid assembly, and ease of deployment. Because of these positive qualities, deployable structures are also applied on earth for retractable stadium roofs and shelters of various types. In the first chapter, the term of deployable structures, advantages and the classification of these structures are researched. After looking into the studies of deployable structures in the world, the geometries of  deployable basic bar structures are examined. In the following stage, multi-angulated elements, developed by the working group of Deployable Structures Labrotories in the Cambridge University  is studied on. Earth-Based deployable syructures are researched. In the third chapter deployable structures for space applications are studied. In the final chapter available emergency temporary structures in Tutkey are examined. Starting from the idea of application of deployable structures to emergency temporary shelters, a deployable emergency temporary structure is designed. 3D-Modelling of this design is made. The stress analysis of this deployable structure is done, and the stresses during deployment is shown on the diagram.