Eskişehir ili ve çevresinde yayılış gösteren bazı Verbascum L. (sığır kuyruğu) türleri üzerinde farmasötik botanik, fitokimyasal ve biyolojik aktivite araştırmaları
Investigation of pharmaceutical botany, phytochemical and biological activity on some Verbascum L. species growing in Eskişehir and surrounding area
Yazar: FİLİZ EĞİN KOLATA
Danışman: PROF. DR. ATİLA OCAK ; PROF. DR. SEVİM KÜÇÜK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Botanik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Botanik = Botany
Dizin: Bitki morfolojisi = Plant morphology ; Farmasötik botanik = Pharmaceutical botany

Özet:
Bu çalışmada Scrophulariaceae familyasına ait endemik olan V. serratifolium Hub.-Mor., (kül güzeli), V. splendidum Boiss., (rana sığırkuyruğu) ile V. mucronatum Lam., (şapala), türlerinin farmasötik botanik özellikleri ve biyolojik aktiviteleri araştırılmıştır. Bu amaçla, incelenen türlerin morfolojik karakterleri Flora ile karşılaştırılmış, ayrıntılı olarak deskripsiyonları verilerek, çizim ve fotoğraflarla desteklenmiştir. Anatomik çalışmalarda kök, gövde ve yapraktan enine ve yüzeysel kesitler alınarak anatomik yapıları incelenmiştir. SEM'de türlere ait polenlerin ölçümü yapılmış ve fotoğraflandırılmıştır. Biyolojik aktivite çalışmalarında, taksonların metanollü ekstrelerinin ve infüzyonlarının toplam fenolik madde miktarları ve antioksidan özellikleri çalışılmıştır. Toplam fenolik madde miktarları Folin-Ciocaltaeu Yöntemi ile antioksidan özellikleri, ABTS˙+ ve DPPH˙ süpürücü etki tayini ile analiz edilerek, en yüksek antioksidan etki V. splendidum taksonunda görülmüştür. Türlerin sitotoksik aktivitelerini belirlemede MTT yöntemi kullanılmış, V. splendidum infüzyonu, V. mucronatum ekstre ve infüzyonu kanser hücresinde etkili bulunmuştur. Taksonların uçucu yağları clevenger apareyi ile elde edilmiş, GC ve GC/MS cihazı ile bileşenler aydınlatılmıştır. Yağların ana bileşenleri, hekzadekanoik asit, tetradekanoik asit ve nonakosan olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, the pharmaceutical botany properties and biological activities of the endemic species of Scrophulariaceae family, V. serratifolium Hub.-Mor. (kül güzeli), V. splendidum Boiss., (rana sığırkuyruğu), and V. mucronatum Lam. (şapala), were investigated. For this purpose, the morphological characteristics of the species were comparatively examined against the flora, detailed with comprehensive descriptions and further supported by illustrations and photographs. Anatomical studies were conducted by taking cross and surface sections from root, stem, and leaf parts of the species and their anatomical structures were examined. Pollen measurements were made and photographed on SEM. In the biological activity studies, the total phenolic content and antioxidant properties of the methanol extracts and infusions of the taxa were studied. The total phenolic content was analyzed using the Folin-Ciocaltaeu method, and the antioxidant properties were analyzed by ABTS˙+ and DPPH˙ scavenging effects, with the highest antioxidant effect seen in the V. splendidum taxa. The MTT method was used to determine the cytotoxic activities of the species, and the V. splendidum infusion and V. mucronatum extract and infusion were found to be effective against cancer cells. The essential oils of the taxa were obtained by the Clevenger apparatus, and their components were elucidated by GC and GC/MS devices. The main components of the oils were identified as hexadecanoic acid, tetradecanoic acid, and nonacosane.