Afrika'nın yükselen metropollerinde arazi kullanımı değı̇şı̇mı̇ ve  ulaşım ılışkısı : Bamako örneği
Land use change in Africa's emerging metropolises and the relationship between transportation: The case of bamako
Yazar: MOUSSA TOURE
Danışman: DOÇ. DR. METHİYE GÜL ÇÖTELİ
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kentsel arazi kullanımı = Urban land use ; Kentsel yayılma = Urban sprawl

Özet:
Mekânsal planlama ve ulaşım politikalarının bütünleşmemesi, kötü arazi kullanımı ve kötü ulaşım planlaması, şehirlerimizin gelişimini etkileyen sorunlara yol açmaktadır. Kötü arazi kullanımı ve düşük nüfus yoğunluğu, başta kentsel yayılma, trafik sıkışıklığı, şehrin ihtiyaçlarına göre uyarlanmamış küçük veya büyük ulaşım altyapıları gibi birçok kentsel gelişim sorununun nedenidir. Batı Afrika'da Mali'nin başkenti olan Bamako, Batı Afrika coğrafyasındaki merkezi konumu nedeniyle ülkenin ve alt bölgenin en önemli şehridir. Hızlı büyüyen bir şehir olan Bamako, 3 milyona yaklaşan nüfusuyla Afrika'nın en hızlı büyüyen, dünyanın ise 6. sırada gelişen şehridir. Ancak bu hızlı büyüme yollar, köprüler ve hastaneler gibi bu kadar büyük bir nüfusu barındırmak için gereken altyapı ile eşleşmemiştir. Dahası Bamako'da kentsel planlamanın, kentsel yayılmaya yol açan yüksek arazi tüketimi ile Bamako'nun nüfusunun giderek artacağı gerçeği daha iyi bir arazi kullanım planlaması ve insanların ve mallarının hızlı bir şekilde hareket etmesini sağlayacak ulaşım altyapısının hızla geliştirilmesi için çözümler üzerinde düşünmeyi gerektirmektedir. 
Araştırmanın amacı, Mali'nin başkenti Bamako'daki kentsel yayılmayı ve trafik zorluklarını hafifletmek için arazi kullanımı ve ulaşım entegrasyonunu incelemek ve ülkenin sürdürülebilir bir şekilde gelişmesini sağlamak üzere düzeltici stratejik öneriler geliştirmektir. Araştırmada nitel ve nicel araştırma yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Bamako'nun gelişimi ve kentleşme aşamalarının tarihsel, mekânsal, ekonomik ve kültürel çeşitli boyutlarıyla incelenmesinde belgesel analiz yöntemi kullanılmıştır. Şehrin arazi kullanımı değişimi ve yönetiminin değerlendirmesinde SWOT analizi yapılmıştır. Arazi kullanımı değişim analizinde, veriler LANDSAT uydu görüntülerinden elde edilmiş ve arazi sınıflarının tasnifi ve değişiminin değerlendirilmesinde coğrafi bilgi sistemi yazılımı olan ARCGIS kullanılmıştır. Araştırmanın zaman sınırlandırması 1960 yılı bağımsızlığın ilanından, 2023 yılına kadar uzanmaktadır.
Araştırmanın en önemli bulgularından biri Bamako'nun 1975'ten 2023'e kadar olan arazi kullanım değişim analizi yerleşik alanda yaklaşık %943,47'lik bir artış olduğunu göstermektedir. Yapılaşmamış alanlarda %63,99'luk bir azalma, vejetasyonunda %86,94'lük bir azalma ve su yüzeylerinde %30,20'lik bir artış görülmüştür. Kentin demografisindeki güçlü büyüme, kentte yüksek düzeyde bir kentleşme ve gelecekte de artan bir eğilime sahip olduğunu kanıtlamaktadır. Bir başka bulgu; idari sınırlar içerisinde 2.929.373 kişilik bir kentsel nüfusun, 244 km2 arazide ve 12001,564 kişi/km2'de Bamako şehrinin geliştiğidir. Bir diğer bulgu; 2023 yılında şehrin batıdan doğuya 35,477 km ve kuzeyden güneye 35,94011 km uzunlukta bir alana yayıldığıdır. Buna göre müstakil ev tipi konut tipolojisi ile az katlı tek haneli düşük yoğunlukta konut gelişimi ile şehir güney yönde büyümektedir. Bamako kentsel arazi kullanımının ana etkilerinin, ormansızlaşma, sel, şehir içi trafik yoğunluğu ile kentsel yayılma olduğu tespit edilmiştir. Entegre arazi kullanım planlaması, çevre yönetiminin ve uzun vadeli sürdürülebilirliğin önemli bir unsurudur. Bamako'nun da entegrasyon uygulaması ve ulaşım sisteminin faydalarını en üst düzeye çıkarması, daha sürdürülebilir ulaşım, daha iyi bir çevre ve ulaşım koridorlarının geliştirilmesi için en iyi fırsatları sağlaması gerekmektedir. Büyük ölçekli ulaşım altyapı tesislerinin oluşturulduğu toplu taşıma koridorlarının geliştirilmesi, arazi kullanımı planlaması ile ulaşımın bütünleşmesine yardımcı olacaktır. Ulaşım koridorları ile entegre arazi kullanım planlaması için öneriler, akıllı düğümler aracılığıyla ulaşım odaklı gelişmeyi sağlamak ve farklı koridorlar boyunca diğer ekonomik işlevlerin entegrasyonuna izin vermek için TOD özelliklerinin entegrasyonu ile ortaya konmuştur.

Sonuç olarak, Bamako'daki kentleşme ve arazi kullanımının gelişimini iyi bir şekilde anladığımızı ve bu çalışmanın arazi kullanımı ve ulaşım planlamasının uygun şekilde entegrasyonu için önerilerde bulunmamızı sağladığını söyleyebiliriz.

Abstract:
The lack of integration of spatial planning and transportation policies, poor land use and poor transportation planning lead to problems that affect the development of our cities. Poor land use and low population density are the cause of many urban development problems such as urban sprawl, traffic congestion, small or large transportation infrastructures that are not adapted to the needs of the city. Bamako, the capital of Mali in West Africa, is the most important city in the country and the sub-region due to its central location in the West African geography. A fast growing city, Bamako is the fastest growing city in Africa and the 6th fastest growing city in the world with a population approaching 3 million. However, this rapid growth has not been matched by the infrastructure needed to accommodate such a large population, such as roads, bridges and hospitals. Moreover, the fact that urban planning in Bamako will continue to be driven by high land consumption leading to urban sprawl, and the fact that Bamako's population will continue to grow, requires better land use planning and thinking about solutions for the rapid development of transportation infrastructure that will enable the rapid movement of people and goods. 
The aim of the research is to examine the integration of land use and transportation to alleviate urban sprawl and traffic challenges in Bamako, the capital of Mali, and to develop corrective strategic recommendations to ensure the sustainable development of the country. Both qualitative and quantitative research methods were used in the study. Documentary analysis method was used to examine the development and urbanization stages of Bamako in various historical, spatial, economic and cultural dimensions. SWOT analysis was used to evaluate the land use change and management of the city. In the land use change analysis, data were obtained from LANDSAT satellite images and ARCGIS, a geographic information system software, was used to classify and evaluate the change of land classes. The time span of the research extends from the declaration of independence in 1960 until 2023.
One of the most important findings of the study is that Bamako's land use change analysis from 1975 to 2023 shows an increase of approximately 943.47% in built-up area. There is a 63.99% decrease in unbuilt areas, an 86.94% decrease in vegetation and a 30.20% increase in water surfaces. The strong growth in the city's demographics proves that the city has a high level of urbanization and an increasing trend in the future. Another finding is that the city of Bamako is growing with an urban population of 2,929,373 inhabitants, 244 km2of land and 12001,564 inhabitants/km2 within the administrative boundaries. Another finding is that in 2023, the city spreads over an area of 35,477 km from west to east and 35,94011 km from north to south. Accordingly, the city is growing in a southerly direction, with low density residential development of low-rise single-family houses with a detached house housing typology. The main impacts of urban land use in Bamako are deforestation, flooding, urban traffic density and urban sprawl.
Integrated land use planning is an important element of environmental management and long-term sustainability. Bamako also needs to implement integration and maximize the benefits of its transport system, providing the best opportunities for more sustainable transport, a better environment and the development of transport corridors. The development of public transport corridors with large-scale transport infrastructure facilities will help to integrate land use planning and transport. Proposals for integrated land-use planning with transport corridors have been put forward, incorporating TOD features to enable transport-led development through intelligent nodes and allowing the integration of other economic functions along the various corridors.
In conclusion, we can say that we have gained a good understanding of urbanisation and the evolution of land use in Bamako, and this study has enabled us to make proposals for the proper integration of land use and transport planning.