Uluslararası hava hukuku açısından devlet insansız hava araçlarının değerlendirilmesi
Evaluation of state unmanned aerial vehicles in terms of international air law
Yazar: MUHAMMED ESAT EMEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELMAN ÖZDAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Sivil Havacılık = Civil Aviation
Dizin: Egemenlik = Sovereignty ; Hava hukuku = Air law ; Hava sahası = Airspace ; Kamu hukuku = Public law ; Uluslararası hukuk = International law ; İnsansız hava aracı = Unmanned aerial vehicle

Özet:
Bu çalışmada, devlet insansız hava araçlarının (İHA) diğer devletlerin hava sahalarında gerçekleştirdiği operasyonların uluslararası hava hukuku hükümleri başta olmak üzere uluslararası hukuk hükümleri ışığında egemenlik bağlamında değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Çalışmada, egemenlik unsurunun hava sahasında vazgeçilmez bir unsur olarak hem hava hukuku hükümlerinde yer aldığı hem de devletler tarafından nazara alındığı; hava hukuku hükümlerinde sivil hava araçları da dahil olmak üzere devletin hava sahasında egemen olduğu ancak bazı anlaşmalar neticesinde sivil uçuşlara serbestiler getirildiği; bunun karşısında devlet hava araçlarının ancak özel bir anlaşma ya da izin verilmiş olmak suretiyle başka devletlerin hava sahasında uçuş gerçekleştirebileceği, dolayısıyla da hava hukuku hükümleri ışığında devlet insansız hava araçlarının da ancak bu şartlarda başka devletlerin hava sahalarında operasyon gerçekleştirebileceği bulgularına ulaşılmıştır. 
Yine çalışmada uluslararası hukukun diğer disiplinleri ışığında devlet insansız hava araçlarının başka devlet hava sahalarında operasyonları ele alınmış ve bu doğrultuda kuvvet kullanma yasağının istisnalarını incelemek gerekmiştir. Bu istisnalar BM andlaşmasında yer alan meşru müdafaa hakkı ve BM kararıyla gerçekleştirilen operasyonlardır. Devlet İHA'larının çokça kullanıldığı birçok askeri operasyonda, uluslararası hukuka uygun kabul edilen bu istisnalara dayanılarak saldırılar gerçekleştirilmiştir. İHA'ların başka devlet hava sahalarında kullanımının büyük çoğunluğunu oluşturması dolayısıyla bu hükümler ele alınmış ve bu gerekçelerle gerçekleşen İHA operasyonlarının, ilgili şartlar ve uluslararası hukuka uygunluğunun sağlanması şartıyla uluslararası hukuka uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Hava Hukuku, İnsansız Hava Aracı, Egemenlik, Hava Sahası

Abstract:
In this study, it is aimed to evaluate the operations of state unmanned aerial vehicles (UAVs) in the airspace of other states in the context of sovereignty in the light of international law provisions, especially the provisions of international air law.
In the study, it is stated that the element of sovereignty as an indispensable element in the airspace is both included in the provisions of the air law and taken into account by the states; in the air law provisions, the state is dominant in the airspace, including civil aircraft, but as a result of some agreements, civil flights have been freed; On the other hand, it has been found that state aircraft can only fly in the airspace of other states with a special agreement or permission, and therefore, in the light of air law provisions, state unmanned aerial vehicles can only operate in the airspaces of other states under these conditions.
In the study, the operations of unmanned aerial vehicles in other state airspaces were discussed in the light of other disciplines of international law, and it was necessary to examine the exceptions to the prohibition of use of force in this direction. These exceptions are the right of self-defense in the UN treaty and operations carried out by UN resolution. In many military operations in which state unmanned aerial vehicles are widely used, attacks have been carried out based on these exceptional reasons, which are considered in accordance with international law. Since UAVs make up the majority of their use in other state airspaces, these provisions have been discussed and it has been concluded that UAV operations carried out for these reasons are in accordance with international law, provided that they comply with the relevant conditions and international law.
	
Keywords: Air Law, Unmanned Aerial Vehicles, Sovereignty, Airspace