Toraks BT anjiyografi görüntülemede kontrast madde bolusuna bağlı oluşan artefaktın azaltılmasında semar tekniğinin etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the efficiency of semar technique in reducing artifacts due to bolus of contrast material in thorax CT angiographic imaging
Yazar: OKAN ÇAKIR
Danışman: DOÇ. DR. AHMET YALÇIN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Bilgisayarlı tomografi = Computed tomography

Özet:
Amaç: Bilgisayarlı tomografi görüntülemede, toraks BT anjiyografi çekimleri esnasında, antebrakial ven yoluyla verilen kontrast madde bolusu sefalik, bazilik, subklavian venler ve superior vena kava çevresinde artefaktlara neden olmaktadır. Bu artefaktlar görüntü kalitesini düşürmekte ve tanısal güçlüklere neden olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, ek çekim ve ekstra radyasyon dozu gerektirmeyen SEMAR'ın (Single-Energy Metal Artifact Reduction, Canon Sağlık Sistemleri, Otawara, Japonya) toraks BT anjiyografide verilen yüksek yoğunluklu kontrast maddeye bağlı oluşan artefaktın objektif olarak azaltılmasında ve görüntü kalitesini iyileştirilmesindeki etkinliğini araştırmaktır.
Yöntem: Bu retrospektif çalışmada kontrast madde bolusuna bağlı perivenöz artefakt gelişmiş olan 50 hastaya ait görüntüler SEMAR algoritması ile yeniden oluşturuldu. Elde edilen yeni görüntüler özel iş istasyonları kullanılarak tanımlanmış yaklaşık 100 mm2 boyutunda ilgi alanları (ROI) yerleştirilerek subklavian ven ve superior vena kava komşuluğunda kas, yağ, akciğer dokuları ve asendan aorta çevresinde ölçümler yapıldı. Ayrıca benzer ölçümler koldaki periferik damarlar komşuluğunda yağ ve kas dokularında yapıldı. Görüntü kalitesinin objektif değerlendirilmesinde, rutin ve SEMAR görüntüler arasındaki görüntü kalite farklarını karşılaştırmak için yaygın olarak kullanılan bir görüntü gürültüsü (image noise) göstergesi olan standart sapma (SD) değerlerinin hesaplandı.
Bulgular: SEMAR, kol bölgesindeki periferik damarlar çevresindeki perivenöz artefaktları anlamlı düzeyde azaltırken (p < 0.001), subklavian ven ve superior vena kava gibi santral venler çevresindeki artefaktları azaltmada başarılı olamadı(p < 0.001).
Sonuç: SEMAR algoritması BT görüntülemede, objektif değerlendirmede, kontrast madde bolusuna bağlı gelişen perivenöz artefaktları azaltmış olup görüntü kalitesini önemli ölçüde artırmıştır. BT görüntülemede, bolus kontrast maddeye bağlı gelişen artefaktlar, kullanım kolaylığı olan SEMAR tekniği ile azaltılabilir ve görüntü kalitesinin geliştirilmesi sağlanabilir.
Anahtar Kelimeler: Bilgisayarlı tomografi, kontrat madde, artefakt azaltma, metalik artefaktlar, metalik artefakt azaltma algoritmaları (SEMAR)

Abstract:
Purpose: In computed tomography imaging, a high concentration of iodinated contrast medium bolus in cephalic, basilic, subclavian veins and superior vena cava after administration via brachial vein can cause perivenous artifacts which impairs diagnostic assessment of local vascular structures, soft tissue and lung. Our aim is to investigate the effectiveness of SEMAR algorithm in objective reduction of contrast medium related artifact and amelioration of image quality during thorax CT angiography in which SEMAR (Single-Energy Metal Artifact Reduction, Canon Health Systems, Otawara, Japonya) can be applied retrospectively for image reconstruction using raw data and does not require additional scanning and radiation.
Material and Methods: Fifty CT datasets of patients with perivenous artifacts from contrast media bolus were included in this retrospective study. All images were reconstructed with SEMAR algorithm. Objective analysis was performed by region of interest-based assessment of standard deviation by placing ROIs on fat, muscle, lung tissues and ascending aorta adjacent to the subclavian vein and superior vena cava. Also, measurements were taken from fat and muscle tissues adjacent to peripheral veins in the arm. Standard deviation (SD) which is a commonly used indicator of image noise to compare objective quality differences between routine images and images reconstructed with SEMAR was used for assessment of image quality.
Results: SEMAR significantly decreased artifacts around peripheral veins in arm region (p < 0.001) whereas failed to reduce artifacts around subclavian veins and superior vena cava(p < 0.001).
Conclusion: SEMAR algorithm significantly increased objective image with artifacts around veins. Such artifacts can be reduced with SEMAR which is an easy-to-use method to significantly improve diagnostic image quality.
Keywords: Computed tomography, contrast media, artifact reduction, metallic artifacts, Single-energy metal artifact reduction (SEMAR)