Web tabanlı araştırma-sorgulamaya dayalı fen öğretiminin öğretmen adaylarının kavram öğrenmeleri ve bilimsel süreç becerilerinin geliştirilmesi üzerine etkisi
The effects of web based inquiry science teaching development on preservice teachers concept learning and scientific process skills
Yazar: GAMZE KIRILMAZKAYA
Danışman: PROF. DR. FİKRİYE KIRBAĞ ZENGİN ; DOÇ. DR. BÜNYAMİN ATICI
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Araştırma-inceleme yoluyla öğretim = Research-investigation by learning ; Bilimsel süreç = Scientific process ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Kavram öğretimi = Concept teaching ; Sorgulayıcı öğretme = Inquisitorial teaching ; Tutumlar = Attitudes ; Web tabanlı eğitim = Web based education ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmanın amacı, araştırma-sorgulama ve web tabanlı araştırma-sorgulama yaklaşımının Fen Bilgisi Bölümü öğretmen adaylarının biyoloji konularındaki kavramsal başarıları, bilimsel süreç becerileri, fen öz-yeterlikleri ve fen deneylerine yönelik tutumlarına etkisini belirlemektir. Araştırmanın diğer bir amacı ise öğretmen adaylarının teknoloji bilgi ve becerilerini incelemektir. Bu araştırma, araştırma-sorgulama yaklaşımının uygulandığı Genel Biyoloji Laboratuvarı ve web tabanlı araştırma-sorgulama yaklaşımının uygulandığı Fen Bilimleri Öğretimi Laboratuvarı Uygulamaları derslerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, rehberli araştırma-sorgulama aşamasının yürütüldüğü deney I grubu (20 öğretmen adayı), açık araştırma-sorgulama aşamasının uygulandığı deney II grubu (23 öğretmen adayı) ve yapılandırılmış araştırma-sorgulama aşamasının uygulandığı kontrol grubundan (35 öğretmen adayı) oluşmuştur. Bir karma yöntemler araştırması olan bu çalışma, 2012-2013 ve 2013-2014 (Güz Dönemi) eğitim-öğretim yıllarında fen bilgisi öğretmen adayları ile gerçekleştirilmiştir. 
Araştırma, iki bölümden oluşmuştur. Birinci Uygulama aşamasında basit araç gereçlerin kullanıldığı ellerle yapılan fen etkinliklerinin ağırlıklı olduğu araştırma-sorgulama ve İkinci Uygulama aşamasında ise teknolojinin ve web araçlarının kullanıldığı web tabanlı araştırma-sorgulamaya dayalı öğrenme ortamlarından oluşmuştur. Web tabanlı araştırma-sorgulama süreci yüz yüze sınıf, eş zamanlı sanal sınıf (Blackboard öğrenme yönetim sistemi) ve çeşitli web araçlarının kullanımından oluşmuştur. Ayrıca araştırma sorgulamaya dayalı fen öğretiminde öğretmen adaylarının bilimsel araştırma sürecini kolaylaştırmak amacıyla teknoloji kullanımları sağlanmıştır. Karma yöntemler araştırması olan bu çalışmanın veri toplama araçları olarak, araştırmanın nicel aşamasında kavramsal başarı testi, bilimsel süreç becerileri testi, fen öz yeterlik ölçeği ve fen deneylerine yönelik tutum ölçeği ve web tabanlı araştırma-sorgulama yaklaşımına ilişkin katılımcı anketi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel aşamasında ise yapılan uygulamalarla ilgili deney gruplarında yer alan öğretmen adayları ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde ölçeklere ait ön test, orta test ve son test puanları arasında anlamlı fark olup olmadığını ortaya koymak için bağımlı örneklemler için tek faktörlü ANOVA (one-way repeated measures ANOVA) ve bağımsız örneklemler için tek faktörlü varyans analizi (One way between groups ANOVA) kullanılmıştır. Genel Biyoloji Kavram Testi ve Bilimsel Süreç Becerileri Testi orta test ve son test sonuçlarına göre kontrol grubu ile deney grubu I arasında deney grubu I lehine; kontrol grubu ile deney grubu II arasında deney II grubu lehine anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Fen Öz-Yeterlik Ölçeği orta test ve son test ortalama puanları bakımından ise kontrol grubu ve deney II grubu arasında deney II grubu lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Grupların Fen Deneyleri Amaçlarına Yönelik Tutum Ölçeği orta test sonuçlarına göre kontrol grubu ve deney I grubu arasında deney I grubu lehine; kontrol grubu ve deney II grubu arasında ise deney II grubu lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Web tabanlı araştırma-sorgulamaya dayalı öğrenme ortamlarında deney I ve deney II grubu öğretmen adaylarının web araçlarını kullanma becerilerinde gelişme gösterdikleri belirlenmiştir. Açık araştırma sorgulama ve rehberli araştırma sorgulama yaklaşımlarının öğretmen adaylarının kavramsal başarı, bilimsel süreç becerileri, öz yeterlikleri ve fen deneylerine yönelik tutumlarında yapılandırılmış araştırma sorgulama yaklaşımına göre daha fazla gelişme gösterdikleri bulunmuştur. Ayrıca araştırmanın öğretmen adaylarına fen bilgisi dersinde web ortamlarından faydalanma ve teknolojiyi kullanma becerisi kazandırdığı belirlenmiştir. Deney grupları ile yapılan mülakatlarda öğretmen adayları web tabanlı araştırma-sorgulama yaklaşımı uygulamalarına yönelik olumlu görüş belirtmişlerdir. 

Anahtar Kelimeler: Araştırma sorgulama yaklaşımı, Web tabanlı araştırma-sorgulama yaklaşımı, Öz-yeterlik, Bilimsel süreç becerileri, Blackboard öğrenme yönetim sistemi, Açık araştırma sorgulama, Rehberli araştırma sorgulama, Yapılandırılmış araştırma sorgulama

Abstract:
The purpose of this research is to determine the effect of inquiry based approach and web based inquiry science teaching, which have been developed for on prospective preservice science teachers conceptual achievement, scientific process skills, self-efficacy in science, attitudes towards science experiments. Additionally, ability to develop inquiry-based laboratory activities, and attitudes towards scientific inquiry process and web based inquiry laboratory activities. Another purpose of the study was examine preservice science teacher' technology knowledge and skills. The sample of the study consists of experimental group I employed guided inquiry (20 preservice teachers), experimental group II employed open inquiry (23 preservice teachers) and control group employed structured inquiry (35 preservice teachers) 78 preservice teachers who enrolled in the General Biology Laboratory I and II courses and Science Teaching Laboratory Practice I at Fırat University Faculty of Educational Sciences Department of Science Education within the academic year 2012-2013 and 2013-2014. Research consist of two departments: first deparments, inquiry based science activities was implemented in the laboratory mainly used hands on science and second departments was implemented web based inquiry science approach using the information and communication technologies and online learning environments. Web based inquiry science approach implemented face to face and online learning environment, synchronous virtual classroom in Blackboard. In addition, preservice teachers used technology to facilitate inquiry based science teaching approach. In this study, the mixed methodology that includes both quantitative and qualitative research techniques was employed. In the quantitative part of the research was used the Biology Concept Test, the Scientific Process Skills Test, the Self-Efficacy Scale for Science, the Science Experiments for Understanding the Purpose Attitude Scale and the Web Inquiry Science Teaching Course Participant Survey. In the qualitative part of the research was took place the semi-structured interviews. According to the Biology Concept Test, the Scientific Process Skills Test mid-test and post test results, significant differences were found between control group and experimental group I in favor of the experimental group I; between control group and experimental group II, in favor of the experimental group II. With respect to the Self-Efficacy Scale for Science mid test and post test scores significant difference were reached were between control group and experimental group II, in favor of the experimental group II. For groups' the Science Experiments for Understanding the Purpose Attitude Scale mid test scores significant differences were found between control group and experimental group I in favor of the experimental group I; between control group and experimental group II, in favor of the experimental group II. According to the Web Inquiry Science Teaching Course Participant Survey, findings suggest that preservice teachers have improved attitudes towards information and communication technologies and online learning environments. It was determined progress experimental groups I and II to used web and technology tools. Open inquiry and guided inquiry were found to have more improvement achievement, scientific process skills, self-efficacy in science, attitudes towards science experiments compared to structured inquiry. This study was determined that preservice science teachers to take advantage of web environments and ability to use technology from science course. In interviews conducted with the experimental groups preservice teachers have expressed positive opinions regarding web based inquiry science approach. 


Key Words: Inquiry-based approach, Web based inquiry science approach, Self-efficacy, Scientific process skills, Blackboard learning management system, Open inquiry, Guided inquiry, Structured inquiry.