Teknoloji bağımlılığını önlemeye yönelik psikoeğitim programının 8. sınıf öğrencileri üzerindeki etkisi
The effect of technology addiction prevention psychoeducation program on 8th grade students
Yazar: YUNUS EMRE KARADAĞ
Danışman: DOÇ. DR. CEMAL ONUR NOYAN
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Teknolojik bağımlılık = Technological dependence ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Bu araştırmada teknoloji bağımlılığını önlemeye yönelik psikoeğitim programının 8. sınıf öğrencilerinin internet bağımlılık düzeyleri, öz-yeterlilik düzeyleri ve günlük teknoloji kullanım süreleri üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Programın etkililiğini test etmek için öntest ve sontest ölçümlü, deney ve kontrol gruplu (2x2) yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu uygun örnekleme yöntemi ile belirlenen 10'u deney, 10'u kontrol grubunda olmak üzere toplam 20 ergenden oluşmaktadır. Araştırma kapsamında geliştirilen her biri yaklaşık 60 dakika süren 4 oturumluk psikoeğitim programı, haftada bir kez deney grubundaki ergenlere çevrimiçi ortamda uygulanırken kontrol grubuna herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak İnternet Bağımlılığı Ölçeği, Ortaokul Öz-Yeterlilik Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde Spearman'ın sıralama korelasyonu, gruplar arası karşılaştırmalar için Mann Whitney U Testi, grup içi karşılaştırma için ise Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda internet bağımlılığının öz-yeterlilik ile negatif yönde düşük-orta düzeyde; günlük teknoloji kullanım süresi ile ise pozitif yönde orta düzeyde doğrusal bir ilişki gösterdiği bulunmuştur. Ayrıca internet bağımlılığının cinsiyete göre anlamlı bir farklılık göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma kapsamında uygulanan psikoeğitim programı sonrasında ise teknoloji bağımlılığını önlemeye yönelik psikoeğitim programının ergenlerin internet bağımlılığı puanlarını ve günlük teknoloji kullanım sürelerini azaltmada etkili olduğu ancak öz-yeterlilik düzeyleri üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı saptanmıştır. Bu bulgulara dayanılarak çalışma kapsamında geliştirilen psikoeğitim programının teknoloji bağımlılığının önlenmesinde etkili bir araç olduğu ifade edilebilir.

Anahtar Kelimeler: Teknoloji bağımlılığı, ergenler, psikoeğitim

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the effects of the psychoeducational program aimed at preventing technology addiction on the internet addiction levels, self-efficacy levels and duration of daily technology usage of 8th grade students. In order to test the effectiveness of the program, a quasi-experimental design with pretest and posttest measurements, experimental and control groups (2x2) was used. Research group of the study consists of 20 adolescents, 10 of whom are experimental and 10 are control groups, determined by convenient sampling method. developed within the scope of the research four-session psychoeducation program, each lasting approximately 60 minutes was applied online once a week to the adolescents in the experimental group. However, no intervention was made to the control group. Internet Addiction Scale, Middle School Self-Efficacy Scale and Personal Information Form were used as data collection tools in the research. Spearman's rank correlation was used for data analysis, Mann Whitney U Test for intergroup comparisons and Wilcoxon Signed Rank Test for intragroup comparison.
As a result of the research, internet addiction was found to be low-medium negatively with self-efficacy; On the other hand, it was found that there was a positive moderate linear relationship with daily technology usage duration. In addition, it was concluded that internet addiction did not show a significant difference according to gender. After the psychoeducation program implemented within the scope of the research, it was determined that the psychoeducational program aimed at preventing technology addiction was effective in reducing the internet addiction scores and duration of daily technology usage of adolescents but had no significant effect on their self-efficacy levels.  Based on these findings, it can be stated that the psychoeducation program developed within the scope of the research is an effective tool in the prevention of technology addiction.

Keywords: technology addiction, psychoeducation, adolescents