Sovyetler Birliği'nin sürgün politikası ve Ahıska Türkleri sürgünü
Soviet Union's deportation policy and Ahiska Turk deportation
Yazar: NİLİUFER DAVRİSHOVA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İRFAN ÇİFTÇİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Ahıska Türkleri = Ahıska Turks ; Etnik kimlik = Ethnic identity ; Etnik yapı = Ethnic structure ; Fergana = Fergana ; Rusya = Russia ; Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Sürgün = Exile ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği, egemenliği altında bulunan
çokuluslu coğrafyayı büyük bir siyasal ve etnik istikrarsızlığa sürüklemiştir. Bilindiği
gibi icraatlarından dolayı kimi literatürde "Deli" olarak anılan Çar Petro'dan beri,
Ruslar için sıcak denizlere inmek stratejik hedef olmuştu. Çarlık dönemindeki bu
siyaset SSCB yönetiminde de genel olarak sürmüştü. Bunun için ilk hedef stratejik
öneme sahip bölgelerin ele geçirilerek kendi sistemini tatbik etmek ve sınırları
içerisinde yaşayan milletlerin kontrol altında tutulması olmuştu. Bu bakımdan Rus
idaresi sıcak denizlere giden bölgeler üzerinde hâkimiyet kurmaya çalışmıştı. Rus
yönetimi milletlerin üzerinde kontrolünü sağlamak için uyguladığı yöntemlerden
birisi de sürgün politikaları olmuştu. Bunlardan ilki; Türklerin ve diğer Müslüman
toplumların sürülmesi, diğeri ise Slav halkların sürülen toplulukların yerlerine iskân
edilmesi şeklinde gerçekleşmişti. Bu siyaset daha 1552 yılında Kazan'ı istila eden
Çar Korkunç İvan'ın döneminde başlamış olup Sovyetler döneminde de devam
etmişti. Bu tarihsel seyir içinde Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra bağımsız olan
cumhuriyetlerde Rus göçmenlerin nüfusu önemli yer tutmaktadır.
Bilindiği gibi Stalin'in iş başına geçmesiyle önde gelen Türk aydınları sudan
sebeplerle tutuklanarak Sibirya'ya sürgüne gönderilmiş veya kurşuna dizilerek
öldürülmüşlerdi.
SSCB döneminde ilk toplu sürgün 1935 yılında Kore halkına, daha sonra II.
Dünya Savaşı'nın başlamasıyla da potansiyel tehdit olarak görülen diğer halklara
yapılmıştı. Bunlar arasında Kırım Türkleri, Çeçenler, İnguşlar, Karaçay-Malkar
Türkleri, Kalmuk Türkleri ve Ahıska Türkleri başta olmak üzere birçok Türk soylu
ve Kafkasyalı millet vardı. Sürgün edilen bu halklar Orta Asya ve Sibirya'ya kadar
gönderilmişlerdi. Stalin'in sürgün kampları olan Kulak, GULAG (Glavnoye
Upravleniye Lagerey/Çalıştırma Kampları Genel Müdürlüğü), Ukaz ve Represiya da
sürülenlerin işkencelere maruz kaldıkları yerler olmuştu.
Sovyetler Birliği'nin sürgün politikasına dâhil edilen Ahıska Türkleri,1944
yılında asıl vatanları olan bugünkü Gürcistan Cumhuriyeti toprakları içinde kalan ve
Türkiye ile sınır komşusu olan, Ahıska, Ahılkelek, Aspinza, Adıgön ve Bogdanovka
ilçe ve köylerinden Orta Asya ülkelerine sürülmüşlerdir. Günümüzde ise Ahıska
Türkleri, Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan, Azerbaycan, Türkiye, Rusya
Federasyonu, ABD ve Gürcistan'da dağınık olarak yaşamaktadırlar.
Bu tezde, SSCB halklarına uygulanan sürgün politikasında önem arz eden
hususlar belli bir süreç içerisinde ele alınmıştır. Ahıska meselesinin başlangıcını
teşkil eden 1828-1829 Osmanlı Rus Savaşı Çarlık Rusya, 1944 sürgünü ve 1989
Fergana olayları ise SSCB siyaseti çerçevesinde değerlendirilmiştir. Ayrıca Ahıska
Türklerinin Türkiye'ye kabulü ve ABD'nin 2005 yılından itibaren yürürlüğe
koyduğu Krasnodar'da yaşayan Ahıska Türklerinin ABD'ye göç etmesiyle ilgili
proje de incelenmiştir.


Anahtar Kelimeler: Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB), Komünist
Partisi, Etnik Yapı, Sürgün, Ahıska Türkleri, Fergana Olayları, Krasnodar, ABD,
Avrupa Konseyi.

Abstract:
The Soviet Union, by controlling multinational geography has led a major
political and ethnic instability on the region. Since Tsar Peter known as "Crazy", to
achieve political supremacy and to reach the warm sea has become inevitable for the
Russians. Therefore the first aim was the seizing of the region which had strategic
importance and to keep under the control off all nationalities living in the USSR
boundaries. Thus, Russians tried to establish dominance on the region's leading to
warm sea. Inorder to ensure the control of nations, there were implemented two focal
points in exile policies. The first point was; the expulsion of Muslims and Turks, the
other was to inhabit the Slavic people on the location of proposed community. This
policy was started in 1552 by Tsar İvan and has continued during the Soviet era.
Russian immigrant population in the independent Republics of ex Soviet Union
occupies an important place.
During Stalin era, Turkish intellectuals were arrested and exiled to Siberia
and were killed.
Thus, first mass deportation was made to the Korean people in 1935, then in
the beginning of the II World War to the people who were seen as a potential threat.
These include the Crimean Tatars, Chechens-İngushes, Karachai-Balkar Turks and
AhiskaTurks. These nations were deported to Central Asia and Seberia. Stalins exile
camp such as Kulak, GULAG, Ukaz and Represia were places for torture.
The original homeland of Ahiska Turks is today's Georgian territory and it
borders with Turkey. Provices of the region are: Ahiska, Ahilkelek, Aspinza, Adigon
and Bogdanovka. Today, Ahıska Turks live in many different countries, they are:
Kazakhstan, Kyrgyzstan, Azerbaijan, Uzbekistan, Ukraine, Russia, Georgia and
Turkey.
This thesis discusses the important points in deportation policies of different
nations from USSR. The 1944 deportation which marks the beginning of Ahıska
Turks issue and 1989 Ferghana events are evaluated in the framework of the USSR
policies. The acceptance of Ahıska Turks to Turkey also discussed in this thesis.
Another issue which took place is the migration of Ahıska Turks to USA from
Krasnodar in 2005.


Keywords: Soviet Union, Kommunist Party, Ethnic Structure, Deportation, Ahıska
Turks, Ferghana, Krasnodar, USA, European Council.