Farklı toprak yönetim uygulamalarının bazı toprak özellikleri ile mısır (Zea mays L.) ve buğday (Tiriticum aestivum L.) bitkilerinin verim parametreleri üzerine etkileri
Effects of different soil management practices on some soil properties and yield parameters of corn (Zea mays L.) and wheat (Tiriticum aestivum L.)
Yazar: ERHAN ERDEL
Danışman: PROF. DR. KENAN BARİK
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı / Toprak Bilimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Toprak özellikleri = Soil properties

Özet:
Korumalı toprak yönetim uygulamaları, bozulan toprak dengesinin iyileştirilmesine veya toprak kalitesinin sürdürülebilmesine yönelik yapılan çalışmalardır. Iğdır ilinde toprak işlemeli, intensif tarım yapılmaktadır. İntensif tarımla birlikte aşırı ve bilinçsiz yapılan sulama uygulamaları, topraklarda degradasyona yol açmıştır. Bölgede korumalı toprak yönetim uygulamalarının kullanılması önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı, Iğdır Yöresi koşullarında farklı toprak işleme ve örtü bitkili tarım sistemlerinin bazı toprak özellikleri ile silajlık mısır (Zea mays L.) ve buğday (Tiriticum aestivum L.) bitkilerinin verim parametreleri üzerine olan etkilerini araştırmaktır. Çalışma üç yıl süreyle Iğdır Üniversitesi Tarımsal Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde yürütülmüş ve çalışmada ana ürün olarak silajlık mısır ve buğday; toprak işleme yöntemleri olarak toprak işlemeli ve toprak işlemesiz tarım; örtü bitkileri olarak ise fiğ, hayvan pancarı ve fiğ-hayvan pancarı karışımı kullanılmıştır. Araştırma; iki farklı ana ürün, iki farklı toprak işleme sistemi, kontrol (örtü bitkisiz) parseli ile üç farklı örtü bitkisi uygulaması ve üç tekerrürle (2x2x4x3) 48 adet parselden oluşmuştur. Denemenin ilk yılında organik madde, agregat stabilitesi, hacim ağırlığı, penetrasyon direnci, pH ve bitkiye yarayışlı fosfor değerleri sırasıyla %1,5, %20,88, 1,71 g/cm3, 2,11 MPa, 8,57, 4,72 kg/da; denemenin son yılında ise sırasıyla %1,56, %22,30, 1,50 g/cm3, 1,48 MPa, 8,47, 5,64 kg/da olarak belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda toprak işlemesiz tarımın ve örtü bitkilerinin bazı toprak özelliklerinde iyileşmelere yol açtığı ve toprak kalitesinin sürdürülebilir olmasında önemli olacağı belirlenmiştir.

Abstract:
Soil conservation practices aim to improve the degradation of soil properties or sustain soil quality. The intensive agriculture with conventional tillage is carried out in Iğdır. As a result of excessive and unconscious irrigation practices with intensive agriculture, it has led to degradation of soils. It is important to use soil conservation practices in the region. The aim of this study is to determine the effects of different tillage practices and cover crops on selected soil properties and yield parameters of maize (Zea mays L.) and wheat (Triticum aestivum L.) in Iğdır. The study was carried out at Iğdır University Agricultural Research and Application Center for three years and wheat and maize were used as main crops; conventional tillage and no tillage were used as tillage practices; vetch, animal beet and mixed of vetch-animal beet were used as cover crops in the study. The research consisted of 48 (2x2x4x3) parcels [two main crops, two tillage systems, three cover crop applications and control (no cover crops), three replications]. In the first year of the experiment, organic matter, aggregate stability, bulk density, penetration resistance, pH and plant available phosphor values were %1,5, %20,88, 1,71 g/cm3, 2,11 MPa, 8,57, 4,72 kg/da, respectively; while, in the last year of the experiment they were determined as %1,56, %22,30, 1,50 g/cm3, 1,48 MPa, 8,47, 5,64 kg/da, respectively. As a result of the study, it was determined that the use of cover crops and no tillage practices led to improvements in selected soil properties and can be important for sustaining soil quality.