Klasik konjenital adrenal hiperplazili adolesan kızlarda saldırganlık düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of aggression level in adolescent girls with classic congenital adrenal hyperplasia
Yazar: RECEP OĞUZHAN IŞIK
Danışman: PROF. DR. ZEHRA AYCAN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Adrenal bez hastalıkları = Adrenal gland diseases ; Adrenal hiperplazi-konjenital = Adrenal hyperplasia-congenital ; Ergenler = Adolescents ; Kızlar = Girls ; Saldırganlık = Aggressiveness ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş: Konjenital Adrenal Hiperplazi (KAH) adrenal bezde mineralokortikoid, glukokortikoid ve seks steroidlerin sentezi için gerekli enzimlerden birinin kalıtsal eksikliği ve fonksiyon bozukluğu sonucu ortaya çıkan, otozomal resesif kalıtım gösteren hastalıklardır. En sık nedenleri 21 hidroksilaz (21OH) ve 11 beta hidroksilaz (11βOH) eksikliğidir. Ağır form olan klasik KAH'da antenatal androjen maruziyetine bağlı dış genitalya ve beyinde virilizasyon meydana gelmektedir. Androjenlerin beyin virilizasyonuna etkisinin davranışlara nasıl yansıdığı ile ilgili çalışmalar az olup, adolesan döneme odaklanan bir çalışma bulunmamaktadır.
Amaç: Çalışmamızda 21OH ve 11βOH eksikliğine bağlı klasik KAH'lı adolesan kızlarda saldırganlık düzeyinin değerlendirilmesi ve saldırganlığa etki edebilecek hastalık ile ilgili faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Çalışmaya 21OH eksikliği ve 11βOH eksikliğine bağlı klasik KAH tanısı alan 13-20 yaş aralığındaki adolesanlar dahil edildi. Klasik KAH tanılı 20 kız, 20 erkek hasta ile aynı yaş grubundan 20 sağlıklı kız ve 20 sağlıklı erkek çalışmaya alındı. Grupların saldırganlık düzeyini değerlendirmek amacıyla 'Buss Perry Saldırganlık Ölçeği' kullanıldı. Ölçek tüm adolesanlara aynı araştırmacı tarafından yüz yüze uygulandı. Buss Perry Saldırganlık Ölçeği fiziksel saldırganlığı, düşmanlık, düşmanlık öfke, sözel saldırganlığı ölçen 4 alt gruptan oluşmaktadır. Verilerin normal dağılıma uygunluğunun incelenmesinde Shapiro-Wilk testinden yararlanıldı. Ölçek puanlarının gruplar arasındaki karşılaştırmalarında Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanıldı. Sürekli verilerin iki grupta karşılaştırılmasında normal dağılıma uyan verilerde t testi, normal dağılmayan verilerde Mann Whitney U testi kullanıldı. Nominal değişkenlerin grup karşılaştırmalarında (çapraz tablolarda) Ki-Kare ve Fisher's Exact test kullanıldı. Ölçek puanları ile sürekli veriler arasındaki ilişkiler Pearson/Sperman's Korelasyon katsayısı ile değerlendirildi. Değerlendirmelerde IBM SPSS Statistics 20 programı kullanıldı ve istatistiksel anlamlılık sınırı p<0,05 kabul edildi
Bulgular: Klasik KAH tanılı kız hastalarımızın yaş ortalaması 16,3±2,65 yıl, erkek hastamızın yaş ortalaması 16,60±2,41 yıl, sağlıklı kız grubumuzun yaş ortalaması 16,00±2,17 yıl, sağlıklı erkek grubumuzun yaş ortalaması 16,30±1,94 yıldı. Grupların yaş ortalamaları açısından anlamlı fark bulunmamış olup homojen dağılım gösteriyorlardı. Klasik KAH kız adolesanların saldırganlık ölçek puanları 73,25±14,61, sağlıklı kızların 74,05±11,20, KAH'lı erkeklerin 71,50±14,79, sağlıklı erkeklerin 75,25±14,46 olup toplam puanları arasında fark bulunmadı (p=0,855).  KAH'lı kız, KAH'lı erkek, sağlıklı kız ve sağlıklı erkek çocukların fiziksel saldırganlık, düşmanlık, öfke ve sözel saldırganlık puanları arasında anlamlı fark bulunmadı (sırasıyla; pfiziksel=0,265, pdüşmanlık=0,301, pöfke=0,713, psözel=0,356). Tüm KAH'lı adolesanlarda yaş ile sözel saldırganlık puanları arasında pozitif yönlü korelasyon saptandı (p=0,007). Yaş arttıkça sözel saldırganlık puanları da artmaktaydı. Yaş ile diğer ölçek puanları arasında ise korelasyon saptanmadı. Ölçek puanları ile tanı anında hastaların ACTH, kortizol, 17 hidroksiprogesteron (17OHP), testosteron, plazm renin akitvitesi (PRA) değerleri arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Tanı anında aldosteron değeri ile sözel saldırı puanları arasında negatif yönlü korelasyon saptandı (r=-0,374, p=0,027). Aldosteron değerleri azaldıkça sözel saldırı puanları artmaktaydı. Hastaların tedavi dozları, uyumları ve metabolik kontrolleri ile ölçek puanları arasında anlamlı ilişki bulunmadı.
Sonuç: Bu çalışmada klasik KAH'lı adolesanların sağlıklı akranlarına göre saldırganlık puanları arasında fark bulunmadı. Kız adolesanlarda toplam saldırganlık puanı ve alt ölçek puanları benzerdi. KAH'ın klinik, labaratuvar bulguları ve tedavi yöntemi ile saldırganlık puanları arasında ilişki saptanmadı. Adolesan dönemin doğasında varolan dürtüsel davranışların yoğunluğu nedeniyle saldırganlık puanlarının benzer bulunma olasılığı olmakla beraber, davranışları etkileyen diğer genetik ve çevresel faktörlerin, androjenlere göre daha etkin olabileceği düşünülmekle birlikte bu çalışmada kanıtlanamamıştır.

Abstract:
Introduction: Congenital Adrenal Hyperplasia (CAH) is an autosomal recessive disease that occurs as a result of hereditary deficiency and dysfunction of any of the enzymes required for the synthesis of mineralocorticoids, glucocorticoids and sex steroids in the adrenal gland. The most common causes are 21 hydroxylase (21OH) and 11 beta hydroxylase (11βOH) deficiency. Clinical findings appear according to the degree of enzyme deficiency. In the severe form of classic CAH, virilization occurs in the external genitalia and brain due to antenatal androgen exposure. There are few studies on how the effects of androgens on brain virilization are reflected in behaviors but there is no study done on this subject during adolescent period.
Aim: Our study was aimed to evaluate the level of aggression in adolescent girls with classical CAH due to 21OH and 11βOH deficiency and to investigate the disease-related factors that may affect aggression.
Material & Methods: Adolescents aged 13-20 years who were diagnosed with classical CAH due to 21OH deficiency and 11βOH deficiency were included in the study. In addition to 20 female and 20 male patients with classical CAH, 20 healthy girls and 20 healthy boys from the same age group were included as control group in this study. The Buss Perry Aggression Scale was used to evaluate the aggression level of the patient and healthy control groups. The scale was administered to all adolescents face-to-face by the same researcher. The Buss Perry Aggression Scale consists of four sub-groups that measure physical aggression, verbal aggression, feelings of hostility and angry behaviors. The Shapiro-Wilk test was used for confirmation of datas in this study compare to the normal distribution. One-way Analysis of Variance (ANOVA) was used to compare the scale scores between the groups. In the comparison of continuous data in two groups, the t-test was used for data with normal distribution, and the Mann Whitney U test for data without normal distribution. Chi-square and Fisher's Exact tests were used for group comparisons (cross tables) of nominal variables. Relationships between scale scores and continuous data were evaluated with Pearson/Spearman's Correlation coefficient. IBM SPSS Statistics 20 program was used in the evaluations and p<0,05 was accepted as the statistically significant.
Results: The mean age of female patients with CAH, male patients with CAH, healthy female and healthy males are 16,3±2,65, 16,60±2.41, 16,00±2,17 and 16,30±1,94, respectively. There was no significant difference in the mean age of the groups and they showed a homogeneous distribution (p=0,863). Aggression score for girls with classical CAH was 73,25±14,61, healthy girls was 74,05±11,20, boys with CAH was 71,50±14,79, healthy boys was 75,25±14,46 and there was no significant difference in total score between the groups (p=0,855). There was no significant difference between physical aggression, hostility, anger, and verbal aggression scores between the groups (pphysical =0,265, phostility=0,301, panger=0,713, pverbal=0,356,). Statistically significant positive correlation was found between age and verbal aggression scores in all adolescents with CAH (p=0.007). Verbal aggression scores increased with increasing age. There was no correlation between age and physical aggression, hostility, anger and total scores. There was no significant relationship between the scale scores and the patients' ACTH, cortisol, 17 hydroxyprogesterone (17OHP), testosterone, plasma renin activity (PRA), Na, and K values at the time of diagnosis. Statistically significant negative correlation was found between aldosterone value and verbal attack scores at the time of diagnosis (r=-0,374, p=0,027). Verbal attack scores increased as aldosterone values decreased. There was no significant relationship between the patients' treatment doses, treatment compliance, and metabolic controls and scale scores.
Discussion&Conclusion: In this study, no difference was found between the aggression scores of adolescents with classical CAH compared to their healthy peers. Total aggression score and subscale (physical aggression, hostility, anger and verbal aggression) scores were similar in female adolescents. No correlation was found between the clinical and laboratory findings of CAH and the treatment method and aggression scores. Although aggression scores are likely to be similar due to the intensity of impulsive behaviors inherent in adolescence, it was thought that other genetic and environmental factors affecting behaviors might be more effective than androgens. In this sense, it was concluded that more comprehensive studies are needed.