Kahramanmaraş ilinde bulunan Türk ve Suriyeli öğrencilerin akran zorbalığındaki rolleri ile öğretmenlerin akran zorbalığına yönelik tutumlarının incelenmesi
An investigation of the roles of Turkish and Syrian students in Kahramanmaraş province in peer bullying and teachers' attitudes towards peer bullying
Yazar: ŞEYMA OKUR KARAHAN
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP BELMA GÖLGE
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa /  Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Göçler = Migrations ; Göçmenler = Emigrants ; Kahramanmaraş = Kahramanmaraş ; Mülteciler = Refugees ; Suriyeliler = Syrians ; Yabancı uyruklu öğrenciler = Foreign domestic students ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude

Özet:
Akran zorbalığı, okullarda yaygın olarak karşılaşılan ve hakkında yeterli bilgiye sahip olunmadığı, önleme ve müdahale planlarının oluşturulmaması halinde hem okul iklimi hem de öğrencilerin akademik durumu için bir hayli zorlayıcı duruma dönüşebilmektedir. Diğer ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de okullarda gerçekleşen zorbalık olayları azımsanamayacak derecededir. 2011 yılında gerçekleşen Suriye krizinden sonra ülkemize yerleşmeye başlayan Suriyeli ailelerin çocukları, eğitimde sıkıntı duydukları dil bariyerinin yanı sıra yeni bir yere alışma ve zorbalıkla mücadele etmeye çalışmaktadırlar. Bu nedenle bu çalışmada, Türk ve Suriyeli öğrencilerin yaşadıkları zorbalık olayları ve bundaki rolleri ile öğretmenlerin zorbalık karşısındaki tutumları incelenmiştir.
Örneklemde basit seçkisiz yöntem kullanılarak Kahramanmaraş İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı 6 ortaokulda okuyan; 125'i kız ve 120'si erkek olmak üzere 245 Suriyeli öğrenci, karşılaştırma grubu olarak ise 120'si kız ve 123'ü erkek olmak üzere 243 Türk öğrenci katılım sağlamıştır. Öğretmen grubu ise 54 erkek 72 kadın olmak üzere 126 Türk öğretmenden oluşmaktadır. Araştırma için öğrenci ve öğretmenlerin sosyo-demografik özelliklerinin ve Türk öğrencilerin okul bilgileri ile Suriyeli öğrencilerin göç öncesi ve sonrası okul bilgilerine dair soruların yer aldığı kişisel bilgi formları kullanılmıştır. Öğrencilerin akran zorbalığındaki rollerini tespit etmek için Akran Zorbalığı Ölçeği-Çocuk Formu ve öğretmenlerin akran zorbalığına yönelik tutumlarını ölçmek için ise Okul Zorbalığına İlişkin Öğretmen Tutumları Ölçeği kullanılmıştır.
Araştırmada öğrencilerin sosyo-demografik ve okul durumlarının akran zorbalığındaki rolleri incelenmiştir. Elde edilen bazı sonuçlara göre, Türk öğrencilerin Suriyeli öğrencilerden hem daha fazla zorba rolünde oldukları hem de zorbalık davranışlarına Suriyeli öğrencilerden daha fazla maruz kaldıkları tespit edilmiştir.
Öğretmenlerin akran zorbalığı karşısındaki tutumları ile Türk ve Suriyeli öğrencilerin akran zorbalığındaki rolleri arasındaki analizler sonucunda, öğretmenlerin zorbalığa yönelik sergiledikleri karşı ve insancıl tutumların Türk öğrencilerin dışlama ve eşyalarına zarar verme tarzı zorba davranışlarını azalttığı; sergiledikleri merhametli tutumların ise Suriyeli öğrencilerin söylenti çıkarma ve yayma ve eşyalarına zarar verme zorba davranışlarını azalttığı görülmüştür. Ancak merhametli tutumların Türk öğrencilerin zorbalık davranışını da artırdığı tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra öğretmenlerin ilgili, merhametli ve insancıl yaklaşımlarının Türk öğrencilerde eşyalarına zarar verme zorbalık davranışlarına maruz kalma durumlarının azalmasıyla ilişkili olurken; insancıl tutumların Suriyeli öğrencilerde dışlama zorbalık davranışlarına daha fazla maruz kalmaları ile ilişkili olduğu görülmüştür.

Abstract:
Peer bullying is common in schools. If there is not enough information about it and necessary prevention and intervention plans are not created, it can turn into a very challenging situation for both the school climate and the students' academic situation. As in other countries, bullying incidents in schools can not be underestimated in our country as well. Children of Syrian families, who started to settle in our country after the Syrian crisis in 2011, are trying to adapt to a new place and fight against bullying, as well as the language barrier they have difficulties in education. For this reason, in this study, it was examined the peer bullying experienced by Turkish and Syrian students and their roles in this situation and teachers' attitudes towards bullying.
In this study, the simple random sampling technique was used to select a sample of 488 students including 125 girls and 120 boys students a total of 245 Syrian students and as a comparison group 120 girls and 123 boys a total of 243 Turkish students studying in 6 secondary schools in Kahramanmaraş. On the other hand, the teacher group consists of 54 men and 72 women a total of 126 Turkish teachers. For the research, it was used the personal information forms containing questions about the socio-demographic characteristics of students and teachers, the informations about the school of Turkish students and the informations about the school of Syrian students before and after migration. Also, "Peer Bullying Scale-Child Form" was used to determine the roles of students in bullying and "A Scale for Teacher Attitudes toward School Bullying" was used to measure teachers' attitudes towards bullying.
In the study, the roles of students' socio-demographic and the situations in the school in peer bullying were examined. According to some results obtained in this study, it was determined that Turkish students both had more bully roles than Syrian students and were exposed to bullying behaviors more than Syrian students. As a result of the analyzes between the teachers' attitudes towards peer bullying and the roles of Turkish and Syrian students in peer bullying, it was found that humane and opposing attitudes of the teachers towards bullying decrease the bullying behaviors of Turkish students in the style of exclusion and damage to their belongings, and it was observed that the compassionate attitudes they displayed reduced the bullying behaviors of Syrian students in spreading and spreading rumors and damaging their belongings. However, compassionate attitudes have also been found to increase Turkish students' bullying behavior. In addition to this, while teachers' interested, compassionate and humane approaches are associated with the decrease in Turkish students' exposure to bullying behaviors to damage their belongings, it was found that the humanitarian attitudes are associated with Syrian students being more exposed to exclusion bullying.