Maturidi'de hidayet ve dalalet bağlamında Allah-insan ilişkisi
According to Maturidi the relationship with God and human in the context of hidayah-dalalah
Yazar: İREM CEYHAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA BOZKURT
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu tezin amacı insanların hidâyete ve dalâlete ermelerinde kendi rollerinin ne olduğu 
ve Allah'ın bu konuda müdahil olup olmadığı; müdahilse bunun ne şekilde 
gerçekleştiğidir. Konu ele alınırken Mâturidî'nin temel yaklaşımları üzerine tezimizi 
inşa ettik. Bu bağlamda çalışmamızın birinci bölümünde Mâturidî'de hidâyet ve 
dalâletin oluşum safhaları incelenmiş, Allah'ın insanların hidâyete ermeleri için 
birçok imkânı önlerine sunduğu görülmüştür. İlahi lütuf ve hikmetin birer neticesi 
olarak insanlara verilen bu fırsatlar, insanın kendi iradesi ve ihtiyarıyla doğru yolu 
seçmesiyle hidâyete götüren önemli vasıtalar haline gelmişlerdir. Dalâletin 
oluşumuna sebep olan faktörlerin ise insanın iradesine bağlı olarak harekete geçtiği 
cebri bir şekilde insanı saptırmadığı hatta saptıramadığı tespit edilmiştir. Her biri 
insanların dalâletlerinin sebepleri olarak gösterdikleri bahaneler haline gelmişlerdir. 
Çalışmamızın ikinci bölümünde ise, hidâyete yahut da dalâlete ulaşan insanın, ne 
gibi neticelerle karşılaşacağı konusu yine Mâturidî'nin bakış açısından incelenmiştir. 
Bu bağlamda hem hidâyetin hem de dalâletin dünyevî ve uhrevî neticeleri ele 
alınmıştır. Dünya hayatında hidâyete mazhar olan insanın daha huzurlu, daha kâmil 
ve daha sabırlı bir insan olarak ahireti beklediği tespit edilmiş. Dalâlete düşen insanın 
ise çeşitli bedenî, malî ve manevi cezalara maruz kaldığı tespit edilmiştir. Hidâyet ve 
dalâletin nihai neticesi ise ebedî mutluluk ve ebedî azabın yeri olan cennet ve 
cehennem olarak karşımıza çıkmaktadır. Çalışmamızda bu mekânlar da Mâturidî'nin 
görüşleriyle ele alınarak açıklanmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Hidâyet, Dalâlet, Allah, İnsan, İrade, Kelâm

Abstract:
The aim of this thesis is to understand what kind of roles people might have in 
finding the true path and in going astray, and to understand whether God might have 
involved in this process; and to understand how it might have occurred if it were the 
case that God involved the process in question. We have constructed our thesis upon 
Al-Maturidi's main approaches when we deal with the core of the subject matter. The 
first part of the study examines the phases of finding the true path and going astray, 
and reaches the conclusion that God has provided us with numerous possibilities and 
opportunities by means of which we can find the true path. These opportunities, 
which is a consequence of Divine grace and benevolence, have been important 
mediums in making us find the true path once we prefer on our willpower with the 
aim of finding the true path. On the other hand, our study establishes that the factors 
that lead to one's going astray come into action according as one's willpower and 
choices, and that they do not make one go astray in a compulsory way. Therefore, 
every one of these factors has become the excuses that one might appeals to as the 
reasons for one's going astray. In the second part the study, we deal with, from the 
viewpoint of Maturidi again, the consequences that those who went astray and who 
found the true path encounter. In this context the earthly and otherworldly 
consequences of finding the true path and going astray have been evaluated. The 
study argues, on the one hand, that those who have found the true path expect of an 
afterlife as more peaceful, perfect and satisfied human beings and it argues, on the 
other hand, that those who have gone astray are under the risk of being exposed to 
various bodily, financial and moral punishments. The final consequences of espousal 
of truth (i.e., belief in God in an Islamic sense), and espousal of falsities turn out to 
appear as heaven and hell where eternal bliss and endless pain are attained. These 
places are also expounded with reference to Al-Mataridi's opinions. 

Key Words: The true path, Go astray, God, Human, Will, Teology