Şanlıurfa'daki kene (Arachnida: Ixodida) fuanasının araştırılması /
Yazar: KUDRET PERTAV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAHİN TOPRAK
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Fauna = Fauna ; Ixodidae = Ixodidae ; Keneler = Ticks ; Şanlıurfa = Şanlıurfa

Özet:
Bu çalışmada Şanlıurfa kent merkezi ve ilçeleri dahil olmak üzere, kene faunasın tespiti amaçlanmıştır. Örneklem bölgelerinde, hem konak üzerinde (İnek, koyun, keçi, köpek, kedi, tavuk ve güvercin) hem de araziden keneler toplanmıştır. Şanlıurfa merkez ilçeleri dahil toplam 13 ilçesinde, Ocak 2021-Şubat 2022 tarihleri arasında arazi çalışması yapılmıştır.  Çalışma boyunca 1200 kene örneği toplanmış olup, örnekler %70'lik alkol ve sertleşmesini önlemek için 2ss gliserin içerisinde muhafaza edilmiştir. Kenelerin tür teşhisleri, literatürdeki tayin anahtarlarından yararlanılarak yapılmıştır. Şanlıurfa ve ilçelerinde yapılan bu çalışmanın sonucunda üç farklı cinse ait toplam beş kene türünün yayılış gösterdiği tespit edilmiştir. Rhipicephalus Cinsine ait Rhipicephalus turanicus türü, tüm ilçelerde yayılış gösterdiği, en fazla Hilvan, Siverek, Akçakale ve Bozova ilçelerinde bulunmuştur. R. turanicus türü, yaz ayında ve mera hayvanlarında daha yaygın olarak bulunduğu tespit edilmiştir. Hyalomma cinsine ait Hyalomma dentritum ve Hyalomma excavatum olmak üzere iki tür tespit edilmiştir.  Hyalomma dentritum ve Hyalomma excavatum türleri en fazla yaz aylarında ahır hayvanlarından toplanmıştır. Argas cinsine ait Argas persicus ve Argas reflexcus olmak üzere iki türün yayılış gösterdiği tespit edilmiştir. Argas reflexcus türü en fazla Merkez ilçeler olan, Haliliye, Eyyübiye ve Karaköprü'de yaygın olarak bulunduğu tespit edilmiştir. Argas persicus ve Argas reflexcus türleri tüm yıl konak hayvanın yuvasında yaşadıkları tespit edilmiştir. Argas reflexcus türü Şanlıurfa için yeni bir kayıttır. Sonuç olarak Şanlıurfa İli ve çevresi kenelerin yaşaması için uygun habitatlar barındırdığı tespit edilmiş olup, konak (İnek, koyun, keçi, köpek, kedi, tavuk ve güvercin) özgünlüğü olan kenelerin yaşamaları ve çoğalmaları için yeterli miktarda kanatlı, küçük ve büyük baş hayvanların olduğu tespit edilmiştir. 

ANAHTAR KELİMELER: Şanlıurfa, Kene, Fauna, Ixodidae, Argasidea

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the tick fauna, including Şanlıurfa city center and its districts. Ticks were collected both on the host (Cow, sheep, goat, dog, cat, chicken and pigeon) and from the field in the sample areas. Fieldwork was carried out in a total of 13 districts of Şanlıurfa, including its central districts, between January 2021 and February 2022. During the study, 1200 tick samples were collected and the samples were preserved in 70% alcohol and 2ss glycerin to prevent hardening. The species identification of the ticks was made by using the determination keys in the literature. As a result of this study conducted in Şanlıurfa and its districts, it was determined that a total of five tick species belonging to three different genera were distributed. Rhipicephalus turanicus species belonging to the genus Rhipicephalus was found mostly in Hilvan, Siverek, Akçakale and Bozova districts, where it spreads in all districts. R. turanicus species was found to be more common in summer and pasture animals. Two species belonging to the genus Hyalomma, namely Hyalomma dentritum and Hyalomma excavatum, have been identified. Hyalomma dentritum and Hyalomma excavatum species were mostly collected from barn animals in summer. Two species of Argas genus, Argas persicus and Argas reflexcus, were found to be distributed. Argas reflexcus species was found to be most common in Haliliye, Eyyübiye and Karaköprü, which are the central districts. It has been determined that Argas persicus and Argas reflexcus species live in the host animal's nest all year. Argas reflexcus species is a new record for Şanlıurfa. As a result, it has been determined that Şanlıurfa province and its surroundings contain suitable habitats for ticks to live, and it has been determined that there are sufficient amounts of poultry, small and large animals for the living and reproduction of ticks with host (cow, sheep, goat, dog, cat, chicken and pigeon) specificity. has been done.

KEY WORDS: Şanlıurfa, Tick, Fauna, İxodidae, Argasidea