Gazzâlî'de ahlâkî yetkinlik kazanımı açısından peygamberin rolü
The role of the prophet in Ghazali's acquisition of moral competence
Yazar: AYŞE ŞAKAR
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE TOKSÖZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlaki değerler = Moral values ; Gazzali = Gazali ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Nefs = Soul ; Peygamberler = Prophets ; Peygamberlik = Prophethood ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmada, Gazzâlî'nin düşüncesinde bireyin ahlâkî yetkinliğini kazanmasında peygamberin rolünün ne olduğunun belirlenmesi amaçlanmaktadır. Gazzâlî, İhyâu 'ulûmi'd-dîn, Mizânü'l-âmel ve Meâricü'l-Kuds gibi eserlerinde ahlâk ile ilgili görüşlerini ortaya koymuştur. Gazzâlî'nin mezkûr eserlerinde ortaya koyduğu ahlâk anlayışında hem Kur'an ve sünnete dayalı dini ahlâkı hem de İslam filozoflarının Aristoteles'ten iktibas aldıkları erdem ahlâkını benimsediği görülmektedir. İslam ahlâk düşüncesinin önemli bir problemi, ahlâkî yargıların kaynağı meselesidir. Bu çalışmada da bireyin ahlâkî yetkinlik kazanımında peygamberin rolünün ne olduğu tartışılmıştır. 
Çalışma, bir giriş ve iki ana bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında genel olarak tezin konu, amaç, yöntem ve literatürü hakkında bilgi verilmiştir. Tezin birinci bölümünde genel olarak öncelikle ahlâk, ahlâkî yetkinlik ve nübüvvet kavramları tahlil edilmiştir. Zira bu kavramların içerdiği anlamlar ve birbiriyle ilişkileri bireyin ahlâkî yetkinlik kazanımında peygamberin rolünün belirlenebilmesi açısından oldukça önemlidir. Tezin ikinci bölümünde hem bireyin ahlâkî yetkinlik kazanmasında hem de bireylerin bir araya gelerek meydana getirdiği toplumun mükemmel olmasında peygamberin ne gibi bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla insan ahlâkî yetkinlik kazanımında nassın ve Hz. Peygamber'in örnekliğinin önemi hem bireyin ahlâkı hem de bireyin bir parçası olduğu toplumun ahlâkı çerçevesinde ele alınmıştır. Gazzâlî'nin düşüncesinde insanın ahlâkî yetkinleşmesinde peygamberin çok önemli bir rolü olduğu görülmektedir. Zira Gazzâlî, farklı eserlerinde nübüvvete dair konuları tartıştığı bölümlerde mükemmel toplum inşasında peygamberlerin önderliğinin zaruri oluşuna dikkat çekmektedir. Çünkü Gazzâlî'nin fikir dünyasında peygamberler, insanlar için bir eğitici ve yol gösterici, onların erdemli bir hayat sürdürerek hakiki mutluluğa ulaşmaları için örnek alması gereken kişilerdir.

Anahtar Kelimeler: Ahlâk, Gazzâlî, Akıl, Nefs, Nübüvvet.

Abstract:
This study aims to determine what the role of the prophet is in achievement of the moral competence of the individual according to the al-Ghazali's thought. Al-Ghazali put forward his views regarding morality in his works such as İhyâu 'ulûmi'd-dîn, Mizânü'l-âmel and Meâricü'l-Kuds. In the understanding of morality that al-Ghazali revealed in his aforementioned works, it is seen that he adopted both the religious morality based on the Qur'an and the Sunnah and the moral virtues that Islamic philosophers cited from Aristotle.  An important problem of Islamic moral thought is the origin of moral judgments issue. In this study, the what the role of the prophet in achievement of the moral competence of the individual was discussed. 
The study consists of an introduction chapter and two main chapters. In the introduction chapter, it was informed about the subject, purpose, method and literature of the thesis generally. In the first part of the thesis, the concepts of morality, moral competence and nubuwwat were analyzed primarily because the meanings contained in these concepts and their relations with each other are very important in terms of achievement of the individual's moral competence and determining the role of the prophet. In the second part of the thesis, what kind of effect the Prophet had not only in the individual's achievement of the moral competence but also the perfection of the society created by individuals was determined. Thus, the importance of nass and the exemplariness of the Prophet in the achievement of human moral competence was discussed within the framework of both the morality of the individual and the morality of the society of which the individual is a part. In al-Ghazali's thought, it is seen that the Prophet had a very important role in the moral competence of human. Therefore al-Ghazali pointed out the necessity of the prophets' leadership in the building of a perfect society in the chapters in which he discusses the issues of nubuwwat in his different works. Because, in the world of al-Ghazali's ideas, Prophets are an educator and guide for people, and those who should be taken as an exemplar for them to lead a virtuous life and achieve beatitudes.

Key Words: Morality, Ghazali, Intellect, Nafs, Prophecy.