Efektif mikroorganizma ve karahindiba ekstraktının buzağılarda performans, hastalık ve yaşama payı üzerine etkisi
Effect of effective microorganism and dandelion extract on performance, disease and survival rate in calves
Yazar: VELİ ÖZBEK
Danışman: PROF. DR. BERRİN KOCAOĞLU GÜÇLÜ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu çalışmada buzağılarda efektif mikroorganizma (EM) ve karahindiba ekstraktının performans [canlı ağırlık (CA), canlı ağırlık artışı (CAA), yemden yararlanma oranı (YYO), vücut ölçüleri], hastalıklar ve yaşama payı üzerindeki etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada toplam 80 buzağı, ırkları (10 Holstein, 10 Simental), yaşları (7±3 günlük), canlı ağırlıkları (40±5 kg), ve cinsiyetleri (10 erkek, 10 dişi) benzer olacak şekilde ve her grupta 20 buzağı olacak şekilde bir kontrol ve üç deneme grubu (EM, KH ve EM + KH) olmak üzere toplam 4 gruba ayrıldı. Çalışmada yer alan bütün buzağıların beslenme programları aynı idi. Kontrol grubundan farklı olarak, deneme grubunda bulunan buzağılara, EM grubunda buzağı başına günlük 10 ml EM ve KH grubunda 5 gr karahindiba ekstratı ve EM + KH grubunda ise 10 ml EM ile 5 gr karahindiba ekstresi süte katılarak oral yolla içirildi. Simental ırkı buzağılara sütten kesim döneminde KH, EM veya KH+EM verilmesinin performans parametreleri (CA, CAA, YT, YY), vücut ölçüleri ve rumen UYA (asetik asit, butirik asit, propiyonik asit) oranını önemli oranda etkilemediği belirlendi. Holstein ırkı buzağılara sütten kesim öncesi dönemde KH verilmesinin yem tüketimini önemli oranda artırdığı tespit edildi. Holstein ırkı buzağılara sütten kesim öncesi dönemde KH verilmesinin yemden yararlanma oranını etkilemediği ancak EM veya KH+EM verilmesinin yemden yararlanma oranını olumsuz etkilediği gözlendi. Holstein ırkı buzağılara sütten kesim öncesi dönemde KH verilmesi sağrı genişliği ve günlük sağrı genişliği artışını düşürdüğü ancak muamelelerin deneme sonu rumen UYA düzeyleri, cidago yüksekliği, sağrı yüksekliği, vücut ucunluğu, beden derinliği ve göğüs çevresi ile günlük cidago yüksekliği artışı, sağrı yüksekliği artışı, vücut uzunluğu artışı, beden derinliği artışı ve göğüs çevresi artışını etkilemediği kaydedildi. Çalışmadaki gruplar arasında hastalık yönünden istatistiksel farklılık tespit edilmemiştir. Sonuç olarak, hem bitki ekstraktlarının hem de probiyotiklerin ve prebiyotiklerin ruminantlarda yem katkı maddesi olarak kullanıldığı çalışmaların sayısı bu katkı maddelerinin etkileri konusunda kesin bir sonuca varmak için yetersiz olduğundan, ruminantlarda daha detaylı çalışmaların yapılması gerektiği kanısına varıdı.
Anahtar kelimeler: Besleme; Buzağı, Efektif Mikroorganizma, Karahindiba

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the effects of effective microorganism (EM) and dandelion extract (DE) on performance [live weight (LW), body weight gain (LWG), feed conversion ratio (FCR), body measurements], disease and survival rate in calves. A total of 80 calves with similar breeds (10 Holstein, 10 Simmental), age (7±3 days), body weight (40±5 kg) and sex (10 males, 10 females) were divided into 4 groups as a control and three experimental (EM, DE and EM + DE) groups containing 20 calves in each.. The feeding programs of all the calves in the study were the same. Unlike the control group, the calves in the experimental groups were either received milk containing 10 ml of EM day/calf (EM group), 5 g of dandelion extract day/calf (DE group) or 10 ml of EM and 5 g of dandelion extract day/calf ( EM + DE group). The administration of DE, EM or EM+DE to Simmental calves during the weaning period did not significantly affect the performance parameters (LW, LWG, FC, FCR), body measurements and rumen VFA (acetic acid, butyric acid, propionic acid) ratio. It was determined that the administration of DE to Holstein calves in the pre-weaning period significantly increased feed consumption. It was determined that the administration of DE to Holstein calves in the pre-weaning period did not affect the feed conversion ratio but the administration of EM or EM + DE negatively affected the feed conversion ratio. It was noted that administration of DE to Holstein calves in the pre-weaning period resulted in reduction in the rump width and daily rump width increases, but the treatments had no effect on rumen VFA levels, withers height, rump height, body length, body depth and chest circumference as well as on the increases in daily withers height, in rump height, in body length, in body depth and in chest circumference. There was no statistical difference between the groups in the study in terms of disease. In conclusion, since the number of studies in which both plant extracts, probiotics and prebiotics were used as feed additives in ruminants were insufficient to drawn a definite conclusion concerning the effects of these additives it was concluded that further detailed  studies should be performed in ruminants.
Keywords: calf; dandelion; effective microorganism; Feeding.