Çağdaş çeviri kuramı ve uygulamaları çerçevesinde Rusça-Türkçe çeviri sorunları ve çeviri stratejileri
Russian-Turkish translation problems and translation strategies within the framework of modern translation theory and its applications
Yazar: OLENA KOZAN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP BAĞLAN ÖZER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Rusça = Russian ; Türkçe çeviri = Turkish translation ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation ; Çeviri yaklaşımı = Translation approach ; Çeviri yöntemleri = Translation methods

Özet:
Bu çalışmanın konusu Rusça-Türkçe dil çiftine yönelik çeviribilim çerçevesinde yapılan betimlemelerin ve çözümlemelerin eksikliğinden yola çıkarak belirlenmiştir. Konuya bağlı olarak bu çalışmanın amacı, Rusya'da ve Türkiye'de geliştirilen çağdaş çeviri kuram(lar)ını inceleyip karşılaştırmak ve kuramsal bilgiler ışığında Rusça-Türkçe dil çiftinin özelliklerini dikkate alarak, çeviri sürecinde ortaya çıkan sorunları ve çevirmenin başvurabildiği stratejileri belirlemek, sınıflandırmak ve betimlemek olarak dile getirilmiştir. Bu amaca ulaşabilmek için ilk aşamada Türkiye'de ve Rusya'da çeviribilimin gelişimine yön veren çeviri etkinliklerinin tarihsel gelişimi üzerinde durulmuştur. Türk ve Rus toplumlarında çeviri olgusuna yönelik yaklaşımlar, çeviri etkinliklerinin ortaya çıkışını tetikleyen sebepler sosyo-kültürel bağlamda ele alınmış ve analiz edilmiştir. İkinci aşamada Rusya'da ve Türkiye'de yayınlanan, konusu çeviri kuramı ve uygulamaları olan araştırmalar, çeviri olgusuna yönelik yaklaşımlar incelenmiştir. Rusya'da geliştirilen dilbilimsel çeviri kuramı ve uygulamaları ile Türkiye'de çeviriye yönelik kuramsal yaklaşımların kronolojik gelişimi ve tipolojisi ilk defa betimlenmiş ve çözümlenmiştir. Çalışmanın uygulamalı kısmında Rusça-Türkçe çeviri sürecinde ortaya çıkabilen sorunların ve stratejilerinin sınıflandırma denemesi yapılmıştır. Çeviri sorunlarının sınıflandırılması Rusça-Türkçe dil çiftinin özelliklerinden yola çıkarak yapısal ve anlamsal seviyede yapılmıştır. Rusça-Türkçe çeviri stratejileri Rusça-Türkçe dil çiftinin özelliklerinden yola çıkarak sınıflandırılmış ve betimlenmiştir. Çalışmanın 'Sonuçlar' bölümünde elde edilen kuramsal bilgilerin ve geliştirilen uygulamaların önemi üzerinde durulmuştur.

Abstract:
The theme of this thesis was formulated taking into consideration the insufficiency of descriptions and analysis within the framework of linguistic translation theory for the Russian-Turkish language pair. Following the theme, the aim of this thesis was defined as to explore and to compare the translation theories developed in Russia and Turkey and in the light of the theory, taking into consideration the special features of the language pair in context, to detect, classify and describe the translation problems and the strategies, which the translator can use. First, in order to achieve the aim stated in the thesis, the historical development of the translation activity which determined the development of translation studies in Turkey and Russia is examined. Approaches to the translation in Turkish and Russian societies and the factors behind the translation activity are dealed with and explored. Second, the works on translation theory and its practical aspects, published in Russia and Turkey, are examined. The linguistic translation theory and its applications developed in Russia and the chronological development of the theoretical approaches to the translation as well as the typology of these approaches in Turkey are described and analysed for the first time. In the practical part of the thesis the classification of the translation problems and translation strategies is presented. The classification of the translation problems is made according to the special features of the Russian-Turkish language pair on the structural and semantic levels. The Russian-Turkish translation strategies are classified and described according to the features of the language pair. The importance of the theoretical data presented in the thesis and its applications to the Russian-Turkish language pair is highlighted in the Conclusions of the thesis.