Rehâyî Divanı (inceleme - metin - dizin)
Divan of Rehâyî (research - text - index)
Yazar: FATİH YERDEMİR
Danışman: PROF. DR. FİLİZ KILIÇ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Tezkirelerde doğum tarihi kesin olarak bilinmeyen RehÄyÄ¯'nin İstanbul'dayaşadığını belirtmektedirler. Divanındaki bir beyitte, Rumelili olduğunu dile getirenşairin yazdığı tarihlerden yola çıktığımızda da 17. yüzyılda yaşadığı tespitetmekteyiz. Farsça'yı şiir yazacak seviyede iyi bilen RehÄyÄ¯'nin eğitimi hakkında daelimizde bir bilgi bulunmamaktadır.Kaynaklarda RehÄyÄ¯'nin şiirlerinin güzel olduğu ve sözlerinin rağbet gördüğü dilegetirilmiştir. Döneminde ortaya çıkan ve gelişen Sebk-i Hindi akımındanetkilenmemiş, şiirlerini daha yalın bir dille yazmıştır. FehÄ¯m-i KadÄ¯m'e nazire yazmış,Nabi'den etkilenmiş, onun gibi şiirlerinde atasözlerini, deyimlerini ve halksöyleyişlerini şiirlerinde ustalıkla kullanmıştır.RehÄyÄ¯ kendisine son derece güvenen bir şair olarak karşımıza çıkamaktadır. O,kendisini nazım ülkesinin Haydar-ı Kerrar'ı olarak görmektedir. Onun şiiri, gönül açanbir güzelliğe sahiptir. Türkçe'nin sade söyleyişlerini ve günlük dilde kullanılan ifadelerişiirlerinde ustalıkla kullanmıştır.RehÄyÄ¯'nin yazdığı tarihlerden 17. yüzyıldaki birtakım zevat hakkında da bilgisahibi oluruz. Halveti şeyhi Zakir Ahmed Çelebi'nin posta geçmesine, SiyavuşPaşanın Sadrazam oluşuna, Bekrû Mustafa Paşa'nın paşa olmasına ve kişilerindışında Çehrin Kalesinin fethine tarih düşürmüştür. Dolayısıyle divanda o dönemintarihine ve sosyolojisine yönelik tespitlerde bulunulabilir. RehÄyÄ¯ Divanında CevherÄ¯Ahmed Çelebi'ye, RÄÄ¡ıb Mehemmed Efendi'ye ve biri de kime yazıldığı belli olmayanüç tane de mektup vardır. Bu mektuplar içten ve samimi duygularla kaleme alınmıştırBu çalışmada adı KalaycızÄde Mustafa Çelebi, mahlası RehÄyÄ¯ olan kişinin,şairlik yönünü ve divanının metnini ortaya çıkardık.

Abstract:
It is stated Tezkire?s show that Rehayi whose birth date is not exactly known isliving in İstanbul. We confirm that poet who expressed at a line of Divan that he is aRumelian lived in 17th century in which poet wrote at the dates. We haven?t got anyinformation on hand in concerning with the educational level of Rehayi who knowsPersian well at a level of writing a poem.At Tezkire?s, it is cited that Rehayi?s poems are pleasent and popular. Hewasn?t affected by the Sebk-i Hindi movement that appeared and developed on histime period as well as wrote his poems by using simple sentences. He wrote similarpoet to Fehim-i Kadim and affected from Nabi by using his proverbs, expressions andpronounciations to public with a great skill.Rehayi appears in the face of us as a poet who depend on himself strongly.He consider himself like his countries Haydar-ı Kerrar. His poet has a beuty ofopening hearts. He uses simple sentences of Turkish and expressions using in day-to-day language skilfully.We have informations from Rehayi?s dates that he wrote about some personsin 17th century. He dated from Halveti sheik of Zakir Ahmet Çelebi?s posting,becoming a grand vizer of Siyavuş Pasha?s, being a pasha of Bekir Mustafa Pasha tothe conquest of the Çehrin castle. For this reason; it could be easily confirmeddirected to at those times and in its sociology. Three letters were existing at RehayiDivan?s which are relating to Cevheri Ahmed Çelebi, Ragıp Mehemmed Efendi andthe other is unknown. These letters were written inmost feelings.In this text; we defined Kalaycızade Mustafa Çelebi who is known as Rehayi atliterature of his poetical side and text of Divan.