Farklı kimyasal formlardaki (Al₂(SO₄)₃
AlCl3) alüminyum'un oreochromis niloticus ve clarias gariepinus'un doku ve organlarındaki birikimi ile toksik etkileri / Accumulation and toxic effects in different chemical forms of aluminum ((Al₂(SO₄)₃ / AlCl3) in the tissues and organs of oreochromis niloticus and clarias gariepinus
Yazar: OĞUZ BAVBEK
Danışman: PROF. DR. FAHRİ KARAYAKAR
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı / Su Ürünleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Balıkçılık Teknolojisi = Fisheries Technology

Özet:
Bu araştırmada, alüminyumun farklı kimyasal formlarının (Al₂(SO₄)₃ ve AlCl3) 96 saatlik LC50 değerlerinin %10 ve %20'sine karşılık gelen derişimlerinin etkisinde 4, 7 ve 14 gün sürelerle bırakılan Oreochromis niloticus ve Clarias gariepinus'un karaciğer, solungaç ve kas dokularındaki alüminyum birikim düzeyleri ile hematokrit düzeyi, eritrosit sayısı, eritrosit ve nükleus alanları ile hepatosomatik indeks, gonadosomatik indeks ve kondisyon faktörü üzerine etkileri belirlenmiştir. Doku alüminyum düzeylerinin belirlenmesinde ICP-MS (İndüktif Olarak Eşleştirilmiş Plazma-Kütle Spektrofotometresi) kullanılmıştır. Hematolojik parametrelerin analizinde mikrohematokrit ve mikroskobik yöntemler kullanılırken, somatik indeks ve kondisyon faktörü analizlerinde ise standart matematiksel formüller kullanılmıştır. Deneyler sonucunda Al'un her iki formunun etkisinde de genel olarak metal birikimi bakımından O. niloticus ve C. gariepinus'un dokuları arasında solungaç>karaciğer>kas ilişkisi belirlenmiştir. Her iki türde de Al'un incelenen kimyasal formları, belirlenen süre ve ortam derişimlerinin etkisinde kontrol grubuna göre doku metal düzeyi ile hematokrit düzeyini arttırırken, eritrosit sayısı, eritrosit ve eritrosit çekirdeği morfometrik indeksini azaltmıştır. İncelenen parametreler üzerine Al'un AlCl3 tuzunun Al₂(SO₄)₃ tuzuna oranla etkisi daha fazla olmuştur. İncelenen Al tuzlarının etkisinde gonadosomatik indeks ve hepatosomatik indeks değerleri her iki türde de kontrol grubuna oranla azalma gösterirken, kondisyon faktörü değerlerinde ise istatistiksel anlamda bir değişim olmadığı gözlenmiştir.

Abstract:
In this research, under the influence of concentrations of different chemical forms of aluminum (Al₂(SO₄)₃ and AlCl3) corresponding to 10% and 20% of the LC50 values that do not cause mortality for Oreochromis niloticus and Clarias gariepinus species at the end of 4, 7 and 14 day exposure period, Aluminum levels in liver, gill and muscle tissues were determined. Additionally, its effects on hematological parameters such as hematocrit level, erythrocyte count, erythrocyte and nucleus areas, and hepatosomatic index, gonadosomatic index and condition factor were determined. Aluminium levels in tissues were determined using ICP-MS (Inductively Coupled Plasma Mass Spectrophotometry). Al accumulation in all tissues increased with increasing exposure time and concentrations. Microhematocrit and microscobic techniques were used in determining the haematological parameters and standard mathematical formulas were applied in determining somatic indices and condition factor. As a result of the experiments, the gill>liver>muscle relationship was determined between the tissues of O. niloticus and C. gariepinus in terms of general metal accumulation under the influence of both forms of Al. In both species, the examined chemical forms of Al increased the tissue metal level and hematocrit level, while decreasing the number of erythrocytes, erythrocyte and nucleus areas, compared with control at the concentrations and period tested. AlCl3 was found to be more effective than Al₂(SO₄)₃ on the examined parameters. In both species, exposure to aluminum concentrations of 2.5 and 5.0 ppm decreased the gonadosomatic index and hepatosomatic index significantly compared to control while the same concentrations of aluminum did not cause any change in the condition factor.