Kronik renal yetmezlikli hastalarda hemodiyaliz süresi ile tiroid fonksiyon testlerinin karşılaştırılması
Comparison of hemodialysis duration and thyroid function tests in patients with chronic renal insufficiency
Yazar: BAYRAM YİĞİT
Danışman: PROF. DR. DOĞAN NASIR BİNİCİ ; DOÇ. DR. EDİP ERKUŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Erzurum Bölge Eğt. ve Arş. Hast. / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Kronik renal yetmezlik sebebe bakılmaksızın üç ay ve daha uzun süreyle 
böbrek hasarı olması veya böbrek fonksiyonlarının azalması olarak tanımlanabilir. 
Kronik renal yetmezlik etiyolojisinde birçok faktör yer almakla beraber ülkemizde 
hipertansiyon ve diyabetes mellitus başta gelmektedir.Kronik renal yetmezlik
tedavisinde renal replasman tedavileri olarak hemodiyaliz, periton diyalizi ve böbrek 
nakli yapılmaktadır.Hemodiyalize giren hastalarda birçok sistem etkilenmekte olup 
endokrin sistemde de önemli etkilenmeler olmaktadır. Bizde çalışmamızda 
hemodiyaliz süresinin tiroid ve paratiroid hormonlarının üzerine etkisini araştırdık.
Çalışmamızda Aralık 2022 ile Haziran 2023 tarihleri arasında Erzurum 
merkez ve ilçelerindeki diyaliz ünitelerinde kayıtlı; en az 3 aydır haftada 3 gün rutin 
hemodiyaliz programında olan 151 hasta retrospektif olarak değerlendirildi.
Çalışmaya dahil edilen hastaların hemodiyaliz süreleri; hemodiyalize 
başlangıç tarihlerinden günümüze kadar olan süre olarak belirlendi ve kayıt edildi. 
Hastaların aylık rutin ve 3 aylık rutin olarak alınan kan tetkiklerinde çeşitli 
parametreler değerlendirildi.
Hastalarımız hemodiyaliz sürelerine göre iki gruba ayrıldı ve gruplar arasında 
çeşitli parametreler karşılaştırıldı. Birinci grup hemodiyaliz süresi 60 ay altında 
olanlar, ikinci grup ise hemodiyaliz süresi 60 ay ve üzeri olanlar olarak 
belirlendi.Biyokimya testleri, tam kan sayımı, c- reaktif protein (CRP), serbest T3, 
serbest T4, TiroidStimülanHormon(TSH), Tiroidperoksidaz antikoru (ANTI-TPO) 
anti-Thyroglobulin, Parathormon (PTH) düzeyleri dosyaları incelenerek kaydedildi.
Çalışmamıza 81'i erkek(%53,6) 70'i kadın (%46,4) olmak üzere toplamda 
151 hasta dahil edilmiştir. Birinci grubumuzda 19 kadın hasta (%27.1), 33 erkek 
hasta (%40.7) olmak üzere toplam 52 hasta; İkinci grubumuzda ise 51 kadın hasta 
(%72.9), 48 erkek hasta (%59.3) olmak üzere toplam 99 hasta belirlenmiştir. Birinci 
grupta hemodiyaliz süresi ortalama 28.04 (8-57)ay; ikinci grupta ise ortalama 
hemodiyaliz süresi 106.85 (60-172) ay olarak hesaplandı.Birinci grubumuzdaki 
vii
hastaların yaş ortalaması 59.81 (21-84), ikinci grubumuzun yaş ortalaması 57.77 (23-
82) olarak belirlendi
Belirlemiş olduğumuz iki grup arasında: serbest T3,serbest T4, TSH değerleri 
karşılaştırılınca anlamlı farkılılık saptanamamıştır. Literatürden farklı olarak bizim 
çalışmamızda serbest T3 seviyeleri azalmamıştır.
Ek olarak çalışmamızda yer alan antı-tiroglobulin (anti-TG) , anti-TPO, 
sodyum, ürik asit, kalsiyum, crp, albumin, hemoglobin ortalama değerleri açısından 
anlamlı farkılılık bulunmamıştır.
Hastalarımızın parathormon, fosfor, potasyum ve hemodiyalize giriş kreatinin 
değerleri açısından iki grup arasında farklılıklar saptanmıştır.
Sonuç olarak kronik renal yetmezlikte öncelikle tiroid hormon 
metabolizmasından ziyade paratiroid hormon metabolizmasında etkilenmeler 
belirgindir. Hemodiyaliz süresi artan kronik renal yetmezlikli hastalarda parathormon 
seviyeleri yükselmektedir ancak tiroid hormon seviyelerinde değişim 
beklenmemektedir.
Anahtar Kelimeler: kronik renal yetmezlik, tiroid fonksiyon testleri, 
hemodiyaliz süresi

Abstract:
Comparison of Hemodialysis Duration and Thyroid Function Tests in Patients 
with Chronic Renal Insufficiency
Chronic renal failure can be defined as kidney damage or reduced kidney 
function for three months or longer, regardless of the cause. chronic renal 
failureAlthough many factors are involved in its etiology, hypertension and diabetes 
mellitus are the leading ones in our country.chronic renal failureIn the treatment of 
renal replacement therapies, hemodialysis, peritoneal dialysis and kidney 
transplantation are performed. Many systems are affected in patients undergoing 
hemodialysis and there are significant effects on the endocrine system as well. In our 
study, we investigated the effect of the duration of hemodialysis on thyroid and 
parathyroid hormones.
In our study, between December 2022 and June 2023, registered in dialysis 
units in Erzurum center and its districts; 151 patients who were on routine 
hemodialysis program 3 days a week for at least 3 months were evaluated 
retrospectively.
The duration of hemodialysis of the patients included in the study; The time 
from the start of hemodialysis to the present was determined and recorded. Various 
parameters were evaluated in the monthly and 3-monthly routine blood tests of the 
patients.
Our patients were divided into two groups according to the duration of 
hemodialysis and various parameters were compared between the groups. The first 
group was defined as those whose hemodialysis duration was less than 60 months, 
and the second group was those whose hemodialysis duration was 60 months or 
more. Biochemistry tests, complete blood count, c-reactive protein (CRP), free T3, 
free T4, Thyroid Stimulant Hormone (TSH), Thyroidperoxidase antibody (ANTITPO) anti-Thyroglobulin, Parathormone (PTH) levels were analyzed and recorded.
A total of 151 patients, 81 of whom were male (53.6%) and 70 were female 
(46.4%), were included in our study. In our first group, a total of 52 patients, 
including 19 female patients (27.1%) and 33 male patients (40.7%); In our second 
ix
group, 51 female patients (72.9%) and 48 male patients (59.3%) in total, 99 patients 
were identified. Average duration of hemodialysis in the first group28.04 (8-
57)moon; In the second group, the mean duration of hemodialysis106.85 (60-172) 
monthswas calculated as. The mean age of the patients in our first group was 59.81 
(21-84), and the mean age of our second group was 57.77 (23-82)
Between the two groups we have identified:When free T3, free T4, TSH 
values were compared, no significant difference was found. Unlike the literature, free 
T3 levels did not decrease in our study.
In addition, there was no significant difference in the mean values of antithyroglobulin (anti-TG), anti-TPO, sodium, uric acid, calcium, crp, albumin and 
hemoglobin in our study.
There were differences between the two groups in terms of parathormone, 
phosphorus, potassium and hemodialysis entry creatinine values of our patients.
In conclusion, effects on parathyroid hormone metabolism rather than thyroid 
hormone metabolism are evident in chronic renal failure. Parathormone levels 
increase in patients with chronic renal failure with increasing duration of 
hemodialysis, but no change in thyroid hormone levels is expected.
Keywords: chronic renal failure, thyroid function tests, duration of 
hemodialysis