Açık kalp cerrahisi geçiren hastalarda mortaliteve morbiditeyi öngörmede santral venöz-arteryelparsiyel karbondioksit basınç farkının (delta karbondioksit) laktat ile birlikte değerlendirilmesi
Evaluation of central venous-arterial partial carbondioxide pressure difference (delta carbondioxide) with lactate in patients with open heart surgery
Yazar: HİLAL AKÇA
Danışman: PROF. DR. NİHAN YAPICI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı / Tıp Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Cerrahi-kardiyovasküler = Surgery-cardiovascular ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kardiyopulmoner bypass = Cardiopulmonary bypass ; Laktatlar = Lactates ; Morbidite = Morbidity ; Mortalite = Mortality ; Oksijen satürasyonları = Oxygen saturation ; Perfüzyon = Perfusion

Özet:
Giriş ve Amaç: Kalp cerrahisi sırasında doku hipoksisi oluşması ve ameliyat sonrasında organ yetmezliği gelişmesi mortalitenin önde gelen nedenleri arasındadır. Cerrahi sonrasında mortalite ve morbidite riski yüksek olan hastaları saptayabilmek amacıyla bozulmuş doku perfüzyonunu/oksijenasyonunu gösteren farklı parametreler araştırılmıştır. Bu çalışma ile santral venöz-arteryel parsiyel karbondioksit basınç farkının (ΔPCO2) ve laktat değerlerinin açık kalp cerrahisi geçiren hastalarda hastanede kalış süresi boyunca ve taburculuk sonrası (ilk bir haftalık dönemde) mortalite ve morbiditeyi öngörmede etkinliğinin birlikte değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, SBÜ Dr. Siyami Ersek Göğüs Kalp ve Damar Cerahisi Hastanesinde izole koroner arter baypass greft (KABG) operasyonu uygulanacak olan hastalarda ΔPCO2'nin laktatla birlikte postoperatif mortalite ve morbiditeyi öngörmedeki etkinliğini değerlendirmeyi amaçlayan prospektif ve gözlemsel bir çalışma olarak tasarlandı. 2020 yılının Şubat-Nisan aylarında KABG operasyonu geçiren 102 hasta çalışmaya alındı. Hastaların demografik verileri, intraoperatif verileri, belirlenen zaman dilimlerindeki (kardiyopulmoner bypass sonlanımı (0. saat) yoğun bakım takiplerinde (yoğun bakım ünitesine geliş anı (1. Saat) ve 6., 24. saatlerde) hemodinamik verileri ve hastaların postoperatif takip verileri prospektif olarak kayıt altına alındı. Verilerin analizinde SPSS 22 programı kullanılmıştır. Normal dağılım testi olarak Kolmogrow Smirnov testi kullanılmıştır. Nitel veriler yüzde ve sayı olarak ifade edilmiştir. Nicel veriler ortalama, standart sapma ve medyan değerleri olarak sunulmuştur. Verilerin analizinde Ki-kare testi, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi, Binary lojistik regresyon testi, Spearman korelasyon analizi, ROC analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 56,88±11,02' (min:18-max:78). %71.6'sı erkek, %86.3'ü 45 yaş üstündeydi Hastaların %77.5'inin ek hastalığı (%34.3'ünün diyabeti, %47.1'inin hipertansiyonu) vardı. ΔPCO2 normal sınırlarına göre 0. dakika ölçümünde hastaların %45'inde, 1. Saat ölçümde %59'unda, 6.saat ölçümde %48'inde, 24.saat
vii
ölçümde ise %42'sinde ΔPCO2> 6 idi. Hastaların %44'ünde birinci gün, hastaların %5,9'unda ise 7. gün komplikasyon gelişmiştir. Taburcu sonrası dönemde hastaların %1'inde morbit bir durum gelişirken, mortaliteye rastlanmamıştır. Hastaların EF değerinin yüksek olması postoperatif komplikasyon riskini 1,03 kat azalmaktadır. EF ile 24. Saat ΔPCO2 arasında negatif yönde zayıf anlamlı korelasyon bulunmuştur. 6. Saat ΔPCO2 'si 6'nın üstünde olanların komplikasyon riski 7,09 kat daha fazladır. ΔLAK için yapılan 4 ölçüm için eğri altındaki alanın anlamlı olmadığı, ΔPCO2 içinse 6. Saat ölçümünün anlamlı olduğu görülmüştür. Eğri altındaki alan (E.A.A.=0,66) incelendiğinde tanı testi olarak kullanılmasının zayıf olduğu görülmüştür.
Sonuç: Santral venöz-arteriyel karbondioksit parsiyel basınç farkının (ΔPCO2) ve Delta Laktat seviyelerinin yoğun bakım süresinde ve postoperatif erken dönem (ilk 10 gün) komplikasyon gelişmesini öngörmede zayıf oldukları bulunmuştur. 
Anahtar kelimeler: kardiyopulmoner baypas, morbidite, perfüzyon, oksijen eksikliği, laktat

Abstract:
Background and aim: Tissue hypoxia during cardiac surgery and organ failure after surgery are among the leading causes of mortality. Different parameters indicating impaired tissue perfusion / oxygenation were investigated in order to detect patients with high mortality and morbidity risk after surgery. The aim of this study was to evaluate the effectiveness of central venous-arterial partial carbon dioxide pressure difference (ΔPCO2) and lactate values in predicting mortality and morbidity during hospital stay and after discharge (in the first week) for patients undergoing open heart surgery.
Materials and Methods: Our study was designed as a prospective and observational study aiming to evaluate the efficacy of ΔPCO2 in predicting postoperative mortality and morbidity in patients who will undergo an isolated coronary artery bypass graft (CABG) operation in the SBÜ Dr. Siyami Ersek Thoracic and Cardiovasculer Surgery Training and Research Hospital. 102 patients who underwent CABG operation in February-April 2020 were included in the study. Patients' demographic data, intraoperative data, hemodynamic data in intensive care follow-up (cardiopulmonary bypass termination (0 h)) (intensive care unit arrival time (1 h)) and 6, 24 h) and postoperative follow-up data were recorded prospectively. SPSS 22 program was used in the analysis of the data. Kolmogrow Smirnov test was used as normal distribution test. Qualitative data are expressed as percentages and numbers. Quantitative data are presented as mean, standard deviation and median values. In the analysis of the data, Chi-square test, Mann Whitney U test, Kruskal Wallis test, Binary logistic regression test, Spearman correlation analysis, ROC analysis were used.
Results: The average age of the patients was 56.88 ± 11.02 '(min: 18-max: 78). 71.6% were male and 86.3% were over 45 years of age. 77.5% of patients had additional disease (34.3% had diabetes, 47.1% had hypertension). According to the normal limits of PCO2, ΔPCO2> 6 was found in 45% of patients at the 0th minute measurement, 59% at the 1st hour measurement, 48% at the 6th hour measurement, and 42% at the 24th hour measurement. Complications developed on the first day in 44% of patients and on the 7th day in 5.9% of patients. In the post-discharge period, 1% of patients developed a morbid
ix
condition, but mortality was not found. The high EF value of the patients reduces the risk of postoperative complications by 1.03 times. A weak and weak correlation was found between EF and 24 hours ΔPCO2. 6. Those who are above 6 ΔPCO2 Saat have a 7,09 times higher risk of complications. For the 4 measurements for ΔLAK, the area under the curve was not significant, and for the OPCO2, the 6th hour measurement was significant. When the area under the curve (E.A.A. = 0,66) was examined, it was found to be weak to use as a diagnostic test.
Conclusions: Central venous-arterial carbon dioxide partial pressure difference (ΔPCO2) and Delta Lactate levels were found to be weak in predicting intensive care period and postoperative early (first 10 days) complications.
Keywords: cardiopulmonary bypass, morbidity, perfusion, oxygen deficiency, lactate