Morkaraman ırkı koyunlarda uzun süreli transportta oluşan stresin neden olduğu immun supresyon üzerine parapoxvirus ovis, corynobacterium cutis lizatı ve C vitaminin etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of parapoxvirus ovis, corynobacterium cutis lysate and vitamin C on immune suppression caused by stress in long-term transport in morkaraman sheep
Yazar: KERİM EMRE YANAR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SİNAN AKTAŞ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Askorbik asit = Ascorbic acid ; Corynebacterium = Corynebacterium ; Koyunlar = Sheep ; Nakil = Transport ; Parapoxvirus = Parapoxvirus ; Stres = Stress ; Taşımacılık = Transportation ; İmmünosüpresyon = Immunosuppression

Özet:
Amaç: Hayvan transportu dünyada ve ülkemizde çeşitli sebeplerle yapılmaktadır. Transport, hayvanlar üzerinde ciddi stres oluşturmakta ve oluşan stres immunsupresyona neden olmaktadır. İmmunsupresyon sonucu hayvanlar çeşitli olumsuz etkilere karşı savunmasız kalmaktadır. Bu nedenle bu çalışmada Morkaraman ırkı koyunlarda uzun süreli transportta oluşan stresin neden olduğu immunsupresyon üzerine Parapoxvirus Ovis, Corynobacterium Cutis lizatı ve C Vitamininin etkisinin araştırılması amaçlandı.
Materyal ve Metot: Bu çalışmanın materyalini, aynı bakım ve besleme şartlarına tabi tutulan, 32 adet, 1-2 yaşlı Morkaraman ırkı koyun oluşturdu. Çalışma, 1 kontrol, 3 deneme grubu (iPPVO, CCL ve Vit-C) olmak üzere toplamda 4 gruptan oluştu ve her grupta 8 koyun kullanıldı. İPPVO grubunda, son uygulamanın yapıldığı günün ertesi günü transport gerçekleştirilecek şekilde, 3 gün arayla 2 kez 2 ml iPPVO intra muskuler yolla uygulandı. CCL grubunda, transport son uygulamanın yapıldığı günün ertesi günü gerçekleştirilecek şekilde 8 gün arayla 2 kez 2 ml CCL deri altı yolla uygulandı. Vit-C grubunda koyunlara transporttan hemen önce 200 mg/kg dozda C vitamini intra muskuler yolla uygulandı. Kontrol grubuna transporttan bir gün önce sadece 10 ml serum fizyolojik derialtı yolla uygulandı. Çalışma kapsamındaki tüm koyunların transport öncesi (TÖ), transport sonrası (TS), transport sonrası 1.gün (TS1) ve transport sonrası 7.günlerde (TS7) klinik bulgular (vücut sıcaklığı, nabız ve solunum sayısı), hematolojik (lökosit, lenfosit ve nötrofil sayısı) ve biyokimyasal parametreler [kortizol, adrenalin, adenozin deaminaz (ADA) ve haptoglobin (Hp)] değerlendirildi. Hematolojik analizler için Veteriner hemogram cihazı kullanılırken, biyokimyasal analizler için koyun spesifik ELISA test kitleri kullanıldı.
Bulgular:  Kontrol grubunda (Grup-IV) TÖ'ye göre TS'de hematolojik analizlerde istatistiksel olarak önemli bir fark görülmezken (P>0.05), kortizol (TÖ:1.67±0.03, TS:3.00±0.10), adrenalin (TÖ:6.30±0.17, TS:12.23±0.40) ve Hp (TÖ:22.26±0.80, TS:31.01±1.14) düzeylerinde istatistiksel olarak önemli bir artış (P<0.05); ADA aktivitesinde (TÖ:10.80±0.37, TS:9.45±0.28) istatistiksel olarak önemli bir azalma (P<0.05), iPPVO grubunda (Grup-I) TÖ'ye göre TS'de lökosit (TÖ:9.27±0.39, TS:11.23±0.52) ve lenfosit (TÖ:6.24±0.19, TS:7.46±0.29) sayılarında, adrenalin düzeyi (TÖ:6.09±0.32, TS:12.37±0.79), kortizol düzeyi (TÖ:1.58±0.08, TS:2.84±0.18) ve ADA aktivitesinde (TÖ:2.55±1.12, TS:16.72±1.94) istatistiksel olarak önemli bir artış (P<0.05), CCL grubunda (Grup-II) TÖ'ye göre TS'de nötrofil sayısı (TÖ:3.78±0.28, TS:5.10±0.52), adrenalin düzeyi (TÖ:6.43±0.29, TS:11.45±0.36), kortizol düzeyi (TÖ:1.61±0.13, TS:2.69±0.12), ADA aktivitesi (TÖ:6.55±1.10, TS:13.65±0.78) ve Hp düzeyinde (TÖ: 21.31±0.84, TS:28.66±1.21) istatistiksel olarak önemli bir artış (P<0.05), Vit-C grubunda ise (Grup-III) TÖ'ye göre TS'de hematolojik analizlerde istatistiksel olarak önemli bir fark görülmezken (P>0.05), adrenalin düzeyi (TÖ:6.63±0.24, TS:8.44±0.24), kortizol düzeyi (TÖ:1.65±0.05, TS:1.96±0.04), ADA aktivitesi (TÖ:3.75±0.97, TS:8.31±0.56) ve Hp düzeylerinde (TÖ:20.69±1.22, TS:28.92±1.26) istatistiksel olarak önemli bir artış görüldü (P<0.05).
Sonuç: Morkaraman ırkı koyunlarda uzun süreli transport sonucu stres şekillendiği, transport öncesi C vitamini uygulamasının diğer gruplara göre daha çok stres önleyici etkisinin olduğu kanaatine varıldı. IPPVO uygulamasının lenfosit sayısı, ADA aktivitesi ve Hp düzeyine, CCL ve Vit-C uygulamasının da ADA aktivitesine olumlu etki ettiği, bu yönleriyle TS'de oluşan immunsupresyona karşı olumlu sonuçlarının olduğu, ayrıca ADA aktivitesi ile lenfosit sayısı arasında pozitif bir korelasyon olduğu belirlendi.

Abstract:
Aim: Animal transport is done in the world and in our country for various reasons. Transport causes serious stress on animals and the resulting stress causes immunosuppression. As a result of immunosuppression, animals are vulnerable to various negative effects. For this reason, it was aimed to investigate the effect of Parapoxvirus Ovis, Corynobacterium Cutis Lysate and Vitamin C on immunosuppression caused by stress in long-term transport in Morkaraman sheep.
Material and method: The research material of this study was composed of 32, 1-2 aged Morkaraman sheep who were subjected to the same care and feeding conditions. The study consisted of 4 Groups: 1 Control, 3 trial groups (iPPVO, CCL and Vit-C) and 8 sheep were used in each group. In the iPPVO group, 2 ml iPPVO was administered intra-muscular 2 times with 3-day interval and the transport was performed the day after the last application. In the CCL group, 2 ml CCL was administered subcutaneously 2 times 8 days apart, and the transport was performed the day after the last application. In the Vit-C group, vitamin C was administered intra-muscular at a dose of 200 mg/kg just before transport to sheep. One day before transport, only 10 ml of saline was administered subcutaneously to the control group. Clinical findings (body temperature, pulse and respiratory rate), hematological (leukocyte, lymphocyte and neutrophil count) and biochemical parameters [cortisol, adrenaline, adenosine deaminase (ADA) and haptoglobin (Hp)] were evaluated in all sheep included in the study before transport (BT), post-transport (PT), post-transport 1 day (PT1) and post-transport 7 days (PT7). While a veterinary hemogram device was used for hematological analysis, sheep specific ELISA test kit was used for biochemical analysis.
Results: While there was no statistically significant difference in hematological analyzes in BT of the control group (Group-IV) compared to PT (P>0.05), a statistically significant increase in cortisol (BT:1.67±0.03, PT:3.00 ± 0.10), adrenaline (BT:6.30±0.17, PT:12.23±0.40) and Hp levels (BT:22.26±0.80, PT:31.01±1.14) (P<0.05); a statistically significant decrease in ADA activity (BT:10.80±0.37, PT:9.45±0.28) (P<0.05); in the iPPVO group (Group-I), a statistically significant increases in leukocyte count (BT:9.27±0.39, PT: 11.23±0.52), lymphocyte count (BT:6.24±0.19, PT:7.46±0.29), adrenaline level (BT:6.09±0.32 PT:12.37±0.79), cortisol level (BT:1.58±0.08, PT:2.84±0.18) and ADA activity (BT:2.55±1.12, PT:16.72±1.94) (P<0.05); in the CCL group (Group-II), statistically significant increase in neutrophil count (BT:3.78±0.28, PT:5.10±0.52), adrenaline level (BT:6.43±0.29, PT:11.45±0.36), cortisol level (BT:1.61±0.13, PT:2.69±0.12), ADA activity (BT:6.55±1.10, PT:13.65±0.78) and Hp level (BT:21.31±0.84, PT:28.66±1.21) in PT compared to BT (P<0.05); statistically significant increases in adrenaline level (BT:6.63±0.24, PT:8.44±0.24), cortisol level (BT:1.65±0.05, PT:1.96±0.04), ADA activity (BT:3.75±0.97, PT:8.31±0.56) and Hp level (BT:20.69±1.22, PT:28.92±1.26) in PT compared to BT (P<0.05) were observed, but in the Vit-C group (Group-III), there was no statistically significant difference in hematological analysis in PT compared to BT (P>0.05).
Conclusion: It was concluded that stress was formed as a result of long-term transport in sheep of the Morkaraman breed, and that vitamin C administration before transport had a more anti-stress effect than other groups. It was determined that iPPVO administration had a positive effect on lymphocyte count, ADA activity and Hp level, CCL and Vit-C administration also had a positive effect on ADA activity, in these aspects it had positive results against immunosuppression in PT, and there was a positive correlation between ADA activity and lymphocyte count.