İntrakraniyal hemorajili hastalar ile serebral inme ve geçici iskemik atak geçiren hastalarda serum mitokondriyal peptit düzeylerinin araştırılması ve ferroptozla ilişkilendirilmesi
Investigation of serum mitochondrial peptide levels inpatients with intracranial hemorrhage, cerebral strokeand transient ischemic attack and their relationship withferroptosis
Yazar: ELİF ASENA ÇULCU
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH TUNCAY DEMİRYÜREK
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı / Tıbbi Farmakoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Serebrovasküler hastalıklar özellikle ileri yaş grubunda önde gelen mortalite ve morbidite sebeplerindendir. Bu araştırmada, serebral inme (iskemik-hemorajik) ve geçici iskemik atak geçiren hastalarda serum mitokondriyal peptit düzeylerinin ölçülmesi ve ferroptoz belirteçleriyle ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında Gaziantep Üniversitesi Şahinbey Araştırma ve Uygulama Hastanesi Acil Tıp Kliniğine başvurmuş, intrakraniyal hemoraji, serebral inme veya geçici iskemik atak tanısı konulan 18 yaş üstü hastalar dahil edilmiştir. Terminal dönem karaciğer ve böbrek hastalığı (kreatin klirensi<30 ml/dk), kontrolsüz tip 2 diabetes mellitus olanlar çalışmaya dahil edilmemiştir. Sağlıklı bireyler kontrol grubu (n=35) olarak dahil edilmiştir. Kontrol grubuyla karşılaştırıldığında geçici iskemik atak (n=35), iskemik inme (n=35) ve intrakraniyal kanama (n=35) gruplarında serum mitokondriyal peptit seviyesinin belirgin olarak düşük olduğu saptanmıştır. Bu çalışma ile ilk defa sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırıldığında geçici iskemik atak, iskemik inme ve intrakraniyal kanama geçiren hastalarda serum mitokondriyal peptit düzeylerinin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde (tüm gruplar için p<0.001) baskılandığı ortaya konmuştur. Hasta grupları arasında anlamlı bir değişiklik saptanmamıştır. Ferroptoz belirteçlerinin serum değerleri incelendiğinde özellikle GPX4, mitokondriyal peptit seviyeleriyle istatistiksel olarak anlamlı derecede değişmiştir. Ferroptozun farklı yolakları için belirteç olarak ifade edilebilecek ACSL4, GPX4 ve TFR2 seviyeleri özellikle iskemik inme grubunda istatistiksel olarak anlamlılık göstermiştir.

Abstract:
Cerebrovascular diseases are the leading causes of mortality and morbidity, especially in the older age group. This study aimed to measure serum mitochondrial peptide levels in patients with cerebral stroke (ischemic-hemorrhagic) and transient ischemic attack and to investigate its relationship with ferroptosis markers. Within the scope of the research, patients over the age of 18 who applied to Gaziantep University Şahinbey Research and Application Hospital Emergency Medicine Clinic and were diagnosed with intracranial hemorrhage, cerebral stroke or transient ischemic attack were included. Those with terminal liver and kidney disease (creatine clearance<30 ml/min) and uncontrolled type 2 diabetes mellitus were not included in the study. Healthy individuals were included as a control group (n = 35). Compared to the control group, serum mitochondrial peptide levels were found to be significantly lower in the transient ischemic attack (n=35), ischemic stroke (n=35) and intracranial hemorrhage (n=35) groups. This study revealed for the first time that serum mitochondrial peptide levels were suppressed at a statistically significant level (p<0.001 for all groups) in patients with transient ischemic attack, ischemic stroke and intracranial hemorrhage compared to the healthy control group. No significant change was detected between patient groups. When serum values of ferroptosis markers were examined, GPX4 in particular changed statistically significantly with mitochondrial peptide levels. ACSL4, GPX4 and TFR2 levels, which can be expressed as markers for different pathways of ferroptosis, showed statistical significance, especially in the ischemic stroke group.