Kırsal Alevi topluluklarında uyuşmazlık çözümü
Settlement of disputes in rural Alevi communities
Yazar: CELAL GÜNGÖRDÜ
Danışman: PROF. DR. MEHMET TEVFİK ÖZCAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Akrabalık = Relatives ; Aleviler = Alawis ; Alevilik = Alawiism ; Bektaşilik = Bektashism ; Doğal hukuk = Natural law ; Halk mahkemeleri = People's courts ; Pozitif hukuk = Positive law ; Sosyal sorunlar = Social problems ; Toplum = Society ; Uyuşmazlık = Incompatibility

Özet:
Bu tezin temel sorunsalı, Alevilerin devlete rağmen kendi sorunlarını kendi toplumsal normları doğrultusunda, tüm topluluğun katılımıyla ve oylarıyla karar verilen "halk mahkemeleri" aracılığıyla çözmesi olgusunun hukuk sosyolojisinin konusu olup olmayacağıdır. Bu sorunun yanıtı aranırken, öncelikle hukuk teorileri ele alınacak ve Eugen Ehrlich'in "Yaşayan Hukuk" teorisi içinde "Alevi Halk Mahkemeleri"nin hukuk sosyolojisinin konusu olabilmesinin olanakları tartışılacak ve tartışmanın sonunda bunun olanaklı olduğu ileri sürülecektir. Ayrıca, "Alevi" olgusunun hangi kavram çerçevesinde sosyolojinin konusu olacağı sorusu sosyoloji kuramları ışığında ele alınacak, sorunun yanıtı Ferdinand Tönnies'in "Topluluk/Toplum" kavramları üzerinde geliştirdiği sosyolojik yaklaşımı içinde aranacak ve sonuçta, Alevilerin bir "topluluk" olarak sosyoloji biliminin araştırma konusu olabileceği ileri sürülecektir. Takip eden bölümde, toplumsal normların oluşumu, sosyal normlar ile hukuk normları arasındaki ilişki; toplumsal kontrol mekanizmaları ve kişinin norma uyma davranışı kavramları kuramlar ışığında tartışılacaktır. Bunun devamında 'Alevi' kavramı ve Alevi inancının temel kavramları ele alınacak, böylece takip eden bölümde ele alınacak olan Alevi toplulukları hukuku ve yargısının teorik arka planı inşa edilmeye çalışılacaktır. Ayrıca Alevi inanç ve topluluğunun kurumsal yapısı analiz edilecek, bu başlık altında özellikle musahiplik kurumu detaylı şekilde analiz edilecektir. Musahiplik kavramı çerçevesinde, genel olarak aile ve akrabalık özel olarak da sanal akrabalık kavramı antropolojik veriler ışığında tartışılıp bir tanım önerisi sunulacaktır. Bütün bunların ışığında Alevi toplulukları hukuku ve yargı sistemi, modern hukukla karşılaştırmalı ele alınacak, tartışma sahada elde edilen veriler ışığında sürdürülecek, sonuç bölümünde de elde edilen veriler analiz edilecektir. 

Anahtar kavramlar: Alevilik, Bektaşilik, Kızılbaşlık, Doğal Hukuk, Pozitivist Hukuk Teorisi, Topluluk, Toplum, sanal akrabalık, Halk Mahkemeleri, Akrabalık, Aile, sosyal kontrol mekanizmaları, norm, uyma davranışı.

Abstract:
The main question of this thesis is whether the fact that Alevis solve their problems in "people's courts," where decisions are made with the participation and votes of the entire community in line with their own social norms, instead of state courts can be a research topic in the sociology of law or not. When seeking an answer to this question, firstly, the theories of law will be examined. The possibility of "Alevi People's Courts" being a research topic in the sociology of law will be discussed within the framework of Eugen Ehrlich's "Living Law" theory. After the discussion, it will be argued that it is possible. Furthermore, the concept under which "Alevism" will be discussed in sociology will be examined in the light of sociological theories. The answer to this question will be sought within the sociological approach developed by Ferdinand Tönnies on the concepts of "Community/Society." As a result, it will be argued that Alevis can be a research topic in sociology as a "community." In the following section, the formation of social norms, the relationship between social norms and legal norms, social control mechanisms, and conformity to norms will be discussed in the light of theories. Then, the concept of "Alevi" and the main concepts of the Alevi belief system will be examined, and the theoretical background of the law and judicial system of Alevi communities, which will be discussed in the following section, will be built. Moreover, the institutional structure of the Alevi belief system and community, especially the institution of musahiplik, will be analyzed. Within the framework of the concept of musahiplik, the concepts of family and kinship in general and virtual kinship in particular will be discussed in the light of anthropological data, and a definition will be proposed. In the light of all these, the law and judicial system of Alevi communities will be discussed in comparison with modern law. The discussion will continue in the light of the data obtained in the field, which will be analyzed in the conclusion. 
Keywords: Alevism, Bektashism, Qizilbash, Natural Law, Positivist Legal Theory, Community, Society, virtual kinship, People's Courts, Kinship, Family, social control mechanisms, norm, conformity to norms.