Hükümet sistemleri politiği: Türkiye üzerine karşılaştırmalı bir analiz.
Politics of government systems: A comparative analysis on turkey.
Yazar: ABDÜLKADİR ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. MURAT AKÇAKAYA
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi = Presidential government system ; Hükümet sistemi = Government system ; Parlamenter hükümet sistemi =   ; Siyasal istikrar = Political stability ; Siyasal istikrarsızlık = Political instability ; Temsili hükümet sistemleri = Representative goverenment systems ; Yarı başkanlık sistemi = Semi-presidential systems ; Yönetim sistemleri = Management systems

Özet:
Devlet yönetiminin temel erkleri olan yasama, yürütme ve yargının tek elde toplanması sonucunda meydana gelebilecek olumsuzlukları engelleme ihtiyacı bu erklerin birbirlerinden ayrılması gerektiği fikrini ortaya çıkarmıştır. Bunun sonucu olarak kuvvetler ayrılığı ilkesi gelişmiş ve bu ilke hükümet sistemlerinin oluşmasında etkili olmuştur. Kuvvetlerin birbirlerinden hangi ölçüde ayrılacağı ise hükümet sistemlerini şekillendirmiştir. Günümüzde uygulanan tüm siyasal sistemler kuvvetlerin yumuşak ayrımına dayanan parlamenter sistem ve kuvvetlerin sert ayrımına dayanan başkanlık sistemi ile bu iki sistemin bir karması olarak nitelendirilen yarı başkanlık sisteminin farklı türevleridir. Ülkeler kendi ihtiyaçları ve tarihsel tecrübeleri doğrultusunda bu hükümet sistemlerini uygulamakta ve zaman zaman sistem değişikliğine gidebilmektedir. Türkiye'de özellikle 1960'lı yıllarda ortaya çıkan siyasal istikrarsızlıklar 1980'li yıllarda hükümet sistemi değişikliği ile ilgili konuları sık sık gündeme getirmiş ve bunun sonucu olarak önce 2007 ve daha sonra 2017 yılındaki anayasa değişiklikleri ile hükümet sisteminde köklü değişiklikler yapılmıştır. 2017 yılı anayasa değişikliği ile Türkiye, kuvvetlerin sert ayrımı üzerinde şekillenen ve başkanlık sisteminden bazı yönleriyle farklı olan "cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi" modelini oluşturmuştur. Bu tezin amacı da parlamenter sistem, başkanlık sistemi ve yarı başkanlık sistemini uygulayan üçer model ülkeyi detaylıca analiz ederek Türkiye'de uygulanan cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin avantajlı ve dezavantajlı özelliklerini belirlemenin yanı sıra bu sistemi, siyasal istikrar bağlamında diğer hükümet sistemleri ile karşılaştırmaktır. Çalışmada öncelikle kuvvetler arasındaki ilişkiler doğrultusunda hükümet sistemleri hakkında temel bilgiler verilmiş ve parlamenter sistem için İngiltere, Japonya, Almanya; başkanlık sistemi için ABD, Arjantin, Azerbaycan; yarı başkanlık sistemi için Fransa, Portekiz ve Rusya'da kuvvetler arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Daha sonra cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin tarihsel gelişimine, bu sistemde kuvvetler arasındaki ilişkilere ve sistemin siyasal istikrar üzerinde olası etkilerine yer verilmiştir. Toplamda dokuz ülke örneğinden elde edilen bilgiler ışığında cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ile diğer hükümet sistemlerinin farklı açılardan karşılaştırması yapılmıştır.

Abstract:
The need to prevent the negative effects that may arise as a result of collecting legislative, executive and judiciary powers, which are the basic powers of the state administration, under one authority has created the idea that these powers should be separated from each other. As a result of this, the principle of separation of powers was developed, and this principle had an impact on the formation of government systems. The extent to which the powers would be separated from each other has shaped the government systems. Today, all political systems are different variants of the parliamentary system based on the soft division of the powers, the presidential system based on the hard division of the powers and the semi-presidential system described as a mixture of these two systems. Countries implement these government systems in line with their own needs and historical experience and change them from time to time. Political instability in Turkey, especially in the 1960s, has frequently raised issues related to the change of the government system in the 1980s, and as a result, fundamental changes were made in the government system with the constitutional changes in 2007 and then 2017. With the amendment of the Constitution in 2017, Turkey has created the "presidential system of government" model, which is shaped on the rigid separation of the powers but is different from the presidential system in some respects. The aim of this thesis is to determine the advantageous and disadvantageous aspects of the presidential system of government applied in Turkey by analyzing three model countries that implement the parliamentary system, presidential system and the semi-presidential system in detail as well as to compare this system with other government systems in the context of political stability. In the study, firstly the basic information about government systems regarding the relationship among powers was given; then England, Japan and Germany were examined for the parliamentary system; US, Argentina and Azerbaijan for the presidential system; France, Portugal  for the semi-presidential system and Russia for the relationship among powers. Then, the historical development of the presidential system of government, the relations among the powers in this system and the possible effects of the system on political stability were discussed. In the light of the information obtained from nine sample countries, the presidential system of government and other government systems were compared from different perspectives.