İç denetimin hileli finansal raporlama üzerine etkisi: Bağımsız denetçiler üzerine bir uygulama
The effect of internal audit on fraud financial reporting: An application on independent auditors
Yazar: HALİME KARACA
Danışman: DOÇ. DR. NEVZAT TETİK
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Küresel boyutta yaşanan finansal krizler ve neticesinde büyük işletmelerin
iflasları, finansal bilginin önemini bir kez daha vurgulamıştır. Önemli yanlışlıklar içeren
finansal bilgi sonucunda oluşan risk; yanlış yatırımlar, kredi kararları ve kaynak
maliyetlerinin artması dolayısıyla ulusal üretkenliğin azalmasına neden olacaktır. Hile ve
usulsüzlükler, iktisadi ve toplumsal açıdan önemli sorunların yaşanmasına neden
olduğundan küresel ve yerel bazda imkânlar kapsamında birçok tedbir alınmaktadır. Bu
bağlamda işletmeler, hileli finansal raporlamaları asgari seviyeye indirmek için işletme
bünyesinde oluşturulan iç denetim gibi denetim organlarını etkinleştirmektedir. İç
denetim biriminin organizasyon yapısındaki konumu, eğitimi, personel bilgisi, yönetim
politikaları ve işletim prosedürlerine aşina olmaları ve iş koşulları ile iç kontrol ortamını
anlama, olası hile ve hileli finansal raporlamaya işaret eden hile göstergelerini
belirlemelerini ve değerlendirmelerini sağlar.
Bu çalışmada; literatürden yararlanılarak iç denetim ve hile göstergeleri, hileli
finansal raporlama tekniklerine ilişkin bilgiler verilmiş, hileli finansal işlemlerin
farkındalığında iç denetimin etkisinin analizi amaçlanmıştır. Araştırmanın verileri anket
uygulanarak elde edilmiş, araştırma anketi, Türkiye genelinde faaliyet gösteren ve
KAYİK dahil denetim yapan ve faal olan 150 bağımsız denetim kuruluşunda çalışan
bağımsız denetçilere uygulanmış, 112 katılımcıdan veriler toplanmıştır.
Araştırma anketinde öncelikle frekans analizi, fark testleri, açıklayıcı faktör
analizi yapılmıştır. Sonrasında yapı geçerliliğinin analizi için güvenirlik geçerlilik analizi
yapılmış, hipotezlerin testi için korelasyon analizi uygulanmıştır. Verilerin analizi
neticesinde iç denetimin hileli finansal işlemlerin farkındalığı üzerine anlamlı bir etkiye
sahip olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, tezin son bölümünde PLS SEM yöntemi kullanılarak
tüm değişkenlerin dahil edildiği bir model önerisinde bulunulmuş, ek analiz olarak sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Denetim, İç Denetim, Hile, Hileli Finansal Raporlama, PLS SEM

Abstract:
The global financial crises and the resulting bankruptcies of large enterprises have once
again emphasized the importance of financial information. Risk made up of the result of
financial information which includes substantial mistakes will cause lower national
productivity due to increased resource costs,wrong investments and credit cards. Since
fraud and irregularities cause important economic and social problems, many measures
are taken within the scope of possibilities on a global and local basis. In this context,
businesses activate auditing bodies such as internal audit established within the business
in order to minimize the fraudulent financial reporting they experience. The internal audit
activity's position in the organizational structure, training, personnel knowledge,
familiarity with management policies and operating procedures, and an understanding of
business conditions and the internal control environment enable them to identify and
evaluate indicators of fraud that indicate potential fraud and fraudulent financial
reporting.
In this study, information about internal audit and fraudulent financial reporting
techniques is given by using the literature, and it is aimed to analyze the effect of internal
audit on awareness of fraudulent financial transactions. The data of the research was
obtained by applying a questionnaire, the research questionnaire was applied to the
independent auditors working in 150 independent auditing companies operating
throughout Turkey, including KAYIK, and data were collected from 112 participants.
First of all, Frequency analysis, difference tests, and explanatory factor analysis were
carried out in the research questionnaire. Afterwards, reliability and validity analysis was
performed for the analysis of the construct validity, and correlation analysis was applied
for the testing of the hypotheses. As a result of the analysis of the data, it was determined
that internal audit has a significant effect on the awareness of fraudulent financial
transactions. In addition, in the last part of the thesis, a model including all variables was
proposed by using the PLS SEM method and presented as an additional analysis.

Keywords: Audit, Internal Audit, Fraud, Fraudulent Financial Reporting, PLS SEM