Çalışan kadınlara uygulanan işyeri ruh sağlığı geliştirme programının iş stresi ve başetme becerilerine etkisi
Effects of workplace mental health promotion program on work related stress and coping skills of working women
Yazar: ÖZLEM KÖSEOĞLU ÖRNEK
Danışman: PROF. DR. MELEK NİHAL ESİN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Araştırmanın amacı, İşyeri Ruh Sağlığı Geliştirme programının, iş stres düzeyi riskli olan kadınların iş stresi ve bireysel baş etme yöntemleri üzerine etkisini incelemektir. 
Araştırma, benzer olmayan gruplarda ön test-son test kontrol gruplu tasarım tipi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi, iki farklı tekstil fabrikasında çalışan, deney grubu (35 kişi) ve kontrol grubu (35 kişi) olarak 70 kadından oluşmaktadır. İş stresi modeli temel alınarak, deney grubuna "İşyeri Ruh Sağlığı Geliştirme" programı uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise rutin olan iş yeri hemşireliği hizmetleri verilmiştir. Programın hatırlatılması ve izlemi için mesaj, whatsup, video kayıt, kontrol listesi ve kamera kayıtları ile gözlemler yapılmıştır. Veri toplama araçları olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen Sosyodemografik Özellikler Formu, İş Stresi Ölçeği, Ruhsal Belirtiler Ölçeği, Fiziksel Belirtiler Ölçeği, Sosyal Destek Ölçeği, IgA enzimi ve kortizol hormonu ve Kısa Baş Etme Yöntemleri Ölçeği kullanılmıştır. Veriler, uygulama öncesinde, uygulamanın hemen sorasında sadece biyolojik ölçümler, 1.ay ve 3. ayda toplanmıştır.
Çalışan kadınların yaş ortalaması 32,3±9,01 yıl olarak bulunmuştur. İşyeri Ruh Sağlığı Geliştirme programı sonrasında yapılan değerlendirmede, deney grubu ile kontrol grubu arasında iş stresi, fiziksel belirtiler, sosyal destek puanı, iş performansı, iş devamsızlığı ve stresle baş etme yöntemlerinden çözüm için yardım arayışında olma, düşünme biçimini değiştirme, ruh halini değiştirme, yadsıma ve baskılama, duygusal tepkiler verme puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p˂0.000). Deney grubunun, programın uygulama öncesi ve sonrasındaki kortizol hormonu ve IgA enzimi puanları arasında da istatistiksel olarak fark bulunmuştur. İşyeri Ruh Sağlığı Geliştirme programının çalışan kadınların iş stresinin yönetimi ve etkili baş etme yöntemlerinin gelişmesinde etkili olduğu bulunmuştur. 
Anahtar kelimeler: Çalışan kadınlar, iş stresi, ruhsal belirtiler, iş performansı, baş etme becerileri 
Bu Ã§alÄ±ÅŸma, Ä°stanbul Ãœniversitesi Bilimsel AraÅŸtÄ±rma Projeleri Birimi tarafÄ±ndan desteklenmiÅŸtir. Proje No: 50902

Abstract:
This study proposes to determine effect of Workplace Mental Health Promotion Program on work-related stress and coping skills of women workers. The research was designed as a pre-post test control group research. The sample consisted of 35 women worker in each group. Reminder mesaj, video, whatsup text, check-list sheets, camera recording methods were used at fallow up stage of the program the workplace Mental Health Promotion Program was applied to intervention group on the base of the work-realted stress model. General occupational nursing service was applied to control group members. The research measurements are Sociodemographic characteristics form, job stress scale mental symptoms scale, physical symptom scale, social support scale, brief coping profile scale, IgA enzyme and kortisol hormone analysis. Data was collected before and after the intervention, at 1st month and 3rd month fallowing the program. 
he mean age of the workers was 32,3±9,01. After the program intervention, there was found statistically significant differences between the intervention and control group with regards to work-related stress, physical symptoms, social support, work performance, and coping skills which were seeking help for solution, changing mood, changing point of view, avoidance and suppression and emotional expression involving others. Also, there was significant differences with regards to IgA enzyme and cortisol hormone level before the program intervention and just after the program intervention in the intervention group. (p˂0.000).The Workplace Mental Health Promotion Program is effective on work-related job stress management and promoting effective coping skills of women workers. 
Key Words: Women workers, work-related stress, mental symptoms, work performance, coping skills  
The present work was supported by the Research Fund of Istanbul University. Project No. 50902