Sosyolojik açıdan entellektüel kavramlaştırmaları
Intellectual conceptionalizations for sociological
Yazar: ERNUR GENÇ
Danışman: PROF.DR. NİLGÜN ÇELEBİ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışmada literatürde entellektüelin ortaya çıkışına, tanımlanışına, konumuna ve rolüne ilişkin belirli tiplerdeki kavramlaştırmaların sunumu, analizi ve sosyolojik açıdan bir sentezinin ve sistematik sınıflandırılmasının ortaya konulması konu edilmiştir. Dolayısıyla bu çalışmanın konusu, entellektüelin tarihsel olarak nasıl ortaya çıktığını anlatmak ya da entellektüeli daha doğru bir biçimde tanımlamak değildir. Diğer bir ifadeyle, çalışmada, ilkin konuya ilişkin literatür seçici bir ayıklamaya tabi tutularak sunulmuş; bu sunum, belirli tiplerdeki tekil tanımlama ve kavramlaştırma örneklerinin sistemleştirilmesi biçiminde serimlenmiştir. Sonrasında ise, entellektüele ilişkin kavramlaştırmaların zihinsel düzlemde "hangi duruştan hareketle ve ne şekilde inşa edildiği" belirli bir sistematik içerisinde ele alınmış, değerlendirilmiş ve analiz edilmiştir. En sonunda da bu analiz ve değerlendirmenin ışığında bir sentezlemeye ulaşılmış ve literatürdeki entelektüel kavramlaştırmaları belirli bir temelde sınıflandırılmıştır. Bu çerçevede ilkin, entellektüelin tarihçesi ve ortaya çıkış koşullan hem tarihsel sürekliliği içerisinde hem de onun dolayımlandığı literati, Aydınlanma, modernite, kamusal alan, ideoloji vs. belirli tarihsel-toplumsal oluşumlar belirli bir bütünlük içerisinde sunulmuştur. Daha sonra ise, literatürde belirli tiplerdeki entellektüel kavramlaştırmalarının sistemli bir sunumu yapılmıştır. Bu sunum aynı zamanda analitik bir amaca yönelik materyali oluşturmaktadır. Devamında sunumu yapılan literatürdeki entellektüel kavramlaştırmalarının sistematik bir biçimde analitik değerlendirmesi yapılmıştır. Son olarak da, literatürdeki entelektüel kavramlaştırmalarını belirli bir sistematik içerisinde ve belirli bir temel üzerinde üst bir düzlemde sınıflandırmaya yönelik bir girişimde bulunulmuştur. Ki bu girişimin orijinal bir değer taşıdığı düşünülmektedir. Bu sınıflandırmada entellektüel kavramlaştırmaları 5 ayrı kategori içerisinde ele alınmıştır: 1. Özcü entellektüel kavramlaştırmaları; 2. İşlevsel entellektüel kavramlaştırmaları; 3. Hem işlevsel hem de özcü entellektüel kavramlaştırmaları; 4. Özgücü entellektüel kavramlaştırmaları; 5. Çok boyutlu ya da bütüncül entelektüel kavramlaştırmaları.

Abstract:
his dissertation is a sociological attempt to analyze the conceptualisations of intellectual. The aim of this dissertation is systematically to present, to analyse and to syntesize the some conceptualizations concerning to the role and definition of intellectual in sociological literature. The subject of this study is not to describe the intellectual correctly, or to explain of how the intellectual appear. In this study, firstly, the literature about the subject has been presented selectively and at this presentation, these conceptualizations and definitions has been systematized. Secondly, the issue of how the the conceptualizations interested in intellectual constructed has been evaluated and analyzed. Finally, in the light of these analysis the conceptualizations about intellectuals has been classified in terms of some standards. In this frame, firstly, the history of intellectual concept has been presented in terms of both its historical continuity and historical-social facts such as enlightenment, modernity, public sphere, ideology etc. That is why the concept of intellectual is mediated through these facts. Secondly, some conceptualizations of intellectual in literature has been presented. This presentation has an analytical goal. Finally, these conceptualizations about intellectual has been classified systematically. It can be said that this classification of the existing conceptualisations of intellectual is original. In this classification the conceptualisations about intellectuals has been evaluated 5 different category: (1) essensialist conceptualisations of intellectual; (2) functional conceptualisations of intellectual; (3) both essensialist and functional conceptualisations of intellectual; (4) specific conceptualisations of intellectual; and (5) multi dimensional conceptualisations of intellectual.