Şırnak'ta aşiretlerin sosyo-politik davranışları: Kurumsalcı bir perspektif
Socio-political behavior of tribes in Şırnak: An institutionalist perspective
Yazar: HAMZA YAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYATİ ÜNLÜ
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aşiretler = Tribes ; Birey = Individual ; Kurumlar = Organizations ; Siyasal davranış = Political behavior ; Siyaset sosyolojisi = Political sociology ; Sosyopolitik = Socio-political

Özet:
Bireylerin bir araya gelerek oluşturdukları grup veya toplulukları inceleyen
sosyal bilimler, birey-toplum ilişkisini anlamaya çalışmaktadır. Sosyal bilimlerde
genellikle bir fikir birliğinden bahsetmek zordur. Çünkü toplumsal yaşamda bireyler,
doğaları gereği öncelikle öznel (subjektif) yargılara sahiptir. Diğer yandan sosyal
bilimlerde değer yargılarının olduğu da bilinen bir gerçektir. Böyle bir ortamda yapılan
bir araştırmada, araştırmanın her yönüyle anlaşılması ve faydalı sonuçlara ulaşılması
için araştırmacının olabildiğince tarafsızlığını koruyarak toplum-birey ilişkisini
incelemesi gerekmektedir. Yine bu araştırmalarda toplumsal olanın daha iyi
açıklanması için bazı toplulukların sahip olduğu "birey davranışlarını mobilize etme"
kabiliyeti her yönüyle irdelenmelidir.
Türkiye'de nüfusun belli bir kısmını oluşturan aşiretler hem sahip oldukları
yapısal özellikleri hem de bireyleri mobilize etme kapasiteleri sebebiyle günümüzde
önemlerini korumaya devam etmektedirler. Bu özelliklere sahip olan aşiret, aynı
zamanda enformel kurallarla örülü bir sosyal kurumdur. Bu bağlamda bir sosyal kurum
olarak aşiret, literatürde daha fazla çalışılmalıdır. Bu çalışmanın amacı kuramsal
çerçeve ve aşiretlerin tarihsel gelişimlerinden yola çıkarak Şırnak'taki aşiretleri ve
sosyal bir kurum olarak bu aşiretlerin sosyo-politik davranışlarını öğrenmektir.
Çalışmanın amacı doğrultusunda bölgedeki aşiretleri kapsayan bir alan araştırması ile
aşiret enformel kurallarının, birey davranışını nasıl kanalize ettiği tespit edilmeye
çalışılmıştır. Çalışmanın sonunda hem katılımcılardan elde edilen bulgular hem de
literatürdeki bilgiler eşliğinde çıkarım, öngörü ve beklentilere yer verilmiştir. Ayrıca
sahip oldukları kurumsal fonksiyonlarla aşiretlerin gelecekteki statülerinin ne olacağı
hakkında öngörülere ve analizlere yer verilmiştir.

Abstract:
Social sciences, which studies the groups or communities formed by
individuals coming together, try to understand the individual-society relationship. In
the social sciences, it is often difficult to talk about a consensus. Because in social life,
individuals, by their nature, have primarily subjective (subjective) judgments. On the
other hand, it is a well-known fact that there are value judgments in the social sciences.
In a study conducted in such an environment, in order to understand all aspects of the
research and achieve useful results, the researcher should study the relationship
between society and the individual, while maintaining as much impartiality as
possible. Again, in these studies, in order to better explain what is social, the ability of
some communities to "mobilize individual behavior" should be examined in all
aspects.
The tribes, which constitute a certain part of the population in Turkey, continue
to maintain their importance today due to both the structural features they have and
their capacity to mobilize individuals. The tribe, which has these characteristics, is also
a social institution that is knitted by informal rules. In this regard, the tribe as a social
institution should be studied more in the literature. The aim of this study is to learn the
tribes in Şırnak based on the theoretical framework and the historical developments of
the tribes and the socio-political behavior of these tribes as a social institution. For the
purpose of the study, an area study covering the tribes in the region was conducted to
determine how tribal informal rules channel individual behavior. At the end of the
study, both the findings obtained from the participants and the inferences, predictions
and expectations accompanied by the information in the literature were included. In
addition, predictions and analyses about what the future status of the tribes will be are
given with the institutional functions they have.