Farklı engel grubundan engelli kardeşe sahip çocukların kardeş ilişkileri ile kardeşlerini kabullenmeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigate the relationship between sibling relations and accetance of their siblings who handicaped sibling in any kind of handicap
Yazar: GONCA BERÇİN YILDIRIM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞE AKSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Ev Ekonomisi = Home Economics
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Kabullenme = Acceptance ; Kardeş ilişkileri = Sibling relationship ; Kardeşler = Brothers ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
ÖZET Bu araştırma farklı engel grubundan engelli kardeşe sahip çocukların kardeş ilişkileri ile kardeşlerini kabullenmeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın ömeklemini, Ankara il sınırlan içerisinde 16 ayrı özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde, özel eğitim almaya devam eden Öğrenme Güçlüğü (ÖG), Mental Retarde (MR), Cerabral Palsy (CP), Mental Motor Retarde (MMR), Down Sendromu (DS) ve Otizm (O) tanısı almış çocukların 10-17 yaş aralığındaki normal gelişim gösteren toplam 228 kardeşi oluşturmaktadır. Çalışmada, çocukların farklı engel tanısı almış kardeşleri ile ilişkilerini ölçmek amacıyla, "Engelli Kardeşe Yönelik Tutum Ölçeği (EKYTÖ) ile, yine çocukların engelli kardeşlerini kabullenmelerini ölçmek amacı ile "Engelli Bireylere Yönelik Tutum Ölçeği (EBYTÖ)" kullanılmıştır. Bu araçlara ek olarak, çocuklara ve engelli kardeşlere ait demografik bilgileri elde edebilmek için araştırmacı tarafından geliştirilen "Çocuk ve Kardeş Bilgi Formu" kullanılmıştır. Çocukların, engelli kardeşleriyle ilişkileri ve engelli kardeşlerini kabullenmeleri " tanı, cinsiyet, cinsiyet farkı, yaş, yaş farkı, doğum sırası, engelli kardeşten küçük ya da büyük olma durumu, öğrenim durumu, engel derecesi, engelli kardeşin özel eğitim alma süresi ve ailedeki kişi sayısı" alt boyutlarında incelenmiştir. Araştırmaya katılan çocukların, engelli kardeşleriyle ilişkileri ve engelli kardeşlerini kabullenmeleri arasında negatif anlamlı bir ilişki bulunmuş, çocukların engelli kardeşleriyle ilişkileri olumlu yönde değişkenlik gösterirken, engelli kardeşlerini kabullenmelerinde bu olumluluğun azaldığı gözlenmiştir.Sonuçlar genel olarak incelendiğinde, "tanı, cinsiyet, yaş, öğrenim durumu, engel derecesi ve ailedeki birey sayısı" değişkenleri çocuğun engelli kardeşleriyle ilişkilerinde anlamlı farklılıklar yaratırken, yine aynı değişkenler çocukların engelli kardeşlerini kabullenmelerinde anlamlı bir farklılık yaratmamaktadır. Araştırmada, erkek çocukların kız çocuklara göre, 10-13 yaş aralığındaki çocukların 14-17 yaş aralığındaki çocuklara göre, ilköğretime devam eden çocukların liseye giden çocuklara göre, ailedeki kişi sayısı az olan çocukların, daha kalabalık ailede yaşayan çocuklara göre engelli kardeşleriyle ilişkilerinde daha olumlu davranışlar sergiledikleri gözlenmiştir. Bununla birlikte, "cinsiyet farklılığı, engelli çocuk ile normal kardeş arasındaki yaş farklılığı, doğum sırası, engelli kardeşten büyük ya da küçük olma durumu ve özel eğitim alma süresi" değişkenlerinin çocuğun engelli kardeşini kabullenmesi üzerindeki etkisi genel olarak incelendiğinde sonuçlarda anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Anahtar Kelimeler: Kardeş ilişkisi, engelli çocukla ilişkiler, engelli çocuğa yönelik tutumlar.

Abstract:
Ill ABSTRACT This sduty is prepared to investigate the relations of the healty children with their handicap siblings and to analyse their acceptance of their siblings. This study is made in Ankara in 14 different special education and rehabilitation center. 228-healty sibling aged 10-17 were subject to the investigation. They had siblings diagnosed with learning disability, mental retarde (MR), cerapral palys (CP), Mental Motor Retarde (MMR), Down syndrome (DS) and Autism. The behaviour of the healthy children against their handicap siblings (EKYTO) and against other handicap people (EBYTO) have been investigated. The investigator also used 'the info collection form for the children and siblings' developed by the investigator, to obtain the demographical information about the healty children and their handicap sibling. The study shows that the healty children behave positif to their own handicap sibling while their behaivour against other handicap individuals is not proper. The investigator takes into consideration "diagnosis, the sex, the difference in the sex, age, age difference, being senior or junior to the handicap sibling, education, duration of the education, degree of the handicap, and the number of the family members" during his/her investigation. In general it is observed that the healty children's behaviour against their handicap sibling is clearly changing according to "diagnosis, sex, age, education, level of handicap and the number of family members" while the same factors do not make any difference on their behaviour against other handicap people.IV The study shows that the boys rather than girls, children aged 10-13 rather than 14-17, children having elementry education rather than high school, children in a small family rather than big family behave well to their handicap siblings. It is also observed that "sex difference, age difference between the healthy and handicap child, being older or younger to the handicap sibling and duration of education" did not make any difference on the behaviour of the healthy children against other handicap people. Keywords: Sibling relations, child and handicap sibling, behaviour, handicap diagnosis