Yer hizmeti işletmelerinde uygulanan iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemleri başarı faktörleri ve uygulamadaki sorunların belirlenmesine yönelik bir araştırma
A study on the exploration of succes factors and the problems in the implementation of occupational health and safety management systems in ground handling companies in Turkey
Yazar: HARUN KARAKAVUZ
Danışman: DOÇ. DR. ENDER GEREDE
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sivil Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Hava yolu işletmeleri = Airline companies ; Hizmet işletmeleri = Service organizations ; Sivil havacılık = Civil aviation ; Yer hizmetleri = Ground services ; Yönetim sistemleri = Management systems ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health ; İşletmeler = Businesses

Özet:
İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemlerinin başarıyla uygulanması çalışanların emniyetini sağlamakta, sağlıklarını korumada ve bu sayede etkinlik ve verimliliklerini artırmada önemli bir role sahiptir. Bu rol işletmelerin amaçlarını gerçekleştirmesinde ve toplumsal maliyetlerin azaltılmasında önemli bir araç konumundadır. Bu nedenle İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri başarısının artırılmasında fayda vardır. 
Bu çalışmada, Türkiye'de hava taşımacılığı sektöründe faaliyet gösteren yer hizmeti işletmelerinin uygulamış oldukları İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemlerinin başarısını etkileyen faktörler ile uygulamada yaşanan sorunları tespit ederek belirlenen sorunlara yönelik çözüm önerilerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, bağlamı dikkate alarak derinlemesine bilgi toplanılması amaçlandığından, nitel araştırma deseni tercih edilmiş ve tümevarımsal ve betimsel nitel veri analizi yöntemleri kullanılmıştır.
Araştırma Türkiye'deki A grubu ruhsat sahibi yer hizmeti işletmeleri ile yer hizmetleri kapsamında faaliyet gösteren ikram kuruluşları üzerinde yapılmıştır. Araştırmada iki farklı grup üzerinde iki farklı veri toplama yöntemi ile çalışılmıştır. İş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemlerinin üst düzey yöneticilerinden Nominal Grup Görüşmeleri yöntemi ile veri toplanmıştır. 24 İSG uzmanından oluşan ikinci grup katılımcılardan ise açık uçlu anket aracılığıyla veri toplanmıştır. Araştırma verileri, nitel veri analizi yöntemleri ile çözümlenmiş, araştırma soruları temel alınarak bulgular tanımlanmış ve yorumlanmıştır.
Araştırma verilerinin analizi sonucunda yer hizmeti işletmelerinde uygulanan İSGYS'lerin başarı faktörleri pozitif emniyet kültürü, üst düzey yönetimin desteği, paydaşlar, İSGYS uygulamaları, mevzuat ve İSG profesyonelleri temaları altında değerlendirilmiştir. İSGYS'lerin uygulanma sorunları ve çözüm önerileri de başarı faktörlerine benzer olarak ortaya çıkmıştır. Araştırma sonucunda İSGYS'lerin başarısını etkileyen, uygulanma sorunlarını ortaya çıkaran ve çözüm önerilerinde öncelikli olan asıl temanın pozitif emniyet kültürü olduğu görülmektedir.

Abstract:
Successful implementation of Occupational Health and Safety Management Systems (OHSMS) ensures the safety of employees and protects their health and thus has an important role in increasing their effectiveness and efficiency. This role is an important tool for companies in realization their objectives and in reducing social cost. Therefore, there is a benefit in increasing the success of Occupational Health and Safety Management Systems.
In this paper, it has been aimed to identify factors affecting the success of Occupational Health and Safety Management Systems implemented by ground handling companies operating in the air transport sector in Turkey, and issues in practice, thus, to develop solution offers to the identified problems. In the study, due to purpose of gathering in-depth knowledge, taking into account the context, qualitative research pattern has been chosen, and inductive and descriptive qualitative data analysis methods have been used.
Research was conducted on ground handling companies having Group-A license in Turkey, and catering organizations operating in the context of ground handling services. The research has been studied by two different data collection methods on two different groups. From senior manager of occupational health and safety management systems, data were collected by the method of the Nominal Group Interview. From the second group participants consisting of 24 OH&S specialists, data were collected through an open-ended questionnaire. The research data was analyzed with qualitative data analysis methods, findings are defined and interpreted based on the research questions.
Research data analysis revealed that success factors of the OHSMS implemented by ground handling companies have been assessed under the themes of positive safety culture, support of senior management, partners, OHSMS practices, regulations, and OHS professionals. Problems in implementation of OHSMS and solution offers are also revealed similar to the success factors. As a result, it seems that main theme affecting the success of OHSMS, uncovering application problems and having a priority in solution offers is the positive safety culture.