Litotomi pozisyonuna bağlı ameliyathane kaynaklı basınç yarası gelişiminde etkili olan faktörlerin belirlenmesi
Determination of factors affecting the development of operating room acquired pressure injuries due to lithotomy position
Yazar: MEHTAP KARACA
Danışman: DOÇ. DR. ALİYE OKGÜN ALCAN
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Eğitimi = Health Education

Özet:
Bu araştırmanın amacı litotomi pozisyonuna bağlı ameliyathane kaynaklı basınç 
yarası (AKBY) gelişiminde etkili olan faktörleri belirlemektir. Tanımlayıcı, prospektif 
tipteki bu çalışma Aralık 2022 - Ekim 2023 tarihleri arasında İzmir'de yer alan bir eğitim 
ve araştırma hastanesinin üroloji ameliyathanesi ve servisinde yürütülmüştür. Çalışmanın 
örneklemini planlı olarak üroloji ameliyatı olan, çalışmaya katılmayı gönüllü olarak kabul 
eden, 18 yaş ve üzeri 218 hasta oluşturmuştur. Veriler "Veri Toplama Formu" ile 
toplanmıştır. Hastalarda AKBY gelişimini belirlemek için ameliyat bitiminde, 
ameliyattan sonra 24., 48. ve 72. saatlerde deri durumu değerlendirilmiştir. Verilerin 
analizinde, tanımlayıcı istatistikler, Ki Kare, Fisher's Exact, Mann Whitney U, Bağımsız 
Örneklem T testleri ve İkili Lojistik Regresyon analizi kullanılmıştır.
Bu çalışmada ameliyat bitiminde hastaların %26,1'inde AKBY geliştiği 
saptanmıştır. Çalışma kapsamına alınan 218 hastanın 57'sinde toplam 114 AKBY 
gelişmiştir. Hastalarda meydana gelen AKBY'lerin %100'ünün (n=114) evre 1 olduğu
tespit edilmiştir. AKBY'lerin %27'si (n=57) sağ uyluk arka yüzünde, %27'si (n=57) sol 
uyluk arka yüzünde gelişmiştir. Hiçbir hastada ameliyattan sonra 24., 48. ve 72. saatlerde 
AKBY gözlenmemiştir. Hastaların yaş, alkol kullanımı, kronik hastalık varlığı, tıbbi 
tanıları ve ameliyat türü ile AKBY gelişimi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark 
olduğu bulunmuştur (p<0,05). AKBY'lerin hepsi uyluk arka yüzünde meydana geldiği 
için litotomi pozisyonunda ameliyat olacak hastalarda uyluk bölgesinin desteklenmesi 
önerilmektedir.

Abstract:
The objective of this study was to ascertain the factors that contribute to the 
development of operating room acquired pressure injuries (ORAPI) in patients positioned 
in the lithotomy position. This descriptive, prospective study was conducted in the 
urology operating room and ward of a training and research hospital in Izmir between 
December 2022 and October 2023. The study sample consisted of 218 patients aged 18 
years and over who had planned urology surgery and who voluntarily agreed to participate 
in the study. Data were collected with the "Data Collection Form". The skin condition 
was evaluated at the end of the surgical procedure, as well as at 24, 48 and 72 hours 
thereafter, in order to ascertain the development of ORAPI. Descriptive statistics, ChiSquare, Fisher's Exact, Mann Whitney U, Independent Sample T tests and Binary Logistic 
Regression analysis were used to analyse the data.
In this study, 26.1% of patients developed ORAPI at the end of surgery. A total of 
114 ORAPIs developed in 57 of 218 patients included in the study. It was determined that 
100% (n=114) of the ORAPIs occurring in the patients were stage 1. Of the ORAPIs, 27% 
(n=57) developed in the posterior aspect of the right thigh and 27% (n=57) developed in 
the posterior aspect of the left thigh. No ORAPI was observed in any patient at 24, 48 and 
72 hours postoperatively. It was found that there was a statistically significant difference 
between age, alcohol use, presence of chronic diseases, medical diagnoses and type of 
surgery and development of ORAPI (p<0.05). 
Since all AKBIs occur in the posterior aspect of the thigh, it is recommended to 
support the thigh region in patients who will be operated in the lithotomy position