Kronik bel ağrılı hastalarda faset eklem anatomik varyasyonlarının bel ağrısına etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of facet joint morphologic variations on chronic low back pain
Yazar: PINAR MAVİ BAYRAM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ŞÜKRÜ BURAK TÖNÜK
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Bel ağrısı = Back pain ; Eklemler = Joints ; Kas-iskelet hastalıkları = Musculoskeletal diseases ; Lomber vertebra = Lumbar vertebrae ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bel ağrısı kas iskelet sistemi hastalıkları içinde problemlere yol açan, sosyal yaşamdan alıkoyan en önemli nedenlerdendir. İnsanların yaklaşık %80'i aktif yaşamlarının bir bölümünde bel ağrısı çekerler. Bel ağrısı etyolojisinde pek çok faktör rol oynamaktadır. Bu çalışmada Türk toplumunda faset eklem anatomik varyasyonlarının morfolojik tiplendirmesini belirlemeyi ve faset eklem oryantasyon açılarını hesaplayarak bunların hastaların genel ağrı düzeyi (VAS skoru) ve genel fonksiyonel düzeyine (Oswestry Disabilite İndexi) etkisini araştırmayı amaçladık.
Çalışmaya 65 yaş altı nonspesifik kronik bel ağrısı tanılı dahil edilme kriterlerini karşılayan 205 hasta alındı. Hastalara faset eklem anatomik tiplendirmesi amacıyla lomber vertebra BT çekimi yapıldı. Hastaların L4 ve L5 vertebra düzeylerinde faset eklem tiplendirmeleri ve faset eklem oryantasyon açılarının ölçümü yapıldı. Faset eklem morfolojik tipleri curve ve flat olarak sınıflandırıldı. Bir vertebra düzeyinde sağ faset ve sol faset eklem tipleri farklı olanlar asimetrik olarak kaydedildi. Hastaların L4 ve L5 vertebra düzeyinde kanal darlığının olup olmadığının tespiti için vertebra kanal ve corpus çaplarının ölçümü yapıldı. Kanal çapının korpus çapına oranı hesaplandı. Bulunan değerin spinal kanal alanını temsil ettiği kabul edildi. Hastaların genel ağrı düzeyi değerlendirmesinde VAS skalası kullanıldı. Fonksiyonel açıdan değerlendirmeleri için ise Oswestry disabilite indeksi kullanıldı.
Çalışmamızın sonucuna göre faset eklem morfolojik tipi curve olanlarda daha sagittal yönelim saptandı. Curve tipte eklem L4 vertebra düzeyinde daha fazla saptanırken, flat tipte eklem L5 vertebra düzeyinde daha fazla gözlendi. L4 vertebra düzeyinde faset eklem oryantasyon açıları daha sagittal yönelim, L5 vertebra düzeyinde ise daha koranal yönelim göstermekteydi. Faset eklem oryantasyon açısı sagittal yönelim gösteren hastalarda fonksiyonel açıdan yetersizlik ve genel ağrı düzeyinde artma istatiksel anlamlılık arz edecek şekilde saptandı (p<0.05). Sonuç olarak faset eklem morfolojik tipleri ve anatomik oryantasyon açıları bel hastalarının  genel ağrı ve fonksiyonel düzeyini etkilemektedir.

Anahtar kelimeler: Faset, Anatomik varyasyon, Kronik bel ağrısı, Oswestry disabilite skalası

Abstract:
Low back pain (LBP) is one of the reasons among the musculoskeletal system disorders that leads to patient complaints and constrains from social life. 80% of the people suffer from LBP in one part of their lives. There are many factors present in the etiology of LBP. The aim of this study is to classify morphological types of anatomical variations of facet joints and to evaluate the effect of facet joint orientation angles on the overall pain status (VAS) and overall functional status (Oswestry Disability Index) of the patients with chronic LBP.
Two-hundred and five patients that are consistent with the inclusion criteria diagnosed as nonspecific chronic LBP that those were under 65 years old were included in the study. Computed tomographic scan of the lumbar spine  was conducted with an objective to classify anatomical variations of the facet joints. The measurement of facet joint orientation angles and determination of facet types at L4 and L5 vertebras of the patients has been conducted. Facet joint morphological types are categorized as curved and flat. The patients who have different types in right facet and left facet joints at the same vertebra level have been noted as asymmetrical. Measurement of spinal canal area and the vertebra corpus area of the patients has been performed to determine whether the patients have anatomic stricture at the L4 and L5 vertebra levels. The ratio of multiplicated sagittal and transverse  diameters of spinal canal to multiplicated sagittal and transverse  diameters of the corpses  has been calculated. The calculated value was accepted as a  representative of the spinal canal area. VAS has been used for the general pain level evaluation of the patients. Oswestry disability Index has been used for functional evaluations. 
The patients who had curved type of facet joints had  also sagittal orientation. It had been determined as mostly curved at the level of L4, whereas it had been observed mostly flat type at the level of L5. Facet joint orientation angles show mostly sagittal orientation at L4 vertebra level and show mostly coronal orientation at L5 vertebra level. More functional insufficiency and greater pain level had been detected in the patients whose facet joint orientation angle shows sagittal orientation that was statistically significant (p<0.05). As the result, facet joint morphological types and anatomical orientation angles may affect general pain and functional status of the patients.

Key Words: Facet, Anatomical Variations, Chronic Low Back Pain, Oswestry Disability Scale