Doğal güçler, pozitif haklar: İnsan haklarının evrimi
Natural powers, positive rights: The evolution of human rights
Yazar: FATİH CULHACILAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN TOPUZKANAMIŞ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu çalışmada insan haklarının şimdiye kadar olan değişimi araştırılmıştır. Araştırma sonucunda insan haklarının (human rights) günümüzdeki anlamını kazandığı dönemin 1940'lar olduğu savunulmuştur. Bu dönemden önce insan haklarına benzeyen iki hak anlayışının olduğu tespit edilmiştir. İnsan hakları anlayışının temeli olarak düşündüğümüz bu iki hak anlayışından ilki Geç Orta Çağ'da din adamları tarafından ortaya atılan doğal haklar anlayışı, diğeri ise 18. yüzyılda sermaye iktidarına sahip olanların isteğiyle ortaya çıkan insanın hakları (rights of man) anlayışıdır. 
Doğal haklar, insanın hakları ve insan hakları anlayışlarının ortak kümesinde yer alan özellik "doğal" olma durumudur. Bir diğer deyişle söz konusu hakların her yerde ve her zaman değişmeden var olabileceği fikridir. Bu haklara atfedilen doğal olma özelliği sabit kalırken hakların yükümlüleri, haklara kimlerin sahip olabileceği ve bu hakların kaynağının ne olduğu hak anlayışları arasında farklılık göstermiştir. 
Tezde, üç anlayışın da temelinde yer alan hakların doğal olduğuna ilişkin iddianın gerçeği yansıtmadığı ve ideal düzenlerin tesisi için meşrulaştırılmaya çalışılan bir kurgu olduğu sonucuna varılmıştır. Hak anlayışlarının ortaya çıkış sürecine bakıldığında değişmeyen şeyin haklar yerine güçler olduğu tezde iddia edilmiştir. Ancak bu durumun insan haklarının değerini yitirmesine yol açmaması gerektiği çünkü insan hakları olarak tanınan hakların bir kurgu olmadan da rasyonel şekilde savunulabileceği ileri sürülmüştür. 
Anahtar Sözcükler: Doğal haklar, İnsanın hakları, İnsan hakları, İnsan haklarının değişimi.

Abstract:
This thesis examines how human rights have changed over time. As a result of the examination, it has been argued that the period when human rights gained its current meaning was the 1940s. Before this period, there were two conceptions of rights similar to human rights. The first of these two conceptions, which we consider to be the foundation of the understanding of human rights, is the concept of natural rights, put forward by the clergy in the late Middle Ages. The other is the understanding of the rights of man, which emerged in the 18th century at the behest of those in positions of economic power. 
The common characteristic of natural rights, human rights and human rights is that they are natural. In other words, the rights in question can exist everywhere and at all times without any change. Apart from the characteristic of being natural, the characteristics that explain who is responsible for rights, who can have rights, and what the source of these rights is, differ between the conceptions of rights.
The thesis concludes that the claim that rights are natural, which is at the basis of all three conceptions, does not reflect the reality. This claim is a fiction that is used to legitimise for the establishment of ideal orders. When we look at the process of the emergence of conceptions of rights, it is claimed in the thesis that what does not change is powers instead of rights. However, it has been argued that this should not lead to the devaluation of human rights, because the rights recognised as human rights can be rationally defended without a fiction.
Keywords: Natural rights, Rights of man, Human rights, Changes in human rights.