Lisansüstü öğrencilerin organ bağışı tutumu ve dini inançları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between graduate students' organ donation attitudes and religious beliefs
Yazar: ÜMİT APAK
Danışman: PROF. AHMET SAMİ AKBULUT
İnönü Üniversitesi / Karaciğer Nakli Enstitüsü / Karaciğer Nakli Ana Bilim Dalı / Transplantasyon Koordinatörlüğü Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Amaç: Lisansüstü öğrencilerde yapılan araştırmada organ bağışı tutumu ve dini inançlar arasındaki ilişki incelenmiştir.
Materyal ve Metot: Araştırma ilişkisel tanımlayıcı tipte olup, evrenini İnönü Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsünde öğrenim gören lisansüstü öğrenciler oluşturdu. Öğrenci seçiminde gönüllülük esas alındı ve toplam 500 öğrenciden 324 öğrenciye ulaşıldı. Araştırma verileri Google Form uygulaması ile Mart 2022 ile Eylül 2023 tarihleri arasında online toplandı. Demografik bilgilerle birlikte Organ Bağış Tutum Ölçeği ve Organ Bağışına İlişkin Bilgi formu verileri  toplandı.
Bulgular: Araştırmaya katılan lisansüstü öğrencilerin %96.5'i organ bağışının gerekli olduğunu düşündüğü ancak yalnızca %16.9'unun organ bağışında bulunduğu belirlendi. Katılımcıların %92.5'i dini inançlarının hayatlarında önemli olduğunu, %62.2'si dini inançlarının önemli kararlar almada etkili olduğunu ve %65.8'i organ bağışının islam inancına göre uygun olduğunu belirtti. "Organ bağışı konusunda Diyanet İşleri Başkanlığının fetvası var mıdır?" sorusu için program kategorileri arasında istatistiksel açıdan farklılık olduğu saptanmıştır (p<0.05). Öğrencilerin Organ bağışının İslam inancına göre uygun olduğunu düşünüyormusunuz", "Müslüman birinin organlarının gerektiğinde gayrimüslim birine kullanılması sizce uygun mudur?" ve "Size göre beyin ölümü gerçekleşen birinin tekrar hayata dönme ihtimali olduğunu düşünüyor musunuz?" sorular için organ bağışı tutumu kategorileri arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık olduğu saptandı (p<0.05).
Sonuç: Sonuç olarak öğrencilerin çoğu dini açıdan organ bağışının doğru bulduğunu bildirmiş ancak katılımcıların büyük çoğunluğunun organlarını bağışlamadığı belirlenmiştir. Katılımcılar dini inançlarının günlük hayatta alınan kararlarda etkili olduğunu bildirmiştir. Bununla birlikte öğrencilerin organ bağış tutumlarının diyanet işeri fetvasından ve islam inancına uygunluk yönünden değişmediği beirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Organ Bağışı, Dini İnanç, Lisansüstü Öğrenci, Bağış, Tutum

Abstract:
Aim: In the research conducted among graduate students, the relationship between organ donation attitudes and religious beliefs was examined.
Material and Method: The research is of relational descriptive type and its population consists of postgraduate students studying at İnönü University Institute of Health Sciences. Student selection was based on volunteerism and 324 students were reached out of a total of 500 students. Research data was collected online with the Google Form application between March 2022 and September 2023. Along with demographic information, Organ Donation Attitude Scale and Organ Donation Information form data were collected.
Results: It was determined that 96.5% of the graduate students participating in the research thought organ donation was necessary, but only 16.9% donated organs. 92.5% of the participants stated that their religious beliefs are important in their lives, 62.2% stated that their religious beliefs are effective in making important decisions, and 65.8% stated that organ donation is appropriate according to Islamic beliefs. It was determined that there was a statistical difference between the program categories for the question "Does the Presidency of Religious Affairs have a fatwa regarding organ donation?" (p<0.05). It was determined that there was a statistically significant difference between the organ donation attitude categories for the questions such as "Do you think students' organ donation is appropriate according to the Islamic faith?", "Do you think it is appropriate for a Muslim's organs to be used for a non-Muslim when necessary?" and "Do you think it is possible for someone who is brain dead to come back to life?".
Conclusion Result: As a result, most of the students reported that organ donation was religiously correct, but it was determined that the majority of the participants did not donate their organs. Participants reported that their religious beliefs influenced the decisions made in daily life. However, it was determined that the organ donation attitudes of the students did not change in terms of compliance with the religious authority fatwa and Islamic faith.
Keywords: Organ Donation, Religious Belief, Graduate Student, Donation, Attitude