Finansal liberalizasyon politikaları ve kriz ilişkisi (1990 sonrası Asya ve Türkiye örneği)
Financial liberalisation policies and crisis relationship (Asia and Turkey case in the 1990's)
Yazar: HACER GÜL ÖZER
Danışman: PROF. DR. NİHAT FALAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Asya krizi = Asian crisis ; Ekonomik kriz 1994 = Economical crisis 1994 ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; Ekonomik kriz Kasım 2000 = Economical crisis November 2000 ; Ekonomik kriz Şubat 2001 = Economical crisis February 2001 ; Finansal kriz = Financial crisis ; Finansal serbestleşme = Financial liberalization ; Kriz = Crisis ; Liberalleşme = Liberalization ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
ÖZET Finansal liberalizasyon, mali piyasalarda arz ve talep üzerindeki kontrol mekanizmalarının kaldırılmasına veya hafıfletilmesine yönelik olarak merkezi yönetim tarafından alınan önlemler, uygulanan politikalar ve yapılan yasal düzenlemelerdir. Gelişmekte olan ülkelerde finansal liberalizasyon politikaları, 1980'li yıllardan sonra başlamış, sermaye hareketleri üzerindeki kısıtlamalar kalkmış, ilk olarak ülke fonları kurulmuştur. Liberalizasyon politikalarıyla, ödemeler dengesi kalemlerinden olan ihracat ve doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının artışıyla, ekonomik büyüme sağlanması amaçlanmıştır. Türkiye'de 1980 de faiz oranlarının serbest bırakılmasıyla, mali kesimde liberalizasyon başlamış, finansal liberalizasyon, mevzuattaki değişikliklerden sonra, yabancı yatırımcıların hisse senedi piyasalarında yatırım yapmalarıyla başlamıştır. Tezde, Türkiye'de 1994, 2000 ve 2001 yıllarında yaşanan krizler ile 1997 Asya krizleri karşılaştırılarak, benzer ülke deneyimlerinin sonuçlan incelenmektedir. Günümüzde global krizlerin en önemli özelliği sadece çıktıkları ülkeleri değil, global ekonomik sistemi de olumsuz yönde etkilemeleridir. Asya krizi, sadece Asya ekonomilerini değil, bütün dünyayı olumsuz etkilemiştir. Türkiye 'deki krizler ise ülke düzeyinde kalmışlar ve global ekonomik krizlere neden olmamışlardır. Gerek Asya gerek Türkiye 1994 ve 2000 krizlerinin nedenlerinden birisi, sabit kur sisteminin uygulanmakta ısrar edilmesidir. Ekonomik krizler, sadece bazı göstergeleri değiştirmekle kalmayıp, sosyal, çevresel bazı etkilere de neden olmaktadırlar.Kamu kesiminin kriz nedeniyle vergi gelirlerinin azalması,bazı vergilerin kaldırılması, kamu harcamalarında ve sosyal hizmetlerde de düşüşlere neden olduğundan,sağlık, eğitim, sosyal güvenlik ve çevre koruması gibi sosyal konulara ayrılan fonlar daraltılmak zorunda kalınmıştır. Bu bakımdan da, hem Asya ülkeleri, hem Türkiye benzerlik göstermektedir. Özel kesimde ise kriz nedeniyle alman kredilerin faizleri aşırı oranlarda arttığından, bankacılık sisteminin riskleri artmış, bazı bankalar iflas etmiş, banka birleşme ve satın almaları hızlanmıştır. Liberalizasyon uygulamaları, ülkelerin para ve maliye politikaları üzerindeki etkinliğini azaltarak, krizlere karşı daha kırılgan olmalarına neden olmuştur. m

Abstract:
ABSTRACT Financial liberalization refers to legal measures and politic implications to ease or to abolish control mecanisms of demand and supply in financial markets. Financial liberalization policies in developing countries have started since 1980's. First of all, country funds were established and capital movements were easened. Liberalization policies aimed to establish economic growth with the improvement of foreign direct investments and increase of exports. Within the improvements of legal and institutional measures, foreign direct investments changed in different dimensions from 1980's onward. In Turkey, financial liberalization has stated with the liberalization of demand deposits and credit interests by 1980. Financial liberalization has really started with the investments of foreign investors of Istanbul Stock Exchange. There is a comparison of 1997 Asian crisis and 1994, 2000 and 2001 crisis of Turkey in the thesis. The most important result of economic crisis is; the negative influence on global economic system. Asian crisis affected negatively not only the Asian countries but also the whole world. The crisis in Turkey has only affected the country. One of the reasons of Asian and Turkish 1994 and 2000 crisis is, the persistance of fixed exchange systems. Financial crisis not only changed some economic indicators, and also had some social and demographical changes. Some of the taxes were abolished and some of them were sharply as a result of economic crisis. Therefore, government spendings and social duties declined so; health, education, social security and environmental expenditures have to be decrased. In this aspect, both Asian countries and Turkey are respectiable.In the case of private sector, due to credit risks, banking sector had to make merge and aquisitions, bankcrapties started. Liberalization lessened monetary and fiscal policies of governments, thus countries become fragile to the financial crisis. IV