Ergenlerde akne yaşam kalitesinin değerlendirilmesi ve akne varlığının akran zorbalığı ile ilişkisinin araştırılması
Evaluation of quality of life in acne vulgaris in adolescents and investigation of its relationship with peer bullying
Yazar: MUSTAFA ERDOĞAN UYANIK
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA GÖKGÖZ DURMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada ergenlerde akne vulgarisin akran zorbalığına etkisinin araştırılması, akne vulgarisli ergenlerde akne şiddetinin belirlenerek yaşam kalitesine ve akran zorbalığına etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: 15.02.2024-15.04.2024 tarihleri arasında Konya Karatay merkez ilçesindeki liselerde okuyan, 14-18 yaş arasında olan, nörolojik ve bilişsel açıdan soruları yanıtlayacak kapasitede olan ve çalışmaya katılmayı kabul eden öğrencilerle yapılan bu çalışmada, bütün katılımcılara sosyodemografik özellikleri, okul başarı durumu, sivilcesinin olup olmadığı, varsa aldığı tedavinin olup olmadığı ve sivilceleriyle başa çıkmak için neler yaptığı gibi konular hakkında 21 soru içeren sosyodemografik veri formu ile 9 sorudan oluşan Çocuk-Ergen Zorbalık Ölçeği-9 Kısa Form (ÇEZÖ-9 Kısa Form) uygulanmıştır. Aknesi olan öğrencilerde akne şiddetinin belirlenmesi için Global Akne Derecelendirme Sistemi (GADS)'nden faydalanılmıştır ayrıca aknesi olan öğrencilere 11 maddeden oluşan Akne Yaşam Kalite Ölçeği (AYKÖ) uygulanmıştır. Araştırma sonucu elde edilen veriler bilgisayar ortamında SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 22.0 paket programı ile analiz edilmiştir.

Bulgular: Çalışmaya 534 lise öğrencisi dahil edildi. Katılımcıların yaş ortalaması 16,2 ± 0,05 yıl bulundu,  %60,1'i (n=321) kadındı,  %23,8'i (n=127) 9. sınıf, %31,3'ü (n=167) 12. sınıf öğrencisiydi. Katılımcıların %40,4'ünün (n=216) aknesi vardı. Aknesi olanların %35,6'sı (n=77)  medikal akne tedavisi (oral ve/veya topikal) alıyordu. 16 yaş üstündeki katılımcıların tedavi alma oranı daha yüksek bulundu (p=0,005). Yaş, cinsiyet, kronik hastalık, düzenli ilaç kullanımı, sınıf, gelir durumu ve okul dışı çalışma durumunun akne varlığına etkisi bulunmadı. Akne şiddetlerine göre aknesi olan katılımcıların %84,3'ü (n=182) hafif, %14,7'si (n=32) orta, %0,5'i (n=1) şiddetli, %0,5'i (n=1) çok şiddetli idi. Yaşı 16 üstü olanların, 11. ve 12. sınıfların ve erkeklerin GADS toplam puanı daha yüksek bulundu (p=0,002), (p<0,001), (p<0,001). Kadınların AYKÖ puanı daha yüksek bulundu (p=0,005). Akne şiddetinin akne yaşam kalitesi üzerine etkisi bulunmadı. Gelir durumu, kronik hastalık, düzenli ilaç kullanımı, aile yapısı ve okul başarısına göre AYKÖ ve GADS toplam puanları arasında farklılık yoktu. Aknesi olan öğrencilerle, olmayan öğrenciler arasında akran zorbalığına maruz kalma açısından bir farklılık bulunmadı. Aknesi olan öğrencilerde akne şiddetinin akran zorbalığına etkisi bulunmadı. Cinsiyetler arasında akran zorbalığı maruziyeti açısından bir farklılık bulunmadı. 16 yaş üstünde olanların, 11. ve 12. sınıfların, okul başarı durumu iyi olanların, geliri giderinden fazla olan ailelerde yaşayanların, annesinin eğitimi ortaokul ve üzeri olanların akran zorbalığına daha az maruz kaldığı bulundu. ÇEZÖ-9 toplam puanı ile yaş arasında negatif yönde zayıf düzeyde korelasyon tespit edildi. ÇEZÖ-9 toplam puanı ile AYKÖ toplam puanı arasında pozitif yönde orta düzeyde korelasyon tespit edildi. GADS puanı ile yaş arasında pozitif yönde zayıf düzeyde korelasyon tespit edildi.  

Sonuç: Akne varlığının akran zorbalığı ile ilişkisine rastlanmadı. Erkeklerde akne şiddetinin daha fazla olmasına rağmen, akne vulgarisin kadınların yaşam kalitesini daha fazla bozduğu görüldü. Akne şiddetinin yaşam kalitesine ve akran zorbalığına etkisi bulunmadı. Okul başarısı iyi olan, anne eğitim durumu daha yüksek olan, geliri giderinden fazla olan ailelerde yaşayan, daha büyük yaşta olanlar ve daha büyük sınıfta okuyan lise öğrencilerinin daha az akran zorbalığına maruz kaldığı bulundu.

Anahtar Kelimeler: akne, adölesan, zorbalık, aile hekimliği

Abstract:
Objective: This study aims to investigate the impact of acne vulgaris on peer bullying among adolescents, determine the severity of acne in adolescents with acne vulgaris, and examine the effects of acne severity on quality of life and peer bullying.
Materials and Methods: This study was conducted with students attending high schools in the central district of Karatay, Konya, aged between 14 and 18, who were neurologically and cognitively capable of answering the questions and who agreed to participate in the study, between February 15, 2024, and April 15, 2024. All participants were given a sociodemographic data form containing 21 questions about their sociodemographic characteristics, academic performance, presence of acne, treatment received if any, and measures taken to cope with acne. Additionally, they completed the 9-item Short Form of the Child-Adolescent Bullying Scale (ÇEZÖ-9 Kısa Form). The Global Acne Grading System (GADS) was used to determine acne severity in students with acne, and the 11-item Acne Quality of Life Scale (AYKÖ) was administered to students with acne. Data obtained from the study were analyzed using the SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 22.0 software package.
Results: The study included 534 high school students with an average age of 16.2 ± 0.05 years. Of the participants, 60.1% (n=321) were female. Among the participants, 23.8% (n=127) were in the 9th grade, and 31.3% (n=167) were in the 12th grade. 40.4% (n=216) of the participants had acne. Of those with acne, 35.6% (n=77) were receiving medical acne treatment (oral and/or topical). Participants over the age of 16 were found to have a higher rate of receiving treatment (p=0,005). Factors such as age, gender, chronic illness, regular medication use, grade, income level, and extracurricular employment did not affect the presence of acne. According to acne severity, 84.3% (n=182) of the participants with acne had mild acne, 14.7% (n=32) had moderate acne, 0.5% (n=1) had severe acne, and 0.5% (n=1) had very severe acne. GADS total scores were found to be higher for those over the age of 16, 11th and 12th grades, and males (p=0,002), (p<0,001), (p<0,001). Females had higher AYKÖ scores (p=0,005). Acne severity did not affect quality of life. Factors such as income level, chronic illness, regular medication use, family structure and academic performance did not impact AYKÖ and GADS total scores. There was no difference in exposure to peer bullying between students with and without acne. Acne severity did not affect peer bullying. There was no difference in exposure to peer bullying between genders. Students over 16 years old, 11th and 12th graders, those with good academic performance, those from families with higher income than expenses, and those whose mothers had middle school or higher education were found to be less exposed to peer bullying. A weak negative correlation was found between ÇEZÖ-9 total score and age. A moderate positive correlation was found between ÇEZÖ-9 total score and AYKÖ total score. A weak positive correlation was found between GADS score and age.
Conclusion: No relationship was found between the presence of acne and peer bullying. Despite higher acne severity in males, acne vulgaris was found to affect the quality of life of females more. Acne severity did not impact quality of life or peer bullying. High school students with good academic performance, higher maternal education, families with higher income than expenses, older age, and higher grades were found to be less exposed to peer bullying.

Keywords: acne, adolescent, bullying, family medicine