Kurgusal karakterlerin fikir ve sanat eserleri kanunu kapsamında korunması
Protection of fictional characters in intellectual property code of Türkiye
Yazar: EMİN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. AZRA ARKAN SERİM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Fikri ve sınai mülkiyet hakları = Intellectual and industrial property rights ; Hukuksal korunma = Legal protection

Özet:
Hikâye, roman, bilgisayar oyunu ve sinema filmi gibi eserlerin başat unsurlarından biri kurgusal karakterlerdir.  Bazı durumlarda içinde bulundukları eserin ötesinde bir öneme kavuşan kurgusal karakterler, bağımsız bir şekilde değerlendirilebilmektedir. Kurgusal karakterler, devam filmlerine veya bilgisayar oyunlarına konu edilmekte; ayrıca, üç boyutlu yazıcılar gibi bazı araçlarla kurgusal karakter ticareti faaliyetlerinde kullanılabilmektedir. Nitekim, kurgusal karakter ticareti, dünya çapında ciddi bir ekonomik pazar haline gelmiştir. Bu durum, haliyle, kurgusal karakterlere ilişkin hukuki uyuşmazlıkların ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Bu uyuşmazlıklarla ilgili verilmiş yargı kararları ve çeşitli akademik çalışmalar sayesinde, kurgusal karakterlere ilişkin ciddi bir doktrin oluşmuştur.

Üç bölümden oluşacak bu çalışmada, öncelikle kurgusal karakter kavramı üzerinde durulacak ve kurgusal karakterlerin hukuki niteliğini saptamak için geliştirilmiş bazı hukuki testlere yer verilecektir.
Çalışmanın ikinci bölümünde, kurgusal karakterlerin taşıdığı ekonomik önem, kurgusal karakter ticareti başta olmak üzere çeşitli örnekler üzerinden incelenecektir.
Çalışmanın üçüncü bölümü, ilk iki bölümde değinilmiş hususların Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu sistematiği içerisinde incelenmesine hasredilmiştir. Önemle vurgulamak gerekir ki, kurgusal karakterler gerekli şartları haiz olmaları durumunda marka veya tasarım korumasından da yararlanabilir ancak bu tezin konusunu yalnızca Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamındaki koruma oluşturmaktadır.

Abstract:
Fictional characters are one of the main components of works such as stories, novels, computer games and movies. In some cases, fictional characters that have gained importance beyond the works they appear can be used independently. Fictional characters are the subject of sequels or computer games, and they can also be used in character merchandising activities with some tools such as 3D printers. As a matter of fact, character merchandising has become a serious economic market worldwide. This situation has naturally paved the way for legal disputes regarding fictional characters. Thanks to judicial decisions and various academic studies regarding these disputes, legal doctrine regarding fictional characters has been formed.
In this study, which will consist of three parts, the first part shall focus on the concept of fictional character and some legal tests developed to determine the legal nature of fictional characters.
In the second part of the study, the economic importance of fictional characters will be examined through fictional character merchandising and various other examples.
The third part of the study is devoted to examining the issues mentioned in the first two parts within the Intellectual Property Code of Türkiye (FSEK) systematics. It should be emphasized that fictional characters may also benefit from trademark or design protection if they meet the necessary conditions, but the subject of this thesis is the protection of fictional characters within the scope of Intellectual Property Code of Türkiye.