Uluslararası ticarette ihracat teşvikleri: Dahilde işleme rejimi üzerine örnek firmalar
Export incentives in international trade: On inward processing regime example companies
Yazar: GAMZE GİZTAŞ
Danışman: PROF. DR. GÜNEŞ ÇETİN GERGER
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ve Finansman Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dahilde işleme rejimi = Inward processing regime ; Mali teşvik sistemi = Fiscal suppart system ; Teşvikler = Incentives ; Ticaret = Trade ; Uluslararası ticaret = International trade ; Vergi teşvikleri = Tax incentives ; İhracat teşvikleri = Export promotion

Özet:
Uluslararası ticarette birçok teşvik programı bulunmaktadır. Şüphesiz en önemli
teşvik araçlarından birisi de ihracat teşvikleridir. İhracat teşvikleri ülkenin ve yerli
üreticinin kalkınması açısından çok önemli teşvikler olmaktadır. Dahilde işleme
rejimi ise 1996 yılından önce ihracatı teşvik rejimi kapsamında faaliyet gösterirken
artık kapsamı ve etki alanı büyüyerek şuanki halini almıştır. Dahilde işleme rejimi
ülkelerin iktisadi yönlerine katkıda bulunan bir rejim olarak karşımıza çıkmaktadır.
Bu çerçeveden bakıldığında hem ülke ekonomisi hem de işletmelerin kendi
ekonomik koşullarına vergisel anlamda kolaylıklar sağlayarak rekabet gücü
kazanmalarını sağlarken makro açıdan ülke için döviz girdisi sağlayan ekonomik
etkili bir rejimdir. Çalışma, dahilde işleme rejimi kapsamında hem dış ticaret hem
döviz kullanım oranları değerlendirmesi ile genişletilmiştir. Ayrıca dahilde işleme
rejiminin, rejimi kullanan firmalar açısından belirli konularda değerlendirilmesiyle
farklı bir boyut kazandırılmıştır. Bu bakımdan sonuçları özgün ve ampirik bir
çalışmadır. Öncelikle çalışma konusuna bağlı olarak dahilde işleme rejimi
kapsamında döviz kullanım oranları ve ihracat/ithalat verileri incelenmiştir. Daha
sonra rejimi kullanan firmalarla ve Ege İhracatçı Birlikleri Dahilde İşleme Müdürü
Sayın İbrahim Ocakoğlu ile nitel araştırma yöntemlerinden biri olan görüşme
yöntemi kullanılarak veriler toplanmıştır. Araştırmada Fenomenolojik
yaklaşımdan, betimsel analiz ve içerik analizinden faydalanılarak analizler
yapılmıştır. Sonuç olarak, TÜİK' ten alınan verilerin çerçevesinde Türkiye
ihracatının neredeyse yarısının dahilde işleme rejimi kapsamında yapıldığını
görmekteyiz. Ayrıca, firmalarla yapılan görüşmeler sonrasında çoğu firmanın
ihracatlarının yarısından fazlasını dahilde işleme rejimi kapsamında yaptığı,
ihracat gelirlerini dolayısıyla da döviz gelirlerini artırdığı tespit edilmiştir. Bunun
yanı sıra firmaların otomasyon sistemi hakkında bilgi eksikleri olduğu görüşme
yönteminden faydalanılarak belirlenmiştir. Tüm bunlar çerçevesinde, hem
firmaların sistemsel arızalardan daha az etkilenmesi hem de kontrol birimlerinin iş
yükünün azalması açısından güncel bilgi sistemi gibi bir uygulamanın kurulması
çok iyi olacaktır. Bu iyileştirme, uygulamanın daha aktif ve etkin kullanılmasını
sağlarken rejiminde etkinliğini ve kullanılabilirliğini artıracaktır.

Abstract:
There are many incentive programs in international trade. Undoubtedly, one of the
most important incentive tools is export incentives. Export incentives are very
important incentives for the development of the country and domestic producers.
The inward processing regime, on the other hand, was operating within the scope
of the export incentive regime before 1996, but now its scope and sphere of
influence have grown and took its current form. Inward processing regime appears
as a regime that contributes to the economic aspects of countries. From this
perspective, it is an economically effective regime that provides foreign currency
inflow for the country in terms of macro, while enabling both the country's
economy and businesses to gain competitiveness by providing tax advantages to
their own economic conditions. The study has been expanded by evaluating both
foreign trade and foreign exchange usage rates within the scope of the inward
processing regime. In addition, a different dimension has been gained by evaluating
the inward processing regime on certain issues in terms of companies using the
regime. In this respect, the results are an original and empirical study. First of all,
foreign currency usage rates and export/import data were examined within the
scope of the inward processing regime, depending on the subject of the study.
Then, data were collected by using the interview method, which is one of the
qualitative research methods, with the companies using the regime and with the
Aegean Exporters' Unions Inward Processing Manager, Mr. İbrahim Ocakoğlu. In
the research, analyzes were made by using the phenomenological approach,
descriptive analysis and content analysis. As a result, we see that almost half of
Turkey's exports are made within the scope of the inward processing regime, within
the framework of the data received from TUIK. In addition, after the interviews
with the companies, it was determined that most of the companies made more than
half of their exports within the scope of the inward processing regime, increasing
their export revenues and thus their foreign exchange revenues. In addition, it was
determined by using the interview method that the companies lacked information
about the automation system. Within the framework of all these, it would be very
good to establish an application such as an up-to-date information system in terms
of both companies being less affected by systemic failures and reducing the
workload of control units. This improvement will increase the effectiveness and usability of your regime, while ensuring that the application is used more actively and effectively.