Multipl skleroz hastalarında osteopontin düzeyinin özürlülük ve D vitamini ile ilişkisinin araştırılması
Investigation of the relationship of osteopontin level with disability and  vitamin D in multiple sclerosis patients
Yazar: ESİN GÖĞEBAKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET NURİ KOÇAK
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Engellilik = Disability ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Osteopontin = Osteopontin ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Multipl Skleroz (MS), demiyelinizasyon, glial skleroz ve akson hasarı ile seyreden merkezi sinir sisteminin en sık görülen otoimmün, kronik enflamatuvar hastalığıdır. Osteopontin, enflamasyon ve bağışıklıkta önemli rollerde bulunan, vücutta kemik mineralizasyonu dışında, otoimmun ve kardiyovasküler hastalıklarla da etkileri gösterilmiş olan bir proteindir. Osteopontin, ayrıca MS'de hastalık aktivitesi için biyobelirteç olarak önerilmektedir. D vitamini, kalsiyum metabolizmasında, bağışıklık sisteminde, ve santral sinir sisteminde önemli rollerde bulunmakta, vitamin D reseptörleri (VDR) aracılığıyla immun sistem hücreleri üzerine etki etmektedir. Farklı etki mekanizmaları sonucunda proenflamatuvar sitokinleri azaltıp, antienflamatuvar sitokinleri artırdığı gösterilmiştir. Çalışmamızda MS hastalarında osteopontin düzeyi ve osteopontin düzeyinin özürlülük ve D vitamini ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Çalışmamız 40 MS, yaş ve cinsiyet eşleştirilmiş 40 sağlıklı kontrol olmak üzere 80 kişi üzerinde gerçekleştirildi. MS polikliniğine başvuran hastaların sosyo-demografik veri formu dolduruldu, 'Genişletilmiş Özürlülük Durumu Ölçeği (EDSS)' değerlendirilmesi yapıldı, osteopontin ve D vitamini düzeyleri ölçüldü. MS hastaları ile sağlıklı kontrollerde osteopontin ve D vitamini düzeyleri karşılaştırıldı ve MS hastalarında osteopontin düzeyinin; D vitamini düzeyi, özürlülük skorları, hastalık yılı, yıllık atak oranı, immünmodulatör tedavi ve hastalık progresyonuyla ilişkisi araştırıldı.
MS hasta grubu ve sağlıklı grupta yer alan 40'ar kişinin 15(%37.5)'i erkek , 25 (%62.5)'i kadındı. MS hastalarının yaş ortalamaları 34.95 ± 11.25, kontrol grubunun yaş ortalaması 34.81 ±10.46 idi. Hastaların 30'u RRMS, 8'i SPMS, 2'si PPMS'di. MS hastalarında hastalık yılı ortalaması 5.58 ±2.854, ortalama atak sayısı 3.98±2.86, yıllık atak oranı 0.66±0.57, EDSS ortalaması 2.7±2.41olarak saptandı. MS hastalarında ortalama osteopontin düzeyi 24.93±6.01 ng/ml, kontrol grubunda 21.980±22.3 ng/ml idi. MS hastalarında osteopontin düzeyi, kontrol grubuna göre yüksek olarak saptandı (p<0,05). MS hasta grubu D vitamini düzeyi 14,12±6,72 ng/mL ile kontrol grubu 17,72±11,12ng/mL arasında D vitamini düzeyinde anlamlı fark saptanmadı (p>0.05). MS hastalarında osteopontin ile D vitamini düzeyi arasında negatif korelasyon vardı, ancak istatistiksel olarak anlamlı değildi (p>0.05). MS hastalarında osteopontin düzeyi ile hastaların yaşı, hastalık yılı, atak sayısı, yıllık atak oranı, EDSS skorları ile olan ilişkisi değerlendirildiğinde pozitif yönlü korelasyon olduğu görüldü. Ancak bunlar arasında sadece yaş ile ilgili olan korelasyon istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Osteopontin ile ilaç kategorileri arasında istatitiksel olarak anlamlı fark saptanmadı.
Sonuç olarak MS hastalarında osteopontin düzeyi kontrol grubuna göre daha yüksekti, özürlülük ve hastalık progresyonu ile ilişkisi anlamlı değildi. Osteopontin düzeyi ile D vitamini arasında anlamlı olmayan negatif korelasyon vardı. MS hastalarında yapılabilecek daha geniş çaplı ve uzun süreli çalışmalar, osteopontinin D vitamini ve özürlülük ile ilişkisine katkıda bulunabilir.
Anahtar Kelimeler: Multipl skleroz, osteopontin, D vitamini, özürlülük

Abstract:
Multiple Sclerosis (MS) is the most common autoimmune, chronic inflammatory disease of the central nervous system, with demyelination, glial sclerosis and axon damage. Osteopontin is a protein that plays an important role in inflammation and immunity, and has been shown to have effects with autoimmune and cardiovascular diseases besides bone mineralization in the body. Osteopontin is also recommended as a biomarker for disease activity in MS. Vitamin D plays an important role in calcium metabolism, immune system and central nervous system and acts on immune system cells through vitamin D receptors (VDR). As a result of different mechanisms of action, it has been shown to reduce proinflammatory cytokines and increase anti-inflammatory cytokines. In our study, it was aimed to investigate the relationship between osteopontin level and osteopontin level with disability and vitamin D in MS patients.
Our study was performed on 80 people including 40 MS, age and sex matched 40 healthy controls. The socio-demographic data form of the patients who applied to the MS outpatient clinic was filled in, 'Extended Disability Status Scale (EDSS)' was evaluated, osteopontin and vitamin D levels were measured. Osteopontin and vitamin D levels were compared in MS patients and healthy controls, and the level of osteopontin in MS patients; Vitamin D level, disability scores, disease year, annual attack rate, relationship with immunomodulatory therapy and disease progression were investigated.
15 (37.5%) of 40 people in MS patient group and healthy group were male and 25 (62.5%) were female. The mean age of MS patients was 34.95 ± 11.25 and the mean age of the control group was 34.81 ± 10.46. 30 of the patients were RRMS, 8 were SPMS, 2 were PPMS. In MS patients, the mean year of the disease was 5.58 ± 2.854, the average number of attacks was 3.98 ± 2.86, the average annual attack rate was 0.66 ± 0.57, the EDSS mean was 2.7 ± 2.41. The mean osteopontin level in MS patients was 24.93 ± 6.01 ng / mL and in the control group it was 21.980 ± 22.3 ng / mL. Osteopontin level was found to be higher in MS patients compared to the control group (p <0.05). There was no significant difference in vitamin D level between MS patient group vitamin D level 14.12 ± 6.72ng / mL and control group 17.72 ± 11.12ng / mL (p> 0.05). There was a negative correlation between osteopontin and vitamin D levels in MS patients, but it was not statistically significant (p> 0.05). When the relationship between osteopontin level and age, disease year, number of attacks, annual attack rate, and EDSS scores in MS patients was evaluated, there was a positive correlation. However, only correlation between age was statistically significant. No statistically significant difference was found between osteopontin and drug categories.
As a result, osteopontin level was higher in MS patients compared to the control group, and it was found negative in the relationship with vitamin D as expected, but this was not statistically significant. Extensive and long-term studies may contribute to the relationship of osteopontin with vitamin D and disability.
Keywords: Multpile sclerosis, osteopontin, vitamin D,disability