İlköğretim sosyal bilgiler öğrencilerinde ekonomi okuryazarlığının durumu ve geliştirilmesi
The case and development of economic literacy of the students in social sciences in primary school
Yazar: NADİRE EMEL SÜNTAR AKHAN
Danışman: PROF. DR. NECDET HAYTA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Bölümü / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ekonomi eğitimi = Ekonomy teaching ; Ekonomi okuryazarlığı = Economic literacy ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim sosyal bilgiler dersi kapsamında öğrencilerin ekonomi okuryazarlıklarının durumunu belirlemek ve ekonomi okuryazarlıklarını literatürün önerdiği yöntemleri kullanarak hazırlanan programla geliştirmeye çalışmaktır. Araştırmanın örneklemini, 2008- 2009 eğitim öğretim yılında Ankara ilinde tespit edilen üç farklı sosyoekonomik düzeydeki ilköğretim okulunun 122, 7. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada literatürün önerdiği yöntemler esas alınarak hazırlanan ekonomi okuryazarlığı geliştirme programı 6 hafta boyunca uygulanmıştır.Bu araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma yöntem kullanılmıştır. Buna göre araştırmanın nicel kısmında ön test- son test- kalıcılık testi karşılaştırmalı yarı deneysel desen kullanılmıştır. Bu doğrultuda araştırmacı tarafından Ekonomi Okuryazarlığı Ölçeği ve Ekonomi Okuryazarlığı Başarı Testi I ve Ekonomi Okuryazarlığı Başarı Testi II geliştirilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda ise ilk olarak deney ve kontrol grupları ile odak grup görüşmesi yapılmıştır. Ayrıca deney grubu öğrencilerine, uygulanan Ekonomi Okuryazarlığı Programı hakkındaki görüşlerini tespit etmek amacı ile yazdırılan öğrenci günlüklerinin analizi yapılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda son olarak literatürdeki bulgularından yola çıkılarak öğrenci velilerine açık uçlu sorular sorulmuştur. Literatürdeki bulgular öğrencilerin ekonomi eğitiminde ailelerinin önemli rolü olduğunu ortaya koymaktadır. O nedenle farklı sosyoekonomik düzeylerde gerçekleştirilen bu çalışmada, ailelerin öğrenci başarısındaki rolünü ortaya koymak amaçlanmıştır.Bulgular, üç okulun deney gruplarının da kontrol gruplarına göre daha başarılı olduğunu, başka bir ifadeyle hazırlanan ekonomi okuryazarlığı geliştirme programının geleneksel yöntemlerle işlenen derse göre öğrenci başarısını daha olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Uygulama sonrasında öğrencilerle yapılan odak grup görüşmeleri nicel verileri destekler yönde ve düzeydedir. Araştırmanın nitel boyutunun ikinci aşaması olan velilere ait bulgularda ise, velilerin çocuklarının ekonomik okuryazarlık düzeylerine verdikleri katkının sosyoekonomik düzeyde değişmediği görülmüştür. Ayrıca velilerin çocuklarının ekonomi okuryazarlıklarının artması yönünde istekli ve kendilerine düşen görevleri bu yönde bir eğitim almamalarına rağmen yerine getirmeye çalıştıkları söylenebilir.Sonuç olarak ilköğretim ikinci kademe öğrencileri sosyal bilgiler dersini bitirdiklerinde SED ve cinsiyet değişkenlerinde bir farklılaşma tespit edilmeden gerekli ekonomik okuryazarlık seviyesine ulaştıkları söylenebilir. Fakat öğrencilerin okuryazarlıklarını aktif öğrenme yöntemleriyle önemli bir ölçüde ve klasik yöntemlere göre daha kalıcı olarak geliştirmek mümkündür. Bunu öğrenci görüşmeleri ve ailelerden alınan bilgiler desteklemektedir. Bu araştırmanın sonuçları literatürde rastlanan çalışmanın bulgularıyla benzerlik göstermektedir. Kısacası, çağımızda iyi bir ekonomi okuryazarı olmak iyi bir vatandaş olmanın temel gereklerindendir. Bu noktada ilköğretim öğrencilerinin ekonomik okuryazarlık seviyesini ulaşabildiği en yüksek düzeye kalıcı bir şekilde geliştirmek ise yarının iyi vatandaşları için önemli bir gerekliliktir.Anahtar Kelimeler: Ekonomi eğitimi, ekonomi okuryazarlığı, sosyal bilgiler eğitimi, ilköğretim öğrencileri.

Abstract:
The purpose of this research is to determine the economic literacy of the students in the social sciences lesson in the primary school and to try to improve their economic literacy thanks to the program that was prepared by using the methods the literature suggested. The sample of the research consists of 122 seventh grade students who studied in three primary schools with different economic levels in Ankara in 2008-2009 educational years. The economic literacy improvement program, which was prepared by using the methods suggested by the literature, was applied for six weeks.The integrated method where both qualitative and quantitative research techniques were used together was used in this research. In the quantitative part of the research, the pre-test- and post-test- retention test comparative semi-experimental design was applied. In this sense the Scale for Determining Economic Literacy and the Achievement Test I for Economic Literacy and the Achievement Test II for Economic Literacy was developed by the researcher. In the qualitative part of the research, firstly, the focus group interviews were conducted with experimental and control groups. In addition, the analysis of the student diaries that were written by the students in order to determine their opinions about the economy literacy program that was applied was conducted. In the qualitative part of the research, finally, open-ended questions were asked to the parents with regard to the literature findings. The literature findings showed that parents had an important role in their children?s economy teaching. Therefore, determining the role of parents in the students? success was aimed in this research that was conducted in different socio economic levels.The findings showed that the three experimental groups were more successful than the control groups, namely that the economic literacy improvement program affected the student success more positively than the lesson that was studied with the conventional methods. The focus group interviews that were made with the students after the application supported the quantitative data. It was determined from the findings related to the parents in the second stage of the qualitative format of the research that the parents? contribution to their students? economic literacy levels didn?t change according to the socio-economic level. In addition, it can be said that parents are willing to increase the economic literacy of their children and try to fulfill their duties for the economic literacy of their children although they haven?t taken any education for this tendency.In conclusion, it can be said that primary school students are achieving the essential level of economic literacy with no difference in the variables of SED and gender when they have completed the social science lesson. However, it is possible to improve significantly the literacy of the students with the active learning methods and to make it more permanent than the traditional method does. This is supported by the student interviews and the information from the parents. The results of this research are similar to those from the studies in the literature. In short, being a good economic literate is one of the basic necessities of being a good citizen. At this point, reaching the level of the economic literacy of primary school students to the highest level permanently is an important necessity for the prospective citizens.Key Words: Economy teaching, economic literacy, social sciences teaching, primary school students.