Sıçanlarda bir batında doğan yavru sayısının ve kafeslemenin fiziksel ve mental gelişim üzerine etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of litter size and caging on physical and mental development in rats
Yazar: MERYEM ÇALİŞİR
Danışman: PROF. DR. OSMAN YILMAZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Laboratuvar Hayvanları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Doğum = Delivery ; Fiziksel gelişme = Physical development ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Hayvanlar = Animals ; Kafesler = Lattices ; Sıçanlar = Rats

Özet:
Amaç: Bu çalışmada amacımız farklı yavru sayısına sahip annelerin büyüttüğü yavruların ve bir kafeste barındırılan hayvan sayısının, bu yavruların fiziksel, fizyolojik ve mental özellikleri üzerine etkisinin olup olmadığını değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmada ağırlıkları 200-250 gr arasında, 30 adet Wistar albino dişi sıçan kullanılmıştır. Monogamik yöntemle çiftleştirilen dişilerin, doğum sonrası yavrularının doğum ağırlığı ve haftalık ağırlık artışları ölçülmüş ve fiziksel gelişim parametreleri takip edilmiştir. Yavrular sütten kesildikten sonra randomize bir şekilde, dişi ve erkek ayrı olarak bir kafeste üçerli, beşerli ve yedişerli sıçan olacak biçimde bir ay boyunca barındırılmıştır. Yavrular 12 haftalık olduklarında sırasıyla, açık alan, yükseltilmiş artı labirent ve Morris su labirenti davranış testlerine tabi tutulmuşlardır. Davranış testlerinden 24 saat sonra ve 33. haftada plazma kortikosteroid seviyesi ölçülmüştür. Daha sonra her kafesleme grubundan dişiler çiftleştirilerek, annelik davranışları gözlemlenmiştir.
Bulgular: Sıçanlarda bir batında doğan yavru sayısı, yavruların fiziksel gelişimini ve canlı ağırlık artışını etkilemiştir. Kafeslemenin sıçanların, ağırlık artışını etkilediği, özellikle yedili kafeslenen sıçanların vücut ağırlığının diğer gruplardan az olduğu saptanmıştır. Kafeslenmenin, hayvanların davranış test parametreleri üzerine etkisi saptanmamıştır. Cinsiyet faktörünün, sıçanların davranış testinde değerlendirilen parametreler üzerine etkisi saptanmıştır. Sıçanların kortikosteroid düzeylerine bakıldığına, yedişerli barındırılan dişi sıçanların plazma kortikosteroid seviyesinin diğer gruplardan yüksek olması, kafesleme stresinden daha çok etkilendiklerinin göstergesidir. Tüm karşılaştırmalarda istatistik anlamlılık sınır değeri p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Sonuç: Sonuç olarak, bu soya ait sıçanların bir kafeste üçlü ve beşli barındırılmasının hayvanların fiziksel ve mental durumlarını etkilemediği, fakat yedili barındırmanın bu değişkenleri etkileyebildiği saptanmıştır. 
Anahtar sözcükler: sıçan, kafesleme, bir batında doğan yavru sayısı, hayvan refahı

Abstract:
Objective: In this study, we aimed to evaluate if different litter size of the mothers and different cage density affect the physical and mental development of the their pups.
Materials and Methods: In the study 30 adult female Wistar Hannover albino rats weighing 200-250 g were used. Starting from the birth, the weights of the pups were measured weekly. The physical development parameters were observed. After the pups were weaned, they were randomly divided into cages, according to sex. Rats were housed in groups of three, five and seven per cage. When the pups were 12 weeks old, they were subjected to the behavioral tests(open field, elevated plus maze and Morris water maze) and then plasma corticosterone level was measured. Random selected females of each group were mated for observing maternal behavior. 
Results: During lactation, the litter size influenced the physical development parameters and body weight of rats. It was determined that the cage density affected the weight gain and the body weight between groups. It was observed that only gender factor caused significant differences in animal behavior. Females which are housed seven rats per cage, have higher corticosteroid levels than other females. All statistical comparisons were considered statistically significant at p value <0.05.
Conclusion: As a result, it was found that caging groups of three and five, did not affect the physical and mental status of rats; however, rats housed in seven per cage were affected.
Key words: rat, caging, litter size, animal welfare