Hatay yöresi halk hekimliği
Hatay region folk medicine
Yazar: OKAN ATAHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN KÜRŞAT TÜRKAN
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Halk bilimi = Folklore ; Halk bilimi = Folklore ; Halk hekimliği = Folk medicine ; Hastalık = Disease ; Hatay = Hatay ; Tedavi = Treatment

Özet:
Hatay, halk hekimliği uygulamaları ve inanmaları bakımından zengin bir kenttir. Hatay'ın coğrafi yapısı ve farklı medeniyetlere ev sahipliği yapması bu duruma zemin hazırlamıştır. Nitekim Akdeniz iklimi özelliğiyle farklı bitki türlerini barındırması yanında farklı medeniyetlerin etkileşimi, Hatay'ı halk hekimliği açısından zengin kılar. Bu çalışmada, Hatay'da farklı yöntemlerle gerçekleştirilen halk hekimliği uygulamalarının saha araştırmasıyla tespiti ve yazılı kaynaklara dayandırılarak aktarılan değerlendirmeler yer almaktadır. Giriş, dört temel bölüm ve sonuç kısımlarından oluşan ilgili çalışmada halk hekimliğinin kapsamı ve Hatay yöresindeki durumu incelenmiştir.       
Halk biliminin inceleme alanlarından biri olan halk hekimliği, içeriğinde kültürel unsurlar barındırır. İnsan sağlığında yaşanan sorunların halk tarafından uygulanan geleneksel yöntemlerle tedavisi, halk hekimliği olarak kabul edilmektedir. İnsanlık tarihi kadar eski olan halk hekimliği, günümüzde de çeşitli uygulama ve yöntemlerle varlığını sürdürmektedir. Buradan hareketle halk hekimliği kapsamına giren kültürel unsurların tarihsel süreç içerisindeki değişim ve dönüşümleri anlaşılabilir. Sağaltım uygulamalarında kullanılan yöntemlerin ise birikim ve deneyim ile sentezlendiği görülür ve gerçekleştirilen pratiklerin arkaik kodları yaşamsal etkileşimler barındırır. Bu sağaltım uygulamaları arasında ocaklık geleneği bağlamında uygulanan yöntemler önemli bir yere sahiptir. Zira halk hekimliği bağlamında ocak, belirli bir hastalığı iyileştirdiğine inanılan aile olarak bilinir ve bir gelenek çerçevesinde şekillenir. Ocaklarda gerçekleştirilen uygulamaların geleneğe bağlı olması ve belli esaslara dayandırılması sağaltım açısından ocakları güçlü kılan hususlar arasındadır. Dolayısıyla ciddi hastalıkların genellikle ocaklı kişiler tarafından tedavi edildiği görülmektedir. 
Halk hekimliği uygulamaları halk arasında yaygın olarak bilinmekte ve uygulamaların kolay ulaşılabilir olduğu düşünülmektedir. Bu sebeple ilgili uygulamaların Hatay yöresinde sıklıkla kullanıldığı görülmektedir. Modern yaşamda bir dönem olumsuzlanarak anılan bu pratikler günümüzde geniş kitlelerce yeniden benimsenmiştir. Günümüzde halk hekimliğinin işlevselliğini hâlâ korumasında elektronik kültür ortamının etkisi de oldukça fazladır. Nitekim günümüzde insanların tıbbi ilaç kullanma konusunda çekinceleri olduğu görülmekte ve doğal olana yönelme durumu gündeme gelmektedir. Bu sebeple halk kimi zaman modern tıp tekniklerini tercih ederken kimi zaman halk hekimliği uygulamalarına başvurmaktadır.

Abstract:
Hosting different civilizations and it's geographical location, Hatay has been one of those cities that are rich in folk medicine and bliefs. Hosting different plants due to the Mediterranean climate has contributed to it's diversity and richness. In this study, includes different folk medicine practices and evalutions based on written sources carried out in Hatay. In this study, which is composed of four basic sections and conclusion section, the context of folk medicine and it's situation in Hatay repion were examined. 
 	Folk medicine, which is one of the research fields of folklore, contains cultural elements in its content. The treatment of the healt issues by traditional methods is accepted as folk medicine. Folk medicine which is as old as the history of mankind is still present with various applications and methods. Coming from this point of view, the changes and transformations of cultural elements within in folk medicine can be understood. The methods used in traditional medicine applications are synthesized by accumulation and experience, and archaic codes of practices contain vital interactions. Among these treatments, methods applied in the context of the Ocak tradition have an important place. In the context of folk medicine, the Ocak is known as a family that is believed to heal a particular disease and is shaped by a tradition. The practices carried out in the context of Ocak which are related to specific principles make the Ocaks even stronger in terms of treatment. And also it is observed that serious illnesses are usually treated by people from Ocaks. 
This practices of folk medicine are widely known among the public, the applications are thought to be easily accessible. For this reason, it is observed that the related practices are frequently used in Hatay region. These practices, which were thought to be as old fashioned and ignored in modern life. Today, electronic culture environment plays on important role in maintaining the functionality of traditional folk medicine. As a matter of fact, it is seen that people have hesitations about using medical drugs and using the natural ones have become a hot topic. Therefore though people continue to use modern medical techniques, folk medicine have become an alternative.