Lise öğrencilerinde bilişsel esneklik, problemli internet kullanımı ve siber zorbalık arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between cognitive flexibility, problem internet use and cyberbullying in high school students
Yazar: FİDAN BARAN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ÇEKİÇ
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı lise öğrencilerinde bilişsel esneklik, problemli internet kullanımı ve siber zorbalık arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını incelemektir. Nicel araştırma türlerinden ilişkisel tarama modelinin kullanıldığı araştırmada katılımcılar uygun örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Diyarbakır ilinin 6 farklı lisesinde eğitim gören 700 kız (%62,5) ve 420 erkek (%37,5) olmak üzere toplam 1120 katılımcı oluşturmuştur. Çalışmada veri toplamak amacıyla 'Kişisel Bilgi Formu', 'Bilişsel Esneklik Ölçeği', 'Problemli İnternet Kulllanımı Ölçeği-Ergen Formu' ve 'Siber Zorbalık Ölçeği' kullanılmıştır. 
Araştırmaya alınan verilerin analizinde SPSS 25 paket programı kullanılmıştır. Kolmogorov Smirnow Testi ile verilerin normal dağılım gösterip göstermediği kontrol edilmiş ve veriler normal dağılım göstermediği (p> 0,05) için parametrik olmayan test yöntemleri ile devam edilmiştir. Bağımsız çoklu gruplardaki karşılaştırmalarda Kruskal- Wallis testi kullanılmış ve sonrasında bağımsız ikili grup karşılaştırmalarında kullanılan Whitney U testi ile elde edilen p değerleri ile hesaplanan p değerleri karşılaştırılıp sonuca varılmıştır. Araştırmada yer alan değişkenler arasındaki ilişkiyi saptamak için Sperman Sıra Korelasyon katsayısı kullanılırken; ölçeklerin güvenirliklerini belirlemek için ise Cronbach α  katsayısı kullanılmıştır.
Araştırmanın sonucunda, bilişsel esneklik puanları ile problemli internet kullanımı ve siber zorbalık puanları arasında negatif yönde zayıf düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Öte yandan, problemli internet kullanımı puanları ile siber zorbalık puanları arasında ise pozitif yönde zayıf düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Araştırmada lise öğrencilerinin cinsiyetleri, internette harcadıkları zaman ve internet kullanım amaçları ile bilişsel esneklik düzeyleri, problemli internet kullanımları ve siber zorbalık davranışları arasında da istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur.

Anahtar sözcükler: Lise, Bilişsel Esneklik, Problemli İnternet Kullanımı, Siber Zorbalık

Abstract:
The aim of this thesis is to examine whether there is a significant relationship between cognitive flexibility, problematic internet use and cyberbullying in high school students. In the research in which the relational survey model, one of the quantitative research types, was used, the participants were selected by convenient sampling method. The sample group of the study consisted of a total of 1120 participants, 700 girls (62.5%) and 420 boys (37.5%) studying at 6 different high schools in Diyarbakır. In the study, "Personal Information Form", "Cognitive Flexibility Scale", "Problematic Internet Use Scale-Adolescent Form" and "Cyber Bullying Scale" were used.
SPSS 25 package program was used in the analysis of the data included in the study. With the Kolmogorov Smirnow Test, it was checked whether the data showed normal distribution and because the data did not show normal distribution (p> 0.05), non-parametric test methods were used. The Kruskal-Wallis test was used in the comparisons in independent multiple groups, and then the p values obtained with the Whitney U test used in the independent paired group comparisons were compared with the calculated p values and the conclusion was reached.
While using the Sperman Rank Correlation coefficient to determine the relationship between the variables in the study; Cronbach α coefficient was used to determine the reliability of the scales.
As a result of the study, a statistically significant and negative correlation was found between cognitive flexibility scores and problematic internet use and cyberbullying scores. On the other hand, there was a statistically significant positive correlation between problematic internet use scores and cyberbullying scores. In the study, a statistically significant differences were also found between high school students' genders, time spent on the internet and their internet use purposes, and their cognitive flexibility levels, problematic internet use and cyberbullying behaviors.

Keywords: High School, Cognitive Flexibility, Problematic Internet Use, Cyber Bullying