Yer altı ve yüzey sularının beraber kullanımı
Combined use of groundwater and surface water
Yazar: EMİR KORKUT
Danışman: PROF. DR. ERGÜN ÖZTÜRK
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Su kaynakları planlaması, ülke ekonomisi ve öngörülen hayat standartları ile bütünleşmiş, çok boyutlu ve karmaşık bir süreçtir. Su kaynakları planlaması, istenilen amaçlar doğrultusunda ve öngörülen kriterler çerçevesinde su kaynaklarının en verimli kullanımını sağlayacak faaliyetlerin tümünü kapsamalıdır.Bu çalışmada, çok amaçlı ve çok barajlı bir su kaynakları sistemi tanımlanmıştır. Kuyulardan çekilen sulama-içme suyu miktarı parametrik değişken olarak gözönüne alındığı uzun sureli planlama için işletme optimizasyonu modeli kurulmuştur. Model Ceyhan Havzası'nda ardışık olarak bulunan çok amaçlı ve çok barajlı bir su kaynakları sistemi üzerine uygulanmıştır. Optimizasyon modelinde, kurak dönemin aylık ortalama akımları kullanılarak ve kuyulardan çekilen sulama-içme suyu miktarı paremetrik olarak değiştirilerek, güvenilir güç değerlerinin enbüyüklenmesi gerçekleştirilmiş ve ardışık yaklaştırmalı dinamik programlama optimizasyon tekniği kullanılmıştır. Aynı modelde, güvenilir güç değerleri parametrik değişken ve kısıt olarak yerleştirilerek, aylık ortalama akımlar kullanılarak ve kuyulardan çekilen sulama-içme suyu miktarı parametrik olarak değiştirilerek toplam enerjinin enbüyüklenmesine çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlar hem enerji faydası hem kuyulardan çekilen sulama-içme suyu faydası hem de toplam fayda bakımından değerlendirilmiştir.Sonuç olarak, işletme neticesinde, kuyulardan çekilen sulama-içme suyu miktarı artıkça güvenilir güç değeri azalmakta, sulama faydası artmakta ve enerji faydası azalmakta olduğu görülmüştür. Kuyulardan çekilen sulama-içme suyu miktarı 60.106 m3 olduğu yerde toplam fayda değeri 498,535. 106 YTL olup, toplam fayda en büyük değerine ulaşmıştır. Açılan kuyu sayısı sabit olduğu bir durumda yeraltı su seviyesi yükselince, kuyulardan çekilen sulama-içme suyu miktarı artmakta, sulama-içme suyu faydası artmakta ve enerji faydası azalmakta olduğu görülmüştür. Yeraltı suyu seviyesinin 24.5 m olduğu yerde toplam fayda değeri en büyük değerine ulaşmıştır.Anahtar kelimeler: Su Kaynaklarının Planlaması, Çok Barajlı Çok Amaçlı Sistemler, Uzun Süreli Optimal İşletme, Yeraltı Suyu Kullanımı, Enerji Üretimi, Dinamik Programlama

Abstract:
Water resources planning integrated with the country economics and the suggested life standards is a very dimensional and complex process. Water resources planning and management have to cover all of activities to provide optimal uses of water recourses, in presented targets direct and in the frame of the suggested critics.In this study, a water resources system with multiobjective and multiple-reservoir is described. Optimal operational model for long term planning, taken into consideration irrigation-drinking water supplied from wells as parametric variation, is established on it. The model is applied to a water resources system with multiple reservoir and multiobjective presented successively in the Ceyhan Basin. In optimization model, by using the monthly mean inflow data of the draught period and changing irrigation-drinking water supplied from wells parametrically, maximizing of the firm power values is realized, and the technique of dynamic programming with successive approximations is used. In the same model, the maximization of the total energy is achieved by locating the firm power values as parametric constant and parametric variable, using the data of the monthly average flow and changing the irrigation-drinking water supplied from wells parametrically. Results obtained are evaluated to energy production, ground water supply and total benefit.As a result of optimal operational model for long term planning,when the value of the irrigation-drinking water supplied from wells increases the firm power decreases,at the same time irrigation benefit increases and the total benefit decreases.When the value of the water supplied from wells reached 60.106 m3 the total benefit value becomes 498,535. 106 YTL and that point it has been the maximum value of the total benefit.When the numbers of the wells taken as a constant,and the underground water level increases,the irrigation-drinking water supplied from wells increases,the benefit of the irrigation-drinking water supplied from wells increases but the total energy benefit decreases.Where the underground water level becomes 24.5 m,it has been observed that total benefit value becomes of its maximum value.Keywords: Water Resources Planning, Multiple Reservoir Multiobjective Systems, Long Term Optimal Operation, Ground Water Usage, Energy Production, Dynamic Programming