Tâhir B. 'Aşûr'un tefsirinde şiirle istişhâd
Proving through poetry in the commentary of Tâhir B.'Ashur
Yazar: REMZİ HANSU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KAYA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Arap dili ve edebiyatının gelişimine en büyük katkıyı Kur'an ve şiirin sunduğu
malumdur. Bu çalışmada, duygu ve düşünceyi edebî bir üslup ile muhataba yansıtan şiirin
bir istişhâd yöntemi olarak Kur'ân ayetlerinin doğru anlaşılıp yorumlanmasındaki etkileri
incelenmiş; Kur'ân ayetleri ile Arap şiiri arasındaki irtibat, birbirlerine katkıları ve anlam
yönünden münasebetleri gibi konular işlenmiştir.
Çalışmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın
konusu, önemi, amacı, metodu ve kaynakları açıklanmıştır. Ardından İbn 'Âşûr'un
bilimsel kişiliğinin daha sağlıklı bir şekilde anlaşılması amacıyla yaşadığı dönemin arka
planına bakılmış; o dönemde Tunus'un siyâsal, sosyal ve ilmî durumu kısaca
incelenmiştir. Akabinde müellifin hayatı ve eserleri ele alınmıştır. Birinci bölümde Arap
şiiri ve tarihi gelişimi, Arap dili ve edebiyatında şiirle istişhâd, istişhad yöntemi ve türleri
hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde ise istişhad dönemleri ve İbn 'Âşûr'un
şiirlerini kullandığı şairler, şahitlerin istatistiği, şiirle istişhad yöntemi ve şiirle istişhad
alanları tespit edilmeye çalışılmıştır. Sonuç kısmında ise çalışmamızın genel bir
değerlendirmesi yapılmış ve ulaşılan sonuçlar zikredilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Arap Dili ve Belagâtı, Şiir, İstişhâd, Tâhir b. Âşûr, et-Tahrîr
ve't-Tenvîr

Abstract:
The Qur'an and poetry contribute greatly to developing the Arabic language and
literature. This study examines the effects of poetry, which reflects the emotion and
thought of the addressee with a literary style, on the correct understanding and
interpretation of the Qur'anic verses as a quotation method, and deals with the issues such
as the connection between the Qur'an verses and Arabic poetry, their positive
contributions to each other and their relationship in terms of meaning. This study consists
of an introduction and two additional chapters. The introduction explains the subject,
importance, purpose, method and sources of the research. To better understand the
scientific personality of Ibn-al Ashur, the background of the period in which he lived is
also examined, and the political, social and scientific situation of Tunisia at that time is
briefly discussed. Afterwards, the life and works of the author are discussed.
The first chapter contains general information about quotations with poetry in
Arabic language and literature, Arabic poetry and its historical development, quotation
method and types in Arabic language and literature. The second part identifies the periods
of quotation and the poets that Ibn-al Ashur used in his poems, the statistics of witnesses,
his quotation method with poetry and the fields of quotation with poetry. The conclusion
part makes a general evaluation of this study and mentions the results reached.
Keywords: Arabic Language and Rhetoric, Poetry, Quotation, Tahir b. Ashur, alTahrîr wa al-Tanwir