Okul öncesi dönem çocuklarını değerlendirmeye yönelik oyun temelli gözlem protokolünün geliştirilmesi
Developing play-based observation protocol for assessing preschool children
Yazar: MERVE ERSAL ÜNCÜ
Danışman: DOÇ. DR. YEŞİM ÖZER ÖZKAN
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Çocuk-okul öncesi =   ; Ölçme ve değerlendirme =   ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu çalışmada çocukların oyun sırasında sergiledikleri davranışları gözlemlemek ve çocukların gelişimini takip etmek için kullanılabilecek bir gözlem protokülünün geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma 595 okul öncesi çocuğu ile yürütülmüştür. Verilerin analizinde SPSS 23, JASP ve MPlus programlarından yararlanılmıştır. Araştırma MEB Okul Öncesi Eğitim Programı (2013) kazanım ve göstergelerinin teorik yapısına uygun biçimde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın ilk kısmında, madde havuzu oluşturularak, bu maddelere yönelik uzmanlardan görüş alınıp maddeler görüşler doğrultusunda değerlendirilmiştir. Uzman görüşlerinden sonra aday gözlem protokolü formu hazırlanmıştır ve "Oyun Temelli Gözlem Protokolü" (OTGP) olarak adlandırılmıştır. Gözlem protokolünün yapı geçerliği için AFA, DFA, ayırt edici ve yakınsak geçerlik incelemeleri yapılmıştır. Çalışmanın güvenirliğine kanıt sunması amacıyla AFA sonrası değerlendiriciler arası güvenirliğe kanıt niteliğinde sınıf içi korelasyon güvenirliği, hem AFA hem DFA sonrası iç tutarlık güvenirliği için Cronbach α ve McDonald ω katsayıları incelenmiştir. DFA sonrası %27'lik alt-üst grup güvenirliğine ilişkin incelemeler yapılmıştır. Faktör çıkarma yöntemlerinden temel bileşenler analizi ve varimax döndürmeyle gerçekleştirilen AFA sonucunda, dört faktörlü 25 maddeden oluşan yapının %56,1 oranında açıklandığı görülmüştür. MLM yöntemiyle gerçekleştirilen DFA analiziyle elde edilen uyum indeksleri; RMSEA = ,06; SRMR= ,06; CFI= ,91 ve TLI = ,90 olarak görülmüştür. Uyum indeksleri modelin kabul edilebilir uyum iyiliğine sahip olduğunu göstermektedir. DFA sonrasında yakınsak ve ayırt edici geçerlik değerlendirmesi gerçekleştirilmiştir. DFA sonrasında %27'lik alt-üst grup güvenirliği incelenmiş maddelerin çoğunluğu ve toplam gözlem protokolü puanına yönelik t değerleri anlamlı olarak bulunmuştur (p<,05).

Abstract:
The aim of this study was to develop an observation protocol that can be utilized to observe children's behaviours during play and monitor their development. The study groups of the research consist of 595 preschool students. The data analysis was performed using SPSS 23, JASP, and MPlus software programs. The study was conducted in accordance with the theoretical structure of the Ministry of National Education (MEB) Preschool Education Program (2013) achievement and indicators. In the first part of the study, an item pool was created, and expert opinions were obtained for these items, which were then evaluated based on the experts' feedback. After the expert opinions, a candidate observation protocol form was prepared and named "Play-Based Observation Protocol" (PBOP). Exploratory factor analysis (EFA), Confirmatory Factor Analysis (CFA), discriminant validity, and convergent validity analyses were conducted to establish the construct validity of the observation protocol. To provide evidence of the study's reliability, intra-class correlation reliability was used for inter-rater reliability after EFA and Cronbach's α, and McDonald's ω coefficients were examined for internal consistency reliability after EFA and CFA. Examinations were carried out regarding the reliability of the 27% upper-lower group after CFA. EFA, conducted using the principal component analysis and varimax rotation as factor extraction methods, revealed that the structure consisting of 25 items with four factors explained 56.1% of the variance. CFA conducted using the MLM method resulted in the following fit indices: RMSEA = .06, SRMR = .06, CFI = .91, and TLI = .90, indicating an acceptable model fit. Convergent and discriminant validity assessments were conducted after CFA. The examination of the 27% upper-lower group reliability after CFA found significant t-values for the majority of the items and the total observation protocol score (p <.05).