Çocukluk çağı akut lenfoblastik lösemili hastalarda K2 vitamininin osteoporozdaki etkinliğinin değerlendirilmesi
Childhood acute lymphoblastic leukemia patients, evaluation of the effectiveness of vitamin K2 in osteoporosis
Yazar: İSMAİL SOLMAZ
Danışman: PROF. DR. M. AKİF ÖZDEMİR
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Metabolizma = Metabolism ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Prekürsör hücreli lenfoblastik lösemi-lenfoma = Precursor cell lymphoblastic leukemia-lymphoma ; Vitamin K = Vitamin K

Özet:
Amaç: Bu çalışmada amacımız akut lenfoblastik lösemi nedeniyle takip edilen çocukluk çağı hasta grubunda, hastalık ve tedaviye bağlı kemik metabolizmasındaki değişimleri ve bunlar üzerine üzerine vitamin K türevi menakinonun etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. 
Materyal ve metot: Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji ve Onkoloji bilim dalında yeni tanı almış 29 akut lenfoblastik lösemili hasta çalışmaya alındı. Hastaların yaşları 1 ile 17 arasında değişmekteydi. Hastaların hepsine Türk akut lenfoblastik lösemi Berlin Frankfurt Münster 2000 (TR ALL BFM 2000) tedavi protokolü uygulandı. Randomize olarak seçilen 15 hastaya K2 vitamini verildi, 14 hastaya verilmedi. Çalışmanın başlangıcında tüm hastalara Dual Enerji X-ışını Absorpsiometrisi (DEXA) yöntemi ile lomber vertebradan (LV) ve femur boynundan (FN) kemik mineral yoğunlukları (KMY) ölçümü yapılarak, kalsiyum (Ca), fosfor(P), magnezyum (Mg), alkalen fosfataz(ALP), kemiğe spesifik alkalen fosfataz(BSALP), ankarboksile osteokalsin(ucOC), tartarat dirençli asit fosfataz 5b(TRAP 5b), karboksiterminal prokollajen propeptit (PICP), osteoprotegerin(OPG) ve reseptör aktivatör nükleer kappa B ligand (RANKL) tayini için serum örnekleri alındı. Aynı işlemler 1., 2., 3. ve 6. aylarda tekrar edildi.
Bulgular: Hastaların tanı anında, 1., 2., 3., ve 6. aylardaki ucOC değerlerine bakıldığında sadece 1. ayda K2 vitamini alan grupta istatistiksel olarak anlamlı bir düşüş bulundu (p:0.016), diğer aylarda istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Hastaların tanı anında, 1., 2., 3., ve 6. aylardaki PICP değerlerine bakıldığında 2. ayda ve 3. aydaki değerlerde K2 vitamini alan grupta istatistiksel olarak anlamlı bir artış bulundu (2. ayda p:0.05, 3. ayda p:0.005), diğer aylarda istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Hastaların tanı anında, 1., 2., 3., ve 6. aylardaki OPG/RANKL oranlarına bakıldığında sadece 1. ayda K2 vitamini alan grupta istatistiksel olarak anlamlı bir artış bulundu (p:0.015) diğer aylarda istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Hastaların tanı anında, 1., 2., 3., ve 6. aylardaki DEXA yöntemi ile lomber vertebradan ve femur boynundan KMY ölçümleri, serum Ca, P, Mg, ALP, BSALP, TRAP 5b, OPG ve RANKL değerlerine bakıldığı zaman K2 vitamini alan ve almayan grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmadı (p>0.05). 
Sonuç: K2 vitamininin (menakinon), ALL?li hastalarının kemik metabolizması üzerine olumlu etkileri görülmüştür.

Anahtar kelimeler: K2 vitamini, Akut lenfoblastik lösemi, Kemik metabolizması

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to evaluate changes in bone metabolism caused by disease and treatment as well as effect of menakinon, a vitamin K derivative, on these changes in a pediatric patient group which has been followed with acute lymphoblastic leukemia. 
Material and Method: Overall, 29 pediatric patients (aged 1-17 years) with newly diagnosed acute lymphoblastic leukemia in Pediatric Hematology & Oncology Department of Erciyes University, Medicine School were included to the study. All patients received Turkish Acute Lymphoblastic Leukemia Berlin Frankfurt Munster 2000 (TR ALL BFM 2000) protocol. Vitamin K2 was given to 15 patients who were randomly selected. Remaining 14 patients didn?t receive vitamin K2. At the baseline, bone mineral density (BMD) was measured from lumbar vertebra and femur neck via dual energy X-ray absorptiometry (DEXA) and blood samples were drawn to measure calcium (Ca), phosphor (P), magnesium (Mg), alkaline phosphatase (ALP), bone-specific alkaline phosphatase (BSALP), uncarboxylated osteocalcin (ucOC), tartrate resistant acid phosphatase 5b (TRAP 5b), carboxyl terminal procollagen propeptide (PICP), osteoprotegerin (OPG) and receptor activator nuclear kappa B ligand (RANKL) in all patients. The same parameters were re-evaluated on the months 1, 2, 3 and 6. 
Findings: When ucOC values at baseline and on the months 1, 2, 3 and 6 were considered, no significant difference was found between groups in all time points other than month 1 where a significant decrease was detected in ucOC value in the group received vitamin K2 (p:0.016). When PICP values at baseline and on the months 1, 2, 3 and 6 were considered, a significant increase was found on the months 2 and 3 in the group received vitamin K (p: 0.05 and p: 0.005, respectively), whereas no significant difference was detected in other time points. When OPG/RANKL ratio at baseline and on the months 1, 2, 3 and 6 were considered, no significant difference was found between groups in all time points other than month 1 where a significant increase was detected in OPG/RANKL ratio in the group received vitamin K2 (p:0.015). When other parameters including BMD measurements from lumbar vertebra and femur neck, serum Ca, P, Mg, ALP, BSALP, TRAP 5 b, OPG and RANKL values were considered, no significant difference was found between groups (p>0.05).      
Conclusion: Positive effects of vitamin K2 (menakinon) on bone metabolism was observed in patients with ALL.
  
Keywords: Vitamin K2, acute lymphoblastic leukemia, bone metabolism