Trakya bölgesinde yayılış gösteren sütleğen (Euphorbia L.) türlerinde morfolojik ve moleküler taksonomik araştırmalar
Morphological and molecular taxonomical studies on spurge (Euphorbia L.) species distributed in Thrace region
Yazar: AYSUN PATTERSON
Danışman: PROF. DR. ORHAN KÜÇÜKER ; PROF. DR. GÜL CEVAHİR ÖZ
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Botanik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Botanik = Botany
Dizin: Bitki morfolojisi = Plant morphology ; Bitki taksonomisi = Plant taxonomy ; Euphorbia = Euphorbia ; Euphorbiaceae = Euphorbiaceae ; Filogenetik = Phylogenetic ; Mikromorfoloji = Micromorphology ; Mikroskopi-elektron taramalı = Microscopy-electron scanning ; Trakya bölgesi = Thrace region

Özet:
Türkiye'nin kuzeybatısında yer alan Trakya Bölgesi Bulgaristan ve Yunanistan ile sınır komşusudur. Bu bölge 39 Euphorbia türü ile Türkiye Euphorbialarının %30'undan fazlasını temsil etmektedir. Bu doktora tezinin amacı Trakya Bölgesi'nden toplanan Euphorbia türlerine ait tohum ve meyve yüzeylerini mikro ve makro morfolojik yönlerden incelemek, taksonomik problemlere cevap aramak ve DNA sekans verileri kullanılarak türler arasındaki moleküler filogenetik ilişkileri açıklığa kavuşturmaktır. Bu çalışmada stereo mikroskop ve taramalı elektron mikroskop kullanılarak tohum ve meyve yüzey yapılarına ait morfolojik karakterler incelendi. Türkiye Florası Euphorbia teşhisi için tutarlı morfolojik karakterler belirlendi. Nuklear ribozomal DNA (ITS) ve kloroplast DNA (trnL-F ara bölgesi) markerleri kullanılarak Türkiye'de Euphorbia cinsini konu alan ilk moleküler çalışma tamamlandı. Sonuçlarımıza göre moleküler ve morfolojik veriler pek çok açıdan tutarlılık göstermektedir. Morfolojik özelliklere dayalı sonuçlar moleküler filogenetik soy ağaçları üzerine yerleştirildiğinde bazı karakterlerin belirli alt gruplar içinde evrimleştiği tespit edildi ve evrimsel süreç için önemli ayırt edici özellikler oldukları belirlendi. Tutarlı morfolojik karakterler ve teşhis problemleri de daha sonraki araştırıcılar için tanımlandı.

Abstract:
The Thrace region is located in the Northwest of Turkey and borders with Bulgaria and Greece. The area includes 39 Euphorbia species, which represents more than 30% of the Euphorbia biodiversity in Turkey. The goal of this Ph.D. thesis is to examine micro and macro morphology of the seed and fruit surfaces, to determine taxonomic problems and to use DNA sequence data to reveal molecular phylogenetic relationships within Euphorbia species collected from Thrace region. In this study seed and fruit characters including surface sculpture micromorphology have been examined with stereo and scanning electron microscopy. Useful morphological characters have been determined for identification of Euphorbia in Turkey. The first molecular phylogenetic analysis using specimens collected in Turkey has been completed based on nuclear ribosomal DNA (internal transcribed spacer region - ITS) and chloroplast DNA (trnL-F spacer) markers.According to our results molecular and morphological data are consistent with each other in many aspects. Morphological results mapped on molecular phylogenetic trees show that specific morphological characters evolved within certain clades and are good indicators of evolutionary history. Identification problems and useful morphological characters have been defined for future researchers.