Tıbbi sakız yapımı
Medical gum production
Yazar: ŞEYDA KÜNDÜK
Danışman: PROF. DR. HASAN ÖZÇELİK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany ; Tıbbi Biyoloji = Medical Biology

Özet:
İnsanlık tarihinde ve kültürümüzde sakızın önemli bir yeri vardır. En çok tüketilen ürünler arasındadır. Osmanlı saraylarında kadınlar sakız kullanımından faydalanmada ve bu kullanım kültürünün topluma yayılmasında öncülük etmişlerdir. Günümüzde sakız (çiklet) kullanımı ve üretimi ciddi bir sektörel bir boyuta ulaşmıştır. Ancak bu sakızların sadece aromasında farklılık bulunmakta, ham maddesi (hamuru) aynı kalmaktadır. Günümüzde kullanılan çikletlerin ham maddeleri; petrol polimeri olan bazı maddelerden temin edilmektedir.  Bu yüzden tıbbi herhangi bir faydasından bahsedilememekte hatta zararlı bile olabilmektedir. 

Halen ülkemizde kenger sakızı, yakı sakızı, çam sakızı vs. üretiminde konar-göçer kültürüne sahip olan halkımızın tecrübeleri bilinmektedir. Ancak bu kültür giderek kaybolmaktadır. Bu tecrübelerden ve flora zenginliğimizden hareketle farklı amaçlara yönelik sakız üretimi hedeflenmiştir. Bu çalışmanın sonunda farklı (tıbbi, diş temizleyici, parlatıcı, ağız kokusunu giderici, çene kaslarını kuvvetlendirici vs.) amaçlı doğal sakızların üretimi için önce laboratuvar çalışmaları yapılmış, daha sonra sanayii sektörüne kazandırılması amaçlanmıştır.

Çalışma, 2018-2019 yıllarını kapsayan iki yıllık bir sürede SDÜ. Biyoloji Bölümü bünyesinde bulunan Ekolojik Ürünler Laboratuvarı'nda özgün yöntemlerle 100 civarında yapılmış deneme yapılmıştır. Ham maddeler kendi imkanlarımızla tarlalarımızdaki bitkilerden veya aktarlardan temin edilmiştir. Kimyasal sarf malzemesi ise zaten laboratuvarımızda mevcuttur. 

Denemelerin sonuçları kaydedilmiştir. Başarılı olduğu düşünülen 5 denemenin ürünleri tüketiciye sunulup anket formu doldurtulmuştur. Bunun için SDÜ Rektörlüğü'nden Etik Kurul izni alınmıştır.  Ürünlerde duyusal, fiziksel ve kimyasal analizler yapılmıştır.  

Sakız üretiminde en önemli sorun; ham maddenin birbirine yapışmamasıdır.  Başarının temel kriteri; zerrelerin yapışmasının ve çiğnenmeye karşı direncinin sağlanmasıdır. Anketörlerin ekseriyeti ürünleri acı bulmuştur. Ancak kırsal kesimden gelen ve daha önceden doğal sakız çiğnediğini söyleyenler ürüne daha olumlu bakmaktadır. Sakızda rengin çok fazla önemi yoktur. Renklendirici katılmadığı halde sakızların rengi beğenilmiştir.  Mikrobiyolojik testlerden de olumlu sonuçlar alınmıştır.  Türkiye'deki sakız bitkileri potansiyeli genel bir derleme olarak tezde sunulmuştur. 

Deneme kendi alanında bir ilktir ve özgündür.  Ticari firmalardan üretimimize talebin fazla olacağı ve ürünlerin ticarileştirilebileceği anlaşılmıştır.

Abstract:
Gum has an important place in human history and culture. It is among the most consumed products. In the Ottoman Palaces, the women have pioneered the use of chewing gum and spreading this usage culture to the society. Today, the use and production of chewing gum has reached a serious sectoral dimension. However, there is only a difference in the flavor of commercial gums, the raw material (pulp) remains the same. Raw materials of chewing gum in today are used from petroleum polymer. Therefore, no medical benefits can be mentioned or it may be even harmful.

Currently, in our country kenger gum, moxibustion gum, pine gum, etc. the experience of our people who have a nomadic culture in production is known. However, this culture is gradually disappearing. Based on these experiences and richness of flora, it is aimed to produce chewing gum for different purposes. At the end of this study, laboratory studies were performed for the production of natural gums for different purposes (medical, dental cleaner, brightener, odor remover, jaw muscle strengthening, etc.), and then it was aimed to be introduced to the industrial sector.

The study was conducted by SDU over a two-year period covering the years 2018-2019.  Almost one hundreds of experiment have been carried out in the Ecological Products Laboratory within the Department of Biology with unique methods. The raw materials were obtained from the plants or herbs in our fields by our own means or were sold from attar. Chemical consumables are already available in our laboratory.

Approximately 100 trials were conducted and the results were recorded. The products of the 5 trials thought to be successful were presented to the consumer and the questionnaire was completed. It is given  permission to the study from Ethic Committee of SDU. Sensory, physical and chemical analyzes were performed on the products. The most important problem in chewing gum production; raw material does not stick together. The basic criterion of success is the adherence of the granules and their resistance to mastication. The majority of anketors said the products to be bitter. However, those who come from rural areas and say that they have previously chewed natural gum are more positive. The color is of no importance in terms of consumption, but the color of the chewing gums was appreciated, although no colorant was added. Positive results were obtained from microbiological tests. Potential gum plant in Türkiye is presented in the thesis as general.

The experiment is original in its field. It was understood that the demand for production from commercial companies would be high and the products could be commercialized.