Azerbaycan masallarında kahramanlar
Heroes in Azerbaijan tales
Yazar: DERYA YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH ŞAYHAN
Ardahan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Halk edebiyatı = Folk literature ; Kahramanlar = Heroes ; Masallar = Tales ; Zeynallı, Hanefi = Zeynallı, Hanefi

Özet:
Masal, olağanüstü bir şekilde biçimlenmiş, renkli ve büyülü hayal dünyasıyla ahlaki
değerleri, geleceği ve en önemlisi gerçeği dolaylı yollardan asıl muhatabı olan çocuklara
aktaran, onları eğitip gerçek hayatın karmaşasına hazırlayan sözlü anlatı türüdür. Masallar
toplumun her kesimine hitap etse de asıl hitap ettiği kesim çocuklardır. Sözlü anlatı
türlerinin başında gelen masal türü için geçmişten günümüze birçok şey söylenmiş ve
yazılmıştır. Masallar içinde bulunduğu toplum hakkında bilgi veren türdür. Bu çalışmada
öncelikle masal kavramı üzerinde durulmuştur. Halk edebiyatı alanında çalışma yapmış
önemli yazarların masal türüyle ilgili tanımlamalarına yer verilmiştir. Sırayla masalın
biçim özellikleri, içerik özellikleri, masalın kökeni, ortaya çıkışı ve yayılışı hakkında
Türk ve Dünya edebiyatlarından bilgiler verilmiştir. Azerbaycan edebiyatı, masal anlatma
geleneği, masal türleri hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra Hanefi Zeynallı tarafından
derlenip bir araya getirilerek oluşturulan, beş cilt halinde yayımlanan Azerbaycan
Nağılları adlı beş kitapta bulunan toplam 165 masal incelenmiştir. Masallarda yer alan
masal kahramanları tek tek tespit edilmiştir. Tespit edilen masal kahramanları insanlar,
olağanüstü varlıklar ve hayvanlar olmak üzere üç genel başlık altında sınıflandırılmıştır.
Çalışmanın sonunda incelenen 165 masalda insanlar, olağanüstü varlıklar ve hayvanlar
belirlenmiş, genel başlıkların alt başlıklarına göre sınıflandırılmıştır. Anahtar Sözcükler: Masal, Masal Kahramanları, Azerbaycan Masalları, Hanefi Zeynallı

Abstract:
The fair tale is form of verbal narrative that transmits the moral values, the future and
most importantly the truht to the children who are indirectly addressed to the children
who are indirectly addressed and prepares them fort he chaos of real life. Although fair
tales appeal to all segments of the society, the real address is children. Many things have
been said and written from the past to the present fort he tale genre, which is one of the
leading oral narrative genres. Tales are the kind that gives information about the society
in which they live. In the is emphasized. The definitions of the tales of the important
writers who have worked in the field of folk litareture are given. In turn, informations
about the form festures, content features, origin, emergence and spread of the tale are
given from Turkish and World literatures. The information is given about the tradition of
telling stories in Azerbaijan. Afterwards, a total of 165 tales in five boks named The Tales
of Azerbaijan which is published in five volumes that compiled and collected by Hanefi
Zeynalli were examined. The heroes in the tales have been identified one by one. The
iden tified tale heroes were classified under three general headings as humans,
extraordinary beings and animals. At the end of the study, humans, extraordinary beings
and animals were identified and classified according to the subtitles of general titles in
the 165 tales. Keywords: Tale, Tale Heroes, The tales of Azerbaijan, Hanefi Zeynallı.