Kesin hükmün objektif sınırları
Die objektiven grenzen der rechtskraft
Yazar: HAMİDE ÖZDEN ÖZKAYA FERENDECİ
Danışman: PROF. DR. MEHMET KAMİL YILDIRIM
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Çalışmamızda, kesin hükmün etkisi objektif sınırları bakımından incelenmiştir.Kesin hükmün objektif sınırlarının hangi kriterlere bağlı kalınarak çizildiğini tespitedilmiştir. Bu bağlamda, karar gerekçesinin de kesinleşip kesinleşmeyeceği hususudeğerlendirilmiştir.Çalışmamız, beş ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, kesin hükmünobjektif sınırlarını tespit etmeden önce, kesin hükmün tarihi gelişimi incelenmiştir. Bubağlamda Roma Hukuku'ndaki tüketme ve sonradan Alman Hukuku'nda gelişenbağlayıcılık öğretilerine yer verilmiştir.İkinci bölümde, kesin hüküm düzenlemesinin temeli, yapısı ve maddi içeriğiirdelenmiştir. Bu kapsamda kesin hükmün objektif sınırlarıyla ilgili olarak 19. yüzyıldagelişen teoriler ve bunların Alman kanun koyucusunu ne şekilde etkilediğideğerlendirilmiştir. Bu bölümün sonunda Alman Medeni Usul Kanunu'nun 322. maddesiile, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 237. maddesi karşılaştırılmıştır.Üçüncü bölümde ise, günümüzdeki kesin hüküm kapsamı incelenmiştir. Buradaiki ana grup karşımıza çıkmaktadır: Birincisi, kesin hükmün kapsamının kural olarak dartutulduğu Kara Avrupası Hukuku, ikincisi ise, kesin hüküm sınırlarını esnek ele alan vegeniş bir biçimde değerlendirildiği Anglosakson Hukuku. Bu iki sistem arasındaki başlıcafarklılıklara değinilmiştir. Sonra kesin hüküm teorileri ve kurumun mahiyetiincelenmiştir.Çalışmamızın dördüncü bölümünde, kesin hüküm kapsamının dava konusuylaolan ilişkisini değerlendirilmiştir. Kararın kesinleşen bölümü, dava konusundanoluştuğuna göre, dava konusunun ne olduğunu araştırılmıştır. Burada maddi ve usulhukuku kökenli teorilere yer verilmiştir. Dava konusunu, çift unsurlu teoriye görebelirledikten sonra, bu sonucun, kesin hükmün objektif sınırları üzerindeki etkisiincelenmiştir.Beşinci ve son bölümde ise, kısmi davalarda, kesin hükmün kapsamıaraştırılmıştır. Bu bağlamda öncelikle kısmi davaların özelliklerine değindikten sonra,normal davalardan farklı bir çözüme gidilmesinin gerekli olmadığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In der vorliegenden Arbeit wurden die objektiven Grenzen der Rechtskraftuntersucht. Dabei wurden die Kriterien für die Festlegung dieser Grenzen bestimmt.Ausserdem wurde die Rechtskrafterstreckung auf die Entscheidungsgründe erforscht.Die Arbeit besteht aus fünf Hauptteilen. Im ersten Teil wurde zuerst derhistorische Hintergrund der Rechtskraft untersucht. Dabei wurde ein Vergleich zwischendem Römischen Recht und der Bindungslehre aus dem 19. Jahrhundert im deutschenRecht gezogen.Im zweiten Teil der Arbeit sind die Struktur und der materielle Inhalt derRechtskraftregelung erforscht worden. Dabei wurden die Theorien aus dem 19.Jahrhundert erwähnt und deren Rolle für den deutschen Gesetzgeber untersuchtAnschliessend wurde der § 322 der deutschen ZPO mit dem § 237 der türkischen ZPOverglichen.Im dritten Teil fand ein rechtsvergleichender Ausblick bzgl. der Grenzen derRechtskraft statt. Dabei kristallierten sich zwei Hauptgruppen heraus, nämlich dasKontinental Europäische Recht, welches die objektiven Grenzen der Rechtskraftgrundsätzlich eng begrenzt und das Anglistische Recht, in welchem die Grenzen derRechtskraft bewußt weit gehalten werden. Anschliessend wurde die Rechtsnatur derRechtskraft erforscht.Im vierten Teil der Arbeit wurde das Verhältnis zwischen denRechtskraftgrenzen und des Streitgegenstandes untersucht. Da der Streitgegenstand dieGrenzen der Rechtskraft bestimmt, wurden die Theorien über den Streitgegenstandausgiebig erforscht. Dabei wurde dem zweigliedrigen Streitgegenstandsbegriff derVorzug gegeben. Anschliessend kommt die Arbeit zum Ergebnis, daß dieRechtskraftgrenzen sehr eng gezogen werden müssen und nur den Urteilstitel erfassen.Im letzten Teil der Arbeit wurden die Rechtskraftgrenzen bei den Teilklagenbestimmt. Dabei verteidigt die Arbeit die Gleichbehandlung der ?normalen? Klagen undTeilklagen.