Kur'an'da 'ilm' kelimesinin kronolojik ve etimolojik incelenmesi (Mekke Dönemi)
Chronological and etymological analysis of the word "ilm" in the Koran (Mecca period)
Yazar: ALİ AKKUŞ
Danışman: PROF. DR. HALİS ALBAYRAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Bağlam = Context ; Kronoloji = Chronology ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Köken bilim = Etymology ; Tefsir = Commentary ; İlim = Science ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tez çalışmamız, bir giriş, üç ana bölüm, değerlendirme, sonuç ve kaynakça bölümünden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin amacı, konusu, önemi ve yöntemi ortaya konulmuştur. Birinci bölüm Kur'an öncesi Hicaz bölgesinde ilim anlayışını incelemektedir. Bu amaçla, ilk dönem Arapça sözlükler incelenmiş ve kelimenin temel anlamı ortaya konulmuştur. Bu bölümün ikinci kısmında, Câhiliye şiirlerinde ve İbn İsḥâk şiirlerinde İlim kelimesi incelenmiş ve Kur'an öncesi Arap kültüründe ilim kelimesinin kullanım alanları tespit edilmiştir. Tezin ikinci bölümü, Kur'an'ın nâzil olduğu Mekke döneminin ilk 5,5 yıllarını incelemeye tabi tutmuştur. Bu döneme birinci Mekke dönemi denilmiştir. Birinci Mekke döneminin en önemli özelliği, davet sürecinde Kur'an'ın temel konularının - Ulûhiyet, Rububiyet, Tevhit, Ahret ve Şirk - içeriğinin tamamlanmış olmasıdır. Üçüncü bölüm olan İkinci Mekke dönemi ( 5,5 - 13. yıllar ) ise temel konuların tekrarından oluşan sadece aktörlerin değiştiği bir dönem olarak değerlendirilmiş ve her iki dönemde de ilim kelimesi kronolojik olarak incelenmiştir. Birinci ve ikinci Mekke dönemimde ilim kelimesi, öznesi, nesnesi, türleri, kaynakları ve ilişkileri açısından sınıflandırılmış ve tablolar halinde sunulmuştur. Değerlendirme bölümü,  önceki bölümler ışığında ele alınmış ve hem kronolojik ve hem de etimolojik olarak analiz edilmiştir. Sonuç bölümünde ise, değerlendirmeler bölümündeki analiz ve tablolar irdelenmiş ve maddeler halinde sunularak tamamlanmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda, kronolojik ve etimolojik incelemelerin, kelime analizi çalışmalarında çok faydalı olduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
This study of dissertation consists of an introduction, three main parts, evaluation, conclusion and bibliography. In the introduction part, the aim, subject, importance and method of the thesis are presented. The first chapter examines the understanding of 'ilm' (knowledge) in the Hijaz region before the Quran. For this purpose, Arabic words in the first period were examined and the basic meaning of the words  was revealed. In the second part of this chapter, the word of 'ilm' in Câhiliye poems and Ibn Ishaq poems was examined and the usage areas of the word ilm in the Arab culture before the Qur'an were determined. The second part of the thesis examines the first 5.5 years of the Mecca period, when the Qur'an was revealed and this  period is called the first Mecca period. The most important feature of the first Mecca period is that the content of the fundamental subjects of the Quran - Ulûhiyet, Rububiyet, Tawhid, Ahret and Shirk - was completed during the invitation process. The third chapter, the Second Mecca period (5,5 - 13 years), was considered as a period where only the actors changed, which consisted of the repetition of the basic issues, and the word 'ilm' was examined chronologically in both periods. In my first and second Mecca periods, the word 'ilm' was classified based on subject, object, types, sources and relations and presented in tables. The evaluation section has been handled in the light of previous sections and analyzed both chronologically and etymologically. In the conclusion part, the analysis and tables in the evaluation sections were examined and completed by itemizing them. As a result of the evaluations made, it has been understood that chronological and etymological studies are very useful in word analysis studies.