Birinci sınıfta okuma-yazma başarısını etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of factors affecting reading-writing success in the first grade
Yazar: ELİFE NUR SAYDAM
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET BAŞTUĞ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dikkat = Attention ; Fonolojik farkındalık = Phonological awareness ; Görsel algılama = Visual perception ; Okuma = Reading ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Okuma-yazma = Reading-writing ; Yazı yazmak = Write ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmada, ilkokul birinci sınıftaki öğrencilerin okuma ve yazma başarılarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma çerçevesinde öğrencilerin okul öncesi dönemlerindeki dikkat, görsel algı, hızlı otomatik isimlendirme, yazı yazma gelişimi ve fonolojik farkındalık becerilerinin, birinci sınıftaki okuma, okuduğunu anlama ve yazma başarılarını yordama düzeyi boylamsal olarak araştırılmıştır. Araştırma, 2018-2020 yılları arasında İstanbul'da orta ve alt sosyoekonomik düzeyde yer alan 5 farklı ilkokulda yürütülmüştür. Araştırmaya bu okullardan ilk yıl anasınıfına devam eden 160'ı kız 109'ü erkek olmak üzere toplam 269 öğrenci, ikinci yıl aynı öğrenciler içerisinden birinci sınıfa devam eden 104'ü kız 83'ü erkek olmak üzere toplam 187 öğrenci katılmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 22.0 for Windows paket programında gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. 
Araştırma sonucunda korelasyon analizine göre öğrencilerin okul öncesi dönemlerindeki dikkat, görsel algı, yazı yazma gelişimi, fonolojik farkındalık becerileri ve hızlı otomatik isimlendirmeleri ile birinci sınıftaki okuma hızlarının önemli derecede ilişkili olduğu belirlenmiştir. Çoklu regresyon sonucuna göre görsel algı, yazı yazma gelişimi, fonolojik farkındalık ve hızlı otomatik isimlendirme becerileri; okuma hızı bağımlı değişkenini önemli derecede yordamıştır. Bunlar arasından okuma hızını en iyi yordayan becerinin fonolojik farkındalık olduğu görülmüştür.
Öğrencilerin okul öncesi dönemlerindeki fonolojik farkındalık ve görsel algıları ile birinci sınıftaki doğru okumalarının önemli derecede ilişkili olduğu belirlenmiştir. Dikkat, yazı yazma gelişimi, hızlı otomatik isimlendirme ile doğru okuma arasında önemli derecede ilişki bulunamamıştır. Çoklu regresyon sonucuna göre fonolojik farkındalık ve hızlı otomatik isimlendirme becerisi, doğru okuma bağımlı değişkenini önemli derecede yordamıştır. Bunlar arasından doğru okumayı en iyi yordayan becerinin fonolojik farkındalık olduğu görülmüştür.
Öğrencilerin okul öncesi dönemlerindeki dikkat, görsel algı, yazı yazma gelişimi, fonolojik farkındalık becerileri ile birinci sınıftaki okuduğunu anlama düzeylerinin önemli derecede ilişkili olduğu belirlenmiştir. Çoklu regresyon sonucuna göre fonolojik farkındalık becerisi, okuduğunu anlama bağımlı değişkenini önemli derecede yordamıştır.
Öğrencilerin okul öncesi dönemlerindeki dikkat, görsel algı, yazı yazma gelişimi, fonolojik farkındalık becerileri ile yazma başarılarının önemli derecede ilişkili olduğu belirlenmiştir. Çoklu regresyon sonucuna göre yazı yazma gelişimi, görsel algı ve fonolojik farkındalık becerileri, yazma başarısı bağımlı değişkenini önemli derecede yordamıştır. Bunlar arasından yazma başarısını en iyi yordayan değişkenin yazı yazma gelişimi olduğu görülmüştür.
Öğrencilerin birinci sınıftaki okuma hızları, doğru okuma başarıları, okuduğunu anlama düzeyleri ve yazma başarılarının birbirleriyle önemli derecede ilişkili beceriler olduğu belirlenmiştir.
Öğrencilerin okul öncesi dönemlerindeki becerileri arasında da önemli düzeyde bazı ilişkiler bulunmuştur. Dikkat düzeyi yüksek olan bireylerin görsel algı, yazı yazma gelişimi, fonolojik farkındalıkları ve hızlı otomatik isimlendirme performansları yüksektir. Görsel algı düzeyi yüksek olan bireylerin yazı yazma gelişimleri ve fonolojik farkındalıkları yüksektir. Yazı yazma gelişimi yüksek olan bireylerin fonolojik farkındalıkları da yüksektir.

Abstract:
This study aims to determine the factors that influence the first grade students' achievement on reading and writing skills. Within the framework of the research, the regression level of attention, visual perception, rapid automatic naming, development of writing and phonological awareness of the pupils in preschool periods towards their success in reading, reading comprehension and writing in the first grade of primary school was investigated longitudinally. The research was carried out in 5 different primary schools at the middle and lower socioeconomic levels in Istanbul between 2018 to 2020 educational years. A total of 269 pupils (160 girls and 109 boys), attending the kindergarten, were included at the first year of the study, and of those pupils, 187 pupils, (104 girls and 83 boys), attending the first grade of primary school, were included in the study next year. Relational screening model, one of the quantitative research methods, was used in the research. The analysis of the data was carried out thanks to SPSS 22.0. Descriptive statistics, correlation analysis and multiple regression analysis were used to analyse the data.
According to the correlation analysis, it was determined that the attention levels, visual perceptions, development of writing, phonological awareness and rapid automatic naming skills of the pupils in the pre-school period were significantly related to their reading speeds in the first grade. Visual perception, writing development, phonological awareness and fast automatic naming skills predicted the reading speed dependent variable significantly according to the multiple regression results. In addition, it was found out that the phonological awareness was the best predictor of reading speed.
It was determined that the phonological awareness and visual perceptions of the pupils in preschool periods were highly related to their reading correctly in the first grade. It was found out that there was no significant relationship among attention, development of writing, fast automatic naming and reading correctly. According to the multiple regression results, phonological awareness and rapid automatic naming skills significantly predicted the reading correctly dependent variable and among these, the skill that predicted this variable the best was the phonological awareness.
It was determined that the attention, visual perception, development of writing, phonological awareness skills of the pupils in preschool periods were significantly related to their level of reading comprehension in the first grade. According to the multiple regression results, the phonological awareness skill significantly predicted the reading comprehension dependent variable.
It was determined that the attention, visual perception, development of writing, phonological awareness skills of the pupils in preschool periods were significantly related to their writing success. According to the multiple regression results, their writing development, visual perceptions and phonological awareness skills significantly predicted the writing success variable and among these, the variable that predicted the writing success best was the development of writing.
It was determined that the reading speeds, skills of reading correctly, reading comprehension levels, and writing success were significantly related to each other.
There were also some significant relationships among the students' skills in pre-school periods. It was found out that the individuals with high attention levels had the high performances of visual perception, writing development, phonological awareness and rapid automatic naming and the individuals with high visual perception level had high development of writing and phonological awareness. The individuals with high development of writing also had high phonological awareness.