Ortaöğretim öğrencilerinin yükseköğretim yönelimleri ile kariyer yetkinlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between of secondary education students higher education orientations and career competencies
Yazar: SERAP KÖRMEN
Danışman: PROF. DR. HASAN BOZGEYİKLİ
Selçuk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, ortaöğretim öğrencilerinde yükseköğretime yönelimleri ve kariyer yetkinlikleri arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Araştırma yöntemi olarak nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Konya'da çeşitli liselerde öğrenimine devam etmekte olan öğrenciler arasından basit tesadüfi örnekleme yöntemine göre seçilmiştir. Araştırmaya 290 kız ve 172 erkek olmak üzere toplam 462 lise öğrencisi katılmıştır. Araştırma verilerini toplamak amacıyla 'Yükseköğretime Yönelim Ölçeği', 'Kariyer Yetkinlikleri Ölçeği' ve araştırmacılar tarafından geliştirilen 'Kişisel Bilgi Formu' kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Cinsiyete göre mesleki, bilgiye dayalı, sosyal, dışsal ve prestij yönelim alt boyutlarında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Sınıf düzeyine göre dışsal yönelim alt boyutunda anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Mezun olunan ortaokul türüne göre anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Devam etmekte oldukları okul türüne göre mesleki, bilgiye dayalı, sosyal, prestij, dışsal yönelim ve niteliklere ilişkin farkındalık alt boyutlarında anlamlı bir farkın olduğu bulunmuştur. Devam etmekte oldukları okulun devlet/özel oluş türüne göre niteliklere ilişkin farkındalık ve iş keşfi alt boyutlarında anlamlı bir fark bulunmuştur. Aile gelir durumuna göre motivasyona ilişkin farkındalık, niteliklere ilişkin farkındalık, sosyal ağ oluşturma, kendini sunma, kariyer kontrolü ve kariyer yetkinlikleri toplam boyutunda anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Baba eğitim durumuna göre anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Anne eğitim durumuna göre sosyal yönelim ve sosyal ağ oluşturma alt boyutlarında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Yükseköğretime yönelim ile kariyer yetkinlikleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Araştırma sonucuna göre kariyer yetkinliklerinin yükseköğretime yöneliminin anlamlı yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to examine the relationship between secondary education students' higher education orientation and their career competencies. The research method used is the relational survey model, which is one of the quantitative research methods. The study group of the research was selected by simple random sampling method from students who are studying in different high schools in Konya in 2023-2024 academic year. A total of 462 high school students, including 290 girls and 172 boys, participated in the study. The Higher Education Orientation Scale, Career Competencies Scale and Personal Information Form developed by the researchers were used to collect the research data. Independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation analysis and multiple linear regression analysis were used to analyse the data obtained in the research. A significant difference was found in the professional, knowledge-based, social, external and prestige orientation sub-dimensions according to gender. A significant difference was found in the external orientation sub-dimension according to grade level. There was no significant difference according to the type of secondary school graduated. It was found that there was a significant difference in the awareness sub-dimensions of vocational, knowledge-based, social, prestige, external orientation and qualifications depending on the type of school they attended. A significant difference was found in the awareness of qualifications and job exploration sub-dimensions depending on the public/private type of school they attend. A significant difference was found in the total dimension of motivational awareness, qualifications awareness, social networking, self-presentation, career control and career competencies according to family income level. No significant difference was found according to father's education level. A significant difference was found in the social orientation and social networking sub-dimensions according to the mother's education level. A significant relationship was found between higher education orientation and career competencies. According to the results of the research, career competencies were found to be a significant predictor of higher education orientation.