Film altyazı çevirisinde askerî terimlerde eşdeğerlik-Almanca/Türkçe- (Der untergang (Çöküş) ve Stalingrad (Stalingrad) filmleri örneğinde betimsel bir çalışma)
Ӓquivalenz bei der militӓrischen fachwörter im film unter titelübersetzung-Deutsch/Türkisch-(Eine beschreibende studie im beispiel von filmen der Untergang (Çöküş) und Stalingrad (Stalingrad))
Yazar: ZEYNEP BAKANER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTEKİN KESKİN
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı / Çeviri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Almanca = German ; Altyazılama = Subtitle ; Askeri terimler = Military terms ; Film = Film ; Türkçe = Turkish ; Türkçe çeviri = Turkish translation ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation ; Çeviri yaklaşımı = Translation approach ; Çeviri yöntemleri = Translation methods

Özet:
Bu çalışmada, altyazı çevirisi bağlamında ele alınan askerî terimlerin aktarım yöntemleri ve eşdeğerlikleri irdelenmiştir. Çalışmanın amacı, film altyazı çevirisinde terimlerin hangi çeviri stratejisi ile Türkçeye aktarıldığı ve hangi eşdeğerliğe denk geldiğini betimlemektir. Çalışmanın odağında, Almanca savaş filmlerinin içerdiği askerî terimlerin Türkçeye altyazı yöntemiyle çevirisinde aldığı biçimler ve bu terimlerin erek kültür normları gözetilerek Türkçedeki eşdeğerliğinin betimlenmesi vardır. Söz konusu terimlerin aktarım yöntemleri Jean Paul Vinay-Jean Darbelnet'nin çeviri stratejilerine göre sınıflandırılarak altyazı çevirisi bağlamında terminoloji aktarımının güçlükleri ve sorunları değerlendirilmiş; bu sorunların nasıl aşılabildikleri veya neden aşılamadıkları irdelenmiştir. Türkçedeki altyazı çevirisinin Türk kültüründeki askerî ifadelerle ne derece örtüştüğü ise Werner Koller'in eşdeğerlik ölçütlerine göre adlandırılmıştır. Bu doğrultuda, bütünsel olarak ele alınan film olgusunun bir başka kültürde eşdeğerliğinin hangi dereceye varabildiği tanımlanmaya çalışılmıştır. Alt yazı çeviri ürününün betimlenmesinde eşdeğerliğin bir ölçüt olup olamayacağı tartışılmıştır. Bu bağlamda, 'Stalingrad Savaşı'nı konu edinen 1993 yapımı Stalingrad (Stalingrad) ve Adolf Hitler'in yaşamının son günlerini ele alan Der Untergang (Çöküş) adlı filmler Türkçe altyazı çevirileri açısından karşılaştırılarak, askerî terimler boyutu ile incelenmiş ve betimlenmiştir.

Abstract:
In dieser Arbeit werden Strategien zur Übersetzung militӓrischer Fachwörter aus dem Deutschen ins Türkische behandelt und entsprechende Ӓquivalenzen zwischen Ausganstext (AT) bzw. Ausganssprache (AS) und Zieltext (ZT) bzw. Zielsprache (ZT) beschrieben. Dabei geht es um die Bestimmung formaler Übersetzungsstrategien sowie die Klärung des Ӓquivalenzbegriffs im Rahmen militärischer Fachtermini bei einer Untertitelung. Im Fokus stehen Fachbegriffe in deutschen Kriegsfilmen und deren Translation ins Türkische und damit, aus zielsprachlicher Sicht, die türkischen Ӓquivalenzen. Die dabei zu berücksichtigenden Übersetzungsstrategien orientieren sich an den Vorgaben von Jean Paul Vinay und Jean Darbelnet. Im Verlauf werden Ansӓtze zu neuen Lösungsverfahren sowie die optimale Anpassung türkischer Untertitelübersetzung ausschließlich türkische Militӓrtermini betreffend, diskutiert und gemӓẞ den Ӓquivalenzbestimmungen von Werner Koller abgewogen. In einem zweiten Untersuchungsschritt wird versucht die Möglichkeit von einer Ӓquivalenz der militärischen Fachtermini (aus dem Deutschen ins Türkische) in einem anderen Kulturraum ganzheitlich zu bestimmen, wobei die Filme Stalingrad aus dem Jahre 1993 und Der Untergang aus dem Jahre 2004 (im Türkischen Çöküş) vergleichend analysiert werden sollen. Dabei wurde beim Übersetzen auf der Ebene von Untertiteln vom Deutschen ins Türkische festgestellt, dass bei der Beschreibung der Übersetzungsrelation von Fachtermini Äquivalenzerwartungen nur beschränkt oder oft gar nicht erfüllt werden.