Akıcı ve tutuk afazide leksikal-semantik erişimin ad ve eylem kategorilerinde karşılaştırılması
A comparison of lexical-semantic access in noun and verb categories in fluent and NON-fluent aphasia
Yazar: CANSEL MERT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET EMRAH CANGİ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Afazi = Aphasia ; Anlam bilim = Semantics ; Konuşma = Speech ; Konuşma akıcılığı = Speech fluency ; Konuşma becerisi = Speaking skills ; Konuşma bozuklukları = Speech disorders ; İnme = Stroke

Özet:
Afazili bireyler için, tipik gelişen bireylerdeki gibi, adlara kıyasla eylemlere erişimin ve eylemleri işlemlemenin daha güç olduğu bildirilmektedir. Bazı çalışmalara göre eylem geri çağırma ve erişim adlardaki ile karşılaştırıldığında farklı afazi tipleri arasında en fazla farklılaşan becerilerden biridir. Bu doğrultuda bu çalışmanın amacı, akıcı ve tutuk afazili bireylerin ad ve eylemlerde erişim ve geri çağırma becerilerini ve tepki sürelerini incelemektir. Araştırmanın katılımcı grubunu 14 akıcı ve 20 tutuk afazili birey oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde ad ve eylemleri anlama becerisi ve tepki süresi bir tablet uygulaması aracılığı ile ölçülmüştür. Bu görev için 30 ad ve 30 eylemi içeren siyah-beyaz resimler hazırlanmıştır. Tablet uygulamasının her sayfasında hedef sözcük, fonolojik çeldirici, semantik çeldirici ve ilgisiz sözcük olmak üzere dört sözcüğün resmi bulunmaktadır [örn; köpek (hedef), köpük (fonolojik), kedi (semantik), masa (ilgisiz)]. Hedef sözcüğe ilişkin yönerge işitsel olarak sunulmuş ve hedef sözcüğü doğru işaret etme becerisi ve uyaranlara verilen tepki süresi tablet uygulaması üzerinden hesaplanmıştır. Çalışmanın bulgularına göre, hem akıcı hem de tutuk afazi grubunun eylemlere kıyasla adlarda anlamlı düzeyde daha kısa sürede daha fazla doğru yanıt verdiği görülmüştür. Ancak akıcı ve tutuk afazi arasında ad ve eylemlerde doğruluk ve tepkisi süresi açısından anlamlı farklılık bulunmamıştır. Sonuç olarak, çeşitli dillerde yapılan çalışmalarla uyumlu şekilde, adlarla karşılaştırıldığında eylemleri işlemlemenin daha zor olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar ışığında değerlendirme ve terapilerde bu durumun göz önünde tutulması girişimlerin niteliğine katkıda bulunacaktır. 

Anahtar Kelimeler: Afazi, Akıcı afazi, Tutuk afazi, Leksikal erişim, Semantik erişim, Ad, Eylem

Abstract:
It is reported that for individuals with aphasia, it is more difficult to access and process verbs compared to nouns, as in typically developing individuals. According to some studies, verb recall and access are one of the skills that differ the most among different types of aphasia compared to names. Accordingly, the aim of this study is to examine the access-recall skills and reaction times of individuals with fluent and non-fluent aphasia. The participant group of the research consists of 14 fluent and 20 non-fluent aphasic individuals. The ability to understand nouns and verbs, as well as reaction times, of people with fluent and non-fluent aphasia, were compared using a lexical-semantic task via tablet. For this task, black and white images containing 30 nouns and 30 verbs were prepared. In the task, each target word was given around four words in total, with distractors consisting of semantic, phonological and unrelated words [eg; dog (target), foam (phonological distractor), cat (semantic distractor), table (irrelevant)] and relevant words were presented audibly. The instruction for the target word was presented audibly and the accuracy and reaction time for the target word were calculated on the tablet at the end of the task. According to the findings of the study, it was observed that both the fluent and non-fluent aphasia groups have more correct answers in a significantly shorter time compared to verbs. No significant difference was found between fluent and non-fluent aphasia in terms of accuracy and reaction time in names and verbs. As a result, it has been found that it is more difficult to process verbs compared to nouns, consistent with studies in various languages. In the light of these results, it is thought that considering this situation in evaluations and therapies will contribute to the quality of the interventions.

Keywords: Aphasia, Fluent aphasia, Non-fluent aphasia, Lexical access, Semantic access, Noun, Verb