Tip 1 diyabetes mellituslu hastaların demografik, klinik ve laboratuvar özellikleri
Demographic, clinic and laboratory features of type 1 diabetes mellitus patients
Yazar: YILDIZ GÖREN
Danışman: DOÇ. DR. AYHAN ABACI
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Endokrinolojisi ve Metabolizma Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Demografi = Demography ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Vitamin D = Vitamin D

Özet:
ÖZET
Amaç: Bu çalışmamızda, 1999-2014 yılları arasında Çocuk Endokrinoloji kliniğinde Tip 1 diyabetes mellitus (DM) tanısı ile izlenen 6 ay-18 yaş arası olan hastaların demografik, klinik ve laboratuvar özelliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem:Bu çalışma, 1999-2014 yılları arasında Çocuk Endokrinoloji kliniğimizde tip 1 DM tanısı ile izlenen ve tanı alan 6 ay-18 yaş aralığında olan hastalarının dosyalarının geriye yönelik taranmasını kapsamaktadır. Hastaların, dosya kayıtlarından başvuru esnasındaki demografik, klinik, antropometrik ve laboratuvar özellikleri kaydedilmiştir. Çalışmaya, dosya kayıtları eksik olan, eksik veriler nedeni ile ebeveynlerine telefonla ulaşılmayan, sendromik kaynaklı diyabet tanısı almış hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Veriler kaydedildikten sonra hastalar, yaş (6 ay-4,99 yaş; 5-9,99 yaş, 10-18 yaş), diyabetik ketoasidoz (DKA) ve remisyona girme durumlarına göre gruplandırılarak demografik, klinik, ve laboratuvar parametreleri açısından karşılaştırılmıştır. 
Bulgular: Çalışmaya, tip 1 DM tanısı ile izlenen 167 (ortalama yaş 8,5±4,0 yıl, 84'ü kız, 94 prepubertal) hasta dahil edildi. Hastaların yaklaşık %55,1'nin Ocak 2009-Haziran 2014 yılları arasında tanı aldığı saptandı.  Çalışmaya alınan hastaların %22,8'i 6 ay-4,9 yaş, %38,9'u 5,0-9,9 yaş, %38,3'ü 10,0-18,0 yaş aralığında olduğu saptandı. Çalışmaya alınan hastaların verileri perinatal risk faktörleri açısından değerlendirildiğinde, gebelik esnasında babaların %22,2'si, annelerin %9'u 35 yaş üzerinde saptandı.  İlk bir yıl anne sütü alım oranı %53,6 ve vitamin D profilaksisinin kullanım oranı %64,6 olarak saptandı. Çalışmaya alınan ailelerin yaklaşık %80'nin sosyoekonomik düzey düşük olarak değerlendirildi. Hastaların, %77'sinin tip 1 DM tanısı almadan önce birden fazla sağlık merkezine başvurduğu saptandı. Hastaların en sık başvuru semptomları sırasıyla poliürüri, polidipsi, kilo kaybı, halsizlik, enürezis ve noktüri idi. Tanı öncesi ortalama semptom süresi 29,5±27 gün olarak saptandı. Yaş grupları semptom süresi açısından karşılaştırıldığında, 6 ay-4,99 yaş grubunun semptom süresi diğer yaş gruplarına göre daha kısa saptandı, ancak fark anlamlı bulunmadı (p>0,05). Hastaların 65'i (%38,9, 27'si erkek) başvuru anında DKA tanısı alırken, 102 (%62,6, 56'sı erkek) hastada DKA saptanmadı. DKA grubunda ortalama tanı yaşı (sırasıyla, 7,6±4,2 & 9,1±3,9 yaş, p<0,05) ve tanı öncesi semptom süresi (sırasıyla, 26,1±30,0 & 31,8±24,7 gün, p<0,05), DKA tanısı almayan gruba göre anlamlı düşük saptandı (p<0,05).DKA tanısı alan hastaların ortalama kan glukoz değerleri anlamlı olarak yüksek saptanırken, C-peptit, pH, HCO3 değerleri anlamlı olarak daha düşük saptandı (p<0,05). HbA1c, DKA tanısı almayan gruba göre daha yüksek saptanmasına karşın fark anlamlı bulunmadı (p>0.05). DKA tanısı alan hastaların  %38,5 hafif, %41,5 orta, %20'si ağır DKA olarak sınıflandırıldı.  Ağır DKA en yüksek (%46,1, 6/13 hasta) 6ay-4,99 yaş grubunda saptandı. Tanıdan sonra hastaların %36,5'i remisyona (balayı) girerken, ortalama remisyona girme süresi 1,36±1,0 ay ve remisyondan çıkma süreleri 9,9±10,2 ay olarak saptandı. DKA ile başvuran olgularda remisyon oranı (%30,8) DKA ile başvurmayan (%40,2) olgulara göre daha düşük saptanmasına karşın, fark anlamlı bulunmadı. Remisyona giren hastaların yaş ortalaması, girmeyenlere göre daha küçük saptanmasına karşın fark istatiksel olarak anlamlı bulunmadı (sırasıyla, 7,7±3,9, 8,9±4,2,p>0,05). Remisyon oranı en yüksek (%44,2) 5,0-9,9 yaş grubunda saptandı, ancak yaş gruplarına göre remisyon oranlarında anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). 
Sonuç: Bu çalışma, literatür verileri ile uyumlu olarak (i) ülkemizde de tip 1 diyabet insidansının yıllar içinde arttığını, (ii)  anne sütü kullanım ve vitamin D profilaksisi kullanım oranlarının düşük, (iii) tip 1 diyabet olgularında poliüri, polidipsi ve kilo kaybının en sık başvuru bulguları olduğunu, (iv)  küçük yaş (6 ay-4,99 yaş) grubunda semptom sürelerinin kısa, DKA riskinin diğer yaş gruplarına göre daha yüksek olduğunu, (v) 5-9,9 yaş grubunda geçici remisyon oranının en yüksek olduğunu ve (vi) birinci basamak sağlık merkezlerinde tanı alma oranlarının düşük olması nedeniyle hekimlerimizin bu konuda bilinçlendirilmesi gerektiğini göstermiştir.

Abstract:
SUMMARY
Objective: This study aims to evaluate the demographical, clinical and laboratory features of children and adolescents with type 1 diabetes mellitus (DM) 
Method: This retrospective study included 167 children and adolescents (8.5±4.0 years, 84 girls, 94 pre-pubertal) with type 1 DM attending the Pediatric Endocrine Unit at Dokuz Eylul  University Hospital, Izmir from 1999 to 2014. . Demographical, clinical, anthropometric and laboratory characteristics of patients during admission were recorded from medical records. The patients with incomplete medical data,  syndromic diabetes or whose parents could not be reached by phone due to missing data were excluded from the study. Patients were grouped according to age (6 months to 4.99 years, 5 to 9.99 years, 10-18 years), diabetic ketoacidosis (DKA) and remission status and were compared in terms of demographical, clinical and laboratory parameters. 
Findings: It was found that approximately 55.1% of the patients were diagnosed between January 2009 and June 2014. 22.8% of patients were between 6 months to 4.9 years old, 38.9% between 5.0 to 9.9 years, and 38.3% between 10.0 to 18.0. When the data on patients included in the study were considered in terms of perinatal risk factors; 22.2% of fathers and 9% of mothers were found to be above 35 years old. The rate of breastfeeding for the first year was 53.6% and rate of using vitamin-D prophylaxis was 64.6%. Approximately 80% of families included in the study were found to have a low socioeconomic status. 77% of patients were found to admit to multiple healthcare centers before being diagnosed with type 1 DM. The most common symptoms in patients were polyuria, polydipsia, weight loss, fatigue, enuresis and nocturia. The average symptom time before diagnosis was found to be 29.5±27 days. Duration of symptom in the 6 months to 4.99 years age group was found to be shorter than other age groups when age groups were compared in terms of duration of symptom, however a significant decrease was not found (p>0.05). While 65 patients (38.9%, 27 males) were diagnosed with DKA at the time of admission, DKA was not found in 102 patients (62.6%, 56 males). Average diagnosis age (respectively, 7.6±4.2 & 9.1±3.9 age, p<0.05) and duration of symptom before diagnosis (respectively, 26.1±30.0 & 31.8±24.7 days, p<0.05) in the DKA group was found to be significantly lower than the groups not diagnosed with DKA (p<0.05).While average blood glucose values of the patients diagnosed with DKA were found to be significantly high; C-peptide, pH, HCO3 values were found to be significantly lower (p<0.05). While HbA1c was found to be higher than the groups not diagnosed with DKA, the difference was not significant (p>0.05). 38.5% of the patients diagnosed with DKA were classified as mild DKA; 41.5% moderate DKA and 20% severe DKA. Severe DKA was highest (46.1%, 6/13 patients) in the 6 months to 4.99 age group. 36.5% of patients went into remission after diagnosis, while average duration of remission time was found to be 1.36±1.0 months and duration of remission was found to be 9.9±10.2 months. Despite statistically non-significant, the remission rate in patients with DKA (30.8%) was lower than those of not diagnosed with DKA (40.2%). Although average age of the patients entering remission was found to be lower than those of not entering remission, difference was not statistically significant (respectively, 7.7±3.9, 8.9±4.2, p>0.05). Remission rate was found to be highest (%44.2) in the 5.0 to 9.9 years age group, however a significant difference was not found between remission rates according to age groups.