Anadolu Selçuklu ve Beylikler döneminde Aksaray şehri /
Yazar: MUHAMMET GÖRÜR
Danışman: DOÇ.DR. AYNUR DURUKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1991
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Aksaray = Aksaray ; Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Kent dokusu = Urban texture ; Tarihi eserler = Historic buildings ; Yazıtlar = Inscriptions

Özet:
ÖZET Diğer Anadolu şehirleri gibi Aksaray üzerine de ya pılan çalışmaların sınırlı, konu ile ilgili araştırma ve yayınların da daha çok mevcut yapılara yönelik olması ve hızla eski doku ile eserlerin yok edilmesi "bizi hu şeh rin, özellikle yoğun imar etkinliklerinin gerçekleştiril diği Selçuklu ve Beylikler dönemi dokusunu incelemeye sevk etmiştir. Kaynak ve arazi çalışmaları sonucunda gerçekleşen araştırmamız sonucunda, şehrin her dönemde iskan edilmiş olması nedeniyle birbirine miras kalan dokunun bazı ek lemelerle korunduğu; Selçuklu döneminde medrese vb. eği tim yapılarının, Beylikler döneminde ise zaviye, tekke, hanikah vb. tarikat yapılarının yoğunlukta olduğu tesbit edilmiştir. Önceleri yollarla birbirinden ayrılmış fiziksel dört-beş bölüme sahip şehrin, daha sonra mescit, zaviye vb. yapılar etrafında odaklasan, ortak fiziksel sınırla ra sahip olmaktan çıkarak sosyal içerikli mahallelerden oluştuğu tesbit edilmiştir. Sürekli olarak Ulu Irmağın doğusunda eski şehir ka lıntıları üzerine kurulan şehrin, gerek Selçuklu, gerekse Beylikler döneminde önceleri surlarla sınırlı bir alanda yerleşimin olduğu kapalı kent görünümündeyken, daha sonra sur dışında inşa ettirilen cami, mescit, zaviye ve med rese vb. yapılar çevresinde kurulan yeni mahallelerle ka palı kent görünümünden kurtularak yerleşimin sur dışın da da geliştiği açık kent görünümü kazandığı tesbit edil miştir.

Abstract:
XI SUMMARY The subject-matter of our thesis is "Aksaray, During the Seljuk and Emirate Periods". Like the case in other cities of Turkey, the studies on Aksaray are also very rare and the publications mostly deal with the existing buildings in the city. On the other hand, the destruction of the old frame and texture as well as the buildings have motivated us to chose this city, especially during the Seljuk and Emirate periods, since the intensive construction activity is realised during these periods. As a result of our studies concentrated on the original sources and publications as well as examining the existing buildings at Aksaray in detail, we have concluded that, since the city is inhabited continuously at all times, the inherited texture of the city with some of its buildings is preserved more or less in the same level with few additions. During the Seljuk period madras as and in the Emirate period convents are mostly constructed. In the beginning, the city divided into four or five physical sections with the aid of lanes and streets was later replaced by social quarters concentrated around mosques and convents which have lost their common physical borders. The city reconstructed continually on the remains of the ancient town at the east part of the Ulu (Grand) River had a close city appearance in the beginning within- the borders of the ramparts was later replaced by an open city passing beyond the borders. As a result of this fact, ne\f quarters around mosques, convents and madrasas outside the ramparts of the city was established.