Barajlardaki deformasyonların geoteknik cihazlar ile izlenmesi, deriner barajı örneği
Monitoring the deformations in dams by geotechnical devices, example of deriner dam
Yazar: HALUK BALI
Danışman: DOÇ. DR. SALİH ALÇAY
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Dünyada nüfusun sürekli artması ve sanayileşmenin gelişmesi sonucu su ve elektrik enerjisine olan ihtiyaç artmaktadır. Ayrıca küresel ısınma kuraklıklara ve ani yağışlarla taşkınlara neden olabilmektedir. Bu gelişmeler hayatı sosyal ve ekonomik yönden olumsuz etkilemeye başlamıştır. Ülkemizdeki su kaynaklarının bilime uygun olarak geliştirilmesi, kalkınmada sürekliliğin sağlanması açısından önemlidir. Bu nedenle küresel ısınmadan etkilenmemek için su güvenli bir şekilde depolanmalıdır. En doğru depolanma şekli ise barajlar yoluyla suyun biriktirilmesidir. Geçmişten günümüze dünyanın çeşitli yerlerinde yaşanan baraj kazalarında çok fazla can ve mal kaybı yaşanmıştır. Yaşanan bu olaylar barajların izlenmesinin ne kadar önemli olduğunu göstermiştir. Barajları ölü yük, hidrostatik yük, termal yük, buz yükü vb. yükler etkilemektedir. Barajların yapısal sağlığını ortaya çıkarmak için yük-yer değiştirme ilişkisi belirlenmelidir. Bu amaçla barajlar geoteknik ve jeodezik yöntemlerle izlenebilmektedir. 
Ülkemizde artan ihtiyaçları gidermek enerjide dışa bağımlılığı azaltmak için dünyanın sayılı barajları arasına giren Ermenek, Deriner ve Yusufeli gibi büyük barajlar inşa edilmektedir. Bu çalışmada Türkiye'nin en yüksek barajı olan Deriner beton kemer barajında yapılan deformasyon izleme çalışmalarından geoteknik yöntemlerden elde edilen bulgular incelenmiştir. Deriner Barajı'na yerleştirilen geoteknik cihazlar detaylı olarak verilmiş ve barajın yapısal davranışı araştırılmıştır. Baraj ve yakın çevresindeki hareketler izlenmiştir. Ayrıca geoteknik yöntemlerle belirlenen hareketlerin mevsimsel sıcaklık ve rezervuar su seviyesi ile ilişkisi detaylı olarak analiz edilmiştir.

Abstract:
As a result of the continuous increase in the population in the world and the development of industrialization, the need for water and electrical energy is increasing. In addition, global warming can cause droughts and floods with sudden rains. These developments have begun to negatively affect life socially and economically. The development of water resources in our country in accordance with science is important in terms of ensuring continuity in development. Therefore, water must be stored safely in order not to be affected by global warming. The most accurate way of storage is to collect water through dams. There has been a lot of loss of life and property in dam accidents in various parts of the world from past to present. These events have shown how important it is to monitor dams. Dead load, hydrostatic load, thermal load, ice load, etc., affect the dams. Load-displacement relationship should be determined to reveal the structural health of dams. For this purpose, dams can be monitored using geotechnical and geodetic methods.
Large dams such as Ermenek, Deriner and Yusufeli, which are among the few dams in the world, are being built in order to meet the increasing needs in our country and to reduce the dependence on foreign energy. In this study, the findings obtained from the geotechnical process of Turkey's highest dam deformation monitoring studies in deep concrete arch dam was examined. The geotechnical devices installed in Deriner Dam have been given in detail and the structural behavior of the dam has been investigated. Movements in the dam and its surroundings were observed. In addition, the relationship between the movements determined by geotechnical methods with seasonal temperature and reservoir water level was analyzed in detail.