Lise öğrencilerinin karbon ayak izinin hesaplanması ve lise bazında kurumsal karbon ayak izinin tespiti
Calculation of the carbon footprint of highschool students and determination of the institutional carbon footprint on the basis of high school
Yazar: PINAR RÜYA ULUDAĞ
Danışman: PROF. DR. BAŞAK TAŞELİ
Giresun Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Farkındalık = Awareness ; Karbon ayak izi = Carbon footprint ; Lise öğrencileri = High schools students

Özet:
İnsan kaynaklı faaliyetlerin çevre üzerindeki etkilerinin azaltılmasındaki birinci öncelik farkındalıktır. Farkındalığın artması ve davranış değişikliğinin yaratılabilmesi için, insanın çevre üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerinin ölçülebilmesi önem arz etmektedir. Son zamanlarda yaygın olarak kullanılan ölçüm yöntemlerinden bir tanesi de karbon ayak izi dir.
Bu çalışma 3 kısımdan oluşmaktadır. Çalışmanın birinci kısmında, 304 öğrencisi ve 29 öğretmeni bulunan Lokman Hekim Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi öğrencilerine ön bir eğitim verilerek öğrencilerin ve öğretmenlerin ekolojik ve karbon ayak izi hakkındaki farkındalıklarının tespit edilmesi için 15 soruluk bir farkındalık anketi uygulanmıştır. Anket sonuçlarına göre, öğrencilerin iklim değişikliği, küresel ısınma konularında bilgi sahibi oldukları, ekolojik ayak izi, karbon ayak izi gibi konularda ise yeterince bilgi sahibi olmadıkları ve bu konuların müfredatlarında işlenmesini istedikleri tespit edilmiştir. 
Çalışmanın ikinci kısmında, 295 öğrenci ile birebir yüz yüze yapılan ölçüm çalışması ile öğrencilerin yıllık oluşturdukları ortalama CO₂ miktarı ve kategori bazındaki emisyon miktarları hesaplanmıştır. Buna göre öğrencilerin yıllık oluşturdukları ortalama CO₂ miktarı 7,43 ton olarak hesaplanmıştır. Öğrencilerin, kategori bazındaki emisyonları incelendiğinde ise, en fazla emisyon miktarının 3 ton CO₂e/yıl ile evsel faktörlerden, 2,135 ton CO₂e/yıl ile yaşam tarzı alışkanlıklarından kaynaklandığı tespit edilmiştir.
Çalışmanın üçüncü kısmında ise lise binasında kurumsal olarak salınan karbon emisyon miktarları hesaplanmıştır. Buna göre, Kapsam 1, Kapsam 2 ve Kapsam 3 kaynaklı emisyon miktarları sırasıyla 85368, 16716, 18916 ton CO₂e/yıl olarak, lisenin toplam kurumsal ayak izi ise 120984 ton CO₂e/yıl olarak bulunmuştur.

Abstract:
Awareness is the first priority in reducing the impact of human-induced activities on the environment. It is very important to measure the direct and indirect effects of humans on the environment in order to increase the awareness and create behavioral change. One of the measurement methods that has been widely used recently is the carbon footprint. 
This study consists of 3 parts. In the first part of the study, a pre-training was given to Lokman Hekim Vocational and Technical Anatolian High School students, which has 304 students and 29 teachers, and an awareness questionnaire of 15 questions was applied to determine the awareness of the students and teachers about the ecological and carbon footprint. According to the results of the survey, it has been determined that the students have knowledge about climate change and global warming, but they do not have enough knowledge about ecological footprint and carbon footprint, and they want these subjects to be covered in their curriculum. 
In the second part of the study the annual average amount of CO2 created by the students and the amount of emissions on the basis of categories were calculated through a face-to-face measurement study with 295 students. Accordingly, the annual average amount of CO2 created by the students was calculated as 7,43 tons. By examining the emissions of the students on a category basis, it was determined that the highest emission amount was 3 tons CO2e/year from household factors, and 2,135 tons CO2e/year from their lifestyle habits.
In the third part of the study, the amount of carbon emissions released institutionally in the high school building was calculated. Accordingly, the emission amounts from Tier 1, Tier 2 and Tier 3 were determined as 85368, 16716 and 18916 tons CO2e/year, respectively. The total institutional footprint of the high school was calculated as 120984 tons of CO2e/year.