Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planında tarım (1963-1967)
Agriculture in the First Five-Year Development Plan (1963-1967)
Yazar: SERDEN ÇIKMAN TURAN
Danışman: PROF. DR. HAKAN UZUN
Ankara Üniversitesi / Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Devlet Planlama Teşkilatı = State Planning Organization ; Kalkınma planları = Development plans ; Planlı kalkınma = Planned development ; Tarım = Agriculture ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; İnönü Dönemi = İnönü Period

Özet:
Cumhuriyet‟in kurulmasının ardından Atatürk döneminde tarım sektörüne çok fazla önem verilmiş, tarım, hayvancılık ve ormancılığın geliştirilmesi için birçok düzenleme yapılmıştır. 1929 dünya buhranının ardından yeterli sermaye birikiminin olmaması ve özel sektörün deneyimsizliği nedeniyle devletçilik uygulamasına geçilmiştir. Atatürk döneminde yapılan çalışmalar neticesinde tarımsal üretim artmıştır. Atatürk‟ün ölümünden sonraki yıllar, İkinci Dünya Savaşı‟nın tüm dünyayı etkileyerek, ekonomik krizlere yol açtığı yıllardır. Türkiye, İkinci Dünya Savaşına girmemiş olsa da, olası bir tehlikeye karşı savaş ekonomisi politikası uygulamıştır. Dönem boyunca tarımsal üretim azalmış, ekonomi küçülmüştür. Savaşın ülke ekonomisi üzerindeki etkilerini hafifletmek için bazı kanunlar çıkarılmıştır. İkinci Dünya Savaşı‟nın bitmesinin ardından ABD tarafından Marshall Planı uygulanmaya başlamıştır. Bu kapsamda Türkiye‟ye verilen yardımlar daha çok tarım sektöründe kullandırılmıştır. 1950 yılına gelindiğinde iktidar değişikliği yaşanmış ve tarımın en önemli sektör olarak görüldüğü on yıl sürecek olan Demokrat Parti dönemi başlamıştır. Bu dönemde liberal ekonomi politikaları benimsenmiş olup, dönemin ilk üç yılında tarım sektöründe büyük bir başarı sağlanmıştır. 1954 yılından sonra tarımın gelişmesini sağlayan koşulların ortadan kalkması ve üretimin azalması ile başlayan süreç, dönemin sonunda ekonomik krizle sonuçlanmış ve DP Hükümeti askeri bir darbe ile iktidardan uzaklaştırılmıştır. 1960‟lı yıllara gelindiğinde planlı kalkınma çalışmaları başlamıştır. Bu amaçla öncelikle Devlet Planlama Teşkilatı kurulmuş ve planlama kavramı 1961 Anayasası‟nda yer almıştır. 1963-1967 arası dönemi kapsayan Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı‟nda bütün sektörler için temel ilkeler ve hedefler belirlenmiştir. Plan dönemi sonunda %7 olarak hedeflenen kalkınma hızı %6,7 olarak, %4,2 olarak hedeflenen tarımsal büyüme hızı ise %3,2 olarak gerçekleşmiştir. Planlı dönemde tarımla ilgili hedeflerin bir kısmı gerçekleştirilmiş, bir kısmı ise teknolojik yetersizlik, olumsuz hava şartları ve yatırım oranlarının yetersiz olmasından dolayı gerçekleştirilememiştir. Hedeflerin tümüne ulaşılamasa da Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı dönemi plan konusunda yaşanan tecrübe dönemi olması nedeniyle önem taşımaktadır.

Abstract:
After the establishment of the Republic, during the Atatürk period, much importance was given to the agricultural sector, and many regulations were made to develop agriculture, animal husbandry and forestry. Following the 1929 world crisis, statism was implemented due to the lack of sufficient capital accumulation and the inexperience of the private sector. As a result of the work carried out during the Ataturk period, agricultural production increased. The years after Ataturk's death were the years when the Second World War affected the whole world and caused economic crises. Although Turkey did not enter the Second World War, it implemented a war economy policy against a possible danger. During the period, agricultural production decreased and the economy shrank. Some laws were enacted to alleviate the effects of the war on the country's economy. After the end of the Second World War, the Marshall Plan began to be implemented by the USA. In this context, the aid given to Turkey was mostly used in the agricultural sector. In 1950, there was a change of government and the Democratic Party period, which would last for ten years and in which agriculture was seen as the most important sector, began. During this period, liberal economic policies were adopted and great success was achieved in the agricultural sector in the first three years of the period. The process, which started with the disappearance of the conditions that enabled the development of agriculture and the decrease in production after 1954, resulted in an economic crisis at the end of the period and the DP Government was removed from power by a military coup. In the 1960‟s, planned development efforts began. For this purpose, the State Planning Organization was first established and the concept of planning was included in the 1961 Constitution. In the First Five-Year Development Plan covering the period between 1963 and 1967, basic principles and targets were determined for all sectors. At the end of the plan period, the development rate targeted as 7% was realized as 6.7%, and the agricultural growth rate targeted as 4.2% was realized as 3.2%. Some of the agricultural targets were achieved in the planned period, but some could not be achieved due to technological inadequacy, adverse weather conditions and insufficient investment rates. Even though not all of the targets were achieved, the First Five-Year Development Plan period is important because it is the period of experience in the plan.