Türkiye'de tarımsal büyümenin kaynakları: 1980-2010 dönemi
Sources of agri̇cultural growth i̇n Turkey: 1980-2010
Yazar: SEVİM ARTIK
Danışman: PROF. DR. CANAN ABAY
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye ekonomisi açısından dengeli bir tarımsal büyüme ve gelişmenin sağlanması, hem gelir dağılımının iyileşmesi hem de refahın ülke geneline yayılması açısından büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmada, Türkiye ekonomisinde 1980-2010 yılları arasında hem ulusal hem de bölgesel düzeyde tarımsal büyümenin kaynaklarının neler olduğu incelenmiştir.  Tarımsal büyümeye kaynaklık eden faktörlerin belirlenmesi ve bu faktörlerin dönemler itibariyle tarımsal büyümeyi nasıl artırdığının incelenmiş olması çalışmayı önemli kılmaktadır. Çalışmada öncelikle 1980-2010 yılları arasında Türkiye'de tarımsal üretim değerindeki gelişmeler, uluslararası düzeyde diğer ülkelerle karşılaştırılarak ortaya konmuştur. Daha sonra tarımsal büyümeye katkısı olan bitkisel ürünlerin, üretim alanları, üretim miktarları, verim ve reel fiyatlarına ilişkin ortalama büyüme hızları trend denklemlerinden yararlanılarak hesaplanmıştır. Söz konusu ürünlerin reel üretim değerindeki değişmenin kaynağı (üretim alanı, verim, fiyat, ürün çeşitlemesi) Minot tarafından geliştirilen bir endeks ile analiz edilmiştir. Yapılan analizler 1980-1990, 1991-2000 ve 2001-2010 dönemleri itibariyle genel olarak reel tarımsal üretim değerindeki değişmede, ürün çeşitlemesi ve alandaki değişmenin etkisinin giderek azaldığı buna karşılık verim ve fiyatlardaki değişimin büyümeye katkısının giderek arttığını ortaya koymaktadır. Çalışmanın diğer bölümünde, bölgeler arasındaki tarımsal büyümeye etki eden etmenler (bitkisel üretim değeri, tarımsal yatırımlar, tarımsal destekler, tarımsal işgücü, tarımsal kredi v.b) Path Analizi metodu yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Path Analizi metodu ile bölgelerin büyüme ve gelişme düzeyinin en iyi göstergesi olan tarımsal büyüme hızı üzerine etki eden ve en kuvvetli nedensel ilişkiye sahip olduğu düşünülen bir ya da daha fazla değişkenin etki düzeyleri belirlenmiştir. Ele alınan dönem içerisinde inek ve tavuk yetiştiriciliğinin artması, traktör kullanımı, tarımsal kalkınma projelerinin uygulanması, tarımsal üreticilerin eğitim seviyesi, tarla ürünleri yerine sebze ve meyve yetiştiriciliğinin artması, tarımsal sulama alanlarındaki artışlar bütün bölgelerde tarımsal reel geliri artırıcı etkilere sahip olduğu bulunmuştur. Böylece hem ulusal hem de bölgelere göre büyümede etkili olan kaynaklar belirlenmiştir. Tarımsal büyümenin sürekliliğinin sağlanması için de üretim planlamasının yapılması, tarımsal sulama yatırımlarının artması, tarımsal kredi kullanımında üreticilere kolaylıklar sağlanması, ARGE desteklemelerinin artması, yeni teknolojilerin kullanımına üreticilerin özendirilmesi ve eğitim seviyesinin yükseltilmesi için tarımsal eğitim ve yayım hizmetlerinin artırılması gerekli görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Tarımsal Büyüme, Tarımsal Bölgeler, Minot Endeksi, Path Analizi

Abstract:
Turkey's economy in terms of ensuring a balanced agricultural growth and development, and improvement of income distribution both in terms of prosperity spread throughout the country is of great importance. The study first in Turkey between 1980-2010 advances in agricultural production value, compared with other countries at the international level. Then the contribution of agricultural growth of herbal products, quantities, production areas, production efficiency and real growth rates are calculated using the average of the prices trend-denklemlerinden. Change the value of the products in question are the real source of production (production area, yield, price, product variation) has been analyzed with an index developed by Minot. Analyses, 1980-1990, 1991-2000 and 2001-2010 periods of change in the value of agricultural production, overall real product variation and the impact of change in the field gradually diminished in contrast welcomed the change in the contribution of yield and grow increasingly reveals that the. Study the other factors affecting agricultural growth between the regions, in the section (the value of crop production, agricultural investments, agricultural supports, the agricultural labour force, agricultural credit, etc.) have been analyzed using Path Analysis method method. Path Analysis method is the best indicator of the growth and development of the regions with the strongest growth rate in the agricultural domain and is considered to be a causal relationship with one or more variable domain levels. During the period covered in cow and chicken breeding in the implementation of agricultural development projects, an increase in the use of the tractor, agricultural producers, educational level, field products, instead of increasing fruit and vegetable cultivation increases in all regions in the fields of agricultural irrigation, agricultural income-enhancing effects was found to have to reel. Thus, both nationally and by region are effective sources of growth have been determined. Agricultural growth and to ensure continuity of production planning, agricultural irrigation, increasing the provision of agricultural credit facilities for the use of third-party, R & D will increase, raising the level of education in the promotion of the use of new technologies, manufacturers and for agricultural training and extension services to increase has been necessary.
Keywords: Agricultural Growth, Agricultural Regions, Minot Index, Path Analysis.