Genel yetenek, akademik benlik kavramı, akademik öz-yeterlik, benlik saygısı, öğrenci bağlılığı ve akademik başarı arasındaki ilişkiler
The relationships between general ability, academic self-concept, academic self-efficacy, self-esteem, student engagement and academic achievement
Yazar: İBRAHİM DADANDI
Danışman: PROF. DR. HİKMET YAZICI
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Akademik benlik = Academic self ; Akademik yetkinlik = Academic self-efficacy ; Benlik saygısı = Self esteem ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Genel yetenek = General ability ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Öğrenci bağlılığı = Student engagement

Özet:
Akademik başarı eğitim araştırmacılarının en çok ilgi duyduğu konuların başında gelmektedir. Alan yazında genellikle öğrencilerin başarılarını etkileyen zihinsel ve zihinsel olmayan faktörler ayrı ayrı incelenmiştir. Bununla birlikte, bu faktörlerin akademik başarı üzerindeki ortak etkilerinin incelendiği çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, genel yetenek, akademik benlik kavramı, akademik öz-yeterlik, benlik saygısı ve öğrenci bağlılığı değişkenlerinin akademik başarı ile ilişkilerini incelemektir. 
Araştırma grubu, Trabzon Merkez ilçedeki (Ortahisar) beş farklı ortaokulun 6, 7 ve 8. sınıflarında öğrenim gören 346 (Kız= 166, Erkek= 180) öğrenciden oluşmaktadır. Verilerin toplanmasında; Temel Yetenekler Testi 6-8, Bir Öğrenci Olarak Ben Ölçeği, Akademik Özyeterlik Ölçeği, Öğrenci Bağlılığı Ölçeği, Coopersmith Özsaygı Envanteri Okul Kısa Formu ve araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde, Yapısal Eşitlik Modeli, Pearson Çarpım Moment Korelasyon Katsayısı, Bağımsız t testi, H testi ve U testi kullanılmıştır.
Araştırmada elde edilen sonuçlara göre, akademik başarı genel yetenek ve akademik öz-yeterlik inancı tarafından açıklanmaktadır. Akademik öz-yeterlik genel yetenek, akademik benlik kavramı ve benlik saygısı tarafından açıklanmaktadır. Akademik benlik kavramı genel yetenek ve benlik saygısı; öğrenci bağlılığı ise benlik saygısı, akademik benlik kavramı ve akademik öz-yeterlik tarafından yordanmaktadır. Demografik değişkenlere dayalı olarak yapılan analizlerde, anne-baba eğitim düzeyleri ve ailelerinin gelir düzeyi yüksek olan öğrencilerin daha başarılı oldukları bulunmuştur. 
Araştırmada elde edilen sonuçlar, genel yeteneğin akademik başarının en önemli belirleyicisi olduğunu göstermektedir. Bunun yanı sıra akademik öz-yeterlik ve demografik değişkenlerin akademik başarı üzerinde anlamlı etkileri olduğunu göstermektedir. Elde edilen sonuçların bazılarının alan yazındaki araştırmaları desteklediği, buna karşın bazılarının ise önceki araştırmaların sonuçlarıyla çeliştiği görülmüştür.

Abstract:
Academic success is one of the forefront of topics that education researchers are most interested in. Extensive body of literature examined the role of the cognitive and non-cognitive factors in students' academic success separately. However, there stil is a need to investigate the dyadic impact of these factors on educational outcomes, including academic achievement. Specifically, the main purpose of this study is to scrutinize the relationships between general ability, academic self-efficacy, academic self-concept,  self-esteem, student engagement as well as academic achievement. 
The study group is consisted of 346 (Female = 166, Male = 180) 6th, 7th, and 8th grade students from 5 different middle schools in Trabzon Central District (Ortahisar). To collect the data, the researcher asked the participants to rate following instruments: Primary Mental Abilities Test 6-8, Myself As A Learner Scale, Academic Self-Efficacy Scale, Student Engagement Scale, Coppersmith Self-Esteem Inventory, and Personal Information Form. For the data analysis, the researcher conducted following statistical methods: Structural Equation Model, Pearson Product Moment Correlation Coefficient, Independent t test, H test and U test.
The results demonstrate that there is direct effect of general ability and academic self-efficacy on academic achievement. For academic self-efficacy, it was found that general ability, academic self-concept and self-esteem explained statistically significant variance. Furthermore, self-esteem, academic self-concept, and academic self-efficacy are found statistically significant predictor on student engagement. For group differences, students with parents with higher education levels and higher household income levels were more successful than their peers. Together, the current study results yield that general ability is the most important predictor of academic achievement. It was observed that some of the results gathered from the research supported the researches in the literature; on the other hand, some of them had contratictions with the results of previous researches.