Manyetik rezonans görüntüleme yöntemi ile craniocervical bileşkenin morfometrik değerlendirilmesi
Morphometric evaluation of craniocervical junction by using magnetic resonance imaging
Yazar: MUKADDER SUNAR
Danışman: DOÇ. DR. SAMET KAPAKİN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Foramen magnum = Foramen magnum ; Ligamentler = Ligaments ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Morfometri = Morphometry ; Sefalometri = Cephalometry

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, insanlarda manyetik rezonans görüntüleme yöntemini kullanarak craniocervical bölgedeki önemli anatomik oluşumların morfometrik değerlendirilmesinin yapılması ve bu oluşumların çeşitli kliniklerde kullanılabilecek referans değerlerinin saptanması amaçlandı.
Materyal ve Metot: Çalışmamızda yaklaşık olarak 750 bireyin MRG yöntemiyle elde edilen görüntüleri Radyodiagnostik Anabilim Dalı?nda değerlendirilip arşiv sistemine dahil edildikten sonra bu görüntülerden anatomik yapı yönünden gerekli kriterleri taşıyan 306 (95 erkek, 211 kadın) bireyin ölçümleri yapıldı. Sagital T1 ve T2 ağırlıklı görüntüler kesit kalınlığı 3 mm, interval 10 mm, matriks 352x224, FOV 170-240 mm, nex 4 olarak belirlendi. Bu görüntüler üzerinden her bir bireyin craniocervical bölgesinde bulunan önemli anatomik yapıların ölçümleri yapıldı.
Bulgular: Yapılan ölçümler sonucunda dens axis yüksekliği erkeklerde 33.8±2.2 mm, kadınlarda ise 30.9±2.3 mm, dens axis?in anteroposterior mesafesi erkeklerde 10.6±1.1 mm, kadınlarda ise 9.8±1.2 mm, spatium retropharnygeum aralığı erkek bireylerde 3.1±0.5 mm, kadın bireylerde ise 2.9±0.5 mm, toplam servikal vertebra uzunluğu erkek bireylerde 119.7±7.3 mm, kadın bireylerde ise 106.6±6.4 mm ve foramen magnum?un sagittal çapı erkek bireylerde 38.0±3.0 mm, kadın bireylerde ise 36.9±2.9 mm olarak ölçüldü. 
Sonuç: Cinsiyet bakımından; dens axis yüksekliği, dens axis?in anteroposterior mesafesi, spatium retropharyngeum aralığı, toplam servikal vertebra uzunluğu ve foramen magnum?un sagittal çapının istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edildi. Dekadlara göre yapılan değerlendirmede ise canalis vertebralis?in sagittal çapının kadınlarda, toplam servikal vertebra uzunluğunun erkeklerde anlamlı derecede farklılık gösterdiği tespit edildi. Dens axis yüksekliği ve dens axis?in anteroposterior mesafesinin toplam servikal vertebra uzunluğu ile ligamentum apicis dentis uzunluğu ve canalis vertebralis?in sagittal çapınında foramen magnum?un sagittal çapıyla pozitif bir korelasyon içinde olduğu gözlemlendi.

Anahtar Kelimeler: Craniocervical bileşke, dens axis, foramen magnum, ligamentum apicis dentis, manyetik rezonans görüntüleme, pavlov oranı.

Abstract:
Aim: In this study, it is aimed at performing morphometric evaluation of the important anatomical structures located at the craniocervical junction and detecting reference values of these structures used in various clinics by using magnetic resonance imaging technique.
Materials and Method: In this clinical study, 750 Turkish individuals from Ataturk University Department of Radiology and Niğde State Hospital who underwent an MRI of the cervical spine were included. 306 individuals (95 men and 211 women) aged 20 to 79 years with the necessary criteria were selected for morphometric evaluation of the craniocervical junction. Sagittal T1 and T2 slice thickness of weighted images were 3 mm, matrix 352x224, FOV 170-240 cm, nex 4 at 10 mm interval. The measurements of the important anatomical structures located in the craniocervical region of each individual were made on these images belonging to this site.
Results: Consequently, the height of odontoid process was 33.8±2.2 mm in male and 30.9±2.3 mm in female; the anteroposterior distance of odontoid process was 10.6±1.1 mm in male and 9.8±1.2 mm in female; the space of the spatium retropharyngeum was 3.1±0.5 mm in male and 2.9±0.5 mm in female; the total length of the cervical spine was 119.7±7.3 mm male and 106.6±6.4 mm in female and the sagittal diameter of the foramen magnum was 38.0±3.0 mm in male and 36.9±2.9 mm in female.
Conclusion: The height of the odontoid process, the anteroposterior distance of the odontoid process, the space of the spatium retropharyngeum, the total length of the cervical spine and the sagittal diameter of the foramen magnum were found to be statistically significant in terms of gender. The sagittal diameter of vertebral canal in female and the total length of the cervical spine in male showed a significant difference by decade. The height of the odontoid process and the anteroposterior distance of the odontoid process showed the positive correlation with the total length of the cervical spine. Also, the length of apical ligament of dens and the sagittal diameter of the vertebral canal showed the positive correlation with the sagittal diameter of foramen magnum. 

Key Words: Apical ligament of dens, craniocervical junction, foramen magnum, magnetic resonance imaging, odontoid process, pavlov ratio.