Sapanca gölü'nün yüzey su ve sedimentinde ağır metal birikimi ve potansiyel sediment toksisitesi
Heavy metal accumulation in the surficial water and sediment of   lake Sapanca and potential sediment toxicity
Yazar: GAMZE KAMIŞLI TÜRKEL
Danışman: PROF. DR. AHMET ALTINDAĞ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Ağır metal iyonları = Heavy metal ions ; Sapanca Gölü = Sapanca Lake ; Ward kümeleme yöntemi = Ward cluster method

Özet:
Türkiye'nin en önemli göllerinden biri olan ve içme suyu kaynağı olarak da kullanılan,  Sapanca Gölü'nün korunması ve sürdürülebilirliğinin sağlanmasını amaçlayan bu tez çalışmasında, yüzey suyu ve sedimentte, Cu, Pb, Zn, Ni, Mn, Fe, Co, Cr, Al, Cd ağır metalleri ile bir metalloid olan As konsantrasyonları araştırılmıştır. Gölden 2020-2022 yılları arasında sonbahar ve ilkbahar mevsimlerinde, 11 istasyondan alınan örneklerdeki ağır metal konsantrasyonları, ICP-MS cihazı kullanılarak analiz edilmiştir. Su örneklerinde herhangi bir ağır metal birikimi bulunmadığı, çok az miktarda As birikiminin bulunduğu, ancak bu birikim miktarının anlamlı olmadığı tespit edilmiştir. Sediment örnekleri analiz sonuçlarına göre ise, her mevsim en az birikim yapan metalin Cd olduğu, en fazla birikim yapan metallerin ise Fe ve Al olduğu görülmüştür. Sediment kalite araştırma yöntemleriyle sediment kalitesi incelendiğinde, diğer dönemlere göre 2021 sonbahar döneminin görece daha kontamine olduğu ve toplam toksik birikime her dönem (2020 sonbahar ve 2021 ilkbahar dönemi için %48,5, 2021 sonbahar için %70,51 ve 2022 ilkbahar için %57,86) en fazla katkının Ni tarafından sağlandığı tespit edilmiştir. Sapanca Gölü'nün su kalitesi hakkında bilgi sağlamak ve göl ekosisteminin korunmasına katkıda bulunmak amacıyla yapılan bu çalışma neticesinde elde edilen sonuçlara göre, ağır metal kirliliğinin sınır değerlerin altında olduğu, ekosistem ve insan sağlığı açısından tehlikeli bir seviyede olmadığı değerlendirilmektedir.

Abstract:
This study aims to preserve and ensure the sustainability of Sapanca Lake, which is considered one of the most important lakes in Turkiye and is also used as a potable water source. Heavy metal concentrations of Cu, Pb, Zn, Ni, Mn, Fe, Co, Cr, Al, Cd and metalloid Arsenic (As) were analyzed using an ICP-MS device, in the lake surface water and sediment samples, which were taken from 11 different locations between autumn 2020 and spring 2022. In the water samples, no heavy metal concentration was determined and the amount of As found is ignorable. In the sediment samples, the least concentrated metal is Cd, while the most concentrated metals are Fe and Al. When the sediment quality was examined by sediment quality research methods, it was determined that the 2021 autumn period is relatively more contaminated than the other periods, and the highest contribution to total toxic accumulation in all seasons (48.5% for the 2020 autumn and 2021 spring season, 70.51% for the 2021 autumn and 57% for the 2022 spring season) is by Ni. According to the results obtained from the study, it is evaluated that the heavy metal concentration in the lake is below the limit values and is not at a threatening level in terms of ecosystem and public health.