Diabetes mellitus tanılı çocuk ve adölesanlarda elektrofizyolojik incelemeler: polinöropatiyi gösterebilecek elektrofizyolojik belirteçlerin saptanması
Electrophysiological assessments in children and adolescents with diabetes mellitus: identification of electrophysiological indicators of polyneuropathy
Yazar: MELTEM İNCİ
Danışman: PROF. DR. ELİF KOCASOY ORHAN
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Diabetik nöropatiler = Diabetic neuropathies ; Diyet-diabetik = Diet-diabetic ; EMG =   ; Polinöropatiler = Polyneuropathies

Özet:
Tip 1 diyabet çocukluk çağında en sık görülen diyabet tipidir. Çocuk ve adölesanlarda
diyabetik nöropatinin diyabetin erken dönemlerinde bile gelişebileceği ve sıklıkla
asemptomatik olabileceği, ayrıca diyabetik otonom nöropatinin de diyabetik çocukların %12-
75'inde görülebileceği ve asemptomatik seyredebileceği bilinmektedir. Çalışmamızda sinir ileti
incelemelerinin diyabet seyri sırasındaki değişimi ve tutulum paterni, polinöropatiye gidişin
erken dönemde saptanabilmesi için sinir ileti incelemelerinde değerlendirilmesi gereken
parametreleri, diyabetik polinöropati ve diyabetik otonom nöropati için çocuklardaki risk
faktörlerinin araştırılması amaçlandı.
Çalışmamızda tip 1 diyabet tanısı almış, en 2 yıldır bilinen diyabeti olan, polinöropatiye
neden olabilecek ek hastalık ya da ilaç kullanımı olmayan, 8-18 yaş arasında 63 hastanın
elektrofizyolojik incelemeleri bir yıl ara ile iki kez yapılmış, hastalar otonom nöropati ve
periferik nöropati açısından klinik olarak da değerlendirilmiştir. Diyabetik nöropati için risk
faktörlerinin değerlendirilmesi amacıyla hastaların yaş, diyabet süresi, antropometrik
ölçümleri, kısa ve uzun süreli glisemik durumları, lipid profilleri, eşlik eden mikrovasküler
komplikasyonları ve puberte durumları incelenmiştir.
Diyabetik çocuklarda alt ekstremitelerin en distalinde bulunan medyal plantar duysal
sinir aksiyon potansiyeli uyarı şiddeti en belirgin olmak üzere alt ekstremitelerin duysal ve
motor sinirler için supramaksimal uyarı şiddetlerinin hem zaman içerisinde arttığı hem de klinik
olarak polinöropati olabileceği öngörülen gruplarda istatistiksel olarak anlamlı bulunmasa da
daha yüksek olduğu saptandı.
Alt ekstremitelerin distallerinde duysal ve motor sinir ileti hızlarının yavaşladığı ve
latanslarının uzadığı görüldü. Duysal ve motor sinirlerde amplitüdlerde belirgin değişik olmadı,
sural/radyal amplitüd oranı da hastaların longitudinal takiplerinde ve polinöropati olabileceği
öngörülen gruplarda farklılık göstermedi. İleti hızlarında yavaşlama ve distal latanslarda uzama
olması, bununla birlikte belirgin amplitüd değişikliklerinin görülmemesi diyabetik çocuk ve
adölesanlarda olası nöropatinin erken evrelerinde ileti kusurunun ön planda olabileceğini
düşündürdü.
Tibial ve peroneal F minimum latansları başta olmak üzere F minimum latansları ve
RRIV incelemeleri diyabetik çocuklarda referans değerlere göre en fazla anormal bulunan
parametreler olup rutin değerlendirmeye bu incelemelerin eklenmesinin nöropati gelişimini
anlayabilmek için yol gösterici olabileceği düşünüldü.
Diyabetik polinöropati ve otonom nöropati için yüksek HbA1c, yüksek LDL, düşük HDL
düzeylerinin, diyabet süresi ve insülin dozu ortak risk faktörleri iken diyabetik otonom nöropati
için kadın cinsiyet ve diyabetik polinöropati için yaş, boy, yüksek vücut kitle endeksi ve diğer
mikrovasküler komplikasyonların varlığı risk faktörü olarak değerlendirildi.
Sonuç olarak çalışmamız tip 1 DM çocuk ve adölesalarda diabetik polinöropati gelişimi
açısından olası risk faktörlerinin klinik olarak değerlendirildiği ve bir yıl ara ile yapılan iki
elektrofizyolojik inceleme sonrasında bu hastalarda polinöropati gelişmesini tahmin
ettirebilecek parametrelerin saptanmaya çalışıldığı Türkiye'de yürütülen ilk araştırmadır.

Abstract:
Type 1 diabetes is the most common type of diabetes in childhood. It is known that
diabetic neuropathy can develop even in the early stages of diabetes in children and adolescents,
and it often can be asymptomatic. Furthermore, diabetic autonomic neuropathy can also be
observed in 12-75% of diabetic children, and it can have an asymptomatic course. In our study,
we aimed to assess the changes in nerve conduction during the course of diabetes, the
parameters to be evaluated in nerve conduction studies for early detection of polyneuropathy
progression, and the risk factors for diabetic polyneuropathy and diabetic autonomic
neuropathy in children.
The study included 63 patients between the ages of 8-18 years, diagnosed with type 1
diabetes for at least 2 years, without any additional diseases or medication usage that could
cause polyneuropathy, and nerve conduction studies were performed twice with a one-year
interval. A follow-up nerve conduction study could not be conducted due to a patient's
withdrawal of consent. Patients were also clinically evaluated for autonomic neuropathy and
peripheral neuropathy. To assess risk factors for diabetic neuropathy, patients' age, duration of
diabetes, anthropometric measurements, short and long-term glycemic status, lipid profiles,
accompanying microvascular complications, and puberty status were examined.
Although statistically significant differences were not observed, it was found that the
sensory nerve action potential for both sensory and motor nerves in the distal lower extremities,
especially the medial plantar sensory nerve action potential supramaximal stimulus intensities
increased over time and were higher in groups predicted to potentially have polyneuropathy.
In the distal regions of the lower extremities, there was a slowing of sensory and motor
nerve conduction velocities along with prolonged latencies. Notably, there were no significant
changes in amplitudes for both sensory and motor nerves. The sural/radial amplitude ratio was

also found to be not useful in distinguishing between patient groups during longitudinal follow-
ups and in predicting those who might have polyneuropathy.

The absence of amplitude changes, coupled with the observed slowing of conduction
velocities and prolonged distal latencies, indicated that in diabetic children and adolescents,
neuropathy in the early stages is characterized by myelin impairment in the course of
polyneuropathy.

Tibial and peroneal F-wave minimum latencies, especially along with RRIV studies, were
found to be the most frequently abnormal parameters in diabetic children compared to reference
values, suggesting their importance in detecting neuropathy development when added to routine
examinations.
High HbA1c levels, high LDL, low HDL levels, diabetes duration, and insulin dosage
were identified as common risk factors for both diabetic polyneuropathy and autonomic
neuropathy. Female gender was considered a risk factor for diabetic autonomic neuropathy,
while age, height, high body mass index, and the presence of other microvascular complications
were identified as risk factors for diabetic polyneuropathy.
In conclusion, our study represents the pioneering research effort conducted in Turkey
that clinically evaluates potential risk factors for the development of diabetic polyneuropathy
among children and adolescents with Type 1 Diabetes. This investigation involves the
assessment of these risk factors and attempts to identify parameters that could predict the onset
of polyneuropathy in these patients through two successive electrophysiological examinations
conducted at yearly intervals.