Kadına yönelik cinsiyetçi temsillerin mizah dergisi kapak karikatürleri üzerinden incelenmesi: Bayan Yanı örneği
Examining sexist representations about women via humor magazine cover cartoons: The example of Bayan Yanı
Yazar: ZÜLEYHA İNCEKARA KAYA
Danışman: DOÇ. DR. HANDAN BÜLBÜL
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Kadın Araştırmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışmada mizah, karikatür bağlamında ele alınmış, karikatürün bir cinsiyetçi temsil olarak kabul edilen "güçlü kadın" temsilini nasıl yansıttığını ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Doküman incelemesi yönteminin kullanıldığı araştırmada Bayan Yanı dergisinin 2011 ve 2023 yılları arasında yayınlanan yirmi kapak karikatürü çalışma dokümanı olarak incelenmiştir. Araştırma verileri, betimsel analiz ve Barthes'ın göstergebilim analiz tekniği kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda, derginin kapak karikatürlerinin güçlü kadın temsilini "kendine ve hemcinslerine güvenen kadın", "kalıplaşmış cinsiyetçi temsillere karşı duran kadın, "mücadeleci kadın" ve "vazgeçebilen kadın" şeklinde yansıttığı ortaya çıkmıştır. Karikatürlerdeki görsel ve dilsel göstergelerdeki şifrelenmemiş pek çok iletinin metaforik olarak kullanımıyla; kadının özgüvene sahip olarak, hemcinslerine cesaret verip onlarla dayanışarak, toplumsal cinsiyetçi dayatmalara direnip erkek egemen alanlarda da varlık göstererek, özsaygısını kaybetmemek adına gerektiğinde hayatındaki erkekten vazgeçebilme cesareti göstererek güçlü olabileceğine yönelik anlamlar üretildiği saptanmıştır. Bu çerçevede, kadını ötekileştirmeyen, aşağılamayan, güçsüz göstermeyen, aksine kadının gücünü önceleyen karikatür dergilerinin sayısının çoğalmasının ve bu alanda daha fazla "kadın" karikatür sanatçılarının varlık göstermesinin kadının toplumdaki etkisi ve görünürlüğü açısından yararlı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In this study, humor was discussed in the context of caricature and it was aimed to reveal how the caricature reflects the representation of "strong woman", which is accepted as a sexist representation. In the research, in which the document review method was used, twenty cover caricatures of Bayan Yanı magazine published between 2011 and 2023 were examined as working documents. The research data were analyzed using descriptive analysis and Barthes' semiotics analysis technique. As a result of the research, it was revealed that the cover caricatures of the magazine reflected the strong female representation as "the woman who trusts herself and other women", "the woman who stands against stereotyped sexist representations", "the woman who struggles" and "the woman who can give up". With the metaphorical use of many unencrypted messages in the visual and linguistic indicators in the caricatures, it has been determined that the covers can produce meanings that suggest women can be strong by having self-confidence, encouraging other women and being in solidarity with them, resisting gendered impositions and showing presence in male-dominated areas, and showing the courage to give up the man in her life when necessary in order not to lose her self-esteem. In this context, it is thought that increasing the number of caricature magazines that do not marginalize, humiliate women, or show women as weak, but rather prioritize women's power and the presence of more "women" cartoonists in this field will be beneficial in terms of the impact and visibility of women in society.