PISA 2009 uygulamasına katılan ülkelerin okuma becerileri alt test sonuçlarının profil analizi ile değerlendirilmesi
The evaluation of the reading skills subtest scores of the countries participated in PISA 2009 with the profile analysis
Yazar: ÖZKAN SAATÇİOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAMİDE DENİZ GÜLLEROĞLU ; YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN HÜSNÜ YILDIRIM
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ölçme ve Değerlendirme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okuma = Reading ; Okuma becerileri = Reading skills ; Profil = Profile ; Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı = Programme for International Student Assesment

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (Programme for International Student Assessment, -PISA-)'nın 2009 uygulamasına katılan ülkelerdeki öğrencilerin, genel ortalama puanları üzerinde gözden kaçması muhtemel olan özelliklerini belirlemek ve okuma becerileri alt testinde ele alınan madde kategorileri çerçevesindeki güçlü ve zayıf yanlarını ortaya koymaktır. 
Tarama modelinde yürütülen bu araştırmanın örneklemi PISA 2009 uygulamasına katılan 15 yaş grubu öğrencilerden oluşmaktadır. Araştırmada, PISA 2009 okuma becerileri alt testi için katılımcı ülkelerden toplanan veriler kullanılmıştır. Bu uygulamaya katılan ülkelerin okuma becerileri alt testindeki madde formatı, metnin şekli ve metnin zihinsel süreç düzeyi boyutları çerçevesinde ele alınan madde kategorilerindeki performansları profil analizi tekniği ile belirlenerek, ülkelerin madde kategorileri çerçevesindeki güçlü ve zayıf yanları tespit edilmiştir. Araştırmada PISA 2009 okuma becerileri alt testinden elde edilen veriler SPSS 17.0, MS Office Excel 2003 ve PROFILEG programları ile analiz edilmiştir. 
Araştırma kapsamında, PISA 2009 uygulamasına Türkiye'den katılan öğrencilerin açık uçlu maddelerdeki performanslarının ölçme modelinin öngördüğünden manidar bir şekilde yüksek, çoktan seçmeli maddelerde ise manidar bir şekilde düşük olduğu bulunmuştur. Uygulamaya katılan Türk öğrencilerin okuma becerileri alt testindeki genel başarısı düşük olmasına rağmen madde kategorileri çerçevesinde yapılan profil analizi sonucunda, Türkiye açık uçlu madde kategorisinde en iyi performans gösteren 11. ülke olmuş ve birçok ülkenin önünde yer almıştır.  
Metnin şekli boyutundaki madde kategorilerine ait bulgular incelendiğinde; Türkiye'den uygulamaya katılan öğrencilerin akıcı metin kategorisindeki performanslarının ölçme modelinin öngördüğünden manidar bir şekilde yüksek, bağımsız metin kategorisinde ise manidar bir şekilde düşük olduğu görülmektedir. Bununla birlikte, uygulamaya katılan Türk öğrencilerin karma metin kategorisindeki performansları beklenenden düşük olmasına rağmen, öğrencilerin bu kategorideki gözlenen ve beklenen performansları arasındaki fark istatistiksel olarak manidar bulunmamıştır. 
Metnin zihinsel süreç düzeyi boyutundaki madde kategorileri için yapılan profil analizi sonuçlarına göre Türkiye'den uygulamaya katılan öğrencilerin kendi düşüncelerini yansıtma ve değerlendirme kategorisinde ölçme modelinin öngördüğünden manidar bir şekilde yüksek, bilgileri bir araya getirme ve yorumlama kategorisindeki maddelerde ise manidar bir şekilde düşük performans gösterdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Diğer taraftan Türk öğrencilerin bilgiye ulaşma ve bilgiyi hatırlama kategorisindeki performansları ölçme modelinin öngördüğünden yüksek olmasına rağmen, öğrencilerin bu kategorideki gözlenen ve beklenen performansları arasındaki fark istatistiksel olarak manidar bulunmamıştır. Uygulamaya katılan Türk öğrencilerin okuma becerileri alt testindeki genel başarısızlığına rağmen madde kategorileri çerçevesinde yapılan profil analizi sonucunda, Türkiye kendi düşüncelerini yansıtma ve değerlendirme kategorisinde en iyi performans gösteren beşinci ülke olmuş ve birçok ülkenin önünde yer almıştır.

Abstract:
The purpose of current study is to determine possible unnoticed features on students' total test score in the countries participating Program for International Student Assessment (PISA) 2009 implementation and to reveal weakness and strengths in the context of item categories in reading skills subtest.
This is a survey model research and sample of this study consists of 15 years old students participated to PISA 2009 implementation. In this study, PISA 2009 reading skills subtest data, which are gathered from participant countries, have been used. Weakness and strengths of countries participated to PISA 2009 in the context of the selected item categories have been identified with the help of profile analysis by determining; item format of PISA 2009 participant countries' in the reading skills subtest, type of texts and performance in item categories in the context of cognitive process level dimensions of texts. In the study, data obtained from PISA 2009 reading skills subtest have been analyzed with SPSS 17.0, MS Office Excel 2003 and PROFILEG.
In this study, Turkish students', who participated to PISA 2009, performance in open ended items has been found significantly higher than what measurement model expects, but significantly lower in the multiple choice items. Although Turkish students' general achievement is low in reading skills subtest, in consequence of profile analysis Turkey takes the 11. place and be ahead of many countries for open ended item category.
When findings regarding item categories in type of text dimension are examined; Turkish students' performance in continuous text category has been found significantly higher than what measurement model expects, but significantly lower in the non-continuous text category. However, despite students have low performance than what is expected in the mixed text category, there is no significant difference between observed and expected performance. 
According to the profile analysis results of item categories in the cognitive process level dimension of text; it is found that Turkish students have significantly higher performance in reflection and evaluation of own thinking category than what measurement model expects, but have significantly lower performance in the integration and interpretation category. On the other hand, despite Turkish students have higher performance level than measurement model expects in accessing knowledge and remembering category, there is no statistical significant difference between observed and expected performance. Although Turkish students' overall achievement is low in reading skills subtest, Turkey has a rank of 5. place and be ahead of many countries in reflection and assessment of own thinking category.