Resme Doğu'dan bakmak: Şehrengiz ve Arabesk serileri
Looking at the painting from the East: Şehrengiz and Arabesk series
Yazar: AHMET MANSUROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. LÜTFİ ÖZDEN
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Güzel sanatlar = Fine arts ; Plastik sanatlar = Plastic arts ; Resim analizi = Picture analysis ; Resim sanatı = Painting art

Özet:
Güncel sanatta Doğu imgesi kullanımı, bu çalışmanın temel çıkış noktasını oluşturmaktadır. Bir imge kaynağı olarak Doğu, hem sanatsal kökleri hem de zengin kültürel belleği bakımından neredeyse her sanat döneminde sanatçılara ilham olmuştur. Medeniyetin, bilimin, sanatın çıkış noktası olarak bilinen ve güçlü devletlerin varlıkları sayesinde hayranlık duyulan Doğu'nun, Batı'nın bir kurgusu olan Oryantalizmle birlikte egzotik ve ütopik bir dünya haline gelmesi, önemli eser örnekleriyle birlikte incelenmiştir. Batı'nın fantezi ürünü Doğu kurgusuna karşın, özellikle Doğu kültürlerindeki sanat pratikleri –yazı, minyatür, mimari ve kitap süslemeleri gibi- soyut-soyutlamacı tavra olan yakınlığı ile Modern dönemde Batı'nın soyut-soyutlamacı sanat akımlarını kurmasında yeniden ilham olduğu görülür. İlk dönemlerinde Batı sanatının takibiyle gelişmeye çalışan Türk sanatı da özgünlük ve ulusallık arayışları bağlamında kendi kültürel ve sanatsal kökenindeki imgelere yönelmiş ve birçok sanatçı bu bağlamda çalışmalar yürütmüştür. Özgün ve bireysel anlatımın ön plana çıktığı günümüz sanatında da Batı sanatı eğitiminden veya geleneksel sanatlar eğitiminden gelen birçok güncel sanatçının, kendi kültürlerine ait imgeleri bireysel sanat pratikleriyle birleştirdiği gözlemlenmektedir. Literatür taraması yöntemi kullanılarak yazılan bu tezin amacı da hem sanat tarihsel süreç içerisinde Doğu imgesinin sanat eserlerinde kullanımına yönelik bir bakış sunmak, hem de tezin temel konusu olarak bireysel sanat üretimlerim olan "Arabesk" ve "Şehrengiz" serisinin altyapı ve sanat tarihsel dayanaklarını ortaya koymaktır. Bu bağlamda Türkiye'de ve özellikle "Doğu" olarak adlandırılan bölgelerdeki birçok güncel sanatçı, aldıkları sanat eğitiminin altyapısı ne olursa olsun özgün ve bireysel eserler ortaya koymak adına kişisel belleklerine ve o belleği oluşturan kültürel imgelerine yönelmekte ve bu bağlamda eserlerini üretmektedir. Tezin ana konusunu oluşturan "Şehrengiz" ve "Arabesk" serileri de kişisel belleğime ve o belleği oluşturan kültürel imgelere yönelen eserler içermektedir. Batı Sanatı eğitiminden gelen "portre" geleneği ile kişisel belleğimdeki queer imgeler, semboller ve bir dil göstergesi olarak Arapça ve Farsça imgeler bu serilerde birleşmektedir. Ayrıca Doğu imgesi olarak Arapça yazı içeren "Şifa Dileği" eseri ve "İkram-ı Ebedi" serimden "hurma çekirdekleri" ve "yazı" imgesi içeren bazı eserler tezin akışı içerisinde uygun yerlere dâhil edilerek incelenmiş, bu nedenle sanatsal üretimlerim açısından retrospektif bir bakış açısı sunmayı sağlamıştır.

Abstract:
The usage of Eastern imagery in contemporary art constitutes the fundamental starting point of this study. As a source of imagery, the East has inspired artists of almost every art period, owing to its artistic roots and rich cultural memory. The fascination with the East, known as the cradle of civilization, science, and art, and admired for the existence of powerful states, transformed into an exotic and utopian world along with Orientalism, which is a construct of the West. This transformation has been examined in conjunction with significant examples of artworks. Despite the Western fantasy of the constructed East, it can be observed that the art practices in Eastern cultures, such as calligraphy, miniature painting, architecture, and book illuminations, had a significant influence on Western abstract and abstractionist art movements in the Modern era. Turkish art, which initially sought to develop through the emulation of Western art, turned towards the imagery rooted in its own culture and art in the context of seeking originality and national identity. In contemporary art, where individual and original expression takes precedence, many contemporary artists, whether educated in Western art or traditional arts, merge the images specific to their cultures with their individual artistic practices. The aim of this thesis, written using the literature review method, is to provide an overview of the use of Eastern imagery in artworks throughout art history and to explore the foundations and art historical background of my own artistic productions, namely the "Arabesque" and "Şehrengiz" series. In this context, numerous contemporary artists in Turkey, especially those from regions referred to as the "East," turn to their personal memories and the cultural imagery that shapes those memories, regardless of their artistic education, to create unique and individual artworks. The "Şehrengiz" (no translation available) and "Arabesk" (Arabesque) series, which form the main subject of the thesis, also encompass artworks that explore my personal memories and the cultural imagery that shapes them. The tradition of "portrait" derived from Western art education converges with queer images, symbols, and linguistic indicators represented by Arabic and Persian imagery in these series. Additionally, some artworks included in the flow of the thesis, such as the "Şifa Dileği"(mean Wish for Healing) piece containing Arabic script as an Eastern image, and certain works incorporating "date seeds" and the "written word" from my series "İkram-ı Ebedi," have been examined and incorporated at suitable points. As a result, they contribute to a retrospective perspective on my artistic productions.