İstanbul`da Selatin camilerin kitabeleri
Inscriptions of Sultans` mosques in İstanbul
Yazar: F. GÜLSÜM ERSOY TOP
Danışman: PROF. DR. HAKKI ÖNKAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Yazıtlar = Inscriptions ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Mermer, taş, ahşap ve maden gibi sert ve kalıcı malzemeler üzerine kabartma ya da oyma tekniğiyle işlenen yazılara "kitabe", kitabeleri okuma ve anlamlarını açıklama bilimine ise "kitabeler bilimî" adı verilmektedir. Kitabeler tarihte önemli olaylar, bazı kanunlar, önemli şahısların hayattan hakkında bilgi, ölmüş kişilerin doğum ve ölüm tarihleri, mimari eserlerin banileri, inşa tarihleri, mimarları, ustaları ve geçirdikleri tamirler gibi konulan içermektedir. Kitabelerin yazımındaki amaç, genellikle istenilen bilgileri gelecek nesillere kalıcı bir yolla aktarmaktır. Kitabeler, milletlerin, medeniyet kurduktan bölgelerde bir çeşit tapularıdır, denilebilir. Bu konuda dünyanın en zengin koleksiyonlarından birine sahip olan Türk milleti de üzerinden geçtiği hemen her bölgede bu çeşit ayak izleri bırakmış, son olarak Anadolu'da güçlü ve kalıcı bir medeniyet kurmuştur. Tezin konusunu oluşturan, Sultanlar ve Valide Sultanlar tarafından Yaptırılan İstanbul camilerinin kitabeleri, bu okyanustan bir damladır. Fakat bu kitabeler, Dünya Tarihinde sayılı devletler arasında yer alan Osmanlı Devleti'nin hanedan yapısı ve medeniyet tarihi bakımından önemli bilgiler içermektedir. Bu kitabelerin bîr kısmı daha önce okunmuş olmakla birlikte hepsinin birarada bulunduğu derli toplu bir çalışma henüz yapılmamıştır. Bu konuda daha önce yapılan çalışmalarda bulunan bir takım eksik ve hatalar burada giderilmeğe çalışılmış, ayrıca kitabeler dil, anlam, üslup, vezin, hat, estetik ve teknik bakımlardan değerlendirilmiştir, içeriklerinde yer alan tarih düşürme beyitleri tesbit edilmiştir. Elde edilen bilgiler, diğer yazılı kaynaklarla ve belgelerle karşılaştırılarak tarih bilimindeki bazı eksikleri giderebilir.

Abstract:
tt is called inscription that scrapes writing onto tough materials such as marbel, stone, wood and metal by embossing or engraving technique. Meanwhile science of reading inscriptions and explaining their meanings is called as science of inscriptions. Inscriptions include important phenomenons, certain laws, informations about existences of eminent personolities, birth and death dates of them as well as construction dates, architects, craftmen and restorations of historical structures in history. The purpose of inscriptions written is to transfer the desired information to further generations by a permanent method. Inscription can be called as deeds of nations on their regions on which they established their civilisations. Turkish nation, who has one of the richest collections of history on the world, has also remained this kind of footprint on almost every area where he reached, finally, he has established strong and permanent civilisation in Anotolta. The inscriptions of Istanbul Mosques, constructed by Sultans and Mother Sultans, consisting the topic of the thesis, are just a drop of this ocean. Howover, these inscriptions contain valuable information about configuration of dynasty and history of civilisation of Ottoman State which has taken past among the important states in the world history. Although some of this inscriptions has been read before, any proper and systematic study hasn't been prepared yet In this study, certain mistakes and deficiencies exist on early studies have been eliminated and insciptions have been evaluated by viewpoints of language, sense, style, meter, calligraph, aesthetics and techniques as well. Couplets of dating history in their contents have been determined. By comparing the gathered informations with the written sources and documents, cavities exist on datas about science of history can be supplemented.