Çalışma süreleri ve dinlenme sürelerinin düzenlenmesinde işverenin yönetim hakkı ve sınırları
Employer's right of management and limitations in the regulation of working and resting hours
Yazar: HASAN YILMAZTÜRK
Danışman: PROF. DR. MUHİTTİN ASTARLI
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Dinlenme = Rest ; Dinlenme süreleri = Rest periods ; Yönetim = Management ; Yönetim hakkı = Management right ; Çalışanlar = Workers ; İş süreleri = Working times ; İşveren = Employer ; İşveren tutumu = Employer attitude

Özet:
İşçinin iş görme borcunu yerine getirebilmesi için işverenin emrinde bulunduğu süreyi
ifade eden çalışma süreleri; İş Kanunlarında gerek mutlak ve nispi emredici hukuk kuralları ile
gerekse de yedek hukuk kuralları ile düzenlenmiştir. Ancak iş ilişkisinde ortaya çıkabilecek
her türlü ihtimalin ya da çalışma şeklinin kanunlarla düzenlenebilmesi mümkün değildir. Bu
sebeple iş hukukunun bir sözleşme hukuku olması prensibinden hareketle kanunda çerçevesi
çizilen çalışma ilişkileri, akdi kaynaklar ve bu kaynaklar arasındaki hiyerarşide en alt sırada
bulunan yönetim hakkı ile somutlaşacaktır. Yönetim hakkının kaynağına dair hakim görüşe
göre bu hak iş sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. 4857 sayılı İş Kanunu ve ardından çıkarılan
sair mevzuat ile birlikte çalışma süreleri ve dinlenme sürelerine dair getirilen esneklik sağlayan
düzenlemeler işverenin yönetim hakkının sınırlarını genişletmiştir. Bununla birlikte kanun,
bazı işçi grupları bakımından esnekliği minimum seviyede tutmuştur. Bu işçilerin başında
yeraltı maden işçileri, genç işçiler, kadın işçiler ile yaptıkları işlerin sağlık bakımından
sakıncalı olması sebebiyle günlük azami çalışma süresi bazında korunan işçiler gelmektedir.
Çalışma sürelerinin düzenlenmesinde olduğu gibi dinlenme sürelerinin düzenlenmesinde de
işverenin yönetim hakkına ilişkin sınırlamalar geçerli olacaktır. İşverenin kanuni ya da akdi
kaynaklara aykırı olarak vereceği talimatlar işçiyi bağlamayacaktır. Ancak tarafların anlaşarak
işverene verilebileceği yetkiler söz konusu olduğunda iş hukukunun akdi kaynakları ile verilen
bir yetki aranacaktır. İşin düzenlenmesinde işverenin yönetim hakkının sınırlandırılmasının
ardından bu konuda işverene verilecek olan yetki ile yönetim hakkının genişletilmesi mümkün
olabilecektir. Ancak böyle bir yetki verilmemişse ya da işverenin genişletilmiş yönetim
yetkisini de aşan talimatlar verilmek istendiğinde çalışma koşullarında esaslı değişiklikten söz
edilebilecektir.

Anahtar Kelimeler: Çalışma Süreleri, Dinlenme Süreleri, İşverenin Yönetim Hakkı, İşin Düzenlenmesi

Abstract:
Working hours, which express the period of time that employees are at the disposal of
their employer in order to fulfill their obligation to work, have been regulated in the Labour
Laws by both absolute and relative compulsory law rules and alternative law rules. However,
it is not possible to regulate all kinds of probabilities or working manners that may arise in an
employment relationship by law. For this reason, starting from the principle that the labour law
is a contract law, the employment relations outlined in the law will be embodied by the
contractual resources and the right of management, which is at the bottom of the hierarchy
among these resources. According to the prevailing view on the source of the management
right, this right arises from the employment contract. By agreeing with their fictious will, the
parties have decided that one party enter into the service of and act upon the instructions of the
other party who has right to manage. With the Labour Law No. 4857 and other legislation
enacted afterwards, the regulations that provide flexibility regarding working hours and resting
periods have expanded the boundaries of the employer's right to manage. However, the Law
kept flexibility to a minimum for certain groups of workers. At the beginning of these groups
are underground mine workers, young workers, female workers and workers who are protected
on the basis of the maximum daily working hours due to the health inconvenience of their
work. As in the regulation of working hours, limitations regarding the management right of the
employer will also apply in the regulation of resting periods. The instructions given by the
employer in contrast to legal or contractual sources will not bind the employee. However, when
it comes to the authority that can be given to the employer by mutual agreement of the parties,
an authority given with the contractual sources of the labour law will be sought. After the
limitation of the employer's right of management as a result of the regulation of the
employment, it will be possible to expand the right of management with the authority to be
given to the employer in this regard. However, if such an authorization has not been given, or
if it is wanted to give instructions that exceed the employer's extended management authority,
a fundamental change in working conditions may be mentioned. At the beginning of these
changes is the length of working hours, since it affects the wage, which creates the synallag of
the worker's job performance.

Key Words: Working hours, Resting periods, Employer's Right of Management, Regulation of the Employment