Ergani ve çevresindeki halk inanışları
The folk beliefs in Ergani and its surrounding
Yazar: ÖZGÜL ALTAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET YEŞİLYURT
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Diyarbakır-Ergani = Diyarbakır-Ergani ; Evlilik = Marriage ; Gelenekler = Traditions ; Halk inançları = Public beliefs ; Tarihi yapılar = Historic structures ; Ölüm = Death ; İnançlar = Beliefs

Özet:
İnsan var olduğu günden beri inanma ve bir şeyleri kutsal kabul etmeye ihtiyaç
duymaktadır. Bu nedenle ilkel ya da modern bütün toplumların bir dine inandığı ve bu din
çerçevesinde çeşitli inanışlar geliştirdiği görülmektedir. Halkın benimsediği söz konusu
inanışlar birikim olarak geçmişten alınıp yeni inanışlar da dâhil edilerek zenginleşmiş bir
şekilde geleceğe aktarılmaktadır. Bazı inanışlar da zamanla terkedilebilmektedir. Halk
inanışları kültürde, sanatta, gelenek, görenekler vb. unsurlarda karşımıza çıkabilmektedir.
Günlük hayatta örnekleri görülen bu inanışlar özellikle hayatın en önemli geçiş dönemleri
olarak kabul edilen doğum, evlenme ve ölüm evrelerinde daha yoğun bir şekilde
uygulanmaktadır.
Bu çalışmada halk inanışları ile ilgili kavramlar hakkında genel bir bilgi verildi.
Konunun daha anlaşılır hale gelebilmesi için Ergani'nin coğrafi ve tarihi yapısı hakkında özet
niteliğinde bilgi sunuldu. Ardından insan hayatının en önemli geçiş dönemlerini oluşturan
doğum, evlenme ve ölüm evreleri ile ilgili ilçedeki uygulama ve halk inanışları ele alındı. Son
olarak da Ergani ve çevresindeki kutsal zaman ve mekânlarla ilgili uygulamalar ve halk
inanışlarına yer verildi. Konular ele alınırken yer yer diğer dinlerin mevzuya bakışına da
işaret edildi.
Neticede kadim bir şehir olan Ergani'nin çeşitli medeniyetlere ve din mensuplarına ev
sahipliği yaptığı için halk inanışları açısından zengin bir birikime sahip olduğu, günümüzde
ve geçmişte benimsenen dinlerin halk inanışları üzerinde etkilerinin azımsanmayacak
derecede büyük olduğu sonucuna ulaşıldı.
Çalışma boyunca Dinler Tarihi biliminin araştırma metotlarından biri olan deskriptif
metot takip edildi. Bunun yanında, yöredeki halk inanışları araştırılırken gözlem ve kaynak
kişilerle görüşme tekniklerine de çokça başvuruldu. Kaynak olarak konu ile ilgili
yayımlanmış kitap, dergi, makale vb. dokümanlardan yararlanıldı. Ayrıca internet
kaynaklarından da istifade edildi.
Anahtar Kelimeler: Halk İnanışı, Ergani, Doğum, Evlenme, Ölüm, Kutsal Zaman,
Kutsal Mekân.

Abstract:
Since the day of his existence, man has a need to believe and to accept something as
sacred. For this reason, it is seen that all primitive or modern societies believe in a religion
and develop various beliefs within the framework of this religion. The aforementioned beliefs
adopted by the public are taken from the past as accumulation and transferred to the future in
an enriched way by including new beliefs. Some beliefs can also be abandoned over time.
Folk beliefs, culture, art, customs, traditions, etc. elements can occur. These beliefs, examples
of which are seen in daily life, are applied more intensely especially in the birth, marriage and
death stages, which are considered the most important transition periods of life.
In this study, a general information was given about the concepts related to folk
beliefs. In order to make the subject more understandable, brief information about the
geographical and historical structure of Ergani was presented. Then, the practices and folk
beliefs in the district regarding the stages of birth, marriage and death, which constitute the
most important transitional periods of human life, were discussed. Finally, practices and folk
beliefs related to the sacred times and places in and around Ergani were given. While the
subjects were being discussed, the viewpoint of other religions on the subject was also
pointed out from time to time.
As a result, it was concluded that Ergani, which is an ancient city, has a rich
accumulation in terms of folk beliefs because it is home to various civilizations and members
of religion, and the effects of religions adopted today and in the past on folk beliefs are
substantial.
Throughout the study, the descriptive method, which is one of the research methods of
the History of Religions, was followed. In addition, while researching the folk beliefs in the
region, the techniques of observation and interviewing the source people were used a lot. As a
source, published books, journals, articles, etc. documents were used. Internet resources were
also used.
Keywords: Folk Belief, Ergani, Birth, Marriage, Death, Sacred Time, Sacred Space