Diyabet hastalarının pandemi döneminde covid-19'dan korunma tedbirlerine uyma ve geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarını kullanma durumunun belirlenmesi
Determining the status of diabetic patients to comply with covid-19 protection measures and to use traditional and complementary medicine practices during the pandemic period
Yazar: ESRA ÇETİNDAĞ
Danışman: PROF. DR. MEHTAP KAVURMACI
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Bu araştırma diyabet hastalarının pandemi döneminde COVID-19'dan
korunma tedbirlerine uyma ve geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarını kullanma
durumunun belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Tanımlayıcı türdeki araştırma Eylül 2022-Ekim 2023
tarihleri arasında, Mersin Şehir ve Eğitim Araştırma Hastanesi dahiliye servisleri ve
polikliniklerinde yapılmıştır. Araştırma örnekleme alınma kriterlerine uyan 300 hasta ile
yürütülmüştür. Araştırma verilerinin toplanmasında araştırmacı tarafından literatür
doğrultusunda hazırlanan ve hastaların tanıtıcı/hastalığa ilişkin özelliklerini, Covid-19
tedbirlerine uyma durumlarını ve kullandıkları GETAT yöntemlerini belirlemeye yönelik
sorular içeren anket formu kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 22 paket
programında tanımlayıcı testler kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Hastaların %59'unun kadın, %75,3'ünün evli, %34'ünün ilköğretim
mezunu, %66,3'ünün orta gelir düzeyinde ve %75,3'ünün çalışmadığı belirlenmiştir.
hastalarının yaş ortalamasının 51,51±13,60, diyabet tanı süresi ise 10,63±7,02 yıldır.
Hastaların %56,3'ünün pandemi sürecinde COVID-19 geçirdiği, %31,3'ünün COVID19 nedeniyle hastanede yattığı, %92,7'sinin COVID-19 aşısı yaptırdığı, %50'den daha
fazlasının COVID-19 tedbirlerine uyduğu saptanmıştır. Hastaların %75,3'ü GETAT
yöntemleri konusunda bilgi sahibidir ve %94,7'si GETAT yöntemlerini kullanmaktadır.
Hastaların en çok tercih ettiği GETAT yöntemleri, bitki çayı içme (%68,0 ), bol sebzemeyve tüketme (%54,3), probiyotik ürün kullanma (%37), vitamin ve besin takviyesi
alma %(23) ve dua etme (%65.7)'dir. Kişisel hijyen ve temizlik için hastaların
%66,7'sinin çamaşır suyu, %53,3'ünün el dezenfektanı kullanmayı tercih ettiği
saptanmıştır.
Sonuç: Araştırma sonucunda DM'li hastaların COVID-19 pandemisi sürecinde
genel olarak korunma tedbirlerine yüksek oranlarda uyduğu, en çok tercih ettikleri
GETAT yöntemlerinin, dua etme, bitkisel ürün kullanma, bol sebze-meyve tüketme,
probiyotikli ürün kullanma, vitamin ve besin takviyesi alma olduğu saptanmıştır.
Hastaların en sık tercih ettiği hijyen ve temizlik malzemesi ise çamaşır suyu ve el
dezenfektanıdır. Hastaların GETAT yöntemlerinin ve kişisel hijyen ve temizlik
malzemelerinin doğru ve etkin kullanımı konusunda sağlık çalışanlarının bilgilendirmesi
oldukça önemelidir.
Anahtar Kelimeler: Covid-19, diyabet, GETAT, hemşire, korunma

Abstract:
Aim:This study was conducted to determine the adherence of diabetic patients to
the protection methods and the GETAT methods they used during the covid-19 pandemic
period.
Material and method: The descriptive type of research was conducted between
September 2022 and October 2023 in the internal medicine services and polyclinics of
Mersin City and Training Research Hospital. The research was conducted with 300
patients who met the sampling criteria. In collecting the research data, a survey form
prepared by the researcher in line with the literature and containing questions to determine
the descriptive/disease-related characteristics of the patients, their compliance with
Covid-19 measures and the GETAT methods they used was used. The data obtained from
the research were analyzed using descriptive tests in the SPSS 22 package program.
Results: It was determined that 59% of the patients were women, 75.3% were
married, 34% were literate/primary school graduates, 66.3% were at middle income level
and 75.3% were not working. It was determined that the average age of the patients was
51.51±13.60 years and the duration of diabetes diagnosis was 10.63±7.02 years. 56.3%
of the patients had COVID-19 during the pandemic period, 31.3% of them died due to
COVID-19. It was determined that they were hospitalized and 92.7% of them received
the COVID-19 vaccine. It was found that more than 50% of the patients followed
COVID-19 precautions, 75.3% of diabetic patients were knowledgeable about GETAT
methods, and 94.7% used any GETAT method during the pandemic. Drinking herbal tea
(68.0%) was used more frequently among biological approaches, and praying (65.7%)
was used more frequently among cognitive behavioral treatment approaches. Among the
general approaches to cleaning, it was determined that using bleach (66.7%) and hand
disinfectant (53.3%) were more preferred by the participants.
Conclusion: As a result of the research, it was determined that diabetic patients
complied with the protection measures during the COVID-19 pandemic, the majority of
them had the Covid-19 vaccine and benefited from GETAT methods. Determining the
rates of use of GETAT methods and planning nursing interventions accordingly are
extremely important to ensure the care management of patients with DM.
Key Words: Covid-19, diabetes, T&CM, nurse, protection