Yetişkin bireylerde bilişsel esneklik, duygu düzenleme becerileri ve çocukluk çağı anne baba tutumu arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between cognitive flexibility, emotion regulation skills and childhood parental attitudes in adult individuals
Yazar: BEYZA NUR ARPACI
Danışman: DOÇ. DR. FATMA YEŞİM CAN
İstanbul Gedik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın gayesi yetişkin bireylerde bilişsel esneklik, duygu düzenleme becerileri ve çocukluk çağı anne baba tutumu arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmanın evrenini 232'si kadın ve 113'ü erkek olmak üzere 18 yaş ve üzeri 345 yetişkin birey oluşturmaktadır. Araştırmanın katılımcılarına Sosyo-Demografik Bilgi Formu, Bilişsel Esneklik Envanteri (BEE), Duygu Düzenleme Ölçeği (DDÖ) ve Kısaltılmış Ebeveyn Tutumları Çocuk Formu (KAET-Ç) uygulanmıştır. Araştırma verilerinin analizi IBM SPSS 21.0 programı ile yapılmıştır. Araştırmanın veri analizleri öncesinde ölçeklere yönelik doğrulayıcı faktör analizi ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. Ölçeklerin geçerlilik ve güvenirlikleri görüldükten sonra bağımsız t test, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson Korelasyon ve regresyon analizine başvurulmuştur.
Araştırma sonucunda, düşünce değerlendirme ile seçenekleri değerlendirme, kontrol gücü, duygusal baba ve duygusal anne arasında pozitif; reddedici baba ve reddedici anne ile arasında ise negatif yönde bir ilişki olduğu bulunmuştur. Ayrıca, bastırma gücü ile reddedici baba arasında pozitif; seçenekleri değerlendirme, kontrol gücü, duygusal baba ve duygusal anne arasında negatif yönde bir ilişki olduğu görülmüştür. Seçenekleri değerlendirme ile duygusal baba, koruyucu baba, duygusal
anne ve koruyucu anne arasında pozitif; reddedici baba ve reddedici anne arasında negatif yönde bir ilişki saptanmıştır. Ayrıca, kontrol gücü ile duygusal baba ve duygusal anne arasında pozitif; reddedici baba ve reddedici anne arasında negatif bir ilişki bulgulanmıştır. Regresyon analizlerinin ardından bilişsel esnekliğin duygu düzenleme ve ebeveyn tutumunda aracı rol oynadığı tespit edilmiştir.
Araştırmada yer verilen demografik değişkenlere göre yapılan incelemede, seçenekleri değerlendirmenin; kronik rahatsızlığa, psikiyatrik tanıya, eğitim durumuna, medeni duruma ve bağımlılık yapıcı madde kullanımına göre farklılaştığı görülmüştür. Kontrol gücünün; cinsiyete, aile türüne, kronik rahatsızlığa, psikiyatrik tanıya ve eğitim durumuna göre farklılaştığı saptanmıştır. Düşünce değerlendirmenin; cinsiyete, kronik rahatsızlığa, psikolojik desteğe, eğitim durumuna ve bağımlılık yapıcı madde kullanımına göre farklılaştığı bulgulanmıştır. Bastırma gücünün; kronik rahatsızlığa, psikiyatrik tanıya, psikolojik desteğe, eğitim durumuna ve bağımlılık yapıcı madde kullanımına göre farklılaştığı bulunmuştur. Duygusal anne ve babanın; cinsiyete, aile türüne, kronik rahatsızlığa, psikiyatrik tanıya, çalışma durumuna, eğitim durumuna ve ebeveynlerin medeni durumuna göre farklılaştığı görülmüştür. Reddedici anne ve babanın; kronik rahatsızlığa ve psikiyatrik tanıya göre farklılaştığı saptanmıştır. Katılımcılara yöneltilen aylık gelir bilgisi ve kimlerle aynı evi paylaştığına dair sorularla ilgili yapılan analizler sonucunda herhangi bir alt boyut ile farklılaşmadığı saptanmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between cognitive flexibility, emotion regulation skills and childhood parental attitudes in adult individuals. The sample of the study consisted of 345 adult individuals, 232 women and 113 men. Socio-Demographic Information Form, Cognitive Flexibility Inventory (CFE), Emotion Regulation Scale (ERS) and Abbreviated Perceived Parental Attitudes Child Form were applied to the participants of the study. Analysis of the research data was done with IBM SPSS 21.0 program. Before the data analysis of the research, confirmatory factor analysis and reliability analyzes were conducted for the each scales. After determining the validity and reliability of the scales, independent t test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson Correlation and regression analysis were used by researcher.
As a result of the research, there was a positive relationship was found between evaluation of thought and the scores of evaluation of options, power of control, emotional father and emotional mother; but it was also found that there was a negative relationship between rejecting father and rejecting mother. Additionally, there was a positive relationship found between pressure strength and the scores of rejecting father; but it has been observed that there is a negative relationship between evaluation of options, power of control, emotional father and emotional mother. There was a positive relationship found between evaluation of options and the scores of emotional father, protective father, emotional mother and protective mother; but a negative relationship found between rejecting father and rejecting mother. Lastly, there is a positive relationship between power of control and the scores of emotional father and emotional mother; but negative relationship found between rejecting father and rejecting mother. Following regression analyses, it was determined that
cognitive flexibility played a mediating role in emotion regulation and parental attitude.
In the analysis made according to the demographic variables included in the research, evaluation of options; it has been observed that it varies according to chronic illness, psychiatric diagnosis, educational status, marital status and addictive substance use. Power of control; it was found that it differs according to gender, family type, chronic illness, psychiatric diagnosis and educational level. Evaluation of thought; it has been found that it varies according to gender, chronic illness,
psychological support, educational status and addictive substance use. It has been found that Pressure strength varies according to chronic illness, psychiatric diagnosis, psychological support, educational status and addictive substance use. Emotional mother and father; it has been observed that the results differ according to gender, family type, chronic illness, psychiatric diagnosis, employment status, educational status and marital status of the parents. Rejecting mother and father; it was found that it differs according to chronic disease and psychiatric diagnosis. As a result of the analysis conducted on the questions asked to the participants about their monthly income information and who they share the same house with, it was determined that there was no difference in any sub-dimensions.