Türkiye'de gündelik hayatın finansallaşması: Beyaz yakalıların finansal borçluluk deneyimleri
Financialization of daily life in Turkey: Financial indebtedness experiences of white-collars
Yazar: İLKAY ÖZKÜRALPLİ
Danışman: DOÇ. DR. BEGÜM ÖZDEN FIRAT
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Beyaz yakalı = White collar ; Borçlar = Debts ; Borçlu = Debtor ; Finansal borçlanma = Financial borrowing ; Finansallaşma = Financialization ; Günlük yaşam = Daily life ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Kredi kartları = Credit cards

Özet:
Bu çalışmada, finansal borçluluk deneyimlerinin gündelik hayatın finansallaşması çerçevesinde nasıl kurulduğunun ve buna bağlı olarak borçlu öznelliklerin üretiminin nasıl gerçekleştiğinin ortaya konması amaçlanmıştır. Buradan hareketle, ihtiyaç kredisi ve kredi kartı gibi finansal araçlarla gerçekleşen borçlanma deneyimlerinin, finansal araçları içermeyen borçlanma deneyimlerinden farklılaştığı ölçüde borçlu öznelliklerin de bu bağlamda dönüşüp çeşitleneceği iddia edilmektedir. Buna göre, finansal borçluluk deneyimleri hem deneyim öznelerinin içinde bulunduğu sosyo-ekonomik koşullar aracılığıyla hem de alacaklı-borçlu ilişkisini meydana getiren tüm öğelerle ilişkilenme biçimlerine göre değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında İstanbul'da çalışan en az bir ihtiyaç kredisi çekmiş olan beyaz yakalı 25 katılımcıyla birebir derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Saha çalışmasının verilerinden yola çıkılarak, homo debtor ve finansallaşmış insan sermayesi figürlerine atfedilen özelliklerin gündelik hayattaki karşılıkları ve finansal borçluluk deneyimlerinin nasıl kurulduğu incelenmiştir. Buna göre, kredi ve borcun gündelik hayat içerisinde birbirine özdeş deneyimler olarak kurulmadığı tespit edilmiştir. Bu farklılaşmanın sebebi, kredi sürecinde bankanın bir alacaklı olarak konumu ve finansal borçluluğun fragmanlı ve aksak zamanı ve yok mekânıdır. Sonuç olarak, kredinin spekülatif mantığının borçlanma deneyimine sirayet ederek, borçlanma süreci ve borçluluğa dair bütünlüklü bir anlatı kurmaya izin vermediği tespit edilmiştir. Finansal borçluluk deneyiminin spekülatif ve fragmanlı yapısı, borcu normalleştirirken, borçluluğun içinde inşa edildiği yaşamın sosyo-ekonomik koşullarıyla da bağıntısını koparır. Borcun normalleştiği ve borçluluğun görünmez kılındığı noktada, borçlanmayı bir zorunluluk olarak ortaya çıkaran yapısal koşullar göz ardı edilir. Böylelikle, kredinin tepkisel borçlanma dışı kullanımlarının bir sorun olarak ortaya çıkmadığı gibi ve politikleştirilemez de.

Abstract:
In this study, it has been aimed to determine how the experience of financial indebtedness was established within the framework of the financialization of daily life and accordingly the production of the indebted subjectivities. In financialized neoliberalism, it has been claimed that the borrowing experiences realized by financial instruments differ from the borrowing experiences which do not include financial instruments, and the indebted subjectivities are transformed in accordance with this difference. According to this, the experiences of financial indebtedness are evaluated by regarding the socio-economic conditions of the subjects of experience and the relationship between creditor - borrower. In this scope of study, 25 one-to-one in-depth interviews were conducted with white-collar participants. The participants' daily experiences of financial indebtedness have been examined and compared to the indebtedness figures of homo debtor and financialized human capital. It has been determined that the daily experience of credit and debt differentiates from each other in regard the bank's position during the credit process as a creditor and the fragmented and clunky time and nowhere-place of financial indebtedness. In consequence, speculative and fragmented construction of financial indebtedness prevents the creation of a complete narrative for the borrowing process and the indebtedness and creates the normalization of debt in daily life. When debt and indebtedness is normal, the structure forcing indebtedness as a must becomes invisible and the narrative of indebtedness becomes a part of a personal story, which prevents the credit to emerge as a political problem.