COVID-19 pandemi sürecinde ergenlerin yeme tutumu ve uyku alışkanlıklarının incelenmesi
Investigation of adolescents' eating attitudes and sleeping habits during the COVID-19 pandemic process
Yazar: GİZEM KILIÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA KURUDİREK
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; COVID 19 = COVID 19 ; Ergenler = Adolescents ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Pandemiler = Pandemics ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders

Özet:
Amaç: Bu çalışma, COVID-19 pandemisi sürecinde ergenlerin yeme tutumu ve uyku alışkanlıklarının incelenmesi amacıyla yapıldı.
Materyal ve Metot: Tanımlayıcı ve ilişkisel tipte olan bu araştırmanın evrenini, Aralık 2021-Şubat 2022 tarihleri arasında Erzurum il merkezindeki liselerde eğitim gören öğrenciler oluşturdu. Erzurum il merkezinde Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı liseler arasından kura ile tespit edilen 5 tane lisenin her sınıfından (9., 10., 11., 12. sınıf) ikişer şube basit rastgele örnekleme yöntemiyle seçildi. Araştırmanın örneklemini ise belirlenen veri toplama tarihleri arasında bu şubelerden de basit rastgele örnekleme yöntemiyle araştırma kriterlerine uyan, ulaşılabilen ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 1105 öğrenci araştırma grubunu oluşturdu. Araştırma verilerinin toplanmasında, Kişisel Bilgi Formu, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi ve Yeme Tutum Testi kullanıldı. Verilerin analizinde sayılar, yüzdelikler, ortalama ve standart sapmaların yanı sıra Bağımsız Gruplarda T Testi, Mann-Witney U Testi, Varyans Analizi, Kruskall-Wallis Analizi, Pearson Korelasyon Analizi ve Spearman Korelasyon Testi kullanıldı.
Bulgular: Ergenlerin %48.4'ünde pandemi sürecinde yeme düzeninde değişim olduğu bulundu. Pandemi sürecinde %63.3 çok yeme, %15.3 az yeme, %9.5 abur cubur yeme, %5.3 şişmanlık, %7.2 düzensiz yemek, %6.1 zayıflık ve %6.1 diğer yeme değişiklikleri oldu. Ergenlerin %75.2'sinin pandemi sürecinde uyku düzeninin değiştiği belirlendi. Ergenlerde %68.4 geç uyumak, %9.9 az uyumak, %14.7 fazla uyumak, %23.7 geç uyumak, %3 erken uyumak, %15.6 düzensiz uyumak şeklinde değişiklikler oldu. Cinsiyet, pandemi sürecinde uyku düzeninde değişim, geç uyumak, geç uyanmak, düzensiz uyku, diğer, pandemi sürecinde yeme tutumunda değişim, çok yemek ve düzensiz yemek yeme durumuna göre YTT-26 toplam puan ortalaması farkı istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.05). Ergenlerin %67.3'ü kötü uyku kalitesine sahiptir. Cinsiyet, sınıf, baba eğitim, pandemi sürecinde uyku düzeninde değişim, geç uyumak, az uyumak, diğer, pandemi sürecinde yeme tutumunda değişim, çok yemek, az yemek ve düzensiz uyku durumuna göre PUKİ puan ortalaması farkı istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.05). Diyet Yapma, Bulimik Davranış, Oral Kontrol Alt Boyut puanları ve YTT-26 toplam puanı ile PUKİ toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı, düşük düzeyli ve pozitif yönlü bir ilişki vardır (p<0.05). Diyet Yapma, Bulimik Davranış, Oral Kontrol Alt Boyut puanları ve YTT -26 toplam puanı arttıkça PUKİ toplam puanı da artmaktadır.
Sonuç: Ergenlerin PUKİ ölçek kesme noktasına göre çoğunluğunun kötü uyku kalitesine ve %19.3'ünün bozulmuş yeme tutumuna sahip olduğu belirlendi. Ergenlerin diyet yapma, bulimik davranış gösterme ve YYT-26 toplam puanı arttıkça PUKİ toplam puanının da arttığı bulundu.
Anahtar Kelimeler: COVID-19, ergen, hemşirelik, pandemi, uyku bozuklukları, yeme bozuklukları

Abstract:
Aim: This study aimed to investigate the eating life and sleep goals of adolescents during the COVID-19 pandemic.
Material and method: The universe of this descriptive and relational study consisted of students studying at high schools in Erzurum city center between December 2021 and February 2022. Two branches from each class (9th, 10th, 11th, 12th grade) of 5 high schools determined by lot among the high schools affiliated to the Directorate of National Education in Erzurum city center were selected by simple random sampling method. The sample of the study consisted of a research group of 1105 students from these branches who met the research criteria, could be reached, and volunteered to participate in the research by simple random sampling method between the determined data collection dates. Personal Information Form, Pittsburgh Sleep Quality Index and Eating Attitude Test were used to collect research data. T Test, Mann-Witney U Test, Analysis of Variance, Kruskall-Wallis Analysis, Pearson Correlation Analysis and Spearman Correlation Test were used in the analysis of the data, as well as numbers, percentages, mean and standard deviations in Independent Groups.
Results: It was found that 48.4% of the adolescents had a change in their eating pattern during the pandemic process. During the pandemic process, there were 63.3% overeating, 15.3% less eating, 9.5% eating junk food, 5.3% obesity, 7.2% irregular eating, 6.1% weakness and 6.1% other eating changes. It was determined that 75.2% of the adolescents changed their sleep patterns during the pandemic process. There were changes in adolescents as sleeping late in 68.4%, sleeping less in 9.9%, sleeping more in 14.7%, sleeping late in 23.7%, sleeping early in 3%, and sleeping irregularly in 15.6%. YTT-26 total score difference was found statistically significant according to gender, change in sleep pattern during the pandemic, sleeping late, waking up late, irregular sleep, other, change in eating attitude during the pandemic, overeating and irregular eating (p<0.05). 67.3% of adolescents have poor sleep quality. The mean difference in PSQI scores according to gender, class, father's education, change in sleep pattern during the pandemic, sleeping late, sleeping less, other, change in eating attitude during the pandemic, eating a lot, eating less and sleeping irregularly was found statistically significant (p<0.05). . There was a statistically significant, low-level and positive correlation between Dieting, Bulimic Behavior, Oral Control Sub-Dimension scores, and EAT-26 total score and PUKI total score (p<0.05). As the Dieting, Bulimic Behavior, Oral Control Sub-Dimension scores and the EAT -26 total score increase, the PUKI total score also increases.
Conclusion: It was determined that the majority of the adolescents had poor sleep quality and 19.3% had an impaired eating attitude, according to the cut-off point of the PSQI. It was found that as adolescents' dieting, bulimic behavior, and YYT-26 total scores increased, the PUKİ total score also increased.
Key Words: Adolescent, COVID-19, eating disorders, pandemic, sleep disorders