El antiseptiği kokusunun preterm yenidoğanlarda kardiyorespiratuar stabilizasyon ve stres düzeyine etkisi
Effect of smell of hand antiseptic on cardiorespiratory stabilization and stress level of premature infants
Yazar: RABİA USLUBAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİRSEN MUTLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Araştırma ellere alkol bazlı el antiseptiği uygulandıktan sonra farklı bekleme sürelerine göre kokunun, preterm yenidoğanların kardiyorespiratuvar stabilizasyonu ve stres düzeyine etkisini belirlemek amacıyla yapıldı. Tek grupta ön test- son test yarı deneysel tasarım şeklinde yapılan araştırmanın verileri, 01 Şubat 2018- 01 Şubat 2019 tarihleri arasında yenidoğan yoğun bakım ünitesinde takip edilen 320- 366 gestasyon haftasındaki 25 preterm yenidoğandan elde edildi. Veri toplamada tanıtıcı bilgi formu, uygulama kayıt formu, Yenidoğan Stres Ölçeği, monitör, NIRS monitörü ve alkol bazlı el antiseptiği kullanıldı. İşlem öncesinde ve ellere alkol bazlı el antiseptiği uygulandıktan sonra farklı bekleme sürelerinde (20 sn, 30 sn ve 40 sn) pretermlerin; kalp tepe atımı, oksijen satürasyonu, solunum sayısı, serebral oksijenizasyon düzeyi ve stres düzeyi değerlendirildi. Ellere antiseptik uygulandıktan sonra 20 sn ve 30 sn beklenilen durumda girişim öncesi ile girişim sırasındaki ölçümlerin karşılaştırılmasında; yenidoğan stres ölçeği (YSÖ) puan ortalaması (20 sn: Z=-4,299, p=0,001; 30 sn: Z=-2,530, p=0,011), kalp tepe atımı (KTA) ortalaması (20 sn: t=-6,693, p=0,001; 30 sn: t=3,427, p=0,002) ve solunum sayısı ortalamasında (20 sn: t=-15,934, p=0,001, 30 sn: t=-7,111, p=0,001) anlamlı artışlar bulundu. 40 sn beklenildiğinde ise YSÖ puanı, KTA ve solunum sayısı ortalamalarında anlamlı artış saptanmadı (p>.05). Oksijen satürasyonu ortalamaları karşılaştırıldığında sadece 20 sn beklenilen durumda anlamlı satürasyon düşmesi saptandı (Z=-2,003, p=0,045).  Farklı bekleme sürelerindeki serebral oksijenizasyon düzeyi değerleri arasında anlamlı fark saptanmadı (p>.05). 
Sonuç olarak ellere alkol bazlı el antiseptiği uygulandıktan sonra 40 sn beklenildiğinde pretermin stres düzeyinde artma ve kardiyorespiratuar satabilizasyonunda bozulma yaşanmamaktadır. Acil durumlar dışında ellere alkol bazlı el antiseptiği uygulandıktan sonra 40 sn beklendikten sonra bebeğe girişimde bulunulması önerilir. 
Anahtar Kelimeler: Koku, el antiseptiği, prematüre, stres, fizyolojik parametreler

Abstract:
The aim of the study was to determine the effect of smell on cardiorespiratory stabilization and stress level of premature infants after alcohol-based hand antiseptic application to hands. The data of the study, which was conducted as a pretest-posttest quasi-experimental design in a single group, was obtained from 25 premature infants in 32+ 0- 36+6 gestation weeks followed in neonatal intensive care unit between the dates of 01 February 2018 - 01 February 2019. Data were collected using a descriptive information form, application registration form, Neonatal Stress Scale, monitor, NIRS monitor and alcohol-based hand antiseptic. The heart rate, oxygen saturation, respiration, cerebral oxygenation and stress levels of premature infants were evaluated before and after the application of alcohol-based hand antiseptic to the hands before the operation, at different waiting times (20 sec, 30 sec and 40 sec). In comparison of  measurements of pre-intervention and during operation in  case of 20 and 30 seconds waiting after antiseptic application to hands; there were significant increases in point average of infant stress scale (ISS) (20 seconds:  Z=-4,299, p=0,001; 30 seconds: Z=-2,530, p=0,011), average of peak heart rate (PHR) (20 seconds: t=-6,693, p=0,001; 30 seconds: t=3,427, p=0,002) and average of respiratory rate (20 seconds t=-15,934, p=0,001, 30 seconds: t=-7,111, p=0,001). There was no significant increase in averages of ISS and PHR and Respiratory Rate when waited for 40 seconds (p>.05). When the oxygen saturation averages were compared, a significant decrease in saturation was found in only for 20 seconds of waiting (Z = -2.003, p = 0.045).  No significant difference was found between cerebral oxygenation levels at different waiting times (p> .05).  
As a result, after 40 seconds after applying alcohol-based hand antiseptic to the hands, increase in stress level of premature infant and deterioration in cardiorespiratory stabilization do not occur. Except for emergencies, it is recommended to intervene the baby after waiting 40 seconds after applying alcohol-based hand antiseptic to the hands.
Key Words: Smell, hand antiseptic, premature infants, stress, physiological parameter