Sportif Rekreasyon Faaliyeti olarak doğa ve macera sporları yapan bireylerin akış deneyimleri ve risk alma eğilimlerinin incelenmesi
Investigating the flow experiences and risk-taking tendencies of individuals engaged in nature and adventure sports as a Sportive Rrecreation Activity
Yazar: ALPEREN FATİH YOLCU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET DEMİREL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rekreasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı / Rekreasyon Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Spor = Sports ; Turizm = Tourism
Dizin: Doğa sporları = Outdoor sports ; Doğa turizmi = Nature tourism ; Doğal çevre = Natural environment ; Ekstrem sporları = Extreme sports ; Fiziksel rekreasyon = Physical recreation ; Spor turizmi = Sport tourism ; Terapatik rekreasyon = Therapeutic recreation ; İnsan doğa ilişkisi = Human nature relations ; İnsan-çevre etkileşimi = Human-environment interaction

Özet:
Bu tez, doğa ve macera temelli rekreasyon aktivitelerine katılan bireylerin akış deneyimleri ve risk alma eğilimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Modern yaşamın getirdiği stres ve monotonluktan kaçış arayışında olan bireyler için doğa ve macera sporları önemli bir kaçış yolu sunmaktadır. Bu sporlar, katılımcıların fiziksel, zihinsel ve duygusal sınırlarını zorlamalarına olanak tanırken, aynı zamanda doğayla iç içe olma fırsatı vermektedir. Araştırmanın temel amacı, doğa ve macera sporlarına katılan bireylerin akış deneyimleri ile risk alma eğilimleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Akış deneyimi, bireylerin belirli bir etkinlik sırasında zamanın nasıl geçtiğini fark etmemesi, kendilerini tamamen etkinliğe kaptırmaları ve bu süreçten büyük bir haz almaları olarak tanımlanmaktadır. Risk alma eğilimi ise bireylerin belirli bir risk düzeyini göze alarak yeni ve zorlu deneyimlere katılma eğilimlerini ifade etmektedir. Araştırma, Türkiye'nin farklı bölgelerinde ikamet eden ve doğa sporlarına aktif olarak katılan bireylerle gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar, Facebook, Instagram ve WhatsApp gibi sosyal medya platformlarında doğa sporları ile ilgili gruplara dahil olan bireyler arasından seçilmiştir. Veriler, online anket yöntemiyle toplanmış ve katılımcılara kartopu örnekleme yöntemiyle ulaşılmıştır. Toplamda 269 katılımcıdan elde edilen veriler, demografik dağılım, akış deneyimi ve risk alma eğilimleri açısından analiz edilmiştir. Araştırmada kullanılan ölçekler arasında Rekreasyonel Akış Deneyimi Ölçeği ve Risk Alma Ölçeği bulunmaktadır. Verilerin analizinde frekans analizi, bağımsız gruplar t-testi, ANOVA ve korelasyon analizleri gibi istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Bulgular, akış deneyimi ile risk alma eğilimi arasında pozitif bir ilişki olduğunu göstermiştir. Bu bulgu, akış deneyimi yaşayan katılımcıların genel risk alma eğilimlerinin de yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Yaş grupları ve cinsiyet açısından yapılan analizler, akış deneyimi ve risk alma eğilimlerinde anlamlı farklılıklar olduğunu göstermektedir. Genç katılımcıların sosyal ve etik risk alma konusunda daha eğilimli oldukları ve yaş ilerledikçe bu eğilimlerin azaldığı görülmüştür. Cinsiyet açısından ise, erkekler ve kadınlar arasında akış deneyimi ve risk alma eğilimlerinde anlamlı bir fark bulunmamıştır. Bu tez, doğa ve macera temelli rekreasyon aktivitelerine katılan bireylerin akış deneyimleri ve risk alma eğilimlerini daha iyi anlamamıza yardımcı olmakta ve bu aktivitelerin planlanması ve yönetimi konusunda önemli bilgiler sunmaktadır. Ayrıca, doğa ve macera sporlarının bireylerin psikolojik ve duygusal durumları üzerindeki olumlu etkilerini vurgulayarak, bu tür aktivitelerin teşvik edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: serbest zaman; rekreasyon; doğa temelli rekreasyon; akış deneyimi; risk alma davranışı

Abstract:
This thesis aims to investigate the flow experiences and risk-taking tendencies of individuals participating in nature and adventure-based recreation activities. These sports offer a significant escape route for individuals seeking to escape the stress and monotony of modern life. While these sports allow participants to challenge their physical, mental, and emotional limits, they also provide an opportunity to be in close contact with nature. The main objective of the research is to determine the relationship between the flow experiences and risk-taking tendencies of individuals participating in nature and adventure sports. Flow experience is defined as the state in which individuals lose track of time, become fully immersed in the activity, and derive great pleasure from the process. Risk-taking tendency, on the other hand, refers to the propensity of individuals to engage in new and challenging experiences by accepting a certain level of risk. The research was conducted with individuals actively participating in nature sports residing in different regions of Turkey. Participants were selected from individuals involved in nature sports-related groups on social media platforms such as Facebook, Instagram, and WhatsApp. Data were collected through an online survey method, reaching participants using the snowball sampling technique. Data from a total of 269 participants were analyzed in terms of demographic distribution, flow experience, and risk-taking tendencies. The scales used in the research included the Recreational Flow Experience Scale and the Risk-Taking Scale. Various statistical methods such as frequency analysis, independent groups t-test, ANOVA, and correlation analysis were used to analyze the data. The findings indicated a positive relationship between flow experience and risk-taking tendency, suggesting that participants who experience flow tend to have higher general risk-taking tendencies. Analyses conducted in terms of age groups and gender showed significant differences in flow experience and risk-taking tendencies. It was observed that younger participants were more inclined towards social and ethical risk-taking, while these tendencies decreased with age. In terms of gender, no significant difference was found between males and females in flow experience and risk-taking tendencies. This thesis contributes to a better understanding of the flow experiences and risk-taking tendencies of individuals participating in nature and adventure-based recreation activities and provides important insights into the planning and management of these activities. Additionally, it emphasizes the positive psychological and emotional impacts of nature and adventure sports on individuals, highlighting the need to encourage such activities.

Keywords: leisure; recreation; nature-based recreation; flow experience; risk-taking behaviour