Ahmet Müsellem Efendi Dîvânı'nda dinî tasavvufî muhteva
Religious and tasawwufi content in Ahmet Musellem's Diwan
Yazar: HUMEYRA MERMER
Danışman: DOÇ. DR. ABDULMECİT İSLAMOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk İslam Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ahmet Müsellem Efendi = Ahmet Müsellem Efendi ; Din = Religion ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Tasavvuf = Mystic ; İslamiyet = Islam ; Şairler = Poets ; Şiir = Poem

Özet:
Şeyh Ebu'l-Vefa Edirnevî olarak da bilinen Ahmet Müsellem Efendi;  XVIII. yüzyılda Edirne'de yaşamış, aslen Belgradlı mutasavvıf bir şairdir. Ahmet Müsellem Efendi Dîvânı, şairin ünümüze ulaşan kapsamlı eserlerinden birisidir.  
"Dîvân-ı Müsellem Ebu'l-Vefâ" isimli bu eserde ağırlıklı olarak dinî- tasavvufî bir içerik hâkimdir. Ahmet Müsellem Efendi eserinde Halvetîliğin bir kolu olan Gülşenî tarikatının bazı esaslarını, tasavvufî, dinî ve ahlakî konuları ele almıştır.
Tezimiz, giriş kısmından sonra iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Ahmet Müsellem Efendi'nin hayatı, eserleri, edebî-tasavvufî şahsiyeti ve etkilendiği mutasavvıfları kısaca anlatmaya çalıştık.
Tezimizin birinci bölümünde Dîvân'daki dinî muhtevayı ele aldık. Bu bölümde Dîvân'da geçtiği şekliyle itikadî, dinî terimler ve şahsiyetler ile ayet ve hadisleri anlattık.
İkinci bölümde ise tasavvufî muhtevayı işledik. Bu bölümde tasavvufî mefhumların yanı sıra mutasavvıflar, tarikatlar ile ilgili mefhumlar, tiplemeler ve ahlaki unsurlarla alakalı başlıkları da ele aldık.
 Bu çalışmamızdaki hedefimiz, Ahmet Müsellem Efendi Dîvânı'nda bir mutasavvıfın dilinden dinin ve tasavvufun amacı ile içeriğine dair unsurları detaylı bir şekilde ortaya koyarak ilim dünyasına tanıtmak oldu.

Abstract:
Ahmet Müsellem Efendi known as Şeyh Ebu'l-Vefa Edirnevî from Belgrade is a Sufi poet lived in Edirne at the XVIII. century. His one of comprehensive compositions we have today is his "Dîvân".
This composition named "Dîvân-ı Müsellem Ebu'l-Vefâ" has a religious and tasawwufî (sufistic) content. In this Dîvân, Ahmet Müsellem Efendi mentiones about religious and moral issues as well as characteristics of Gülşenî Order (Tariqat) which is a branch of Halvetî Order (Tariqat).
Our thesis is formed by two main chapters subsequent to introduction. By the introduction, we briefly aimed to deal with Ahmet Müsellem's life story, compositions, personality and sheikh Hasan Sezaî who had a deeply influence on him.
In the first chapter under the title of "Religious content in Dîvân of Ahmet Müsellem Efendi" we mentioned about theological, religious consept and persons, verses from Holy Qur'an and hadiths of Prophet Mohammed (pbuh).
As for the second chapter with the title of  " The tasawwufî (sufistic) content in Dîvân of Ahmet Müsellem Efendi" we aimed to explain sufi characters, moral issues, concepts about tariqats (sufi orders) and tasawwuf (sufism).
By this thesis our primary intention is particularly to introduce, the purpose and content of religion and tasawwuf (sufism) from the point of Müsellem Efendi's poetry to the academic world.