Bilişsel davranışçı yaklaşım temelli psikoeğitim programının lise öğrencilerinin sınav kaygısı, bilişsel esneklik ve dikkat düzeylerine etkisi
The effect of a cognitive behavior-based psycoeducation program on exam anxiety, cognitive flexibility and attention levels of high school students
Yazar: ÖMER FARUK ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEMRE ERTEN TATLI
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel davranış terapileri = Cognitive behaviour therapy ; Bilişsel davranışlar = Cognitive behaviours ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Dikkat = Attention ; Lise öğrencileri = High schools students ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Sınav kaygısı = Test anxiety

Özet:
Bu çalışmanın amacı sınav kaygısını azaltmaya yönelik hazırlanan bilişsel davranışçı yaklaşım temelli psikoeğitim programının öğrencilerin sınav kaygısı düzeyi, dikkat düzeyi ve bilişsel esneklik düzeyi üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma grubunun 11.sınıfa devam eden deney, kontrol ve plasebo grubu olmak üzere toplamda 36 öğrenciden oluştuğu bu çalışmada ön test-son test uygulamalı 3x2 deneysel desen kullanılmıştır. Veriler "Bilişsel Sınav Kaygısı Ölçeği", "Bilişsel Esneklik Envanteri" ve "D2 Dikkat Testi" ile toplanmıştır. Deney grubuna 10 oturumluk Bilişsel Davranışçı Terapi Temelli Psikoeğitim Programı uygulanırken, plasebo grubuna 6 adet dünya klasikleri kitabı okuma çalışması yapılmıştır. Kontrol grubuna ise herhangi bir işlem uygulanmamıştır. Verilerin analizi "İki Faktörlü ANOVA" ile yapılmıştır. Araştırma sonucunda, deney grubundaki öğrencilerin sınav kaygısı puanlarının kontrol ve plasebo gruplarının puanlarına göre anlamlı düzeyde düşük olduğu görülmüştür. Sınav kaygısı puanlarının düştüğü gözlenen deney grubunun bilişsel esneklik ve dikkat puanları ortalamalarının anlamlı düzeyde arttığı görülmüştür. Deney grubunun bilişsel esneklik ve dikkat puanlarının kontrol ve plasebo gruplarına göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür. Elde edilen sonuçlar, uygulanan bilişsel davranışçı kurama dayalı psikoeğitim programının öğrencilerin sınav kaygısı, bilişsel esnek ve dikkat düzeyi üzerinde etkili olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of a cognitive behavioral approach based psycho education program prepared to reduce test anxiety on students' test anxiety level, attention level and cognitive flexibility level. A pre test and post test applied 3x2 experimental design was used in this study, which consisted of 36 students in the experimental, control and placebo groups, whose research group was 11th grade students. The data was collected by "Cognitive Test Anxiety Scale", "Cognitive Flexibility Inventory" and " D2 Attention Test". While 10 sessions Cognitive Behavioral Therapy Based Psycho education Program was used to the experimental group, 6 world classics books were read to the placebo group. No study was applied to the control group. The data was analyzed with "ANOVA with two factors". At the end of the research, the scores of the students' exam anxiety in the experimental group were found significantly lower than the scores of the control and placebo groups. It was observed that the averages of cognitive flexibility and attention scores of the experimental group, which was observed to have decreased, test anxiety scores, increased. The experimental group's scores of cognitive flexibility and attention were also found to have increased dramatically by comparison with the control and placebo groups. The obtained results showed that applied cognitive behavioral approach based psycho education program had an effect on the scores of the test anxiety, and the level of test anxiety had also an effect on cognitive flexibility and the level of attention.