İhracat yapan işletmelerin sahip olduğu kaynaklar ve yeteneklerin ihracat performansına etkisi: TRB1 bölgesi üzerine bir araştırma
The effect of resources and skills of exporting businesses on export performance: A research on TRB1 region
Yazar: EMRE ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CÜNEYT ÇATUK
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ve Finansman Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Kaynak = Welding ; Kaynak temelli yaklaşım = Resource based approach ; Performans = Performance ; Yetenek = Ability ; İhracat = Export ; İhracat işletmeleri = Exporting firms ; İşletme yetenekleri = Business capabilities ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Küreselleşen dünya ekonomilerinde ihracat, her geçen gün önemini daha da artırmaktadır. İşletmeler yaşamlarını devam ettirebilmeleri için yerel pazarların dışına çıkarak, diğer ülke pazarlarındaki fırsatları değerlendirmektedirler. İhracatın işletmeler için bu kadar mühim olduğu bir dönemde işletmelerin ihracat performanslarını artıran etkenleri belirlemeleri gerekmektedir. Bu süreçte kaynak temelli bakış açısı çerçevesinde işletmelerin rekabet üstünlüğü sağlayan maddi olmayan kaynaklar ve taklit edilemeyen yeteneklerin üzerinde durması işletmelere avantaj sağlayacaktır.

Kaynak temelli yaklaşıma göre işletmeler üstün bir performansa ulaşmaları için kendi kaynak ve yeteneklerini kullanarak, taklidi güç kaynaklara ve yetenekli işgücüne sahip olması ve bunları hedefleri doğrultusunda kullanabilmesi kritik derecede önemlidir. Bu durum bir yandan yetenek savaşlarını beraberinde getirirken, diğer yandan yeteneklerin etkili yönetimini de zorunlu kılmaktadır. Bu çalışmada, sırasıyla ihracat kavramı açıklanarak, işletme kaynakları ve yetenekleri ile işletme performansına etki eden unsurlar ele alınmıştır.

Çalışmanın amacı, TRB1 bölgesinde ihracat yapan işletmelerin kaynak ve yeteneklerinin ihracat performansına etkisini incelemektir. TRB1 bölgesi ( Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli) ülkemizde en az ihracat yapan bölgelerden biri olup ihracat yapan işletmeler genelde mikro ve küçük ölçekli işletmelerdir. Araştırmada ileri sürülmüş olan hipotezleri test etmek amacıyla TRB1 bölgesinde faaliyet gösteren 197 ihracatçı işletmeden 112 sine ulaşılarak anket verileri toplanmıştır. Ankete katılım oranı %57 olarak tespit edilmiştir. Toplanan veriler SPSS 23.0 paket programında analiz edilmiştir. Elde edilen verilerle; doğrulayıcı faktör analizi, güvenilirlik analizi, normallik testi, korelasyon analizi ve regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre literatüre katkı açısından önemli bulgulara ulaşılmış ve ihracat yapan işletmelerin sahip oldukları kaynaklar ve yeteneklerin ihracat performansına etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In the globalizing world economies, export is increasing its importance day by day. In order to continue their lives, businesses go out of local markets and evaluate opportunities in other country markets. In a period when exports are so important for companies, businesses need to identify the factors that increase their export performance. In this process, it will be advantageous for companies to focus on intangible resources and inimitable talents that provide competitive advantage within the framework of a resource-based perspective.

According to the resource-based approach, it is critically important for businesses to use their own resources and abilities, to have imitation power resources and talented workforce, and to be able to use them in line with their goals in order to achieve a superior performance. While this situation brings along talent wars, it also necessitates effective management of talents. In this study, the concept of export is explained, respectively, and the factors affecting the business performance with the resources and capabilities of the business are discussed.

The aim of the study is to examine the effect of the resources and capabilities of exporting enterprises in the TRB1 region on export performance. TRB1 region (Malatya, Elazig, Bingol, Tunceli) is one of the least exporting regions in our country and the exporting enterprises are generally micro and small scale enterprises. In order to test the hypotheses put forward in the research, survey data were collected by reaching 112 of 197 exporting enterprises operating in the TRB1 region. The rate of participation in the survey was determined as 57%. The collected data were analyzed in the SPSS 23.0 package program. With the data obtained; confirmatory factor analysis, reliability analysis, normality test, correlation analysis and regression analysis were performed. In the results of the research, important findings have been reached in terms of contribution to the literature and it has been concluded that the resources and capabilities of the exporting enterprises have an effect on the export performance.