Sınıf öğretmenlerinin öğretim programı okuryazarlık algılarını yordayan değişkenlerin incelenmesi
An investigation of the variables predicting primary school teachers' curriculum literacy perceptions
Yazar: TUĞBA ERKMEN BOLAT
Danışman: PROF. DR. EBRU BOZPOLAT
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı; sınıf öğretmenlerinin öğretimi planlama yeterlik algıları, cinsiyet, eğitim durumu, mesleki kıdem, mezun olunan fakülte, görev yapılan kurum türü, okutulan sınıf mevcudu, okutulan sınıf düzeyi değişkenlerinin öğretmenlerin öğretim programı okuryazarlığı algılarını ne oranda yordadığını belirlemek ve öğretim programı okuryazarlığı algılarına ilişkin öğretmen görüşlerini ortaya koymaktır.

Karma yöntem kullanılan araştırmada, sıralı açıklayıcı model tercih edilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda tarama modeli, nitel boyutunda ise durum çalışması modeli kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunun örneklemi, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Sivas ili Merkez ilçesinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı ilkokullarda görev yapan ve küme örnekleme yöntemi ile belirlenen 444 sınıf öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmanın nitel boyutunu oluşturan çalışma grubu ise 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Sivas ili Merkez ilçesinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı ilkokullarda görev yapan ve maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi ile belirlenen 51 sınıf öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmada nicel veri toplama aracı olarak Keskin (2020) tarafından geliştirilen 4 boyut ve 38 maddeden oluşan "Öğretim Programı Okuryazarlığı Algı Ölçeği" ve Gülbahar (2016) tarafından geliştirilen tek boyut ve 24 maddeden oluşan "Öğretimi Planlama Yeterlik Algısı Ölçeği"nin yer aldığı form; nitel veri toplama aracı olarak ise araştırmacı tarafından geliştirilen dokuz sorudan oluşan yarı yapılandırılmış öğretmen görüşme formu kullanılmıştır. Ayrıca hem nicel hem de nitel veri toplama araçlarının ilk bölümlerinde öğretmenlerin kişisel bilgilerini ifade edebilecekleri maddelere yer verilmiştir. Araştırmada ulaşılan nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler ve çoklu regresyon analizi, nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. 

Araştırmanın nicel sonuçlarına bakıldığında, "Programı Tanıma" ve "Öğretim Programı Okuryazarlığı Algısı" bağımlı değişkenleri için en önemli yordayıcı değişkenin 'Öğretim Planlama Yeterlik Algısı' olduğu ve bu değişkeni mesleki kıdem değişkeninin takip ettiği; "Programı Hayata Geçirme" bağımlı değişkeni için önemli yordayıcı değişkenin 'Öğretimi Planlama Yeterlik Algısı' olduğu ve bu değişkeni sırasıyla cinsiyet ve mesleki kıdem değişkenlerinin takip ettiği; "Programa Değer Verme" ve "Programı Sorgulama" bağımlı değişkenleri üzerindeki önemli olan tek değişkenin 'Öğretim Planlama Yeterlik Algısı' olduğu tespit edilmiştir.

Araştırmanın nitel boyutuna bakıldığında; sınıf öğretmenlerinin öğretim programını rehber olan araç, kazanımları içeren araç, uygulama aracı, öğretimi planlama aracı, öğretim yöntem ve tekniklerini içeren araç, kazanımlara ulaşma aracı, bilgi, beceri ve tutumları içeren araç, hayata hazırlama aracı, eğitim-öğretimi değerlendirme aracı, problemleri çözme aracı ve eğitim kalitesini artıran araç olarak gördükleri tespit edilmiştir. Öğretim programı okuryazarı olmanın önemine ilişkin öğretmenlerin çoğunluğu programı doğru uygulamayı sağlama, programı anlamayı sağlama, programı doğru planlamayı sağlama, güncel bilgilere ulaşmayı sağlama, programı analiz etmeyi sağlama, programın hedeflerine ulaşmayı sağlama, mesleki gelişimi sağlama bakımından önemli olduğu yönünde görüşlerini belirtmişlerdir. Sınıf öğretmenlerinin önemli bir kısmının öğretim programını uygulamadan önce öğrenci seviyesine, programın içeriğinin amaca uygunluğuna, öğrencilerin bireysel farklılıklarına, okulun ve çevrenin sosyoekonomik ve kültürel durumuna, iyi planlama yapmaya, programın uygulanabilir olmasına, kullanılacak materyallere; öğretim programını uygularken hedeflerin ve kazanımların uygulanabilirliğine, öğrenci seviyesine, öğrencilerin ilgi, istek ve ihtiyaçlarına uygun olmasına, okulun ve çevrenin sosyoekonomik ve kültürel durumuna, öğrencilerin bireysel farklılıklarına; öğretim programını değerlendirirken ise hedef ve kazanımların gerçekleşme düzeyine, öğretim programının ögeleri arasındaki ilişkiye, programın işlevselliğine, yaşama yakınlığına, ölçme araçlarının öğrenci seviyesine uygunluğuna, ölçme araçlarının öğrencilerin bireysel farklılıklarına uygunluğuna dikkat ettikleri tespit edilmiştir. Araştırmada öğretimi planlama yeterliğine ilişkin sınıf öğretmenlerinin çoğunluğunun öğretimi planlama konusunda yeterli oldukları, bazı öğretmenlerin kısmen yeterli oldukları, bazı öğretmenler ise yeterli olmadıkları yönünde görüşleri tespit edilmiştir. Bununla birlikte sınıf öğretmenlerinin öğretimi planlarken; öğrenci seviyesine, okulun ve çevrenin sosyoekonomik ve kültürel durumuna, öğrencilerin ilgi, istek ve ihtiyaçlarına, hedef ve kazanımların uygunluğuna, öğretim ilkelerine, zaman yeterliliğine, uygulanabilir olmasına, kullanılacak öğretim yöntem ve tekniklerine, kullanılacak materyallere, ölçme ve değerlendirme kriterlerine, içeriğin bütünlüğüne ve kaynaklara ulaşım durumuna dikkat ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma kapsamında sınıf öğretmenlerinin neredeyse tamamı öğretim programı okuryazarlığı ile öğretimi planlama yeterlik algısı kavramlarının ilişkili olduğunu ifade etmişlerdir. Son olarak öğretmenlerin öğretim programı okuryazarlığı algısı ile ilişkili olduğunu düşündükleri değişkenlerin; okul ve çevrenin sosyoekonomik ve kültürel düzeyi, öğretmenin mesleki kıdemi, öğretmenin eğitim durumu, öğretmenin yeterliliği, öğretmenin öğrencilerin seviyesini bilmesi, öğretmenin mesleğine ilgisi, öğretmenin öğrencilerin bireysel farklılıklarına hâkim olması, öğretmenin mesleğini sevmesi, öğretim programına verilen önem, teknoloji okuryazarlığı, öğretim programının uygulanabilir olması, öğretmenin yaşı, öğretim programında sık değişiklik yapılması, sınıf mevcudu ve medya okuryazarlığı değişkenleri olduğu yönünde görüşleri tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Öğretim programı, öğretim programı okuryazarlığı, öğretimi planlama yeterliği, sınıf öğretmeni

Abstract:
The purpose of this study is to identify to what extent the variables of primary school teachers' perceptions of instruction planning proficiency, gender, education level, professional seniority, faculty graduated from, the type of institution where they work, classroom size, and grade level taught, predict the curriculum literacy perceptions of teachers and to reveal teachers' opinions regarding their perceptions of curriculum literacy.

In the study in which the mixed method was applied, the sequential explanatory model was preferred. Whereas the scanning model was used in the quantitative dimension of the research, the case study model was applied in the qualitative dimension. The samples of the quantitative dimension of the study are comprised of 444 primary school teachers teaching in primary schools located at the Central District of Sivas affiliated with the Ministry of National Education in the 2020 to 2021 academic years and selected using the cluster sampling method. The samples of the qualitative dimension of the study are comprised of 51 primary school teachers teaching in primary schools located at the Central District of Sivas affiliated with the Ministry of National Education in the 2020 to 2021 academic years and selected using the maximum diversity sampling method. The "Curriculum Literacy Perception Scale" consisting of 38 items and four dimensions built up by Keskin (2020) and "The Scale for Perceptions of Proficiency in Instruction Planning" with 24 items and one dimension improved by Gülbahar (2016), were applied as the quantitative data collection instruments, and a semi-structured teacher interview form consisting of nine questions developed by the researcher was used as the qualitative data collection tool in the study. Furthermore, the first parts of both the quantitative and qualitative data collection tools covered items where teachers could voice their personal information. Descriptive statistics and multiple regression analysis were used to analyse the quantitative data, and content analysis method was used to analyse the qualitative data collected in the study. 

When the quantitative results of the research were taken into account, the most important predictive variable for the dependent variables "Recognizing the Curriculum" and "Perception of Curriculum Literacy" was the "Perception of Instruction Planning Proficiency" and this variable was followed by the professional seniority variable; the significant predictive variable for the dependent variable "Implementing the Curriculum" was the "Perception of Instruction Planning Proficiency", and this variable was followed by the gender and professional seniority variables, respectively; and the sole significant variable on the dependent variables "Valuing the Curriculum" and "Querying the Curriculum" was the "Perception of Instruction Planning Proficiency" as applicable.

When the qualitative dimension of the research was reviewed, it was detected that the primary school teachers commented the curriculum as an instrument that guides them, a tool that includes gains, an application tool, a instruction planning tool, a tool that includes teaching methods and techniques, a tool for accessing into gains, a tool that includes knowledge, abilities and attitudes, a tool to prepare for life, a tool to evaluate education and training, a troubleshooting tool, and a tool that improves the quality of education. In terms of the significance of being literate in the curriculum, the majority of teachers claimed that it was essential to ensure accurate implementation of the curriculum, to understand the curriculum, to plan the curriculum accurately, to access up-to-date information, to analyse the curriculum, to achieve the objectives of the curriculum, and to ensure professional development. It was detected that a significant part of the primary school teachers took into account, before enforcing the curriculum, the level of student, competency of the contents of the curriculum for the purpose, student's individual differences, socioeconomic and cultural situation of school and environment, good planning, practicability of the curriculum, and materials to be used; while applying the curriculum, feasibility of targets and achievements, student level, their suitability for students' interests, wishes and needs, socioeconomic and cultural situation of school and environment, and student's individual differences; and finally while evaluating the curriculum, they paid attention to realization level of goals and gains, interrelation among elements of the curriculum, functionality of the curriculum, its closeness to life, suitability to student's level of measurement tools, and suitability to student's individual differences of measurement tools. The study revealed the findings as the majority of primary school teachers were competent in instruction planning, some ones partially competent, and some others not competent. However, it was concluded that while planning the curriculum the primary school teachers looked out for student level, socioeconomic and cultural situation of school and environment, students' interests, wishes and needs, conformity of goals and achievements, teaching principles, time efficiency, feasibility, teaching methods and techniques to be utilized, materials to be handled, measurement and evaluation criteria, integrity of contents, and accessing into applicable resources. Within the context of the study, almost all of the primary school teachers expressed that the concepts of curriculum literacy and the perception of instruction planning proficiency were interrelated. The variables which were interrelated with the perception of curriculum literacy according to the teachers' views were, herewith, socioeconomic and cultural level of school and environment, professional seniority of teacher, educational status of teacher, adequacy of teacher, teacher's knowledge of the level of students, teacher's relevance to his/her profession, teacher's having a command of individual differences of students, teacher's love of his/her profession, importance attached to the curriculum, technological literacy, practicability of the curriculum, age of teacher, frequent amendments in the curriculum, class size, and media literacy accordingly.

Keywords: Curriculum, curriculum literacy, instruction planning proficiency, primary school teacher