Antikanser ilaçların ve karsinojen maddelerin insan kromozamları üzerine etkilerinin in vitro sistemde kardeş komatid değişimi (Sister chromatid exchange, SCE) analiz yöntemi ile belirlenmesi /
Yazar: SERAP EMRE
Danışman: PROF.DR. MERAL SAKIZLI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1989
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Karsinojenler = Carcinogens ; Kromozomlar = Chromosomes

Özet:
Kardeş Kromatid Değişimi (Sister Chromatid Exchange, SCE) son yıllarda kimyasalların mutajenik, karsinojenik ve klastojenik etkilerini belirlemek için kullanılan moleküler sitogenetik bir yöntemdir. Çalışmamızda, kanser tedavisinde kullanılan ilaçların (Methotrexate, Mitomycin C, Adriablastina, Cosmogen, Endoxan) in vitro koşullarda, belirli konsantrasyonlarda insan lenfosit hücre kromozomlarındaki SCE değerinin saptanması ve karşılaştırılması amaçlandı. Ayrıca karsinojenik özellik gösteren A-napthalamine, 3-3' diaminobenzidine ve DNA ile interkelat yapan bisbenzimide gibi kimyasal ajanların farklı konsantrasyonlarda insan lenfosit hücre kromozomlarında oluşturdukları SCE değerinin belirlenmesi ve karşılaştırılması planlandı. Bu amaçla SCE değerlendirilmesi Fluorescence Plus Giemsa (FPG) yöntemi kullanılarak yapıldı. Her bir ilacın ve kimyasal ajanın her konsantrasyon ve kontrolü için, iki ortalama arası farkın önemlilik testi kullanılarak istatistiksel değerlendirme uygulandı. Çalışmamızda, in vitro koşullarda insan lenfosit hücre kromozomlarında kanser tedavisinde kullanılan bu ilaçlardın SCE değerini artırdıkları ve etkinin doza bağımlı olarak artış gösterdiği belirlendi. Aynı zamanda sanayi alanında kullanılan ve karsinojen olduğu bilinen yâ-napthalamine ve 3-3' diaminobenzidine' in insan lenfosit hücre kromozomlarında SCE değerini artırdıkları ve etkinin doza bağımlı olarak artış gösterdiği saptandı. Floresan boya olan bisbenzimide' in insan lenfosit hücre kromozomlarında SCE değerini arttırdığı ve etkinin doza bağımlı olduğu belirlendi. Sonuç olarak, kanser tedavisinde kullanılan bu ilaçların ve çalışmamızda kullanılan kimyasal maddelerin, SCE değerini doza bağımlı olarak arttırması hücre kromozomlarını özgül olarak etkilediği şeklinde yorumlandı.

Abstract:
Sister Chromatid Exchanges are a molecular cytogenetic mechanism used to describe the mutagenic, carcinogenic and clastogenic effects of chemicals. The purpose of this study is to determine the SCE values of various drugs used in cancer therapy (Methotrexate, Mitomycin C, Adriablastina, Cosmogen, Endoxan) in vitro on human lymphocyte chromosomes. Furthermore, carcinogenic agents B -napthalamine and 3-3'diaminobenzidine and a DNA interchalating agent bisbenzimide were used at various concentrations on human lymphocytes and SCE values were comparatively determined. SCE determination was performed by "Fluorescence Plus Giemsa" (FPG) method. The SCE values of drugs used for cancer therapy were found to be high and the effect was found to be dose dependent. At the sametime, 6 -napthalamine and 3-3'diaminobenzidine used in industry are known to be carcinogenic chemicals have also increased the SCE value of human lymphocyte chromosomes and this increase was shown to be the dose dependent. Bisbenzimide, a fluorescence dye also has an elevating effect on the SCE values. As a result, the drugs used in cancer therapy and the chemicals used in our study were shown to have a specific effect on the chromosomes due to their escolating effect on the SCE values.