Tek parti döneminde kadın milletvekillerinin seçimi (1923-1946)
The election of women represantatives in one party period (1923-1946)
Yazar: NESLİHAN SONAY
Danışman: PROF.DR. KADİR CANGIZBAY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Türkiye'de hâlâ varlığını sürdüren yaygın kanının aksine, kadınlar hakları içinköklü bir mücadele vermişlerdir. Kadın hareketi ilk kez, Tanzimat dönemindebaşlamış, II. Meşrutiyet döneminde örgütlü bir güç haline gelmiş, Cumhuriyetdöneminde ivme kazanmıştır. Bu dönemde kurucu iktidar ?sınıfsız, imtiyazsız bir kitleyaratma? hedefiyle simgelenen ideolojik algısıyla, toplumda ortaya çıkabilecekayrışmaları önlediği gibi kadınların hak mücadelelerine de izin vermemiştir.Kadınların, sosyal, ekonomik ve siyasal hakları için uğraşlarını aşırı, radikal vezamansız bulmuş, bu hakların zamanı geldiğinde kendilerine verileceğini söyleyerekkadın hareketlerini bastırmıştır.Bu çalışma, tek parti dönemi boyunca kadın parlamenterlerin, yükseksayılabilecek bir oranda (%4) mecliste temsil olanağına sahip olması ve 1946'da çokpartili düzene geçilmesiyle, paradoksal bir biçimde, kadın temsilcilerin meclistekioranlarının ülke demokratikleştikçe gözle görülür bir şekilde düşmesinden hareketleiki dereceli seçim sisteminin bu yüksek oran üzerinde etkili olduğu yargısına vekadınlara demokrasiyi ve modernleşmeyi simgeleme rolünün atfedildiği olgusunaulaşmaktadır. Demokratik bir seçim sisteminden oldukça uzak iki dereceli seçimsistemi ile ilk kadın parlamenterlerin siyasal hayatlarında aday olmak için yarışmakgibi bir kaygıları olmamıştır. Dolayısıyla meclis içi faaliyetlerinde de aktif bir tartışmacıolamadıkları, seçkinci yapıları sonucunda ülke sorunları ve kadın sorunlarından uzakoldukları vargısıyla son bulmaktadır.Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm cumhuriyet öncesi vecumhuriyet sonrası dönemde Türkiye'de kadın hareketlerinin ortaya çıkışı ve gelişimiile ilgilidir. Buradaki amaç, Türkiye'de kadın hareketlerinin varlığını ve kadınların eldeetmiş oldukları kazanımları ortaya koymaktır.İkinci bölüm, 1923-1946 yıllarını kapsayan Tek parti döneminin genel siyasalözellikleri; kuruluşu, gelişmesi, ideolojisi ve dönemin seçim sitemi ile ilgilidir.Üçüncü bölüm, ilk kadın parlamenterlerin biyografik özellikleri ve parlamentoiçi faaliyetlerinin incelendiği bir bölümdür.

Abstract:
Contrary to the widespread perception, women have struggled for their rights inTurkey. Women?s movement has begun to take its ground for the first time in theperiod of Tanzimat, transformed into an organized movement in the SecondConstitutional period and gained impetus in the republic of Turkey. In this period,constitutive power, with the aim of creating a class and privilege free society due toits ideological perceptions prevented any social distinctions and has not permitwomen to struggle for their rights. It has evaluated women?s efforts for their social,economic and political rights untimely and suppressed women?s movements bypromising to give the mentioned rights when it is convenient.Depending on the differentiation between the rate of women representatives inparliamentary during One Party period (%4) and Multi-party period (less than %4),this thesis concludes that two-round election system has affected the relatively higherrate in the former period. It also concludes that women were adhered as the symbolof democracy and modernization. Two-round election system that is at odds with ademocratic election system has not faced first women representatives with a notionof competition. Therefore, they also could not take active part in the parliamentarydiscussions; with respect to their elitist characteristics, they could not deeply engagein the problems of the women and country.This thesis consists of three chapters: the first chapter dwells upon women?smovements in Turkey before and after the declaration of independence. Here, themain intention is to put forth the emergence and acquisitions of women?s movements.Second chapter examines the general political features of the One Party periodbetween 1923 and 1946; namely its establishment, development, ideology andelection system. Third chapter analyzes the biographical characteristics andparliamentary actions of the first women representatives.