Rusya İmparatorluğu'nda Anayasal Demokrat Partisi'nin milliyetler politikası (Kadet Partisi 1905-1917)
Nationalities polity of constitutional Demokratic Party in Russia Empire (Kadet Party 1905-1917)
Yazar: ÜLKÜ ÇALIŞKAN
Danışman: PROF. DR. AHMET TAŞAĞIL
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Liberalizm = Liberalism ; Rusya = Russia ; Siyasi partiler = Political parties ; Siyasi tarih = Political history

Özet:
Batılı temel değerlerinden yoksun olan Rus liberalizmi II. Katerina döneminden itibaren Rus toplumunu etkilemeye başladı. 19. yüzyılda Slavsever (Slavyanofiller) ve Batıcı (Zapadnikler) entelijansiya arasındaki ideolojik tartışmalar Rus liberalizmini geliştirdi. İktidara hükmedenler (Rus imparatorları ve bürokratlar), dvoryanlar ve entelijansiyanın reformist ve reaksiyoner tutumları liberal kimliklerini belirledi. II. Nikola döneminde sosyalist fikirler içeren Yeni Liberalizm akımı, Rus liberalizmine demokratik değerler taşıdı. Bu akımın sonucunda 1902-1905 yılları arasında Osvobojdeniye Hareketi'nden iki liberal birlik doğdu. 1903 yılında kurulan Osvobojdeniye (Kurtuluş) Birliği ve Zemstvo Üyesi Anayasacılar Birliği 1905 yılında Kadet Partisi'nin kuruluşunda etkin rol oynadılar.
Kadet Partisi, diğer belli başlı Rus liberal partilerinden farklı olarak Rusya İmparatorluğu'nun milliyetler meselesinin çözümünde "bölgesel otonomi" ve "kültürel özerklik" haklarını parti programlarına koyarak milliyetlerin büyük ölçüde desteğini kazandılar. Ancak ilk iki Duma'da yasama önceliğini bireysel hak ve hürriyetleriyle ilgili yasa tasarılarına vermeleri, bu yasama faaliyetlerinin sonuçsuz kalması, 3 Haziran 1907 seçim sisteminin yeni Duma'ya aşırı sağ ve milliyetçi unsurları sokması, parti milletvekili sayısının azalması ve parti içerisinde sağ liberal kanadın milliyetlerle ilgili yasama faaliyetlerinde farklı düşünmesi partinin milliyetlerle ilgili tutumunu etkiledi. Birinci Dünya Savaşı'nın başlamasıyla partiye milliyetçi bir hava hâkim oldu ve programındaki milliyetler meselesinin çözümü ikinci plana itildi. 1917 Şubat İhtilali'ne kadar böyle devam etti.
Çalışmada, Kadet Partisi'nden önce gelişen Eski ve Yeni Liberalizm arasındaki farklar ve etkileşimler, Osvobojdeniye hareketinin özellikleri, liberal birliklerin program çalışmaları ve milliyetlerle ilişkileri, Kadet Partisi'nin kuruluş şartları ve nihaî programı, parti programının yasama faaliyetlerine yansıması ve sonuçları incelenmiştir.



Anahtar Kelimeler: Rus liberalizmi, Osvobojdeniye Hareketi, Kadet Partisi, Devlet Duması, bölgesel otonomi, kültürel özerklik

Abstract:
Russian liberalism which was deprived of basic Western values started to affect Russian society since the period of Katerina II. The ideological conflict between the Slavophile and the Westernizer intelligentsia improved Russian liberalism. People who held the political power (Russian emperors and bureaucrats), noblemen, reformist and reactionary manners of intelligentsia determined their liberal identity. Modern liberalism movement which had socialist views in the period of Nikola II caused Russian liberalism to gain democratic values. As a result of this movement, two liberal unions emerged out of the Liberation Movement between the years 1902-1905. The Union of Liberation and the Union of Zemstvo Constitutionalists played a significant role in the foundation of the Kadet Party in 1905.
Having given place the rights of regional autonomy and cultural self-determination in the program of the party led the Kadet Party to gain the support of nationalities, unlike other main Russian liberal parties. However, giving legislative priority to the bills about the basic rights and freedom of invidual in the first two Dumas, the fruitless ending of this legislative actions, inserting radical right and nationalist views into new Duma by the system of 3rd June 1907 election, the decrease of the number of the deputies in the party, the right wing liberalist side in the party which had different ideas in the legislation about the nationalities influenced the attitude of the party towards nationalities. The solution for ethnic problem in the program of the party was regarded less important since a nationalist atmosphere dominated the party with the beginning of First World War. It lasted until the February Revolution in 1917.
This work examined the differences and interaction between old liberalism which improved before the Kadet Party and modern liberalism, the features of the Liberation Movement, the work of liberal unions and their relations with the nationalities, the circumstances in which the Kadet Party was founded and the party's eventual program, and the reflection and results of the party program on legislation activities.



Keywords: Russian liberalism, The Liberation Movement, The Kadet Party, Governmental Duma, Regional Autonomy, Cultural Self-Determination.