Batman-Dörtyol Ham Petrol Boru Hattı incelenmesi ve geliştiririlmesi için sistem önerileri
Examination of Batman-Dörtyol Crude Oil Pipeline and recommendations for improving the system
Yazar: AHMET İNAN
Danışman: PROF. DR. ALİ KOÇ
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering ; Petrol ve Doğal Gaz Mühendisliği = Petroleum and Natural Gas Engineering

Özet:
Türkiyenin ilk ham petrol boru hattı olma özelliğine sahip Batman Dörtyol Ham Petrol Boru Hattı, Batman ve çevresinden çıkarılan ham petrolü taşımak üzere 4 Ocak 1967 tarihinde Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı tarafından işletmeye açılmış ve mülkiyeti, 10 Şubat 1984 tarihinde BOTAŞ'a devredilmiştir.  (BOTAŞ, 2013)
Petrolü satın almayıp yalnızca taşıma işi yapan BOTAŞ, TPAO?nun ve diğer arama lisansı bulunan şirketlerin çıkardığı ham petrolü, kanunlarla bu petrolü satın alma yükümlülüğü bulunan TÜPRAŞ?a teslim ederek bir nakliyeci rolü üstlenmektedir. BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü?nün geliri sadece bu taşıma işinden oluşmaktadır.
Gemilere yükleme yapmak üzere BOTAŞ?ın kendine ait bir ham petrol yükleme iskelesi mevcuttur. BOTAŞ iskelesi su seviyesinden 6 metre yükseklikte dikey olarak 1320 metre uzanmaktadır ve iskele ucundaki deniz derinliği 14,5 metredir. İskele T şeklinde tasarlanmış ve yük gemileri kıçtankara yanaşarak yüklerini alabilmektedirler.
İşletme bünyesinde bir de atık su arıtım sistemi mevcut olup, bu sistem ile atık su zararlı maddelerden ayrılıp alınan izin dâhilinde denize deşarj edilmektedir.
Batman?dan başlayarak Dörtyol iskelesinin ucundan gemiye yüklenene kadar ham petrolün basınçlandırılması, taşınması, ötelenmesi, ölçülmesi, hesaplanması birçok karışık işlem gerektirmekte ve sürekli takip ile operasyon yürütülmektedir.
İşletme bünyesinde Bakım Onarım Grubu, Elektrik Atölyesi, Motor Atölyesi, Kalite çevre birimi, Yangın birimi, Telekom ve otomasyon birimi, Güvenlik birimi, Sosyal işler birimi, İskele ve Balast Şefliği ve Dispeçerlik birimi kurulmuştur.  Dörtyol?da en ana birim petrolün tüm pompaj, taşıma ve yükleme koordinasyonunu sağlayan İşletme Başmühendisliğidir. Dispeçerlik ve İskele birimleri de bu başmühendisliğe bağlanmıştır. Bu terminalde Paçal işlemi, tanka alma işlemi, transfer işlemi, su tahliye işlemi, gemi yükleme işlemleri gerçekleştirilir. Ayrıca diğer tüm istasyonların hareketleri de bu istasyondan yönlendirilir. 1967 tarihinden sonra sürekli olarak çalışan boru hattı zaman zaman yenilenip onarılmasına rağmen teknolojideki gelişmeleri takip edememiştir. Kuruluşunda 25 yıl çalışma esasına göre tasarlanan ve planlanan boru hattı, yaklaşık 45 yıldır faaliyetini sürdürmekte olduğu için oldukça eski ve yıpranmış olmakla beraber günümüz teknolojisinde de oldukça uzak kalmıştır. 
Bu çalışmada öncelikle Batman - Dörtyol ham petrol boru hattının incelenmesi yapılmış, teknolojik durumu göz önüne koyulmuş, operasyonlarla ilgili bilgiler verilerek kapasite ve faaliyetlerine göz atılmış ve bu bilgiler ışığında sistemin verimliğini arttırmak için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Distinction of being the first crude oil pipeline of Turkey, Batman Dörtyol Crude Oil Pipeline was to come on stream on January 4, 1967 to transport crude oil which is produced in Batman and the surrounding area by Turkey Petroleum Corporation and on February 10, 1984 its ownership have been transferred to BOTAŞ. (BOTAŞ, 2013)
BOTAS assumes the role of a courier of oil and its profession is not purchasing or exploration of oil but only transporting crude oil to TÜPRAŞ -which has obligation by the laws of buying oil produced in boundaries of Turkey- from TPAO and other search companies that has license of crude oil exploration. BOTAS Dörtyol Operation directorate?s revenue consists of only that transportation business.
BOTAS has its own pier to load crude oil to ships which has height of 6 meter from water level and lays vertical length of 1320 meters by the sea, and has 14.5 meters depth at the end of the scaffolding. The pier is designed T-shaped and can take cargo ships by theirs aft by the flow rate of 3500 m3/h. 
Waste water treatment system is available in the facility area and by this system the harmful substances are separating in waste water then discharged into the sea within the permit. Within the facility there has been established Maintenance and Repair Unit, Electric Unit, Engine Workshop Unit, Quality Environmental Unit, Fire Unit, Telecom and Automation Unit, The Security Unit, The Social Affairs Department, Chieftaincy of Ballast and Pier Unit and Dispatching Unit. The main unit of facility is Department Of Petroleum Management Engineering which provides the coordination of transportation and loading of oil. Chieftaincy of Ballast and Pier and Dispatching Units are directed by this department. This department performs tank-preparation, transfer crude oil to tank to tank process, water discharges, and ship loading operations. In addition, the operations of all the other stations are directed by this station. After the date of starting the operations of this pipeline which operates constantly, have been refurbished and repaired from time to time but it wasn?t able to follow the developments in technology. This pipeline have been operating nearly 45 years which was planned and designed for 25 years, is quite old and worn and now being far from today?s technology.
In this study first Batman Dörtyol crude oil pipeline is examined, then information about operations  are invested, capacities and activities are given and in the light of this information recommendations are given to increase the efficiency of the system.