Tıbbi müdahalelerde hastanın aydınlatılması ve rıza kavramı
Informed consent of the patient
Yazar: ÇAĞATAY DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR NART
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Aydınlanma = Enlightenment ; Aydınlatma yükümlülüğü = Obligation to Inform ; Aydınlatılmış onam = Informed consent ; Hasta hakları = Patient rights ; Maddi zarar = Material harm ; Manevi zararlar = Moral damges ; Rıza = Consent ; Tazminat = Compensation ; Tıbbi müdahale = Medical treatment

Özet:
Kural olarak, insan vücuduna yönelik yapılan her tıbbi müdahale insanın yaşam hakkı ve bedensel bütünlüğünün ihlalini gündeme getirecektir. Tıbbi müdahalenin hukuka uygun gerçekleşebilmesi için yapılan bu müdahalenin yetkin ve alanında uzman hekimler tarafından, tıp mesleğinin öngördüğü kural ve ilkeler doğrultusunda gerçekleştirilmesi ve en önemlisi hastanın aydınlatılarak ardından rızasının alınması gerekir. Bu kapsamda, kişinin kendi geleceğini belirleme hakkı ve özerkliğe saygı ilkelerinin hasta hakları alanında uygulamaya geçirilmesi hastanın kendi bedeni üzerinde yapılacak tıbbi müdahaleye rızasının alınması büyük bir önem arz etmekle birlikte bunun önkoşulu hastanın aydınlatılmasıdır. 
Modern tıpta ve hukukta, hastanın aydınlatılması hem hekim hem de hasta açısından vazgeçilmez önemde olup gün geçtikçe daha fazla mahkeme içtihadına konu olmaktadır. Bu kritik konunun içeriğinin daha iyi anlaşılması, böylelikle bu konudaki hukuki sorunların önlenmesi veya sorunların ortaya çıkması durumunda çözüm konusunda yol gösterici olması temennisiyle rıza kavramı ve hekimin aydınlatma yükümlülüğü, aydınlatılmış onam ve bundan kaynaklanan hukuki sorumluluk konulu böyle bir çalışma yaptım. Yapılan çalışmada ayrıntılarıyla ifade edileceği üzere, hastanın aydınlatılmadan rızasının alınması veya salt hastanın aydınlatılması tıbbi müdahaleyi hukuka uygun hale getirmemekte; rızanın ne zaman, kim tarafından verildiği, yapılan aydınlatmanın kim tarafından, ne zaman, hangi biçim ve ayrıntıda yapılacağı önem arz etmektedir. Hekimin aksine davranışları cezai, idari ve etik sorumluluğunu doğurmakla birlikte hukuki sorumluluğunun da ortaya çıkmasına ve bu bağlamda maddi ve manevi tazminat ödeme yükümlülüğü ile karşı karşıya kalmasına yol açacaktır. Tez çalışmasının odak noktasını hekimin aydınlatma yükümlülüğü ile birlikte rıza kavramı oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra hekimin aydınlatma yükümlülüğünün ihlalinden doğan hukuki sorumluluğun sonuçları da tez çalışmasının inceleme alanında yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler: Rıza, Aydınlatma, Aydınlatılmış Onam, Hekimin Aydınlatma Yükümlülüğü, Maddi ve Manevi Zarar, Tazminat.

Abstract:
Essentially, any medical intervention revives the infringement of people's right to live and physical integrity. For a justifable medical intervention, any intervention should be made by authorities and attending physicians, who, should obey the medical ethics, their legal disclosure obligations and receive patient's approval. Within this scope, ımplementation of the principles of the right to self-determination and respect for autonomy in the field of patient rights prior action of the patient's approval is disclosing that patents about the medical intervention which will be furnish on their body.
In modern medicine and law, the clarification of the patient is of indispensable importance for both the physician and the patient and is becoming the subject of court cases. day by day. A better understanding of the content of this critical topic, and thus to prevent legal issues or problems arise in this area as to be a guidance, ı have done such a study about the consept consent and obligation of the physician to clarify, informed consent and the legal liability of the physicians. In this study, disclosure is not enough to legalize a medical intervention. Points to take into consideration are that disclosure is made by whom, when and how. Otherwise, unlawful behaviors of physicians will cause their legal liabilites as criminal, ethic, meterial and moral compensation. The focus of this thesis is the physician's obligation to inform the patient and to obtain consent. In addition, the consequences of the legal responsibility arising from the violation of the physician's obligation to inform are also included in the study area of the thesis.

Keywords: Consent, Clarification, Informed Consent, Physician's Obligation to Clarify, Material and Moral Damage, Compensation.