Yoksul gebelerde sigara bırakma programının etkinliği
Effectiveness of a smoking cessation program among lowincome pgrenancy
Yazar: DENİZ ASLI DOKUZCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİHAL GÖRDES AYDOĞDU ; PROF. DR. OĞUZ KILINÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Gebelik = Pregnancy ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
Amaç: Gebelerin sigara bırakmada engellerini belirleyerek, motivasyonel görüşmelerle yoksul gebeler için geliştirilen sigara bırakma programının etkinliğini değerlendirmektir. 
Yöntem: Çalışmanın birinci aşaması bir üniversite hastanesinin Kadın Doğum Polikliniği'ne rutin gebelik izlemleri için başvuran gebelerle 23 Kasım – 15 Aralık 2016 tarihleri arasında yapılmıştır. Fenomonolojik tipte olan çalışmanın veri analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmış olup 12 gebe çalışmaya alınmıştır. Veriler derinlemesine bireysel görüşme yöntemi ile literatüre dayalı olarak hazırlanan ve uzman görüşleri alınan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığı ile toplanmıştır. Çalışmanın ikinci aşaması; tek grupta ön test son test yarı deneysel desende bir çalışma olarak İzmir İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı aile hekimliği merkezlerinde, 05 Ekim 2018 – 30 Ekim 2019 tarihleri arasında 42 gebe ile yürütülmüştür. Sigara bırakma programı kapsamında gebeler ile 6 kez yüz yüze görüşme aile sağlığı merkezlerinde yapılmış, telefon ile danışmanlık verilmiştir.  
Bulgular: Yoksul gebe kadınların sigara bırakmada algıladıkları engeller "bireysel tutum ve davranışlar" ve "kişiler arası faktörler" olarak iki tema altında toplanmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında; girişim öncesi idrarda kotinin oranı 1019.28±648.33 iken, girişim sonrası kotinin oranı 503.40±579.75'tir. Kadınların girişim öncesi ve sonrası idrarda kotinin oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır (t=5.76, p=.000). Sigara içen gebe kadınlarda girişim öncesi gebelikte sigara kullanımına ilişkin duyarlılık, ciddiyet, motivasyon, yarar, engel ve özetkililik algısı puan ortalamaları arasında girişim sonrasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır(p≤0.05). 
Sonuç: Birinci basamakta çalışan hemşireler tarafından gebelik izlemleri süresince sigara kullanımının sorgulanması, yoksul gebelerin sigara bırakmada engelleri değerlendirilerek bu yönde sigara bırakma konusunda profesyonel danışmanlık verilmesi gebelerin sigarayı bırakmasında etkin bir girişim olarak görülmektedir. 
Anahtar Sözcükler: Yoksulluk, Gebelik, Sigara Bırakma

Abstract:
Objective: Designating the obstacles of pregnant woman to quit smoking, via motivational meetings, our aim is to evaluate the strength of the smoke quitting program. 
Method: The first study was carried with the pregnant women who applied to Gynecology department during 23.11 to 15.12.2016. Content of the data analysis was used in phenomenologic study of 12 pregnant women. Data were collected via individual meeting method based on literature and via semi prepared meeting form with learned opinion. The second study, was carried with 42 pregnant women, at the family practice centers during the dates of 05.10.2018 – 30.10.2019.  Within the  program, 6 times face to face meeting were made in family practice centers and phone consultancy was given.  
Results:  The obstacles of pregnant women's perceptions are collected in 2 main  themes as ''individual manners and attitudes'' and ''factors among them''. In the second study, the kotinin level in urine is 1019.28±648.33 before the attempt, and 503.40±579.75 after the attempt. A significant difference on women's kotinin level has been detected (t=5.76, p=.000). Significant statistical changes of the average values of these perceptions have been detected related to cigarette consuming during pregnancy on pregnant women before and after the attempt (p≤0.05). 
Conclusion: Questioning the cigarette consuming during pregnancy and also professional consultancy about the obstacles of quitting cigarette, have been seen as succesful ways to smoking cessation of pregnant women, which have been held by the first step nurses. 
 
Key Words: Poverty, Pregnancy, Smoking Cessation