Yaşlı bireylerde yaşam tatmini ve sosyal destek ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the factors that affect life satisfaction and social support among elderly
Yazar: ZEKERİYA MUTLU
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ARPACI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Aile Ekonomisi ve Beslenme Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ev Ekonomisi = Home Economics ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile = Family ; Aile desteği = Family support ; Sosyal destek = Social support ; Sosyal destek sistemleri = Social support systems ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Yaşlılar = Aged ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; İstanbul-Pendik = İstanbul-Pendik

Özet:
Araştırma yaşlı bireylerde yaşam tatmini ve sosyal destek ilişkisinin incelenmesi amacı ile planlanmış ve yürütülmüştür. Çalışmada tarama modeli kullanılmıştır. İstanbul ili Pendik ilçesinde yaşayan İsa Yusuf Alptekin İlköğretim Okulu öğrencisi yakını 400 yaşlı birey araştırmaya alınmıştır. Yaşam tatmini ve sosyal destek ilişkisinin incelenmesinde Pavot ve Diener (1993) tarafından geliştirilen Yaşam Tatmini Ölçeği (The Satisfaction With Life Scale-SWLS) ile Zimet ve arkadaşları (1988) tarafından geliştirlen Eker ve Akar (1995) tarafından ülkemizde geçerlilik ve güvenirlilik çalışması yapılan Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği incelenmesi için (Multidimensional Scale of Perceived Social Support MSPSS) kullanılmıştır. Yaşlı Bireylerin yaşam tatminine, algılanan sosyal desteğine, aileden alınan sosyal desteğine, arkadaşlardan alınan sosyal desteğine, özel bir insandan alınan sosyal desteğine, cinsiyet durumu, medeni durumu, evlilik süresi ve doktor tarafından tanısı konulan hastalığı olma durumu, yaş grubu, dul veya boşanmış olma süresi, eğitim durumu, eşinin eğitim durumu, birlikte yaşadığı birey ve gelirinin yeterli olup olmama durumunun etkisi Man whitney-U testi ve Kruskal Wallis H-Testi ile analiz edilmiştir. Yaşlı bireylerin yaşam tatmini ve algılanan sosyal desteği arasındaki ilişki Korelâsyon Analizi, yaşam tatmini, aileden alınan sosyal destek, arkadaşlardan alınan sosyal destek, özel bir insandan alınan sosyal destekten etkilenme durumunu test etmek için ve yaşam tatmininin algılanan sosyal destekten etkilenme durumunu test etmek için Regresyon Modeli uygulanmıştır.Araştırmaya alınan yaşlı bireylerin % 51.0'i kadın, % 27.8'i 70-74 yaş grubunda, % 26.5'i 65-69 yaş grubundadır. Yaşlı bireylerin % 27'si okuryazar olmayıp, % 58.5'i evlidir. Ailesinin aylık ortalama gelir miktarı 1000 TL ya da daha az olanlar %45.7 oranındadır, % 30.2'sine göre ailesinin aylık gelir miktarının yetersiz, % 22.3'üne göre ailesinin aylık gelir miktarının çok yetersiz olduğu, % 58.8'inin doktor tarafından tanısı konulan bir hastalığının olduğu belirlenmiştir. Yaşlı bireylerin kişisel günlük yaşam aktivitelerinden yeme içmede % 43'ünün, giyinmede %38.5'inin, banyo yapmada % 47.0'ının, ev işi yapmada %53.6'sının, kısmen ya da tamamen bağımlı olduğu bulunmuştur.Yaşlı bireylerin yaşam tatmini algılanan sosyal destek, aileden alınan sosyal destek, arkadaşlardan alınan sosyal destek, özel bir insandan alınan sosyal desteğe cinsiyetin, yaşın, medeni durumun, dul yada boşanmış olma süresinin, evlilik süresinin, eğitim durumunun etkisinin olduğu saptanmıştır. (p<0.005) yaşlı bireylerin algılanan sosyal desteği ile yaşam tatmini arasındaki ilişkiyi belirlemek üzere yapılan korelasyon analizi sonucunda, % 53.4 düzeyinde pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur (r=0.534; p=0.000<0.05). Yaşlı bireylerin yaşam tatminin algıladıkları sosyal destekten etkilenme durumunu test etmek için yapılan regresyon modeli istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (F=64.170; p=0.000<0.05).Anahtar Kelimeler: Yaşlı birey, yaşam tatmini, yaşlılıkta yaşam tatmini, sosyal destek, yaşlılıkta sosyal destek.

Abstract:
The research is planned and carried out in order to investigate the relationship between life satisfaction and social support among elderly individuals. Survey model is used in the study. 400 elderly individuals who are relatives of the students in the Primary School titled Isa Alptekin which is located in Pendik District of Istanbul Province are drawn as the sample of the study. The ?Satisfaction With Life Scale-SWLS? which is developqed by Pavot and Diener (1993) and ?Multidimensional Scale of Perceived Social Support MSPSS? which was developed by Zimmet et. al. (1988) of which the validity and reliability studies for Turkey are performed by Eker and Akar (1995) are used for this study. The effects of the alternatives including the life satisfaction, perceived social support, social support which is received from family members, social support which is received from friends, social support that is received from a special person, gender status, marital status, marriage duration, the presence of any illness as diagnosed by a medical doctor, age-group, whether the subject is widow or divorced, educational status of the subject, education status of his/her spouse, whether the income together with the spouse whom he/she live together are analyzed by Man Whitney-U Test and Kruskal Wallis H-Test. The relationship between life satisfaction of elderly individuals and their perceived social support are observed by Correlation Analysis. Regression Model is applied in order test the relationship between the life support, social support received from the family, social support received from friends, social support received from a special person and to test the relationship between life satisfaction and perceived social support.According to the research 51.0% of the elderly individual who are included into the sample were female, 27.8%, were within 70-74 age group, 26.5% were within 65-69 age group. 27.0% of the elderly individuals were not literate, 58.5% were married. 45.7% had less than 1.000.- TL family income per month. 30.2% declared that their monthly family income amount was insufficient, 22.3% declared that their monthly family income level was very insufficient, 58.8% are found to have at least one chronic disease as diagnosed by a medical doctor. It is observed that the percentages elderly individuals were dependent to their social environment either partially or entirely are found as: 43% for eating and drinking, 38.5% for dressing and undressing, 47.0% for bathing, 53.6% for doing the household works.Gender, age, marital status, the period of the widow or divorced status, marriage period, year of education are found to effect the perceived social support in life satisfaction including the perceived social support from the family, from the friends and from special persons, (p<0.005). In the correlation analysis made in order to observe the relationship between the perceived social support of the elderly individuals and their life satisfaction; positive and significant relationships are found at 53,4% level. (r=0.534; p=0.000<0.05). The Regression Model that is used in order to test the correlation in the life satisfaction of the elderly individuals with their perceived social support is found as statistically significant at: (F=64.170; p=0.000<0.05).Key Words: Elderly individual, life satisfaction, life satisfaction in old age, social support, social support in old age.