Bazı bitki büyüme düzenleyicilerinin yem bezelyesi (Pisum arvense)'nde verim ve kalite üzerine etkileri
Effects of some plant growth regulators on yield and quality of forage pea (Pisum arvense)
Yazar: FİGEN ÇOBANOĞLU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SÜRMEN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Bu çalışmayla, dışarıdan uygulanabilen bazı bitki düzenleyicilerinin kaliteli kaba yem
üretiminde önemli bir yem bitkisi olan yem bezelyesinin verim ve kalite özellikleri üzerindeki
etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Materyal ve Yöntem: Araştırma 2022-2023 üretim sezonunda, Aydın Adnan Menderes
Üniversitesi Ziraat Fakültesi deneme arazisinde, 2 yem bezelyesi çeşidi ve 4 farklı bitki
büyüme düzenleyicisi kullanılmış ve tesadüf bloklarında faktöriyel düzenlemeye göre 3
tekerrürlü olarak olarak yürütülmüştür. Araştırmada materyal olarak kullanılan yem bezelyesi
(Taşkent ve Kirazlı) çeşitleri kasım ayında deneme mibzeri ile ekilmiştir. Aralık ve şubat
aylarında ara çapaları yapılmış, mart ayında erken çiçeklenme döneminde gibberellik asit
(GA₃), salisilik asit (SA), indol bütirik asit (IBA) ve sitokinin uygulamaları yapılmıştır.
Hasat, tam çiçeklenme döneminde yapılmıştır.

Bulgular: Elde edilen sonuçlara göre bitki boyunun 95,47-171,61 cm, gövde çapının 2,79-
4,05 mm, yeşil ot veriminin 1361,1- 3122,2 kg/da, kuru ot veriminin 309,02-822,73 kg/da,
ham protein oranının % 18,97-24,89, ham protein veriminin 77,25-165,26 kg/da, ADF
oranının % 27,74-31,96, NDF oranının % 43,05-46,93 ve NYD oranının da % 126,94-145,72
arasında değiştiği bulunmuştur.

Sonuç: Denemenin sonuçları incelendiğinde, verim özelliklerinden; bitki boyunun uzun
olması istendiğinde, Kirazlı çeşidine Sitokinin uygulaması, gövde çapının büyük olması
istendiğinde, Kirazlı çeşidine IBA uygulaması, yeşil ot veriminin yüksek olması istendiğinde,
Taşkent çeşidinin Sitokinin uygulaması, kuru ot veriminin yüksek olması istendiğinde,
Taşkent çeşidinin GA₃ uygulaması başarılı sonuçlar vermiştir. Kalite özelliklerinden; ham
protein oranının yüksek olması için, Kirazlı çeşidinde IBA uygulaması, ham protein veriminin
yüksek olması için, Taşkent çeşidinde GA₃ uygulaması, Kirazlı çeşidinde IBA uygulaması,
ADF oranının düşük olması için, Kirazlı çeşidinde IBA uygulaması, NDF oranının düşük
olması için, Kirazlı çeşidinde IBA uygulaması, NYD'nin yüksek olması için, Kirazlı
çeşidinde IBA uygulamasından başarılı sonuçlar elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Yem bezelyesi, ham protein oranı, ADF, BBD, GA₃.

Abstract:
Objective: This study aimed to evaluate the effects of some externally applied plant
regulators on the yield and quality characteristics of fodder pea, an important forage crop.

Material and Methods: The research was conducted in the 2022-2023 production season in
the experimental field of Aydın Adnan Menderes University Faculty of Agriculture, using 2
forage pea cultivars and 4 different plant growth regulators with 3 replicates according to the
factorial arrangement in random blocks. Forage pea (Taşkent and Kirazlı) varieties used as
material in the study were sown in November with a trial harvester. Intermediate hoeing was
done in December and February, and gibberellic acid (GA₃), salicylic acid (SA), indole
butyric acid (IBA) and cytokinin applications were made during the early flowering period in
March. Harvesting was done at full flowering.

Findings: According to the results obtained, plant height was 95,47-171,61 cm, stem
diameter was 2,79-4,05 mm, green grass yield was 1361,1- 3122,2 kg/da, dry grass yield was
309,02-822,73 kg/da, crude protein ratio was 18,97-24,89%, crude protein yield 77,25-165,26
kg/da, ADF ratio 27,74-31,96%, NDF ratio 43,05-46,93% and NYD ratio 126,94-145,72%.

Conclusion: When the results of the experiment are examined, from the efficiency
characteristics; Cytokinin application to the Kirazlı variety when the plant height was desired
to be long, IBA application to the Kirazlı variety when the stem diameter was desired to be
large, Cytokinin application to the Taşkent variety when the green grass yield was desired to
be high, and GA₃ application to the Taşkent variety when the hay yield was desired to be
high. From quality features; For high crude protein content, IBA application in Kirazlı variety.
For high crude protein yield, GA₃ application in Taşkent variety. IBA application in Kirazlı
variety. For low ADF rate, IBA application in Kirazlı variety. For low NDF rate, IBA
application in Kirazlı variety. Successful results were obtained from IBA application in
Kirazlı variety in order to have high NYD.

Keywords: Forage pea, crude protein ratio, ADF, BBD, GA₃.