Beş yaş altı çocuklarda ekran önü zamanının değerlendirilmesi
Evaluation of on-screen time in children under five
Yazar: NEŞE MUTLU
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM DİNLEYİCİ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Akıllı telefonlar = Smartphones ; Bilgisayar kullanımı = Computer usage ; Ekran maruziyeti = Screen exposure ; Televizyon = Television ; Televizyon izleme eğilimleri = Television watching tendencies ; Çocuklar = Children

Özet:
'Klasik Medya' olarak bilinen televizyon ve 'Yeni Medya' olarak bilinen bilgisayar, tablet ve akıllı telefon çocukların yaşamında çok erken yaşlardan itibaren yer almaktadır. Ekran maruziyetinin okul öncesi yaşlarda çocukların sağlığına etkileri halen incelenmektedir. Çalışmamızda beş yaş altı çocukların ekran önü, arka ekran önü zamanının belirlenmesi, ailelerin bu konudaki bilgi durumu, ailelerinin sosyodemografik özellikleri ile ekran zamanı arasındaki ilişki, çocukların vücut kitle indeksleri ile ekran zamanı arasındaki ilişki, çocukların uyku süreleri ve görme kusuru durumlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma verileri, 1-60 ay arası 334'ü (%45,7) kız ve 397'si (%54,3) erkek olan 731 çocuğun ailelerine yapılan; birinci bölümü sosyodemografik özelliklerini, ikinci bölümü çocukların ekran önü zamanlarını değerlendiren sorulardan oluşan anket çalışması ile toplanmıştır. Tüm grupların yaş ortalaması 33,55±16,37 (min-mak: 2-59) aydır. Çocukların televizyon izleme süreleri incelendiğinde; 284 çocuk (%38,9) 30 dakika-1 saat izlediği, 216 çocuğun (%29,6) 1-2 saat, 91 çocuğun (%12,4) 3-4 saat, 39 çocuğun (%5,3) 5 saatten fazla televizyon izlediği görülmüştür. 101 çocuk (%13,8) ise televizyon izlememektedir. Lise mezunu annelerin, ilkokul ve ortaokul mezunu annelere göre hiç televizyon izletmeme oranı daha fazla bulunmuştur (p<0,05). Kardeşi olan çocukların televizyon izleme ve bilgisayar oynama sürelerinin arttığı saptanmıştır (p<0,05). Üniversite mezunu ebeveynlerin çocuklarının bilgisayar/tablet kullanımlarını kontrol etme oranı daha fazla saptanmıştır (p<0,05). Ailelerin %65,8'inin ekran önü zamanı kavramını, %88,4'inin arka ekran önü zamanını bilmediği saptanmıştır. Sağlıklı çocuk izlemlerinin yapıldığı aile hekimliği ve çocuk sağlığı ve hastalıkları polikliniklerinde ebeveynlere sağaltım ve bakım önerileri arasında akılcı medya kullanımının da yer alması ve bu konuda ailelere bilgilendirme yapılması dijital çağda büyüyen yeni nesil için koruyucu sağlık hizmetleri arasında kabul edilmeli ve vizitlerde bu konudaki önerilere vakit ayırılmalıdır.

Anahtar Kelimeler: ekran zamanı, televizyon, tablet, bilgisayar, akıllı telefon

Abstract:
Television which is known as 'Traditional Media' and computers, tablets and smartphones which are known as 'New Media' has a place in children's lives from the early ages. Effects of screen exposure on the health of preschool children are still being researched. In this study, it was our aim to research foreground and background screen time of children under five years of age, families' awareness of this situation, the effect of sociodemographic status of the family on children's screen times, the relationship between body mass index, sleep duration, visual acuity and screen time. Study data was collected via a questionnaire filled out by families of 731 children 1-60 months of age consisting of 334 (45,7 %) females and 397 (54,3%) males. Mean age was 33,55±16,37 (min-max: 2-59) months. Sociodemographic information was asked in the first section of the questionnaire and the second section consisted of questions evaluating screen time. 284 children (38,9%) watched 30 minutes to 1 hour of television while 216 (29,6%) watched 1-2 hours, 91 (12,4%) watched 3-4 hours and 39 (13,8%) watched more than five hours. 101 (13,8%) did not watch any television. Prohibiton of TV watching was significantly higher in mothers with high school education compared to mothers who only had primary school or middle school education (p<0,05). Children with siblings were found to have longer TV and computer screen times (p<0,05). Patients with university education were found to control their child's computer or tablet use more that parents with lesser education (p<0,05). 65,8% of parents did not know of the concept of screen time while 88,4% of parents did not know of the concept of backgroung screen time. In the primary care or pediatrics out patient clinics where healthy children are followed-up, clever media consumption should also be taught beside treatment and care information. In this digital age, preventive medicine should include these media consumption recommendations.

Key Words: screen time, television, tablet, computer, smartphone