Türkiye'de alternatif ve destekleyici iletişim sistemleri ile ilgili yapılmış çalışmaların sistematik olarak incelenmesi
Augmentative and alternative communication system in Turkey: A systematic revi̇ew
Yazar: GÖKÇENUR ŞEKER TUNA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MARAL YEŞİLYURT
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
TÜRKİYE'DE ALTERNATİF VE DESTEKLEYİCİ İLETİŞİM SİSTEMLERİ İLE İLGİLİ YAPILMIŞ ÇALIŞMALARIN SİSTEMATİK OLARAK İNCELENMESİ

Alternatif ve destekleyici iletişim sistemleri; günlük yaşamında çeşitli sebeplerden ötürü iletişim kurmakta güçlük yaşayan bireylerin iletişim kurabilmesini veya iletişim kurma yollarını arttırarak geliştirebilmesini hedefleyen araçlı veya araçsız, teknolojili veya teknolojisiz sistemlerinin tümüne verilen isimdir. Alternatif ve destekleyici iletişim sistemi (ADİS) uygulamaları birçok farklı bilim dalının ortak ilgi alanı olabilmektedir. Dil ve konuşma terapistlerinin iletişim, dil ve konuşma bozukluklarında sorumlu birincil meslek grubu olması sebebiyle; ADİS alanında farklı bilim dallarının perspektifi ile yürütülen çalışmaları takip etmek ve bu alanda yeni çalışmalar üretmek dil ve konuşma terapisi alanı için önem arz etmektedir. Bu çalışmada Türkiye'de alternatif ve destekleyici iletişim sistemleri ile ilgili yapılmış çalışmaların sistematik olarak incelenmesi amaçlanmaktadır. Belirlenen veri tabanlarında "alternatif iletişim", "alternatif iletişim sistemleri", "alternatif ve destekleyici iletişim", "alternatif ve destekleyici iletişim sistemi" ve "alternatif ve destekleyici iletişim sistemleri" anahtar sözcükleri ile tarama yapılmıştır. İngilizce çalışmalar için ise "augmentative and alternative communication" anahtar sözcüğü ile tarama yapılmıştır. Tarama sonucunda yirmi bir tez ve otuz makale çalışmaya dahil edilmiştir. Dahil edilen çalışmalar birincil araştırma amaçlarına göre gruplanmış ve elde edilen veriler analiz edilmiştir. Sonuçlar ülkemizde alternatif ve destekleyici iletişim sistemlerine yönelik sınırlı sayıda çalışma olduğunu ve bunların büyük bölümünün otizm spektrum bozukluğu tanısı alan gruplar üzerinde tablet tabanlı konuşma üreten cihazların etkililiğini içerdiğini göstermiştir. Otizm Spektrum Bozukluğu dışındaki vaka gruplarına yönelik etkililik çalışmalarının ve vakaların birincil bakım verenlerine, ADİS'le çalışan meslek profesyonellerine yönelik bilgilendirme ve farkındalık çalışmalarının artması gerektiği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: ADİS, Alternatif İletişim Sistemi, Alternatif ve Destekleyici İletişim, Sistematik Derleme

Abstract:
AUGMENTATIVE AND ALTERNATIVE COMMUNICATION SYSTEM IN TURKEY: A SYSTEMATIC REVIEW

Augmentative and alternative communication systems(AACS) is the name given to all systems with or without tools and technology, that aim to enable individuals who have difficulty in communicating in their daily lives due to various reasons to communicate or to increase and develop the ways of communicating. AACS applications may be a common area of interest for many different branches of science. Since speech and language therapists are the primary professional group responsible for communication, language and speech disorders, it is important to follow the studies carried out with the perspectives of different disciplines in the field of AACS and to produce new studies in this field. In this study, it is aimed to systematically examine the articles and theses published in Turkey with the main focus on augmentative and alternative systems and their types.The determined databases were searched with the keywords "alternative communication", "alternative communication systems", "augmentative and alternative communication", "augmentative alternative communication system" and "augmentative and alternative communication systems". As a result of the reviewing, twenty one theses and thirty articles were included in the study. The included studies were grouped according to their primary research objectives and the obtained data were analyzed. The results showed that there are a limited number of studies on alternative and augmentative communication systems in our country and most of them include the effectiveness of tablet-based speech-generating devices on groups diagnosed with autism spectrum disorder. It is thought that effectiveness studies on case groups other than Autism Spectrum Disorder and information and awareness studies on primary caregivers of cases and professionals working with ADIS should be increased.

Keywords: AAC, Alternative Communication System, Augmentative and Alternative Communication, Systematic Review