Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilim düzeyleri
Critical thinking levels of social studies teachers candidates
Yazar: AYSUN AKSU DEMİRTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ZAFER KUŞ
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, farklı değişkenler açısından sosyal bilgiler öğretmen aday-larının eleştirel düşünme eğilim düzeylerini belirlemektir. Araştırmada karma yöntem kullanılmıştır.

Araştırmanın nitel boyutunda, California Eleştirel Düşünme Eğilimi ölçeği kullanılmış ve 2014-2015 Eğitim-Öğretim yılında Kastamonu Üniversitesi'nde öğrenim gören üç yüz sosyal bilgiler öğretmen adayına uygulanmıştır. Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri California Eleştirel Düşünme Eğilimi ölçeğinin alt boyutlarına göre ve katılımcıların yaş, cinsiyet, anne ve baba eğitim düzeyi, öğrenim gördüğü lise türü ve gelir durumu değişkenlerine göre analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel boyu-tunda ise veriler sınıf içi gözlemler yolu ile toplanmıştır. 2015-2016 Eğitim-Öğretim yılında "materyal tasarımı ve öğretimi" dersinde 3. sınıf öğrencileri, "özel öğretim yöntemleri-2" dersinde 4. sınıf öğrencilerinin uygulamaları bir dönem boyunca ders işleyişleri takip edilerek elde edilen bilgiler gözlem formuna kaydedilmiştir. Gözlem yoluyla elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir.  Araştırma verilerinden elde edilen nicel sonuçlara göre; sosyal bilgiler öğretmen adaylarının eleştirel düşün-me ölçeği alt boyutlarına göre yaş, cinsiyet, anne eğitim ve baba eğitim, lise türü ve gelir durumu değişkenlerinde anlamlı bir farklılığa rastlanılmamıştır. Uygulanan teste verdikleri yanıtlara göre "analitiklik" alt boyutu ortalaması diğer alt boyutlardan daha yüksektir. En düşük ortalamaya ise ölçeğin "doğruyu arama" alt boyutunda rastlan-mıştır. Nitel araştırma sonuçlarına göre; derse hazırlık aşamasında öğretmen adayları tarafından yöneltilen soruların eleştirel düşünme alt boyutlarından "analitiklik", "sis-tematiklik", "doğruyu arama" ve "kendine güven" alt boyutlarıyla ilişkili olduğu gö-rülmüştür. Derse geçiş aşamasında öğretmen adaylarının sorduğu sorular  "sistematik-lik", "analitiklik", "meraklılık" ve "açık fikirlilik" alt boyutlarını geliştirmeye yönelik sorulardır. Dersin son aşaması olan ölçme değerlendirme aşamasında sorulan sorulara bakıldığında "analitiklik" "doğruyu arama"," açık fikirlilik", "sistematiklik ve kendine güven" alt boyutlarını geliştirebilecek soruların öğrencilere yöneltildiği görülmüştür.

Abstract:
The main purpose of this study is to determine the critical thinking disposition level of social  studies teacher candidates in terms of different variables. The study were used mixed method.

In the qualitative dimension of the study, California Critical Thinking Disposition İnventory was used and ıt was applied 300 social studies teacher candidates Which study in Kastamonu University in the 2014-2015 academic year. Critical thinking dispositions of the candidate teachers were analyzed according to the sub-dimensions of California Critical Thinking  Disposition İnventory and according to age, gender, education level of parents and high school type and in come status of the partici-pants.
In the qualitative dimension of there search, data were collected through in-class ob-servations. In the 2015-2016 academic year, the 3rd grade students in the material design and teaching lesson, the 4th grade students' applications in the special teac-hing methods-2 lesson, were followed during one term and the in formation obtained was recorded in the observation form. Data obtained through observation were analyzed by content analysis. According to the quantitative results obtained from there search data; According to sub- dimensions of critical thinking inventory of So-cial Studies teacher candidates', no significant difference was found in age, gender, mother education and father education, high school type, come status variables. Ac-cording to the responses given to the test, the average of the analyticity "sub-dimension is higher than the other sub-dimensions. The lowest average was found in the truth-search sub-dimension of the scale. According to qualitative research results; The questions directed by candidate teachers in the preparation phase of the lesson were  found to be related to "analyticity", systematicity ", truth-search and self-confidence which are the sub-dimensions of critical thinking. The questions posed by candidate  teachers in the transition phase of the lesson are to develop sub-dimensions like "systematicity "," analyticity "," Inquisitiveness" and "open-mindedness". The questions asked to the students in the evaluation stage which is the last stage of lesson were about "analyticity", "truth-seeking", "open-mindedness", "systematicity" and "self-confidence".