Toplu ulaşımda ana besleme hat modellemesi: İstanbul Mahmutbey Aktarma Merkezi örneği
Main feeder line modeling in public transportation: Example of İstanbul Mahmutbey Transfer Center
Yazar: HUMEYRA ŞAŞMAZ
Danışman: DOÇ. DR. BAHADIR GÜLSÜN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ulaşım = Transportation

Özet:
Ulaşım günümüz dünyasında küreselleşme ve ekonomik büyümeye paralel olarak hızlı bir değişim göstermektedir. Bilim ve teknolojinin hızlı gelişimi ve nüfus artışı; yüksek kapasiteli, daha hızlı, daha güvenli, daha ekonomik ve daha konforlu ulaşım talebini öne çıkarmaktadır. Günden güne artan nüfus ve araç sayısı sebebiyle trafik sorunları şehir hayatının en büyük problemi olmuştur. İstanbul halkı son yıllarda trafik sorunuyla sadece pik saatlerde değil günün tüm saatlerinde karşılaşmaya başlamışlardır. 
İstanbul bugün 15 milyonun üstünde nüfusuyla dünyanın en büyük şehirleri arasında yer almaktadır. Bu büyük şehrin nüfusu dünyada birçok ülkenin üzerinde bir nüfusa sahiptir. Bazen en uzak noktalara 2-3 vasıta ile ulaşılabilmesine rağmen özellikle sabah ve akşam iş çıkışı saatlerinde aşırı yoğunluk yaşanmaktadır. Bu da ekonomik anlamda iş gücü kaybına ve işletme maliyetlerinin artmasına neden olmaktadır. Artan nüfus ve her gün yüzlerce yeni aracın trafiğe katılması ile artık ulaşım imkânları yetersiz hale gelmiştir. Bu problemler yeni ulaşım modellerinin uygulanmasını kaçınılmaz hale getirmiştir.
Bu çalışmada İstanbul'un en önemli sorunlarından biri olan ulaşım sorununa çözüm getirebilecek, kısa, hızlı ve konforlu bir ulaşım sistemi için temel oluşturacak ana hat-besleme hat modeli önerilmektedir. Bu modelde metro, metrobüs gibi yüksek yoğunluklu ana hatlara paralel güzergâhlarda hareket eden hatlar azaltılarak bu hatlara kısa besleme hatlarla ve sık frekanslarla ulaşım sağlanmakta ve ana-besleme hatların kesişim noktalarında da aktarma merkezleri bulunmaktadır.  Yani, yolcu yoğunluğu düşük bölgelerdeki talepler, düşük kapasiteli, sık frekanslı araçlar ile yolcu yoğunluğu yüksek olan ana hatlara taşınarak karşılanmaktadır. Böylelikle farklı noktalardaki yolcular ana-besleme hat ulaşım modeli ile merkezi noktalara hızlı ve konforlu bir şekilde taşınmaktadır. Kesişim noktalarında bulunan aktarma merkezleri ise model için büyük önem arz etmektedir. Çalışma kapsamında ulaşım modlarının kesişim noktaları göz önünde bulundurularak İstanbul için çeşitli noktalarda aktarma merkezleri önerilmiş ve Mahmutbey Örneğinin modellemesi yapılmıştır.
Çalışma, toplam 6 bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışma özetlenerek yapılan literatür çalışmaları ortaya konmuştur. İkinci bölümde İstanbul'daki Ulaşım sisteminin mevcut durumu modlar bazında anlatılmış, üçüncü bölümde ana- besleme hat modelinin temeli olan entegrasyona giriş yapılmış ve dünya örneklerinden bahsedilmiştir. Dördüncü bölümde ana - besleme hat modeli detaylıca anlatılarak model için temel oluşturacak, İstanbul için çeşitli kriterler bazında belirlenen aktarma merkezleri ortaya konmuştur. Beşinci bölümde ise dördüncü bölümde belirlenen aktarma merkezlerinden biri olan Mahmutbey Aktarma Merkezi'nin VISUM programında modellemesi yapılmış ve sonuçlarından detaylıca bahsedilmiştir. Ardından sonuç ve değerlendirme bölümüyle çalışma sonlandırılmıştır.

Abstract:
Today, transportation is changing rapidly in parallel with globalization and economic growth.  Development of science and technology and population growth; put high capacity, faster, safer, more economical and more comfortable transport demand forward. Due to increasing population and number of vehicles, traffic problems have been the biggest problem of city life. In recent years, the citizens of Istanbul have started to encounter traffic problems not only in peak hours but in all hours of the day.
Today, Istanbul is one of the largest cities in the world with over 15 million population. The population of this large city has a population above many countries in the world.  Sometimes the most distant points can be reached with 2-3 vehicles, but especially in the morning and evening work hours are extremely dense. This causes loss of labor force and increase in operating costs in the economic sense.   With the increasing population and the fact that hundreds of new vehicles are added to traffic each day, transportation facilities have become inadequate. These problems made the implementation of new transport models inevitable.

In this study, the main- feeder line model, which will provide the solution to the transportation problem, which is one of the most important problems of Istanbul, will be used as the basis for the shortest, fastest and most comfortable transportation system. In this model, the lines moving on the routes parallel to the high density main lines such as metro and metrobus are reduced and these lines are provided with short feeder lines and frequent frequencies and there are transfer centers at the intersection points of the main-feeder lines. That is, the demands in the regions with low passenger density are met by moving to the main lines with low capacity, frequent frequency vehicles and high passenger density. Thus, passengers at different points are transported to the central points quickly and comfortably by means of the main-feeder line transportation model. Transfer centers at the intersection points are of great importance for the model. Within the scope of the study, considering the intersection of transportation modes, transfer centers were proposed at various points for Istanbul and the Mahmutbey Transfer Center was modeled.
The study consists of 6 chapters. In the introduction section, the literature studies have been summarized. In the second chapter, the current situation of the transportation system in Istanbul is explained in terms of modes. In the third chapter, integration has been made as the basis of the main line feeder line model and the examples of the world are mentioned. In the fourth chapter, the main line feeder line model is explained in detail and transfer centers determined on the basis of various criteria for Istanbul will be formed. In the fifth chapter, the modeling of the Mahmutbey Transfer Center, which is one of the transfer centers determined in the fourth section, has been modeled in the VISUM program and the results are mentioned in detail. Then the study was ended with the result and evaluation section.