Türkiye'deki devlet müzelerinde istihdam edilen sanat tarihçilerinin görev tanımları ve müze eğitimine ilişkin yaklaşımlarının değerlendirilmesi
Job descriptions of art historists employed in state museums in Turkey and evaluation of their approaches to museum education
Yazar: YAŞAR ÖZRİLİ
Danışman: DOÇ. DR. OKTAY BAŞAK ; PROF. DR. AYŞE ÇAKIR İLHAN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Müzecilik = Museology
Dizin: Müze eğitimi = Museum education ; Müzecilik = Museology ; Müzeler = Museums ; Sanat tarihi = Art history ; Tarihçilik = Historiography

Özet:
Bu çalışmada ana problem cümlesi bağlamında öncelikle, sanat tarihi lisans programından mezun olan öğrencilerin çok büyük kısmının müzelerde istihdam edilmesi ve bu bölümü tercih edenlerin büyük bölümünün de bu gerçeğe göre hareket etmesi konusunu oluşturmaktadır. Bu sebeple sanat tarihi lisans programlarından mezun olan ve olacak öğrencilerin, sayılan durumlara göre yetiştirilip yetiştirilmedikleri incelenmiştir. Devamında, müzelerde görev talimatnamesinin bulunup bulunmadığı, katılımcı müze çalışanlarının lisans eğitimlerinde müzecilik konusunda ders alıp almadıkları, aldıkları derslerin meslek yaşamları üzerinde etkili olup olmadığı, yeni yetişecek müzecilerin eğitiminde hangi derslerin alınmasını önerdikleri incelenmiştir. 
Araştırmanın çalışma evrenini Türkiye'deki resmi müzelerde hâlihazırda çalışan sanat tarihçiler oluşturmaktadır. Çalışma evreninden, nitel araştırma geleneği içinde gelişen amaçlı örneklem tekniklerinden azami çeşitlilik kullanılarak 53'ü kadın, 46'sı erkek olmak üzere 99 kişilik bir çalışma grubu oluşturulmuştur. Veri toplamak amacıyla, meydana getirilen görüşme formu, müze görevlilerinin tanıtıcı niteliklerini ortaya koymak adına sorulan 10 adet soru ve konu ile ilgili fikirlerini anlamaya yönelik yöneltilen 6 adet açık uçlu sorudan oluşmaktadır. Araştırmada elde edilen veriler üzerinde çözümleme işlemleri yürütülürken sayısallaştırma miktarı en az seviyede tutularak görüşme dökümleri kategorize edilmiş, önce kodlamalar yapılmış, kodlar temalar altında gruplanmıştır. Görüşme dökümlerine ve görüşme konuları dayalı olarak üç tema oluşturulmuştur: Görev öncesi müzecilik eğitimi (1), Görev alanları (2) ve Müze eğitimi (3).
Çalışmaya katılan tüm sanat tarihçilerinin (iki kişi hariç) müzelerde küçük yaşlardan itibaren eğitimler verilmesini önerdikleri, eğitimler için tüm fırsatların değerlendirilmesini, okullarda, kurumlarda, gerektiğinde müze binalarında ve açık alanlarda eğitimler verilebileceğini vurguladıkları görülmektedir. Müzelerde yürütülecek eğitim faaliyetlerinin, eğitimlere katılacak ilgililer üzerinde tarih bilinci, çevre bilinci oluşturma, kültür varlıklarının korunması farkındalığı, tarihi eser kaçakçılığıyla mücadele etme konularına odaklanması önerilmiştir. Jandarma personeline ve muhtarlara yönelik yürütülecek faaliyetlerin de etkili olabildiğini vurgulamışlardır. Katılımcılar, yürütülecek faaliyetlerin teoriden çok uygulama içermesini belirtmişlerdir. Müze çalışanlarının görüşlerine dayalı olarak oyun atölyeleri, heykel çalışmaları, sikke basma, tarih eserlere değer biçme ve benzeri faaliyetlerin yanında, açık alanlara ve ören yerlerine gezi düzenleme, kazı ve sondaj faaliyetlerine katılma gibi faaliyetlerinin de öğrencilerde kalıcı bir müzecilik bilinci oluşturacağı söylenebilir.

Abstract:
In this study, in the context of the main problem statement, first of all, the majority of the students who graduated from the art history undergraduate program are employed in museums and the majority of those who prefer this department act according to this reality. For this reason, it has been examined whether the students who have graduated or will graduate from art history undergraduate programs are educated according to the conditions listed. Afterwards, it has been examined whether there are mission instructions in the museums, whether the participant museum staff took courses on museology in their undergraduate education, whether the courses they took had an impact on their professional life, and which courses they recommended to be taken in the training of new museologists. Afterward, it has been examined whether there are mission instructions in the museums, whether the participant museum staff took courses on museology in their undergraduate education, whether the courses they took had an impact on their professional life, and which courses they recommended to be taken in the training of new museologists.	
The universe of the research consists of museum officials working in museums all over Turkey. A study group of 99 people, 53 female, and 46 male was formed by using the maximum variety of purposive/purposeful sampling techniques developed in the qualitative research tradition from the study population.In order to collect data, the interview form created by the researcher consists of 10 questions asked to determine the introductory characteristics of museum officials and 6 open-ended questions asked to understand their views on the subject. While analyzing the data obtained in the research, the amount of digitization was kept at a minimum level, the interview transcripts were grouped, the written texts were studied and coded first, and the codes were grouped under themes determined according to their similar characteristics. Three themes were created based on interview transcripts and interview topics: Pre-service museology education (1), Fields of duty (2), and Museum education (3).It is seen that all museum staff (except for two people) participating in the study suggest that pieces of training be given in museums from a young age, that all possible opportunities for training should be evaluated, and that training can be given in schools, institutions, on the field, when necessary, in museum buildings and open spaces.It is suggested that the training activities to be carried out in the museums should focus on the subjects who will participate in the pieces of training on both historical awareness, creating environmental awareness, awareness of the protection of cultural assets, and combating the smuggling of historical artifacts.
They emphasized that the activities to be carried out especially for the gendarmerie personnel and mukhtars, who are active in almost all areas of daily life, can be effective. The participants think that the activities to be carried out for students should include practice rather than theory and that the activities to be held in schools, museums, and open fields will mature their thoughts on museology and provide practical benefits. Based on the opinions of the museum staff; It can be said that in addition to activities such as play workshops, sculpture works, minting coins, appraising historical artifacts, and similar activities, open space activities such as organizing trips to open areas and ruins, participating in excavation and sounding activities will create a permanent awareness of museums of students.