Hemşirelerde prososyal davranışların hemşire-hemşire iş birliği ile ilişkisi
The relationship between prosocial behaviors and nurse-nurse cooperation in nurses
Yazar: ŞERİFE ZİNCİREL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP BATI
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı /  Hemşirelikte Yönetim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Prososyal davranışlar ve hemşireler arası iş birliği, hemşirelik mesleğinde bakımın kalitesini artırmak, 
hasta güvenliği ve memnuniyetini artırmak, çatışmaları yönetmek ve mesleki saygınlığı güçlendirmek için 
önemlidir. Bu çalışmanın amacı, hemşirelerin prososyal davranışları ile hemşire hemşire iş birliği arasındaki 
ilişkiyi değerlendirmektir. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türdeki bu çalışma, ikinci ve üçüncü basamak hastanelerde
görev yapan 279 hemşire ile gerçekleşmiştir. Veriler; "Tanımlayıcı Bilgi Formu ", " Örgütsel Prososyal Davranış 
Ölçeği" ve "Hemşire- Hemşire İş Birliği Ölçeği" kullanılarak yüz yüze anket yöntemi ile toplanmıştır. Verilerin 
analizinde sayı, yüzde, ortalama, bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü korelasyon kullanılmıştır. Araştırma için 
etik kurul onamı, kurum izni, ölçek kullanım izinleri ve hemşirelerden sözel izin alınmıştır.
Çalışmaya katılan hemşirelerin örgütsel prososyal davranış ölçeği ortalama puanları 3,68±,53, örgütsel 
prososyal davranış alt boyutlarından rol içi prososyal davranış ortalama puanları 4,02±,63, rol ötesi prososyal 
davranış ortalama puanları 3,28±,72 olarak bulunmuştur. Cinsiyet, görev yapılan kurum, çalışılan pozisyon, 
çalışma şekli, mezun olunan okul, kurumda çalışma süresine göre hemşirelerin örgütsel prososyal davranış 
puanları arasında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Kadınlar erkeklere, birinci basamakta çalışanlar üçüncü 
basamakta çalışanlara, sorumlu hemşire olarak görev yapanlar klinik hemşiresi olarak görev yapanlara, gündüz 
mesaisinde çalışanlar nöbet usulü çalışanlara, lise ve ön lisans öğrenim düzeyine sahip olanlar lisans mezunu 
olanlara, çalışma süresi 20 yıl ve üzerinde olanlar 10 yıldan az olanlara göre daha yüksek puanlara sahiptirler 
(p<0,05). Rol içi prososyal davranış alt boyutu ile yaş (r=,153, p<0,005) ve meslekte çalışma süresi (r=,272, 
p<0,001) arasında pozitif yönlü ve düşük düzeyde ilişki tespit edilmiştir. Hemşirelerin hemşire iş birliği ölçeği 
ortalama puanları 2,98±,35 olarak bulunmuştur. Ölçek alt boyutlarından çatışma yönetimi puanı 3,16±,54 ile en 
yüksek puana sahipken, en düşük alt boyut puanı ise iletişim 2,65±,51 olarak bulunmuştur. Hemşire hemşire iş 
birliği ölçeği puanlarında anlamlı farklılık tespit edilen demografik değişkenler; cinsiyet ve kurumda çalışma
süresidir. Kadınlar erkeklere, 0-4 yıl çalışan hemşireler 5-10 yıl çalışan hemşirelere, 5-10 yıl çalışan hemşireler
20 ve üzeri çalışan hemşirelere göre daha yüksek puanlara sahiptir (p>0,05). Hemşire hemşire iş birliği ölçeği alt 
boyutlarından çatışma yönetimi puanı ile yaş (r=-,180, p<0,001) ve meslekte çalışma süresi (r=-,133, p<0,005)
arasında negatif yönlü ve düşük düzeyde ilişki tespit edilmiştir. Örgütsel prososyal davranış ölçeği toplam puanı 
ile hemşire hemşire iş birliği ölçeği toplam puanı arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde ilişki tespit edilmiştir 
(r=,437, p<0,001). Örgütsel Prososyal Davranış ölçeği toplam puanı ile hemşire hemşire iş birliği ölçeği alt 
boyutları olan çatışma yönetimi (r=,282, p<0,001), iletişim (r=,228, p<0,001), paylaşım süresi (r=,292, p<0,001),
koordinasyon (r=,313, p<0,001) ve profesyonellik (r=,374, p<0,001) alt boyutları ile pozitif yönlü ve düşük 
düzeyde ilişki saptanmıştır. Örgütsel prososyal davranış ölçeği alt boyutlarından rol içi prososyal davranış alt 
boyutu ile hemşire hemşire iş birliği ölçeği toplam puanı (r=,181, p<0,001), çatışma yönetimi (r=,163, p<0,001), 
paylaşım süresi (r=,136, p<0,005) ve profesyonellik (r=,124, p<0,005) alt boyutları arasında pozitif yönlü ve düşük 
düzeyde ilişki tespit edilmiştir. Örgütsel prososyal davranış ölçeği alt boyutlarından rol ötesi prososyal davranış 
alt boyutu ile hemşire hemşire iş birliği ölçeği toplam puanı arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde ilişki tespit 
edilmiştir (r=,468, p<0,001). 
Sonuç olarak hemşirelerin örgütsel prososyal davranış ve hemşire hemşire iş birliği davranışları arasında 
anlamlı ve pozitif yönlü ilişki saptanmıştır. Hemşirelere iş birliğinin olumlu sonuçları ile ilgili eğitiler verilerek 
farkındalıklarının artırılması, hemşirelerin olumlu iletişim kurmalarını teşvik edecek ortamlar oluşturulması ve 
tüm bu çabaların kurum kültürüne entegre edilmesi ile daha başarılı kurum ve hasta sonuçlarına ulaşılabilir.
 
Anahtar Kelimeler: Hemşire, Hemşire hemşire iş birliği, Örgüt kültürü, Prososyal davranış.

Abstract:
Prosocial behaviors and collaboration between nurses are important in the nursing profession to improve 
the quality of care, increase patient safety and satisfaction, manage conflicts and strengthen professional reputation. 
The purpose of this study is to evaluate the relationship between nurses' prosocial behaviors and nurse-nurse 
collaboration. This descriptive and relationship-seeking study was conducted with 279 nurses working in 
secondary and tertiary hospitals. Data; It was collected by face-to-face survey method using the "Descriptive 
Information Form", "Organizational Prosocial Behavior Scale" and "Nurse-Nurse Collaboration Scale". Number, 
percentage, average, independent sample t-test and one-way correlation were used to analyze the data. Ethics 
committee approval, institutional permission, scale usage permissions and verbal permission from the nurses were 
obtained for the research.
The average scores of the nurses participating in the study on the organizational prosocial behavior scale 
were found to be 3.68±.53, the average scores on in-role prosocial behavior from the sub-dimensions of 
organizational prosocial behavior were 4.02±.63, and the average scores on extra-role prosocial behavior were 
3.28±.72. A significant difference was detected between nurses' organizational prosocial behavior scores according 
to gender, institution, position, working style, graduated school, and length of time working in the institution. 
Women are compared to men, those who work in primary care are those who work in tertiary care, those who work 
as charge nurses are those who work as clinical nurses, those who work day shifts are those who work on shift
basis, those who have a high school or associate degree are those who have a bachelor's degree, those who have 
worked for 20 years or more are less than 10 years. They have higher scores than others (p<0.05). A positive and 
low level relationship was found between the in-role prosocial behavior sub-dimension and age (r=.153, p<0.005) 
and years of experience in the profession (r=.272, p<0.001). The nurses' average scores on the nurse collaboration 
scale were found to be 2.98±.35. Among the scale sub-dimensions, the conflict management score had the highest 
score of 3.16±.54, while the lowest sub-dimension score was communication, 2.65±.51. Demographic variables 
that detected significant differences in nurse-nurse collaboration scale scores; gender and working time in the 
institution. Women have higher scores than men, nurses who have worked for 0-4 years have higher scores than 
nurses who have worked for 5-10 years, and nurses who have worked for 5-10 years have higher scores than nurses 
who have worked for 20 or more years (p>0.05). A negative and low level relationship was detected between the 
conflict management score, one of the sub-dimensions of the nurse-nurse collaboration scale, and age (r=-.180, 
p<0.001) and length of time working in the profession (r=-.133, p<0.005). A positive and moderate relationship 
was detected between the total score of the organizational prosocial behavior scale and the total score of the nursenurse collaboration scale (r=.437, p<0.001). Organizational Prosocial Behavior scale total score and nurse-nurse 
collaboration scale sub-dimensions conflict management (r=.282, p<0.001), communication (r=.228, p<0.001), 
sharing time (r=.292, p< A positive and low level relationship was found with the sub-dimensions: 0.001), 
coordination (r=.313, p<0.001) and professionalism (r=.374, p<0.001). Among the sub-dimensions of the 
organizational prosocial behavior scale, the in-role prosocial behavior sub-dimension and the nurse-nurse 
collaboration scale total score (r=.181, p<0.001), conflict management (r=.163, p<0.001), sharing time (r=, A 
positive and low level relationship was detected between the sub-dimensions of 136, p<0.005) and professionalism 
(r=.124, p<0.005). A positive and moderate relationship was detected between the extra-role prosocial behavior 
sub-dimension, one of the sub-dimensions of the organizational prosocial behavior scale, and the total score of the 
nurse-nurse collaboration scale (r=.468, p<0.001).
As a result, a significant and positive relationship was found between nurses' organizational prosocial 
behavior and nurse-nurse collaboration behaviors. More successful institutional and patient results can be achieved 
by training nurses on the positive results of collaboration and increasing their awareness, creating environments 
that will encourage nurses to communicate positively, and integrating all these efforts into the institutional culture.

Keywords: Nurse, Nurse-nurse collaboration, Organizational culture, Prosocial behavior.