Kanserli çocuklarda yeme davranışı, beslenme durumu ve tat alma değişikliği
Eating behaviour, nutritional status and taste alteration in children with cancer
Yazar: YASEMİN YAŞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF BİLSİN KOCAMAZ
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tat = Taste ; Tat bozuklukları = Taste disorders ; Tat duyusu = Taste perception ; Tat testleri = Taste tests ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırmanın amacı kanserli çocuklarda yeme davranışı, beslenme durumu ve tat 
alma değişikliğini incelemektir. Araştırma tanımlayıcı ve kesitsel tiptedir. Araştırmanın 
evrenini Aralık 2020-Haziran 2022 tarihleri arasında Gaziantep Üniversitesi Tıp 
Fakültesi Onkoloji Hastanesi pediatri hematoloji ve onkoloji klinik ve polikliniğinde 
izlenen ve kemoterapi alan 8-18 yaş arasındaki çocuklar ve ebeveynleri oluşturmuştur. 
Güç analizi kullanılarak araştırmanın örneklem büyüklüğü 80 çocuk olarak 
belirlenmiştir. Veriler Çocuk Tanıtım Formu, Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi 
(ÇYDA), Kemoterapi Alan Çocuklar İçin Tat Alma Değişikliği Ölçeği (KAÇ-TADÖ) 
ve Subjektif Total Tat Keskinliği Ölçeği (STTKÖ) ile toplanmıştır. Çalışmaya alınan 
çocuklara Çocuk Tanıtım Formu, KAÇ-TADÖ ve STTKÖ, ebeveynlerine ise ÇYDA 
araştırmacı tarafından yüz yüze uygulanmıştır. Çocukların kilosu ve boyu hastanedeki
tartı ve boy ölçüm cihazı ile araştırmacı tarafından ölçülmüştür. Verilerin analizinde 
normallik testi, Kapsam Geçerlik İndeksi, ortalama, sayı ve yüzde dağılımları, 
Spearman Brown Sıra Farkları korelasyon analizi, Mann Whitney U ve Kruskall Wallis 
testi kullanılmıştır. Beden Kitle İndeksi (BKİ) Z skoru çocukların %92.5'inde -2 ile +2 
arasında (normal) ve %7.5'inde ≤-2'nin altında (yetersiz beslenme) olduğu saptanmıştır. 
ÇYDA'nın alt boyutlarının puan ortalaması sırayla gıda heveslisi 12.48±5.36, duygusal 
aşırı yeme 5.28±1.45, gıdadan keyif alma 16.83±5.41, içme tutkusu 9.72±5.13, tokluk 
heveslisi 22.93±6.65, yavaş yeme 9.81±4.95, duygusal az yeme 16.38±4.41 ve yemek 
seçiciliği 10.72±2.86, KAÇ-TADÖ toplam puan ortalamasının ise 8.66±10.22 olarak 
saptanmıştır. Gıda heveslisi ve gıdadan keyif alma ile tat alma değişikliği arasında 
negatif yönde ve orta düzeyde ilişki olduğu, tat alma değişikliği arttıkça gıda hevesi ve 
keyfin azaldığı, yavaş yeme ile tat alma arasında pozitif yönde ve orta düzeyde bir ilişki 
olduğu, tat alma değişikliği arttıkça yemenin de yavaşladığı belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study was to investigate eating behavior, nutritional status and taste alterations 
in children with cancer. The study was descriptive and cross-sectional. The population of the 
study consisted of children aged 8-18 years and their parents who were followed up and 
received chemotherapy in the pediatric hematology and oncology clinic and outpatient clinic of 
Gaziantep University Faculty of Medicine Oncology Hospital between December 2020 and 
June 2022. The sample size of the study was determined as 80 children by power analysis. Data 
were collected using the Child Identification Form, the Children's Eating Behavior 
Questionnaire (CEBQ), the Taste Alteration Scale for Children Receiving Chemotherapy (TACTAS) and the Subjective Total Taste Acuity Scale (STTCA). Children were administered the 
Child Identification Form, the TAC-TAS and the STTCA, and their parents were administered 
the CEBQ face-to-face by the researcher. The weight and height of the children were measured 
by the researcher using a weighing and height measuring device in the hospital. Normality test, 
Content Validity Index, mean, number and percentage distributions, Spearman Brown Rank 
Difference correlation analysis, Mann Whitney U and Kruskall Wallis tests were used to 
analyze the data. Body Mass Index (BMI) Z score was between -2 and +2 (normal) in 92.5% of 
the children and below ≤-2 (malnutrition) in 7.5%. The mean scores of the sub-dimensions of 
the CEBQ were as follows: food craving 12.48±5.36, emotional overeating 5.28±1.45, 
enjoyment of food 16.83±5.41, passion for drinking 9.72±5.13, satiety enthusiasm 22.93±6.65, 
slow eating 9.81±4.95, emotional under-eating 16.38±4.41, food selectivity 10.72±2.86, and the 
mean total score of the TAC-TAS was 8.66±10.22. It was determined that there was a negative
and medium-level correlation between food craving and enjoyment of food and taste alteration, 
and as taste alteration increased, food craving and enjoyment decreased, and there was a 
positive and medium-level correlation between slow eating and taste, and as taste alteration 
increased, eating slowed down.