Hemşirelik mesleğine yönelik imaj ölçeği geliştirilmesi
Developing a scale for the image of nursing profession
Yazar: AYŞE DOST
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE NEFİSE BAHÇECİK
Haliç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algı = Perception ; Hemşirelik = Nursing ; Mesleki benlik algısı = Vocational self perception ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales ; İmaj = Image

Özet:
Bu araştırma hemşirelerin mesleki imaj algılarının belirlenmesi amacıyla "Hemşirelik Mesleğine Yönelik İmaj Ölçeği" geliştirmek, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmalarının yapılması nedeniyle metodolojik, hemşirelerin sosyo-demografik özelliklerinin mesleki imaj algılarına etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırma, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu İstanbul Fatih Bölgesi Kamu Hastaneler Birliği Genel Sekreterliği'ne bağlı 7 hastanede çalışan, tesadüfi oransız eleman örnekleme yöntemi ile seçilen ve araştırmaya katılmayı kabul eden 569 hemşire üzerinde, Ağustos 2013-Aralık 2013 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında Tanıtıcı Bilgi Formu ve Hemşirelik Mesleğine Yönelik İmaj Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde, Lawshe' nin KGO, KMO Katsayısı, Bartlett küresellik testi, Temel Bileşenler Analizi, Faktör Döndürme, Cronbach Alfa katsayısı, Pearson korelasyon katsayısı, bağımsız grup t-testi, sayı, yüzdelik, aritmetik ortalama, Anova analizi, Mann Whitney-U Analizi, Kruskal Wallis-H testi, LSD analizi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda; ölçeğin 5'li likert tipi 42 madde ve mesleki nitelikler, çalışma koşulları, cinsiyet, eğitim, mesleki statü ve dış görünüm olmak üzere altı faktörden oluştuğu, açıklanan toplam varyansın %63,59 olduğu, varyans değerlerinin %23,003 ile %5,445  arasında değiştiği saptanmıştır. Yapılan güvenirlik analizi sonucunda ölçeğin Cronbach's Alfa katsayısı ,88 olarak hesaplanmıştır. Faktörler arasındaki alfa katsayısı ,82-,96 arasında değişmektedir. Madde analizlerinde ise madde-toplam ve madde-kalan korelasyonlarının anlamlı (p<,001), ayırt edicilik için yapılan analizlerde de tüm madde, faktör puanlarının ayırt edici olduğu gözlenmiştir. Test- tekrar test güvenirliğini belirlemek için yapılan analizler sonucunda (N=70) tüm maddeler ve faktör puanlarının iki uygulama arasında anlamlı (p<,001) ilişkiler gösterdiği saptanmıştır. Araştırma bulgularına göre hemşirelerin mesleki imaj algılarının orta düzeyde (3,33±,84) olduğu, Hemşirelik Mesleğine Yönelik İmaj Ölçeği'ni oluşturan alt boyutların ortalamalarına göre, "mesleki nitelikler" alt boyutunun (X=4,12±,84) en yüksek, "mesleki statü" (X=2,58±1,00) ve "çalışma koşulları" (X=2,59±,50) alt boyutlarının en düşük ortalamaya sahip olduğu saptanmıştır. Hemşirelerin yaş, eğitim durumu, görev türü, gelir düzeyi, meslekten memnuniyet durumu göre Hemşirelik Mesleğine Yönelik İmaj Ölçeği puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<,05). Hemşirelik Mesleğine Yönelik İmaj Ölçeği'nin geçerlilik ve güvenilirliği oldukça yüksek, hemşirelik imajına karşı tutumu belirlemede yeterli bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, İmaj, Ölçek geliştirme

Abstract:
The purpose of the present study was to develop a Scale for the Image of Nursing Profession in order to identify the professional image of nurses; the study was methodological, for it tested the scale for validity and reliability purposes, and descriptive, for it attempted to determine the effects of socio-demographics on perceptions of professional image. The study was conducted on a total of 569 nurses who worked at 7 hospital affiliated with Istanbul Fatih Association of Public Hospitals, Turkish Public Hospitals Institution, between August and December 2013. The whole sample comprised of volunteers selected through simple random sampling.  Data were collected via two instruments, namely the Descriptive Form and the Scale for the Image of Nursing Profession. Data analysis involved Lawshe's CVI, the KMO coefficient, Bartlett's test of sphericity, Principal Components Analysis, Factor Rotation, Cronbach's Alpha, the Pearson correlation coefficient, an independent samples t-test, numbers, percentages, arithmetic mean scores, ANOVA, the Mann Whitney-U Test, the Kruskal Wallis-H test, and LSD analysis. The results indicated that the scale had 42 items measured with a five-point Likert-type scale. The items were grouped under six factors, namely professional qualities, working conditions, gender, education, professional status, and appearance. The factors had factor variance ranging from 23.003% to 5.445%, and they accounted for 63.59% of the total variance. The scale had a Cronbach's alpha coefficient of 0.88. The coefficients for each of the factors varied between 0.82 and 0.96. The analysis of the items indicated that item-total correlations and item-rest correlations were significant (p<0.001) and that all items and factors were distinguishing. The test-retest analysis (N=70) revealed that there were significant correlations (p<0.001) between the first and second administrations in terms of the scores in items and factors. According to the findings, the nurses had average perceptions of professional image (3.33±0.84). They got the greatest mean score in professional qualities (X=4.12±0.84) whereas their lowest mean scores were in professional status (X=2.58±1.00) and working conditions (X=2.59±0.50).  Furthermore, the variables age, educational status, type of task, income level and satisfaction with the profession led to significant differences among the participants in terms of their scores in the Scale for the Image of Nursing Profession (p<0.05). The results suggest that the Scale for the Image of Nursing Profession is valid and reliable and that it can be safely used for the identification of attitudes towards the image of nursing. 

Keywords: Nursing, Image, Scale development