Türkçe dersi öğretim programı, ders kitapları ve materyallerinin LGS (Liselere Geçiş Sınavı) dil bilgisi sorularıyla ilişkisi
Examine the relationship between textbooks and materials related to Turkish language teaching and the grammar questions in the LGS exam
Yazar: AYŞE TAŞKIN
Danışman: PROF. DR. SELİM EMİROĞLU
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma Türkçe öğretimi ile ilgili ders kitabı ve materyallerinin LGS dil bilgisi sorularıyla ilişkisinin incelenmesini amaçlamaktadır. Araştırmanın problemi Türkçe öğretimi esnasında dil bilgisi konularına hangi materyallerde nasıl yer verildiği, yer verilen konulardan hareketle LGS'de dil bilgisine dair kaç soru sorulduğunu saptamaktır. LGS her eğitim-öğretim döneminin sonunda 8. sınıf öğrencilerinin katıldığı bir sınavdır. Sınavın amacı 8. sınıf öğrencilerini aldıkları puana uygun nitelikli liselere yerleştirmektir. LGS'de Sözel Bölüm'de Türkçe dersine ait 20 soru yer almaktadır. Bu soruların bazıları dil bilgisiyle ilişkilidir. Her sene sorulan dil bilgisi sorularının sayısı değişmektedir. Öğrenciler, sınava girmeden önce öğretim dönemi içerisinde dil bilgisi konularını ders içerisinde işlenmektedir. Derslerde MEB tarafından belirlenen bazı kaynaklar kullanılır. Bu kaynakların içerisinde de dil bilgisi konuları yer alır. Ortaokul Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitapları içerisindeki dil bilgisi etkinlikleri, MEB tarafından her sınıf düzeyine ilişkin ''Beceri Temelli Testler'' içerisindeki dil bilgisi soruları, yine MEB tarafından hazırlanmış ''Kazanım Kavrama Testleri'' içerisindeki dil bilgisi soruları, 8. sınıflar için 2017-2022 seneleri içerisinde hazırlanan ''LGS Örnek Soruları ve LGS'' içerisinde yer alan dil bilgisi soruları araştırmanın inceleme nesnelerini oluşturmaktadır. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelenmesi yöntemiyle incelenmiş, veriler betimsel analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. Türkçe öğretimi ile ilgili ders kitabı ve materyallerin dil bilgisi ile ilgili kısımları incelenecek dil bilgisel yönden hangi dil biliminin alt dalına ait olduğu, ait olduğu dil bilgisinin alt başlıklarında hangi konularla ilişkili olduğu tablolar hâlinde verilmiştir. Araştırmada Türkçe öğretimi esnasında kullanılan ders kitaplarındaki etkinliklerin LGS hazırlık aşamasında yetersiz kaldığı, ''Beceri Temelli Testler'' ''Kazanım Kavrama Testleri'' ''LGS Örnek Soruları'' içerisinde yer alan dil bilgisi sorularının LGS sınavı için yeterli olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: LGS, Dil bilgisi, Türkçe öğretimi, Ders kitabı, Materyaller.

Abstract:
This research aims to examine the relationship between textbooks and materials related to Turkish language teaching and the grammar questions in the LGS exam. The research problem is to determine which materials include grammar topics during Turkish language teaching and how they are presented, and based on these topics, to identify how many grammar questions are asked in the LGS. The LGS is an exam taken by 8th-grade students at the end of each academic year. The purpose of the exam is to place 8th-grade students into qualified high schools according to their scores. The LGS contains 20 questions related to the Turkish language in the Verbal Section. Some of these questions are related to grammar. The number of grammar questions asked each year varies. Before taking the exam, students cover grammar topics during the academic period. Some sources determined by the Ministry of National Education (MEB) are used in classes. These sources also include grammar topics. The objects of study in this research are the grammar activities in the textbooks used in secondary school Turkish language teaching, the grammar questions in the 'Skill-Based Tests' for each grade level prepared by MEB, the grammar questions in the 'Achievement Comprehension Tests' also prepared by MEB, and the grammar questions in the 'LGS Sample Questions and LGS' prepared for 8th graders between 2017-2022. The study was structured using the document analysis method, one of the qualitative research methods, and the data were analyzed using content analysis techniques. The grammar-related parts of the materials used in Turkish language teaching were examined to determine which branch of linguistics they belong to and which topics they are related to under their respective branches of grammar, and this information was presented in tables. The study concluded that the activities in the textbooks used during Turkish language teaching were insufficient for LGS preparation, but the grammar questions in the 'Skill-Based Tests,' 'Achievement Comprehension Tests,' and 'LGS Sample Questions' were sufficient for the LGS exam.

Keywords: LGS, grammar, Turkish language teaching, textbook, materials.