Oral kemoterapi tedavisi alan hastalara verilecek planlı eğitimin tedaviye uyuma ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin incelenmesi
Research of effects planned education of patient receiving oral chemotherapy treatment on compliance of treatment and quality of life
Yazar: SAADET CİN
Danışman: PROF. DR. AYFER KARADAKOVAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology

Özet:
Araştırma; oral kemoterapi tedavisi alan hastalara verilecek planlı eğitimin tedaviye uyuma ve yaşam kalitesi üzerine etkilerini incelenmek amacıyla tanımlayıcı ve deneysel olarak planlanmıştır.Araştırma Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Tülay Aktaş Onkoloji Hastanesi'nde ayaktan tedavi birimi ve Onkoloji Servisi'nde Ocak- Kasım 2008 tarihleri arasında yürütülmüştür.Araştırmada eğitim verilen 30 hasta çalışma grubunu, eğitim verilmeyen diğer 30 hasta kontrol grubunu oluşturmuştur.Çalışma ve kontrol grubu hastalar eğitim, cinsiyet, yaş, hastalığın evresi ve tanısı vb. özellikleri yönünden eşleştirilmiştir.Oral kemoterapi tedavisi alan hastalarla ilk karşılaşmada (Zaman 1- Z1) Hasta Tanıtım Formu (EK I) doldurulmuştur. Hasta Tanıtım Formu uygulanmadan önce hastalara araştırmanın amacı ve formların içeriği hakkında açıklamalarda bulunulup, katılımları için yazılı onamları alınmıştır. Çalışma ve kontrol grubundaki hastalara hazırlanan eğitim kitapçığı dağıtılmıştır. Çalışma grubundaki hastalara eğitim için ayrılan bir odada görsel eğitim materyali (power point sunusu) ile birebir eğitim verilmiştir. Kontrol grubundaki hastalara ise eğitim verilmemiştir. Daha sonra oral kemoterapi tedavisinin 14 veya 21 gün süren kürün bitimini izleyen ilk hafta (Zaman 2- Z2) birebir görüşme tekniğiyle Hastalığa ve Tedaviye Uyum Formu (EK II) ve EORTC QLQ C30 (V-3.0) Yaşam Kalitesi Ölçeği (EK III) uygulanmıştır. Çalışma grubundaki hastalara anlamadıkları konular hakkında tekrar eğitim verilmiştir. Daha sonra tedavinin bir sonraki kürünün bitiminden sonraki ilk hafta (Zaman 3- Z3) birebir görüşme tekniğiyle Hastalığa ve Tedaviye Uyum Formu (EK II) ve EORTC QLQ C30 (V-3.0) Yaşam Kalitesi Ölçeği (EK III) uygulanmıştır.Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ki-kare testi, kesin Fisher testi, t testi, tek yönlü varyans analizi, McNemar ve McNemar-Bowker testi kullanılmıştır.Sonuç olarak;Çalışma grubundaki hastaların % 53.3' ünün tedavi ve yan etkileri hakkında bilgi almadığı; kontrol grubundaki hastaların % 80' inin ise bilgi aldığı,Çalışma grubunun % 83.3' ünün, kontrol grubunun % 63.3' ünün oral KT ilaçlarını kullanırken alınması gereken koruyucu önlemler konusunda bilgi almadıkları,Çalışma grubundaki hastaların birinci görüşmede % 66.7' sinin kabul, % 16.7' sinin depresyon; kontrol grubundaki hastaların % 60' ının kabul, % 23.3' ünün depresyon aşamasında olduğu,Çalışma grubundaki hastaların (% 63.3) birinci görüşmede ilaçlarını almama oranlarının ikinci görüşmede (% 6.7) azaldığı,Eğitim verilen hastaların tedaviye uyumlarının daha iyi olduğu,Çalışma grubundaki hastaların % 96.7' sinin yan etkilere bağlı sorun yaşadığı,Birinci görüşmede çalışma grubundaki hastaların % 70' inin bulantı ve kusma, % 66.7' sinin iştahsızlık, % 53.3' ünün el-ayak sendromununu, kontrol grubundaki hastaların % 63.3' ünün bulantı-kusma ve iştahsızlık, % 60' ının alopesiyi yaygın olarak deneyimlediği,Çalışma grubundaki hastaların ikinci görüşmedeki genel sağlık durumu ve fonksiyonel alt boyut puan ortalamasının yüksek olduğu ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu, bu anlamda eğitimin yaşam kalitesi üzerine etkili olduğu sonucu bulunmuş olup bu sonuçlar H1 hipotezini desteklemektedir.Birinci ve ikinci görüşmedeki genel sağlık durumu, fonksiyonel ve semptom alt boyut puan ortalamaları ile cinsiyet, yaş grupları, medeni durum, eğitim durumları, hastalık tanıları, evreleri arasında istatistiksel olarak fark olmadığı,Kapesitabin kullanan hastaların birinci ve ikinci görüşmedeki genel sağlık durumu puan ortalamalarının, ikinci görüşmedeki fonksiyonel ölçek ortalamasının yüksek olması; Etoposid kullanan hastaların ikinci görüşmedeki semptom alt boyut ortalamasının yüksek olması, bu bağlamda Kapesitabin kullanan hastaların yaşam kalitesinin daha yüksek olduğu,Birinci ve ikinci görüşmede pazarlık aşamasında olan hastaların en yüksek genel sağlık durumu puan ortalamasına sahip olduğu, kabul aşamasında olan hastaların en yüksek fonksiyonel alt boyut puan ortalamasına sahip olduğu buna bağlı olarak kabul ve pazarlık aşamasındaki hastaların yaşam kalitelerinin daha iyi olduğu saptanmış olup, aşagıdaki önerilerde bulunulmaktadır:?Hemşirelik hizmeti içinde hemşirenin eğitsel işlevlerine yönelik bilinç oluşturma ve uygulamalarına ağırlık verilmesi,?Onkoloji Hemşirelerinde sürekli eğitim doğrultusunda bilinç oluşturulup, motivasyonlarının arttırılması,?Onkoloji hemşirelerine oral kemoterapi tedavisi, yan etkiler ve korunma yöntemleri hakkında hizmet içi eğitim verilmesi,?Onkoloji hemşirelerinin oral kemoterapi yönetimi konularını belirlemede politika ve prosedürler geliştirmeleri,?Onkoloji hemşirelerinin hastalarda tedaviye uyumu etkileyen faktörleri belirleyip bunlara yönelik eğitim stratejileri geliştirmeleri,?Onkoloji hemşirelerinin hastalara yardımcı el kitapları, broşürler gibi yazılı materyal hazırlayıp vermeleri,?Onkoloji Hemşirelerinin danışmanlık ve iletişim konularındaki becerilerini geliştirmeleri için programlar düzenlenmesi,?Onkoloji hemşirelerinin diğer ekip üyeleri ile işbirliğine girip bu konudaki görev ve yetkilerinin belirlenmesi.

Abstract:
Research Of Effects Planned Education Of Patient Receiving Oral Chemotherapy Treatment On Compliance Of Treatment And Quality Of LifeThe search is actually planned on explaining importance of the experiments of oral chemotherapy clients whom get ordinarely training about treatment compliance and quality of life and achieved as descriptive and practical.The experiment has been arranged in Ege University Science of Faculty Hospital at the Tülay Aktaş Outpatients? Oncology Service between the dates of January-November 2008. In the survey the 30 of clients whom get educational information have occured the survey group and the other 30 of clients whom had not got any education have occured the control group.Clients of working and control groups are classified according to their education, sex, age, section of the illness and the diognosis of it.At the first certificate of oral chemotherapy experiment, clients had filled the ?Client Identification Forms?(Appendix 1). Before practicing the Client Identification Form, the aim and the contents of the experiment are explained and than it?s given a written approval from the clients. The working hand books are delivered to the clients at working and control groups. Face to face educations are given to the working group with cinematically materials(Powerpoint workshops) in a specially seperated room. Control group hadn?t got this educations. After that, clients between the dates of 14th and the 21st of closer to the end of the oral chemotherapy cure are delivered ?Harmony Dedection Forms to Illness and Treatment(Appendix 2)? and ?EORTC QLQ C30 (V-3.0) Life Quality Scale(Appendix 3)?. Again an another education is given to the clients whom are at the working group about unidentified subjects in the education lessons. After the expiry of the first cure of the treatment (Time 3-3z) clients are delivered ?Harmony Dedection Forms to Illness and Treatment(Appendix 2)? and ?EORTC QLQ C30 (V-3.0) Life Quality Scale(Appendix 3)? again with face to face meetings.At the elevation step of the results, number, percentage, two-squared test, Fisher exact test, t test, one way variance analysis test, McNemar-Bowker tests are applied.At the result;?It?s dedected that the 53 % of Clients whom are in working group didn?t get any information about the treatment and side effects of the illness; 80 % of clients whom are in control group got information about it,?83 % of the clients in working group and 63,3% of the clients in control group have never get any information about preventive measures in usage of KT medicines,?It?s dedected that 66,7 % of the clients in working group are approved, 16,7 % of them are in deppression; 60 % of the clients in control group are approved, 23,3 % of them are in deppression level,?Non-usage of medicines had decreased at the second meeting(6,7 %) comparison to the first meeting(63,3 %),?Educated clients are more harmonized to the treatment rather than the others,?96,7 % of the clients in working group have had problems because of some side effects; at the first meeting 70 % of the clients of working group had nasusea and vomiting, 66,7 % of the clients of working group had lack of appetite, 53,3 % of the clients of working group hand-foot syndrome, 63,3 % of the clients whom are i control group had nausea-vomiting and lack of appetite, 60 % of them commonly had experienced alopesi,?It?s found that the results of the educations on life quality support the H1 hypotesis by statistically meaning with functional high avarage scale point and general health situation at the second meeting on the clients whom are behaved to working group,?The general health overwiev at the first and the second meetings are not different with functional and symptome scale avarage points by the meaning of sex, age groups, martial status, education status, illness diagnosis levels,?The functional avarage scale points are higher than the second meetings in meaning of general health overwievs of the clients whom had used Kapesitabin; the symptomic avarage scale points are higher than the second meetings in the meaning of health overwievs of the clients whom had used Etoposid, so the clients whom had used Kapesitabin had more qualified life standards rather than the others,?The clients whom are at the level of bargaining have had the highest avarage point scale in general health overwievs during the first and the second meetings, the clients whom are at the level of approval position have had the highest functional avarage scale point and so that it?s dedected the clients whom are at the level of bargaining and the approval are in much better conditions in life quality standards and there has given some advises to them;?In first and second conversation, it has seen, the most high avarage health condition point the patients who are on bargain level?In nursing ministration, conscious intented for nurse?s educational functions should be built and should concentrate on practice,?Oncologie nurses can be comprehended about continuous education and their motivation could be raised,?In service educations about oral chemotherapy therapy, side effects and protection methods can be given to oncologie nurses,?Oncologie nurses can improve procedures and politics to determine oral chemotherapy management subjects,?Oncologie nurses can improve education strategies about the factors which effects the harmony of therapy,?Oncologie nurses should give helpfull handbooks, brochures, such as written materials for patients,?Programmes to improve Oncologie?s nurses?abilities on consultancy and communication subjects can be arranged,?Oncologie nurses with other team members? co-operation can be provided, the duties and the authority on this subject can be determinated.