Yüksek işlevli otizm ve Asperger sendromu tanılı çocuklarda İleri Derecede Zihin Okuma Becerileri Öğretimi Programının etkililiğinin incelenmesi
Investigation of the Effectiveness of the Teaching Advanced Degree Mind-Reading Skills Programme in the children with high-functioning autism and Asperger syndrome
Yazar: EZGİ DALMIŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALEV GİRLİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Zihin kuramı = Theory of mind

Özet:
Bu araştırmanın amacı araştırmacı tarafından hazırlanan ?İleri Düzeyde Zihin Okuma Becerileri Öğretim Programı?nın yüksek işlevli otizm ve Asperger sendromu tanılı çocukların ileri derecede zihin okuma becerileri üzerindeki etkililiğinin incelenmesidir. Araştırma modeli olarak ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmaya 9 deney, 9 kontrol grubu olmak üzere 7-14 yaş aralığındaki toplam 18 katılımcı dahil olmuştur. Deney grubundaki katılımcılara eğitim programı uygulanırken, kontrol grubuna eğitim uygulanmamıştır. Katılımcıları belirlerken birinci ve ikinci düzey zihin okuma testlerinden geçmiş olma ön koşul olarak belirlenmiştir. Programın etkililiğini değerlendirme amacıyla hem deney hem de kontrol grubuna ön test olarak gözlerden duyguları okumayı ölçen ?Göz Testi? ile; ileri derecede zihin okuma becerilerini ölçen ?Garip Hikayeler Testi? uygulanmıştır. Deney grubundaki katılımcılara ise 12 oturum süren ?İleri Düzeyde Zihin Okuma Becerileri Öğretim Programı? uygulanmıştır. Bu doğrultuda araştırmanın bağımlı değişkeni; ?Göz Testi? puanları ile ?Garip Hikayeler Testi? puanlarıdır. Bağımsız değişken ise ?İleri Düzeyde Zihin Okuma Beceriler Öğretim Programı?dır. Bunun yanı sıra araştırmaya katılan çocukların ailelerinden sosyal geçerlik verileri toplanarak değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları Wilcoxon Testi, Mann Whitney-U Testi ve Kruksal Wallis H Testi ile değerlendirilmiştir.  
Uygulama sonucunda hem deney hem kontrol grubuna son test olarak ?Göz Testi? ve ?Garip Hikayeler Testi? yeniden uygulanmıştır. Deney ve kontrol gruplarının ön test ve son test puanları arasında anlamlı farklılaşma olup olmadığına bakılarak ?İleri Düzeyde Zihin Okuma Becerileri Öğretimi Programı?nın etkili olup olmadığı incelenmiştir. Sonuçlara bakıldığında deney grubunun Garip Hikayeler Testi?nden aldıkları ön test-son test puanları arasında anlamlı farklılaşma gözlenirken, kontrol grubunda anlamlı farklılaşma gözlenmemiştir. Deney grubunda ise hem deney hem de kontrol grubunda ?Göz Testi?nden alınan ön test ve son test puanları arasında anlamlı farklılaşma gözlenmemiştir. 
Bu araştırmada araştırmacı tarafından hazırlanan ?İleri Düzeyde Zihin Okuma Becerileri Öğretimi Programı??nın yüksek işlevli otizm ve Asperger sendromu tanılı çocukların ileri derecede zihin okuma becerilerinin gelişmesinde etkili olduğu ortaya konmuştur. 



Anahtar Kelimeler: ileri derecede zihin kuramı, zihin okuma, zihin kuramı becerilerinin öğretimi, yüksek işlevli otizm, Asperger sendromu

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the ?Advanced Mind Reading Education Programme? prepared by the current author in terms of its effectiveness on advanced mind reading skills of children diagnosed with high-functioning autism and Asperger syndrome. A quasi-experimental design with a control group and involving a pre-test and a post-test is adopted as the research methodology. A total of 18 subjects (9 for treatment and 9 for control groups) between the ages of 7 and 14 participated in the experiment. The treatment group was given the education program, while the control group was not. A precondition for participation was having passed the first and second order mind-reading tests. In order to assess the effectiveness of the programme, both the trial and control groups were given the ?Eye Test? (that measures the ability to read emotion via eye contact) and the ?Strange Stories Test? (that measures the ability for advanced mind reading), as pre-tests. The trial group was applied the 12-session ?Advanced Mind Reading Education Program?. The dependent variables of the study are the scores from the ?Eye Test? and the ?Strange Stories Test?, and the independent variable is the ?Advanced Mind Reading Education Program?. In addition, data on social acceptability were collected from the subjects? families, and were evaluated. Findings are evaluated using the Wilcoxon Test, Mann Whitney-U Test, and Kruksal Wallis H Test.
After treatment, both the ?Eye Test? and the ?Strange Stories Test? were again given to the treatment and control groups. The effectiveness of the ?Advanced Mind Reading Education Program? was evaluated by statistical comparisons of the test scores before and after treatment in the treatment and control group. Results indicate a statistically significant difference between the  pre-test and post-test scores in the ?Strange Story Test? for the treatment group, but no significant difference is found for the control group. Scores for neither the treatment nor the control group show statistically significant difference between pre-test and post-test scores for the ?Eye Test.? 
This study demonstrates that the ?Advanced Mind Reading Education Program? prepared by the author is effective in improving advanced mind reading skills of children with high functioning of autism and Asperger syndrome.



Keywords: Advanced theory of the mind, mind reading, teaching of mind theory skills, high-functioning autism, Asperger syndrome.