Borderline kişilik bozukluğu ve depresyon tanısı alan yetişkin bireylerdeki kümülatif travmaların adli psikopatoloji açısından değerlendirilmesi
The evaluation of cumulative traumas in adult individuals diagnosed with borderline personality disorder and depression in terms of forensic psychopathology
Yazar: ASLI DİLA AKİŞ
Danışman: PROF. DR. ERDİNÇ ÖZTÜRK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa /  Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Depresyon = Depression ; Kişilik bozuklukları = Personality disorders ; Kümülatif travma hastalıkları = Cumulative trauma disorders ; Psikolojik travma = Psychological trauma ; Psikopatoloji = Psychopathology ; Sınırda kişilik bozukluğu = Borderline personality disorder ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, borderline kişilik bozukluğu ve depresyon bozukluğu vakalarında çocukluk çağı travmaları ve kümülatif travmalar ile dissosiyatif yaşantılar, bağlanma örüntüleri ve saldırganlık düzeylerinin adli psikopatolojik ve dissoanalitik ekol açısından incelenmesidir. Amaçlı örnekleme yönteminin kullanıldığı bu çalışmaya, İstanbul'da yaşayan ve bir psikiyatrist tarafından DSM-5'e göre tanı almış 35 borderline kişilik bozukluğu (BKB) ve 35 depresyon bozukluğu vakası katılmıştır. Bu doktora tez çalışmasında; Demografik Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği (ÇÇRTÖ), Kümülatif Travma Ölçeği (KTÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği (DYÖ), Borderline Şiddet Değerlendirme Ölçeği (BŞDÖ), Anne-Babaya Bağlanma Ölçeği (ABBÖ), Buss-Pery Saldırganlık Ölçeği (BPSÖ) ve Çocukluk Çağında Kötüye Kullanılma ve İhmal Soru Formu (ÇÇKKİSF) kullanılmıştır. ÇÇRTÖ'nin geçerlik ve güvenirlik makalesinde belirtilen kesme puanı temel alınarak elde edilen sonuçlara göre BKB vakalarının; %40'ı (n=14) fiziksel istismar, %100'ü (n=35) duygusal istismar, %54.3'ü (n=19) fiziksel ihmal, %77.1'i (n=27) duygusal ihmal ve %54.3'ü (n=19) cinsel istismar; depresyon vakalarının ise %31.4'ü (n=11) fiziksel istismar, %74.3'ü (n=26) duygusal istismar, %25.7'si (n=9) fiziksel ihmal, %65.7'si (n=23) duygusal ihmal ve %40'ı (n=14) cinsel istismar bildirmiştir. DYÖ toplam puan ortalaması BKB vakalarında (Ort.=28.07, Ss=6.94) iken, depresyon vakalarında ise (Ort.=17.96, SS=4.48) olup, BKB vakaları, depresyon vakalarına göre istatiksel açıdan daha fazla dissosiyatif yaşantı bildirmiştir. BKB grubunun BPSÖ fiziksel saldırganlık (Ort.=26.49, SS=7.32), BPSÖ düşmanlık (Ort.=30.09, SS=3.82), BPSÖ öfke (Ort.=27.51, SS=2.56), BPSÖ sözel saldırganlık (Ort.=18.31, SS=2.74) ve BPSÖ toplam puanları (Ort.=102.40, SS=12.78) depresyon grubunun BPSÖ fiziksel saldırganlık (Ort.=19.89, SS=8.76), BPSÖ düşmanlık (Ort.=26.80, SS=4.96), BPSÖ öfke (Ort.=22.60, SS=3.81), BPSÖ sözel saldırganlık (Ort.=14.80, SS=3.04) ve BPSÖ toplam  puanlarından (Ort.=84.09, SS=14.47) istatistiksel açıdan anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. BKB vakalarında ÇÇRTÖ (duygusal istismar) ve KTÖ (hayatta kalma travmaları)'nın dissosiyatif yaşantıları istatiksel açıdan yordadığı ortaya çıkmıştır. Bu eksende kurulan model, BKB vakalarında dissosiyatif yaşantılara ilişkin toplam varyansın %40'lık kısmını açıklamaktadır. BKB vakalarındaki saldırganlık düzeyi için kurulan modele göre BPSÖ toplam puanının %35'i duygusal istismar tarafından açıklanmaktadır. Depresyon vakalarının DYÖ toplam puan ortalamasının %43'lük kısmı KTÖ'nün travmatik yaşantıyı negatif değerlendime alt boyutu tarafından açıklanmaktadır. Depresyon vakalarında saldırganlık düzeyini ÇÇRTÖ (duygusal istismar), KTÖ (hayatta kalma travmaları) ve ÇÇRTÖ (cinsel istismar) anlamlı derecede yordamaktadır. Yordayıcı bu model, depresyon vakalarında BPSÖ toplam puanının %57'lik kısmını açıklamaktadır. Sonuç olarak, BKB vakalarının çocukluk çağı travmaları, dissosiyatif yaşantıları ve saldırganlık düzeyleri depresyon vakalarına göre daha yüksektir. Dolayısıyla, BKB vakaları depresyon vakalarına göre daha fazla travmatize, dissosiye ve saldırgandır. BKB ve depresyon vakalarında çocukluk çağı travmaları ile kümülatif travmaların belirli alt boyutlarının (duygusal istismar, hayatta kalma travmaları BKB ve, negatif değerlendirme depresyon için), dissosiyatif yaşantı ve saldırganlık düzeylerini anlamlı biçimde yordadığı tespit edilmiştir. Bu çalışma, BKB ve depresyon vakalarında kümülatif travmaların ilk kez adli psikopatolojik ve dissoanalitik perspektiften değerlendirmesi açısından özgün bir bilimsel araştırma olup borderline kişilik bozukluğu ve depresyon vakalarında çocukluk çağı travmaları ve kümülatif travmalar ile dissosiyatif yaşantıların yüksek oranlarda görüldüğünün ortaya çıkartılması açısından da oldukça önemlidir. Borderline kişilik bozukluğu ve depresyon bozukluğu vakalarının psikoterapilerinin travma ve dissosiyasyon temel alınarak yapılandırılması hem tedavi süresinin kısaltılması hem de daha yüksek başarı oranıyla tamamlanması adına öncül bir öneme sahiptir.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine childhood traumas and cumulative traumas and dissociative experiences, attachment patterns and aggression levels in cases of borderline personality disorder and depression from a forensic psychopathological and dissoanalytical perspective. The sample of this study, in which the purposive sampling method was used, consisted of 35 borderline personality disorder (BPD) and 35 depressive disorder cases living in Istanbul and diagnosed by one psychiatrist according to DSM-5. In this doctoral thesis; Demographic Information Form, Childhood Trauma Questionnaire (CTQ), Cumulative Trauma Scale (CTS), Beck Depression Inventory (BDI), Dissociative Experiences Scale (DES), Borderline Evaluation of Severity over Time (BEST) , Parental Bonding Inventory (PBI), Buss-Pery Aggression Questionnaire (BPAQ), and Childhood Abuse and Neglect Questionnaire (CANQ) were applied. According to the results obtained based on the cut-off score specified in the validity and reliability article of the CTQ, among the BPD cases; 40% (n=14) were physically abused, 100% (n=35) were emotionally abused, 54.3% (n=19) were physically neglected, 77.1% (n=27) were emotionally neglected and 54.3%  (n=19) were sexually abused;  and among the depression cases; 31.4% (n=11) were physically abused, 74.3% (n=26) were emotionally abused, 25.7% (n=9) were physically neglected, 65.7% (n=23) were emotionally neglected and 40% (n=14) were sexually abused. While the mean total score of DES in BPD cases is (Mean=28.07, Sd=6.94), it was found to be (Mean=17.96, Sd=4.48) in depression cases, and BPD cases reported statistically more dissociative experiences than depression cases (t=7.42), p<.001). BPD group's scores in BPAQ sub-scales; BPAQ (physical aggression, Mean=26.49, SD=7.32), BPAQ (hostility, Mean=30.09, SD=3.82), BPAQ (anger, Mean=27.51, SD=2.56) , BPAQ (verbal aggression, Mean=18.31, SD=2.74) and BPAQ (total, Mean=102.40, SD=12.78) were found to be statistically hsignificantly higher than depression group's BPAQ scores; BPAQ (physical aggression, Mean=19.89, SD=8.76), BPAQ (hostility, Mean=26.80, SD=4.96), BPAQ (anger, Mean=22.60, SD=3.81), BPAQ (verbal aggression, Mean=14.80, SD=3.04) and BPAQ (total, Mean=84.09, Ss=14.47). It was revealed that CTQ (emotional abuse) and CTS (survival traumas) statistically predicted dissociative experiences in BPD cases. The model established on this axis explains 40% of the total mean score of DES in BPD cases. According to the model established for the level of aggression in BPD cases, 35% of the BPAQ total score is explained by emotional abuse. 43% of the total DES score average of the depression cases was explained by the negative evaluation sub-scale of the CTS. CTQ (emotional abuse), CTS (survival traumas) and CTQ (sexual abuse) significantly predict the level of aggression in cases of depression. This predictive model explains 57% of the total BPAQ score in cases of depression. In conclusion, childhood traumas, dissociative experiences and aggression levels of BPD cases are higher than in  depression cases. Hence, BPD cases are more traumatized, dissociated and aggressive than depression cases. In BPD and depression cases, it was determined that childhood traumas and certain sub-scales of cumulative traumas (emotional abuse, survival traumas for BPD, negative evaluation for depression) significantly predicted dissociative experience and aggression levels. This study is a unique scientific study in terms of being the first study evaluating cumulative traumas in BPD and depression cases from a forensic psychopathological and dissoanalytic perspective. Structuring the psychotherapy of borderline personality disorder and depression disorder cases on the bases of trauma and dissociation is of primary importance for both shortening the duration of treatment and completing it with a higher success rate.