Safranbolu Yörük köyü Sipahioğlu Konağı'nın mimari ve süsleme özellikleri
Safranbolu Yörük village Sipahioğlu Residence's architectural and decorative features
Yazar: YETER ÇAN
Danışman: PROF. DR. BANU MAHİR
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Türk İslam Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Geleneksel Türk evi = Traditional Turkish house ; Karabük-Safranbolu = Karabük-Safranbolu ; Konaklar = Mansions ; Konut mimarisi = Housing architecture ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Sipahioğlu Konağı = Sipahioğlu Residense ; Süsleme teknikleri = Ornaments technics ; Süslemeler = Ornamentations ; Türk evi = Turkish house

Özet:
Çalışmada, tarihimizde önemli bir yere sahip olan Safranbolu Yörük Köyü yerleşimindeki Sipahioğlu Konağının tarihsel değerlerinin saptanması, süsleme ve mimari programının incelenmesi esas alınmıştır. Geçmişten günümüze değerinden ve karakterinden pek bir şey kaybetmeden bugüne ulaşmayı başaran bu tarihi konak, geleneksel Türk konut mimarisinin en güzel örneklerinden yalnızca birisidir. Safranbolu evleri ile ilgili yayınlanmış birçok eser bulunduğu halde Yörük Köyü ve mimarisi ile ilgili çok fazla eser bulunmamaktadır. Bu nedenle, çalışmada Yörük Köyü Sipahioğlu Konağı'nda geleneksel konut mimarisine ait özellikler tüm yönleri ile incelenmiş ve Safranbolu'da bulunan konaklarla karşılaştırılarak konu derinlemesine ele alınmıştır.18. yüzyılda inşa edilmiş olan Sipahioğlu Konağı, Yörük Köyü yerleşiminin önemli bir yapısını oluşturmaktadır. Bu konak içerisinde gelişip şekillenen düşünce sonrasında ailenin köye yaptıracağı çamaşırhane (yunak)ninde şekillenmesine etki edecektir. Bu konak hem süsleme ve plan hem de şekillenen düşünce açısından incelemeye değer bir yapıdır.Yörük Köyü; alışılmış köy yerleşiminden farklıdır. Çevresindeki yerleşimler de bir dere kenarı veya ormanlık alan ile iç içe bir konum tercih edilmesine rağmen Yörük hafif meyilli bir düzlüğün ortasında kurulmuştur. Sağlı sollu sıralanmış konakların boyutları köy kavramının çok ötesindedir. Konakların çoğunun günümüze ulaşmasında kuşkusuz bu coğrafi konumunda etkisi büyüktür.Yalın cephe mimarisi yanında iç mekân da süsleme, duvar resimleri ve ahşap tavan süslemelerinden oluşur. Evlerde çıkma yok ya da çok azdır çünkü zemin düz ve ev sayısı azdır. Konak taş zemin kat ve üzerine iki katlıdır. Süsleme, uygulanan plan ve kullanılan malzeme açısından Geleneksel Türk konut mimarisi içerisinde önemli bir yere sahiptir.

Abstract:
In this study it is aimed to examine on the architectural and decoration programmme of Sipahioğlu Residence Safranbolu Yörük Village having an important role in our history. Up to now this historical residence, coming today by losing nothing from its value is one of the finest examples of Turkish Housing Architecture. Despite there are so many studies on Safranbolu Houses but no more on Yörük Village and its architectural values. By this reason the traditional Turkish architectural features in Sipahioğlu Residence and Yörük Village has been chosen and examine comperatively with other residences in Safranbolu.Constructed İn 18th century, Sipahioğlu Residence is an important building of Yörük Village. By way of being ideas in this residence help the family living in it to construct a laundry in the village. Cause of these ideas and its decoration features, this residence worth to examine in this study.Yörük Village is different from other familiar villages. Despite the other villages are nearby a river or inside a forest, Yörük village is in the middle of a plain. By their size the residences on the right and left side are different from the usual village apperance. The influence of this geography is important on coming of these residence up today.Besides out side architectural features also inside decoration, wall pictures, wooden ceiling adornments. The residences are on a right place and their number is less. The Sipahioğlu Residence has second floor on a Stone ground floor. By its architectural features, plan and decoration stiles Sipahioğlu Residence has an important role in Traditional Turkish Housing Architecture.