Drosophila melanogasterde ergin öncesi yaşam öyküsü karakterleri reaksiyon normlarının mevsimselliğinin araştırılması
Investigation of seasonality of reaction norms for preadult life history traits in Drosophila melanogaster
Yazar: EKİN DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BANU ŞEBNEM ÖNDER
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Çevresel değişikliklere uyum yeteneği canlıların hayatta kalmasını sağlamaktadır. Drosophila melanogaster Afrika çıkışlı bir türdür ve neredeyse tüm dünyada yayılım göstermektedir. Geniş yayılımının en büyük sebeplerden biri ise yüksek uyum başarısına sahip bir canlı olmasından kaynaklanmaktadır. Küresel yayılımının yanında, D. melanogaster lokal iklime bağlı olarak mevsimsel adaptasyonlar gösteren bir türdür. Mevsimselliğin en önemli bileşenlerinden olan sıcaklık, tüm biyolojik süreçleri etkileyen, ektoterm canlıların fizyolojisi ve uyum başarısı üzerinde etkisi olan önemli bir çevresel faktördür. Yaşam öyküsü karakterleri teorisinde belirtildiği gibi canlının genotipi ve çevresel değişkenlere verdiği yanıtlarla adaptif değişimler şekillenmektedir. Mevsimsel sıcaklık değişimleri ise canlının hayatta kalma sınırlarını belirlemekte, aynı zamanda yaşam öyküsü karakterlerinin evrimini de tetiklemektedir. Kalıtılan adaptif özelliklerin yanı sıra, canlılar fenotipik esneklik ile de çevrelerindeki değişimlere tepki göstermekte ve hayatta kalma başarılarını yükseltmektedirler. Bu tez çalışması kapsamında 2014, 2015 ve 2016 yıllarında Ankara ilinin Yeşilöz ilçesinden farklı mevsimlerde toplanan ve 20 kuşak boyunca kendileşmiş soy hatlarının gelişim süresi ve yaşayabilirliklerinin termal reaksiyon normları incelenmiş ve sonuçların mevsime özgü bir örüntüye sahip olup olmadığı araştırılmıştır. Ayrıca bu karakterlerin hem mevsimler ve hem de yıllar arası değişiklik gösteren iklimsel parametreler ile ilişkileri incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre yaşayabilirliğin, gelişim süresinin ve gelişim süresi reaksiyon normlarının mevsimsellik göstermediği bulunmuştur. Bunlara ek olarak gelişim süresi ve iklimsel parametreler arasında sadece 18°C'de pupadan ergine gelişim süresinde maksimum yağış ile bir ilişki gösterdiği bulunmuştur. Test ettiğimiz sıcaklıklar ve söz konusu populasyon için elde ettiğimiz bulgular mevsimin neden olduğu seçilim baskısının ergin öncesi yaşam öyküsü karakteri üzerinde bir seçilim baskısı oluşturmadığı ve bu karakterlerin mevsime bağlı bir seçilime uğramadığını göstermektedir.

Abstract:
Adaptation ability to varying environmental conditions, makes the organism able to survive. Drosophila melanogaster is a species originated from Africa and spread all around the world. It can live in a wide range of habitats through its high adaptability to new environments. Besides its global distribution, Drosophila melanogaster shows seasonal adaptations to the local climate. Temperature, as an environmental factor, is the most important component of seasonality that affects the biological processes and has a major effect on ectotherms' physiology and fitness. As stated in life history theory, adaptive changes are shaped both by the organisms' genotype and the responses to the environmental changes. Likewise, seasonal changes in temperature determine the survival limits of organisms and also triggers the evolution of the life history traits. In addition to adaptive traits, organisms react to environmental changes with the phenotypic plasticity and increase their survival. In this thesis, full-sib inbred lines, which were collected in different timepoints of the years in 2014, 2015 and 2016 from Yeşilöz, Ankara and inbreeded for 20 generations, are studied for developmental time and viability in thermal reaction norms, in order to investigate the seasonality of the traits. Additionally, the correlation between these characters and climatic variables that change between seasons and years were investigated. According to the results, viability, developmental time, and developmental time reaction norms did not show seasonality. Furthermore, the correlation between climatic parameters and characters showed a significant correlation between pupa to adult developmental time and maximum precipitation when tested at 18°C. In sum, we suggest that the seasonality did not affect pre-adult life history traits on Yeşilöz population, and our results suggest that these traits are not under seasonal selective pressures.