Dönüşen iletişim teknolojilerinin haber üretim süreci, gazetecilik mesleği ve internet gazeteciliğine geçiş sürecine etkilerinin incelenmesi
A study of influence of changing communication technologies on journalistic profession and transition to internet journalism
Yazar: SİNEM EMİROĞLU KARAHAN
Danışman: PROF. DR. HALUK GERAY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Gazetecilik = Journalism ; Haber üretimi = News production ; Sanal gazeteler = Online newspapers ; Sosyal inşaa = Social construction ; İletişim teknolojisi = Communication technology ; İnternet = Internet

Özet:
Dönüşen iletişim teknolojileri toplumda birçok şeyin değişimine ve insanların da bu değişimlere uyum sağlamalarına neden olmaktadır. Dijital göstergelerde meydana gelen değişimler toplumda teknolojik anlamda meydana gelen bu değişimin kanıtı niteliğindedir. Dünyada internet ağının yaygınlaşması ve bu sayede artan internet kullanımı, akıllı cep telefonu, tablet gibi cihaz sahipliklerinin artışı toplumun habere erişiminin daha kolay ve hızlı bir hale gelerek, toplumun habere erişim pratiklerinin değişmesine neden olmuştur. Toplumun habere erişim pratiklerinin değişimi ise temelde haber üretim süreci ve gazetecilik mesleğinin değişimine, basılı gazetelerin internet gazetelerine geçişine ve dijital yerli gazetelerin kurulmasına sebep olmuştur. Bu çerçevede, dönüşen iletişim teknolojileri ile birlikte gazetecilik mesleğinde ve haber üretim sürecinde meydana gelen değişimlerin neler olduğu ve dönüşen iletişim teknolojilerinin basılı gazetelerden internet gazetelerine geçiş sürecine etkisinin değerlendirilmesi çalışmanın temel sorunsalıdır. Bu temel sorunsal kapsamında, haber üretim süreci ve gazetecilik mesleğinde meydana gelen değişimi teknolojik gelişmenin belirleyiciliğinden ziyade söz konusu değişimin içinde gerçekleştiği koşulları dikkate alarak analiz etmesi sebebiyle çalışma kapsamında iletişime eleştirel ekonomi politik yaklaşım benimsenmiştir. Çalışmanın metodolojisini nitel araştırma desenlerinden durum çalışması deseni oluşturmaktadır. Ayrıca araştırma soruları ve çalışmanın temel sorunsalından hareketle çalışma kapsamında bütüncül çoklu durum deseni kullanılmıştır. İnternet gazeteciliğinin ABD'de başlaması, ABD'nin dönüşen iletişim teknolojileri alanında önde gelen ve örnek alınan bir ülke oluşu bu çalışmada gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler kapsamında ABD ve Türkiye'nin The NYTimes ve Hürriyet Gazetesi'nin mukayese edilmesine olanak sağlamıştır. Ayrıca çalışma kapsamında Türkiye'de gazetecilik mesleğini icra eden kişiler ile yapılan yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmelerin analizi çalışmaya ayrı bir varsıllık katmıştır.
Çalışma kapsamında elde edilen veriler analiz edildiğinde dönüşen iletişim teknolojilerinin haber üretim sürecini hızlandırma, haber kaynaklarına erişim ve haber üretiminin daha kolay bir hale gelmesi gibi olumlu özelliklerinin olmasının yanı sıra gazetecilerin hızlı olmak adına haber üretimi için gerekli olan kuralların göz ardı edilmesi, teyit mekanizmasının atlanması ve gazetecilerin birden çok görevlerinin oluşması sebebiyle mesai kavramının iyice yok oluşu gibi olumsuz özelliklerinin olduğuna ulaşılmıştır. Çalışma kapsamında elde edilen veriler bahsi geçen bu değişimlerin sadece teknolojinin değişimi ile açıklanmasının yetersiz olacağını, toplumsal inşa modelleri ile değişimin sosyal, kültürel, ekonomik boyutlarının da olduğunu desteklemiş bu nedenle çalışma sosyo-teknik paradigma üzerine konumlandırılmıştır. Tüm bu kuramsal zemin ve elde edilen verilen doğrultusunda dönüşen iletişim teknolojilerinin haber üretim süreci, gazetecilik mesleği ve basılı gazetelerden internet gazeteciliğine geçiş sürecinde meydana gelen değişimi açıklamakta yetersiz olacağı değişimin sosyal, kültürel, ekonomik boyutlarının da olduğu ortaya konulmuştur.

Abstract:
Transforming communication technologies lead to changes in society and cause people to adapt to these changes. Changes in digital indicators are evidence of this technological change in society. The spread of the internet network in the world and thus the growing internet usage, the increase in the ownership of devices such as smartphones and tablets have made the access of the people to the news easier and faster, causing the practices of access to news to change. The change in society's access to news has led to the change of news production process and the profession of journalism, the transition of printed newspapers to internet newspapers, and the establishment of digital domestic newspapers. In this context, the main purpose of the study is to determine the changes in the journalism profession and news production process with the transforming communication technologies and the effect of the transformed communication technologies on the transition from print to internet newspapers. A critical political economy of communication approach has been adopted within the scope of the study since it analyzes the change in news production process and the journalism profession by taking into account the conditions in which the said change takes place rather than the determinant of technological development. The methodology of the study was the case study, one of the qualitative research designs. Based on the research questions and the main problem of the study, a holistic multiple case study design was used in the study. The fact that the USA is a leading and exemplary country in the field of transforming communication technologies enabled the comparison of the USA and Turkey's the NYTimes and Hürriyet newspapers within the scope of developed and developing countries in this study. In addition, the analysis of semi-structured in-depth interviews with practicing journalists in Turkey in the study added a different strength to the study. The analysis of the data revealed that speeding up the news production process, accessing news sources, and making news production easier were found to be positive aspects, while the negative aspects were ignoring the rules necessary for the production of news bypassing the confirmation mechanism in order to be fast, and the disappearance of the concept of overtime due to the formation of multiple duties.
The results of the study supported that it would be insufficient to explain these changes only with the change of technology and that social construction supports that change also have social, cultural, and economic dimensions, therefore the study is situated on the socio-technical paradigm. The theoretical ground and the data collected in this study revealed that the transformation of communication technologies was insufficient to explain the change in the news production process, the journalism profession, and the transition from printed newspapers to internet journalism, hence the social, cultural, and economic dimensions of the change should also be considered.