hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Mevlâna'da ahlak eğitimi
Moral education in Mevlâna
Yazar: HACER ÇETİN
Danışman: PROF. DR. AHMET KOÇ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ahlak eğitimi = Moral education ; Din eğitimi = Religious education ; Eğitim = Education ; Mevlana Celaleddin-i Rumi = Mevlana Celaleddin-i Rumi

Özet:
Son yıllarda yaşanan sosyal, kültürel, bilimsel ve teknolojik gelişme ve değişmeler insan üzerinde etkili olmuştur. Teknolojinin gelişimi, birey ve toplumların etkileşiminin hızlanması, ekonomik ve sosyal imkânların artması, yaşam standartlarının iyileşmesi, bilgi ve gelişmelerden anında haberdâr olma imkânı, seçeneklerin artması gibi olumlu sonuçlar doğurmuştur.  Ancak bu gelişmeler beraberinde hızlı tüketim ve erdemsizleştirme, yalnızlaşma, hız ve gelişmlere ayak uyduramama, ahlâkî yozlaşma, tatminsizlik ve mutsuzluk gibi ruhsal birtakım problemleri de ortaya çıkarmıştır. Böylesi yeni durumlar genelde eğitimin özelde ahlak eğitiminin bu gelişmelerle uyumlu ve problemleri çözme imkânı üzerinden sorgulanmasına sebep olmuştur. Bu çalışmayla mevcut soru, sorun ve ihtiyaçlar çerçevesinde yapılacak bir ahlak eğitimine katkı sunma amacıyla Mevlâna'nın Mesnevî ile yaptığı ahlak eğitim faaliyeti ele alınmıştır. Mevlâna'nın eğitiminde öne çıkardığı temel kavramlar, konular, ilkeler, yöntemler ve kazanımlar incelenmiştir. Mesnevî'nin ahlak gelişimine katkısı üzerine bir araştırma yapılmıştır.  Mesnevî'nin ahlak eğitim örneği ve bunun din eğitimi açısından önemi tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Fast paced world has had an influence on human behavior for the last decades. The advancements in technology, improved social and economical conditions, the incresing interaction between the individual and the society have presented some challenges have brought about a number of advantages. Yet with these advancements a number of problems in the society, such as fast comsumption, devaluating, isolation, corruption,  discontentness, miserableness, have become more prevelant. These factors have raised some concern on the function of educational instutions in particular to moral education of an individual. In view of this, the present study aimed at providing a framework by exploring Mevlâna's Mesnevî in terms of moral education. The major concepts, themes methods and principles that Mevlâna have paid some heed in moral education have been explored and examined, by which the contribution of Mesnevî to moral education have been under scrutiny. As a result, moral education in Mesnevî and its role in religious education have been discussed in the current study.
Kıssa-i Musa üzerinde söz dizimi incelemesi
Syntax analysis on Kıssa-i Musa
Yazar: HASAN SAĞLAM
Danışman: PROF. DR. ZUHAL HASENE KÜLTÜRAL
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Kıssa-i Musa = Kıssa-i Musa ; Kıssalar = Narratives ; Metin dil bilim = Text linguistics ; Söz dizim = Syntax ; Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; Yazma eserler = Manuscripts

Özet:
Bu çalışmada, Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi'nde Giresun Yazmalar bölümünde 00203-001 demirbaş numarasıyla kayıtlı müellifi bilinmeyen "Kıssa-i Mūsā" adlı yazma üzerine çalışılmıştır. 1578'de yazılmış olan eserin tek nüsha olduğu tespit edilmiştir. Eser, söz dizimi özellikleri açısından incelenmiştir. Eserin seçiminde dönemin dil özelliklerini yansıtması, mensur olması ve "sözlü anlatım" ve "hikayeci üslubu"nu yansıtması etkili olmuştur. 
Öncelikle giriş bölümünde eserin edebiyatımızdaki yeri belirtilmiş ve eserin nüsha özellikleri tanıtılmıştır. İnceleme bölümünde eserin imla özellikleri ortaya konmuş, eserde geçen kelime grupları metinden örneklerle ortaya konmuş ve metindeki cümle türleri örneklerle incelenmiştir. Metin bölümünde eser transkripsiyonlu olarak latin alfabesine aktarılmıştır. Dizin bölümünde metnin söz varlığı ortaya konmuş. Çalışma bibliyografya ve tıpkıbasım ile sonlandırılmıştır.

Abstract:
In this study, a manuscript named "Kıssa-i Mūsā", whose author is unknown, registered under the code number 00203-001, in the Giresun Manuscripts section of the Süleymaniye Manuscript Library was studied on. It was found that the work written in 1578 was the only copy. The manuscript was examined in terms of syntax characteristics. The reflection of the language features of the period being prose and reflecting "narrative art" and  "storyteller style"  were effective in the selection of the work.
First, in the introductory section, the importance and place of that work in our literature was stated and copy characteristics were introduced afterwards. In the examination section, the spelling features of the work have been revealed, and the word groups mentioned in the work have been presented with examples from the text and the types of sentences in the text are examined with examples. In the text section, the work was transferred into the transcription alphabet. The vocabulary of the text is set in the directory section. The study was finalized with bibliography and facsimile.
Sekkâkî'nin Miftâhu'l-ulûm adlı eserindeki ilmu'l-istidlâl bahsinin tahlili
The Analaysis of the cahpter of İlmu'l-İstidlal in Miftah al- Ulum of Sakkaki
Yazar: CENNET ASANA
Danışman: DOÇ. DR. ŞÜKRAN FAZLIOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Miftahu'l-Ulum = Miftahu'l-Ulum ; Sekkaki = Sekkaki ; Tümdengelim = Deduction

Özet:
Sekkâkî, Miftâhu'l-ulûm adlı eserinin konusunu ilmu'l-edeb olarak belirlemiştir. İlmu'l-edeb, sarf, iştikâk, nahiv, meânî, beyân, bedi', had, istidlâl, arûz ve kâfiye ilimlerinin hepsini içine alan üst bir başlık mahiyetindedir. Bu tezde söz konusu eserin üçüncü bölümünün mütemmimi olan ilmu'l-istidlâl ya da diğer adıyla ilm-i havâs-ı terâkibi'l-kelâm bahsi tahlil edilecektir. Bu bahiste ele alınan konular mantık ilmine dair meselelerdir. Bu nedenle Sekkâkî'nin ilmu'l-istidlâl bahsinde ele aldığı meseleler, sadece sistematik bir biçimde değerlendirilmemiş aynı zamanda ilmu'l-edebin içerisinde yer alan diğer ilimlerle irtibatı da ortaya konmaya çalışılmıştır. Tezin temel amacı Sekkâkî'nin ilmu'l-istidlâl bahsinde ele aldığı meseleleri tespit ve tahlil etmektir. Bu bağlamda Sekkâkî'nin ilmu'l-istidlâl bahsini neden ve nasıl ele aldığı sorularına cevap aranmıştır.

Abstract:
Sakkaki has determined the subject of Miftah al-ulum (The Key to the Sciences) as the knowledge of literature (ilm al-adab). Ilm al-adab is a kind of top title that includes grammar (sarf), ethymology (ishtiqaq), nahw, meanings (meani), rhetoric (beyan), aesthetic (bedii), description (had), deduction (istidlal), prosody (aruz), rhyme (kafiya). In this thesis, the chapter of ilm al-istidlal -also known as ilm-i havâs-i terakibi'l-kelâm- which is the complementary of the third section of work (Miftah al-ulum) will be analized. In this chapter the topics are related to the knowledge of logic. Fort his reason, the topics that Sakkaki deal with it in the chapter of ilm al-istidlal are not only analized systematicly, but also tried to find out its conection with other knowledges in ilm al-adab. The aim of the thesis is to identify ad analyze the issues in ilm'ul istidlal. In this context, questions concerning why and how Sakkaki handled the chapter of ilm al-istidlal were discussed.
Şehristânî'nin el-Milel ve'n-Nihal adlı eserinde Grek filozofları felsefe tarihi yazıcılığı açısından bir inceleme
Greek philosophers in al-Shahristani's al-Milal wa al-Nihal an analysis with regard to historiography of philosophy
Yazar: ABDULLAH ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. İLHAN KUTLUER
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: El-Milel ve`n Nihal = Al-Milel ve`n Nihal ; Felsefe = Philosophy ; Felsefe tarihi = Philosophy history ; Felsefeciler = Philosophers ; Grek Dönemi = Greek Period ; Yunan felsefesi = Greek philosophy ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; Şehristani = Shahristan

Özet:
Klasik İslâm döneminde, felsefe ve filozoflara dair farklı türdeki eserlerde yer verilmişse de felsefe ve filozoflar detaylı bir şekilde işlenmemiştir. Ancak Şehristânî, şah eseri olarak bilinen el-Milel ve'n-Nihal adlı telifinde filozoflara geniş bir şekilde yer ayırmıştır. Söz konusu eserde müellif, filozofları genel olarak Kadîm ve Mütahhirun diye ayırmış ve bu dönemlerdeki filozofların felsefî doktrinleri üzerinden yeni bir bakış açısıyla ele almıştır. Bu çalışmanın amacı, İslâm'ın klasik çağında yaşamış olan Müslüman bir âlimin el-milel ve nihal zemininde felsefe ve filozof tasavvuru, kullandığı kaynakların tespiti ve vermiş olduğu bilgilerin günümüz felsefe tarihi kitaplarıyla karşılaştırılması olacaktır.


Anahtar Kelimeler: Şehristânî, el-Milel ve'n-Nihal, Felsefe Tarihi Yazıcılığı.

Abstract:
In the classical Islamic period, although philosophy and philosophers have been mentioned in different works, they have not been elaborated on in detail. However, Shahrastānī has approached them in detail in al-Milel wa'l-Nihal, which is considered his masterpiece work. In his work, the author has distinguished between the philosophers as Qadim and Mutahhirun and discussed them from a new perspective through their philosophical doctrines. The objective of this thesis is to understand how a Muslim scholar, in the early Islamic period, envisioned the concepts of the philosophy and the philosophers, determined the sources he used and comparison in his book, al-Milel wa'l-Nihal.


Key words: Shahrastānī, al-Milel wa'l-Nihal, Historiography of Philosophy.
Hilmi Ziya Ülken'in hayatı, eserleri ve görüşleri (1934-1951)
Hilmi Ziya Ülken's life, works and views (1934-1951)
Yazar: AYNELHAYAT DEMİR
Danışman: PROF. DR. ALİ DURUSOY
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Biyografi = Biography ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Felsefe = Philosophy ; Felsefeciler = Philosophers ; Materyalizm = Materialism ; Ülken, Hilmi Ziya = Ülken, Hilmi Ziya

Özet:
Cumhuriyet Döneminin Türk Düşünce Tarihinde önemli bir yere sahip fikir adamlarından biri de Hilmi Ziya Ülken'dir. 1901-1974 yılları arasında yaşamını sürdüren Ülken, düşünce hayatında kaleme aldığı eserlerin çokluğu, yoğun ilmi faaliyetleri ve uzun süreli yayıncılığı ile velut bir mütefekkirdir. Bu sebeble Ülken gibi düşünürlerin anlaşılması için hayatlarının  belirli bir dönemini derinlemesine inerek araştırmak, doğru anlaşılması için bir temel olacaktır. Bu çalışmada Ülken'in 1934-1951 yılları arasındaki hayatı, eserleri ve görüşleri ayrıntılı olarak incelenmeye çalışılmıştır. Onun nasıl bir aile ortamında dünyaya geldiği, yetiştiği ilmi çevre, ülkenin içinde bulunduğu durum ve bu şartlar altında ilerleyen çalışan, üreten aydınlar ve ilmi faaliyetlerine ışık tutulmaya gayret edilmiştir. Ülken'in bu dönemdeki akademik hayatı, sosyoloji ve felsefe alanındaki yurt içi ve yurt dışı çalışmaları, yazdığı toplam 35 telif ve tercüme eser, ayrıca etkilendiği düşünce akımları ele alınmıştır. Ülken'in metafizikten müspet ilimlere, idealizmden metaryalizme giden düşünce yolculuğu ve nihayetinde metaryalist düşünceden kopuşu ve tenkitleri incelenmiştir.

Abstract:
Hilmi Ziya Ülken (1901-1974) is one of the most important thinkers of Turkish Republic History. Ülken's great contributions thanks to the abundance of his works, his intense scientific activities and his long-term publishing. For this reason, in order to understand the thinkers like Ülken, it will be a basis for a proper understanding of a specific period of their lives. In this study, Ülken's life, works and views between (1934-1951) were examined in detail. It was endeavored to shed light on how he came into the world in a family environment, the scientific environment in which he grew up, the situation of the country and the working, producing intellectuals and scientific activities that progressed under these conditions. Ülken's academic life in this period, domestic and international studies in the field of sociology and philosophy, a total of 35 copyrighted and translated works, and also influences of intellectual currents were discussed. Hilmi Ziya's journey of thought from metaphysics to positive sciences, from idealism to materialism, and ultimately its detachment and criticism from the materialist thought were examined.
Uluslararası sermaye ile etkileşim açısından Türkiye'de üretken sermaye süreci: 1960-1980 dönemi
Industrial capital in Turkey in terms of interaction with international capital: Period of 1960-1980
Yazar: SEMA HAYRİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İKBAL BEGÜM KÖSEMEN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomi politikaları = Economic policies ; Endüstrileşme = Industrialization ; Etkileşim = Interaction ; Sermaye = Capital ; Sermaye birikimi = Capital accumulation ; Sermaye hareketleri = Capital movements ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Uluslararası sermaye hareketleri = International capital movements ; Yabancı sermaye = Foreign capital ; Yabancı sermaye işletmeleri = Foreign capital enterprises

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'deki sanayi sermayesi birikim sürecinin 1960-80 dönemi incelenmekte ve Türkiye'deki sermaye birikim sürecinin, uluslararası sermaye birikim mekanizması ile etkileşimine odaklanılmaktadır. Türkiye sanayileşme sürecinin uluslararası sermaye ile etkileşimi açısından 1960-80 dönemi seçilmiştir; çünkü, tarihsel olarak Türkiye kapitalistleşme süreci her dönemde uluslararası sermaye birikim mekanizması ile etkileşim halinde bulunmuş olmasına rağmen, 1960-80 dönemindeki etkileşim, Türkiye'de kapitalist sistemin yerleşmesini içermektedir. Dolayısıyla, Türkiye'deki toplumsal yapının kapitalizmin işleyiş yasalarına uygun biçimde dönüştüğü bu dönem, hala güncelliğini korumakta ve bu döneme ilişkin olguların bütünlüklü bir analizini içeren çalışmalar önem taşımaktadır.

Abstract:
In this study, the industrial capital accumulation process in Turkey during the 1960-80 period is examined. The main focus is on the process of capital accumulation with the interaction between international mechanisms of capital accumulation. In terms of understanding the interaction between Turkey's industrialization process with the international mechanisms of capital accumulation, 1960-1980 period is important. Because, in Turkey's capitalization history, although it has always been in interaction with international capital accumulation process, but the interaction in the 1960-80 period, contains of the settlement of the capitalist system in Turkey. Therefore, this period which social structure in Turkey has transformed in accordance with the laws of capitalism, is still up-to-date and the studies involving a thorough analysis of the facts of this period are important.
Mâtürîdî'de insan tasavvuru
The conception of human in Māturīdī
Yazar: OSMAN NURİ DEMİR
Danışman: PROF. DR. HÜLYA ALPER
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Kelam = Islamic theology ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Maturidi = Maturidi ; İnsan = Human ; İslamiyet = Islam

Özet:
Mâtürîdî'de İnsan Tasavvuru ismini taşıyan bu tezde İslâm düşünce geleneğinin en önemli simalarından ve Ehl-i Sünnet'in kurucu isimlerinden biri olan İmam Mâtürîdî'nin (ö. 333/999)  insan tasavvuru konu edilmektedir. Bu konunun kapsamlı bir şekilde ele alınabilmesi amacıyla "İnsan nedir ve niçin vardır? İnsanoğlu nasıl bir varlık yapısına sahiptir? İnsan türünün yaratılmasıyla âlemin mevcut şekliyle vücûda getirilişi arasında bir bağ var mıdır? İnsanın Tanrı'ya, içinde varlık kazandığı âleme ve evreni paylaştığı diğer canlılara karşı konumu ve sınırı nedir? Onun, Tanrı ve evrenle ilişkisi ne şekilde ve hangi boyuttadır? İnsanın insaniyetini gerçekleştirmesini sağlayan ana esaslar nelerdir? İnsana verilen en yüce nimet ve onun sahip olduğu en değerli yetenek hangisidir? İyi ve ideal insan kimdir? Her insan, ideal insan olabilir mi? Ölüm nedir? İnsan niçin ölmektedir? İnsanı ölümden sonra nasıl bir varoluş beklemektedir?" şeklinde sıralanabilecek pek çok sorunun cevabı araştırılmıştır. Bu yapılırken Mâtürîdî'nin bakış açısı ve onun insan düşüncesinde öne çıkardığı yönler esas alınarak Mâtürîdî'nin insan tasavvuru bütüncül bir şekilde ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In this thesis, which bears the name of Human Conception in Māturīdī, the subject of Human Conception for Imam Māturīdī, (d. 333/999) who is one of the most important figures of the Islamic thought tradition and one of the founding names of Ahl al-Sunnah, has been studied. In order to address this issue comprehensively, "What is human and why he is existed? What kind of being does man have? Is there a link between the creation of the human species and the creation of the world/universe in its present form? What is the position and limit of man against God, the realm in which he gains existence, and other creatures with whom he shares the universe? In what way and in what dimension is his relationship with God and the universe? What are the main principles that enable man to realize his humanity? What is the greatest blessing given to man and the most valuable talent he has? Who is a good and ideal person? Can any human be the ideal person? What is death? Why does man die? The answers to many questions that can be listed such as; "What kind of existence does one expect after death? Have been investigated. While this was done, it was tried to put forward the human conception of Māturīdī in a holistic way on the basis of his point of view and the aspects he put forward in human thought.
38 numaralı Balat Şer'iyye Sicili (H.1154-1155/m.1741-1742) (Transkripsiyon-değerlendirme)
Balat Court Register Book No. 38 (Ah 1154-1155/1741-1742) (Transcription - Evaluation)
Yazar: BÜŞRA ORDULU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİLİZ DIĞIROĞLU
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arşiv = Archive ; Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; Tarih = History
Dizin: Arşiv belgeleri = Archive documents ; Belgeler = Documents ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı belgeleri = Ottoman documents ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; İstanbul-Balat = İstanbul-Balat ; Şeriye sicilleri = Court registers

Özet:
Bu tezde Osmanlı mahkeme kayıtlarını içeren ve çeşitli dava konularını barındıran şer'iyye sicil defterlerinden Balat Şer'i Mahkemelerine ait H.11541155/M.1741-1742 yıllarına ait 38 numaralı Balat şer'iyye sicil defteri çalışılmıştır. 31 varaktan oluşan defterde 114 adet hüccet ve 46 adet i'lâm kaydı bulunmaktadır. Defter günümüz Türkçesine transkript edilerek ihtiva ettiği belgeler konularına göre tasnif edilmiş ve değerlendirmesi yapılmıştır. Bu çalışma ile başta sosyal tarih olmak üzere çeşitli disiplinlerde yapılacak olan çalışmalara birincil kaynak kullanımını kolaylaştırmak ve hızlandırmak amaçlanmıştır. Bu nedenle defterin tamamı basit transliterasyon kurallarına göre latinize edilerek hükümler özetlenmiş ve indekslenmiştir. Ayrıca defterdeki hükümler Osmanlı tarihinin çeşitli alanları üzerinden incelemeye tabi tutulmuş, analitik açıdan değerlendirilip bilgiler sistematize edilmiştir. Kozmopolit yapısı gereği Müslim ve gayrimüslim toplum yapısının bir arada olduğu Balat'ta mahkemeye yansıyan satış, miras, köle azadı, boşanma, sulh, veraset, alacak, mehir ve nafaka gibi davalar incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: 38 No'lu Balat Şer'iyye Sicili, Balat, şer'iyye sicili, kadı, mahkeme, hüccet, i'lâm.

Abstract:
In this thesis, the Balat Court Register Book No. 38 from 1741 and 1742 (AH 1154-1155) among Balat Shar'i Court registers that include Ottoman court records and various other matters in dispute. The book consists of 31 documents, 114 hujjat, and 46 court decrees. The transcript of the book was translated into modern Turkish, and the documents included were classified and evaluated according to their subjects. The aim of this study is to facilitate and increase the use of primary resources in future studies to be conducted in various disciplines, particularly in social history. Therefore, the whole book was latinized according to simple transliteration rules, and the provisions were summarized and indexed. Moreover, the provisions in the book were analyzed based on different areas of the Ottoman history, evaluated analytically, and the information obtained were systematized. Cases such as sales, successions, slave liberation, divorce, conciliation, inheritance, receivables, mahr, and nafaqa (alimony) brought to the court in Balat were analyzed because of the cosmopolitan structure of Balat where Muslims and non-Muslims lived together.

Keywords: Balat, court registers, qadi, court, hujjat, court decree