Kalkınma ekonomisi ve sağlık göstergeleri üzerine üç makale
Three essays on development economics and health indicators
Yazar: ELİF ZEHRA YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. SUZAN ODABAŞI GÜRGİL
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu tez çalışması üç ayrı makaleden oluşmaktadır. Birinci bölüm "Türkiye'de Kadın Sağlığı ve Sağlık Hizmetlerine Erişimine ilişkin Mikro Veri Analizi" nden oluşmaktadır. Birinci bölümde Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2016 yılı Sağlık Araştırmaları Mikro Veri Seti kullanılarak Türkiye'de kadınların sağlık davranışlarını geliştirmelerinde ve sağlık hizmetlerine erişimde etkili olduğu tahmin edilen sosyo-ekonomik ve demografik unsurlar tahmin edilmesi amaçlanmıştır. 18 yaş üzeri kadınların sağlık davranışlarının incelendiği ve 2016 yılı verilerinin analiz edildiği çalışmada lojistik regresyon modeli tercih edilmiş olup genel sağlık durumu, hastalık sağlık durumu, kronik hastalık olarak depresyon, bunalım, mamografi çektirme olmak üzere 5 değişken kullanılmıştır. Lojistik regresyon yaklaşımından elde edilen bulgular, bireylerin sağlık sigortasına erişimlerinin, eğitim düzeylerinin ve sigara içme davranışlarının kadınların refahı üzerinde etkili olduğunu göstermektedir.
İkinci bölümde "Kronik Hastalıklar, İktisadi Unsurlar ve Sağlık Hizmetlerine Erişim: Mikro Veri Analizi" nden oluşmaktadır. Bu çalışmada Türkiye İstatistik Kurumu'nun sunmuş olduğu Sağlık Araştırmaları Mikro Veri Seti kullanılarak kronik hastalıklar ile potansiyel etkisi olduğu tahmin edilen çeşitli sosyo ekonomik unsurlar ve sağlık hizmetlerine erişimin etkisi analiz edilmiştir. Astım, koroner kalp, hipertansiyon, felç, diyabet, alerji, böbrek ve karaciğer rahatsızlıkları olmak üzere sekiz kronik hastalık en küçük kareler yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular sağlık hizmetlerinin finansman türü, bireylerin gelir düzeyi, vücut kitle endeksleri gibi göstergelerin kronik hastalıklara sahip olunması üzerinde etkiye sahip olunduğunu göstermektedir.
Üçüncü bölüm ise "Covid-19 Pandemisi Sürecinde E-Ticaret Faaliyetleri Ve Türkiye Üzerine Değerlendirme" den oluşmaktadır. Bir sağlık krizi olarak ortaya çıkan ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi olarak ilan edilen Covid-19, kısa sürede küresel bir kamu sağlığı krizine dönüşmüştür. Bir önlem olarak birçok ülkede temas ve bulaşma riskini en aza indirmek amacıyla sokağa çıkma yasaklarının uygulanması ile e-ticaret işlem hacimlerinde önemli artışların olduğu görülmektedir. Birçok ülke ekonomisinde görülen e-ticaret faaliyetlerindeki artış tüketici davranışları ile e-ticaret faaliyetleri arasındaki nedensellik çalışmalarını gündeme getirmiştir. Bu çalışmanın iki temel amacı bulunmaktadır. Birinci amacı sağlık krizinin e-ticaret faaliyetleri üzerine etkisinin incelenmesidir. İkinci amacı ise e-ticaretin iktisadi etkisinin analiz edilmesidir. Elde edilen sonuçlara göre Covid-19 salgını ile birlikte e-ticaret işlem hacimleri arasında pozitif yönlü bir ilişki izlenmiş ve ekonomi açısından ise bu işsizlik oranları, büyüme göstergeleri ve fiyatlar düzeyini etkilemiştir.

Abstract:
This thesis consists of three essays. The first chapter which is titled as "Micro Data Analysis on Women's Health and Access to Health Services in Turkey" provides an econometric approach. In the first part, it is aimed to estimate the socio-economic and demographic factors that are estimated to be effective in improving women's health behaviors and accessing health services in Turkey by using the 2016 Health Research Micro Data Set of the Turkish Statistical Institute. In the study a logistic regression model was preferred and the data of 2016 were analyzed, 5 variables were used: general health status, disease health status, depression as a chronic disease, depression, and, mammography/breast x-ray. The findings obtained from the logistic regression approach show that individuals' access to health insurance, education levels, and smoking behaviors have an impact on women's well-being. 
The second chapter is titled as "Chronic Diseases, Economic Factors and Access to Health Services: Micro Data Analysis". In this study, using the Health Research Micro Data Set provided by the Turkish Statistical Institute, various socio-economic factors that are estimated to have a potential impact on chronic diseases and the impact of access to health services were analyzed. Eight chronic diseases, including asthma, coronary heart disease, hypertension, stroke, diabetes, allergies, kidney and liver diseases, were analyzed using the least squares method. The findings show that indicators such as individuals' income level and body mass index, especially the financing type of health services, have an impact on having chronic diseases.
The third chapter is titled as "E-Commerce Activities and Economic Impact Analysis of E-Commerce During the Covid-19 Pandemic Process: An Assessment on Turkiye". Covid-19, which emerged as a health crisis and was declared a pandemic by the World Health Organization, quickly turned into a global public health crisis. As a precaution, it is observed that there have been significant increases in e-commerce transaction volumes with the implementation of curfews in many countries in order to minimize the risk of contact and transmission. The increase in e-commerce activities seen in many country economies has brought causality studies between consumer behavior and e-commerce activities to the agenda. This study has two main objectives. The first aim is to examine the impact of the health crisis on e-commerce activities. The second aim is to analyze the economic impact of e-commerce. According to the results, a positive relationship was observed between the Covid-19 outbreak and e-commerce transaction volumes, and in terms of the economy, this affected unemployment rates, growth indicators and price levels.