Sivas il merkezindeki aile sağlığı merkezlerinde çalışan aile hekimlerinin COVİD-19 pandemisi aktif dönemi sonrası kaygı düzeyleri ve COVİD-19'dan kaçınma tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of anxiety levels and COVİD-19 avoidance attitudes of family physicians working in family HEALTH  centers in the city center of Sivas after the active period of the COVİD-19 pandemic
Yazar: ŞERİFE ÖZYURT ÇAMLIBEL
Danışman: PROF. DR. YELTEKİN DEMİREL
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Anksiyete = Anxiety ; COVID 19 = COVID 19 ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Kaçınmalar = Hedges ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Sivas = Sivas

Özet:
2019 Aralık ayında Çin'de başlayan ve tüm dünyaya yayılan Koronavirüs salgını, DSÖ (Dünya Sağlık Örgütü) tarafından 11 Mart 2020'de pandemi olarak ilan edilmiştir. Covid-19 (Coronavirus Disease 2019) pandemisi, bireyleri fiziksel olarak etkilemesinin yanı sıra psikolojik olarak da birçok olumsuz etki göstermiştir. Bu durumdan en çok etkilenen gruplardan birisi de şüphesiz ki pandeminin başından beri en ön safta çalışan sağlık çalışanları olmuştur. Uzun ve yoğun çalışma saatleri, enfeksiyonu kapma ve bulaştırma ihtimalleri, sevdiklerini kaybetme korkusu, sosyal izolasyon ve yorgunluk gibi etkenler sonucunda sağlık çalışanlarında kaygı, depresyon, stres, uykusuzluk gibi psikolojik sorunlar meydana gelmiştir. Sağlık çalışanlarının kaygılarının artması onları önlem almaya ve kaçınma tutumları göstermeye teşvik edebilmektedir. Çalışmamızda sağlık sisteminde ilk başvuru noktası olan ve pandemide etkin bir rol oynayan aile hekimlerinin, Covid-19 pandemisinin aktif dönemi sonrasında kaygı düzeylerinin belirlenmesi, kaygıyı etkileyen faktörlerin incelenmesi ve Covid-19'dan kaçınma tutumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Çalışmamız, 01.10.2022 – 01.11.2022 tarihleri arasında Sivas il merkezinde birinci basamak sağlık hizmeti veren 120 aile hekimi ile yüz yüze görüşme tekniğiyle uygulanan anket formlarıyla yapılmıştır. Veriler, 20 sorudan oluşan kişisel bilgi formu, 40 sorudan oluşan Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği ve 10 sorudan oluşan Covid-19'dan kaçınma tutumları ölçeği kullanılarak toplanmıştır.
Çalışmamızda sürekli kaygı puanı ortalaması 45.06±9.08, durumluk kaygı puan ortalaması ise 41.53±12.07 olarak bulunmuştur. Aile hekimlerinde orta düzeyde kaygı olduğu görülmektedir.
40-49 yaş grubu aralığında olmak, daha önce tanı alınan ruhsal hastalığı olmak, pandemi sürecinde yaşadığı sıkıntılar nedeniyle psikolojik açıdan profesyonel destek almış olmak ve pandemi sürecinde KKE (Kişisel Koruyucu Ekipman)'ye ulaşmada sıkıntı yaşamak aile hekimlerinin hem durumluk kaygı hem sürekli kaygı düzeylerini arttıran değişkenlerdi.
Covid-19 tanısı almak ve Covid-19 döneminde günlük poliklinik hasta sayısının artması aile hekimlerinin sürekli kaygı düzeylerini arttıran değişkenlerdi. Son bir ay içinde bilinen Covid-19 pozitif hasta ile temas olması durumu ise aile hekimlerinin durumluk kaygı düzeylerini arttıran bir etkendi. Çocuk sahibi olmamak bilişsel kaçınmayı arttıran bir etken olarak bulunmuş olup Covid-19 pozitif hasta takibi yapmak ise bilişsel kaçınmayı azaltan bir etkendi. Son bir ay içinde bilinen Covid-19 pozitif hasta ile temas etme durumu ve Covid-19 pozitif hasta takibi yapmak davranışsal kaçınmayı arttıran faktörlerdi. Çalışmamızda, kaygı puanları ile kaçınma puanları arasında pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur.
Pandemi sürecinde ve sonrasında sağlık hizmetlerinin etkili şekilde devam edebilmesi için, en ön safta çalışan sağlık çalışanlarının olası ruhsal etkilenmelerinin en aza indirilmesi amacıyla gerekli sosyal ve psikolojik desteğin verilmesi son derece önemlidir. Uygun mesai saatleri, güvenli çalışma ortamları, yeterli koruyucu ekipman sağlanması ve iş yükünün azaltılması aile hekimlerinin ve diğer sağlık çalışanlarının bedenen daha dinç olmasını ve ruhsal açıdan kendini daha iyi hissetmesini sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler: COVID 19, kaygı, kaçınma, aile hekimleri

Abstract:
The coronavirus outbreak, which started in China in December 2019 and spread all over the world, was declared a pandemic by WHO ( World Health Organization) on March 11, 2020. Covid-19 (Coronavirus Disease 2019) has affected not only individuals physically, but also it had many negative psychological effects. Undoubtly, one of the most affected groups by this situation has been health workers who have been working on the front line since the beginning of the pandemic. Psychological problems such as anxiety, depression, stress, insomnia have occurred in health workers as a result of factors such as long and busy working hours, the possibility of contracting and transmitting infection, the fear of losing loved ones, social isolation and fatigue. Increasing concerns of health workers may encourage them to take precautions and show avoidance attitudes. The aim of our study is to determine the anxiety levels of family doctors, who are the first point of reference in 
the health system and play an active role in the pandemic and to examine the factors affecting their anxiety and to evaluate their the COVID-19 avoidance attitudes, after the active period of the Covid-19 pandemic.
Our study was conducted with questionnaire forms applied with face-to-face interview technique with 120 family doctors who provide primary health care services in Sivas city center between Dec 01.10.2022 – Dec 01.11.2022. The data were collected using a personal information form consisting of 20 questions, State-Trait Anxiety Inventory consisting of 40 questions, and a Covid-19 avoidance attitudes scale consisting of 10 questions. In our study, the average continuous anxiety score was found to be 45.06±9.08 and the average state anxiety score was found to be 41.53±12.07. It is observed that there is a moderate level of anxiety in family doctors.
Being in the 40-49 age group, having a previously diagnosed mental illness, receiving professional psychological support due to the difficulties experienced during the pandemic, and having difficulty reaching PPE (Personal Protective Equipment)during the pandemic were variables that increased both state anxiety and constant anxiety levels of family doctors.Being diagnosed with Covid-19 and the increase in the number of daily outpatients during the Covid-19 period were variables that increased the trait anxiety levels of family physicians. Contact with a known Covid-19 positive patient in the last month was a factor that increased the state anxiety levels of family physicians.Whereas not having children was found to be a factor that increases cognitive avoidance, and Covid-19 positive patient follow-up was a factor that reduces cognitive avoidance. The presence of contact with a known Covid-19 positive patient in the last month and Covid-19 positive patient follow-up were the factors that increased behavioral avoidance. In our study, a significant relationship was found in a positive low level inclination between anxiety scores and avoidance scores.In order for healthcare services to continue effectively during and after the pandemic, it is extremely important to provide the necessary social and psychological support to minimize the possible mental effects of healthcare workers working on the front line. Proper working hours, safe working environments, provision of adequate protective equipment and reduction of workload will ensure that family doctors and 
other health workers will be physically more vigorous and feel better spiritually.

Keywords: COVID 19, anxiety, avoidance, family doctors