Matematik öğretmeni adaylığından öğretmenliğe geçişte matematiğe yönelik inançların incelenmesi: Boylamsal nitel bir araştırma
Investigating beliefs regarding mathematics during transition from pre-service to in-service mathematics teacher: A Qualitative longitudinal study
Yazar: VİLDAN KATMER BAYRAKLI
Danışman: PROF. DR. YAVUZ ERİŞEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilimsel epistemolojik inançlar = Scientific epistemological beliefs ; Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Öğretim uygulamaları = Teaching practices ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, matematik öğretmeni adaylarının matematiğin doğasına, öğretimine ve öğrenimine yönelik inançlarının ve bu inançların matematik öğretmeni olduktan değişip değişmediğinin incelenmesidir. Araştırmada, katılımcıların matematiğe yönelik inançlarını ve inançlarındaki değişimi derinlemesine gözlemlemek, tanımlamak ve analiz etmek için boylamsal fenomenolojik araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları, İstanbul'da İlköğretim Matematik Öğretmenliği Programı son sınıfa devam eden öğretmen adayları arasından amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen 7 öğretmen adayından oluşmaktadır. Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından ilgili literatür ve uzman görüşü doğrultusunda geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formları yardımıyla toplanmıştır. Bu araştırma boylamsal bir çalışma olduğundan araştırmanın verileri iki aşamada toplanmıştır. İlk aşamada katılımcılarla 2014-2015 eğitim öğretim yılında, ikinci aşamada ise 2018-2019 eğitim öğretim yılında olmak üzere dört yıl arayla bireysel ve yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Verilerin analizinde Hewson ve Hewson (1989) tarafından önerilen ve İrez (2004) tarafından bilişsel haritaların oluşturulmasına genellenen veri analizi prosedürü kullanılmıştır. Araştırmanın ilk aşamasından elde edilen sonuçlar, katılımcıların öğretmen adayı iken matematiğin doğasına, öğretimine ve öğrenimine yönelik çoğunlukla öğrenci merkezli (geleneksel olmayan) inançlara sahip olduklarını göstermiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında ise katılımcıların öğretmen olduktan sonra matematiğin doğasına, öğretimine ve öğrenimine yönelik inançlarında büyük bir değişimin olmadığı elde edilmiştir. Ancak katılımcıların çoğu; etkili matematik öğretimine yönelik yetersiz bilgi sahibi olmaları gibi birtakım pedagojik faktörler yüzünden ve müfredatı yetiştirmedeki zaman problemi, öğrencilerin matematiğe yönelik inançları, okuldaki diğer öğretmenlerin, yöneticilerin ve öğrenci velilerinin beklentileri gibi bazı bağlamsal faktörler yüzünden öğretim uygulamalarında inandıkları gibi öğretemediklerini belirtmişlerdir.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the beliefs of mathematics teachers regarding the nature, teaching and learning of mathematics and whether these beliefs have changed after they became mathematics teachers. In this study, a longitudinal phenomenological approach was adopted to observe, describe, and analyze the beliefs of participants regarding mathematics and change in their beliefs in depth. The participants of the study consisted of 7 senior pre-service teachers attending Elementary School Mathematics Teacher Training Program in Istanbul, who were selected by using purposive sampling. The data were collected by semi-structured interview forms developed by the researcher in accordance with the relevant literature and expert opinion. As this research is a longitudinal study, the data were collected in two phases. Face to face and individual interviews were held with participants. The first one was held in 2014-2015 academic year and the second one was held in 2018-2019 academic year. Data analysis procedure which was suggestted by Hewson and Hewson (1989) and generalized to the creation of cognitive maps by İrez (2004) was used. The results obtained from the first phase of the study showed that the participants had mostly student centered (non-traditional) beliefs about the nature, teaching and learning of mathematics. In the second phase of the study, it was found that there was no major change in the participants' beliefs regarding the nature, teaching and learning of mathematics after they became teachers. However, the most of participants stated that they cannot teach mathematics in their teaching practice as they believed because of some pedagogical factors such as their insufficient knowledge of effective mathematics teaching and some contextual factors such as inadequate instructional time, students' beliefs regarding mathematics, and expectations of colleagues, school administrators, and students' parents.