Ebeveynlerin dijital ebeveynlik öz yeterliklerinin veri madenciliği ile değerlendirilmesi
Evaluation of parents' digital parenting self-efficacy through data mining
Yazar: İPEK DURMAZ
Danışman: PROF. DR. AHMET TEKİN
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dijital ebeveynlik = Digital parenting ; Ebeveynler = Parents ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sayısal risk = Digital risk ; Veri madenciliği = Data mining ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu çalışmada ortaokul öğrenci velilerinin dijital ebeveynlik öz yeterliklerinin veri madenciliği ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada dijital ebeveynlik öz yeterliği bazı bağımsız değişkenler açısından veri madenciliği yöntemleri ile analiz edilmiştir. Dijital ebeveynlik öz yeterlik durumlarına göre ebeveynlerin profilleri çıkarılmış, velilerin verdikleri cevaplar arasındaki örüntüler tartışılmış, bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkeni (dijital ebeveynlik öz yeterliği) tahmin başarımı sunulmuştur. Böylelikle ebeveynlerin çocuklarını dijital risk ve fırsatların farkında olarak yetiştirmeleri için öneriler sunulmuştur.
Çalışmaya 2020 – 2021 eğitim öğretim yılında Türkiye'nin doğusunda yer alan bir ilçede bulunan ortaokullardaki 597 öğrenci velisi katılmıştır. Ancak eksik veri girişleri elenerek 370 veri üzerinden analiz yapılmıştır. Araştırmanın verilerini toplamak için "Kişisel Bilgi Formu" ve "Dijital Ebeveynlik Öz Yeterlik Ölçeği" kullanılmıştır. Ebeveynlerin dijital ebeveynlik öz yeterliklerinin farklı değişkenlere göre anlamlı farklılıklarını incelemek için betimsel istatistikler, bağımsız örneklem T testi, bağımsız gruplar için tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Ayrıca verilerin analizinde veri madenciliğinin birliktelik kuralı, tahmin/sınıflandırma, kümeleme analizleri ve özellik seçme yöntemi kullanılmıştır.
Veri madenciliği analizleriyle ilgili sonuçlar incelendiğinde kümeleme yöntemiyle üç kümeye ayrılan ebeveynlerin verdikleri cevaplara göre profilleri çıkarılmıştır. Ebeveynlerin dijital ebeveynlik öz yeterlik toplam puanı düşük olsa da oyun içi satın alma ve internet alışverişi konularında çocuklarını uyarmada duyarlı oldukları ve dijital ebeveynlik öz yeterlik puanı yüksek olan ebeveynlerin gizlilik/güvenlik ayarlarını yapılandırmada diğer ebeveynlerden daha duyarlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ölçek maddelerine verilen cevaplara yönelik yapılan birliktelik kuralı analizi sonuçlarına göre ebeveynlerin sosyal medyayı aktif olarak kullanabildiği ancak sosyal medya risklerinden korunmak için güvenlik yazılımı kuramadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Ölçek maddeleri ve araştırmadaki bağımsız değişkenlere yönelik yapılan birliktelik kuralı analizi sonucuna göre interneti araştırma yapmak amacıyla kullanan ve akıllı telefonlarını her zaman kullanan ebeveynlerin çocuklarını e-ticaret ile ilgili uyarma ve bilgilendirme konusunda duyarlı oldukları ayrıca akıllı saat/bileklik ve bilgisayarı hiç kullanmayan ebeveynlerin güvenlik yazılımı kurmada kendilerini yetersiz gördükleri sonucuna ulaşılmıştır. Tahmin analizi sonucunda araştırmadaki tüm bağımsız değişkenler kullanılarak dijital ebeveynlik öz yeterlik puanlarının tahmin başarımının Random Forest algoritması ile %76.8 olduğu belirlenmiştir. Özellik seçme yöntemiyle belirlenen bağımsız değişkenlerin ise Random Forest algoritmasıyla %72 tahmin başarımında olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmadaki bağımsız değişkenler üzerinde özellik seçme (feature selection) yöntemi uygulanarak dijital ebeveynlik öz yeterliği üzerindeki önemli değişkenler belirlenmiştir. Bu değişkenler baba mesleği, anne eğitim durumu, çocuk sayısı, çocuğun İnternette geçirdiği süreyle ilgili onunla iletişim kurma, çocuğun günlük İnternet kullanım süresi, masaüstü bilgisayar kullanım sıklığı ve akıllı saat/bileklik kullanım sıklığıdır. Yapılan tek yönlü varyans analizi sonuçlarına göre dijital ebeveynlik öz yeterlik puanları ile bu değişkenler arasında anlamlı farklılık olduğu görülmüştür.

Abstract:
In this study, it was aimed to evaluate the digital parenting self-efficacy of secondary school students' parents with data mining in terms of certain independent variables. First, parents were profiled according to their digital parenting self-efficacy status. Then, the patterns among the parents' answers were discussed, and the predictive performance of the dependent variable (digital parenting self-efficacy) on the independent variables was presented. Suggestions were presented for parents to raise their children while being aware of digital risks and opportunities.
The participants of the study consisted of 597 parents of students in secondary schools in a city district in eastern Turkey. However, due to the missing data in the data set, a total of 370 parents' data used for analysis purposes. "Personal Information Form" and "Digital Parenting Self-Efficacy Scale" were used to collect data. Descriptive statistics, independent sample t-test, and one-way analysis of variance for independent groups were used to examine the significant differences of parents' digital parenting self-efficacy according to different variables. In addition, the association rule of data mining, prediction/classification, clustering analysis, and feature selection method were used in the analysis.
According to the results, the profiles of the parents were divided into three clusters through the clustering method. It  was observed that although the total digital parenting self-efficacy score of the parents was low, they seemed to be sensitive in warning their children about in-game purchases and internet shopping, and parents with high digital parenting self-efficacy scores were more sensitive than other parents in configuring privacy/security settings. According to the association rule analysis results, it was concluded that parents used social media actively, but they were unable to install security software to protect themselves from social media risks. In addition, it was found that while parents who used the internet for research and who always used their smart phones were sensitive to warn and inform their children about e-commerce, and parents who never used a smart watch/wristband and computer were inadequate in terms of installing security software. As a result of the estimation analysis, it was determined that the estimation performance of digital parenting self-efficacy scores was 76.8% using the Random Forest algorithm, using all the independent variables in the study. It was concluded that the independent variables determined by the feature selection method were 72% estimation success with the Random Forest algorithm. By applying the feature selection method on the independent variables in the study, important variables on digital parenting self-efficacy were determined. These variables were father's occupation, mother's education level, number of children, communicating with the child about the time spent on the Internet, daily Internet use of the child, frequency of desktop computer use, and frequency of use of smart watches/wristbands. According to the results of the one-way analysis of variance, there was a significant difference between digital parenting self-efficacy scores and these variables.