Sınıf dışı eğitimin ilkokul öğrencilerinin sosyal bilgiler dersine yönelik tutum, başarı ve hatırda tutma düzeyine etkisi
The effect of outdoor education on attitude, achievement and level of knowledge retention in primary social studies course
Yazar: GÖRKEM AVCI
Danışman: PROF. DR. NEVZAT GÜMÜŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hatırda tutma = Retention ; Okul dışı etkinlikler = Extracurricular activities ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Sınıf dışı eğitim = Outdoor education ; Sınıf eğitimi = Classroom training ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu çalışmanın amacı, sosyal bilgiler öğretiminde sınıf dışı eğitime dayalı etkinliklerin uygulanmasının, öğrencilerin akademik başarılarına, sosyal bilgiler dersine yönelik tutumlarına ve bilgilerini hatırda tutma düzeylerine etkilerini tespit etmektir. Bu çalışmada karma araştırma yöntemlerinden iç içe desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Nitel kısmında ise görüşmeler yapılmıştır. Araştırmada uygun örneklem seçimine gidilerek çalışma grubuyla uygulama yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2018-2019 eğitim-öğretim yılı İzmir ili Buca ilçesinde orta sosyo-ekonomik düzeyde bir devlet okulunun biri deney (n=33) biri kontrol grubu (n=31) olmak üzere iki 4. sınıfı oluşturmuştur. Uygulama sürecinde deney grubunda, 4. sınıf sosyal bilgiler dersi "İnsanlar, yerler ve çevreler" öğrenme alanı konuları, 6 hafta boyunca sınıf dışı eğitim etkinlikleri ve sınıf dışı öğretim yöntemi ile kontrol grubunda ise Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı içeriği ve etkinlikleri ile işlenmiştir. Veri toplama aracı olarak, İlkokul 4. sınıf "İnsanlar, Yerler ve Çevreler" öğrenme alanı kazanımları kapsamında araştırmacı tarafından oluşturulmuş "Akademik Başarı Testi", Ulu-Kalın ve Topkaya (2017) tarafından geliştirilen "İlkokul 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Tutum Ölçeği" uygulama öncesi öntest ve uygulama sonrası sontest olarak kullanılmıştır. Ayrıca deneysel süreç ile ilgili öğrenci görüşlerini elde etmek için, uygulama sürecinin bitiminde uygulama yapılan öğrencilere "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" uygulanmıştır. Deneysel süreç sonrası uygulama öğretmeni ile görüşme ve deneysel süreci betimlemek amacıyla araştırmacı günlüğü yoluyla gözlemler gerçekleştirilmiştir. Akademik Başarı Testi, uygulamalar bittikten 4 hafta sonra öğrencilerin bilgilerini hatırda tutma düzeylerini ölçmek için kalıcılık testi olarak uygulanmıştır. Nicel verilerin istatistiksel çözümleri, betimsel istatistikler, bağımsız örneklemler için t-testi ve karışık ölçümler için iki yönlü ANOVA ile yapılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre sınıf dışı eğitim etkinlikleri ile sınıf dışında sosyal bilgiler dersini alan deney grubu öğrencilerinin akademik başarı düzeyleri, sosyal bilgiler dersine yönelik tutumları ve bilgilerinin kalıcılık düzeyleri, sınıf ortamında Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı ve etkinliklerine göre ders işleyen kontrol grubu öğrencilerinden anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Deney grubu öğrencileri ile gerçekleştirilen görüşmelerden, öğrencilerin sınıf dışında görerek, dokunarak, hissederek kalıcı öğrenmeler edindiği, eğlenerek ve derse aktif katılarak yaparak-yaşayarak öğrendikleri sonucuna varılmıştır. Öğretmen görüşü ve araştırmacı gözlemleri de bu sonuçları destekler niteliktedir. Sonuç olarak, sosyal bilgiler dersi öğretiminde sınıf dışı eğitim etkinliklerinin uygulanmasının öğrencilerin başarı düzeylerini arttırdığı, derse yönelik tutumlarında olumlu yönde etki ettiği ve bilgilerini hatırda tutma düzeylerine olumlu yönde katkı sağladığı ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the effects of outdoor education activities in social studies lessons in regards to the students' academic achievements, their attitudes towards the social studies lesson and their level of recalling the information. In this study, embedded mixed method which is one of the mixed methods is used. In the quantitative part of the study, quasi-experimental design with pretest-posttest control group was used. Interviews were conducted for the qualitative part of method. In the research, the research was carried out with the study group using the proper sample selection. The study group of the research consisted of two classes from the 4th grade, one experimental group (n=33) and one control group (n=31) from the government school with the middle socio-economic level in Buca district of İzmir province in 2018-2019 academic year. During the process of 6 weeks, with experimental group, the 4th grade social studies course on learning areas "people, places and environments", outdoor education activities and outdoor teaching methods were carried out, on the other hand, Social Studies Course Curriculum content and activities were carried out with the control group. As a means of collection of the data the "Academic Achievement Test", created by the researcher within the scope of the learning area "People, Places and Environments" and "The Attitude Scale Social Studies for the 4th grade elementary school" developed by Ulu-Kalın and Topkaya (2017) by using the pre-test before practice and post-test after the practice were used. Moreover, in order to obtain the views of the students about the experimental process, "Semi-Structured Interview Form" was applied to the students at the end of the practice process. After the experimental process with the practice teacher interviews and observations through the researcher's diary to describe the experimental process were conducted. The Academic Achievement Test was applied as a retention test to measure the level of students' recalling knowledge 4 weeks after the end of practices. Statistical analyzes of quantitative data were carried out with descriptive statistics, t-test for independent samples and two-way ANOVA for mixed measurements. Content analysis was used to analyze the qualitative data. In accordance with the results of the study, academic achievement levels, attitudes towards social studies course and persistence level of the knowledge of experimental group of students, taking social studies courses outside the classroom with outdoor education activities, were found to be significantly higher than the control group taking the Social Studies Course and activities in class in accordance with the Social Studies Course Curriculum. It was concluded from the interviews with the experimental group that the students have learned permanently by seeing, touching and feeling outside of the classroom, learning by doing the actual things by having fun and active participation of the lesson. Teachers' opinions and observations of the researcher support these results as well. As a result, it was found out that the application of outdoor education activities in social studies course teaching increased the students' level of success, influenced their attitudes towards the course in a positive way and contributed to the level of recalling their knowledge positively.