Çiğdemli ve Gelinkaya köylerinin coğrafi etüdü
Geographical study of Çi̇ğdemli̇ and Geli̇nkaya villages
Yazar: GÜLDANE MERAL
Danışman: PROF. DR. SALİHA KODAY
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafi etüd = Geographical research ; Coğrafya = Geography ; Erzurum-Aziziye-Gelinkaya = Erzurum-Aziziye-Gelinkaya ; Erzurum-Aziziye-Çiğdemli = Erzurum-Aziziye-Çiğdemli

Özet:
Araştırma sahasını oluşturan Çiğdemli ve Gelinkaya köyleri Doğu Anadolu Bölgesinin Erzurum-Kars Bölümünde yer alır. Erzurum ili, Aziziye ilçesine bağlı köylerdir. Araştırma sahasını oluşturan köyler farklı jeomorfolojik özelliklere sahiptir. Erzurum ovasının batı bölümünde yer alan Çiğdemli (Titkir) ve Gelinkaya (Zuvans) köyleri Doğu Anadolu Bölgesinin, Erzurum'un genel iklim özelliklerini taşımaktadır. Gelinkaya köyünün vadi içerisinde yer alması korunaklı bir yapı oluşturmuş, bu durum köyde çevresine göre daha ılıman karasal iklim koşullarının görülmesinde etkili olmuştur. İklim özelliklerine bağlı olarak sahanın vejetasyonu steptir. Araştırma sahası önemli bir su toplama havzasına tekabül etmektedir. Karasu çayı Çiğdemli köyünün güneyinde akış gösterir. Gelinkaya köyünde ise Karasuyun bir kolu olan Serçeme çayı bu sahada kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda akışına devam eder. Araştırma sahası ve çevresi genç faylarla çevrelenmiştir. Çiğdemli ve Gelinkaya köyleri 2004 yılında yaşanan depremlerde önemli ölçüde zarar görmüşlerdir. Çiğdemli ve Gelinkaya köylerine ait nüfusun gelişimi hakkında 1935 yılından 2000 yılına kadar yapılan genel nüfus sayımı sonuçlarına bağlı olarak nüfusun gelişimi izlenebilmektedir. Genel nüfus sayımı verileri yanında 2007 yılından itibaren uygulamaya konan her yıla ait nüfus ve nüfusa ait özellikleri de güncelleyen adrese dayalı nüfus kayıt sisteminde de köylere ait mevcut veriler yer almaktadır. Çiğdemli ve Gelinkaya köylerinin çevresinde bulunan yerleşme kalıntıları, arkeolojik veriler bu köylerin elverişli konumları nedeniyle eski yerleşim yerleri olduğunu göstermektedir. Çiğdemli köyü tarihsel olarak daha eski bir höyük yerleşmesini oluşturur. Gelinkaya köyünde arazi yapısından kaynaklı olarak şimdiki köy alanı ve çevresinde çok sayıda mağaranın varlığı insanların önceki dönemlerde mağaralarda yaşamış olma ihtimalini de göstermektedir. Köy yerleşim sahaları daha çok doğu-batı doğrultusunda gelişmiştir. Ancak köylerde afetler (deprem, su taşkını, kaya düşmesi) nedeniyle yeni konutlar zemin etütleri sonucunda daha sağlam arazilere yapılmıştır. Bu durum köy sahasında yerleşim alanının genişlemesine neden olmuştur. Çiğdemli ve Gelinkaya köylerinde nüfusun temel ekonomik faaliyetlerini tarım ve hayvancılık oluşturmaktadır. Ayrıca köylerin son dönemlerde yakın çevresinde artan, gelişen iş imkanları köyleri istihdam açısından olumlu etkilemiştir. 
Anahtar Kelimeler: Çiğdemli, Gelinkaya, Çiğdemli Höyüğü, Zuvans Kalesi, Mağaralar, Afet, Değişim, Projeler, Turizm

Abstract:
Çiğdemli and Gelinkaya villages, which consist the research field, are settled in the Erzurum-Kars Section of Eastern Anatoli Region. They are attached to Erzurum. The villages of research field have different geomorphological characteristics. Çiğdemli (Titkir) and Gelinkaya (Zuvans) villages in the western part of Erzurum Lowland have the general climatic characteristics of Erzurum, Eastern Anatolia Region. It makes Gelinkaya village protected to be in the valley, and this has an impact on seeing more moderate continental climatic conditions in the village than its surroundings. The vegetation of the field is the steppe depending on the climatic conditions. Research field corresponds to an important water drainage basin. Karasu watercourse is located in the south of Çiğdemli village. And in Gelinkaya village, Serçeme watercourse which is a branch of Karasu keeps flowing at northeast-southwest direction. Research field and its surroundings are surrounded with young faults. Çiğdemli and Gelinkaya villages were damaged considerably during the earthquakes in 2004. The population development of Çiğdemli and Gelinkaya villages can be followed depending on the results of the general census carried out from 1935 to 2000. Besides the general census data, there is also current data that yearly updates the population and the features related to the population and that has been implemented since 2007 at the address-based population registration system. The settlement ruins around Çiğdemli and Gelinkaya villages and archaeological data show that they are old settlement because of their convenient positions. Çiğdemli village constitutes an older mound settlement historically. Based upon its land structure, the current village field and the existence of numerous surrounding caves also show the possibility that people had lived in the caves long ago. Their settlement fields are mostly shaped at east-west direction. However, due to the disasters (earthquake, spates, rockfalls), new houses were built on firmer grounds as the result of soil investigations. That case caused the settlement field in the village to expand. Main economic activities of the population consist of agriculture and animal husbandry in Çiğdemli and Gelinkaya villages. In addition, recently increasing and developing business opportunities around the villages effected the villages positively in terms of employment. 
Key Words: Çiğdemli, Gelinkaya, Çiğdemli Mound, Zuvans Castle, Caves, Disaster, Change, Projects, Tourism