Hacettepe Üniversitesi erişkin hastanesi romatoloji polikliniğinde takip edilip biyolojik tedavi alan romatoid artrit hastalarının komorbid hastalıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of comorbid diseases of rheumatoid arthritis patients followed up in Hacettepe University Hospital rheumatology outpatient clinic and receiving biological treatment
Yazar: ÖMER DENİZHAN TATAR
Danışman: PROF. DR. ALİ İHSAN ERTENLİ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Romatoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Antiromatizmal ajanlar = Antirheumatic agents ; Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Biyolojik tedavi = Biological therapy ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Komorbidite = Comorbidity ; Romatoloji = Rheumatology ; Tedavi = Treatment

Özet:
Bu çalışmanın amacı biyolojik DMARD (bDMARD) tedavisi alan Romatoid Artrit (RA) hastalarına eşlik eden komorbidite prevalansının belirlenmesi, biyolojik tedavi altında bu hastalıkların seyrinin incelenmesi ve komorbiditelerin hastalık aktivitesi üzerine etkisinin belirlenmesidir. Çalışmaya Hacettepe Üniversitesi Romatoloji Bilim Dalında 2013-2020 yılları arasında takip edilen ve bDMARD tedavisi almış 581 RA hastası dahil edildi. Retrospektif olarak ilk bDMARD tarihinden itibaren tüm hasta kayıtları incelendi. Buna göre hastaların 143'ü (%24.6) erkekti. Son vizit yaşı ortalama 50.3 (13.8) idi. Takip süresi ortalama 26.0 (20.9) aydı. Charlson komorbidite indeksi tüm hastalarda hesaplanmış olup, ortalaması 2.43 (1.72), ortancası 2.0 (1-13) idi. 228/581 (%39.2) hastanın en az bir komorbiditesi mevcuttu. BDMARD başlangıcında hastaların %41.1'i obezdi. Kadınlar erkeklerden daha kiloluydu (29.8'e karşı 27.5 p:0.002). Son vizitte ise VKİ bilinen 516 hastanın %42.1'inin obez olduğu görüldü. BDMARD başlangıcında diyabet öyküsü bilinen hastaların %13.8'inde diyabet tanısı mevcuttu. Takipte 21 hastada diyabet geliştiği görüldü ve diyabet insidansı 100 hasta yılında 2.47 (%95 GA: 1.62-3.77) hesaplandı. BDMARD başlangıcında hastaların %28.6'sında hipertansiyon mevcuttu. Lipid parametreleri bilinen hastaların %51.4'ünde LDL-K, %25.5'inde TG, %17.4'ünde total kolesterol yüksek bulundu. 42 (%7.2) hastada koroner arter hastalığı (KAH) mevcut olup, bunların 29'unun prematür KAH olduğu görüldü. Takipte 17 hastada KAH geliştiği görüldü ve KAH insidansı 100 hasta yılında 1.84 (%95 GA 1.15-2.94), prematür KAH insidansı ise 100 hasta yılında 1.08 (%95 GA 0.58-2.0) olarak hesaplandı. BDMARD öncesinde DAS-28 skoru yüksek olanlarda obezite daha sıktı. HAQ-DI skoru yüksek olanların ise çoğunlukla kadın, daha ileri yaşta, VKİ daha yüksek, komorbidite sayılarının ve kardiyovasküler risklerinin daha fazla olduğu görüldü. Yapılan çok değişkenli analizde ise bDMARD başlangıcında obezite varlığının DAS-28 tedavi cevabını olumsuz etkilediği görüldü (OR 1.04, %95 GA 1.0-1.08). Sonuç olarak bDMARD alan RA hastalarının tedavi yanıtlarında, eşlik eden komorbiditelerin önemli olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Romatoid artrit, hastalık modifiye edici anti-romatizmal ilaçlar (biyolojik), komorbidite, hastalık aktivitesi

Abstract:
The aim of this study is to determine the prevalence of comorbidities accompanying Rheumatoid Arthritis (RA) patients receiving biological DMARD (bDMARD) treatment, to examine the course of these diseases under biological treatment, and to determine the effect of comorbidities on disease activity. The study included 581 RA patients who were followed up in the Department of Rheumatology at Hacettepe University between 2013 and 2020 and received bDMARD treatment. All patient records from the date of the first bDMARD were reviewed retrospectively. Accordingly, 143 (24.6%) of the patients were male. The mean age at last visit was 50.3 (13.8). The mean follow-up period was 26.0 (20.9) months. Charlson comorbidity index was calculated in all patients, with a mean of 2.43 (1.72) and a median of 2.0 (1-13). 228/581 (39.2%) patients had at least one comorbidity. 41.1% of patients were obese at the start of BDMARD. Women were heavier than men (27.5 versus 29.8 p:0.002). At the last visit, 42.1% of 516 patients with known BMI were obese. Diabetes mellitus was present in 13.8% of patients with known diabetes history at the start of BDMARD. At follow-up, 21 patients developed diabetes, and the incidence of diabetes was calculated as 2.47 (95% CI: 1.62-3.77) in 100 patient-years. At the beginning of BDMARD, 28.6% of the patients had hypertension. LDL-C was found to be high in 51.4%, TG in 25.5%, and total cholesterol in 17.4% of patients with known lipid parameters. Coronary artery disease (CAD) was present in 42 (7.2%) patients, 29 of them were found to have premature CAD. At follow-up, 17 patients developed CAD, and the incidence of CAD was 1.84 (95% CI 1.15-2.94) in 100 patient-years, and the incidence of premature CAD was 1.08 (95% CI 0.58-2.0) in 100 patient-years. Obesity was more common in patients with a high DAS-28 score before BDMARD. It was observed that those with high HAQ-DI scores were mostly women, were older, had a higher BMI, had a higher number of comorbidities and had higher cardiovascular risks. In the multivariate analysis, it was observed that the presence of obesity at the beginning of bDMARD negatively affected the DAS-28 treatment response (OR 1.04, 95% CI 1.0-1.08). In conclusion, comorbidities appear to be important in the treatment response of RA patients receiving bDMARDs.

Keywords: Rheumatoid arthritis, biologic disease-modifying anti-rheumatic drugs (bDMARDs), comorbidity, disease activity