Ülseratif kolitli hastalarda beslenme durumu ve diyetin antioksidan kapasitesi ile hastalık şiddeti arasındaki ilişki
The relationship between nutritional status and antioxidant capacity of the diet and disease severity in patients with ulcerative colitis
Yazar: AYŞENUR KAHRAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM MERMER
Toros Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Ülseratif Kolit (ÜK)'li hastaların diyet antioksidan kapasitesinin ile inflamasyona ve hastalık şiddetine etkisini tespit etmek, elde edilecek veriler ile bu grup hastalara beslenme önerileri geliştirmektir. Çalışma, Mersin Üniversitesi Hastanesi, Gastroenteroloji Bölümünde muayene olan, 19-64 yaş arasındaki, ülseratif kolit teşhisi almış %65'i erkek, %35'i kadın toplam 60 birey üzerinde yapılmıştır. Erkek bireylerin %25,6'sı aktif dönemde, %74,4'ü de pasif dönemde iken, kadın bireylerin %19'u aktif dönemde, %81'i de pasif dönemdedir. Bu çalışmada, katılımcıların sosyo demografik bilgileri, besin pişirme yöntemleri, kullandıkları yağ türleri, 3 günlük besin tüketim kayıtları yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Hastalık aktivitesinin belirlenmesinde Truelove–Witts Ülseratif Kolit klinik aktivasyonu skorlaması hesaplanmıştır. Çalışmanın başlangıcında; katılımcıların boy uzunluğu, vücut ağırlığı, bel çevresi, kalça evresi ölçülmüştür.. Diyetlerin antioksidan kapasitesinin hesabında, besinlerin demir iyonu indirgeyici aktivitesi (FRAP), trolox eşdeğer antioksidan kapasitesi (TEAC), oksijen radikalini absorbe etme kapasitesi (ORAC) ve total radikal yakalama antioksidan potansiyelini (TRAP) degerlendiren üç farklı veri tabanından yararlanılmıştır. Çalışmaya katılan bireylerin kan bulguları sistemden alınmıştır. Kalprotektin seviyesi için ise bireyin gaita örnekleri toplanarak Mersin Üniversitesi Hastanesi Biyokimya Laboratuarında -80 derecede muhafaza edilmiştir. Çalışmaya katılan aktif erkek bireylerin boy uzunluğu ortalama 172,50±4,143 cm, ve aktif kadınların ise ortalama 160,25±4,031 cm bulunmuştur. Vücut ağırlığı aktif erkek bireylerde ortalama 75,580±13,034 kg, aktif kadınlarda 58,113±14,008 kg saptanmıştır. Aktif erkek bireylerin BKİ ortalaması 25,300±3,674 kg/m2, aktif kadın bireyler için de 22,225±4,641 kg/m2, bulunmuştur. Aktif erkeklerin diyetle ortalama enerji alımları 1829,08±741,352kkal/gün, aktif kadın bireylerin ise 1450,86±359,128 kkal/gün bulunmuştur. Aktif bireylerde CRP, kalprotektin düzeyleri sırasıyla 12,69±18,433 mg/dL, 1161,09±496,820 μg/gr, pasif bireylerde 6,18±10,870 mg/dL, 571,81±592,091 μg/gr bulunmuştur. Bireylerin diyet total antioksidan kapasitesi düzeylerinde kalprotektin düzeyi ile ilişki gözlemlenmemiştir. (p>0,05) Ülseratif kolit hastalarında beslenme durumunun hastalığın seyrini ve inflamatuvar belirteçleri üzerindeki etkisiyle ilgili yapılan çalışmalar önemli sonuçlar ortaya koymuştur. Fakat, bu bulguların güvenilirliğini sağlamak için daha geniş örneklemler ve uzun süreli takip çalışmaları gerekmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the effect of dietary antioxidant capacity on inflammation and disease severity in patients with Ulcerative Colitis (UC), and to develop nutritional recommendations for this group based on the data obtained. The study was conducted on a total of 60 individuals diagnosed with ulcerative colitis, aged between 19-64 years, who were examined at the Gastroenterology Department of Mersin University Hospital, with 65% being male and 35% female. While 25.6% of male participants were in the active phase and 74.4% were in the passive phase, 19% of female participants were in the active phase and 81% were in the passive phase. In this study, socio-demographic information of the participants, cooking methods of foods, types of fats used, and 3-day food intake records were collected through face-to-face interviews. Truelove-Witts Ulcerative Colitis clinical activation scoring was calculated to determine disease activity. At the beginning of the study, participants' height, weight, waist circumference, and hip circumference were measured. Three different databases evaluating the ferric reducing antioxidant power (FRAP), trolox equivalent antioxidant capacity (TEAC), oxygen radical absorbance capacity (ORAC), and total radical trapping antioxidant potential (TRAP) were used to calculate the antioxidant capacity of diets. Blood findings of the participants were obtained from the system. For calprotectin level, stool samples were collected and stored at -80°C in the Biochemistry Laboratory of Mersin University Hospital. The mean height of active male participants was found to be 172.50±4.143 cm, and that of active females was 160.25±4.031 cm. The mean weight was 75.580±13.034 kg for active male participants and 58.113±14.008 kg for active females. The mean BMI was 25.300±3.674 kg/m2 for active males and 22.225±4.641 kg/m2 for active females. The mean energy intake through diet was 1829.08±741.352 kcal/day for active individuals and 1450.86±359.128 kcal/day for active females. In active individuals, CRP and calprotectin levels were 12.69±18.433 mg/dL and 1161.09±496.820 μg/g respectively, whereas in passive individuals, they were 6.18±10.870 mg/dL and 571.81±592.091 μg/g respectively. There was no observed relationship between the total antioxidant capacity levels of the diet and calprotectin levels in individuals (p>0.05). Studies on the effect of nutritional status on the course of the disease and inflammatory markers in patients with ulcerative colitis have yielded important results. However, larger sample sizes and longer-term follow-up studies are needed to ensure the reliability of these findings.