Serbest zaman doyumu, mutluluk ve algılanan sağlık ilişkisinde kültürel uyumun rolü
The role of cultural consonance in the relationship between leisure satisfaction, happiness and perceived health
Yazar: MEHMET DOĞAN
Danışman: PROF. DR. BÜLENT GÜRBÜZ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Spor = Sports
Dizin: Algılanan sağlık = Perceived wellness ; Boş zaman = Leisure ; Boş zamanları değerlendirme = Leisure activities ; Kültürel uyum = Cultural adaptation ; Mutluluk = Happiness ; Serbest zaman doyumu = Leisure time satisfaction

Özet:
Bu araştırmanın iki amacı vardır; birincil amaç, bireylerin serbest zaman doyumu, mutluluk ve sağlık algısı düzeylerindeki farklılıkları ortaya koymaktır. İkinci amaç ise, serbest zamanda kültürel uyum, serbest zaman doyumu, mutluluk ve sağlık algısı arasındaki ilişkinin yapısal eşitlik modeliyle test edilmesidir.

Araştırmanın veri toplama süreci iki aşamalı gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada, özgürce listeleme yöntemi kullanılarak çalışma grubundan son bir yıl içinde katıldıkları serbest zaman aktivitelerini listelemeleri istenmiştir. Araştırmanın bu bölümünü 180 (Ortyaş= 39.55±12.08) katılımcı oluşturmuştur. Özgürce listeleme yöntemi analiz sonucunda toplamda 45 serbest zaman aktivitesi listelenmiş, iyi bir serbest zaman yaşamı için kültürel anlamda fikir birliğinin (uzlaşma) olduğu görülmüştür. İkinci aşamada, "Serbest Zamanda Kültürel Uyum" (SZKU) kavramını ölçmek amacıyla özgürce listeleme yönteminden elde edilen aktiviteler 5'likert tipi derecelendirilerek katılımcılardan yanıtlamaları istenmiştir. "Serbest Zamanda Kültürel Uyum" (SZKU) ile birlikte, "Serbest Zaman Doyum Ölçeği" (SZDÖ), "Oxford Mutluluk Ölçeği-Kısa Form" (OMÖ-K) ve "Sağlık Algısı Ölçeği" (SAÖ) veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Çalışmanın bu aşamasında 1278 (Ortyaş= 36.59±9.76) katılımcı yer almıştır. Verilerin analizinde (SZDÖ), (OMÖ-K) ve (SAÖ) düzeylerindeki farklılıkları tespit etmek amacıyla, T-Test, ANOVA, MANOVA, Pearson Korelasyon, Regresyon testleri uygulanmıştır. Bununla birlikte, (SZKU), (SZDÖ), (OMÖ-K) ve (SAÖ) arasındaki ilişkiyi tespit etmek amacıyla oluşturulan araştırma modeli Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) ile incelenmiştir. 

Yapılan analiz sonuçları; 'cinsiyet', 'sosyal-kültürel kulüp üyeliği', 'fiziksel aktivite katılım sıklığı' ve 'serbest zaman aktivite katılım tercihi' değişkenlerine göre (SZDÖ), (OMÖ-K) ve (SAÖ) ortalama puanlarında anlamlı farklılıklar göstermiştir. Korelasyon test sonucuna göre, (SZDÖ), (OMÖ-K) ve (SAÖ) puanları arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Regresyon sonuçları ise, katılımcıların (SZDÖ) ve (SAÖ), (OMÖ-K) düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğunu göstermektedir. Yapılan analiz sonuçları, serbest zaman aktivite katılımında ortak bir fikir birliğinin olduğunu ve Serbest Zamanda Kültürel Uyumun (SZKU) varlığını göstermiştir. Ayrıca Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) analiz sonuçlarına göre, serbest zamanda kültürel uyumun serbest zaman doyumu üzerinde doğrudan anlamlı bir etkiye sahip olmadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, araştırma modeline ilişkin oluşturulan diğer hipotezlerin doğrulandığı görülmüştür.

Sonuç olarak, katılımcıların serbest zaman doyumu, mutluluk ve sağlık algı düzeylerinin bazı değişkenlere göre anlamlı düzeyde farklılık gösterdiği saptanmıştır. Bununla birlikte, Türkiye toplumunda serbest zamanda kültürel uyumun varlığı tespit edilmiş ve serbest zaman doyumunun bireylerin mutluluk ve sağlık algı düzeyleri üzerinde doğrudan ve dolaylı etkisi olduğu görülmüştür. Gelecek çalışmalarda kültür ve serbest zaman ilişkisine yönelik araştırmalar artırılabilir, serbest zamanda kültürel uyum kavramına ilişkin bir ölçme aracı geliştirilebilir. 

Anahtar Sözcükler: Serbest zamanda kültürel uyum, serbest zaman doyumu, mutluluk, sağlık algısı

Abstract:
This study has two aims. The primary aim is to reveal the differences leisure satisfaction, happiness and health perception levels of individuals. The second aim is to test the relationship among cultural consonance in leisure, leisure satisfaction, happiness and health perception through the structural equation model.

The data collection process of the study was carried out in two stages. In the first stage, the study group was asked to list the leisure time activities they participated in in the last year by using free listing method. This part of the study consisted of 180 (Average age= 39.55±12.08) participants. As a result of the freely listing method analysis, a total of 45 leisure time activities were listed, and it was seen that there was a cultural consensus for a good leisure life. In the second stage, the activities obtained from the free listing method were rated as a 5-point Likert scale in order to measure ''Cultural Consonance in Leisure'' (CCL) concept and participants were asked to provide answers. Along with the "Cultural Consonance in Leisure" (CCL), "Leisure Satisfaction Scale" (LSS), "Oxford Happiness Scale-Short Form" (OHQ-SH) and the "Health Perception Scale" (PHS) were used as data collection tools. At this stage of the study, 1278 (Average= 36.59±9.76) participants were included. T-Test, ANOVA, MANOVA, Pearson Correlation and Regression tests were used in the analysis of the data in order to determine the differences in the (LSS), (OHQ-SH) and (PHS) levels. In addition, the research model, which was created with the aim of determining the correlation between (CCL), (LSS), (OHQ-SH) and (PHS), was examined with the Structural Equation Model (SEM).

According to the analysis results, there were significant differences in the mean scores of (LSS), (OHQ-SH) and (PHS) with respect to 'gender', 'social-cultural club membership', 'frequency of physical activity participation' and 'preference for participation in leisure time activities' variables. According to the results of the correlation test, positive and significant correlations were found between (LSS), (OHQ-SH) and (PHS) scores. The regression results, on the other hand, showed that the participants' (LSS), (OHQ-SH) and (PHS) were significant predictors. The results of the analysis showed indicated a common consensus on leisure activity participation and the existence of Cultural Consonance in Leisure (CCL). In addition, according to the Structural Equation Model (SEM) analysis results, it was determined that cultural consonance in leisure did not have a direct and significant effect on leisure satisfaction. Moreover, it was seen that other hypotheses related to the research model were confirmed.

As a result, it was determined that there was significant difference in the leisure satisfaction, happiness and health perception levels of the participants according to some variables. In addition, the existence of cultural consonance in leisure in Turkish society has been determined and it has been observed that leisure satisfaction has a direct and indirect effect on individuals' happiness and health perception levels. In future studies, research on the relationship between culture and leisure time can be increased, and a measurement tool can be developed for the concept of cultural consonance in leisure.

Keywords: Cultural consonance in Leisure, leisure satisfaction, happiness, health perception