Türkçe öğretmenlerinin sözel olmayan iletişim davranışlarının incelenmesi
Investigation of nonverbal communication behaviors of Turkish teachers
Yazar: AYŞE ŞİMŞEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SIDDIK BAKIR
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beden dili = Body language ; Türkçe = Turkish ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Öğretmenler = Teachers ; İletişim = Communication ; İletişim = Communication ; İletişim sistemleri = Communication systems ; İletişim tarzları = Communication styles

Özet:
Amaç: Sözlü iletişim, Türkçe derslerinde önemli bir yer tutmaktadır. Bunun yanı sıra el, kol, bacak hareketleri, mimikler ve sesi etkili kullanmak da en az sözlü iletişim kadar önemlidir. Bu araştırmanın amacı, ortaokullarda görev yapmakta olan Türkçe öğretmenlerinin sözel olmayan iletişim davranışlarını ortaya koymaktır. 
Yöntem: Bu çalışma, tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, 2018-2019 eğitim öğretim yılında Erzurum ili merkez ilçelerindeki ortaokullarda görev yapmakta olan 316 Türkçe öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise bu ilçelerde görev yapan 250 Türkçe öğretmenidir. Öğretmenler, kolay (gelişigüzel) örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket kullanılmıştır. Ankette 2 adet demografik özellik belirleyici sorunun yanında, 20 adet de sözsüz iletişim ile ilgili ifade bulunmaktadır. Verilerin analizinde Ki-Kare testi uygulanmıştır. 
Bulgular: Araştırma sonuçları incelendiğinde, cinsiyete göre; ayakta ders anlatma, dokunma, fiziksel mesafe bırakma, takı-aksesuar-parfüm kullanma, hasta, yorgun, üzüntülü ve gergin olduğunda verimli ders anlatma, okulun fiziki şartlarından etkilenme maddelerinde anlamlı fark çıkmıştır. Mesleki deneyime göre ise; öğrenciye dönerek ders anlatma, mimikleri kullanma, göz teması kurma, fiziksel mesafe bırakma, kıyafetin temiz ve uyumlu olması, parfüm kullanma, yağmurlu ve kapalı havalardan, sınıfın ısısından, okulun fiziki şartlarından etkilenme maddelerinde anlamlı fark çıkmıştır.
Sonuç: Yapılan araştırmada, Türkçe öğretmenlerinin sözel olmayan birçok iletişim davranışını kullanmakta olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca bu davranışların cinsiyet ve mesleki deneyime göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Purpose: Verbal communication has a great place in Turkish lessons. In addition, using the hand, arm, leg movements, mimics and voice effectively is at least as important as verbal communication. The aim of this research is to reveal the nonverbal communication behaviors of Turkish teachers who are working in secondary schools.
Method: This study was carried out using the scanning model. The universe of the research consists of 316 Turkish teachers working in the secondary schools in the central districts of Erzurum in the 2018-2019 academic year. The sample of the study is 250 Turkish teachers working in these districts. Teachers were identified by easy (random) sampling method. The questionnaire was used as a data collection tool. In addition to two demographic characteristics, there are 20 expressions about nonverbal communication in the  questionnaire. Chi-Square test was used to analyze the data.
Findings: When the results of the research are examined; the significant difference was in the materials used to tell the lecture in the standing, touching, leaving physical distance, using jewelry-accessories-perfume, telling fruitful lessons when sick, tired, sad and tense, and physical conditions of the school. According to professional experience; the significant difference was in the fact that the students returned and talked about the lesson, using the mimics, establishing eye contact, leaving physical distance, clean and harmonious clothes, using perfume, rain and indoor weather.
Results: In this study, it is concluded that Turkish teachers are using many nonverbal communication behaviors. In addition, these behaviors differ according to sex and professional experience.