Nuruosmaniye Kütüphanesi 4297 numaralı Münşeât Mecmuası (1672-1705) inceleme-metin
Nuruosmaniye Library Münşeat Magazine no. 4297 (1672-1705) study-text
Yazar: ABDÜLKADİR ŞEKER
Danışman: DOÇ. DR. ERSİN KIRCA
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Nuruosmaniye Kütüphanesi 4297 numaralı ve "Münşe'ât Ta'lîk" başlığı ile 
kaydedilmiş olan bu eser, 1672-1705 yılları arasında Mekke Şeriflerine, Kırım 
Hanlarına, İran, Fas, Özbek, Hind ve Hârizm sultanlarına gönderilmiş olan nâme-i 
hümayun ve sadrazam mektuplarını ihtivâ eden bir münşeât mecmuasıdır. Münşeâtta 
ayrıca sadrazamlardan şeyhülislamlara, ulemaya, dârüssaade ağası, mirahur ağa gibi 
devlet görevlilerine yazılan mektuplarda yer alır. Ayrıca yine sadrazamlar tarafından 
Mısır, Bosna, Uyvar, Budin, Eğri, Tımışvar, Rumeli, Adana, Diyarbekir, Şam gibi ülke 
genelindeki pek çok eyaletin valilerine yazılmış mektuplar yer almaktadır. 
Eserimizi inceleyen okuyucu Mekke şeriflerine gönderilen mektuplarda
Mekke ve civarının sükûnu, hacıların gidiş-gelişindeki güvenliğin sağlanması ve 
Mekke şeriflerinin tebdili gibi konularda Şerif Berekât ve Şerif Ahmed'e yazılan 
mektuplara erişebilecektir. Kırım hanları Selim Giray, Murad Giray ve II. Hacı Giray'a 
gönderilen mektuplarda ise hanların Kamaniçe, ikinci Lehistan seferi ve Çehrin 
kuşatmasına davet edilmesini, Bahçesaray antlaşmasını, Kırım hanlarının tebdilini ve 
hanlığın iç işlerine dair çeşitli konularda bilgi bulabilecektir. Eserin içerisinde en çok 
yer ayırılan mektuplar 1683 yılında gerçekleşen II. Viyana Kuşatması ve kuşatma 
sonrasında sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın yazmış olduğu mektuplardır. 
Burada okuyucu kuşatma öncesinde, kuşatma sırasında ve sonrasında sadrazamın 
ortaya koyduğu idarî ve siyasi yönetime tanık olacaktır. Kuşatmalar haricinde eserin 
son bölümünde Osmanlı Devleti'nin iç ve dış siyasetine ve diplomasisine tanık 
olabileceğimiz mektuplarda yer almaktadır, bu mektuplar padişah adına yazılan nâmei hümayunlardır ve 5 ve 6 Numaralı Nâme-i Hümayun Defterlerinde yer almaktadır. 
Eserdeki birçok mektup Köprülü Fazıl Ahmed Paşa, Merzifonlu Kara Mustafa 
Paşa, Kara İbrahim Paşa ve Sarı Süleyman Paşa gibi 1672-1687 yılları arasında 
sadrazamlık görevini îfâ eden kişiler tarafından yazılmıştır. Bu dönemde sadrazamlar 
tarafından yazılan mektuplara dair pek fazla arşiv kaydı yoktur, bu durum incelemiş 
olduğumuz münşeât mecmuasının tarihî önemini arttırmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Münşeat Mecmuası, Mektup, II. Viyana Kuşatması, Kamaniçe Kuşatması

Abstract:
This work, numbered 4297 in Nuruosmaniye Library and recorded under the 
title "Münşe'ât Ta'lîk", contains the nâme-i hümayun and grand vizier letters sent to 
the Sheriffs of Mecca, the Khans of Crimea, the sultans of Iran, Morocco, Uzbek, India 
and Khwarezm between 1672 and 1705. It is a collection of information that contains: 
Münşeât is also included in the letters written from grand viziers to sheikh-ul-islams, 
ulema, and state officials such as Dârüssaade Ağası and Mirahur Ağa. There are also 
letters written by the grand viziers to the governors of many provinces throughout the 
country such as Egypt, Bosnia, Uyvar, Budin, Eğri, Tımışvar, Rumelia, Adana, 
Diyarbekir and Damascus. 
The reader who examines our work will be able to access the letters sent to the 
sheriffs of Mecca, written to Şerif Berekat and Şerif Ahmed, on issues such as the 
peace of Mecca and its surroundings, ensuring the security of the pilgrims' arrival and 
departure, and the replacement of the Mecca sheriffs. Crimean khans Selim Giray, 
Murad Giray and II. Hacı Giray in the letters sent to, one can find information about 
the invitation of the khans to Kamaniçe, the second Polish campaign and the siege of 
Çehrin, the Bahçesaray treaty, the transfer of the Crimean khans and various issues 
regarding the internal affairs of the khanate. The letters that receive the most space in 
the work are those of Vienna Siege II, which took place in 1683. These are the letters 
written by Grand Vizier Merzifonlu Kara Mustafa Pasha during the Siege of Vienna 
and after the siege. Here, the reader will witness the administrative and political 
management put forward by the grand vizier before, during and after the siege. Apart 
from the sieges, the last part of the work contains letters in which we can witness the 
internal and external politics and diplomacy of the Ottoman Empire. Among these 
letters, the Nâme-i Hümayuns written in the name of the sultan are included in the 
Nâme-i Hümayun Books No. 5 and 6. 
Many letters in the work were written by people who served as grand vizier 
between 1672 and 1687, such as Köprülü Fazıl Ahmed Pasha, Merzifonlu Kara 
Mustafa Pasha, Kara İbrahim Pasha and Sarı Süleyman Pasha. There are not many 
archive records regarding the letters written by the grand viziers during this period, and this increases the historical importance of the münşeât magazine we have examined.

Keywords: Münşeât Magazine, Letter, Second Siege Of Vienna, Siege Of Kamaniçe