Cari açık ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Türkiye ve Brezilya örneği (1980-2015)
The relationship between current deficit and economic growth: Sample of Turkey and Brazil (1980-2015)
Yazar: EMİNE TÜRKAN AYVAZ GÜVEN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM EROL
Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Brezilya = Brazil ; Cari açık = Current account deficit ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Türkiye = Turkey

Özet:
Birbiriyle ilişkili olan, cari açık ve ekonomik büyüme kavramları, bir ülkenin ekonomik yapısı hakkında bilgi veren en önemli makroekonomik göstergeler arasında sayılır. Küreselleşme süreci ile beraber özellikle son yıllarda oluşan yüksek büyüme oranları, üretimde ara mallarına olan ihtiyacı arttırarak, bunların ithalat yolu karşılanmasına böylece, cari işlemler hesabında açık oluşmasına neden olmaktadır. Artan cari açıklar ise, ülke riskini çoğaltarak büyüme sürecini negatif etkilemekte, krizlerin çıkabileceğini işaret etmekte, ayrıca yerli ve yabancı yatırımcıların, gelecekle ilgili kısa ve uzun vadeli planlarını etkilemektedir. 
Çalışmanın amacı, cari açık ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi Türkiye ve Brezilya için araştırmaktır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; ödemeler bilançosu, cari açık ve ekonomik büyüme kavramları ile ilgili teorik bilgiler sunulmuştur. İkinci bölümde; Türkiye ve Brezilya ekonomisinde cari açık ve ekonomik büyümenin 1980-2015 dönemindeki gelişimi anlatılmıştır. Üçüncü bölümde ise; Türkiye ve Brezilya ekonomisinde cari açık ve ekonomik büyümenin ekonometrik analizi yapılmıştır. Uygulamada, 1980-2015 dönemini kapsayan yıllık veriler kullanılarak, hem Türkiye hem de Brezilya ekonomisi için; ekonomik büyüme, cari açık, döviz kuru ve enerji ithalatı değişkenleri arasındaki ilişkiler incelenmiş ve iki ülkenin sonuçları karşılaştırılmıştır.  Bu değişkenlere uygulanan Johansen Eştümleşme Testi sonucunda, değişkenlerin eştümleşik oldukları bulunmuştur. Değişkenler arasında nedensellik ilişkisini belirleyebilmek için, Granger Nedensellik Testi uygulanmış ve çalışmanın sonucunda, değişkenler birbiriyle ilişkili çıkmış ayrıca, ekonomik büyüme ile cari açık arasında, hem Türkiye hem de Brezilya için çift yönlü ilişki bulunmuştur. Yapılan VAR Analizi de çıkan bu sonucu desteklemiştir. Çalışmanın literatüre katkısı; cari açık, ekonomik büyüme, döviz kuru ve enerji ithalatı değişkenlerinin birbiriyle olan ilişkilerini hem Türkiye hem de Brezilya için, ayrı ayrı analiz etmesi ve ülkeleri karşılaştırması açısından, ilk çalışma olmasıdır.

Abstract:
The concepts of current deficit and economic growth which are related to each other are among the most important macroeconomic indicators that provide with information about a country's economic structure. Especially seen in the recent years; the high growth rates coming along with globalization process cause current account to have deficits by increasing the need for intermediate goods in production and by satisfying these needs via importing these goods. The increased current deficits affect growth process in a negative way by increasing sovereign risk and refer to the outbreak of crises; and also they affect the short and long-term future plans of the domestic and foreign investors.
The aim of this study is to investigate the relationship between current deficit and economic growth in terms of Turkey and Brazil. In the first chapter, there are information presented about the concepts of balance of payments, current deficit and economic growth. In the second chapter, the progress of current deficit and economic growth between 1980 and 2015 in Turkish and Brazilian economies were explained. In the third chapter, the econometric analysis of current deficit and economic growth in Turkish and Brazilian economies were presented. In the practice, the relationship among the variables economic growth, current deficit, exchange rate and energy import were analyzed for both economy of Turkey and economy of Brazil using the annual data covering 1980-2015.  And the results were compared to the two countries. As a result of the Johansen Co-integration Test applied to these variables, it is concluded that the subject variables are co-integrated. In order to determine the causality relationship between variables, Granger Causality Test was applied and as a result of the test, the variables were found to be related to one another; also, a mutual –two way- relationship between economic growth and current deficit was found both for Turkey and for Brazil. VAR analysis that was made also supported this result. This study contributes to the literature; the current account deficit, economic growth, exchange rates and for Brazil and Turkey as well as the relationships between the variables of energy imports, is the first study to compare countries and analyzed separately.