Subakut ve kronik kullanımda lityum klorürün sıçanlarda spermatogenezis üzerine etkisinin araştırılması /
Yazar: IŞIK GÖRKER
Danışman: PROF.DR. ÖZCAN KÖKNEL
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 1992
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Lityum klorür = Lithium chloride ; Spermatogenez = Spermatogenesis ; Sıçanlar = Rats

Özet:
- 32 - ÖZET Lityumun son yıllarda araştırma konusu olan yan etkilerinden biri, erkek cinsel işlev ve fertilitesi üzerine olan etkisidir. Bu araştırmada, yetişkin erkek sıçanlarda lityum klorürün subakut ve kronik kullanımında, testis dokusunda spermatogenezis oluşum süreci ve hipofiz dokusu incelenmiştir. Amaç, lityumun fertilite üzerine ne türde bir etki göstereceğini araştırmak ve bunun çevresel ya da merkezi boyutlarını incelemektir. Çalışmada 21 adet 150-200 g ağırlığında Wistar cinsi yetişkin erkek sıçanlar kullanıldı. Sıçanlar üç gruba ayrılarak her grup yedi adet sıçandan oluşturuldu. Birinci grup sıçanlara 22 gün süre ile sub kutan 2 mg/kg/gün lityum klorür injekte edilerek, 22. günün sonun da dekapitasyon yolu ile sakrifiye edildiler. Bu grup, subakut grup olarak değerlendirildi. İkinci gruba 44 gün süre ile subkütan aynı dozda lityum klorür uygulandı ve 44. gün sonunda dekapite edilerek sakrifiye edildiler. Bu grup ise kronik grup olarak değerlendirildi. Üçüncü grup sıçanlara yine 44 gün boyunca aynı dozda steril distile su en j ekte edildi ve 44. günün sonunda dekapite edilerek sakrifiye edildi. Bu grup kontrol grubu olarak değerlendirildi. Her gruptan çalışmanın sonunda kan alınarak, plazma lityum düzeylerine bakıldı. Subakut, kronik ve kontrol gruplarının karşılaştırılmasında şu bulgular elde edildi: Yapılan histolojik incelemenin kalitatif analizinde, ışık ve elektron mikroskop! sonuçları ayrı ayrı değerlendirildi. Testis do kusu kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, germinal hücrelerin membran ilişkilerinde bozukluklar ve yer yer açılmalar ile şekil- 33 bozuklukları saptandı. Subakut ve kronik grubunun hipoflz doku ince lenmesinde, kastrasyon hücreleri görüldü ve bu bulgu bize hipofizin aşırı fonksiyone olduğunu gösterdi. Yapılan sitolojik kantitatif analizde, kontrol grubuna göre subakut ve kronik grupta, spermatogoniumlarm sayılarında anlamlı bir değişme olmazken, 22 gün lityum uygulanan grupta, spermatidlerin sayıları anlamlı olarak azalmış bulundu. 44 gün lityum uygulanan grupta spermatidlerde bir azalma değil, artma saptandı. Bu çalışmada elde edilen testis ve hipofiz doku incelemeleri, lityumun sıçan testisinde spermatogenezis sürecinde bozulmalar mey dana getirdiğini kanıtlamıştır. Hipofiz doku incelemesi ile testis doku incelemesi bulguları arasında hormon düzeyleri bakılamadığmdan, her iki dokuda da oluşan patolojik sonuçların nedensellik bağı kuru lamamıştır. Bu nedenle bu etkinin, hipofiz yolu ile mi yoksa doğrudan testis dokusuna mı olduğu sorusunun yanıtı açık kalmıştır. Edinilen kaynaklarda ise, hipofiz doku araştırmasına rastlanmamıştır. Bundan sonraki çalışmalarda bu dokuların histolojik incelemeleri, hormon tetkikleri ile birlikte yapıldığında elde edilen sonuçlar arasında bir nedensellik bağı kurulabilir ve lityumun bu etki mekanizması ay dınlatabilir.

Abstract:
- 34 - SUMMARY A recently investigated side-effect of lithium is its adverse effect on male sexual function and fertility. In this research, the process of spermatogenesis and pituitary tissue after subacute and chronic lithium treatment of mature male rats have been investigated. The aim of the study is to inquire the nature of the effect of lithium on fertility and to search out its periferal or central di mensions. 21 male adult rats of Wistar-strain weighing 150-200 grams have been used in the study. The group of the animals were divided into three sets of 7 rats. The first group of rats received 2 mg/kg/day of lithium chloride subcutaneously for 22 days which were subsu- quently sacrificed by decapitation. These rats constituted the sub acute treatment group. The second group received the same dose of lithium chloride subcutaneously for 44 days and the rats in this group were sacrificed by decapitation thereafter. These rats consti tuted the chronic treatment group. In a similar fashion, the third group of rats received the same dose of sterile distilled water and these rats were sacrificed by decapitation to constitute the control group. At the end of the study, plasma lithium levels were measured in blood samples taken from the rats. The comparison of the subacute, chronic and control groups have yielded the following findings: ® Light and electron microscopy results have been evaluated individually in the qualitative analysis of the histological exami nation. The comparison of the testical tissue of both groups who had- 35 - received lithium treatment with those of the control animals has yielded a disturbance in the membrane relations of the germinal tissues, detachment in certain areas and cellular disfigurations in the spermatids. In the investigation of the pituitary tissue of the subacute and the chronic groups, castration cells were detected and this finding has been associated with a hyperfunc tioning of the pituitary gland. © In the quantitative cytological analysis, whereas no signi ficant change in the spermatogonia in the subacute and chronic groups compared to controls were detected, the number of sperma tids were found to be significantly decreased in the subacute lithium treatment group. In the chronic lithium treatment group, an increase and not a decrease in the number of spermatogonia compared to controls were found. The testicular and pituitary tissue investigations in this research has proved that lithium results in a degeneration in the spermatogenesis in rats. Because endocrinological examinations could not be carried out in this study, a causal relationship bet ween the pathological findings in both the testicular and the pituitary tissue could not be established. Therefore, whether this effect is realized directly on the testicular tissue or via the disturbed pitutiary functions is yet to be investigated. A review of literature fails to reveal evidence on pituitary tissue examination with lithium treatment. Future research on simultaneous examination of these tissues and endocrinological examinations will enable a causality to be established, thus dis closing the mechanism of action of lithium.