Rider Haggard`ın romanlarına Arketipsel bir yaklaşım: She, Ayesha: The return of she, Wisdom`s Daughter ve she and Allan
An archetypal approach to Rider Haggard`s novels : She, Ayesha: The return of she, Wisdom`s Daughter and she and Allan
Yazar: AYŞE ARZU KORUCU
Danışman: DOÇ.DR. MUKADDER ERKAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: İngiliz Dili ve Edebiyatı = English Linguistics and Literature

Özet:
ÖZETDOKTORA TEZRIDER HAGGARD'IN ROMANLARINA ARKET PSEL B R YAKLAŞIM:SHE, AYESHA: THE RETURN OF SHE, WISDOM'S DAUGHTER veSHE AND ALLANAyşe Arzu KORUCUDanışman: Doç. Dr. Mukadder ERKAN2006-SAYFA: 218Jüri: Doç.Dr. Mukadder ERKANDoç.Dr. Hasan BOYNUKARAProf.Dr. Kemalettin Y Ğ TERProf.Dr. brahim YEREBAKANProf.Dr. Ayten ERBir son dönem Viktoryen yazarı olan Rider Haggard'ın dört romanınınarketipsel yaklaşımla incelendiği bu çalışma giriş, iki ana bölüm ve sonuçtanoluşmaktadır.Girişte, arketipsel eleştirinin temel görüşlerine ve önemli kuramcılarına,psikanalizin kurucusu Sigmund Freud'un, hayal kurma olgusunun ve psikedeki Benunsurunun sanat eseri ve sanatçı üzerindeki etkilerine dair ortaya koyduğu fikirlere vearketip terimine işlerlik kazandıran Carl Gustav Jung'un, psikanaliz çalışmalarının sanateserlerini incelemede ne derece etkin bir yöntem olduğuna dair açıklamalarına yerverilmektedir.Birinci bölümde, Freud'un travma kuramına, Odipus ve iğdişleştirilmekomplekslerine, libido kavramına, ölüm ve sevi içgüdülerine, psikenin yapısınımeydana getiren Es, Ben ve Üstben unsurlarına değinilmektedir. Ayrıca Jung'un,Freud'un kuramlarına yaklaşımı; kolektif bilinçdışı ve arketiplerin psike üzerindekietkileri; insan psikesini oluşturan arketipsel yapısal unsurlar; anne, yaşlı bilge adam,yalnız kadın, kahraman, renk, sayı ve mandala ve yeniden doğuş arketipleri hakkındabilgi verilirken, ilgili alt başlıklar altında semboller, rüyalar ve komplekslerin kolektifbilinçdışıyla ilişkileri ele alınmaktadır.kinci bölümde, Rider Haggard'ın She, Ayesha, Wisdom's Daughter ve She andAllan adlı eserlerinde anima, animus, gölge, kendilik ve benlik gibi arketipsel psikeunsurlarının, anne, yalnız kadın, yaşlı bilge adam, kahraman, renk, sayı ve mandalaarketiplerinin ve yeniden doğuş, çocuk yeme, ilk günah ve ilk cinayet arketipselmotiflerinin tezahür ettiği karakterler ve durumlar irdelenirken, bir yandan daEnantiodromia ve senkronisite kuramlarının ve arketiplerin geleceğe yönelikdüzenlenmiş yapılarının varlığını ispatlayan durumlar göz önüne serilmektedir. Öteyandan, çeşitli mitolojilere ait figürlerin ve arketipsel doğa imgelerinin romanın anlambütünlüğüne yaptığı katkılar değerlendirilmektedir.Sonuç olarak, Rider Haggard'ın incelenen eserlerinde bulgulanan arketipler vekuramların bir değerlendirmesi yapılarak, arketipsel yaklaşımın edebiyat eserleriniinceleme konusundaki etkinliği tartışılır.

Abstract:
ABSTRACTPH. D. THESISAN ARCHETYPAL APPROACH TO RIDER HAGGARD?S NOVELS: SHE, AYESHA:THE RETURN OF SHE, WISDOM?S DAUGHTER andSHE AND ALLANAyşe Arzu KORUCUSupervisor: Assoc.Prof. Mukadder ERKAN2006-PAGES: 218Jury: Assoc.Prof. Mukadder ERKANAssoc.Prof. Hasan BOYNUKARAProf.Dr. Kemalettin Y Ğ TERProf.Dr. brahim YEREBAKANProf.Dr. Ayten ERThis study deals with the archetypal analysis of four novels by Rider Haggard, anovelist of the late Victorian period. It is composed of an introductory part, two main chaptersand the conclusion.The Introduction is concerned with the basic theories and the significant theoreticians inthe scope of archetypal criticism, with the ideas of Sigmund Freud, the founder ofpsychoanalysis, about the way the work of art and artist are influenced by the concept ofimagination and the element of Self in psyche as well as Carl Gustav Jung?s comments andexplanations on the effectiveness of psychoanalytical studies on analyzing the works of art.The First Chapter is concerned with Freud?s theory of trauma, the complexes ofOedipus and castration, the concept of libido, the instincts of death and love, and the elementsof Id, Ego and Superego that form the structure of psyche. In addition, the chapter includesinformation on Jung?s approach to Freud?s theories; on the effects of collective unconscious andarchetypes on psyche; on the archetypal structural elements that make up the human psyche; onthe archetypes of mother, wise old man, lonely woman, hero, color, number, mandala andrebirth. On the other hand, the relationship of the symbols, dreams and complexes with thecollective unconscious is also dealt with under the titles in question.The Second Chapter is based on the analysis of Rider Haggard?s novels She, Ayesha,Wisdom?s Daughter and She and Allan in terms of the characters and situations in which sucharchetypal psyche elements as anima, animus, shadow, self and ego are reflected; the way thearchetypes of mother, lonely woman, wise old man, hero, colour, number and mandala and thearchetypal motifs of rebirth, child-eating, original sin and first murder appear in these novels isalso dealt with in this chapter. On the other hand, the theories of Enantiodromia andsynchronicity are clearly displayed together with the situations that prove the presence of thestructures of archetypes arranged for the future. This chapter is also intended to discusscontributions of various mythological figures and archetypal natural images to the coherence ofthe novels.Along with a critical evaluation of the archetypes found in Haggard?s selected novels in thestudy, it has been discussed that archetypal approach is an efficient and effective way inanalyzing the works of literature.