Paratiroid adenomu tanılı hastalarda klinik, laboratuar ve görüntüleme bulgularının birbiriyle ilişkisi
Relationships of clinical, laboratory and imaging findings in patients with parathyroid adenoma
Yazar: TUĞBA ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. ERSİN AKARSU
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Adenomlar = Adenoma ; Fosfor = Phosphorus ; Hipotiroidizm = Hypothyroidism ; Kalsiyum = Calcium ; Kemik dansitesi = Bone density ; Paratiroid bezleri = Parathyroid glands ; Paratiroid hastalıkları = Parathyroid diseases ; Radyografi = Radiography ; Vitamin D = Vitamin D

Özet:
Amaç: Paratiroid adenomu saptanmış ve opere edilmiş hastalarda klinik, laboratuar, radyolojik ve histopatolojik bulguların incelenmesi ve bu bulguların birbirleriyle ilişkisinin değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmada Ocak 2010 – Aralık 2016 tarihleri arasında, Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı'nda primer hiperparatiroidi ön tanısı ile takip edilen 169 hasta incelendi. Histopatolojik sonuçları paratiroid adenomu olarak saptanmış olan ve cerrahi tedavisi başarılı olarak değerlendirilen 71 hasta ise ayrı olarak ele alındı. Hastaların başvuru semptomları, eşlik eden hastalık varlığı, USG bulguları, sintigrafi sonuçları, direkt grafileri, KMY ölçümleri, ameliyat raporları, patoloji raporları, biyokimyasal parametreler(intakt PTH, serum kalsiyum, albumin, fosfor, kreatinin, alkalen fosfataz, D vitamini, TSH, sT4, sT3, kalsitonin, 24 saatlik idrarda kalsiyum, 24 saatlik idrarda kreatinin ) için dosyalarda kayıtlı olan veriler incelendi.
Bulgular: Paratiroid adenomu olan 71 hastanın 62'si(%87) kadın ve 9'u(%13) erkekti. Ortalama yaş 52 yıl olarak saptandı. Hastaların %35'i asemptomatik olarak başvurmuştu. Semptomatik hastalarda en sık görülen başvuru sebepleri halsizlik(%24) ve kemik ağrısı(%18) idi. Nefrolitiazis sıklığı %10 olarak saptanırken, patolojik fraktür olan hasta yoktu. El grafisi incelemelerinde %34 oranında subperisotal rezorpsiyon saptandı. Ön kol KMY ölçümlerinde %37 oranında osteoporoz görüldü. Hasta grubumuzda pankreatit vakası olmadığı tespit edildi. Eşlik eden hastalıklar arasında en sık hipertansiyon(%28), diabetes mellitus(%18) ve multinodüler guatr(%18) olduğu görüldü. Papiller tiroid karsinomu ile paratiroid adenomu birlikteliği %12,7 olarak saptandı ve %36 hastada aynı zamanda tiroidektomi de yapıldığı görüldü. Hastaların 2'sinde MEN1 sendromu ve 1'inde MEN2A sendromu vardı. D vitamini eksikliğinde serum intakt PTH düzeyinde anlamlı bir artış mevcuttu(p=0,010). İlk başvuruda bakılan serum intakt PTH ve kalsiyum düzeyi ile paratiroid adenomu boyutu arasında pozitif korelasyon mevcuttu(sırasıyla p=0,005, p=0,000). Ayrıca adenom ağırlığı ile serum intakt PTH düzeyi arasında da pozitif korelasyon saptandı(p=0,030). Sadece 1 hasta normokalsemik primer hiperparatiroidi tanımına uygundu. Serum Ca/P ile PTH düzeyi arasında pozitif korelasyon saptandı(p=0,037). Boyun USG incelemesinin paratiroid adenomu saptamada duyarlılığı %86,5 iken, 99mTcSestamibi sintigrafinin %92,6 olarak tespit edildi. USG ve 99mTcSestamibi sintigrafi sonuçlarının birbirini tamamlayıcı nitelikte olduğu görüldü.
Sonuç: PHPT tanılı hastalarda osteoporoz ve nefrolitiazis en sık spesifik bulgulardı; ancak rutin taramalarda hiperkalsemi saptanması halinde, asemptomatik PHPT tanısı da akla gelmelidir. Başvuruda bakılan serum kalsiyum ve PTH düzeyi adenom boyutu hakkında fikir verebilir. PHPT ön tanısı ile tetkik edilen hastalarda mutlaka serum D vitamini düzeyine de bakılmalıdır. Paratiroid görüntülemesinde USG ve 99mTcSestamibi sintigrafi birlikte kullanılmalıdır. Paratiroidektomi öncesi değerlendirmede tiroid bezi de dikkatle incelenmelidir. Serum Ca/P ile intakt PTH düzeyi arasında pozitif korelasyon saptanmış olması normokalsemik hastalarda PHPT için tanısal ipucu verebilir. Bu konuda daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
Objective: We examined laboratory results, clinical, radiologic and histopathologic findings for patients who had undergone operation for parathyroid adenoma. Our purpose is evaluating the relations between these findings in this study.
Materials and Method: This study was performed on 169 patients who were followed up for hyperparathyroidisim in Gaziantep University Medical Faculty, Department of Endocrinology between January 2010 and December 2016. We analyzed separately 71 patients who have parathyroid adenoma after successful surgery. Clinical records were examined for symptoms, concomitant diseases, laboratory results (serum intact PTH, calcium, phosphorus, creatinin, vitamin D, ALP, TSH, fT3, fT4, calcitonin, 24-hour urine calcium, 24-hour urine creatinin), bone mineral density measurements, operation reports, ultrasonographic, scintigraphic and histopathologic findings.
Results: In our study, 62 (87%) of 71 patients who have parathyroid adenoma were female and 9 (13%) male. Their mean age was 52 years. Asymptomatic patients was found 35% of all patients. Fatigue(24%) and bone pain(18%) were the most common symptoms. Renal calculi was found in 10% of patients. Pathological fracture was not seen in patients with parathyroid adenoma. Plain radiograph of the fingers demonstrated subperiosteal bone resorption of the phalanges at 34% of patients. Osteoporosis rate was 37% with forearm bone mineral density measurements. Hypertension (28%), diabetes mellitus(18%) and multinodular goiter(18%) were established as the most common comorbidities. There was no patient with pancreatitis. Papillary thyroid carcinoma was seen 12,7% of patients. Also 36% of patients underwent thyroidectomy and parathyroidectomy. Two of all patients were with MEN1 syndrome and one of all patients was with MEN2A syndrome. Serum intact PTH was significiantly higher in patients with Vitamin D deficiency(p=0,010). Preoperative serum calcium and PTH measurements were correlated positively with parathyroid adenoma size(p=0,005, p=0,000). Also preoperative PTH measurements were correlated positively with parathyroid adenoma weight(p=0,030). One of all patients covered criterions for normocalcemic primary hyperparathyroidisim. Serum Ca/P ratio was correlated positively with PTH(p=0,037). The sensitivity of USG and 99mTcSestamibi scan for the localization of adenoma was 86,2% and 92,6%, respectively. Ultrasonographic and scintigraphic findings were complementary for each other.
Conclusion: The most common signs were osteoporosis and nephrolithiasis for patients with parathyroid adenoma. If there is an elevated serum calcium concentration on biochemical screening tests, asymptomatic PHPT should also be remembered. Preoperative serum calcium and PTH measurements seem likely to estimate the size of parathyroid adenoma. Vitamin D should be measured with all patients who are suspected for primary hyperparathyroidism. Ultrasonographic and 99mTcSestamibi scan findings should be evaluated together for parathyroid adenoma. Before parathyroidectomy, patients should be examined for thyroid gland. Serum Ca/P ratio was correlated positively with PTH. On the basis of this result, Ca/P ratio may predict hyperparathyroidism especially for normocalcemic patients. It is thought that further investigations are needed about this subject.