Futbolun ve futbol taraftarının toplumsal olaylara etkisi "Beşiktaş taraftar grubu: Çarşı"
The effect of football and football supporters on social issues "Besiktaç supporter group: Çarşı "
Yazar: DENİZ CENGİZ
Danışman: DR. ERDEN OR
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Spor Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Spor = Sports
Dizin: Beşiktaş J.K. = Beşiktaş J.K. ; Futbol = Football ; Futbol kulüpleri = Football clubs ; Futbol sektörü = Football sector ; Sosyal olaylar = Social events ; Spor sosyolojisi = Sport sociology ; Taraftar = Supporter ; Çarşı Grubu = Çarşı Group

Özet:
İnsanlık modern hayata geçerek üretim ve tüketim alışkanlıklarını kökten değiştirmeden önce, doğayla mücadele halinde temel ihtiyaçlarını karşılamak zorunda olmuştur. İnsanların geliştirdiği davranış biçimleri zamanla dürtüler haline gelerek günümüze kadar benliğini korumuştur. Günümüz modern hayatında bu dürtüleri kullanamayan insanoğlu, spor branşlarını keşfederek bu temel dürtülerin varlığını devam ettirmesini sağlamıştır. Futbol da temel dürtülerimizden biri olan mücadele, savunma ve grup olma dürtülerimizin bir temsili olmuştur. 

Günümüze geldiğinde ise futbol, milyonlarca insanın ilgi duyduğu, küresel bir endüstri haline gelmiştir. Bu endüstrinin ise en büyük tüketicisi taraftar olmuştur. Taraftar bu şekilde toplum içerisinde bir kimlik edinmekte ve bu aidiyet üzerinden de futbol endüstrisi devinimini sağlamaktadır. 

Türkiye'de özellikle 1980 ihtilalinden sonra partiler ve sivil toplum örgütlerinin kapatılması ile insanlar spora yönlendirilmiş ve en büyük pay ise futbolun olmuştur. İnsanlar siyasi görüşleri yansıtamadıkları için futbol ile yeni bir kimlik kazanmışlardır. Takımların taraftarları, örgütlenerek yeni bir grup oluşturmuşlar ve söylemlerini tribünler ve pankartlar aracılığıyla iletmeye başlamışlardır. 

Beşiktaş Çarşı Grubu, Türkiye tarihindeki en büyük kitlesel eylemlerden biri olan Gezi Parkı eylemlerinde de aktif rol almıştır. 27 Mayıs 2013 tarihinde, İstanbul Taksim'deki Gezi Parkı yerine Topçu Kışlası'nı yapılmasını protesto eden çevreci aktivistlerin bir araya gelmesiyle başlayan eylem, kolluk kuvvetleriyle yaşanan çatışmalar ve sosyal medyadaki iletişim ağı ile 31 Mayıs günü kitlesel bir eylem halini almıştır. Türkiye'nin neredeyse tüm illerinde gerçekleşen eylemler 15 gün sürmüştür. Bu süreç içerisinde, eylem pratiği bulunmayan halk, plan dâhilinde olmadan alanlara çıkmıştır. Farklı toplumsal sınıflardan gelen, farklı kimlik düşünce ve kimliklere sahip bireylerin örgütlenmesi çok kolay olmamıştır. Ancak Çarşı grubu ön plana çıkarak, tampon görevi görmüştür. Çarşı grubu, bu tutumu neticesinde, eylemlerin lideri konumuna gelmiştir. Gezi Parkı olayları sırasında, farklı toplumsal katmanlardan gelen sivil halkın ortak noktası taraftarı oldukları takım olmuştur. Dolayısıyla, taraftar kimlikleri ön plana çıkmıştır. 

Gezi Parkı Eylemleri boyunca yapılan kişisel gözlemler ışığında yapılan literatür çalışması ve konunun boyutlarına ilişkin uzmanlarla yapılan mülakat çalışmaları kapsamında, taraftarlığın günümüz toplumlarında baskın bir kimlik olarak ortaya çıktığı dolayısıyla kolaylıkla örgütlenmenin sağlanması ve bu örgütlenme ile farklı konulardaki toplumsal olaylarda etkin bir rol edindiği olayların seyrini değiştirebildiği değerlendirilmiştir. Taraftar kimliği hem futbolun yönetilmesi için önemli bir paydaş, hem de toplumun yönlendirilmesinde hem sivil bir hareket, hem de kurumların yönlendirmesi ile öncü bir pozisyonda olabilmektedir. Bu kimlik aynı zamanda, diğer toplumsal kimlikleri de içeren kolektif bir yapıya sahiptir. Tez paralelinde çıkarılan veriler sonucunda, bir mesajın iletilmesi için, toplumsal olaylara yön verilmesi taraftar gruplarının kullanılması imajın doğru ve sağlıklı iletilmesinde önemli bir araç olmaktadır. Taraftar gruplar, toplumsal olaylar içerisinde bulunurken en önemli husus sağlıklı iletişim ve taraftar kimliğinin zedelenmemesidir. 


Anahtar Kelimeler: Futbol, Taraftar, Gezi Parkı Eylemleri, Beşiktaş, Çarşı

Abstract:
The human race used to challenge with nature to adequate their basic needs before changing their production and consumption habits through modern world system. This basic needs has been transformed into human instincts and reached today's world. For this reason, those unused instincts has been turned into sports branches. Sport branches are a basic representation of the basic human instincts. 

Today, Football is one of the biggest global industries which is interested by millions of people. The biggest consumer and stakeholder of this industry are the Football supporters. The Football industry is run by the football supporters' efforts to have an identity and feel the sense of belonging. . 

Turkish people have been encouraged to involve in sports and specifically in football after 1980 military coup. Turkish people couldn't demonstrate their political views and gained a new identity via Football. Team supporters organized through football and created a new group. They started to deliver their messages and views via tribunes and banners. 

Beşiktaş team supporter group Çarşı took an active role in Gezi Park Protests which is one of the biggest mass actions in Turkish history. Gezi Park protests have started as an environmentalist protest against the instruction decision on Gezi Park in Istanbul, Turkey on 27 May 2013. The Protest has turned to a mass action after the conflict between the activists and riot police and high volume of communication via social Media on 31 May 2013.  Gezi Park protest has taken 15 days and spread all around Turkey. The organization of the people who comes from different background and non-experienced about protests was not easy. Çarşı has dampened the conflicts between Turkish people and riot police. By the effect of Çarşı, the protesters entered the Gezi Park and occupied it for the next 5 days. Çarşı has been the leader of the protests by all their movements. The common identity of the protesters from different backgrounds was being a Football Supporter. Supporting a Football team were a main identity during the Gezi Park Protests. 

In scope of the personal observation during Gezi Park Protests, literature screening and interviews with the experts, Footballs supporters are a dominant identity in today's world. , Football supporters is one of the strongest communities to organize quickly and able to take an active role in different kind of social issues. They can change the nature of the situations very easily. Football supporters are an important stakeholder to manage the football and a pioneer for both civil and government movements this identity, also, has a collective structure which contains many other identities. Regarding the results of this thesis, Football Supporting is an important tool to transform the society, to deliver the image and message in a right way and deliver the messages the most critical issue for football supporters to take active role in social issues to build a solid communication and not to damage supporter identity. 

Keywords:  Football, Supporter, Beşiktaş, Çarşı, Gezi Park,