İzmir ilindeki aile hekimlerinin sağlık tarama davranışları, uygulamaları ve iş yükü ile ilişkisi
The relationship of health screening behaviors, applications and work load of family physician in İzmir province
Yazar: AYSEL AYDOĞAN KÖKEN
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN ÖZÇAKAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Kitle taraması = Mass screening ; Neoplazmlar = Neoplasms ; İzmir = Izmir ; İş yükü = Workload

Özet:
Amaç: Bu çalışmada İzmir ilindeki aile hekimlerinin sağlık tarama davranışlarını,
uygulamalarını ve iş yükü ile ilişkisini araştırmak amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışma İzmir ili 11 merkez ilçedeki aile sağlığı merkezlerinde çalışan aile
hekimlerine yüz yüze görüşme yöntemi ile yapılmıştır. 2018 yılı İzmir merkez
ilçelerinde çalışan 875 aile hekimine örneklem formülü (n= Nt2pq / d2 (N-1) + t2pq)
kullanılarak hesaplanan 259 aile hekimiyle gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara
sosyodemografik veri anketi, sağlık tarama davranışı anketi ve iş yükü ölçeği
uygulanmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular, istatistiksel analizler için SPSS 22.0
programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde t
testi, ANOVA ve korelasyon analizi kullanılmış, p< 0.05 anlamlı olarak kabul
edilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların % 43,6'sı kadın, % 56,4'ü erkektir. Yaş ortalaması 53,53±5,96
yıldır ve %59,5'i 46-55 yaş aralığındadır. Katılımcıların %89,2'si evlidir. Hekimlerin
%83,8'i pratisyen hekim, %13,1'i aile hekimliği uzmanıdır. Hekimlerin günlük
baktıkları hasta sayısı ortalaması 61, birime kayıtlı birey sayısı ortalaması 3430
bulunmuştur. Aile hekimliği uzmanlarının sağlık tarama davranışı anketi doğru sayısı
(7,02±4,10) pratisyen hekimlerin doğru sayısına (4,99±3,77) göre istatiksel olarak
daha yüksek bulunmuştur (p: 0,016). Kanser taramalarını daha fazla yapan
hekimlerin hem sağlık tarama davranışı anketi puan ortalaması hem de sağlık tarama
davranışı anketi doğru sayısı az yapan hekimlere göre istatiksel olarak daha yüksek
bulunmuştur. İş yükü ölçeği puan ortalaması, hem günlük bakılan hasta sayısı
ortalaması yüksek olan grupta (3,62±0,46; p: <0,001) hem de birime kayıtlı kişi sayısı ortalaması fazla olan grupta (3,57±0,54; p: 0,012) istatiksel olarak anlamlı yüksek
bulunmuştur.
Sonuç: Ülkemizdeki aile hekimliği birimlerine kayıtlı birey sayısının azaltılmasıyla aile
hekimlerinin iş yüklerinin azalacağı düşünülmektedir. Buradan kazanılacak zamanla,
birinci basamakta sağlık taramalarının daha yaygın ve düzenli bir şekilde yapılması
sağlanabilir. Toplum sağlığı açısından önemli rolü olan aile hekimlerinin kanserlerin
erken tanısı için tarama testi uygulamaları yetersiz görünmekte olup,
yaygınlaştırılması aile hekimlerinin önemli görevleri arasındadır.
Anahtar kelimeler: sağlık tarama davranışı, aile hekimi, iş yükü

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to investigate the health screening behaviors,
practices and their relationship with workload of family physicians in İzmir province.
Method: The study was conducted with face-to-face interviews with family physicians
working in family health centers in 11 central districts of İzmir. It was carried out with
259 family physicians calculated using the sampling formula (n = Nt2pq / d2 (N-1) +
t2pq) for 875 family physicians working in İzmir central districts in 2018.
Sociodemographic data questionnaire, health screening behavior questionnaire and
workload scale were applied to the participants. Findings obtained in the study were
evaluated using SPSS 22.0 program for statistical analysis. In the statistical
evaluation of the data, t test, ANOVA and correlation analysis were used. P <0.05
was considered significant.
Results: 43.6% of the participants are women and 56.4% are men. The average age
is 53.53 ± 5.96 years and 59.5% is in the 46-55 age range. 89.2% of the participants
are married. 83.8% of the physicians are general practitioners and 13.1% are family
medicine specialists. The average number of patients the physicians look at daily
was 61, and the average number of individuals enrolled in the unit was 3430. The
correct number of health screening behavior questionnaires of family medicine
specialists (7.02 ± 4.10) was statistically higher than the correct number of general
practitioners (4.99 ± 3.77) (p: 0.016). The health screening behavior questionnaire
score average of physicians who performed cancer screening more was found to be
statistically higher than the physicians who performed cancer screening less. The
correct number of the health screening behavior questionnaire of the physicians who
performed cancer screening more was found to be statistically higher than the physicians who performed cancer screening less. Workload scale average score;
both in the group with a high average number of patients cared for daily (3.62 ± 0.46;
p: <0.001) and in the group with a high average number of people enrolled in the unit
(3.57 ± 0.54; p: 0.012) has been found statistically significantly higher.
Conclusion: It is thought that the workload of family physicians will decrease by
decreasing the number of individuals registered in family medicine units in our
country. With the time to be gained from this, it can be ensured that health
screenings in primary care are performed more widely and regularly. Screening tests
for the early diagnosis of cancers by family physicians, who have an important role in
public health, seem insufficient, and its dissemination is among the important duties
of family physicians.
Keywords: health screening behavior, family doctor, workload