Özbek ve Azeri öğrencilerin Türkçe öğreniminde ad durum ve eylem çekimi yanlışları /
Yazar: FİLİZ METE
Danışman: PROF. DR. ENİSE KANTEMİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Dil bilgisi-ad durum ekleri = Grammar-case endings ; Türkiye Türkçesi = Türkiye Turkish ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Yabancı uyruklu öğrenciler = Foreign domestic students ; Özbekistan = Uzbekistan

Özet:
TEZİN ÖZETİ Tezimiz, yabancı dil öğretiminde anadilin amaç dile olumsuz etkisini göstermeyi ve Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde bu olumsuz etkiyi örnekleyerek giderilmesine yönelik öneriler getirebilmeyi amaçlamıştır. Çalışmamıza, temelimizi oluşturması açısından aynmsal-karşılaştırmalı dilbilimi tanıtarak ve yöntemimizi belirleyerek başladık II. bölümde Türkiye Türkçesinin genel özelliklerine değindikten sonra öğrencilerin anadilleri olan Özbek ve Azeri Türkçelerini özetlemeyi yerinde bulduk. III. bölümde ana konumuza girip ilk önce Türkiye Türkçesindeki ad durum eklerinin kullanımlarına değinerek bu eklerin Özbek ve Azeri Türkçelerindeki kullanımlarını araştırarak karşılaştırmaya çalıştık. Daha sonra toplam 220 tane Özbek ve Azeri öğrencinin kompozisyon kağıtlarını inceleyerek TÖMER kur sistemine göre (Temel Türkçe I-Temel Türkçe II-Orta Türkçe I-Orta Türkçe II- Yüksek Türkçe I- Yüksek Türkçe II) ad durum eklerinin kullanımında yaptıkları yanlışları tesbit ettik. Elde edilen yanlışların sayısal değerlerini düzeylere ve ülkelere göre çizelgelerde verdik. Gördük ki, öğrenciler genelde anadillerinde farklı kullanılan eklerde yanlışlar yapmışlardır. Öğrencilerin anadiUeriyle benzerlik gösteren konularda zorlanmadıkları ama farklılık gösteren konularda kendi dillerindeki özellikleri öğrendikleri dile aktarma eğiliminde oldukları anlaşılmıştır. IY. bölümde öğrencilerin eylem çekimi yanlışlarına yer verilmiştir. Öğrencilerin, eylemin çekimli biçimini yanlış yazdıkları, eylem şahıs uyumunu bulamadıkları, sözcükleri iyi bilmediklerinden leksikolojik yanlış yaptıkları, çatı eklerini kullanımda yanıklıkları ve anadillerinden eylem aktarması yaptıkları görülmüştür. Özbek Türkçesi ve Azeri Türkçesi Türk dillerinin birer kolu olmalarına rağmen Türkiye Türkçesi ve bu iki dil arasındaki farklı yapılar öğrencilerin yanlış yapmalarına neden olmuştur V. bölümde öğrencilerin kompozisyon kağıtlarındaki diğer yanlışlara kısaca değindik. Son bölümde konunun genel bir değerlendirmesini yaparak Türkçenin yabancılara öğretimi konusunda bazı önerilerde bulunduk. 1161

Abstract:
ABSTRACT There haven't been sufficient investigations and studies on teaching Turkish to foreign learners. Therfore, we aimed to point out the errors in case endings and conjugation made by Uzbek and Azerbaijani students learning Turkey Turkish and whose mothertongue is from Turkish languages at A.Ü. TOMER since it is a very important subject about which any information is needed. We found out the errors made by totally 220 Uzbek and Azerbaijani students by analysing their composition papers according to the system in TOMER (Basic Turkish I- II, Intermediate Turkish I- II, Advanced Turkish I-II). In the second section, by studying on the case endings, we indicated the students' errors in these endings. We presented the numerical values of the observed errors in tables according to the levels and countries. We observed that students generally make errors in the endings which are used differently in their mothertongue. It is inferred that, student don't have difficulty in the subjects similar to their mothertongue however, in the different subjects, they have tendency to transfer the characteristics of their native language to the language they learn. In the third section, the errors of conjugation are presented. It is observed that student write the finite form of the verb wrong, make errors in subject-verb agreement, make lexicological errors because they don't know the vocabulary well, make wrong use of voice morphemes and they transfer verbs from their mothertongue. Although Uzbek Turkish and Azerbaijani Turkish are branches of Turkish languages, the different structures between Turkey Turkish and these two languages caused students to make errors. In the fourth section, we briefly presented the other errors in the students' composition papers. In the last section, we made some suggestions on teaching Turkish to the foreign students by making a general evaluation of the subject. 160