Kanser hastalarinda i̇nsi̇dental pulmoner tromboemboli̇ni̇n çok kesi̇tli̇ bi̇lgi̇sayarli tomografi̇ (ÇKBT) i̇le değerlendi̇ri̇lmesi̇
A retrospective study in the detection of i̇nci̇dental pulmonary tromboembolism in cancer pati̇ents
Yazar: MUHAMMED AKİF DENİZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET GÜLİ ÇETİNÇAKMAK
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahili Tıp Bilimleri Bölümü / Radyodiagnostik Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Kanser hastaları = Cancer patients ; Pulmoner arter = Pulmonary artery ; Pulmoner dolaşım = Pulmonary circulation ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed ; Tromboembolizm = Thromboembolism

Özet:
ÖZET
Amaç: 
         Kanser hastalarında insidental pulmoner tromboemboli (PTE) nin Çok Kesitli Bilgisayarlı Tomografi (ÇKBT) ile yaygınlığını, primer kanserlere göre dağılım özelliklerini saptamak, insidental PTE tespit edilen hastalarda risk faktörlerini değerlendirmek, rutin değerlendirmede raporlanma oranınını araştırmak ve bulguları literatür bilgileriyle karşılaştırmaktır.

Gereç ve Yöntem:
         Mart 2012-Eylül 2013 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Radyoloji Anabilim dalına başvuran tanılı 1000 kanser hastasının 16 dedektörlü Toshiba Activion ve 64 dedektörlü Philips Brillance BT cihazlarında çekilen Kontrastlı Torax Bilgisayarlı Tomografi görüntüleri retrospektif olarak sırayla incelendi. Hasta grupları primer kanserlerine göre gruplandırıldı. Tiroid ve paratiroid kanserleri endokrin bez kanserleri grubunda; daha az sıklıkla görülen nazofarenx, larenx, parotis ve beyin kanserleri diğer hasta grubu adı altında toplandı. Öncelikle hastaların embolileri olup olmadığı araştırıldı. İnsidental PTE saptanan hastaların emboli lokalizasyonu, primer kanser gruplarına göre sıklığı, risk faktörleri, akciğer parankim bulguları ve rutin değerlendirmede raporlanma oranları değerlendirildi.

Bulgular:
        İncelenen 1000 onkoloji hastasının 46 sında (%4.6) insidental PTE saptandı. PTE saptanan hastaların 29 u (%63) kadın, 17 si (%37) erkekti. Hastalarda en yüksek oranı 11 hasta (%24) ile meme kanseri oluşturmaktaydı. En az hasta grubunu birer hasta (%2.1) ile böbrek, karaciğer, kemik-yumuşak doku, mesane, pankreas kanserleri oluştururken; lenfoma, endokrin bez, testis ve diğer kanser gruplarında insidental PTE saptanmadı. Emboli en sık 33 hastada (71.7) sağ pulmoner arter alt lob dalında yerleşikti. Trombüs saptanan hastalarda en sık 20 (%43.4) hasta da alt extremite venöz sistemde trombüs mevcutken, 21 hastada (%45.6) venöz sistemde trombüs saptanmadı. Emboli varlığı 11 (%24) hastada rapor edilmemişti. En sık görülen akciğer bulgusu 16 (%34.7) hastada subsegmenter atelektazi ve fibrotik bantlardı.


Tartışma-Sonuç: 
         Kanser hastaları tromboemboliye yatkın hastalardır. İncelediğimiz 1000 hastanın 46 sında (%4.6) ÇKBT ile literatür ile uyumlu olarak insidental PTE saptadık. Kanser hastalarının takibinde sıklıkla kullanılan kontrastlı torax BT de hasta asemptomatik olsa bile pulmoner arterlerin dikkatli bir şekilde incelenmesi, insidental PTE saptanmasını kolaylaştırmakta ve bu durum kanser hastalarınında mortalite, morbiditeyi yakından etkilediğinden klinisyeni uyarmaktadır.

Anahtar kelimeler: İnsidental pulmoner tromboemboli (PTE), kanser, Çok kesitli bilgisayarlı tomografi (ÇKBT)

Abstract:
ABSTRACT
Aim
         The aim of this study is to show the frequency of incidentally found (pulmonary tromboembolism) PTE in oncological patients and evaluate dispersion of incidents in terms of underlying primary tumor and seek risk factors associated with incidental PTE. Mention of findings in the final radiology reports have also been investigated and compared with literature findings.

Material and Method:
         We retrospectively reviewed findings of one thousand consecutive cases who referred to Dicle University Department of Radiology between March 2012 and September 2013 with confirmed diagnosis of various tumor types and underwent contrast enhanced thorax CT using either Philips Brilliance 64 detectors or Toshiba Activion 16 detectors row CT scanners. We created subset of patient groups according to each primary diagnosis. Thyroid and parathyroid gland cancers are included to 'endocrine tumors' group whereas larynx, parotid and brain tumors are classified as 'other' tumors because of their relative rarity. First of all, we sought patients in terms of presence or absence of PTE. Second, we evaluated those who have positive findings for incidental PTE in terms of locations of emboli, group of underlying primary tumor, risk factors, companian findings in lung parenchyma and mention of findings in final radiology reports.
Findings
         Among one thousand oncology patients, 46 (4.6%) individuals (29 females, 17 males) found to have incidental PTE. Of positive patients, the highest proportion (%24) was belong to breast cancer group (n=11). Amidst subjects of positive PTE, least incidents (one incident per group) were encountered in the patients with tumors arose from following sites; kidney, liver, bone-soft tissue, bladder and pancreas. Nevertheless, PTE was not evident in subjects with lymphoma, endocrin tumors, testis tumor and those with tumor belongs to 'other' group. The most common location for pulmonary emboli was the lower lobe branch of right pulmonary artery (n=33, 71.7%). The most common site for venous trombi was deep venous structures of lower extremities. Twenty (43.4%) subjects suffered from deep venous trombosis while 21 (45.6%) individuals showed no evidence of trombosis at deep venous system. Evident PTE had not been reported in final radiology reports of 21 cases. The commonest companian findings in lung parenchyma (n=16, 34.7%) were subsegmentary atelectasis and fibrous bands.

Conclusion
         Tendency to thromboembolic events is a known feature of oncological patients. Of one thousand subjects we reviewed, 46 (4.6%) patients showed the evidence of incidental PTE on thorax CT imaging, which is concordant with literature findings. Contrast enhanced thoracic CT is one of the widely performed fundamental imaging techniques in follow up imaging of oncological patients. In order to decrease mortality and morbidity rate of incidental PTE, pulmonary arteries must be thorougly scrutinized on those studies even in asymptomatic patients, as they could be easily overlooked.



Keywords: İncidentally pulmonary thromboembolism (PTE), cancer, Multi-slice computed tomograpy (MSCT)