Türk sağlık sektöründe rekabet gelişimi ve hastanelerin verimliliği ve kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
The progress of competition and evaluation of its effect on hospital efficiency and service quality in turkish health sector
Yazar: NAZAN TORUN
Danışman: PROF. DR. YUSUF ÇELİK
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Rekabet = Competition ; Sağlık sektörü = Health sector

Özet:
Sağlık hizmetleri piyasasında rekabet, 1990'lı yıllarda hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde yaygınlaşmaya başlamıştır. Gelişmekte olan ülkeler arasında olan Türkiye'de de sağlık reform hareketleri 1990 yılının başından itibaren başlamış ve birçok kavramı gündeme getirmiştir. Bu kavramlardan birisi de sağlıkta rekabettir. Yapılan çalışmalarda, rekabetin hizmet fiyatlarını düşürdüğü, kaliteyi iyileştirdiği ve hastane hizmetlerdeki ürün verimliliğini artırdığı tartışılmıştır. Bu çalışmada Sağlık Bakanlığı Yataklı Tedavi Kurumları İstatistik Yıllığı'ndan (YTKİY) elde edilen veriler ile hastaneler arası rekabet düzeyi 1990-2006 yılları arasında ayakta tedavi gören hasta sayısı (poliklinik sayısı) ve yatan hasta sayıları için Hirschman Herfindahl Indeksi (HHI) kullanılarak incelenmiştir. Ayrıca yıllar itibari ile değişen rekabet düzeyinin hastanelerin verimliliği ve kalitesi üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırmanın sonucunda rekabet düzeyinin yıllar itibari ile arttığı görülmüştür. Yılların, rekabet düzeyi ile ters orantılı olarak kuvetli bir ilişkiye sahip olduğu ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür. Rekabetin hastanelerin verimliliği üzerinde pozitif bir etkisinin olduğu, ancak hastanelerin kalitesi üzerinde aynı etkiyi göstermediği ve bunun istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur. Hastanenin bulunduğu coğrafi bölgeye, mülkiyetine ve türüne göre rekabet düzeyinde önemli farklılıklar olduğu ve bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur.

Abstract:
Competition in health care markets became widespread in 1990s in developed countries as well as the developing ones. Being part of developing countries, in Turkey too, the health care reform program has begun since the beginning of the early 1990s and has brought up many concepts. One of these concepts is competition in health care. Many studies have discussed whether or not competition has reduced prices, improved the quality, increased the efficiency of products in hospital services. The aim of this study is to analyze the data from the Annual Statistics of Patient Beds Medical Institutions by the Ministry of Health (YTKİY) and the level of competition between 1990-2006 by using the Herfindahl-Hirschman Index (HHI) for the number of outpatients (policlinics) and inpatients. Besides, the effect of the level of competition, changing through years, on the efficiency and quality of hospitals has been analyzed. It has been noticed at the end of the study that competition has increased through years. Moreover, years appear to have a strong relation, being inversely proportional, with the level of competition and they are significant from a statistical point of view. It has been concluded that competition has a positive effect on the efficiency of hospitals and their quality and this is significant from a statistical point of view. Also, the level of competition shows differences according to the geographical region, the property and the type of hospitals and this difference is statistically significant.