Mikorizanın tuz stresi ile büyüme düzenleyicileri arasındaki domates bitkisi üzerindeki etkisi
The effect of mycorrhiza between salt stress and growth regulators on tomato plant
Yazar: EMİNE DİRENMEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YELDEREM AKHOUNDNEJAD
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Jasmonik asit = Jasmonic acıt ; Mikoriza = Mycorrhiza ; Salisik asit = Salıcıca acıt ; Tuz stresi = Salt stress

Özet:
Tuz stresi bitkilerde büyüme ve gelişmeyi olumsuz yönde etkileyen en önemli abiyotik 
stres faktörlerinden biridir. Tuz stresinin bitkinin jasmonik asit, salisik asit ve mikoriza 
üzerindeki dengesini nasıl etkilediğini araştırmak amacıyla 36 farklı saksıda çalışmalar
yürütülmüştür. Deneme, Şırnak Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri 
Bölümüne ait yetiştirme odasında tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü
ve her saksıda 2 tane domates (Nigar F1) fidesi olacak şekilde yürütülmüştür. Gübre 
olarak Stok A ve Stok B olmak üzere 5'er litrelik besin çözeltisi hazırlanmıştır. İlk 
besin çözeltisi 1 hafta sonra 200 ml şeklinde verilmiştir. Sonraki besin çözeltileri 
bitkinin su isteğine göre 2'şer ya da 5'er gün arayla deneme sonuna kadar 150 ml 
şeklinde verilmiştir. Bitkilere 3 farklı tuz konsantrasyonu (0, 50, 100 mM NaCI) 
uygulanmıştır. Mikoriza ile tuz stresine maruz bırakılan bitkilere 1,00 mM 
konsantrasyonlarında olacak şekilde Salisik asit (SA) ve 50 µM konsantrasyonlarında 
olacak şekilde Jasmonik asit (JA) uygulanmıştır. JA ve SA in yapraktan uygulanması 
ile besin çözeltisinin kökten uygulanması sonucu domates bitkisinin tuz stresi altında 
etkisi araştırılmıştır. Denemede yeşil aksam değerlendirilmesi, yaprak sayısı ölçümleri
bitki boyunun belirlenmesi (cm), gövde çapının belirlenmesi (mm), yapraklardaki 
klorofil (SPAD) miktarı (mg/g), yaprak sıcaklığı (
0C), yaprak oransal nem içeriği
(RWC) yeşil aksam taze ve kuru ağırlık oranı ölçülmüştür. Ayrıca mineral element 
analizi ve kök analizleride yapılmıştır. Çalışmadan elde edilen bütün bulgular 
değerlendirildiğinde, JA, SA ve mikorizanın domates bitkisinin tuz stresine toleransı 
açısından umut verici etkilerinin olduğunu ortaya koymuştur.

Abstract:
Salt stress is one of the most important abiotic stress factors that negatively affect plant 
growth and development. Studies were carried out in 36 different pots to investigate 
how salt stress affects the plant's balance on jasmonic acid, salicic acid and 
my7corrhiza. The experiment was carried out in the growing room of Şırnak University 
faculty of agriculture, department of horticulture, in a randomized block design with 3 
replications and 2 tomato (Nigar F1) seedlings in each pot. As fertilizer, 5 liters of 
nutrient solution, Stock A and Stock B, were prepared. The first nutrient solution was 
given 200 ml after 1 week. Subsequent nutrient solutions were given in the form of 
150 ml at intervals of 2 or 5 days, depending on the water demand of the plant, until 
the end of the experiment. Three different salt concentrations (0, 50, 100 mM NaCl) 
were applied to the plants. Salicic acid (SA) at 1.00 mM concentrations and Jasmonic 
acid (JA) at 50 µM concentrations were applied to the plants to be exposed to salt 
stress with mycorrhiza. The effect of the foliar application of JA and SA and the 
application of the nutrient solution from the root was investigated under salt stress of 
the tomato plant. Evaluation of green parts in the experiment, measurements of the 
number of leaves determination of plant height (cm), determination of stem diameter 
(mm), amount of chlorophyll (SPAD) in leaves (mg/g), leaf temperature (0C), relative 
moisture content of leaves (RWC) the ratio of fresh and dry weight of green parts was 
measured. In addition, mineral element analysis and root analysis were also carried 
out. All findings from the study were evaluated. Showed that JA, SA and mycorrhiza 
had promising effects in terms of salt stress tolerance of tomato plants.