Kışlık kanola (Brassica napus L.) çeşitlerinin in vitro rejenerasyonu üzerine farklı eksplant tiplerinin ve bitki büyüme düzenleyicilerinin etkisi
The effects of different explant types and plant growth regulators on the in vitro regeneration of winter rapeseed (Brassica napus L.) varieties
Yazar: EYÜP PEKER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET METİN KUMLAY
Iğdır Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki büyüme düzenleyicileri = Plant growth regulators ; Doku kültürü = Tissue culture ; Kanola = Canola ; İn vitro = In vitro

Özet:
Bu araştırma "Tesadüf Bloklarında Bölünen Bölünmüş Parseller Deneme Deseni"ne göre üç tekerrürlü olarak Erzurum Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Doku Kültürü Laboratuarı'nda yürütülmüştür. Çalışmada Elvis ve Californium kanola çeşitlerinin sürgün ucu, hipokotil ve kotiledon eksplantları kullanılmıştır. Bitki büyütme ortamı olarak MS ortamına sadece %5 sukroz içeren kontrol ortamı yanında 6 farklı besiyeri (T1: 3.0 mg L-1 BAP; T2: 1.0 mg L-1 IAA; T3: 1.0 mg L-1 NAA; T4: 2.0 mg L-1 BAP + 1.0 mg L-1 KIN; T5: 2.0 mg L-1 BAP + 0.1 mg L-1 NAA; T6: 2.0 mg L-1 BAP + 0.1 mg L-1 IAA) kullanılmıştır. Bitkicikler 6 hafta süre ile uzun gün fotoperiyot (16 saat aydınlık, 8 saat karanlık) şartlarında tutulmuşlardır. Altıncı hafta sonunda şu gözlemler alınmıştır: İlk sürgün verme gün sayısı, bitkinin canlı kalma oranı, sürgün uzunluğu, yan dal sayısı, boğum sayısı, boğum aralığı, yaprak alanı, kök sayısı, kök uzunluğu, bitki yaş ve kuru ağırlıkları. Çalışma sonucunda Elvis kanola çeşidinin Californium çeşidine göre, incelenen özellikler yönünden ön planda olduğu görülmüştür. Sürgün ucu ve hipokotil eksplantlarının kotiledon eksplantına göre daha olumlu sonuçlar verdiği belirlenmiştir. Sitokinin + oksin bitki büyüme düzenleyicisi kombinasyonunun (BAP + NAA ve BAP + IAA), sürgün ve kök gelişiminde daha etkin olduğu, ancak BAP + KIN ve tek başına NAA uygulamasının da incelenen özelliklerde önemli artışa sebep olduğu tespit edilmiştir. Californium çeşidi (11.21 gün), Elvis çeşidine göre (12.94 gün) daha erken sürgün vermeye başlamış olmasına rağmen, Elvis çeşidi (25.04 mm) daha uzun bitkicikler vermiştir (Californium, 18.47 mm). Sürgün ucu, hipokotil ve kotiledon eksplantlarında sırasıyla 31.13 mm, 21.01 mm ve 13.13 mm sürgün uzunlukları belirlenmiştir. Ortamlar arasında en uzun bitkicikler BAP + KIN ortamında (31.62 mm) elde edilmiş, bunu BAP + IAA ortamı (20.66 mm) takip etmiştir. Çalışma sonucunda iyi bir sürgün gelişimi için; Elvis çeşidi, sürgün ucu ve hipokotil eksplantları ile BAP + NAA, BAP + IAA ve BAP + KIN kombinasyonlarının tavsiye edilebileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This research was carried out at the Tissue Culture Laboratory of Erzurum Eastern Anatolia Agricultural Research Institute according to the "Split – Split Plot Design in Randomized Blocks" with three replications. Shoot tip, hypocotyl and cotyledon explants of Elvis and Californium canola (Brassica napus L.) genotypes were used in the study. In addition to control media (only 5% sucrose), 6 different plant growth regulators (T1: 3.0 mg L-1 BAP; T2: 1.0 mg L-1 IAA; T3: 1.0 mg L-1 NAA; T4: 2.0 mg L-1 BAP + 1.0 mg L-1 KIN; T5: 2.0 mg L-1 BAP + 0.1 mg L-1 NAA; T6: 2.0 mg L-1 BAP + 0.1 mg L-1 IAA) were added to MS media to culture explants. Explants were incubated under long-day photoperiod conditions (16 h light, 8 h dark) for 6 weeks. At the end of the 6th weeks, following observations were taken: days to the first shoot appearence; plantlet survival rate; the length of shoots, roots and nodes; the number of shoots, roots and nodes; diameter of leaves; fresh and dry weight of plantlets. As a result of the study, it was seen that Elvis genotype had significant better plantlet characteristics compared to Californium cultivar. Shoot tip and hypocotyl explants gave better results compared to cotyledon explants. It is also clear from the results that, the combination of cytokinin + auxin (BAP + NAA and BAP + IAA) was effective on the improvement of shoot and root regeneration. However, application of BAP + KIN and only NAA was also effective on plantlet micropropagation. Although, days to shoot apperance were earlier in Californium (11.21 days) compared to Elvis (12.94 days), Elvis gave the longest shoots (25.04 mm), compared to Californium (18.47 mm).  Shoot tips, hypocotyls and cotyledons illustrated 31.13 mm, 21.01 mm and 13.13 mm shoot lengths, respectively. The longest plantlets were determined on BAP + KIN (31.62 mm) and followed by BAP + IAA (20.66 mm). As a result of the study, Elvis cultivar, shoot tip and hypocoty explants with BAP + NAA, BAP + IAA and BAP + KIN media combinations could be advised for better canola micropropagation