İş yeri tehlikeleri ve mesleki riskler: Ticaret gemilerinde meydana gelen iş kazaları üzerine bir inceleme
Workplace hazards and occupational risks: A research on occupational accidents aboard merchant ships
Yazar: ERKAN ÇAKIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERİM PAKER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Denizcilik = Marine

Özet:
Deniz taşımacılığı, dünyanın en büyük endüstrilerinden biridir ve binlerce denizcinin katılımıyla milyonlarca ton yük yükleme limanından varış limanına ulaştırılmaktadır. Deniz taşımacılığında, gemiadamının görevi; gemiyi ve yükünü varış limanına gemiye, çevreye, yüke ve çalışanlara zarar vermeyecek şekilde ve mümkün olan en emniyetli biçimde yönlendirmektir. Ancak gemiadamları, yükün ve geminin hasar görmesi sonucu ve gemi üzerinde tehlikeli işler yapılırken meydana gelen yaralanma ve ölüm riski ile karşı karşıya kalmaktadır. Bunun yanında, çalışma ortamındaki güçlükler, psikososyal ve psikolojik durumlar gemiadamlarını olumsuz biçimde etkilemekte ve muhtemel iş kazalarına davetiye çıkarmaktadır. Yapılan birçok çalışmada, gemiadamlarının ölüm ve yaralanma riskinin karada çalışanlara kıyasla on kat daha fazla olduğu ortaya koyulmuştur. Bu kazaların önüne geçmek, gerekli önleyici faaliyetleri almak ve gemi üzerinde çalışma ve yaşama koşullarını iyileştirmek için daha önce meydana gelen kazaları anlamak ve analiz etmek çok büyük önem taşımaktadır. Buradan hareketle bu araştırma kapsamında, ticaret gemilerinde meydana gelen iş kazalarına ilişkin elde edilen veriler üzerinde keşifsel ve tanımlayıcı analizler yapılarak kaza örüntülerinin ve kazaya sebebiyet veren risk faktörlerinin keşfedilmesi ve önlenmesine yönelik hedeflerin tanımlanması ve öneriler geliştirilmesi amaçlanmıştır. 
Araştırma sürecinde nitel ve nicel yöntemler birlikte kullanılmıştır. Nitel araştırma sürecinde elde edilen iş kazalarına tanımlayıcı analizler yapılarak genel bir çerçeve ortaya konulmaya çalışılmıştır. Nicel araştırma sürecinde ise veriler üzerinde uygulanan veri madenciliği yöntemleri yardımıyla değişkenler arasındaki ilişkiler ve yaralanma şiddetine etki eden risk faktörleri ortaya konulmuştur. İş kazası sonucu meydana gelen yaralanmanın şiddetinin belirlenmesinde etkili olan en önemli değişkenin kaza esnasında yapılan iş olduğu ortaya koyulmuştur. Bunun yanında, Analitik Hiyerarşi Süreci uygulaması ile kazaların meydana gelmesinde emniyetsiz çalışma ve talimatlara uymamanın en önemli kaza nedeni olduğu değerlendirilmiştir. İş kazalarının önlenmesi için öncelikle insan makine etkileşimini en aza indirgeyecek uygulamalar yapılmalı ve gemiadamlarının emniyet algısı sürekli eğitim ve talimlerle geliştirilmelidir.

Abstract:
Sea transport is one of the world's largest industries and with the participation of thousands of sailors, millions of tons of cargo are delivered to the port of destination from the port of loading. In maritime transportation, the duty of the seafarer is to navigate the ship and its cargo to the harbor in the safest manner possible without harming the ship, the environment, cargo and workers. However, seafarers are faced with the risk of injury and death as a result of damage to the cargo and the ship and during the dangerous works on board ship. In addition, the difficulties in working environment, psychosocial and psychological conditions negatively affect seafarers and cause occupational accidents. In many studies, the risk of death and injury of seafarers was found to be ten times higher than those working on land. In order to prevent these accidents, to take necessary preventive measures and to improve working and living conditions on the ship, it is very important to understand and analyze the accidents that occurred before. Therefore, the aim of this study is to discover and explore accident patterns and risk factors causing accidents by conducting exploratory and descriptive analyzes on the data obtained from work accidents on commercial ships.
	Qualitative and quantitative methods were used in the research process. In the qualitative research process, a general framework has been tried to be presented  by giving descriptive analyzes to work accidents. In the quantitative research process, data mining methods were applied to the data and the relationships between the variables and the risk factors affecting the severity of injury were determined. It was found that the most important variable in determining the severity of the injury caused by occupational accidents was the work performed during the accident. In addition, it was evaluated that unsafe work and failure to comply with the instructions were the most important causes of accidents in the occurrence of accidents through the Analytic Hierarchy Process. In order to prevent occupational accidents, practices that minimize human-machine interaction should be developed and seafarers' safety perception should be improved through continuous training and drills.