Yoğun bakım hastalarında serum kalsiyum, magnezyum ve klor düzeylerinin prognoz ve mortalite üzerine etkisi
Effect of serum calcium, magnesium and chlorine levels on prognosis and mortality in intensive care unit patients
Yazar: İREM ŞAHİN MERCİMEK
Danışman: DOÇ. DR. YAHYA KEMAL GÜNAYDIN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada yoğun bakımımızda yatan hastalarımızın başlangıç serum klor, kalsiyum ve magnezyum düzeylerinin mortalite ve prognoz üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır. Bu sayede yoğun bakım prognoz ve mortalite skorlamalarına katkı sağlamayı umuyoruz.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma retrospektif, dosya tarama yöntemi ile yapıldı. Çalışmamız Sağlık Bakanlığı SBÜ Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği Yoğun Bakım Ünitesinde uygulanmıştır. 01.01.2018 ile 01.01.2022 tarihleri arasında yoğun bakım ünitemize yatırılan hastalar çalışmaya dahil edildi. Travma hastaları, intoksikasyonlar, gebe ve 18 yaş altı hastalar, dosyalarında bilgileri eksik olan hastalar, magnezyum ve kalsiyum düzeyini etkileyebilecek olan ek hastalıkları olan hastalar çalışma dışında bırakıldı. Araştırmada hastaların APACHE-II ve qSOFA skorları, tanıları, yatış süreleri, organ yetmezlikleri, entübasyon ve mekanik ventilasyon ihtiyaçları, kısa ve uzun dönem mortalite oranları, kan gazı laktat düzeyi ile serum kalsiyum, magnezyum ve klor düzeyleri değerlendirildi. 
Bulgular: Araştırmaya 1902 hasta katılmıştır. Dışlama kriterleri uygulandıktan sonra toplam 852 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Magnezyum düzeyi hastane içi mortaliteyi öngörmede etkili saptanmıştır. Magnezyum kestirim değeri olan 0,715 ve üstü %81,4 sensitivite ve %35,0 spesifite ile anlamlı bulunmuştur (p=0,004). Magnezyum, kalsiyum, düzeltilmiş kalsiyum ve klor düzeyleri 6 aylık mortaliteyi öngörmede etkili saptanmıştır. Uzun dönem (6 aylık) mortaliteyi öngörmede magnezyum kestirim değeri olan 0,745 ve üstü %73,9 sensitivite ve %28,8 spesifite; kalsiyum kestirim değeri olan 9,075 ve altı %74,4 sensitivite ve %43,6 spesifite; düzeltilmiş kalsiyum kestirim değeri olan 8,85 ve üstü %71,4 sensitivite ve %34,8 spesifite; klor kestirim değeri olan 95,5 ve üstü %77,8 sensitivite ve %24,1 spesifite ile anlamlı bulunmuştur (sırasıyla p değerleri: 0,004; 0,000; 0,007; 0,015). Ayrıca magnezyum, kalsiyum ve klor düzeylerinin inotropik ajan, entübasyon ve noninvaziv mekanik ventilasyon ile ilişkisi de incelenmiştir. Kalsiyum ile inotropik ajan ihtiyacı arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (p=0,000). Magnezyum, kalsiyum ve düzeltilmiş kalsiyum ile entübasyon ihtiyacı arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (sırasıyla p değerleri: 0,000; 0,023; 0,005). 
Sonuç: Yoğun bakım hastalarında serum kalsiyum, magnezyum ve klor düzeylerinin prognoz ve mortalite açısından değerli belirteçler olduğu görülmüştür. Serum kalsiyum, magnezyum ve klor düzeylerinin yetersiz veya aşırı seviyelerinin hastaların yoğun bakım süresince inotropik ajan ve entübasyona ihtiyaç duyması ile ilişkili olabileceği ve dolayısıyla iyileşme sürecini olumsuz etkileyebileceği gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Yoğun bakım hastası, Kalsiyum, Magnezyum, Klor

Abstract:
Introduction: In this study, we aimed to investigate the effect of baseline serum chlorine, calcium and magnesium levels on mortality and prognosis in our intensive care unit patients. In this way, we hope to contribute to intensive care prognosis and mortality scoring.
Method: This study was conducted retrospectively by file review method. Our study was conducted in the Intensive Care Unit of Emergency Medicine Clinic of the SBÜ Ankara Training and Research Hospital.  Patients that were hospitalized in our intensive care unit between 01.01.2018 and 01.01.2022 were included in the study. Trauma patients, intoxications, pregnant patients and patients under 18 years of age, patients with missing information in their files, patients with comorbidities that may affect magnesium and calcium levels were excluded from the study. APACHE-II and qSOFA scores, diagnoses, length of stay, organ failure, intubation and mechanical ventilation needs, short and long-term mortality rates, blood gas lactate levels, serum calcium, magnesium and chlorine levels were evaluated.
Results: In the study, 1902 patients participated. After applying exclusion criteria, a total of 852 patients were included in the study. Magnesium level was found to be effective in predicting in-hospital mortality. Magnesium cut-off value of 0.715 and above was found to be significant with 81.4% sensitivity and 35.0% specificity (p=0.004). Magnesium, calcium, corrected calcium and chlorine levels were found to be effective in predicting 6-month mortality. In predicting long term (6-month) mortality, magnesium cut-off value of 0.745 and above was 73.9% sensitivity and 28.8% specificity; calcium cut-off value of 9.075 and below was 74.4% sensitivity and 43.6% specificity; corrected calcium cut-off value of 8.85 and above with 71.4% sensitivity and 34.8% specificity; chlorine cut-off value of 95.5 and above with 77.8% sensitivity and 24.1% specificity (p values respectively: 0,004; 0,000; 0,007; 0,015). The relationship of magnesium, calcium and chlorine levels with inotropic agents, intubation and noninvasive mechanical ventilation was also examined. A significant relationship was found between calcium and the need for inotropic agents (p=0.000). Magnesium, calcium and corrected calcium were significantly associated with the need for intubation (p values respectively: 0.000; 0.023; 0.005).
Conclusion: Serum calcium, magnesium and chlorine levels have been shown to be valuable markers of prognosis and mortality in intensive care unit patients. It has been shown that inadequate or excessive levels of serum calcium, magnesium and chlorine levels may be associated with the need for inotropic agents and intubation during intensive care and thus may negatively affect the recovery process.
Key Words: Intensive care patient, Calcium, Magnesium, Chlorine