Borsa İstanbul'da işlem gören üretim işletmelerinin kârlılık türlerine etki eden faktörler üzerine ampirik bir çalışma
An empirical study on the factors affecting the profitability types of manufacturing companies traded in Borsa Istanbul
Yazar: SELDA ÖZBEY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM ÖZARI
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Karlılık = Profitability ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Üretim işletmeleri = Production companies

Özet:
Bu tez çalışmasının ana amacı Borsa İstanbul'da işlem gören üretim sanayi
işletmelerinin kârlılık değişkenlerini (brüt kâr, faiz amortisman ve vergi kârı ile net
kâr) etkileyen faktörleri incelemek ve bu faktörlerin etki düzeylerini belirlemektir. Bu
amaçla; 172 üretim işletmesinin, 2005-2018 dönemleri arası finansal tablo ve faaliyet
raporları verilerinden faydalanılarak, finansal oran değerleri ve finansal olmayan
faktörleri panel veri regresyon yönteminin sabit etkiler modeli kullanılarak
incelenmiştir. Bir başka ifade ile panel veri regresyon analizi yardımıyla işletmelerin
kârlılıkları (brüt kâr, FAVÖK, net kâr) ile likidite oranları, finansal yapı oranları,
faaliyet etkinliği oranları, kârlılık oranları, borsa performans oranları, büyüme
oranları, Altman Z-Skor gibi finansal göstergelerle ve denetimin 4 büyük ofis
tarafından yapılmış olması, denetim görüşleri, denetçi cinsiyeti gibi finansal olmayan
faktörlerle ilişkisi analiz edilmiştir. İşletmelerin kârlılık oranlarına etkili en önemli
oranların likidite oranları, Altman Z-Skor, kaldıraç oranı, denetimin 4 büyük ofis
tarafından yapılmış olması, maddi duran varlık devir hızı, aktif kârlılığı, olduğu tespit
edilmiştir. Kârlılık üzerinde diğer etkili oranların ise, alacak devir hızı, maddi olmayan
duran varlık devir hızı, faiz karşılama gücü olduğu belirlenmiştir. Faaliyetlerden nakit
akış, denetçi cinsiyeti, olumlu denetim görüşü ve hisse başına kazanç piyasa değerinin
defter değerine oranı da kârlılığı etkileyen faktörler arasında yer almaktadır. Varlık
büyüme oranının ise kârlılığa etkisi bulunmamaktadır.

Abstract:
The main purpose of this thesis study is to examine the factors affecting the
profitability variables (gross profit, EBITDA and net profit) of the manufacturing
industry enterprises traded in Borsa Istanbul and to determine the effect levels of these
factors. For this purpose; Financial ratio values and non-financial factors were
analyzed by using the fixed effects model of the panel data regression method by
utilizing the data of the financial statements and activity reports between the years of
2005-2018. In other words, with the help of panel data regression analysis, profitability
(gross profit, EBITDA, net profit) and liquidity ratios, financial structure ratios,
activity efficiency ratios, profitability ratios, stock market performance ratios, growth
ratios, Altman Z-Score and The relationship of the audit to the non-financial factors
such as the fact that the audit was carried out by 4 large offices, audit opinions, and
the gender of the auditor was analyzed. It has been determined that the most important
rates affecting the profitability ratios of the enterprises are liquidity ratios, Altman ZScore, leverage ratio, auditing Big 4 offices, tangible fixed asset turnover, asset
profitability. It is determined that other effective rates on profitability are the rate of
receivable turnover, intangible asset turnover, interest power. Cash flow from
activities, auditor gender, positive audit opinion and the ratio of earnings per share to
market value are also among the factors affecting profitability. Asset growth rate has
no effect on profitability.