COVİD-19 pnömonisi olan hastalarda anjiyotensin converting enzim inhibitörlerinin kullanımı ve mortaliteye etkisi
Use of angiotensin converting enzyme inhibitors in patients with covid -19 pneumonia and its effect on mortality
Yazar: BETÜL İKBAL DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. CEYDA ANAR
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Anjiyotensin konverting enzim = Angiotensin converting enzyme ; Anjiyotensin konverting enzim inhibitörleri = Angiotensin converting enzyme inhibitors ; COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Mortalite = Mortality ; Pnömoni = Pneumonia

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, ACE inhibitörü kullanan hastalarda COVİD-19 seyrini araştırmak, demografik, laboratuvar verileri ve mortaliteye etkisini incelemektir.
Gereç ve Yöntem: 11 Mart 2020 – Mart 2021 tarihleri arasında İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim Araştırma Hastanesi'nde yatan doğrulanmış veya olası COVID-19 pnömonisi tanısı alan 546 hasta çalışmaya alındı. ACE inhibitörü kullanan ve kullanmayan hastalar belirlendi. Gruplar arası karşılaştırmalarda bağımsız örneklem t testi, Mann-Whitney U, Pearson ki-kare, Fisher exact ve Fisher Freeman Halton testleri kullanıldı. Mortalite için risk faktörü belirlemede multivariate lojistik regresyon analizi uygulandı.
Bulgular: ACE inhibitörü kullanan grupta ciddi derecede pnömoni saptanma oranı istatistiksel olarak anlamlı düzeydeydi (p=0.010). Bu grupta yine komorbidite %92,6 olup istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha fazla saptandı (p<0.001). Radyolojik progresyon görülmesi ACE inhibitörü kullanan grupta daha fazla idi (p<0.001). Ancak radyolojik bulgu olarak COVİD-19 enfeksiyonunda en sık karşılaşılan buzlu cam infiltrasyon; ACE inhibitörü kullanmayan grupta daha fazla idi. ACE inhibitörü kullanan grupta inflamasyon belirteçleri açısından bakıldığında CRP, BUN, Kreatin, LDH ve Ferritin değerleri istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptandı (sırasıyla p <0.001, 0.011, <0.001,0.038, 0.046) ancak C0VİD-19 açısından kötü prognositik belirteçlerden D-dimer ve troponin değerleri açısından anlamlı bir fark saptanmadı. ACE inhibitörü kullanan grupta istatistiksel olarak mortalite ve yoğun bakım ihtiyacı daha yüksek bulundu (sırasıyla p=0.010, p=0.027). Steroid tedavisi açısından bakıldığında ACE inhibitörü kullanımından bağımsız olarak steroid/pulse steroid alan grupta yoğunbakım ihtiyacı anlamlı olarak düşük saptandı (p=0.027); ancak mortalite üzerine etkisi anlamlı değildi. ACE inhibitörü kullanan ve kullanmayan hastalar karşılaştırıldığında steroid tedavisi bu iki grup arasında yoğun bakım gereksinimi ve mortalite açısından anlamlı bir fark oluşturmadı.
Mortaliteyi etkileyen risk faktörlerinin çok değişkenli regresyon analizinde iki önemli parametre dikkatimizi çekti. Ciddi pnömoni mortaliteyi 19.24 kat arttırdığı saptandı (OR: 19.24, Güven Aralığı : 2.835-130.605; p=0,002). Yaş arttıkça da mortalite riskinin 0.95 kat arttığı bulundu (OR: 0.95, Güven Aralığı : 0.932-0.971; p<0.001).  
Sonuç: Sonuç olarak; ACE inhibitörü kullanan hastalarda mortalite, yoğun bakım ihtiyacı, ciddi pnömoni görülme olasılığı ve radyolojik progresyon daha yüksek saptandı. Ayrıca ACE inhibitörü kullananlarda komorbidite ve kardiak hastalıklar daha fazla görüldü. ACE inhibitörü kullanan grupta yoğun ihtiyacı daha fazla olsa da bunun nedeni ek hastalıkların bu grupta daha fazla görülmesine bağlandı. Ayrıca ciddi pnömoni ve ileri yaş ACE inhibitörü kullanımından bağımsız olarak mortalitenin en önemli belirleyicisi olarak karşımıza çıkmıştır.

Abstract:
Background: The aim of this study is to investigate the course of COVID-19 in hypertension patients using ACE inhibitors, to examine its effect on demographic, laboratory data and mortality.
Materials and Methods: Between March 11, 2020 and March 2021, 546 patients hospitalized in İzmir Katip Çelebi University Atatürk Training and Research Hospital with a confirmed or probable diagnosis of COVID-19 pneumonia were included in the study. Patients using and not using ACE inhibitors were determined. Independent sample t-test, Mann-Whitney U, Pearson chi-square, Fisher exact and Fisher Freeman Halton tests were used for comparisons between groups. Multivariate logistic regression analysis was used to identify risk factors for mortality.
Results: The rate of detection of severe pneumonia in the group using ACE inhibitors was statistically significant (p=0.010). Comorbidity was again 92.6% in this group, and it was found to be statistically significantly higher (p<0.001). Radiological progression was more common in the ACE inhibitor group (p<0.001). However, the most common radiological finding in COVID-19 infection is ground glass infiltration; it was more common in the group that did not use ACE inhibitors. CRP, BUN, Creatine, LDH, and Ferritin values were found to be statistically significantly higher in the group using ACE inhibitors in terms of inflammation markers (p <0.001, 0.011, <0.001,0.038, 0.046, respectively), but D-dimer and troponin values one of the poor prognostic markers for C0VID-19 no significant difference. Statistically, mortality and need for intensive care were found to be higher in the group using ACE inhibitors (p=0.010, p=0.027, respectively). In terms of steroid treatment, the need for intensive care was found to be significantly lower in the steroid/pulse steroid group, regardless of ACE inhibitor use (p=0.027); however, its effect on mortality was not significant. When patients using and not using ACE inhibitors were compared, steroid treatment did not make a significant difference between these two groups in terms of need for intensive care and mortality.
Two important parameters drew our attention in the multivariate regression analysis of risk factors affecting mortality. Severe pneumonia was found to increase mortality 19.24 times (OR: 19.24, Confidence Interval: 2.835-130.605; p=0.002). It was found that the risk of mortality increased 0.95 times with increasing age (OR: 0.95, Confidence Interval: 0.932-0.971; p<0.001).
Conclusion: As a result; mortality, need for intensive care, the possibility of serious pneumonia and radiological progression were found to be higher in patients using ACE inhibitors. In addition, comorbidity and cardiac diseases were more common in those using ACE inhibitors. Although the need for intensive care was higher in the group using ACE inhibitors, this was attributed to the higher incidence of additional diseases in this group. In addition, severe pneumonia and advanced age have emerged as the most important determinants of mortality, independent of ACE inhibitor use.