Hukuk normunun yorumu
Inter pretation of the legal norm
Yazar: SEVTAP METİN
Danışman: DOÇ.DR. YASEMİN IŞIKTAÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Hukuk = Law ; Hukuk kuralları = Law rules ; Hukuksal yorumlar = Judicial interpretation ; Mantık = Logic

Özet:
ÖZET Tezin giriş bölümü hukuk metinlerinin yorumunu dini ve edebi metinlerin yorumlanması ile karşılaştırarak sorunu temellendirme çabasındadır. Birinci bölüm; hukuk normunu dil ve mantık bağlanımda ele alarak tipikleştirmektedir. Normun dilsel ifade biçimlerine göre taşıdığı nitelikler ve mantıki bir hüküm olup olmadığı tartışmasının ardından hukuk normlarının sımflandınlmasına girişilmiştir. İkinci bölüm; yorumun, nasıl bir faaliyet olduğu ve yargıcın yorum yaparken sınırlarının ne olduğuna ilişkin hukuk felsefesindeki başlıca düşünce akımlarına ayrılmıştır. Bu ekollerin bir kısmı biçimsel olarak yaklaştığından hukukun düzen yanım öne çıkarırken diğer taraftan değer yanıyla ele alan ya da sosyal olgudan hareket eden düşüncelerden de örneklemeler yapılmıştır. Daha güncel ve hukukun fonksiyonları açısından uzlaşmacı diye niteleyebileceğimiz gelişmelere de değinilmiştir. Üçüncü bölümde; yorumun ne olduğu, konusunun tanımlanması ve bu bağlamda yorum-metin ilişkisi üzerinde durulmuştur. Daha sonra yoruma tek bir doğru cevap mı yoksa yorum çokluğu mu sorusuna cevap arayışlarının ardından yorumun objektifleştirilmesi için gerekli kriterlerin neler olabileceği tartışılmıştır. Bunun yanısıra yorum türleri ve başlıca yöntemleri; yorum teknikleri arasında "yasa koyucunun niyeti'ne ulaşmanın mümkün olup olmadığı ayrıca irdelenmiştir. Yorumla ilgili teknik açılımların devam ettiği dördüncü bölüm; özellikle yorumla çok yakın ilişkide olan boşluk doldurma konusu ile başlamaktadır. Böylece yorum olanaklarının tüketilmesinden sonra gelen boşluk doldurmanın nasıl bir hukuki yöntem olduğunun, yorumla-boşluk doldurma arasındaki sıkı ilişkinin ortaya konulmasını takiben bu iki ayrı hukuki uygulamanın farklarının belirginleştirilmesine çahşılmıştır. Sınır problemlerinden ilki normlar arasında olası çelişki durumlarının yorum yoluyla saptanması ve daha sonra hukuk mantığı ilkelerinin yardımı ile çelişkinin ortadan kaldırılmasıdır. Örnekseme (analoji), öncelik (evleviyet), ve aksi ile kanıt(mefhum-u muhalif) metne bağlı yorumun yardımcı araçları olmakla beraber boşluk meselesi ile de yakın durmaktadır. Nihayet hukukun genel ilkelerinin arz ettiği önem nedeniyle de yorumla ilişkisi kurulmaya çalışılmıştır. III

Abstract:
ABSTRACT The title of this thesis is "Interpretation of the Legal Norm". Interpretation is one of the most basic topics in methodology of law. Firstly, interpretation of legal norm is compared to interpretation of literature and art works and religious texts in the introduction. In the first chapter, logical and linguistic features of legal norm is tried to make clear. Then it is discussed whether legal norm is logical judgement (conclusion) and relevant to evaluate in terms of falsity and truth criterion or not. After that different variations of legal rules are classified. Second chapter deals with historical aspects of interpretation theories of main legal philosophy schools such as Legal Positivism, Natural Law School, American Legal Realism, Free Movement School and Argumentation Theory. In the third chapter, it is stressed what kind of relationship does the interpretation have with legal text. After it is attempted to answer the question of whether there is only one right answer or more possibilities of interpretation, criterions of an objective interpretation are discussed. In addition, basic variations of legal interpretation and methods are analyzed. The fourth chapter begins with gap of law which has very close relationship with interpretation. This very close relationship is exhibited and tried to determine distinctive features of them. It is concluded that there are some borderline problems with gap of law and interpretation. One of them might be confliction between legal rules. Others are analogy, argumentum a fortiori and argumentum e contrario and eventually general legal principles. IV