Kentsel dönüşümde farklı üstlenicilerin dağılım modelleri; İstanbul örnekleri
Distribution models of different contractors in urban regeneration: Istanbul case studies
Yazar: MEHMET YASİN KOÇ
Danışman: PROF. DR. CENAP SANCAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kentsel dönüşüm, tarihsel süreçte ülkelerin sahip olduğu yasal ve sosyo ekonomik yapıya göre farklı amaçlar ve hedefler doğrultusunda gerçekleşmektedir. Bu olgu son yıllarda ülkemizde yaşanan afetlerle; kentlerde yıpranmış ve köhneleşmiş alanlarda, statik açısından riskli yapılarda, zeminden kaynaklı riskli alanlardaki yapılaşmalarda, imar planlarına uygun olmayan kaçak yapılaşma ve gecekondu gibi ruhsatsız binalarda dönüşüme ihtiyaç duyulmuştur. Kentsel dönüşümde özellikle yasal kapsamda yapılan son düzenlemeler ile sürecin mümkün olduğunca hızlanması amaçlanmaktadır. Uygulamayı etkileyen uzlaşma sürecindeki, belirleyici en önemli etmen ise dağılım modelleridir. Dönüşüm alanları özelinde, yürütücü/idareye ve/veya yasal kapsama bağlı olarak uygulamalarda farklılaşmalar söz konusudur. Son dönemlerde hızla artan kentsel dönüşüm uygulamalarında birbirinden farklı dağılım modelleri ile uygulamalar gerçekleşmektedir. Bu nedenle çalışmanın doküman incelemesi, saha araştırması ve karşılaştırmalı kentsel çalışmalar yöntemi kullanılarak İstanbul ölçeğinde farklı bölgelerinde farklı üstleniciler üzerinden uygulama örnekleri seçilerek irdelenmektedir. Türkiye'de gerçekleşen uygulamalarda, yasal kapsamda dağılım modelleri net olarak yönlendirilmemesi, uygulamaların yürütücülerin inisiyatifine bırakılması ve uygulamada ortaya çıkan sorunların çözümüne yönelik öneriler planlama süreci ile ele alınarak değerlendirilmektedir.

Abstract:
Urban transformation has historically occurred with different goals and objectives, shaped by the legal and socio-economic structures of each country. In recent years, due to disasters in our country, a need for transformation has arisen in urban areas, particularly in worn-out and deteriorated zones, statically risky buildings, developments in geologically risky areas, and unlicensed structures such as unauthorized buildings and squatter settlements that do not conform to zoning regulations. Recent legal amendments in urban transformation particularly aim to accelerate the process as much as possible. In the negotiation phase, which significantly impacts the implementation, the most crucial determinant is the distribution models. Practices vary based on specific transformation areas, depending on the executing body/authority and/or the legal framework. With the rapid increase in urban transformation applications in recent years, diverse distribution models have been implemented. For this reason, the study is examined by selecting application examples from different contractors in different regions of Istanbul using the document review, field research and comparative urban studies method. In the applications carried out in Turkey, distribution models are not clearly directed within the legal scope, practices are left to the initiative of the executives, and suggestions for solving the problems that arise in practice are evaluated through the planning process.