Kliniğimizde endoskopik transsfenoidal yolla sellar bölge kitle cerrahisi uygulanan olguların retrospektif incelenmesi: 15 yıllık klinik deneyim
Retrospective comparison study of patinets who had transsphenoidal sugery of sellar region in our clinic: 15 years of clinical experience
Yazar: ERAY ÖĞÜT
Danışman: DOÇ. DR. SERHAT PUSAT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Beyin-Sinir ve Omurilik Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Nöroşirürji = Neurosurgery
Dizin: Adenomlar = Adenoma ; Endoskopi = Endoscopy ; Hipofiz hastalıkları = Pituitary diseases ; Hipofiz neoplazmları = Pituitary neoplasms ; Sfenoid sinüs = Sphenoid sinus

Özet:
Amaç
Hipofiz bölge tümörlerinin cerrahi tedavisi bir asırdan fazla süredir
uygulanmaktadır. Hatta Eski Mısır' da mumyalama prosedürleri sırasında transnazal
yaklaşımlar uygulansada ilk hipofiz ameliyatı transkranial (transfrontal,
transtemporal) keşif yoluyla yapıldı. Transkranial keşifle beraber, transfasial ve
lateral rinotomi ile birlikte nazal ve nazal kavitelerin parsiyel rezeksiyonunu içeren
transsfenoidal teknikler geliştirildi. Günümüzde endoskopik endonasal transsfenoidal
cerrahisi başta hipofiz adenomu olmak üzere sellar ve parasellar bölgenin diğer
tümörleri, rinore cerrahisi ve optik sinir cerrahisi gibi pek çok alanda
kullanılmaktadır. Bu çalışmada, kliniğimizde transsfenoidal yaklaşımla cerrahi
uygulanan sellar bölge kitle cerrahisi uygulanan 97 hastanın retrospektif incelemesi
yapıldı ve literatür ile kıyaslandı.
Gereç ve Yöntem
Çalışmada, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Sultan 2. Abdülhamid Han Eğitim ve
Araştırma Hastanesi Beyin Cerrahi Servisi'ne 2005 ile 2021 yılları arasında tedavi
amacıyla müracaat eden, teşhis, takip ve ameliyatları burada yapılan, endoskopik
transsfenoidal yöntemle sellar kitle cerrahisi uygulanan 97 hasta incelendi.
Preoperatif ve Postoperatif olarak yaş, cinsiyet, semptom, tümör özelliği, tümör
boyutu, görme alanı, hormonal durum, parasellar bölge özelliği (kemik yapı),
durumlarıyla değerlendirildi. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken,
istatistiksel analizler için SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) sürüm
25.0 (IBM Corp., Armonk, NY, USA) programı kullanıldı.
VIII
Bulgular
Kliniğimizde 2005 ve 2022 yılları arasında opere edilen 97 hasta, 2005-2016
erken dönem (ilk grup) 35 hasta ve 2016-2022 geç dönem (ikinci grup) 62 hasta
olarak iki gruba ayrılarak retrospektif çalışma ile karşılaştırıldı. Endoskopik
trasnsfenoidal yöntemle opere edilen 97 hastanın 47'si (%48,5) kadın geri kalan 50'si
(%51,5) erkek olarak belirlendi. Hastaların yaş ortalaması ise 49,17±17,27 olarak
saptandı. Ilk grupta 19 kadın ve 16 erkek, ikinci grupta ise 28 kadın, 34 erkek
belirlendi. Kadınlarda median yaş 51 erkeklerde median yaş 48 olarak belirlendi.
Hastaların 84'ü (%90,3) makroadenom, 9'u (%9,7) mikroadenom olarak saptandı. İlk
grupta 28 (%84,8) makroadenom, 5 (%15,2) mikroadenom, ikinci grupta ise 56
(%93,3) makroadenom, 4 (%6,7) mikroadenom saptandı. Hastaların 30 tanesinin
(%30,9) Prolaktin salgılayan, 17 tanesinin (%17,5) GH salgılayan, 11 tanesi (%11,3)
non-fonksiyonel iken, 11 tanesinin (%11,3) FSH salgılayan, 7 (%7,2) tanesinin
ACTH salgılayan, 21 tanesinin Mikst adenom olduğu görüldü. 1 tümör tipininde
germ hücre metastazı olduğu görüldü. Opere edilen hastaları Hardy sınıflamasına
göre değerlendirdiğimizde 1A 2 hasta (%2,1), 1B 3 hasta (%3,1), 2A 5 hasta (%5,2),
2B 15 hasta (%15,5), 2C 8 hasta (%8,2), 3A 7 hasta (%7,2), 3B 20 hasta (%20,6), 3C
17 hasta (%17,5), 3D 6 hasta (%6,2), 4A 2 hasta (%2,1), 4 B 2 hasta (%2,1), 4D 6
hasta (%6,2) olarak hesaplanmıştır. 22 (%22,6) hastada komplikasyon görülmüştür.
Bunlardan en sık olarak 11 (%11,3) hastada geçici Diabetes İnsipidus (Dİ)
saptanmıştır. 80 hastanın sellar tipte, 15 hastanın post-sellar tipinde, 2 hastanın ise
presellar tipte olduğu görülmüştür.
Sonuç
Yapılan retrospektif çalışmadaki verilerin istatistiksel değerlendirmeleri
literatür ile karşılaştırıldı ve anlamlı bir fark saptanmadı, yalnız aynı kliniğin erken
ve geç dönemin nüks oranında belli bir azalma görüldüğü saptanmıştır. Yıllar
arasındaki farklılıklar değerlendirildiğinde opere edilen hastaların patoloji tanılarında
disfonksiyonel adenoma sayısının azalarak fonksiyonel adenom sayısının arttığı
görülmektedir. Semptom olarak bakıldığında günümüzde başağrısı şikayetinin
geçmiş dönemlere göre arttığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Aim
Surgical treatment of pituitary tumors has been practiced for more than a
century. Even though transnasal approaches were used during mummification
procedures in Ancient Egypt, the first pituitary surgery was performed through
transcranial (transfrontal, transtemporal) exploration. Along with the transcranial
exploration, techniques were deceloped which are nasal techniques with lateral or
transfacial rhinotomy and transsphenoidal technique with partial resection of the
nasal cavities. In these days, endoscopic endonasal transsphenoidal surgery is used in
many areas such as pituitary adenoma, other tumors of the sellar and parasellar
region, rhinorrhea surgery and optic nerve surgery. We report here in a retrospective
analysis of the results of 97 pitüiter gland tumor cases operated upon using an
endoscopic endonasal trans-sphenoidal approach over a period of 15 years in our
clinic and compere these results with literature.
Materials and Method
In the study, 97 patients who applied to Health Sciences University Sultan
Abdülhamid Han Training and Research Hospital Neurosurgery Service between
2006 and March 2021 for follow-up and treatment and were operated for sellar
region tumors with endoscopic transsphenoidal approach, were examined. Age,
gender, symptoms, tumor characteristics, tumor size, visual field, hormonal status
and hormone levels, parasellar region characteristics (bone structure) were evaluated
preoperatively and postoperatively. While evaluating the findings obtained in the
study, SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) version 25.0 (IBM Corp.,
Armonk, NY, USA) program was used for statistical analysis.
1
Results
Purely endoscopic transsphenoidal operations were performed on 97 patients
between July 2006 and September 2021; have been retrospectively reviewed and
grouped as early and late experience groups. The distribution of these was 35 cases
from 2005 to 2016 (early group) and 62 cases from 2006 to 2021 (late group). 47
(48.5%) of 97 patients who were operated with the endoscopic transphenoidal
method were female and the remaining 50 (51.5%) were male. The mean age of all
patients is 49,17±17,27. There were 19 women and 16 men in the first group, 28
women and 34 men in the second group. The mean age of women is 50±16,71 and
male is 48,4±17,9. There were 84 (90,3%) macroadenomas and 9 (9,7%)
microadenomas of all patients; 28 (84,8%) macroadenomas and 5 (15,2%)
microadenomas in the first group, whereas 56 (93,3%) macroadenomas and 4 (6,7%)
microadenomas in the second group. Among these 97 patients, 11 (11,3%) were nonfunctioning
adenomas, 30 (30,9%) were prolactinomas, 17 (17,5%) were GH
secreting adenomas, 11 (11,3%) were FSH secreting adenomas, 7 (7,2%) were
ACTH secreting adenomas and 21 (25,6%) were mix type adenomas. Germ cell
metastasis was observed in one case' s pathology. When we evaluated the operated
patients according to Hardy classification, 2 patients (2.1%) are 1A, 3 patients (3.1%)
are 1B, 5 patients (5.2%) are 2A, 15 patients (15.5%) are 2B, 8 patients. (8.2%) are
2C, 7 patients (7.2%) are 3A, 20 patients (20.6%) are 3B, 17 patients (17.5%) 3C, 6
patients (6.2%) are 3D, 2 patients (2.1%) are 4A, 2 patients (2.1%) are 4 B, 6 patients
(6.2%) are 4 D. All patients under-went preoperative magnetic resonance imaging
(MRI), endocrinological and ophtalmological evaluations. There were 22 (22.6%)
compications been observed and 11 (11.3%) Transient Diabetes Insipidus (DI) cases
was detected most frequently in all complications. It has seen that 80 patients were in
the sellar type, 15 patients were in the post-sellar type, and 2 patients were in the
presellar type in the study.
2
Conclusion
The statistical evaluations of the datas in the retrospective study were
compared with the literature and no significant difference was found. But it was
determined that a certain decrease was found in the early and late recurrence rates of
the same clinic experience. It is seen that number of dysfunctional adenomas
decreases and functional adenomas numbers are increases when the pathology results
of the patients who have been operated over years are examined. In our study
considered as a symptom, it has been determined that the complaint of headache has
increased compared to the past years.