Bölgesel kalkınmanın finansmanında kalkınma ajanslarının rolü: DAKA örneği
The role of regional development financing agency for development: The case of DAKA
Yazar: ERCAN DEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FATMA GÜNDOĞDU ODABAŞIOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; Doğu Anadolu bölgesi = Eastern Anatolia region ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Ekonomik kalkınma ajansları = Economical develeopment agencies ; Finansman = Financing ; Planlı dönem = Planned period

Özet:
Bölgesel kalkınma teori ve politikaları, II. Dünya Savaşı sonrasında en önemli çalışma alanlarından biri olmuş, küreselleşme süreci ile birlikte 1980'li yıllarda önemini yitirmiş, 1990'lı yıllara gelindiğinde ise yerel yönetime yönelik faaliyetlerin öneminin artması sonucu yeniden gündeme gelmiştir. Bölgesel kalkınma politikalarının 1990 sonrası dönemde artan önemi ve değişen yapısı, kalkınmadan sorumlu aktörlerin de değişmesine neden olmuştur. Artık ulusal pencereden bakan, yukarıdan aşağıya doğru yönetim anlayışını benimseyen merkezi devletin yerini, yönetişim anlayışı çerçevesinde özel sektörün ve sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla, yerel ve bölgesel otoritelerden oluşan bölgesel kalkınma ajansları almaya başlamıştır. Dünyanın birçok ülkesinde başarıyla uygulanmakta olan bölgesel kalkınma politikaları, kalkınmanın popüler araçlarından birisidir. Bölgelerin gelişme potansiyellerini tespit edip buna uygun kalkınma politikalarını uygulamaya geçirmelerinden dolayı bölgesel kalkınma ajanslarının önemi daha da artmaktadır. Ülkelerin hukuki, siyasi ve yönetsel unsurlarından dolayı, kurulan ajansların yapılanmaları etkilendiklerinden, uygulamada değişik yapılarda ajans modelleri görülmektedir. Türkiye'de de bölgesel kalkınma politikaları Avrupa Birliği'ne üyelik süreciyle birlikte yönetim, uygulama ve içerik açısından dönüşüme uğramış ve bu dönüşümün sonucu olarak, bölgesel kalkınma ajansları yoğun olarak tartışılmaya başlanmıştır.
Çalışmanın amacı, Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı (DAKA)'dan 2009,2010 ve 2013 yılında mali ve teknik destek alan firmalar ve alınan desteklerin bu firmaların finansman yapıları üzerindeki etkilerini incelemektir. 2011 yılında Van ilinde yaşanan deprem nedeniyle, 2011 ve 2012 yılları saha çalışmasının dışında tutulmuştur. Çalışma, bu amaçla, yapılan saha çalışmasının bulguları ve bu bulguların istatistikî olarak analizi ve yorumlanmasından oluşmaktadır. DAKA'dan destek alan Van, Muş, Bitlis ve Hakkâri'de faaliyet gösteren 91 işletmeden anket yöntemi ile elde edilen verilerin analizi sonucunda; faydalanılan desteğin şirketlerin başta istihdam ve gelir olmak üzere ekonomik ve sosyal göstergeleri açısından olumlu etkiler sağladığı tespit edilmiştir. Buna karşılık, kurulum aşamasından sonra, firmaların finansman ihtiyaçlarını karşılamak için, bankalardan tekrar kredi kullandıkları çalışmada tespit edilen önemli bir bulgudur.


Anahtar Kelimeler: Bölgesel Kalkınma Ajansları, Türkiye'de Kalkınma Ajansları, Kalkınma

Abstract:
Regional development theories and policies became one of the most important fields of work after the Second World War and lost significance in the 1980s with the globalization process and came back in the 1990s as a result of the increase in the emphasis on activities for local governance. The increasing preoccupation and changing nature of regional development policies in the post-1990 period has also caused the elements responsible for development to change. Now, the regional development agencies, which are composed of local and regional authorities, have begun to take the place of the central government, which looks at national framework from the bottom up, and adopts the management approach from the top to down, with the participation of the private sector and non-governmental organizations within the framework of management. Regional development policies, which have been successfully implemented in many countries of the world, are one of the popular tools of development. Because regional development potentials are identified and applied to appropriate development policies, the importance of regional development agencies is increasing. Because of the legal, political and administrative elements of the countries, the structures of the agencies established in the regions are influenced, and in practice there are agency models in different structures. Regional development policies in Turkey have also been transformed in terms of administration, practice and content with the European Union membership process, and as a result of this transformation, regional development agencies have begun to be discussed extensively.
The aim of the study is to examine the effects of firms receiving financial and technical support from Eastern Anatolia Development Agency (DAKA) in 2009, 2010 and 2013 on the financing of these companies. Due to the 2011 earthquake in Van province, 2011 and 2012 are excluded from field work. For this purpose, the study consists of the findings of field work and the statistical analysis and interpretation of these findings. As a result of the analysis of the data obtained by the questionnaire method from 91 administrations operating in Van, Muş, Bitlis and Hakkari, which received support from DAKA, it has been found out that the benefited companies have positive effects in terms of economic and social indicators, in particular employment and income. On the other hand, an important finding of the study is that the firms re-loan to meet the financing needs from banks after the installation phase.


Key Words: Regional Development Agencies, Development Agencies in Turkey, Development