Oreochromis niloticus'un kan dokusundaki biyokimyasal parametrelerin kullanılarak civa toksisitesi üzerine zeolitin koruyucu etkisinin araştırılması
Investigation of protective effect of zeolite on mercury toxicity using by biochemical parameters in blood tissue of Oreochromis niloticus
Yazar: ARZU ŞAHİN İNANDI
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR FIRAT
Adıyaman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Cıva = Mercury ; Cıva zehirlenmesi = Mercury poisoning ; Oreochromis niloticus =   ; Zeolitler = Zeolites

Özet:
Sunulan bu çalışmada cıva (Hg) toksisitesi üzerine zeolitin (Zeo) koruyucu etkisini değerlendirmek için Oreochromis niloticus'un kan dokusundaki biyokimyasal parametreler kullanılmıştır. Bu amaçla balıklar 0.01 ve 0.05 mg/L Hg ile 0.01 mg/L Hg+0.01 g/L Zeo ve 0.05 mg/L Hg+0.05 g/L Zeo karışımlarının etkisine 4 ve 21 günlük sürelerle bırakılmıştır. Elde edilen kan serumunda alanin aminotransferaz (ALT) ve aspartat aminotransferaz (AST) enzim aktiviteleriyle kortizol, glukoz, total protein, sodyum, klor ve potasyum düzeyleri otoanalizatör cihazlarla ölçülmüştür.
Doğrudan cıva ve cıva+zeolit karışımlarının etkisinde incelenen serum parametrelerinde ortam derişimine ve etki süresine bağlı olarak önemli değişiklikler saptanmıştır.
Cıvanın her iki ortam derişiminin etkisinde 4 ve 21 günlük süreler; cıva+zeolit karışımının ise yüksek ortam derişiminde ve 21 günlük etki süresi sonunda ALT ve AST aktivitelerinde anlamlı bir artış belirlenmiştir (P˂0.05).
Cıvanın tek başına etkisinde her iki etkileşim süresi sonunda da kortizol ve glukoz düzeyleri artış göstermiştir (P˂0.05). Bununla birlikte cıva+zeolit karışımlarının etkisinde kortizol düzeyinde 4 günlük, glukoz düzeyinde ise 21 günlük etki süresi sonunda anlamlı bir artış belirlenmiştir (P˂0.05). Denenen her iki sürede de cıva+zeolit karışımlarının etkisinde anlamlı bir değişim göstermeyen (P˃0.05) total protein düzeyi yüksek cıva derişiminin etkisinde anlamlı bir azalış göstermiştir (P˂0.05).
Cıvanın doğrudan etkisinde özellikle de yüksek ortam derişiminde sodyum ve klor düzeyleri azalırken; potasyum düzeyleri artmıştır (P˂0.05). Cıvanın zeolitle birlikte etkisinde ise analiz edilen tüm bu elektrolit düzeylerinde önemli bir değişim belirlenmemiştir (P˃0.05).
Araştırma sonuçları O. niloticus'un serum enzim, metabolit ve elektrolit düzeylerinde belirlenen değişikliklerin cıva+zeolit karışımına oranla cıvanın tek başına etkisinde daha fazla olduğunu ve ortamda zeolit bulunduğunda cıva toksisitesinin kısmen ya da tamamen düzeltiğini göstermektedir.

Abstract:
In the present work, blood biochemical parameters of Oreochromis niloticus were used to assessment protective effects of zeolite (Zeo) on toxicity of mercury (Hg). For this purpose fish were exposed to 0.01 and 0.05 mg/L Hg and 0.01 mg/L Hg+0.01 g/L Zeo and 0.05 mg/L Hg+0.05 g/L Zeo for 4 and 21 days. It was measured alanine aminotransferase (ALT) and aspartate aminotransferase (AST) activities and cortisol, glucose, total protein, sodium, chlorine and potassium levels in obtained blood serum.
In the exposures of mercury alone and mercury+zeolite mixtures, significant changes were determined in all analyzed parameters due to medium concentration and exposure period.
ALT and AST activities significantly increased at 4 and 21 days in both exposure concentrations of mercury and at 21 days in higher concentration of mercury+zeolite mixture (P˂0.05).
In the mercury alone, levels of cortisol and glucose elevated after the both exposure periods (P˂0.05). The exposures of mercury+zeolite mixtures increased the cortisol level at 4 days and glucose level at 21 days (P˂0.05). At the both exposure periods in the mercury+zeolite mixtures, it not determined significant alteration in the total protein levels (P˃0.05), while they decreased in higher concentrations of mercury alone (P˂0.05). In the exposure of mercury alone especially in its higher medium concentraion, levels of sodium and chlorine declined, while level of potassium elevated (P˂0.05). However it was not determined significant alterations in levels of all analysed these electrolytes in exposure of mercury and in combination with zeolite (P˃0.05).
The results showed that the observed changes in activities of serum enzyme and levels of metabolites and electrolytes of O. niloticus were higher in the mercury alone than mercury+zeolite mixture and zeolite partially or totally played a protective role aganist the toxic effect of Hg.