İnflamatuar bağırsak hastalığı olan bireylerde yorgunluğun yönetiminde hasta eğitiminin etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of thef impact of patient education on management of fatigue in individuals with inflammatory bowel disease
Yazar: FATMANUR İNCE ÖZGENEL
Danışman: DOÇ. DR. ZELİHA TÜLEK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta eğitimi = Patient education ; Hemşirelik = Nursing ; Yorgunluk = Fatigue ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
Giriş: Yorgunluk inflamatuar bağırsak hastalarında sık görülmesine rağmen yorgunluk yönetimine odaklanan stratejiler eksiktir ve müdahale çalışmaları oldukça azdır.
Amaç: Bu araştırma, inflamatuar bağırsak hastalıklarında sıkça karşılaşılan yorgunluk semptomunun yönetiminde hasta eğitiminin etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Yöntem: Ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılarak gerçekleştirilen bu çalışmaya 42 müdahale, 42 kontrol grubunda olmak üzere olmak üzere toplam 84 hasta katıldı. Hastaların tümü remisyonda idi. Tüm hastalardan Hasta Tanıtıcı Bilgi Formu, Harvey-Bradshaw Aktivite İndeksi, Basit Kolit Klinik Aktivite İndeksi (SCCAI), İnflamatuar Bağırsak Hastalığı Yorgunluk (İBH-Y) Ölçeği ve İnflamatuar Bağırsak Hastalığı Yaşam Kalitesi Değerlendirme Anketi (İBH-YKA) kullanılarak veriler toplandı. Müdahale grubundaki hastalara bireye özgü eğitim verildi. Eğitimde kullanılan materyaller eğitim sonrası hastalara verildi. 2. ve 3. haftalarda hastalara telefon ile ulaşılarak eğitimler hakkında hatırlatmalar yapıldı. Kontrol grubuna yalnızca klinik rutin işlemler uygulanarak herhangi bir müdahale yapılmadı. 4 hafta sonra, tüm hastalar yeniden aynı ölçekler kullanılarak değerlendirildi.
Bulgular: %51,2'si Crohn hastalarından oluşan örneklemin yaş ortalaması 44,35±14,99 idi ve yarısından fazlasını erkekler (52,4) oluşturdu. Müdahale ve kontrol grubunu oluşturan hastaların sosyodemografik özellikler açısından istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p>0,05). Başlangıçtaki İBH-Y puanları incelendiğinde gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanmazken (Müdahale: 42,11±16,37; Kontrol: 37,54±20,57, p=0,068), ikinci değerlendirmede ise müdahale grubunun İBH-Y puanlarında anlamlı bir azalma olduğu saptandı (Müdahale: 25,30±15,50; Kontrol: 38,52±21,04, p=0,004. Başlangıçtaki İBH-YKA puanları incelendiğinde,  müdahale ve kontrol grubu benzerdi (p=0,632). Eğitim sonrası  müdahale grubunun İBH-Y puanlarında anlamlı bir azalma saptandı (Müdahale: 223,73±18,82, Kontrol: 203,73±34,12, p=0,007). Bu bulgular ışığında kontrol grubuna göre müdahale grubunda İBH-Y puanları anlamlı düzeyde gerilerken, İBH-YKA puanları ise anlamlı düzeyde yükseldi.
Sonuç: Yorgunluğun yönetiminde verilen hasta eğitimi yorgunluğu azalmasını desteklerken yaşam kalitesini arttırır. Bu nedenle, inflamatuar bağırsak hastalarının hasta eğitimine daha fazla önem verilmesi önerilebilir.
Anahtar kelimeler: İnflamatuar bağırsak hastalığı, Yorgunluk, Hasta eğitimi, Hemşirelik

Abstract:
Introduction: Despite fatigue being so common in patients with inflammatory bowel disease, strategies focusing on fatigue management are lacking and intervention studies are scarce. 
Objective: This study was conducted to investigate the impact of patient education on the management of fatigue, a commonly encountered symptom in inflammatory bowel diseases.
 Method: This study, conducted using a pretest-posttest control group experimental design, involved a total of 84 participants, with 42 in the intervention group and 42 in the control group. All patients were in remission. Data were collected from all patients using the Patient Descriptive Information Form, Simple Colitis Clinical Activity Index (SCCAI), Harvey-Bradshaw Activity Index, Inflammatory Bowel Disease Fatigue (IBD-Fatigue) Scale, Inflammatory Bowel Disease Quality of Life Assessment Questionnaire (IBD-QoL). Individual-specific training was given to the patients in the intervention group. The materials used in the training were given to the patients after the training. In the 2nd and 3rd weeks, patients were contacted by phone and reminders were given about the trainings. Only clinical routine procedures were applied to the control group and no intervention was performed. After 4 weeks, all patients were re-evaluated using the same scales.
Results: The mean age of the sample, 51.2% of whom were Crohn's disease patients, was 44.35±14.99 years and more than half of them were men (52.4). There was no statistically significant difference in terms of sociodemographic characteristics between the patients constituting the intervention and control groups. (p>0.05). While there was no statistically significant difference between the groups when the initial IBD-F scores were analyzed (Intervention: 42.11±16.37; Control: 37.54±20.57, p=0.068), there was a significant decrease in the IBD-F scores of the intervention group in the second evaluation (Intervention: 25,30±15,50; Control: 38,52±21,04, p=0,004. When the baseline IBD-QoL scores were analyzed, the intervention and control groups were similar (p=0.632). After the training, a significant decrease was found in the IBD-QoL scores of the intervention group (Intervention: 223.73±18.82, Control: 203.73±34.12, p=0.007). In the light of these findings, compared to the control group, IBD-F scores of the intervention group decreased significantly, whereas IBD-QoL scores increased significantly. 
Conclusion: Patient education in the management of fatigue supports the reduction of fatigue and improves quality of life. Therefore, more emphasis on patient education in patients with inflammatory bowel disease may be recommended. 

Keywords:  Inflammatory Bowel Disease, Fatigue, Patient education, Nursing