Türkiye'de büyüme derece gün değerlerinde meydana gelen değişim ve eğilimlerin incelenmesi
An examination of change and trends in growing degree-days values in Turkey
Yazar: İLHAMİ DOĞAN
Danışman: PROF. DR. MURAT KARABULUT
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Bitki büyüme = Plant growth ; Bitki büyüme = Plant growth ; Bitki büyüme düzenleyicileri = Plant growth regulators ; Bitki gelişimi = Plant development ; Büyüme derece günleri = Growing degree days ; Büyüme eğrileri = Growth curves ; Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Coğrafya = Geography ; Sıcaklık = Temperature ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
Araştırmalar son yarım yüzyıldır küresel ortalama sıcaklıklarda hızlı bir artış eğilimi olduğunu ortaya koymaktadır. Yapılan iklim projeksiyonları da bu artış eğiliminin devam edeceği yönünde tahminler öne sürmektedir. Bu uzun süreli ısınma eğilimi daha çok 40° K ve 70° K enlemleri arasındaki karalarda belirgindir. Orta kuşakta yer alan Türkiye ise kısa veya uzun süreli iklim değişkenliklerinin yaşanabileceği riskini taşıyan ülkelerden birisidir. İklim değişikliğine karşı hassasiyet, ülkemizde ekonomik ve ekolojik sorunlar ortaya çıkarma potansiyeline sahiptir. Nitekim sıcaklıkla bitki gelişimi arasında önemli bir ilişki vardır. Sıcaklıklar, yıldan yıla büyük ölçüde değişiklik gösterebileceği için takvime dayalı olarak bitki gelişimini tahmin etmek oldukça güçtür. Aktüel sıcaklıklara dayanan ve büyüme sezonu yoğunluğunun bir ölçümü olarak büyüme derece günleri (BDG), canlıların gelişimini tahmin etmede yaygın olarak kullanılan bir metottur. Bu nedenle BDG'nin yakından takip edilmesi sıcaklık değişkenlikleri neticesinde ortaya çıkabilecek ekonomik ve ekolojik risklerin öngörülebilmesi için de bir temel oluşturmaktadır. Bu araştırmanın amacı Türkiye'deki BDG trendlerini ve farklı periyodlardaki mekânsal desenini ortaya koymaktır. Türkiye'deki meteoroloji istasyonlarının BDG değerlerini hesaplamak için günlük sıcaklık kayıtları kullanılmıştır. Bu hesaplamalarda 4 eşik seviyesi (0, 5, 10 ve 15 °C) baz alınmıştır.  BDG'lerdeki pozitif ve negatif trendleri belirlemek için Mann-Kendall analizi uygulanmıştır. Son aşamada ise BDG'lerin mekânsal deseni Coğrafi Bilgi Sistemleri vasıtasıyla enterpolasyon yöntemi kullanılarak ortaya konulmuştur. Çalışmada elde edilen sonuçlara göre BDG'ler daha çok pozitif yönde anlamlı değişiklikler göstermektedir. İstasyonların çoğunda BDG0 eşiğinde pozitif yönlü artışlar belirlenmiştir. Sonuç olarak, Büyüme Derece Günlerinin yıllık değişkenliği, 1970-2013 periyodu boyunca sıcaklıklardaki artış eğilimini destekleyen istatistiksel olarak anlamlı pozitif değişimler göstermiştir

Abstract:
Several researches have revealed a rapid upward trend in global average temperatures over the last half century. Forecasted climate projections also suggest that this upward trend will continue. This long warming tendency is more pronounced on earth between the latitudes of 40 ° N and 70 ° N. Turkey is one of the risky countries where short or long-term climate variability can be experienced. This risk can be considered both economic and ecologic. Hence, there is an important relationship between temperature and plant development. It's difficult to predict plant growing based on the calendar because temperatures can vary greatly from year to year. As a measure of growth season intensity, which based on actual temperatures, GDD (growing degree days) is a method which commonly used to predict the growing stages of living things. For this reason, closely monitoring the GDD is also a basis for predicting the economic and ecological risks that may arise as a result of temperature variability. The aim of this study is to determine trends of the GDD in Turkey and the spatial pattern of the different periods. In this study, daily temperature records were used to calculate the GDD of the stations in the Turkey. These calculations are based on four threshold levels (0, 5, 10 and 15 ° C). The Mann-Kendall trend analysis method was applied to determine positive and negative trends in GDDs. Finally, the spatial pattern of GDD was determined by using interpolation methods via Geographical Information Systems. According to the results, GDDs show more significant changes in the positive direction. Positive trends at the zero (GDD0) threshold level have been detected for most of the stations. As a result, inter-annual variability of GDDs show statistically significant positive changes over the period of 1970-2013, supporting the upward trend in temperatures.