Madde kullanım bozukluğu olan ergenlerde aile süreçlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of family processes in adolescents with substance use disorder
Yazar: BURCU KELEŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SATI DOĞAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Ergenler = Adolescents ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; İletişim becerisi = Communication skill

Özet:
Amaç: Bu çalışma, madde kullanım bozukluğu olan ergenlerin aile süreçlerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. 
Yöntem: Araştırma tanımlayıcı tipte kesitsel bir araştırmadır.  Araştırmanın evrenini, çalışmanın yapıldığı dönemde Ege Üniversitesi Rektörlüğü'ne bağlı EGEBAM ve ÇEMATEM'e başvuran aileler ve madde kullanım bozukluğu olan çocukları (14-18 yaş) oluşturmaktadır. Araştırmada örneklem seçimine gidilmemiş olup, araştırmanın yürütüldüğü süreçte (6 ay) başvuru yapan ve araştırmayı kabul eden aile ve ergenlerin tümü örnekleme alınmıştır (aileleri katılımayı kabul etmeyen ve ailesine ulaşılamayan çocuklar  araştırma dışında bırakılmıştır),  toplam  155 ebeveyn ve 155 ergen ile çalışma tamamlanmıştır. Araştırma verileri, "Tanıtıcı Bilgi Formu", "Aile Değerlendirme Ölçeği", "İletişim Ölçeği" ve "Ergen Aile Süreci Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirmesinde "Kolmogorov-Smirnov, Shapiro-Wilk, Independent sample t-test, Mann Whitney-U, Bonferroni, Kruskal Wallis-H, ANAVO ve korelasyon" analizleri kullanılmıştır. Çalışmanın G*power. 3.1.9.(G*Power;universitat- Düsseldorf; Almanya) programı kullanılarak hesaplanmıştır. Araştırmada tip-I hata miktarı α.=0.05; testin hedeflenen gücü 1- ẞ,=0.80 olarak tespit edilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılan ergenlerin yaş ortalaması 16.3 ± .80 ve ebeveynlerin yaş ortalaması 35.8 ± 5.9'dur. Aile değerlendirme ölçeği puanları tüm alt ölçeklerde 2'nin üzerindedir ve aile işlevlerinde sağlıksızlığa doğru bir gidişin göstergesi olduğu kabul edilmektedir. Problem çözme, duygusal tepki verebilme ve genel işlevler alt boyutları eğitim düzeyleri bakımından istatistiki açıdan anlamlı farklılık göstermiştir (p<0.05).  Aile değerlendirme ölçeği toplam puanı ve alt boyutlarından, problem çözme, roller, iletişim, duygusal tepki verebilme, gereken ilgiyi gösterebilme ve genel işlevler puanı gelir düzeyine göre istatistiki açıdan anlamlı bir farklılık göstermiştir (p<0.05). İletişim, roller ve gereken ilgiyi gösterebilme puanları kardeşin madde kullanıp kullanmadığına göre istatistiki açıdan farklılık anlamlı bulunmaktadır (p<0.05).  Aile değerlendirme ölçeği alt boyutlarından problem çözme, duygusal tepki verebilme ve genel işlevler puanları çocukta ruhsal sıkıntı olup olmamasına göre istatistiki açıdan farkılık anlamlı bulunmuştur (p<0.05). ADÖ toplam puanı ile iletişim becerileri alt boyutlarından egoyu geliştirici dil (r=-0.30 p<0.05), etkin dinleme (r=-0.36 p<0.05), empati (r=-0.33 p<0.05) puanları arasında negatif yönde orta seviyede, kendini tanıma (r=-0.24 p<0.05), ben dili kullanma (r=-0.26 p<0.05) puanları arasındaki düşük seviyede ve negatif yönde, istatistiki açıdan anlamlı ilişki bulunmuştur. ADÖ yekün puanları ile destekleme puanları arasında pozitif yönde düşük seviyede (r:0.25 , p<0,05), izleme puanları ile arasında negatif yönde düşük seviyede (r:-0.20 , p<0.05) akran kabulü ile arasında pozitif yönde ve düşük seviyede istatistiki açıdan anlamlı bir ilişki vardır ( r: 0.19 , p<0.05). ADÖ yekün puanı ile izleme puanı arasında negatif yönde düşük seviyede ( r:-0.27 p<0.05) yakın iletişim puanları ile arasında düşük seviyede  ve pozitif yönde istatistiki açıdan anlamlı bir ilişki vardır (r:0.21 p<0.05).
Sonuç: Madde kullanım bozukluğu olan ergenlerin aile süreçleri değerlendirildiğinde tüm alanlarda sağlıksızlığa doğru bir gidişin olduğu söylenebilir. Ailelerin göstermiş olduğu iletişim becerileri aile ortamının daha sağlıklı olmasını sağlayarak riskli davranışlar azalmaktadır. Bu durum madde kullanım açısından iletişimin önemini göstermektedir.
Annenin gösterdiği iletişim davranışı babaya göre daha pozitif algılanmakta olup babanın tutucu davranış şekli ergen ve baba arasındaki iletişimi olumsuz etkilemektedir.
Elde edilen bulgulara dayanarak araştırma hipotezleri doğrulanmıştır. Bulgulardan elde edilen sonuçlar doğrultusunda aile iletişiminin önemi temel öneridir. 
Anahtar Kelimeler; Madde kullanım bozukluğu; ergenler; aile iletişim becerileri; aile süreci; aile değerlendirmeleri; hemşirelik

Abstract:
Aim: This study was conducted to evaluate the family processes of adolescents with substance use disorder.
Methods: The research is a descriptive cross-sectional study. The universe of the study consists of the families who applied to EGEBAM and ÇEMATEM affiliated to Ege University Rectorate at the time of the study and children with substance use disorders. Sampling was not selected in the study, and all of the families and adolescents (11-18 years) who applied and accepted to work during the study (6 months) were included in the study. Families who refused were not included in the study, and the study was completed with a total of 155 parents and 155 adolescents who applied to two institutions by excluding the family of 7 adolescents because they could not be reached. The research data were obtained using the "Introductory Information Form", "Family Assessment Scale", "Communication Scale" and "Adolescent Family Process Scale" developed to evaluate the adolescent family process."Independent sample t-test, Man Whitney-U, Bonferroni, Kruskal Wallis-H test and ANAVO" tests were used to analyze the data. G * power of the study. 3.1.9. Calculated using the program (G * Power; universitat- Düsseldorf; Germany). The amount of type-I error in the study was α. = 0.05; The targeted power of the test was determined as 1- ẞ, = 0.80.
Results: The mean age of the adolescents participating in the study is 16.3 ± .80 and the average age of the parents is 35.8 ± 5.9. Family assessment scale scores are above 2 in all subscales and are considered to indicate a trend towards ill health in family functions. Problem solving, emotional response and general functions sub-dimensions showed statistically significant difference in terms of education levels (p<0.05).  The family assessment scale total score and its sub-dimensions, problem solving, roles, communication, emotional response, showing the necessary attention, and general functions score showed a statistically significant difference according to income level (p<0.05).  The scores of communication, roles and showing the required attention were statistically significant (p<0.05).  The difference between the sub-dimensions of the family assessment scale, problem solving, emotional response, and general functions scores, was found to be statistically significant (p<0.05).  Negative medium level between FAD total score and communication skills sub-dimensions such as ego-enhancing language (r = -0.30, p<0.05).  active listening (r = -0.36, p<0.05)  empathy 
(r = -0.33, p<0.05).  A low level and negative statistically significant correlation was found between the scores of self-knowledge (r = -0.24, p<0.05) and using ego language (r = -0.26, p<0.05). There is a positive low level between FAD's total scores and supporting scores (r: 0.25, p<0.05) and a negative low level between follow-up scores (r: -0.20, p<0.05) there is a positive and low level statistically significant relationship with peer acceptance (r: 0.19, p<0.05). There is a negative and low level (r: -0.27, p<0.05) and a low and positive statistically significant relationship between the FAD total score and the follow-up score (r: 0.21, p<0.05)
Conclusion: When the family processes of adolescents with substance use disorders are evaluated, it can be said that there is a trend towards ill health in all areas. The communication skills shown by the families make the family environment healthier and the risky behaviors decrease. This situation shows the importance of communication in terms of substance use. The communication behavior of the mother is perceived more positively than the father, and the conservative behavior of the father negatively affects the communication between the adolescent and father. Based on the findings obtained, the research hypotheses were confirmed. In line with the results obtained from the findings, the importance of family communication is the main suggestion.
Keywords; Substance use disorder; Adolescents; family communication skills; family process; family reviews; nursing