Karadeniz'de güvenlik sorunu
Security problem in the Black Sea
Yazar: OĞUZ KARAMAN
Danışman: PROF. DR. HASRET ÇOMAK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
T.C.KOCAELİ ÜNİVERSİTESİSOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALIKARADENİZ'DE GÜVENLİK SORUNUÖZETKaradeniz, Avrupa'dan Kafkaslar ve Orta Asya bölgelerineolan stratejik güzergâh üzerinde kapalı bir iç denizdir. Soğuksavaş döneminde NATO ile eski SSCB arasında, güney kanatbölgesi durumunda olan Karadeniz'de, 1990'lı yılların başındanitibaren yeni bir güvenlik ortamı meydana gelmiştir. 1990öncesinde doğu ile batı kutupları Karadeniz'de karşı karşıyaiken, yeni güvenlik durumu bölgede yasadışı göç, silahkaçakçılığı ve terörizmin denizden desteklenmesine yönelikfaaliyetlerin varlığı konusunda endişeleri gündeme getirmiştir.Türkiye önderliğinde 11 Eylül 2001 saldırıları öncesindeKaradeniz'de bölgesel işbirliğini geliştirmek amacıyla kıyıdaşülkelerin katılımıyla Karadeniz Deniz Kuvveti (Blacksea NavalForce-BLACKSEAFOR) kurulmuştur. Ve yine Türkiye, bölgedevar olduğu iddia edilen yasadışı faaliyetler ve asimetrik tehdit1unsurlarına karşı bölgesel bir tedbir olmak üzere, 1 Mart 2004tarihinden itibaren donanma unsurları ile Karadeniz UyumHarekâtı (Operation Blacksea Harmony-OBH)'nı başlatmıştır.Soğuk savaş döneminde ABD'nin Avrupa kıtasında MerkeziAvrupa ve Doğu Bloğu'na yönelik olan ana kuvvetlerinikonuşlandırma stratejisi, 11 Eylül 2001 sonrası yapılan yenikonuşlanma çalışmalarında ?daha Doğu?; yani Orta Doğu,Kafkaslar ve Orta Asya'da bulunan stratejik enerji kaynaklarınıkontrol ile bu bölgelerdeki otokratik yapıları değiştirmekhedefine odaklı olarak belirlenmiştir.Tüm bu gelişmeler olur iken dünya üzerinde var olanbütün denizlerde deniz gücü bulunduran ve bu bölgelerdekigüvenlik ortamlarının şekillenmesinde büyük rol oynayan ABDşu ana kadar Karadeniz'e girememiştir. Bunun sebebi olaraköncelikle RF ile arasında olabilecek bir sürtüşme politik veaskeri, Türk Boğazlarından geçiş rejimini düzenleyen MontreuxSözleşmesi ise teknik sebep olarak ABD'nin önüne çıkmaktadır.Bu iki konuda başarı sağlamayı zamana yayan ABD Avrupa'dakigüçlerini yeniden konuşlandırma konsepti çerçevesindeKaradeniz'e öncelikle kendisine müzahir ülkeler olanBulgaristan ve Romanya'da üsler kurarak girmeyi hedeflemiştir.Yapılan inceleme göstermiştir ki, yakın tarih içerisinde birbarış denizi olarak kalan, Soğuk Savaş dönemi dâhil herhangibir çatışmaya sahne olmayan Karadeniz'in güvenliğinin yineKaradeniz'e kıyıdaş ülkelerce sağlanması bölgedeki huzur vedengelerin devamı için en uygun şartları sağlayacaktır. Kıyıdaşolmayan güçlerin Karadeniz'e girişi özellikle RF faktörü dikkatealındığında mevcut barışı bozabilecektir. Ayrıca, kıyıdaşlarharicinde Karadeniz'e girecek diğer deniz unsurlarının temeldetonaj ve kalış sürelerini kısıtlayan Montreux Sözleşmesi'nin bukapsamda aşındırılmaya çalışılması, diğer Karadeniz'e kıyıdaşülkeler ile birlikte Türkiye'nin güvenlik çıkarlarına büyük darbeindirecektir. Bu nedenle anılan sözleşmenin değiştirilmesineyönelik hiçbir şart kabul edilmemelidir.Tezi Hazırlayan : Oğuz KARAMANTez Danışmanı : Prof.Dr. Hasret ÇOMAKTez Kabul Tarihi ve Nu : 20 Aralık 2006 ve 2006/23Jüri Üyeleri : Prof.Dr. Hasret ÇOMAKYrd.Doç.Dr. Bekir GÜNAYYrd.Doç.Dr. Efe ÇAMAN

Abstract:
T.C.KOCAELİ ÜNİVERSİTESİSOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALISECURITY PROBLEM IN THE BLACK SEAABSTRACTThe Black Sea is an inland sea located on the strategicgateway extending from Europe to Caucasus and Central Asia.During the cold war the Black Sea was the southern wing regionbetween North Atlantic Treaty Organization (NATO) and formerSoviet Union. However starting from 1990s instead of politicalbifurcation, the region was challenged with new securityconcerns, the existence of the support of human and armsmuggling, and terrorism in the Black Sea.Before 9/11 attacks took place in the USA in 2001, under theleadership of Turkey the Black Sea Force (BLACKSEAFOR) hasbeen established by the participation of all other Black Seastates in order to develop cooperation among each other. Andagain under the leadership of Turkey Operation Black SeaHarmony began to operate by using the Navy Forces sinceMarch 1st 2004. Its goal is to prevent the alleged illegalactivities in the region and take precautions against asymmetricthreats. During the Cold War center of gravity of the Americanforces in Europe was towards the Europe and Eastern Block,after 9/11 their revised strategic plans point out ?moreEastward?; in other words the new objective is to control thestrategic energy sources located in the Middle East, Caucasusand Central Asia, and change the autocratic structure in theseregions.While all these happening in the Black Sea, the USA,maintaining Naval Forces all over the seas in the world andusing these forces actively on security issues, could notestablish dominance in the Black Sea. One of the reasons ofUSA?s failure in the Black Sea is its hesitation to involve apolitical and military conflict with the Russian Federation.Another reason is technical restrictions of the MontreuxConvention. While leaving these problems aside, USA aims athaving full access to the Black Sea by establishing militarybases in Bulgaria and Romania under the concept ofredeploying their forces in Europe.In the near past including the cold war the Black Sea alwaysbecame a stable, peaceful and conflict-free region. Therefore itis best for the Black Sea to be safeguarded by the neighboringstates. Taking the strong Russian Federation into considerationmilitary involvements of the external powers like USA will breakthe peace and destabilize the region. Moreover the threat ofoverriding the limitations of Montreux Convention in grosstonnage and time of stay for the states? war ships notneighboring Black Sea will create critical security issues forTurkey. Thus Turkey has to stand firm and decline any kind ofproposal to revise the Montreux Convention.Tezi Hazırlayan : Oğuz KARAMANTez Danışmanı : Prof.Dr. Hasret ÇOMAKTez Kabul Tarihi ve Nu : 20 Aralık 2006 ve 2006/23Jüri Üyeleri : Prof.Dr. Hasret ÇOMAKYrd.Doç.Dr. Bekir GÜNAYYrd.Doç.Dr. Efe ÇAMAN