Psikolojik ilk yardım eğitim programının psikolojik danışmanların krize müdahalede kullandıkları başa çıkma stratejileri üzerindeki etkisi
The effect of psychological first aid training program on the coping strategies used by psychological counselors in crisis intervention
Yazar: İREM ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. MERAL ATICI
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Psikolojik travma = Psychological trauma ; Toplumsal travma = Collective trauma ; Önleyici müdahale = Preventive intervention ; İnsani müdahale = Humanitarian intervention

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Psikolojik İlk Yardım Eğitim Programının (PİYEP) psikolojik danışmanların psikolojik ilk yardım başarı edimleri ve krize müdahalede kullanılan başa çıkma stratejileri üzerindeki etkisini incelemektir. Bu araştırmada karma araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın birinci aşamasında, Milli Eğitim Bakanlığı Psikososyal Müdahale Ekibinde yer alan psikolojik danışmanların psikolojik ilk yardım(PİY) eğitimine ilişkin görüşleri odak grup görüşmesi aracılığı ile incelenmiştir. Ardından psikolojik ilk yardım eğitimine ilişkin sahadaki ihtiyaçları ortaya çıkarmak amacıyla psikolojik danışmanlara doküman analizi için çevrim içi form uygulanmıştır. Odak grup görüşmesi ve doküman analizi çalışmasından elde edilen bulgular, alan yazındaki ilgili yaklaşımlar ve araştırma bulgularından hareketle psikolojik danışmanlara yönelik Psikolojik İlk Yardım Eğitim Programı geliştirilmiştir. Eğitim programı, araştırmacı tarafından farklı yaklaşım ve modeller eklektik ve sistematik bir şekilde bir araya getirilerek geliştirilmiştir. İkinci aşamada, eğitim programının psikolojik danışmanların psikolojik ilk yardım başarı edimleri ve krize müdahalede kullanılan başa çıkma stratejileri üzerindeki etkisini incelemek için deneysel araştırma desenlerinden ön test-son test-izleme kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. 
Birinci aşamada gerçekleştirilen nitel araştırmada; odak grup görüşmesine 4'ü kadın ve 7'si erkek 11 psikolojik danışman katılmıştır. Doküman analizinde ise kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi kullanılmış ve araştırmaya 18 kadın (%62.1) ve 11 erkek (%37.9) olmak üzere toplam 29 kişi katılmıştır. İkinci aşamada yapılan nicel araştırmanın çalışma grubunu belirlemede kriter örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışma, deney grubunda 19 ve kontrol grubunda 14 olmak üzere toplam 33 psikolojik danışman ile gerçekleştirilmiştir. İkinci aşamada gerçekleştirilen nicel araştırmada veriler Psikolojik İlk Yardım Başarı Testi (PİYBT) ve Krize Müdahalede Kulanılan Başa Çıkma Stratejileri Envanteri (KMKBÇSE) ile toplanmıştır. 
Araştırmanın birinci aşamasında gerçekleştirilen nitel araştırmalarda elde edilen nitel veriler, içerik analizi yoluyla analiz edilmiştir. İkinci aşamadaki nicel araştırmanın hipotezlerinin test edilmesinde parametrik olmayan testlerden Fridman testi, Wilcoxon İşaretli Sıralar testi ve Mann Whitney U testi kullanılmıştır.
Araştırmanın birinci aşamasındaki odak grup görüşmesinden elde edilen bulgular; "(1) Psikolojik İlk Yardım (PİY) eğitiminin sağladığı destek, (2) PİY için eksiklik hissedilen alanlar, (3) programa ilişkin öneriler ve (4) PİY eğitiminde dikkat edilmesi gerekenler olmak üzere dört kategori altında toplanmıştır. Doküman analizinde elde edilen bulgular ise; (1) kriz anı ve hemen sonrasında uygulanan müdahaleler, (2) yaşanan güçlükler, (3) yaşanan güçlüklerle baş etme yöntemleri, (4) ihtiyaç duyulan bilgi ve beceriler, (5) psikolojik ilk yardım eğitimine ilişkin ihtiyaçlar olmak üzere beş kategori altında toplanmıştır. İkinci aşamada yapılan nicel araştırma sonucunda; eğitim programının katılımcıların psikolojik ilk yardım başarı edimi düzeyini artırmada ve krize müdahalede kullanılan başa çıkma stratejileri ve alt boyutları üzerinde etkili olmadığı saptanmıştır. 

Anahtar kelimeler: Psikolojik ilk yardım, psikolojik ilk yardım eğitimi, psikolojik ilk yardım başarı edimi, krize müdahale, krize müdahalede kullanılan başa çıkma stratejileri, karma desen araştırması.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of the Psychological First Aid Training Program (PFATP) on psychological counselors' first aid achievement and coping strategies used in crisis intervention. A mixed research design was used in this study. In the first phase of the research, The opinions of psychological counselors in the Psychosocial Intervention Team of the Ministry of National Education on psychological first aid (PFA) training were examined through focus group interviews. Then, a document analysis form was applied to the psychological counselors via the online form in order to reveal the needs in the field regarding psychological first aid training. Based on the findings obtained from the focus group interview and document analysis, the relevant approaches in the literature, and the research findings, a Psychological First Aid Training Program was developed for psychological counselors. The training program was developed by the researcher by bringing together different approaches and models in an eclectic and systematic way. In the second stage, a quasi-experimental design with the pretest-posttest-follow-up control group, one of the quantitative research designs, was used to examine the effect of the training program on psychological counselors' psychological first aid achievement and coping strategies used in crisis intervention.
In the qualitative research carried out in the first stage; 11 psychological counselors, 4 women, and 7 men, participated in the focus group interview. In the document analysis, an easily accessible sampling method was used and a total of 29 people, 18 women (62.1%) and 11 men (37.9%), participated in the research. In the qualitative research conducted in the first stage of the study, a focus group interview form and document analysis form were used. In the second stage, the criterion sampling method was used to determine the study group of the quantitative research. This study was carried out with a total of 33 psychological counselors, 19 in the experimental group and 14 in the control group. In the quantitative research carried out in the second stage, the data were collected with the Psychological First Aid Achievement Test (PFAAT) and the Inventory of Coping Strategies Used in Crisis Intervention (ICSUCI).
The qualitative data obtained in the qualitative research carried out in the first and third stages of the research were analyzed through content analysis. Fridman test, Wilcoxon Signed Rank test, and Mann Whitney U test, which is non-parametric tests, were used to test the hypotheses of the quantitative research in the second stage.
The findings obtained from the focus group interview in the first stage of the research; "The support provided by the Psychological First Aid (PFA) training are grouped under four categories: (2) lacking areas for PFA, (3) recommendations regarding the program, and (4) things to be considered in PFA training. The findings obtained in the document analysis are; They are grouped under five categories: (1) the interventions applied during and immediately after the crisis, (2) the difficulties experienced, (3) the methods of coping with the difficulties experienced, (4) the knowledge and skills needed, and (5) the needs for psychological first aid training. As a result of the quantitative research carried out in the second stage; It was determined that the training program was not effective in increasing the psychological first aid achievement level of the participants and on the coping strategies and sub-dimensions used in crisis intervention.
Keywords: Psychological first aid, psychological first aid training, psychological first aid achievement, crisis intervention, coping strategies used in crisis intervention, mixed method research.