Ar-Ge işgücüne kadınların katılımı
Participation of women in the R&D workforce
Yazar: GÖZDE TOPRAKCI ALP
Danışman: DOÇ. DR. BEYHAN AKSOY
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Sosyal Politika ve Çalışma İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge) Merkezleri, yüksek maliyetli projelerle teknolojik değişimlere yanıt veren ve yeni teknolojiler üreterek insan yaşamına doğrudan etkisi olan organizasyonlardır. Ar-Ge çalışma alanı ise, kadınların yeterince temsil edilmedikleri bir alan olarak göze çarpmaktadır. Bu tez çalışmasının amacı erkek egemen bir meslek alanı olarak Ar-Ge birimlerinde, kadın çalışanların nasıl var olduklarını ve kendilerine nasıl yer bulduklarını beşerî sermaye ve kültürel sermaye bağlamında sorgulamaktır. Çalışmada beşerî ve kültürel sermaye yaklaşımlarını temel alarak kadınların Ar-Ge ve yenilik alanlarında tecrübe ettikleri cinsiyet eşitsizliklerini analiz etmek, erkek egemen bir alanda kadınların kendilerini nasıl ifade ettiklerini ve başarıya nasıl ulaştıklarını ortaya çıkarmak amaçlanmaktadır. Bu amacı gerçekleştirmek üzere nicel ve nitel araştırma tekniklerinin bir arada uygulandığı karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veriler Ar-Ge ve Teknokent Merkezlerinde çalışan 400 katılımcıdan anket 20 katılımcıdan da mülakat yoluyla elde edilmiştir. Türkiye'den seçilmiş bazı Ar-Ge ve Teknokent Merkezleri'nde sürdürülen alan araştırması ile bu alanda çalışan kadınların deneyimleri doğrultusunda araştırma sorularına cevaplar aranmıştır.
Çalışmanın sonucuna göre, kadınların kültürel sermayesi daha yüksek erkeklerin ise beşerî sermayesi daha yüksek çıkmıştır. Ancak kadınların Ar-Ge ve Teknokent Merkezi gibi nitelik ve birikim gerektiren çalışma alanlarında gerek beşerî sermayeden kaynaklı gerekse kültürel sermayeden kaynaklı ayrımcılık, kısıtlama ve zorluklarla karşılaştıkları ortaya koyulmuştur. Ar-Ge, Mühendislik ve Teknokent gibi erkeklerle özdeşleştirilen çalışma alanlarına kadınların katılımı ve görünürlüğü her ne kadar artış gösterse de toplumsal cinsiyet temelli önyargıların bu alanlarda yeniden üretildiğini söylemek mümkündür. Bu tez çalışması ile Ar-Ge çalışma alanında cinsiyet eşitliğinin öneminin altı çizilerek kadınların bu alanda ortaya koyabilecekleri performans ile verimliliğe yapacakları katkıların göz ardı edilmemesi gerektiği gösterilmiştir.

Abstract:
Research and Development (R&D) Centers are organizations that respond to technological changes with high-cost projects and have a direct impact on human life by producing new technologies. The R&D field of work stands out as an area where women are not sufficiently represented. The aim of this thesis is to question how women employees exist in R&D units as a male-dominated profession and how they find a place for themselves in the context of human capital and cultural capital. The study aims to analyze the gender inequalities experienced by women in R&D and innovation fields based on human and cultural capital approaches and to reveal how women express themselves and achieve success in a male-dominated field. In order to achieve this aim, a mixed research method was used, in which quantitative and qualitative research techniques were applied together. Data were obtained from 400 participants working in R&D and Technocity Centers and 20 participants were interviewed. With the field research carried out in some selected R&D and Technocity Centers in Turkey, answers to the research questions were sought in line with the experiences of women working in this field. 
According to the results of the study, women have higher cultural capital and men have higher human capital. However, it has been revealed that women face discrimination, restrictions and difficulties stemming from both human capital and cultural capital in work areas that require qualification and experience, such as R&D and Technocity Centers. Although women's participation and visibility in work areas identified with men, such as R&D, Engineering and Technocity, has increased, it is possible to say that gender-based prejudices are reproduced in these areas. This thesis study has underlined the importance of gender equality in the R&D work area and shown that women's performance in this field and their contributions to productivity should not be ignored.