Annelerin çocukluk dönemi özel aşıları konusundaki farkındalıklarının ve tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of awareness and attitudes of mothers about childhood self-pai̇d vaccines
Yazar: TEKMİLE KÖSEOĞLU
Danışman: UZMAN ÖZGE TUNCER ; DOÇ. DR. ÖZLEM BAĞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Anneler = Mothers ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Farkındalık = Awareness ; Tutumlar = Attitudes ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Aşı; bulaşıcı hastalıklardan korunma konusunda en etkili ve güvenli yollardan biridir. Etkili ve güvenilir aşısı olan hastalıklara karşı aşılanmak, her bireyin hakkıdır. Bu felsefe çerçevesinde çalışmamızda; S.B.Ü Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Hastanesi genel pediatri polikliniğine başvuran hasta çocukların annelerinin çocukluk çağı özel aşıları konusundaki davranış, bilgi ve tutumlarını saptamayı ve bu sonuçlarla sosyodemografik özellikler arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçladık.
Yöntem: S.B.Ü Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Hastanesi Genel Pediatri Polikliniğine başvuran, 0-6 yaş arası çocuğa sahip olan annelere; sosyodemografik özelliklerini, aşılar hakkında bilgi tutum ve davranışlarını sorgulayan, önceki çalışmalardan yararlanılarak, araştırmacılar tarafından hazırlanan 27 soruluk anket, yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulandı. Tanımlayıcı, kesitsel desendeki çalışmamıza toplam 400 anne dahil edildi. Verilerin değerlendirilmesinde frekans analizi kullanıldı. Ayrıca Ki-kare testi kullanılarak bağımsız değişkenlerin karşılaştırılması yapıldı. Elde edilen sonuçlar %95 güven aralığında, anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya katılan annelerin %30,3'u 25-29 yaş aralığında, %84'ü ev hanımı, %33'ü lise mezunu olarak saptandı. Babaların ise %30,3'ü 35 yaş üstü, %47,4'ü diğer meslek grubu, %33,2'si ortaokul mezunu olarak saptandı. Ailelerin gelir düzeyleri %48,5 oranı ile 2020-3999TL aralığındaydı. Çalışmaya dahil edilen ailelerin %46 tek çocuğu vardı. Çocukların %60'ı ilk çocuktu. Annelerin %79'unun rutin çocukluk çağı aşılarını bildiği ve %99'unun aşıları yaptırdığı görüldü. Annelerin %45'i rutin aşı takviminde yer almayan çocukluk çağı özel aşılarını biliyordu. Özel aşıları bilen annelerin %37,8'inin çocuklarına bu aşılardan en az birini yaptırdığı görüldü. Çalışmaya katılan annelerin %82'si ücretli aşıların rutin çocukluk çağı aşıları içinde yer alması gerektiğini düşündü. Yapılan istatistiksel analizler doğrultusunda anne yaş, meslek, öğrenim durumu ve baba yaş, meslek, öğrenim durumu ile ücretli aşıları bilme arasında anlamlı farklılık bulundu. Ayrıca aile gelir düzeyi, ailedeki çocuk sayısı ve sıralaması ile ücretli aşıları bilme arasında da istatistiksel anlam farklılık mevcuttu. Ücretli aşıları yaptırma durumu ile annenin mesleği, babanın öğrenim durumu ve aile gelir düzeyi arasında istatistiksel anlamlı farklılık bulundu.
Sonuçlar: Çalışma sonuçlarımıza göre ailelerin ücretli aşıları bilme ve yaptırma oranı rutin çocukluk çağı aşılarına göre oldukça düşüktür. Ücretli aşı bilgisini anne ve babanın yaş, meslek ve öğrenim durumu, aile gelir düzeyi, çocuk sayısı ve sıralaması etkilemektedir. Ücretli aşı yaptırmayı anne mesleği, baba öğrenim durumu, aile gelir düzeyi ve bilgi kaynağının etkilediği görülmüştür.

Abstract:
Objective: Vaccine; is one of the most effective and safe ways to prevent infectious diseases. It is every individual's right to be vaccinated against diseases that are effective and reliable. Within the framework of this philosophy; the aim of this study was to determine the behavior, knowledge and attitudes of the mothers of the children who were admitted to pediatric policlinic of Dr. Behçet Uz Children's Trainig and Research Hospital about childhood special vaccines and to evaluate the relationship between these results and sociodemographic characteristics.
Method: The questionnaire consisting of 27 questions prepared by the researchers using the previous studies, questioning sociodemographic characteristics, knowledge attitudes and behaviors about vaccines, was applied by face to face interview method to mothers who had children aged 0-6 years who attended to Pediatric Policlinics of Dr. Behcet Uz Children's Training and Research Hospital. A total of 400 mothers were included in our descriptive, cross-sectional study. Frequency analysis was used to evaluate the data. In addition, independent variables were compared using Chi-square test. The results were evaluated with 95% confidence interval and p <0.05 level of significance.
Results: The mothers who participated in the study, 30,3% were in the 25-29 age range, 84% were housewives and 33% were high school graduates. On the other hand, 30,3% of the fathers were over 35 years old, 47,4% were other occupational groups and 33,2% were secondary school graduates. The income level of the families was in the range of 2020-3999TL with a rate of 48,5%. 46% of the families included in the study had only one child. 60% of the children were first children. It was seen that 79% of the mothers knew routine childhood vaccines and 99% had immunizations. 45% of the mothers knew of childhood self-paid vaccines that were not included in the routine vaccination schedule. It was seen that 37.8% of the mothers who knew the self-paid vaccines had their children get at least one of these vaccines. 82% of the mothers who participated in the study thought that self-paid vaccines should be included in routine childhood vaccines. According to the statistical analysis, a significant difference was found between maternal age, occupation, education level and father age, occupation, education level and knowing the self-paid vaccines. There was also a statistically significant difference between family income level, number and ranking of children in the family and knowing self-paid vaccines. A statistically significant difference was found between the status of having self-paid vaccines and the occupation of the mother, education level of the father and family income level.
Conclusıon: According to the results of our study, the rate of knowing and having self-paid vaccines is quite low compared to routine childhood vaccines. Self- paid vaccine knowledge was found to be influenced by the parents' age, occupational and educational status, family income level, number and ranking of children. Self-paid vaccination was found to be influenced by mother's occupation, father's education level, family income level and information source.