Aksiyomatik tasarım metodu yaklaşımıyla torna tezgâhı seçimi
Axiomatic design method approach in industrial lathe selection
Yazar: KORAY KARŞILAYAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET FEYZİOĞLU
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Makine Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering
Dizin: Aksiyomatik tasarım = Axiomatic design ; Bilgisayarlı sayısal denetim = Computer numerical control ; Seçim kriterleri = Selection criteria ; Sınıflandırma = Classification ; Torna tezgahları = Lathe machinery ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Endüstriyel alanda imalatçı olarak anılan kurum ve firmalara, imalat işlemlerini yapabilmeleri için oldukça yaygın kullanılan CNC (Bilgisayarlı Sayısal Kontrol) Torna Tezgâhlarının Aksiyomatik Tasarım (AT) metodolojisi yardımı ile seçimleri gerçekleştirilmiştir. İmalatçı firmalardan CNC Torna Tezgâhları vasıtasıyla üretilmek üzere bir grup stok malzemeler üzerinden parça imalatı istenmektedir. Üretilmek istenen parçalar için stok malzemelerin üzerinden istenmeyen kısımlarının çıkarılması prensibi olarak adlandırılan Talaşlı İmalat yöntemi ve CNC Torna Tezgâhları kullanılmaktadır. Üretimi gerçekleştirmek için kullanılacak olan CNC Torna Tezgâhlarının önce tezgâh seçiminin ve sonrasında parça imalatının gerçekleştirebilmesi için belirlenen imalatçı firmalar aracılığı ile saha çalışması gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen saha çalışmasında imalatçı firmalarla kullanıldıkları CNC Torna Tezgâhları için memnuniyet anketi sunulmuştur. Anket içerisinde tezgâh seçimine ve parça işleme özelliklerine yönelik sorular sorulmaktadır. Verilen cevaplara göre işlenmek istenen parçalar adına ve seçimi gerçekleştirilmek üzere bir grup CNC Torna Tezgâhı için Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinden (ÇKKV) biri olan AT metodu kullanılmıştır. Aksiyomatik Tasarım metodolojisinde yer alan Fonksiyonel Gereksinimler (İhtiyaçlar) ve Tasarım Parametreleri kullanılarak CNC Torna Tezgâhı yatırımı yapmak isteyen firmalara tezgâh seçim konusunda seçim kriterleri oluşturulmuş ve bu kriterler sayısal değerler ile desteklemektedir.
İnsanoğlu var olduğu süreç boyunca işlerini kolaylaştırmak amacıyla parçalar üretmektedir. Üretimi ve üretmeyi zaman içerisinde ilerlettikçe süreci makineler vasıtasıyla gerçekleştirmeye başlamıştır. CNC Torna Tezgâhları da üretim prosesi boyunca en yaygın kullanılan makinelerdendir. Talaşlı İmalat yöntemleri içerisinde yer alan CNC Torna Tezgâhları işlenmemiş ya da yarı işlenmiş mamul olarak adlandırılan stok parçaların yüzeyinden parça kaldırma işlemidir.
Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinden biri olan AT metodu ortaya atıldığı ilk dönemlerde üretim proseslerinin iyileştirilmesi ve kaliteyi arttırmak amaçlanmaktadır. Metodun yaygınlaşması ile beraber kullanım alanları da genişlemektedir ve bir ürünün seçimi konusunda da kullanılmaktadır.
Bu tez çalışmasında bir grup parçanın imalatını gerçekleştirecek olan CNC Torna Tezgâhının AT yöntemi aracılığı ile seçimi gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen CNC Torna Tezgâhı seçimi sonucunda belirlenen tezgâh KOBİ'lere (Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler) yatırım tavsiyesi olarak sunulmaktadır. Gerçekleştirilmesi beklenen yatırım işlemi firma yetkililerine sunulmuş ve alınacak yatırım kararı firmalara bırakılmıştır.

Abstract:
In this thesis study; The selection of CNC (Computerized Numerical Control) Lathes, which are widely used for institutions and companies referred to as manufacturers in the industrial field, to perform manufacturing operations, was carried out with the help of Axiomatic Design methodology. Manufacturing companies are asked to manufacture parts from a group of stock materials to be produced by means of CNC Lathes. For the parts to be produced, the Machining method called the principle of removing unwanted parts from the stock materials and CNC Lathes are used. In order for the CNC Lathes to be used to perform the production to be able to perform the machine selection first and then the manufacturing of parts, field work was carried out through the designated manufacturing companies. In the field study carried out, a satisfaction survey was presented for the CNC Lathes used by the manufacturing companies. In the questionnaire, questions are asked about the choice of machine tools and the features of machining parts. According to the answers given, the Axiomatic Design method, which is one of the Multi-Criteria Decision-Making Methods, was used for a group of CNC Lathes on behalf of the parts to be processed and for their selection. By using the Functional Requirements and Design Parameters contained in the Axiomatic Design methodology, selection criteria have been created for companies that want to invest in CNC Lathes for machine selection, and these criteria are supported by numerical values.
Human beings produce parts in order to facilitate their work throughout the process of their existence. As the production and production progressed over time, the process started to be realized by means of machines. CNC Lathes are also one of the most widely used machines used throughout the production process. CNC Lathes, which are included in the machining manufacturing methods, are the process of removing parts from the surface of stock parts, which are called unprocessed or semi-finished products.
It is aimed to improve the production processes and increase the quality in the first periods when the Axiomatic Design method, which is one of the Multi-Criteria Decision-Making Methods, was introduced. With the spread of the method, the areas of use are also expanding and it is also used in the selection of a product.
In this thesis study, the selection of the CNC Lathe Machine that will perform the production of a group of parts was carried out through the Axiomatic Desing method. As a result of the selection of the CNC Lathe, the machine SME It is offered as investment advice to (Small and Medium-Sized Enterprises). The expected investment transaction was presented to the company officials and the investment decision to be made was left to the companies.