Ergen sporcuların kişilik özellikleri ile psikolojik sağlamlık ve empati düzeylerinin incelenmesi
Investigation of personality traits and psychological resilience and empathy levels of adolescent athletes
Yazar: ŞEYDA GÜLLÜ
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN ZEKİOĞLU
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Sporda Psikososyal Alanlar Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports
Dizin: Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Psikolojik sağlamlık = Resilience

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, 15-18 yaş arası bireysel ve takım sporlarıyla ilgilenen sporcuların kişilik özellikleri ile psikolojik sağlamlık ve empati düzeyleri arasında ilişkinin incelenmesidir. Bunun yanında araştırmada, demografik özellikler ile olan ilişkiye de bakılmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Araştırmaya Manisa ve İzmir illerinde yer alan kulüplerde spor yapan Okçuluk, Yüzme Tenis gibi bireysel spor alanlarından; Su Topu, Voleybol, Basketbol gibi takım spor alanlarından toplam 203 sporcu katılmıştır. Katılımcılara, araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu", Doç. Dr. Arkun TATAR tarafından geliştirilen "Beş Faktör Kişilik Envanteri", Üstün Dökmen tarafında geliştirilen "Empatik Eğilim Ölçeği" ve Gökmen Arslan tarafınan geliştirilen "Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği" uygulanmıştır. Katılımcılardan toplanan verilere uygun analize karar vermek adına çarpıklık (skewness) ile basıklık (kurtosis) değerleri kontrol edilmiş ve elde edilen skorların -2,…,+2 aralığında değiştiği bulunmuştur. Bu değerlerin ise normal dağılıma uygun olduğuna dair (George ve Mallery, 2019, ss. 114-115) kanıtlar literatürde mevcuttur. Verilerin istatistiksel çözümlenmesinde; bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans (ANOVA), tek yönlü MANOVA, Pearson korelasyon ve Regresyon analizleri kullanılmış, anlamlılık p<.05 olarak kabul edilmiştir. 
Bulgular: Araştırma sonucunda elde edilen verilere göre ergen sporcuların kişilik özellikleri ile psikolojik sağlamlık ve empatik eğilimleri arasında dışadönüklük, yumuşak başlılık, özdenetim ve deneyime açıklık alt boyutları bakımında anlamlı bir ilişki ortaya çıkmıştır.  Analiz sonuçlarına göre Yaş, spor branşı, deneyim ve cinsiyet değişkenlerine göre envanterlerin ortalama puanları arasında bir ilişki bulunduğu ancak kısıtlı bir şekilde ortaya sunulduğu ifade edilebilir. Araştırmada kullanılan envanter arasında bir ilişki olup olmadığına bakıldığında psikolojik sağlamlık ve kişilik alt boyutlarının ilişkisi yordandığında istatistiksel açıdan anlamlı olduğu görülmektedir. Kişilik özellikleri ve psikolojik sağlamlık incelendiğinde; dışadönüklük, yumuşak başlılık, özdenetim ve deneyime açıklık alt boyutları ile arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Empatik eğilim ve kişilik özelliklerinin alt boyutları arasındaki ilişkiye bakıldığında ise dışadönüklük, yumuşak başlılık, özdenetim ve deneyime açıklık alt boyutları ile pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki söz konusu iken duygusal denge alt boyutu ile arasında pozitif yönde düşük düzeyde bir ilişki olduğu söylenmektedir.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to examine the relationship between personality traits, psychological resilience and empathy levels of athletes who are interested in individual and team sports between the ages of 15-18. In addition, the relationship with demographic characteristics was also examined. 
Material and Methods: A total of 203 athletes from Manisa and Izmir clubs who participate in individual sports such as Archery, Swimming, Tennis and team sports such as Water Polo, Volleyball, Basketball participated in the study. 
"Personal Information Form" prepared by the researcher, "Five Factor Personality Inventory" developed by Assoc. Prof. Dr. Arkun TATAR, "Empathic Tendency Scale" developed by Üstün Dökmen and "Child and Youth Psychological Resilience Scale" developed by Gökmen Arslan were applied to the participants. In order to decide on the appropriate analysis for the data collected from the participants, the skewness and kurtosis values were checked and it was found that the scores obtained varied in the range of -2,…,+2. There is evidence in the literature that these values are in accordance with the normal distribution (George and Mallery, 2019, pp. 114-115). In statistical analysis of data; Independent groups t-test, one-way variance (ANOVA), one-way MANOVA, Pearson correlation and Regression analyzes were used, and significance was accepted as p<.05.

Findings: According to the data obtained as a result of the research, a significant relationship emerged between the personality traits of adolescent athletes and their resilience and empathic tendencies in terms of the sub-dimensions of extraversion, agreeableness, self-control and openness to experience. According to the results of the analysis, it can be stated that there is a relationship between the average scores of the inventories according to the variables of age, sports branch, experience and gender, but it is presented in a limited way. Considering whether there is a relationship between the inventory used in the research, it is seen that it is statistically significant when the relationship between psychological resilience and personality sub-dimensions is predicted. When personality traits and psychological resilience are examined; A moderately significant positive correlation was found between the sub-dimensions of extraversion, agreeableness, self-control and openness to experience. When we look at the relationship between the sub-dimensions of empathic disposition and personality traits, it is said that there is a positive moderate relationship with the sub-dimensions of extraversion, agreeableness, self-control and openness to experience, while there is a low-level positive relationship with the emotional balance sub-dimension.