Stirling motorlu güneş takip sisteminin tasarımı ve fotovoltaik panel sistemiyle verim yönünden karşılaştırılması
Design of solar stirling engine and comparison with photovoltaic solar panel system efficiency
Yazar: MEHMET SAİT CENGİZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET SALİH MAMİŞ
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Elektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering

Özet:
Günümüzde fosil bazlı kaynakların hızla tükenmesi ve fosil yakıtların çevreye vermiş olduğu zararlar, insanoğlunun alternatif enerji kaynaklarına yönelmesine sebep olmuştur. Enerji ihtiyacının devamlı artması nedeniyle gelecekte enerji darboğazlarının yaşanmaması adına yenilenebilir enerji kaynaklarına ihtiyaç duyulmaktadır. Yenilenebilir enerji kaynaklarından en bol olanı ve en kolay bulunanı güneş enerjisi olup, ülkemiz güneş enerjisi açısından yüksek bir potansiyele sahiptir.
Bu çalışmada Dünya'da ve Türkiye'de güneş enerji potansiyeli, güneşten elektrik üretme yöntemleri ve literatür bilgilerine değinilerek, geçmişten günümüze güneşten elektrik üretiminin gerek maliyet gerekse verimlilik-performans ilişkisi analiz edilmiş, çeşitli sabit fotovoltaik (FV) panel sistemleri, güneş takip sistemleri ve Stirling Motorlu Güneş Takip Sistemleri (SMGTS) örnek tasarımları incelenmiştir. Öncelikle ANSYS Product 13.5 ve Ideal Adiabatic v.1.x Stirling Engine simülasyon programlarında çalışmalar yapılmış olup displacer uçları arası sıcaklık farkının arttırılması yöntemiyle yüksek sıcaklıklara ihtiyaç duyulmadan elektriksel verimin arttırılabileceği görülmüştür. Beta tipi bir Stirling motorun tasarım ve imalatı gerçekleştirilerek güneş takip sistemine montajlı Stirling motorun güneş enerjisiyle çalışması incelenmiştir. SMGTS, sabit FV panel sistemi ve Güneş takip sistemli FV panel sistemi elektriksel üretim ve verimlilik açısından karşılaştırılmış olup, elde edilen sonuçlarda sabit FV panel sistemine göre güneş takip sistemli FV panel sisteminin ortalama %25.7 ve SMGTS'nin ise %32 daha verimli olduğu görülmüştür. Sabit ve hareketli FV sistemler ile SMGTS'ler için maliyet analizi yapılarak elektriksel bazda verimi arttıracak önerilerde bulunulmuştur.
Sonuç olarak uygulaması gerçekleştirilen Stirling motorlu sistem gibi yoğunlaştırılmış güneş enerji sistemleri kullanılarak sıcaklık ortalaması yüksek olan bölgelerde güneşten elektrik üretim kapasitesinin daha fazla arttırılabileceği tespit edilmiştir.

Abstract:
At the present days, the quick consumption of fossil-! (fossil-based) resources and the damages that it gives to environment have caused people to tend towards alternative energy resources.  As energy need has been increasing continously,  renewable energy resources are needed in order not to face energy bottlenecks in the future. Solar energy is the most existing one and can be easily found among other renewable energy resources, and our country has a high potential in terms of solar enegry. 
On this study, the potential of solar energy in the world and Turkey and the methods to produce electricity from sun are given with a literature survey.  Also, the relation of cost and efficiency-performance  of solar electric production from past to our days has been analyzed, and various type of stable FV panel systems, sun tracker systems and SMGTS sample designs have been examined..Especiallythe studies have been made on ANSYS Product 13.5 and Ideal Adiabatic v.1.x Stirling Engine simulation programs, and it has been seen that the electrical efficiency could be  increased without requiring high temperatures with the method of increasing temperature difference among displacer edges. Design and manufacture of a beta-type Stirling engine has been made and the Stirling engine assembled on a sun tracker system working with solar energy has been examined. SMGTS, stable FV panel system and sun-tracker based FV panel system have been compared in terms of electrical production and efficiency. The obtained results show that the sun-tracker based FV panel system and SMGTS are more efficient than stable FV panel system with an average of 25.7% and 32%, respectively. Suggestions to increase electrical efficiency have been made, based on cost analysis of SMGTS and stable and moving FV panel systems. 
Consequently, it has been determined that by using intensive solar energy systems such as Stirling engine that has been already applied in our study, the electric production capacity from sun could be further increased in regions with high temperature averages.