Proje tabanlı çevre eğitiminin ortaokul öğrencilerinin çevre bilinci üzerine etkisinin incelenmesi
Project-based environmental education for middle school students examining the effect on environmental awareness
Yazar: DENİZ KIZIL
Danışman: PROF. DR. MEHMET TUNÇEL
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, 2022-2023 Eğitim Öğretim yılı bahar döneminde, Niğde ilinde
bulunan Milli Eğitim Bakanlığı'na (MEB) bağlı Yıldıztepe Zeynep Erden
Ortaokulu'nda yapılmıştır. Araştırmada bu okulda öğrenim gören 36 öğrenci çalışma
grubu olarak belirlenmiştir. 8. sınıf öğrencilerinden oluşan çalışma grubunda 8/A
sınıfı öğrencilerinin oluşturduğu 16 kişilik deney grubuna, proje tabanlı öğrenme
yöntemiyle çevre eğitimi verilmiş, yine aynı sınıf düzeyinde 8/B sınıfı
öğrencilerinden oluşan 20 kişilik diğer sınıfa ise geleneksel öğrenme yöntemi ile
çevre eğitimi verilmiştir. Bu amaç doğrultusunda oluşturulan rastgele olmayan daha
önceden belirlenmiş gruplardan seçilen, yarı deneysel yönteme göre deney ve kontrol
grupları oluşturulmuştur. Çalışma, Bilim Uygulamaları dersinde haftada iki ders saati
olmak üzere uygulanmıştır. Çalışmanın amacı kırsalda yaşayan öğrencilerin proje
tabanlı öğrenme yöntemi ile çevre eğitiminin, süregelen düz anlatım ile çevre eğitimi
verilen diğer öğrenciler arasındaki çevre bilgi düzeyleri, çevre duyuş ve çevre
davranış düzeyleri arasındaki farklılıkları ölçülmek ve değerlendirmektir.
Her iki grupta bulunan öğrencilere çalışma öncesinde ön test uygulanarak, 10
hafta boyunca deney grubunda yer alan öğrencilere farklı çevre konularıyla ilgili proje
çalışmaları yapılmıştır. Kontrol grubunda bulunan öğrencilere ise proje çalışmalarının
konu başlığını oluşturan çevre konuları düz anlatımla öğrencilere aktarılmıştır.
Çalışma tamamlandığında her iki gruptaki öğrencilere son test uygulanarak, proje
tabanlı öğrenme ve geleneksel öğretim yöntemiyle çevre eğitimi verilen öğrencilerin
çevre bilgi düzeyleri, çevresel duyuş ve çevresel davranışlarındaki değişim
ölçülmüştür. Testlerin analizinde SPSS 26 programından yararlanılmış, ilişkili iki
ölçüm setine ait puanlar arasındaki farkın istatistiksel açıdan anlamlı olup olmadığını
test etmek için Wilcoxon İşaretli Sıralar testi kullanılmıştır. İki ilişkisiz örneklemden
elde edilen puanların birbirinden istatistiksel açıdan anlamlı bir şekilde farklılık
gösterip göstermediğini test etmede de Mann Whitney U testi kullanılmıştır.
Yapılan çalışma sonucunda çevre bilgi testinde proje tabanlı çevre eğitiminin
verildiği deney grubunun, geleneksel öğretim ile çevre eğitimi verilen kontrol
grubuna göre test puanlarında artış gözlenmiştir. Çevre duyuş testi analizlerinde her
iki grup düzeyinde anlamlı farklılık oluşmamıştır. Çevre davranış testi analizlerinde
ise deney grubunda olumlu geri bildirimler alınmış olsada, istatistiksel olarak anlamlı
bir farklılık bulunamamıştır. Çalışma süresi daha geniş tutularak öğrencilerin çevresel
duyuş ve çevresel davranış yönünden gelişmelerine imkân verilebilir. Çalışmada nicel
ölçme araçları kullanılmıştır. Nitel ölçme araçlarıyla çevresel duyuş ve davranış
düzeylerinde daha fazla veri sağlanarak farklı sonuçlar elde edilebilir.
Anahtar sözcükler: Proje Tabanlı Yaklaşım, Geleneksel Öğretim, Çevre Eğitimi,
Çevre Okuryazarlığı, Çevre Bilinci, Çevresel Duyuş, Çevresel Davranış, Bilim
Uygulamaları Dersi, Kırsal Bölge.

Abstract:
This study was conducted in the spring term of the 2022-2023 academic year
at Yıldıztepe Zeynep Erden Secondary School affiliated to the Ministry of National
Education (MoNE) in Niğde province. In the study, 36 students studying at this
school were determined as the study group. In the study group consisting of 8th grade
students, environmental education was given to the experimental group of 16 students
8/A class with project-based learning method, and environmental education was given
to the other class of 20 students 8/B class with traditional learning method.
Experimental and control groups were formed according to the quasi-experimental
method, selected from non-random, predetermined groups formed for this purpose.
The study was implemented in science applications courses for two hours a week. The
aim of the study was to measure and evaluate the differences between the
environmental knowledge levels, environmental affect and environmental behaviour
levels of students living in rural areas and other students who were given
environmental education with project-based learning method.
A pre-test was administered to the students in both groups before the study and
different project studies related to environmental issues were carried out for 10 weeks
for the students in the experimental group. The students in the control group were
taught the environmental issues, which constituted the subject of the project studies,
by lecturing. When the study was completed, a post-test was applied to the students in
both groups and the changes in their environmental knowledge levels, environmental
affect and environmental behaviours were measured with project-based learning and
traditional teaching method. SPSS 26 programme was used in the analysis of the tests
and Wilcoxon Signed Ranks test was used to test whether the difference between the
scores of two related measurement sets was statistically significant. Mann Whitney U
test was used to test whether the scores obtained from two unrelated samples differed
from each other in a statistically significant way.
As a result of the study, an increase was observed in the test scores of the
experimental group in which project-based environmental education was given in the
environmental knowledge test compared to the control group in which environmental
education was given with traditional teaching. There was no significant difference at
the level of both groups in the environmental affect test analyses. In the
environmental behaviour test analyses, although positive feedbacks were received in
the experimental group, no statistically significant difference was found. The duration
of the study can be kept wider and students can be given the opportunity to develop in
terms of environmental sensitivity and environmental behaviour. Quantitative
measurement tools were used in the study. With qualitative measurement tools,
different results can be obtained by providing more data at the levels of environmental
affect and behaviour.
Key words: Project Based Approach, Traditional Teaching, Environmental
Education, Environmental Education, Environmental Literacy, Environmental
Awareness, Environmental Affect, Environmental Behaviour, Science Applications
Course, Rural Area.