Gebe kadınlarda sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının geliştirilmesi
Promotion of healthy lifestyle behaviors in pregnant women
Yazar: ÖZLEM AŞCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜLAY RATHFISCH
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Doğum = Delivery ; Gebelik = Pregnancy ; Kadınlar = Women ; Sağlık = Health ; Sağlık eğitimi = Health education ; Sağlıklı insanlar = Healthy people

Özet:
Bu araştırmada, sağlığı geliştirme programının, gebelikte sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına,  kilo, enerji ve besin öğesi alımlarına ve gebelik sonuçlarına olan etkisi araştırıldı. Programda Sağlığı Geliştirme Modeli temel alındı. Sözel anlatım, gösterip yaptırma tekniği ve yazılı-görsel eğitim materyalleri kullanıldı. Sağlık eğitimi ve danışmanlık verildi.  Davranış değişikliğine yönelik hedefler belirlendi ve olumlu geri bildirim verildi.  Araştırma Haziran 2011 ve Temmuz 2012 tarihleri arasında  İstanbul ilindeki bir aile sağlığı merkezinde 90 gebe kadın üzerinde gerçekleştirildi. Araştırmada ön test-son test kontrol gruplu deneysel bir tasarım düzeni kullanıldı. 
Araştırma verileri bilgisayarda Statistical Package For Social Sciences paket programı ve Beslenme ve Bilgi Sistemi ile değerlendirildi. Kolmogrov Smirnov ve One-way Anova testleri ile uygun analiz tekniği belirlendi. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel metodlar, Eşleştirilmiş t testi, Wilcoxon işaretli sıra testi, Ki kare (?2) testleri, Fisher?s exact testi, Bağımsız örneklem t testi kullanıldı. 
Bu araştırma, sağlığı geliştirme programının gebelik dönemi sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını geliştirdiğini, günlük tüketilen sebze, meyve, posa, vitamin ve mineral miktarını artırdığını ve gebelikte önerilen düzeyde kilo almada etkili olduğunu gösterdi. Bununla birlikte araştırmada, programın gebelikte önerilen günlük enerji ve karbonhidrat alımını artırmada ve doğum sonu dönemdeki gebeliğe bağlı kilo fazlalığını azaltmada etkili olmadığı saptandı.  
Araştırmanın sonucunda; gebelik döneminin sağlıklı yaşam biçimi davranışları geliştirmek için bir fırsat olarak görülmesi, farklı yöntemlerin kullanıldığı programların düzenlenmesi, bu araştırmada uygulanan programın kısa ve uzun dönemde etkinliğinin farklı gruplarda değerlendirilmesi önerildi.

Anahtar Kelimeler: Doğum Öncesi Bakım, Gebe Kadın, Sağlık Eğitimi, Sağlık DavranıĢı GeliĢtirme, Sağlıklı YaĢam Biçimi DavranıĢları.

Abstract:
In this research, the effects of health promotion program on healthy lifestyle behaviors, weight gain, energy and nutrient procurement in pregnancy and pregnancy outcomes were investigated. The program was based on Health Promotion Model. Verbal expression, demonstration technique and printed educational materials were used. Health education and counseling were given. Targets for behavior change were identified and positive feedback was given. 
Research was carried out in a family health center in İstanbul between June 2011 and July 2012 on 90 pregnant women. Pre-test and post-test control group with an experimental design was used in research.
Research data was evaluated with computer software program Statistical Package For The Social Sciences and Nutrition Information System. Appropriate analysis technique was determined with One-way ANOVA tests and Kolmogrov Smirnov. Descriptive statistical methods, the paired t test, Wilcoxon signed-rank test, chi-square (?2) test, Fisher's exact test, independent sample t-test was used for statistical analysis of the data.
This research showed that health promotion program was effective to
promote pregnancy healthy lifestyle behaviors, increase daily vegetables, fruits, fiber, vitamins and minerals consumption and have the recommended level of weight gain during pregnancy. However, the program was not effective to increase the recommended daily energy and carbohydrate intake during pregnancy, decrease the pregnancy- related excess weight in postpartum period in the research. 
As a result of the research, it is suggested that pregnancy period should be seen as an opportunity to promote a healthy lifestyle behaviors, the programs should be arranged using with different methods, short-and long-term effectiveness of the program in this research should be evaluated in different groups.

Key Words: Antenatal Care, Pregnant Women, Health Education, Healthy Life Style Behaviours, Promoting Health Behaviour.