Bolu ilindeki bazı akarsulardan seçilen istasyonlardaki taban büyük omurgasız topluluklarının Avrupa Birliği su çerçeve direktifi kriterlerine göre limnolojik yönden analizi
Limnological analyses of benthic macroinvertebrate communities in the stations chosen from some streams in the province of Bolu according to European Union water framework directive criteria
Yazar: TOLGA TUGAYTİMÜR
Danışman: PROF. DR. GÜLSERAP NİLGÜN KAZANCI
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada, 29-30 Haziran 2011 tarihinde Bolu İli?ndeki bazı akarsular üzerinde 11 istasyon belirlenmiş, bu istasyonlardan su örnekleri alınmış ve taban büyük omurgasızları toplanmıştır. İstasyonlardan alınan su örneklerinin, laboratuvar ortamında nitrit, nitrat, amonyum ve sülfat analizleri yapılmış ve bulanıklık değerleri ölçülmüştür. Arazi çalışmaları sırasında, pH, su sıcaklığı, çözünmüş oksijen, elektriksel iletkenlik değerleri ölçülmüş ve akarsu bölgeleri, taban yapısı, normal ve çekik zaman genişlikleri, kenar bitkilenmesi ve istasyon civarında insan etkisi olup olmadığı belirlenmiştir. Toplanan 32290 taban büyük omurgasız bireyi mümkün olan en alt seviyede teşhis edilmiştir. Buna göre, Turbellaria, Bivalvia, Oligochaeta, Hirudinea, Arachnida, Malacostraca, Entognatha ve Insecta olmak üzere 8 sınıfa ait 81 taksa belirlenmiştir.
ASTERICS yazılımı kullanılarak istasyonların, Shannon-Wiener Çeşitlilik İndeksi, Simpson Çeşitlilik İndeksi, Margalef Çeşitlilik İndeksi, Pielou Eşitlik İndeksi, BMWP, ASPT, Taksa Sayısı ve EPT Taksa Sayısı değerleri belirlenmiştir.
Avrupa Birliği Su Çerçeve Direktifi (SÇD) kriterlerine göre, istasyonların fiziko-kimyasal değişkenleri ve taban büyük omurgasız faunası kullanılarak, istasyonların habitat kaliteleri belirlenmiştir. Tüm bu bulgular ve değerlendirmeler sonucunda 11 istasyondan, 4ü yüksek ekolojik duruma ve referans habitat özelliğine sahiptir. Geriye kalan 7 istasyon ise iyi ekolojik duruma sahip olarak belirlenmiştir.

Anahtar kelimeler: AB Su Çerçeve Direktifi (SÇD), ASTERICS yazılımı, Bolu, 
çeşitlilik indeksleri, fiziko-kimyasal değişkenler, habitat kalitesi, referans habitat, 
taban büyük omurgasızları.

Abstract:
Eleven stations were studied in this thesis on some streams in the province of Bolu. Water samples and benthic macroinvertebrates were collected in 29-30 June 2011. Nitrite, nitrate, ammonium and sulphate analyses of water samples taken from the stations were conducted and turbidity values were measured at the laboratory. During field studies, pH, water temperature, dissolved oxygen, electrical conductivity were measured and  information about stream zones, structure of substratum, stream wide in normal and dry period, riparian vegetation and human effect around the station  were noted. Collected 32290 benthic macroinvertebrates were identified in the lowest possible level and 81 taxa belonging to 8 classes were determined as Turbellaria, Bivalvia, Oligochaeta, Hirudinea, Arachnida, Malacostraca, Entognatha and Insecta.
Shannon-Wiener, Simpson, Margalef Diversity Index, Pielou Evenness Index, BMWP, ASPT, Taxa Number and EPT Taxa Number values of the stations were determined by using ASTERICS software. 
According to European Union Water Framework Directive (WFD) criteria, habitat qualities of these eleven stations were determined by using physico-chemical variables of the stations and benthic macroinvertebrate fauna. As a result of all these findings and evaluations, 4 of 11 stations have high ecological conditions and reference habitat feature. Whereas remaining 7 stations have good ecological conditions.

Keywords: EU Water Framework Directive (WFD), ASTERICS software, Bolu, 
diversity indexes, physico-chemical variables, habitat quality, reference habitat, 
benthic macroinvertebrates