Alfa talasemi mutasyonlarının DNA dizi analizi ile belirlenmesi
Determination of alpha thalassemia mutations by DNA sequence analysis
Yazar: FİGEN GÜZELGÜL
Danışman: PROF. DR. KIYMET AKSOY
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: DNA = DNA ; DNA hasarı = DNA damage ; Hemoglobinopatiler = Hemoglobinopathies ; Mutasyon = Mutation ; Talasemi = Thalassemia

Özet:
Hemoglobinopati, hemoglobin molekülünün polipeptid zincirindeki yapısal değişikler veya sentez bozuklarından kaynaklanan bir kan hastalığıdır. Anormal hemoglobinler ve talasemiler olmak üzere iki kısma ayrılır. Anormal hemoglobinler polipeptid zincirlerini kodlayan genlerdeki çeşitli mutasyonlardan, talasemiler de hemoglobin molekülünün globin zincirlerinin bir ya da daha fazlasının üretimindeki azalmadan kaynaklanmaktadır. ? globin zincir sentezindeki azalma ? talasemiye, ß globin zincir sentezindeki azalma da ß talasemiye neden olmaktadır.?-talasemiler dünyada en yaygın kalıtsal kan hastalığı olarak bilinmektedir. Normal bireylerde her kromozomda iki tane alfa globin geni (?1 ve ?2) olmak üzere toplam dört gen (??/??) bulunmaktadır. Normal alfa genleri alfa talasemi açısından sağlıklı bireyi (??/??); bir genin eksikliği sessiz alfa talasemi taşıyıcısı bireyi (?+ ? -?/??) ; iki alfa geni eksikliği Hb ?trait?li bireyi (?+ /?+ ? -?/-?) , (?0 ? -- /??); üç alfa geninin eksikliği Hb H hastası bireyi (?+/?0 ? -?/--) ve dört alfa geninin eksikliği Hidrops fetalisli bireyi (?0/?0 ? --/--) ifade etmektedir.?-talasemiye sıklıkla delesyonel mutasyonlar neden olurken bunun yanı sıra nondelesyonel mutasyon tipleri de bulunmaktadır.Bu çalışmada, iki ailenin alfa talasemi mutasyon tipleri moleküler düzeyde araştırılmıştır. Gap-PCR yöntemi ile, bir olguda 20.5kb'lık ve altı olguda 3.7kb'lık delesyon saptanmıştır. DNA Dizi Analizi yöntemiyle 5nt'lik delesyon içeren bir homozigot olgu ile üç taşıyıcı olgu saptanmıştır. Alfa globin zincir anomalisine neden olan Hemoglobin Stanleyville II ve bunun 3.7kb'lık delesyon ile birlikteliği Türkiye'de ilk defa gösterilmiştir.

Abstract:
Hemoglobinopathy is a blood disease arising from the structural changes or shynthesis defects in polypeptide chain of hemoglobin molecule. It is divided into two parts as abnormal hemoglobins and thalassemias. Abnormal hemoglobins stem from the various mutations in genes which encode polypeptide chains while thalassemias result from the decrease in the production of one or more globin chains of hemoglobin molecule. The decrease in ? globin chain shynthesis causes ? thalassemia and the decline in ß globin chain shynthesis gives rise to ß thalassemia.?-thalassemias are known to be the most common hereditary blood disease in the world. In each chromosome of normal individuals, four genes (??/??) two of which are alpha globin genes (?1 ve ?2) are found. Normal alpha genes figure heathy individuals in terms of alpha thalassemia (??/??); the lack of one gene explains individuals who are silent alpha thalassemia carriers (?+ ? -?/??); the lack of two alpha genes explains individuals with Hb ?trait? (?+ /?+ ? -?/-?) , (?0 ? -- /??); the lack of three alpha genes points out Hb H patients (?+/?0 ? -?/--) and the lack of four alpha genes reflects individuals with Hydrops fetalis (?0/?0 ? --/--).While deletion mutations frequently give rise to ?-thalassemia, on the other hand, there are also nondeletion mutation types.In this study, alpha thalassemia mutation types of two families are analysed in molecular level. Using Gap-PCR method, 20.5kb deletion in one case and 3.7kb deletion in six cases are ascertained. With DNA Sequence Analysis Method, a homozygote case which includes 5 nt deletion and three carrier cases are determined. Hemoglobin Stanleyville II that causes alpha globin chain anomaly and its combination with 3.7kb deletion are indicated first time in Turkey.