Otizmli çocuklara rol oyun becerilerinin öğretiminde akran ve yetişkin modelin kullanıldığı video modelin etkililiği ve verimliliği
The effectiveness and efficiency of video modeling where peer and adult model used in teaching role playing skills to children with autism
Yazar: SUNAGÜL SANİ BOZKURT
Danışman: DOÇ. DR. ARZU ÖZEN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran aracılı öğretim yöntemi = Peer tutoring teaching technique ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Oyun davranışı = Play behaviour ; Rol becerisi = Role skills ; Video destekli öğretim = Video supported teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu araştırmada, otizmli çocuklara rol oyun becerilerinin öğretiminde akran ve yetişkin modelin kullanıldığı video modelle öğretim uygulamalarının sunulmasının etkililiğinin ve verimliliğinin farklılaşıp farklılaşmadığı ve araştırmaya katılan deneklerin anne ve babalarının çalışma hakkındaki görüşleri incelenmiştir.Araştırma, otizm tanısı olan 5-6 yaş aralığında ikisi erkek biri kız olmak üzere toplam üç denek ile yürütülmüştür. Araştırmada tek denekli araştırma modellerinden uyarlamalı dönüşümlü uygulamalar modeli kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkenleri çorba pişirme oyunu ve ilkyardım oyunu becerileridir. Araştırmanın bağımsız değişkenleri ise akran ve yetişkin modelin kullanıldığı video modelle öğretimdir.Araştırmanın etkililik bulguları otizmli üç deneğin de hedef becerileri her iki öğretim uygulaması ile ölçütü karşılar düzeyde öğrendiklerini göstermiştir. Ayrıca, araştırma sonunda bu becerileri kazanan deneklerin çalışma bittikten sonra da bu becerilerin kalıcılığını devam ettirdikleri ve farklı ortam, kişi ve araç-gereçlere genelleyebildikleri görülmüştür. Her iki öğretim uygulamasında kalıcılık ve genelleme açısından ise anlamlı bir fark görülmemiştir.Her iki öğretim uygulaması verimlilik açısından karşılaştırıldığında ise, deneklerden ikisinde, akran ve yetişkin modelin kullanıldığı video modelle öğretiminin hedeflenen becerilerde ölçüt karşılanıncaya değin gerçekleşen oturum sayısı açısından eşit derecede verimli olduğu görülürken bir diğer denekte ise bir oturum farkla akran modelle öğretimin yetişkin modelle öğretime kıyasla daha verimli olduğu görülmüştür. Verimlilik bulguları, hata sayısı ve yüzdesi açısından incelendiğinde, deneklerden üçünde de akran model ve yetişkin modelle öğretimin eşit derecede verimli olduğu görülmüştür. Araştırma bulguları verimlilik değişkeninin bir başka boyutu olan ölçüt karşılanıncaya değin gerçekleşen toplam süre açısından incelendiğinde ise deneklerden ikisinde akran modelle öğretimin daha verimli olduğu görülürken diğer denekte ise, yetişkin modelle öğretimin akran modelle öğretime kıyasla daha verimli olduğu görülmüştür.Ayrıca araştırmanın sosyal geçerlik bulguları araştırmaya katılan deneklerin anne ve babalarının, her iki öğretim uygulamasıyla öğretim sunulmasına ilişkin olumlu görüşler ifade ettiklerini göstermiştir.Anahtar kelimeler: Video modelle öğretim, akran model ve yetişkin model, otizm, rol oyun.

Abstract:
The purpose of the present study was to compare the effectiveness and efficiency of video modeling where peer and adult model used in teaching role playing skills to students with autism. Maintenance and generalization effects of the procedures were compared as well. Also, social validity of the study was investigated by asking the parents of the students in the study. Three students with autism whose ages ranged from 5 to 6 participated in this study. An adapted alternating treatments design was used to compare the procedures in the study. Target skills for the students were soup cooking play and first-aid play skills.The findings of the study showed that both procedures were equally effective on promoting acquisition of the role play skills for the students with autism. However, no difference was found between the two procedures regarding maintenance and generalization effects.Efficiency findings of this study showed that peer model and adult model were equally efficient regarding the total number of training sessions and instructional trials for two students. On the other hand, it was observed that peer model is more efficient than adult model with one session difference for another student. When the efficiency findings were examined in terms of the percentage of incorrect responses, it was observed that peer and adult model were equally efficient for three students. When research findings were examined in terms of the total time of efficiency parameters, the data showed that peer model is more efficient for two of the students; however, adult model is more efficient for another student.Furthermore, the result of social validity analysis indicated that the opinions of the parents of the students were very positive overall.Key words: Video modeling, peer model and adult model, autism, role play skills.