Şizofreni hastalarında psikopatoloji ve hastalık seyri ile bakım verenin yükü arasındaki ilişki
The relationship between psychopathology, clinical course and the burden of the caregiver in schizophrenia
Yazar: ÖZLEN AYTUR
Danışman: UZMAN NESRİN BÜKET TOMRUK
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Hasta bakımının örgütlenmesi = Patient care management ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Psikopatoloji = Psychopathology ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
AMAÇ: Şizofreni hastaları ve onlara bakım veren yakınları ile yaptığımız bu çalışmada, şizofreni hastalarının semptomları ve hastalık seyrinin bakım veren yük düzeyi ile ilişkisinin incelenmesi, ayrıca bakım veren yükü üzerinde cinsiyetin rolünün araştırılması amaçlanmıştır.
YÖNTEM: Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi 1. Psikiyatri ünitesi polikliniklerine başvuran ve DSM-IV-TR ölçütlerine göre Şizofreni tanısı konulan 100 hasta ve birincil bakım verenleri çalışmaya alınmıştır. Hastalara sosyodemografik ve klinik veri formu ile Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PNSÖ), bakım verenlere sosyodemografik veri formu ve Zarit Bakım Veren Yükü Ölçeği (ZBYÖ) uygulanmıştır.
BULGULAR: İstatistiksel incelemeler sonrasında hastaların %57'si (n=57) kadın, %43'ü (n=43) erkekti. Hastaların bakım verenleri sırasıyla anne/baba, kardeş, eş, çocuklardı. Bakım verenlerin %61'i (n=61) kadın, %39'u (n=39) erkekti. Bakım verenlerin %65'i (n=65) orta seviyede yüke sahipti. ZBYÖ alt ölçekleri arasında puan ortalaması en yüksek olan alt grup ruhsal gerginlik ve özel yaşamın bozulması olup bunu ekonomik yük alt grubu izlemekte idi. Hastaların hem pozitif ve negatif belirtileri, hem de genel psikopatoloji düzeyi olarak hastalık belirtilerinin tüm boyutlarının bakım veren yükünün tüm boyutlarında artışla ilişkili olduğu, bakım verme işleminin bakım verenlerde en fazla yarattığı yükün ruhsal gerginlik ve özel yaşamın bozulması olduğu, bunu ekonomik yükün izlediği görülmüştür. Sanrı ve varsanıların pozitif belirti grupları içerisinde daha fazla olarak yükü arttırdığı belirlenmiştir. Duygusal içe çekilme, ilişki kurmada güçlük, pasif/kayıtsız biçimde kendini toplumdan çekme, konuşmanın kendiliğinden ve akıcı olmasının kaybı, stereotipik düşünme gibi negatif belirtilerin yükün tüm boyutlarında artışla ilişkili olduğu saptanmıştır. Genel psikopatoloji olarak aktif biçimde sosyal kaçınmanın tüm yük boyutlarında artışla ilişkili olduğu görülmüştür. Hastanın klinik seyrinde hastalık başlama yaşı arttıkça bakım verenlerin daha düşük düzeyde yük yaşamakta oldukları, suisid öyküsü ve şiddet davranışı olan hastaların ise daha yüksek düzeyde yük oluşturmakta oldukları belirlenmiştir; diğer yandan hastalık süresi, yatış sayısı, son iki yıldaki relaps oranı, tedavi uyumu ve ilaç yan etkisi gibi özelliklerin bakım veren yüküyle  ilişkili olmadığı gözlenmiştir. Kadın bakım verenlerin ruhsal gerginlik ve özel yaşamın bozulması ve sinirlilik ve kısıtlanmışlık yük boyutlarında erkeklerden daha fazla yük yaşamakta oldukları saptanmıştır. Ayrıca hasta ve bakım veren cinsiyetlerinin bakım veren yükü üzerinde ortak etkisi açısından anlamlı farklılık olmadığı gözlenmiştir. 
SONUÇ: Bu bulgularımızla şizofreni hastalarının belirtileri ile bakım veren yük düzeyi arasında anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Hasta ve bakım vereni arasındaki çift yönlü etkileşim göz önüne alındığında,  bakım verene yönelik müdahalelerin yükün azaltılmasının yanı sıra hasta açısından da olumlu sonuçları olabileceği öngörülmektedir.

Abstract:
AIM: We aimed to investigate the relationship between schizophrenia patients' symptoms, clinical course and the magnitude of the burden of the caregiver as well as the gender of the caregiver.
METHOD: 100 schizophrenia patients (diagnosed according to DSM-IV-TR criteria) who were being followed at Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Hospital for Psychiatry, Neurology and Neurosurgery, Psychiatry Department and their caregivers were included in the study. A sociodemographic data form and a clinical data form, Positive and Negative Symptom Scale (PANSS) were used to evaluate patients, while a sociodemographic data form and Zarit Caregiver Burden Scale (ZCBS) was used to evaluate the caregivers.
RESULTS: : 57%(n=57) of the patients were female and 43%(n=43) of the patients were male. The caregivers were classified as parent, sibling, spouse and children. 61%(n=61) of the caregivers were female while 39%(n=39) were male. 65%(n=65) of the caregivers had mild-moderate burden. Among the ZCBS subscales the highest mean scores were obtained for psychological burden and the effect on social and personal lives of caregivers with financial burden following. Positive and negative symptoms both correlated with increases in all types of caregiver burden. Of positive symptoms, delusions and hallucinatory behaviour had stronger correlation with increased burden. The severity of negative symptoms such as emotional withdrawal, poor rapport, passive/apathetic social withdrawal, lack of sponteneity and flow of conversation, stereotyped thinking correlated positively with all dimensions of burden. The severity of active social avoidance of general symptoms correlated with the severity of all dimensions of burden. The caregiver burden was less with late onset disease whereas burden increased with history of  suicide and violence. On the other hand, duration of illness, number of hospitalizations, rate of relapse in the last two years, treatment adherence and drug side effects did  not seem to correlate with the severity of the caregiver.Female caregivers were burdened more by psychological stress, interference in the caregiver's  personal life and by feelings of irritation and restriction, in contast to male caregivers. Neither the patients' nor the caregivers' gender has  any effect on the overall severity of caregivers' burden.
CONCLUSION: A significant correlation was found between the symptoms of schizophrenia patients and caregiver burden. Considering the mutual interaction between the patient and the caregiver, interventions directed at the caregiver might have favorable consequences for the patient as well as the caregiver.