Tanzimat'tan Servet-i Fünûn'a anneliğin kaybı ve çocuksuzluk
From Tanzimat to Servet-i Fünûn the loss of motherhood and childlessness
Yazar: SEDA BAŞER ÇOBAN
Danışman: PROF. DR. TALÂT SAİT HALMAN
İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi / Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü  / Türk Edebiyatı Bölümü
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Annelik = Motherhood ; Roman = Novel ; Servet-i Fünun edebiyatı = Servet-i Fünun literature ; Tanzimat edebiyatı = Tanzimat Literature ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
Tanzimat'tan Servet-i Fünûn edebiyatına uzanan bir güzergâhta, gerek Tanzimat romanında anne karakterlerinin merkezî bir rol üstlenmemesi gerekse Servet-i Fünûn dönemi ve devamında yasak aşk ekseninde kaleme alınan romanlarda anne rolünün kaybına ve çocuksuzluğa rastlanılması, Türk edebiyatı alanında bu başlık altında bir çalışma yapmaya olanak sağlamıştır. Tanzimat'ın ilânını takip eden süreçte, büyük ölçüde modernleşme etkisiyle toplumsal yapıda anneliğin önemi artarken ve bu öneme dikkat çeken yazıların sayısında ciddi bir artış gözlemlenirken, edebiyatta anneliğin işlenişi ancak sınırlı bir alanda mümkün olmuştur. Bu bağlamda, Tanzimat romanında anne karakterler, zayıf bir otoriteyle temsil edilirken, Servet-i Fünûn romanında da yasak aşk ekseninde aktarılan evli kadın karakterler anne rolünden muaf tutularak okura ulaştırılmıştır. Osmanlı'da cinsellikten, aşka, aileden, çocuğa bireysel ve toplumsal hayata yön veren pek çok kavram modernizm etkisiyle yeni anlamlara kavuşurken ve bu anlamlar kadın hayatında da gözle görülür değişimlere neden olurken anneliğe atfedilen kutsiyet geleneksel bakış açısıyla korunmaya devam edilmiştir. Buna göre, bu tezde modernizm etkisine paralel bir biçimde, Tanzimat ve Servet-i dönemi edebiyatında örnek romanlar aracılığıyla anneliğin kaybı ve çocuksuzluk tartışılacak ve ek bir bölüm olarak Cumhuriyet dönemi edebiyatında da aynı bağlamın izleri takip edilmeye çalışılacaktır.Anahtar sözcükler: Tanzimat ve Servet-i Fünûn romanı, yasak aşk, anneliğin kaybı, çocuksuzluk

Abstract:
From Tanzimat till to destination of Servet-i Fünûn literature, not only the fact that the character of `the mother? did not take a central role in Tanzimat novels, but also the fact that the loss of the mother character and childlessness was frequently observed in the novels about forbidden love starting with the Servet-i Fünûn, allow for studying under this title, in the Turkish literature course. After the proclamation of Tanzimat, while the importance of motherhood was increasing with the effect of the modernization process and the number of writings highlighting this importance was rising, motherhood was dealt with in the literature very limitedly. In this context, as the mother characters in Tanzimat novels were represented with a low-authority, the married women who were in a forbidden love were carried to the reader by releasing from the role of mother, in Servet-i Fünûn novels. In Ottoman, on the one hand, many terms directing the social and individual life -like sexuality, love, family or child- taking some new meanings and meanwhile, along with these new meanings, the life of the women got changed apparently, on the other hand, the holiness of the motherhood survived under the outcome of the traditional perspectives. Accordingly, in this thesis, the loss of motherhood and childlessness is discussed in company with the effects of the modernization by means of the some novels from the Tanzimat and Servet-i Fünûn era and in a supplement part, the same context is tracked in the literature of the republic era.Keywords: Tanzimat and Servet-i Fünûn novel, forbidden love, the loss of motherhodd, childlessness