Çölyak hastalarında besin alerjisi ve eozinofilik özofajit
Food allergy and eosinophilic esophagitis in celiac patients
Yazar: DÖNDÜ CEREN SUNA
Danışman: PROF. DR. ALİYE FÜGEN ÇOKUĞRAŞ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
ÇÖLYAK HASTALARINDA BESİN ALERJİSİ VE EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT
Amaç: Çölyak hastalığı, eozinofilik özofajit ve besin alerjisi gastrointestinal sistemi etkileyen farklı hastalıklar olmalarına rağmen, besin antijenlerine karşı gelişen immünolojik yanıt ile karakterize kronik hastalıklardır. Son yıllarda bu hastalıklar arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalar yapılmış, fakat net bir sonuç elde edilememiştir. Çalışmamızda, günümüzde oldukça yaygın görülen çölyak hastalığının eozinofilik özofajit ve besin alerjisi ile ilişkisini ortaya koymayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çölyak hastalığı tanısı ile takip edilen 181 çocuk hastanın dosyası incelenerek özofagus biyopsisi yapılan 114 hastanın histopatolojik inceleme sonucu eozinofilik özofajit tanısı alıp almadığı gözden geçirildi. Aynı şekilde eozinofilik özofajit tanısı ile takip edilen 36 çocuk hastanın duedonum biyopsisinin histopatoloji raporları incelenerek çölyak hastalığının eşlik edip etmediğine bakıldı. Çölyak hasta grubundaki 181 hastanın aile sorgulaması yapılarak besin alerjisi öyküsünün eşlik edip etmediği sorgulandı. Öyküsünde besin alerjisi bulunan çölyak hastalarının semptomları incelenip, besine yönelik deri prick testi veya serum spesifik IgE testlerine bakılarak besin alerjisinin varlığı değerlendirildi.
Bulgular: Çölyak tanılı özofagus biyopsisi de yapılan hastaların % 6'sında (n=7/114) eozinofilik özofajit tespit edilmiştir. Eozinofilik özofajit tanısı ile takip edilen hastaların ise % 19'unda (n=7/36) çölyak hastalığı görülmüştür. Ailelere yapılan sorgulamada, çölyak hastalarının % 27'sinde (n=49/181) besin alerjisi öyküsü olduğu öğrenilmiştir. Besin alerjisi öyküsü olan 49 hastanın 44'ü besin alerjisi yönünden tetkik edilmiş; % 52'sinde (n=23/44) IgE aracılı besin alerjisi, % 14'ünde (n=6/44) non IgE besin alerjisi saptanmıştır. Aile sorgulamasında besin alerjisi öyküsü bulunan hastaların % 34'ünde (n=15/44) yapılan tetkikler sonucunda besin alerjisi olmadığı görülmüştür.
Sonuç: Çölyak hastalığı, besin alerjisi ve eozinofilik özofajit birlikte görülebilen hastalıklardır. Bu nedenle çölyak hastalığında glutensiz diyete rağmen devam eden şikayetlerin olması halinde besin alerjisi ve eozinofilik özofajitin de eşlik edebileceği unutulmamalıdır. Besin alerjisi ve eozinofilik özofajit sıklığının çölyak hastalığında arttığını ve çölyak hastalarını besin alerjisi ve eozinofilik özofajit açısından rutin olarak taramanın gerektiğini söyleyebilmek için konu ile ilgili daha büyük hasta gruplarında yapılan ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Sözcükler: atopi, besin alerjisi, çölyak hastalığı, eozinofilik özofajit

Abstract:
FOOD ALLERGY AND EOSINOPHILIC ESOPHAGITIS IN CELIAC PATIENTS
Aim: Celiac disease, eosinophilic esophagitis and food allergy are different diseases affecting the gastrointestinal system, but they are chronic diseases characterized by an immunological response to food antigens. In recent years, studies examining the relationship between these diseases have been carried out, but no clear result has been obtained. In our study, we aimed to reveal the relationship of celiac disease, which is very common today, with eosinophilic esophagitis and food allergy.
Material and Method: The files of 181 pediatric patients who were followed up with the diagnosis of celiac disease were examined and it was reviewed whether 114 patients who underwent esophageal biopsy were diagnosed with eosinophilic esophagitis as a result of histopathological examination. Likewise, the histopathology reports of the duodenal biopsy of 36 pediatric patients who were followed up with the diagnosis of eosinophilic esophagitis were examined to see if celiac disease accompanies. Family inquiries were made in 181 patients in the celiac patient group, and it was questioned whether a history of food allergy was accompanied or not. The presence of food allergy was evaluated by examining the symptoms of celiac patients with a history of food allergy, and looking at the food-directed skin prick test or serum- specific IgE tests.
Results: Eosinophilic esophagitis was detected in 6% (n=7/114) of patients who underwent esophageal biopsy with a diagnosis of celiac. Celiac disease was observed in 19% (n=7/36) of the patients followed up with the diagnosis of eosinophilic esophagitis. It was learned that 27% (n=49/181) of celiac patients whose family was questioned had a history of food allergy. 44 of 49 patients with a history of food allergy were examined for food allergy; IgE-mediated food allergy was found in 52% (n=23/44) and non-IgE food allergy in 14% (n=6/44). It was observed that 34%
(n=15/44) of the patients with a history of food allergy in the family inquiry did not have food allergy as a result of the tests performed.
Conclusion: Celiac disease, food allergy and eosinophilic esophagitis are diseases that can be seen together. For this reason, it should be kept in mind that food allergy and eosinophilic esophagitis may accompany in celiac disease if complaints persist despite a gluten-free diet. Further studies in larger patient groups are needed to state that the frequency of food allergy and eosinophilic esophagitis increases in celiac disease and that routine screening of celiac patients for food allergy and eosinophilic esophagitis is required.
Keywords: atopy, food allergy, celiac disease, eosinophilic esophagitis