Stomalı hastalara verilen video destekli stoma bakımı eğitiminin ameliyat sonrası anksiyete, stomaya uyum ve komplikasyonlara etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effect of video-assisted stoma care training given to stoma patients on postoperative anxiety, stoma compliance, and complications: A Randomied controlled study
Yazar: SENEM GÜNEŞ KARA
Danışman: DOÇ. DR. RAHŞAN ÇAM
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi stomalar = Surgical stomas ; Cerrahi-abdominal = Surgery-abdominal ; Cerrahi-operatif = Surgery-operative ; Cerrahi-sindirim sistemi = Surgery-digestive system

Özet:
Giriş: Bağırsakta stoma açılmasının primer nedeni olan kolorektal kanserler, dünyada morbidite ve mortaliteyi artıran bir sorun haline gelmiştir. Stoma cerrahisi hastalarda normal boşaltım biçiminde değişime yol açan cerrahi uygulamadır. Stoma cerrahisi sağlığın sürdürülmesi ya da yeniden kazandırılması, yaşam süresinin uzatılması, organ fonksiyonlarının en üst düzeye çıkarılması, ağrının giderilmesi ve görünümün düzeltilmesinde etkin bir tedavi yöntemi olmasının yanı sıra, bireyin fizyolojik, sosyal, psikolojik ve emosyonel açıdan çeşitli sorunlar yaşamasına neden olabilmektedir. Bu nedenle cerrahi süreçteki hasta eğitim ve danışmanlığı, hasta bakımının vazgeçilmez bir parçası ve önemli bir hemşirelik girişimidir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, doktora tez kapsamında çift kör randomize kontrollü girişimsel türde Ocak 2021 ve Eylül 2022 tarihleri arasında Aydın Atatürk Devlet Hastanesi, Aydın Devlet Hastanesi ve Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesinin Genel Cerrahi Kliniklerinde örnekleme alınma kriterlerini karşılayan 21 girişim grubu (ameliyat sonrası dönemde video destekli stoma bakımı eğitimini alan) ve 21 kontrol grubu olmak üzere 42 hasta ile gerçekleştirildi. Hastaların girişim ya da kontrol grubunda yer alma durumunun belirlenmesi için bilgisayar yardımıyla rastgele blok randomizasyon yöntemi kullanıldı. Araştırma verileri, "Hasta Tanılama Formu", "Durumluk Süreklilik Kaygı Ölçeği", "Stomaya Uyum Ölçeği" ve "Pittman Ostomi Komplikasyon Şiddet İndeksi" ile toplandı. Ameliyat sonrası dönemde girişim grubundaki hastalara video destekli stoma bakımı eğitimi verilirken, kontrol grubundaki hastalara düz anlatım ve demostrasyon yöntemli ile eğitim verildi. Araştırma süreci boyunca hastaların anksiyete düzeyini belirlemek, stomaya uyumunu ve komplikasyon değerlendirmesi yapabilmek için hastalara 3 farklı zaman diliminde ziyaret yapılarak hasta takibi sonlandırıldı. 
Bulgular: Çalışmamızda hastaların tüm değişken gruplarında Durumluk--Sürekli Kaygı ölçeği puanlarının istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği, girişim ve kontrol grubu hastalarında orta düzeyde anksiyete görüldüğü; Girişim grubunun Ostomi Uyum Ölçeği genel toplam puan ortalaması ve alt boyut puan ortalamalarını, kontrol grubuna göre daha düşük olduğu; Girişim grubunun Pittman Ostomi Komplikasyon Şiddet İndeks (OCSI) total puan ortalamasının kontrol grubu hastalarına göre daha düşük olduğu belirlendi.
Sonuç ve Öneriler: Stoma cerrahisi uygulanan hastalara, cerrahi süreçte verilen video destekli stoma bakımı eğitiminin ameliyat sonrası dönemde hastaların anksiyete düzeyini etkilemediği, her iki hasta grubunda da orta düzeyde anksiyete görüldüğü; girişim grubu hastalarında ostomi uyum ölçeği genel puan ortalaması ve alt boyut puan ortalamalarının kontrol grubu hastalarına göre daha düşük olduğu, ve girişim grubu hastalarının zamanla ostomi uyumunun azaldığı, girişim grubu hastalarının pittman ostomi komplikasyon şiddet indeks puan ortalamasının kontrol grubu hastalarına göre daha düşük olduğu belirlendi. Sonuç olarak; stomalı hastalara verilen video destekli stoma bakım eğitimi komplikasyonları azaltmada etkili olduğu görüldü. Bu sonuçlar doğrultusunda hastaların anksiyete düzeyini azaltmak için hastaların dikkatini başka yöne çekerek video eğitim dışında diğer eğitim yöntemlerini de içeren karma eğitim yöntemlerinin kullanılması veya müzik dinletisi, aromaterapi gibi alternatif tedavi yöntemlerinin uygulanması; hastaların stomaya uyumlarını arttırmak için hastalara video destekli stoma bakımı eğitimi ve perioperatif danışmanlığın hastanın kliniğe ilk kabul edildiği andan itibaren başlayarak bütün cerrahi süreçte dinamik olarak devam etmesi ve tekrarlanması, ayrıca hastalara stomanın yeni açıldığı göz önünde bulundurularak hastaların 1., 3. ve 6. ay gibi daha uzun zaman diliminde periyodik olarak takip edilerek uyum düzeylerinin değerlendirilmesi, stomaya ilişkin komplikasyonları değerlendirirken Pittman Ostomi Şiddet İndeksi gibi geçerliliği ve güvenilirliği sağlanan bir ölçüm aracının kullanılarak hasta bakımında ortak bir dil kullanılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Stoma Cerrahisi, Hasta Eğitimi, Stomaya Uyum, Komplikasyonlar

Abstract:
Introduction:: Colorectal cancer, which is the primary cause of stoma opening in the intestine, has become a problem that increases morbidity and mortality in the world. Stoma surgery is a surgical application that leads to a change in the normal evacuation pattern in patients. Stoma surgery, in addition to being an effective treatment method in maintaining or regaining health, prolonging life span, maximizing organ functions, relieving pain and improving appearance, can cause the individual to experience various physiological, social, psychological and emotional problems. Therefore, patient education and counseling in the surgical process is an indispensable part of patient care and an important nursing initiative.
Objective: The aim of this study is to evaluate the effect of video-assisted stoma care training given to patients with stoma on postoperative anxiety, stoma compliance and complications
Material and Methods: This study was conducted in a double-blind randomized controlled experimental type within the scope of doctoral thesis, between January 2021 and September 2022, in the General Surgery Clinics of Aydın Atatürk State Hospital, Aydın State Hospital and Aydın Adnan Menderes University Practice and Research Hospital, in 21 intervention groups (in the post-operative period) who met the sampling criteria. The study was carried out with 42 patients (who received video-assisted stoma care training) and 21 control group. Randomized block randomization method was used to determine the status of the patients in the intervention or control group. Research data were collected with "Patient Diagnosis Form", "State Continuity Anxiety Scale", "Stoma Adjustment Scale" and "Pittman Ostomy Complication Severity Index". In the postoperative period, video-assisted stoma care training was given to the patients in the intervention group, while the patients in the control group were trained with plain lecture and demonstration methods. During the research process, patients were visited in 3 different time periods in order to determine the anxiety level of the patients, to evaluate their compliance with the stoma and to evaluate complications.
Results: In our study, the State-Trait Anxiety scale scores of the patients in all variable groups did not show a statistically significant difference, and moderate anxiety was observed in the intervention and control group patients; The intervention group's overall total score on the Ostomy Adjustment Scale and the sub-dimension mean scores were lower than those of the control group; It was determined that the Pittman Ostomy Complication Severity Index (OCSI) total score average of the intervention group was lower than that of the control group patients.
Conclusion and Suggestions: It was found that the video-assisted stoma care training given to the patients who underwent stoma surgery during the surgical process did not affect the anxiety level of the patients in the postoperative period, and moderate anxiety was observed in both patient groups; It was determined that the overall ostomy compliance scale mean score and sub-dimension mean score of the intervention group patients were lower than the control group patients, and the ostomy compliance of the intervention group patients decreased over time, and the pittman ostomy complication severity index score average of the intervention group patients was lower than the control group patients. In conclusion; Video-assisted stoma care training given to patients with stoma was found to be effective in reducing complications. In line with these results, in order to reduce the anxiety level of the patients, the use of mixed education methods including other education methods other than video education by diverting the attention of the patients or the application of alternative treatment methods such as music concerts and aromatherapy; In order to increase the compliance of the patients with the stoma, the video-assisted stoma care education and perioperative counseling to the patients should be continued and repeated dynamically throughout the surgical process starting from the first admission of the patient to the clinic, and also considering that the stoma was newly opened to the patients in the 1st, 3rd and 6th months. It is recommended to use a common language in patient care by using a measurement tool with validity and reliability, such as the Pittman Ostomy Severity Index, while evaluating the complications related to stoma.