Kırsal kalkınma açısından sosyal sermayenin öğeleri: Şanlıurfa-Hilvan örneği
Social capital for rural development: The case of Sanliurfa-Hilvan
Yazar: SEMİN ÇAĞDAŞ TUBA İNAL ÇEKİÇ
Danışman: PROF. DR. AYŞENUR ÖKTEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir Planlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kırsal kalkınma = Rural development ; Sosyal sermaye = Social capital

Özet:
Genelleştirilmiş güven, tekrarlanan alışkanlıklar ve sosyal ilişki ağları olarak tanımlanan sosyal sermaye; güven, karşılılık, gönüllülük ile beslenir ve güçlenirken; güçlü bir sosyal sermaye efektif yönetim kamu yönetimi, bilgiye erişme kolaylığı, problem çözme becerisi, proje üretme, toplu karar alabilme ve risk alabilme gibi birey ve gruplara avantajlar sağlamaktadır. Bu bağlamda bölgesel ve kırsal kalkınmanın anahtarı olarak tanımlanan sosyal sermayenin boyutlarının araştırılması ve az gelişmiş bir bölgenin kırsalında sosyal ilişki ağlarını belirleyen değişkenlerin kırsal yerleşme ve hanelerin sosyo-kültürel yapısı ile ilişkilerinin saptanması amaçlanmaktadır. Bu amaçların yanısıra, bölgeye özgü fiziksel, tarımsal ve sosyal yapının Hilvan İlçesi kırsal alanı özelinde ortaya konulması ve bölgede yürütülmekte olan kırsal kalkınma programlarının kırsal yerleşmelerdeki sosyal sermaye yapısına bağlı olarak değerlendirilmesi çalışmanın hedefleri arasındadır.Bu hedeflere yönelik olarak, alan çalışması Hilvan ilçesi kırsal alanında yer alan bölgenin genel karakterini yansıtan kırsal yerleşmelerde yürütülmüştür. Bu yerleşmelerde kırsal hane başkanlarına uygulanan anket sonuçları faktör ve varyans analizleri aracılığıyla değerlendirilerek sosyal ilişki ağlarını belirleyen faktörler tanımlanmış ve bu faktörlerin kırsal yerleşme karakteri ve hanelerin sosyal ve kültürel yapıları ile ilişkileri test edilmiştir.Buna göre; güven ve köy içi ilişkiler, köy dışı ve kurumsal ilişkiler, girişim ve katılım, bilgi edinme, çeşitliliğe açıklık, tolerans ve bölüşüm sosyal sermayenin faktörleri olarak ortaya çıkmıştır. Kırsal yerleşmeler açısından sosyal sermayenin öğelerinde ortaya çıkan farklılıklar halk köylerinde kurumsal ve yerleşme dışı ilişkilerin daha güçlü olduğunu göstermektedir. Bu noktada kendi toprağını işleyen kırsal hanelerin çoğunlukta olduğu yerleşmelerde, nüfusun da büyüklüğüne bağlı olarak daha çok sosyal ağa sahip olduğunu söylemek mümkündür.Kırsal aktörlerin sosyal ilişki yapılarının değerlendirildiği bu çalışma ile bu bölgeye özgü stratejiler için ipuçları üretilebileceği öngörülmüş, bu noktada da; yerleşmelerde sosyal sermayenin kırsal haneleri işbirliğine götüren bir yapıda olmamasına bağlı olarak, öncelikli olarak işbirliği için gerekli güvenin oluşumunda önemli rol oynayan mülkiyet sorununun çözülmesi gerekliliği vurgulanmıştır.

Abstract:
Social capital, defined as generalized trust, social networks and norms, became a common concept to it as a way to both describe and understand economical, political and social wellbeing of communities. According to many scholars, social capital comprises trust, reciprocity, volunteerism, cooperation and strong social capital will provide some advantages in case of community, rural and regional development. While the importance of social capital is highlighted in regional and rural development theories, social capital in rural settlements within the context of rural development in a less favoured region of Turkey, has been put forth as the aim of the thesis. Analyzing the structure of social networks and relation between social capital and rural settlement characteristics, describing the agricultural and social features of the region and lastly evaluating recent rural development programs in the context of social capital has been put forth as the target of the research.According to these targets, research has been conducted in rural settlements which reflect the general character of the region with a questionnaire including social capital indicators applied to rural households. Factor and ANOVAs analysis were used to explain the results of the case study and social capital factors have been described according to the statistical analysis while correlation between factor and features of rural settlements have been put forth.Accordingly, factors of social capital have been found to be Trust and Intercommunity Relations, External and Institutional Relations, Agency and Participation, Information, Openness to Diversity and Tolerance and Division. In summary, the results of the empirical analysis strongly confirms the conceptual analysis of social capital. According to the results, it is evident that there is significant difference in folk villages in terms of external and institutional relation factors and there are differences in all rural settlement types in terms of intelligence and information access.The research has evaluated the network structure of rural households in order to foreseen some rural development strategies taking the unique characteristics of the settlements into account. At this point it has been asserted that the structure of social networks in rural settlements can not create cooperative action. In this context, the role of the land property has been highlighted which is playing a key role for developing trust for cooperation.