Çok kültürlülüğün ortaöğretim öğrencilerinin sanat eğitimindeki yaratım alanlarına etkileri
ınvestıgatıon of the effects of multıculturalıty on the creatıve areas of secondary students ın art educatıon
Yazar: SALİH ERDEM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN AVNİ ÖZTOPCU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu araştırma, sanat eğitimi alan öğrencilerin çok kültürlü konulara ilişkin farkındalıklarını, tutumlarını ve uygulama süreçlerini incelemektedir. Araştırmada, çokkültürlülük kavramı incelenerek, çokkültürlülüğün sanat eğitimine olan katkıları araştırılmıştır. Çalışmada, öncelikle çok kültürlülük kavramının tarihi sürecini ve farklı kültürlerin sanata olan yansımalarını geniş bir perspektiften değerlendirmektedir. Tarihten sanatçıların biyografileri incelenerek farklı kültür deneyimlerinin üsluplarına etkileri araştırılmış ve bu sonuçlar referans alınarak; günümüz sanat eğitiminde de kültürel çeşitliliğin sanat eğitimine katkıları, gönüllü katılımcılarla gerçekleştirilen örnek bir uygulamayla araştırılmıştır.  
Bu çalışmada ortaöğretim öğrencilerinin, farklı kültürel değerlerin de dâhil edildiği daha kapsayıcı bir programla sanat eğitimi almaları durumunda öğrencilerde gözlemlenebilecek farkındalık durumlarının ve bu kapsayıcı çokkültürlü merkezli sanat eğitimi programının, öğrencilerin yaratım alanlarına katkılarının araştırılması amaçlanmıştır.
Bu araştırmanın uygulama süreci, İstanbul il milli eğitim müdürlüğünün belirlediği, milli eğitim bakanlığına bağlı bir ortaöğretim kurumunda (lisede) öğrenim gören gönüllü 23 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. 
Uygulama basamağında farklı ülke ve kültürlerden bir araya gelen katılımcılarla, küçük gruplar halinde örnek sanat dersleri deneyimlenmiştir. Gerçekleştirilen sanatsal uygulama sonrasında öğrencilerin, çokkültürlülük ve çokkültürlü sanat eğitimi hakkındaki genel farkındalık düzeyleri, on maddelik anket uygulanarak elde edilen verilerle analiz edilmiştir. Anket sonrasında, rastgele seçilen beş öğrenciyle yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilerek, araştırma ile ilgili daha derinlemesine bilgilere ulaşılmıştır. 
Araştırma, nitel araştırma desenlerinden biri olan olgu bilimine göre desenlemiştir. Araştırma verilerinin elde edilmesinde veri toplama araçları olan anket, yarı yapılandırılmış görüşme, gözlem ve doküman incelemesi yöntemleri kullanılmıştır. Bu kapsamda veriler, anket ve yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Verilerin analizinde nitel veri analiz yöntemlerinden içerik analizi kullanılmıştır.
Analiz sonuçlarından elde edilen bulgulara göre; katılımcıların çoğunluğunun çokkültürlülük konusunda yüksek düzeyde farkındalığa sahip olduğu görülmüştür. 
Katılımcıların, sanat uygulamalarında çok kültürlü konuları uygulamaya yönelik genel tutumları da incelenmiş, ankete katılanların çoğunun çok kültürlü meseleleri uygulamaya yönelik olumlu tutuma sahip olduğu görülmüştür.
Uygulama sürecinde öğrencilerin düşünme becerilerini kullandıkları, sürece aktif katılım gösterdikleri ve anlama beceri düzeyinde kazanımlara ulaştıkları görülmüştür. Bununla birlikte uygulama sürecinin öğrencilere "farklı derslerdeki başarının artması, farkındalık ve çabanın artışı, sorumluluk kazanımı, iletişim becerisinin ve yaratıcılığın gelişimi" gibi alanlarda bireysel katkılar sağladığı gözlemlenmiştir.
Sonuç olarak; gerçekleştirilen araştırmanın, farklı kültürleri merkeze alan sanat dersine yönelik gereksinimleri büyük ölçüde karşıladığı, öğrencilerin düşsel yaratım alanlarına geniş bir perspektif kazandırdığı, öğrencilere bireysel ve sanatsal anlamda katkı sağladığı ve uygulanabilir olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Çokkültürlülük, çok kültürlü sanat eğitimi, çok kültürlü farkındalık, çeşitliliğe karşı tutum

Abstract:
This research examines the awareness, attitudes and application processes of art education students regarding multicultural issues in art education. In the research, the concept of multiculturalism was examined and the contributions of multiculturalism to art education were investigated. The study primarily evaluates the historical process of the concept of multiculturalism and the reflections of different cultures on art from a broad perspective. By examining the biographies of artists from history, the effects of different cultural experiences on their styles were investigated and by taking these results as reference; In today's art education, the contribution of cultural diversity to art education has been researched with a sample application carried out with volunteer participants.
	In this study, it is aimed to investigate the awareness levels that can be observed in secondary school students when they receive art education with a more inclusive program that includes different cultural values, and the contributions of this inclusive multicultural program to the creative fields of students.
	The implementation process of this research was carried out with the participation of 23 volunteer students studying in a secondary education institution (high school) affiliated to the Ministry of National Education, determined by the Istanbul Provincial Directorate of National Education.
	In the application stage, exemplary art lessons were experienced in small groups with participants from different countries and cultures. After the artistic practice, the students' general awareness levels about multiculturalism and multicultural art education were analyzed with the data obtained by applying a ten-item questionnaire. After the survey, semi-structured interviews were conducted with five randomly selected students to obtain more in-depth information about the research.
	The research was designed according to phenomenology, which is one of the qualitative research designs. Questionnaire, semi-structured interview, observation and document review methods, which are data collection tools, were used to obtain the research data. In this context, data were collected with a questionnaire and semi-structured interview form. Content analysis, one of the qualitative data analysis methods, was used in the analysis of the data.
According to the findings obtained from the analysis results; It was seen that the majority of the participants had a high level of awareness about multiculturalism.
	The general attitudes of the participants towards applying multicultural issues in art practices were also examined, and it was seen that most of the respondents had a positive attitude towards practicing multicultural issues.
	During the application process, it was observed that the students used their thinking skills, actively participated in the process and achieved gains at the level of comprehension skills. In addition, it has been observed that the application process provides individual contributions to the students in areas such as "increasing success in different courses, increasing awareness and effort, gaining responsibility, development of communication skills and creativity".
	As a result; It has been seen that the research carried out largely meets the needs of the art course centered on different cultures, gives a broad perspective to the students' imagination, contributes to the students individually and artistically, and is applicable.
Keywords: Multiculturalism, multicultural art education, multicultural awareness, attitude towards diversity