Türkiye'de para politikalarının etkinliği (1990-2008)
The effectiveness of monetary policies in Turkey (1990-2008)
Yazar: NESRİN AKÇAY
Danışman: PROF. DR. MERİH PAYA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik etki = Economic effect ; Enflasyon = Inflation ; Enflasyon hedeflemesi = Inflation targeting ; Etkinlik = Efficiency ; Fiyat istikrarı = Price stability ; Para politikaları = Monetary policies ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
Son yıllarda para politikalarının önemi artarken, para politikaların etkinliği konusu da yoğun olarak tartışılmaktadır. Bu tartışmalar ışığında, Türkiye'de uygulanan para politikalarının etkinliğini değerlendirmek amacıyla hazırlanan bu tez çalışması kapsamında, öncelikli olarak para politikası anlayışındaki son gelişmeler ve etkin bir para politikasının bileşenleri incelenmiş, daha sonra yapılan ekonometrik bir çalışma ile Türkiye'de para politikalarının etkinliği ile makro ekonomik hedefler arasındaki ilişki ortaya konulmaya çalışılmıştır.Bu ekonometrik çalışmada, VAR analizi kullanılarak Türkiye'de 1990-2008 yılları için üçer aylık dönemler itibariyle, modern para politikasının temel aracı olarak kabul edilen kısa vadeli faiz oranları (FAİZ) ve maliye politikasının bir aracı olarak kabul edilen bütçe büyüklüklerinde (YBD/GSYİH) meydana gelen değişmelerin, milli gelir (GSYİH), enflasyon (TÜFE) ve kur (REDK) üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışmanın sonuçları, para politikası aracı olarak kısa vadeli faiz oranlarındaki değişmelerin, milli gelirden ziyade enflasyon ve kur üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Bu sonuç, para politikasının ekonomik büyümeden ziyade fiyat istikrarı hedefine yönelmesi olgusu ile tutarlı gözükmektedir. Yine çalışmanın sonuçları, maliye politikası aracı olarak kabul edilen YBD/GSYİH oranındaki değişmelerin milli gelir, enflasyon ve kur üzerinde pek etkili olmadığını ortaya koymaktadır. Ancak bu durum, para politikasının etkili, maliye politikasının etkisiz olduğu şeklinde değerlendirilmemelidir.Günümüzde para politikası ile uyumlu maliye politikasının, fiyat istikrarı ve ekonomik büyümeyi olumlu etkilediği genel olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle para politikası etkinliğinin yanı sıra para politikası ile uyumlu maliye politikası da ülkemizin geleceği açısından büyük önem taşımaktadır.

Abstract:
Monetary policy has assumed importance in recent years, and the question of its effectiveness is a frequent subject of debate. This dissertation aims to assess the effectiveness of the monetary policies implemented in Turkey. First, the latest developments in the concept of monetary policy together with the components of an effective monetary policy are examined in the light of the ongoing debates. Then, in an econometric study, an attempt is made to establish/posit a relationship between macro economic targets and the effectiveness of monetary policies in Turkey.VAR analysis is used in the econometric study to examine in Turkey, quarter by quarter from 1990 through 2008, the effects on national income (GDP), inflation (CPI) and the exchange rates (REER) of changes in short-term interest rates (INTEREST), an acknowledged instrument of modern monetary policy, and of budget figures (SBB/GDP), an acknowledged instrument of fiscal policy. The results of the study show that, as an instrument of monetary policy, changes in short-term interest rates have more impact on inflation and the exchange rates than on national income. This conclusion is consistent with the fact that monetary policy is oriented more towards the goal of price stability than of economic growth. The results of the study also reveal that changes in the SBB/GDP ratio, another acknowledged instrument of monetary policy, have little impact on national income, inflation or the exchange rates. This should not however be construed as implying that monetary policy is effective whereas fiscal policy is not.It is generally acknowledged today that a fiscal policy consistent with monetary policy has a positive effect on price stability and economic growth. Besides an effective monetary policy, it is therefore also of great importance for Turkey's future that fiscal policy be consistent with monetary policy.