Tip 2 diabetes mellitus tanılı hastalarda ramazan sonrası metabolik değişiklikler /
Yazar: TUBA KALAY
Danışman: DOÇ. DR. HAYRİYE ESRA ATAOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Endokrinoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Metabolizma = Metabolism ; Oruç = Fasting ; Ramazan ayı = Fasting month

Özet:
Amaç: Diabetes mellitus insülin sekresyonu, insülin etkisi veya her ikisindeki bozukluklardan kaynaklanan hiperglisemi durumu ile seyreden pek çok organ ve sistemi etkileyen metabolik bir hastalıktır. Diyabeti olan hastaların yeme içme düzenleri, fiziksel aktiviteleri, kullandığı ilaçlar tüm hayatlarını etkilemektedir. Dünya üzerinde yaklaşık 1,5 milyar Müslüman nüfus yaşamaktadır. Oruç tutan bu nüfus içerisinde diabetes mellitus tanısı olanlarda bulunmaktadır. Bu hastaların doğru yönlendirilmeleri hastalığın seyri açısından önemlidir. Çalışmamızda diabetes mellitus tanılı hastaların oruç ile metabolik parametrelerinde değişim olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Çalışmaya toplam 115 DM tanılı hasta dahil edilmiştir. Bu hastaların Ramazan ayı öncesi ve Ramazan sonrası 2 aylık süreçteki tetkikleri değerlendirildi. Hastaların açlık glikozu , üre, kreatinin , HDL kolesterol , LDL kolesterol , Hba1c ve spot idrar tetkikleri değerlendirmeye alındı. Hastaların kullandığı ilaçlar, diyabet süreleri, komplikasyon varlığı ve Ramazan boyunca hipoglisemi olup olmadığı sorgulandı.

Bulgular: 115 hastanın 57 tanesi oruç tutmuştu. Oruç tutan ve tutmayan hasta gruplarında tetkikler karşılaştırmalı olarak değerlendirmeye alındı. Oruç tutan hastaların diyabet sürelerini daha kısa saptadık. Ortalaması 6,7 yıl (p<0,001). Oruç tutan hastaların bakılan tetkiklerinde oruç sonrası anlamlı bir değişim saptamadık. Oruç tutan hasta grubunda insülin kullanım oranını daha düşük saptadık (p<0.001). Çalışmamızdaki Hb1Ac değerleri <7,5 olan grupta oruç sonrası HbA1c düzeylerinde anlamlı değişim saptamadık. Diğer yandan HbA1c değeri >7,5 olanlarda ise kan şekeri regülasyonu oruç sonrası aynı şekilde kötü seyrettiğini saptadık. Kan şeker regülasyonu iyi olan hasta grubunda oruç sonrasında kan şekeri regülasyonunda bozulma olmadı.

Sonuç: Hastalarımızdan ileri yaş, diyabet süreleri uzun, komplikasyon gelişmiş, kan şekeri regülasyonu kötü olanlara oruç tutmamalarını öneriyoruz.

Anahtar kelimeler: Diabetes mellitus, Hba1c, Ramazan orucu

Abstract:
Diabetes Mellitus (DM) is a metabolic disease that affects many organs and systems through hyperglycemia due to insulin secretion, insulin effect, or both. Diabetic patients' physical activity levels, the drugs they use and their eating habits all affect their lives. Among people diagnosed with diabetes mellitus are Muslims as well, who fast from the sunrise until the sunset as part of their rituals during Ramadan, which lasts for a month. In this study, we investigated the effects of Ramadan fasting on the metabolic parameters of patients with diabetes mellitus.

The study included 115 patients diagnosed with diabetes mellitus. These patients were tested before Ramadan, and during the two months following Ramadan. Fasting glucose, urea, creatinine, HDL cholesterol, LDL cholesterol, HbA1c and spot urine tests were evaluated. Patients are surveyed about medications they use, the duration of diabetes, presence of complications and whether they had hypoglycemia during Ramadan. 57 out of 115 patients fasted. We found out that the patients who fasted had diabetes for a shorter time, 6.7 years on average (p<0.001). We did not find any significant change in the blood and urine tests of fasting patients after Ramadan. The rate of insulin use in the fasting patient group was lower (p<0.001). We did not find any significant change in the HbA1c levels of the fasting patients who had HbA1c levels lower than 7.5. On the other hand, for the patients with HbA1c values larger than 7.5, we found out that blood glucose regulation remained the same way after Ramadan. In a group of patients who had good blood glucose regulation from the beginning, the blood glucose regulation did not deteriorate after fasting.

As a result, we recommend not to fast to patients with old age and long duration of diabetes, having complications and bad blood glucose regulation.

Keywords: Diabetes mellitus, Hba1c, Ramadan fasting