Batıl inançların 7. sınıf öğrencilerine etkisinin din eğitimi açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of superstitious beliefs on 7th grade students in terms of religious education
Yazar: AYŞE TAŞKIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN TAŞKIN
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışma, ailede verilen din eğitimi kapsamında çocuklara aktarılan batıl inançları ve bu inançların çocuklar üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma, aynı zamanda, elde edilen bulgular doğrultusunda çocuklara batıl inançlar konusunda nasıl bir din eğitimi verilmesi gerektiğini belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Trabzon ili Çaykara ilçesindeki dört farklı ortaokulda öğrenim gören 7. sınıf düzeyindeki yirmi öğrenci oluşturmaktadır. Veriler, öğrencilerle yapılan mülakatlar aracılığıyla toplanmış ve içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir.
Çalışma grubunun tamamının, aile veya çevreden günlük yaşam, fal-uğur ve soyut âlem temaları ile ilgili çok çeşitli batıl inançları öğrendiği belirlenmiştir. Aile ve çevreden edinilen bu batıl inançların, öğrenciler tarafından inanılıp benimsendiği sonucuna varılmıştır. Aile ortamında kazanılan bu batıl inançların, çocukların büyük çoğunluğunda korku ve endişe gibi olumsuz duygulara sebep olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, öğrencilerin önemli bir kısmının inandığı batıl inançları sorgulama ve doğruluklarını değerlendirme eğiliminde olduğu, buna karşılık bazı öğrencilerin ise kabul ettikleri bu inançları sorgulamadıkları ve derinlemesine düşünmedikleri gözlemlenmiştir. Öğrencilerin büyük çoğunluğunun, ailelerinden ve çevrelerinden edindikleri batıl inançları Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) öğretmenleriyle paylaşma gereği duymadıkları tespit edilmiştir. Bununla birlikte, ailesinden ve çevresinden duyduğu batıl inançları DKAB öğretmenine soran bazı öğrenciler üzerinde öğretmenin verdiği cevapların etkili olduğu gözlemlenmiştir. Ancak, öğretmenin verdiği yanıtların birçok öğrenciyi tatmin etmediği ve bu öğrencilerin batıl inançlara inanmaya devam ettikleri de belirlenmiştir. Öğrencilerin büyük bir kısmı, DKAB dersinin batıl inançları düzeltme ve değiştirmede olumlu bir katkı sağladığını düşünürken, azınlıkta kalan bir grup ise DKAB dersinin bu konuda herhangi bir etkisinin olmadığını belirtmiştir. Batıl inançlarla ilgili konularda, öğrencilerin çoğunluğu DKAB dersi ve öğretmeni dışında; aile, din görevlileri, medya araçları ve kutsal kitaplar gibi diğer kaynaklara başvururken, geri kalan öğrenciler ise DKAB dersi ve öğretmeni haricinde başka kaynaklara yönelmeyi tercih etmemiştir. Ayrıca, öğrencilerin büyük çoğunluğu DKAB dersinde batıl inançlarla ilgili daha fazla bilgi edinme isteğinde bulunurken, az sayıda öğrenci bu konuda isteksiz olduklarını ifade etmiştir.
Bu sonuçlar, batıl inançların çocukların sağlıklı dini gelişimini engellediği ve onların dini bilgi ve anlayışlarını yanı sıra psikolojik durumlarını da olumsuz yönde etkilediğini göstermektedir. Araştırma bulguları, batıl inançların yaygın olduğu toplumlarda bireylerin dini inanç ve değerlerinin temelsiz bilgiler üzerine inşa edilmesinin, sağlıklı ve mantıklı bir dini anlayışın gelişmesini engelleyebileceğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, çalışma, aile ve okul gibi eğitim ortamlarında yaygın olarak benimsenen batıl inançların ele alınmasının, bireylerin dini inançlarını daha sağlam ve doğru temellere oturtmalarına yardımcı olma konusunda büyük bir öneme sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, çocukluk döneminde edinilen yanlış dini bilgilerin, bireylerin ilerleyen yaşlardaki dini algı ve gelişimlerini olumsuz şekilde etkileyebileceği gerçeği, din eğitimi süreçlerinde batıl inançların ortadan kaldırılmasının ne denli önemli olduğunu vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Din Eğitimi, Ailede Din Eğitimi, Çocukluk Dönemi Din Eğitimi, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Batıl İnançlar, Korku

Abstract:
This study was conducted to examine the superstitious beliefs transmitted to children within the scope of religious education given in the family and the effects of these beliefs on children. The study also aims to determine what kind of religious education should be given to children about superstitious beliefs in line with the findings obtained. Case study design, one of the qualitative research methods, was used in the study. The study group of the research consists of twenty 7th grade students studying in four different secondary schools in Çaykara district of Trabzon province in the 2023-2024 academic year. The data were collected through interviews with students and analysed by content analysis method.
It was determined that all of the study group learnt a wide variety of superstitions related to daily life, fortune-telling and abstract world themes from family or environment. It was concluded that these superstitious beliefs acquired from family and environment were believed and adopted by the students. It has been determined that these superstitious beliefs acquired in the family environment cause negative emotions such as fear and anxiety in the majority of children. In addition, it was observed that a significant number of students tended to question the superstitious beliefs they believed in and evaluate their accuracy, whereas some students did not question these beliefs they accepted and did not think deeply. It was determined that the majority of the students did not feel the need to share the superstitious beliefs they acquired from their families and environment with their Religious Culture and Moral Knowledge (RCMK) teachers. However, it was observed that the answers given by the teacher were effective on some students who asked the superstitious beliefs they heard from their family and environment. However, it was also determined that the answers given by the teacher did not satisfy many students and these students continued to believe in superstitious beliefs. The majority of the students thought that the RCMK course made a positive contribution to correcting and changing superstitious beliefs, while a minority of the students stated that the RCMK course had no effect on this issue. In matters related to superstitious beliefs, most of the students referred to other sources such as family, religious officials, media tools and holy books, while the rest of the students did not prefer to turn to other sources other than the RCMK course and the teacher. In addition, the majority of the students wanted to learn more about superstitious beliefs in the GCE course, while a small number of students expressed that they were reluctant to do so.
These results show that superstitious beliefs prevent children's healthy religious development and negatively affect their religious knowledge and understanding as well as their psychological state. The research findings reveal that in societies where superstitious beliefs are widespread, the construction of individuals' religious beliefs and values on baseless knowledge may prevent the development of a healthy and logical religious understanding. In this context, the study reveals that addressing the superstitious beliefs commonly adopted in educational environments such as family and school is of great importance in helping individuals to establish their religious beliefs on more solid and accurate foundations. In addition, the fact that false religious knowledge acquired during childhood can negatively affect individuals' religious perception and development in later ages emphasises the importance of eliminating superstitious beliefs in religious education processes.
Keywords: Religious Education, Religious Education at The Family, Religious Education in Childhood, Religious Culture and Moral Knowledge, Superstitious Beliefs, Fear