Ortaöğretim öğretmenlerinin sınıf yönetiminde gözterdikleri davranışların demokratikliğine ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşleri (Malatya ili örneği)
Teachers' and students' views about the democratic value of classroom management behaviours of high school teachers
Yazar: GÜLCAN YALÇIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HASAN DEMİRTAŞ
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Denetimi ve Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Demokrasi, her geçen gün gerek bireylerin gerekse toplumların hayatına biraz dahagiren ve onları etkileyen, bunun yanında henüz üzerinde uzlaşılan ortak tanımı bileyapılamamış bir kavramdır. Demokrasi, bireylere sunduğu özgürlükçü, eşitlikçi yapısıyla,halkın egemenliği kendisi için kullanmasını öngörerek bireye, düşünce ve ifade, seçme veseçilme gibi hakları tanıyarak toplumların ve bireylerin vazgeçilmezlerinden olmuştur.Demokrasi durağan bir yaşam ya da kültürden ziyade, temel ilkeleri saklı kalmakkaydıyla sürekli olarak gelişen ve değişen bir yönetim biçimini ifade eder. Demokratik biryönetim, demokratik değerler üzerinden biçimlenir ve bu değerler korunup, savunuldukçademokrasiler gelişir. Bu nedenle demokrasiye inanan toplumlar yurttaşlarının bu değerleresahip olmasını istemektedir. Çünkü ancak demokratik değerlere sahip, bunları içselleştirmişbireyler demokratik toplum yapısını oluşturabilir. Bunu gerçekleştirmenin yolu da eğitimdengeçmektedir. Eğitim, bireylere içinde bulunulan toplumun değerlerini ve ulaşmak istediğinihai hedefleri kazandırmanın ilk ve temel koşuludur. Demokratik bir toplum ancakdemokratik bireylerle oluşabilir. Demokrasiyi benimsemiş bireylerin yetiştirilmesi isedemokratik bir eğitim ve demokratik bir okul ile olanaklıdır.Okullarda öğrenciler; birebir iletişim kurdukları, örnek aldıkları öğretmenleriaracılığıyla ve kendilerine sunulan eğitimsel yaşantılarla demokratik tutum ve değerlere sahipolabilir. Burada öğretmenlerin demokratik davranışları, öğrencilerle en yoğun ve kalıcıetkileşimin kurulduğu sınıf ortamlarında ne ölçüde kullandığı çok önemlidir. Çünkü bu tutumve davranışlar daha sonra öğrencilerin düşüncelerini, yaşantılarını birebir etkileyecektir.Bu araştırma, ortaöğretim okullarından genel lise öğrencilerinin ve öğretmenleriningörüşlerine dayalı olarak genel lise öğretmenlerinin sınıf yönetiminde demokratik tutum vedavranışları ne ölçüde sergilediklerini, demokratik sınıf yönetimini ne ölçüde uyguladıklarınıbelirlemeyi amaçlamıştır. Tarama modeline dayalı araştırmanın çalışma evrenini, 2005?2006eğitim-öğretim yılında Malatya ili merkez ilçe belediye sınırları içinde bulunan resmi 19genel lise, 916 öğretmen ve 22023 öğrenci oluşturmaktadır. Örneklemi ise 8 lisedeki 470öğretmen ve 10698 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Demirtaş(2004) tarafından geliştirilen ?Demokratik Sınıf Yönetimi Ölçeği? uyarlanarak kullanılmıştır.VMaddeler 1'den 5'e doğru giden beş seçenekli Likert tipi bir değerlendirme ölçeğihaline getirilmiştir. Denemelik ölçeğin ön uygulaması 2002?2003 Öğretim Yılında EğitimFakültesinin çeşitli programlarında ve sınıflarında okuyan ve şans yoluyla seçilen 218öğrenciyle yapılmıştır.Ölçme aracının yapı geçerliliği için faktör analizi yapılmıştır. Faktör analizindetemel bileşenler ve varimax dik döndürme tekniği kullanılmıştır. Ölçme aracınıngüvenilirliğinin bir göstergesi olan iç tutarlılığını belirlemek için Cronbach Alpha katsayısıhesaplanmış ve .76 olarak bulunmuştur. Bu sayı ölçeğin güvenilirliği için yeterli kabuledilmiştir.Veri toplama aracının bu araştırmada kullanılabilmesi için hem öğretmenler hem deöğrenciler için yeniden düzenlenmesi yoluna gidilmiştir. Veri toplama aracında yer alanifadeler hem öğretmenlere ve öğrencilere hitap edecek biçimde yeniden düzenlenmiştir.Öğretmen ve öğrencilere ayrı ayrı olmak üzere iki form halinde düzenlenen denemelikölçeklerin ön uygulaması 120 lise öğretmeni ve 175 lise öğrencisi ile 2005?2006 öğretimyılında tekrarlanmış ve bu ön uygulama üzerinde yeniden geçerlik ve güvenirlik çalışmasıyapılmıştır.Yeniden düzenlenmiş ölçeklerin yapı geçerliliği için faktör analizi yapılmıştır. Veritoplama araçlarının güvenilirliğinin bir göstergesi olan iç tutarlılığını belirlemek için yenidenCronbach Alpha katsayısı hesaplanmış ve öğrenci uygulaması için .76 ve öğretmenuygulaması için .86 olarak bulunmuştur.Verilerin analizinde önce dağılımın homojen olup olmadığı Levene'nin VaryanslarınHomojenliği Testi (Levene's Test for Equality of Variances) sonuçları incelenmiş vevaryansların homojenliği belirlendikten sonra t testi ve F testi yapılmıştır. F değerininanlamlı olduğu durumlarda, farklılığın hangi ortalamalardan kaynaklandığını belirlemek içinyapılan karşılaştırmalarda LSD testi uygulanmıştır. Öğretmen ve öğrenci görüşlerininfarklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek amacıyla da t testi yapılmıştır.VIAraştırma sonucunda elde edilen bulgular şöyle sıralanabilir:1. Genel olarak bakıldığında öğretmenler, kendilerinin sınıf içinde demokratikdavrandıklarını ve bunun gereklerini yerine getirdiklerini ifade etmektedirler. Budurumu, demokratik davranışların öneminin farkında olmaları açısından, öğretmenleradına olumlu bir durum olarak değerlendirmek gerekir.Öğretmenler sınıf içi demokratik davranışların uygulanma sıklığının sorulduğuölçekte; ?derslerde öğrencilerime söz hakkı veririm? (X =4.73); ?öğrencilerime birey olarakdeğer veririm? (X = 4.70), ?gerektiğinde öğrencilerimi dinlerim? (X =4.70), ?öğrencilerimsınıf ortamında konularla ilgili kişisel düşüncelerini özgürce ifade edebilirler? (X =4.53 ),?öğrencilerimi derslere katmak için çaba sarf ederim? (X =4.65 ), ?öğrencilerimi anlamayaçalışırım? (X =4.60 ) davranışlarını ?her zaman? sergilediklerini ifade etmişlerdir.Diğer yandan öğretmenler; ?öğrencilerime karşı önyargılıyımdır? (X =1.21 ), ?sınıfta öğrencilerimi küçük düşürücü davranışlar sergilerim? (X =1.27 ), ?sınıfta öğrencilerarasında ayrım yaparım? (X =1.36 ), ? derste bir diktatör gibi davranırım? (X =1.36 )davranışlarını ise sınıfta ?nadiren? sergilediklerini ifade etmişlerdir.2. Genel liselerde görev yapan öğretmenlerin sınıf yönetiminde gösterdikleridavranışlarının demokratikliğine ilişkin görüşlerinin ?cinsiyet? değişkenine göre farklılaşıpfarklılaşmadığına ilişkin yapılan ?t testi? sonucunda öğretmen görüşleri arasında anlamlı birfarklılık olmadığı ortaya çıkmıştır. Hem erkek hem de bayan öğretmenler sınıf içi demokratikdavranışlara ilişkin benzer görüşlere sahiptir. Her iki öğretmen grubu da sınıfta demokratikdavrandıklarını ifade etmektedir.3. Genel liselerde görev yapan öğretmenlerin sınıf yönetiminde gösterdikleridavranışların demokratikliğine ilişkin görüşlerinin ?kıdem? değişkenine göre farklılaşıpfarklılaşmadığına ilişkin yapılan ?F testi? (Anova) sonucunda öğretmen görüşlerinin meslekikıdemlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği bulunmuştur.VII4. Genel liselerde görev yapan öğretmenlerin sınıf yönetiminde gösterdikleridavranışların demokratikliğine ilişkin görüşlerinin ?branş? değişkenine göre farklılık gösteripgöstermediğini belirlemek için yapılan ?F testi? (Anova) sonucunda öğretmen görüşlerininbranş değişkenine göre de anlamlı bir farklılık göstermediği bulunmuştur. Öğretmenler?cinsiyet? ve ?mesleki kıdem? değişkeninde olduğu gibi sınıfta demokratik davrandıklarınıifade etmektedir.5. Genel liselerde öğrenim gören öğrenciler, öğretmenlerinin sınıf yönetimindegösterdikleri davranışları demokratik bulmamaktadırlar. Öğrenciler sınıf içi demokratikdavranışların uygulanma sıklığının sorulduğu ölçekte; ?Öğretmenlerinizi gerektiğindeeleştirebiliyor musunuz?? (X = 2.38) , ?Öğretmenleriniz gerektiğinde sizi dinliyor mu??(X = 2.40) ?Öğretmenleriniz sizi derslere katmak için çaba gösteriyor mu?? (X = 2.43)davranışlarını ?nadiren? sergilediklerini ifade etmişlerdir.Diğer yandan, ?Öğretmenleriniz derslerde size söz hakkı veriyor mu?? (X = 4.04),?Öğretmenleriniz derste bir diktatör gibi mi davranmaktadır?? (X = 3.73), ?Öğretmenlerinizsınıfta sizi küçük düşürücü davranışlar sergilemekte midir?? (X = 3.68) davranışlarını ,?çoğu zaman? sergilediklerini ifade etmişlerdir.6. Ortaöğretim okullarında öğrenim gören öğrencilerin, öğretmenlerinin sınıfyönetiminde gösterdikleri davranışların demokratikliğine ilişkin görüşleri ?cinsiyet?değişkenine göre anlamlı biçimde farklılaşmaktadır. Kız öğrenciler erkek öğrencilere göreöğretmenlerini biraz daha demokratik bulmaktadırlar. Bu durum öğretmenlerin kız ve erkeköğrencilere yaklaşımlarının farklılığı ile açıklanabilir.7. Genel liselerde öğrenim gören öğrencilerin, öğretmenlerinin sınıf yönetimindegösterdikleri davranışların demokratikliğine ilişkin görüşleri ?öğrenim gördükleri sınıf?değişkenine göre anlamlı biçimde farklılaşmaktadır. Farklılığın hangi sınıflar arasındaolduğunu belirlemek için LSD Testi yapılmış ve bunun sonucunda 1. 2. ve 3. sınıfta okuyanöğrencilerin görüşlerinin farklılaştığı belirlenmiştir.VIIIBirinci sınıfta okuyan öğrencilerin görüşleri (X = 79.072) ile ikinci sınıfta okuyanöğrencilerin (X = 76.523) görüşleri arasında birinci sınıf öğrencilerinin lehine, birinci sınıftaokuyan öğrencilerin görüşleri ile üçüncü sınıfta okuyan öğrencilerin görüşleri arasında (X =74.094) birinci sınıf öğrencilerinin lehine, ikinci sınıfta okuyan öğrencilerin görüşleri ile(X = 76.523) üçüncü sınıfta okuyan öğrencilerin görüşleri arasında ikinci sınıfların lehineanlamlı bir farklılık vardır.8. Genel liselerde görev yapan öğretmenlerin sınıf yönetiminde gösterdikleridavranışların demokratikliğine yönelik öğretmen ve öğrenci görüşleri anlamlı biçimdefarklılaşmaktadır. Öğretmenler sınıf içindeki tutum ve davranışlarının demokratik olduğunudüşünürken, öğrenciler öğretmenlerinin sınıf içi davranışlarının demokratik olmadığınıdüşünmektedirler.

Abstract:
Democracy is a term which is gradually coming into and affecting both individuals?and societies? lives more and more, despite the fact that it has no common definitioneverybody has an agreement on. Democracy, as a fact which affects the societies immenselyand can not be defined but is learned just through experience, has been one of the essentialassets of the societies and individuals not only on the account of liberalistic and egalitarianstructure it offers but also because it introduces some rights including the freedom of thoughtand speech, to vote and to be elected depending on the principle that people shall decideabout and use.Democracy refers to an administrative form which, as against a static life or culture,always develops and changes provided that its basic principles are reserved. A democraticadministration is formed through democratic values and democracies can only be developedas long as these values are maintained and advocated. Therefore those societies believing indemocracy demand their citizens to embrace these values. Because a democratic socialstructure can only be formed by individuals who embrace and internalize democratic values.And this can be achieved through education. Education is the first and foremost prerequisiteto having the individuals achieve the values and final goals of the society they live in. Ademocratic society can only be formed with democratic individuals. Raising democraticindividuals is only possible through a democratic education and democratic school.Students in the schools can acquire democratic attitudes and values through theirteachers whom the have face to face communication and take as a model, and througheducational experiences they are offered. At this point it is of great importance that to whatextend the teachers use the democratic behaviors in the class setting where they have the mostconcentrated and permanent interaction with the students, because these attitudes andbehaviors will directly affect their thoughts and experiences later.This study intends to measure to what extend the general high school teachers exhibitdemocratic attitudes and behaviors in class management based on the views of general highschool students and teachers. The population of this scanning type of study comprises 916teachers and 22023 students from 19 official general high schools located within theXcentre and district municipality borders of the province of Malatya during 2005-2006 schoolyear. The participants are 470 teachers and 10698 students from 8 high schools. For datacollection ?Democratic Class Management Scale? developed by Demirtaş (2004) was used.The items were designed according to a Likert Type scale with points ranging from 1 to 5.The draft scale was first administered on 218 students randomly chosen from variousprograms and grades of Educational Faculty in 2002-2003 academic year.The construct validity of the scale was measured through factor analysis. In factoranalysis basic components and Varimax Rotation Technique were used. In order to measurethe Internal consistency which is one indicator of the reliability of the scale Cronbach Alphacoefficient value was calculated and fould .76, which indicates that the scale is reliable.In order to use the data collection medium in this study, it was rearranged fort heteachers and students. The items in the scale were rearranged so as to address both to theteachers and students. The draft scales designed in two seperate forms for both teachers andstudents were first administered on 120 high school teacher and 175 high school students in2005-2006 school year and the results were subjected to validity and reliability analysis onceagain.The construct validity of the rearranged scales was tested using factor analysis. Inorder to measure the internal consistency which is one indicator of the reliability of the scale,Cronbach Alpha coefficient value was calculated, which revealed .76 for students and .86 forteachers.Prior to the analysis of the data, the equality of the variances was tested usingLevene?s Test for Equality of Variances and after variances were found homogeneous t testand F test were applied. In cases where F values are significant, LSD test was used in orderto detect the source of difference. In order to find whether the teacher and student viewsdiffer, t test was used.XIThe findings of the study are as follows:1. The teachers working in the general high schools find their class managementbehaviors democratic. As for the scale asking the teachers how often they exhibit democraticbehaviors in class, the means of the teachers answering the items as ?always? are as follows:?I give the word to the students? (X =4.73); ?I value my students as individuals? (X = 4.70),?I listen to my students when necessary? (X =4.70), ?My students can freely express theirpersonal ideas in the class? (X =4.53 ), ?I try to have my students participate to lesson?(X =4.65), ?I try to understand my students? (X =4.60).On the other hand for the same scale the means of the teachers answering the itemsas ?rarely? are as follows: ?I have prejudices against my students? (X =1.21 ), ?I exhibithumiliating behaviors against students in classroom? (X =1.27 ), ?I discriminate betweenstudents? (X =1.36 ), ?I behave like a dictator in class? (X =1.36 ).2. The ?t test? used in order to find whether the high school teachers? views aboutdemocratic nature of their class management behaviors differ according to ?gender? variablerevealed no significant difference between teachers? views. Both male and female teachershave similar views about democratic class management behaviors. Both teacher groups statethat they behave democratically in classroom.3. The ?F test? (Anova) used in order to find whether the high school teachers? viewsabout democratic nature of their class management behaviors differ according to ?seniority?variable revealed no significant difference between teachers views based on their Professionalseniority.4. The ?F test? (Anova) used in order to find whether the high school teachers? viewsabout democratic nature of their class management behaviors differ according to ?subject?variable revealed no significant difference between teachers views based on their subjectfield, either. Like in ?gender? and ?seniority? variables teachers state that they behavedemocratically in classroom.XII5. The students in general high schools do not find their teachers? class managementbehaviors democratic. As for the scale asking the students how often the democraticbehaviors are exhibited in class, the means of the students answering the items as ?rarely?are as follows: ?Can you criticize your teachers when necessary?? (X = 2.38) , ?Do yourteachers listen to you when necessary?? (X = 2.40) ?Do your teachers try to have youparticipate to lesson?? (X = 2.43).On the other hand for the same scale the means of the students answering the itemsas ?usually? are as follows: ?Do your teachers give you the word during lesson?? (X =4.04), ?Do your teachers behave like a dictator during the lesson?? (X = 3.73), ?Do yourteachers exhibit humiliating behaviors during lesson?? (X = 3.68).6. The high school students? views about democratic nature of their teachers? classmanagement behaviors do not differ significantly according to the ?gender? variable.7. The high school students? views about democratic nature of their teachers? classmanagement behaviors differ significantly according to the ?grade? variable. LSD test wasapplied in order to find the source of difference and 1st, 2nd and 3rd grade students werefound to have differing views. 1st grade students views (X = 79.072) differ significantly from2nd grade students views (X = 76.523) in favor of former; 1st grade students views (X =79.072) differ significantly from 3rd grade students views (X =74.094) in favor of former,and 2nd grade students views (X = 76.523) differ significantly from 3rd grade students views(X =74.094) in favor of former.8. Teacher and student views about the democratic nature of the general high schoolteachers? class management behaviors were found to be significantly different. While theteachers think that their class management attitudes and behaviors are democratic, thestudents do not think their teachers? class management behaviors are democratic.