İşgücü piyasasında toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve gelir dağılımı
Gender inequality in the labor market and income distribution
Yazar: NESLİHAN KILINÇ
Danışman: PROF. DR. HATİCE KARAÇAY
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ayrımcılık = Discrimination ; Cinsel ayrımcılık = Gender discrimination ; Cinsiyet eşitsizliği = Gender inequalit ; Gelir dağılımı = Income distribution ; Kadın-erkek eşitliği = Equality of women and men ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; İş gücü piyasası = Labour market

Özet:
Piyasa ekonomisi içinde yaratılan gelirin, üretime katılan faktörler ya da bireyler arasında nasıl bölüşüleceği, bu bölüşümün iktisadi sistem üzerindeki etkileri ve adaletli olup olmadığı iktisat disiplini boyunca tartışılan bir konu olmuştur. Bu tartışmalar içinde analiz birimin üretim faktörleri mülkiyetine dayalı toplumsal sınıflardan bireye doğru kayması, işgücü piyasası içindeki dinamiklerin tartışılması için daha geniş bir zemin yaratmıştır. Böylece işgücü piyasasında cinsiyete dayalı bir ayrımcılığın etkileri daha görünür hale gelmiştir. Ancak bu görünürlük hâkim iktisadi yaklaşımın ayrımcılık tanımının izin verdiği ölçüde gerçekleşmiştir. Hâkim iktisadın dar ve soyutlayıcı yaklaşımı karşısında feminist yaklaşım, toplumsal cinsiyet çözümlemesini ortaya koyarak ayrımcılığın doğası ve niteliği hakkında daha bütüncül ve kapsamlı bir bakış açısı sunmuştur. Feminist yaklaşımın çıkış noktasını oluşturduğu bu çalışmada, kadınların işgücü piyasasındaki dezavantajlı konumu ve işgücü piyasasında kadınlara yönelik ayrımcılık, toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılık /eşitsizlik olarak okunmaktadır.    Bu bağlamda çalışmada, işgücü piyasasında toplumsal cinsiyet eşitsizliğin bireysel gelir dağılımına etkisi ücret-maaş eşitsizliği üzerinden araştırılmaktadır. Bu amaçla kantil regresyona dayalı ayrıştırma Machado-Mata yönteminden yararlanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre Türkiye işgücü piyasasında tam zamanlı çalışanlar arasında, kadınlar ücret-maaş dağılımı boyunca erkeklerden daha düşük gelir etmekte ve bunun önemli bir bölümü cinsiyete dayalı ayrımcılıktan kaynaklanmaktadır. Kadın -erkek arasındaki en güçlü eşitsizlik dağılımın alt bölgelerinde yani nispeten daha düşük gelirli işgücü arasında ortaya çıkmıştır. Bu durum tam zamanlı çalışan kadın ve erkek arasında kadınlar aleyhine bir yapışkan zemin etkisini işaret etmektedir. 

İşgücü piyasasında cinsiyete dayalı ayrımcılığın etkilerini araştıran ayrıştırma yöntemleri önemli bulgular sunmakla birlikte hâkim iktisadi yaklaşımın etkisi, bu bulguların alanını oldukça daraltmaktadır. Bu analizlerde toplumsal cinsiyete dayalı iş bölümün yarattığı eşitsizlikler analiz dışına itilmekte, bir diğer ifade ile "mesele" edilmemektedir. Bununla birlikte toplumsal cinsiyete dair bu bakış açısı iktisat disiplini içinde genel bir eğilim niteliğindedir. Bu bağlamda çalışmada, uygulanan ampirik modele dair bulgular ve bu analizlerin kavramsal sınırlarını belirleyen kuramsal yaklaşıma ait toplumsal cinsiyetçi bakış açısının sorgulanması bir arada sunulmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Gelir Dağılımı, İşgücü piyasası, Ayrımcılık Teorileri, Quantile Regresyon , Ayrıştırma Yöntemler

Abstract:
How the income created in the market economy will be divided among the factors participating in production or individuals, the effects of this distribution on the economic system and whether it is fair or not has been a subject discussed throughout the economic discipline. In these discussions, the shift of the analysis unit from the social classes based on the ownership of production factors to the individual created a wider ground for discussion of the dynamics in the labor market. Thus, the effects of gender-based discrimination in the labor market became more visible. However, this visibility has been realized to the extent permitted by the definition of discrimination in the mainstream economic approach. In the face of the narrow and abstractive approach of mainstream economics, the feminist approach has presented a more holistic and comprehensive perspective on the nature and nature of discrimination by introducing gender analysis. In this study, where the feminist approach is the starting point, the disadvantaged position of women in the labor market and discrimination against women in the labor market are read as gender-based discrimination / inequality. In this context, the effect of gender inequality on the individual income distribution in the labor market is investigated through the wage-salary inequality. For this purpose, quantile regression and Machado-Mata decompositon method were used.

According to the results obtained from full-time employees in Turkey's labor market, wage-salary distribution to low income women than men throughout and stems from discrimination based on gender, a significant portion of it. The strongest inequality between women and men occurred in the lower regions of the distribution, namely among the relatively lower income labor force. This indicates a sticky floor effect between women and men working full time.

Decompositon methods investigating the effects of gender-based discrimination in the labor market present important findings, but the impact of the mainstream economic approach narrows the field of these findings. In these analyzes, the inequalities created by the gender-based division of labor are excluded from the analysis, in other words, it is not an "issue". However, this perspective on gender is a general trend in the discipline of economics. In this context, the findings of the empirical model applied and questioning of the gender perspective of the theoretical approach that determines the conceptual limits of these analyzes is presented together.

Anahtar Sözcükler: Gelir Dağılımı, İşgücü piyasası, Ayrımcılık Teorileri, Quantile Regresyon, Ayrıştırma
Yöntemler