20. yüzyıl boyunca Türkiye'de zirai kazançların vergilendirilmesinin hâsılat açısından değerlendirilmesi
The evaluation of taxing agricultural earnings in Turkey in terms of income during 20th century
Yazar: MUSTAFA ADEM DEMİR
Danışman: PROF. DR. MECİT EŞ
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Bölümü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Cumhuriyet = Republic ; Stopaj = Stoppage ; Tanzimat = Tanzimat ; Vergi yükü = Tax burden ; İstikrar = Stability

Özet:
Tarımın vergilendirilmesi konusu, geçmişte olduğu gibi, günümüzde de üzerinde önemle durulan bir alandır. Özellikle tarımsal nüfusun fazla olduğu ülkelerde siyasi karar alma mekanizmasının, bu geniş oy tabanıyla ilişkileri dikkat çekmektedir.Osmanlı Devleti'nin klasik dönem olarak kabul edilen döneminde, tarımda aşar ve ağnam vergilerinin uygulanmasında istikrarlı davranılmış ve hâsılatta da başarılı olunmuştur. Sonraki buhran döneminde iltizam denilen tahsil usulü uygulanarak gelirler ihale edilerek mültezimlerden tahsil edilmiş, fakat halk, mültezim baskısı altında yaşamıştır.Cumhuriyet'in ilanı ve rejim değişikliği ile birlikte yen, yaklaşımlar gündeme gelmiş ve Aşar vergisi, tahsil yönteminin değiştirilmesi ile ilgili değerlendirmelere gerek duyulmadan 1925 yılında kaldırılmış ve 1961 yılına kadar tarım sektörü vergilendirilmemiştir.1961 yılında 193 sayılı Gelir Vergisi kanunuyla zirai kazançlar gelir vergisi sistemine dâhil edilmiştir. Fakat siyasi mekanizma, muafiyet ve istisnaların kapsamını geniş tutarak, vergi tabanını daraltmış, belge düzeninin zorunlu olmayışı gibi nedenlerle tarım sektörü kayıt dışı ekonominin büyümesine neden olmuş ve önemli bir gelir kaybına neden olmuştur.Tarımsal kazançların yeterli ölçüde vergilendirilmemesi ve kayıt dışı ekonomiyi büyütmesi, Türk vergi sisteminin gelir kaleminde önemli bir gelir kaybına neden olmuştur. Öte yandan sektördeki vergi yükü de oldukça düşük düzeydedir.4369 sayılı kanunla, nihai vergiye dönüşen stopajın oranının arttırılması ve tüm çiftçilerin kayıt altına alınması tarımın vergilendirilmesi konusunda istenilen sonuçların elde edilmesini sağlayacaktır.

Abstract:
Taxing agriculture has always been an important issue that is dwelled upon both in the past and present.Especially in the countries which have excessive agricultural population, the relations between political decision making mechanism and this wide base of vote is noticeableIn the classical period of Ottoman Empire,the application of the taxes ?agnam?,which is a tax accounted on animal products,and tithe in agriculture was stabilized and it was succesful in revenue.In the next crisis period a collecting method named land tenure was carried out and income was collected by delegating,however the people lived in the pressure of leaseholder.As well as the declaration of republic and the change of the regime,new approaches had been put on the agenda and tithe was abrogated in 1925 without a need of evaluation about the change of collecting method,and agricultural sector was not taxed until 1961.In 1961 agricultural earnings was included in the income tax system by the law,number 193.But political mechanism limited tax base by expanding the range of exemption and exception,thus agricultural sector caused expansion of the black economy by the reasons such as not being obligatory of document order, and this caused loss of income.Not taxing agricultural earnings enough and expansion of black economy caused an important loss of income in the Turkish tax system .On the other hand,tax burden in the sector is in a very low level.By the law,number 4369,increasing the rate of stoppage,which became a final tax, and registering all farmers will obtain desirable results about taxing agriculture.