Stratejik düşünme temelli oyunların erken eleştirel düşünme eğilimine etkisi
The effect of strategic thinking-based games on early critical thinking tendency
Yazar: GAMZEGÜL TETİK
Danışman: PROF. DR. ADALET KANDIR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayar destekli eğitim = Computer assisted education ; Bilgisayar oyunları = Computer games ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Oyunlar = Games ; Strateji = Strategy ; Stratejik düşünce = Strategic thinking

Özet:
Bu araştırma, stratejik düşünme temelli oyunların erken eleştirel düşünme eğilimine etkisini
incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte
kullanıldığı karma yöntem desenlerinden müdahale deseni kullanılmıştır. Öntest - sontest
eşleştirilmiş kontrol gruplu yarı deneysel desenin yanı sıra gözlem ve görüşmeler de
araştırmada yer almıştır. Araştırmanın nicel aşamasında iki ayrı çalışma grubu kullanılmıştır.
Araştırma kapsamında, "Erken Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği" geliştirilmiş ve geçerlikgüvenirlik çalışması yapılmıştır. Bu amaçla çalışma grubunu, Uşak ili merkezi Milli Eğitim
Bakanlığı'na bağlı anaokulları/anasınıflarına devam eden 48-72 ay arasındaki 460 çocuk
oluşturmuştur. Araştırmanın yarı deneysel desenin yürütülmesindeki çalışma grubunu, Uşak
ili merkezinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bir anaokuluna devam eden 48- 72 ay arası
çocuklardan deney grubunda 32 ve kontrol grubunda 34 olmak üzere toplam 66 çocuk
oluşturmuştur. Deney grubundaki çocuklara sekiz hafta süre ile haftada iki gün "Stratejik
Düşünme Temelli Oyun Programı" uygulanmıştır. Araştırmanın nitel boyutunun çalışma
grubunu ise, deney grubu çocuklarının ebeveynleri oluşturmuştur. Araştırmanın nicel
verilerinin toplanmasında çocukların ve ebeveynlerin kişisel bilgilerini toplamak amacıyla
"Kişisel Bilgi Formu" , çocukların eleştirel düşünme eğilimini değerlendirmek amacıyla
"Erken Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği" kullanılmıştır. "Erken Eleştirel Düşünme Eğilimi
Ölçeği"nin geçerlik çalışmaları kapsamında, uzman görüşüne dayalı kapsam geçerlik oranı
ve kapsam geçerlik indeksi hesaplanmıştır. Testin güvenirlik çalışmaları kapsamında ise
Standartlaştırılmış Cronbach's Alpha Güvenirlik katsayısı ve Test–Tekrar Test Güvenirliği
hesaplanmıştır. Yapılan geçerlik-güvenirlik çalışmaları sonucunda "Erken Eleştirel
Düşünme Eğilimi Ölçeği"nin geçerli ve güvenilir bir değerlendirme aracı olduğu ortaya
konmuştur. Nitel verilerin toplanmasında ise ebeveynlerin görüşlerini almak amacıyla
hazırlanan "Ebeveyn Görüşme Formu" yarı yapılandırılmış görüşme formu ile ebeveynin uygulama sürecini gözlemlemek amacıyla "Ebeveyn Gözlem Formu" kullanılmıştır.
Araştırmanın nicel boyutundaki veriler SPSS paket programı aracılığıyla parametrik
testlerden İlişkili Gruplar t Testi, İlişkisiz Gruplar t Testi, ANOVA ve Genelleştirilmiş
Doğrusal Model (GLA) testleri kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel verileri ise,
NVivo nitel veri analiz programı kullanılarak, tematik kodlama analizi yaklaşımına göre
analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda, "Stratejik Düşünme Temelli Oyun Programı"nın
deney grubuna uygulamasından hemen sonra yapılan deney ve kontrol grubu eleştirel
düşünme eğilimi sontest puan ortalamalarında deney grubu lehine anlamlı düzeyde fark
olduğu saptanmıştır (p<0.05). Deney grubu çocukların eleştirel düşünme eğilimi öntest,
sontest ve izleme testi puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür
(p<0.05). Aynı zamanda araştırmada elde edilen verileri güçlendirmek amacıyla yapılan
Genelleştirilmiş Doğrusal Model Analizinden elde edilen bulgularda Deney grubu
çocukların eleştirel düşünme eğilimi öntest, sontest ve izleme testi puan ortalamaları
arasında anlamlı bir farklılık olduğunu göstermiştir. Tüm bu bulgulardan yola çıkarak,
"Stratejik Düşünme Temelli Oyun Programı"nın çocukların eleştirel düşünme eğilimi
üzerinde etkili olduğu ve programın zamana dayalı ölçümlerinde üç haftalık zaman
diliminde de etkisinin devam ettiği söylenebilir. Deney grubu çocuklarının ebeveynleri ile
yapılan görüşmelerde, "Stratejik Düşünme Temelli Oyun Programı"nın çocuklarda eleştirel
düşünme eğilimi yanı sıra problem çözme, karar verme, odaklanma gibi birçok becerinin
kazanımını da desteklediği ve çocukların bütüncül gelişimine katkı sunduğunu ifade ettikleri belirlenmiştir.

Abstract:
This research was conducted to examine the effect of strategic thinking based games on early critical thinking disposition. In the research, the intervention design, which is one of the mixed method designs in which quantitative and qualitative research methods are used together, was used. In addition to the pretest-posttest quasi-experimental design with paired control groups, observations and interviews were also included in the research. Two separate study groups were used in the quantitative phase of the study. Within the scope of the research, the "Early Critical Thinking Disposition Scale" was developed and a validity- reliability study was conducted. For this purpose, the study group consisted of 460 children aged between 48-72 months who attend kindergartens/kindergartens affiliated to the Ministry of National Education in the city center of Uşak. The study group, in which the quasi-experimental design of the research was carried out, consisted of a total of 66 children, 32 in the experimental group and 34 in the control group, among 48-72 months old children attending a kindergarten affiliated to the Ministry of National Education in the city center of Uşak. "Strategic Thinking Based Play Program" was applied to the children in the experimental group two days a week for eight weeks. The study group of the qualitative dimension of the research consisted of the parents of the experimental group children. "Personal Information Form" was used to collect personal information of children and parents, and "Early Critical Thinking Disposition Scale" was used to evaluate children's critical thinking disposition. Within the scope of the validity studies of the "Early Critical Thinking Tendency Scale", the content validity rate and content validity index based on expert opinion were calculated. Within the scope of the reliability studies of the test, the Standardized Cronbach's Alpha Reliability coefficient and Test-Retest Reliability were calculated. As a result of the validity-reliability studies, it was revealed that the "Early Critical Thinking Disposition Scale" is a valid and reliable assessment tool. In the collection of qualitative data, the "Parent Interview Form" semi-structured interview form, which was prepared to get the opinions of the parents, and the "Parent Observation Form" to observe the implementation process of the parents were used. The data in the quantitative dimension of the research were analyzed by using the Parametric Tests Related Groups t-Test, Unrelated Groups t-Test, ANOVA and Generalized Linear Model (GLA) tests via SPSS package program. The qualitative data of the research were analyzed according to the thematic coding analysis approach by using the NVivo qualitative data analysis program. As a result of the research, it was determined that there was a significant difference in favor of the experimental group in the posttest mean scores of critical thinking disposition of the experimental and control groups, which were applied immediately after the application of the "Strategic Thinking Based Game Program" to the experimental group (p<0.05). It was observed that there was a significant difference between the mean scores of the experimental group children's critical thinking disposition pretest, posttest and follow-up test (p<0.05). At the same time, the findings obtained from the Generalized Linear Model Analysis, which was carried out to strengthen the data obtained in the study, showed that there was a significant difference between the experimental group children's critical thinking disposition pretest, posttest and follow-up test mean scores. Based on all these findings, it can be said that the "Strategic Thinking-Based Play Program" has an impact on children's critical thinking disposition, and its effect continues in the three-week period in time-based measurements of the program. In the interviews with the parents of the experimental group children, it was determined that the "Strategic Thinking-Based Play Program" supported the acquisition of many skills such as problem solving, decision-making and focusing, as well as the tendency of critical thinking in children, and they stated that it contributed to the holistic development of children.