Obez çocuklarda nazal havayolunun objektif ve subjektif yöntemlerle değerlendirilmesi
Objective and subjective evaluation of nasal airway in obese children
Yazar: HURİ SULTAN YEŞİLDEMİR
Danışman: PROF. DR. FUAT YÖNDEMLİ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz ve Baş-Boyun Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat) ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Obez çocuklarda nazal rezistansı objektif ve subjektif yöntemlerle değerlendirerek bu yöntemler arasındaki ilişkiyi (korelasyonu); ikincil olarak da nasal hava yolu direncinin, obezitenin ve buna eşlik eden insülin direncinin obstrüktif uyku apnesiyle olan ilişkisini ortaya koymayı, nazal rezistansın yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi (VKİ), Epworth uykululuk skalası ile olan ilişkisini de analiz etmeyi amaçladık.
Yöntem: Bu prospektif çalışmada 01.03.2014 ile 01.03.2015 tarihleri arasında Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi Pediyatrik Endokrinoloji kliniğine baş-vuran ve obezite tanısı konan 5-18 yaş aralığındaki 51 hasta ve 33 vakalık kontrol grubunda nazal havayolunu değerlendirmek amacıyla subjektif testlerden visuel analog skala (VAS) ve nazal  obstrüksiyonu değerlendirme skalası (NOSE); objektif test olarak ise aktif anterior rinomanometri uygulanmıştır. Bunun yanında hastalarda nazal hava yolu direncinin, obezitenin ve buna eşlik eden insülin direncinin obstrüktif uyku apnesiyle olan ilişkisini belirleyebilmek için subjektif değerlendirme yöntemlerinden olan Epworth uykululuk skalası (EUS) uygulandı. Bu parametrelerin birbirleriyle olan korelasyonu değerlendirildi. Hasta ve kontrol gruplarında VAS, NOSE ve aktif anterior rinomanometri (aRM)' nin korelasyonu değerlendirildi. Nazal direncin yaş, cinsiyet, VKİ ile olan ilişkisi ortaya kondu. İnsulin direnci (HOMA değeri >3.16) ve artmış gündüz uykululuk durumunda (Epworth >10) anterior nazal rezistans değerlendirilerek; bu değişkenler arasındaki ilişki ortaya kondu.
Bulgular: Hasta ve kontrol grupları arasında yaş ve cinsiyet açısından farklılık yoktu. Cinsi-yetin nazal direnç üzerine istatistiksel olarak etkisi yok iken yaş  artışı ile rinomanometrik değerlerde artış izlendi (r=0,321; p=0,022). Obez hasta grubu ve kontrol gruplarında VAS, NOSE, anterior rinomanometri değerleri ve Epworth karşılaştırıldığında; obez grupta VAS 2,86 ± 2,16, kontrol  grubunda 1,33 ±1,47 (p=0,001); NOSE  obez grupta 27±16 , kontrol grubunda 21±18 (P=0,201);  anterior rinomanometrik değer obez hastalarda  0,71±0,18, kont-rol grubunda  0,28±0,05(p <0,001) ve son olarakta Epworth  hasta grupta 7,73±4,88, kontrol grubunda ise 4±2,80 (p<0,001) olarak izlendi. Bu değerlerde obez hasta grubunda  istatistik olarak anlamlı yükseklik görüldü. NOSE skalasının obez grupta klinik olarak izlenen yüksekliği istatistik olarak anlamlı değildi. Kontrol grubunda VAS( r=0,37, p=0,034) ve NOSE( r=0,37, p=0,033) rinomanometri ile orta düzeyde korele olarak izlendi. Obez hasta grubunda VAS ile NOSE kendi arasında korele olduğu izlendi. Ayrı ayrı değerlendirildiğinde VAS ile rinomanometrik değer arasında  önemli düzeyde pozitif korelasyon mevcutken (r=0,374 ; p=0,007); NOSE ile rinomanometri değeri arasında ilişki saptanmadı (r=0,155, p=0,192). VAS (r=0,579, p=0,001), NOSE (r=0,405; p=0,003), rinomanometri değerleri (r=0,605; p=0,001) ile VKİ arasında pozitif korelasyon saptandı. Rinomanometri ile Epworth uykululuk skalası arasındaki korelasyon istatistik olarak anlamlı bulunmazken (r=0,207; p=0,144); VAS (r=0,389; p=0,005) ve NOSE (r=0,385; p=0,005) skalalarının Epworth ile pozitif yönde korele olduğu izlendi. Klinikte insülin rezistansı olan hastaların rinomanometrik değerleri insülin rezistansı olmayanlara oranla daha yüksek izlenmekle birlikte, bu iki değişken arasında ista-tistik olarak anlamlı ilişki saptanmadı (r=0,186; p=0,277). İnsülin rezistansı ile artmış gündüz uykululuğun istatistik olarak önemli düzeyde ilişkili olduğu görüldü (Χ2=9,51 ;p=0,002) Vücut kitle indeksi ile Epworth skalası arasındaki korelasyonun istatistik olarak anlamlı olduğu görüldü (r=0,471, p<0,001).
Sonuç: Obez çocuklarda nazal direnç artmıştır. Obez çocuklarda sağlıklı kontrollerine oranla VAS ile rinomanometri değerleri  arasındaki korelasyon daha güçlüdür. Obez çocuklarda gündüz uykululuk hali kontrollerine göre daha fazladır. Obez çocuklarda VKİ ile anterior rinomanometri arasında pozitif korelasyon vardır. VKİ arttıkça gündüz uykululuğun arttığı izlendi. İnsülin rezistansı ile artmış obstruktif uyku apne sendromu (OUAS) riskinin istatistik olarak önemli düzeyde ilişkili olduğu görüldü. Tüm bu veriler ışığında nazal direnci yüksek ve artmış uykululuk hali olan insülin rezistansına sahip obez hastalarda OUAS açısından daha dikkatli olunması ve polisomnografi için bu hastalara öncelik verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldı.

Abstract:
Aim; We aimed to evaluate nasal resistance in obese children using objective and subjective means and the correlation between these two methods. Secondary to this we also wanted to show the relationship between nasal airway resistance, obesity, obesity related insulin resistance and obstructive sleep apnea.
Methods; In this prospective study we evaluated the nasal airway of 51 patients between the ages 5-18 years who presented to the Pediactric Endocrinologic Clinic of Necmettin Erbakan University Meram Medical Faculty Hospital between 01.03.2014 and 01.03.2015 and were diagnosed with obesity. The subjective tests we used to show the relationship between body mass index (BMI),  insulin resistance and nasal resistance are visual analog scale (VAS) and nasal obstruction evaluation scale (NOSE) to evaluate nasal obstruction. Aktif anterior rhinomanometry was used as an objective test. In addition to this Epworth Sleep Scale (ESS) was used as one of the subjective evaluation methods to be able to evaluate the relationship between the patients nasal airway resistance, obesity, obesity related insulin resistance and obstructive sleep apnea. The correlation between these parameters was evaluated. The correlation of VAS, NOSE and anterior rhinomanometry in the patient and control groups was evaluated.  The relationship of nasal resistance with age, sex,  and BMI was demonstrated.  By evaluating insulin resistance (HOMA value >3.16)   and anterior nasal resistance in increased daytime sleep state ( Epworth >10) the relationship between these parameters was demonstrated. 
Signs; There was no difference between the patient and control groups in terms of age and sex. While sex did not have any statistically significant effect on nasal resistance, an increase in rhinomanometric values with increase in age was noted (r=0,321 ; p=0,022).  When  VAS, NOSE,  anterior rhinomanometry (aRM) values  and  Epworth in the obese patient and control groups were compared; in the obese group VAS was 2,86 ± 2,16, in the control group 1,33 ±1,47 (p=0,001); NOSE in the  obese group was 27±16 , in the control group 21±18 (P=0,201);  anterior rhinomanometric value in the obese patients was  0,71±0,18, in the control group 0,28±0,05(p <0,001) and finally Epworth in the patient group was 7,73±4,88, in the control group  4±2,80 (p<0,001).  These values were found to be significantly high statistically in obese patients. The clinical increase in NOSE scale that was noted in the obese group was not statistically significant. VAS (r=0,37, p=0,034) and NOSE (r=0,37, p=0,033) in the control group was  found to correlate with rhinomanometry at a suboptimal level. VAS and NOSE in the obese group were found to correlated to each other. While  there was a significantly positive correlation between VAS and rinomanometric values (r=0,374 ; p=0,007) when evaluated separately;  there was no relationship between NOSE and rinomanometry values (r=0,155, p=0,192). The correlation of body mass index (BMI) with VAS (r=0,579, p=0,001), NOSE (r=0,405; p=0,003) and rhinomanometry value (r=0,605; p=0,001) was also  found to be positive. Whereas the correlation between rhinomanometry and Epworth scale  was  found not to be statistically significant (r=0,207; p=0,144). VAS (r=0,389; p=0,005),  NOSE (r=0,385; p=0,005) scales were found to correlate with Epworth in a positive manner. In the clinic rhinomanometric values of patients with insulin resistance were higher than in patients without insulin resistance but the relationship between these two variables was not found to be statistically significant (r=0,186; p=0,277). The relationship betweeen insulin resistance and increased daytime sleep state was seen to be at a statistically significant level (x2=9,51; p=0,002). The correlation between body mass index and Epworth scale was found to be statistically significant (r=0,471, p<0,001).
Results; Nasal resistance increased in obese children. There is a more strong correlation between VAS and rinomanometry in obese children compared to the healthy control group.  Obese children had more daytime sleep state than their control group.  There is a positive correlation between BMI and anterior rhinomanometry in obese children.  Daytime sleep state was found to increase with increase in BMI. A statistically significant relationship of increased risk of OSAS with increased insulin resistance was noted. In the light of this data it was concluded that care must be taken with regards to OSAS and polisomnography must be first considered in insulin resistance obese children with high nasal resistance and increase sleep state.