Eser analiz ve türleme çalışmalarında kromatografik yöntemler
Chromatographic methods in trace analysis and speciation studies
Yazar: SABRİYE SEL
Danışman: PROF. DR. SEZGİN BAKIRDERE
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı / Analitik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu tez kapsamında, suda çözünen vitaminler arasında yer alan niasin ve piridoksinin
eş zamanlı tayini için Yüksek Basınçlı Sıvı Kromatografisi (HPLC) ve Sıvı
Kromatografi-Kuadrupol Uçuş Zamanlı Kütle Spektrometresi (LC/Q-TOF/MS)
esaslı duyarlı analitik yöntemler geliştirilmiştir. HPLC çalışmalarında sistem
parametreleri optimize edildikten sonra, analitlerin kromatografik ayrımları pH
3.54'e ayarlanmış 23 mM fosfat tamponu ve metanol (85:15, v/v) den oluşan mobil
fazın 1.2 mL/min akış hızında sisteme gönderilmesi gerçekleştirilmiş, tayinler 220260
nm dalga boyunlarında yapılmıştır. Optimum şartlar altında niasin ve piridoksin
için sistem analitik performansı tespit edilmiş ve niasin için LOD değeri 3.7 µg/L,
LOQ değeri 12.3 µg/L, piridoksin için ise LOD değeri 5.7 µg/L, LOQ değeri 18.9
µg/L bulunmuştur. HPLC sisteminde iki analit için de kalibrasyon grafiği geniş bir
aralıkta doğrusal olarak tespit edilmiştir (R2=0.9999-1.000).
Piyasada satılan, içerisinde niasin ve piridoksin analitlerini içeren Marka A (tablet)
Marka B (tablet), Marka C (şurup) örneklerinin kantitatif olarak analizleri optimum
şartlar altında yapılmıştır. Niasin ve piridoksinin yapay mide ortamındaki
davranışlarının tespiti amacıyla mix standart mide ortamına ilave edilmiştir.
Analitlerin mide ortamındaki davranışları 210 dakika boyunca yarım saatte bir analiz
edilmiştir.
LC/Q-TOF/MS cihazı her iki analitin eşazmanlı tayinleri için optimize edilmiş ve
sistemin analitik performansı tespit edilmiştir. Optimum şartlar altında Marka A,
Marka B, Marka C' nin kantitatif analizleri LC/Q-TOF/MS cihazıyla yapılmıştır.
Sonuçlar HPLC analizleriyle kıyaslanmıştır. Geliştirilen metodun atıksu ve musluk
suyu örneklerinde uygulabilirliğini tespit etmek için spike çalışması yapılmıştır. Geri
kazanım değerleri musluk suyunda piridoksin ve niasin için sırası ile %90 – %105
elde edilirken atık suda bu değerler %94 - %97 aralığında bulunmuştur.
Tezin ikinci bölümünde ise Cr(III) ve Cr(VI) türlerinin İyon Kromatografi-Endüktif
Eşleşmiş Kütle Spektrometresi (IC-ICP-MS) sisteminde yüksek doğruluk ve
duyarlılıkta eş zamanlı tayinleri için analitik bir yöntem geliştirilmiştir. Sistemin tüm
değişken parametreleri optimize edilmiş ve analitlerin ayrılması için %2.5' luk HNO3
mobil faz olarak kullanılmıştır. Optimum koşullar altında Cr(III) için LOD değeri
0.09 µg/L, LOQ değeri 0.32 µg/L bulunurken, Cr(VI) için LOD değeri 0.03 µg/L,
LOQ değeri 0.11 µg/L olarak elde edilmiştir. Geliştirilen metod musluk suyu ve atık
su örneklerine uygulanmış ve yüksek geri kazanım değerleri elde edilmiştir. Cr(III)
ve Cr(VI) için yapılan biyoerişilebilirlik çalışmasında iki farklı bitki (marul ve çilek)
yetiştirilmiştir. Bitkilerin yetiştirilmesi için besinler Cr(III) ve Cr(VI) ortamında
hazırlanmıştır. 15 günlük takip sürecinden sonra çözelti içerisindeki Cr(III)
miktarının zamanla azaldığı ve Cr(VI) analitinin ise zamanla indirgendiği
gözlenmiştir.

Abstract:
In this thesis, a sensitive analytical method was developed for the simultaneous
determination of niacin and pyridoxine for water-soluble vitamins. After the system
was optimized, chromatographic separations of two analytes were achieved on a C18
column with a mobile phase including 23 mM phosphate buffer at pH 3.54 and
methanol (85:15) at the flow rate of 1.2 mL / min and UV detection at 220-260 nm.
Under optimal conditions, the system was analytically determined for niacin and
pyridoxine, and the limit of detection (LOD) value was found 0.0037 mg / L, the
limit of quantification (LOQ) value 0.0123 mg / L for niacin, the LOD value 0.0057
mg / L and the LOQ value 0.0189 mg / L for pyridoxine. The calibration graph for
the two analytes in the HPLC system was linearly determined over a wide range (R2
= 0.9999-1).
Brand A (tablet) Brand B (tablet), Brand C (syrup) containing analytes of niacin and
pyridoxine sold in the market were quantitatively analyzed. In order to determine the
behavior of the niacin and pyridoxine in the simulated gastric fluid, the mix was
added to the simulated gastric fluid. The behavior of the analytes in the simulated
gastric fluid was analyzed in half an hour for 210 minutes.
Quantitative analysis of the Brand A, Brand B, Brand C was done by LCMS / QTOF
device. The results were compared with HPLC analyzes.
In another study, a spike study was done to determine the applicability of the
developed method in waste water and tap water samples. Recovery values were 90%
-105% for pyridoxine and niacin in tap water and 94% -97% for waste water.
In the second part of the thesis, a highly sensitive analytical method was developed
for simultaneous determination of Cr (III), which is useful for the body and Cr (VI),
which is a toxic effect, when found at trace levels. All the parameters of the system
were optimized and 2.5% HNO3 mobile phase was used to separate the analytes. The
LOD value of Cr (III) was 0.09 μg / L and the LOQ value was 0.32 μg / L for Cr(III)
and the LOD value was 0.03 μg / L and the LOQ value was 0.11 μg / L for Cr(VI).
The developed method has been applied to tap water and wastewater samples and
high recovery values are obtained. Two different plants (lettuce and strawberry) were
cultivated in the bioavailability study for Cr (III) and Cr (VI). Nutrients were
prepared in the presence of Cr (III) and Cr (VI). After 15 days of monitoring, the Cr
(III) content in the solution was reduced and the Cr (VI) analyte was reduced.