13. yy Anadolu Selçuklu Dönemi medreselerinin mimari ve strüktürel yönden incelenmesi: Sivas örneği
13th century architectural and structural assessment of Anatolian Seljuk Period madrases: The case of Sivas
Yazar: EMRE KESGİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT KURT
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Amaç: Kültürel miras yapılarını korunması ve gelecek nesillere güvenli bir şekilde aktarılması sorumluluklarımızdan biridir. Tez çalışmasında: Anadolu Selçuklu Dönemi Sivas kent merkezinde bulunan medreseler üzerinde yapılan; mimari ve strüktürel inceleme, özgün özellikleri belgeleme, mimari ve strüktürel karşılaştırma, karşılaştırmalı çalışma ile
varyasyonlara ait değerlendirme yaparak koruma alanına katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Ayrıca; farklı bölgelerde aynı dönemlerde inşa edilen yapılarda gerçekleşebilecek çalışmalara kaynak ve çalışma kapsamında incelenen; inşa tekniği, yapım sistemleri, malzemeler vd. ile sonraki süreçlerde gerçekleşebilecek restorasyon çalışmalarına ve onarım süreçlerine katkı oluşturmak hedeflenmiştir.
Yöntem: Tez kapsamında incelenen medreseler üzerinde; literatür taraması, tarihsel araştırma, arşiv araştırması, alan araştırması, fotoğraflama teknikleri kullanılarak araştırmalar yapılmıştır. Tez kapsamında ele alınan Sivas kent merkezinde bulunan medreselerin alan araştırması sırasında fotoğraflar ile belgeleme çalışması yapılmıştır. İncelenen 4 medresenin çevreleri, planları, strüktürel elemanları, geçirdiği onarımları, mekanları, cepheleri ve malzemeleri analiz
edilerek ayrıntılı bir şekilde teze aktarılmıştır.
Bulgular: Tez çalışması sırasında Sivas kent merkezinde yer alan medreselerin birçok onarıma maruz kaldığı ve özgün özelliklerinin birçoğunu yitirdiği görülmüştür. Bu kapsamda tez içeresinde medreselerin mimari ve strüktürel olarak incelenmesi sonucunda elde edilen veriler aktarılmıştır.
Sonuç: Sonuç olarak siyasi ve fikri birliğin olmadığı bu dönemde ortaya çıkan zengin tasarımlara sahip medreselerin karşılaştırmalı olarak yapılan; strüktürel elamanlar, mimari elemanlar, cepheler, planlar ve malzeme analizlerinin eğitim yapılarının özgünlüğünün tartışılmasında katkı sağlayacağı düşünülmektedir. İncelenen ve karşılaştırmalı olarak sunulan
verilerin diğer çalışmalara örnek olacağına ve gelecek nesillere bu yapıların özgün hallerinin aktarılması hususunda katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Koruma, Kültürel Miras, Anadolu Selçuklu Medreseleri, Mimari Analiz, Strüktürel Analiz

Abstract:
Purpose: It is one of our responsibilities to protect cultural heritage structures and transfer them safely to future generations. In the thesis study: Anatolian Seljuk Period built on the madrasahs in Sivas city center; It is aimed to contribute to the conservation area by architectural and structural examination, documenting original features, architectural and structural comparison, comparative study and evaluation of variations. Moreover; examined within the scope of the study and the source for the studies that can be realized in the structures built in the same periods
in different regions; construction technique, construction systems, materials etc. With this project, it is aimed to contribute to the restoration works and repair processes that can be realized in the next processes.
Method: On the madrasahs examined within the scope of the thesis; literature review, historical research, archive research, field research, photographing techniques were used. During the field research of the madrasahs in the city center of Sivas, which is discussed within the scope of the thesis, a documentation study was made with photographs. The environments, plans, structural elements, repairs, spaces, facades and materials of the 4 madrasas examined were analyzed and transferred to the thesis in detail.
Findings: During the thesis study, it was seen that the madrasahs in the city center of Sivas were subjected to many repairs and lost many of their original features. In this context, the data obtained as a result of the architectural and structural examination of the madrasahs within the thesis were transferred.
Conclusion: As a result, the comparative studies of madrasahs with rich designs that emerged in this period when there was no political and intellectual unity; It is thought that structural elements, architectural elements, facades, plans and material analyzes will contribute to the discussion of the originality of educational buildings. It is thought that the analyzed and comparatively presented data will be an example for other studies and will contribute to the transfer of the original state of these structures to future generations.

Keywords: Conservation, Cultural Heritage, Anatolian Seljuk Madrasahs, Architectural Analysis, Structural Analysis