Ören- Uğurlu (Seydikemer-Muğla) arasında Eşen Çayının su kalitesi ve dip sedimentlerindeki ağır metal içeriğinin belirlenmesi
Determination of water quality and heavy metal content in bottom sediments of Eşen Stream between Ören and Uğurlu (Seydikemer-Muğla)
Yazar: HAYRİ SERT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM GÜLLÜ
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Çalışma, Muğla İli Seydikemer İlçesi'nde bulunan Eşen Çayı'nın su kalitesi ve sedimentlerindeki ağır metal içeriklerinin belirlenmesini kapsamaktadır. Yapılan su analizlerinden elde edilen sonuçlar Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği'ne göre Cu ve Zn için I. sınıf, Pb için II. sınıf, Cr için IV. sınıf, Ni için I., II. ve III. sınıf su kalite sınıfında olduğu belirlenmiştir. Suların ağır metal içerikleri, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Amerika Birleşik Devletleri Çevre Koruma Ajansı (USEPA)'nın referans değerlerine göre ise Cu, Zn ve Pb metal konsantrasyonlarının daha düşük olması nedeniyle daha iyi, Cr konsantrasyonun referans değerin üzerinde olması nedeniyle de orta kalitede su özelliğinde olduğu tespit edilmiştir.
Sedimentlerden yapılan analizlerde ağır metal (Cu, Cr, Zn, Pb ve Ni) konsantrasyonlarına bağlı Zenginleşme Faktörü (EF)'ne göre düşük, orta boyutta, orta derece şiddetli, şiddetli zenginleşme ve çok şiddetli zenginleşmeler belirlenmiş olup çalışma kapsamında belirlenen Kirlenme Faktörü (CF)'ne göre düşük, orta derecede, önemli boyutta ve yüksek derecede kirlenme tespit edilmiştir. Kirlilik Yük İndeksi (PLI)'ne göre değerlendirildiğinde tüm noktaların S6 noktası ve S20 hariç kirlenmiş bölge olduğu görülmektedir. Jeoakümülasyon İndeksi'ne (Igeo) göre yapılan değerlendirmede ise tüm örnekleme noktalarında her iki dönemde de kirlenmemiş-orta derece kirli bölge sınıfında yer aldığı belirlenmiştir. Sedimentlerin Ekolojik Risk Faktörü'ne (Er) göre yapılan değerlendirmesinde ise yağışlı ve kurak dönemlerde Cu, Cr, Zn ve Pb ağır metallerinde her örnekleme noktasında düşük ekolojik risk; Ni için ise yağışlı dönemde S1 (referans noktası) noktasında orta ekolojik risk ve S17 noktasında önemli ekolojik risk olarak belirlenmiştir. Ni ağır metali kurak dönemde de S17 noktasında yüksek ekolojik riske; S18 noktasında da orta ekolojik riske yükselmiştir. 
Cu, Cr, Zn, Pb ve Ni ağır metallerine bağlı hesaplanan Potansiyel Ekolojik Risk İndisi'ne (PERI) göre S17 noktası hariç tüm noktalarda düşük ekolojik risk belirlenmiştir.

Abstract:
The study aims to determine the water quality and heavy metal contents in the sediments of Eşen Stream in the Seydikemer District of Muğla Province. According to the Water Pollution Control Regulation, the water analysis results were determined to be in water quality Class I for Cu and Zn, Class II for Pb, Class IV for Cr, and Class I, II, and III for Ni. According to the limit values of the World Health Organization (WHO) and the United States Environmental Protection Agency (USEPA), the heavy metal contents of the waters were determined to be of better quality due to the lower Cu, Zn and Pb metal concentrations, and of medium quality due to the Cr concentration being above the limit values.
According to the Enrichment Factor (EF) based on heavy metal (Cu, Cr, Zn, Pb and Ni) concentrations in the analysis of sediments, low, moderate, moderately severe, moderately severe, severe enrichment and very severe enrichment were determined, and according to the Contamination Factor (CF) determined within the scope of the study, low, moderate, significant and high contamination was determined. When evaluated according to the Pollution Load Index (PLI), it is seen that all points are contaminated except points S6 and S20. According to the Geoaccumulation Index (Igeo), all sampling points were classified as unpolluted-moderately polluted in both periods. In the evaluation of the sediments according to the Ecological Risk Factor (ER), Cu, Cr, Zn and Pb heavy metals were determined as low ecological risk at each sampling point in the wet and dry periods; for Ni, it was determined as moderate ecological risk at point S1 (reference point) in the wet period and significant ecological risk at point S17. Ni heavy metal increased to high ecological risk at point S17 and medium ecological risk at point S18 in the dry period. 
According to the Potential Ecological Risk Index (PERI) calculated for Cu, Cr, Zn, Pb and Ni heavy metals, low ecological risk was determined at all points except point S17.