Ürün sorumluluk sigortasında rizikonun konusu ve teminatın kapsamı
The scope of the coverage and the subject of the risk in product liability insurance
Yazar: İNAN DENİZ DİNÇ
Danışman: PROF. DR. RAYEGAN KENDER
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hukuk = Law ; Sigortacılık = Insurance
Dizin: Bozuk ürün = Spoilt product ; Kusurlu ürün = Faulty product ; Mali sorumluluk sigortası = Liability insurance ; Mamul sorumluluk sigortası = Product respansibity insurance ; Risk = Risk ; Sigorta = Insurance ; Sorumluluk sigortası = Liability insurance ; Teminat = Guarantee ; Ürün geri çağırma = Product recall ; Ürün sigortası = Product insurance

Özet:
Çağımızın yığınlara yönelik kütlesel üretim ve dağıtım biçimi, ürünlerin, beklendiği gibi güvenli ve verimli bir şekilde piyasaya sürülmelerinin önüne geçmektedir. Günlük dilde "fabrikasyon" olarak ifade edilen bu üretim şeklinde; tasarım, üretim ve bilgilendirme aşamalarında yapılan hata ve eksikliklerden dolayı, güvenli olmayan ürünler piyasaya sürülmekte, onları kullanan veya etki alanında bulunan üçüncü kişilere bedeni veya maddi zararlar verilmektedir. Dünyada, bu zararların adil bir şekilde tazmin edilmesini sağlamak üzere, ürün sorumluluğu, kusur ve sözleşme dışı bir sorumluluk türü olarak kabul görmektedir. Avrupa'da da, bu doğrultuda, 1985/374 sayılı Avrupa Birliği Konsey Direktifi ile bu sorumluluk kusur ve sözleşme dışı bir sorumluluk türü olarak kabul edilmiştir. Ülkemizde de, AB müktesebatına uyum sağlama düşüncesi çerçevesinde, Ayıplı Malın Neden Olduğu Zararlardan Sorumluluk Hakkında Yönetmelik ile, bu Direktif iktibas edilmiş ve ayrıca eski TKHK'da yapılan değişiklik ile, kusursuz ürün sorumluluğu rejimi kabul edilmiştir. Ancak, bu rejimin düzenlenme yeri ve şekli nedeniyle yapılan eleştiri ve tartışmalardan sonra, bu hükümler, 6502 sayılı TKHK'ya alınmamış, Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanun Taslağı'na aktarılmıştır. Bu taslak kanunlaşıncaya kadar, ülkemizde ürün sorumluluğu için, genel hükümler uygulanacaktır. 
Ürün sorumluluğu hukukunda, ürün, üzerinde egemenlik kurulabilmesi koşuluyla üretilen her şeyi ifade etmektedir. Güvenli olmayan ürün ise, kendisinden beklenen haklı ve asgari güvenliği sağlayamayan üründür. Sorumluluk süjeleri ise; üreticiler ( nihai veya ara üreticiler ), kendisini üretici olarak tanıtanlar, ürünü ithal edenler ve dağıtıcılardır. Direktife göre, dağıtıcıların sorumluluğuna, ancak üretici veya ithalatçının tespit edilememesi halinde gidilebilmektedir. Güvenli olmayan ürünün etki sahasında olan ve ondan zarar gören herkes, ürüne refakat eden bu zararını, müteselsil olarak, belirtilen sorumluluk süjelerinden veya TTK'nın 1478. maddesi ile Ürün Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B.5. maddesine göre, doğrudan sigortacıdan talep edebilme hakkına sahiptir. 
Ürün sorumluluk sigortası, güvenlik eksikliği bulunan ürünlerin neden olduğu üçüncü kişi zararlarından dolayı, sigorta ettirenlerin malvarlığındaki eksilmenin temin edilmesini amaçlamaktadır. Bu tezde, ülkemizde, 19.07.2014 tarihinde yayımlanan Ürün Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ekseninde, ürün sorumluluk sigortası teminatının kapsamı incelenmiştir. Genel Şartlar'ın A.1. maddesine göre, bu sigorta ile, poliçede tanımlanan ürünlerin kusurundan kaynaklanan tazminat talepleri ve bu talebe ilişkin makul giderler temin edilmektedir. Ülkemizde, ürün geri çağırma masrafları, ürün garantisi ve saf ekonomik zararlar sigortaları için de genel şartlar tanzim edilmesi ihtiyacı bulunmaktadır. Bu sigortaların konusu olan zararlar, saf ekonomik zararlar hariç, Ürün Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'na 14.03.2016 tarihinde yapılan eklemeler ile, kural olarak, teminat kapsamı dışında bırakılmıştır. Ancak bu zarar ve masrafların, ek sözleşme ile ürün sorumluluk sigortası teminata dahil edilebileceği de hüküm altına alınmıştır. Saf ekonomik zararlar içinse, böyle bir düzenleme yapılmamıştır.

Abstract:
Mass production and distribution methods, in the present time, cause the introduction of products to the marketplace in an unsafe and ineffective manner, which is not expected from them. In this manufacturing type, which is called "fabrication" in daily language, unsafe products are offered to the marketplace due to defects and insecurities that occur in design, production and informing stages, resulting bodily injuries or tangible damages suffered by third person who use them or who are in the influence area of them. In the world, product liability is considered as a non-negligence and non-contractual type of liability, in order to ensure that such damages and losses are indemnified fairly. Also in Europe, the European Union Council Directive No. 1985/374 was adopted based on this idea. In our country, said Directive was adopted by the "Regulation on Liability for Losses Caused by Defective Products", which was published via the Official Gazette No. 25137 of 13.06.2003 within the framework of establishing alignment with the EU's acquis.
 
In product liability law, the term 'product' means, everything on which domination can be established. The term 'unsafe product' is, a product which fails to provide such just and minimum safety that is expected from it. The subjects of liability are, manufacturers ( final or intermediary manufacturers), manufacturer-like parties (those who introduce themselves as manufacturers), importers and distributors of products. According to the Directive, distributors may be held liable, only when any manufacturer or manufacturer-like party cannot be identified. Everyone who is in influence area of, and suffers damages and losses caused by any unsafe product, shall be entitled to claim such damages and losses from said subjects of liability severally, or directly from insurers as per Article 1478 of the Turkish Commercial Code and as per Article B.5 of the General Conditions of Product Liability Insurance in Turkey.
 
Product liability insurance is intended to indemnify any decreases in assets of insuring parties suffered as a result of damages and losses of third parties caused by products with defects. This thesis, contains an analysis of the scope of product liability insurance in consideration of the General Conditions of Product Liability Insurance in Turkey, that was published on 19.07.2014. Article A.1 of the General Conditions, stipulates that, this insurance covers claims that are attributable to product defects defined in the insurance policy, and reasonable costs and expenses that are associated with such claims. In our country, it is also required to publish general conditions for insurances, product recall expenses, product guarantee and pure economic losses. Damages and losses covered by these insurances, except for pure economic losses, have, as a rule, been excluded from insurance coverage, by means of additions that were made on 14.03.2016 to the General Conditions of Product Liability Insurance and they have been regulated as events that can be included in insurance coverage by means of additional contracts. No such an arrangement has been made for pure economic losses.