İnflamatuar bağırsak hastalığı olan hastalarda subklinik ateroskleroz
Subclinical atherosclerosis in patients with inflammatory bowel disease
Yazar: MERVE KAYGISIZ
Danışman: DOÇ. DR. İHSAN ATEŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Tüm dünyadaki mortalite ve morbiditeden sorumlu en önemli ve önlenebilir nedenlerden biri aterosklerozdur. Toplum sağlığı açısından hastalığın erken teşhisi için gerekli taramaların yapılması hastalığa bağlı mortalite ve morbiditenin azaltılmasını sağlar. Bu nedenle risk altındaki hasta gruplarının belirlenmesi ve hastalığın gelişimi ve/veya ilerlemesini önleme amacıyla primer ve sekonder korumaya alınması önem arz etmektedir. SLE, RA gibi inflamatuar hastalıklarda artmış risk görülmesi ve bu hasta popülasyonlarında risk açısından daha yakın takipler yapılması ile İBH 'de bu konuda net bir kanıya varılmamış olması bu çalışmayı yapmamıza neden oldu. Çalışmanın sonucuna göre İBH hastalarının ASKVH açısından risk altında olup olmadığı ile ilgili literatüre katkı sağlamayı ve gerekli olması durumunda primer ve sekonder korumaya alınması açısından bu hastaların göz önünde bulundurulmasını amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi İç Hastalıkları Polikliniklerine başvurmuş; KVH eşdeğeri DM, SVO, PAH, KAH ve dislipidemi nedeniyle statin tedavisi kullanan hastalar dışlandıktan sonra endoskopi ve patoloji bulgularıyla İBH tanısı olan hastalardan koroner arter kalsiyum skoru bakılmış 60 hasta, koroner arter kalsiyum skoru bakılıp HT, VKİ, yaş, cinsiyete göre PSM ile
eşleştirilmiş İBH tanısı olmayan 60 kontrol hastası çalışmaya dahil edildi. Hastalar ile yüz yüze görüşülerek yazılı ve sözlü onamları alındı. Araştırmaya dahil edilen hastaların öykülerinde cinsiyet, yaş, boy- kilo bilgileri, sigara kullanımı ve süresi, kronik hastalıkları ve süresi, kullanmış oldukları ilaçları, İBH ilk semptom yılı ve tanı yılı, ekstraintestinal bulguları, İBH klinik semptom bulguları, laboratuvar, endoskopik ve tomografik görüntü verilerinin sonuçları kaydedildi. Bulgular: İBH grubunda agatston ortanca değeri 19,50(IQR:108), kontrol grubunda ise 0(IQR:39) HU'ydu, koroner arter kalsiyum skoruna göre karşılaştırıldığında P=0,016 olarak saptanmış olup İBH grubunda anlamlı olarak daha yüksekti. Ek olarak subklinik ateroskleroz(p=0.043) ve orta yüksek riskli ateroskleroz(p=0.037) varlığı İBH grubunda daha yüksek saptandı. ÜK grubu ile CH grubu arasından koroner arter kalsiyum skoru, subklinik ateroskleroz ve orta-yüksek riskli ateroskleroz durumu açısından gruplar arasında fark saptanmadı. ÜK grubuyla kontrol grubunun koroner arter kalsiyum skoru (agatston) açısından incelemesi yapıldığında 2 grup arasında koroner arter kalsiyum skoru(p=0,020) ve orta-yüksek riskli ateroskleroz varlığı(p=0,032) açısından anlamlı fark mevcutken; subklinik ateroskleroz varlığı(p=0,073) açısından 2 grup arasında anlamlı fark saptanmadı. Çok değişkenli regresyon analizine göre, yaş (OR: 1,156; %95 GA: 1,062-1,258), sigara paket/yıl (QR:1,057; %95 GA:1,019-1,096), TSH (QR:0,689; %95 GA:0,510-0,931) ve HDL (QR:1,038; %95 GA:1,003-1,074) tüm grupta subklinik ateroskleroz açısından bağımsız risk faktörleri olarak saptandı. Yapılan tek değişkenli regresyon analizinde, yaş (QR:1,125; %<95 GA: 1,050-1,206; p<0,001) ve HDL (QR:1,042; %<95 GA:1,011-1,074; p=0,007) ile subklinik ateroskleroz arasında anlamlı ilişki bulundu.
Sonuç: İBH'nin subklinik ateroskleroz açısından riskinin değerlendirilmesini amaçlayan çalışmamız prospektif, kesitsel ve gözlemsel olarak yapılmıştır. Çalışmamızdan elde ettiğimiz veriler ışığında İBH'nin ateroskleroz açısından artmış riskinin olduğunu söyleyebiliriz. Bununla birlikte hasta sayımızın kısıtlı olması ve hem İBH hem aterosklerozun etyopatogenezinin multifaktöriyel ve çok fazla değişken faktörden etkileniyor olması nedeniyle çalışmamızın sonucunu tüm popülasyona genellemek uygun olmayacaktır. Bu nedenle bu bu konuyla ilgili geniş hasta popülasyonuna sahip daha fazla prospektif ve kohort çalışmalarına ihtiyaç vardır.
Anahtar kelimeler: İnflamatuar bağırsak hastalığı, subklinik ateroskleroz, ateroskleroz, aterosklerotik kardiyovasküler hastalık, koroner arter kalsiyum skoru

Abstract:
Aims: Atherosclerosis is one of the most important and preventable causes of mortality and morbidity all over the world.In terms of public health, screening for the early diagnosis of the disease helps to reduce the mortality and morbidity associated with the disease.For this reason, it is important to determine the patient groups at risk and to take them into primary and secondary protection in order to prevent the development and/or progression of the disease.The fact that there is an increased cardiovascular disease risk in inflammatory diseases such as SLE and RA, and closer follow-up in terms of risk in these patient populations, together with the lack of a clear opinion on this issue in IBD, led us to conduct this study.According to the results of the study, we aimed to contribute to the literature on whether IBD patients are at risk for ASCVD and to consider these patients in terms of primary and secondary protection if necessary.
Materials and Methods: 120 patients who applied to Ankara Bilkent City Hospital Internal Diseases Polyclinics were included in the study. Patients with a diagnosis of DM, cerebrovascular disease, peripheral artery disease and coronary artery disease and using statin therapy were excluded.Among the patients diagnosed with IBD with endoscopy and pathology findings, 60 patients whose coronary artery calcium score was evaluated were included in the study.Sixty control patients
without a diagnosis of IBD, whose coronary artery calcium score was evaluated and matched with PSM according to HT, BMI, age, and sex, were included in the study.Written and verbal consents were obtained by interviewing the patients face to face.In the histories of the patients included in the study, gender, age, height-weight information, smoking and duration, chronic diseases and duration, medications they used, IBD first symptom year and year of diagnosis, extraintestinal findings, IBD clinical symptom findings, laboratory, endoscopic and tomographic images The results of the data were recorded.
Results: Median agatston median value was 19.50(IQR:108) in the IBD group and 0 (IQR:39) HU in the control group, P=0.016 when compared with the coronary artery calcium score, which was significantly higher in the IBD group.In addition, the presence of subclinical atherosclerosis (p=0.043) and medium-high risk atherosclerosis (p=0.037) was found to be higher in the IBD group.There was no difference between the groups in terms of coronary artery calcium score, subclinical atherosclerosis and medium-high risk atherosclerosis between the UC group and the CD group.When the UC group and the control group were examined in terms of coronary artery calcium score (agatston), there was a significant difference between the two groups in terms of coronary artery calcium score (p=0.020) and presence of medium-high risk atherosclerosis (p=0.032); there was no significant difference
between the two groups in terms of the presence of subclinical atherosclerosis (p=0.073).According to multivariate regression analysis, age (OR: 1.156; 95% CI: 1.062-1.258), cigarette pack/year (QR: 1.057; 95% CI: 1.019-1.096), TSH (QR: 0.689; 95% CI: 0.510) ) -0.931), and HDL (QR: 1.038; 95% CI: 1.003-1.074) were found to be independent risk factors for subclinical atherosclerosis in the entire
group. In the univariate regression analysis, there was no significant difference between age (QR: 1.125; <95% CI: 1.050-1.206; p<0.001) and HDL (QR: 1.042; <95% CI: 1.01-1.074; p=0.007 ) and subclinical atherosclerosis. relationship found. Conclusion: Our study aiming to evaluate the risk of IBD in terms of subclinical atherosclerosis was conducted as prospective, cross-sectional and observational.In the light of the data we obtained from our study, we can say that IBD has an increased risk in terms of atherosclerosis.However, due to the limited number of patients and the fact that the etiopathogenesis of both IBD and atherosclerosis is multifactorial and affected by many variable factors, it would not be appropriate to generalize the results of our study to the whole population.Therefore, more prospective and cohort studies with a large patient population on this subject are required.
Keywords: Inflammatory bowel disease, subclinical atherosclerosis, atherosclerosis, atherosclerotic cardiovascular disease, coronary calcium score