Bir köy okuluna yeni atanmış matematik öğretmenlerinin yaşantıları: Siirt ilinde çoklu bir durum çalışması
The experiences of newly appointed mathematics teachers in village schools: a multiple case study in Siirt province
Yazar: SENA NUR DÜŞGÜN
Danışman: PROF. DR. LEVENT DENİZ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Matematik, kimine göre akıl ve sezgilerin ürünü iken, kimine göre de fiziksel dünyadaki ilişkilerin yansımasıdır. Çoğu ulusun teknolojik gelişmeler ile birebir ilişkili bir bilim olduğu düşüncesiyle eğitim sisteminde önemli bir yer atfettiği matematik bilimi, Türkiye'de de oldukça önem verilen bir alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Güncel PISA ve TIMMS sınav sonuçları esas alındığında Türkiye'deki matematik başarı düzeyinin istenilen seviyelere ulaşılamadığı görülmektedir. Eğitim sisteminin uygulayıcıları olan öğretmenlerin, bu sonucu etkileyen en önemli unsur olduğu ve onların çalışma şartlarının eğitim- öğretim sürecinden istenilen sonucu sağlayabilmek ile yakından alakalı olduğu düşünülmektedir. Bu sebepler ışığında kırsal bölgelerde görev alan öğretmenlerin çalışma şartlarının ne durumda olduğunun ortaya konulması önemli görülmektedir. Bu bağlamda araştırma, bir köy okuluna yeni atanmış matematik öğretmenlerinin yaşantılarında karşılaştıkları durumları ortaya koymak amacıyla yürütülmüştür. Bu araştırma nitel araştırma desenlerinden bütüncül çoklu durum çalışması olarak tasarlanmıştır. Çalışma grubunu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme aracılığıyla Siirt ilindeki bir ilçenin farklı köylerinde görev alan ve mesleğinin ilk üç yılında bulunan üç matematik öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılıyla toplanmış ve nitel analiz yöntemlerinden tematik analiz yoluyla çözümlenmiştir.
Araştırma sonucunda kültürel, coğrafi, kişisel gelişim ve mesleki gelişim şartları, matematik öğretim programının uygulanması ve mesleki doyum kapsamında farklı temalara ulaşılmıştır. Kültürel boyutta köy öğretmenlerinin yaşantılarında ortaya çıkan temaların "Dil farklılığı", "Köylünün Kültürel ve Aile Yapısı", "Kadının Yeri", "Yöresel Kıyafetler" ve "Çocukların Yalıtılmış Dünyası" olduğu anlaşılmaktadır. Bu boyutta öğretmenlerin alışageldiklerinden oldukça farklı bir kültüre dair fark ettikleri unsurlar ortaya konulmuş olup bu unsurların kendi yaşantılarında herhangi olumsuz bir duruma neden olmadığı görülmüştür. 
Coğrafi şartlar söz konusu olduğunda, köy öğretmenlerinin yaşantılarında bölgenin coğrafi durumundan kaynaklı "Ulaşım", "Elektrik Kesintileri", "Isınma" ve "Haberleşme" ve "Su Şebekesi" başlıklarıyla temalaştırılan temel ihtiyaçlarına dayalı yaşantıların ortaya çıktığı anlaşılmaktadır. Bu boyuttaki temalardan hareketle köy öğretmenlerinin coğrafi şartlardan kaynaklı olarak temel bazı ihtiyaçlarını karşılamada yaşadıkları sorunların varlığı görülebilmektedir. 
Köy öğretmenlerinin kişisel gelişim imkanları açısından yapılan değerlendirmelerde "Sosyal etkinlik yetersizliği" ve "Sorunların ötesine geçebilme" olarak adlandırılan iki temanın ortaya çıktığı görülmektedir. Bu temalarda köy öğretmenlerinin yaşantılarındaki kişisel gelişim ihtiyaçlarını karşılamakta sorunlar yaşadıkları, bazı öğretmenlerin ise bu sorunlara rağmen karşılaştıkları durumlara getirdikleri yaratıcı çözümlerle kişisel olarak kendilerini tatmin ettikleri görülmüştür. 
İlk atandıkları okulun bir köy okulu olmasıyla birlikte tüm mesleki yaşantıları buradaki deneyimlerinden oluşan öğretmenlerin mesleki gelişim imkanları incelendiğinde "Mesleki Gelişim Faaliyetleri Yetersizliği", "Alanındaki Tek Öğretmen Olmak" ve "Okul İklimi" olarak adlandırılan üç temaya ulaşılmıştır. Bu temalar bağlamında öğretmenlerin en verimli olduğunu düşündükleri mesleklerinin ilk yıllarında mesleki gelişim imkanlarına ulaşamadıkları, bazı öğretmenlerin zorunlu görev bölgesi olması nedeniyle okullarında zor durumlarda onlara destek ve rehber olabilecek bir zümresinin olmadığı ve okuldaki idare ve diğer öğretmenlerle deneyimsizliklerinden kaynaklı sorunlar yaşadıkları görülmektedir.
Köy okulunda görev alan matematik öğretmenlerinin matematik öğretim programını uygulama boyutu ele alındığında "Okuldaki Dil Farklılığı", "Veli İlişkileri", "Öğrenci Devamsızlığı", "Materyal Eksikliği", "Öğrencilerin Hazırbulunuşluklarındaki Düşüklük" ve "LGS Düzeyi" "Sıra Dışı Öğrenci Profili" ve "Öğrencilerin Matematiğe Karşı Tutumu" olarak adlandırılan sekiz temanın öne çıktığı görülmektedir. Ulaşılan bu temalarda öğretmenlerin matematik öğretim sürecinde kültürel, çevresel, maddi ve ülke genelinde değerlendirilebilecek sorunlarla karşılaştıkları görülmektedir.
Matematik öğretmenlerinin köy okulunda görev alan bir öğretmen olmanın onlarda oluşturduğu mesleki doyum boyutu değerlendirildiğinde "Mesleki Körelme", "Karşılığı Alınamayan Emekler", "Kuramsal Bilgi-Saha Uygulaması Çatışması", "Mesleki Tükenmişlik" ve "Güçlüklere Rağmen Köy Öğretmeni Olmanın Hazzı" olarak adlandırılan beş tema ortaya çıkmıştır. Temalardan yola çıkarak öğretmenlerin karşılaştıkları çok yönlü sorunların mesleki olarak doyum sağlamalarını güçleştirdiğine, köy öğretmeni olma fikrinin kimi öğretmende zorluklara rağmen olumlu izlenimler oluştururken kimi öğretmende olumsuz ve kaçınma tepkileri oluşturan izlenimlere sebep olduğuna rastlanılmıştır.

Abstract:
While for some, mathematics is the product of reason and intuition, for others, it is the reflection of the relationships in the physical world. The science of mathematics, to which most nations attribute an important role in the education system with the thought that it is a science directly related to technological developments, appears to be a field of great importance in Turkey. Considering the current PISA and TIMMS exam results, it is viewed that the level of mathematics achievement in Turkey has not reached the desired levels. Estimates indicate that teachers, the implementers of the education system, are the most important factor affecting this result, and their working conditions are closely associated with the desired results for the education and training process. In light of such reasons, it seemed important to reveal the working conditions of teachers working in rural areas. In this context, the study was conducted to suggest the situations encountered by newly appointed mathematics teachers in a village school. This study was designed as a holistic multiple-case study using qualitative research designs. The study group consisted of three mathematics teachers in the first three years of their profession and working in different villages of a district in Siirt province through criterion sampling using purposeful sampling methods. The data were collected through semi-structured interview forms and analyzed through thematic analysis using qualitative analysis methods.
As a result of the study, different themes were identified within the scope of cultural, geographical, personal development and professional development conditions, the implementation of the mathematics curriculum, and job satisfaction. In the cultural dimension, it is implied that the themes revealed in the lives of village teachers are "language difference", "cultural and family structure of the villagers", "place of women," "local clothes," and "isolated world of children." In this dimension, the elements that the teachers realized about a culture quite different from what they were used to were suggested, and it was found that these elements did not cause any negative situations in their lives.
When it comes to geographical conditions, it can be assumed that the experiences of village teachers are based on their basic needs, which are thematized under the titles "Transportation", "Power Outages", "Heating," "Communication," and "Water Network" due to the geographical situation of the region. Considering the themes in this dimension, it can be seen that village teachers have problems in terms of meeting some of their basic needs due to geographical conditions.
In the evaluations made in regard to the personal development opportunities of village teachers, it can be seen that two themes emerged: "lack of social activities" and "inability to go beyond problems". In these themes, it was observed that village teachers had problems in terms of meeting their personal development needs in their lives and that some teachers satisfied themselves personally with the creative solutions to the situations they encountered for all these problems.
When the professional development opportunities of the teachers, whose entire professional life consisted of their experiences in a village school where they were first assigned, were analyzed, three themes, namely "Lack of Professional Development Activities", "Being the Only Teacher in the Field" and "School Climate", were reached. In the context of these themes, it is seen that teachers cannot access professional development opportunities in the first years of their profession, which they think is the most productive, that some teachers do not have a group in their schools that can support and guide them in difficult situations because it is an obligatory service region, and that they have problems with the school administration and other teachers due to their inexperience.
When the dimension of the implementation of the mathematics curriculum by mathematics teachers working in village schools is examined, it is seen that eight themes named "Language Difference in the School", "Parent Relations", "Student Absenteeism", "Lack of Materials", "Students with Low Readiness" "LGS (High School Entrance Exam) Level", "Extraordinary Student Profile," and "Students' Attitude towards Mathematics" come to the fore. In these themes, it is observed that teachers face cultural, environmental, financial, and country-wide problems in the mathematics teaching process.
When the job satisfaction dimension of the mathematics teacher as a teacher working in a village school was evaluated, five themes named "Professional Blindness", "Unrequited Efforts", "Theoretical Knowledge-Field Practice Conflict", "Job Burnout," and "The Enjoyment of Being a Village Teacher Despite Difficulties" emerged. Based on the themes, it was found that the multifaceted problems faced by the teachers complicate the achievement of professional satisfaction, and the idea of being a village teacher created positive impressions in some teachers despite the difficulties, while it led to negative and avoidance responses in some teachers.