Multipl skleroz hastalarında kan ve beyin omurilik sıvısında aminoasit düzeylerinin araştırılması
Investigation of aminoacid levels in blood and cerebrospinal fluid of multiple sclerosis patients
Yazar: SÜMEYRA KAPLAN
Danışman: DOÇ. DR. BURHANETTİN ÇİĞDEM
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Amino asitler = Amino acids ; Biyobelirteçler = Biomarkers ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis

Özet:
Multipl Skleroz (MS) erişkin çağdaki insanlarda en sık engelliliğe yol açan santral siniri sisteminin (SSS) enflamasyon, demiyelinizasyon, nörodejenerasyon ile karaktarize kronik otoimmün bir hastalığıdır. Güncel tanı kriterleri nörogörüntüleme odaklı olmakla birlikte biyokimyasal parametrelerle tanıyı desteklemek gerekmektedir. Pratikte tanı ve prognozu öngörmekte kullanılan biyobelirteçler sınırlıdır. Bazı aminoasit metabolitlerinin, otoimmün yanıtı düzenlemesinin önemli biyolojik aracıları olduğuna dair kanıtlar mevcuttur. Biz bu çalışmada tedavi almamış yeni tanı RRMS hastaları ve kontrol grubunun plazma ve beyin-omurilik sıvısı (BOS) numunelerindeki aminoasit düzeyleri çalışılarak elde edilen sonuçlar karşılaştırarak MS tanı ve prognozu hakkında bilgi verebilecek bir biyobelirteç adayı belirleyebilmeyi amaçladık. 
		Çalışmaya 30'u MS ve 30'u kontrol grubu olmak üzere 60 kişi dahil edildi. Eş zamanlı alınan beyin-omurilik sıvısı ve plazmadan 1-Metilhistidin,3-Aminobutirik asit,3-Metilhistidin, 5-Hidroksilizin, Alanin, Arjinin, Asparajin, Aspartik asit, Beta-Alanin, Sitrulin, Sistin, Etanolamin, Gama- Aminobutirik asit, Glutamik asit, Glutamin, Glisin, Histidin, Homositrulin, İzolösin, Lösin, Lizin, Metiyonin, Ornitin, Fenilalanin, Prolin, Serin, Taurin, Triptofan, Tirozin, Valin, Treonin aminoasit düzeyleri çalışıldı. 
	Yaş ve cinsiyet yönünden gruplar karşılaştırıldığında farklılık anlamlı bulunmamıştır (p>0.05). Plazma aminoasitleri MS ve kontrol grubunda karşılaştırıldığında Tirozin aminoasitindeki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. MS'li hastalarda plazma Tirozin seviyelerinde anlamlı olarak azalma mevcuttur. BOS aminoasitleri MS ve kontrol grubu arasında karşılaştırıldığında Ornitin aminoasitindeki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. MS'li hastalarda BOS Ornitin seviyelerinde anlamlı olarak artış mevcuttur. EDSS ile plazma Alanin ve Asparajin seviyesi arasında aynı yönlü bir ilişki bulunmuştur. BOS aminoasit seviyeleri ile MS'li hastaların yaş korelasyonu karşılaştırıldığında anlamlı bulunamamıştır. Plazma aminoasit seviyeleri ile MS'li hastaların yaş korelasyonu karşılaştırıldığında Fenilalanin, Glutamik asit, Etanolamin, Aspartik asit, Arjinin, Lizin ve Homositrülin seviyelerinde aynı yönlü bir ilişki bulunmuştur. BOS materyalinde MS ve kontrol grubundaki kadınlarda aminoasit düzeyleri karşılaştırıldığında Ornitin ve Asparajin aminoasitlerinin MS grubundaki kadınlarda anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. BOS materyalinde MS ve kontrol grubundaki erkeklerde aminoasit düzeyleri karşılaştırıldığında anlamlı fark bulunmamıştır. Plazma materyalinde MS ve kontrol grubundaki kadınlarda aminoasit düzeyleri karşılaştırıldığında Serin ve Sistin aminoasitlerinin MS grubundaki kadınlarda anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Plazma materyalinde MS ve kontrol grubundaki erkeklerde aminoasit düzeyleri karşılaştırıldığında anlamlı bir fark bulunmamıştır. 
Çalışmamızın sonucunda RRMS'lilerde plazma Tirozin ve Sistin seviyesindeki azalma ile BOS Ornitin seviyesindeki artışı tanısal anlamda; plazma Asparajin ve Alanin seviyelerindeki artışı ise prognostik anlamda kullanılabileceğini düşündük. Gelecekte daha fazla katılımcının olduğu, BOS ve plazma sonuçlarının kantitatif MRI ile korele değerlendirildiği çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Multiple Sclerosis (MS) is a chronic autoimmune disease of the central nervous system (CNS) characterized by inflammation, demyelination and neurodegeneration that most commonly leads to disability in adults. Current diagnostic criteria focus on neuroimaging, but biochemical parameters should support the diagnosis. In practice, biomarkers used to predict diagnosis and prognosis are limited. There is evidence that some amino acid metabolites are important biological mediators of autoimmune response regulation. In this study, we aimed to identify a candidate biomarker that can provide information about the diagnosis and prognosis of MS by comparing the results obtained by studying amino acid levels in plasma and cerebrospinal fluid (CSF) samples of treatment-naïve newly diagnosed RRMS patients and control group.
		The study included 60 subjects, 30 in the MS group and 30 in the control group. 1-Methylhistidine, 3-Aminobutyric acid, 3-Methylhistidine, 5-Hydroxylysine, Alanine, Arginine, Asparagine, Aspartic acid, Beta-Alanine, Citrulline, Cystine, Ethanolamine were obtained simultaneously from cerebrospinal fluid and plasma, Gamma-Aminobutyric acid, Glutamic acid, Glutamine, Glycine, Histidine, Homocitrulline, Isoleucine, Leucine, Lysine, Methionine, Ornithine, Phenylalanine, Proline, Serine, Taurine, Tryptophan, Tyrosine, Valine, Threonine amino acid levels were studied. 
		When the groups were compared in terms of age and gender, no significant difference was found (p>0.05). When plasma amino acids were compared in MS and control groups, the difference in Tyrosine amino acid was found statistically significant. There is a significant decrease in plasma tyrosine levels in patients with MS. When CSF amino acids were compared between MS and control groups, the difference in Ornithine amino acid was statistically significant. There is a significant increase in CSF Ornithine levels in patients with MS. A same directional relationship was found between EDSS and plasma Alanine and Asparagine levels. The correlation between CSF amino acid levels and age of patients with MS was not significant. When the correlation between plasma amino acid levels and the age correlation of patients with MS was compared, a same directional correlation was found for Phenylalanine, Glutamic acid, Ethanolamine, Aspartic acid, Arginine, Lysine and Homocitrulline levels. When the amino acid levels in the CSF material of MS and control group women were compared, Ornithine and Asparagine amino acids were found to be significantly higher in the MS group. No significant difference was found when amino acid levels were compared between MS and control group males in CSF material. When the amino acid levels in plasma material were compared in MS and control group females, Serine and Cystine amino acids were found to be significantly higher in MS group females. No significant difference was found when the amino acid levels in plasma material were compared in MS and control group males.
		At the end of our study, we concluded that decreased plasma Tyrosine and Cystine levels and increased CSF Ornithine levels can be used diagnostically, and increased plasma Asparagine and Alanine levels can be used prognostically in RRMS. Future studies with more participants and correlation of CSF and plasma results with quantitative MRI are needed.