Buğdayda sarı pasa dayanıklılık genlerine ilişkin moleküler markörlerin araştırılması
Research on moleculer markers related to identified stripe rust resistance genes in wheat
Yazar: M. ALP FURAN
Danışman: PROF.DR. SÜER YÜCE
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Tahıllar dünyada kültürü yapılan bitkiler içersinde en fazla ekimalanına ve üretime sahiptir. İnsan ve hayvanlar tarafından tüketilen yıllıkprotein miktarının oldukça büyük bir kısmı tahıllar tarafındankarşılanmaktadır ve tahıllar içersinde buğday, oldukça önemli bir besinkaynağı olarak tüketilen proteinin de büyük bir kısmını karşılamaktadır.Tarımsal üretimde verimi arttıran çevre faktörleri çoğu zaman ona zararveren mikroorganizmaların da gelişmesi için uygun koşulları sağlamaktadır.Bu nedenle verimi ve ürünün kalitesini yükseltmek için bumikroorganizmaların yol açtığı hastalıklarla mücadele etmek zorunludur.Bu çalışmada amaç, sarı pasa dayanıklı ve duyarlı bazı ekmeklikbuğday genotipleri arasında pasa dayanıklılık açısından DNA düzeyindegenetik farklılıkların ve benzerliklerin araştırılarak genetik uzaklığınsaptanmasıdır. Sarı pasa dayanıklı ve duyarlı olan bu genotiplerinarasındaki genetik ilişki SSR (Simple sequence repeat) ve RAPD (RandomAmplified Polymorphic DNA) markörlerinin kullanılması ile incelenerekbelirlenmeye çalışılmıştır.Araştırmada sarı pasa duyarlı üç yerli çeşit ile üç dayanıklı tek gen hatmelezlenmiş, ebeveynler ile bunların F1 ve F2 dölleri üzerinde RAPD veSSR moleküler markörleri kullanılarak genetik analizleri yapılmıştır.Çalışmanın RAPD analizleri kısmında ebeveynlerde 40 , F1 ve F2 döllerindeise 10 primer kullanılmıştır. .Çalışmanın SSR analizleri ise forward vereverse olmak üzere 5 SSR primeri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Yapılanher iki moleküler markör analizi sonucunda sarı pasa duyarlı çeşitler iledayanıklı hatlar arasındaki genetik benzerlik ve farklılıklar molekülerdüzeyde ortaya konmuştur.Ayrıca bu çalışmayla moleküler markör kullanımının dayanıklılıkıslahındaki önemi ve gerekliliği birkez daha vurgulanmıştır.Anahtar Kelimeler: RAPD markörleri , SSR markörleri, buğday,sarı pas

Abstract:
Cereals have greatest planting area and production within the plantsthat are cutivated in the world. An important amount of the yearly proteinneed of humans and animals are supplied by the cereals and among themwheat stands as a resource of food providing protein with the humans.The enviromental factors that increase the efficiency of the agriculturalproduction also provide the proper conditions for the development of themicroorganism that often destructs the wheat. Therefore, in order toincrease the efficiency and the quality of the product, the diseases causedby such microorganisms must be tought.The aim of this study to determine genetic distance and differencessearch at the DNA level according to resistance and susceptible to striperust between some of bread wheat genotyps. The genetic relationshipbetween of resistance and susceptible genotype is going to be worked ondetermine using molecular analysis.In this research project, three susceptible to stripe rust local varietywas crossed with three resistance single gene lines and, genetic analysiswere made using the RAPD and SSR markers on parents with their F1and F2 offsprings. In the part of the RAPD analysis of this study , 40 primerswere used for parents and 10 primers for F1 and F2 offsprings to. on theother hand 5 primers were used to be forward and reverse in the part ofSSR analysis.As a result of either molecular markers analysis were displayeddifferences and similarities between susceptible vareties and resistancelines to stripe rustFurthermore had been to emphasized importance of using molecularmarker thanks to this studyKey Words: RAPD markers, SSR markers, wheat, yellow rust