Yanık hastasının yaşam kalitesinin bakım verenin bakım verme yükü ve yaşam kalitesi ile ilişkisi
The relationship between quality of life of burn patient, caregiving burden and quality of life of caregiver
Yazar: SABRİ KARAHAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZAHİDE TUNÇBİLEK
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Yanıklar = Burns ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu araştırma, yanık hastasının yaşam kalitesinin hastaya bakım veren aile bireyinin yaşam kalitesi ve bakım verme yükü ile ilişkisini değerlendirmek amacıyla tanımlayıcı-ilişkisel olarak planlanmıştır. Araştırma, Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi Yanık Ünitesinde ve Ankara Gülhane Askeri Tıp Akademisi Yanık Merkezinde tedavi olup taburcu olan 30 hasta ve yakınlarına yönelik olarak Ankara merkez ilçelerinde Ekim 2015-Ocak 2016 tarihleri arasında yürütülmüştür. Veri toplamada, yanıklı birey için geliştirilen kişisel tanıtıcı form ve "Yanığa Spesifik Sağlık Ölçeği", bakım veren bireyler için geliştirilen kişisel tanıtıcı form, "Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu" ve "Bakım Verme Yükü Ölçeği" kullanılmıştır. Çalışmaya katılan yanıklı bireylerin % 80'inin erkek, % 56,7'sinin evli ve yaş ortalamalarının 32,5 olduğu belirlenmiştir. Yanıklı bireylerin yaşam kalitesi puan ortalaması 0,66 olarak tespit edilmiştir. Yanıklı hastaya evde bakım veren bireylerin ise % 66,7'sinin kadın, % 90'ının evli olduğu ve % 60'ının bir işte çalışmadığı belirlenmiştir. Bakım veren bireylerin yaşam kalitesi fiziksel alanda 72,6; psikolojik alanda 68,2; sosyal alanda 63,7; çevresel alanda 56,3 olarak ve bakım verme yükü ölçek puan ortalaması 26,6 bulunmuştur. Yanıklı bireyin yaşam kalitesinin artması, bakım veren bireyin fiziksel alanda yaşam kalitesini olumsuz etkilediği ve bakım verme yükünü azalttığı saptanmıştır. Bakım veren bireylerin bakım verdiği süre uzadığında bakım verme güçlüklerinin azaldığı ve uzun süre bakım verenlerin bakım verme yüklerinin de daha az olduğu saptanmıştır. Bu nedenle yanıklı birey hastaneden taburcu olurken bakım veren bireylerin yanık yarası, iyileşme süreci ve yanığın birey üzerindeki etkisi konusunda bilgilendirilmesi ve yanıklı bireylerin evde bakım verici aile üyesi ile beraberken destek ziyaretlerinin yapılması önerilmektedir. 

Anahtar kelimeler: Yanıklı birey, bakım veren birey, yaşam kalitesi, bakım verme yükü.

Abstract:
This study was performed as descriptive-relational study to determine the relationship between quality of life of burn patient and careg burden and quality of life of caregiver. Study sample consisted of 30 patients discharged from Hacettepe University Adult Hospital Burn Unit and Gülhane Military Academy of Medicine Burn Center and their relatives who care at home. Study was conducted between October 2015-January 2016 in Ankara. As data collection tool, for burned patient a personal descriptive form and Burn Specific Health Scale (BSHS) and for caregiver a personal descriptive form, World Health Organization Quality of Life-Short Form and Zarit Burden Interview were used. It was found that 80% of burn patients were male, 56,7% of them were married, and the mean of age was 32,5. BSHS mean score was found 0,66.  Majority of the caregivers of burn patients were female, 90% were married, and 60% were unemployed. The mean scores of subscale of quality of life of caregiver were; physical domain 74,6, physchologic domain 68,2, social domain 63,7; environmental 56,3 and mean score of burden was found 26,6. Quality of life of burn patient was found to affect physical quality of life and burden of caregiver negatively. It also was found that caregiver caring for a long time had lower burden of caregiving. Inform the caregivers about burn injury, process of healing and effects of burn trauma on patients at the time of discharging is suggested. The patients and their caregivers must be visited at home to get support after discharged. 

Keywords: Burn patient, caregiver, quality of life, burden of caregiving.