Uçucu küllerin liç karakteristiklerinin ve çevreye etkilerinin araştırılması
Determination of leach characterization and environmental effects of fly ashes
Yazar: MEHMET TÜRKMENOĞLU
Danışman: PROF. DR. MESUT ANIL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Liçing = Leaching ; Su kirliliği = Water pollution ; Termik santraller = Thermal power plants ; Toprak kirliliği = Soil pollution ; Uçucu kül = Fly ash

Özet:
Bu tez çalışmasında, ülkemizdeki termik santrallerden açığa çıkan uçucu küllerin liç karakteristikleri incelenmiş ve elde edilen veriler kullanılarak uçucu küller nedeniyle Termik Santrallerin yakın çevresinde oluşabilecek çevresel etkilerin neler olduğu belirlenmeye çalışılmıştır.Pilot bölge olarak seçilen Afşin Elbistan-A Termik Santrali merkez nokta alınarak, yakın ve uzak çevresinden çeşitli örnekler toplanmıştır. Termik santralin çevresinden 4 yönde 12 farklı noktadan toprak örnekleri ve çeşitli derinliklerde 6 farklı noktadan yeraltı suyu örnekleri alınmıştır. Bu örneklerde 8 faklı ağır metal (Pb, Cd, Cr, Cu, Ni, Zn, Co ve Mn) analiz edilmiştir. Alınan toprak örneklerinin analiz sonuçları, krom ve nikel miktarları açısından Toprak Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği sınır değerlerinin aşıldığını göstermiştir. Su örneklerinde ise hiçbir sınır değer aşılmamıştır.Afşin Elbistan-A Termik Santrali dışında; Su gözü, Yatağan, Soma, Seyitömer, Tunçbilek, Çatalağzı ve Çan Termik Santrallerinden alınan uçucu kül örneklerinin liç karakteristikleri belirlenmiştir. Uçucu kül örneklerinde, sıvı katı oranı 10 l/kg olacak şekilde 5 gün üst üste seri liç işlemi gerçekleştirilmiş ve elde edilen liç çözeltileri Atomik Absorbsiyon Spektrometresi'nde ağır metaller yönünden analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre tüm kül örnekleri Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği'ne göre tehlikesiz atık sınıfındadır. Ancak, analiz sonuçlarının gözlenen 8 ağır metalin hepsinin çözeltiye geçtiğini göstermesi, depolama sahaları yakın çevresindeki topraklarda ve yeraltı sularında kirlilik birikimi riskinin yüksek olduğunu göstermektedir.

Abstract:
In this thesis study, internal characteristics of thermal power plant?s flying ashes in our country were studied and possible environmental effects of these ashes around the vicinity of power plants have been investigated.Various samples from near and far points have been collected in the region of Afşin Elbistan-A thermal power plant, which was chosen as the pilot region and center point of sampling. Soil samples in 4 directions from 12 different points and underground water samples from 6 different points in different depths were taken around the power plant?s. 8 different heavy metals (Pb, Cd, Cr, Cu, Ni, Zn, Co ve Mn) were analyzed in these samples. The results of the collected soil samples showed that the values of chromium and nickel were beyond the Pollution of Soil Control Regulations limits. On the other hand, no excess values were identified in the water samples.Except the Afşin Elbistan-A thermal power plant, internal characteristics of flying ashes which were taken from Su gözü, Yatağan, Soma, Seyitömer, Tunçbilek, Çatalağzı and Çan thermal power plants were identified. In the flying ash samples, the liquid solid ratio was 10 l/kg and leach process was conducted during the 5 successive days, then leach solutions were analyzed in Atomic Absorbtion Spectrometry in terms of heavy metals. According to the result of the analyses, all the ash samples were identified to be within the non-hazardous waste class by Hazardous Waste Control Regulations. However, the results of analysis also indicate that with the diffusion of all of the observed 8 heavy metals into solution, there would be a high possibility of accumulated pollution in the soil and underground water that are near the ash storage areas.