İbn Sînâ ve İmam Gazzâlî'de yeniden dirilişle ilgili nassların yorumu
About the review in İbn Sina and İmam Ghazali interpretation of nasses
Yazar: MUSTAFA BACAKSIZ
Danışman: PROF. DR. HULUSİ ARSLAN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahiret = Hereafter ; Akıl = Reason ; Diriliş = Resurrection ; Gazzali = Gazali ; Nass = Nass ; Vahiy = Revelation ; İbn Sina = Ibn Sina ; İslamiyet = Islam

Özet:
"İbn Sînâ ve İmam Gazzâlî'de Yeniden Dirilişle İlgili Nassların Yorumu" isimli bu araştırmamız, bir giriş, iki bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Müelliflerin diriliş konusundaki görüşleri belirlenirken tespit, analiz ve çıkarım yöntemleri takip edilerek metin oluşturulmuştur. Bununla birlikte İbn Sînâ ile İmam Gazzâlî'nin yaşadıkları dönemin siyasi, sosyal ve kültürel hayatının fikrî oluşumlarına etkileri gösterilerek, bağlı oldukları ilmî geleneğin temelleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Felsefi geleneği temsil eden İbn Sînâ ile dini geleneği temsil eden İmam Gazzâlî'nin dini metinleri anlama usûlleri tespit edilmiş ve dirilişin mahiyeti konusunda farklı görüşlere varmalarının arka planına yönelik saikler incelenmiştir. 
Araştırma neticesinde İbn Sînâ ile İmam Gazzâlî'nin dini metinleri anlama yöntemleri tespit edilmiştir. Bu sayede aynı dini metinleri kendilerine esas almalarına rağmen diriliş konusuna yönelik ayetlerin yorumunda, İbn Sînâ ile İmam Gazzâlî'nin birbirine zıt olan görüşlerinin dayanakları tespit edilmiştir. Neticede İbn Sînâ'nın diriliş anlayışının, İslam ilim geleneğinin haricindeki düşüncelerden kaynaklı olup akli ve nakli kriterler açısından tutarlı olmadığı belirlenmiştir. İmam Gazzâlî'nin ise vahiy kaynaklı referanslardan hareketle diriliş meselesini ele alarak akli temellendirmeler yaptığı için daha tutarlı olduğu sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte dini ve gaybi bir mesele olan dirilişin vahiy kaynaklı referanslarla ele alınarak neticelendirilmesinin gerekliliği ortaya konulmuştur.    
Anahtar Kelimeler: Din, Düşünce, Akıl, Vahiy, Yöntem, Ahiret, Diriliş.

Abstract:
This research, The Interpretation of Textual Proof on Resurrection between Avicenna and Imam Ghazali, consists of an introduction, two chapters and a conclusion. Text verification, analysis and inferential methods were used in the development of the arguments in this research. In addition, the research put forward the effects of the discourse on the political, social and cultural life of the period in which they lived, and the intellectual and scientific traditions with which they based their arguments. The methods of understanding the religious texts of Ibn Sînâ, who represents the philosophical tradition, and Imam Ghazali, who represents the religious tradition, have been discussed and the motives for the different views on the nature of the resurrection have been evaluated.
The result of the research juxtaposed the understanding of the religious texts of Avicenna and Imam Ghazali. In this way, the basis of the contradictory views of Avicenna and Imam Ghazali in the interpretation of the verses on the subject of resurrection, although they took the same religious texts as their basis, were discussed. As a result, it has been determined that Ibn Sînâ's understanding of resurrection originates from thoughts outside the Islamic scientific tradition and is not consistent with the Aql (dialectical reasoning) and Naql (textual revelation) criteria. It has been concluded that Imam Ghazali is more consistent with the criteria because he makes mental justifications by addressing the issue of resurrection based on the references originating from revelation. In addition, the necessity of establishing the certitude of resurrection, which is a religious and unseen issue, by dealing with the references originating from revelation has been put forward.

Keywords: Religion, Thought, Reason, Revelation, Method, Hereafter, Resurrection.