Kemalpaşazâde'nin nahiv ilmine katkıları(Esrâru'n-nahv isimli eseri bağlamında)
Kemalpaşazāde's contributions to the science of grammar(in the context of the work Asrār al-nahw)
Yazar: AHMET CİHAN
Danışman: PROF. DR. ENES ERDİM
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Bir kişinin Arap dilini etkili bir şekilde okuyup anlayabilmesi için nahiv kaidelerini sağlam bir şekilde kavraması gerekmektedir. Nahiv âlimleri, Arap dilinin hem nahiv kaidelerinin belirlenmesi hem de bu dille ilgilenen insanlara nahiv kaidelerinin öğretilmesi amacıyla birçok eser telif etmişlerdir. Kemalpaşazâde de nahiv ilmi alanında eser telif eden âlimlerden biridir. 
Bu çalışma, Kemalpaşazâde'nin Esrâru'n-nahv adlı eseri bağlamında nahiv ilmiyle ilgili görüşleri ile nahiv ilmine katkıları hakkındadır. Çalışmada, öncelikle Kemalpaşazâde'nin hayatı, ilmi şahsiyeti, hocaları, talebeleri ve eserleri ile kendisine kadar yapılan alanla ilgili çalışmalara yer verilmiştir. Ardından çalışmanın temel konusunu oluşturan Kemalpaşazâde'nin Esrâru'n-nahv adlı eseri bağlamında nahiv ilmindeki yeri ve bu ilme olan katkıları incelenmiştir. Kemalpaşazâde'nin Arap dili ile ilgili birçok eseri bulunmakta olup, bu çalışmanın amacı ve kapsamını müellifin adı geçen eseri üzerinden nahiv ilmine katkıları oluşturmaktadır. 
Nahiv ilmi ile ilgili yazılan birçok klasik eser, ciltler halinde olup teferruatlıdır. Buna karşın, müellifin eseri klasik eserlere göre kısa olmasına rağmen konuları ele alış biçimi ayrıntılıdır. Bu nedenle, Kemalpaşazade'nin nahiv ilmine katkısı ve ilgili eserinin irdelenmesi önem arz etmektedir. Bu öneme binaen oluşturulan çalışmada, Kemalpaşazade ile ilgili bilgiler ve ilgili eser bağlamında nahiv ilmine katkıları açıklayıcı ve betimleyici bir yöntemle ele alınmıştır. 
Çalışmada elde edilen sonuca göre Kemalpaşazâde'nin Esrâru'n-nahv adlı eseri, muhtasar olmasına rağmen ele alınış şekliyle mufassaldır. İlgili eserde müellif, az kelamla birçok bilgiyi vermek istemiştir. Buradaki amacı okuyucuyu fazla teferruata boğmadan kısa bir şekilde nahvi kaideleri sunmaktır. Müellif, yaşadığı dönemde nahiv kaidelerinin kısa bir zamanda hem hızlı hem de daha kolay bir şekilde anlaşılması hususunda bu alana katkı sağlamıştır.

Abstract:
For an individual to read and comprehend the Arabic language effectively, they must possess a solid foundation in the grammar (nahw) rules. Numerous works on Arabic grammar have been authored by grammar scholars, primarily for the purpose of establishing grammar rules and teaching them to those interested in the language. Kemalpaşazāde is one of the scholars who contributed to the field of grammar.
This study focuses on Kemalpaşazāde's views and contributions to the science of grammar, particularly in his work Asrār al-nahw. It covers his life, scientific personality, teachers, students, and works, along with related studies before his time. This study then assesses his significance in the science of grammar and the contributions he made through Asrār al-nahw, which is the main subject of this study. Kemalpaşazāde has many works related to the Arabic language, and the purpose and scope of this study consists of the author's contributions to the science of grammar through the aforementioned work.
Numerous classical texts focus on the science of grammar, often in extensive volumes. Conversely, although the author's work is shorter compared to these classical texts, it delves into the subjects with intricate detail. As a result, it is crucial to examine Kemalpaşazāde's influence on the science of grammar and related works. Within this study developed based on this significance, discussions about Kemalpaşazāde and his contributions to grammar were presented using an explanatory and descriptive approach within the context of his relevant work.
According the study's findings, Kemalpaşazāde's work, titled Asrār al-nahw, despite its brevity, is meticulously detailed in its approach. In his relevant work, the author aimed to convey a wealth of information using minimal words. The objective here was to succinctly present grammar rules without overwhelming the reader with excessive details. Consequently, the author significantly contributed to the field by enabling a swift and effortless understanding of grammar rules within a short period during his lifetime.