Ortaçağ sünni islam teolojisinde siyasal otorite sorunu
The problem of political authority in the medieval sünnite-islamic theology
Yazar: SEDA ERŞAR
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET KUYURTAR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Felsefe = Philosophy ; Tarih = History
Dizin: Orta Çağ = Middle Ages ; Otorite = Authority ; Siyasal davranış = Political behavior ; Siyasal etki = Political clout ; Siyaset = Politics ; Siyaset felsefesi = Political philosophy ; Sünnilik = Sunnism ; İslam tarihi = Islamic history ; İslami ideoloji = Islamic ideology ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmada, Ortaçağ Sünni İslam teolojisinde siyasal otorite sorununun, hilafet kuramlarında nasıl ele alındığı sergilenmeye çalışılacak ve bu bağlamda Sünni-İslam teologlarının siyasal öğretileri incelenip, onların mirasının etkileri değerlendirilecektir. Siyaset, İslam toplumunun gündemine Muhammed'in ölümünün ardından, özellikle de siyasal otorite sorunu bağlamında yerleşmiştir. Söz konusu sorun, Sünni-İslam düşünce geleneği çerçevesinde hilafet (halifelik)  kuramlarında çözümünü bulmuştur. Hilafet kuramı, normlarını ve toplumsal organizasyonun ilkelerini İlahi Yasa'dan çıkarsayan, dolayısıyla vahye dayalı bir hukuk sistemi olan Şeriat'in, siyasal alandaki hakimiyeti varsayımına dayanmaktadır. Bu bağlamda Sünni İslam teologları ideal bir İslam devletinin kendileri üzerinde tesis edileceği siyasal ilkeleri oluşturmaya çalışmışlardır. Ancak öte yandan hilafet kuramları Abbasi döneminde, yani ideal olanla siyasal gerçekliğin birbirine tekabül etmediği bir dönemde üretilmiştir. Bu nedenle bir yandan ideal bir İslam devletinin ilkelerini oluşturmaya çalışan Sünni İslam teologları, diğer yandan Abbasi dönemindeki mevcut siyasal rejimi meşrulaştırmaya çalışmışlardır. Başka bir deyişle, onlar, siyasal iktidarın eylemlerini, taleplerini ve icraatlarını din aracılığıyla meşrulaştırmışlardır.

Abstract:
ABSTRACT

In this study, we will try to show how the problem of political authority in the medieval Sünnite-Islamic theology was considered in the caliphate theories and in this context the political doctrines Sünnite-Islamic teologs will be researched as well as the effects of their inheritence. Politics has been presented right in the middle of Islamic society's agenda, especially as a problem of political authority, after the death of Muhammad. So called problem has found its solution within the frame tradition of Sünnite-Islamic thought in the caliphate theories. Caliphate theory depends on the sovereignty at the political area, of the Shari'a which norms and social organisation principles are inferenced from divine law due to a system which depends on the law system divine Shari'a. In this respect, Sünnite-Islamic teologs tried to figüre out politicial principles which an ideal Islam state will be established. On the other hand, caliphate theories was produced at the Abbasi period, this is to say, ideal thing and political reality did not match perfectly. Because of this reason, Sünnite-Islamic teologs trying to constitute an ideal Islamic state on the other hand tried to legitimate the existing political regime at the Abbasi period. In other words, they legitimated the acts, demands and actions of political power through the religion.