Sarıseki-Dörtyol arası arazilerde toprak verimlilik parametrelerinin yersel dağlımının modellenmesi ve haritalanması
Modeling and mapping of the spatial distribution of the soil productivity parameters in the agricultural lands between Sarıseki-Dörtyol
Yazar: YUNUS KARAKAYA
Danışman: PROF. DR. NECAT AĞCA
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Hatay-Dörtyol = Hatay-Dörtyol ; Jeoistatistik = Geostatistics ; Toprak verimliliği = Soil fertility ; Toprak özellikleri = Soil properties

Özet:
Toprak özelliklerinin bilinmesi, hem tarımın sürdürülebilirliği hem de çevre koruma açısından son derece önemlidir.  Bu çalışmada, Sarıseki-Dörtyol (Hatay) arasında kalan tarım arazilerde toprakların verimlilik özelliklerinin saptanması ve bu özelliklerin çalışma alanındaki dağılımlarının modellenerek haritalarının oluşturulması amaçlanmıştır. Bu amaçla, araştırma alanındaki toprakları temsil edecek şekilde rastgele örnekleme yöntemine göre 0-30 cm derinlikten toplam 42 adet bozulmuş toprak örneği alınmıştır. Toprak örneklerinin alındığı noktaların coğrafi koordinatları küresel konumlama cihazı (GPS) kullanılarak kayıt edilmiştir. Toprak örneklerinin pH, elektriksel iletkenlik (EC), alınabilir potasyum (K), organik madde (OM), yarayışlı demir (Fe), bakır (Cu), mangan (Mn), çinko (Zn), magnezyum (Mg), kalsiyum (Ca) ve kireç analizleri yapılmıştır. Toprak özelliklerinin yersel dağılımının belirlenmesi ve haritalanması için jeoistatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Çalışma alanındaki toprakların verimlilik ile ilgili özelliklerinin dağılımlarının oldukça farklı sınırlar içinde değiştiği belirlenmiştir. Toprak örneklerinin pH değerleri 6.80 ile 7.81, EC 151 ile 1337 µS cm-1, kireç içerikleri % 0.03 ile % 39.97, organik madde içerikleri % 0.39 ile % 13.39, kireç içerikleri % 0.03 ile % 39.97, K içerikleri 43.6 mg kg-1 ile 587.4 mg kg-1, Ca içerikleri 1403.5 içerikleri 6578.3 mg kg-1, Mg içerikleri 314.1 mg kg-1 ile 2515.0 arasında değişmiştir. Topraklardaki P içeriklerinin 0.20 ile 170.36 mg kg-1 arasında olduğu belirlenmiştir. Topraklardaki Fe içerikleri 3.27 ile 50.0 arasında; Cu içeriklerinin 0.59 ile 37.62 mg kg-1  arasında,  Mn içerikleri 9.89 ile 93.35 mg kg-1 arasında ve Zn içerikleri ise 1.53 ile 74.16 mg kg-1 arasında değişmiştir. Toprakların temel özellikleri içerisinde varyasyon katsayısı (VK) en düşük olanı pH (% 3.2) en yüksek olanı ise kireç içeriği olup (% 169.8), bunu % 65.8 ile EC değerleri izlemektedir. Toprakların besin elementleri içerisinde ise VK'sı en düşük olanı Mg içerikleri (% 35.7) iken, en yüksek VK değeri ise fosfor içeriğinde (%133.3) belirlenmiştir. En uygun variogram modeli EC, kum, silt, K, Cu ve Zn değerleri için küresel; organik madde, kil, Na, Ca, Mg, P ve Mg için Gaussian ve pH, kireç ve Fe içerikleri için ise üssel olarak belirlenmiştir. Topraklarda demir (Fe) dışında diğer mikrobesin elementlerinin tamamı yeterli düzede bulunmuştur. Yine, makrobesin elementlerinden Ca ve Mg içeriklerinin tüm çalışma alanı topraklarında yeterli düzeyde olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Knowing the basic and productivity-related properties of soils; is extremely important in terms of both sustainable agriculture the environment, and soil managerment is no exception. In this study, it is aimed to determine the fertility properties of the soils in Sarıseki-Dörtyol (Hatay) region and to create distribution maps of these properties in the study area. To represent the soils in the research area and, a total of 42 degraded soil samples were taken from 0-30 cm depth according to the random sampling method, and the geographical coordinates of the points where soil samples were taken were determined using a global positioning device (GPS). In the soil samples, pH, electrical conductivity (EC), available potassium (K), organic matter (OM), available iron (Fe), available copper (Cu), available manganese (Mn), available zinc (Zn), available magnesium (Mg), available calcium (Ca) and lime analyzes were made. In addition, geostatistical methods were used to determine and map the territorial distribution of soil properties. It has been determined that the distribution of the fertility-related properties of the soils in the study area varies within quite different limits. The pH and EC values of the soil samples ranged from 6.80 to 7.81 and 151 to 1337 µS cm-1, respectively. The lime, organic matter, K, Ca, and Mg contents were determined in the range of 0.03- 39.97%, 0.39- 13.39%, 43.6-587.4 mg kg-1, 1403.5 - 6578.3 mg kg-1, 314.1 and 2515.0 mg kg-1, respectively. As for the P, Fe, Cu, Mn, Zn contents, the values were between 0.20 mg kg-1 and 170.36 mg kg-1. 3.27 mg kg-1 and 50.0; 0.59 mg kg-1 and 37.62 mg kg-1, 9.89 mg kg-1 and 93.35 mg kg-1, 1.53 mg kg-1 and 74.16 mg kg-1. The lowest coefficient of variation (VK) among the basic properties of soils is pH (3.2%) and the highest one is lime content (169.8%), followed by EC values with 65.8%. Among the nutrients of the soils, the coefficient of variation (VK) is the lowest in Mg content (35.7%), while the highest VK value is determined in the phosphorus content (133.3%). The most fitting variogram model is Spherical for EC, sand, silt, K, Cu and Zn values; Gaussian for organic matter, clay, Na, Ca, Mg, P and Mg and exponential for pH, lime and Fe contents. Except for iron (Fe), all of the other micronutrient elements were found to be at sufficient levels in the soil. Finally, it was determined that the Ca and Mg contents, which are macronutrients, were at sufficient levels in all the soils of the study area.