Barok resim sanatının çağdaş Türk belgesel fotoğrafına etkileri
Effects of Baroque painting on contemporary Turkish documentary photography
Yazar: NEVZAT YILDIRIM
Danışman: DR. MEHMET NUHOĞLU ; PROF. DR. HALİS OZAN BİLGİSEREN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Batı resim sanatı = Western painting art ; Belgesel fotoğraf = Documentary photography ; Türk fotoğraf sanatı = Turkish photography art

Özet:
Bilim tarihinde ışık ve renk teorisi daha çok fizik alanındaki araştırmacılar tarafından incelenmiş olsa da ışığın plastik sanatlarla olan yakın ve güçlü ilişkisi tarihte sanatçıların da araştırma alanları arasına girmiştir. Fotoğraf sanatının, resim geleneği ile ilişkisi ilk olarak atası olduğu düşünülen camera obscura ile başlamıştır. Bu çalışmada ışık ve renk meselesine dair ışığın resim ve fotoğraf sanatıyla olan ilişkisi araştırılmış ve sanat tarihinde özellikle Barok dönemi ressamlarının ürettikleri eserlerde görülen ışık, gölge ve renk kavramlarının eserdeki estetik etkisi incelenmiştir. Resim ve fotoğrafın temel ögelerinden olan bu kavramlar genellikle sanatçıların yapıtlarını ürettikleri aşamada kritik öneme sahip olmaktadır. Bu bağlamda görsel sanatçılar, ışık kullanımlarındaki tercih ettikleri teknikler ile kendi sanatsal üsluplarını oluşturabilmektedir. Barok döneminde ressamlar yapıtlarında kullandıkları karakteristik ışık ve teknikler ile eserlerine daha derin anlamlar yüklenmiş; bunun sonucu olarak da dönemin ressamlarının eserleri içinde bulundukları yüzyıldan günümüze kadar gelmiştir. Fotoğraf sanatçıları, resim disiplininde olduğu gibi çalışmalarındaki estetik etkiyi daha üst seviyeye çıkarmak amacıyla, farklı sonuçlara sahip ışık, gölge, kontrastlık gibi meseleleri bilinçli bir şekilde kullanmışlardır. Görsel sanatların temel kavramlarından olan bu konular, fotoğraf sanatında da kurgulanmak istenen kompozisyona büyük ölçüde yön vermektedir. Bu çerçevede fotoğraf disiplininde eser üreten sanatçılar, ışık ve gölge konusunda resim sanatının zengin mirasından ilham almıştır. Araştırma kapsamında Türk fotoğrafında etkin rol alan köklü sanatçıların eserleri, örneklem oluştururken yapılan mülakatlarla da araştırmanın hipotezleri desteklenerek Barok ışığının güçlü ışık etkileşiminin günümüz uygulamaları da incelenmiştir. Bu çerçevede birinci bölümde tezin teorik kısmı açıklanmış ve araştırma yöntemi, veri toplama teknikleri ve tezin mevcut literatüre katkısı üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise resim sanatı bağlamında ışık ve ışığın kullanımı Barok resim sanatı ile ilişkilendirilerek kaleme alınmıştır. Barok resimdeki başlıca sanatçıların eserleri ışık bağlamında analiz edilmiştir. Sonraki bölüm, Türk fotoğraf sanatına ayrılmış hem fotoğrafın ülkemizdeki tarihî gelişimi kısaca aktarılmış hem de usta fotoğraf sanatçılarının eserleri ışık üzerinden fotoğraf okuma yöntemiyle değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde ise kişisel ışık ve aydınlatma deneyimleri örnek fotoğraflar ile çeşitli çözümlemelerle ayrıntılı olarak yorumlanmıştır. Bu tez kapsamında, Barok ışığının Türk belgesel fotoğrafını nasıl etkilediği incelemiştir. Bu sayede Barok dönemi resimlerinde görülen ışık etkisi, günümüz Türk belgesel fotoğrafında yer alan seçili örneklemler çerçevesinde araştırılarak tespit edilmiştir.

Abstract:
The theory of light and color has mostly been studied by physics researchers, however, the close and strong relationship of light with plastic arts has also been among the research areas of artists in history. The relationship between photography and painting first started with the "camera obscura," a phenomenon thought to be photography's ancestor. This study investigates the relationship of light between photography and painting, especially as regards to the aesthetic effects of light, shadows, and color in Baroque paintings. These aesthetic effects are among the basic elements of both painting and photography as they pose significant importance when artists create their works, since visual artists can use light in ways to reflect their own artistic styles. An example of which would be Baroque painters, who attributed deeper meanings to their works with the peculiar light and techniques they used, and their unique styles and paintings have survived the century they are from. As it is the case with painters, photography artists have consciously used light, shadows, and contrast with different results in order to maximize the aesthetic effect in their works. These are among the basic concepts of visual arts, which largely decide the desired composition desired in photography. In this framework, photography artists have been inspired by the rich heritage of the art of painting. Within the scope of the research, the works of well-established artists who have played an active role in the Turkish photography scene have been used as samples, while the hypotheses of the research were supported by the interviews provided in this study, while the contemporary applications of the strong light interactions seen in the Baroque style were also examined. The theoretical part of the thesis was explained in the first chapter, as well as the methodology, data collection techniques, and the contribution of the thesis to the existing literature. In the second chapter, light and the use of light in the context of painting, especially in Baroque paintings, was tackled and analyzed. The next chapter was devoted to the art of photography in Türkiye, briefly describing the historical development of photography in the country and evaluating the works of master photographers by analyzing their use of light in their work. In the fourth chapter, personal experiences of employing light and illumination were interpreted in detail with sample photographs and various analyses provided to the reader. This thesis examines how the Baroque style of using light as an aesthetic choice influenced Turkish documentary photography. The light effects seen in Baroque paintings were investigated and identified within the framework of selected samples in contemporary Turkish documentary photography.