Gelişmekte olan ülkelere yabancı sermayeli banka girişlerinde yerel faktörlerin belirleyici rolü: Türkiye örneği
The determinants of foreign banks' entry into emerging markets: Turkey case
Yazar: SÜLEYMAN EROL
Danışman: PROF. DR. ERİŞAH ARICAN
Marmara Üniversitesi / Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü / Bankacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Bankacılık = Banking
Dizin: Banka sermayesi = Bank capital ; Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankacılık sistemi = Banking system ; Bankalar = Banks ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector ; Türk bankacılık sistemi = Turkish banking system ; Yabancı bankalar = Foreign banks ; Yabancı sermaye işletmeleri = Foreign capital enterprises

Özet:
ÖZETÖzellikle gelişmiş ülkelerde finansal piyasaların derinleşmesi, mevduat vekrediye alternatif ürünlerin çoğalması, risk yönetim araçlarının yaygınlaşması, banka vebanka dışı finans kuruluşlarının artan rekabeti bankaları, hem geleneksel faaliyetalanlarından uzaklaşmaya hem de büyümelerini ve karlılıklarını sürdürebilecekleri yenicoğrafyalar bulmaya zorlamıştır. Öte yandan, 1980'li yıllardan bu yana yaygınlaşanfinansal serbestleşme dalgası ülkelerin ve uluslar üstü kuruluşların düzenleme vedenetim yapma yönündeki cesaretlerini kırmıştır. Tam aksine özellikle tasarruf açığıbulunan gelişmekte olan ülkeler artan likidite ve globalleşmeden daha fazla payalabilmek için denetim ve düzenlemeleri gevşetmiş ve yabancı yatırım kuruluşlarının vefonların ülkeye girmesini açıkça teşvik etmiştir. Kendi ülkelerinde faaliyet alanlarıdaralan ve kar marjları düşen bankalar, ölçek ekonomisinden yararlanma, müşterilerinitakip, portföy çeşitlendirme, yeni iş fırsatları yaratma, uluslararası ticaretin finansmanı,rakip bankaları izleme, yasal sınırlamalardan kaçınma ve risk yönetim anlayışındakideğişimler gibi motivasyonlar ile yurtdışına açılmışlardır.Bankaların yatırım yapacakları ülkeyi tercihlerinde ülkenin ekonomik ve politikistikrarı, liberalleşme, AB'ye üyelik, coğrafi ve kültürel yakınlık, sanayileşmepotansiyeli, kambiyo ve diğer yasal sınırlamaların az olması, kamunun borçlanmaihtiyacı, gerçekleştirilen makroekonomik reformlar, bankacılık sektöründeki faiz ve karmarjları, GSMH ve sektördeki büyüme imkanları, rakip bankaların varlığı, bankacılıksektörünün yeniden yapılandırılmış olması, banka değerlerinin uygunluğu, nüfusa görebireysel bankacılık potansiyeli gibi hususlar belirleyici olmuştur.Bu çalışmanın amacı Dünya'da bankacılığın değişen yüzü ile birlikte bankalardayurtdışına açılma ihtiyacı doğuran ve ülke seçiminde belirleyici olan faktörleri,gelişmekte olan ülkelere bir örnek olarak Türkiye özelinde ortaya koymaktır. Çalışmadabankaların uluslararasılaşmasını açıklayan Eklektik teorinin Türkiye bankacılıksektörüne yabancı sermayeli banka girişlerini açıklama yeteneği araştırılmıştır. Yabancısermayeli bankaların yatırım kararlarında, Türkiye'nin genel ekonomik koşulları,bankacılık sektörünün yapısı ve ana ülke kaynaklı faktörlerin etkileri test edilmiştir.Analizimize göre Eklektik teori yabancı sermayeli bankaların sahiplik, bölge veuluslararasılaşma avantajlarıyla gelişmekte olan ülke piyasalarına girişlerini açıklamayeteneğine sahiptir. Literatür ve araştırma sonuçları birlikte değerlendirilerek, Dünyaekonomisindeki son gelişmeler çerçevesinde Türkiye'nin yabancı sermayeli bankagirişlerine yönelik politika oluşturmasına katkı sağlayabileceği düşüncesiyle finanssektörünün denetimi, düzenlemesi ve gelecekteki yeni ulusal finansal mimariye ilişkinönerilerde bulunulmuştur.Anahtar kelimeler:Bankacılıkta uluslararasılaşma, yabancı sermayeli banka girişleri,eklektik teori, yabancı sermayeli banka girişlerine etki eden faktörler.

Abstract:
ABSTRACTSome characteristics of developed countries, like deepening financial markets, alot of alternatives to deposits and loans, widening risk management tools, mountingcompetition among bank and non-bank financial institutions, forced banks to moveaway from their traditional banking operations to find new geographies to keep theirprofits and growth. As global financial liberalization wave discouraged governmentsand supra-national institutions to regulate and supervise financial markets, thedeveloping countries with saving deficits have eased regulation and supervision rules togain a larger share from foreign investments. Globalization and high liquidity haveencouraged foreign institutions and funds to enter new financial markets.The banks whose profits and field of activities shrank in home countries havestarted to expand to foreign countries with reasons such as benefiting from economiesof scale, following their customers, portfolio diversification, new businessopportunities, international trade financing, monitoring competitors and avoiding legallimitations. The economic and political stability of the country, EU membership,geographical and cultural proximity, industrialization potential, the lack of legal andforeign exchange limitations, high government borrowing requirements,macroeconomic reforms, net interest margins of the banking system, growthopportunities of GDP and banking industry, competitors, banking sector restructuring,relatively low bank values and personal banking potential with respect to populationhave been critical subjects in the decision process of banks in choosing the country toinvest.This dissertation aims to evaluate the reasons for foreign banks to enter newmarkets by taking Turkey as a sample of developing countries. In our research, we try toassess the capability of the eclectic theory in explaining foreign bank entry to Turkishbanking system. The effects of Turkey?s general economic conditions, the structure ofbanking industry and other factors raising from home country are tested as reasons forforeign bank investment decisions. Our empirical analysis indicated that the eclectictheory has the ability to explain foreign bank entry to developing countries withownership, location and internationalization advantages. By evaluating the literature andour findings, we expressed recommendations that would be helpful in determiningTurkey?s strategy in regulation, supervision and new financial structure regardingforeign bank entry.Key words: foreign direct investments, internationalization in banking, eclectic theory,foreign bank entry, determinants of foreign bank entry.