Anayasal mülkiyet hakkı açısından kamulaştırma
Expropriation, in the context of constitutional property right
Yazar: SADULLAH ÖZEL
Danışman: PROF. DR. MİTHAT SANCAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Genel Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Anayasa = Constitution ; Anayasaya aykırılık = Unconstitutionality ; Kamu Hukuku = Public Law ; Kamulaştırma = Expropriation ; Mülkiyet = Property ; Mülkiyet hakkı = Property right

Özet:
Anayasal mülkiyet hakkı, mülk olarak niteleyebileceğimiz değere yönelik müdahaleler karşısında, kişileri güvence altına alan bir özgürlük alanıdır. Devletin, kişisel mülkiyete konu taşınmazlara yönelik en yaygın müdahale biçimi kamulaştırmadır. Anayasal mülkiyet hakkı, kamulaştırma sürecinin tamamının adil yürütülmesini teminat altına alan bir çerçevedir. Kamulaştırma yetkisi, idareye tanınan anayasal bir yetki olduğundan bu yetkinin, Anayasa'nın 46 ncı ve 13 üncü maddesindeki koşullara uygun kullanılması gerekmektedir. Kamulaştırmanın kamu yararı amacına yönelik kullanılması, işlemin hukuka uygun olarak sonuçlandığını göstermez. Ayrıca kamulaştırma sürecinin sonunda, malike taşınmazının gerçek karşılığının ödenmesi sağlanmalıdır. Gerçek karşılık ilkesi, idareye yöneltilmiş bir anayasal direktif olduğu kadar, taşınmaz malikini koruyan anayasal bir haktır. Gerçek karşılığın alınması hakkı, kamulaştırma sonucunda mülkiyet hakkı sona eren malikin, kamulaştırma sürecindeki en önemli anayasal koruma kalkanıdır. Taşınmazın gerçek karşılığı olan adil bedel, bir ekonomik değere karşılık gelmektedir. Alman ve ABD hukukunda taşınmazın gerçek ve adil karşılığının, ?pazar değeri? olması yönünde bir uygulama bulunmaktadır. Pazar değerinin, uluslararası kuruluşlar nezdinde kabul edilmiş bir anlamı ve belli standartları bulunmaktadır.Yargıtay tarafından, mühendislik, ekonomi, finans ve matematik gibi bilim dallarında uzman olmayı gerektiren değerleme faaliyetinin, salt hukuksal bilgiyle yorumlandığı ve yargısal direktifler ile değerleme sürecine müdahil olunduğu gözlenmiştir. Yargıtay, kamulaştırma bedelini tespit eden bir bilirkişi raporu karşısında, bir Adli Tıp Raporu karşısındaki hukuksal tutumunun ötesine geçmemelidir. Bunun için de kamulaştırma bilirkişi kurulunun tamamının Lisanslı Gayrimenkul Değerleme Uzmanlarından oluşması, bilirkişi raporlarının denetiminin de TDUB tarafından oluşturulan bir kurulca yapılması uygun olacaktır. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun değerlemeye ilişkin ölçütleri, Yargıtay ve idarelerce gerçek karşılığa ulaşmayı engelleyici şekilde yorumlandığından, tüm değerlemelere ilişkin ölçütlerin pazar değeri ilkeleri baz alınarak yasal güvence altına alınması gerekmektedir.

Abstract:
The constitutional right to property is a freedom area that protects individuals against interventions to their properties. State?s most common form of intervention to the private property is expropriation. The constitutional right to property is a framework which guarantees a fair execution of the whole expropriation process. That the eminent domain is a constitutional power delegated to the administration, it must be used in accordance with the 13th and 46th articles of the Constitution. The use of eminent domain for the purpose of public interest alone does not mean that the transaction has resulted in pursuant to the law. In addition, at the end of the expropriation process, the owner of the expropriated property should be secured to get paid the real value of her property. The real value principle is not only a constitutional directive to the state but also is a constitutional right that protects the owner. The right to get the real value is the most important constitutional protection shield for the owner whose ownership is ended as a result of the expropriation. The fair price, which is the real value of the property, corresponds to an economic value. In German and U.S. law, the real and fair compensation value of the expropriated property is codified as