Şiî düşüncede kötülük problemi (Mutahharî örneği)
The problem of evil in Shiite thought (Mutahhari example)
Yazar: BİLAL TAŞDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. HASAN OCAK
Iğdır Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Din felsefesi = Religious philosophy ; Felsefe = Philosophy ; Felsefeciler = Philosophers ; Kötülük = Evil ; Mutahhari, Murtaza = Mutahhari, Murtaza ; Tanrı = God ; Teodise = Theodicy ; Şiiler = Shi'is

Özet:
Kötülük probleminin kaynağına yönelik, sorulan soruların benzeri veya aynısı,
günümüzde de zihinleri meşgul etmeye devam etmektedir. Çünkü geçmişten beri
meydana gelen; deprem, sel, çığ gibi doğal felaketler ile; savaş, zulüm, soykırım gibi
beşerî felaketler hep var ola gelmiştir. Geniş çerçevede; kötülük problemi, anlamı,
türleri, tarihsel süreci araştırma konumuzun temel argümanı olarak seçilmiştir. Ateistler;
Tanrı‟nın varlığı aleyhinde kötülük problemini sık sık kullanarak, çeşitli argümanlar
geliştirmişlerdir. Teistler ise; geliştirdikleri teodise savunmalarıyla, Tanrı‟nın
kötülüklere izin vermesinin muhtemel gerekçelerini açıklayan savunmalar
geliştirmişlerdir. Çağımızın İslam düşüncesinde bu iddiaları reddeden, ortaya atılan
sorunlara cevap bulmayı kendisine amaç güden düşünürlerden biri de Şiî İslam filozofu
Murtaza Mutahharî olmuştur. O‟nun materyalizm ve ateizm ekollerinin temele aldığı
maddeci ve inkârcı görüşlerinin reddine, İslam düşüncesi üzerine inşa ettiği teodise (adlî ilâhî) savunması, teizmin kötülük problemine karşı geliştirdiği haklılaştırma
biçimlerinden olmuştur. Mutahharî, tevhit merkezli, şer düşüncesinde; hayır ve şerlerin
birleşmiş halde olduğunu, özü itibariyle varlığın hayır üzere olduğunu düşünmüştür.
İyiliklerin evrende tek varlığı karşıladığını, âdemi nitelikte olan kötülüklerin ise boşluğa
ilişkin olup, yokluk türünden olduğunu belirtmiştir. Kötülüğü; varlığın tabiatına uygun
olmamasından ya da varlığın iyiliğinin sekteye uğramasından kaynaklandığını savunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Kötülük, Mutahharî, Tanrı, teodise,

Abstract:
June 2022, 97 PagesSimilar or the same questions asked about the source of the
problem of evil still occupy the minds today. Because natural disasters such as
earthquakes, floods, avalnches and human disasters such as war, appression and
genocide have always occured since the past. In a broad framework, the problem of evil,
its meaning, types and historical process has been chosen as the main argument of our
research topic. Atheists have developed various arguments against the existence of God,
by using the problem of evil. Theists, on the other hand, have developed defences that
explain the possible reasons why God allows evil, with their theodicy defences. Murtaza
Mutahhari is one of the Shiite Islamic philosopher who rejects these claims and aims to
find answers to the problems raised in the Islamic thoughts of our age. The rejection of
his materialist and denial views based on the schools of materialism and atheism, his
defence of theodicy (divine justice) built on Islamic thought, has been one of the forms
of justification developed by theism against the problem of evil. Mutahhari, in his
tawhid centered evil thought; he thought that good and evil ara united and that existence
is about good in essence. He stated that good deeds meets just one existence in the
universe, while evils which are about human are related to emptiness and are of nonexistance. He argued that evil arises form the fact that it is not in accordance with the nature of the being or that the goodness of the being is interrupted.

Key Words: Evil, God, Mutahhari, theodicy