Hematolojik hastalıkların tedavisinde uzaktan hasta takibi için çoklu-etmen sistemi geliştirilmesi
Building a multiagent system for remote patient surveillance in hematologic disorders treatment
Yazar: SÜLEYMAN KIVANÇ EKİCİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZGÜR GÜMÜŞ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control ; Hematoloji = Hematology

Özet:
Sağlık bilişimi sistemleri çok çeşitli ve yüksek karmaşıklığın olduğu sistemlerdir ve bu alanda yapılan çalışmaların temel hedefi merkezi bir hasta kayıt sistemi oluşturmak ve oluşan kayıtları karar destek sistemlerinde kullanabilmektir. Ancak sağlık sürekli değişen ve gelişen bir alan olduğu için bu hedefe henüz ulaşılamamıştır. 2015 itibariyle kurulu sistemler hastanede üretilen veriyi genel olarak kayıt etmekte ve kısmen merkezi sistemlere aktarmaktadır, ancak veri paylaşımı açısından sağlık kuruluşları birbirinin dilinden anlamayan iki ayrı devlet gibidir.

Bir başka önemli konu ise hastaların hastane dışında geçirdiği süre içinde hiçbir veri toplanmamaktadır. Bunun yerine birkaç ayda bir yapılan görüşmelerde hastanın 10 dakikalık sürede anlattığı yetersiz bilgiler kayıt edilmektedir. Hematolojik hastalıklarda, hastane dışı zamanlarda oluşan veriler hastanın yaşam kalitesini ve tedavinin yönünü etkileyecek kadar önemlidir. Bazı hematoloji hasta gruplarında ise sürekli tutulması gereken kayıtlar vardır ve olağandışılıkların doktor tarafından takip edilmesi gereklidir.

Bu tez çalışmasında bahsi geçen sorunlara Çoklu Etmen Sistemleri ile çözüm getirmek amaçlanmıştır. MASHemato adı verilen ÇES ile, mikro düzeyde her bir hastanın, doktorun ve sağlık biriminin ihtiyaçlarını karşılayan etmenlerin hareketleri ve kendi aralarında otomatik şekilde organize olmaları yoluyla; makro düzeyde ise veri paylaşımı, uzaktan takip ve hasta bilgilendirmeleri ile halk sağlığı konularında teknik çözüm üretilmiş ve ilerleme elde edilmiş olacaktır.

Bu çalışma kapsamında oluşturulan sistem, hasta, hekim, sağlık kuruluşu, ilk yardım ekibi, bakanlık ve Sosyal Güvenlik Kurumu gibi sağlıkla ilgili tüm birimler için alt sistemler içermektedir. Gereksinim analizleri ve mimari tasarım Tropos metodolojisi kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

Sistemin veri analizi yönünden geniş imkânlara sahip olması için ve yeni kod yazmadan sistemin geliştirilebilmesi amacıyla veriler OWL tabanlı ontolojiler ile kayıt edilmektedir.
Çalışma kapsamında ayrıca hasta takip sistemlerinde ve genel olarak sağlık bilişimi sistemlerinde kullanılması gereken standartların bir referans listesi oluşturulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Çoklu Etmen Sistemleri, koordinasyon, Tropos metodolojisi, etmen tabanlı yazılım geliştirme, uzaktan hasta takibi, karar destek sistemleri,

Abstract:
Health information systems are very diverse and highly complex systems which aim to create a central health record system and use the information stored in decision support systems. However the goal is far from reach because of the changing and developing nature of the domain. As of 2015, the deployed systems store the data created at hospitals and send a relatively small part of the data to the central systems, yet in terms of data sharing the two healthcare institutions are like two different states that does not understand each others language.

Another issue about patient data is that, during the time outside the hospital, no data is collected and instead inadequate data from patient interviews, which lasts only ten minutes and held only every few months, is used and stored. In hematological diseases the data, created at times outside the hospital, can change the direction of the treatment and is critical to the patients quality of life. In some hematological disease groups there are records to be taken daily and any anomalies should be notified to the doctor.

MASHemato Project aims to suggest a solution to the addressed issues with Multi Agent Systems technology. The technical solution to data sharing, remote patient surveillance, patient instructing and public health improvement in macro level is achieved through micro level activities and coordinations of agents created patients, doctors, healthcare units and ministries.
The main system proposed in this work contains subsystems designed for patients, doctors, healthcare units, rescue ambulance units and ministries. The requirements analysis and architectural design is completed using Tropos methodology.

The data is stored as OWL ontologies in order to widen the capabilities of data analysis and to enhance the system without further coding.

A reference list to the standarts, which needs to be complied by patient surveillance systems, is composed.

Keywords: Multi-Agent Systems, coordination, tropos methodolgy, agent oriented software engineering, remote patient surveillance, decision support systems, hematology