Demiryollarında toplam faktör üretim analizi
Total factor productivity analysis in railways
Yazar: YASEMİN MENEKŞE
Danışman: DOÇ. DR. HALİM CEYLAN
Pamukkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ulaşım = Transportation ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Ulaştırma ekonomik, toplumsal ve kültürel etkinliklerin kilit öğesi niteliğindeki bir sistemolarak tanımlanabilir. Bu nedenle, bir ülkenin kalkınmasının temel koşullarından bir tanesiiyi işleyen bir ulaştırma sistemi ve bunların iyi koordinasyonu ile gerçekleştirilebilir. Herorganizasyonun yaşamını sürdürebilmesi ve geleceğe yönelik planların uygulamayageçirilmesi için planlama, örgütleme, denetim ve yatırım fonksiyonlarını yerine getiren biryönetim ve koordinasyona ihtiyacı vardır. Bu sistemlerden gelişmişlik göstergelerininöğelerinden bir tanesi olan demiryolları tüm gelişmiş ülkelerde olduğu gibi gelişmekte olanülkelerde de bazı sorunlar içerdiği bilinmektedir. Sorunların giderilebilmesine yönelik olarakbu çalışma kapsamında demiryollarındaki faktör verimliliği araştırılmıştır. Demiryoluulaşımının girdi-çıktı verimliliği için etkili parametrelerin performans değerlerinebakılmıştır. Girdiler genellikle ortalama işletme maliyetleri, çıktılarsa km başına yolcu veyük hareketleridir. Türk demiryollarının büyüme hızını değerlendirmek için endekslememetodu kullanılmıştır. Faktör analizi için üç regresyon modeli geliştirilmiştir. Birinci modelyük taşımacılığındaki ortalama taşıma mesafesi ve yolcu-km'nin ton-km'ye oranıkullanılarak işçilik verimliliğinin elde edilmesi içindir. İkincisi işçilik verimliliğinin yolcutaşımacılığı için tahmin edilmesi, sonuncusu da ton-km ve yolcu-km için taşıma mesafesinebağlı gelir verimliliği içindir. 1985 yılında personel rejiminin değişmeye başlamasıyla, işçilikverimliliği 1985-2004 yılları arasında araç-km başına %27 artmıştır, fakat personel başınagelir seviyesi 2004'te %70 civarında düşmüştür. Ayrıca yük taşımacılığına verilebilecek biröncelik sektördeki bütçe açığını orta vadede önemli ölçüde azaltacaktır.

Abstract:
Transportation can be defined as the collection of economic, social, and cultural facilities toserve people benefits. Thus, transportation system is one of the key factors in development ofany country. Good coordination is required among the transportation systems. Any systemrequires a planning, enforcement and investment in order to sustain its functions. Railwaysas one of the most important transportation systems contains many problems and theirincome do not usually meet their expenditures. Those expenditures are mainly depended onthe output of the system and they require productivity analysis. Therefore, this study dealswith the estimation of factor productivities in Turkish Railways (TR). The effectiveparameters for the input and output productivities on rail transport are obtained. The inputsare usually the average operating costs and the outputs that are the passenger and freightmovements per km. In order to evaluate the growth rate of the TR, index number approachis used. Three regression models are developed. The first model is for obtaining the labourproductivity with respect to the average stage lengths on freight transport and the ratio ofpass-km to the tone-km. The second is for estimating the labour productivity for passengercarriage and the last one is for income productivity subject to the stage lengths for tone andpassenger km. It is obtained that the labour productivity is increased by about 27% between1985 and 2004 per veh-km since personnel regime started to change in 1985, but the incomelevel per personnel are decrease by about 70% in 2004. Results showed that if concentrationon freight transport is given, the deficit on the railways may decrease with medium run.