Şizofreni hastalarında hastalık algısı ve ilaç tutumunun belirlenmesi
Determination of illness perception and drug attitude in patients with schizophrenia
Yazar: RABİA ARPACI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KÜBRA GÖKALP
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hastalık = Disease ; Hastalık algısı = Illness perception ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Psikotik bozukluklar = Psychotic disorders ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Çalışma, şizofreni bozukluğu olan hastaların hastalık algısını ve ilaç tutumunu belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Materyal ve Metot: Araştırma Haziran 2020-Ocak 2021 tarihleri arasında, Gaziantep Toplum Ruh Sağlığı Merkezlerinde takip edilen, 18-65 yaşları arasında, DSM-V'e göre şizofreni tanısı almış 126 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri "Sosyodemografik Veri Formu, Kısa Hastalık Algısı Ölçeği, İlaç Tutum Ölçeği-10" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde; yüzdelik dağılım, aritmetik ortalama, bağımsız gruplarda t testi, Post Hoc Tukey testi, tek yönlü varyans analizi ve regresyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmada hastaların çoğunluğunun 18-30 yaş arasında, erkek, bekar,çalışmayan, şehir merkezinde yaşayan bireylerden oluştuğu belirlenmiştir. Hastaların KHAÖ toplam puan ortalaması 46.32±11.65, İTÖ toplam puan ortalaması ise 3.19±5.29 olarak saptanmıştır. Hastaların hastalıklarını kronik olarak algıladıkları, hastalıktan etkilenme düzeylerinin ve duygusal etkilenmelerinin yüksek, hastalıkla ilgili endişe ve şikayetlerinin ortalamanın üstünde, hastalık üzerindeki kontrollerinin orta düzeyde, tedaviye inançlarının ve hastalığı anlama düzeylerinin ise düşük olduğu tespit edilmiştir. Hastaların %76.98'inin ilaç tutumunun pozitif olduğu ve hastalık algılarının ilaç tutumlarını % 25.9 oranında yordadığı saptanmıştır.
Sonuç: Şizofreni hastalarının hastalık algılarının orta düzeyde olduğu; erkeklerin, 18-30 yaşında olanların, çalışmayanların, ekonomik durumu kötü olanların ve hastalık süresi 1-5 yıl arasında olanların hastalık algılarının diğer gruplardaki hastalara göre daha olumsuz olduğu saptanmıştır. Şizofreni hastalarının ilaç tutumlarının iyi olduğu; erkeklerin ve  41-65 yaşındaki hastaların ilaç tutumlarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Hastalık algısının ilaç tutumunu pozitif yönde anlamlı yordadığı belirlenmiştir.

Abstract:
Aim: The study was carried out to determine the illness perception and drug attitude of patients with schizophrenia disorder.
Material and method: The study was conducted with 126 patients between the ages of 18-65 who were followed up in Gaziantep Community Mental Health Centers between June 2020 and January 2021, and were diagnosed with schizophrenia according to DSM-V. The data of the study were collected using the Sociodemographic Data Form, Brief Illness Perception Scale, Drug Attitude Scale-10.In the analysis of the data; percentage distribution, arithmetic mean, independent groups t-test, Post Hoc Tukey test, one-way variance analysis and regression analysis were used.
Results: In the study, it was determined that the majority of the patients were between the ages of 18-30, male, single, unemployed and living in the city center. The total mean BIPS score of the patients was 46.32 ± 11.65, and the mean total score of DAIS was 3.19 ± 5.29. It was determined that the patients perceived their illness as chronic, their level of being affected by the illness and their emotional effects were high, their anxiety and complaints about the illness were above average, their control over the illness was moderate, and their belief in treatment and understanding of the illness was low. It was determined that the drug attitude of 76.98% of the patients was positive and the illness perception predicted the drug attitude by 25.9%.
Conclusion: The illness perception of schizophrenic patients is moderate; It has been determined that the perception of the disease of males, those who are 18-30 years old, those who do not work, those who have a bad economic situation, and those with a period of 1-5 years of illness is more negative than the patients in other groups. Schizophrenia patients have good drug attitudes; It was found that men and 41-65 years old patients had higher drug attitudes. It was determined that the perception of illness significantly predicted drug attitude positively.