Kahramanmaraş'taki akarsuların ekolojik kalite durumlarının makrofit metriği ile değerlendirilmesi
Determination of ecological quality of rivers in the Kahramanmaraş by macrophyte index
Yazar: BÜŞRA UYGUN
Danışman: PROF. DR. ABUZER ÇELEKLİ
Gaziantep Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Akarsu havzaları = Stream basins ; Hidrobiyoloji = Hydrobiology ; Kahramanmaraş = Kahramanmaraş ; Makrofitler = Macrophytes ; Metrik = Metric ; Tatlı su ekolojisi = Freshwater ecology

Özet:
Tatlı sular, iklim değişikliği ve insan kaynaklı sonuçlar nedeniyle tehdit altındaki kaynaklardır. Avrupa Birliği Su Çerçeve Direktifi kapsamında makrofitler sucul ekosistemlerde ekolojik kalitenin belirlenmesinde kullanılan bir biyolojik kalite bileşenidir. Çalışmada, Su Çerçeve Direktifine göre Kahramanmaraştaki 25 akarsu istasyonundan 2021 ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde makrofit örneklemesi yapılarak tür-stresör ilişkilerini ve akarsuların ekolojik kalite durumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Kahramanmaraştaki istasyonlarda 54 makrofit türü teşhis edilmiştir. Çalışma süresince Mentha longifolia, Mentha sp., Juncus sp., Cladophora glomerata, ve Carex sp. gibi türler yaygın olarak görülmüştür.  Kanonik uygunluk analizi (CCA), toplam fosfor (TP), nitrit (NO2), çözoksijen (ÇO), elektriksel iletkenlik (EC), bromate (Brm) ve bor (B)'nin akarsular arasındaki makrofit dağılımı üzerinde önemli etkiler göstermiştir. Çevresel değişkenlere karşı makrofit türlerinin optimum düzeyleri ağırlık ortalama regresyon analizine göre belirlenmiştir. Ekolojik durum değerlendirmesi IBMR indeksi ile gerçekleştirilmiştir. Indeks sonuçlarına göre akarsuların ekolojik kalite durumları kötü ile iyi arasında görülmüştür. Bu çalışmanın sonuçları, çeşitli akarsulardaki makrofit türlerinin ekolojileri hakkında önemli bilgiler sağlanmış ve akarsuların ekolojik durumunun tahmin edilmesinin altını çizmiştir.

Abstract:
Since water is an indispensable factor for life, the quality of water is extremely important. Freshwaters are threatened resources due to climate change and human-induced consequences. Macrophytes are organisms that can be expressed as aquatic plants that are in the water for a few months or all of the year, some parts of which are above the water, are either free on the surface or can grow upwards from the water. Within the scope of the European Water Framework Directive, macrophytes are a biological quality component used in the determination of ecological quality in aquatic ecosystems. In the study, it was aimed to evaluate the species-stressor relations and ecological quality status of the rivers by making macrophyte sampling from 25 river stations in Kahramanmaraş in the spring and autumn periods of 2021 according to the Water Framework Directive. 54 macrophyte species were identified at stations in Kahramanmaraş. During the study, Mentha longifolia, Mentha sp., Juncus sp., Cladophora glomerata, and Carex sp. species were common. Canonical conformity analysis (CCA) showed significant effects on the macrophyte distribution of total phosphorus (TP), nitrite (NO2), solvent oxygen (DO), electrical conductivity (EC), bromate (Brm) and boron (B) among streams. Optimum levels of macrophyte species against environmental variables were determined according to weighted average regression analysis. According to the index results, the ecological quality status of the rivers was seen between bad and good. The results of this study provided important information about the ecology of macrophyte species in various streams and underlined the estimation of the ecological status of streams.