Ahmed b. Muhammed el-Bennâ ed-Dimyâtî (Ö.1117/1705) ve kıraat ilmindeki yeri
Ahmad b. Muhammad al-Bannā al-Dimyātī (D.1117/1705) and his place the science of kiraat
Yazar: MEHMET NURİ ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH SAVAS
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Miladi on yedinci yüzyılın sonu ve on sekizinci yüzyılın başlarında yaşayan Ahmed b. Muhammed el-Bennâ ed-Dimyâtî (ö. 1117/1705) yazdığı eserlerle dikkat çeken ancak hak ettiği şekilde çalışma ve araştırmalara konu olmamış bir müelliftir. Özellikle kıraat alanındaki ilmi birikiminin yanında hadis ve tasavvuf alanlarında da ilmi derinliği olan bir şahsiyettir. Bu çalışmada kıraat ilmine önemli katkıları olan müellifin hayatı, ilmi kişiliği, İthâfü fudâlâi'l-beşer adlı eserinin özelinde kıraât ilmindeki yeri konu edinilmiştir. Çalışma, giriş ve iki ana bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında kıraat ilminin amacı, önemi, mahiyeti, Hz. Peygamber, sahabe ve tabiin döneminde kıraat, on dört kıraat imamı, ravileri, kıraat ilmine ait kavramlar ele alınmıştır. Birinci bölümde müellifin yaşadığı ilmi çevre, ilmi yolculukları, hocaları, öğrencileri, kıraat ilmindeki senedi, eserleri çerçevesinde şekillenmiştir. İkinci bölümde ise İthâfü fudâlâi'l-beşer adlı eserinin üzerinden Ahmed b. Muhammed el-Bennâ'nın kıraat ilmindeki yeri ele alınmıştır. Eser kıraat alanıyla ilgili özellikle ilk dönemlerde telif edilen eserlerden istifade etmiş ve ihtilaflı konularda değinmiştir. l-Bennâ eserindeki metotta önce konuyu açıklamış sonra konu hakkında rivayetleri verip tenkid edeceği konuyu delilleri ile beraber öne sürerek ilk dönem kaynakları ile eleştirme yoluna gittikten sonra kendi görüşünü de ortaya koymuştur. Bu yönü ile eser ilmi bir eser ve kıraât ilmi için başucu kaynakları arasında yer almayı başarmıştır. Ancak eser hakkında Diyanet İslam Ansiklopedisinde el-Bennâ maddesinin dışında ülkemizde ciddi bir çalışma söz konusu değildir. Bu yönüyle söz konusu araştırmamız bir ilk olacaktır. Buradan hareketle bu çalışmanın Kur'ân-ı Kerim ve kıraat ilmi hakkında bazı meselelerin bilinmesine veya anlaşılmasına katkı sağlayacağını ümit ediyoruz

Abstract:
Ahmad b. Muhammad al-Bannaā al-Dimyātī (d. 1117/1705), who lived in the late seventeenth and early eighteenth centuries AD, is a writer who attracted attention with his works but has not been the subject of studies and research as he deserves. In addition to his scholarly knowledge especially in the field of Qiraat, he is also a person with scholarly depth in the fields of hadith and Sufism. This study focuses on the life and scholarly personality of the author, who made important contributions to the science of Qiraat, and his place in the science of Qiraat, especially in his work Ithāf al-fudâlāʾi al-bashar. The study consists of an introduction and two main parts. In the introduction, the purpose, importance, nature of the science of Qiraat, Qiraat in the period of the Prophet, the Companions and the tabiin, the fourteen Qiraat imams, their ravids, and the concepts of Qiraat are discussed. In the first part, the scholarly environment in which the author lived, his scholarly journeys, his teachers, his students, his senedi in the science of Qiraat, and his works are shaped within the framework of his works. In the second part, the place of Ahmad b. Muhammad al-Bannā in the science of Qiraat is discussed in the specialization of his work Ithāf al-fudâlā'i al-bashar. The work has benefited from the works written in the field of Qiraat, especially in the early periods, and has addressed controversial issues. In the method of his work, al-Bannā first explained the subject, then gave the narrations about the subject and put forward the subject to be criticized together with the evidence and criticized it with the first period sources and then put forward his own opinion. With this aspect, the work has managed to be a scholarly work and a primary source for the science of Qiraat. However, there is no serious study on the work in our country except for the article on al-Bannā in the Diyanet Islamic Encyclopedia. In this respect, our research will be a first. From this point of view, we hope that this study will contribute to the knowledge or understanding of some issues about the Holy Qur'an and the science of qiraat.