2000'ler Türkiye'sinde Müslüman kadının "Kadın Sorunu"
The woman Question of Turkey's Muslim women in the 2000s
Yazar: YASEMİN YÜCE TAR
Danışman: PROF. DR. NİYAZİ USTA
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Baş örtüsü = Head covering ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Feminizm = Feminism ; Kadın hareketleri = Women movements ; Kadın sorunları = Women problems ; Kadınlar = Women ; Müslümanlar = Muslims ; Müslümanlık = Muslimism ; Örtünme = To cover oneself

Özet:
1980?lerde başlayan üniversitelerde başörtüsü yasağı farklı aşamalardan geçerek 2000?lerin başlarına gelindiğinde fiilen çözülmüş bir sorun olarak farklı toplumsal hareketlilikleri beraberinde getirdi. Hızlı kentleşme süreci, başörtülü kadınların eğitim oranlarının artması, kamusal yaşama katılma, çalışma hayatına katılma oranlarının artması bu kadınların aynı zamanda kadın sorunlarıyla tanışmasını ve bunu kamusal alanda dillendirmeye başlamışlardır. Müslüman kadınların başörtüsü sorunu hasebiyle modernizm ve Kemalizm?le girdikleri tartışma 2000?lere yaklaşırken Müslüman erkeklerle tartışmaya doğru evirilmiştir. İslam içindeki kadının yeri ve hakları nelerdir tartışması İslam anlayışları ve İslam ve gelenek arasındaki tartışmaları önemli gündemleri olmaya başlamıştır. İslam ve gelenek arasındaki erkek egemen zihniyet sorgulaması farklı İslamcı-Müslüman kadın yazarlar tarafından yapılmaya başlanmıştır. Bu çalışmanın amacı Müslüman kadınların kadın sorununa ilişkin tartışmaları gün yüzüne çıkarmaktır. Bu çalışmanın kapsamı belli kriterlerle göre seçilen yedi Müslüman kadın yazarın kadın sorunu üzerine yazdığı literatür incelenerek Müslüman kadınların kadın sorununu feminizm literatürüyle ne kadar benzeşerek tartıştığını incelemektedir. Feminizm kavramıyla ve anlayışlarına itirazları olan bu kadınların kendi kadın sorunlarını nasıl tartıştıkları ve ne tür itirazlar ve duruşlarda ortaklaştıkları ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Müslüman Entelektüel kadınların tartışmalarının nitel araştırma yöntemlerinden biri olan içerik analizi tekniği ile yapılmaktadır. İçerik analizi yazılı metinlerdeki söylemin ortak ve farklı boyutlarının kategorize edilmesinde yardımcı olmuştur. Araştırmanın varılan sonuçları arasında Müslüman kadınların feminizm kavramı ve anlayışı ile kendilerini ifade etmedikleridir. Ancak bu onların kadın sorununu tartışmadığı ve kendilerinin kadın sorunu olmadığı anlamına gelmemektedir. Müslüman kadın hareketinden bahsedilmesinin ve bu hareketin birlikte getirdiği özgünlüklerin kadın sorunu meselesinde yeni açılımlar getirebileceği de bu çalışma ile öngörülmektedir.



Anahtar Sözcükler: Feminizm, Türkiye?de Feminizm, İslami Feminizm, Müslüman Kadın Hareketi, Müslüman Entelektüel Kadınlar

Abstract:
The headscarf ban since the 1980s reached a de facto solution in the early 2000s after going through different stages and brought about a range of social dynamics. Women who wear headscarves faced women?s issues and began to talk about them in public space in the course of rapid urbanization as well as their increasing educational attainment and participation in public life and paid work. Muslim women?s discussion which initiated with modernism and Kemalism due to the headscarf issue turned into debates with Muslim men. Debates over women?s place and rights in Islam, understandings of Islam and an issue of Islam and tradition became important agendas. Various Muslim women writers increasingly questioned the idea of male sovereignty in Islam and tradition. The purpose of this study is to unearth the debates in relation to Muslim women?s woman question.This study examines the writings of women?s issues by seven Muslim women writers who were selected by certain criterions and investigates the way in which their discussions have in common with feminist literature. It attempts to unveil how these women who raise objections to feminist concepts and accounts argue their own women?s issues and what oppositions and positions they share with feminist writers. The texts of Muslim women intellectuals were analyzed by content analysis which is one of the methods used in qualitative research. Content analysis contributed to categorize the statements in written texts by similar and dissimilar aspects.One of the results of this study is that Muslim women do not express themselves by feminist concepts and accounts. However, this does not necessarily mean that they do not discuss the woman question and they do not have their own women?s issues. This study also indicates that Muslim women?s movement and the novelties it brought about could open up new prospects in the area of women?s issues.



KEY WORDS: Feminism, Feminism in Turkey, Islamic feminism, Muslim women?s movement, Muslim women intellectuals