Kent hukukunda devletin istisna yaratma durumu
The state's creation of exception in urban law
Yazar: TAYFUN KAHRAMAN
Danışman: PROF. DR. ADALET ALADA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Hukuk kuralları = Law rules ; Hukuka uygunluk = Compliance with laws ; Kentleşme = Urbanization ; Kentsel hizmetler = Urban services ; Kentsel mekan = Urban space ; Kentsel rant = Urban rent ; Kentsel yapı = Urban structure ; Toplu Konut İdaresi Başkanlığı = Housing Development Administration ; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı = Privatization Administration ; İstisna = Exception

Özet:
Bu çalışma, kent mekanında gerçekleşen her ilişki ve uygulamanın temelinde bulunan ve egemenin biçim verdiği kent hukukunun oluşma koşullarını ve istisnanın kent hukukuna nasıl yerleştiğini incelemektedir. Türkiye kentleşmesinin önemli unsurlarından biri olan hukuk, her dönem bir tarafıyla hukuk dışını ifade eden istisnanın da alanı olmuştur. Egemen tercihlerin şekil verdiği istisnalar ile kentte yer alan ekonomik, sosyal ve siyasal ilişkiler ve kentsel mekan biçim kazanmıştır. Özellikle kentsel rant algısı ve rantın paylaşımı sürecinde yaşanan değişim, devletin hukuk alanında istisnalar ile ortaya koyduğu rolün de farklılaşmasına neden olmuştur.  Kentsel mekanda bu derece belirleyici olan hukukun kaynağına yerleşen olağanüstü hal ve istisna durumu, egemen devletin aktörler arasında taraf olarak tercihlerine dayandırdığı müdahale biçimlerinin de temeli halini almıştır. Kent hukukunun içerdiği normal hukuk düzeni haricinde yeni bir düzenini ifade eden istisnalar ile sınırları çizilen, üzerinde yaşamın sürdüğü  kentsel mekanlar ise yeni hukuk düzeninde istisna mekanlara dönüşmüştür.  
Türkiye kentleşmesinde son dönem devletin tercihleriyle değişen yasa yapma biçimi, krizlerle ortaya çıkan bir süreç olarak olağanüstü hal ilanı ve kentsel rant üretimi temelli istisnanın genelleşmesi üzerine yapılan analizler, çalışmanın özgün ana tartışmasını ortaya koymaktadır. Tez çalışmasının kavramsal açıdan olgunlaşması ve kent hukukunun bu anlamda sorgulanması için, Schmitt'in tanımları ve Agamben'in eleştirisi kent mekanında belli tercihler ile somutlaştırılmaktadır. Kentte egemen, olağanüstü hal ve istisna ilişkisini okumak ve bugünün istisna mekanlarını anlamak üzere, çalışmada Schmitt yorumlanarak yeni bir kavramsal yöntem geliştirilmektedir. Böylece tez çalışması sonucunda kent hukuku ve kent mekanında yeniden yorumlanan olağanüstü hal ve istisnanın olgunlaştığı örnek olaylar ile egemenin kentsel mekanda değişen müdahale biçimleri konu edilerek, istisna mekan kavramı yaratılmakta ve Türkiye kentleşmesine yön veren kent hukukunda istisnaların değişen anlamları ile nasıl genelleştiği sorusunun cevabı verilmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Kent Hukuku, Olağanüstü Hal, İstisna, Egemen, Kentsel Rant, İstisna Mekan.

Abstract:
This study investigates the conditions for the formation of the urban law, which structures the basis of every relationship and practice that takes place in the city and shaped by the sovereign, and how the exception is placed in urban law. As one of the important elements of urbanization in Turkey, law has become an area of exception that expresses outside of the law on one hand. Economic, social and political relations together with urban space itself have been shaped by the exceptions that created by the sovereign preferences. In particular, the change experienced in the process of urban rent perception and rent-sharing, caused the role of the state to be differentiated which revealed itself with exceptions in the field of law. The state of emergency and exceptional situation have both settled in the source of law which is the decisive in the urban space, and have become the basis of intervention forms that grounds on the preferences of the sovereign state as a party among actors. Urban spaces which are depicted by the exceptions that render a new order beyond the normal rule followed by urban law, and on which life has lived forward, have become the spaces of exceptions in this new rule of law mechanism.
Analyses made on the changing way of making law by means of the preferences of the state during the recent period of urbanization in Turkey, and on the generalization of exception based on the production of urban rent and declaration of state of emergency as a process emerging from crisis, reveal the unique discussion of this study. In order to conceptually mature the study and to question the urban law in this sense, the definitions of Schmitt and the critique of Agamben are embodied in the urban space with certain preferences. In this study, a new conceptual method is developed by re-interpreting Schmitt to reveal the relation among state of emergency, exception and sovereign in the city, and to have a deeper understanding about the "spaces of exception" today. As the result of this study, based on the discussion on the changing forms of intervention of the sovereign in urban space which supported with real cases from Turkey reflecting our re-interpretation of the state of emergency and exception in urban law and urban space, we introduce the concept of "spaces of exception". We conclude by giving answer to the question of how the exceptions are generalized with their changing meanings under the urban law that guides the urbanization of Turkey.


Keywords: Urban Law, State of Emergency, Exception, Sovereign, Urban Rent, Spaces of Exception.