Acil servis pandemi yoğun bakımda COVİD-19 ön tanısıyla takip edilen hastaların klinik ve laboratuvar değerlerinin mortalite ile ilişkisi
The relationship with mortality of clinical findings and laboratory test results of patients WHO suspected COVİD-19 interned in emergency service pandemic intensive care unit
Yazar: MEHMED ULU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURTAZA KAYA
Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Amaç : Bu çalışmada pandemi öncesi kritik hasta grubunda mortalite tahmini için sık 
kullanılan APACHE-2, SOFA, PSI gibi skorlama sistemlerinin Covid-19 şüpheli hasta 
grubunda başarısını tespit etmek amaçlandı. Bunun yanında bu hasta grubundaki klinik 
bulguların, laboratuvar değerlerinin, ek hastalıkların mortalite üzerine etkilerini 
değerlendirmek amaçlandı.
Materyal ve Metot: Bu çalışma KSBÜ Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesi 
acil servis bünyesinde kurulan pandemi yoğun bakıma 01.01.2021-31.12.2021 
tarihleri arasında yatışı yapılmış olan hasta verilerinin incelendiği retrospektif bir 
çalışmadır. Analiz SPSS 20.0 v (IBM, Armonk, NY, USA) programı ile yapılmış,
kritik karar verme değeri 0,05 olarak belirlenmiştir. Normal dağılan değişkenler 
Student's t testi kullanılarak, normal dağılım göstermeyen kantitatif değişkenler Mann-Whitney U testi kullanılarak, katagorik değişkenler ise ki-kare testi kullanılarak 
karşılaştırılmıştır. Sayısal verilerin mortaliteyi öngörmedeki duyarlılıkları ROC
analizi ile tespit edilmeye çalışılmıştır. ROC alanlarını karşılaştırmak için AUROC 
değerleri hesaplanmıştır.
Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen 397 hastanın %56,2'si erkek, %43,8'i kadındır ve 
yaş ortalamaları 72,09 ±12,46'dır. Hastaların %72,0'sinin PCR sonucu negatif, 
%28,0'inin PCR sonucu pozitiftir. PCR sonucu pozitif çıkan hastaların %67,6'ı ex 
olurken, PCR sonucu negatif çıkan hastaların %57,0'ı ex olmuştur. PCR sonucuna 
bakılmaksızın hastalardan ex olan grupta WBC sayısı, nötrofil sayısı, üre, BUN, 
kreatinin, sodyum, potasyum, AST, ALT, CRP, D-Dimer, Neu/lym, Neu/Plt oranı 
medyan değerleri hayatta kalan gruba göre istatistiksel olarak anlamlı ölçüde yüksek; 
platelet, hemoglobin, hemotokrit medyan değerleri düşük bulunmuştur. PCR sonucu 
negatif hastalarda KAH tanısı olan grupta mortalite anlamlı ölçüde düşük; malignite 
ve böbrek yetmezliği tanısı olan grupta mortalite anlamlı ölçüde yüksek bulunmuştur. 
PCR pozitif hastalarda böbrek yetmezliği olan hasta grubunda mortalite anlamlı 
ölçüde yüksek bulunmuştur. PCR sonucu negatif ve pozitif olan hasta gruplarında 
APACHE-2, SOFA ve PSI skorları medyan değerleri ex olan grupta anlamlı ölçüde 
yüksek, GKS skorları anlamlı ölçüde düşük bulunmuştur. Yapılan ROC analizinde 
APACHE-2 skoru için kesim noktası 20, SOFA skoru için 7, PSI skoru için 130 puan 
optimal değer olarak belirlenmiştir.
Sonuç: Yaptığımız çalışmada acil servise başvuran Covid-19 şüpheli kritik hasta 
grubunda PCR negatif hastalarda olduğu gibi PCR pozitif hastalarda da APACHE-2, 
SOFA, PSI gibi skorlama sistemleri mortaliteyi öngörmede başarılı olmuştur. 
Skorlama sistemleri için optimal kesim noktaları belirlenmiştir. Bu çalışmanın 
hastaneye başvurusunda mortalite riski yüksek hasta grubunun erken tanınması ve 
tedavisinin erken düzenlenmesine katkıda bulunacağını düşünüyoruz.
Anahtar kelimeler: COVİD-19, APACHE-2, SOFA, PSI, mortalite

Abstract:
Aim: In this study, it is aimed to evaluate success of classification systems such as 
APACHE-2, SOFA and PSI in critical patients who suspected Covid-19. Additionally, 
it is aimed to evaluate clinical findings, laboratory test results, comorbidities and their 
impact on mortality in critical patients who suspected Covid-19.
Material and Method: This research is a retrospective study in which the data of 397 
patients who hospitalized in emergency service pandemic intensive care unit between 
the dates of 01.01.2021 and 31.12.2021 were examined. The analysis is performed by 
SPSS 20.0 and the significance value is determined as 0,05. Student's T test is used to 
analyze normal distribition, Mann-Whitney U test is used to analyze non-normal 
distribution, Chi-square test is performed to analyze categorical variables. ROC 
(Receiver-Operating Characteristic) analysis is used to evaluate sensitivity of predict 
mortality based on quantitative data. AUROC (Area Under the Receiver Operating 
Characteristic) values are calculated in order to compare the ROC areas.
Findings: Of the 397 patients included this study, %56,2 of patients are male and 
%43,8 of them female. The mean age of participants 72,09 ±12,46. %72,0 of patients' 
Covid-19 PCR test result is negative and %28,0 of them positive. %67,6 of patients is 
dead in PCR positive group and %57,0 of patients is dead in PCR negative group. 
Deceased patients in both PCR positive and negative group has higher median value 
of WBC count, neutrophil count, urea, BUN, creatinin, sodium, potassium, AST, ALT, 
CRP, D-Dimer, Neu/lym ratio, Neu/Plt ratio. Deceased patients has lower median 
value of platelet, hemoglobin, hematocrit. In PCR negative group patients who had 
Coronary Artery Disease (CAD) history has significantly lower mortality and who had 
malignancy and acute or chronic renal failure has significantly higher mortality. In 
PCR positive group patients who had acute or chronic renal failure has significantly 
higher mortality. Deceased patients in both PCR negative and positive group has 
significantly higher median value of APACHE-2, SOFA and PSI score and 
significantly lower GKS score. Performed ROC analysis suggests cutoff value 20 point 
for APACHE-2 score, 7 point for SOFA score, 130 point for PSI score.
Results: The APACHE-2, SOFA, PSI scoring systems predict mortality successfully 
both PCR negative and positive group in Covid-19 suspected critical patients. Optimal 
cutoff values is determined for scoring systems. We believe this study contribute early 
diagnosis and effective treatment of critical patients who has high mortality risk.
Keywords: COVID-19, APACHE-2, SOFA, PSI, mortality