Öz yeterlilik desteğinin hipertansiyon hastalarının ilaç uyumu ve öz yeterlilik düzeylerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effect of self-efficiency support on drug addiction and self-efficiency levels of hypertension patients: A randomized controlled study
Yazar: ELİF NUR NOYAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHAR ÇİFTÇİ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta eğitimi = Patient education ; Hastalık = Disease ; Hemşirelik = Nursing ; Hipertansiyon = Hypertension ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Materyal ve Metot: Bu araştırma randomize kontrollü girişimsel bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini, Haziran-Aralık 2021 tarihleri arasında Turhal Devlet Hastanesi'nde Kardiyoloji polikliniklere başvuran hipertansiyon hastaları oluşturdu. Araştırmanın örneklemini ise; araştırma kriterlerine uyan, araştırmaya katılmayı kabul eden 18 yaş üstü 63 hipertansiyon hastası oluşturdu. Verilerin toplanmasında "Hasta Tanıtıcı Bilgi Formu", "Öz Etkililik-Yeterlilik Ölçeği" ve "Hipertansif Hastalarda İlaca Uyum Öz-Etkililik Ölçeği" kullanıldı. Veriler hastaneye geliş sırasına göre tek (girişim grubu) ve çift (kontrol grubu) rakamlarla gruplara ayrıldı. Her iki grubun ön-test verileri için gerekli formlar yüz yüze yöntemle dolduruldu. Girişim grubuna "Hipertansiyon Eğitim Kitapçığı" ile kendi kendine tansiyon ölçümünün nasıl yapılacağı ile ilgili uygulamalı olarak kan basıncı ölçümü eğitimi verildi. Hastalardan araştırma süresince evinde kan basıncı ölçümünü günde 2 kez yapması ve ölçümleri not etmesi istendi. Kan basıncı kontrolünü unutmaması için girişim grubundaki hastalara 3 ay boyunca haftada 3 kez sms yöntemi ile tansiyon ölçümünün hatırlatılması sağlandı. Kontrol grubunun ön-test verileri toplandıktan sonra herhangi bir uygulama yapılmadı. Üç ay sonra her iki grubun son-test verileri için aynı formlar online anket yöntemi ile dolduruldu. Verilerin değerlendirilmesi tek yönlü körleme yöntemi ile yapıldı. Verilerin değerlendirilmesinde ortalama, yüzdelik, standart sapma, ki kare, paired sample t test, independent samples t test kullanıldı.
Bulgular: Kontrol grubunun hipertansiyon hastalarında ön-son-test ilaca uyum öz-etkililik ve ön-son-test öz etkililik-yeterlilik düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı belirlendi (p>0.05). Girişim grubunda ise; hipertansiyon hastalarında ön-son-test ilaca uyum öz-etkililik ve ön-son-test öz etkililik-yeterlilik düzeyleri arasında anlamlı farklılıklar olduğu belirlendi (p<0.05). Sistolik ve diyastolik kan basıncı, beden kitle indeksi ön-son-test puanları arasındaki farkın istatistiksel olarak girişim grubunda anlamlı (p<0.01); kontrol grubunda ise; anlamlı olmadığı saptandı (p>0.05). Ayrıca; hipertansif bireylerin yaşam tarzının ön-son-test puanları girişim grubunda genel olarak olumlu fazla artış varken, kontrol grubunda genel olarak fazla artışın olmadığı belirlendi. 
Sonuç: Öz yeterlilik desteğinin hipertansiyon hastalarının ilaç uyumu ve öz yeterlilik düzeylerine olumlu etkileri bulunmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Hemşirelik, hipertansiyon, ilaç tedavisi, öz yeterlilik, öz yeterlilik desteği, uyum

Abstract:
Aim: The aim of this study is to examine the drug compliance and self-efficacy of hypertension patients who control their blood pressure by themselves.
Materials and Methods: It is a pretest-posttest randomized controlled interventional study. The population of the study consisted of hypertension patients who applied to the cardiology outpatient clinics in Turhal State Hospital between June and December 2021. The sample of the research is; Hypertension patients over the age of 18 who met the research criteria and agreed to participate in the study were formed. "Patient Descriptive Information Form", "Self-Efficacy-Efficacy Scale" and "Drug Adherence Scale in Hypertensive Patients" were used to collect data. The research was divided into groups with odd (intervention group) and even (control group) numbers. The necessary forms for the pre-test data of both groups were filled in by face-to-face method. The intervention group was given hands-on blood pressure measurement training on how to self-measure blood pressure with the "Hypertension Training Manual". During the study, the patients were asked to measure blood pressure at home twice a day and note down the measurements. In order not to forget the blood pressure control, the patients in the intervention group were reminded to measure blood pressure 3 times a week by SMS method for 3 months. After the pre-test data of the control group were collected, no application was made. Three months later, the same forms for the post-test of both groups were filled with the online questionnaire method. Evaluation of the data was done by the blinding method. Mean, percentile, standard deviation, chi-square, paired sample t test, independent samples t test were used in the evaluation of the data.
Results: There was no statistically significant difference between pre-posttest drug compliance self-efficacy and pre-posttest self-efficacy-efficacy levels in hypertensive patients of the control group (p>0.05). In the initiative group; It was determined that there were significant differences between pre-posttest drug compliance self-efficacy and pre-posttest self-efficacy levels in hypertensive patients (p<0.05). The difference between the pre-posttest scores of systolic and diastolic blood, body mass index was statistically significant in the intervention group (p<0.01); in the control group; it was not found to be significant (p>0.05). Also; While there was a positive increase in the pre-posttest scores of the lifestyle of hypertensive individuals in the intervention group in general, it was determined that there was no significant increase in the control group.

Conclusion: Self-confident patients have positive aspects in terms of adaptation and harmony.

Keywords: Compliance, drug therapy, hypertension, nursing, self-efficacy, self-sufficiency.