Cinsiyetli mekanlarda kadın olmak; Toplumsal cinsiyet bağlamında kente bakış
Being a woman in gendered spaces; A view of the city in the context of gender
Yazar: DİLARA PEKTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKE ORUÇ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bir mekânı deneyimlemek başlı başına sosyolojik boyutu olan bir pratiktir. Mekânın üretimi, mekânsal davranışlar toplumsal yapı ve kültür birbiriyle ilintili olduğu gibi toplumsal cinsiyet de mekânı ve mekânsal davranışı etkilenen ve ondan etkileyen bir değişken olarak karşımıza çıkmaktadır. Toplumsal cinsiyet çerçevesinde kamusal alan olarak karşımıza çıkan kenti deneyimleme süreci 1990'lı yıllardan itibaren neoliberal politikalar etrafında şekillenmiş ve feminist bir perspektiften bakıldığında politik duruşlar her ne kadar değişim gösterse de ataerkinin kadınları hegemonik baskılandığı alanların başında kent gelmektedir. Ataerkil toplumlarda öteki olarak lgbti+ bireylerin ve cis hetero kadınların alan bulma ve yaratma tavrı ve davranışı her ne kadar değişiklik gösterse de kenti deneyimleme pratikleri erkeklerin deneyimleriyle farklılık göstermiş ve mücadele alanına dönüşmüştür. Toplumsal cinsiyet farklılıkları her yerde olduğu gibi mekân olarak kent ve kenti deneyimlerken de karşımıza çıkmaktadır. Neoliberal politikalar kapsamında kapitalist sistemin ucuz iş gücüne olan bağımlılığı hane içerisindeki alım gücünü hayli düşürmüş ve kadınların kamusal alana çıkış sürecini ivmelendirmiştir. Tarihsel süreç içerisinde kamusal alanda özel alan kadar politik deneyimler yaşayan kadınlar kent deneyimlerinde kamusal özne haline gelebilmişse de bir hayli köklü bir yapı olan ataerkinin kıskacından kurtulamamışlardır. Ataerkil yapılanma kapitalist sistemin yürürlüğünden de destek alarak kültür, kolektif bellek gibi geleneksel ve sosyal paradigmalar tarafından köktenciliğini sürdürmeye devam etmektedir. Bunun yanında toplumsal yapıların değişimi uzun bir süreci kapsasa dahi imkânsız değildir. Ataerki gibi sistematik düzenlerin yıkılmaya başladığı ve feminizmin yükselişte olduğu bu dönem kadınların özgürleşmesi adına umut verici gelişmelerle birlikte toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin önüne geçilebilir bir mücadele alanı sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet, Kamusal Alan, Mekânsal Davranışlar, Kent Deneyimleri

Abstract:
Experiencing a place is a practice that has a sociological dimension in itself. Just as the production of space, spatial behaviors, social structure and culture are related to each other, gender also appears as a variable that affects and affects space and spatial behavior from it. The process of experiencing the city, which appears as a public space within the framework of gender, has been shaped around neoliberal policies since the 1990s, and although political stances have changed from a feminist perspective, the city is one of the areas where the patriarchal hegemonic oppression of women. Although the attitude and behavior of lgbti+ individuals and cis hetero women in patriarchal societies to find and create space has changed, the practices of experiencing the city have differed with the experiences of men and have turned into a field of struggle. Gender differences are also encountered when experiencing the city and the city as a place, as they are everywhere. Within the scope of neoliberal policies, the dependence of the capitalist system on cheap labor has greatly reduced the purchasing power within the household and accelerated the process of women's entry into the public sphere. Although women who have experienced political experiences as well as private ones in the public sphere in the historical process have been able to become public subjects in urban experiences, they have not been able to get rid of the grip of patriarchy, which is a very deep-rooted structure. The patriarchal structure continues to maintain its fundamentalism by traditional and social paradigms such as culture and collective memory, receiving support from the effectiveness of the capitalist system. Besides, the change of social structures is not impossible even if it involves a long process. This period, when systematic orders such as the patriarchy are beginning to collapse and feminism is on the rise, offers an area of struggle against gender inequality that can be overcome with promising developments in the name of women's liberation.
Keywords: Gender, Public Space, Spatial Behaviors, Urban Experiences