Ergenler için psikolojik bozukluklar envanteri'nin (epbe)geliştirilmesi ve ergenlerde görülen psikolojik bozukluklarınsosyo-ekonomik düzey ve cinsiyet açısından incelenmesi
Development of inventory of psychological disorders foradolescences (pdia) and the examination of adolesences'psychological disorders in terms of socio-economic leveland gender
Yazar: YILDIZ BİLGE
Danışman: PROF. DR. ADNAN KULAKSIZOĞLU
Fatih Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikolojik Danışma ve Rehberlik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışma Türkiye için ergenlik döneminde görülen psikolojik bozuklukların
tespitini sağlayan DSM-5 temelli bir envanterin geliştirilmesini ve ergenlerde
görülen psikolojik bozukluklarla cinsiyet ve sosyo-ekonomik düzey faktörleri
arasındaki ilişkinin incelenmesini amaçlamaktadır. Çalışmada 7-12. sınıflar arasında
öğrenim gören 1953 öğrenciye EPBE uygulanarak ölçeğin geçerlik ve güvenirlik
çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların %47.1'i erkek ve %52.9'u kız
öğrencilerden oluşmaktadır. Test-tekrar test güvenirliği için ise 64 kişilik öğrenci
grubuna uygulama yapılmıştır. Yapılan analizlerde EPBE alt ölçeklerinin Cronbach
alfa değerleri .64-.83 arasında bulunmuştur. Test-tekrar test analizinde korelasyon
katsayıları .54-.86 arasındadır. Ayrıca yakınsak geçerlik çalışmasında bu örneklem
grubundan 674 kişiye 7 farklı ölçek ve envanter EPBE ile birlikte ikili veya dörtlü
setler halinde uygulanmıştır. Yakınsak geçerlik analizlerinde elde edilen korelasyon
katsayıları .27 - .75 arasında değişmektedir. EPBE, MMPI gibi profil indeksli bir
envanter olduğu için her bir alt ölçek kendi içinde Varimax döndürmesine göre
Temel Bileşenler Analizine tabi tutulmuştur. Ayırt edici geçerlik analizinde EPBE alt
ölçek ortalamalarının psikolojik veya psikiyatrik yardım öyküsü olan grup lehine
anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır. Bütün bulgular güçlü psikometrik
kanıtlar sunmaktadır. Sonuç olarak, EPBE geçerli ve güvenilir bir envanterolarak
kabul edilebilir.
Ayrıca psikolojik bozukluklarla cinsiyet ve sosyo-ekonomik düzey faktörleri
arasındaki ilişkinin incelenmesi için EPBE alt ölçekleri bağımlı değişken, cinsiyet ve
gelir değişkenleri ise bağımsız değişken olarak kullanılmıştır. Uygulanan bağımsız
örneklemler t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) sonuçlarına göre, bazı
kişilik bozukluklarının cinsiyet açısından anlamlı düzeyde farklılık gösterdiği ve bazı
kişilik bozukluklarının ise gelir seviyesine göre anlamlı düzeyde açıklanabildiği
tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Ergenler İçin Psikolojik Bozukluklar Envanteri (EPBE),
DSM-5, ergenlik, psikolojik bozukluklar, geçerlik, güvenirlik, cinsiyet,
sosyo-ekonomik düzey

Abstract:
This study aims the development of an inventory based on DSM-5 which enables
detection of psychological disorders in adolescence and the examination the
relationships between psychologıcal disorders of adolesences' and socio-economic
level and gender for Turkey. By applying PDIA to 1953 students from 7 to 12.
grades the validity and reliability of the scale has been carried out. 47.1% of the
participants were boys and 52.9% were girls. It was also applied to 64 the
participants for test-retest reliability. Cronbach's alpha values in the analyzes of
PDIA's subscales were found between .64-.83. The test-retest values were 54-.86.
Furthermore, a subsample of 674 individuals were presented with either two or four
of the 7 convergent validity scales. The pearson correlation values varied between
.27 and 75. As it is an inventory with profile index such as MMPI, PDIA, each
subscale was subjected to confirmatory factor analysis itself. In the discriminant
validity analysis PDIA's subscales cores was found significantly higher for the favor
those who had reported history of psychological / psychiatric help. These findings
also demonstrated strong levels of psyhometric evidence. As a conclusion, the PDIA
was accepted to be a valid and reliable inventory.
Besides to examine the relationship between psychological disorders of adolesences'
and socio-economic level and gender, PDIA's subscales as were used as dependent
variable while gender and income factors were used as independent variables.
According to results of independent-samples t test and one-way ANOVA, it was
identified that some personality disorders showed significant differences in terms of
gender, and also some personality disorders could be explained significantly by the
income level.
Key Words: Inventory of Psychological Disorders For Adolescences (PDIA), DSM-
5, adolescent, psychological disorders, validity, reliability, gender and socioeconomic
level.