Ebû Hayyân el-Endelüsî'nin tefsir ilminin sınırlarına dair görüşleri
Ebû Hayyân al-Endelusi's views on the boundaries of the science of tafsīr
Yazar: BEYZANUR BOZKURT
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KARAGÖZ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışma Ebû Hayyân el-Endelüsî'nin (ö. 745/1344) eseri el-Bahru'l-Muhît bağlamında tefsir ilminin sınırlarına dair görüşlerini konu edinmektedir. Ayrıca müfessirin belirlediği bu ilkelere eserinde riayet edip etmediği meselesi de çalışmanın kapsamına dâhildir. Araştırmada, Ebû Hayyan'ın, tefsire hangi açılardan sınırlar getirmeye çalıştığı tespit edilmiş ve böylece onun, konu hakkındaki tartışmalara ne tür katkılar sağladığının tespiti mümkün olmuştur. Araştırma sürecinde doküman analizi yöntemi kullanılmıştır.
Çalışma, giriş ve üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Ebû Hayyân'dan kısaca bahsedilmiş, tefsir ilminin sınırları hakkında bazı görüşlere yer verilmiştir. İkinci bölümde Ebû Hayyân'ın tefsirin sınırlarına dair görüşleri fıkıh, kelâm, tasavvuf, tabiî ilimler, sarf ve nahiv ekseninde dil ilimleri; isrâiliyât ve nüzûl sebebi başta olmak üzere rivayetler ve tefsirinde uzun anlatımlardan kaçınması bağlamında örnekler eşliğinde tahlil edilmiştir. Üçüncü bölümde ise Ebû Hayyân'ın belirlediği bu sınırlara riayet etmediği bazı yerler seçilen örneklerle birlikte incelenmiştir. Sonuç olarak müfessirin diğer ilimlerle ilişkisi, rivayetler ve uzun anlatımların tefsirlere dâhil edilmesi bakımından tefsire birtakım ilkesel sınırlar belirlediğine ulaşılmıştır. Ebû Hayyân'ın belirlediği bu sınırlara eserinde genellikle riayet ettiği, bazı yerlerde belli bir amaç doğrultusunda veya herhangi bir amacı olmaksızın bu ilkelerine bağlı kalmadığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
This study contains with Abū Hayyān al-Andalusī's (d. 745/1344) views on the boundaries of the science of tafsīr in the context of his work al-Bahr al-Muhīt. In addition, the issue of whether the exegete complied with these principles in his work is also included in the framework of the study. In the study, it was determined in which aspects Abū Hayyan tried to bring boundaries to tafsīr and thus it was possible to determine what kind of contribution he made to the discussions on the subject. Document analysis method was used in the research.
The study consists of an introduction and three main chapters. In the first part, Abū Hayyān is briefly mentioned and some views on the boundaries of the science of tafsīr are given. In the second chapter, Abū Hayyān's views on the boundaries of tafsīr are analysed in the context of fiqh, kalām, sufism, natural sciences, linguistic sciences on the axis of sarf and nahw, narrations, especially isrāiliyat and the reason for the revelation, and his avoidance of long narratives in his tafsīr. In the third part, some places where Abū Hayyān did not comply with these boundaries are analysed with selected examples. As a result, it was concluded that the commentator set some principled boundaries for exegesis in terms of its relationship with other sciences, narrations and the inclusion of long narratives in tafsīr. It has been observed that Abū Hayyān generally complied with these boundaries in his work, but in some places he did not adhere to these principles for a certain purpose or without any purpose.