Anti VEGF tedavisi alan yaşa bağlı makula dejeneresansı olgularında tedavi yanıtını etkileyen faktörler
Factors affecting treatment response in age-related macular degeneration patients receiving anti-VEGF therapy
Yazar: NIGAR RUSTAMLI
Danışman: PROF. DR. FİGEN ŞERMET
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Aflibersept = Aflibercept ; Anjiyografi = Angiography ; Göz hastalıkları = Eye diseases ; Makula dejenerasyonu = Macular degeneration ; Ranibizumab = Ranibizumab ; Tedavi = Treatment ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence ; Vasküler endotel büyüme faktörleri = Vascular endothelial growth factors ; Yaş faktörleri = Age factors

Özet:
Amaç: Çalışmamızda kliniğimize başvuran neovasküler YBMD hastalarının FFA ve 
OKT görüntülerini inceleyerek hem başvuru anında hem de tedavi takibi sırasında tedavi 
prognozunu etkileyen biyobelirteçleri belirlemek ve bu biyobelirteçlerin tedavi sonucuna 
etkilerini değerlendirmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntemler: Kasım 2017 ile Aralık 2020 tarihleri arasında Ankara 
Üniversitesi Göz Hastalıkları Anabilim Dalı Retina-Vitreus Birimi'nde neovasküler YBMD 
tanısı ile takip edilen ve en az 24 ay takibi olan 38 hastanın 44 gözü çalışmaya dahil edildi. 
Hastaların dosyaları retrospektif olarak incelendi. Hastaların başvuru anındaki ve takip 
sürecindeki FFA, OKT, OKTA görüntülerine ulaşıldı. OKT görüntülerinden subretinal sıvı 
(SRS), intraretınal kist (İRK), santral makula kalınlığı (SMK), subfoveal koroid kalınlığı, 
pigment epitel dekolmanı (PED) varlığı ve yüksekliği, subretinal hiperreflektif materyal 
(SHRM), hiperreflektif nokta (HRN), elipsoid zon bütünlüğü, vitreomaküler ara yüzey gibi 
değişkenler saptanıp tedavi prognozuna etkileri araştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya 38 hastanın 44 gözü dahil edildi. Hastaların 15'i (% 39,5) kadın, 
23'ü (% 60,5) erkekti. Ortalama yaş 71,8±6,9 idi. 44 gözün 39'unda (% 88,6) Tip 1 (gizli) 
MNV, 5'inde (% 11,4) Tip 2 (klasik) MNV izlendi. Başlangıçta tüm gözlerde ortalama 
EİDGK 0,62 LogMAR iken, 12.ayda 0,45 LogMAR, 24.ayda ise 0,54 LogMARidi. Takip 
süresinde LogMAR değerleri arasında başlangıca göre 3.ay, 6.ay, 9.ay ve 12. aydaki düşüş 
anlamlı bulundu. Anti-VEGF tedavi altında 2 yıllık takipte SMK başlangıca göre anlamlı 
olarak azaldı. Bu azalma ile birlikte görme keskinliğinde de artış izlendi. Başlangıçta SRS 
olan grupta, anti-VEGF tedavi altında 1. yıl ve 2. yılda görme keskinliğinde anlamlı artış 
mevcuttu. Başlangıçta İRK olan gözlerde ise takip süresince görme keskinliği tüm aylarda 
daha düşük bulundu. Tedavi öncesinde OKT'de SHRM ve HRN izlenen grupta 2 yıllık 
takipte görme keskinliği, SHRM ve HRN olmayan gruba göre daha düşük bulundu. Tedavi 
başlangıcında elipsoid zon hasarı ve vitreomaküler ara yüz bozukluğu olan grupta 1. ve 2. 
yılda görme keskinliği, elipsoid zon hasarı ve vitreomaküler ara yüz bozukluğu olmayan 
gruba göre daha düşük bulundu. OKT'de başlangıçta dev seröz PED saptanan gözlerde görme 
keskinliği takip süresince olmayanlara göre daha düşük bulundu. Aflibercept ve ranibizumab 
grubunda 1. yıl ve 2. yılda görme keskinliğindeki artış istatistiksel olarak anlamlıyken, 
gruplar arasında anlamlı farklılık bulunmadı. Aflibercept ve ranibizumab grubunda 1. ve 2. 
2 yılda koroid kalınlıkları anlamlı olarak azalmıştı ancak bu azalma aflibercept grubunda daha 
belirgin olarak izlendi. 
Sonuç: Tedavi başlangıcında OKT'de saptanan SRS, İRK, dev PED, SHRM, HRN, 
elipsoid zon ve vitreomakuler ara yüzey değişiklikleri sonuç görme keskinliğini 
etkilemektedir. Bu biyobelirteçlerin değerlendirilmesi neovasküler YBMD'li hastalarda GK'ni 
öngörmek ve bu hastaların tedavi ve takibine rehberlik etmekte yol gösterici olacaktır.
Anahtar kelimeler: Yaşa bağlı makula dejeneresansı, optik koherens tomografi, fundus
floresein anjiografi, subretinal hiperreflektif materyal, aflibercept, ranibizumab

Abstract:
Objective: In this study, our aim was to analyze the FFA and OCT images of 
neovascular AMD patients who admitted to our clinic, to determine the biomarkers that affect 
the treatment prognosis both at the time of admission and during the treatment follow-up, and 
to evaluate the effects of these biomarkers on the treatment outcome.
Material and Methods: Forty -four eyes of 38 patients who were followed up with the
diagnosis of neovascular AMD in Ankara University, Departmentof Ophthalmology, RetinaVitreous Unit between November 2017 and December 2020 and had at least 24 months of 
follow-up were included in the study. The records of the patients were reviewed
retrospectively. The FFA, OCT, and OCTA images of the patients at the time of admission
and during the follow-up period were obtained. Variables such as subretinal fluid (SF), 
intraretinal cyst (İC), central macular thickness (CMT), subfoveal choroidal thickness, 
pigment epithelial detachment (PED) presence and height, subretinal hyperreflective material 
(SHM), hyperreflective dot (HRD), ellipsoid zone integrity, vitreomacular interface were
determined from OCT images and their effects on treatment prognosis were investigated.
Results: Forty-four eyes of 38 patients were included in the study. Fifteen (39.5%) of 
the patients were female and 23 (60.5%) were male. The mean age was 71.8±6.9 years. Type 
1 (ocult) MNV was observed in 39 (88.6%) of 44 eyes, and Type 2 (classical) MNV was
observed in there maining 5 (11.4%) eyes. While the mean BCVA was 0.62 LogMAR in all
eyes at baseline, it was 0.45 LogMAR at 12 months and 0.54 LogMAR at 24 months. During
the follow-up period, the decrease in LogMAR values at the 3rd, 6th, 9th and 12th months
compared to the baseline was significant. Central macular thickness decreased significantly
compared to baseline at 2-year follow-up under anti-VEGF therapy. Along with this decrease, 
an increase in visual acuity was also observed. In the group with subretinal fluid at baseline, a 
significant increase in visual acuity was observed in the 1st and 2nd years under anti-VEGF 
therapy. In eyes with intraretinal cysts at the beginning, visual acuity was lower in all months
during the follow-up period. Visual acuity in the group with SHM and HRD on OCT before
treatment was lower in the 2-year follow-up compared to the group without SHM and HRD. 
In the group with ellipsoid zone damage and vitreomacular interface disorder at the beginning 
of treatment, visual acuity at 1 and 2 years was lower than the group without ellipsoid zone
damage and vitreomacular interface disorder. Eyes with a giant serous PED at baseline on 
OCT had lower visual acuity than those without during follow-up. While the increase in 
visual acuity at 1st and 2nd years was statistically significant in the aflibercept and
ranibizumab groups, there was no significant difference between the groups. Choroidal
thicknesses decreased significantly in the 1st and 2nd years in the aflibercept and ranibizumab
groups, but this decrease was more pronounced in the aflibercept group.
Conclusion: SRS, IRK, giant PED, SHRM, HRN, ellipsoid zone and vitreomacular 
interface changes detected on OCT at the beginning of treatment, affect the final visual acuity. 
Evaluation of these biomarkers will be a guide for predicting VA in patients with neovascular 
AMD and guiding their treatment and follow-up.
Keywords: Age related macular degeneration, optical coherence tomography, fundus
fluorescein angiography, subretinal hyperreflective material, aflibercept, ranibizumab