Tohum rengi değişime uğramış noskapince zengin haşhaş (Papaver somniferum L.) hatlarının bazı tarımsal ve morfolojik özellikleri üzerine araştırmalar
Studies on some agronomic and morphological characteristics of altered color seed with the rich noscapine in poppy (Papaver somniferum L.)
Yazar: MARİEH JAVANİ
Danışman: PROF. DR. NEŞET ARSLAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitkisel özellikler = Plant properties ; Haşhaş = Poppy ; Papaver somniferum = Papaver somniferum ; Tarımsal özellikler = Agricultural properties

Özet:
Bu çalışma Ekim 2012 ve Eylül 2013 yıllarında, Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü deneme tarlasında, tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak kurulmuştur. İki yılık (2012-2013 ve 2013-2014) yürütülmüş olan bu araştırmada, noskapince zengin haşhaş hatlarının bazı tarımsal ve morfolojik özelliklerini belirleyerek, çeşit geliştirme amaçlanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre çıkış süresi, ilk ve ikinci yılda sırasıyla 7-12 ve 10-14 gün, çiçeklenme süresi, ilk ve ikinci yılda sırasıyla 229-236 ve 242-249 gün ve olgunlaşma süresi, ilk ve ikinci yılda sırasıyla 274-281 ve 284-288 gün arasında değişmiştir. Çiçek rengi, menekşe, tohum rengi ise mavi ve pembe olarak kaydedilmiştir. İki yılın ayrı ayrı ortalama değerleri olarak bitki boyu 96.20-107.10 cm, bitki başına kapsül sayısı 2.49-3.73 adet, kapsülde tepecik sayısı 11.15-11.83 adet, ana dal kapsül uzunluğu 3.57-3.36 cm, ana dal kapsül genişliği 3.30-3.86 cm, kapsül indeksi 1.09-0.88, bitki başına kapsül verimi 4.945-9.824 g, bitki başına tohum verimi 6.979-12.277 g, dekara kapsül verimi 46.502-131.103 kg/da, dekara tohum verimi 62.150-156.176 kg/da, morfin oranı %0.850-0.756, dekara morfin verimi 0.391-0.986 kg/da, noskapin oranı %0.914-0.706, dekara noskapin verimi 0.419-0.916 kg/da, toplam alkaloit oranı %2.035-1.660, dekara toplam alkaloit verimi 0.937-2.163 kg/da arasında değişmiştir. Yürütülmüş bu araştırmada, noskapince zengin haşhaş hatlarında yüksek noskapin özelliği, yıllara göre değişmekle birlikte, düşük bulunmuştur. Farklı amaçlara göre, diğer hatları da göz önünde bulundurarak, 5 numaralı hat, mavi renkli tohumu, yüksek tohum verimi, morfin ve toplam alkaloit verimi, noskapin oranı ile, çeşit geliştirmek için tavsiye edilmektedir.

Abstract:
The trial was established as a randomized block design with 4 replications during October 2012 and September 2013, in experimental fields of the Agronomy Department, Faculty of Agriculture of Ankara University,Turkey. The aim of the study was to determine some agronomic and morphological characteristics of altered color seed with the rich noscapine and to register rich noscapine poppy cultivars. According to the results of the first year, emergence took 7-12 days, flowering time ranged from 229-236 days and it took 274-281 days for the capsule to become ripe. During the second year, emergence took 10-14 days, flowering time ranged from 242-249 days while it took 284-288 days for the capsule to become ripe. The color of poppy flowers were violet where as the color of seeds were blue and pink. The average of two years seprately in plant height ranged 96.20-107.10 cm, number of capsules per plant 2.49-3.73, stigma number per capsul 11.15-11.83, capsul length 3.57-3.36 cm, capsul width 3.30-3.86 cm, capsul index 1.09-0.88, capsul yield per plant 4.945-9.824 g, seed yield per plant 6.979-12.277 g, capsul yield 46.502-131.103 kg/da, seed yield 62.150-156.176 kg/da, morphine content %0.850-0.756, morphine yield 0.391-0.986 kg/da, noscapine content %0.914-0.706, noscapine yield 0.419-0.916 kg/da, total alkaloid content %2.035-1.660, total alkaloid yield 0.937-2.163 kg/da. According to the results all selected 12 lines showed low noscapine percentage from the crop of 2012 and 2013. Depend on usage, some of these rich noscapine lines can be prefered where as regarding blue seed, high seed yield, morphine and total alkaloid yield, noscapine content, the line 5 is better than other lines.