Modern Arapça`daki deyimlerin dilbilimsel açıdan incelenmesi ve yabancı dil öğretimindeki yeri
Study of modern Arabic idioms in a linguistic point of view and their place in Arabic teaching
Yazar: ERDİNÇ DOĞRU
Danışman: PROF. DR. FARUK TOPRAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı / Arap Dili Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Arapça = Arabic ; Deyimler = Idioms ; Dil bilim = Linguistics ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
ÖZET Bu çalışma, Arapçadaki deyimlerin yapısal ve anlamsal özelliklerini incelemeyi ve daha sonra da yabancı dil olarak Arapça öğretimindeki yerini ele almayı amaçlamaktadır. Bunun için öncelikle tezin Giriş Bölümü'nde, deyim konusuyla ilgili modern Arapçada yaşanan kavram karmaşasına değinilmiş ve kapsamlı bir deyim tanımı verilmiştir. Daha sonra "deyim" anlamında kullanılmak üzere terim önerisi getirilerek sözü edilen kavram karmaşasına son verilme çabasma girilmiştir. Birinci Bölüm' de deyimle, biçim ve içerik bakımından benzerlik arz eden bir kısım dil birliklerine değinilmiş, özellikle Arapçada "deyim" ve "atasözü" alanında yaşanan kavram karmaşasından dolayı bu iki terim üzerinde ayrıntılı bir şekilde durulmuştur. Ardından deyimlerin anlam özellikleriyle bağlantılı olan ve değerlendirme aşamasında da kullanılan birtakım anlambilim terimlerine yer verilmiştir. ikinci Bölüm' de deyimlerde kullanılan bazı söz sanatları "mecaz" başlığı altında ele alınmış ve örneklerle de desteklenmiştir. Bu bölümde hem klasik dönem belagat kitaplarından hem de modern dönem anlambilim çalışmalarının verilerinden birlikte yararlanılmıştır. Ulaşılan sonuçlar, deyimlerin anlam analMerinin de yapıldığı üçüncü bölümün gerekli görülen yerlerinde kullanılmıştır. Çalışmanın Üçüncü Bölümü'nde Arapçadaki deyimlerin bazı sözdizim özelliklerine değinildikten sonra deyimler bir sınıflamaya tabi tutulmuş ve her kategoriden örneklem olarak seçilen toplam yetmiş beş deyim önce yalın hâlinde sonra genellikle kısa bir metin içerisinde verilmiş ve ardından her bir deyimin sırasıyla sözlük anlamı, deyimsel anlamı ve sözdizimi verilmiştir. Bunun da ardmdan deyimler anlam açısından tahlil edilmeye çalışılmış ve son olarak kullanım yerlerine dair kısa bilgiler verilmiştir.ii Çalışmanın dördüncü ve son bölümünde deyimlerin yabancı dil öğretimindeki yeri, deyim öğretiminde karşılaşılan sorunlar ve bu sorunlara çözüm önerileri yer almakta, ayrıca deyim öğretiminin nasıl yapılması gerektiğine dair, pratik bir model önerisi sunulmaktadır. Bu bölümde deyim çevirisi de ele alınmış ve deyimler, çeviri açısından sınıflandırılarak örnekler verilmiştir. Çalışma, dört bölüm boyunca elde edilen verilerin değerlendirildiği ve bir dizi çıkarımlarda bulunulduğu "sonuç" yazısıyla bitirilmiştir.

Abstract:
HI ABSTRACT This study aims to investigate structural and semantic properties of the idioms in Arabic and later on to deal with their place in Arabic teaching as a foreign language. For this purpose, conceptchaos observed in modern Arabic in terms of idiom subject has been mentioned firstly and a thorough definition of idiom has been introduced in the introductory part of the thesis. Then efforts have been exhibited to end the above- mentioned chaos in concept, by biringing forward a term suggestion to be used in the maning of "idiom". Some language combinations exhibiting similarity in terms of form and content of idiom have been stated in Chapter One, the terms "idiom" and "proverb" have been studied in detail due to concept chaos experienced in Arabic language in the field of "idiom" and "proverb". Some semantic terms that are linked to semantic properties of idioms and used in evaluation phase have also been considered subsequently. In Chapter Two, some rhetorics utilized in idioms have been considered under "figurative" title and supported by examples, too. In this chapter, have been made of both eloquence boks of classical period and data of semantics studies of modern age used together. Results attained have been utilized in appropriate places of chapter three where analyses of idioms have also been made therein. In Chapter Three of the study, after mentioning some syntax properties of idioms in Arabic, idioms have been classified and a total of seventy five idioms being selected from each category as samples, have been given firstly in simple form and then in a short text and next, dictionary meaning, idiomatic meaning and syntax of each of the idioms have been given respectively. Idioms have been analysed after this, and some short information on their places of use has been given finally. In tljş Fourt and last chapters of the study, place of idioms in foreign language teaching, problems encountered in teaching of idioms, and someIV solution suggestions to these problems take place and moreover, a practical model suggestion within the frame of three idioms selected has been presented in terms of how to perform idiom teaching. The study has been ended with a "conclusion" text where data obtained throughout four chapters have been evaluated and some sequence of deductions have been performed.