Ebeveynlerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ve human papillomavirüs aşılanmasına olan yaklaşımlarının ilişkisi
The relationship between parents' health literacy levels and their approaches to human papillomavirüs vaccination
Yazar: MUSTAFA BERK AKBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. SEBAHAT GÜCÜK
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ana-baba = Parents ; Papillomavirüs aşıları = Papillomavirus vaccines ; Papillomavirüs enfeksiyonları = Papillomavirus infections ; Papillomavirüsler = Papillomaviridae ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
Giriş ve amaç: HPV kadınlarda ve erkeklerde yaygın görülmekte olup, bu iki cinsiyette de ciddi hastalıklara sebep olabilmektedir. HPV'nin yol açtığı hastalıkları önlemede primer koruma yöntemi olan HPV aşılarının rolü son derece önemlidir. Bu aşıların yapılması için en uygun yaşlar ergenlik ve çocukluk yaşlarıdır. Bu yaştaki çocuklara HPV aşılarının yapılması için ebeveynlerin onayı gereklidir. Sağlık okuryazarlığı insanların sağlıkla ilgili konularda bilgilere ulaşmasında, anlamasında ve uygulamasında etkilidir. Bu sağlıkla ilgili konularda aşıların yeri önemlidir. Bu çalışmada amaç ebeveynlerin HPV hakkında bilgi, farkındalık ve ebeveynlerin HPV aşısı hakkındaki bilgi, farkındalık, istek, tutum ve davranışlarıyla ebeveynlerin sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir.
Materyal ve Metot: Bolu Abant İzzet Baysal Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne Mart 2022- Haziran 2022 tarihleri arasında başvuran 0-18 yaş çocuğu olan ve çalışmaya katılmaya gönüllü olan 418 kişi çalışmada yer almıştır. Görme, konuşma, işitme bozukluğu, mental retarde, 18 yaşından küçük ve çocuksuz olma durumu dışlanma kriterleri arasındadır. Katılımcılara sosyodemografik bilgiler, araştırmacı tarafından literatürden derlenen HPV ve HPV aşısı hakkında bilgi soruları, HPV'yi daha önce duyup duymadığı, HPV aşısı hakkında kimden bilgi aldığı, HPV aşısının aile hekimlerince önerilip önerilmediği, HPV aşısı hakkında tutum, davranış ve istek içeren sorularla birlikte Avrupa Sağlık Okuryazarlığı ölçeğinin Türkçe versiyonunu içeren bir anket doldurtuldu.
Bulgular:Çalışmada 178 erkek katılımcı (%42,6) ve 240 kadın katılımcı (%57,4) vardı. Katılımcıların yaş ortalaması 38,08±6,90, minimum yaş 22 ve maksimum yaş 60'dı. Kadınlarla erkekler arasında sağlık okuryazarlığı düzeyleri arasında anlamlı bir fark yoktu (p>0,05). Yaş ile sağlık okuryazarlığı düzeyiarasında negatif yönde bir ilişki gözlendi (p<0,05). Çalışmada 86 katılımcı (%20,6) yetersiz sağlık okuryazarlığı düzeyinde, 186 katılımcı (%44,5) sorunlu-sınırlı sağlık okuryazarlığı düzeyinde, 108 katılımcı (%25,8) yeterli sağlık okuryazarlığı düzeyinde ve 38 katılımcı (%9,1) mükemmel sağlık okuryazarlığı düzeyindeydi. HPV'yi daha önce duymuş olan katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri anlamlı olarak daha yüksekti(p<0,05). HPV bilgi sorularını bilemeyen katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri anlamlı olarak daha düşüktü (p<0,05). HPV aşısı hakkında bilgi almayan katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri anlamlı olarak daha düşüktü(p<0,05). HPV aşısı hakkındaki bilgi sorularının bir tanesi haricinde diğer soruları bilemeyen katılımcıların sağlıkokuryazarlığı düzeyleri anlamlı olarak daha düşüktü (p<0,05). Çocuklarına HPV aşısı yaptıran katılımcıların yaptırmayanlara göre sağlık okuryazarlığı düzeyleri arasında anlamlı bir fark yoktu (p>0,05). Katılımcıların çocuklarına HPV aşısı yaptırmayı düşünmesine verilen cevaplar ile sağlık okuryazarlığı düzeyleri arasında anlamlı bir fark yoktu (p>0,05). HPV aşısının etkili olduğuna inanmayan katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri anlamlı olarak daha düşüktü (p<0,05). HPV aşısının güvenli olduğuna inanan katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,05).
Sonuç:HPV ve HPV aşısı farkındalıkları, HPV ve HPV aşısı hakkında bilgi düzeyleri yüksek katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri daha yüksek görüldü. Katılımcıların çocukları için olan HPV aşısı davranışları ve çocukları için olan HPV aşısı isteğiylesağlık okuryazarlığı düzeyleri arasında bir fark görülmedi. HPV aşısı tutumu olumlu olan katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri daha yüksekgörüldü.

ANAHTAR KELİMELER:ebeveynler, HPV, HPV aşısı, sağlık okuryazarlığı

Abstract:
İntroduction and purpose: HPV is common in women and men, and it can cause seriousdiseases in both genders. The role of HPV vaccines, which is the primary protection method, is extremely important in preventing diseases caused by HPV. The most suitable ages for these vaccines to be given are adolescence and childhood. Parental consent is required for HPV vaccinations to children of this age. Health literacy is effective in people's access to, understanding and application of information on health-related issues. Vaccines play an important role in these health-related issues. The aim of this study is to evaluate the relationship between parents' knowledge, awareness about HPV, and parents' knowledge, awareness, desire, attitudes and behaviors about HPV vaccine, and parents' health literacy.
Material and method: 418 parents with children aged 0-18 who applied to Bolu Abant İzzet Baysal Training and Research Hospital between March 2022 and June 2022 and volunteered to participate in the study were included in the study. Visual, speech, hearing impairment, mental retardation, being under the age of 18 and being childless are among the exclusion criteria. Questionnaire includingSociodemographic information, information questions about HPV and HPV vaccine compiled by the researcher from the literature, whether he had heard of HPV before, from whom he received information about HPV vaccine, whether HPV vaccine was recommended by family physicians, questions including attitudes, behaviors and wishes about HPV vaccine and the European Health Literacy Turkish version of the literacy
scalewas filled out by the participants.
Results: There were 178 male participants and 246 female participants in the study. The mean age of the participants was 38.08±6.90, the minimum age was 22, and the maximum age was 60. There was no significant difference between the level of health literacy between women and men (p>0.05). Health literacy of older participants was significantly lower (p<0.05). In the study, 86 participants (20.6%) had insufficient health literacy, 186 (44.5%) had problem-limited health literacy, 108 (25.8%) had adequate health literacy, and 38 (9.1%) He had an excellent level of health literacy.The health literacy levels of the participants who had heard of HPV before were significantly higher(p<0.05). The health literacy levels of the participants who did not know the HPV information questions were significantly lower (p<0.05). The health literacy levels of the participants who did not receive information about the HPV vaccine were significantly lower (p<0.05).The health literacy levels of the participants who did not know the other questions except for one of the information questions about the HPV vaccine were significantly lower (p<0.05).There was no significant difference between health literacy levels of the participants who had their children vaccinated with HPV compared to those who did not (p>0.05). There was no significant difference between the answers given to the participants to consider having their children vaccinated against HPV and their health literacy levels (p>0.05). The health literacy levels of the participants who did not believe that the HPV vaccine was effective were significantly lower (p<0.05). The health literacy levels of the participants who believed that the HPV vaccine was safe were significantly higher (p<0.05).
Conclusion:Participants with high HPV and HPV vaccine awareness and knowledge about HPV and HPV vaccine had higher health literacy levels. There was no difference between the HPV vaccination behaviors for the children of the participants and the HPV vaccination request and health literacy levels. Participants with a positive attitude towards the HPV vaccine
had higher health literacy levels.

KEYWORDS: Parents, HPV, HPV vaccine, health literacy