Kentsel müdahalelerin kamusal alana etkisi: Kâğıthane örneği
The effect of the urban interventions to public space: Kâğıthane case
Yazar: SEHER KALENDER ÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. ENES KABAKCI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kent sosyolojisi = Urban sociology

Özet:
Kamusal alan, zamanla değişen ve dönüşen bir kavramdır. Kamusal alanın bu canlı yapısı farklı birçok disiplinin ilgisini çekmekte ve kavram hakkında çok sayıda çalışma yapılmaktadır. Bu nedenle kamusal alan hakkındaki bir çalışma yapabilmek için disiplinlerarası bir bakış açısı önem arzatmetedir. Ayrıca iyi bir analiz için tarihsel süreçte kavramın yaşadığı dönüşüm irdelenmelidir. Bu çalışmada kamusal alan, sosyoloji ve planlama-mimarlık disiplinlerinin kesişiminde bir yaklaşım ile ele alınmıştır. Sosyolojik perspektif ile toplumsal ilişkilerde yaşanan dönüşüm, planlama yaklaşımıyla ise mekânda gerçekleşen dönüşüm bir arada incelenmiştir. Tarihsel bir okuma yapabilmek için ise kentsel müdahalelerin kamusal alana etkisi Kâğıthane ilçesi örneğinde ele alınmıştır. Kamusal alanın tarihsel süreçte geçirdiği değişimi tartışabilmek için ise "kentsel müdahale" kavramı seferber edilmiştir. Kentsel müdahale, bu çalışmada devlet eliyle ve planlama yoluyla uygulanan kentsel müdahalelerle sınırlandırılmıştır. 
Çalışmanın ilk bölümünde kamusal alanla ilgili J. Habermas, H. Arendt ve R. Sennett'in yaklaşımlarına yer verilerek bu kavram toplumsal ilişkiler ve mekân çerçevesinde ele alınmıştır. İkinci bölümde öncelikle kentsel müdahale kavramı açıklanmış sonrasında ise kentsel müdahalelerin kamusal alana yani toplumsal ilişkilere ve mekâna etkileri tartışılmıştır. Üçüncü bölümde ise Kâğıthane'de 18. yüzyıl modernleşme, ve Cumhuriyet sonrası sanayileşme ve küreselleşme süreçlerinde uygulanan kentsel müdahalelerin kamusal alana etkisi tarihsel belge incelemeleri ve 2016-2018 yılları arasında yapılan saha araştırması ile irdelenmiştir. Böylelikle Kâğıthane'de üç farklı dönemde gerçekleşen kentsel müdahalelerin mekânda ve toplumsal ilişkilerde yani kamusal alanda yarattığı dönüşüm tartışılmıştır.

Abstract:
Different meanings have been attributed to the concept of public space by different disciplines. This situation arises from the fact that the concept of public space has a living structure that transforms over time. Therefore, a study about the public space should include an interdisciplinary perspective and the transformation of this concept in the historical process should be examined in a study. In this study, the concept of public space is evaluated with an approach which is at the intersection of sociology and planning-architecture disciplines. With the sociological approach, the transformation in social relations; with the planning approach, the transformation in the space have been evaluated together, without separating them from each other. 
In order to discuss the change in the concept of public space in the historical process, the concept of urban intervention was used as a second concept. The concept of urban intervention, which can have very different meanings similar to the concept of public space, has been limited in this study by restricting it to urban interventions made by the state through planning.
In the first chapter of the study, approaches towards the concept of public space are included, and it is stated that the public space will be examined with sub-headings social relations and space. In the second chapter, firstly the concept of urban intervention is explained, and then the effect of urban interventions on the public space, its effect on social relations and its effect on space are discussed with different sub-headings. In the third chapter, a field study was made with an interdisciplinary approach and the subject was examined. In the third chapter, the urban interventions experienced by the Kâğıthane district of Istanbul, which constitutes the field, from the 18th century to the present are introduced. Afterwards, the spaces and social relations created by these interventions in Kâğıthane were discussed together. In the conclusion, the data obtained from the field study were discussed.