Çinko uygulamasının çay bitkisinde yaş yaprak verimi ve yaprakların çinko konsantrasyonu üzerine etkileri
Effect of zinc application on the fresh leaf yield and zinc concentration of tea plants leaves
Yazar: MAHMUT REŞAT SOBA
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN TABAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Verim = Yield ; Çay = Tea ; Çinko = Zinc

Özet:
Çinko uygulamalarının çay bitkisinin yaş yaprak verimi ve yaprakların çinko konsantrasyonu üzerine etkilerini belirlemek amacıyla Rize'nin Kalkandere ilçesinde tesadüf blokları deneme deseninde 2 yıl süreyle çakılı olarak deneme yürütülmüştür. Çay bitkisine çinko, çinko sülfat (ZnSO4.7H2O, %22 Zn) formunda topraktan (200 g Zn da-1), yapraktan (% 0.5 Zn) ve toprak+yapraktan homojen bir şekilde uygulanmıştır. Çinkonun yapraklarda dağılımını belirleyebilmek için her parselde 10 adet dal işaretlenmiş, her hasat döneminde bu dallardan 5 yapraklı sürgün örnekleri alınmış, sürgün boyları ölçülmüş ve sürgün üzerindeki yapraklarda analizler yapılmıştır. Her bir parseldeki çay yaprakları hasat edilerek verim belirlenmiştir. Çinko uygulamalarına bağlı olarak her hasat döneminde yaş yaprak verimi, sürgün boyları ve sürgünlerden elde edilen yapraklar ile sürgün genelinin çinko konsantrasyonu artmıştır. Sürgünlerde en yüksek çinko konsantrasyonu en genç yaprak olan birinci yaprakta elde edilmiştir. Çinko uygulamaları ile sürgün genelinde toplam azot, demir ve
mangan konsantrasyonu artmış, fosfor konsantrasyonu azalmış, potasyum, kalsiyum, magnezyum ve bakır üzerine etkisi ise önemli bulunmamıştır. Toprak ile birlikte yapraktan Zn uygulamasıyla toplam yaş yaprak verimi birinci yılda % 13 oranında artarak 2576 kg da-1 bulunurken, ikinci yılda % 10 artarak 3066 kg da-1 olmuştur. Sürgün genelinde çinko konsantrasyonları, denemenin birinci yılının I., II. ve III. hasat dönemlerinde, kontrol uygulamasında sırasıyla 11.1, 7.8 ve 19.0 mg kg-1 olarak belirlenirken, toprak + yaprak uygulamasında sırasıyla 20.7, 14.1 ve 28.1 mg kg-1 olarak belirlenmiştir. Denemenin ikinci yılında ise I., II. ve III. hasat dönemlerinde, kontrol uygulamasında sırasıyla 13.3, 11.1 ve 17.6 mg kg-1 olarak belirlenirken, toprak + yaprak uygulamasında sırasıyla 37.2, 21.1 ve 31.3 mg kg-1 olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Çinko, çay verimi, çinko dağılımı, çinko uygulamaları

Abstract:
The aim of this study is to determine the effects of zinc applications on the zinc concentration of the leaves and the fresh leaf yield of tea plant. The trials were carried out in Kalkandere district of Rize in randomized blocks trial design for 2 years. Zinc was homogeneously applied to the tea plant in the form of zinc sulfate (ZnSO4.7H2O, 22% Zn) from soil (200 g Zn da-1), leaf (0.5% Zn) and soil + leaf. In order to determine the distribution of zinc in the leaves, 10 branches were marked in each plot, and 5- foliated shoot samples were taken from these branches in each harvest period. The length of the shoots were measured and analyzes were carried out in the leaves on the shoot. The yield was determined by harvesting the tea leaves in each plot. Depending on the zinc applications, the fresh leaf yield, shoot length, leaves obtained from the shoots and the zinc concentration of the shoot in general increased in each harvest period. The highest zinc concentration in shoots was obtained in the youngest leaf, which is the first leaf. As a result of zinc applications, the total nitrogen, iron and manganese concentrations increased, the phosphorus concentration decreased, and the effect on potassium, calcium, magnesium and copper was not found to be significant. With the application of soil and foliar Zn, the total fresh leaf yield increased by 13% in the first year and reached 2576 kg 
da-1, whereas it increased by 10% to 3066 kg da-1 in the second year. While zinc concentrations in the shoot were determined as 11.1, 7.8 and 19.0 mg kg-1 in the control application, respectively in the 1st, 2nd and 3rd harvest
periods of the first year, they were determined as 20.7, 14.1 and 28.1 mg kg-1 in the soil + foliar application, respectively. However, in the 1st, 2nd and 3rd harvest periods of the second year, zinc concentrations were determined as 13.3, 11.1 and 17.6 mg kg-1 in the control application, while they were determined as 37.2, 21.1 and 31.3 mg kg-1
in the soil + foliar application, respectively.

Key Words: Zinc, tea yield, zinc distribution, zinc application