Hekimlerde COVİD-19 dönemi sonrası ilaç kullanımının ve yaşam tarzı değişikliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of changes in drug use and lifestyle changes in physicians after the COVİD-19 period
Yazar: ZEYNEP ÇEK
Danışman: PROF. DR. SEÇİL ARICA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Beslenme = Nutrition ; COVID 19 = COVID 19 ; Doktorlar = Physicians ; Spor = Sports ; Yaşam tarzı = Life style ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
AMAÇ: Hekimlerde Covid-19 dönemi sonrasında ilaç kullanımındaki değişikliklerin ve yaşam tarzı değişimlerinin değerlendirilmesi
GEREÇ ve YÖNTEM: 2021 yılında Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi'nde görev yapmakta olan hekimlerin araştırmaya katılmaya yönelik onamları alınmıştır. Hekimlere, katılımcıların sosyo-demografik özellikleri, kronik hastalık ve yaşam tarzı özgeçmişleri, ilaç kullanım durumları, fiziksel ve psikolojik şikayet durumları, spor yapma düzenleri, beslenme düzenleri, takviye besin/vitamin kullanım durumları, Covid-19 hastalığını geçirme durumları, pandemiden korunma düzeyleri, mutluluk durumlarını sorgulayan 43 soruluk anket uygulanmıştır. Anket sonucunda Covid-19 dönemi sonrasında hekimlerdeki ilaç kullanımı ve yaşam tarzı değişikliği değerlendirilmiştir.
Çalışmada elde edilen veriler SPSS statistics 22 programında analiz edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde frekans, aritmetik ortalama, standart sapma, yüzde gibi betimsel istatistiklerden faydalanılmıştır. Güvenilirlik analizi için Cronbach's Alpha kullanılmıştır.  Sürekli değişkenlerin grup arası karşılaştırmasında gruplara düşen birim göz önünde bulundurulmuş ve non-parametrik testlerden Kruskal-Wallis kategorik değişkenlerin grup içi karşılaştırılmasında ki-kare analizi kullanılmıştır. Çalışma genel olarak p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir.
BULGULAR: Çalışmamıza katılan 295 hekimin 217'si (%73,6) kadın, 78'i (%26,4) erkektir. %56,6'sı evli, %43,4'ü bekardır. %72,5'i dahili branş, %8,5'i cerrahi branş, %19'u pratisyen hekimdir. %63,1'i ailesi ile, %31,9'u yalnız, %5,1'i arkadaşı ile yaşamaktadır. %17,6'sının bilinen kronik hastalığı vardır. Covid-19 dönemiyle birlikte kadınlarda fiziksel şikayet artışı, takviye besin/vitamin kullanımı, stres düzeyinde artış, antidepresan/terapi ihtiyacı anlamlı derecede yüksek iken erkeklerde spor düzeninde değişiklik anlamlı derecede yüksektir. Evlilerde antidepresan/terapi ihtiyacı ve mesleki memnuniyette azalma anlamlı derecede yüksektir. Cerrahi branşlarda Covid-19 dönemi sonrasında takviye besin/vitamin kullanımı anlamlı derecede yüksek iken stres düzeyinde artış anlamlı derecede düşüktür. Kronik hastalığı olan hekimlerde çay/kahve tüketiminde artış ve antidepresan kullanımı/terapi ihtiyacı anlamlı derecede yüksektir. Aktif Covid nöbeti tutanlarda takviye besnin/vitamin kullanımı ve sigara içme alışkanlığında artış anlamlı derecede yüksek iken stres anlamlı derecede düşüktür. İlaç kullanımıyla sosyodemografik özellikler arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. İlaç kullanımı ile ilgili anlamlı bulunan tek sonuç Covid dönemi sonrasında takviye besin/vitamin kullananlarda günde 2-4 arası ilaç kullanımının fazla olmasıdır.

SONUÇ: Covid-19 pandemisinin en fazla etkilediği kişilerden olan hekimlerimizin cinsiyet, medeni durum, branş, kronik hastalık, aktif Covid nöbeti tutma durumlarına göre günlük hayatlarında-yaşam tarzlarında, sağlık durumlarında-ilaç kullanımlarında ve aynı zamanda ümitsizlik, mesleki memnuniyet, mutsuzluk gibi psikolojik ve duygu durumlarında anlamlı değişiklikler vardır. 
ANAHTAR KELİMELER: Covid-19, ilaç kullanımı, yaşam tarzı, psikoloji, beslenme ve spor.

Abstract:
AIM: Evaluation of changes in drug use and lifestyle changes in physicians after the Covid-19 period
MATERIALS AND METHODS: The consent of the physicians working at Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu City Hospital in 2021 to participate in the study were obtained. A questionnaire with 43 questions was applied to physicians which includes questions about socio-demographic characteristics of the participants, chronic illness and lifestyle backgrounds, drug use situations, physical and psychological complaints, exercise patterns, diet, supplementary food / vitamin use, Covid-19 disease, pandemic protection levels, their happiness level. As a result of the survey, drug use and lifestyle changes in physicians after the Covid-19 period were evaluated.
The data obtained in the study was analyzed in SPSS Statistics 22 program. Descriptive statistics such as frequency, arithmetic mean, standard deviation and percentage were used in the analysis of the data. Cronbach's Alpha was used for reliability analysis. In the intergroup comparison of continuous variables, the unit per group was taken into consideration, and chi-square analysis was used to compare the non-parametric Kruskal-Wallis categorical variables within the group. The study was generally considered significant with p <0.05.
RESULTS: Of the 295 physicians participating in our study, 217 (73.6%) were female and 78 (26.4%) were male. 56.6% of them are married and 43.4% are single. 72.5% is internal branch, 8.5% is surgical branch, 19% is general practitioner. 63.1% live with their family, 31.9% alone and 5.1% live with their friends. 17.6% of them have a known chronic disease. With the Covid-19 period, the increase in physical complaints, the use of supplements / vitamins, an increase in stress level, and the need for antidepressants / therapy are significantly higher in women, while the change in sports patterns is significantly higher in men. Antidepressant / therapy need and decrease in professional satisfaction are significantly higher in married people. In surgical branches, the use of supplements / vitamins is significantly higher after the Covid-19 period, while the increase in stress level is significantly low. The increase in tea / coffee consumption and the need for antidepressant use / therapy are significantly higher in physicians with chronic diseases. While the increase in the use of supplements / vitamins and smoking habits was significantly higher in those who had actively kept Covid-19 watches, stress
was significantly lower. There was no significant relationship between drug use and sociodemographic characteristics. The only significant result regarding drug use is that the use of 2-4 drugs per day is high in those who use supplements / vitamins after Covid period.
CONCLUSION: Our physicians, who are one of the people most affected by the Covid-19 pandemic, there are significant changes in their daily lives-lifestyles, health conditions-drug use as well as psychological and emotional feelings such as hopelessness, professional satisfaction, unhappiness according to their gender, marital status, branch, chronic disease, active Covid watches.
KEY WORDS: Covid-19, drug use, lifestyle, psychology, nutrition and sports.