Çok değişkenli istatistiksel kalite kontrolünün ilaç endüstrisine uygulanması
Application of multivariate statistical quality control in pharmaceutical industry
Yazar: MESUT ÜLEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM DEMİR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; İstatistik = Statistics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Hotelling T2 Yöntemi = Hotelling T2 Method ; Kalite kontrol = Quality control ; Çok değişkenli kalite kontrolü = Multivariate quality control

Özet:
Üretilen mamullerin nitel veya nicel pek çok kalite özelliği vardır. Kontrol çizelgelerinin kullanım amacı, bir süreçteki uygunsuz olan kalite değişkenlerini belirlemektir. Bilindiği gibi istatistiksel kontrol diyagramları kalite kontrolünde en sık kullanılan araçlardan biridir.Bilgisayar teknolojisinin hızlı gelişimi ve süreçlerin bilgisayarlar aracılığıyla izlenebilmesi, birden fazla kalite değişkeninin eş zamanlı kontrolüne olan ilgiyi arttırmıştır. Böylelikle, tek değişkenli olarak sınırlanan kalite kontrol uygulamalarının çok değişkenli olarak yapılabilmesine olanak doğmuştur.Tek değişkenli kalite kontrol çizelgelerinde, sürece ait bir değişken gözlenirken, çok değişkenli kalite kontrol çizelgelerinde birden fazla değişken eş zamanlı gözlenebilmektedir. Bununla birlikte değişkenler arasındaki ilişki de göz önünde bulundurulmaktadır. Hotelling T2, çok değişkenli süreçlerin incelenmesinde en yaygın olarak kullanılan kontrol diyagramı istatistiklerinden biridir. Çok değişkenli kalite kontrolde kontrol dışı sinyaller bir çok neden ile ilişkilendirilir ve Mason / Young / Tracy (MYT) Ayrıştırma Yöntemi bu sinyallerin araştırılmasında kullanılan bir yöntemdir.Çalışmamızda ilaç endüstrisinde; ağrı kesici tabletlerinin ağırlık, sertlik ve kalınlık özellikleri için aralarındaki korelasyon dikkate alınarak çok değişkenli Hotelling T2 kalite kontrol yöntemi uygulanmıştır. İlk olarak alınan 50 gözlem için I.Aşamada elde edilen referans veri kümesi temel alınarak II.Aşamada alınan 30 yeni gözlem için kontrol çizelgeleri oluşturulmuştur. Kontrol dışına çıkan üç gözlemin T2 değerleri MYT yöntemiyle ayrıştırılarak hangi değişkenlerin sinyale katkısı olduğu belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Kalite Kontrol, Tek Değişkenli Kalite Kontrolü, Çok Değişkenli Kalite Kontrolü, Hotelling T2 Yöntemi, Mason / Young / Tracy Ayrıştırma Yöntemi.

Abstract:
The produced items have several qualitative or quantitative quality characteristics. The aim of the quality control charts is to detect conformity of the quality variables in the process. One of the most powerful tools in the quality control is the statistical control chart.With the rapid growth of computer technology for process monitoring has led to an increased interest in the simultaneous discussion of several related quality variables. Thus, univariate quality control applications are developed with multivariate statistical process control.In univariate quality control charts, only one of the process variables is observed, while multiple variables are observed simultaneously in multivariate quality control charts. Thus, the relations between variables are taken into account.Hotelling?s T2 statistics is the most widely used control chart to observing of multivariate processes. In multivariate process control a signal can be caused by a variety situations and Mason / Young / Tracy (MYT) is Decomposition Method is a technic to analyze cause of the signals.Our application is in pharmaceutical industry, weight, hardness and thickness are the characteristic properties of the tablets and these variables have correlation to each other and they were used to implementation of the Hotelling?s T2 multivariate quality control. Firstly with the 50 observations, in Phase I operations Historical Data Set (HDS) was established. In Phase II multivariate control chart was constructed for the new 30 observations with respect to the HDS. Three observations were found out of control and these three T2 values were decomposed by MYT procedure in order to determine cause of signal.Keywords: Quality Control, Univariate Quality Control, Multivariate Quality Control, Hotelling T2 Method, Mason / Young / Tracy Decomposition Method.