Türkiye'de mevduat bankalarının etkinliğinin aylak tabanlı veri zarflama modeli ile ölçülmesi
Measuring the efficiency of deposit banks in Turkey using the slack-based data envelopment analysis model
Yazar: ABDULLAH SUNER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LEYLA A İŞBİLEN YÜCEL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonometri = Econometrics ; İstatistik = Statistics

Özet:
Türkiye'de bankacılık sistemi, Milli servetin içinde büyük bir paya sahiptir. Bankacılık sisteminin etkin çalışması ise; kaynakların israf edilmeden doğru bir biçimde kullanılması anlamına gelmekte olup, ülkemizin daha güçlü bir geleceğe doğru yol almasında son derece önemli bir yere sahiptir. Bu çalışma; Türkiye'deki mevduat bankalarının etkinliğini, bugüne kadar daha ziyade klasik CCR ve BCC modelle kullanılarak gerçekleştirilmiş olan etkinlik ölçümlerinden farklı olarak, tam bir etkinliği hedefleyen Aylak Tabanlı Veri Zarflama Modeli (SBM) ile ölçülmesini konu almaktadır.  Türkiye'deki mevduat bankalarının performansını SBM yöntemi ile analiz edilmesi suretiyle, mevduat bankalarını etkin olan ve etkin olmayan bankalar şeklinde kümelere ayırmakla birlikte, etkin bulunmayan mevduat bankalarını etkin hale getirebilmek için gerekli stratejileri belirlemeyi hedeflemektedir.  Etkinlik analizi ile elde edilen etkinleştirme önerileri, nokta atışı öneriler olduğu için hem zamandan hem de maddi olarak büyük tasarruf sağlamaktadır. Etkin hale gelmeyi amaçlayan karar birimleri, hangi etkin karar birimini veya birimlerini örnek alarak, hangi girdi(ler)den ya da çıktı(lar)dan başlaması gerektiğini kolaylıkla tespit edebilmektedir. SBM modelleri hem girdi yönelimli hem de çıktı yönelimli olarak ayrı ayrı hesaplanmış, çalışmaya konu olan mevduat bankaları için her iki yönden de etkinleştirme önerileri elde edilmiştir. Etkin hale gelebilmeleri için ister girdilerini azaltarak isterse de çıktılarını arttırarak etkinleşebilmelerinin yolları işaret edilmiştir. Bu çalışmada SBM etkinlik skorları RStudio Dear paketi kullanılarak hesaplanmıştır. Çalışmada kullanılan veriler 2023 yılına aittir.
Anahtar Kelimeler: Aylak Tabanlı Veri Zarflama Modeli, SBM, Veri Zarflama Analizi, Etkinlik Analizi, Türkiye'de Mevduat Bankaları.

Abstract:
The banking system in Turkey constitutes a significant share of the nation's wealth. The efficient operation of this system is critical, as it ensures the judicious use of resources without waste, thereby playing a pivotal role in steering the country toward a more robust future. This study seeks to evaluate the efficiency of deposit banks in Turkey by employing the Slacks-Based Data Envelopment Analysis (SBM) model, which aims for full efficiency, in contrast to traditional efficiency assessments typically conducted through classical CCR and BCC models. By analyzing the performance of Turkish deposit banks using the SBM method, the research categorizes these banks into efficient and inefficient clusters, while proposing strategies to enhance the efficiency of those identified as inefficient. The optimization recommendations derived from this efficiency analysis are highly specific, yielding substantial time and financial savings. Decision-making units aspiring to improve efficiency can easily discern which efficient unit(s) to benchmark and identify the necessary adjustments in inputs or outputs. The SBM models were computed separately for both input-oriented and output-oriented approaches, providing efficiency improvement strategies from both perspectives. The findings indicate that banks can achieve efficiency either by reducing inputs or by increasing outputs. The SBM efficiency scores were calculated using the "Dear" package in RStudio, with data reflecting the year 2023.

Keywords: Slacks-Based Data Envelopment Model, SBM, Data Envelopment Analysis, Efficiency Analysis, Deposit Banks in Turkey.