Sembolik oyunun 4 yaş çocuklarının dil kazanımına etkisi
The Effect of symbolic play on the language auguisition of 4 years old children
Yazar: E. NİHAL AHİOĞLU
Danışman: PROF.DR. BEKİR ONUR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil gelişimi = Language development ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Oyunlar = Games ; Çocuklar = Children

Özet:
BOLUM 6 ÖZET YARGI VE ÖNERİLER Bu bölümde; araştırmanın problem, yöntem, bulgular ve yorumuna ilişkin bir özete ve araştırma sonucu ulaşılan yargı ile önerilere yer verilmiştir. 1. ÖZET Bu araştırmada; sembolik oyun eğitiminin, okulöncesi dönemdeki 48-54 aylık çocuklarının dil kazanım düzeylerinde anlamlı bir farklılığa neden olup olmadığı araştırılmıştır. Böylelikle, eğitim alan grupla almayan gruba ait sonuçların ortalamaları arasında anlamlı bir farklılığın olup olmadığını belirlemek amaçlanmıştır. Duyu-motor dönemin ( 0-2 yaş arası) sonlarında; çocuk, hem bir nesne gözünün önünde olmasa da onun fiziksel olarak var olmaya devam ettiğini yani nesnenin sürekliliği kavramını anlayabilmekte, hem de nesne, kişi ve olayları zihinsel olarak sembolleştirebilmektedir. Böylelikle kendi bedeni dışında diğeri ve nesnelere yönelik davranışlarda bulunabildiği gibi, nesne ya da hareketleri sembolik olarak temsil etmek için başka nesneleri kullanabilir ve bunlar arasında ilişki kurabilir hale gelmektedir. Bu sembolleştirmeler, dil kazanımı açısından da önemlidir. Hem sembolik oyun hem de dil; nesne, kişi ve olaylarla ilgili özel ve bir o kadar da genel sembollerin kullanıldığı iki alan olmaları dışında her ikisinin gelişimindeki özel evreler paralellik göstermektedir. Bu araştırmada, sembolik oyun ve dil arasındaki bu gelişimsel ve aynı zamanda da kuramsal ilişkiden hareketle 48-54 aylar arasındaki çocuklara verilen sembolik oyuneğitimi sonrasında dil kazanım düzeylerinde ilerleme sağlanması birincil amaçtır. Bu birincil amaca bağlı olarak, aynı eğitim sonrasında çocukların konuşma kayıtlarından alınan ilk 100 sözcelerine ait Ortalama Sözce Uzunluğu değerlerinde deney grubu ile kontrol grubu arasında anlamlı bir farklılığın olup olmadığı belirlenmek istenmiştir. Buna ek olarak, deney ve kontrol grubu deneklerinin konuşma kayıtlarından alman bilgiler yardımıyla En Uzun Sözcelerindeki Biçimbirim Sayılan ve yine En Uzun Sözcelerindeki Kelime Sayılan arasında anlamlı bir farklılığın olup olmadığını belirlemek de amaçlanmıştır. Eskişehir ilinde bulunan biri Milli Eğitim Bakanlığına diğeri Türkiye Lokomotif Sanayi Anonim Şirketi 'ne bağlı iki anaokulunda yaşlan 48-54 yaş arasında 12 çocukla çalışılmıştır. Denekler seçkisiz olarak deney ve kontrol grubuna aynlmışlardır. Daha sonra deney grubu olarak belirlenen gruba haftada 3 uygulama şeklinde 2 ay süren toplam 24 sembolik oyun uygulaması yapılmıştır. Uygulamalar, 25 dakika sürdürülmüştür. Oyun sırasında standart gerçekçi olmayan nesneler her oyun durumundan önce çocuklara tanıtılmıştır. Bunun yanında her oyun durumunda farklı türden oyuncaklar çocukların kullammlanna sunularak çocuklarda oluşabilecek benzer oyuncaklardan sıkılma etkisi önlenmeye çalışılmıştır. Aynca oyun eğitimleri sırasında denekler oynamak istedikleri sembolik oyun senaryolan konusunda serbest bırakılmalarına rağmen araştırmacı deneklerden bir öneri gemleyebileceği olasılığına karşı çeşitli sembolik oyun fırsatı verebilecek kavramsal tanımlamalar da hazırlamıştır. Eğitim öncesi ve sonrasında çocuklann, blok ve legolann bulunduğu oyun durumlanndaki ses kayıtlan alınmıştır. Alınan ses kayıtlan daha sonra Brown (1973) 71tarafından geliştirilen Ortalama Sözce Uzunluğu ölçütlerine uygun olarak analiz edilmiştir. Ortalama Sözce Uzunluğu, konuşma örneğindeki biçimbirim sayısının konuşma örneğindeki sözce sayısına bölünmesi sonucu elde edilen değerdir. Analiz sonrasında, elde edilen öntest ve sontest değerleri açısından deney ve kontrol grubu arasında anlamlı bir farklılığın olup olmadığını test etmek için SPSS Paket Programı yardımıyla Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Analizler sonrasında, Ortalama Sözce Uzunluğu değişkeni deney ve kontrol grubunun öntest ve sontest sonuçlan arasında.01 düzeyinde anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Böylelikle okulöncesi dönemdeki çocuklarda, uygulanan sembolik oyun eğitiminin, bu eğitimi almayan çocuklara göre dil kazanım düzeylerinde ilerleme olacağı yargısına varılmıştır. Deney ve kontrol grubunun en uzun sözcedeki biçimbirim sayılan ile ilgili verilerin analizinde ise, iki grup arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Ortalamalar arası farkın büyük olmasına rağmen denek sayısının azlığının bu sonuçta etkili olduğuna inanılmaktadır. Son olarak, deney ve kontrol grubunun en uzun sözcedeki kelime sayılanna ilişkin analizde, yine iki grup arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Deneklerin bu değişken açısından aldıklan puanların ortalamalan arasındaki fark 1.0 idi ve farklılık kontrol grubu lehineydi. Bu sonuca göre, sembolik oyunun bu değişken üzerinde bir etkisinin olmadığına inanılmaktadır. Bu araştırma, okulöncesi dönemdeki çocuklara günlük oyun saatleri dışında sağlanacak ek sembolik oyun fırsatlarının, onlann varolan dil kazanım düzeylerinin geliştirilmesini sağlayacağını düşündürmektedir. Bu gelişim; okul veya aile ortamında çocuğun kendisini rahatça ifade edebileceği, sembolik oyun oynamasını 72mümkün kılacak ortamların ve nesnelerin sunulması yoluyla çocuğun birleşik ve daha karmaşık yapıda dilbilgisi kurallarını öğrenmesi ve kullanmasına neden olacaktır. 2. YARGI Okulöncesi dönemdeki çocuklara günlük oyun davranışlarına ek olarak sağlanan sembolik oyun oynama fırsatı, onların dil kazanım düzeylerini olumlu yönde anlamlı ve önemli derecede geliştirebilmektedir. 3. ÖNERİLER Bu araştırmanın sonuçlan doğrultusunda aşağıdaki öneriler geliştirilmiştir. Araştırmanın bulguları, Eskişehir ilindeki iki okulöncesi eğitim kurumuna devam eden 4 yaş çocuklarına, günlük anaokulu etkinlikleri dışında verilen sembolik oyun eğitiminin onların dil kazammında etkili olduğunu göstermiştir. Ülkemizde tüm okulöncesi eğitim etkinlikleri Milli Eğitim Bakanlığının kontrolünde yürütülmektedir. Okulöncesi eğitim kurumlarında uygulanacak etkinliklerin genel çerçevesini gösteren programlar da yine bu bakanlıkça hazırlanmakta ve bunların kurumlarca uygulanması istenmektedir. Bu bağlamda, bir program önerisi olarak anaokulları programında ünitelere veya dil çalışmalarına bağlı olarak sürdürülen oyun etkinliklerine ek olarak sembolik oyun da bunlardan ayrı olarak programa dahil edilmelidir. Anaokullannda bulunan kimi oyuncaklar ya çocuklara hiç gösterilmemekte veya sınırlı düzeyde kullanma fırsatı verilmekte ya da bunlar çocuğun yaş ve gelişim 73

Abstract:
SUMMARY This study investigated the effect of stimulating symbolic play on the level of language of nursery children who were between 48 and 54 months. Subjects whose language were developing normally were 12 randomly selected two kindergartens in Eskişehir. The subjects was middle socioeconomic levels. Statistics that was determined by Ministry of Education was used because of determined children's socioeconomic levels. The subjects were divided two groups as experimental and control by impartial. The children's language was recorded on auditape during 25 minutes on the first day (pretest) and last day (posttest) of the experiment, while they played blocks and legos. Over a 30-day period children in experimental group were applied symbolic play education for 25 minutes 3 times each week with toys designed to stimulate symbolic play, while the control group engaged in coloring or cut and paste activities. Language was measured by comparing the average mean length of utterance, morphemes amount of longest utterance and word amount of longest utterance. Mann Whitney U Test was used to analyze differences between scores by experimental and control groups. The gain scores of average mean length of utterance were significant ( P<.01) but gain scores of morphemes amount of longest utterance and word amount of longest utterance were not significant (P>.01). The gain scores of morphemes amount of longest utterance were near to significance. Although difference between means was large, because of insufficient of subjects amount, results did not significant. It was concluded that providing opportunity for symbolic play to children not given this opportunity in school can have a positive effect on language in children of 48-54 months. 76