Edinilmiş mallara katılma rejiminde değer artış payı alacağı
Appreciation share receivable in the regime of participation in acquired property
Yazar: EZGİ KILIÇ
Danışman: PROF. DR. AYŞE HAVUTÇU
Yaşar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Alacak hakkı = Right to claim ; Boşanma = Divorce ; Değer artış payı = Value added share ; Değer belirleme = Valuation ; Edinilmiş mallara katılma rejimi = Regime of participating to acquired property ; Evli çiftler = Married couples ; Mal paylaşımı = Division of property ; Medeni Kanun = Civil Law ; Medeni hukuk = Civil law

Özet:
Toplumun temel yapı taşı olan aile, evlilik birliğinin kurulması ile oluşur. Evlilik birliğinin
kurulmasından itibaren eşler arasında evlilik birliğinin getirdiği sorumluluk, yardımlaşma ve
dayanışma duygusu ortaya çıkar. Bu yardımlaşma ve dayanışma duygusu ile hareket eden eşler
arasında evlilik birliği içinde mal varlıklarının nasıl yönetileceği, yararlanılacağı ve tasarruf
edileceği ile ilgili kurallar mal rejimleri hükümleriyle ortaya koyulmuştur. Toplumların zaman
içinde değişen istekleri ve yapıları gereği kanunların da bu değişime uyum sağlamasını
gerektirmektedir. Bu nedenle 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile mal rejimine ilişkin köklü
değişiklikler yapılmıştır. Yapılan bu köklü değişiklik neticesinde yasal mal rejimi olarak
edinilmiş mallara katılma rejimi benimsenmiştir. Edinilmiş mallara katılma rejimi kabul
edilirken, taraflar evlilik birliği içinde bir mal edinirse bu edinmede diğer eşinde katkısı olduğu
düşüncesinden hareket edilmiştir. Edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinde önemli
birçok aşama bulunmaktadır. Bunlardan biri de tezin konusunu oluşturan 'değer artış payı
alacağı' dır.
Bilindiği üzere mal rejiminin sona ermesi ile tasfiye gündeme gelmektedir. Tasfiye
sonucunda talepte bulunan eşin katılma alacağı hesaplanır. Katılma alacağı hesaplanırken değer
artış payı alacağının da hesaba etkisi bulunduğundan önem arz eden bir konu olarak karşımıza
çıkmaktadır. Bu nedenle çalışmamızın ilk bölümünde değer artış payı alacağı kavramı, hukuki
niteliği ve mal rejiminden kaynaklanan diğer taleplerle karşılaştırılması yapılarak konu
özümsenmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde ise, değer artış payı alacağının talep edilebilme
koşulları ile hesaplanmasına ilişkin hususlar ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. Üçüncü ve son
bölümde ise, uygulamada ve doktrinde tartışmalı olan değer artış payı alacağının katılma
alacağına etkisi incelenmiş, değer artış payı alacağının ne zaman muaccel olacağı, ne şekilde
ifa edileceği ve açılacak davalarda yargılama usulünün nasıl olacağı belirtilerek tez
sonuçlandırılmıştır.

Abstract:
The family, which is the building block of society, is formed by the establishment of a
marriage union. After the establishment of the marriage union, the sense of responsibility,
solidarity and cooperation arising from the marriage union emerges between the spouses. The
rules concerning how to manage, utilize and save assets within the marriage union between the
spouses acting with this feeling of solidarity and cooperation are established by the provisions
of the property regimes. The changing demands and structures of the societies over time require
the adaptation of laws to this change. For this reason, the Turkish Civil Code numbered 4721
made fundamental changes to the property regime. For this reason, fundamental changes were
made to the property regime with the Turkish Civil Code numbered 4721. As a result of this
radical change, the regime of participation in acquired property has been adopted as the legal
property regime. As the regime of participation in acquired property is adopted, it is thought
that if the parties acquire a property within the marriage union, it also involves the contribution
of the other partner. There are many important steps in the liquidation of the regime of
participation in acquired property. One of them is the 'appreciation share receivable' which
constitutes the subject of the thesis.
As it is known, the liquidation becomes an issue when the property regime comes to an end.
As a result of the liquidation, the participation receivable of the partner who makes the claim is
calculated. As the participation receivable is calculated, because the appreciation share
receivable has also an effect on the calculation, this emerges as a matter of importance. For this
reason, the concept of appreciation share receivable in the first part of our study has been tried
to be clarified by comparing it with legal requirements and other demands arising from the
property regime. In the second part, the issues regarding the claim conditions and calculation
for the appreciation share receivable are detailed. In the third and last part, the effect of the
appreciation share receivable which is controversial in practice and the doctrine on the
participation receivable is investigated, and the thesis was finalized by specifying when the
vi
appreciation share receivable arises, how it will be executed and how the trial procedure will
be.