Hastane işletmelerinde kalite maliyetlerinin PAF Modeline göre analizi: Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde bir uygulama
The costs of quality analysis in hospital operations in reference to PAF Model: An implementation in the Oral and Dental Health Center
Yazar: BURCU ERKAYA DAŞTAN
Danışman: PROF. DR. ENVER BOZDEMİR
Düzce Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Toplam Kalite Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ağız ve Diş Sağlığı Merkezleri = Mouth and Dental Healthcare Centers ; Hastane işletmeleri = Hospital organizations ; Kalite = Quality ; Kalite maliyeti = Quality cost ; PAF modeli = PAF model ; Toplam kalite yönetimi = Total quality management

Özet:
Küreselleşmenin etkisiyle rekabetin arttığı günümüzde işletmelerin varlıklarını sürdürebilmeleri ve rekabet avantajı elde edebilmeleri için kaliteli ürün ve hizmetleri kısa zamanda ve daha düşük maliyetle müşterilere sunmaları gerekmektedir. Bu doğrultuda kalitenin ölçüsü olan kalite maliyetlerinin belirlenmesi, kontrol edilmesi, takibi ve analizi yapılarak üretilen ürün veya hizmetin kalitesizlik nedenleri ve buna yönelik maliyet unsurlarının tespit edilmesi gerekmektedir. 
Bu araştırmada Hastane işletme gruplarından Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde kalite maliyetlerinin literatürde en çok kullanılan PAF modeline göre (önleme, ölçme–değerlendirme, iç ve dış başarısızlık) sınıflandırılması ve bunları oluşturan kalite maliyet kalemlerinin toplam hastane maliyetlerine, toplam kalite maliyetlerine ve kalite maliyet kaleminin bağlı bulunduğu ilgili ana kalite maliyet grubuna göre oranının belirlenmesi amaçlanmaktadır. 
Buna göre çalışma kalite, toplam kalite yönetimi, kalite maliyetleri, kalite maliyet modelleri ve hastane işletmeleri hakkında bir literatür taraması ile başlamakta olup, uygulama kısmında ise Düzce Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinin 2019 yılına ait kalite maliyetleri PAF modeline göre tespit edilmiştir. Tespit edilen kalite maliyetleri oransal olarak grafik ve tablolar aracılığıyla açıklanmaya çalışılmış ve verilerin analiz aşamasında yöntem olarak doküman ve oran analizi kullanılmıştır. 
Yapılan analiz sonucunda kalite maliyetlerinin hastane toplam maliyetleri içerisindeki payı %13,4 olarak bulunmuştur. Hastanenin karlılığı açısından bu oranın daha da azaltılması gerekmektedir. Kalite maliyetlerinin; % 11,18'i önleme maliyetleri, %1,23'ü ölçme ve değerlendirme maliyetleri, %0,70'i iç başarısızlık maliyetleri ve %0,29'u dış başarısızlık maliyetlerinden oluştuğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Kalite, Toplam Kalite Yönetimi, Kalite Maliyetleri, Kalite Maliyetleri Analizi, Hastane İşletmeleri, Ağız ve Diş Sağlığı

Abstract:
In today's world, where rivalry is increasing with the effect of globalization, businesses need to offer quality products and services to customers in a short time and at lower costs to survive and gain a competitive advantage. In this respect, calculation of quality costs, which is the standart of quality, the reasons of poor quality of a product or service that is controlled, monitored and analyzed and cost elements need to be determined.
 In this study, it is aimed to classify the quality costs in an Oral and Dental Health Center, which is one of the hospital business groups, according to PAF model  (prevention, assessment, internal and external failure),which is the most widely used in the literature, and to determine the ratio of quality cost items to total hospital costs, total quality costs and main quality cost group to which the quality cost item depends.
In this context, the study starts with a literature review on quality, total quality management, quality costs, quality cost models and hospital enterprises, and in the implementation part, the quality costs of Düzce Oral and Dental Health Center for 2019 has been determined according to the PAF model. The obtained quality costs have been contended to be explained with the help of graphs and tables in percentage terms, and ratio analysis, and document analysis has been used in the analysis of the data.
As a result of the analysis, the share of quality costs in total hospital costs has been found to be 13.4%. This ratio should be further reduced in terms of the profitability of the hospital. Quality costs; It has been observed that 11.18% consists of prevention costs, 1.23% of measurement and evaluation costs, 0.70% of internal failure costs and 0.29% of external failure costs.

Keywords: Quality, Total Quality Management, Quality Cost, Quality Cost Analysis, Hospital Enterprises, Oral and Dental Health