Ergenlerin riskli davranışları ile yaşam kalitesi ve sosyal dışlanmaları arasındaki ilişkide spritüel yaşamın aracı rolü
The mediator role of spiritual life in the relationship between risky behaviors of adolescents, quality of life and social exclusion
Yazar: ZEKERİYA ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZ EMRE
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Araştırmada ergenlerin riskli davranışları ile yaşam kalitesi ve sosyal dışlanmaları arasındaki ilişkide spritüel yaşamın aracı rolününün belirlenmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırmada; ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evreni, Kahramanmaraş ilinde bulunan altı devlet lisesinde öğrenime devam eden toplam 2049 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada Küme ve tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Verilerin analizi ise YEM analizi ile yapılmıştır.
Bulgular: Araştırmada; ergenlerin riskli davranışlarının spiritüel yaşam üzerinde doğrudan ve negatif, spiritüel yaşamının yaşam kalitesi üzerinde doğrudan ve pozitif, spiritüel yaşamının sosyal dışlanma üzerinde doğrudan ve negatif, yaşam kalitesinin sosyal dışlanma üzerinde doğrudan ve negatif yönde etkisi saptanmıştır. Ayrıca ergenlerin riskli davranışları spiritüel yaşam aracılığıyla yaşam kalitesini dolaylı negatif yönde, spiritüel yaşam yaşam kalitesi aracılığıyla sosyal dışlanmayı dolaylı pozitif yönde ve riskli davranışları spiritüel yaşam ve yaşam kalitesi aracılığıyla sosyal dışlanmayı dolaylı pozitif yönde etkilediği belirlenmiştir. Son olarak riskli davranışların yaşam kalitesi ve sosyal dışlanma ile ilişkisinde spiritüel yaşamın aracılığını açıklayan modelin yeterli uyumu gösterdiği belirlenmiştir.
Sonuç: Ergenlikte; riskli davranışlar, spiritüel yaşam, yaşam kalitesi ve sosyal dışlanmanın birbirleriyle doğrudan ve dolaylı etkileri bulunmuştur.
Anahtar Kelimler: Sosyal Dışlanma, Spiritüel Yaşam, Riskli Davranışlar, Yapısal Eşitlik, Yaşam Kalitesi

Abstract:
Aim: The aim of the study was to determine the mediator role of spiritual life in the relationship between risky behaviors of adolescents, quality of life and social exclusion. 
Material and Method: In the research; Relational screening model was used. The population of the research consists of a total of 2049 students studying in six public high schools in Kahramanmaraş province. Cluster and stratified sampling methods were used in the research. The analysis of the data was done with SEM analysis.
Results: In the research; It has been determined that risky behaviors of adolescents have a direct and negative effect on their spiritual life, a direct and positive effect on their spiritual life's quality of life, a direct and negative effect of their spiritual life on social exclusion, and a direct and negative effect of their quality of life on social exclusion. In addition, it has been determined that the risky behaviors of adolescents indirectly affect the quality of life through spiritual life negatively, social exclusion indirectly through the spiritual life quality of life, and indirectly positive social exclusion through risky behaviors through spiritual life and quality of life. Finally, it was determined that the model explaining the mediation of spiritual life in the relationship of risky behaviors with quality of life and social exclusion showed sufficient fit. 
Conclusion: In adolescence; risk behaviors, spiritual life, quality of life and social exclusion have been found to have direct and indirect effects on each other.
Keywords: Social Exclusion, Spiritual Life, Risky Behaviors, Structural Equality, Quality of Life