Kan amonyak düzeylerinin 90 dakikalık dayanıklılık koşu antrenmanına akut yanıtı ve uzaklaştırılma sürelerinin belirlenmesi.
Determination of the acute response and elimination durations of blood ammonia levels to 90-min endurance running.
Yazar: MERT ERAY ÖNEN
Danışman: PROF. DR. BİROL ÇOTUK
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Bu çalışmanın amacı, hem merkezi sinir sistemi, hem de periferik yorgunluğa yol açtığı düşünülen NH3 (NH3+NH4+) seviyelerinin 12km/s koşu hızında 90 dakika süren bir seanslık dayanıklılık koşu antrenmanı sırasında kandaki değişimlerini ve antrenman sonrası istirahat seviyesine dönüş sürelerini saptamaktır. Ayrıca 12km/s hızda koşan atletlerin kan amonyak değerleri ile MaksVO2, anaerobik eşik oksijen kullanımları, MaksVO2 belirleme protokolündeki maksimal hızları, anaerobik eşik hızları ve bu hızların 12km/s koşu hızıyla olan farkları gibi bazı parametrelerle olan ilişkilerini araştırmak bu çalışmanın alt problemlerini oluşturmaktadır. Bu amaçla çalışmaya, yaşları 22.72±5.51, ağırlıkları 65.18±6.28kg, boyları 178.90±5.1cm ve vücut kütle indeksleri 20.34±1.58kg/m2 olan, en az iki yıllık dayanıklılık koşu antrenmanı geçmişine sahip ve son bir yıldır da dayanıklılık koşu antrenmanlarını aksatmamış olan gönüllü, sağlıklı 11 erkek sporcu katıldı. Deneklerin MaksVO2, anaerobik eşik oksijen kullanımı, anaerobik eşik koşu hızı, nabız oksijeni gibi değerlerini saptamak üzere koşu bandında ergospirometre (ZAN 600 Germany) ile artan kademeli egzersiz testi uygulandı. Kan amonyak değerlerini belirlemek amacıyla ise 12 km/s hızda 90 dakika süren bir seanslık koşu antrenmanı uygulandı. Bu testte egzersiz öncesi, egzersiz sırası (her otuz dakikada bir) ve egzersiz sonrası (0., 5., 10., 20., 40. ve 80. dakikalar) parmak ucundan 20'şer mikrolitre kapiller kan örnekleri alınıp PocketChem BA marka PA 4130 model (Arkray Inc. Kyoto, Japonya) amonyak metre kullanılarak kuru kimya mikro difüzyon metodu ile bakıldı. Tüm kan örnekleri bekletilmeden çalışıldı. Egzersiz sırası ve sonrası ölçülen tüm kan amonyak sonuçları istatistiksel açıdan istirahat değerleriyle karşılaştırıldı. Kan NH3 istirahat değerleri 46.09±10.05 mikromol/L bulundu ve egzersizin sonu olan 90. dakikasında zirve değeri olan 204.54±57.16 mikromol/L (p<0.005) değerine ulaştı. Egzersizden 80 dakika sonra ise 47.27±9.52 mikromol/L seviyesine düştüğü görüldü.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the fluctuating levels of the blood NH3 (NH3 and NH4+) that is thought to be the reason for central nervous system and peripheral fatigue during the interval of endurance running at 12km/s speed which covers up a session of 90 minutes and also to determine their period of returning to the resting level after physical exercise. Furthermore, to study the relations of the blood ammonia values of the athletes ,who run at the speed of 12km/s, between some parameters such as MaxVO2, anaerobic threshold oxygen consumptions, the maximum speeds of MaxVO2 determining protocol, anaerobic threshold speeds and the differences of these speeds from the speed of 12km/s running forms the subproblems of this researchpaper. All subjects (11) were voluntary and healthy male athletes, ages between 22.72±5.51, weights between 65.18±6.28kgs, heights between 178.90±5.1cms, and body mass indexes between 20.34±1.58kg/m2 and they were athletes who have got an endurance training background for two years without missing their endurance running exercises for the last one year. A progressive exercising test on the treadmill with ergospirometer (ZAN 600, Germany) was implemented to the subjects in order to determine their values of MaxVO2, anaerobic threshold oxygen consumption, anaerobic threshold running speeds and oxygen pulses. In order to determine the blood ammonia values a 90-min running test at the speed of 12km/s was implemented to the subjects. In this test 20 microlitre capillary blood samples had been taken from fingertips at pre-exercise, during exercise (in every 30 minutes), and post-exercise (at 5th, 10th, 20th, 40th, and 80th minutes) periods. All of the blood ammonia values which were measured during exercise and recovery, were compared to their own resting levels statistically. Blood ammonia values at rest were found as 46.09±10.05 micromol/L and at the 90th minute of the exercise it reached its peak level as 204.54±57.16 micromol/L(p<0.005). At the 80th minute after the exercise it decreased to its resting levels such as 47.27±9.52 micrmol/L.