Özel eğitim okullarında görev yapan okul yöneticileri ve özel eğitim öğretmenlerinin çokkültürlü yeterlik algıları
Multicultural competence perceptions of school administrators and special education teachers working in special education schools
Yazar: ÖZLEM ALAGÖZOĞULLARI
Danışman: DOÇ. DR. NERMİN KARABACAK
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada özel eğitim okullarında görev yapan okul yöneticilerinin ve özel eğitim öğretmenlerinin çokkültürlü yeterlik algılarının ne düzeyde olduğu çeşitli değişkenler açısından incelenmiş ve okul yöneticilerinin ve özel eğitim öğretmenlerinin çokkültürlü yeterlik algı düzeyleri karşılaştırılmıştır. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeline göre gerçekleştirilmiştir. Araştırma 2022-2023 eğitim öğretim yılında Antalya, Trabzon, Rize il merkezi ve ilçelerindeki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı özel eğitim okullarında görev yapan okul yöneticileri ve özel eğitim öğretmenleri ile gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmanın örneklemi seçkisiz örnekleme yöntemlerinden basit seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Araştırma sürecinde belirlenen örnekleme ulaşabilmek amacıyla 11 ilçede toplam 19 özel eğitim okuluna ulaşılmıştır. Yanıt oranlarının yüksek olabilmesini sağlayabilmek amacıyla veri toplama süreci yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Bu örnekleme 520 adet ölçek dağıtılmış ve 320 adet yönetici ve öğretmenin gönüllü katılımı sağlanmıştır. Araştırma verileri, Başbay ve Kağnıcı (2011) tarafından geliştirilen "Çokkültürlü Yeterlik Algıları Ölçeği" ile toplanmıştır. Toplamda 41 maddeden oluşan ölçek farkındalık, bilgi ve beceri olmak üzere üç alt boyuttan oluşmaktadır. Okul yöneticilerinin ve özel eğitim öğretmenlerinin çokkültürlü yeterlik algılarının cinsiyete, eğitim durumuna, mesleki kıdeme, görev yaptıkları eğitim ortamlarında farklı kültürlerden bireylerin bulunmasına, görev yaptıkları şehirlere, yetiştikleri yerleşim yerine, çokkültürlülük ile ilgili eğitim alma durumlarına göre anlamlı farklılıklar gösterip göstermediği tespit edilmiştir. Araştırma verilerinin analizi SPSS programının güncel sürümü ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçları okul yöneticilerinin ve özel eğitim öğretmenlerinin çokkültürlü yeterlik algılarının farkındalık ve beceri boyutunda yüksekken bilgi boyutunda düşük olduğunu ortaya koymuştur. Okul yöneticilerinin çokkültürlü yeterlik algıları mesleki kıdem ve çokkültürlülük ile ilgili eğitim alma durumlarına göre anlamlı farklılıklar göstermiştir. Özel eğitim öğretmenlerinin çokkültürlü yeterlik algıları ise görev yapılan eğitim ortamlarında farklı kültürlerden bireylerin bulunması ve yetişilen yerleşim yeri değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
In this research, the level of multicultural competence perception of school administrators and special education teachers working in special education schools was examined in terms of various variables and the multicultural competence perception levels of school administrators and special education teachers were compared. The research was carried out according to the survey model, one of the quantitative research methods. The research was conducted in the 2022-2023 academic year with school administrators and special education teachers working in special education schools affiliated with the Ministry of National Education in Antalya, Trabzon and Rize city centers and districts. The sample of this research was determined using the simple random sampling method, one of the random sampling methods. In order to reach the sample determined during the research process, a total of 19 special education schools in 11 districts were reached. In order to ensure high response rates, the data collection process was carried out face to face. 520 scales were distributed to this sample and the voluntary participation of 320 administrators and teachers was ensured. Research data through collected with the "Multicultural Competence Perceptions Scale" developed by Başbay and Kağnıcı (2011). the scale has 41 items in total, has three sub-dimensions consists of three sub-dimensions: awareness, knowledge and skill. It has been determined whether the multicultural competence perception scores of school administrators and special education teachers show significant differences according to gender, educational status, professional seniority, the presence of individuals from different cultures in the educational environments they work in, the cities they work in, the environment where they grew up, and the status of receiving training on multiculturalism. Analysis of the research data was carried out with the current version of the SPSS package program. The results of the research revealed that the multicultural competence perceptions of school administrators and special education teachers were high in the awareness and skill dimensions, but low in the knowledge dimension. School administrators' perceptions of multicultural competence showed significant differences according to their professional seniority and training on multiculturalism. Multicultural competence perceptions of special education teachers showed significant differences according to variables of the presence of individuals from different cultures in the educational environments they work and the places of residence they grew.