Farklı dozlarda azot ve solucan gübresi uygulamalarının Harran ovası koşullarında at dişi mısır (Zeamays L. indentata) üzerindeki verim ve verim unsurlarına etkisi
The effects of nitrogen and worm fertilizerapplications in different doses on yield and yield chareceterictics on dent corn (Zeamays L. indentata) in Harran plain conditions
Yazar: ZELİHA BAHAR YAHLİZADE
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE GÜLGÜN ÖKTEM
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Bu araştırma azot ve solucan gübresi uygulanan at dişi mısır çeşidinin verim ve bazı verim özelliklerine etkisini incelemek amacıyla 2020 yılı ikinci ürün yetiştirme döneminde Şanlıurfa koşullarında yürütülmüştür. Deneme tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulmuş Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Eyyübiye Araştırma ve Uygulama alanında yürütülmüştür. Prosperic atdişi mısır çeşidi, azot gübresi, solucan gübresi (S.G) çalışmanın materyalini oluşturmuştur. Ana parselleri azotlu gübreler, alt parselleri ise solucan gübreleri oluşturmuştur. Azotlu gübre dozları 15, 20, ve 25 kg da-1, solucan gübre dozları ise 250, 300, 350, 400 kg da-1olarak uygulanmıştır. Çalışmada bitki boyu, bitki sap kalınlığı, yaprak sayısı, ilk koçan yüksekliği, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, tek koçan ağırlığı, koçan çapı, koçan uzunluğu, koçan tane sayısı, tane verimi, protein oranı incelenmiştir. İncelenen özelliklere ait en yüksek değerler bitki boyunda (400 kg da-1S.G +25 kg da-1N) 217,33 cm, bitki sap kalınlığında (400 kg da-1S.G +25 kg da-1N ) 24,50 mm, yaprak sayısında (350 kg da-1S.G +25 kg da-1 N) 13,23 adet, koçan uzunluğunda (250 kg da-1S.G + 25 kg da-1N) 22,66 cm, tek koçan ağırlığında (400 kg da-1S.G +15 kg da-1N) 281,87g,  koçan çapında (350 kg da-1S.G +20 kg da-1N) 4,55 mm, ilk koçan yüksekliğinde (250 kg da-1S.G +20 kg da-1N) 81,26 cm, koçanda tane sayısında (250 kg da-1+25 kg da-1N) 630,56 adet olarak bulunmuştur. Ayrıca tek koçan tane ağırlığında (350 kg da-1S.G + 20 kg da-1N) 256,00 g, bin tane ağırlığında (KONTROL+20 kg da-1N) 460,07 g, hektolitre ağırlığında (350 kg da-1+25 kg da-1N) 75,46 kg hlt-1, tane veriminde (400 kg da-1+15 kg da-1N) 1710,00 kg da-1, protein oranında (250kg da-1+15 kg da-1N) 2,65 olarak elde edilmiştir. Farklı dozlarda uygulanan azot ve solucan gübrelerinin mısır bitkisinde verim ve kalite unsurları üzerine olumlu etkilerinin olduğu gözlenmiştir. Çalışma sonucu elde edilen verilere göre 400 kg da-1+15 kg da-1N kombinasyonunun uygulanması tane veriminde maksimum değeri sağladığı için bu uygulamanın kullanılması önerilebilir.

Abstract:
This research was carried out in Şanlıurfa conditions in the second crop growing season of 2020 in order to examine the effect of nitrogen and worm fertilizer applied dent corn variety on yield and base yield characteristics. The experiment was carried out in Harran University Faculty of Agriculture Eyyübiye Research and Application area, which was established in three replications according to the randomized blocks trial design. Prosperic dent corn variety, nitrogen fertilizer, worm fertilizer (S.G) formed the material of the study.Nitrogen fertilizers were the main plots and worm fertilizers were the sub-plots. Nitrogen fertilizer doses were applied as at 15, 20, and 25 kg da-1 and worm fertilizer doses as at 250, 300, 350, 400 kg da-1. In the study, plant height, plant stem thickness, number of leaves, first ear height, thousand kernel weight, hectoliter weight, single ear weight, ear diameter, ear length, number of ear grains, grain yield, protein ratio were investigated. The highest values of the investigated traits were 217.33 cm in plant height (400 kg-1S.G +25 kg-1N), at plant stem thickness (400 kg da-1S.G +25 kg da-1N ) 24.50 mm, in the number of leaves (350 kg-1S.G +25 kg da-1N) 13.23 pieces, at cob length (250 kg da-1S.G + 25 kg da-1N) 22.66 cm, in single ear weight (400 kg da-1S.G +15 kg da-1 N 281.87g, at cob diameter (350 kg da-1S.G +20 kg da-1N) 4.55 mm. It was found to be 81.26 cm at first ear height (250 kg da-1S.G +20 kg da-1N) and 630.56 pieces per ear (250 kg da-1+25 kg da-1N). In addition, 256,00 g at a single ear grain weight (350 kg da-1 S.G + 20 kg da-1 N), at weighing a thousand grains (CONTROL+ 20 kg da-1 N) 460,07 g, at h lt-1 in hectoliter weight (350 kg da-1+25 kg da-1N) 75.46 kg, grain yield (400 kg da-1+15 kg da-1 N) 1710,00 kg da-1, The protein ratio (250kg da-1 S.G+15kg da-1 N) was obtained as 2.65. It has been observed that nitrogen and worm fertilizers applied in different doses have positive effects on yield and quality elements of corn plant. According to the data obtained as a result of the study, it can be recommended to use this application as the application of the combination of 400 kg da-1 S.G + 15 kg da-1 N provides the maximum value in grain yield.