Kapalı ortamlarda radon kaynaklı radyasyon riskinin değerlendirilmesi
Evaluation of radon – induced radiation risk in indoor environments
Yazar: NEDİME İREM ELEK
Danışman: PROF. DR. NEBİYE FÜSUN ÇAM
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı / Nükleer Fizik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Doğal radyoaktivite = Natural radioactivity ; Hava kirliliği-bina içi = Air pollution-indoor ; Kapalı ortam = Indoor ; Radon = Radon ; Radon konsantrasyonu = Radon concentration

Özet:
Zamanının çoğunu kapalı ortamlarda geçiren insanlar için bulundukları ortamın hava kalitesi sağlık açısından oldukça önemlidir. Kapalı ortamda solunan hava yararlı olduğu gibi zararlı da olabilir. Solunduğunda birçok hastalığın en büyük etkenlerinden biri olan radon gazı toprak, su, atmosfer ve yapı malzemeleri kaynaklı olabilir ve konsantrasyonu sıcaklık, basınç, nem ve ortamın havalandırma kapasitesi gibi birçok faktöre bağlı olarak değişir. 
Bu doğrultuda, Ege Üniversitesi Fen Fakültesi D-Blokta belirlenen derslik ve laboratuvarlarda radon aktivite konsantrasyonları ölçülmüş, istatistiksel olarak değerlendirilmiş ve sonuçlar ulusal (TAEK) ve uluslararası komiteler (ICRP ve AB) tarafından tavsiye edilen sınır değerler ile karşılaştırılmıştır. Söz konusu istasyonlarda ölçülen ortalama radon aktivite konsantrasyonlarının 216 Bqm-3 ile 58,4 Bqm-3 aralığında değiştiği ve tavsiye edilen 400 Bqm-3 sınır değerini aşmadığı görülmüştür.  Ayrıca elde edilen ortalama iç mekân konsantrasyonlarına karşılık gelen yıllık doz eşdeğeri değerleri ölçülmüş ve çalışma saatleri (8 saat) için Laboratuvar-1 hariç diğer istasyonlarda tavsiye edilen radon kaynaklı limit değerinin (1,2 mSv/yıl) aşılmadığı gözlenmiştir. Bu çalışma, kapalı ortamlarda radon kaynaklı radyasyon riskinin değerlendirilmesi açısından önemlidir.

Abstract:
The air quality of someone's environment is crucial for persons who spend almost all of their time indoors. Indoor air-breathing can be beneficial as well as harmful. Radon gas, which is one of the biggest factors of many diseases when inhaled, can originate from soil, water, atmosphere and building materials, and its concentration varies depending on many factors including temperature, pressure, humidity, and ventilation capacity of the environment.
In this direction, radon activity concentrations were measured in the classrooms and laboratories determined in Ege University Science Faculty D Block, statistically evaluated and the results were compared with the limit values recommended by national (TAEK) and international committees (ICRP and EU). It was observed that the average radon activity concentrations ranged from 216 Bq/m3 to 58,4 Bq/m3 and did not exceed the recommended 400 Bq/m3 limit value. In addition, the average indoor radon activity concentration and the corresponding annual dose equivalent values were measured and it was observed that the recommended radon-induced limit value (1,2 mSv/year) for working hours (8 hours) at other stations except Laboratory-1 was not exceeded. This study is significant with regard to evaluating the risk of radon-induced radiation indoor environments.