Apollon ve müzik
Apollon and music
Yazar: SERKAN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. NURAN ŞAHİN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klasik Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Müzik = Music
Dizin: Antik kültür = Antique culture ; Antik Çağ = Ancient Ages ; Apollo = Apollo ; Apollon tapınakları = Apollon temples ; Müzik = Music ; Müzik aletleri = Musical instruments ; Vurmalı çalgılar = Percussion instruments ; Üflemeli çalgılar = Wind instruments

Özet:
Yerleşik toplumsal düzene geçildiğinde müzik, büyüleyici, hastaları iyileştirici ve toplum içinde uyarıcı işlevler kazanır. Savaş öncesinde kabileyi coşturup yüreklendiren öğe, kuşaktan kuşağa destanlarla, baladlarla bilgi taşıyan araç haline dönüşür. Savaş çığlıkları giderek askeri marşlara dönüşmüş, tapınma sırasındaki ezgisel mırıltılar, dinsel ilahileri doğurmuştur. İlk ezgiler ya tanrıları kutlama törenlerine ilişkindir, ya da tanrılara yakın, güçlü kahramanlara övgüdür. Müzik sanatı, tarihin akışı içinde giderek düşünce ve imge gücünü uyarmış, her çağda, her kültürde kendine özgü bir üslup, o toplumun gereksiniminden doğan bir anlatım yolu bulmuştur.?Apollon ve Müzik? adlı bu tezde Apollon Tanrısı'nın Kimliklerinden Müzik Kimliğini ön plana çıkartarak antik müzik ve çalgıları irdelenmiştir. Bu çalışmanın sonunda da Klaros kazısında bulunmuş olan çok sayıdaki Lyralı Apollon Klarios pişmiş toprak figürinlerinin ışığında, Tanrı Apollon'un elindeki kaplumbağa kabuğundan lyra'nın tekrar yapımı amaçlanmıştır ve yapılıp icra edilmiştir.Antik müzik üzerine modern araştırmalar 19. yüzyılın sonlarında başlamıştır. Konu ile ilişkili yayınların tümü antik müziği ve müzik aletlerini incelerken Attika eserleri özellikle de seramikleri üzerindeki betimlerden yararlanmışlardır. Bu betimler, hem arkeologlar hem de müzikologlar açısından büyük bir şanstır. Bu resimler, müzik aletlerinin görünüşü, nasıl çalındığını ( belli bir dereceye kadar), hangi sosyal topluluk içinde ne amaçla çalındığını göstermektedir.Lyra çalgısının tekrar yapımında kaynak olarak, lyranın, heykel, kabartma, pişmiş toprak ve seramikler üzerindeki arkeolojik betimlerden yaralanıldı. Bazı betimlerin yeterince ayrıntılı olmamaları, bazılarında ise ayrıntıların ne kadar gerçekçi olduklarının tam olarak kestirilememesi nedeniyle sorunlar yaşadık. Betimlerin çoğunlukla sadece bir çalgıyı gerçekte olduğu şekilde resmetmek kaygısı ile yapılmadıkları açıktır. Tüm bu olumsuzluklara karşın arkeolojik veriler sayesinde antik dönem kültürlerin çalgılarına dair çıkarımda bulunmak mümkündür.Bu çalışmayı Telli Çalgıların Tarihçesi, Hellen Toplumunda Müziğin ve Lyra'nın Yeri, Çalgıların Sınıflandırılması, Lyra'nın Teknik incelenmesi son olarak ta Lyra ve Apollon İlişkisinin Klaros'taki İkonografik Yansımaları adlı bölümler oluşturmaktadır. Sonuç olarak, çalgı çalınır durumda döneminin müziğini çalar halde bize bir nebzede olsa geniş ufuklar açmasına sebep olmuştur. Yeni kazılarla ortaya çıkacak bulguların yanı sıra, antik dönemde birlikte icra edildiği çalgıların yapılarına ve müzikal niteliklerine ilişkin bilgilerinde artmasıyla, lyra bu çalgı toplulukları içinde veya solo icrasında nasıl bir müzikal işlev üstlenmiş olabileceğinin daha iyi anlaşılması beklenebilir.

Abstract:
As the society settles into a social order music becomes enchanting and a healing power of the patients and functions as a stimulating force within the society. Music that elates and encourages the tribe before a battle, turns into an agent, bears knowledge through legends and ballads from one generation to another. Battle cries turn into military hymns, melodic mumbling of worship brings about religious psalms. Early melodies are either related to ceremonies of celebrating gods or praising the powerful heroes that are close to gods. Throughout the history, the art of music has stimulated the thought and image power and in every age and culture it has created its own tone (style) and found a way of expression derived from the needs of the society.In this thesis named ?Apollon and Music?, with an emphasison the musical aspect of Apollon antique music and musical instruments were pointed out. At the end of this study with the help of many Apollon Klarious figures found in Klarious excavation it was aimed to produce Apollon?s lyra which was made up of a turtle?s shell.Recent investigations about antique music started in the late 19th century. In all of the researches about antique musical and musical instruments Attica figure especially the ceramics were used.These figures show how musical instruments looked like, how they were played and the purpose of playing them in different socities.Despite all of these difficulties with the help of archeological data it is possible to obtain information about antique musical instruments.This study consists of ?the history of stringed instruments, the importance of music and lyra in Hellenistic society, the classification of instruments, the technical investigation of lyra and the Iconographic reflections of the relationship of lyra and Apollon in Klarious.