Karabük ilinde tüberküloz vakalarının tanımlayıcı özelliklerinin ve birinci basamak sağlık çalışanlarının tüberküloz kontrolüne yönelik bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the descriptive characteristics of tuberculosis cases and the knowledge, attitudes, and practices of primary healthcare workers regarding tuberculosis control in Karabük province
Yazar: NALAN KARGI
Danışman: DOÇ. DR. RAZİYE ÖZDEMİR
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı / Ebelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ebelik = Midwifery
Dizin: Tüberküloz = Tuberculosis

Özet:
Bu çalışmada, Karabük'te 2007-2023 yılları arasında tüberküloz vakalarının tanımlayıcı özelliklerinin incelenmesi ve birinci basamak sağlık çalışanlarının tüberküloz kontrolüne yönelik bilgi, tutum ve davranışının değerlendirilmesi amaçlandı. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Karabük Verem Savaş Dispanseri ve Sağlık Bakanlığı kayıtlarına dayalı tüberküloz vakaları incelendi. Joinpoint regresyon programı aracılığı ile insidans hızlarının trendi analiz edildi. İkinci bölümde 285 birinci basamak sağlık çalışanına soru formu uygulandı. Soru formundan elde edilen puanlar, ortanca puan (60) kesme noktası alınarak yüksek ve düşük olarak sınıflandırıldı. Bilgi düzeyi ile ilişkili faktörler Ki-kare testi ile analiz edildi. Birinci bölümün sonuçlarına göre, yaş arttıkça olgu sayıları artıyordu. İnsidans hızı (yüz binde) erkeklerde (en düşük 15,1, en yüksek 34,6) kadınlara (en düşük 4,8, en yüksek 25,6) göre daha yüksekti. İnsidans hızlarında 2015'e kadar azalma trendi (YYD= -8,04, %95GA -24,4, -3,2), 2016'dan itibaren anlamlı olmayan bir artış trendi gözlendi (YYD= 3,55, %95GA -2,6, 27,9). Birinci basamak sağlık çalışanların bilgi puanı ortalaması 57,4±11,6 idi. Bilgi puanı erkeklerde, ileri yaş gruplarında, hekimlerde, verem savaş dispanserinde çalışmış olanlarda, tüberküloz eğitimi almış olanlarda anlamlı olarak yüksekti (p<0,05). Tüberküloz insidans hızında son yıllarda gözlenen artış kaygı vericidir. Çalışma, primer ve sekonder korucuyu hizmetlerin güçlendirilmesini ve özellikle hekim dışı sağlık çalışanlarının tüberküloz kontrolüne yönelik hizmet içi eğitim gereksinimini vurgular.

Abstract:
This study aimed to examine the descriptive characteristics of tuberculosis cases in Karabk between 2007 and 2023, and to assess the knowledge, attitudes, and behaviors of primary health care workers regarding tuberculosis control. The study consisted of two parts. In the first part, tuberculosis cases were examined based on the records of Karabuk Tuberculosis Dispensary and Ministry of Health. The trend of incidence rates was analyzed using Joinpoint regression program. In the second part, a questionnaire was administered to 285 primary health care workers. The scores obtained from the questionnaire were classified as high and low using the median score (60) as the cut-off point. Factors associated with knowledge level of health workers were analyzed using the Chi-square test. According to the results of the first part, the incidence rates (per 100,000) were higher in males (lowest 15.1, highest 34.6) compared to females (lowest 4.8, highest 25.6). The incidence rates decreased until 2015 (APC= -8.04, 95%CI -24.4, -3.2), then showed a non-significant increasing trend from 2016 onwards (APC= 3.55, 95%CI -2.6, 27.9). The average knowledge, attitudes, and behaviors score of the workers was 57.4±11,6 The scores were significantly higher in males, older age groups, physicians, those who had worked in the tuberculosis dispensary, and those who had received tuberculosis training (p<0.05). The increase in the incidence rates of tuberculosis observed in recent years is alarming. The study emphasizes the need for strengthening primary and secondary prevention services and in-service training, especially for non-physician health workers, on tuberculosis control.