Proje finansmanı ile finanse edilen yatırımların insani gelişme endeksi (İGE) üzerine etkisi
The impact of project-financed investments on the human development index (HDI)
Yazar: MELİS ŞAHİN DEMİREL
Danışman: DOÇ. DR. BURÇAY YAŞAR AKÇALI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışma, Dünya Bankası tarafından finansmanı sağlanan, Avrupa ve Orta Asya bölgesinde yer alan 18 ülke ve toplamda 271 adet yatırım için, 1994-2022 yılları arasındaki gerçekleşen yatırım harcamalarının İnsani Gelişme Endeksi (İGE) üzerindeki etkisinin ayrıntılı analizini bir ekonometrik model oluşturarak yapmaktadır. Bu projelerin coğrafi dağılımını, finansman türlerini, borç özkaynak oranlarını ve maliyet yapılarını incelemekte, enerji ve ulaştırma gibi sektörlere stratejik olarak odaklandıklarını vurgulamaktadır. Araştırma, proje sonuçları ve kalkınma ihtiyaçlarına ilişkin mevcut literatürle uyumlu olarak, proje maliyetlerinde tür ve finansman mekanizmasına bağlı olarak önemli farklılıklar olduğunu ortaya koymaktadır. Son bölümde panel veri analizi aracılığıyla kurulan model ile Dünya Bankası tarafından finansmanı sağlanan yatırımlara ilişkin gerçekleşen harcamalar ile İGE arasında bir ilişki olup olmadığı analiz edilmiş ve kurulan ekonometrik modelde belirlenen değişkenler bu amaca uygun olarak belirlenmiştir. Çalışmada kullanılan değişkenler şunlardır; İGE (bağımlı değişken), yatırım harcamalarının tutarı (bağımsız değişken), toplam rezervler (kontrol değişken), eğitim harcamalarının toplam gayri safi yurtiçi hasıla içindeki payı (kontrol değişken), kadın istihdamının toplam istihdam içindeki payı (kontrol değişken) ve ortalama yaşam süresi (kontrol değişken). Kurulan model ile Dünya Bankası projeleri ile ülkelerin İGE'si arasındaki ilişki ortaya konmuş olup bu çalışma Dünya Bankası projelerinin etkinliğine ilişkin bilgiler sunarak uluslararası kalkınma finansmanı alanına katkıda bulunmaktadır. 

Anahtar Kelimeler: Dünya Bankası, Proje Finansmanı, İnsani Gelişme Endeksi, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla, Uluslararası Kalkınma Finansmanı, Panel Veri.

Abstract:
This study provides a detailed analysis through an econometric model of the impact of World Bank-financed projects on the Human Development Index (HDI) in 18 countries in Europe and Central Asia and 271 projects between 1994-2022. It examines the geographical distribution, financing types, debt-to-equity ratios, and cost structures of these projects and emphasizes their strategic focus on sectors such as energy and transportation. Consistent with existing literature on project outcomes and development needs, the research reveals significant cost differences depending on type and financing mechanism. The last section, through panel data, analyzes whether there is a relationship between the expenditures related to investments financed by the World Bank and the HDI.  The variables determined in the econometric model are chosen for this purpose. The variables used in the study are as follows; HDI (dependent variable), capex of projects (independent variable), total reserves (control variable), share of education expenditures in total gross domestic product (control variable), share of female employment in total employment (control variable) and life expectancy (control variable). As a result of the model, the relationship between World Bank projects and the HDI has been analyzed. This study contributes to international development finance by providing information on the effectiveness of World Bank projects.



Keywords: World Bank, Project Finance, Human Development Index, Gross Domestic Product, International Development Finance, Panel Data.