Edebiyat sosyolojisi bağlamında toplumsal değerler ve değerler çatışması: Ahmed Arif, Faik Baysal ve Tarık Buğra örneği
Social values and value confliction in the context of sociology of literature: Ahmed Arif, Faik Baysal and Tarik Buğra sample
Yazar: FADİME GÖKCEN YAŞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİLÜFER ÖZTÜRK AYKAÇ
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Farklı özelliklere sahip bireylerin bir arada belli bir düzen içerisinde yaşamalarını sağlayan olguların başında değer gelmektedir. Belli bir alan içerisindeki insanların ortak hayatları çerçevesinde yıllar içinde var olan yaşam pratikleri, tarihî ve sosyal olayları, inançları bir toplumun değerlerini meydana getirerek toplumsal düzen ve devamlılığını sağlamaktadır. Tüm bu özellikleriyle değerler insanlık tarihinin başlangıcından bugüne, bugünden yarına toplumsal hayatın şekillenmesinin temelinde ve toplumsal hayatın her alanında varlık gösterir, gösterecektir. 
Düzenleyici, yol gösterici, birleştirici, düzeni koruyucu özelliklerinin yanı sıra değerler, insanların birbirlerinden farklı zihinsel, duygusal, sosyal çevre özelliklerine; toplumların farklı coğrafik, tarihi, kültürel birikim ve pratiklerine sahip olmalarına bağlı olarak farklı algılanabilir, yaşanabilir. Söz konusu farklılıklar uyuşmazlığa bağlı olarak gerginliklere kaynaklık edebilir ve her düzeyde çatışmaların kaynağı olabilir. Değer çatışmaları toplumda anominin baş göstermesi, toplumsal düzenin, birliğin bozulması gibi yıkıcı sonuçların doğmasına sebep olabilmektedir. 
Edebiyat sosyolojisi de bizatihi kendisi bir değer olan edebiyat üzerinden toplumsal olguları inceleyen bir disiplindir. Söz konusu inceleme edebiyat sosyolojisi açısından edebiyat unsurları üzerinden gerçekleştirilir. 
Bu sosyoloji araştırması da toplumsal bir olgu olan değeri ve değerler çatışmasını edebiyat sosyolojisi bağlamında ele almaktadır. Edebiyatın toplumsal hayatı yansıttığı varsayımından hareketle bu araştırmada değer ve değerler çatışmaları Cumhuriyet dönemi edebiyatçılarından Ahmed Arif, Faik Baysal, Tarık Buğra'nın hayatları ve seçili eserleri üzerinden incelenmiştir. İsmi geçen edebiyatçıların seçili eserleri Ahmed Arif'in Hasretinden Prangalar Eskittim ve Leyla Erbil'e yazdığı mektuplardan oluşan Leylim-Leylim kitapları; Faik Baysal'ın Rezil Dünya ve Ateşi Yakanlar romanları ile Tarık Buğra'nın Dönemeçte ve Yağmur Beklerken romanlarıdır.

Abstract:
Values are at the forefront of the phenomenon that enables people with different characteristics to live together in a particular way. The practices of life, the historical and social events, the beliefs that have existed over the years within the framework of the common life of people in a certain area create the values of a society and ensure its social order and continuity. With all these characteristics, values exist and manifest themselves on the basis of the shaping of social life from the beginning of human history to the present, from today to tomorrow, and in all areas of social life. 
In addition to their regulatory, guiding, unifying and order-maintaining functions, values also reflect the different mental, emotional and social environments of human beings, which can be perceived and experienced differently according to the different geographical, historical and cultural backgrounds and practices of societies. These differences can be a source of tension and conflict at all levels. Value conflicts can lead to destructive outcomes such as the emergence of anomie in society, the deterioration of social order and the unity of society. 
Literary sociology is a discipline that studies social phenomena through literature, which is a value in itself. In the sense of literary sociology, the above-mentioned analysis is carried out through literary elements. 
This sociological research also deals with value and value conflict, which are social phenomena, in the context of literary sociology. Based on the assumption that literature is a reflection of social life, this study has examined values and value conflicts through the lives and selected works of republican literary figures Ahmed Arif, Faik Baysal and Tarık Buğra. Selected works by these writers include Ahmed Arif's Hasretinden Prangalar Eskittim and Leylim-Leylim, which consist of letters to Leyla Erbil; Faik Baysal's Rezil Dünya and Ateşi Yakanlar; and Tarık Buğra's Dönemeçte ve Yağmur Beklerken.