Buldan dokumacılığı ve ilçede üretilen düz dokumaların bazı özellikleri üzerinde bir araştırma
Research on weaving and some properties of the woven materials produced in Buldan
Yazar: ZEYNEP ERDOĞAN
Danışman: PROF.DR. MUSTAFA ARLI
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ev Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1996
Konu: Ev Ekonomisi = Home Economics ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Denizli-Buldan = Denizli-Buldan ; Dokumacılık = Weaving

Özet:
ÖZET Doktora Tezi BULDAN DOKUMACILI?I VE İLÇEDE ÜRETİLEN DÜZ DOKUMALARIN BAZI ÖZELLİKLERİ ÜZERİNDE BİR ARAŞTIRMA Zeynep ERDO?AN Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Ev Ekonomisi Anabilim Dalı Danışman: ProlDr.Mustafa ARLI 1996, Sayfa: 115 Jüri: Prof.Dr.Mustafa ARLI Prof.Dr.Nevin AKTAŞ Prof. Nuran BİLGİN Ülkemizde dokumacılığın sürekli bir geçim kaynağı olduğu merkezlerden biri de Denizli ve çevresidir. Denizli dokumacılığının sanat bakımından ana merkezlerinden birinin de Buldan ilçesi olduğu bilinmektedir. En eski yerleşim merkezlerinden biri olan Buldan M.Ö. 2. yüzyılda kurulmuştur. Türklerin 13. yüzyıldan itibaren bu bölgeye yerleştikleri ve burada ticaret, tarım ve dokumacılıkla uğraştıkları bilinmektedir. İyi kalitede pamuk yetiştirilmesi ve kireçli sularm bol miktarda olmasının da etkisiyle yörede dokumacılık uzun yıllardan bu yana sürdürülmüş ve günümüze kadar gelmiştir. Buldan'm ana gelir kaynaklarından birini ve en önemlisini oluşturan dokumacılık halen ilçe merkezinde yoğun bir şekilde devam etmektedir. Yörede üretilen mamulleri Buldan bezi, çarşaf, çocuk bezi, havlu, kurulama bezi, mendil, örtü, peştemal, poşu, sofra bezi olarak sıralamak mümkündür. Gaziantep, Adana, Denizli iplik fabrikalarından sağlanan pamuk ipliklere öncelikle kaynatma, ağartma, boyama, kurutma, bobin sarma işlemleri uygulanmaktadır. Dolapta çözgü çözme yöntemiyle elde edilen çözgü tezgaha taşınmakta ve çözgü ipliklerine taharlama, gücülerden ve taraktan geçirme işlemlerinden sonra dokumaya başlanmaktadır.11 Bu çalışmada öncelikle Buldan dokumacılığının tarihsel gelişimi ve bugünkü durumu ile birlikte, dokuma tekniğini oluşturan boya, bobin sarma, çözgü hazırlama, dokuma işlemi, bitirme işlemleri vb. gibi aşamalar ve kullanılan araçlar ayrıntılı olarak açıklanmaya çahşılmıştır. Bunun yanında yörede üretilen düz dokumaların en, boy, çözgü-atkı sıklığı, kalınlık, metrekare ağırlık, çözgü ve atkı mukavemeti, yırtılma mukavemeti gibi bazı fiziksel özellikleri belirlenmeye çahşılmıştır. Çahşmada dokumaların raporlarına ilişkin bilgileri oluşturan dokuma şeması, renkli iplik sırası, tahar, ayakların gücülere bağlanma planı ve örgü şekli gibi özellikler de şematik halde sunulmuştur. Ayrıca dokumaları oluşturan çözgü ve atkı iplikleri üzerinde lif cinsi, numara, büküm ve kısalma oranları gibi özellikler de belirlenmeye çahşılmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Buldan dokumacılığı, dokuma tekniği, düz dokuma, çözgü ve atkı ipliği, fiziksel özellikleri

Abstract:
Ill ABSTRACT PhJD.Thesis RESEARCH ON WEAVING AND SOME PROPERTIES OF THE WOVEN MATERIALS PRODUCED IN BULDAN Zeynep ERDO?AN Ankara University Graduate School of Natural and Applied Science Department Of Home Economics Supervisor: Prof.Dr.Mustafa ARLI 1996, Page: 115 Jury: Prof.Dr.Mustafa ARLI Prof.Dr.Nevin AKTAŞ Prof. Nuran BİLGİN Denizli and its neighbouring are the centers in which weaving is a permanent source of living, in our country. Buldan, a district of Denizli, considered to be among the main centers of weaving in Denizli in terms of art. Buldan which is one of the oldest settlement places was setup in the 2nd Century BC. It is known that Turks settled in the region in the 13th century and dealt with trade, agriculture and weaving. Cultivation of quality cotton and presence of fairly abundant limy water contributed to the continuation of weaving activity for long years, even today. Weaving which constitutes one of the most significant income sources of Buldan has still been intensively maintained in the district center. The goods produced in the region are Buldan cloth, sheet, nappy, towel, drying cloth, handkerchief, cover, peştemal (a kind of loin-cloth), poşu (keirchief worn round the head) and table-cloth. The cotton threads provided from thread factories in Gaziantep, Adana and Denizli are initially applied the processes of boiling, whitening, painting, drying and coiling up. The warp obtained through the method of unraveling warp is taken to the loom and weaving is started by the processes of heddling to warp threads and heddling and reed draft.IV In this research we tried to explain the historical development of weaving in Buldan, its recent situation and the steps of painting, coiling up, warping, weaving and finishing processes which form the weaving technique and also the tools used during the process. It was determined some physical properties of the woven produced in the region such as, width, length, warp and weft setting, thickness, weight in square meter, breaking strength of warp and weft, tearing strength. In this research, it was also presented the weaving diagram referring the plan of woven, coloured thread order, plans for drafting, denting and lifting and type of weaving. In addition, some properties of warp and weft threads such as kind of fiber, number, twist and shortening rates are also given. KEY WORDS: Weaving in Buldan, weaving technique, woven, warp and weft, physical properties.