Fındık kabuğunda paklitaksel için ekstraksiyon şartlarının belirlenmesi
Determine of extraction conditions for paclitaxel in hazelnut shell
Yazar: AYŞE UZUN
Danışman: PROF. DR. HALİL İBRAHİM UĞRAŞ
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Kanser çağımızın en önemli sağlık sorunlarının başında yer almaktadır. Kansere karşı kullanılan kemoterapi ilaçlarından, antitümor aktivitesi çok yüksek olan paklitaksel gelmektedir. Paklitaksel, doğal ve çok önemli bir antikanser ilacı olup günümüzde yumurtalık, meme, mide, baş boyun ve küçük hücreli akciğer  kanserlerinin tedavisinde direkt yada birtakım kemoterapötik bileşiklerle birlikte kullanılmaktadır. Bu madde dünyada en fazla kullanılan beş kemoterapi ilacından biridir. Kanser tedavisinde kullanılan paklitaksel bir diterpen alkoloidi olup pasifik porsuğu bitkisinden üretilmektedir. Paklitaksel maddesi Taxus brevifolia'nın ağaç kabuklarının özütlerinde yer almakla birlikte paklitakselin elde edilmesi, ağacın nadir bulunması, ağaç gelişiminin çok uzun zaman alması ve çok fazla kabuğa ihtiyaç duyulmasından dolayı önemli bir sorun ortaya çıkarmaktadır. Porsuk ağacından elde edilen paklitaksel, yapılan çalışmalar sonucunda fındık kabuğunda da bulunmaktadır. Ülkemizde her yıl yaklaşık olarak 300 bin ton civarında açığa çıkan ve atık olarak değerlendirilen fındık sert kabuğunu kullanarak porsuk ağacına göre az olsa da yeteri kadar yüksek miktarda paklitaksel eldesi hedeflenmektedir. Maliyet olarak da çok düşük olması ve diğer durumlar da göz önüne alındığında fındık sert kabuğu paklitaksel eldesi için önemini artırmaktadır. Çalışmalarda, fındık kabuğunun kurutulup öğütülmesinden sonra farklı çözücü , farklı oran ve farklı süreler denenerek ekstraksiyon işlemleri gerçekleştirilmiştir. Ekstraksiyon işlemleri sonucunda taksanların elde edilmesinde en iyi verim oda sıcaklığında 24 saat % 100 etanolün çözücü olarak kullanıldığı deneyler sonucunda elde edilmiştir.

Anahtar sözcükler: Ekstraksiyon, Fındık kabuğu, Kanser, Paklitaksel.

Abstract:
Cancer is one of the most important health problems of our time. Paclitaxel, which has a very high antitumor activity, is also the most important chemotherapy drug used against cancer. Paclitaxel is a natural and very important anticancer drug and is currently being used directly in combination with several chemotherapeutic compounds in the treatment of ovarium, breast, stomach, head, neck and small cell lung cancers. This substance is one of the five most commonly used chemotherapy drugs in the world. Paclitaxel, used in the treatment of cancer, is a diterpene alcoholoid and is produced from the pacific birch plant. The paclitaxel substance is found in the extracts of the tree bark of Taxus brevifolia. The paclitaxel obtained from the yew tree is also found in the hazelnut shell as a result of research. extraction of paclitaxel is aimed using hazelnut husk, which is released as approximately 300 thousand tons every year in our country and utilized as waste, although it is less compared to that of the yew tree; high enough, nonetheless.  Taking into consideration the fact that it is very low in cost and other situations, hazelnut hard shell increases the importance of paclitaxel. In the studies, after drying and grinding of hazelnut shell, extractions were done by testing different solvents, different ratios and different durations. As a result of extractions, the best yields were obtained from experiments in which 100 % ethanol was used as solvent for 24 hours at room temperature.

Keywords: Extraction, Hazelnut hard shell, Cancer, Paclitaxel.