Çanakkale ilinde domates yaprak galeri güvesi, tuta absoluta (Meyrick) (Lepidoptera: Gelechiidae)'nin kitlesel tuzaklama ile kontrolü ve zarar oranının belirlenmesi
Control with mass trapping and determination of damage rate of tomato leaf miner, tuta absoluta (Meyrick) (Lepidoptera: Gelechiidae) in Çanakkale province
Yazar: KORAY ÇETİNER
Danışman: PROF. DR. NİHAT DEMİREL
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Domates yaprak galeri güvesi, Tuta absoluta (Meyrick) (Lepidoptera: Gelechiidae) domatesin önemli zararlılarından birisidir.  Çalışma 2017-2018 yıllarında Çanakkale ilene bağlı Ezine ilçesindeki sekiz domates tarlasında, T. absoluta'nin kitlesel tuzaklama ile kontrolü ve zarar oranının belirlenmesi için yapılmıştır.  Çalışma birinci yılında üç adet Zeplin ve Chible, ikinci yılında ise Torreon, iki adet Zeplin ve Kamenta domates çeşitleri üzerinde farklı sayıda su+feromon tuzakları kullanılarak yürütülmüştür. Çalışmada Econex 0,5 mg (3E,8Z, 11Z)-3,8,11-tetradecatrienyl acetate (TDTA)  feromonu kullanılmıştır.
2017 yılında birinci deneme Zeplin domates tarlasında 40 adet tuzak tarafından en fazla ergin 17 Eylül ve 1 Ekim tarihlerinde yakalanmıştır. İkinci deneme Zeplin domates tarlasında 20 adet tuzak tarafından en fazla ergin 27 Ağustos, 13,20 Ağustos ve 3 Eylül tarihlerinde yakalanmıştır. Üçüncü deneme Zeplin domates tarlasında 20 adet tuzak tarafından en fazla ergin 1 Ekim, 10 Eylül tarihlerinde yakalanmıştır. Dördüncü deneme Chible domates tarlasında 10 adet tuzak tarafından en fazla ergin 29 Ekim, 22 Ekim, 20,27 Ağustos ve 3 Eylül tarihlerinde yakalanmıştır. 2018 yılındaki birinci deneme Torreon domates tarlasında  20 adet tuzak tarafından en fazla ergin 23 ve 30 Eylül tarihlerinde yakalanmıştır. Ikinci deneme Zeplin domates tarlasında 20 adet tuzak tarafından en fazla ergin 9 ve 16 Eylül tarihlerinde yakalanmıştır. Üçüncü deneme Zeplin domates tarlasında 12 adet tuzak tarafından en fazla ergin 9 ve 2 Eylül tarihlerinde yakalanmıştır. Dördüncü deneme Kamenta domates tarlasında 12 adet tuzak tarafından en fazla ergin 16 ve 23 Eylül tarihlerinde yakalanmıştır. 
2017 yılındaki birinci denemede yaprak zararı 1 Ekim'de %70 olmuş ve  meyve zararı 1 Ekim'de %26 ulaşmıştır.  Ikinci denemede yaprak zararı  3 Eylül'de %90 olmuş ve meyve zararı 3 Eylül'de %41 ulaşmıştır. Üçüncü deneme yaprak zararı 1 Ekim'de %24 olmuş ve meyve zararı 1 Ekim'de %12 ulaşmıştır. Dördüncü denemede yaprak zararı  29 Ekim'de %17 ulaşmış ve meyve zararı 29 Ekim'de %10 düzeyine ulaşmıştır. 2018 yılındaki birinci denemede  yaprak zararı 30 Eylül'de %70 ulaşmış ve meyve zararı  30 Eylül'de %26 ulaşmıştır. Ikinci denemede yaprak zararı 16 Eylül'de %45 olmuş ve meyve zararı 16 Eylül'de %35 ulaşmıştır. Üçüncü denemede yaprak zararı 9 Eylül'de %38 olmuş ve meyve zararı 9 Eylül'de %24 ulaşmıştır. Dördüncü denemede yaprak zararı 23 Eylül'de %26 olmuş ve meyve zararı 23 Eylül'de %21 ulaşmıştır.

Abstract:
Tomato leaf miner, Tuta absoluta (Meyrick) (Lepidoptera: Gelechiidae) is one of the most important pests of tomato plants. The study was carried out in eight tomato fields in Ezine district of Çanakkale province, Turkey in 2017-2018 in order to control T. absoluta by mass trapping and determine the damage rate. In the first year, the study was carried out in three fields of Zeplin and Chible tomato cultivars. In the second year, the study was carried out in fields of one Torreon, two Zeplin and one Kamenta tomato cultivars. Both of the years, Econex 0.5 mg (3E, 8Z, 11Z) -3,8,11-tetradecatrienyl acetate (TDTA) pheromone and different number of water + pheromone traps were used.
In 2017, in the first trial, 40 pheromone traps were set up on Zeplin tomato fields, the highest number of adults was caught by them on 17th September and 1st October. In the second trial, 20 pheromone traps were set up on Zeplin tomato field, the highest number of adult moths caught by them on 27th, 13th, 20th August and 3rd September. In the third trial, 20 pheromone traps were set up on Zeplin tomato field, the highest numbers of adult moths caught by them on 1st October and 10th September. In the fourth trial, a 10 pheromone traps were set up on Chible tomato field, the highest number of adult moths were caught by them on 29th, 22nd October, 20th, 27th August and 3rd September. In 2018, in the first trial, 20 pheromone traps were set up in Torreon tomato field, the highest number of adults was caught by them on 23rd, 30th September. In the second trial, 20 pheromone traps were set up in Zeplin tomato field, the highest number of adult moths caught by them  on 9th, 16th September. In the third trial, 12 pheromone traps were set up in Zeplin tomato field, the highest numbers of adults moths caught by them on 2nd, 9th September. In the fourth trial, 12 pheromone traps were set up in Kamenta tomato field, the highest numbers of adult moths were caught by them on 16th, 23rd September.
In 2017, in the first trial, the leaf damage reached to 70% on 1st October. The fruit damage reached to 26% on 1st October. In the second trial, the leaf damage reached to 90% on 3rd September. The fruit damage reached to 41% on 3rd September. In the third trial, the leaf damage reached to 24% on 1st October. The fruit damage reached to 12% on 1st October. In the fourth trial, leaf damage reached to 17% on 29th October and fruit damage reached to 10% on 29th October. In 2018, in the first trial, the leaf damage reached to 70% on 30th September and the fruit damage reached to 26% on 30th September. In the second trial, the leaf damage reached to 45% on 16th September and the fruit damage reached to 35 % on 16th September. In the third trial, the leaf damage reached to 38% on 9th September and the fruit damage reached to 24% on 9th September. In the fourth trial, leaf damage reached to 26% on 23rd September and the fruit damage reached to 21% on 23rd September.