Glukoz metabolizması bozukluğunun tiroid volümü ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between glucose metabolism disorder and thyroid volume
Yazar: AYŞEN AKKURT KOCAELİ
Danışman: PROF. DR. ALPTEKİN GÜRSOY
Başkent Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases

Özet:
İnsülin direnci ve ilişkili metabolik bozuklukların tiroid bezinde ortaya çıkardığı fonksiyonel ve morfolojik değişiklikler son dönemin sıcak gündemini oluşturmaktadır.  Bozulmuş Açlık Glukozu (BAG), Bozulmuş Glukoz Toleransı (BGT) ve Diabetes Mellitus (DM), insülin direncinin belirgin rol oynadığı temel glukoz metabolizması bozukluklarıdır. Bu vaka kontrol çalışmasında, glukoz metabolizma bozukluğu bulunan hastalarda tiroid hacim ve nodül prevalansını incelemek amaçlanmıştır. 
BAG ve BGT'li hastalar prediyabet grubu olarak alınmıştır (n=250). Diğer iki grup Tip 2 DM (n=141) ve bilinen glukoz metabolizma bozukluğu olmayan kontrol grubundan (n=261) oluşmuştur. Tüm hastalar yeni tanı almış vakalar idi. Bütün katılımcıların vücut ağırlığı ve bel çevresi yanı sıra TSH düzeyleri değerlendirildi, tiroid ultrasonografileri yapıldı. 
TSH ortalama değeri, DM grubunda diğer iki gruptan anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (DM grubunun ortalama TSH değeri 1,87±0,9 mIU/ml; prediyabetli grubunki 1,49±0,8 mIU/ml, kontrol grubununki 1,47±0,8 mIU/ml; p<0,001). Her üç grupta ortalama tiroid hacimleri birbirlerinden anlamlı olarak farklı idi. Prediyabet grubunda kontrol grubuna göre (sırasıyla 18,8±9,0 ve 12,8±4,2 ml), DM grubunda prediyabet grubuna göre (sırasıyla 20,6±8,7 ve 18,8±9,0 ml) ortalama tiroid hacimleri anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (P<0,001). Tiroid nodül yüzdesi DM grubunda prediyabet ve kontrol gruplarına göre, prediyabet grubunda kontrol grubuna göre daha yüksekti (sırasıyla, %61, %44.4, %17.2,  P<0,001). Nodül saptanan vakalarda, en büyük nodül çap ortalamalarına göre yapılan değerlendirmede kontrol grubu ortalaması (8,1±3,8 mm), diğer iki gruptan anlamlı olarak düşük bulunmuştur (P<0,001). DM grubu ortalaması, anlamlı olmasa da, prediyabetiklerden daha yüksek saptanmıştır (sırasıyla 12,2±7,7 ve 11,2±7,2 mm).  
Sonuçlar, DM ve prediyabetli hastaların, kontrol grubuna göre anlamlı olarak artmış tiroid hacim ve nodül prevalansına sahip olduklarını göstermektedir. Bulgularımız, insülin direncinin temel rol oynadığı glukoz metabolizma bozukluğu patolojik sürecinin, yine insülin direnci ve muhtemelen başka mekanizmalar aracılığıyla tiroidde morfolojik ve fonksiyonel değişiklikler yarattığını prospektif olarak gösteren ilk kanıtlardır.

Abstract:
Functional and morphological alterations of the thyroid gland generated by insulin resistance and related metabolic disturbances constitute the hot agenda of the Endocrine research recently. Impaired Fasting Glucose (IFG), Impaired Glucose Tolerance (IGT) and Diabetes Mellitus (DM) are basic disorders of glucose metabolism in which insulin resistance plays a prominent role. The present case-control study aimed to investigate the changes in thyroid volume and nodule prevalence in patients with disturbed glucose metabolism.   
Patients with IFG and IGT were grouped as prediabetes (n=250). The other two groups were Type 2 DM (n=141) and a control group (n=261) which consisted of cases with no known glucose metabolism disturbance. All of the patients were recently diagnosed. Body weight, waist circumference, serum TSH levels of all cases were measured. A single operator performed thyroid ultrasonography to all participants.
The mean TSH value was found to be significantly higher in DM group than the other two groups (mean TSH of DM group was 1,87±0,9 mIU/ml; that of  prediabetes group was 1,49±0,8 mIU/ml and that of the control group was 1,47±0,8 mIU/ml; p<0,001). Mean thyroid volume was significantly different from each other in all groups. It was significantly higher in prediabetics than the control group (18,8±9,0 and 12,8±4,2 ml, respectively), in DM group than the prediabetic group (20,6±8,7 and 18,8±9,0 ml, respectively) (P<0,001). The prevalence of thyroid nodule was significantly higher in DM group than the prediabetic and the control groups, in the prediabetic group than the control group (61,0%, 44,4%, and 17,2%, respectively, P<0,001). Among patients with nodular goiters, the evaluation according to the mean of maximum nodule diameter revealed significantly lower values in the control group (mean value: 8,1±3,8 mm) than the other two groups (P<0,001). The mean values were higher in DM group than the prediabetics, though not significantly (12,2±7,7 and 11,2±7,2 mm, respectively).  
The results demonstrate that patients with DM and prediabetes have significantly increased thyroid volume and nodule prevalence according to the control group. Our findings are probably the first evidence showing prospectively morphological and functional alterations in the thyroid gland caused by a pathological course of disturbed glucose metabolism in which insulin resistance plays a basic role.