Eski Uygurcada medeni hukuk terimleri
Civil law terms in Old Uyghur
Yazar: YASEMİN GEÇERLER CEYLAN
Danışman: PROF. DR. FERRUH AĞCA
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Eski Türkçe = Old Turkish ; Eski Uygur Türkçesi = Old Uighur Turkish ; Hukuk = Law ; Medeni hukuk = Civil law ; Terimler = Terms

Özet:
Eski Türkler çok uzun yıllardan beri devlet geleneğine sahip oldukları için, kendi hukuk sistemlerini de bu tarihlerden itibaren kurmaya başlamışlardır. Özellikle bir töreye sahip olmaları ve bu törenin değişmez ilkelerinin bulunması, günümüzdekine benzer bir kanun yapısının ortaya çıkmasına katkı sağlamıştır. Gelenek ve adetlerden beslenen kuralların yanında, devlet tarafından belirlenen kuralların da olması bu sistemi güçlendirmiştir. Türklerin kültürleri, yaşadıkları coğrafya, belirlemiş oldukları toplumsal kurallar hukuk sistemlerini etkilemiştir. Türk kültür tarihi ile alakalı oldukça fazla bilgiye ulaşılıyor olsa da Eski Türklerin hukuk kurallarına dair en net bilgiler Uygur sivil belgelerinden hareketle tespit edilebilmektedir. Bu sebeple tezin esas çerçevesi bu belgeler ile çizilmiş ve Eski Uygurca terimlerden yola çıkarak Eski Türk Medeni Hukuku hakkında tespitler yapılabilmiştir.
Bu tezde günümüz medeni hukukunun güncel tasnifi göz önünde bulundurularak, bu tasnif içerisinde değerlendirilebilecek başlıklar belirlenmiştir. Söz konusu başlıklarda terimler hem dilbilimsel hem de hukukî olarak değerlendirilmeye çalışılmıştır. Terimlerin tarihsel Türk dili alanındaki kullanımlarına yer verildikten sonra terimleşmiş halleri ele alınmıştır. Bu noktada Eski Uygurlarda Medeni Hukukun nasıl işlediğine, ne gibi kuralları olduğuna dair yorumlamalar yapılmıştır. Bazı terimler birden fazla hukuk dalına girdiği için, ilgili hukuk başlığında ayrıca değerlendirilmiştir.

Abstract:
Since the ancient Turks had a state tradition for many years, they started to establish their own legal systems from these dates. In particular, the fact that they have a custom and the unchanging principles of this ceremony have contributed to the emergence of a law structure similar to today's. The fact that there are rules determined by the state, as well as the rules fed by traditions and customs, strengthened this system. The cultures of the Turks, the geography they live in, the social rules they have determined have affected their legal systems. Although there is a lot of information about the Turkish cultural history, the clearest information about the legal rules of the Old Turks can be determined from the Uyghur Civil Documents. For this reason, the main framework of the thesis was drawn with these documents and determinations could be made about the Old Turkish Civil Law based on the Old Uyghur terms.
In this thesis, considering the current classification of today's civil law, the titles that can be evaluated within this classification have been determined. In these titles, the terms have been tried to be evaluated both linguistically and legally. After the usage of the terms in the historical Turkish language field, their terminology is discussed. At this point, interpretations have been made about how the Civil Law worked in the Old Uighurs and what kind of rules it had. Since some terms fall into more than one branch of law, they are also evaluated in the relevant law title.