İstanbul'da yaşayan Suriyeli göçmenlerin Türk mutfağına uyum düzeylerinin sağlıklı beslenmeyle olan ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between the level of adaptation to Turkish cuisine of Syrian immigrants living in İstanbul and healthy eating
Yazar: ESRA AYDOĞDU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP BEGÜM KALYONCU ATASOY
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Göçmenler = Emigrants ; Suriyeliler = Syrians ; Türk mutfağı = Turkish cuisine ; Uyum = Adaptation ; Yemek kültürü = Food culture

Özet:
Zorunlu veya gönüllü nedenlerden dolayı yapılan göç, evrensel bir olgudur. 
Ülkelerinde yaşanan iç savaştan dolayı göç etmek zorunda kalan Suriyelilerin büyük 
bir kısmı Türkiye'ye göç etmiştir. Çalışmada İstanbul'da en az bir yıldır yaşayan 
sığınma arayan Suriyeli bireylerin Türk mutfağına uyum düzeylerinin sağlıklı 
beslenmeyle olan ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Kesitsel olarak 
planlanan çalışmada, İstanbul'da en az bir yıldır yaşayan, 18 yaş üstü toplam 200 
sığınma arayan Suriyeli bireye yüz yüze şekilde anket yöntemi uygulanmıştır. Anket; 
demografik bilgiler ile beslenme durumunun saptanmasına yönelik sorulardan ve 3 
ölçekten oluşmaktadır: i. Türk Mutfağına Uyum Ölçeği, ii. Akdeniz Diyetine Bağlılık 
Ölçeği, iii. Besin Güvencesi Ölçeği.
Suriyeli katılımcıların %68,5 (n=137) 'i kadındır. Yaşları 18 ile 66 arasında 
değişmekte olup ortalaması 30,99±10,01 bulunmuştur. Katılımcıların ülkemizdeki 
kalış süreleri 1 ile 33 yıl arasında değişmekte olup ortalaması 7,16±3,35 yıl 
bulunmuştur. BKİ değeri 16,53 ile 42,24 arasında değişmekte olup ortalaması
25,44±4,46 bulunmuştur. Çalışma sonucunda yaş ile BKİ arasında pozitif yönde ve 
orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=,465, p<0,01). Türkçe konuşma 
düzeyine göre BKİ değerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır 
(p=0,007, p<0,05). 
Ankette yer alan 3 farklı ölçeğe ilişkin değerler şu şekilde bulunmuştur: MEDAS
skoru değeri 3 ile 10 arasında değişmekte olup ortalaması 6,07±1,4 bulunmuştur. Besin 
güvencesi puanı değeri 0 ile 8 arasında değişmekte olup ortalaması 2,82±2,47 
bulunmuştur. Türk Mutfağına Uyum Ölçeği 5 alt boyutta incelenmiştir. Temel alt 
boyut değeri -2,78 ile 2,38 arasında değişmekte olup ortalaması 0,0007±0,99962
bulunmuştur. Et patern alt boyut değeri -1,47 ile 3,49 arasında değişmekte olup 
ortalaması 0,0012±0,99978 bulunmuştur. Gelir durumuna göre et patern alt boyutu 
değeri istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir (p<0,05). Yardımcı gıda alt 
boyut değeri -2,07 ile 6,53 arasında değişmekte olup ortalaması 0,0090±1,00004
bulunmuştur. Mutfak alt boyut değeri -3,07 ile 1,62 arasında değişmekte olup 
ortalaması -0,0003±1,0001 bulunmuştur. Mutfak alt boyutu yemek hazırlama ve 
pişirmeyle ilişkili olup toplam değerinin erkeklerde kadınlara göre düşük olması 
istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Nişasta alt boyut değeri -0,93 ile 
5,84 arasında değişmekte olup ortalaması -0,001±1,0001 bulunmuştur. 
2011 yılında yaşanan iç savaş sonrası Türkiye'ye göç eden Suriyeli sığınma 
arayan birey sayısı ciddi boyutlara ulaşmıştır. Göçmenlerin zaman içerisinde ev sahibi 
ülkenin mutfak ve beslenme kültürüne uyum sağlaması olası bir durumdur ve bu 
durum Türkiye'de yaşayan Suriyeli bireyler için de geçerlidir. Bu çalışmanın 
sonucunda, Suriyeli bireylerin Türk mutfağına uyum düzeyleri arttıkça daha sağlıklı 
beslendikleri görülmüştür. Çalışmanın ülkemizde yaşayan Suriyeli göçmenlerin Türk 
mutfağına uyum düzeyinin sağlıklı beslenme ile olan ilişkisinin incelenmesi konusuna 
katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Immigration for forced or voluntary reasons is a universal phenomenon. Most of 
the Syrians who had to migrate due to the civil war in their country migrated to Turkey.
In the study, it was aimed to evaluate the relationship between the level of adaptation 
to Turkish cuisine and healthy nutrition of Syrian asylum seekers who have been living 
in Istanbul for at least one year. In the cross-sectional study, a face-to-face survey 
method was applied to 200 Syrian asylum seekers over the age of 18, who have lived 
in Istanbul for at least one year. The survey consisted of questions on demographic 
information, nutritional status, and three scales: i. Culinary Acculturation Assessment 
Inventory, ii. Mediterranean Diet Adherence Scale, iii. Food Insecurity Experience 
Scale.
68.5% (n=137) of the Syrian participants were women. The participants' ages
were between 18 and 66, with a mean of 30.99±10.01. The length of stay of the 
participants in Turkey ranged from 1 to 33 years, with an average of 7.16±3.35 years. 
The BMI value ranged between 16.53 and 42.24, with an average of 25.44±4.46. A
positive and moderately significant relationship was found between age and BMI
(r=,465, p<0.01). A negative significant relationship was found between BMI values
Turkish speaking levels (p=0,007, p<0.05).
Values for three different scales in the questionnaire were found as follows: 
MEDAS score value ranged from 3 to 10, with an average of 6.07±1.4. Food security
score ranges from 0 to 8, with an average of 2.82±2.47. Culinary Acculturation 
Assessment Inventory was examined in 5 sub-dimensions. The basic pattern value 
ranged between -2.78 and 2.38, with an average of 0.0007±0.99962. The meat pattern 
value ranged between -1.47 and 3.49, with an average of 0.0012±0.99978. The meat 
pattern z-skor was found to be significantly different between income levels (p<0.05). 
Complementary food pattern value ranged between -2.07 and 6.53, with an average of 
0.0090±1.00004. The value of the culinary pattern ranged from -3.07 to 1.62, with an 
average of -0.0003±1.0001. The culinary pattern is related to food preparation and 
cooking, and its total value was found to be lower in men than in women (p<0.05). 
The starch-heavy pattern value ranged between -0.93 and 5.84, with an average of -
0.001±1.0001.
After the Syrian civil war in 2011, the number of Syrian asylum seekers who 
immigrated to Turkey has reached serious proportions. It is possible for immigrants to 
adapt to the culinary and nutritional culture of the host country over time, and this is 
also true for Syrian individuals living in Turkiye. As a result of this study, it has been 
determined that the more the Syrian individuals acculturate to Turkish cuisine, the 
healthier they eat. It is thought that the study will contribute to the examination of the 
relationship between the level of adaptation to Turkish cuisine of Syrian immigrants 
living in our country and healthy nutrition.