Siyasetin bürokrasiyi kontrol mekanizması olarak alternatif bürokrasi: Cumhurbaşkanlığı Politika Kurulları
Alternative bureaucracy as a political bureaucracic control mechanism: Presidential Policy Committees
Yazar: DİDEM GEYLANİ
Danışman: PROF. DR. AHMET NOHUTÇU
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Bürokrasi = Bureaucracy ; Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi = Presidential government system ; Cumhurbaşkanı = President ; Denetim = Control ; Denetim sistemleri = Control systems ; Kamu bürokrasisi = Public bureaucracy ; Politika kurulları = Policy councils

Özet:
Modern devlet yönetiminin en önemli iki aktörünü oluşturan siyaset ve bürokrasi arasındaki ilişkinin nasıl olması gerektiği yönünde literatürde çeşitli yaklaşımlar bulunmaktadır. Hâkim yaklaşım, siyasetin karar verme yani politika oluşturma; bürokrasinin ise bu kararları uygulama rolüne sahip olması gerektiğini iddia etmektedir. Ancak uygulamada siyaset ve bürokrasinin rollerindeki ayrım kadar net olmadığı için, siyaset ve bürokrasi arasında çeşitli güç mücadelelerinin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Siyaset bürokrasiyi kontrol altına alarak kararlarını uygulatacağı bir mekanizmaya dönüştürme mücadelesinde çeşitli güç kaynaklarını kullanmaktadır. "Alternatif bürokrasi" bu güç kaynaklarından biridir. Siyaset bürokrasinin en önemli gücünü oluşturan "bilgi ve uzman tekelini" kontrol altına alabilmek amacıyla, resmi bürokrasi dışında kendisine bağlı bilgi ve uzman kaynağı oluşturmaktadır. Böylece siyaset alternatif bürokrasi ile resmi bürokrasi üzerinde kontrol sağlayabilmektedir. Çalışmanın konusunu oluşturan alternatif bürokrasi olgusu, Türkiye'de 2018 yılında yapılan hükümet değişikliği sonucunda oluşturulan Cumhurbaşkanlığı Politika Kurulları bağlamında ele alınmıştır. 
Cumhurbaşkanlığı Politika Kurulları, Cumhurbaşkanına bağlı ve Cumhurbaşkanına politika ve strateji önerilerinde bulunulması için oluşturulmuştur. Bu noktada Politika Kurulları Cumhurbaşkanını bilgi ve uzmanlık noktasında destekleyen istişari bir oluşumdur. Çalışmada Politika Kurulları'nın bilgi ve uzmanlık noktasında resmi bürokrasinin alternatifi olduğu iddia edilmiştir. Resmi bürokrasi dışında ve bürokrasinin uzman ve bilgi noktasındaki gücünün alternatifini oluşturan Cumhurbaşkanlığı Politika Kurulları, çalışmada öncelikle mevzuat ve literatürde yer alan çalışmalar bağlamında ele alınmıştır. Literatür taraması, görüşme türlerinden yarı yapılandırılmış mülakat, gözlem ve doküman analizi yöntemleri çalışmada kullanılarak veriler toplanmıştır. Cumhurbaşkanlığı Politika Kurulları'nın alternatif bürokrasi türü bir yapı olduğu iddiasını gerekçelendirmek için 14 Cumhurbaşkanlığı Politika Kurul üyesi ile yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Toplanan verilerin analizde araştırmanın amacına uygun olarak, nitel araştırma desenlerinden gömülü teori (kuram oluşturma) bağlamında içerik ve söylem analizi kullanılmıştır.
Çalışmada, mülakatlarda elde edilen bulguların analizinde model olarak Strauss ve Corbin'in "Sistematik Yaklaşımı" esas alınmıştır. Yarı yapılandırılmış mülakat sonucunda elde edilen veriler kodlanmış, kodlamalar dört ayrı grupta kategorize edilmiş ve son olarak tema oluşturulmuştur. Çalışmada oluşturulan kategoriler "Politika Kurullarının Etkinliği", "Politika Kurullarının Rol ve Fonksiyonları", "Politika Kurullarının Etkinliğini Sağlayan Unsurlar", ve "Politika Kurul Üyelerinin Alternatif Personel Olma Nitelikleri"dir. Çalışmanın temasını ise "Politika Kurullarının Alternatif Bürokrasi Olma Niteliği" teması oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Bürokrasi, Siyaset, Devlet, Alternatif Bürokrasi, Cumhurbaşkanlığı Politika Kurulları

Abstract:
In the literature, there are numerous perspectives on how the two most significant actors in modern state administration, politics and bureaucracy, should interact. The prevailing method is the decision-making of politics, or policy-making; the bureaucracy should be in charge of putting these decisions into action. However, because the separation between the duties of politics and bureaucracy is not as apparent in practice, it leads to numerous power struggles between the two. Politics employs a variety of tools in its attempt to dominate the bureaucracy and make it into a mechanism for enforcing its choices. One of these sources of influence is "alternative bureaucracy." It provides a source of information and experts apart from the official bureaucracy in order to control the "monopoly of knowledge and expertise," which is the political bureaucracy's most crucial power. As a result, politics can exert power over both the alternative and official bureaucracies. The study's subject, the alternative bureaucracy phenomenon, has been examined in the context of the Presidential Policy Committees, which were constituted as a result of Turkey's government change in 2018.
Presidential Policy Committees are appointed by the President and are responsible for making policy and strategic recommendations to him. Policy Committees are currently a consultative group that provides knowledge and expertise to the President. In this sense, Policy Committees are said to be a better option to official bureaucracy in terms of knowledge and expertise in the research. Presidential Policy Committees are primarily considered in the context of legislation and research in the literature, as an alternative to the power of bureaucracy in terms of expertise and knowledge, apart from the official bureaucracy. Literature review, semi-structured interview, observation, and document analysis were used to gather data. To support the allegation that the Presidential Policy Committees are an alternative bureaucracy structure, semi-structured interviews with 14 members of the Presidential Policy Committee were performed. Content and discourse analysis were employed in the analysis of the obtained data in the framework of embedded theory (theory building), one of the qualitative research designs, in accordance with the research's goal.
The "Systematic Approach" of Strauss and Corbin was used as a paradigm in the examination of the outcomes from the interviews. The semi-structured interview data was coded, the codes were classified into four categories, and then a theme was produced. "Effectiveness of Policy Committees," "Roles and Functions of Policy Committees," "Elements of Policy Committee Effectiveness," and "Alternative Personnel Qualifications of Policy Committee Members" are the categories created in the study. The study's theme is "Policy Committees Quality as an Alternative Bureaucracy."

Key Words: Bureaucracy, Policy, State, Alternative Bureaucracy, Presidential Policy Committees.