Yerel halkın yiyecek işletmelerinde deneyimledikleri coğrafi işaretli yiyeceklerin tatmin ve yeterlik düzeyinin ölçülmesi: Samsun ili örneği
Measurement of satisfaction and qualification level of geographically indicated foods that local people experienced in food businesses: Samsun province example
Yazar: EMRE CANDAN
Danışman: PROF. DR. YETKİN BULUT
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts

Özet:
Günden güne farklılaşan yemek yeme istekleri ile yiyecek ve içecek çeşitliliğinin artarak farklı bir boyut kazanması, yemeklerin hazırlanma şekillerinin sunumlar ile bütünleşerek estetik bir hale gelmesi gastronomi kavramını ortaya çıkarmıştır.Turizm ve gastronomi, hem turizm kurumları ve tanıtımcıları hem de ziyaretçileri ile ayrılmaz bir şekilde ilişkilendirilmektedir. Birçok ülkede gastronomi turizmi, hızla ve başarılı bir şekilde gelişen ve ulusal gayri safi hasılaya önemli bir pay sağlayan bir endüstridir ve son yıllarda tanınırlık kazanmış olup günümüzde çok yüksek bir turist hacmine sahiptir. Bu bağlamda coğrafi işaretli ürünler destinasyoların tanıtılmasına, markalaşmasına, tüketiciye daha fazla güven ve tercihlerinde öncelik vermesine, istihdam oranına, o bölgeye gelen turist sayısına ve bölge halkına ait ürünler tüketildiği için de ticari değer artarak bölgenin ekonomik açıdan kalkınmasına katkı sağlayarak gastronomi turizminin gelişimini olumlu etkilemekte ve destinasyon imajının güçlenmesine etki etmektedir.

Bu araştırmanın amacı, Samsun ili ve ilçelerinde ikamet eden yerel halkın, yiyecek ve içecek işletmelerinde deneyimledikleri coğrafi işaretli ve coğrafi işaret almaya aday olan yiyeceklerin bilinilirliğini, algıladıkları tatmin ve yeterlilik düzeylerinin etkisini ve bu yiyeceklerin Samsun şehrinin turizmine ve bölge ekonomisine olan katkısını belirlemeye yönelik sonuçları ortaya koymaktır. Elde edilen bulgular doğrultusunda paydaşlar, girişimcilerve yerel yönetimler açısından bir takım yararlar sağlayacağı düşünülmektedir. Coğrafi işaretler konusunda turizm sektörü ile ilgili yeterli sayıda çalışmanın olmaması da konunun önemini ortaya koymaktadır. Dolayısıyla, bu araştırmanın literatüre de katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
 
Araştırmanın bulgularına göre Samsun ili ve ilçelerinde ikamet eden yerel halkın, yiyecek ve içecek işletmelerinde deneyimledikleri coğrafi işaretli yiyeceklerden %95,6 oranla Bafra, Terme ve Çarşamba'ya ait pide çeşitlerini bildiği, %69,1 oranla Yakakent mantısını bilmediği, %95 oranla coğrafi işaretli ürünlerin Samsun şehrinin tanıtımında önemli olduğu, %71 oranla gelen turist sayısını etkilediği, %86 oranla gastronomi turizminde öne çıktığı, bu ürünlerin %84 oranla kadın istihdamını arttırdığı tespit edilmiştir.

Abstract:
With food requests that differ from day to day food and beverage diversity gaining a different dimension by increasing, the way the food is prepared becoming aesthetic by integrating with the presentations introduced the concept of gastronomy. Tourism and gastronomy are inextricably linked with tourism institutions, promoters and visitors. In many countries, gastronomic tourism is an industry that is developing rapidly and successfully, providing a significant share of the national gross product and it has gained recognition in recent years and has a very high tourist volume today. In this context, geographically indicated products positively affect the development of gastronomic tourism by contributing to the promotion of destinations, branding, giving priority to the consumer in more confidence and preferences, employment rate, the number of tourists coming to that region and the economic development of the region by increasing the commercial value as the products belonging to the local people are consumed and it has an effect on the strengthening of the destination image.

The aim of this research is to reveal the results of the local people residing in Samsun province and its districts, to determine the awareness of the foods with geographical indications and candidates for geographical indication, the effect of their perceived satisfaction and sufficiency levels, and the contribution of these foods to the tourism and regional economy of Samsun province. In line with the findings obtained, it is thought that it will provide some benefits in terms of stakeholders, entrepreneurs and local governments. The lack of sufficient number of studies on the tourism sector on geographical indications also reveals the importance of the subject. Therefore, it is thought that this study will contribute to the literature as well.

According to the findings of the research, it has been determined that the local people residing in Samsun province and its districts know the pide varieties of Bafra, Terme and Çarşamba with a ratio of 95.6% and do not know the Yakakent ravioli with a ratio of 69.1 % of the geographically marked foods they have experienced in food and beverage businesses. It has also been determined that geographically indicated products are important in the promotion of Samsun with a rate of 95%, affect the number of tourists with a rate of 71%, stand out in gastronomy tourism with a rate of 86%, and these products increase female employment by 84%.