Ortaöğretim öğrencilerinin geri dönüşüme yönelik davranış vetutumlarının incelenmesi
Investigation of high school students' behaviors and attitudestowards recycling
Yazar: BURCU TAŞ
Danışman: PROF. DR. OSMAN ÇİMEN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çevre kirliliğinin önlenmesinde ve doğal kaynakların verimli kullanılmasında geri dönüşüm çalışmalarının etkisi artarak devam etmektedir. Bu yüzden geri dönüşümün dünyanın her yerinde düzgün ve etkili yapılabilmesi için özverili çalışmalarla planlı bir şekilde yürütülmesi gerekmektedir. Çevre sorunlarının çözümü için çevre farkındalığının geliştirilmesi, çevreye duyarlı bireylerin yetiştirilmesi de önem kazanmaktadır. Çalışmada geri dönüşüme yönelik davranış ve tutumları incelemek için öncelikle bireysel atıkların geri dönüşümüne yönelik öğrencilerin uyguladığı davranışları belirlemek için araştırmacı tarafından "Geri Dönüşüme Yönelik Davranış Ölçeği" geliştirilmesi amaçlanmıştır. Geri dönüşüme yönelik tutumları ölçmek için Taştepe (2017) tarafından geliştirilen "Yeniden Kazanıma Yönelik Tutum Ölçeği" izin alınarak kullanılmıştır. Geri dönüşüme yönelik davranış ölçeği için ilgili alanyazın taramaları ve uzman görüşleri alınarak 38 madde hazırlanmış olup İç Anadolu'da bulunan bir ilin merkezinde ortaöğretim çağında 11 ve 12. sınıfta öğrenim gören 143 öğrenciye uygulanmıştır. Ölçeğin analizi SPSS 25 programı ile yapılmıştır. Analiz sonunda uygun olmayan maddeler ölçekten çıkarılarak 25 maddelik geçerli ve güvenilir 5'li likert tipi bir katılım ölçeği hazırlanmıştır. Ölçeğin KMO değeri 0,864 olarak, güvenirliği ise Cronbach Alpha katsayısı ile 0,863 olarak hesaplanmıştır. Geri Dönüşüme Yönelik Davranış Ölçeği'nin geri dönüşüm, çevre ve atıklarla ilgili davranış düzeyini ölçmeye yarayan güvenilir ve geçerli bir ölçek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Geliştirilen ölçekle birlikte "Yeniden Kazanıma Yönelik Tutum Ölçeği" İç Anadolu'da bulunan bir ilin merkezinde ortaöğretimde okuyan 273 öğrenciye uygulanmıştır. Geri Dönüşüme Yönelik Davranış Ölçeği'nde cinsiyet, okul türü, çevre kulübü üyeliği, belgesel izleme, gibi değişkenlere göre anlamlı farklılık olduğu, sınıf düzeyi, alan türü, yaşanılan yer gibi değişkenlere göre anlamlı farklılık olmadığı belirlenmiştir. Yeniden Kazanıma Yönelik Tutum Ölçeği'nde ise cinsiyet ve okul türü değişkenlerinde anlamlı farklılık varken, diğer değişkenlerde anlamlı farklılık olmadığı belirlenmiştir.

Abstract:
The impact of recycling efforts in preventing environmental pollution and efficient use of natural resources continues to increase. Therefore, in order for recycling to be carried out properly and effectively all over the world, it must be carried out in a planned manner with devoted efforts. In order to solve environmental problems, developing environmental awareness and raising environmentally sensitive individuals becomes important. In order to examine the behaviors and attitudes towards recycling, the study aimed to develop a "Recycling Behavior Scale" by the researcher, first of all, to determine the behaviors applied by students towards the recycling of individual wastes. To measure attitudes towards recycling, the "Attitude Scale towards Recycling" developed by Taştepe (2017) was used with permission. For the recycling behavior scale, 38 items were prepared by taking relevant literature reviews and expert opinions and were applied to 143 students in the 11th and 12th grades of secondary school age in the center of a city in Central Anatolia. The analysis of the scale was made with SPSS 25 program. At the end of the analysis, inappropriate items were removed from the scale and a valid and reliable 5-point Likert type participation scale with 25 items was prepared. The KMO value of the scale was calculated as 0.864, and its reliability was calculated as 0.863 with the Cronbach Alpha coefficient.It has been concluded that the Recycling Behavior Scale is a reliable and valid scale used to measure the level of behavior regarding recycling, environment and waste. Together with the developed scale, the "Attitude Scale towards Re-Acquisition" was applied to 273 students studying in secondary education in the center of a province in Central Anatolia. It was determined that there was a significant difference in the Recycling Behavior Scale according to variables such as gender, school type, environmental club membership, watching documentaries, and that there was no significant difference according to variables such as grade level, area type, and place of residence. In the Attitudes Towards Recovery Scale, it was determined that there was a significant difference in the variables of gender and school type, while there was no significant difference in the other variables.