Türk ceza hukukunda vicdani kanaat kapsamında yapay zeka kullanımı
Use of artificial intelligenge within the scope of conscientious verdict in Turkish criminal law
Yazar: ENDER ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SONGÜL DEMİR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İnsan ve Toplum Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Yapay zekalı programların medyadan devlet kurumlarına, eğitimden flört etmeye kadar pek çok alanda uygulandığını gözlemliyoruz. Bu teknolojinin hızla gelişmesi, gelecekte hayatımızın hemen her alanında yer alacağını gösteriyor. Toplumun düzenini ve güvenliğini sağlayan hukuk sistemi de bu alanlardan biridir. Ancak hukuk, yapay zekayı yalnızca bir araç olarak kullanmakla kalmaz; aynı zamanda bu teknolojinin kullanımını yasal olarak düzenleyen ve sınırlarını çizen önemli bir alan olarak öne çıkar. 
Dünyanın farklı yerlerinde, yapay zekanın hukuk sistemine entegrasyonuna yönelik teknik ve yasal çalışmalar yoğun şekilde devam etmektedir. Hukuk, toplumsal hayatı düzenleyen yazılı kurallarıyla, özellikle doğal dil işleme modeliyle geliştirilen yapay zeka uygulamaları için uygun bir zemin sunmaktadır. Ancak hukukun yazılı kuralları, aynı zamanda insan hakları ve özgürlüklerini de koruduğundan, bu alanda etik, vicdani ve ahlaki değerlerin önemi büyüktür. Bu bağlamda, 1982 Anayasası'nın 138. maddesi ve Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 217. maddesi, hakimlere karar verirken yasalarla birlikte vicdani kanaatlerini de kullanma sorumluluğunu yüklemektedir. Bu nedenle, hukuktaki vicdani kanaat kavramı, yapay zekanın hukuk sistemimize entegrasyonunda dikkate alınması gereken önemli bir unsurdur. 
Tezimde, hukukun düzenleyici rolü ve yapay zekanın günümüzde ulaştığı teknolojik imkanlar ele alınarak, farklı ülkelerdeki örnek çalışmalar ve Türkiye'deki gelişmeler incelenecektir. Yapay zekanın yargıda karar verici olarak kullanılmasının önündeki etik ve teknik zorluklar tartışılacak ve vicdani kanaatin değiştirilmesi veya kanunlardan çıkartılmasıyla karar verici olarak kullanılabileceği, bu seçeneklerin tercih edilmesi halinde ise oluşabilecek olumlu ve olumsuz sonuçlar tartışılacaktır.
Sonuç olarak, yapay zekanın önce yardımcı roller üstlenmesi ve başarılı olması halinde, ilerleyen yıllarda daha yenilikçi adımların atılmasının hem toplumsal barış, hem de bireylerin hak ve özgürlükleri açısından en ideal yol olduğu vurgulanacaktır.

Abstract:
Artificial intelligence is being applied in various fields, from media and government institutions to education and dating. As this technology rapidly advances, it is expected to influence nearly every aspect of our lives, including the legal system, which plays a vital role in maintaining societal order and security. Unlike other fields, the legal system not only uses AI as a tool but also regulates its use and sets boundaries.
Globally, there are ongoing efforts to integrate AI into the legal system, both technically and legally. Since law is based on written rules that govern social life, it offers a suitable foundation for AI applications, especially those developed using natural language processing models. However, the law also protects human rights and freedoms, highlighting the importance of ethical, conscientious, and moral considerations. In this context, Article 138 of the 1982 Constitution and Article 217 of the Criminal Procedure Code require judges to use their conscience alongside legal rules when making decisions, making the concept of conscience a key factor in integrating AI into the legal system.
My thesis will explore the regulatory role of law and AI's current technological capabilities by examining examples from various countries and developments in Turkey. I will discuss the ethical and technical challenges of using AI as a decision-maker in the judiciary, as well as the potential outcomes if the principle of conscience is altered or removed. The thesis will conclude by emphasizing that AI should first be tested in supportive roles within the legal system, with more innovative steps considered in the future if these initial roles prove successful. This approach is seen as the most effective way to ensure societal peace and protect individual rights and freedoms.