Ömer Ziyâeddîn Dağıstânî'nin (1850-1920) hayatı eserleri ve hadisçiliği
Ömer Ziyâeddin Dağıstânî (1850-1920) his life works and hadith
Yazar: MUSA SÖYLER
Danışman: DOÇ. DR. VELİ ABA
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Biyografi = Biography ; Hadis = Hadith ; Tasavvuf = Mystic ; Ömer Ziyaeddin Dağıstani = Ömer Ziyaeddin Dağıstani ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tasavvufun ilk ortaya çıkışından itibaren mutasavvıfların hadis ilmiyle
içiçe oldukları bilinmektedir. Bu geleneğin devamı niteliğinde olan Ömer
Ziyâeddin Dağıstânî de Osmanlı'nın son dönemin de yaşamış
muhaddis/mutasavvıf geleneğinin en önemli temsilcilerinden biridir. Yaşadığı
dönemde ilmiye sınıfının önde gelenlerinden biri olan Dağıstânî, (ö. 1920)
insanları, fikirleri ve eserleriyle aydınlatmaya çalışmıştır. Siyasî kargaşaların zirve
yaptığı bir dönemde yaşamış, politik duruşuyla da tarafsız olmadığı yazdığı
eserlerden de anlaşılmaktadır. Fıkıh, kıraat ve tasavvuf gibi ilim dallarında eserler
vermesine rağmen hadisçilik kimliği ön plana çıkmıştır. Hadis ilmiyle ilgili verdiği
eserler, hadis ilmine vukufiyetinin bir göstergesi olarak karşımıza çıkmaktadır.
Dağıstânî'nin ilk hadis öğrenimiyle ilgili bilgilere kaynaklarda açık bir
şekilde raslanılmamasına rağmen ilk eğitimini babasından ve bölgede bulunan
âlimlerden aldığı bilinmektedir. İstanbul'a göçünden sonra ise hocasının etkisiyle
zâhirî ve bâtınî ilimlerde derinleştiği görülmektedir.
Bu çalışmamız, giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. Dağıstan'ın yapısı ile
ilgili bilgiler aktardıktan sonra, Dağıstânî'nin hayatı, ilmi kişiliği, eserleri üzerine
durulacaktır. Sonra Buhârî'nin el-Câmiʿu's-sahîh adlı eseri üzerine yapılmış bir
ihtisar çalışması olarak kabul edebileceğimiz Sünenü'l-akvâli'n-nebeviyye mine'lehâdîsi'l-Buhâriyye ve Zübdetü'l-Buhârî adlı eserlerinden yola çıkarak hadisçiliği anlatılmıştır.
Son olarakta Zübde ve Sünenü'l-akvâl'de geçen hadislerden daha fazla
faydalanmak isteyenlere kolaylık olması düşüncesiyle, Ahmet Naim ve Kâmil
Miras tarafından tercümesi yapılıp Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından 12 cilt
olarak neşredilen et-Tecrîdü's-sarîh li-ehâdîsi'l-Câmiʿi's-sahîh ve Zübdetü'l-Buhârî Tercümesi'nden faydalanarak oluşturduğumuz tabloda, Zübde, Sünenü'l-akvâl ve Tecrîdü's-sarîh'te geçen hadislerin karşılaştırılması yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Hadis, Sünnet, Dağıstânî, Zübdetü'l-Buhârî, Sünenü'l-Akvâli'n-Nebeviyye Mine'l-Ehâdîsi'l-Buhârîyye

Abstract:
It is known that Sufis are intertwined with the science of hadith since the
first emergence of Sufism. Ömer Ziyâeddin Dağıstânî, who is a continuation of this
tradition, is one of the most important representatives of the muhaddis / mystic
tradition of the last period of the Ottoman Empire. During his lifetime, Dağıstânî
(ö. 1920), one of the leading scholars, tried to enlighten people with his ideas and
works. It is understood from his works that he lived in a period when the political
turmoil was at its peak and was not neutral with his political stance. Although he
gave works in branches of science such as fiqh, qiraah and Sufism, his identity of
hadithism came to the fore. His works on the science of hadith appear as an
indication of his knowledge of hadith.
Although the information about the first hadith learning of Dağıstânî is not
clearly encountered in the sources, it is known that he received his primary
education from his father and the scholars in the region. After his immigration to
Istanbul, it is seen that he deepened in the literary and natural sciences with the
influence of his teacher.
This study consists of introduction and four chapters. After giving
information about the structure of Dagestan, the life, scientific personality and
works of Dagestan will be emphasized. Then, based on his works named Sünenü'l-akvâli'n-nebeviyye mine'l-ehâdîsi'l-Buhâriyye and Zubdetü'l-Buhârî, which can be
regarded as an elaboration work on the work of Bukhârî named al-Câmiʿu‟ssahîh, was explained.
Finally, with the thought of making it easier for those who want to benefit
more from the hadiths mentioned in Zübde and Sünenü'l-akvâl, the translation of
Sahîh-i Buhârî Tecrîdü's-sarîh Muhtasarı and Zübdetü'l-Buhârî Translation,
translated by Ahmet Naim and Kamil Miras and published in 12 volumes by the Directorate of Religious Affairs A comparison of the hadiths in Zübde and
Sünenü'l-akvâl and Tacrîd-i Sarih is made in the table we have created by using it.

Keywords: Hadith, Sunna, Dağıstânî, Zübdetü'l-Bukhârî, Sünenü'l-Akvâli'n-Nebeviyye Mine'l-Ehâdîsi'l-Buhârîyye