Covid-19 geçirmiş hastalarda bozulmuş kalp hızı toparlanma indeksinin araştırılması
Researching impaired heart rate recovery index in patients who have had covid-19
Yazar: MUHAMMET FATİH GENİŞOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ÖZ ; PROF. DR. ZUHAL AYDAN SAĞLAM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Uluslararası Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Kardiyoloji = Cardiology

Özet:
AMAÇ: Kalp hızı toparlanma indeksi (KHTİ), vagal reaktivasyonun ve sempatik geri çekilmenin
sonucu olarak meydana gelir ve otonom sinir sistemi fonksiyonlarını değerlendirmek,
kardiyovasküler hastalıklar ve diğer tüm nedenlere bağlı mortalitede prognozu belirlemek
için kullanılan bağımsız bir risk faktörüdür. Covid-19'a bağlı kardiyak otonomik
disfonksiyon gerçekleşebildiği çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir. Çalışmamızın amacı
COVID-19'un bu hastalığı geçirmiş kişilerde otonom sinir sistemi fonksiyonları üzerine
etkisini KHTİ ile değerlendirmektir. GEREÇ VE YÖNTEM: Bu prospektif ve gözlemsel çalışmada, 01/11/2022 - 01/02/2023 tarihleri arasında hastanemiz Kardiyoloji kliniğine herhangi bir nedenle başvuran, 18 – 65 yaş arası, bilinen kronik hastalığı olmayan, çalışma için gönüllü olmayı kabul etmiş, COVID-19 geçirmiş olduğu moleküler yöntemlerle (Polymerase Chain Reaction (PCR) pozitifliği) kanıtlanmış hastalar ve sağlıklı kontroller incelendi. Her iki gruba da EKG, Transtorasik Ekokardiyografi, Hemogram ve Biyokimya testleri, egzersiz stres testi tetkikleri yapıldı. KHTİ için kalp atış hızları, egzersizden sonraki 5 dakika boyunca istirahatte kaydedildi. KHTİ, egzersizdeki zirve kalp hızından, egzersiz sonrası rahatlama evresindeki 1. (KHTİ 1), 2. (KHTİ 2), 3. (KHTİ 3),
4. (KHTİ 4) ve 5. (KHTİ 5) dakikadaki kalp hızlarının çıkarılmasıyla hesaplandı. Elde edilen
tüm bulgular her iki grup arasında SPSS 28.0 Programı kullanılarak karşılaştırıldı. P<0,05
olan değerler anlamlı kabul edildi. BULGULAR: Çalışma grubuyla (n=30) (Kadın/Erkek;n=15/15; ort.yaş= 39,8 ± 13,3 yıl; medyan VKİ=25,9kg/m2) ve kontrol grubu (n=33; (Kadın/Erkek;n=16/17; ort.yaş= 41,9 ± 13,2 yıl; medyan VKİ=27,2kg/m2) sosyodemografik özellikler ve sigara kullanım alışkanlığı açısından
birbirine benzerdi. Çalışma grupları arasında dinlenim ve egzersiz sonrası sistolik ve
diyastolik kan basıncı, Transtorasik Ekokardiyografi değerleri, hemogram ve biyokimya
değerleri ile egzersiz esnasındaki efor değerleri açısından anlamlı fark bulunmamıştır
(P>0,05). Covid-19 (+) grubunda 1. dakika ve 2. dakika rahatlama kalp hızı kontrol
grubundan anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (sırasıyla p=0,042, p=0,049). Gruplar
arasında 3. dakika, 4. dakika ve 5. dakika rahatlama kalp hızı açısından anlamlı farklılık
saptanmamıştır. Covid-19 (+) grubunda 1. dakika, 2. dakika ve 3. dakika kalp hızı toparlanma
indeksi kontrol grubundan anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (sırasıyla p<0,001,
p=0,006, p=0,039). Çalışma grupları arasında 4. dakika ve 5. dakika kalp hızı toparlanma
indeksi açısından anlamlı fark saptanmamıştır. SONUÇ: Çalışmamızın sonuçlarına göre Covid-19 geçirmiş kişilerde, bir otonomik disfonksiyon göstergesi olarak, kalp hızı toparlanma indeksi bozulmaktadır. Bu durum Covid-19'a bağlı otonomik disfonksiyon sonuçlarının bulunduğu diğer çalışmalarla korelasyon göstermektedir ve bu durum artmış mortalite ve morbidite açısından risk faktörü oluşturabilir. Elde edilen bulgular daha fazla hasta ve sağlıklı birey sayısının olduğu çalışmalarla desteklenmelidir.

Abstract:
AİM: Heart rate recovery index (HRRI) occurs as a result of vagal reactivation and sympathetic
retraction and is an independent risk factor used to assess autonomic nervous system function
and to determine prognosis in cardiovascular disease and all-cause mortality. It has been
shown in various studies that cardiac autonomic dysfunction due to Covid-19 can occur. The
aim of our study is to evaluate the effect of COVID-19 on autonomic nervous system
functions in people who have had this disease with HRRI. MATERIALS AND METHODS: In this prospective and observational study,Patients proven to have had COVID by molecular methods (Polymerase Chain Reaction (PCR) positivity) and healthy controls, between the ages of 18 and 65, without any known chronic disease and applied to the Cardiology clinic of our hospital for any reason between 01/11/2022 - 01/02/2023, both of whom agreed to volunteer for the study, were examined. ECG, Transthoracic Echocardiography, Hemogram and Biochemistry tests, exercise stress test were performed in both groups. To calculate HRRI, heart rates were recorded at rest for 5 minutes after exercise. HRTI was calculated by subtracting heart rates at the 1st (HRST 1), 2nd (HRT 2), 3rd (HRT 3), 4th (HRT 4), and 5th (HRTI 5) minutes during the post-exercise relaxation phase from the peak heart rate during exercise. All the obtained findings were compared between both groups using the SPSS 28.0
Program. P values <0.05 were considered significant. RESULTS: Study group (n=30) (Female/Male; n=15/15; mean age= 39.8 ± 13.3 years; median BMI=25.9kg/m2) and control group (n=33; (Female) /Male;n=16/17; mean age= 41.9 ± 13.2 years; median BMI=27.2kg/m2) sociodemographic characteristics and smoking habits were similar. No significant difference was found in terms of diastolic blood pressure, Transthoracic Echocardiography values, hemogram and biochemistry values, and effort
values during exercise (P>0.05).1st minute and 2nd minute relaxation heart rates in the
Covid-19 (+) group were found to be significantly higher than the control group (p=0.042,
p=0.049, respectively). There was no significant difference between the groups in terms of
relaxation heart rate at the 3rd, 4th and 5th minutes. In the Covid-19 (+) group, the 1st
minute, 2nd minute and 3rd minute heart rate recovery index was found to be significantly
lower than the control group (p<0.001, p=0.006, p=0.039, respectively).
There was no significant difference between the study groups in terms of the 4th and 5th
minute heart rate recovery index. CONCLUSION: According to the results of our study, heart rate recovery index is impaired as an indicator of autonomic dysfunction in people who have had Covid-19. This situation correlates with other studies that have results of autonomic dysfunction due to Covid-19, and this may pose a risk factor for increased mortality and morbidity. The findings should be supported by studies with more patients and healthy individuals.