Prematür adrenarşlı kız olguların başlangıç özellikleri ve 
polikistik over sendromu ve/veya insülin direnci geliştirme 
risklerinin değerlendirilmesi
Characteristic properties of girls with premature  
adrenarche at referral and evaluation of polycystic ovary  
syndrome and/ or insulin resistance development risk
Yazar: MURAT İMAL
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ HATUN
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç:  Prematür adrenarş; kız çocuklarında 8, erkek çocuklarında 9 yaşından önce 
başlayan pubik kıllanmadır. Çalışmamızın amacı; Prematür adrenarş tanısı alan hastaların 
başvurudaki antropometrik ölçümlerinin, hormonal parametrelerinin incelenmesi,  metabolik 
sendrom bileşenleri (hipertansiyon, obezite, insülin direnci, hiperlipidemi), adet düzensizliği, 
hirsutizm, polikistik over sendromu açısından irdelenmesi ve ayırıcı tanıda geç başlangıçlı 
konjenital adrenal hiperplazi tanısı alan olguların tespitidir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya prematür adrenarş ön tanısı ile izleme alınmış 101 kız çocuk 
alındı ve poliklinik dosyaları incelendi. Boy, kilo,  Tanner evre, kemik yaşı, doğumla ilgili 
özellikleri, aile özellikleri, hormonal parametreleri, kan yağları, glukoz ve insülin değerleri
kaydedildi. Tanı sonrası 10 yaşı geçen 47 olgunun fizik muayenesi, boy, kilo, tansiyon, karın
çevresi ölçümü ve hirsutizm skorlaması yapıldı. Lipid düzeyi,  şeker ve  insüline bakıldı.
Şeker yükleme testi yapıldı. Olguların DHEA-S, total testosteron, 17-OHP, AS, FSH, LH, E2 
düzeyleri çalışıldı. PKOS açısından pelvik ultrasonografisi yapıldı. 
Bulgular: DHEA-S düzeyine göre idiopatik, tipik ve abartılı adrenarş olarak sınıflandırılan 
grublar arasında kemik yaşı ileriliği, insülin direnç/duyarlılık parametreleri, kan yağları, 
açısından fark izlenmemiştir. VKI SDS'sine göre olgular normal, fazla kilolu ve obez olarak 
gruplandırılıp; insülin direnç/duyarlılık parametreleri, lipit parametreleri, adrenal androgen 
düzeyleri ve kemik yaşı ileriliği açısından karşılaştırıldığında gruplar arasında anlamlı fark 
izlenmedi. İnsülin direnci saptanan olgularda; bazal androjen ortalamaları, kemik yaşı ileriliği
ve kan yağları açısından insülün direnci olmayan olgulardan farklılık izlenmedi.  Olguların 
%9,4'ü SGA olarak tanımlandı. ACTH uyarı testi sonucunda dört olgu (%3,96) geç 
başlangıçlı KAH tanısı aldı.
10 yaşını geçen olguların yeniden değerlendirilmesinde; VKI SDS 'ine göre fazla kilolu ve 
obez olan grubta insülin direnci sıklığı anlamlı olacak şekilde artmış bulundu. İnsülin direnci 
olan olgularda PKOS, hirsutizm, hipertansiyon ve dislipidemi insülin direnci olmayan gruptan 
farklı değildi. PKOS tanılı olgularda insülin direnci, obezite,  hipertansiyon, dislipidemi 
açısından PKOS tanısı olmayan olgulardan fark saptanmazken, hirsutizm PKOS 'lu olgularda 
84
anlamlı olarak yüksekti.  SGA doğum öyküsü ile obezite gelişimi, PKOS ve hirsutizm 
arasında anlamlı ilişki saptanmadı.  İlk başvuruda DHEA-S değerine göre abartılı adrenarş 
olarak değerlendirilen ve sonradan değerlendirilmeye alınan olgularda, insülin direnci, PKOS, 
hirsutizm ve obezite gelişimi açısından anlamlı fark saptanmadı.
Sonuç: Prematür adrenarş benign bir durum olup tedavisi gerekmemektedir. Ancak prematür
adrenarşlı hastalarda çeşitli sistemik androjenik etkiler izlenebilmekte, PKOS, metabolik 
sendrom, tip 2 diyabet gibi sorunlara zemin oluşturabileceği için yakın izlemi gereken bir 
klinik tablodur. Çalışmamızda prematür adrenarş olgularının uzun vadeli izleminde metabolik 
sendromun bir veya birden fazla bileşeninde risk artışı olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Prematür adrenarş, insülin direnci, polikistik over sendromu, metabolik 
sendrom

Abstract:
Introduction and Aim: Premature adrenarche is defined as the appearance of pubic hair, 
before eight years of age in girls, and nine years of age in boys. The aim of this study is to 
evaluate the anthropometric measures and hormonal values of patients at referral, investigate 
existence of metabolic syndrome components (obesity, hypertension, insulin resistance, 
hyperlipidemia), irregular mensturation, hirsutism, polycystic ovary syndrome and also to 
identify patients with late onset congenital adrenal hyperplasia in the differential diagnosis.
Matherials and method: 101 girls with premature adrenarche were included in the study and 
their clinical records were examined. Height, weight, Tanner staging, bone age, birth and 
family history, lipid profile, hormonal parameters, glucose and insulin were recorded. 
Physical examination records, weight, height, blood pressure, abdominal circumference 
measurements and hirsutism scoring were obtained in 47 previously diagnosed patients who 
were recently older than 10 years. Besides, samples for lipid profile, glucose, insulin, 
DHEAS, total testosterone, 17-OHP, AS, FSH, LH and E2 levels were obtainded. Oral 
glucose tolerance test and pelvic ultrasound for PCOS were obtained
Results: No significant difference were found in the parameters of bone age advancement, 
insulin resistance/ sensitivity and lipid profiles between the groups of idiopathic, typical and 
exaggerated premature adrenarche groups, classified according to basal DHEAS levels. There 
were also no significant differences in parameters of insulin resistance/ sensitivity, lipid 
profiles, adrenal androgen levels and bone age advancement between overweight and obese 
groups which are classified according to BMI SDS. Between insulin resistance cases and 
others, there were not any statistically significant difference in terms of basal androgen levels, 
bone age advancement and lipid profiles. 9,4% of patients were defined as SGA. Late onset 
CAH were detected in 3,96% of patients by means of ACTH stimulation tests. Reevaluation 
of previosly diagnosed patients who were recently older than 10 years revealed that insulin 
resistance was almost significantly higher in cases classified as obese according to BMI SDS.
Cases with insulin resistance did not differed  significantly from others in terms of PCOS, 
hirsutism, hypertension and hyperlipidemia. Insulin resistance, obesity, hypertension and 
86
dyslipidemia existance were not significantly different in PCOS group but hirsutism were 
found significantly higher in this group. SGA birth made no significant difference in obesity, 
PCOS and hirsutism development. In patients with exaggerated premature adrenarche group 
which were defined according to DHEA-S levels at referral, there were no significant 
difference in terms of insulin resistance, PCOS, hirsutism and obesity development.
Conclusion: Premature adrenarche is a benign condition that needn't to be treated. However 
close monitoring is essential since it inclines susceptibility to systemic androgenic effects 
which can lead to PCOS, metabolic syndrome and diabetes type 2. Our study revealed that, in 
long term follow up of patients with premature adrenarche, there are risk increases in more 
than one component of metabolic syndrome.
Key Words: Premature adrenarche, insulin resistance, polycystic ovary syndrome, metabolic 
syndrome.