Ali Saim Ülgen arşivi üzerinden erken cumhuriyet dönemi'nin Türk mimarisi'ne bakışı: Malatya Ulu Camisi örneği
The perception of Turkish architecture in the early republican era according to the Ali Saim Ülgen archive: A case of Malatya Great Mosque
Yazar: HİLAL AKTUR
Danışman: DOÇ. DR. AYGÜL AĞIR
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi ve Kuramı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışmada, Ali Saim Ülgen Arşivi üzerinden Türk Mimarisi'ne bakış, Erken Cumhuriyet Dönemi'nin kültür politikasının bir uzantısı olan koruma ve onarım faaliyetleri üzerinden ele alınmış; koruma ve onarım faaliyetlerine örnek olarak Anadolu Selçuklu Dönemi yapısı olan Malatya Ulu Camisi ile ilgili bilgiler derlenmiştir.Ali Saim Ülgen'in Türk mimarlığına katkılarının anlaşılabilmesi amacıyla yaşamı ve çalışmaları, Ali Saim Ülgen Arşivi'nde yer alan Ülgen'in öğrencilik ve çalışma hayatına ilişkin belgeler, yazışmalar ve fotoğraflar üzerinden kısaca anlatılmıştır. Mimar Sinan Monografisi çalışması ile tanınan Ali Saim Ülgen'in Anadolu Selçuklu Dönemi yapılarına ilişkin çalışmaları, Ali Saim Ülgen Arşivi'nde yer alan belgeler ve çizimler kaynak olarak kullanılarak aktarılmıştır.Ali Saim Ülgen Arşivi üzerinden Türk Mimarisi'ne bakışa Malatya Ulu Camisi'nin örnek olarak seçilmesinin sebebi, Ali Saim Ülgen'den ?Malatya Ulu Cami, Divrik Ulu Cami ve Darüşşifa ve benzeri Selçuk Camileri üzerinde bir etüd? yapmasının istenmiş ve kendisi bu çalışması yapmayı kabul etmiş olmasına rağmen çalışmanın tamamlanamamış olması; Ali Saim Ülgen Arşivi'nde Malatya Ulu Camisi'ne ilişkin, bir bölümü yayımlanmamış, malzemelerin mevcut olmasıdır.Malatya Ulu Camisi'nin Erken Cumhuriyet Dönemi'nde günümüze kadar geçirdiği onarımlara ait bilgilere Ali Saim Ülgen Arşivi ile çeşitli arşiv ve kaynaklarda yer alan belge, çizim ve fotoğrafların derlenmesi ile ulaşılmıştır. Ulu Cami onarımına ilişkin bilgilerin derlenmesi, Erken Cumhuriyet'in oluşturmaya çalıştığı kültür bilincinin, Türk kültürünün mirası olan eski eserlere verilen değerin günümüzde nasıl algılandığının anlaşılmasına olanak sağlamaktadır.

Abstract:
This research examines Turkish Architecture and the example of Malatya Great Mosque on the basis of Ali Saim Ülgen Archive, while taking in consideration the protection and repair activities that were an extension of the cultural policies of the Early Republican Era. Malatya Great Mosque, a building from the Anatolian Seljuk Era, has been reevaluated as an example of the protection and repair activities. In order to be able to understand Ali Saim Ülgen?s contributions to Turkish Architecture, his life and works have been narrated briefly over the documents, correspondences, and photographs relating to Ülgen?s school-life and professional life, all of which are available in Ali Saim Ülgen Archive. Malatya Great Mosque has been selected as an example for examining the `Turkish Architecture on the basis of Ali Saim Ülgen Archive? since Ali Saim Ülgen had accepted the request for conducting ?a survey on the Seljuk Mosques such as Malatya Great Mosque, Divrik Great Mosque and Darüşşifa, etc.?. Altough the survey could not be completed, Ali Saim Ülgen Archive contains important materials on Malatya Great Mosque, some of which has not been yet published.The reevaluation of the information on Malatya Great Mosque has been carried out by determining the condition of the Great Mosque in the Early Republican Era over the documents, drawings, and photographs in Ali Saim Ülgen Archive and other archives. An evaluation of the repairs undergone by Great Mosque from the Early Republican years to the present day allows us to understand how the cultural consciousness that the Early Republican Era tried to create, and the importance and value attached to the ancient arts that constitute the legacy of Turkish culture are perceived today.