Kontrplaklarda emprenye işlemlerinin formaldehit ve asit emisyonu ile teknolojik özelliklere etkileri
The Effect of impregnation procedure at plywood on technological properites, formaldehyde and acid emission of plywood
Yazar: SEMRA ÇOLAK
Danışman: DOÇ. DR. GÜRSEL ÇOLAKOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Asit emisyonu = Acid emission ; Formaldehit = Formaldehyde ; Kontrplak = Plywood ; Uçucu organik bileşikler = Volatile organic compound ; Yanma = Combustion

Özet:
ÖZET Bu çalışmada, farklı ağaç türlerinden üretilen emprenyeli kontrplaldarın baza teknolojik özellikleri ile formaldehit ve kullanım yerindeki uçucu asit emisyonu üzerine tutkal çeşidi, emprenye maddesi tür ve uygulanma şeklinin etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla, iki ağaç türünden üç farklı emprenye maddesi kullanılarak laboratuar koşullarında 5 tabakalı kontrplaklar üretilmiştir. İki tip ÜF tutkalı ve FF tutkalı kullanılarak gerçekleştirilen üretimde, emprenye maddelerinin uygulanması için iki ayrı yöntem kullanılmıştir: I grup deneme levhaları emprenye maddesinin tutkal karışımına % 5 oranında ilave edilmesi şeklinde gerçekleştirilirken, II. grup levhalar % 5'lik emprenye çözeltisine daldırılarak emprenye edilen kaplamalardan üretilmiştir. Eşit koşullarda kondisyonlanan levhalardan standartlarda belirtilen boyutlarda deneme örnekleri hazırlanmış ve örnekler üzerinde hava kurusu yoğunluk, denge rutubet miktarı, eğilme direnci, elastikiyet modülü, çekme- makaslama direnci, pH, buffer kapasitesi, formaldehit ve uçucu asetik asit emisyonu ile yanma özelliklerini belirlemeye yönelik deneyler yapılmıştır. Sonuç olarak; ayrışan formaldehit ve uçucu asetik asit miktarı, kayın kontrplaklarda kızılağaç kontrplaklarına nazaran daha düşük bulunmuştur. Formaldehit emisyonu fenol formaldehit tutkalı ile üretilen levhalarda daha düşük bulunurken uçucu asetik asit miktarı bu durumun aksine, FF tutkalı ile üretilen levhalarda önemli oranda daha yüksektir. Kullanılan emprenye maddelerinden boraks ve amonyum asetat levhalardan ayrışan formaldehit miktarını azaltıcı, borik asit ise artırıcı bir etki yapmıştır. Kızılağaç kontrplakların yanmada oluşan ağırlık kayıpları kayın kontrplaklara nazaran daha düşük bulunmuştur. Çekme-makaslama direnci kullanılan tüm emprenye maddeleri ve her iki uygulama şekli ile de düşmüş, diğer mekanik özelliklerde olumsuz etki belirlenmemiştir. Anahtar Kelimeler: Kontrplak, Ü/F Mol Oranı, ÜF ve FF Tutkalı, Uçucu Organik Bileşikler, Yanmayı Geciktirici Maddeler, Formaldehit Tutucu, Formaldehit ve Asit Emisyonu, Yanma Özellikleri. vm

Abstract:
SUMMARY The Effects of Impregnation Procedure at Plywood on Technological Properties, Formaldehyde and Âcid Emission of Plywood In this study; some technological properties of the treated plywood produced with different wood species and the effects of adhesive, wood preservative types and treatment methods on the formaldehyde and volatile acid emission were determined. For this purpose, five-layer plywood panels were produced from beech and alder wood impregnated with three different wood preservatives in the laboratory. Two types of urea-formaldehyde and phenol formaldehyde resins were used and two treatment methods were applied. While first group panels were impregnated by soaking of individual veneer into 5 % aqueous preservatives solution, the second group samples were impregnated by adding preservatives into the glue mixture. Test specimens with the dimensions given in the national and international standards prepared from the experimental board were used for determination of following properties of the board; specific density, moisture content, bending strength, modulus of elasticity, shear strength, pH, buffer capacity, formaldehyde and volatile acetic acid emissions and combustion properties. As a result; formaldehyde and volatile acetic acid emissions of beech plywood were determined to be lower than that of alder plywood. The formaldehyde emissions were lower on the plywood produced with using phenol formaldehyde resin; however, the amount of volatile acetic acid was found to be significantly higher on the plywood produced with using the same resin. While borax and ammonium acetate put forward a reducing effect on the formaldehyde emissions of the plywood, boric acid showed an increasing effect. The weight losses of alder plywood obtained after combustion tests were lower than that of beech plywood panels. Shear strengths of all of the panel groups were reduced by impregnation, but no negative effect was determined on the other mechanical properties of test panels. Key Words: Plywood, UF and FF Adhesive, UZF Mol Ratio, Fire-Retardant, Formaldehyde Scavenger, Volatile Organic Compound, Formaldehyde and Acetic Acid Emissions. rx