Ortaokul öğrencilerinin medya okuryazarlığı düzeyleri
Media li̇teracy levels of secondary school students
Yazar: ERHAN GÖRMEZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM TURAN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Medya = Media ; Medya okuryazarlığı = Media literacy ; Medya okuryazarlığı dersi = Media literacy course ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin medya okuryazarlığı düzeylerini tespit etmektir. Bunun yanında bu çalışma aracılığıyla, öğrencilerin karşılaştıkları kitle iletişim araçlarını yorumlarken (okurken) okulda almış oldukları medya okuryazarlığı dersinin bu dersi almayan öğrencilere kıyasla bir etkisinin olup olmadığını ortaya koymaktır. 
				Bu araştırmada, nitel veri toplama araçlarından görüşme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında medya okuryazarlığı dersini alan 10 ve almayan 10 sekizinci sınıf öğrencisi ile bu öğrencilerin velileriyle araştırmacı tarafından hazırlanan yarı-yapılandırılmış görüşme formları kullanılarak görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yarı-yapılandırılmış görüşme formunda  kullanılan sorular Medya Okuryazarlığı Dersi Öğretmen Kılavuz Kitabında yer alan İletişim Nedir?, Kitle iletişimi, Medya, Televizyon, Gazete ve İnternet gibi ünitelere ait program kazanımları dikkate alınarak hazırlanmıştır. Araştırmada, öğrencilerle ve öğrenci velileriyle yapılan görüşmeler sonucu elde edilen veriler, içerik analizi yöntemi kullanılarak çözümlenmiştir. 
Araştırma sonuçları genel olarak değerlendirildiğinde: Medya okuryazarlığı dersini almış öğrencilerin bu dersi almamış öğrencilere göre İletişim Nedir?,  Kitle iletişimi, Medya, Televizyon, Gazete ve İnternet ünitelerinde yer alan kazanımları daha fazla içselleştirdikleri ancak İnternet ünitesiyle alakalı kazanımları içselleştirme bakımından iki öğrenci grubu arasında bir farkın olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Her iki öğrenci grubu velileriyle yapılan görüşmelerde de öğrencilerin evde en fazla zaman ayırdıkları kitle iletişim aracının TV olduğu,  televizyonda program seçme, belli kriterlere uyma (akıllı işaretler, yaş, çocuk psikolojisi, ödev yapıldıktan sonra izle vb.) konusunda medya okuryazarlığı dersini almış öğrencilerin biraz daha dikkatli oldukları, yine aile içi iletişim konusunda medya okuryazarlığı dersini almış öğrencilerin daha duyarlı oldukları ancak internet kullanımında her iki öğrenci grubunun da yeterli imkan ve bilince sahip olmadığı ortaya çıkmıştır. Medya okuryazarlığı ders içeriğinin, günün değişen şartlarına uygun olarak güncelleştirilmesi ve medya okuryazarlığı ders öğretmenlerinin de bu güncelleşmeleri yakından takip ederek kendi eksikliklerini gidermeleri bu dersten istenilen verimi almada atılacak önemli adımlardır. Ayrıca, medya okuryazarlığı dersi kazanım, beceri, ve değerlerinin öğrencilerde davranış halini alması öğretmenler kadar öğrenci velilerinin de gayret etmesi gereken bir durumdur. Öğrenci velileri çocuklarını medyanın her türlü olumsuz etkilerinden korumak için çözüm olarak medya araçlarıyla çocuğun ilişkisini kesmek yerine onların eleştirel bir medya okuryazarı olması konusunda ellerinden geleni yapmaları gerektiği kanısındayım.

Abstract:
The aim of this study is to determine the media literacy levels of secondary school students. Besides, with this study we aim to reveal whether, while evaluating mass communication tools the students encounter, media literacy courses the students attend is helpful compared to those who do not attend.   
	In this qualitative study, interview method was used to gather required data. The interviews were conducted with 10 secondary school students of grade 8 attending media literacy courses, and 10 students who do not, also with parents by using semi-structured interview forms developed by the researcher. The questions used in semi-structured interview forms were prepared considering the outcomes of Media Literacy program related to units in Media Literacy Lesson Teacher Guide Book such as What is Communication?, Mass Communication, Media, Television, Newspaper and the Internet. The data gathered through the student and parent interniews were analyzed by applying content analysis method.    
The result of the study shows that, students attending Media Literacy course have higher acquisition level on the outcomes of the target units (What is Communication?, Mass Communication, Media, Television, Newspaper and the Internet) than those who did not attend this course, but no difference has found in terms acquisition of Internet Unit outcomes between two student groups. The interviews conducted with both parent groups show that the mass communication tool that students mostly prefer at home is the TV for both groups, and the students who attend media literacy courses are more careful in choosing TV programs and obeying some criterias (such as smart signs, age, child psychology, watching TV after homework), and these students are more conscious in communication within family, and yet in using internet both student groups neither have adequate opportunities nor consciousness levels. The results of the study suggest that the content of media literacy course should be updated according to the changing conditions, and media literacy teachers should improve their knowledge and the novelties in order to get more benefits from the course. Not only teachers but also parents should try hard to make sure that the outcomes, skills, and values of media literacy course are influential in changing the behaviours of students. The parents should do their best in providing opportunities for children to be critical media literate as a solution in order to protect them from any negative effects of internet, instead of cutting their access to the internet thoroughly