Dekolonizasyon sürecinde Britanya'nın Orta Doğu politikası
Britain's Middle East policy in the decolonization process
Yazar: FATMANUR BAŞAK
Danışman: DOÇ. DR. SEGÂH TEKİN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Arap Birliği = Arab League ; Britanya = Britain ; Dekolonizasyon = Decolonization ; Mısır = Egypt ; Orta Doğu = Middle East ; Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Orta Doğu ülkeleri = Middle eastern countries

Özet:
Dekolonizasyon terimi genel bir ifadeyle sömürge toplumlarının, sömürgeci devletlerden bağımsızlıklarını kazanmasıdır. Terim, ilk kez iki dünya savaşı arasında ortaya çıkacak ve II. Dünya Savaşı sonrasında tüm dünyada büyük yankılar uyandıracaktır. Dekolonizasyon süreci, özellikle üzerinde güneş batmayan imparatorluk olarak tanımlanan Britanya imparatorluğu için büyük sonuçlar doğuracaktır. Bu bağlamda öncelikle "imparatorluğun" tanımının yapılması, terimin neleri kapsadığı ve neleri ifade ettiğinin analizinin yapılması gerekmektedir. Nitekim Britanya imparatorluğu dünyanın farklı bölgelerinde farklı şekillerde ve farklı yönetim biçimleri ile varlığını sürdürmüştür. Tek bir özelliğe sahip olmayan sömürge yönetimi ile Britanya imparatorluğunun dekolonizasyon süreci de farklı bölgelerde farklı şekillerde gerçekleşecektir. I. Dünya Savaşı sonrası galip güçler tarafından manda ve himaye ile yönetilmeye başlanan Orta Doğu bölgesinde gerçekleşen dekolonizasyon süreci bu çalışmanın ana konusunu oluşturmaktadır. Britanya imparatorluğu özelinde ele alınacak sürecin başlangıcı, I. Dünya Savaşı öncesine kadar götürülebilmektedir. Nitekim dekolonizasyon sürecinin ana bileşeni olarak kabul edilen milliyetçilik akımı da bu dönemde ortaya çıkacaktır Arap toplumu arasında birlik ve beraberlik hayalleri, II. Dünya Savaşı sonrasında Arap Birliği örgütünün kurulmasına kadar devam edecektir. Dekolonizasyon, dünyanın her bir bölgesinde farklı şekillerde ortaya çıkıp gelişimini sağladığı üzere, Orta Doğu bölgesinde de farklı şekillerde gelişimini sağlamıştır. Her ne kadar bölgesel meselelerde önemli bir aktör konumunda olması amacıyla, Arap toplumunun büyük temennileri doğrultusunda kurulan Arap Birliği örgütü sonrasında dahi Britanya, 1972 yılına kadar Körfez bölgesinde varlığını sürdürecektir.

Abstract:
Decolonization, in general terms, is the process by which colonial societies gain their independence from colonial states. The term will first appear between the two world wars and World War II. After World War II, it would have great repercussions all over the world. The process of decolonization will have major consequences, especially for the British Empire, which is defined as the empire on which the sun never sets. In this context, first of all, it is necessary to define the "empire" and analyze what the term covers and what it means. As a matter of fact, the British empire continued its existence in different ways and with different forms of government in different parts of the world. The decolonization process of the British Empire under the colonial administration, which did not have a single characteristic, will also take place in different ways in different regions. The main subject of this study is the decolonization process that took place in the Middle East region, which began to be ruled by the Allied Powers with mandates and patronage after the First World War. The beginning of the process can be traced back to before the First World War. As a matter of fact, the nationalist movement, which is accepted as the main component of the decolonization process, will also emerge in this period. It will continue until the establishment of the Arab League after World War II. Just as decolonization has emerged and developed in different ways in each region of the world, it has also developed in different ways in the Middle East region. Even after the establishment of the Arab League organization, which was established in line with the great desires of the Arab community, in order to be an important actor in regional issues, Britain would continue to exist in the Gulf region until 1972.