Kentsel dönüşüm projelerinin katılım süreçlerinde başarı  olgusu incelemesi: Cedit mahallesi riskli alanı kentsel  dönüşüm projesi örneği
A case study of success in the participation process of urban  transformation projects: The example of Cedit  neighborhood risky area urban transformation project
Yazar: TUĞBA ŞENTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERHAN KURTARIR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Dönüşüm ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kentlerde atıl kalan alanların iyileştirilmesi, yaşam kalitesinin yükseltilmesi ve kent mekânının iyileştirilmesi kapsamında kentsel dönüşüm uygulamaları yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak çok boyutlu bir yapıya sahip olan kent planlama süreçlerinin ağırlıklı olarak fiziksel ve ekonomik boyut üzerinden ele alınması ve sosyal boyuta yönelik hedeflerin göz ardı edilmesi, geleneksel planlama anlayışına ilişkin eleştirileri beraberinde getirmiştir. Özellikle 1960'lar ve sonrası dönemde planlama literatüründe toplumun tüm kesimlerinin plan süreçlerine dâhil edilmesi, iş birliği ve anlayışa dayalı süreçlerin yaşanması gerektiği tartışılmaya başlanmıştır. 1970'lerle birlikte katılımcı planlama, uygulama sürecine yönelik olarak çeşitli uluslararası konferansların gündeminde yer almaya başlamıştır. Kentsel dönüşüm uygulamaları, vatandaşlarla uygulamayı yürütenler arasında yakın ilişkilerin  kurulduğu süreçleri barındıran bir yapıya sahiptir. Planlama uygulamalarında dahi henüz tam oturmayan katılımcı süreçlere, kentsel dönüşüm uygulamalarında daha çok ihtiyaç duyulmaktadır. Türkiye'de kentsel dönüşüm süreçlerinde kısmen katılımcı, mevzuat eksenli ve uygulayıcı aktörlerin egemen olduğu uygulamalar görülmektedir. Ülkemizde proje süreçlerinde uzlaşma oranlarının yüksek olması kentsel dönüşüm projelerinin  başarılı ya da başarısız olduğu kanısını beraberinde getirmektedir. Uzlaşma süreçleri  önemli bir katılım aşaması olmakla birlikte başarılı bir katılımcı sürecin gerçekleştiğini  ifade etmez. Tez çalışmasında kentsel dönüşüm projelerinde katılım süreçlerinde başarı olgusunun incelenmesi bağlamında Kocaeli İli İzmit İlçesi Cedit Mahallesi Riskli Alanı Kentsel Dönüşüm Projesi örneği seçilmiştir. Seçilen örnek alan, Türkiye'de rekor seviye olarak adlandırılan %99 oranda uzlaşma oranına sahiptir. 6306 sayılı kanun kapsamında 12.ha'lık alanda kentsel dönüşüm uygulamasının yapıldığı örnek alanda saha araştırması yapılmış ve plan ve proje sürecinde yer alan aktörler tespit  edilmiştir. Araştırma verileri, saha araştırması ve yarı yapılandırılmış mülakat tekniği ile  aktörlerle yapılan görüşmelere dayanmaktadır. Örnek alana ilişkin kentsel dönüşüm  sürecinin aşamaları, plan ve proje sürecinde yer alan aktörler, aktörler arası ilişki ve bu  ilişkinin katılım performansına etkisi incelenmektedir. Kentsel dönüşüm sürecindeki  katılım uygulamalarının literatürdeki katılım düzeylerinden hangisiyle örtüştüğü ortaya konulmaktadır.

Abstract:
Urban transformation applications are widely used within the scope of improving the idle areas in the cities, increasing the quality of life and improving the urban space. However, the fact that the urban planning processes, which have a multidimensional structure, are mainly handled through the physical and economic dimensions and the targets for the social dimension are ignored, brought criticisms about the traditional planning approach. In the planning literature, especially in the 1960s and after, it has been discussed that all segments of the society should be included in the planning processes and that processes based on cooperation and understanding should be experienced. With the 1970s, participatory planning began to take place on the agenda of various international conferences for the implementation process. Urban transformation practices have a structure that includes the processes in which close relations are established between citizens and those who carry out the implementation. Even in planning applications, participatory processes, which are not fully settled yet, are more needed in urban transformation applications. Urban transformation processes in Turkey, there are practices that are partially participatory, legislation-oriented and dominated by implementing actors. The high rate of consensus in the project processes in our country brings with it the opinion that the urban transformation projects are successful or unsuccessful. While reconciliation processes are an important stage of participation, a successful participatory process does not mean that the process has taken place. In this thesis study, in the context of examining the phenomenon of success in the participation processes in urban transformation projects, the example of Kocaeli Province Izmit District Cedit Neighborhood Risky Area Urban Transformation Project was selected. The selected sample area has a 99% consensus rate, which is a record level in Turkey. Within the scope of the law numbered 6306, field research was carried out in the sample area where the urban transformation application was made in the 12.ha area and the actors involved in the plan and project process were determined. Research data is based on interviews with actors through field research and semi-structured interview technique. The stages of the urban transformation process of the sample area, the actors involved in the plan and project process, the relationship between the actors and the effect of this relationship on the participation performance are examined. It is revealed that participation practices in the urban transformation process coincide with which of the participation levels in the literature.