18. yy Kütahya çini ve seramiklerinde insan figürü uygulamalarının incelenmesi
Researching human figure applications on 18th century Kütahya tiles and ceramics
Yazar: ARZU KARA
Danışman: DOÇ. AYŞEGÜL TÜRK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Seramik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Araştırmanın genel amacı, 18.y.y. Kütahya çini ve seramiklerinde bulunan insan
figürü uygulamalarını incelemektir. Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır.
Araştırmada veriler, örneklem olarak seçilen 54 adet insan figürlü çini ve seramik
eserden oluşturulan gözlem formları ile elde edilmiştir.
18.y.y. Kütahya çini ve seramiklerinde insan figürü uygulanan tabakların
boyutları ve farklı dekorlama biçimlerinin olması, bu eserlerin farklı ustaların elinden
ve atölyelerden çıktığını düşündürmektedir. İnsan figürlerin bazılarında ağız ve
burnunun yapılmaması özenli ve temiz işçiliğin olmaması, yoğun talebi karşılamak için
seri üretim yapıldığını düşündürür. İncelenen eserlerde çiçek ve bitkisel bezemelerin
çokluğu dikkat çekicidir. Bunun sebebinin 18.yy?ın Lale Devri olmasından kaynaklanır.
İncelenen 18.y.y. Kütahya çini ve seramiklerinde insan figürü uygulanan eserler
(tabak, sürahi, şekerlik, şise, matara ve duvar panoları) renk, konu, kompozisyon,
malzeme, teknik ve boyut açısından incelenmiş ve renk olarak toprak kırmızısı, firuze,
sarı, yeşil, mangan moru, kobalt mavisi oldukça fazla kullanılmış siyah kontürle sınırlar
belirlenmiştir. Konu olarak kadın ve erkek figürlerinin ayrı ve beraber şekilde
betimlendiği görülmektedir. Kompozisyon düzenlerinde figürler merkezde olup, iki
tarafı bitkisel bezemelidir ayrıca figürlerin bazılarının ellerinde çiçek olduğu
görülürken, diğerlerinde uzun çubukla tütün içerken betimlendiği görülmektedir.
Malzeme açısından incelendiğinde beyaz hamur kullanıldığı, teknik olarak ise sıraltı
tekniğinin kullanıldığı belirlenmiştir.
18.y.y. Kütahya çini ve seramiklerinde insan figürü uygulanan eserlerin bu
yöreye ait kıyafetlerde olduğu, geleneksel giyim tarzlarının, desen ve kesimlerinin
belgesel nitelik taşıdığı belirlenmiştir. Dönemin insan ilişkilerini, dini, kültürel ve
sosyal ortamı hakkında ipuçlarını yakaladığımız hoşgörü ve barışçıl bir ortamı yansıtan
kompozisyonlar, günlük yaşamı ve döneme ait unsurları tüm sadeliği ile aktarmaktadır.

Abstract:
General purpose of the research is to analyze human figure applications found
on 18 th Century Kütahya tiles and ceramics. Survey/ scanning model was used on
research. Data were obtained with observation forms composed of 54 human figured tile
and ceramic artifacts chosen as samples.
The different sizes and embossing forms of the plates on 18 th Century Kütahya
tiles and ceramics where human figures are applied make us think that these artifacts are
a result of different craftsmen and workshops. Absence of mouths and noses on some of
the human figures and lack of clean and attentive craftsmanship make us think that a
serial production activity was conducted to meet the heavy demand. Plentitude of flower
and herbal decorations on analyzed artifacts are remarkable. The reason for this is that
the 18 th Century is Tulip Era
The artifacts of 18 th Century Kütahya tile and ceramics where human figures are
applied ( plates, flagon, sugar pot, bottle, flask, wallboard) are analyzed in terms of
color, subject, composition, material, technique and size, as color selection; red ocher,
turquoise, yellow, green, manganese purple, cobalt blue colors were used quite
excessively and the boundaries were highlighted with black contour. As the subject, it?s
observed that male and female figures are portrayed separately and jointly. On
composition themes figures appear at the center and both sides are decorated with
herbal patterns, besides this, some of the figures have flowers in their hand. When the
pieces are analysed in terms of materials used, white paste usage is observed, and the
underglaze technique is also used.
İt?s determined that artifacts where human figures are applied on 18th Century
Kütahya tiles and ceramics has clothing styles that belongs to the specific geographical
area and the traditional dressing styles, patterns and fashion have documental
qualification. The compositions reflect a tolerant and peaceful environment where we
found the clues of the era? s human relations, religious, cultural and social environment
that convey the daily life and epochal factors with simplicity.