Dini gruplara mensup ebeveynlerin yetişkin çocuklarının gözüyle tarikat ve cemaatler
Sects and congregations through the perspective of adult children of parents who belong to religious groups
Yazar: SULTAN DEDE
Danışman: PROF. DR. MEHMET TAYFUN AMMAN
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Tarikatlar ve cemaatler tarih boyunca içinde bulundukları toplumları muhtelif yönlerden etkileyerek derin izler bırakmışlardır. Bu açıdan her ne kadar zaman zaman tartışma konusu olsalar da toplumun tarihsel ve sosyolojik birer gerçeğidir. Toplumsal değişme dönemlerinde toplumdaki diğer kurumlar gibi tarikat ve cemaatler de etkilenerek değişime ve dönüşüme uğrarlar. Türkiye'de yaşanan toplumsal değişimin bir sonucu olarak, mevcut tarikat-cemaat formu, asırlar önceki görünümünden oldukça farklılaşmıştır. Bugün, gelenekle irtibatını koparmamakla beraber değişime de uyum sağlayan yapılar olarak karşımıza çıkmaktadırlar. Toplumsal yapı üzerindeki etkileri olumlu olduğu kadar olumsuz görünümlere de sahiptir. Bu durum aynı zamanda toplumda tarikat ve cemaatlere yönelik farklı bakış açılarını ortaya çıkarmıştır. Araştırmamızda tarikat ve cemaatler, ebeveynleri dini grup mensubu olan gençlerin gözüyle incelenerek; dini grupların müntesipleri üzerindeki etkileri, toplumdaki olumlu ve olumsuz fonksiyonlarının neler olduğu ve aile içi ilişkilere etkisi gibi sorunsallar açıklanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden derinlemesine mülakat tekniği ile yapılan bu çalışmada yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Ebeveynleri bir dini grup mensubu olan 18 yaş üstü bireylerle görüşülmüştür. Araştırmanın bulguları betimsel çözümlemeden yararlanılarak analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda, dini grupların anne babalar üzerindeki etkisinin farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Ebeveynlerin karakterlerinin ve dindarlık algısının, çocuklarıyla iletişim kurma biçimlerini şekillendirdiği görülmüştür. Bu durum bazı ailelerde çatışmaların yaşanmasına sebep olmuştur. Ayrıca ebeveynlik biçimlerinin çocukların dine ve dini gruplara yönelik bakış açılarını etkilediği tespit edilmiştir.

Abstract:
Throughout history, sects and congregations have left deep traces by influencing the societies in which they exist in various ways. In this respect, they are a historical and sociological fact of society, even though they may be the subject of debate from time to time. During periods of social change, sects and congregations, like other institutions in society, are also affected and undergo change and transformation.  As a result of the social change in Turkey, the current form of sects-congregations has become quite different from its appearance centuries ago. Today, they appear as structures that adapt to change while remaining in touch with tradition.  Their impact on the social structure is both positive and negative.  This situation has also revealed different perspectives towards sects and congregations in society. In our research, sects and congregations were examined through the eyes of young people whose parents are members of religious groups, and problematics such as the effects of religious groups on their followers, their positive and negative functions in society and their effects on family relations were explained. In this study, a semi-structured interview form was applied with in-depth interview technique, one of the qualitative research methods. Individuals over the age of 18 whose parents are members of a religious group were interviewed.  The findings of the study were analyzed using descriptive analysis.  As a result of the study, it was determined that the effect of religious groups on parents differed.  It has been observed that parents' characters and perception of religiosity shape the way they communicate with their children. This situation caused conflicts in some families. It was also found that parenting styles affect children's perspectives on religion and religious groups.