Kanun eğitim ve icrasında duate kullanımlarına yönelik bir alan araştırması
A field research on duate in kanun(Qanun) education and performance
Yazar: VOLKAN KIRIMLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. MURAT DEVRİM BABACAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
Bu çalışma teknik anlamda gelişen ve değişen kanun çalgısı icrasında kullanılan alternatif duate anlayışını tespit ederek örnekler ile açıklamayı amaçlamaktadır. Yazılı kaynaklarda bulunan anlayışa alternatif geliştirilen duateler; farklı motifler, cümleler ve vurgular elde edilmesini mümkün kılarak çalgı icrasındaki teknik gelişime katkı sağlamakta, yeni stil ve ekollerin doğmasını mümkün kılmaktadır. Günümüz usta icracılarının taksimleri ve eser icraları incelendiği zaman; farklı vuruş teknikleri ile eğitim materyallerinde bulunan duate anlayışına alternatif duateler kullanıldığı görülmektedir. 
Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması modeli ile desenlenen bu çalışmada öncelikli olarak kanun çalgısının tarihi gelişimi, anatomik yapısı(kısımları), kanun geleneksel icrasında kullanılan parmaktan hareket ile mızrap vuruşu anlatılmıştır. Alternatif duate kullanımları incelendiği zaman bu kullanımların farklı vuruş teknikleri ile elde edildiği bulgusu ortaya çıkmış, bağlı mızrap vuruşu, parmaktan hareket ile yapılan ters mızrap vuruşu bilekten hareket ile yapılan ters mızrap vuruşu, sekme mızrap vuruşu, mızrap parmağı haricindeki parmaklar ile yapılan vuruş teknikleri ele alınmıştır. Literatürde bulunan kanun metotları, kitaplar, yüksek lisans ve doktora tezleri incelenmiştir.
Çalışmanın bulgular bölümünde incelenen kanun metotları, kitaplar, yüksek lisans ve doktora tezlerinde bulunan geleneksel icrada kullanılan duate incelenmiş, içeriğinde bulunan duate prensipleri ve bu prensiplerin istisnai halleri tespit ve tasnif edilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme soruları ile Göksel Baktagir, Hakan Güngör, Hakan Kılınçarslan, Onur Cicin, Ruhi Ayangil ve Tahir Aydoğdu ile görüşmeler yapılmış, günümüz kanun icrasında kullanılan alternatif duate kullanımları tespit ve kayıt altına alınmıştır. Alternatif duate kullanımları kuramsal çerçevede anlatılan vuruş teknikleri ile kategorize edilip örnek motif ve cümleler ile açıklanmıştır.
Araştırmanın sonucunda tespitler ile elde edilen duate yaklaşımı 9 farklı kural ve her bir kuralın istisnai halleri olarak tasnif edilip örnek motif ve cümleler ile gösterilmiştir. Alternatif duate kullanımları için bağlı mızrap vuruşu, ters mızrap vuruşu, sekme mızrap vuruşu, mızrap parmağı haricindeki parmaklar ile yapılan vuruş teknikleri kullanılarak oluşturulmuş motif ve cümle örnekleri verilmiş kanun eğitimin başlangıç seviyesinde geleneksel duatenin orta ve ileri seviyelerinde alternatif duatelerin de kullanımı önerilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to identify alternative duate understanding used in the technical development and changes in qanun performance and to explain these findings with examples. Alternative duates developed in written sources, which provide different motifs, phrases, and accents, contribute to the technical development of musical performance, and make the creation of new styles and schools possible. When the taqsims and works of today's master performers are examined, it is seen that, with their different striking techniques they use (alternative) duates, that contradict with the understanding of duates found in training materials.
In this study, designed with the case study model of qualitative research methods, primarily, the historical development of the qanun, its anatomical structure (parts) and plectrum strike made with movement from finger which is used in traditional qanun performance has been described. The legato striking technique, the reverse plectrum strikes made with movement from finger and wrist, the rebound, plectrum strike and the striking techniques performed with fingers other than the plectrum finger have been examined.The qanun methods found in literature, books, master's and doctoral theses have been analyzed.
In the findings section of the study, the duate used in traditional performance, being included in the qanun methods, books, master's, and doctoral theses, has been examined, and the duate principles found in their content have been identified and classified, along with their exceptional cases. Göksel Baktagir, Hakan Güngör, Hakan Kılınçarslan, Onur Cicin, Ruhi Ayangil ve Tahir Aydoğdu have been interviewed using semi-structured interview questions. The alternative uses of duate used in modern qanun performance have been identified and recorded. Alternative uses of the duates have been categorized with the striking techniques described in the theoretical framework and explained with example patterns and sentences.
The approach obtained through the findings of the research has been classified into 9 different rules, along with exceptional cases for each rule, and demonstrated with example patterns and sentences. For the uses of the alternative duates, the patterns and sentence examples have been provided using the legato plectrum strike, the reverse plectrum strike, the rebound plectrum strike, and the striking techniques performed with fingers other than the plectrum finger and at the beginner level of kanun education, the use of traditional duate has been recommended, while the usage of alternative duates has been suggested at the intermediate and advanced levels.