Paklitaksel alan meme kanserli hastalarda semptom durumu, beden algısı, anksiyete ve depresyon belirtilerinin incelenmesi
Investigation of symptom status, body perception, symptoms of anxiety and depression in patients with breast cancer receiving paclitaxel
Yazar: GAMZE GÖKÇE CEYLAN
Danışman: DOÇ. DR. ZEHRA GÖK METİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Beden algısı = Body image ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Depresyon = Depression ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Kemoterapi-adjüvant = Chemotherapy-adjuvant ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoadjuvan tedavi = Neoadjuvant therapy ; Onkolojik hemşirelik = Oncologic nursing

Özet:
Bu tanımlayıcı ve prospektif araştırmanın amacı, ilk defa paklitaksel rejimi alan meme kanserli hastalarda semptom durumu, beden algısı, anksiyete ve depresyon belirtilerinin incelenmesidir. Araştırma, üç farklı hastanede 84 meme kanserli hastayla 29 Temmuz 2019-15 Haziran 2020 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmada paklitaksel rejimini haftada bir defa, toplam 12 hafta süreyle alan hastalar prospektif olarak takip edilmiştir. Hastalara paklitaksel rejimi başlamadan önce (T₁), 1. hafta (1. kür sonu-T₂), 4. hafta (4. kür sonu-T₃), 8. hafta (8. kür sonu-T₄) ve 12. hafta (12. kür sonu-T₅) olmak üzere Kemoterapi Semptom Değerlendirme Ölçeği (C-SAS), Beden Algısı Ölçeği (BAÖ) ve Hastane Anksiyete ve Depresyon Skalası (HADS) toplamda 5 kez uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, Cochran Q Testi, Friedman Testi, Wilcoxon Testi ve Spearman korelasyon testleri kullanılmıştır. Paklitaksel tedavisi boyunca hastalarda el ve ayaklarda iğnelenme ve uyuşma, ağrı, cilt veya tırnak değişiklikleri görülme sıklığı T₁ ile karşılaştırıldığında T₂, T₃, T₄ ve T₅ değerlendirmelerinde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttığı bulunmuştur (p<0,05). Hastaların BAÖ puan ortalamasının T₂, T₄ ve T₅ değerlendirmelerinde istatistiksel olarak anlamlı şekilde azaldığı belirlenmiştir (p<0,001). Hastaların HADS ölçeği anksiyete alt boyutu puanlarının T2, T3 ve T4 değerlendirmelerinde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azaldığı (p<0,001) ve depresyon alt boyutu puanlarının T3, T4 ve T5 değerlendirmelerinde istatistiksel olarak anlamlı şekilde arttığı saptanmıştır (p<0,001). BAÖ ve HADS toplam puanları arasında negatif yönlü korelasyon olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Kürlere göre yapılan değerlendirmede; paklitaksel alan meme kanserli hastalarda semptom durumu ve depresyon düzeyinin arttığı, beden algısı ve anksiyete düzeyinin azaldığı belirlenmiştir. Bu kapsamda onkoloji hemşirelerinin paklitaksel alan meme kanserli hastalara semptomların etkili yönetimi, beden algısındaki değişimler ve anksiyete ve depresyon belirtilerinin hafifletilmesine yönelik danışmanlık ve eğitim vermeleri önerilmektedir.

Abstract:
The purpose of this descriptive and prospective study was to investigate symptom status, body perception, the symptoms of anxiety and depression in patients with breast cancer receiving paclitaxel regimen for the first time. The study was conducted in three different hospitals between July 29, 2019-June 15, 2020 with 84 patients with breast cancer. Patients receiving paclitaxel regimen once a week for a total of 12 weeks were followed prospectively in this study. Chemotherapy Symptom Assessment Scale (C-SAS), Body Perception Scale (BPS) and Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS) were applied at before the paclitaxel regimen cycle started (T₁), at the first week (end of cycle 1-T₂), at the fourth week (end of cycle 4-T₃), at the eighth week (end of cycle 8-T₄) and at the twelfth week (end of cycle 12-T₅) at 5 time points in total. Data were evaluated by using number, percentage, mean, Cochran Q Test, Friedman Test, Wilcoxon Test and Spearman's correlation tests. Frequency of needling and numbness in the hands and feet, pain, skin or nail changes statistically significantly increased (p <0.05) in the assessment points T₂, T₃, T₄ and T₅ compared to the T₁ during the paclitaxel regimen. The mean scores of BPS in patients statistically significantly decreased at T₂, T₄ and T₅ (p <0.001). The mean scores of the anxiety subscale of the HADS scale decreased at T2, T3 and T4 assessments (p<0.001) and the mean score of the depression subscale statistically significantly increased at T3, T4 and T5 assessments (p<0.001). A negative correlation was found between the BPS and HADS total scores (p>0.05). Based on the assessments according to the cures, symptom status and depression level increased, and body perception and anxiety levels decreased in breast cancer patients. In this context, oncology nurses should provide consultation and training related to effective symptom management, the changes in body perception and the alleviation of the symptoms of anxiety and depression in breast cancer patients receiving adjuvant paclitaxel.