Tedarik zinciri stratejilerinin tedarik zinciri performansı üzerindeki etkisinde bilgi paylaşımı ve rekabet avantajının aracı rolü
The mediation role of information sharing and competitive advantage in the effect of supply chain strategies on supply chain performance
Yazar: MURAT KURNUÇ
Danışman: DOÇ. DR. DİLŞAD GÜZEL
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bilgi paylaşımı = Information sharing ; Performans = Performance ; Rekabet = Competition ; Rekabetçi avantaj = Competitive advantage ; Tedarik yöntemleri = Supply methods ; Tedarik zinciri = Supply chain ; Tedarik zinciri yönetimi = Supply chain management

Özet:
Rekabetin çığ gibi büyüdüğü günümüz piyasalarında işletmeler ayakta kalabilmek için pek çok yönteme başvurmaktadır. Teknolojinin gelişmesi ve bilgiye erişimin kolaylaşmasıyla birlikte, çağa ayak uydurabilen işletmeler diğerlerine göre daha fazla rekabet avantajına sahip olmaktadır. Rakip işletmelere göre rekabet avantajı sağlayabilen işletmelerin performansları ise elbette diğer işletmelere nazaran daha yüksek olacaktır. Bahsedilen bu hususlarda başarı sağlamanın yolu ise tedarik zinciri uygulamalarının doğru bir şekilde yönetilmesidir.
Bu çalışmada, Türkiye'de faaliyette bulunan et ve et ürünleri üreten işletmelerin tedarik zinciri stratejilerinin bilgi paylaşımı ve rekabet avantajı üzerindeki etkisi ile bilgi paylaşımı ve rekabet avantajının tedarik zinciri performansı üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Ayrıca tedarik zinciri stratejilerinin tedarik zinciri performansı üzerindeki etkisinde bilgi paylaşımı ve rekabet avantajının aracı rolü olup olmadığı da çalışma kapsamında incelenmiştir.
Çalışmanın amacı doğrultusunda geliştirilen model ve hipotezlerin test edilmesi için Türkiye'de faaliyet gösteren et ve et ürünleri üreticilerine anket uygulaması yapılmıştır. Anket uygulaması sonucunda elde edilen veriler SPSS ve AMOS programları aracılığıyla analiz edilmiştir. 
Yapısal eşitlik analizi sonucunda, yalın ve çevik tedarik zinciri stratejilerinin işletmenin müşteriler ve tedarikçilerle bilgi paylaşımı ile rekabet avantajını etkilediği görülmüştür. Müşterilerle bilgi paylaşımı sadece kaynak performansını etkilerken, tedarikçilerle bilgi paylaşımı hem üretim hem de esneklik performansını etkilemiştir. Rekabet avantajı ise kaynak, üretim ve esneklik performansı üzerinde etkili olmuştur. Aracı etkilerin belirlenmesine yönelik analiz sonuçlarında ise çevik tedarik zinciri stratejisinin kaynak performansı üzerinde müşteriler ve tedarikçilerle bilgi paylaşımının aracı rolü hariç diğer tüm aracı rollerin olduğu görülmüştür.

Abstract:
In today's markets where competition is growing like an avalanche, firms look to many methods to survive. With the development of technology and easier access to information, firms that can keep up with the times have more competitive advantages than others. The performance of firms that can provide competitive advantage compared to rival firms will be higher than other firms. The way to achieve success in these matters is the correct management of supply chain applications.
In this study, the effect of supply chain strategies of firms operating in Turkey that produce meat and meat products on information sharing and competitive advantage, and the effect of information sharing and competitive advantage on supply chain performance were investigated. In addition, whether information sharing and competitive advantage play a mediating role in the effect of supply chain strategies on supply chain performance has also been examined within the scope of the study.
In order to test the models and hypotheses developed in line with the purpose of the study, a questionnaire was applied to meat and meat products producers operating in Turkey. The data obtained as a result of the survey application were analyzed through SPSS and AMOS programs.
As a result of the structural equation analysis, it was seen that lean and agile supply chain strategies affect the competitive advantage of the firms by sharing information with customers and suppliers. Sharing information with customers affected only resource performance, while sharing information with suppliers affected both production and flexibility performance. Competitive advantage, on the other hand, had an impact on resource, production and flexibility performance. In the analysis results to determine the intermediary effects, it was seen that all other mediation roles, except the mediation role of information sharing with customers and suppliers, on the resource performance of the agile supply chain strategy.