Ocak 2005- ocak 2010 arasında süt çocuğu servisinde yatarak takip edilen tekrarlayan pnömonili hastaların demografik ve etyolojik incelemesi
The etiology of recurrent pneumonia with onset during infancy, and the effect of risk factors on age at first episode and episode frequenc
Yazar: MURAT ÇAPANOĞLU
Danışman: DR. PELİN ZORLU
Sağlık Bakanlığı / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Bu çalışma Ocak 2005- Ocak 2010 tarihleri arasında Dr. Sami Ulus Kadın Hastalıkları  Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi süt çocuğu servisinde yatarak takip edilen ilk pnömoni atağı 1-24 ay arasında başlayıp tekrarlayan pnömoni tanısını alan 177 hasta üzerinde yapılmış tanımlayıcı bir çalışmadır.
Çalışmada elde edilen sonuçlar aşağıda özetlenmiştir:
1. Tekrarlayan pnömoni hastanemizde yatarak takip edilen pnömonilerin %8,3'ünü oluşturmaktadır.
2. Tekrarlayan pnömonili hastaların erkek sıklığı daha fazla bulunmuştur.
3. Öksürük, ateş, hırıltı tekrarlayan pnömonili hastalardaki en sık görülen şikayetlerdir.
4. Hastaların ilk atak yaşları ortalama 5 ay, tanı aldıkları yaş ise ortalama 10 ay çıkmıştır. Tanı ortalama 2,7 atakta konulmuştur.
5. Tekrarlayan pnömonili hastaların altta yatan risk faktörlerinden en sık olarak %57,1 sigara dumanı teması, %51,4 yetersiz anne sütü alımı, %47,4 kalabalık ortamda yaşam olarak bulunmuştur. 
6. Hastaların %15,8'inde anemi, %1,1'inde rikets, %23,2'sinde aşı eksikliği, %36,7'sinde malnütrisyon varlığı gibi kaçırılmış fırsatlar tespit edildi.
7. Tekrarlayan pnömoniye neden olan hastalıklar aspirasyon sendromları, doğumsal bozukluklar, havayolu tıkanıklığı ile ilişkili bozukluklar, immun yetmezlikler, sekresyon temizleme bozuklukları ve pulmoner hemosiderozis olarak tespit edildi. Hastaların %16'sında altta yatan neden tespit edilemedi.
8. Hastaların %31'inde aspirasyon sendromları tespit edildi. Bu grup içerisinde önemli kısmı %58,2 ile gastroözefagiyal reflü oluşturduğu görüldü. Diğer aspirasyon sendromları ise %25,5 ile nöromuskuler hastalıklar, %14,5 ile velofarengeal yetmezlikler, %1,8 ile yabancı cisim aspirasyonudur.
9. Tekrarlayan pnömoniye yol açan altta yatan nedenler arasında en büyük grubu %34 ile doğumsal bozukluklar oluşturduğu görüldü. Bu grup içerisinde % 73,4 ile konjenital kalp hastalıkları ilk sırada yer almaktadır. Diğer tespit edilen doğumsal bozukluk nedenleri ise laringotrakeomalazi, akciğerde ekstrasegment varlığı, trakeoözefagiyal fistül, yarık damak, konjenital lober amfizem, diyafragma hernisi, akciğer hipolpazisidir.
10. Hastalardan tespit edilen konjenital kalp anomalileri %40,9 septumu ilgilendiren bozukluklar, %29,7 büyük damar anomalileri ilk iki sırada yer almaktadır. Diğer bozukluklar ise kapak darlık ve yetmezlikleri, kardiyomyopatiler, primer pulmoner hipertansiyon, vasküler halkadır.
11. Tekrarlayan pnömoninin altta yatan nedenleri arasında üçüncü sırada %11 ile havayolu tıkanıklığı ile ilişkili hastalığa sahip hastaların yer aldığı görüldü. Bu grubu oluşturan en büyük hasta grubu ise %84,2 ile bronşiyal astım – hışıltılı bebek grubudur. 
12. Hastaların 7 tanesinde (%4) immune yetmezlik, 6 tanesinde(%3) sekresyen temizleme bozukluğu ve 1 tanesinde de pulmoner hemosiderozis tespit edildi.
13. Tekrarlayan pnömonili hastaların altta yatan sebebe gore ilk atak yaşı incelendi. Tekrarlayan pnömonili hastalar arasında büyük grubu oluşturan aspirasyon sendromları ve doğumsal anomalilerin ilk atak yaşı ortalama 3-4 aylarda yığılım gösterirken, immün yetmezliklerin pnömoni ilk atak yaşı  ortalama 2,5 ay olarak bulundu. 
14. Hastaların yıllık atak sıklığı incelendiğinde, atak sıklıkları ortalaması grublar arasında benzerken (0,85-0,90 atak/yıl), immün yetmezlikte atak sıklığı ortalaması (1,44 atak/yıl)  diğer gruplardan fazla olduğu bulundu.
15. Tekrarlayan pnömonili altta yatan nedeni olmayan hastaların risk faktörü varlığına gore ilk atak yaşları arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmedi. Fakat aynı grupta risk faktörü varlığında atak sıklığının fazla olduğu görüldü. Bu fazlalık istatistiksel olarak anlamlı çıkmıştır.
16. Altta yatan nedeni olan tekrarlayan pnömonli grupta risk faktörü varlığı ile hem ilk atak yaşı hem de atak sıklığı arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı.

Abstract:
Abstract

Aim

To determine the etiology of recurrent pneumonia in infants and to identify the factors associated with age at first episode and episode frequency.

Methods

Children that had their first episode of pneumonia at age 1-24 months and met the diagnostic criteria for RP were included in the study. The records of those were screened for conditions that may have been associated with pneumonia, including aspiration syndromes, congenital disorders, airway obstruction and secretion clearance disorders, immune deficiencies, pulmonary hemosiderosis. The correlation between risk factors, and age at first episode and the frequency of episodes were evaluated separately for patients with and without an underlying etiology.

Results

In all, 60 patients (33.9%) had congenital birth defects, 55 (31%) had aspiration syndrome,19 (10.8%) had airway obstruction, 7 (4%) had immune deficiency, 4 (2.3%) had cystic fibrosis, 2 (1.1%) had pulmonary tuberculosis, and 1 (0.6%) had pulmonary hemosiderosis. 29 patients (16.3%) had no specific etiology. In the patients without a discernible underlying disorder, risk factors (a history of exposure to cigarette smoke, ≥5 household members, insufficient breastfeeding) were significantly associated with an higher frequency of pneumonia episodes (P <0.05). Multiple logistic regression analysis showed that exposure to cigarette smoke was a risk factor for recurrent pneumonia episodes, independent of the other risk factors evaluated (P =0.004, Beta:0.515 B:0.429).

Conclusion

Exposure to cigarette smoke, an overcrowded household, and insufficient breastfeeding were determined to be highly probable risk factors associated with the higher frequency of episodes in the RP patients without an underlying disorder.