Gıdaların gerilim tipi baş ağrısı klinik karakterstikleri ile ilişkisi
The relation of tension-type headache clinical characteristics and foods
Yazar: FATMA NAZLI MERCAN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ÖZDEN ŞENER
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Ağrı ölçümü = Pain measurement ; Baş ağrısı = Headache ; Besin alerjisi = Food hypersensitivity ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İmmünoglobülin G = Immunoglobulin G

Özet:
Gerilim tipi baş ağrısı (GTBA) dünyada ve ülkemizde en sık görülen primer baş ağrısıdır. GTBA hastanın yaşam kalitesinde azalmaya ve iş gücünde ciddi kayba yol açması ve toplumda çok sık görülmesine rağmen tetikleyen faktörler ve etyopatogenezi açısından yapılan araştırmalar oldukça sınırlıdır. Bu çalışmada ELISA yöntemi ile gıdalara karşı İmmünglobulin G (IgG) duyarlılığı saptanmış gıdaların sık epizodik ve kronik GTBAlı hastalarda diyete eklenmesi ve diyetten çıkartılması ile hastaların baş ağrısı özelliklerinde oluşabilecek değişikliklerin gözlenmesi amaçlanmıştır. 
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji polikliniğinde takipli 8?i kronik 14?ü sık epizodik GTBA tanılı 22 hasta (8`i erkek, 14?ü kadın) onamları alınarak polikliniğe geliş sırasına göre çalışmaya alınmıştır. İlk olarak hastalara günlük yeme alışkanlıkları ile uyumlu diyet verilerek 1 ay boyunca baş ağrısı günlüğü tutmaları istenmiş, baş ağrısı atak sıklığı, şiddeti ve süresini, ve aldılar ise ağrı kesicileri kaydedilmiştir (kooperasyon dönemi). Ardından hastaların serumunda ELISA yöntemi ile ikiyüzyetmişbir farklı gıdaya karşı IgG antikor düzeylerine bakılmıştır. Test sonuçlarına göre hastalar öncelikle duyarlı oldukları gıdaları yoğun biçimde tükettikleri provokatif diyete (provokasyon dönemi) bir ay süre ile alınmışlar bu dönemdeki baş ağrısı özellikleri kaydedilmiştir. Ardından bir aylık dönemde serbest bırakılan hastalar bu kez duyarlı oldukları gıdalar diyetlerinde çıkartılarak bir ay boyunca izlenmiş ve baş ağrısı özellikleri kaydedilmiştir(eliminasyon dönemi). Hastaların kooperasyon, eliminasyon ve provokasyon dönemleri baş ağrısı özellikleri karşılaştırılmıştır.
Hastaların eliminasyon döneminde hem kooperasyon hem de provokasyon döneminde göre baş ağrısı atak sayısı, ağrılı gün sayıları ve ağrı sürelerinde anlamlı derecede azalma saptanmıştır. Provokasyon döneminde ise ağrı süre ve sıklığında, ağrılı gün sayısında ve baş ağrılı gün sayısında eliminasyon ve kooperasyon dönemine göre anlamlı derecede artma gözlenmiştir. Ağrı şiddetinde üç dönem arasında anlamlı bir değişiklik saptanmamıştır.
GTBA toplumda en sık görülen başağrısı olması, tanı sonrası uzun süreli tedavi gerekliliği ve hastaların sıklıkla hekime başvurmadan reçetesiz temin edilebilen ağrı kesiciler ile kendilerini tedavi etmeye çalışmaları nedeni ile ülke ekonomisine maliyetinin tespit edilenden çok daha yüksek olduğu düşünülmektedir. Yapılan çalışmalarda GTBA hastalarının iş günü kaybının migenli hastalara göre daha az olmasına rağmen iş verimi kaybının daha belirgin olduğu ve toplam ekonomik kayba bakıldığında GTBA?nın ekonomiye daha büyük bir hasar verdiği gösterilmiştir. Bu nedenle hastaların duyarlı oldukları gıdaların tespit edilerek diyetlerinden çıkartılması baş ağrısından hastaları koruyabilir ve tedavi maliyetini azaltarak ekonomiye olumlu yönde katkıda bulunabilir.  
Çalışmamızda gıda alerjisi ile GTBA arasındaki ilişkiyi destekler güçlü veriler bulunmuştur. GTBAlı hastalarda duyarlı gıdaların saptanıp diyetten çıkartılması ile baş ağrısı sıklık ve süresi azaltılarak ve bu önlem ile hastaların hayat kalitesi arttırılabileceğine işaret etmektedir. Bu sonuçlar hem GTBA?nın patofizyolojik mekanizmaları anlamamıza hem de tedavide yeni bir bakış açıları kazanmamıza yardımcı olabilir

Abstract:
Tension-type headache (TTH) is the most common headache type in the world and in our country. Despite TTH leading to a decrease in life quality, increase in lost days of work and its commonness; the studies on tension type headache?s triggering factors and etiopathogenesis are very limited. In this study the aim was to observe the change in headache features in patients with frequent episodic and chronic tension type headache, when the food which the patient has Immunoglobulin G (IgG) food sensitivity to, determined by ELISA method, is eliminated from and added to the diet.
22 patients (8 male, 14 female); 8 patients with chronic TTB and 14 with frequent episodic TTB diagnose visiting neurology service in Ankara University Faculty of Medicine were included in the study  after obtaining consents. To begin with patients were given a 1-month diet compatible to their daily eating habits, and they were asked to keep track of their headache frequency, severity and duration, painkiller usage if taken, with a headache journal for a month (cooperation period). After this IgG food antibodies for two hundred seventy-one different were tested with ELISA method in each patient?s serum. The patients were given a provocative diet in which they frequently consumed the food they were sensitive to regarding their test results for a month (provocation period) and were asked to record their headache features. After giving patients a month to consume whichever diet they prefer, they were given a diet eliminating the foods they were sensitive to for a month and asked to record their headache features once again (elimination period). The headache features of these three periods were compared. 
A significant decline was found in headache frequency, the count of days with headache and headache duration when elimination period was compared with both cooperation and provocation period. During the provocation period a significant increase in headache duraion and frequency, the count of days with headache was seen compared with elimination and cooperation period. No significant change in the severity of the headache was found between three periods. 
In our study we came across strong data supporting the relationship between food allergy and TTB. Headache frequency and duration can be decreased by eliminating the foods patient is sensitive to, and this can indicate an increase in patient?s life quality when applied in treatment. These results may help us understand the pathophysiological mechanisms underlying TTB and gain a new perspective in treatment.