Döviz kuru oynaklığının ekonometrik yöntemlerle modellenmesi ve belirlenen model ile İMKB 100 endeksi ilişkisinin incelenmesi
Modeling the exchange rate volatility with econometric methods and an analysis of relationship between defined model and the ISE 100 index
Yazar: ERGUN UNUTMAZ
Danışman: PROF. DR. BEDRİYE SARAÇOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Borsa = Stock exchange ; Borsa endeksi = Stock exchange index ; Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; Ekonometrik modeller = Econometric models ; İMKB = İstanbul Stock Exchange

Özet:
Bu çalışmanın yürütülmesindeki amaçlardan ilki Türkiye ekonomisinde dalgalı kur rejimine geçilen Şubat 2001 krizi sonrası dönem için döviz kuru oynaklığının modellenmesi; ikincisi ise döviz kuru oynaklığı ile İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) 100 Endeksi arasındaki ilişkinin incelenmesidir.Çalışma kapsamında bir döviz kuru sepeti oluşturulmuş ve bu döviz kuru sepetinin getiri oranları üzerinden, 02/01/2002 - 31/12/2010 dönemi için analiz yapılmıştır. Kendiyle Bağlanımlı Koşullu Değişen Varyans (ARCH) ve Genelleştirilmiş ARCH (GARCH) modelleri çalışmada izlenen yöntemin temelini oluşturmakta olup çalışmada kullanılan diğer bir ekonometrik yöntem Vektör Otoregresif (VAR) Analiz yöntemidir. Elde edilen döviz kuru oynaklığı ile İMKB 100 Endeksi arasındaki ilişki VAR Analizi ile incelenmiştir.Hedeflenen amaçlara paralel olarak bu çalışmada iki önemli sonuca ulaşılmıştır: Söz konusu dönem için Türkiye ekonomisinde döviz kuru getirilerinin koşullu değişen varysansa sahip olduğu tespit edilmiş ve oynaklık daha önceki çalışmalarda etkinliği ispatlanan GARCH (1,1) Modeli kullanılarak belirlenmiştir. Uzun dönem için koşullu varyanstan elde edilen uzun dönem oynaklığı yüzde 1,67 olarak hesaplanmıştır. Çalışmanın diğer önemli sonucu ise, İMKB 100 Endeksindeki sert hareketlerin döviz kurunda oynaklığa yol açması olup İMKB 100 Endeksine verilen şoklar döviz kuru oynaklığını negatif yönde etkilemekte ve döviz kurunun tekrar denge değerine ulaşması zamana yayılmaktadır.

Abstract:
First aim of conducting this study is to model the exchange rate volatility in Turkish economy, where it has been adopted floating rate regime after the February 2001 crisis. And second aim is to analyze the relationship between the exchange rate volatility and the Istanbul Stock Exchange (ISE) 100 Index.Within the scope of this study an exchange rate basket has been established and an analysis has been carried on with the return rates of this exchange rate basket for the period of 02/01/2002 and 31/12/2010. As Autoregressive Conditional Heteroscedastic (ARCH) and Generalized ARCH (GARCH) models underpin the methods that have been pursued in this study, Vektor Autoregressive (VAR) Analysis is another econometric method that has been used. Relationship between estimated exchange rate volatility and ISE 100 Index has been examined by VAR Analysis method.Being in line with the desired aims, this study came through with two important conclusions: It has been determined that exchange rate returns have conditional heteroscedastic variance for the Turkish economy in the questions period. The volatility has been modeled with the GARCH (1,1) Model, which has been proved efficient by the previous studies. Long term volatility has been computed as of 1,67 percent via long term conditional variance. The other striking conclusion of the study is that turbulent moves in the ISE 100 Index cause volatility on the exchange rates. Given shocks to ISE 100 Index negatively affect the exchange rates and return of exchange rate back to its equilibrium path is being achieved in longer time span.