Haber söylemi: 2018 yılında Türkiye'de yaşanmış 5 ve üzeri ölümlü karayolu trafik olaylarının gazete haberlerinde sunumu
The news discourse: The presentation in the newspapers of highway traffic events with 5 and over fatalities occurred in turkey during 2018
Yazar: YAĞIZ SUNAY
Danışman: PROF. DR. ÖMER ÖZER
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Basın ve Yayın Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Eleştirel söylem çözümlemesi = Critical discourse analysis ; Gazeteler = Newspapers ; Haber programları = News programmes ; Haberler = News ; Trafik = Traffic ; Trafik kazaları = Traffic accidents

Özet:
Bu çalışmanın konusunu, Türkiye'de 2018 yılı içinde yaşanmış beş ve üzeri ölümlü karayolu trafik olaylarının Cumhuriyet, Hürriyet, Sabah ve Yeni Şafak gazetelerinde sunumu oluşturmaktadır.
Çalışmanın yönteminde Teun Adrian van Dijk'ın eleştirel söylem çözümlemesi modeli olan "makro-mikro yapı" kullanılmıştır. Çalışma, kuramsal temeli ve bu temele uygun yöntemi ve çözümleme biçimiyle eleştirel söylem çözümlemesinin unsurlarını taşımaktadır. Kuramsal temelde van Dijk'ın yaklaşımı anlatılmış, yöntemde yine van Dijk'ın modeli tanıtılmış ve çözümlemede de 1991 yılında yaptığı çözümlemeye paralel bir çözümleme gerçekleştirilmiştir.
Sonuçta bu çalışma, van Dijk'ın eleştirel söylem yaklaşımının geçerliliğini ve Türkçe haberlerin incelenmesinde uygun olduğunu göstermiştir. Çalışma, haberlerin çözümlemesi ile gazeteler arasında fark olmadığını, dört gazetenin de haberlerin söyleminde ideolojik üretim yaptığını ve van Dijk'ın makro-mikro modelinin tüm özelliklerini taşıdığını ortaya koymuştur. Dolayısıyla haberlerin sunumunda sorunlar olduğu saptanmıştır. Nitekim haberlere, objektiflik üzerinden yapılacak uyarılar artık, yeterli değildir. Çalışmanın da vurguladığı gibi haberlerde ideolojik üretimin nasıl yapıldığını ortaya koymak çok daha önemli olmaktadır.

Abstract:
The subject of this study is the presentation of highway traffic events with 5 and more fatalities in the newspapers of Cumhuriyet, Hürriyet, Sabah and Yeni Şafak during 2018 in Turkey.
In the study, we use "macro-micro structure" method included the critical discourse analysis model developed by Teun Adrian van Dijk. The study includes the elements of critical discourse analysis with the theoretical basis and the method and the way of analysis appropriate to this basis. For this purpose, we first explained van Dijk's approach and then introduce van Dijk's model as a main method; finally we carried out the analysis in parallel to the analysis implemented in 1991.
The results of study showed that van Dijk's critical discourse approach was valid and it was appropriate to examine Turkish news. Also, the study has demonstrated that there was no difference in the analysis of the news among the newspapers, and that the four newspapers made ideological production in the discourse of the news and they possessed all the features of van Dijk's macro-micro model. Therefore, we conclude that there were problems in the presentation of the news. The warnings to news based on the objectivity are no longer applies. Instead, as is emphasized in the study, what it is important is to reveal how ideological production is done through the news.