Havalimanlarında dijital dönüşüm stratejilerinin yolcuların teknolojik dirençleri ve teknoloji okuryazarlıkları kapsamında incelenmesi ve havalimanı deneyimi üzerine etkisi
The Investigation of digital transformation strategies in airports in the scope of passengers' technological resistance and technology readiness and the impact on airport experience
Yazar: GÜLER YALVAÇ
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM ATALIK
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation

Özet:
Yaşanan teknolojik gelişmelerle birlikte birçok işletme dijital dönüşüme girmekte ve yeni nesil teknolojileri kullanmaktadırlar. Yeni nesil teknolojilerin pratikte kullanılabilirliği, yolcuların söz konusu cihazları ve uygulamaları kabul etmesi teknolojiye karşı gösterdikleri direnç ile ilişkili olmaktadır. Dolayısıyla teknolojik direnci yüksek olan yolcular, geleneksel yöntemleri daha fazla tercih etme eğiliminde olmaktadır. Teknoloji okuryazarlığı yüksek olan bireyler ise teknolojiyi anlamada ve kullanmada daha istekli olduklarından dolayı teknolojik direnci düşüreceği varsayılmaktadır. 
Bu tez çalışmasının amacı, teknolojik direnç ve teknoloji okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenerek, söz konusu ilişkinin havalimanı deneyimi üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Bu bağlamda, Teknoloji Kabul Modeli Teorisine dayanarak teknolojik direnç ve teknoloji okuryazarlığı değişkenleri havalimanı deneyiminin öncülleri olarak belirlenmiştir. Türkiye'de dijitalleşmede öncü olarak kabul edilen İstanbul Havalimanı örneklem olarak seçilmiştir. Yüz yüze bir şekilde örneklemi oluşturan yolculardan drop and collect survey tekniği tercih edilerek 974 geçerli 26 geçersiz anket formu elde edilmiştir. Elde edilen veriler SPSS ve AMOS Yapısal Eşitlik Modellemesi kullanılarak analiz edilmiştir. Analizler sonucunda, teknolojiye karşı direncin havalimanı deneyimini olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir. Teknoloji okuryazarlığının ise teknolojik direnci pozitif yönde etkilediği görülmüştür. Moderatör değişkenler üzerinde yapılan analizler sonucunda ise, yolcuların sosyo-ekonomik durumları, eğitim düzeyleri, yaşları, cinsiyetleri, havalimanı kullanım sıklıkları ve havalimanında bekleme sürelerine göre havalimanı deneyimleri olumlu ve olumsuz yönde farklılaşmaktadır.

Abstract:
With technological developments, many businesses are undergoing digital transformation and using new generation technologies. The practical usability of new generation technologies and passengers' acceptance of these devices and applications are related to their resistance to technology. Therefore, passengers with high technological resistance tend to prefer traditional methods more. It is assumed that individuals with high technological literacy will reduce technological resistance because they are more willing to understand and use technology. 
The aim of this thesis is to examine the relationship between technological resistance and technology readiness and to analyse the effect of this relationship on airport experience. In this context, based on the Technology Acceptance Model Theory, technological resistance and technology readiness variables are determined as the antecedents of airport experience. Istanbul Airport, which is accepted as a pioneer in digitalisation in Turkey, was selected as the sample. Face-to-face drop and collect survey technique was preferred and 974 valid and 26 invalid questionnaire forms were obtained from the passengers forming the sample. The data obtained were analysed using SPSS and AMOS Structural Equation Modelling. As a result of the analyses, it was determined that resistance to technology negatively affects the airport experience. The relationship between technological resistance and technology readiness was found to be positively affected. As a result of the analyses on moderator variables, airport experiences of passengers differ positively and negatively according to their socio-economic status, education level, age, gender, frequency of airport use and waiting time at the airport.