Alzheimer hastalığının tanısı amacıyla kullanılacak GA-68 işaretli yeni bir radyofarmasötik geliştirilmesi
Development of a new GA-68 labeled radiopharmaceutical to be used for the diagnosis of alzheimer's disease
Yazar: EMİNE SELİN DEMİR
Danışman: PROF. DR. EVREN ATLIHAN GÜNDOĞDU ; DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE ÖZGENÇ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Radyofarmasi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Bu tezin amacı Alzheimer Hastalığı'nın tanısında kullanılmak üzere, beyinde yüksek tutulum gösteren Ga-68 radyonüklidi ile işaretlenmiş, Donepezil (DNP) içeren nano lipit yapıda bir radyofarmasötik geliştirmektir. Alzheimer hastalığının henüz kesin bir tanı yöntemi olmamakla birlikte, tedavide uygulanan yöntemler hastalığın ilerlemesini yavaşlatma yönündedir. Alzheimerın oluşma hipotezleri incelendiğinde en çok kolinerjik hipoteze dayalı oluşmuş alzheimerda tedavi ajanları iyi sonuç vermektedir. Tezde bu sebeple asetilkolinesteraz inhibitörü olan DNP kullanılmıştır. Hedef organ beyin olduğu için, in vitro olarak çeşitli parametrelerin etkisi değerlendirilerek önformülasyonlar hazırlanmıştır. Daha sonra bu formülasyonlardan hareketle fizikokimyasal karakterizasyon çalışmaları, yüzey ve morfolojik özellikler optimize edilerek formülasyonlarda stabilite ve sitotoksisite çalışmaları gerçekleştirilmiştir. İdeal olarak belirlenen DNP içeren formülasyonlar kullanılarak Ga-68 ile radyoişaretleme çalışmalarına geçilmiştir. Ga-68 ile radyoişaretlenmiş formülasyonların kalite kontrol, hücre kültürü ve in vivo görüntüleme ile biyodağılım çalışmaları yapılmıştır.
Son olarak geliştirilen formülasyonun sahip olduğu; partikül boyutu, zeta potansiyeli, partikül dağılımı,  yüksek DNP miktarı, yüksek radyoişaretleme verimi,  alzheimer hücrelerinde sağlıklı nöronal hücrelere oranla daha yüksek tutulum oranı, sağlıklı farede yüksek beyin tutulumu sebebiyle Alzheimer Hastalığının tanısında ve tedaviye yanıtın değerlendirilmesinde umut vaad edici olduğu saptandı.

Abstract:
The aim of this thesis is to develop a nano-lipid radiopharmaceutical containing Donepezil (DNP), labeled with Ga-68 radionuclide, which has high retention in the brain, to be used in the diagnosis of Alzheimer's Disease. Although there is no definitive diagnostic method for Alzheimer's disease, the treatment methods are aimed at slowing the progression of the disease. When the hypotheses of the occurrence of Alzheimer's disease are examined, treatment agents give good results in Alzheimer's disease based on the cholinergic hypothesis. For this reason, DNP, an acetylcholinesterase inhibitor, was used in this thesis. Since the target organ in this study is the brain, preformulations were prepared by evaluating the effect of various parameters in vitro. Then, based on these formulations, physicochemical characterization studies, surface and morphological properties were optimized and stability and cytotoxicity studies were carried out in the formulations. Radiolabeling studies with Ga-68 were started by using DNP-containing formulations determined as ideal. Quality control, cell culture and in vivo imaging and biodistribution studies of Ga-68 radiolabeled formulations were performed.
Finally, the developed formulation has particle size, zeta potential, particle distribution, high DNP content, high radiolabeling efficiency, higher uptake rate in Alzheimer's cells compared to healthy neuronal cells, high brain uptake in healthy mice, it was found to be promising in the diagnosis of Alzheimer's Disease and evaluation of response to treatment.