Omuz sıkışma sendromunda iki farklı egzersiz programının 3-boyutlu skapular kinematik, fonksiyonel aktivite düzeyi ve ağrı üzerine etkinliğinin karşılaştırılması
Comparison of the effectiveness of two different exercise programs on 3-dimensional scapular kinematics, functional activity level and pain in subacromial impingement syndrome
Yazar: ELİF TURGUT
Danışman: PROF. DR. YAŞAR GÜL BALTACI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Biyomekanik = Biomechanics ; Egzersiz = Exercise ; Gerçek zamanlı kinematik = Real time kinematic ; Kinematik = Kinematic ; Omuz = Shoulder ; Omuz sıkışma sendromu = Shoulder impingement syndrome ; Skapula = Scapula ; Subakromiyal sıkışma sendromu =

Özet:
Bu çalışma, omuz sıkışma sendromunda klasik germe ve kuvvetlendirme egzersizleri ile kinetik zincir ve skapula odaklı egzersiz eğitimi programının ağrı şiddeti, fonksiyonel aktivite düzeyi ve 3-boyutlu skapular kinematik analiz ile etkisini araştırmak amacıyla planlandı. Çalışmaya subakromial sıkışma sendromlu 36 birey rastgele bir şekilde iki farklı egzersiz eğitimine (kontrol ve ya kinetik zincir grubu) 12 hafta süre ile dahil edildi. Tedavi öncesi, tedavi sonrası 6 ve 12. haftalarda istirahat, aktivite ve gece ağrı şiddeti görsel anaolog skalasıyla, fonksiyonel aktivite düzeyi Omuz Ağrı ve Özür İndeksi ile ve 3-boyutlu skapular kinematik elektromagnetik sistem kullanılarak değerlendirildi. Kinematik kayıt sırasında abdüksiyon, fleksiyon ve skapular düzlem elevasyonda humerotorasik elevasyonun kaldırma ve indirme fazında 30°, 60°, 90° ve 120°'de meydana gelen skapular yukarı-aşağı doğru rotasyon, internal-eksternal rotasyon ve anterior-posterior tilt açıları analiz edildi. İstatistiksel karşılaştırmalarda 2*3 tekrarlı ölçümler ANOVA test kullanıldı. Tedavi gruplarının her ikisinde de ikili karşılaştırmalarda; aktivite ağrı şiddeti tedavi öncesi ve tedavi sonrası 6. hafta (p<.001) ve 12. haftada (p<.001) azalma gösterdi, gece ağrısı şiddeti ise tedavi öncesi ve sonrası 6. hafta (p=.01) ve 12. haftada (p=.003) istatistiksel olarak anlamlı azalma gösterdi. Benzer şekilde tedavi gruplarında ikili karşılaştırmalarda; SPADI-Ağrı, SPADI-Özür ve SPADI-Total skorlarında tedavi öncesi ve sonrası 6. hafta ve 12. haftada istatistiksel olarak anlamlı azalma vardı (p<.001). Tedavi sonrası 6. ve 12. haftada skapular kinematik analizdeki değişim çalışma gruplarında farklılık gösterdi (Grup*Zaman etkileşimi için p<.05). Kontrol grubunda uygulanan klasik germe ve kuvvetlendirme egzersizleri skapular kinematik üzerine etkili değildi (p>.05), ancak kinetik zincir egzersizleri hareket düzlemeleri ve humerotorasik elevasyonun farklı seviyelerinde skapular eksternal rotasyon, yukarı doğru rotasyon ve posterior tiltte artışa neden oldu (p<.05). Sonuç olarak bu çalışma omuz sıkışma sendromunda egzersiz eğitiminin ağrı ve özür seviyesini azalttığını, ancak skapular kinematiğin yalnızca kinetik zincir egzersiz eğitimi ile değişebileceğini gösterdi. Dolayısıyla, klinikte skapular diskinezinin eşlik ettiği omuz sıkışma sendromunda kinetik zincir egzersiz eğitiminin kullanılması önerilmelidir.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effect of traditional stretching-strengthening exercises and kinetic chain scapula-based exercises on pain intensity, functional activity level and scapular kinematics. Thirty-six patients diagnosed with subacromial impingement syndrome were included to the study and separated into 2 different exercise programs (control group versus kinetic chain group) during 12 weeks. Pain intensity during rest, activity and night were assessed by visual analog scale, functional activity level was assessed with Shoulder Pain and Disability Index, 3- dimensional scapular kinematics was analyzed with electromagnetic tracking system at baseline, 6th and 12th weeks after training. Kinematic recording of scapular internal-external rotation, upward-downward rotation and anterior-posterior tilt were assessed during abduction, flexion and scapular plane 30°, 60°, 90° and 120° elevation and lowering. 2*3 repeated measures ANOVA was used for statistical comparisons. All groups were showed decreased activity pain intensity at 6th (p<.001) and 12th (p<.001) weeks; decreased night pain intensity at 6th (p=.01) and 12th (p=.003) weeks. Similarly, all groups showed statistically significant decreased SPADI scores at 6th and 12th weeks (p<.001). Differences in scapular kinematics were different in study groups at 6th and 12th weeks (group*time interaction was significant, p<.05). There were no effect of traditional stretching and strengthening exercises on scapular kinematics (p>.05), but kinetic chain exercises resulted in incresed external rotation, upward rotation and posterior tilt depend on shoulder movement planes and humerothoracic elevation levels (p<.05). In conclusion, exercise therapy is effective in controlling pain and increasing functional activity level in shoulder impingement syndrome, but scapular kinematics are only affected by kinetic chain exercises. Therefore, kinetic chain scapula-based rehabilitation could be recommended to use clinically with patients with scapular dyskinesis and shoulder impingement syndrome.