OECD ülkeleri için çekim modeli: Yüksek teknolojili endüstriler ekseninde panel veri analizi
Gravity model for OECD countries: Panel data analysis on high-technology industries
Yazar: GÖKÇE DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. BURCU TÜRKCAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Cazibe modelleri = Gravity models ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Yüksek teknoloji = High technology

Özet:
Uluslararası ticaret, ekonomik büyümenin ana belirleyicilerinden biri olduğu için birçok araştırmacı iki ülke arasındaki ticaret akışlarını açıklamaya çalışmıştır. Bu ticaret akışlarını en başarılı şekilde açıklayan teori ise çekim modelidir. Bunun nedeni bu model için gerekli verilerin bulunmasının kolay ve güvenilir olmasıdır. Modelin kullanımı için teorik araştırmalar pek çok kişi tarafından yapılmış ve geliştirilmiştir. Adını Newton'un "Yerçekimi Kanunu"ndan alan Çekim Modeli, sosyal bilimlerin birçok alanında kullanılmıştır. Çekim modeli, ülkeler arasındaki ticaret akışını coğrafi uzaklık, ekonomik büyüklükler, konuya göre farklılık gösteren ortak dil, din, sınır ve ticaret anlaşmaları gibi kukla değişkenler ile açıklamaya çalışan ekonometrik bir modeldir.
Bu çalışmada, çekim modeli, OECD ülkelerinin yüksek teknolojili endüstri ihracatı üzerine uygulanmıştır. Analizde 36 OECD ülkesinin 1990-2018 dönemi yıllık verileri yer almış ve panel veri yöntemi kullanılmıştır. Modelde bağımlı değişken olarak ülkelerin yüksek teknolojili endüstri ihracatları; bağımsız değişken olarak ülkelerin GSYİH'leri, ülkelerin başkentlerinin Ankara'ya olan uzaklıkları ve nüfusları; kukla değişken olarak ise Gümrük Birliği değişkeni kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre GSYİH, yüksek teknolojili endüstri ihracatını pozitif etkilerken; nüfus, uzaklık ve Gümrük Birliği'nin negatif etkilediği tespit edilmiştir.

Abstract:
Since international trade is one of the main determinant of economic growth, many researchers have tried to explain the trade flows between the two countries. A theory that most successfully explains these trade flows is the gravity model. Because the required data for this model is easy to find and reliable. Theoretical research for the use of the model has been done and developed by many researchers. The Model of Gravity, which takes to its name from Newton's ''law of gravity'', has been used in many fields of social sciences. The gravity model is an econometric model that tries to explain the trade flows between to the two countries with variables such a geographical distance, economic sizes of the countries, also with dummy variables like language, religion and trade agreements that change according to the subject.
In this study, the gravity model was applied to high-tech industry exports of the OECD countries. The analysis includes panel data covering time series data from 1990 to 2018 for 36 OECD countries. Independent variable is high-tech industry exports of countries in the model. Dependent variables are GDP, population, countries capitals distance to Ankara and Customs Union dummy variable. According to results, variable of GDP had positively affect on high-tech industry exports; population, distance and customs union had found to affect negatively.