Foça balıkçılığının sosyo-ekonomik analizi ve sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmesi üzerine bir araştırma
An investigation on socio-economic analysis of Foça fishery and it's evaluation from the sustainability point of view
Yazar: VAHDET ÜNAL
Danışman: PROF.DR. HİKMET HOŞSUCU
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Balıkçılık = Fisheries ; Sosyoekonomik analiz = Socio-economic analysis ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; İzmir-Foça = İzmir-Foça

Özet:
IV ÖZET FOÇA BALIKÇILIĞININ SOSYO-EKONOMİK ANALİZİ VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA ÜNAL, Vahdet Doktora Tezi, Su Ürünleri Anabilim Dalı Tez Yöneticisi : Prof. Dr. Hikmet HOŞSUCU Mart 2001, 239 sayfa Foça, trol uzatma ağı, kaldırma ağlan, paragat gibi bir çok av aracının ve bir çok türün yer aldığı bir bölge olarak tanımlanabilir. Bu çalışmada, troller Büyük Ölçekli Balıkçılık (BÖB) ve uzatma ağlan, kaldırma ağlan ve paragat balıkçılığı da Küçük Ölçekli Balıkçılık (KÖB) olarak sınıflandınlmıştır. Çalışmada iki tip veri kullanılmıştır; yatay kesit verileri ve zaman serileri Bu tez KÖB ve BÖB'ın ayrıntılı sosyo-ekonomik analizini içermektedir. Farklı av araçlarının gelir ve giderleri, îç Karlılık Oranlan (İKO), Net Bugünkü Değer (NBD), ekonomik rantabilite, sermaye devir oram yanında balıkçı teknelerine ve av araçlarına ait teknik özellikler ortaya konmuştur. Balıkçılığı daha iyi anlamak için bazı hipotezler kurulmuş ve testler yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis testi, Spearman korelasyon testi, çoklu regresyon analizi gibi uygun istatistik ve ekonometrik metodlar kullanılmıştır. Girdi-çıktı ilişkisiincelenmiş ve her iki grup balıkçılık için matematiksel birer fonksiyon tahmin edilmiştir. Doğrusal regresyon modeli için istatistik analizler SPSS 10.0 ile yapılmıştır. Analizler kıyı alanını kullanan KÖB teknelerinin, net hasılası daha yüksek olan trol teknelerinden daha yüksek ekonomik rantabiliteye sahip olduğunu göstermektedir. Negatif net hasıla oram YZKÖB teknelerinde (% 60), TGKÖB tekneleri (% 27) ve trol tekneleri (% 25) oranlarıyla kıyaslandığında daha fazladır fakat KÖB ve özellikle de TGKÖB en yüksek tayfa ücreti ve sosyal değer üretmektedir. Çalışmada, balıkçılığın klasik problemleri aşın avcılık, aşın sermaye birikimi ve balıkçının düşen geliri ile ilgili olarak yerel düzeyde balıkçılık yönetimi, etkin kooperatifler ile balıkçılığa sınırlı giriş önerilmiştir. Anahtar kelimden Küçük Ölçekli Balıkçılık, Büyük ölçekli Balıkçılık, sosyo-ekonomik analiz, balıkçılık yönetimi sürdürülebilirlik, İç Karlılık Oram, Net Bugünkü Değer, sermaye devir oram, ekonomik rantabilite, model tahmini.

Abstract:
VI ABSTRACT AN IVESTIGATION ON SOCIO-ECONOMIC ANALYSIS OF FOÇA FISHERY AND ITS EVALUATION FROM THE SUSTAINABILITY POINT OF VIEW ÜNAL, Vahdet Ph.D. in Faculty of Fisheries Supervisor : Prof. Dr. Hikmet HOŞSUCU March 2001, 239 pages Foça is characterized by a multi-gear such as trawls, gillnets, lift nets, longlines and multispecies fishery. In this study trawlers are classified in large-scale fishery and others in small-scale fishery. Two types of data were used for the study; cross sectional data and time series data. The thesis includes detailed socio-economic analysis of large and small-scale fisheries. The costs, earnings, Internal Rate of Return (IRR), Net Present Value (NPV), rate of return on investment (economic rentabilitiy), rate of turnover of different types of fishing units, as well as technical details of fishing boats and gears were revealed. Several hypotheses have also been tested for a better understanding Foça fishery. Suitable statistical and econometric methods such as Mann- Whitney U, Kruskal-Wallis test, Spearman correlation test, multiple regression analysis (stepwise)VII were carried out in the analysis and interpretation of data. Input- output relationships were found out and mathematical functions were estimated for both group, large and small-scale fishery. SPSS 10.0 was used to estimate linear regression models. The analysis shows that in terms of profitability small fishing units operating in coastal area generate much higher rate of return on investment, though trawl fishery have higher absolute levels of profit. The negative revenue rate is more for part-time small-scale fishery vessels (% 60) compared to full-time small-scale fishery boats (% 27) and trawl fishery vessels (% 25) but small-scale fishery groups especially full-time one generate the higest crew wages and social values amongst all the other groups. In the study, local-level management, effective cooperatives and limited entry management regime were suggested for common problems of fishery such as overfishing, overcapitalization problem and decreasing income of fishermen. Key Words: Small-scale fishery, large-scale fishery, socio economic analysis, fisheries management, sustainability, Internal Rate of Return, Net Present Value, rate of turnover, economic rentability, estimating model.