Avrupa Birliği'nde ve Türkiye'de yeni bölgeselcilik anlayışı çerçevesinde bölgeler arası gelişmişlik faklılıkları ve yakınsama
Interregional development disparities and convergence in the EU and Turkey in the framework of new regionalism
Yazar: AYŞEN ALTUN
Danışman: PROF. DR. RIDVAN KARLUK
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Bölge ekonomisi = Regional economy ; Bölgesel farklılıklar = Regional differences ; Bölgesel kalkınma = Regional development ; Bölgesel kalkınma = Regional development ; Bölgeselcilik = Regionalism ; Türkiye = Turkey ; Yakınsaklık = Convergence

Özet:
Yerel potansiyeli harekete geçirerek, diğer bölgelerle ve ülkelerle entegre olabilen, rekabetçi ve kendine güvenen bir bölge oluşturabilmek yeni bölgeselcilik anlayışının temel amacıdır. AB'de yeni bölgeselcilik, sosyo-ekonomik karar alma sürecinin yerelleştirilmesi ve ulus-altı kurumsal çerçeve için ortak bir politika uygulamaya konulması yollarıyla en iyi şekilde düzenlenmektedir. Bu anlayışın etkisi ile birlikte AB bölgesel politikaları, ekonomik belirsizlik ve siyasi değişiklik ortamında daha etkili stratejileri araştıran bir dönüm noktasından geçmiştir. Bu süreçte bölgeler arası yakınsama ve bölgesel kalkınma ajansları ön plana çıkmaktadır.AB'de bölgesel kalkınma ajansları, bütün üye ülkelere benimsetilen bir yaklaşım olmaktadır. Amaçları, bölgelerin potansiyellerini, sorunlarını göz önüne alarak geliştirdikleri politikalar ile bölge ekonomisini canlandırmak, bölge halkının gelişmeye katılımını ve gelişmeden yararlanmasını sağlamak olan ajanslar, bölgelerinin ekonomik gelişme açısından gittikçe özerkleşmesini ve bölgelerine dışarıdan yatırımcı çekerek bölgeler arası kalkınma yarışına katılması yönünde gelişime neden olmaktadırlar. Bölgesel eşitsizliğin ortaya konularak yakınsama ya da ıraksama olup olmadığı bu yeni süreçte ve bölgesel kalkınma ajansları bağlamında önemlidir. Çünkü AB, 1990'lar ile birlikte, yakınsama olgusuna önem vermiş, yeni bir bölgeselcilik anlayışına sahip olmuş ve bölgesel kalkınma ajanslarına bölgeler arası gelişmişlik farklılıklarını azaltmak görevini yüklemiştir.Türkiye'de fiziksel, ekonomik, toplumsal koşullara bağlı olarak bölgeler arasında önemli gelişmişlik farklılıkları görülmektedir. 1960'lı yıllardan bu yana, sorunu azaltma amacını güden politikalar uygulanmaktadır. 1999 yılında Helsinki'de toplanan Avrupa Konseyi'nde, Türkiye'nin AB üyeliğine adaylık süreci başlamıştır. 2001 yılından itibaren Türkiye, kurumsal ve yasal bazı düzenlemelerle AB'nin bölgesel politika alanına uyum sağlamaya çalışmaktadır. AB tarafından yapılan değerlendirmede Türkiye, üye ve aday ülkeler arasında en ciddi bölgesel sorunları yaşamakta olan ülke olarak tanımlanmaktadır. Türkiye'de yeni bölgeselcilik anlayışının benimsenmesi ve bölgesel kalkınma ajanslarının, AB ülkelerindeki gibi uygulama alanı bulması gerekmektedir.

Abstract:
The main aim of new regionalism is to create a competitive and self ? confident region that can integrate with other regions and countries by mobilizing the local potential. New regionalism in EU is being organized ideally by localizing of socio-economic resolution process and putting a common policy into practice for sub-national theoretical frame. Along with this phenomenon, the EU regional policies have passed through a turning point searching more efficient strategies in an atmosphere of economic uncertainty and political change. Interregional convergence and regional development agencies have come into prominence in this process.The regional development agencies have become an approach which is imposed on all member states in the EU. The aims of the regional development agencies are to revitalize the economy in the region, to foster the participation of local community in the development process and to make them benefit from this development through policies which have been developed by taking into account the potentials and problems of the region. They achieve increasing autonomy in their region regarding the economic development and encourage their region to participate in the interregional development competition by attracting investors from abroad to their region. Putting forward the regional inequality and defining whether there is convergence or divergence is essential for this process and the regional development agencies as the European Union has attached importance to convergence phenomenon, acquired a new regionalism understanding and charged regional development agencies with the task of mitigating the interregional differences in terms of development as of 1990s.It is seen that there are significant interregional differences in terms of development in Turkey depending on the physical, economic and social conditions. The policies pursuing the goal of overcoming this problem have been implemented since 1960s. As a result of the European Council held in Helsinki in 1999, the candidacy process of Turkey to the EU was initiated. Turkey has been trying to harmonise with the regional policy area of the EU through some institutional and legal regulations since 2001. In the evaluation of the EU, Turkey has been defined as a country experiencing the most severe regional problems among the candidate countries and the member states. It is necessary that the new phenomenon of regionalism should be adopted in Turkey and the regional development agencies should find an area of application as in the EU member states.