Öğretmen eğitiminde eleştirel arkadaşlık grubu modelinin uygulanması ve değerlendirilmesi üzerine bir araştırma
An investigation of the implementation and evaluation of the critical friendship group model in teacher education
Yazar: İCLAL ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. SABİHA ODABAŞI ÇİMER
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, okul temelli bir mesleki gelişim modeli olan Eleştirel Arkadaşlık Grubu (EAG) modelinin öğretmenlerin öğrenmeleri ve gelişmeleri bakımından etkililiğini belirlemek, modelin etkin uygulanması için atılması gereken adımları ortaya koymak ve modelin ülkemizde öğretmenlerin hizmet içi eğitiminde kullanılabilmesi için önerilerde bulunmaktır. Bu amaçla çalışmada nitel yaklaşım benimsenmiş ve araştırma deseni olarak durum çalışması kullanılmıştır. Çalışmaya devlet ve özel ortaöğretim kurumlarında görev yapan fizik, kimya ve biyoloji branşlarından toplam 12 öğretmen katılmıştır. Çalışma yüz yüze ve çevrimiçi olarak yürütülmüş, iki süreçte de 3 haftada bir EAG toplantıları yapılmış ve iki EAG toplantısı arasında eleştirel arkadaşların birbirlerinin derslerinde birer ders saati gözlem yapmaları istenmiştir.
Çalışmanın verileri öğretmenlerin demografik özelliklerinin, eğitim öğretim faaliyetlerinin, çalışmayla ilgili görüşlerinin alındığı anketler, meslektaşların birbirlerini gözlemleri ve gözlemlere dair tuttukları yansıtıcı günlükler ve EAG toplantı kayıtları aracılığı ile toplanmıştır.  Araştırmada elde edilen nitel veriler içerik analizine tâbi tutulmuştur. Çalışmada elde edilen bulgular, öğretmenlerin EAG toplantıları ve eleştirel arkadaş gözlemleri sırasındaki deneyim paylaşımları, bu paylaşımlar üzerine yapılan fikir alışverişleri ve yansıtıcı düşünmeler sayesinde profesyonel olarak geliştiklerini, bu gelişmelerin öğrencilerin öğrenmesine olumlu yansıdığını görmeleri nedeniyle öğretimlerinde değişime gittiklerini ve bu değişimi sürdürme isteği duyduklarını göstermiştir. 
Çalışmanın sonunda modelin etkili uygulanmasında atılması gereken adımlar ile süreçte yaşanan sorunlar ve bu sorunların çözümüne yönelik öneriler sunulmuştur. Öğretmelerin mesleki gelişiminde katkısı olduğu anlaşılan EAG modeliyle ilgili olarak çalışmadan elde edilen sonuçların ileride bu alanda çalışma yapacak araştırmacılar ile modelin uygulanması ve geliştirilmesinden sorumlu öğretmen, yönetici ve ilgili diğer kişilere rehber olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this thesis is to apply the Critical Friendship Group model and evaluate its effectiveness on the professional development of teachers, and determine the steps to be taken for the effective implementation of the model. For this purpose the study employed a qualitative approach and case study method. Participants of the study were 12 teachers from physics, chemistry and biology branches working in both public and private secondary schools. The study was conducted both face-to-face and online. CFG meetings were held every 3 weeks in both face-to-face and online processes, and between the two meetings  critical friend peers  were asked to observe each other's teaching for one class hour.
Data for the study were collected from questionnaires, CFG meeting records and reflective diaries kept by teachers. The qualitative data obtained were subjected to content analysis. Findings of the study showed that CFG meetings and critical friendship peer observations helped teachers make changes in their teaching and develop professionally through the exchange of experiences and ideas and reflective thinking. 
At the end of the study, in addition to the steps to be taken for the effective implementation of the model and the problems experienced during the process and the suggestions for the solutions of these problems were presented. The results of the study will guide the researchers who will work in this field in the future and the teachers, administrators and other people responsible for the implementation and development of the model.