Altyapı tesisleri için coğrafi veri modeli geliştirilmesi ve uygulanması: Trabzon içme suyu coğrafi bilgi sistemi örneği
Development and implementation of geographical data model for infrastructure facilities: example of Trabzon drinking water geographical information system
Yazar: SAİT SEMİH ALTAŞ
Danışman: PROF. DR. YAKUP EMRE ÇORUHLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Alt yapı hizmetleri = Infrastructure services ; Bilgi sistemleri = Information systems ; Coğrafi veri sistemleri = Geographical data systems ; Trabzon = Trabzon ; İçme suyu tesisleri = Drinking water plants

Özet:
Kent bütününe hizmet sunan ve bir bütün halinde ele alınması gereken altyapı tesisleri, tıpkı kentler gibi, düzenli ve planlı bir şekilde inşa edilmelidir. Bu altyapı tesisleri dijital ortamda haritalara aktarılamamış, çoğu zaman kurumsal değil kişi odaklı bilgilerle yönetile gelmiştir. Altyapı tesislerinin imalat, bakım, onarım ve yönetişim süreçlerinin bir sistem dâhilinde, zamanında ve etkili bir şekilde yapılamaması bir problem durumudur. Böylesi bir hizmeti sağlamanın tek yolu, geçmişteki klasik yöntemlerden farklı olarak, günümüz bilişim, CBS ve GNSS teknolojilerinin birlikte kullanımından geçmektedir. Çalışmanın amacı, güncel haritacılık teknolojileri ve bilişim imkânlarını kullanan bir yöntemle altyapı tesislerinin önemli bir bileşeni olan içme suyu tesislerinin etkili bir şekilde yönetilmesidir. Özellikle LADM'nin ISO standardına dönüşmesinden sonra ülkemizde yürütülen TUCBS çalışmaları ve birçok akademik çalışma LADM'ye uygun şekilde UML diyagramları ile modellenmiştir. Çalışma kapsamında bu modelleme dili ile UML diyagramları hazırlanmış ve ardından CBS veri tabanı kurulmuştur. Çalışmadan elde edilen en önemli sonuç; Trabzon kenti ilçe merkezlerinin tüm içme suyu altyapısı konumsal sorgulamalara imkân veren bir yapıda sisteme aktarılmış ve arıza tespit, bakım ve onarım süreçlerinin en kısa zamanda ve en az maliyetle yürütülmesinin sağlanmış olmasıdır. Bu konu ile ilgili araştırma yapanlara, içme suyu altyapı tesis bileşenlerinin dijital ortama aktarılması yanında bilgi sistemleriyle abonelerin de ilişkilendirilmesi tavsiye edilebilir. Ayrıca olası bakım, onarım ve arıza durumlarında, sadece bu işlemlerden etkilenecek olan kişilerin bilgilendirilmesine imkân veren yapıda bir bilgi sistemi tasarlamaları da önerilebilir.

Abstract:
Infrastructure facilities, which serve the whole city and should be considered as a whole, should be built in a regular and planned manner, just like cities. These infrastructure facilities could not be transferred to maps in the digital environment, and they were mostly managed with person-oriented information rather than institutional. It is a problem that the manufacturing, maintenance, repair and governance processes of infrastructure facilities cannot be carried out in a timely and effective manner within a system. The only way to provide such a service is to use today's informatics, GIS and GNSS technologies together, unlike the classical methods in the past. The aim of the study is to effectively manage drinking water facilities, which are an important component of infrastructure facilities, with a method using up-to-date cartography technologies and information facilities. Especially after the conversion of LADM to ISO standard, TRGIS studies and many academic studies carried out in our country have been modeled with UML diagrams in accordance with LADM. Within the scope of the study, UML diagrams were prepared with this modeling language and then a GIS database was established. The most important result obtained from the study; The entire drinking water infrastructure of the district centers of the city of Trabzon has been transferred to the system in a structure that allows spatial inquiries and it has been ensured that the fault detection, maintenance and repair processes are carried out in the shortest time and at the least cost. It can be recommended to those who do research on this subject, besides transferring the components of the drinking water infrastructure to the digital environment, as well as linking the subscribers with the information systems. In addition, it can be suggested to design an information system that allows only the people who will be affected by these processes to be informed in case of possible maintenance, repair and malfunction.