Çok örneklemli yapısal eşitlik modelleri
Multi-sample structural equation models
Yazar: MURAT BOYSAN
Danışman: PROF.DR. HAYRETTİN OKUT
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: İstatistik = Statistics

Özet:
ÖZETÇOK ÖRNEKLEMLİ YAPISAL EŞİTLİK MODELLERİBOYSAN, MuratYüksek Lisans Tezi, Zootekni Anabilim DalıTez Danışmanı: Prof. Dr. Hayrettin OKUTEylül 2006, 69 sayfaYapısal eşitlik modelleri pek çok alanda kullanılan ve kullanım alanıgittikçe yaygınlaşan bir çok değişkenli istatistik analiz yöntemidir. Değişkenlerarasındaki nedensellik ilişkilerinin kurulduğu yapısal eşitlikler araştırmacıya elindekiverilerle ilişkili olarak ayrıntılı bilgi edinme imkanı sağlamaktadır. Bu yöntemdeyapısal model yardımıyla kendi içinde özelleştirilmiş nedensellik ilişkilerinibarındıran ölçüm modellerinin, birbirleri üzerine etkileri değerlendirilebilmektedir.Çok örneklemli yapısal eşitlik modellerinde ise özelleştirilen modellerin farklıözelliklere göre sınıflandırılmış gruplar arasında birlikte test edilmesi söz konusudur.Bununla birlikte bu analizde özelleştirilen modele ilişkin gruplar arasıkarşılaştırmalar yapmak mümkündür. Bu çalışmada bir grup klinik ve psikolojikölçek yardımıyla Yüzüncü Yıl Üniversitesi lisans öğrencilerinden veri toplanmıştır.Deneklerin depresyon, anksiyete ve patolojik endişe puanları patoloji latentdeğişkeniyle birlikte bağımlı ölçüm modelini oluşturmuştur. Modelde benlik saygısıve öz yeterlilik algısıyla ilişkili olarak ele alınan benlik latent değişkeni veöğrenilmiş çaresizlikle öğrenilmiş yetersizlik değişkenleriyle ilişkili olarakdeğerlendirilen çaresizlik latent bağımsız değişkeninin, patoloji üzerine etkilerideğerlendirilmiştir. Özelleştirilen model cinsiyete göre ayrılmış gruplar arasında, çokörneklemli yapısal eşitlik modelleriyle analiz edilmiştir. Analiz sonrasında eldeedilen bulgular her iki grupta da benlik algısının patolojiden koruyucu etkisini veçaresizlik düzeylerindeki artışın ise yalnızca kız grubunda psikopatoloji için riskfaktörü oluşturduğunu ortaya koymuştur. Çaresizlik düzeylerindeki artışın erkekgrubunda psikopatoloji için istatistiksel olarak önemli bir risk faktörü oluşturmadığıgörülmüştür.Anahtar kelimeler: Çok örneklemli yapısal eşitlik modelleri, Normaldağılım, Robust yöntemler, Tahminleme metotları

Abstract:
ABSTRACTMULTI SAMPLE STRUCTURAL EQUATION MODELSBOYSAN, MuratMaster of Science Thesis, Department of Animal ScienceSupervisor: Prof. Dr. Hayrettin OKUTSeptember 2006, 69 pagesApplications of structural equation model as a multivariate analysistechnique are prominent in many areas and get more common use. Specified causalrelations in structural equation analyses give detailed understanding about thesearched area. It makes possible to assess the causal relations between measurementmodels. Embracing groups of variables which the relations have been specified formulti-sample approach in structural analysis gives stronger evidence on validation ofthe models by verification among different samples. Moreover, differences betweenthe groups on causal relations can be evaluated by this analysis. In this study datahave been collected from Yuzuncu Yil University undergraduate students by usingclinical and psychological measures. Endogenous measurement model comprisedsubjects? depression, anxiety, and pathological worry scores. Effects of both selflatent exogenous variable pertaining to self esteem and self efficacy, andhelplessness latent exogenous variable pertaining to learned helplessness and learnedinefficacy on endogenous latent variable pathology have been evaluated in themodel. Multi sample structural equation analysis has been conducted for thespecified model on distinct groups for male and female subjects. Results have shownthat higher levels of self confidence protects from psychopathology while elevatedlevels of helplessness were a substantial risk factor for only females. In opposition,helplessness latent variable predicted unimportant outcomes on pathology in malegroup.Key words: Multi-sample structural equation models, Estimation methods,Robust methods, Normal distribution