Dijital çağda popüler müzik üretiminde demokratikleşme tartışmaları: Kendin-yap müzisyenler üzerine sosyolojik bir inceleme
Debates on democratization in popular music production in the digital age: A sociological review on do-it-yourself musicians
Yazar: SARPER ATEŞER
Danışman: DOÇ. DR. BAHAR AYKAN BENTAHAR
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzik = Music ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Demokratikleşme = Democratization ; Kendin yap = Do it yourself ; Kültür sosyolojisi = Cultural sociology ; Kültürel demokrasi = Cultural democracy ; Müzik endüstrisi = Music industry ; Müzik sosyolojisi = Music sociology ; Müzisyenler = Musicians ; Popüler müzik = Populer music ; Sayısal sosyoloji = Digital sociology ; Streaming müzik = Streaming music

Özet:
Teknolojik gelişmelerin, popüler müzik kültürüne çeşitlilik, katılım ve eşitlik konularında ne gibi etkileri olduğu, teorik zeminde karşılığını teknolojinin demokratikleştiriciliği başlığı altındaki tartışmalarda bulmaktadır. Bunlar, teknolojinin müzikte tekrara neden olarak kitlelerin kontrolü için iktidarı elinde tutanlar adına aracı görevi gördüğünü savunan distopik ve teknolojik gelişmeler sayesinde herkes tarafından üretilebilir ve tüketilebilir olan müziğin, toplumsal refahı artırıcı etkilerini kucaklayan ütopik görüşler olarak iki ana eksende ele alınmaktadır. Günümüzde dijital teknolojilerin ulaşılabilirliği sayesinde giderek artan sayıda üretici, müzikal eserlerinin üretim ve dağıtımını kendi imkânlarıyla gerçekleştirdikleri bir kariyer modeli olarak kendin-yap müzisyenliği tercih etmektedir. Bu çalışma, dijital teknolojilerin popüler müzik üretiminde ve dağıtımında oluşturduğu yeni coğrafyaların, Türkiyeli kendin-yap müzisyenleri teknolojinin demokratikleştiriciliği bağlamında ne ölçüde etkilediğini araştırmaktadır. Çalışmanın niteliksel saha araştırmasında on iki kendin-yap müzisyenle yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın bulguları iki başlık altında toplanmaktadır. Dijital teknolojilerin müzik üretim ve dağıtımında sunduğu imkânlar, bu alanlara giriş maliyetlerini düşürerek, müzik endüstrisinin paradigmalarını değiştirmekte ve Türkiyeli kendin-yap müzisyenler için demokratikleştirici potansiyeller ortaya çıkarmaktadır. Diğer taraftan dijitalleşme müzik üretiminde tek tipleşme ve standartlaşmaya yol açarak mevcut iktidar yapıları ve pratiklerinin yeniden üretilmesine yardımcı olmakta ve hiper-rekabetçi popüler müzik piyasasında kendi imkanlarıyla ayakta kalmaya çalışan müzisyenler için yeni eşitsizlik alanları yaratmaktadır. Türkiye'de, kendin-yap müzisyenlik gibi yeni müzikal üretim ve dağıtım biçimleriyle ilgili yapılan bilimsel çalışmalar arasında, müzik sosyolojisi bağlamında değerlendirilebilecek eserlerin sayısının azlığı dikkat çekmektedir. Bu araştırma, Türkiye popüler müzik sahnesinin güncel durumunu ve dijitalleşmenin bu mecrada yol açtığı paradigma değişikliğini, sosyoloji disiplininin kuramsal çerçevesi içerisinde anlamaya çalışarak alana katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Popüler müzik, demokratikleşme, dijitalleşme, kendin-yap müzisyenlik, kendin-yap kültürü, müzik endüstrisi

Abstract:
The impact of technological developments on diversity, participation and equality in popular music culture discussed under the topic of the democratization of technology. These discussions take place on two main theoretical axes. The first is dystopian views which argue that technology acts as an intermediary for those in power to establish control over the masses by causing repetition in music. The second is utopian views that embrace the democratizing effects of popular music which enhance the social welfare by ensuring that music can be produced and consumed by anyone due to technological developments. Today, thanks to accessibility of digital technologies, more and more producers prefer do-it-yourself (DIY) musicianship as a career model in which they produce and distribute their musical works with their own means. This research aims to understand the extent to which how the new geographies created by digital technologies in music production affect Turkish DIY musicians in the context of the democratization of technology. In the field research of this study, semi-structured in-depth interviews were conducted with twelve DIY musicians. The findings of the research are grouped under two topics. The opportunities offered by digital technologies in music production and distribution reduce the entry costs into these fields, changing the paradigms of the music industry and creating democratizing potentials for Turkish DIY musicians. On the other hand, digitalization leads to uniformization and standardization in music production which help to reproduce the existing power structures and creating new areas of inequality for Turkish DIY musicians who are trying to survive on their own in the hyper-competitive popular music market. When we look at the scientific studies on new forms of musical production and distribution such as DIY musicianship, it is noteworthy that the number of works that can be evaluated in the context of music sociology is limited. This research aims to contribute to the field by trying to understand the current situation of the Turkish popular music scene and the paradigm shift caused by digitalization in this medium within the theoretical framework of sociology.

Keywords: Popular music, democratization, digitalization, do-it-yourself musicians, do-it-yourself culture, music industry