İlkokul üçüncü sınıf fen bilimleri Beş Duyumuz ünitesine yönelik bilgilendirici çocuk kitaplarının değerlendirilmesi
Evaluation of informational children's books for primary school third grade natural sciences Our Five Senses unit
Yazar: ÖZLEM BALTACI
Danışman: PROF. DR. HAKAN DEDEOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çocuk edebiyatında, bilgilendirici çocuk kitapları önemli bir yer tutmaktadır. Öğrencilerin ve 
öğretmenlerin, öğretim sürecinde bilgilendirici çocuk kitaplarından faydalanmaları eğitim 
sürecini zenginleştirebilir. Bilgilendirici çocuk kitaplarından öğrenciler istedikleri zaman 
faydalanabilecekleri gibi fen bilimleri, sosyal bilgiler ve matematik dersinde de öğretimi 
pekiştirmek amacı ile kullanılabilecek materyallerdir. Bu çalışmada ilkokul 3. sınıf fen 
bilimleri "Beş Duyumuz" ünitesine yönelik bilgilendirici çocuk kitapları seçkisinin 
değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman 
incelemesi kullanılmıştır. Betimsel analiz ile sonuçlara ulaşılmıştır. Araştırmanın çalışma 
materyalleri belirlenirken ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmış olup "Beş Duyumuz" 
ünitesine yönelik seçilen kitap seçkisi, araştırmacı tarafından oluşturulmuş değerlendirme 
formu ile incelenmiştir. Yerli ve yabancı kitaplar, kitapçılarda yer alan kitaplar, yayınevleri, 
okul ve sınıf kitaplıklarındaki kitapların araştırılmasından sonra, konu ile ilgili 35 kitaba 
ulaşılmış olup, kitaplar analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda TÜBİTAK ve Teleskop 
Yayınevinin bilgilendirici türde en çok yayın yaptığı, yabancı yazarların, yerli yazarlara göre
daha çok kitap yazdığı ve 2015 yılından sonra bilgilendirici kitapların daha yaygınlaştığı 
sonucuna ulaşılmıştır. Yazarların çoğu deneyimli, kitaplar ise bilimsel ve günceldir. Kitapta
yer alan bilimsel metodun basamakları yaş düzeyine göre oldukça yüksek bir oranda 
verilirken, doğadaki sebep-sonuç ilişkilerinin yeterince kurulamadığı görülmüştür. Kitapların 
giriş kısmında konu ile ilgili tanıtıcı bilgiye yer verilmesi bakımından oran oldukça düşük 
iken, kitabın sonunda ek bilgiye yer verilme oranı daha yüksektir. İç ve dış resimleme
özellikleri bakımından kitapların yeterli olduğu görülmüştür. Kitaplarda, "Beş Duyumuz" 
ünitesinin kazanımlarının tamamına yer verilmediği tespit edilmiştir. Kitapların zorluk 
seviyesi bakımından punto, resim-metin oranı ve cümledeki kelime sayısı incelenmiştir. 
İncelenen kitapların yarısından azının tamamen 3. sınıf öğrencileri için uygun olduğu görülmüştür.

Anahtar sözcükler: Çocuk edebiyatı, bilgilendirici çocuk kitapları, fen bilimleri dersi, 3.sınıf, beş duyumuz ünites

Abstract:
Informational children's books have importance in children's literature. The use of 
informative children's books by students and teachers in teaching enriches the educational 
process. Informative children's books are materials used by students at any time, besides 
reinforcing teaching science, social studies, and mathematics. This study aimed to evaluate 
the selection of informative children's books for the 3rd-grade science unit "Our Five 
Senses". Document analysis was used as a qualitative method. The results were obtained 
using descriptive analysis. The criterion sampling method was used while determining the 
research materials and the books selected for the "Our Five Senses" unit was examined 
with the evaluation form developed by the researcher. After reviewing domestic and foreign 
books in bookstores, publishing houses, schools and classroom libraries, 35 related books
were accessed and analyzed. As a result, it was concluded that TÜBİTAK and Telescope 
Publishing House made the most informative publications, foreign authors wrote more 
books than domestic authors and informative books became more common after 2015. 
Most of the authors are experienced and the books are scientific and updated. While the 
steps of the scientific method in the book were given at a very high rate with respect to the 
age level, it was seen that the cause-effect relationships in nature could not be established 
sufficiently. While the rate of including introductory information about the subject is quite 
low, the rate of including additional information is higher. It was seen that the books are 
sufficient in terms of interior and exterior illustration features. It was determined that the 
books do not include all the objectives of the "Our Five Senses" unit. In terms of the difficulty 
level, the font size, picture-text ratio, and the number of words were examined. It was seen 
that less than half of the books were completely suitable for 3rd-grade students.

Keywords: Children's literature, informative children's books, science course, 3rd grade, five senses unit