Çözüm odaklı kısa süreli terapi yaklaşımına dayalı bir müdahale programının ergenlerin kendini engelleme davranışı üzerine etkisi
The effect of solution-focused brief therapy approach based intervention program on the self-handicapping of adolescents'
Yazar: SEMRA ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. NAGİHAN OĞUZ DURAN
Bursa Uludağ Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada Çözüm Odaklı Kısa Süreli Terapi (ÇOKT) yaklaşımına dayalı bir
müdahale programının ergenlerin kendini engelleme davranışı üzerine etkisi incelenmiştir. Bu
amaçla araştırma kapsamında geliştirilen kendini engelleme düzeyini azaltma programının
etkililiği öntest, sontest kontrol gruplu deneysel desen kullanılarak incelenmiştir. Araştırmaya
katılan 45 öğrencinin 15'i (10 kız, 5 erkek) deney grubunu, 15'i (6 kız, 6 erkek) kontrol grubunu
ve 15'i (10 kız, 5 erkek) plasebo grubunu oluşturmuştur. Deney grubuna katılan öğrencilere altı
hafta süren (her oturum altmış dakika) ÇOKT yaklaşımına dayalı olarak hazırlanan müdahale
programının etkinlikleri uygulanmıştır. Plasebo grubuna ise altı hafta boyunca (her oturum
altmış dakika) Mesleki Grup Rehberliği Programı (MGRP) uygulanmış ve kontrol grubuyla
aynı süre zarfında herhangi bir çalışma yapılmamıştır.
Deney, kontrol ve plasebo gruplarına Kendini Sabotaj Ölçeği (KSÖ) öntest olarak
verilmiş ve öntest puan ölçümleri incelendiğinde gruplar arası fark görülmemiştir. Gruplar
arası verilerin analizinde Kruskal Wallis H Testi, grup içi verilerin analizinde ise Mann Whitney
U testi uygulanmıştır. Analizler sonucunda deney, kontrol ve plasebo grupları karşılaştırılmış
ve sontest analizinde gruplar arası istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmadığı tespit
edilmiştir. Altı hafta sonra yapılan izleme ölçümleri sonucunda deney grubu lehine ergenlerin
kendini engelleme düzeyinde azalma olduğu bulgusu elde edilmiştir. Grup içi analizler
sonucunda ise deney grubu öntest, sontest ve izleme testi puanları dikkate alındığında
ergenlerin kendini engelleme düzeylerinde azalma olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Kendini Engelleme, Çözüm Odaklı Kısa Süreli Terapi, Ergenler

Abstract:
In this study, the Effect of an Intervention Program Based on Solution-Focused Brief
Therapy (SFBTI) Approach on Self-Handicapping Behavior of Adolescents was investigated.
For this purpose, the effectiveness of the program to reduce the level of self-handicapping
developed within the scope of the research was examined using an experimental design with
pre-test and post-test control groups. Of the 45 students participating in the study, 15 (10 girls,
5 boys) were in the experimental group, 15 (6 girls, 6 boys) in the control group and 15 (10
girls, 5 boys) in the placebo group. The activities of the intervention program based on the
SFBT, which lasted six weeks (each session sixty minutes), were applied to the students
participating in the experimental group. The Occupational Group Guidance Program (OGGP)
was applied to the placebo group for six weeks (each session sixty minutes) and no studies were
conducted during the same period with the control group.
Self-Handicapping Scale (SHS) was given to the experimental, control and placebo
groups as a pre-test, and when the pre-test score measurements were examined, no difference
was observed between the groups. Kruskal Wallis H Test was used in the analysis of the data
between groups, and the Mann Whitney U test was used in the analysis of the intragroup data.
As a result of the analysis, the experimental, control and placebo groups were compared and it
was determined that there was no statistical significance between the groups in the posttest
analysis. As a result of the follow-up measurements made after six weeks, it was found that
there was a decrease in the level of self-handicapping of the adolescents in favor of the
experimental group. As a result of in-group analysis, when the experimental group pre-test,
post-test and follow-up test scores were taken into account, it was seen that there was a decrease
in the self-handicapping levels of the adolescents.
Key Words: Self-handicapping, Solution Focused Brief Therapy, Adolescents