Düşük eğitim seviyeli dijital göçmen kadınların kitle iletişim araçlarını kullanma deneyimleri üzerine bir araştırma: İncirliova örneği
A study on the experiences of digital immigrants using massmedia: The case of İncirlova
Yazar: DEFNE NAZLI BAŞ
Danışman: PROF. DR. AHMET TALİMCİLER
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Aydın-İncirliova = Aydın-İncirliova ; Eğitim = Education ; Eşitsizlik = Inequality ; Göçmenler = Emigrants ; Kadınlar = Women ; Kitle iletişim araçları = Mass media ; Kitle iletişimi = Mass communication ; Sayısal göçmenler = Digital immigrant

Özet:
Kitle iletişim araçlarının dijitalleşme süreci ile özelliklerinin ve çeşitliliğinin
artması sonucu sunmuş olduğu olanaklar doğrultusunda hemen hemen her yaş grubunda
kullanımı yaygınlık kazanmıştır. Bu araçlara doğduğu andan itibaren uyum sağlayan
dijital yerlilere karşı teknolojiye yaşamlarının belli döneminden sonra bilgi ve beceri
yoksunluğu ve eğitim yetersizliğinden kaynaklanan uyum sağlama sorunuyla karşılaşan
dijital göçmenler arasında farklılıklar öne çıkmaktadır. Her iki sınıflamada da dijital
araçları kullanım süreci kendi içinde farklılaşabilmektedir ve değişik biçimlerde
kullanım tutumları görülmektedir. Dijital araçları kullanım Marc Prensky'nin
çalışmalarında görüldüğü biçimde sadece yaş kategorisiyle ve eğitimli bireyler üzerinde
kullanımı sınırlı kalmayıp geniş çapta yaygınlık gösteren bir kullanımı araştırma konusu
açısından önemli bir unsur olarak görülmektedir. Bir bireyin dijital araçları kullanım
becerisi, satın alma eğilimi, ne amaçla kullandığı ve kullanım motivasyonları
araştırmanın konusunu ifade etmektedir.
Araştırma evreni Aydın'ın İncirliova ilçesinde eğitim seviyesi düşük kadın dijital
göçmenler ile sınırlandırılmıştır. Eğitim yaşamı okuryazarlığı olmayan ya da en fazla
ilköğretim eğitimi almış kadın dijital göçmenler, bulundukları demografik, coğrafi,
psikolojik değişkenlerden dolayı dijital araçları kullanım farklılıkları göstermektedir.
Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılarak yarı yapılandırılmış görüşme
sorularıyla bulgulara ulaşılmıştır. Araştırma da örneklem belirlenirken amaçlı
örnekleme yöntemlerinden benzeşik örnekleme kullanılarak önceden belirlenmiş, belli
özelliklerde kişilerle görüşme sağlanmıştır. Görüşme yapılacak kişiler Aydın İncirliova
iii
ilçesinde kadın işçilerin çalıştığı bir fabrika ve yine aynı ilçede bulunan halk eğitim
merkezinin kadın kursiyerleri tercih edilmiştir ve 30 kişiyle görüşme sağlanmıştır.
Araştırma soruları ve tezin amacı göz önünde bulundurulduğunda, elde edilen
bulgular neticesinde eğitim seviyesinin düşük olması, kadın olmanın dezavantajlı
durumu, belli gelenekler ve yaşam alışkanlıkların sürdürülebilirliği, sosyal yaşamda
kendini var ederken boş zaman sorunsalı kadın dijital göçmenlerin kitle iletişim
araçlarını kullanımında etki ettiği ve kullanım motivasyonlarını etkilediği belirlenmiştir.
Sosyal, ekonomik ve kültürel koşulların iyileştirilmesi bireylerin kültürel sermayesinin
gelişmesi ve yaşam boyu öğrenme kurslarıyla desteklenerek dijital eşitsizliklerin
ortadan kalktığı, dijital araçlara erişimin kolaylaştığı, kadınların dijital platformlarda
kendilerini var ettiği bir alana dönüştüğü görülmektedir.

Abstract:
In line with the opportunities offered by the digitalization process of the mass
media as a result of the increase in their features and diversity, their use has become
widespread in almost every age group. Differences stand out between digital natives
who adapt to these tools from the moment they are born and digital immigrants who
face the problem of adaptation to technology after a certain period of their lives due to
lack of knowledge and skills and lack of education. In both classifications, the process
of using digital tools may differ and attitudes of use are seen in different ways. The use
of digital tools, as seen in Marc Prensky's studies, is not limited to the age category and
the use of educated individuals, but also widely seen as an important element in terms
of the research topic. An individual's ability to use digital tools, his tendency to buy,
what he uses for what purpose and motivations to use them are the subjects of the
research.
The research universe is limited to female digital immigrants with low education
levels in Incirliova district of Aydin. Female digital migrants who do not have literacy
in their educational life or who have received the most primary education show
differences in the use of digital tools due to the demographic, geographical and
psychological variables they are in. In the study, the findings were reached with semistructured interview questions by using qualitative research method. In the research,
while determining the sample, similar sampling was used from the purposeful sampling
methods and interviews were provided with people with certain characteristics. The
interviewees were preferred in a factory where women workers work in Aydın
v
İncirliova district and the women trainees of the public education center in the same
district and 30 people were interviewed.
Considering the research questions and the purpose of the thesis, because of the
findings obtained, it was determined that the low level of education, the
disadvantageous situation of being a woman, the sustainability of certain traditions and
life habits, the problem of leisure while existing themselves in social life affected the
use of mass media of women digital immigrants and affected their motivation for use.
By improving social, economic, and cultural conditions, developing the cultural capital
of individuals and supporting them with lifelong learning courses, it is seen that digital
inequalities are eliminated, access to digital tools is facilitated, and women are
transformed into an area where they exist on digital platforms.