T3 tüneli (Pehlivantaşı-Rize) güzergâhındaki kaya kütlelerinin kazılabilirlik açısından incelenmesi
Investigation of the excavatability properties of the rock masses along the T3 tunnel (Pehlivantaşi-Rize)
Yazar: SEYFULLAH AK
Danışman: DOÇ. DR. AYBERK KAYA
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmada, T3 Tüneli (Pehlivantaşı-Rize) güzergâhında bulunan kaya kütlelerinin kazılabilirlik karakteristikleri araştırılmıştır. Arazi, laboratuvar ve analiz çalışmaları olmak üzere yapılan çalışmalar sırasıyla üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Süreksizliklerin mühendislik özelliklerini belirlemek için sondajlardan ve hat etüdü çalışmalarından yararlanılmış ve ISRM ölçütlerine göre tanımlanmıştır. Kayaç örneklerinin fiziksel ve mekanik özelliklerini belirlemek için laboratuvar deneyleri yapılmıştır. Elde edilen veriler kullanılarak GSI sistemine göre kaya kütleleri tanımlanmıştır. Son aşamada, Pettifer ve Fookes ile Tsiambaos ve Saroglou tarafından önerilen kazılabilirlik yöntemlerine göre kaya kütleleri sınıflandırılarak kazılabilirlik özellikleri saptanmıştır. Kaya kütlelerinin Pettifer ve Fookes'a göre zor kazılabilir ve kolay sökülebilir; Tsiambaos ve Saroglou'a göre ise kazılabilir ve sökülebilir özellikte olduğu saptanmıştır. Her iki sınıflamaya göre yapılan değerlendirmenin birbirleriyle uyumluluk sağladığı belirlenmiştir. Buna göre sökme işlemi için hidrolik kırıcı, kazma işlemi için ise kepçe kullanılması gerekmektedir. Ancak, tünellerde günlük kazı ilerleme hızının yüksek olması istenildiğinden sökme işleminin hidrolik kırıcı yerine kontrollü patlatma yapılarak yürütülmesi önerilmektedir.

Abstract:
In this study, the excavatability properties of the rock masses along the T3 tunnel (Pehlivantaşı-Rize) alignment were investigated. The engineering geological studies were carried out in three stages as field investigation, laboratory and analyses studies. In order to determine the quantitative descriptions of the discontinuities in rock masses considering the ISRM suggested method, the borehole studies and scanline-surveys were utilized. Laboratory studies were carried out in order to determine the physico-mechanical properties of the intact rocks. In evaluation stage, the rock masses were classified according to the GSI system using the data obtained from field and laboratory studies. Finally, the rock masses were classified according to the excavatability classification systems suggested by Pettifer and Fookes and Tsiambaos and Saroglou, and excavatability characteristics were defined. According to classification of Pettifer and Fookes, the rock masses are hard diggable and easy rippable; diggable and rippable according to Tsiambaos and Saroglou. It was concluded that both methods are compatible with each other. If these results take into account, it is suitable using the hydraulic breaker in ripping process and face shovel in digging process. However, because high daily excavation rate is required in underground excavations, it is suggested to use controlled blasting instead of hydraulic breaker.