Covid-19 pandemisinin emzirme ile ilişkili sağlık çalışanlarının emzirme önerileri üzerine etkisi
The effect of the covid-19 pandemic on breastfeeding recommendations of breastfeeding-related healthcare professionals
Yazar: YUSUF İLKER DUR
Danışman: DOÇ. DR. OYA BALTALI HIDIR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; COVID 19 = COVID 19 ; Emzirme = Breast feeding ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Amaç: Anne sütü ve emzirmenin hem bebek hem de anne için, başta beslenme olmak üzere, sağlık, bağışıklık, gelişimsel, psikolojik, sosyal ve ekonomik yönden çok sayıda yararları vardır. Bu nedenle bebeklerin yaşamın ilk 6 ayında sadece anne sütü ile beslenmesi, altıncı aydan sonra ek besinlerle birlikte çocuk 2 yaşına gelinceye kadar emzirilmesi önemlidir. COVID-19 enfeksiyonu, DSÖ tarafından uluslararası bir halk sağlığı acil durumu olarak kabul edilen SARS-CoV-2 virüsünün neden olduğu bulaşıcı bir hastalıktır. DSÖ, COVID-19 enfeksiyonunu kontrol altına almak için yeterli önlemler uygulandığı sürece emzirmeyi ve anne-bebek temasını teşvik etmektedir. Bu çalışmada, COVID-19 pandemisinin emzirme ilişkili sağlık çalışanlarının emzirme önerileri üzerine etkisi ve COVID-19'lu annelerin bebeklerini nasıl emzirmeleri gerektiği üzerine çalışanların bilgilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
        Materyal-Metod: Kesitsel tanımlayıcı Cohort nitelikteki çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde, 01.02.2021-01.04.2021 tarihleri arasında anket formu aracılığıyla yürütüldü. Çalışmanın evrenini Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde çalışan Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzman ve asistan hekimleri, Kadın Hastalıkları ve Doğum uzman ve asistan hekimleri ve Aile Hekimliği uzman ve asistan hekimleri ile bu branşlarda çalışan ebe ve hemşireler oluşturdu. Katılımcılara sosyo-demografik ve mesleki özelliklerini sorgulayan 6 soru, anne sütü ve emzirme ile ilgili bilgi düzeyini sorgulayan 9 soru ve COVID-19 pandemisi sürecinde anne sütü ve emzirme ile ilgili bilgi düzeyini sorgulayan 21 sorudan oluşan anket formu ile online ortamda (Google Forms) yoluyla iletilerek yanıtlar kaydedildi.  Çalışmada kullanılan 21 maddelik form için maddeler arası iç tutarlılık Cronbach alfa katsayısı ile değerlendirildi. İki grup karşılaştırmaları Mann-Whitney U testi, ikiden fazla grup karşılaştırmaları Kruskal-Wallis H testi ile yapıldı. Kruskal-Wallis H testi için çoklu karşılaştırmalar Dunn-Bonferroni testi ile yapıldı. Toplam puanların yaş ve başlangıç puanları ile ilişkisi Spearman korelasyon analizi ile değerlendirildi. 
        Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen 208 katılımcının yaş ortalaması 33,1 (±7,9); %16,8'i erkek, %32,7'si asistan doktor, %29,8'i uzman doktor ve %37,5'i de ebe-hemşiredir. Katılımcıların %83,1'i çocuk sağlığı ve hastalıkları branşında, %9,5'i kadın hastalıkları ve doğum branşında ve %7,5'i aile hekimliği branşında, %45,2'si 0-5 yıl çalışma süresine sahipti. Katılımcıların emzirme bilgilerini değerlendiren 9 sorudan aldıkları puan ortanca değeri  7,5 olup,  uzman doktor, Kadın doğum branşı, çalışma süresinin 5 yıl üzerinde olması ve çocuk sahibi olanların emzirme bilgi puanları anlamlı yüksek bulunmuştur. Çalışma grubumuzda  COVID-19 ilişkili emzirme bilgi puanları ortanca değeri 33,0 olup, erkek çalışanlar, uzman doktorlar ve çocuk sahibi olanlar anlamlı yüksek puanlar almışlardır. Emzirme bilgi puanları ile COVID-19 ilişkili emzirme bilgi puanları arasında istatistiksel olarak zayıf düzey pozitif korelasyon bulunmaktadır (rho=0,351, p<0,001).  
Sonuç: Emzirme ilişkili sağlık çalışanlarının COVID-19 ilişkili emzirme bilgilerini değerlendirmeyi amaçladığımız çalışmamızda uzman doktor olmanın, erkek cinsiyette olmanın ve çocuk sahibi olmanın daha yüksek oranda doğru emzirme bilgilerine sahip olduğu gözlenmiştir. Tüm dünyayı etkileyen ve emzirme ile ilgili olumsuz sonuçlar doğurabilecek uluslararası bir halk sağlığı acil durumu olan COVID-19 pandemisi döneminde anne sütü ile beslenmenin sürdürülmesi ve desteklenmesi bebeklerin enfeksiyondan korunmaları için gereklidir. Emzirme ile ilişkili ve emzirme danışmanlığı yapan tüm sağlık çalışanlarının bu konuda güncel olarak eğitilmeleri gerektiği düşünülmüştür.  
     Anahtar kelimeler: anne sütü, COVID-19, emzirme bilgisi, sağlık çalışanları

Abstract:
Aim: Breastmilk and breastfeeding have many benefits for both the baby and the mother, especially in nutrition, health, immunity, developmental, psychological, social and economic aspects. For this reason, it is important for babies to be fed exclusively with breast milk in the first 6 months of life, and to breastfeed with supplementary foods until the child is 2 years old after the sixth month. COVID-19 infection is an infectious disease caused by the SARS-CoV-2 virus, recognized by WHO as an international public health emergency. WHO encourages breastfeeding and mother-infant contact as long as adequate precautions are in place to control COVID-19 infection. In this study, it was aimed to evaluate the effect of the COVID-19 pandemic on breastfeeding recommendations of breastfeeding-related healthcare professionals and evaluate the information of healthcare professionals working on how mothers with COVID-19 should breastfeed their babies.
Method: The cross-sectional descriptive cohort study was carried out at Health Sciences University Izmir Tepecik Training and Research Hospital between 01.02.2021 and 01.04.2021 using a questionnaire. The universe of the study consisted of Pediatrics and Obstetrics specialists and assistants, Gynecology and Obstetrics specialists and assistants, Family Medicine specialists and assistants, and midwives and nurses working in these branches. A questionnaire consisting of 6 questions questioning their socio-demographic and professional characteristics, 9 questions questioning the level of knowledge about breast milk and breastfeeding, and 21 questions questioning the level of knowledge about breast milk and breastfeeding during the COVID-19 pandemic was sent to the participants online (Google Forms) and responses were recorded. For the 21-item form used in the study, internal consistency between items was evaluated with the Cronbac alpha coefficient. Comparisons of two groups were made by Mann-Whitney U test, comparisons of more than two groups were made by Kruskal-Wallis H test. Multiple comparisons for the Kruskal-Wallis H test were made with the Dunn-Bonferroni test. The relationship of total scores with age and baseline scores was evaluated by Spearman correlation analysis.
Results: The average age of 208 participants included in our study was 33.1 (± 7.9); 16.8% are men, 32.7% are assistant doctors, 29.8% are specialists and 37.5% are midwives-nurses. 83.1% of the participants had a working time of 0-5 years in the pediatric health and diseases branch, 9.5% in the gynecology and obstetrics branch, 7.5% in family medicine, and 45.2% in the branch of family medicine. The median score obtained from 9 questions evaluating the breastfeeding knowledge of the participants was 7.5, the specialist doctor, the Obstetrics branch, the study period being over 5 years, and the breastfeeding knowledge scores of those who had children were found to be significantly higher. In our study group, the median value of COVID-19-related breastfeeding knowledge scores was 33.0, and male employees, specialist doctors and those with children had significantly higher scores. There was a statistically weak positive correlation between breastfeeding knowledge scores and COVID-19-related breastfeeding knowledge scores (rho=0.351, p<0.001).
Conclusion: In our study, in which we aimed to evaluate the COVID-19-related breastfeeding information of breastfeeding-related healthcare professionals, it was observed that being a specialist doctor, being male and having children had a higher rate of accurate breastfeeding information. During the COVID-19 pandemic, which is an international public health emergency that affects the whole world and can have negative consequences for breastfeeding, it is necessary to maintain and support breastfeeding in order to protect babies from infection. It was thought that all healthcare professionals related to breastfeeding and providing breastfeeding counseling should be trained on this issue.
Keywords: breast milk, COVID-19, breastfeeding information, healthcare professionals