Özel okulların, ekonomik büyüme ve eğitim ilişkisindeki yerinin incelenmesi
Evaluating the place of private schools in the relationship between economic growth and education
Yazar: İLKE ONUR YALÇIN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KADİR DOĞAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Eğitim ile ekonomik büyüme arasındaki güçlü ilişki son yıllarda birçok çalışmaya 
konu olmuştur. İnsanlık, okur-yazarlığın dahi önemli bir veri olarak kabul edildiği 
dönemlerden, kitleselleşen eğitimin niteliklerinin toplumsal ihtiyaçlara yeterli olup 
olmadığı anlamaya çalışılan günümüze kadar önemli bir gelişim ve değişim sürecinden 
geçmiştir. Kapitalizm yaygınlaşmasıyla birlikte nitelikli işgücüne duyulan ihtiyaç, 
eğitimin önemi bir ekonomik olgu haline gelmesine. İktisadi düşüncede büyüme ve 
eğitim ilişkisini çerçeveleyen beşeri sermaye yaklaşımı günümüzde önemi korumaktadır. 
Dünya'da 1970'li ile birlikte Türkiye ise 1980'lı yıllarda etkinleşen neoliberal 
politikalar eğitim alanında büyük değişmişlere sebep olmuştur. Özel okulların artması ve 
eğitimde özelleştirmenin yaygınlaşması bu değişikliğin göstergesi olmuştur. Bu 
çalışmada artan özel okullaşmanın, eğitim ve ekonomi üzerindeki etkileri incelenmek 
istemiştir. Bunun için birinci bölümde eğitim ve beşeri sermaye kavramı ele alınmıştır. 
İkinci bölümde Türkiye'deki özel okullaşmanın tarihsel süreci ekonomik koşulları 
temelinde değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde ise 2006-2022 yılları arasında 37 OECD 
ülkesinin PISA sınavının sonuçları ile ekonomik değişkenler arasındaki ilişki, panel veri 
yöntemlerinden GMM ile incelenmiştir. 
Çalışmada hükümetlerin eğitim harcamalarının GSYH'ye oranında değişimin 
yüzdelik artışı sınav sonuçları üzerinde 1 ile 3  puan arasında artış sağladığı; özel okul 
oranındaki değişimin yüzdelik artışın 0.3 ile 0.7 puan aralığında artış sağladığı tespit 
edilmiştir.

Abstract:
The strong relationship between education and economic growth has been the 
subject of many studies in recent years. Humanity has gone through a significant process 
of development and change, from the times when even literacy was considered an 
important data to today, when it is tried to understand whether the qualities of mass 
education are sufficient for social needs. With the spread of capitalism, the need for 
qualified labor has made education an important economic phenomenon. The human 
capital approach which frames the relationship between growth and education in 
economic thought, maintains its importance today. 
Neoliberal policies, which became active in the world in the 1970s and in Turkey 
in the 1980s, caused major changes in the field of education. The increase in private 
schools and the spread of privatization in education have been indicators of this change. 
In this study, it was aimed to examine the effects of increasing private schooling on 
education and economy. For this reason, the concept of education and human capital was 
discussed in the first chapter. In the second part, the historical process of private schooling 
in Turkey was evaluated on the basis of economic conditions. In the third part, the 
relationship between the PISA exam results of 37 OECD countries between 2006 and 
2022 and economic variables was examined with GMM, one of the panel data methods. 
In the study, the percentage increase in the ratio of governments' education 
expenditures to GDP resulted in an increase of between 1 and 3 points on exam results; 
It has been determined that the percentage change in the private school rate provides an 
increase between 0.3 and 0.7 points.