Bush francis katatoni değerlendirme ve KANNER katatoni ölçeklerinin Türkçeye uyarlanarak karşılaştırılması ve katatoninin yatan hastalarda değerlendirilmesi
Adaptation and comparison of bush francis catatonia rating and the KANNER scales to Turkish and evaluation of catatonia in inpatients
Yazar: İBRAHİM MERT ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. AYŞE ELİF ANIL YAĞCIOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Katatoni = Catatonia ; Nöropsikiyatri = Neuropsychiatry ; Teşhis = Diagnosis ; Ölçekler = Scales

Özet:
Katatoni sık gözlenen, belirtileri görüldüğünde kolaylıkla
tanı konabilen, komplikasyonları nedeniyle yaşamı tehdit edebilen bir sendromdur. Bu
çalışmada katatoni belirtilerinin değerlendirilmesi için geliştirilen Bush Francis Katatoni
Değerlendirme Ölçeği (BFKDÖ) ve KANNER Ölçeği'nin Türkçeye çevrilmesi, bu
uyarlamaların geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılması ve BFKDÖ, KANNER Ölçeği,
DSM-5 Katatoni Tanı Ölçütleri'nin özelliklerinin karşılaştırılması planlanmıştır. Ek olarak,
bir üniversite hastanesi psikiyatri ve nöroloji servisleriyle dahiliye yoğun bakım
ünitesinde yatan hastalarda bu ölçekler aracılığıyla katatoninin değerlendirilmesi ve
sıklığının tespit edilmesi, katatoninin sosyodemografik ve klinik özellikler, tetkik sonuçları
ile ilişkisinin ve komplikasyonlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Yaklaşık 20 aylık bir
çalışma süresinde ölçeklerin Türkçe uyarlamaları toplam 223 hastaya uygulanmıştır.
Psikiyatri servisinde yatan tüm hastaların sosyodemografik ve klinik özellikleri
değerlendirilmiştir. Ölçeklerle katatoni taramasını geçen hastaların klinik bilgileri ayrıntılı
bir form aracılığıyla toplanmıştır. Psikiyatri servisinde ölçeklerde katatoni taramasını
geçme sıklığı %16,7, DSM-5'e göre katatoni tanısının sıklığı %14,2 olarak bulunmuştur.
Özgeçmişte katatoni öyküsünün katatoniyle anlamlı ilişkisi bulunan bir klinik özellik
olduğu tespit edilmiştir. En sık görülen komplikasyonun idrar yolu enfeksiyonları olduğu
ve malin katatoni gibi hayatı tehdit eden komplikasyonların görülebildiği bulunmuştur.
Nöroloji ve acil servislerindeki ölçek değerlendirmelerinde katatoni taramasını geçen,
ancak ayırıcı tanısında katatoni düşünülmeyen hastalar olduğu gözlenmiştir. En sık
görülen katatoni belirtilerinin literatürle uyumlu olarak konuşmama, gözünü dikerek
bakma, karşıtlık, vaziyet alma/katalepsi, içe kapanma ve hareketsizlik/stupor olduğu
sonucuna varılmıştır. Bu tez çalışmasında hem BFKDÖ, hem de KANNER Ölçeği'nin Türkçe
uyarlamalarının iç tutarlılık güvenirliklerinin (Cronbach alfa: BFKDÖ için 0,902 ve KANNER
Ölçeği bölümleri için sırasıyla 0,9; 0,891; 0,806) ve ölçek maddelerinin büyük bir
bölümünün değerlendirmeciler arası güvenirliğinin yüksek olduğu gözlenmiştir (Kappa
katsayılarının ortalaması BFKDÖ: 0,885 ve KANNER Ölçeği: 0,904). Korelasyon
analizlerinde ölçeklerin tarama bölümleri arasında ve BFKDÖ toplam puanı ile KANNER
Ölçeği'nin 2. ve 3. bölüm puanları arasında korelasyon bulunduğu tespit edilmiştir.
BFKDÖ toplam puanının 6 olması ile KANNER Ölçeği 2. bölümünün 15 veya 3.
bölümünün 1 puan olmasının DSM-5'e göre katatoni tanısı konmasında yüksek
doğrulukla kullanılabileceği saptanmıştır. DSM-5 katatoni tanı ölçütlerinin ölçeklere göre
daha kısıtlayıcı olduğu bulunmuştur. Sonuç olarak hem BFKDÖ, hem de KANNER
Ölçeği'nin Türkçe uyarlamalarının güçlü psikometrik özellikleri olan, geçerli ve güvenilir
ölçekler olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Catatonia is a common syndrome that is easily diagnosed when related symptoms
are recognized, and it can be life-threatening due to its complications. The aims of this
study are to translate the Bush Francis Catatonia Rating Scale (BFCRS) and the KANNER
Scale to Turkish, to conduct the validity and reliability analyses of the Turkish
versions, and to compare the features of the BFCRS, KANNER Scale and DSM-5 Catatonia
Diagnostic Criteria. Further, evaluating and determining the frequency of catatonia in
patients hospitalized at a university hospital inpatient psychiatry and neurology clinics
and internal medicine intensive care unit utilizing these scales and evaluating of the
relationship between catatonia and sociodemographic and clinical features, test results
and its complications have been aimed. During a 20 months long study period, the
Turkish versions of the scales were administered to a total of 223 patients. Clinical and
sociodemographic characteristics of all patients admitted to the inpatient psychiatry unit
were evaluated. The clinical information of the patients who passed the catatonia
screening through both scales were collected through a detailed form. The frequency of
the patients who passed the catatonia screening through scales in the psychiatry service
was 16.7%, and the frequency of diagnosis of catatonia according to DSM-5 was 14.2%.
It has been found that a history of catatonia is a clinical feature that has a significant
relationship with catatonia. The most common complication related with catatonia was
urinary tract infections, and life-threatening complications such as malignant catatonia
could be seen. Among the patients evaluated in the neurology inpatient unit and the
emergency department, although there were patients who passed catatonia screening,
the condition was not considered in their differential diagnosis. Consistent with the
literature, it was concluded that the most common symptoms of catatonia were mutism,
staring, negativism, posturing/catalepsy, withdrawal and immobility/stupor. The internal
consistency reliability of the Turkish versions of both scales were found to be high
(Cronbach's alpha 0,902 for the BFCRS and 0,9, 0,891, 0,806 for the KANNER Scale
subsections). Inter-rater reliability was also found to be high for most of the scale items
(mean Kappa coefficient: 0,885 for the BFCRS and 0.904 for the KANNER Scale). There
was a high correlation between the screening instruments of both scales, and a positive
correlation between the BFCRS total score and the part 2 and part 3 total scores of the
KANNER Scale was detected. It was found that a total score of 6 in the BFCRS and
KANNER Scale 2nd part score of 15 or 3rd part score of 1 point can be use with high
accuracy in diagnosing catatonia according to DSM-5. DSM-5 Catatonia Diagnostic
Criteria were found to be more restrictive in the diagnosis of catatonia compared to
these two scales. In conclusion, the Turkish adaptations of both the BFCRS and KANNER
Scale were found to be valid and reliable, showing strong psychometric properties.