Timurlu Devleti ile Karakoyunlu Devleti arasındaki münasebetler (1380-1469)
Relations between Timurid-Karakoyunlu States (1380-1469)
Yazar: İBRAHİM ÇAĞLITALASLIGİL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERHAN YOSKA
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Türk Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışmada Emir Timur'un Asya topraklarından gelerek Ön Asya coğrafyasında bulunan Karakoyunlular ile münasebetler hakkında bilgiler verilmiştir. Yayılma sahası Azerbaycan, Irak-ı Arap, Irak-ı Acem ve Ortadoğu coğrafyası olmasıyla birlikte Karakoyunlularla münasebetler hız kazanmıştır. Emir Timur'un Ön Asya coğrafyasına düzenlediği üç yıllık, beş yıllık ve yedi yıllık seferler neticesinde Karakoyunlular ile sınır komşusu olmuşlardır. Timurlular ile Karakoyunlular yayılma sahası Ön Asya coğrafyası olması nedeniyle çatışmalar yaşanmıştır. İki devletin mücadelesi ile birlikte Orta çağın XIII. ile XIV. Yüzyılları arasında bloklaşma siyaseti yaşanmıştır. Bloklaşma 1402 yılında Ankara Savaşı ile son bulmuştur. Emir Timur'un 18 Şubat 1405 yılında ölümü sonrasında Karakoyunlularla münasebetler devam etmiştir. Timurlu tahtında iç çekişmeler yaşanmıştır. Karakoyunlu hükümdarı Kara Yusuf bu durumu fırsata çevirerek Doğu Anadolu ve Azerbaycan coğrafyasında kaybettikleri toprakları geri almıştır. Mirza Ebu Bekir'i Serdrud savaşında mağlubiyete uğratmıştır. Şahruh'un 1409 yılında Semerkant'ta iktidara gelmesiyle iç mücadele son bulmuştur. Şahruh döneminde Karakoyunlular üzerine Azerbaycan seferleri düzenlemiştir. Asıl neden olan babasının kaybettiği toprakları Karakoyunluların elinden geri almaktı. I. Azerbaycan Seferi Eleşkirt meydan savaşında Karakoyunluların yenilmesiyle sonuçlanmıştır. II. Azerbaycan Seferi Tebriz'in yakınlarında Salmas Ovası savaşında Karakoyunlu hükümdarı İskender Mirza'nın ağır mağlubiyeti ile sonuçlanmıştır. III. Azerbaycan Seferinin sebebi İskender Mirza intikam almak için Timurlulara saldırmıştır. Yapılan mücadeleler sonunda İskender Mirza, Osmanlı topraklarına kaçarak dönemin Osmanlı hükümdarı II. Murad'a sığınmıştır. Sonuç itibariyle Şahruh döneminde Karakoyunlular itaat altına alınmıştır.Timurlu tahtına 1451 yılında Ebu Sait'in geçmesiyle birlikte bu dönemde Karakoyunlu hükümdarı Cihanşah ile mücadele ederek Karakoyunlularla münasebetler son bulacaktır. 1469 yılında Karakoyunlular zayıflayarak yıkılma sürecine girmiştir.
Anahtar Kelimeler: Timurlular, Karakoyunlular, Emir Timur, Kara Yusuf, Azerbaycan Seferleri

Abstract:
In this study, information is given about Emir Timur's relations with the Karakoyunlu people, who came from Asian lands and lived in the Asia Minor geography. With its expansion area being Azerbaijan, Iraq-i Arab, Iraq-i Persian and the Middle East geography, relations with the Karakoyunlu gained momentum. As a result of Emir Timur's three-year, five-year and seven-year expeditions to the Asia Minor geography, they became border neighbors with the Karakoyunlu. There were conflicts between the Timurids and the Karakoyunlu because their area of expansion was the Near East geography. With the struggle of the two states, the Middle Ages began in the 13th century. with XIV. There was a policy of blocism between the centuries. The blockade ended with the Battle of Ankara in 1402. After the death of Emir Timur on February 18, 1405, relations with the Karakoyunlu continued. There were internal conflicts on the Timurid throne. Kara Yusuf, the ruler of Karakoyunlu, turned this situation into an opportunity and took back the lands they lost in Eastern Anatolia and Azerbaijan. He defeated Mirza Abu Bakr in the Battle of Serdrud. The internal struggle ended when Shah Ruh came to power in Samarkand in 1409. During the reign of Shah Ruh, he organized Azerbaijani expeditions against the Karakoyunlu. The real reason was to take back the lands lost by his father from the Karakoyunlu. The First Azerbaijan Campaign ended with the defeat of the Karakoyunlu in the Eleşkirt battle. II. The Azerbaijan Campaign ended with the heavy defeat of the Karakoyunlu ruler Iskender Mirza in the battle of Salmas Plain near Tabriz. III. The reason for the Azerbaijan Expedition was that Iskender Mirza attacked the Timurids to take revenge. At the end of the struggles, Iskender Mirza escaped to Ottoman lands and met with the Ottoman ruler of the period, II. He took refuge in Murad. As a result, during the reign of Shah Ruh, the Karakoyunlu people were subjugated. With the accession of Abu Said to the Timurid throne in 1451, relations with the Karakoyunlus would come to an end, as he struggled with the Karakoyunlu ruler Cihanşah. In 1469, the Karakoyunlu Empire weakened and entered the process of collapse.
Keywords : Timurids, Karakoyunids, Order Timur, Black Yusuf, Azerbaijan Campaig