Gıda endüstrisi atık suyunun genotoksisitesinin belirlenmesi
Genotoxicity of food industry wastwater
Yazar: AYŞE GÜL KETENCİOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FERHAN KORKMAZ ; DR. BELMA NURAL YAMAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Moleküler Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Endüstriyel üretimlerin sonucunda atık su meydana gelmektedir. Atıksular içeriğinde çeşitli hastalıklara sebep olan mikroorganizmalar taşımaktadır. Ayrıca zararlı kimyasallar ve ağır metaller içerebildiklerinden dolayı çevre ve sağlık sorunları oluşturabilirler. 
Bu tez çalışmasında gıda endüstrisi arıtım öncesi ve arıtım sonrası atık sularının RAPD yöntemi ile Klebsiella pneumoniae DNA' sı üzerindeki genotoksik etkileri belirlenmiştir. Vibrio fischeri' nin biyolüminesans özelliğinin kullanıldığı Mikrotoks yöntemi ile akut toksisite etkileri, Allium test yönteminde ise Allium cepa kök ucu hücrelerinde mitotik indeks değerleri ile atık suların sitotoksisitesi, kromozomal aberasyon indeks değerleri ile genotoksisitesi değerlendirilmiştir. RAPD-PCR yönteminde GKS değerleri arıtılmış suyun konsantrasyonlarının hepsinde % 100'e çıktığı gözlemlenmiştir. Mikrotoks yönteminde 5 dk ve 15 dk da gerçekleştirilen ölçümlerde arıtım öncesi ve arıtım sonrası atık su konsantrasyonlarında yakın değerler elde edilmiş, atık su örnekleri arasında belirgin bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Allium testi analizinde 24 ve 48 saat uygulamalarında arıtım öncesi atık su konsantrasyonlarında mitotik indeks ve kromozomal aberasyon indeks değerlerinde kontrole göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık vardır. Arıtım sonrası atık su konsantrasyonlarında ise mitotik indeks ve kromozomal aberasyon indeks değerlerinde kontrole göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. 
Elde edilen sonuçlar karşılaştırılacak olursa Allium testinde elde edilen sonuçlar RAPD yönteminde elde edilen sonuçlar ile paralellik göstermektedir. Analiz sonuçlarına göre atık su arıtılmasının sonucunda toksik etkisinde azalma gözlemlenmektedir. Deney sonuçları göz önünde bulundurulduğunda gıda endüstrisi atık suyunun arıtma işlemi gerçekleştirilmeden doğaya salıverilmemesi gerektiği önemle vurgulanabilir.

Abstract:
Wastewater occurs because of industrial production. Wastewaters contain microorganisms that can cause various diseases within their content. Furthermore, they can give rise to environmental and health issues due to their potential inclusion of harmful chemicals and heavy metals. 
In this study, the genotoxic effects of untreated and treated wastewater from the food industry on Klebsiella pneumoniae DNA were determined using the RAPD method. The acute toxicity effects were evaluated using the Microtox method, which utilizes the bioluminescent property of Vibrio fischeri. In addition, the cytotoxicity of the wastewater was assessed through the mitotic index values of Allium cepa root tip cells using the Allium test method, while its genotoxicity was evaluated using chromosomal aberration index values. In the RAPD-PCR method, the Genomic Template Stability (GTS) values were observed to reach 100 % in all the treated water concentrations. Measurements performed at 5 minutes and 15 minutes using the Microtox method revealed that closely similar values were obtained for both pre-treated and post-treated wastewater concentrations, indicating no significant difference among the wastewater samples. In the Allium test analysis, there was a statistically significant difference in mitotic index and chromosomal aberration index values of pre-treated wastewater concentrations compared to the control at 24 and 48-hour applications. On the other hand, no statistically significant difference was found in post-treated wastewater concentrations in terms of mitotic index and chromosomal aberration index values compared to the control. 
When comparing the obtained results, it can be observed that the results from the Allium test are in line with the results obtained in the RAPD method. Results of the analysis indicate a decrease in toxic effects following wastewater treatment. Considering the experimental results, it can strongly be emphasized that food industry wastewater should not be released to nature without treatment.