Onkoloji hastalarının evde bakım gereksinimlerinin belirlenmesi: Ölçek geliştirme çalışması
Determination of home care needs of oncology patients: Scale development study
Yazar: YASİN AKSOY
Danışman: PROF. DR. YASEMİN TOKEM
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Evde bakım hizmetleri = Home care services ; Hasta bakımı = Patient care ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tıbbi onkoloji = Medical oncology ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş-amaç: Kronik hastalıklar grubunda yer alan kanser tedavisi açısından ve teşhis edilen bireyin yaşam şeklini etkilemektedir. Son dönemde gelişen tanılama yöntemleri sayesinde tanı koyulamayan birçok vakanın da tanılanmasının da etkisiyle onkoloji hastalarının sayında artış olmuştur.
Gereç-Yöntem: Araştırmanın evrenini, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji kliniğinde yatan ve polikliniğine başvuran tüm onkoloji hastaları oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini belirlenen evren içinden dahil edilme kriterlerine uygun olan rastgele örneklem seçim yöntemi ile seçilen 159 hasta oluşturmuştur. Araştırma verileri; Hastalara ilişkin Demografik Özellikler Formu (EK-1) ve araştırmanın amacına uygun olarak geliştirilen "Onkoloji Hastalarının Evde Bakım Gereksinimlerinin Belirleme Ölçeği" (EK-2) kullanılarak toplanmıştır. Veri toplama formları araştırmacı tarafından yaklaşık 15-20 dk içerisinde yüz yüze doldurulmuştur.
Açıklayıcı faktör analizi uygulamasından önce, örneklem büyüklüğünün faktör analizi yapma uygun olup olmadığını test etmek amacıyla Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) testi uygulanmıştır. Ancak genel olarak araştırmacılar tarafından tatminkâr olarak düşünülen minumum KMO değeri 0,7'dir. Ayrıca Bartlett küresellik testi sonuçları incelendiğinde, elde edilen ki kare değerinin kabul edilebilir olduğu görülmüştür (χ2(136) =1711,542; p<0,01). Araştırmaya katılan katılımcıların 17 maddeden oluşan anket, dört boyut altında toplanmıştır. Bu boyutlar "Fiziksel sorunlara ilişkin gereksinimler", "Psikolojik sorunlara ilişkin gereksinimler", "Semptom boyutunda gereksinimler" ve "Tedavi boyutunda gereksinimler" dir.
Bulgular: Ölçeklerin güvenilirliğini test etmek amacıyla "Güvenilirlik Analizi", yapı geçerliliği test etmek için "Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA)", ve Amos programı kullanılarak "Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA)" yapılmış, verilerin normal dağılım göstermesi nedeniyle Maksimum Likelihood hesaplama yöntemi kullanılmıştır ve elde edilen sonuçlar yorumlanmıştır. Araştırmada kullanılan ölçeğin içsel tutarlılığına ilişkin Cronbach's Alpha güvenirlilik katsayısı hesaplanmıştır. Ölçek genelinin Cronbach's Alpha güvenirlilik katsayısı 0,850 olarak bulunmuştur. Ölçeğin onkoloji hastalarının evde bakım gereksinimlerini tanımlama açısından yüksek güvenilirlik düzeylerine sahip olduğu söylenebilir.
Sonuç: Onkoloji hastalarının evde bakım gereksinimlerinin belirlenmesi açısından yüksek geçerliliğe sahip bir ölçek olduğu bulunmuştur. Ölçek onkoloji hastalarının evde bakım gereksinimlerini tanılamada kullanılabilir.
Anahtar Kelimeler: Evde bakım, onkoloji hastalar, ölçek geliştirme.

Abstract:
Introduction-Objective: Cancer diseases in the chronic diseases group affect treatment and lifestyle of the diagnosed individual. The number of oncology patients has increased due to the diagnosis of many cases that cannot be diagnosed.
Materials and Methods: The population of the study consisted of all oncology patients admitted to the outpatient clinic of the Medical Oncology Clinic of Atatürk Training and Research Hospital, Izmir Kâtip Çelebi University. The sample of the study consisted of 159 patients who were selected by random sample selection method which was in accordance with the inclusion criteria. Data Collection tools are Demographic Characteristics Form and Home Care Needs Assessment Scale of Oncology Patients developed in accordance with the aim of the study.
Before the exploratory factor analysis, Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) test was applied to test whether the sample size was suitable for factor analysis. However, the minimum KMO value which is generally considered satisfactory by the researchers is 0,7. In addition, when Bartlett sphericity test results were examined, it was found that the chi-square value obtained was acceptable (χ2 (136) = 1711,542; p <0,01). The 17-item questionnaire of the participants was developed on the basis of four dimensions. In this context, exploratory factor analysis was conducted to reveal the factor pattern of the instrument. In order to reveal the factor pattern of the scale, principal components analysis was used as the factorization method and varimax was chosen as the vertical rotation method.
Results: "Reliability Analysis amacıyla was used to test the reliability of the scales," Explanatory Factor Analysis (AFA) için and "Confirmatory Factor Analysis (DFA) kullanılarak were used using Amos program and Maximum Likelihood calculation method was used due to the normal distribution of the data. The results obtained were interpreted. Cronbach's Alpha reliability coefficient was calculated for the internal consistency of the scale used in the study. Cronbach's Alpha reliability coefficient of the overall scale was found to be 0,850. It can be said that the scale has high reliability levels in terms of health sciences. As a result, it is possible to say that the results obtained from the data produced by high reliability scales will be consistent and stable.
Keywords: Home care, oncological diseases, scale development.