Bükme kalıplarında s235jr malzemenin geri esneme miktarının deneysel olarak incelenmesi
The experimental investigation of springback of s235jr sheet metals within bending die
Yazar: MUSTAFA ÖZDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAKAN DİLİPAK
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Teknik Eğitim Bölümü / Makine Ana Bilim Dalı / Talaşlı Üretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Bükme işlemi sac metal kalıpçılığının önemli uygulama alanlarından bir tanesidir. Bükme işlemlerinde ürünün istenilen açıda elde edilmesi son derece önemlidir. Bükülen parçadaki arzu edilen açı ölçüsünü elde edebilmek için geri ve ileri esneme miktarlarının bilinmesi gerekmektedir.Gerçekleştirilen çalışmada 3 grup deney yapılmıştır. Birinci olarak, farklı kalınlıklardaki (3, 4, 5 ve 6mm) S235JR sac malzemeler için 30 ? , 60 ? ve 90 ? 'lik bükme işlemi gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, her bir kalınlık ve açı değeri için malzemeler soğuk, menevişlenmiş ve normalize edilmiş olarak bükülmüştür. Bunun yanında, bükme işlemleri zımba parça üzerinde 30 s bekleyerek ve hiç beklemeden direk uzaklaştırılarak gerçekleştirilmiştir. İkinci olarak, 4 mm kalınlığındaki S235JR malzemeler beş farklı yarıçapa sahip 90º'lik zımba ile bükme işlemi yapılmıştır. Bu malzemeler soğuk, menevişlenmiş ve normalize edilmiş olarak bükme işlemleri gerçekleştirilmiştir. Üçüncü olarak, 4 mm kalınlığındaki S235JR malzemeler 30 dak menevişleme süresinde bekletilmiştir. Bu malzemeler, yarıçapı 6 mm olan zımba ile büküldüğünde ileri ve geri esneme miktarlarında meydana gelen farklılıklar incelenmiştir.Gerçekleştirilen deneyler sonucunda, S235JR sac malzemelerin 30 dak menevişleme süresinde ideal büküm açısına sahip olduğu tespit edilmiştir. Bütün kalınlıklarda ve bükme açılarında normalize işlemi uygulanan malzemelerin ileri esneme miktarının arttığı tespit edilmiştir. Farklı zımba yarıçaplarında, S235JR malzemede, zımba uç yarıçapı arttıkça ileri esneme miktarı azalmaktadır. 30º'lik bükme işleminde sac kalınlığı artarken, ileri esneme miktarı artmaktadır. 60º ve 90º'lik bükme işlemlerinde sac kalınlığı artarken, ileri esneme miktarının azaldığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The bending process is one of the important process in sheet metal processings. Obtaining the product with desired angles in bending processes is very important. In order to obtain the desired angle value on the bent part, it is necessary to know the values of springback on springforward.In this experimental study, firstly, 30º, 60º and 90º bending processes were caried out for S235JR materials with diffrent thicknesses (3, 4, 5 and 6 mm). The materials which were cold, tempered and normalized were bent for each angle and thickness. Moreover, bending processes were performed without waiting and with waiting the punch on the part 30 s Secondly, S235JR materials with 4 mm thickness were bent with five different punch radius. Moreover, materials which were cold, tempered and normalized were bent for 90º bending process. Thirdly, S235JR materials with 4 mm thickness were tempered in 30 min. After bending these materials with a punch having 6 mm radius, the differences between springback and springforward values were investigated.At the end of the experiments, When tempering time of S235JR sheet metal increased, ideal bending angle was obtained. It was determined that normalisation process increased springforward for all thicknesses and bending angles. Bending process were performed with punches having different and radius. When punch and radius increased, the springforward value decreased for S235JR material. When sheet metal thickness increased at the 30º bending process, was increased springforward values. In the 60º and 90º bending processing, When sheet metal thickness enhanced, springforward values decreasing was determined according to experimental results.