Gâzali ve İbn Rüşd'ün Tehafütlerinde Tanrı'nın bilgisi meselesi
The issue of God's knowledge in the Tahafut of al-Ghazali and Ibn Rushd
Yazar: YUSUF NAZLI
Danışman: PROF. DR. MÜFİT SELİM SARUHAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Felsefe = Philosophy ; Gazali =   ; İbn Rüşd = İbn Rüşd ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
İslam Medeniyeti ilk asrından bu yana bünyesinde birçok düşünce yapısını barındırmış ve hala barındırmaya devam etmektedir. Bu durum ister istemez tartışmaların ortaya çıkmasına ve çok sesli bir toplum yapısına işaret etmektedir. İslam medeniyetindeki tartışmaların bazıları, filozoflar ve kelamcı âlimler arasında çıktığı görülmektedir. Birçok kelamcı ve filozof bu tartışmaların içerisine dâhil olmuş ve İslam medeniyeti açısından zengin bir bilgi birikiminin ortaya çıkmasında vesile olmuşlardır. Bunun örneklerinden bir tanesi 'Tehafüt' geleneğidir. Gâzali İslam filozoflarını ve özellikle İbn Sina'yı eleştirmek ve delillerini çürütmek için "Tehafüt'l-Felasife" isimli bir eser kaleme almış ve İbn Rüşd' de "Tehafüt et-Tehafüt" adlı eserle Gâzali'ye karşılık vermiştir. Daha sonrasında Hocazade ve devamında birçok âlimin katkıları ile tehafüt geleneği devam ettirilmiştir.
Bu çalışma İslam düşüncesinin önde gelen filozoflarından İbn Sina, Gâzali ve İbn Rüşd'ün Tanrı'nın bilgisi üzerine görüşlerini araştırılmaktadır. İbn Sina, ilahi bilginin mutlak ve evrensel olduğunu belirtirken, Gâzali'nin eleştirileri, İbn Sina'nın bu teoriyi kanıtlayamadığına yönelik olmuştur. İbn Rüşd ise, İbn Sina ve Gâzali'nin görüşlerini eleştirmiş ve ilahi bilginin hem genel hem de özel bilgileri içerdiğini öne sürmüştür. Bu üç filozof da Tanrı'nın bilgisinin insan bilgisinden farklı ve üstün olduğu konusunda hemfikirdirler.

Abstract:
Islamic Civilization has been and continues to be a host to a multitude of thought structures since its first century. This situation inevitably leads to the emergence of debates and signifies a pluralistic societal structure. Some of the debates within Islamic civilization occur between philosophers and theologians. Numerous theologians and philosophers have taken part in these debates, contributing to a rich accumulation of knowledge from the perspective of Islamic civilization. One of the example to this is the 'Tahafut' tradition. Gâzali penned a work titled "Tahafut al-Falasifa" to criticize and refute the arguments of Islamic philosophers, especially Ibn Sina. In response, Ibn Rushd produced a counter-argument in his work "Tahafut al-Tahafut". Subsequently, this tradition of 'Tahafut' continued with the contributions of scholars like Hocazade and many others.
This study investigates the views on God's knowledge of prominent philosophers of Islamic thought, namely Avicenna, Al-Ghazali, and Averroes. Ibn Sina asserts that divine knowledge is absolute and universal, while Ghazali's criticisms suggest that Avicenna fails to prove this theory. Averroes, on the other hand, critiques the views of Ibn Sina and Gâzali and proposes that divine knowledge encompasses both general and specific knowledge. However, all three philosophers agree that God's knowledge is distinct and superior to human knowledge.