Tıbbi malpraktis iddialarının değerlendirilmesinde standart yaklaşım modeli oluşturulması
Creating standard approach model in the evaluation of medical malpractice claims
Yazar: MUZAFFER BERNA DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. EMEL HÜLYA YÜKSELOĞLU ; PROF. DR. ABDULLAH COŞKUN YORULMAZ
İstanbul Üniversitesi / Adli Tıp Enstitüsü
Derece: Doktora, 2018
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine

Özet:
Tıbbi uygulama hatası iddialarına yönelik şikayetlerin dünyanın diğer ülkelerinde olduğu gibi Türkiye'de de zaman içinde arttığı, sağlık hukuku ve tıp hukukunda sıklıkla tartışma konusu olduğu görülmektedir. John Hopkins Hastanesi tarafından 2016 yılında yayımlanan güncel araştırmada tıbbi uygulama hatası sonucu gerçekleşen ölümlerin, kalp hastalıkları ve kanserden sonra üçüncü sırada geldiği belirtilmiştir (Eunjung Cha, 2016; Makary ve Daniel, 2016). Washington Sigorta Komisyoneri Eyalet Ofisi (Washington State Office of the Insurance Comissioner) tarafından, 2011 ile 2015 yılları arasındaki tıbbi uygulama hatası davalarının araştırıldığı raporda, 5.589 davadan 2.576'sı için toplamda $627.063.976 gibi büyük bir tazminat ödendiği ifade edilmiştir (Washington State Office of the Insurance Commissioner, 2016).
Yıldırım'ın (2015) çalışmasına göre ise Türkiye'de 2002 ile 2014 yılları arasında tıbbi hizmet kusuru iddiası ile toplam 4.470 davadan 764'ü için 3.266.791 TL manevi tazminat, 3.987.209 TL maddi tazminat olmak üzere toplam 7.254.000 TL tazminat ödendiği tespit edilmiştir.
Tıbbi uygulama hatası iddiası dosyalarının sonuçlandırılmasında öne çıkarılan "standart bakım" ile ilgili tartışmalar devam etmektedir. Bu durumda davaların için kilit noktası olarak, sunulan bilirkişilik hizmeti ön plana çıkmaktadır. Bilirkişilerin değerlendirmelerinde, yaklaşım ve usul açısında farklılıklar olduğu görülmektedir. Ancak, sağlık profesyonellerinin beklenen minimum standart bakımı sağlayıp sağlamadığının belirlenmesi sürecinin standart olarak analiz edilmesi gerekmektedir (American Academy Of Pediatrics, 2002). Araştırma için kullanılan Delphi yöntemi, panelistlerin birbirinin etkisi altında kalmadan özgürce fikirlerini ortaya koymaları ve farklı fikirlerin ortaya çıkması için bir araç olarak kullanılmıştır. Panelistlerin I. ve II. Delphi anketindeki indikatörlere verdiği her puan istatistiksel analizlere tabii tutularak ve x, sd ve R değerleri hesaplanmaktadır. "R" değeri 1 ve altı olan indikatörler, kabul edilme kriterlerini taşıyanlar, 1'in üstü değeri olan indikatörler ise kabul edilme kriterlerini taşımayan indikatörler olarak belirtilmektedir. "Kabul edilme kriterlerini taşıyan" indikatörlerde revizyon yapıldığı, "Kabul edilme kriterlerini taşımayan" ve revizyon gereken indikatörler için ise sadece birinci turdaki üç indikatörde revizyon yapılmamasına karar verildiği görülmektedir. Burada, Delphi'de belirtilen usulün dışına çıkılmasının nedeni, indikatörler içindeki gerekçe, yorum ve öneriler ya da araştırmacı tarafından tekrar yapılan değerlendirmelerde tespit edilen eksikliklerdir. Zira bu araştırma ile asgari bir ortak bir payda oluşturulması amaçlanmaktadır. 
Son modelde; "1. Bölüm: Bilirkişinin Dosya İçeriğini İncelemesi" ana başlığı altında "Tıbbi Kayıt İçeriğinin Değerlendirmesi", "Aydınlatılmış Onam ve İlgili Hususların Değerlendirilmesi" ve "Dosyada Mevcut, Tıbbi Kayıtlar Dışındaki Belgelerde Bulunan Bilgilerin Değerlendirilmesi" başlıkları, "2. Bölüm: Bilirkişinin Dosya İle İlgili Tespitlerine İlişkin Değerlendirmesi" ana başlığı altında "Hastada Sonradan Gelişen/Gelişebilecek Patoloji/ler İle İlgili Değerlendirme" ve "Dosyadaki Tıbbi Uygulamaların Standart Bakım/Bakım Standardı Açısından Değerlendirilmesi" başlıkları altında toplam 53 indikatör bulunmaktadır.
Modelde bulunan her bir indikatör, tıbbi uygulama hatası iddiası dosyalarında bulunabilecek dosya içeriği ve standart bakım ilkesi ve yaklaşımı doğrultusunda oluşturulmuştur. Buradan çıkan sonuçlar tartışmaya açık olmakla birlikte, bu alanda ilerde gerçekleştirilecek çalışmalar için de yol gösterici olacaktır. Bir taslak olarak oluşturulan bu modelin uygulanabilirliğinin, tıbbi uygulama hatası iddiası ile ilgili dosyalar üzerinde değerlendirilmesi bir sonraki en önemli adım olacaktır.

Abstract:
Complaints about alleged medical malpractice has increased over time in Turkey, as well as other countries around the world and it is often the subject of debate in health law and medical law.
In the current research published by John Hopkins Hospital in 2016, deaths resulting from a medical practice error have been reported to be in third place after heart disease and cancer (Eunjung Cha, 2016; Makary and Daniel, 2016).
The Washington State Office of the Insurance Commissioner has reported a large amount of compensation for medical malpractice cases investigated between 2011 and 2015, totaling $627.063.976 for 2.576 cases of 5.589 cases (The Washington State Office of the Insurance Commissioner, 2016).
According to Yildirim's (2015) research between 2002 and 2014, 7.254.000 TL paid for 4.470 cases. For 764 cases of 4.470 cases 3.266.791 TL paid for moral indemnities and 3.987.209 TL for material indemnities in the lawsuit cases for defects in medical services in Turkey.
Discussions are underway on "standard care" which is highlighted in the finalization of claims for medical malpractice. In this case, the expert opinion offered to be the key point for the cases. In the expert opinion, there seems to be differences in approach and procedure. However, the period of determination of whether health professionals provide the expected minimum standard of care needs to be analyzed in a standard way (American Academy Of Pediatrics, 2002).
The Delphi method used for the research was used as a tool for the panelists to express their opinions freely without being under the influence of each other and to reveal different ideas.
In the I. and II. Delphi survey, the point given to the indicators by panelists is subjected to statistical analysis and x, sd and R values are calculated. Indicators with "R" values 1 and below are those with acceptance criteria, and those with a value above 1 are indicated as indicators that do not pass the acceptance criteria. It is seen that "the indicators which are accepted as the acceptance criterion" are revised, "the indicators which are not accepted as the acceptance criterion" and for the indicators requiring revision, only three indicators in the first round are decided not to be revised. In here, the reasons for leaving out the method specified in Delphi are, panelists' comments, suggestions and justification within the indicators or deficiencies identified in the reassessment by the investigator. Yet this research aims to create a minimum common denominator.
In the last model; "Chapter One: Expert Witness's Audit of Medical Records Content" consisted of "Evaluation of Medical Records", "Evaluation of Informed Consent and Related References" and "Evaluation of Information in Documents Existing in the File, Except Medical Records". "Chapter Two: Evaluation of Expert Witness's Detection About the File" consisted of "Evaluation of the Pathology/Pathologies That Developed/May Develop In The Patient" and "Evaluation of the Medical Practices in terms of Standard of Care". There are total of 53 indicators under these headings.
Each indicator in the model was created in accordance with the file content that can be found in the medical malpractice files and standard of care principle. The results from this research are open to debate, and along with this, this research will be a guide for future researches. The evaluation of the applicability of this draft model will be made on the medical malpractice files which will be the next most important step.