Avasküler nekroz hastalarında hiperbarik oksijen tedavisinin etkinliğinin retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of the efficacy of hyperbaric oxygen treatment in avascular necros
Yazar: AYŞE SENA YUMBUL
Danışman: PROF. DR. ŞAMİL AKTAŞ
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Deniz ve Sualtı Hekimliği = Marine and Underwater Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada avasküler nekrozlu (AVN) hastalarda hiperbarik oksijen (HBO) tedavisinin etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlamıştır. Hastalığın erken yaşta başlaması, hastaların ömürleri boyunca birden çok protez ameliyatına girmesine neden olur. Zamanında uygulanan HBO tedavisi hayat kalitesini arttırmak için faydalı olacaktır. Bu çalışma ile AVN endikasyonunu Sağlık Bakanlığı'nın Hiperbarik Oksijen Tedavisi Yönetmeliği'nin endikasyon listesine alınması için bilimsel veri oluşturması da amaçlanmıştır.
Hastalar ve Yöntem: İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp Anabilim Dalı'nda 1993-2016 yıllarında farklı etiyolojilerle gelişen AVN nedeniyle HBO tedavisi gören 174 hastanın bilgileri dosya ve otomasyon sistemleri üzerinden tarandı. Hastaların tedaviye yanıtları, tedavi öncesi ve sonrasındaki ağrı ölçeği ve manyetik rezonans görüntüleri (MRG) kullanılarak karşılaştırıldı. Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metotlar kullanıldı. Normal dağılım göstermeyen değişkenlerin takiplerinin incelenmesinde Friedman test ve ikili karşılaştırmaların değerlendirilmesinde Wilcoxon Signed Ranks test kullanıldı. Anlamlılık p<0,05 düzeyinde değerlendirildi.
Bulgular: Hastaların 107'si (%61,5) erkek, 67'u (%38,5) kadındı. Yaş ortalaması 37,82±13,71 yıldı. Etiyolojiyi değerlendirdiğimizde; %17,3'inde (n=30) travma, %39,1'inde (n=68) steroid kullanımı saptanmış olup, %36,8'inde (n=64) ise etiyoloji gözlenmemiştir. HBO tedavi öncesi VAS skorları ortalama 5,62±2,46; tedavi sonrası ortalama 2,99±2,85'tir. Klinik değerlendirmede; ağrılarının VAS skoru ile karşılaştırılan hastaların %24,1'inin (n=42) tamamen iyileştiği, %51,7'sinin (n=90) ağrısının azaldığı, %15,5'inin (n=27) ağrısında değişiklik olmadığı, %8,6'sının (n=15) tedaviye devam etmediği saptandı. Tedavi öncesi ile tedavi sonrası VAS skorlarındaki düşüş istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p=0,001). Hiçbir hastada klinik kötüleşme görülmedi. Kemikte nekroz ve ödemin MRG yardımı ile değerlendirilmesi, çok az sayıda hasta değerlendirmeye katılabildiği için yeterli sonuç sağlamadı.
Sonuç: Çalışmamızda AVN hastalarında HBO tedavi öncesi VAS skorlarına göre tedavi sonrası VAS skorlarındaki düşüş istatistiksel olarak anlamlı bulunması HBO tedavisinin klinik olarak hastaların ağrısı azalttığını kanıtlamaktadır. MRG ile daha geniş hasta sayısıyla ölçüm yapılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: hiperbarik oksijen tedavisi, avasküler nekroz

Abstract:
Objective: Aim of this study was to evaluate hyperbaric oxygen therapy (HBO) for avascular necrosis (AVN). Early-onset AVN is required of multiple surgical interventions such as prosthesis. Especially appropriate handling of HBO therapy will be useful for improving quality of life. This study establish scientific data for HBO as an indication for AVN in the Turkish Ministry of Health's regulation list of treatments.
Material and methods: One hundred seventy-four patients who underwent HBO treatment due to AVN with different etiologies between 1993-2016 were scanned through automation systems in Istanbul University, Istanbul Faculty of Medicine Underwater and Hyperbaric Medicine Department. The therapeutic responses of the patients were compared using a pre- and post-treatment visual analog scale for pain and magnetic resonance imaging (MRI). Descriptive statistical methods were used for evaluating study data. The follow-up of the variables with no normal distribution was examined by Friedman test and the Wilcoxon Signed Ranks test was used in evaluating the binary comparisons P<0.05 was considered statistically significant.
Results: One hundred seven (61.5%) of the patients were male and 67 (38.5%) were female. The average age was 37.82±13.71 years. When we evaluated the etiology, there was trauma in 7.5% (n=13), steroid use in 39.1% (n=68), and no etiology in 36.8% (n=64). The mean VAS before HBO treatment was 5.62±2.46; the mean VAS after treatment was 2.99±2.85. Complete recovery was found in 24.1% (n=42), and improvements in pain as evaluated using VAS was improved, decreased, or none in 51.7% (n=90), 15.5% (n=27), and 6 (n=15), respectively. The decrease in VAS after treatment was statistically significant (p=0.001). No clinical deterioration was observed in any patient. There was no statistically significant correlation between pre- and post-treatment HBO therapy in the MRI scans of the patients.
Conclusion: In our study, the decrease in VAS after treatment in patients with AVN was statistically significant, clinically demonstrating that the patients had decreased pain. A larger number of patients should be measured with MRI.
Key words: hyperbaric oxygen therapy, avascular necrosis