Tokat ili buğday ekim alanlarında sorun olan kısır yabani yulafın (Avena sterilis L.) bazı herbisitlere karşı dayanıklılık durumunun araştırılması
Investigation of resistance status in wild oat (Avena sterilis L.) infesting wheat crop against some herbicide in Tokat province
Yazar: GİZEM DOĞAR
Danışman: PROF. DR. İZZET KADIOĞLU
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Herbisitler = Herbicides ; Tokat = Tokat ; Yabancı otlar = Weeds

Özet:
Bu çalışma Tokat ilinin 6 farklı ilçesinden toplanan 24 farklı yabani yulaf popülasyonun ACCase inhibitörü herbisitlere (fenoxaprop-p-ethyl ve diclofop methyl) karşı dayanıklılık oluşturup oluşturmadığını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Toplanan popülasyonların 2'si hasas olurken 20'si Avena sterilis ve 2'si ise A. fatua olarak tespit edilmiştir. Hassas popülasyonlar hiç ilaç uygulanmamış boş arazilerden toplanmıştır. Çalışmalar iki farklı aşamada gerçekleştirilmiş olup ilk aşamada ön tarama, ikinci aşamada ise doz-tepki denemeleri şeklinde yürütülmüştür. Ön taramalarda A. sterilis'in fenoxaprop-p-ethyl ve diclofop methyl herbisitlerine karşı sırasıyla 9 ve 13 popülasyonunda ve A. fatua'nın 2 popülasyonunda her iki herbisite karşı dayanıklılık şüphesi ile doz-tepki denemeleri yapılmıştır. Ön taramalarda herbisitin tavsiye edilen (X) ve iki kat (2X) dozları kullanılırken, doz-tepki çalışmalarında ise herbisitlerin ilaç uygulanmamış (kontol) ile birlikte 0, X/4,  X/2, X, 2X ve 4X dozları kullanılmıştır. Denemeler dört tekerrür şeklinde kurulmuş olup iki kez tekrarlanmıştır. Elde edilen sonuçlar istatistiksel olarak Analysis of Variance Technique (ANOVA) kullanılarak değerlendirilmiştir. Ek olarak doz tepki eğriler oluşturulmuştur. Çalışmalar sonucunda doz-tepki denemede test edilen popülasyonlarda A. sterilis'in fenoxaprop-p-ethyl ve diclofop methyl herbisitlerine karşı farklı seviyelerde dayanıklılık oluşturduğu kesinleştirilmiştir. A. fatua'nın 2 popülasyonu da farklı seviyelerde iki herbisite karşı dayanıklı bulunmuştur. Sonuç olarak yabani yulaf popülasyonlarının Tokat ilinde ACCase inhibitörü herbisitlere karşı farklı seviyede dayanıklılık oluştuğu saptanmıştır. Ayrıca bu çalışma Tokat ilinde ACCase inhibitörü herbisitlerin yabani yulaf türlerine oluşturmuş olduğu dayanıklılık durumunun ortaya konulduğu ilk çalışma özelliğini taşımaktadır.

Abstract:
This study was accomplished to determine the development of herbicide resistance against ACCase herbicides (fenoxaprop-p-ethyl and diclofop methyl) in 24 different wild oat populations collected form 6 different districts of Tokat province. Among the collected populations 20 were identified as Avena sterilis, 2 as A. fatua and 2 were susceptible. Susceptible populations were collected from vacant land facing no herbicide application. The study was conducted in two different steps; pre-screening of the populations was done in the first step followed by dose-response experiments in the second step. During the pre-screening, resistance was suspected in 9 and 13 populations of A. sterilis against fenoxaprop-p-ethyl and diclofop methyl, respectively. Resistance was suspected in both populations of A. fatua against tested herbicides. In the pre-screening, recommended dose (X) and a double dose (2X) were used, whereas 5 different doses (0.25X, 0.5X, X, 2X and 4X) of both herbicides along with no-application were used in dose-response experiments. Each experiment had four replications and was replicated over time. The collected data were statistically analyzed using Analysis of Variance Technique (ANOVA) and dose-response curves were created. According to the results, resistance was confirmed in 9 and 13 tested populations of A. sterilis in dose-response experiments against fenoxaprop-p-ethyl and diclofop methyl herbicides, however, there were differences among populations for resistance level. Resistance was also confirmed in the tested populations of  A. fatua through dose-response experiments against both herbicides with different level. It is concluded that wild oat populations have developed resistance against ACCase herbicides with different levels. Furthermore, the results of the study present the first report of presence of resistance in wild oat populations against ACCase herbicides in Tokat province.