Oto-etnografik bir bakış ile suruç sınır kentinde sınırsızlaştırma analizleri
Analyses of demarcation in the border city of suruç with an auto-ethnographic perspective
Yazar: DİLAN ARI
Danışman: DOÇ. DR. CEMİLE TİFTİK
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Şanlıurfa-Suruç = Şanlıurfa-Suruç

Özet:
Bu tez sınır bölgesinde bulunan Şanlıurfa ilinin Suruç ilçesinde mekansal analizler yaparak görünen ve görünmeyen sınırlar çerçevesinde sınır kavramını inceleyip; Suruç kenti özelinde sınırın mekâna yansımalarını, mekânsal sınırlayıcı unsurları incelemektedir. Bu çalışmayla görünen ve görünmeyen sınırların sosyolojik, psikolojik ve mekansal sonuçlarıyla aynı çerçevede değerlendirilmesi gerekliliği ortaya çıkmıştır. 
Araştırma siyasi bir araç olarak sınırları ve sınır bölgelerindeki görünmeyen sınırların kentin içinde kimin neye erişebildiğini ve bu erişimi engelleyen unsurları bulmayı amaçlamaktadır. Ayrıca bu çalışma ayrışmayı mekân üzerinden okumayı, sosyo-mekânsal ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Sınır ve sınır bölgelerinin de gelişip dönüşmesi gerekirken bu çalışmada gelişmeye mekânsal anlamda engel olan unsurlar araştırılıp incelenmek istenmiştir.
Mekanı sadece fiziksel bir öğe olarak tarif etmekten ziyade siyasi, toplumsal, ekonomik, kültürel ve diğer etmenlerle birlikte değerlendirme gerekliliği, Suruç kenti üzerinden okunmuştur. Mekânsal sorunlarla birlikte var olan aidiyet ve kimlik sorunları özelde Suruç, genelde bölge üzerinden değerlendirilmiştir. 
Suruç kentinin mekânsal anlamda gelişmesinin ve bazı imkânlarının önündeki önemli bir engel olarak coğrafyanın olması, sorunu daha çok içinden çıkılmaz bir hale getirmiştir. Suriye'den gelebileceği düşünülen 'tehlike' ihtimali ve 'güvenlik' düşüncesiyle bölge sürekli diken üstündedir. 
Suruç özelinde bu konuyu çalışmak istememin nedeni bir seneye yakın burada yaşamam ve bir başkasının gözüyle bakmaktan ziyade kendi gündelik yaşamımla şehre dahil olmamdır. Kent hakkındaki ilk görüşüm sınırın Suriye ile Türkiye arasında olmaktan çok, Suruç ile Türkiye arasındaymış hissiyatı verdiğidir. Bu sebeple çalışma yöntemi olarak oto-etnografik yöntemle veri toplamayı amaçladım.  Oto-etnografik haritalar oluşturarak şehrin içinde rotalar belirleyip harita, fotoğraf, saha notları ve kentsel analizlerle kendi deneyimim üzerinden anlamaya ve anlatmaya çalıştım. Sahada, yarı-yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yaparak eksik kalan boşlukları doldurmaya çalıştım. Çalışma için Suruç'u bilen, orada zaman geçirmiş, kente hakim Suruçlular ve dışarıdan kenti gözlemleyen ve orada bulunmuş Suruçlu olmayan toplamda 16 görüşmeciyle görüştüm. Katılımcıların yaşadıkları Suruç kenti hakkında kapsamlı fikirlerinin olup olmadığı, görüşmecilerin kentte güçlü ve açık bir sınır hissedip hissetmediği, Suruç özelinde kenti nasıl anlamlandırdıkları, kent hakkındaki düşünce ve taleplerinin hangi yönde olduğu, kenti yer-yön duygularıyla tarif edip edemeyecekleri araştırılmıştır. 
Araştırmada Suruç kentinin tarihi ve mekansal ve kentsel anlamda potansiyelleri gözler önüne serilip, bu kentin tüm imkânsızlıklarıyla, bilinmezliğiyle, yetersizliğiyle, kent olabilmenin minimum imkânlarından yoksunluğuyla çelişkili bir biçimde sunulmuştur. Yaşam kalitesini etkileyen ve düşüren fiziksel ve psikolojik faktörler çerçevesinde mekansal sınırlayıcı etmenlerle gündeme getirilmiştir. Bu çalışmada Suruç kentinin gelişmemesinin politik, kültürel ve sosyal faktörlerin etkisiyle birlikte bu meselenin siyaset üstü bir mesele olduğu gerçeğiyle yüzleşilmiştir.
Suruç için toplamda konuştuğumuz bütün bu faktörler yaşam kalitesi ve refahını etkileyen faktörlerdir. Toplu taşımanın kalitesi, yollar, eğitim sistemi, mevcut evlerin kalitesi ve fiyatı, hava ve su kalitesi ve güvenlik yaşam kalitesine ilişkin göstergelerdendir. İyi tasarlanmış kamusal alan ve şehirler; yer, kimlik, bağlılık duygusu gibi kavramlarla birlikte insan yaşamında önemli izler bırakır. 
Bu araştırmayla daha farklı kentlerde yaşadığım mekan deneyimlerini de tekrar sorgulama ve bir zemine oturtma imkânı buldum. Kentle olan bağımı daha fazla anlamlandırmaya başladım. Tüm duyularımı mekana dahil ederek 'özdeneyimselliğimle' kenti anlayıp anlamlandırmaya çalıştım. Kentin gelişmemesindeki faktörler incelendiğinde yörenin kendi halkı da dahil olmak üzere herkes ve tüm kurumların bunda etkisi olduğunu görüyoruz. 
Sınır kenti mekanları ön yargılarımızdan uzak, sınırsızlaştırma ile yeniden tanımlanıp yeniden kurulabilir. Suruç kentine ve diğer kentlere yüklenen anlam ve değer, insanın bakış açısıyla ve dünya görüşüyle şekillenir.

Abstract:
ANALYSES OF DEMARCATION IN THE BORDER CITY OF SURUÇ WITH AN AUTO-ETHNOGRAPHIC PERSPECTIVE
SUMMARY
This thesis examines the concept of border within the framework of visible and invisible borders by making spatial analyses in Suruç district of Şanlıurfa province, which is located in the border region, and examines the reflections of the border on the space and spatial limiting elements in the city of Suruç. With this study, the necessity of evaluating visible and invisible borders in the same framework with their sociological, psychological and spatial consequences has emerged.
The research aims to analyse the borders as a political tool and the invisible borders in the border regions to find out who has access to what within the city and what prevents this access. In addition, this study aims to read segregation through space and to analyse socio- spatial relations. While the borders and border regions should also develop and transform, this study aims to investigate and analyse the elements that prevent development in spatial terms.
The necessity of evaluating space together with political, social, economic, cultural and other factors, rather than just describing it as a physical element, has been read through the city of Suruç.
 The problems of belonging and identity that exist together with spatial problems have been evaluated through Suruç in particular and the region in general.
The fact that geography is an important obstacle to the spatial development of the city of Suruç and some of its opportunities has made the problem even more intractable. The region is constantly on edge due to the possibility of 'danger' from Syria and the idea of 'security'.
The reason why I want to study this issue in Suruç is that I have been living here for almost a year and I have been involved in the city with my own daily life rather than looking at it through someone else's eyes. My first opinion about the city is that the border feels like it is between Suruç and Turkey rather than between Syria and Turkey. There are invisible maps as well as visible maps in the city. That's why I tried to make it more visible and explain my analyzes of the city through routes by determining routes with auto-ethnographic maps. For this reason, I aimed to collect data through auto-ethnographic method as a study method. By creating auto- ethnographic maps, I determined routes in the city and tried to understand and explain it through my own experience with maps, field notes and urban analyses. In the field, I tried to fill the missing gaps by conducting semi-structured in-depth interviews. For the study, a total of 16 Suruç residents who know Suruç, have spent time there, have a good command of the city and 16 non-Suruç residents who observe the city from outside and have been there.
I interviewed the interviewees. It was investigated whether the participants have comprehensive ideas about the city of Suruç where they live, whether the interviewees feel a strong and clear boundary in the city, how they make sense of the city in Suruç, what their thoughts and demands about the city are, and whether they can describe the city with their sense of place and direction.
We can also read from the historical artifacts and places found that the history of Suruç dates back to ancient times. The rock tombs in Suruç, which are thought to date back thousands of years, the Sheikh Müslüm Tomb, which is thought to be a thousand years old, the historical Ahmed-i Bican Mosque, mosaic and ceramic ruins, and the still standing Suruç Tomb Houses show that the district has an important history. In the research, the historical, spatial and urban potentials of the city of Suruç are revealed and presented in a contradictory way with all the impossibilities, unknownness, inadequacy and lack of minimum possibilities of being a city. Spatial limiting factors are brought to the agenda within the framework of physical and psychological factors that affect and reduce the quality of life. In this study, I have come to terms with the fact that the lack of development of the city of Suruç is a supra-political issue together with the impact of political, cultural and social factors.
All these factors that we have discussed in total for Suruç are factors affecting the quality of life and welfare. The quality of public transport, roads, the education system, the quality and price of existing houses, air and water quality, and safety are among the indicators of quality of life. Well-designed public spaces and cities leave important traces in human life with concepts such as place, identity and sense of attachment.
For Suruç, all these factors we talked about in general are factors that affect the quality of life and performance. The quality of public transportation, roads, education system, quality and price of existing houses, air and water quality and security are among the indicators of quality of life. Lack of basic information, failure to eliminate essential problems such as water, food, shelter and security, or the elimination of deficiencies have serious effects on the quality of life. As human conditions are improved, people's quality of life, welfare and happiness increase. It is not a single indicator of life and can be measured differently in terms of goals and objectives. Quality of life studies should be evaluated together with welfare, social problems and inequalities. Well-designed public spaces and cities; It leaves important traces in human life along with concepts such as place, identity and loyalty.
Talking about border people requires talking about the concepts of ethnicity, identity and belonging. We are homogenizing different people, different belongings and richnesses, trying to melt these richnesses away and produce uniform identities. While every citizen, regardless of their belonging, should be treated as a citizen with all rights, this study tries to examine segregation with its spatial counterpart.
When declaring their sovereignty, states first set a border and enclose it. This also means symbolizing power. Although borders have weakened with the globalization of the world, they are hard and clear in this regard because they represent sovereignty in the geographical sense. In order to emphasize this sovereignty over and over again, they turn what was once a railway into a fence, then into a wall, then into thick concrete barriers. The nation-state, in its desire to emphasize its sovereignty, to remind its power and to control it more, frames the region more with thicker walls, intervenes more and sanctifies it unwittingly.
With this research, I had the opportunity to re-question and ground the spatial experiences I had in different cities. I started to make more sense of my connection with the city. By including all my senses in the space, I tried to understand and make sense of the city with my 'self-experience'. 
When the factors that prevent the city from developing are analysed, we see that everyone and all institutions, including the people of the region, have an impact on this. It has been understood that prejudices against border people and those regions are the biggest obstacle to development and that some patterns need to be broken.
Border city spaces can be redefined and reconstructed with unrestriction, away from our prejudices. The meaning and value attributed to the city of Suruç and other cities are shaped by the perspective and world view of human beings.