Drama etkinlikleri ile yapılandırılmış forum tiyatro çalışmalarının akran zorbalığında seyirci rolü bağlamında kullanılması
The use of forum theatre practices structured with drama activities in the context of the bystander role in peer bullying
Yazar: ŞEYMA KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. ZEKİ ÖZEN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yaratıcı Drama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Akran zorbalığı, akran gruplarının bir arada bulunduğu her ortamda ve tarih boyunca süregelen bir olgudur. Eğitimde drama çalışmalarında kullanılan Forum Tiyatro yaklaşımı, yaşamda ezen-ezilen ilişkisinin mevcut olduğu her konuyu sahneye taşıyarak, bu sorunu seyircilerin aktif katılımıyla çözüme ulaştıran interaktif bir yapıya sahiptir. Bu çalışmada, günümüzde okul ortamlarında artan akran zorbalığı olgusu değerlendirilerek, zorbalıkta seyirci rolünde olan bireylerin bu davranışlara müdahalelerinin hem başkalarının hem de kendi çözümlerinin sonuçlarını deneyimlemelerini sağlayan eğitimde drama yöntemindeki Forum Tiyatro yaklaşımının, seyirci rolündeki bireylerin davranışları üzerindeki etkisi araştırılmaktadır. Araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, Eskişehir ili Odunpazarı İlçesi Salih Zeki Anadolu Lisesi'nde 2023-2024 eğitim öğretim yılında öğrenim gören 9 ve 10. sınıf öğrencilerinin oluşturduğu 280 kişilik gruptur. Nicel veri toplama aracı olarak Zorbalıkta Seyirci Müdahale Ölçeği (ZSMÖ) kullanılmıştır. Nitel veri toplama aracı olarak ise yarı-yapılandırılmış görüşme ve odak grup görüşmesi teknikleri kullanılmıştır. Seyirci grubundan rastgele 8 kız 8 erkek öğrenci seçilerek yarı-yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. 24 kişilik seyirci-oyuncu grubuyla odak grup görüşmeleri yapılmıştır. Görüşmelerden elde edilen verilere içerik analizi uygulanmıştır. Çalışmanın hem nicel hem de nitel bulgularına göre, forum tiyatro çalışması, lise öğrencilerinin zorbalığa seyirci müdahale düzeylerini artırmada önemli bir etkiye sahiptir. Eğitim kurumlarının forum tiyatro gibi interaktif ve katılımcı yaklaşımları rehberlik ve psikolojik danışmanlık programlarına entegre etmeleri önerilmektedir.

Abstract:
Peer bullying is a phenomenon that has persisted throughout history in all environments where peer groups coexist. The Forum Theatre approach used in educational drama studies presents an interactive structure that brings all issues of oppressor oppressed relationships to the stage, resolving these problems through the active participation of the audience. This study evaluates the increasing phenomenon of peer bullying in today's school settings and investigates the impact of the Forum Theatre approach in educational drama on the behaviors of individuals in the bystander role, enabling them to experience the outcomes of both their own and others' interventions. A mixed-methods approach was employed in the research. The study group consisted of 280 9th and 10th grade students attending Salih Zeki Anatolian High School in Odunpazarı, Eskişehir, during the 2023-2024 academic year. The Bystander Intervention Scale in Bullying  was used as the quantitative data collection tool, while semi-structured interviews and focus group discussions were utilized as qualitative data collection methods. Semi-structured interviews were conducted with a randomly selected group of 8 female and 8 male students from the bystander group. Focus group discussions were held with a 24-member group of spect-actors. Content analysis was applied to the data obtained from the interviews. Based on both the quantitative and qualitative findings of the study, the forum theatre practice has a significant impact on increasing high school students' bystander intervention levels in bullying situations. It is recommended that educational institutions integrate interactive and participatory approaches, such as forum theatre, into their guidance and psychological counseling programs.