Kentsel tasarım kalitesi ile kentsel kimlik ilişkisi: Çanakkale kenti örneği
The relation between urban design quality and urban identity: The case of the city of Çanakkale
Yazar: ELİF SAĞLIK
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH KELKİT
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Delphi tekniği = Delphi technique ; Kalite = Quality ; Kent kimliği = Urban identity ; Kentsel tasarım = Urban design

Özet:
Kentlerin sürekli olarak yaşadıkları değişim ve gelişim, kentin fiziksel, sosyal ve ekonomik yapısı üzerinde etkili olmaktadır. Bu yapılar ile eş zamanlı etkilenen diğer önemli olgu ise kent kullanıcılardır. Kent kullanıcıları, fiziksel, sosyal, ekonomik yapı ve bunların karşılıklı etkileşimi kentin kimliğine yansıyan bileşenleri oluşturmaktadır. Kentsel kimlik bileşenlerinin belirlenmesinde en uygun yaklaşım kent kullanıcılarının kente yaptıkları atıflardır. Kente yapılan atıflara ulaşmak için kent kullanıcıları ile yapılan görüşmeler önemli bir araç niteliği taşımaktadır.
Çalışma alanı olarak seçilen Çanakkale kent merkezinde; kentsel kimlik bileşenlerinin tespit edilmesi için üç farklı tekniğin uygulandığı kentli grupları oluşturulmuştur. Buna göre; ilk grup, kent günlüğünde yer alan kent kullanıcılarıdır. Bu gruba rastlantısal seçim tekniğine göre anket yapılmıştır. İkinci grup; farklı meslek disiplinlerinden oluşan uzman grubunda yer alan kentlilerdir. Bu gruba Delphi tekniğine göre üç turda gerçekleşen anket uygulaması yapılmıştır. Son grup ise; yüz yüze görüşmenin sağlandığı kenti temsil eden kurum ve kuruluşlarda görev yapan kentlilerden oluşmaktadır. Kentli gruplarının katkısıyla elde edilen verilere; SPSS 22. 0 paket programı, Nvivo 11 yazılımı ile nitel ve nicel analizler yapılmıştır. Analizler sonucunda; Çanakkale kentinin kavramsal yapısını oluşturan tarih, turizm ve boğaz kavramları ortaya konmuştur. Çanakkale kentine özgü fiziksel yapı bileşenleri; yollar (Atatürk caddesi), odak noktaları (İskele Meydanı), kentsel donatılar ve işaretler (Truva atı ve Saat Kulesi) ve kentsel sınır (Sarıçay) ölçeğinde belirlenmiştir. Bu bileşenler erişim, bağlantı, kullanım, aktivite, sosyallik, konfor ve imaj gibi kriterler kapsamında yorumlanmıştır. Böylece; Çanakkale kentsel kimliğinin bileşenleri ile kentsel tasarım kalitesi arasındaki ilişki belirlenmiştir. Bu çalışma ile kentin geleceğine yönelik pratik fayda sağlanmış olmaktadır.

Abstract:
The constant change and development of cities have an impact on the physical, social and economic structure of the city. Another important thing that is concurrently affected by these structures is the users of the city. The dwellers/users of the city, physical, social, economic structure and their interaction constitute the components reflecting the identity of the city. The most appropriate approach in determining components of urban identity is the references made to the city by the city's users. In order to reach the references made to the city, interviews with the users of the city constitute an important tool.
Urban-dweller groups have been formed in Çanakkale city center where three different techniques have been applied to identify the components of urban identity. Accordingly, the first group is the city's users in the city diary. In this group, a questionnaire was conducted according to the random sampling technique. The second group is the urban-dweller expert group consisting of different professional disciplines. A questionnaire was conducted in this group, according to the Delphi technique in three rounds. The last group consists of urban-dwellers who work in institutions and organizations that represent the city, and with whom face to face interviews were conducted.  Qualitative and quantitative analysis of the data obtained with the contribution of urban-dweller groups were performed using SPSS 22. 0 software package and NVivo 11 software. As a result of the analysis, the concepts of history, tourism, and the Strait, which constitute the conceptual structure of the city of Çanakkale have been revealed. Physical building components specific to the city of Çanakkale, roads (Atatürk street), focal points (İskele square), urban equipment and signs (Trojan horse and clock tower) and urban border (Sarıçay) were determined on the scale. These components were interpreted in terms of access, connection, use, activity, sociality, comfort and image criteria. Thus, the relationship between the components of Çanakkale's urban identity and the quality of the urban design were determined. With this study, practical benefit is provided for the future of the city.