Kolaylaştırılmış anlamlandırma kuramına temellendirilmiş "aile destek programı" nın yoğun bakımda yatan hasta ailelerinin sıkışmışlık hissine ve kaygı düzeyine etkisinin incelenmesi
Investigation the effect of family support program based on facilitated sensemaking theory on the feeling of entrapment and anxiety level of patient families in intensive care unit
Yazar: CANSU ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. KADRİYE BULDUKOĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile merkezli bakım = Family centered care ; Hemşirelik = Nursing ; Kaygı = Anxiety ; Psikiyatri = Psychiatry ; Yoğun bakım = Intensive care

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı kolaylaştırılmış anlamlandırma kuramına temellendirilmiş aile destek programının, yoğun bakımda yatan hasta ailelerinin sıkışmışlık hissine ve kaygı düzeyine etkisini incelemektir.

Yöntem: Bu çalışma ön test ve son test düzeninde, tek körlü, randomize kontrollü deneysel bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Anestezi Yoğun Bakım Ünitesi I, II ve III' te yatan hastaların yakınları oluşturmuştur. Araştırmada veriler Kişisel Bilgi Formu, Sıkışmış Hissetme Ölçeği, Durumluk Kaygı Ölçeği ve Görsel Analog Skalası kullanılarak elde edilmiştir. Örnekleme dahil edilme kriterlerine uyan 16 müdahale ve 14 kontrol grubunda olmak üzere toplam 30 hasta yakınına ulaşılmıştır. Çalışmada elde edilen verilerin istatistiksel analizleri için SAS 9.4 paket programı kullanılmıştır. Verileri değerlendirmek için tanımlayıcı istatistikler, Shapiro-Wilk testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi, parametrik olmayan bağımlı grup (eşli) karşılaştırma testlerinden İşaretli Sıra Testi kullanılmıştır. 
Bulgular: Kolaylaştırılmış Anlamlandırma Kuramına Temellendirilmiş Aile Destek Programı uygulanan müdahale grubundaki hasta ailelerinin ön test ölçümüne göre son test ölçümünde durumluk kaygı düzeylerinin azaldığı (S=68, p=0.0001), içsel sıkışmış hissi (S=18, p=0.0078) ve dışsal sıkışmış hissinin (S=39, p=0.0005) azaldığı ve farkların anlamlı olduğu saptanmıştır. 
Sonuç: Kolaylaştırılmış Anlamlandırma Kuramına Temellendirilmiş Aile Destek Programının yoğun bakımda yatan hasta ailelerinin durumluk kaygı düzeyine, içsel ve dışsal sıkışmışlık hissine olumlu bir katkısı olduğu saptanmıştır. Programın, yoğun bakımda hastası bulunan hasta yakınlarına destek olmak üzere kullanılması önerilmektedir.  

Anahtar Kelimeler: aile destek programı, hasta yakını, kaygı, kolaylaştırılmış anlamlandırma kuramı, psikiyatri hemşireliği, yoğun bakım ünitesi

Abstract:
Objective: This study was conducted to investigate the effect of family support program based on facilitated sensemaking theory on the feeling of entrapment and anxiety level of patient families in intensive care unit.

Method: This randomized controlled, single blind, experimental study was conducted with 16 intervention and 14 control groups, a total of 30 patient family in the Akdeniz University Hospital Anesthesia Intensive Care Unit I, II ve III. Personal information form, Entrapment Scale, State-Trait Anxiety Inventory and Visual Analog Scale were used to collect the data. All statistical analyzes were made SAS 9.4 package program. Descriptive statistics, Shapiro-Wilk test, Mann-Whitney U test, Kruskal Wallis H test, and Signed Rank Test that one of the non-parametric dependent group (paired) comparison tests were applied in the statistical evaluation.

Results: According to the pre-test measurement of the patient families who were applied family support program based on facilitated sensemaking theory decreased state anxiety (S=68, p=0.0001), internal entrapment (S=18, p=0.0078) and external entrapment (S=39, p=0.0005) levels in the post-test measurement. These findings are statistically significant.
Conclusion: The results of the study showed that the family support program compliance of facilitated sensemaking theory were positively affected the state trait anxiety internal entrapment and external entrapment scores of family members of patients hospitalized in intensive care unit.

Key words: family support program, patient family, anxiety, facilitated sense making theory, psychiatric nursing, intensive care unit