Kültürlerarası evliliklerde etnik sınırlar ve kadın özneleşmesi: Arap Alevileri örneği
Ethnic boundaries and female subjectivation in intercultural marriages: The case of Arab Alevis
Yazar: MANOLYA HARNUBOĞLU
Danışman: PROF. DR. ELİF EKİN AKŞİT VURAL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Aleviler = Alawis ; Araplar = Arabs ; Etnik ilişkiler = Ethnic ties ; Etnik yapı = Ethnic structure ; Evlilik = Marriage ; Hatay-Defne = Hatay-Defne ; Kadınlar = Women ; Kültürlerarası iletişim = Intercultural communication ; Öznellik = Subjectivity

Özet:
Bu çalışma, Hatay'ın Antakya ve Defne ilçelerinde yaşayan Arap Alevi kadınların, Türk/Arap Sünni erkeklerle yapmış oldukları kültürlerarası evlilikleri ele alır. Kültürlerarası evlilik yoluyla Sünni topluma giren Arap Alevi kadınlarda öznellik bağlamında değişim ve dönüşümün nasıl olduğu ve kendilerine Sünni toplumda nasıl alan açtıkları tartışılır. İki ana bölümden oluşan bu çalışmada ilk bölüm, kültürlerarası iletişim, etnisite ve mezhep kavramlarının yanı sıra, Arap Aleviliği ve Sünnilik bağlamında Fredrick Barth'ın "sınır" teorisinin yansımalarına odaklanır. İkinci bölüm ise, saha çalışmasına dayanır. Arap Aleviliği ve Sünnilik tarafından katmanlı sınırlara maruz kalan Arap Alevi kadınları, Barth'ın "sınır" teorisi ile birlikte, İlkçi ve Durumsalcı/Araçsalcı Etnisite Yaklaşımlarıyla da ele almak gerektiği öne sürülür. Dolayısıyla, sınır göstergeleri "dışarıdan sınır" ve "içeriden sınır" şeklinde kavramsallaştırılır. Çokkültürlü bir yapıya sahip olan Hatay'da Arap Aleviliği ve Sünnilik bağlamında farklı kültürlerin etkileşim boyutları, öncelikle yaşanılan coğrafya, kültürlerarası etkileşim ve dil çerçevesinde tartışılır. Ataerkil kodlar bağlamında, Arap Aleviliğinin ve Sünniliğin ortaklaştığı ileri sürülür. Arap Alevi kadınların bazı konularda eşlerinin isteklerine ayak uydurmalarına rağmen, eviçi karar alma mekanizmalarında etkin bir rol oynadıkları öne sürülür. Arap Alevi kadınların eğitim ve iş olanakları aracılığıyla öznelliklerini sergiledikleri ileri sürülür. Katılımcı gözlem ve Hatay'da yaşayan Arap Alevi kadından ve Türk/Arap Sünni erkekten oluşan çiftlerle yapılan derinlemesine görüşmeler aracılığıyla görüşmecilerin Arap Aleviliğini ve Sünniliği değerlendirme biçimleri tartışılır.
Anahtar Sözcükler: Kadın özneleşmesi, kültürlerarası evlilik, etnik sınırlar, Arap Aleviliği, Hatay

Abstract:
This study deals with the intercultural marriages of Arab Alevi women living in Antakya and Defne districts of Hatay with Turkish/Arab Sunni men. It is discussed how Arab Alevi women, who enter the Sunni society through intercultural marriage change and transform in the context of subjectivity and how they open up space for themselves in the Sunni society. In this study, which consists of two main parts, the first part focuses on the reflections of Fredrick Barth's theory of "border" in the context of Arab Alevism and Sunnism as well as the concepts of intercultural communication, ethnicity and sect. The second part is based on field research. It is suggested that Arab Alevi women, who are exposed to layered ethnic boundaries by Arab Alevism and Sunnism, should also be discussed by way of Primordialist and Circumstantialist/Instrumentalist Ethnicity Approaches, together with Barth's theory of "border". Thus, the indicators of ethnic boundaries are conceptualized as "the borders from the outside" and "the borders from the inside" of the ethnic group. The interaction dimensions of different cultures in the context of Arab Alevism and Sunnism in Hatay, which has a multicultural structure are discussed primarily within the scope of geography, intercultural interaction and language. It is claimed that Arab Alevism and Sunnism have common characteristics in the context of patriachal codes. It is suggested that although Arab Alevi women keep up with the wishes of their husbands in some matters, they play an active role in domestic decision-making procedures. It is claimed that Arab Alevi women display their subjectivity by way of education and job opportunities. The interviewees' evaluations of Arab Alevism and Sunnism are discussed through participant observation and in-depth interviews with couples consisting of Arab Alevi women and Turkish/Arab Sunni men living in Hatay.
Keywords: Women's subjectivation, intercultural marriage, ethnic boundaries, Arab Alevism, Hatay