Malebranche'da aranedencilik
Occasioanlism of Malebranche
Yazar: MUHARREM ŞAHİNER
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER MAHİR ALPER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Aranedencilik = Occasionalism ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Malebranche, Nicole = Malebranche, Nicole

Özet:
Malebranche'da aranedenciliği konu edinen bu çalışmada filozofun sözkonusu doktrini betimsel ve analitik bir tarzda incelenerek varmış olduğu sonuçlarüzerinde durulmaktadır. Bu yapılırken Malebranche'ın, doktrinini geliştirirkenetkilendiği düşünürler ve felsefi yaklaşımlar da yeri geldiğince ele alınmaktadır.Özellikle çağdaşı olduğu Descartes'ın, ruh ve beden gibi iki farklı alanınvarlığı ve birbiri ile etkileşimlerinin mümkünlüğü meselesinden yola çıkarak bunlararasındaki etkileşimin ne şekilde meydana geldiğini izah etmeye çalışanMalebranche, Augustin'in da etkisiyle Tanrı'yı tüm oluşun merkezine yerleştirmiş vearanedenci felsefeyi geliştirmiştir.Aranedenciliğe göre neden ile sonuç arasında zorunlu-tabii bir bağbulunmayıp Tanrı her defasında nedenleri birer ?vesile? olarak kullanmak suretiylesonuçları yaratmaktadır. Bunu da yine kendisinin koyduğu aranedensel kanunlarabağlı kalmak şartıyla gerçekleştirmektedir. Bu kanunlar Tanrı'nın eylemde bulunmaşeklini belirlemekle birlikte aynı zamanda değişmez oldukları için de bilimintemellerini oluşturmaktadırlar. İnsan veya herhangi bir varlık için eylemde bulunmasöz konusu olmayıp, ruhun isteklerini fiile aktarma noktasında insanın istekleriTanrı'nın yaratması için bir araneden oluşturmaktadır. Böylece insan Tanrı'nın heran yaratması ile varlığını devam ettirebilmektedir.Malebranche'ın geliştirmiş olduğu aranedenci doktrinin en önemliözelliklerinden biri Tanrı merkezci olması ve insanı sadece Tanrı'ya yönelmesigereken günahkar bir varlık olarak görmesidir. Nitekim dikkatini maddeyeyönlendirmiş ve onları gerçek birer varlık gibi düşünen insan, nihayetinde her türlüetkinin de bu varlıklar tarafından meydana getirildiğini düşünerek hatayadüşmektedir. Oysa Malebranche'a göre bu varlıkların gerçekliği nesneleri değilideleridir. Bu ideler de Tanrı'da bulunduklarından bize O'ndan gelmektedir.Duyuların sunduğu bilgilerin ve tüm yetki ve gücün Tanrı'da toplandığı aranedencidoktrinde sonuç olarak Malebranche, ?her şeyi Tanrı'da görme? felsefesinigeliştirmiştir.

Abstract:
This study examines the doctrine of Occasionalism of Malebranche in adescriptive and analytical way. In addition to it, the study discusses the mainconclusions that he resulted in his doctrine and deals with the philosophical ideaswhich influenced him.According to Occasionalism, there is not a bond relationship between thereason and the effect. God always creates the effects by using reasons as a`occasion?. Nevertheless he realizes this creation, having committed occasional ruleswhich he sets. These rules determine the form which God acts (actions), but at thesame time, they also create the essentials of the science because of that they areunchangeable. Acting for the human being or any other being is not possible , but thewills of the human beings at the point of transferring the soul?s wills into actionconstitute an occasion for God?s creation. Therefore, human being can continue hisexistence with God?s creating at any moment.One of the main features of the Occasionalism doctrine that Malebranchedeveloped is Theo-centric and it sees human being as a sinful creature that shouldface to God. Indeed, human being who focuses his attention on the material thingsand thinks these as a real existence finally falls into error by supposing that everyaction is created by those materials. However, according to Malebranche, the realityof these things is not their materials, but the idea of them. We have these ideasbecause they are in God, so we get the ideas from God himself. In conclusion, in theOccasionalism doctrine which puts forts the assertion that all knowledge includingsense data is received from God and God has all the authority, Malebranchedeveloped the philosophy of `the vision of all things in God?.