Kuşak-Yol Projesi, İpek Yolu ve Çin-Türkiye ilişkilerine etkisi
The Belt-Road Project, Silk Road and its effect on China-Turkey relations
Yazar: HAFİZE BERNA ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. ALAEDDİN YALÇINKAYA
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Küresel Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Bir Kuşak Bir Yol Projesi = One Belt One Road Project ; Emperyalizm = Imperialism ; Türk-Çin ilişkileri = Turkish-China relations ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Çin = China ; İpek Yolu = Silk Road

Özet:
Tarihi İpek Yolu, Çin'den başlayıp Orta Asya üzerinden Avrupa'ya ulaşan çok ağlı bir ticaret yoludur. İpek Yolu ile sadece mallar nakledilmemiş, insanlar, kültürler ve dinler de aktarılmıştır. İpek Yolu her ne kadar Çin'den başlasa da yolun büyük bir kısmı Türklerin hâkimiyetindeki topraklardan geçmekteydi. Dolayısıyla Türk Devletlerinin sağladığı siyasi ve askeri güvenlik olmadan bu yolun işlevsel olması mümkün değildi. 2013 yılından itibaren Çin "Bir Kuşak Bir Yol" projesini gündeme getirmeye başlamış ve İpek Yolu'nu hayata geçirme çabalarına girişmiştir. Ancak bu projenin Çin'in aynı zamanda yayılmacı politikalarının önemli bir aracı olduğu görülmektedir. Çünkü "Yeni İpek Yolu" ilk defa TRACECA projesi ve örgütü tarafından kullanılmıştır. Ayrıca Çin, TRACECA projesi kapsamında yapılan bazı yol güzergâhlarını herhangi bir yatırım yapmadan kullanarak mallarını ve kültürünü Avrupa'ya aktarmayı hedeflemektedir. Çin'in bu projeyle Avrupa'ya açılma stratejisi AB tarafından da temkinle karşılanmaktadır. Çin'den başlayıp Türkiye'de Orta Koridor'u kullanarak Avrupa'ya bağlanan söz konusu projede; Türkiye'nin jeopolitik açıdan avantajlı durumda olduğu söylense de, yapılan anlaşmaların, ortaya konulan şartların iyi değerlendirilmemesi halinde zararlı çıkılabileceği olasılığının da dikkate alınması gerekmektedir. Ülkemizin can damarı olan KOBİ'ler tarafından üretilen mallar Çin'de de üretilmektedir. Çin pazarlarının teklifsiz bir şekilde Türkiye üzerinden Avrupa'ya açılmasının Türkiye'nin AB üyesi ülkeler ile ticaretine de sekte vurması olasıdır. Diğer taraftan bu projenin Çin'in ABD ile ticaret savaşlarının önemli ölçüde siyasi boyutları bulunmaktadır. Bu çalışma kapsamında projeye, küresel ve bölgesel güçleri ile proje kapsamındaki ülkelerin çıkarları veya maruz kaldıkları tehditler ile uluslararası ilişkiler prensipleri çerçevesinde, mütekabiliyet ve benzeri ilkeler dikkate alınarak yaklaşılmaktadır. Bununla beraber incelenen kaynaklar ışığında girişimin önemli ölçüde birçok devletin katıldığı işbirliğinden çok Çin'in etkinlik kurma projesi olduğu değerlendirilmiştir. Bu kapsamda Türkiye'nin projeye katılma, destek verme, aktif rol alma konularındaki konumunun belirlenmesi açısından projenin avantaj ve dezavantajları tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: İpek Yolu, Bir Kuşak Bir Yol, Çin, ABD, Emperyalizm.

Abstract:
The historical Silk Road is a multi-networked trader out estarting from China and reaching Europe through Central Asia. Not only goods were transported through the Silk Road, but also people, culture sand religions. Although the Silk Road started from China, a large part of the road passed through the lands dominated by theTurkish States. Therefore, this road could not be functional without the political and military security provided by the Turkish states. Since 2013, China has begun to bring the "One Belt One Road" Project to the agenda and has embarked on the efforts to implement the Silk Road. However, it is thought that bringing this to the agenda is based on China's expansionist policies. Because the "New Silk Road" was used for the first time by TRACECA project and organization. In addition, it aims to transfer its goods and culture to Europe by using some of the road routes made within the scope of TRACECA Project without any investment. China's strategy to open up to Europe with this project is also meticulously met by the EU. "One Belt One Road" Project is using the central corridor in Turkey, and connected to Europe; Despite being told that Turkey is in an advantage ousposition in terms of geopolitics, of the agreements, if not better assessment of the conditions laid down must be taken into account, the possibility of harmful exited. The goods produced by Turkish firms, are also produced in China. It is possible that the unsolicited opening of Chinese markets to Europe through Turkey will also disrupt Turkey's trade with EU member states. On the other hand, this project has a significant political dimension to China's trade wars with the USA. Within the scope of this study, the project is approached by taking into account recipro city and similar principles, within the framework of global and regional powers, the interests of the countries within the scope of the Project or the threats they are exposed to, and the principles of international relations. However, in the light of the sources examined, it has been evaluated that the initiative is China's event-building Project rather than the cooperation in which many states participate. In this context, the advantage sand disadvantages of the Project were discussed in terms of determining Turkey's position in participating, supporting and taking an active role in the project.

Keywords: Silk Road, "OneBelt, One Road", China, USA, Imperialism.