Tüketici güven endeksi ve tüketim harcamaları arasındaki ilişkinin analizi
Analysis of relationship between consumer confidence index and consumption expenditures
Yazar: NİLÜFER DAĞKIRAN
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN DÜNDAR
Karabük Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Tüketici Güven Endeksi = Consumer Confidence Index ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketim harcamaları = Consumption expenditures ; Türkiye İstatistik Kurumu = Turkish Statistical Institute

Özet:
Ekonomik faaliyetlerin temel iki unsuru üretim ve tüketimdir. Üretim ve tüketimdeki değişimler karşılıklı olarak birbirini etkilemektedir. Tüketimdeki değişim üretimi etkilemektedir. Tüketimdeki değişimde tüketicilerin harcamalarından etkilenmektedir. Tüketimdeki artış üretimde artışa, azalış ise üretimde azalışa neden olmaktadır. Tüketimdeki değişim birçok faktöre bağlıdır. Bu faktörlerden biriside tüketici güvenidir. Bu çalışmada, tüketici güveni ile tüketim harcamaları arasındaki ilişki incelenmiştir.
Tüketici güveni, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) iş birliği ile ölçülmektedir. Sonuçlar Tüketici Güven Endeksi olarak yayınlanmaktadır. Tüketim harcamaları da Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 12 harcama türü olarak ölçülmektedir. Harcama türlerinin toplam harcamalar içindeki oranı hesaplanmaktadır. 2004-2016 yılları arası Tüketici Güven Endeksi ve tüketim harcama türlerinin toplam tüketim harcamaları içindeki oranları kullanılarak analizler yapılmıştır. Bu analizlerde korelasyon ve regresyon analizi yöntemleri kullanılmıştır.
Yapılan analizler sonucunda; Tüketici Güven Endeksi ile tüketim harcama türlerinden; gıda ve alkolsüz içecekler, giyim ve ayakkabı, sağlık, haberleşme harcamalarının toplam harcamalar içindeki oranları arasında pozitif; ulaştırma, lokanta ve oteller harcamalarının toplam harcamalar içindeki oranları arasında negatif ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu sunucuna ulaşılmıştır. Gıda ve alkolsüz içecekler harcamalarının toplam tüketim harcamaları içindeki oranındaki değişimin %42,3 oranında, giyim ve ayakkabı harcamalarının toplam tüketim harcamaları içindeki oranındaki değişimin %72,9 oranında, sağlık harcamalarının toplam tüketim harcamaları içindeki oranındaki değişimin %36,1 oranında, haberleşme harcamalarının toplam tüketim harcamaları içindeki oranındaki değişimin %26,2 oranında, lokanta ve oteller harcamalarının toplam tüketim harcamaları içindeki oranındaki değişimin %27,5 oranında, ulaştırma harcamalarının toplam tüketim harcamaları içindeki oranındaki değişimin %36,5 oranında Tüketici Güven Endeksinden etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Two main factors of economic activities are production and consumption. The alterations in production and consumption mutually affect each other. Indeed, the alteration in consumption affect production and the alteration in consumption are affected by consumer expenditures. Increase in consumption causes an increase in production, a decrease in consumption causes a decrease in production. The alteration in consumption depends on many factors, one of these is consumer confidence. In the present study, the relationship between consumer confidence and consumer expenditures is investigated.
Consumer confidence is measured by the collaboration of Central Bank of the Republic of Turkey (CBRT) and Turkey Statistical Institute (TurkStat). The results are published as the consumer confidence ındex. Consumer expenditures are measured as 12 different types of expenses by Turkey Statistical Institute. The rate of each type of expense in total expenditure is calculated. The consumer confidence index and the rate of each type of consumption expenditure in total consumption expenditures between 2004-2016 are used to perform analyses. Correlation and regression are used to analyse the relationship.
As a result of the analyses; the consumer confidence index and the ratio of food and soft drinks , clothing and footwear, health and telecommunication expenditures in total consumption expenditures are found positively correlated; however, the consumer confidence index is found to have a statistically significant nagative correlation with the ratio of transportation, restaurant and hotel expenditures in total consumption expenditures. It is concluded that the consumer confidence index affects the alteration in the ratios of food and soft drinks expenditures in total consumption expenditures by 42.3%, clothing and footwear expenditure in total consumption expenditures by 72.9%, health expenditure in total consumption expenditures by 36.1%, telecommunication expenditure in total consumption expenditures by 26.2%, restaurant and hotel expenditures in total consumption expenditures by 27.5%, transportation expenditure in total consumption expenditures by 36.5%.