Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları ve güvenirliklerinin sorgulanması: Türkiye'nin kredi derecelendirme geçmişi ve bugünü (1992-2012)
International credit rating agencies and an inquiry into their credibility: the past and present of Turkey?s credit rating (1992-2012)
Yazar: ÖMER AKÇAYIR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZAFER YILDIZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Derecelendirme = Rating ; Derecelendirme kurumları = Rating agencies ; Eleştiri = Criticism ; Güvenilirlik = Reliability ; Kredi derecelendirme = Credit rating ; Kredi temerrüt takası = Credit default swap ; Türkiye = Turkey

Özet:
21'inci yüzyılda, para ve sermaye hareketlerinde yaşanan hızlanma sonucu dünya ekonomisi adeta tek bütün haline gelmiştir. Tasarruflarını doğru yerde değerlendirmek isteyen yatırımcılar ile borçlanma araçları (bono, tahvil, hisse senedi vs.) vasıtasıyla yabancı sermayeleri kendilerine çekmek isteyen ülkeler ya da şirketler sermaye piyasalarında buluşmaktadır. Yatırım kararı verme sürecinde yaşanan en büyük sorun ise asimetrik bilgi problemidir. Yatırımcılar, yatırım yapmak isteği ülkenin politik, ekonomik, hukuki yapısını ve üstlendiği riskin boyutunu bilmek istemektedirler. Bilgi kirliğinin yaşandığı günümüzde ise güvenilir, doğru ve güncel bilgiyi elde etmek hem maliyetli hem de oldukça zordur. Bu ihtiyaçlar doğrultusunda ortaya çıkan uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları (KDK), başta ülkeler olmak üzere, şirketler, bankalar ve bazı kamu kurumları gibi birçok varlığın risk değerlendirmesini yaparak yatırımcıların, yatırım yaptığı varlık hakkında bilgi edinmesini sağlamaktadırlar. KDK'ların 2001?de Enron, 2002?de Worldcom ve 2003?te Parmalat gibi dev şirketlerin iflaslarından çok kısa süre önce yüksek not vermesi sebebi ile güvenilirliği açısından eleştirilmeye başlanmıştır. Çalışmanın amacı eleştirilerin ne derece haklı ve KDK'ların ne kadar güvenli olduğunun araştırılmasıdır.Toplam üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde, derecelendirmenin tanımı, önemi ve tarihi gelişimleri açıklanarak, KDK'lar ve not tanımları hakkında genel bilgi verilecektir. İkinci bölümde Türkiye'nin kredi notu geçmişi, hükümet dönemlerine göre ayrıntılı olarak incelenecek ve oluşturulan KÜDİ (karşılaştırmalı ülke derecelendirme indeksi) indeksine göre ve CDS (Credit Default Swap) spreadlarına göre analizleri yapılacaktır. Çalışmanın son bölümünde, KDK'ların ülke ve şirketler üzerindeki etkileri örneklerle açıklanacak, geçmişten bugüne KDK'ların adının karıştığı skandallar ve KDK'lara yönelik yapılan tüm eleştiriler ayrıntılı olarak incelenecektir. Elde edilen veriler ışığında, ?Kredi derecelendirme kuruluşları güvenilir midir?? sorusuna yanıt aranacaktır.Anahtar Kelimler: Kredi Derecelendirme Kuruluşları, Türkiye, Eleştriler, Skandallar, Güvenirlik, KÜDİ, CDS

Abstract:
In the 21th Century, money and capital movements have accelerated and global economy has grown into a singular entity. Investors who want to use their investments in the right places and countries or corporations which want to attract foreign investments to themselves using debt instruments (such as bonds, coupons, stocks) meet at share markets. The greatest issue in an investment decision is the problem of asymmetric information. Investors who want to invest in a country wish to know its political, economic, and legal structures as well as the possible risks involved. However, obtaining credible, honest and up-to-date information in today?s world has become both difficult and costly due to information pollution. From these necessities international credit rating agencies (CRAs) have emerged, which provide information about investors? assets by rating countries, corporates, banks and public institutions through risk assesments. Due to very high credit ratings given to huge corporations by CRAs a very short time before they went bankrupt such as Enron in 2001, Worldcom in 2002 and Parmalat in 2003, many have criticized the CRAs in terms of trustworthiness. The purpose of this thesis is to investigating the trustworthiness of CRAs and to determine whether the criticism is justifiable or not.This thesis consists of three parts. In the first part of the thesis, after the definition, importance and historical developments of the rating system are demonstrated, general information will be provided on CRAs and their rating methodologies. In the second part, credit rating history of Turkey, will be investigated over each government period and will be analyzed by CRIS (Comparative Rating Index For Sovereigns) and by the CDS (Credit Default Swap) spread. In last part of the thesis, the impact of CRAs on countries and corporates will be illustrated with examples and the CRAs? past and current scandals and all criticism on CRAs will be examined. In light of the collected data, will seek to answer the question ?Are CRAs trustworthy??Key Words: Credit Rating Agencies (CRAs), Turkey, Criticism, Scandals, Comparative Rating Index For Sovereigns (CRIS), Credit Default Swap (CDS)