Çağdaş sanatta formsuzluk algısı üzerinden insan bedeni
The human body through the perception of formlessness in contemporary art
Yazar: ZEYNEP TUNÇEL KAHYAOĞLU
Danışman: PROF. ATİLA İLKYAZ
Gazi Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Bileşik Sanatlar Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Beden = Body ; Belirsizlik = Uncertainty ; Fotoğraf = Photograph ; Heykel = Sculpture ; Resim sanatı = Painting art ; Çağdaş sanat =

Özet:
Bu tez çalışmasında, bedenin ideal formunun sanatın farklı dönemlerinde ne şekilde algılandığı ve ideal olarak algılanan bedenin nasıl dönüşümlere uğrayıp formunu yitirdiği durumlar incelenmiştir. Araştırmanın temeli, Fransız yazar-filozof Georges Bataille tarafından ortaya atılmış olan formsuz (l'informe) kavramının incelenmesi üzerine kurulmuş ve bu kavramla 1950'lerin başında ortaya çıkmış olan, bilinçdışı üretimin ön planda olduğu İnformel Sanat anlayışı ilişkilendirilmiştir. Ayrıca, formsuzluk ile belirsizlik kavramları incelenerek, bu kavramların ortak noktasında kesiştiği düşünülen sanat yapıtları yorumlanmıştır. Bu kavramlarla Umberto Eco'nun açık yapıt tanımının ortak noktalarının incelenmesine yer verilmiştir. Bunlara ek olarak, İnformel Sanat anlayışının bilinçdışı üretim ile olan ilişkisi, belirsizlik ve fragman estetiği çerçevesinde incelenmiştir. Sanatta bedenin ele alınış biçimlerine yönelik ortaya konmuş olan sanat yapıtlarının incelenmesi ve yorumlanması, bu kavramlar ve sanat anlayışları ışığında gerçekleştirilmiştir. Araştırma, formsuz kelimesinin tam karşılığı olan tanımsız ya da herhangi bir biçime gönderme yapmayan durumların aksine, insan bedeni gibi bilinen bir formun biçimini yitirdiği ve formunda değişimlerin oluştuğu durumlar üzerine oluşturulmuştur. Geçmiş dönemlerden günümüze, beden formu ve formun değişimi, yok oluşu ya da henüz oluşmamış olmasına yönelik yapıtlardan örnekler seçilmiş ve bu yapıtlardaki beden tasvirlerinin hangi açılardan formunu yitirdiği ile ilişkili açıklamalara yer verilmiştir. Ayrıca, bedenin formunu yitirmesi, bedenin tamlık algısı üzerinden düşünüldüğünde tüm bedeni olduğu gibi içermeyen ve fragman estetiği çerçevesinde ele alınan yapıtlara da yer verilmiştir. Farklı üretim tekniklerinin incelendiği araştırmanın son bölümü olan kişisel çalışmalar bölümünde de heykel, fotoğraf ve resim olmak üzere farklı teknikler kullanılarak üretilmiş çalışmalara yer verilmiş ve böylece disiplinler arası sanat alanında bir araştırma oluşturulmuştur.

Abstract:
In this thesis, how the ideal form of the body is perceived in different periods of art and how the body, perceived as an ideal, undergoes transformations and loses its form was examined. The basis of the research was based on the examination of the concept of formless (l'informe), introduced by the French writer-philosopher Georges Bataille. The concept of formless is associated with the understanding of Informal Art, emerged in the early 1950s, when unconscious production was at the forefront. Additionally, through the investigation of the concepts of formlessness and ambiguity and works of art, thought to intersect at the common point of these concepts, were interpreted. The concepts of formlessness and ambiguity, the common points of Umberto Eco's definition of open work, were studied as well. In addition to the study of aforementioned issues, the relationship of the understanding of Informal Art with unconscious production was examined within the framework of ambiguity and fragment aesthetics. The examination and interpretation of the works of art, which are put forward in terms of the ways in which the body is handled in art, was carried out in the light of these concepts and understandings of art. The research was based on situations where a known form, such as the human body, loses its form and changes observed in its form, as opposed to situations that are undefined or do not refer to any form, which is the exact equivalent of the word formless. From past eras to the present day, the body form and its change, extinction or not yet formed examples were selected from the works for this purpose and the aspects of the body depictions in these works were examined and explanations regarding it becoming formless were included. In addition, when the deformity of the body is considered through the perception of completeness of the body, works that do not contain the whole body as it is and are handled within the framework of fragment aesthetics were also included. In the personal studies section, the last part of the research, where different production techniques were examined, covers works produced using different techniques, including sculpture, photography and painting, and therefore, a research was composed in the field of inter-disciplinary art.