Ekonominin dışa açıklık derecesi ve üretim/enflasyon ödünleme ilişkisi: Teori ve Türkiye için bir uygulama
The relationship between the degree of openness of an economy and the output/inflation trade-off: Theory and an application to Turkey
Yazar: AYŞEN ARAÇ
Danışman: PROF. DR. FUNDA TELATAR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Dışa açıklık = Openness ; Enflasyon = Inflation ; Phillips eğrisi = Phillips curve ; Üretim = Production

Özet:
Ekonominin dış ticarete açıklık derecesinin üretim-enflasyon arasındaki ödünleme ilişkisini ölçen Phillips eğrisinin eğimi üzerindeki etkisinin belirlenmesi, makroekonomik politika analizlerinde büyük önem taşımaktadır. İlgili literatürde, görece daha açık ekonomilerde Philips eğrisinin görece daha dik ve politika otoritesinin sürpriz enflasyon yoluyla üretim artışı yaratma güdülerinin daha zayıf olduğu ileri sürülmektedir. Bununla birlikte, bazı ampirik çalışmalar dışa açıklık derecesi arttıkça, Phillips eğrisinin eğiminin azalacağını göstermiştir. Ampirik literatürde elde edilen çelişkili bulgular dışa açıklık derecesi ile Phillips eğrisi arasındaki ilişkinin belirlenme sorununu bir bulmaca haline getirmiştir. Söz konusu bulmacaya Türkiye ekonomisi çerçevesinde bir çözüm getirilip getirilemeyeceği sorusu çalışmamızın temel hareket noktasını oluşturmaktadır. Çalışmamızda, 1988:1-2007:3 dönemi Türkiye ekonomisinde dışa açıklığın Phillips eğrisinin eğimi üzerindeki etkisi çoklu rejim-STAR modelleme yaklaşımı ile tahmin edilmiştir. En önemli bulgumuz, doğrusal olmayan ekonometrik yöntemler kullanılarak bulmacaya çözüm getirilebileceğidir. Tahmin sonuçlarına göre, dışa açıklık derecesinin değişmediği 1988-1996 yılları arasında Phillips eğrisinin eğimi de değişmemiş; dışa açıklık derecesinin artmaya başladığı 1996-1999 yılları arasında ise Phillips eğrisi dikleşmiştir. Zaman tutarsızlık literatüründe politika otoritesine güvenilirlik kazandıracak bir taahhüt mekanizması olarak önerilen döviz kuru sabitlemesine dayalı istikrar programının uygulandığı yıllarda (1999-2001), Phillips eğrisinin eğiminde bir azalma olduğu bulunmuştur. TCMB'nın bağımsız hale getirildiği ve dalgalı döviz kuru rejiminin uygulanmaya başladığı 2001 yılından sonra ise, Phillips eğrisinin eğiminin pozitif olduğu ve zaman içinde arttığı bulunmuştur.

Abstract:
It is quite important to determine the effect of the degree of openness to trade on the slope of the Phillips curve in macroeconomic policy analysis since it measures the tradeoff between output and inflation. In the related literature, it is claimed that the Phillips curve is likely to be steeper in relatively open economies, which weakens the policy authority?s incentive to increase output rate by creating an unexpected inflation. However, some empirical studies show that the slope of the Phillips curve will be relatively flatter as the degree of openness increases. As a result of having conflicting results in empirical studies, the issue of determining the effect of the degree of openness on the slope of the Phillips curve turned into a puzzle. The starting point of our study is the question whether this puzzle can be solved for the Turkish economy. In our study, the effect of the degree of openness on the slope of the Phillips curve is estimated by using Multiple Regime STAR Models for the Turkish economy over the sample period of 1988-2007. Our main result is that nonlinear econometric methods could be used in order to solve the puzzle. According to the estimation results, between 1988 and 1996 the slope of the Phillips curve did not change, nor did the degree of openness. We found that the slope of the Phillips curve increased between 1996 and 1999 as a result of increasing degree of openness. During the stabilization program based on fixing exchange rate (1999-2001) suggested as one of the commitment mechanisms to assure policy authority to be credible in the literature of time inconsistency, the estimated slope parameter of the Phillips curve decreased. The estimated slope parameter has been positive and increasing after 2001, when the monetary policy framework was changed towards inflation targeting strategy and the flexible exchange rate regime was implemented.