Davranışsal iktisat ve 2008 küresel finans krizine getirilen yaklaşımlar
Behavioral economics and approaches for 2008 global financial crisis
Yazar: YILDIZ ZELİHA HATİPOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İSMAİL HAKKI İŞCAN
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Beklenti kuramı = Expectancy theory ; Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Davranışsal finans = Behavioral finance ; Ekonomi = Economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; Kriz = Crisis ; Kriz teorisi = Crisis theory

Özet:
Amerika Birleşik Devletlerin(ABD)'de, 2007 yılının ikinci yarısında patlak veren ve 2008 ve 2009 yılında tüm dünya ekonomilerinde etkisini hissettiren finans krizini bundan önceki kriz teorileri çerçevesinde açıklamak oldukça zordur. Klasik iktisadi düşüncenin rasyonalite varsayımı, homoeconomics insan tipi ve ?laissez faire laissez passe? anlayışı ile oluşan kurumsal mekanizmaları, bu kriz sürecini anlamakta yetersiz kalmaktadır.Bireylerin değişen bir çevrede karar alma sürecinin ancak sınırlı rasyonalite ile ifade edilebileceğini öne süren Davranışsal İktisat, 2008 küresel krizine getirdiği yaklaşımlarla dikkat çekmektedir. Ampirik bir çerçevede daha gerçekçi varsayımlar ortaya koyan davranışsal iktisat, bireyin karar alma sürecinde bilişsel yeteneklerinin ön plana çıktığını ve rasyonel hesaplamalardansa bilişsel karar alma sürecinin daha etkin olduğunu belirtmektedir. İktisat bilimi ile psikoloji bilimini bir araya getiren davranışsal iktisat bireyi, sosyal çevre ve kurumlarla etkileşim halinde olan bir karar alıcı olarak tanımlamaktadır. Bu çerçevede davranışsal iktisat, belirsizlik altında bireyin karar alma sürecini inceleyerek literatüre, bir ekonomik kriz sürecini her iki disiplinin normlarına uygun şekilde açıklayacak çeşitli aydınlatıcı katkılar sağlamaktadır. Klasik iktisadî düşünce, teoride de olsa geleceğe yönelik belirsizliği, bireylerin riskle hesaplayabileceğini ve mükemmel bilgi varsayımını destekler biçimde geleceği de tam olarak bilebileceğini öne sürmektedir. Ancak pratikte doğal olarak bu varsayımlardan sapan bireyler, bilişsel süreçle ve beklentilerini ağırlıklandırarak karar almaktadır.Bu çalışmada 2008 küresel finans krizinin, birey ve kurumların etkileşim halinde olduğu, ekonomik çevrenin belirsizleşmesi ile krizin boyutlarının değiştiği ve sadece bankacılık ya da finans krizi olmaktan daha çok bir güven krizine dönüştüğü gözlenmektedir. Dolayısıyla ekonomilerin olağanüstü zamanları olarak kriz süreçlerinde, birey ve kurumların davranışları ekonomik kritikler yanında psikolojik çerçevede bilişsel faktörlerle de açıklanabilmelidir.Bu doğrultuda çalışmada davranışsal iktisadın belirsizlik altında karar almayı açıklayan Beklenti Teorisi'nden yararlanılarak, 2008 küresel krizinin aydınlatılması amaçlanmıştır. Tam ve homojen bilgi yerine, bilginin özel olduğu finans piyasasında, herhangi bilgi ya da sinyalini olması gerekenden değerli bularak Bayesyen hesaplamanın aksine yüksek olasılıkla bu sinyale uyarak yanlış yatırım yapabilmektedir. Yine yükseleceğini düşündüğü finansal kâğıtlar için aksi yönde sinyalleri görmezden gelebilmektedir. Böylece reel karşılığı olmayan balonlar oluşmaktadır. Balonların patlamasının ardından geriye belirsizlik kalmıştır. Çalışmanın amacı, tüm bu süreci davranışsal iktisadın tümevarıma dayanan yapısıyla gerçekçi bir temelde açıklamaktır.

Abstract:
Explaining of the financial crisis boomed in United States in mid of 2007 and influenced all over the world in 2008 and 2009 is considerably hard by the frame offormer crisis theories. Classical economics? rationality assumption, homoeconomicus and institutional mechanism which are built by `?laissez faire, laissez passe?? insights was inadequate to understand the crisis process.Behavioral economics which presumes that individuals? decision making process is determined with bounded rationality, is been noticed in 2008 global financial crisis by its approaches. Behavioral economics identifies the decision making process by emprical frame and evaluates the process as an individual process depending on cognitive abilities instead of rational calculating. It also identifies the individual who interacts with institutions in social environment unifying psychology and economics. Hence, behavioral economics accounts for the global crisis by individual decision making under uncertainty and contributes the literature by the way which is suitable for the two disciplines normatively.On the other side classic economics assumes that individual has perfect information, accordingly he knows the outcomes of his decision in the future. Pratically, individual who deviates from rational assumptions, decides by weighting his prospects in cognitive process.In this research,it has been observed that the scope of global financial crisis has changed by becoming vague of the environment that individiual and institutions interacts neither the banking crisis nor the financial crisis, the global crisis is changing into confidence crisis. In this situation, individual and institution?s behaviors must be explained by psychological frame adding of the economic frame. In this research, 2008 global crisis is lighten by Prospect Theory, which explains the decision making under uncertainty. At the finance sector, where the information is special and heterogen, any information or sign is overvalued contrary to Bayesian calculation and then investor makes wrong decide. Again, investor who predicts to rise in stocks, ignores the signals which are adverse. Thus, the ballons which have not real mutual.After the booming, the remaining is uncertainty. The aim of the research is to explain the crisis process realistically by the inductive method of behavioral economics.