Danışmanlık tedbiri sürecine yönelik bir karma yöntem araştırması
Division of social work A mixed method study on the process of consultancy
Yazar: MEHMET EMRE MUTLUOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. NUR FEYZAL KESEN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Danışmanlık = Consulting ; Karma yöntemler = Mixed methods ; Korunma tedbirleri = Protection measures ; Korunmaya muhtaç çocuklar = Children who are in need protection ; Sosyal hizmet uzmanları = Social workers ; Sosyal hizmetler = Social services ; Sosyal hizmetler = Social services ; Çocuklar = Children ; Çocukların korunması = Child protection ; Çocuğun yüksek yararı = Best interest of the child

Özet:
Çocukluk kavramı tüm toplumların gelişim ve değişim dönemleri ile birlikte ve sürekli olarak "çocuklar" için avantaj sağlayacak şekilde ilerleme göstermektedir. Türkiye'de çocuk koruma politikaları süreç içerisinde değişim ve gelişime tabi olmuş, tüm bu süreçler çocuğun yüksek yararı ilkesi gözetilerek yerine getirilmiştir. Korunma ihtiyacı olan çocuklara sunulan hizmetler de zamanla değişime uğramış ve kurum bakımı son çare olarak görülmüş ve çocuğun aile odaklı hizmetlerden faydalanması önem kazanmıştır. Çocuğun biyolojik ailesinin yanında desteklenmesini amaçlayan danışmanlık hizmeti bu bağlamda sunulan en önemli hizmetlerden biridir. Bu araştırmada, danışmanlık hizmetinden faydalanan korunma ihtiyacı olan çocukların sosyo-demografik özellikleri, aile yapıları ve yaşam biçimleri hakkında somut bilgi temeli oluşturarak; çocukların yaralandıkları hizmet modeli hakkında ne düşündükleri, hizmeti nasıl değerlendirdikleri ve onların gözünden sunulan hizmetin nasıl geliştirileceği konusunda derinlemesine bilgi edinme ve anlatıları yorumlayarak çözümleyebilme amacıyla karma araştırma yöntemi uygulanmıştır. Araştırmanın evrenini Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde danışmanlık hizmetinden faydalanan çocuklar oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel kısmının örneklemini Ankara ilinde 2016 yılında hakkında danışmanlık tedbir kararı verilen toplamda 526 çocuk, nitel kısmının örneklemini ise 2016 yılında hakkında danışmanlık tedbir kararı verilen ve 2019 yılı mart ayına kadar bu hizmetin sürdürüldüğü çocukların ebeveynleri ve hizmeti uygulayan meslek elemanları oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel verilerinin analizi SPSS yardımıyla, nitel verilerin analizi ise betimleyici yönteme bağlı olarak üzerinde durulan konuların temalaştırılması ve akabinde kodlanması ile çözümlenmiştir. Danışmanlık tedbirinden faydalanan çocukların en çok 13-18 yaş aralığında ve kız çocuklardan oluştuğu, hizmeti alınmasına sebep olan durumlara bakıldığında ise en çok ailesi veya yakın çevresi tarafından ihmal edilmenin öne çıktığı, tedbir kararlı çocukların anne ve babalarının yüksek oranda ilkokul mezunu olduğu tespit edilmiştir. Ebeveynler ve meslek elemanları için danışmanlık tedbir sebeplerinin farklılık gösterdiği; ebeveynler için çocuğa yönelik tutum, ihbar ve başka kamu kurumlarından bildirim, meslek elemanlarının göre ise ebeveynlere çocuk yetiştirmede destek olarak nitelendirilmiştir. Ebeveynler ve meslek elemanları, hizmetin olumlu etkilerinin olduğunu belirtmişlerdir. 

Anahtar Sözcükler: Çocuğun Yüksek Yararı; Çocuk Koruma Kanunu; Danışmanlık Tedbiri; Korunma İhtiyacı Olan Çocuk.

Abstract:
The concept of childhood progresses in a way that provides a constant advantage for children in line with the periods of the development and change of societies. Turkey has been subject to child protection policies in the process of change and improvement, and all these processes have been performed considering the principle of child's best interest. The services offered to children in need of protection have also changed over time and the institutional care has been considered as a last step. Thus, the idea of providing services to the children at home with the family has gained importance. In this context, consultancy, which aims to support the child with his own family is one of the most important services. Through identifying the demographic knowledge of the children in need of protection, their family types, and lifestyles, this study applied a mixed-method research design in order to obtain an in-depth knowledge and analyze this knowledge: what the children think about the service that they have been taking, how they evaluate it and how it could be developed according to them. The population of the study consists of the girls and boys who have been benefiting from consultancy within Ministry of Family, Labor and Social Services. The participants of quantitative phase of the study included 526 children benefitting from consultancy service in Ankara in 2016 while 6 children along with their families and professional staff who offered them the counselling in 2019 participated into the qualitative part of the study. Quantitative data were analyzed though SPSS and qualitative data were analyzed through theming and coding the data based on the principles of descriptive method. The results indicated that children who benefit from consultancy were mostly girls and at the age of 13-18, and their parents were mostly graduates of primary schools. The reasons of consultancy were much related to the fact that they have been neglected by their family and immediate circle. The qualitative findings of the study suggested that there were different reasons of consultancy measure for the children, for their parents and for the professional staff offering the service: talking to the experts and attitudes of their parents towards themselves for the children; attitudes towards the children, denouncement, notice of other public institutions for their parents, and supporting parents in bringing their children up for professional staff. The children, their parents and the professional staff all declared that this service has positive influence on their life.

Keywords: Child's Best Interest; Child Protection Law; Measure of Consultancy; Child in Need of Protection.