Selçuklu devletlerinde suikastlar
The assassinations in Seljuk states
Yazar: HASAN TAŞKIRAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUHİTTİN KAPANŞAHİN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Tarih = History
Dizin: Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Batıniler = Batınis ; Büyük Selçuklular = Great Seljuks ; Irak Selçukluları = Iraq Seljugs ; Suikast = Assassination ; Suriye Selçukluları = Syria Seljuks

Özet:
Ortaçağ Türk-İslam dünyasına damgasını vurmuş olan Selçuklu devletleri, kendi içlerinde önemli hadiselere tanıklık etmişlerdir. Bunlardan bir tanesi devletlerinin bünyesinde meydana gelen suikast eylemleridir. Büyük Selçuklular ve ona bağlı imparatorluk sınırları dâhilindeki Irak, Suriye ve Anadolu Selçuklu devletlerinde birçok önemli suikast girişimi meydana gelmiştir. Devletlerin içerisindeki suikastlar, failleri bakımından; siyasi ve itikadi ihtilaflara bağlı olarak, Bâtıniler ve iktidar hırsına kapılmış olan devlet adamları tarafından girişilmiştir. Bâtıniler, kendilerine özgü metotlarla bu devletlerin içerisinde kritik konumlardaki devlet adamlarına yönelik suikast eylemlerinde bulunmuşlardır. Nitekim Büyük Selçuklu devletinde, Sultan Berkyaruk, Sultan Muhammed Tapar ve vezir Nizâmü'l-Mülk vs. gibi kişiler bu tür eylemlere maruz kalmışlardır. Büyük Selçuklu, Irak ve Suriye Selçuklu devletlerinde Bâtıni suikastları yoğunluktayken, bu devletlerin dışında Anadolu Selçuklu devletinde Bâtıni kaynaklı suikastlar görülmez. Anadolu Selçuklu devletinde daha çok devlet adamlarının rakiplerine yönelik giriştikleri suikastlar vardır. Nitekim Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alâeddîn Keykubâd'ın oğlu tarafından zehirletilmesi ve Sultan II. Alâeddîn Keykubâd'a ağabeylerinin suikast tertibatı buna örnektir. Bâtınilerin ve hırslı devlet adamlarının, devlet içerisinde önemli mevkilerdeki görevlilere yönelik, etrafa dehşet saçan ve devletin kurulu düzenini sarsan suikast eylemleri, Selçuklu toplumunda büyük etkilere ve huzursuzluklara neden olmuştur. Bu sebeple Selçuklu Devletlerinde Suikastlar isimli çalışmamızla, Büyük Selçuklu coğrafyasında, bu iki farklı düzeydeki suikast eylemlerine maruz kalanların belirlenmesi ve bu girişimlerin evvelindeki ve sonrasındaki hadiselerin tespit edilerek, bu eylemlerin Selçuklu halkı üzerindeki etkilerini araştırmış bulunmaktayız.Anahtar Kelimeler: Büyük Selçuklu devleti; Irak Selçuklu devleti; Suriye Selçuklu devleti; Anadolu Selçuklu devleti; Bâtıni; Devlet adamı; Suikast.

Abstract:
Having affected the medieval Turk-Islam world the Seljuk states, witnessed important events among themselves. One of these events is assassination acts occuring in their states. Many important assassination enterprises appeared in Great Seljuk and in its associated states Iraq, Syria, Anatolia Seljuk taking place inside of its border. The assassination in these states were organized by B?tin?s and ambitious statesman. B?tin?s assassinated to the statesmans at critical positions of these states with specific methods belonging to them. Thus in Great Seljuk state Sultan Berkyaruk, Sultan Muhammed Tapar and vizier Nizâmü?l-Mülk etc. are exposed to such events. While in Great Seljuk, Iraq and Syria Seljuk states B?tin? assassination were dense in Anatolia Seljuk states there were assassinations generally attempted by the statesman against to their rivals. Poisoning of the Anatolia Seljuk Sultan I. Alâeddîn Keykubâd by his son and the assassianation attempt to II. Alâeddîn Keykubâd by his brothers are examples of the latter. The horrible state-shaking assassination attempts of B?tin? and ambitious statesman against to important positions caused profound impacts and troubles on society of Seljuk. In the study named as The Assassinations in Seljuk States the victims, prior and after events of two types of assassinations mentioned above are determined and the effects of these attempts on Seljuk society are investigatedKeywords: Great Seljuk State; Iraq Seljuk State; Syria Seljuk State; Anatolia Seljuk State; B?tin?; Statesman; Assassination.