Torasik vertebralardaki dejeneratif değişikliklerin değerlendirilmesi ile erişkinlerde yaş tayini
Forensic age estimation in adults by evaluation of degenerative changes at thoracic vertebra
Yazar: EMRE NURİ İĞDE
Danışman: PROF. DR. AYSUN BALSEVEN ODABAŞI
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Adli tıp = Forensic medicine ; Bilgisayarlı tomografi = Computed tomography ; Göğüs vertebraları = Thoracic vertebrae ; Kemik rejenerasyonu = Bone regeneration ; Osteofit = Osteophyte ; Yaş tayini = Age determination ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Yaş tayini kimlik tespitinin önemli bir parçasıdır. Yaşayan bireylerde, ölmüş kişilerin kimliklendirilmesinde ve iskelet kalıntılarında yaş tayini gerçekleştirilmektedir. Adli nedenlerle, tıbbi endikasyon dahilinde veya arkeolojik çalışmalarda yaş tayini gerekmektedir. Adli bilimler ve tıp bilimleri alanında özellikle adli tıpta yaş tayini işlemi gerçekleştirilmektedir. Bu çalışmada yaşayan erişkin bireylerde, torasik omurganın çeşitli dejeneratif özellikleri incelenerek yaş tayini yapılması amaçlanmaktadır. Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri Radyoloji Anabilim Dalı tarafından 01/01/2022 ile 16/05/2022 tarihleri arasında Toraks BT (Bilgisayarlı Tomografi)'si çekilen olguların görüntüleri retrospektif olarak incelenmiştir. Tetkik sırasında yaşı 20-79 arasında olan olgular çalışmaya dahil edilmiştir. Vertebrada patolojik lezyon, vertebra travma öyküsü veya cerrahisi, konjenital anomali, kalça, pelvis, alt ekstremite deformiteleri, komorbid nörolojik patolojisi (SVO, nöropati), lipodistrofi varlığı, malignansi öyküsü, romatolojik hastalık öyküsü, immün yetmezlik tanısı, uzun dönem steroid kullanım öyküsü, sistemde kayıtlı obezite veya osteoporoz tanısı olanlar çalışma dışında bırakılmıştır. Olguların BT görüntülerinden osteofit dejenerasyonu, faset eklem dejenerasyonu, disk dejenerasyonu, vertebra yükseklik kaybı, vertebra dansitesi, paraspinal kasların kesit alanı ve paraspinal kas dansitesi, bağ (ligament) ossifikasyonu ve kifoz açısı incelendi. İfade edilen parametrelerden otuz iki değişken elde edilmiş olup değişkenler cinsiyetler ve yaş grupları arasında incelenmiştir. İşlem karakteristik eğrisi analizi ile anlamlı değişkenler için eşik değerler belirlendi. Değişkenler Tek değişkenli ve Çok Değişkenli Lineer regresyon modeli ile değerlendirilmiştir. Regresyon modelini değerlendirmek için Standart Hatası (SEE), Determinasyon Katsayısı (R2 ) ve Ortalama Mutlak Hata (MAE) hesaplandı. Olguların yaş ortalaması 49,50±17,35 olarak tespit edilmiştir. Erkeklerde osteofitin maksimum evresi (L maks), ileri osteofit evrelerinin toplamı (L2-5) ve köprüleşme (M3) daha fazla bulunmuş, diğer değişkenlerden ise disk dejenerasyonu sayısı, bağ ossifikasyonu, paraspinal kas hacmi ve genel olarak kas dansitesi erkeklerde yüksek bulunmuştur. Kadınlarda ise ileri faset artroz değeri (Faset2-3) daha yüksek bulunmuştur. Her iki cinsiyette de değişkenler yaş grupları arasında anlamlı farklılık göstermiştir. Yaşla birlikte dejeneratif değişikliklerin arttığı bulunmuş, yaşla korelasyonu en yüksek erkeklerde L Toplam (r: 0.846), kadınlarda ise M toplam (r: 0.819) olduğu saptanmıştır. Tek değişkenli regresyon analizinde; erkeklerde L0 değişkenin R2 değerinin 0,714 olduğu ve SEE 9,33 yıl olduğu, kadınlarda ise L0 ve Faset 0 için 0,655 olduğu ve SEE 10,26 yıl olduğu saptanmıştır. Çok değişkenli regresyon analizi Step wise yöntemi ile oluşturulmuş olup erkeklerde çok değişkenli denklemin daha az hataya sahip olduğu tespit edilmiştir. 5 farklı değişkenden oluşan çok değişkenli regresyon denkleminde r2 değeri 0,844 ve SEE 6,91 yıl olarak bulunmuştur. Sonuçlara göre yaşayan erişkin bireylerde osteofit ve diğer değişkenler yaş tayininde geleneksel yöntemlere ek olarak kullanılabilir. Dejenerasyon ile yaş tayini için geniş örneklemlerle yapılacak ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Age determination is an important part of personal identification. Age determination is performed in living individuals, deceased persons and skeletal remains. Age determination is required for criminal proceeding, medical assessment or archaeological studies. This practice is also carried out in many forensic sciences and medical sciences, especially forensic medicine. In this study, it is aimed to determine the age of living adults by examining various degenerative features of the thoracic spine. Cases who underwent Chest Computed Tomography scanned by Hacettepe University Hospitals Department of Radiology between 01/01/2022 and 16/05/2022 were evaluated retrospectively. Thoses aged between 20-79 years at the time of the scanning were included. Patients with pathological lesion in the vertebrae, history of vertebral trauma or surgery, congenital anomaly, hip, pelvis, lower extremity deformities, comorbid neurological pathology (CVD, neuropathy), lipodystrophy, history of malignancy, rheumatological disease, immunodeficiency, long-term steroid therapy, registered obesity or osteoporosis diagnosis were excluded from the study. Osteophyte degeneration, facet joint degeneration, disc degeneration, vertebral height loss, vertebral density, cross sectional area of paraspinal muscle volume and paraspinal muscle density, ligament ossification and kyphosis angle were examined using CT images. Thirty two variables were established from these parameters. Variables were compared according to gender and age groups. Receiver operating characteristic curve analysis was used to set the cutoff value of the variables. Univariate and Multivariate Linear Regression Model were performed for each variables. Standard Error of Estimate (SEE), Coefficient of Determination (R2) and Mean Absolute Error (MAE) were calculated to evaluate these regression formula. The mean age of the cases was 49.50±17.35 years. Maximum stage of osteophyte (L max), sum of advanced osteophyte stages (L2-5) and bridging (M3) were found higher in males compared to females. Among other variables, the number of disc degeneration, ligament ossification, sectional cross area of paraspinal muscle volume and muscle density were higher in males, in general. On the other hand, number of advanced facet arthrosis (Facet 2-3) was higher in females. Variables difference between age groups showed statistically significance in both genders. The frequency of degenerative changes increases with age. L-sum (r: 0.846) in males and M-sum (r: 0.819) in females revealed highest correlation with age. The R-squared value of the L0 variable was found to be 0.714 and SEE 9.33 years in males, while the R-squared 0.655 for L0 also Facet 0, SEE was 10.26 years in females, in univariate regression analysis. Multivariate regression analysis was established with the step wise method. It was found that the multivariate equation had smallest error of estimate in males. There were five independent variables in a multiple regression equation. The R-squared value and SEE of that equation were 0.844 and 6.91 years, respectively. According to the results; osteophytes and other degenerative variables in living individuals may be useful for age determination in additon to conventional methods. Further studies with larger sample sizes are needed to estimate age using degenerative changes with more accurate results.