Mali kural, mali şeffaflık ve mali performans ilişkisinin analizi: Gelişmekte olan ülke uygulaması
Analyzing the relationship between fiscal rule, fiscal transparency and fiscal performance: The developing countries practice
Yazar: BURAK ŞAHİNGÖZ
Danışman: PROF. DR. BİROL KARAKURT
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Politik ekonomi teorisyenleri 1980'li yıllarda ortaya çıkan mali istikrasızlığı politik aktörlerin açık eğilimine ve ortak havuz problemine dayandırmaktadır. Mali dengesizlikler ülke ekonomilerinin istikrarını tehdit etmekte ve mali performansı olumsuz etkilemektedir. Mali istikrarsızlığın azaltılması için ortaya konan çözümlerden biri mali kuralları da kapsayan mali yönetişimdir. Çalışma kapsamında mali yönetişim faktörlerinden olan mali kuralların ve mali şeffaflığın mali performans üzerindeki etkisi analiz edilmektedir. Küresel finansal krizden sonra mali kurallarda önemli bir dönüşüm gerçekleşmiştir. Tasarım özellikleri geliştirilen bu kurallar ikinci nesil mali kural olarak adlandırılmaktadır. Çalışmada ikinci nesil mali kuralların gelişmekte olan ülkelerde mali performans üzerinde ortaya çıkardığı etkiyi araştırmak amaçlanmıştır. İkinci olarak, mali şeffaflıktaki artışın hem doğrudan mali çıktı üzerinde olumlu etki göstereceğine hem de mali kural gibi maliye politikası uygulamalarının dolaylı olarak etkinliğini artıracağına dair önemli bir literatür vardır. Ancak gelişmekte olan ülkelerde mali performans üzerinde mali şeffaflığın etkinliğine dair kısıtlı bir literatür söz konusudur. Bu nedenle çalışma kapsamında mali şeffaflığın mali performans üzerindeki etkisini araştırmak amaçlanmıştır.
Küresel finansal kriz sonrası 2008-2021 döneminin ele aldığı çalışmada 67 gelişmekte olan ülkeler için rassal etkiler tahmincilerinden yararlanılarak analizler yapılmıştır. Bulgular zayıf tasarlanmış mali kuralların mali performansı olumsuz etkilediğini göstermektedir. Bu nedenle mali kuralların her zaman mali performansı olumlu etkileyen bir maliye politikası uygulaması olmadığını söylemek mümkündür. İkinci olarak, iyi tasarlanmış mali kuralların mali şeffaflığın derecesi artıkça (belirli bir eşik değerden sonra) mali performansı olumlu etkileme gücünün artığı, zayıf tasarlanmış mali kuralların ise mali şeffaflığın derecesi artıkça (belirli bir eşik değerden sonra) mali performansı olumsuz etkileme gücünün arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Mali şeffaflığın, mali kuralların mali performans üzerindeki etkilerini güçlendiren önemli bir faktör olduğu ve fakat mali kuralların mali performans üzerindeki etkisinin mali şeffaflık düzeyinin bir eşik değeri geçmesi ile başladığı söylenebilir. Sonuç olarak, mali kurallar tasarım özellikleri dikkate alınmadan mali istikrasızlığı çözmede etkili bir faktör olmayabilir. Ayrıca, yeterli düzeyde mali şeffaflık sağlandığında mali kuralların etkinliğinin artacağı, mali yönetişim faktörlerinin ayrı ayrı değil bir bütün olarak mali performansı artırmada daha etkili oldukları söylenebilir.

Abstract:
Political economy theorists attribute the fiscal instability that emerged in the 1980s to the deficit bias of political actors and the common pool problem. Fiscal imbalances threaten the stability of national economies and negatively affect fiscal performance. One of the solutions put forward to reduce fiscal instability is fiscal governance, including fiscal rules. This study analyzes the impact of fiscal rules and fiscal transparency on fiscal performance. Fiscal rules underwent a significant transformation after the global financial crisis. These rules with improved design features are called second generation fiscal rules. This study aims to investigate the impact of second generation fiscal rules on fiscal performance in developing countries. Second, there is a substantial literature suggesting that an increase in fiscal transparency will both directly have a positive impact on fiscal output and indirectly increase the effectiveness of fiscal policy measures such as fiscal rules. However, there is a limited literature on the effectiveness of fiscal transparency on fiscal performance in developing countries. Therefore, this study aims to investigate the impact of fiscal transparency on fiscal performance.
The study analyzes the post-global financial crisis period 2008-2021 for 67 developing countries using random effects estimators. The findings show that poorly designed fiscal rules negatively affect fiscal performance. Therefore, it is possible to say that fiscal rules are not always a fiscal policy implementation that positively affects fiscal performance. Second, well-designed fiscal rules have a positive effect on fiscal performance as the degree of fiscal transparency increases (after a certain threshold), while poorly designed fiscal rules have a negative effect on fiscal performance as the degree of fiscal transparency increases (after a certain threshold). It can be said that fiscal transparency is an important factor that strengthens the effects of fiscal rules on fiscal performance, but the effect of fiscal rules on fiscal performance starts when the level of fiscal transparency exceeds a threshold value. As a result, fiscal rules may not be an effective factor in addressing fiscal instability without taking into account their design features. Moreover, it can be argued that the effectiveness of fiscal rules will increase when there is sufficient fiscal transparency and that fiscal governance factors are more effective in improving fiscal performance as a whole rather than separately.