Ceza hukukunda hukuka aykırılık
Unlawfulness in criminal law
Yazar: ALİ ŞAHİN KILIÇ
Danışman: PROF. DR. İZZET ÖZGENÇ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza hukuku = Criminal law ; Haksızlık = Wrongfulness ; Hukuka aykırılık = Unlawful ; Hukuka uygunluk = Compliance with laws ; Tipiklik = Typicality

Özet:
Geride bıraktığımız yüzyılda suç teorisinde yaşanan önemli gelişmeler suçun bir unsuru olarak hukuka aykırılığın yeniden ele alınması gereğini ortaya çıkarmıştır. Özellikle suç teorisinin temel kavramlarından olan haksızlığın felsefi arka planı da ortaya konularak açıklanması, ceza hukuku dogmatiğinin karşılaştığı güncel sorunların çözümü bakımından büyük önem taşımaktadır.  Hukuka aykırılık suçun sistematik ifadesinde bağımsız bir unsur olarak bulunmakta ve tipe uygun fiilin hukuka aykırılığının belirlendiği aşamayı oluşturmaktadır. Bu şekliyle tipe uygun fiilin bir niteliğini oluşturan hukuka aykırılığın, haksızlık kavramından ayrı düşünülmesi mümkün değildir. Bu nedenle tezimizde öncelikle ceza hukuku haksızlığının niteliği ve felsefi arka planı açıklanmıştır. Bu kapsamda, ceza hukuku haksızlığının norm ihlali niteliği ve norm kavramının değerler ile ilişkisi odak noktasına alınarak, ceza hukuku dogmatiğinin ilgili olduğu konular çerçevesinde ceza hukuku haksızlığı bir norm ihlali olması temelinde açıklanmıştır. Haksızlığın bir norm ihlali olarak açıklanmasının ardından haksızlık kavramının ceza hukuku dogmatiğindeki konumu incelenmiş ve haksızlık kavramına farklı yaklaşımlar açıklanarak, haksızlık kavramının rol ve işlevlerine değinilmiştir.  İkinci bölümde, suçun bir unsuru olarak hukuka aykırılığın suç teorisindeki konumu inceleme konusu yapılmıştır. Bu kapsamda, hukuka aykırılık yargısının hukuk düzeni bakımından ifade ettiği anlam ve suçun unsurları arasındaki yerine ilişkin yaklaşımlar açıklanmıştır.  Hukuka aykırılığın suçun unsurları arasındaki yerinin ortaya konulması, suç tanımında hukuka aykırılık unsuruna yer verilmesi, haksızlık bilincinin hukuka aykırılıkla ilişkisi gibi suç teorisinin tartışmalı konularının açıklanmasını gerektirmiştir. Hukuka aykırılığın suç teorisi içerisinde yerinin açıklanmasının bir diğer gereği hukuka uygunluk nedenlerinin genel teorisinin ortaya konulmasıdır. Bu bağlamda, hukuka uygunluk nedenlerinin tipiklik unsurlarından farkları ve nitelikleri ortaya konulmuştur. Hukuka uygunluk nedenlerinin tartışmalı konuları olan hukuka uygunluk nedenlerinin subjektifliği, hukuka uygunluk nedenleri bağlamında hata ve sınırın aşılması açıklanarak çalışma sonlandırılmıştır.

Abstract:
In the last century, the developments in criminal theory have caused a need for a reapproach to unlawfulness as an element of crime. Most particularly, the analysis of wrongfulness which is one of the fundamental concepts of criminal theory while taking into account of this concept's philosophical background, is essential for solving the problems that criminal law dogmatics is facing currently. Unlawfulness is an independent element in the crime's systematic expression and it constitutes the stage in which typical act's unlawfulness is determined. In this framework, the unlawfulness which is a characteristic of typical act, cannot be thought separately from wrongfulness. Therefore, first of all, the characteristics of unlawfulness in criminal law and its philosophical background are explained in our thesis. In this context, the criminal wrong has been explained in the frame of subjects related to criminal law dogmatics and on the basis of the fact that the criminal wrong is a norm violation, by bringing into focus the characteristics of unlawfulness in criminal law and the concept of norm's relation to values. After defining criminal wrong as a violation of norm, the status of concept of wrongfulness in criminal law dogmatics is analysed and by explaining the different approaches to wrongfulness concept, the status and functions of this concept are visited. In the second chapter of this thesis, the status of unlawfulness as an element of crime in criminal theory is examined. Within this scope, the approaches related to the meaning of unlawfulness judgment from the perspective of the legal system and its status as in the elements of crime are studied. After pointing out the unlawfulness concept's status among the elements of crime and inclusion of unlawfulness in the definition of the crime, it has been required to explain the controversial subjects, such as the relation of awareness of wrongfulness to unlawfulness. Another importance in explanation of status of unlawfulness in criminal theory is to set forth the general theory of the justifications. In accordance with that, the characteristics of justifications and their difference from typicality elements are examined. This study is concluded by the explanation of subjectivity of justifications, error and exceeding the limits in the context of justifications, which are the controversial topics of justifications.