Yerel ve evrenselin sınırında bir değer olarak işlevsel okuryazarlık: Cömert Köyü örneği
Functional literacy as a value at the border of local and universal: Sample of Cömert Village
Yazar: SEFER YETKİN IŞIK
Danışman: DOÇ.DR. SERPİL ALTUNTEK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada sözlü kültüre ait iletişim süreçlerini sürdürdüğü, gelenekçi bir topluluk olduğuvarsayılan Cömert Köyü'nde işlevsel okuryazarlığa atfedilen anlam araştırılmıştır. Simgeselantropolojinin perspektifinden ve simgesel antropolojinin yöntemleriyle, sözlü kültür/yazılı kültürkuramlarından da faydalanılarak gerçekleştirilen bu araştırma; Ankara Büyükşehir Belediyesisınırlarına dâhil olan Cömert Köyü'nde gerçekleştirilmiş, nitel veriler kullanılmıştır. Araştırmasonunda; bilginin bilenlerin bilmeyenlere sözlü olarak aktarıldığı, sözlü kültüre özgü geleneksel öğrenme yönteminin sürdürüldüğü; dini bilginin ve dini bilginin geleneksel aktarılma yöntemlerinin(ezbere dayalı) geçerli olduğu; okumanın yukarıdaki iki bilgi türü (aile büyüklerinden öğrenilenbilgiler ve dini bilgiler) ile kıyaslandığında ikincil olarak algılandığı, okuma (formel eğitim ) sürecinindaha çok pragmatik amaçlarla sürdürülen, hayata hazırlık (çocukluk ve gençlik) aşamasındagerçekleştirilen etkinlikler toplamı olarak algılandığı bulunmuştur. Cömert Köyü'nün anlamlar ve değerler sisteminin merkezinde yer alan saygınlık ve adam olma/yetişkinlik tanımı açısındanokuryazarlık birincil bir nitelik değildir. Normlara uyumun ve normları sürdürmenin bireylerdenbeklenen temel davranış olduğu bu değerler sistemi içinde, daha çok kente ya da belli mesleklereait bir uğraş olarak algılanan okuryazarlık (çeşitli nedenlerle) istenir olsa da bir olmazsa olmaz değildir. Yerel ve evrensel değerler arasında bir köprü, bir sınır, bir araç olan okuryazarlık; evrenseldeğerleri temsil eden devletin ve aydınların algıladığı biçimde algılanmamaktadır. Köylüler kenteyerleşmiş olsa bile normlara, geleneksel iletişim süreçlerine etki eden değerler sistemine bağlıkaldıkça, kaynağını dini inançlardan, mitik düşünce yapısından alan sözlü kültüre ait bilinçyapısını sürdürecektir. Sonuç olarak ?okuryazarlığın kente ait bir uğraş olarak görüldüğü?çıkarımında kent ve köy arasındaki sınır ve ayrım coğrafi değil zihinseldir.Anahtar SözcüklerSimge, simgesel antropoloji, sözlü kültür, yazılı kültür, işlevsel okuryazarlık, yerel ve evrenseldeğerler.

Abstract:
In this thesis, the meanings attributed to functional literacy in Cömert Village which is perceived as atraditional society and where oral communication processes continue are investigated. Based onorality/literacy theories, with the perspective and methods of symbolic anthropology, the field work iscarried out in Cömert Köyü, Ankara Province. Qualitative data are used. It has been established that;traditional learning methods peculiar to oral culture where knowledge is transmitted to those who do notknow from those who do is going on; transmittance of traditional religious knowledge (based onmemorizing) is prevailing; functional literacy is perceived as secondary compared to two other knowledgetypes (knowledge transmittance by family elders and religious knowledge) formal education is perceived asrelevant to pragmatic aims. In Cömert Village, literacy is not considered a primary quality in the access toprestige and being considered ?a man/adult?, qualities at the center of meaning and value systems. In sucha value system where conformity to norms and their practice seen as ?right? behavior, literacy is perceivedas pertaining city life or occupations, it is desired but not considered a sine qua non. The local perceptionof literacy as a bridge, a border, an instrument, between local and universal values different from that ofstate and intellectuals for whom it represents the universal values. Even if villagers have settled to cities,they would perpetuate the constructive of consciousness which originates from religious beliefs and mythicthought, as long as they continue their attachment to the traditional value system. Consequently, `literacy isseen as pertaining city life?; a statement which asserts that the distinction between city and village is notonly geographical but also, and overwhelmingly mental.Key WordsSymbol, symbolic anthropology, oral culture, literate culture, functional literacy, local and universalvalues.