Okul öncesi eğitim kurumlarında eğitim-öğretime devam eden özel gereksinimli çocukların serbest oyun zamanlarındaki oyunlarının incelenmesi
Examination of the play behaviors of children with special needs during free play times in preschool educational institutions
Yazar: BUSE KOÇAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜHAL GİZİR
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Oyunlar = Plays ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Bu çalışmanın amacı, okul öncesi eğitim kurumlarında eğitim-öğretime devam eden özel gereksinimli çocukların serbest zamandaki oyunlarının incelenmesidir. Nitel bir çalışma olan bu araştırmanın çalışma grubunu; Mersin ili merkez ilçelerinde bulunan bağımsız anaokullarında 2021-2022 yılı güz döneminde eğitim öğretime devam eden 40 özel gereksinimli çocuk oluşturmaktadır. Araştırmada etik ilkeler gereğince katılımcı çocukların ailelerine bilgilendirici onam formu gönderilmiş ve dönütleri alındıktan sonra araştırmaya başlanmıştır. Özel gereksinimi olan okul öncesi dönem çocuklarının serbest oyun zamanlarındaki oyunları açık ve kapalı alanlarda gözlemlenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak özel gereksinimli çocukların, serbest zamandaki oyunlarını incelemeye yönelik araştırmacı tarafından uzmanlardan görüş alınarak hazırlanan "Özel Gereksinimli Çocukların Oyunları Gözlem Formu" ve "Gözlem Güncesi" kullanılmıştır. Özel gereksinimli çocukların oyunları gözlem formuna ilişkin veri toplama süreci; çocukların her biri için her gözlemde 20 dakika açık alanda, 20 dakika kapalı alanda olmak üzere araştırma boyunca her biri 4'er defadan toplamda 160 dakika gözlemlenerek 8 hafta içerisinde tamamlanmıştır. Bu çalışma ile özel gereksinimli çocukların tercih ettikleri oyun türleri ile oyun oynadıkları alan arasında bir ilişki olduğu belirlenmiştir.Yapılan gözlemler; özel gereksinimli çocukların çeşitli oyun türlerinde ve oyun alanlarında oyun oynadıklarını, serbest zamandaki oyunlarında özellikle paralel oyun davranışlarını sergilediklerini göstermiştir. Bu araştırma sonucunda bedensel yetersizliği olan çocukların fiziksel oyunları oynamadığı görülmüştür. Özel gereksinimi olan çocukların oyun süreleri analiz edildiğinde, genellikle 80 dakikalık gözlem süresi içinde çoğunluğunun 48 ile 63 dakika arasında oyun oynadığı, bu süre içinde oyun materyallerini sıkça değiştirdikleri ancak oyun yapısını pek değiştirmedikleri gözlenmiştir. Ayrıca çalışma grubuna dâhil edilen özel gereksinimli çocukların oyunlarında iletişim problemleri başta olmak üzere, oyun dışı bırakılma, düşme yaralanma gibi farklı güçlükler ile karşılaştıkları görülmüştür. Araştırmadan elde edilen bulgular alanyazın çerçevesinde tartışılarak irdelenmiş, elde edilen sonuçlar ışığında uygulamaya ve araştırmacılara yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the leisure-time activities of children with special needs attending preschool education institutions. This qualitative research focuses on a study group consisting of 40 children with special needs who attended independent preschools in the central districts of Mersin province during the fall semester of the 2021-2022 academic year.In accordance with ethical principles, informative consent forms were sent to the families of participating children, and the study commenced after obtaining their feedback. The free play activities of preschool children with special needs were observed in both indoor and outdoor settings. The data collection tools used in the research include the "Observation Form for the Games of Children with Special Needs," and an "Observation Journal," prepared by the researcher with input from experts in the field. The data collection process for the observation form involved 20 minutes of observation in an open area and 20 minutes in a closed area for each child, totaling 160 minutes of observation for each child over the course of 8 weeks.The study revealed a correlation between the types of games preferred by children with special needs and the play areas they chose. Observations indicated that children with special needs engage in various types of games and exhibit parallel play behaviors during their leisure time, particularly in open areas. The research findings also showed that children with physical disabilities tended to avoid physical games. Analysis of the play durations revealed that, within an 80-minute observation period, the majority of children played for 48 to 63 minutes, frequently changing play materials but not altering the structure of the games significantly.Furthermore, communication problems and various difficulties such as exclusion from play, falls, and injuries were observed among the children in the study group. The results obtained from the research were discussed within the framework of the literature, and recommendations for practitioners and researchers were developed based on the findings.