Radikal prostatektomi yapılmış hastalarda kavernöz dokulardaki fibrozisin penil sonoelastografi ile prospektif olarak değerlendirilmesi
Prospective evaluation of cavernos tissue fibrosis with penile sonoelastography in patients who underwent radical prostatectomy
Yazar: NURULLAH HAMİDİ
Danışman: PROF. ABDULKADİR TÜRKÖLMEZ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Üroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Üroloji = Urology
Dizin: Elastografi = Elastography ; Erektil disfonksiyon = Erectile dysfunction ; Fibroz = Fibrosis ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Penis = Penis ; Penis ereksiyonu = Penile erection ; Prostat neoplazmları = Prostatic neoplasms ; Prostatektomi = Prostatectomy

Özet:
Amaç: Radikal prostatektomi(RP) sonrası görülen erektil disfonksiyonun asıl sebebinin nörovasküler demet(NVD) hasarına bağlı gelişen kavernöz doku fibrozisi olduğuna inanılmaktadır. Son yıllarda sonoelastografi ile doku elastisite ölçümü hakkında bir çok makale yayınlanmıştır.Bu çalışmada, RP ile birlikte NVD'i korunan veya korunmayan olgularda kavernöz doku elastisite skorundaki değişiklikleri incelemeyi amaçladık.
Gereç ve yöntem: Nisan 2014 ile Eylül 2015 tarihleri arasında kliniğimizde organa sınırlı prostat kanseri nedeniyle RP yapılanve operasyon öncesi potent olduğu bilinen 65 hastanın verileri prospektif olarak kaydedildi. Hastalar, RP sırasında NVD'nin korunmasına göre her iki tarafta NVD korunmayan(Grup 1=22 olgu), tek tarafta NVD korunan(Grup 2=21 olgu) ve her iki tarafta NVD korunan(Grup 3=21 olgu) olmak üzere 3 gruba ayrıldı. Tüm olguların RP öncesi ve sonrası(3.ve 6.ay) Ulaslararası Erektil Fonksiyon İndeksi(UEFİ)-5, penis boyu ve kavernöz cisim elastisite dereceleri kaydedildi. Kavernöz cisim elastisitesi real-time elastografi ile değerlendirildi. Penis uzunlukları flask haldeki penise maksimum kontraksiyon uygulandıktan sonra pubo-penil cilt kavşağından glans penisin ucuna kadarki mesafe dikkate alınarak ölçüldü.
Bulgular:Tüm demografik özellikler, RP öncesi penis uzunluğu, RP öncesi UEFİ-5 skoru ve RP öncesi elastisite skorlarıher üç grupta benzerdi. RP sonrası üçüncü ve altıncı ayda grup 2 ve 3'te grup 1'e göre daha yüksek ortalama UEFİ-5 skoru, daha yüksek ortalama penis boyuve daha düşük ortalama elastisite skoru olduğu izlenirken, grup 2 ve 3 arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olmadığı görüldü. Ayrıca Spearmen korelasyon testinde RP sonrası üçüncü ve altıncı ayda UEFİ-5 skoru ve elastisite skorları arasında çok güçlü negative korelasyonolduğu (RP sonrası üçüncü ay için r= -0.818, altıncı ay için r=-0.814), penis uzunuğu ve elastisite skoru arasında ise negatif korelasyon (RP sonrası üçüncü ay için r=-0.243, RP sonrası altıncı ay için r=-0.263) olduğu belirlendi.
Sonuç:RP esnasında her iki tarafta NVD'in korunmadığı olgularda daha düşük UEFİ-5 skoru, daha kısa penis uzunluğu ve daha yüksek elastisite(fibrozis lehine) skoru olduğu gözendi. Sonuçlarımızın desteklenmesi için daha fazla prospektif ve yüksek hasta sayısına sahip çalışmalara ihtiyaç olmasına rağmen, NVD'nin en azınan tek tarafta korunmasının daha az penil atrofi, daha iyi potens ve daha düşük elastisite skoru sağlayacağı sonucuna varılabilir.

Abstract:
Aim: It is believed that the main cause of erectile dysfunction following radical prostatectomy(RP) is cavernous tissue fibrosis depending onneurovascular bundle(NVB) damage. In recent years, many articles have been published ontissue elasticity measuring with sonoelastography. In this study, we aimed to evaluate the changes in cavernous tissue elasticity scores in patients who underwent RP with NVB preserving or not.
Materyal and method: We prospectively collected data of 65 pre-op potent patients who underwent RP for organ-confined prostate cancer, at our institution between April 2014- September 2015.Patients were divided into three groups:non-nerve sparing(group 1=22 patients), unilateral(left or right) nerve spared(group 2=22 patients) and bilateral nerve spared (group 3=21 patients). For all patients, pre-op and post-op(3rd and 6thmonths)International Index of Erectile Function(IIEF)-5, penis size and elasticity scores were recorded. Elasticity of cavernous tissue(at level of penoscrotal junction) was assessedwith real-time elastography. Penis lengths were measured from pubo-penile junction to tip of glans with maximum contraction of flaccid penis.
Results: All demographics, pre-op penis lengths, pre-op IIEF-5 scores and pre-op elasticity scores were similar for three groups. Post-op 3rd and 6th months mean IIEF-5 scores was higher, mean penis size was taller and mean elasticity scores were lower in group 2 and 3 according to group 1. There was no statistical difference between group 2 and 3. Also negative very strong correlation was detected between IIEF-5 and elasticity scores in Spearman correlation test at post-op 3rd(r= -0.818) and 6th (r=-0.814)months and negative correlation was detected between penis lengths and elasticity scores in Spearman's correlation test at post-op 3rd(r=-0.243) and 6th (r=-0.263) months.
Conclusion: Lower IIEF-5, shorter penis lengths and higher elasticity (in favor of fibrosis) scores were observed in bilateral non-nerve sparing group during RP. Although further prospective and large sample trials are needed for confirmation our results, preserve of NVB in at least one side mediates less penile atrophy, better potens and lower elasticity scores.