Kadınların tuvalet ve genital hijyen davranışlarının alt üriner sistem semptomlarına etkisi
The effect of toilet and genital hygiene behaviors of women on lower urinary system symptoms
Yazar: SEVGİ AKBUZ
Danışman: PROF. DR. SEMRA KOCAÖZ
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Doğum, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu yüksek lisans tezinde, kadınların tuvalet ve genital hijyen davranışlarının alt üriner sistem semptomlarına etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Kesitsel tipte yapılan bu araştırma, 29.01.2024 – 26.03.2024 tarihleri arasında İç Anadolu'da yer alan bir ilçenin bir aile sağlığı merkezine muayene olmak amacıyla gelen, 18-49 yaş grubunda yer alan ve evli olan 300 kadın ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri, 32 sorudan oluşan bir anket formu, "Bristol Kadın Alt Üriner Sistem Semptomları Soru Formu", "Tuvalet Davranışları-Kadınların Boşaltım Davranış Skalası" ve "Genital Hijyen Davranışları Envanteri" kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın verilerinin değerlendirilmesinde tanımlayıcı olan istatistiklerden yararlanılmış, bağımsız gruplarda t ve Welch ANOVA testleri kullanılmış, Pearson korelasyon, basit ve çoklu doğrusal regresyon analizlerinden yapılmıştır. Katılımcıların tamamı en az bir alt üriner sistem semptomunu yaşarken, depolama, işeme, üriner inkontinans, seksüel fonksiyon ve yaşam kalitesi ile ilgili semptomların görülme sıklıkları sırasıyla %99.7, %79.3, %64.7, %35.3 ve %66.7'dir.  Kadınların %63.7'si idrar yapmayı etkileyen veya idrar kaçırma gibi bir durum sebebiyle hekime muayene olmak amacıyla başvurmuştur. Bristol Kadın Alt Üriner Sistem Semptomları Soru Formu'nun toplam puanı ile Tuvalet Davranışları-Kadınların Boşaltım Davranış Skalası'nın genel puanı arasında pozitif yönde ve kuvvetli, Genital Hijyen Davranışları Envanteri ile ise negatif yönde ve kuvvetli bir ilişki olduğu saptanmıştır. Regresyon analizi sonucunda Tuvalet Davranışları-Kadınların Boşaltım Davranış Skalası'nın "işeme için tercih edilen yer", "erken işeme", "işemeyi geciktirme" ve "işemede zorlanma" alt boyutlarındaki bir puanlık artış, sırasıyla Bristol Kadın Alt Üriner Sistem Semptomları Soru Formu'nun toplam puanını 3.03, 2.50, 2.07 ve 1.11 puan artırdığı tespit edilmiştir. Aksine Genital Hijyen Davranışları Envanteri genel puanındaki bir puanlık artış, Bristol Kadın Alt Üriner Sistem Semptomları Soru Formu'nun toplam puanını 0.84 puan düşürmektedir. Bağımlı değişkenle ile ikili karşılaştırmalarda aralarında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu saptanan diğer değişkenlerin varlığında, Tuvalet Davranışları-Kadınların Boşaltım Davranış Skalası'nın toplam puanındaki bir puanlık artış, Bristol Kadın Alt Üriner Sistem Semptomları Soru Formu'nun toplam puanını 1.17 puan artırırken, Genital Hijyen Davranışları Envanteri genel puanındaki artış ise aksine 0.11 puan düşürmektedir. Bu sonuçlar, kadınlarda alt üriner sistem semptomlarının yaygın olarak görüldüğünü, bu nedenle tedavi arama davranışının yetersiz olduğunu, bu sağlık sorununun gelişmesinde tuvalet ve genital davranışlarının etkili olduğunu göstermiştir. Bu doğrultuda sağlık sorunun teşhis ve tedavisinin yapılabilmesi için kadınların ve onlara sağlık hizmeti sunan sağlık profesyonellerinin alt üriner sistem semptomları hakkında farkındalıklarının artırılması, sağlıklı mesane ve doğru genital hijyen alışkanlıklarının kazandırılması için eğitim ve danışmanlıkların yapılması gerekmektedir. 

Anahtar Sözcükler: Alt üriner sistem semptomları, tuvalet davranışları, genital hijyen davranışları, prevalans, tedavi arama davranışı, hemşirelik

Abstract:
This master's thesis aimed to identify the effect of women's toileting and genital hygiene behaviors on lower urinary tract symptoms. The study was conducted in a cross-sectional manner with 300 married women in the 18-49 years age group who presented for the purpose of physical examination to a family health center of a district in Central Anatolia between 29.01.2024 and 26.03.2024. The data of the study was collected by using a questionnaire containing 32 questions, the "Bristol Female Lower Urinary Tract Symptoms (BFLUTS) Questionnaire", the "Toileting Behaviors - Women's Elimination Behavior Scale" and the "Genital Hygiene Behavior Inventory". Descriptive statistics were used for study data evaluation, and the t-test in independent groups and Welch ANOVA test were used, the Pearson correlation, simple and multiple linear regression analyzes were performed. While all participants experienced at least one lower urinary tract symptom, the incidence of symptoms related to storage, urination, urinary incontinence, sexual function, and the quality of life were 99.7%, 79.3%, 64.7%, 35.3%, and 66.7%, respectively. The percentage of women who presented to a physician for physical examination due to a condition that affects urination or due to urinary incontinence was 63.7%. A strong positive relationship was found between the total score of the Bristol Female Lower Urinary Tract Symptoms Questionnaire and the overall score of the Toileting Behaviors - Women's Elimination Behaviors Scale, while there was a strong negative relationship with the Genital Hygiene Behaviors Inventory. As a result of regression analysis, a one-point increase in the "preferred place for urination", "early urination", "delay in urination" and "difficulty in urination" sub-dimensions of the Toileting Behaviors - Women's Elimination Behaviors Scale was found to increase the total score of the Bristol Female Lower Urinary Tract Symptoms Questionnaire by 3.03, 2.50, 2.07, and 1.11 points respectively. In contrast, a one-point increase in the overall score of the Genital Hygiene Behaviors Inventory decreased the total score of the Bristol Female Lower Urinary Tract Symptoms Questionnaire by 0.84 points. In the presence of other variables that were found to have a statistically significant difference in pairwise comparisons with the dependent variable, a one-point increase in the total score of the Toileting Behaviors - Women's Elimination Behavior Scale increased the total score of the Bristol Female Lower Urinary Tract Symptoms Questionnaire by 1.17 points, while an increase in the total score of the Genital Hygiene Behaviors Inventory decreased it by 0.11 points. These results showed that lower urinary tract symptoms are common in women and treatment-seeking behavior is therefore inadequate, and that toileting and genital behaviors are factors in the development of this health problem. In this regard, it is necessary to increase the awareness of women and the health care professionals who provide health services to them regarding lower urinary tract symptoms in order to diagnose and treat the health problem, and to provide training and the necessary information to preserve a healthy bladder and support correct genital hygiene habits.

Key Words: Lower urinary tract symptoms, toileting behaviors, genital hygiene behaviors, prevalence, treatment-seeking behavior, nursing