Merkeziyetçi yönetimden yerinden yönetime geçişte alternatif yaklaşımlar (Milli Eğitim Bakanlığı örneği) /
Yazar: MAHMUT BOZAN
Danışman: PROF.DR. BATTAL ASLAN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Eğitim sistemi = Education system ; Eğitim sorunları = Education problems ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Merkezi yönetim = Central management ; Merkeziyetçilik = Centralism ; Türk eğitim sistemi = Turkish education system ; Yerinden yönetim = Decentralization ; Yetki devri = Subsidiarity

Özet:
MERKEZİYETÇİ YÖNETİMDEN YERİNDEN YÖNETİME GEÇİŞTE ALTERNATİF YAKLAŞIMLAR (MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖRNEĞİ) ÖZET VE ANAHTAR KELİMELER Bu araştırma Türk kamu yönetiminin bir alt sistemi olan ve üst sistemin aşın merkeziyetçi yapısını benzer ağırlıkta taşıyan eğitim sistemimizde bir kısım yetkilerin taşra teşkilâtlarına devredilmesi ve yerinden yönetime geçiş için olası alternatif yaklaşımların değerlendirmesi amacıyla yapılmıştır. Türk eğitim sisteminde yaşanan sorunların sebepleri arasında en başta gelenin yönetim sorunu olduğu ve yönetimin, yetkileri elinde toplaması ve merkeziyetçi bir anlayışla uygulanmasından kaynaklandığı denencesine dayanan bu araştırmada sistemin merkez ve taşra teşkilâtında çalışan eğitim yönetici ve deneticilerinin sorunu algılamalarında görev türü ya da görev yerine göre bir farklılık olup olmadığı test edilmiştir. Betimsel modele göre gerçekleştirilen araştırmanın evreni MEB merkez ve taşra teşkilatındaki 5298 eğitim yönetici ve deneticilerinden meydana gelmektedir. MEB merkez teşkilatındaki politika belirleme, danışma ve denetim birimlerinden 212 eğitim yönetici ve deneticisi ile taşra teşkilâtından 887 olmak üzere 1099 eğitim yönetici ve deneticisi örnekleme alınarak 91 çoktan seçmeli ve dört açık uçlu olmak üzere 95 maddeden meydana gelen bir anket uygulanmıştır. Toplanan veriler Sosyal Bilimler İçin İstatistik Paket Programında (SPSS) ilişkisiz gruplar için iki faktörlü ANOVA, ki-kare (X2), frekans ve çapraz çizelge yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre Türk eğitim sisteminin sorunlarının en başta aşırı merkeziyetçilikten kaynaklandığı, MEB merkez teşkilâtının yetkileri elinde topla taşra teşkilâtında yapılması gereken işleri de üstlenmesinden dolayı teme yapamadığı, taşradaki eğitim hizmetlerinin gecikmesine ve aksamasına sebep olduğu,bütün bunların sonunda kaynakların iyi kullanılamadığı, sayısal hedeflere ulaşma çabalarının eğitimdeki kalite arayışlarım geri plâna ittiği ortaya çıkmıştır. Araştırma bulgularına göre MEB merkez teşkilâtının bir kısım yetkilerini taşra teşkilâtı ile paylaşması ve yetkilerini taşra teşkilâtına devretmesinin zorunlu olduğu, yetki devrinde taşra teşkilatında il millî eğitim müdürlülerinin öncelikli olması gerektiği, ancak taşra teşkilâtında il örgütlerinin yetersizliklerinden kaynaklanan sorunların aşılması için il üstü yapılar olan ve birden çok ili içine alan eğitim bölgelerinin kurulması ve eğitim bölgelerinin en gelişmiş illerinde Bölge Millî Eğitim Müdürlükleri kurulmasının yararlı olacağı, ayrıca eğitimde yedi coğrafî bölge kavramı yerine eğitim bölgesi kavramının kullanılmasının daha uygun olacağı ortaya çıkmıştır. Araştırmanın anahtar kelimeleri; merkeziyetçi yönetim veya merkeziyetçilik, adem-î merkeziyet veya yerinden yönetim, yetki devri, eğitim bölgesi ve bölge millî eğitim müdürlüğüdür.

Abstract:
ALTERNATIVE APPROACHES IN THE TRANSITION FROM CENTRALIZED ADMINISTRATION TO DECENTRALIZED ADMINISTRATION (A CASE STUDY FOR MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION) ABSTRACT AND KEYWORDS This study has been realized to evaluate the possible alternative approaches for transition to decentralized administration in the Turkish education system and for transferring some powers to local administrations. The Turkish education system is centralized in character and carries the load of the higher-rank administration which is a sub-system of the Turkish public administration. Among the soruns existing in Turkish education system, the major one is that the administration holds all the power in hand and implements it through a centralized perspective. The hypothesis of this thesis is based on this, and this study ascertains whether there are differences in the perception of the administrators and advisors working in the ministry main and provincial institutions due to their position or location in determination of the sorun. This study was conducted according to survey model. Population of the study consists of 5298 educational administrators and inspectors in central and provincial organizations of the Ministry of National Education. For this study 212 advisory and inspection units from the main ministerial organization; 887 education administrators and inspectors from the provincial organizations were selected as sample. A questionnaire which had 95 items (91 were multiple choice and four open ended) was administered to 1099 education administrators and inspectors. The collected data were analyzed by Statistical Package Program for the Social Sciences (SPSS) using two way ANOVA for independent samples, chi square, frequency and crosstabs. The research findings suggest that the most important sorun of tI^e»rTuîkl|h>*, /%. *