II. Abdülhamid döneminde Selanik'te gayri müslüman ve müslim tebaada kadınların eğitimi: Karşılaştırmalı bir analizi
Women education between muslim and non- muslim in salonica during the Abdulhamid II: A comparative analysis
Yazar: NEJLA DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. BİLGİN ÇELİK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Abdülhamid II = Abdülhamid II ; Eğitim = Education ; Eğitim tarihi = Educational history ; Gayrimüslimler = Non muslem ; Kadın eğitimi = Women education ; Kadınlar = Women ; Müslümanlar = Muslims ; Okullar = Schools ; Yunanistan-Selanik = Greece-Selanik

Özet:
Abdülhamid Dönemi eğitim politikalarını tüm imparatorluk sınırları içinde incelenmek uzun bir zaman ve daha fazla maddi kaynak gerektirdiğinden dolayı tezi Selanik Vilayeti'ne bağlı Selanik merkeziyle sınırlandırdık. Selanik merkezini seçmemizin en önemli nedenlerinden biri, uzun yıllar boyunca Osmanlı İmparatorluğu hakimiyetinde kalan kentin farklı etnik ve kimliklere sahip cemaatlerden (Musevi-Müslüman-Hristiyan) oluşmasıydı. Kentin çok dinlilik ve çok dillilik özelliğinin yanı sıra, Selanik, eğitim açısından getirilen yeniliklerin uygulanmaya çalışıldığı bir kenttir. Eğitimli ve zengin insanların bu şehirde bulunması nedeniyle reformların ve yeniliklerin uygulanması kozmopolit olan bu kentte meydana gelmesi birçok modern okulun kurulmasında etkili olmuştur. Bunun dışında Selanik'teki okullar hem eğitim hem de donanım açısından mutlakıyet devrinin önemli okulları arasında bulunmaktaydı. Bu durum Selanik'in sahip olduğu konumu, sosyo-ekonomik açıdan gelişmişlik düzeyi ve diğer topluluklarla daha yakın iletişim içinde bulunmasından kaynaklanmaktadır.
Yahudi ve Hristiyan cemaatlerin eğitimi kısmında kullanılan temel kaynaklar Yunanistan ve İsrail'deki üniversitelerde bulunan akademisyenlerin değerli çalışmalarından oluşmaktaydı. Tezin asıl eksik olan kısmı ise (Müslüman tebaanın eğitimi) Osmanlı arşivinden alınan belgeler, salnameler ve döneme ait gazete ve dergilerin yanı sıra ikincil kaynakların desteğiyle tamamlanmaya çalışıldı. Son kısımda ise, Bab-ı Ali'nin bu okullaşmaya olan tutumunu finans ve denetim mekanizmaları çerçevesinde ele aldık.


Anahtar Kelimeler; Selanik, Sultan Abdülhamid, Kadınların Eğitimi,Müslüman, Yahudi ve Hristiyan tebaa, Okulların Tesis & Finansmanı ve Denetimi

Abstract:
For a master thesis, analysing the whole territory of the Ottoman Empire in terms of education was too extensive. Due to financial problems and time scarcity, in this study, I had to chose the city, surrounded with sanjak of Salonica, had a special significance in the Ottoman geography as it included people from various races, religions and culture ( Jews- Christian- Muslim). In addition to cosmopolitan features of the city, Salonica had modern- developed schools and methods of teaching thanks to having some characteristics such as being center of the sanjak and having educated–rich people. Furthermore, it was one of the most flourishing cities of the Empire in that time. 
In the sections of Christian and Jews education I tried to drawn up via mostly secondary sources taken by academicians from Tel- Aviv, Hebrew and Aristotle University. The missing chapter which was Muslim Girls' education was filled up by primary sources based on archival sources, newspapers and educational and provincial yearbooks. In the last section, I elaborated on attitude of the Porte towards schooling in terms of finance, control and inspection.



Keywords: Salonica, Sultan Abdülhamid, Girls' Education, Jews, Christian and
Muslim Communities, Control, Inspection and Finance of Schools