Sevda-i hükûmet ve sevda-i teferrüt Bağdat'ı yönetmek: 1780-1831
Passion for governance and passion for uniqueness governing Bagdad: 1780-1831
Yazar: SEMA NUR ÇELİKBAĞ
Danışman: PROF. DR. NURETTİN GEMİCİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu tez, 1780-1831 yılları arasında Bağdat'ı yöneten ve bir hanedanlığa dönüştüren Memlük valilerinin yönetim tarzlarına odaklanmaktadır. Büyük Süleyman Paşa (1780-1802), Ali Paşa (1802-1807), Küçük Süleyman Paşa (1807-1810), Abdullah Paşa (1810-1813), Said Paşa (1813-1817) ve son Memlük Valisi Davud Paşa (1817-1831) dönemlerinde Bağdat'ın yönetimi, politikaları ve Osmanlı İmparatorluğu ile olan ilişkileri detaylı olarak incelenmiştir. Özellikle Osmanlı İmparatorluğu'nun aşamalı fetih politikasındaki değişiklikler ve bu değişikliklere yol açan koşullar, doğu sınırındaki toprak politikası üzerinde durulmuştur.
Tez, Osmanlı İmparatorluğu'nun sınır bölgelerinin yönetiminde sergilediği pragmatik ve müzakere edilebilir yaklaşımını ve bunun Bağdat'ın yönetimine etkilerini incelemektedir. Osmanlı idari sisteminde sadakat ve müzakerenin rolü ve Kürt ve Arap aşiretlerinin yarattığı zorluklar ele alınmaktadır. Memlük hanedanlığı altında kurulan ekonomik ve politik dinamikler, özellikle Doğu Hindistan Şirketi ile olan ilişkiler ve bunun Bağdat'ın yönetimine etkileri detaylı olarak incelenmiştir.
Tezin ikinci bölümü, Memlük yönetimini ve bu yönetimin gelişmesine olanak tanıyan koşulları değerlendirmektedir. Büyük Süleyman Paşa, Ali Paşa, Küçük Süleyman Paşa, Abdullah Paşa ve Said Paşa dönemlerinde meydana gelen önemli olaylar tartışılmıştır. Abdurrahman Paşa gibi bölgesel aktörlerle olan etkileşimler ve Osmanlı Devleti'nin Kürt sorununu yönetme çabaları da incelenmiştir.
Üçüncü bölümde, son Memlük Valisi Davud Paşa'nın (1817-1831) yönetimi ve Bağdat'ın uzun süredir devam eden sorunları üzerindeki etkileri, özellikle Doğu Hindistan Şirketi ve Kürt aşiretleri ile olan ilişkiler üzerinde durulmuştur. Davud Paşa Dönemi'nde Mevlâna Hâlid-i Bağdâdî'nin Osmanlı İmparatorluğu ve Kürdistan arasında sadakati sağlamadaki rolü analiz edilmiştir. Tez, Davud Paşa'nın görevden alınmasına yol açan faktörler ve Bağdat'ın merkeziyetçi yönetimi olasılıkları ile sonuçlanmaktadır.

Abstract:
This thesis examines the administrative styles of the Mamluk governors who ruled Baghdad and transformed it into a dynasty between 1780 and 1831. The governance of Baghdad by Büyük Süleyman Pasha (1780-1802), Ali Pasha (1802-1807), Küçük Süleyman Pasha (1807-1810), Abdullah Pasha (1810-1813), Said Pasha (1813-1817), and the last Mamluk governor Davud Pasha (1817-1831) is analyzed in detail, considering their policies and their relationship with the Ottoman Empire. Special attention is given to the changes in the Ottoman Empire's gradual conquest policy and the conditions leading to these changes, particularly focusing on the evolving territorial policy on the eastern border.
The thesis explores the Ottoman Empire's pragmatic and negotiable approach in administering the border regions and its implications for the governance of Baghdad. The study examines the role of loyalty and negotiation in the Ottoman administrative system and the challenges posed by Kurdish and Arab tribes. The economic and political dynamics established under the governance of the Mamluk dynasty are scrutinized, with particular emphasis on the relationship with the East India Company and its impact on Baghdad's administration.
The second part of the thesis evaluates the Mamluk administration and the conditions that allowed it to flourish. Key events during the periods of Büyük Süleyman Pasha, Ali Pasha, Küçük Süleyman Pasha, Abdullah Pasha, and Said Pasha are discussed. The interactions with regional actors, such as Abdurrahman Pasha, and the Ottoman state's attempts to manage the Kurdish issue are also examined.
The third part focuses on the reign of the last Mamluk governor, Davud Pasha (1817-1831), highlighting his unique administrative practices and their impact on Baghdad's longstanding issues, including relations with the East India Company and Kurdish tribes. The influence of Mevlâna Hâlid-i Bağdâdî in mediating loyalty between the Ottoman Empire and Kurdistan during Davud Pasha's rule is analyzed. The thesis concludes with an exploration of the factors leading to Davud Pasha's dismissal and the potential centralization of Baghdad under his administration.