Mevlâna'nın felsefe'ye bakışı
Mevlâna?s views as regards philosophy
Yazar: NURETTİN YAKIŞAN
Danışman: PROF. DR. KASIM TURHAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Akıl = Reason ; Aşk = Love ; Bilgi = Knowledge ; Duyular = Sensation ; Felsefe = Philosophy ; Hikmet = Wisdom ; Mevlana Celaleddin-i Rumi = Mevlana Celaleddin-i Rumi ; Nedensellik = Causality ; Vahiy = Revelation ; İnsan = Human

Özet:
İslâm düşüncesinin en önemli simalarından biri olan Mevlâna Celâleddin Rumi, kendine özgü düşünce sistemi olan bir bilgedir. Onun bu düşünce sistemi, hemen her açıdan ve çok sayıda araştırmalara konu olmuştur. Ancak, evrensel planda büyük etkileri olan bu bilgenin, felsefe hakkındaki düşünceleri, ayrıntılı bir şekilde araştırılmamıştır. Bu çalışmada, Mevlâna'nın felsefe hakkındaki düşünceleri ve bu düşüncelerin arka planı ele alınmıştır.Mevlâna, felsefî problemlerle ilgilendiği gibi felsefe disipliniyle de yakından ilgilenmiş ve bu disiplin hakkında önemli değerlendirmelerde bulunmuştur. Onun felsefe hakkındaki düşüncelerinin, akıl-aşk-vahiy kavramlarına yaklaşımının bir sonucu olduğu görülmüş ve bu kavramların onun düşünce dünyasındaki yerinin tespit edilebilmesi için, öncelikle onun insan ve bilgi felsefesi ele alınmıştır.Mevlâna, aklı ve onun ürünü olan felsefeyi kategorik olarak reddetmez. Ona göre akıl, (özellikle gündelik hayatımızda) son derece değerli bir varlıktır ancak hakikate ulaşma yolunda yetersizdir. Bu nedenle, hakikat arayışında, aşk ve vahiy tercih edilmelidir. Zahirî ilimlerden biri olarak felsefe, aklı temel aldığından, ne insanın hakikate ulaşmasını sağlayabilir, ne de onun manevî gelişimine katkıda bulunabilir. Hatta felsefe, insanın aslî ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak olup, özünde taşıdığı şüphe ile gizli bir inkârdır ve dolayısıyla iman için tehlikelidir.

Abstract:
Mevlâna Jalal al-Din al-Rumi, one of the most important Islamic intellectual, is a wise who has his self intelligence system. That intellect system has been subject of various kind of researches. Though his ideas that have world-wide spread effects, his ideas as regards philosophy have not been searched in detail. In this study, Rumi?s thoughts as regards philosphy and the background of that thoughts are discussed.As Jalal al-Din al-Rumi interested in philosophical subjects, he also closely interested in philosophy and he has made critical evaluations about that discipline. It was understood that his thoughts as regards philosophy are as a result of his approach for intellect-love-inspiration notions and to ascertain these notions in his thought world degree, firstly his ideas on human philosophy and epistomology was handled.Jalal al-Din al-Rumi does not recuse intellects and its harvest philosophy, categorically. According to him, intellect (especially in everyday life) is a extremely valuable entity, but insufficient in the way of reaching truth. Thus, in the process of truth seeking, love and revelation should be chosen. Because of philosophy, as one of the external science, takes intellect as a base, it neither satisfies human for reaching truth, nor contributes spiritual development for human. Moreover, philosophy is far from satisfying real humanitarian necessities, with its peculiar elementary doubt it is a confidential negation and is hazardous for faith.