İdeal kent kavramında engelsiz tasarım yaklaşımlarının Ankara  üzerinden değerlendirilmesi
Obstacle-free design approaches in the ideal city concept
Yazar: YUSEF CHEBIB
Danışman: PROF. DR. UFUK FATİH KÜÇÜKALİ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Ankara = Ankara ; Tasarım = Design

Özet:
Bu araştırmada, Ankara Çankaya'da ikamet eden engelli bireylerin erişilebilirlik konusunda bir sorun yaşayıp yaşamadıkları bilimsel yöntem ve teknikler kullanılarak anlaşılmaya çalışılmıştır. 
Nitel araştırma yöntemi ile gerçekleşen bu araştırmada görüşme tekniği ile veriler elde edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunda 18 engelli birey yer almıştır. Katılımcılardan 6 kişi ortopedik, 6 kişi işitme, 6 kişi görme engelli bireydir. Katılımcılar ile yapılan görüşme sonucunda elde edilen ham datalar fiziksel çevre, kamu binaları, sosyal yardım, karar alma merkezleri, istihdam, eğitim, sağlık konularındaki erişilebilirliği anlamaya çalışan yedi farklı kategori altında değerlendirilmiş ve analiz edilmeye çalışılmıştır. 
Araştırma bulguları, "fiziksel çevre"nin erişilebilirliği, "kamu binaları"nın erişilebilirliği, "sosyal yardımlar"a erişim, "karar alma merkezleri"nin erişilebilirliği, "sağlık", "istihdam" ve "eğitim" alanındaki erişilebilirlik kategorilerinde 2005 yılında yürürlüğe konulan 5378 sayılı kanundan sonra iyileşmeler olduğunu açık şekilde ortaya koysa da kimi sorunların sürdüğünü de göstermiştir. Ankara Çankaya'da yaşayan engelli bireylerin hatalı ve eksik fiziksel çevre tasarımından ötürü engellerle karşılaştıkları, kamu binalarının dış ve iç alanlarında sorun yaşadıkları, karar alma merkezlerine erişemedikleri gibi kendilerinin görüş ve bilgisine de yeterince başvurulmadığı, önyargılar nedeniyle istihdam dışına itildikleri, eğitim ve sağlık konularında da erişilebilirlik engeline takıldıkları tespit edilmiştir. Diğer bir ifadeyle erişilebilirlik sorunu engellilerin engeli haline gelmiş, yaşam standartlarının daralmasına yol açmıştır. 
Sonuç olarak engelli popülasyonu için erişilebilirlik sorunu çözüme kavuşturulmadan onların toplumsal yaşama katılmaları, eğitim, sağlık ve istihdam gibi pek çok alanda doyum sağlamaları, temel hizmetlerden yeterli fayda görmelerinin pek de mümkün görünmediği anlaşılmıştır. Çünkü söze konu hizmetlere engellenmeden ulaşmak ve bunlardan yararlanmak mümkün olmadığı sürece, yapılan reform ve düzenlemelerin kâğıt üzerinde kalmaktan öteye geçmesi pek de mümkün olmamaktadır. Dolayısıyla günümüzde engelliler için çözüm bekleyen başat konu erişilebilirlik ve bunun yol açtığı kısıtlılıklardır.

Abstract:
In this research, it has been tried to understand whether disabled individuals residing in Ankara Çankaya have a problem with accessibility by using scientific methods and techniques.
In this study, which was carried out with the qualitative research method, data were obtained by interview technique. There were 18 disabled individuals in the study group of the research. 6 of the participants are orthopedic, 6 of them are hearing impaired and 6 of them are visually impaired. The raw data obtained as a result of the interviews with the participants were evaluated and analyzed under seven different categories trying to understand the accessibility of physical environment, public buildings, social assistance, decision-making centers, employment, education and health.
The research findings are based on the accessibility of "physical environment", accessibility of "public buildings", access to "social assistance", accessibility of "decision-making centers", accessibility categories in the fields of "health", "employment" and "education". Although it clearly revealed that there were improvements after the Law No. 5378, it also showed that some problems persist. Disabled individuals living in Ankara Çankaya face obstacles due to faulty and incomplete physical environment design, they have problems in the exterior and interior of public buildings, they cannot access decision-making centers, they are not consulted enough for their opinions and knowledge, they are excluded from employment due to prejudices, and they are excluded from education and health issues. It has been determined that they are caught in the accessibility barrier. In other words, the problem of accessibility has become an obstacle for the disabled, leading to a narrowing of their living standards.
As a result, it has been understood that it is not possible for the disabled population to participate in social life, to provide satisfaction in many areas such as education, health and employment, and to benefit from basic services without solving the accessibility problem. Because as long as it is not possible to access and benefit from these services without being hindered, it is not possible for the reforms and regulations to go beyond being on paper. Therefore, the main issue waiting for a solution for the disabled today is accessibility and the limitations it causes.