Teknoloji yayılımının Türkiye'de toplam faktör verimliliği üzerine etkisi: Gecikmesi dağıtılmış otoregresif modelleme yaklaşımı
The impact of technology spillovers on total factor productivity in Turkey: An autoregressive distributed lag modelling approach
Yazar: EMRAH ÖZEL
Danışman: PROF. DR. MURAT KARAÖZ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Araştırma-geliştirme = Research-development ; Otoregresif modeller = Autoregressive models ; Teknoloji = Technology ; Teknoloji yayılımı = Technology spillover ; Toplam faktör verimliliği = Total factor productivity

Özet:
Bu çalışmada, teknoloji yayılımının bir göstergesi olan araştırma ve geliştirme sermaye stokunun, Türkiye'nin toplam faktör verimliliği (TFV) üzerindeki etkisini gecikmesi dağıtılmış otoregresif (ARDL) temelli eşbütünleşme tekniğini kullanarak açıklamak amaçlanmıştır. Uygulamada Türkiye'ye gerçekleşen doğrudan yabancı yatırımlarda (DYY) etkili olan ve Türkiye'nin mal ve hizmet ithalatında belirleyici olan sekiz ülkeye ait 1992-2013 dönem verileri kullanılmıştır.
Sonuçlar, yurt içinde gerçekleşen araştırma ve geliştirme (AR-GE) harcamalarının uzun dönemde Türkiye'deki verimlilik artışı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve olumlu bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Uzun dönem ilişkiyi tespit etmek için kurulan ve değişkenlerin logaritmik dönüşümlerinin yer aldığı ARDL sınır testi yaklaşımına göre yerli AR-GE sermaye stoğunda gerçekleşen %1'lik bir artış, uzun dönemde iktisadi anlamda verimliliği %0.93 oranında artırmaktadır. Öte yandan uzun dönemde verimlilik üzerinde ithalat ağırlıklı yabancı AR-GE sermaye stok değişkeni ve Türkiye'ye yönelen DYY içerisinde yer alan yabancı AR-GE sermaye stok değişkeni için bulunan değerler istatistiksel olarak anlamsızdır. 
Kısa dönemde oluşabilecek sapmaların uzun dönemde ne kadarının düzeltilebileceği konusunda fikir veren hata düzeltme katsayı değeri ise istatistiksel olarak anlamlı ve -0.605 olarak bulunmuştur. Hata düzeltme terimi için bulunan negatif katsayı değeri, uyarlanma sürecinin çok hızlı olduğunu göstermekle birlikte, bir yıl içinde Türkiye'de oluşabilecek olağan dışı herhangi bir durum karşısında TFV'nin dengeye yakınsaması, izleyen yılda yaklaşık olarak %60 oranında düzeltilebilecektir. Bununla birlikte, kısa dönemde, yerli AR-GE sermaye stoku ile ithalat ağırlıklı AR-GE sermaye stok değerinin Türkiye'de TFV üzerinde istatistiksel olarak anlamlı fakat negatif bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. DYY ağırlıklı AR-GE sermaye stoku ile verimlilik artışı arasında ise istatistiksel olarak anlamsız bir ilişki tespit edilmiştir.


Anahtar Kelimeler: Toplam Faktör Verimliliği, AR-GE, ARDL, Doğrudan Yabancı Yatırım, Türkiye

Abstract:
In this study, it is aim to investigate the impact of the research and development (R&D) capital stock as a indicator of technology diffusion, on Turkey's total factor 
productivity (TFP) by using autoregressive distributed lag model (ARDL).
When the period 1992-2013 is considered, data have been used from eight countries, which are effective on Turkey's foreign direct investment (FDI) and play a decisive role on goods and services imports of Turkey. Results show that domestic R&D capital stock has a positive effect on the productivity growth in Turkey in the long-term. To determine the long-term relationship, ARDL bound test approach which has logarithmic transformation of variables, is established. Accordingly, a one percent increase in domestic R&D capital stock value, in the sense of economic productivity is increased by 0.93 percent in the long-term. In long-term variables of the FDI-weighted and import-weighted R&D capital stock are also statistically insignificant on TFP in Turkey.
Error correction term was found to be statistically significant and it's value -0605. The value indicated that the process of adapting convergence of TFP is very quickly. In any extraordinary situation in Turkey in a year to balance against can be corrected by approximately 60 percent the following year. However, in the short term, domestic R&D capital stock and import-weighted R&D capital stock values on TFP are statistically significant but have a negative impact in Turkey. Between the FDI-weighted R&D capital stock and productivity gains yielded a statistically insignificant relationship.




Keywords: Total Factor Productivity, R&D, ARDL, Foreign Direct Investment,
Turke