İzotopik verilere göre yağışlar üzerinde enlem ve yükselti etkilerinin araştırılması; Orta Toros kuşağı
Investigation of latitude and elevation effects on snow precipitations using isotope data; Central Taurus belt
Yazar: TOLGA URAZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÇELİK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu tez çalışmasında Orta Toros kuşağı içinde yer alan Akseki – Seydişehir bölgesi kar yağışlarının izotopik içeriğinden (Oksijen-18 ve Döteryum) yararlanılarak Lokal Meteorik Su Doğrusu'nun (LMSD) elde edilmesi, enlem ve yükselti etkilerinin kar yağışları üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Örnekleme 2 farklı yıla ait kar yağışı döneminde yapılmıştır ve örneklerin izotopik özellikleri belirlenmiştir. Bölgeden alınan 101 adet kar örneğinin Döteryum içeriği ortalama -144,075 (‰ V-SMOW), değişimi ise -62,65 ile -215,6 (‰ V-SMOW) aralığındadır. Aynı şekilde Oksijen-18 içeriği ortalama -19,8593 (‰ V-SMOW), değişimi ise -9,1 ile -29,18 (‰ V-SMOW) aralığındadır. Elde edilen kar yağış verilerinin Oksijen-18 ve Döteryum grafiğinin korelasyon katsayısı (R2) 0,9949 ile yüksek bir değer bulunmuştur. Lokal Meteorik Su Doğrusu Denklemi y = 7,8418x + 11,92 olarak elde edilmiştir. Bu denklem 8 eğimine göre yeniden düzenlendiğinde ise D = 8 x 18O + 14,09 denklemi elde edilmiştir. Alınan örneklerin Alacabel Geçidi güneyindeki enlem ve karasallık etkisi ile yine bu geçidin kuzeyindekilere göre daha fazla buharlaşma etkisi altında kaldığı Döteryum miktarındaki zenginleşme anlaşılmaktadır. Ayrıca geçidin kuzey bölümünde hava sıcaklığının düşük olması ve bu nedenle buharlaşmanın düşük olduğu tespit edilmiştir. Kar örneklerinden elde edilen izotopik veriler, Toros Kuşağında ılıman kuşak yağışları ve kutup buzu özelliğine sahip kar yağışlarının olduğunu göstermektedir. Bu tez çalışmasında elde edilen meteorik su doğrusu denklemi bölge ile aynı enlemsel özelliklere sahip diğer bölgeler için, su kaynakları çalışmalarında ve diğer Yer Bilimleri konuları kapsamında kullanılabilecektir.

Abstract:
The aim of this thesis is to obtain the Local Meteoric Water Line (LMWL) by using the isotopic content (Oxygen-18 and Deuterium) of the Akseki - Seydişehir region in Middle Taurus Belt snowfalls and to investigate the effects of latitude and elevation effects on snowfall. The sampling was carried out in  2 different year snowfall periods and the isotopic characteristics of the samples were determined. A total of 101 snow samples were taken from the region, and the mean deuterium content is determined as -144,075 (‰ V-SMOW), while the minimum and maximum contents are is -62,65 and -215,6 (‰ V-SMOW). In the same way, the mean Oxygen-18 content is -19,8593 (‰ V-SMOW) and the minimum and maximum contents is of -9.1 to -29,18 (‰ V-SMOW). Correlation coefficient (R2) of the snowfall data obtained from Oxygen-18 and Deuterium graphs was found to be high with 0,9949. Local Meteoric Water Line Equation was obtained to be y = 7,8418x + 11,92. When this equation was rearranged according to the slope of 8, the equation D = 8 x 18O + 14,09 was obtained. It indicates that the enrichment of deuterium in the samples is due to the influence of latitude and continental effect in the south of Alacabel Passage and due to the effect of evaporation being more infulential the north of this passage. In addition, due to the air temperatures in the northern parts, therefore evaporation effect was relatively low in those parts. According to the isotopic data obtained from the snow samples taken from the Central Taurus Belt, there are temporary snowfalls and precipitation having polar glacier characteristics. The local meteoric water line equation obtained within this study can be used in other regions having the same latitude as this region, in water resource investigations and other related studies.