Hemiplejik serebral palsili çocuklarda "çocukların el becerileri değerlendirmesi (ÇEBD)" ve "çocuk el beceri anketi'nin (ÇEBA)" türkçe'ye uyarlanması, geçerliliği ve güvenilirliği
Turkish adaptation, reliability and validity of assessment of children's hand skills (ACHS) and children's hand skills ability questionnaire (CHSQ) in children with hemiplegic cerebral palsy
Yazar: FATMA GÜN
Danışman: PROF. DR. GONCA BUMİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Bedensel engelli çocuklar = Physically handicapped children ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Hemipleji = Hemiplegia ; Kriter dayanaklı testler = Criterion supported tests ; Motor beceriler = Motor skills ; Serebral palsi = Cerebral palsy ; Yapı geçerliği = Construct validity ; Yapısal geçerlik = Construct validty ; Üst ekstremite = Upper extremity

Özet:
Bu çalışma, çocukların el becerilerini değerlendiren " Çocuk El Beceri Anketi (ÇEBA) ve Çocukların El Becerileri Değerlendirmesi'nin (ÇEBD)" Türkçe'ye uyarlanması, hemiplejik serebral palsili çocuklarda geçerlilik ve güvenilirliğinin incelemesi amacıyla planlandı. Çalışmaya 2-12 yaş arasında 112 hemiplejik serebral palsili çocuk dahil edildi. Beaton'ın tanımladığı çeviri prosedürü uygulandı. Anket Türkçe çevirisi sonrası, anadili İngilizce olan uzman ekip tarafından İngilizceye çevrildi, jüri tarafından gerekli kültürel adaptasyonlar tartışılarak belirlendi. Değerlendirmelerden bir hafta sonra tüm bireylere tekrar test yapıldı. Uygulama esnasında anketin Türk kültürüyle uyumlanmasında herhangi bir problem yaşanmadı. ÇEBA ve ÇEBD'nin geçerliliği, yapı ve kriter geçerliliği yöntemi ile; güvenilirliği ise iç tutarlık, test-tekrar test yöntemleri kullanılarak incelendi. ÇEBD'nin referans değerlendirmesi olan SHÜED değerlendirmesi ile ilişkisine bakıldığında, ÇEBD ile SHÜED spontan fonksiyonel analiz (r=0,856) ve kavrama-bırakma analizi (r=0,862) alt parametreleri arasında çok yüksek, dinamik pozisyonel analiz (r=0,780) alt parametresi ile ise yüksek ilişki içerisinde olduğu saptanmıştır. ÇEBA'nın, referans değerlendirme olan ABILHAND değerlendirmesi ile ilişkisine bakıldığında, ÇEBA'nın serbest zaman (r=0,799), okul (0,745) ve günlük yaşam aktiviteleri (0,762) alt parametreleri ile ABILHAND arasında ise yüksek ilişki içerisinde olduğu saptanmıştır. ÇEBD ve ÇEBA'ya ait yapı geçerliliği analizi için demografik özelliklere göre gruplar arasında fark olup olmadığı incelendi. Erkek ve kız katılımcılar arasındaki farkın incelendiği analizin sonuçlarında p değerinin anlamlılık değeri olarak kabul edilen 0,05'den büyük olması değerlendirmelerin cinsiyetler arasında tutarlı olduğunu gösterir. ÇEBD (p=0,70), ÇEBA'nın serbest zaman (p=0,49), okul (0,90), günlük yaşam aktiviteleri (p=0,15) alt parametrelerinde farklı cinsiyetlerde tutarlı sonuçlar verdiği ve cinsiyete göre sonuçların değişim göstermediği saptandı. ÇEBD için iç tutarlılık mükemmel (Cronbach's α=0,98) seviyededir. ÇEBA için iç tutarlılık oldukça yüksek (Cronbach's α=0,84) seviyededir. ÇEBA'nın test tekrar test analizi sonucunda, tüm alt kategorilerde zamana göre değişmezlik konusunda mükemmel derecede güvenilir bulundu (ICC>0,9). ÇEBD'nin tüm alt parametrelerine ait skorlar ve toplam skoru mükemmel derecede güvenilir bulundu (ICC>0,9). Sonuç olarak, ÇEBD ve ÇEBA'nın Türkçe uyarlaması hemiplejik serebral palsili çocuklarda el becerilerini değerlendirebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak bulundu.

Abstract:
This study was planned to adapt the Assessment of Children's Hand Skills and Children's Hand Skills Ability Questionnaire to Turkish and investigate the assessments' reliability and validity in children with hemiplegic cerebral palsy. 112 children with hemiplegic cerebral palsy between 2 and 12 years of age were included. The translation procedure defined by Beaton was conducted. After the Turkish translation, the assessments were translated back to English by native English speakers and necessary cultural adaptations were discussed and determined by the jury. All participants were re-evaluated 1 week after the initial assessments. The researchers did not encounter with any problems related to cultural agreement. Validity of ACHS and CHSQ was tested with construct and criterion validity; and the assessments' reliability was tested with internal consistency and test-retest methods. When the relationship between ACHS and its reference test, Shriners Hospital Upper Extremity Evaluation (SHUEE) was analyzed, a very strong correlation was detected between ACHS and SHUEE Spontaneous Functional Analysis (r=0.856) as well as SHUEE Grasp and Release Analysis (r=0.862) and a strong correlation was detected between ACHS and SHUEE Dynamic Positional Analysis (r=0.780). When the relationship between CHSQ and its reference test, ABILHAND was analyzed; a strong correlation was detected between CHSQ's Activities of Daily Living (r=0.762), School Related Work (r=0.745) and Leisure and Play (r=0.799) parameters and ABILHAND scores.  For the tests' construct validity, the score differences between genders were analyzed. The tests were found to be consistent across genders with no difference found between different gender groups' scores in ACHS (p=0.70) as well as CHSQ's Activities of Daily Living (p=0,15), School Related Work (p=0,90) and Leisure and Play (p=0,49) parameters. The Cronbach's α value for was 0.98 for ACHS and 0.84 for CHSQ. The test-retest analysis for CHSQ yielded excellent reliability for time related equability for all the sub-tests (ICC>0.8). The test-retest analysis result was similar for ACHS (ICC>0.8). Conclusively, the Turkish adaptations for ACHS and CHSQ were reliable and valid assessment tools for children with hemiplegic cerebral palsy.