Soğuk zincir lojistik ağı için matematiksel model önerisi
Mathematical model proposal for cold chain logistics network
Yazar: NUR HİVDA YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. NESLİHAN DEMİREL
Kayseri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aşılar = Vaccines ; Doğrusal programlama = Linear programming ; Lojistik = Logistics ; Lojistik hizmetler = Logistic services ; Lojistik sektörü = Logistic sector ; Matematiksel modeller = Mathematical models ; Soğuk zincir = Cold chain ; İlaç sektörü = Pharmaceutical sector

Özet:
İnsan yaşamını doğrudan ilgilendiren gıda ürünlerinin ve tıbbi ürünlerin genel ürün profilini oluşturduğu soğuk zincirde ürünlerin son kullanıcıya ulaşıncaya dek herhangi bir kalite kaybına uğramaması gerek tüketici sağlığı gerekse işletmelerin ekstra maliyetlere katlanmak zorunda kalmaması açısından son derece kritiktir. Soğuk zincire tabi ürün gruplarından biri olan aşılar, tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de çocukluk çağından itibaren bireylere, çeşitli hastalıklara karşı koruma sağlamak amacıyla, belli bir aşılama takvimi çerçevesinde uygulanmaktadır. Bulaşıcı hastalıklarla mücadelede önemli rol oynayan aşıların, türlerine göre belirlenen özel sıcaklık koşullarında depolanması ve taşınması gerekmektedir. Soğuk zincirde meydana gelen bir kırılma aşıların etkinliğinin geri döndürülemez şekilde kaybolmasına ve aşılama programlarının aksamasına neden olmaktadır. Bu kapsamda etkin bir şekilde tasarlanan ve yürütülen aşı soğuk zinciri büyük önem taşımaktadır. 
Bu tez çalışmasında, Türkiye'de aşı soğuk zinciri süreci detaylı olarak incelenmiş ve aşı soğuk zinciri ağ yapısı ele alınmıştır. Genişletilmiş Bağışıklama Programı'nda yer alan aşılar ile 0-4 yaş arası tam bağışıklanmış popülasyonu maksimize edecek bir matematiksel model geliştirilmiştir. Geliştirilen model, 1 adet il deposu ve 8 adet Toplum Sağlığı Merkezi bulunan Kars ili için örnek bir probleme uygulanmıştır. Ayrıca modelin farklı koşullarda nasıl sonuç verdiğini göstermek amacıyla çeşitli senaryolar geliştirilmiş ve sonuçları analiz edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Soğuk Zincir Lojistiği, Aşı, Genişletilmiş Bağışıklama Programı (GBP), Doğrusal Programlama

Abstract:
In the cold chain, which food products and medical products that directly concern human life form the general product profile, it is extremely critical that the products do not suffer any quality loss until they reach the end user, both for consumer health and for businesses not to have to bear extra costs. Vaccines, one of the product groups subject to the cold chain, are administered within the framework of a certain vaccination schedule in order to provide protection against various diseases, beginning from childhood, in our country as well as all over the world. Vaccines, which play an important role in the struggle with infectious diseases, need to be stored and transported under special temperature conditions determined according to their types. A break in the cold chain causes the effectiveness of vaccines to be irreversibly lost and disruption of vaccination programs. In this regard, the cold chain of vaccines, which are effectively designed and carried out is of great importance.
In this thesis, the vaccine cold chain process in Turkey was examined in detail and the vaccine cold chain network structure was considered. First, a mathematical model was developed to maximize the fully immunized population aged 0-4 years with the vaccines included in the Expanded Program on Immunization. The developed model was applied to a sample problem for Kars province, which has 1 provincial warehouse and 8 community health centers. In addition, various scenarios were developed to show the results of the model under different conditions and results were analyzed.

Keywords: Cold Chain Logistics, Vaccine, Expanded Program on Immunization (EPI), Linear Programming