Ergenlerde sağlığı geliştirme modeli ve bilgi işlem kuramına temellendirilen hemşirelik girişiminin ağız diş sağlığı davranışına etkisi
Adolescent health promotion model and the ımpact of oral health behavior of nursing ıntervention applied to the ınformation proccessing theory
Yazar: FADİME ÜSTÜNER TOP
Danışman: PROF. DR. AYŞE FERDA OCAKÇI
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağız = Mouth ; Dişler = Teeth ; Ergenler = Adolescents ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Oral hijyen = Oral hygiene ; Sağlık = Health ; Öz denetim = Autocontrol

Özet:
Bu araştırma; ağız diş sağlığı davranışı düşük olan ergenlere uygulanacak olan Sağlığı Geliştirme Modeli ve Bilgi İşlem Kuramına temellendirilen hemşirelik girişimlerinin, ağız diş sağlığı davranışı üzerindeki etkisini değerlendirmek amacı ile planlanmıştır.Araştırmanın modeli ön test, son test kontrol gruplu deneysel desendir. Ağız Diş Sağlığı Davranış Formundan (ADSD) elde edilen sonuçlara göre davranış puanında en alt %25'lik dilimi oluşturan bireyler deney (40) ve kontrol (40) gruplarına alınmıştır. Veriler; Bireysel Bilgi Formu, Çok Boyutlu Ağız Diş Sağlığı Kontrol Odağı Ölçeği (ÇBASKO), ADSD ve Ağız Diş Muayene Formu ile toplanmıştır. Gruplara ön test, eğitim sonrası son test ve eğitimden 3 ay sonra tekrar test yapılmıştır. Deney grubuna, ağız diş sağlığı davranışını geliştirmeye yönelik 8 hafta, haftada 2 etkinlik olmak üzere hemşirelik girişimi uygulanmıştır.Deney grubuna yapılan girişimle, içsel kontrol odağı algısı (39.20±2.22) ve ağız diş sağlığı davranışı (7.40±1.26) kontrol grubuna göre yükselmiştir (p<.05). Deney grubu ADSD eğitim sonrası puanı, ön test ölçüm puanına göre 4.40 puan artarken, kontrol grubunda 0.45 puan artmış ve aradaki fark anlamlı bulunmuştur (p<.05). Deney grubunda, kontrol grubuna göre fluoridli gargara kullanma ve besin tükettikten sonra ağız diş temizliği yapma durumu dışında ADSD'na ilişkin faktörlerde eğitim sonrası ve 3 ay sonrası değerlendirmede anlamlı fark saptanmıştır (p<.05). Girişim sonrasında çocukların içsel kontrol odağı algısı ile ADSD arasında doğru orantılı ancak zayıf bir ilişki bulunmuştur. Deney grubunda ikinci ağız muayenesinde çürük kalıcı dişin azaldığı, dolgulu dişin arttığı, kontrol grubunda ise DMFT ortalamasının arttığı belirlenmiştir.Pender'in Sağlığı Geliştirme Modeli ve Gagne'nin Bilgi İşlem Kuramına temellendirilerek düzenlenen hemşirelik girişimleri ağız diş sağlığı davranışının geliştirilmesinde etkilidir.

Abstract:
This research is planned to assess the impact of oral and dental health behavior of nursing intervention applied to Health Promotion Model and the Information Processing Theory of adolescents with low oral and dental health behavior.The method of research is experimental design with pre-test and post test control groups. According to the results of oral health care form, individuals that form %25 of the slice on attitude scale are placed in the experimental (n=40) and control (n=40) groups with random assignment. The data are collected via Personal Information Form, Multi-Dimensional Control Scale of Oral Health Care (ÇBASKO), Oral Health Care Form (ADSD), Oral Examination Form. The groups are pre-tested, post-tested after the training and tested again 3 months after training. Nursing intervention is applied to the experimental group in order to improve oral health behavior for 8 weeks twice per week.After the intervention, perception of internal locus of control (39.20±2.22) and oral health behavior points (7.40±1.26) of experimental group has improved on the analogy that control group (p<.05). It?s found out that experiment group?s ADSD post test point is colculated 4.40 points more than the pre-test, 0.45 more than control group and the difference between the two is meaningful. In the evaluation after the education and 3 months there were no statistically significant differences in the experimental group according to control group except gargling with florid and dental care after meal. After the nursing intervention it?s found that a poor relation in positive direction between perception of internal locus of control in children and ADSD. Permanent teeth caries decreased, tooth-filled increased in the experimental group second oral examination, the control group were determined average DMFT increased.The nursing intervention that are applied to Pender?s Health Promotion Model and Gagne?s of Information Processing Theory are effective in the development of oral health behavior.