Ergenlerde algılanan anne baba tutumları akran zorbalığı gösterme ve maruz kalma ile yalnızlık düzeyleri ilişkisinin değerlendirilmesi
Ergenlerde algilanan anne baba tutumlari akran zorbaliği gösterme ve maruz kalma ile yalnizlik düzeyleri ilişkisinin değerlendirilmesi
Yazar: MÜRŞİDE VURAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK KONUKBAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışmada lise öğrencisi olan ergenlerde algılanan anne baba
tutumları, akran zorbalığında bulunma ve maruz kalma ile yalnızlık düzeyleri
arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır
Gereç ve Yöntem: Çalışma çok merkezli olup 4 adet devlet okulunda 2020-
2021 eğitim-öğretim yılı güz ve bahar döneminde öğrenim görmekte olan 271 kız
196 erkek öğrenci olmak üzere toplam 467 lise öğrencisi ile yapılmıştır. Bu
çalışmada veri toplama araçları olarak, Kişisel Bilgi Formu, Anne-Baba Tutum
Ölçeği (ABTÖ), UCLA Yalnızlık Ölçeği Kısa Formu (UCLA- KF) ve Akran
Zorbalığı Belirleme Ölçeği Ergen Formu (AZBÖ-EF) kullanılmıştır. Çalışmada veri
değerlendirilmesi için SPSS 25.0 paket programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde
Kolmogorov-Smirnov Normallik Testi, Independent Samples t testi, Mann Whitney
U Testi, Kruskal Wallis H Testi, Spearman's Korelasyon Testi, Games-Howell PostHoc testi kullanılmıştır.
Bulgular: UCLA Yalnızlık Ölçeği ortalama puanı (14,07±4.38); AZBÖ
(Zorba) toplam ortalama puanı (97,90±95,49); AZBÖ (Kurban) toplam ortalama
puanı (97,2±88,5); ABTÖ toplam puan hesap0laması yoktur. ABTÖ "Kabul/İlgi" alt
boyut ortalama puanı (27,15±5,27); ABTÖ "Psikolojik/Özerklik" alt boyut ortalama
puanı ortalama (25,55±5,12); ABTÖ "Kontrol/Denetleme" alt boyut ortalama puanı
(21,57±5,97) bulunmuştur. UCLA Yalnızlık Ölçeği toplam puanı ile ABTÖ alt
boyutlarından "Kabul/İlgi" ve "Psikolojik Özerklik" puanları arasında negatif yönlü
istatistiksel olarak anlamlı düşük düzeyde bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). UCLA
Yalnızlık Ölçeği toplam puanı ile AZBÖ (Zorba) ve AZBÖ (Kurban) toplam
puanları ve alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki
saptanmamıştır (p>0.05). ABTÖ alt boyutlarından "Kontrol/Denetleme" puanı ile
AZBÖ (Zorba) ve AZBÖ (Kurban) toplam puanları arasında negatif yönlü
istatistiksel olarak anlamlı yüksek düzeyde bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). AZBÖ
(Zorba) toplam puanı ile AZBÖ (Kurban) toplam puanı arasında pozitif yönlü
istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). Sosyodemografik veriler
açısından karşılaştırıldığında ise yaş,cinsiyet, sınıf ve okul türü özelliklerinin

yalnızlık düzeyleri üzerinde; baba ve annelerin eğitim düzeylerinin, öğrencilerin
sınıf, okul türü, akademik başarı, disiplin uyarısı faktörlerinin anne baba tutumları
üzerinde; yaş, cinsiyet, okul türü, sınıf, kaçıncı çocuk olma durumları, disiplin
uyarısı, arkadaşlarının kendinden daha iyi olduğunu düşünme faktörleri ise akran
zorbalığında bulunma ve maruz kalma üzerinde etkili olduğu bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç: Bu araştırma sonucunda ergenlerde zorbalık davranışları arttıkça
zorbalığa maruz kalmanın arttığı, akran zorbalığı yapma ve maruz kalmanın orta
düzeyde olduğu ve en çok fiziksel zorbalık yaptıkları ve maruz kaldıkları
belirlenmiştir. Ayrıca yalnızlık düzeylerinin otoriter anne baba tutumuna sahip
ergenlerde arttığı, zorba ve mağdur olmanın müsamahakar aile tutumuna sahip
ergenlerde daha fazla olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Akran Zorbalığı, Yalnızlık, Anne Baba Tutumu,
Ergenlik

Abstract:
Purpose: This study aims to evaluate the relationship between perceived
parental attitudes, involvement in peer bullying, exposure to peer bullying, and
loneliness levels among high school adolescents.
Materials and Methods: This multicenter study was conducted with a total
of 467 high school students, including 271 girls and 196 boys, studying in 4 state
schools during the spring and fall semesters of the 2020-2021 academic year. Data
collection tools used in this study included a Personal Information Form, Parental
Attitude Scale (PAS), UCLA Loneliness Scale Short Form (UCLA-SF) and Peer
Bullying Identification Scale Adolescent Form (PBIS-AF). SPSS 25.0 software
package was used for data analysis. Kolmogorov-Smirnov Normality Test,
Independent Samples t-test, Mann-Whitney U Test, Kruskal-Wallis H Test,
Spearman's Correlation Test, and Games-Howell Post-Hoc test were used for data
analysis.
Results: UCLA Loneliness Scale mean score (14.07±4.38); PBIS-AF (Bully)
total mean score (97.90±95.49); PBIS-AF (Victim) total mean score (97.2±88.5);
There is no PAS total score calculation. PAS Acceptance/Interest subscale mean
score (27.15±5.27); PAS Psychological/Autonomy subscale mean score average
(25.55±5.12); PAS Control/Supervision subscale average score was found to be
(21.57±5.97). A negative statistically significant low-level relationship was found
between the total score of the UCLA Loneliness Scale and the "Acceptance/Interest"
and "Psychological Autonomy" scores of PAS sub-dimensions (p <0.05). There was
no statistically significant relationship between the total score of the UCLA
Loneliness Scale and the total scores and sub-dimension scores of PBIS-AF (Bully
and Victim) (p> 0.05). A negative statistically significant high-level relationship was
found between the "Control/Discipline" score of PAS and the total scores of PBISAF (Bully) and PBSI-AF (Victim) (p <0.05). A positive statistically significant
relationship was found between the total score of PBIS-AF (Bully) and PBIS-AF
(Victim) (p <0.05). When compared in terms of sociodemographic data, age, gender,
class and school type characteristics have an impact on loneliness levels; Education
vii
levels of fathers and mothers, student's class, school type, academic achievement and
disciplinary warning factors have an impact on parental attitudes; Factors such as
age, gender, school type, grade, child status, disciplinary warning and thinking that
their friends are better than themselves were found to be effective on being exposed
to and engaging in peer bullying (p<0.05).
Conclusion: As a result of this research, it was determined that as bullying
behaviors increased in adolescents, exposure to bullying increased, peer bullying and
exposure was at a moderate level and they mostly engaged in and were exposed to
physical bullying. It has also been observed that loneliness levels increase in
adolescents with authoritarian parental attitudes and being a bully and victim is more
common in adolescents with permissive family attitudes.
Keywords: Peer Bullying, Loneliness, Parental Attitude, Adolescence