Yaşlı ana-babaların yetişkin çocuklarıyla ilişkileri ve bu konudaki beklentiler: Kuşaklararası bir değerlendirme
The Relationships between elderly parent and their adult children and their expectations: An intergenerational assessment
Yazar: HÜLYA ÖZTOP
Danışman: DOÇ. DR. MUHTEŞEM TELSİZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ev İdaresi ve Aile Ekonomisi Ana Bilim dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Ev Ekonomisi = Home Economics ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Yaşlı Ana-Babalarm Yetişkin Çocuklarıyla İlişkileri ve Bu Konudaki Beklentiler: Kuşaklararası Bir Değerlendirme, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Ev İdaresi ve Aile Ekonomisi Programı Doktora Tezi, Ankara, 2000. Ankara ilinde yapılan bu araştırma, farklı sosyo-ekonomik özellikteki yaşlı ana-baba ve yetişkin çocukların ekonomik, psiko-sosyal ve hizmet yardımı konularındaki karşılıklı ilişkilerini belirlemek, yardım konusunda tercih edilen kaynaklar ve çocukların ana-babalanna karşı sorumlulukları konusundaki beklentiler açısından yaşlı ana-baba ve yetişkin çocuklar arasında karşılaştırma yapmak amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırma kapsamına farklı gelir gruplarım temsil eden semtlerde oturan, 65-74 yaşlarında olan yaşlı ana-babalar arasından tabakalı rastgele örnekleme yöntemi ile seçilen, ayn evlerde yaşayan 383 yaşlı ana- baba ve onların yetişkin çocukları alınmıştır. Araştırma kapsamına alman yaşlı ana- babalarda ortalama yaş 68.7, yetişkin çocuklarda 35.6'dır. Yaşlı ana-babalar (%61.6) ve yetişkin çocuklar (%88.0) arasında evli olanlar en yüksek orandadır. Yaşlı ana- babalar arasında düşük gelir grubunda yer alanlar (%47.8) ve okur yazar olmayanlar (%42.0) önde gelmektedir. Yetişkin çocukların %73.4'ü çalışmaktadır. Yaşlı ana- babalanyla çocuklarının oturdukları yerler birbirine yakınlaştıkça yetişkin çocuklar tarafından ziyaret edilme sıklığı artmaktadır (p<0.05). Yaşlı ana-babalar arasında çocukları tarafından her gün ziyaret edildiklerini belirtenler (%41.8) en yüksek orandadır. Ekonomik konularla ilgili olarak yaşlı ana-babalann %49.3'ü yiyecek ve giyecek, %19.3'ü nakit para yardımı almaktadır. Psiko-sosyal konulara ilişkin olarak yaşlı ana-babalar arasında çocuklarından önemli gün ve tarihlerde hediye alanlar (%84.6), telefonla görüştüklerini belirtenler (%71.5) en yüksek orandadır. Hizmet yardımı ile ilgili olarak yaşlı ana-babalann çoğunluğu (%96.6) hastalık vb. durumlarda yardım aldıklarını belirtmişlerdir. Yetişkin çocukların %20.6'sının ana- babasmdan nakit para yardımı aldıkları saptanmıştır. Yetişkin çocukların yarıdan fazlası yaşlı ana-babalan ile sorunlarım paylaştıklarım (%59.0) ve telefonla görüştüklerini (%59.3) belirtmişlerdir. Yetişkin çocukların çoğunluğu (%95.0) ana- babalarmdan hastalık vb. durumlarda, %77.8'i de çocuk bakımı konularında yardım almaktadırlar. Ekonomik konularda tercih edilen kaynaklarla ilgili olarak yaşlı ana- babalann çoğunluğu (%80.7), yetişkin çocukların ise %25.6'sı nakit para yardımında tercih edilen kaynak olarak devleti belirtmişlerdir (p<0.05). Psiko-sosyal konularda tercih edilen kaynaklar açısından yaşlı ana-baba ve yetişkin çocuklar karşılaştınldığında, sorunlan paylaşma ve telefonla görüşme konulannda yaşlı ana- babalar ve yetişkin çocuklar arasında, çocuklannı tercih edenler en yüksek orandadır (p<0.05). Hizmet yardımı konulannda tercih edilen kaynaklar açısından yaşlı ana- baba ve yetişkin çocuklar karşılaştınldığında, hem yaşlı ana-babalann hem de yetişkin çocuklarının tamamına yakım (%96.1) hastalık vb. durumlarda yardım almada tercih edilen kaynak olarak çocuklannı belirtmişlerdir. Yaşlı ana-babalar ve çocuklan genel olarak tüm ilişkilerini "çoğunlukla iyi" olarak değerlendirmektedirler. Anahtar Kelimeler : yaşlı ana-babalar, kuşaklararası ilişkiler, aile yardım modelleri Destekleyen Kurum : HÜAF 00T09 102003

Abstract:
The Relationships between Elderly Parents and Their Adult Children and Their Expectations: An Intergenerational Assessment, Hacettepe University Health Sciences Institute PhD Thesis in Home Management and Family Economics, Ankara, 2000. This research, which was conducted in the province of Ankara, carried out to determine the reciprocal relationships of elderly parents with different socio-economic backgrounds and their adult children as regards economic, psycho-social and service help and to make a comparison between elderly parents and their adult children about the sources preferred for help as well as expectations for children's responsibilities towards their parents. The study was based on 383 elderly parents, and their adult children living in different neighborhoods representing different income groups. The selection of elderly parents was made randomly from those who were between the ages of 65 and 74, and who had a separate residence from their children. The average age of elderly parents involved in the study is 68.7, while that of children is 35.6. Of elderly parents (61.6%) and their adult children (88.0%), those who are married are in great majority. Among elderly parents those who belong to low income group (47.8%) and those who are illiterate (42.0%) are in majority. 73.4% of adult children have a job. As the neighborhoods where elderly parents and their adult children get closer, the elderly parents are more often visited by their children (p<0,05). Elderly parents who report to be visited every day by their children (41.8%) make up the most sizeable group. With regard to economic issues, 49.3% of elderly parents report that they financial support from their children to get food and clothing, and 19.3% of them say that they get money. As regards psycho-social issues, elderly parents who report that they receive gifts from their children on important days (84.6%) and those who talk to them on the telephone (71.5%) form a large majority among those who took part in the study. With respect to service help, a vast majority of elderly parents (96.6%) report that they get help from their children in case of an illness. On the other hand, it was found that 20.6% of adult children received financial help from their parents. More than half of the adult children (59.0 %) say that they discuss their problems with their parents and 59. 3% of them say they phone their parents regularly. A vast majority of adult children (95.0%) get help from their parents in cases of an illness; while 77.8% of them get their parents' support for child care. In terms of adult children's responsibilities towards their parents, while 74.2% of elderly parents have high expectations, among adult children this percentage is 20.6% (p<0,05). As regards the preferred sources for economic issues, a large majority of elderly parents (80.7%) and 25.6% of adult children see the state as the preferred source of financial assistance (p<0,05). In regard to preferred sources for psycho-social issues, when elderly parents and children are compared, it is observed that in discussing problems and making phone calls those who prefer their children are in substantial majority among elderly parents and their children (p<0,05) When elderly parents and their children are compared in terms of preferred sources for service help, virtually all of the elderly parents and their adult children (96.1%) report that they prefer their children in cases of an emergency such as an illness. Elderly parents and their children consider that their relationships are "generally good." Keywords : aging parents, intergenerational relations, family help patterns. Supported by : HÜAF 00T09 102003