İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi'nde bulunan A.6574 numaralı Kur'an-ı Kerim'in tezhip sanatı açısından incelenmesi
Examination of the Holy Quran numbered A.6574 in the Library of Istanbul University in terms of illumination art
Yazar: AYŞE EKİNALAN
Danışman: PROF. DR. ZUHAL TÜRKTAŞ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Bilim Dalı / Geleneksel Türk Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; El sanatları = Handicrafts ; Geleneksel Türk sanatı = Traditional Turkish art ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı sanatı = Ottoman art ; Süslemeler = Ornamentations ; Tezhib sanatı = Illumination art ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts

Özet:
Geleneksel Türk Sanatlarının içinde önemli bir yere sahip olan tezhip sanatı 
yüzyıllar boyunca gelişmeye devam etmiş, süslemenin olduğu sanat dallarından 
etkilenmeyi ve sanat dallarını etkilemeyi sürdürmüştür. 18. yüzyılda Osmanlı Tezhip 
Sanatı batı kaynaklı barok ve rokoko sanat akımlarından etkilenmiş ve sanatımız bu 
etkileşim sonrası gelişerek kendi üslubunu oluşturmuş milli bir karaktere bürünmüştür. 
Kur'an-ı Kerimler yazma eserler içinde en çok süslenen ve en çok işçiliğe sahip olan 
eserlerdendir. 
Bu araştırmanın konusu İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi'nde 
bulunan A.6574 numaralı, Hattat Yedikuleli Seyyid Abdullah'a ait 1129/1717 yılında 
nesih hat ile yazılmış olan Kur'an-ı Kerimin tezhip sanatı açısından incelenmesidir. 
Araştırma için 18. Yüzyıla ait bir eserin seçilmesinin sebebi, bu dönemin tezhip sanatı 
açısından nispeten diğer yüzyıllara oranla daha az incelenmiş olması ve bu döneme ait 
bir eserin araştırılmasının akademik olarak katkı sunacağına olan inancımdır.
"İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi'nde Bulunan A.6574 Numaralı Kur'an-ı 
Kerim'in Tezhip Sanatı Açısından İncelenmesi'' adlı tez çalışmasının giriş kısmında; 
konunun tanımı, amacı, önemi, kapsamı, yöntemi ve literatür özetleri ile ilgili bilgiler 
yer almaktadır. 
İkinci bölümde tezhip sanatı ana başlığı altında tezhip sanatının tanımı, 
malzemeleri, teknikleri ve 18. Yüzyıl Osmanlı tezhip sanatı tarihinden bahsedilmiştir. 
Üçüncü bölümde ise Kur'an-ı Kerim hakkında genel bilgiler ve Kur'an-ı Kerimde 
tezhipli alanların tanımları yer almaktadır. Dördüncü bölümde İstanbul Üniversitesi 
Nadir Eserler Kütüphanesi Hakkında Bilgi başlığında incelenen eserin yer aldığı 
kütüphane hakkında bilgi verilmiştir. Beşinci bölümde araştırmanın konusu olan 
İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi'nde bulunan A.6574 numaralı Kur'an-ı Kerim'in 
tezhip sanatı açısından incelenmesi, incelenen Kur'an-ı Kerim'in genel özellikleri, 
hattatı, cild bezemesi, mahfazası ve tezhipli alanları başlıklar halinde anlatılmıştır. 
Tezin inceleme kısmı tamamlandıktan sonra karşılaştırma ve değerlendirme 
başlığı altında, araştırmada incelenen A.6574 envanter numaralı Kur'an-ı Kerim, 
çağdaşı olan ve daha önce incelenmiş beş farklı Kur'an-ı Kerim ile renk, motif, desen 
ve teknik gibi üslûp özellikleri açısından karşılaştırılmış, ilgili eserin dönemi 
içerisindeki yeri ve önemi tespit edilmeye çalışılmıştır. Sonuçta ise Kur'an-ı Kerim'in 
genel olarak değerlendirilmesi yapılarak araştırma sonlandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Tezhip, Kur'an-ı Kerim, Altın, Osmanlı, Geleneksel, Sanat

Abstract:
The art of illumination, which occupies an important place in the traditional 
Turkish Arts, has continued to develop throughout the centuries and has maintained to 
be influenced and influence the branches of art with decoration. In the 18th century, 
Ottoman Art of Illumination was influenced by western baroque and rococo art 
movements, and our art developed after this interaction and took up a national 
character that created its style.
The Qur'an is one of the most ornamented and most elaborated manuscripts. 
The subject of these theses is the evaluation of the book of the Qur'an with a naskh hat 
in 1129/1717 by Calligrapher Yedikuleli Seyyid Abdullah in the A.6574 inventories 
in the Istanbul University Rare Book Library. For Research 18. It is my belief that the 
work of a work is less than the human details about a work that consists of this work 
and that one of the works of this work will contribute academically.
The introduction section of the thesis titled "Examination of the Holy Quran 
Numbered A.6574 in the Library of Istanbul University in terms of Illumination Art" 
contains information about its definition, purpose, importance, scope, method and 
literature summaries.
In the second part, the definition of the art of illumination, its materials, 
techniques and the history of the 18th century Ottoman illumination art are mentioned 
under the main title of illumination art. In the third part, general information about the 
Qur'an and the definitions of the illuminated areas of the Qur'an are included. In the 
fourth chapter, information about the library in which the studied work is located is 
given under the title of Information About the Istanbul University Rare Works Library. 
In the fifth chapter, the study of the Qur'an numbered A.6574 in the Istanbul University 
Library, which is the subject of the research, in terms of illumination art, the general 
characteristics of the examined Qur'an, its calligraphy and its illuminated areas are 
explained under headings.
After the examination part of the thesis is completed, under the title of 
comparison and evaluation, the Quran with inventory number A.6574 examined in the 
research was compared with five different Qurans, which are contemporary and 
previously examined, in terms of stylistic features such as color, motif, pattern and 
technique. The place and importance of the work in the period has been tried to be 
determined. In the conclusion title, the research was concluded by making a general 
evaluation of the Qur'an.

Key Words: Illumination, Kur'an-ı Kerim, Gold, Ottoman, Tradinional, Art