Allojeneik hematopoietik kök hücre nakli yapılan hasta polülasyonunda sık görülen hla alellerinin graft versus host hastalık riski ile ilişkisinin incelenmesi /
Yazar: ELİF GİZEM AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. SELAMİ KOÇAK TOPRAK
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Hematoloji = Hematology

Özet:
Giriş ve amaç: Allojeneik hematopoietik kök hücre nakli, selim ve habis seyirli pek çok hastalık için halihazırda umut vaat edici tedavi yöntemi olarak kullanılmaktadır. Allojeneik kök hücre nakli sorası akut ve kronik komplikasyonlar mortalite ile ilişkili önemli konulardandır. Bu alanda yine önemli komplikasyonlardan olan graft versus host hastalığı (GVHH) takip ve tedavisi literatürde önemli bir yer tutmakta olup halen pek çok merak edilen nokta barındırmaktadır. Çalışmadaki amacımız toplumda sık görülen HLA alellerini belirlemek, nakil yapılan hasta popülasyondaki HLA alel sıklığını belirlemek ve bunların GVHH ile ilişkisini ortaya koymaktı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza, hastanemizde son on yılda allojeneik hematopoietik kök hücre nakli yapılan akut miyelositer lösemi (AML) akut lenfoblastik lösemi (ALL) ve miyelodisplastik sendrom (MDS) hastalarından, GVHH gelişen hastalar dahil edildi. Veriler retrospektif olarak tarandı. Sağlıklı gönüllü vericilerde ve nakil yapılan hastalarda sık görülen HLA alelleri etik değerler ön planda tutularak belirlendi. Hastaların GVHH durumları patoloji verileri AviCenna üzerinen incelenerek belirlendi. GVHH durumları akut grade 1 ve 2-4 ve kronik olarak derecelendirildi. 
Bulgular: Sağlıklı gönüllü vericiler ve hastalar arasında HLA-A (p<0.001), HLA-B (p=0.003), ve HLA-DQ (p<0.001) sıklıkları istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermiştir. Tek değişkenli analizler sonucuna göre HLA A-02 (p<0.001), HLA A-24 (p=0.005), HLA A-(p=0.016), HLA A-01(p=0.023) ve HLA A-11 (p=0.044), HLA B-35 (p=0.022), HLA B-51 (p=0.005), HLA B-44 (p=0.044), HLA DQ-3 (p=0.047), ve HLA DQ-5'e (p=0.018) e sahip olmanın GVHH riskini arttırdığı belirlenmiştir. Ayrıca GVHH profilaksi gruplarına göre CSA+MTX alan grupta diğer gruba göre median overall survival süreleri (ay) istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.001). GVHH gelişme gruplarına göre median overall survival süreleri (ay) istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p=0.017).
Sonuç: Allojeneik hematopoietik kök hücre nakli yapılan hastalarda; GVHH ön görmede HLA gruplarının anlamı var mıdır sorusuna yanıt aradığımız bu çalışmada, HLA-A HLA-B ve HLADQ sıklıkları istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.
Anahtar kelimeler: Allojeneik kök hücre nakli, graft versus host hastalığı (GVHH), HLA

Abstract:
Aims: Allogeneic hematopoietic stem cell transplantation is still used as a promising treatment method for many benign and malignant diseases. Acute and chronic complications after allogeneic stem cell transplantation are associated with mortality and still maintain their importance. Acute and chronic complications after allogeneic stem cell transplantation are associated with mortality and still maintain their importance.

Materials and Methods: Patients who developed GVHD from AML ALL and MDS patients who underwent Allogeneic hematopoietic stem cell transplantation in our hospital in the last ten years were included in our study. Data were scanned retrospectively. HLA alleles, which are common in healthy volunteer donors, were determined by prioritizing ethical values. Again, the HLA alleles seen in the patients were determined retrospectively. GVHD status of the patients was graded by confirming the pathology data and Avicenna data. GVHD cases were grouped as acute grade 1 and 2-4 chronic. Patients who did not develop GVHD were not included, and no additional sampling was made as the primary endpoint.

Results: HLA-A (p<0.001), HLA-B (p=0.003), and HLA-DQ (p<0.001) frequencies showed statistically significant differences between healthy donors and patients. According to univariate analysis results, HLA A-02 (p<0.001), HLA A-24 (p=0.005), HLA-A(p=0.016), HLA A-01(p=0.023) and HLA A-11 (p) =0.044), HLA B-35 (p=0.022), HLA B-51 (p=0.005), HLA B-44 (p=0.044), HLA DQ-3 (p=0.047), and HLA DQ-5; ıt was determined that having e (p=0.018) increased the risk of GVHD. The median overall survival times (months) were statistically significant according to the GVHD prophylaxis groups (p<0.001). The median overall survival times (months) according to the GVHD development groups were found to be statistically significant (p=0.017).

Conclusion: In patients, undergone allogeneic hematopoietic stem cell transplantation; In this study, in which we sought an answer to the question of whether HLA groups are meaningful in predicting GVHD, the frequencies of HLA-A, HLA-B and HLAQ were found to be statistically significant

Key words: stem cell transplanttaion, graft versus host disease (GVHD), HLA