Sorgulamaya dayalı öğrenme ortamının öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerileri, sorgulama becerileri ve bilimsel düşünme yetenekleri üzerindeki etkisi
The impact of inquiry-based learning environment on scientific process skills, inquiry skills and scientifik reasoning skills of pre-service teachers
Yazar: AYŞEGÜL KARAPINAR
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ŞAŞMAZ ÖREN
Celal Bayar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Geleceğin bireylerinde olması beklenen nitelikler fen eğitiminin nasıl verilmesi gerektiği yönünde şekillendirici rol oynamaktadır. Fenin temelinde doğada gerçekleşen olayları anlamlandırmak yer alır ve fen doğası gereği sorgulamaya dayalı bir bilim dalıdır. Sorgulayıcı öğrenme fırsatı sunulan öğrenciler, bilim insanlarının doğal dünya ile ilgili sorularına cevap arama çabalarındaki süreci birebir yaşayarak bilimsel düşünme, sorgulama ve dolayısıyla bilimsel süreç becerilerini geliştirme olanağına sahip olacaklardır. 

Son yıllarda dünyanın pek çok ülkesinin fen programlarında sorgulayıcı öğrenme yer almakta ve bunu destekleyen program revizyonları yapılmaktadır. Türkiye'de de 2013 yılında fen programı güncellemesi yapılmış ve bu revizyonda da sorgulamaya dayalı öğrenme stratejisi temel alınmıştır. Bu programı uygulayan fen bilimleri öğretmenlerinin en çok etkinlikleri yansıtmada zorluk yaşadıkları bilinmektedir. Buna sebep olarak öğretmen adaylarının, lisans eğitimi süresince özellikle laboratuvar derslerinde sorgulayıcı öğrenmeye dayalı uygulamalarla eğitim almamaları, bu nedenle de bu yöntemi uygulayamadıkları konusuna vurgu yapılabilir. Bu bağlamda öğretmen adaylarıyla çalışılan sözkonusu araştırmada Sorgulamaya Dayalı Öğrenme ortamının öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerileri, sorgulama becerileri ve bilimsel düşünme yeteneklerine olan etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 

Çalışma Celal Bayar Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği programı birinci sınıf öğrencileriyle gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu; 41 deney, 36 kontrol olmak üzere toplam 77 öğrenci oluşturmuştur. Dersler bir eğitim dönemi boyunca deney grubunda sorgulamaya dayalı öğrenme ortamında etklinikler düzenlenilerek, kontrol grubunda ise geleneksel doğrulama tipindeki laboratuar etkinlikleriyle gerçekleştirilmiştir. 

Çalışmada ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Deney ve kontrol grubu öğrencilerine bilimsel süreç becerileri testi, sorgulama becerileri ölçeği ve bilimsel düşünme yetenekleri testi ön test-son test olarak uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde SPSS 21 paket programından yararlanılmıştır. Verilerin analizinde t-testi ve ANCOVA yapılmıştır. Analizlerin sonuçlarına göre; sorgulamaya dayalı öğrenme ortamının kullanıldığı deney grubu öğrencileri ile geleneksel etkinliklerin uygulandığı kontrol grubu öğrencilerinin sorgulama becerileri ve bilimsel düşünme yetenekleri arasında anlamlı bir farklılığın olmadığı tespit edilmiştir (p>.05). Bunun yanı sıra deney ve kontrol grubu öğrencilerinin bilimsel süreç becerileri arasında ise deney grubu lehine anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna varılmıştır (p<.05). Araştırma sonuçlarından yola çıkarak öğretmen adaylarının bilimsel geçerliğe sahip bilgiye ulaşmada ve bilginin üretim sürecini içinde barındıran bilimsel süreç becerilerini artırmada sorgulamaya dayalı öğrenme ortamlarının etkili olduğu ifade edilebilir. Bu bağlamda eğitim fakültelerinin fen bilgisi programlarında özellikle laboratuvar dersleri başta olmak üzere uygun öğretim ve beceri derslerinde sorgulamaya dayalı öğrenme ortamlarının oluşturulması ve öğretmen adaylarının konuyla ilgili tecrübe kazanmaları önerilerinde bulunulabilir.

Abstract:
The expected characteristics of the individual's of future plays a styling role how should be given a science education. To give meaning the events that occur in nature takes place on the basis of science and science is a science-based inquiry due to own nature. Students with inquiry learning opportunities will have the ability to improve scientific thinking, questioning, and therefore the skills of science process by living exactly the process of seeking answers of questions of scientists about the natural world.

İn recent years, inquiry learning take place on science schedules in in many countries in the world and revisions are made to support this program. Science program update also made in Turkey in 2013 and inquiry-based learning strategy was based on this revision. It is known that the science teachers -implements this program have difficulty to reflect the activities. The reason for this, it can be emphasized that the teacher candidates didnt receive an education based on inquiry learning especially in laboratory lessons during license education and therefore they cant apply this method. In this regard, on mentioned research studied with candidate teachers. It is aimed to determine the effect of  ambience of İnquiry Based Learning to science process skills, questioning skills and  scientific thinking skills of candidate teachers.

This study was conducted with first year students of of Celal Bayar University, Faculty of Education- Science Teaching Department. The study group included 77 students ( 41 experiment and 36 control). During a training period; lessons were conducted by organizing activities on inquiry-based learning ambience in the experimental group and laboratory activities with the traditional authentication type in control group.


Quasi-experimental design with pretest-posttest control group was used in this study. Science process skills test, questioning skills, scale and scientific thinking skills test were applied as a pre-test and post-test to experimental and control groups students. SPSS 21 software package was used for the analysis of data obtained from the study. To analyze the data, t-test and ANOVA was conducted. According to the analysis of the results; there was not a significant difference between experimental group (inquiry-based learning environment) and control group (traditional activities) students in terms of questioning skills and scientific thinking skills (p>0.5). And also, there was a significant difference (in favor of the experimental group) between experimental group control group in terms of science process skills (p< 0.5). Based on the research results; inquiry-based learning environments are effective on candidate teachers for access  to information of scientific validity and to increase scientific process skills that contains the production process of information. İn this context, creating inquiry-based learning environment (especially in lab courses and appropriate education and skills courses) is recommended for science curriculum of faculties of education, Also it is recommendet that teacher candidates gaining  experience on the subject.