Endüstri sektöründe çalışan kadın ve erkek işçilerin toplumsal cinsiyet rollerine karşı tutumları: Bursa örneği
The attitudes of female and male employees working in the industrial sector towards gender roles: Bursa simple
Yazar: BETÜL YILDIZ SALLI
Danışman: DOÇ. DR. ADEM DAĞ
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Mesleki toplumsal cinsiyet = Occupational gender

Özet:
Bu tezde, toplumsal cinsiyetin, biyolojik cinsiyetten farklı olarak, kadınlık ve
erkeklik konularında öğrenilmiş kalıpları ifade ettiği ve bu algının iş hayatında ne
gibi tutum farklılıklarına yol açtığı ele alınmıştır. Toplumsal yaşamdaki tarihi süreçte
biriktirilerek yaratılan sosyo-kültürel ve ekonomik ilişkiler, aynı zamanda bireyin
toplumsal cinsiyet rolü ve sosyal kimliğiyle bağlantılıdır ve kişinin davranışlarının da
buna göre şekillenmesini beraberinde getirmektedir. Toplumsal cinsiyetin, bilhassa
sosyal yaşam ve iş hayatında sorunlara yol açtığı ve buna maruz kalan bireyleri
dezavantajlı konuma sürüklediği düşünülmektedir. Özellikle kadının hangi alanlarda
toplum nezdinde avantajlı veya dezavantajlı durumda olduğunu tespit etmek, bireyin
yaşamında oldukça önem arz etmektedir. Toplumsal cinsiyet rollerine bağlı olarak
oluşan kısıtlayıcı bu kimlik ve etiketler, güdümlü ataerkil yapı içerisindeki
toplumlarda daha eşitsiz bir şekilde görülmektedir. Tezin amacı, kişilerarası sosyal
organizasyonu yeniden inşa eden ve yalnızca sahip olunan biyolojik cinsiyete bağlı
olarak insanlara atanan hayatları belirleyip, bunları sabit birer zorunluluğa çeviren
toplumsal cinsiyet tutumlarının bilfiil sorgulanmasıdır. Maskülizmin feminizme,
feminizmin de maskülizme karşı çıktığı bu kısır döngüdeki kutuplaşmanın panzehiri
nihayetinde daha pozitif bir değer olarak, eşitlikçi teorinin arkasında durmaktadır. Bu
çalışmada bilimsel araştırma yöntemlerinden nicel araştırma deseni tercih edilmiştir.
Veri toplama aracı olarak ise anket tekniği kullanılmıştır. Araştırma verileri IBM-
SPSS25 yazılımı ile analiz edilmiştir. Ölçek sorularında, kadının erkekten daha
düşük ücrette çalışmasının adilliği, evliliğin kadının çalışmasına engel olup olmadığı,
kadınların anne olduktan sonra çalışmasının uygunluğu, çalışan kadının gelirini eşine
verme zorunluğu ve erkeklerin de çamaşır bulaşık gibi ev işlerini yapmasıyla ilgili
içerikler yer almaktadır. Sonuç olarak, taraflar için çatışma yaratan bu düşünce
yapılarına kodlanmış mevcut düzen incelenmektedir. Erillik ve dişillik değil, soyun
devamı olmaksızın, biri diğerine tercih edilemez bir şekilde birbirine bağlı, doğayı
birlikte gerçekleştirebilen iki biyolojik cinsiyetin varlığı kabul edilmektedir. Ancak
bunun tam aksine, yapay olan toplumsal cinsiyet rollerinin yarattığı tahribatın da
sorgulanabilir olduğudur. Zira teorideki eşit hakların, toplumsal pratikte de tam
anlamıyla uygulanabilir oluşu tartışmaya açık bir konudur. Bu sebeple cinsiyetler
arası eşitliği en başta zihinlerde sağlayabilmek, öncelikli olarak eğitim ve hukuki
düzenlemeleri gerektirdiği gibi bilinç seviyesinde de bir aydınlanmayla inşa
edilebilir.

Abstract:
In this thesis, it is discussed that gender, unlike biological sex, expresses learned
patterns about femininity and masculinity and what kind of attitude differences this
perception causes in business life. The socio-cultural and economic relations created
by accumulating in the historical process in social life are also related to the gender
role and social identity of the individual, and it brings about the shaping of the
person's behavior accordingly. Gender, It can cause problems especially in social and
business life and drag the individuals exposed to it into a disadvantageous position. It
is very important in the life of the individual to determine in which areas the woman
is in an advantageous or disadvantageous position in the society. These restrictive
identities and labels, which are formed depending on gender roles, are seen more
unequally in societies within the patriarchal structure. The aim of the thesis is to
actively question gender attitudes, which reconstruct the interpersonal social
organization and identify the lives assigned to people solely on the basis of their
biological sex, and turn them into fixed imperatives. The antidote to polarization in
this vicious circle, where masculism is opposed to feminism and feminism to
masculism, ultimately stands behind the egalitarian theory as a more positive value.
Quantitative research design, one of the scientific research methods, was preferred.
Questionnaire techniqe was used as data collection tool. Research data were analyzed
with IBM-SPSS25 software. In the scale questions, there are content about the
fairness of women working for a lower wage than men, whether marriage prevents
women from working, the suitability of women to work after becoming a mother, the
obligation of working women to give their income to their spouses, and the fact that
men do household chores such as laundry and dishes. As a result, the current order
coded into these thought structures that create conflict for the parties is examined. It
is accepted that there are not masculinity and femininity, but the existence of two
biological sexes, which are inextricably linked to each other without the continuation
of the lineage, and can realize nature together. However, on the contrary, the
destruction created by artificial gender roles is also questionable. Because it is a
controversial issue that existed equal rights in the theory can be fully implemented or
not in also social practice. For this reason, providing equality between the sexes
especially in the minds can be built with an enlightenment at the level of
consciousness, as it primarily requires education and legal regulations.