Sporda güdülenme, öz yeterlik ve spora yönelik tutum arasındaki ilişkinin modellenmesi
Modeling of the relationship between motivation, self-efficacy and attitude towards sports
Yazar: ZARİFE TAŞTAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKİF ZİYAGİL
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Spor = Sports
Dizin: Motivasyon = Motivation ; Spor = Sports ; Spor performansı = Athletic performance ; Tutumlar = Attitudes ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Günümüzde teknolojinin ilerlemesi ile birlikte, bireylerin günlük yaşamlarında fiziksel aktivite ve egzersize ayırdıkları süre azalmış ve bununla beraber bireylerde hareketsiz yaşam tarzı nedeniyle obezite, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve kardiyovasküler gibi hipokinetik hastalıkların görülme sıklığı artmıştır. Yapılan çalışmalar, fiziksel ve sportif etkinliklerin fiziksel ve mental sağlık üzerine olumlu etkilerinin olduğunu göstermektedir. Egzersiz ve sportif etkinliklere katılım, fiziksel olarak sağlıklı olmanın yanı sıra stresle başa çıkmayı, depresyon ve kaygıdan kurtulmayı, daha sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürdürmeyi sağlamaktadır. Bu çalışmada, üniversitelerin Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu/Spor Bilimleri Fakültesi (BESYO/SBF) öğrencilerinin sporda güdülenme ve öz yeterlik düzeylerinin, spora yönelik tutumlarını tahmin etmeleri ve kendi aralarındaki ilişkinin Yapısal Eşitlik Modeli ile sınanması amaçlanmıştır. Ayrıca, öz yeterlik ve sporda güdülenme ile spora yönelik tutum arasındaki yapısal ilişkinin cinsiyet, yaş ve sportif başarı değişkenleri açısından Yapısal Eşitlik Modeli ile sınanması da amaçlanmıştır.
 Çalışmaya farklı üniversitelerin BESYO/SBF'de öğrenim gören 957 öğrenci ( N_kadın =408, N_erkek =549) katılmıştır. Veriler "Sporda Güdülenme ölçeği II", "Genel Öz Yeterlik Ölçeği" ve "Spora Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Spora yönelik tutum, öz yeterlik ve sporda güdülenme arasındaki yapısal ilişki cinsiyet, yaş ve sportif başarı değişkenleri açısından Yapısal Eşitlik Modeli ile sınanmıştır. Öğrencilerin sporda güdülenme, öz yeterlik ve spora yönelik tutumları arasındaki kuramsal olarak varlığı kabul edilen ilişkiyi ortaya koymak için YEM, Path (Yol) Analizi yapılmıştır.
Bu çalışmanın bulguları, sporda güdülenme ile tutum arasındaki ilişkinin, genel öz yeterlik ile tutum arasındaki ilişkiye göre pozitif yönde istatistiksel olarak daha yüksek düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Aynı zamanda, erkeklerde güdülenmenin tutum değişkenini daha yüksek düzeyde yordadığını, kadınlarda ise genel öz yeterliğin tutumu daha yüksek düzeyde yordadığını ortaya koymuştur. Öğrencilerin sporda güdülenme ve öz yeterlik düzeylerinin tutumu yordama gücünün yaş değişkenine göre farklılık göstermediği görülmüştür. Ayrıca, başarılı öğrencilerde güdülenmenin tutum değişkenini daha yüksek düzeyde yordadığını, başarısız öğrencilerde ise genel öz yeterliğin tutumu daha yüksek düzeyde yordadığını ortaya koymuştur.
Sonuç olarak, BESYO/SBF öğrencilerinin sporda güdülenme ve öz yeterlik düzeylerinin, spora yönelik tutumu yordama gücünün cinsiyet ve sportif başarı durumuna göre farklılaştığı, yaşa göre farklılaşmadığı söylenebilir. Bu bulgular, bireylerin faaliyetlere katılım ve sürdürülebilirlikleri açısından, fiziksel uygunluk ve sağlıklı yaşam alanındaki özel ve grup eğitmenlerine ve sportif performans alanında antrenörlere yardımcı olabilir.

Abstract:
Today, with the advancement of technology, the time that individuals devote to physical activity and exercise in their daily lives has decreased, however, the incidence of hypokinetic diseases such as obesity, high blood pressure, high cholesterol and cardiovascular has increased in individuals. Studies show that physical and sports activities have positive effects on physical and mental health. In addition to being physically healthy, participation in exercise and sports activities ensures coping with stress, getting rid of depression and anxiety, and living a healthier and quality life. In this study, it is aimed to evaluate the self-efficacy and motivation levels of students of the School of Physical Education and Sports / Sports Sciences of universities, their attitudes towards sports and to test their relationship with the structural equation model. In addition, it was aimed to test the structural relationship between self-efficacy and motivation in sports and attitude towards sports with structural equation model in terms of gender, age and sportive success variables.
 957 students (( N_woman =408, N_men =549) attending the study from SPES / FSS of different universities participated in the study. The data were collected using "Sport Motivation Scale II", "General Self-Efficacy Scale" and "Sports Attitude Scale". The structural relationship between attitude towards sport, self-efficacy and motivation in sports has been tested with the structural equation model in terms of gender, age and sportive success variables. SEM, Path Analysis was carried out to reveal the theoretically accepted relationship between students' motivation, self-efficacy and attitude towards sports.
The findings of this study revealed that the relationship between motivation and attitude in sports was at a statistically higher level compared to the relationship between general self-efficacy and attitude. It also revealed that motivation in men predicted the attitude variable at a higher level, whereas in women, general self-efficacy predicted attitude at a higher level. It was observed that the motivation and self-efficacy levels of students' predictive power attitude did not differ according to the age variable. In addition, it was revealed that motivation in successful students predicted the attitude variable at a higher level, while general self-efficacy predicted attitude at a higher level in unsuccessful students.
As a result, it can be said that the motivation and self-efficacy levels of SPES / FSS students in predicting the attitude towards sports differ according to gender and sportive success, and not according to age. These findings may assist private and group trainers in the field of physical fitness and wellness, and coaches in the field of sports performance, in terms of individuals' participation and sustainability in the activities.