Orta Karadeniz bölümünde şeker pancarı tarımının coğrafi özellikleri
Geographical characteristics of sugar beet agriculture in the middle Black Sea section
Yazar: GÜRBÜZ GÜR
Danışman: PROF. DR. YAHYA KADIOĞLU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Coğrafya = Geography ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Ekonomik coğrafya = Economic geography ; Orta Karadeniz bölgesi = Central Black Sea region ; Şeker pancarı = Sugar beet

Özet:
Şeker ve şeker pancarı tarımının önemi her geçen gün artmaktadır. Çalışmanın amacı Orta Karadeniz Bölümü'nde şeker pancarı tarımının doğal ve beşeri çevre özelliklerini belirlemek, şeker pancarının mevcut ekonomik yapı içerisindeki yerini saptamak, şeker pancarı ile alakalı sorunları tespit etmek ve potansiyelini değerlendirmektir. Çalışmada gezi, gözlem ve görüşme yöntemi kullanılmıştır. 
Ülkemizde şeker üretiminin bazı dönemlerde arttığı, bazı dönemlerde ise azaldığı görülmektedir. Bu durumun oluşmasında doğal çevre faktörlerinin yanında şeker politikaları önemli rol oynamaktadır. Orta Karadeniz Bölümü güneşlenme, rüzgar, sıcaklık, nem ve toprak istekleri bakımından şeker pancarı tarımına uygundur. Şeker pancarı tarımı özellikle iç kesimlerde yer alan çöküntü ovalarında, deprasyonlarda ve güneye bakan hafif eğimli yamaçlarda yapılmaktadır. Sahada görülen don olayları ve sulama sıkıntısı şeker verimini olumsuz etkilemektedir.  
Orta Karadeniz Bölümü'nün toplam arazisinin %37.7'si (1.505.404 hektar) tarım alanı olarak kullanılmaktadır. 2017'de bu tarım alanın % 1,6'sında (23.602 hektar) şeker pancarı tarımı yapılmaktadır. Orta Karadeniz Bölümü'nde yıllara göre şeker pancarı tarımı yapılan köy sayısı ve çiftçi sayısı azalmıştır. Ancak ekim, üretim ve verimde özellikle 2012 yılından sonra bir artış olmuştur. En fazla pancar ekimi ve üretimi (2017 yılında) Amasya'da gerçekleşmiştir. Sahada pancar verimi 5.8 ton/da olarak tespit edilmiştir. Çalışma sahasında bulunan fabrikalar, ülkede toplam işlenen pancarın %11.6'sını, toz şeker üretiminin %12.3'ünü oluşturmaktadır. Şeker fabrikalarında üretilen yan ürünler başta gıda ve yem sanayi olmak üzere birçok sanayi kuruluşuna hammadde sağlamaktadır.
Şeker pancarı tarımını; sulama sorunu, artan fiyat girdisi, eksik tarım bilgisi, kota uygulaması, pancar alım fiyatlarının düşüklüğü gibi durumlar olumsuz etkilemektedir. Bu durumların önüne geçilmeli ve dünyada stratejik bir öneme sahip olan pancar tarımı sürdürülmelidir.

Abstract:
He importance of sugar and sugar beet farming is increasing day by day. The aim of this study is to determine the natural and human environmental characteristics of sugar beet cultivation in the Middle Black Sea Region, to determine the location of sugar beet in the current economic structure, to identify problems related to sugar beet and to evaluate its potential. Excursion, observation and interview method was used in the study.
Sugar production in our country increased in some periods, while in some periods decreased. In addition to natural environment factors, sugar policies play an important role in this situation. He Middle Black Sea Region is suitable for sugar beet farming in terms of sun, wind, temperature, humidity and soil requirements. Sugar beet cultivation is carried out especially in the depressions in the inner parts and on the slightly sloping south-facing slopes. Frost events and irrigation shortage seen in the field adversely affect the sugar yield.
37.7% (1.505.404 hectares) of the total land of the Middle Black Sea is used as agricultural land. In 2017, sugar beet cultivation is made in 1.6% (23.602 hectares) of this agricultural area. Number of villages and number of farmers in sugar beet cultivation has decreased in Middle Black Sea Region according to years. However, there has been an increase in planting, production and yield especially after 2012. Most of the beet cultivation and production was realized in Amasya (in 2017). Beet yield was determined as 5.8 ton / da in the field. The factories in the study area accounted for 11.6% of the total processed beet in the country and 12.3% of the powdered sugar production. The by-products produced in sugar factories provide raw materials to many industrial establishments, especially food and feed industry.
Sugar beet farming; such as irrigation problem, increasing price input, incomplete agriculture, quota application and low beet purchase prices are negatively affected. These situations should be avoided and beet agriculture, which has a strategic importance in the world, should be maintained.