Tekstil sektöründe kadın çalışanların güvenlik kültürü ve iş sağlığı ve güvenliği konusundaki algısı: Diyarbakır ili örneği
Safety culture and the perception of occupational health and safety of women employees in the textile industry: Sample of Diyarbakir province
Yazar: MERVE OKUR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM YURTSEVER
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Algı = Perception ; Diyarbakır = Diyarbakır ; Güvenlik kültürü = Safety culture ; Kadın işçiler = Women workers ; Kadınlar = Women ; Tekstil işletmeleri = Textile enterprises ; Tekstil sektörü = Textile sector ; Çalışan kadınlar = Working women ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Güvenli ve sağlıklı bir ortamda çalışmak her çalışanın hakkıdır. Olumsuz çalışma koşulları çalışanların iş kazası yaşamasına ve meslek hastalıklarına yakalanmasına sebebiyet vermektedir. Özellikle sanayi devrimiyle birlikte gelişen teknolojinin üretim hayatına entegre edilmesi, çalışanların iş kazası yaşaması ve meslek hastalıklarına yakalanmasının artışına neden olmuştur. Çalışma hayatındaki riskler şüphesiz ki ırk, dil, din, cinsiyet ve yaş ayrımı olmaksızın herkesi etkilemektedir. Fakat toplumsal roller gereği çalışma hayatındaki istihdamı az olan kadın çalışanların bu risklerden daha fazla etkilendiği reddedilemeyecek bir gerçektir. 
Çalışma hayatındaki olumsuz koşulların giderilmesi, yasaların özellikle kadın çalışanların çalışma koşullarının iyileştirilmesi noktasında yeniden düzenlenmesi, iş kazaları, meslek hastalıkları ve iş cinayetlerinin önüne geçilebilmesi için iş yerlerinde güvenlik kültürünün sağlanması oldukça önem arz etmektedir. Bununla birlikte, kadın çalışan istihdamının yoğun olduğu tekstil sektörü tehlikeli ve emek yoğun bir sektör olup, bu sektör ve kadın çalışanlar anlamında çalışmaların yapılması gerekmektedir. Bu çalışmada tekstil sektöründeki kadın çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uygulamalarına karşı bakış açısını ortaya koyabilmek amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında bir tekstil fabrikasındaki 180 kadın çalışana 35 soruluk 5'li Likert tipi ölçekle hazırlanan anket uygulanmıştır. Kadın çalışanların İSG anlamındaki bilgi ve tecrübeleri değerlendirilerek, İSG kültürünün günümüz çalışma koşullarındaki durumu kadın çalışanların bakış açısıyla ortaya konmaya çalışılmıştır. Yapılan anket neticesinde, çalışanlarının %54'ünün "Kadın çalışanlara yönelik çıkarılan kanunların iyileştirilmesi gerektiğini düşündüğü", bununla birlikte %49'lık kısmının ise "Kadın çalışanlar açısından gece vardiyasının erkek çalışanlara kıyasla daha zorlayıcı olduğunu düşündüğü" tespit edilmiştir. Ayrıca, güvenlik kültürü ve İSG açısından evli çalışanların bekâr çalışanlara nazaran daha bilinçli ve hassas olduğu belirlenmiş olup, kişisel-koruyucu donanımların önemli olduğunu düşünen bekâr çalışanların etki indeksi 3,54 iken evli çalışanlarda bu etki indeksi 3,78 olarak elde edilmiştir. Genel olarak değerlendirildiğinde kadın çalışanların güvenlik kültürü ve İSG farkındalıklarının yetersiz olduğu ortaya konmuştur.

Abstract:
It is the right of every employee to work in a safety and healthy environment. Unfavorable working conditions cause employees to experience work accidents and occupational diseases. Particularly, the integration of technology developed with the industrial revolution into production life has led to an increase in employees' occupational accidents and occupational diseases. The risks in working life undoubtedly affect every employee regardless of race, language, religion, gender and age. However, it is an undeniable fact that female employees with low employment in working life are more affected by these risks due to social roles. 
It is very important to provide a safety culture in workplaces in order to eliminate the negative conditions in working life, to rearrange the laws in order to improve the working conditions of women employees, to prevent occupational accidents, occupational diseases and work murders. In addition, the textile industry where has intense women employment, is a dangerous and labor-intensive sector and it is necessary the studies on this sector and women employees. In this study, it is aimed to reveal the perspective of women workers in the textile sector on Occupational Health and Safety (OHS) practices. In this context, a questionnaire prepared with a 5-point Likert type scale with 35 questions was applied to 180 women employees in a textile factory. The knowledge and experiences of women employees in terms of OHS were evaluated, and the situation of OHS culture in today's working conditions has been tried to be revealed from the perspective of women employees. As a result of the questionnaire, it was determined that 54% of the employees think that "the laws enacted for women employees should be improved", while 49% of them think that "the night shift is more challenging for female employees compared to male employees. In addition, it has been determined that married employees are more conscious and sensitive than single employees in terms of safety culture and OHS. While the impact index of single workers who consider personal-protective equipment to be important is 3.54, it was found to be 3.78 for married employees. When evaluated in general, it has been revealed that the safety culture and OHS awareness of women employees is insufficient.