Yatırımcı davranışlarının finansal kararlara etkileri (davranışsal finans) ve davranışsal finans teorilerinin İMKB'de test edilmesi
The effects of the investment behabiour to financial decisions (behavioral finance) and testing behavioral finance theories in İMKB
Yazar: P. NESLİHAN TURGUTTOPBAŞ
Danışman: PROF. DR. AHMET AKSOY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finans = Finance ; Finansal araçlar = Financial instruments ; Finansal kararlar = Financial decisions ; Finansal piyasa araçları = Financial market instruments ; Finansal piyasalar = Financial markets

Özet:
Etkin piyasalar teorisi, 20. yüzyılda finansal piyasalara şekil veren ve başta varlık fiyatlaması olmak üzere birçok finansal uygulamanın formüle edilmesine imkan tanıyan bir öğretidir. Üç formda ele alınan piyasa etkinliği, finansal varlık getirisini risk kavramına ve böylelikle risk algılanmasındaki rasyonaliteye dayandırmaktadır ve zaman içinde sayısız piyasada ve varsayım altında sorgulanmıştır.Türkiye'de İMKB' nin Aralık 1985'de açılmasıyla işlemeye başlayan sermaye piyasası, 2006 yılı itibarıyla 263 şirkete ait hisse senedinin işlem gördüğü yaklaşık 140 milyar ABD Doları tutarında bir büyüklüğe ulaşmıştır. Ancak, bu piyasanın etkinliğine ilişkin gerçekleştirilen çalışmaların büyük bir kısmı İMKB'nin zayıf formda dahi etkin olmadığını ortaya koymuştur.Davranışsal finans teorisi ışığında, İMKB'de gözlemlenen sapmaların tespiti ve açıklaması aynı zamanda piyasa etkinliğinin sorgulanması niteliğindedir. Bu kapsamda, halka açık bilgi olmasına rağmen bir şirkete ilişkin finansal performans kriterlerini baz alarak oluşturulan işlem stratejilerinin piyasa ortalamasının üstünde getiri sağlaması, etkin piyasa teorisi içinde yeralan yatırımcı rasyonalitesi ve arbitraj kavramlarının geçerliliğini gölgelemekte ve yatırımcıların genellemeler yapmak ve bazı hevristikleri kullanmak gibi rasyonel olmayan yaklaşımlarına rağmen piyasayı yenmeyi başardıklarını ortaya koymaktadır.Bu kapsamda gerçekleştirilen analizde İMKB'de işlem gören şirketlerin muhasebe momentumu olarak isimlendirilen geçmiş dönemde gerçekleşen satış, net kar ve faaliyet karı değişim oranları ve fiyat momentumu olarak isimlendirilen geçmiş dönem getirisi dikkate alınarak oluşturulan portföylerin getirileri analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, bir şirkete geçmiş dönem satışlarındaki eğilimi dikkate alındığında büyüme gösteren şirketlerin diğerlerine göre özellikle kısa vadeli portföy yatırımlarında daha yüksek getiri sağladığı tespit edilmiştir. Öteyandan, geçmiş dönem getirisi de satışlardaki artış kriteri kadar farklılaştırıcı sonuçlar oluşturmuştur. Her iki veri dikkate alınarak daha yüksek getiri sağlanması, İMKB'nin zayıf formda dahi piyasa etkinliğine sahip olmadığını ortaya koymaktadır.Öteyandan, kar açıklaması sonrası ilgili hisse senedi fiyatlarında açıklamanın niteliğine göre gözlemlenen ve belirli bir süre devam eden fiyat hareketi kabul edilen piyasa anomalilerinden biri olup, bu anomalinin İMKB'de de sözkonusu olduğu tespit edilmiştir. Bir kısım fiyat hareketinin bu anomaliden kaynaklandığı düşünüldüğünde, piyasanın muhasebe ve fiyat momentumlarına tepkisini ölçmek için veri seti sözkonusu etkiden arındırılarak özellikle geçmiş dönem satış ve getiri performansına göre oluşturulan portföylerin getirisi incelendiğinde özellikle net kar ve getirideki geçmiş dönem performansının önemli bir işlem stratejisi kriteri niteliği kazandığı görülmüştür.Gerek finansal performans kriterlerinde ve gerekse geçmiş dönem fiyat hareketlerinde son bir yıllık dönemde gözlemlenen istikrara göre yatırım stratejisi oluşturmanın karlılığı artırmadığı tespit edilmiştir. Bu tespit, İMKB'de uzun dönemli eğilimlerin kısa dönemli hareketlerden daha büyük önem taşıdığını göstermektedir. Bu kapsamda, genelde küçük yatırımcıların kısa dönemli gelişmeleri ve büyük yatırımcıların eğilim kapsamında teknik analizleri kullanarak yatırım stratejilerini belirledikleri dikkate alındığında küçük yatırımcıların sıklıkla görülen kayıplarını açıklamak mümkün olmaktadır.

Abstract:
Efficient Market Theory is a doctrine which shapes the financial markets in the last century as well as enables to formulate many of the financial applications including but not limited to asset pricing. Market efficiency which has been studied under three forms, bases the financial asset return to risk concept and thus the rationality in the perception of risk and has been tested in many markets and under many assumptions.The capital markets which was initiated by the opening of İSE in December 1985 has reached a market capitalization of $ 140 million, in which the shares of 263 corporates have been traded as of 2006. However, many of the reserach focusing on the market efficiency stipulated that ISE is nıt efficient even in the weak form.Under the light of behavioral finance, determining and analyzing the anomalities in ISE is a way of testing the market efficiency. In this respect, earning higher return than the market by using investment strategies based on some financial performance criteria which is a publicly available information shadows the investor rationality and arbitrage concepts within the efficient market hypothesis and shows that the investors can win the market by irrational approaches such as representativeness heuristic.Referring to this approach, the returns of the portfolios which are built on the basis of the realized changes in the sales, net profit and operating profits which is named as accounting momentum and that of past returns which is named as price momentum. The results of the analysis shows that the shares of the corporates that realized sales increases in the past earned higher returns, especially in the short-term. On the other hand, the past return end up with differentiated returns as much as sales increase criteria. Earning higher returns based on these data shows that İSE is not efficient even in the weaker form.Besides, the post announcement drift which is the price movement taking place for a while after the announcement of the profit to the public depending on the type of the change in profits is accepted as market anomality and it is determined that it also exist in İSE. After isolating the affects of post announcement drift, the return of the portfolios formed on the basis of past sales and return performance differ from the market average.Taking into account the consistency in the past performance of the financial criteria and the return when forming the investment strategy, it is seen that the consistency in the last one year period does not increase the rate of return. This means long term trends means much than the short term movements in İMKB. As the individual investors take into account the short term movements rather than the trends employed by the institutional investors, this explains the losses incurred by them.