Sezon içi ve sezon dışında koç spermasının dondurulmasında antioksidanların etkisi
Effect of antioxidants on cryopreservation of ram semen in and out of breeding season
Yazar: ALİ DOĞAN ÖMÜR
Danışman: PROF. DR. KENAN ÇOYAN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dölerme ve Suni Tohumlama Ana Bilim Dalı​
Derece: Doktora, 2011
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Dondurarak saklama = Cryopreservation ; Koyunlar = Sheep ; Koçlar = Rams ; Sperm = Spermatozoa

Özet:
Sunulan tez çalışmasında, koç sperması sulandırıcısına katılan farklı antioksidanların spermanın sulandırma, ekilibrasyon ve dondurma-çözdürme sonrası bazı spermatolojik parametreler üzerine etkilerinin araştırılması amaçlandı.Merinos koçlardan suni vajen yardımıyla alınan ejakülatlar birleştirilerek 10 eşit hacme bölündü ve curcumin, ellagik asit ve metiyoninin 1, 2 ve 4 mM dozlarını içeren ve içermeyen (kontrol) Tris temelli sulandırıcısıyla 32ºC'ta sulandırıldı. Sulandırılan numuneler 5oC'ta 3 saat ekilibrasyona bırakıldı. Ekilibrasyon sonrası sıvı azot buharında dondurulan sperma numuneleri sıvı azotta (-196ºC) saklandı. Sulandırma, ekilibrasyon ve dondurma/çözdürme sonrası numuneler spermatolojik parametreler yönünden değerlendirildi.Sezon içi sulandırma sonrası sperma numunelerinde, baş ve akrozom dışındaki diğer bölgeler açısından anormal spermatozoa oranında en düşük değeri C4 mM (10,1 ±0.6) gösterdi.Sezon içi ekilibrasyon sonrasında HOST değerleri açısından M 2 mM ( 65,0 ±2.6), kontrol (58,1 ±3.7) grubuna göre yüksek sonuç verdi (P<0.05). Anormal baş oranları açısından en düşük değeri E1 mM ( 2,1 ±0.8) gösterdi (P<0.05).Sezon içi dondurma-çözdürme sonrasında, anormal baş oranı açısından E1 mM (2,3 ±0.9) en düşük değeri gösterdi. Ayrıca baş ve akrozom dışındaki diğer bölgeler açısından anormal spermatozoa düzeyleri için kontrol (13,7 ±1.0) ve M1 mM (13,8 ±0.8) grupları, C4 mM (12,2 ±0.4) ve E4 mM (12,2 ±0.7) gruplarına nazaran önemli ölçüde yüksek belirlendi (P<0.05).Sezon dışı sulandırma sonrasında HOST değerlerine bakıldığında M2 mM (64,3 ± 1.7 ) en yüksek değeri gösterdi. Anormal baş oranları incelendiğinde M 4 mM (2,5 ±0.5) ile kontrol (3,5 ±0.5) grupları arasında fark gözlendi (P<0.05). Baş ve akrozom dışındaki diğer bölgelerdeki anormal spermatozoa oranlarına bakıldığında, C4 mM (15,6 ± 1.0) en düşük değeri verdi.Sezon dışı ekilibrasyon sonrasında motilite bulguları açısından C2 mM (50,6 ±3.2) ile C1 mM (59,3 ±7.7) ve M4 mM (62,5 ±5.3) arasında istatistiki açıdan fark gözlendi (P<0.05). HOST değerlerine bakıldığında kontrol (49,3 ±4.9) grubu; C1 mM (55,0 ±3.7) ve M4 mM (56,8 ±2.5) gruplarına göre düşük bulundu (P<0.05). Diğer bölgelerde ise anomalite yönünden C1 mM (16,3 ±0.7) en düşük değer gösterdi (P<0.05).Sezon dışı dondurma-çözdürme sonrasında HOST değerleri incelendiğinde C4 mM (48,1 ±2.5) grubu, E4 mM (40,6 ±4.1) ve kontrol (41,2 ±3.5) gruplarına göre yüksek sonuç verdi (P<0.05). Anormal baş oranları açısından M2 mM (3,0 ±0.0) grubu en düşük oran verdi. Baş ve akrozom dışındaki diğer bölgelerdeki anormal spermatozoa oranlarına bakıldığında, kontrol (20,0 ±1.3) grubu, M1 mM (17,8 ±1.1), M2 mM (17,6 ±0.7) ve C4 mM (18,3 ±1.1) gruplarına göre yüksek düzeyde farklı bulundu (P<0.05).Sonuç olarak, sezon içi ve sezon dışı dönemlerde farklı antioksidanların ve dozlarının, spermatolojik parametreler üzerinde farklı etkinlikler gösterdiği belirlendi.Anahtar Sözcükler: Antioksidan, koç sperması, spermanın dondurulması, spermatolojik parametreler

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effects of different antioxidants added into ram semen extender on some spermatologic parameters following the dilution, equilibration and freeze-thawing of semen.Ejaculates collected using the artificial vagina from Merino rams were pooled, then splitting into 10 equal aliquots. The aliquots were diluted in a Tris-base extender containing curcumin, ellagic acid and methionine at doses of 1, 2 and 4 mM, and no additive (control) at 32ºC. Diluted samples were equilibrated at 5oC for 3 h. After equilibration the samples were frozen in liquid nitrogen vapour, plunged into liquid nitrogen (-196ºC) for storage. Following the dilution, equilibration and freeze-thawing, semen samples were evaluated for spermatologic parameters.Following the dilution in the samples of the breeding season, C4 mM (10,1 ±0.6) led to the lowest abnormal spermatozoa value except head and acrosomal district.Following the equilibration in the samples of the breeding season, M 2 mM ( 65,0 ±2.6) led to higher hos-test level, compared to control (58,1 ±3.7) . E1 mM ( 2,1 ±0.8) led to the lowest abnormal head structure rate (P<0.05).Following the freeze-thawing in the samples of the breeding season, E1 mM (2,3 ±0.9) led to the lowest abnormal head structure rate (P<0.05). Furthermore, control (13,7 ±1.0) and M1 mM (13,8 ±0.8) groups, led to the significantly highest abnormal spermatozoa levels except head and acrosomal district, compared to C4 mM (12,2 ±0.4) and E4 mM (12,2 ±0.7).Following the dilution in the samples of the non-breeding season, M2 mM (64,3 ±1.7 ) led to the highest hos-test level. There was statistical difference between M4 mM (2,5 ±0.5) with control (3,5 ±0.5) in terms of abnormal head structure datas. C4 mM (15,6 ±1.0) led to the lowest abnormal spermatozoa levels except head and acrosomal district, compared to the other groups (P<0.05).Following the equilibration in the samples of the of the non-breeding season, there was statistical difference between C2 mM (50,6 ±3.2) with C1mM (59,3 ±7.7) and M4 mM(62,5 ±5.3) related to motility. Control group (49,3 ±4.9) led to lower hos-test level compared to C1mM (55,0 ±3.7) and M4 mM (56,8 ±2.5). C1 mM(16,3 ±0.7) led to the lowest abnormal spermatozoa level except head and acrosomal district compared to the other groups (P<0.05).Following the freeze-thawing in the samples of the non-breeding season, C4 mM (48,1 ±2.5) led to higher hos-test level, compared to E4 mM (40,6 ±4.1) and control (41,2 ±3.5). M 2 mM (3,0 ±0.0) led to the lowest abnormal head structure level compared to the other groups (P<0.05). Control group (20,0 ±1.3) led to higher abnormal spermatozoa level except head and acrosomal district compared to M1 mM (17,8 ±1.1), M2 mM (17,6 ±0.7) and C4 mM (18,3 ±1.1) .In conclusion, different antioxidants and their doses marked different efficiencies on the spermatologic parameters in and out of breeding seasons.Key Words: Antioxidant, ram semen, semen cryopreservation, spermatologic parameters