Tüberkülöz hastalarında stres ve stresle ilişkili faktörler
Stress and stress related factors in tuberculosis patients
Yazar: GÜL ULUBAYRAM
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL DURAK BATIGÜN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Hastalar = Patients ; Psikoloji = Psychology ; Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms ; Stres = Stress ; Tüberküloz = Tuberculosis

Özet:
Bu araştırmanın amacı, tüberküloz hastalarını stres ve stresle ilişkili faktörler açısından incelemektir. Ayrıca yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi gibi sosyodemografik değişkenlerin stres belirtileri üzerindeki etkisini belirlemek de çalışmanın diğer bir amacıdır. Çalışmaya, Ankara 4 nolu Verem Savaşı Dispanseri'nde kayıtlı olan ve Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Hastanesi'nde yatarak tedavi gören toplam 129 tüberküloz hastası ve 161 sağlıklı birey katılmıştır. Hastaların 75'i Akciğer Tüberkülozu (AC TB), 54'ü Akçiğer Dışı Tüberküloz (AD TB) tanısı almıştır. Bilgi toplama araçları olarak; Demografik Bilgi Formu, Kısa Semptom Envanteri, Stres Belirtileri Ölçeği, Strese Yatkınlık Ölçeği ve Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği kullanılmıştır. Tüberküloz hastalarının fiziksel stres belirtilerinin sağlıklı gruptan daha yüksek olduğu, etkisiz başa çıkma yollarını daha fazla kullandıkları ve yaşam memnuniyetlerinin daha düşük olduğu saptanmıştır. Stresin psikolojik belirtileri açısından cinsiyet ve tanı grubu temel etkisi bulunmamakla birlikte, "cinsiyet x tanı grubu" etkileşim etkisi dikkati çekmektedir. Tüberküloz hastalarında, stresle etkisiz başa çıkma ve ilişki memnuniyeti değişkenleri hem psikolojik hem de fiziksel sağlığı yordayan ortak değişkenler olarak karşımıza çıkmıştır. Bu bulgular ışığında, tüberküloz hastalarının tedavi süreçleri esnasında stres yönetimi ve stresle etkili başa çıkma stratejileri konusunda verilecek olan çeşitli eğitimlerin yararlı olacağı söylenebilir. Bu eğitimler, hastaların tedaviye yönelik motivasyonlarını arttırarak, tedavide büyük sorun olan ilaçların düzensiz kullanımı ve/veya tedavinin yarıda kesilmesi gibi risk faktörlerini ortadan kaldırarak tıbbi tedaviyi bütünleyici faydalar sağlayabilir. Ayrıca fiziksel yakınmalara yönelik çeşitli teknikler de (gevşeme, biofeedback vb.) hastaların rahatlamasını ve tedaviden daha olumlu sonuçlar elde edilmesini sağlayabilir.

Abstract:
The purpose of this survey is to examine tuberculosis patients in terms of the variables of stress indications, predisposition to stress and overcoming the stress. Besides,   interpersonal pleasure, future expectation and life satisfaction, which are presumably   thought to be correlated with stress, were examined as well. In addition, to determine the impact of socio-demographic variables such as age, gender and educational level over stress variables hereby comprises a further objective of this study. The study included totally 129 tuberculosis patients registered in Ankara Tuberculosis Dispensary No.4 and undergoing an inpatient treatment in Atatürk Chest Diseases and Chest Surgery Hospital. There are 75 Pulmonary Tuberculosis (AC TB) and 54 Extra- Pulmonary Tuberculosis (AD TB) patients. As regards data collection tools; Demographic Information Form, Life Satisfaction Index, Index of Pleasure from Interpersonal Relations, Future Expectation Index, Brief Symptom Inventory, Stress Symptoms Scale, Stress Vulnerability Scale, Stress Coping Scale were used. Within the context of diagnosis groups; it was found that; stress indications of tuberculosis patients are higher than the normal group, they use their ineffective dealing ways more and their life satisfactions are lower. There exists no gender and diagnosis group basic effect in terms of the psychological indications of stress, however "gender x diagnosis group" interaction effect draws attention herein. The most specific finding of the regression analyzes conducted; regardless the diagnosis groups, is that; physical indications were observed among the variables predicting the psychological indications, on the other hand psychological indications were observed among the variables predicting physical indications.  This result hereby revealed one more time that; stress's physical and psychological indications are integral and should be certainly evaluated jointly. In tuberculosis patients, ineffective overcoming the stress and relation pleasure variables are confronted as joint variables which are predicting both the psychological and physical health.  Another point which draws attention in regression analyzes is that; "education" variable takes place among the variables which predict the psychological indications of stress in tuberculosis patients. Under the light of these findings, tuberculosis patients, during their treatment processes, may be encouraged to attend various training programs prepared for stress management and effective dealing strategies with stress.  By increasing the patients' motivation towards the treatment, these programs may provide supplementary benefits to the treatment by the elimination of risk factors, which are important challenging factors against treatment, such as irregular use of drugs and/or interruption of treatment.  Besides, allowing various techniques (relaxation, biofeedback, etc.) for physical complaints may provide the patients to get relaxed and to obtain better results from the treatment.