Türkiye'de bütçe açığının makroekonomik etkilerinin VAR modelleri ile incelenmesi
Investigation of macro-economic impacts of budged deficits in Turkey through var models
Yazar: ŞEYMA ÇALIŞKAN ÇAVDAR
Danışman: PROF. DR. AHMET GÖKÇEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonomi Bölümü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bütçe açıkları = Budget deficits ; Cari işlemler = Current accounts ; Cari işlemler dengesi = Current account balance ; Kamu açıkları = Public deficits ; Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Makroekonomik politikalar = Macroeconomic policies ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model ; Zaman serileri = Time series ; İkiz açıklar hipotezi = Twin deficits hypothesis

Özet:
Son yıllarda, ekonomi politikasında kamu kesimi bütçe açıkları ve bu açıkların ülkede makro ekonomik dengeler üzerine etkileri oldukça geniş bir alanda araştırma konusu olmuştur. Kamu kesimi bütçe açıkları; öncelikle ülkelerin kararlı büyümelerine engel teşkil etmesinin yanında, ekonomiyi krize sürüklemek gibi negatif etkileri olduğu tartışılmaz bir gerçektir.Bu çalışmanın amacı; Türkiye'de iç ve dış şokların, ekonomiye etkilerinin; bütçe dengesine etkilerinin yönü ve boyutunun ekonometrik olarak modellenmesi ve iktisat politikası yapımcılarına, mekanizmanın işleyişini belirleyebilmelerine yardımcı olmaktır. Bununla birlikte; kamu bütçe dengesine yön verecek maliye ve para politikalarının, belirlenen hedeflere ulaşması için doğru zamanda ve doğru biçimde uygulanmasına dair önemli ipuçları sunmaktır.Çalışmada bu doğrultuda; Türkiye'de bütçe açıklarının ekonomiye doğrudan ve dolaylı olarak etkileriyle birlikte, kamu açıklarının temel ekonomik büyükler üzerinde oluşturduğu makro ekonomik etkiler VAR modelleri ile incelenmiştir. Elde edilen bulgular literatürdeki "ikiz açık" mekanizmasını, Türkiye için doğrulamakta olup bütçe açıklarının dış açıklara yol açtığı savını ortaya atan Keynesyen görüşe destek vermektedir. Uygulama sonucunda Türkiye'de bütçe açıklarını etkileyen değişkenler arasındaki ilişkiler; Granger nedensellik testi, varyans ayrıştırma ve etki-tepki analizi gibi teknikler yardımıyla, Türkiye ekonomisine çok yönlü etkileri ortaya konmaya çalışılmıştır. Söz konusu değişkenler; kriz sinyali olarak da değerlendirildiğinden, ekonomiye etkileri, kriz bağlamında da ayrıca değerlendirilmiştir.

Abstract:
Public sector budget deficits in economic policy and the impacts of these deficits on the macro-economic balances in the country have been a research subject within a quite broad range. Besides, primarily being an obstacle for the determined growth of the countries, public sector budget deficits also have negative impacts undoubtedly that will drag the economy into crisis.The aim of this study is to help the impacts of internal and external shocks in Turkey, the direction and dimension of their impacts to the budgetary balance to be modeled econometrically and economics policy makers to determine the running of the mechanism. Additionally; it is to present some important clues regarding to the application of financial and monetary policies that give direction to the public budgetary balance in the right time and in a right way as well.In this concept, direct and indirect impacts of budgetary deficits over economy in Turkey and the macro economic impacts of budgetary deficits over fundamental economic giants are inspected through VAR models in this study. Findings verify the mechanism of ?twin deficits? (relation between budgetary deficits and external deficits) taking par in literature for Turkey and give support to Keynesian approach with the thesis saying that budgetary deficits give rise to external deficits. At the end of application, relations among the variances influencing budgetary deficits in Turkey are tried to be used in terms of their multi directional impacts over Turkish economy through the instrument of some techniques such as Granger causality test, variance decomposition and action-reaction analysis. The impacts of these variances over economy are also discussed within the concept of crisis as they are regarded as the signal of crisis as well.