Kabul ve kararlılık terapisi ve bilişsel davranışçı terapi temelli psikoeğitim programlarının sınav kaygısına etkisi
Effects of acceptance and commitment therapy and cognitive behavioral therapy based psychoeducation programs on test anxiety
Yazar: SAADET YAPAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET MURAT ; DOÇ. DR. KAASIM FATİH YAVUZ
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı /  Eğitim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel davranış terapileri = Cognitive behaviour therapy ; Bilişsel davranışlar = Cognitive behaviours ; Kabul ve kararlılık terapisi = Acceptance and commitment therapy ; Kaygı = Anxiety ; Lise öğrencileri = High schools students ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Sınav = Examination ; Sınav kaygısı = Test anxiety ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) temelli psikoeğitim programının lise son sınıf öğrencilerinin sınav kaygısı düzeyine etkisinin incelenmesi ve geleneksel Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) temelli psikoeğitim programı ile karşılaştırılmasıdır. Deneysel desende gerçekleştirilen araştırmada veri toplama araçları olarak Kısa Semptom Envanteri, Sınav Kaygısı Envanteri, Kabul ve Birleşme Ölçeği Gençler-8 ve Otomatik Düşünceler Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmaya dahil olma ölçütlerini karşılayan denekler ACT, BDT ve kontrol grubu olmak üzere üç gruba atanmıştır. ACT grubunda yer alan deneklere yedi oturum, BDT grubunda yer alan deneklere ise sekiz oturumluk psikoeğitim programı uygulanmış; kontrol grubuna ise herhangi bir işlem uygulanmamıştır. Araştırma sonuçları hem ACT hem BDT'nin öğrencilerin sınav kaygısı düzeylerini azaltmada etkili olduğunu; bu etkinin izleme dönemlerinde de devam ettiğini göstermektedir. Bununla birlikte uygulama sonrasında ACT grubunda yer alan deneklerin kaçınma ve birleşme düzeylerinde anlamlı azalma olduğu; BDT grubundaki deneklerin ise otomatik düşünce sıklıklarının azaldığı görülmüştür. Araştırma bulguları gruplara seçkisiz atama yapılamaması nedeniyle güçlü neden sonuç ilişkileri kurulmasına imkân vermese de sonuç olarak, geleneksel BDT'ye göre yeni bir yaklaşım olan ACT'in öğrencilerin sınav kaygısını azaltmada BDT kadar etkili bir yaklaşım olduğuna dair önemli veriler sunmaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy (ACT) based psychoeducational program on test anxiety of high school senior students and compare to effectiveness of traditional CBT.  Study was conducted in a pre-experimental design. Short Symptom Inventory, Test Anxiety Inventory, Avoidance and Fusion Scale Youth-8 and Automatic Thoughts Scale were used as data collection tools. Participants meeting the inclusion criteria were assigned to three groups as ACT, CBT and control group. ACT group received seven session and CBT group received eight session psychoeducational intervention while control group received no intervention. The results of the study showed that; both ACT and CBT are effective in reducing students' test anxiety and this effect maintained at 1 and 3 month follow up. However, it was seen there was a significant decrease in avoidance and fusion levels of the participants of the ACT group and automatic thoughts frequency of CBT group. Although the research findings don't allow strong cause-effect relationships to be established due to the inability to randomly assign subjects to groups; as a result, it provides important data that ACT, which is a new approach compared to traditional CBT;  as effective as CBT that can be used in reducing students' test anxiety.