Sîbeveyhi'nin el-Kitâb adlı eserine göre munsarif ve gayr-i munsarif konuları
The subjects of munsari̇f and gayr-i̇ munsari̇f accordi̇ng to Sîbevehyi's work al-Kitâb
Yazar: ZEYNEP SOYTÜRK
Danışman: PROF. DR. MEHMET FARUK TOPRAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı / Arap Dili Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Dilbilgisi = Grammar ; El-Kitab = Al-Kitab ; Sibeveyh = Sibawaih ; Söz dizim = Syntax

Özet:
Munsarif ve Gayr-i Munsarif kavramlarına dair farklı eserlerde yapılan açıklamalara değinecek olursak; İbn Malik'in Elfiyye'sinde;
الصَّرْفُ  تَنْوينٌ  أَتَى  مُبَيِّنا         مَعْنىً  بهِ  يكُونُ  الاسْمُ   أَمْكَنَا
"Sarf:   Emken   olup ,  manayı açıklamak üzere gelen tenvindir."  İbn Malik'in ifade ettiği şekliyle tenvin sarf olarak görülmektedir. Dolayısıyla munsarif    ve gayr-i munsarif   ifadelerinin tenvin ile doğrudan ilgisi bulunmaktadır. Harf-i ta'rif aldığı ve muzafın ileyh olarak geldiği durumlar dışında fetha ile mecrur olan ve kendisine tenvin-i  i'vaz    ve tenvin-i mukabele   dışındaki  asli tenvin türlerinden herhangi birinin bitişmediği, fiille benzerliklerinin bulunduğu kelimeler gayr-i munsariftir. Bu kelimeler mütemekkin   ancak gayr-i emkendirler. Munsarif isme gelince, fiil ile benzerliklerinin bulunmadığı ve kendilerine asıl tenvin türlerinden herhangi birisinin birleştiği, mütemekkin  olup aynı zamanda emken..olan..ifadelerdir (Yakup,2010,s.116). 
Yine Muhammed Muhyiddin Abdu'l Hamit   telif ettiği  Katru'n Neda ve Bellu's Seda adlı kitabında gayr-i munsarifi şöyle tanımlar;  "Başına  بالأَفْضَلِ    örneğinde olduğu gibi harf-ı tarif aldığı durumlar dışında ve  بِأَفْضَلِكُمْ   örneğinde olduğu gibi izafet durumları dışında,   بأَفْضَلَ مِنْهُ  örneğinde olduğu gibi fetha harekesi ile mecrur olan yapılar gayr-i munsariftirler (Abdulhamit,1433h,s.73)."
Klasik dönemlerden bu yana bahsi geçen konular, nahivciler tarafından kendilerine has üslup ve yöntemler ile ele alınmıştır. El-Kitab adlı eserin, ma yensarif ve ma la yensarif başlığı altında ele aldığı munsarif ve gayr-i munsarif konularına ilişkin, farklı nahivcilerin ve fasih konuşan Arap kabilelerinin ihtilaflı görüşlerine de yer verilerek, bu iki kavramın tanımlanması yoluna gidilmiştir. 
Çalışmanın içeriğini Sibeveyhi'nin çoğunlukla Halil b. Ahmet'in ifadelerinden alıntılar yaparak oluşturduğu El- Kitab adlı eserinde geçen munsarif ve gayr-i munsarif konularının, müellifin konuya ilşkin ifadelerine sadık kalınarak yapılan  tercümesi  oluşturmaktadır.

Abstract:
This study aims to discuss munsarif and gayr-i munsarif nouns according to Sîbeveyhi's work called "al-Kitâb", which is one of the oldest works known in the field of Arabic Language and Grammar. This work consists of an introduction and nine chapters. In the first part of the study, under the title of introduction, the context of the study is mentioned briefly by giving the definitions of munsarif and gayr-i munsarif nouns, and aim, limitations, problem, assumptions  of the study. In the second part of the study, some information is given about Arabic grammer studies and two arabic gramer schools, Kûfe and Basra. In the third part of the study, by quoting from various classical works, some information is given about the name, life, teachers and students of Sibeveyhi, who is the author of the work "al- Kitâb". In the fourth part, some information about Sîbeveyhi's work "al-Kitâb", the importance of this work in Arabic World and its brief context is given. In the sections, starting from fifth to the eighth chapter it is given place translation of the section titled as munsarif and gayr-i munsarif the afore-mentioned grammar book. In the ninth also the last part of the study under the title of conclusions and recommendations,  generel inferences are presented within the framework of the options of Sîbeveyhi's work "al-Kitâb"