Ekstrem şartlardan izole edilen Pseudomonas extremorientalis 'in  fosfor çözme potansiyelinin araştırılması ve bu uygulamanın soğan bitkisinin fosfor alımı üzerine etkisi
Investigation of phosphorus dissolving potential of Pseudomonas extremorientalis isolated from extreme conditions and the effect of its application on phosphorus uptake in onion plant
Yazar: NECMİYE ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. ERDOĞAN EŞREF HAKKI
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Fosfor = Phosphorus

Özet:
Fosfor bitki gelişimi için mutlak gerekli makro besin elementlerinden biridir. Ancak ülkemiz topraklarının bitkiye yarayışlı fosfor miktarlarının yeterli düzeyde olmadığı bilinmektedir. Toprakta yeterli düzeyde bulunmayan fosforun eksikliği gübreleme yoluyla giderilmektedir. Artan kimyasal gübre fiyatları, gübrelerin çevreye olumsuz etkilerinin ortaya çıkması; doğal olarak meydana gelebilen, güvenilir, alternatif fosfor gübrelerinin ortaya konulmasını gerektirmektedir. Bunun için, dünyada ve ülkemizde fosforun toprak verimliliğini arttıran ve bitki gelişimine katkıda bulunan mikroorganizmalar "biyogübre" veya "mikrobiyal gübre" olarak kullanılmaktadır. Toprak mikroorganizmaları fosforun bitkiye yarayışlı şekle dönüşmesinde ve bitkiler tarafından kolay alınır hale getirilmesinde önemli görev yapmaktadırlar Bu husus için birimimizde yapılan araştırmalar ile topraktaki hamkaya fosfatını ve TSP'yi çözen bakterilerin, izolasyonuna, tanısına, araştırılmasına, geliştirilmesine yönelik çalışmalar devam etmektedir.
Bu çalışma Eskişehir Kırka Bor Madeninde yetişen Puccinella distans L. bitkisinden ekstrem koşullardan izole edilen Pseudomonas extremorientalis bakterisinin uygulamada toprak biyolojik özelliklerine etkisi, soğan bitkisinde fosfor alınımına ve bitkisel özelliklerine etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Pseudomonas extremorientalis bakterisinin soğan bitkisi üzerindeki etkilerinin belirlenmesi için yürütülen bu çalışmada kullanılan bakteri izolatının bitki boyu, toprak üstü yaş ağırlık, yumru yaş ağırlık, toprak üstü kuru ağırlığı  ve yumru kuru ağırlık değerlendirildiğinde  her iki çeşittede Hamkaya Fosfat+Bakteri olarak isimlendirilen uygulamalar kontrol uygulamasına göre en fazla artış gösteren rizobakteri izolat uygulaması olarak belirlenmiştir. Çeşitler arasındada en başarılı sonuçlar İmralı Kırmasında alınmıştır. Yumru çap sonuçlarında ise İmralı kırması çeşidinde kontrole oranla rizobakteri izolat uygulamalarının daha yüksek olduğu belirlenirken Akgün çeşitinde böyle bir oranlama görülmemiştir. Dehidrogenaz enzim aktivitesi değerlendirildiğinde her iki çeşittede kontrole oranla rizobakteri izolat uygulamalarında aktivite artışı görülmüştür. Katalaz enzim aktivitesi değerlendirildiğinde her iki çeşitinde aktivite oranları birbirine yakındır ancak rizobakteri izolat uygulamalarının  aktivite değerleri kontrole oranla düşüktür. Mikrobiyal biyomas değerlendirildiğinde Akgün çeşidinde en yüksek değer rizobakteri uygulanmayan TSP uygulamasında görülürken İmralı Kırması çeşidinde ise rizobakteri izolatı uygulanan TSP+Bakteri uygulamasında en yüksek aktivite değeri görülmüştür. CO2 üretimi (solunum) değerlendirildiğinde ise Akgün çeşidinde kontrole oranla rizobakteri izolat uygulamalarının değerlerinin  daha yüksek olduğu görülürken , İmralı kırması çeşidinde böyle bir sonuç saptanmamıştır. Çeşit bazında değerlendirildiğinde İmralı kırması çeşidindeki CO2 üretim oranlarının Akgün'e göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bitkinin toprak üstü aksamında yapılan Alınabilir P değerlendirildiğinde her iki çeşittede kontrole oranla rizobakteri izolat uygulamalarının alınabilir fosfora olumlu etkisi görülmemiştir. Yumruda yapılan Alınabilir P değerlendirildiğinde ise, İmralı kırması çeşidinde rizobakteri izolat uygulamasının kontrole oranla alınabilir fosfora etkisi yokken, Akgün soğan çeşidinin kontrole oranla rizobakteri izolat uygulamasının alnabilir fosforu arttırdığı saptanmıştır. Toprakta yapılan Alınabilir P değerlendirildiğinde, her iki çeşittede kontrole oranla rizobakteri izolat uygulamalarında artış görüldüğü için alınabilir fosforu arttırdığı saptanmıştır.

Abstract:
Phosphorus is one of the essential macronutrients for plant growth. However, it is known that the amount of phosphorus available to plants in the soils of our country is not sufficient. The lack of phosphorus, which is not found in the soil at a sufficient level, is eliminated by fertilization. Increasing prices of chemical fertilizers, the emergence of negative effects of fertilizers on the environment; naturally occurring, reliable, requires the introduction of alternative phosphorus fertilizers. For this, microorganisms that increase soil fertility of phosphorus and contribute to plant growth in the world and in our country are used as "biofertilizer" or "microbial fertilizer". Soil microorganisms play an important role in transforming phosphorus into a form suitable for plants and making it easy to be taken by plants. For this purpose, studies are carried out in our unit for the isolation, diagnosis, research and development of bacteria that dissolve raw rock phosphate and TSP in the soil.
This study was carried out to determine the effect of Pseudomonas extremorientalis bacteria isolated from the Puccinella distans L. plant grown in Eskişehir Kırka Boron Mine under extreme conditions on soil biological properties, phosphorus uptake in onion plant and its vegetative properties. When the plant height, fresh weight, tuber fresh weight, above-ground dry weight and tuber dry weight of the bacterial isolate used in this study, which was carried out to determine the effects of Pseudomonas extremorientalis bacteria on the onion plant, were evaluated, the applications named as Hamkaya Phosphate + Bacteria were the most effective in both cultivars compared to the control application. It was determined as the application of rhizobacteria isolate that increased too much. Among the varieties, the most successful results were obtained in the Imrali Kırması. In the tuber diameter results, it was determined that rhizobacteria isolate applications were higher in İmralı Kırması variety than in the control, while such a ratio was not observed in Akgün variety. When the dehydrogenase enzyme activity was evaluated, an increase in activity was observed in rhizobacteria isolate applications in both cultivars compared to the control. When the catalase enzyme activity is evaluated, the activity rates of both varieties are close to each other, but the activity values of rhizobacteria isolate applications are lower than the control. When the microbial biomass was evaluated, the highest value was observed in the TSP application without rhizobacteria in Akgün cultivar, while the highest activity value was observed in the TSP + Bacteria application in which rhizobacteria isolate was applied in the İmralı Kırması cultivar. When the CO2 production (respiration) was evaluated, it was seen that the values of rhizobacteria isolate applications were higher in Akgün cultivar than in the control, while such a result was not found in the Imrali Kırması cultivar. When evaluated on the basis of variety, it was determined that the CO2 production rates in the Imralı Kırması variety were higher than that of Akgün. When the available P in the above-ground part of the plant was evaluated, no positive effect of rhizobacteria isolate applications on available phosphorus was observed in both cultivars compared to the control. When the available P in tuber was evaluated, it was determined that rhizobacteria isolate application in Imralı Kırması variety had no effect on available phosphorus compared to the control, while rhizobacteria isolate application in Akgün onion variety increased the available phosphorus compared to the control. When the available P in the soil was evaluated, it was determined that it increased the available phosphorus, since there was an increase in the applications of rhizobacteria isolate in both cultivars compared to the control.