E-öğrenme ortamlarında anlamlı kodlama stratejileri öğretiminin başarı ve kalıcılık üzerindeki etkisi
The effect of semantic encoding strategy instrucion on achievement and retention in e-learning environments
Yazar: ESRA TELLİ
Danışman: PROF. DR. ARİF ALTUN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Anlamsal kodlama = Semantic coding ; Elektronik öğrenme = Electronic learning ; Kalıcılık = Permanence ; Sanal öğrenme ortamları = Virtual learning environments ; Strateji öğretimi = Strategy instruction

Özet:
Bu araştırmanın amacı, e-öğrenme ortamlarında anlamlı kodlama stratejileri öğretiminin uzak ve yakın bağlamda başarı ve kalıcılık üzerindeki etkisini belirlemektir. Ön test son test kontrol gruplu yarı deneysel desen yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen araştırmanın katılımcılarını Hacettepe Üniversitesi BÖTE bölümü öğrencileri oluşturmuştur. 
Araştırmaya dâhil edilecek öğrencilerin belirlenmesinde geri getirme performansları kontrol edildiğinden, aynı performans grubuna ait bireyler ile çalışılmıştır. Öncelikle benzer geri getirme düzeyine sahip bireylerin belirlenmesi amacıyla 105 öğrenciye arttırılmış ipuçlu hatırlama testi uygulanmıştır. Uygulama sonunda test puanları ortalamadan 1 standart sapma uzaklığındaki alt ve üst gruptaki öğrenciler, çalışmanın "düşük" ve "yüksek"  düzey geri getirme performansına sahip gruplarını oluşturmuştur. Bu gruplar arasında yer alan bireyler ise "orta düzey" geri getirme performansına sahip grupları oluşturmuştur. Orta düzey geri getirme performansına sahip 76 öğrenci bu araştırma için seçilmiştir. Ancak öğrencilerin dokuz tanesi araştırmaya katılmak istememiştir.
Araştırmada veriler araştırmacılar tarafından geliştirilen ve geçerlik güvenirlik çalışması yapılan çoktan seçmeli 18 maddeden oluşan bir başarı testi ile toplanmıştır. Öncelikle 29 sorudan oluşan testin kapsam geçerliği için uzman görüşüne başvurulmuştur. Uzmanlar arasında karşılaştırmalı uyuşmanın güvenirliği için Cohen KAPPA katsayısı hesaplanmıştır (.819). Daha sonra testin pilot uygulaması başka bir üniversitede öğrenim gören 162 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Yakın bağlam ve uzak bağlam testlerinin tek boyutluluğun test edilmesi için tetrakorik korelasyondan yararlanılarak faktör analizi yapılmıştır. Aynı zamanda test, madde analizine tabi tutulmuştur. Toplamda 5 soru testten çıkarılarak, teste 18 maddelik son şekli verilmiştir.
Öğrenciler, uygulama öncesinde esnek öğretim tasarımı modellerine ilişkin ön testi aldıktan sonra üç farklı gruba seçkisiz olarak atanmıştır. Deney I grubu e-öğrenme ortamında anlamlı kodlama stratejileri öğretimini ve sonrasında bu stratejilerle bütünleştirilmiş e-öğrenme ortamında öğretim tasarımı modellerine ilişkin öğretimi almıştır. Deney II grubu, e-öğrenme ortamında kodlama stratejileri öğretimini ve ardından stratejilerle bütünleştirilmemiş e-öğrenme ortamında öğretim tasarımı modellerine ilişkin öğretimi almıştır. Kontrol grubu ise kodlama stratejileri öğretimini almadan stratejilerle bütünleştirilmemiş e-öğrenme ortamında öğretim tasarımı öğretimini almıştır. Uygulama 3 hafta sürmüştür. Uygulamanın hemen ardından son test; yaklaşık 3 hafta sonra da kalıcılık testi uygulanmıştır.
Veriler yinelenen ölçümler ANOVA ve ANCOVA kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre her üç grupta bulunan öğrencilerin performanslarının yakın bağlamdaki performanslarının değişimi anlamlı iken, yakın ve uzak bağlamda Kontrol grubunun performansı anlamlı olarak değişim göstermemiştir. Öğrencilerin yakın bağlamdaki başarıları gruplara göre anlamlı farklılık göstermiştir  (F(2,63)=10.60, p<.016). Yapılan çoklu karşılaştırma testlerine göre Deney I grubu her iki gruba göre daha başarılı olurken (p<.016), Deney II grubu ile Kontrol grubu arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>.016). Uzak bağlamdaki başarıları açısından da gruplar arasında anlamlı farklılık görülmüştür (F(2,63)=4.56, p<.016). Çoklu karşılaştırma testlerine göre Deney I grubu Deney II'den, Deney II grubu da Kontrol grubundan anlamlı olarak daha başarılı olmuştur (p<.016). 
Elde edilen sonuçlara göre öğrencilerin yakın bağlamdaki öğrenmelerinin kalıcılığı gruplara göre anlamlı farklılık göstermiştir  (p<.016). Yapılan çoklu karşılaştırma testlerine göre Deney I grubunun öğrenmeleri her iki gruba göre anlamlı olarak daha kalıcı olurken (p<.016), Deney II grubu ile Kontrol grubu arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>.016). Uzak bağlamdaki kalıcılık açısından da gruplar arasında anlamlı farklılık görülmüştür (p<.016). Çoklu karşılaştırmalara göre Deney I grubunun öğrenmeleri her iki gruba göre anlamlı olarak daha kalıcı olurken (p<.016), Deney II grubu ile Kontrol grubu arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>.016).



Anahtar sözcükler: Anlamlı kodlama stratejileri, anlamlı kodlama, kalıcılık, başarı, e-öğrenme.

Abstract:
The aim of this study was to examine the effect of semantic encoding strategies on achievement and retention in near and far context in e-learning environments. The research design of the study was a quasi-experimental one, which included a control and two experimental groups. 
The study was conducted with Hacettepe University CEIT students. As recalling performances should be controlled to determine the research participants, individuals in the same performance group were determined. To determine the individuals with similar recalling levels, 105 students were given enhanced cued recall test. Based on the test results, students were grouped into "low" and "high" level recalling performance groups according to one standard deviation away from the average. The individuals who fell within the limits were named "medium level" performance group. A total of 57 students with medium-level recalling performance participated in this research. 
Research data were gathered with an achievement test which included 18 multiple-choice items (9 near context test, 9 far context test). Items were developed by the researchers followed by validity and reliability checks. First, a two-section test consisting of 29 items was formed. Experts were asked to rate context levels of multiple choice items. Cohen Kappa coefficient was calculated for the concordance among the experts, and it was found to be ideal (.819). Six questions the experts couldn't agree on were removed. Then, the pilot test was administered to 162 students in another university. Factor analysis was conducted through tetra choric correlation in order to test unidimensionality for near context and far context tests. Five items were removed and there were 18 test questions left in the end. 
Before the treatment, students took the pretest on flexible instructional design models and were randomly divided into three different groups. Experimental group I received training on semantic encoding strategies and then training on instructional design models in e-learning environment, which integrated with these strategies. Experimental group II received encoding strategies training and then instructional design models on e-learning environment which was not integrated with strategies. The control group received training on instructional design models in e-learning environment which was not integrated with strategies. They didn't receive encoding strategies training either. The treatment lasted three weeks. Posttest was administered right after the treatment. After three weeks, the retention test was administered. 
Data were analyzed through repeated-measures ANOVA and ANCOVA. Findings indicated that performance development in all three groups was significant in the near context, but development in control groups was non-significant in the near and far context. Students' achievement in near context was significantly across the groups (F(2,63)=10.60, p<.016). Post-hoc test revealed that there was a significant difference between groups in favor of the experimental group I (p<.016).  However, there was not any significant differences between experimental group II and the control group. Besides, students' achievement in far context was significantly different across the groups (F(2,63)=4.56, p<.016). There was a significant difference between the experimental group I and the experimental group II in favor of experimental group I (p<.016); experimental group II and control group in favor of experimental group I (p<.016). 
Findings indicated that students' retention of learning in near context was significantly different across the groups (p<.016). Post-hoc tests indicated that there was a significant difference between groups in favor of experimental group I (p<.016). However, there was not any significant differences between experimental group II and the control group (p>.016). Besides, it was found that there was a significant difference between the groups in favor of experimental group I (p<.016).  However, there was not any significant differences between the experimental group II and the control group.


Keywords: Semantic encoding strategies, semantic encoding, retention,achievement, e-learning.