Kişi-iş, kişi-örgüt ve kişi-yönetici uyumunun iş performansı üzerine etkisi: İşe bağlanmanın aracı etkisi
The effect of person-job, person-organization and person-supervisor fit on job performance: Mediating role of work engagement
Yazar: İFAKAT ATAK
Danışman: PROF. DR. SEMA POLATCI
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Çağımızda insan kaynağı rekabette üstünlük sağlamak için anahtar bir role sahip olarak görülmektedir. İşletmelerin amaçlarına ulaşabilmeleri için çalışanları üzerinde önemle durması gerekmektedir. Bu noktada yararlanılabilecek yollardan biri de çalışanların çevreleriyle olan uyumudur ve bu durum yazında kişi-çevre uyumu teorisi olarak adlandırılmaktadır. Bu kapsamda araştırmanın temel amacı mavi yakalı çalışanlar üzerine yapılan uygulamalı bir araştırma ile kişi-çevre uyumunun türleri olan kişi-iş, kişi-örgüt ve kişi-yönetici uyumunun iş performansı üzerine etkisinde işe bağlanmanın aracı bir role sahip olup olmadığının ortaya çıkarılmasıdır. İşe bağlanmanın potansiyel aracılık etkisinin incelenerek uyum türleri ve performans arasındaki süreç hakkında daha fazla bilgi edinmek ve bu etkileşimin aydınlatılması amaçlanmıştır. Araştırmanın alt amacı ise kişi-iş, kişi-örgüt ve kişi-yönetici uyumunun iş performansı ve işe bağlanma üzerine etkilerinin araştırılmasıdır. Bu doğrultuda tez çalışması müşteri memnuniyeti, örgütsel başarı, örgütsel performansın iyileştirilmesi ve geliştirilmesi gibi açılardan kritik önemi olan iş performansının neden ve nasıl değiştiğinin anlaşılmasına yardımcı olması bakımından önem taşımaktadır. Bu amaçla TR 83 bölgesindeki mavi yakalı çalışanlardan anket yoluyla veri toplanmış ve bu veriler bağlamında analiz ve değerlendirmeler yapılmıştır. Verilerin analizinde SPSS ve LISREL programları kullanılmıştır. Aracılık hipotezinin test edilmesinde Hayes (2022) tarafından geliştirilmiş olan Process makro eklentisinden yararlanılmıştır.
Yapılan analizlere göre kişi-iş, kişi-örgüt ve kişi-yönetici uyumu; işe bağlanma ve iş performansını pozitif yönde etkilemektedir. Kişi-iş, kişi-örgüt, kişi-yönetici uyumunun iş performansı üzerine etkisinde işe bağlanmanın aracılık rolü üstlendiği görülmüştür. 
Ulaşılan sonuçlar kişi-iş, kişi-örgüt ve kişi-yönetici uyumunun örgütlerin en önemli kaynağı olan insan kaynağının işlerine bağlanmasını sağlamak ve iş performanslarının iyileştirilmesi bakımından örgütlere ve çalışanlara değerli kazanımlar sağlayacağını ortaya koymaktadır.

Abstract:
In our age, human resources are seen as having a key role in gaining competitive advantage. In order for businesses to achieve their goals, they need to focus on their employees. One of the ways that can be used at this point is the harmony of the employees with their environment, and this is called the person-environment fit theory in the literature. In this context, the main purpose of the research is to reveal whether work engagement has a mediating role in the effect of person-job, person-organization and person-supervisor fit, which are the types of person-environment fit, on job performance, with an applied research on blue-collar workers. By examining the potential mediating effect of work engagement, it is aimed to learn more about the process between compliance types and performance and to elucidate this interaction. The sub-purpose of the research is to investigate the effects of person-job, person-organization and person-supervisor fit on job performance and work engagement. In this direction, the thesis study is important in terms of helping to understand why and how job performance changes, which is critical in terms of customer satisfaction, organizational success, improvement and development of organizational performance. For this purpose, data were collected from blue-collar employees in TR 83 region through questionnaires and analyzes and evaluations were made in the context of these data. SPSS and LISREL programs were used in the analysis of the data. The Process macro plugin developed by Hayes (2022) was used to test the mediation hypothesis. 
According to the analyzes made person-job, person-organization, and person-süpervisor fit positively affects work engagement and job performance. It has been seen that work engagement plays a mediating role in the effect of person-job, person-organization, person-supervisor fit on job performance. The results reveal that person-job, person-organization, and person-supervisor fit will provide valuable gains to organizations and employees in terms of ensuring that the most important resource of organizations, human resources, is connected to their work and improving their job performance.