Endoskopik retrograt kolanjiopankreatografi (ERKP): 11 yıllık deneyimlerimiz
Endoscopic retrograde cholangiopancreatography (ERCP): 11 years experience
Yazar: ONUR BORA ASLAN
Danışman: PROF. DR. SABRİ SELÇUK ATAMANALP
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery
Dizin: Endoskopi = Endoscopy ; Kolanjiyopankreatografi-endoskopik retrograd = Cholangiopancreatography-endoscopic retrograde

Özet:
Endoskopik retrograt kolanjiopankreatografi (ERKP) işlemi, yan görüşlü bir endoskop aracılığı ile papilla vaterinin kanüle edilmesi ve kontrast madde verilerek safra yolları ile pankreas kanalının radyolojik olarak görüntülenmesi işlemidir. ERKP, bu yolla birçok safra yolu, pankreas ve karaciğer hastalığının tanısına yardımcı olur. Buna ek olarak ERKP, işleme eklenen birçok terapötik müdahele ile yukarıda bahsedilen sistemlere ait birçok hastalığın tedavisinde de kullanılır. Ancak işlemin bazı ciddi komplikasyonları vadır. Pankreatit, ERKP sonrası sık gelişen bir komplikasyon olup; kanama, perforasyon, kolanjit, kolesistit ve kardiyopulmoner komplikasyonlar da görülebilir. Bu nedenle günümüzde ERKP'nin tanısal amaçtan çok terapötik amaçla kullanımı gündeme gelmiştir.Bu çalışmanın amacı Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Endoskopi Ünitesi'nde Ocak 2000-Aralık 2010 arasındaki 11 yıllık dönemde, 3512 hastada yapılan 4095 ERKP işlemini yaş, cins, işlem öncesi tanı ve endikasyon, yapılan işlem, işlem süresi, başarı oranı ve komplikasyonlar yönünden retrospektif olarak incelemek, sonuçlarını değerlendirmek ve bu alandaki güncel yaklaşımları ortaya koymaktır.Bu çalışmada ERKP ve diğer endoskopik prosedürler için; Olympus TJF 240, Storz 13881 PKS, Fujinon ED 450 XT 5 fleksibıl duodenoskoplar, Olympus UES-10 ve Storz Autocon 50 elektrokoterler, değişik ERKP kataterleri, sfinkterotomlar, balonlar, litotriptörler, forsepsler ve koagulasyon elektrotları kullanıldı. Tüm prosedürler Genel Cerrahi Öğretim Üyeleri tarafından gerçekleştirildi.Hastalar 3 ile 94 yaş arasında olup ortalama yaş 55,1 olarak bulundu. Hastaların 2033'ü kadın (% 57,9), 1479'u erkekti (% 42,1).Hastalarda en yaygın ERKP endikasyonları; 2571 hastada (% 73,2) tıkanma sarılığı ve/veya yüksek serum bilirubin düzeyi varlığı, 1170'inde (% 33,3) tıkanma sarılığının eşlik etmediği yüksek serum kolestatik enzim (AST, ALT, GGT, ALP) düzeyleri varlığı, 1131'inde de (% 32,2) koledok taşıydı.Ortalama ERKP süresi 16,5 dakika (5-45 dakika arası) idi. Hastalardan 2929'una (% 83,4) bir kez, 583'üne (% 16,6) ise tekrarlanan ERKP yapıldı. Kanülasyon 3336 hastada (% 95,0) başarılıydı, 176 hastada (% 5,0) ise kanülasyon mümkün olmadı. Başarısız kanülasyonun en yaygın sebepleri; hasta intoleransı ve premedikasyon problemleriydi (55 hasta, % 31,3). Hastaların 527' sinde (% 15,0) pre-kat sfinkterotomiye ihtiyaç duyuldu.Hastaların 3266'sında (% 93,0) ek tedavi edici endoskopik işlemler uygulandı. En sık uygulamalar 3126 hastada (% 89) endoskopik sfinkterotomi, 3108'inde (% 88,5) balon uygulama ve 2500'ünde de (% 71,2) taş çıkarılması idi.ERKP sonrası serum amilaz değerleri yükselen 970 hasta (% 27,6) hariç tutulduğunda, 133 hastada (% 3,8) ciddi komplikasyon görüldü. Major komplikasyonlar; 60 hastada (% 1,7) akut pankreatit, 25'inde (% 0,7) kanama, 20'sinde (% 0,6) perforasyon, 14'ünde (% 0,4) kolanjit ve 14'ünde (% 0,4) de ciddi premedikasyon problemleriydi.ERKP yapılan 6 hasta (% 0,2) öldü. Bunlardan 3'ünde (% 0,1) ölüm sebebi perforasyon ve peritonit olup bu hastalar cerrahi tedaviye rağmen kurtarılamadı, diğer 3'ünde (% 0,1) ise neden premedikasyon problemleriydi.Sonuç olarak, morbidite ve mortalite riskine rağmen ERKP, hepatobilier ve pankreatik hastalıkların tanı ve tedavisinde kullanılan ve deneyimli ellerde yapıldığında güvenilir olan bir işlemdir.

Abstract:
The endoscopic retrograde cholongiopancreatography (ERCP) process is canulization of papilla vateri radiolologically and imaging bilier tructs and pancreas duct by a lateral endoscope. ERCP helps the diagnose of many pathologies of bilier tructs, pancreas and liver. Additionally, it is used for treatment of these systems? pathologies supplementing many therapeutical interferes. But the process has some severe complications. Pancreatitis is an often complication comes out after ERCP and bleeding, perforation, cholongeititis, cholecystitis and cardiopulmoner complications may be also seen. Because of this, currently it is used for treatment more than for diagnose.The aim of this study is to investigate retrospectively and to evaluate the results of 4095 ERCPs carried out on 3512 patients who applied Atatürk University Medical Faculty General Surgery Department Endoscopy Unit for 11 years between January 2000 and December 2010 with respect to age, gender, preoperative diagnose, endications, time of process, success rate and complications than manifest the current approaches to this subject.In this study, for endoscopy and other endoscopic processes, Olympus TJF 240, Storz 13881 PKS, Fujinon ED 450 XT 5 flexible duodonescopes, Olympus UES-10 and Storz Autocon 50 electrocauteries, variable ERCP catheters, sphincteretomies, balloons, lithotropes, forceps and coagulation electrodes were used. All the procedures were carried out by General Surgery instructors.Age of patients were between 3 and 94 and mean age was 55,1. 2033 (57,9%) of patients were female, 1479 (42,1%) of patients were male.The most common endications of ERCP were; joundice with occlusion or high blood sera billirubinemia in 2571 (73,2%) of patients, high cholestatic enzyme levels (AST, ALT, GGT, ALP) without joundice with occlusion in 1170 (33,3%) of patients and choledocal lapis in 1131 (32,2%) of patients.Mean ERCP time was 16,5 minutes (between 5-45 minutes). 2929 (83,4%) of patients had been applicated for once, 583 (16,6%) of patients had been applicated ERCP repetitively.Canulization was successful in 3336 (95,0%) of patients, canulization was impossible for 176 (5%) of patiens. Most common reasons for unsuccessful canulization were intolerance of patients and premedication problems (55 patients, 31,3%). Pre-cat sphincterotomy was needed for 527 (15,0% ) patients.Additional therapeutic endoscopic procedures were applicated to 3266 (93%) patients. The most common applications were sphincterotomy for 3126 (89%) patients, balloon application for 3108 (88,5%) patients and removing lapis for 2500 (71,2%) patients.Except for the 970 (27,6%) patients whose amylase levels rose, severe complications were seen in 133 (3,8%) patients. The major complications were; acute pancreatitis in 60 (1,7%) patients,bleeding in 25 (0,7%) patients, perforation in 20 (0,6%) patients, cholangitis in 14 (0,4%) patients and severe premedication problems in 14 (0,4%) patients.6 (0,2%) patients who were applicated ERCP died. Exitus reason for 3 (0,1%) patients were perforation and peritonitis and they could?nt be rescued although surgical treatment. Exitus reasons for the other 3 (0,1%) patients were premedication problems.As result, although the morbidity and mortality risk, ERCP is used for diagnose and treatment of pancreatic and hepatobilier pathologies and reliable process if applicated by experienced physicians.