İleriye yönelik bir araştırma tasarımında diyabet kanser ilişkisinin incelenmesi
Exploring the relationship between diabetes and diabetes related cancers in A prospective study design
Yazar: RUHİYE SİMGE YILMAZ KAVCAR
Danışman: PROF. DR. BELGİN ÜNAL TOĞRUL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Folik asit = Folic acid ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Vitamin B 12 = Vitamin B 12 ; Yaşam tarzı = Life style ; Çinko = Zinc ; İnsidans = Incidence

Özet:
Diyabet ve kanserin birbiri ile ilişkili olduğu düşünülmektedir ve ilişki yönü ve olası biyolojik bağlantılar henüz tam açıklanamamıştır. Bazı epidemiyolojik çalışmalar, kanserli hastalarda diyabetin mortaliteyi anlamlı derecede arttırdığını düşündürmektedir. Bu araştırmanın birincil amacı 30 yaş ve üzeri bireylerde diyabetle ilişkili olduğu düşünülen kanserlerin insidansını belirleyerek diyabet ile ilişkisini incelemek, ikincil amacı ise; belirlenen kanser olguları ve kanser olmayan kontrol gruplarını B12 vitamini, folik asit, çinko (Zn) açısından karşılaştırmak ve 7 yıllık zaman içinde yaşam tarzı açısından değişiklik olup olmadığını incelemektir.Bu araştırma kohort ve yuvalanmış olgu kontrol tipte bir çalışmadır. Araştırmada 'Balçova'nın Kalbi (BAK) kohort çalışmasının verileri ve alınan kan örnekleri kullanılmıştır. Ayrıca araştırmacılar tarafından hazırlanan bir anketle ek veriler toplanmıştır. 2008-2013 yılları arasında BAK'a katılanlar arasında yeni tanı meme, kolorektal, prostat, over, uterus, karaciğer, mesane ve pankreas kanseri olguları belirlenmiştir. BAK çalışmasında serumu bulunan 738 kişinin B12 vitamini, folik asit, Zn düzeyine bakılmıştır.Diyabet ilişkili kanser türleri insidansı diyabetik bireylerde yüzbinde 2313, diyabetik olmayanlarda ise yüzbinde 1680 saptanmıştır (p=0.06). Diyabetiklerde prostat ve karaciğer kanseri diyabetik olmayanlara göre yüksek bulunmuştur (p=0.01). Yaşa göre düzeltildiğinde bu risk ortadan kalkmıştır (OR 4.25 (0.92-19.63), OR 1.25 (0.71-2.21). Olgu ve kontrol gruplarının serum B12, folat ve Zn düzeylerine bakıldığında iki grup arasında B12, folat ve Zn düzeyleri açısından bir fark saptanmamıştır (p=0.40, p=0.16 ve p=0.30). Olguların %34'ü beyaz ekmekten kepekliye geçmiş %8.2'si ise kepekliden beyaza geçmiştir(p<0.001). Kontrollerde de benzer değişim gözlenmiştir (p<0.001). Olgularda sigara kullanıp sonradan kullanmayanlar %14.0 kullanmayıp da sonradan kullananlar %1.2'dir (p=0.003). Kontrollerde sigara kullananlardan sonradan kullanmayanların oranı %12.9 kullanmayıp da sonradan kullananların oranı %2.1'dir (p<0.001). 
Sonuç olarak, diyabetiklerde prostat ve karaciğer kanseri diyabetik olmayanlara göre yüksektir. Serum B12 vitamini, folik asit, Zn düzeyleri diyabetle ilişkili kanser açısından belirleyici değillerdir. Yedi yıllık izlemde olgular ve kontrollerde yaşam tarzları benzer şekilde değişmiştir.

Abstract:
It is suggested that diabetes and cancer are related to each other. However  possible biological mechanisms are not well described. The primary purpose of this study is to determine the incidence of diabetes related cancers in a population aged 30 years and above. The secondary purpose is to compare the vitamin B12,folic acid and zinc levels in diabetes related cancer cases and non-cancer groups and to examine whether the two groups changed their lifestyles in seven years of followup time.
	In this cohort and nested case-control study, the data and collected serum samples of 'Balçova Heart Study' (BHS) were used for analyses. Additional data on current lifestyle were collected using a questionnaire that was prepared by the researchers. Among the BHS participants, we determined incident breast, colorectal, prostate, ovarian, pancreas, liver, bladder and uterine cancers between 2008 and 2013. Serum vitamin B12, folic acid and zinc levels of 738 people who provided samples in 2007 were analysed.
	The incidence of diabetes-related cancers was 2313 per hundred thousand in diabetics and 1680 per hundred thousand in the non-diabetics (p=0.06). Prostate and liver cancer were higher in diabetics than non- diabetics (p=0.01). The risk has been eliminated after age-adjustment (OR 4.25 (0.92-19.63), OR 1.25 (0.71-2.21). In case and control groups no differences were detected in terms of serum vitamin B12, folic acid and zinc level (p=0.40, p=0.16 ve p=0.30). In total 34% of the cases changed  bread consumption from white to whole wheat and 8.2% from whole to white bread (p<0.001). Similar changes were observed in control groups (p<0.001). In cases percentage of smokers who were not smokers in 2014 was 14.0% and cases who were not smoker at the begining but smoker in 2014 was 1.2% (p=0.003). In control group participants who were smoker in 2007 but not smoker in 2014 was 12.9% and people who were not smoker in 2007 but smoker in 2014 was 2.1% (p<0.001). 

In conclusion, prostate and liver cancer is higher in diabetics than non- diabetics. Serum vitamin B12, folic acid and Zn levels are not significant biomarkers for diabetes realted cancers. The lifestyles were changed in similar way in cases and controls in the seven years follow up.