RPLC yöntemiyle bazı ADE inhibitörlerinin iyonlaşma/protonasyon sabitlerinin tayini
Determination of ionization/protonation constants of ACE inhibitors with RPLC method
Yazar: ERDEM KUZUCANLI
Danışman: DOÇ. DR. EBRU ÇUBUK DEMİRALAY
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Antihipertansif ajanlar = Antihypertensive agents ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Yüksek basınç sıvı kromatografisi =

Özet:
Antihipertansifler, yüksek kan basıncını (hipertansiyon) tedavi etmek için kullanılan ilaçlardır. Yüksek kan basıncı, felç, kalp krizi ve kalp yetmezliği için ana risk faktörüdür. Anjiyotensin Dönüştürücü Enzim (ADE) kan basıncını düzenleyici mekanizmalar arasında yer alan bir enzimdir. Bu enzimin inhibisyonu ile yükselen kan basıncının kontrolünün sağlandığı tespit edildikten sonra antihipertansif tedavide ADE inhibitörleri adlı yeni bir ilaç sınıf ortaya çıkmıştır. Bu ilaçların ayrılmaları ve kantitatif tayinleri klinik öncesi, biofarmasötik ve klinik çalışmaların başarılı gerçekleştirilmeleri için önemlidir. İyonlaşma/protonasyon sabitleri (pKa), vücut sisteminde iyonlaşmanın derecesini anlamayı sağlayan için ilaçlar için önemli bir fizikokimyasal parametredir. Bu ilaçların pKa değerleri, vücut absorpsiyonu, doku dağılımı ve eliminasyonu gibi proseslerde membranlarda ilaçların geçişi ile ilgili olduğu için büyük önem taşır. Buna ek olarak, pKa değerleri hakkındaki bilgi bileşiklerin tayinlerinde ayırma metotlarının geliştirilmesi için gereklidir. Bu tezde asetonitril yüzdeleri % 40, 45, 50 ve 55 (h/h) olan asetonitril-su ikili karışımlarındaki kromatografik verileri kullanılarak benazepril, silazapril ve kinaprilin iyonlaşma/ protonasyon sabitleri (pKa) ters faz sıvı kromatografik metotla tayin edilmiştir. Bu ilaçların pKa değerleri, sigmoidal ve doğrusal olmayan modeller kullanılarak hesaplanmıştır. Bu bileşiklerin sudaki pKa değerleri asetonitril-su karışımlarında tayin edilen hareketli faz pKa değerleri kullanılarak Yasuda- Shedlovsky eşitliğinden ve organik modifiyerin mol kesri ve hareketli faz pKa değerleri arasındaki lineer eşitlikten hesaplanmıştır. Önerilen metot için optimizasyon çalışmasından sonra metot validasyon çalışmaları da (lineer aralık, regresyon katsayısı, LOD, LOQ, gün-içi, günler-arası kesinlik, doğruluk vb.) gerçekleştirilmiştir. Geliştirilen metot bu ilaç aktif bileşiklerin aynı anda ayrımı ve onların ticari ilaç dozaj formlarında tayini için uygulanmıştır.

Abstract:
Antihypertensive drugs are used to treatment of high blood pressure. High blood pressure is the main risk factor for stroke, heart attack and heart failure. Angiotensin converting enzyme (ACE) is regulated to high blood pressure. Inhibition of this enzyme, ensured the control of high blood pressure. Any advance in the development of analytical methods for their determination or in the knowledge of the properties of these compounds provides a great contribution. The separation and quantify of these drugs is critical for the successful conduct of preclinical, biopharmaceutical and clinical studies. Ionization/protonation constant (pKa) is one of the most important physicochemical properties of a pharmaceutical compound to understand the extent of dissociation in the system of body. The pKa values of drugs can be of great relevance for the passage of the drug across membranes in processes such as body absorption, tissue distribution and elimination. Moreover, the information about pKa values is also necessary to develop separation methods for their determination. In this thesis, ionization /protonation constant (pKa) of benazepril, cilazapril and quinapril using chromatographic data in acetonitrile-water binary mixtures with acetonitrile percentages of 40, 45, 50 and 55% (v/v) were determined with reverse phase liquid chromatographic method (RPLC). The pKa values of the drugs were calculated using sigmoidal and non linear models. The aqueous pKa values of these compounds were calculated from the mobile phase pKa values determined in several organic modifier-water mixtures by means of the Yasuda- Shedlovsky equation and linear relationship between the mole fraction of organic modifier and the mobile phase pKa values. After the optimization studies for the proposed method, method validation studies including linear range, regression coefficient, limit of detection (LOD), limit of quantification (LOQ), intra-day and inter-day precision, accuracy etc. were also be performed. The developed method was applied to both the simultaneous separation of these drugs and individual determination in their commercial pharmaceutical dosage forms.