Birinci basamakta orta derecede karaciğer fonksiyon testi bozukluğu olan bireylere tanısal yaklaşım
Diagnostic approach to individuals with moderate liver function test impairment in primary care
Yazar: ÖZGÜR YILDIZ
Danışman: PROF. DR. HAKAN DEMİRCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Alanin transaminaz = Alanine transaminase ; Aspartat transaminaz = Aspartate transaminase ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Karaciğer fonksiyon testleri = Liver function tests ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis teknikleri ve prosedürleri = Diagnostic techniques and procedures

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı birinci basamakta orta derecede karaciğer fonksiyon testi bozukluğu olan bireylerin demografik ve klinik özelliklerini incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışma Kasım-2021 ve Ekim-2022 döneminde yapılmıştır. Çalışmada Bursa İlinde bulunan ve Mustafakemalpaşa İlçesinde Aile Sağlığı Merkezlerinde takip edilen 180 vaka değerlendirilmiştir. Araştırmada katılımcıların değerlendirilmesinde 23 sorudan oluşan Demografi Veri Formu kullanılmıştır. Bu form aracılığıyla hastaların demografik, klinik, antropometrik, biokimya ve hemogram parametreleri değerlendirilmiştir.
Bulgular: Transaminaz değerleri orta derecede yüksek hastalarda etiyoloji araştırdığımız çalışmada, katılımcıların medyan AST düzeyi 34 U/L (minimum:14U/L -maksimum:150U/L) ve medyan ALT düzeyi 48 U/L (minimum:12U/L -maksimum:201U/L) belirlenmiştir. Gönüllülerin %2,20'sinin NSAİİ kullandığı, %8,30'unun aspirin kullandığı, %4,40'ının SSRİ ilacını kullandığı, %1,70'inin parasetamol kullandığı, %1,10'unun lisinopril kullandığı, %1,10'unun metotreksat kullandığı ve %0,60'ının da valproik asit ilacını kullandığı belirlenmiştir. NAFLD ölçümlerine göre çalışmaya katılanların %66,70'inde risk olmadığı, %29,40'ının orta derece riskli olduğu ve %3,90'ının da yüksek risk grubunda yer aldığı belirlenmiştir. Çalışmaya katılanların %37,20'sinde metabolik sendrom varlığı saptanmıştır. Çalışmaya katılanların %60'ına yaşam tarzı değişikliği, %40'ına ise sevk önerilmiştir. Yaşa göre NAFLD risk grupları arasında farklılık gösterdiği belirlenmiştir (p<0,001). Cinsiyete göre NAFLD risk dağılımı farklılık gösterdiği (p=0,041) bulunmuştur.  
Sonuç:. Aile hekimleri orta derecede karaciğer fonksiyon test yüksekliği ile karşılaştıklarında hastalarında bulaşıcı hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve metabolik sendromu gözden geçirmelidirler. Bulaşıcı hastalıklar ilgili hekimlerle konsülte edilirken, metabolik sendrom vakalarında gerekli müdahalelerde bulunulmalıdır. Sorumlu görülen ilaçların ise alternatifleri gündeme alınabilir. Bu tedbirlere rağmen devam eden orta derece karaciğer enzim yüksekliklerinde diğer nadir sebepler araştırılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Karaciğer Fonksiyon Testleri, AST, ALT, Metabolik Sendrom, NAFLD

Abstract:
Objective: The aim of this study is to examine the demographic and clinical characteristics of individuals with moderate liver dysfunction in primary care.
Material and Methods: The study was carried out between November-2021 and October-2022. In the study, 180 cases followed in Family Health Centers in Bursa and Mustafakemalpaşa Districts were evaluated. Demographic Data Form consisting of 23 questions was used to evaluate the participants in the study. Demographic, clinical, anthropometric and hemogram parameters of the patients were evaluated through this form.
Results: In the study in which we investigated the etiology in patients with moderately high transaminase values, the median AST level of the participants was 34 U/L (minimum:14U/L -maximum:150U/L) and the median ALT level was 48U/L (minimum:12U/L -maximum:201U/L) was determined. Cases evaluated in the study; 2.20% used NSAIDs, 8.30% used aspirin, 4.40% used SSRI, 1.70% used paracetamol, 1.10% used lisnopril, 1.10% It was determined that ten of them used methotrexate and 0.60% used valproic acid. According to NAFLD measurements, it was determined that 66.70% of the participants were not at risk, 29.40% were at moderate risk, and 3.90% were in the high risk group. Metabolic syndrome was found in 37.20% of the participants. Lifestyle changes were recommended for 60% of the study participants and referral for 40%. It was determined that there was a difference between NAFLD risk groups according to age (p<0.001). NAFLD risk distribution was found to differ according to gender (p=0.041).
Conclusion: Family doctors should review infectious diseases, medications used, and metabolic syndrome in their patients when they encounter moderately elevated liver function tests. While infectious diseases are consulted with the relevant physicians, the necessary interventions should be made in cases of metabolic syndrome. On the other hand, alternatives to the drugs can be considered. On the other hand, alternatives of drugs that are considered to be responsible for the elevation of transaminases can be brought to the agenda. Other rare causes of moderate liver enzyme elevations that persist despite these measures should be taken into account.
Keywords: Liver Function Tests, AST, ALT, Metabolic Syndrome, NAFLD