Çevik strateji: KOBİler üzerinde bir uygulama ve bir model önerisi
Agile strategy: An application on SMEs and a modal proposal
Yazar: ÖZAY CEBECİ
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜNEŞ GENÇYILMAZ ; PROF. DR. OSMAN YILDIRIM
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Akıllı sadelik = Smart simplicty ; Bireysel yenilikçilik = Individual innovativeness ; Hizmetkar liderlik = Servant leadership ; KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Liderlik = Leadership ; Stratejik çeviklik = Strategic cycling ; Çevik liderlik = Agile leadership ; Örgüt iklimi = Organizational climate ; Örgütsel özdeşleşme = Organizational identification

Özet:
Teknolojik ilerlemenin üstel olarak gelişme göstermesi ile gelişen bilgi temelli yeni ekonomide, rekabetin tetikleyicileri değişmiş ve bu tetikleyicilerin yeni ekonomi çevre şartları için belirlenerek rekabet avantajı oluşturmaya yönelik tedbirler alınması son derece önemli hale gelmiştir.  Bu temel düşünce ekseninde, müşteri ihtiyaçlarının son derece hızlı değiştiği ve çeşitlendiği bu yeni iş çevresinde işletmelerin rekabetçi üstünlüklerini korumalarının çevik strateji benimsemelerine bağlı olduğu değerlendirilmiştir. 
Araştırmada işletmelerin rekabetçi avantajlarını sürdürmeleri ya da geliştirmelerinde önemli rol oynayan çevik stratejinin Türkiye'de işletmeler tarafından ne kadar benimsendiğinin tahmin edilmesi ve çevik stratejiyi açıklayan değişkenleri kapsayan bir kavramsal modelin geliştirilmesi ve açıklayıcılığının test edilmesi hedeflenmiştir. 
Ulusal ekonomilerdeki önemleri ve yeni ekonomideki güçlenen rolleri açısından araştırma evreni olarak imalatçı KOBİ'ler belirlenmiştir. Araştırmada, hızlı değişimi gerektiren günümüz yırtıcı rekabet ortamında çevik stratejiyi destekleyeceği öngörülen örgütsel davranış teorisine ait değişkenlerden hizmetkâr liderlik, örgüt iklimi, örgütsel özdeşleşme, akıllı sadelik, yenilikçi davranış ve çevik strateji seçilerek araştırma modeli oluşturulmuştur. Model kapsamında konu değişkenlerin küçük ve orta ölçekli örgütlerde çevik strateji değişkeni üzerindeki etkisi araştırılmıştır. 
Araştırma örneği olarak KOSGEB veri tabanında yer alan KOBİ'ler içerisinden imalat sektöründe faaliyet gösteren ve küçük ve orta ölçekli sınıfta yer alan işletmeler seçilmiştir.  Ulaşılan 302 işletme verisi, yapısal eşitlik modellemesi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. 
Araştırmaya katılan işletmelerin çevik strateji ölçek puanı 3,62 olarak hesaplanmıştır. Türkiye'de imalatçı, küçük ve orta ölçekli KOBİ'lerin çevik strateji benimseme noktasındaki düzeylerinin mükemmel olmamakla birlikte, iyiye yakın olduğu belirlenmiştir.  Ancak, hızlanarak gelişen yırtıcı rekabet ortamında, Çevik Strateji konusundaki farkındalığın öneminin her geçen gün artması dikkate alınarak KOBİ'lerin Çevik strateji algılarının daha da güçlendirilmesine yönelik makro politikalar geliştirmenin önemli olacağı değerlendirilmiştir.   
Araştırma modelinde yer alan endojen değişkenlerden çevik strateji değişkeni; yenilikçi davranış, hizmetkâr liderlik ve örgütsel özdeşleşme değişkenlerinin doğrudan ve pozitif etkileriyle %36 oranında açıklanmıştır. Yenilikçi davranış değişkeni; akıllı sadelik, hizmetkâr liderlik ve örgütsel özdeşleşme değişkenlerinin doğrudan ve pozitif etkileri ile %26 oranında açıklanmıştır. Akıllı sadelik değişkeni ise örgütsel özdeşleşme değişkeninin doğrudan ve pozitif etkisi ile %21 oranında açıklanmıştır. 
Küresel yırtıcı rekabet şartlarında yalın yönetim yaklaşımlarının rekabetçi üstünlük bakımından yeterlilik sağlamadığı bir çevresel ortamda Çevik stratejik yaklaşımı açıklayan değişkenlerin ortaya konulmuş olmasının önemli olduğu değerlendirilmiştir. Bu kapsamda işletmelerin Z kuşağı neslini yenilikçi yaklaşımlara motive edecek liderlik yaklaşımlarından biri olan hizmetkâr liderliğe ilişkin ilgilerini artırmaları, örgütsel özdeşleşmeyi temin edecek tedbirler almaları ve yenilikçilik kültürü ve sadelik üzerine odaklanmalarının son derece önemli olduğu değerlendirilmiştir.

Abstract:
There is an exponential advancement of technological progress. The triggers of competition have changed in the new knowledge-based economy, and it has become extremely important to identify these triggers within the scope of the new economy and to take measures to create competitive advantage. With this new paradigm, where customer needs are changing and diversifying very rapidly, it has been evaluated that the protection of competitive advantage of businesses depends on their adoption of agile strategy. 
Within the scope of the research, It is aimed to develop a conceptual model that covers the variables that explain the agile strategy and to test its explanatoriness. Further, it is aimed to estimate of agile strategy levels of Turkish Enterprises. 
In view of their importance to national economies and their resurgent roles in the new economic environment, manufacturer SMEs have been identified as the research subject. In the study, a research model was created by choosing servant leadership, organizational climate, organizational identification, smart simplicity, innovative behaviour and agile strategy among the variables of organizational behaviour theory, which are predicted to support agile strategy in today's rapidly changing predatory competitive environment. Within the scope of the model, the effect of subject variables on agile strategy variable in small and medium sized enterprises (SME's) was investigated.
Research data was gathered from the SMEs in the KOSGEB (Small and Medium Enterprise Development Organization in Turkey) database, companies operating in the manufacturing sector and in the small and medium-sized class were selected as research sample. The sample size is 302 enterprises. Data attained were analysed using the structural equation modelling method.
Agile strategy scale score of the companies participating in the research was calculated as 3.62. It was evaluated that the level of adoption of agile strategy by Turkish manufacturer SMEs while not excellent is very close to good. However, it has been evaluated that it will be important to develop macro policies to further strengthen the Agile Strategy performance of SMEs, with the aim of increasing awareness of Agile Strategy in the rapidly developing predatory competitive environment.
Agile Strategy variable, one of the endogenous variables included in the research model; was 36% explained with direct and positive effects by innovative behaviour, the servant leadership and organizational identification variables. Innovative behaviour variable; smart simplicity, servant leadership and organizational identification are explained by 26% with direct and positive effects. The smart simplicity variable was explained by 21% with the direct and positive effect of the organizational identification variable.
In the predatory competition within the context of global manufacturing and trade environment increasingly lean management approaches are not capable of providing a competitive advantage, It is evaluated that exploring the variables that explain the agile strategic approach is important.
In this context, it was evaluated that it has been extremely important for entreprises to increase their interest in servant leadership that would motivate the generation Z. Further, it was determined to be important to focus on organizational identification, innovation culture and simplicity.