Hemşirelerde COVID-19 pandemisinin psikososyal sonuçlarının profesyonel sağlamlık ve öz bakıma etkisinin incelenmesi
Examination of the impact of the psychosocial consequences of the COVID-19 pandemic on nurses' professional resilience and self-care
Yazar: SEMRA ATASAYAR
Danışman: PROF. DR. LEYLA DİNÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Hastane hemşireleri = Nursing staff-hospital

Özet:
Hemşireler, ön saflarda yer alan bakım sağlayıcılar olarak, COVID-19 pandemisi sırasında yüksek enfeksiyon riski, aile ve akrabalara hastalık bulaştırma endişesi ve olumsuz psikososyal etkilerle karşı karşıya kalmıştır. Tanımlayıcı ve ilişkisel tasarımlı bu çalışma COVID-19 pandemisinin hemşireler üzerindeki psikososyal etkilerini ve bunun profesyonel sağlamlık ve öz bakım üzerindeki etkisini incelemek amacıyla, Aralık 2022 ve Ekim 2023 tarihleri arasında Ankara'da iki hastanede COVID-19 tanılı hastalara aktif olarak bakım veren 224 hemşire ile yürütülmüştür. Veriler tanıtıcı özellikler formu, COVID-19 Pandemisi Psikososyal Etkilenme Ölçeği ve Skovholt Profesyonel Sağlamlık ve Öz Bakım Envanteri kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmanın ilişkisel boyutu için yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, hemşirelerin %81,3'ü COVID-19 geçirmiş; %82,6'sının aile üyesi COVID-19 geçirmiş ve %19,6'sının bir yakını COVID-19 nedeniyle vefat etmiştir. Hemşirelerin çalışma yaşantılarında; mesai saatleri içinde yeterli dinlenememe (%79,0), beslenme konusunda güçlük (%53,1), kişisel koruyucu ekipman kaynaklı güçlük (%45,5), aile ve sosyal ilişkilerde ayrımcılık (%47,3) yaşadıkları ve psikolojik olarak etkilendikleri (%79,5) belirlenmiştir. Hemşirelerin COVID-19 Pandemisi Psikososyal Etkilenme Ölçeği puan ortalaması 85,43±22,08, Skovholt Profesyonel Sağlamlık ve Öz Bakım Envanteri puan ortalaması ise 135,64±19,73 olarak bulunmuştur. Ölçek puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı düşük düzeyde negatif bir ilişki bulunmaktadır. Hemşirelerin COVID-19 pandemisinden psikososyal etkilenme düzeyleri arttıkça, profesyonel sağlamlık ve öz bakım düzeyleri azalmaktadır. Yapısal eşitlik modellemesi sonuçlarına göre, COVID-19 Pandemisi Psikososyal Etkilenme puanlarının kişisel zindelik ve kişisel stres üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi vardır. Bulgularımız, hemşirelerin COVID-19 pandemisinden psikososyal etkilenme düzeylerinin artmasının kişisel zindelik düzeylerini azalttığını ve kişisel stres düzeylerini artırdığını göstermektedir.  Araştırma sonuçları doğrultusunda, yeni salgın, afet ve kriz dönemlerinde hemşirelerin daha az psikososyal etkilenme yaşamaları için uygun çalışma ortamı ve koşullarının sağlanması önem arz etmektedir. Hemşire yöneticiler tarafından, hemşirelerin kişisel zindeliklerini koruma ve güçlendirme, kişisel streslerini ise yönetme ve baş edebilme amaçlı programların yapılandırılması ve yürütülmesi önerilmektedir.

Abstract:
As frontline care providers, nurses have faced a high risk of infection, disease transmission to relatives and adverse psychosocial impact during the COVID-19 pandemic. This descriptive and correlational study was conducted with 224 nurses actively caring for patients diagnosed with COVID-19 in two hospitals in Ankara between December 2022 and October 2023 to examine the psychosocial impacts of the COVID-19 pandemic on nurses and its effect on professional resilience and self-care. Data were obtained using a descriptive characteristics form, the COVID-19 Pandemic Psychosocial Impact Scale, and the Skovholt Practitioner Professional Resiliency and Self-Care Inventory. Structural equation modelling was used for the relational dimension of the research. According to the findings of the study, 81.3% of the nurses had been infected with COVID-19, 82.6% had a family member who had COVID-19, and 19.6% had a relative who died due to COVID-19. It was revealed that nurses experienced inadequate rest during working hours (79.0%), difficulties in nutrition (53.1%), difficulties due to personal protective equipment (45.5%), discrimination in family and social relations (47.3%) and were psychologically affected (79.5%). The mean score of the nurses' COVID-19 Pandemic Psychosocial Impact Scale was 85,43±22,08, while the mean score of the Skovholt Practitioner Professional Resiliency and Self-Care Inventory was 135,64±19,73. A statistically significant low-level negative relationship existed between the scale scores (r = -0.220). As nurses' levels of psychosocial impact from the COVID-19 pandemic increase, their levels of professional resilience and self-care decrease. The results of structural equation modelling showed that the Psychosocial Impact of COVID-19 Pandemic scores had a statistically significant effect on personal vitality and personal stress (p<0.05). This study shows that nurses' increased levels of psychosocial impact from the COVID-19 pandemic decreased their levels of personal vitality and increased their levels of personal stress. In line with the results of the research, it is important to provide appropriate working environment and conditions for nurses to experience less psychosocial impact during new epidemics, disasters and crisis periods. It is recommended that nurse managers structure and conduct programs to protect and strengthen nurses' personal vitality and manage and cope with their personal stress.