Görme engelli tüketiciler için gıda ambalajlarında bilgilendirme yöntemi olarak Braille alfabesinin kullanımı
The use of Braille alphabet as a method of information on food packages for visualy-impaired consumers
Yazar: EMRE GÖZCÜ
Danışman: DOÇ. DR. ENİS T. TAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Grafik Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Ambalaj tasarım = Packaging design ; Bilgilendirme = Informing ; Bilgilendirme tasarımı = Information design ; Braille işaret sistemi = Braille signal system ; Görme engelliler = Visually impaired ; Gıda ambalajı = Food packaging ; Tasarım = Design ; Tüketici hizmetleri = Consumer services ; Tüketiciler = Consumers

Özet:
Gıda tüketimi bütün dünyanın en önde gelen ihtiyaçları arasında yer almaktadır.
Bireyler yaşamlarını sürdürebilmek ve sağlıklı yaşamak için beslenmelidirler. Daha
önceleri beslenme ihtiyaçlarını karşılamak için çeşitli dükkanlar (manav, kasap,
bakkal vb.) gezerlerken günümüzde bütün gıda ihtiyaçları ve hatta daha fazlası
süpermarket ve hipermarket adı verilen büyük alışveriş merkezlerinden
yapılmaktadır. Üreticilerin/firmaların ürünlerini yan yana dizdiği bu büyük alanda
birbirlerinden farklılaşmak ve rakiplerinden daha ön plana çıkmak için kullandıkları
en büyük silahları ürünlerin ambalajlarıdır. Tüketiciler ambalaj tasarımları sayesinde
ürün hakkında bilgi edinir ve ihtiyacını karşılarlar.
"Görme Engelli Tüketiciler İçin Gıda Ambalajlarında Bilgilendirme Yöntemi Olarak
Braille Alfabesinin Kullanımı" adlı bu çalışmada körler için sağlık sektöründen sonra
en büyük ihtiyaç olan gıda alışverişinin görme özürlü insanlara kolaylık sağlayacak
şekilde nasıl düzenlenebileceği konusunda fikir sunulmuştur. Bunun yanında hak ve
eşitlik mücadelesi veren körler için, tüketiciyi bilgilendirmek ve farklılık yaratmak
üzere hazırlanan ambalaj tasarımında körlere uygun düzenlemeler yapılması,
firmaların tüketici kitlelerine yenilerini eklemeleri, sosyal sorumluluk projesi olarak
halkla ilişkilerini güçlendirmesi ve en önemlisi körlerin hayat mücadelelerine katkıda
bulunabilecekleri anlatılmıştır.
Araştırmanın sonunda ise körlerin rahat bir şekilde kullanabilecekleri ambalaj
tasarımlarına eklenti örnekleri sunulmuştur. Bu örnekler sunulurken hem üreticiler
hem de kör tüketiciler göz önüne alınarak en makul yöntem seçilmiştir.
Çalışmanın ilk bölümünde engelli, görme engelli ve görme engellilerin yaşadıkları
sorunlar incelenmektedir. Gerekli literatürler taranmış, bilgi toplanmış uygun bir
şekilde aktarılmıştır. İkinci bölümde ise körlerin en büyük iletişim aracı olan braille
alfabesi, tarih içinde gelişimi ve yazım araçları detaylı bir şekilde incelenmiştir.
Üçüncü bölümde pazarlama sektörünün en önemli araçlarından biri olan ambalaj
incelenerek ambalaj tasarımının işlevleri ve görevleri irdelenmiştir. Son bölümde ise
görme engellilerin de rahat kullanabilecekleri ambalaj tasarımları örnek olarak
eklenmiştir.
Anahtar kelimeler: Görme engelli, Kör, Sakat, Ambalaj Tasarımı, Etiket, Bra

Abstract:
It is possible to say that, food consumption is one of the most important needs in the
world. Induviduals have to satisfy their nutritional needs to maintain their lives and
for healty living also. In the past, people were going to shopping to the various shops
( for example; greengrocer, butcher, grocery…etc.) to satisfy their nutritional needs,
however, today, they can go to the supermarket or hypermarket to find whatever they
need as food even more. In these large areas, all products are located side by side on
the shelves by manufacturers. Also, they all want to be different and one step ahead
from other competitors. Because of these reasons, packaging design is the most
important weapon to compete. Consumers can get information about the products
and to satisfy their needs with the packaging designs.
In this study, is named "An informing method for food packaging design by using
Braille Alphabet for the visiully impaired consumers" many thoughts have been
presented about how satisfying the nutritional needs can be regulated for the blinds.
In addition, to regulate packaging designs for the blinds, who are struggle with the
social perception for their rights and equality, help the firms increase their consumer
portfolios and also help the blinds satisfy their needs easier.
At the end of the study, many packaging designs, that are regulated for the blinds, are
presented. While presenting these examples,the conditions of manufacturers and the
conditions of the blind are considered together then reasonable method was selected.
In the first part of the study, the problems of the disabled and visually impaired are
analyzed. Required literature are scanned, information is collected and transferred in
an appropriate manner. In the second part, the development and authoring tools in
history of Braille alphabet, that the largest communication tool for blind, were
examined in detail. In the third part, packaging design, that is one of the most
important tools of the marketing industry, is examined and the functions and duties
of the packaging design are discussed. In the last section, it has also been added as an
example, that the visually impaired people can use the convenient packaging designs.
Keywords: Visualy Impaired, Blind, Disabled, Packaging Design, Sticker, Braille