Ankara İli park ve süs bitkilerinde zararlı coccidae (Homoptera:coccoidea) türleri ve bunlardan Eulecanium ciliatum (Douglas)'ın biyo-ekolojisi üzerine araştırmalar /
Yazar: SELMA ÜLGENTÜRK
Danışman: PROF.DR. SEVAL TOROS
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ankara = Ankara ; Bitki koruma = Plant protection ; Biyoekoloji = Bioecology ; Coccidae = Coccidae ; Zararlı böcekler = Insect pests

Özet:
Ankara park ve bahçelerinde bulunan süs bitkilerinde zararlı Coccidae türlerinin saptanması amacıyla, 1992-1996 yıllan arasında yürütülen bu çalışmanın ilk bölümünde Coccidae familyasından 3 alt familyaya bağlı Coccus, Eulecanium, Filippia, Palaeolecanium, Parthenolecanium, Physokermes, Pulvinaria, Sphaerolecanium ve Saissetia cinslerine bağlı toplam 13 zararlı tür tespit edilmiştir. Bu türlerin Ankara park ve bahçelerindeki konukçuları saptanmış, taksonomik karakterleri çizimlerle açıklanmış, Türkiye'de ve Dünya' daki konukçuları, yayılışları belirtilmiştir. Ankara park ve bahçelerindeki bazı bitkilerde yoğun populasyonu görülen ve konukçusunda uçtan geriye doğru ölüme sebep olan Eulecanium ciliatum'un biyo-ekolojisi araştırmanın ikinci bölümünü oluşturmuştur. 1995-1996 yıllarında doğa koşullarında Aceraceae familyasından Acer campestre, A. pseudoplatanus ve Rosaceae familyasından Crateagus monogyna, C. oxyacantha olmak üzere 4 farklı konukçu üzerinde 2 yıl süreyle yürütülen çalışmalarda, E. ciliatum'un ergin olana kadar erkeklerinin 5, dişilerinin 3 dönem geçirdiği tespit edilmiştir. E. ciliatum'un yumurtalarını vücudunun altına depoladığı, L dönem larvaların gelişimini yapraklar üzerinde sürdürdüğü ve yaprakların üst yüzüne yerleşmeyi tercih ettiği saptanmıştır. II. dönem larvaların önceleri yapraklarda daha sonra kışlamak üzere göçtüğü dallarda yaşamını sürdürdüğü tespit edilmiştir. II. dönem larvaların kışlamak üzere dalların toprağa bakan yönlerini tercih ettiği görülmüştür. E. ciliatum'un Ankara 'da yılda 1 döl verdiği, kışı II. dönem larva halinde geçirdiği saptanmıştır. Ayrıca, E. ciliatum'un yumurta sayısının, tüm biyolojik dönemlerinin populasyon yoğunluğunun, erkek birey prepupa+pupa ve dişi sayısının, dişi iriliğinin, cinsiyetler oranının konukçulara göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. E. ciliatum'un konukçusunun kuzey yönüne yerleştiği ve daha çok Kuzey-Doğu tarafını tercih ettiği saptanmıştır. E. ciliatum' un oldukça geniş bir doğal düşman kompleksine sahip olduğu belirlenmiş ve Coleoptera takımı Anthribidae familyasından 1, Coccinellidae'den 7, Cybocephalidae'den 1, Heteroptera takımı Miridae familyasından 2 avcı tür saptanmıştır. Ayrıca Hymenoptera takımı Aphelinidae familyasından 1, Encyrtidae'den 7, Eulophidae familyasından 1 olmak üzere toplam 9 parazitoit türü, Pteromalidae'den 1 hyperparazitoit türü tespit edilmiştir. Bu türlerden Anthribus fasciatus Först. % 73 ve parazitoitlerden Encyrtus infidus Rossi. 'nin % 66 oranı ile en yaygın faydalı türler olduğu, Pacyneuron muscarum' un ise E. ciliatum' un önemli bir hyperparazitoiti olduğu tespit edilmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Coccidae, biyo-ekoloji, yaydım, konukçu, doğal düşman, populasyon değişimi, Anthribus fasciatus Först., Encyrtus infidus Rossi

Abstract:
In the first part of this study which was conducted in the period between 1992-1994, and w hose purpose is to determine the species of Coccidae harming the plants in the parks and gardens of Ankara, a total of 13 harmful species from Coccus, Eulecanium, Filippia, Palaeolecanium, Parthenolecanium, Pulvinaria, Sphaerolecanium and Saissetia genus belonging to three sub-family in the Coccidae family were determined. The taxonomical characteristics of these species were described by detailed drawings, and their distributions and hosts in Turkey as well as in the world were emphasized. The bio-ecology of the Eulecanium ciliatum (Douglas) that causes death of its host branch from tip to backwards, and observed commonly on some park and garden plants in Ankara makes up the second part of this study. The studies which were conducted for two years in natural environments on 4 different hosts revealed that, the males of E.ciliatum had 5 mstars and females had 3 instars until they become adult. It is found that E. ciliatum deposits its eggs under its body, and the first instar larvae prefer to live on the upper side of the leaves. It was observed that the second instar lived on the leaves at the beginning, but later they lived on the branches where they migrated to stay during the winter season. It is also found that second instar prefers to live on branhes facing to the ground. This study showed that E. ciliatum produced one generation in a year, and spent the winter as the second instar larvae in parks and gardens of Ankara. Moreover, it is determined that the number of eggs laid, the population density of all biological phases, pre- pupa and pupa of the single male and number of the females, size of the females, and the sex ratio of the E. ciliatum show differences with respect to hosts. The field studies showed that the host of the E. ciliatum settles northwards and often prefered the direction trending in northeast. This study indicates that E. ciliatum has a very wide natural enemy complex including 1 species from Anthribidae, 7 species from Coccinellidae, 1 from Cybocephalidae (Coleoptera), and 2 predator species from Miridae (Heteroptera). In addition to these, 9 parazitoids including 1 species from Aphelinidae, 7 species from Encyrtidae, 1 from Eulophidae; and 1 hyperparasitoid species from Pteromalidae were determined. Of these natural enemies, it is found that Anthribus fasciatus Först. and Encrytus infidus are the commonest with ratios of 73 % and 66 % respectively. It is also concluded that Pacyneuron muscarum is an important hyperparasitoid of E.ciliatum. Key Words: Coccidae, bio-ecology, distribution, host plant, natural enemies, population fluctiation, Anthribus fasciatus Först., Encyrtus infidus Rossi