İlkokul çağındaki çocuklarda A vitamini ve çinko düzeyinin belirlenmesi ve etki eden faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluating the serum retinol and zinc levels of the school aged children and the influencing factors
Yazar: DOĞUŞ VURALLI
Danışman: PROF. DR. LEYLA TÜMER
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Retinol bağlayıcı proteinler = Retinol binding proteins ; Vitamin A = Vitamin A ; Vitamin A eksikliği = Vitamin A deficiency ; Çinko = Zinc ; Çocuk sağlığı = Child health ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
İnsan vücudu için gerekli olan vitamin ve minerallere mikrobesin denir. Günümüzde klinik bulgu vermeyen mikrobesin eksiklikleri bir halk sağlığı problemi olarak giderek önem kazanmakta ve sağlık otoritelerinin dikkatini çekmektedir. Demir ve iyot eksikliği gibi çinko ve A vitamini eksikliği de sık görülen mikrobesin eksikliklerindendir. A vitamini ve çinko eksikliği çocuklarda morbidite ve mortalite riskini arttırır. Dünyada yılda 1.3-2.5 milyon çocuk A vitamin eksikliğinden ölmekte, 3 milyon çocukta klinik, 250 milyon çocukta subklinik eksiklik görülmektedir. Yapılan çalışmalarda dünyada çinko eksikliği prevalansı %31 olarak bulunmuştur. Bu çalışma, tamamen sağlıklı ilkokul çağı çocuklarında klinik bulgu vermeyen A vitamini ve çinko eksikliğini saptamak, etki eden faktörleri değerlendirmek amacıyla yapılmıştır.Çalışma Nisan-Mayıs 2009 tarihleri arasında Ankara ili Altındağ ilçesine bağlı ilkokullarda yapılmıştır. Çalışmaya yaşları 5-16 arasında değişen 585'i kız, 478'i erkek olmak üzere toplam 1063 sağlıklı çocuk alınmıştır. Olguların serum retinol, çinko, ferritin ve hs-CRP düzeyi ve hemogram değerleri çalışılmıştır. Katılımcılara uygulanan ankette sosyodemografik ve sosyoekonomik özellikler, beslenme, enfeksiyon hali, vitamin desteği alıp almadığı sorulmuştur. Olguların %27.8'inde çinko eksikliği saptanırken, %2.2'sinde A vitamini suboptimal düzeyde bulunmuştur. Serum retinol düzeyi ile hemoglobin ve hematokrit değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon, serum retinol düzeyi ile ferritin ve hs-CRP arasında istatistiksel olarak anlamlı ters korelasyon saptanmıştır.A vitamini eksikliği çalışmanın yapıldığı Ankara ili Altındağ ilçesi için önemli bir halk sağlığı problemi oluşturmazken çinko eksikliği halen önemli bir sağlık problemidir. Toplumda yaygın olarak görülen mikrobesin eksikliklerinin önlenmesi için ulusal çapta çalışmalar yürütülmelidir. Eksik mikrobesinlerin yaygın kullanılan gıda ürünlerine eklenmesi, bu mikrobesinler yönünden zengin yiyeceklerin diyetle alınımının arttırılması, vitamin ve mineral takviyelerinin yapılması, eksikliklerle mücadele etmekte seçilecek yöntemler olmalıdır.Anahtar Kelimeler: A vitamini eksikliği, Çinko eksikliği, serum retinol düzeyi.

Abstract:
The vitamins and minerals necessary for human body are called micronutrients. Nowadays, asymptomatic micronutrient deficiencies are gaining importance as a public health problem and getting attention of the health authorities. Vitamin A and zinc deficiencies are common micronutrient deficiencies like iron and iodine deficiency. Vitamin A and zinc deficiencies increase the risk of morbidity and mortality in children. Worldwide it is estimated that 1.3-2.5 million children die from vitamin A deficiency within a year and 3 million children are clinically deficient, another 250 million experience subclinical deficiency. Global prevalance of zinc deficiency is found to be %31 in the studies performed. This study is undertaken to investigate prevalance of asymptomatic vitamin A and zinc deficiency among totally healthy school-aged children and to evaluate the affecting factors.The study was carried out in schools in Altındağ, Ankara from April to May 2009. 585 girls and 478 boys, a total of 1063 healthy children aged 5-16 years were taken into the study. Serum retinol, zinc, ferritin and hs-CRP levels and complete blood count of each case were measured. A questionnare was developed to collect socio-economic and demographic information of the participants. Data on the dietary pattern of the children, illness history for the previous 2-week period, vitamin supplementation were questioned. Zinc deficiency was observed in 27,8 % of the cases where as only 2.2 % of the cases had suboptimal vitamin A levels. There were significant positive correlations between serum retinol and hemoglobin values, and statistically significant negative correlation between serum retinol level and ferritin and hsCRP.Even though vitamin A deficiency is not an important public health problem in Altındağ, Ankara, zinc deficiency seems to be still an important problem. Nationwide prevention programmes must be developed in order to prevent the widespread micronutrient deficiencies. The government should develop policies supporting the intake through regular supplementation, food fortification and dietary modification.Key Words: Vitamin A Deficiency, Zinc Deficiency, serum retinol level.