Kendi kendine meme muayenesi davranışının transteoretik modele uyarlanması
Transteoretic model adaptation of breast self examination behavior
Yazar: ESİN SAPÇI
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP GÜNGÖRMÜŞ
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Kendi kendine muayene = Self-examination ; Meme = Breast ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Transteoretik model = Transtheoretical model

Özet:
Bu araştırmanın amacı, kendi kendine meme muayenesi (KKMM) davranışını transteoretik modele (TTM) uyarlamaktır. Araştırmanın örneklemini 358 birey oluşturmuştur. Veriler, tanıtıcı özellikler formu ve TTM yapısını tanımlayan ölçekler (Bilişsel Süreçler Ölçeği, Davranışsal Süreçler Ölçeği, Karar Alma Ölçeği ve Öz Etkililik Ölçeği) ile toplanarak, SPSS ve AMOS programları ile analiz edilmiştir. Ölçeklerin geçerliliğini belirlemek için; kapsam geçerliği, iç ölçüt geçerliği yapı geçerliği (açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi) yapılmıştır. Kapsam geçerliği için CVI değeri 0.97'dir. Ölçeklerin geçerliği için yapılan doğrulayıcı faktör analizi uyum değerleri istendik düzeyde yeterli bulunmuş olup her bir ölçek için ayrı ayrı kullanılabilir düzeydedir. Ölçeklerin güvenirliği için yapılan iç tutarlılık analizinde Cronbach α güvenilirlik katsayısı incelenmiş olup, bilişsel süreçler (0.908), davranışsal süreçler (0.907) ölçekleri için yüksek düzeyde güvenilir; karar alma (.803) ve öz etkililik (.896) ölçekleri için ise kabul edilebilir düzeyde güvenilir olarak bulunmuştur. Ölçeklerdeki tüm maddelerin madde toplam puan korelasyonları anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p<0.05). Diğer yapılan güvenirlik analizleri (yarıya bölme, madde toplam puan korelasyonları, puanlama tutarlılığı, standart hata ve Hotelling's T2 testi) ölçeklerin güvenilir olduğunu destekler niteliktedir. Araştırma bulgularına göre; kendi kendine meme muayenesi davranışına uyarlanmış ölçekler, kadınların kendi kendine meme muayenesi davranış sürecinde davranış değişim sürecini değerlendiren geçerlik ve güvenirlik göstergelerine sahip bir ölçme aracıdır. Analizler sonucunda geliştirilen 4 ölçeğin (bilişsel süreçler (17 madde), davranışsal süreçler (10 madde), karar alma (11 madde) ve öz etkililik (9 madde) ölçekleri) değerlendirilmesi ayrı ayrı yapılır.
Anahtar sözcükler: Hemşirelik, Transteoretik Model, Kendi Kendine Meme Muayenesi

Abstract:
The aim of this research is to adapt breast self-examination (BSE) behavior to the transtheoretic model (TTM). The sample of the study consisted of 358 individuals. has been obtained. The data were collected with the descriptive features form and the scales that define the TTM structure (Cognitive Processes Scale, Behavioral Processes Scale, Decision-Making Scale and Self-Efficacy Scale) and analyzed with SPSS and AMOS programs. To determine the validity of the scales; content validity, internal criterion validity and construct validity (explanatory and confirmatory factor analysis) were performed. The CVI value for content validity is 0.97. The confirmatory factor analysis fit values for the validity of the scales were found to be sufficient at the desired level and can be used separately for each scale. In the internal consistency analysis for the reliability of the scales, the Cronbach α reliability coefficient was examined. It was highly reliable for cognitive processes (0.908) and behavioral processes (0.907); decision-making (.803) and self-efficacy (.896) scales were found to be acceptable at an acceptable level. The item-total score correlations of all items in the scales were found to be significantly higher (p<0.05). Other reliability analyzes (dividing by half, item-total score correlations, scoring consistency, standard error, and Hotelling's T2 test) support the reliability of the scales. According to the research findings; scales adapted to breast self-examination behavior are a measurement tool with validity and reliability indicators that evaluate the behavior change process in women's breast self-examination behavior process. The 4 scales, (cognitive processes (17 items), behavioral processes (10 items), decision-making (11 items) and self-efficacy (9 items) scales) developed as a result of the analyzes are evaluated separately.
Keywords: Nursing, Transtheoretic Model, Breast Self-Examination