İslami finans ve blok zincir sistemleri
Islamic finance and blockchain systems
Yazar: EBRU ŞAHİDE DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RECEP ÇAKAR
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Bankacılık = Banking
Dizin: Blockchain = Blockchain ; Blok zinciri sistemi = Blockchain system ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Kripto para birimi = Crypto currency ; İslami bankacılık = Islamic banking ; İslami finans teknikleri = Islamic finance techniques

Özet:
Günümüzde hızlı bir şekilde ilerleyen teknoloji her alanda hayatın odak noktası haline gelmiştir. İslami finansın kullanıcı sayısının giderek artması ve İslami finansal araçların en çok kullanım alanı bulduğu katılım bankacılığının her geçen gün pazar payını artırmasında teknolojinin desteği büyüktür. Son dönemlerde teknolojik anlamda adını sıkça duymaya başladığımız farklı sektörlerde kullanım alanı bulan blok zincirin İslami finans alanında ne denli etkisi olacağı konusunda genel bir çerçeve çizmek için bir saha araştırması ihtiyacı doğmuştur. Çalışmada ilk olarak blok zincir teknolojisinin işleyişine değinilerek İslami finans alanında kullanım alanları, uygunluğu konularına değinilmiştir. Araştırmada, nitel araştırma tekniklerinden doğrudan görüşme yöntemi kullanılmış olup önceden literatür taramaları ve sektör temsilcileriyle yapılan görüşmeler neticesinde hazırlanan sorular Türkiye'de faaliyette bulunun 6 katılım bankasının farklı illerde bulunan şube müdürlerine yöneltilmiştir. Görüşmelerin bir kısmı ses kaydı ile bir kısmı yazılı bir şekilde olmak üzere toplam 14 görüşme kayıt altına alınmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda katılım bankalarının ürün çeşitliliğinin her geçen gün artmakta olduğu ve güncel teknolojiyi (yapay zeka, Big Data) kısmen aktif olarak kullandıkları ve daha da adapte olmak açısından çalışmalar yaptıkları söylenebilir.Blok zincir teknolojisinin, katılım bankacılığı sektöründe yönetici pozisyonunda olan kişilerin değerlendirmeleri dikkate alındığında çeşitli çekinceler olmakla birlikte kullanılabileceği, kripto para konusunda ise İslam hukukuna uygunluk noktasında gerekli prensiplere bağlı kalmak kaydıyla entegre olabileceği bazı yöneticilerce ifade edilse de sektörün konuya uzak durduğu söylenebilir. Ayrıca şuanda yasal dayanaktan yoksunluk ve devlet otoritelerince mesafeli bir konu olması nedeniyle katılım bankalarının blok zincir ve kripto para alanlarından uzak durduğu da ayrıca ifade edilebilir. Ancak gerek blok zincir teknolojisi gerekse kripto para kavramları şeffaflık ve güvenilirlik noktasında ön plana çıktıkları göz önüne alındığında katılım bankalarının, bir çok sektörün dönüşüm yaşadığı günümüzde bu kavramlarla daha da yakından ilgilenmeleri gerektiği aksi halde dönüşüme ayak uyduramayan bir noktada sonucu öngörülemeyen tehditlerle karşı karşıya kalınabileceği yapılan değerlendirmeler sonucunda söylenebilir.

Abstract:
Today, rapidly advancing technology has become the focal point of life in every field. Technology has a great support in increasing the number of users of Islamic finance and increasing the market share of participation banking, where Islamic financial instruments find the most usage area, day by day. There is a need for a field research to draw a general framework on how the blockchain, which has been used in different sectors, which we have been hearing frequently in the technological sense recently, will have an impact on the field of Islamic finance. In the study, first of all, the functioning of the blockchain technology was mentioned and the areas of use in the field of Islamic finance and its suitability were mentioned. In the research, the direct interview method, one of the qualitative research techniques, was used and the questions prepared as a result of previous literature reviews and interviews with sector representatives were directed to the branch managers of 6 participation banks operating in Turkey in different provinces. A total of 14 interviews were recorded, some of which were audio-recorded and some of them in written form. As a result of the evaluations made, it can be said that the product variety of participation banks is increasing day by day, and they are partially using up-to-date technology (artificial intelligence, Big Data) and are working on adapting them even more. Although it is stated by some executives that blockchain technology can be used with various reservations, considering the evaluations of people in managerial positions in the participation banking sector, and that it can be integrated with the subject of crypto money, provided that it adheres to the necessary principles in terms of compliance with Islamic law, it can be said that the industry stays away from the subject. In addition, it can also be stated that participation banks stay away from blockchain and crypto money fields due to the lack of legal basis and the distance from the state authorities. However, considering that both the concepts of blockchain technology and crypto money come to the fore in terms of transparency and reliability, it has been evaluated that participation banks should deal with these concepts more closely in today's world where many sectors are transforming, otherwise, they may face unforeseen threats at a point that cannot keep up with the transformation. can be said as a result.