Türkiye'de otomotiv sanayisinin coğrafi dağılışı
The geographical distribution of the automotive industry in Turkey
Yazar: ADEM YULU
Danışman: DOÇ. DR. HÜSNİYE DOLDUR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafi dağılış = Geographical distribution ; Coğrafi etüd = Geographical research ; Motorlu taşıtlar = Motor vehicles ; Otomotiv endüstrisi = Automotive industry ; Pazarlama = Marketing ; Üretim = Production

Özet:
18.yüzyılın sonlarında bir güç (buhar gücü) ile hareket eden ilk kara taşıtının icadı ile başlayan ve 19. yüzyıl boyunca çeşitli teknik ve yeniliklerle geliştirilen motorlu araç üretimi, 19.yüzyılın sonlarında otomotiv sanayi olarak adlandırılmıştı. 20.yüzyılın başlarından itibaren A.B.D ve Batı Avrupa ülkeleri öncülüğünde geliştirilen otomotiv sanayisi, günümüzün en fazla küreselleşen dolayısıyla en fazla gelir sağlayan sanayi kollarından biridir.    
Türkiye'de motorlu araç üretimi ve bununla bağlantılı faaliyetler 1955'te montaj sanayi şeklinde başlamıştır. 1980'lere kadar montaja dayalı olarak büyüme gösteren motorlu araç üretimi, 1990'lardan itibaren çeşitli gelişmelerin etkisiyle ((Türkiye'nin Gümrük Birliği'ne girmesi, küresel üretim yapan şirketlerin Türkiye'yi üretim üssü seçerek devasa yatırımlar yapmaları gibi) günümüzde küresel ölçekte üretim yapacak seviyeye erişmiştir. Bu gelişmeler mekânsal değişimleri de beraberinde getirmiştir. Nitekim montaja dayalı motorlu araç üretiminin başlangıç aşamasında (1955-1970) İstanbul tekelinde olan otomotiv sanayi faaliyetleri, 1970'lerden itibaren Bursa'ya, 1980'lerde iç kesimlere (Aksaray, Eskişehir, Ankara, Adana), 1990'lardan sonra ise ağırlıklı olarak Kocaeli ve Sakarya gibi şehirlere yayılmıştır.   
Tez çalışmamızda, öncelikli olarak otomotiv sanayisinin Dünya'daki ve Türkiye'deki gelişim süreci ortaya konulmuştur. Ardından, Türkiye'de otomotiv sanayisinin kuruluş ve işleyişinde etkileyen faktörler ile otomotiv sanayisinin Türkiye'deki coğrafi dağılışı ve başlıca özellikleri ele alınmıştır. Çalışmamızda, çeşitli coğrafi yöntem ve teknikler (otomotiv sanayi kuruluşlarına özgü hazırlanan sanayi anketleri, arazi çalışması, fabrika gezileri ve mülakatların yanında, elde edilen coğrafi veriler harita, tablo, şekil ve fotoğraflarla görsel olarak sunulmuştur) kullanılmıştır. 


"Bu çalışma İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon
Birimi Tarafından Desteklenmiştir. Proje numarası: 42340"
Anahtar Kelimeler: Otomotiv sanayisi, Türkiye, Pazarlama, Ulaşım, Motorlu araç üretimi.

Abstract:
After the industrial revolution, motor vehicle production was affected by the evolution of various technical enhancements, and it appeared as a completely new industrial sector towards the end of the 19th century. Since the beginning of the 20th century, the automotive sector has been developing exponentially with the pioneering role being played by the USA and some European countries, making this industry one of the most significant industrial sectors in terms of economical geography. 
In Turkey, the production of motor vehicles and its associated industry started out solely as assembly in 1955. This initial production trend changed sharply during the 1990s due to favourable enhancements, and has now grown to a massive capacity countrywide. As a consequence of changes in the structure of the automotive industry, the main production locations have changed over time. For example, between 1955 and 1970, the location of motor vehicle production (based on assembly) was predominately in Istanbul. This tendency first switched to Bursa during the 1970s, then to some cities located in Central Turkey (Ankara, Eskişehir, Aksaray, Adana) in the 1980s, and finally spread to Sakarya and Kocaeli after the 1990s where it remains strong until the present day. 
This thesis investigates the automotive industry globally and how it relates to the current state of this sector in Turkey. It then moves on to assess the factors affecting the initial placements and location choices for the automotive industry in Turkey. Finally, Turkey's automotive industry and its associate facilities (spread over different locations in the country, particularly in the Marmara region) are analysed and mapped to determine feasible associations of geographic spread. The methodology used is based on geographic methods and techniques, primarily surveys prepared for industrial automotive companies, company visits, land studies and visual presentations of obtained geographic data with the aid of photos  and diagrams. 
"This work was supported by the Scientific Research Project Coordination Unit of Istanbul University. Project number: 42340"

Keywords: Automotive industry, Turkey, Marketing, Transportation, Motor vehicle production.