Sağlık kurumlarında sosyal kaytarma, iş tatmini ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi
The evaluation of the relationship between social loafing, job satisfaction and organizational commitment in healthcare organizations
Yazar: ANI HANDE METE
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR UĞURLUOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healtcare Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sosyal kaytarma = Social loafing ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Sağlık hizmetlerinin sunumunda yer alan sağlık çalışanları arasındaki iş paylaşımı, gerçekleştirilen işlerin yalnızca bir meslek grubu tarafından yürütülemeyeceğini ve sağlık kurumlarının disiplinler arası bir yapıdan oluştuğunu ortaya koymaktadır. Bu durum ise sağlık kurumlarının faaliyetlerini gerçekleştirebilmesi için ekip çalışmasına ihtiyaç duyduğunu göstermektedir. Bireylerin grup halindeki çalışmalarda iş yapmaktan geri durması ve görev almaktan kaçması olarak bilinen sosyal kaytarma, ekip çalışmalarında kişilerin performansını olumsuz etkileyen ve ekip çıktılarına zarar veren faktörlerden biri olarak görülmektedir. 
Sağlık kurumlarında sunulan hizmetlerin insan hayatına dokunan özellikte olması nedeniyle sosyal kaytarmanın dikkatle ele alınması gereken bir konu olduğu düşünülmektedir. Buradan yola çıkarak sosyal kaytarma davranışının sağlık çalışanları açısından ele alınması ve sağlık kurumlarında sosyal kaytarmanın öneminin ortaya koyulması bu çalışmanın temel amacıdır. Ayrıca çalışmada sosyal kaytarma ile iş tatmini ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişkilerin incelenmesi de amaçlanmaktadır. Bu amaçla, çalışmada bireyin sosyal kaytarması ile iş arkadaşlarının sosyal kaytarması arasındaki ilişkide iş tatmini ve örgütsel bağlılığın aracı rolü incelenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak kullanılan anket formu Ankara'da bir üniversite hastanesinde çalışan 336 sağlık çalışanına uygulanılmış ve sağlık çalışanlarından elde edilen veriler SPSS 21.0 kullanılarak analiz edilmiştir. 
Analiz sonucunda iş arkadaşlarının sosyal kaytarması ile bireyin sosyal kaytarmasının bireysel ve demografik özelliklere (cinsiyet, yaş, gelir, meslek, eğitim düzeyi) göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir (p<0,05). Aracılık etkisinin tespitinde kullanılan hiyerarşik regresyon analizi ile iş arkadaşlarının sosyal kaytarmasının kişinin sosyal kaytarması üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğu ve iki değişken arasındaki ilişkide iş tatmininin kısmi aracılık etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Fakat iş arkadaşlarının sosyal kaytarması ile kişinin kendi kaytarması arasındaki ilişkiye örgütsel bağlılığın aracılık etmediği tespit edilmiştir. Bu kapsamda getirilecek olan en önemli öneri çalışanların iş tatmin düzeylerinin artırılması yoluyla sosyal kaytarma davranışlarının azaltılmasını sağlamaktır.

Abstract:
Job sharing among healthcare professionals involved in the delivery of health care; It reveals that the work performed cannot be carried out by only one professional group and that health institutions consist of an interdisciplinary structure. This situation shows that health institutions depend on teamwork in order to carry out their activities. Social loafing, known as individual's withdrawal from doing work and avoiding taking part in group work, is seen as one of the factors that negatively affects the performance of individuals in teamwork and harms team output.
The services provided in health institutions have a characteristic that touches human life. For this reason, social loafing is thought to be an issue that needs to be handled carefully. Based on this, the main purpose of this study is to handle social loafing behavior in terms of healthcare professionals and to reveal the importance of social loafing in health institutions. In addition, job satisfaction and organizational commitment in health institutions are expected to have an impact on the social loafing. To this end the mediating role of job satisfaction and organizational commitment in the relation between individual's social loafing and work mates' social loafing was investigated in this study. The questionnaire forms used as a data collection tool in the research were distributed to the healthcare workers working in a public hospital in Ankara through face-to-face interview method and the data obtained from 336 healthcare workers were analyzed by SPSS 21.0 using. 
As a result of the analysis, it was determined that the work mates' social loafing and individual's social loafing differ according to the individual and demographic characteristics (gender, age, income, job, education) (p<0.05). Through the hierarchical regression analysis used in determining the mediating effect, it was concluded that the work mates' social loafing had a significant and positive effect on the individual's social loafing and that job satisfaction in the relationship between the two variables had a partial mediating effect. However, it has been determined that organizational commitment does not mediate the relationship between the work mates' social loafing and individual's social loafing. The most important suggestion to be brought in this context is to reduce social loafing behaviors by increasing the job satisfaction levels of employees.