Seseli petraeum M. Bieb. (Apiaceae) ekstreleri ve aktif kumarinleri üzerinde sitotoksik araştırmalar
Cytotoxic investigations on the extracts and bioactive coumarins of Seseli petraeum M. Bieb. (Apiaceae)
Yazar: AHSEN SEVDE ÇINAR
Danışman: PROF. DR. ALEV ÖNDER
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Apiaceae = Apiaceae ; Bitki özütü = Plant extract ; Kumarinler = Coumarins ; Maydanozgiller = Umbelliferae ; Seseli petraeum = Seseli petraeum ; Sitotoksisite = Cytotoxicity

Özet:
Seseli petraeum M. Bieb. türü, Apiaceae familyasından Seseli L. cinsine ait aromatik bir bitkidir. Genellikle ılıman bölgelerde, kayalıklarda bulunan tür, üklemizde Karadeniz kıyılarında sınırlı olarak yetişmektedir. Seseli cinsine ait türlere bakıldığında, kumarinler, terpenik bileşikler ve uçucu yağlar açısından zengin bir fitokimyasal içeriğe sahip olduğu anlaşılmaktadır. Bununla beraber, türlerin antimikrobiyal, antioksidan, anti-inflamatuvar, sitotoksik, karminatif ve diüretik etki gibi önemli biyolojik etkilere sahip olduğu da bilinmektedir. Bu araştırma, bitkinin içeriğinde bulunan, özellikle kumarin yapısındaki bileşiklerin teşhis edilmesi ve izolasyonlarının yapılması, bitkinin çeşitli kısımlarından (toprak üstü ve kök), öncelikle elde edilen ekstrelerin sitotoksik aktivitelerini belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu hedef doğrultusunda, hem kök hem de toprak üstünden hazırlanan, hekzan, etil asetat ve metanol ekstreleri ayrı ayrı MTT testine tabi turulmuş ve bunlardan toprak altı hekzan ekstresinin en düşük IC50 (3,432 mg/mL) değerine sahip olduğu bulunmuştur. Aktivite çalışmalarına hekzanlı kök ekstresi üzerinde devam edilerek, insan akciğer kanseri hücreleri (A549) üzerinde sitotoksik etkisi tespit edilmiştir. Bununla birlikte, toprak üstü ve toprak altı kısımlarının hekzanlı ekstrelerinden izolasyon çalışmaları sonucu, çeşitli piranokumarinler (anomalin, oktanoillomatin, selinidin, kalipteriksin, samidin, 4'-senesioiloksi-cis-kellakton, 3'-senesioiloksi-cis-kellakton) ve sterol yapısında (kampesterol, stigmasterol, β-Sitosterol, stigmastanol, stigma-7-en-3-ol ve γ-ergostenol) bileşikleri tayin edilmiştir.

Abstract:
Seseli petraeum M. Bieb. is an aromatic plant belongs to the Apiaceae family. The species grows in temperate regions, mostly on the rocky places and limited in the coasts of the Black Sea Region in Anatolia. The species has a rich phytochemical content such as coumarins, terpenic compounds and essential oils. However, it is known that the species have important biological activities, for example antimicrobial, antioxidant, anti-inflammatory, cytotoxic, carminative and diuretic. The aim of this study was to determine the coumarin type cocompounds from different types of polarity of the extracts and also, cytotoxic activity of the extracts obtained from various parts of the plant (aerial part and root). For this purpose, the MTT assay has been applied to the hexane, ethyl acetate and methanol extracts from both of the root and the aerial parts of the plant. The hexane extract obtained from the roots exhibited the lowest IC50 (3,432 mg/mL) value. Activity studies were also performed on the hexane extracts of the root, and cytotoxic effect was determined on human lung cancer (A549) cell lines. As a result, pyranocoumarins from aerial parts of the hexane extract (anomalin, octanoyllomatin, selinidin, calipteryxin, samidin, 4′-senecioyl-cis-khellactone, 3′-senecioyl-cis-khellactone) and streol type compounds (campesterol, stigmasterol, β-sitosterol, stigmastanol, stigma-7-en-3-ol and γ-ergostenol) were determined.