Mekke ekolünün oluşumu ve Kur'ân tefsirindeki yeri
Evolution of Macca School and its place in the Quran exegesis
Yazar: NUR AHMET KURBAN
Danışman: PROF. DR. MEVLÜT GÜNGÖR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Suudi Arabistan-Mekke = Saudi Arabia-Mecca ; Tefsir = Commentary ; İslamcılık = Islamism ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bilindiği üzere saâdet asrından uzaklaştıkça meseleler çoğalmış ve onların çö-zümü için İslâm âlimlerinin baş vurdukları ilk kaynak da tartışmasız, Kur'an-ı Kerim olmuştur. Onu anlamaya çalışan kimselerin bilgi seviyesi ve bakış açıları nispetinde faklı yöntemler oluşmuştur. Nihayetinde çeşitli mezhepler ortaya çıkmıştır. Günü-müzün getirdiği şartların bir gereği olarak bu Kitab'ın anlaşılması noktasında geçmiş kültürümüzün sorgulanması ve onun anlaşılması kapsamında yeni yöntem arayışları söz konusu olmuştur. Bu açıdan bakıldığında öncelikle ilk dönem tefsîr hareketi ve onun sonucunda elde edilen ürünlerin iyi bir şekilde araştırılması gerekmektedir. Zîra bu şanslı kesim; yani ilk dönem müfessirleri Hz. Peygamberin uygulamalarına bizzat şahit olmuş veya onlardan ilim öğrenmiş kimselerdir. Onların başında tefsîr ilminde şöhret bulmuş Abdullah b. Abbâs ve onun bazı talebeleri gelmektedir. İlerleyen sü-reçte onların görüşleri Mekke ekolü içerisinde ele alınmıştır. Biz günümüz tefsîr hareketine bir nebze de olsa ışık tutması amacıyla ilk dö-nemlerdeki bazı gelişmeleri ilim sahasına tanıtmayı düşünüyoruz. Bu bağlamda veri-len kısa ön bilgilerden sonra Mekke toplumunu anlamaya çalıştık. Daha sonra Mekke ekolünün oluşum sürecinden bahsettik. Ekol mensuplarının genel olarak mevâlîden oluşması, bizi müfessirlerin hayat hikâyelerinden bahsetmeye sevk eden temel fak-törlerden biri olmuştur. Bu sayede yabancı kültürlerin Kur'ân tefsîrine aktarılmasın-daki sebepler daha iyi anlaşılmış olacaktır.Tezimizde ele alınan bir diğer önemli husus ise, döneminde olduğu kadar gü-nümüz tefsîr yöntemleri açısından da hiç önemini yitirmemiş olan Ulûmu'l-Kur'ân meselesidir. Zira bu konunun birçok alt başlığı Mekke ekolü müfessirlerinin görüşle-rinden oluşmaktadır. Ayrıca çalışmamızın son bölümünde ahkâm ayetleri hakkında Mekke ekolü müfessirlerinin kendilerine özgü bazı yaklaşım tarzları sergilediklerini ifade etmek istiyoruz. Yaptığımız bu araştırmalar ve elde ettiğimiz çıkarımlar netice-sinde Mekke tefsîr ekolü hakkında biraz daha detaylı bilgiye sahip olduğumuzu dü-şünüyoruz.Anahtar kelimeler: İslâm, Mekke, Kur'an, Tefsîr, Ekol

Abstract:
known, the problems increased in number as far away from the period of the prophet, and the first source referred to by Islamic scholars was indisputably the Holy Koran. In understanding Holy Koran, different methods have been evolved proportionally to the knowledge level and the view point of whom trying to study it. Consequently, various religious sects have occurred. In accordance with the conditions of today, questioning our past culture and searching for new methods have been performed in understanding it. In this regard, firstly it is necessary to investigate thoroughly the first period motion of interpretation of Koran and its outcomes. Because the lucky, the first period interpreters, are the people who themselves have witnessed the applications of the Prophet or learnt Islamic knowledge directly from him.  The leading one of them was Abdullah b. Abbâs, the distinguished interpreter of Koran, and his students. Their views have been considered in Mecca school of interpretation in following chapters.We have intended to introduce some topics of the first period interpretation motion mentioned above to the field of Islamic knowledge in humble contribution to today?s interpretation motion. After giving the concise information in this respect, we have tried to learn the society of Mecca. Afterwards, the formation of Mecca school of interpretation has been studied. The fact that the most scholars of Mecca school of interpretation were mevali, non-Arab Muslims, was one of the main reasons causing us to study their lives. So that it is better to understand the influence of non-Arabic cultures to the interpretation of Koran.Another important topic studied in this dissertation is Ulûmu?l-Kur?ân, the know-ledge of understanding Koran, which never lose its value today as it did not in the past in regard with the methods of interpretation. Because, many subtopics of that have been constituted of the views of the interpreters of Mecca school. In the last part of our study, it is expressed that the interpreters of Mecca school had some special approaches to the verses of verdict. As a result of our research and its outcomes, we think that we have earned more comprehensive knowledge of Mecca school of interpretation.Key words: Islam, Mecca, Koran, Interpretation, School