İklim değişikliği çerçevesinde Türkiye'nin biyoiklimsel konfor durumunun modellenmesi
Modeling bioclimate comfort status of Turkiye within the framework of climate change
Yazar: MERVE ŞAHİNGÖZ
Danışman: PROF. DR. SÜHA BERBEROĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Biyoiklim = Bioclimatic ; Biyoklimatik konfor = Bioclimatic comfort ; Bölgesel planlama = Regional planning ; Bölgesel turizm planlaması = Regional tourism planning ; Fiziki planlama = Physical planning ; Kentsel peyzaj = Urban landscape ; Klimatik konfor = Climatic comfort ; Peyzaj planlama = Landscape planning ; Termal konfor = Thermal comfort ; İklimsel konfor = Climatic comfort

Özet:
Bu çalışmada iklim değişikliği temelinde uzaktan algılama verilerinin de yardımıyla Türkiye'nin güncel ve gelecek biyoiklimsel konfor bölgelerinin modellenmesi, turizm konfor alanlarının belirlenmesi, ısı stresine neden olan bölgelerin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Biyoiklimsel konfor durumunun belirlenmesinde insan enerji dengesinden yola çıkılarak, termal çevrenin fizyolojik koşulları değerlendiren Fizyolojik Eşdeğer Sıcaklık (FES) indeksi kullanılmıştır. Çalışma alanı olan Türkiye'nin güncel durumdaki biyoiklimsel konforu belirlenirken 2584 adet meteoroloji istasyonuna ait saat 14:00 ve günlük uzun yıllar (1998-2019) ortalama sıcaklık (°C), bağıl nem (%) ve rüzgâr (m/s) verileri ve MODIS uydu verisinden bulutluluk (octas) verileri kullanılmıştır. Gelecekteki durum ise CMIP6 tahmin verilerinden 2050 yılı için SSP2-4,5 ile SSP5-8,5 senaryolarına ait hava sıcaklığı, nispi nem, rüzgar hızı ve solar radyasyon verileri kullanılmıştır. Meteoroloji verileri ANUSPLIN yardımı ile MODIS uydu görüntüsü ile uyumlu olacak şekilde 1km yersel çözünürlükte interpole edilmiştir. Elde edilen veriler ülke geneli her km'de bir nokta olacak şekilde 997.197 adet noktaya işlenerek RayMan Pro yazılımı aracılığıyla FES değerleri üretilmiştir. Böylelikle meteoroloji istasyonlarındaki eksik veriden kaynaklanan kayıpların önlenmesi amaçlanmıştır. Turizme uygun iklim bölgelerini belirlemek için ise Mieczkowski (1985) tarafından geliştirilen Turizm İklim İndeksi (TCI) kullanılmıştır. Isı stresi, MODIS arazi yüzeyi sıcaklığı (LST) haritası kullanılarak Thom (1959)'un geliştirdiği konforsuzluk indeksi (DI) ile üretilmiştir. Çalışma sonucunda Kocaeli, Yalova, Çanakkale, Zonguldak ve İstanbul illerinin yılın 45 haftasını konforlu geçirdiği, Erzurum, Batman, Şırnak, Mardin ve Ardahan illerinin ise yıl boyunca sadece 38 hafta boyunca biyoiklimsel konfora sahip olduğu ortaya konulmuştur. Yakın gelecekte FES değerlerinin 1,3 –2,6 °C artış göstereceği öngörülmektedir. Turizm konfor açısından Şubat-Kasım ayları boyunca iyi ve kabul edilebilir konfor durumu olduğu ortaya konmuştur. Çalışma ile ortaya konan sonuçlar web tabanlı olarak yararlanıcıların erişimine açılmıştır.

Abstract:
This study aimed to model Turkey's current and future bioclimatic comfort zones, tourism comfort zones, and identify regions that under heat stress, with the support of remotely sensed data, under the climate change. The Physiological Equivalent Temperature (PET) index, which evaluates the physiological conditions of the thermal environment, based on the human energy balance, was used to determine the bioclimatic comfort status. The data set used to determine the current bioclimatic comfort of Turkey, included average temperature (°C), relative humidity (%) and wind (m/s) data recorded from 2584 meteorology stations at 14:00 and daily long years (1998-2019)  and Cloudiness (octas) data derived from MODIS satellite data. Air temperature, relative humidity, wind speed and solar radiation data of SSP2-4.5 and SSP5-8.5 scenarios for 2050 from CMIP6 model forecast were used for future modeling. Meteorological data were interpolated at 1 km spatial resolution to make compatible with the MODIS satellite image. PET values were derived using RayMan model together with the data processed for 997.197 points, represent one point per square kilometer, across the country. Thus, this enabled to prevent output losses caused by missing data in meteorological stations. The Tourism Climate Index (TCI) developed by Mieczkowski (1985) was used to determine the climate zones suitable for tourism. Heat stress was produced by the discomfort index (DI) developed by Thom (1959) using MODIS land surface temperature (LST) data. As a result of the study, it was revealed that the provinces of Kocaeli, Yalova, Çanakkale, Zonguldak and Istanbul spent 45 weeks of the year in comfort, while the provinces of Erzurum, Batman, Şırnak, Mardin and Ardahan have bioclimatic comfort for only 38 weeks throughout the year. It is predicted that PET values will increase by 1.3 –2.6 °C in the near future. It has been determined that there is an acceptable comfort situation between February and November In terms of tourism comfort. The results of the study were made available to beneficiaries on a web-based system.