Epiktetos'ta irade ve özgürlük sorunu
The problem of freedom and will in Epiktetos
Yazar: MÜCEVHER NESİBE KARACA
Danışman: DOÇ. DR. RIZA BAKIŞ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahlak = Morality ; Akıl = Reason ; Determinizm = Determinism ; Doğaya uygunluk = Conformity to nature ; Epiktetus = Epictetian ; Kader = Destiny ; Tanrı = God ; Özgür irade = Freedom of will ; Özgürlük = Freedom ; İrade = Will

Özet:
M.S. I. yüzyılda Anadolu coğrafyasında yaşamış olan Antik Yunan filozofu,  Genç-Stoa döneminin önemli ismi Epiktetos'un hayatı kadar felsefi görüşleri de dikkat çekicidir. Gerçek ismi bilinmediği için Yunanca "uşak, köle, azatlı" anlamına gelen "Epiktetos" olarak adlandırılmıştır. Gençliğini Neron'un azatlısı olan,  oldukça zengin olduğu söylenilen Epaphroditos'un kölesi olarak Roma'da geçirmiştir. Uzun çabalar sonucunda özgürlüğüne kavuşmuş ve hocası Musonius'un gözetiminde Stoaik felsefe ilkeleri ile ilgilenmiştir.
Domitianus tarafından diğer filozoflarla birlikte sürgüne gönderilmiştir.  Nikopolis'e gitmiş ve burada ünlü bir felsefe okulu kurmuştur. İmparator Hadrianus'un da ziyaret ettiği bu okul,  ünlü tarihçi Arrianus'u yetiştirmiştir. Öğrencisi Arrianus'un, Epiktetos' un birçok konuşma ve derslerini yazarak günümüze ulaştırdığı bilinmektedir. Kendisine bilge kişi olarak Sokrates ile Diogenes'i  örnek almıştır. Helenistik dönemin Sokrates'i olarak ta bilinen Epiktetos 'un felsefesi; irade ve özgürlük, doğa, doğaya uygunluk, determinizm ve ahlak düşüncelerine dayanmaktadır.
Var olanların ortaklaşa taşıdıkları bir nitelik olan varlık alanını irade dışı ve irade alanı olarak ikiye ayıran Epiktetos, irade konusunu vurgulu bir şekilde ele almış, felsefesini irade ve özgürlük sorunu üzerine kurmuştur.
Diyalog tarzında konuşmalar yapmış olan Epiktetos, temelde ahlak ile ilgilenmiş ve bilgeliğe önem vermiştir.  O'na göre,  bir insana kendisinden başka bir insan asla zarar veremez,  o yalnızca kendisine zarar verebilir.
Epiktetos siyaset düşüncesinde insanı, başka insanları da içeren büyük bir sistemin üyesi olarak kabul eder. Her insan öncelikle içinde bulunduğu toplumun vatandaşıdır. Ancak öte yandan tüm insanların oluşturduğu daha büyük topluluğun da mensubudur.

Anahtar Kelimeler: Epiktetos, irade ve özgürlük, ahlak, doğaya uygunluk, determinizm, stoa, kader, ontoloji, Tanrı, akıl

Abstract:
A.D. The philosophical views of the ancient Greek philosopher Epictetus, who lived in Anatolia in the 1st century, are also remarkable. Since its real name is unknown, it is named as "Epictethos", which means "slave, butler" in Greek. He spent his youth in Rome as the slave of the wealthy Epaphroditos, the freeman of Neron. As a result of long efforts, he was liberated and under the supervision of his teacher Musonius, he was interested in the principles of Stoaic philosophy.
He was exiled by Domitianus along with other philosophers. He went to Nicopolis and established a philosophy school there. This school, which was visited by Emperor Hadrianus, raised the famous historian Arrianus. It is known that his student Arrianus has reached today by writing many speeches and lessons of Epictetus. He took Socrates and Diogenes as examples as a wise person. The philosophy of Epictetus, also known as the Socrates of the Hellenistic Period; it is based on will and freedom, nature, conformity to nature, determinism and morality. Epictetus, which divides the field of existence into two as the area of the will and the non-will, handled the issue of will with emphasis and built its philosophy almost on will and freedom.
Having made speeches in the style of dialogue, Epictetus was mainly concerned with morality and gave importance to wisdom. According to him, one cannot harm another person, he can only harm himself.
Epictetus regards man as a member of a big system that includes other people in political thought. Every person is primarily a citizen of his own community. On the other hand, however, it is a member of the larger community of all people.

Keywords: Epictetus, will and freedom, morality, conformity to nature, determinism, stoa, fate, ontology, God, reason