Hipotiroidili çocuklarda tedavi öncesi ve sonrasında koagülasyon parametrelerindeki değişikler
In children with hypothyroidia before and after treatment changes in coagulation parameters
Yazar: HİLAL ÇALIŞKAN
Danışman: DOÇ. DR. ELİF GÜLER KAZANCI ; DOÇ. DR. ÖZLEM KARA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Emboli ve tromboz = Embolism and thrombosis ; Hemostaz = Hemostasis ; Hipotiroidizm = Hypothyroidism ; Kan pıhtılaşma testleri = Blood coagulation tests ; Kan pıhtılaşması = Blood coagulation ; Koagülasyon = Coagulation ; Tedavi = Treatment ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Tromboz = Thrombosis ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş-Amaç: Tiroid fonksiyon bozukluğu olan hastalarda çeşitli pıhtılaşma ve fibrinoliz bozuklukları yaygın olarak bildirilmiştir. Bununla birlikte, tiroid bozukluğunun hangi tip pıhtılaşma bozukluğuna yol açtığı, türü ve bu bağlantıların ardındaki mekanizma kafa karıştırıcı ve tartışmalıdır. Klinik açıdan, bu pıhtılaşma-fibrinolitik bozuklukların genellikle hafif ila orta ve nadiren ciddi laboratuvar anormallikleri arasında değiştiğini belirtmek önemlidir. Ayrıca, hormonal disfonksiyonun farmakolojik tedavisinden sonra hızla geri dönüşümlü olduklarından, altta yatan bozukluğun hızlı bir şekilde tanınması ve uygun şekilde tedavi edilmesi koşuluyla, klinik uygulamada genellikle sınırlı bir öneme sahip gibi görünmektedirler. Yapılan çalışmalar incelendiğinde tiroid hormon bozukluğu olan hastaların hemostatik profilleri incelenmek amacı ile kanama zamanı, PT, aPTT, trombosit sayısı, fibrinojen, D-dimer, FVIII, vWF araştırıldığı görülmüştür. Çok az bir seride protein C, protein S, antitrombin 3, ve homosistein çalışılmıştır.

Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Mart 2020 - Haziran 2021 tarihleri arasında Çocuk Endokrinoloji polikliniklerinde hipotiroidi tanısı alan, henüz medikal tedavi almayan 2-18 yaş arasındaki TSH10 ve sT4 düzeyi yaşa göre düşük olan (belirgin hipotiroidi), ek hematolojik hastalığı olmayan, renal ve hepatik fonksiyonları normal olan, tiroid otoantikorları negatif, çocuk ve adolesan 25 hasta alınmıştır. Hasta grubu ile verilerin karşılaştırılması amacıyla, çalışmaya alınan hastalarla benzer yaş ve cinsiyette, TSH < 5 ve sT4 yaşa göre normal olan 25 kişiden oluşan bir sağlıklı kontrol grubu da oluşturulmuştur. Elli hastadan tiroid fonksiyon testleri, tam kan sayımları ile PT, aPTT, INR, fibrinojen, D-dimer, protein C, protein S, antitrombin 3, homosistein testleri çalışılmıştır. Hipotiroidili hastalara 12 hafta boyunca yaşa uygun olarak L-tiroksin tedavisi verildi. Tiroid fonksiyon testleri normal değere geldikten sonra tedavi öncesi ve sonrası koagulasyon parametrelerindeki değişimler karşılaştırıldı.

Bulgular: Kontrol ve çalışma grupları arasında tedavi öncesi PT, INR, D-dimer, hemoglobin, MCV düzeyleri istatistiksel olarak benzer bulundu (p>0.05). Hipotiroidi hastalarında tedavi öncesinde PTT, fibrinojen, protein C, protein S, antitrombin 3 düzeyleri kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu (p:0.001). Çalışma grubundaki hastaların tedavi öncesi ve sonrası D dimer ve INR düzeylerinde anlamlı bir değişim görülmemişken (p>0.05), PTT, fibrinojen, protein C, protein S, antitrombin 3, hgb ve MCV düzeylerinde anlamlı artış olmuştur(p:0,001). Gruplar arasında tedavi öncesi PT, INR, D-dimer, hemoglobin, MCV düzeyleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır (p>0.05).

Sonuç: Bu bulgular hipotiroidili çocuklarda antikoagülan proteinlerde genel bir azalma olduğunu ve tromboz riskinin birçok faktörle ilişkili olabileceğini göstermektedir. Sonuç olarak hipotiroidi nedeniyle takip edilen hastalarda pıhtılaşma sisteminin ve özellikle antikoagülan sistemin yakından izlenmesi gerektiğini vurgulamak isteriz. Pıhtılaşma yatkınlığı nedeniyle izlenen hastalarda tiroid hormonlarına bakılmalı ve gerekirse hormon replasman tedavisi uygulanmalıdır. Ek olarak, hipotiroidizmin pıhtılaşma sistemi üzerindeki etkilerini araştırmak için daha geniş serili çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler: çocukluk çağı, hipotiroidi, hemostaz, kanama, tromboz

Abstract:
Introduction-Aim: Various coagulation and fibrinolysis disorders have been reported commonly in patients with thyroid dysfunction. However, what type of coagulation disorder the thyroid disorder causes, the type, and the mechanism behind these links are confusing and controversial. From a clinical standpoint, it is important to note that these coagulation-fibrinolytic disorders usually range from mild to moderate and rarely severe laboratory abnormalities. Moreover, as they are rapidly reversible after pharmacological treatment of hormonal dysfunction, they often appear to be of limited importance in clinical practice, provided the underlying disorder is quickly recognized and treated appropriately. When the studies were examined, it was seen that bleeding time, PT, aPTT, platelet count, fibrinogen, D-dimer, FVIII, vWF were investigated in order to examine the hemostatic profiles of patients with thyroid hormone disorders. Protein C, protein S, antithrombin 3, and homocysteine have been studied in very few series.

Materials and Methods: Between March 2020 and June 2021, patients diagnosed with hypothyroidism in Pediatric Endocrinology outpatient clinics, who have not yet received medical treatment, have low TSH10 and sT4 levels for age (significant hypothyroidism), have no additional hematological disease, and have normal renal and hepatic functions. Twenty-five pediatric and adolescent patients with negative thyroid autoantibodies were recruited. In order to compare the patient group and the data, a healthy control group consisting of 25 patients of similar age and gender with TSH < 5 and sT4 normal for age was formed. Thyroid function tests, complete blood counts, PT, aPTT, INR, fibrinogen, D-dimer, protein C, protein S, antithrombin 3, homocysteine tests were studied in 50 patients. Patients with hypothyroidism were given age-appropriate L-thyroxine therapy for 12 weeks. After thyroid function tests returned to normal values, the changes in coagulation parameters before and after treatment were compared.

Results: PT, INR, D-dimer, hemoglobin and MCV levels before treatment were found to be statistically similar between the control and study groups (p>0.05). In hypothyroid patients, PTT, fibrinogen, protein C, protein S, and antithrombin 3 levels were found to be statistically significantly lower than the control group before treatment (p:0.001). While there was no significant change in D dimer and INR levels of the patients in the study group before and after treatment (p>0.05), there was a significant increase in PTT, fibrinogen, protein C, protein S, antithrombin 3, hgb and MCV levels (p:0.001). There was no statistically significant difference between the groups in terms of PT, INR, D-dimer, hemoglobin and MCV levels before treatment (p>0.05).

Conclusion: These findings show that there is a general decrease in anticoagulant proteins in children with hypothyroidism and the risk of thrombosis may be associated with many factors. In conclusion, we would like to emphasize that the coagulation system and especially the anticoagulant system should be closely monitored in patients followed up for hypothyroidism. Thyroid hormones should be checked and, if necessary, hormone replacement therapy should be applied in patients followed for coagulation susceptibility. In addition, studies with larger series are needed to investigate the effects of hypothyroidism on the coagulation system.

Keywords: childhood, hypothyroidism, hemostasis, bleeding, thrombosis