Hematolojik malignite nedeniyle takip edilen nötropenik hastalarda c-reaktif protein, prokalsitonin ve d-indeks değerlerinin ölçümünün febril nötropeni ataklarını tahmin etmedeki rolünün belirlenmesi
Determination of the role of measurement of c-reactive protein, procalcitonin and d-index values in predicting febrile neutropenia attacks in neutropenic patients followed for hematological malignancies
Yazar: ARZU EMRE
Danışman: UZMAN HANDE BERK CAM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology
Dizin: C reaktif protein = C reactive protein ; Febril nötropeni = Febrile neutropenia ; Hematolojik neoplazmlar = Hematologic neoplasms ; Kalsitonin = Calcitonin ; Kan hastalıkları = Hematologic diseases ; Nötropeni = Neutropenia

Özet:
AMAÇ:  Hematolojik malignite tanısıyla takip edilen ve kemoterapi alan hastalarda c-reaktif protein (CRP), saatlik CRP artış hızı ve D-indeks takibinin febril nötropeni (FEN) atağı gelişimini öngörmede katkı sağlayabileceği; ayrıca prokalsitonin (PCT) ile beraber bu belirteçlerin bakteriyel/nonbakteriyel FEN atağı ayrımını tahmin etmede faydalı olabileceği öngörülmektedir.
GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmamız Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hematoloji Kliniğinde 01 Aralık 2020-31 Aralık 2021 tarihleri arasında prospektif, gözlemsel olarak yapıldı. Çalışma kriterlerine uygunluk taşıyan hastalardan ilgili yazılı onamlar alındıktan sonra hastaların demografik ve klinik bilgileri kaydedildi. Nötropeniye giren hastaların günlük nötrofil ve CRP düzeyleri ile FEN atağı sırasındaki PCT düzeyleri takip edildi. Atak öncesi, atak anı ve atak sonrası saatlik CRP artış hızı ölçümleri yapıldı ve günlük nötrofil değerlerine göre FEN atağı esnasındaki k-D-indeks değerleri hesaplandı. FEN atağı gelişen hastalar 3 gruba ayrıldı: nedeni bilinmeyen ateş (NBA), klinik olarak tanımlanmış enfeksiyon ve mikrobiyolojik olarak kanıtlanmış enfeksiyon grubu. Bakteriyemi varlığında atak sonrası CRP, PCT ve saatlik CRP artış hızı için eşik değeri hesaplandı. 
BULGULAR: Çalışmaya dahil edilen 114 FEN atağının %28,1'i (n=32) NBA grubunda, %28,9'u (n=33) klinik olarak tanımlanmış enfeksiyon grubunda, %43'ü (n=49) mikrobiyolojik olarak kanıtlanmış enfeksiyon grubunda idi. Atak sırasında alınan kültürlerin %26,3'ünde (n=30) gram negatif bakteriler, %15,8'inde (n=18)  gram pozitif bakteriler etkendi. Bakteriyemi varlığı ile hastaların CRP, PCT değerleri ve saatlik CRP artış hızı arasındaki ilişkiye bakıldığında atak sonrası bakılan CRP, PCT ve CRP hız/saat değerleri için gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık bulundu (sırasıyla p=0,0330, p=0,0018, p=0,0124). Bakteriyemisi olan hastalarda atak sonrası bakılan CRP için eşik değeri 112,8 mg/L, PCT için eşik değeri 1,76 ng/ml, CRP saatlik artış hızı için eşik değeri 6,90 mg/L/saat olarak saptandı.
SONUÇ: Kemoterapi sonrası nötropeni gelişen hastalarda PCT, CRP takibinin ve D-indeks/k-D-indeks ölçümünün FEN atağını öngörmede yardımcı olabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Febril nötropeni, prokalsitonin, c-reaktif protein, saatlik CRP artış hızı, D-indeks

Abstract:
AIM: C-reactive protein (CRP), hourly CRP increase rate and D-index follow-up may contribute to predict the development of febrile neutropenia (FEN) attack in patients followed up with a diagnosis of hematological malignancy and receiving chemotherapy; it is also predicted that these markers together with procalcitonin (PCT) may be useful in predicting bacterial/nonbacterial FEN attack discrimination.
MATERIALS AND METHODS: Our research was conducted prospectively, observationally between 01 December 2020 and 31 December 2021 at the Health Sciences University Antalya Training and Research Hospital Hematology Clinic. Demographic and clinical information of the patients were recorded after obtaining the relevant written consents from the patients who met the study criteria. The daily neutrophil and CRP levels of the patients with neutropenia and the PCT levels during the FEN attack were followed. Hourly CRP increase rate measurements were made before, during and after the attack, and the k-D-index values during the FEN attack were calculated according to the daily neutrophil values. Patients who developed an episode of FEN were divided into 3 groups: fever of unknown origin (FUO), clinically defined infection and microbiologically proven infection group. In the presence of bacteremia, the threshold value was calculated for the increase rate of CRP, PCT and hourly CRP after the attack.
RESULTS: Of 114 FEN attacks included in the study 28.1% (n=32) were in the fever group of unknown origin, 28.9% (n=33) were in the clinically defined infection group, and 43% (n=49) were in the microbiologically proven infection group. Gram-negative bacteria were active in 26.3% (n=30) and gram-positive bacteria in 15.8% (n=18) of cultures taken during an attack. When the relationship between the presence of bacteremia and CRP, PCT values and hourly CRP increase rate of the patients was examined, a statistically significant difference was found between the groups for the CRP, PCT and CRP rate/hour values measured after the attack. (respectively p=0.0330, p=0.0018, p=0.0124) In patients with bacteremia, the cut-off value for CRP measured after the attack is 112.8 mg/L, the cut-off value for procalcitonin is 1.76 ng/ml, and the cut-off value for the hourly increase rate of CRP is 6.90 mg/L/h detected.
CONCLUSION: It is thought that PCT, CRP monitoring and D-index/k-D-index measurement may help predict FEN attack in patients who develop neutropenia after chemotherapy.
KEY WORDS: Febrile neutropenia, procalcitonin, c-reactive protein, CRP velocity, D-index