Türk fotoğrafında farklı yaklaşımlar
Different approaches in Turkish photography
Yazar: SERHAT REŞAT ÖZŞEN
Danışman: PROF. BARBAROS GÜRSEL
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Fotoğraf Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Fotoğraf resmi olarak 1839'daki Paris Bilimler Akademisi'nden doğduğundan beri kendisinin"ne olup ne olmadığı" tartışmalarıyla tarihini doldurmuştur. En basit anlamıyla görüntülerikaydetme işlevinde bulunan fotoğraf makinesi gerçekte neye hizmet etmesi gerektiğitartışmaları içinde büyümüş, kabul ile reddedilme çizgisinin üstünde geçirmiştir kısa tarihininbüyük bölümünü.Görüntüleri kusursuzca kaydeden cihaza, resim sanatının, kazanmış olduğu özgürlükleborçlu olduğunu kabul ederken ona çizdiği rolüde belirlemiş oluyordu; sanat alanlarına basithizmetkar olarak, fotoğrafın bir kayıt cihazı gerçeğinden kabul ile ondan yeni görüntüler,çağına tanıklık, gerçeğin saptayıcısı olmasını bekleyen aydın ve sanat kesimi fotoğrafınüretim aşamasını da belirlemiş oluyordu. Fotoğraf kendni kimliğini bulma mücadelesi ilegeçirdiği doğduğu yüzyılın ertesinde, I. Dünya Savaşı sonrası bohem bir ortamda ifade aracıolarak kabul edilebildi ancak. Bunu da geçen yüzyılın Rejlander, Robinson, M.Cameron,L.Hawarden, L.Carroll gibi "fotografik görüntünün" sunduğu gerçekliğin ötesinde,algılanabilir başka ifadeleri olabileceğini kanıtlayan sıradışı fotoğrafçılara borçluydu.Benzer süreci türk fotoğraf tarihinde de görmekteyiz. Osmanlı İmparatorluğu'nun Sosyalşartlarında azınlıkların bünyesinde gelişen fotoğraf her ne kadar Cumhuriyet'in erkendöneminde Müslüman fotoğrafçılara geçmiş olsa da dönemine ve olaylara tanıklık; görseldökümanter oluşturma ve tanıtma yönündeki işlevselliği değişmemiştir. Genç Cumhuriyet'inatılımındaki hedefte Ülke'yi romantik hissiyatlarla fotoğraflamak ve değerlerini ortayaçıkarmak vardı. Genç fotoğraf kadroların yetişmesi amacı ile Devlet'in himayesindekihalkevlerinde verilen eğitim sonucu 60'lara kadar bu romantik dönemin sürmesi sağlanmıştır.60'ların Dünya'daki değişimlerden etkilendiği yıllarda da fotoğraf işlevini değilse dekonularını sosyal ve bireyin sorunları yönünde ele almaya başladı. Büyük kent ve insanının,kırsal kesimde yaşayan halkın durumları fotoğraflanıyordu artık. 60'lı ve 70'li yıllarda,geleneksel bir tavırdan; belge işlevselliğinden doğan polemikler fotoğrafın üretmeaşamasındaki yöntemlerine değil konuları üzerine olduğu yıllardı.80'lerin Türkiye'si ise geleneksel belgeci tavrın karşısına fotoğrafın farklı üretim yöntemlerinive bu yöntemlerle üretilmiş işleri çıkarmaya başladı. Özellikle Akademik taraftan gelen butavır belli bir kuşağı rahatsız etti. Ortaya çıkan ürünleri amaçsız ve estetik dışı bulundu.Üretimdeki yöntemlere, kurgulandığı gerekçesi ile karşı çıkılarak belge fotoğrafın karşısınaalındı. "Yeni yaklaşımlar", "Deneysel fotografi" gibi kavramlar adı altında faaliyet gösterengenç bir kesim çeşitli platformlarda belgesel fotoğrafla amaçlarının bir, ama yöntemlerininfarklı olduğunu kabul ettirme mücadelesine giriştiler. Belge fotoğrafının da bir kurgu olduğusavını savundular. 80'lerden günümüzü kadar süre gelen bu kutuplaşma Türkiye'nin son 25yılındaki ekonomik ve siyasal değişimlerinin de bir neticesi olarak kurgu fotoğraf tarafınagittikçe taraftar toplamaktadır. Fotoğrafın bir malzeme olarak kullanılıp ifade aracı olmayönündeki yolu farklı disiplinlerinde elinden tutması sayesinde açılmış bulunuyor.

Abstract:
The history of photography is full of debates involving questions such as "what it is and isnot" since its official birth in 1839 in Paris Academy of Sciences. The camera, basicallyhaving a function of recording images, has grown old within discussions on what actually toserve for. It has crossed the border of acceptance and rejection during most of its short life.This tool thatt perfectly records images does admit that it owes much to the freedom gainedby the art of painting, meanwhile it determined its role: A mere servant to other arts. Giventhe fact that the photograph is simly a record, intellectuals and artists who expect it toproduce new images, to witness the age, to identify the facts, described its stages ofproduction. The photography gave a struggle of identity during the 19th century, it onlybecame approved as a means of expression in the bohem environment just after the FirstWorld War, thanks to extrordinary photographers of that time such as Rejlander, Robinson,M. Cameron, L. Hawarden, L. Carroll who demonstrated that it could produce otherexpressions beyond the reality of the "photographic image".We do observe a similar path in the history of Turkish photography. It developed amongminorities in the social conditions of late Ottoman Empire, and Muslim hhotographers tookthe flag during the first decades of the Turkish Republic. However its function as a witnessto the period and events, construction of visual documentary and promoting did not changemuch throughout this time. The target of the Young Rebuplic was to photograph theCountry, full of romantic feelings and reveal out her values. Thiss romantic period lasteduntil 1960's thet was provided by the education of young photographers given in the publichalls under the State's patronage. 60's was a period unnder the influence of changes in theworld, the photography is not saved from those changes. The themes in photographyevolved towards the preblems of society and the individual. Big City and its populationwere being photographed just like people living in rural areas. During 60's and 70's therewas a shift from traditional attitudes; now people were discussing the content of theprotographs rather than methods of production, that is related to the funcitonality of thephotograph as a document.On the other hand in the Turkey of 80's photographers could put different productionmethods and works produced using these methods in front of the traditional documentaryorientedattitude. A certain generation is disturbed by this attitude that was accepted byespecially the Academy. Their works were found pointless and nonesthetic. Those differrentexperiments in production methods were rejected on the grounds that they were editingphotographs; that kind of work were made opposing to documentary photographs. Theseyoung photographers were working under the name of "New Approaches", "ExperimentalPhotography"; they tried to explain themselves in various platforms, they gave a struggle forrecognition saying that they share the same ai with the documentary photography but bydifferent means; they argued that the documentary photography is itself an edited reality.These two poles of that debate in photography does still exist today, however "NewApproaches" gathers ever more supporters, a consequence of the economic and politicaldevelopments of last 25 years in Turkey. This path of photography as a material and as ameans of expression is open thanks to the hand givenn bay other disciplines.