Beşeri sermaye ve iktisadi büyüme ilişkisi: Azerbaycan örneği
The relationship between human capital and ecomomic growth: The case of Azerbaijan
Yazar: JAVİD ALİYEV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANİFE BIDIRDI
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisadi Gelişme ve Uluslararası İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Beşeri sermaye = Human capital ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Eşbütünleşme = Cointegration

Özet:
Beşeri sermaye, klasik iktisatçılardan buyana bilinmekle birlikte özellikle 1960'lı yıllardan itibaren önem kazanmaya ve iktisadi gelişmedeki önemi araştırılmaya başlanmıştır. Sanayileşme süreciyle birlikte iktisadi büyümede sermaye birikimi önemli bir kaynak olarak görülmekteyken sanayi ötesi toplum aşamasında ise ülkelerin yüksek büyüme performansına ulaşabilmeleri için sermaye birikimi yanında nitelikli insan kaynağı, başka bir ifadeyle beşeri sermayeye sahip olmalarının gerekliliği ön plana çıkmıştır. Eğitim yanın da beşeri sermaye birikiminin bir diğer unsuru da sağlıktır. Eğitim ve sağlığa yapılan yatırımlar, işgücü verimliliğini artırarak iktisadi büyüme ve kalkınmaya katkı sağlamaktadır.
Beşeri sermaye kavramı, içsel büyüme teorileriyle birlikte iktisadi büyüme modellerine dahil edilmiştir. Literatürde beşeri sermaye ile iktisadi büyüme arasındaki ilişkiyi farklı ülke ve dönemler için araştıran çalışmalarda beşeri sermayenin iktisadi büyümeyi genellikle pozitif olarak etkilediği yönünde bulgular elde edilmiştir.  Bu çalışmanın amacı Azerbaycan'da beşeri sermayenin ekonomik büyüme üzerindeki etkisini 1995-2019 dönemi için eşbütünleşme analizi ile araştırmaktır. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde beşeri sermaye ve iktisadi büyümeye ilişkin kavramsal ve kuramsal çerçeve detaylı bir şekilde ele alınmakta; ikinci bölümde, Azerbaycan'da eğitim ve sağlık göstergelerinin gelişim seyri incelenmekte ve üçüncü ve son bölümde ise Azerbaycan'da beşeri sermayenin iktisadi büyüme üzerindeki etkisi ekonometrik yöntemlerle analiz edilmektedir. Çalışmadan elde edilen ampirik bulgular, Azerbaycan'da beşeri sermayenin (eğitim ve sağlığa ayrılan kaynakların) iktisadi büyümeyi pozitif etkilediğini göstermiştir.
Anahtar Kelimeler: Beşeri sermaye, iktisadi büyüme, Azerbaycan, eşbütünleşme.

Abstract:
Although human capital is known from classical economists to the present day, it has gained importance especially since the 1960s and its importance in economic development has begun to be investigated. While capital accumulation was seen as an important source in economic growth with the industrialization process, in the post-industrial society stage, the necessity of having qualified human resources, in other words, human capital, came to the forefront in order for countries to achieve high growth performance. In addition to education, another element of human capital accumulation is health. Investments in education and health contribute to economic growth and development by increasing labor productivity.
The concept of human capital has been included in economic growth models along with endogenous growth theories. In studies investigating the relationship between human capital and economic growth in the literature, it has been found that human capital positively affects economic growth. The aim of this study is to investigate the effect of human capital on economic growth in Azerbaijan with cointegration analysis for the period 1995-2019. In the first part of the study, which consists of three parts, the conceptual and theoretical framework of human capital and economic growth is discussed in detail; In the second part, the development of education and health indicators in Azerbaijan is examined, and in the third and last part, the effect of human capital on economic growth in Azerbaijan is analyzed by econometric methods. The empirical findings obtained from the study showed that human capital (resources allocated to education and health) positively affects economic growth in Azerbaijan.
Keywords: Human capital, economic growth, Azerbaijan, panel cointegration.