Kalp yetersizliği olan bireylerin hastalık algılarının diyet ve ilaç uyumuna etkisi
The effect of disease perception on diet and medication compliance i̇n heart  failure patients
Yazar: NURCAN TANER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM BULANTEKİN DÜZALAN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Bu çalışmanın amacı KY olan bireylerde hastalık algısının diyet ve ilaç uyumuna olan etkisini belirlemektir. Tanımlayıcı tipte olan çalışmanın evrenini Çankırı'da bulunan Devlet Hastanesi Kardiyoloji servis/ Koroner yoğun bakım yatan hastalar oluşturmuştur. Veriler 01.04.2022- 30.08.2022    tarihler arasında toplanmıştır. Veriler, Sosyo-demografik özellikleri içeren bilgi formu, Kısa Hastalık Algısı Ölçeği (KHAÖ), İlaca ve Diyete Uyum Hakkında İnançlar Ölçeği (İUHİÖ, DUHİÖ) kullanılarak toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizleri SPSS 26 programı kullanılmıştır, Yüzdelik, frekans, Mann Whitney U , Kruskal Wallis H testi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson ve Speraman korelasyon testleri ile değerlendirilmiştir. 
İUHİÖ yarar alt boyut 18,86±2,65, engel alt boyut 22,51±3,55; DUHİÖ yarar alt boyut 25,31±3,05, engel alt boyut puanları 15,27±3,85 bulunmuştur. KHAÖ toplam puanı 37,66±3,83 bulunmuştur.  İUHİÖ yarar puanları ile bilişsel hastalık temsili ve hastalık algısı puanları arasında negatif  güçlü yönlü bir ilişki, İUHİÖ engel alt boyut puanları ile hastalık algısı toplam puanları arasında pozitif orta yönlü bir ilişki, DUHİÖ yarar alt boyut puanı ile hastalık algısı puanları arasında güçlü negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. (p<0,05). Yaş ve hastane yatış sayısı değişkeni ile birlikte İUHÖİ engel alt boyutunda pozitif yönde bir ilişki, yaş, KY tanı süresi ve hastane yatış sayısı ile birlikte DUHİÖ yarar alt boyutunda negatif yönlü ilişki bulunmuştur. (p<0,05). Yaş, hastane tekrar yatış sayısı ve KY tanısı süresi ile duygusal hastalık temsilleri alt boyut ve KHAÖ arasında pozitif yönlü anlamlılık bulunmuştur. Bu çalışma KY hastalarında hastalık algısı arttıkça ilaca  uyum yarar algısının azaldığını, diyete olan uyum yarar algısının azaldığını ortaya koymuştur. Ayrıca yaş, hastane yatış sayısı ve KY tanı süresi arttıkça hastalık algısının arttığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Kalp yetersizliği, Hastalık Algısı, Diyete Uyum, İlaca Uyum,
Hemşirelik

Abstract:
The objective of this study is to investigate the impact of disease perception on adherence to diet and medication among individuals with Heart Failure. This descriptive research was conducted with patients seeking care at the Cardiology department of the State Hospital in Çankırı. Data collection took place between  23.08.2021- 15.12.2022  dates. The data collection tools included a sociodemographic information form, the Brief Illness Perception Questionnaire (BIPQ), and the Beliefs about Medication Adherence Scale (BMAS-M) and Beliefs about Diet Adherence Scale (BMAS-D). The obtained research data were analysed using SPSS 26 software, employing techniques such as percentages, frequencies, Mann-Whitney U test, and Kruskal-Wallis H test. Correlation analyses were conducted using Pearson and Spearman correlation tests.
The BMAS-M benefit subscale yielded a mean score of 18.86±2.65, while the barrier subscale scored 22.51±3.55. For BMAS-D, the benefit subscale mean score was 25.31±3.05, and the barrier subscale mean score was 15.27±3.85. The total score for BIPQ was calculated as 37.66±3.83. The findings indicated a negative correlation between BMAS-M benefit scores and cognitive illness representation as well as illness perception scores. Conversely, a positive correlation was identified between BMAS-M barrier subscale scores and total illness perception scores. Notably, a significant negative correlation emerged between BMAS-D benefit subscale scores and illness perception scores (p<0.05). Age and hospitalization frequency variables were found to have a positive relationship with BMAS-M barrier subscale, and age, duration of Heart Failure diagnosis, and hospitalization frequency were found to have a negative relationship with BMAS-D benefit subscale (p<0.05). Age, hospitalization frequency, and duration of Heart Failure diagnosis were positively related to emotional illness representations subscale and BIPQ. This study revealed that as illness perception increases in HF patients, adherence perception to medication and diet decreases. Additionally, it was observed that as age, hospitalization frequency, and duration of Heart Failure diagnosis increase, illness perception also increases.


Keywords: Heart failure, illness perception, diet adherence, medication adherence