hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Anayasa hukuku açısından sözleşme hürriyeti
Freedom of contract in terms of Constitutional law
Yazar: MURAT AÇIL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM ÇELİK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Sözleşme hürriyeti, kişilerin kendi aralarındaki hukukî ilişkileri devletin müdahalesi olmaksızın karşılıklı rıza esasına göre serbestçe düzenleyebilmeleri anlamına gelir. Tarafların sözleşme yapmaya zorlanmamaları, sözleşmenin içeriğini serbestçe tespit edebilmeleri, sözleşmenin karşı tarafını seçebilmeleri, sözleşmenin tipini diledikleri gibi tayin edebilmeleri, karşılıklı anlaşarak daha önce akdetmiş oldukları bir sözleşmeyi değiştirebilmeleri veya ortadan kaldırabilmeleri sözleşme hürriyetinin güvence kapsamı içerisinde yer alan kullanım biçimleridir. Sözleşme hürriyeti, özel hukuk sistemine hakîm olan temel ilkelerden birisidir. Bunun yanı sıra, birçok ulusal hukuk düzeninde bu ilkenin anayasal statüye sahip olduğu da kabul edilmektedir. 1982 Anayasası'nın 48'inci maddesinde "Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir" denilmek sureti ile sözleşme hürriyeti temel hak ve hürriyetler arasında düzenlenmiş; böylece kanun koyucunun bu hürriyete gerçekleştirebileceği haksız ve keyfî müdahaleler karşısında bireylere güvence sağlanması amaçlanmıştır. Bu çalışmada, Anayasa Mahkemesi kararları ve karşılaştırmalı hukuk verileri ışığında, sözleşme hürriyetinin anayasal teminat altına alınmış olmasının doğurduğu sonuçlar ile bu hürriyetin güvence ve sınırlandırma rejimi araştırılmıştır.

Abstract:
Freedom of contract means that individuals can freely arrange their legal relationships among themselves based on mutual consent without state intervention. The forms of exercise within the guarantee scope of freedom of contract include not being forced to enter into a contract, freely determining the content of the contract, choosing the other party to the contract, determining the type of contract as they wish, and mutually agreeing to modify or terminate a previously concluded contract. Freedom of contract is one of the fundamental principles governing the private law system. In addition, it is acknowledged that this principle holds constitutional status in many national legal systems. In Article 48 of the 1982 Constitution, it is stated that "Everyone has the freedom to work and contract in the field of their choice," thereby establishing freedom of contract as a fundamental right and freedom. Thus, it aims to provide individuals with protection against unjust and arbitrary interventions by the legislator into this freedom. In this study, the implications of having freedom of contract constitutionally guaranteed, along with the protection and limitation regime of this freedom, are examined in light of Constitutional Court decisions and comparative law data.
Akşehir ve yöresi ağızları
Dialects of Akşehir and its region
Yazar: TAHSİN YÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. FATİH NUMAN KÜÇÜKBALLI
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anadolu ağızları = Anatolia dialects ; Filoloji = Philogy ; Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; Türkiye Türkçesi = Türkiye Turkish

Özet:
Çalışmanın konusu, Akşehir sınırları dâhilinde bulunan merkez ve kırsal mahallelerde konuşulan yöresel ağızların derlenerek elde edilen verilerin fonetik ve morfolojik açıdan incelenmesidir. Çalışmanın amacı Akşehir ve yöresinin ağız özelliklerini tespit ederek alt ağız gruplarını belirlemek ve yöreye ait söz varlığını ortaya koymaktır.
Akşehir ve yöresinden toplamda 91 kaynak kişiden yapılan derlemeler neticesinde incelemeye esas nitelikte 8'i karışık sohbet olmak üzere toplamda 84 metin ortaya çıkmıştır. Bu metinlerden elde edilen veriler art zamanlı yöntemle, gerektiğinde eş zamanlı yönteme de başvurularak ses ve şekil bilgisi açısından incelenmiştir. 
İnceleme sonucunda Akşehir ve yöresinin tespit edilen ağız özellikleri sıralanarak Akşehir ve yöresi ağızları, üç ağız grubuna ayrılmıştır. Söz varlığı hususunda standart Türkçeden ses farklılığı gösteren ve yöre ağızlarında kullanılan sözcükler; atasözleri/değerli söz niteliğinde kullanımlar; deyimler; hayır dualar; beddualar; iyi dilek, temenni, kutlama ve davet sözleri tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Ağız, Ağız Araştırmaları, Türkiye Türkçesi Ağızları, Akşehir ve Yöresi Ağızları

Abstract:
The subject of this study is the compilation and phonetic and morphological analysis of local dialects spoken in the central and rural neighborhoods within the borders of Akşehir. The aim of the study is to identify the dialect features of Akşehir and its region, determine the sub-dialect groups, and reveal the local vocabulary.
As a result of compilations from a total of 91 source individuals from Akşehir and its surroundings, a total of 84 texts, including 8 mixed conversations, have been produced for the examination. The data obtained from these texts were analyzed in terms of phonetics and morphology using a diachronic method, and when necessary, a synchronic method was also employed.
The analysis identified the dialect features of Akşehir and its region, classifying the Akşehir and regional dialects into three groups. Regarding vocabulary, words showing phonetic differences from standard Turkish and used in local dialects, proverbs/significant sayings, idioms, blessings, curses, good wishes, congratulatory expressions, and invitations were identified.
Key Words: Dialect, Dialect Studies, Turkish Dialects, Dialects of Akşehir and Its Region
Kur'ân'da sabır ve sabır-ecir ilişkisi
The relationship between patience and its reward in the Qur'an
Yazar: EBRAR KUŞDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED ERSÖZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tefsir Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Kur'ân-ı Kerim, insanları dünya ve âhiret mutluluğuna ulaştırmak amacıyla indirilmiştir. Nazil olduğu dönemden günümüze kadar, daha iyi anlaşılabilmesi için çeşitli yönleriyle incelenmiştir. Bu süreçte farklı şekillerde yorumlar yapılmış ve bu alanda ciltler dolusu eserler ortaya konmuştur. Özellikle inananların ondan daha fazla yararlanması için çaba gösterilmiştir. Bir meselenin daha iyi anlaşılabilmesi için o konudaki anahtar kavramlar büyük önem taşımaktadır. Kur'ân-ı Kerim'de takva, ihlas, cihad, salih amel gibi birçok kelimeyi bizlere anlatmaktadır. Biz bu çalışmamızda Kur'ân'da ki sabır kelimesinin hangi anlamlara geldiğini ve sabrın ecrinin ne olduğunu tespit etmeye çalıştık. Girişte semantik analiz hakkında bilgiler vererek, sabır kelimesinin hangi yöntem ile açıklanacağına açıklık getirmeye çalıştık. Birinci bölümde sabır kelimesinin sözlük anlamlarını açıklarken, sabrın ilişkili olduğu ve zıt olduğu kelimelere değindik. Akabinde cahiliye döneminde nasıl algılandığından bahsettik. İkinci bölümde Kur'ân'da sabır kelimesi ve mahiyetinden bahsederek sabredilmesi gereken durumları izah etmeye çalıştık. Üçüncü bölümde ise sabra karşılık verilecek ecirleri ele aldık. Sonuçta ise sabır-ecir ilişki hakkında genel bir inceleme yaptık.
Anahtar Kelimeler: Tefsir, Kur'ân, Sabır, Ecir, Ahiret

Abstract:
The Qur'an was revealed to lead humanity to happiness in both this world and the Hereafter. Since its revelation until today, it has been studied from various perspectives to enhance its understanding. Throughout this process, various interpretations have been made, resulting in countless volumes of works. Special efforts have been made to ensure that believers can benefit more from it. Key concepts play a significant role in better understanding an issue. The Qur'an introduces many concepts such as taqwa, ikhlas, jihad, and salih amal. In this study, we aimed to identify the meanings of the term "sabr"  in the Qur'an and the rewards associated with it. In the introduction, we provided information about semantic analysis to clarify how the concept of patience would be explained. In the first section, we explained the dictionary meanings of the term "sabr" and discussed the concepts it is related to as well as those that oppose it. Subsequently, we addressed how it was perceived during the period of ignorance (Jahiliyyah). In the second section, we discussed the term "sabr" in the Qur'an, explaining the situations in which patience is required. In the third section, we examined the rewards associated with the concept of patience. Finally, we conducted a general analysis of the concept of patience and the relationship between patience and rewards.
Keywords: Tafsir, Qur'an, Patience,  Reward, Hereafter
Dijital bilim kurgu anlatılarında veri ekonomisi ve mahremiyet: kişisel veriler perspektifinden bir inceleme
Data economy and privacy in science fiction cinema: An analysis in the perspective of personal data
Yazar: YUSUF DİNÇER
Danışman: DOÇ. DR. HACER AKER
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon Ana Bilim Dalı / Radyo Televizyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
Bu tez, Black Mirror dizisine odaklanarak, dijital bilim kurgu anlatılarında veri ekonomisi ve mahremiyet arasındaki karmaşık ilişkiyi araştırdı. Çalışmada dizinin kişisel verilerin ticarileştirilmesi ve metalaştırılmasını nasıl tasvir ettiği, gözetim ve veri ihlalleri dahil olmak üzere mahremiyet sorunlarını nasıl ele aldığı, dijital teknolojileri kişisel mahremiyete hem olanak sağlayan hem de tehdit oluşturan unsurlar olarak nasıl sunduğu ve karakterlerin bu zorluklara karşı tepkilerini nasıl tasvir ettiği sorularına yanıt arandı. Örneklem, araştırma sorularına yanıt vermesi bakımından amaçlı örnekleme tekniği kullanılarak seçildi. Seçilen bölümlerin (n=15) anlatı yapılarını, diyaloglarını ve görsel unsurlarını sistematik olarak incelemek ve yorumlamak için nitel araştırma desenine dayalı metin analizi tekniği kullanıldı. Genel cepheden açığa çıkan sonuç, dizide teknolojideki ilerlemeyle mahremiyet ve kişisel veri ihlali arasında anlamlı bir ilişki kurulduğunu gösterdi. Burada da birincil faktör, ticari amaç olarak karşımıza çıktı.  Bulguların kişisel veri işleme konusunda farkındalık yaratacağı, bireylerin ve kurumların veri yönetimindeki ahlaki sorumluluklarını vurgulayacağı ve dijital etik tartışmalarına katkıda bulunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This thesis explored the complex relationship between the data economy and privacy in digital science fiction narratives, focusing on the TV series Black Mirror. The study sought to answer the questions of how the series depicts the commercialisation and commodification of personal data, how it addresses privacy issues including surveillance and data breaches, how it presents digital technologies as both enablers and threats to personal privacy, and how it portrays characters' responses to these challenges. The sample was selected using purposive sampling technique to answer the research questions. The text analysis technique based on qualitative research design was used to systematically examine and interpret the narrative structures, dialogues and visual elements of the selected episodes (n=15). What emerged on the general front was a significant relationship between technological advancement and privacy and personal data breach in the series. Here, too, the primary factor was the commercial purpose. It is thought that the findings will raise awareness about personal data processing, emphasise the moral responsibilities of individuals and institutions in data management and contribute to digital ethics debates.
Sabahattin Ali'nin "Kürk Mantolu Madonna" adlı romanının Arapçaya çevirileri üzerine kültürel eşdeğerlik bağlamında bir inceleme
An analysis on the Arabic translations of Sabahattin Ali's novel 'Madonna in a Fur Coat' in the context of cultural equivalence
Yazar: MUHAMMED TALHA SEYİTHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞERAFETTİN YILDIZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature

Özet:
İnsanlık tarihinin en eski ve en temel kültürel bağlayıcı unsurlarından biri olan çeviri faaliyetleri, farklı toplumları ve kültürleri buluşturma noktasında önemli bir rol oynamıştır. Kültürel etkileşimin en güçlü araçlarından biri olan edebiyat çevirisi ise bu işlemin ana unsurlarındandır. Bu çalışma, Türk edebiyatında önemli bir yeri olan Kürk Mantolu Madonna adlı romanın Arapçaya yapılan dört faklı çevirisindeki kültürel unsurların, İngiliz çeviribilimci Peter Newmark'ın çeviri stratejileri çerçevesinde incelenmesini amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde kuramsal bir çerçeve sunulmuş ve Peter Newmark'ın stratejileri ele alınmıştır. İkinci bölümde, Kürk Mantolu Madonna romanı ve yazarı hakkında genel bilgilere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise 50 kültürel unsur örnek olarak seçilerek çevirmenler tarafından hedef dile nasıl aktarıldığı analiz edilmiştir.  Çevirmenlerin kullandığı stratejiler karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş ve bu unsurların hedef dile ne ölçüde aktarıldığı incelenmiştir.

Abstract:
Translation, one of the oldest and most fundamental cultural binding elements of human history, has played an important role in bringing different societies and cultures together. Literary translation, one of the most powerful tools of cultural interaction, is one of the main elements of this process. This study aims to analyze the cultural elements in four different translations of the novel The Madonna with the Fur Coat, which has an important place in Turkish literature, within the framework of the translation strategies of British translation scholar Peter Newmark. In line with this purpose, the first part of the study, which consists of three parts, presents a theoretical framework and discusses Peter Newmark's strategies. In the second part, general information about the novel The Madonna with the Fur Coat and its author is given. In the third part, 50 cultural elements were selected as examples and analyzed how they were transferred into the target language by translators.  The strategies used by the translators were evaluated comparatively and the extent to which these elements were transferred to the target language was analyzed.
Kütüb-i Tis'a özelinde hadislerde riya
Hypocrisy in hadiths specifically in Qutub al-Tis'a
Yazar: BÜŞRA SARI
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER FARUK AKPINAR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bir amelin, Allah'ın rızasını kazanmak niyetiyle değil, insanların beğenisi ve övgüsü için yapılmasına "riya" denir. Riyakârlar, Kur'ân'da tenkit edilerek Allah'a ve ahiret gününe inanmayanlar ve münafıklarla birlikte anılmıştır. Riya ve riyakârlık Kur'an'ın ilk müfessiri olan Hz. Peygamber'in sözlerine de konu olmuştur. Bu çalışmada Kütüb-i Tis'a'da yer alan riya ile ilgili hadisler incelenmiş ve rivayetlerde riyanın mü'minde olmaması gereken özelliklerden biri olarak sunulduğu görülmüştür. Kütüb-i Tis'a hadislerinde "riya" konusunu ele alan bu çalışmanın birinci bölümünde, riya kavramı, riyanın Kur'ân'da kullanımı ve riya ile ilgili bazı kavramlar ele alınmıştır. Bu doğrultuda riya, süm'a ve câh kavramları yanında niyet, iman, sâlih amel, ihlas ve ihsan kavramlarının analizine yer verilmiştir. İkinci bölümde Kütüb-i Tis'a'da yer alan riya ile ilgili hadisler, riyanın imanda, ibadette ve muâmelatta olmasına göre tasnif edilmiş, riyakârların dünyada ve ahirette göreceği karşılık ele alınmıştır. Hadislerin, hadis ilminin kriterlerine göre değerlendirilmesi sonucunda 34 rivayetten 14'ünün sahîh, 3'ünün sahîh li-gayrihî, 9'unun hasen, 8'inin de zayıf olduğu tespit edilmiş; bu kaynaklarda konuyla ilgili mevzû' bir rivayet saptanmamıştır.

Abstract:
When a deed is done for people's admiration and praise and not with the intention of gaining Allah's pleasure, this is called "riya". Hypocrites are criticized in the Qur'an and mentioned together with those who do not believe in Allah and Hereafter and the munafiq. Riya and hypocrisy were also the subject of the words of the Prophet, the first commentator of the Qur'an. In this study, the hadiths related to riya in the Qur'anic books were analyzed and it was seen that the narrations presented riya as one of the characteristics that a believer should not have. In the first part of this study, the concept of riya, the use of riya in the Qur'an and some concepts related to riya are discussed. In this direction, the concepts of riya, süm'a and jah, as well as the concepts of intention, faith, good deeds, ikhlas and ikhsan are analyzed. In the second part, the hadiths on hypocrisy in the Qutub al-Tis'a are classified according to whether hypocrisy is in faith, worship and treatment, and the repercussions of hypocrites in this world and the Hereafter are discussed. As a result of the evaluation of the hadiths according to the criteria of the science of hadith, 14 of the 34 narrations were found to be sahīh (authentic), 3 sahīh li-gayrihī (verified by others), 9 hasen (virtuous), and 8 weak; no mawḍū' narration was found in these sources.
Çeşitli matematiksel modellere Kashuri Fundo dönüşümünün uygulanması
Application of Kashuri Fundo transform to various mathematical models
Yazar: FATMA AYBİKE ÇUHA
Danışman: DOÇ. DR. HALDUN ALPASLAN PEKER
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Matematik = Mathematics

Özet:
Bu çalışmada integral dönüşümlerinden birisi olan Kashuri Fundo dönüşümü yöntemi incelenecektir. İlk bölümde diferensiyel denklemler, integral denklemleri ve integral dönüşümleri ile ilgili genel bir bilgilendirme yapılmıştır. İkinci bölümde literatürde yer alan Kashuri Fundo dönüşümü metoduyla yapılmış çalışmalardan bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde Kashuri Fundo dönüşümünün tanımı ve bazı önemli özelliklerinden bahsedilmiştir. Daha sonraki bölümlerde Kashuri Fundo dönüşümü ile birlikte kullanılabilecek olan hibrit yöntem ile ilgili bilgilerden bahsedilmiştir. Son bölümde ise belirlenen matematiksel modellere Kashuri Fundo dönüşümü uygulanarak elde edilen sonuçların değerlendirilmesi yapılıp çalışma sonlandırılmıştır.

Abstract:
In this study, Kashuri Fundo transformation method, which is one of the integral transforms, will be examined. In the first section, a general introduction to differential equations, integral equations, and integral transforms is provided. In the second section, studies conducted using the Kashuri Fundo transform method found in the literature are mentioned. In the third section, the definition of the Kashuri Fundo transform and some of its important properties are explained. In the following sections, information regarding the hybrid method that can be used in conjunction with the Kashuri Fundo transform is provided. In the final section, the results obtained by applying the Kashuri Fundo transform to selected mathematical models are evaluated, and the study is concluded.
Lineer olmayan fark denklemlerinin  çözümlerinin tamsayı dizileriyle ilişkisi
Relationship of solutions of nonlinear difference equations to sequences of integers
Yazar: GÜLTEN ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. NECATİ TAŞKARA
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Matematik = Mathematics

Özet:
Fark denklemleri ve fark denklem sistemleri sürekli olmayan olayların modellenmesinde ortaya çıkar. Dolayısıyla türev fonksiyonları yerine bilinmeyen fonksiyonların farkları kullanılarak ifade edilir. Fark denklem ve sistemlerinin çözümleri, çözümlerinin davranışları 2010 yılından itibaren tam sayı dizileri kullanılarak farklı bir bakış açısıyla tekrar ele alındı. Bu çalışmalarda fark denklem ve sistemlerinin çözümleri; Fibonacci, Lucas, Padovan, Tribonacci, Pell, Pell-Lucas gibi sayı dizileriyle ilişkilendirilmiştir.
Tez çalışmamız dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, fark denklem ve sistemleriyle ilgili genel tanım ve teoremlere yer verildi. Devamında kullanacağımız bazı tam sayı dizilerinin genel tanımları ve teoremleri verildi. 
İkinci bölümde, fark denklemlerinin çözümleri, fark denklem sistemlerinin çözümleri ve çözümlerin bazı tam sayı dizileriyle ilişkisi üzerine literatürde yer alan çalışmalar hakkında bilgi verildi.
Üçüncü bölümde, özel Riccati fark denklemlerinin balans ve Jacopsthal sayılarıyla çözümleri, iki boyutlu fark denklem sisteminin kapalı form çözümleri ve son olarak iki boyutlu fark denklem sisteminin çözümlerinin balans, Lucas-balans, Jacobsthal ve Jacobsthal-Lucas sayılarıyla ilişkisi verildi.
Dördüncü bölümde, çalışmanın sonuçları ve konuya dair öneriler verildi.

Abstract:
Difference equations and systems of difference equations arise in the modelling of discontinuous phenomena and are therefore expressed using the differences of unknown functions instead of derivative functions. Since 2010, the solutions and behaviour of solutions of difference equations and systems of difference equations have been revisited from a different perspective using integer sequences. With these studies, solutions of difference equations and systems have been associated with number sequences such as Fibonacci, Lucas, Padovan, Tribonacci, Pell, Pell-Lucas
This thesis consists of four chapters. In the first chapter, important points related to our subject of study and general definitions and theorems about difference equations and systems are given.  In the following, general definitions and theorems of some integer sequences that we will use are given. 
In the second section, we give information about the studies in the literature on solutions of difference equations, solutions of systems of difference equations and the relation of solutions with some integer sequences.
In the third section, solutions of special Riccati difference equations with balance and Jacopsthal numbers, closed form solutions of two-dimensional difference equation systems and finally the relation of solutions of two-dimensional difference equation systems with balance, Lucas-balance and Jacopsthal numbers are given.
In the fourth section, conclusions of the study and suggestions on the subject are given.