İslami finans sisteminde sukuk: Türkiye'de sukuk fiyatlarının yapay sinir ağı modeli ile tahmini
Sukuk in Islamic financial system: forecasting sukuk prices in Turkey with artificial neural network model
Yazar: DİLŞAD TÜLGEN ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN TUĞAY ; PROF. DR. NEVZAT AYPEK
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Fiyat tahmini = Price ferecasting ; Sermaye piyasası araçları = Capital markets instruments ; Sukuk = Sukuk ; Yapay sinir ağları = Artificial neural networks ; İslami finans teknikleri = Islamic finance techniques

Özet:
Temelinde ticaret, adalet ve hakkaniyet olan İslami finans, son on yılda tüm dünyada hızlı bir gelişim göstermektedir. İslami finans sistemi içinde İslami sermaye piyasalarının en yaygın ürünü olarak nitelendirilen sukuk, en hızlı büyüyen varlık sınıfı olarak dikkat çekmektedir. 2001 yılındaki ihraçlardan sonra hızlı bir büyüme sağlayan sukuk, ilk yıllarda başta Malezya olmak üzere Asya ülkelerinde ihraç edilirken, 2010'lu yıllarda tüm dünyada yaygınlaşmaya başlamıştır. Türkiye, ilk kurumsal sukuk ihracını 2010 yılında, ilk hazine sukuk ihracını ise 2012 yılında gerçekleştirerek, yaptığı düzenlemelerle ve sağladığı teşviklerle küresel sukuk piyasalarında söz sahibi olmaya aday olmuştur. 
Bu tez çalışmasının amacı, dünya ve Türkiye finans piyasaları için yeni sayılabilecek sukuk konusunu tüm yönleriyle ele alarak literatüre katkı sağlamak ve Türkiye'de sukuk fiyatlarını yapay sinir ağı (YSA) modeli ile tahmin etmektir. Bu amaç doğrultusunda öncelikle, İslami finans sistemi ve sukuk konusu, kavramsal çerçevede incelenmiş, sukuk ihraç süreci, fiyatlama mekanizması ve türleri açıklanmış; dünyada ve Türkiye'de sukuk piyasalarının durumu ortaya konulmuştur. Türkiye'de sukuk fiyatlarını tahmin etmek amacıyla, çok katmanlı geri beslemeli YSA yapısı kullanılmış ve sonuç olarak binde 2,8 payıyla ve %99,82 başarı oranıyla sukuk kapanış fiyatları doğru tahmin edilmiştir. 
Sukuk fiyatlarının öngörülebilirliği, sukuk piyasalarının taşıdığı riski ve belirsizliği minimize etmek ve yatırımcılara kârı maksimize etmek veya zararı minimize etmek gibi önemli avantajlar sunmaktadır. Araştırmanın sonucu, YSA modelinin sukuk fiyatlarını tahmin etmede etkin bir model olduğunu kanıtlaması ve DXY, VIX, GPR, S&P MENA sukuk endeksleri ve Eurobond tahvil fiyatlarının sukuk fiyatlarını tahmin etmede belirleyici olduğunu ortaya koyması bakımından önem taşımaktadır. Çalışmanın, Türkiye'de sukuk fiyatlarını çok katmanlı geri beslemeli YSA modeli ile tahmin eden ilk çalışma olması açısından literatüre katkı sağlayacağı öngörülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: İslami Finans, Sukuk, Hazine Sukuk Fiyat Tahmini, Yapay Sinir Ağı Modeli.

Abstract:
Islamic finance, which is based on trade, justice, and equity, has been developing rapidly all over the world in the last decade. Sukuk, which is considered the most common product of Islamic capital markets in the Islamic financial system, draws attention as the fastest-growing asset class. Sukuk, which achieved a rapid growth after the issues in 2001, was issued to Asian countries, especially Malaysia, in the first years, and started to spread all over the world in the 2010s. Turkey, in 2010, the first corporate sukuk issuance, in 2012, the first sovereign sukuk issuance; with the regulations it has made and the incentives it provides, has been a candidate to have a say in the global sukuk markets.
The aim of this thesis, to contribute to the literature by examining all aspects of the sukuk issues, that could be considered relatively new to the world financial markets and Turkey, and to estimate sukuk prices in Turkey with an artificial neural network (ANN) model. For this purpose, firstly, examined the Islamic financial system and sukuk in a conceptual framework, described the sukuk issuance process, pricing mechanisms, and types; and demonstrated the status of the sukuk market in the world and Turkey. To forecast sukuk prices in Turkey, a multi feedback-layer ANN structure has been used and as a result, the closing prices of the sukuk were accurately estimated with a margin of error of 2,8 per thousand and %99,82 success rate. 
The forecastability of sukuk prices offers significant advantages, such as minimizing the risk and uncertainty of sukuk markets and maximizing profits or minimizing losses to investors. The result of the research is important in that it proves that the ANN model is an effective model for forecasting sukuk prices and that the dollar (DXY), volatility (VIX), geopolitical risk (GPR), S&P MENA sukuk indices and Eurobond bond prices are determinants in forecasting sukuk prices. It is envisaged to contribute to the literature in terms of being the first study in Turkey, that forecasted sukuk prices with the multi feedback-layer ANN model.

Keywords: Islamic Finance, Sukuk, Sovereign Sukuk Price Forecasting, Artificial Neural Network Model.