İlaç alerjisi vakalarında sosyodemografik, klinik özellikler ve ek atopik hastalıklar
Socio-demographic, clinical properties and atopic diseases in drug allergy patients
Yazar: ERDEM ŞEN
Danışman: PROF. DR. CENGİZ KIRMAZ
Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Allerji ve İmmünoloji = Allergy and Immunology
Dizin: Hipersensitivite = Hypersensitivity ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Yapılan bu çalışmada amacımız polikliniğimize ilaç alerjisi varlığı veya şüphesi
nedeni ile başvuran hastaların sosyodemografik özelliklerinin, ek hastalık varlığının,
aile öyküsünün olup olmadığının, hangi ilaçlar ile reaksiyon olduğunun, ne gibi klinik
bulguların olduğunun ortaya konmasıdır.Çalışmamız 2010-2012 yılları arasında Celal Bayar Üniversitesi Hastanesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Erişkin Alerji-İmmünoloji polikliniğine ilaç alerjisi varlığı veya ilaç alerjisi şüphesi nedeni ile ayaktan başvuran 219 olguya uygulanan `İlaç Alerjisinin Değerlendirilmesi' anketleri uygulanarak yapılmıştır. Hastalara yapılan anket ile hastaların sosyodemografik özellikleri, ek hastalık öyküsü varlığı, alerjik hastalık birlikteliği varlığı, ailede ilaç alerjisi öyküsü varlığı, reaksiyon görülen ilaçların hangileri olduğu, hangi klinik bulguların ne sıklıkla görüldüğü gibi parametreler araştırılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007&PASS (Power Analysis and Sample Size) 2008 Statistical Software (Utah, USA) programı kullanıldı. Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metodların (Ortalama, Standart sapma, medyan, oran) yanı sıra niteliksel verilerin karşılaştırılmasında Fisher's Exact Ki-Kare test, Yates Contiunity Correction test ve Pearson Ki-Kare test kullanıldı. Çalışmamızdaki hastaların 55'i (%25,1) erkek, 164'ü (%74,9) kadındı.
Hastalarımızınn yaşları 17 ile 68 yaş arasında değişmekte olup, ortalaması
39,32±11,66 yaştır. Olgularımızın % 72,1' ini 31-60 yaş arasındaki hastalar
oluşturmaktadırlar. Hastalarımızın 108'inin (%49,3) ev hanımı olduğunu saptadık. En
çok başvuran diğer hastalar ise 33 kişi olarak (%15,1) serbest meslek çalışanları ve
29 kişi olarak (%13,2) memur olarak saptandı. Eğitim durumu bakımından
olgularımızın 117'si (%53,4) ilköğretim, 58'i (%26,5) lise, 39'u (%17,8) üniversite
mezunu olduğunu, 5 kişinin (%2,3) okuryazar olmadığını saptadık.
İlaç alerjisi oluşumundan sorumlu tutulan, polikliniğimize başvuran olguların
kullandıkları ilaç grupları dağılımı incelendiğinde; olguların 138'inde (%63) NSAİİ,
65'inde (%29,7) beta laktam antibiyotiklere, 9'unda (%4,1) kinolon grubu antibiyotiklere, 8'inde (%3,7) lokal anesteziklere karşı reaksiyon geliştiği saptanmıştır.
Çalışmamızda olgularda gözlenen belirti ve şikayetlerin dağılımını incelersek
deri belirtileri %65.2, alt ve üst solunum yollarına ait semptomlar %13.6,
gastrointestinal sistem semptomları %4.2, kardiyovasküler sistem semptomları %8.4,psişik semptomlar %8.6 oranında görüldüğü saptanmıştır. Olguların 195'inde (%89)
kaşıntı, 173'ünde (%79) ürtiker, 134'ünde (%61,2) anjiyoödem, 102'sinde (%46,6)
nefes darlığı, 61'inde de (%27,9) maküler döküntü olduğu saptanmıştır.
Hastalarımız ilaç alerjisi reaksiyon tipi açısından incelendiğinde; 213 (%97,3)
olguda Tip 1, 5 (%2,3) olguda Tip 4 reaksiyon görüldüğü saptanmıştır.Ailede ilaç alerjisi öyküsü ile kişide ilaç alerjisi varlığı veya ilaç alerjisi şüphesi
ilişkisi değerlendirildiğinde ise ailede ilaç alerjisinin olması istatistiksel olarak
anlamlılık saptanmadı. Polikliniğe başvuru öncesinde olgularda tanı konulmuş alerjik
hastalıkların var olması ile, kişide ilaç alerjisi varlığı veya ilaç alerjisi şüphesi ilişkisi değerlendirildiğinde ise kişide alerjik hastalık olması istatistiksel olarak anlamlılık saptanmadı.

Abstract:
Our aim in this study was to reveal the socio-demographic
characteristics, the presence of comorbid disease, the reaction with drugs,
the clinical findings and family histories of the patients that have admitted to
our polyclinic because of the presence or suspicion of drug allergy.
This study was carried out by applying the "Evaluation of Drug Allergy"
surveys on 219 outpatients, who have admitted to Celal Bayar University
Hospital Adult Allergy-Immunology polyclinic of the Department of Internal
Medicine between 2010-2012 by presence or suspicion of drug allergy. The
parameters such as socio-demographic characteristics, the presence of an
additional disease history, the presence of comorbid allergic disease, the
presence of a family history on drug allergy, the reacting drugs, and
frequency and nature of the clinical findings were investigated with surveyed
patients. NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007 & PASS (Power Analysis and Sample Size) 2008 Statistical Software (Utah, USA) was used
for statistical analysis in the evaluation of the findings of the study. In addition
to the descriptive statistical methods (Mean, Standard deviation, Median,
Proportion), the Fisher's Exact Chi-Square test, Yates Continuity Correction
test and Pearson's Chi-Square test was used in evaluating the research data
to compare the qualitative data.
In our study, 55 patients (25.1%) were male and 164 (74.9%) were
female. The ages of our patients were between 17-68 years old and the
mean age was 39.32±11.66. 72.1% of our patients were between the ages of
31-60. We have found that 108 (49.3%) of our patients were housewife.
Among the other patients admitted most 33 people (15.1%) were selfemployed
and 29 people (13.2%) were civil servants. In terms of the
educational status of our patients, we have found that 117 (53.4%) of them
were graduated from primary school, 58 (26.5%) from high school, and 39 (17.8%) from university, and 5 were illiterate.
In the analysis of the distributions of the drug groups responsible for
the drug allergy of the patients admitted to our polyclinic; it has been found
that 138 (63%) of patients developed a reaction to NSAIDs, 65 (29.7%) to
beta-lactam antibiotics, 9 (4.1%) to quinolone group antibiotics, and 8 (3.7%)
to local anesthetics.
According to the distribution of complaints and symptoms observed in
patients in our study; it has been identified that there were 65.2% skin
symptoms, 13.6% upper and lower respiratory tract symptoms, 4.2%
gastrointestinal symptoms, 8.4% cardiovascular system symptoms, 8.6%
psychological symptoms. And it was found that 195 (89%) of the patients had
pruritus, 173 (79%) had urticaria, 134 (61.2%) had angioedema, 102 (46.6%)
had shortness of breath, and 61 (27.9%) had macular rash.
In terms of the drug allergy reaction type of patients; it was found that 213 (97.3%) patients had Type 1, and 5 (2.3%) patients had Type 4
reactions.
And no statistically significant relationship was found for the family
history of drug allergy, in the evaluation of the correlation between the
presence of family history of drug allergy and the suspicion or presence of
drug allergy. Also no statistically significant relationship was found for the
presence of allergic disease, in the evaluation of the correlation between the
presence of allergic diseases diagnosed in patients prior to admission to the
clinic and the suspicion or presence of drug allergy.