Türkiye'deki öğretmen eğitimi programlarında iç kalite güvencesi uygulamalarının değerlendirilmesi
Evaluation of internal quality assurance practices in teacher education programs in Türki̇ye
Yazar: TUBA KUNDUROĞLU AKAR
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA CEM BABADOĞAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları Ana Bilim Dalı / Eğitimde Program Geliştirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada, ENQA'nın ESG raporunda belirlemiş olduğu yükseköğretimde iç kalite güvencesi standartları ve ilkeleri doğrultusunda Türkiye'deki öğretmen eğitimi programlarındaki iç kalite güvencesi uygulamalarının öğretmen eğitimine etkisini belirlemek ve öğretmen eğitiminde niteliği artıracak iç kalite güvencesi uygulamalarına ilişkin öneriler geliştirmek amaçlanmıştır. Tarama modelinin kullanıldığı bu araştırma nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği betimsel araştırma özellikleri taşımaktadır. Bu kapsamda verilerin toplanmasında anket, görüşme ve doküman incelemesinden yararlanılmıştır. Çalışma kapsamında 17 farklı ildeki 24 üniversitenin eğitim/eğitim bilimleri fakültesinde görev yapan yöneticilerden anket ve görüşme ile veriler toplanmıştır. Çalışmada incelenen belgeler; kurum iç değerlendirme raporları, stratejik plan, araştırma performansı değerlendirme raporu, bilgi yönetimi web sayfaları vb. kalite güvencesi yazılı metinleridir. 
Araştırmanın bulgularına göre, araştırmaya dahil edilen öğretmen eğitimi programlarının çoğu iç kalite güvencesi (İKG) sistemlerine sahiptir ve bunlar öğretimi etkileyen kurumsal iç süreçlerin kalitesini iyileştirmektedir. Üniversitelerin tamamı İKG kapsamında kalite güvencesi politikalarını belirlemiş, program ve ders bilgi paketlerini hazırlamış ve kurum web sayfasında erişime açık şekilde paylaşmıştır. Ancak bu bilgiler, gerçekliği yansıtma, gelişime duyulan ihtiyaç sonucunda oluşma ve kuruma özgü durumları ifade etme açısından bazı yetersizlikleri barındırmaktadır. Kurumlarda bilgi izleme sistemleri bulunuyorsa da verilerden elde edilen sonuçlar programların iyileştirilmesi için kullanılmamaktadır. Araştırmaya katılan yöneticiler tarafından öğretmen eğitiminin niteliğini etkileyen sorun alanları daha çok öğretmenlik uygulamalarındaki aksaklıklar, öğrenme ortamlarının yetersizliği, derslerde teori/uygulama dengesinin kurulmaması, program tasarımının fakültelerin inisiyatifine bırakılmaması etrafında toplanmaktadır. Son olarak, katılımcılar kalite politikalarının katılımcı anlayışla oluşturulmasını, öğretmen eğitimine öğrenci kabulünde mülakat, kişilik testleri gibi ilave değerlendirme yöntemlerinin kullanılmasını, öğretim kadrosuna mesleki gelişim desteğinin verilmesini ve öğrenci merkezli eğitim yaklaşımının doğru anlamlandırılarak uygulanmasını önermişlerdir. Araştırmanın bulgularından hareketle geliştirilen önerilerin başında, her kurumun kendi hedefleri doğrultusunda oluşturacakları bütüncül bir İKG sistemini uygulamaları ve bunlara ilişkin profesyonel geribildirimler ile İKG'nin uygulanmasının teşvik edilmesi gelmektedir.  

Anahtar Sözcükler: Öğretmen Eğitimi, Öğretmen Eğitimi Programları, İç Kalite Güvencesi, Yöneticiler

Abstract:
This study aims to determine the impact of internal quality assurance practices in teacher education programs in Turkey in line with the internal quality assurance standards and guidelines in higher education determined by ENQA in the ESG report and to develop recommendations regarding internal quality assurance practices that will increase the quality in teacher education. Designed as a survey study, this research adopts a qualitative research approach with descriptive research characteristics. The data was collected by survey and interview with administrators, and document analysis. Within the scope of the study, data were collected from administrators working in the education/educational sciences faculties of 24 universities in 17 different provinces through surveys and interviews. The documents examined in the research consisted of quality assurance texts such as institution self-evaluation reports, strategic plan documents, research performance evaluation reports, information management web pages, etc.
The findings suggested that most of the teacher education programs included in the study have internal quality assurance (IQA) systems that improve the quality of internal processes that influence teaching and student learning. All universities have determined their quality assurance policies within the scope of IQA, prepared program and course information packages and shared them open access on the institutional website. However, this information has some deficiencies in terms of reflecting reality, being formed as a result of the need for development, and expressing institution-specific situations. Although institutions have information management systems, the results obtained from the data are not used to improve the programs. The problem areas affecting the quality of teacher education, as determined by the academic administrators participating in the research, are mostly centered upon issues of teaching practices, inadequacy of learning environments, failure to establish a theory/practice balance in courses, and failure to leave program design to the initiative of the faculties. Finally, the participants suggested that quality policies should be established with a participatory approach, additional evaluation methods should be used in student admission to teacher education, professional development support should be provided to the teaching staff, and the student-centered education approach should be correctly interpreted and implemented. Foremost among the recommendations is that each institution should implement a holistic IQA system in line with its own goals and that the implementation of IQA should be encouraged through professional feedback on these.

Key Words: Teacher education, teacher education curricula, internal quality assurance, administrators/managers