Uyku inancı ölçeği Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Turkish validity and reliability study of the sleep belief scale
Yazar: ÜLKÜ DEMİRKAN YAPAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA BİRGİLİ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; REM uykusu davranış bozukluğu = REM sleep behavior disorder ; Tutumlar = Attitudes ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Uyku = Sleep ; Ölçekler = Scales

Özet:
Araştırma, Uyku İnancı Ölçeği' nin Türkçe geçerlik ve güvenirliğini değerlendirmek amacıyla metodolojik olarak yapılmıştır. Araştırmada veriler Ocak- Mart 2020 tarihleri arasında araştırmacı tarafından Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Araştırma Hastanesi dahili ve cerrahi birimlerde, yoğun bakım ve acilde, poliklinik çalışan sağlık profesyonelleri ile yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Araştırmaya örnekleme uyan 200 sağlık profesyoneli katılmıştır. Araştırmada veriler demografik özellikleri ve uyku inanç ölçeğini içeren anket formu ile toplanmıştır.
Ölçeğin dil geçerliği çeviri-geri çeviri yöntemi kullanarak sağlanmıştır. Kapsam geçerliği için on uzmandan görüş alınmış ve Kapsam Geçerlik İndeksi 0.99 olarak bulunmuştur. Ölçeğin yapı geçerliğinin tespitinde, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yöntemi kullanılmıştır. Faktör analizi sonucunda Türkçe uyarlamada elde edilen ölçek 20 maddeden ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçeğin alt boyutları orijinal ölçekten farklı yapılanma göstermiştir. Elde edilen ölçeğe ilişkin alt boyutlar: "Uyku Döngüsü Davranışı", "Uyku İle İlgili Tutum", "Uyku ile Uyumsuz Alışkanlıklar" şeklinde adlandırılmıştır. Ölçeğin güvenirliği iç tutarlılık (madde istatistikleri ve testi yarılama) ve değişmezlik (test-tekrar test) ile incelenmiştir. Ölçeğin iç tutarlılık Cronbach Alfa katsayısı 0.798 olarak hesaplanmıştır. Uyku inanç ölçeği maddelerine ait korelasyonlar p<0.05 önem düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Araştırmada Uyku İnanç Ölçeği' nin test-tekrar test ölçek toplam puan korelasyonu 0.858 olarak bulunmuştur. 
Sonuç olarak, Uyku İnanç Ölçeği' nin Türkçe' ye uyarlama çalışması sonucunda elde edilen ölçek, geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracıdır. Ölçek bireylerin uyku ve uyku inancına ilişkin tutumlarının belirlenmesi amacıyla  kullanılabilir.
 Anahtar Kelimeler: Uyku, uyku inancı, ölçek, tutum, güvenilirlik ve geçerlilik.

Abstract:
The study was conducted methodologically in order to evaluate the Turkish adaptation, validity and reliability of Sleep Belief Scale. The data in the study were collected by the researcher between January and March 2020 by using face-to-face interviews with healthcare professionals working in intensive care and emergency units in the internal and surgical units of Muğla Sıtkı Koçman University Training and Research Hospital. 200 health professionals matching the sample participated in the study. Data in the study were collected by a questionnaire including demographic characteristics and sleep belief scale.
Language validity of the scale was provided by using translation-back translation method. Ten experts were consulted for the content validity and the Content Validity Index was found to be 0.99. Exploratory Factor Analysis (EFA) method was used to determine the construct validity of the scale. The scale obtained in the Turkish adaptation as a result of factor analysis consists of 20 items and 3 sub-dimensions. The sub-dimensions of the scale showed a different structuring than the original scale. The sub-dimensions related to the scale obtained were named as "Sleep Cycle Behavior", "Attitude Related to Sleep", "Habits Incompatible with Sleep". The reliability of the scale was examined by internal consistency (item statistics and test halving) and invariance (test-retest). The internal consistency Cronbach Alpha coefficient of the scale was calculated as 0.798. Correlations of sleep belief scale items were statistically significant at p <0.05 significance level. Test-retest scale total score correlation of Sleep Belief Scale was found 0.858 in the study.
As a result, the scale obtained as a result of the adaptation study of Sleep Belief Scale into Turkish is a valid and reliable measurement tool. The scale can be used to determine individuals' attitudes towards sleep and sleep beliefs.
Keywords: Sleep, sleep belief, scale, attitude, reliability and validity.