Rhizobium ve Mikoriza uygulamalarının fasulye (Phaseolus vulgaris L.)'nin tane verimi ve bazı tarımsal karakterleri üzerine etkileri
Effects of Rhizobium and Arbuscular Mycorrhiza applications on seed yield and some agronomical characteristics of common bean (Phaseolus vulgaris L.)
Yazar: YELİZ ÖZTURAN AKMAN
Danışman: PROF. DR. ERKUT PEKŞEN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZET
Doktora Tezi
RHİZOBİUM VE MİKORİZA UYGULAMALARININ FASULYE
(Phaseolus vulgaris L.)'NİN TANE VERİMİ VE BAZI TARIMSAL
KARAKTERLERİ ÜZERİNE ETKİLERİ
Yeliz Özturan Akman
Ondokuz Mayıs Üniversitesi
Fen Bilimleri Enstitüsü
Tarla Bitkileri Anabilim Dalı
Danışman: Prof. Dr. Erkut Pekşen
Bu çalışma, gübreli ve gübresiz koşullar altında Rhizobium ve mikorizanın yalnız
başına ve birlikte inokulasyonunun Zülbiye fasulye çeşidinde bitki gelişimine, bazı
tarımsal karakterlere, tane verimine ve tohumun besin maddesi içeriği üzerine
etkilerini ortaya koymak amacıyla 2012 ve 2013 yıllarında Samsun Karadeniz
Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nün Çarşamba Ambarköprü Araştırma İstasyonunda
yürütülmüştür. Tarla denemeleri Şansa Bağlı Bloklarda Bölünen Bölünmüş Parseller
deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Gübreleme uygulamaları
(G0: Gübresiz ve G1: 2 kg N/da ve 6 kg P2O5/da) ana parsellere, Rhizobium
uygulamaları (R0: Rhizobiumsuz, R1: fasulyede kullanılan standart inokulant ile
inokulasyon, R2: Samsun ili fasulye ekim alanlarından izole edilen yöreye özel yerli
Rhizobium izolatların karışımından oluşan sıvı inokulant ile inokulasyon) alt
parsellere, mikoriza uygulamaları (M0: Mikorizasız ve M1: Mikoriza ile
inokulasyon) ise alt alt parsellere yerleştirilmiştir. Gübre uygulaması 2012 yılında
bitki başına nodül sayısını (47.50 nodül/bitki) kontrol (gübresiz) uygulamasına
(57.15 nodül/bitki) göre azaltmıştır. Tohumların Rhizobium bakterileri ile aşılanması
(R1 ve R2) aşılama yapılmayan kontrol uygulamasına göre hem 2012 yılında hem de
birleştirilmiş yıllar analizinde bitkide nodül sayısını önemli derecede artırmıştır.
Ancak kullanılan standart (R1) ve yerel izolat karışımından (R2) oluşan Rhizobium
inokulantları arasında köklerde oluşturdukları nodül sayısı bakımından farklılık
bulunmamıştır. Mikoriza uygulaması hem 2012 yılında (46.16 nodül/bitki), hem de
birleştirilmiş yıllarda (52.31 nodül/bitki) mikoriza ile inokulasyonun yapılmadığı
uygulamaya göre bitki başına nodül sayısını (58.49 ve 58.39 nodül/bitki) azaltmıştır.
Bu durum Rhizobium ve mikoriza arasındaki rekabete bağlı olarak Rhizobium
bakterileri tarafından oluşturulan nodül sayısındaki azalmaya bağlanabilir. Gübre,
Rhizobium ve mikoriza uygulamalarının bitki boyuna, bitki başına tohum sayısına,
bitki başına ve dekara tane verimine, 1000 tane ağırlığına, tane ham protein oranına,
tanelerin fosfor içeriğine, kök uzunluğuna, kök yaş ve kuru ağırlığına etkileri 2012,
2013 ve birleştirilmiş yıllar analizinde önemsiz bulunmuştur. Mikoriza uygulaması,
bitki köklerindeki mikorizal kolonizasyon oranını (%73.17) mikoriza
uygulanmayana göre (%40.50) çok önemli derecede artırmıştır. Fasulye tanelerinin
P, Ca, Mg, Fe, Zn, Mn, Cu ve Na içeriği üzerine mikoriza uygulamasının önemli bir
etkisi olmamıştır.
Ocak 2017, 157 sayfa
Anahtar Kelimeler: Aşılama, Kuru fasulye, Mikoriza, Nodül, Rhizobium

Abstract:
ABSTRACT
Doctoral Dissertation
EFFECTS OF RHIZOBIUM AND ARBUSCULAR MYCORRHIZA
APPLICATIONS ON SEED YIELD AND SOME AGRONOMICAL
CHARACTERISTICS OF COMMON BEAN (Phaseolus vulgaris L.)
Yeliz Özturan Akman
Ondokuz Mayis University
Graduate School of Sciences
Department of Field Crops
Supervisor: Prof. Dr. Erkut Pekşen
This study was conducted to reveal the effects of alone and dual inoculation with
Rhizobium and mycorrhiza under fertilized and non-fertilized conditions on plant
growth, seed yield and some agronomical characteristics of common bean cv.
Zülbiye at the Çarsamba Ambarköprü Research Station of Samsun Black Sea
Agricultural Research Institute, Turkey in 2012 and 2013. The experiments were laid
out in a split-split plot design according to a randomized complete block design
(RCBD) with four replications. Fertilizer treatments (G0: non-fertilized and G1:
fertilized at the rate of 20 kg N/da ve 60 kg P2O5/da), Rhizobium inoculation
treatments (R0: non-inoculated with Rhizobium, R1: inoculation with standard
inokulum for bean, R2: inoculation with the liquid mixture of local Rhizobium
isolates from bean cultivated fields of Samsun province), mycorrhiza inoculation
treatment (M0: non-inoculated with mycorrhiza and M1: inoculation with
mycorrhiza) were placed to main, su and sub-sub plots, respectively. In 2012,
fertilization treatment decreased nodule number (47.50 nodules/plant) when
compared with non-fertilized control teratment (57.15 nodules/plant). Inoculation of
bean seeds with Rhizobium (R1 and R2) significantly increased the nodule number
per plant when compared with non-inoculated control treatment in both 2012 and
combined analyses, but a significant difference was not found between commonly
used standard inoculant (R1) and inoculant mixture (R2) consisted of local
Rhizobium isolates with respect to number of nodule formed in the roots. In 2012
and combined analyses, the number of nodules per plant was significantly lower in
mycorrhiza inoculation treatment (46.16 and 52.31 nodules/plant, respectively) than
that in non-inoculated treatment (58.49 ve 58.39 nodules/plant, respectively). This
can be attributed to decreasing number of nodule formed by the Rhizobium due to
competition between Rhizobium and mycorrhiza. The effects of fertilizer,
Rhizobium and mycorrhiza treatments on plant height, number of seeds per plant,
seed yield per plant and per hectare, 100 seed weight, seed protein content, seed
phosphorus content, root length, root fresh and root dry weight were found nonsignificant
in 2012, 2013 and combined analyses. Mycorrhizal inoculation highly
significantly increased mycorrhizal colonization rate (73.17%) when compared to
non-inoculated plants (40.50%). The effect of mycorrhizal inoculation on P, Ca, Mg,
Fe, Zn, Mn, Cu and Na contents of seeds was not significant.
January 2017, 157 pages
Key Words: Inoculation, Dry bean, Mycorrhiza, Nodule, Rhizobium