Anlamsal uzaklık bulma algoritmalarının incelenmesi ve anlamsal patika bulma algoritmasının geliştirilmesi
Examination of semantic distance finding algorithms and implementation of semantic path finding algorithm
Yazar: BUKET ÖKSÜZOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MURAT OSMAN ÜNALIR
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control

Özet:
Anlamsal web uygulamalarının giderek yaygınlaşması ile birlikte ontolojiler de önem kazanmaya başlamıştır. Ontolojilerde çok ayrıntılı ilişkiler tutulabildiği için veri modellemede tercih edilen yapılardır. Ontolojiler, e-ticaret, sosyal ağlar ve anlamsal web servisleri gibi birçok alanda kullanılmaktadırlar.Veri modelleme, modelleyen kişinin düşünce yapısına, bulunulan duruma ve amaca göre değişebilen bir durumdur. Bu nedenle, bir alana ait birden çok, farklı ontolojiler oluşturulabilmektedir ve bu duruma veri heterojenliği denilmektedir.Farklı ontolojilerin birlikte çalışabilirliği yani veri paylaşımı yapabilmesi için bu ontolojiler arasında benzer yapıları ifade eden kavramların birbirleriyle ilişkilendirilmesi gerekmektedir. Birlikte çalışabilirliği sağlamak ve böylece heterojenlik problemini aşabilmek için kavramlar arasındaki ilişkileri belirleme işlemine ontoloji eşleme denilmektedir.Ontoloji eşleme işlemi girdi olarak ontolojileri, gerekirse önceden belirlenmiş olan ağırlık ve eşik değerlerini ve bazı durumlarda daha önceden bulunmuş olan benzerlik kümelerini almakta ve çıktı olarak ise benzerlik kümesi oluşturmaktadır. Ontoloji eşleme işlemi için geliştirilmiş birçok teknik bulunmaktadır. Bu teknikler kullanım amaçlarına göre sözdizimsel, dilbilimsel, anlamsal teknikler vs. gibi çeşitli şekillerde sınıflandırılmıştır.Tez kapsamında gerçekleştirilen projede, ontoloji kavramları arasındaki benzerliği bulan uzaklık bulma algoritmalarından faydalanılarak kavramlar arasındaki benzerliğin bulunması konusunda çeşitli algoritmaların ürettiği sonuçlar gösterilmiş, dilbilimsel kaynak olarak WordNet kullanılarak kavramların dilsel karşılıkları konusunda destek sağlanmış ve anlamsal uzaklık bulma işleminde kullanılabilecek anlamsal patika bulma algoritmasının geliştirimi yapılmıştır. Böylece kavramlar arasındaki ilişkilerin sözdizimsel, dilbilimsel ve anlamsallık açısından değerlendirilmesi yapılarak sonuçlar elde edilmesi amaçlanmıştır.Anahtar sözcükler: Ontoloji, Ontoloji Eşleme, Anlamsal Eşleme, Anlamsal Uzaklık, Anlamsal Patika, Anlamsal Benzerlik

Abstract:
With the increasing usage of semantic web applications ontologies have begin to gain importance. Ontologies are very useful because very detailed relations can be expressed with them. They are used in many areas such as database integration, e-commerce, social networks and semantic web services.Data modelling can vary according to the thoughts of the person who models it, the case and the purpose. Therefore, many different ontologies can be created in a domain and this situation is named as data heterogenity.For the interoperability of different ontologies, to share data between them, similar concepts should be related. The process of finding relations between concepts to make interoperability possible and solve the heterogenity problem is ontology matching.Ontology matching process takes ontologies, if required, some weight and threshold values, and sometimes the alignments which are already found as inputs, and as output it produces alignment set. For ontology matching, there are some techniques. These techniques are classfied as syntactic, linguistic and semantic according to their usage.In the project of this thesis, with the usage of distance finding algorithms, which find the similarity between ontology concepts, the results of the algorithms are displayed, using WordNet linguistic support is added and semantic path findign algorithm is implemented which can be used for finding semantic distance. As a result, the relations between concepts are evaluated with syntactic, linguistic, semantic aspects and resulted.Keywords: Ontology, Ontology Matching, Semantic Matching, Semantic Distance, Semantic Path, Semantic Similarity