Birleştirilmiş ve müstakil sınıflarda görev yapan sınıf öğretmenlerinin hayat bilgisi öğretimine ilişkin tutumlarının ve görüşlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the attitudes and opinions of classroom teachers carrying out unified and independent classes related to life science teaching
Yazar: AHMET DADAŞ
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE ÜLKÜ KAN
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Birleştirilmiş sınıflar = Combined classes ; Hayat bilgisi = Life science ; Hayat bilgisi dersi = Life science lesson ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Tutumlar = Attitudes ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude

Özet:
Araştırmada birleştirilmiş ve müstakil sınıflarda görev yapan sınıf öğretmenlerinin Hayat bilgisi
dersinin öğretimine ilişkin tutumlarının incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada nicel verilerle beraber
nitel verilerinde kullanıldığı karma yöntem kullanılmıştır. Nicel verilerin değerlendirilmesinde tarama
modeli kullanılırken nitel verilerin değerlendirilmesinde olgubilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın
çalışma grubunu 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Aksaray ilinde görev yapan sınıf öğretmenleri
oluşturmaktadır. Araştırmada Sarıkaya, Özgöl ve Yılar'ın (2017) geliştirdiği "Hayat Bilgisi Öğretimi
Tutum Ölçeği" ile araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış bir görüşme formu kullanılmıştır.
Araştırma kapsamında "Hayat Bilgisi Öğretimi Tutum Ölçeği" 412 sınıf öğretmenine uygulanmış ve 400
ölçek değerlendirmeye alınmıştır. Görüşme formu ise 60 öğretmene uygulanmıştır. Görüşme formlarından
15 tanesi eksik doldurulduğundan değerlendirme dışı bırakılmıştır. Bu nedenle değerlendirme 45 kişi
üzerinden yapılmıştır.
Araştırmanın nicel boyutu analiz edildiğinde sınıf öğretmenlerinin hayat bilgisi öğretimine ilişkin
olumlu tutum düzeyine sahip oldukları tespit edilmiştir. Araştırma kapsamındaki öğretmenlerin hayat
bilgisi öğretimine ilişkin tutumları cinsiyet değişkenine göre anlamlı biçimde farklılaşmamıştır. Sınıf
öğretmenlerinin öğretmenlik yaptıkları sınıf türü değişkeni dikkate alınarak tutum puanları
değerlendirildiğinde, gerek ölçeğin bütünü gerekse sevme ve önemseme alt boyutlarında istatistiksel açıdan
anlamlı farklılık bulunmamıştır. Ancak ölçeğin değer verme alt boyutunda öğretmenlerin görev yaptıkları
sınıf türü açısından anlamlı fark bulunmuştur. Birleştirilmiş sınıflarda görev yapan öğretmenler değer
verme bağlamında müstakil sınıflardaki öğretmenlere göre daha olumlu bir tutuma sahip oldukları
belirtilebilir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin hayat bilgisi öğretimine ilişkin tutum puanları, hizmet
sürelerine göre farklılaşmamıştır.
Çalışmanın nitel boyutunda her iki sınıf türünde görev yapan öğretmenlerin hayat bilgisi dersine
ilişkin görüşleri alınmıştır. Buna göre, öğretmenlerin tamamına yakını ders kitabını yetersiz bulmaktadır.
Ders içeriğinde konuların somutlaştıramaması, uygulama imkânlarının olmaması, okul araç gereçlerinin
yeterli olmaması, ailelerin eğitim öğretim sürecinde ilgisiz olmaları ve teknolojik yetersizlikler gibi
problemlerin hayat bilgisi dersinin etkililiğini olumsuz etkilediği ifade edilmiştir. Araştırma sonucunda
öğrenci ilgisizliği, derslerin evde pekiştirilmemesi gibi öğrenci kaynaklı, öğretim çeşitliliğinin
artırılmaması, öğretim sürecinin öğretmen merkezli olması gibi öğretmen kaynaklı, kaynak kitap oluşturma
sürecinde öğretmen görüşünün alınmaması ve kazanımların fazlalığı gibi müfredat kaynaklı problemler
belirlenmiştir. Araştırmaya katılan öğretmenler hayat bilgisi dersinin bireyin kendisini ve çevresini
tanımasına yardımcı olduğunu belirterek dersin önemi vurgulanmıştır. Dersin diğer dersler için temel teşkil
ettiği belirtilmiştir. Bunun yanında konuların somutlaştırılması ve etkin anlatım için sınıfın fiziki
durumunun çok önemli olduğu vurgulanmıştır.

Abstract:
In the study, it is aimed to examine the attitudes of classroom teachers who work in unified and
separate classrooms towards teaching Life studies lesson. In the research, mixed method was used in which
qualitative data were used together with quantitative data. While the scanning model was used to evaluate
the quantitative data, the phenomenological design was used to evaluate the qualitative data. The working
group of the research consists of classroom teachers working in Aksaray province in the 2018-2019
academic year. In the research, a semi-structured interview form developed by the researcher with the "Life
Sciences Teaching Attitude Scale" developed by Sarıkaya, Özgöl and Yılar (2017) was used. Within the
scope of the research, "Life Studies Teaching Attitude Scale" was applied to 412 classroom teachers and
400 scales were evaluated. The interview form was applied to 60 teachers. 15 of the interview forms were
excluded from the evaluation because they were filled incompletely. Therefore, the evaluation was made
on 45 people.
When the quantitative dimension of the study was analyzed, it was determined that classroom teachers
had a positive attitude level towards life studies teaching. The attitudes of the teachers within the scope of
the study towards life studies teaching did not differ significantly according to the gender variable. When
the attitude scores of the classroom teachers were evaluated considering the class type variable they were
teaching, no statistically significant difference was found in both the whole scale and the liking and caring
sub-dimensions. However, a significant difference was found in the appraisal sub-dimension of the scale
in terms of the type of class in which the teachers worked. It can be stated that teachers working in joined
classrooms have a more positive attitude in terms of valuing than teachers in independent classes. The
attitude scores of the teachers participating in the study towards life studies teaching did not differ according
to their service time.
In the qualitative dimension of the study, the opinions of teachers working in both class types about
life studies lesson were taken. Accordingly, almost all of the teachers find the textbook insufficient. It was
stated that problems such as the inability to concretize the subjects in the course content, lack of application
opportunities, insufficient school equipment, indifference of families in the education process and
technological inadequacies negatively affect the effectiveness of life studies lesson. As a result of the
research, student-based problems such as student indifference, not reinforcing the lessons at home, not
increasing the diversity of teaching, the teaching process being teacher-centered, teacher-based problems
such as the lack of teacher opinion in the process of creating the source book and the excess of the
acquisitions were determined. Teachers participating in the study stated that life studies lesson helps the
individual to get to know himself and his environment and the importance of the lesson was emphasized.
It is stated that the course is the basis for other courses. In addition, it was emphasized that the physical
condition of the classroom is very important for concretizing the subjects and expressing them effectively.