Hüseyin Rahmi Gürpınar ve Mustafa Kutlu'nun eserlerinde ilişki sözleri
The speech acts in literary works of Hüseyin Rahmi Gürpınar and Mustafa Kutlu
Yazar: HÜSEYİN CİHANGİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HABİBE YAZICI ERSOY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Gürpınar, Hüseyin Rahmi = Gürpınar, Hüseyin Rahmi ; Kutlu, Mustafa = Kutlu, Mustafa ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk romanı = Turkish novel ; Türkçe = Turkish ; İletişim = Communication ; İlişki = Relationship ; Şairler = Poets

Özet:
Bu çalışmayla Türkiye Türkçesinde konuşma dilinde selamlaşma, tanışma, hatır sorma, rica etme, teşekkür etme, özür dileme, davet etme, karşılama, vedalaşma-uğurlama, onaylama, reddetme, baş sağlığı dileme, söz verme, alkış, kargış, kabul etme, tebrik etme kategorilerinde kullanılan ilişki sözleri tespit edilmiştir. İlişki sözlerinden yola çıkarak Türk milletinin düşünce sistemi ve Türkçenin ifade zenginliği ortaya koyulmuştur.Çalışma, özellikle roman ve hikâye gibi kurmaca metinlere dayandırılmıştır. Çünkü kurmaca metinlerde konuşma dilinin özelliklerini görmek diğer metinlere göre daha olası bir durumdur. Eserlerde sosyal çevreleri, statüleri, eğitimleri, gelir durumları, etnik kökenleri, kültürel yapıları, din anlayışları ve yaşları farklı kahramanların olması yapılan dil çalışmasının toplum dilbilimine uygun olmasını sağlamıştır.Çalışma, Hüseyin Rahmi GÜRPINAR ve Mustafa KUTLU'nun eserlerine dayandırılmıştır. Çalışmanın bu yazarların eserlerine dayandırılması, bize ayrıca ilişki sözlerinin 1890'lardan günümüze kadar nasıl bir seyir izlediğini de takip etme imkânı sunmuştur.Taranan eserlerde tespit edilen ilişki sözleri, kullanıldığı bağlama dikkat edilerek semantik-pragmatik açıdan değerlendirilmiştir.İlişki sözlerinde hem kategori hem de bu kategorilerde kullanılan ilişki sözleri sayısının çok olması Türk milletinin toplumsal iletişime verdiği önemi gözler özüne sermiştir.

Abstract:
In this study, the speech acts, which are used in informal Tukish language, were identified under the categories of greeting, meeting, inquiring after somebody?s health, requesting for something, thanking, apologizing for something, inviting, welcoming, saying farewell to each other, refusing, offering condolence, promising, conveying sincere wishes or cursing, accepting and congratulating. Turkish people?s way of thinking and expression wealth of Turkish language were displayed considering the speech acts as a starting point.The study is based on especially fictional texts such as novels and stories. Because, characteristics of informal language can be seen clearly in fictional texts compared with the other texts. Creating characters, who have different social environments, social statutes, educational and cultural backgrounds, income levels, ethnic backgrounds or groups, sense of religion and ages, made the linguistic study suitable for socio linguistics.This study was based on Hüseyin Rahmi GÜRPINAR and Mustafa KUTLU?s literary works. So, this enabled us to see how speech acts progressed from 1890s to the present. Considering the context, the speech acts in these scanned texts were evaluated according to semantics and pragmatics perspectives.Having both a great number of categories and speech acts in informal Turkish language educes that Turkish people give full weight to social communication.