Basınç ülserlerini önlemeye yönelik tutum ölçeği'nin Türkçeye uyarlanması, geçerlik ve güvenirliğinin incelenmesi
Adapting the "attitude towards pressure ulcer prevention instrument" into Turkish and studying its validity and reliability
Yazar: YASEMİN ÜSTÜN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ŞEBNEM ÇINAR YÜCEL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Basınç = Pressure ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Ölçekler = Scales ; Ülser = Ulcer

Özet:
Bu araştırma, hemşirelerin basınç ülserlerini önlemeye yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla 2010 yılında Beeckman ve arkadaşları tarafından geliştirilen "Attitude Towards Pressure Ulcer Prevention Instrument(ATPUPI" "Basınç Ülserlerini Önlemeye Yönelik Tutum Ölçeği (BÜÖYTÖ)"nin Türk toplumu için geçerlik ve güvenirliğini belirlemek amacıyla planlanmış metodolojik tipte bir çalışmadır.
Araştırma, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Araştırma ve Uygulama Merkezi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon, Beyin ve Sinir Cerrahisi, Göğüs Hastalıkları, Kalp Damar Cerrahisi, Nöroloji, Gastroenteroloji, Kardiyoloji Anabilim Dalı servis ve yoğun bakım ünitelerinde 1 Mart - 30 Mayıs 2013 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini 171 hemşire oluşturmuştur.
BÜÖYTÖ 13 maddeden oluşmaktadır. Dil uyarlaması için beş uzman tarafından ölçek Türkçe?ye daha sonra iki uzman tarafından geri çevirisi yapılarak İngilizceye çevrilmiştir. İngilizce?ye çevrilen ölçek iki uzman tarafından Türkçe?ye çevrilmiş, gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra ölçeğin kapsam geçerliğinin sınanmasında 10 uzmandan görüş alınmıştır. Öneriler doğrultusunda ölçeğe son şekli verilmiştir.
Ölçeğe uygulanan faktör analizi sonucunda toplam varyansın %66.523?ünü açıklayan 5 faktör elde edilmiş ve bu faktörler "yeterlilik", "öncelik", "etki", "sorumluluk", "önlemenin etkinliği" şeklinde orijinal ölçekteki gibi adlandırılmıştır.
Ölçekten alınabilecek minimum puanı 13 iken, maximum puanı 52'dir. Ölçeğin toplam puan ortalaması ve standart sapması 39.49 ± 2.77 olarak saptanmıştır. İç tutarlılığı test etmek için yapılan "madde analizi" sonucunda 13 maddenin madde toplam korelasyon  katsayısı 0.37 ile 0.618 arasında saptanmıştır. Hiçbir maddenin madde toplam korelasyon katsayısı 0.20?nin altında olmadığı için ölçekten madde çıkartılmamıştır. Ölçeğin tümü için elde edilen Cronbach Alpha katsayısı 0.714 olarak saptanmıştır. Ölçeğin yarı test güvenirlik sonuçlarına göre; ölçeğin iki yarısı arasındaki korelasyon değeri 0.69, Spearman-Brown katsayısı 0.66 ve Guttman Split-Half katsayısı 0.67 olarak oldukça güvenilir bulunmuştur. Ölçeğin zamana göre değişmezliğinde yapılan iki ölçüm arasında doğrusal ve kuvvetli bir ilişki saptanmış (r:0.957), zamana göre kararlılığı yüksek düzeyde bulunmuştur.
Sonuç olarak "Basınç Ülserlerini Önlemeye Yönelik Tutum Ölçeği"nin Türk toplumu için oldukça yeterli güvenirlik ve geçerlik göstergelerine sahip bir ölçme aracı olduğu saptanmıştır. Bu sonuca göre; hemşireler ile yürütülen basınç ülserlerini önlemeye yönelik tutumları belirleyen çalışmalarda, Türk toplumuna uyarlanan BÜÖYTÖ?nin kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
This research is a methodological study designed to determine the validity and reliability of the "Attitude Towards Pressure Prevention Instrument" (ATPUPI) in Turkish population, which was developed by Beeckman et al. in 2010 in order to measure nurses attitudes toward preventing pressure ulcers.
This research was carried out in the intensive care units and services of Department of Anesthesiology and Reanimation; Department of Neurosurgery; Organ Transplantation Research and Application Center; Department of Thoracic Diseases; Department of Cardio-Vascular Surgery; Department of Neurology; Department of Gastroenterology; and Department of Cardiology, Ege University Medical Faculty Hospital between 1 March and 30 May 2013. 171 nurses comprised the sampling of research.  
ATPUPI is comprised of 13 items. Instrument was translated into Turkish by five experts and then retranslated back into English by two experts. The instrument retranslated into English was translated into Turkish by two experts, after necessary corrections were made opinions of 10 experts were obtained during testing the scope validity of the instrument. According to recommendations the final shape was given to the instrument.   
As a result of factor analysis applied to instrument, 5 factors explaining 66.523 % of the total variance were obtained and these factors were named as in the original scale; "sufficiency", "priority", "effect", "responsibility" and "effectiveness of prevention". 
The minimum score obtainable from scale is 13 and the maximum score is 52. The mean total scores of the scale and the standard deviation were found as 39.49 ? 2.77. As a result of ?item analysis? performed to test the internal consistency, the mean total correlation coefficient of 13 items was detected between 0.37 and 0.618. No item was removed from the instrument since none of the items had total item correlation coefficient less than 0.20. The Cronbach Alpha coefficient obtained for the whole scale was 0.714. According to scale?s semi-test reliability results, the correlation value between two halves of the scale was 0.69, Spearman-Brown coefficient was 0.66 and Guttman Split-Half coefficient was 0.67 (highly reliable). A linear and strong relationship was established between two measurements made on the scale?s invariability according to time (r=0.957), whereas its stability according to time was higher. 
Consequently, the "Attitude Towards Pressure Prevention Instrument" was found to be a measurement tool with very sufficient reliability and validity indicators for Turkish population. Accordingly, use of "ATPPI" adapted to Turkish population is recommended in studies carried out with nurses to determine the attitudes toward preventing pressure ulcers.  

Key Words: Pressure ulcers, prevention, attitude, validity, reliability, nursing