Çok hızlı dönen tek yıldız: LO PEG
Ultrafast rotator single star: LO PEG
Yazar: HASAN ALİ DAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜNAY TAŞ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences
Dizin: Evrim = Evolution ; Fotometri = Photometry ; Yaş = Age ; Yıldızlar = Stars

Özet:
ÖZET ÇOK HIZLI DÖNEN, TEK YILDIZ: LO PEG DAL, Hasan Ali Yüksek Lisans Tezi, Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü Tez Yöneticisi: Yrd. Doç. Dr. Günay TAŞ Ağustos 2003, 66 Sayfa Geri tür yıldızlar güneş benzeri aktivite gösterirler. Güneş'te gözlenen aktivite yapılarının oluşumu dinamo kuramıyla açıklanır. Güneş'e benzerlik kullanılarak, geri tür yıldızlarda gözlenen aktivitenin kökeninin de dinamo olduğu kabul edilir. Bu anlamda, aktivitenin oluşmasındaki en önemli iki parametre konveksiyon bölge derinliği ve dönme hızıdır. Konveksiyon bölgeleri yaklaşık olarak F5 tayf türünde görülmeye başlar ve geri tayf türlerine doğru derinleşir. Dönme hızıyla aktivite arasında da bir ilişki vardır: dönme hızı arttıkça aktivite düzeyi de artar. Aktivite düzeyine etki eden diğer parametre ise yaştır. Genç yıldızlar daha hızlı dönerler ve daha aktiftirler. Skumanich (1972), dönme, aktivite ve yaş arasında bir ilişki olduğunu göstermiştir. Ancak, 80'li yılların başlarında genç açık kümelerin üyeleri arasında bu ilişkiye uymayan geri tür aktif yıldızlar keşfedilmiştir. Son yıllarda alan yıldızlan arasında da böylesi yüksek hızlarda dönen yıldızlar bulunmuştur. Çok yüksek dönme hızlarına sahip bu yıldızlara "ultrafast rotators" adı verilmiştir. Bu yıldızlar, kısa dönemli olmaları ve ultra hızlı dönme olayının yaşla doğrudan ilişkili olması nedeniyle genellikle tayfsal olarak çalışılmıştır. Fotometrik çalışmalar ise çok azdır. Bu tezde, ultra hızlı dönücülerin oluşumu ve özelliklerine ilişkin genel bir tartışma yapılmış ve bir ultra hızlı dönücü olan LO Pegasi'nin fotoelektrik fotometri gözlemlerinin sonuçlan sunulmuştur.

Abstract:
vn ABSTRACT ULTRAFAST ROTATOR, SINGLE STAR: LO PEG DAL, Hasan Ali Msc. In Astronomy Superviser: Yrd. Doç. Dr. Günay TAŞ Agust 2003, 66 Pages The late-type stars show the solar-like activity. The activity structures observed on the Sun are explained by means of dynamo theory. Using solar analogy it is accepted that the origin of activity observed in the late-type stars is dynamo process. In this manner, the most important two parameters affecting on the formation of the activity are the convective envelope depth and rotational velocity. The convective envelop gets shown at about F5 and becomes deep towards the later spectral types. There is a relation between rotational velocity and activity: when the rotation velocity increases, the activity level increases, too. Another parameter having influence on the activity level is age. The young stars rotate more rapidly and they are more active. Skumanich (1972) shows that there is a relation between rotation, activity and age. In the early 80s, the late-type active stars which are not agreement with this relation are discovered in young clusters. Recently, some stars having such high rotational velocity are also found among the field stars. These more rapidly rotating stars are called "ultrqfast rotators". These stars were generally studied spectroscopically because they have short periods and the fast rotating phenomenon is directly related with age. Photometric studies, on the other hand, are much less. In this thesis, the formation and the properties of ultrafast rotators were discussed and results of the photoelectric photometry observations of LO Pegasi, which is an ultrafast rotator, were presented.