Yeşim Saygın Armutak'ın macera romanlarının söz varlığı açısından incelenmesi
Vocabulary analysis of Yeşim Saygın Armutak's adventure novels
Yazar: KIVANÇ SİNAN KARACA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET TURAN SİNAN
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Armutak Saygın, Yeşim = Armutak Saygın, Yeşim ; Dil eğitimi = Language education ; Roman = Novel ; Söz varlığı = Vocabulary ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
İnsanların duygularını, düşüncelerini, hayallerini, hislerini, beklentilerini diğer insanlarla paylaşmasına, anlamasına ve anlaşılmasına imkân tanıyıp kendi aralarındaki iletişimi gerçekleştiren en önemli ve kapsamlı araç dildir. Bir insanın dili etkili kullanma ve kendini iyi bir şekilde ifade etme yeteneği de zengin bir söz varlığı hazinesine sahip olmasına bağlıdır. İnsanların çocukluk dönemindeki dil gelişimleri düşünüldüğünde de; çocuk edebiyatı kapsamındaki eserlerin bir kişinin söz varlığını zenginleştirme yönündeki önemi ortaya çıkar. Söz varlığına dil açısından bakıldığında ise; söz varlığı, bir dilin zenginliğinin ve ifade gücünün en önemli göstergesi olarak ele alınır. Söz varlığı; ait olduğu dilin sözcükleri, atasözleri, deyimleri, ikilemeleri, ilişki sözleri ve terimleri gibi ögelerin tamamını ifade eder.
Söz varlığı üzerine yapılan araştırmalar, bir dilin tarihsel süreç içindeki değişimini ve gelişimini göstermesi açısından önemli bir değere sahiptir. Bu çalışmayla da Yeşim SAYGIN ARMUTAK'ın macera romanlarında söz varlığını oluşturan dilsel ögelerin bulunması ve bu ögelerin kullanım sıklıklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmanın veri kaynağını bir yazara ait yazılı eserler oluşturduğu için belgesel tarama yapılmış ve veriler ilgili dokümanların incelemesi sonucunda elde edilmiştir. Bu çalışmada araştırmaya konu olan yapıtların tümü incelenip değerlendirildiğinden örneklem belirlemesi yapılmamıştır. Çalışmanın verileri Yeşim SAYGIN ARMUTAK'ın "Günlükte Saklı Sırlar, Baykuş Yemini, Bataklığın Kıyısındaki Ev, Mızıkacı ve Hayaletli Gölün Çocukları" adlı eserlerinden toplanmıştır. Romanlar, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. İçerik analizi türlerinden de "kategorisel çözümleme" tekniği kullanılmıştır. Çalışmada "Türkçenin söz varlığı" ana kategori; "atasözleri, deyimler, ikilemeler, ilişki sözleri, pekiştirilmiş sözcükler, terimler, argo sözler, yabancı sözcükler ve doldurma sözler" ise alt kategoriler olarak belirlenmiştir. 
Yazarın beş romanı; belirlenen bu alt kategoriler açısından taranmış, her kitaptaki söz varlığı ögeleri ilgili kategori başlıklarına uygun şekilde abece sırasına göre sınıflanmıştır. Elde edilen verilerden hareketle sıklık ve yüzde hesaplamaları yapılmış ve bu hesaplamalar tablolar yoluyla gösterilmiştir.
Bu çalışmada, yazarın romanlarında söz varlığına ait pek çok ögeye yer verdiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu ögeler arasında sırasıyla yabancı sözcükler, deyimler ve ikilemelerin geniş yer tuttuğu görülmüştür. Ayrıca yazarın romanlarında ilişki sözleri, terimler, argo sözler, pekiştirilmiş sözcükler ve doldurma sözlere yönelik kullanımlar da saptanmıştır. Atasözlerine yönelik ise; sadece "Günlükte Saklı Sırlar" romanında bir örnek tespit edilmiştir. Yazarın bütün romanlarında bitki bilimi, biyoloji, edebiyat, hayvan bilimi, müzik ve tıp gibi alanlara yönelik pek çok terim tespit edilmiştir. Romanlar yabancı sözcükler açısından ele alındığında; daha çok Arapça, Farsça ve Fransızca kökenli sözcüklerle karşılaşılmıştır.

Abstract:
Language is the most important and comprehensive tool that enables people to share their feelings, thoughts, dreams, feelings and expectations with other people, to understand and be understood, and to communicate among themselves. A person's ability to use language effectively and to express himself well depends on having a rich vocabulary. Considering the language development of people in childhood; The importance of works within the scope of children's literature in enriching a person's vocabulary emerges. When we look at the vocabulary in terms of language; Vocabulary is considered as the most important indicator of the richness and expressive power of a language. Vocabulary; It expresses all the elements such as words, proverbs, idioms, reduplications, relation words and terms of the language it belongs to.
Research on vocabulary has an important value in terms of showing the change and development of a language in the historical process. In this study, it is aimed to determine the linguistic elements that make up the vocabulary of Yeşim SAYGIN ARMUTAK's adventure novels and to determine the frequency of use of these elements. Since the data source of this study is written works belonging to an author, a documentary scan was made and the data were obtained as a result of the examination of the relevant documents. In this study, sampling was not determined since all of the works that were the subject of the research were examined and evaluated. The data of the study were collected from Yeşim SAYGIN ARMUTAK's works titled "Günlükte Saklı Sırlar, Baykuş Yemini, Bataklığın Kıyısındaki Ev, Mızıkacı ve Hayaletli Gölün Çocukları". Novels were analyzed by content analysis method. One of the content analysis types, the "categorical analysis" technique was used. In the study, the main category of "Turkish vocabulary"; "Proverbs, idioms, reduplications, relationship words, reinforced words, terms, slang words, foreign words and filler words" were determined as sub-categories.
The five novels of the author were scanned in terms of these sub-categories, and the vocabulary items in each book were classified in alphabetical order in accordance with the relevant category titles. Based on the data obtained, frequency and percentage calculations were made and these calculations were shown in tables.
In this study, it was concluded that the author included many elements of vocabulary in his novels. It has been seen that foreign words, idioms and reduplications have a large place among these elements, respectively. In addition, the use of relationship words, terms, slang words, reinforced words and filler words in the author's novels were also determined. As for the proverbs; only one example has been identified in the novel "Günlükte Saklı Sırlar". In all of the author's novels, many terms related to fields such as plant science, biology, literature, animal science, music and medicine have been identified. When the novels are considered in terms of foreign words; mostly Arabic, Persian and French origin words were encountered.