Eğitimde sistem düşüncesi yaklaşımına yönelik öğretmen deneyimlerinin incelenmesi
Examining teacher experiences towards system thinking approach in education
Yazar: KÜBRA YAVUZKURT EKER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİM AŞİROĞLU ; PROF. DR. HASRET NUHOĞLU
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Karmaşık sistemlerin hızla artış gösterdiği günümüz toplumunda içinde bulunduğu sistemleri anlamlandırabilen, sistemler arası ilişkiler kurabilen üst düzey düşünme becerilerine sahip bireyler yetiştirmek önem arz etmektedir. Karmaşık sistemlerin içerisinde dünyayı anlayabilmek sistemsel düşünme becerisi ile mümkündür. Bireylere bu becerilerin aşılanabilmesi eğitim aracılığıyla mümkündür. Öğretmenlerin derslerinde bu yaklaşımı etkin olarak kullanması, sistemsel düşünme becerilerine sahip nesiller yetiştirmeye olanak sağlayacaktır. Bu çalışma ile eğitimde sistem düşüncesi yaklaşımına yönelik öğretmen deneyimlerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada nitel araştırma modellerinden fenomenolojik araştırma modeli tercih edilmiştir. Çalışma grubunu 2023-2024 yılında derslerinde eğitimde sistem düşüncesi yaklaşımını kullanan 11 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada yer alan öğretmenler gönüllülük esasıyla seçilmiştir. Katılımcıların belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden kartopu örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Bu çalışmada amaçlı örnekleme yönteminin kullanılmasının nedeni, araştırma amacına uygun olarak eğitimde sistem düşüncesi yaklaşımına yönelik öğretmen deneyimlerinin derinlemesine incelenmesidir. Bu araştırmada, araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Elde edilen öğretmen görüşmeleri defalarca okunarak önemli ifadeler belirlenmiş ve gerekli notlar alınmıştır. Öğretmen görüşmelerinde elde edilen ifadelerden yola çıkılarak kodlamalar yapılmıştır. Ortaya konulan birden fazla kodlar bir araya getirilerek araştırmanın temaları oluşturulmuştur. Analiz sonucunda elde edilen kategoriler mantıksal çerçeve içerisinde sunulmuştur. Bu bağlamda verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma verilerine göre yapılan içerik analizine göre 'karar verme süreçleri', 'uygulama süreçlerine ilişkin deneyimler', 'öğrencilerde gözlemlenen değişimler', 'uygulayıcılarda gözlemlenen değişimler' ve 'ESD yaklaşımına yönelik öneriler' olmak üzere toplamda beş ana temaya ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenlerin eğitimde sistem düşüncesi yaklaşımına yönelik görüşlerinin olumlu olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca katılımcı öğretmenlerin deneyimlerinden yola çıkılarak ESD yaklaşımının hem öğrencilerin gelişimine hem de uygulayıcıların mesleki ve kişisel gelişimlerine katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcı öğretmenler ESD yaklaşımının yaygınlaştırılmasını ve eğitimde devamlılığının sağlanması gerektiğini savunmaktadırlar.

Abstract:
In today's society, where complex systems are rapidly increasing, it is important to raise individuals with high-level thinking skills who can make sense of the systems they are in and establish relationships between systems. Understanding the world in complex systems is possible with systems thinking skills. It is possible to instill these skills in individuals through education. Teachers' effective use of this approach in their lessons will enable raising generations with systemic thinking skills. The aim of this study is to examine teachers' experiences with the systems thinking approach in education. Phenomenological research model, one of the qualitative research models, was preferred in the study. The study group consists of 11 teachers who used the systems thinking approach in education in their lessons in 2023-2024. The teachers in the study were selected on a voluntary basis. Snowball sampling method, one of the purposive sampling methods, was preferred in determining the participants. The reason for using purposive sampling method in this study is to examine teachers' experiences about the systems thinking approach in education in depth in accordance with the research purpose. In this study, a semi-structured interview form prepared by the researcher was used. The teacher interviews were read several times and important statements were identified and necessary notes were taken. Coding was made based on the statements obtained in the teacher interviews. The themes of the research were formed by bringing together more than one code. The categories obtained as a result of the analysis were presented within a logical framework. In this context, content analysis method was used to analyze the data. According to the content analysis of the research data, a total of five main themes were reached: 'decision-making processes', 'experiences related to implementation processes', 'changes observed in students', 'changes observed in practitioners' and 'suggestions for ESD approach'. As a result of the research, it was determined that teachers' views on the system thinking approach in education were positive. In addition, based on the experiences of the participant teachers, it was concluded that the ESD approach contributed to both the development of students and the professional and personal development of practitioners. Participant teachers advocate the dissemination of the ESD approach and its continuity in education.