İran ve Türkiye modernleşmesinde kadın hareketi (1830-1965)
Iran and Turkey modernization of the women's movement (1830-1965)
Yazar: SAMANEH ASGARİ
Danışman: DOÇ. DR. BİLGİN ÇELİK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Kadın hakları = Women rights ; Kadın hareketleri = Women movements ; Kadınlar = Women ; Modernleşme = Modernization ; Türkiye = Turkey ; İran = Iran

Özet:
On sekizinci yüzyılda, Avrupa'da ciddi ekonomik değişimlerin yanısıra toplumsal ve siyasal değişimler de yaşandı. Bu değişimler toplumların yaşam tarzlarını da etkiledi. Britanya'daki Sanayi Devrimi ve Fransız Devrimi'nden sonra, diğer ülkeler de bu olayların etkisi altında yaşam tarzlarını değiştirmeye başladılar. Bu değişiklikler modernizm olarak biliniyordu. Bu değişiklikler Kaçar ve Osmanlı gibi hükümetlerin de dikkatini çekti. Fakat modernizm olarak bilinen reformların bir kısmı, bu hükümetlerde hüküm süren İslam ilkelerinden farklıydı. Bu ilkelerin en önemlilerinden biri, kadınların evdeki ve toplumdaki konumunu değiştirmek ile ilgiliydi. Bu değişimle ilgili olarak Müslümanlar, İslam'ın ilkelerine olan inançlarından dolayı reformlara şiddetle karşı çıkıyorlardı. Her ne kadar toplumdaki fanatik müslüman kesim bu değişimlere karşı çıksalar da, Kaçar ve Osmanlı hükümetleri, Avrupa modernizmine uygun reformları adım adım uygulamaya koyarken bu reformlar kadınların statüsünü ve yaşam tarzını da derinden etkiledi. Osmanlı İmparatorluğu'nun yerine Türkiye'de cumhuriyetin kurulması ve İran'da hükümetin Kaçar'dan Pehlevi'ye değişmesi ile reformlar daha hızlı bir şekilde gerçekleştirildi. Her iki ülkede de kadınlar bu değişim sonrasında daha fazla hakka sahip oldular ve konumlarını değiştirdiler. İran ve Türkiye'de, Mustafa Kemal Atatürk,  Rıza Şah ve Muhammed Rıza Şah, kadınlara destek verselerde fanatiklerin etkisi ve toplumun batıl inançlardan dolayı birçok alanda kadın reformu hakkında zorluk çekmiştiler.
Her iki ülkede 19.yüzyılda başlayan Kadın hareketinin geçirdiği evrimi ve siyasi değişimlerin Kadınların toplumsal statüsünde yarattığı değişimleri karşılaştırmalı yöntem ile ele aldığımız bu tezimizde Batı'nın Ortadoğu Afrika veya Uzakdoğudaki sömürge coğrafyalarından farklı olarak sömürge konuma girmemiş ve kendi tercihi ile modernleşme sürecini başlatmış iki komşu ve aynı zamanda tarihsel rakibin Kadınlar özelindeki tarihi değerlendirilecektir.

Abstract:
In the eighteenth century, there were serious economic as well as social and political changes throughout Europe. These changes have affected the lifestyles of various societies. After the Industrial Revolution in Britain and the French Revolution, other countries began to alter their lifestyles under the influence of these events. These changes were known as modernism. These changes also attracted the attention of such governments as Qajar and the Ottoman. However, some of the reforms known as modernism differed from the Islamic principles prevailing in these governments. One of the most important of these principles was about changing the position of women both in the home and in society. Regarding this change, Muslims strongly opposed the reforms because of their belief in the principles of Islam. Although the fanatical Muslims in society opposed these changes, the Qajar and Ottoman governments gradually implemented reforms in line with European modernism, and these reforms deeply affected the status and lifestyle of women. The aforementioned reforms were brough about more quickly after the establishment of the Republic of Turkey in the place of the Ottoman Empire, and also the replacement of the Qajar dynasty with the Pahlavi government in Iran.
In both of these countries, women gained more rights and changed their positions after this event. In Iran and Turkey, inspite of the full support given to women by Reza Shah, and Mohammad Reza Shah; and Mustafa Kemal Ataturk, respectively; the presence of religion hardliners and extrimists, and superstition still caused serious problems concerning reforms aimed at improving women's rights.  
In this thesis, we examine the evolution of the women's movement that started in the 19th century and the changes in the social status of women in both countries using a comparative method. Iran and Turkey are two neighbors which, unlike the West's colonial geographies in the Middle East, Africa or the Far East, did not come under colonialization and started, instead, the process of modernization with their own choice. At the same time, the history of the historical  rivalry in the case of women will be evaluated.