Temel ibadetler çerçevesinde Seyhayn-Şeybânî ihtilafı
The difference between the two Sheikhs and Shaibani in basic worship
Yazar: EMİNE KURTULAN
Danışman: PROF. DR. AHMET YAMAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Ebu Hanife = Ebu Hanife ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mezhepler = Sects ; Temizlik = Clean liness ; Zekat = Alms ; İbadet = Worship ; İslam hukuku = Islamic law ; İslamiyet = Islam ; Şeybani = Shaybani

Özet:
Asrı saadetten itibaren ferdi mesailer olarak şekillenen fıkhi faaliyetler, hicri dördüncü asrın ortalarına gelindiğinde artık kurumsal bir yapıya bürünmüş ve belli bir kurumun/mezhebin çatısı altında sürdürülmüştür. 
 Bu kurumlar, görüşleri mezhep sistematiğinin temelini oluşturan ve "kurucu imam" da denilen kimselere nispet edilmiş ve onların adıyla bilinegelmiştir. Bununla birlikte her ne kadar kurucu imam ön planda tutulsa da bir kurumun oluşumunu tek kişiye inhisar etmek isabetli değildir. Çünkü kurucu imamın çevresinde olup ona öğrencilik yapmış kimselerin de bu oluşuma verdikleri katkılar yadsınamayacak ölçüdedir. 
Aynı kurum altında mesai harcamış âlimlerimiz her konuda fikir birliğinde olmamış Kur'an ve sünneti temel alarak "müctehedün fih" dediğimiz alanlarda hem kurucu imamın hem de diğer mesai arkadaşlarının görüşlerinden farklı görüşler de serdetmişlerdir. Bu durum, diğer mezheplerde olduğu gibi Hanefîlerde de çok belirgindir. 
Bu tez çalışmasında, Hanefi mezhebinde kurucu otorite kabul edilen Ebu Hanife (v.150/767) ve mezhep içi imamlar hiyerarşisinde ondan sonraki konuma sahip olan Ebu Yusuf (v.182/798) ile mezhebin tedvini ve bize ulaşmasında önemli bir yere sahip olan İmam Muhammed (v.189/805) arasında meydana gelen ihtilaflı görüşler temel ibadetler özelinde ele alınmaya çalışılmıştır. 
Çalışma, bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın konusu, sınırları, amacı, izlenen yöntem ve yararlanılan kaynakların sistematik açıklaması yer almaktadır. Birinci bölümde üç imam arasında temizlik ve bedenî ibadetlerde meydana gelen ihtilaflı görüşler tespit edilip ele alınmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde ise mâlî ve mâlî-bedenî ibadetlerdeki ihtilaflı görüşlerin tespiti ve incelenmesine yer verilmeye çalışılmıştır. 
 Görüşlerin incelenmesinde ihtilafların sebepleri, imamların çıkış noktaları, delilleri, meşayıhın görüşler arasındaki tercihleri ve mezhepte konuya dair fetvaya esas olanın hangi tarafın görüşü olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Fiqhi activities, which began as individual efforts in the first Islamic century, have become an institutional structure in the middle of the fourth century of hijrah and continued under the roof of a certain school of law. 
 These institutions are based on the opinions of the 'founding imams' who form the basis of the systematics of the school of law and have become known by their name. However, even though the founding imam is kept in the forefront, it is not right to descend the formation of an institution to just one person. Because the students around the imam who made contribution to this formation as a student cannot be denied. 
The scholars who spent their time under the same institution did not agree on all matters, based on the Qur'an and Sunnah they have also differentiated their views from the views of both the founding imam and other colleagues in the 'mujtahad fih' areas. This situation is very evident in the Hanafis, as it is the case in the other schools of law. 
In this thesis, the disputed views of Abu Hanifa (v.150 / 767), the founding authority in the Hanafi school, Abu Yusuf (v.182 / 798), who had the following position in the hierarchy and Imam Muhammad (v.189 / 805) who had a significant role in the transmission of the schools views were addressed in the context of basic worship. 
The study consists of an introduction and two parts. In the introduction, the subject of the study, its scope, purpose, the method followed and the systematic explanation of the used resources are included. In the first chapter, the disputed views of the three imams regarding ablution and salat prayer were identified and discussed. In the second part, the determination and examination of the disputed views in zakat and hajj (fiscal and physical prayers). 
 In the examination of the opinions, the reasons of the disputes, the starting points of the imams, the evidences, the preferences between the views of the later  
Hanafi scholars and the relied upon position (mufti bih) among the opinions of the Imams is researched.