Kırsalın korunarak kalkınmasında bir destek aracı olarak yürüyüş rotaları: Türkiye için model önerisi
Walking routes as a support tool in rural development: Model proposal for Turkey
Yazar: SERİM DİNÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHAR AKSEL ENŞİCİ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kentin eskisi kadar çekici, kırın da eskisi kadar itici olmadığı 21. yüzyıl, bir taraftan farklılaşan tüketim talepleriyle kırsal alanların yeniden değer kazanmasına diğer taraftan da kentlerin dünya üzerinde hakimiyetini ilan etmesiyle kırsalın kendi sosyo-ekonomik düşüşü ve değer kaybıyla mücadele etmesine tanıklık etmektedir. Bu dönemde yaşanan teknolojik, ekonomik ve siyasal gelişmeler sonucunda ortaya çıkan yeni sanayi sonrası toplum ve yeni ekonomiler kırsal alanların yeniden ele alınmasına ve kırsal kalkınmaya yönelik farklı politika arayışlarının başlamasına neden olmuştur. 
Türkiye kırsalının da deneyimlediği bu süreç, kırsal alanların kaybının önlenmesi ve dolayısıyla ülke ölçeğinde önlenemez sonuçlara yol açmaması için uygulanabilir ve etkin kırsal kalkınma politikalarına duyulan ihtiyacı ortaya koymuştur. Doğaya geri dönme arzusuyla varlığını ortaya koyan yeni turist profilinin doğal ve kültürel mirasa yönelik oluşturduğu talep nedeniyle de kırsal turizm, kırsal kalkınma gündeminde açıkça uygulanabilir bir seçenek ve kalkınmanın bir aracı haline gelmiştir. 
Kırsal turizm aktivitelerinin çeşitliliği içinde, doğal ve kırsal dünyayla temasın yeniden yapılandırılması anlamına gelen doğa yürüyüşü kentsel nüfusun her geçen gün artan ilgisiyle karşılaşmaktadır. Dolayısıyla, yoğun bir turizm talebiyle karşı karşıya kalan bu alanlarda plansız yapılacak uygulamalar ve kontrolsüz bırakılacak kullanma biçimleri doğal kaynakların bozulması, yerel kültürün zarar görmesi gibi pek çok olumsuz etkiyi beraberinde getirecektir. Aynı zamanda, hem ülkesel hem de yerel ekonomide de bu olumsuz etkilerin izlerine rastlanacaktır. 
Her geçen gün artan ilgiye rağmen, Türkiye'de yürüyüş yollarını destekleyecek herhangi bir planlama ve yönetim sisteminin, mevzuatın ve devlet kaynağının bulunmaması ve yerel yönetimlerin bu konudaki bilgi ve tecrübelerinin az olması tez çalışmasının hareket noktasını oluşturmaktadır. Yürüyüş rotalarına ilişkin ana sorunsalın doğru bir biçimde tanımlanması ve etkin çözümlerin üretilebilmesi için literatür taraması, uluslararası iyi uygulama ve deneyimlerin incelemesi ve Türkiye'nin potansiyellerini ve ihtiyaçlarını belirlemeye yönelik yapılan alan çalışması sonuçlarından elde edilen veriler ışığında, tez kapsamında rota planlama süreci farklı ölçeklerde farklı araçlarla tanımlanmış ve ölçekler arası bir yaklaşımdan yola çıkılarak yürüyüş rotalarının temel planlama ve tasarım ilkeleri belirlenmiştir. Yerel dinamiklere bağlı olarak değişiklik gösterebilecek sürecin ilkelerine ilişkin önerilen model ülke, bölge ve yerel olmak üzere üç temel ölçekte ele alınmıştır. Her bir ölçeğin temel dayanağını "sürdürülebilirlik çerçevesinde geleceğe bütüncül bakış, kırsalın özgün yaşam biçiminin deneyimi, denetimli ve ekolojik, tarihi, kültürel vb. miras öğelerini koruyan bir turizm yaklaşımı ve etkin bir katılım süreci" oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir kırsal kalkınma, kırsal turizm, yürüyüş rotaları, tematik tasarım rehberleri, Likya Yolu, Aziz Paul Yolu.

Abstract:
The 21st century, when the city is not as attractive as it used to be, and the countryside is not as repulsive as it used to be, witnesses the re-appreciation of rural areas with differentiated consumption demands, and the struggle of the countryside with its socio-economic decline and depreciation. The new post-industrial society and new economies that emerged due to the technological, economic and political developments in this period have led to the resumption of rural areas and the emergence of different policies for rural development.
This transformation also affected considerably rural areas in Turkey and led to development of viable and effective rural policies in order to prevent the loss of rural areas and thus not to cause unavoidable results at the country level. Due to the demand for natural and cultural heritage of the new tourist profile, resulted from the desire to return to nature, rural tourism has become not only a viable option for the rural development agenda, but also an instrument of development.
Within the diversity of rural tourism activities, the interest in hiking meaningrestruction of the way of connection with the natural and rural world, has been remarkably increased by the urban population. Therefore, unplanned practices and uncontrolled use of resources in these areas exposed to intensive tourism demand raise the possibility of creating  many negative effects such as deterioration of natural resources and damage to local culture. Such negative effects may cause unfavorable results in, both the national and local economy.
Despite the fact that demand for hiking in the country is strong and growing,the absence of planning and management systems, legislation and government support related to the hiking trails as well as the lack of knowledge and experience of local administrations on this issue constitute the starting point of the thesis study. In this thesis, literature review, examination of international best practices and experiences, and field study are executed in order to identify the main problematic and find effective solutions for the trails. In accordance with data obtained from the results of thestudies and researches to determine the potential and needs of the trails in Turkey, the route planning process was defined with different tools at different scales and the basic planning and design principles of the trails were specified from an inter-scale approach. The proposed model for the principles of the process, which may vary depending on local dynamics, is discussed in three basic scales: country, region and local. The basis of each scale within the framework of sustainability is the holistic view of the future, the experience of the original lifestyle of the countryside, controlled and conservator tourism approach and an effective participation process.

Key Words: Sustainable rural development, rural tourism, walking routes, thematic design guidelines, Lycian Way, Saint Paul Road.