Proton pompa inhibitörleri; günlük pratikte kullanım alışkanlıkları
Proton pump inhibitors; prescribing habits in daily practice
Yazar: MUHAMMED BİLAL BEKTAŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Proton pompası inhibitörleri = Proton pump inhibitors

Özet:
Amaç: Proton pompa inhibitörleri (PPİ) genel olarak güvenli ilaç grubu profili sunmaktadır. Ancak uygun olmayan endikasyonda, dozda ve sürede kullanıldığında; diğer ilaçlarla olan etkileşimleri, yan etkileri, komplikasyonları düşünüldüğünde tümüyle masum ilaçlar değillerdir. Bu çalışmada hekimlerin PPİ hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının incelenmesi, farkındalık artışı sağlanması planlandı.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı tipte çalışmamızda 20 Mart 2024 – 30 Nisan 2024 tarihleri arasında Trabzon il merkezinde bulunan ikinci ve üçüncü basamak hastanelerde aktif hasta muayene eden 300 gönüllü hekime 22 sorudan oluşan anket uygulanmıştır. Araştırma verileri IBM SPSS 26.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler; kategorik değişkenler sayı ve yüzde ile verilmiştir. Bağımsız gruplarda kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında Ki-Kare testi kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmamızda katılımcı hekimlerin %51,3'ü çoğu zaman, %36,7'si bazen hastalarına PPİ reçeteledikleri belirtmiş olup hiç reçete etmediğini belirten hekim olmamıştır. En sık PPİ reçetelendirme endikasyonu %26,3 dispepsi, %23 NSAİİ yan etki profilaksisi, %12,7 anti-agregan yan etki profilaksisi, %11,7 akut/kronik gastrit, %11,3 GÖRH, %8 hasta talebi nedeniyle olmuştur. Hekimler en sık %73 pantoprazol, %18 lansoprazol, %5 esomeprazol, %3,3 rabeprazol reçetelediklerini belirtmiştir ve %96'sı PPİ kullanım şekliyle ilgili soruya kahvaltıdan 30 dakika önce doğru yanıtını vermiştir. Katılımcı hekimlerin %73,3'ü 2 ay ve daha kısa süreyle PPİ reçetelediklerini belirtmiştir. Hekimlerin %80,7'si proton pompa inhibitörlerinin geçerli bir endikasyon olmadan 8-12 haftadan uzun süreli kullanıldığını düşünmektedir.
Sonuç: Proton pompa inhibitörleri güçlü asit baskılayıcı etkileriyle günümüzde vazgeçilemeyecek ilaçlardır. Ancak son yıllarda yapılan çalışmalar çok sayıda yan etki ile ilişkili olabileceğini bildirmektedir. Hekimlere düşen bu ilaçları endike olduğu durumlarda hasta menfaatine kullanmak, belirsiz endikasyonlarda akılcı ilaç kullanım ilkelerini göz önünde bulundurmaktır.
Anahtar Kelimeler: Proton pompa inhibitörleri, PPI, uygunsuz kullanım, yan etki

Abstract:
Objective: Proton pump inhibitors (PPIs) generally offer a safe drug group profile. However, when used in inappropriate indications, doses and durations, and when their interactions with other drugs, side effects and complications are considered, they are not completely innocent drugs. In this study, it was planned to examine the knowledge, attitudes and behaviors of physicians about PPIs and to increase awareness.
Materials and Methods: In our cross-sectional and descriptive study, a 22-question survey was applied to 300 volunteer physicians who actively examined patients in secondary and tertiary hospitals in the city center of Trabzon between March 20, 2024 and April 30, 2024. The research data were analyzed using the IBM SPSS 26.0 program. Descriptive statistics; categorical variables are given as numbers and percentages. Chi-Square test was used to compare categorical variables in independent groups.
Results: In our study, 51.3% of the participating physicians stated that they often prescribed PPIs to their patients, 36.7% sometimes prescribed PPIs, and no physician stated that they never prescribed them. The most common indications for PPI prescription were 26.3% dyspepsia, 23% NSAID side effect prophylaxis, 12.7% anti-aggregant side effect prophylaxis, 11.7% acute/chronic gastritis, 11.3% GERD, and 8% patient demand. Physicians stated that they most frequently prescribed pantoprazole 73%, lansoprazole 18%, esomeprazole 5%, and rabeprazole 3.3% and 96% correctly answered the question about the method of PPI use as 30 minutes before breakfast. 73.3% of the participating physicians stated that they prescribed PPIs for 2 months or less. 80.7% of physicians think that proton pump inhibitors are used for more than 8-12 weeks without a valid indication
Conclusion: Proton pump inhibitors are indispensable drugs today due to their strong acid suppressing effects. However, studies conducted in recent years have reported that they may be associated with many side effects. Physicians should use these drugs in cases where indicated for the benefit of the patient and take into account the principles of rational drug use in uncertain indications.
Keywords: Proton pump inhibitors, PPI, inappropriate use, side effects