Yabancı dil olarak Arapça öğretiminde etkin öğrenim stratejilerine dayalı nahiv öğretimi: Model ve işlevsellik
Effectiveness of a program based on active learning strategies in comprehending Arabic grammar for speakers of other languages in low beginner level (A1) as a model
Yazar: HASSAN SAID YOUSSEF
Danışman: DOÇ. DR. SULTAN ŞİMŞEK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Aktif öğrenme = Active learning ; Aktif öğrenme yöntemleri = Active learning methods ; Arapça = Arabic ; Dil bilgisi = Grammar ; Etkin öğrenme yöntemleri = Active learning methods ; Söz dizim = Syntax ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Öğrenme stratejileri = Learnin strategies ; Öğretim stratejileri = Teaching strategies

Özet:
Geleneksel eğitim anlayışına göre şekillenen Arapça öğretim programlarında, Arapçanın öğretiminde dilbilgisi-çeviri tekniği gibi geleneksel yöntemlere odaklanılmakta, öğrencilerin dil becerilerini geliştirme konusunda bir eğitim verilmemekte, aksine geleneksel mantığın bir devamı olarak sadece standart dilbilgisi kurallarının verilmesiyle yetinmektedir. Çünkü bu programlar, bu kuralların dilin kendisi olduğunu ve öğrencinin bunları ezberleyip anladığında dilin diğer yeterliliklerine de hakim olabileceği bakış açısına sahiptir.
Ancak sorun şu ki, öğrencinin bu geleneksel yöntemleri kullanarak dil çalışması, onu yazı yazarken ve başkalarıyla iletişim kurarken bu dili kullanma becerisi olmadan yalnızca onun kurallarını ezberlemeye sevk etmiştir. O halde araştırmanın problemi, yabancı öğrencinin, konuşmasında, yazısında ve başkalarıyla iletişiminde dile başvurulmamasıyla birlikte zihninde o dilin dilbilgisi kurallarının var olmasıdır.
Bu problemin ışığında ortaya çıkan bu araştırmanın temel fikri, dil bilgisi kurallarını, dersin büyük bir bölümünü etkin öğrenme stratejileri gibi modern yaklaşımlara bağlı olarak başka şekillerde sunan bir programın olması gerektiğidir. Bu stratejiler sayesinde dersin büyük bir kısmı, sunulan dilbilgisinin temel amacına ulaşmak amacıyla, etkileşim, üretim, oyun ve etkinliklere ayrılmıştır.
Etkin öğrenme stratejileri yaklaşımı, öğretim yöntemlerine modern bir yaklaşımdır, özellikleri yirmi birinci yüzyılın başında oluşturulmuştur ve pozitif bilimler, sosyal bilimler, din ilimleri, dil ilimleri, matematik, felsefe, tefsir, yabancılara dil öğretimi gibi her türlü eğitim alanında uygulanmaya başlanmış ve etkinliği kanıtlanmıştır.
Bu araştırmanın en önemli amaçlarından biri, etkin öğrenme stratejilerine göre dil bilgisi kurallarının öğretiminin, Arapça bilmeyen öğrencilerin Arap dilindeki dil bilgisi kurallarını anlamalarına ve başkalarıyla iletişimlerinde dilsel yeterliklerini kazanmalarına etkisini ölçmektir. O halde araştırmanın temel sorusu şudur: Anadili Arapça olmayan öğrencilere Arapça dilbilgisinin etkin öğrenme stratejilerine göre öğretilmesine atfedilebilecek istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar var mıdır?
Araştırmanın bu temel sorusunu cevaplamak için yarı deneysel yaklaşımı takip ettik. Bu nedenle Arapça bilmeyenlere etkin öğrenme stratejilerine göre Arapça dilbilgisi öğretiminde bir program (metodoloji) tasarlandı (alt başlangıç seviyesi modeli A1) ve uygulamalı olarak gösterildi. Uygulama, anadili Arapça olmayan erkek ve kız öğrencilerden müteşekkil 18 kişilik bir deney grubu üzerinde gerçekleştirildi. 
Program, bir öğrenci kitabı ve bir öğretmen kılavuzundan oluşuyor. Öğrenci kitabı, alt başlangıç düzeyine (A1) uygun on beş gramer dersi içermektedir. Her derste kuralın bir açıklaması ve ardından öğrencinin etkin öğrenme stratejileri ile öğrendikleri üzerine alıştırmalar yer almaktadır. Öğretmen kılavuzunda ise bu programın öğretiminde kullanılan bu etkin öğrenme stratejilerinin özet bir açıklaması, ayrıca öğretmenin ve öğrencinin rolleri yer almakta, ayrıca tipik bir dersten uygulamalı bir örnek bulunmaktadır.
Önerilen programın (yöntemin) etkililiğini belirlemek için, alt başlangıç seviyesi A1 için bir sınav tasarladık ve önerilen programı uygulamadan önce, öğrencilerin seviyelerini öğrenmek için onu deneysel bir örneklem üzerinde gerçekleştirdik. Önerilen programı bu örneklem üzerinde uyguladıktan sonra da, onun oluşturduğu farkları öğrenmek ve etkisini ölçmek için tahliller yaptik.
Sınavın ön ve son uygulaması ile programın uygulanmasını içeren deneysel süreci tamamladıktan sonra, anadili Arapça olmayan Arapça öğrencileri için dil bilgisi kurallarının elde edilmesi ve anlaşılması için önerilen söz konusu programın sınav üzerindeki etkisini bilmek için Sosyal Bilimler için İstatistik Paketi (SPSS) kullanarak sonuçları izleyip analiz ettik.

Araştırmanın en önemli bulguları, ana dili Arapça olmayan Arapça öğrencilerinin dilbilgisi testindeki ön ve son uygulamalarda ortalama puanları arasında anlamlılık düzeyinde (0,000) son uygulama lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olmasıdır. Bu farklılığın etkin öğrenme stratejilerine göre dil bilgisi kurallarını inceleyen deney grubu lehine olması, aktif öğrenmeye dayalı önerilen programın araştırma grubunun dil bilgisi kurallarının geliştirilmesine ve anlaşılmasına katkı sağladığını göstermektedir.
Bizce önerilen programın bu etkililiği çeşitli nedenlerden kaynaklanmaktadır, bunlardan en önemlileri şunlardır: Etkin öğrenme stratejilerinin kullanımı öğrencilerin ihtiyaçları ve çoklu zekaları ile orantılıydı ve sözlü ve yazılı seviyelerde dilbilgisi kurallarının pratik bir eğitimini temsil ettiği için öğrenenlere odaklandı ve onları öğrenme sürecinin odak noktası yaptı.
Ulaşılan sonuçlardan hareketle bazı tavsiyelerde bulunduk. Bunlardan biri, anadili Arapça olmayan Arapça öğrencileri için uygulanacak program ve müfredatların tasarlanışında mutlaka etkin öğrenme stratejilerinin dikkate alınması gerektiğidir. Ayrıca Arapça öğrencilerinin edindiği gramer kurallarını değerlendirirken, onun doğru değerlendirmesine ulaşabilmek için çeşitlilik de göz önünde bulundurulmalı, sözlü ve yazılı dilsel performansı da bu değerlendirmelere dahil edilmelidir.
Son olarak araştırmamız, Arapça bilmeyenler için etkin öğrenme stratejilerine dayalı Arapça dilbilgisi öğretiminde özel programlar oluşturulmasını ve bu stratejilere dayalı okuma, dinleme, konuşma ve yazma gibi tüm dil becerilerinde onlar için özel programlar tasarlanmasını önermektedir.

Abstract:
During the educational career of the researcher, he noticed that the Arabic language teaching programs in Turkey focus on the traditional methods of teaching the Arabic language, such as grammar-translation method, and that they do not train the student the linguistic skills, but are limited to teaching them to provide standard grammatical rules according to the old basis, because they claim that these rules are the language. The same and that when the student memorizes and understands it, he can master the competencies of the other language.
But the problem is that the student's study of the language using these traditional methods has led him to memorize the laws (rules) only without the ability to use them in his writing and communication with others. others.
In light of the problem, the basic idea of this research emerged, which is that there should be a program that presents grammar rules in other ways that depend on modern approaches, such as active learning strategies, where a large part of the lesson is devoted to interaction, production, play and activities, with the aim of achieving the basic goal of the presented grammar rule.
Active learning strategies approach is a modern approach to teaching methods, its features were formed at the beginning of the twenty-first century, and it has proven its effectiveness in all educational materials, including scientific, social, religious and linguistic, such as mathematics, philosophy, Quran tafseer, and teaching languages to children and others.
One of the most important objectives of this research was to measure the effect of teaching grammar rules according to active learning strategies on non-Arabic speaking students' comprehension of grammar rules in the Arabic language, and in achieving their linguistic competence in their communication with others. The research question was: (Are there statistically significant differences attributable to teaching Arabic grammar to non-Arabic speaking students according to active learning strategies)?
In order to answer the main research question, the researcher followed the semi-experimental approach, so he designed a program (curriculum) in teaching Arabic grammar to non-Arabic speakers according to active learning strategies (elementary-low A1 level as model), and applied it to an experimental sample consisting of (18) non-native speakers of Arabic.
 The program consisted of a student's book and a teacher's guide. The student's book included fifteen lessons in grammar suitable for the lower beginner (A1). Each lesson included an explanation of the rule and then exercises on what the student learned through active learning strategies, while the teacher's guide included a summary for the explanation of the active learning strategies that were used in teaching the program, and it also includes the roles of the teacher, and the roles of the learner, and includes an applied example of a model lesson.
In order to determine the effectiveness of the proposed program (curriculum), the researcher designed an exam for the lower beginner level A1 students, and conducted it on the experimental sample before applying the proposed program to know their level, and after applying the proposed program he conducted it to measure the impact and find out the differences made by the program.
After completing the experiment process, which included the pre and post application of the exam and the application of the program, the researcher monitored and analyzed the results using the Statistical Package for Social Sciences (SPSS) to know the impact of the proposed program on the collection and comprehension of grammar rules for non-Arabic speaking students.
The most important findings of the research are that there are statistically significant differences at the level of significance (0.000) between the mean scores of non-native Arabic learners in the pre and post applications in the grammar test in favor of the post application, and this difference is due to the benefit of the experimental group that studied the rules of grammar according to active learning strategies, which indicates that the proposed program based on active learning has contributed to the development and comprehension of grammar rules for the research group.
The researcher attributed this effectiveness of the proposed program to several reasons, the most important of which are: The use of active learning strategies was commensurate with the students' needs and multiple intelligences, and focused on the learners and made them the focus of the learning process, as it represented a practical training of grammar rules at the oral and written levels.
Based on the results that have been reached, the researcher recommended that active learning strategies be taken into account when designing curricula and programs for Arabic language learners who speak other languages, and that diversity in evaluating the grammatical rules of Arabic language learners in order to reach the true evaluation of it, to include oral and written linguistic performance as well.
The researcher suggested that special programs be built in teaching Arabic grammar based on active learning strategies for non-Arabic speakers, and special programs should be built for them in all language skills reading, listening, speaking and writing based on those strategies.