Sıfır atık yönetimi: Marmara Üniversitesi Anadoluhisarı Kampüsü örneği
Zero waste management: Example of Marmara University Anadoluhisarı Campus
Yazar: FATMA FEYZA KAVAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BETÜL HANDE GÜRSOY HAKSEVENLER
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Atık yönetimi = Waste management ; Atıklar = Wastes ; Sıfır atık = Zero waste ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Dünya üzerinde yaşayan nüfusun hızla artması ve beraberinde sınırlı kaynak tüketiminin artması ile atık yönetimi hızla önem kazanmaya başlamıştır. Atık üretiminin artması ile atık yönetim politikaları uygulanmaya başlamıştır. Günümüzde, Türkiye'de ve dünya genelinde "Sıfır Atık Yönetimi" önemli bir çevre politikası haline gelmiştir. Türkiye'de ilk olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı binasında ve Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde uygulamaya geçirilen sıfır atık yönetimi çalışmasının, "12.07.2019 tarihli ve 30829 sayılı Sıfır Atık Yönetmeliğinin Ek-1'inde yer alan uygulama takviminde belirtildiği üzere "250 ve fazla öğrencisi bulunan eğitim kurumları" için sisteme geçişlerinin son tarihi 31.12.2020 olarak belirlenmiştir." Henüz zorunluluk haline getirilmeden başlanan tez çalışmasında sıfır atık yönetiminin Marmara Üniversitesi Anadoluhisarı Kampüsü içerisinde uygulanabilirliği ortaya koyulmuştur. Yapılan tez çalışmasında, birinci bölümde giriş aşamasında çalışmanın amacı ve kapsamı ortaya koyulmuştur. İkinci bölümde sürdürülebilirlik ve döngüsel ekonomi kavramları açıklanarak atık yönetimi üzerinden değerlendirilmiştir. Aynı zamanda sıfır atık yönetimi teorik olarak açıklanarak dünyada ve Türkiye'deki sıfır atık yönetimine ilişkin örneklere ve mevzuatlara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise; çalışmanın yapıldığı alan ile ilgili bilgilere yer verilerek, çalışmanın nasıl gerçekleştiği, kullanılan araç gereç ve izlenilen yöntem anlatılmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde sıfır atık yönetimi öncesinde ve sonrasında toplanan toplam ve ayrık atık miktarları ile sıfır atık yönetimi ile ilgili düzenlenen eğitim çalışmaları ve farkındalık ölçme amacı ile kampüs içerisindeki öğrenci, akademik ve idari personellere uygulanan anket çalışması sonuçları sunulmuştur. Elde edilen bulgular ışığında, kampüste toplanan atık miktarı 193,20 gr/kişi.gün iken, mevcut çalışmanın gerçekleştirilmesi ile birlikte toplanan atık miktarı 295,54 gr/kişi.gün olmuştur. Sıfır atık yönetimi uygulamasından önce atıkların tamamı (%100) dönüştürülemeyen atık niteliğinde iken uygulama ile birlikte, dönüştürülebilir atık olarak %69'luk kısım ayrılmış, dönüştürülemeyen atık miktarı %31'e indirilmiştir. Kampüs genelinde toplanan ayrık atığın %9'unu cam, %11'ini kağıt, %35'ini metal/plastik, %14'ünü organik atık oluşturmaktadır. Farkındalık ölçme çalışması olan anket çalışmasında, "Sıfır Atık Yönetimi hakkında bir bilginiz var mı?" sorusuna akademik personeli %65'i, idari personelin %51'i ve öğrencilerin %49'u "Kısmen" cevabını vermiştir. Bir diğer soru olan "kampüste Sıfır Atık Yönetimi uygulanmakta mıdır?" sorusuna akademik (%37) ve idari (%41) personellerin "Evet" cevabı vermesi tezin ana sorularını oluştursa da anketin diğer soruları ile birlikte personeller ve öğrencilerin çevre duyarlılıkları ve geliştirilen çevre politikalarına yönelik tutumları analiz edilmiştir. Kamu politikası analizi gerçekleştirilen sıfır atık yönetimi çalışmasının, politikanın uygulanması aşamasında yukarıdan aşağıya uygulama modeli ile geliştirildiği ve başarı durumunun ise; diğer çalışmalara ışık tutacak umutta olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
With the rapid increase of the population living in the world and the increase in limited resource consumption, waste management has started to gain importance rapidly. With the increase in waste production, waste management policies have started to be implemented. Today, in Turkey and worldwide "Zero Waste Management" has become an important environmental policy.  The Zero Waste Regulation study with the Zero Waste Regulation (12.07.2019 date ve 30829 numbered) which has been first put into practice in the Environment and Urban Ministry building and the Presidency of the Republic of Turkey in Turkey has been made mandatory for all public institutions and organizations till the 31.12.2020. In the thesis study which has been started before the regulation has become obligatory the viability of the Zero Waste Regulation has been demonstrated within the Marmara University Anadoluhisarı Campus. In the first part of this thesis, the purpose and content of the study are presented in the introductory part of the study. In the second part, the concepts of sustainability and circular economy are explained and evaluated through waste management. Meanwhile, by explaining the Zero Waste administration as a theory examples and legislations related to zero waste administration from the world and Turkey were given.  In the third part of the study, By giving information about the field where the study was conducted, information about how the study was carried out, the data collection tools and the methods used in that study are explained. In the fourth section, the results of the surveys applied to the students, academic and administrative staff on campus for the purpose of training and awareness raising on total and discrete waste collected before and after zero waste management and zero waste management are presented. In the light of the findings obtained, the amount of waste collected on campus was 193,20 g / person. While the current study was carried out, the amount of waste collected was 295,54 g / person. day. While all waste (100%) was non-recyclable before zero waste management, with the application, 69% of the recyclable waste was separated, and the amount of non-recyclable waste was reduced to 31%. The dicrete waste collected from the campus consisted of 9%glass,11% paper, 35% metal/plastic and 14% organic waste. In the survey study which is an awareness measurement study, 65% of the academic staff, 51% of the administrative staff and 49% of the students answered the question "Do you have any information about Zero Waste Management" as "Partially". Another question, "Is Zero Waste Management implemented on campus?" Although the answer to the question is "Yes" by the academic (37%) and administrative (41%) staff constitutes the main questions of the thesis, the environmental sensitivities and attitudes of the students towards environmental policies were analyzed along with the other questions from the questionnaire. The zero waste management study in which public policy analysis was conducted was developed with a top-down application model during the implementation of the policy and the success status; it is concluded that he hopes to shed light on other studies.