Gümüş balığı (Atherina boyeri, Risso 1810)'nın Hirfanlı Baraj Gölü'ndeki (Kırşehir-Türkiye) populasyonunun büyüme ve üreme özelliklerinin belirlenmesi
Determination of growth and reproduction properties of sand smelt (Atherina boyeri, Risso 1810) in Hirfanli Dam Lake (Kirşehir-Turkey)
Yazar: LALE GENÇOĞLU
Danışman: PROF. DR. FİTNAT GÜLER EKMEKÇİ
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Atherina boyeri (gümüş balığı)'nin doğal yayılış alanı Kuzeydoğu Atlantik, Akdeniz, Ege Denizi, Karadeniz ve Hazar Denizlerinin kıyı bölgeleridir. Son yıllarda yapılan çalışmalarla gümüş balığının içsu sistemlerinde yoğun populasyonlar halinde bulunduğu ve ?istilacı? nitelikte olduğu belirlenmiştir. İstenmeden katıldığı, ülkemiz içsularında da yayılış alanı hızla genişlemeye başlayan bu tür, aynı zamanda ihracat değerine sahip olup, Hirfanlı Baraj Gölü'nden yoğun bir şekilde avcılığı yapılmaktadır. Sunulan çalışmada, doğal yayılış alanından coğrafi ve fiziki açıdan çok farklı bir ortam olan, Hirfanlı Baraj Gölü'nde gümüş balığının büyüme ve üreme özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda Nisan 2008-Nisan 2009 tarihleri arasında aylık örneklemelerle toplam 674 gümüş balığı yakalanmıştır. Örneklerin boy, ağırlık ve yaş dağılımları, yaş-boy, yaş-ağırlık ve boy-ağırlık ilişkileri, kondisyon faktörü,eşey dağılımları ve oranları tespit edilmiştir. Üreme dönemini belirlemek üzere gonadosomatik indeks, yumurta çapı ve fekondite değerleri saptanmıştır. Yakalanan örneklerin boyları 5,76-115,65 mm, ağırlıkları 0,001-10,477 g, yaşları 0-IV arasında değişmekte olup, boy-ağırlık ilişkisi W=3x10-6L3,1548 `dir ve bu durum pozitif allometrik büyümeyi göstermektedir. Erkek:dişi oranı populasyon genelinde 1:1,14'tür; ancak yaş gruplarına göre oran önemli ölçüde değişmektedir. Yumurtlama kısmi olup, üreme dönemi Mayıs-Temmuz aylarını kapsar. Fekonditenin yaşla birlikte logaritmik olarak arttığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Natural distribution area of Atherina boyeri (sand smelt) includes large areas at coasts of northern Atlantic Ocean, Mediterranean sea, Black sea and Caspian Sea. Recent sudies recorded the existence of sand smelt in freshwaters where it is also capable to establish dense populations, thereby it is qualified as an ?invasive? species. In Turkey the distribution of this species in inlandwaters has been expanding for the last decade through accidental introduction and become more popular for fishers as it has an economic value in the international market. Extensive population of sand smelt in the Hirfanlı Dam lake is under intensive fishing activity. This study aims to determine the growth and reproduction characteristics of sand smelt in the Hirfanlı Dam Lake a dwelling area having distinct geographical and physical properties from where this species exists naturaly. The growth and reproduction characteristics were studied by the data obtained from the measurements of 674 speciments collected on monthly basis between April 2008 and April 2009. The data were evaluated in terms of length, weight, age distributions, age-length, age-weight and length-weight relationships, condition factor, sex ratio, and spawning period based on variations of egg diameter and gonadosomatic index. Age distribution of sampled population includes five gruops between 0-IV. The length and weight range between 5,76-115,65 mm and 0,001-10,477 g respectively. The length-weight relationship is W=3x10-6L3,1548 and this figure indicates positive allometric growth. The male:female ratio of population is found as 1:1,14, but sex ratio changes significantly within age classes. Spawning season covers a long period from May to July, spawning occurs in batches. Fecundity increases logarithmically with age.