Türkiye'de sanat (resim) eğitimcisi yetiştirme sürecinde sanat eleştirisi dersine ilişkin öğrenci tutumları - öğretim etkinlikleri ve sanat etkinliklerini izleme edimi ilişkileri
The relations of student attitudes - teaching activities and acquisition of observing art events about the art criticism course in the process of educating an art teacher in Turkey
Yazar: BEKİR İNCE
Danışman: DOÇ. BEDRİ KARAYAĞMURLAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Sanat elestirisi, sanat egitimi içinde özel bir alandır. Disiplinler arası iliskisi,kuramsal derinligi ve güncel pratikleri ile çok boyutluluk gösterir. Bu yüzden, dogruve etkin ögretimi oldukça zordur. Ögrenenin kontrol dısı duyussal ve bilisselözelliklerini bir tarafa bırakırsak, belli ölçüde ögretim süreçlerine müdahale etmek vegelistirmek olası görünmektedir. Sanat elestirisi ögretimiyle ilgili mevcut durum tamolarak bilinemedigi için, tarama (survey) yoluyla veri toplama yöntemi tercihedilmistir.Arastırmada, egitim fakülteleri, Resim-s Egitimi Anabilim Dalları'ndaokutulmakta olan Sanat Elestirisi Dersi merkeze alınarak, (a) dersin ögretimetkinlikleri, (b) derse iliskin ögrenci tutumları ve (c) ögrencilerin (genellikle okuldısında) sanat etkinliklerini izleme edimleri, arasındaki iliskilerin çözümlenmesi vedegerlendirilmesi hedeflenmistir.Veri toplama araçları olarak, (A) Kisisel Bilgi Formu, (B) Sanat ElestirisiDersi Ögrenci Tutum Ölçegi, (C) Sanat Elestirisi Dersi Ögretim Etkinlikleri Ölçegi,(D) Sanat Etkinliklerini zleme Edimi Formu arastırmacı tarafından gelistirilmis veayrıca konuyla ilgili (E) Açık Ögrenci Görüsleri yazılı olarak istenmistir. ÖgrenciTutum Ölçeginin Cronbach Alpha Güvenirlik Katsayısı: .91, KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) Degeri : .907'dir. Barlett Testi sonucuna (882.206) göre ise verilerin çokdegiskenli normal bir dagılımdan geldigi anlasılmaktadır. Bu durumda, geçerli,güvenilir, homojen ve tek boyutlu bir tutum ölçegi elde edilmistir. Sanat ElestirisiÖgretim Etkinlikleri Ölçegi'nin Cronbach Alpha Güvenirlik Katsayısı, ölçekgelistirme esnasında, .765 bulunmustur. Örnekleme uygulandıgında ise .828'eulastıgı görülmüstür.2Tarama yoluyla 14 farklı üniversiteden, evrenin yarısına (% 49) karsılıkgelen, 657 ögrenciden yanıt alınabilmistir. Grup örnekleme olarak bakıldıgında, buoran REABD bulunan üniversitelerin % 58'ine ulasmaktadır. Örneklem dagılımıTürkiye'nin en batısından en dogusuna dogru oldukça homojendir. Verilerinçözümlenmesinde asagıdaki istatistiksel ve nitel teknikler kullanılmıstır:- Ortalama ( X )- Standart Sapma (SS)- T testi- Varyans Analizi- Korelasyon testi- Scheffee Testi- Frekans ve Yüzde Dagılımı- Betimsel ve çerik Analizi (nitel)Buna göre, elde edilen çok sayıda bulgu ve sonuçları özetleyecek olursak;Derste, görsel materyal kullanımının yaygın oldugu, genelde arastırmaödevleri verildigi fakat süreç dosyası tutulmadıgı, grup çalısması yapılmadıgı, süreliyayınlardan yararlanma oranının düsük oldugu tespit edilmistir. Ders kapsamındaElestiri metinleri incelenmedigi ve yakın çevredeki güncel sergilere ilgigösterilmedigi, tiyatro, sinema, müzik gibi farklı sanat türlerine yer verilmedigi,konu olarak Klasik Dönem Batı Sanatı ile yakın geçmisteki Çagdas Türk Sanatıörneklerine sıklıkla yer verildigi görülmüstür.Fakülte ya da bölüm kütüphanesinde sanatla ilgili süreli yayınlarınbulunması, sehirde sanat müzesinin olması ve nispeten daha genç ögretimelemanlarının derse giriyor olmaları, ders etkinliklerini ve ögrenci tutumlarını olumluetkilemektedir. Yine, ögrenci tutumlarında olumlu yönde anlamlı farklılık yaratançok sayıda degiskenden; ögretim elemanlarının akademik yazılarını ve kavramsalsanat örneklerini incelemek, süreli yayınlardan yararlanmak, elestiri metinleriincelemek, sehirde açılan sergilere gitmek öne çıkanlar arasındadır.3Ögrencilerin bireysel olarak süreli yayın (dergi) takip etme oranı, TV'desanat programı izleme oranından düsüktür. Üniversitelere göre süreli yayın takipetme oranları arasındaki farklılıkların kentsel gelismislik düzeyi ile iliskili olmadıgıda görülmüstür. Sanat elestirisi dersi için genellikle internetin kullanılmadıgı,sinemaya gitme sıklıklarının, sergi gezme sıklıgından yüksek oldugu, sahnesanatlarını izleme sıklıgının ise oldukça düsük oldugu elde edilen bulgulararasındadır.Sanat dergilerini ve elestirmenlerin yazılarını düzenli takip eden, son bir yıliçinde elestiri-deneme- inceleme türü yazılar içeren sanat kitaplarını okuyan, TV'dekültür-sanat agırlıklı programları izleyen ögrencilerin Sanat Elestirisi Dersi'ne iliskintutum puanları anlamlı düzeyde yüksektir.Ögrencilerin sanat elestirisi dersine karsı tutumlarının genelde olumluolmasına ragmen, belli bir kesimin ögretim elemanı eksenli, olumsuz görüsleribulunmaktır. Bulus yoluyla ögrenmenin gerçeklesmedigi, elestiri ve tartısmanınyapılmadıgı ve ögretim etkinliklerinin genelde verimsiz oldugu yönünde açık görüsbildirenler olmustur.Ögretim elemanı ve ögretimi destekleyen çevresel kosullara baglı olarak,üniversiteler arasında farklılıklar olmakla birlikte, genel olarak, Sanat Elestirisi Dersiögretim süreçlerinin etkili ve verimli degerlendirildigini söylemek zordur. (a) Görselyapıtları inceleme, (b) elestiri metinlerini çözümleme ve (c) elestiri yapmadeneyiminden olusan temel etkinliklerden, metin incelemesi ve yazılı-sözel elestiriuygulamaları yapma, genelde ihmal edilmektedir.Sanat (Resim) ögretmeninin görsel algısı ve sezgileri gelismis olmalı, sanatyapıtlarındaki açık ve örtük anlamları okuyabilmeli, daha önemlisi bunları ifadeederken, bir aktarımcı olmaktan öte, öznel yargılarda bulunabilmelidir. Ayrıca,elestiri konusunda ögretim becerilerinin gelismis olması beklenir. Sanat ElestirisiDersi'nin yapılandırılması ve süreç içinde degisimlere açık hale getirilmesi bunlaraolanak saglayabilir. Arastırmanın sonunda, sanat elestirisi ögretimine dönük programgelistirme çalısmasını destekleyecek 24 adet öneride bulunulmustur.

Abstract:
Art criticism is a special branch in the field of art education. It showsmultidimensionality with its interdisciplinary relation, conceptual deepness andcurrent practices. That?s why its direct and effective teaching is quite difficult. If weleave aside the students uncontrolled intuitional and cognitive qualities, to a certainextent it looks possible to intervene the educational process and improve it. Becausethe present situation about the education of art criticism is not known entirely,method of data collecting via survey has been prefered.In the research by focusing on the Art Criticism Course which has beeninstructed in the faculties of education and departments of art it was aimed to analyseand evaluate the relations among (a) teaching activities of the course, (b) the attitudesof the students towards the course and (c) the students? acquisition of observing theartistic activities.As means of collecting data (A) Personal Identification Form, (B) StudentAttitude Scale of the Art Criticism Course, (C) The Act of Teaching Scale of the ArtCriticism Course, (D) The Acquisition of observing Artistic Activities Form wereimproved and (E) Frank Student Opinions were required in writing about the subjectmatter. Cronbach Alpha Reliability Coefficient of Student Attitude Scale is: .91,Value of KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) is: .907. According to the result (882.206) ofthe Barlett Test, it is understood that datum comes from a very variable, normaldistribution. In this case, a valid, reliable, homogeneous and one-dimension attitudescale was obtained. During the development of the scale, Cronbach Alpha Reliabilitycoefficient of The Act of Teaching Scale of the Art Criticism was found .765. Whenthe sampling was implemented, it was seen that it reached .828.2Responses from 657 students within 14 different universities were able to betaken via survey, which corresponds to the half (49%) of the universe. In terms ofgroup sampling this proportion reaches 58% of the universities which has anart(painting) education department. Sampling distribution is quite homogeneous fromthe far west to the far east of Turkey. While analyzing the data the followingstatistical and qualitative techniques were used:- Arithmethic Mean ( X )- Standard Deviation (Sd)- T test- Analysis of Variance- Correlation Test- Scheffee Test- Frequency- Qualitative data AnalysisAccording to these, If we summarize the findings and the results obtained;It was determined that during the course visual material was broadly used,generally research homework was given but process files were not kept, the rate ofmaking use of periodical publications was low. During the course written criticsweren?t analyzed and the local exhibitions were not shown interest, different kinds ofart such as theatre, cinema and music were not included; as the subject, samples ofClassical Period of European Art and Modern Period of Turkish Art were oftenmentioned.The presence of periodical publications about art in the faculty?s ordepartment?s library, having an art museum in the city and comperatively youngerinstructors who lecture affect the activities of lecture and student attitudes. Inaddition, the factors which came to the fore from a lot of factors which makesignificant difference in a positive way in the student attitudes are; analyzing own3lecturers? academic studies, critics, conceptual pieces of art, making use of periodicalpublications, and going to the exhibitions held in the city.Students? individual rate of following a periodical publication (journal) islower than the rate of watching a programme about art on TV. It was seen thataccording to universities the differences among the rates of following periodicalpublications are not related to the level of urban sophistication. According to thefindings obtained, internet isn?t usually used for the Art Criticism Course, thefrequency of going to the cinema is higher than the frequency of seeing anexhibition, and the frequency of watching performance arts is rather low.The students who follow art journals and articles of the critics, who readbooks including criticism - essay ? study in the last one year, and who watchprogrammes largely about art and culture on TV have significantly high attitudegrades concerning the Art Criticism Course.In spite of the attitudes of students towards the art criticism course aregenerally positive, a definite number of students have negative opinions includingthe instructor. Some students expressed thier opinions frankly in some aspects, thatis; learning is not via discovering, criticism and discussion is not made and teachingactivities are generally inefficient.However there are differences among universities depending onenviromental conditions which support learning and the instructor, generally it isdifficult to say that teaching processes of Art Criticism Course are utilized effectivelyand efficiently. Carrying out critic analysis and written - verbal criticism in basicactivities consisting of (a) examining visual work of arts, (b) analyzing critics and (c)experience of criticizing has been generally neglected.The visual perception and intuition of an art (painting) teacher should beimproved, he / she should be able to read both uncovered and implied meanings; andmore important thing is that while he / she is expressing these, he / she should beable to have subjective judgements more than being a transferor. Besides, he / she isexpected to have improved teaching skills about criticism. These can be possible4when Art Criticism Course is structured and become open to the changes in teachingprocess. At the end of the research, twenty-four suggestions which will support thestudy of development about art criticism teaching were made