Endüstri 4.0 temelinde online alışveriş sitelerinin değerlendirilmesine yönelik bir bulanık karar verme yaklaşımı
A fuzzy decision-making approach to evaluation of online shopping sites based on industry 4.0
Yazar: ZEYNEP DURMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERDEM AKSAKAL
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Amaç: Online alışveriş sitelerinin, sürdürülebilir bir başarı sağlayabilmeleri için göz önünde bulundurması gereken hususlar araştırılmıştır. Bu araştırmalar neticesinde, bulanık bir ortamda tüketicilerin bakış açısıyla online alışveriş esnasında tercihini etkileyen kriterlerin önem dereceleri incelenerek, Türkiye'deki bazı online alışveriş sitelerinin sıralamasının elde edilmesi ve bu değerlendirmeler sonucunda, rekabette geri kalan online alışveriş sitelerinin Endüstri 4.0 temelinde mevcut durumlarını iyileştirmelerine yönelik çözüm önerileri sunulması amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu çalışmada ilk olarak, literatür araştırması yapılarak online alışveriş sitelerinin tercih edilmesinde en çok etkiye sahip olan beş kriter tespit edilmiştir. Tespit edilen bu kriterlerin önem derecelerini bulmaya ve bu kriterler bazında Türkiye'de en çok tercih edilen online alışveriş sitelerini sıralamaya yönelik sorular oluşturularak bir online anket çalışması hazırlanmıştır. Bu anket çalışması, online alışveriş tüketicilerine uygulanmıştır. Elde edilen anket verileri Excel 2016 ile analiz edilmiştir. Böylelikle problemin çözümü için gerekli olan verilerin toplanması sağlanmıştır. Daha sonra, elde edilen bu anket verileri, Küresel Bulanık Basit Toplamlı Ağırlıklandırma yönteminde kullanılarak kriterlerin önem ağırlıkları belirlenmiştir. Belirlenen kriter ağırlıkları Tek Değerli Küresel Bulanık ELECTRE yöntemine entegre edilerek online alışveriş sitelerinin sıralaması elde edilmiştir.
Bulgular: Yöntemlerin probleme uygulanması neticesinde, online alışveriş sitelerinin tercih edilmesinde en önemli kriter "zamanında doğru teslimat" olarak bulunmuştur. Sıralama "güvenilirlik/gizlilik", "müşteri memnuniyeti", web sitesi tasarımı ve performansı" ve "ürün bilgisi ve çeşitliliği" şeklinde devam etmektedir. Online alışveriş sitelerinin sıralaması ise, "Trendyol", "Hepsiburada", "Amazon", "N11" ve "Çiçeksepeti" şeklinde olmuştur.
Sonuç: Online alışveriş siteleri yoğun rekabet ortamında varlıklarını devam ettirebilmek için, teknoloji ile iç içe yaşamayı öğrenmeli ve Endüstri 4.0 uygulamalarını sistemlerine entegre etmelidirler. Bu sayede, daha az zaman ve maliyet ile hizmet kalitelerinde iyileştirmeler gerçekleştirebilir ve uzun vadede pazarlama etkinliklerini arttırabilirler.

Abstract:
Purpose: The issues that online shopping sites should consider in order to achieve sustainable success have been researched. As a result of these researches, by examining the importance of the criteria that affect their preferences during online shopping from the consumers' perspective in a blurry environment, the ranking of some online shopping sites in Turkey is obtained and as a result of these evaluations, solution suggestions are made for online shopping sites that are lagging behind in the competition to improve their current situation on the basis of Industry 4.0. is intended to be presented.
Method: In this study, first of all, by conducting literature research, the five criteria that have the most impact on choosing online shopping sites were identified. An online survey study was prepared by creating questions to find the importance of these identified criteria and to rank the most preferred online shopping sites in Turkey on the basis of these criteria. This survey was applied to online shopping consumers. The survey data obtained was analyzed with Excel 2016. In this way, the data necessary to solve the problem was collected. Then, the importance weights of the criteria were determined by using the obtained survey data in the Global Fuzzy Simple Sum Weighting method. The determined criterion weights were integrated into the Single Value Spherical Fuzzy ELECTRE method and the ranking of online shopping sites was obtained.
Findings: As a result of the application of the methods to the problem, the most important criterion in choosing online shopping sites was found to be "correct delivery on time". The ranking continues as "reliability/privacy", "customer satisfaction", website design and performance" and "product knowledge and diversity". The order of online shopping sites is "Trendyol", "Hepsiburada", "Amazon", "N11" and "Çiçeksepeti".
Results: In order to continue their existence in an intensely competitive environment, online shopping sites must learn to live with technology and integrate Industry 4.0 applications into their systems. In this way, they can improve their service quality with less time and cost and increase their marketing effectiveness in the long term.