Afganistan'da kız çocuklarının eğitimi ve sorunları (Mezar-i-Şerif şehri örneğinde)
The education and problems of girls in Afghanistan (For the example of the Tomb-Istanbul city)
Yazar: AYE JAMAL DOSTUM
Danışman: PROF. DR. ABDÜRREŞİT CELİL KARLUK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Afganistan Savaşı = Afghanistan War ; Eğitim = Education ; Eğitim sorunları = Education problems ; Kız çocukları = Young girls ; Kızlar = Girls ; Rus işgali = Russian occupation ; Savaş = War ; Taliban = Taliban ; Çocuk eğitimi = Child education

Özet:
Afganistan devleti SSCB istilası sonrasında bir türlü politik istikrara kavuşamamış,
ülkede daima kargaşa ve savaş egemen olmuştur. ABD müdahalesi sonrasında da bu
düzensizlik devam etmiş, istikrarsızlık ve düzensizlik ülke sınırları içinde bütünleşik ve
sistematik eğitim politikalarının uygulanamayışını ortaya çıkartmıştır. Bu durum ülkede genel
olarak eğitim sorunlarına yol açmıştır. Genel eğitimdeki sorunlar ülkenin sosyal, ekonomik ve
kültürel kalkınmasına öncülük edecek liyakatli kadroları yetiştiremediği gibi, geleneksel
değerlerin, zihniyetin dönüşmesine de istenen ve beklenen katkıyı sağlayamamıştır.
Küreselleşen çağda dünyanın çoğu bölgelerinde modernite temelli çağdaşlık hâkim
olur iken, Afganistan'da ise hala geleneksel yaşam tarzına dayalı zihniyetin baskın olduğu
gözlemlenmektedir. Afganistan'da devam eden istikrarsızlık ve savaşlardan ötürü dünyanın
birçok ülkesine göç edenlerin Afganistan'da kalan akrabaları ile olan çeşitli bağlamlardaki
etkileşimleri ile Afganistan'ın etno-demografik yapısını oluşturan farklı kökenlerin
Afganistan dışındaki akrabaları ile olan iletişim ve etkileşimi de Afganistanlıların geleneksel
yapısını, yaşam tarzını sorgulama veya değiştirme eğilimlerini de ortaya çıkartmıştır.
Bu çalışmada, eğitim sosyolojisi açısından Afganistan'daki kız çocukların eğitim
sorunlarını Mezar-i-Şerif örneğinde tartışılmıştır. Tezin verileri kaynak taraması, anket
çalışması ve mülakat gibi teknikler ile toplanmıştır. Elde edilen anket verileri SPSS
programında analiz edilmiştir. Tez çalışmasında Mezar-i-Şerif örnekleminde tespit edilen
sorunlar kategorize edilmiş, nedenleri sosyolojik açıdan analiz edilerek yorumlanmıştır.
Ayrıca, ilgili sorunların çözümü için Afganistan gerçeğine uygun çözüm önerileri de
geliştirilmiştir.

Abstract:
After the invasion of the USSR, the Afghanistan state did not achieve political
stability, and chaos and war always prevailed in the country. This irregularity continued after
the US occupation, and instability and irregularity revealed the inability to implement
integrated and systematic education policies within the borders of the country. This situation
has led to educational problems in the country in general. The problems in general education
have not been able to train competent staff who will lead the social, economic and cultural
development of the country, and they have not provided the desired and expected contribution
to the transformation of traditional values and mentality.
While modernity-based contemporaneousness prevails in most parts of the world in
the globalizing age, it is observed that a mentality based on traditional lifestyle is still
dominant in Afghanistan. The interactions in various contexts of those who migrated to many
countries of the world due to the ongoing instability and wars in Afghanistan with their
relatives staying in Afghanistan, and the communication and interaction with relatives outside
of Afghanistan different origins that make up Afghanistan's ethno-demographic the traditional
structure and lifestyle of Afghanistan people It has also revealed tendencies to question or
change.
In this study, the educational problems of girls in Afghanistan in terms of educational
sociology are discussed in the example of Mezar-i-Sharif. The data of the thesis were
collected using techniques such as literature review, survey and interview. The obtained
survey data were analyzed in the SPSS program. In the thesis study, the problems identified in
the sample of Mezar-i-Şerif were categorized, their reasons from a sociological perspective
were analyzed and interpreted. In addition, solutions have been developed in line with the
reality of Afghanistan to solve the related problems.