Mıchel Foucault'nun biyoiktidar kavramının Kapıların Dışında adlı tiyatro oyunundaki yansımaları
Reflections of Michel Foucault's biopower in a theatre play "Outside the Doors"
Yazar: MESUT TOZKOPARAN
Danışman: PROF. ALEV MERAL TOKGÖZ
Haliç Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Ana Sanat Dalı / Tiyatro Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Biyoiktidar = Biopower ; Foucault, Michel = Foucault, Michel ; Karakter = Character ; Sanat felsefesi = Art philosophy ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays

Özet:
Fransız filozof Michel Foucault, akademik kariyerinin büyük bir bölümünde iktidar kavramını incelemiştir. 18. Yüzyıl ile birlikte iktidarın gücünü pratik ettiği alanlar değişkenlik göstermiştir. Monarşideki egemen güç görünmez olmuştur. Yasaklamak ve cezalandırmak yerine pozitif bir siyaset benimsenerek bireyin yaşamı iyileştirilmiş ve korunmuştur. İnsan bedeni, siyasetin merkezine yerleştirilmiştir. Foucault'nun biyoiktidar kavramı, beden üstünden kurulan bir iktidar modelidir. Sağlık, genom, aile, normallik sınıflandırmaları ile nüfus ve birey kontrol edilmekte ve egemen güce tabi kılınmaktadır. Uysallaştırma süreci, disiplinci ve düzenleyici mekanizmalar aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Hapishane ve hastane bireyi disipline edip kontrol altında tutarken aile ve öğretmen, kişinin toplumsal normları kabul edip içselleştirmesini sağlamaktadır. 
 
II. Dünya Savaşı sonrası, Almanya'da ortaya çıkan Yıkıntı Edebiyatı, savaşın insanlar üstünde yarattığı tahribatı konu edinmiştir. Açlık, yoksulluk, kimsesizlik ve ölüm, bu edebiyat akımına ait eserlerin konu seçkileri olmuştur. En önemli temsilcileri Heinrich Böll ve Wolfgang Borchert sayılmaktadır. Kısa öykü ağırlıklı eserler vermiş olmalarına rağmen farklı edebi türler de kaleme almışlardır.  Borchert, yazdığı tek tiyatro oyunu olan Kapıların Dışında' da savaştan dönmüş bunalımlı bir askeri anlatmaktadır. Yaşamış olduğu travmalar ve ülkesine döndüğü zaman karşılaştığı durum yüzünden hayatına son vermek isteyen bu adam, muhtelif nedenler ve kişiler dolayısıyla ölememektedir. Beden, kişinin kontrolünde olmaktan çıkmıştır. Foucaultcu bağlamda, kimin yaşayıp kimin öleceğine karar veren, nasıl yaşanacağını gösteren, eylemler üzerinde bir eylem kümesine sahip olan biyoiktidarın çok yönlü yapısının yansımaları bu tiyatro oyunundaki karakterler üstünden de yorumlanabilmektedir. 
 
Anahtar Kelimeler: Biyoiktidar, Tiyatro, Felsefe, Foucault, Borchert

Abstract:
French philosopher Michel Foucault mostly focused on power issue in his academic career. Within 18th Century, power sanctions have been varied. Monarchic rulership became invisible by the time of progress. Instead of forbid and punish, a positive statesmanship was adopted and it rehabilitated and preserved individual. Human body was centralized in core of politics. Foucault's biopower means a power form which correlates itself with human bodies. With health, genome, family and normality classifications, population and individual are controlled and subjugated to the power. The process of tame is realized by the disciplinary and regulatory mechanisms. While prisons and hospitals are disciplining and controlling individuals, families and teachers make those people congruous to the societal norms. 
 
After the Second World War, emergent Rubble Literature in Germany, it focused on the destruction of people lives because of the war. Hunger, poverty, desolateness and death, are all the subject of those writings. Heinrich Böll and Wolfgang Borchert are two important names in this literary movement. Although they mostly wrote short stories, they also putted on paper in different areas in literature. Borchert's one and only theatre play "Outside the Doors" narrate a story of a depressed soldier who comes back from the war. Because of the war traumas and the situation when he comes back and sees the reality, he wants to commit suicide but he cannot succeed due to multifarious reasons and the characters around him in this theatre play. The body cannot be controlled by the individual himself. From a Foucauldian perspective, this theatre play can be interpreted by the reflections of a versatile biopower asking who is going to live or die, how individuals should live and who is the responsible for the action clusters above actions. 
 
Keywords: Biopower, Theatre, Philosophy, Foucault, Borchert