İlköğretimde dijital bölünme ve eğitsel sonuçları: Diyarbakır ili örneği
The digital divide in primary schools and it?s educational consequences: Diyarbakir sample
Yazar: FERAT YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALİ ERSOY
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgi teknolojisi = Information technology ; Bilgi toplumu = Information society ; Bilgisayar destekli = Computer aided ; Bilgisayar destekli eğitim = Computer assisted education ; Bilgisayar teknolojisi = Computer technology ; Diyarbakır = Diyarbakır ; Eğitim = Education ; Sayısal ortam = Digital media ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; İletişim teknolojisi = Communication technology ; İlköğretim = Primary education

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim beşinci sınıf öğrencilerinin BİT erişim olanakları ve kullanım durumunu, BİT kullanım amacını ve BİT okuryazarlık düzeyini farklı değişkenler açısından incelemektir. Araştırma, Diyarbakır ilinin Bağlar, Yenişehir, Kayapınar ve Sur merkez ilçelerinde bulunan okullarda öğrenim gören 539 ilköğretim beşinci sınıf öğrencisinden elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir. Tarama modelindeki bu araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan ?BİT Erişim Olanakları ve Kullanım Anketi? ve ?BİT Okuryazarlık Testi? aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma ile ilgili istatistiksel çözümlemelerde SPSS 17.00 bilgisayar paket programı kullanılmıştır. Araştırma verilerinin çözümlenmesinde betimsel istatistik tekniklerinden ve nonparametrik testlerden yararlanılmıştır.Araştırma sonucunda; cinsiyet, aynı evde yaşanan kişi sayısı, ebeveyn mesleği, ebeveyn eğitim düzeyi, ebeveyn ve kardeş bilgisayar ve/veya internet kullanım durumu değişkenlerinin Diyarbakır ili ilköğretim beşinci sınıf öğrencileri arasındaki dijital bölünmeyle ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bunun yanı sıra öğrencilerin evindeki ve okulundaki BİT erişim olanakları ve kullanım durumu ile BİT okuryazarlık düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca evdeki BİT erişim olanakları ve kullanım durumu dikkate alındığında öğrenciler arasında bilgisayar, internet, yazıcı, tarayıcı, web kamerası, flash bellek, oyun konsolu ve cep telefonu erişim ve kullanım durumu açısından dijital bölünme olduğu belirlenmiştir. Okuldaki BİT erişim olanakları ve kullanım durumu dikkate alındığındaysa öğrencilerin bilgisayar laboratuvarları, sınıftaki internet bağlantısı, yazıcı, tarayıcı, web kamerası, projeksiyon cihazı, televizyon ve akıllı tahta kullanım durumları arasında büyük fark olduğu görülmüştür. Öğrencilerin BİT'i en çok eğitim amacıyla kullandığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin sadece %5.4'ünün BİT okuryazarlık düzeyine ilişkin en üst düzeye ulaşabildiği ortaya çıkmıştır. Evdeki BİT erişim olanakları-kullanım durumu ve BİT okuryazarlık düzeyi ile proje ödevi yapmak, performans ödevi yapmak, e-okulu takip etmek için BİT kullanım sıklığı arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur.Bu sonuçlar doğrultusunda, tüm okullarda bilgisayar laboratuvarlarının okul saatleri dışında da öğrencilerin kullanımına açılması ve öğrencilerin BİT okuryazarlık düzeylerin geliştirilmesi amacıyla bilgisayar dersinin zorunlu olması önerilmiştir.Anahtar Kelimeler: Bilgi ve iletişim teknolojileri, dijital bölünme, ilköğretim.

Abstract:
The aim of this study is to investigate ICT access facilities and usage situations, ICT usage purposes and ICT literacy level of elementary students of fifth grade in terms of various variables. This research was carried out with data which obtained from 539 elementary students of fifth grade studying in primary schools of Bağlar, Yenişehir, Kayapınar and Sur central districts in Diyarbakır. The data of this survey research was collected by ?ICT Access Facilities and Usage Questionnaire? and ?ICT Literacy Test? which were developed by the researcher. SPSS 17.00 computer package was used to analyze the data. Techniques of descriptive statistics and non-parametric tests were used to analyze the data.According to results of this study; variables of gender, number of households, parents? occupation, parents? education level, parents? and siblings? computer and/or internet usage situations are associated with digital divide among elementary students of fifth grade in Diyarbakır. Furthermore, a significant relationship was found between ICT literacy level and ICT access facilities and usage situations at students? homes and schools. Considering the ICT access facilities and usage situations at home, there was found a digital divide among students in terms of computer, internet, printer, scanner, webcam, flash memory, game console and mobile phone access. Considering the ICT access facilities and usage situations in school, it was determined that there is a big difference among students? usage of computer labs, internet in classroom, printer, scanner, webcam, projector, television, and smart board. As a result of the study students use ICT for most educational purposes. It is among the results of this study that 5.4 percent of the students could reach the highest level of ICT literacy. There is a significant relationship between ICT access facilities-usage situations at home, ICT literacy level and frequency of using ICT to do project, performance tasks, and use e-school.In this regard, it is proposed that computer labs in all schools should be used by students other than school hours, and computer courses should be required to develop ICT literacy of students.Key words: Digital divide, primary school, information and communication technologies.