Multipl sklerozlu hastalarda klasik fizyoterapiye ek olarak verilen görev odaklı eğitimin fonksiyonel mobilite, yorgunluk, denge ve yaşam kalitesi üzerine etkileri
The effect of task oriented training additional to classic physiotherapy on functional mobility, fatigue, balance and quality of life in patients with multiple sclerosis
Yazar: KAMER ÜNAL EREN
Danışman: PROF. DR. TÜLİN DÜGER
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Denge = Equilibrium ; Egzersiz = Exercise ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Fizik tedavi = Physical therapy ; Fizik tedavi yöntemleri = Physical therapy modalities ; Hasta eğitimi = Patient education ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Bu çalışmanın amacı,
Multipl Sklerozlu (MS) hastalarda klasik fizyoterapiye ek olarak verilen, motor
öğrenme prensiplerine dayanan görev odaklı eğitimin fonksiyonel mobilite becerileri,
yorgunluk, denge ve yaşam kalitesi üzerine etkilerini araştırmaktır. Çalışmaya EDSS
puanı 5,5 ve altında olan, bağımsız yürüyebilen, kognitif problemi olmayan, başka
sistemik, ortopedik ve nörolojik problemi olmayan 31 birey dahil edildi. Kontrol
grubuna klasik fizyoterapi, çalışma grubuna ise klasik fizyoterapiye ek olarak görev
odaklı eğitim 6 hafta boyunca haftada 3 kez olacak şekilde uygulandı.
Değerlendirmeler tedavi öncesi ve sonrası olmak üzere 2 kez yapıldı. Hastaların
fonksiyonel kapasiteleri 6 Dakika Yürüme Testi (6DYT) ile, fonksiyonel mobilite ve
dengeleri Berg Denge Ölçeği (BDÖ), Fonksiyonel Uzanma Testi (FUT), Süreli Kalk
Yürü Testi (SKYT), Dinamik Yürüme İndeksi (DYİ) ve Multipl Skleroz Yürüme
Skalası-12 (MSYS-12) ile değerlendirildi. Yorgunluk özelliklerine Yorgunluk Şiddet
Ölçeği (YŞÖ) ve Yorgunluk Etki Ölçeği (YEÖ) ile bakılırken yaşam kalitesi Multipl
Skleroz Yaşam Kalitesi Enstümanı-54 (MSYKE-54) ile değerlendirildi. Çalışmanın
sonunda tedavi öncesi ve sonrası ölçeklerden alınan değerler karşılaştırıldı ve grup
içindeki değişim miktarlarının anlamlılık düzeyleri incelendi. Çalışmada tedavi
sonrası her iki grupta 6DYT mesafesinin arttığı, çalışma grubunda 6DYT sırasında
algılanan ağrının azaldığı görülmüştür (p<0.05). Çalışma ve kontrol grubunda tedavi
sonrasında BDÖ, FUT, SKYT, DYİ ve MSYS-12 bakımından anlamlı gelişmeler
olduğu bulunmuştur (p<0.05). Fonksiyonel becerilerdeki değişim miktarları gruplar
içi karşılaştırıldığında sadece çalışma grubundaki BDÖ puanlarındaki artış miktarının
kontrol grubuna göre daha fazla olduğu görülmüştür (p<0.05). YŞÖ bakımından
sadece çalışma grubunda yorgunluk şiddetinde anlamlı bir azalma bulunurken
(p<0.05), YEÖ bakımında sadece kontrol grubunda değerlerde azalma olduğu
görülmüştür (p<0.05). Çalışma ve kontrol grubunda mental ve fiziksel alanlarda yaşam
kalitesinde gelişme olmuştur (p<0.05) fakat meydana gelen değişim miktarları
açısından gruplar arasında fark bulunmamıştır (p>0.05). Çalışma grubunda yaşam
kalitesindeki artış genel sağlık, genel yaşam kalitesi ve sosyal fonksiyonlardaki
iyileşmeden kaynaklanmaktadır. Çalışmamızın sonucunda MS'te klasik fizyoterapi ve
buna ek olarak verilen görev odaklı eğitimin fonksiyonel mobilite becerileri,
yorgunluk ve yaşam kalitesi üzerine olumlu etkileri olduğu sonucuna varılmıştır.
Görev odaklı eğitimin en çok denge ve sosyal fonksiyonlar üzerinde etkili olduğu
görülmüştür. Rehabilitasyon programına dahil edilen görev odaklı eğitim ile kişilerin
sosyal rol katılımlarının arttığını söyleyebiliriz.
Anahtar kelimeler: Multipl Skleroz, mobilite, kombine egzersiz, görev odaklı eğitim,
yorgunluk

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effects of task-oriented
training given in addition to classical physiotherapy, based on motor learning
principles, on functional mobility skills, fatigue, balance and quality of life in patients
with Multiple Sclerosis (MS). Thirty-one patients who were able to walk
independently, had no cognitive problems, no other systemic, orthopedic, and
neurological problems were included to the study. Control group received
physiotherapy consisting of combined exercise training and the study group received
task-oriented training in addition to the physiotherapy program. Both trainings were
applied for 3 times per week for 6 weeks. The assessments were performed twice
before and after treatment. The functional performance of patients were assessed with
6-Minute Walking Test (6MWT), functional mobility and balance were assessed with
Berg Balance Scale (BBS), Functional Reach Test (FRT), Timed Up and Go Test
(TUG), Dynamic Gait Index (DGI), and Multiple Sclerosis Walking Scale- 12
(MSWS-12). The quality of life were assessed with the Multiple Sclerosis Quality of
Life Instrument-54 (MSQoL-54) while the fatigue characteristics were examined with
the Fatigue Severity Scale (FSS) and the Fatigue Impact Scale (FIS). At the end of the
study, the values were obtained before and after the treatment were compared and the
significance levels of the changes in the groups were examined. 6MWT walking
distance increased in both groups and pain during walking decreased in the study group
(p<0,05). In the study and control groups, significant improvement was observed in
terms of BBS, FRT, TUG, DYI and MSWS-12 after treatment (p<0.05). When the
amounts of change in functional skills were compared within the groups, only BBS
score change was found higher in the study group (p<0.05). There was a significant
decrease in the fatigue severity only in the study group (p<0.05), but FIS decreased
significantly only in the control group (p<0.05). There was improvement significantly
in quality of life in the mental and physical composites in the study and control
groups(p<0.05), but there was no difference between the groups in terms of the amount
of change in the mental and physical composites (p>0.05). The increase in quality of
life in the study group was due to the improvement in general health, general quality
of life and social functions. As a result of our study, classical physiotherapy training
and additional task oriented training has positive effects on functional mobility skills,
fatigue and quality of life in patients with MS. Task-oriented training has the best
improvement on balance and social functioning. To conclude that the task-oriented
training included in the rehabilitation program increases the social role participation
of people.
Key words: Multiple sclerosis, mobility, combined exercise, task-oriented training,
fatigue