Yükseköğretim sanat atölye derslerinde sanatsal yaratıcılık ve uygulama becerilerinin geliştirilmesinde otoetnografi yönteminin rolü
The role of the autoethnography method in developing artistic creativity and application skills in higher education art studio courses
Yazar: HURİYE ÇELİKCAN
Danışman: PROF. ŞENİZ AKSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Görsel sanatlar eğitimi = Visual arts education ; Sanat temelli eğitim = Art-based educational

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, yükseköğretim sanat eğitimi atölye derslerinde yaratıcılık ve uygulamada otoetnografi yönteminin kullanılmasının öğrencilerin sanatsal yaratıcılık ve uygulama becerilerine katkısının belirlenmesidir. Araştırmada katılımcıların kültür içindeki benlik ve diğerleri hakkındaki algılarının çalışma süresince nasıl dönüştüğü ele alınmıştır. Aynı zamanda içselleşmiş, iş birliğine dayalı bir yükseköğretim sanat eğitimi atölye dersi oluşturmak için yaratıcılık ve uygulamada otoetnografi yöntemi kullanılarak geleneksel akademik sınırları bozmaya yardımcı olan öğretme ve öğrenme stratejilerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Araştırmada birden fazla yöntem içeren otoetnografik sanatın atölye derslerindeki eğitim deneyimlerini nasıl geliştirebileceği ve genişletilebileceği eleştirel olarak incelenmiş ve otoetnografik sanat yapma sürecinin etkileşimli ve dönüştürücü doğasına odaklanılmıştır. Bu sebeple verilerin değerlendirilmesinde anlam ve anlayışı ifade edebileceğimiz bir yaklaşıma ihtiyaç duyulmuştur. Otoetnografinin etkileşimli bir sanat dersliğinde/atölyede bir araç/yöntem olarak nasıl kullanılacağına ilişkin daha fazla yapı ve iç görü sunabileceği düşüncesiyle araştırmada yaratıcı çözüm uygulamaları (Creative Analytical Practices (CAP) olarak da adlandırılan sanat temelli eğitim araştırması yöntemi kullanılmıştır. Araştırma verileri 8 katılımcı, katılımcı- gözlemci olan araştırmacı ve dersin öğretim üyesinden toplanan verilerden elde edilmiştir. Araştırma verilerinin elde edilmesinde otoetnografik anlatılar, gözlem, sınıf tartışmalarında tutulan notlar, video ve fotoğraflar, whatsapp ve e-mail yazışmaları, araştırmacı günlüğü (yansıtıcı günlük) ve son sanat uygulamaları kullanılmıştır. Araştırma deneyimlerinin analizinde, kişisel hikâyeler geleneksel analiz yöntemlerinden ayrı tutulmuş ve okuyucuları, duygusal açıdan derinlemesine inceleme ve deneyimde tutmak amaçlanmıştır. Anlatı analizi ile gömülü kuramın bir arada kullanıldığı bu araştırmada otoetnografik verilerin analizinde temellendirilmiş (gömülü) kuram modellerinin benzer bir türü kullanılmıştır. Diğer bir ifadeyle kuramın hikâyede gerçekleşmesi istenmiştir.  Ancak burada şunu belirtmek önemlidir; toplanan veriler hem yazılı hem de görsel biçimde olduğu için kişisel anlatının anlamını yorumlama, otoetnografik analizin merkezini oluşturmaktadır. Ayrıca bu araştırmada, tüm katılımcıların karmaşık benlik anlayışı eleştirel pedagoji ve post modern eleştirel kuramdan oluşan diğer analiz kategorileri ile karşılaştırılmıştır. Tüm bu yorum ve analiz sürecinin amacı kodlama ve sınıflandırmadan hareket edilerek verilerden çıkan yeni kavramları geliştirmek ve iletmektir. Çalışmada katılımcılar, kendi hikâyelerinden yola çıkarak belirlenen temalar doğrultusunda kendi sanat eserlerini oluşturma ve paylaşma süreciyle kendi seslerini bulma ve sunma fırsatı elde etmişlerdir. Katılımcıların kendileri hakkındaki sanat ve sanat anlayışlarında ilk olarak; otoetnografik sanat eseri aracılığıyla katılımcılar arasında artan ses, güç ve kültürel anlayış duygusu oluşmuştur. İkinci olarak ise yöntem aracılığıyla, bir süreç olarak öğretme ve öğrenme anlayışı gelişmiştir. Üçüncü olarak ise katılımcılar yükseköğretimde bir atölye dersinde ele alınan kültür kavramının yeni ve farklı yollarını keşfetmişlerdir. Son olarak ise otoetnografik sanat yapma aracılığıyla öğretmen ve öğrenciler arasındaki geleneksel hiyerarşik sınırların aşılmasının doğuracağı hoşnutsuzluk önyargısına meydan okunmuştur. Bu anlamda sanat temelli bu eğitim araştırmasında, otoetnografik sanat yapma sürecinde katılımcı verilerindeki bulgular aracılığıyla belirlenmiş kültürel ve toplumsal normlar içerisindeki benlik incelemeleri açığa çıkarılmıştır. Bunun yanı sıra otoetnografik sanat yapımıyla, yükseköğretimde, sanat atölye derslerinde katılımcılara benlik kavramının keşfedilmesi ve dönüştürülmesi açısından yeni fırsatlar sunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this study is to determine the contribution of creativity and the use of the autoethnography method in practice to students' artistic creativity and practice skills in higher education art studio courses. In the research, it is discussed how the participants' perceptions of self and others in the culture transformed during the study. Meanwhile, it is aimed to reveal teaching and learning strategies that help to break traditional academic boundaries by using creativity and autoethnography method in practice to create an internalized, collaborative higher education art studio course. In the research, how multi-method autoethnographic art can improve and expand educational experiences in studio lessons is critically examined, and the interactive and transformative nature of the autoethnographic art-making process is focused upon.  For this reason, an approach where we can express meaning and understanding was needed in the evaluation of data. Art-based education research method, also called Creative Analytical Practices (CAP), is used in the research with the thought that it can offer more structure and insight on how to use autoethnography as a tool/method in an interactive art classroom/studio. The research data has been obtained from the data collected from 8 participants, the participant-observer researcher, and the lecturer of the course. Autoethnographic narratives, observations, notes taken in class discussions, videos and photographs, whatsapp and e-mail correspondence, researcher diary (reflective diary), and latest art applications have been used to obtain research data. In the analysis of research experiences, personal stories have been separated from traditional analysis methods, aiming to keep the readers emotionally in-depth and experienced. In this research, in which narrative analysis and embedded theory have been used together, a similar type of grounded (embedded) theory models has been used in the analysis of autoethnographic data. In other words, it is wished that the theory be realized in the story.  However, it is important to note here that interpretation of the meaning of personal narrative is central to autoethnographic analysis, as the data collected is in both written and visual form. Furthermore, in this study, the complex self-understanding of all participants has been compared with other analysis categories consisting of critical pedagogy and post-modern critical theory. The purpose of this entire process of interpretation and analysis is to develop and communicate new concepts derived from the data based on coding and classification. In the study, the participants have had the opportunity to find and present their own voices through the process of creating and sharing their own works of art in line with the themes determined based on their own stories. Firstly, in the participants' sense of art and art about themselves, an increased sense of voice, power and cultural understanding have been formed among the participants through the autoethnographic artwork. Secondly, through the method, the understanding of teaching and learning as a process has been developed. Thirdly, the participants have discovered new and different ways of the concept of culture, which was discussed in a studio course in higher education. Finally, the prejudice of dissatisfaction caused by overcoming the traditional hierarchical boundaries between teachers and students through autoethnographic art-making has been challenged. In this sense, self-examinations within the cultural and social norms determined through the findings of the participant data in the process of making autoethnographic art have been revealed in this art-based educational research, Moreover, new opportunities have been offered to the participants in terms of discovering and transforming the self-concept in autoethnographic art-making, in higher education, and in art studio courses.