Yeni İpek Yolu sürecinde Kazakistan - Çin ilişkileri
Kazakhstan - China relations in the New Silk Road era
Yazar: MADİNA MANKESHEVA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM ŞAHİN
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrasya Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bir Kuşak Bir Yol Projesi = One Belt One Road Project ; Kazakistan = Kazakhstan ; Orta Asya = Central Asia ; Orta Asya ülkeleri = Central Asia countries ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Çin = China ; İpek Yolu = Silk Road

Özet:
Kazakistan, Orta Asya'da yer alan, Asya ile Avrupa'yı bağlayan, özellikle
Rusya ve Çin ile ortak sınıra sahip olma konumundan kaynaklı jeopolitik ve
jeostratejik öneme sahip bir ülkedir. Dünya ekonomisindeki en büyük güçlerden birisi
olan Çin, Kazakistan'ın en önemli ticaret ortaklarındandır. Kazakistan ve Çin
arasındaki ilişkilerin iki devlet için de üst düzey önemi bulunmaktadır. Dünyadaki
devletlerin çoğunluğu ile ticaret yapan Çin'in transit taşımacılık konusunda ve enerji
kaynakları tedarikinde Kazakistan ile ilişkisi önemliyken, bağımsızlığını kazandıktan
sonra ekonomik kalkınmaya odaklanan Kazakistan'ın da Çin gibi bir aktörle işbirliği
yapması dış politikasında öncelik verdiği konulardan birisi olmuştur. Bağımsızlık
sonrası süreçte sürekli yükselen bir ivme sergileyen Kazakistan-Çin ilişkileri,
özellikle 21.yüzyılın ilk on yılından sonra devasa bir ağ şeklinde kurgulanarak ilan
edilen ABD, Rusya, Hindistan, Avrupa Birliği, Türkiye İle diğer pek çok aktörü
ilgilendiren Yeni İpek Yolu (YİY): Kuşak ve Yol Projesi girişimleri döneminde daha
da yoğunluk kazanmıştır.
Kazakistan'ın bağımsızlığından itibaren Çin ile ilişkilerinin gelişme sürecini
inceleyerek, YİY kapsamında iki ülke arasındaki ilişkilerin Kazakistan'da ne yönde
etkilendiğini analiz etmek amacıyla hazırlanan bu tez çalışmasında Kuşak ve Yol'un
bu ülkeler arasındaki ilişkilerin yeni bir düzeye ulaşmasına katkıda bulunmuş olduğu
tespit edilmiştir.
Nitel araştırma yöntemi kullanılarak betimleyici bir analiz şeklinde hazırlanan
bu tez çalışmasında, çeşitli kaynaklar yoluyla toplanan veriler çözümlenmiş ve
yorumlanarak değerlendirilmiştir. Çalışmada, konu ile ilgili kitaplar,
ulusal/uluslararası kurum ve kuruluşların yayınladığı istatistikler, araştırmalar ve
raporlar, haber kaynakları, ilgili devletlerin resmi kurumlarının çevrimiçi yayınladıkları veriler kullanılmıştır. Üç bölüm halinde sunulan bu çalışmanın birinci
bölümünde, Kazakistan'ın bağımsızlığı sonrası gelişimi ve Çin'in 1980'lerden sonrası
ekonomik kalkınma sürecinde, günümüze kadar atılan adımlar hakkında bilgi
verilmiştir. İkinci bölümde, Yeni İpek Yolu: Kuşak ve Yol Projesine ilişkin kapsamlı
ve detaylı araştırma sunulmuştur. Üçüncü bölümde ise, Kazakistan ve Çin arasında
çeşitli alanlardaki ilişkilerin Kuşak ve Yol Projesi öncesi durumu incelenmiş ve Proje
sonrasında bu ilişkilerin gelişimi ve Kazakistan'daki yansımaları analiz edilmiştir.
Kazakistan ve Çin ilişkileri ile ilgili Türkçe çalışmaların az olması ve
günümüzde Çin-Kazak ilişkileri literatürüne katkı sağlanması açısından bu tez
çalışması önemlidir. Çalışmanın literatüre olan özgün katkısı, 1992'den günümüze
Kazakistan-Çin ilişkilerin gelişimi ışığında YİY döneminde dönüşen-gelişen alanların
değerlendirilmesi ve gelecekteki olası yönelimlerin belirlenmesiyle, daha sonra
yapılacak olan çalışmalara da kaynak oluşturmasıdır.

Anahtar Kelimeler: Yeni İpek Yolu, YİY, Kuşak ve Yol, Kazakistan, Çin

Abstract:
Kazakhstan is located in Central Asia, connecting Asia and Europe and it is
geopolitical and geostrategic important country due to having a common border with
Russia and China. One of the biggest powers in the world China is the one of the most
important trade partners of Kazakhstan. Relations between Kazakhstan and China are
significant for both states. For China which makes trade with the majority of the states
in the world is important relationship with Kazakhstan in terms of transit
transportation and supply of energy resources. Also, for Kazakhstan which focused on
economic development after gaining its independence, cooperation with an actor like
China has been one of the priorities in its foreign policy. Kazakhstan - China relations
which constantly developing in the post-independence period gained more intensity
especially after the first decade of the 21st century, when were constructed a huge
network and announced as a New Silk Road which concerns many other actors inside
and outside the region, including the USA, Russia, India, the European Union, Turkey.
In this thesis which was prepared to analyze the developing process of
diplomatic relations with China since the independence of Kazakhstan and to analyze
how the relationship between these two countries has changed in every field within
the scope of the New Silk Road, it has been concluded that the Belt and Road
contributed to the relations between these countries to reach a new level.
In this study which was prepared using the qualitative research method, planned
and systematically collected data were analyzed. The study was created as a result of
the evaluation of books related the topic, statistics published by national/international
institutions and organizations, researches and reports in four languages, news and data
on official websites of states and embassies.
In the first part of this study which is presented in three parts, was given
information about the development period of Kazakhstan after the independence and information about the economic development of China after the 1980s and steps taken
to become power as nowadays. In the second part of study, was conducted
comprehensively and detaily research about the New Silk Road: Belt and Road
Initiative. In the last third chapter, was examined the relationship between Kazakhstan
and China in every field before the Belt and Road and were analyzed if the relations
developed or not after the initiative.
This thesis is important in terms of the lack of Turkish resources about
Kazakhstan and China relations and its contribution to the literature on new century
China - Kazakh relations. Finally, this study is important in terms of the contribution
of the study to the literature, that is, in the light of the development of all relations
from 1992 to the present, the evaluation of the transforming-developing areas in the
New Silk Way period, the determination of possible future directions, and the source
for future studies.

Keywords: New Silk Road, NSR, Belt and Road, Kazakhstan, China.