Cardueae cass. (Asteraceae) tribusunu temsil eden bazı taksonların yaprak mikromorfolojik ve anatomik özellikleri
Leaf micromorphological and anatomical studies of some representative taxa belonging to the tribe Cardueae cass.(Asteraceae)
Yazar: ZUHAL ALTUN
Danışman: PROF. DR. MELAHAT ÖZCAN
Artvin Çoruh Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Cardueae Asteraceae familyasında belirtilen 12 tribustan birisi olup son yapılan filogenetik çalışmaların ışığı altında Cardueae tribusu 12 alttribusa ayrılmıştır. Bu çalışmada Carduinae, Centaureinae, Echinopsinae ve Saussureinae altribuslarına ait 10 taksonun (Cyanus depressus, Echinops ossicus, Jurinea aucherana, Jurinella moscus subsp. pinnatisecta, Klasea cerinthifolia, K. quinquefolia, Lophiolepis ciliata subsp. szovitsii, L. ligularis, Psephellus taochius ve Rhaponticum repens)'un yaprak mikromorfolojisi ve anatomik özellikleri taramalı elektron mikroskobu (SEM)  ve ışık mikroskobu ile ayrıntılı şekilde incelenmiştir.
Önceki çalışmalarla Kuzey Anadolu Bölgesi'ne ait 5 farklı ilden 2008-2019 yılları arasında toplanan ve teşhisleri yapılan bitki materyalleri bu çalışmada kullanılmıştır. Mikromorfolojik ve anatomik incelemeler herbaryum materyallerinden temin edilen olgun yapraklar üzerinden yapılmıştır. Mikromorfolojik açıdan tüm taksonların özellikleri, anatomik açıdan ise Cyanus depressus, Klasea quinquefolia ve Psephellus taochius türleri hariç taksonların anatomik özellikleri ilk defa bu çalışmayla ortaya konmuştur.  Yüzey süslemelerine göre taksonların ruminat, çizgili veya pürüzsüz olduğu tespit edildi. İncelenen tüm taksonlarda değişik yoğunlukta basit tüyler ve bu türlere ilave olarak 6 taksonda kapitat ve/veya klavat salgı tüyleri gözlendi Anatomik incelemelerde, diğer taksonlardan farklı olarak, sadece Klasea quinquefolia'da hipostomatik yaprak, 6 taksonda sayıları toplamda 1-4 arasında değişen salgı kanalları ve 8 taksonda ana demetlere ilave olarak değişik sayılarda ilave demetler tespit edildi. İncelenen taksonların dördünün ekvifasiyal yapraklı (isobilateral mezofil), 6 tanesinin ise bifasiyal yapraklı (dorsiventral mezofil) olduğu görülmüştür. Stomalarının anomositik-anizositik tipte olduğu ve mm2'deki stoma sayısı ile indeksleri açısından en yüksek değerler sırasıyla Jurinella moscus subsp. pinnatisecta ve Klasea quinquefolia'da tespit edilmiştir.

Abstract:
Thre tribe Cardueae is one of the 12 tribe belonging to the family Asteraceae and in the light of recent phylogenetic studies, it was divided to 12 subtribes. In this investigations, leaf micromorphological and anatomical characteristics of 10 taxa (Cyanus depressus, Echinops ossicus, Jurinea aucherana, Jurinella moscus subsp. pinnatisecta, Klasea cerinthifolia, K. quinquefolia, Lophiolepis ciliata subsp. szovitsii, L. ligularis, Psephellus taochius ve Rhaponticum repens) belonging to the subtribes Carduinae, Centaureinae, Echinopsinae and Saussureinae were examined by using scanning electron microscope (SEM) and light microscope, in detail.
Plant materials obtained and identified species in North Anatolian Region in the years of 2008-2019 with previous fieldworks were used in this study. Micromorphological and anatomical examinations were made using mature leaf samples obtained from herbarium samples. Micromorphological characteristics of whole taxa, and anatomical features of them were given here for the first time, except for Cyanus depressus, Klasea quinquefolia ve Psephellus taochius. According to ornamentation types, ruminat, striate and smooth surfaces were determined among the taxa. Simple multicellular trichomes in all taxa, and capitat and/ or clavate glandular trichomes were observed in six taxa. Differently from others,  hypostomatic leaf in Klasea quinguefolia,  totaly 1-4 secretory ducts (canals) in six taxa and accessory bundles in a different number in eight taxa were detected from anatomical examinations. Four of the taxa have equifacial leaves (isobilateral mesophyll), while six ones have bifacial leaves (dorsiventral mesophyll). The species have anomocytic to anisocytic type stomata, and the highest stomata number and indexes per mm2 were observed in Jurinella moscus subsp. pinnatisecta and Klasea quinquefolia, respectively.