Veli kaynaklı yıldırma davranışlarının okul öncesi eğitim öğretmenlerinin iş doyumu ve mesleki performansına etkisi
Impact of parent-induced mobbing behaviours on job satisfaction and professional performance of pre-school education teachers
Yazar: GÜLBAHAR KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. SİNEM GÖNENLİ TOKER
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Mobbing = Mobbing ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Performans = Performance ; Veliler = Parents ; Öğretmenler = Teachers ; İş doyumu = Job satisfaction ; İş performansı = Job performance

Özet:
Bu araştırmada, okul öncesi eğitim öğretmenlerine yöneltilen veli kaynaklı yıldırma davranışlarının onların iş doyumu ve mesleki performansları üzerinde yarattığı etkiyi tespit etmek ve çeşitli demografik değişkenler ile ilişkisini incelemek amaçlanmıştır.
Araştırmanın örneklemini, İstanbul İli; Arnavutköy, Beşiktaş, Kağıthane, Sarıyer ve Sultangazi ilçelerinde, 2019-2020 eğitim-öğretim döneminde görev yapan ve araştırmaya gönüllü katılan 415 okul öncesi eğitim öğretmeni oluşturmuştur. Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. 
Veri toplama aracı olarak, "Okul Öncesi Eğitim Öğretmenlerinin Öğrenci Velileri Kaynaklı Yıldırma Davranışlarına Maruz Kalma Düzeylerine İlişkin Anket Formu", "Mesleki Doyum Ölçeği", "Öğretmen Performans Ölçeği" ve araştırmacı tarafından oluşturulan demografik bilgi formu kullanılmıştır 
Katılımcıların demografik özellikleri için frekans dağılımı analizi gerçekleştirilmiştir. Ölçeklerin normal dağılım gösterip göstermedikleri basıklık (kurtosis) ve çarpıklık (skewness) katsayıları hesaplanarak bulunmuştur. İkili kodlanan demografik özellikler için bağımsız örneklem t-testi, üç veya daha fazla kategorilerden oluşanlar için ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yapılmıştır. ANOVA analizinde gruplar arası ayrışımların tespiti için "scheffe post-hoc analizi" kullanılmıştır. Ölçekler arasındaki ilişkiler; sürekli değişkenler için pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı, kategorik değişkenler için ise spearman rho yöntemi ile hesaplanmıştır. Veli kaynaklı yıldırma davranışlarının okul öncesi eğitim öğretmenlerinin iş doyumu ve mesleki performansı üzerindeki etkisinin yordanabilmesi için ise doğrusal regresyon analizinden yararlanılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre: Eğitim düzeyi ve yıldırma davranışı arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişkinin bulunduğu, eğitim düzeyindeki bir birimlik artışın yıldırma davranışını 3,6 kat arttırdığı tespit edilmiştir. Mesleki doyum ile yıldırma davranışı arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişkinin bulunduğu, veli kaynaklı yıldırma davranışlarında meydana gelen 0,5 kat artışın, okul öncesi öğretmenlerinin mesleki doyumunu 1 birim düşürdüğü sonucu elde edilmiştir. Okulun bulunduğu ilçenin düşük sosyoekonomik seviyede olmasının ise mesleki doyumu 2,4 kat azalttığı tespit edilmiştir.  Kişisel gelişim ve iletişime yönelik yıldırma davranışları, mesleki duruşa yönelik yıldırma davranışları ve velilerin tanımlanması alt ölçekleri ile mesleki doyum seviyesi arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur.  Sosyal ilişkilere yönelik yıldırma davranışlarındaki bir birimlik düşüşün öğretmen performansını 1,6 kat arttırdığı, mesleki duruşa yönelik yıldırma davranışlarındaki bir birimlik düşüşün ise öğretmen performansını 1,5 kat arttırdığı sonucu elde edilmiştir.  Mesleki doyum ölçeği skorunun öğretmen performansı ile pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişkisi olduğu hesaplanmıştır. 
Araştırma sonucu, okul öncesi eğitim öğretmenlerinin, veli kaynaklı yıldırma davranışlarına (mobbing) maruz kaldıklarında iş doyumu ve mesleki performanslarının olumsuz etkilediğini ortaya koymuştur.  

Anahtar Kelimeler: Yıldırma davranışları, mobbing, iş doyumu, mesleki doyum, okul öncesi öğretmenleri,  mesleki performans.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the impact of mobbing behaviours of parents towards pre-school teachers on their job satisfaction and professional performance and to analyze the relationship of this impact with various demographic variables.
The sample of the study consists of 415 volunteered pre-school teachers working in Arnavutköy, Beşiktas, Kağıthane, Sarıyer and Sultangazi districts in İstanbul in 2019-2020 academic year. The relational screening model was used in the study.
As data collection tools, "Questionnaire Form on Pre-school Education Teachers' Exposure Levels to Mobbing Behaviors of Student Parents", "Professional Satisfaction Scale", "Teacher Performance Scale" and demographic information form developed by the researcher were used. 
Frequency distribution analysis was used for obtaining the demographic characteristics of the participantsi The coefficients of  'kurtosis' and 'skewness' were calculated to verify normal distribution of the scales. While independent sample t-test was applied to binary encoded demographic characteristics, one-way variance analysis (ANOVA) was applied to three or more categories. "Scheffe post-hoc analysis" was used to identify divisions between groups in ANOVA analysis. The relationship between scales was calculated by Pearson moments multiplication correlation coefficient for continuous variables and by spearman rho method for categorical variables. Linear regression analysis was used to assess the impact of parent-induced mobing behaviours on job satisfaction and professional performance of pre-school teachers.
According to the results of the research: It was found that there was a positive and significant relationship between education level and mobbing behaviour, and further that a unit increase in the level of education increased mobbing behaviours by 3.6 times. It was concluded that there was a negative and significant relationship between job satisfaction and mobbing behaviours, and that the 0.5-fold increase in parent-induced mobbing behaviours reduced job satisfaction of pre-school teachers by 1 unit. It was seen that the low socio-economic level of the district where the school located reduced job satisfaction by 2.4 times. A negative and significant relationship was found between mobbing behaviours towards personal development and communication, mobbing behaviours towards professional attitude and the subscales of identifying parents and the level of job satisfaction. It was concluded that a one-unit decrease in mobbing behaviours towards social relations increased teacher performance by 1.6 times, while a one-unit decrease in mobbing behaviours towards professional attitude increased teacher performance by 1.5 times. It was calculated that job satisfaction scale score had a positive and significant relationship with teacher performance. 
The study reveals that pre-school teachers' job satisfaction and professional performance are negatively affected when they are exposed to parent-induced mobbing behaviours.  

Keywords: Intimidation behaviours, mobbing, job satisfaction, occupational satisfaction, pre-school teachers, professional performance.