Epigrafik, nümizmatik ve edebi belgeler ışığında Synnada tarihi
The history of Synnada in the light of epigraphic, numismatic and literature documents
Yazar: NECMETTİN ERAYDIN
Danışman: PROF. DR. NALAN EDA AKYÜREK ŞAHİN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures
Dizin: Edebi metinler = Literary texts ; Epigrafi = Epigraphy ; Frigya = Phrygia ; Sikke = Coin ; Synnada = Synnada ; Yazıtlar = Inscriptions

Özet:
Araştırma konusu Synnada'nın, tarihin bilinen en eski dönemlerinden itibaren insan
topluluklarınca iskan edildiği arkeolojik verilerle kanıtlanmış olsa da kentin tarih sahnesinde
görünür hale gelmesi Hellenistik Dönem'in başlagıcına dayanır. Genel kanı, kentin
kuruluşunun Ipsos Muharebesi (İ. Ö. 302) ile olduğu görüşüne karşın, kraliyet hazinesini
korumakla görevli Antigonos'un generali Dokimos'un kentte bir garnizon kurmasıyla bu
tarihten evvel başladığı anlaşılmaktadır. Buna karşın Hellenize olan kentin polis niteliği ile
resmi olarak belgelenmesi Romalı consul Cn. Manlius'un İ. Ö. 189 yılında Galatlara yaptığı
seferle olmuştur.
Kent, Pergamon Krallığı ile Galatlar arasındaki mücadeledenin uzun bir süre odak
noktası olmuştur. Roma'nın İ. Ö. 129 yılından sonra Pergamon krallık arazilerini miras
almasından ve Asia Eyaleti'ni kurmasından sonra hızla Romalılaşmaya başlamış ve yeni
egemen gücün idari yetki alanının bir parçası konumuna yükselmiştir. Çeşitli etnik unsurların
bir arada yaşadığı kent daha Pergamon Krallığı Dönemi'nde (İ. Ö. 160-150) Kistophoros adlı
sikkelerin darbını gerçekleştirmekle Pergamon egemenliğinde bir kent olduğu
anlaşılmaktadır.
Augustus ile başlayan Pax Romana sürecinde hem önemli yol güzergahlarının
kesişiminde bulunması hem de mermer ocaklarının idari bürolarına ev sahipliği yapması
nedeniyle kent mermer endüstrisinin hızlı gelişimi sayesinde alabildiğine kalkınmış, buna
paralel olarak nüfusun hızla Romanizasyonu ile Küçükasya'daki (Asia Minor) en önemli
Conventus merkezlerinden biri haline gelmiştir.
Kentte imparator mülk arazileri ve üzerindeki mermer ocaklarını korumak için
görevlendirilmiş askeri bir birliğin varlığı belgelenmiştir.
Kent, Hellen devlet teşkilatlanmasını Roma İmparatorluk Dönemi'nde bile sürdürerek
korumasını bilmiştir. Roma İmparatorluğu boyunca kent panteonuna giren Romalı tanrılara ve
sosyo-kültürel yaşamdaki değişime rağmen muhafazakar yerel halkın (Phrygler) geleneklerine
inatla bağlılıkları, eski dinsel alışkanlıklarının uzunca bir süre devam etmesine neden
olmuştur.
İ. S. 4. yy.'ın ilk çeyreğinde (İ. S. 313) paganların ve Hıristiyanların inançlarının
gereklerini rahatça yerine getirebileceklerini beyan eden Milano Fermanı pagan inanç ile tek
tanrı inancına sahip insanlar arasında bir dönüm noktası olmuş, kentin de içinde bulunduğu
bölge hızla Hıristiyanlaşma sürecini devam ettirmiştir.
Synnada, Phrygia Eyaleti'nin Diocletianus tarafından yapılan idari
taksimatlandırmasından sonra iki kısma ayrılmış; kent Phrygia II olarak adlandırılan Phrygia
Salutaris'in başkenti olmuştur. Bizans İmparatorluk Dönemi'nde Hıristiyanlığın
yaygınlaşmasıyla birlikte kentin artık bir piskoposluk merkezi olduğu görülmektedir.
İlerleyen süreçte kentin adı Yahudi sakinlerince Çıfut Kasaba diye anılacaktır.
Doktora tezi kapsamında yürütülen bu çalışmada kent ile ilgili dağınık halde bulunan
her türden belge tespit edilmiş ve bir corpus kapsamında derlenmiştir. Kentin belgelerle sabit
olan bu denli büyüklüğüne rağmen günümüzde kapsamlı arkeolojik bir kazı faaliyetinin
yapılmamış olması Synnada'nın tarihinin eksik kalan kısmını oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler : Phrygia, Synnada, Şuhut, Yunanca ve Latince Yazıtlar, Synnada Sikkeleri, Zeus Pandemos

Abstract:
Although it has been proven by archaeological data that the subject of research,
Synnada, has been inhabited by human communities since the earliest known periods of
history. The city's initial appearance on the history scene dates back to the beginning of the
Hellenistic Period. Although the general opinion reflects that the foundation of the city took
place during the Battle of Ipsos (302 B. C.), albeit at a primitive level, it is understood that it
started before that date, when the general of Antigonos, who was in charge of protecting the
royal treasury, established a garrison in the city by Dokimos.
However, the official documentation of the Hellenized city with its police character
goes back to the expedition of the Roman consul Cn. Manlius to the Galatians in 189 B. C.
The city has been the focal point of the struggle between the Kingdom of Pergamon
and the Galatians for a long time. After Rome inherited the kingdom lands of the Pergamon
and established the Asia State in 129 B. C., it began to Romanize rapidly and became a part of
the administrative jurisdiction of the new sovereign power. The city, where various ethnic
elements lived together, was minted by coins named Kistophoros during the period of the
Kingdom of Pergamon (160-150 B. C.) registered as a city of Greek origin.
In the process of Pax Romana, which started with Augustus, the city developed as
much as possible thanks to the rapid development of the marble industry, due to its location at
the intersection of important road routes and hosting administrative offices of the marble
quarries. And in parallel to this, as a result of this, it became one of the most important
conventus centers in Asia Minor with the rapid Romanization of the population.
In the city, the existence of a military unit assigned to protect the emperor's property
and its marble quarries, has been documented.
The city was able to preserve the Hellen state organization even during the Roman
Empire Period. Despite the Roman Gods, who entered the city pantheon throughout the
Roman Empire, and the change in socio-cultural life, the stubborn adherence to the traditions
of the conservative local people (Phrygians) caused the local population to continue their old
religious habits for a long time.
In the first quarter of the 4th century (313 A. D.), the Edict of Milan, which declared
that pagans and Christians could easily fulfill the requirements of their beliefs, became a turning point between pagan beliefs and people with monotheism. Consequently, the region
where the city was located, has quickly continued its process of Christianization.
Synnada was divided into two parts after the administrative division of Phrygia by
Diocletianus, after which The city became the capital of Phrygia Salutaris, called Phrygia II.
With the spreading of Christianity in the Byzantine Empire Period, it was observed that the
city was then an episcopal center. In the future, the name of the city would be referred to as
Çıfut Kasaba by Jewish residents.
In this study conducted within the scope of the doctoral dissertation, all kinds of
scattered documents about the city have been identified and then compiled under a corpus.
Despite the large size of the city, which is fixed with documentations, the fact that no
comprehensive archaeological excavation has been carried out to this day constitutes the
missing part of Synnada's history.

Keywords: Phrygia, Synnada, Şuhut, Greek and Latin Inscriptions, Coins of Synnada, Zeus Pandemos