Kutb'un Hüsrev ü Şīrīn'inde adların kavram alanı
Conceptual area of names in Kutb's Hüsrev ü Şirin
Yazar: ASİYE ÇİNAR
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÖZEREN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Adlar = Nouns ; Berke Fakih = Berke Fakih ; Husrev u Şirin = Husrev u Şirin ; Kutb = Kutb ; Mesnevi = Mathnawi ; Nizami = Nizami ; Söz varlığı = Vocabulary

Özet:
12. yüzyılda Genceli Nizamî tarafından Farsça yazılan Ḫüsrev ü Şīrīn adlı mesnevi, 14. yüzyılın ilk yarısında Kutb mahlaslı bir şair tarafından Türkçeye çevrilmiştir. Bu çeviri Harezm-Altın Ordu Türkçesi eserlerindendir. Mesnevi, Berke Fakih tarafından 1383 tarihinde istinsah edilmiştir. Ḫüsrev ü Şīrīn'in, Berke Fakih tarafından istinsah edilen tek nüshası vardır. Bu nüsha, Paris Millî Kütüphanesinde 312 numara ile kayıtlıdır. Mesnevi, doksan başlıktan ve 4733 beyitten oluşmaktadır.
Harezm-Altın Ordu Türkçesi eserlerinden olan Kutb' un Ḫüsrev ü Şīrīn adlı mesnevi çevirisinin söz varlığını ele aldığımız çalışmanın giriş bölümünde sözcüğün tanımı, söz varlığı hakkında genel bir bilgi, eserin mütercimi, eserin telif tarihi, eserin içeriği, eserin konusu, eser üzerinde yapılan çalışmalar hakkında bilgi verilmiştir.
İnceleme kısmında Hüsrev ü Şīrīn' de geçen adları; temel söz varlığı unsurlarından olan özel adlar, yer adları, organ adları, gökyüzü ile ilgili adlar, araç adları, bitki adları, hayvan adları, yiyecek adları vb. başlıklar ile bu adların geçtikleri örnek beyitler verilmiştir. Ayrıca eserde kullanılan terkipler ve anlamları, deyimler, yabancı adlar ve kökenleri, Türkçe adlar hakkında bilgi verilmiştir. Kullanılan bu adların kökenlerinin kullanım sıklıkları sayısal veriler şeklinde verilmeye çalışılmıştır.
Ele alınan eseri tanıtmak, bu eserin yazıldığı dönemin söz varlığı hakkında bilgi sahibi olmak bu tezin amaçları içindedir. Çalışmanın en önemli gayesi ise Hüsrev ü Şīrīn adlı eserle ilgili ileride yapılacak olan çalışmalara katkı sağlamaktır.

Abstract:
The masnavi called Ḫüsrev ü Şīrīn, which was written in Persian by Nizami of Ganja in the 12th century, was translated into Turkish by a poet with the pseudonym Kutb in the first half of the 14th century.This translation is from Khwarezm-Golden Army Turkish works. Mesnevi was copied by Berke Fakih in 1383. There is only one copy of Ḫüsrev ü Şīrīn, which was copied by Berke Fakih. This copy is registered with the number 312 in the Paris National Library. Mesnevi consists of ninety titles and 4733 couplets.
The definition of the word, general information about the vocabulary, the translator of the work, the copyright date of the work, the content of the work, the subject of the work, the studies on the work in the introduction part of the study, in which we discussed the vocabulary of the masnavi translation of Kutb's Ḫüsrev ü Şīrīn, which is one of the Harezm-Golden Army Turkish works. information about.
In the analysis part, the names mentioned in Hüsrev ü Şīrīn; Proper names, place names, organ names, names related to the sky, vehicle names, plant names, animal names, food names, etc., which are the basic vocabulary elements, titles and sample couplets in which these names are used are given. In addition, information is given about the compositions and their meanings, idioms, foreign names and their origins, Turkish names used in the work. The frequency of use of the origins of these names used was tried to be given in the form of numerical data.
It is among the aims of this thesis to introduce the work in question and to have information about the vocabulary of the period in which this work was written. The most important aim of the study is to contribute to the future studies on Hüsrev ü Şīrīn.