Belgesel sinemada sesin yaratıcı kullanımına bir örnek: Büyük Bergama Sunağı ve Cevdet Erek
An example to the creative use of sound in documentary film: The Pergamon Altar and Cevdet Erek
Yazar: DENİZ CAN TAŞÇI
Danışman: PROF. DR. OĞUZ MAKAL
İSTANBUL BEYKENT ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Sanat Dalı / Sinema Televizyon Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Bu çalışma belgesel sinemada sesin yaratıcı kullanım olanaklarını, çağdaş sanattan ilham alan bir bakış açısıyla incelemeyi hedeflemiştir. Bu çerçevede, belgesel sinemada tarihten günümüze sesin kullanımı ve günümüz sanatında belirli bir örnek özelinde sesin kullanımı arasındaki yaklaşım farkları ele alınmıştır. Araştırma süreci, sinema ve belgesel sinemada ses kullanımının yanı sıra güncel sanat üretimlerinde sesi sanat pratiğinin bir parçası olarak kullanan bir sanatçı olan Cevdet Erek'in yapıtı Bergama Stereo, Bergama Stereotipi, Bergama Stereo: Bergama varyasyonları ve Cevdet Erek üzerine bir kaynak taramasının ardından, eserin üreticisi konumundaki Cevdet Erek ile söyleşiyi içermiştir. Bu çalışma kapsamında, belgesel sinemada sesin gerçeklik algısına olan katkısı, mekân yaratma veya var olan mekân algısını ve izleyici deneyimini pekiştirme özellikleri değerlendirilmiştir. Bu çalışma sonucunda sesin, belgesel sinemada gerçekliğin temsili üzerine bir sorgulama yürütme niteliği ve görüntünün dışında kalan gerçekliğin temsiline katkı sunma kabiliyeti olduğu kanaatine varılmıştır. Yapılan çalışma, gerçeklik kavramının her ne kadar objektiflik iddiası içerse de belgesel sinemanın doğasında yer alan temsil etme niteliğinden ötürü, sınırlı bir gerçeklik sunabileceğini ve sübjektif bakış açısını/açılarını da içerdiğini ortaya koymuştur. Belgesel sinemada gerçeği temsil etmeye yaklaşmanın, ancak bu gerçekliğin sübjektif bakış açısı/açıları aracılığıyla verildiğinin kabul edilmesiyle mümkün olabileceği kanaatine varılmıştır.

Abstract:
This work aimed to investigate the innovative use of sound in documentary filmmaking with a perspective inspired by contemporary art. Within this framework, differences in the approach between documentary cinema throughout its history and the use of sound via a specific contemporary work of art is investigated. The research process included literature review on the use of sound in cinema, documentary film and variations Bergama Stereo, Bergama Stereotype, Bergama Stereo: Bergama by Cevdet Erek, an artist who uses sound frequently in his artistic practice and his creations, in addition to an interview with Cevdet Erek. Within the scope of this work, sound in documentary cinema; its contribution to perception of reality, creation of space or its ability to enhance the perception of pre-existing space or spectating experience are evaluated. As a result of this research, it is believed that sound in documentary cinema can question the representation of reality and contribute to the representation of reality which is left outside the realm of images. This research revealed, even though reality as a concept claims objectivity, due to the representational function engrained in the nature of documentary cinema, can offer a limited reality and involves subjective perspective/s. It's concluded that, getting close to representing reality in documentary cinema, can only be possible by admitting that such reality is presented through subjective perspective/s.