Adölesan idiyopatik skolyoz hastalarının tanı alma sürecinde birinci basamak hekimlerinin rolü
The role of primary care physicians in the diagnostic process of adolescent idiopathic scoliosis patients
Yazar: FİLİZ YILDIZ TÜKEL
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN ÖZÇAKAR ; DR. GİZEM LİMNİLİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş: Adölesan İdiyopatik Skolyoz (AİS), 10-18 yaş aralığındaki bireylerde sık görülen, omurganın koronal planda Cobb yöntemiyle ölçülen 10 derece ve üzeri eğriliği olarak tanımlanan bir omurga deformitesidir. AİS'in ilerlemesi, bireyin fiziksel, psikososyal ve kozmetik sağlığını olumsuz etkileyerek yaşam kalitesini düşürebilmektedir. Erken tanı, eğriliklerin cerrahi müdahale gerektirecek seviyelere ulaşmasını önlemek açısından kritik önem taşımaktadır. Bu çalışmada, AİS hastalarının tanı alma süreçlerinde aile hekimlerinin rolü ve birinci basamak hekimlerinin etkinliği araştırılmıştır.

Yöntem: Araştırma, kesitsel analitik bir modelde gerçekleştirilmiştir. Örneklem, Dokuz Eylül Üniversitesi Ortopedi Polikliniği'ne başvuran ve 8-18 yaş aralığında AİS tanısı almış 150 bireyden oluşmaktadır. Veriler, literatür doğrultusunda hazırlanan sosyodemografik veri toplama formu ve Birinci Basamak Değerlendirme Ölçeği (PCAS) kullanılarak toplanmıştır. Veriler, telefonla anket yöntemiyle elde edilmiş ve SPSS 29.0 programı ile analiz edilmiştir.

Bulgular: Katılımcıların %69,3'ü kadın (n=104) ve %30,7'si (n=46) erkektir. Yaş ortalamaları 18,09±4,34 olup, tanı yaşı ortalaması 11,47±0,19 olarak bulunmuştur. Katılımcıların %37,3'ü (n=56) erken başlangıçlı skolyoz tanısı alanlar olup, %62,7'si (n=94) geç başlangıçlı skolyoz tanısı alanlardan oluşmaktadır. Katılımcıların %68'i (n=102) skolyoz tanısını ortopedi hekimlerinden, %10,7'si (n=16) ise aile hekimlerinden almıştır. Aile hekimlerine başvuranların yalnızca %14,7'si (n=22) skolyoz muayenesi yapılmış ve %14,7'si (n=22) skolyoz için bir üst basamağa sevk edilmiştir. Skolyoz başlangıç durumunun PCAS ile ilişkisine bakıldığında hastanın bütüncül bilgisi, fiziksel bakı ve kişisel yaklaşım alt boyutlarında anlamlı farklılıklar olduğu bulunmuştur. (p<0.05) 

Sonuç: Bu araştırma, Adölesan İdiyopatik Skolyoz hastalarının tanı süreçlerinde birinci basamak hekimlerinin önemli ancak sınırlı bir role sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışmada, birinci basamağın skolyoz tanı ve tedavi süreçlerindeki etkisini artırmak adına eğitim ve farkındalık programlarının önemi vurgulanmaktadır. Birinci basamak sağlık hizmetlerinde tarama ve yönlendirme protokollerinin iyileştirilmesi, skolyozun ilerlemesini önlemek için büyük bir fırsat sunmaktadır. Bu bağlamda, birinci basamak sağlık hizmetlerinin erişilebilirliği ve kalitesinin geliştirilmesi, AİS hastalarının yaşam kalitesine olumlu katkılar sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler: Adölesan İdiyopatik Skolyoz, Aile Hekimliği, Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri, Erken Tanı, Sağlık Yönetimi.

Abstract:
Aim: Adolescent Idiopathic Scoliosis (AIS) is a spinal deformity commonly observed in individuals aged 10-18, defined as a curvature of 10 degrees or more in the coronal plane as measured by the Cobb method. The progression of AIS negatively impacts physical, psychosocial, and cosmetic health, thereby reducing the quality of life. Early diagnosis is critically important to prevent the curvatures from reaching levels that require surgical intervention. This study investigates the role of family physicians and the effectiveness of primary care physicians in the diagnostic process of AIS patients.


Method: The study was conducted using a cross-sectional analytical model. The sample consists of 150 individuals aged 8-18 diagnosed with AIS, who were admitted to the Orthopedics Clinic at Dokuz Eylül University. Data were collected using a sociodemographic data collection form prepared in line with the literature and the Primary Care Assessment Survey (PCAS). The data were obtained through telephone surveys and analyzed using the SPSS 29.0 program.

Results: The findings indicate that 69.3% of the participants are female (n=104), while 30.7% are male (n=46). The average age of the participants is 18.09±4.34, with the average age of diagnosis being 11.47±0.19. Among the participants, 37.3% (n=56) were diagnosed with early-onset scoliosis, whereas 62.7% (n=94) were diagnosed with late-onset scoliosis. A majority, 68% (n=102), received their scoliosis diagnosis from orthopedic specialists, while 10.7% (n=16) were diagnosed by family physicians. However, only 14.7% (n=22) of those who consulted family physicians underwent a scoliosis examination, and an equal percentage (14.7%, n=22) were referred to a higher level for further evaluation. Additionally, when examining the relationship between the initial scoliosis condition and PCAS, significant differences were observed in the subdimensions of holistic information, physical care, and personal approach (p<0.05)..

Discussion: It has been observed that the active role of family physicians in the AIS diagnostic process is limited. Increasing early diagnosis and regular screenings in primary healthcare services can reduce the risk of scoliosis progression. The study emphasizes the importance of education and awareness programs to enhance the role of family physicians in the diagnosis and treatment processes of scoliosis. In this context, improving the accessibility and quality of primary healthcare services can contribute positively to the quality of life of AIS patients.

Conclusion: This study reveals that family physicians play an important but limited role in the diagnostic processes of Adolescent Idiopathic Scoliosis patients. Improving screening and referral protocols in primary healthcare services offers a significant opportunity to prevent the progression of scoliosis. It is necessary to implement regulations in health policies to enhance the effectiveness of primary healthcare services in this area.

Key words: Adolescent Idiopathic Scoliosis, Family Medicine, Primary Healthcare Services, Early Diagnosis, Health Management