Çocuk ürolojisi polikliniğine başvuran, temiz aralıklı kateterizasyon (TAK) yapan hastaların kendinden kontrollü olarak yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi
Assesment of quality of life pediatric urology patients on clean intermittent catheterisation
Yazar: ELİF AKDAĞ
Danışman: PROF. DR. OSMAN BÜLENT ZÜLFİKAR
Haliç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Kateterizasyon = Catheterization ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuklar = Children ; Üriner inkontinans = Urinary incontinence ; Üriner sistem = Urinary tract ; Üriner sistem enfeksiyonları = Urinary tract infections

Özet:
Bu çalışmada temiz aralıklı kateterizasyon (TAK) uygulayan çocukların 
özelliklerini belirleme ve yaşam kalitelerini uygulama öncesinde ve sonrasında
karşılaştırma amaçlanmıştır.
Araştırma, İstanbul ili Avrupa yakasında bulunan İstanbul Üniversitesi İstanbul 
Tıp Fakültesi çocuk ürolojisi polikliniğinde Eylül 2012 - Ağustos 2013 tarihleri arasında 
gerçekleştirildi. Çalışmanın örneklemini bu polikliniğe muayene için gelen ve 
araştırmanın yapıldığı tarihlerde TAK yapmasına karar verilen 30 hasta oluşturdu. 
Araştırma verileri araştırmacı tarafından literatür incelenerek hazırlanmış sosyodemografik özellikleri, TAK kullanımına ve mevcut hastalığa ilişkin bilgileri içeren 48 
sorudan oluşan anket formu ve çocukların yaşam kalitesini ölçmek için kullanılan 
Çocuklarda İdrar İnkontinansına Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği (PinQ) ve çocuklar için 
Genel Amaçlı Yaşam Kalitesi Ölçeği (PedsQL) kullanılarak oluşturuldu. Çalışmada 
elde edilen bulguların istatistiksel değerlendirilmesi, bilgisayar ortamında SPSS 
(Statistical Package for Social Sciences) for Windows 15.0 programı kullanılarak 
yapıldı.
Araştırmaya katılan çocukların %66,7' si (n=20) kız, %33,3' ü (n=10) erkek idi. 
Çocukların yaş ortalamaları 11,1, boy ortalamaları 129,5 cm, kilo ortalamaları ise 36,9 
kg idi. Ailelerin %70,0' ı (n=21) şehir merkezinde yaşamakta olup, %43,3' ünün (n=13) 
gelir durumları orta gelirdeydi. Annelerin ve babaların eğitim durumları eşit olup %33,3 
(n=10) oranla ilkokul idi. Araştırmaya katılan annelerin yaş ortalaması 38,3 yıl, 
babaların yaş ortalaması ise 41,5 yıl idi. Araştırmaya katılan ailelerin %76,7' si (n=23) 
anne, baba ve çocuklardan oluşan aileydi ve ailedeki kişi sayıları %46,7 (n=14) beş ve 
üzeriydi. 
Araştırmaya katılan çocuklara en çok konan birincil tanı %44,8 (n=13) oranla 
nörojen mesane/MMC olup ikincil tanı ise %39,0 (n=16) oranla tekrarlayan üriner 
sistem enfeksiyonu oldu. Hastaların %46,1' sına (n=30) hastalıkları hakkında bilgiler 
poliklinikte ağırlıklı olarak doktorlar tarafından verilmişti ve %86,7'si (n=26) bu 
bilgileri yeterli bulmaktaydı. Araştırmaya katılan çocukların uygulamadan önce %90,0' 2
ında (n=27), uygulamadan sonra ise %36,7' sinde (n=11) idrar kaçırma mevcuttu. 
Çocukların uygulamadan önce %63,3' ünün (n=19), uygulamadan sonra ise %56,7' 
sinin (n=17) kabızlık sorunu vardı. Çocukların uygulamadan önce %73,3' ünün (n=22), 
uygulamadan sonra ise %33,3' ünün (n=10) idrar yolu enfeksiyonu vardı. TAK 
uygulamasından önce ve sonra idrar kaçırmada, idrar yolu enfeksiyonu geçirme 
durumunda anlamlı derecede azalma vardı (p < 0,001) ancak kabızlık durumundaki 
değişiklik anlamlı değildi.
TAK kullanımına ilişkin özelliklerine bakıldığında ise çocukların uygulamayı 
%90,0 (n=27) oranla üretral yoldan yapmakta olup, %100' ü TAK eğitimini 
hemşireden almıştır. TAK uygulamasını %60,0 (n=18) oranla anneler uygulamaktadır.
Çocukların günde TAK uygulama sayısı ortalama 6,40 idi. Çocukların tuvalet eğitimi 
alma yaşları ortalama 2,5 yıl idi.
Araştırmaya katılan çocukların yaşam kalitelerini ölçmek amacıyla uygulanan 
çocuklarda idrar inkontinansına özgü yaşam kalitesi ölçeğinin (PinQ) toplam puanı 
uygulamadan önce ortalama 48,20, uygulamadan sonra ise ortalama 32,87' dir. Bu 
oranın 3 ay sonra azalması hastaların yaşam kalitesinin arttığını göstermektedir.
Araştırmaya katılan çocukların genel yaşam kalitelerini ölçmek amacıyla 
uygulanan çocuklar için genel amaçlı yaşam kalitesi ölçeği (PedsQL) puanları 
incelendiğinde ise uygulama öncesi ortalama 58,77 iken uygulama sonrası ortalama 
67,43 idi. Bu toplam puan ortalamasının artmış olması TAK uygulamasından sonra 
yaşam kalitesinin arttığını göstermektedir. 

Anahtar Kelimeler: Çocuklarda Yaşam Kalitesi, TAK, Üriner Enfeksiyon ve 
İnkontinans3

Abstract:
In this study, aim was to determine the characteristics of children who 
underwent Clean intermittent catheterization (CIC) and to compare life quality before 
and following the procedure.
Study was carried out in Istanbul University, Istanbul Medical Faculty, Pediatric 
urology outpatient clinic, which is located in European side of Istanbul, between 
September 2002 and August 2013. Sampling of the study consisted of 30 patients who 
admitted to this outpatient clinic and underwent CIC during time of the study. Study 
data were created by using socio-demographic characteristics, a questionnaire 
consisting 48 questions on CIC use and present disease, continence-specific pediatric 
quality-of-life measurement tool (PinQ) and Pediatric Quality of Life Inventory 
(PedsQL), all prepared by the researcher who examined the literature. Statistical 
evaluation of the data obtained in this study was done using SPSS (Statistical Package 
for Social Sciences) for Windows 15.0 program.
Of the participant children, 66.7% (n=20) were girls and 33.5% (n=10) were 
boys. Average age of the children was 11.1 years, average height was 129.5 cm and 
average weight was 36.9 kg. Seventy per cent (n=21) of the families lived in city center 
and 43.3 (n=13) had moderate income. Parents had equal educational status and 33.3% 
were primary school graduate. Average age of the participant mothers was 38,37 and 
that of fathers was 41,57. 76.7% (n=23) of the participant families were consisted of 
mother, father and children and in 46.7% (n=14) number of family members was five 
and above.
Most common primary diagnosis of the participant children was neurogenic 
bladder/MMC with rate of 44.8% (n=13), followed by recurrent urinary system 
infection in 39% (n=16 of the cases. Information on disease was given mainly by 
physicians to 46.1% (n=30) of the patients and 86.7% (n=26) of the patients found this 
information adequate. Urinary incontinence was present in 90.0% (n=27) of the 
participant children prior to procedure and in 36.7% (n=11), incontinence was evident 4
following procedure. Constipation problem was present in 63.3% (n=19) of the children 
prior to procedure and 56.7% (n=17) suffered it following procedure. Urinary tract 
infection was present in 73.3% (n=22) of the children prior to procedure and 33,3.7% 
(n=10) suffered it following procedure. Urinary incontinence and urinary tract infection 
status decreased significantly prior to and after CIC procedure (p<0,001), however, 
constipation did not change.
When the characteristics regarding CIC use were considered, 90,0% (n=27) of 
the children performed the procedure through urethra and 100 % took the CIC 
instructions from nurse. CIC was done by mothers in 60.0% (n=18) of the cases. 
Average number of CIC procedures was 6.40 daily. Toilet training age was 2.5 years in 
average. 
Total score of continence-specific pediatric quality-of-life measurement tool 
(PinQ) prior to procedure was 48,20 in average and it was 32,87 following procedure. 
Decrease of this rate 3 months later suggests that life quality of these patients improved.
Average score of Pediatric Quality of Life Inventory (PedsQL), which was used 
for measuring general quality of life in children, was 58,77 prior to procedure and 67,43 
following procedure. Increase in this total score indicates that quality of life is improved 
following CIC procedure. 

Key Words: Quality of Life Children, CIC, Urinary Infection and Incontinence