Bir geçiş ritüeli olarak askeri cenaze töreni: Akdeniz Bölge Bando Komutanlığı örnek olayı
Military funeral ceremony as a rite of passage: the case study on Military Band of Mediterranean Region
Yazar: BATUHAN KEREM AKAN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ CENK GEDİK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Müzik = Music
Dizin: Akdeniz = Mediterranean ; Askeri hayat = Military life ; Askeri yapı = Military structure ; Askerler = Soldiers ; Bando = Band ; Cenaze törenleri = Funeral ceremony ; Geçiş ritüelleri = Rites of passage ; Törenler = Ceremonies

Özet:
İç içe geçmiş bir dizi dinsel ve seküler ritüeli içermesi nedeniyle, bu çalışmanın temel problemi askeri cenaze töreninin dinsel veya seküler bir ritüel olup olmadığını araştırmak olarak belirlenmiştir. Bu temel problem de Chopin'in Cenaze Marşı yerine 2017'den itibaren kullanılmaya başlayan Itri'nin Segah Tekbir eserinin marş düzenlemesinin askeri cenaze törenini dinsel ritüellere daha fazla yaklaştırıp yaklaştırmadığı sorusu üzerinden araştırılmıştır. Amacımız karmaşık bir yapıya sahip olan ve bir geçiş ritüeli olan askeri cenaze törenini, askeri bandonun icra ettiği müziksel pratikler üzerinden anlamaya çalışmaktır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde askeri cenaze törenleri, askeri bandolar ve askeri cenaze törenlerinde çalınan marşlar incelenip, değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, geçiş ritüellerine dair kuramlar ve askeri müzikte değişim, din-devlet ve din-müzik ilişkilerine dair yaklaşımlar açıklanarak kuramsal bir çerçeve oluşturulmuştur. Geçiş ritüeli bağlamındaki üçüncü ve son bölümdeyse, Akdeniz Bölge Bando Komutanlığı örnek olayı kavramlar ile ilişkilendirilerek anlatılmaktadır. Bu çalışmada kütüphane çalışmasına ek olarak, alan çalışması çerçevesinde katılımcı gözlem ve yarı kurgulu görüşmeler sonucunda etnografik veriler toplanmıştır. Dört tanesi şehit, dört tanesi de emekli askeri personelin cenaze töreni olmak üzere toplam sekiz tane gözlem ve hepsi askeri cenaze törenleri üzerine bando personeli, askeri cenaze töreninden sorumlu askerler ve bir cami imamı ile toplam yedi tane görüşme yapılmıştır. Çalışma sonucunda özellikle şehit cenaze törenlerinin diğer askeri cenaze törenlerine göre daha fazla dinsel bir karakter taşıdığı ancak hem Segah Tekbir düzenlemesinin eserin orijinalinden çok farklı tınlaması hem de tören sırasında imamın ve katılımcıların da okuduğu tekbir ve ilahiler tarafından bastırılabilmesi nedeniyle bu yeni marşın cenaze törenine daha fazla dinsel bir karakter kazandırmadığı anlaşılmıştır. Diğer yandan Chopin'in Cenaze Marşı'nın kaldırılmış olmasının cenaze törenine daha fazla dinsel bir karakter kazandırdığı değerlendirmesinde bulunulmuştur.

Abstract:
The main problem of the thesis is to investigate whether military funeral ceremony, as a rite of passage, is religious or secular in character by focusing on musical practices. Since religious and secular dimensions overlap in a military funeral ceremony, we focus on the question whether new funeral march, Segah Tekbir by Itri replaced with Chopin's Funeral March converges the military funeral ceremony towards religious rites. Our study consists of three chapters: First chapter reviews military funeral ceremonies and military bands including the marches performed, second chapter draws a theoretical framework about theories of rites of passeges, change in military music, the relations of religion-state and religion-music, and third chapter considers our case study on Akdeniz Bölge Bandosu (Military Band of Mediterranean Region) within the context of our theoretical framework. Our case study is based on fieldwork which consists of observations of eight military funeral ceremonies (four of them is martyr funeral and others are funerals of retired staff) and interviews with military staff including band members, and imam (worship leader of a mosque).
As a result, we concluded that martyr funeral ceremonies are more religious in character in comparison to other military funeral ceremonies. However, we found that Segah Tekbir does not converge these funeral ceremonies more towards religious rites due to two reasons: Firstly, the band arrangement of Segah Tekbir sounds so different that makes it unrecognazible and secondly, the overall sound of imam and participants while singing tekbir and hymns could drown out the performance of the military band. Nevertheless, even the absence of Chopin's Funeral March could be interpreted as a kind of convergence of military funeral ceremonies towards religious rites, alone.