Ortaca (Domaniç-Kütahya) Yöresi Cu-Mo-Zn Cevherleşmelerinin Jeolojik, Petrografik ve Jenetik İncelenmesi
The geological, petrographical and genetical investigation of the Ortaca (Domaniç-Kütahya) yöresi Cu-Mo-Zn mineralizations
Yazar: HÜSEYİN SENDİR
Danışman: PROF. DR. KADİR SARIİZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Cevher = Ore ; Granitoidler = Granitoids ; Jeokimya = Geochemistry ; Kütahya-Domaniç = Kütahya-Domaniç

Özet:
Çalışma alanı Domaniç (Kütahya) ilçesinin 30 km kuzeybatısında, yaklaşık 250 km2'lik bir alanı kapsamaktadır. Alanda yüzeyleyen en yaşlı kaya birimi Devoniyen yaşlı Sarıçayıryayla Şistleri'dir. Bu birim üzerinde masif, yer yer tabakalı Permiyen yaşlı Allıkaya Mermerleri açısal uyumsuzla yer almaktadır. Eosen yaşlı Boğazova Granitoyidi tüm birimleri kesmektedir. Birimi; tonalit, tonalit porfir, granodiyorit, granodiyorit porfir, granit, diyorit, diyorit porfirler oluşturmaktadır. Granitoyid içerisinde potasik, fillitik ve propillitik zonlar belirlenmiştir. Cevherleşmeler saçınım ve ağsı şeklindedir. Cevher mineralleri pirotin, pirit, kalkopirit, molibdenit, rutil, bornit, sfalerit, markazit, limonit olarak belirlenmiştir. Boğazova Granitoyidi sub-alkalen, kalk alkalen, yüksek potasyumlu, I-tipi bir plütondur. Geniş iyon yarıçaplı elementlerce zenginleşme, Nb ve Ti bakımından fakirleşmeler magma gelişiminde belirgin dalma-batma zonu kayıtlarına işaret etmektedir. ?18O(biyotit) ve ?D(biyotit) değerleri 2,6 - 6,1? ve -87 - -125? aralıklarındadır. Bu değerler, potasik zondan propillitik zona doğru akışkanların kökeninin magmatik-meteorik karışımı olduğunu göstermektedir. ?34S değerleri 4,7- 6,3? değerlerinde olup, magmatik sülfid sınırlarındadır. ?13C(kalsit) değerleri 1,9 - 3,3? aralığında olup denizel karbonatlar alanına düşmektedir. ?18O (kuv-biy) çiftinden sıcaklık (428 - 486 oC), ?34S (pr-kpr) çiftinden ise (391 - 475 oC) hesaplanmıştır. Bu değerlere göre akışkan oluşum sıcaklıkları katatermal/hipotermal evreye denk düşmektedir. Sıvı kapanımda belirlenen TFM ve TMICE değerleri, hidrotermal çözeltiler içinde CaCl2 ve MgCl2 gibi tuzların bulunduğunu göstermektedir. Bu tuzlar, hidrotermal çözeltilerin ya deniz suyu kökenli olduklarını ya da denizel sedimanlar içinden geçerek ortama geldiklerine işaret etmektedir. Bu bulgulara göre cevherleşmenin Evans Modeline uygun olduğu düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler: Cu-Mo-Zn yatakları, jeokimya, granitoyid, Domaniç (Kütahya).

Abstract:
The study area is located at 30 km northwest of Domaniç (Kütahya) and covers on approximately 250 square kilometers. The Devonian schists are the oldest unit of the area. These units are overlain unconformably by the Permian Allıkaya Marbles. Eocene granodioritic intrusives cut other rock series. Intrusions are represented by tonalite, tonalite porphyr, granodiorite, granodiorite porphyr, granite, diorite, diorite porphyries. Potassic, phyllitic and prophyllitic zones are determined in granitoid. Mineralizations are observed as disseminated and stockwork types. Ore minerals are pyrotine, pyrite, chalcopyrite, molybdenite, rutile, bornite, sphalerite, marcasite and limonite. Granitoid is sub-alkaline affinity, belongs to the high-K, calc-alkaline series and displays features of typical I-type affinity. They show enrichment in large-ion lithophile elements and depletion Nb and Ti indicating a subduction zone related magmatic signature for their origin. ?18O(biotite) and ?D(biotite) values range from 2,6 to 6,1 and -87 to -125?. These values indicate that mixture magmatic-meteoric of hydrothermal solutions origin. ?34S values range from 4,7 to 6,3?. These values within the magmatic sulfid. ?13C(calcite) values range from 1,9 to 3,3?. These values within the marine carbonates. According to the ?18O(kuv-biy) and ?34S(pr-kpr) isotope temperatures are determinated as 428-486oC and 391-475oC values. These values suggest a katathermal/hypothermal phase. TFM and TMICE values measured indicate the precence of CaCl2 and MgCl2 types of salts. These salts indicates that the mineralizing solutions are either originated from sea water or circulated through marinal sediments. According to these findings it has been think that, mineralization process is consistent to Evans Model.Keywords: Cu-Mo-Zn deposits, geochemistry, granitoid, Domaniç (Kutahya).