Türkiyeli Kürtlerin etnik kimlik statülerinde yaşanan farklılaşmanın değer aktarım süreçleriyle olan ilişkisinin incelenmesi
Investigation of ethnic identity status and value transformation processes of kurdish people in Turkey
Yazar: AYDIN BAYAD
Danışman: DOÇ. DR. SEVİM CESUR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Değer algısı = Value perception ; Değerler = Values ; Etnik kimlik = Ethnic identity ; Kimlik = Identity ; Kimlik statüleri = Identity statuses ; Kürtler = Kurdish ; Modernleşme = Modernization ; Sosyal değişme = Social change

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı; Türkiye'de, sosyal ve politik dönüşümlerin makro düzeyde yaratacağı kültürel dönüşümler sonucu, insanların değer sistemleri ve sosyal kimliklerinde meydana gelen değişimleri Kürtler bağlamında incelemektir. Umaña-Taylor, Yazedjian ve Bacama-Gomez (2004) tarafından geliştirilen Etnik Sosyalleşme Modeli kapsamında, Türkiyeli Kürtlerin etnik kimlik statüleri belirlenmiş; kültürlerarası psikoloji alan yazınında Schwartz (1992) tarafından geliştirilen Değerler Yaklaşımı'na göre de değer öncelikleri tespit edilmiştir.  Modernizasyon teorisi (Inglehart ve Baker, 2000) varsayımları doğrultusunda; değerler ile etnik kimlik statülerinin birbirileri üzerinde ne derece etkili olduğu incelenmiştir. 
Araştırma için yaşları 18 ile 57 arasında değişen 235 (67 kadın, 165 erkek) kişiye, gönüllülük esasına göre, çevrimiçi anket sistemleri aracılığıyla ya da elden ulaşılmıştır. Katılımcılara Demografik Bilgi Formu, Etnik Kimlik Ölçeği, Ailevi Etnik Sosyalleşme Ölçeği, Kolektif Benlik Değeri Ölçeği ve Portre Değerler Anketi uygulanmıştır. 
Bulgulara göre Türkiyeli Kürtlerin değer öncelikleri yaş, etnik kimlik ve politik görüş tanılamalarına göre farklılaşmaktadır. Ayrıca demografik değişkenlerden bağımsız olarak; Kürtlerin değer öncelikleri kişisel ve grup düzeyinde de farklılaşmaktadır. Etnik kimlik statüleri başarılı yönünde arttıkça; Yeniliğe Açıklık ve Öz Aşkınlık değer boyutları artmakta; Öz Genişletim ve Muhafazacı Yaklaşım değer boyutları ise statülere göre değişmemektedir. 
Araştırmanın demografik değişkenler ile değer öncelikleri arasındaki ilişkiye dair sonuçları, materyal değerlerin post materyal değerlere doğru değişimi üzerinden tartışılmıştır. Grup düzeyinde elde edilen değer öncelikleri ise sosyodemografik değişkenlerden bağımsız bir şekilde Türkiye bağlamında üretilen Kürt ve Kürtlük sosyal temsillerinin belirleyiciliğine bağlanmıştır. Son olarak, kentleşme ve modernizasyon sonucunda insanların değer kaybı yaşayarak kimliklerini daha fazla önemsemeye başladıkları varsayımı desteklenmiştir.



Anahtar kelimeler: Etnik Sosyalleşme, Değerler, Modernizasyon, Kürtler

Abstract:
The main aim of this study is to examine changes of Kurdish people's value systems and social identity status occurring in the context of social and cultural transformation as a result of macro-level political changes in Turkey.  We used Schwartz's (1992) Values Approach to identify the value structure of Kurdish people and Ethnic Socialization Model of Umaña-Taylor, Yazedjian and Bacama-Gomez (2004) to determine Kurdish ethnical identification status. We examined to what level the values and ethnical status effect each other in the time in accordance with the assumptions of Modernization Theory (Inglehart and Baker, 2000).
We reached 235 individuals (67 women, 165 men) ranging from 18 to 57 years old. All the participants voluntarily joined the research face to face or through an online survey system. Demographic Information Form, Ethnical Identity Scale, Familial Ethnic Socialization Scale, Collective Self-Esteem Scale and Portrait Values Questionnaire were applied to all participants.
According to the Results; the value priorities of Kurdish people differ according age, ethnic identity and the definitions of political view.  Also regardless of demographic variables; Kurdish people were differentiated on value priorities in the individual and group level. Increase towards 'Achieved' ethnical identity status of Kurdish people, resulted with an increase in Openness to Change and Self-Transcendence value dimensions. In contrast Self-Enhancement and Conservation value dimension didn't change according to the ethnical identity status.
The results about the relationship between demographic variables and values priorities were discussed via material to post-material value change assumption. Regardless of sociodemographic factors value priorities observed at the Group level were explained by the social representations of Kurds and Kurdish which were produced in Turkish context. Finally 'Loss of Value' hypothesis which posits advanced level of urbanization and modernization will result with the need of feeling unique by identity is supported in Kurdish context.


Key words: Ethnic Socialization, Values, Modernization, Kurd