Sigara paketleri üzerinde yer alan yazılı ve görsel uyarı işaretlerinin kişiler üzerindeki etkilerinin belirlenmesi
Determination the effects of the written and combined warning labels on the cigarette packages on persons
Yazar: NİLAY GÜLER
Danışman: PROF. DR. HAKAN COŞKUNOL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Madde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Psikoloji = Psychology ; Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism
Dizin: Ambalaj tasarım = Packaging design ; Ambalajlama = Packaging ; Etiketleme = Labelling ; Korku = Fear ; Sigara içme = Smoking ; Sigara sektörü = Tobacco sector ; Tütün = Tobacco ; Tütün endüstrisi = Tobacco industry ; Uyarı = Warning

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Sigara paketleri üzerinde yer alan görsel ve yazılı (birleşik) uyarı işaretlerinin kişiler üzerindeki etkisinin belirlenmesidir.
Yöntem: Araştırmanın verileri 2014-2016 yılları arasında İzmir'de yer alan ve rasgele seçilen, sigara kullanımı bulunan, 200 (118 kadın ve 82 erkek) gönüllü katılımcılardan alınmıştır. Katılımcılar 18-83 yaş aralığındadır. Uygulanan ankette ilk 16 soru, yazılı uyarı işaretlerinden "sigara" sözcüğünün çıkarılmasıyla ön testi oluşturmaktadır. Ön testin sonunda sosyo demografik (yaş, cinsiyet, eğitim, sigara kullanım sıklığı/miktarı vb.) bilgileri içeren 9 soru yer almaktadır. Son testte ise yazılı ve görsel uyarı işaretlerinin birlikte kullanıldığı 14 soru, her sigara paketinde bulunan, 2 adet yazılı uyarı ve son olarak da görsel ve yazılı uyarı işaretlerinin etkililiğinin değerlendirilmesine yönelik bir soru bulunmaktadır. Katılımcıların ankette korku öğesini sosyal (korkutucu, dehşet verici ve rahatsızlık) ve fiziksel (sinirlilik, mide bulantısı ve gerginlik) olmak üzere ikiye ayrılarak likert tipi(1-hiç katılmıyorum -- 7 çok fazla katılıyorum) değerlendirmeleri istenmiştir.
Bulgular: Oluşturulan anket sorularının, araştırmanın amacını destekler nitelikte olup olmadığını gözlemlemek için iç tutarlılık güvenirlik analizi uygulanmıştır. Ön-testeki 16 likert tipi sorunun cronbach alfa değeri 0,980, son-testte yer alan 16 likert tipi sorunun cronbach alfa değeri 0,984 olarak güvenilir bir korelasyon dağılımı sağladığı görülmüştür. Çalışmada sosyal korku ve fiziksel korkunun ön test ile son test değerlendirmesinde anlamlı farklılaşmalar görülmektedir. Katılımcıların sigara kullanımı konusunda paketlerin üzerinde yer alan hem yazılı hem de görsel uyaranları (birleşik) korkutucu bulmadıkları fakat sigara kelimesi çıkarılarak verilen sigara paketleri üzerinde yazılı olan uyaranları daha korkutucu buldukları görülmüştür. Sigara kullanımına bağlı sağlık sorunu yaşayan kişilerde birleşik uyaranların yarattığı sosyal korku düzeylerinde sigara kullanımına bağlı sağlık sorunu yaşamayanlarla anlamlı bir farklılaşma görülmemiştir. Öte yandan sigaraya bağlı sağlık sorunu yaşayan bireylerde birleşik uyaranların yarattığı fiziksel korku düzeylerinde anlamlı bir artış görülmüş, hasta olmanın sigara kullanırken fiziksel olarak korkmayı etkileyen bir faktör olduğu sonucu elde edilmiştir. 
Sonuç: Bu çalışma sonucunda sigaraya bağlı sağlık sorunu yaşayan bireylerde birleşik uyaranların fiziksel korku düzeylerinde artışa sebep olduğuna dair elde edilen sonuç göz önünde bulundurulduğunda sigara paketleri üzerindeki görsel uyarı işaretlerinin fiziksel korkuyu arttırıcı yönde görsellerle değiştirilerek revize edilmesi sağlanabilir.

Anahtar kelimeler: Korku; Korku öğesi; birleşik uyarı etiketleri; sigara paketleri

Abstract:
Aim: The aim of this study is to determine the effectiveness of written and combined warning labels on the cigarette packages.
Method: The data of the study were collected from 200 randomly selected volunteers(118 females, 82 males) in Izmir, between 2014 to 2016. Volunteers are 18-83 years old. The first 16 questions in the questionnaire by removing the word "cigarette" from the written warning signs form the pretest. There are 9 questions including socio-demographic information (age, gender, education, smoking frequency/amount, etc.)at the end of the pretest. There are 14 questions in the questionnaire including written and combined warning signs, 2 written warnings in each cigarette packages and finally a question assessing the effectiveness of written and combined warning signs in the posttest. Participants were asked to rate the fear item as social (fearful, scared, unconfortable) and physical (nervous, tense, nauseated) and likert type (1 - never agree - 7 too much).
Findings: Internal consistency reliability was applied to check whether the generated questionnaires support the purpose of the research. Cronbach alpha value of 16 likert type questions on pretest was 0.980 and the posttest cronbach alpha value 0.984. It showed a reliable correlation distribution. Significant differences are seen in the evaluation of social fear and physical fear in the study and pretest and posttest. About smoking, participants didn't find scary the written and combined warning labels on the cigarette packages, but they found more scary the warning labels without the word "cigarette". There was no significant difference the level of social fear who had a health problem because of smoking and people had no health problems because of smoking. created by united stimuli among those living with smoking related health problems. On the other hand, it has been concluded that being sick is a factor that affects physical fear while smoking.
Results: Considering the result of this study, the combined warning labels on cigarette packages causes physical fear levels on people who have health problems about smoking, it is possible to revise the combined warning labels on the cigarette packages by changing the physical fear levels of the person increasing the visual sense.

Key words: Fear; fear appeal; combined warning labels, cigarette packages