Annelerin besleme tutumu mizaç özellikleri ve 1-3 yaş arası sağlıklı çocukların yeme davranışının değerlendirilmesi
Feeding attitude and temperament features of the mothers and evaluation of eating behaviors of 1-3 years old healthy children
Yazar: ABDULLAH ARIK
Danışman: PROF. DR. MEDA KONDOLOT
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anneler = Mothers ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Beslenme değerlendirmesi = Nutrition assessment ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Mizaç = Temperament ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş: Çocuklarda yeme davranışı bakım veren ile çocuk arasında etki tepki mekanizması ile şekillenmektedir. Annelerin besleme tutumlarının çocukların yeme davranışına etkisi ile ilgili çalışmalar çoğunlukla okul öncesi dönem ve okul çocuklarını kapsamakta olup, genellikle de obezite için risk faktörlerini belirlemeye yöneliktir. Bu çalışmada 1-3 yaş grubu sağlıklı çocukların yeme davranışı, annelerin besleme tutumu ve mizaç özelliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Kesitsel olarak planlanan çalışmaya Temmuz 2019 – Ocak 2020 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri ve Genel Pediatri polikliniklerine başvuran sağlıklı 1-3 yaş arası 150 sağlıklı çocuk ve annesi dahil edildi. Ailelerden çalışmaya katılmadan önce yazılı onam alındı. Çalışmaya dahil edilen çocukların ve ailelerin sosyodemografik verileri, antropometik ölçümleri ve çocukların beslenme durumu ile ilgili bilgiler için sosyodemografik veri formu kullanıldı. Ayrıca anneler tarafından Beslenme Süreci Anne Tutum Ölçeği (BSATÖ), Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi (ÇYDA) ve TEMPS-A mizaç ölçeği (Temperament Evaluation Of Memphis, Pisa, Paris, San Diego Autoquestionaire) dolduruldu.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen çocukların yaş aralığı 23,2±8,4 aydı ve %52'si erkekti. Annelerin TEMPS-A depresif mizaç puanı ile BSATÖ zorla besleme (r=0,351, p<0,001) ve siklotimik mizaç ile zorla besleme (r=0,310, p<0,001) puanları arasında pozitif korelasyon tespit edildi. İrritabl mizaç puanı ile BSATÖ toplam puanı (r=0,283, p<0,001) ve zorla besleme (r=0,273, p<0,001) alt boyut puanları arasında pozitif bir korelasyon tespit edildi. BSATÖ öğün sırasında negatif duygu durum puanı ile ÇYDA gıdadan keyif alma puanları arasında negatif (r=-0,486), tokluk heveslisi (r=0,404) ve yavaş yeme (r=0,399) puanları arasında pozitif korelasyon tespit edildi (tümü için p<0,001). Yetersiz/dengesiz beslenmeye ilişkin tutum puanı ile gıdadan keyif alma arasında negatif (r=-0,375), tokluk heveslisi (r=0,354) ve yavaş yeme(r=0,363) puanları arasında pozitif korelasyon tespit edildi (tümü için p<0,001). Negatif beslenme stratejileri puanı ile gıdadan keyif alma arasında negatif (r=-0,346, p<0,001), yavaş yeme (r=0,270, p<0,001) puanları arasında pozitif korelasyon tespit edildi. Zorla besleme tutumu puanı ile gıdadan keyif alma puanı arasında negatif korelasyon (r=-0,272, p<0,001) tespit edildi. TEMPS-A alt mizaç puanları ile ÇYDA alt boyut puanları arasında anlamlı bir korelasyon saptanmadı. 
Sonuç: Çalışmamızda annelerin mizaç özelliklerinin besleme tutumları ile ilişkili olduğu, anne besleme tutumlarının da çocuklarda yeme davranışı ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Bulgular çocuklarda beslenme konusunda değerlendirme ve yönlendirme yapılırken sağlık çalışanları ve aileler için yararlı olabilir. Bu konuda daha fazla çocuğun dahil edildiği longitudinal olarak planlanmış kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Çocuk, Anne, Besleme, Yeme, Tutum, Mizaç

Abstract:
Aim: Children's eating behaviors are formed by the action-reaction mechanism between the caregiver and the child. Studies about the effect of feeding attitudes of mothers on children eating behavior usually include preschool and school children and generally aim to determine the risk factors for obesity. It was aimed to investigate the eating behaviors of 1-3 years old healthy children and feeding attitude and temperament features of the mothers in this study.
Materials and Methods: In this cross-sectional study,150 healthy children between the ages of 1-3 years and their mothers, who applied to the Social Pediatrics and General Pediatrics outpatient clinics of Erciyes University Faculty of Medicine, Department of Pediatrics between July 2019 and January 2020, were included. Informed consents were obtained from the families before the participation. A sociodemographic data form was used for the information related to sociodemographic data, anthropometric measurements, and nutritional conditions of the children. In addition, the Mother's Attitudes Towards the Feeding Process Scale (MAFPS), Children's Eating Behavior Questionnaire (CEBQ) and Temperament Evaluation of Memphis, Pisa, Paris, San Diego Autoquestionaire (TEMPS-A) were filled by the mothers.
Results: The age range of the children included in this study was 23.2 ± 8.4 months and 52% were male. A positive correlation was found between the TEMPS-A depressive temperament score of the mothers and the MAFPS force feeding (r=0.351, p<0.001), and cyclothymic temperament and force feeding (r=0.310, p<0.001). There was also a positive correlation between irritable temperament and the MAFPS total score (r=0.283, p<0,001) and forced feeding subscale score (r=0.273, p<0,001). A negative correlation was found between MAFPS negative mood during meals and CEBQ food pleasure (r=-0.486), while there was a positive correlation between desire for satiety (r=0.404) and slow eating (r=0.399) (p<0.001 for all). A negative correlation was found between attitudes towards inadequate/unbalanced nutrition and food pleasure (r=-0.375), and a positive correlation between desire for satiety (r=0.354) and slow eating scores (r=0.363) (p<0,001 for all). Negative feeding strategies scores was found to be negatively correlated with food pleasure (r=-0.346, p<0,001), and positively correlated with slow eating (r=0.270, p<0,001). A negative correlation was found between the attitude of force feeding and food pleasure (r=-0.272) (p<0.001). There was no significant correlation between scores of TEMPS-A temperament types and CEBQ sub-factors.
Conclusion: In this study, it was showed that temperament features of the mothers were related to their feeding attitudes and feeding attitudes of the mothers were related to eating behaviors of the children. Findings can be useful for families and healthcare professionals about the evaluation and management of the child nutrition. Further studies which longitudinally planned and include much more children are needed in this issue. 
Key Words:	Child, Mother, Feeding, Eating, Attitude, Temperament