Düzensiz göç yönetimi ve Türkiye için bir model önerisi
Irregular migration management and a model proposal for Türkiye
Yazar: SALİM AFGÜN
Danışman: PROF. DR. NALAN DEMİRAL
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
İnsanlığın ihtiyaçları her dönemde var olmakta, toplum hayatında zaman içinde değişim ve gelişmeler olmakla birlikte söz konusu ihtiyaçları da artmaktadır. Bu ihtiyaçlarını gidermek ve daha iyi koşullarda yaşamlarını sürdürebilmek amacıyla insanlık var olduğundan beri ve doğası gereği bulunduğu yerden başka yönlere doğru yer değiştirme temayülünde olmuştur. Bu değişimin nedenleri çok çeşitli olmuş ve olmaktadır. Bu nedenler genellikle de keyfilikten uzak bir şekilde, ihtiyaçların getirdiği zorunluluklardan doğan etkilerden tetiklenerek ortaya çıkmaktadır. Bu etkilerin başat olanları arasında ekonomik, sosyal, siyasi ve toplumsal nedenler olabilmektedir. Söz konusu yer değiştirmeler aile içindeki bireyden başlayarak aile, grup ve kitlelere kadar ulaşmaktadır. Çoğu zaman da büyük sayılar halinde olan kitlesel yer değişiklikleri zorunlu, plansız ve hatta ani olarak ortaya çıkmaktadır.
İnsanlar tarafından gerçekleştirilen bu yer değişikliklerinin her türlüsü genel anlamda göç tanımının içinde yer almaktadır. Bu çalışmamızda; kayıtlı, kontrollü, ülkeler arasındaki ve içindeki normlara uygun yapılan göçler muaf tutulacaktır. Ancak gönderen- transit- kabul eden ülkelerin düzenleyici normlarının dışında oluşan, kayıtsız, belgesiz, kontrolsüz bazen de zorunlu ve yasadışı olarak gerçekleşen ve düzensiz göç olarak adlandırılan bu olguya ve yönetilme çabasına katkı sağlayacak, anlaşılmasını kolaylaştıracağı oranda göç olgusuna ve yönetimine gerektiği kadar yer verilmek durumunda kalınmıştır.
Çalışmadan günümüz dünyasını en az uluslararası terör kadar olumsuz etkileyen ve dünya gündeminde artarak yer işgal etmekte olan düzensiz göç ve yönetimi alanında literatüre katkı sağlamak amaçlanmıştır. Bu nedenle göç tanımı ve kuramları ile düzensiz göç arasındaki ilişki irdelenmiş, ABD ile Avrupa'dan düzensiz göçle en çok yüzleşen ülkelerin düzensiz göç yönetimleri mercek altına alınmış ve ülkemizdeki mevcut düzensiz göç yönetiminin ne şekilde yürütüldüğü analiz edilmeye çalışılarak bir değerlendirme yapılmıştır. Çalışmanın sonunda ülkemiz düzensiz göç yönetimine ilişkin yorum ve öneriler sunulmuştur.
Elde edilen bulgulara göre düzensiz göç yönetimini kapsayan bir yapılanmanın Türkiye'ye özgü olarak teşkil edilmesi sonucuna varılmıştır. Çalışmada, Türkiye için "göç sorunu" dendiğinde aslında büyük oranda "düzensiz göç sorunu" kastedildiği ifade edilmiştir. Buna göre Cumhurbaşkanlığı Göç Politikalar Kurulu oluşturulması, göçle ilgili çalışma yapan bakanlıkların bünyesinde bu kurula bağlı olarak çalışacak yapıların teşkil edilmesi ve bütün bu teşkilatı her seviyede kontrol edebilecek ve geri bildirim yapacak bir denetleme/kontrol heyetinin oluşturulması düşünceleri tartışılarak ortaya konmuştur.
Bununla birlikte bu modeli destekleyen ve düzensiz göç yönetimine destek verecek şekilde olduğu değerlendirilen bazı düşünceler ve öneriler de sunulmuştur. Düzensiz göç yönetimi ile ilgili kanun ve mevzuatın güncellenmesi somut örnekle izah edilmiş, bütüncül bir sınır yönetim yapısının gerekliliği ortaya konmuştur. Bütün bu çabaların yanında düzensiz göçün asıl ve en büyük nedeninin emperyalist batı devletlerinin Afrika ve Asya Kıtasındaki gelişmemiş/geliştirilmemiş devletlerin kaynaklarını sömürmeleri olduğu gerçeği Türkiye tarafından açık bir şekilde izah edilerek dünya kamuoyuna duyurulmasının önem arz etmekte olduğu düşüncesi hasıl olmuştur.

Anahtar Kelimeler: Göç, Düzensiz Göç, Düzensiz Göç Yönetimi, Sınır Yönetimi

Abstract:
The needs of humanity exist in every age, and these needs increase as changes and developments occur in social life over time. In order to meet these needs and survive in better conditions, humanity has been in the leaning to move from one place to another since its existence and by nature. The reasons for this change have been and are diverse. These reasons are generally triggered by the effects arising from the necessities brought about by needs, far from arbitrariness. Economic, social, political and societal reasons may be among the leading ones. These displacements start with the individual within the family and extend to families, groups and masses. Mass relocations, often in large numbers, are forced, unplanned and even sudden.
All kinds of these relocations performed by people are included in the definition of migration in general. In this study, migration that is registered, controlled and in accordance with the norms between and within countries will be exempted. However, this phenomenon, which occurs outside the regulatory norms of the sending- transit-receiving countries, which is unregistered, undocumented, uncontrolled, sometimes forced and illegal, and which is called irregular migration, and the phenomenon and management of migration to the extent that it will contribute to the effort to manage it and facilitate its understanding, should be included as much as necessary.
Our study aims to contribute to the literature in the field of irregular migration and its management, which has a negative impact on today's world at least as much as international terrorism and is increasingly occupying a place on the world agenda. For this reason, the relationship between the definition and theories of migration and irregular migration has been examined, the irregular migration management of the countries that face irregular migration the most from Europe and the USA has been scrutinized, and an evaluation has been made by trying to analyze how the current irregular migration management in our country is carried out. At the end of the study, comments and suggestions on irregular migration management in Turkey are presented.
According to the findings, it is concluded that a structure covering the management of irregular migration should be established specifically for Turkey. In the study, it is stated that when Turkey refers to the "migration problem", it actually means "irregular migration problem" to a large extent. Accordingly, the ideas of establishing a Presidential Migration Policies Board, establishing structures that will work under this board within the ministries working on migration, and establishing a supervision/control committee that can control and feedback all these organizations at all levels were discussed and put forward.
In addition, some thoughts and suggestions that support this model and are considered to support irregular migration management are also presented. Updating the laws and legislation regarding irregular migration management has been explained with a concrete example, and the necessity of an integrated border management structure has been revealed. In addition to all these efforts, the idea that it is important for Turkey to clearly explain and announce to the world public the fact that the main and biggest reason for irregular migration is the exploitation of the resources of the underdeveloped/undeveloped states in the African and Asian continents by the imperialist western states.

Key Words: Migration, Irregular Migration, Irregular Migration Management.