Evrimsel ekonomik coğrafya perspektifinden turizm destinasyonlarının evrimi, krizler ve dirençlilik bağlamında Antalya örneği
The evolution of tourism destinations from the perspective of evolutionary economic geography, the case of Antalya in the context of crises and resilience
Yazar: İSMET GÜNEY
Danışman: PROF. DR. MEHMET SOMUNCU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Coğrafya = Geography ; Turizm = Tourism
Dizin: Antalya = Antalya ; Destinasyon = Destination ; Dirençlilik = Resistance ; Ekonomik coğrafya = Economic geography ; Evrim = Evolution ; Evrim ekonomisi = Evolution economy ; Kriz = Crisis ; Kümeleme = Clustering ; Turizm = Tourism ; Turizm coğrafyası = Tourism geography

Özet:
Turizm sektörü yapısı itibariyle krizlere karşı oldukça duyarlıdır. Sektörün yaşadığı krizler ve değişimler mekânsal peyzaja doğrudan yansımaktadır. Başka bir deyişle, toplumsal ilişkilerin oluşturduğu yapılı mekânların yeniden organizasyonu veya değişimi/evrimi söz konusudur. Küresel ve ulusal ölçekte önemli bir destinasyon olan Antalya, turizm sektöründe yaşanan krizler ve değişimler için de önemli bir mekânsal birimdir. Bu araştırma, Antalya'da belirlenen turizme dayalı kümelenmelerin krizler ve değişim dinamikleriyle bugünkü mekânsal görünümünü anlamaya çalışmaktadır. Ayrıca kümelenmelerin gelecekteki durumuna ilişkin kestirimler için krizlere karşı olan dirençliliği de ölçülmüştür. Araştırma çerçevesinde temelde şu araştırma sorusunun yanıtı aranmaktadır: Antalya'da konaklama tesislerinin oluşturduğu kümeler nerelerdedir, oluşum sürecinde kümeler nasıl bir evrim geçirmiştir ve gelecekte muhtemel krizlere karşı dirençliliği nedir? Araştırma sorusunun yanıtlanabilmesi için karma yöntem tasarımı tercih edilmiştir. Birinci aşamada kümelenmelerin tespiti için ArcGIS programı kullanılarak gerekli mekânsal istatistikler uygulanmıştır. İkinci aşamada kümelenmelerin evrimi için mülakat tekniğiyle elde edilen veriler NVİVO programıyla kodlanmış ve betimsel olarak yorumlanmıştır. Üçüncü aşamada farklı türde ve yapıdaki kümelenmelerde bulunan konaklama tesislerine, krizlere karşı dirençlilik ölçekleri uygulanmış ve SPSS programıyla analiz edilmiştir. Sonuç olarak sahada çok kısa mesafelerde farklı dönemlerde oluşum, gelişim ve değişimler gösteren kümelenme alanları tespit edilmiştir ve bu alanların farklı türde konaklama sistemleri ve pratikleri bulunmaktadır. Bu durumun en önemli nedeni ise farklı zamanlarda ulusal ve yerel ölçekte uygulanan turizm politikalarıdır. Ayrıca zaman içerisinde turizm talebindeki yapısal değişimlerdir. Antalya için bu durumdan çıkarılabilecek en önemli ders ise farklı kümelenme alanlarında uygulanan hayatta kalma pratiklerinin geliştirilerek gelecekte yaşanması muhtemel krizler için önemli kazanımlar olmasıdır.

Abstract:
The tourism sector is very sensitive to crises due to its structure. The crises and changes experienced by the sector are directly reflected in the spatial landscape. In other words, there is a reorganization or change/evolution of the built spaces formed by social relations. Antalya, which is an important destination on a global and national scale, is also an important spatial unit for crises and changes in the tourism sector. This research tries to understand the current spatial view of the tourism-based clusters identified in Antalya with the dynamics of crises and change.  In addition, the resilience of clusters against crises was also measured for predictions about the future state of clusters. Within the framework of the research, the answer to the following research question is sought: Where are the clusters formed by accommodation facilities in Antalya, how did the clusters evolve during the formation process and what is their resilience against possible crises in the future? In order to answer the research question, mixed method design was preferred.  In the first stage, necessary spatial statistics were applied by using ArcGIS program to detect clusters. In the second stage, the data obtained from the interview techniques for the evolution of clusters were coded with the NVIVO program and interpreted descriptively. In the third stage, crisis resilience scales were applied to accommodation facilities located in clusters of different types and structures and analyzed with the SPSS program. As a result, clustering areas that show formation, development and changes in different periods in very short distances have been identified in the field, and these areas have different types of accommodation systems and practices. The most important reason for this situation is the tourism policies implemented at different times on a national and local scale. It is also the structural changes in tourism demand over time. The most important lesson that can be drawn from this situation for Antalya is that the survival practices applied in different clustering areas are developed and important gains are made for possible crises in the future.