Ahmet Yakupoğlu minyatürlerinde tasarım anlayışı
Design approaches in Ahmet Yakupoğlu's miniatures
Yazar: FATİH ERDOĞMUŞ
Danışman: DOÇ. DR. SEZA SİNANLAR USLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Minyatür = Minyature ; Resim sanatı = Painting art ; Tasarım = Design ; Türk resim sanatı = Turkish painting art ; Yakupoğlu, Ahmet = Yakupoğlu, Ahmet

Özet:
Çok yönlü sanatçı Ahmet Yakupoğlu'nun en bilinen sanatçı kimlikleri olan ressamlığının
ve neyzenliğinin yanında minyatür alanında yaptığı işler de bulunmaktadır. Bu tez
kapsamında 2016 yılında kaybettiğimiz Yakupoğlu'nun minyatür sanatındaki
eserlerinden ulaşabildiğimiz 38 minyatürü ele alındı. Bu minyatürlerin 12'si sanatçının
vefatından önce bağışladığı Dumlupınar Üniversitesi Ahmet Yakupoğlu
Koleksiyonu'nda, kalan 26 minyatür ise basılı yayınlardan ve özel arşivlerde bulunan
fotoğraflardan incelendi. Minyatürlerin yanı sıra farklı koleksiyonlarda ve arşivlerde
bulunan mektup, fotoğraf, eskiz, çini vb. ürünler ve basılı yayınlar da tez kapsamında
destekleyici unsurlar olarak değerlendirildi. Sanatçının minyatürlerindeki ortak noktalar
ve diğer sanatçıların eserlerinden ayrışan özellikler saptandı. Geçmişten günümüze
minyatür sanatının tarihindeki minyatür sanatçılarının farklı işleri ile Ahmet Yakupoğlu
minyatürleri karşılaştırıldı. İncelenen minyatürler 4 sınıfa ayrılarak, gruplama yapıldı.
Yakupoğlu'nun hikâyeleştirilmiş minyatürleri ve halk kahramanlarından esinlenilmiş
minyatürlerinin bulunduğu sınıflarda esin kaynakları, dayandığı olaylar ve yerler ile
ilişkileri incelendi. Portre özelliği taşıyan minyatürlerindeki figürlerin kimler olduğu,
fotoğraflar ile minyatürleri karşılaştırılarak saptanmaya çalışıldı. Bu grup minyatürlerde
kişilerin kim oldukları tespit edilirken, minyatür alanında Yakupoğlu'nun geliştirdiği
yaklaşımı ve özgün karakterini ortaya koyacak verilere erişildi. Geleneksel çizginin
dışına çıkmayan minyatürleri de klasik tarzda minyatürler olarak sınıflandırılarak
incelendi. Böylece Yakupoğlu'nun minyatür geleneğini günümüze taşıyan çağdaş bir
nakkaş – ressam kimliğine görünürlük kazandırılırken, kendisinden önceki neslin
kilometre taşlarından olan hocalarının izinden giderek Batı dünyası ile Doğu dünyasının
sanat anlayışını kesiştirdiği tasarımlara imza attığı görüşü savlandı. Özellikle de
memleketi Kütahya'da oluşturduğu sanat ortamı, geliştirdiği ve kurduğu ilişkilerle adeta
yoktan var ettiği sanatla dolu mütevazı atmosferi içinde ne denli kapsayıcı bir figür
olduğu görüldü.

Abstract:
Besides being a painter and ney player, polymath artist Ahmet Yakupoğlu was also a
miniature painter. Under the scope of this thesis, we examined the 38 miniatures made by
Ahmet Yakupoğlu who died in 2016. 12 miniatures were examined in Dumlupınar
University Ahmet Yakupoğlu Collection where he donated his arworks before his death.
26 miniatures were examined through the printed publications and photographs in private
archives. Letters, photographs, sketches, tiles and printed publications were also
evaluated as supporting elements along with the miniatures. Common points of Ahmet
Yakupoğlu miniatures and differences of his miniatures from other artists artworks were
determined. Hence, different works of former miniature artists and Ahmet Yakupoğlu
miniatures were compared. Examined miniatures were divided into 4 groups. The sources
of inspiration, background events and places of Yakupoğlu's storified miniatures and
miniatures inspired from folk heroes were examined. I was tried to determine the identites
of the portraits from miniatures by comparing the photographes and the miniatures. While
the identities of these people determined in this group of miniatures, Yakupoğlu's
approach of miniature area and his personality were exposed. Miniatures that did not go
out of the traditional line were classed as miniatures in classical style. Especially in his
hometown, Kütahya, he was seen as an inclusive figure who was full of art in his modest
atmosphere.