Bir üniversite hastanesi psikiyatri polikliniğinde ayaktan tedavi gören hastalara yazılan reçetelerin farmakoekonomik değerlendirmesi
Pharmacoeconomi̇c evaluation of prescribing prescriptions in a universi̇ty hospital psychiatric outpatient clinic
Yazar: GÖKSU DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SEVİL ÖZGER İLHAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Farmakoekonomi = Economics-pharmaceutical ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Maliyet = Cost ; Maliyet analizi = Cost analysis ; Polifarmasi = Polypharmacy ; Psikiyatri klinikleri = Psychiatry clinics ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; İlaç reçeteleri = Drug prescriptions

Özet:
Bu çalışmada, Gazi Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Hastanesi Psikiyatri Polikliniği'nde 1Ocak-31Aralık 2016 tarihleri arasında ayaktan başvuran hastalara yazılan reçetelerin farmakoekonomik olarak değerlendirmesi amaçlanmıştır. İstatistiksel analiz için SPSS 21.0 kullanılmış, tanımlayıcı veriler sıklık, yüzde, ortalama±standart sapma olarak sunulmuş, üç ve daha fazla bağımsız grup arasında Kruskal Wallis Testi kullanılmış, değişkenler arasındaki ilişki Spearman Korelasyon Testiyle değerlendirilmiştir. Anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edilmiştir. Çalışmamızdaki hastaların tanılarında depresyon, şizofreni ve anksiyete ilk üç sıradadır. En çok antidepresan, antipsikotik ve anksiyolitik reçetelenmiştir. En çok reçete edilen etken maddeler sırayla sertralin, ketiapin ve venlafaksindir. Kadın ve erkeklerde en sık görülen tanı depresyondur. Erkeklere en çok antipsikotik, kadınlara ise en çok antidepresan reçete edilmektedir. 6008 hastaya ait 2016 yılındaki toplam ilaç maliyeti 637.589,06 TL (220.619 USD)'dir. Reçete başına düşen ortalama ilaç maliyeti 3,64 TL (1.22 USD)'dir. Depresyon tanısı alan reçetelerin toplam maliyeti 187.841,60 TL (64.996 USD)'dir. Tanısı depresyon olan reçetelerde reçete başına ortalama ilaç maliyeti 23,44 TL (8.110 USD)'dir. Yaş arttıkça ilaç fiyatı düşmekte ve toplam maliyet artmaktadır.(p=0,045) Tüm reçetelerde en çok reçete edilen ilaç grubu olan antidepresanların kutu başına ilaç fiyatı maliyeti 20,60±13,19 TL (7.12±4.56USD), toplam ilaç maliyetleri ise 46,00±46,33 TL (15.91±16.03USD)'dir. En çok reçete edilen beş antidepresan sırasıyla sertralin, venlafaksin, fluoksetin, duloksetin ve mirtazapindir. Sertralin, duloksetin ve mirtazapinin jeneriklerinin reçetelenme oranları sayıca daha fazla, venlafaksin ve fluoksetinde ise orjinal ilaçların reçetelenme oranı daha fazladır. Sertralin, fluoksetin ve mirtazapinin orjinal ilaçlarının kutu başına ilaç fiyatı maliyetleri jeneriklerine göre daha yüksek, venlafaksin ve duloksetinin ise jenerik ilaçlarının kutu başına ilaç fiyatı maliyetleri orjinallerine göre daha yüksektir. Bu antidepresanların hepsinin orjinal ilaçlarının toplam ilaç maliyeti, jeneriklerine göre daha yüksektir. Reçetelerdeki ilaçların seçiminin doktora, hastaya ya da özel durumlara göre değişmesi, reçetelerdeki çeşitlilik ve reçete maliyet farklılıkları arttırmaktadır. Ülkemizde psikiyatrik hastalıklar için kullanılan ilaçların maliyet analizi ve psikiyatrik reçete analizlerini araştıran çalışma sayısı oldukça kısıtlı olup, bu alanda daha çok farmakoekonomik çalışmaya ihtiyaç vardır.


Anahtar Kelimeler : Polifarmasi, akılcı ilaç kullanımı, psikiyatri, ilaç maliyeti.

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the pharmacoeconomic evaluation of prescribing prescriptions in Gazi University Health Research and Application Center Hospital psychiatric outpatient clinic between 1January-31 December 2016. SPSS 21.0 was used for statistical analysis, descriptive data were presented as frequency, percent, mean ± standard deviation, Kruskal Wallis Test was used between three and more independent groups, the relationship between variables was assessed by the Spearman Correlation Test. Significance level was accepted as p <0,05. Depression, schizophrenia and anxiety are the first three in the diagnoses of our patients. The antidepressant, antipsychotic and anxiolytic prescriptions were the most common. The most commonly prescribed agents are sertraline, quetiapine and venlafaxine, respectively. The most common diagnosis in men and women is depression. Most antipsychotics are prescribed to men and to women are antidepressants. The total drug cost for 6008 patients in 2016 is 637.589.06 TL (220.619 USD). The average drug cost per prescription is 3.64 TL (1.22 USD). The total cost of prescriptions in prescriptions diagnosed with depression is 187.841.60 TL (64.996 USD). The average drug cost per prescription in prescriptions diagnosed with depression is 23.44 TL (8.110 USD). As the age increases, the drug price decreases and the total cost increases. (p = 0,045) The cost of drug per box for antidepressants, which are the most prescribed group of drugs in all prescriptions, is 20.60 ± 13.19 TL (7.12 ± 4.56 USD) and total drug cost of the antidepressants is 46.00 ± 46.33 TL (15.91 ± 16.03 USD). The five most commonly prescribed antidepressants are sertraline, venlafaxine, fluoxetine, duloxetine, and mirtazapine.The prescription rates of sertraline, duloxetine, and mirtazapine are higher than the prescription rates of the original drugs, while those of venlafaxine and fluoxetine are higher. Sertraline, duloxetine and mirtazapine generics have a higher prescribing rate, while original drugs of venlafaxine and fluoxetine have a higher prescribing rate.  The drug costs per box of original drugs of sertraline, fluoxetine and mirtazapine are higher than generics , while drug costs per box of generic drugs of venlafaxine and duloxetine are higher than those of the original. Total drug cost of these antidepressants'originals is higher than generics. Choice of drugs depending on the doctor, patient or special circumstances that increases the variability of prescriptions and prescription cost differences. The number of studies investigating cost analysis and psychiatric prescription analyzes of drugs used for psychiatric diseases in our country is very limited and more pharmacoeconomic studies are needed in this area.

Key Words : Polypharmacy, rational drug utilization, psychiatry, drug cost.