Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniklerine başvuran kadınların acil kontrasepsiyon konusundaki bilgi ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge and behaviors of women who applied to Ankara Training and Research Hospital Family Medicine Outpatient Clinics on emergency contraception
Yazar: ÖZGE ALTAŞ BAŞTUĞ
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU YENGİL TACİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: İstenmeyen gebelikler kadın sağlığını çok yönlü olumsuz etkileyen, durumlardan biridir. Günümüzde etkili kontrasepsiyon yöntemlerinin olmasına rağmen, hala pek çok istenmeyen gebeliğe rastlanmaktadır. Bu çalışma ile kadınların acil kontrasepsiyon konusundaki bilgi ve davranışlarını araştırarak kontrasepsiyon alışkanlıklarını ve acil kontrasepsiyon yaklaşımları ile etkileyen faktörleri değerlendirmek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki çalışmamız Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerinde 01.11.2023- 01.02.2024 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Araştırmanın örneklemini, polikliniklere başvuran ve araştırma kriterlerine uyan 18-55 yaş arası 370 kadın hasta oluşturdu. Veri toplama sürecinde literatür taraması sonucunda oluşturulan toplam 33 soruluk anket formu kullanıldı. İstatistiksel analizler IBM-SPSS 27.0 programı kullanılarak yapıldı ve p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
            Bulgular: Çalışmamıza 18-55 yaş aralığında 370 kadın katıldı. Katılımcıların %48,9'u (n=181) herhangi bir doğum kontrol yöntemi kullandığını, %66,2'si (n=245) ise acil kontrasepsiyon yöntemlerini duyduğunu belirtti. Daha önce acil kontrasepsiyon yöntemi kullananların oranı %18,6 (n=69) olup en çok (%92,8) ertesi gün hapını tercih etmişlerdi. Evli olmayanların, kendisi ve eşinin eğitim durumu üniversite ve üzeri olanların, gelir durumu yüksek olanların, gebelik öyküsü olmayanların acil kontraseptif yöntemleri duyma oranları istatistiksel anlamlı derecede daha yüksekti (sırasıyla p=0,032, p<0,001, p<0,001, p=0,025, p<0,001). Eğitim durumu ve eşinin eğitim durumu üniversite ve üzeri olanların acil kontraseptif kullanma oranı lise ve öncesi eğitim seviyesindeki gruplarla karşılaştırıldığında anlamlı düzeyde yüksek bulundu (sırasıyla p<0,001, p<0,001). Evli olmayanların, kendisi ve eşinin eğitim durumu üniversite ve üzeri olanların, gelir durumu yüksek olanların ve gebelik öyküsü olanların acil kontrasepsiyon hakkındaki bilgi puanı ortalamaları anlamlı düzeyde yüksek bulundu (sırasıyla p=0,014, p<0,001, p<0,001, p=0,002, p<0,001). Sonuç: Medeni durum, eğitim düzeyi, eş eğitim düzeyi, gelir durumu ve gebelik öyküsü gibi sosyodemografik faktörlerin kadınların kontrasepsiyon alışkanlıkları ve acil kontrasepsiyon konusundaki bilgi ve davranışları üzerinde etkili olduğu görüldü. Anahtar kelimeler: Aile Hekimliği, aile planlaması, acil kontrasepsiyon.

Abstract:
Introduction: Unwanted pregnancies are one of the conditions that negatively affect women's health in many ways. Despite the fact that there are effective methods of contraception today, there are still many unwanted pregnancies. In this study, it was aimed to investigate women's knowledge and behaviors about emergency contraception and to evaluate their contraception habits and the factors affecting emergency contraception approaches. 
Materials and Methods: Our descriptive and cross-sectional study was carried out in the Family Medicine outpatient clinics of Ankara Training and Research Hospital between 01.11.2023 and 01.02.2024. The sample of the study consisted of 370 female patients between the ages of 18-55 who applied to outpatient clinics and met the research criteria. In the data collection process, a questionnaire form consisting of a total of 33 questions created as a result of the literature review was used. Statistical analyses were performed using IBM-SPSS 27.0 program and p<0.05 value was considered statistically significant.
Results: A total of 370 women between the ages of 18 and 55 participated in our study. 48.9% (n=181) of the participants stated that they used any birth control method, and 66.2% (n=245) stated that they had heard of emergency contraception methods. The proportion of those who used emergency contraception method before was 18.6% (n=69) and they preferred the morning-after pill the most (92.8%). Those who were not married, whose and their spouses had university education or higher, those with high income, and those who did not have a history of pregnancy were significantly higher in hearing emergency contraceptive methods (p=0.032, p<0.001, p<0.001, p=0.025, p<0.001, respectively). The rate of emergency contraceptive use was found to be significantly higher in those whose educational status and spouse's education level was university and above compared to the groups with high school and pre-high school education (p<0.001, p<0.001, respectively). The mean knowledge score about emergency contraception was found to be significantly higher in those who were not married, those who had a university education level or higher, those with high income status, and those with a history of pregnancy (p=0.014, p<0.001, p<0.001, p=0.002, p<0.001, respectively).
Conclusion: It was observed that sociodemographic factors such as marital status, education level, spouse education level, income status and pregnancy history were effective on women's contraception habits and knowledge and behaviors about emergency contraception.     
Keywords: Family medicine, family planning, emergency contraception