Ağır ruhsal bozukluğu olan kardeş sahibi bireylerin yaşam deneyimleri: Nitel bir çalışma
Life experiences of siblings with severe mental disorders: A qualitative study
Yazar: SELEN KARGA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAVİDREZA HOSSEINZADEH ASL
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Ağır ruhsal bozukluk (şizofreni ve duygu durum bozuklukları) bireylerin biyopsikososyal yaşamını etkileyen çok boyutlu bir kavram olarak ortaya çıkmaktadır. Bu ruhsal bozukluklar sadece hastalığa sahip olan bireyleri değil, aynı zamanda ailesini ve yakınlarını da etkilemektedirler. Dolayısıyla ağır ruhsal bozukluğun ortaya çıkması ile birlikte kardeşler de bu durumdan olumsuz etkilenmektedir. Ağır ruhsal bozuklukların doğal bir sonucu olarak ortaya çıkan olumsuz durumlarda; kardeşlerin etkilenme düzeyi ve yaşam deneyimlerini incelemek bu araştırmanın genel amacıdır. Hastalığın kardeşlerin yaşamına psikososyal etkilerini ortaya koymak, hastalık algılarını ölçmek ve sosyal hizmet ihtiyaçlarını değerlendirmek bu araştırmanın amaçlarını oluşturmaktadır. Örneklem, ağır ruhsal bozukluğa sahip bireylerin 15 kardeşinden seçilerek oluşturulmuştur. Nitel araştırma yöntemlerinden derinlemesine mülakat tekniği kullanılarak veriler elde edilmiştir. Ağır ruhsal bozukluğa sahip bireylerin kardeşleri, stresli bir yaşam ile mücadele etmekte olup hastalık sebebi ile psikososyal sağlıkları olumsuz etkilenmektedir. Ruhsal bozukluk kardeş ilişkilerini de olumsuz etkilemekte olup yetişkin kardeşlerin hastalık sebebi ile rol ve sorumlulukları artmıştır. Kardeşin hastalığı sebebi ile kardeşin bakımına enerji harcanması; yetişkin kardeşlerin aile, iş ve sosyal yaşamlarını da zaman zaman etkilemektedir. Hastalık kaynaklı sosyal izolasyon ile birlikte toplum içerisinde damgalanmaya uğramaktadırlar. Ağır ruhsal bozukluğa sahip kardeşin ileriki yaşamına ilişkin belirsizlik olması sebebiyle gelecekte bakım verme süreci ile ilgili endişe ve kaygı yaşamaktadırlar. Katılımcılar kardeşlerinin psikolojik bozukluğundan etkilenmeleri sebebiyle ruh sağlığı hizmetlerine erişim konusunda önceliklendirilmek istemektedirler. Ayrıca hasta olan kardeşin hayata katılımı için destek beklemektedirler. Bu bulgulardan yola çıkarak, psikiyatrik sosyal hizmet alanında çalışan sosyal çalışmacıların yetişkin sağlıklı kardeşlere yönelik destekleyici müdahaleler kullanmaları önerilmektedir. Ağır ruhsal bozukluğun ilk ortaya çıkış
anından sonra destek grupları ve akran deneyimi paylaşımı grupları düzenlemeleri önerilmek ile birlikte aile müdahalelerinde kardeşler özelinde uygulamalar yapılması önerilmektedir. Ayrıca ağır ruhsal bozukluklar özelinde ruhsal hastalıkları gündeme alan farkındalık çalışmaları, damgalama karşıtı uygulamaların hayata geçirilmesi önerilmektedir.
Anahtar kelimeler: Ağır ruhsal bozukluk, kardeş, ruhsal bozukluk sahibi kardeş, psikososyal ihtiyaçlar, psikososyal destek

Abstract:
Severe psychological disorders, such as schizophrenia and mood disorders, have a multidimensional impact on individuals biopsychosocial lives. These disorders not only affect the individuals suffering from them but also their families and relatives. Therefore, siblings can also be negatively affected by the emergence of severe psychological disorders. The aim of this study is to examine the impact of severe psychological disorders on siblings. Specifically, the study aims to reveal the psychosocial effects of the illness on siblings' lives, measure their perceptions of the illness, and assess their social service needs. The sample consists of 15 siblings of individuals with severe psychological disorders. The data were obtained through in-depth interviews using qualitative research methods. The siblings of individuals with severe psychological disorders face a stressful life, and their psychosocial health is negatively affected by the illness. Psychological disorders can have a negative impact on sibling relationships. Adult siblings often take on increased roles and responsibilities when caring for their ill sibling, which can affect their family, work, and social lives. Additionally, social isolation caused by the illness can lead to stigmatization in the community. Due to the uncertainty surrounding the future of their sibling with a severe psychological disorder, individuals may experience anxiety and worry about future caregiving responsibilities. Participants expressed a desire to be prioritised in accessing mental health services due to the impact of their sibling's psychological disorder. They also expect support for their sick sibling's participation in daily life. Based on these findings, it is recommended that social workers in the field of psychiatric social work use supportive interventions for healthy adult siblings. It is also recommended to organize support groups and peer experience sharing groups after the first emergence of severe psychological disorder, as well as sibling-specific practices in family interventions. Furthermore, it is advisable to conduct awareness-

raising activities and anti-stigmatization practices that highlight mental health issues in the context of severe psychological disorders.

Keywords: Severe psychological disorder, sibling, sibling with psychological disorder, psychosocial needs, psychosocial support.