İAÜ pediatrik vestibüler bozukluklar için ebeveyn farkındalık ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
Development of iau parental awareness scale for pediatric vestibular disorders: Validity and reliability study
Yazar: AYŞE RUMEYSA AKBIYIK
Danışman: PROF. DR. BAHRİYE ÖZLEM KONUKSEVEN ; DR. GÖRKEM ERTUĞRUL
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Ana-baba = Parents ; Farkındalık = Awareness ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Vertigo = Vertigo ; Vestibül = Vestibule ; Vestibüler hastalıklar = Vestibular diseases ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Çocuklarda vestibüler bozukluklar, % 0,7-15 prevelans ile baş dönmesinin en sık nedenidir. Vestibüler kayıp, çocuğun günlük yaşamını olumsuz etkiler. Ancak çocuklarındaki baş dönmesi ve denge bozuklukları özellikle küçük yaşlarda ebeveynler tarafından geç fark edilebilmektedir. Bu çalışmada amaç, İAÜ Pediatrik Vestibüler Bozukluklar İçin Ebeveyn Farkındalık Ölçeği'nin geliştirilmesi, geliştirilen ölçeğin geçerlilik ve güvenilirliğinin araştırılması, sağlıklı ve hasta (baş dönmesi veya denge bozukluğu şikayeti olan) pediatrik grupta ölçek puanlarının karşılaştırılmasıdır. Çalışmaya 3-8 yaş arası baş dönmesi ve denge bozukluğu şikayeti olan 45 çocuğun ebeveyni (çalışma grubu) ve 80 sağlıklı çocuğun ebeveyni (kontrol grubu) dahil edilmiştir. On beş maddelik "İAÜ Pediatrik Vestibüler Bozukluklar İçin Ebeveyn Farkındalık Ölçeği" oluşturulmuştur. Maddeler, 'Her zaman', 'Sıklıkla, 'Ara sıra, 'Nadiren' ve 'Hiçbir zaman' şeklinde 5'li likert tipi derecelendirme sistemine sahiptir. Ölçeğin geçerliliği için faktör analizi yapılmış; güvenilirliği için Cronbach's Alpha katsayısı hesaplanmıştır. "İAÜ Pediatrik Vestibüler Bozukluklar için Ebeveyn Farkındalık Ölçeği" iyi derecede bir iç tutarlılık göstermiştir (15 madde; α= 0.87). Faktör analizi ile ölçek maddeleri vestibüler bozukluk, etiyoloji, vertigo/dizziness şiddeti olmak üzere üç faktöre ayrılmıştır. Sonuçlar, ölçeğin etiyoloji (% 55.74) ve vertigo/dizziness şiddeti (% 64.38) alt ölçeklerinin açıklanan varyans yüzdesinin %50'den büyük olduğunu göstermiştir. Ancak vestibüler bozukluk alt ölçeğinde açıklanan varyans yüzdesi % 36.56 bulunmuştur. Ölçek total puan ortalamaları çalışma grubunda (18.3 ± 12.3) kontrol grubuna göre (5.8 ± 4.2) istatistiksel olarak daha yüksek bulunmuştur (z = -6.16, p<0.001). Çalışmada ebeveynlere yönelik "İAÜ Pediatrik Vestibüler Bozukluklar İçin Ebeveyn Farkındalık Ölçeği" geliştirilerek, literatürde pediatrik vestibüler alanındaki bu eksikliğe katkı sağlanmıştır. Sonuçlar, baş dönmesi ve denge bozukluğu olan çocuklar ile sağlıklı çocukların ebeveynlerinde farkındalığın az olduğunu göstermiştir. Ebeveynlerin pediatrik grupta olası vestibüler bozukluklar hakkında bilgilendirilmesinin yararlı olacağı düşünülmektedir. Gelecek çalışmalarda ölçeğin vestibüler bozukluk alt ölçeğinde yer alan maddelerin iyileştirilerek, ölçeğin daha geniş örneklem gruplarına uygulanması önerilmektedir. 
Anahtar kelimeler: Pediatrik, Vestibüler, Ebeveyn, Ölçek, Vertigo

Abstract:
Vestibular disorders in children are the most common cause of dizziness, with a prevalence of 0.7-15%. Vestibular loss negatively affects the daily life of the child. However, vertigo and balance problems in children can be noticed late by parents, especially at young ages. The purpose of this study is to develop the IAU Parental Awareness Scale for Pediatric Vestibular Disorders, to investigate the validity and reliability of the developed scale, and to compare the scale scores in the healthy and patient groups (children with vertigo or balance disorder). Parents of 45 children with complaints of vertigo and balance problem  (study group) and parents of 80 healthy children (control group) between 3-8 years of age were included in the study. Fifteen items "IAU Parental Awareness Scale for Pediatric Vestibular Disorders" was created. The items have a 5-point Likert type rating system such as "Always", "Frequently", "Occasionally", "Rarely" and "Never". Factor analysis was conducted for the validity of the scale; Cronbach's Alpha coefficient was calculated for its reliability. "IAU Parental Awareness Scale for Pediatric Vestibular Disorders" showed good internal consistency (15 items; α = 0.87). With factor analysis, the scale items were divided into three factors: vestibular disorder, etiology, and severity of vertigo/dizziness. The results showed that the explained variance percentage of the scale's etiology (55.74%) and vertigo/dizziness severity (64.38%) subscales was greater than 50%. However, the percentage of explained variance in the vestibular disorder subscale was 36.56%. The mean total scores of the scale were found to be statistically higher in the study group (18.3 ± 12.3) compared to the control group (5.8 ± 4.2) (z = -6.16, p <0.001). In the study, the "IAU Parental Awareness Scale for Pediatric Vestibular Disorders" was developed for parents, contributing to this deficiency in the field of pediatric vestibular in the literature. The results showed that the parents of children with vertigo and balance problems and healthy children had a low level of awareness. It would be beneficial to inform parents about possible vestibular disorders in the pediatric group. In future studies, it is recommended to improve the items in the vestibular disorder subscale of the scale and apply the scale to larger sample groups.
KeyWords: Pediatric, Vestibular, Parent, Scale, Vertigo