Gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss)'nda limon ve portakal kabuğu yağının anestezik etkilerinin araştırılması
Anesthetics efficacy of lemon and orange peel oil in rainbow trout (Oncorhynchus mykiss)
Yazar: FERHAT BAKIR
Danışman: DOÇ. DR. BAKİ AYDIN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Son yıllarda insanlarda görülen hastalıkların artışına ve çevre kirliliğine bağlı olarak sentetik ürünler yerine doğal kaynaklı ürünlerin kullanımı giderek artmaktadır. Bu eğilim insan beslenmesinde önemli bir gıda ürünü olan su ürünleri sektöründe de görülmektedir. Bu tez çalışmasında ülkemizde yoğun olarak üretimi yapılan gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss) üzerinde limon ve portakal kabuğu yağının anestezik madde olarak kullanılabilirliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla ortalama ağırlığı 51 g olan gökkuşağı alabalığı limon ve portakal kabuğu yağlarının farklı dozlarına (500, 1000, 2000, 3000, 4000 ve 5000 μL/L) maruz bırakılmıştır. Denemede anesteziye giriş ve çıkış süreleri her balık için ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Ayrıca limon yağı (2000 ve 5000 μL/L), portakal yağı (2000 ve 5000 μL/L) ve 2-fenoksietanol (250 ve 750 μL/L) ile anestezi sonrasında bu anesteziklerin balıkların kan parametrelerine olan etkilerinin incelenmesi amacıyla kan alımı yapılmıştır. Deneme sonuçlarına göre anestezik madde konsantrasyon değerleri arasında istatistiksel olarak önemli farklılıkların olduğu, limon ve portakal yağının dozu arttıkça anesteziye giriş süresinin kısaldığı görülmüştür (P˂0,05). Bununla birlikte, anesteziklerin kullanım dozu arttıkça balıkların anesteziden çıkış sürelerinin de kısaldığı belirlenmiştir (P˂0,05). Deneme sonucunda balıklar 5000 μL/L limon yağı içeren dozda 3 dakika altında anesteziye girdiği ve 5 dakikadan daha kısa bir sürede anesteziden çıktığı görülmüştür. Portakal yağında ise limon yağına göre balıkları bayıltmada (> 8,0 dakika) ve ayıltmada (> 5,8 dakika) daha geç bir süre gerçekleştiği tespit edilmiştir. Limon yağı, portakal yağı ve 2-fenoksietanol ile bayıltılan balıkların kan serum parametrelerinden trigliserit, kalsiyum ve potasyum değerlerinde gruplar arasında önemli farklılıkların olduğu tespit edilmiştir (P˂0,05). Elde edilen bulgular ışığında limon yağında en uygun konsantrasyon değerinin 5000 μL/L olduğu ve limon yağının portakal yağına göre gökkuşağı alabalıklarında anestezik olarak daha etkili olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In recent years, because of the increase in human diseases and environmental pollution, the use of natural products instead of synthetics has been increasing. This trend is also seen in the aquaculture sector, which is an important food product in human nutrition. In this thesis, the use of lemon and orange peel oil as an anesthetic agent was investigated on rainbow trout (Oncorhynchus mykiss). Trout with an average fish weight of 51 g were used in the experiments. For anesthesia, fish were exposed to different doses (500, 1000, 2000, 3000, 4000, and 5000 µL/L) of lemon and orange peel oils. The induction and recovery times for each fish was separately evaluated. In addition, the effects of selected lemon oil (2000 and 5000 µL/L), orange oil (2000 and 5000 µL/L) and 2-phenoxyethanol (250 and 750 µL/L) on the blood parameters of fish after anesthesia were investigated. There were statistically significant differences between the anesthetic substance concentration values, and as the dose of lemon and orange oil increased, the time to enter anesthesia was shortened (P˂0.05). However, it was determined that as the dose of anesthetics increased, the recovery time from anesthesia decreased (P˂0.05). It was observed that the fish entered anesthesia in less than 3 minutes at the dose containing 5000 μL/L lemon oil and recovery time of anesthesia in less than 5 minutes. However, orange oil doses showed longer induction (> 8.0 minutes) and recovery (> 5.8 minutes) times than those anesthetized with lemon oil. After the fish were anesthetized with different concentrations of lemon oil, orange oil and 2-phenoxyethanol, the serum parameters of the fish including triglyceride, calcium, and potassium values significantly changed between the groups (P˂0.05). These findings showed that the optimum concentration of lemon oil was 5000 μL/L, and that lemon oil was more effective as an anesthetic agent in rainbow trout than orange oil.