Öğretmenlerin iş stresinin, kurumdan ayrılma niyeti ve mesleki bağlılığına etkisi
The effect of work stress on teachers' intention to leave the institution and professional commitment
Yazar: MELİKE ULUÇAY YALÇIN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLNAR ÖZYILDIRIM
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı ortaöğretim öğretmenlerinin iş stresi, kurumdan ayrılma niyeti ve mesleki bağlılık durumlarıyla birlikte iş stresinin, kurumdan ayrılma niyeti ve mesleki bağlılıklarına etkisini belirlemektir. Araştırma bir nicel araştırma modeli olan ilişkisel tarama modeli ile yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini 2023-2024 eğitim öğretim yılında Antalya'nın beş merkez ilçesindeki devlet ve özel ortaöğretim kurumlarında görev yapan 6870 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma da iki aşamalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Birinci aşama da tabakalı örnekleme yapılmıştır, ikinci aşama da basit seçkisiz örnekleme yöntemlerinden yararlanılmıştır ve 483 öğretmen örnekleme dâhil edilmiştir. Veri toplama araçları olarak iş stresi ölçeği, kurumdan ayrılma niyeti ölçeği ve mesleki bağlılık ölçekleri kullanılmıştır. Veri analizinde SPSS 20.0 programı aracılığıyla parametrik ve nonparametrik testler uygulanmıştır (Bağımsız örneklemler için t-testi, ilişkisiz örneklemler için tek faktörlü varyans analizi (ANOVA), ilişkisiz ölçümler için  Kruskal Wallis H-testi, basit korelasyon ve basit regresyon). Araştırma sonucunda ortaöğretim öğretmenlerinin iş stresi, kurumdan ayrılma niyetleri ve normatif bağlılıkları orta düzeydeyken, mesleğe yönelik duygusal bağlılık, devam bağlılığı ve genel mesleki bağlılıkları yüksek düzeydedir. Ayrıca ortaöğretim öğretmenleri iş stresi, kurumdan ayrılma niyeti ve mesleki bağlılık konularında cinsiyet, mesleki kıdem, kurum türü ve okul türü değişkenleri açısından farklı boyutlarda istatistiksel olarak farklılaşırken, eğitim durumu değişkeni için hiçbir boyutta anlamlı farklılık tespit edilmemiştir. Son olarak, iş stresinin kurumdan ayrılma niyeti ve mesleki bağlılık değişkenlerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu belirlenmiştir. Bu kapsamda, ortaöğretim öğretmenlerinin kurumda devamlılıklarını ve mesleki bağlılıklarını sağlamak için iş stresini azaltıcı önlemler alınması önerilmektedir.

Abstract:
The aim of the study was to determine the work-related stress, intention to leave the institution, and professional commitment of high school teachers and the effect of their work-related stress on their intention to leave the institution and professional commitment. The research was conducted with the correlational research study design, which is a quantitative research model. The population of the research consists of 6870 teachers working in public and private secondary education institutions in the five central districts of Antalya in the 2023-2024 academic year. In the research, two sampling methods were conducted. Firstly, stratified sampling was done, simple random sampling methods were used in the second stage and 493 high school teachers were included in the sample of the research. Work-related stress scale, intention to leave the organization scale, and professional commitment scale were used as data collection tools. Parametric and nonparametric tests were performed in data analysis through SPSS 20.0 program (t-test and one-way ANOVA for unrelated sampling, Kruskal Wallis H-test, bivariate correlation (Pearson correlation coefficient), and simple regression). As a result of the research, while high school teachers' work-related stress and intention to leave the institution and normative commitment were at medium levels, their emotional commitment to the profession, continuance commitment, and occupational commitment were at high levels. In addition, their work-related stress, intention to leave the institution and professional commitment differed statistically in terms of gender, professional seniority, institution, and school type variables although no significant difference was detected between the educational status groups at any dimensions. Finally, it was determined that job stress was a significant predictor of intention to leave the organization and professional commitment variables. In this context, measures should be taken to reduce work-related stress to improve the commitment of these teachers to the institution and the profession.