Çağdaş mimarlık tarihi yazımları
Contemporary architectural historiography
Yazar: EMİNE NİSA ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZAFER SAĞDIÇ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi ve Kuramı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Sanat ve mimarlık alanında büyük değişimlere yol açan Endüstri Devrimi'nden Çağdaş Mimarlık kuramlarına kadar geçen zaman diliminde yazılmış olan mimarlık metinlerinin bu tez aracılığı ile takip edilmesi amaçlanmıştır. Her yayın bulunduğu dönemin sosyo-kültürel konjonktürü ele alınarak mimarlık metinleri üzerinden takip edilmiştir. Teknoloji ile yakın ilişki içerisinde olan modern hareketten post-eleştirel mimarlık kuramına kadar geçen sürede birçok kitap ve makale yayınlanmış, bu yayınlardan birçoğu kendinden önceki mimarlık kuramına bir cevap ya da yeni bir soru üretme niteliği taşıması açısından mimarlık kuramcıları arasında popülerlik kazanmıştır. Le Corbusier'den Rem Koolhaas'a mimarlık söyleminde önde gelen figürlerin içinde bulundukları mimarlık ortamı, ürettikleri soyut mimarlık ürünleri aracılığı ile takip edilmesi amaçlanmıştır. Ruskin'in The Seven Lamps of Architecture'u, Giedion'un Space Time Architecture'u, Charles Jencks'in The Language of Post-Modern Architecture'u gibi mimarlık ortamına yeni söylemler üreten birçok kitap yayınlanmıştır. 
Bu metinlerin yayınlandığı dönemlerde uluslararası mimarlık söyleminin yanı sıra Türkiye'de mimarlık üzerine yayınlanan metinler de takip edilmiş, sonuç bölümünde birlikte değerlendirilmiştir. 1923-1980 Türkiye Cumhuriyet Dönemi Mimarlık Tarihi siyasi, sosyal ve kültürel gelişmelerin etkisi altında evrilen bir süreci yansıtmaktadır. Bu dönem önemli sosyal, kültürel ve siyasi değişimlere tanıklık etmiş, mimarlık modernleşme ve ulusal kimlik arayışının yansımaları ile şekillenmiştir. Bu tezde 1923'te Cumhuriyetin ilan edilmesi ile başlayıp 1980'e kadar 60 yıllık süreçte yazılmış dönemin soyut mimarlık ürünleri ışığında iktidar faktörü mimarlık tarihi yazımı ile takip edilmesi amaçlanmıştır. 1923-1980 Cumhuriyet Dönemi mimarlık ortamında çeşitli dergilerde ufuk açıcı metinler yer almıştır. İktidar mekanizmasının kırılma noktalarını baz alan bölünmeler ile bu dönemleri mimarlık tarihi metinleri üzerinden izlenebilmektedir. Mimar/Arkitekt dergisi bu dönemde mimarlık adına önemli gelişmelere tanıklık etmiş ve dönemin mimarlık söylemlerinin değişimlerinin izlenmesine olanak sağlamıştır.

Abstract:
This thesis aims to follow the architectural texts written in the period from the Industrial Revolution, which led to great changes in the field of art and architecture, to contemporary architectural theories. Each publication has been followed through architectural texts by considering the socio-cultural conjuncture of its period. Many books and articles have been published in the period from the modern movement, which is closely related to technology, to post-critical architectural theory, and many of these publications have gained popularity among architectural theorists in terms of producing an answer or a new question to the previous architectural theory. From Le Corbusier to Rem Koolhaas aims to trace the architectural environment in which the leading figures in architectural discourse, from Le Corbusier to Rem Koolhaas, were working through the abstract architectural products they produced. Many books such as Ruskin's The Seven Lamps of Architecture, Giedion's Space Time Architecture, Charles Jencks's The Language of Post-Modern Architecture were published, creating new discourses for the architectural environment. 
In the periods when these texts were published, the texts published on architecture in Turkey as well as the international architectural discourse were followed and evaluated together in the concluding section. 1923-1980 The history of architecture in the Republican era of Türkiye reflects a process that evolved under the influence of political, social and cultural developments. This period witnessed significant social, cultural and political changes, and architecture was marked by the reflections of modernization and the search for national identity. This thesis aims to trace the power factor through architectural historiography in the light of the abstract architectural products of the period that began with the proclamation of the Republic in 1923 and lasted for 60 years until 1980. In the architectural environment of the Republican period 1923-1980, seminal texts were published in various journals. These periods can be traced through architectural history texts by dividing them according to the breaking points of the power mechanism. The journal Mimar/Arkitekt witnessed important developments in the name of architecture in this period and allowed the changes in the architectural discourses of the period to be followed.