Sirotik hastalarda osteoporoz ve ilişkili faktörler
Osteoporosis in cirrhotic patients and relevant factors
Yazar: BERKAY DERTSİZ
Danışman: PROF. DR. FİLİZ AKYÜZ
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Gastroenteroloji = Gastroenterology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer sirozu = Liver cirrhosis ; Komplikasyonlar = Complications ; Osteoporoz = Osteoporosis

Özet:
Giriş ve amaç: Karaciğer sirozu, hastalık ilerledikçe çeşitli komplikasyonlar ile karşımıza çıkabilen bir hastalıktır. Sirotik hastalarda gerek nakil gerek destekleyici tedavilerin artması ile metabolik kemik hastalıkları gelişimi de komplikasyonlar arasında giderek önem kazanmaktadır. Osteoporoz sıklığının sirotik hastalarda daha yüksek olduğu bilinmekte, hastaların bu açıdan taranması önerilmektedir. Güncel çalışmada da amacımız karaciğer sirozu tanılı hastalarda osteoporoz gelişimi üzerine etki edebilecek klinik ve laboratuvar faktörleri inceleyip belirlemektir.
Hastalar ve yöntem: Toplam 25 erkek ve 18 kadın karaciğer sirozu tanılı hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik ve klinik özellikleri sorgulanarak not edildi ve retrospektif olarak laboratuvar ve görüntüleme verileri kaydedildi. DXA ile yapılan kemik mineral yoğunluğu ölçümleri not edilerek hastalar normal, osteopenik ve osteoporotik olarak sınıflandırıldı. Aynı zamanda çalışmaya katılan hastaların uluslarası erektil işlev formu ve kadın cinsel işlev ölçeği formları aracılığıyla cinsel işlevleri sorgulandı.
Bulgular: Hastalarda osteoporoz olan ve olmayanlar arasında yaş (p=0.028), total testosteron (p=0.015), serbest androjen indeksi (p=0.019), östradiol (p=0.004), folikül uyarıcı hormon (p=0.019) ve albümin ile düzetilmiş serum kalsiyum (p=0.028) düzeyleri arasında anlamlı derecede farklılık saptandı. Hastalar kemik yoğunluğuna göre normal, osteopenik ve osteoporotik olarak sınıflandırıldığında ise östradiol (p=0.015), folikül uyarıcı hormon (p=0.023), serum magnezyum (p=0.014) düzeyleri gruplar arasında anlamlı derecede farklıydı. Yapılan çok değişkenli regresyon analizinde serum kalsiyum (B=3.68, göreceli risk oranı:39.65) ve östradiol (B=-0.09, göreceli risk oranı 0.92) düzeyleri osteoporoz gelişiminde bağımsız risk faktörleri olarak saptandı (model R2=0.34).
Sonuç: Karaciğer sirozu tanılı hastalarda osteoporoz gelişimi ile ilgili faktörlere bakıldığında serum östradiol ve albümin ile düzeltilmiş serum kalsiyum değerleri öngördürücü parametreler olarak belirlenmiştir. Bu iki faktörün osteoporoz üzerindeki katkısı diğer faktörlerden bağımsız olarak bulunmuştur.

Abstract:
Introduction and Aim: Cirrhosis is a disease which can manifest with various complications as it progresses. Due to increase in transplantation and supportive medicine and therefore in survival, metabolic bone disease gains significance among the complications. Osteoporosis is known to be more frequent in cirrhotic patients and scanning is recommended in this manner. This study aims to evaluate and demonstrate clinical and laboratory factors which might have an influence on osteoporosis development.
Patients and Method: 25 male and 18 female cirrhotic patients were enrolled in this study. Demographic and clinical features were questioned and noted, laboratory and imaging values were recorded retrospectively. Patients were classified as normal, osteopenic, osteoporotic in accordance with their bone mineral density measurements via DXA. Concurrently patients' sexual functions were assessed using international index of erectile function and female sexual function index.
Results: Age (p=0.028), total testosterone (p=0.015), free androgen index (p=0.019), estradiol (p=0.004), follicle stimulating hormone (p=0.019) and serum calcium levels corrected with albumin (p=0.028) were statistically distinctive between osteoporotic and non-osteoporotic subjects. The subjects were then classified in three different groups regarding their bone mineral densities as normal, osteopenic and osteoporotic and estradiol (p=0.015), follicle stimulating hormone (p=0.023) and serum magnesium (p=0.014) levels were statistically different between groups. Multivariate regression analyses showed serum calcium (B=3.68, OR:39.65) and estradiol (B=-0.09, OR:0.92) levels were independent determinants of osteoporosis development (Model R2=0.34).
Conclusion: Among cirrhotics, serum calcium levels corrected for albumin and serum estradiol levels were determined as independent predictors of osteoporosis development.