Hastanelerin psikiyatri hizmetlerinin sunulduğu birimlerde görsel sanatlar eğitiminin tamamlayıcı tedavi olarak uygulanabilirliğine ilişkin durum tespiti ve bir uygulama örneği
Assessment and an implementation example of the applicability of visual arts education as a complementary treatment in the hospital units with psychiatric services
Yazar: ZEYNEP GÖNÜLAY ÇALIMLI
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT SALDERAY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Hastaneler = Hospitals
Dizin: Görsel sanatlar = Visual arts ; Görsel sanatlar eğitimi = Visual arts education ; Hastaneler = Hospitals ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikiyatri klinikleri = Psychiatry clinics ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies ; Tedavi = Treatment

Özet:
Araştırmada, hastanelerin psikiyatri hizmetlerinin sunulduğu birimlerde Görsel Sanatlar Eğitiminin tamamlayıcı tedavi olarak uygulanabilirliğine ilişkin durumu ve bu konu ile ilgili bir uygulama sağlık çalışanlarının görüşlerine göre ele alınarak değerlendirmiştir. Araştırmada iki farklı örneklem grubu kullanılmıştır. İlk kısımda Ankara ilinde bulunan ruh sağlığı ve hastalıkları, çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları ve TRSM birimlerine sahip üç Üniversite hastanesi ile Sağlık Bakanlığına bağlı iki eğitim ve araştırma hastanesi içinde ilgili birimlerde çalışan sağlık personelleri oluşturmuştur. İkinci kısmında ise; Ankara Gazi Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezinin Çocuk Ergen Ruh Sağlığı bölümünde gönüllü personelle çalışma grubu oluşturmuştur. Bu araştırmada, ilk kısım için anket formu kullanılmış, verilerin analizi SPSS 22 paket programıyla yapılmış ve grafikler için excel programından faydalanılmıştır. İkinci kısımda ise; seminer ve çalıştay çalışması yapıldıktan sonra sekiz gönüllüyle odak grup görüşmesi yapılmıştır. Odak grup görüşmesinde ses[1]kaydı alınarak yazıya dökülmüştür. Bu veriler ise içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir
Araştırmada;
1)	Çalışmaya katılan sağlık personelinin görüşleri doğrultusunda görsel sanatlar yoluyla tedavi uygulamasının (1) psikiyatri birimlerinin %49'unda yapıldığı; (2) farklı meslek grupları tarafından verildiği; ancak %36 oranıyla sanat terapi uzmanı ve %32 oranıyla uzmanlardan oluşan bir ekip tarafından verilmesini daha uygun gördükleri (3); kullanılan yöntem ve/veya tekniklere ilişkin %73,23 oranla yanıt verilemediği ve/veya bilgi sahibi olmadıkları beyan edildiği; buna ek (4)"kil-seramik" çalışmalarını alanlarında en etkili uygulama olarak gördükleri; (5) %35,2 oranıyla "gerekli ve önemli bir yöntem olarak" görüldüğü ve (6) %68,2 oranıyla tedavi %61,4 oranıyla takip aşamalarında kullanma görüşünde oldukları anlaşılmıştır. 
2)	Çalışmaya katılan sağlık personelinin (1) %69 oranında görsel sanatların tedavi/terapi olarak kullanımına yönelik eğitim talep ettiği; (2) eğitimi isteme sebeplerinin: %26,76 oranla kişisel mesleki gelişime katkısı ve %21,12 oranıyla hastalara tedavilerinde yardımcı olmak olduğu; (3) bu eğitimi %77,9 oranıyla "tedavi aşamasında" ve %72,1 oranıylada "hastanın farklı yönlerini keşfetmede" kullanmayı düşündükleri sonucuna ulaşılmıştır.
3)	Çalışmaya katılan sağlık personeli (1) %69 oranıyla görsel sanatlar yoluyla tedavi atölyelerinin olduğunu ancak bu atölyenin %80 oranıyla görüşleri alınmadan oluşturulduğu anlaşılmıştır. (2) Ayrıca psikiyatri birimlerinde %60,9 oranıyla en çok TV odasının olduğu ve diğer ortak mekanların içerisinde de %47,8 oranıyla görsel sanatlar çalışmalarının yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır.
4)	Görsel Sanatlar Atölyesinin ve hastaların kullandığı diğer ortak mekanlar; duvar renkleri, genişlik durumu, gün ışığından yararlanma durumu, ışıklandırma durumu, havalandırma durumu, teknolojik donanım durumu, sanat malzemelerinin durumu ve sergilenen sanatsal öğelerin durumu başlıklarında incelendiğinde ve mekanlar arasında önemli bir farkın bulunmadığı anlaşılmıştır.
5)	Odak grup görüşmesinde; görsel sanatlar hakkındaki bilgilerin ruh sağlığı alanında kullanımına yönelik olduğu, görsel sanatların rahatlatıcı etkisi, görsel sanatlar çalışmasını deneyimleme, sanatsal malzeme kullanımı ve önemi, sanatsal öğelerin yorumlanmasında bir takım sıkıntıların var olduğu ve multidisipliner (işbirlikli) yaklaşımın önemli görüldüğü sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The research evaluated the situation regarding the applicability of visual arts education as a complementary treatment in the units where the psychiatric services are provided in the hospitals and an implementation related to this subject was evaluated according to the opinions of the healthcare professionals. Two different sample groups were used in the study. The first group consisted of healthcare personnel working in related units within 3 University hospitals with mental health and diseases, children and adolescent mental health and diseases and TRSM units in Ankara and 2 training and research hospitals affiliated to the Ministry of Health. In the second part of the research, a working group was formed with volunteer staff in the Child and Adolescent Mental Health Department of Ankara Gazi University Health Research and Application Center. In this research, questionnaire form was used for the first part, data were analyzed with SPSS 22 package program and excel program was used for graphs. In the second part, focus group interviews were conducted with 8 volunteers after the seminar and workshop. During the focus group interview, audio was recorded and transcribed. The data obtained from the interview were examined in depth with content analysis method.
In this research;
1)	In line with the opinions of the healthcare personnel participating in the study, it was stated that (1) 49% of the psychiatric units performed the treatment through visual arts; (2) treatments were issued by different professional groups; however, they found it more appropriate to be given by a team of art therapists with a rate of 36% and a team of experts with a rate of 32% (3) 73.23% of the methods and/or techniques used were not answered and/or declared to be uninformed; (4) they consider "clay-ceramic" as the most effective application in their fields; (5) 35.2% were considered to be "a necessary and important method" and (6) they had  the opinion of the use of 68,2% at treatment stage and of 61,4% at follow up stage
2)	 It was found that (1) 69% of the health personnel participating in the study requested training for the use of visual arts as treatment/therapy; (2) the reasons for requesting education were: 26.76% contribution to personal professional development and 21.12% to assist patients in their treatment; (3) they plan to use this training "at the treatment stage" with 77.9% and "to discover different aspects of the patient" with 72.1%.
3)	It is understood that there are treatment workshops through visual arts with a rate of 69%, but 80% of these workshops were created without the opinion of the healthcare professionals who participated in this research. (2) In addition, it was found that the psychiatry units had the highest number of TV rooms with 60.9% and other common spaces had visual arts with 47.8%.
4)	When the visual art workshops and other common places used by patients are examined; it is understood that there is no significant difference between the spaces in terms of the wall colors, width, daylight utilization, lighting, ventilation, technological equipment, state of the art materials and the status of the artistic elements on display.
5)	In the focus group interview, it is concluded that the knowledge about visual arts' being directed towards the use of mental health, the relaxing effect of visual arts, the experience of visual arts work, the use and importance of artistic materials, the existence of a number of problems in the interpretation of artistic elements and the importance of a multidisciplinary approach.