Kırıkkale'de yaşayan Türkmenlerin etno-sosyal ve ekonomik yapısı: Pehlivanlı Aşireti üzerine sosyolojik bir çalışma /
Yazar: CAHİT GELEKÇİ
Danışman: Y.DOÇ.DR. SERDAR SAĞLAM
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aşiretler = Tribes ; Etnik yapı = Ethnic structure ; Kırıkkale = Kırıkkale ; Pehlivanlı aşireti = Pehlivanlı tribe ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure ; Türkmenler = Turkomans

Özet:
Oğuzların İslamiyeti kabul etmeleri iki önemli sonuç doğurmuştur. Bunlardan ilki Oğuzların batıya doğru olan akımları, ikincisi ise İslam'ın yükünü uzun bir süre omuzlarında taşımalarıdır. Oğuzların müslümanlığı kabul etmeleriden sonra Türkmen adıyla anılmaya başladıkları görülmektedir. "MüslümanTürk" anlamına gelen Türkmen adı kısa bir süre sonra Oğuz adının yerini tamamıyla almıştır. Anadolu'yu 1 071 Malazgirt Savaşından sonra feth eden Türkmenler çok kısa bir süre içinde başta Anadolu'nun dört bir yanı olmak üzere Balkanlar, Orta Doğu, Kuzey Afrika kıyı şeridine uzanmışlar ve buralara 24 Oğuz Boyuna mensup toplulukları yerleştirmiş ve boy damgalarını vurmuşlardır. Anadolu'ya hakim olan Türkmenlerden yerleşik hayata geçmeyenler "Yörük" olarak adlandırılmaktadırlar. Bu noktada Oğuz, Türkmen ve Yörük üçlüsüne etnik açıdan bakıldığında bunların arasında etnik bir farklılığın olmadığı görülmektedir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde önemli bir Türkmen yerleşim alanı olan İç Anadolu Bölgesinde oluşan ve gelişen Kırıkkale kenti yakın çevresinin nüfus ve sosyal yapısını derinden etkilemiştir. Çalışmanın saha çalışması kısmını gerçekleştirdiğimiz Kırıkkale ili 1920'li yıllardan sonra bugün bulunduğu yerdeki boş arazi üzerine kurulan fabrikalar sonucu oluşmuş bir kenttir. Bu yıllardan itibaren bu bölgeye devlet tarafından kurulan silah fabrikaları daha sonraki yıllarda diğer sanayi kuruluşları takip etmişlerdir. Kurulan bu fabrikalar buraya yakın çevreden ve diğer illerden göç hareketlerinin olmasına neden olmuştur. Alınan göçler sonucunda oluşan nüfus birikimi devamlı olarak artış göstermiş ve günümüzdeki Kırıkale ilinin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bu çalışmanın saha araştırması kısmı için Osmanlı imparatorluğu zamanında önemli bir teşekkül olan ve uzun süre Bayat Boyununtemsilciliğinide sürdüren Pehlivanlı Aşireti seçilmiştir. Pehlivanlı Aşireti Kırıkale kentinin 20-25 km uzağında Bey Obası, Kenan Obası, Mehmet Obası Köyleri ve civarlarında yaşamaktaydılar. Günümzde ise bu köylerde toplu olarak yaşayan Pehlivanlı Aşireti Mensuplarının büyük çoğunluğu Kırıkkale il merkezine göç etmişlerdir. Göç eden bu kişilerin bir kısmı köyle olan bağlantılarını halen devam ettirmektedirler. Osmanlı Devleti döneminde önemli bir aşiret olan Pehlivanlı Aşireti günümüzde aşiret özelliğini kaybetmiştir. Bu durumun en önemli nedenini aşiret mensuplarını büyük çoğunluğunun Kırıkkale iline veya diğer il merkezlerine göç etmek yoluyla dağılmaları oluşturmaktadır.

Abstract:
The acceptence of islam by the Oghuz Turks has led to two significant consequences. One of them is the movement of the Oghuz Turks towards the west and the other (one) is their carrying the weight of Islam for a long time. It is seen that since the Oghuz Turks accepted Islam, they have been called "the Turkman" - "Türkmen". The word "the Turkman" which means "the Moslem Turk" has soon replaced the word "the Oghuz Turk" completely. The Turkmen, who conquered Anatolia after the "Malazgirt War in 1071 have extended as far as the four sides of Anatolia (mainly), the Balkans, the middle East and the north African coastal line. They have placed the communities which are the members of 24 Oghuz tribes in these areas and have named them "tribes". From the Turkmen, who have ruled over Anatolia, those who haven't shifted to a settled life have been called "Yuruk". At this point, if the trio of "the Oghuz Turks", "the Turkmen" and "the Yuruks" is to be looked at from the ethnical point of view, it is seen that there is no difference among them. The city of Kırıkkale, which was formed and developed in this region that was an important Turkman settlement area during the Ottoman Empire has had an impact on the demographic and social structure of the neigbouring areas. The province of "Kırıkkale".where we have completed the fieldwork stage of our study, is a city formed as a result of the factories which were established on the uncultivated land in the area where the city has lied since the 1 920's. From these years on, the weapon factories which were founded by the state have been followed by other industrial organizations. These factories have given rise to the migration movements from the neighbouring areas and other provinces to the area concerned. There has been a continuous increase in the population accumulation as a result of the migration, which has brought about the formation of the province of Kırıkkale today. For the fieldwork stage of this study "Pehlivanlı" clan, which was a significant organization in the period of the Ottoman Empire and which also functioned as the representative of the "Bayat" tribe for a long time, was chosen. "Pehlivanlı" clan used to live in the villages called "Beyobasi", "Kenanobasi" and "Mehmetobasi", which were 20-25 kms away from the province of "Kırıkkale", today, an over vhelming majority of "Pehlivanlı" clan have maved to the city center of Kırıkkale. Some of these people who have moved are still in contact with the village "Pehlivanlı" clan, which used to be of great significance during the Ottoman Empire, does not bear this feature any more. The majority of the clan members have moved to the province of Kırıkkale or other city centers.