İslam ve feminizm temelimde devrim sonrası İranlı kadınlar
Post- revolution Iranian women on the basis of İslam and feminism
Yazar: NERMİN SEKMEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUTAY DEN BUTTER
Marmara Üniversitesi / Orta Doğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü / Ortadoğu Sosyolojisi ve Antropolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Feminizm = Feminism ; Kadınlar = Women ; İran = Iran ; İran Devrimi = Iran Revolution ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu tez, 1979 İran Devrimi sonrasında, kadınların toplum ve devlet içerisindeki konumuna
odaklanmaktadır. İran'da kadınlar, geleneksel İslami bir toplum yapısı içerisinde, toplumsal cinsiyet
eşitsizliğine maruz kalmaktadırlar. İran'da toplumsal cinsiyet eşitliğinin görece sağlandığı tek zaman
dilimi Pehlevi Hanedanlığı zamanında olmuştur. Pehlevi hanedanlığı sırasında, kadınların toplum
içerisindeki ikincil konumu yükseltilmeye çalışılmış ve bunun sonucunda kadınlara bazı hak ve
özgürlükler verilmiştir. Eğitim, aile, siyasal ve sosyal alanların çoğunu kapsayan bu haklara, İslam'a
aykırı olduğu düşüncesiyle en çok din adamları karşı çıkmıştır. Fakat, 1978-1979 yıllarını kapsayan İslam
Devrimi hareketine kadınlar çok büyük destek vermişlerdir. Devrim sırasında Ayetullah Humeyni'nin
çağrısı üzerine siyah çarşaflarını giyip yollara dökülen kadınlar, devrimin simgesi olmuşlardır. Kadınlar,
devrime büyük destek vermelerine rağmen, devrimden sonra İslami rejim tarafından birçok alanda
kısıtlanmışlardır. Bu çalışmada İranlı kadınların devrimden sonra kaybettikleri haklar ve devlet
tarafından toplum içerisindeki belirlenmiş olan rolleri açıklanmıştır. Birçok kadın, devrimden sonra
yapılan haksızlıklara kayıtsız kalmamış ve ülkede pek çok direniş hareketi başlamıştır. Bu hareketler
bazen sokaklarda yapılan eylemler olarak , bazense sessiz bireysel eylemler olarak kendilerini
göstermişlerdir. 1990'larda ise İran'da İslami feminizm hareketi doğmuş ve kadınlar İslam'ın ana
kaynağı olan Kur'an'ı Kerim'i kendileri yorumlamaya başlamıştır. Böylelikle İran'da, İslam'ın eril bir
tahakküm olarak kadınlar üzerinden gerçekleştirilmek istendiği anlaşılmıştır.
İran kadınları hakkında birçok çalışma ve araştırma yapılmıştır. Bu çalışmanın literatüre katkısı ise, İranlı
kadınların sonucunda zarar göreceklerini bildikleri bir devrime neden ve hangi amaçla destek verdikleri
konusuna ışık tutmasıdır.
Anahtar Kelimeler: İran İslam Devrimi, İranlı kadınlar, Kadın Hareketleri, Ataerki.

Abstract:
This thesis focuses women's position in society and the state, After 1979 Iranian revolution. Women
in Iran, within a traditional Islamic society, have been exposed to gender inequality. The only time that gender equality was achieved was during the Pahlavi dynasty. Over the course of the Pahlavi dynasty,the subordinate position of women in society was tried to be raised. As a result, women were granted certain rights and freedoms. These rights, covering most of the areas such as education, social, the
political and the family, were most opposed by clergy with the idea that it was against Islam. However, women gave great support to the Islamic revolution movement which covers 1978-1979 period. During
the revolution, upon the call of Ayatollah Khomeini, women wearing black sheets and taking to the
streets have become the symbol of the revolution. Although women supported the revolution highly,
after the revolution, they were restricted in many areas by the Islamic regime.
In this study, the rights lost by Iranian women after the revolution and their roles in society determined
by the State are explained. Many women were not indifferent to the injustices inflicted on them after
the revolution and many rebellions started. These movements sometimes manifested themselves as
actions on the street and sometimes as silent individual actions. In 1990s, the movement of Islamic
feminism in Iran was born and women began to interpret the Quran, the main source of Islam, by
themselves. Thus, it was understood that Islam was intended to be realized through woman as a
masculine domination in Iran.
Many researches and studies have been done on Iranian women. The contribution of this study to the
literature is to shed light on the cause and purpose of a revolution that Iranian women knew they
would suffer as a result.
Key words: Iran Islamic Revolution, Iranian Women, Women's Movements, Patriarchy.