Osmanlı hukuku yasama faaliyeti bağlamında Hukuk-ı Aile Kararnamesi
Hukuk-i Aile Kararnamesi in the context of the legislative activity of Ottoman law
Yazar: SÜLEYMAN TEPE
Danışman: DOÇ. DR. AHMET KILINÇ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Hukuk-ı Aile Kararnamesi = The Imperial Decree on Family Law ; Kamu hukuku = Public law ; Kararnameler = Decrees ; Osmanlı hukuku = Ottoman law ; Yasama süreci = Legislative process ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
Bu tez çalışmasında Hukuk-ı Aile Kararnamesi oluşturulurken icra edilen yasama faaliyetinin Osmanlı Anayasasına ve Osmanlı hukukunun meşruluğunu sağlayan şer'i hukuk kurallarına ne oranda uygun şekilde icra edildiği belirlenmeye çalışılmıştır.
İlk bölümde öncelikle kavramların doğru bir şekilde anlaşılması adına yasama faaliyeti ile ilişkili olan terimler üzerinde durulmuş ve bunlar arasındaki farklar izah edilmiştir. Daha sonra Osmanlı hukukunun tarihi kökenleri olan eski Türk hukukundaki "töre"nin nasıl oluşturulduğu anlatılmış ve akabinde Osmanlı hukukunun İslam hukuku kökenli bir hukuk sistemi olması dolayısıyla İslam hukuku yasama faaliyeti usul ve esasları üzerinde durulmuş ve İslam hukuk tarihindeki yasama faaliyeti ile iligili gelişmelere yer verilmiştir.
İkinci bölümde öncelikle örfi ve şer'i hukuk kavramları arasındaki ilişki izah edilmiş ve Osmanlı hukuku yasama faaliyeti ürünlerinin hangi yasama faaliyeti usulü ile hazırlandığı belirlenmeye çalışılmıştır. Daha sonra Osmanlı hukukunda Klasik ve Tanzimat devri ayrımı yapılarak yasama yetkisinin hangi kişi ve kurumlara ait olduğu belirtilmiş ve yasama meclislerinde yasama faaliyetinin nasıl icra edildiği anlatılmıştır.
Üçüncü bölümde öncelikle Hukuk-ı Aile Kararnamesi'nin hazırlanma nedenleri ve içeriği hakkında bilgiler verilmiştir. Daha sonra Osmanlı Anayasası olan Kanuni Esasi'deki yasama faaliyeti usulü açıklanmıştır. En sonunda verilen bilgiler ışığında Hukuk-ı Aile Kararnamesi'nin Kanuni Esasi'deki ve İslam hukukundaki yasama faaliyeti usul ve esaslarına ne derece uygun tanzim edildiği ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In this thesis, it has been tried to determine to what extent the legislative activity carried out while creating the Hukuk-ı Aile Kararnamesi was carried out in accordance with the Ottoman Constitution and the shar'i law rules that ensure the legitimacy of the Ottoman law.
In the first part, first of all, the terms related to the legislative activity are emphasized in order to understand the concepts correctly and the differences between them are explained. Then, it is explained how the "töre" in the old Turkish law, which has historical roots in Ottoman law, was created. Then, since Ottoman law is a legal system originating from Islamic law, the procedures and principles of Islamic law legislative activity are emphasized and the developments related to legislative activity in the history of Islamic law are given.
In the second part, firstly, the relationship between the concepts of customary and shar'i law has been explained and it has been tried to determine by which legislative activity method the legislative activity products of Ottoman law were prepared. Then, by making a distinction between Classical and Tanzimat eras in Ottoman law, it was stated which persons and institutions the legislative authority belonged, and how the legislative activity was carried out in the legislative assemblies was explained.
In the third chapter, first of all, information about the reasons for the preparation of the Hukuk-ı Aile Kararnamesi and its content is given. Then, the legislative activity procedure in Kanuni Esasi, which is the Ottoman Constitution, was explained. At the end, in the light of the information given, it has been tried to reveal how the Hukuk-ı Aile Kararnamesi is arranged in accordance with the principles and procedures of the legislative activity in the Legal Essence and Islamic law.