Subaraknoid kanama şüphesi olan hastalarda glial fibrillary acidic protein (GFAP) düzeyinin tanı ve prognozdaki yeri
Patients with suspected subarachnoid hemorrhage viewed glial fibrillary acidic protein (GFAP) levels in the diagnosis and prognosis
Yazar: METİN YADİGAROĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZGÜR TATLI
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Glial fibriler asidik protein = Glial fibrillary acidic protein ; Prognoz = Prognosis ; Serebrospinal sıvı = Cerebrospinal fluid ; Subaraknoid kanama = Subarachnoid hemorrhage ; İnme = Stroke

Özet:
Amaç: Subaraknoid kanama şüphesi olan hastalarda glial fibriler asidik protein (GFAP) düzeyenin tanı ve prognozdaki yerinin belirlenmesi.
Gereç ve yöntem: Prospektif olarak planlanan bu çalışmada, acil servise subaraknoid kanama (SAK) şüphesi ile başvuran 111 hasta çalışmaya alındı. Klinik değerlendirmeler sonucu SAK (+) olan hastalar çalışma grubunu, SAK (-) olan hastalar kontrol grubunu oluşturdu. Bu iki grubun kan ve/veya beyin omurilik sıvısı (BOS) GFAP düzeyleri karşılaştırıldı. Ayrıca, SAK (+) olan hastaların klinik sonlanım ölçütü olarak altı aylık Glasgow Outcome Skoru (GOS) düzeyleri belirlendi. 
Bulgular: SAK (+) olan 73 hastanın ölçülen kan GFAP ortanca değeri 0.952 (0.876-1.07) iken, SAK (-) olan 38 hastanın 0.951 (0.899-0.977) olarak belirlendi ve iki grup arasında kan GFAP düzeyleri açısından anlamlı bir fark tespit edilmedi (p=0.804). 
SAK (+) olan hastaların ölçülen BOS GFAP ortanca değeri 11.62 (2.64-68.04) iken, SAK (-) olanların 2.26 (1.5-4.83) olarak belirlendi ve iki gup arasında BOS GFAP düzeyleri açısından anlamlı bir fark tespit edildi (p<0.001). 
Kötü klinik sonlanım (GOS 1,2) gösteren SAK hastalarının kan GFAP ortanca değeri 1 (0.89-4.89) iken, iyi klinik sonlanım (GOS 3,4,5) gösteren SAK hastalarının kan GFAP ortanca değeri 0.91 (0.86-0.97) olarak belirlendi ve iki grup arasında anlamlı bir fark tespit edildi (p=0.003).
Kötü klinik sonlanımlı SAK hastalarının BOS GFAP ortanca değeri 8.17 (2.19-28.35) iken, iyi klinik sonlanımlı SAK hastalarının BOS GFAP ortanca değeri 31.5 (2.83-68.63) olarak belirlendi ve iki grup arasında anlamlı bir fark tespit edilmedi (p=0,379).
Sonuç: Çalışmamızın sonuçlarına göre, kan GFAP düzeylerinin SAK tanısı koymak için kullanışlı olmadığı ancak hastalığın prognozunun tayininde kullanılabileceği, BOS GFAP düzeylerinin ise SAK tanısını koymak için değerli bir parametre olabileceği sonucuna ulaşıldı.  

Anahtar kelimeler: Subaraknoid kanama, Glial Fibriler Asidik Protein, Tanı, Prognoz

Abstract:
Objective: To determine the patients with suspected subarachnoid hemorrhage viewed GFAP (Glial Fibrillary Acidic Protein) levels in the diagnosis and prognosis.
Materials and Methods: In this prospective study, 111 patiens with suspected subaracnoid hemorrhage (SAH) applying to emergency department were included in the study. The study group consisted of patients with SAH (+) and the control group with SAH (-) patients as a result of clinical evaluations. The blood and/or cerebrospinal fluid (CSF) GFAP levels of these two groups were compared. In addition, the six-month Glasgow Outcome Score (GOS) levels were determined as the clinical outcome measure for patients with SAH (+).
Results: Whereas the median blood GFAP levels of 73 patients with SAH (+) was 0.952 (0.876-1.07), that of 38 patients with SAH (-) 0.951 (0.899-0.977) and there was no significant difference between two groups in terms of blood GFAP levels (p=0.804). 
Whereas the median CSF GFAP levels of SAH (+) patients was 11.62 (2.64-68.04), that of patients with SAH (-) was 2.26 (1.5-4.83) and there was a significant difference between the two groups in terms of CSF GFAP levels (p<0.001). 
While the blood GFAP median levels of SAH patients with poor clinical outcome (GOS 1,2) was 1 (0.89-4.89), blood GFAP median levels of SAH patients with good clinical outcome (GOS 3,4,5) was determined as 0.91 (0.86-0.97) and there was a significant difference between two groups (p= 0.003).
While the CSF GFAP median levels of SAH patients with poor clinical outcome was 8.17 (2.19-28.35), CSF GFAP median levels of SAH patients with good clinical outcome was determined as 31.5 (2.83-68.63) and there was no significant difference between two groups (p= 0.379). 
Conclusion: Accoding to the results of our study, it was concluded that blood GFAP levels are not useful for diagnosing SAH but could be used to determine the prognosis of the disease, and CSF GFAP levels may be a valuable parameter for diagnosing SAH.

Key words: Subaracnoid Hemorrhage, Glial Fibrillary Acidic Protein, Diagnosis, Prognosis