Beauveria bassiana'nın farklı buğday ve mısır çeşitleri üzerindeki bazı depo zararlılarına öldürücü etkisi
Mortality effect of Beauveria bassiana on some stored-product pests on different wheat and corn varieties
Yazar: RAMAZAN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET KUBİLAY ER
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmanda, Beauveria bassiana'nın yerel bir izolatının sporlarının farklı buğday ve mısır çeşitleri üzerinde Sitophilus oryzae (L.) (Coleoptera: Curculionidae) ve Rhyzopertha dominica (F.) (Coleoptera: Bostrichidae) erginlerine karşı öldürücü etkisi araştırılmıştır. Tüm denemeler 26±2°C sıcaklık ve %65±5 nispi nemdeki karanlık ortamda yürütülmüştür. Denemeler 50 ml'lik plastik santrifüj tüplerde dört tekerrürlü olarak kurulmuştur. Tüplere, fungus sporları ile karıştırılmış olan 40 gram tahıl ve karışık cinsiyetteki 20 ergin böcek konulmuştur. İlk denemede beşer adet farklı buğday ve mısır çeşidi kullanılmıştır ve fungus spor konsantrasyonu S. oryzae için 1x1011 spor/kg tahıl, R. dominica için 2.5x1010 spor/kg tahıl olacak şekilde yürütülmüştür. Canlılık sayımları 7. ve 14. günlerde yapılarak ölüm oranları belirlenmiştir. B. bassiana'nın her iki zararlıyı öldürmesi üzerinde buğday ve mısır çeşitlerinin etkisi istatistiki olarak önemli bulunmuştur. Ondördüncü günde buğday çeşitleri arasında en fazla ölüm Burgaz çeşidinde (S. oryzae için %81.25, R. dominica için %89.86) en az ölüm Sarı Bursa çeşidinde (S. oryzae için %26.25, R. dominica için %64.47) gerçekleşmiştir. Ondördüncü günde mısır çeşitleri arasında en fazla ölüm KWS-Kervanis çeşidinde (S. oryzae için %78.28, R. dominica için %94.86) en az ölüm ise S. oryzae için KWS-Ceravino çeşidinde (%43.75), R. dominica için Dekalb-DKC 5685 çeşidinde (%68.88) gerçekleşmiştir. B. bassiana'nın farklı spor konsantrasyonlarının farklı buğday çeşitleri üzerindeki zararlılara etkisini belirlemek amacıyla yürütülen denemede beş farklı çeşit kullanılmıştır. Konsantrasyonlar; S. oryzae için 5x1010, 1x1011 ve 1.5x1011 spor/kg buğday, R. dominica için 5x109, 1x1010, 2x1010, 3x1010 ve 4x1010 spor/kg buğday olarak ayarlanmıştır. İlk deneme ile aynı şekilde yürütülmüş olan denemede canlı-ölü böcek sayımları 7, 14 ve 21. günlerde belirlenmiştir. Spor konsantrasyonunun değiştirilmesi buğday çeşidinin zararlı ölümü üzerindeki etkisinde farklılık yaratmamıştır.  Sonuç olarak, B. bassiana'nın S. oryzae ve R. dominica erginlerini öldürme etkisi üzerine, tahıl çeşidinin önemli etkisi olduğu tespit edilmiştir. Depo zararlılarıyla mücadelede B. bassiana kullanılması durumunda tahıl çeşidinin başarıyı etkileyebileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Abstract:
In this study, mortality effect of spores of a local Beauveria bassiana isolate was investigated against Sitophilus oryzae (L.) (Coleoptera: Curculionidae) and Rhyzopertha dominica (F.) (Coleoptera: Bostrichidae) adults on different wheat and corn varieties. All experiments were carried out in darkness at 26±2°C temperature and 65±5% relative humidity. Experiments were carried out in 50 ml plastic centrifuge tubes and had four replications. For each unit, 40 grams of grain mixed with fungal spores and 20 mixed gender adults were placed in each centrifuge tube. In the first experiment, five different wheat and maize cultivars were used, and the spore concentration was 1x1011 spores/kg grain for S. oryzae and 2.5x1010 spores/kg grain for R. dominica. Live/dead insect counts were made on the 7th and 14th days. The statistically significant effects of wheat and corn varieties on the mortality of S. oryzae and R. dominica adults were found for both the 7th day and the 14th day data. On the 14th day, the highest and the lowest mortality was on Burgaz variety (81.25% for S. oryzae, 89.86% for R. dominica) and Sarı Bursa variety (26.25% for S. oryzae, 64.47% for R. dominica) of wheat, respectively. Amongst corn varieties on the 14th day, the highest mortality was on KWS-Kervanis variety (78.28% for S. oryzae, 94.86% for R. dominica) while the lowest was on KWS-Ceravino (43.75%) for S. oryzae and on Dekalb-DKC 5685 (68.88%) for R. dominica. In the second experiment, the mortality effect of five concentrations of B. bassiana spores to the pests on different wheat cultivars was determined. The spore concentrations were 5x1010, 1x1011, 1.5x1011 spores/kg wheat for S. oryzae, and 5x109, 1x1010, 2x1010, 3x1010, 4x1010 spores/kg wheat for R. dominica. This experiment was carried out using the same procedure of the first experiment. Live/dead insect counts were made on the 7th, 14th and 21st days. Altering spore concentration did not change the influence of wheat varieties on pest mortality. In conclusion, it was determined that the tested cereal varieties had significant effects on B. bassiana induced mortalities against S. oryzae and R. dominica adults. This study shows the importance of considering cereal varieties for a successful application of B. bassiana to control stored-product pests.