Turizm sektöründe mevsimlik çalışma şeklinin iş sağlığı ve güvenliği üzerine etkileri
The effects of seasonal working on the occupational health and safety practices in tourism sector
Yazar: BENGÜ YALÇIN
Danışman: PROF. DR. HAKAN PEKEY
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences ; Turizm = Tourism

Özet:
1980'li yıllar ile birlikte Türkiye'de diğer hizmet sektörleri gibi turizm sektörü de gelişim

göstermiştir. Hizmet sektörlerinde temel gereklilik emeğe dayanmakta bu nedenle çalışan

istihdamı ve iş sürekliliği önem kazanmaktadır. Sektörün diğer bir özelliği ise yoğunlukla yaz

aylarında artış gösteren iş kapasitesi nedeniyle dönemsellik göstermesidir. Mevsimlik yapılan

işlerde belirli dönemde tam randıman ile çalışma yapılarak diğer dönemlerde çalışan sayısının

azaltma yoluna gidilmesi iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışan farkındalığı oluşturmak

yönünde zorluklar ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle konaklama işletmelerinde görev alan

mevsimlik ve kadrolu çalışan gruplarına yönelik anket çalışması uygulanmıştır. Anket dört

bölümden oluşmaktadır. Mevsimlik ve kadrolu çalışan gruplarının demografik bilgileri ilk

bölümde, mevsimlik istihdamın etkileri ikinci bölümde, örgütsel bağlılık ve güvenlik

kültürüne yönelik yorumlar üçüncü kısımda ve iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının

değerlendirilmesi dördüncü bölümde incelenmiştir.

Anket çalışması sonuçlarına göre, mevsimlik işlerde kadrolu işlere göre daha genç çalışanların

istihdam edildiği tespit edilmiştir. Mevsimlik çalışanların vardiyalı işlerde daha çok

görevlendirildiği ve daha çok eleman seviyesinde çalıştıkları görülmüştür. Örgütün bir üyesi

olduklarını düşünmelerine rağmen işletmenin güvenlik kültürünü kadrolu çalışanlarla aynı

seviyede içselleştiremedikleri belirlenmiştir. Mevsimlik çalışma şeklini tercih etmedikleri, iş

sağlığı ve güvenliği riskleri, tehlikeleri ve çalışanların katılımı konularında uygulamalara aynı

düzeyde hâkim olmadıkları görülmüştür.

Abstract:
With the 1980s, the tourism sector has developed in Turkey like other service sectors. The

basic necessity in service sectors is based on discretion, therefore, employment and business

continuity gain importance. Another feature of the sector is the periodicity due to the increase

in work capacity, which is increasing in summer. In seasonal work, there are difficulties in

creating employee awareness about occupational health and safety because of working with

full efficiency in a certain period and reducing the number of employees in other periods. For

this reason, a questionnaire survey was conducted for the seasonal and permanent staff

working in the accommodation businesses. The questionnaire consists of four parts. The

demographic information of seasonal and permanent working groups is examined in the first

section, the effects of seasonal employment in the second section, the interpretation of

organizational commitment and safety culture in the third section and the evaluation of

occupational health and safety practices in the fourth section.

According to the results of the questionnaire survey, younger employees were employed in

seasonal jobs than in permanent jobs. It has been seen that seasonal workers are employed

more in shift jobs and more at the staff level. Although they think they are a member of the group,

it has been determined that the employer does not internalize the safety culture at the same

level as permanent members. It has been observed that they do not prefer seasonal work and

they do not have enough information about occupational health and safety risks, hazards and

employee participation of practices.