Psikotik hastalara bakım verenlerin mizaç özellikleri, bakım yükleri ve baş etme tarzları arasındaki ilişki
The relationship between temperaments characteristics, care burdens, and coping styles in caregivers of psychotic patients
Yazar: ÇİĞDEM ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA ÖZBAŞ GENÇARSLAN
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Başa çıkma = Coping ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Mizaç = Temperament ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Psikotik bozukluklar = Psychotic disorders

Özet:
Bu araştırmada, psikotik hastalara bakım verenlerin mizaç özellikleri, bakım yükü ve baş etme düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Gaziantep Şehitkamil Devlet Hastanesi, Ersin Arslan Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Şehitkamil Toplum Ruh Sağlığı Merkezi ve Şahinbey Toplum Ruh Sağlığı Merkezi'ne başvuran ayaktan ve yatarak tedavi gören 160 hastanın bakım vereni oluşturdu. Veri toplama aracı olarak; Kişisel Bilgi Formu, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ), TEMPS-A (Temperament Evaluation of Memphis, Pisa, Paris and San Diego -Autoquestionnaire) Mizaç Ölçeği, Zarit Bakıcı Yük Ölçeği (ZBYÖ) kullanıldı. Veriler IBM SPSS 24.0 paket programında Shaphiro Wilk Testi, Kruskal Wallis Testi, Man Whitney U Testi ve Spearman's Rank Correlation Testi kullanılarak değerlendirildi. Bakım verenlerin %26.3'ünde (n=42) depresif mizaç, % 1.9'unda (n=3) siklotimik mizaç, % 3.8'inde (n=6) irritabl mizaç, % 13.8'inde (n=22) anksiyöz mizaç saptandı. Bakım verenlerin hiçbirinde hipertimik mizaç olmadığı belirlendi. ZBYÖ toplam puanı 65.01±11.74 olarak belirlendi. ZBYÖ toplam puanı ile SBTÖ kendine güvenli yaklaşım ve iyimser yaklaşım alt boyutları arasında negatif, SBTÖ çaresiz yaklaşım alt boyutu arasında pozitif ilişki olduğu saptandı. ZBYÖ toplam puanı ile TEMPS-A depresif, siklotimik, irritabl ve anksiyöz mizaç alt boyutları arasında pozitif ilişki olduğu belirlendi. Bakım yükünün, bakım vericinin stresle baş etme yöntemleri ve mizaç özellikleri ile ilişkili olduğu saptandı. Bakım verenlerin bakım yükünü azaltmak amacıyla, mizaç özelliklerinin ve baş etmede kullandıkları olumsuz yöntemlerin belirlenip, doğru baş etme stratejisi kullanımına yönelik girişimlerin planlanması önerilir.

Anahtar Kelimeler: Psikotik Hasta, Bakım Yükü, Mizaç, Baş Etme, Psikiyatri Hemşireliği

Abstract:
This study aimed to determine the relationship between temperaments, care burdens, and coping levels in caregivers of psychotic patients. The sample consisted of 160 caregivers of outpatients and inpatients who applied to the Gaziantep Şehitkamil State Hospital, Ersin Arslan Training and Research Hospital, Şehitkamil Community Mental Health Center, and Şahinbey Community Mental Health Center. Data were collected using a personal information form, the Ways of Coping Scale (WOCS), the Temperament Evaluation of Memphis (TEMPS-A), Pisa, Paris and San Diego -Autoquestionnaire (TEMPS-A) and the Zarit Caregiver Burden Scale (ZCBS). The data were analyzed through application of the Shapiro-Wilk test, the Kruskal-Wallis test, the Mann-Whitney U test and  the Spearman's Rank Correlation Test in the IBM SPSS 24.0 package program. It was found that depressive temperament was the most common among caregivers, followed by anxious temperament. Depressive temperament was found in %26.3 (n = 42), cyclothymic temperament in %1.9 (n = 3), irritable temperament in % 3.8 (n = 6), and anxious temperament in %13.8 (n = 22) of the caregivers. It was determined that none of the caregivers has hyperthymic temperament. The mean total ZCBS score was 65.01±11.74 and was found to have a negative relationship with the WOCS subscales of self-confident approach and optimistic approach and a positive relationship with the WOCS subscale of helpless approach. Furthermore, it was observed that the total, ZCBS, score had a positive relationship with the depressive, cyclothymic, irritable, and anxiety subscales of the TEMPS-A Questionnaire and that care burden was related to the caregiver's coping strategies and temperaments. It is recommended, from the results obtained, that interventions determined based on caregivers' temperaments and negative coping strategies be developed to help caregivers adopt appropriate coping strategies and to reduce their burdens.

Keywords: Psychotic Patient, Care Burden, Temperament, Coping, Psychiatric Nursing