Yetişkinlerde beslenme durumu ve ağız, diş sağlığı ilişkisi
Relationship between nutritional status and oral, dental health in adults
Yazar: DENİZ EYLEM ÖGÜT
Danışman: PROF. DR. MÜVEDDET EMEL ALPHAN
İstanbul Atlas Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Tezin amacı yetişkinlerde beslenme durumu ile ağız ve diş sağlığı arasındaki
ilişkiyi saptamaktır. Çürük oluşumu, diş eti hastalıkları, diş erozyonu ve diğer ağız ve
diş sağlığı hastalıkları ve beslenme arasındaki ilişkiyi göstermektir. Çalışmaya
İstanbulda özel bir diş kliniğine gelen 102 kadın, 38 erkek olmak üzere 18-64 yaş arası
yaş ortalaması 38,94 yıl olan 140 katılımcı yüz yüze anket yöntemi ile katılmıştır.
Katılımcıların cinsiyet, yaş, su tüketimi, öğün sayısı, çiğneme süresi ve eğitim durumu
ile genel bilgilerine ve boy, ağırlık, bel çevresi, bel/boy oranı, yağ oranı, kas oranı ve
beden kütle indeksi (BKİ) ile antropometrik bilgilerine ulaşıldı. Yeme Tutum Testi-26
(YTT-26) ve Ağız Sağlığı Etki Ölçeği (OHIP-14) çalışmaya dahil edildi. 24 saatlik besin
tüketim kaydı ile günlük makro ve mikro besin öğeleri hesaplandı.
Bu araştırma kapsamında kadınların ortalama bel/boy oranı 0.49 ve BKİ değeri
24.77 kg/m2 normal değerleri gösterirken erkeklerin ortalama bel/boy oranı 0.53 ve BKİ
değeri 27.95 riskli ve hafif şişman değerleri içindedir. OHIP-14 ve YTT-26 toplam
puanı kadın katılımcılarda erkek katılımcılardan daha yüksek bulunmuş ve tüm
katılımcılarda eğitim düzeyi arttıkça OHIP-14 puanlarının azaldığı, YTT-26 yeme
kısıtlayıcı faktörünün arttığı sonucuna varılmıştır. Referans değerleri ile besin alımları
karşılaştırıldığında katılımcılar yüksek protein, düşük E vitamini değerlerine sahip
olduğu görülmüştür. Tüm katılımcılarda kalsiyum, B12, çinko, magnezyum eksikliği
artan OHIP-14 skorları ile ilişkiliyken, erkeklerde C vitamini alımının yüksek OHIP-14
skorları ile ilişkili olduğu görülmüştür. YTT-26 yeme kısıtlayıcı faktörün artması ile
OHIP-14 skorlarının artması yeme tutumu ile ağız diş sağlığı arasındaki ilişkiyi
göstermektedir. Bu tez çalışmasında yeme tutumu ve besin öğeleri eksikliği veya
yüksekliği ile ağız ve diş sağlığı ilişkisinin önemi vurgulanmış ve diyetisyen diş hekimi
iş birliği ile klinik çalışmaların daha etkili olabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The aim of the thesis is to determine the relationship between dietary status and
oral and dental health in adults. To show the relationship between caries formation,
gingival diseases, tooth erosion and other oral and dental health diseases and nutrition.
A total of 140 participants, 102 females and 38 males, aged 18-64 years with an average
age of 38.94 years, who came to a private dental clinic in Istanbul, participated in the
study by face-to-face questionnaire method. Participants' general information including
gender, age, water consumption, number of meals, chewing time and educational status
and anthropometric information including height, weight, waist circumference, waistto-height ratio, fat ratio, muscle ratio and body mass index (BMI) were obtained. The
Eating Attitude Test-26 (EAT-26) and Oral Health Impact Scale (OHIP-14) were
included in the study. Daily macronutrient and micronutrient intakes were calculated
with 24-hour food consumption records.
Within the scope of this study, the mean waist-to-height ratio of women was
0.49 and BMI value was 24.77 kg/m2
, while the mean waist-to-height ratio of men was
0.53 and BMI value was 27.95 kg/m2
, which were within the values of risky and slightly
obese. OHIP-14 and YTT-26 total score were found to be higher in female participants
than male participants and it was concluded that OHIP-14 scores decreased and YTT26 eating restriction factor increased as the educational level increased in all
participants. When the reference values and nutrient intakes were compared, it was
observed that the participants had high protein and low vitamin E values. In all
participants, calcium, B12, zinc, magnesium deficiency was associated with increased
OHIP-14 scores, while vitamin C intake was associated with high OHIP-14 scores in
men. The increase in OHIP-14 scores with the increase in the YTT-26 eating restrictive
factor shows the relationship between eating behaviour and oral dental health. In this
thesis study, the importance of the relationship between eating attitude, nutrient
deficiency or high intake and oral and dental health was emphasised and it was
concluded that clinical studies with the cooperation of dietician dentist may be more
effective.