Kamusal mekânlarda kentsel peyzaj donatılarının öneminin Antalya Kaleiçi örneğinde irdelenmesi
Investigation of the importance of urban landscape equipment in public spaces on the case of Antalya Kaleiçi
Yazar: SÜLEYMAN AYDOĞMUŞ
Danışman: PROF. DR. REYHAN ERDOĞAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Antalya-Kaleiçi = Antalya-Kaleiçi ; Kamusal mekanlar = Public places ; Kentsel mobilya = Urban furniture ; Mimari malzeme = Architectural material ; İnsan-mekan ilişkisi = Human-space relationship

Özet:
Kentsel mekânlar tüm kentsel olayların gerçekleştiği, toplumun sosyo-ekonomik ve kültürel yapısına bağlı olarak şekillenen alanlardır. Kamusal mekânlar ise toplumdan herkesin ortak kullanım alanı olan, kamusal ihtiyaçların karşılandığı ve belli bir otoritenin denetiminde olan alanlardır. Kamusal alanların etkin özellikleri kent sağlığıyla yakından ilişkili olup, mekân kalitesi de doğrudan yaşam kalitesini etkilemektedir.  
Kullanıcı merkezli tasarlanan alanlarda mekânsal kalite analizine konu olabilecek birçok etken bulunmaktadır. Literatürde de öncelikli ve en önemli ölçütlerin işlevsellik, estetik, tasarım/biçim ve konfor olduğu ortaya konmuştur. Birçok araştırmacının benzer şekilde belirlemiş olduğu işlevsellik ölçütü, mekânın kalitesinin sağlanmasında bir gereklilik olarak görülmektedir. İşlevsellik özelliğinin yüksek olması bir mekânın kalitesini artırmakta ve kullanıcıya kullanım kolaylığı sağlamaktadır. Kullanıcıya sağladığı faydalar bakımından da kentsel peyzaj donatıları kamusal mekânların işlevselliğine katkı sağlayan en önemli parçalardan biri olarak görülmektedir. Kamusal mekânlar ve kentsel peyzaj donatıları arasındaki ilişki tasarım ilkeleri, işlevsellik ve yerleşim gibi birçok başlık altında ele alınmıştır. Mevcut çalışmalara ek olarak bu çalışma kamusal mekânlar ve kentsel peyzaj donatıları arasındaki ilişkiyi donatılarda kullanılan malzemeler bağlamında ele almıştır. Kaleiçi örneğinde de, kentsel peyzaj donatılarında kullanılan malzemelerin mekânla olan ilişkisini araştırmak çalışmanın özgünlüğünü oluşturmaktadır.
Antalya Kaleiçi tarihi mimari bütünlüğü ve oluşturduğu atmosferle hem kent hem de ülke turizminde önemli bir yere sahiptir. Mekânsal algı bakımından da etkili bir kentsel kimliğe sahip olan Kaleiçi bölgesi eski yapılarıyla beraber, günümüze kadar ulaşan tarihi Akdeniz liman kentleri içerisinde de en değerlilerinden birisidir. Bu sebepten de sonradan alana yerleştirilen kentsel peyzaj donatılarının dayanıklı ve konforlu olması yanında tarihi dokuyla da uyumlu olması gerekmektedir. Bu kapsamda Kaleiçi bölgesinde 24 tipte 862 adet kentsel peyzaj donatısı incelenmiş ve mekân, donatı ve malzeme arasındaki ilişkiye bakılarak mekân kalitesine olan etkileri değerlendirilmiştir.

Abstract:
Urban spaces are key areas in which occurs all the urban activities and shaped by the societies' socio-economic and cultural structure. Public spaces are shared areas which would be used by all participants of the society and satisfying public needs of the dependent society and controlled by the local authorities. Active specifications of the public spaces are closely related with public health and directly effect on the space quality perception.
Spaces which were design mainly on the user centered, there are many different factors that are issued with space quality analysis. Most effectively and primary criterions in research literature are functionality, aesthetics, design/shape and comforts. Like the many other researchers, the criterions "Functionality" is a necessity for achieving good space quality. If the functionality criteria were high, a space quality will be more satisfying and should give to the space user a better using experience. By the aspect of the benefits for the users, urban landscape furniture are important indigents of public spaces which gain multi functionality of the space. Relationship between public spaces and urban landscape furniture are discussed under many titles like design principles, functionality and their spacing. Moreover, this study is discussed the urban landscape furniture in addition to the recent literature by the aspect of the material which was used for current urban furniture. The unique aspect of this study is that material of the urban landscape furniture design has discussed in the term of the integration for the general space design in case study of the Antalya Kaleici.
Antalya Kaleici is an important space with its unique space qualities like the architectural integration and its unique sense of space and an important touristic attraction center for both Turkey and Antalya. By the aspect of the space perception, Kaleici has a powerful urban identity and with its yacht port and historical vernacular buildings one of the most important port city settlements in Mediterranean cost.  Because of them the urban furniture in Kaleici region must be stable, comfortable and suitable with the historic town center. In this scope it is investigated that 862 different urban furniture in 24 different types in Kaleici old town region and it is estimated that the effect of the urban furniture to the space quality by the aspect of the relationship space furniture and its materials.