Kırıkkale yerel kavun gen kaynaklarının toplanması, morfolojik ve moleküler karakterizasyonu
Collection, morphological and molecular characterisation of local melon gene resources in Kırıkkale
Yazar: NURSAL KOCA
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA PAKSOY ; PROF. DR. MUSTAFA TÜRK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kavun = Melon

Özet:
Kırıkkale yerel kavun genotiplerinin morfolojik ve moleküler olarak karakterizasyonun yapılması ve ıslah çalışmalarına zemin hazırlaması amaçlanmıştır. Genetik materyaller, Kırıkkale'nin Bahşılı, Balışeyh, Çelebi, Delice, Keskin, Yahşihan ilçeleri ile Ankara ve Kırşehir illerinden 2021 yılında elde edilmiş ve toplam 60 genotip incelenmiştir. Moleküler analizler, 10 SSR primer çifti ile 56 genotip üzerinden tamamlanmıştır. Fenotip değerlendirmeleri için güncelleştirilmiş Uluslararası Yeni Bitki Çeşitlerini Koruma Birliği (UPOV) sertifika parametreleri baz alınarak; hipokotil uzunluğu, yaprak sap uzunluğu, yaprak en-boy, yaprak karakterleri, yaprak lobluluğu, yaprak rengi, yaprak taban şekli, çiçek cinsiyet tipi, dişi çiçek/erkek çiçek oranı, çiçek rengi, dişi organda tüylenme; meyve şekli, meyve kabuk rengi, meyve en ve boy oranı, meyve ağırlığı, meyve olgunlaşma süresi, tohum hilum şekli, tohum ağırlığı, tohum rengi tespit edilmiştir. İncelenen genotiplerde; yaprak lobluğu tüm genotiplerde aynı ve sığ, yaprak taban şekli bakımından da tüm genotiplerin kalp şeklinde, çiçek cinsiyeti ise andromonoik olarak gözlemlenmiştir. Hipokotil uzunluğu, yaprak genişliği, yaprak uzunluğu ve yaprak sap uzunluğu bakımından genotipler arasında benzerlik bulunmuştur. İncelenen genotipler; bitki özellikleri ile meyve özellikleri bakımından morfolojik özellikleri değerlendirilmesinde Temel Bileşen Analizi (PCA) ve Kümeleme analizine tabi tutulmuştur. Analiz sonucunda, dendrogram incelendiğinde genotipler üç alt gruba ayrılmıştır. Çalışmada kullanılan SSR 10 markörlerden %40 Polimorfik bulunmuştur. Çalışılan genotipler genel olarak değerlendirildiğinde yüksek oranda birbiri ile benzerlik gösterdiği ve belirli oranda çeşitlilik gösterdiği saptanmıştır.

Abstract:
It is aimed to characterize the local melon genotypes of Kırıkkale morphologically and molecularly, and to prepare the ground for breeding studies. Genetic materials were obtained from Bahşılı, Balışeyh, Çelebi, Çelebi, Delice, Keskin, Yahşihan districts of Kırıkkale and Ankara and Kırşehir provinces in 2021 and a total of 60 genotypes are analysed. Molecular analyses are completed on 56 genotypes with 10 SSR primer pairs. For phenotype evaluations, based on the updated International Union for the Protection of New Varieties of Plants (UPOV) certificate parameters; hypocotyl length, stem length, leaf length and diameter, leaf characters, leaf lobularity, leaf color, leaf base shape, flower gender type, ratio of female/male flower, flower color, female organ pubescence; fruit shape, fruit skin colour, fruit length and diameter ratio, fruit weight, fruit ripening time, seed hilum shape, seed weight, seed colour were determined. In the genotypes examined; it is observed that leaf lobes are the same and shallow in all genotypes, all genotypes are heart-shaped in terms of leaf base shape, and flower gender is andromonoic. It is noticed that similarity is found out among the genotypes in terms of hypocotyl length, leaf width, leaf length and stem length. Analysed genotypes are subjected to Principal Component Analysis and Cluster Analysis in the evaluation of morphological characteristics in terms of plant characteristics and fruit characteristics. As a result of the analysis, when the dendrogram is examined, the genotypes were divided into three subgroups. It is found that 40% of the SSR 10 markers used in the study are polymorphic. When the genotypes studied are evaluated in general, it is determined that they are highly similar to each other and showed a certain amount of diversity.