Raylı sistem araç teknolojisine mühendislik ve ekonomi yaklaşımlarının uygulanması: Yük vagonu bojisi örneği
Application of engineering and economy approaches to the transport technology: A case study of freight wagon bogie
Yazar: GÜLÜSTAN TUĞÇE ALVALI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET HÜSEYİN ÇETİN
Karabük Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Mekanik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Transport araç teknolojilerinden beklenen yüksek güvenilirlik unsuru yüksek maliyetlere sebebiyet vermektedir. Aynı zamanda transport araç teknolojileri alanında oluşan ekonomik ve çevresel kaygılar üretim faktörlerinin minimizasyonunu zorunlu kılmaktadır. Bu durum yüksek güvenilirliğin korunması ile düşük maliyetli üretim yapılması arasında bir karar problemi doğurmaktadır. Bu çalışmada, yüksek emniyetle çalışabilecek fakat minimum maliyetle üretilebilecek bir yük vagon bojisinin üretim parametreleri  için çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemleri ile modelleme ve analiz yapılmıştır. 3 farklı malzemenin (S235, S275, S355) emniyet, imal edilebilirlik ve maliyet faktörleri dikkate alınarak karar problemi oluşturulmuş ve 3 komponentli boji için en uygun malzeme kombinasyonu belirlenmeye çalışılmıştır. Karar faktörleri için veri üretiminde bilgisayar destekli mühendislik uygulaması ve malzemelerin kimyasal içerik değerleri dikkate alınmıştır. Maliyet kriteri için ilgili malzemelerin gerçek ton başı maliyet değerleri   kullanılmıştır. Analizlerde kullanılan bütün veriler sezgisel olarak değil somut çözümlerle elde edilmiştir. Karar probleminin çözümünde çok kriterli karar verme yöntemlerinden olan TOPSIS, VIKOR ve Basit Ek Ağırlıklandırma Yöntemi kullanılmıştır. Belirlenen modellerden elde edilen çözümler birbirini doğrular niteliktedir. Ayrıca ilave analizler yapılarak modellerin güvenilirliği test edilmiştir. Malzeme ve bilgisayar odaklı mühendislik uygulamalarının ekonomiklik kavramı ile birlikte, transport problemleri için geliştirilen bir karar problemlerine başarılı bir şekilde uygulanması ve çözüm alınabilmesi bu çalışmanın özgün değerini oluşturmaktadır.

Abstract:
The high safety factor expected from transport vehicle technology results in high costs. Moreover, the environmental and financial concerns occurred in transport vehicle technologies make the minimization of production factors obligatory. This causes a decision problem between the protection of high safety and production with low costs. In this study, modeling and analysis with multi-criteria decision-making methods (MCDM) for freight wagon bogie operating with high safety but produced with minimum cost have been made. The decision problem was created considering the factors of safety, manufacturability and cost for 3 different materials (S235, S275, S355)  and the most appropriate combination of material was determined for the bogie with 3 components. In data production for the decision factors, the application of computer aided engineering and chemical content values of the materials were taken into consideration. The real tonnage rates of the related material  were used for the cost criterion. All the data used in analyses were obtained not intuitively but with tangible solutions. TOPSIS, VIKOR and Simple Additive Weighting (SAW), which are among the multi-criteria decision-making methods, were used for the solution of the decision problem. It was found that the solutions obtained from the chosen models validate each other. Furthermore, additional analyses were carried out to test the reliability of the models. Together with the concept of economy of material- and computer-oriented engineering applications, its successful applicability to decision problems developed for transport problems and providing a solution to them make this study distinctive among others.