Dallı darı (Panicum virgatum L.) çeşitlerinin farklı biçim devrelerinde ot ve silaj özelliklerinin belirlenmesi
Determination of forage and silage characteristics of switchgrass (Panicum virgatum L.) cultivars at different harvest stages
Yazar: SEMİH AÇIKBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ARİF ÖZYAZICI
Siirt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Çayır Mera ve Yem Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Darı = Millet ; Ham protein = Crude protein ; Klorofil = Chlorophyll ; Ot verimi = Grass yield ; Silaj = Silage ; Yem bitkileri = Fodder plants

Özet:
Bu araştırma, dallı darı (Panicum virgatum L.) çeşitlerinin farklı biçim devrelerinde ot verimi ve kalitesi ile silaj kalitesinin belirlenmesi amacıyla, 2019-2020 yıllarında Siirt Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Araştırma ve Uygulama Arazisi'nde yürütülmüştür. Araştırmada dallı darının Kanlow, Shelter, Shawnee, BoMaster, Alamo, Trailblazer, Cave in Rock ve Long Island çeşitleri ile tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak kurulan çok yıllık deneme alanı tesisi araştırmanın yerini oluşturmuştur. Her bir çeşit ve tekerrürü bazında üst parselasyon yapılarak biçim devresi için parseller dizayn edilmiştir. Çeşit ve biçim devresinin araştırma konusu olarak ele alındığı çalışmada; biçim devresi olarak çiçeklenme öncesi, % 50 çiçeklenme ve tam çiçeklenme dönemleri incelenmiştir. Buna göre çeşitler ana parsellere, biçim devreleri alt parsellere getirilerek araştırma, tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre yürütülmüştür. Çalışmada bitki boyu, sap kalınlığı, bitki örtüsü sıcaklığı, klorofil içeriği, kardeş ağırlığı, yeşil ve kuru ot verimi, ham protein (HP) oranı, HP verimi, asit deterjanda çözünmeyen lif (ADF) oranı, nötral deterjanda çözünmeyen lif (NDF) oranı ve nispi yem değeri gibi ot verimi ve kalitesi ile ilgili parametreler ele alınmıştır. Silaj kalitesi çalışması kapsamında ise; koku, strüktür ve renk gibi fiziksel özellikler, kuru madde (KM) oranı ve pH, laktik asit (LA), asetik asit (AA), bütirik asit (BA)'ten oluşan silaj kimyasal özellikleri ile Fleig puanı (FP) gibi parametreler incelenmiştir. Araştırmada, yapılan istatistiksel analizler sonucunda, çeşitlerin ve biçim devrelerinin incelenen hemen her parametreler üzerinde anlamlı etkilerinin olduğu saptanmıştır. Araştırma sonucunda, yılların ve biçim devrelerinin ortalaması olarak dallı darı çeşitlerinin; bitki boyunun 108.4-174.1 cm, sap kalınlığının 2.65-4.80 mm, bitki örtüsü sıcaklığının 30.1-34.4 oC, klorofil içeriğinin % 29.3-34.6, kardeş ağırlığının 3.35-12.76 g, yeşil ot veriminin 2170.3-5108.6 kg/da, kuru ot veriminin 908.6-2114.6 kg/da, HP oranının % 3.02-5.97, HP veriminin 52.3-64.7 kg/da, ADF oranının % 39.66-45.31, NDF oranının % 75.49-83.44 ve nispi yem değerinin 59.82-71.52 arasında değişkenlik gösterdiği belirlenmiştir. Biçim devresi ilerledikçe; bitki boyu, sap kalınlığı, bitki örtüsü sıcaklığı, kardeş ağırlığı, yeşil ve kuru ot verimi ile otun HP verimi, kuru otun içerdiği ADF ve NDF oranı artarken, klorofil içeriği, otun HP oranı ve nispi yem değeri azalmıştır. Silajı yapılan dallı darı çeşitlerinin koku puanı 12.1-13.9, strüktür puanı 3.4-4.0, renk puanı 1.6-2.0 ve toplam fiziksel puanı 17.2-19.9 arasında değişmiştir. Araştırmada, yılların ve biçim devrelerinin ortalamasına göre dallı darı çeşitlerine ait silajların; KM, pH, LA, AA ve BA ile FP değerleri sırasıyla % 34.3-40.6, 4.52-4.73, % 0.99-1.56, % 0.35-0.63, % 0.056-0.163 ve 85.3-98.2 arasında değişim göstermiştir. Toplam fiziksel puan ve FP değerlerine göre çeşitler genel olarak "çok iyi" kalite sınıfında yer almışlardır. Biçim devresinin ilerlemesine bağlı olarak silaj KM oranı, pH ve FP değerleri artarken; silaj renk puanının, LA, AA ve BA oranlarının azaldığı tespit edilmiştir. Yarı kurak iklim koşullarında elde edilen bu sonuçlara göre dallı darı bitkisi yüksek ot verimi nedeniyle hayvancılık açısından alternatif yem kaynağı olarak ümitvar görünmektedir. Bu anlamda, özellikle Kanlow çeşidi öne çıkmış; genel olarak da ova ekotipine sahip çeşitler (Kanlow, Alamo ve BoMaster) daha yüksek verim potansiyeline sahip olmuşlardır. Ancak incelenen çeşitlerin, araştırmaya konu olan tüm biçim devrelerinde düşük kalitede yem üretmişlerdir. Silaj kalitesi iyi olan dallı darının kuru maddesindeki yapısal karbonhidratların yüksek oranında bulunması nedeniyle vejetasyonun erken dönemlerinde silaj yapılması daha uygun olacaktır.

Abstract:
This research was carried out in the Research and Application Field of the Faculty of Agriculture at Siirt University, in 2019-2020, to determine the forage yield and quality, and silage quality of switchgrass (Panicum virgatum L.) cultivars in different harvest stages. In the research, a perennial trial area established with 4 replications according to the randomized complete blocks design with the Kanlow, Shelter, Shawnee, BoMaster, Alamo, Trailblazer, Cave in Rock, and Long Island cultivars of switchgrass formed the location of the research. Parcels were designed for the harvest stages by making upper parcellation based on each variety and its recurrence. In the study, in which the cultivar and the harvest stages were handled as the research subject, the pre-flowering, 50% flowering, and full flowering stages were examined as the harvest stages. Accordingly, the main plots were formed from cultivars, the harvest stages formed the sub-plots, and the research was carried out according to the split plots design in randomized complete blocks. In the study, plant height, stem thickness, canopy temperature, chlorophyll content, tiller weight, green herbage and hay yield, crude protein (CP) ratio, CP yield, acid detergent fibre (ADF) ratio, neutral detergent fiber (NDF) ratio and relative feed value (RFV) parameters related to forage yield and quality were examined. Within the scope of silage quality study, physical properties such as odor, structure and color, dry matter (DM) ratio, and chemical properties of silage consisting of pH, lactic acid (LA), acetic acid (AA), butyric acid (BA) and Fleig score (FS) were investigated. As a result of the statistical analyzes made in the research, it was determined that the cultivars and harvest stages had significant effects on almost every parameter examined. As a result of the research, the plant height, stem thickness, canopy temperature, chlorophyll content, tiller weight, green herbage yield, hay yield, CP ratio, CP yield, ADF ratio, NDF ratio, and RFV ranged between 108.4-174.1 cm, 2.65-4.80 mm, 30.1-34.4 oC, 29.3-34.6%, 3.35-12.76 g, 2170.3-5108.6 kg/da, 908.6-2114.6 kg/da, 3.02-5.97%, 52.3-64.7 kg/da, 39.66-45.31%, 75.49-83.44% and 59.82-71.52 as the average of the years and harvest stages. As the harvest stage progresses; plant height, stem thickness, canopy temperature, tiller weight, green herbage and hay yield, CP yield, ADF and NDF ratio increased, while the chlorophyll content, CP ratio, and RFV decreased. The odor score of switchgrass cultivars for which silage was made varied between 12.1-13.9, the structure score between 3.4-4.0, the color score between 1.6-2.0, and the total physical score between 17.2-19.9. In the study, according to the average of years and harvesting stages, DM, pH, LA, AA, BA, and FS values of switchgrass cultivars silages were between 34.3-40.6%, 4.52-4.73, 0.99-1.56%, 0.35-0.63%, 0.056-0.163%, and 85.3-98.2, respectively. According to the total physical score and FS values, the cultivars were in the "very good" quality class. It was determined that silage DM ratio, pH, and FS values increased, while silage color score, LA, AA, and BA ratios decreased depending on the progress of the harvest stage. According to these results obtained under semi-arid climate conditions, switchgrass seems promising as an alternative feed source for livestock due to its high forage yield. In this sense, the Kanlow cultivar, in particular, came to the fore, and cultivars with lowland ecotype (Kanlow, Alamo, and BoMaster) in general became cultivars with higher yield potential. However, the examined cultivars produced low-quality feed in all harvest stages that were the subject of the research. It would be appropriate to make silage in the early stages of vegetation due to the high content of structural carbonhydrates in switchgrass dry matter, which has good silage quality.