Adenomyozis hastalarında adenomyozis tipinin, odakların yerleşim yerinin ve uterus boyutunun hastaların üriner sistem semptomlarının şiddetiyle ilişkisinin kıyaslanması
Comparison of the relationship of adenomyosis type, location of foci and uterin volume with the severity of patients' urinary system symptoms in adenomyosis patients
Yazar: GİZEM ARABACI
Danışman: PROF. DR. MURAT EKİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Adenomyozis, endometriyal odak adacıklarıyla karakterize olan ve bu odakların değişik tutulum formları ile myometriuma gömülü olduğu bir hastalıktır. İki tutulum formu vardır: Diffüz ve fokal. Fokal formu genellikle posterior ve anterior uterin duvarda tutulum yapar. Bu hastalık, dismenore ve anormal uterin kanama gibi ciddi sorunlara yol açtığı daha çok bilinir. Yapılmış çalışmalar hastaların üriner sistem semptomlarının da hastaların yaşam kalitesini düşürdüğünü göstermektedir. Myometriyal-endometriyal sınırın bozulması ve endometriumun myometriuma invazyonu hastalığın temelini oluştururken etiyolojide hala aydınlatılması gereken faktörler vardır. Literatürde adenomyozis ile üriner sistem semptomları arasındaki ilişki az araştırılmıştır ve gelişmelere açık bir konudur. Bu çalışmada adenomyozisli hastalarda adenomyozis tipi, odakların yerleşim yeri ve uterus boyutlarının hastalarda üriner sistem semptomlarının şiddeti ile ilişkisi ve bu semptomların hastaların yaşam kalitesine etkisi incelenecektir.
Yöntem: Çalışmamızda Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Jinekoloji Poliklinikleri'ne 01.01.2023 ve 01.01.2024 tarihleri arasında başvuran, TV-USG ile adenomyozis tanısı alan 142 hastadan dışlama kriterlerine takılmayan 80 hasta, adenomyozis tipi ve odakların yerleşim yeri açısından gruplanıp, uterus boyutları ölçülmüştür. Hastaların üriner sistem semptomlarının şiddeti Ürogenital Distres Envanteri (UDI-6) ve Incontinence Impact Questionnaire (IIQ7) anketleri kullanılarak belirlenmiştir. Kaydedilen araştırma verisi IBM SPSS 23 (IBM Statistical Package for Social Sciences) aracılığıyla bilgisayar ortamına yüklenip hasta gruplarının anket skorları kıyaslanmıştır.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 80 adenomyozis hastasının 35'i diffüz adenomyozis, 45 'i fokal adenomyozis grubundaydı. Fokal adenomyozis hastalarının odakların 22 'si (%27,5) anterior duvarda, 23 hasta (%28,8) ise posterior duvarda tespit edildi. Gruplar arasında hastaların klinik özelliklerinden VKE (vücut kitle endeksi) ve küretaj sayısı açısından fark bulundu. VKE açısından diffüz adenomyozis grubunun VKE'sinin daha yüksek olduğu saptanmıştır (30 kg/m2'ye karşılık 24,9kg/m2, p<0,001). Küretaj diffüz adenomyozis grubunda daha yüksek oranda saptanmıştır (%20'ye karşılık %2,2, p=0,024). Hastaların UDI-6 anket skor ortanca puanı diffüz adenomyozis grubunda daha yüksek saptanmıştır (9'a karşılık 6,
vi
p=0,003). İrritasyon bulguları skor ortanca puanı diffüz adenomyozis grubunda daha yüksek saptanmıştır (3'e karşılık 2, p=0,038). Üriner inkontinans skor ortanca puanı diffüz adenomyozis grubunda daha yüksek saptanmıştır (4'e karşılık 2, p=0,008). IIQ7 anket skor ortanca puanı diffüz adenomyozis grunuda daha yüksek saptanmıştır (8'e karşılık 3, p=0,015). Fiziksel aktivite skor ortanca puanı diffüz adenomyozis grubunda daha yüksek saptanmıştır (2'ye karşılık 0, p=0,028). Sosyal akitiviteler skor ortanca puanı diffüz adenomyozis grubunda daha yüksek saptanmıştır (3'e karşılık 0, p<0,001). Uterus hacmi açısından gruplar arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark saptanmamıştır. Hastaların semptomları ile uterus boyutu arasında ilişki saptanmaması üzerine 180 cm3 hacimli 10 haftalık gebelik cesametine denk gelen uterus cut off değer kabul edilerek yapılan kıyaslamada da hacim ile üriner sistem semptomları arasında ilişki bulunamamıştır (UDI-6 skoru ≥180 cm3 grupta 6,2 ye karşılık 180 cm3 altı grupta 7,1). UDI -6 ve IIQ7 anket skorlarının anterior adenomyozis grubunda posterior adenomyozis grubuna göre daha yüksek olduğu görülse de (7'ye karşılık 5 ve 4,5'e karşılık 1) istatistiksel açıdan anlamlı fark tespit edilmemiştir (p=0,205, p=0,250) Obstrüktif bulgular skor ortanca puanı posterior lokalizasyonlu adenomyozis grubunun daha yüksek saptanmıştır (1'e karşılık 0, p=0,001)
Sonuç: Adenomyozisin yaygın olduğu bilinen menoraji ve dismenore semptomları kadar hastaları alt üriner sistem semptomları ile rahatsız ettiğini ve yaşam kalitesini düşürdüğünü düşünüyoruz. Yaptığımız çalışmada adenomyozis hastalarının üriner sistem semptomlarının şiddetinin hacim, bası veya odakların yerleşim yerinin mesane komşuluğu ile alakalı değil daha çok odakların yaygınlığı ile ilişkili olduğu sonucuna vardık. Bu semptomların altında ise daha fazla araştırılması gereken sebepler olduğu açıktır. Bu sebeplerin açığa kavuşturulması için konunun daha geniş hasta gruplarıyla çok merkezli bir şekilde ele alınmasına ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Adenomiyozis, Üriner sistem semptomları, Üregenital Distres Envanteri, Adenomyozis tipleri

Abstract:
Objective: Adenomyosis is a disease characterized by endometriyal foci and these foci are embedded in the myometrium with different involvement forms. There are two forms of involvement: diffuse and focal. The focal form usually involves the posterior and anterior uterine walls. Although it is more well known that this disease causes serious problems such as dysmenorrhea and abnormal uterine bleeding, studies have shown that urinary system symptoms also reduce the quality of life of patients. While the disruption of the myometrial-endometriyal border and the invasion of the endometrium into the myometrium constitute the basis of the disease, there are still factors in the etiology that need to be elucidated. The relationship between adenomyosis and urinary system symptoms is a subject that has been little investigated in the literature and is open to development. In this study, the relationship between the type of adenomyosis, the location of the foci and the size of the uterus, the severity of urinary system symptoms of patients and the effects of these symptoms on the quality of life will be examined.
Method: In our study, 80 patients who did not meet the exclusion criteria among 142 patients who applied to Bakırköy Dr. Sadi Konuk Training and Research Hospital Gynecology Polyclinics between 01.01.2023 and 01.01.2024 and were diagnosed with adenomyosis by TV-USG were grouped in terms of adenomyosis type and location of foci, and their uterine volumes. The severity of the patients' urinary system symptoms was determined using the Urogenital Distress Inventory (UDI-6) and Incontinence Impact Questionnaire (IIQ7). The recorded research data were uploaded to the computer environment via IBM SPSS 23 (IBM Statistical Package for Social Sciences) and the questionnaire scores of the patient groups were compared.
Results: Of the 80 adenomyosis patients included in the study, 35 were in the diffuse adenomyosis group and 45 were in the focal adenomyosis group. Foci of focal adenomyosis patients were detected in 22 (27.5%) on the anterior wall and 23 (28.8%) on the posterior wall. There was a difference between the groups in terms of clinical characteristics of patients such as BMI (body mass index) and curettage number. In terms of BMI, it was found that the diffuse adenomyosis group had a higher BMI (30 kg/m2 vs. 24.9kg/m2, p<0.001). Curettage was detected at a higher
viii
rate in the diffuse adenomyosis group (20% vs. 2.2%, p=0.024). The median score of the UDI-6 questionnaire was higher in the diffuse adenomyosis group (9 vs. 6, p=0.003). The median score for irritation findings was higher in the diffuse adenomyosis group (3 vs. 2, p=0.038). The median score for urinary incontinence was higher in the diffuse adenomyosis group (4 vs. 2, p=0.008). The median score for IIQ7 questionnaire was higher in the diffuse adenomyosis group (8 vs. 3, p=0.015). The median score for physical activity was higher in the diffuse adenomyosis group (2 vs. 0, p=0.028). The median score for social activities was statistically significantly higher in the diffuse adenomyosis group (3 vs. 0, p<0.001). No statistically significant difference was found between the groups in terms of uterine volume. Since no relationship was found between the symptoms of the patients and the size of the uterus, a cut-off value of 180 cm3 was accepted as the uterine volume corresponding to 10w weeks of pregnancy, and no relationship was found between the volume and urinary system symptoms (UDI-6 score ≥180 cm3 group 6.2 vs. 7.1 in the group below 180 cm3). Although the UDI-6 and IIQ7 questionnaire scores were higher in the anterior adenomyosis group than in the posterior adenomyosis group (7 vs. 5 and 4.5 vs. 1), no statistically significant difference was found (p=0.205, p=0.250). The median score of the obstructive findings score was higher in the posteriorly localized adenomyosis group (1 vs. 0, p=0.001).
Conclusion: We believe that adenomyosis disturbs patients with lower urinary tract symptoms as well as menorrhagia and dysmenorrhea symptoms, which are known to be common, and reduces the quality of life of patients. In our study, we concluded that the severity of urinary tract symptoms in adenomyosis patients is not related to volume, pressure or the proximity of the foci to the bladder, but rather to the prevalence of the foci. It is clear that there are reasons underlying these symptoms that need to be investigated further. In order to clarify these reasons, the subject needs to be addressed in a multicenter manner with larger patient groups.
Key Words: Adenomyosis, Urinary system symptoms, Urogenital Distress Inventory, Adenomyosis types