Yalın altı sigma projelerinin uçtan uca değerlendirilmesi için bir model önerisi
A model proposal for end-to-end evaluation of lean six sigma projects
Yazar: GİZEM KAÇAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE NALAN BİLİŞİK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Sistem Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Küresel rekabet, dinamik müşteri gereksinimleri ve sınırlı doğal kaynaklar, üretim organizasyonlarının hayatta kalmasını zorlaştırmaktadır. Bu nedenle organizasyonlar devamlılık sağlayabilmek için çeşitli süreçlerini iyileştirmek ve geliştirmek için farklı yöntemler kullanmaktadırlar. Yalın Altı Sigma-YAS (Lean Six Sigma-LSS), üretim organizasyonları tarafından operasyonel performanslarını iyileştirmek için kullanılan temel iş stratejilerinden biridir. Başta gelişmiş ülkelerdeki kuruluşlar olmak üzere birçok kuruluş YAS uygulamaları ile önemli faydalar elde etmişlerdir.  YAS'ın başarılı uygulamalarını gören birçok kuruluş da YAS proje çalışmalarına başlamıştır, ancak başlanılan YAS projelerinin başarısızlıkla sonuçlanması kuruluşları hayal kırıklığına uğratmıştır. Bu durumda proje seçiminin, YAS programının başarılı bir şekilde yürütülmesinde kritik bir role sahip olduğunu göstermektedir. Bu çalışmanın amacı, YAS projelerinin başarılı sonuçlandırılmasına katkıda bulunmaktır. Bu doğrultuda, YAS proje seçimi, projenin uygulaması ve sonrasında performans değerlendirilmesine yönelik kapsamlı bir model önerilmiştir. İstanbul Silivri'de koruyucu bant üretimi yapan firmanın üretimi gözlemlenerek, üretim süreçlerini iyileştirmeye yönelik 3 alternatif yalın altı sigma projesi belirlenmiştir. Belirlenen 3 alternatif proje, literatür taraması ile belirlenen proje seçim kriterleri ile 4 farklı karar verici tarafından değerlendirilmiştir. Karar vericilerin subjektif yorumlarını ve belirsizlikleri ortadan kaldırmak için aralık değerli sezgisel bulanık kümeler kullanılarak, CRITIC  (Criteria Importance Through Inter-criteria Correlation-Kriterler Arası Korelasyon Yoluyla Kriterlerin Önemi) yöntemi ile alternatiflerin ağırlıkları belirlenmiştir, sonrasında VIKOR (VlseKriterijuska Optimizacija I Komoromisno Resenje-Çok Kriterli Optimizasyon ve Uzlaşık Çözüm) yöntemi ile alternatiflerin önceliklendirilmesi yapılmıştır. DMAIC (Define, Measure, Analyze, Improve, Control-Tanımla, Ölç, Analiz Et, İyileştir ve Kontrol Et) döngüsü ve yalın yöntemler ile uygulama adımları belirlenmiştir. Son olarak YAS projesi performans değerlendirmesi için literatür taraması ile belirlenen performans ölçüm kriterleri karar vericiler tarafından değerlendirilerek CRITIC yöntemi ile performans kriterleri ağırlıklandırılmıştır. Literatürde bu üç konu ayrı ayrı olarak ele alınmış olmasına rağmen bu şekilde kapsamlı bir çalışmaya rastlanmamıştır. Önerilen model, şu anda üretim alanında ambalaj sektöründe değerlendirilmiştir. Gelecekteki çalışmalarda model, farklı üretim sektörlerinde ve hizmet alanında uygulanarak geliştirilebilir ve etkinliği arttırılabilir.

Abstract:
Global competition, dynamic customer requirements and limited natural resources make it difficult for manufacturing organizations to survive. For this reason, organizations use different methods to improve and develop their various processes in order to ensure continuity. Lean Six Sigma (LSS) is one of the key business strategies used by manufacturing organizations to improve their operational performance. Many organizations, especially those in developed countries, have gained significant benefits with LSS applications. Many organizations, seeing the successful applications of LSS, have also started LSS project studies, but the failure of LSS projects has disappointed the organizations. In this case, it shows that the project selection has a critical role in the successful execution of the LSS program. The aim of this study is to contribute to the successful conclusion of lean six sigma projects. In this direction, a comprehensive model has been proposed for LSS project selection, project implementation and performance evaluation afterwards. By observing the production of a company that produces protective tapes in Silivri, Istanbul, 3 alternative lean six sigma projects were determined to improve production processes. The 3 alternative projects identified were evaluated by 4 different decision makers with the project selection criteria determined by the literature review. In order to eliminate the subjective interpretations and uncertainties of the decision makers, the weights of the alternatives were determined with the CRITIC (Criteria Importance Through Inter-criteria Correlation) method by using interval - valued intuitionistic fuzzy sets, and then the alternatives were prioritized with the VIKOR (VlseKriterijuska Optimizacija I Komoromisno Resenje) method. Implementation steps were determined with DMAIC (Define Measure Analyze Improve Control) cycle and lean methods. Performance measurement criteria have been determined. Although these three issues have been dealt with separately in the literature, such a comprehensive study has not been found. The proposed model has been evaluated in the packaging industry as a production area. In future studies, the model can be developed, and its efficiency increased, by applying it in different production sectors and service areas.