Empati Eğitim programının huzurevi çalışanlarının empati becerileri ve yaşlı ayrımcılığına yönelik tutumları üzerine etkisi: Kastamonu, Tosya örneği
The effects of empathy training program on nursing home worker's emphatic abilities and their attitudes towards ageism: The case study of Kastamonu, Tosya
Yazar: ERGÜN HASGÜL
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE SEZEN SERPEN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Ayrımcılık = Discrimination ; Empati = Empathy ; Huzurevleri = Nursing homes ; Kastamonu-Tosya = Kastamonu-Tosya ; Personel = Personnel ; Personel eğitimi = Personnel education ; Tutumlar = Attitudes ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Bu araştırmanın amacı, empati eğitim programının huzurevi çalışanlarının empatik becerileri ve yaşlı ayrımcılığına yönelik tutumları üzerine etkisini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırma kontrol gruplu öntest-sontest modeline dayalı deneysel bir çalışma olarak yürütülmüştür. Araştırma kapsamında Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'ndan gerekli izinler alınarak Kastamonu İli Huzurevi Yaşlı bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Kontrol grubu, Tosya İlçesi Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi de Deney grubu olarak belirlenmiştir. Kontrol grubu için çalışmaya katılmaya gönüllü 31 kişi, deney grubu içinse 34 kişi belirlenmiştir. Çalışmada uzman görüşleri alınarak hazırlanan eğitim programı kullanılmıştır. Eğitim didaktik anlatım modeline dayalı olarak hazırlanmıştır. Dört modül sekiz oturumdan oluşan eğitim her biri ortalama iki saat süren 16 saatlik bir eğitimdir. Eğitimin sonuçlarını değerlendirmek amacıyla Dökmen (1988) tarafından geliştirilen Empatik Beceri Ölçeği B Formu, Empatik Eğilim Ölçeği ve Vefikuluçay (2008) tarafından geliştirilen Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, empati eğitiminin huzurevi çalışanlarının empatik eğilim düzeylerine etkisine bakıldığında, kontrol grubunun eğitim öncesi empatik eğilim puan ortalaması ile eğitim sonrası empatik eğilim puan ortalamasının değişmediği görülmektedir. Deney grubunun deneysel işlem öncesi empatik eğilim puan ortalaması, deneysel işlem sonrası empatik eğilim puan ortalamasından daha düşüktür ve istatiksel açıdan anlamlı değildir. Çalışmamızda huzurevi çalışanlarının yaşlı ayrımcılığı tutumu ile ilgili olduğu düşünülen cinsiyet, yaş, çalışma süresi, yaşlıyla yaşama durumu, yaşlıyla yaşama süresi gibi sosyo-demografik bilgileri ile yaşlı ayrımcılığı tutumları arasındaki ilişkiye bakıldığında, yaş ile yaşlı ayrımcılığı tutum ölçeği toplam puanı arasında pozitif yönde zayıf ve anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Buna göre yaşın artmasının yaşlıya yönelik tutumun olumlu yönde anlamlı bir şekilde arttığını göstermektedir. Yaşlı bir bireyle yaşama durumu ile yaşlı ayrımcılığı tutum ölçeği toplam puanı arasında negatif yönde zayıf ve anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Buna göre yaşlı bir bireyle yaşama durumuna evet cevabını verenlerin yaşlı ayrımcılığı tutum ölçeği toplam puanı, hayır cevabını verenlerinkinden anlamlı düzeyde yüksek çıkmıştır. Yaşlı bir bireyle yaşama ayrımcılığı azaltır sonucuna varılabilir. Deney grubuna verilen empati eğitim programının huzurevi çalışanlarının empatik beceri düzeylerini, empati eğitimi verilmeyen kontrol grubuna göre istatiksel açıdan anlamlı ölçüde artırdığı görülmüştür. Buna göre empati eğitimi huzurevi çalışanlarının empati becerilerini artırırken, bir yandan da yaşlıya yönelik olumlu tutumlarını da artırmaktadır. Literatürde empati eğitimi ile yaşlı ayrımcılığının ilişkili olduğuna dair çalışmalara rastlanmıştır. Ancak empati eğitimi ile yaşlı ayrımcılığı tutum düzeylerini olumlu yönde etkilemeye çalışan bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmanın önemini ortaya koymaktadır. Çalışma sonuçlarına göre deney grubuna verilen empati eğitim programının huzurevi çalışanlarının yaşlı ayrımcılığı tutum ölçeği puan ortalamasını, sınırlama ve olumsuz ayrımcılık alt ölçekleri puan ortalamalarını istatiksel açıdan anlamlı ölçüde artırdığı görülmüştür. Buna göre verilen empati eğitim programının, huzurevi çalışanlarının yaşlıya yönelik tutumlarını olumlu yönde artırdığı ve yaşlıyı sınırlama ile yaşlıya yönelik olumsuz ayrımcılık tutumlarını azalttığı sonucuna varılabilir. Bu sonuçlar doğrultusunda, geliştirilen empati eğitim programının empatik beceriyi artırmada ve yaşlı ayrımcılığına ilişkin olumsuz tutumları azaltmada önemli bir araç olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the the effects of the empathy training program on nursing home worker's emphatic abilities and their attitudes towards ageism. For this purpose, this study is conducted as an experimental research that is based on pretest-posttest design with a control group. The necessary permissions from Ministry of Family and Social Policy were taken. Kastamonu Province Elderly Nursing Home and Rehabilitation Centre was designated as the control groups and Tosya County Elderly Nursing Home and Rehabilitation Centre was designated as the experimental group. There were 31 people in control group and 34 people in experimental group. An empathy training program that is designed according to the opinions of experts were employed during the research. The training was prepared according to the didactic expression model.  The training consisted of four modules and eight sessions, each of which lasts 2 hours (and a total of 16 hours). To evaluate the results of the training empathy skills Scale Form B, Empathic Tendency Scale (which were developed by Dokmen (1988)) and Ageism Attitude Scale (which was developed by Vefikulucay (2008)) was used.  According to the results of the research; there was no change between the empathic tendency score average of the control group before and after the training. The empathic tendency average score of the experimental group before the experimental process was lower than their post-experimental average score and it was statistically insignificant. In our study, we focused on the relation between ageism attitude and socio-demographic factors that are considered to be related to ageism; such as gender, age, employment duration, living with older people, the duration spent while living with an older person etc…. In this context, we found that there is a weak but significant positive relation between age and ageism. This demonstrates that as the age increases the attitude towards the older people increase positively as well. It is found that there is a weak but significant negative relation between the total score in the ageism attitude scale and living with an older person. According to this finding, the total score of the ageist attitude scale of those who answered positively to the question about whether they live with an older person were significantly higher than those of who answered negatively. Therefore, living with an older person decreases discriminationary attitudes. It is found that the empathy training program given to the experimental group increased the level of the nursing home worker's empathy skills compared to the control group. Accordingly, the empathy training not only increases the empathy skills of the nursing home workers but also increases their positive attitudes towards the older people. There are also some studies which show that empathy training and ageism are associated in literature. However, there are not any studies that attempt to evaluate how empathy training affects the ageism. This shows the importance of our own study. According to the study results, the empathy training program given to the nursing home workers significantly increased the average scores of the ageism attitude scale; and limited and negative discrimination sub-scales. This shows the importance of our own study. According to the study results, the empathy training program given to the nursing home workers increased the average scores of the ageism attitude scale; and limited and negative discrimination sub-scales in a statistically significant way. Therefore, it can be concluded that the empathy training program given to the nursing home workers improves their attitude towards the old people in a positive manner and decreases their negative ageist attitudes. Based on these results, we argue that the empathic ability improvement training program is an important tool to increase empathic abilities and decrease negative ageist attitudes.