Ankara ili Çankaya ilçesi devlet ortaokullarının  6. ve 7. sınıf öğrencilerinin obez çocuklara yönelik tutumlarının değerlendirilmesi
Attitudes towards obese children among public secondary school 6th and 7th grade students in Çankaya, Ankara
Yazar: AYŞEN AKÇELİK
Danışman: PROF. TUĞRUL ERBAYDAR
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ankara-Çankaya = Ankara-Çankaya ; Obezite = Obesity ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Tutumlar = Attitudes ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuk obezitesi = Pediatric obesity

Özet:
Ankara İli Çankaya İlçesi Devlet Ortaokullarının  6. ve 7. Sınıf Öğrencilerinin  Obez Çocuklara Yönelik Tutumlarının  Değerlendirilmesi
Amaç: Bu çalışma Ankara ili Çankaya ilçesindeki devlet ortaokullarının 6. ve 7. sınıf öğrencilerinin obez çocuklara yönelik tutumlarını değerlendirmektedir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma kesitsel tiptedir. Veriler 24 Eylül 2018 ile 6 Aralık 2018 tarihleri arasında gözlem altında toplanmıştır. Araştırmanın evreni Ankara ili Çankaya ilçesinde bulunan 2018–2019 Eğitim-Öğretim Dönemindeki 67 devlet ortaokulunda, 6. ve 7. sınıflarda öğrenim gören 14 400 öğrencidir. Araştırma örneklemi Büyüklüğe Orantılı Olasılıklı Küme (Probability Proportional to Size-PPS) örnekleme yöntemiyle seçilen 20 ortaokulda 2018-2019 öğretim yılında öğrenim gören 684 öğrenciden oluşmuştur. 
Veriler "Kişisel ve Sosyal Özellikler", "Obez Çocuklara Yönelik Tutumlar ve Değerlendirmeler" ve "Obezite ile İlişkili Deneyimler" olmak üzere 3 ana başlıkta topladığımız 40 sorudan oluşan "Veri Toplama Formu" kullanılarak toplanmıştır.
Verilerin analizinde SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) sürüm 11.5 paket programı kullanılmıştır. Öğrencilere ait tanımlayıcı özelliklerin sayı ve yüzdelik dağılımları incelenmiştir. İstatistiksel analizlerde Mann Whitney U, Ki-kare, Kruskal-Wallis H ve Spearman Korelasyon testleri kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya Ankara ili Çankaya ilçesinde bulunan %45,8'i (313 kişi) 6. sınıf, %54,2'si (371 kişi) 7. sınıf öğrencisi olmak üzere toplam 684 öğrenci katılmıştır. Yaş dağılımı 10-13 arasında olup ortalaması 11.81±0,69 olarak bulunmuştur.
Çalışma bulgularımız 10-13 yaş aralığındaki öğrencilerde obeziteye karşı ayrımcılığın yaygın olduğunu göstermektedir. Erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre obez çocuklara yönelik tutum ve değerlendirmelerde daha olumsuz olduğu bulunmuştur. Bununla birlikte erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre beden farkındalıklarının düşük olduğu gözlenmiştir. Yaşamının bir döneminde kendini şişman bulan öğrencilerin, kendini şişman bulmayanlara göre obeziteye karşı damgalama eğilimlerinde belirgin bir fark olmadığı görülmüştür. Ailesinde veya yakın arkadaş çevresinde obez olan bir kişi bulunduğunu belirten öğrenciler, bulunmadığını belirtenlere göre obeziteye karşı daha ayrımcı bir tavır sergilemiştir. Kendini kilolu veya obez olarak tanımlayanların, kendini normal ve zayıf olarak tanımlayanlara göre obez çocuklara yönelik tutum ve değerlendirmeler sorularına farklı yanıt vermediği görülmüştür. Obez çocuklarla ilişkilere yönelik tutumlarda, son bir ay içerisinde obez olmalarından dolayı incitici davranışlarla karşılaşanlar, karşılaşmayanlara göre farklı bir tavır sergilememiştir. Benzer şekilde, bu tür davranışlarla sıklıkla karşılaşanlar ile nadiren karşılaşanlar arasında fark görülmemiştir. 
Sonuç: Bu çalışmada 10-13 yaş aralığındaki öğrencilerde obeziteye karşı ayrımcılığın yaygın düzeyde olduğu bulunmuş olup, bu durumda etkili olabilecek faktörler incelenmiştir. Ailesinde veya yakın arkadaş çevresinde obez olan bir kişi bulunan, kendisi obez olan, bunu yaşamında deneyimlemiş olan veya ayrımcılığa maruz kalanların obeziteye yönelik aynı şekilde veya daha olumsuz algı ve tutumları taşıdıkları görülmüştür. Bu bulgular, obeziteye dayalı damgalamanın, obezitenin kişilerin kendi tercihleri sonucu oluştuğu basmakalıp yaklaşımı ile ilişkili olduğu görüşünü desteklemektedir. Bu bağlamda, ergenlik dönemi obeziteye dayalı damgalamayla mücadele kapsamında eğitimler düzenlenmesi ve bu eğitimlerin obezitenin bir kişisel tercih olduğu şeklindeki genel algıyı azaltıcı yönde hazırlanması önem taşımaktadır. Önemli bir halk sağlığı sorunu olan obeziteye karşı yürütülen çalışmaların obeziteye yönelik ayrımcılığa ve damgalamaya yol açmayacak bir dil ve yaklaşımla yürütülmesi gereklidir.
Anahtar Sözcükler: Çocuklarda obezite, obezite damgası, obezite ayrımcılığı, okul sağlığı

Abstract:
Attitudes Towards Obese Children Among Public Secondary School 6th and 7th Grade Students in Çankaya, Ankara
Objective: This study is a descriptive, cross-sectional study that aims to evaluate the attitudes of 6th and 7th grade students towards obese children.
Material and Method: Research data were collected between 24 September 2018 and 6 December 2018 under supervision. The population of the study is 14 400 students studying in 6th and 7th grades in 67 public secondary schools in the 2018-2019 Academic Year. Research sample consists of 684 students studying in 20 public secondary schools selected by Probability Proportional to Size-PPS sampling method.
The data were collected by using the "Data Collection Form" consisting of 40 questions under three main headings: "Personal and Social Characteristics", "Attitudes and Evaluations for Obese Children" and "Experiences Related to Obesity".
SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) package program version 11.5 was used to analyze the data. For descriptive characteristics of the students, number of students and percentage distributions of each characteristics were examined. 
Mann Whitney U, Chi-square, Kruskal-Wallis H and Spearman Correlation tests were carried out for statistical analysis.
Results: A total of 684 students, 45,8% of whom were 6th grade (313 students) and 54,2% of whom were 7th grade (371 students), participated in this study. The age interval of students was 10-13 years, and the mean and standard deviation of students' age are 11.81 ± 0.69.
Our study results show that the discrimination against obesity is widespread in the 10-13 age group. Male students were found to be more negative attitudes and evaluations towards obese children compared to female students. Moreover, it was observed that male students have lower body awareness than female students. It was found that there was no significant difference between students who find themselves obese in a period of their life and those who did not find themselves obese in terms of stigmatization tendency towards obesity. Students who stated that there was an obese person in their family or close friends, showed a more discriminatory attitude towards obesity. It was observed that those who perceive themselves as overweight or obese do not respond differently to the expressions of attitudes towards obese children compared to those who perceive themselves as normal and thin. Students who exposed to hurtful behaviors due to being obese in the last month did not exhibit different attitudes towards obese children compared to those who were not exposed to hurtful behaviors. Similarly, there was no difference regarding attitute towards obese children  between those who frequently encountered such behaviors and those who rarely encountered them.
Conclusion: This study found that obesity discrimination in the 10-13 age group is widespread and examined the factors that are effective in this situation. It is observed that students who have obese person in their family or close friends, students who are obese, those who have experienced obesity in their lives, or those who have been exposed to discrimination due to obesity have the same or more negative perceptions and attitudes towards obesity. These findings support the view that obesity-based stigmatization is related to the stereotyped approach in which obesity occurs as a result of individual preferences. In this regard, it is important to organize training programs in the context of adolescence obesity-based stigmatization and these training programs should be prepared to eliminate general perception that obesity is a personal preference. Actions against obesity, which is an important public health problem, should be carried out with a language and approach that will not lead to discrimination and stigmatization against obesity.
Keywords: Obesity in children, obesity stigma, obesity discrimination, school health