Bafra (Sakız x Karayaka G1) kuzularında farklı kesim ağırlıklarında besi performansı, kesim, karkas ve bazı et kalitesi özellikleri
Fattening performance, carcass traits and some meat quality at different slaughter weights of bafra (Chios x Karayaka B1) lambs.
Yazar: AKIN YAKAN
Danışman: DOÇ. DR. NECMETTİN ÜNAL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Kuzu besisi = Lamb fattening

Özet:
Bu araştırma, Bafra koyunlarında farklı kesim ağırlıklarında besi performansı, kesim, karkas ve bazı et kalitesi özelliklerinin tespit edilmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma, 2007 yılında Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğüne bağlı Gökhöyük Tarım İşletmesi'nde (Amasya) yürütülmüştür.Araştırmanın hayvan materyalini ikiz doğmuş, sütten kesilmiş, 2,5 - 3 aylık yaşta ve ortalama 20 kg ağırlığında Bafra genotipinden 40 baş erkek kuzu oluşturmuştur. Kuzular besi süresince % 16,85 ham protein, 2660 kcal / kg KM metabolik enerjili kesif yem ile ad libitum olarak beslenmişlerdir. Kaba yem (kuru yonca) ise 300 g / gün / baş şeklinde sınırlı olarak verilmiştir.Beside 30, 35, 40 ve 45 kg kesim ağırlıklarında 6'şar baş kuzu kesilerek besi performansı, kesim, karkas ve bazı et kalitesi özellikleri incelenmiştir. Kesim ağırlığı gruplarında (30, 35, 40 ve 45 kg) besi süresi sırasıyla 38,69; 60,78; 84,24 ve 113,07 gün; GCAA'ları 0,283; 0,251; 0,241 ve 0,251 kg; 1 kg CAATKYM'ları 3,460; 3,653; 4,966 ve 5,292 kg olarak tespit edilmiştir.Kesim ağırlığı gruplarında (30, 35, 40 ve 45 kg) kesim öncesi canlı ağırlığa göre sıcak karkas randımanı sırasıyla % 44,19; 45,41; 47,16 ve 46,90 (P<0,001) ve soğuk karkas randımanı % 42,80; 44,10; 45,08 ve 44,84 (P<0,05); boş vücut ağırlığına göre sıcak karkas randımanı % 51,92; 53,48; 54,96 ve 54,76 (P<0,001) ve soğuk karkas randımanı % 50,30; 51,93; 52,53 ve 52,38; karkasta et oranı % 50,22; 48,60; 50,53 ve 45,76 (P<0,001); yağ oranı % 18,17; 21,25; 18,89 ve 24,42 (P<0,001); kemik oranı % 24,64; 23,03; 23,50 ve 21,13 (P<0,05); karkasta but oranı % 32,84; 31,16; 31,17 ve 31,58 (P<0,05); kol oranı % 18,22; 17,17; 16,83 ve 15,80 (P<0,001); sırt oranı % 8,89; 8,95; 8,65 ve 8,76; bel oranı % 6,40; 5,67; 6,08 ve 5,43 (P<0,05); boyun oranı % 7,04; 7,09; 7,68 ve 8,68 (P<0,05); diğerleri oranı % 20,42; 23,18; 22,54 ve 21,83 (P<0,05); MLD kesit alanı 13,616; 13,841; 15,091 ve 16,508 cm2; kuyruk oranı % 3,71; 3,90; 3,90 ve 4,71 ve böbrek - leğen yağı oranı % 1,35; 1,77; 2,43 ve 2,78 (P<0,001) olmuştur.Kesim ağırlığı gruplarında MLD'de kesimden hemen sonra pH değeri sırasıyla 6,506; 6,288; 6,376 ve 6,330; aynı değerler MSM'de 6,833; 6,673; 6,480 ve 6,686 (P<0,001); 24. saatteki su tutma kapasitesi % 9,90; 10,53; 10,47 ve 13,07; 24. saatteki pişirme kaybı % 30,27; 31,54; 28,97 ve 31,99; gevreklik değeri 3,942; 5,038; 4,734 ve 3,627 kg / cm2; kuru madde oranı % 24,92; 25,66; 25,33 ve 25,62; kül oranı % 1,41; 1,22; 1,32 ve 1,38; protein oranı % 22,51; 24,68; 22,97 ve 22,22 (P<0,01); KLAHOY oranı % 4,20; 3,49; 2,80 ve 3,01 (P<0,01); ?DYA oranı % 51,468; 49,067; 46,264 ve 45,119 (P<0,05); ?TDYA oranı % 41,695; 42,881; 44,765 ve 45,372; ?ADYA oranı % 6,615; 8,005; 8,881 ve 10,592; ?ADYA / ?DYA oranı 0,129; 0,165; 0,191 ve 0,234 (P<0,05); ??6 / ??3 oranı 7,466; 11,601; 10,783 ve 12,281 (P<0,05); AI değeri 1,02; 0,83; 0,71 ve 0,61 ve total kolesterol düzeyi 0,59; 0,54; 0,56 ve 0,63 mg / 100 g et olarak bulunmuştur.Bafra kuzularında canlı ağırlığın artışıyla besi performansı ile karkasta et ve kemik oranı azalmış, yağ oranı ise artmıştır. Canlı ağırlığın artışıyla doymuş yağ asidi oranı azalırken, tek doymamış ve aşırı doymamış yağ asidi oranları artmıştır. Canlı ağırlıktaki artışa bağlı olarak, ??6 / ??3 oranı artış göstermiştir. Sonuç olarak; Bafra ırkı kuzular Türkiye'de yetiştirilen diğer yerli koyun ırklarının kuzularıyla karşılaştırıldığında genel olarak besi performansı bakımından benzer veya daha iyi; karkas özellikleri bakımından benzer veya biraz düşük; et kalitesi bakımından ise sınırlı sayıdaki literatüre göre benzer veya daha iyi olduğu söylenebilir.Anahtar Kelimeler: Bafra Kuzu, Besi Performansı, Et Kalitesi, Karkas Özellikleri.

Abstract:
The purposes of this research were to investigate the fattening performance, carcass traits and some meat quality of Bafra lambs (Chiosx Karayaka B1) slaughtered at different slaughter weight.Data were collected from 40 Bafra ram lambs, born twin, approximately live weight of 20 kg, in Amasya - Gökhöyük State Farm (in Turkey) from May to December 2007. Feeding during fattening period was consisted of a concentrate mixture (crude protein 16,85%, 2660 kcal / kg DM metabolic energy) available ad libitum and 300 g of alfalfa hay per lamb per day. When lambs reach at 30, 35, 40 and 45 kg, 6 lambs of each slaughter weight were slaughtered for determining of slaughter, carcass traits and meat quality.The fattening performance data for each slaughter weight group were 0,283; 0,251; 0,241 and 0,251 kg for daily weight gain; 3,460; 3,653; 4,966 and 5,292 kg dry matter intake / kg body weight gain, respectively.In each slaughter weight group, dressing percentage calculated based on body weight were 44,19; 45,41; 47,16 and 46,90% (P<0,001); chilled dressing percentage calculated based on body weight were 42,80; 44,10; 45,08 and 44,84% (P<0,05); dressing percentage calculated based on empty body weight were 51,92; 53,48; 54,96 and 54,76% (P<0,001); chilled dressing percentage calculated based on empty body weight were 50,30; 51,93; 52,53 and 52,38%; ratios of lean on carcass were 50,22; 48,60; 50,53 and 45,76 % (P<0,001); ratios of fat on carcass were 18,17; 21,25; 18,19 and 24,42 % (P<0,001); ratios of bone on carcass were 24,64; 23,03; 23,50 and 21,13 % (P<0,05); ratios of leg on carcass were 32,84; 31,16; 31,17 and 31,58% (P<0,05); ratios of foreleg on carcass were 18,22; 17,17; 16,83 and 15,80% (P<0,001); ratios of back on carcass were 8,89; 8,95; 8,65 and 8,76%; ratios of loin on carcass were 6,40; 5,67; 6,08 and 5,43% (P<0,05); ratios of neck on carcass were 7,04; 7,09; 7,68 and 8,68% (P<0,05); ratios of reminder on carcass were 20,42; 23,18; 22,54 and 21,83% (P<0,05); loin eye areas were 13,616; 13,841; 15,091 and 16,508 cm2; ratios of fat - tail on carcass were 3,71; 3,90; 3,90 and 4,71%; ratios of kidney - pelvis fat on carcass were 1,35; 1,77; 2,43 and 2,78% (P<0,001), respectively.As a meat quality traits on each slaughter weight group were detected follow up: pH of MLD at slaughter time were 6,506; 6,288; 6,376 and 6,330; corresponding values on MSM were 6,833; 6,673; 6,480 and 6,686 (P<0,001); water holding capacities on 24th hours after slaughter were 9,90; 10,53; 10,47 and 13,07%; cooking losses on 24th hours after slaughter were 30,27; 31,54; 28,97 and 31,99%; shear force values were 3,942; 5,038; 4,734 and 3,627 kg / cm2; dry matter were 24,92; 25,66; 25,33 and 25,62%; crude ash were 1,41; 1,22; 1,32 and 1,38%; crude protein were 22,51; 24,68; 22,97 and 22,22% (P<0,01); intramuscular fat contents were 4,20; 3,49; 2,80 and 3,01% (P<0,01); ratios of ?SFA were 51,468; 49,067; 46,264 and 45,119% (P<0,05); ratios of ?MUFA were 41,695; 42,881; 44,765 and 45,372%; ratios of ?PUFA were 6,615; 8,005; 8,881 and 10,592%; ratios of ?PUFA / ?SFA were 0,129; 0,165; 0,191 and 0,234 (P<0,05); ratios of ??6 / ??3 fatty acids were 7,466; 11,601; 10,783 and 12,281 (P<0,05); AI values were 1,02; 0,83; 0,71 and 0,61 and total cholesterol values were 0,59; 0,54; 0,56 and 0,63 mg / 100 g meat, respectively.When live weight increased, fattening performance decreased, ratio of lean and bone of carcass also decreased, but ratio of fat of carcass increased. While live weight increased, SFA ratio decreased and MUFA and PUFA ratios increased. ??6 / ??3 ratio increased with increasing of live weight. As a result, Bafra lambs, called as a dairy sheep, had a generally better or smilar fattening performance while lower or similar carcass characteristic compared to local sheep breeds. In addition, Bafra sheep had a similar or better meat quality features than those of local breeds reported on a little literature.Key Words: Bafra lamb, Fattening performance, Meat quality, Carcass traits.