Siegfried Lenz'in öykü ve romanlarında hayatın anlamlandırılmasına yönelik sorgulamalar
Questioning the explaination of life in Siegfried Lenz's tales and novels
Yazar: ADEM YAŞAR KISA
Danışman: PROF. DR. AHMET UĞUR NALCIOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Alman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Alman Dili ve Edebiyatı = German Linguistics and Literature
Dizin: Alman edebiyatı = German literature ; Edebiyat = Literature ; Hikaye = Story ; Kapitalizm = Capitalism ; Lenz, Siegfried = Lenz, Siegfried ; Materyalizm = Materialism ; Roman = Novel

Özet:
Büyük emek ve özverili araştırmalar sonucunda ortaya çıkan bu tez çalışmasının amacı Alman edebiyatında önemli bir yere sahip olan Siegfried Lenz'in ruh dünyasını yansıtan öykü ve romanlarından hareketle insanoğlunun var olduğu günden beri kafasını kurcalayan hayatın anlamı bilmecesini ortaya koymak, konuya farklı bakış açıları geliştirmek, insanların hayatın anlamını biraz daha fazla sorgulamasını sağlamak, mutlu, anlamlı bir hayat sürmelerinin yollarını gün yüzüne çıkarmak ve günümüz modern dünyasının var olan sosyal, ekonomik, toplumsal, kültürel, siyâsi, psikolojik vb. problemlerini masaya yatırıp, bu problemlerin çözüm yollarını ortaya koymaktır.

Bu amaçla tezin birinci bölümünde Siegfried Lenz'in kişiliği, edebî yönü, ortaya koyduğu romanları, ikinci bölümünde ise kaleme aldığı öyküleri incelenmiştir. Metin odaklı olan bu inceleme sayesinde Siegfried Lenz'in hayata bakış açısı, hayatın anlamına yönelik görüşleri ortaya konulmuştur. Hayatın anlamının çok yoğun bir şekilde sorgulandığı günümüzde Siegfried Lenz'in kaleme aldığı bu eserler varoluşsal boşluktan çıkmaya çalışan günümüz insanı için önemli bir rehber niteliğinde olacaktır.

Bu tez çalışmasının temelini oluşturan hayatın anlamı sorgusu günümüzde her zamankinden daha fazla sorgulanır hâle gelmiştir. Bunun nedenlerine baktığımızda karşımıza insanoğlunun varlığını, varlığının öncesini ve sonrasını anlamlandırma çabası, varoluşsal boşluktan kurtulma isteği, anlamlı, mutlu ve ebedî yaşamı elde etme arzusu, sanayi devrimi ile hız kazanan sömürgecilik faaliyetlerinin toplumlara verdiği maddi ve mânevi zarar, makineleşme, kapitalizm, materyalizm, Hâbil ile Kâbil'den beri günümüze kadar devam eden kıskançlıklar, savaşlar, ölümler gibi birçok faktör çıkmaktadır.

Bugünkü gelinen noktada modern ya da modernleşme yolunda ilerleyen toplumların geçmiş yüzyıllara göre refah seviyeleri yükselmiş, maddi imkânları artmıştır. Fakat maddiyattaki ve maddedeki bu artış insanoğlunun anlamlı, mutlu ve huzurlu bir hayat sürmesinin kapılarını bir türlü aralayamamıştır. Günümüz modern insanları evden arabaya, yattan katlara, şık tasarımlı pahalı telefonlara, paha biçilmez takılara, sürekli değiştirilen ev eşyalarına, lüks ve rahat yaşama ulaşmalarına rağmen, ilkel dönemlerde ya da kırsal bölgelerde yaşayan toplulukların mutluluklarını arar hâle gelmiştir. Kısacası sanayi devrimi, kapitalizm, teknolojik gelişmeler, makineleşme, materyalizm, geçici istek ve arzular, anlık mutluluklar hayatı anlamlandırma noktasında yetersiz kalmış, bu gelişmeler günümüz insanına aldatıcı ve geçici mutluluktan, rekabetten, kıskançlıktan, sinir ve stresten, hayal kırıklıklarından, yalnızlaşmadan, korkudan, karamsarlıktan, yabancılaşmadan, bencillikten, düşmanlıktan vb. insan doğasına aykırı oluşumlardan başka bir miras bırakmamıştır.

Bu acı gerçeğin farkında olan günümüz insanı Siegfried Lenz'in öykü ve romanlarında sık sık vurguladığı gibi ancak insani değerlere, kaybolan arkadaşlık, komşuluk ve akrabalık ilişkilerine önem vererek, doğayla barışık yaşayarak, barışla, sosyalleşerek, aşkla, sevgiyle, saygıyla, dayanışmayla, hoşgörüyle ve iyi niyetle, maddi değerler yerine mânevi değerlere ağırlık vererek, kalıcı ve yararlı işler yaparak, zamanını ve emeğini doğru yerde ve zamanda harcayarak, sorumluluklarını yerine getirerek, düşünerek, hayatın anlamını sorgulayarak, bu sorgulamaları anlamlandırarak aradığı anlam ve mutluluğa sahip olabilir.


Anahtar Kelimeler: Hayatın Anlamı, Varoluşsal Boşluk, Sanayi Devrimi, Sömürgecilik, Kapitalizm, Materyalizm, Makineleşme, Mutluluk, Mâneviyat

Abstract:
The aim of this thesis which has been created after hard work and self-sacrifice is exposing the puzzle "meaning of the life" which preoccupies the humanity since the existence; developing different point of views; helping people interrogate the meaning of the life further; revealing the ways of having happy and meaningful life and discussing the modern world's social, economic, cultural, political, psychological, etc. problems in details; and showing the solutions for these problems, regarding the tales and novels which reflect Siegfried Lenz's spiritual world who has a significant place in German literature.

With this purpose, in the first part Siegfried Lenz's personality, his literature, his novels and in the second part his stories are inquired. Thanks to this text oriented inquiry, Sigfield Lenz's point of view to the life and his thoughts for the meaning of the life are exposed. In today's world in which the meaning of the life is questioned densely. These works, which Sigfield Lenz created, are going to be a guide to today's modern people who try to get away from existentialist emptiness.

Today, the meaning of the life, which is the basis of this thesis, has been questioned more than ever. Among the reasons are the existence of humanity, the effort for escaping from existentialist emptiness, the wish for having a meaningful, happy and ethereal life, the damage of colonization accelerated after Industrial Revaluation on societies, mechanization, capitalism, materialism, jealousy, wars and deaths since Habel and Qabel.

Today's modern or advancing in the way of modernization societies' welfare levels and financial powers have been increased relative to past centuries. However, this increase has never been effective in the opening the doors of happiness. Although, today's modern human-beings have houses, cars, yachts, expensive elegant design mobile phones, invaluable jewelleries, goods renewed every day and have reached the luxury and comfortable life, they are still longing for the happiness societies through primitive ages or from suburban regions have. In short, Industrial Revaluation, capitalism, technological developments, mechanization, materialism, temporary desires, happiness for the moment are insufficient for explaining the life itself, these changes have left the legacy of nothing but cunning and temporary happiness, rivalry, jealousy, anger and stress, disappointments, loneliness, fear, pessimism, selfishness, hostility, etc. which are against human nature.

Today's modern people who are aware of what's happening can have a meaningful and happy life which they are after, only by giving importance to human values, friendships which people lost, neighbourhood, and relatives; by living in harmony with nature; socializing; with peace, love, respect, solidarity, tolerance and goodwill; paying more attention to spiritual values than earthy ones; performing permanent and useful things; making effort and spending the time in correct time and place; fulfilling the responsibilities; thinking; questioning the meaning of life; explaining the questionings as it is often underlined in Siegfried Lenz's tales and novels.


Keywords: meaning of the life, existentialist emptiness, Industrial Revolution, colonization, capitalism, materialism, mechanization, happiness, spiritualism.