Anadolu sahası Türk masallarında kozmografya ve tabiat
Cosmography and nature in Turkish tales of Anatolia
Yazar: ÇİĞDEM HEYBETLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AZİZ AYVA
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Doğa = Nature ; Kozmik imge = Cosmic image ; Kozmografya = Cosmography ; Masallar = Tales ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk masalları = Turkish tales

Özet:
Edebiyat, kültürel zenginlikleri koruyan önemli bir sanat dalıdır. Edebî eserler halkın hayat tarzının ve düşünce dünyasının yansımalarıdır. Edebî eserlerde devrinin inançlarına, diline, kültürüne, gelenek ve göreneklerine ait birçok iz bulunur. Bu kültürel zenginlikleri bünyesinde taşıyan birçok edebî ürün vardır. Geçmişten günümüze nesilden nesile aktarılan masallar halkın içinden kopup gelen edebî ürünlerdir. Bundan dolayı halka ait, halka özgü hemen her şeyi içinde barındırırlar. "Anadolu Sahası Türk Masallarında Kozmografya ve Tabiat" isimli bu çalışmada edebiyat içerisinde önemli bir yeri olan masallar, kozmografya ve tabiat unsurları bakımından ele alınıp incelendi. Çalışmamızda kozmografya ve tabiat unsurlarının; masallara nasıl yansıdığı, insanların yaşantısına ne kadar etki ettiği, kullanım sıklığı, toplumdaki yerleri ve Türk toplumunun düşünce dünyasına ne şekilde etki ettiği tespit edilmeye çalışıldı. Bu bağlamda Anadolu sahasına ait dört masal kitabı incelendi ve toplamda 280 masaldaki kozmografya ve tabiat ürünleri çıkarıldı ve Anadolu sahası açısından kozmografya ve tabiat değerlendirildi. Tabiat unsurları tüm edebî ürünlerin ilham kaynağı olduğu gibi masallar için de bitip tükenmeyen bir hazine gibidir ve hemen hemen her masalda kozmografya ve tabiat unsurları mevcuttur. Halk âdeta tabiatla bütünleşmiş durumdadır.
İncelemeden elde edilen bulgular sınıflandırılarak ana ve ara başlıklara ayırıldı. Kozmografya başlığı altında, 5 ana başlık ve 36 ara başlık oluşturuldu. Tabiat başlığı altında 4 ana başlık ve 186 ara başlık oluşturulmuştur. Bu bağlamda incelenen eserlerin ışığında Anadolu Sahası Türk Masallarının kozmografya ve tabiat açısından oldukça zengin olduğunu söyleyebiliriz.
Genel anlamda bakıldığında Anadolu sahası Türk masalları kozmografya ve tabiat açısından süsten, mecazdan, mübalağadan uzaktırlar ve unsurlar tabii anlamlarıyla kullanılmıştır.
Anahtar kelimeler: Türk Edebiyatı, Masal, Kozmografya, Tabiat, Kozmik Âlem

Abstract:
Literature is an important branch of art that preserves cultural richness. Literary works are reflections of life style and thought world of people. In literary works, there are many traces of the beliefs, language, culture, traditions and customs of the era. Many literary products carry these cultural richness. Tales transferred from generation to generation from past to present are literary products coming from within the public. Therefore, they contain almost everything that belongs to the public. In this study titled "Cosmography and Nature in Turkish Tales in the Anatolian Field", the tales having an important place in literature were examined in terms of cosmography and natural elements. In our study, we tried to determine how cosmography and natural elements are reflected in fairy tales, how much they affect people's lives, their frequency of use, their place in society and how they affect Turkish society. In this context, four fairy tale books belonging to the Anatolian field were examined and cosmography and natural products were selected from 280 fairy tales and cosmography and nature were evaluated for the Anatolian field. Natural elements are the source of inspiration for all literary products, as well as an endless treasure for fairy tales, and cosmography and natural elements are present in almost every fairy tale. People are almost integrated with nature.
The findings obtained from the examination were classified into main and sub titles. 5 main titles and 36 sub-titles were formed under the title of cosmography. 4 main titles and 186 sub-titles were formed under the title of Nature. In the light of the works examined in this context, we can say that the Anatolian field Turkish Tales are very rich in terms of cosmography and nature.
In general terms, the Anatolian field Turkish tales are far from the bombast, metaphor and the exaggeration in terms of cosmography and nature and the elements have been used in their natural meanings.
Key words: Turkish Literature, Fairy Tale, Cosmography, Nature, Cosmic World