Osmanlı'da deniz mayıncılığının gelişimi ve 1915 Çanakkale Boğaz savunmasındaki rolü
The development of the Ottoman sea mining and its role in the 1915 Çanakkale Strait defence
Yazar: HÜSEYİN ARABACI
Danışman: DOÇ. DR. MURAT KARATAŞ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Askeri Tarih Araştırmaları Anabilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Askeri savunma = Military defense ; Deniz savaşları = Naval warfares ; Denizcilik tarihi = Maritime history ; Mayın = Mine ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Çanakkale Savaşı = Çanakkale War

Özet:
Deniz Mayınları, muharebe silahı evsafını 19. Yüzyıl ortasından itibaren kazanmış ve deniz Harbi'nde gemiler için etkili bir tahrip ve tehdit unsuru olarak kullanımı dünyada kısa sürede yaygınlaşmıştır. Devletlerin deniz mayınlarını envantere kazandırma ve geliştirme çabasında Osmanlı Devleti de yer almış ve bu kapsamda tedarik, üretim ve teşkilat yapısını oluşturmaya gayret edilmiştir. Sahip olduğu geniş coğrafyasındaki sahillerin korunması amacı ile Osmanlı için büyük önem arz eden deniz mayınlarının uygulama alanları; Çanakkale ve İstanbul Boğazları, Selanik, Golos ve İzmir gibi merkezler olmuştur.
20. Yüzyılın ilk çeyreğinde deniz mayınlarındaki gelişim ile kıyıdan kontrollü sabit mayınların yerine münferit olarak atılabilen otomatik mayınların da kullanımını yaygınlaştırmıştır. Osmanlı Devleti'nde de bu kapsamda otomatik mayınlar kullanıma sokulmuştur. Özellikle Osmanlı-İtalya Harbi (1911-1912)'nde ağırlıklı olarak otomatik mayın türü kullanılmış ve Çanakkale Boğazı'nda icra edilen mayın faaliyetleri, 1915 Çanakkale Boğaz Savunması öncesinde bu mayın türünün akıntılı sularda ve boğaz gibi yerlerde kullanımı ile ilgili önemli tecrübelerin kazanılmasını sağlamıştır.
Çanakkale Boğaz Savunmasında mayın hatları haricinde "serseri mayın" olarak tabir edilen mayın türü de kullanılmış ve Birleşik Filo gemilerinin en çok çekindiği unsurların başında gelmiştir. 18 Mar 1915 tarihinde Birleşik Filo'nun mağlubiyetine yol açan faktör; kıyı bataryası ve projektör desteği ile deniz mayınları olmuştur. Çanakkale Cephesi'nde muharebelerin başlangıcından cephenin tahliyesine kadar aralıksız olarak kullanılan bir muharebe silahı olarak Dünya Savaş Tarihi'nde yerini, 1904-1905 yılındaki Japon-Rus Savaşı'ndan sonra Birinci Dünya Savaşı'ndaki sonuca etkisi nedeni ile yeniden almıştır.

Anahtar Kelimeler: Deniz Mayınları, Serseri Mayın, Osmanlı Devleti, Çanakkale Muharebeleri

Abstract:
Sea Mines gained the qualifications of combat weapons since the middle of the 19th century and their use as an effective destruction and threat for ships in the naval war has become widespread in the world in a short time. The Ottoman State took part in the efforts of the states to include and develop their sea mines in the inventory and in this context, they tried to establish the supply, production and organizational structure. Application areas of sea mines, which were of great importance for the Ottoman Empire in order to protect the coasts in its wide geography, had been the centers such as Çanakkale and Istanbul Straits, Thessaloniki, Golos and İzmir.
With the development of sea mines in the first quarter of the 20th century, the use of individual automatic mines instead of controlled fixed mines from shore has become widespread. In this context, the Ottoman State introduced automatic mines. Especially in the Ottoman-Italian War (1911-1912), the automatic mine type was used predominantly, and the mine activities carried out in the Dardanelles and the use of this mine type in the flowing waters and places such as the Bosphorus provided important experiences.
During the Gallipoli Wars, a type of mine called "drifting mine" was also used in addition to mine lines, and it was one of the elements that Allied Fleet ships fear the most. The factor that led to the defeat of the Allied Fleet on 18 March 1915; had been sea mines with the support of coastal battery and projector. As a combat weapon used continuously from the beginning of the battles in the Dardanelles Front to the evacuation of the front, it took its place in the World War History again after the Japanese-Russian War in 1904-1905 due to its effect on the outcome of the First World War.

Keywords: Sea Mines, Drifting Mine, Ottoman Empire, Çanakkale Battles