Erişkin çölyak hastalarının genel özelliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of general characteristics of adult celiac patients
Yazar: SERDAR KARAKAYA
Danışman: PROF. ESİN BEYAN
Sağlık Bakanlığı / Ankara Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
AMAÇ: Çölyak hastalığı kliniği oldukça farklı ve değişken olabilir. Günümüzde atipik
semptomlarla başvuran çölyak hastalarının sayısı gün geçtikçe artmaktadır. Bu nedenle
Çölyak Hastalığı tanısı alan bireylerin hastaneye başvuru şikayetleri, klinik özellikleri,
rutin tetkikler sırasında istenen laboratuvar bulguları, endoskopik bulguları, patolojik
bulguları inceleyerek hastaların ne kadarının atipik çölyak olduğunu saptamayı
amaçladık.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamıza Ankara Keçiören Eğitim ve Araştırma
Hastanesi Gastroenteroloji ve İç Hastalıları kliniğine 2007 ile 2014 tarihleri arasında
takip edilen 18 yaş üstü tüm çölyak hastalığı tanısı alan 89 hasta dahil edildi. Hastaların
dosyaları geriye dönük olarak tarandı. Hastaların cinsiyetleri, yaşları, şikayetlerinin
başladığı zamanki yaşları, hastaneye başvuru şikayetleri, klinik özellikleri, rutin
tetkikler sırasında alınan laboratuvar tetkikleri, endoskopi bulguları, patoloji sonuçları
kaydedildi.
BULGULAR: Hastalarımızın yaş ortalaması 37±1.5 yıldı. Kadın/Erkek oranı 2.1/1'dir.
Hastaların şikayetleri incelendiğinde en sık halsizlik (%49.4), iştahsızlık (%33.7) ve
dispepsi (%22.5) görülürken klasik semptomlardan diare (%19.1) az sıklıkla
görülmüştür. Hastaların %7.8'inde başvuru anında herhangi bir şikayeti görülmezken
%47.1'inde yalnızca ekstrainestinal semptomlar mevcuttu. Başvuru anında hastaların
%47'sinde anemi, %73.4'ünde demir eksikliği, %55.4'ünde vitamin B12 eksikliği ve
%8.9'unda folat eksikliği vardı. Glutensiz diyet öncesi ve sonrası hemoglobin, ferritin,
vitamin B12 ve folat değerleri karşılaştırıldığında istatiksel olarak anlamlı artış saptandı
(p ˂0.0001). Hastaların tedavi öncesi %14.6'sında trombositoz saptandı. Tedavi öncesi
ve sonrası trombosit değerleri karşılaştırıldığında yüksek olanlarda istatistiksel olarak
anlamlı düşüş gözlendi (p=0.04). Hastaların %96.1'inde vitamin D eksikliği,
%22.7'sinde hipokalsemi ve %15.1'inde hipoalbünemi saptandı. Tedavi öncesi ve
sonrası vitamin D, kalsiyum ve albümin değeri karşılaştırıldığında düşük olanlarda
istatistiksel olarak anlamlı artış saptandı (p ˂0.0001). Hastaların %15.7'sinde osteporoz
ve %16.2'sinde INR de uzama gözlendi. Hastalarımızın tanı anında %25.3'ünde
transaminaz yüksekliği saptandı. Tedavi öncesi ve sonrası karşılaştırıldığında
transaminaz seviyesi yüksek olanlarda istatiksel olarak anlamlı düşüş gözlendi (p
˂0.0001). Hastalarımızın tedavi öncesi serolojik testlerinde Ig A EMA %90.2, Ig G
EMA %88.9, Ig G AGA % 83, Ig G tTG %82.7, Ig A AGA %81.6, Ig A tTG %72
oranında pozitifti. Hastalarımızın tedavi öncesi endoskopi bulguları %50.2 normal
görünüm, %25.4'ünde mozaik patern, %12.6'sında foldlarda silinme, %12.6'sında
nodüler görünüm ve %9.5'inde tarak sırtı görünümü mevcuttu. Hastalarımızın patoloji
raporları incelendiğinde %83.4'ü ileri evre olup Marsh Tip 3'tü. Aynı zamanda
hastalarımızın %49.2'sinde H.pylori pozitifliği saptandı.
SONUÇ: Çölyak hastalığı tipik olgularda akla getirmek daha kolay bir hal alırken
atipik olgularda daha az düşünülüyor olması tanıda zorluk yaratan durum olarak
karşımıza çıkar. Bu yüzden atipik semptomlarla başvuran hastalarda da çölyak hastalığı
aklımızın bir köşesinde bulundurulmalıdır.

Abstract:
OBJECTIVES: Clinical manifestations of celiac disease can be variable. Lately there
are increased numbers of patients which are consulted with atypical symptoms of celiac
disease. We aimed to investigate the atypical celiac disease rates searching by
laboratory results, endoscopic findings and pathological finding of celiac disease
patients.
MATERIAL AND METHODS: 89 patients with celiac disease who were over 18
years old and admitted to Gastroenterology and Internal Medicine ward and outpatient
clinics of Keçiören Training and Research Hospital between years of 2007 and 2014.
Patients informations were researched retrospectively. Their genders, ages, ages when
their symptoms has begun, symptoms of admitting the hospital at first place, clinical
manifestation, laboratory and pathological results and endoscopic findings were
investigated.
FINDINGS: Patients age of average were 37±1.5 years. Ratio of gender female/male
2.1/1. Most common symtomps were fatigue (%49.4), anorexia(%33.7) and indigestion
(%22.5). Diarrhea which is a classical symptom was less common (%19.1). %7.8 of
patients weren't had got any compliments when they admitted and %47.1 of them had
got only extraintestinal symptoms. When they admitted firstly, %47 of them had
anemia and %73.4 with iron deficiency, %55.4 with vitamin B12 deficiency and %8.9
with folat deficiency. Statisticaly a significant difference was observed between
hemoglobin, ferritin, vitamin B12 and folat levels before and after gluten-free diet
(p<0.0001). Before treatment %14.6 of patients had thrombocytosis. Platelet levels
were lower after treatment and it was statisticaly significant (p<0.04). %96.1 of patients
vitamin D deficiency, %22.7 had hypocalcemia and %15.1 had hypoalbuminemia.
Vitamin D, calcium and albumin levels after treatment were higher than before
treatment levels and it was also statisticaly significant (p<0.0001). %15.7 of patients
had osteoporosis and %16.3 had high INR levels. %25.3 of patients had high
transaminases levels; after treatment these levels were lower and it was statisticaly
significant (p<0.0001). Patients antibody rates were %90.2 Ig A EMA, %88.9 Ig G
EMA, %83 Ig G AGA, %82.7 Ig G tTG, %81.6 Ig A AGA, %72 Ig A tTG before
treatment. %50.2 of patients had normal appereance, %25.4 had mosaic pattern, %12.6
had loss of folds, %12.6 had noduler appereance, %9.5 had scalloping endoscopically.
Pathological %83.4 of patients had high grade Marsh Type 3 and %49.2 of patients
were positive of H.pylori.
RESULTS: It's a diffuculty for diagnose of atypical celiac diesae because it's hard to
think it at first admitting. That's why we should also consider celiac when patients
admit with atypical symptoms.