Mimarlık-gastronomi ilişkisi ve estetik bağlamda bir değerlendirme
The relationship between architecture-gastronomy and an evaluation in aesthetic context
Yazar: BERRİN UZUN KARADUMAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZEYNEP GAMZE MERT
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Göz odaklı estetik bakış, modern düşünceyle güçlenmiş ve bulunduğumuz çağın mimarlık alanının tasarım, değerlendirme ve eleştiri süreçlerinde baskın hale gelmiştir. Oysaki insan, mimari mekânı tüm duyuları ve bedeni aracığıyla algılamakta ve deneyimlemektedir. Bu çalışmada, mimarlığın duyum ve deneyimleme süreciyle ilgili olan sanat ve estetik yönünün tasarıma kaynak olabilecek çıkış noktaları, gastronomi alanı ile ilişkileri ele alınarak incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Mimarlık ve gastronomi analojileri, dönemsel yaklaşım, ihtiyaçları sağlama, müdahil olma, çok disiplinli olma, yerellik ve tasarımda kullanılan teknikler olarak bulunmuştur. Uzman ve katılımcı görüşmeleri doğrultusunda; mimarlığın diğer sanat dallarıyla ilişkili ve estetik algı, estetik değer, estetik yargı bileşenleri açılarından gastronomi ile olan ortak yönlerinin resim, müzik ve heykel ile olan ortak yönlerine göre daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Mimarlık alanındaki estetik deneyimin gastronomi alanındaki estetik deneyim ile benzer olduğu görülmüştür. Bu benzerlik her iki alanda da estetik deneyimin öznenin belleğinde yer etmesi, algının çok duyulu olması, nesneye güzellik, iyi, doğruluk ve yararlılık değerlerini vermesi ve bir yargıya varması açılarından ortaya konmuştur. Elde edilen bulgulara göre; estetik bakış açısıyla mimarlık ve tüm sanat dallarının birbiriyle ilişkilendirilmesi, sanat dallarının birbirini beslemesi, ilham kaynağı olması ve aktarımıyla tasarlanan nesnenin, daha çok ve çeşitli uyarıcılara sahip olması, zengin ve esnek deneyim alanları sunması, kültür ve yerelliği yansıtması, tasarım sürecinde güzel, iyi, doğru ve yararlı bir şekilde ifade edilmesi yönlerinden mimari mekân tasarım sürecine katkı sağlamaktadır. Aynı zamanda bu ilişkilenme, tasarlanan mekânı deneyimleyen özneye ait olma, var olma ve kendini gerçekleştirme olanaklarını sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Estetik Bileşenler, Estetik Deneyim, Gastronomi, Mimarlık, Sanat.

Abstract:
The eye-focused aesthetic view has strengthened by modern thought and become dominant in the design, evaluation and critique processes of the architectural field of the era that we have been. On the other hand, the human perceives and experiences the architectural space with his all senses and body. In this study, the art and aesthetic aspects of architecture, related to the sensory and experiential process, the points of origin that could be the design source, were examined and evaluated with regard to the field of gastronomy. Architecture and gastronomic analogies have found as periodic approach, provision of needs, involvement, multi-disciplinary, locality and design. According to the expert and participant interviews; it has been found that architecture is related to other art branches and that the common aspects of aesthetic perception, aesthetic value, aesthetic judgment components with gastronomy are more than of painting, music and sculpture. It has been seen that the aesthetic experience in architecture is similar to the aesthetic experience in gastronomy. This resemblance is revealed both in the field of the aesthetic experience in the memory of the subject, in the sense of being very sensible, in giving values to the object beauty, good, truthfulness and usefulness and reaching a judgment. According to findings; in the aesthetic perspective; the object is been designed with related architecture and all branches of art, art branches enrichment each other, the source of inspiration and transfer, to have more and different stimulants, to offer rich and flexible experience areas, to reflect culture and place, to be beautiful, good, correct and useful contribute to the architectural space design process. At the same time, this association presents possibilities of self-existence, existence and self-realization of the designed space. Keywords: Aesthetic Components, Aesthetic Experience, Gastronomy, Architecture, Art.