Farklı ligatür materyalleri kullanılarak uygulanan konvansiyonel braket sistemleri ile kapaklı braket sistemleri arasındaki başlangıç ortodontik ağrısının değerlendirilmesi
Evaluation of initial orthodontic pain between conventional bracket systems applied using different ligature materials and self-ligating bracket systems
Yazar: HATİCE YILMAZ
Danışman: PROF. DR. ZEHRA İLERİ
Selçuk Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Ağrı = Pain ; Diş ağrısı = Toothache ; Ortodonti = Orthodontics ; Ortodontik aygıtlar = Orthodontic appliances ; Ortodontik braketler = Orthodontic brackets ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu klinik  çalışmamızın amacı; başlangıç ark teli paslanmaz çelik ve elastik ligatür ile ligatürlenen konvansiyonel braket sistemleri ve kapaklı braket sistemlerinin, hastaların ağrı algısı ve hayat kalitesi üzerine olan etkilerini karşılaştırmalı olarak değerlendirmektir. 
Çalışmamızda 12-22 yaş aralığında, toplam 45 hasta olmak üzere 15'er kişilik üç grup oluşturulmuştur. Birinci grup paslanmaz çelik ligatür ile başlangıç ark teli ligatüre edilen konvansiyonel braket sistemine sahip hastalar, 2. grup elastik ligatür ile başlangıç ark teli ligatüre edilen konvansiyonel braket sistemine sahip hastalar, 3. grup ise kapaklı braket sistemi (Damon Q2, Ormco) ile başlangıç ark teline sahip hastalardan oluşmaktadır. Hastaların hayat kalitesindeki değişimleri değerlendirmek için OHIP-14 ölçeği, ağrı algısındaki değişimleri değerlendirmek için VAS ve VRS-4 ölçekleri kullanılmıştır. Hastalardan veri toplama zamanları tedavi başlangıcı (T0), tedaviden 2 saat sonra (T1), tedaviden 6 saat sonra (T2), tedaviden 2 gün sonra (T3), tedaviden 3 gün sonra (T4), tedaviden 7 gün sonra (T5) olarak belirlenmiştir. Veriler normal dağılmadığı için gruplar arası farkların değerlendirilmesinde Mann-Whitney U, zamana bağlı grup içi değerlendirmelerde ise Wilcoxon non-parametrik testler kullanılmıştır.
Çalışmamızda OHIP-14 ölçeğinden elde edilen toplam veriler değerlendirildiğinde, Tel Ligatür ve Kapaklı Braket Grupları'nda zaman bağlı değişimler anlamlı bulunmuştur. Hayat kalitesi tedavi başlangıcından itibaren düşmeye başlamış ve maksimum düşüş 2. günde saptanmıştır. OHIP-14 ölçeği soruları değerlendirildiğinde; 2. günde (T3) Elastik Ligatür Grubu'nda hissedilen gerginlik Kapaklı Braket Grubu'na kıyasla daha yüksek iken 7. günde (T5) Elastik Ligatür Grubu'nda hissedilen gerginlik Tel Ligatür ve Kapaklı Braket Grubu'na kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Ek olarak, 2. saatte (T1) Elastik Ligatür Grubu'nda beslenme problemlerinin Kapaklı Braket Grubu'na kıyasla daha fazla görüldüğü saptanmış ve bireyler yemek yemeye ara vermek zorunda kalmışlardır. Tüm gruplarda çiğneme, ön ve arka dişler ile ısırma esnasında hissedilen ağrı düzeyi başlangıçtan itibaren artarak, 2. günde en üst seviyeye ulaşmıştır. Ağrı düzeyi 2. günden sonra kademeli olarak azalıp 7. günde düşük değerlere ulaşmıştır. Tedaviden 6 saat sonra (T2) yapılan VAS ölçümleri sonucunda ön dişlerle ısırma esnasında hissedilen ağrı açısından; Tel Ligatür ve Elastik Ligatür Grubu'nda hissedilen ağrı düzeyi, Kapaklı Braket Grubu'na kıyasla daha yüksek bulunmuştur. VRS ölçümleri sonucunda, çiğneme sırasında Elastik Ligatür Grubu'nda hissedilen ağrı düzeyi Kapaklı Braket Grubu'na kıyasla daha yüksek seviyede iken, ön dişler ile ısırma yapıldığında hissedilen ağrı düzeyi Tel Ligatür ve Elastik Ligatür Grubu'nda Kapaklı Braket Grubu'na kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Tedaviden 7 gün (T5) sonra yapılan VAS ve VRS ölçümleri sonucunda, ön dişlerle ısırma esnasında Elastik Ligatür Grubu'nda Kapaklı Braket Grubu'na kıyasla daha yüksek düzeyde ağrı tespit edilmiştir.
Bizim çalışmamızın sınırları dahilinde ortodontik tedavinin başlangıç aşaması hastaların hayat kalitesinde düşüşe ve hissettikleri ağrı miktarında artışa sebep olmaktadır. Genel olarak bakıldığında, ağrı düzeyinde gruplar arasında anlamlı fark saptanan zaman dilimlerinde Kapaklı Braket Grubu'nda tanımlanan ağrı algısı, konvansiyonel yöntemlerle ligatürlenen gruplara göre daha azdır. Özellikle Elastik Ligatür Grubu'nda ağrı düzeyi daha yüksektir. 
Anahtar Kelimeler: Ağrı, Başlangıç ortodontik ağrısı, Konvansiyonel braketler, Kapaklı braketler, Ligatür teknikleri, Hayat kalitesi

Abstract:
The aim of this clinical study is to compare the effects of conventional bracket systems ligated with initial archwire stainless steel and elastic ligature and self-ligating bracket systems, on patients' perception of pain and quality of life. 
In our study, three groups of 15 people, a total of 45 patients between the ages of 12-22 were formed. The first group is the patients with the conventional bracket system in which the initial archwire is ligated with a stainless steel ligature, the second group is the patients with the conventional bracket system in which the initial archwire is ligated with the elastic ligature and the third group is the patients with the initial arch ligature with the self-ligating bracket system (Damon Q2, Ormco). The OHIP-14 scale was used to evaluate the changes in the patients' quality of life, and the VAS and VRS-4 scales were used to evaluate the changes in pain perception. Data collection times from patients were determined as at the start of treatment (T0), 2 hours after treatment (T1), 6 hours after treatment (T2), 2 days after treatment (T3), 3 days after treatment (T4), and 7 days after treatment (T5) determined. Since the data were not normally distributed, Mann-Whitney U and Wilcoxon non-parametric tests were used to evaluate the differences between groups and within-groups, respectively.
In our study, when the total data obtained from the OHIP-14 scale was evaluated, time-dependent changes were found to be significant in the Wire Ligature and Self-Ligating Bracket Groups. The quality of life started to decrease from the beginning of the treatment and the maximum decrease was detected on the 2nd day. When the OHIP-14 scale questions are evaluated; while the tension felt in the Elastic Ligature Group on the 2nd day (T3) was higher compared to the Self-Ligating Bracket Group and the tension felt in the Elastic Ligature Group on the 7th day (T5) was higher compared to the Wire Ligature and Self-Ligating Bracket Group. In addition, at the 2nd hour (T1), it was determined that feeding problems were more common in the Elastic Ligature Group compared to the Self-Ligating Bracket Group and individuals had to take a break from eating. The level of pain felt during chewing, anterior and posterior teeth biting in all groups increased from the beginning and reached the highest level on the 2nd day. The pain level decreased gradually after the 2nd day and reached low values on the 7th day. As a result of VAS measurements performed 6 hours after the treatment (T2), in terms of pain felt during biting with the anterior teeth in the Wire Ligature and Elastic Ligature Group was found to be higher compared to the Self-Ligating Bracket Group. As a result of VRS measurements, the level of pain felt in the Elastic Ligature Group during chewing was higher compared to the Self-Ligating Bracket Group. In addition, the level of pain felt when biting with the anterior teeth was higher in the Wire Ligature and Elastic Ligature Group compared to the Self-Ligating Bracket Group. As a result of VAS and VRS measurements performed 7 days (T5) after the treatment, a higher level of pain was detected in the Elastic Ligature Group compared to the Self-Ligating Bracket Group during biting with the anterior teeth.
Within the limits of our study, the initial stage of orthodontic treatment causes a decrease in the quality of life of patients and an increase in the amount of pain. In general, the perception of pain defined in the Self-Ligating Bracket Group was less than in the groups ligated with conventional methods, in the time periods in which there was a significant difference in pain level between the groups. The level of pain is higher especially in the Elastic Ligature Group.
Keywords: Pain, Initial orthodontic pain, Conventional Brackets, Self-Ligating Brackets, Ligature techniques, Quality of life