Eğitim fakültelerindeki öğretim elemanlarının okullarda yürüttükleri bilimsel araştırmalara ilişkin izin ve etik kurul onay süreçlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the permission and ethics committee approval procedures for scientific studies conducted in schools by academics in educational facilities
Yazar: MURAT KUŞCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT BÜLBÜL
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilimsel araştırmalar = Scientific researchs ; Etik = Ethics ; Etik kurullar = Ethics committees ; Eğitim fakülteleri = Education faculties ; Proje onay süreci = Project approval process ; Yayın ilkeleri = Publishing principles ; Öğretim elemanları = Instructors ; İzinler = Permissions

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de eğitim fakültelerinde görev yapan öğretim elemanlarının Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda yürütmek istedikleri bilimsel araştırma süreçlerinde ihtiyaç duyulan izin ve bilimsel araştırma yayın etiği kurulları onay süreçlerinin değerlendirilmesidir. İlgili literatür incelendiğinde, Türkiye'de okullarda yürütülen bilimsel araştırmalara ilişkin izin süreçlerini kapsamlı bir biçimde değerlendiren bir araştırmaya rastlanmamıştır; benzer bir durum etik kurul onay süreçlerine yönelik araştırmalar için de geçerlidir. Bu araştırmayla bahsi geçen izin ve onay süreçlerinin bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirilerek yaşanan sorunların tespit edilmeye ve çözüm önerileri geliştirilmeye çalışılmıştır.
Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları belirlenirken kartopu örneklemesi ve maksimum çeşitlilik örneklemesi teknikleri kullanılmıştır. Araştırma kapsamında Türkiye'de farklı eğitim fakültelerinin farklı anabilim dallarında görev yapan 22 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
Araştırmada elde edilen verilerin içerik analiziyle çözümlenmesi sonucu elde edilen bulgulara yönelik olarak; "Bilimsel araştırmaların izin ve onay sürecine ilişkin hukuki bilgi durumu", "İzin sürecinde yaşanan MEB kaynaklı sorunlar", "Üniversitelerden ve etik kurullardan kaynaklı sorunlar" ve "İzin ve onay süreçlerine yönelik çözüm önerileri" temaları elde edilmiştir. 
Elde edilen bulgulardan hareketle eğitim fakültelerinde görev yapan öğretim elemanlarının okullarda yapmak istedikleri bilimsel araştırma süreçlerine ilişkin hukuki bilgilerinin yeterli düzeyde olmadığı; ilgili mevzuattan ve MEB'deki görevli personelden kaynaklı uygulamada sorunlar yaşandığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca bilimsel araştırmalardaki etik kurul onay süreçlerinde görevli olan kişilerden, mevzuattan ve sistemin işleyişinden kaynaklı sorunlar olduğu da tespit edilmiştir. Bütün bu sorunların da araştırmacılarda motivasyon kaybına yol açtığı ve bilimsel araştırmaların hem niceliğine hem de niteliğine olumsuz etkileri olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonunda bunların çözümüne yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The purpose of this research is to evaluate the permission and approval processes of scientific research publication ethics committees, which are required in the scientific research processes that the faculty members working in education faculties want to carry out in schools affiliated to the Ministry of National Education. When the relevant literature is examined, no research has been found that comprehensively evaluates the permission processes for scientific research conducted in schools in Turkey; Research on the procedures for ethics committee approval is in a similar condition. The goal of this research is to identify problems and develop solutions by evaluating permission and approval processes from a holistic standpoint.
The case study design, which is one of the qualitative research methods, was used in the research. Snowball sampling and maximum diversity techniques were used to determine the participants of the study. Within the scope of the research, semi-structured interviews were conducted with 22 participants working in different departments of different education faculties in Turkey.
The themes of "Legal information status regarding the permission and approval process of scientific researches," "Problems originating from the Ministry of National Education during the permission process," "Problems originating from universities and ethical committees," and "Solution proposals for permission and approval processes" were found as a result of the content analysis of the research data.
Based on the findings, it was concluded that the legal knowledge of academic staff working in faculties of education about the scientific research processes they wish to conduct in schools is insufficient; it was also concluded that there are practical issues arising from relevant legislation and personnel in charge in the Ministry of National Education. Furthermore, it has been determined that there are issues arising from the people involved in the ethics committee approval processes in scientific research, the legislation, and the system's operation. All of these issues, it has been concluded, cause a loss of motivation in researchers and have a negative impact on both the quantity and quality of scientific research. At the end of the research, suggestions were developed for solving these issues.