Çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlık eğitimialan hekimlerin erken çocukluk dönemindegelişim ve gelişimsel sorunlara yaklaşım ileilgili bilgi düzeyinin değerlendirilmesi
Paediatric health and diseases speciality educationevaluation of field physicians' level of knowledge about development in early childhood and approach to developmental problems
Yazar: FARIDA RASHIDBAYLI
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE BAHAR BİNGÖLER PEKCİCİ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş: Erken çocukluk döneminin önemine dair son yıllarda ulusal ve uluslararası
düzeyde önemli farkındalıklar kazanılmış ve bu konu ile ilgili çalışma planlamalarına sağlık
sisteminde ve çocuk sağlığı ve hastalıkları alanında daha fazla yer verilmeye başlanmıştır.
Özellikle orta ve düşük gelirli ülkelerdeki sağlık sistemi içinde çocukların gelişimsel
güçlüklerinin önlenmesi ve erken tanımlanmasına yer verilmesinin gerekliliği önemle
vurgulanmaktadır.
Günümüzde çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlarının, çocukların iyilik hali üzerindeki
güçlü etkileri nedeni ile gelişimsel ve sosyal bağlamda da sorumlu oldukları kabul
edilmektedir. Çocukların en üst gelişimsel potansiyellerine ulaşabilmelerini sağlamak için
erken tanı ve erken müdahale esastır ve çocuk sağlığı hizmeti verenlerin bir önceliği
olmalıdır.
Genel pediatride tüm yakınmaların yaklaşık %25-%30' u gelişim ya da davranış
kökenlidir. Gelişimsel sorunların saptanması ve erken tedavi edilmesindeki yetkinliğin çocuk
sağlığı ve hastalıkları eğitimi esnasında bu alanda alınan eğitimin kalitesine bağlı olduğu
gösterilmiştir. Çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı tarafından yapılacak muayene sırasında
ailelere çocuk gelişimi hakkında kanıta dayalı ve doğru bilgileri verebilmek onları
desteklemek ve gelişimsel sorunları önlemek için önemli bir fırsattır.
Amaç: Bu çalışmada Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Anabilim Dalında uzmanlık eğitimi alan hekimlerin erken çocukluk döneminde gelişim ve
gelişimsel sorunlara yaklaşım konularında bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi, aynı zamanda
uzmanlık eğitimi alan hekimlerin bilgi düzeylerinin uzmanlıktaki eğitimi süresi ve erken
çocukluk döneminde gelişim ve gelişimsel sorunlara yaklaşım konularında eğitim almış
olmak ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma, 01/05/2022-01/05/2023 tarihleri arasında Çocuk Sağlığı ve
Hastalıkları uzmanlık eğitimi almakta olan araştırmaya onam veren ve anketi yanıtlamaya
gönüllü olan asistanlara uygulanmıştır. Çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlık eğitimi almakta
olan 106 pediatri asistanına klinik uygulamalarında gelişimsel konulara yer verme,
karşılaştıkları zorluklar ve ilişkili etmenleri içeren, 30 soruluk bir anket uygulanmıştır.

15

Bulgular: Çalışmaya toplamda 106 (%69,7) hekim katıldı. Hekimlerin 85 (%80,2)' si
kadın, 21 (%19,8)' i erkekti ve yaş ortancası 28 yıl idi (en az: 24- en çok:47 yıl). Çalışmaya
katılan hekimlerin uzmanlık eğitim süresi ortancası 24 ay (en az: 1- en çok: 68 ay) olup, 22'si
(%20,75) ilk yıl, 26'sı (%24.52) ikinci yıl, 20'si (%18,86) 3.yıl, 38'i (%35,84) 3.yıl üzeri
asistan idi. Gelişimsel Pediatri asistan derslerine katılan asistanların sayısı 61 (%57,5),
katılmayan asistan sayısı 45 (%42,5) idi. Gelişimsel Pediatri rotasyonu yapan katılımcı sayısı
11 (%10,4), rotasyon yapmayan katılımcı sayısı 95 (%89,6) idi.
Sağlıklı çocuk izlem sırasında yeterli gelişimsel destekleme beceri ve tutumlarına sahip
olduğunu düşünen (8-9-10 puan veren) katılımcıların sayısı 36 (%34) kişiydi.Hekimlerin 1/5'i
gelişimsel zorlukların erken tanısında kullanılacak olan araçları bildiğini, gelişimsel
zorluklara erken tanı koyarak etkili yönlendirme yapabileceğini bildirmiştir (% 18).
Gelişimsel zorlukları ya da riskleri bulunan prematüre bebeklerin gelişimsel risklerinin
saptanması, değerlendirilmesi ve yönlendirilmesinde hekimler % 26 oranında kendilerini
yeterli olarak değerlendirmiş, serebral palsi gibi kronik hastalıkları olan çocukların izleminde
ise kendilerini yaklaşık % 20 oranında yeterli olarak değerlendirdiklerini bildirmişlerdir.
Erken çocukluk çağında sık karşılaşılan davranış sorunlarından yeme ve uyku sorunlarına
yaklaşım deneyimleri konusunda ise hekimlerin % 10'u kendilerini yeterli bulduklarını
bildirmiştir
Çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlık eğitimi alan hekimlerin KDÖ toplam puanı
ortancası ile yaş (p=0.001) ve kıdem ayı (p=0.000), uzmanlık eğitimi süresinde gelişimsel
pediatri asistan dersi almış olmak (p= 0.000) ve gelişimsel pediatride rotasyon yapmış olmak
arasında Pearson Chi-Square testi kullanılarak yapılan analizde istatistiksel olarak anlamlı
ilişki saptanmıştır.
Sonuç: Anket sonuçlarına göre asistanlarımızın çoğunun sağlıklı çocuk izlemi sırasında
gelişimi sağlayan ve destekleyen temel kuramları yeteri kadar bilmedikleri görüldü. Özellikle
prematürite, serebral palsi ve altta yatan kronik hastalığı olan hastaların gelişiminin
değerlendirilmesi ve desteklenmesi konusunda asistanların kendilerine güvenmedikleri ve bu
sorularda kendilerine 8 ve üzeri puan veren asistanların sayının az oluğu görüldü.
Anahtar Sözcükler: Pediatri eğitimi, Gelişimsel sorunlar, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
uzmanlık eğitimi.

Abstract:
ntroduction: In recent years, there has been a significant national and international
awareness of the importance of early childhood and more attention has been paid to the
planning of studies on this subject in the health system and in the field of pediatrics.
Especially in middle and low-income countries, the need to include prevention and early
identification of developmental difficulties of children in the health system is emphasized.
Today, it is recognized that pediatricians are also responsible for the developmental and
social context due to their strong influence on children's well-being. Early diagnosis and early
intervention are essential to ensure that children reach their highest developmental potential
and should be a priority for child health care providers.
Approximately 25%-30% of all complaints in general pediatrics are of developmental or
behavioral origin. It has been shown that competence in the detection and early treatment of
developmental problems depends on the quality of the education received in this field during
pediatrics training. Providing evidence-based and accurate information about child
development to families during the examination by a pediatrician is an important opportunity
to support them and prevent developmental problems.
Objective: The aim of this study was to evaluate the level of knowledge of physicians
receiving specialty training in the Department of Pediatrics, Faculty of Medicine Ankara
University, on early childhood development and approach to developmental problems, and to
evaluate the relationship between the level of knowledge of physicians receiving specialty
training and the duration of training in the specialty and having received training on early
childhood development and approach to developmental problems.
Materials and Methods: The study was conducted between 01/05/2022 and
01/05/2023 among pediatric residents who gave consent to the study and volunteered to
answer the questionnaire. A 30-question questionnaire including the inclusion of
developmental issues in clinical practice, difficulties encountered and related factors was
administered to 106 pediatric residents in pediatrics residency training.
Findings: A total of 106 (69.7%) physicians participated in the study. Of the
physicians, 85 (80.2%) were female, 21 (19.8%) were male, and the median age was 28 years

17

(minimum: 24-maximum: 47 years). The median duration of specialty training of the
physicians participating in the study was 24 months (minimum: 1-maximum: 68 months), 22
(20.75%) were first year residents, 26 (24.52%) were second year residents, 20 (18.86%) were
third year residents, and 38 (35.84%) were residents over the third year. The number of
residents who attended Developmental Pediatrics resident courses was 61 (57.5%) and the
number of residents who did not attend was 45 (42.5%). The number of participants who did
developmental pediatrics rotations was 11 (10.4%) and the number of participants who did
not rotate was 95 (89.6%).
The number of participants who thought that they had adequate developmental support
skills and attitudes during healthy child follow-up (scoring 8-9-10) was 36 (34%).
¼ of the physicians reported that they knew the tools to be used in the early diagnosis of
developmental difficulties and that they could provide effective guidance by early diagnosis
of developmental difficulties (18%). Physicians rated themselves as competent in the
detection, evaluation and guidance of developmental risks of premature infants with
developmental difficulties or risks by 26%, and in the follow-up of children with chronic
diseases such as cerebral palsy, they reported that they rated themselves as competent by
approximately 20%. Regarding their experiences in approaching eating and sleep problems,
which are common behavioral problems encountered in early childhood, 10% of the
physicians reported that they found themselves adequate.
The Pearson Chi-Square test revealed a statistically significant correlation between the
median of the total score of the CSQ and age (p=0.001) and months of seniority (p=0.000),
having taken a developmental pediatrics resident course during residency training (p=0.000)
and having rotated in developmental pediatrics.
Conclusion: According to the survey results, it was observed that most of our residents
were not sufficiently familiar with the basic institutions that provide and support development
during healthy child follow-up. It was observed that the residents were not confident
especially in evaluating and supporting the development of patients with prematurity, cerebral
palsy and underlying chronic diseases and the number of residents who gave themselves a
score of 8 and above in these questions was low.
Key Words: Pediatrics education, Developmental problems, Pediatrics specialty training