Kâmî Divanı Sözlüğü (Bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük)
Dictionary of Kâmî's Divan (Contextual index and functional dictionary)
Yazar: SEVDA ÇİLEM AYAR VARGÜN
Danışman: PROF. DR. ALİ YILDIRIM
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature

Özet:
Klasik Türk edebiyatı, kendine özgü bir anlam dünyası ve üslubu olan bir sahadır. Bu sahada eser vermiş şairler klasik Türk edebiyatı geleneğine bağlı kalmakla birlikte bilhassa üslup konusunda özgün söyleyişler oluşturmaya yönelmişlerdir. Bu bakımdan bu alanda çalışma yapan araştırmacılar hem klasik Türk edebiyatı geleneğinin bilgisine hâkim olmak hem de şaire özgü üslup özelliklerini bilmek durumundadır. Bu kapsamda araştırmacılara kolaylık sağlamayı amaçlayan TEBDİZ (Türk edebiyatı bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük) projesi klasik Türk edebiyatı metinlerinin daha anlaşılır olmasına yardımcı olmaktadır. Bu sözlükler sayesinde edebî metinlerde yer alan kelimelerin kullanıldığı bağlamlar, metinlerde yer alan folklorik, sosyal ve kültürel unsurlar tespit edilebilmektedir.
Bu çalışmada TEBDİZ projesi kapsamında Kâmî Divanı'nın bağlamsal dizini ve işlevsel sözlüğü hazırlanmıştır. Prof. Dr. Ali YILDIRIM tarafından yayımlanan Kâmî Divanı'nın tenkitli metninde yer alan şiirler TEBDİZ'e ait web sayfasına (www.tebdiz.com) yüklenmiş ve metinde yer alan her bir kelime veya kelime grubu tek tek anlamlandırılmıştır. Anlamlandırmalar bağlama dayalı olarak yapılmış, kelimeler Latin alfabesine göre sıralanmıştır. Bu çalışma Kâmî Divanı'nın TEBDİZ kapsamında bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğünün hazırlanması ile Kâmî Divanı'nda yer alan kelimelerin ve kelime gruplarının anlam açısından değerlendirilmesi, eserin konu, dil ve üslup bakımından incelenmesinden ibarettir. Kâmî Divanı'nın bağlamlı dizini ve işlevsel sözlüğü çalışmanın ek başlığı altında yer almaktadır.

Abstract:
Classical Turkish literature is a field with its own unique world of meanings and styles. The poets who produced works in this literary period, while adhering to the tradition of classical Turkish literature, tended to create original utterances, particularly in terms of style. In this respect, researchers working in this field have to both master the knowledge of the classical Turkish literary tradition and know the stylistic features of the poets. In this context, TEBDİZ (Contextual Index and Functional Dictionary of Turkish Literature) project, which aims to facilitate this background for researchers, helps to make classical Turkish literature texts more understandable. Thanks to these dictionaries, the words in the literary texts are shown in context and the folkloric, social and cultural elements in the texts can be determined.
In this study, the contextual index and functional dictionary of Kâmî's Divan is prepared within the context of TEBDİZ project. The poems in the critical text of Kâmî's Divan, which was published by Prof. Dr. Ali YILDIRIM, are uploaded to the web page of TEBDİZ (www.tebdiz.com) and each word or phrase in the text is interpreted one by one. The contextual background provides further knowledge and guidance for the interpretation process; words and word groups are sorted by latin alphabet. This study consists of the preparation of the contextual index and functional dictionary of the Kâmî's Divan within the scope of TEBDİZ, the evaluation of the words and word groups in Kâmî's Divan in terms of meaning, and the examination of the work in terms of topic, language, and style. The study includes the contextual index and functional dictionary of Kâmî's Divan under the appendix title.