Androjen baskılama tedavisi uygulanan hastalara verilen eğitim ve telefonla izlemin semptom yönetimine ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of education and telephone follow-up on symptom management and quality of life in patients receiving androgen deprivation therapy
Yazar: TUĞBA SINMAZ
Danışman: PROF. DR. AYFER ÖZBAŞ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
İlerlemiş prostat kanseriyle birlikte lokalize kanserlerin tedavisinde de kullanımı giderek artan ve sağkalım sonuçlarını iyileştirdiği gösterilen androjen baskılama tedavisinin, hipogonadizm ile ilişkili bir çok semptoma neden olarak hastaların yaşam kalitesini azaltan olumsuz etkilerinin önlenmesi ile ilgili literatürde yeterli hemşirelik araştırması bulunmamaktadır. Bu bilgiler ışığında tasarlanan randomize kontrollü deneysel çalışmanın amacı, prostat kanseri nedeniyle Androjen Baskılama Tedavisi uygulanan hastalara verilen eğitim ve telefonla izlemin semptom yönetimine ve yaşam kalitesine etkisini belirlemekti. Araştırmanın örneklemi, bir üniversite hastanesinin medikal onkoloji ve radyasyon onkolojisi polikliniklerine Mayıs 2022-Kasım 2022 tarihleri arasında başvuran ve çalışmaya alınma kriterlerine uyan 60 hastanın deney ve kontrol gruplarına randomize edilmesiyle belirlendi. Araştırmanın verileri; ilk yüz yüze görüşmede ve 3 ay sonraki son yüz yüze görüşmede 'Kişisel Bilgi Formu', 'Hasta İzlem Formu', 'EORTC QLQ-C30 Yaşam Kalitesi Ölçeği' ve 'EORTC QLQ-PR25 Prostat Modülü' ile toplandı. Deney grubundaki hastalara ilk yüz yüze görüşmede araştırmacı tarafından geliştirilen eğitim kitapçığı ve hasta eğitimi verilerek ardından hastalar, ilk yüz yüze görüşmeden sonraki 2, 4, 6, 8 ve 10. haftalarda olmak üzere üç ay boyunca 15 günde bir telefonla aranarak semptomlar yönünden izlendi ve eğitim kısaca tekrarlandı. Kontrol grubuna ise sadece eğitim kitapçığı verildi. Sonuçlar, uygun istatistiksel yöntemler kullanılarak %95 güven aralığında değerlendirildi. Deney grubundaki hastaların son test ölçümlerinde, kontrol grubuna kıyasla 'EORTC QLQ-C30' genel sağlık ve fonksiyonel ölçeğin fiziksel işlev ilişkili yaşam kalitesi alt boyutunda istatistiksel açıdan anlamlı bir iyileşmenin olduğu (p<0,001), deney grubunun ön teste kıyasla son test ölçümlerinde 'EORTC QLQ-C30' semptom ölçeği alt boyutlarından yorgunluk, ağrı, dispne ve diyare semptomlarında istatistiksel olarak anlamlı bir azalma olduğu görüldü (p<0,05). 'EORTC-PR25' ölçeği üriner semptom alt boyutunda kontrol grubuna kıyasla deney grubunda istatistiksel açıdan anlamlı bir iyileşmenin olduğu saptandı (p=0,046). Sonuç olarak hasta eğitimi ve telefonla izlemin; hastaların bilgi düzeyini artırdığı, semptom yönetimini iyileştirerek yaşam kalitesini yükselttiği belirlendi.

Abstract:
The literature lacks sufficient nursing research on the prevention of the harmful effects of androgen deprivation therapy, which is increasingly used to treat localized cancers in addition to advanced prostate cancer (PCa) and has been shown to increase survival rates but lowers patients' quality of life (QoL) by causing a number of symptoms linked to hypogonadism. The aim of the randomized controlled experimental study designed in the light of this information was to ascertain the effects of education and telephone follow-up on symptom management and QoL in patients receiving androgen deprivation therapy for PCa. The study's sample was created by randomly assigning 60 patients who met the inclusion criteria and applied to the medical oncology and radiation oncology outpatient clinics of a university hospital between May 2022 and November 2022 into the experimental and control groups. The research's data were gathered using the 'Personal Information Form', 'Patient Follow-up Form', 'EORTC QLQ-C30 Quality of Life Scale' and 'EORTC QLQ-PR25 Prostate Module' at the initial in-person interview and the final in-person meeting three months later. The training booklet and patient education materials created by the researcher were distributed to the experimental group's patients in the first face to face interview. After the initial interview, patients were called every 15 days for three months at weeks, second, fourth, sixth, eighth, and tenth, and the training was briefly repeated. Only the training booklet was provided to the control group. Using the relevant statistical techniques, results were assessed at a 95% confidence range. In the post-test measurements of the patients in the experimental group, there was a statistically significant improvement in the physical function-related QoL sub-dimension of the 'EORTC QLQ-C30' general health and functional scale compared to the control group (p<0.001). A statistically significant decrease was observed in the symptoms of fatigue, pain, dyspnea, and diarrhea, which are sub-dimensions of the 'EORTC QLQ-C30' symptom scale, in the post-test measurements of the experimental group compared to the pre-test (p<0.05). A statistically significant improvement was found in the experimental group as compared to the control group on the 'EORTC-PR25' scale's urine symptom sub-dimension (p=0.046). In conclusion; it was found that patient education and telephone follow- up improved the patients' level of knowledge and improved the quality of life by enchanging symptom management.