Geleneksel Samsun evi örneğinde gerçeğin katmanlaşmasının kolektif belleğe etkisi
The effect of layered reality to collective memory: The visualisation case of Samsun traditonal houses
Yazar: GİZEM ÖZEROL
Danışman: PROF. DR. LEMAN FİGEN GÜL
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilişim Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarımda Bilişim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Mimarlık = Architecture
Dizin: Artırılmış gerçeklik = Augmented reality

Özet:
Toplumlar bulundukları çevre ile ilişkili ortak bir hafızaya, belleğe, tarihe sahiptirler. Zamanla küreselleşen toplumlarda, 'sınırların ortadan kalkması' ile dünya genelinde aynı akımların benzer anlayışlarının tüm kentlerde yansımasına ve kentlerin asıl dokusunun toplumun belleğinden silinmesine yol açmaktadır. Bunu, tüm kentlerde karşılaştığımız geç edinilen koruma anlayışının yanı sıra çeşitli dönüşüm politikalariyla da geleneksel konut mimarisinin giderek yok oluşuna tanık olmamızla ifade edebiliriz. 
Geleneksel Türk Konutlarında ise insan, doğa ve çevre etkileşiminin özgün olması her kent için farklı bir kimlik kazandırmıştır. Bu bağlamda, günümüz teknolojisinin, kimliğini kaybeden kentler üzerinde yeniden yapılandırma ve saklı olanı ortaya çıkarma amaçlı kullanımı bizlere kimliğimizi, tarihimizi hatırlatmaktadır. Sanal ortamlar ile etkileşime giren bireylerin 'gerçek' olanın simulakrları üzerinden 'sanal'a dönüşümü ve bunun belleklerindeki normların tekrardan yansımalarına ne kadar etki ettiği irdelenmiştir. Sadece görsel ve sokak üzerinden edinilen deneyimler geçmişi hatırlatma, mekanı anımsatma konusunda bir etken olabilir mi? 
Sanal gösterimler sonrası kolektif bellekte yansıyan imgeler bize o değerlerin anlamlandırılmasını ölçümleme de yardımcı olabilir mi? Farklı sanal ortamlar ile uyarılan zihin bu saklı kalan değerleri ne ölçüde ortaya çıkarabilmektedir?. "Konak-I, Konak-II, Konak-III" olarak sanala dönüştürülen konutlar SG ve AG ortamında gösterilmiştir. Geleneksel mahalle dokusunu uzun süredir yitiren bu çevrenin insanlarının, sanal uzamdaki belleklerindeki imge farklılıkları, o 'yer' e dair hatırladıklarına ve 'yer' ile bağlamında yaşadıkları ile oranla değişimleri açısından araştırılmıştır. SG tekniğinde SG gözlük ile 3B çevre oluşturulup, katılımcıya sokakta yürümekte olduğunun hissiyatı verilmiştir. AG tekniğinde ise aynı model üzerinden kıyaslamanın daha mümkün olması için SLAM (Sımultaneous Location And Mapping) yöntemi kullanılıp, tablet ile yapıyı  birebir ölçekte veya katılımcının istediği ölçekte istediği yere konumlandırabilmesi amaçlanmıştır. Buradaki amaç, sanal çevre ile gerçekliğin artırılması arasında katılımcıya fiziki 'yer' ve 'bağlam' ilişkisini kurup kurmadığı, gerçeklik algısı açısından ve yarattığı çağrışım açısından farklılık oluşturup oluşturmadığını öğrenmektir. Deneyimler, her konut yapısı için kendi içerisinde oluşturulan gruplar üzerinden anket ve konuşmalarler, videolar bütününde değerlendirilmiştir. Kültürlere özgü semiyotik yaklaşımlar ve biçimsel olarak anlamlandırmalar normları oluşturduğu gibi o kültürü tanımlama ve analiz etmemizde yardımcı olmaktadır. Samsun'nun Geleneksel konut örneklerindeki biçimsel, anlamsal olarak irdelenecek olan bu üç yapının aynı çevrede, farklı fizyolojik özelliklerle yer alması çalışma kapsamında araştırılan sanal uygulamarla irdelenecektir. Bu SG ve AG uygulamaları ile semiyotik irdelemeler zaten yapıları hatırlamakta olan bireylerin zihninde farklı gösterge dizgeleri olarak kavranması, değişkenlikleri ve sebepleri de araştırma kapsamında incelenmiştir.

Abstract:
Societies have a common memory, memory, and history associated with the environment they are living in. Over the time, in globalizing societies, the 'dissappearance of borders' leads to the erasure of similar insights of the same movements in all cities around the world and the erosion of the patterns of the cities. We can express this by, not only with the late acceptance of conservation policies  we have encountered in all cities, but also with various transformational policies and the widespread disappearance of traditional housing in architecture. In traditional Turkish houses, the unique nature of human, nature and environment has given a different identity to every city. In this context, the use of advanced digital technology to reconstruct the identity of cities and to reveal what is hidden has the potential to reminds us of our identity and our history. It has been discussed how individuals who interact with virtual environments influence the 'real' transformation of simulacrs to 'virtual' and its reflection on the norms in memory. Can only visual and street experiences be a reminder of the past, a reminder of the place? Can imagery reflected in collective memory after virtual impressions help us measuring the meaning of those values? The mind evoked by different virtual environments can reveal these hidden values. The dwellings converted into "Konak-I, Konak-II, Konak-III" are shown in VR and AR medium. It has been examined in terms of changes in the image differences in the memories of the virtual space, compared to the remembrance of that 'place' and the fact that they live in the context of 'place'. In the VR technique, the 3D environment was created with Unity and experiened with VR glasses and the participants were given the feeling that they were walking on the street. In the AR technique, it was aimed to use the SLAM (simultaneous localisation and mapping) method in order to compare with the same model, and to position the view on the tablet at the desired scale by the participant. The purpose here was to find out whether there is a difference between the virtual environment and the realization of the reality in terms of the perception of reality and the connotations that it creates whether it establishes the physical 'place' and 'context' relation to the participant. Experiences were evaluated using the questionnaires, speeches, and videos on the basis of the self-built groups for each housing structure. Culturally specific semiotic approaches and formal norms of meaning were helping to identify and analyze the culture. Samsun's traditional housing examples was investigated in the form of virtual applications within the scope of studying these three structures which were analyzed semantically in the same environment with different physiological characteristics. These VR and AR applications and semienotic explanations have also been explored in the context of the understanding, variability and causes of different indicators in the minds of individuals who already remember the structures.