Tarımsal kooperatiflerde ortakların hizmet kalitesi algısı: İzmir ili sütçülük kooperatifleri örneği
Members' perception for service quality in agricultural cooperatives: A case of dairy cooperatives in Izmir province
Yazar: FİLİZ KINIKLI
Danışman: PROF. DR. MURAD YERCAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tarımsal Kalkınma Kooperatifleri, çiftçilerin ihtiyaçları doğrultusunda devletin teşvikleri ile kurulmuş bağımsız kuruluşlar niteliğindedirler. Çok amaçlı olmaları ve bünyelerinde önemli tarımsal faaliyetleri bulundurmaları nedeniyle çiftçi gelirine direkt etki eden kooperatiflerdir. Kooperatiflerin başarısında ve performansında, kooperatifin ortakları ile olan ilişkilerinin rolü oldukça önemlidir. Bu nedenle kooperatiflerin ortaklarına sunduğu hizmetin kalitesini ortaya koymak gerekmektedir.
Bu çalışmanın ana amacı, tarımsal kalkınma kooperatiflerinde ortakların, üye oldukları kooperatiflerin hizmet kalitesinden memnuniyet düzeylerinin belirlenmesidir. Bu çerçevede; ele alınan kooperatifler itibariyle; Türkiye'deki Tarımsal Kalkınma Kooperatiflerinin ortaklarına sunduğu hizmet kalitesi boyutlarının ortaya konulması, hizmet kalitesi boyutlarının algılanan kalite ve ortak memnuniyeti üzerine olan etkisinin incelenmesi ve ortakların kooperatiflere örgütsel bağlılık düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın kapsamını, İzmir ilinde aktif olarak süt işleme ve toplama faaliyeti gerçekleştiren Tarımsal Kalkınma Kooperatifleri oluşturmaktadır. Araştırmada, ortakların hizmet kalitesini ölçmek için SERVQUAL hizmet kalitesi ölçeği kullanılmıştır. SERVQUAL yöntemine göre, algılanan hizmet ile beklenen hizmet arasındaki fark hesaplanarak, ortakların kooperatiflerden memnuniyet düzeyleri ortaya konulmuştur.  Ortakların örgütsel bağlılıkları ise, örgütsel bağlılık ölçeği (OCQ) kullanılarak değerlendirilmiştir.
Araştırmanın sonuçlarına göre; süt işleme kooperatiflerinin, süt toplama kooperatiflerine göre ortaklarına sunduğu hizmet kalitesi daha iyidir. Hizmet kalitesi boyutları incelendiğinde ise; süt işleme kooperatifleri ortaklarının verdikleri en düşük puan "Empati" boyutudur. Bu da bu kooperatiflerin, ortakları ile yeterince ilgilenmediğini, onların özel ihtiyaçlarını karşılamada eksik kaldığını, kooperatif yöneticileri veya çalışanları ile ortaklar arasındaki iletişimin yetersiz olduğunu göstermektedir. Süt toplama kooperatifleri ortaklarının verdikleri en düşük hizmet kalitesi puanı ise "Fiziksel Unsurlar" boyutudur. Bu durum süt toplama kooperatiflerinin fiziki unsurlarının yetersiz olduğunu göstermiştir. Birçok kooperatifin kendine ait yönetim ofisinin dahi olmadığı gözlenmiştir.
Araştırma kapsamındaki kooperatif ortaklarının örgütsel bağlılık düzeyleri incelenmiş ve süt toplama kooperatifi ortaklarının süt işleme kooperatifi ortaklarına göre bağlılıklarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Örgütsel bağlılık boyutlarına göre durum incelendiğinde ise; süt toplama kooperatifi ortaklarının duygusal bağlılık düzeyi yüksek iken, süt işleme kooperatifi ortaklarının devam bağlılığının yüksek olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Agricultural Development Cooperatives are independent bodies established with government encouragements for needs of farmers. Agricultural Development Cooperatives are multi-purpose cooperatives and they have an impact on farmers income directly. The role of cooperatives relations with members is very important for cooperatives' success and performance. Therefore, cooperatives service quality should be determined.
The main purpose of this study to examine member satisfaction in agricultural cooperatives. Also the other purpose of this study to examine the cooperatives service quality dimensions, to expected and percieved service quality effect for member satisfaction and to members' organizational commitment in cooperatives.
The scope of research constituted from the members of dairy cooperatives which collect the raw material and process the raw material. In this study, SERVQUAL model was used to measure the service quality of members. According to the SERVQUAL method, the difference between the percieved and the expected service was calculated. So that the level of satisfaction of the members from the cooperatives has been revealed. The organizational commitment of members was assessed using the Organizational Commitment Scale (OCQ).
According to the research findings; the service quality of cooperatives which process the raw material is better than the service quality of cooperatives which collect the the raw material. According to the service quality dimensions, the lowest average of service quality dimension for the members of cooperatives which process the raw material was "Empathy" dimension. This situation is showed that cooperative management wasn't interested with the members. Also, this situation is showed that communication between the cooperative management and the members wasn't sufficient. The lowest average of service quality dimension for the members of cooperatives which collect the raw material was "Tangibles" dimension. This situation is showed that cooperatives which collect the raw material haven't got enough buildings, machinery, technologies etc.. Many cooperatives haven't got an executive office. 
The organizational commitment levels of the cooperatives which collect the row material was found greater than the cooperatives which process the row material. According to the organizational commitment dimensions, affective commitment level of the members of cooperatives which collect the raw material was found to be highest, whereas continuance commitment level of the members of cooperatives which process the raw material was found to be highest.