Şehirlerin mekânsal ilişkilerinin arkasındaki mekânsal kurgu ile temel değerler manzumesi arasındaki kuramsal çerçeve: MS 8. yy. Bağdat ve MÖ 4. yy. Priene şehirlerinin değerlendirmesi
The theoretical framework between the spatial order behind the spatial relationship of cities and the fundamental values system: Evaluation of C.E. 8th century Baghdad and B.C.e. 4th century Priene cities
Yazar: MUSTAFA TUTAR
Danışman: PROF. DR. ÖMER SADETTİN ÖKTEN
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Şehircilik ve Kentsel Dönüşüm Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Bilimsel çalışmalar bir kurama ait kavramsal ilişkileri sınıflandırarak genellemeler çıkarmayı amaçlamaktadır. Kavramsal yapılanmaya bağlı genellemeler araştırma konusu üzerinde sistemli çalışan bilimsel modeller oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, araştırmanın ana konusu olan şehirlerin kuruluş amacını, Prof. Dr. Sadettin Ökten'in ortaya koyduğu, "Temel Değerler Manzumesi" ile şehir kavramı ilişkisini, kuramsal çerçeve üzerinden değerlendirmektir.
Birinci bölümde tezin konusu, araştırma yöntemi ve düzeni açıklandı. İkinci bölümde, kavramsal yapılanmaya ait şehir, mekân ve eylem kavramları incelendi.  Ögelerin birbirleriyle olan nedenselliği üzerinden kavramlar genellenerek sınıflandırıldı.  Üçüncü bölümde elde edilen sınıfsal düzene göre Temel Değerler Manzumesi'nin mekânsal ilişkilerine bağlı kuramsal çerçevesi oluşturuldu. Mekân kavramının eylem ve şehir ilişkisi bir sistem dahilinde ele alınarak Temel Değerler Manzumesi'ne ait model elde edildi. Dördüncü bölümde İslam ve Antik Yunan Medeniyetlerine ait şehir kavramı değerlendirilerek, şehirlerin Temel Değerler Manzumesi ile olan mekânsal ilişkisi ortaya konuldu. Beşinci bölümde MÖ 4. yy. Priene ve MS 8. yy. Bağdat şehirleri incelendi. Şehirlerin kuruluş gayesi ve mekânsal kurgusu Temel Değerler Manzumesi'ne göre değerlendirildi. Altıncı bölümde yapılan bu değerlendirmelerin sonuçları yazıldı.

Abstract:
Scientific studies aim to make generalizations by classifying the conceptual relations of a theory. Generalizations based on concept construction provide scientific models that work systematically on the research topic. This study aims to evaluate the purpose of cities, which is the main subject of the research, and the relationship between the concept of city and the "Fundamental Values System" proposed by Prof. Dr. Sadettin Ökten through a theoretical framework.
In the first chapter, the subject of the thesis, the research method, and the layout were explained. In the second chapter, the concepts of city, space, and action belong to conceptual structuring. Classified concepts were by generalizing the causality of the items within each other. In the third chapter, according to the classification obtained, the theoretical framework of the Fundamental Values System based on spatial relations was created. The action and city relationship of the concept of space was handled within a system, and the Fundamental Values System model was obtained. In the fourth chapter, the concept of the city belonging to Islamic and Ancient Greek civilizations was evaluated, and its spatial relationship with the Fundamental Values System was revealed. In the fifth chapter, B.C. 4th century Priene and A.C. 8th century Baghdad cities were examined. The establishment purpose and spatial setup of the cities were evaluated according to the Fundamental Values System. In the sixth chapter, the results of the evaluations were written.