Hâkânî-yi Şirvânî ve Bahrü'l-Ebrârı
Hâkânî-yi Şirvânî and Bahrü'l-Ebrârı
Yazar: AZARMİDOKHT FARZAN
Danışman: PROF. DR. ZİYA AVŞAR
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Hâkânî-yi Şîrvânî'nin Bahrü'l-Ebrâr adlı kasidesi Fars ve Türk edebiyatlarında çok derin izler bırakmış bir eserdir. Etkisi asırlara sâri böyle bir eser dünya edebiyatları içerisinde bile eşine az rastlanır bir özellik arz etmektedir. Bu çalışmada fars edebiyat tarihindeki önemi kadar Türk edebiyatı tarihinde de önemli bir yeri olan Hâkânî-yi Şîrvânî'nin Bahrü'l-Ebrâr adlı kasidesi konu olarak seçilmiştir.Kendisi de bir Türk olan Hâkânî-yi Şîrvânî'nin bu kasidesi kendisinden sonra gelen Türk şairlerini de etkilemiş ve bu bağlamda Nâsır-ı Husrev Hint sahasında, Ali Şir Nevayî Çağatay sahasında, Fuzûlî Irâk-ı Acem sahasında ve Nef'î ile Yenişehirli Avnî ise Osmanlı sahasında bu kasideye aynı dil,  vezin ve kafiyede nazireler yazmışlardır.
Hâkânî-yi Şîrvânî'nin Bahrü'l-Ebrâr'ının bu tarihî ve kültürel önemi bizi bu kaside üzerinde özel olarak bir tez yapma düşüncesine sevketti. Bu amaçla Hâkânî-yi Şîrvânî'den önce ve sonra bu vezin ve kafiye ile şiir yazan yüz on bir şairin matla beyitlerini tespit ederek Türkçeye tercüme ettik. Ardından Hâkânî-yi Şîrvânî'nin Bahrü'l-Ebrâr'ının önemi üzerine bir değerlendirme yaparak şiirin Farsça metnini, o metnin latin harflerine aktarılmış biçimini ve Türkçe Tercümesini yaparak kasidenin kısa bir şerhini yaptık. Ümit ediyoruz ki bu çalışma bu haliyle konuya ilgi duyan bilim insanları için yararlanacakları bir metin olacaktır. 
Anahtar Kelimeler: Hâkânî-yi Şîrvânî, Bahrü'l-Ebrâr, kaside, nazire, klasik Türk edebiyatı.

Abstract:
Hâkânî-yi Şîrvânî's ode Bahrü'l-Ebrâr is a work that has left deep traces in Persian and Turkish literature. Such a work, whose influence spans centuries, is a rare feature even in world literatures. In this study, Hâkânî-yi Şîrvânî's ode called Bahrü'l-Ebrâr, which has an important place in the history of Turkish literature as well as its importance in the history of Persian literature, has been chosen as the subject. This ode of Hâkânî-yi Şîrvânî, who was also a Turk, also influenced the Turkish poets who came after him, and in this context, Nâsır-ı Hüsrev wrote verses in the same language, verse and rhyme in the Indian field, Ali Şir Nevayî in the Çağatay field, Fuzûlî in the field of Irâk-ı Acem, and Nef'î and Yenişehirli Avnî in the Ottoman field.
This historical and cultural significance of Hâkânî-yi Şîrvânî's Bahrü'l-Ebrâr led us to think of making a special thesis on this ode. For this purpose, we identified the matla couplets of one hundred and eleven poets who wrote poetry with this verse and rhyme before and after Hâkânî-yi Şîrvânî and translated them into Turkish. Then, we made an evaluation on the importance of Hâkânî-yi Şîrvânî's Bahrü'l-Ebrâr and made a short commentary of the ode by making the Persian text of the poem, the Latin version of that text and the Turkish translation. We hope that this study will be a useful text for scientists who are interested in the subject.
Key Words:  Hâkânî-yi Şîrvânî, Bahrü'l-Ebrâr, ode, nazire, classical Turkish literature.