Andız (Arceuthos drupacea Ant. et. Kotschy) ağacının kimyasal bileşimi üzerine araştırmalar
Studies on the chemical compositions of syrian juniper (Arceuthos drupacea Ant. et. Kotschy)
Yazar: İLHAMİ EMRAH DÖNMEZ
Danışman: PROF.DR. HARZEMŞAH HAFIZOĞLU
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
ÖZET Yüksek Lisans Tezi ANDIZ (Arceuthos drupaceaAnt et Kotschy) AĞACININ KİMYASAL BİLEŞİMİ ÜZERİNE ARAŞTIRMALAR İlhami Emrah DÖNMEZ Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Orman Endüstri Mühendisliği Anabilim Dalı Tez Danışmanı: Prof. Dr. Harzemşah HAFIZOĞLU Mayıs 2005, 121 sayfa. Bu çalışmada yurdumuzda doğal olarak yetişen ve Akdeniz Bölgesi sınırlan boyunca yayılış gösteren Andız ağacının kimyasal ve anatomik özellikleri araştırılmıştır. Andız ağacının anatomik özellikleri bakımından odunu oluşturan elemanlar incelenmiş, yaprak ve meyvelerinin anatomik özelliklerine bakılmıştır. Kimyasal özellikleri bakımından ise; Andız ağacının odun ve kabuk örnekleri üzerinde hücre çeperi asli bileşenleri ve çözünürlük değerleri araştırılmış, odun, kabuk ve meyve örnekleri üzerinde heksan ekstraksiyonu ile elde edilen lipofilik madde miktarları ve bileşenleri araştırılmıştır. Ayrıca andız ağacının iğne yapraklarından hidrodestilasyon ile uçucu yağlar elde edilerek yağ verimi ve uçucu bileşenler araştırılmıştır. Anatomik ölçümlerde, yaz odunu traheid hücresi radyal çapı; 20,0 um ve teğet çapı 22,4 um, ilkbahar odunu traheid hücresi radyal çapı; 22,1 um ve teğet çapı 22,6 um olarak tespit iiiÖZET (devam ediyor) edilmiştir. Ayrıca andız ağacının yaprak ve meyvelerinin anatomik özellikleri de araştırılmıştır. Heksan ekstraksiyonu sonucu elde edilen lipofilik madde miktarları odunda, % 1,5, kabukta %6,1 ve meyvede %4,1 olarak bulunmuştur. Lipofilik madde bileşenleri arasında ise odun, kabuk ve meyvede en fazla bulunan bileşen ferruginol (%26,3; 15,6; 25,2) olmuş, communik asit ve sandaracopimaric asit diğer önemli bileşenler olarak tespit edilmiştir. Andız ağacı iğne yapraklarından elde edilen uçucu yağ verimi 0,26 ml/100 gr. olarak tespit edilmiştir. Ayrıca uçucu bileşenler içerisinde en fazla bulunan bileşen limonen (% 49,4) olarak tespit edilmiştir. Diğer uçucu bileşenler arasında ise önemli olanlar a-pinen (%12,2), p-myrcene (%3,2) ve germacrene-D (%7,9) olarak tespit edilmiştir. Odun ve kabukta selüloz oranı % 46,2 ve %31,0, holoselüloz oranı, %75,8 ve %60,4, lignin miktarı %31,9 ve %37,8, alkol-benzen çözünürlüğü, %1,7 ve %18,0, soğuk su çözünürlüğü, %2,5 ve %8,5, sıcak su çözünürlüğü, %4,1 ve %15,7 ve % 1 NaOH çözünürlüğü %10,2 ve %42,7 olarak bulunmuştur. Ayrıca, odun ve kabuk örneklerinde polifenolik madde miktarı araştırılmış ve odunda %0,5, kabukta %3,1 olarak tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Arceuthos drupacea, Andız, Uçucu yağ, Lipofilik maddeler, Ferruginol, Bilim Kodu: 502.09.02 iv

Abstract:
ABSTRACT M. Sc. Thesis STUDIES ON THE CHEMICAL COMPOSITIONS OF SYRIAN JUNIPER (Arceutos drupaceaAnt. et Kotschy) İlhami Emrah DÖNMEZ Zonguldak Karaelmas University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Forest Industrial Engineering Thesis Advisor: Prof. Harzemşah HAFIZO?LU May 2005, 121 pages. In this study, the chemical and anatomical properties of Syrian juniper growing in south of Turkey was investigated. Principal wood elements were also investigated and anatomical characteristics of leaves and fruits were determined. For the chemical properties, basic chemical compounds of Syrian juniper the cell walls components of wood and bark and their solubility were determined. Wood, bark and berry specimens were exposed to hexane extraction and amounts of lyphophilic substances and compounds were determined. Moreover, essential oils of needle leaves of Syrian juniper were obtained by hydro-distillation, oil productivity and volatile compounds were investigated. According to anatomical measurements, radial diameter of latewood tracheid was found as 20.0 um, tangential diameter as 22.4um. for earlywood; radial diameter was found asABSTRACT (continued) 22.1 um, and tangential diameter as 22.6um. Also anatomical properties of leaves and fruits of Syrian juniper were investigated. As a result of hexane extraction, amount of lipophylic substances of wood, bark and fruits were found as 1.5%, 6.1% and 4.1% respectively. Among the lipophylic compounds, the major compound found in wood, bark and fruits was ferruginol 26.3%, 15.6% and 25.2% respectively. The other important compounds were communic acid and sandaracopimaric acid. Volatile oil productivity of Syrian juniper leaves was determined as 0.26 ml/lOOg. The major compound obtained was limonene as 49.4%. The other important compounds were a-pinen as 12.2%, p-myrcene as 3.2% and germacrene-D as 7.9%. Cellulose amount of wood and bark was found as 46.2% and 31% respectively, holocellulose amount as 75.8% and 60.4%, lignin as 31.9% and 37.8%, alcohol-benzene solubility as 1.7% and 18%, cold water solubility as 2.5% and 8.5%, hot water solubility as 4.1% and 42.7%. Polyphenolic substances were also determined to be 0.5% in wood and 3.1% in bark. Keywords: Arceuthos drupacea, Syrian juniper, volatile oil, lipophylic substances, Ferruginol, Science code: 502.09.02 VI