Refik Halid Karay'ın romanlarında ironi
Irony in Refik Halid Karay's novels
Yazar: OĞUZ YAŞAR YILMAZ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ŞAHİN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebi eserler = Literary works ; Karay, Refik Halid = Karay, Refik Halid ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; İroni = Irony

Özet:
İroni hem felsefe hem de edebiyat alanında merkezi konumda olan bir kavramdır.  Temel olarak uyumsuzluğa ya da zıtlığa dayanır ve esasından politik ve eleştirel bir tutumu ifade eder. Bununla birlikte her zaman bir kurban içerdiği için performans süreci mizahla iç içe olan bir kavramdır ve bu yüzden seyirlik bir değer oluşturur. Bir taraftan da ironik hikâyeler hepimizin ironinin kurbanı olduğu noktasında birleşirler. İroni tarihte Sokrates'le birlikte görünürlük kazanmış tarih ilerledikçe retorik, dramatik ve romantik yönlerde gelişim göstermiştir.
Refik Halid Karay, bizim edebiyatımızda genellikle mizah yazarı olarak tanınan bir figürdür. İroni doğası gereği mizahla yan yana hatta iç içe bulunan bir kavram olduğu için yazın hayatına Kirpi lakabıyla yazdığı mizahi, siyasi ve eleştirel nitelikteki yazılarıyla giriş yapmış, muhalif duruşu sebebiyle hayatını sürgünlerde geçirmiş, hatta ölüm tehlikesiyle bile karşı karşıya kalmış yazarın eserlerinde ironik görünümler aramak beyhude bir çaba olmayacaktır. Nitekim bu alanda yapılmış çalışmalar mevcuttur. Bununla birlikte bu çalışmalar yazarın kurmaca edebiyat dışında kalan yazılarıyla ve kurmaca edebiyat bağlamındaki hikâyeleriyle ilgilidir. Bu çalışmada Refik Halid Karay'ın romanlarında ironin retorik, dramatik ve romantik yönlerinin izi sürülecek, elde edilen veriler kararlılık ve kararsızlık niteliklerine göre değerlendirilecektir.

Abstract:
Irony is a concept that is centrally located in both philosophy and literature. Basically, it relies on dissonance or contrast and fundamentally expresses a political and critical attitude. Besides, its performance process is a concept intertwined with humor because it always includes a victim and therefore constitutes a spectacle value. On the other hand, ironic stories unite on the point that we are all victims of irony. Irony, in history, has gained visibility with Socrates, as history progresses in the aspects of rhetoric, dramatic and romantic.
Refik Halid Karay is a figure who is usually known as a humorist writer in our literature. As the nature of irony is intertwined and furthermore side by side with humor, he began in writing life with the writings in the quality of humorous, political and critical using the nickname "Kirpi" , because of his oppositional stance, the writer who has spent his life in exiles and even he faced risk of death, it will not be a futile effort to look for ironic aspects in writer's pieces. A matter of fact, there are studies carried out in this area. In addition, these studies are relevant to the writer's writings except his fictional works and the stories in the context of fictional literature. In this study, the aspects of irony in a rhetoric, dramatic and romantic way will be traced in Refik Halid Karay's novels; the obtained data will be evaluated according to the qualities of decisiveness and indecisiveness.