Okul öncesi çocuklarına oyun yoluyla aksak ritim öğretimi
Teaching aksak rhythm to preschool children through play
Yazar: ÖYKÜ GÜL
Danışman: PROF. ÜLKÜ ÖZGÜR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzik = Music

Özet:
Okul öncesi dönemde müzik eğitimi ve müzik eğitiminin bir boyutu olan ritim öğretimine dayalı etkinlikler önemli bir yer tutmaktadır. Bir ülkenin müziğinde kullanılan ritimler o ülkenin müzik kültürünü yansıtmaktadır. Türk müziğinin karakteristik özelliklerinden olan aksak ritimler Türk müzik kültürüne ayrı bir zenginlik katmaktadır. Aksak ritimlerin küçük yaşlardan itibaren müzik eğitiminde kullanılması, eğitim sürecini zenginleştirecek ve müzik kültürünün nesiller arası aktarımına ve gelişimine katkı sağlayacaktır. Bu çalışma okul öncesi eğitiminde aksak ritimlerin kullanılabilirliğini artırmayı ve eğitimcilerin yararlanabileceği etkinlikler oluşturmayı amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda ön-test son-test kontrol grupsuz deneysel desen modeli temel alınarak tasarlanan sekiz haftalık deneysel prosedür, Ankara'nın Gölbaşı ilçesinde bulunan TOKİ Şehit Hakan Can Anaokulu öğrencilerine uygulanmıştır (N=35). Çalışmada uygulama grubunun ön-test ve son-test puanları arasındaki istatistiksel farklılıklar incelenmiş, Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi uygulanmıştır. Ayrıca uzmanlar arasında değerlendirmenin tutarlı olup olmadığını saptamak adına Krippendorf Alfa Puanlayıcılar Arası Güvenirlik Değeri saptanarak uzman arasındaki değerlendirmenin tutarlı olduğu sonucuna varılmıştır. Deney grubuna ön-test son-test aşamasında oyun yoluyla aksak ritim öğretiminin kullanılabilirliğinin öğrenci üzerindeki etkilerini ortaya koymak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen Aksak Ritim Kazanımı Gözlem Formu uygulanmıştır. Deneysel işlem 8 hafta boyunca haftada 1 gün olacak şekilde gerçekleşmiştir. Ön-test ve son-test aşaması kayıt altına alınarak 4 uzman tarafından değerlendirilmiştir. Çalışma ile 5/8, 7/8, 9/8'lik aksak ritimler çalma, söyleme ve beden perküsyonuyla seslendirme hazır bulunuşlukları saptamış, deneysel işlemin sonunda bu çalma, söyleme ve beden perküsyonuyla seslendirme düzeyleri arasındaki ilişki saptanmıştır. Çalışma ile ön-test ve son-test arasında anlamlı fark görüldüğü, bu doğrultuda çocukların aksak ritimleri oyun yoluyla öğrenebilecekleri saptanmıştır. Araştırmanın sonuçları doğrultusunda aksak ritimlerin okul öncesi aşamasında kullanılabilirliği, ülkemizin müziğinin karakteristik özelliklerinden olan aksak ritimlerin müzik eğitiminde küçük yaşlardan itibaren öğrenilebilir oluşu bulgusuna varılarak, okul öncesi eğitimcilere ve müzik eğitimcilerine yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In the preschool age, music education and activities based on rhythm training, which is a dimension of music education, have an important place. The rhythms used in the music of a country reflect the music culture of that country. Aksak rhythms, which are one of the characteristic features of Turkish music, enrich Turkish music culture. The use of aksak rhythms in music education from an early age will further enrich the education process and contribute to the development of music culture as well as the intergenerational transfer of music culture. This study aimed to increase the utilisation of aksak rhythms in preschool education and to create activities that educators can benefit from. In pursuit of this purpose, the eight-week experimental procedure, which was designed based on the pre-test post-test experimental design model without control group, was applied to the students of TOKİ Şehit Hakan Can Kindergarten in Gölbaşı district of Ankara (N=35). In the study, statistical differences between the pre-test and post-test scores of the treatment group were analysed and Wilcoxon Signed Rank Test was applied. In addition, Krippendorf Alpha Inter-rater Reliability Value was measured to determine whether the evaluation between the experts was consistent or not, and it was concluded that the evaluation between the experts was consistent. In the pre-test post-test phase, the Acquisition of Aksak Rhythm Observation Form, developed by the researcher, was applied to the experimental group in order to reveal the effects of the use of teaching aksak rhythm through games on the students. The experimental process was carried out once a week for 8 weeks. The pre-test and post-test phases were recorded and evaluated by 4 experts. The study revealed the readiness of playing, singing and vocalising 5/8, 7/8, 9/8 rhythms with body percussion, and at the end of the experimental process, the relationship between the levels of playing, singing and vocalising with body percussion was detected. It was determined that there was a significant difference between the pre-test and the post-test, and accordingly, it was concluded that children could learn aksak rhythms through play. In line with the results of the study, the use of aksak rhythms at the preschool stage, aksak rhythms, which are characteristic features of the music of our country, can be taught from an early age in music education, and suggestions for preschool educators and music educators were made.