İnorganik ve organik toprak düzenleyicilerin sulu ve kuruda nohut (Cicer arietinum L.)'un tarımsal özelliklerine etkisi
The effect of inorganic and organic soil conditioners on the agricultural properties of chickpea (Cicer arietinum L.) under dry and irrigated conditions
Yazar: ENGİN TAKIL
Danışman: PROF. DR. NİHAL KAYAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tahıllar ve Tane Baklagiller Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma nohutta kuru ve sulu şartlarda, iki farklı zeolit uygulaması ve farklı azot kaynaklı gübrelerin (kontrol, geleneksel gübre, kimyevi gübre, ahır gübresi, hayvansal menşeili aminoasit içeren sıvı gübre) verim ve verim ögelerine etkisi belirleyebilmek için Eskişehir koşullarında 2019 ve 2020 üretim sezonunda yürütülmüştür. Denemeler tesadüf bloklarında bölünen bölünmüş parseller deneme desenine göre dört tekrarlamalı olarak ana parsellere yetişme ortamı (kuru-sulu), alt parsellere zeolit uygulaması ve alt-alt parsellere farklı azot kaynaklı gübreler gelecek şekilde kurulmuştur.
Araştırma sonucunda; çıkışa kadar geçen gün sayısı 11-12,8 gün, çıkışta bitki sayısı 18,3-24.8 adet, çiçeklenmeye kadar geçen gün sayısı 48,3-67,5 gün, olgunlaşma gün sayısı 110,5-138 gün, bitkide biyolojik verim 8,5-50,2 g, bitki boyu 43,2-71,9 cm, ilk bakla yüksekliği 28,5-35,9 cm, bitkide dal sayısı 1,73-2,91 adet, anadal çapı 3,16-7,74 mm, bitkide bakla sayısı 10,13-45,75 adet, bitkide tane sayısı 9,65-42,58 adet, bitkide tane ağırlığı 4,10-18,60 g, yüztane ağırlığı 38,50-50,62 g, biyolojik verim 183-1018 kg/da, tane verimi 91-406 kg/da, hasat indeksi 32,1-52 %, protein oranı 20,7-23,9 %, nodül sayısı 8,25-33,45 adet, nodül yaş ağırlığı 0,68-3,70 g, nodül kuru ağırlığı 0,28-1,06 g, kanopi sıcaklığı 24,2-32,4 C0, NDVI 0,33-0,82, yaprak alan indeksi 1,23-8,63, klorofil içeriği 47,4-65,8 spad arasında gerçekleşmiştir.
İki yılın ortalama değerlerine göre uygulamalar arasında en yüksek nohutta tane verimi 331,5 kg ile sulu x zeolitli x ahır gübresi uygulanan parsellerden elde edilmiştir.
Sonuç olarak; Eskişehir koşullarında nohutta sulama yapılmasının tane verim ve verim ögelerine olumlu etkileyeceği, geçirgenliği fazla olan topraklarda zeolit uygulamasının fayda sağlayabileceği ve İç Anadolu Bölgesi'nde nohut yetiştiriciliğinde en uygun yöntemin sulama x ahır gübresi uygulaması ile elde edilebileceği belirlenmiştir.

Abstract:
This study was carried out in order to determine the effects of two different zeolite applications and different nitrogen-based fertilizers (control, conventional fertilizer, chemical fertilizer, barn manure, liquid fertilizer containing animal origin amino acids) on yield and yield components of chickpea in dry and irrigated conditions in 2019 and 2020 production seasons in Eskişehir conditions. Experiments were set up in four replications according to the divided plots experimental design divided in random blocks, with growing medium (dry-irrigated) application to the main plots, zeolite application to the sub-plots, and different nitrogen-sourced fertilizers to the sub-sub-plots.
As a result of the research; number of days until emergence 11-12.8 days, number of plants at emergence 18.3-24.8, number of days until flowering 48.3-67.5 days, number of maturation days 110.5-138 days, biological yield per plant 8.5-50.2 g, plant height 43.2-71.9 cm, first pod height 28.5-35.9 cm, number of branches per plant 1.73-2.91, main branch diameter 3.16-7.74 mm, the number of pods per plant is 10.13-45.75, the number of seeds per plant is 9.65-42.58, the weight of seeds per plant is 4.10-18.60 g, the weight of per hundred is 38.50-50.62 g, biological yield 183-1018 kg/da, grain yield 91-406 kg/da, harvest index 32.1-52 %, protein rate 20.7-23.9 %, nodule number 8.25-33.45 pieces, nodule wet weight 0.68-3.70 g, nodule dry weight 0.28-1.06 g, canopy temperature 24.2-32.4 C0, NDVI 0.33-0.82, leaf area index 1.23 -8.63, chlorophyll content was between 47.4-65.8 spad.
According to the average values of the two years, the highest grain yield in chickpea was obtained with 331.5 kg/da from the parcels applied with irrigated x zeolite x barn manure.
In conclusion; it has been determined that irrigation in chickpeas in Eskişehir conditions will positively affect grain yield and yield components, zeolite application can be beneficial in soils with high permeability, and the most appropriate method in chickpea cultivation in the Central Anatolia Region can be obtained with irrigation x barnyard manure application.