Florozisli koyunların doku iz element miktarlarının belirlenmesi
Determination of the amount of tissue trace element in sheep with fluorosis
Yazar: SEDAT ÇETİN
Danışman: PROF. DR. FATMAGÜL YUR
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Eser elementler = Trace elements ; Florür zehirlenmesi = Fluoride poisoning ; Koyunlar = Sheep

Özet:
Bu çalı?mada, endemik 
florozis görülen bölgede yeti?tirilen ve florozis te?hisi konulan koyunlardan alınan kas ve böbrek 
dokularında iz element konsantrasyonlarının ara?tırılması amaçlandı. Bu amaçla Ağrı ili Doğubeyazıt 
ilçesine bağlı köylerde kesime gönderilmi?, klinik olarak florozis te?hisi konmu? ve 3-4 ya?larında 15 
koyun hasta grubu olarak, florozis belirtisi göstermeyen 3-4 ya?larında 10 koyun kontrol grubu olarak 
kullanıldı. Klinik olarak florozis te?hisi konularak kesime sevk edilmi? hayvanlardan kas ve böbrek 
doku örnekleri alındı. Alınan bu doku örnekleri hazırlanarak Atomik Absorbsiyon 
Spektrofotometresinde (Perkin Elmer AAnalyst 800) okundu. Florosizli hayvanlarda kas bakır düzeyi 
kontrol grubuna göre yüksek bulundu. Bu yükseklik istatistik olarak anlamlıydı (p<0.05). Kas çinko 
düzeyleri incelendiğinde kontrol grubunda çinko değeri hasta grubuna göre anlamlı olarak yüksek 
bulundu (p<0.01). Kas nikel ve demir düzeyleri bakımından kontrol ve hasta grubu arasında 
istatistikse olarak fark bulunmadı (p>0.05). Hasta böbrek dokusunda bakır düzeyi bakımndan kontrole 
göre istatistiksel önem bulunamadı (p>0.05). Hasta grubunun böbrek dokusunda çinko (p<0.01), 
demir (p<0.01) ve nikel (p>0.05) konsantrasyonları kontrol grubuna göre istatistiksel olarak önemli 
oranda yüksek bulundu. Sonuç olarak, florozisin kas ve böbrekteki mineral madde metabolizmasını 
önemli derecede etkilediği, hasta grubunda raslanan yüksek mineral düzeylerinin, flor toksikasyonu 
kaynaklı birikim ve atılım dengesinin bozulmasından kaynaklandığı ve söz konusu elementlerin 
katıldığı enzimatik ve metabolik faaliyetleri de kapsayan daha ileri çalı?maların yapılmasının yararlı 
olacağı dü?ünülebilir. 

Anahtar sözcükler: Florozis, Koyun, ?z element.

Abstract:
. In this study, it was aimed to investigate the trace-element concentrations in muscle and 
kidney tissue of sheep, diagnosed with fluorosis and which were grown in the area where endemic 
fluorosis is commonly seen. To this end, 3-4 aged 15 sheep from the villages of Doğubayazıt district 
in Ağrı which were diagnosed with fluorosis and sent to slaughter, were used as fluorosis patient 
group; 3-4 aged 10 sheep which didn?t show any fluorosis sign were used as control group. Kidney 
tissue samples were taken from the animals which were diagnosed as fluorosis patient clinically and 
sent to slaughter. These tissue samples were analyzed on Atomic Absorption Spectrophotometer 
(Perkin Elmer AAnalyst 800). Muscle-copper levels in fluorosis patients were found high as compare 
to the control group. This result was statistically significant (p<0.05). According to the result of 
muscle-zinc levels investigation, the zinc levels in control group was significantly higher than 
fluorosis patient group (p<0.01). There was no statistically difference between control group and 
patient gruop in terms of muscle-nickel and iron levels (p<0.05). There was no statistically remarkable 
result which was found in patient kidney tissue in terms of the level of copper. The concentrations of 
Zinc (p<0.01), Iron (p<0.01) and Nickel (p<0.05) was found statistically high in kidney tissue of 
patient group as compare with control group. As a result; fluorosis significantly effects the mineral 
metabolism in muscle and kidney, high levels of mineral in patient group were due to the deterioration 
of the balance of accumulation and excretion which was taken root from fluoride intoxication and 
further investigations should be done which will cover the enzymatic and metabolic activities of these 
elements. 
Key words: Fluorosis, Sheep, Trace element