Kan değişimi yapılan hiperbilirübinemili hastaların retrospektif olarak genel değerlendirilmesi
General retrospective evoluatian of hyperbilirubinemia patients  after exchange tranfusion
Yazar: FÜSUN EFSUN EGEREN ARCAK
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN KATAR
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebek-yenidoğmuş hastalıkları = Infant-newborn diseases ; Hiperbilirubinemi = Hyperbilirubinemia ; Kan transfüzyonu = Blood transfusion ; Kernikterus = Kernicterus ; Komplikasyonlar = Complications ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Sarılık-neonatal = Jaundice-neonatal

Özet:
Giriş ve Amaç: Fizyolojik yenidoğan sarılığına kıyasla daha az sıklıkta
görülen patolojik sarılık erken dönemde tedavi edilmediği taktirde kernikterus ile
sonuçlanabilen önemli bir sağlık sorunudur. Yenidoğan sarılığının risk faktörleri ile
birlikte değerlendirilmesi ve etkili bir tedavi yöntemi uygulanması önemlidir. Ciddi
yenidoğan sarılığında fototerapi (FT) ve kan değişimi (KD) en sık kullanılan tedavi
yöntemleridir. Özellikle ciddi hiperbilirübinemide kan değişimi nörolojik sekellerin
önlenmesinde hayati önem taşır. Bu çalışmada kan değişimi yapılan ciddi
hiperbilirübinemili hastaların demografik özelliklerini, klinik ve laboratuvar
bulgularını değerlendirmeyi amaçladık.
Materyal ve metod: Çalışmamızda Ocak 2013-Aralık 2015 tarihleri arasında
Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde kan
değişimi uygulanan hastaların dosyaları retrospektif olarak incelendi. Hastaların
doğum yeri ve doğum şekli, anne yaşı, doğum sayısı, akraba evliliği durumu, ailenin
yaşadığı yer, hastanın gestasyon yaşı, hastane başvuru yaşı, hastaneye başvuru
nedenleri, cinsiyeti, doğum ağırlığı, fizik inceleme bulguları, laboratuar inceleme
sonuçları, fotorerapi süresi, kan değişimi süresi, kan değişimi sayısı, kan değişimi
sonrası gelişen komplikasyonlar değerlendirildi. Tüm veriler hasta dosyalarından
retrospektif şekilde tarama yöntemi ile kayıt edildi.
Bulgular: Çalışmaya yenidoğan sarılığı nedeni ile yenidoğan yoğun bakım
ünitesinde izlenen ve kan değişimi uygulanan 29 (%60.4)'u erkek ve 19 (%39.6)'u
kız olmak üzere toplam 48 bebek dahil edildi. Bebeklerin 32 (%66.7)'sinin normal
spontan vajinal yol ile16 (%33.3)'sının sezaryen yol ile doğduğu saptandı.
Bebeklerin ortalama doğum ağırlıkları 3134.38±390.47 gr. olarak bulundu. Başvuru
sırasında bebeklerin ortalama yaşı 3.69±2.63 gün idi.
Hastaların tümünde ciltte ve gözlerde sararma şikayetinin olduğu, sarılığa ek
olarak 10 bebekte emme zayıflığı şikayetinin eklendiği, 4 hastanın ise inleme
şikayetlerinin olması üzerine hastaneye getirildiği saptandı. Hastaların 37'sinin
(%90.2) hastanede, 4'ünün (%9.8) evde doğduğu öğrenildi.
Annelerin ortalama yaşının 29.56±6.26 yıl (18-45) ve toplam gebelik
sayısının 4±2 ve ortalama toplam doğum sayılarının ise 3±2 doğum olduğu saptandı.
Ebeveynlerde akraba evliliği sorgulandığında ise 25 (%52.1)'inde akrabalık
ilişkisinin olmadığı, 8 (%16.7) ailede akraba evliliği olduğu saptanmakla birlikte 15
(%31.2) ailede ise dosyalarında akrabalık durumu hakkında bilgiye ulaşılamadı
Hastaların hastaneye başvuruları sırasında bakılan ortalama hemoglobin
değeri 13.9±3.79 g/dL, ortalama hematokrit değeri: 41.93±11.12 (%), ortalama
toplam lökosit sayısı 17.72±8.73(x10 3 /mm 3 )ve ortalama trombosit sayısı ise
258.33±97.16(x10 3 /mm 3 ) olarak bulundu. Hastaların başvuruları sırasında bakılan
ortalama üre değeri 48.92±38.59 mg/dL, kreatinin;0.72±0.42 mg/dL, ortalama
sodyum;141.83±8.26 mEq/L ve ortalama potasyum değeri ise 4.69±0.84 mEq/L
olarak bulundu. Hastaların başvuruları sırasında bakılan ortalama CRP değeri ise
0.34±0.42 mg/dL olarak saptandı. Hastalar sarılık etyolojisi açısından
incelendiğinde; 10 hastada (%20.8) AB0 uyuşmazlığı ve 8 hastada ise (%16.7) Rh
uygunsuzluğu saptandı. Kan değişimi uygulanan yenidoğanların beyin MR
görüntüleme tetkikleri değerlendirildiğinde; 6 (%12.5) hastanın normal saptandığı, 5
(%10.4)'inde kernikterus ile uyumlu MR görüntüleme bulgularının olduğu ve 37
(%77.1)'ine de beyin MR görüntülemesi yapılmadığı saptandı. Hastalara uygulanan
ortalama fototerapi süresi 4±1.9 gün olarak bulundu. Hastalardan 46 (%95.8)'sına bir
kez kan değişimi uygulanır iken; sadece 2 (%4.2) hastaya ikinci kez kan değişimi
uygulanması gerektiği saptandı.
Yenidoğanların başvuruları sırasındaki yaşları ile kan değişimi sonrasında
total bilirubin ve indirekt bilirubin düzeylerindeki azalış ile negatif yönlü ve orta
düzeyde korelasyon olduğu saptandı (sırasıyla; p=0.001 ve p<0.001). Bununla
birlikte hastanede yatış süresi, kan değişimi kullanılan kan hacmi, kan değişimi
süresi ve uygulanan fototerapi süresi ile bilirubin düzeylerindeki azalma arasında
anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0.05). Hastalardan 3 (%6.3)'ünün kan değişimi
sonrasında eksitus olduğu saptandı.
Sonuç: Patolojik hiperbilirübinemi halen önemli bir sağlık sorunu olarak
devam etmektedir. Hiperbilirübineminin yenidoğanların önemli acillerinden biri
olduğu bilinmelidir. Bu yüzden riskli bebeklerin tespit edilip, yakın takip edilmesi
gerekmektedir. Yenidoğan yoğun bakım ünitelerinin niteliksel ve niceliksel hızlı
gelişimine rağmen hiperbilirübünemi nedeniyle yapılan kan değişim oranının yüksek
olduğu görülmektedir. Bölgesel eğitim programları düzenlenerek hem sağlık
personeli hem de ailelere gerekli bilgilendirmeler yapılması gerektiğini ve erken tanıve tedavi yaklaşımı ile hem bilirübin ensefalopatisi oranı hem de kan değişimi
oranlarının düşürülebileceğini düşünüyoruz. Geç kalındığı taktirde kan değişimi
yapılsa bile sonuç kronik ensefalopati yani kernikterus ile neticelenebilir.
Hiperbilirübinemi yenidoğanların acillerinden biridir. Tüm yenidoğanların
hiperbilirübinemi riskleri açısından yakın takip edilmesi önemlidir.

Anahtar Kelimeler: akut komplikasyonlar, yenidoğan sarılığı, kan değişimi,
kernikterus

Abstract:
Background:The less common pathological jaundice compared to
physiological neonatal jaundice is an important problem that can result in kernicterus
if not treated early stage.It is important to evaluate neonatal jaundice together with
risk factors and to apply an effective treatment method.In severe neonatal jaundice,
phototherapy and exchange transfusion are the most commonly used treatment
modalities. The aim of this study was to evaluate the demographic characteristics,
clinical and laboratory findings of patients with severe hyperbilirubinemia.
Materials and Methods:In this study, we retrospectively reviewed the files
of patients who were treated with exchange transfusion in the Neonatal Intensive
Care Unit of Dicle University Medical Faculty Hospital between January 2013 and
December 2015.Birth place of the patients, type of birth, maternal age, parity,
consanguineous marriage, family residence, gestational age, patient age at admission
to hospital, complaints of patients, gender, birth weight, physical examination
findings, laboratory results, duration of phototherapy, the duration of exchange
transfusion, the number of exchange transfusion, and the complications after
exchange transfusion were assessed.
Results: A total of 48 babies, 29 (60.4%) male and 19 (39.6%) female, were
included in the study in the neonatal intensive care unit for neonatal jaundice.32
(66.7%) of the babies were born normal vaginally route and 16 (33.3%) were born
with ceasearean route.The mean birth weights of babies were 3134.38 ± 390.47 gr.
found.The mean age of the infants was 3.69 ± 2.63 days.
All of the babies had yellowing of the skin and eyes. In addition to jaundice,
it was determined that 10 infants complained of hassle and 4 children had complaints
of groaning. It was learned that 37 (90.2%) of the patients were born in the hospital
and 4 (9.8%) were born at home.
The mean age of the mothers was 29.56 ± 6.26 years (18-45) and the total
number of pregnancies was 4 ± 2 and the mean total number of births was 3 ± 2
births. When the consanguineous marriage was questioned in parents, it was found
that there was no relationship in 25 (52.1%), 8 (16.7%) had consanguineous
marriages and 15 (31.2%) had no information about relationship status between
mothers and fathers.
The mean hemoglobin value of the patients during hospital admission was
13.9 ± 3.79 g / dL, the mean hematoctrit value was 41.93 ± 11.12 (%), the mean total
leukocyte count was 17.72 ± 8.73 (x103 / mm3), and the mean platelet count was
258.33 ± 97.16 (x103 / mm3). was found.The mean urea value of patients was 48.92
± 38.59 mg / dL, creatinine; 0.72 ± 0.42 mg / dL, average sodium; 141.83 ± 8.26
mEq / L and an average potassium value of 4.69 ± 0.84 mEq / L. Mean CRP values
​​of the patients were 0.34 ± 0.42 mg / dL.When the patients were examined for the
etiology of jaundice; 10 patients (20.8%) had AB0 incompatibility and 8 patients
(16.7%) had Rh incompatibility. When the brain MRI examinations of newborns
who underwent exchange transfusion were evaluated; 2 (4.2%) patients were found
to be normal MRI results, 5 (10.4%) had MRI findings consistent with cernicterus
and 37 (77.1%) had no brain MRI result. The mean duration of phototherapy was 4 ±
1.9 days. 46 (95.8%) infants were treated with exchange transfusion once, whereas
only 2 (4.2%) infants had to be treated with exchange transfusion for the second
time.
Negative and moderate correlations were found with decreases in total
bilirubin and indirect bilirubin levels after the admission of newborns at the time of
admission (p = 0.001 and p <0.001, respectively). However, there was no significant
relationship between the duration of hospital stay, the amount of exchange
transfusion blood volume, the duration of exchange transfusion and the duration of
phototherapy and the decrease in bilirubin levels (p> 0.05). Of the patients, 3 (6.3%)
died afterexchange transfusion.
Conclusions:Pathological hyperbilirubinemia is still an important health
problem. It should be known that hyperbilirubinemia is one of the major
emergencies of newborns. Risky infants should be identified and followed up
closely. Despite the qualitative and quantitative rapid development of neonatal
intensive care units, the rate of blood exchange due to hyperbilirubunemia is high.
We believe that the regional education programs should be organized and necessary
information should be provided to the health personnel and families, and the rate of
bilirubin encephalopathy and exchange transfusion rates can be reduced with the
early diagnosis and treatment approach. If it is delayed, it may result in chronic
encephalopathy (kernicterus). Hyperbilirubinemia is one of the emergencies of
newborns. It is important that all neonates are closely monitored for
hyperbilirubinemia risks.

Keywords: acute complications, exchange transfusion, kernicterus, newborn
jaundice