Epilepsi hastalarında valproik aside bağlı tremor: Klinik ve elektrofizyolojik inceleme
Valproic acid induced tremor in epileptic patients: Clinical and electrophysiological evaluation
Yazar: LEYLA KÖSE LEBA
Danışman: PROF. DR. MERAL KIZILTAN
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Elektrofizyoloji = Electrophysiology ; Epilepsi = Epilepsy ; GABA = GABA ; Titremeler = Tremor ; Valproik asit = Valproic acid ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Valproik asit, geniş kullanım yelpazesi ve yüksek etkinlik düzeyi göz önüne alındığında gerek epilepside gerekse diğer nöropsikiyatrik bozukluklarda sık reçete edilen bir ilaçtır. En iyi bilinen yan etkisi tremordur ve %6-80 oranında rastlanmaktadır. Bu çalışmada literatürdeki eksikliğe dikkat çekip kendi verilerimizi kullanarak VPA kullanan ve tremor yakınması olan hastaların klinik ve elektrofizyolojik özellikleri ve yaşam kalitesine etkisi ortaya konulmaya çalışıldı.
Hastalar ve yöntem: Bir yıl içerisinde Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Nöroloji Anabilim Dalı Epilepsi Polikliniği'ne başvurmuş ve epilepsi nedeniyle VPA kullanan hastalar yan etkiler açısından sorgulandı. Tremoru olan 46 sayıda olgu, tremoru olmayan 8 sayıda kontrol grubu ile karşılaştırıldı. Hastalarda tremor varlığı klinik gözlemin yanısıra polimiyografik olarak elektromiyografi (EMG) kaydı ile gösterildi. Elektrofizyolojik ve klinik özelliklerin metabolik parametreler, ilaç kan düzeyi ve ilaç kullanım süresi ile olan ilişkisi, çalışma ve kontrol grupları (yaş ve cinsiyet açısından denk) arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olup olmadığı araştırıldı.
Bulgular: Toplam 40 olguda postural tremor, 28 olguda kinetik ve 13 olguda istirahat tremoru mevcuttu. Yimi dört olguda ise miyoklonus saptandı.. Tremoru olan grupta kullanılmakta olan VPA dozunun daha düşük bulunmuştur (p=0,046). Tremorun VPA kan düzeyi, politerapi ve epileptik sendrom tipinden etkilenmediği saptanmıştır. Ayrıca bizim hastalarımızda tremor hafif düzeydeydi ve günlük yaşam aktivitelerinde belirgin bozulmaya neden olmamıştır.. 
Sonuç: Çalışmamızda VPA kullanan hastalarda tremorun oldukça sık olduğu, muayene ve elektrofizyolojik inceleme dahil edildiğinde saptanma olasılığının arttığı görülmüştür. GABAerjik bir ilaç olan VPA'nın tremor tedavisinde kullanılan diğer GABAerjik ilaçların aksine tremora neden olması paradoksik durmaktadır. Literarürde VPA'nın beyinde GABA ile birlikte homovalinik asit, serotonin düzeylerini de arttıdığı görülmüştür, tremorejenik özelliğinin de bu yolla bağlantılı olabileceği akla gelmektedir.

Abstract:
Objectives: Valproate has a wide range of indications and high effectivity, therefore it is a commonly prescribed drug in epilepsy cases as well as in other neuropsychiatric conditions. The best demonstrated side effect of VPA is tremor and is observed in 6-80% of the cases. Here in this study, we aimed to reports the missing points in the previous literature and to demonstrate the impact of VPA on the quality of life by observing the patients with tremor due to VPA exposure and by reporting their clinical and electrophysiological properties. 
Patients and Method: Patients admitted to Cerrahpaşa Medical Faculty, Neurology Department, Epilepsy Outpatient Clinic in a period of 1 year time, to whom VPA was introduced due to the diagnosis of epilepsy, were evaluated with regard to the side events. As the case group, 46 patients with tremor were recruited and for the control group 8 without tremor were included in the study. The presence of tremor not only reported by observation but also documented polymyographically via electromyographic examination (EMG). It was also evaluated if there are any statistically significant differences between the case and the control groups (which are similar for the age and sex) with regard to the relation between the metabolic parameters and the drug level in blood, and the electrophysiological and clinical parameters. 
Results: Postural tremor was evident in 40 cases, whereas kinetic tremor was observed in 28 and in 13 cases resting tremor was reported. There were myoclonus in 24 patients. It was reported that the dose of VPA in tremor group was higher (p=0.046). It was reported that tremor was not influenced by the VPA blood level, combination therapy or the subtype of epileptic syndrome. Furthermore, in our patients tremor was mild and did not have a prominent impact on the quality of life. 
Conclusion: We observed that the incidence of tremor in patients using VPA was high and it is even more easier to demonstrate tremor in such patients if examinations and electrophysiological studies are used together. It is a paradox that VPA, a GABAergic drug, in contrast with the other drugs in this group used to treat tremor, makes a tendency towards tremor. It was previously reported in studies that VPA, not only increases GABA, but also increases Homovanillic acid and serotonin levels in neurological system and therefore contributes to tremor formation