Kentsel açık ve yeşil alan özelliklerinin mekânsal göstergeler kapsamında irdelenmesi ve değerlendirilmesi üzerine bir araştırma: Ankara Keçiören ilçesi örneği
A research on the evaluation of urban open and green space characteristics within the scope of spatial indicators: Ankara Keçiören district case
Yazar: EREN DAĞRA SÖKMEN
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRAN ŞAHİN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Kentsel yeşil alanların, kent sakinlerine sunduğu hizmetler nedeniyle bu konu üzerine yapılan araştırmalar giderek artmaktadır. Kentsel yeşil alanların oluşturulmasında ve değerlendirilmesinde evrensel olarak kabul görmüş bir yöntem bulunmamaktadır. Bu bağlamda kentlerin kendilerine özgü standartları geliştirdikleri görülmektedir. Araştırmanın amacı, kentleşmenin yoğun olduğu Ankara ilinin Keçiören ilçesinde bulunan açık ve yeşil alanların mekânsal dağılımını farklı sınıflandırma şekilleri ile ortaya koyarak bu alanların mevcut durumunu mekânsal göstergelerle değerlendirmek ve mevcut açık ve yeşil alanları geliştirmeye yönelik önerilerde bulunmaktır. Bu amaçla çalışma alanında bulunan açık ve yeşil alanlar belirlenen mekânsal göstergelerle değerlendirilmiştir. İlk gösterge olarak, mekân dizimi ile çalışma alanının mekânsal bütünleşme değeri irdelenmiştir. Çalışma alanında bulunan parkların %68,88'inin bütünleşme değeri düşük çıkmıştır. Bu değer parkların insanların bir araya gelme potansiyeli olan alanlarda planlanmadığını göstermektedir. İkinci gösterge olarak, erişilebilirlik tampon analizi ve ağ analizi ile değerlendirilmiştir. Çalışma alanında parklardan hizmet alan kişi sayısında tampon analizine göre ağ analizinde, sınıflandırma şekillerine göre %37,5-44 arasında azalma gözlemlenmiştir. Ağ analizi daha doğru sonuçlar vermesine rağmen tek başına yeterli değildir. Ağ analizine bariyer olarak eğim parametresi eklendiğinde parklardan hizmet alan kişi sayısında %80,57-92,20 arasında azalma gözlemlenmektedir. Bu da çalışma alanındaki parkların herkes tarafından erişilebilir olmadığını ve parkların planlanmasında eğim parametresinin de değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Üçüncü gösterge olarak, bitki yoğunluğu NDVI analizi ile ortaya konmuş ve kişi başına düşen yeşil alan miktarı ile birlikte parkların bitki yoğunluğu hesaplanmıştır. Çalışma alanında yalnızca Şenyuva, Yeşiltepe ve Yeşilöz mahallelerinin 10 m² standardını sağlayabildiği tespit edilmiştir. Bu sonuçlar parkların büyüklüğünün ve sahip olduğu yeşil alan miktarının, parkların sayısından daha önemli olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Researches on urban green spaces are increasing for services they provide for urban residents. There is no accepted universal method for provisioning or evaluating urban green spaces. In this context, it is seen that cities have developed their own unique standards. The aim of the research is to evaluate the current state of these areas with the spatial indicators with revealing spatial distribution of open and green spaces with different classification methods in the Keçiören district of the city of Ankara where the urbanization is intensive and to make proposals for improving existing open and green spaces. For this purpose, the open and green spaces in the study area were evaluated with the spatial indicators determined. First indicator is space syntax which reveals spatial integration value of study area. %68,88 of the parks in study area has low integration value. This shows that parks were not planned on where people have potential to come together. As secondary indicator, accessability was evaluated by both buffering and network analysis. According to buffer analysis, a decrease in the number of people receiving services from parks in the study area was observed between 37.5-44% in network analysis, according to classification forms. Although network analysis gives more accurate results, it alone is not enough. When the slope parameter is added as a barrier to the network analysis, the number of people receiving services from the parks is reduced by 80.57-92.20%. This reveals that the parks in the study area are not accessible to everyone, and slope parameter should also be evaluted when planning parks. As third indicator, vegetation density was determined by NDVI analysis and it is used to calculate both amount of green space per capita and vegetation cover of parks. The results show that only Şenyuva, Yeşiltepe and Yeşilöz districts could provide 10 m² standard. This, in turn, shows that the size of the parks and their vegetation covers are more important than the number of parks.