İnce Memed Romanı üzerine bir inceleme: kaynakları ve arketipleri
A review on the Novel İnce Memed: Sourcesand archetypes
Yazar: HAKKI BOLAT
Danışman: DOÇ. DR. SELİM SOMUNCU
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Gölge arketip = Shadow archetype ; Jung, Carl Gustav = Jung, Carl Gustav ; Türk folkloru = Turkish folklore ; İnce Memed = İnce Memed

Özet:
Sözcük anlamı itibariyle ilk tip, kalıp, şablon gibi anlamlara gelen arketip; kültürü oluşturan yapı taşlarından biridir. İlk olarak arketip kavramına benzer bir kullanım Platon'un "idea" kavramında görülür. Bu kavram idealist felsefede genel olarak "düşünce"nin kendisi olarak kullanılır. İdealar gerçek dünyada benzerleri ve şekilleri görülen nesnelerin geçmişte ve gelecekteki ilk örnekleri olarak düşünebilir. Carl Gustav Jung, arketip kavramını modern anlamda sistemleştirmiş ve temellendirmiş ilk düşünürdür.
İnsanların bilinçaltında yer edinen, yüzyıllardır devam ederek sonraki nesillere aktarılan arketipler modern bir edebi tür olan romanda önemli yer tutar. Bu çalışmada Jung'un kuramı, türettiği arketipler ve Türk toplum yapısı ile Türk anlatı geleneği göz önüne alınarak İnce Memed romanı incelenmeye çalışıldı. Eserde yer alan diğer arketipler incelenerek eserin mit, destan, efsane vb. türlerle ilişkisi ortaya konuldu.
Romanın kaynaklarını daha iyi göstermek için Çukurova bölgesinde yapılan bir derleme çalışmaya eklenildi. Romanla Çukurova'da geleneksel anlatıcıların naklettiği eşkıyalık anlatıları arasında benzerlik kurulmaya çalışıldı. Yapılan derlemede yer alan Safiye Memed adlı eşkıyayla anlatının başkarakteri İnce Memed arasındaki benzerliğe dikkat çekildi. İnce Memed'de yer alan halk kültürüne ait Köroğlu, Dede Korkut Hikâyeleri, türkü, mâni gibi folklorik unsurların esere nasıl kaynaklık ettiği incelenmeye çalışıldı.

Abstract:
By definition, the archetype, which originally means type, pattern, or template, is one of the foundational elements that constitute culture. The concept of archetype first appeared in a similar usage in Plato's idea of "forms." In idealist philosophy, this concept generally refers to the "idea" itself, where ideas can be thought of as the original examples of objects seen in the real world, both in the past and future. Carl Gustav Jung is the first thinker to systematize and ground the concept of archetype in a modern sense.
Archetypes, deeply embedded in the subconscious of individuals and passed down through centuries to subsequent generations, play a significant role in a modern literary genre known as the novel. This study attempts to examine Yaşar Kemal's novel "İnce Memed" considering Jung's theory, the archetypes he derived, the structure of Turkish society, and the Turkish narrative tradition. Other archetypes present in the novel were analyzed to establish their relationship with genres such as myth, epic, and legend.
To better illustrate the sources of the novel, a compilation study conducted in the Çukurova region was included. Efforts were made to draw parallels between the narrative of banditry recounted by traditional storytellers in Çukurova and the character of İnce Memed, particularly highlighting similarities with a bandit named Safiye Memed featured in the compilation. The study also investigated how folkloric elements of Turkish cultural heritage such as Köroğlu, Dede Korkut Stories, folk songs, and poems contributed to the novel.