Yapı ürünlerinin üretim enerjilerinin ekolojik tasarıma yönelik olarak Türkiye bağlamında incelenmesi
Environmental impact of the embodied energy of building materials: Suggestions for Turkey
Yazar: ZEYNEP YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞEN CİRAVOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Yapı ürünleri = Building products

Özet:
Doğal kaynakların hızla tükendiği günümüzde yapı sektörünün, çevreye, insanlara ve doğal kaynakların kapasitesine uygunluğu düşünülmeden üretilen yapılarla, çevre sorunlarına neden olduğu açıkça bilinmektedir. Yapıların oluşturduğu çevre kirliliğini ve yapıda kullanılan ürünlerin doğal kaynak kullanımlarının boyutlarını araştırmak amacıyla; yapı ürünlerinin yaşam döngüleri ve üretim enerjileri bu çalışmanın konusu olarak belirlenmiştir. Yaşam döngüsü kaynaktan çıkarılan malzemenin, üretim, inşaat, yıkım ve yok olma aşamalarında geçirdikleri süreci kapsamaktadır. Bu konuda yapılan araştırmaların sonucu, yapının tasarım aşamasındaki ürün seçimlerinin ekolojik bir geleceğe katkı yaptığı yönündedir. Dahası tasarım aşamasındaki ürün seçiminin, uygulama sürecinde, harcanan enerji miktarını da azalttığı araştırmaların bulguları kapsamındadır. Bu da tasarım aşamasında yapım için seçilen ürünlerin yaşam döngüsü açısından değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu araştırmanın hedefi çevreye duyarlı bir yapılı çevre için tasarımcıya ürün seçimi konusunda yönlendirici bir bakış sağlayabilmektir.Tezin birinci bölümünde, amaç, kapsam, sınırlılıklar literatür özeti ve orijinal katkı açıklanırken, ikinci bölümde yapı ürünlerinin yaşam döngüleri ve bu döngüde üretim enerjisinin tanımı ve önemi açıklanmıştır.Üçüncü bölümde, ülkemizdeki mimarların yapı ürünü tercihlerini ortaya koymak üzere Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi'nin desteğiyle yapılan soruşturmaya yer verilmektedir. Yapılan çalışma ülkemizde 2009 yılında büro tescil belgesi alan mimarların yapı ürünleri seçimlerini ve bu ürünleri neden seçtikleriyle ilgili bilgileri içeren anket sonuçlarından oluşmaktadır. Bu bölümün sonunda araştırmanın sonuçları değerlendirilmiş ve tartışılmıştır.Dördüncü bölümde ürün tercihlerinin yapı bütünündeki etkilerini araştırmak hedefiyle örnek bir konut planı üzerinden binada kullanılan ürünlerin hacimsel ve ağırlık olarak hesabı yapılmıştır. Burada her ürün grubunun toplam ağırlık ve hacme oranı da araştırılmıştır. Buna göre binalarda kullanılan taşıyıcı sistem ürünlerinin; iç ve dış duvar ürünleri, zemin ve çatı kaplamaları, dış mekâna açılan doğramalar ve cephe ürünlerine göre ağırlık ve hacimsel olarak en yüksek oranda olduğu bulunmuştur. Daha sonra anket sonucunda seçilen ürünlerin birim konuttaki kullanım miktarlarına göre üretim enerjileri hesaplanmak istenmiştir. Üretim enerjisi ile ilgili ülkemizde yeterli çalışma bulunmadığından üreticilerden bilgi alınmak istenmiş fakat geri dönüş olmamıştır. Bu nedenle yurtdışında yapılan çalışmalarda elde edilen üretim enerjileri değerleri kullanılarak, anket sonucundaki ürün seçimlerine göre değişen üretim enerjisi miktarları tablolarla sunulmuştur. Bu tablolara göre anket formunda belirtilen malzemelerden mimarların yapacağı seçimlerle birim konutta 456,20 GJ'dan 8.802,87GJ'a kadar değişen miktarda üretim enerjisi harcanabileceği bulunmuştur.Mimarların henüz tasarım aşamasında seçecekleri ürünler ile doğal kaynakların tüketimine etkileri, tüm yapı ürünleri ile ilgili hesaplamaların mimari tasarımda ürün seçimine etkileri belirtilmiştir. Bu bağlamda ülkemizdeki mevcut durum ve yasal çerçeveye ilişkin öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The buildings, constructed without considering enviroment, humans and the capacity of the natural resources, are known to cause the environmental problems. In order to investigate the environmental pollution created by structures and natural resource usage of building materials, life cycle and embodied enery of building materials determined as the subject of this study. The life cycle process of building materials include; extraction of raw materials from the source, production, construction, usage, demolition and after demolition phases. As the result of the researches on this subject, the building material preference in the design stage contributes to an ecological future and decrease the amount of energy in the implementation process. This requires the terms of life cycle assessment of building materials in the design stage. The goal of this research is to provide an overview to the designer about the material preferences for a friendly environmental design.In the first part of the thesis, the purpose, scope, limitations, literature survey and results of the work are described. In the second section, life cycle of building materials and the definition and importance of embodied energy in this cycle are explanied.In the third section, the survey, made with the support of İstanbul Büyükkent Branch of The Chamber of Architects, is declared. The survey aims to reveal the building materials preferences of architects in our country. Besides these results about building material preferences of architects, the reasons of these preferences are also held in the survey. At the end of this chapter, the research results are evaluated and discussed.In the fourth section, to investigate the effects of material preferences in the overall structure, the volume and weight of materials, used in a sample house building, are calculated. In these calculations, the rate of each material?s weight and volume to the total, are also investigated. According to these calculations, the structural system materials used in the building are found in the highest rates of weight and volume, against interior and exterior wall materials, floor and roof coverings, joinery and facade system materials. Later, embodied energy of the materials, selected as a result of the survey, are calculated according to a housing unit. Related to this survey, when manufacturers were asked to get some information, there was no feedback, because of the insufficient study about the embodied building materials in our country. For this reason, the embodied enegy values, obtained in studies abroad, are presented by using the tables of embodied energy. According to these tables and the materials, choosen in the survey, the embodied energy in a housing unit is found between the ranges of 456,20 GJ and 8.802,87 GJ.In the conclusion, the ecological effects o f the building material preference of the architects are described. Also, as the results of these sellections, the effects to the natural resources are specified. In this context, the recommendations regarding the current situation in our country and legal framework of this topic is presented.