Diklofenak Sodyum'un plazmada analiz yönteminin geliştirilmesi ve konsantrasyon değişimlerinin izlenmesi
Analytic method development and monitoring the concentration changes of diclofenac sodium in plasma
Yazar: GÜLSÜM GÜL
Danışman: PROF. DR. GÜLİN GÜVENDİK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Romatoloji = Rheumatology

Özet:
Bu çalışmada nonsteroidal antiinflamatuar ilaç olan diklofenak sodyum'un plazmadan kantitatif analizi amacıyla Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografi (HPLC) cihazı ile yöntem kurulmuş ve geliştirilmiştir. Daha sonra kurulan bu yöntem kullanılarak diklofenak sodyum içeren ilaç kullanmış bir grup gönüllüden belirli aralıklarla kanları alınmış ve plazmada konsantrasyon değişimleri izlenmiştir. Diklofenak sodyum'un plazmada analiz yönteminin kurulma aşamasında bu maddeyi içermediği bilinen plazma örneklerine standart katma yöntemi uygulanmıştır. HPLC ve UV detektör koşullarının optimizasyonu amacıyla; kolon, mobil faz, enjeksiyon süresi, alıkonma zamanı, UV dalga boyu, pompa akış hızı ve basıncı, numune alıkonma zamanları ile iç standardın etkisi değerlendirilmiştir.Geri kazanım çalışmalarında en yüksek verim Asetonitril: Su (42,5:57,5, v/v), pH:3,16 olan mobil fazdan elde edilmiş ve bir örnek için analiz süresi 30 dakika sürmüştür. Diklofenak sodyum için alıkonma zamanının ortalama 6,1 dakika, iç standart olan naproksen içinse 2,6 dakika olduğu görülmüş ve kurulan yöntem ile kromatogramlarda beklenen pikler birbirlerinden tamamen ayrılmıştır. Ayrıca kolon olarak silika gel dolgu materyalli 3,9 x 150mm'lik C18 kolonu kullanılmış ve akış hızı 1,5 ml/dk olarak ayarlanmıştır. UV-Visible Spektrofotometre ile yapılan ölçümden sonra maddenin 281 nm dalga boyundaki ölçümden en yüksek verim elde edildiği görülmüştür.Yöntemi uygulama çalışmalarında 50 ng/ml, 100 ng/ml, 200 ng/ml, 400 ng/ml, 800 ng/ml ve 1.600 ng/ml diklofenak sodyum konsantrasyonları için kalibrasyon grafiği hazırlanmış ve kalibrasyon eğrisinin korelasyon katsayısı 0,999 olarak bulunmuştur. Geri kazanım çalışmalarında 100 ng/ml, 200ng/ml ve 400 ng/ml diklofenak sodyum içeren örnekler kullanılmış ve geri kazanımlar oranı % 99 civarında beklenen aralıkta bulunmuştur. Kurulan bu yöntem ile cihazın belirleyebildiği en düşük Diklofenak sodyum konsantrasyonu 8,95 ng/ml, kantitatif ölçüm yapılabilecek en küçük konsantrasyonun ise 27,12 ng/ml olduğu saptanmıştır. Kurulan yöntem için doğrusallık ve tekrarlanabilirlik çalışmaları da yapılarak relatif standart sapma ve varyasyon katsayısı hesaplanarak yöntemin güvenilirlik sınırları içinde olduğu görülmüştür.

Abstract:
In this study, a method for quantitative analysis of Diclofenac Sodium in plasma was developed by using High Performance Liquid Chromatography (HPLC) instrument. Later on, using this method a group of volunteers, to whom drugs containing Diclofenac Sodium were administered, transfused in specific intervals and we monitorized the Diclofenac Sodium concentration changes in their plasma. Standard addition method was applied to plasma samples which do not contain Diclofenac Sodium when developing the analysis method. In order to optimize the HPLC and the UV/Vis detector conditions, the various combinations of column, mobile phase, injection unit, UV wavelength, pump flow rate and pump pressure were applied and the effects of these combinations to the retention times of sample and internal standard were observed.The highest yield was obtained from the mobile phase of Acetonitrile:Water buffer (42,5:57,5, v/v; pH:3,16), and the analysis time took 30 minutes for a sample. Average retention times were 6,1 minutes and 2,6 minutes for Diclofenac Sodium and Naproxen (the internal standard), respectively. All the peaks were fully separated from each other?s. In the method, Silica Gel packed C18 column (3.9 x 150 mm) was used as separating column, and the flow rate was set to 1,5 mL/min. After the evaluation with UV-Visible Spektrophotometer, the highest yield were obtained at 281nm wavelength.Calibration graphs were prepared for the 50ng/mL, 100ng/mL, 200ng/mL, 400ng/mL and 800ng/mL and 1.600ng/mL concentrations of Diclofenac Sodium and correlation coefficient of calibration curve was found 0,999. Recovery was calculated for 100 ng/mL, 200 ng/mL, 400 ng/mL Diclofenac Sodium concentrations and found nearby 99% which is within acceptable intervals. Limit of determination was found 8,95 ng/mL, and limit of quantitation was found 27,12 ng/mL in the developed method. Linearity and reproducibility, relative standard deviation and variation coefficient were calculated and observed that the method gives reliable results.