Peyami Safa'nın romanlarında doğu-batı dikotomisi çerçevesinde ötekilik
In the novels of Peyami Safa otherness in the framework of east-west dichotomy
Yazar: FEYZA NUR BİÇEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURSELİ GAMZE KORKMAZ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anlatıbilim = Narratology ; Ötekilik = Otherness

Özet:
Küreselleşmeyle birlikte kültürlerin birbiriyle etkileşimi artmakta ve öteki kavramı hayatın her alanında karşımıza çıkmaktadır.  Bu etkileşimlerin, hangi açılardan ve nasıl bir arka plan bağlamında etki ettiğinin incelenmesi noktasında romanların analiz edilmesi; temel bir mesele olan "ben ile öteki" arasındaki ilişkileri anlamlandırabilmeye yardımcı olacaktır. Öteki kavramı; anlatının temelini oluşturur. Kişinin benlik tasavvurunun oluşmasında kendisini tanıması için bir "öteki" ne ihtiyaç duyması ise bir kimlik inşa süreci ile ilgilidir. Bu süreç, hem bireysel hem de siyasi ve tarihî arka planıyla toplumsal açıdan bir bütüne işaret eder. Peyami Safa'nın romanlarında da öteki kavramı, Doğu-Batı ikiliği ekseninde karşımıza çıkar. Bu ikilik; kadın-erkek ekseninde, madde-mana ikiliği çerçevesinde, millî ve dinî kimlik bağlamında, modernleşme ekseninde ve romanın yapı unsurlarında, özellikle mekânın kullanımında etkisini gösterir. Peyami Safa'nın romanlarında Batılılaşma paradoksu bağlamında benlik ve öteki arasındaki ilişki önemli bir yer tutar. Modernleşme süreçleri ve erken Cumhuriyet Dönemindeki ulus inşa politikaları bir kimlik krizine yol açmaktadır ve bu kriz romanlar üzerinden takip edilebilir. Peyami Safa'nın romanları, bu krizi öteki kavramı üzerinden açıklama noktasında çok elverişli bir malzeme sunmaktadır. Ayrıca anlatıbilim, öteki ile ilişkilerin tahlilinde işlevsel bir yöntemdir. Peyami Safa'nın romanlarında sıklıkla incelenen Doğu-Batı, kadın-erkek gibi ayrımların; öteki kavramı bağlamında ve anlatıbilim yöntemiyle incelenmesi çalışmamızın önemini ortaya koyar. Sonuç olarak metinlerde bir çatışma biçiminde karşımıza çıkan öteki ile ilişkiler, anlatının temelini oluşturur. Bu çalışmada, Peyami Safa'nın Sözde Kızlar, Fatih Harbiye, Bir Tereddüdün Romanı, Matmazel Noraliya'nın Koltuğu, Yalnızız adlı romanları bu anlamda incelenmiştir.

Abstract:
With globalization, the interaction of cultures with each other increases and the concept of the other appears in every aspect of life. Analyzing the novels to examine from what angles and in what kind of background context these interactions affect; It will help to make sense of the relationships between "self and the other", which is a fundamental issue. The concept of the other; It forms the basis of the narrative. The narrative usually arises from a conflict, and this conflict emerges more clearly with the presence of a stranger. The need for an "other" to recognize oneself in the formation of one's self-image indicates a process of identity construction. This process points to a whole both individually and socially with its political and historical background. In Peyami Safa's novels, the concept of the other appears on the axis of the East-West dichotomy. This duality; It shows its effect on the axis of man and woman, within the framework of matter-meaning duality, in the context of national and religious identity, on the axis of modernization and in the structural elements of the novel, especially in the use of space. In Peyami Safa's novels, the relationship between self and other has an important place in the context of the Westernization paradox. Modernization processes and nation-building policies in the early republic period lead to an identity crisis, and this crisis can be followed through novels. Peyami Safa's novels provide very convenient material to explain this crisis through the concept of the other. In addition, examining the analysis of relations with the other within the framework of narratology emerges as a functional method. As a result, the relations with the other, which appear as a conflict in the texts, form the basis of the narrative.  In this study, Peyami Safa's Sözde Kızlar, Fatih Harbiye, Bir Tereddüdün Romanı, Matmazel Noraliya'nın Koltuğu, Yalnızız named his novel's have been studied in this sense.