Umudun özyeterlik, algılanan sosyal destek ve kişilik özelliklerinden yordanması
The prediction of hope from self efficacy, perceived social support and personality traits
Yazar: SİNEM TARHAN
Danışman: PROF. DR. HASAN BACANLI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Psikoloji = Psychology ; Sosyal destek = Social support ; Umut = Hope ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; Öğrenciler = Students ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Araştırma ilişkisel bir tarama modelidir. Araştırmada Sürekli Umut Ölçeği, Genellenmiş Özyetkinlik Beklentisi Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi kullanılmıştır. Uygulamaya geçilmeden önce Sürekli Umut Ölçeğinin uyarlama çalışması yapılmıştır. Umudun farklı yaş gruplarında nasıl anlaşıldığını ve yaşandığını belirlemek amacı ile ilköğretim, ortaöğretim ve üniversite düzeyinden öğrencilere ?umut? konulu kompozisyonlar yazdırılmış ayrıca üniversite öğrencileriyle odak grup görüşmeleri yapılmıştır. Araştırmanın nicel bulguları kompozisyon ve odak grup görüşmelerini içeren nitel bulgularla desteklenmiştir.Araştırmanın nicel verileri Ankara'da farklı üniversitelerde öğrenim gören 1680 öğrenciden elde edilmiştir. Nitel veriler ise söz konusu üniversiteler yanında ilköğretim ve ortaöğretim düzeyinde öğrenim gören öğrencilerden toplanmıştır. Tüm eğitim kademelerinden nitel çalışmaya katılan öğrenci sayısı toplam 500'dür. Bu öğrencilerin 476'sı kompozisyon yazmış, 24'ü ise odak grup görüşmelerine katılmıştır. Araştırmada veriler SPSS 15.0 programı ile analiz edilmiştir. Nicel verilerinin çözümünde bağımsız örneklemler için t testi, tek yönlü varyans analizi, basit doğrusal regresyon, çoklu doğrusal regresyon ve hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Nitel verilerin çözümünde ise betimsel analiz ve içerik analizi yöntemi uygulanmıştır.Araştırmanın bulguları demografik değişkenler açısından incelendiğinde; doğum sırası ve ailenin aylık toplam gelirinin öğrencilerin Sürekli Umut Ölçeği (SUÖ) puanı üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmadığı belirlenmiştir. Araştırmanın nicel bulgularına göre cinsiyet SUÖ puanı üzerinde anlamlı bir etkiye sahip değilken, odak grup görüşmelerinde toplumsal cinsiyet rolleri nedeni ile cinsiyetin umut üzerinde etkili olabileceği ifade edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre Genellenmiş Özyetkinlik Beklentisi Ölçeği puanının SUÖ puanının yordama gücünün yüksek, Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi puanlarının SUÖ puanını yordama gücünün orta düzeyde, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği puanlarının SUÖ puanını yordama gücünün zayıf olduğu belirlenmiştir. Alan araştırmacıları ve rehber öğretmen/psikolojik danışmanlar için önerilerde bulunulmuştur.Anahtar kelimeler: Umut, Özyeterlik, Algılanan Sosyal Destek, Kişilik Özellikleri, Beş Faktör Kişilik Kuramı

Abstract:
The main objective of this study was to determine the relationship among demographic variables (gender, birth order and total income of family) and Generalized Self-Efficacy Scale, Multidimensional Scale of Perceived Social Support, Adjective Based Personality Scale Scores and the score of Dispositional Hope Scale. In this study ıt was explored whether the variables indicated predict the scores of the dispositional Hope Scale significantly.This study was based on Hope Model developed by Charles Richard Synder.The study was relational survey model. Dispositional Hope Scale (DHS), Generalized Self-Efficacy Scale, Multidimensional Scale of Perceived Social Support and Adjectives Based Personality Scale were used in this study. Before the implementation the adaptation work of the Dispositional Hope Scale was conducted. To determine how different age groups perceive and live the hope, the essay on hope was written to primary, secondary school and university students, also the focus group interview was done results with undergraduate students. Quantitative findings of the study were supported by the qualitative findings which include essay and group discussion.The research group was composed of 1680 undergraduate students from various universities in Ankara. Qualitative data was collect from students who are educated in primary and secondary schools and also universities. The number of students who participated the qualitative study from all level of the education was 500. The number of students who wrote essay is 476, where 24 students participated in focus group discussions. The data was analyzed using the SSPS 15. 0. Independent-samples t test, one way analysis of variance, simple linear regression, multiple linear regression and hierarchical regression analysis was performed to analyze quantitative data. Descriptive analysis and content analysis were performed in the assessment of qualitative results.The findings of the study were examined in terms of demographic variables. The results indicated that birth order and total income of family weren?t significant effect on Dispositional Hope Scale score. According to the quantitative findings, gender wasn?t significant effect on Dispositional Hope Scale score, meanwhile in focus group discussions, participants have stated that gender might be effective on hope because of the social gender roles. Results of the present study produced that Dispositional Hopes Scale score were significantly predicted by Generalized Self-Efficacy scores, moderately predicted by Personality traits scores, weakly predicted by Multidimensional Scale of Perceived Social Support scores. Suggestions were recommended for researchers and guidance teacher/psychological counselor.Keywords: Hope, Self Efficacy, Perceived Social Support, Personal Traits, Five Factors Theory of Personality