"Çapraşık bir yüzyılı geriye sarmak": Tevfik Fikret ve Nazım Hikmet şiirlerinde zamansal ve mekânsal hareket
"Rewinding intricate century": The spatio-temporal motion in Tevfik Fikret and Nazım Hikmet's poems
Yazar: MURAT NARCI
Danışman: PROF. DR. HALİM KARA
Boğaziçi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeni Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Beden = Body ; Mekan = Space ; Nazım Hikmet = Nazım Hikmet ; Tevfik Fikret = Tevfik Fikret ; Türk şiiri = Turkish poem ; Zaman = Time ; Şiir = Poem

Özet:
Bu tez Tevfik Fikret ve Nazım Hikmet şiirinden yola çıkarak zamansal ve mekânsal hareket bağlamında "bedensel duygulanım"ın yarattığı dilsel kayıtları araştırmaktadır. Zaman ve mekân odağında Tevfik Fikret şiirinde meydana gelen titreşimleri bedensel göstergeler olarak saptamakta ve bunları "burjuva beden" olarak nitelendirmektedir. Bu nedenle Tevfik Fikret'in şiirinde zamanı ve mekânı kaydıran yegâne gösterge Fredric Jameson'ın vurguladığı gibi "şimdi ve burada"yı işaret eden bu titreşimlerdir. Bu "burjuva beden", Nazım Hikmet'in şiirinde onun ideolojik formülasyonu tarafından şekillendirilip, Alain Baidou'nun ileri sürdüğü, "hakikat-bünye"ye dönüşür. Bu nedenle Nazım Hikmet şiirindeki hareket Mayakovski'den mülhem bir Sovyet modeliyle Tevfik Fikret'in sesini birleştiren bir yapıdadır. O hâlde Nazım Hikmet'in benimsediği yazma biçimi Tevfik Fikret şiirinin uzamını Marksist bir zemine taşıyarak onun şiirindeki görüntü ve sese ait titreşimleri kendine özgü bir şekilde yansılar. Dolayısıyla bu türden titreşimleri doğrultusuz bir şekilde kaydeden "burjuva beden"i zamansal bir figürasyonla "hakikat bünye"nin şimdisine taşır. Bu anlamda iki şair üzerinden Türk şiirine dair böyle bir tarihsel konumlandırmayı kendine vazife edinen bu tez geniş bir zaman tartışmasının izlerini sürerek mekânsal hareketlere dair yeni şiir okuma varyasyonları önermeyi amaçlar.

Abstract:
This dissertation explores the linguistic records created by "bodily sensation" in the context of the spatio-temporal movement in Tevfik Fikret and Nazım Hikmet's poetry. On the focus of time and space, it determines the vibrations occurring in Tevfik Fikret's poetry as bodily signs and characterizes them as the "bourgeois body". For this reason, the only sign that shifts time and space in Tevfik Fikret's poetry is these vibrations that point to the "here and now" as emphasized by Fredric Jameson. This "bourgeois body" is shaped by the ideological formulation in Nazım Hikmet's poetry and turns into the "body-of-truth" putting forward by Alain Badiou. For this reason, the movement in Nazım Hikmet's poetry is in a structure that combines a Soviet model inspired by Mayakovsky and the voice of Tevfik Fikret. In that case, the writing style adopted by Nazım Hikmet carries the space of Tevfik Fikret's poetry to a Marxist ground and echoes the vibrations of image and sound in his poetry in a unique way. Therefore, he puts the "bourgeois body", which records such vibrations without destination, into the present of the "body-of-truth" with a temporal figuration. In this sense, this study, which takes on such a historical positioning of Turkish poetry through this two poets as its duty, aims to suggest new variations of poetry reading on spatial movements by following the traces of a wide-range time debate.