Pandemi sürecinde yetişkin bireylerin COVID-19 korkusu, sağlıklı yaşam davranışları ile beslenme bilgi düzeylerinin belirlenmesi
Determination of adult individuals' fear of COVID-19, healthy living behaviors and nutritional knowledge levels during the pandemia period
Yazar: AYŞE SALTEKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAL ERZURUM ALİM
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme bilgisi = Nutrition knowledge ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; COVID 19 = COVID 19 ; Korku = Fear ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Yaşam tarzı = Life style ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Bu çalışma, pandemi sürecinde bireylerin COVID-19 korkusu, sağlıklı yaşam biçimi davranışları ile beslenme bilgi düzeylerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışma Aralık 2020-Nisan 2021 tarihleri arasında, 18-64 yaş aralığında olan 509 birey ile gerçekleştirilmiştir. Bireylerin sosyo-demografik özellikleri, sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıkları, antropometrik ölçümleri ve besin tüketim sıklıklarına ilişkin soruları içeren anket formu çevrim içi olarak uygulanmıştır. Bireylerin COVID-19 korku düzeyini belirlemek için COVID-19 Korkusu Ölçeği (CKÖ), beslenme bilgi düzeylerini belirlemek için Yetişkinler İçin Beslenme Bilgi Düzeyi (YETBİD) Ölçeği ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını belirlemek için Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II (SYBDÖ II) kullanılmıştır. Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 30.83±10.40 yıldır. Bireylerin %58.7'si kadın, %41.3'ü erkektir. Bireylerin CKÖ puanları "16.97±6.17"; YETBİD ölçeği temel beslenme puanları "54.31±7.69", besin tercihi puanları "37.05±6.29" ve SYBDÖ II toplam puanları "121.11±19.24" olarak bulunmuştur. Kadınların CKÖ puanları erkeklere göre daha yüksektir (p<0.05). Evli, eğitim düzeyi yüksek, gelir durumu iyi olan ve kamuda çalışan bireylerin beslenme bilgi puanları anlamlı düzeyde daha yüksektir (p<0.05). 55-64 yaş aralığında, evli, eğitim düzeyi yüksek, kamuda çalışan, ekonomik durumu iyi ve hastalığı olan bireylerin de SYBDÖ II ölçeğinden daha yüksek puan aldığı belirlenmiştir (p<0.05). Bireylerin CKÖ puanları ile besin tercihi bilgisi ve SYBDÖ II ölçeğinin sadece sağlık sorumluluğu alt boyutu puanları arasında pozitif yönde zayıf bir ilişki bulunmuştur (r=0.088, p<0.05; r=0.181, p<0.05). Temel beslenme ve besin tercihi bilgi puanları ile SYBDÖ II'nin farklı alt boyutları ve toplam puanları arasında da pozitif yönde zayıf bir ilişki saptanmıştır (r=0.164, p<0.05; r=0.196, p<0.05). Sonuç olarak, bireylerin COVID-19 korkusu, beslenme bilgi düzeyi ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının çeşitli sosyodemografik özelliklerden etkilendiği ve kendi aralarında pozitif yönde zayıf bir ilişki olduğu görülmüştür. 
Anahtar Kelimeler: Beslenme bilgi düzeyi, COVID-19 korkusu, sağlıklı yaşam biçimi davranışları.

Abstract:
This study was conducted to determine the fear of COVID-19, healthy lifestyle behaviors and nutritional knowledge levels of individuals during the pandemia period.  The study was carried out with 509 individuals between the ages of 18-64 between December 2020 and April 2021. The questionnaire form, which includes questions about socio-demographic characteristics, health information, nutritional habits, anthropometric measurements and food consumption frequencies of individuals, was applied online. The COVID-19 Fear Scale (FCS) to determine the COVID-19 fear level of individuals, the Nutrition Knowledge Level for Adults Scale (NKLSA) to determine nutritional information, and the Healthy Lifestyle Behaviors Scale II (HLSB II) to determine healthy lifestyle behaviors were used. The mean age of the individuals participating in the study was 30.83±10.40 years. 58.7% of individuals were women, 41.3% were men. It was found that FCS scores of individuals were "16.97±6.17"; basic nutrition scores were "54.31±7.69", food preference scores were "37.05±6.29" of NKLSA and HLBS II total scores were "121.11±19.24". Women's FCS scores were higher than men (p<0.05). The nutritional knowledge scores of individuals who are married, have a high level of education, good income and work in the public sector are significantly higher (p<0.05). It was determined that individuals in aged between 55-64, married, having a high level of education, working in the public sector, having a good economic status and having a disease scored higher on the HLBS II scale (p<0.05). A weak positive correlation was found between individuals' FCS scores and food preference knowledge and only health responsibility sub-dimension scores of the HLBS II scale (r=0.088, p<0.05; r=0.181, p<0.05). A weak positive correlation was also found between basic nutrition and food preference knowledge scores and the different sub-dimensions and total scores of HLBS II (r=0.164, p<0.05; r=0.196, p<0.05). As a result, it has been observed that individuals' fear of COVID-19, nutritional knowledge level and healthy lifestyle behaviors are affected by various sociodemographic characteristics and there is a weak relationship between them.
Keywords: Nutritional knowledge level, fear of COVID-19, healthy lifestyle behaviors.