Kentsel mekan bağlamında işlevini yitirmiş liman bölgelerinin analizi: Karaköy ve Salıpazarı örneği
Analysis of apraxia of port region in an urban spatial: Model of Karaköy and Salıpazarı
Yazar: ÜLGEN UYSAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALMULA KÖKSAL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Limanlar, lkçağ ve Ortaçağdan bu yana ekonomik açıdan kenti besleyen ve etraflarındabirçok mekânın kurulmasına neden olmuş yapılardır. 19. yüzyıldan itibaren liman kavramıyeni fonksiyonlar kazanarak değişime uğramıştır. Denizyolu taşımacılığı, karayolu,demiryolu ve havayolu ulaşım ağlarının taşımacılık fonksiyonlarını da bünyelerindebarındırıyor olmalarıyla zayıflamıştır. Ancak hiçbir zaman yok olmamıştır. 21.yüzyılıngetirdiği teknolojik gelişMEler limanların mekânsal durumları depişime uğratmıştır. Buaraştırmada limanlar üç farklı liman nesilleri içinde ele alınmıştır.Liman faaliyetlerini etkileyen faktörler; gemicilik ve kargo taşımacılığındaki teknolojikgelişimler, kargo hacminin ve türünün değişime uğraması, ticari rotaların değişime uğramasıgibi nedenler ve bunların ortaya çıkardığı mekânsal değişimler, bu tezin kapsamında detaylıolarak anlatılmaktadır. Tüm bu faktörlerin değiştirdiği liman bölgelerini, modern limanöncesini ve sonrasını ele alarak üç farklı dönem içinde incelenmektedir.Mekân ve altyapı koşullarına 19. yüzyıl limanlarının sahip olamaması ve günümüzkoşullarına adapte olamamaları sonucunda liman bölgeleri işlevlerini yitirmeyebaşlamışlardır. Yeni liman faaliyetlerini yerine getiremeyen ve kent merkezine yakınbölgelerde konumlanmış olan çoğu eski liman bölgelerinin yerine yeni liman bölgelerioluşturulmaktadır. Böylece eski liman bölgesi ya tamamen boşaltılmış ya da farklı limanfaaliyetlerine hizmet verecek şekilde düzenlenmektedir.Bu tez çalışmasında işlevini yitiren liman kentlerine örnek olarak dört liman kenti elealınmıştır. Bunlar; New York, Amsterdam, Hamburg ve stanbul liman kentleridir. Bukentlerin liman bölgelerinin coğrafik konumu, kentle ilişki içinde olan ekonomik yapısı,sosyo-demografik yapısı (nüfus oranları ve ulaşım ağı gibi) incelenmiştir. Bu bölgelerindüzenlemek amacıyla yerel yönetimin aldığı kararların yanı sıra bölgenin yenidendönüşümleri üzerine yapılan tasarımlar ve bu tasarımların yarattığı mekânsal ve kentselsonuçlar ele alınmıştır.Sonuçlar bölümünde ise; örneklerden yola çıkılarak liman kentlerinin işlevlerini yitirmelerineilişkin genel neden-sonuç ilişkisi kurulmuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda Karaköy-Salıpazarıliman bölgesi tasarımının nelere dikkat edilerek tekrardan ele alınması gerektiğinedeğinilmektedir.ix

Abstract:
The Ports have always been the structures which provided the cities economically, andinfluenced settlements to form in the surroundings since the primitive and medieval ages. Inthe 19th century, ports concepts have evolved by gaining new functions. Maritimetransportation, has weakened as they contained the land, railway, and air transportation'sfunctions within themselves, yet they have never been exctinct. Still a currently preferredtransportation system, maritime transportation has gone through certain changes in theirfacility layouts due to technological innovations brought by the 21st century. The ports varyin 3 major generations.The factors which impact the ports' functions, the tecnological improvements in shipping, andcargo transportation, the changes in cargo types and volume, the changes in maritime routesand their impact on the locational changes are explained in this thesis' content in detail. Theport zones are evaluated in three different eras (periods) taking the pro and post modern portsinto consideration.Due to the fact that 19th century ports were lacking the space, buildings, and theinfrastructures and their inabilty to cope these conditions caused them to lose their functions.Most of the old ports which were not able to function as new modern ones, and those whichwere near the center of the cities, are replaced with new port zones. By doing so, the old portzones are either evacuated completely or designed to serve different port functions.As examples to cities which have lost their port functions, 4 major ones have been selectedwhich are: NewYork, Amsterdam, Hamburg and Istanbul port cities. The geographicallocations of these cities, their economical structures in relation to the cities and socio-demographic context (as population ratios, and transportation web) have been examined. Inadditon to that, the plans which are designed for the regeneration of these zones and theirlocational and urban consequences have been mentioned.And to conclude, reason-consequence relations have been formed about these port cities'losing their functions via the examples. In relation to these results, regeneration of theKaraköy-Salıpazarı port zone In relation to these results, the factors which need to be takeninto consideration for the regeneration of the karakoy-salipazari port zone, are mentioned.Keywords: Regeneration, port, waterfront, Karaköy -Salıpazarıx