Yapı bilgi modeli ile yürütülen projelerde değişikliklerin yönetimi için bir model önerisi
Proposal of a model for change management on projects run with building information modelling
Yazar: TANEM KÖTEŞLİ AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. İLKAY KOMAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Dünyadaki birçok endüstri gelişen teknolojiye ayak uydurmuş, yapılarını değiştirmiş ve geliştirilmiştir. Geleneksel yöntemler ile devam eden inşaat sektörünün ise teknolojinin sunduğu olanaklara hala adaptasyon sürecinde olduğu görülmektedir. Sektörde artan ve değişen ihtiyaçlar ise, yeni kavramlara geçişi hızlandırmaktadır.
Günümüzde birbirinden farklı birçok fonksiyonu içinde barından yapı tipleri, proje katılımcılarının çeşitliliğini ve sayısını arttırmaktadır. Katılımcı sayısına bağlı olarak bilgi girdisinin çoğalması, kişi/disiplinler arası bilgi akışının kontrolünü zorlaştırmış ve yönetim ihtiyaçlarını arttırmıştır. 
Tez kapsamında yapılan literatür çalışmasında artan bilgi yönetim ihtiyaçları doğrultusunda inşaat sektörünün geliştirdiği ve kullandığı yönetim modelleri incelenmiştir. Farklı çalışma alanları üzerinde geliştirilmiş modellerin geleneksel yöntemler ile desteklendiği ancak sektörün değişen ihtiyaçlarını tam olarak karşılayamadığı tespit edilmiştir. Hız, hassasiyet, kalite, süre ve maliyet gibi çok önemli parametreler doğrultusunda verimli bir bilgi yönetimi sağlayan, Yapı Bilgi Modelleme yazılımları ise teknolojinin sunduğu çözüm araçları olarak değerlendirilmiştir.
Sektörün yönetim, tasarım ve yapım yöntemlerini teknoloji ile birleştiren, Yapı Bilgi Modelleri, yeni bir kavram olarak mevcut proje yönetim yaklaşımlarını değiştirmektedir. Yapının teknoloji tabanlı yazımlar üzerinde planlanması, tasarlanması, inşa edilmesi ve hatta işletilmesi üzerine geliştirilen yapı bilgi modeli sistemleri, yapının fiziki olarak inşa edilmeden önce, tüm yaşam döngüsünün takip edilebilmesini sağlamaktadır. Sayısal ortamda inşa edilen yapı üzerinden gelişebilecek problemleri öncesinde belirlemek, çözümler üretmek ve sonrasında yapıyı fiziki olarak inşa etmek sistemin sunduğu en önemli kolaylıktır. Problemleri gerek görüntü gerekse de simülasyonlarla belirleyebilme kabiliyeti sorumlu tüm kişi/disiplinlerin gerekli analizleri kolayca ve hatasız bir şekilde yapabilmesine imkân vermektedir. 
Sağladığı olanaklar ile dikkatleri toplamış Yapı Bilgi Modeli sistemlerine geçişte ise, karşılaşılan birçok engel mevcuttur. Yeni sistem maliyeti endişesi ve eğitim eksikliği gibi engellerin yanında, katılımcı çeşitliliğinin getirdiği iş yapış şekillerindeki farklılık ve yeni yöntemlere adaptasyon zorluğu sisteme geçişte diğer önemli faktörlerdir. Sisteme duyulan önyargılar ile tüm katılımcıların aynı hedeflerle ve yöntemlerle bir arada bulunmasını gerektiren Yapı Bilgi Modeli sistemlerinde iş birliği ve koordinasyon zorlaşmaktadır. İş birliği ve koordinasyonun temelinde yer alan bilginin projenin tüm aşamalarında kişi/disiplinler arasındaki paylaşımının nasıl yönetileceği ve yönetimin hangi standartlarla tanımlanacağı ise oldukça önemlidir. Projenin planlama aşamasından işletme aşamasına kadar geçen sürede tüm ilgili kişi /disiplinler arasında ortak bir dilin oluşturulması doğru bilgi akışı ve iletişim için gerekliliktir. Özellikle bilgi türlerinin temelinde yer alan örtülü ve açık bilgilerin yönetilmesi bu doğrultuda da tüm bilgi yönetim etkinliklerinin oluştuğu iş birliği ortamının yönetilmesi, proje başarısını doğrudan etkileyen bir faktördür.
Bu doğrultuda Yapı Bilgi Modellerinin kullanıcıya uygun bir dilde amaçları ile aktarılması, olanaklarının sunulması ve standartlarının tanımlanması için uygulama planları hazırlanmaktadır. Ülkelerin kendi iş yapış şekilleri, yönetmelikleri ve kültürleri doğrultusunda çeşitlilik gösteren Yapı Bilgi Modeli uygulama planları, projenin başından itibaren süreçlerde izlenecek yöntemleri tariflemektedir. 
Literatür kapsamında mevcut uygulama planları ile ilgili yapılan araştırmalarda ise, projelerin değişiklik süreçlerine özel Yapı Bilgi Modeli kullanım alanlarının çok net açıklanmadığı tespit edilmiştir. Proje tasarım ve uygulama aşamalarında çok kritik süreçler yaratan değişiklik taleplerinin Yapı Bilgi Modeli sisteminde nasıl yönetileceğine ilişkin ihtiyaç, tez çalışması kapsamında ele alınmıştır. Tespit edilen ihtiyaca yönelik bir değişiklik yönetim modeli oluşturulması amaçlanmış ve mevcut uygulama planlarına ek bir doküman olabilecek nitelikte bir model ortaya konulması için çalışılmıştır. 
Öneri modelde kişi/disiplinler arası iş birliği ve koordinasyonun başarısını etkileyen faktörler üzerinde durulmuştur. Öneri model yönetim yöntemleri, doğru bilgi akışı, etkin iletişim, tanımlı görevlendirme, sınırlandırılmış yetkilendirme ve erişim hakları ile ilişkilendirilmiştir. 
Öneri model kapsamında, inşaat sektörü projelerinde herhangi bir nedenden dolayı gelişebilecek değişiklik taleplerinin Yapı Bilgi Modeli yazılımları üzerinden en verimli şekilde yönetilmesi ve proje aşamalarına adapte edilmesi amaçlanmıştır.
Ayrıca yapılan bu çalışmanın alanda yapılacak ileriki çalışmalar için de bir kaynak oluşturması hedeflenmiştir.

Abstract:
Most industries in the world changed and improved their structure in order to keep up with the developments of technology. It can be seen that construction industry has been unable to integrate with the opportunities provided by the technology, has not been able to break the traditional methods, and is still in adaptation process when compared with other fields. Expectations and needs that has been increasing, improving, and changing is speeding up the process of adaptation to new concepts.
Structure types that contain a lot of different functionalities increase the number and diversity of participants to the project. Increase of information input in accordance with the number of participants/disciplines has complicated the flow of said information and created new needs for management.
Management methods that were developed, and used by the construction industry in order to keep up with the needs of increasing information management has been analyzed in this literature study within the context of this thesis. It has been determined that models developed on different work fields are supported by traditional means, and need constant change and improvements. Technology's solution to successfully manage the project in a productive manner within important parameters such as speed, precision, quality, time, and cost has been information modelling softwares. 
Current project management methods are being changed as a new concept by Building Information Model (BIM) that combine the industry's design, constructure, and management methods with technology. Building Information Model (BIM) based upon planning, designing, constructing and even operating the building on technology based softwares enables the building to complete its lifecycle before being constructed. Finding, and solving the problems in a digital setting, then constructing the building in real life is the general operating process of the system. Ability to determine the problems either by visuals, or simulations allows people/disciplines who are responsible to make the required analyses easily, and precisely.
There are a lot of drawbacks on the process of adaptation to Building Information Modeli (BIM) systems which garnered a lot of attention with the opportunities they provide. Different way of working between divese participants, and difficulty of adapting to new methods are some of the obstacles beside worries about the cost of a new system, and lack of education. Cooperation and coordination becomes hard to maintain in Building Information Model (BIM) where all participants are required to aim for the same objective and follow the same methods with existing prejudices against the system. It is very important how the information that is the base of the coordination and cooperation is shared between people/disciplines on all steps of the project and which standards define the management. Creating a common language between related people/disciplines is necessary for having a correct information flow and communication in the time frame from project's planning to managing process. Especially, the  knowledge management that is based on tacit and explicit knowledge  transport and cooperation management directly affects project success.
In this way, execution plans are prepared to convey the Building Information Modeli (BIM) in a proper language, offer their opportunities, and determine the standards to the user. Building Information Model (BIM) execution plans which differ in accordance with different countries' way of working, regulations, and cultures, describes the methods that will be followed from the beginning of the project
It has been determined by researches that were done within context of literature is the fact that fields of use for Building Information Model (BIM) that are unique to project change process has not been explained properly. How the requests of change which create critical processes in construction stage will be managed in the Building Information Model (BIM) has been covered within the context of thesis. It has been the purpose to create a change management model with the aim of the determined need, and was worked towards creating a model that can be an addition to current execution plans. 
Main focus was the factors that affect the success of cooperation, and coordination between people/disciplines in suggested model. Suggested model management methods has been correlated to correct flow of information, defined assignments, limited authorization and access rights.
It has been aimed to manage the change requests in construction industry which may arise from whatever reason in most effective way, and adapt them to stages of the project over the building information softwares within context of the suggested model.
Additionally, it has been the aim of this study to be a source for all further studies.