"Watson'ın insan bakım modeline" göre yapılandırılan bir programın hemşirelerin yönetici hemşire yaklaşımı algıları ve kuruma ilişkin tutumları üzerine etkisi
The effect of a program based on "Watson's human caring model" on nurses' perceptions of nurse manager caring behavior and attitudes towards the organization
Yazar: SERAP İLERİ
Danışman: PROF. DR. GÜLSEREN KOCAMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelikte Yönetim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Alt-üst ilişkisi = Relation between top and subordinate ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Yönetici hemşireler = Nurse administrators ; Yöneticiler = Managers ; İnsan ilişkileri = Human relations ; İş ilişkileri = Labour relations

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Watson'ın İnsan Bakım Modeline (İBM) temellendirilmiş "Bakım Davranışları Geliştirme Programının-BDGP", hemşirelerin yönetici hemşire yaklaşımı algıları ve kuruma ilişkin tutumları üzerine etkisini değerlendirmektir.
 Karma desen yöntemiyle yapılan araştırma üç aşamalı olarak gerçekleştirilmiştir. Tanımlayıcı, ilişkisel tasarımda gerçekleştirilen birinci aşama, bir üniversite hastanesinde 326 hemşire ile yürütülmüştür. İkinci aşama,  yarı deneysel tek grup öncesi ve sonrası tasarımla, aynı hastanede 270 hemşire ile gerçekleştirilmiştir. Bu aşamada uygulanan girişim, araştırmanın birinci aşama verilerine dayalı olarak ve Watson'ın İBM'ye göre hazırlanan ve 12 ay devam eden BDGP'dir. Program uygulanmadan önce öntest ve program bittikten altı ay sonra sontest ölçümleri yapılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak, hemşirelerin yönetici hemşire yaklaşımı algıları, ayrılma niyeti ve iş doyumu ölçekleri kullanılmıştır. Araştırmanın üçüncü aşaması, program bittikten sonra tanımlayıcı nitel yöntem ve programı deneyimleyen 12 hemşire ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel verileri, tanımlayıcı analizler, Spearman's korelasyon analizi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar testi, nitel verileri,  tematik analiz yöntemi ile yapılmıştır. 
Araştırmanın birinci aşamasında, hemşirelerin yönetici hemşire yaklaşımı algısı ile iş doyumu arasında olumlu yönde, kurumdan ayrılma niyeti ile olumsuz yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Kurumdan ayrılma niyeti ve iş doyumu arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. İkinci aşamada, BDGP sonrasında hemşirelerin yönetici hemşire yaklaşımı algılarında ve kurumdan ayrılma niyetlerinde anlamlı bir azalma,  iş doyumunda ise anlamlı bir artış saptanmıştır. Üçüncü aşamada, hemşirelerin, BDGP'nın kişilerarası bakım ilişkisi, iş doyumu ve kurumdan ayrılma niyetine etkisi ile programın geliştirilmesine ilişkin öneriler olmak üzere dört ana tema belirlenmiştir. 
Watson'ın İBM'ne dayalı BDGP'nın, hemşirelerin, kurumsal ve mesleki tutumlarının iyileştirilmesi için kullanılabilecek bir uygulama olduğu gösterilmiştir. Yönetici hemşirelerin, bu programı, yönetici yaklaşımlarını da iyileştirmek üzere çok yönlü yaklaşımlarla geliştirerek kullanmaları önerilmiştir.  

Anahtar Kelimeler: Ayrılma niyeti, iş doyumu, Watson insan bakım modeli, yönetici hemşire yaklaşımı.
Tezin sayfa adedi:189
Danışman: Prof. Dr. Gülseren KOCAMAN

Abstract:
The study was aimed at investigating the effect of the "Caring  Behaviors Development Program-CBDP" based on Watson's Human Caring  Model (HCM) on nurses' perceptions of nurse managers' approaches towards them and on their attitudes towards the institution.
This  mixed design study was carried out in three stages. The first stage which had the descriptive, correlational design was conducted in a university hospital with 326 nurses. The second stage which had a quasi-experimental single-group, pre- and post-test design was carried out with 270 nurses in the same hospital. The intervention implemented at this stage was the CBDP which lasted for 12 months. It was prepared based on the first stage data of the study and according to Watson's HCM. Pretest measurements were performed before the program was implemented, and posttest measurements were performed six months after the program ended. In the study, the following were used as data collection tools: nurses' perceptions of nurse managers' approaches towards them, intention to leave and job satisfaction. After the program was over, the third stage of the study was carried out using the qualitative method with 12 nurses who participated in the program. While the qualitative data of the study were analyzed with the thematic analysis method, its quantitative data were analyzed with the descriptive analysis, Spearman's correlation analysis and Wilcoxon Signed-Rank test.
In the first stage of the study, a positive relationship was determined between the nurses' perception of nurse managers' approaches towards them and their job satisfaction, and a negative relationship between their perceptions of nurse managers' approaches towards them and their intention to leave the institution. The correlation between job satisfaction and intention to leave the organization was significant and negative. In the second stage, there was a significant decrease in nurses' perceptions of nurse managers' approaches and their intention to leave the institution, and a significant increase in job satisfaction after CBDP. In the third stage, four main themes were determined related to the effect of BDGP on interpersonal care relationship, job satisfaction and intention to leave, and suggestions for the development of the program. 
The CBDP based on Watson's HCM has been shown to be an application that can be used to improve nurses' institutional and professional attitudes. It is recommended that nurse managers should use this program to improve their managerial approaches through multidimensional approaches.

Keywords: Intention to leave, job satisfaction, Watson's human caring model, nurse managers' approach.
Page Number:189
Advisor: Prof. Dr. Gülseren KOCAMAN