Engelli bireylerin erişilebilirlik problemine yönelik nitel bir araştırma: Ankara merkez örneği
A qualitative research on the problem of accessibility of individuals with disabilities: The case of Ankara city center
Yazar: BURHAN BEKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ABDULKADİR DEVELİ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Politika Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Engelli hakları = Handicapped rights ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Engellilik = Disability ; Erişilebilirlik = Accessibility ; Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Sosyal yardım = Social assistance

Özet:
Bu araştırmada, Ankara merkezde ikamet eden engelli bireylerin erişilebilirlik
konusunda bir sorun yaşayıp yaşamadıkları bilimsel yöntem ve teknikler kullanılarak
anlaşılmaya çalışılmıştır.
Nitel araştırma yöntemi ile gerçekleşen bu araştırmada görüşme tekniği ile veriler
elde edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunda 18 engelli birey yer almıştır. Katılımcılardan
6 kişi ortopedik, 6 kişi işitme, 6 kişi görme engelli bireydir. Katılımcılar ile yapılan görüşme
sonucunda elde edilen ham datalar fiziksel çevre, kamu binaları, sosyal yardım, karar alma
merkezleri, istihdam, eğitim, sağlık konularındaki erişilebilirliği anlamaya çalışan yedi farklı
kategori altında değerlendirilmiş ve analiz edilmeye çalışılmıştır.
Araştırma bulguları, "fiziksel çevre"nin erişilebilirliği, "kamu binaları"nın
erişilebilirliği, "sosyal yardımlar"a erişim, "karar alma merkezleri"nin erişilebilirliği,
"sağlık", "istihdam" ve "eğitim" alanındaki erişilebilirlik kategorilerinde 2005 yılında
yürürlüğe konulan 5378 sayılı kanundan sonra iyileşmeler olduğunu açık şekilde ortaya
koysa da kimi sorunların sürdüğünü de göstermiştir. Ankara'da yaşayan engelli bireylerin
hatalı ve eksik fiziksel çevre tasarımından ötürü engellerle karşılaştıkları, kamu binalarının
dış ve iç alanlarında sorun yaşadıkları, karar alma merkezlerine erişemedikleri gibi
kendilerinin görüş ve bilgisine de yeterince başvurulmadığı, önyargılar nedeniyle istihdam
dışına itildikleri, eğitim ve sağlık konularında da erişilebilirlik engeline takıldıkları tespit
edilmiştir. Diğer bir ifadeyle erişilebilirlik sorunu engellilerin engeli haline gelmiş, yaşam
standartlarının daralmasına yol açmıştır.
Sonuç olarak engelli popülasyonu için erişilebilirlik sorunu çözüme
kavuşturulmadan onların toplumsal yaşama katılmaları, eğitim, sağlık ve istihdam gibi pek
çok alanda doyum sağlamaları, temel hizmetlerden yeterli fayda görmelerinin pek de
mümkün görünmediği anlaşılmıştır. Çünkü söze konu hizmetlere engellenmeden ulaşmak
ve bunlardan yararlanmak mümkün olmadığı sürece, yapılan reform ve düzenlemelerin kâğıt
üzerinde kalmaktan öteye geçmesi pek de mümkün olmamaktadır. Dolayısıyla günümüzde
engelliler için çözüm bekleyen başat konu erişilebilirlik ve bunun yol açtığı kısıtlılıklardır.

Abstract:
In this research, it was tried to be understood whether the disabled individuals who
reside in Ankara city center have an accessibility problem by using scientific methods and
techniques.
In this study, which was carried out with the qualitative research method, the data
were obtained by the interview technique. In the study group of the research, 18 disabled
individuals were included; 6 of the participants were physically impaired, 6 were hearing
impaired, and 6 were visually impaired. The raw data obtained as a result of the interviews
with the participants have been evaluated and analyzed under seven different categories that
try to understand accessibility in the physical environment, public buildings, social
assistance, decision-making centers, employment, education, and health.
Although the research findings show that there have been improvements in the
accessibility categories of "physical environment", accessibility of "public buildings", access
to "social assistance", accessibility of "decision-making centers", "health", "employment"
and "education" after 5378 numbered law enacted in 2005, it has shown that some problems
still continue in the same way. Disabled individuals who reside in Ankara, they face with
the obstacles due to inaccurate and incomplete physical environmental design, having
problems in the exterior and interior of public buildings, It was determined that they could
not reach decision-making centers, as well as their opinions and information were not
consulted sufficiently, they were excluded from employment due to prejudices, and they
were stuck in accessibility barriers in education and health issues. In other words, the
problem of accessibility has become a barrier for the disabled people and have been the
reasons for the low living standards.
Consequently, unless the accessibility issue is resolved, it is understood that it is not
possible for the disabled population to provide a contribution in many areas from
participation in social life to education, health, and employment, and to benefit from basic
services. Because as long as it is not possible to access and benefit from the said services
without hindrance, it is not possible for the reforms and regulations made to go beyond staying on paper. Thus, the main issue that needs to be resolved for disabled people at the
present time is the accessibility and limitations caused by that.