Tunceli masallarına arketipsel sembolik bir yaklaşım
An archetypal symbolic approach to Tunceli tales
Yazar: IŞILAY KARA TEKGÜL
Danışman: PROF. DR. AYNUR KOÇAK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Analitik psikoloji = Analytical psychology ; Arketip = Archetype ; Masallar = Tales ; Semboller = Symbols ; Tunceli = Tunceli ; Türk masalları = Turkish tales

Özet:
Bu çalışma kapsamında, 2019 yılının mayıs ile eylül ayları arasında Tunceli'de masal derleme faaliyeti yürütülmüş ve yirmi beş masal derlenmiştir. Derlenen masallar, analitik psikolojinin esaslarıyla arketipsel ve sembolik olarak incelenmiştir. Çalışmanın içeriğinde "giriş bölümünde" ilk olarak masal türü, masalın kaynağı, sınıflandırılması ve masallara uygulanabilen metin merkezli bazı kuramlar hakkında bilgi verilmiştir. Giriş bölümünde daha sonra Tunceli masallarına dair yapılan çalışmalar incelenmiş ve hem saha çalışmasından hem de derlenen ürünlerin özelliklerinden bahsedilmiştir. Çalışmamızın "ikinci bölümünde" modern psikoloji biliminin tarihsel gelişimi ve analitik psikolojinin çağdaşı olan ekoller arasındaki yeri üzerinde durulmuş daha sonra analitik psikolojinin temel ilkeleri ile arketipler hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmamızın "üçüncü bölümünde", derlenen masallar ayrıntılı bir şekilde arketipler ve semboller özelinde tek tek incelenmiş ve genel bulgulara ulaşılmıştır. Masal incelemeleri neticesinde, analitik psikolojinin önemli kavramlarından olan "bireyleşme", "bilgeleşme" ve "denge halinde bir ruhsal yapıya erişme" nin, masallarda temel amaç olduğu tespit edilmiştir. Masal kahramanlarının farklı yollardan ve sınanmalardan geçerek kavuştukları, "sevdiklerinin, zenginliğin ya da padişahlığın" da bu kavramların simgesi olduğu görülmüştür. Böylece "mümkünler dünyası" olan masalların insan psişesine dair taşıdığı kadim anlamların sembolik dili çözülmüş ve masalların binyılları aşarak günümüze ulaşmasının haklı sebepleri ortaya çıkarılmıştır.

Abstract:
Within the scope of this thesis, a fairy tale compilation study was conducted in Tunceli between May and September 2019 and 25 tales are compiled. The compiled tales were examined archetypically and symbolically based on analytical psychology. In the "introduction section", firstly information is given about the type of fairy tale, the origin of the tale, its classification and some text-centred theories that can be applied to fairy tales. In the second title of the introduction, the studies on Tunceli fairy tales are examined.  Both the field study and the features of the compiled products are mentioned. In the "second part" of our study, the historical development of modern psychological science and its place among the schools that are contemporary of analytical psychology are emphasized. And then information about the basic principles of analytical psychology and archetypes is given. In the "third part" of our study, the tales compiled were examined one by one in detail in terms of archetypes and symbols and general findings were reached. As a result of fairy tale reviews, it has been determined that "individualization" and "reaching a spiritual structure in balance", which are important concepts of analytical psychology, are the main purpose in fairy tales. It was seen that the heroes of the fairy tales got through different ways and tests, and that "loved ones, wealth or sultanate" were the symbols of these concepts. Thus, the symbolic language of the ancient meanings of fairy tales, which are the "world of possibilities" about the human spirit, is solved and the right reasons for the fairy tales to reach the present by over a thousand years are revealed.