Toplumsal ekoloji felsefesi bağlamında animasyon filmlerde ekolojinin temsili; Pixar örneği
Representation of ecology in animation films within the context of social ecology; Pixar example
Yazar: EGE ÜNDAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKAY NİŞANCI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Felsefe = Philosophy ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Animasyon filmler = Animation movies ; Bookchin, Murray = Bookchin, Murray ; Canlandırma = Animation ; Ekoeleştiri = Ecocriticism ; Ekoloji = Ecology ; Ekolojik kriz = Ecological crisis ; Pixar = Pixar ; Sinema = Cinema ; Sosyoekolojik = Socioecological

Özet:
Çağımızın en büyük krizi olan ekolojik kriz ve etkileri kendisini her geçen gün daha fazla hissettirmektedir. Bu açıdan ekolojiye ve ekolojik krize dair tanımlarımıza ve insanlık olarak kendimizi konumlandırışımıza dair farkındalık yaratacak sorgulamaların önemi de aynı ölçüde artmaktadır. Murray Bookchin tarafından geliştirilen toplumsal ekoloji yaklaşımı, ekolojik krizin kökenlerini toplumsal alandaki krizde aramamız gerektiğini ileri sürer ve insanın doğayla kurduğu tahakküme dayalı ve faydacı ilişkinin kökenini, insanın insanla kurduğu tahakküm ilişkisinde arar. Bu ilişki biçimi giderek doğanın bir ham made ve faydalanılması gereken sonsuz kaynaklar bütünü olduğu anlayışını doğurmuş ve doğanın bir parçası olan insanı ondan ayırmıştır. Böylece bu çalışma eşliğinde; ekolojik krizin sebep, süreç ve sonuçları toplumsal ekoloji yaklaşımının ileri sürdüğü görüşler bağlamında ele alınarak, insan-doğa ilişkisi ve her türlü ekolojik kavrayışın animasyon sinemadaki temsillerine ekoeleştirel bir bakış atılmak istenmiştir. Her yaştan geniş bir kitleye ulaşabilmesi, derdini eğlenceli bir dille anlatabilmesi, içerisinde ekolojik temsillere dair bolca referans barındırması ve de özellikle kent gibi doğayla temasın kesintili olduğu ortamlarda yetişen bireyler için öğretici bir niteliğe sahip olabilmesi açısından son derece verimli bir kültürel ve sanatsal üretim alanı animasyon sinema, ekoeleştirel bir analiz için bu çalışmanın özel alanı olarak seçilmiştir. Çalışma kapsamında ilk olarak bazı ekolojik kavram ve yaklaşımlar açıklanmış, animasyon sinemanın önemli evreleri aktarılmış, yine animasyon sinemanın ekoloji bilincindeki yeri tartışılmış ve de animasyonun ekoloji temsillerine Uzak Doğu (Studio Ghibli) ve Batı (Disney) ekseninde genel bir bakış atılmıştır. Son bölümde ise; ekolojik kriz konusuna doğrudan değinen ve hikayesini ekolojik krizin toplumsal alandaki görüngülerinden seçen iki Pixar yapımı, Wall- E (Vol-i, 2008) ve Cars 2 (Arabalar 2, 2011) filmleri, toplumsal ekoloji felsefesi bağlamında ekoloeleştirel bir analize tabi tutulmuştur. Filmlerdeki toplumsal ekolojik unsurlar saptanmış ve filmlerin bütüncül ve tutarlı bir toplumsal ekolojik perspektife sahip olup olmadıkları sonuç bölümünde tartışılmıştır.

Abstract:
The ecological crisis, which is the biggest crisis of our age, and its effects make itself felt more and more every day. In this respect, the importance of questioning that will raise awareness about our definitions of ecology and ecological crisis and how we position ourselves as a humanity is equally increases. The social ecology approach, developed by Murray Bookchin, argues that we must look for the origins of the ecological crisis in the crisis at social sphere, and seeks the root of the domination-based and utilitarian relationship that man establishes with nature in the domination relationship between man and man. This form of relationship has gradually led to the understanding that nature is a raw material and a set of endless resources that need to be utilized, and separated man, who is a part of nature, from it. Thus, accompanied by this study; The causes, processes and consequences of the ecological crisis are discussed in the context of the views put forward by the social ecology, and an ecocritical view is aimed at the representations of the human-nature relationship and all kinds of ecological understanding in animation cinema. Animation cinema, which is a highly productive cultural and artistic production area in terms of reaching a wide audience of all ages, expressing their problems in an entertaining way, containing plenty of references on ecological representations, and having an instructive quality especially for individuals who grow up in environments such as cities where contact with nature is intermittent, was chosen as the special area of this study for an ecocritical analysis. Within the scope of the study, firstly, some ecological concepts and approaches were explained, the important stages of animation cinema were conveyed, the place of animation cinema in ecology consciousness was discussed, and an overview of the ecology representations of animation on the axis of the Far East (Studio Ghibli) and the West (Disney) was taken. In the last part; Two Pixar productions, Wall-E (2008) and Cars 2 (2011), which directly touch on the issue of ecological crisis and choose their story from the social phenomena of the ecological crisis, were subjected to an ecocritical analysis in the context of social ecology. The social ecological elements in the films were determined and it was discussed in the conclusion whether the films have a holistic and consistent social ecological perspective.