Covıd-19 pandemi sürecinde akupresürün cerrahi hemşirelerinin uyku kalitesine ve gündüz uykululuğuna etkisi
The effect of acupressure on sleep quality and daytime sleepiness of surgical nurses during the Covid-19 pandemic process
Yazar: TUĞBA ÇAM YANIK
Danışman: DOÇ. DR. GÜLAY ALTUN UĞRAŞ
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akupresür = Acupressure ; COVID 19 = COVID 19 ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing ; Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Bu araştırma, pandemi sürecinde aktif olarak çalışan cerrahi hemşirelerinin kendi kendine uyguladığı akupresürün uyku kalitesi ve gündüz uykululuğuna etkisini belirlemek amacıyla yapıldı.
Tek merkezli, prospektif, iki kollu (1:1), randomize kontrollü deneysel tek kör klinik araştırmanın örneklemini Mart-Mayıs 2021 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin cerrahi servislerinde çalışan 60 hemşire oluşturdu. Araştırmada, çalışma grubu (n=30) HT7 ve SP6 noktalarına, kontrol grubu (plasebo akupresür grubu) (n=30) ise aynı noktaların 1.5 cm çevresindeki noktalara, dört hafta boyunca haftada üç defa, gece yatmadan bir saat önce uygulama yaptı. Cerrahi hemşirelerinin uygulama öncesi ve sonrası, uyku kalitesi Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve gündüz uykulukları Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ) ile ölçüldü. Verilerin analizinde Fisher-Exact, Süreklilik Düzeltmesi, Pearson-χ2 testi, bağımlı ve bağımsız gruplarda t testi, Wilcoxon ve Mann-Whitney U testi kullanıldı. İki ölçek puanları arasındaki ilişki Pearson korelasyon katsayısı ile değerlendirildi.
Araştırmada, her iki grubun da uygulama öncesi uyku kalitesi kötü ve gündüz uykululuğu fazlaydı ve iki grup arasında anlamlı fark yoktu (p>0,05). Uygulama sonrası her iki grupta da PUKİ toplam puanı, çalışma grubunda uyku ilacı kullanımı alt boyutu puanı dışındaki tüm alt boyutları, kontrol grubunda ise sadece uyku latansı alt boyutu puanı anlamlı olarak düştü (p<0,05). Uygulama sonrası, çalışma grubunun PUKİ toplam puanı ve uyku bozukluğu puanları kontrol grubundan anlamlı olarak düşüktü (p<0,05). Çalışma grubunda akupresür sonrası EUÖ puanı anlamlı olarak düşerken (p<0,05), kontrol grubunda EUÖ puanı yükseldi ancak bu yükseliş anlamlı değildi (p>0,05). İki grup arasında EUÖ puanı arasında anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). Uygulama sonrası PUKİ ve EUÖ puanları arasında çalışma grubunda anlamlı olmayan zayıf ilişki (0,036) (p>0,05); kontrol grubunun ise ilişki olmadığı (-0,171) belirlendi.
Araştırma cerrahi hemşirelerinde HT7 ve SP6 noktalarına kendi kendine uygulanan akupresürün, uyku kalitesini arttırdığını ve anlamlı olmasa da gündüz uykululuğunu azalttığını ortaya koydu. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, pandemi gibi ağır çalışma koşullarının yanı sıra psikolojik stresi de arttıran olağanüstü durumlarda, cerrahi hemşirelerinin uyku sorunlarının azaltılması, uyku kalitelerinin arttırılmasında uygulaması kolay, maliyet etkin ve etkli bir yöntem olan akupresürün uygulanması ve konu ile ilgili çok merkezli yeni araştırmaların yapılması önerilebilir.

Abstract:
This study was conducted to determine the effect of self-administered acupressure on sleep quality and daytime sleepiness by surgical nurses who were actively working during the pandemic process.
The sample of the single-center, prospective, two-arm (1:1), randomized controlled experimental single-blind clinical trial consisted of 60 nurses working in the surgical clinics of a university hospital between March and May 2021. In the study, the study group (n=30) applied to HT7 and SP6 points, and the control group (placebo acupressure group) (n=30) applied to the points 1.5 cm around the same points, three times a week for four weeks, one hour before bedtime. The sleep quality of the surgical nurses before and after the application was measured with the Pittsburg Sleep Quality Index (PSQI) and the daytime sleepiness with the Epworth Sleepiness Scale (ESS). Fisher-Exact, Continuity Correction, Pearson-χ2 test, t-test for dependent and independent groups, Wilcoxon and Mann-Whitney U test were used for data analysis. The relationship between the two scale scores was evaluated with the Pearson correlation coefficient.
 In the study, both groups had poor sleep quality and high daytime sleepiness before the application, and there was no significant difference between the two groups (p>0.05). After the application, the total PSQI score in both groups, all sub-dimensions except the sleeping pill use sub-dimension score in the study group, and only the sleep latency sub-dimension score in the control group decreased significantly (p<0.05). When the two groups were compared after the application, the PSQI total score and sleep disorder scores of the study group were significantly lower than the control group (p<0.05). While the ESS score decreased significantly in the study group after acupressure (p<0.05), the ESS score increased in the control group, but this increase was not significant (p>0.05). There was no significant difference between the two groups in the ESS score (p>0.05). Weak correlation (0.036) (p>0.05), which was not significant in the study group, between post-application PSQI and ESS scores; It was determined that there was no relationship (-0.171) in the control group. 
The study revealed that self-administered acupressure on HT7 and SP6 points in surgical nurses increased sleep quality and decreased daytime sleepiness, although it was not significantly. In line with the results obtained, it can be recommended to apply acupressure, which is an easy-to-apply, cost-effective and effective method, to reduce sleep problems of surgical nurses, to increase sleep quality, and to conduct new multicenter studies on the subject in extraordinary situations that increase psychological stress as well as severe working conditions such as pandemics.