Antalya'nın falez yapılarındaki bitkilerin tespiti ve karşılaştırılması
Identification and comparison of the plants on the cliff structures of Antalya
Yazar: MERYEM GÖKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ORHAN ÜNAL
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany

Özet:
Dünyada olduğu gibi Türkiye'de insan nüfusu giderek artış göstermektedir. Artan nüfusun temel ihtiyaçlarının sağlanması amacıyla doğal alanlar kullanılmaktadır. Kullanılan bu alanların vermiş olduğu tepkileri nedeni Antropojenik etki olarak ifade edilir. İnsan faaliyetlerinin etkisinin doğadan alınan sonuçlar çoğunlukla antropojenik etkinin bir sonucudur. Bu çalışmada Antalya ilinin falez yapıları üzerindeki doğal bitkiler tespit edilmiş ve geçmişte bir bütün halinde olan ancak barınma, ulaşım, turizm ve tarımsal faaliyetler gibi insanoğlunun temel ihtiyaçlarının karşılanması için tahrip edilerek parçalara ayrılan alanların her bir parçasının floristik açıdan birbirine göre farklılıkları açıklanmaya çalışılmıştır. Bunun için 18 alan belirlenmiş ve 1 yıl süreli arazi çalışmaları yapılmıştır. 
Arazi çalışmaları sonucunda 18 lokalitenin toplamında 85 familya 307 genus 492 takson tespit edilmiştir. 18 lokalitede toplamda 33 endemik tür tespit edilmiştir. Endemizm oranı %6,71 olarak bulunmuştur. Taksonlar, 119 takson Akdeniz Elementi (%28), 104 takson Doğu Akdeniz Elementi (%24,47), 13 İran-Turan Elementi (%3,06), 9 Avrupa Sibirya Elementi (2,12), 2 Batı Akdeniz Elementi (0,47), 1 Omni Akdeniz Elementi (%0,24), 1 Sahra-Sina Elementi (%0,24), 1 Hirkan-Karadeniz Elementi (%0,24), 242 hangi fitocoğrafik bölgeye ait olduğu karar verilemeyenler (%24,47) olarak fitocoğrafik bölgelere dağılmaktadır. 
Google earth aracılığı ile elde edilen 40 yılı kapsayan görüntülerde vejetasyon değişimi görüntülenmiş ve NVDI hesaplaması yapılmış alanda yeşil alanın arttığı bulunmuştur. Ancak yapılan arazi çalışmalarında bu artışın peyzaji düzenlemeler ve orman oluşturma çalışmaları sonucu gerçekleştiği düşünülmektedir. 
Yapılan diskriminant analizi sonucuna göre Konyaaltı Yaşam Parkı ve Çevreyolu Yamansaz lokaliteleri ise Lara Fener Mahallesi ile Kurşunlu Şelalesi lokalitelerinin oluşturduğu gruba ve Akdeniz Üniversitesi Kampüsü, Kepez Kent Parkı ve Antalya Doğal Yaşam Parkı lokalitelerinin oluşturduğu gruba daha benzer olduğu sonucu çıkarılmıştır. Diğer taraftan, Kırkgöz su kaynakları, 5M Migros, Masadağ-1, Masadağ-2, Aksu Kundu Kemerağzı 1 ve Aksu Kundu Kemerağzı 2 lokaliteleri kendi aralarında birbirine benzer olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Tüm bunların yanında Lara Fener Mahallesi ve Kurşunlu Şelalesi lokaliteleri diğer gruplardan daha farklı olmasıyla ön plana çıkmaktadır. Yapılan ANOVA Analizi sonucuna göre lokaliteler arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı olduğu sonucu çıkmıştır. 
Yapılan NDVI'e göre Antalya kent merkezinin vejetayonun son 40 yıl içerisinde arttığı sonucu çıkarılmış, ancak artışın daha çok ağaçlandırma çalışmaları ve park düzenleme çalışmalarından etkilendiği düşünülmektedir. NDBI'e göre Antalya Kent Merkezinde yerleşimin arttığı, şehirleşmenin öncelikli olarak tarım alanlarının ve tarım alanlarına yakın doğal alanların şehirleştiği düşünülmektedir.

Abstract:
As in the world, the human population in Turkey is continuously increasing. To meet the basic needs of this growing population, natural areas are being used. The responses of these areas to usage are referred to as anthropogenic impact. The results of human activities on nature are mostly consequences of anthropogenic effects. In this study, the natural vegetation on the cliff structures of Antalya province was identified, and it was attempted to explain the floristic differences between each fragment of the areas, which were once a whole but have been fragmented due to destruction for human necessities such as shelter, transportation, tourism, and agricultural activities. For this purpose, 18 areas were selected, and fieldwork was conducted over a period of one year.
As a result of the field studies, a total of 492 taxa were identified, belonging to 85 families and 307 genera across the 18 localities. In these 18 localities, 33 endemic species were identified, and the rate of endemism was found to be 6.71%. The taxa were distributed across phytogeographical regions as follows: 119 taxa were Mediterranean elements (28%), 104 taxa were East Mediterranean elements (24.47%), 13 were Iran-Turan elements (3.06%), 9 were Euro-Siberian elements (2.12%), 2 were West Mediterranean elements (0.47%), 1 was an Omni-Mediterranean element (0.24%), 1 was Saharan-Sinai element (0.24%), 1 was Hyrcanian-Black Sea element (0.24%), and 242 taxa (24.47%) could not be assigned to any specific phytogeographical region.
Using 40-year satellite images obtained through Google Earth, vegetation change was visualized, and NDVI (Normalized Difference Vegetation Index) calculations showed an increase in green areas. However, it is thought that this increase resulted from landscape arrangements and forest creation efforts.
According to the statistical analysis, the Konyaaltı Life Park and Çevreyolu Yamansaz localities were found to be more similar to the group formed by Lara Fener Mahallesi and Kurşunlu Waterfall localities, as well as to the group formed by Akdeniz University Campus, Kepez City Park, and Antalya Natural Life Park localities. On the other hand, Kırkgöz water sources, 5M Migros, Masadağ-1, Masadağ-2, Aksu Kundu Kemerağzı 1, and Aksu Kundu Kemerağzı 2 localities were found to be more similar to each other. Additionally, the Lara Fener Mahallesi and Kurşunlu Waterfall localities stood out as being more distinct from the other groups. According to the ANOVA analysis, the difference between the localities was statistically significant.
According to the NDVI calculations, it was concluded that the vegetation of Antalya city center has increased in the last 40 years, but it is thought that the increase is mostly affected by afforestation works and park arrangement works. According to our NDBI calculations, it is thought that the settlement in Antalya City Center has increased and urbanization is primarily in agricultural areas and natural areas close to agricultural areas.