Tip 2 diyabetli hastalarda eğitimin diyabet öz yönetim ve öz etkililiklerine etkisi
Effect of training in the patients with type 2 diabetes to self-management and self-efficacy
Yazar: NERMİN EROĞLU
Danışman: PROF. DR. NECMİYE SABUNCU
Haliç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hasta eğitimi = Patient education ; Metabolizma = Metabolism ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Araştırma, tip 2 diyabetli hastalara verilen eğitimin diyabet öz yönetim ve öz etkililiklerine etkisinin incelenmesi amacıyla metodolojik ve deneysel randomize kontrollü olarak planlandı. Bu amaç ile çalışma Özel Anadolu Sağlık Merkezi ve Özel Anadolu Sağlık Ataşehir Tıp Merkezi endokrinoloji polikliniğinde  Temmuz 2016-Mart 2017 tarihleri arasında yapıldı. Araştırmanın birinci aşamasında Diyabet Öz Yönetim Skalası (DÖYS)'ün geçerlilik ve güvenilirliği yapılarak Türk toplumuna uyarlandı. Tip 2 diyabet tanısı konulmuş  ve araştırmaya kabul kriterlerine uygun 189 hasta örnekleme alındı. Geçerliliği ve güvenilirliği kabul edilen skalanın cronbach's alpha  değeri 0.85 olarak bulundu. İkinci aşamada,  80 tip 2 diyabetli hasta bilgisayar ortamında randomizasyon yapılarak deney ve kontrol grubuna ayrıldı. Deney ve kontrol grubuna eğitim öncesi ve eğitim sonrası 6. ayda Hasta bilgi formu, Diyabet öz yönetim skalası (DÖYS), Tip 2 diyabetli hastalarda öz etkililik skalası (DÖS) uygulandı. Deney grubundaki hastaların başlangıç metabolik değerleri kontrol edildikten sonra diyabet eğitimi ve eğitim kitapçığı verildi. Hastaların metabolik değerleri  3. ve 6. ayda telefon ile aranarak hatırlatıldı. Deney grubunda 40 hasta, kontrol grubunda 38 hasta metabolik değerlerinin kontrolünü yaptırdı. Kontrol grubundaki hastalara araştırma bittikten sonra diyabet eğitimi ve eğitim kitapçığı verildi. Veriler bilgisayar ortamında değerlendirildi. Sonuç olarak diyabet öz yönetim skalasının geçerli ve güvenilir bir skala olduğuna,  Tip 2 diyabetli hastalara verilen eğitimin diyabet öz yönetimlerini, öz etkililiklerini ve metabolik değerlerini istatistiksel olarak anlamlı etkilediği saptandı. Diyabet öz yönetimi ile öz etkililik arasında anlamlı ilişki olduğu bulundu.
Anahtar Kelimeler: tip 2 diyabet, eğitim, metabolik değerler, öz yönetim, öz etkililik

Abstract:
This research is planned methodologically and experimentally in a randomized controlled manner to evaluate the effect of training provided to type 2 diabetic patients in self-management and self-efficacy aspects. With this purpose, the research was conducted in Private Anadolu Medical Center Hospital and Private Anadolu Medical Center Hospital Ataşehir Outpatient Clinic Endocrinology clinics between July 2016 – March 2017. At first stage, validity and reliability of Diabetes Self-Management Questionnaire (DSMQ) were performed, as well as its integrity to Turkish society. 189 patients who were diagnosed with type 2 diabetes and suitable for research acceptance criteria were chosen.  Cronbach's alpha value of the scale accepted as reliable and valid was found as 0.85. In second stage, 80 patients with type 2 diabetes were randomized in computerized environment and accepted into trial and control groups. Trial and control groups were subjected to patient information forms, Diabetes Self-Management Questionnaire (DSMQ) and The Diabetes Self Efficacy Scale for patient with Type 2 Diabetes Mellitus (DÖS). After the checking the starting metabolic values in trial group, they were provided with diabetes training and training manuals. Patients' metabolic values were reminded on 3rd and 6th months by calling on phone. 40 patients of trial group and 38 patients of control group had their metabolic values checked up. After the research concluded, patients in control group were provided with diabetes training and training manual. Data were evaluated in a computerized environment. Conclusively, it is detected that Diabetes Self-Management Questionnaire is a valid and reliable scale and the training provided to type 2 diabetic patients affects the diabetes self-management, self-efficacy and metabolic values of the patients significantly. It is found that there is a clear correlation between self-management and self-efficacy in diabetes.
Keywords: type 2 diabetes, training, metabolic values, self-management, self-efficacy