Kutadgu Bilig ve Siyasetname'de devlet anlayışı
Comprehension of the state in "Kutadgu Bilig" and "Siyasetname"
Yazar: OĞUZ TUĞRAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NİHAT YAZILITAŞ
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Tarih = History
Dizin: Devlet = State ; Egemenlik = Sovereignty ; Kutadgu Bilig = Kutadgu Bilig ; Siyasetname = Siyasetname ; Vezirlik = Vizierata ; Yusuf Has Hacib = Yusuf Has Hacib

Özet:
Tezin amacı, Türk tarihinde büyük öneme sahip olan Kutadgu Bilig ve Siyasetnâme'yi devlet anlayışı açısından karşılaştırarak benzer ve farklı yönleri ile ortaya koymak ve günümüz yönetimlerinin unuttuğu bazı hususlara dikkat çekerek önemini hatırlatmaktır. Tez; giriş, dört bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır.Giriş başlığı altında; doğuda ve batıda, tarihî süreç içerisinde ortaya çıkan devlet kavramı ve eski Türklerdeki devlet anlayışından bahsedilmiştir. Birinci bölümde; Yusuf Has Hâcib'in hayatı ve eseri Siyasetnâme hakkında bilgi verilmiştir. Kutadgu Bilig'de Devlet Anlayışı başlığı altındaki ikinci bölümde; eserde geçen hâkimiyet anlayışı (kut), hükümdar ve devlet hizmetinde yer alan görevliler açıklanmıştır.Üçüncü bölüm, Siyasetnâme'de Devlet Anlayışı başlığı altında, bir önceki bölümün başlıklarına paralel olarak; eserde ifade edilen hâkimiyet anlayışı, hükümdar ve diğer üst düzey devlet görevlileri anlatılmıştır.Dördüncü bölümde, Kutadgu Bilig ve Siyasetnâme'deki devlet anlayışları karşılaştırılarak; hâkimiyet telakkîsi, hükümdarın sahip olması gereken vasıflar, hükümdarın vazifeleri, hükümdarın devlet hizmetini yürütürken dikkat etmesi gereken hususlar ve son olarak da devlet hizmetinde yer alan görevliler, iki eser arasındaki ortak ve farklı yönlerle ele alınmıştır. Sonuç kısmında ise; verilen bilgiler ışığında her iki eser açısından bir değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
The purpose of the thesis is to introduce `Kutadgu Bilig? and `Siyasetname? ?which have great importance in Turkish history-with their similar and different sides by comparing them in terms of the conception of state and to remind the importance of them by highligting some matters that are forgotten by contemporary methods. The thesis consists of four sections: introduction,four chapters and conclusion.The notion of state that arise in historical process in east and west and the conception of state among ancient Turks are mentioned under title `The Introduction?. In chapter one ,the ınformation about the life of Yusuf Has Hacib and his work `Kutadgu Bilig?,the life of Nizamülmülk and his work `Siyasetname?are given. The conception of sovereignty (kut-great,divine power in state administration), the emperor and charged people in public service that exist in the work are noted in chapter two which is titled as `The Conception of State in Kutadgu Bilig?.In chapter three `The Conception of State in Siyasetname? in paralel with the previous chapter?s titles the conception sovereignty, the emperor and the other senior charged people in public service-implied in the work ?are noted.In chapter four consideration of sovereignty,the qualifications that the emperor must have,missions of the emperor,the matters that the emperor should pay attention while charging public state and finally people in public state are discussed with common and different sides by comparing the conceptions of Kutadgu Bilig and Siyasetname.In the conclusion,an evaluation is done in terms of both works in the light of the given information.