Siyer kaynaklarına göre Hz. Muhammed'in duaları ve bedduaları
Prophet Muhammad's prayers and curses according to siyer sources
Yazar: SONGÜL BÜŞRA BEYKAYA
Danışman: DOÇ. DR. CAFER ACAR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Dua olgusu, insanoğlunun bidayetinden itibaren farklı toplumlarda farklı mahiyet ve şekiller içerse de hep var olagelmiştir. Müslümanlar için büyük önem arz eden dua, diğer topluluklar açısından da aynı öneme haizdir. Kur'an-ı Kerim'de peygamberlerin diliyle dua örneklerine çokça yer verilmiştir. Dolayısıyla duaya olan duyarlılığın zemininde Allah'a kulluk vazifesi yatmaktadır. Bu nedenledir ki Hz. Muhammed'in duaları siyer kaynaklarının kayda değer bir bölümünü oluşturmaktadır. Bu çalışmada Allah Resûlu'nün duaları ve bedduaları ilk dönem siyer kaynakları merkeze alınarak kronolojik bir şekilde tarihi olaylar bağlamında ele alınmıştır. Hz. Muhammed'in dua ve beddualarına geçmeden önce yaşadığı toplum olan Cahiliyye Dönemine ait dua algısına göre bir inceleme yapılmış, daha sonra Allah Resûlu'nün, Mekke ve Medine dönemlerinde muhataplarına yönelik duaları, zaman, mekân ve hadise irtibatı perspektifinde ele alınmıştır. Çalışmamızın iki ana karakterini oluşturan Mekke ve Medine dönemlerine ait dua ve bedduaların mahiyet açısından birbirinden az da olsa farklılık gösterdiğini söylemek mümkündür. Zira Mekke dönemi tazarru ve niyazları, ekseriyetle imanda sebat, eziyetlere sabır ve ahirete yönelik duaları içerirken, bu döneme ait beddualar ise daha azınlıkta olmakla beraber Allah'a havale etme anlamında, tehdit ve kısmende beddua cümlelerinden oluşmaktadır. Medine dönemi dualarının mahiyetini ise ahiret ve kâhir ekseriyetle dünya nimetleri içermekte, bedduaların içeriğinin ise haksızlık, ihanet, gadr ve aldatmaya yönelik olduğu görülmektedir. Hz. Peygamber'in sîretinden öğrendiğimiz kadarıyla o hem bir Peygamber olarak Allah'la bağını dua ile güçlü tutmanın çabasını göstermiş, hem de insan olarak günlük işlerinde duayı bir teşekkür dili haline getirmeye çalışmıştır. İlk dönem siyer kaynaklarından geç dönem siyer kaynaklarına doğru bir okuma yapıldığında, Hz. Muhammed'in kimi zaman kültürel söylemlerde yer alan öfke ve beddua ifadeleri kullandığı tespit edilmiş aynı zamanda dua ve beddualarda artış olduğu da görülmüştür. Bu beddular şahıs bazında olup toplu beddualara rastlanmamıştır. Çalışmamız bir bütün olarak değerlendirildiğinde; Allah Resûlu, hayatı boyunca karşılaştığı zorluklar ve nimetler karşısında duayı bir dayanak olarak görmüş ve hayatının merkezine alarak, etrafına örneklik teşkil etmiştir. Aynı zamanda Peygamberimiz, dua ederken dua-çaba dengesini hep gözetmiş, üzerine düşeni yaptıktan sonra, neticeyi Allah'a bırakmış ve Allah ile olan ilişkisini daima aktif tutmuştur. Dua gibi beddua da Hz. Peygamber'in hayatında varolagelmiş ancak bedduaya karşı her zaman mesafeli olduğu görülmüştür.

Abstract:
The phenomenon of prayer has always existed in different societies since the beginning of mankind, albeit in different natures and forms. Prayer, which is of great importance for Muslims, has the same importance for other communities. In the Holy Qur'an, there are many examples of prayer in the language of prophets. Therefore, the duty of servitude to Allah lies at the basis of the sensitivity to prayer. For this reason, the prayers of the Prophet Muhammad constitute a significant part of the sources of siyar. In this study, the prayers and curses of the Messenger of Allah (pbuh) are discussed chronologically in the context of historical events by focusing on the first period siyar sources. Before moving on to the prayers and curses of the Prophet Muhammad, an examination was made according to the perception of prayer in the Jahiliyya Period, the society in which he lived, and then the prayers of the Messenger of Allaah (peace and blessings of Allaah be upon him) towards his interlocutors in the Mecca and Medina periods were discussed in the perspective of time, place and event connection. It is possible to say that the prayers and curses of the Meccan and Medinan periods, which constitute the two main characters of our study, differ slightly from each other in terms of their nature. The prayers and supplications of the Meccan period mostly consisted of prayers for perseverance in faith, patience in persecution, and prayers for the hereafter, while the curses of this period, although in the minority, consisted of threats and partly curses in the sense of referring to Allah. The nature of the prayers of the Medinan period includes the hereafter and mostly worldly blessings, while the content of the curses is seen to be aimed at injustice, betrayal, malice and deception. As far as we learn from the Prophet's sīrah, both as a Prophet he endeavored to keep his bond with Allah strong through prayer, and as a human being he tried to turn prayer into a language of thanks in his daily affairs. A reading from the early period siyar sources to the late period siyar sources reveals that the Prophet Muhammad sometimes used expressions of anger and cursing that are part of cultural discourses, and at the same time, there was an increase in prayers and curses. These curses were on an individual basis and collective curses were not encountered. When our study is evaluated as a whole; The Messenger of Allah saw prayer as a basis for the difficulties and blessings he encountered throughout his life and set an example for those around him by taking it to the center of his life. At the same time, the Prophet always observed the balance between prayer and effort while praying, after doing his part, he left the result to Allah and always kept his relationship with Allah active. Like prayer, cursing also existed in the Prophet's life, but he always kept his distance from cursing.