Okul öncesi eğitim döneminde görsel sanat uygulama programının 5-6 yaş çocuklarda yaratıcılık ve erken okur yazarlık becerilerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect visual art practices program in preschool education creativity and early literacy skills in 5-6 years old children
Yazar: NURŞEN OSMANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. CANER ŞENGÜNALP
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Plastik Sanatlar Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Sanat ve yaratıcılık, okul öncesi eğitim döneminde bütün öğrenmelerin temelinde var olan kavramlardır. Uygulamalı görsel sanat etkinlikleri; çocukların sosyal-duygusal, motor, dil ve bilişsel gelişimlerini desteklerken çocuklarda paylaşma, yardımlaşma, iş birliği, uyum, duygularını düzenleme empati, öz güven kendini ifade etme ve dilin zenginleşmesine yönelik beceriler ile birlikte yaratıcılığı aynı zamanda çocukta erken okuryazarlık becerilerini de geliştirmektedir. Okul öncesi dönemde eğitim alan 5-6 yaş grubu çocuklara verilen görsel sanat uygulama programının, çocukların yaratıcılığına ve erken okuryazarlık becerilerine etkisinin incelendiği bu araştırmada, nicel araştırma yöntemi ile ön test, son test kontrol ve deney gruplu yarı deneysel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmada çalışma grubu; 2022-2023 eğitim ve öğretim yılı ikinci yarıyılda Van ili İpekyolu ilçesi sınırları içerisinde bulunan, Milli Eğitim Bakanlığına (MEB) bağlı Atatürk Anaokuluna devam eden 5-6 yaş grubu 20 çocuk deney grubu, aynı bölgede ve aynı sosyo-ekonomik olanaklara sahip Aliya İzetbegoviç Anaokuluna devam eden 5-6 yaş grubu 20 çocuk ise kontrol grubu olarak seçilmiştir. Araştırma, 40 çocuğa ait veriler üzerinden sonuçlandırılmıştır. Araştırmada, deney grubuna uygulanan Görsel Sanat Uygulama Programı araştırmacı tarafından geliştirilmiştir.  Materyaller ve malzemeler araştırmacı tarafından temin edilmiş ve eğitim ortamı araştırmacı tarafından hazırlanmıştır. Uygulama öncesinde deney ve kontrol gruplarında ön test değerlendirmeleri yapılmıştır. Yaratıcılık becerileri ön test değerlendirmelerinde testin anaokulu, ilköğretim, lise ve yetişkin formları ayrıca geçerlik güvenirlik çalışmaları Aslan (2001) tarafından yapılan Torrance Yaratıcı Düşünme Test'inin (TYDT) şekilsel A formu ön test uygulanmıştır. Erken okuryazarlık becerilerinin değerlendirmesinde ise Marmara İlköğretime Hazır Oluş Ölçeği (MİHÖ) kullanılmıştır. Uygulama ve gelişim formundan oluşan bu ölçeğin 74 alt sorudan oluşan uygulama formu erken okuryazarlık becerilerini değerlendirmek için kullanılmıştır Deney gurubuna 12 haftalık süreçte haftada iki gün (pazartesi-perşembe) 24 görsel sanat uygulama programı araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Kontrol grubu ise normal eğitimine devam etmiştir. Görsel sanat uygulama programı tamamlandıktan sonra her iki grubun son test değerlendirmeleri alınmıştır. Yaratıcılık becerileri son test değerlendirmesinde (TYDT) şekilsel B formu, erken okuryazarlık becerileri son testte ise MİHÖ ölçeği kullanılmıştır. Çalışmaya katılan öğrencilerin cinsiyet dağılımları ve yaş ortalamalarının tanımlayıcı istatistiklerde kategorik değişkenler için yüzde ve frekans, sürekli değişkenler için ise ortalama ve standart sapma istatistikleri verilmiştir. Öntest ve sontest ölçümlerinin normal dağılıma sahip olup olmadığını belirlemek için çarpıklık ve basıklık katsayıları sunulmuştur. Deney ve kontrol grubundan elde edilen ölçümlerin karşılaştırılmasında bağımsız ve bağımlı örneklemler t-testi kullanılmıştır. Çalışmanın anlamlılık düzeyi p < .05 olarak alınmıştır. İstatistiksel olarak anlamlı bulunan farklar için Cohen d etki büyüklüğü hesplanmıştır. Veri analizi SPSS (versiyon25) paket programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda deney grubundaki etki büyüklüğünün kontrol grubundan daha yüksek ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bu bulgular   verilen eğitim programın çocuklarda yaratıcılık ve erken okuryazarlık becerilerini olumlu yönde etkilediğini ortaya koymuştur. 
Anahtar Kelimeler: Okul öncesi, görsel sanat, erken okuryazarlık, yaratıcılık

Abstract:
Art and creativity are concepts that underlie all learning in the preschool education period. Applied visual art activities; While supporting children's social-emotional, motor, language and cognitive development, they also develop skills such as sharing, cooperation, cooperation, harmony, regulating emotions, empathy, self-confidence, self-expression and language enrichment in children, as well as creativity and early literacy skills in children. In this study, which examined the effects of the visual art application program given to 5-6 year old children receiving preschool education on children's creativity and early literacy skills, a quasi-experimental research design with a pre-test, post-test control and experimental group was used with the quantitative research method. The study group in the research; 20 children aged 5-6 who attended Atatürk Kindergarten affiliated with the Ministry of National Education (MEB) within the borders of İpekyolu district of Van province in the second semester of the 2022-2023 academic year were selected as the experimental group, and 20 children aged 5-6 who attended Aliya İzetbegoviç Kindergarten in the same region and with the same socio-economic opportunities were selected as the control group. The research was concluded on the data of 40 children. In the research, the Visual Art Application Program applied to the experimental group was developed by the researcher. The materials and supplies were provided by the researcher and the educational environment was prepared by the researcher. Pre-test evaluations were made in the experimental and control groups before the application. In the pre-test evaluations of creativity skills, the kindergarten, primary school, high school and adult forms of the test and the figural A form of the Torrance Creative Thinking Test (TYDT), the validity and reliability studies of which were conducted by Aslan (2001), were applied. In the evaluation of early literacy skills, the Marmara Primary School Readiness Scale (MİHÖ) was used. The application form of this scale, which consists of application and development forms, consisting of 74 sub-questions, was used to evaluate early literacy skills. The researcher applied 24 visual art application programs to the experimental group two days a week (Monday-Thursday) for 12 weeks. The control group continued its normal education. After the completion of the visual art application program, post-test evaluations of both groups were taken. In the post-test evaluation of creativity skills (TYDT), the figural B form was used, and in the post-test of early literacy skills, the MIHÖ scale was used. In the descriptive statistics of the gender distributions and age averages of the students participating in the study, percentage and frequency statistics were given for categorical variables, and mean and standard deviation statistics were given for continuous variables. Skewness and kurtosis coefficients were presented to determine whether the pre-test and post-test measurements had a normal distribution. Independent and dependent samples t-tests were used to compare the measurements obtained from the experimental and control groups. The significance level of the study was taken as p < .05. Cohen's d effect size was calculated for statistically significant differences. Data analysis was performed using the SPSS (version 25) package program. As a result of the analyses, it was determined that the effect size in the experimental group was higher than the control group and statistically significant. These findings revealed that the given education program positively affected creativity and early literacy skills in children.
Keywords: Preschool, visual art, early literacy, creativity