Endovasküler olarak tedavi edilen epistaksisli olgularda etyoloji, endovasküler girişim, radyolojik ve klinik sonuçların araştırılması
Etiologic, radiologic and clinical findings in patients with epistaxis treated with angiographic embolisation
Yazar: ÜLKÜ TUBA TOHUMCU
Danışman: DOÇ. DR. SERRA SENCER
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Epistaksis toplumda sık karşılaşılan bir sağlık sorunu olup, nadiren tıbbi müdahale gerektiren ağırlıktadır. Epistaksis etyolojisinde travma, tümörler, vasküler malformasyonlar, ilaçlar, inflammatuar hastalıklar, koagülasyon bozuklukları yer almakla beraber olguların önemli bir bölümü idiopatik olarak sınıflandırılır. Epistaksis tedavisinde medikal tedavi, koterizasyon, anterior nazal tampon, posterior nazal tampon gibi yöntemler kullanılmakla beraber bu yöntemlere cevap vermeyen daha ağır olgularda embolizasyon önemli bir alternatif oluşturmaktadır. Bu çalışmada İstanbul Tıp Fakültesi Nöroradyoloji Bilim dalında epistaksis nedeniyle endovasküler tedavi yapılan olgulardaki etyolojik faktörler, anjiografik ve terapötik girişim ve sonuçları retrospektif olarak araştırılmış ve literatür ile karşılaştırılmıştır.Çalışmamıza Kasım94-Aralık2006 tarihleri arasında kurumumuzda epistaksis nedeniyle endovasküler tedavi yapılan 82 hastadan klinik ve radyolojik verilerine ulaşılabilen 55 erkek, 13 kadın toplam 68 hasta dahil edilmiştir. Hastalarımızın yaş aralığı 2-73, yaş ortalaması 24.5'dir. Başvuru öncesi tetkiklerde 38 hastada (%56) JNA, 7 hastada (%10) arteryel psödoanevrizma, iki hastada AVM saptanmıştır. Bir hastada burun içinde hemanjiom, dokuz hastada fonksiyonel endoskopik sinüs cerrahisi (FESS) öyküsü mevcuttur. Dokuz hasta ise idiopatik olarak değerlendirlmiştir. Tüm hastalara DSA tetkik ve sonrasında transarteryel embolizasyon uygulanmıştır.Çalışma grubunda 38 olguda JNA saptanarak transarteryel EKA besleyicileri embolize edilmiş 24 total, 14 subtotal tümör embolizasyonu yapılmıştır. Bir olguda (%2.6) iskemik komplikasyon ile karşılasılmıştır. 18 hastada FESS sonrası veya idiopatik epistaksis nedeniyle SPA embolizasyonu yapılmıştır. Bu hastalarda teknik başarı %100, komplikasyon ise yoktur. Ortalama 74 ay takip süresinde epistaksis izlenmemiştir. Yedi olguda İKA ve SFA'de PA saptanarak, dört olguda İKA oklüzyonu, üç olguda PA oklüzyonu uygulanmıştır. Bu olgularda PA oklüzyonu bakımından teknik başarı %100dür. Bir olguda (%14) lokal ağrı dışında, major-minör komplikasyon saptanmamıştır. Ortalama 79 ay takip süresinde epistaksis nüksü- nörolojik sekel saptanmamıştır. Beş olgumuzda epistaksis nedeni vasküler malformasyonlardır. İki AVM olgusuna subtotal embolizasyon yapılmıştır. Bu hastalar daha sonra opere olmuştur. HHT ve hemanjiom olan iki olguda ise embolizasyon sonrası nüks meydana gelmiştir. Hemanjiom olgusu daha sonra opere olmuştur.Literatürde epistaksisin endovasküler tedavisi sonuçları ile ilgili yüksek teknik başarı ve düşük komplikasyon oranı bildirilmektedir.Çalışmamızda 4 olgu alt grubunda embolizasyon işleminin teknik başarısı yüksek olup komplikasyon oranı düşüktür. PA saptanan hasta grubu literatürde de nadir bildirilen vakalardır. Bu hastalarda çalışmamızda embolizasyon epistaksisin kalıcı olarak tedavisini sağlamış, bir olguda lokal ağrı haricinde komplikasyon ile karşılaşılmamıştır.Çalışmamızda özellikle PA'lı hasta grubunun tedavi ve takip bulguları bu konuda olgu takdimlerinden oluşan literatüre katkıda bulunmaktadır.

Abstract:
Epistaxis is a frequenly encountered health problem in population. Nosebleeds that require medical treatment are rare. Trauma, tumors, vascular malformations, medications, inflammatory diseases, coagulation deficits are among the risk factors. Most of the cases are classified as idiopathic epistaxis. Treatment of epistaxis includes medical therapy, nasal cautery, anterior nasal packing, posterior nasal packing. However, in severe cases in whom these therapies fail, angiographic embolization is an important treatment alternative. In this study, etiologic factors, angiographic and therapeutic intervention and its results are investigated in patients who underwent endovascular treatment in İstanbul Medical Faculty Neuroradiology Deparment. Results of the study were compared with the literature.Between November 1994-December 2006, 82 patients with epistaxis underwent angiography and embolisation in our department. Of these 82 patients, 68 patients whose clincal and radiologic data was available were included in this study. There were 55 men (81%) and 13 women (19%) with a mean age of 24.5 (range 2-73 years) in this study. The etiology of epistaxis varied and there were 38 patients (56%) with juvenile nasopharyngeal angiofibroma (JNA), Seven patients with pseudoaneurysm(PA), two patients with arteriovenous malformation, One patient with hemangioma. Nine patients had a history of functional endoscopic sinus surgery (FESS). And Nine patients were classified as idiopathic. All patients underwent DSA and transarterial embolisation.In our study, 38 patients are identified as having JNA. Feeding vessels from external carotid artery are embolised. 24 patients had total and , 14 patients had subtotal tumor embolisation. An ischemic complication was encountered in one patient (2.6%). In 18 patients sfenopalatine embolisation was performed. In this group technical success was 100% and no complication was encountered. Epistaxis didn?t recur in these patients within a mean follow-up period of 74 months. Seven cases had PA of either İCA or Sfenopalatine artery. ICA occlusion was performed in four patients and PA occlusion in three patients. In this group technical success of occlusion of PA is 100%. There were no major or minor complications except for lokal pain in one patient (14%). In a mean follow-up period of 79 months no epistaxis or neurologic sequela ocurred. In five patients the reason for epistaxis was vascular malformations. In 2 cases with AVM subtotal embolisation was performed. These patients underwent operation after the embolisation. In 2 patients with HHT and hemangioma, epistaxis recurred after embolisation. Patient with hemangioma operated later.High technical success and low complication rates are reported about angiographic embolisation of epistaxis in literature. In our study, technical success is high and complication rates are low in all four epistaxis subgroups. PA cases of our study are also rarely encountered cases and reported as case presentations in literature. In this patient group, embolisation provided permanent treatment of epistaxis and with the exception of local pain in one patient performed without complication. In our study treatment and follow-up findings especially in PA subgroup contribute to the literature.