Kapıdağ yarımadası fitoplankton türlerinin mevsimsel dağılımı
Seasonal variations of phytoplankton species in the Kapidağ peninsula
Yazar: FATMA GİZEM UĞUR
Danışman: PROF. DR. NESLİHAN ÖZDELİCE
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Hidrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Kapıdağ Yarımadası'nda var olan fitoplankton türleri ile dağılımlarını etkileyen ekolojik değişkenlerin belirlenmesi amacıyla, Nisan 2011 ve Ocak 2012 sürecinde, belirlenen üç istasyondan alınan plankton örneklerinin incelenmesi sonucunda, Dinophyceae sınıfına ait 21 (%50), Bacillariophyceae sınıfına ait 19 (%45) ve Dictyochophyceae sınıfına ait 2 (%5) takson olmak üzere toplam 42 takson belirlenmiştir. Bu türlerden Achnanthes longipes ve Tripos falcatus türlerinin Marmara Denizi'nden ilk kez bildirimleri yapılmış olup, Pseliodinium fusus (= Gyrodinium falcatum) türünün de bu denizden ikinci kez bildirimi yapılmıştır. Çalışmada en fazla tür sayısı Tripos cinsine ait iken, bolluk bakımından en fazla birey sayısı Prorocentrum micans (20200 h/L) türüne ait olarak bulunmuştur. Bolluk bakımından kış dönemini temsil eden Ocak 2012 örneklemesinde yalnızca bir pik gözlenmiş ve P. micans türü bu artışta rol oynamıştır. Korelasyon sonuçlarına göre, sıcaklık artışına bağlı olarak, besleyici elementlerden nitrit+nitrat (p˂ 0.05) ve silikat (p˂ 0.01) artış gösterirken, klorofil-a (kl-a) ve hücre sayısı azalış göstermiştir. Tuzluluk artışı ile birlikte çözünmüş oksijen (Ç.O), tür sayısı  (p˂ 0.01) ve kl-a değerleri (p˂ 0.05) negatif yönde ilişki gösterirken, nitrit+nitrat (p˂ 0.01) ve silikat (p˂ 0.05) pozitif yönde ilişki göstermiştir. Derinlik artışıyla birlikte tuzluluğun ve besleyici elementlerin artması, Akdeniz suyunun dip tabakada etkili olduğunu, besleyici elementlerin bu dip tabakada fitoplankton aktivitesinin azlığından dolayı birikim gösterdiğini ve üst tabakada daha çok fitoplankton aktivitesine bağlı olarak da tüketildiklerini ortaya koymuştur. İstasyonlarda yapılan çeşitlilik indeks sonuçları 2'nin altında düşük olarak belirlenmiş ve Bray-Curtis benzerlik indeksi sonuçlarına göre de istasyonların yaklaşık %60 oranında benzer olduğu ortaya konmuştur. Tüm bulgular değerlendirildiğinde Marmara Denizi üst tabaka sularında fitoplankton tür kompozisyonunun ve bolluk durumunun belirlenmesinde acı su karakterli Karadeniz sularının etkili olduğu gözlenmiştir.

Abstract:
This study aims to detect the phytoplankton species in the Kapıdağ Peninsula and the ecologic variables affecting their distribution. To this end, phytoplankton samples collected from three pre-determined stations between April 2011 and January 2012 were analyzed and a total of 42 taxa, being 21 of Dinophyceae class (50%), 19 of Bacillariophyceae class (45%) and 2 of Dictyochophyceae class (5%) were identified. Of these species, Achnanthes longipes and Tripos falcatus species identified are the new records for the Sea of Marmara while Pseliodinium fusus (= Gyrodinium falcatum) species are the second record for the sea. The maximum number of species belonged to Tripos and the highest number of representatives in terms of abundance belonged to Prorocentrum micans (20200 h/L) species. In January 2012 sample which represents the winter period in terms of abundance, only one peak was observed and P. micans species played a role in this increase. According to the correlation results, nitrite+ nitrate (p˂ 0.05) and silicate (p˂ 0.01) increased when chlorophyll-a and abudance number decreased. A negative correlation was found between salinity and dissolved oxygen, the number of species (p˂ 0.01) and chlorophyll-a values (p˂ 0.05) while a positive correlation was found between salinity and nitrite+ nitrate (p˂ 0.01) and silicate (p˂ 0.05). The parallel increase between depth, salinity, and nutrients reveals that Mediterranean water is effective on the bottom layer of the seafloor, nutrients accumulate on this layer due to the limited phytoplankton activity and these nutrients are consumed on the upper layer mostly due to phytoplankton activity. Variety index results obtained from the stations were found low with a value below 2 and Bray-Curtis similarity index results showed approximately 60% similarity between the stations. Considering the overall findings, it was observed that the brackish-characterized Black Sea waters were effective in the detection of phytoplankton composition and abundance in upper layer waters of the Sea of Marmara.