Obstrüktif uyku apne sendromlu hastalarda multislice BT ile yapılan sefalometrik değerlendirmelerin normal populasyon ile karşılaştırılması
Determination of cephalometric parameters measured by multislice CT in patients with obstructive sleep apnea syndrome and comparison with normal population
Yazar: MUHAMMED SEDAT SAKAT
Danışman: PROF. DR. M. YAVUZ SÜTBEYAZ
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Sefalometrik analiz = Cephalometric analysis ; Tomografi = Tomography ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes

Özet:
Obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS), uyku sırasında tekrarlayan üst solunum yolu obstrüksiyonu epizodları ve sıklıkla kan oksijen satürasyonunda azalma ile karakterize bir sendrom olarak tarif edilmektedir. Bu durum, bireyin yaşam kalitesini düşürmekle birlikte, iş performansı, trafikte taşıt kullanma gibi günlük fonksiyonları etkileyerek önemli sosyal ve toplumsal sorunlara da yol açabilmektedir. Obstrüktif uyku apne sendromu fizyopatolojisinde anatomik, mekanik ve nöromüsküler faktörler önemli yer tutmaktadır. Hastalığın etyolojisinde rol oynayan veya sonucu olarak ortaya çıkan bu patolojilerin tesbitinde ise, radyolojik inceleme ve paralelinde yapılan sefalometrik analiz önemli tanı yöntemlerinden biridir. Bilgisayarlı Tomografi (BT) ile yapılan sefalometrik analiz bu yöntemlerden biri olup; BT ile nazofarinksten larenkse kadar olan üst hava yolunun kemik ve yumuşak doku yapıları ayrıntılı bir şekilde görüntülenebilir. Bilgisayar yardımıyla yapılan ölçümler sayesinde standardizasyonu sağlamak ve güvenilirliği yüksek bulgular elde etmek mümkün olmaktadır.Bu noktadan hareketle bu çalışmadaki amacımız; OUAS'lı hastaların sefalometrik analizlerinin multislice BT eşliğinde yapılarak normal populasyon ile karşılaştırması ve elde edilen değerler ile OUAS'ın tanı aşamasında hangi sefalometrik parametrelerin daha değerli olabileceği hususunda tanı aşamasına katkıda bulunmaktır.Bu çalışma obstrüktif uyku apne sendromu ön tanısı ile Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı uyku laboratuvarında yapılan bir gecelik polisomnografik inceleme sonucunda ağır OUAS (AHİ>30) tanısı alan 30 hasta ve herhangi bir nedenden ötürü 3 boyutlu baş-boyun multislice CT çektiren horlama ve apne şikayeti olmayan 10 kişilik kontrol grubu oluşturularak yapıldı. Çalışmamızdaki BT çekimleri Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı görüntüleme ünitesindeki Toshiba Aquilion 16-rows multirow scanner (Toshiba Inc., Tokyo, Japan) tomografi cihazı ile yapıldı. Hastalarımıza ve kontrol grubumuza 3 boyutlu baş-boyun multislice CT çekilerek sefalometrik değerler hesaplanıp istatistiki analizi yapıldı.Çalışmamız sonucunda hasta ve kontrol grubumuza ait ölçüm sonuçlarına göre; ANS-PNS, Go-Gn ve UP-PhW mesafeleri ile SNA ve SNB açıları hasta grubumuzda istatistiki olarak anlamlı derecede azalmış(p<0.05), MP-H, UD, TT-EA, ANS-B, PNS-TB, TT-TB, B-N ve PNS-PhW mesafeleri istatistiki olarak hasta grupta anlamlı derecede artmıştır(p<0.05).Sonuç olarak OUAS'lı hastalar genel olarak belli bir yüz yapısına sahip bireyler olup (maksiller ve mandibuler retrognati) bu durum hyoidin inferiora yerleşmesine zemin hazırlamaktadır. İnferior yerleşimli hyoidin olduğu bireylerde de dil büyüklüğü artmakta; dolayısıyla dil arkaya doğru yer değiştirmekte ve farengeal havayolunu daraltarak apneye zemin hazırlamaktadır. Bu sonuçlar bize maksiller ve mandibuler gelişme geriliği olan bireylerin apneye daha fazla meyilli olacağını göstermektedir.Obstrüktif uyku apne sendromlu hastaların değerlendirilmesinde PSG altın standart olmakla birlikte gerek altta yatan patolojiyi ortaya koyabilmesi gerekse tedavinin biçimlendirilmesine katkısı nedeni ile, multislice CT ile yapılan sefalometrik değerlendirmeler önemli bir tanı yöntemi olarak karşımıza çıkmaktadır.

Abstract:
Obstructive sleep apnea syndrome (OSAS) is defined as a syndrome characterized by repetitive episodes of upper airway obstruction during sleep and frequently decreases in blood oxygen saturation. Anatomic, mechanic and neuromuscular factor have important place in physiopathogenesis of OSAS. To determine the pathologies that act in the etiology of the disease or appear as a result of the disease, radiologic examination with cephalometric analysis is one of the most important diagnostic procedures. Cephalometric analysis with computerized tomography (CT) is one of these procedures and all bony and soft tissues of upper airway from nasopharynx to larynx can be imagined with CT. It is possible to gain reliable findings and provide standardization of cephalometric measurement with CT.According to this point, in the present study, we aimed to analyze the cephalometric measurements of patients with OSAS by using multislice CT, to compare these findings with normal population and to determine the most valuable cephalometric parameter for diagnosis of OSAS.30 patients diagnosed as severe OSAS (AHI>30) by polysomnographic analysis in sleep laboratory of Ataturk University School of Medicine, Department of Chest Diseases and 10 control subjects who do not have snoring or apnea and have head and neck multislice CT for another reason are included for this study. All CT scans were performed in imaging unit of Ataturk University School of Medicine Department of Radiology by Toshiba Aquilion 16-rows multirow scanner (Toshiba Inc., Tokyo, Japan). 3-d multislice head and neck CT was performed for all subjects and cephalometric parameters are measured. All findings are statistically compared.In our study, we found ANS-PNS, Go-Gn, UP-PhW diameters and SNA, SNB angles significatly lower in patients with OSAS than control subjects (p<0.05). Additionally, MP-H, UD, TT-EA, ANS-B, PNS-TB, TT-TB, B-N, PNS-PhW diameters were significantly higher in patients with OSAS than control subjects (p>0.05).As a result, it was concluded that patients with OSAS have a specific head and neck structure (maxillary and mandibular retrognatism). This structure cause inferiorly positioned hyoid bone. Subject with inferiorly positioned hyoid are susceptible to have bigger tongue. Big tongue moves backward and by narrowing the posterior pharyngeal airway, lead up to apnea. These results show that, patients with maxillary or mandibulary retrognatism are more susceptible to apnea.Although PSG is gold standard for diagnosis of patients with OSAS, cephalometric analysis with multislice CT becomes also an important diagnostic procedure because of both determining the underlying mechanism of the disease and contribution to formation of treatment.