Mesleki ve teknik lise öğrencilerinin insana yakışır iş algılarının yordayıcı ve sonuç değişkenleri
Predictor and outcome variables of decent work perceptions of vocational and technical high school students
Yazar: HAKAN BÜYÜKÇOLPAN
Danışman: DOÇ. DR. NURTEN KARACAN ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerinde eğitimlerine devam eden öğrencilerin Çalışma Psikolojisi Kuramı temelinde gelecekteki insana yakışır iş algılarına yönelik bir model test etmektedir. Çalışma toplam 1102 katılımcıyla yürütülmüştür. Bu amaç doğrultusunda öncelikle Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi öğrencilerinin gelecekteki insana yakışır iş algılarını ve çalışma iradelerini ölçmeyi amaçlayan Gelecekteki İnsana Yakışır İş Ölçeği ve Çalışma İradesi Ölçeği-Öğrenci Formunun psikometrik özellikleri öğrenciler üzerinde incelenmiştir. Psikometrik özelliklerin belirlenmesi amacıyla doğrulayıcı faktör analizi, ölçüt bağıntılı geçerlik ve iç tutarlılık anlamında güvenilirlik katsayıları hesaplanmıştır. Ölçeklerin ölçüt bağıntılı geçerlikleri için Genel Öz-Yeterlik Ölçeği ve Çok Boyutlu Öğrenci Yaşam Doyumu Ölçeği-Kısa Formu kullanılmıştır. İlgili ölçeklerin mesleki ve teknik lise öğrencileri üzerinde geçerli ve güvenilir olduğu görülmüştür. Ardından bağımsız değişkenlerin çalışma iradesi ve kariyer uyumluluğu, aracı değişkenin gelecekteki insana yakışır iş algısı ve bağımlı değişkenlerin iş ve eğitimle ilgili gelecek beklentileri ve yaşam doyumu olduğu bir model test edilmiştir. Model testi amacıyla Kişisel Bilgi Formu, Çalışma İradesi Ölçeği-Öğrenci Formu, Kariyer Uyum Yetenekleri Ölçeği-Kısa Formu, Gelecekteki İnsana Yakışır İş Ölçeği, Ergen Gelecek Beklentileri Ölçeği ve Çok Boyutlu Öğrenci Yaşam Doyumu Ölçeği-Kısa Formu kullanılmıştır. Sözü edilen modelin sınanması için yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Model testi sonucunda çalışma iradesi ile yaşam doyumu arasındaki doğrudan ilişki dışında bağımsız değişkenler ile bağımlı değişkenler, aracı değişken ile bağımlı değişkenler ve bağımsız değişkenler ile aracı değişken arasındaki ilişkilerin istatistiksel açıdan anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu bulgular ışığında sonuçlar tartışılmış ve araştırmacılara, okul psikolojik danışmanlarına, politika yapıcılara çeşitli öneriler verilmiştir.

Abstract:
The main purpose of this study is to test a model for the future decent work perceptions of vocational and technical high school students based on the Psychology of Working Theory. The study was conducted with a total of 1102 participants. For this purpose, the psychometric properties of the Future Decent Work Scale and Work Volition Scale-Student Form were examined on the students.  To determine the psychometric properties of the scales, reliability coefficients in terms of confirmatory factor analysis, criterion-related validity and internal consistency were calculated. General Self-Efficacy Scale and Multidimensional Student Life Satisfaction Scale-Short Form were used for criterion-related validity of the scales. The scales whose psychometric properties were tested were found to be valid and reliable on vocational and technical high school students. After that, a model was tested in which the independent variables are the work volition and career adaptability, the mediator variable is future decent work perceptions, and the dependent variables are future expectations of work and education and life satisfaction. Personal Information Form, Work Volition Scale-Student Form, Career Adaptability Scale-Short Form, Future Decent Work Scale, Adolescent Future Expectations Scale and Multidimensional Student Life Satisfaction Scale-Short Form were used for model testing. As a result of the model test, it was concluded that apart from the direct relationship between work volition and life satisfaction, the relationships between independent variables and dependent variables, mediator variable and dependent variables, and independent variables and mediator variable were statistically significant. The results were discussed, and various suggestions were given.