Temel ekonomik göstergelerle dış ticaret arasındaki ilişki: Türkiye örneği
The relation between main economic indicators and foreign trade volume: Turkey sample
Yazar: EMRAH KORKMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER NASUHİ ŞAHİN
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ve Finansman Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Döviz kuru = Exchange rate ; Dış ticaret hacmi = Foreign trade volume ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik durum = Economic situation ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Temel göstergeler = Basic indicators ; Türkiye = Turkey ; İşsizlik = Unemployment

Özet:
Ekonomik büyüme, döviz kuru, istihdam ve dış ticaret hacmi her ülke için önemli ekonomik göstergelerdir. Dış ticaret hacminin oluşumu için ekonomik büyüme, döviz kuru ve istihdam göstergelerinin sonuçları birçok çalışmanın konusunu oluşturmuştur. Bu çalışmada Türkiye'deki ekonomik göstergelerden ekonomik büyüme, döviz kuru ve işsizliğin dış ticaret hacmine olan katkısı araştırılmıştır. Çalışmanın ilk bölümünü ekonomik göstergeler, ikinci bölümünü dış ticaret hacmi ve dış ticaret teori ve politikaları oluşturmaktadır. Üçüncü bölümde literatür taraması ele alınmış ve son bölümde ampirik analiz yapılmıştır.
Literatür taramasında Türkiye ve Dünya'da GSYİH, döviz kuru, işsizlik ile dış ticaret hacmi arasındaki ilişkinin varlığı ve yönü bir bütün olarak değil kısmi olarak incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı dış ticaret hacmi ile GSYİH, döviz kuru ve işsizliği bir bütün olarak ele alıp dış ticaret hacmi ve diğerleri arasında nedenselliğin varlığı ve yönünü ortaya koymaktır. Kullanılan ampirik yöntemler birim kök testi ve Granger Nedensellik testidir. Araç ise E-Views programıdır. Veriler Türkiye İstatistik Kurumu ve Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasından elde edilmiştir. Dönem 2000-2018 yıllarını kapsamaktadır. Analiz sonucunda ekonomik büyüme ve döviz kurundan dış ticaret hacmine tek yönlü ve ekonomik büyümeden döviz kuruna tek yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir.

Abstract:
Economic growth, exchange rate, employment and foreign trade volume are essential economic indicators for every single country. The results of economic growth, exchange rate and employment indicators for the foreign trade volume composition have formed topics of numerous studies. In this study the contribution of economic indicators in Turkey which are economic growth, exchange rate and unemployment to foreign trade volume has been searched. The first chapter of the study includes economic indicators followed by the second chapter foreign trade volume and foreign trade theory and politics. On the third chapter literature research and on the last chapter empirical analysis have been done.
In literature review, the presence and orientation of the relation between GDP (gross domestic product), exchange rate, unemployment and foreign trade in Turkey and in the world was analyzed partially not as a whole. The purpose of this study is to confirm whether there is a causality between foreign trade volume and economic indicators and reveal the direction of the causality relationship if available. The empirical methods used were unit root test and Granger Causality test by means of E-Views programme. The data were acquired from Turkish Statistical Institute and the central bank of the Turkish Republic. The period covers the years 2000-2018. As a result of the analysis from economic growth and exchange rate to foreign trade volume and from economic growth to exchange rate one-way causality relationship was determined.