Annelerin çocuk yetiştirme tutumlarına anneannelerin etkilerinin incelenmesi
A study about influence of grandmothers to child growing attitude of mothers
Yazar: VİLDAN YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FATMA TEZEL ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Anneanne = Grandmothers ; Anneler = Mothers ; Annelik = Motherhood ; Çocuk yetiştirme = Child rearing

Özet:
ÖZET Bu çalışma annelerin çocuk yetiştirme tutumlarına anneannelerin etkilerinin sosyo-ekonomik düzey ve öğrenim durumu bakımından incelenmesi amacıyla yapılmış, alt ve üst sosyo-ekonomik düzeyi temsil eden aileler araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırmanın örneklemi ilköğretim okullarının ana sınıflarına devam eden çocukların anneleri ve anneannelerinden oluşmaktadır. Araştırma kapsamına alman okullar Devlet İstatistik Enstitüsü (2002) verilerine göre üst sosyo-ekonomik düzeyi temsil eden Çankaya ve alt sosyo-ekonomik düzeyi temsil eden Keçiören ilçelerindeki ilköğretim okulları arasından tesadüfi yöntemle seçilmiştir. Üst sosyo ekonomik düzeyden 80 anne ve 80 anneanne, alt sosyo-ekonomik düzeyden 80 anne ve 80 anneanne araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırmada ailelere ilişkin bilgi elde edebilmek için Aile Bilgi Formu (Eki); annelere ve anneannelere kendi çocuklarım yetiştirme tarzlarım tespit etmek için Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutum Ölçeği (PARI - Parental Attitude Research Instrument) (Ek2 ) ; annelerin kendi yetiştiriliş tarzlarım değerlendirmek için Anne-Baba Tutum Envanteri (Ek3) kullanılmıştır. PARI toplam puanlarına bakıldığında alt ve üst sosyo-ekonomik düzeydeki anneannelerin annelere oranla daha olumlu tutum içinde oldukları ayrıca alt sosyo ekonomik düzeydeki anne ve anneannelerin üst sosyo-ekonomik düzeydekilere oranla daha olumlu tutum sergiledikleri bulunmuştur. Anne ve anneannelerin PARI puanlan alt boyutlarına göre karşılaştırıldığında alt SED' deki anneannelerin Ev Kadınlığını Reddetme, Kan-Koca Geçimsizliği, Baskı ve Disiplin boyutlarında annelerden daha olumlu tutuma sahip oldukları, annelerin Koruyucu Annelik, Demokratik Tutum ve Eşitlik Tanıma boyutlarında daha olumlu tutuma sahip oldukları, üst SED' de ise Demokratik Tutum ve Eşitlik Tanıma boyutu hariç tüm boyutlarda anneannelerin daha olumlu tutuma sahip olduğu bulunmuştur.11 PARI alt boyut puanlarında SED' ler arası karşılaştırma yapıldığında alt SED' deki annelerin Koruyucu Annelik, Ev Kadınlığını Reddetme, Çatışma, Disiplin alt boyutlarında daha olumlu tutuma sahip oldukları, üst SED' deki annelerin ise Demokratik Davranma ve Eşitlik Tanıma alt boyutunu daha çok benimsedikleri bulunmuştur. Alt SED' deki anneannelerin tüm alt boyutlarda üst SED' den daha olumlu tutuma sahip olduğu bulunmuştur. Annelerin PARI puanları ile Anne-Baba Tutum envanteri puanlarında SED ve öğrenim durumuna göre anlamlı ilişki bulunmuştur. Annelerin Anne-Baba Tutum Envanteri puanlarında SED' e göre anlamlı fark olduğu, alt SED' deki annelerin kendi annelerinin çocuk yetiştirme tutumlarım daha olumlu algıladıkları bulunmuştur. Alt SED' de ilköğretim mezunu annelerin kendi ebeveynlerinin çocuk yetiştirme tutumlarım lise mezunu annelerden daha olumlu algıladıkları, üst SED' de ise lise mezunu annelerin kendi annelerinin çocuk yetiştirme tutumlarım üniversite mezunu annelerden daha olumlu algıladıkları bulunmuştur. Yani öğrenim düzeyi düştükçe annelerin kendi ebeveynlerinin çocuk yetiştirme tutumlarım daha çok benimsedikleri bulunmuştur.

Abstract:
Ill SUMMARY This study was planned to examine grandmothers' effects on child- raising attitudes of mothers regarding socio-economical status (SES) and education levels of parents. Families that represent both upper and lower socio-economical statuses in the society were included in the study. Sample group used this study consisted of mothers and grandmothers whose children (grandchildren) were in kindergartens in primary education schools. Schools included in the research were chosen randomly from primary schools in Çankaya District and in Keçiören District, which respectively represent upper and lower socio-economical statuses according to data of State Statistics Institute (DİE) for the year 2002. A total of 320 subjects were included in the study, comprised of mothers and grandmothers with upper and lower socio-economical statuses, each group containing 80 subjects. Family Information Form (Aile Bilgi Formu) was used in order to obtain information about families in the study, while PARI (Parental Attitude Research Instrument) was employed to determine mothers' and grandmothers' own child-raising attitudes, and Parental Attitude Inventory (Anne Baba Tutum Envanteri) was used in order to evaluate mothers' opinions about the way they were raised up. When PARI total scores were examined, it was observed that grandmothers with upper and lower socio-economical status had more positive attitudes than mothers while mothers and grandmothers in lower socio- economical status had more positive attitudes compared with mothers and grandmothers in upper socio-economical status. When PARI scores of mothers and grandmothers were compared with respect to sub-categories, it was found that grandmothers in lower SES had more positive attitudes than mothers in such aspects as Refusal of Being a Housewife,IV Discord of Husband- Wife, and Oppression and Discipline while mothers in the same group had more positive attitude than grandmothers in the dimensions of Protector Motherhood, Democratic Attitude and Equality Recognition. In contrast, the grandmothers with upper SES had more positive attitude compared with the mother in the same group in all aspects expect Democratic Attitude and Equality Recognition. Comparison of PARI sub-categories between SESs revealed that mothers with lower SES had more positive approaches class in such aspects as Protector Motherhood, Refusal of Being Housewife, Confliction and Discipline while mothers with upper SES gave more importance Democratic Attitude and Equality Recognition. Grandmothers with lower SES were were found to have positive approaches in all aspects compared with those with upper SES. Significant relation was found between PARI scores and Parental Attitude Inventory points of mothers with respect to their SES and education levels. It was observed that there was a significant difference in Parental Attitude Inventory scores of mothers in terms of SES, and that mothers in lower SES assessed child-raising attitude of their own mothers more positively. Considering the education groups, it was found that mothers in lower SES with primary school graduation assessed their own mothers' child-raising attitude better than did mothers with high school graduation, and similar relation existed between mothers with high school and university graduations. In other words, the lower the education level of mothers is, the more they approve child-raising attitudes of their own parents.