Dağlık bölgelerde sürdürülebilir kalkınma: Bolu-Kıbrısçık ilçesi örneği
Sustainable development in mountain areas: Case study of distrit Kıbrıscık, Bolu province
Yazar: ASHFAQ AHMAD KHAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET SOMUNCU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Beşeri ve İktisadi Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Coğrafya = Geography ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bolu-Kıbrıscık = Bolu-Kıbrıscık ; Dağlık alan = Mountain area ; Ekonomik hayat = Economic life ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Kalkınma = Development ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Yoksulluk = Poverty ; Çevre = Environment ; Çevre koşulları = Environmental conditions

Özet:
Dünyadaki dağlık alanlar yoksulluk, göç, tarımsal arazi kıtlığı ve hayvancılık faaliyetlerinin azalması gibi sorunlarla karşılaşmaktadır. Bu makalenın amacı, Türkiye'nin Bolu İli'ndeki dağlık alanlarda, çevresel bozulma ve kırdan kente göç arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Araştırma alanı olarak, Köroğlu Dağları içinde bulunan Bolu İli'nin Kıbrıscık ilçesinde, 22 köy ve ilçe merkezi de dâhil olmak üzere geniş bir bölge seçilmiştir. 
Araştırmada gereken veri birincil ve ikincil kaynaklar aracılığıyla toplanmıştır. Tabakalı basit örnekleme yöntemine dayalı olarak 201 aileye hane halkı anketi uygulanmıştır. Nitel veriler ise, kişisel gözlem ve farklı yaş gruplarına ait yerel kişiler ile sivil toplum örgütleri temsilcileri ile yapılan derinlemesine görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Ayrıca, Orman Genel Müdürlüğü, Türkiye İstatistik Kurumu ve Kıbrısçık İlçe Tarım Müdürlüğü'nden ikincil veriler elde edilmiştir. Veri analizi sonuçlarına göre, son yıllarda bölgedeki istihdam olanaklarının eksikliği nedeniyle araştırma alanının nüfusunda önemli ölçüde azalma olduğu ortaya çıkmıştır. Ancak kırdan kente göç, kırılgan dağ ekosistemi üzerindeki baskıyı azaltmış ve çevresel istikrar açısından yararlı bir durum ortaya çıkarmıştır. Araştırma alanındaki orman örtüsünün 1968- 1986 yılları arasında % 8,8; 1986-2005 yıllar arasında ise % 1,65 arttığı saptanmıştır. 
Araştırma bulgularına göre orman ve mera arazisindeki artış, önceki yıllarla karşılaştırıldığında, erozyonun önemli ölçüde azaldığı ortaya çıkmıştır. Ancak, daha iyi yaşam standartları bulmak için genç nüfusun kırdan kente göçüne bağlı olarak, ekonomik bakımdan aktif olmayan yaşlı nüfusun alanda kaldığı tespit edilmiştir. Bunun bir sonucu olarak, bölgede eskiden büyük bir ekonomik faaliyet olarak tespit edilen hayvancılık faaliyetinde önemli bir azalma belirlenmiştir. Türkiye'nin birçok dağlık bölgesinde benzer durum, ülkenin et ve süt ürünlerinin sağlanmasını olumsuz yönde etkilemektedir. Bunun gibi sorunların çözümü için özellikle dağlık bölgelerde ekonomik ve çevresel sürdürülebilirliğe dayalı politikaların uygulanması önerilmektedir.


Anahtar Sözcükler: Çevre koruma, nüfus dinamikleri, sürdürülebilir kalkınma, dağlık alanlar, Türkiye.

Abstract:
Mountainous areas of world are facing a number of problems like poverty, out migration, deficiency of productive crop land and decreased livestock activities. Present research examines the relationship between environmental degradation and out migration in mountainous area of Bolu Province, Turkey. District Kibriscik of Bolu province which is located inside the Koroglu Mountains of Western Black Sea Region, including 22 villages and city center has been selected as research area. 
Data was collected through primary and secondary sources. A household questionnaire survey was conducted with 201 families based on stratified simple random sampling. The qualitative data was collected through personal observations and in-depth interviews with residents of different age groups and representatives of civil society organizations. Furthermore, secondary data was collected from Turkish Directorate General of Forest, Turkish statistical Institute and District Agriculture Office, Kibriscik. Statistical analysis was performed to interpret the collected data. 
Results revealed that population of the research area have decreased significantly in recent years due to lack of employment opportunities in the area. Out migration was proved beneficial in terms of environmental stability as it reduced pressure on already fragile mountain ecosystem. It was found that forest-cover increased by 8.8 % from 1968 to 1986 which furthermore increased by 1.65 % from 1986 to 2005. Our results also showed that increase in forest and pasture land decreased erosion significantly as compared to the previous years. Moreover, out migration of young generation in search of better living standards resulted in increase of economically inactive older ones. As a result, serious decrease in livestock activity is observed in the area where animal husbandry once served as major economic resource. Similar situations in many mountainous areas of Turkey has affected the country`s overall supply of dairy products. It is therefore necessary to formulate policies that emphasize economic and environmental sustainability in mountain areas.



Key Words: Environmental conservation, population dynamics, sustainable development, mountainous areas, Turkey