Multipl skleroz hastalarında vertikalite algısının incelenmesi ve mental rotasyon yeteneği ile ilişkisinin araştırılması
Investigation the perception of verticality and its relationship between mental rotation in multiple sclerosis patients
Yazar: MERVE ÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. YELİZ SALCI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Nörolojik Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Nöroloji Fizyoterapistliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Multipl Skleroz (MS) hastalarında vertikalite algısının incelenmesi ve mental rotasyon yeteneği ile ilişkisinin araştırılmasının amaçlandığı bu çalışmaya, 18-54 yaş arası, nörolog tarafından kesin MS tanısı almış 57 MS'li hasta, yaş ve cinsiyet bakımından benzer 40 sağlıklı birey katıldı. Vertikalite algısı, subjektif vizüel vertikale (SVV) bakılarak kova testi ile değerlendirildi. Bu değerlendirmede mutlak değer SVV saat yönü, SVV saat yönünün tersi ve yön ayırt etmeksizin SVV ortalaması derece cinsinden belirlendi. Mental rotasyon yeteneği ise Recognise Hand App™, Recognise Foot App™, Recognise Neck App™ ve Motor İmgeleme Yeteneği Testi ile değerlendirildi. El, ayak ve boyna ait Recognise mobil uygulamalarının değişkenleri; reaksiyon süreleri (sn) ve doğru yanıt yüzdeleri (%) ile belirtilirken Motor İmgeleme Yeteneği Testi'nin skoru puan cinsinden belirtildi. Tüm katılımcıların kognitif düzeyleri; bilgi işlem hızı, sözel bellek ve görsel-uzaysal bellek için ayrı değerlendirme parametrelerinden oluşan MS için Kısa Uluslararası Bilişsel Değerlendirme Bataryası (BICAMS) ile değerlendirilirken baş, boyun ve üst torakal bölgeye ait postür değerlendirmesi ölçümleri; Kinovea yazılımı ile hesaplandı. MS hastalarında %26,3'ü anormal SVV saat yönü ortalaması, %66,7'si anormal SVV saat yönü tersinin ortalaması, %49,1'i ise yön ayırt etmeksizin anormal SVV ortalamasına sahipti. MS hastalarında SVV saat yönü tersinin ortalaması (p=0,002) ve yön ayırt etmeksizin SVV ortalamasında (p=0,037) sağlıklı bireylere göre daha büyük sapma derecelerine sahipti. MS hastaları sağ el reaksiyon süresi (p=0,042), sağ el doğru yanıt yüzdesi (p<0,001), sağ ayak doğru yanıt yüzdesi (p=0,035) ve Motor İmgeleme Yeteneği Testinde (p<0,001) daha düşük performansa sahipti. MS hastalarında yön ayırt etmeksizin SVV ortalama sapma derecesi ile sağ el doğru yanıt %'si (rho=-0,318 ve p=0,016), sol el doğru yanıt %'si (rho=-0,381 ve p=0,003), sağ ayak doğru yanıt %'si (rho=-0,370 ve p=0,005) ve sol ayak doğru yanıt %'si (rho=-0,350 ve p=0,008) arasında negatif yönde, düşük-orta düzeyde bir ilişki bulundu. Sağlıklı bireylerde ise SVV değişkenleri ile mental rotasyon yeteneği değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamadı (p>0,05). MS hastaları, BICAMS Bataryasının her parametresi ile SVV değişkenleri arasında düşük ve orta derecede değişen bir korelasyona sahipti (p<0,05). Postür değişkenleri ile SVV değişkenleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamadı (p>0,05). MS hastalarının sağlıklı bireylere göre SVV ve mental rotasyon yeteneğinde performanslarının düşük olduğu ve her iki parametre arasında bir ilişkinin olduğu sonucuna varıldı. MS hastalarında değerlendirme ve rehabilitasyon protokolleri planlanırken bu iki parametrenin birbiriyle olan ilişkisi dikkate alınmalıdır.

Abstract:
In this study, which aims to examine the verticality perception in Multiple Sclerosis (MS) patients and to investigate its relationship with mental rotation ability, 57 MS patients between the ages of 18-54, who were diagnosed with MS by a neurologist, and 40 healthy individuals similar in age and gender participated. Verticality perception was evaluated with the bucket test by looking at subjective visual vertical (SVV). In this evaluation, the absolute value was determined as SVV clockwise, SVV counterclockwise, and the average of SVV in degrees regardless of direction. Mental rotation ability was evaluated with Recognise Hand App™, Recognise Foot App™, Recognise Neck App™ and Test of Ability in Movement Imagery. While the variables of Recognise mobile applications for hand, foot and neck were specified with reaction times (sec) and correct response percentages (%), the score of the Test of Ability in Movement Imagery was stated in points. While the cognitive levels of all participants were evaluated with the Brief International Cognitive Assessment for MS, which consists of separate assessment parameters for information processing speed, verbal memory, and visuospatial memory, posture assessment measurements of the head, neck and upper thoracic region were calculated with Kinovea software. 26.3% of MS patients had an abnormal SVV clockwise average, 66.7% had an abnormal SVV counterclockwise average, and 49.1% had an abnormal SVV average regardless of direction. MS patients had greater degrees of deviation in the SVV counterclockwise mean (p=0.002) and SVV mean (p=0.037) than healthy individuals. MS patients had lower performance in right hand reaction time (p=0.042), right hand correct response percentage (p<0.001), right foot correct response percentage (p=0.035) and Test of Ability in Movement Imagery (p<0.001). A negative, low-to-medium level relationship was found between SVV average deviation degree of MS patients and right hand correct response % (rho=-0.318 and p=0.016), left hand correct response % (rho=-0.381 and p=0.003), right foot correct response % (rho=-0.370 and p=0.005) and left foot correct response percentage (rho=-0.350 and p=0.008). In healthy individuals, no significant relationship was found between SVV variables and mental rotation ability variables (p>0,05). In MS patients, each parameter of the BICAMS Battery had low to moderate correlations with both SVV variables and mental rotation variables (p<0,05). There was no statistically significant relationship between posture variables and SVV variables (p>0,05). It was concluded that MS patients had lower performance in SVV and mental rotation ability than healthy individuals and that there was a relationship between both parameters. The relationship between these two parameters should be taken into account when planning evaluation and rehabilitation protocols in MS patients.