Yeşil kriminolojinin siyasal çevrebilim açısından incelenmesi ve Türkiye
Evaluation of green criminology in terms of political environmental science and Türki̇ye
Yazar: GÖKÇE KARALEZLİ AYDOĞAN
Danışman: PROF. DR. NESRİN ALGAN ; PROF. DR. AYŞEGÜL MENGİ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kent ve Çevre Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Ceza adaleti sistemi = Criminal justice system ; Doğal çevre = Natural environment ; Sürdürülebilir çevre = Sustainable environment ; Türk kamu yönetimi = Turkish public administration ; Çevre adaleti = Environmental justice ; İnsan-çevre ilişkisi = Human-environment relationship

Özet:
ÖZET

	Bu doktora tezi, yeşil kriminolojinin gelişimi, kapsamı ve kuramsal temellerini inceleyerek, çevre suçları ve zararları üzerine derinlemesine bir analiz sunmaktadır. Çalışma, kriminolojinin tarihsel gelişimi ve yeşil kriminolojinin ortaya çıkışını ele alarak başlamaktadır. Yeşil kriminolojinin radikal ve eleştirel kriminoloji akımları bağlamında temelleri ile risk toplumu kuramı ve eko-adalet yaklaşımları çerçevesinde çevresel, ekolojik ve tür adaleti tartışmaları ile kuramsal temellerine odaklanmaktadır. Çevresel adalet içinde çevresel ırkçılık, ekofeminizm ve ekososyalizm gibi alt konulara yer verilmiştir.
	Çevre suçlarının yıllık değerinin 91 ilâ 258 milyar ABD Doları olduğu ve raporda bu suç ekonomisinin, global ekonominin yıllık gelişiminin 2-3 katı kadar bir büyüme gösterdiği tahmin edilmektedir. Bu suçlar hem örgütsel büyüklükleri hem de ekonomik hacimleri nedeniyle gezegeni, güvenliği, barışı ve finansal sistemi tehdit eder hale gelmiştir. Bu suçlar ile mücadele edebilmek için farklı ve yeni bakış açıları edinmek gerektiği ortadadır. Bu nedenle çalışmanın yöntemi yeşil kriminoloji olarak belirlenmiştir. Yeşil kriminoloji "temel düzeyde hem sıradan insanlar hem de devlet tarafından, insanlığa, uzay dahil çevreye ve insan olmayan hayvanlara verilen zararları inceleyen bir perspektif" olarak tanımlanmaktadır. Bu tez çalışmasının yöntemi olarak seçilen eleştirel yeşil kriminoloji pek çok farklı kuramla beslenen düşünsel temellere sahip olup, bu temelden hareketle ceza hukukunun mağdur ve fail gibi kavramlarına yeni anlamlar yüklemektedir.
	Kavramsal çerçeve kısmında yeşil kriminolojide suç ve zarar kavramlarının ikiliği ele alınmaktadır. Çevre suçları ve zararları organize suçlar, ulus ötesi çevre suçları ve fail/suçlu, mağdur kavramları tartışılmıştır. Ayrıca, şirket suçları, devlet-şirket suçları ve devlet suçları tartışmaları incelenmiş; kamu görevlisi yolsuzluğu ve ilişkileri üzerinde durulmuştur.
	Tezin ikinci bölümünde, uluslararası ve bölgesel örgütler tarafından yapılan sınıflandırmalar ile yeşil kriminolojide yapılan çevre suç/zarar sınıflandırmaları sunulmaktadır. Yeni bir sınıflandırma önerisi getirilerek gezegenin genelinde ve Türkiye'de görülen çevre odaklı suç ve kabahatler, gezegen temelli bir yaklaşımla jeoçeşitlilik odaklı suçlar, biyoçeşitlilik odaklı suçlar, deniz odaklı suçlar ve iklim odaklı çevre suçları detaylı olarak ele alınmıştır.
	Üçüncü ve son bölümde ise küresel ve bölgesel kurumsal yapılar incelenmiştir. Birleşmiş Milletler, INTERPOL, Avrupa Birliği gibi uluslararası ve bölgesel kurum ve kuruluşların çevre suçları ile mücadeledeki rolleri açıklanmıştır. Türkiye'deki kurumsal yapı ise merkezi yönetim, yerel yönetimler ve kolluk kuvvetleri bağlamında değerlendirilmiştir.
	Çalışma boyunca beş varsayım ispatlanmaya çalışılmıştır. Bunlar: ; (1) merkeze insan, çevre ya da canlıları almayan bir adalet anlayışı ile yapılan bir suç sınıflandırması, Türkiye'deki karmaşık ve parçalı çevre mevzuatının analizini kolaylaştırarak bu suçları önleyecek politikalara ve kurumsal bir yapılanmaya zemin oluşturabilir, (2) Türkiye'deki çevre mevzuatında ceza düzenlemelerinin büyük kısmı kabahat olarak düzenlenmiştir, (3) idari kararların ve uygulamalarında çevre suçlarının ortaya çıkmasında etkileri bulunmaktadır ve (4) yolsuzluk çevre suçlarında ve zararlarında önemli rol oynamaktadır, (5) çevre suçlarının faillerinin çeşitliliği bu suçların hem asayiş hem güvenlik sorunu oluşturmaktadır.  
	Bu tez, yeşil kriminolojinin teorik ve pratik boyutlarını kapsamlı bir şekilde analiz ederek, çevre suçları ile mücadeledeki mevcut durum ve geleceğe yönelik öneriler sunmaktadır.

Abstract:
ABSTRACT

	This doctoral thesis provides an in-depth analysis of environmental crimes and harms by examining the development, scope, and theoretical foundations of green criminology. The study begins by addressing the historical development of criminology and the emergence of green criminology. It focuses on the theoretical foundations of green criminology within the context of radical and critical criminology movements, as well as discussions on environmental, ecological, and species justice through the frameworks of risk society theory and eco-justice approaches. Subtopics such as environmental racism, ecofeminism, and ecosocialism are also included within environmental justice.
	The annual value of environmental crimes is estimated to be between 91 and 258 billion USD, with reports indicating that this crime economy is growing 2-3 times faster than the global economy's annual growth rate. Due to their organizational magnitude and economic scale, these crimes have become a threat to the planet, security, peace, and financial systems. It is evident that new and diverse perspectives are needed to combat these crimes, which is why this study adopts the methodology of green criminology. Green criminology is defined as "a perspective that examines the harms inflicted on humanity, the environment (including space), and non-human animals by both ordinary individuals and the state." As a critical green criminology approach nourished by various theoretical foundations, this thesis reinterprets traditional criminal law concepts such as victim and offender.
	In the conceptual framework section, the dichotomy of crime and harm concepts in green criminology is addressed. Environmental crimes and harms are discussed in the context of organized crimes, transnational environmental crimes, and the concepts of offender and victim. Additionally, discussions on corporate crimes, state-corporate crimes, and state crimes are examined, focusing on corruption and relationships involving public officials.
	The second chapter of the thesis presents classifications made by international and regional organizations, as well as classifications of environmental crimes/harms within green criminology. A new classification proposal is introduced, detailing planet-centric approaches to environmental offenses observed globally and in Turkey, including geodiversity-oriented crimes, biodiversity-oriented crimes, marine crimes, and climate-focused environmental crimes.
	The third and final chapter examines global and regional institutional structures. The roles of international and regional institutions and organizations such as the United Nations, INTERPOL, and the European Union in combating environmental crimes are explained. The institutional structure in Turkey is evaluated in the context of central government, local administrations, and law enforcement agencies.
	Throughout the study, five hypotheses have been tested: (1) a classification of crimes based on a justice perspective that does not center on humans, the environment, or living beings can facilitate the analysis of Turkey's complex and fragmented environmental legislation, laying the groundwork for policies and institutional frameworks to prevent these crimes, (2) the majority of criminal regulations in Turkey's environmental legislation are classified as misdemeanors, (3) administrative decisions and practices play a role in the emergence of environmental crimes, (4) corruption plays a significant role in environmental crimes and harms, and (5) the diversity of environmental crime offenders constitutes both a public order and security issue.
	This thesis offers a comprehensive analysis of the theoretical and practical dimensions of green criminology, providing current status assessments and future recommendations for combating environmental crimes.