DNA analizinde, laboratuvar kaynaklı kontaminasyonun tespiti ve adli bilimler açısından değerlendirilmesi
The determination of forensic laboratory-derived contamination risks in DNA analysis
Yazar: ÖZGE USAL DÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. İMDAT ELMAS
İstanbul Üniversitesi / Adli Tıp Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Adli uygulamalar = Forensic applications

Özet:
Deliller, mağdur, şüpheli ve olay yeri arasındaki bağlantıyı kuran, olayı anlamaya ve çözmeye yarayan önemli bulgulardır. Bu yüzden, delillerin toplanmasından analiz aşamasına kadar olan tüm aşamalarda yapılacak her türlü hata sonucu etkiler.Bu çalışmada tüm kriminal polis laboratuvarı personelinin biyolojik delilleri kontaminasyona uğratma oranları ve sebeplerinin belirlenip, kontaminasyon risklerini azaltma ve önleme yöntemlerinin araştırılması hedeflenmiştir. 2005, 2006 yılı ve 2007 yılının ilk altı ayında Marmara bölgesinden Biyolojik İncelemeler Şube Müdürlüğü'ne intikal eden 13365 olaya ait 50449 numune içerisinde kontaminasyon olduğu düşünülen, ekspertiz raporlarına verilememiş tüm zayıf ve mix genotip özellikler, DNA veri arşivi retrospektif taranarak kontaminasyon oranları ve sebepleri araştırılmıştır. Bu amaçla İstanbul Kriminal Polis Laboratuvarı bünyesinde çalışan tüm personelden alınan ağız içi sürüntü örneklerinden elde edilen DNA profilleri bilgisayar ortamında laboratuar arşivine kaydedilip, personel kaynaklı kontaminasyonun tespiti için personel veri tabanı oluşturulmuştur.Elde edilen verilere göre; laboratuvar çalışanı kaynaklı kontaminasyonun oranı, yıllara göre giderek artmaktadır (%1,3, %2,8, %3,8). Kan ve kepek numuneleri personel tarafından diğer numune türlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha fazla kontamine edildiği saptandı (p < 0.05). Kan numunelerinin kontaminasyonunda diğer olay kaynaklı kontaminasyon daha ön planda iken, kepek numunelerinin kontaminasyonunda ise laboratuvar çalışanlarının ön planda sorumlu olduğu saptanmıştır.Günümüz teknolojisi ile kontaminasyonu tamamen ortadan kaldırmak mümkün değildir, fakat minimize etmek için stratejiler geliştirmelidir. Kriminal laboratuvarında çalışan tüm personele ait DNA veri bankasının oluşturulması, personel kaynaklı kontaminasyonun tespiti ve bundan sonra oluşabilecek kontaminasyonların eliminasyonunu sağlamada çok faydalı olacaktır. Ayrıca, kontaminasyon kaynaklarının bilinmesi, etkin hizmet içi eğitim politikasının oluşturulması, sistemden ve laboratuvarın fiziki alt yapısından kaynaklanan aksaklıkların tespiti ve giderilmesine de katkıda bulunacaktır.

Abstract:
Criminal investigations and proceedings make a connection between victims and suspects using information obtained from a crime scene. Therefore, mistakes made during evidence acquisition and evaluation can affect results and conclusions.In this study, we determined the contamination rates of criminal laboratory staff on biological materials, and investigated techniques to decrease and prevent these contamination risks. We retrospectively reviewed all the weak and mixed genotype DNA profiles from archives in the Biological Investigation Department in Marmara region from 2005, 2006 and the first half of 2007 (total of 50449 samples from 13365 cases) and determined the contamination rates and how it affected interpretation of the results. DNA profiles obtained from buccal swabs of the laboratory staff working in the Istanbul Criminal Police Department were saved in a staff database in order to determine the staff-derived contamination.According to our results, the laboratory staff-derived contamination rate increased each year (2005: %1.3, 2006: %2.8 and 2007: %3.8). Blood and scurf materials were more contaminated by the laboratory staff compared to the other materials (p<0.05). Even though the crime scene-derived contamination was more prominent in blood materials, staff-derived contamination was determined to be more noticeable in scurf material.Unfortunately, it is impossible to totally eliminate contamination risks with current methods. Therefore, newer strategies need to be developed to minimize the risk of contamination. We believe that the creation of a DNA database from all forensic laboratory staff is needed to determine the staff-derived contamination rate and eliminate this source of contamination. It is important to develop an effective training policy in the forensic laboratory, and to improve the physical structure of laboratory to minimize or eliminate contamination of biological samples .