Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi çocuk gastroenteroloji, hepatoloji ve beslenme polikliniği'ne karaciğer enzim yüksekliği nedeni ile başvuran hastaların retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of patients who attended to gastroenterology, hepatology and nutrition polyclinic due to HİGH liver enzyme
Yazar: ONUR CEYLAN
Danışman: PROF. DR. GÜNSEL KUTLUK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma  Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Enzimler = Enzymes ; Etyoloji = Etiology ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer fonksiyon testleri = Liver function tests ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Prognoz = Prognosis ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Amaç: Karaciğerin işlevsel durumunu belirlemek için kanda bakılan testlere, karaciğer fonksiyon testleri denir. ALT, AST, GGT, ALP, bilirübinler, albumin, pıhtılaşma faktörleri ve INR kullanılan başlıca karaciğer fonksiyon testleridir. Erişkinlerde karaciğer fonksiyon testlerinde yükseklik yapan nedenler çok iyi tanımlanmış olup yaşla birlikte çok farklılık göstermezler. Çocuklarda ise bulundukları yaşa göre etiyolojilerde değişiklikler olabilmektedir. Bu çalışmada amaç; çocuklarda karaciğer fonksiyon testleri yüksekliği yapan nedenleri belirlemek ve prognozları hakkında bilgi edinmektir.
Gereç ve Yöntem: 2015-2020 yılları arasında, hastanemiz Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Polikliniği'ne en az iki defa karaciğer fonksiyon testleri yüksekliği ile müracaat eden 0-18 yaş arası 350 hasta dosyası tarandı. Tetkik ve görüntülemelerde eksiklikler saptanan hastalar çalışma listesinden çıkarıldı. %5 hata payı ve %80 güç ile anlamlı sonuç için belirlenen kriterleri karşılayan 227 hastanın demografik, yakınma, fizik muayene, laboratuar, görüntüleme ve histopatolojik verileri, retrospektif olarak değerlendirmeye alındı.
Bulgular: 227 olgunun 106'sı kız (%46,7), 121'i erkekti (%53,3). Ortanca yaş değerleri 25 ay [3-122, (min.1-max.206 ay)] bulundu. Asemptomatik hastaların (%24,2) yaş ortalaması semptomatik hastalardan daha fazla olup (p<0,001), AST ortanca seviyeleri daha düşük (p<0,001) ve AST/ALT oranı çoğunlukla >1'di (p<0,001). Asemptomatik/semptomatik olguların normalleşme süreleri arasında anlamlı fark yoktu (0,437). En sık hastaneye başvuru nedeni ise sarılıktı (%44,5). Fizik muayenede sarılıktan sonra en sık hepatomegali (%29) saptandı. Ortanca ALT ve AST değerleri sırasıyla 124 U/L [(80,5-233 (min.17-max.1846 U/L)] ve 147 U/L [86,1-266 (min.24-max.2407)] olup; tüm olgularda en sık (%75,7) hafif transaminaz yükseklikleri görüldü.  Olguların %62,1'ine karaciğer biyopsisi gerekirken; en çok parankim dejenerasyonu saptandı (%53,7). Olguların %20,7'sinin transaminaz yüksekliğinin etkeni bulunamamışken; en sık bulunabilen neden ise kolestatik karaciğer hastalıklarıydı. 2 yaş altı olgularda kolestatik karaciğer hastalıkları (p<0,001), yaş arttıkça ise Wilson hastalığı (p<0,01) ve steatohepatitler (p<0,001)  
istatiksel olarak daha sık görüldü.  Etkeni saptanabilen olguların yaş, cinsiyet ve ALT ve AST ortanca değerleri arasında istatiksel fark saptanmadı (p=0,475, p=0,183, p=0,2988, p=0,119). Etkeni saptanamayan olgularda ise; daha fazla olgunun transaminaz seviyeleri düzelirken, enzimlerin normalleşme süresi de daha kısaydı (p<0,001, p=0,019). Tüm olguların ortanca takip süreleri 10 ay (3-29,5 (min.1-max.115 ay)) olup; 49 olgu çeşitli nedenlerle takipten çıktı ya da çıkarıldı. Takibine devam edilen olguların %57,3'ünün transaminaz değerleri normale dönerken; %6,2'si karaciğer nakli oldu ve %10,1'i exitus ile sonuçlandı. 
Sonuç: Çocuklarda karaciğer fonksiyon testleri yüksekliği yapan nedenlerin çoğu tespit edilse de, hala etkeni belirlenemeyen olgular mevcuttur. Hastaların yakınmalarının olmaması altta yatan nedenlerin basit olacağını düşündürmemeli ve etkene yönelik tetkikler yapılmalıdır. 2 yaşından küçük ve sarılığı olan hastalarda kolestatik karaciğer hastalıkları mutlaka akılda tutulmalı ve 5 yaşından büyük obez çocuklarda yağlı karaciğer hastalığı açısından dikkatli olunmalıdır. Hafif transaminaz yükseklikleri her zaman basit durumlardan kaynaklanmayıp, Wilson gibi kronik ve uzun süreli takip gerektiren hastalıklarda da görülebilmektedir. Hala karaciğer hastalıkları arasında, en sık karaciğer nakline ve ölüme neden olan sebep biliyer atrezidir.
Anahtar Kelimeler: Anormal karaciğer fonksiyon testleri, etiyoloji, prognoz, çocukluk çağı

Abstract:
Objective: Tests in the blood to determine the functional status of the liver are called liver function tests. ALT, AST, GGT, ALP, albumin, coagulation factors and INR are the main liver function tests used. The causes of elevated liver function tests in adults are well defined and do not differ much with age. In children, on the other hand, there may be changes in etiology according to their age. The aim of this study is to determine the causes of elevated liver function tests in children and to obtain information about their prognosis.
Material and Methods: The files of 350 patients aged 0-18 years who applied to the Pediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition Polyclinic of our hospital between 2015 and 2020 with at least two elevated liver function tests were scanned. Patients who were found to have deficiencies in examination and imaging were excluded from the study list. Demographic, complaint, physical examination, laboratory, imaging and histopathological data of 227 patients who met the criteria for a significant result with 5% margin of error and 80% power were evaluated retrospectively.
Results: Of the 227 cases, 106 (46.7%) were female and 121 (53.3%) were male. The median age values were 25 months (3-122, (min.1-max.206 months)). The most common reason for admission to the hospital was jaundice (44.5%). Asymptomatic patients (24.2%) were older than symptomatic patients (p<0.001), median AST levels were lower (p<0.001), and the AST/ALT ratio was mostly >1 (p<0.001). There was no significant difference between the normalization times of asymptomatic/symptomatic cases (0.437). On physical examination, HM (29%) was the second most common finding after jaundice. The median ALT and AST values are 124 U/L (80.5-233 (min.17-max.1846 U/L) and 147 U/L (86.1-266 (min.24-max.2407)), respectively. Mild transaminase elevations were observed most frequently (75.7%) in the cases. While liver biopsy is required in 62.1% of the cases;  
parenchymal degeneration was the most detected finding in the liver biopsies (53.7%). While the etiology of elevated transaminase levels could not be found in 20.7% of the cases; the most common cause was cholestatic liver diseases. Cholestatic liver diseases (p<0.001) were seen statistically more frequently in cases younger than 2 years of age, Wilson's disease (p<0.01) and steatohepatitis (p<0.001) were more common  with increasing age.
There was no statistical difference between age, gender, and median values of ALT and AST in cases with detectable etiology (p=0.475, p=0.183, p=0.2988, p=0.119). In cases where the cause cannot be determined; transaminase levels improved in more cases, while the normalization time of enzymes was also shorter (p<0.001, p=0.019).
The median follow-up period of all cases was 10 months (3-29.5 (min.1-max.115 months)); 49 cases were discontinued or were excluded from follow-up for various reasons. While transaminase levels returned to normal in 57.3% of the patients who were followed up; 6.2% had liver transplantation and 10.1% resulted in death.
Conclusion: Although most of the causes of elevated liver function tests in children have been identified, there are still many cases whose cause cannot be determined. The absence of complaints of the patients should not suggest that the underlying causes will be simple, and the factor should be investigated. Cholestatic liver diseases should be kept in mind in patients younger than 2 years of age and with jaundice, and caution should be exercised in obese children over 5 years of age in terms of fatty liver disease. Mild transaminase elevations are not always caused by simple conditions, but can also be seen in chronic diseases such as Wilson that require long-term follow-up. Still among liver diseases, biliary atresia is the most common cause of liver transplantation and death.
Key words: Abnormal liver function tests, etiology, prognosis, childhood