Sol ventrikül destek cihazlı hastalarda orem'e göre verilen bakımın özbakım gücü ve yaşam kalitesine etkisi
Effects of the care given according to orem on the self care agency and quality of life of the patients with left ventricular assist device
Yazar: KEVSER KARACABAY
Danışman: DOÇ. DR. FATMA DEMİR KORKMAZ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing ; Özbakım = Self-care

Özet:
Sol ventrikül destek cihazları (LVAD), uzun süreli dolaşım desteği sağlayarak sol ventrikülün yükünü üzerinden almakta, kardiyak outputu arttırmakta ve hastayı yatağa bağlanmaktan kurtarmaktadır. Yarı deneysel olan bu araştırmanın amacı LVAD'lı hastalara Orem'e göre verilen bakımın öz bakım gücü ve yaşam kalitesi üzerine etkisini belirlemektir. Araştırma, 31.07.2013-30.08.2014 tarihleri arasında, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde Kalp Damar Cerrahisi Anabilim Dalı'nda yapıldı. Araştırmanın örneklemini, 31.07.2013-30.08.2014 tarihleri arasında, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Kalp Damar Cerrahisi Anabilim Dalı'nda HeartWare (Heart-Ware Inc, Miami Lakes, Fla, United States) türü LVAD takılan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 21 hasta (10 kontrol, 11 deney) oluşturdu. Araştırmadan elde edilen veriler; Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik ve Tıbbi Bilişim Anabilim Dalı tarafından SPSS for Windows 21.0 paket programı kullanılarak analiz edildi. Veriler normal dağılıma uymadığı için istatistiksel karşılaştırmalarda Ki-kare,  Mann Whitney U, Kruskall Wallis, korelasyon analizi, Friedman testi, Wilcoxon testi kullanıldı. Deney ve Kontrol grubu hastalar arasında cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, kronik hastalık varlığı, kalp yetersizliği sınıfı ve komplikasyon durumu yönünden istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı (p>0.05). 
Kontrol grubundaki hastalar ameliyat sonrası dönemde standart hemşirelik bakımı aldı. Deney grubundaki hastalara ise Orem'in Öz Bakım Modeli doğrultusunda hemşirelik girişimleri uygulandı. Hastaların ameliyat öncesi, taburculuk öncesi ve ameliyat sonrası 6. aydaki öz bakım gücü (Öz Bakım Gücü Ölçeği) ve yaşam kalitesi puanları (Minnesota Kalp Yetersizliği ile Birlikte Yaşam Anketi) ölçüldü. Aynı zamanda toplanan veriler doğrultusunda NANDA hemşirelik tanıları belirlendi. Deney ve Kontrol grubundaki hastaların ameliyat sonrası 6.aydaki öz bakım gücü puanı ve yaşam kalitesi ameliyat öncesi ve taburculuk öncesi puanına göre yüksek bulundu. 
Deney ve Kontrol gruplarında hastaların taburculuk öncesi ile ameliyat öncesi (p=0.001, Z=-3.406), ameliyat sonrası 6. aydaki ile taburculuk öncesi (p=0.034, Z=-2.119) ve ameliyat sonrası 6. aydaki ile ameliyat öncesi (p=0.010, Z=-2.570) öz bakım gücü puan farkları istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.05). Deney ve Kontrol gruplarında hastaların taburculuk öncesi ile ameliyat öncesi (p=0.258; Z=-1.131), ameliyat sonrası 6. aydaki ile taburculuk öncesi (p=0.258; Z=-1.131) ve ameliyat sonrası 6. aydaki ile ameliyat öncesi (p=0.396; Z=-0.849) yaşam kalitesi puan farkları istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p>0.05). Deney ve Kontrol grubundaki hastaların "enstrümental öz bakım defisiti" ve "uyumda yetersizlik" hemşirelik tanılarında aralarında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0.05). Sonuç olarak sol ventrikül destek cihazlı hastaların hemşirelik bakımında Orem'in Öz Bakım Modeli'nin etkili olduğu söylenebilir.

Abstract:
Left ventricular assist devices (LVAD), relieve on the left ventricle's burden by providing long-term circulatory support,  increase cardiac output and recover patient from being bed ridden. The aim of this quasi experimental research was to determine the effects of  the care given according to Orem on the self care agency and quality of life of the patients with left ventricular assist device. This research was conducted between 31.07.2013-30.08.2014 at Ege University Medical Faculty Hospital Cardiovascular Surgery Department. Twenty-one (10 control, 11 experimental) volunteer HeartWare (Heart-Ware Inc., Miami Lakes, Fl, United States)  LVAD implemented patients between 31.07.2013-30.08.2014 at Ege University Medical Faculty Hospital, Cardiovascular Surgery Department composed the sample of the study. The data obtained were analyzed by the Ege University Department of Biostatistics and Medical Informatics using SPSS for Windows 21.0. As the data with a no normal distribution, the Chi-square, Mann-Whitney U, Kruskal Wallis, correlation analysis, Friedman test, Wilcoxon test was used for statistical comparisons. There was no significant difference between the experimental and control groups in terms of  gender, marital status, educational status, presence of chronic disease, complications and heart failure class status (p> 0.05).
Patients in the control group received standard nursing care in the postoperative period. Nursing interventions were applied towards Orem's Self-Care Model for patients in the experimental group. Patients self-care agency (Self-Care Scale) and quality of life scores (Minnesota Living Together with Heart Failure Questionnaire) were measured preoperatively, pre- discharge and 6-months following surgery. As well NANDA nursing diagnoses were determined in accordance with the collected data. For control and experimental groups patients self-care agency and quality of life scores post operative 6th month were found significantly higher than the pre-operative and pre-discharge scores.
In the Experimental and the Control group patients self-care score differences between the preoperative and prior to discharge (p = 0.001, Z = -3,406), between prior to discharge  and 6th month after surgery (p = 0.034, Z = -2,119) between preoperative and postoperative of 6th month (p = 0.010, Z = -2570) were found statistically significant (p <0.05). 
In both Experimental and Control group patients the score differences in Life Quality between the before discharge and preoperatively (p=0.258; Z=-1.131), between postoperatively 6th month and before discharge (p=0.258; Z=-1.131) and between  postoperatively 6th  month and preoperatively (p=0.396; Z=-0.849)  was not found statistically significant(p>0.05).  
Statistically meaningful difference was found between Experimental and Control group patients in terms of nursing diagnosis "instrumental self care deficit" and "inadequate to adherence" (p <0.05).  As a result it may be said that Orem's Self Care model is effective for nursing care of patients with left ventricular assist device.