Sosyal anksiyete bozukluğunda, çekingen kişilik bozukluğu olan ve olmayan grupların zihin kuramı açısından karşılaştırılması
Comparison of groups with and without avoidant personalitydisorder in social anxiety disorder in terms of theory of mind
Yazar: TURKAN AGHAKISHIYEVA
Danışman: PROF. DR. KADİR ÖZDEL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anksiyete bozuklukları = Anxiety disorders ; Kişilik bozuklukları = Personality disorders ; Sosyal kaygı = Social anxiety ; Zihin kuramı = Theory of mind ; Çekingenlik = Shyness

Özet:
GiriĢ ve Amaç: Sosyal Anksiyete Bozukluğu (SAB), belirgin ve kalıcı bir
incelenme ve küçük düĢürülme korkusu, sosyal ve performans durumlarından
kaçınılması ile karakterizedir. ÇKB Sosyal Anksiyete Bozukluğu ile sıklıkla bir
arada görüldüğü çeĢitli yayınlarda bildirilmiĢtir. ZK kiĢinin diğerlerinin zihinsel
durumlarını ve duygularını fark edebilme yeteneği olarak tanımlanmaktadır. Bu
çalıĢmanın amacı Sosyal Anksiyete Bozukluğunda, Çekingen KiĢilik Bozukluğu olan
ve olmayan grupların zihin kuramı açısından incelenmesidir.
Yöntem: ÇalıĢmaya, DıĢkapı Yıldırım Beyazıt EAH psikiyatri kliniğine
baĢvuran ve DSM-5 için YapılandırılmıĢ Klinik GörüĢme (SCID-5-CV) tanı
ölçütlerine göre SAB tanılı 55 hasta, ÇKB ve SAB tanısı alan 25 hasta ile 30 sağlıklı
kontrol alınmıĢtır. AraĢtırma katılımcılarına Sosyal Anksiyete Bozuluğuna yönelik
Sosyodemografik veri formu, Otizm tarama anketi (OTA), Liebowitz Sosyal Kaygı
Ölçeği (LSKÖ), Dokuz Eylül Zihin Kuramı ölçeği Türkçe Formu (DEZĠKÖ),
Gözlerden Zihin Okuma Testi (Gözler Testi) uygulanmıĢtır.
Bulgular: Kontrol grubunda Gözler Testiyle ölçülen ZK pozitif puanlarının
SAB ve SAB+ÇKB tanılı hasta grubuna göre daha yüksek olduğu gözlendi.
SAB+ÇKB tanılı hasta grubunda ZK negatif puanlarının SAB ve kontrol grubuna
göre daha düĢük olduğu gözlendi. ZK nötr puanlarının her üç grupta da benzer
olduğu gözlendi.Üç grup arasında DEZĠKÖ toplam puanları açısından istatistiksel
olarak kontrol grubu lehine anlamlı farklılık saptandı. Ayrıca SAB grubunda ölçek
toplam puanlarının SAB+ÇKB tanılı hasta grubuna göre de daha yüksek olduğu
gözlendi.
TartıĢma ve Sonuç: ÇalıĢma sonucunda ÇKB+SAB grubunun ZK‟ı SAB
grubuna, SAB grubunun da kontrol grubuna göre daha bozuk olduğu bulundu. SAB
grubunun alt tipleri arasında ise ZK açısından anlamlı düzeyde farklılık saptanmadı.
SAB altipleri, ÇKB ve ZK ile ilgili yapılacak yeni çalıĢmalar bu konuda literatürdeki
kıstlı sayıdaki veriyi zenginleĢtirecek ve SAB, ÇKB ve zihin kuramı arasındaki
iliĢkinin netleĢmesini sağlayacaktır.
Anahtar kelimeler: Sosyal Anksiyete Bozukluğu, Çekingen KiĢilik
Bozukluğu, Zihin Kuramı

Abstract:
Introduction and Purpose: Social Anxiety Disorder (SAD) is characterized
by a pronounced and persistent fear of examination and humiliation, avoiding social
and performance situations. Avoidant Personality Disorder (AvPD) has been reported
in various publications that is frequently seen with social anxiety disorder. Theory of
Mind (ToM) is defined as the ability of the person to recognize the mental state and
emotions of others.The aim of the study is to examine groups including patients with
Social Anxiety Disorderwith and without AvPD in terms of their theory of mind.
Material and Methods: In the study, 80 patients who apply to S.B DıĢkapı
YB Teaching and Research Hospital Psychiatry Department and are diagnosed with
AvPD and SAD according to the Structured Clinical Interview for DSM-5, Clinician
Version (SCID-5-CV), and 30 healthy controls were included.Social Phobia Specific
Sociodemographic data form, Autism Spectrum Quotient Test-(AQ), Liebowitz Social
Anxiety Scale (LSAS), DokuzEylül Theory of Mind Index (DEZĠKÖ), Reading the
Mind in the Eyes (RME) were applied to the study participants.
Results: It was observed that ToM positive scores measured by Eyes test were
higher in the control group than in the group of patients diagnosed with SAD and
SAD+AvPD. ToM negative scores of the SAD + AvPD diagnosed patient group were
lower than the SAD and control groups. ToM neutral scores were observed to be
similar in all three groups. Statistically, there was a significant difference between the
three groups in terms of DEZIKÖ total scores in favor of the control group. In
addition, in the SAD group, the total scores of the scale were also higher than the SAD
+ AvPD diagnosed patient group.
Discussion-Conclusion: As a result of the study, it was found that the AvPD +
SAD group has less ToM abilities than the SAD group and the SAD group has less
ToM abilities than the control group. There was no significant difference between the
SAD group's subtypes (i.e., performance and generalized subtypes). The new studies
on SAD subtypes, AvPD and ToM will enrich the data in the literature in this subject
and ensure that the relationship between SAD, AvPD and ToM would be understood
clearer.
Key words: Social Anxiety Disorder, Avoidant Personality Disorder, Theory
of Mind