Türkiye'deki ev hayvanları veteriner hekimlerinin bazı sosyo-demografik parametreleri ile kliniklerin teknik ve ekonomik analizi
Some socio-demographic parameters of companion animals veterinary medicine in Rurkey and technical and economic analysis of the clinics
Yazar: CANBERK BALABAN
Danışman: PROF. DR. HALİL GÜNEŞ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Zootekni (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı / Zootekni Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Ekonomik analiz = Economic analysis ; Evcil hayvanlar = Domestic animals ; Hayvanlar = Animals ; Kediler = Cats ; Köpekler = Dogs ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Teknik analiz = Technical analysis ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; Yönetim = Management ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Ev hayvanı sahiplenilmesi konusunda Dünya genelindeki artışa paralel olarak son yıllarda Türkiye'de de sahipli ev hayvanı sayısı dikkat çekici bir yükseliş göstermiş ve ev hayvanları sektörü yüksek ekonomik hacme sahip bir endüstri halini almıştır. Sektörün en önemli öğelerinden olan ev hayvanları klinikleri de ekonomiye yüksek katma değer ve işgücüne istihdam sağlayan işletmeler haline gelmişlerdir. Bu kritik rolleri sebebiyle de ev hayvanlarına özel çalışan veteriner hekimlerin demografilerinin incelenmesinin ve kliniklerin ekonomik analizlerinin yapılması, bu çalışmada amaç olarak alınmıştır.
Araştırma için hazırlanan 81 soruluk anket 37 şehirde kurulu 523 ev hayvanı kliniğinde Nisan 2019 – Nisan 2021 tarihleri arasında yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesi sırasında hekimlerin sosyo-demografik yapılarının incelenmesi ve kliniklerin ekonomik analizlerinin yapılması yanında, bazı değişkenlerin kliniklerin işletme perfomanslarına etkilerini tartışmak amacıyla hipotezler de oluşturulmuştur. 
Sonuçlar incelendiğinde hekimlerin mesleki deneyimlerinin 15,9 yıl, ortalama yaşlarının 40,5 ve kadın oranının %37,5 olduğu göze çarpmaktadır. Mesleki memnuniyet oranı %97,7 gibi yüksek bir oran olarak saptanmış ama sosyal yönden memnuniyet derecesi 
10 üzerinden 5,3 gibi düşük bir puan olarak belirlenmiştir. Klinikler genel olarak 
100-200 metrekare arası orta boyutta muayenehane şeklindedir ve az sayıda büyük kurumsal işletme bulunmaktadır. Bu durum da pazarda çok parçalılık yaratmakta ve rekabeti artırmaktadır. Klinik sahibi hekimlerin aylık ortalama kazançları 15.866 TL'dir ($ 2250) ve kazanç artışında en önemli etkiye sahip öğeler mesleki deneyim ve klinik tipi olarak belirlenmiştir. Sahipli hayvan dağılımında kedi sayısı köpek sayısından yaklaşık 
3 kat fazladır ve pet sahiplenme eğiliminde yoğunluk kediler ve minik ırk köpekler lehinedir. Sahiplerinin hayvanları için yaptıkları yıllık harcama miktarları ise kediler için 2479 TL ($ 351), köpekler için ise 3933 TL ($ 558) olarak belirlenmiştir. 
Araştırma sonucunda, genel anlamda sektörün istihdam açısından iyi durumda olduğu, veteriner hekimlerin mesleklerinden memnun oldukları, kazançlarının ülke ortalamasının üzerinde olduğu fakat çalışma şartları sebebiyle özel yaşamlarına yeterli zamanı ayıramadıkları ve yönetsel konuların öneminin yeterince özümsenemediği sonucuna ulaşıldığı söylenebilir. Bu açıdan değerlendirildiğinde ev hayvanları üzerine çalışan hekimlerin çalışma şartlarının gözden geçirilmesi ve eğitim programlarında işletme konularına ağırlık verilmesi gerekliliği açıkça ortaya çıkmaktadır.

Abstract:
In parallel to the worldwide increase in pet ownership, the number of owned pets in Turkey has also shown a remarkable increase in recent years, and the pet sector has become an industry with a high economic volume. Small animal clinics, one of the most important elements of the sector, have also evolved to businesses that add high value to the economy and employment opportunities to the workforce. Due to these critical roles, in this research it is aimed to examine the socio-demographic structures of veterinarians who are working in small animal area and to make economic analysis of the clinics.
The 81-question survey studies were conducted between April 2019 and April 2021 in 523 small animal clinics in 37 cities. During the evaluation of the data obtained, besides examining the socio-demographic structures of the veterinarians and making the economic analysis of the clinics, hypotheses were also developed in order to discuss the possible effects of some variables on the business performance of the clinics.
When the results are examined, it is standing out that the professional experience of the veterinarians is 15.9 years, their average age is 40.5, and the rate of women is 37.5%. The professional satisfaction rate was determined as a high rate of 97.7%, but the social satisfaction level was determined as a low score of 5.3 out of 10. Clinics are generally medium-sized consulting rooms that between 100-200 square meters and there are few large institutional enterprises. This situation creates fragmentation in the market and increases the competition. The average monthly earnings of clinic owners are 15,866 TL ($ 2250), and the most important factors in earning increase were determined as professional experience and clinic type. In the distribution of owned animals, the number of cats is about 3 times more than the number of dogs, and the tendency to own pets is in favor of cats and mini/small breed dogs. The annual expenditures of the pet owners for their animals were determined as 2479 TL ($ 351) for cats and 3933 TL ($ 558) for dogs. 
As a result of the research, it can be said that the sector is generally in a good position in terms of employment rate, veterinarians are satisfied with their profession, their earnings are above the country average, but they cannot spare enough time to their private lives due to working conditions and the importance of management is not sufficiently digested. From this point of view, the necessity of reviewing the working conditions of veterinarians working on small animals and focusing on business area in terms of training programmes becomes clear.