Acil serviste SARS-Cov-2 pozitif hastalarda serum sürfaktan D düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of serum surfactant D levels in SARS-CoV-2 positive patients at the emergency service
Yazar: AYKUT YUCAL
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA BURAK SAYHAN
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine ; Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology ; Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Acil tıp servisleri = Emergency medical services ; COVID 19 = COVID 19 ; Pulmoner sürfaktanlar = Pulmonary surfactants ; SARS virüsü = SARS virus ; Sürfaktan proteinleri = Surfactant proteins ; Sürfaktanlar =

Özet:
COVID-19, SARS-CoV-2 virüsünün etken olduğu, öncelikle üst solunum yolu hastalığı ve pnömoni ile karakterize, literatüre yeni girmiş, mortal seyredebilen enfektif bir hastalıktır. Diğer toplum kaynaklı pnömonilere klinik olarak benzese de bulaşma hızı yüksek olduğundan kısa sürede geniş popülasyonları etkilemiştir. Hızlı tanı, gözlem ve tedavi disiplinleri geliştirilmeye çalışılmaktadır fakat henüz diğer pnömonilerde de olduğu gibi akciğere spesifik bir marker kullanımda olmadığından hasar kontrolü ve prognoz tayininde yetersiz kalınabilmekte ve dünya çapında belirgin bir konsensüs kurulamamaktadır. Çalışmamızda akciğer dokusunun hasar belirteci olabileceği düşünülen sürfaktan protein D'nin acil serviste COVID-19 kliniği için tanısal değerinin araştırılması amaçlanmıştır.
	Çalışmamız acil servise başvuran gönüllüler ile tek merkezli ve prospektif olarak yapılmıştır. Çalışmamıza, çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan; 14 PCR(-) semptomatik hasta, 50 PCR(+) COVID-19 hastası ve 16 sağlıklı gönüllü olmak üzere toplam 80 kişi dahil edilmiştir. 50 kişilik grup, hastalık şiddetine göre 3 ayrı gruba ayrılmış ve değerlendirmeye alınmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. 
	COVID-19 olanlar ile olmayanlar arasında; basit COVID-19 hastaları ile ARDS'li COVID-19 hastaları arasında; hafif ARDS hastaları ile orta/ağır ARDS hastaları arasında; ölen COVID-19 hastaları ile sağ kalanlar arasında serum SP-D seviyeleri açısından anlamlı fark mevcuttur (p<0,001). Toraks bilgisayarlı tomografisinde hesaplanmış kantitatif infiltrasyon hacimleri ile SP-D seviyeleri arasında yüksek seviyeli aynı yönlü korelasyon mevcuttur (p<0,001). Serum SP-D seviyeleri; kullanılmakta olan mevcut klinik, radyolojik ve laboratuvar şiddet skorlarıyla, yüksek dereceli aynı yönlü korelasyonlar göstermiştir (p<0,001). Hem klinik hem radyolojik pnömoni şiddet göstergelerini hem de serum SP-D düzeylerini kriter olarak içeren bir ölçek geliştirildi. CHARISMA skoru olarak adlandırılan bu ölçeğe göre 4 puanın üzerinde alan hastalar için hastane içi mortalite yüksektir. Ayrıca CHARISMA skoru, ARDS şiddetini de ayırt edici özellik göstermiştir.
	Çalışmamıza göre serum SP-D düzeyleri COVID-19 için hem tanısal hem de prognostik değere sahip bir biyobelirteç olarak tespit edilmiştir. Hasarlı akciğer dokusu ile SP-D seviyeleri korelasyon göstermektedir. Kantitatif olarak yazılım aracılığıyla hesaplanan infiltrasyon hacim ölçümleri (BTİH, BTİY) hastalık prognozu açısından prediktif değere sahiptir. CHARISMA skoru, hastalık prognozu ve hastane içi mortalite tahmininde diğer pnömoni şiddet ölçeklerine göre daha yüksek prediktif değere sahiptir. Bu çalışmadaki veriler ışığında; daha geniş örneklemler üzerinde, çok merkezli çalışmalar yapılarak konu hakkında daha güvenilir sonuçlar elde edileceği ve bu parametrelerin rutin klinik kullanıma girebileceği kanısındayız.

Abstract:
COVID-19 is an infective disease caused by SARS-CoV-2 virus, characterized primarily by upper respiratory tract disease and pneumonia, which has recently entered the literature and can be mortal. Although clinically similar to other community-acquired pneumonias, it has affected large populations in a short time due to its high transmission rate. Rapid diagnosis, observation and treatment disciplines are being developed, but since there is no lung-specific marker in use as in other pneumonias, damage control and prognosis may be inadequate and a clear consensus cannot be established worldwide. In our study, we aimed to investigate the diagnostic value of surfactant protein D, which is thought to be a marker of lung tissue damage, for the COVID-19 clinic in the emergency department.
 	Our study was a prospective and single-center study with volunteers who applied to the emergency department. A total of 80 people, including 14 PCR(-) symptomatic patients, 50 PCR(+) COVID-19 patients and 16 healthy volunteers who were eligible for the inclusion criteria, were included in our study. The group of 50 patients was divided into 3 separate groups according to disease severity and evaluated. Statistical significance level was accepted as p<0.05. 
	There was a significant difference in serum SP-D levels between COVID-19 patients and non-COVID-19 patients; between simple COVID-19 patients and COVID-19 patients with ARDS; between mild ARDS patients and moderate/severe ARDS patients; between COVID-19 patients who died and those who survived (p<0.001). There was a high-level same-directional correlation between SP-D levels and quantitative infiltration volumes calculated on thoracic computed tomography (p<0.001). Serum SP-D levels were highly correlated with available clinical, radiologic and laboratory severity scores (p<0.001). A scale including both clinical and radiologic pneumonia severity indicators and serum SP-D levels as criteria was designed. According to this scale, called the CHARISMA score, in-hospital mortality is high for patients with a score above 4. In addition, the CHARISMA score has also been able to predict the severity of ARDS.
In our study, serum SP-D levels were found to be a biomarker with both diagnostic and prognostic value for COVID-19. SP-D levels correlate with damaged lung volume. Quantitative infiltration volume measurements (IPCT, IVCT) calculated by software have predictive value for disease prognosis. CHARISMA score has a higher predictive value than other pneumonia severity scales in predicting disease prognosis and in-hospital mortality. In the light of the data in this study, we believe that more reliable results will be obtained by conducting multicenter studies on larger samples and that these parameters can be put into routine clinical use.