İntrakranial patolojilerde fonksiyonel manyetik rezonans görüntülemenin yeri
Assessment of functional magnetic resonance imaging in patients with intracranial lesions
Yazar: AYTAÇ DOĞAN
Danışman: PROF. DR. HALİL DÖNMEZ
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Beyin = Brain ; Beyin hastalıkları = Brain diseases ; Dil (Tıp) = Tongue ; Kafa = Head ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Motor korteks = Motor cortex

Özet:
Beyin tümörü veya ilaca dirençli epilepsisi olan cerrahiye aday hastalarda geleneksel morfolojik görüntüleme ile beraber fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRG) ve difüzyon tensor görüntüleme (DTG) gibi görüntüleme teknikleri, önemli fonksiyonel merkezlerin ve yolakların ameliyat öncesi tespit edilmesi amaçlı kullanılmaktadır. Blood-oxygen-level-dependent (BOLD) fMRG görüntüleme tekniğinde; kan damarlarındaki hemoglobinin (Hb) oksijenasyonuna bağlı değişimler sinyal kaynağı olarak kullanılır. Görüntülemede temel amaç operasyon sonrası önemli fonksiyonel merkezlerde oluşabilecek sekel değişiklikleri öngörebilmek ve uygun cerrahi planlama yapabilmektir.
Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi, Radyoloji Anabilim Dalı, Manyetik Rezonans Görüntüleme Ünitesinde, Haziran 2018 ile Ağustos 2019 tarihleri arasında Beyin ve Sinir Cerrahisi hekimleri tarafından operasyon öncesi BOLD fMRG ile değerlendirilmesi uygun görülen 20 - 76 yaş arası, dokuzu erkek, beşi kadın toplam 14 hastaya Radyoloji Anabilim Dalı'nda görevli bir hekim eşliğinde BOLD fMRG çekimi yapılmıştır. Bu hastaların; demografik özellikleri, lezyonlarının yerleşim yeri, operasyon öncesi ve sonrası klinik semptomları kayıt altına alınmış; tetkikin teknik başarısı ve klinik uyumluluğu poliklinik kayıtları incelenerek tarafımızca prospektif değerlendirilmiştir. 
Çalışmada talep edilen 14 BOLD fMRG tetkikinin birinde hastanın tetkiki tolere edememesi sebebiyle görev ve dinlenme periyotlarına uyum sağlanamamış olup tetkikin teknik başarısı 93%'dür. Bu hasta hesaplama dışında bırakıldığında 13 hastanın yedisinde planlanan operasyon gerçekleşmiştir. Görüntülenen fonksiyonel merkez ile lezyon ara planları seçilebilen hastaların sadece birinde hasta görüntülenen merkeze yönelik semptomatik olup bu hastanın kuvvet kaybı orta serebral arter tıkanıklığına bağlı değerlendirilmiştir. Geriye kalan hastaların tamamında fonksiyonel merkeze yönelik klinik semptom bulunmamaktaydı. 
Lezyon ile ara planları seçilemeyen yedi hastanın tamamında görüntülenen fonksiyonel merkeze yönelik klinik semptom bulunmaktaydı. Bu hastalardan medikal tedavi kararı alınan üç hastanın takiplerine gelen ikisinde lezyonun gerilemesi ile beraber tanımlanan merkeze yönelik semptomlar gerilemiştir. Opere edilen iki olgunun ise sadece biri poliklinik takibine gelmiş ve hasta semptomatik değerlendirilmiştir. Birer hastada tedavide endovasküler yöntemler ve radyoterapi tercih edilmiş olup poliklinik takibine gelen endovasküler tedavi uygulanan hastada kliniğin gerilediği değerlendirilmiştir. Bu veriler ışığında BOLD fMRG tetkikinin klinik bulgular ile uyumluluğu 100%'dür.

Sonuç olarak BOLD fMRG; tolere edebilen hastalarda fonksiyonel merkezlerin görüntülenmesinde güvenilir bir tetkiktir.

Anahtar kelimler: Fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme, primer motor korteks, dil lateralizasyonu

Abstract:
Imaging techniques such as functional magnetic resonance imaging and diffusion tensor imaging are used to identify important functional centers and pathways before surgery in patients with brain tumor or drug-resistant epilepsy. Changes in blood vessels due to oxygenation of hemoglobin are used as a signal source for blood-oxygen-level-dependent functional magnetic resonance imaging technique. The main purpose of imaging is to predict sequelae changes that may occur in important functional centers after the operation and to make appropriate surgical planning.
We prospectively examined patient archieves of 14 patients (range 20 - 76 years, nine male and five female) who were considered suitable for preoperative evaluation with blood-oxygen-level-dependent functional magnetic resonance imaging by neurosurgeons between June 2018 and August 2019 at Erciyes University Medical Faculty, Department of Radiology, Magnetic Resonance Imaging Unit. Blood-oxygen-level-dependent functional magnetic resonance imaging was performed in all patients under the supervision of a physician in Radiology Department. Demographic characteristics of these patients, localization of lesions, clinical symptoms before and after surgery were recorded; The technical success and clinical compatibility of the examination were evaluated by examining the polyclinic records. 
Only one patient did not tolerate the examination and compliance with duty and rest periods and blood-oxygen-level-dependent functional magnetic resonance imaging could not be achieved; the technical success of the examination was 93%. When this patient was excluded; Seven of thirteen patients underwent planned surgery. The rest of them treated without surgery.
Only one patient whose functional center and lesion boundaries could be selected was symptomatic associated with the imaged functional center. This patient's strength loss was evaluated as a result of middle cerebral artery occlusion. There was no clinical symptom associated with the functional center in rest of the patients whose functional center and lesion intervals could be selected. 
All of the seven patients whose functional center boundaries could not be selected with the lesion had clinical symptoms associated with imaged functional center. Three of these patients underwent medical treatment. In these patients, with the regression of the lesion, defined functional center related symptoms regressed. One patient did not come follow-up polyclinic control. Two patients were operated and one of them came follow-up polyclinic control; this patient was symptomatic. One patient underwent endovascular treatment and with the regression of the lesion, defined functional center related symptoms regressed. One patient refused surgery; he underwent radiotherapy and did not come follow-up polyclinic control. In the light of these data; the compatibility of blood-oxygen-level-dependent functional magnetic resonance imaging with clinical findings is 100%.

As a result, blood-oxygen-level-dependent functional magnetic resonance imaging is a reliable test for imaging of functional centers in patients who can tolerate.

Keywords: Functional magnetic resonance imaging, primary motor cortex, language lateralization