Karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortasında rücu hakkı
Right to recourse of compulsory highway motor vehicles liability insurance
Yazar: DENİZ EYLEM COŞKUN DURMUŞ
Danışman: PROF. DR. FATİH BİLGİLİ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law ; Sigortacılık = Insurance
Dizin: Kara yolu ulaşımı = Land transportation ; Karayolu taşımacılığı = Highway transportation ; Motorlu taşıtlar = Motor vehicles ; Rücu davası = Recourse case ; Rücu hakkı = Right of recourse ; Trafik sigortası = Traffic insurance ; Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code ; Türk ticaret hukuku = Turkish commercial law ; Zorunlu mali sorumluluk sigortası = Compulsory liability insurance ; Zorunlu sigortalar = Compulsory insurance

Özet:
Sorumluluk sigortaları, Türk Ticaret Kanunu'nun zarar sigortalarına ilişkin kısmında düzenlenmektedir. Bu sebeple zarar sigortaları ile ilgili hükümler kural olarak sorumluluk sigortaları için de uygulanmaktadır. Ancak sorumluluk sigortalarında, kişilerin mal varlığının pasif kısmının sigorta koruması altın alınması amaçlandığından, zarar sigortasına dair kanun maddelerinin tamamının sorumluluk sigortaları hakkında da uygulanması mümkün değildir. Bu gerekçe ile sorumluluk sigortaları ile ilgili olarak, Türk Ticaret Kanunu'nun 1473 ve izleyen maddelerinde genel hükümler ile zorunlu sorumluluk sigortaları başlıkları altında ayrıntılı şekilde düzenlenme yapılmıştır. 
Bu tez çalışmasında zorunlu sorumluluk sigortasının bir türü olan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası'nın uygulanmasına ilişkin olarak, 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4. maddesi kapsamında sigortacıya tanınan rücu hakkı, Yargıtay uygulamaları ışığında incelenmektedir. Karayolları Trafik Kanunu'nun m. 95 hükmüne göre sigortacı, sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün ortadan kaldırılması veya azaltılması sonucunu doğuran halleri zarar görene karşı ileri sürememektedir. Zarar gören kişiye ödemede bulunan sigortacının, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda ancak kendi akidine rücu edebilmesi mümkündür. Bu rücu hakkı kaynağını halefiyet ilkesinden almamakta, sigorta sözleşmesi ve kanun gereği defi hakkı bulunan sigortacı, bu hakkı sebebi ile kendi sigortalısına rücu edebilmektedir.
Çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümünde sigortanın tanımına, sigorta hukukunun ayrımına yer verilmiş olup ayrıca rücu kavramı, özel sigortalarda geçerli olan rücu hakkı ve bu hakkın kazanılmasının koşulları incelenmiştir. İkinci bölümde trafik sigortasının tanımına, bu sigorta ile ilgili yasal düzenlemelere, bu sigortanın kapsamı dışında kalan zarar ve taleplere yer verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde trafik sigortasında rücu hakkını düzenleyen Genel Şartların B.4. maddesinde yer alan sigortacıya rücu olanağı sağlayan durumlar ile birlikte konuya ilişkin Yargıtay uygulaması ele alınmıştır. Son bölümde ise trafik sigortasından doğan rücu hakkına ilişkin olarak başvurulabilecek hukuki yollar ayrı ayrı incelenmiştir.

Abstract:
Liability insurances are regulated at the regarding part of Turkish Trade Act, which is casualty insurances. Therefore, provisions regarding casualty insurances are enforced as a lex for liability insurances too.  However, in liability insurances, since insurance protection on passive part of a personal estate is aimed, enforcement of all articles regarding casualty insurance on liability insurances is impossible. In accordance with this justification, liability insurances are regulated comprehensively in Turkish Trade Act's 1473th and following articles, under the sections of general provisions and compulsory liability insurances.
In this thesis study, regarding to enforcements of compulsory highway motor vehicles liability insurance, art. B.4. of the general provisions of compulsory highway motor vehicles liability insurance which is entered into force as of 01.06.2015 is examined in the light of court of cassation practices. According to the Highway Traffic Act art. 95, insurer cannot assert circumstances which arise from insurance contract or law provisions regarding the insurance contract and resulting in the elimination or reduction of the compensation obligation against the injured party. Insurer making payment to the injured party can only recourse his/her own contract at a rate that provide reduction or removal of the compensation of the injured. Insurer who has the right to refutation in according to the insurance contract and related act can recourse the insured but the source of this right to recourse does not come from to the principle of succession.
This thesis study consists of four main sections. Definition of insurance and de jure segregation of insurance law have covered, recourse concept, right to recourse which is valid in private insurance, conditions of this entitlement are examined in first section. Definition of traffic insurance, legal arrangement of this insurance, loss and claims which are lie beyond the scope of this insurance have covered in the second section. Circumstances that ensure opportunity of recourse in traffic insurance to insurer which is exist in art. B.4. of the general provisions which embody right to recourse in traffic insurance and also relevant practices of court of cassation are handled in third section. Referable legal procedures which are regarding right to recourse which is originated from traffic insurance is examined in the last section.