Mitokondriyal hastalıklarda klinik ve histopatolojik korelasyon
Clinical and histopathological correlation in mitochondrial diseases
Yazar: BURCU TAHİRE KÖKSAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DR. BERİL TALİM
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Mitokondriyal hastalıklar hücrede enerji üretiminin bozuk olduğu, çeşitli sistem ve organların değişik kombinasyonlarda tutulumu ile seyreden, tanısı oldukça güç bir grup hastalıktır. Çalışmamızda kas biyopsi bulguları mitokondriyal hastalıkla uyumlu olan 162 hastanın klinik, laboratuar ve histopatolojik bulguları ile mevcut olan moleküler çalışmaları retrospektif olarak incelendi. Hastaların 102'si (%63) erkek, 60'ı kızdı. Anne-baba arasında akrabalık oranı %69'du. Şikayetlerin başlama zamanı doğumdan 15 yaşa kadar değişiyordu (ortanca 6 ay). Hastaların büyük kısmının (%86.9) nörolojik sistemle ilgili yakınmaları olup, en sık nörolojik muayene bulguları motor gelişme geriliği (%53.9) ve hipotoniydi (%40.4). Yüzde 66.2'sinin karaciğer tutulumu, %23.9'unun kardiomyopatisi vardı. En sık rastlanan histopatolojik bulgu sitokrom c oksidaz (COX) eksikliği veya COX boyasında anormal boyanma paterniydi (%61.1); bunlar arasında en sık bulgu mozaik COX eksikliğiydi. Vakalardan %38.3'ünde lipid birikiminde artış, %21.6'sında süksinik dehidrogenaz (SDH) ve COX ile subsarkolemmal boyanma, ragged-red lifler (RRF) ve/veya ragged blue lifler (RBF) görülmesi gibi anormal boyanma paterni vardı. Metabolik asidoz (%73.9) ve serum laktik asit (LA) yüksekliği (%72.7) olan vakaların büyük bir kısmını COX grubu oluşturmaktaydı. Eksitus olan vakaların çoğu şikayetleri ilk bir yılda başlamış olan, COX grubuna ait vakalardı. Glutarik asidüri tip II tanısı alan beş vakada belirgin lipid birikimi ve SDH solukluğu vardı. Üç vakada motor gelişim geriliği, kas güçsüzlüğü, ağır mental retardasyon, kardiomyopati ve kas liflerinde anormal dağılım gösteren iri mitokondrilerle karakterize yeni bir fenotip saptandı.Sonuç olarak, klinik ve histopatolojik bulgular arasında daima belirgin korelasyon olmamasına rağmen kas biyopsisi bulguları ileri çalışmaları yönlendirmekte yardımcı olabilir. Biyopside pozitif bulgu olmasa bile, klinik olarak şüphelenilen vakalarda mitokondriyal deplesyon ve respiratuar zincir enzim eksikliği araştırılmalıdır.Anahtar kelimeler: Mitokondriyal hastalık, klinik bulgular, histopatoloji.

Abstract:
Mitochondrial diseases are the group of difficultly diagnosed disesaes in which energy production failure in the cell is present, various system and organ findings are affected in different combinations. Clinical, laboratory, histopathologic findings and molecular studies of 162 patient whose muscle biopsy findings were compatible with mitochondrial diseases evaluated retrospectively. There were 102 (%63) male and 60 female patients. Parental consanguity rate was %69. Age at first complaints ranged from birth to 15 years (median 6 months). Most of the patients (%86.9) had neurologic complaints, most common neurologic examination findings were motor retardation (%53.9) and hypotonia (%40.4). %66.2 of cases had hepatic involvement and %23.9 had kardiomyopathy. Most common histopathologic finding was COX deficiency or abnormal patern in COX stain (%61.1); among these mosaic COX deficiency was the most common finding. %38.3 of cases had lipid accumulation, %21.6 had abnormal staining patern such as SDH and COX subsarcolemmal staining, RRF and/or RBF. Most of the cases who had metabolic acidosis (%73.9) and high serum LA (%72.7) were in the COX group. Most of the exitus cases whose complaints started before 1 year of age belonged to COX group. Five cases diagnosed as glutaric aciduria type II had significant lipid accumulation and decrease in SDH activity. Three cases were charachterised with motor retardation, muscle weakness, severe mental retardation, kardiomyopathy and abnormal distribution of huge mitochondria in muscle fibers.As a result, although there is not always a good correlation between clinical and histopathological findings, muscle biopsy findings may help to direct further studies. Even there is not a positive biopsy finding, if there is clinical suspicion mitochondrial depletion and respiratory chain enzyme deficiency should be investigated.Key words: Mitochondrial disease, clinical findings, histopathology.