Çocuklarda ventriküloperitoneal şant enfeksiyonlarının klinik ve ekonomik sonuçları
Clinic and economic results of the ventriculoperitoneal shunt infections in children
Yazar: SEDA ŞİRİN KÖSE
Danışman: PROF. DR. MEHMET HELVACI
Sağlık Bakanlığı / SSK İzmir Tepecik Eğitim Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Hidrosefali tedavisinde ventriküloperitoneal şant (VPŞ) sistemlerinin kullanılmaya başlanmasından bu yana şant enfeksiyonları önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Uygun tedavi edilmeyen şant enfeksiyonları ciddi morbidite ve mortaliteye, yüksek tedavi maliyetine ve psikososyal sıkıntılara neden olmaktadır. Ülkemiz koşullarında ventriküloperitoneal şant enfeksiyonlarının (VPŞE) kliniğini ve maliyetini inceleyen bilimsel yayınlar sınırlı sayıdadır. Çalışmamızda çocuklarda görülen şant enfeksiyonlarının tibbi ve ekonomik sonuçlarının birlikte değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
	Çalışma 1 0cak 2007 - 31 Aralık 2011 tarihleri arasında İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği'nde yapılmıştır.  İlk kez VPŞE tanısı alan 51 çocuk olgu çalışmaya dahil edilmiştir. Şant enfeksiyonu tanısı öykü, yakınma (ateş, kusma, başağrısı, nöbet geçirme v.b.), klinik bulgular (bilinç değişikliği, yara yerinde akıntı, meningeal irritasyon kanıtlarının varlığı v.b.) ve BOS incelenmesi ile konulmuştur. Hastaların maliyet değerlendirilmesinde hasta yatak ücreti, antibiyotik, laboratuvar, radyoloji maliyetleri ve cerrahi maliyetler  hesaplanmıştır. Hesaplamalar her hasta için o yıl Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı, Sağlık ve Bakım Hizmetlerinin belirlediği fiyat listesine göre belirlenmiş ve tüm olgularda maliyet katsayısı [toplam maliyet (TL)/izlem süresi (gün)] ve yatış katsayısı [hastanede yatış süresi (gün)/izlem süresi (gün)] belirlenerek risk faktörleri ile ilişkisi araştırılmıştır. 
Toplam 51 olguda (ortalama yaş: 9.22±16.6 ay; ortanca yaş: 3 ay; dağılım aralığı: 1-88 ay; cinsiyet: 28 kız / 23 erkek) geçirilen 132 adet şant enfeksiyonu  (ortalama izlem süresi: 734 ± 367 gün) değerlendirilmeye alınmıştır. Olguların 23'ünde  (% 45.1)  ilk enfeksiyonun, şantın takılmasından sonraki ilk 2 ayda ortaya çıktığı görülmüştür. İlk defa şant enfeksiyonu geçiren 37 (% 72.5) olguya şantın çıkarılması, eksternal ventriküler drenaj ve antibiyotik tedavileri uygulanırken, 14 (% 27.5) olguya şant çıkarılmadan sadece antibiyotik tedavisi verilmiştir. 7 hasta izlemde kaybedilmiştir. Olguların tanı yaşları ile yatış süresi katsayıları arasında negatif yönde anlamlı bir korelasyon olduğu görülmüştür (p=0.005;  r=-0.381). Bir hasta için yatış başına düşen ortalama maliyet 6397± 4338 TL olarak hesaplanmıştır. Bu hastaların maliyet katsayısı ile tanı yaşı arasında negatif yönde korelasyon saptanmıştır.( p=0.04; r= -0.292).
Sonuç olarak, hidrosefali tedavisinde kullanılan VPŞ'ler teknolojik gelişmelere ve alınan tüm önlemlere rağmen enfeksiyon kaynağı olarak karşımıza çıkmaktadır. Yaptığımız çalışma, Türkiye'de VPŞE'li çocuk hastalarda klinik ve ekonomik sonuçların incelendiği tek çalışma olarak belirlenmiştir. Çalışmamıza göre, prematürite ve ilk VPŞE'nin küçük yaşta geçirilmesinin, takip boyunca hastanede geçirilen gün sayısını (yatış kat sayısı) ve tedavi maliyetini arttırdığı görülmüştür.

Abstract:
Since the usage of ventriculoperitoneal shunt system in the treatment of hydrocephalus, the shunt infections occur as a significant problem. Inappropriate treated shunt infections cause serious morbidity, mortality, high treatment costs and psychosocial distress. The studies that examined the clinical and cost of ventriculoperitoneal shunt infection in our country are rare. In our study, evaluation of medical and economic outcomes of shunt infections in children were intended.
	The study was conducted in Izmir Tepecik Training and Research Hospital, Clinics of Pediatric Infectious Diseases between 1 January 2007 - 31 December 2011. A total of 51 patients were enrolled who were diagnosed with ventriculoperitoneal shunt infection for the first time. The diagnosis of shunt infection was performed by history, symptoms (fever, vomiting, headache, seizures, etc.), clinical findings (altered mental status, wound discharge, meningeal irritation findings, etc.) and CSF examination. Bed fees, antibiotics, laboratory, radiology and surgery costs were calculated for the evaluation of the cost of patients. Costs were calculated according to Ministry of Health of the Republic of Turkey and Health and Care Services determined price list. In all cases, the cost coefficient [total cost (TL) / follow-up period (day)] and hospitalization coefficient [length of hospitalization (days) / follow-up period (days)] were determined and their relationships with risk factors were investigated.
	In 51 cases (the age average: 9.22±16.6 months; median age: 3 months; interval: 1 month - 88 months; 28 females / 23 males), 132 shunt infections  (average follow up: 734±367 days) were evaluated. In 23 cases (45 %) the shunt infection was seen in the first two months after the shunt replacement. After the first infection, in 37 cases the shunt were removed, external ventricular drainage and antibiotherapy were done, in 14 of the cases only antibiotherapy was administered without a new shunt replacement. 7 patients died on follow-up. There was a negative correlation between the age of diagnosis and hospitalization coefficient (p=0.005; r= -0.381). The average cost per hospitalization for one patient was calculated as 6397±4338 TL. A negative correlation was detected between the cost coefficient and the age of diagnosis (p=0.04; r= -0.292). 
	As a result, usage of ventriculoperitoneal shunts in the treatment of hydrocephalus emerge as a source of infection despite all the measures taken and technological improvements. Our study is the first analyzing the clinical and economic outcomes of ventriculoperitoneal shunt infection in pediatric patients in Turkey. According to our study, prematurity and performance of initial ventriculoperitoneal shunt infection at early ages increase the number of days passed in the hospital during follow-up (hospitalization coefficient) and the costs.