İnsan haklarına saygılı insani yardımın temel ilke ve standartları ve uygulamada karşılaşılan sorunlar
Humanitarian principles and standards for human rights based humanitarian aid and practical challenges
Yazar: SEZEN YALÇIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İDİL IŞIL GÜL
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Birleşmiş Milletler = United Nations ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; Standartlar = Standards ; Yardımlar = Aids ; İhlal = Violation ; İlke = Principle ; İnsan hakları = Human rights ; İnsani yardımlar = Humanitarian aid

Özet:
Doğal afetlerden kaynaklı ya da insan eliyle ortaya çıkan krizler, etkilenmiş toplulukların temel hak ve hizmetlere erişimlerinin kesintiye uğramasına ve insan hakları ihlallerine daha açık hale gelmelerine sebep olmaktadır. Bu nedenle insani yardım çalışmalarının kriz sonrasında hayat kurtarma ve acıları dindirme amaçlarının yanı sıra, ortaya çıkabilecek insan hakları ihlallerinin engellenmesi ve insan onurunun korunması amaçlarına da hizmet etmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, insani yardım müdahalelerinin etkilenmiş kişi ve grupların insan haklarının korunmasında nasıl bir rol oynadığını, bu çerçevede devletler, Birleşmiş Milletler ve insani yardım alanında çalışan sivil toplum kuruluşları gibi farklı yardım aktörlerine ne tür sorumluluklar düştüğünü incelemektedir. İnsani yardım sisteminin tarihsel gelişiminde ortaya çıkmış olan temel insani ilkelerin ve bu ilkelerden türetilmiş insani yardım standartlarının krizden etkilenen kişi ve toplulukların insan haklarının güvenceye alınması açısından önemi örnekler üzerinden ele alınmaktadır.
İnsani yardım çalışmalarının hak temelli biçimde gerçekleştirilebilmesi amacıyla ortaya çıkarılmış süreç ve mekanizmaların etkili biçimde kullanılması için etkilenmiş toplulukların yardımların pasif alıcısı olarak değil, hak sahibi olarak tanınması, katılımcı bir yaklaşımın benimsenmesi ve insani yardımda insan hakları ihlallerinin engellenmesi için savunuculuk yapılmasının önemli olduğu ileri sürülmektedir.

Abstract:
Natural or man-made humanitarian crises create challenges of access to basic rights and services while increasing the likelihood of human rights violations of affected populations. For this reason, it is essential that humanitarian operations also aim at preventing human rights violations and protecting human dignity besides saving lives and relieving human suffering. This study examines how humanitarian interventions play a role in the protection of human rights of affected people as well as the responsibilities of key humanitarian stakeholders including states, United Nations and humanitarian non-governmental organizations. The importance of the core humanitarian principles and standards which emerged in the historical course of the humanitarian aid system in terms of securing the human rights of people and communities affected by the crisis are examined through examples.
It is argued that in order to ensure the effectiveness of processes and mechanisms established for human rights-based humanitarian work, it is crucial to recognize affected communities as rights holders instead of passive recipients of aid, and to advocate for the prevention of human rights violations in humanitarian aid.