Tuzla'da yaşayan 50 yaş üstü bireylerin yaş algısı ve etkileyen değişkenlerin incelenmesi
Age perceptions of the individuals over 50 years of age living in Tuzla district and the related factors
Yazar: PINAR KOCABAŞ
Danışman: PROF. DR. GÜLRU PEMRA CÖBEK ÜNALAN
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Yaşlılık = Old age

Özet:
Giriş ve Amaç: Yaş algısı kişinin yaşlanma öngörüsünü yansıtmaktadır. Yapılan çalışmalarda yaş algısı ile beklenen yaşam süresi gibi sağlıklı olma halini gösteren parametrelerin etkilendiği gösterilmiştir. Daha olumlu bir yaşlanma ve genç/dinç yaş algısı zaman içinde daha sağlıklı ve hatta uzun bir yaşama neden olabilmektedir. Çalışmamızın amacı; Tuzla ilçesinde yaşayan 50 yaş ve üstü bireylerin yaş algısını öğrenmek ve bunu etkileyen değişkenleri incelemektir. Bu çalışma sonrasında birinci basamakta çalışan sağlık profesyonellerine toplumun sağlıklı olma durumunu geliştirebilecek mesajlar oluşturmak mümkün olacaktır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamızın evrenini, İstanbul'un kır-kent yapısındaki bir ilçesi olan Tuzla'da yaşayan 50 yaş ve üstü bireyler oluşturmaktadır. Veriler Tuzla ilçesinde bulunan sosyal alanlarda ve o alanların civarındaki Aile Sağlığı Merkezlerinde rastgele toplanmıştır. %95 güven aralığı, %5 hata payı kullanılarak hesaplanan örneklem büyüklüğü 383 kişi olup toplamda 387 kişiye ulaşılmıştır.
Veri toplama aracı olarak sosyodemografik, sağlıkla ilişkili ve yaşla ilişkili sorular içeren 34 soruluk bir veri toplama formu, 15 soruluk beşli Likert ölçeği içeren Sağlık Algısı Ölçeği ve her kategori için 5 puanlık skala içeren 8 kategoriden oluşan COOP-WONCA İşlevsel Durum Ölçeği kullanılmıştır.
İstatistiksel analizler ve verilerin kaydedilmesi için SPSS 26.0 istatistik paket programı kullanılmıştır. Kategorik değişkenler için Pearson Ki Kare ve Fisher Exact Testi, Normal dağılan sürekli değişkenler arasında T-Testi ve ANOVA, dağılmayanlar için Kruskal Wallis testi, bir ölçümün değerini tahminlemede Basit Doğrusal Regresyon kullanılmıştır. Anlamlı bulunan veriler en son Multinominal Lojistik Regresyon ile değerlendirilmiştir. p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir.

Bulgular: Araştırmaya katılan grubun yaş ortalaması 63,93 ± 9,67 (min:50, maks:93), hissettikleri yaş ortalaması 49,81±19,17 (min:15 maks:100) olarak hesaplanmıştır. 
Çalışmamızda hissedilen yaş ile eğitim düzeyi, sosyal güvence türü, hobiler, sosyal aktivite sıklığı, düzenli egzersiz yapma, olduğu yaştan memnuniyet ve yaş ayrımcılığına uğramamış olmak arasında; algılanan orta yaş bitimi ile cinsiyet, eğitim düzeyi, hobiler, evcil hayvan besleme arasında bir ilişki saptanmıştır. Sağlık Algısı Ölçeği puanlarındaki artış hissedilen yaşı olumlu etkileyip orta yaş bitimini ertelerken COOP-WONCA İşlevsel Durum Ölçeği alt kategorilerinden alınan ortalama puanlar ile hissedilen yaş karşılaştırıldığında son 2 hafta içinde ortaya çıkan sağlık değişikliğinin sorgulandığı Sağlık Değişikliği alt kategorisi dışındaki tüm kategorilerde kendisini olduğundan daha küçük yaşta hissedenlerin anlamlı biçimde olduğundan büyük hissedenlere göre daha işlevsel oldukları bulunmuştur. Hissedilen yaş ile yapılan Multinominal Lojistik Regresyon analizimizde ise öğrenim düzeyi yüksek olan kişilerin daha genç, daha düşük olanların ise daha yaşlı hissetme olasılıklarının daha fazla olduğunu, daha sık sosyalleşenlerin daha genç hissetme, hobileri olmayanların ve egzersiz yapmayanların ise anlamlı olarak daha yaşlı hissetme olasılıklarının daha yüksek olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Daha genç bir yaş algısı içinde olmanın kişinin sağlık ve uzun ömür beklentisini arttıracağı düşünüldüğünde bu algıyı etkileyen değişkenler içinde yer alan sosyal koşulların iyileştirilmesi, sağlık ve sosyal politikaların birbirini desteklemesi, toplumun sosyalleşebileceği alanlar artırılmasının önemi anlaşılacaktır. Birinci basamakta bireylerin daha olumlu bir yaş algısı içinde olabilmesi için müdahale geliştirerek  daha genç bir yaş algısı içinde olmaya teşvik edilmelidir. Sağlığı ve yaşama süresini etkileyen bu kavram hakkında farklı toplumları inceleyen araştırmaların da literature yeni katkılar yapacağı açıktır.


Anahtar kelime: Yaş algısı, öznel yaş, işlevsellik, sağlıklı yaşlanma, yaşlılık, sağlık algısı, toplumda yaşayan yaşlılar

Abstract:
Introduction and Aim: Age perception reflects a person's prediction of aging. Previous studies have shown that age perception is affected by the parameters indicating a state of health, such as life expectancy. A more positive perception of aging and a youthful/vibrant age perception over time can lead to healthier and even a longer life. The aim of our study is to understand the age perception of individuals aged 50 and above living in the Tuzla district and to examine the variables influencing it. After this study, it will be possible to constitute messages to promote the health status of the community for primary healthcare professionals.  
Method: The population of our study consists of individuals aged 50 and above residing in a semi urban Tuzla district of Istanbul. Data were randomly collected in social areas within Tuzla district and the surrounding Primary Health Care Centers. The sample size calculated using a 95% confidence interval and a 5% margin of error, was determined to be 383 individuals, with a total of 387 individuals reached.
As data collection tools, a 34-item questionnaire containing sociodemographic, health-related, and age-related questions, a Perseption of Health Sclae consisting of 15 items using a five-point Likert scale, and a COOP-WONCA Charts consisting of 8 charts with a 5-point scale for each chart were utilized.
Statistical analysis and data recording were conducted using SPSS 26.0 statistical package program. For categorical variables, Pearson Chi-Square and Fisher's Exact Test were used, while for normally distributed continuous variables, T-Test and ANOVA were employed. For non-normally distributed variables, Kruskal-Wallis test was utilized, and Simple Linear Regression was used for predicting the value of a measurement. Finally, significant data were evaluated using Multinomial Logistic Regression, with a significance level of p<0.05 considered statistically significant.
Results: The average age of the participants in the study was calculated as 63.93 ± 9.67 (min: 50, max: 93), while the perceived age was calculated as 49.81 ± 19.17 (min: 15, max: 100).
In our study, we identified a relationship between perceived age and variables such as education level, type of social security, hobbies, frequency of social activities, regular exercise, satisfaction with current age, and not experiencing age discrimination. Additionally, we observed a relationship between perceived midlife crisis and gender, education level, hobbies, and pet ownership. An increase in Perception of Health Scale scores positively affects the perceived age and delays the onset of midlife crisis, while individuals who feel younger than their actual age in all categories of COOP-WONCA Functional Status Scale subcategories, except for the Health Change subcategory that investigates health changes in the past two weeks, were found to be significantly more functional compared to those who feel older than their actual age.
In our Multinomial Logistic Regression analysis regarding perceived age, it was found that individuals with higher education levels are more likely to feel younger, while those with lower education levels are more likely to feel older. Furthermore, individuals who socialize more frequently are more likely to feel younger, while those without hobbies and who do not exercise are significantly more likely to feel older.
Conclusion: Considering the relationship between having a younger age perception and an individuals' health and longevity, it could be easily understood that the variables that increase this perception; improving the social conditions, parallelism of the health and social politics, and creating areas where the community can socialize should be expanded. Interventions should be implemented at the primary care level so that individuals can be encouraged to have a more positive age perception. It is evident that conducting research examining different societies regarding this concept will make contributions to health and lifespan.
Keywords: Age perception, subjective age, functionality, healthy aging, elderly, health perception, community dwelling elders