Çocukluk çağı allojeneik hematopoietik kök hücre naklinde venookluzif hastalık sıklığı ve risk faktörleri
The incidence and risk factors of hepatic veno-occlusive disease in pediatric allogeneic hematopoietic stem cell recipients
Yazar: MÜGE GÖKÇE
Danışman: PROF. DR. MUALLA ÇETİN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Hematolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Hematopoetik kök hücreler = Hematopoietic stem cells ; Hücre nakli = Cell transplantation ; Kemik iliği = Bone marrow ; Profilaksi = Prophylaxis ; Venöz tromboz = Venous thrombosis ; Çocuklar = Children

Özet:
ÖZETVenookkluzif Hastalık (VOH); çeşitli nedenlerle hematopoietik kök hücre nakli (HKHN) yapılan çocuk hastalarda hala önemli bir mortalite ve morbidite nedenidir. Çalışmamızda; HKHN yapılan hastalarda VOH sıklığını, risk faktörlerini ve profilaksi amacı ile verdiğimiz düşük moleküler ağırlıklı heparin ? ursodeoksikolik asit- E vitamini kombinasyonunun etkinliğini değerlendirmeyi amaçladık.Çalışmamızda Temmuz 1996 ? Nisan 2012 tarihleri arasında çeşitli nedenlerle HKHN yapılan ve sonrasında düzenli takip edilen 204 HKHN'nin medikal kayıtları retrospektif olarak değerlendirildi. Yirmi iki hastada (% 10.8) VOH geliştiği saptandı. VOH geliştiren hastalarda ortanca yaş; 7 (aralık; 0.33-17 yıl) yıl idi. VOH'lu hastaların % 40.9 (n = 9)'u ağır, % 27.3 (n = 6)'si orta ve %31.8 (n = 7)'i ise hafif olarak sınıflandırıldı. Ortanca VOH tanı günü HKHN sonrası +11. gün idi. Risk faktörleri açısından değerlendirildiğinde; yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi ve altta yatan hastalıkların (malin ve non-malin) VOH açısından anlamlı olmadığı saptandı. Hazırlık rejiminin VOH'a etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamakla birlikte, busulfanın oral yolla verilmesinin intravenöz yola göre; istatistiksel olarak anlamlı bir risk faktörü olduğu görüldü (p = 0.05). Akut graft?versus-host hastalığının varlığının, VOH riskini istatistiksel olarak anlamlı olmasa da arttırabileceği düşünüldü (p = 0.083). Bir haftadan uzun süre parenteral nutrisyon almış olmak (p=0.00), 10 günden uzun süre vankomisin (p=0.04) ve ambizom (p=0.06) kullanımı da risk faktörü olarak saptandı. VOH profilaksi protokolümüzün, VOH'u engellemede etkin olmadığı görüldü (p=0.65). VOH gelişen grupta ortalama sağkalım 80.2±15.3 ay iken, diğer grupta 120±4.8 ay saptandı. VOH gelişen grupta sağkalımının gelişmeyen gruba göre ortanca 24.2 aylık izlem süresinde istatistiksel olarak az olduğu görüldü ( % 54.5 vs % 83.5) (p=0.00).Hepatik VOH; HKHN öncesi verilen hazırlama rejimi ile tetiği çekilen ve alloimmün reaksiyon ve sitokin salınımı ile alevlenen bir tablodur. Önerilen en önemli profilaksi; iyi bilinen risk faktörlerinden kaçınılmasıdır.

Abstract:
ABSTRACTVeno-occlusive disease (VOD) has still been a significant cause of morbidity and mortality after hematopoietic stem cell transplantation (HSCT). In the present study; we aimed to clarify the incidence and risk factors of VOD and also the role of prophylaxis protocol (ursodeoxycholic acid?low molecular weight heparin-vitamin E) in the prevention of VOD in pediatric HLA-matched, allogeneic HSCT recipients.We evaluated the medical records of 204 HSCT procedures performed between July 1996- April 2012 retrospectively. VOD developed in 22 of our patients (10.8%). Median age at the HSCT of these patients with VOD was 7 years (range; 0.33-17 years). VOD was classified as severe in 40.9 % (n=9), moderate in 27.3 % (n=6) and mild in 31.8 % (n=7), respectively. VOD was diagnosed on median +11th day. Age at HSCT, gender and body mass index were not noted as risk factor for VOD. The diseases leading to HSCT ? such as malign or benign ? were not found as risk factors again. Although conditioning regimen ? with or without busulphan- seemed to have no effect on the development of VOD, the route of the administration of the busulphan ? oral route ? was statistically important (p=0.05). The presence of acute graft-versus-host disease was thought to play a role in the VOD due to organ damage (p=0.08). Total parenteral nutrition longer than a week (p=0.00), and antibiotherapy with vancomycin (p=0.04) and amphotericin (p=0.06) longer than 10 days were important for the development of VOD. VOD prohylaxis was not found as effective in prevention (p=0.65). Overall survival was 80.2±15.3 months in the patients with VOD, whereas 120±4.8 months in the others. On the follow up period of median 24.2 months, overall survival rate of the patients with VOD was found to be statistically lower than that of the patients without VOD (% 54.5 vs % 83.5) (p=0.00).Hepatic VOD is a manifestation of conditioning regimen related toxicity and is potentially worsened by the alloimmune reactivity and cytokine release associated with allogeneic HSCT. The most effective way of prophylaxis is to avoid the well-known risk factors.