Türkiye spot ve vadeli elektrik piyasalarının değerlendirilmesi
Evaluation of Turkey's spot and future electricity markets
Yazar: FATİH ÇİNPOLAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA DİDEM TUNÇEZ
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Enerji Yönetimi Ana Bilim Dalı / Enerji Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Enerji = Energy

Özet:
Türkiye Elektrik Piyasası, spot ve vadeli elektrik piyasalarında işlem yapan piyasa katılımcıları tarafından verilen teklifler ışığında sürekli ticaret metoduyla işlemektedir. Spot piyasalar, gün öncesi piyasası, gün içi piyasası ve dengeleme güç piyasasını kapsamaktadır. Spot ve vadeli elektrik piyasaları organize piyasalardır. Organize piyasaların temeli gereği merkezi karşı taraf hizmeti verilmektedir. Bu bağlamda verilen hizmet, alıcı ve satıcıların buluşturulduğu bir yapı özelinde alıcılara karşı satıcı, satıcılara karşı alıcı olunmasıdır. Bu yapıda Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi (EPİAŞ) merkeze alınmaktadır. Piyasa katılımcılarının elektriğin fiziksel teslimatı sürecine kadar spot ve vadeli elektrik piyasalarında yaptıkları tüm işlemler EPİAŞ bünyesindeki yazılım platformlarında gerçekleşmektedir. Bu hizmeti sadece piyasa işletim ücreti karşılığında yapmakta olan EPİAŞ, elektrik alış ve/veya satış işlemleri yapamaz. Piyasa katılımcısı olan alıcı ve satıcılar, EPİAŞ bünyesinde işlem yaptıkları piyasada buluşturularak uzlaştırılması dâhilinde tüm süreç ilerlemektedir. Piyasa katılımcıları tarafından verilen alış ve/veya satış tekliflerine binaen elektriğin piyasadaki fiyatı belirlenmektedir. Belirlenen bu fiyat elektriğin referans alındığı fiyattır. Türkiye elektrik piyasasının tarihçesi ve piyasa reformu sürecinden başlanılarak hazırlanan bu çalışmada Türkiye spot ve vadeli elektrik piyasalarının genel esasları ve işleyişi incelenerek örnekler özelinde ortaya konulacaktır.

Abstract:
Turkish Electricity Market operates with a continuous trading method in the light of offers made by market participants trading in spot and futures electricity markets. Spot markets include the day-ahead market, intraday market and balancing power market. Spot and forward electricity markets are organized markets. Central counterparty service is provided as per the basis of organized markets. In this context, the service provided is being a seller to the buyers and a buyer to the sellers, in a structure where buyers and sellers meet. The structure of this structure is centered on the Energy Markets Management Joint Stock Company (EPIAS). All transactions made by market participants in the spot and forward electricity markets, until the physical delivery of electricity, are carried out on the software platforms within EPIAS. Provides this service only for a market operating fee. It cannot perform electricity buying and/or selling transactions. The whole process progresses by bringing together buyers and sellers, who are market participants, in the market where they trade within EPIAS and reconciling them. The price of electricity in the market is determined based on the buying and/or selling offers made by market participants. This determined price is the reference price of electricity. In this study, starting from the history of the Turkish electricity market and the market reform process, the general principles and functioning of the Turkish spot and forward electricity markets will be examined and presented with examples.