Türkiye'de bazı gıda maddelerinin talep analizi
The demond analysis of some food products in Turkey
Yazar: SEDA EKİNCİ
Danışman: PROF. DR. OĞUZ YURDAKUL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Gıda maddeleri = Food materials ; Talep analizi = Demand analysis ; Tarım ekonomisi = Agricultural economy

Özet:
Bu çalışmada 1970-1994 dönemini kapsayan 25 yıllık zaman serisi verilerinden yararlanılarak tek mal çalışması ve LA/AIDS modeli ile seçilmiş bazı gıda maddelerinin talepleri analiz edilmiştir. Tek mal çalışması ile ekmek, şeker, margarin, koyun eti, tavuk eti, sığır eti ve içme sütünün talepleri, LA/AIDS modeli ile de süt ve süt ürünleri grubunun (içme sütü, yoğurt, tereyağ ve peynir) ve et grubunun (koyun eti, sığır eti ve tavuk eti) talepleri analiz edilmiştir. Ekmek, şeker ve margarini içeren ürün grubları (ekmek ve unlu mamuller, şeker ve şekerli mamuller ve bitkisel yağlar) için gerekli olan veriler sağlanamadığından, bu ürünler yalnızca tek mal çalışması çerçevesinde analiz edilmiştir. Tek mal çalışması çerçevesinde yapılan talep analizinde tavuk eti, koyun eti, sığır eti ve içme sütü talep fonksiyonlarında otokorelasyon problemi ile karşılaşıldığından, bu fonksiyonlardan elde edilen esneklikler verilmemiştir. Türkiye'de gelir-talep esnekliği ekmek için -0,16, şeker için 0,42, margarin için 0,18 olarak hesaplanmıştır. Türkiye'de ekmek, şeker ve margarinin kendi fiyat-talep esneklikleri sırasıyla -0,22, 0,11 ve -0,04 olarak bulunmuştur. Türkiye'de süt ve süt ürünlerinin talebi LA/AIDS modeli ile tahmin edilmiş ve harcama esneklikleri süt için 0,96, yoğurt için 0,58, peynir için 0,43 ve tereyağ için 0,15 olarak hesaplanmıştır. Bu gıda maddelerinin fiyat-talep esneklikleri peynir için -0,96, içme sütü için -0,72, yoğurt için -0,60 ve tereyağ için -0,23 olarak bulunmuştur. ı Türkiye'de et grubu talebinin LA/AIDS modeli ile tahnıininde koyun eti (1,44) ve tavuk eti (1,12) gelir harcama esneklikleri l'den yüksek hesaplandığından gelir artışlarının, bu ürünlere yapılan harcamalarda büyük artışlara neden olacağı söylenebilir. Sığır etinin harcama esnekliği ise 0,67 olarak hesaplanmıştır Koyun eti, tavuk eti ve sığır etinin fiyat -talep esneklikleri ise sırasıyla -0,33, -0,14 ve -1,09 olarak hesaplanmıştır.

Abstract:
The demands of some major food in Turkey have been analyzed. Single commodity study and LA/AIDS models were used for analysis. The data used for analysis cover 1970-1994 time period. The demands of bread, sugar, margarine, mutton, chicken, beef and milk were analyzed in single commodity framework and the demands of dairy products and meats as a group of food were also analyzed in LA/AIDS framework. The autocorrelation was faced in the demands equation of mutton, beef, chicken and milk. Because of these, the elasticities of these foods were not given. Li single commodity equation framework income elasticitities of foods were found as -0,16 for bread, 0,42 for sugar and 0,18 for margarine. The own-price elasticities of foods were found as 0,11 for sugar, -0,22 for bread, and -0,04 for margarine. The expenditure elasticities of milk and milk products by using LA /AIDS models were found 0,96 for milk, 0,58f or yogurt, 0,43 for cheese, 0,15 for butter. The own-price elasticity of cheese (-0,96) was found comperativly high. The own-price elasticities of other commodity as follows cheese are milk -0,72, yogurt - 0,60 and butter -0,23. respectively. The expenditure elasticities of mutton (1,44) and chicken (1,12) were found higher than 1 by using LA /AIDS models. These findings show that the increases of income can cause the high increases in expenditures of these commodities. The expenditure elasticity of beef was found as 0,67. As findings of LA/AIDS models for meats, own price elasticities are - 0,33 for mutton, -0,14 for chicken, -1,09 for beef