Göç ve yemek kültürü: Suriyeli restoranlar örneği
Migration and food culture: The example of Syrian restaurants
Yazar: FATMA ÖZGE TURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAL FİDAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Yemek, günümüzde biyolojik olarak tüketim malzemesi olmanın ötesinde bizlere toplumsal 
sosyolojik çözümlemenin olanağını sunan bir kavramdır. Yemeğe konulan malzemeler, pişirilme 
biçimleri, yemeğe hangi ürün ile başlandığı ve sofra düzenine kadar tüm etkenler kültürel olan bu 
sürecin bir parçasıdır. Kültürel olan bu sürecin değişim ve dönüşüme tabi olması ise kaçınılmazdır. 
Bu araştırma ise 2011 yılında Suriye'de çıkan iç karışıklıklar sonucunda Türkiye'ye gelen ve İstanbul 
ili içerisinde restoran açan Suriyelilerin yemek kültürleri üzerine gerçekleştirilmiştir. İnsan göç ettiği 
yere kendi alışkanlıklarını ve kültürel kodlarını da beraberinde götürür. Gidilen bu yeni yerde 
etkileşim ve iletişimden kaynaklı değişimin olması tabii bir süreçtir. Yemek ve göçün sarmal ilişkisi 
üzerinden gerçekleştirilen bu çalışma, İstanbul'da yaşayan restoran sahibi Suriyeli sığınmacıların 
yemek kültürlerinin toplumsal uyuma olan etkileri, yemek sayesinde edindikleri sosyal ağlar, Türk 
yemek kültürüyle etkileşimi neticesinde kendi yemek kültürlerinde meydana gelen değişim ve 
dönüşümü üzerine odaklanmıştır. Çalışmada yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakat tekniği ile 
gerçekleştirilen görüşmelerle veri doyumu sağlanana kadar veri toplanmıştır. Elde edilen veriler 
neticesinde, Suriye'den Türkiye'ye göç ile başlayan sürecin zorlayıcı etkileri, yemeğin birleştirici 
kültürel bir öğeye dönüşmesi, yemeğin Suriyeli sığınmacılar için ifade ettiği anlamlar, kültürel 
etkileşim sonucunda değişimi ve dönüşümü üzerinden toplumsal uyum sürecindeki rollerine 
odaklanılmıştır.

Abstract:
The food is a concept that offers an opportunity for sociological analysis, beyond being a 
biological consumable. Factors such as the ingredients, the way it is cooked, the initial food of a 
meal, even the table setting are all parts of this cultural process. It is inevitable that this cultural 
process is subject to change and transformation. This research was carried out on the food culture of 
Syrians who came to Turkey as a result of the civil unrest in Syria in 2011 and opened restaurants in 
Istanbul. The human beings take their own habits and cultural codes with them wherever they 
migrate. Due to communication and interaction of people in this new place, experiencing a 
transformation is a natural process. This study, which was conducted on the spiral relationship 
between food and migration, focused on the effects of the food culture of Syrian refugees who are 
restaurant owners living in Istanbul on social harmony, the social networks they gained through food, 
and the changes and transformations in their food culture as a result of their interaction with Turkish 
food culture. Designed as a qualitative research, this study was conducted using a semi-structured 
in-depth interview technique and data was collected until data saturation was achieved in the 
interviews. Based on the data obtained, the focus was on the challenging effects of the process that 
started with the migration from Syria to Turkey, the transformation of food into a unifying cultural 
element, the meanings of food for Syrian refugees, and their roles in the social adaptation process 
through change and transformation as a result of cultural interaction.