Normatif belgeleri ve uygulaması ışığında Afrika Birliği'nin anayasaya aykırı hükümet değişikliklerini önleme çabaları
The African Union's efforts to prevent unconstitutional changes ofgovernment in the light of its normative instruments and practice
Yazar: MULUGETA BARISO KULA
Danışman: DOÇ. DR. UĞUR SAMANCI
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Hükümetin anayasaya aykırı bir şekilde değiştirilmesi, Afrika'da dekolonizasyondan bu yana önemli bir sorun olmuştur ve askeri darbeler dedemokratik seçimler gibi yaygın bir hükümet değiştirme yöntemi haline gelmiştir. 2001'de Afrika Birliği'nin (AfB) ortaya çıkmasıyla birlikte, özellikle anayasaya aykırı hükümet değişiklikleri ile (UCG) mücadelede Afrika devletlerinin yasal düzenlemelerinde önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. Afrika Birliği'nin selefi olan Afrika Birliği Örgütü (AfBÖ), başlangıçta hükümetin anayasaya aykırı olarak değiştirilmesini, yaptırım konusunda özel hükümler olmaksızın ulusal bir mesele olarak görüyordu. Afrika Birliği'nin kuruluşundan bu yana, anayasaya aykırı hükümet değişikliği ile mücadele etmek için bu tür olayları tanımlayan ve yapılandırılmış bir karar alma çerçevesi içinde ilgili önlemleri belirleyen sağlam bir hukuki altyapı oluşturulmuştur. Bu çalışma, Afrika'daki yönetim sistemlerinin tarihsel köklerini, sömürge mirasının yönetim sistemi üzerindeki etkisini ve bunların Afrika hükümetlerinde anayasaya aykırı değişikliklerin yolunu nasıl açtığı incelenmiştir. Bu çerçevede; Afrika Birliği'nin normatif düzenlemeleri, uygulama mekanizmaları ve Fildişi Sahili, Burundi, Mali, Kenya, Komorlar Birliği, Maurtanya, Madagaskar ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti gibi örnek olaylar incelenerek, Afrika Birliği'nin demokratik ilkelere bağlılığı ve anayasaya aykırı hükümet değişikliklerini caydırmak için sarf ettiği yoğun çabalar eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir.

Abstract:
After decolonization, Africa faced a significant issue with unconstitutional changes to the government, with military coups occurring more frequently than democratic elections. With the advent of the African Union (AU) in 2001, significant advancements in African legal frameworks have ensued, notably in addressing unconstitutional changes of governments (UCGs). The AU's predecessor, the Organization of African Unity (OAU), initially viewed UCGs as a national concern without specific provisions for punitive action. Since the AU's establishment, a robust legal architecture has been crafted to combat UCGs, defining such occurrences and outlining corresponding measures within a structured decision-making framework. This study delves into the historical roots of governance systems in Africa, the impact of colonial legacy on governance system, and how these have paved the way for Unconstitutional Change of Governments in Africa. It critically assesses the AU's normative approach, enforcement mechanisms, and examines case studies, such as Côte d'Ivoire, Burundi, Mali, Kenya, Nijer, Union of Comoros, Maurtania, Madagaskar and The Democratic Republic of Congo, to elucidate the AU's commitment to democratic principles and its concerted efforts to deter unconstitutional changes of government.