Türkiye'de Amerikan Karşıtlığı (1960-1980)
Anti-Americanism In Turkey (1960-1980)
Yazar: MÜGE AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT ÖZATA
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Afyon = Opium ; Ambargo = Embargo ; Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Anti Amerikanizm = Anti Americanism ; Askeri üsler = Military bases ; Barış harekatı = Peace operation ; Johnson Mektubu = Letter of Johnson ; Kıbrıs = Cyprus ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Amerikan ilişkileri = Turkish-American relations

Özet:
Bu tezin temel amacı 1960-1980 yılları arasında ortaya çıkan Amerikan karşıtlığının ortaya çıkış nedenlerini tarihsel açıdan ele almak ve bu döneme olan etkilerini incelemek olacaktır. Karşıtlığın nedenlerini, gelişimini ve sonuçlarını anlayabilmek için 1960-1980 yılları arasında Türkiye ile ABD'nin ilişkilerine damgasını vuran olaylar derinlemesine incelenmiştir.
Amerikan karşıtlığına neden olan faktörlerin dışsal ve içsel olarak iki ayrı bölümde incelendiği bu tez daha çok 1960-1980 yılları hakkında bilgi vermekte ve bu döneme damgasını vuran Amerikan karşıtlığının temellerine inmektedir. Konu ele alınırken Birleşik Devletler Hükümeti Yayıncılık Ofisi, ABD Hükümet Sorumluluk Ofisi ve Amerikan Ulusal Arşivi'nde yer alan online belgelerden, CIA raporlarından, Amerikan Kongresi ve TBMM Tutanakları, araştırma eserlerinden, makalelerden, yerel ve yabancı gazetelerden yararlanılmıştır.
Müttefikliğin ilk yıllarında iki ülkenin politikaları birlikte aynı cephede savaşacak kadar aynı çizgide ilerlerken, 1960'lı yıllara gelindiğinde Türk-Amerikan ilişkilerindeki kusursuz ittifak dönemi geride kalmıştır. Johnson Mektubu, Komer Olayı, 6. Filo, haşhaş yasağı ve ambargo gibi uygulamalar ikili ilişkilere gölge düşürmüştür. Detant süreciyle iki kutuplu sistemin yumuşamaya başlaması ve değişen uluslararası sistem içinde ABD'nin müttefiklerini yok sayarak sadece kendi çıkarlarını gözeten politikalar izlemesi Türkiye'de Amerikan karşıtlığının rasyonel sebeplere dayanarak hızla gelişmesine sebep olmuştur.

Abstract:
The main purpose of this thesis is to analyze the reasons of anti-Americanism that emerged between the years 1960-1980 and to examine its effects on this period. In order to understand the causes, evolution and results of Anti-Americanism, the significant events that marked the USA-Turkey relations between the years 1960-1980 are examined in detail.
This thesis, in which the factors causing anti-Americanism are examined in two separate parts, externally and internally, gives information about the years 1960-1980 and goes down to the foundations of anti-Americanism that left its mark on this period. While addressing the subject, online documents from the United States Government Publishing Office, the US Government Accountability Office and the American National Archive, CIA reports, the Minutes of the US Congress and the Turkish Parliament, research works, articles, local and foreign newspapers were used.
In the first years of the alliance, while the policies of the two countries were moving in the same line as they would fight together on the same front, by the 1960s, the period of perfect alliance in Turkish-American relations was over. Events such as the Johnson Letter, Komer Incident, Sixth Fleet visits, the poppy ban and the embargo overshadowed bilateral relations.  With the period of Détente, bipolar system gradually softened. In the changing international system, ignoring its allies, the USA followed policies that only pursued its own interests. These policies led to the rapid development of anti-Americanism in Turkey on the rational basis.