Doğrudan yabancı yatırımların yoksulluğu azaltmadaki rolü: Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkeleri örneği
The role of foreign direct investment to reduce poverty: The case of Middle Eastern and North African countries
Yazar: HANDAN ÖZGÜR
Danışman: DOÇ. DR. CEM KORKUT
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Politika Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Kuzey Afrika ülkeleri = North Africa country ; MENA bölgesi = MENA region ; Orta Doğu ülkeleri = Middle eastern countries ; Yabancı sermaye = Foreign capital ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
Gelişmekte olan ülkeler çeşitli ekonomi politikaları uygulayarak ekonomik kalkınmalarını sağlamayı hedeflemektedirler. Ekonomik kalkınmışlığın en önemli göstergelerinden biri de şüphesiz ki ülkede yoksulluğun azaltılmasıdır. Bu bağlamda özellikle gelişmekte olan ülkeler sahip oldukları üretim faktörlerini kullanarak ve gelişmiş ve diğer gelişmekte olan ülkelerden doğrudan yabancı yatırımları çekerek bu amaçlarını gerçekleştirmeyi amaçlarlar. Ekonomik büyümeyi ve kalkınmayı sağlamadaki rolü ve yoksulluğu azaltmadaki önemi göz önüne alınarak gelişmekte olan ülkelere yönelik doğrudan yabancı yatırımlar ile çeşitli makroekonomik değişkenler ve yoksulluk arasındaki ilişki iktisat yazınında sıklıkla incelenmiştir. Bu çalışma 1995-2019 dönemi için yıllık veriler yardımıyla 12 Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkesinde doğrudan yabancı yatırımların yoksulluğu azaltmadaki rolünü Panel Vektör Otoregresyon (Panel VAR) yöntemini kullanarak incelemektedir. Çalışmada yoksulluk değişkeni olarak İnsani Kalkınma Endeksi kullanılmıştır. Doğrudan yabancı yatırımların milli gelire oranının yanı sıra doğal kaynak gelirlerinin milli gelire oranı, işsizlik oranı, kişi başına düşen gelir ve dışa açıklık oranı gibi makroekonomik göstergeler de analize dâhil edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre doğrudan yabancı yatırımların yoksulluğu azaltmada önemli bir rolü olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Emerging economies are aimed at achieving economic development by implementing various economic policies. One of the most important indicators of economic development is to reduce poverty. To do so, emerging economies use their factors of production and try to attract foreign direct investment from emerging and developed economies. Considering its role in providing economic growth and development and its importance in reducing poverty, the relationship between foreign direct investments and various macroeconomic variables has been frequently examined in the economics literature, especially in developing countries. This study uses annual data between 1995-2019 and utilized the panel Vector Autoregression (VAR) technique to analyze the role of foreign direct investment to reduce poverty in 12 Middle East and North African countries. The study handles the human development index as a Proxy for the poverty indicator. In addition to the share of foreign direct investment to gross domestic product, we also use the share of natural resource rents to gross domestic product, the unemployment rate, per capita gross domestic product, and trade openness in our analysis. Empirical findings of the study indicate that foreign direct investment plays a significant role to reduce poverty in sample countries.