Akciğer kanseri nedeniyle opere edilen hastalarda preoperatif ve postoperatif psikiyatrik değerlendirme
Preoperative And Postoperative Psychiatric Assessments Over the Operated Patients Due to Lung Cancer
Yazar: YELİZ SARIARSLAN EROL
Danışman: PROF. DR. ALPASLAN ÇAKAN
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi = Thoracic and Cardiovascular Surgery
Dizin: Akciğer neoplazmları = Lung neoplasms ; Cerrahi-akciğer = Surgery-lung ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Preoperatif dönem = Preoperative period ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikiyatrik durum derecelendirme ölçekleri = Psychiatric status rating scales

Özet:
Akciğer Kanseri Nedeniyle Opere Edilen Hastalarda Preoperatif ve Postoperatif Psikiyatrik Değerlendirme
Amaç: Akciğer kanseri nedeniyle opere edilen hastaların preoperatif ve postoperatif psikiyatrik durumlarının değerlendirmesi amaçlandı.
Yöntem: Akciğer kanseri tanısı veya ön tanısıyla kliniğimizde opere edilen 25 hastada gerçekleştirilen prospektif çalışmada, hastaların psikiyatrik durumlarının değerlendirilmesinde; preoperatif dönemde, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri II; EORTC QLO C-30 Yaşam Kalitesi Ölçeği; Algılanan Aile Desteği; Stres Termometresi ve Hastane Anksiyete Depresyon ölçekleri ile; postoperatif 1. ayda Algılanan Aile Desteği; Stres Termometresi ve EORTC QLO C-30 Yaşam Kalitesi ölçekleri kullanıldı.
Bulgular: Hastaların 17'si (%68) erkek, 8'i (%32) kadın olup yaş ortalaması 61±8,9 (38-81) idi. Hastalar depresyon açısından %44, anksiyete açısından %28 risk altında bulundu. Anksiyete açısından cinsiyet arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmazken (p=0,088); kadınlarda erkeklere göre daha yüksek depresyon oranları (p=0,03) saptandı.
Preoperatif stres düzeyi yüksek olanlarda, yaşam kalitesi değerlendirildiği EORTC QLQ C-30 ölçeğinde; duygusal işlevlerle ilgili yaşam kalitesi alt boyutunun (p=0,09) ve yaşam kalitesi sosyal işlevlerle ilgili alt boyutunun azaldığı (p=0,17), uykusuzluk  (p=0,012) ve iştah kaybının arttığı (p=0,038) bulundu. 
Preoperatif anksiyete düzeyi ile EORTC QLQ C-30 yaşam kalitesi ölçeği karşılaştırıldığında; anksiyetesi olmayan hastalarda olanlara göre yaşam kalitesi genel işlevsellik (p=0,019) ve duygusal işlevsellik skorlarının (p=0,015) daha yüksek olduğu, dolayısıyla bu alanlarda yaşam kalitelerinin düştüğü; diyare puanlarının (p=0,024) daha düşük olduğu için bu alanda yaşam kalitelerinin arttığı; anksiyetesi olan hastalarda dispne (p=0,043) ve uykusuzluk (p=0,037) puanlarının arttığı, dolayısıyla bu alanda yaşam kalitesinin azaldığı bulundu.
Preoperatif depresyon varlığı ile EORTC QLQ C-30 karşılaştırıldığında; depresyonun olmadığı durumlarda genel yaşam kalitesi skorunun arttığı (p=0,018) dolayısıyla genel yaşam kalitesinin arttığı; yaşam kalitesi fiziksel işlevsellik (p=0,05), genel işlevsellik (p=0,031), zihinsel işlevsellik (p=0,023) ve duygusal işlevsellik skorlarının (p=0,006) daha yüksek olduğu, dolayısıyla bu alanlarda yaşam kalitelerinin düştüğü; depresyon varlığında ise sosyal işlevsellik (p=0,037) ve uykusuzluk puanlarının arttığı, dolayısıyla bu alanda yaşam kalitelerinin azaldığı bulundu.
Anksiyete skoru düşük olan 18 hastanın 5'inde (%27,8); skoru yüksek olan 7 hastanın ise 3'ünde (%42,9) postoperatif komplikasyon izlendi. Benzer şekilde, depresyon skoru düşük olan 14 hastanın 3'ünde (%21,4); skoru yüksek olan 11 hastanın ise 5'inde (%45,5) postoperatif komplikasyon saptandı.
Ameliyat öncesi stres düzeyi düşük olan hastaların %40'ında; stres düzeyi yüksek olanların ise %30'unda postoperatif komplikasyon saptandı.
Preoperatif malignite tanısı olmayanlarda anksiyete skoru, malignite tanısı olanlardan daha yüksekti. Kadın hastaların tümünde preoperatif stres düzeyi yüksek bulunurken, erkek hastaların %70,6'sında bu düzey yüksek bulundu.
Preoperatif uygulanan ölçekler cinsiyet ile karşılaştırıldığında, preoperatif stres düzeyinin (p=0,045), depresyon varlığının (p=0,030) ve uykusuzluğun (p=0,033)  kadınlarda erkeklerden daha yüksek olduğu bulunurken; yaşam kalitesinin duygusal (p=0,003) ve sosyal (p=0,000) işlevler alanlarının erkeklerde kadınlara göre daha kötü olduğu saptandı.
Genel değerlendirme yapıldığında, operasyonun postoperatif yaşam kalitesini azalttığı (p=0,046), halsizliği arttırdığı (p=0,036) saptandı.
Sonuç: Sonuçlar hastaların yaşadıkları psikososyal zorlanmalar ve tedaviye uyumları açısından önemli ipuçları vermektedir. Akciğer kanseri nedeniyle operasyon planlanan hastalar preoperatif dönemde, hastane anksiyete-depresyon ölçeği ve stres termometresi ile değerlendirilmelidir.
Stres düzeyi yüksek olan, anksiyete ve depresyon açısından risk altında bulunan hastalardan preoperatif psikiyatri konsültasyonu istenmelidir. Olgulara psikososyal destek ve tedavi verilmesinin, yaşam kalitesini arttıracağı ve postoperatif komplikasyonları azaltacağı kanısındayız.
Bu konuda daha kapsamlı, çok merkezli çalışmaların yapılması, akciğer kanserli hastalarda psikiyatrik bozuklukların ve ilişkili faktörlerin daha iyi anlaşılmasına olanak sağlayacaktır.

Abstract:
Preoperative And Postoperative Psychiatric Assessments Over the Operated Patients Due to Lung Cancer
Objective: Operated patients due to lung cancer were intended to be explored in terms of their preoperative and postoperative psychiatric situations.      
Materials and Methods: Over the 25 patients operated in our clinic with lung cancer diagnose in prospective actualized study upon the assessment of the patient's psychiatric conditions; in preoperative period Life Inventory in Close Relations II; EORTC QLO C-30 Life Quality Scale; Perceived Family Support; Stress Thermometer and Hospital Anxiety Depression Scale in combination; postoperative at 1st month Perceived Family Support; Stress Thermometer and EORTC QLO-30 Life Quality scales were implemented.       
Results: 17 out of patients (68%) were male, 8 of them (32%) were female and age average corresponded to 61±8.9 (38-81). Patients diagnosed under 44% in terms of depression, in terms of anxiety found under 28%. With respect to anxiety between genders while no statistical significance was found (p=0.088); over the women higher depression ratios were diagnosed compare to males (p=0.03).
Among the candidates with intense preoperative stress magnitude on the life quality evaluation scale of EORTC QLQ C-30; emotional functions related life quality sub-dimension (p=0.09) and life quality social functions correlated sub-dimension found deregulated (p=0.17) insomnia (p=0.012) and appetite loss found elevating (p=0.038).
In association with preoperative anxiety level and EORTC QLQ C-30 life quality scale when compared; over the patients with no anxiety in comparison to the others with anxiety life quality overall functionality (p=0.019) and emotional functionality scores (p=0.015) were found higher, in due course in these segments life qualities attenuated; due to lower diarrhea scores (p=0.024) in these fields life qualities progressed; over the anxiety patients dyspnea (p=0.043) and insomnia (p=0.037) scores elevated, so that, in that scope life qualities found deregulated.
5 out of 18 patients with negligible anxiety score (27.8%); in 3 out of 7 patients with high score (42.9%) postoperative complications were monitored. 3 out of patients with negligible depression score (21.4 %); in 5 out of 11 patients with high score (45.5%) postoperative complications were monitored.
In 40% of the preoperative low stress level patients; in 30% of the patients with intensified stress postoperative complications were found.
Over the ones with no preoperative malignity diagnose anxiety score were higher than the malignity diagnosis.  Over the entire female patients preoperative stress level while found intensified over the 70.6% of the male patients that level was elevated. 
Preoperative applied scales when compared with gender while preoperative stress level (p=0.045) depression presence (p=0.030) and insomnia (p=0.033) found over women higher than male; life quality sensitive (p=0.003) and social (p=0.000) functional segments over the male found worse than women. 
Upon the execution of general evaluation, operation was found as attenuating life quality (p=0.046) and elevating exhaustion (p=0.036).             
Conclusion: Findings set forth crucial clues in terms of patient's experienced psychosocial depressions and adaptation to the therapy. Due to lung cancer patients selected for operation in postoperative period must be taken into assessment based on hospital anxiety-depression scale and stress thermometer.     
Of the patients having higher stress level and under risk due to anxiety and depression preoperative psychiatry consultation must be claimed. Psychosocial support and treatment support to the cases is conceptualized by us considering the fact that shall be constructive in terms of life quality progresses and deregulate postoperative complications.     
In that subject more detailed multi-central studies incorporations shall lead to better understanding of psychiatric destructions and relevant concerns over the lung cancer patients.