Kur'ân'da müşâreket (işteşlik) bildiren kelimelerin sosyal bağlamda incelenmesi
An examination of words conveying "müşâreket" (collaboration/partnership) in the Quran in social context
Yazar: SALİHA BAYRAKTAR BULUT
Danışman: DOÇ. DR. ŞÜKRÜ MADEN
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
ÖZ
Müşâreket fiillerini içeren kelimelerin sosyal yönden incelenmesinin hedeflendiği bu çalışma iki temel bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde müşâreket bildiren müfâ'ale ve tefâ'ul bâblarının temel özellikleri ve dile kattığı anlamlar dildeki örnekleri ile ele alınmıştır.  İkinci bölümde ise Kur'ân-ı Kerim'de müşâreket bildiren kelimeler başlıklar halinde gruplandırılmış, söz konusu kalıpların ayetlere kattığı anlam incelikleri tefsir kaynaklarına müracaat edilerek tespit edilmiş ve sonrasında bu ayetlerin toplumsal mesajları içtimaî tefsirlerden istifade edilerek incelenmiştir. Bu araştırmalar sonucunda belirtmek gerekir ki, müşâreket ifade eden kelime ve ifadelerle Kur'an, toplumsal problemlerin çözümünde önemli bir rol üstlenmektedir. Zira Kur'an, inanan bireylere ve topluma, ortak sorumluluklar yükleyen ifadelerle hitap etmektedir. İnanan bireyler, bu dinî ve sosyal sorumlulukları yerine getirdikçe, toplumda barış ve huzurun sağlanmasına katkıda bulunacak ve toplumun bütünlüğü ile istikrarı daha kolay bir şekilde korunacaktır.
Bu noktadan hareketle Kur'ân-ı Kerim tefsir ve tercümelerinde fiil bâbları esas alan ve bâbların dile kazandırdığı anlam ilgilerine, incelik ve nüktelerine değinen kapsamlı bir araştırmanın olmaması sebebiyle, ilgiye mazhar olan konunun 'Din Sosyolojisi' gibi başka disiplinler açısından da müsait olduğu ifade edilebilir. Ayrıca işteş kalıpların Kur'ân'da, hitap ifadelerinde tercih edilmesi, tefsir ilminin başka alanları için de inceleme konusu olabilir. Seçilen çalışmanın Kur'an tefsir ve tercümelerinde metodolojik olarak mevcut çalışmalardan farklı,  özgün bir katkı sunacağı düşüncesindeyiz.

Abstract:
ABSTRACT
This study, which aims to examine the social aspects of words containing reciprocal verbs, consists of two main parts. The first part deals with the basic characteristics and meanings added to the language by the reciprocal indicating forms 'müfâ'ale' and 'tefâ'ul', along with examples in the language. In the second part, words indicating reciprocity in the Qur'an are grouped under headings, the nuances of meaning these patterns add to the verses have been determined by referring to exegesis sources, and then the social messages of these verses have been examined using sociological interpretations. It should be noted as a result of these studies that words and expressions indicating reciprocity play an important role in solving social problems in the Qur'an. Indeed, the Qur'an addresses believing individuals and society with expressions that impose common responsibilities. As believing individuals fulfill these religious and social responsibilities, they will contribute to the establishment of peace and tranquility in society, and the integrity and stability of the community will be more easily maintained.
From this point, it can be stated that the subject, which has garnered interest, is also suitable for other disciplines such as 'Sociology of Religion' due to the lack of a comprehensive study in the exegesis and translations of the Qur'an that is based on verb forms and addresses the nuances and subtleties of meaning they bring to the language. Moreover, the preference for reciprocal patterns in the Qur'an, especially in address expressions, could also be a subject of study for other areas of exegesis science. We believe that the chosen study will offer a unique contribution to the exegesis and translations of the Qur'an, methodologically different from existing works.