Et Entegre Tesislerinde Çevresel Etkilerin Yaşam Döngüsü Analizi ile Değerlendirilmesi ve Sürdürülebilirliğinin İyileştirilmesi
Environmental Impact Assessment With Life Cycle Analysis in Meat Integrated Plant and Improving Sustainability
Yazar: NUR SEDA ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. YASEMİN KAYA ; PROF. DR. İLDA VERGİLİ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Ekolojik çevre = Ecological environment ; Sürdürülebilir çevre = Sustainable environment

Özet:
Bu tez çalışmasında Afyonkarahisar Organize Sanayi Bölgesi'nde yer alan bir et entegre tesisinin fermente sucuk üretimi kapsamında çevresel etkilerinin ortaya konarak değerlendirilmesi ve tesisin sürdürülebilirliğinin iyileştirilmesi ölçülmüştür. Fonksiyonel birimi 1 kangal sucuk (0,5 kg) seçilerek yapılan Yaşam Döngüsü Analizi (YDA)'nin sistem sınırı, canlı hayvan üreticisinden canlı hayvanın dizel yakıtlı araçlarla transferi ile başlamakta olup karkas etlerin tesise taşınması, üretim aşamaları, paketleme ve pazara dağıtım süreçlerini içermektedir. Çalışmada; abiyotik tüketim potansiyeli (ATP), abiyotik tüketim potansiyeli-fosil yakıtlar (ATP-fosil), küresel ısınma potansiyeli (KIP), ozon tabakası incelmesi potansiyeli (OTİP), insana toksisite potansiyeli (İTP), tatlı su canlılarına ekotoksisite potansiyeli (TSCEP), deniz canlılarına ekotoksisite potansiyeli (DCEP), kara canlılarına ekotoksisite potansiyeli (KCEP), fotokimyasal oksidan oluşumu potansiyeli (FOP), asidifikasyon potansiyeli (AP) ve ötrofikasyon potansiyeli (ÖP) etki kategorileri, SimaPro yazılımı ve CML-IA hesaplama metodu ile belirlenmiştir. 11 kategorinin 10'unda en yüksek katkıyı hammadde aşaması ve bu aşamadaki hayvan girdisi oluşturmuştur. Sadece ATP-fosil etki kategorisinde en fazla katkıya sebep olan unsur farklı olup, şebeke elektriği kullanılarak 7/24 yapılan soğutma prosesi bunda etkili olmuştur. Çevresel etkilerin azaltılmasına yönelik 5 adet enerji senaryosu (jeotermal enerji, rüzgar enerjisi, güneş enerjisi, biyogaz enerjisi ve fotovoltaik güneş panelleri) ve 2 adet transfer senaryosu (Euro-6 araç tipi ve raylı taşıma) oluşturulmuş ve mevcut durum ile karşılaştırılmıştır. Çalışma sonucunda jeotermal enerjinin, yerel enerji kaynağı özelliği taşıması sebebiyle iyi bir alternatif oluşturduğu görülmüştür. Karayolu taşımacılığına alternatif olarak modelleme sonuçları, raylı taşımacılığa yatırımın önemi ortaya koymuştur. Tüm etkenler birlikte değerlendirildiğinde mevcut tesiste jeotermal enerjinin kullanılması ile sürdürülebilirlik iyileştirilirken,  çevresel emisyonları daha düşük olan Euro-6 transfer aracının kullanılması ile çevresel etkilerin azaltılacağı düşünülmüştür.

Abstract:
In this thesis study, the environmental impacts of a meat integrated facility located in Afyonkarahisar Organized Industrial Zone within the scope of fermented sausage production were evaluated and the sustainability of the facility was improved. The functional unit for the life cycle analysis (LCA) was 1 pieces of sausage (0,5 kg) produced. Transportation of the live cattle from the livestock producer with diesel fueled vehicles, production stages, packaging and market distribution processes are inside the system boundary. In the study, the impact categories which included abiotic depletion potential (ADP), abiotic depletion potential-fossil fuels (ADP-fuels), global warming potential (GWP), ozone layer depletion potential (ODP), human toxicity potential (HTP), ecotoxicity potential to freshwater organisms (FAETP), ecotoxicity potential to marine organisms (MAETP), ecotoxicity potential to terrestrial organisms (TETP), photochemical oxidant formation potential (PhOP), acidification potential (AP) and eutrophication potential (EP) were evaluated using by SimaPro software and CML-IA method. In 10 of the 11 categories, the raw material stage with the highest contribution and entering the animal at this stage was created. Only the factor that caused the highest contribution in the ATP-fossil impact category was different, and the cooling process carried out 24/7 using grid electricity was effective in this. To reduce environmental impacts, 5 energy scenarios (geothermal energy, wind energy, solar energy, biogas energy and photovoltaic solar panels) and 2 transfer scenarios (Euro-6 vehicle type and rail transportation) were created and compared with the current situation. As a result of the study, it was seen that geothermal energy is a good alternative because it is a local energy source. Modeling results have revealed the importance of investing in rail transportation as an alternative to road transportation. When all factors are evaluated together, it is thought that sustainability will be improved by using geothermal energy in the existing facility, while environmental impacts will be reduced by using the Euro-6 transfer vehicle, which has lower environmental emissions.