İdari yargının varlık sebebi olarak iptal davası
As the reason for being of administrative jurisdiction action for nullity
Yazar: HANDE SENA ÇALIŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞEGÜL ÇOBAN ATİK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Kamu Hukuku = Public Law ; Yargı = Judgment ; İdari işlemler = Administrative processes ; İdari yargı = Administrative justice ; İptal davası = Annulment action

Özet:
Bu çalışmada idari işlemin karakteristik özellikleri ışığında iptal davasının idarenin hukuk sınırları içinde kalmasını sağlamaktaki rolü ve iptal davasının özgünlüğünü incelenmiştir. İdarenin yargısal denetiminin etkinliğini artırmak üzere çeşitli sonuçlar ve öneriler ortaya konmuştur.
İptal davası, idari işlem üzerinde hukuka uygunluk denetimi gerçekleştirilmesini sağlamak üzere menfaati ihlal edilenler tarafından açılan davadır. İdare, işlem tesis ederken özel hukuk kişilerinde görülmeyen kamu gücü ayrıcalıklarından faydalanmaktadır. Bu nedenle idari işlemin etkin bir yargısal denetime tabi tutulması zorunludur. İdari yargının ve iptal davasının varlığına dayanak oluşturan diğer husus idarenin düzenleme yetkisidir. Düzenleme yetkisi sebebiyle anayasa yargısı ve idari yargının işlevi benzemektedir. Sonuç olarak iptal davasının amacı idarenin hukuk sınırları içinde kalmasını sağlamak ve hukuka aykırı idari işlemi tüm etki ve sonuçlarıyla birlikte hukuk düzeninden kaldırmaktır. Böylece iptal davası, davacının, idari işlemle ilgili diğer bireylerin ve hukuk düzeninin korunmasını sağlayarak kamu yararını ve kamu düzenini gerçekleştirir. İptal davasının objektif bir dava oluşu, iptal kararının geçmişe ve herkese etkili oluşu iptal davasına diğer dava türlerinde görülmeyen bir özgünlük katar. Dava konusu işlemin kamu gücü ayrıcalıklarından ve düzenleme yetkisinden yararlanılarak tesis edilmesiyle beraber değerlendirildiğinde iptal davasının bireyin hak ve özgürlüklerini ve hukuk düzenini koruyucu çok yönlü etkisi de özgünlüğünü belirginleştirir. Hem adli yargıda görülen davalardan hem de tam yargı davasından farklıdır. İdari işlemin yargısal denetimini gerçekleştirmek amacıyla kullanılabilecek ve iptal davası yerine konabilecek başka bir dava yoktur ve bu nedenle iptal davası idari yargının varlık sebebini oluşturur.  İptal davasının taşıdığı bu önemden dolayı, hukuk devletinde iptal kararı ile hukuken ortaya konan etki ve sonuçların maddi düzene aktarılması,  idarenin iptal kararlarını etkisiz bırakmaması zorunludur.

Abstract:
In this study, the characteristics of the administrative act in light of the role of the action for nullity in keeping the administrative within the legal boundaries and the individuality of the action for nullity were examined. Various conclusions and recommendations have been put forward in order to increase the effectiveness of judicial review.
The action for nullity is an action filed by those whose interests have been breached to ensure compliance with the administrative act. The Administration is benefiting from public power privileges which are not seen in private law. For this reason, it is necessary to subject the administrative act to an effective judicial review. The other issue that constitutes the basis for the existence of the administrative justice and the action for nullity is the power of regulation. Because of the power of regulation, the function of constitutional justice and administrative judiciary resembles. As a result, the purpose of the action for nullity is to remain within the legal boundaries and to remove the unlawful administrative proceeding from the legal order together with all its effects and conclusions. Thus, the annulment case enforces the public interest and public order by protecting the plaintiff, other individuals involved in the administrative proceeding and the legal order. The action for nullity is an objective action, the cancellation of the past and the effect of everyone else to the cancellation case adds an originality not seen in other types of cases. When judged on the basis of the fact that the court case is established by using public power privileges and the power of regulation, the verifiable effect of the cancellation case protects the rights and freedoms of the individual and protects the legal order. The action for nullity is different from both the the judicial cases ande full remedy action. There is no other action that can be used to perform judicial review of the administrative proceeding and can be substituted for the action for nullity, and for this reason the action for nullity constitutes the cause of the administrative justice. Due to the importance of the action for nullity, it is imperative that the annulment decisions in the state of law and the transfer of material effects of the effects and consequences set forth by law legally invalidate the annulment decisions.