Deliçay (Dörtyol)-Deliçay (Aydınoğlu) akarsu havzalarınınuygulamalı jeomorfolojisi
Applied geomorphology of Delicay (Dortyol)-Delicay (Aydinoglu) river basins
Yazar: MEHMET GASSALOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MESUT ŞİMŞEK
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Fiziki coğrafya = Physical geography ; Jeomorfoloji = Geomorphology ; Jeomorfolojik özellikler = Geomorphological properties ; Jeomorfometrik analiz = Geomorphometric analysis ; Taşkın hesapları = Flood calculation

Özet:
Bu çalışma Amanos Dağlarının kuzey kesiminde yer alan aynı isime sahip iki komşu Akarsu havzasının uygulamalı jeomorfolojik özelliklerini araştırmak aynı zamanda havzalar arasındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koymak amacıyla düzenlenmiştir.
Bu çalışmanın hazırlanması esnasında ilk olarak araştırma konusu ve araştırma sahası ile ilgili literatür taraması yapılmıştır. Sonrasında 1/25.000 ölçekli topoğrafya haritalarının Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ortamında sayısallaştırılması ve elde edilen verilerin işlenmesiyle kartografik çizimler oluşturulmuştur. Bununla beraber CBS ortamında elde edilen sayısal veriler kullanılarak jeomorfometri analizleri gerçekleştirilmiştir. Ardından çalışma alanına ait uygulamalı jeomorfolojik özelliklerin daha iyi anlaşılabilmesi için fiziki coğrafya özellikleri ve beşeri coğrafya faktörlerinin karşılıklı etkileşimi aşamalar halinde ele alınmıştır. Veri setinin oluşturulması ve haritalama işlemlerinde ArcMap 10.8 programı kullanılmıştır.
Araştırma sahasının jeomorfolojik evrimi üzerinde en fazla etkin rol oynayan etmenler tektonizma, iklim ve flüvyal süreçlerdir. Sahada eğim değerlerinin son derece yüksek olması, sel, taşkın ve heyelan risklerinin oluşmasına sebep olan başlıca faktördür. Araştırma sahasının litolojik çeşitliliği ve faylı yapısı alt havzalarda farklı akım ve drenaj özelliklerinin gelişmesine sebep olmuştur. Aydınoğlu havzasında bu etki nispeten daha çok görülür. Alüvyon yelpazelerde yer alan yerleşmeler taşkın ve deprem riski bakımından tehdit unsuru oluşturmaktadır.

Abstract:
This study was organized to investigate the applied geomorphological characteristics of two neighboring river basins with the same name located in the northern part of the Amanos Mountains and to reveal the similarities and differences between the basins.
During the preparation of this study, firstly, a literature review on the research topic and the research area was conducted. Afterwards, cartographic drawings were created by digitizing 1/25.000 scale topography maps in Geographic Information Systems (GIS) environment and processing the obtained data. In addition, geomorphometry analyzes were performed using the digital data obtained in the GIS environment. Then, in order to better understand the applied geomorphological features of the study area, the interaction of physical geography features and human geography factors were discussed in stages. ArcMap 10.8 program was used in the creation of the data set and mapping processes.
Tectonism, climate and fluvial processes play the most effective role on the geomorphologic evolution of the study area. The extremely high slope values in the area is the main factor that causes flood, flood and landslide risks. The lithologic diversity and faulted structure of the study area has led to the development of different flow and drainage characteristics in the sub-basins. This effect is relatively more common in Aydınoğlu basin. Settlements located in alluvial fans pose a threat in terms of flood and earthquake risk.