STEAM temelli sanat eğitimi programının yaratıcılığa etkisi
The effect of STEAM based art education program on creativity
Yazar: HÜSEYİN ULUS
Danışman: PROF. DR. AYŞE OKVURAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Güzel Sanatlar Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
STEAM programı bilim, teknoloji, mühendislik, sanat ve matematik disiplinlerinin uyumlu entegrasyonu ile yaparak-yaşayarak öğrenmeye imkân sağlayan çağdaş bir eğitim modelidir. Bu araştırmada dördüncü sınıf öğrencileri için sanat merkezli STEAM programı geliştirmek, geliştirilen programı uygulamak, programının yaratıcılığa olan etkisini incelemek ve buna yönelik görüşlere başvurmak amaçlanmıştır. Buradan hareketle araştırmada hem nicel hem de nitel yaklaşımlardan yararlanılmasına olanak tanıyan karma araştırma yöntemleri arasında yer alan açımlayıcı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ön test-son test kontrol gruplu desen nitel boyutunda ise durum çalışmasından yararlanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim öğretim döneminde Çanakkale il merkezindeki Barbaros Hayrettin Paşa İlkokulu 4-A ve 4-D şubelerinde öğrenim gören 43 öğrenci oluşturmuştur. 4-D şubesi deney, 4-A şubesi ise kontrol grubu olarak seçkisiz biçimde atanmıştır. Araştırmanın veri toplama süreci toplamda 16 hafta sürmüştür. Her etkinlik 3 ders saati uygulanmak üzere 4 farklı sanat merkezli STEAM etkinliği geliştirilmiş ve uygulanmıştır. Veriler nicel boyutta EPoC nitel boyutta ise araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla elde edilmiştir. Uygulama sürecinde elde edilen nicel veriler SPSS 25 paket programı, nitel veriler ise elektronik ortama alınarak çözümlenmiştir. Grup içi veri sayısı 30'dan az olması gerekçesiyle non-parametrik analizlerden yararlanılmıştır. Bu sebeple gruplar arası karşılaştırma yapmak için Mann Whitney U Testi, grupların kendi içinde karşılaştırılabilmesi için ise Wilcoxon Testi'ne başvurulmuştur. Araştırmanın alt amaçlarına ilişkin bulgularda programın uygulandığı deney grubu öğrencilerinin genel yaratıcılık, sanatsal yaratıcılık ve sözel yaratıcılık düzeylerinde anlamlı düzeyde artış gözlendiği fakat en fazla artışın sanatsal yaratıcılığın ıraksak boyutunda olduğu görülmüştür. Uygulanan programa yönelik öğrenci ve öğretmen görüşlerinin ise genel anlamda olumlu ifadeler içerdiği, deney grubu öğrencilerinin etkinlikleri büyük bir motivasyon ile uyguladıkları, dersin bundan sonra sanat merkezli STEAM yaklaşımıyla yürütülmesini istediklerini belirttikleri anlaşılmıştır. Öğrencilere benzer şekilde sınıf öğretmeni de sanat merkezli STEAM programını başarılı bulduğunu, programın öğrencilerin yaratıcılıklarını geliştirip derse katılımı artırdığı bu sebeple derslerinde yaklaşımdan yararlanmak istediğini belirtmiştir. Dolayısıyla görüşme formları aracılığıyla elde edilen veriler nicel boyutta elde edilen verileri desteklediği anlaşılmıştır.

Abstract:
The STEAM program is a contemporary education model that allows for doing-living with the harmonious combination of science, technology, engineering, art and mathematics disciplines. In this research, it was aimed to develop an art-centered STEAM program for fourth grade students, to implement the developed program and examine the effect of the program on creativity and to seek opinions on its applicability. Based on this, the exploratory design which is among the mixed research methods that allows the use of both quantitative and qualitative approaches was used in the research. Pre-test-post-test control group design was used in the quantitative dimension of the research and case study was used in the qualitative dimension. The study group of the research consisted of 43 students studying at Barbaros Hayrettin Paşa Primary School 4-A and 4-D branches in the 2022-2023 academic year. 4-D was randomly assigned as the experimental group and 4-A as the control group. The data collection process of the research took 16 weeks in total. Four different art-centered STEAM activities were developed and implemented, with each activity lasting 3 lesson hours. Quantitative data was obtained through the EPoC test, and qualitative data was obtained through interview forms conducted by the researcher. The quantitative data obtained during the application process were analyzed and interpreted with the SPSS 25 package program. Non-parametric analyzes were used because the number of data within the group was less than 30. For this reason, the Mann Whitney U Test was used to compare between groups and the Wilcoxon Test was used to compare within groups. In the findings regarding the sub-goals of the research it was observed that there was a significant increase in the general creativity, artistic creativity and verbal creativity levels of the experimental group students but the highest increase was in the divergent dimension of artistic creativity. In the qualitative dimension, it was understood that the opinions of students and teachers about the applied program included generally positive expressions and group enjoyed the activities and stated that they wanted the course to be carried out in this way from now on. Similar to the students, the classroom teacher also stated that he found the art-centered STEAM program successful and he thinks that the program developed the creativity of the students. Moreover this program caused a positive change in their attitudes towards the lesson and he wanted to implement the program in his classes. Therefore, it was understood that the data obtained through structured interview forms supported the data obtained in the quantitative dimension.