Sporcularda kardiyopulmoner egzersiz test kapasite ölçümleri ve geri dönüş (recovery) periyot parametrelerinin değerlendirilmesi
Assessment of cardiopulmonary exercise test capacity measurements and recovery period parameters in athletes
Yazar: UFUK DEĞİRMENCİ
Danışman: PROF. DR. ERDEM KAŞIKÇIOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Spor Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Spor = Sports
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Egzersiz testi = Exercise test ; Kalp fonksiyon testleri = Heart function tests ; Kalp hızı = Heart rate ; Performans = Performance ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
Amaç: Sporcularda egzersiz sonrası kalp hızı geri dönüş (recovery) değerleriyle performans değerleri arasındaki ilişki açısından tartışmalı veriler mevcuttur. Sporculara uygulanan kardiyopulmoner egzersiz testi sonucunda elde edilen performans parametreleriyle maksimal egzersiz sonrası geri dönüş periyot kalp hızı ve oksijen tüketim değerleri arasındaki ilişkiyi saptamayı amaçladık. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda yaşları 9 ile 37 arasında değişen farklı spor dallarında 299'u erkek, 161'i kadın toplamda 460 sporcunun kayıtları incelendi. Sporculara kardiyopulmoner egzersiz testi Bruce protokolünde, koşu bandı kullanılarak uygulanmıştır. Egzersiz testlerine eş zamanlı olarak oksijen alım ve karbondioksit atılımları analiz edilmiştir. Kalp hızı toparlanma (KHT) değerleri pik egzersiz sırasında elde edilen maksimal kalp hızından 1, 2 ve 3. dakikalardaki toparlanma kalp hızı (TKH) değerleri çıkarılarak elde edilmiştir. Yeni bir değerlendirme parametresi olarak ortaya koyduğumuz ters kalp hızı toparlanma (KHTt) değerleri istirahat kalp hızından TKH1, TKH2 ve TKH3 değerleri çıkarılarak elde edilmiştir. Benzer şekilde yeni bir parametresi olarak ortaya koyduğumuz ters toparlanma kalp hızı indeks (KHTti) değerleri, KHTt değerlerinin istirahat kalp hızına oranıdır.
Bulgular: Çalışmamızda tespit ettiğimiz kalp hızı toparlanma değerleriyle performans ilişkisi açısından en ilişkili zaman diliminin geri dönüş periyottaki 2. dakika kalp hızı toparlanma (KHT2) mutlak düşüş değeri olduğunu ortaya koyduk (p<0.01). KHTt performans ilişkisi incelendiğinde en ilişkili değer 3. dakikadaki ters kalp hızı toparlanma (KHTt3) değeri olduğunu saptadık (p<0.01). Ters toparlanma kalp hızı indeksi performans ilişkisi değerlendirildiğinde en ilişkili değerin KHTt3i olduğunu belirledik (p<0.01).
Sonuç: Çalışmamızda egzersizde ulaşılan pik seviyeden sonra geri dönüş periyodundaki değişkenliklerin farklı spor tipinde mücadele eden değişken yaş gruplarında değerlendirilmesinin önemini ortaya koyduk. Yeni değerlendirme verileri olarak ortaya koyduğumuz KTHt ve KHTti değerleriyle performans ilişkisi, bu değerlerin sporcuların sezon içinde yapılan performans değerlendirme ve takibinde önemli olabileceğini düşündürmektedir.

Anahtar Kelimeler: Kalp hızı toparlanma; sporcular; performans; kardiyopulmoner egzersiz testi;

Abstract:
Aims: There is controversial data on the relationship between heart rate recovery (HRR) and performance values after exercise in athletes. We aimed to determine the relationship between performance parameters obtained as a result of cardiopulmonary exercise test applied to athletes and recovery period parameters after maximal exercise.
Materials and Methods: In our study, we examined the records of 460 athletes in 299 male and 161 female athletes from 9 to 37 years old. The cardiopulmonary exercise test was applied in the Bruce protocol with using treadmill. Simultaneous oxygen uptake and carbon dioxide excretion were analyzed in the exercise tests. We obtaine heart rate recovery (HRR) values by subtracting the recovery heart rates during 1, 2 and 3 minutes from the maximal heart rate. Also, we obtaine a new evaluation parameter that reverse heart rate recovery (rHRR) values, by subtracting recovery heart rates during 1, 2 and 3 minutes from the resting heart rate. In a similar way, the reverse heart rate recovery index (rHRRindex) values we present as a new evaluation parameters are the ratio of rHRR values to the resting heart rate.
Results: In our study, we found that the heart rate recovery values and the 2 minute heart rate recovery (HRR2) absolute decline value of the most relevant time period in terms of performance in the recovery period (p<0.01). When we examine the performance relation with the reverse heart rate recovery values, we find that the most related value is the value of rHRR3 (p<0.01). In a similar way, we determined that the most relevant value was rHRR3ind in relation to reverse heart rate recovery and performance (p<0.01).
Conclusion:  We have shown the importance of assessing the heart rate changes in recovery period after the peak heart rate reached at during exercise on variable age groups struggling in different sports types. The values of rHRR and rHRRindex that we present as new evaluation data suggest the athletes may be valuable in the evaluation and follow-up of the performance made during the season.

Key Words: Heart rate recovery; athletes; performance; cardiopulmonary exercise testing;