Kentsel dönüşüm finansmanı ve uygulama yöntemleri
Financing of urban transformation and implementation methods
Yazar: SEHER EROL
Danışman: PROF. DR. ALİ HEPŞEN
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel İşletmecilik Ana Bilim Dalı / Genel İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansman = Financing ; Finansman yöntemleri = Financing methods ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation

Özet:
Dünyada sanayileşme ile birlikte hız kazanan kentleşme olgusu; gelişmiş ekonomilerde büyük ölçüde gelişimini tamamlamış olmakla birlikte, gelişmekte olan ekonomilerde halen önemli bir gündem maddesi olarak yerini korumaktadır. Kentleşmenin toplum gelişimine sosyo-ekonomik, kültürel ve fiziksel farklı açılardan etkileri söz konusudur. Toplumdaki değişimlerde kentleşmeyi etkilemekte ve bu değişimlere bağlı olarak kentler büyüyüp gelişmekte, zaman içinde yıpranmakta ve toplumun ihtiyaçlarına cevap veremez duruma gelmektedir. Bu durum beraberinde kentlerde dönüşüm ihtiyaçlarını ortaya çıkarmaktadır. Kentlerde dönüşüm süreci finansal etkisinin büyüklüğü de düşünüldüğünde ciddi yatırımlar gerektiren bir süreç olduğundan kent yöneticilerinin kararlarını  da etkilemektedir.

Özellikle 19.yüzyıl Avrupa'sında savaşlardan harap olmuş kentlerin yeniden inşa süreci için ortaya çıkan kentsel dönüşüm uygulamaları; Türkiye'de 1950'li yıllarda sanayileşmenin de etkisi ile kentlere başlayan yoğun göç sonucu ortaya çıkan çarpık kentleşme ile birlikte tartışılmaya başlanmıştır. Zaman içinde, peş peşe gelen aflarında etkisi ile bir gecede inşaatı tamamlanan gecekondulardan çok katlı kaçak yapılara geçiş hızlanmıştır. Yaşanan depremler sonrasında ortaya çıkan can kayıpları neticesinde kaçak yapılaşma, yönetmeliklere uygun yapılaşma tartışılmaya başlanmış ve bu konuda yasal düzenlemelerin eksikliği ortaya çıkmıştır.

1999 Marmara Depremi ve 2011 Van Depremi'nde yaşanan büyük kayıpların da etkisi ile 2012 yılında yürürlüğe giren 6306 sayılı Afet Riskleri Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun ile kentsel dönüşüm farklı bir boyut kazanmıştır. Yürürlüğe giren bu kanunun Türkiye'deki kentsel dönüşüm uygulamaları için milat olarak kabul etmek mümkündür.

Kentsel dönüşüm kapsamında hazırlanan çalışmalarda çoğunlukla dönüşümün sosyo-kültürel etkileri ve bunların sonuçlarına yönelik araştırmalar mevcuttur. Bu çalışmada ise kentsel dönüşümün daha az üzerinde tartışılan ancak sürdürülebilir kentsel dönüşüm için olmazsa olmaz konulardan biri olan finansman sorunu üzerine araştırma yapılmıştır.

Çalışmanın ilk bölümünde; kent, kentleşme, kentsel dönüşüm tanımlarına yer verilmiş ve kentsel dönüşüm uygulama yöntemlerinden kentsel yenileme, kentsel sağlıklaştırma, kentsel koruma, kentsel yeniden canlandırma, kentsel yeniden geliştirme, kentsel temizleme yöntemleri incelenmiştir. İkinci bölümünde, Dünya'da ve Türkiye'de kentsel dönüşümün tarihi gelişimi dönemler halinde incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise Türkiye'de kentsel dönüşüm finansman modelleri ve finansmana kamu-özel sektör katkıları ele alınmıştır.

Çalışma kapsamında hazırlanan anket çalışmasında ise kentsel dönüşüm önündeki en büyük engellerden biri olan finansman sorununa ilişkin algının ölçülmesi ve ülkemizde beklenen büyük depremlerinde etkisi ile hızlanan kentsel dönüşüm çalışmalarının ve alınan önlemlerin yeterliliği konusundaki algının ölçülmesi planlanmıştır.

Bu tez çalışması ile sağlıklı kentlerin inşa edilebilmesi açısından bir zorunluluk olan, sürdürülebilir kentsel dönüşüm süreci için önemli gündem maddeleri arasında yer alan finansman konusuna odaklanılmış ve bu konuda yapılan çalışmalara katkı sağlanması amaçlanmıştır. Bundan sonra hazırlanacak çalışmalara da yön göstermesi planlanmıştır.

Abstract:
Urbanization,which has accelerated across the world with industrialization, still maintains its position as an important topic in the developing economies, although it has completed its development in the developed economies to a large extent. Urbanization has socio-economic, cultural and physical effects on the development of society. Changes in the society also affect urbanization and, depending on these changes, cities grow and develop, wear out over time and become unable to respond to the needs of the society. This situation brings together the need for transformation in the cities. Considering the magnitude of the financial impact of the urban transformation process, it affects the decisions of the urban managers as it is a process that requires substantial investments.

The urban transformation implementations which emerged with the reconstruction process of the cities devastated by the wars in Europe especially in the 19th century, have begun to be discussed together with the unplanned urbanization which emerged as a result of intense migration to cities with the impact of industrialization in the 1950s in Turkey. Over time, the transition from shanties to illegal multi-storey buildings has accelerated with consecutive zoning amnesties for illegal buildings. As a result of the casualties that occurred after the earthquakes, illegal housing and construction in accordance with the regulations started to be discussed and the lack of legislative regulations has been revealed in this regard.

Urban transformation gained a different dimension with Law no. 6306 on Transformation of Areas under Disaster Risk, which came into force in 2012 with the effect of the large number of lives lost in Marmara Earthquake-1999 and Van Earthquake-2011. This law can be considered as a turning point for urban transformation implementations in Turkey.

The studies carried out within the scope of urban transformation mostly include socio-cultural impacts of transformation and researches regarding their results. In this study, a research was conducted on the issue of financing, which is a less discussed topics of urban transformation, but which is also one of the indispensable topics for sustainable urban transformation.

Urban, urbanization, urban transformation definitions are given and urban renewal, urban rehabilitation, urban conservation, urban revitalization, urban redevelopment and urban sanitation methods are examined in the first part of the study. In the second part, the historical development of urban transformation in Turkey and the world were examined in periods. In the third part of the study, urban transformation financing models and public-private sector contributions to financing in Turkey are discussed.

In the survey study prepared within the scope of the study, it was planned to measure the perception of the financing issue, which is one of the biggest obstacles to urban transformation, and to measure the perception regarding the adequacy of urban transformation works which have accelerated due to the possible impacts of the major earthquakes expected in our country and the measures taken with respect to these.

This thesis focuses on financing, which is a requirement for building healthy cities, and which is one of the important topics for the sustainable urban transformation process, and it aims to contribute to the studies carried out on this subject. It is further planned as a guidance for the studies to be carried out hereafter.