Acil serviste saldırgan hastaların ajitasyon sonlanım sürelerini etkileyen faktörler
Factors affecting agitation end times of aggressive patients in the emergency department
Yazar: FERDİ OLGUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF ALİ ALTUNCI
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Servis Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı, acil servise saldırganlıkla başvuran hastaların, Richmond Ajitasyon Sedasyon Skalasına (RASS) göre değerlendirilmesi; +3 ve +4 olarak puanlanan hastaların mevcut ajitasyon sonlanım sürelerini etkileyen faktörlerin incelenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Prospektif kohort araştırması olarak tasarlanmış olan bu araştırma, Ekim 2022 ve Nisan 2023 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Hastanesi Acil Servisi'ne başvuran 18-69 yaş arası, RASS skoru +3 ve +4 olan 188 saldırgan ve ajite hasta ile yürütülmüştür. Verilerinin toplanmasında Richmond Ajitasyon Sedasyon Skalası ve Saldırganlık Ajitasyon Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Veriler SPSS-25 programı üzerinden analiz edilmiştir. 
Bulgular: Olguların ilk başvuru anındaki RASS skoru en çok +4 (saldırgan)'tür. %53,2'si erkektir ve olguların %32,7'sinin psikiyatrik özgeçmişinde bipolar bozukluk mevcuttur. Olguların hepsine kimyasal tespit, %86,7'sine de fiziksel tespit uygulanmıştır. Olguların başvuru anı, 30. dakika, 1. saat ve 4. saatte değerlendirilen yaşamsal bulguları normal değer aralığındadır. Kimyasal tespitte en çok haloperidol ve akineton kombinasyonu (%70,2), midazolam (%62,8) ve propofol (%43,6) uygulanmıştır. Olguların başvuru anında RASS skoru ortalaması 3,90, 30. dakikada 2,22, 1. Saatte 2,45 ve 4. saatte 1,42 olarak belirlenmiş olup istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,001). İlk uygulanan ilaç türüne göre 30. dakikadan 1. saate RASS skoru değişimi arasında anlamlı fark saptanmış olup propofol uygulanan hastalarda tekrardan ajitasyon gözlenmediği görülmüştür (p=0,016). Fiziksel tespit durumu ve 4. saat sedasyon düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuş olup fiziksel tespitin ajitasyon düzeyini arttırdığı belirlenmiştir (p<0.001). 1. saat ile 4. saat aralığında ilaç türüne göre sedasyon süreleri arasında anlamlı fark saptanmıştır (p=0,017). Ajitasyon sonlamın süresi ile olgulara acil serviste uygulanan ilaç türü, psikiyatrik özgeçmiş, cinsiyet ve psikiyatrik ilaç kullanımı açısından anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0,05). 
Sonuç: Ajitasyon ve saldırganlık acil serviste psikiyatrik hasta grubunda sık karşılaşılan bir durumdur. Fiziksel tespitin ajitasyonu arttırdığı, propofolün hastalarda ajitasyon tekrarını önlediği saptanmıştır. Acil serviste çalışan sağlık personellerine ajite ve saldırgan hastalara yönelik kanıta dayalı güncel tedavi ve yaklaşımlar konusunda hizmet içi eğitimlerin verilmesi, ajitasyonu arttırma riski açısından ajite hastalarda olgularda kısıtlayıcı uygulamaların azaltılması ve alternatif yaklaşımların geliştirilmesi, bu alanda daha kapsamlı araştırmalar yapılması önerilmektedir.

Abstract:
Objective: The aim of the study is to examine the factors affecting the current agitation end times of patients who applied to the emergency department with aggression and were scored as +3 and +4 according to The Richmond Agitation Sedation Scale (RASS).
Materials and Methods: This study, which was designed as a prospective cohort study, was conducted with 188 aggressive and agitated patients with Between the ages of 18-69, RASS scores of +3 and +4 who applied to the Emergency Service of Ege University Hospital between October 2022 and April 2023. The Richmond Agitation Sedation Scale and Aggression Agitation Evaluation Form were used to collect the data. The data were analyzed using the SPSS-25 program.
Results: The RASS score of the cases at the time of first admission is at most +4 (aggressive). 53,2% of them were male and 32,7% of the cases had bipolar disorder in their psychiatric history. Pharmacological treatment was applied to all cases and physical fixation was applied to 86,7% of the cases. The vital signs, which were evaluated at the time of admission, at the 30th minute, at the 1st hour, and at the 4th hour, were within the normal range. For pharmacological treatment, combination of haloperidol and akineton (70,2%), midazolam (62,8%) and propofol (43,6%) were mostly used. The mean RASS score of the cases at the time of admission was 3.90, 2.22 at the 30th minute, 2.45 at the 1st hour and 1.42 at the 4th hour and was found to be statistically significant (p<0.001). A significant difference was detected between the RASS score change from the 30th minute to the 1st hour depending on the type of medication first administered, and no re-agitation was observed in patients administered propofol (p=0,016). A statistically significant difference was found between physical restraint and 4th hour sedation level, and it was determined that physical restraint increased the level of agitation (p<0,001). A significant difference was found between the RASS score between the 1st and 4th hours depending on the medication type (p=0,017). No significant difference was found in terms of agitation end time, type of medication administered to the cases in the emergency department, psychiatric history, gender and psychiatric medication use (p>0,05).
Conclusion: Agitation and aggression are common conditions among psychiatric patients in the emergency department. It has been determined that physical restraint increases agitation and propofol prevents the recurrence of agitation in patients. It is recommended to provide in-service training to healthcare personnel working in the emergency department on current evidence-based treatments and approaches for agitated and aggressive patients, to reduce restrictive practices in cases of agitated patients in terms of the risk of increasing agitation, to develop alternative approaches, and to conduct more comprehensive research in this topic.