Tıp fakültesi öğrencilerinin tütün kullanım durumu ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Tobacco use status of medical faculty students and evaluation of affecting factors
Yazar: FATMA SEVEN
Danışman: PROF. DR. TÜRKAN GÜNAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
AMAÇ: Araştırmanın amacı 2022-2023 eğitim döneminde Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi (DEÜTF)'nde öğrenim gören birinci ve beşinci sınıf öğrencilerinin tütün kullanım durumunun belirlenmesi ve tütün kullanımını etkileyen faktörlerin değerlendirilmesidir.
YÖNTEM: Kesitsel tipte olan araştırmanın evrenini 2022-2023 eğitim döneminde DEÜTF'nin birinci ve beşinci sınıflarında öğrenim gören 790 öğrenci oluşturmaktadır. Örnek seçilmeyip tüm evrene ulaşılması hedeflenmiştir. Araştırmanın verileri öğrencilerin staj yaptıkları birim ya da dersliklerinde elektronik ortamda (Google Formlar) hazırlanan anket formuyla toplanmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni tütün kullanımı; bağımsız değişkenleri cinsiyet, yaş, sınıf, ailenin yaşadığı yer, tıp eğitimi süresince kaldığı yer, aile yapısı, medeni durum, ekonomik durum algısı, çalışma durumu, burs alma durumu, ebeveyn öğrenim durumu, beden kütle indeksi, beden algısı, genel sağlık algısı, kronik hastalık varlığı, spor yapma alışkanlığı, sanat dalı ile uğraşma, tütün kullanma konusunda arkadaş ısrarı, aile ile iletişim durumu, arkadaşlar ile iletişim durumu, ailenin tütün kullanımı, yakın arkadaşların tütün kullanımı, tütünün zararları hakkında bilgi alma durumu, tütün dumanına maruz kalma durumu ve hekimlerin tütün kullanmayarak topluma örnek olması gerektiğini düşünme durumudur. Tanımlayıcı bulgular sayı, yüzde, ortalama (standart sapma) ve ortanca (en küçük-en büyük değer) olarak sunulmuştur. Tek değişkenli analizlerde ki-kare, Fisher-Freeman-Halton (post hoc Bonferroni testi), Fisher'in kesin testi ve t testi kullanılmıştır. Çok değişkenli analiz olarak ise lojistik regresyon analizi (enter yöntemi) yapılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 24.0 kullanılmıştır. İstatistiksel testler için anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
BULGULAR: Araştırmaya 539 tıp fakültesi öğrencisi (ulaşma oranı: %68.2) katılmıştır. Araştırma grubunun %54.2'si erkek ve yaş ortalaması 20.5±2.3'tür. Öğrencilerin %60.5'inin birinci sınıfta öğrenim gördüğü, %58.2'sinin gelirini giderine denk olarak ifade ettiği, %4.6'sının çalışıyor olduğu, %34.1'inin burs aldığı, %44.9'unun tıp eğitimi süresince yurtta kaldığı, %89.2'sinin ailesinin kentsel bölgede yaşadığı, %88.5'inin ailesinin çekirdek aile yapısında olduğu görülmektedir. Araştırmaya katılanların annelerinin %69.2'si, babalarının %78.8'i lise ve üzeri eğitime sahiptir. Öğrencilerin %54.7'sinin aile üyelerinden en az biri, %82.2'sinin en az bir yakın arkadaşı tütün kullanmaktadır. Öğrencilerin tütün kullanım sıklığı %34.1'dir (K: %26.7, E: %40.4). Sigara kullanım sıklığı %28 iken; nargile %14.7, e-sigara %3.7, diğer tütün ürünleri %6.3'tür. Çok değişkenli analize göre tütün kullanımını beşinci sınıfta öğrenim görmek 1.56 kat (%95 GA: 1.01-2.40), genel sağlık algısının orta/kötü olması 2.08 kat (%95 GA: 1.38-3.15), tütün kullanımı için arkadaş ısrarına maruz kalmak 2.08 kat (%95 GA: 1.04-4.14), aile üyelerinden en az birinin tütün kullanımı 1.70 kat (%95 GA: 1.14- 6.43), yakın arkadaşlardan en az birinin tütün kullanımı 14.49 kat (%95 GA: 4.42-47.49), hekimlerin tütün kullanmayarak topluma örnek olması gerektiğini düşünmemek 4.22 kat (%95 GA: 2.77-6.43) artırmaktadır.
SONUÇ: Araştırmada tıp fakültesi öğrencilerinde tütün kullanımının yaygın olduğu ve ileri sınıfa geçtikçe kullanım sıklığının arttığı görülmektedir. Bu durumu önlemeye yönelik olarak fakültenin başlangıcından itibaren temel ve klinik tıp eğitim dönemlerine uygun yapılandırılmış modüllerin geliştirilmesiyle sistematik ve basamaklı bir eğitim verilmelidir. Geleceğin hekim adayları olan tıp fakültesi öğrencilerinin tütün bırakma konusunda sorumluluklarının farkında olması, eğitim ortamlarının (kampüs ve hastane) tütünsüz hale getirilmesi, gençler için özelleşmiş ve ulaşılabilir birimlerde danışmanlık hizmetinin verilmesi ve yakın çevredeki kişilerin de müdahalelere dahil edilmesi sağlanmalıdır.

Abstract:
OBJECTIVE: The aim of the study is to determine the tobacco use status of first and fifth grade students studying at Dokuz Eylul University (DEU) Faculty of Medicine in the 2022- 2023 academic year and to evaluate the factors affecting tobacco use.
METHOD: The population of the cross-sectional study consist of 790 students studying at the first and fifth grades of DEU Faculty of Medicine in the 2022-2023 academic year. It was aimed to reach the whole universe, not choosing a sample. The data of the research were collected by a questionnaire form prepared in electronic environment (Google Forms) in the units or classroom where the students did their internship. The dependent variable of the study is tobacco use; the independent variables are gender, age, class, where the family lives, place of residence during medical education, family structure, marital status, perception of economic status, working status, scholarship status, parental education status, body mass index, body perception, general health perception, presence of chronic disease, habit of doing sports, dealing with art, insistence of friends on tobacco use, communication status with family, communication status with friends, tobacco use of the family, tobacco use of close friends, information about the harms of tobacco, exposure to tobacco smoke situation and the state of thinking that physicians should set an example to the society by not using tobacco. Descriptive findings are presented as number, persentage, mean (standard deviation), median (minimum- maximum value). Chi-square, Fisher-Freeman-Halton (post hoc Bonferroni test), Fisher's exact test and t test were used for univariate analyzes. Logistic regression analysis (enter method) was used as multivariate analysis. SPSS 24.0. was used in the analysis of the data. The level of significance for statistical tests was p<0.05.
RESULTS: In the research, 539 medical faculty students (reach rate: 68.2%) participated. 54.2% of the research group was male and the mean age was 20.5±2.3. 60.5% of the students were in their first year education, 58.2% stated their income as equal to their expenses, 4.6% were working, 34.1% received a scholarship, 44.9% were in the dormitory during their medical education, 89.2% of their families lived in the urban area, 88.5% of them are in the nuclear family structure. 69.2% of the mothers and 78.8% of the fathers of the participants had high school or higher education. At least one of the family members of 54.7% of the students and at least one close friend of 82.2% of the students use tobacco. The prevalence of tobacco use in the research group was 34.1% (F: 26.7%, M: 40.4%). While the prevalence of cigarette smoking is 28%; hookah 14.7%, e-cigarette 3.7%, other tobacco products 6.3%. According to multivariate analysis, tobacco use among medical faculty students, studying in the fifth grade is 1.56 times (95% CI: 1.01-2.40), having a moderate/poor general health perception 2.08 times (95% CI: 1.38-3.15), being exposed to the insistence of friends for tobacco use 2.08 times (95% CI: 1.04-4.14), tobacco use by at least one of the family members 1.70 times (95% CI: 1.14- 6.43), at least one of the close friends using tobacco 14.49 times (95% CI: 4.42-47.49) and not thinking that physicians should set an example for the society by not using tobacco increases 4.22 times (95% CI: 2.77-6.43).
CONCLUSION: In the research, it is seen that tobacco use is common among medical faculty students and the frequency of use increases as they get higher classes. In order to prevent thus situation, a systematic and layered education should be given by developing modules that are structured un accordance with the basic and clinical medical education periods from the beginning of the faculty. It should be ensured that medical faculty students, who are prospective physicians of the future, are aware of their responsubilities un quitting tobacco, that students' educational environments (campus and hospital) are made tobacco-free, counseling services are provided in specualized and accessible units for youth, and people in the immediate environment are included in the interventions.