Çok ürünlü tersine lojistik ağ tasarımı: Matematiksel model ve tavlama benzetimi temelli çözüm yaklaşımı
Multi product reverse logistics network design problem: Mathematical model and simulated annealing based approach
Yazar: KEMAL ALAYKIRAN
Danışman: PROF. DR. ERTAN GÜNER
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Ağ tasarımı = Network design ; Tavlama benzetimi = Simulated annealing

Özet:
Tersine lojistik, kullanım ömrünü tamamlamış ürünlerin müşterilerden geri alınması ve uygun geri kazanım seçenekleri ile faydalı hale getirilmesi olarak tanımlanabilir. Bu tanımıyla tersine lojistik, işletmelere sunduğu maliyet avantajları ve bu konuda hükümetler tarafından getirilen yasal zorunluluklar nedeniyle, uygulamada ve literatürde gittikçe daha fazla ilgi görmektedir. Bu tezde, çok ürünlü bir tersine lojistik sistemi için farklı geri kazanım seçeneklerinin birlikte ele alındığı bir ağ tasarım problemi incelenmiştir. Ortaya konulan ağ tasarım probleminde, yeniden üretim, geri dönüşüm ve zararlı atıkların işlenmesi seçenekleri aynı anda dikkate alınmıştır. Problemin genel amacı, sistemin toplam maliyetlerini en küçüklemektir. Bunun yanı sıra, problemin bir diğer amacı da aday toplam tesisleri içinde hangilerinin ve hangi boyutta açılması gerektiği kararının alınmasıdır. Problemde, ürünler için birden fazla parçalama yönteminin yer alması, çok sayıda geri dönüşüme uygun malzeme tipinin bulunabilmesi, her ürünün yeniden üretime uygun birden fazla parçasının belirlenebilmesi özellikleri ile literatürdeki diğer ağ tasarım problemlerinden ayrılan özgün bir çalışmadır. Çalışmada tanımlanan problemin çözümü için bir karma tamsayılı matematiksel model geliştirilmiştir. Problemin büyük boyutlu örneklerinin çözümünü gerçekleştirmek amacıyla tavlama benzetimi temelli bir çözüm yaklaşımı önerilmiştir. Bu çerçevede, önerilen yöntemlerin etkinliğini analiz etmek amacıyla farklı ağ yapıları ve problem parametrelerinin farklı büyüklükleri için toplam 1350 örnek problemden oluşan deneysel bir çalışma yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar yorumlandığında, önerilen yöntemlerin dikkate alınan ağ tasarım problemlerinde etkin olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Reverse logistics, which may be defined as picking up end-of-life products from customers and recovering value using appropriate methods, is taking attention both in the literature and in application due to the cost advantages it serves for the companies and also the legislative requirements. In this thesis, a reverse logistics network design problem for multiple products is considered for multiple recovery options. The recovery methods considered are remanufacturing, recycling and elimination of hazardous waste. The main objective of the problem is minimizing total system cost. Furthermore, deciding which potential collection center should be opened at which dimension is another objective of the system. The problem defined in this study distinguishes from other works in the literature because of the fact that it considers recycling, remanufacturing and treatment of hazardous material together, multiple disassembly methods are defined, multiple recyclable material types are defined and multiple parts appropriate for remanufacturing are defined. In order to solve the problem defined in this thesis, two approaches, a mixed integer mathematical model and a simulated annealing based approach are presented. In this context, in order to analyze the efficiency of the proposed solution methods an experimental study which consists of 1350 problems for different network types and for different values of problem parameters is carried out. The results are evaluated and it is found out that the proposed solution methods are effective for the problem defined in this thesis.