Ağır hastalarda dinî başa çıkma
Religious coping in severely ill patients
Yazar: RABİA COŞGUN
Danışman: DOÇ. DR. BEHLÜL TOKUR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Din psikolojisi = Psychology of religion ; Dini başa çıkma = Religious coping ; Hastalar = Patients

Özet:
Bu çalışma, ağır hastaların dinî başa çıkma sürecini anlamak amacıyla yapılmıştır.
Nitel araştırma yöntemiyle yapılan araştırmada, Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp
Fakültesi Hastanesi'nde tedavi gören 35 hastadan mülakat tekniği ile veri toplanmıştır. Kota,
kolay ulaşılabilir örnekleme ve maksimum çeşitlilik örnekleme kullanılarak çalışma grubu
belirlenmiştir. Katılımcılar kanser, MS (Multiple Skleroz) ve felç (inme) hastaları olarak üç
grup altında sınıflandırılmıştır. Görüşmeler, hastalığı anlamlandırma ve uyum, hastayı
hayata bağlayan süreçler, dini başa çıkma süreci, hastanın hayata dair beklenti ve istekleri
şeklinde 4 ana tema çevresinde yapılmıştır. Katılımcılardan elde edilen veriler tematik içerik
analizi ile incelenmiştir.
Çalışma bulgularında; hastalığı anlamlandırma ve uyumu, hastaların hastalıklarını ilk
duyduklarında hissettiklerinin ve hastalığın hasta ve hayatı üzerinde bıraktığı etkilerin
belirlediği görülmüştür. Kanser hastalarında, ciddi belirti vermeden ortaya çıkışta şoka
girmek, ölümcül olarak düşünülmesi ve sürecin belirsizliği nedeniyle korku ve endişe
gözlenmiştir. Genellikle olumsuz duyguların varlığıyla birlikte kabullenme de yaşanmıştır.
MS hastası olan katılımcılarda; hayatın aktif ve verimli zamanlarında ortaya çıkması ile şoka
girme, korku ve endişe görülmüştür. Felçli katılımcılarda beklenmedik zamanlarda ortaya
çıkışla şaşkınlık deneyimlenmiştir. Hastalığın hasta üzerinde ve hayatında bıraktığı
etkilerde; genel olarak iş ve sosyal hayatın değişmesi, tedavi sürecinin yıpratıcılığının da
etkileriyle psikolojik sağlığın bozulması, felçli hastalarda ise bu durumlara ek olarak hayatın
yarım kalmışlığı düşüncesi gözlenmiştir. Hastayı hayata bağlayan süreçler kapsamında; aile
ve yakın çevre ile sosyal destek, Allah'a sığınma ve olumlu inanışla manevî destek
görülmektedir. Üç hastalık türünde de dua etme göze çarpıcıdır. Dini başa çıkma temasında;
Allah'tan güç alma, ibadet etme, sabır ve günahlara kefaret gibi unsurlarla olumlu dinî başa
çıkma ön plandadır. Son tema olan hayata dair beklenti ve isteklerde ise; çalışma grubunun
sağlıklarına kavuşarak sade ve huzurlu bir yaşam beklentisi ile hayata geri dönmek
istedikleri ve geçmiş hayatlarına dair pişmanlıklarıyla yüzleştikleri fark edilmektedir.
Hastaların Tanrı algıları ve başa çıkma ilişkileri incelendiğinde, 18 kanser, 4 MS ve 7
felçli toplam 29 hastada merhametli Tanrı algısı ile birlikte olumlu dinî başa çıkma
görülmüştür. 1 hastada cezalandırıcı Tanrı algısı ile olumsuz dinî başa çıkma anlaşılmıştır. 
Sonuç olarak çalışma grubunda; Allah'a sığınmak, dua ve olumlu inanışla manevî
destek, aile ve yakın çevre desteği ile sosyal destek, Allah'tan güç alma, ibadet etme ve sabır
kodları ile koruyucu Tanrı algısı ve olumlu dinî başa çıkma, uyum, sade ve huzurlu bir hayat
beklentisi arasındaki ilişki ortaya çıkarılmıştır.

Abstract:
This study was conducted to understand the religious coping process of severely ill
patients. In the research conducted with the qualitative research method, data were collected
from thirty-five patients who were treated at Samsun Ondokuz Mayis University Medical
Faculty Hospital by interview technique. The study group was determined by using quota,
easily accessible sampling, and maximum variation sampling. Participants were classified
under three groups as cancer, MS (Multiple Sclerosis) and stroke (paralysis) patients.
Interviews were held around four main themes: understanding and adaptation to the disease,
processes that connect the patient to life, religious coping process, and the patient's
expectations and wishes for life. The data obtained from the participants were analyzed with
thematic content analysis.
In the study findings, it has been seen that the meaning and adaptation of the disease
are determined by the feelings of the patients when they first hear about their disease and the
effects of the disease on the patient and his life. In cancer patients, fear and anxiety have
been observed due to shock, thought to be fatal, and uncertainty of the process at the onset
without serious symptoms. There was acceptance along with the presence of negative
emotions. In participants with MS patients, shock, fear, and anxiety have been observed with
the emergence of active and productive times of life. Paralyzed participants experienced
surprise by appearing at unexpected times. The effects of the disease on the patient and his
life; in general, changes in work and social life, deterioration of psychological health with
the effects of the weariness of the treatment process, and the thought of unfinished life in
patients with paralysis were observed. Within the scope of the processes that connect the
patient to life; social support with family and close environment, taking refuge in God and
spiritual support with positive belief are seen. Prayer is conspicuous in all three types of
sickness. In the theme of religious coping, positive religious coping is at the forefront with
elements such as getting strength from God, worshiping, patience and atonement for sins.
As for the expectations and wishes about life, which is the last theme; it is noticed that the
working group want to return to life with the expectation of a simple and peaceful life by
regaining their health and they are faced with regrets about their past lives. 
When the patients' perceptions of God and their coping relationships were examined,
a positive religious coping was observed with a compassionate God perception in a total of
twenty-nine patients, eighteen cancer, 4 MS and seven paralyzed. Perception of punishing
God and negative religious coping were found in one patient.
As a result, in the study group; Taking shelter in God, spiritual support with prayer
and positive belief, social support with family and close circle support, receiving strength
from God, worshiping and patience codes with protective God perception and positive
religious coping, harmony, a simple and peaceful life expectancy relationship has been
revealed.