hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Ayanis Kalesi mimarisinde teknik ve statik özellikler
The technic and static features of architecture at Ayanis Castle
Yazar: EYÜP CANER
Danışman: PROF. DR. MEHMET IŞIKLI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Ayanis Kalesi = Ayanis Castle ; Kaleler = Fortnesses ; Mimari = Architectural ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Urartular = Urartians

Özet:
Gerek iklimi gerekse jeolojik yapısından dolayı oldukça zorlu bir coğrafyada ihtişamlı yapıları ve kurumsal devlet kimliği ile varlık gösteren Urartular Anadolu uygarlıklarına önemli katkılarda bulunmuş ve layıkıyla tarih sahnesinde yer almışlardır. Bu çalışmada Urartu mimarisinde ana hatları ile statik kaygılar doğrultusunda kullanılmış olan teknik özelliklerin gelişimi ve Ayanis Kalesi mimarisinin teknik ve statik özellikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. 
Ayanis Kalesi mimarisi arkeoloji dünyası için önemli bir yere sahiptir. Ayanis Kalesine atfedilen bu önem, büyük ölçüde korunagelmiş olan mimarisinin yanı sıra II. Rusa ile birlikte zirve yapan mimari ve estetik anlayışını tüm ihtişamı ile sunmasından kaynaklanmaktadır. Ayanis Kalesi mimarisinde kullanılan teknikler gerek arazi kullanımı yönünden gerekse statik açıdan Urartu mimarisi hakkında oldukça önemli veriler elde etmemizi sağlamaktadır. Çalışmamızda Ayanis Kalesinin sur mimarisi, tapınak mimarisi ve doğu payeli salon mimarisinde statik kaygı ile uygulanmış olan teknikler detaylandırılarak sunulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Due to its climatic and geological structure, Uratian, which has a very difficult geographical grandeur and institutional identity, has made important contributions to the Anatolian civilizations and has been in history. In this study, the development of the technical features used in the direction of static concerns with the main lines in Urartian architecture and the technical and static characteristics of the Ayanis tower architecture have been tried to be determined.
    	 Ayanis Castle has an important place for the world of archeology. This significance attributed to Ayanis is due to the fact that the architectural and aesthetic understanding that has grown with the Rusa II, as well as the largely preserved architecture, has been presented with all its glory. The techniques used in Ayanis Castle architecture provide us with very important data about Urartian architecture in terms of land use and also in terms of static. In our work, we tried to present the techniques applied with statical anxiety in the architecture of the fortress of Ayanis, the architecture of the temple and the architecture of the east-facing hall.
Doğal kemik tozları kullanılarak sulu ortamdan boyar maddelerin adsorpsiyon yöntemiyle gideriminin incelenmesi
Investigation of adsorption methods by using natural bone powder in aqueous medium
Yazar: EDA TAŞDELEN
Danışman: DOÇ. DR. BEYHAN KOCADAĞİSTAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: FTIR = FTIR ; Optimum sıcaklık = Optimum temperature ; Sorpsiyon izotermleri = Sorption isotherms ; pH denetimi = pH control

Özet:
Bu çalışmada adsorpsiyon yöntemi ile Disperse blue B3R boyar maddenin giderimi kesikli bir sistemde çalışılmıştır. Adsorbent madde olarak Gökkuşağı Alabalığı (Onchorynchus mykiss) balık kemikleri kullanılmıştır. Farklı zaman, sıcaklık, pH, karıştırma hızı, adsorbent miktarı, boyar madde konsantrasyonu parametreleri denenerek optimum koşullar belirlenmiş ve en yüksek giderim verimi elde edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen deneysel veriler Langmuir, Freundlich ve Temkin izotermlerine uygulanmış ve verilerin Langmuir izotermine uyum sağladığı görülmüştür. Adsorpsiyonda optimum ortam koşulları; başlangıç pH'ı 2.0, sıcaklık 30°C, giriş boya konsantrasyonu 100 mg/L, karıştırma hızı 200 rpm(devir/dakika) ve adsorbent konsantrasyonu 3 g/L olarak belirlenmiş ve %83'lük verim elde edilmiştir. Adsorpsiyon prosesinin yalancı ikinci dereceden kinetik modeline çok iyi uyduğu belirlenmiştir. Boyar madde adsorpsiyonunda kullanılan adsorbentin adsorpsiyon öncesi ve sonrası karakterizasyonu için SEM, FTIR, ve BET analizleri yapılmış ve bulgular karşılaştırılmıştır.

Abstract:
In this work, the adsorption method was used in a system with a dispertive system of Disperse blue B3R stain. Rainbow trout (Onchorynchus mykiss) fish bones were used as an adsorbent substance. Optimum conditions were determined by trying different time, temperature, pH, mixing speed, adsorbent amount, and dye concentration parameters and tried to obtain the highest removal efficiency.The obtained experimental data were applied to the Langmuir, Freundlich and Temkin isotherms, indicating that the data conformed to the Langmuir isotherm. Optimum ambient conditions in adsorption; the initial pH was 2.0, the temperature was 30°C, the input dye concentration was 100 mg /l, the stirring speed was 200 rpm and the adsorbent concentration was 3 g/L and 83% efficiency was obtained. It has been determined that the adsorption process is very well suited to the pseudo second-order kinetic model. SEM, FT - IR, and BET analyzes were performed for characterization of adsorbent adsorption before and after adsorption.
Domates erken yanıklığı etmeni alternaria solani (ell.ve mart.) jones ve grout. mücadelesinde uçucu yağların antifungal aktivitelerin incelenmesi
Investigation of the antifungal activities of the essential oils against alternaria solani; the pathogen of tomatoes early blight
Yazar: MOHAMED SAID OMAR
Danışman: PROF. DR. ŞABAN KORDALI
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Fitopatoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmada, domateste erken yanıklık hastalığına neden olan Alternaria solani (Ell. ve Mart.) Jones ve Grout. patojeni üzerine farklı bitki türlelinden (Satureja hortensis L., Thymbra spicata L., Thymus sipyleus Boiss, Origanum majorana L., Origanum syriacium L., Origanum onites L., Origanum vulgare L., Artemisia absinthium L., Artemisia santonicum L. ve Artemisia spicigera C Koch.) elde edilen uçucu yağların in vitro ve in vivo koşullarda antifungal aktiviteleri araştırılmıştır. Bu amaçla in vitro koşullarda 140, 280, 560, 1000 µl/L ve in vivo denemelerinde ise 2.5, 5, 10, 20 µl/meyve konsantrasyonları kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar, uçucu yağların Alternaria solani'ye karşı etkili bir antifungal etkiye sahip olduğunu göstermektedir. İn vitro uygulamalarda, Thymus sipyleus ve O. onites'den elde edilen uçucu yağları en yüksek antifungal etkiyi göstererek, fungusun misel gelişimini %100 engellemişlerdir. İn vivo koşullarda, O. majorana ve A. absinthium uçucu yağları, domates meyvelerindeki hastalık gelişimini 2.5 µl/meyve konsantrasyonlarında, O.majorana için %84, A. absinthium için ise %64 oranında inhibe ettiği gözlenmiştir. Kullanılan tüm uçucu yağların yüksek oranda antifungal aktiviteye sahip oldukları tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, the antifungal activities of essential oils obtained from various plants (Satureja hortensis L., Thymbra spicata L., Thymus sipyleus Boiss, Origanum majorana L., Origanum syriacium L., Origanum onites L., Origanum vulgare L., Artemisia absinthium L., Artemisia santonicum L. ve Artemisia spicigera C Koch.) were investigated on Alternaria solani (Ell. And Mart.) Jones and Grout. Which causes early blight disease in tomato.. The concentrations used in the study were 140, 280, 560, 1000 µl/L in the in vitro and 2.5, 5, 10, 20 µl/fruit under in vivo experiments. The results obtained indicate that the essential oils have great antifungal effect against Alternaria solani. In the in vitro applications, the essential oils from Thymus sipyleus and O .onites exhibited the highest antifungal effect and %100 inhibited the growth of the fungi in all the concentrations. Under in vivo conditions, the essential oils from O. majorana and A. absinthium caused the highest inhibition of disease lesion development on the fruit. Their inhibition percentage was seen as %84 of O. majorana, and %64 of A. absinthium at 2.5 µl/fruit concentrations. All the used essential oils revealed antifungal activity.
Tümeller tartışması çerçevesinde Ockhamlı William'da iktidarın iki yüzü: Laik ve dinsel güç ayrımı
Two face of power in Ockhamli Wi̇lli̇am in the framework of the universals discussion: The separation of secular and religious power
Yazar: MURAT ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR KÖKSAL ODABAŞ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Din = Religion ; Dini hayat = Religious life ; Dini yapı = Religious structure ; Felsefe tarihi = Philosophy history ; Kiliseler = Churchs ; Laiklik = Laicism ; Ockham, William = Ockham, William ; Tümeller = Universals ; İktidar = Government ; İktidar ilişkileri = Government relations

Özet:
Ortaçağ felsefesinde teoloji ile felsefe iç içe geçmiş, felsefe teolojinin hizmetinde olmuştur. Augustinus ve Anselmus gibi kilisenin önde gelen teologları felsefeyi dinin dogmalarını açıklamada bir araç olarak kullanmışlardır. Fakat Ortaçağın son döneminde yaşayan Ockhamlı William, felsefe ile teolojinin iki ayrı alan olduğunu söyleyerek, felsefe ve teolojiyi birbirinden mutlak surette ayırmıştır. Aynı zamanda Ortaçağ felsefesinde tümeller tartışmasında nominalist bir tavır takınan William, tümellerin birer ses, birer ad olduğunu, zihinden bağımsız bir gerçekliklerinin olmadığını söyleyerek kilise ile karşı karşıya gelmiştir. O, yönetimde de kilisenin ve dünyevi iktidarların ayrı olduğunu savunarak, kiliseyi dini konular ile ilgili dinsel güç,  monark veya prens'i de dünyevi konular ile ilgili laik güç olarak tanımlamıştır. Bu ayrım yükselen Ortaçağdaki papa imparator çatışmasına bazı düşünürler açısından bir çözüm olarak kabul edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Ortaçağ Felsefesi, Dogmalar, Tümeller Tartışması, Nominalizm, Kilise, Dinsel Güç, Laik Güç.

Abstract:
In medieval philosophy, theology and philosophy are intertwined, philosophy has been in the service of theology. Leading theologians of the church, such as Augustine and Anselmus, used philosophy as a tool to explain the dogmas of religion. However, in the last period of the Middle Ages, William of Ockham had separated the philosophy and theology from each other by saying that philosophy and theology are two separate fields. At the same time, William, who had a nominalist stance in the universals discussion in medieval philosophy, confronted the church, saying that universals had each a sound, a name, and that they lacked a mind-independent reality. He described the church as religious power in relation to religious issues, a secular power in the monarchy or in the prince as a secular power in worldly matters, arguing that church and the worldly powers are separate in administration. This distinction has been accepted as a solution by some thinkers in the rising medieval Pope-Emperor conflict.
Anahtar Kelimeler: Medieval Philosophy, Universals Discussion, Nominalism, Church, Religious Power, Seculer Power.
Güçlü Gröbner tabanlarına genel bir bakış
A general overview on strong Gröbner bases
Yazar: ESRA ŞİŞMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAİT TAŞ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik Ana Bilim Dalı / Cebir ve Sayılar Teorisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Matematik = Mathematics

Özet:
Bu çalışmada temel olarak Gröbner tabanları anlatılmakta, güçlü Gröbner tabanları ve esas ideal bölgeleri için bir takım uygulamalar ve örnekler sunulmaktadır. Güçlü Gröbner tabanları olarak adlandırılan bu çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Gröbner taban hakkında genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde gruplar, halkalar, cisimler, polinom halkaları, terim sıralamaları ve Hilbert taban teoremi çalışılmıştır. Üçüncü bölümde Gröbner tabanı, S-polinomları ve Büchberger Algoritması ayrıntılı olarak incelenmiştir. Dördüncü bölümde esas ideal bölgeleri üzerinde güçlü Gröbner tabanları çalışılmış ve son bölümde de sonuç ve öneriler değerlendirilmiştir.

Abstract:
In this thesis, it was basically described the Gröbner bases and presented some applications and samples for the strong Gröbner bases and principal ideal domains. The study entitled strong Gröbner bases consists of five parts. General information about the Gröbner bases was given in the first section. In the second section, groups, rings, fields, polynomial rings, term orders and Hilbert basis theorem were studied. In the third section, Gröbner bases, S-polynomials and Buchberger Algorithm were investigated in detail. In the forth section, the strong Gröbner bases over principal ideal domains were examined, and the results were evaluated in the last section.
Polivinilalkol(pva) uygulanmış topraklardaıslanma-kuruma süreçlerinin toprağın bazı strüktürel stabilite ölçütleri üzerine etkileri
Effects of wetting-drying cycles on some strutural stabılıty parameters of soils treadet with polyvinylalchol(pva)
Yazar: ÇİMEN EROL
Danışman: PROF. DR. TAŞKIN ÖZTAŞ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı / Toprak Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Toprakta birbirini takip eden ıslanma-kuruma döngüleri, toprak strüktürünü toprağın mineralojik formasyonuna bağlı olarak farklı düzeylerde ve genellikle olumsuz yönde etkilemektedir. Bu çalışma, sentetik bir organik polimer olan polivinilalkolün (PVA), farklı ıslanma-kuruma döngülerine maruz bırakılan toprakların strüktürel parametrelerinde meydana gelebilecek olumsuzlukların minimize edilmesindeki kullanım etkinliğinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Ağırlık esasına göre %0.05 düzeyinde PVA ile muamele edilmiş toprak örnekleri farklı ıslanma-kuruma döngülerine (0, 2, 4 ve 6 kez) maruz bırakılarak deneme sonunda toprağın agregat stabilitesi, dispersiyon oranı, ortalama ağırlık çap ve mekaniksel stabilite değişimleri belirlenmiştir. PVA ile muamele edilmiş topraklarda ıslanma-kuruma döngü sayısının agregat stabilitesi, dispersiyon oranı ve ortalama ağırlık çap üzerine etkisinin istatiksel manada (p< 0,0001) oldukça önemli olduğu, PVA nın agregat stabilitesini kontrole göre 4 kat artırabildiği ve dispersiyon oranını yaklaşık %90 oranında azaltabildiği belirlenmiştir. Bu çalışmada PVA'nın toprakta hem agregat oluşumunun teşvik edilmesi hem de strüktürel stabilite ölçütlerinin ıslanma-kuruma süreçlerinin bozucu etkilerine karşı dayanımının artırılmasında son derece etkili bir toprak düzenleyicisi olarak kullanım potansiyeline sahip olduğu ortaya konulmuştur.

Abstract:
Consecutive wetting-drying cycles in soil affect soil structure negatively at different levels depending on mineralogical formation of soil. The objective of this study was to determine the effectiveness of polyvinyl alcohol (PVA), a synthetic organic polymer, in minimizing the negative effects of structural parameters of soils exposed to different wetting-drying cycles. Soil samples treated with 0.05% w/w of PVA were subjected to different wetting-drying cycles (0, 2, 4 and 6 times) to determine changes in aggregate stability, dispersion ratio, average weight diameter and mechanical stability. The effect of wetting-drying cycle number on aggregate stability, dispersion ratio and average weight diameter was statistically significant at p<0.0001 in PVA treated soils. PVA increased aggregate stability by 4 times and reduced dispersion rate approximately 90% as compared to the control. In this study, it has clearly been shown that PVA has the potential to be used as a highly effective soil conditioner to promote the formation of aggregates in soil and to increase the resistance of structural stability parameters against the damaging effects of wetting-drying processes.
Kömürün oksidasyonuna katkı maddelerinin etkisi
The effect of additives on oxidation of coal
Yazar: ELİF YAĞMUR KIZILIRMAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ JALE NAKTİYOK
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Proses ve Reaktör Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering

Özet:
Bu çalışmada bazı katkı maddelerinin kömürün yanma performansı üzerine etkileri incelenmiştir. Bunun için Tavşanlı bölgesinden elde edilen kömür örnekleri belirli oranlarda CaCO3 ve MgO ile karıştırılmıştır. Ayrıca kömürün mevcut mineral yapısının yanma performansı üzerine etkisini belirlemek için kömür demineralize edilmiştir. Elde edilen sonuçlar orjinal kömürün yanma performansıyla karşılaştırılmıştır. Hazırlanan örneklerin yanma reaktivitesini belirlemek için izotermal olmayan termogravimetrik analiz kullanılmıştır. Bu deneyler, eş zamanlı TG-DTG/DSC termogravimetrik analiz cihazında gerçekleştirilmiştir. Yanma işleminde Ortega ve Master-Plot yöntemleri kullanılarak örneklerin aktivasyon enerjileri ve yanma mekanizmaları belirlenmiştir. Kömürün mevcut mineral türlerinin, CaCO3 ve MgO gibi katkı maddelerinin kömürün yanma reaktivitesi üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu gözlenmiştir. Kömürdeki mineral türlerinin, kömürün yanma reaktivitesine güçlü bir katalitik etki uyguladığı yani demineralize örneklerin, orijinal kömürden daha az reaktif olduğu anlaşılmıştır. %10'luk CaCO3 ilavesinin kömürün yanması üzerinde geciktirici, %10'luk MgO' in ise hızlandırıcı etkilerinin olduğu yanma profillerinden ve aktivasyon enerjilerinden anlaşılmıştır.

Abstract:
In this study, the effect of some additives on combustion performance of coal was examined. For this, coal samples derived from Tavşanlı region were mixed with CaCO3 and MgO in specific amounts. Moreover, it was demineralized to determine the coal's mineral structure on combustion performance coal. The obtained results were compared with the burning performance of original coal. Non-isothermal thermogravimetric analysis (TGA) was used to state the burning reactivity of the prepared samples. These experiments were carried out at simultaneous TG-DTG/DSC thermogravimetric analysis apparatus. In the kinetics analysis, the activation energy and combustion mechanisms of the samples were determined by using Ortega and Master-Plot methods. It was observed that the coal's mineral structure and the additives such as CaCO3 and MgO have considerable effects on the combustion reactivity of the coal. It was understood that mineral types in coal act a strong catalytic effect on the coal's combustion reactivity. That is, demineralized samples are less reactive than the original coal. It was determined that 10% CaCO3 addition has 'heat sink' effect on coal's combustion process whereas 10% MgO has 'accelerator' effect when their combustion profiles and activation energy were examined.
Türk Dil Kurumunun "Türkçe Sözlük"ündeki Arapça kökenli madde başlarının sınıflandırılması
Arabic entries in "The Turkish Dictionary" of Turkish Language Assouation
Yazar: ELSHAİMAA ABOUKAAOUD
Danışman: PROF. DR. FUNDA KARA
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Dil etkileşimi = Language interaction ; Söz varlığı = Vocabulary ; Sözlük = Dictionary ; Sözlükbilim = Lexicology ; Türk Dil Kurumu = Turkish Language Institution ; Türkçe = Turkish ; Türkçe sözlükler = Turkish dictionaries

Özet:
Türkçenin en büyük lehçelerinden biri olan Türkiye Türkçesinde "Türkçe Sözlük"e göre Arap dilinden Türkçeye geçmiş yapım eki almayan ve tamlama oluşturmayan, sadece Arapça kökenli sözcüklerin sayısı 4.496'dır. Arapça sözcüklerden hem Türkçe hem de Farsça eklerle türetilen ve tamlamalarda yer alan madde başlarının sayısı ise 5.508'dir. Bu sayı,Türkçenin bütün söz varlığı içinde en fazla Arapçadan ödünç sözcük alındığını göstermektedir. Bahsi geçen sözcüklerden bazıları Türkiye Türkçesinde ses değerlerini olduğu gibi korurken bazıları da küçük ya da büyük değişimlere uğramıştır.

Yüksek lisans tez çalışmamızda, öncelikle Türkçe Sözlük'teki Arapça madde başları tespit edilmiş, daha sonra ses ve şekil bilgisi açısından incelenmiştir.

Anahtar sözcükler: Türk Dil Kurumu, Türkçe söz varlığı, Türkçe Sözlük, Arapça söz varlığı, alıntı / ödünç sözcükler, dil ilişkileri (dil etkileşimleri)

Abstract:
One of the Turkish dialect of Turkish "Turkish Dictionary" by buying additional construction according to Turkish history and Arabic phrases form, only the number of Arabic origin words is 4,496. The number of head items derived from Arabic words with both Turkish and Persian suffixes and the phrases included 5.508. This number indicates that the most borrowed words are taken from Arabic among the Turkish vocabulary. Turkey said some of the words as sounds, while maintaining some values in Turkish has undergone minor or major changes.

In our master thesis study, firstly, the Arabic head items in Turkish Dictionary were identified and then examined in terms of sound and morphology.

Keywords: Turkish Language Assouation, Turkish, The Turkish Dictionary, Arabic, linguistics, language relations (language interactions)
Ksantin oksidaz inhibitörü beş üyeli heterohalka içeren n-sübstitüe izoindol-1,3-dion türevlerinin sentezi
The synthesis of five membered heterocyclic n-substituted isoindole-1,3-dion derivatives as xanthine oxidase inhibitor
Yazar: SERAP KIZILKAYA
Danışman: PROF. DR. YUNUS KARA ; DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE TAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Organik Kimya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
N-sübstitüe izoindol-1,3-dion türevleri potansiyel biyolojik aktiviteye sahip heterosiklik bileşiklerdir. Bu bileşikler güçlü farmakolojik öneme sahip olmalarından dolayı özellikle ilaç endüstrisinde geniş bir kullanım alanına sahiptir. Böylece, biyolojik aktif pek çok bileşiğin iskelet yapısında bulunan 1,2,3-triazol, 1H-tetrazol, 1Н-tetrazol-5-tiyol gibi beş üyeli heterohalka içeren yeni hibrit izoindol-1,3-dion türevlerinin sentezi ve biyolojik aktivitesi önem kazanmaktadır. Bu amaçla, beş üyeli heterohalkalı (1,2,3-triazol, 1H-tetrazol, 1Н-tetrazol-5-tiyol) birimleri içeren yeni N-sübstitüe izoindol-1,3-dion türevleri sentezlendi ve yapıları spektroskopik yöntemlerle belirlendi. Sentezlenen türevlerin Ksantin Oksidaz (XO) enzimi üzerine in vitro inhibisyon etkileri incelendi. 1,2,3-triazol yapısı içeren sistemlerin 1H-tetrazol ve 1H-tetrazol-5-tiyol sistemi içeren türevlere göre çok daha iyi XO inhibitörü olduğu belirlendi. 1,2,3-Triazol türevlerinin potansiyel XO inhibitörü adayı olabileceği elde edilen sonuçlar ile desteklendi.

Abstract:
N-substituted isoindole-1,3-dione derivatives are heterocyclic compounds exhibiting potential biological activity. Due to their strong pharmacological importance, these compounds are widely used in the pharmaceutical industry in particular. It is therefore important to investigate the synthesis of isoindole-1,3-dione derivatives fused with five-membered heterocyclic structures (1,2,3-triazole, 1H-tetrazole, and 1Н-tetrazole-5-thiol) all of which are situated in the skeletal structure of many biologically active compounds, and their effects on biological activity. To this end, novel N-substituted isoindole-1,3-dione derivatives containing five-membered heterocycle units (1,2,3-triazole, 1H-tetrazole, and 1Н-tetrazole-5-thiol) were synthesized and their structures determined using various spectroscopic methods. We investigated the in vitro inhibition effects of synthesized derivatives on the Xanthine Oxidase (XO) enzyme and found systems containing 1,2,3-triazole structures were to be much better XO inhibitors than derivatives containing 1H-tetrazole and 1H-tetrazole-5-thiol system. Accordingly, our findings indicate that 1,2,3-triazole derivatives are potential XO inhibitor candidates.