2012 yılı seviye belirleme sınavı matematik alt testinin madde yanlılığı açısından incelenmesi
An investigation of item bias of mathematics subtest in 2012 year level determination exam
Yazar: HALİME YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. ŞENER BÜYÜKÖZTÜRK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Delphi tekniği = Delphi technique ; Değişen madde fonksiyonu = Differential item function ; Madde yanlılığı = Item bias ; Matematik = Mathematics ; Seviye Belirleme Sınavı = Level Determination Exam ; Sınav = Examination ; Testler = Tests ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Milli Eğitim Bakanlığı'nın 2012 yılında sekizinci sınıflar için yapmış olduğu Seviye Belirleme Sınav'ında yer alan matematik alt testi maddelerinin cinsiyet ve okul türü değişkenlerine göre değişen madde fonksiyonu (DMF) gösterip göstermediğini belirlemek, DMF gösteren maddelerin yanlılık durumlarını incelemektir. Çalışmada DMF analizleri için Mantel Haenszel (MH) ve Lojistik Regresyon (LR) yöntemleri kullanılmıştır. Cinsiyete göre MH ve LR yöntemleriyle yapılan DMF analizi sonuçlarına göre testte önemli düzeyde DMF gösteren 2 madde tespit edilmiştir. Okul türü analiz sonuçlarında LR yöntemi ile önemli düzeyde DMF gösteren madde bulunmazken, MH yöntemi ile 4 tane B düzeyinde ve bir tane C düzeyinde olmak üzere toplam 5 maddenin özel okul öğrencileri lehine çalıştığı belirlenmiştir. Cinsiyete göre her iki yöntemle yapılan DMF analiz sonuçlarına göre yöntemlerin DMF belirlemede düzeyleri de dikkate alarak yüksek bir uyum gösterdiği belirlenmiştir. Okul türüne göre yapılan DMF analiz sonuçlarına göre ise yöntemlerin A düzeyinde DMF gösteren maddelerin belirlenmesinde yüksek düzeyde uyum gösterdiği, B ve C düzeyinde maddelerin belirlenmesinde ise uyum göstermediği belirlenmiştir. Yöntemlerce belirlenen DMF büyüklük sıralamaları arasında bir ilişki olup olmadığı Spearman Brown sıra farkları korelasyon katsayıları ile incelenmiştir. Cinsiyete göre yapılan DMF analizleri için DMF büyüklüklerinin sıralamaları arasında yöntemlerin yüksek düzeyde uyum (ilişki) gösterdiği, okul türüne göre yapılan DMF analiz sonuçları için ise yöntemler arasında DMF büyüklüğü sıralamaları açısından uyum olmadığı belirlenmiştir. Madde yanlılığının araştırılması sürecinde önemli düzeyde DMF gösterdiği belirlenen maddelerin DMF gösterme nedenleri Delphi tekniğiyle belirlenmiştir. Delphi panelleri sonucunda cinsiyete göre DMF gösteren maddeler için 7, okul türüne göre DMF gösteren maddeler için ise 15 olmak üzere toplam 22 DMF kaynağında uzlaşma sağlanmıştır. Son olarak DMF kaynaklarının madde yanlılığı gerekçesi olup olmadığı madde yanlılığı uzman paneli yapılarak incelenmiştir. Madde yanlılığı uzman paneli analiz sonuçlarına göre cinsiyete göre bir maddenin, okul türüne göre ise iki maddenin yanlılık gösterdiği tespit edilmiştir.



Anahtar Kelimeler: Seviye Belirleme Sınavı, Madde Yanlılığı, Değişen Madde Fonksiyonu, Delphi Tekniği, Madde yanlılığı uzman paneli.

Abstract:
The purpose of this study is to determine whether items of mathematics subtest in 2012 year 8th Grade Level Determination Exam (LDE) administered by the ministry of education indicate differential item functioning (DIF) in terms of the gender and school types, and to examine biasness case of the items that indicating DIF. In this study Mantel Haenszel (MH) and Logistic Regression (LR) methods were used for analysis of DIF. According to results of DIF analyzed with MH and LR methods in terms of the gender variable, two items indicating significant level DIF were detected. In terms of school types analysis, while it was found that no items had DIF at B and C level with LR method, a total of 5 items including four of them were at B level and one of them was C level in favor of private school have been found with MH method. According to the results of DIF analysis in terms of gender, it was determined that both of the methods adjusted highly about DIF level and detected total item numbers having DIF. According to the results of DIF analysis in terms of school type, it was seen that both of methods adjusted highly when determining of items having DIF at A level, and did not adjust in determination of items having DIF at B and C level. Spearman Brown's rank correlation coefficients were used for determination whether MH and LR methods correlated in terms of DIF size rank. While there was a high correlation between DIF size rank of methods according to the results of DIF analysis in terms of gender, there was no correlation between DIF size rank of methods according to results of analysis in terms of school types. In the process of item bias, Delphi technique was used for determination why the items having significant level DIF showed DIF. The results of Delphi panels showed that they agreed on totally 22 DIF source including 7 items having DIF in terms of gender and 15 ones in terms of school type. Finally whether the sources of DIF were a reason for item bias was examined with item bias expert panel. According to results of the analysis of item bias expert panel, it was seen that one item is bias in terms of gender and two items are bias in terms of school types



Key Words : Level Determination Exam, Item Bias, Differential Item Functioning, Delphi
Tecnique, Item Bias Expert Panel.