Para politikalarının varlık fiyatları ve istihdam kanalı üzerinden gelir dağılımına etkisi: G-20 ekonomileri için panel veri analizi
Effect of monetary policies on income distribution through asset prices and employment channels: Panel data analysis for G-20 economies
Yazar: ABDULLAH MİRAÇ BÜKEY
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL BAYRAKTAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Gelir dağılımı problemi günümüzde gelişmiş ekonomiler de dahil her ekonomide karşılaşılan en önemli sorunlardan biridir. Geleneksel makro ekonomi modelleri çerçevesinde ekonomi politikası açısından bu sorunun çözümü ağırlıklı olarak maliye politikasına havale edilmiş, para politikası tarafından ise şaşırtıcı bir şekilde ihmal edilmiştir. Zira para politikası salt fiyat istikrarı hedefine odaklanmıştı. Fakat 2008 Küresel Finans Krizi sonrası merkez bankaları, yalnızca fiyat istikrarına odaklanmak suretiyle miyop hale gelmekle ve yaklaşmakta olan finans krizi öngörememekle suçlanmışlardı. Hatta krizin ayak seslerini duymuş olsalar bile, enflasyon hedeflemesi stratejisini öncelik telakki ettikleri için krize karşı tedbir almamak ve kayıtsız kalmakla itham edilmişlerdi. Yani fiyat istikrarı finansal istikrarı da beraberinde getirememiş, finansal kriz fiyat istikrarına rağmen baş göstermişti.
Para politikası otoritesi olan merkez bankalarının karşı karşıya kaldıkları bu durumun, günümüzde finansal piyasaların gelişmesi ve derinlik kazanmasından kaynaklandığı kabul edilmiştir. Bu nedenle birçok merkez bankası hedefleri arasına finansal istikrarı da ilave etmek durumunda kalmıştır. Öte yandan yeni hedeflerle birlikte küresel finansal kriz ile geleneksel olmayan para politikası araçları vasıtasıyla mücadele edilmiştir. Bu amaçsal ve araçsal dönüşüm, kriz ve etkileri ile mücadele noktasında maliye politikasına nispeten daha aktif ve dominant bir rol verilen para politikasında bir paradigma kayması idi.
Söz konusu dönüşüm, para politikasının dağıtım mekanizmaları üzerinde etkili sonuçlar doğurabileceği ve dolayısıyla gelirin yeniden dağılımında aktif bir fonksiyonu olabileceği kanaatini uyandırmıştır. Bu çerçevede para politikasının gelir dağılımı üzerindeki muhtemel etkilerinin hangi yönde olduğuna dair iktisat literatüründe tartışma alanı ortaya çıkmıştır. Bilhassa küresel finansal kriz döneminde geleneksel olmayan para politikası araçlarıyla uygulanan genişletici parasal stratejinin gelirin yeniden dağılımı üzerindeki etkisine dair farklı iddialar ortaya atılmıştır. Uygulanan genişletici para politikalarının varlık değerlerini artırmak yoluyla gelir dağılımını bozduğunu ileri sürenlerin mukabilinde,  istihdamı artırmak suretiyle gelir dağılımını düzeltici etkiye sahip olduğunu ileri süren yaklaşımlar gündeme gelmiştir.
Literatürdeki bu tartışmalar ışığında tez çalışmasında, özellikle temsil ettikleri merkez bankaları ve ekonomiler göz önünde bulundurularak tercih edilen G-20 üyesi ülkeler örnekleminde, 2008 Küresel Finansal Krizi döneminde para politikası uygulamalarının gelir dağılımı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Ele alınan dönemin seçiminde  kriz döneminin başlangıcı ve krizle mücadele sürecinde geleneksel olmayan para politikaları uygulamalarına denk düşmesi açısından  2006-2019 dönemi referans alınmıştır. Statik panel veri analizi yönteminin kullanıldığı  çalışma, yedi ana model ve dört alt model üzerine tasarlanmıştır. Ana modellerin üçünde para politikalarının gelir dağılımı üzerindeki doğrudan etkisi, dördünde varlık fiyatları kanalı ile istihdam kanalı üzerindeki etkisi ve alt modellerde ise söz konusu kanalların gelir dağılımı üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Modellere ait değişkenler gelir dağılımını temsilen Gini katsayısı, geleneksel olmayan anlamda para politikası değişkeni para arzı, geleneksel anlamda para politikası değişkenleri deflatör ve kısa vadeli faiz oranı, varlık fiyatları kanalı değişkenleri toplam varlık değeri, borç senedi değeri ve hisse senedi ve yatırım fonları değeri ve istihdam kanalı değişkeni ise istihdam oranıdır.
Çalışmanın bulgularına göre geleneksel olmayan genişletici bir para politikası gelir dağılımını düzeltici, geleneksel para politikaları ise bir yönüyle (deflatör) düzeltici; diğer bir yönüyle (faiz oranı) bozucu bir etkiye sahiptir. Söz konusu dönemde uygulanan genişletici para politikalarının hem toplam varlık değerini hem borç senedi değerini hem de hisse senedi ve yatırım değerini artırdığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte alt modelere ait sonuçlara göre toplam varlık ve borç senedi değerindeki artışların gelir dağılımını nispeten küçük bir oranda bozduğu; ortaklığa dayalı varlık değerindeki artışların ise gelir dağılımı üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamsız olduğu dikkat çekmiştir. Bu neticeye göre para politikasının varlık fiyatları kanalı üzerinden geliri bozucu dağıtımsal etkisinin az miktarda da olsa var olduğu belirtilebilir. Yine diğer bir ana model sonucuna  göre referans döneminde uygulanan genişletici para politikalarının istihdam oranını artırdığı; alt modele göre ise istihdam oranındaki artışın gelir dağılımını düzeltici etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuç,  para politikasının istihdam kanalı üzerinden gelir dağılımını düzeltici etkisine işaret etmektedir. Sonuç olarak çalışmanın bulguları, G-20 üyesi ülkeler örneği için 2006-2019 döneminde genişletici para politikalarının bir taraftan varlık fiyatları kanalı üzerinden gelir dağılımını bozucu etkiye, diğer taraftan istihdam kanalı üzerinden gelir dağılımını düzeltici etkiye sahip olduğu; fakat istihdam kanalı etkisinin varlık kanalı etkisine nispeten daha baskın olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The income distribution problem is one of the most important problems faced by all economies, including developed economies. Within the framework of traditional macroeconomic models, the solution to this problem in terms of economic policy has been mainly entrusted to fiscal policy and surprisingly neglected by monetary policy. This is because monetary policy focused solely on price stability. However, in the post-2008 Global Financial Crisis period, central banks were accused of becoming myopic by focusing only on price stability and failing to foresee the impending financial crisis. They were even accused of being indifferent and not taking measures against the crisis because they prioritized the inflation targeting strategy, even though they had heard the footsteps of the crisis. In other words, price stability did not lead to financial stability, and the financial crisis occurred despite price stability.
It is accepted that this situation faced by central banks as monetary policy authorities is due to the development and deepening of financial markets today. Therefore, many central banks have had to add financial stability to their objectives. On the other hand, with the new targets, the global financial crisis was tackled through unconventional monetary policy instruments. This objective and instrumental transformation was a paradigm shift in monetary policy, in which fiscal policy was given a relatively more active and dominant role in combating the crisis and its effects.
This transformation has led to the belief that monetary policy may have an effective impact on distribution mechanisms and thus have an active function in income redistribution. In this framework, a discussion area has emerged in the economics literature on the possible effects of monetary policy on income distribution. Particularly during the global financial crisis, different arguments have been put forward regarding the impact of the expansionary monetary strategy implemented through unconventional monetary policy instruments on income redistribution. In contrast to those who argue that expansionary monetary policies distort income redistribution by increasing asset values, there have been approaches that argue that expansionary monetary policies have a corrective effect on income redistribution by increasing employment.
In light of these discussions in the literature, this thesis examines the effects of monetary policy implementations on income distribution during the 2008 Global Financial Crisis in the sample of G-20 member countries, which are preferred especially considering the central banks and economies they represent. In the selection of the period under consideration, the period of 2006-2019 is taken as a reference since it coincides with the beginning of the crisis period and the implementation of unconventional monetary policies in the process of combating the crisis. Using the static panel data analysis method, the study is designed on seven main models and four sub-models. Three of the main models analyze the direct impact of monetary policies on income distribution, four models analyze the impact of monetary policies on the asset price channel and the employment channel, and the sub-models analyze the impact of these channels on income distribution. The variables of the models are Gini coefficient representing income distribution, monetary policy variable in the unconventional sense is money supply, monetary policy variables in the conventional sense are deflator and short-term interest rate, asset price channel variables are total asset value, debt securities value and equity and mutual funds value and employment channel variable is employment rate.
According to the findings of the study, an unconventional expansionary monetary policy has a corrective effect on income distribution, while conventional monetary policies have a corrective effect in one aspect (deflator) and a distortive effect in another aspect (interest rate). The expansionary monetary policies implemented during the period in question were found to increase both the value of total assets, the value of debt securities, and the value of stocks and investments. However, according to the results of the sub-models, it is noteworthy that increases in the value of total assets and debt securities distort income distribution to a relatively small extent, while the effect of increases in the value of partnership-based assets on income distribution is statistically insignificant. According to this result, it can be stated that monetary policy has an income distorting distributional effect through the asset price channel, albeit to a small extent. According to another main model result, expansionary monetary policies implemented in the reference period increased the employment rate; and according to the sub-model, the increase in the employment rate has a corrective effect on income distribution. This result indicates that monetary policy has a positive effect on income distribution through the employment channel. In conclusion, the findings of the study suggest that, for the sample of G-20 countries, expansionary monetary policies in the period 2006-2019 have a distortive effect on income distribution through the asset price channel on the one hand and a corrective effect on income distribution through the employment channel on the other; however, the employment channel effect is more dominant than the asset channel effect.