Haber bültenlerindeki söz varlığı üzerine bir araştırma
A survey about the vocabulary of the newsletter
Yazar: BÜLENT KAHRAMAN ÇOLAKOĞLU
Danışman: PROF. DR. GIYASETTİN AYTAŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Derlem = Corpus ; Haber programları = News programmes ; Haberler = News ; Kelime frekansı = Word frequency ; Söz varlığı = Vocabulary ; Televizyon haberleri = Television news

Özet:
Bu çalışma, haber bültenlerinde yer alan söz varlığı unsurlarını [temel kelimeler (isimler, isim soylu kelimeler; fiiller, fiil soylu kelimeler; görevli kelimeler, anlamlı-görevli kelimeler), atasözleri, deyimler, ikilemeler, kalıp sözler] bunların kullanım sıklıklarını ve sıklığa bağlı oranlarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Ortak bir söz evreni meydana getirmek, kültürümüzü korumak ve gelecek nesillere aktarmak, etkili iletişim kurma becerilerini geliştirmek, millî stratejik hedefler doğrultusunda resmî standart dilin eğitimine/öğretimine ilişkin veri oluşturmak; nitelikli ders kitaplarının, çocuk ve gençlik edebiyatı ürünlerinin hazırlanmasına, ikinci/yabancı dil öğretimine; dil bilim, sözlük ve derlem çalışmalarına katkı sağlamak, basın yayın yoluyla genel dinleyici/izleyici/okuyucu kitlesine sunulacak içerikleri düzenlemek için söz varlığı araştırmaları önem taşımaktadır. Bir durum çalışması olan bu araştırmada iç içe geçmiş tek durum deseninden yararlanılmıştır. Verileri toplamak maksadıyla doküman incelemesi, verilerin anlamlandırılması sürecinde de temel olarak içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında 1 Ocak 2015 - 31 Aralık 2015 tarihleri arasında TRT 1'de yayımlanan tüm ana haber bültenlerini oluşturan 1.495.416 kelimelik ham metin havuzuna erişilmiştir. Söz konusu haber bültenleri üzerinde amaca uygun temizleme, düzeltme, birleştirme gibi işlemler gerçekleştirilmiştir. Anılan işlemlerin sonucunda ortaya çıkarılan 1.143.663 söz varlığı unsuru çalışmamızın temel verisini teşkil etmiştir. Titiz bir biçimde işlenerek meydana çıkarılan bu veri, söz varlığı açısından incelenmiştir. Haber Bültenlerindeki Söz Varlığı Unsurları, Haber Bültenlerindeki Atasözleri, Haber Bültenlerindeki Deyimler, Haber Bültenlerindeki Kalıp Sözler, Haber Bültenlerindeki İkilemeler, Haber Bültenlerindeki Fiiller, Haber Bültenlerindeki Birleşik Fiiller, Haber Bültenlerindeki Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler ve Haber Bültenlerindeki İlk 2.000 Söz Varlığı Unsuru başlıkları altında verilen listelerde dil birimlerine, bunların sıklık değerlerine ve oranlarına yer verilmiştir. Haber bültenlerinde 39.978 değişik söz varlığı unsuru tespit edilmiştir. Bunlardan 26'sı atasözü, 2.458'i deyim, 437'si kalıp söz, 585'i ikilemedir. 13.778'i özel isim, 2.108'i fiil, 2.297'si birleşik fiil, 1.760'ı ayrı yazılan birleşik kelime, 3.681'i sayılar, tarihler ve saat ifade eden yapılardır. Geri kalan 12.848'i ise başka ses birliklerinin toplamıdır.

Abstract:
This study focuses on determining the vocabulary, frequency and frequency rates in newsletter [basic words (nouns, nominals; verbs, verbals; function words; meaningful-function words), proverbs and idioms, duplications, fixed expressions] in newsletter. Studies on vocabulary are important to built a common universe of words, to protect our culture and transmit it to the future generations, to develop effective communication skills, to create data on the education and teaching of the official standard language in harmony with national strategic objectives; to contribute to the preparation of qualified textbooks, children's and youth literature products, second language/ foreign language teaching, linguistics, lexicography and corpus linguistics and to organize the contents that will be presented to the general audience / viewers / readers through media. In this study, which is a case study, the interlocking single case pattern was used. Document analysis was used in data collection and content analysis method was used as a basis in the process of interpreting the data. Within the scope of the research, the raw text pool of 1.495.416 words that constitutes all the main news bulletins published in TRT 1 between January 01, 2015 - December 31, 2015 was reached. Processes like cleaning, correction and merging were applied on the raw texts. After applying the processes mentioned above, 1.143.663 vocabulary elements formed the main data set of our study. The data has been processed meticulously, and has been analyzed in terms of vocabulary. In the lists given under the titles "Vocabulary of Newsletter", "Proverbs in Newsletter", "Idioms in Newsletter", "Fixed Expressions in Newsletter", "Duplications in Newsletter", "Verbs in Newsletter", "Compound Verbs in Newsletter",  "Separately Written Compound Words in Newsletter", "Top 2.000 Vocabulary Items in Newsletter" words, their frequencies and ratios had presented. 39.978 unique vocabulary items had been defined in the newsletter. Among these items, 26 are proverbs, 2.458 are idioms, 437 are fixed expressions, 585 are duplications, 13.778 are proper nouns, 2.108 are verbs, 2.297 are compound verbs, 1.760 are separately written compound words and 3.681 are numbers that represent date or time. The 12.848 words left over are other vocabulary items.