İmam hatip lisesi öğrencileri örnekleminde dini başa çıkma ve tanrı tasavvuru ilişkisi
The relationships between religious coping and the image of god in the sample of imam hatip high school students
Yazar: MERVE BAYRAKTUTAR
Danışman: PROF. DR. ALİ ULVİ MEHMEDOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Din psikolojisi = Religious psychology ; Dini başa çıkma = Religious coping ; Lise öğrencileri = High schools students ; Liseler = High schools ; Tanrı = God ; Tanrı anlayışı = God understanding ; İmam hatip liseleri = İmam hatip high schools ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Bu araştırmada, ergenlik döneminde (15-17 yaş) Tanrı tasavvuru ile dini başa çıkma arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu doğrultuda öncelikle çalışmanın ilk bölümünde, başa çıkma, dini başa çıkma, Tanrı tasavvuru ve ergenlik dönemi dini gelişim özellikleri teorik olarak ele alınmış, araştırmanın konusu, amacı, önemi ve ön kabulleri üzerinde durulmuştur. Daha sonra ikinci bölümde araştırmanın yöntemine ve konuya ilişkin yapılan anket çalışmasından elde edilen analiz ve değerlendirmelere yer verilmiştir. 
Araştırma evreni İstanbul'da İmam Hatip Liselerinde öğrenim görmekte olan 97.544 öğrenci olup araştırma İstanbul'daki 3 farklı ilçede (Şişli, Kadıköy ve Üsküdar) İmam Hatip Lisesinde öğrenim görmekte olan 221'i kız, 287'si erkek olmak üzere toplam 508 öğrenci örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir. Mehmedoğlu tarafından geliştirilen "Tanrı Tasavvuru Ölçeği" ve Ayten tarafından geliştirilen "Dini Başa Çıkma Ölçeği"nden oluşan anket formu, tesadüfi örneklem yolu ile seçilen bu gruba uygulanmıştır.
Araştırmadan elde edilen bulguların analizi sırasında, t-testi, One Way ANOVA, Pearson Korelasyon Analizi gibi istatistiksel analiz teknikleri kullanılmıştır. Demografik değişkenler (cinsiyet, yaş, sosyo-ekonomik düzey,  sosyal çevre, dini bilgi düzeyi, öznel dindarlık algısı, çocukluk dönemi ebeveyn imajları ve ebeveyn dini inanç ve tutumları) ile dini başa çıkma ve Tanrı tasavvuru arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık ve ilişkilerin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca dini başa çıkma ile Tanrı tasavvuru ilişkisine yönelik olarak, olumlu dini başa çıkma ile pozitif Tanrı tasavvuru arasında ve olumsuz dini başa çıkma ile negatif Tanrı tasavvuru arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu buna karşılık olumlu dini başa çıkma ile negatif Tanrı tasavvuru arasında ve olumsuz dini başa çıkma ile pozitif Tanrı tasavvuru arasında negatif yönde anlamlı ilişki olduğu, dolayısıyla pozitif Tanrı tasavvuru puanları yükseldikçe olumlu dini başa çıkma etkinliklerine başvurma sıklığının arttığı, pozitif Tanrı tasavvuru puanları düştükçe olumsuz dini başa çıkma etkinliklerine başvurma sıklığının arttığı ortaya konmuştur.

Abstract:
In this study, the relation between the imagination of God and religious coping at the pubescence (ages between 15-17) was examined. To this end, in the first chapter of the study, coping, religious coping, imagination of God and characteristics of religious development in pubescence were theoretically examined; besides, the subject, aim, significance and the premises of the study were also emphasized. Followingly, in the second part the analysis and evaluations obtained from the questionnaire which is made relating to the method and the subject of the study were given.
The population of the study is composed of 97.544 students who are educated in Imam Hatip High Schools in Istanbul and the sampling of the study is 508 student (221 girls and 287 boys) who are educated in Imam Hatip High Schools in three different districts (Şişli and Kadıköy and Üsküdar) of Istanbul. The questionnaire form which is applied on this very group is composed of the "The Scale of Imagination of God" and "The Scale of Religious Coping" which are developed by Mehmedoğlu and Ayten respectively. The questionnaire form was applied to the participants with the method of random sampling.
In the analysis of findings, statistical analysis methods like t-test, One way ANOVA, Pearson Correlation Analysis were used. It was revealed that there is a significant difference and correlation between demographic variables (gender, age, socio-economic level, social environment, religious knowledge level, subjective religiousness perception, parent image in childhood and religious belief and attitude of parents) and religious coping and imagination of God. Furthermore, when the relation between religious coping and imagination of God was considered, it was found that there is a positive significant relation between positive religious coping and positive imagination of God and relation between negative religious coping and negative imagination of God on the other hand; there is a negative significant relation between positive religious coping and negative imagination of God and relation between negative religious coping and positive imagination of God therefore it was obvious that as the mean of positive imagination of God increases, the frequency of applying positive religious coping activities increases and the mean of positive imagination of God descreases, the frequency of applying negative religious coping activities increases.