Kocaeli'nde yerel ve genel seçimler (1950-1960)
Local and general elections in Kocaeli (1950-1960)
Yazar: SEMRA KARADUMAN
Danışman: DOÇ. DR. BİLAL TUNÇ
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Adalet Partisi = Adalet Party ; Cumhuriyet Halk Partisi = Cumhuriyet Halk Party ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Genel seçimler = General elections ; Kocaeli = Kocaeli ; Milletvekili = Deputy ; Seçimler = Elections ; Siyasi tarih = Political history ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history ; Yerel seçimler = Local electiond

Özet:
Türk siyasi hayatında önemli bir yere sahip olan DP (Demokrat Parti)'nin
10 yıllık iktidarlık süreci birçok yönüyle tartışılmıştır. DP, 27 Mayıs 1960 Askeri
Darbesi sonrasında mecburi olarak siyasetten çekilmiştir. Bahsi geçen darbe
sürecinden sonra birçok yeni parti kurulmuştur. Bu partilerden biri de asker kökenli
Ragıp Gümüşpala öncülüğünde kurulmuş olan AP'dir. AP, 11 Şubat 1961 tarihinde
kurulmuş olup; DP'nin devamı görüntüsünü vererek halkın desteğini sağlamıştır. Bu
yeni parti, DP'nin oy kitlesini hedefleyerek siyasi faaliyette girişmiştir. Adı geçen parti
teşkilatı farklı geçmişlere sahip üyelerden oluşmuştur. Özellikle eski Demokratlar
partide önemli bir yere sahip olmuştur.
 1965'ten 1971 tarihli muhtıraya kadar iktidarda kalan AP, kısa süre içerisinde
güçlü bir parti konumuna gelmiştir. 1965 ile 1971 yılları arasında ülkeyi tek başına
yönetmiştir. AP iktidarda bulunduğu süre boyunca ülkenin iç ve dış politikasında
istikrar sağlamıştır, ancak yaşanan sosyal, siyasal ve ekonomik sorunlar beraberinde
12 Mart Müdahalesi'ni getirmiştir. Bu müdahaleden sonra iktidardan indirilen AP bir
daha tek başına iktidara gelememiştir. AP, 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi ile kapanarak
tarihteki yerini almıştır.
 Türk siyasi tarihinde önemli bir yere sahip olan AP, 1980 Asker Darbesi ile
kapandıktan sonra da ortaya koyduğu siyasi fikirler günümüzde de varlığını
sürdürmektedir. Çalışmada, Türkiye'nin on yılı ile birlikte bu on yılın önemli bir
bölümünü teşkil eden, AP yer almaktadır. AP'nin kuruluş süreci, katıldığı genel ve yerel seçimler, Kocaeli teşkilatı, dönemin milletvekilleri ile bu milletvekillerin
Meclis'teki konuşmaları, kanun önergeleri ve katıldıkları yoklamalar yer almaktadır.
 Çalışmanın amacı, TC (Türkiye Cumhuriyeti) tarihinde önemli bir yere sahip
olan AP döneminde yapılan genel ve yerel seçimlerin Kocaeli'ye yansımaları ve bu
vilayette meydana gelen değişim ve gelişmeleri ortaya çıkarmak olmuştur. AP
döneminde yapılan genel ve yerel seçimlerin doğru bir şekilde değerlendirilmesi
yapılıp, Kocaeli'ye etkileri sonucunda vilayette ne gibi değişimlerin meydana geldiği
tarafsız ve ilmi metotlarla ortaya konulmuştur.
 Yapılan araştırmalarda Kocaeli ili ile ilgili çok sayıda çalışmanın var olduğu
tespit edilmiştir. Bu çalışmalar içerisinde doktora ve yüksek lisans gibi birçok
akademik düzeyde eserlerde mevcut olmuştur. Ancak Kocaeli ili ile ilgili olarak bu
zaman kadar Adalet Partisi Kocaeli Milletvekilleri ve TBMM'deki Faaliyetleri (1961-
1980) kapsamında bir çalışmanın olmadığı anlaşılmıştır. Bundan dolayı bu çalışmanın
Kocaeli'nin siyasi tarihi açısından önemli bir çalışma olacağı şüphesizdir.
 Çalışma konusunun belirlenmesinin ardından, öncelikle konuyla ilişkili olan
kaynakların tespit edilmesi amacıyla genel bir kaynak taraması yapılmıştır. Ardından
1961-1977 yılları arasında Kocaeli'nde yayınlanan gazeteler tek tek incelenmiştir.
Kaynak taramasının sonucunda tespit edilen kaynakların tamamı bir araya getirtilmiş
ve kullanılan malzemeler tamamen düzenlenmiştir. Sonrasında arşivlerdeki belgeler
taranmaya başlanmış ve konuyla ilgili olan arşiv belgeleri detaylı bir şekilde
irdelenmiştir.
Elde edilen kaynaklar kullanılmadan önce diğer kaynaklarla karşılaştırılarak
bu kaynaklardaki bilgilerin doğrulukları tespit edilmiştir. Bu anlamda kaynaklar
arasında ortaya çıkması muhtemel çelişki ve yer yer yanlış olan bazı bilgilerin de titiz
bir çalışmayla ortadan kaldırılmasına itina edilmiştir. Bu yolla çalışmanın daha iyi bir
şekilde irdelenmesi ve anlaşılabilir kılınması sağlanmıştır. Yazım ile imla kurallarına
büyük bir itina gösterilmiş ve genel olarak TDK (Türk Dil Kurumu)'nun yazım
kaideleri temel alınmıştır. Böylece eserin genelinde tek tip dilbilgisi kuralları
kullanılarak bir bütünlük sağlanmaya çalışılmıştır.
 Cumhuriyet ve TBMM arşivlerinden sağlanan belgelerinin kullanımı sırasında
uygun bir yöntem kullanılmaya dikkat edilmiştir. Bu kapsamda başta AP olmak üzere diğer partilerin Kocaeli'ndeki milletvekillerinin meclis faaliyetleriyle ilgili belgelerin
büyük bir kısmı temin edilmiş olup, içerikleri kapsamlı bir şekilde incelenmiştir.
Konuyla ilgili elde edilmiş olan kaynaklar yazım esnasında tekrardan gözden
geçirilmiştir. Her belge ayrı bir titizlikle değerlendirilmiştir.

Abstract:
The 10-year rule of DP (Democrat Party) which has an important place in
Turkish political life, has been discussed in many ways. DP, forced out of politics after
the military coup of 27 May 1960. After the aforementioned coup period, many new
parties were established. One of these parties is the AP, which was founded under the
leadership of Ragıp Gümüşpala. AP was established on February 11 1961. AP,
provided the support of the people by giving the image of the continuation of DP. The
mentioned party organization consists of members from different backgrounds.
Especially former Democrats had an important place in the party.
The AP, which was in power from 1965 until the memorandum of 1971,
became a strong party in a short time. AP, ruled the country alone between 1965 and
1971. Social, political and economic problems experienced during the AP government
process brought along the March 12 Intervention. The AP, which was overthrown after
this intervention, could not come to power alone again. The AP took its place in history
by closing with the September 12, 1980 Military Coup.
Having an important place in Turkish political history, the political ideas that
the AP put forward after its closure with the 1980 Military Coup continue to exist
today. In the study, the establishment process of the AP, the general and local elections
it participated in, the Kocaeli organization, the parliamentarians of the period and the
speeches of these deputies in the Parliament, and bills of law.
The aim of the study, is to make an accurate assessment of the general and local
elections held during the AP period. As a result of the effects of the elections on Kocaeli, what kind of changes took place in the city was revealed through impartial
and scientific methods.
In the researches, it has been determined that there are many studies about
Kocaeli province. However, it has been understood that there has been no study
regarding the Kocaeli province, within the scope of Justice Party Kocaeli Deputies and
their Activities in the TBMM (1961-1980). After determining the subject of the study,
a general literature review was carried out in order to determine the sources related to
the subject. Then, the newspapers published in Kocaeli between 1961-1977 were
examined one by one. Afterwards, the documents in the archives were started to be
scanned and the archive documents related to the subject were examined in detail.
The accuracy of the information in these sources was determined by comparing
the obtained sources with other sources before using them. In this way, the study has
been provided to be examined and understandable in a better way. Great attention was
paid to the spelling rules and the spelling rules of TDK (Turkish Language
Association) were taken as a basis.
Care has been taken to use an appropriate method while using the documents
obtained from the Republic and TBMM archives. In this context, most of the
documents related to the parliamentary activities of the deputies of other parties in
Kocaeli, especially the AP, have been obtained and their contents have been
thoroughly examined. Each document has been carefully evaluated.