Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerde hareket korkusunun öz bakım gücüne etkisi
The impact of fear of movement on self-care agency in individuals with chronic obstructive pulmonary disease
Yazar: MELİS DENİZ ALTAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURDAN YALÇIN ATAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu tez çalışmasının amacı, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı olan bireylerde gelişen hareket korkusunun, bireylerin öz bakım gücü üzerindeki etkisini değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma, bir devlet hastanesinde , Ekim 2022 ile Şubat 2023 tarihleri arasında hastanede yatarak tedavi gören 117 Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı olan birey ile yürütülmüştür. Veriler, "Kişisel Bilgi Formu," bireylerin dispneye bağlı hissettiği hareket korkusunu ölçmek için "Nefes Darlığı İnançları Anketi" ve "Öz Bakım Gücü Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Veri analizi Ki-Kare, Fisher exact testleri, Pearson korelasyon analizi, t-testi, ANOVA ve lineer regresyon gibi testlerden yararlanılmıştır.
Bulgular: Nefes Darlığı İnançları Anketi toplam puan ortalaması 41,248±6,515 (Min=21; Maks=52), Öz Bakım Gücü Ölçeği toplam puan ortalaması 47,342±28,955 (Min=4; Maks=112)'dir. Yaş, eğitim, çalışma durumu, meslek, hastalık süresi, sağlık algısı, hastaneye yatış sayısı gibi demografik ve klinik faktörlere göre ölçek puanlarında farklılıklar belirlenmiştir. Öz Bakım Gücü Ölçeği ile Nefes Darlığı İnançları Anketi toplam puan ortalamaları arasında negatif yönde orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur (r=-0.515, p=0,000). Öz bakım gücü ile nefes darlığı nedeniyle gelişen hareket korkusu arasındaki neden sonuç ilişkisini belirlemek üzere yapılan regresyon analizi anlamlı bulunmuştur (F=41,564; p=0,000). Regresyon analizi sonucuna göre, nefes darlığı nedeniyle gelişen hareket korkusu öz bakım gücü üzerindeki toplam varyansın %25.9'unu açıklamaktadır (R2=0,259).  Nefes darlığı nedeniyle gelişen hareket korkusu öz bakım gücünü azaltmaktadır (ß=-0,515).
Sonuç: Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı olan bireylerde hareket korkusunun, öz bakım gücünü olumsuz etkilediği saptanmıştır. Hemşirelik bakım planlarında Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı olan bireylerde hareket korkusunu azaltmaya yönelik girişimlere yer verilmeli, öz bakım uygulamaları hareket korkusu göz önünde bulundurularak planlanmalıdır.

Abstract:
Aim: This thesis aimed to investigate the impact of movement fear developed in individuals with Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) on their self-care ability, employing descriptive and correlational methods.
Materials and Methods: This research was conducted with 117 individuals diagnosed with Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) who were hospitalized at a state hospital between October 2022 and February 2023. Data were collected using a "Personal Information Form," the "Dyspnea Beliefs Questionnaire" to measure movement fear related to dyspnea, and the "Self-Care Ability Scale." Data analysis employed tests such as Chi-square, Fisher's exact test, Pearson correlation analysis, t-test, ANOVA, and linear regression.
Results: The average total score of the Dyspnea Beliefs Questionnaire is 41.248±6.515 (Min=21; Max=52), while the Self-Care Capacity Scale averages 47.342±28.955 (Min=4; Max=112). Scale scores varied with demographic and clinical factors like age, education, employment status, occupation, disease duration, health perception, and hospitalization frequency. A moderate negative correlation was found between the Self-Care Capacity Scale and the Dyspnea Beliefs Questionnaire (r=-0.515, p=0.000). Regression analysis, which explored the relationship between movement fear due to dyspnea and self-care capacity, was significant (F=41.564; p=0.000). Movement fear due to dyspnea accounts for 25.9% of the variance in self-care capacity (R²=0.259) and decreases it (ß=-0.515).
Conclusion: It has been determined that movement fear in individuals with Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) adversely affects their self-care ability. Nursing care plans for patients diagnosed with COPD should include interventions aimed at reducing movement fear, and self-care practices should be planned considering the presence of movement fear.