Türkçe öğretmeni adaylarının toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin çevrelerinden aldıkları iletilerin incelenmesi
An examination of the messages received by Turkish candidate teachers from their environments regarding gender roles
Yazar: YASEMİN ÖZHAN
Danışman: DOÇ. DR. FATİH KANA
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu araştırmanın amacı Türkçe öğretmeni adaylarının toplumsal cinsiyet oluşumuna ilişkin çevrelerinden aldıkları iletilerin incelemektir. Araştırmada karma araştırma desenlerinden karma çeşitleme deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklem grubunu Türkiye'nin batısında bulunan devlet üniversitesinde okuyan 18 ile 25 yaş arasındaki gönüllü Türkçe öğretmeni adayından oluşmaktadır (N=173). Araştırmanın verilerini toplamak amacıyla Toplumsal Cinsiyet Oluşumu Ölçeği ve araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen nicel veriler SPSS for Windows 21.0 programı kullanılarak analiz edilirken araştırmanın nitel verileri ise betimsel analiz yoluyla analiz edilmiştir. Nicel verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metotları (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma) kullanılmıştır. Toplumsal Cinsiyet Oluşumu Ölçeği'nin alt boyutları puanı katılımcıların sosyo-demografik özelliğine göre, t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda erkek katılımcıların geleneksel cinsiyet rolüne ilişkin duygularını ifade etme ve güçlü görünme konusunda ebeveynlerinden ve arkadaşlarından daha fazla duyduğunu ya da aldığını söylemek mümkündür. Ayrıca eşitlikçi cinsiyet rolüne ilişkin bir kadının bir erkeğin yapabileceği her şeyi yapabilme konusunda kadınların daha yüksek motivasyona sahip olduğu söylenebilir. Cinsiyetlere göre çevrelerinden aldıkları eşitlikçi cinsiyet rolü ve geleneksel cinsiyet rolüne ilişkin iletilerin farklılık göstermediği saptanmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the messages that Turkish teacher candidates receive from their environment about gender formation. In the study, mixed variation design, one of the mixed research designs, was used. The sample group of the study consisted of volunteer prospective Turkish language teachers between the ages of 18 and 25 studying at a state university in western Turkey (N=173). In order to collect the data of the study, the Gender Formation Scale and a semi-structured interview form prepared by the researcher were used. While the quantitative data obtained in the study were analysed using SPSS for Windows 21.0 software, the qualitative data of the study were analysed through descriptive analysis. Descriptive statistical methods (number, percentage, mean, standard deviation) were used to evaluate the quantitative data. The scores of the sub-dimensions of the Gender Formation Scale were analysed according to the socio-demographic characteristics of the participants using t-test and one-way analysis of variance (ANOVA). As a result of the study, it is possible to say that male participants heard or received more from their parents and friends about expressing their feelings about the traditional gender role and appearing strong. In addition, it can be said that women have higher motivation to do everything that a woman can do for a man regarding the egalitarian gender role. It was determined that the messages about egalitarian gender role and traditional gender role received from their environment did not differ according to gender.