Akran eğitimi ile desteklenen öfke kontrolü eğitiminin lise öğrencilerinin öfke kontrol becerilerine etkisi
The effect of peer supported anger managament training program on anger management skills of high school students
Yazar: HÜSEYİN GEBEŞ
Danışman: PROF. DR. TURAN AKBAŞ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran = Peer ; Akran eğitimi = Peer education ; Denetim = Control ; Ergenler = Adolescents ; Eğitim = Education ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Lise öğrencileri = High schools students ; Öfke = Anger ; Öfke kontrolü = Anger control ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğrenciler = Students

Özet:
Bu araştırmanın amacı; akran eğitimi ile desteklenen öfke kontrol beceri eğitim programının lise öğrencilerinin öfke kontrol becerilerine etkisini incelemektir. Bu amaçla Adana, Kozan, Kozan Lisesi'nde öğrenim gören öğrencilerden, 10'ncu sınıfa devam eden 346 öğrenciye Sürekli Öfke Öfke İfade Tarzı Ölçeği uygulanmış, ölçeğe iki ve daha fazla maddeye yanıt vermeyenler elenerek uygulama yapılan öğrenci sayısı 311 düşürülmüştür. Ölçek uygulaması sonucunda Sürekli öfke düzeyi yüksek olduğu tespit edilen öğrenciler belirlenmiştir. Okul içinde programı tanıtıcı sınıf içi tanıtım faaliyetleri ve okulun değişik yerlerine afişler asılmıştır. Gönüllü olan öğrencelerle ön görüşme yapılmış, yapılan görüşmelerde araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu uygulanarak, öğrenciler cinsiyet, sosyo ekonomik düzey ve aile durumları dikkate alınarak gruplara yerleştirilmiştir. Araştırmaya; deney 1 grubu için 13, deney 2 grubu için 13, kontrol grubu için 13 öğrenci dahil edilmiştir. Araştırmaya katılan deney 2 grubundaki öğrencilerin en yakın iki arkadaşı sosyometri yoluyla belirlenerek sınıf rehberliği çalışmasına dahil edilmiştir.Deney gruplarına her biri 90' ar dakika olmak özere 10 oturumluk psiko-eğitimsel içerikli Bilişsel Davranışçı Terapi Temelli öfke kontrol beceri eğitim programı uygulanırken, deney 2 grubundaki öğrencilerin en yakın arkadaşlarına öfke kontrolüne yönelik sınıf rehberliği çalışması yapılmıştır. Araştırmada kontrol grubuna herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Deney gruplarına uygulanan öfke kontrolü eğitimi, becerigeliştirme amaçlı, ağırlıklı olarak eğitimsel içeriğe sahip, egzersizlerin yer aldığı, Bilişsel Davranışcı Terapi yöntemlerinin kullanıldığı aynı zamanda etkileşimsel süreci içeren ve yapılandırılmış oturumlardan oluşan psiko-eğitimsel grup müdahalesidir.Deney gruplarının ve kontrol grubunun ön test ve son test karşılaştırılmaları için Türkçe uyarlaması Özer (1994) tarafından yapılan Sürekli Öfke Öfke İfade Tarzı Ölçeği kullanılmıştır. Söz konusu ölçek deney grupları ve kontrol gruplarına ön test ve son test ölçümleri olarak uygulanırken, kontrol grubundaki öğrencilere ulaşılamadığından izleme ölçümleri sadece deney grubundaki öğrencilerden elde edilmiştir. Araştırmada yarı deneysel model kullanılmış, araştırma verilerinin analizinde Tek Yönlü Varyans Analizi, deney grupları ve kontrol grubunun ön test ve son test karşılaştırmalarında Kovaryans Analizi ve izleme ölçümlerine yönelik ilişkili Örneklemler için t Testi analizlerinden yararlanılmıştır.Araştırmadan elde edilen bulgular incelendiğinde uygulanan öfke denetimi beceri eğitim programının deney 1 ve deney 2 grubunun sürekli öfkelerinin azaltılmasında ve öfke kontrolü sağlamalarında etkili olduğu, akran eğitimi ile desteklenen deney 2 grubunda, deney 1 grubuna göre sonuçların daha anlamlı çıktığı görülmüştür. Araştırmada öfke içe ve öfke dışa alt testlerinde deney ve kontrol grupları arasında anlamlı bir farklılık bulunmazken alt ölçeklerin puan ortalamalarında farklılıklar olduğu gözlemlenmiştir. Uygulanan programın öğrencilerin sürekli öfkelerinin azaltılmasında ve öfke kontrolü sağlamalarında etkili olduğu, özellikle akran eğitimi ile desteklenen deney grubunda sonuçların sürekli öfkenin azaltılması ve öfke kontrolü sağlanmasında etkili olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca araştırmadan 2.5 ay sonra yapılan izleme testinde de etkinin deney grubundaki öğrencilerde devam ettiğini göstermiştir.Elde edilen bulgular ışığında araştırmadan elde edilen sonuçlar tartışılmış ve alanda çalışanlara ve gelecekteki araştırmalara yön verebilecek önerilerde bulunulmuştur.ANAHTAR KELİMELER: Öfke denetimi beceri eğitim programı, öfke kontrolü, ergen, akran eğitimi

Abstract:
The aim of this study is to investigate the effect of peer supported anger management training program on anger management skills of high school students. With this purpose, `Anger Trait Anger Expression Inventory? was administered to 346 tenth graders studying in Adana, Kozan, Kozan High Schools and students who did not answer two or more questions were excluded so the number of students were reduced to 311. After the administration of the inventory, students with high anger trait scores were identified. For presenting the training program, advertisement activities in classrooms were conducted and posters were hanged up to the different places of the school. Pre-interviews were conducted with volunteer students and during the interviews personal information form developed by the researcher was utilized, then the students were assigned to the groups by taking the gender, socio-economic status and family conditions into account. Thirteen students to the experiment group 1, thirteen students to the experiment group 2 and thirteen students to the control group were assigned in the study. Two of the closest friends of the students in the experiment group 2 were identified through the sociometry study and these students were included in classroom guidance activities.The experiment groups received cognitive-behavioral therapy based psycho-educational anger management skill training program consisted of 90 minutes ten sessions while the closest friends of the students in the experiment group 2 participated in clasroom guidance activities. The control group received no treatment. The anger management training program that experiment groups received is a structured psycho-educational group intervention that is skill improvement oriented and that has educational content and exercies using cognitive-behavioral therapy techniques and also including interactive process.For comparing the pre-test and post-test results of the experiment groups, `Anger Trait Anger Expression Inventory? adapted by Özer (1994) was used. The scale was used as a pretest and posttest measurement to the experiment and control groups but it couldn?t be used as a follow-up measurement in control group so the follow-up measurement could be obtained only from the students in experiment groups. Quasi experimental design was used in the research and in the data analysis part One way ANOVA, Co-variance-analysis for comparing the pretest and postest results of experiment and control groups and T-test analysis for follow-up measures of related samples was used.The results of the study indicate that anger management skills training program is effective in experiment groups 1 and 2 for reducing the anger trait and gaining anger control and the results are more significant in peer supported experiment group 2 than the experiment group 1. There was found to be no significant difference between experimental and control groups in anger inward and anger outward subscales. It was found that the program is effective in reducing the anger trait of students and helping them to gain anger control, especially the results are more favorable in peer supported experiment group 2 than the experiment group 1. Moreover, in the follow-up test applied after two and half month from the experiment showed that the effect still continues in experiment groups.In the light of these findings, the results were discussed and suggestions were found out for the professionals in the area and future researchers.Key Words: Anger management skill training program, anger control, adolescent peer education.