X, Y, Z Kuşaklarının kamusal mekândan beklentileri ve dijital kentsel pratikler bağlamında araştırılması
Expectations of generations X, Y, Z from public space and research in the context of digital urban practices
Yazar: NURSENA KITLIK
Danışman: DOÇ. DR. NEŞE YILMAZ BAKIR
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Dijital platformlar = Digital platforms ; Kamusal mekanlar = Public places ; Kuşaklar teorisi = Generation theory ; Sosyalleşme = Socialization

Özet:
Günümüzde dijitalleşmenin etkisi ile sosyalleşme pratiklerinin ve deneyimlerinin
gerçek mekânlarda sürdürülebilmesi için kentlinin yeniden tanımlanması gerekmektedir.
Tezde öncelikle kuşak teorileri araştırılmış, kentliyi ve mekânı dönüştürmede etkili olan
literatürdeki kavramlardan yararlanılmıştır. Bu kavramlar 21. yüzyıl kentlisinin
gündelik yaşamı deneyimleme biçimlerini, kimlik dönüşümünün nedenlerini, mekâna
dair güncel taleplerini, mekândaki ve dijitaldeki pratiklerini anlamlandırmaya dair
önemli ipuçlarını bizlere sunmaktadır. Kentliyi biçimlendiren diğer etkenler olarak;
planlama süreçleri, kentlinin gerçek ve dijital mekândaki gündelik deneyimleri
irdelenmiştir. Kamusal mekânda giderek edilgen hale gelen yeni kuşakların kendi
gündelik yaşamlarını aktardıkları çoklu bileşene sahip alternatif dijital platformlar ve
meta-verse (öte-evren) ise taşıdığı potansiyeller ve gerçek mekâna aktarılabilecek
özellikleri açısından incelenmiştir. Son olarak anket bölümünde X, Y ve Z kuşaklarının
gerçek ve dijital kamusal mekân deneyiminden beklentilerini sorgulamak kentlinin
kamusal mekân ihtiyacını nasıl karşıladığını anlamak için araç olarak görülmüştür. Tez
kapsamında irdelenen 1965-1979 tarihleri arasında doğanlar X Kuşağı, 1980-1996
tarihleri arasında doğanlar Y Kuşağı, 1997-2006 tarihleri arasında doğanlar Z Kuşağı
olarak kabul edilmiştir. Analiz aşamasında Ki-kare testi ile bireyin dahil olduğu kuşağın
bu bağlamdaki tercihlerini anlamlı olarak farklılaştırıp farklılaştırmadığı test edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Kamusal Mekân, Kuşak Teorisi, 21. Yüzyıl Kentlisi, Meta-verse,
Dijital Kamusal Mekân, Gündelik Yaşam, Sosyalleşme, Türkiye.

Abstract:
Today, with the impact of digitalisation, it is necessary to redefine today's urbanite in
order to maintain socialisation practices and experiences in public spaces. While
making this definition, which is the focus of the thesis, generation theories were firstly
researched and concepts in the literature that are effective in transforming the urbanite
and space were utilised. These concepts provide us with important clues about the 21st
century urbanites' ways of experiencing everyday life, the reasons for identity
transformation, their current demands for space, and their spatial and digital practices.
As other factors shaping the urbanite; planning processes, the daily experiences of the
urbanite in real and digital space are analysed. In addition, alternative digital platforms
and meta-verses with multiple components where new generations, who have become
increasingly passive in public space, transfer their daily lives, are analysed in terms of
their potentials and features that can be transferred to real space. In the last section, the
survey, questioning the expectations of Generations X, Y and Z from the real and digital
public space experience was seen as a tool to understand how the urbanites meet their
public space needs. Those born between 1965-1979 were considered Generation X,
those born between 1980-1996 were considered Generation Y, and those born between
1997-2006 were considered Generation Z. In the analysis phase, the Chi-square test was
used to test whether the generation to which the individual belongs significantly
differentiates the preferences in this context.
Keywords: Public Space, Generation Theory, 21st Century Urbanite, Meta-verse,
Digital Public Space, Everyday Life, Socialisation, Turkey