Bazı fungisitlerin genotoksik etkilerinin Drosophila smart yöntemi ile araştırılması
Investigation of the genotoxic effects of some fungicidesby Drosophila smart method
Yazar: ÖZLEM SAYGIN
Danışman: PROF. DR. BÜLENT KAYA
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Ekotoksikoloji = Ecotoxicology ; Karbamatlı pestisitler = Carbamate pesticides

Özet:
Gıda ihtiyacı ve ekonomik sebeplerle, tarımda verimi artırmak, zararlılarla mücadele etmek ve ürünlerin çabuk bozulmalarını önlemek için pestisit kullanmak gerekmektedir. Kullanılan bu pestisitler, bazen hedef dışı organizmalara negatif etkileri, çevre kirliliği oluşturması, besinler üzerindeki kalıntıları nedeniyle insan sağlığını olumsuz etkileyebilmektedir. Bunun yanı sıra, organizmaların zamanla pestisitlere karşı direnç kazanabilmesi sebebiyle yeni ve güvenli pestisit geliştirme çalışmaları sürekli olarak devam etmektedir.
 Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'nın verilerine göre ülkemizde son 10 yılda pestisit olarak en çok kullanılan kimyasallar fungisitler olmuştur. Bu nedenle bu çalışmada ülkemizde fungus kontrolünde yaygın olarak kullanılan dört fungisitin (Metiram, propamocarb hydrochloride, hymexazol ve kresoxim methyl) genotoksik etkileri model organizma Drosophila melanogaster ile yapılan in vivo kanat Somatik Mutasyon ve Rekombinasyon Testi (SMART)  ile araştırılmıştır. Bu test sisteminde, 72±4 saatlik transheterozigot larvalar fungisit içeren Drosophila hazır besini ile 48 saat boyunca kronik maruziyete bırakılmıştır. Çalışmada mwh/mwh ve flr3/TM3, Bds genetik yapılı bireylerin çaprazlanması ile elde edilen transheterozigot larvalar kullanılmıştır. Çalışılan bütün fungisitler suda çözdürülerek 1, 2, 5 ve 10 mM dozları larvalara uygulanmıştır. Maruziyet sonucunda kanat imajinal disk hücrelerinde oluşan bazı mutasyonlar (delesyon, nokta mutasyon ve ayrılmama) fenotipe mutant kanat trikomları şeklinde yansıması ile tespit edilebilmektedir. 
Sonuçlar istatistiksel olarak değerlendirildiğinde propamocarb hydrochloride'in sadece 10 mM'lık dozunun ikiz klon kategorisinde;  kresoxim methylin 1 mM'lık dozunun küçük tek tip klonlarında ve bütün dozlarının ise ikiz klonlarında;  hymexazolun 5 ve 10 mM dozlarının ikiz klonlarında;  metiramın 1, 2 ve 5 mM dozlarının ikiz klonlar kategorisinde bir miktar klon artışı olduğu tespit edilmiştir, fakat oluşan bu artışların istatistiksel olarak önemsiz olduğu bulunmuştur. Diğer çalışılan dozlar ve kategorilerin istatistiksel değerlendirilmesinde ise kontrol grubuna göre negatif sonuçlar elde edilmiştir. Sonuç olarak metiram, propamocarb hydrochloride, hymexazol ve kresoxim methylin Drosophila SMAR testi ile değerlendirilmesinde genotoksik etki bulunmamıştır (p>0.05).

Abstract:
Due to food needs and economic reasons, it is necessary to use pesticides to increase yield in agriculture, to fight pests and to prevent rapid deterioration of products. The pesticides can sometimes affect human health negatively due to their negative effects on non-target organisms, environmental pollution and residues on foods. In addition, as organisms can gain resistance to pesticides over time, efforts to develop new and safe pesticides are ongoing.
According to the data of Ministry of Food, Agriculture and Livestock, fungicides have been the most commonly used chemicals in our country in the last decade. Therefore, genotoxic effects of four fungicides (Metiram, Propamocarb hydrochloride, Hymexazol and Kresoxim-methyl) which are commonly used in fungus control in our country were investigated by in vivo wing Somatic Mutation and Recombination Test (SMART) with the model organism Drosophila melanogaster in this study. In this test system, 72 ± 4 hours transheterozigot larvae were exposed to chronic exposure for 48 hours with fungicides in Drosophila food. In this study, transheterozigot larvae obtained by crossing mwh/mwh and flr3/TM3, Bds genetic constructs were used. All fungicides were dissolved in water and 1, 2, 5 and 10 mM doses were applied to larvae. Some mutations (deletion, point mutation and non-separation) in wing imageinal disc cells as a result of exposure can be detected from mutant wing trichomes in the phenotype.
When the results were evaluated statistically, it was found that only 10 mM dose of propamocarb hydrochloride in twin clone category; small uniform clones of 1 mM dose of kresoxim methyl and twin clones of all doses; in twin clones of 5 and 10 mM doses of hymexazole; 1, 2 and 5 mM doses of metiram in the category of twin clones were found to have some clone increase but these increases were statistically insignificant. In the statistical evaluation of other studied doses and categories, negative results were obtained compared to the control group. As a result, no genotoxic effect was found in the evaluation of metiram, propamocarb hydrochloride, hymexazole and kresoxim methyl with Drosophila SMAR test (p>0.05).