Hematopoetik kök hücre transplantasyonu sonrası ebeveynlerin depresyon düzeyinin çocukların yaşam kalitesine etkisi
Effect of parents' depression level on children's quality of life after hematopoietic stem cell transplantation
Yazar: ZEYNEP KİSECİK
Danışman: ÖĞR. GÖR. NAİME ALTAY
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ana-baba = Parents ; Depresyon = Depression ; Hematopoetik kök hücreler = Hematopoietic stem cells ; Hücre nakli = Cell transplantation ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuklar = Children

Özet:
Hematopoetik kök hücre transplantasyonu (HKHT) sonrası çocukların yaşam kaliteleri etkilenmekte; ebeveynler yüksek anksiyete ve depresif semptomlar yaşamaktadır. Çalışmamız hematopoetik kök hücre transplantasyonu sonrası ebeveynlerin depresyon düzeyinin çocukların yaşam kalitesine etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılan tanımlayıcı bir çalışmadır. Araştırma, Ankara, Türkiye'de bir çocuk hastanesinin kemik iliği nakil ünitesinde yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini transplantasyondan 100 gün sonra poliklinikte takip edilen 2-18 yaş aralığındaki 82 çocuğun ebeveynleri oluşturmuştur. Araştırmada çocuk ve ebeveynler için sosyodemografik veri formu, Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği'nin ebeveyn formları ve Beck Depresyon Ölçeği kullanılmıştır.  Yaşam kalitesi ölçeğinde fiziksel sağlık toplam puanı, psikososyal sağlık toplamı, ölçek toplam puanı hesaplanmaktadır. Puan ne kadar yüksekse yaşam kalitesi o kadar iyidir. Beck depresyon ölçeği puanları 0 ile 63 arasında değişmekte olup ölçekte toplam değer 9 ve daha az ise "depresyon yok", 10–16 ise hafif", 17–23 ise "orta", 24 ve daha fazla ise "şiddetli depresyon" olarak değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesi yüzde frekans dağılımları, Mann-Whitney U testi, Kruskall-Wallis testi ve Spearman korelasyon testi ile yapılmıştır. Çalışmamıza, 40 (%48,8) anne; 42 (%51,2) baba katılmıştır. Çocukların 30 (%36,6)'u kız, 52(63,4)'si erkektir. Çocukların annelerinin yaş ortalaması 39,25±9,22; babalarının yaş ortalaması 43,15±9,52'dir.Çocukların yaşları 2-18 arasında değişmekte olup yaş ortalaması 10,68±4,80'dur. Çocukların 26 (%31,7)'sı talasemidir ve 29 (%35,4)'una 25-36 ay önce HKHT yapılmıştır. Çocukların yaşam kalitesi ölçek toplam puanı ortalama 61,37±21,85'dir. Ebeveynlerin Beck depresyon puanları ortalama 14,57±11,03'dir. Ebeveynlerin 14 (%17,1)'ünde şiddetli, 10 (%12,2)'unda orta düzeyde depresyon vardır. Ebeveynlerin Beck depresyon ölçek puanı ile çocukların yaşam kalitesi ölçek toplam puanı arasında istatistiksel olarak düşük derecede anlamlı ilişki bulunmuştur (r=-0,281; p=0,011).  Ebeveynlerin depresyon düzeyi HKHT yapılan çocukların yaşam kalitesini etkilemektedir. Transplantasyon sonrası ebeveynlerin depresyon düzeyinin değerlendirilmesi ve yardım almaları için yönlendirilmesi önemlidir.

Anahtar Kelimeler : Çocuk, kök hücre transplantasyonu, yaşam kalitesi, ebeveyn,depresyon

Abstract:
Children's quality of life is affected after hematopoietic stem cell transplantation (HSCT), and thus parents have high anxiety and depressive symptoms. This descriptive study is aimed to determine the impact of parents' depression level on children's quality of life after hematopoietic stem cell transplantation (HSCT).The study was conducted in a bone marrow transplantation unit of a children hospital in Ankara/Turkey. Research sample consisted of 82 children's parents. Children who were 2-18 year-old and monitored in polyclinics after 100 days of transplantation were included in the study. Socio-demographic data form, parental form of pediatric quality of life questionnaire and Beck Depression Inventory were used. Total physical health score, total psychosocial health score and total questionnaire score have been evaluated in life quality questionnaire. The higher the score is in pediatric-quality of life questionnaire, the better life quality is. As Beck Depression Inventory scores could be between 0 and 63, according to total score, it is evaluated as "no depression" for 9 or less value, "mild depression" for 10-16, "moderate depression" for 17-23 and "severe depression" for 24 or more. Data was measured with percentage and frequency distribution, Mann-Whitney U test, Kruskall-Wallis test and Spearman Correlation Test. 40 (48%) mothers and 42 (51,2%) fathers participated in the study. Of the children, 30 (36,6%) were female and 52 (63,4%) male. The mean age of mothers was 39, 25±9, 22 while that of fathers' 43, 15±9, 52. As children's age varies between 2-18, their mean age was 10,68±4,80. 26 children (31,7%) were diagnosed with thalassemia and 29 children (35.4%) were made HSCT 25 and 36 months ago. Total mean score of children's quality of life questionnaire was 61,37±21,85. Beck depression mean score of parents were 14,57±11,03. 14 (17,1%) of parents have had severe depression and 10 (12,2%) of parents have had moderate one. Low correlation statistically was found between Beck Depression Score of parents and total questionnaire score of children's quality of life (r=-0,281; p=0,011).Parents' depression level affects the children's quality of life after HSCT. Following transplantation, it is important that parents' depression level should be evaluated and supported.

Key Words : Child, stem cell transplantation, quality of life, parent, depression.