Kanser hastalarının bütüncül iyilik hallerinin ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of holistic well-being and the factors that affects holistic well-being in cancer patients
Yazar: SEVCAN TOPTAŞ KILIÇ
Danışman: PROF. FATMA ÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Hemşirelik = Nursing ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Psikometrik özellikler = Psychometric characteristics ; Ölçekler = Scales ; İyilik hali = Well-being

Özet:
Toptaş Kılıç S., Kanser Hastalarının Bütüncül İyilik Hallerinin ve Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Psikiyatri Hemşireliği Programı Doktora Tezi, Ankara, 2019. Bu araştırma kanser hastalarının bütüncül iyilik halinin incelenmesi amacıyla metadolojik ve tanımlayıcı olarak üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın birinci aşaması, "Holistic Well-Being Scale" adlı ölçeğin Türkçe'ye uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik çalışması olup gündüz tedavi ünitesine gelen ve onkoloji kliniklerinde yatan 230 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında, geçerliği ve güvenilirliği kanıtlanan "Bütüncül İyilik Hali Ölçeği" ve " Kısa Semptom Envanteri"nin yeni bir örneklem grubunda (203 hasta) hastaların tanıtıcı özelliklerine, bütüncül iyilik hali ile ilgili değerlendirmelerine göre dağılımı incelenmiştir. Araştırmanın üçüncü aşamasında, hastaların bütüncül iyilik hali değerlendirmelerine ilişkin deneyimlerini belirlemek amacıyla 18 hasta ile bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler, tanıtıcı bilgiler formu, Bütüncül İyilik Hali Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri ve yarı yapılandırılmış soru formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzde, ortalama, Mann Whitney U Testi ve Kruskal Wallis H analizi, pearson korelasyon kat sayısı, doğrulayıcı faktör analizi, Kendal-W analizi, güvenirlik aşamasında ise ölçeğin iki yarıya bölünmesi analizi ve cronbach alfa katsayısı kullanılmıştır. Nitel aşamada ise içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre Bütüncül İyilik Hali Ölçeği'nin Türkçe formunun, özgün formundan farklı olarak 6 boyut 26 madde ile Türk kültürüne uygun olduğu, hastaların bütüncül iyilik hallerinin değerlendirilmesinde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu belirlenmiştir. Yaş, çocuk durumu, yaşadığı yer, geldiği yer, yaşadığı kişiler, hastalık türü ve destek alma durumu Bütüncül İyilik Hali ölçeğinin alt boyutlarında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmamıştır. Yapılan bireysel görüşmeler sonucunda hastalar bütüncül iyilik hallerini nasıl değerlendirdiklerine yönelik fiziksel boyut, psikolojik boyut, sosyal boyut, spritüel boyut, ekonomik boyut ve sağlık ekibi üyelerinden beklentiler olmak üzere altı kategori oluşmuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda; Bütüncül İyilik Hali Ölçeği'nin ülkemizde yapılacak çalışmalarda kullanılması, hastaların fiziksel ve psikososyal alanlarda sorun yaşadıkları gözönüne alındığında hastalara bu sorunlara yönelik psikoeğitim programlarının geliştirilmesi önerilir.

Abstract:
Toptaş Kılıç S., Determination of Holistic Well-Being and the Factors that Affects Holistic Well-Being In Cancer Patients, Hacettepe University Graduate School of Health Sciences, Programme of Psychiatric Nursing, Doctorate Thesis, Ankara, 2019. This research was conducted in order to analyse the Holistic Well-Being of Cancer Patients in three parts containing methodological and descriptive analysis. The first part of the research is the validation of "Holistic Well-Being Scale" in Turkey. This was conducted with 230 patients who were either coming to the day care or staying in the oncology clinics. In the second part of the research, a new sample of 203 patients were examined according to their assesments of Holistic Well-Being Scale, Brief Symptom Scale and their descriptive characteristics. In the third part of the research, individual interviews were conducted with 18 patients in order to identify the experiences of the patients related to the evaluation of the Holistic Well-Being of them. Data was collected by using the forms of Descriptive Characteristics Form, Holistic Well-Being Scale and Semi-Structured Questionnaire Form. In the evaluation part of the analysis  Frequencies, Mean/Median, Mann Whitney U Test, Kruskal Wallis H Test, Pearson Correlation Coefficient, Confirmatory Factor Analysis, Kendal-W analysis and in the reliability part Split-Half and Cronbach Alfa were calculated and used. In the qualitative part, content analysis was used. According to the findings, Holistic Well-Being Scale can be applicable to the Turkish culture with 6 dimension and 26 items, not same with the original form. It was identified that Turkish Form of Holistic Well-Being Scale as a reliable and validated scale. It is found in the descriptive analysis that the Holistic Well-Being Scale dimensions did not show any statistical difference according to age, having child, place in living, place coming from, people living together, type of cancer and taking any support. According to the individual interviews, six categories were obtained by means of how they evaluate the holistic well-being of them. The categories are: pyschical dimension, psychological dimension, social dimension, spiritual dimension, economic dimension and the expectations from the health staff. In accordance with the results, it is reccommended that Holistic Well-Being Scale to be used in Turkey. When taking into consideration of the situation of the patients with pyschical and psychological problems, it is reccommended to new psychoeducation programs to be enhanced.