Harran ovası koşullarında tartılı lizimetre ile yoncanın su tüketiminin belirlenmesi ve tahmin yöntemleriyle karşılaştırılması
Determining the water consumption of alfalfa under Harran plain condition by the use of weighing lysimeter and comparison with the predicting methods
Yazar: MEHMET SAMİ NACAR
Danışman: DOÇ. DR. ALİ FUAT TARI
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, tartılı lizimetre ile referans yonca bitkisinin su tüketiminin belirlenmesi ve ampirik eşitliklerle karşılaştırması amaçlanmıştır. Çalışma Şanlıurfa ili, Harran Ovasında bulunan GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsü Koruklu-Talat Demirören Araştırma İstasyonunda yürütülmüştür. Çalışmada "Elçi" yonca çeşidi kullanılmıştır. Bu çalışmada, tartılı lizimetre kullanılarak yoncanın gerçek bitki su tüketimi (evapotranspirasyon) hesaplanmıştır. Günlük değerlerden gidilerek on günlük, aylık ve mevsimlik su tüketimleri bulunmuştur. Hesaplamalar sonucunda 2020 sulama yılında yoncanın en yüksek günlük su tüketimi 14.89 mm ile 18 Haziranda, en düşük günlük su tüketimi 1.04 mm ile 1 Mayısta ölçülmüştür. En yüksek aylık su tüketimi 291.76 mm ile Haziran ayında, en düşük aylık su tüketimi 95.42 mm ile Ekim ayında gerçekleşmiştir. 2020 yılında toplam 1 270.3 mm sulama suyu uygulanmış ve 1 294.2 mm toplam bitki su tüketimi gerçekleşmiştir. Denemede yapılan gözlemlerde yonca bitkisinin 30-70 cm yükseklikte olduğu günlerde elde edilen günlük su tüketimleri referans su tüketimi olarak kabul edilmiştir. Referans bitki su tüketimini tahmin eden yöntemlerle yapılan karşılaştırmalarda bu günlerin bitki su tüketimleri  dikkate alınmıştır. Ampirik modellerden referans yonca su tüketimini (ETr) tahmin eden (1972 Kimberly-Penman, 1982 Kimberly -Penman, Jensen-Haise metotları) ve potansiyel su tüketimini (ETp) tahmin eden (Hargreaves, Priestley- Taylor metotları) ve çim su tüketimini (ETo) tahmin eden (FAO-56 Penman-Monteith, FAO PPP-17 Penman, Penman 1963 VPD#3 metotları) ile lizimetreden elde edilen gerçek su tüketimlerinin karşılaştırılması yapılmıştır. Ampirik modellerden; referans yonca su tüketimini (ETr) tahmin eden 1972 Kimberly-Penman, çim su tüketimini (ETo) tahmin eden FAO-56 Penman-Monteith öne çıkmıştır. Potansiyel su tüketimini (ETp) tahmin eden hiçbir model gerçek su tüketimine yaklaşmamıştır. Önerilen bu iki modelden FAO-56 Penman–Monteith, bileşenlerinin çok olması ve farklı iklim koşullarında isabetli sonuç vermesi nedeniyle referans su tüketiminin tahmini için önerilen yöntem olmuştur.

ANAHTAR KELİMELER: Tartılı lizimetre, yonca, bitki su tüketimi, bitki su tüketimi tahmin yöntemleri

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the water consumption of the reference alfalfa plant by the use of weighing lysimeter and to compare it with empirical equations. The study was carried out at the GAP Agricultural Research Institute Koruklu-Talat Demirören Research Station where is located on the Harran Plain of Sanlıurfa. The Elçi alfalfa variety was used in the study. In the study, the actual plant water consumption (evapotranspiration) of alfalfa was calculated by using the weighing lysimeter. Ten-day, monthly and seasonal water consumption was calculated based on daily values. As a result of the calculations, the highest daily water consumption of alfalfa during the irrigation year of 2020 was measured on June 18 with 14.89 mm, and the lowest daily water consumption was measured on May 1 with 1.04 mm. The highest monthly water consumption was observed as 291.76 mm in June, and the lowest monthly water consumption was 95.42 mm in October. During the irrigation season of 2020, total of 1 270.3 mm of irrigation water was applied, and total plant water consumption was 1 294.2 mm. The daily water consumption obtained on the days when the alfalfa plant was 30-70 cm high, and it was accepted as the reference water consumption. The comparisons, which was made with the methods results and estimated the reference plant water consumption, were also compared for these days. As empirical models, the reference alfalfa water consumption (ETr) is estimated (1972 Kimberly-Penman, 1982 Kimberly-Penman, Jensen-Haise methods) and potential water consumption (ETp) (Hargreaves, Priestley-Taylor methods) and turf water consumption (ETo) and the reference water consumptions obtained from lysimeter were compared with the estimators (FAO-56 Penman-Monteith, FAO PPP-17 Penman, Penman 1963 VPD # 3 methods). Among empirical models; 1972 Kimberly-Penman predicting the reference alfalfa water consumption (ETr) and FAO PPP-17 Penman predicting turf water consumption (ETo) came into prominence. None of the model that is predicting potential water consumption (ETp) approached actual water consumption. Among these two proposed models, FAO-56 Penman-Monteith is the recommended method for estimating the reference water consumption due to its many components and accurate results in different climatic conditions.

KEYWORDS: Weighing lysimeter, alfalfa, evapotranspiration, predicting plant water consumption methods