Lise öğrencilerinin başarı ve başarısızlık yüklemeleri ile yardım isteme eğilimleri
High-school students' attributions of success and failure and help-seeking tendencies
Yazar: ASLI PERK KAN
Danışman: PROF. DR. HÜLYA GÜVENÇ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Başarı = Success ; Başarısızlık = Failure ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Lise öğrencileri = High schools students ; Yardım arama davranışı = Help seeking behaviors ; Yardım etme davranışı = Helping behavior tendency ; Yardımlar = Aids

Özet:
Bu araştırmada lise öğrencilerinin başarı ve başarısızlık yüklemeleri ile yardım
istemenin cinsiyet değişkenine göre incelenmesi ve başarı ve başarısızlık yüklemelerinin
yardım isteme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Bu çalışmada, nicel araştırma türü olan betimsel araştırma uygulanmıştır.
Araştırmanın örneklemini 2020-2021 eğitim öğretim yılında Çanakkale Merkez ilçesinde
bulunan Anadolu Liselerin ve Fen Liselerin 9.sınıflarında okuyan 419 öğrenci
oluşturmaktadır. Bu çalışmada veri toplama araçları olarak Sucuoğlu (2013)
tarafından geliştirilen Başarı ve Başarısızlık Yüklemeleri Ölçeği ve Koç (2014) tarafından
geliştirilen Yardım İsteme Ölçeği kullanılmıştır. Öğrencilerin başarı ve başarısızlık
yüklemeleri ile yardım isteme davranışları arasındaki ilişki cinsiyet değişkenine göre
incelenirken SPSS 20.0 programı kullanılmıştır.
Araştırmada elde edilen bulgular sonucunda, öğrencilerin yardım isteme ölçeğinin alt
ölçeklerinden "etkili yardım isteme" nin en yüksek ortalamaya sahip olduğu bulunmuştur.
Yani öğrencilerin çoğunluğu etkili yardım istemeye eğilimli olduğu görülmektedir. Bu durum,
öğrencilerin öğrenmek, anlamak ve zorluklarla baş etmek için yardım istediğini
göstermektedir. Bununla birlikte, hem başarıya hem de başarısızlığı dair yüklemelerde
öğrencilerin en az kendisi ile ilgili yükleme yaptığı ve kız öğrencilerin başarısızlık
yüklemelerinde erkek öğrencilere göre daha fazla öğretmen yüklemesi yaptığı ortaya
çıkmıştır.
Öne çıkan bir başka bulgu, etkili yardım isteme davranışı ile, başarı yüklemeleri alt
boyutlarından "öğretmen ile ilgili yükleme" arasındaki ilişkinin en yüksek pozitif yönlü ilişki
olmasıdır. Öte yandan etkili yardım isteme ile yürütücü yardım isteme alt boyutlarında
cinsiyete göre anlamlı farklılık bulunmuştur.
Son olarak, yardım istemenin alt boyutu olan etkili yardım isteme boyutu ile başarı
yüklemelerinin alt boyutları (öğretmen, aile, sınav ve kendisi ile ilgili yüklemeler) arasında
düşük düzeyde, pozitif yönde ilişki ve anlamlı farklılık bulunmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Lise Öğrencileri, Başarı ve Başarısızlık, Yüklemeler, Yardım İsteme.

Abstract:
The aim of this study is to examine the correlation of high school students' attributions
of success and failure as well as their help-seeking tendencies in relation to the gender
variable and to determine the relationship between their attributions of success and failure and
help-seeking tendencies.
In this study descriptive research which is a branch of qualitative research has been
used. The sample of this study consists of 419 nineth grade students who studies at Anadolu
and Science High Schools during 2020-2021 semesters in the centre of Çanakkale.
The Success and Failure Attribution Scale which was developed by Sucuoğlu (2013)
and the Help-Seeking Scale which was promoted by Koç (2014) have been used as a means of
collecting data in this research. Students' attributions of success and failure and the
relationship of their help-seeking tendencies in terms of gender variable have been analysed
by using the SPSS 22.0 program.
According to this research, findings, in students' help-seeking tendencies the highest
score is found at the "instrumental help-seeking" which is one of the sub-dimension of the
help-seeking scale. Therefore, the majority of students help-seeking tendencies are for seeking
help for learning, understanding and coping with difficulties.
However, in both attribution of success and failure, students attribute least on
themselves. And also, in failure attributions female students attribute more on teachers than
male students.
Another important finding that has come to forefront in this research is that there is a
positive correlation between students' instrumental help-seeking behaviours and of the subdimensional teacher attribution in succes attributions. On the other hand, it has been found
that there is a significant difference between instrumental help-seeking and executive helpseeking in terms of gender.
Finally, there is a low-level positive correlation and significant difference between
instrumental help-seeking behavior and sub-dimensions of success attributions such as
teacher, family, exam and themself.

Key words: High-school students, Success and failure, Attributions, Help-seeking,