2. tip bulanık sistemler ile sayısal görüntülerden dürtü gürültüsünün giderilmesi
Impulse noise removal from digital images by a type-2 fuzzy systems
Yazar: MUSTAGİME TÜLİN YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EMİN YÜKSEL
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering

Özet:
Sayısal görüntüler bilim ve teknolojinin birçok alanında gittikçe artan bir sekildekullanılmaktadır. Bu alanlara örnek olarak havacılık, uzay çalısmaları, astronomi,tıp, biyoloji, malzeme bilimi, uzaktan algılama, askeri uygulamalar, vb. verilebilir.Sayısal görüntüler kayıt esnasında çesitli sebeplerden dolayı gürültüden etkilenirler.Kaydedilen görüntü ile kaydedici dizge arasında yer alan ortamın mükemmelolmaması ve/veya kaydedici dizgenin ideal olmaması nedeniyle gürültü ortayaçıkmaktadır. Sayısal görüntülerin maruz kaldıgı çesitli bozulmalar görüntüdenfaydalı bilgi çıkarma islemini güçlestirmekte ve/veya çıkarılabilecek bilgi miktarınınazalmasına sebep olmaktadır. Görüntü gürültüsünün giderilmesi ardı sıra gelenkenar sezme, görüntü bölütleme ve cisim tanıma gibi alt görüntü isleme ve onarmatekniklerinin basarısını da dogrudan etkilemektedir.Bu tez çalısmasında dürtü gürültüsü ile bozulmus sayısal görüntülerden dürtügürültüsünün giderilmesine yönelik 2. tip bulanık mantık sistemlerine dayalı yeni birbulanık sinir agı (BSA) operatörü sunulmaktadır. Operatör arzu edilen sayıda 2. tipBSA süzgeç ile aynı sayıda durulastırıcının 1 adet son islemci ile birlestirilmesindenolusmaktadır. Operatörün yapısında kullanılan BSA süzgeçlerin tamamı birbirininaynı 3 girisli 1 çıkıslı Sugeno tipi 1. dereceden 2. tip aralık (interval) bulanıksistemlerdir. Yapılan benzetimlerden elde edilen sonuçlar sunulan operatörünsayısal görüntülerde dürtü gürültüsünü görüntüyü bozmadan gideren etkin bir araçoldugunu göstermistir.Anahtar Kelimeler: Görüntü onarımı, 2. tip bulanık mantık, Gürültü giderimi.

Abstract:
Digital images are valuable sources of information in many research and applicationareas including aviation, space science, astronomy, medicine, biology, materialsscience, remote sensing, military applications, etc. Digital images are oftencontaminated by impulse noise during image acquisition and/or transmission dueto a number of imperfections encountered in image sensors and communicationchannels. In most image processing applications, it is very important to removethe impulse noise from the image because the performances of subsequent imageprocessing tasks, such as edge detection, image segmentation, object recognition,etc., are severely degraded by noise.In this thesis, a detail-preserving neuro-fuzzy (NF) filtering operator based on type-2fuzzy logic tecniques for restoring digital images corrupted by impulse noise ispresented. The operator is constructed by combining desired number of type-2NF filters, defuzzifiers and a postprocessor. All NF filters in the structure of theoperator are Sugeno type first order type-2 interval fuzzy inference systems. Internalstructures of the NF filters are identical to each other. Simulation results indicatethat the proposed operator offers superior performance in removing impulse noisefrom images while effectively preserving image details and texture.Keywords: Image restoration, type-2 fuzzy logic, noise filtering.