Farklı sosyo-ekonomik ve kültürel ortamlarda yetişen çocukların okul olgunluğu açısından karşılaştırılması (K.M.Ç) /
Yazar: CAFER ÇATALOLUK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HÜLYA GÖRDÜR EKBERZADE
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1994
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Metropolitan Olgunluk Testi = Metropolitan Adolescemce Test ; Okul olgunluğu = School readiness ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure ; Çocuklar = Children

Özet:
Okul çağına gelen çocuğun okul eğitimini başarabilmesi için bu eğitimde gerekli özellikleri sahip olması beklenir ve bu eğitimi başarabileceği düşünülür. Çocuğun takvim yaşı itibarıyla okul yaşına gelmesi yeterli değildir. Çocuğun gerek sosyal, fiziksel gerekse zihnen bu hazırlığa sahip olması gereklidir. Bu çalışmada korunmaya muhtaç çocukları okul olgunluk düzeyleri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla S.H.Ç.E.K. Gen. Müdürlüğüne bağlı Bakırköy Çocuk yuvasında korunma altında olan 5.6-6.0 yaşlarında 10 kız 21 erkek çocuk ile, S.H.Ç.E.K. Gen. Müdürlüğüne bağlı Bakırköy ve Okmeydanı kreş ve gündüz bakım evlerinde gündüz bakımdan yararlanan aynı yaşlarda 10 kız 21 erkek toplam 62 denekle bu çalışma yapılmıştır. Deneysel yöntemin kullanıldığı bu çalışmada Bakırköy çocuk yuvasında ki korunmaya muhtaç çocuklar "Deney grubu" ve kreş ve gündüz bakım Evlerindeki gündüz bakımdan yararlanan çocuklar "kontrol grubu" olarak kullanılmıştır. Random seçimden sonra iki gruba da Metropolitan Readiness Testi, Stanıbak Ritim Testi, Head Kendi Bedeninde Sağ-Sol Tayin Testi, Goodenough Bir Adam Çiz Testi uygulanmıştır. Yine her iki grupta ki çocukların kurumlardaki şahsi dosyalarından ve çocukla ilgili grup öğretmenlerinden yararlanılarak 20 sorudan oluşan bir soru listesi uygulanmıştır. Bu materyalleri kullanmaktaki amaç aile sevgi ve ilgisinden yoksun ve fakir tembihlenmek şartları içinde yetişen çocukların yine benzer fiziki koşullara sahip kurumlarda gündüz bakımından yararlanan çocuklara oranla okul olgunluk düzeyine erişme düzeylerini belirlemektedir. Testin uygulanmasından sonra elde edilen sonuçların anlamlılık tespitleri "t" testi ile hesaplanmıştır. Gerektiği yerlerde yüzdelik dağılım tablolarına da başvurmuştur. 104Sonuç olarak korunmaya muhtaç çocuklar kontrol grubuna göre Head Kendi Bedeninde Sağ-Sol Tayini Testi hariç anlamlı düzeyde düşük skorlar elde etmişlerdir. Korunmaya muhtaç çocukların bu çalışmada %38.09'u zayıf-tehlike, %57.14'ü ise ortanın altı skorlarını Metropolitan Readiness Testinden elde etmişlerdir. Zihin yaşı itibarıyla Bir Adam Çiz Testinde iki grup arasında "1.81"lik bir zihin yaşı farklılık saptanmıştır ki bu anlamlı bir sonuçtur. Stambak Ritim Testinde de korunmaya muhtaç çocuklar anlamlı düzeyde başarısız olmuşlardır. Korunmaya muhtaç çocuklar kreş ve bakım evlerindeki çocuklara oranla daha kalabalık aileden gelmiş ve çok kardeşe sahiptirler. Şu anda gece gündüz 28-30 kişilik gruplarda barınmaktadırlar. Grup öğretmenlerine göre kreş ve gündüz bakım evlerindeki çocuklara oranla daha başarısız olarak algılanmaktadırlar. Tercih ettikleri tek bir oyun arkadaşı oranları düşüktür. Korunmaya muhtaç çocuklar kurum bakımından olumsuz etkilenmektedir. Okula başlama yaşları gelmelerine rağmen buna zihinsel ve pisiko-sosyal açıdan hazır olma oranları anlamlı düzeyde düşüktür. Bu çocuklar okula gönderilme yaşları geldiğinde takvim yaşları itibariyle değil zihin yaşları ve pisiko-sosyal yaşları göz önüne alınarak okula gönderilmelidirler. Kurum bakımı korunmaya muhtaç çocuklar için en son çare olarak düşünülmeli koruyucu aile ve evlatlık hizmetleri birinci planda düşünülmelidir. Eğer kurum bakımı tercih edilecekse çocuklardaki olumsuz gelişme en aza indirgemek amacıyla; 1- Türkiye'deki korunmaya muhtaç çocukların gelişim normları saptanarak ve buna bağlı 0 yaştan başlayan gelişim normları oluşturulmalıdır. 2- Bu çocuklarla çalışacak elemanlar hem mesleki bilgi hemde kişisel özellikleri açısından yeterli özelliklere 105sahip elemanlardan seçilmelidir. Bu elemanlar hizmetçe eğitim programları ile desteklenmeli ve uzmanlaşmalıdırlar. 3- Bu alanda çalışacak elemanların yetiştirilmesi ve istihdamı yoluna gidilmelidir. 4- Kurumların Fiziki şartları çocukların ihtiyaçlarına bağlı olarak yeniden dizayn edilmelidir. 5- Çocukla çalışacak elemanların devamlılığı sağlanmalı, aynı eleman kurumda kaldığı sürece aynı çocuklarla çalışmalıdır. 6- Uyarıcı şartlar yeniden düşünülmeli ve tasarlanmalıdır. Çocukların toplumla bütünleştirilmesi yolları arttırılmalı ve bu konudaki çalışmalar hızlandırılmalıdır. 7- Son yıllardaki bilimsel verilerden de yararlanılarak korunmaya muhtaç çocukların toplumdaki diğer çocuklarla kaynaştırılması çalışmaları yapılmalı kreş ve gündüz bakım evleri bu anlamda kullanılmalıdır. 8- Kurum idare kadrosu gerek mesleki yeterliliğe ve gerekse bu konuda deneyimli bilgili ve idarecilik konusunda eğitim almış elemanlardan seçilmelidir. 9- Ülkemizdeki üniversite eğitim şartları göz önüne alınarak üniversitelerden mezun meslek elemanlarının korunmaya muhtaç çocuklarla ilgili uzmanlaştırılma ve eğitim çalışmalarına hız verilmeli yoğun hizmet eğitim programlarıyla yetiştirilmelidirler. 10- Korunmaya muhtaç çocuklarla çalışacak elemanlar kurumla sözleşmeli eleman statüsünde çalıştırılmalıdırlar ve kurumda mesleki hiyerarşi yerleştirilmelidir. 106

Abstract: