Kriz yönetimi ve psikolojik sermaye arasındaki ilişki /
Yazar: ZEYNEP ŞAHİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET KAYA
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kriz = Crisis ; Kriz yönetimi = Crisis management ; Psikolojik sermaye = Psychological capital ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğretmenler = Teachers ; İyimserlik = Optimism

Özet:
Bu araştırmanın amacı; öğretmenlerin kriz yönetimi ve psikolojik sermaye
algı düzeylerini belirlemektir. Bu amaç kapsamında, öğretmenlerin kriz yönetiminde
psikolojik sermaye düzeyleylerinin cinsiyet, yaş, okuldaki hizmet süresi ve yönetim
şekli değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiş, kriz
yönetimi algısının psikolojik sermaye algısına olan etkisi araştırılmıştır. Araştırma
betimsel-ilişkisel tarama modelinde ve nitel türde karma bir araştırmadır.
Araştırmanın evreni 2013-2014 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Sancaktepe
ilçesinde bulunan ilkokullarda görev yapan öğretmenlerdir. Araştırmada basittesadüfi
örnekleme yoluyla örneklem seçilmiştir. Araştırma 279 öğretmenden
toplanan verilerle yapılmıştır. Araştırma verilerini toplamak amacıyla, öğretmenlerin
demografik bilgilerini içeren ve bu araştırmanın amacına uygun olarak araştırmacı
tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu, "Kriz Yönetimi Ölçeği" ve "Psikolojik
Sermaye Ölçeği" kullanılmıştır.
Araştırmanın nitel deseni kapsamında öğretmenlerin kriz yönetimi ve
psikolojik sermayelerine ilişkin görüşlerini ortaya koymaya yönelik nitel araştırma
yöntemlerinden durum çalışması kullanılmıştır.
Bu araştırmada toplanan verilerin çözümlenmesinde SPSS 21 istatistik
programı kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde frekans, yüzde, ortalama,
parametrik fark testleri ve regresyon analizi testleri kullanılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin kriz yönetimi algıları genel
ortalamada ve tüm alt boyutlarda orta düzeydedir. Kadın öğretmenlerin kriz yönetimi
algıları, erkek öğretmenlerden yüksek bulunmuştur. 41-45 yaş grubunda bulunan
öğretmenlerin kriz yönetimi algıları, 31-35 yaş, 36-40 yaş ve 22-30 yaş grubunda
bulunan öğretmenlere göre anlamlı bir şekilde daha yüksektir. 16 yıl ve üzeri kıdeme
sahip öğretmenlerin kriz yönetimi algı düzeyi, 11-15 yıl ve 6-10 yıl kıdeme sahip
öğretmenlere göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur.
Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin psikolojik sermaye düzeyleri genel
ortalamada ve tüm alt boyutlarda orta düzey olarak belirlenmiştir. Kadın
öğretmenlerin psikolojik sermayeleri, erkek öğretmenlerden yüksek bulunmuştur.41-45 yaş grubunda yer alan öğretmenlerin psikolojik sermaye düzeyleri, 22-30 yaş,
31-35 yaş ve 36-40 yaş grubunda yer alan öğretmenlere göre, anlamlı şekilde daha
yüksektir. 16 yıl ve üzeri kıdeme sahip öğretmenlerin psikolojik sermaye düzeyi, 11-
15 yıl, 6-10 yıl ve 0-5 yıl kıdeme sahip öğretmenlere göre, anlamlı olarak daha
yüksektir.
Araştırmada, öğretmenlerin kriz yönetimi ve psikolojik sermaye algıları
arasındaki ilişki incelenmiş, kriz yönetiminin psikolojik sermayenin anlamlı bir
yordayıcısı olmadığı belirlenmiştir. Araştırmanın nitel kısmı kapsamında yapılan
görüşmelerde, öğretmenlerin 18'i kriz yönetimi ve psikolojik sermaye anlamında
olumsuz görüş bildirmiştir.


Anahtar Sözcükler: Kriz, kriz yönetimi, psikolojik sermaye, özyeterlik,
umut, iyimserlik, öğretmen.

Abstract:
The main objective of this study is to determine the levels of teachers' crisis
management and psychological capital. Within the scope of this aim, it was
examined whether or not the level of teachers' perceived crisis management and
psychological capital significantly differ or not, according to the following variables;
sex, age, years in service and type of school management. Furthermore, the impact of
crisis management on psychological capital has been investigated. Mixed research
techniques - descriptive, correlational and qualitative- were used. The research
consists of the teachers who are working at primary schools in Sancaktepe district in
Istanbul province, during the academic year of 2013-2014. The sample of the study
was selected by using stratified simple random sampling technique. Data were
collected from 279 teachers. In order to collect the research data, several instruments
were used; for gathering demographic information about the teachers, a Personal
Information Form was prepared. Furthermore, "Crisis Management Scale" and
"Psychological Capital Scale" were used in order to measure the teachers' crisis
management and the psychological capital levels respectively.
In order to collect the qualitative data for determining teachers' views about
crisis management and psychological capital, a case study, which is a qualitative
technique most commonly used in such researches, was designed. In other words,
interview techniques were used.
To analyze research, data frequency, percentage, mean scores, parametric
tests and regression analysis techniques were used in SPSS version 21 for windows.
The study has indicated that teachers' average crisis management score in
general as well as in all subscales were moderate. Furthermore, the data has shown
that crisis management scores of teachers differed significantly according to sex.
Crisis management scores of female teachers were found significantly higher than
male teachers. With relation to age, crisis management scores of 41-45 years old
teachers were found significantly higher than those of 31-35, 36-40, and 22-30 years
old groups. The study has confirmed that crisis management mean scores of teachers who have been working for 16 and above years were significantly higher than those
of teachers who have been 0-5, 6-10, and 11-19 years in service.
The result has underlined that teachers' psychological capital perception level
in general as well as in all subscales were moderate. Psychological capital scores of
female teachers were found significantly higher than male teachers. With relation to
age, psychological capital mean scores of 41-45 years old teachers were found
significantly higher than those of 22-30, 31-35, and 41-45 years old groups. The
result further signifies that psychological capital mean scores of teachers who have
been working for 16 and above years was significantly higher than those of teachers
who have been working for 11-15, and 6-10 and 0-5 years.
The data has also underscored that there was not a correlation between
teachers' crisis management and psychological capital scores. The study has shown
that about eighteen of the teachers had a negative view about crisis management and
psychological capital.



Keywords: Crisis, crisis management, psychological capital, self-efficacy,
hope, optimism, teacher.