Iris suaveolens'ten Elde Edilen Bileşiklerin Yapı Tayini ve Antioksidan Aktivitelerinin Belirlenmesi
Structure Determination of Compounds Isolated From Iris suaveolens With Antioxidant Activity.
Yazar: IŞIL HACIBEKİROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. UFUK KOLAK
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Yapısal analiz = Structural analysis

Özet:
Iridaceae familyasının bir üyesi olan Iris cinsinin Türkiye'de 16'sı endemik olmak üzere 46 türü bulunmaktadır. Iris türlerinin rizomları halk arasında idrar arttırıcı ve kusturucu, tohumları ise gaz söktürücü, kabız ve midevi olarak kullanılmaktadır. Iris türleri süs bitkisi olarak yetiştirilmelerinin yanı sıra menekşeye benzer kokuları olduğundan kozmetik ve parfüm endüstrisinde de kullanılmaktadır. Iris türlerinin rizomları iridal tipi triterpenler ve izoflavonlar başta olmak üzere flavon, flavanon, ksanton ve kinonlar gibi sekonder metabolitleri içermektedir.Bu yüksek lisans tez çalışmasında, Iris suaveolens Boiss. & Reuter bitkisinin rizomlarından hazırlanan petrol eteri, kloroform ve metanol ekstrelerinin toplam fenolik miktarları pirokatekole, toplam flavonoit miktarları kersetine eşdeğer olarak tayin edildikten sonra antioksidan aktiviteleri ß-karoten renk açılım, metal bağlama, süper- oksit anyon radikali giderim ve CUPRAC yöntemleri kullanılarak belirlendi. Antioksidan aktiviteleri yüksek olan petrol eteri ve kloroform ekstrelerinden kromatografik yöntemler kullanılarak sekonder metabolitler saflaştırılıp spektroskopik yöntemler kullanılarak yapıları aydınlatıldı. Petrol eteri ekstresinden beş, kloroform ekstresinden sekiz olmak üzere toplam onüç madde elde edildi. Elde edilen saf maddelerin antioksidan aktiviteleri ß-karoten renk açılım ve CUPRAC yöntemlerine göre belirlendi. ß-Karoten renk açılım yönteminde en yüksek aktiviteyi 7ß-hidroksistigmast-4-en-3-on ve coniferaldehitin, CUPRAC yönteminde en yüksek etkiyi coniferaldehitin gösterdiği tespit edildi.

Abstract:
There are forty six Iris species (Iridaceae) in Turkey, sixteen of them are endemic. In traditional medicine, their rhizomes have been used as diuretic and vomitive, their seeds as carminative and constipative. These species have been grown as an ornamental plant and they have been also used in cosmetic and perfume industries. Their rhizomes are rich in iridal type triterpenes and isoflavones. Flavones, flavanones, xanthones and quinones have been also isolated from Iris species.In this thesis, the petroleum ether, chloroform and methanol extracts were prepared from the rhizomes of I. suaveolens Boiss. & Reuter. Total phenolic and flavonoid contents of these extracts were determined as pyrocatechol and quercetin equivalents, respectively. The antioxidant activity of the extracts was determined by using ß-carotene bleaching, metal chelating, superoxide anion radical scavenging and CUPRAC methods. Secondary metabolites were isolated from the petroleum ether and chloroform extracts, spectroscopic methods were used for structure determination. Five compounds were obtained from the petroleum ether extract and eight from chloroform extract. ß-Carotene bleaching and CUPRAC methods were used for the determination of antioxidant activity of the isolated compounds. 7ß-Hydroxystigmast-4-en-3-one and coniferaldehyde showed the highest activity in ß-carotene bleaching method, coniferaldehyde exhibited the best effect in CUPRAC assay.The pyhtochemical investigation of I. suaveolens, the antioxidant activity of its extracts and some isolated compounds were performed for the first time in this study.