Okullarda yaşanan akran zorbalığı davranışları ve yönetimi: Bir meta-sentez çalışması
Management of peer bullying behaviours in schools: A Meta-synthesis study
Yazar: YASEMİN ELİBOL
Danışman: PROF. DR. NECLA ŞAHİN FIRAT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetçiliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma, okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise düzeyinde akran zorbalığına ilişkin öğretmen, ebeveyn ve öğrencilerin algı ve yaklaşımlarını incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, birden fazla nitel çalışmanın bulgularının bir araya getirilerek analiz edildiği meta-sentez yöntemi kullanılmıştır. Dahil etme kriterleri olarak, YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanında "akran zorbalığı" konulu, Türkçe dilinde, okul öncesi ve zorunlu eğitim dönemi ile ilişkili, nitel veya karma desene sahip tezler belirlenmiştir. Bu kriterlere göre seçilen 22 çalışma, zorbalığın farklı yaş gruplarında nasıl tanımlandığı, etkileyen faktörler ve önleme stratejileri çerçevesinde analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, okul öncesi dönemde zorbalık, öğretmenler tarafından fiziksel ve gözlemlenebilir davranışlarla tanımlanırken, ebeveynler zorbalığı çocuklarının duygusal tepkileri üzerinden değerlendirmektedir. İlkokul düzeyinde öğretmenlerin zorbalık algıları, sosyo-kültürel farklılıklara göre değişmekte olup, kırsal bölgelerde sosyal ve sözel zorbalığın daha normal bir iletişim biçimi olarak algılandığı gözlemlenmiştir. Ortaokul düzeyinde fiziksel, sosyal, ve siber zorbalık yaygın olup, zorbalık mağdurlarının sıklıkla yalnızlık, kaygı ve sosyal geri çekilme gibi olumsuz duygusal tepkiler geliştirdiği görülmüştür. Lise düzeyinde ise, öğrencilerin zorbalığı hafife alma eğiliminde olduğu ve zorbalığın daha çok "şaka" veya "eğlence" olarak tanımlandığı, ayrıca sosyo-ekonomik farklılıkların ve kültürel çeşitliliğin zorbalık eğilimlerini belirgin şekilde etkilediği bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Akran zorbalığı, Meta-sentez, eğitim düzeyleri, zorbalık önleme

Abstract:
This study was conducted to examine the perceptions and approaches of teachers, parents and students regarding peer bullying at preschool, primary, secondary and high school levels. In the study, meta-synthesis method was used in which the findings of more than one qualitative study were brought together and analysed. As inclusion criteria, theses on 'peer bullying', in Turkish language, related to pre-school and compulsory education period, with qualitative or mixed design were determined in the YÖK National Thesis Centre database. The 22 studies selected according to these criteria were analysed within the framework of how bullying is defined in different age groups, factors affecting it and prevention strategies. According to the findings, bullying in preschool period is defined by teachers in terms of physical and observable behaviours, while parents evaluate bullying through their children's emotional reactions. At the primary school level, teachers' perceptions of bullying varied according to socio-cultural differences, and it was observed that social and verbal bullying was perceived as a more normal form of communication in rural areas. At the secondary school level, physical, social, and cyber bullying are common, and victims of bullying often develop negative emotional reactions such as loneliness, anxiety, and social withdrawal. At the high school level, it was found that students tended to underestimate bullying and bullying was mostly defined as 'joking' or 'fun', and socio-economic differences and cultural diversity significantly affected bullying tendencies.

Keywords: Peer bullying, Meta-synthesis, education levels, bullying prevention