Tip 2 diyabeti olan bireylerin hastalık uyumu ve öz yönetiminin değerlendirilmesi
Evaluation of disease adaptation and self-management of individuals with type 2 diabetes
Yazar: TUBA BUDAK
Danışman: PROF. DR. ELANUR YILMAZ KARABULUTLU
Erzurum Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
ÖZET
YÜKSEK LİSANS TEZİ
Tip 2 Diyabeti Olan Bireylerin Hastalık Uyumu ve Öz Yönetiminin Değerlendirilmesi
Amaç: Tip 2 Diyabetli bireylerin hastalığa uyumunu ve öz yönetimini değerlendirmek, aralarındaki ilişkiyi incelemek ve bu parametreleri etkileyen faktörleri değerlendirmek amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Tanımlayıcı tipte yapılan bu araştırma 1 Aralık 2023-17 Temmuz 2024 tarihleri arasında, Erzurum Şehir Hastanesi Endokrin Polikliniği'nde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini polikliniğe başvuran Tip 2 diyabet tanısı almış hastalar oluşturmuştur. Güç analizi yapılarak örneklem büyüklüğü 283 kişi olarak belirlenmiştir. Araştırma verileri Tanıtıcı Bilgi Formu, Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği ve Tip 2 Diyabet Öz Yönetim Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. İstatistiksel analizler IBM SPSS 26 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Verilerin analizinde yüzdelik, Bağımsız Gruplarda t Testi, Varyans Analizi, Pearson Korelasyon Analizi ve Regresyon Analizi kullanılmıştır. 
Bulgular: Tip 2 diyabetli bireylerin Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği ortalama puanının 82,06±11,12, Diyabet Öz Yönetim Ölçeği ortalama puanının 61,16±12,91 olduğu tespit edilmiştir. Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği ortalama puanı ve alt boyut ortalama puanları ile Tip 2 Diyabet Öz Yönetim Ölçeği ortalama puanı ve alt boyutları ortalama puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü ve orta düzeyli bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<0,05). Katılımcıların öğrenim düzeyi, sosyal destek varlığı, tedavi şekli, hastalık ile ilgili eğitim alma durumu, metabolik değişkenlere göre hem Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği ve hem de Tip 2 Diyabet Öz Yönetim Ölçeği'nden aldıkları ortalama puanların istatistiksel olarak farklılık gösterdiği belirlenmiştir (p<0,05).
Sonuç: Tip 2 diyabetli bireylerin hastalığa uyumlarının ve öz yönetimlerinin iyi düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Kronik hastalığa uyum arttıkça diyabet öz yönetiminin arttığı belirlenmiştir. Cinsiyet, yaş, öğrenim düzeyi, aile tipi, çocuk sayısı, meslek, sosyal destek alma, tedavi şekli, hastaneye yatma durumu, komplikasyon varlığı, hastalıkla ilgili eğitim alma durumu, açlık kan şekeri, sistolik kan basıncı, bel çevresi, HDL düzeyi gibi faktörler kronik hastalığa uyum ve diyabet öz yönetimini etkileyen faktörler olarak belirlenmiştir.  
Anahtar Kelimeler: Hastalığa Uyum, Hemşire, Öz Yönetim, Tip 2 Diyabet

Abstract:
ABSTRACT
MS. Thesis
Analysis of Disease Adaptation and Self-Management in Individuals with Type 2 Diabetes
Aim: This study aimed to assess the adherence and self-management practices among individuals with type 2 diabetes, establish the correlation between these factors, and examine the influencers affecting them.
Methods: Thedescriptive study was conducted at the Endocrinology Polyclinic of Erzurum City Hospital between December 1, 2023, and July 17, 2024. The population of the study consisted of patients diagnosed with Type 2 diabetes who applied to the polyclinic. The sample size was determined to be 283 individuals through power analysis. The research data was obtained using a demographic information form, the Chronic Disease Self-Efficacy Scale, and the Type 2 Diabetes Self-Management Scale. The statistical analyses were conducted using the IBM SPSS 26 software package. The data analysis involved the use of percentage, Independent Samples t-test, Analysis of Variance (ANOVA), Pearson Correlation Analysis, and Regression Analysis.
Results: The mean score of the Chronic Disease Self-Efficacy Scale for individuals with type 2 diabetes was found to be 82.06±11.12, while the mean score of the Diabetes Self-Management Scale was 61.16±12.91. A statistically significant positive and moderate level relationship was found between the mean score of the Chronic Disease Self-Efficacy Scale, its sub-dimensions, and the mean score of the Type 2 Diabetes Self-Management Scale and its sub-dimensions (p<.05). Statistically significant differences were found in the mean scores obtained from both the Chronic Disease Self-Efficacy Scale and the Type 2 Diabetes Self-Management Scale according to variables such as participants' educational level, presence of social support, type of treatment, receipt of education related to the disease, and metabolic variables (p<.05).
Conclusion: The adherence to the disease and self-management of individuals with Type 2 diabetes was found to be at a proficient level. It has been found that there is an increase in diabetes self-management as the individual adapts to the chronic disease. Demographic and disease-related factors such as gender, age, level of education, family type, number of children, occupation, social support received, treatment method, hospitalization status, presence of complications, receipt of disease-related education, fasting blood sugar level, systolic blood pressure, waist circumference, and HDL level were identified as influencers affecting adaptation to chronic illness and diabetes self-management.
Keywords: Chronic Illness Adaptation, Nursing, Self-management, Typ2 Diabetes.