Erkek sporcularda vücut kompozisyonu ve somatotiplerin ivmelenme hızı üzerine etkileri
The effects of body composition and somatotypes onacceleration speed in male athletes
Yazar: İRFAN MARANGOZ
Danışman: DOÇ. DR. YAHYA POLAT
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Spor = Sports
Dizin: Erkekler = Men ; Somatotipler = Somatotypes ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Vücut bileşimi = Body composition ; İvme = Acceleration

Özet:
Bu çalışmanın amacı, erkek sporcularda vücut kompozisyonu ve somatotiplerin ivmelenme hızı üzerine etkilerinin belirlenmesidir. Somatotiplerin gruplara göre aritmetik ortalamaları ve standart sapma değerleri; Endomorf grubu (n=20); yaş 20.95±2.80 yıl, boy 169.40±2.68 cm kilo 66.20±4.74 kg, Mezomorf grubu (n=20); yaş 20.60±3.15 yıl, boy 172.25±7.34 cm kilo 69.95±10.28 kg, Ektomorf grubu (n=20); yaş 19.40±1.46 yıl, boy 178.10±6.04 cm kilo 62.05±7.19 kg olan 18-30 yaş arasındaki elit sporcular üzerinde araştırma yapılmıştır. 
Araştırmada ölçümler sonunda elde edilen veriler, Windows için SPSS 22.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiş ve anlamlılık düzeyi 0.05 olarak alınmıştır. 
Somatotiplerin vücut kompozisyonu verileri bakımından karşılaştırıldığında; boy değişkeninde, endomorfi ve ektomorfi arasında (p<0.001), mezomorfi ve ektomorfi arasında (p<0.05) , vücut kitle indeksi değişkeninde, ektomorfi ve endomorfi arasında (p<0.001), ektomorfi ve mezomorfi arasında (p<0.001), vücut yağ yüzdesi değişkeninde, ektomorfi ve endomorfi arasında (p<0.001), endomorfi ve mezomorfi arasında (p<0.001), yağ kütle (kg) değişkeninde, ektomorfi ve endomorfi arasında (p<0.001), endomorfi ve mezomorfi arasında (p<0.001) ve yağsız kütle (kg) değişkeninde, endomorfi ve mezomorfi arasında (p<0.05) düzeyinde anlamlılık tespit edilmiştir. Yaş ve kilo değişkeninde somatotip grupları arasında herhangi bir anlamlılık (p>0.05) tespit edilmemiştir. Somatotiplerde en iyi ivmelenme test değerleri (sn) 0-5 m, 5-10 m, 10-15 m sıralaması; mezomorfi, ektomorfi ve endomorfi şeklinde tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler:  Erkek sporcular, vücut kompozisyonu, somatotipler, ivmelenme

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the effects of somatotypes and body composition on acceleration speed in male athletes. Each somatotype groups included 20 athletes. The study was performed with elite athletes aged between 18 and 30 years. Mean values of age, height, and body weight were determined for all somatotype groups. The mean ages of endomorph, mesomorph and ectomorph groups were 20.95±2.80, 20.60±3.15, and 19.40±1.46 years respectively. The mean heights of endomorph, mesomorph and ectomorph groups were 169.40±2.68, 172.25±7.34 and 178.10±6.04 cm respectively. The mean weights of endomorph, mesomorph and ectomorph groups were 66.20±4.74, 69.95±10.28, and 62.05±7.19 kg respectively.
Statistical analysis was performed by using SPSS ver 22.0 (SPSS Inc., Chicago, IL, USA). Data were expressed as mean ± standard deviation for metric variables. A value of p<0.05 was accepted statistically significant.
Somatotypes were compared with data of body compositions of the subjects. A significant difference was found in height between endomorph and ectomorph (p<0.001), and mesomorph and ectomorph (p<0.05). We determined similar results when we compared with body mass index (p<0.001). Also there was a significant difference between the groups' ectomorph and endomorph (p<0.001), and endomorph and mesomorph (p<0.001) when we compared with body fat percentage, and fat mass variables. Endomorph and mesomorph groups were found statistically significant difference when we compared with fat free mass (p<0.05). There was no significant difference between the groups compared with age and weight. The test values of 0-5, 5-10 and 10-15 m were evaluated. We determined that the best acceleration values were sorted as mesomorph, ectomorph, and endomorph. 

Key Words:  Male athletes, body composition, somatotype, acceleration.