Çin kaynaklarına göre Mançu (Çing) Hanedanı döneminde (1644-1911), Çin'de İslâmiyet
According to chinese sources, Islam in Manchu (Çing) dynasty (1644-1911) in China
Yazar: MAERJIANG WU
Danışman: PROF. DR. NUH ARSLANTAŞ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Mançular = Mançular ; Medreseler = Madrasahs ; Müslümanlar = Muslims ; Çin = China ; İslamiyet = Islam

Özet:
İslâmiyet, Tang hanedanı (Tangçao) (618-907), Beş hanedanlık (Vuday) (907-960), Song (960-1271), Yüan (1271-1368), Ming (1368-1644) ve Çing (1644-1911) hanedanları dönemlerinde yani binyıllık bir zaman diliminde yayılarak ve gelişerek şimdi Çin'deki beş büyük dinden biri haline gelmiştir. Uzun bir süre yayılma, gelişme ve değişim sonucunda, Çin'deki İslâm millî nitelik, bölgesel özelliğe sahip olan İslâmî inanç sistemini teşkil etmiştir. Tang hanedanı (618-907), Beş hanedanlık (907-960), Song (960-1271), Yüan (1271-1368) ve Ming (1368-1644) hanedanları dönemi ise İslâm dininin Çin'de yayılmasının esas dönemleridir. Çing hanedanı (1644-1911) müslümanların yaşadığı en karanlık ve zulüm çekilen dönem olmasına rağmen, müslümanların kendi kimliğini koruma ve dinine sahip çıkma mücadelesi sonucunda İslâm'ın gelişme, olgunlaşma ve yerleşme dönemi olarak telakki edilebilir. İslâm'ın Çin'in değişik tarihî dönemlerinde değişik adları vardır. Ancak 1956 yılı resmî olarak Çin Halk Cumhuriyeti tarafından "İslâm dini" (Yisilanciao) diye adlandırılmıştır.
Tezimiz Giriş ve üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş'te, başvurulan kaynaklar, araştırmalar tanıtılmıştır ve Çin'deki esas olan dört Müsülman milletlerle ilgili bilgi de verilmiştir. Çing hanedanlığı öncesinde Çin'deki İslâmiyetin filizlenme, gelişme ve istikrarın kaybolduğu dönemleri eski Çin kaynaklarına dayanarak tezin birinci bölümünde detaylı incelenmiştir. Tezin Çing hanedanlığı döneminde Çin'de İslâmiyet başlık altındakı ikinci bölümünde Çin'deki müslümanların siyası, dinî, iktisadî ve sosyal hayatı ele alınmıştır, onların Çin idaresindeki yeri, hukukî statüleri, Müslüman toplumunun kendileri arasında uyguladığı dini yönetim sistemi ayrıca incelenmiştir ve Çin'deki Müslümanların Çing hanedanına karşı ayaklanmalar ve isyanlarla ilgili detaylı bilgiler de verilmiştir. Yükseköğretim ve ilmî hayat başlık altındakı tezin son bölümünde, Çin'deki ilk islamı bilimler merkezi olan mederesler, Müslüman cemaatenin inşa ettiği tarihi camiiler ve Çinli müslümanların ilmî ve kültürel faaliyetleri incilenmiştir ve detaylı bilgiler verilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Çin'de İslâmiyet, Çing hanedanlığı, Müslüman toplumu, medrese.

Abstract:
Islam has spread during the Tang (Tangçao) (618- 907), Five dynasties (Vuday) (907-960), Song (960-1271) Yuan (1271-1368), Ming (1368-1644) and Qing (1644-1911) dynasties in the millennial period of time and developed that has now become one of the five major religions in China. As a result of expansion, development and change for a long time, Islam constituted the Islamic belief system in China with a national character and regional character. Periods of the Tang (618-907), Five Dynasties (907-960), Song (960-1271), Yuan (1271-1368) and Ming (1368-1644) dynasties were the periods of the spread of Islam in China. Although the Qing dynasty (1644-1911) was the darkest and most oppressive period for Muslims in China, as a result of their struggle to protect their identity and religious belief, this period also regarded as the period of development, maturation and settlement of the Muslims in China. Islam has different names in various historical periods of China. However, 1956 was officially called as "Islamic religion" (Yisilanciao) by the People's Republic of China. 
This thesis consists three main sections along with introduction. In the introduction section we try to introduce main and secondary sources regarding Islam in China and also try to give some imformation regarding four main Muslim ethnic minorities in China. In the first chapter, we try to highlight and give some detailed informations regarding the period of emergence, development and disappearing of the stability of Islam in China before the Qing dynasty. In the second chapter mainly has been examined the political, religious, economic and social life of the Muslims in Qing period, their place in the Qing administration, their legal status, the religious administration system which applied by the Muslim community themselves has been examined and also detailed information has been given regarding the uprisings and revolts of the Muslims against the Qing dynasty. In the last section of this thesis which under the heading of higher education and science, the detailed information was given regarding Madrasa as the first Islamic learning center in China, historical mosques built by Muslim communities, The intellectual and cultural activities of Chinese Muslims have been intensified.
Key Words: Islam in China, Qing Dynasty, Muslim communities, Madrasa.