Dağlık arazilerde ince çaplı odun hammaddesinin bölmeden çıkarılmasında oluk sisteminin uygulanması: Kahramanmaraş örneği
Application of chute system in extracting small-diameter logs in mountainous areas: The case of Kahramanmaraş
Yazar: İLKER ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH EMİN AKAY
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Ülkemizde orman kaynaklarından elde edilen ürün ve hizmetlerin ekonomik değerleri karşılaştırıldığında, odun hammaddesi en üst sırada yer almaktadır. Bununla birlikte, uygun yöntemlerin kullanılmaması durumunda, odun hammaddelerinin bölmeden çıkarılması, ormancılık çalışmaları arasında, en zor ve en pahalı olan aktivitedir. Bölmeden çıkarma çalışmaları, orman ekosistemi üzerinde ciddi çevresel zararlara (meşcere zararı, orman toprağı, vb.) neden olabilmektedir. Ayrıca, bölmeden çıkarma sırasında odun hammaddelerinde önemli ölçüde değer ve hacim kayıpları meydana gelebilmektedir. Bu nedenle, uygun bölmeden çıkarma yöntemlerinin belirlenmesinde, teknik ve ekonomik koşulların yanı sıra çevresel ve ergonomik faktörler de dikkate alınmalıdır. 

Ülkemizde bölmeden çıkarma çalışmaları %80?in üzerinde teknik, ekonomik, çevresel ve ergonomik açılardan problemli olan insan ve hayvan gücü ile sürüterek, atarak ya da kaydırılarak gerçekleştirilmektedir. Son yıllarda sınırlı sayıda uygulanan plastik olukla taşıma sistemi, çevre zararlarının azaltılması yanında, taşınan üründeki değer ve hacim kayıplarının minimumda tutulması gibi önemli faydalar sağlamaktadır. Oluk sistemi ardışık olarak belli boylarda ve yarım daire şeklinde birbirlerine bağlantılı polietilen ya da fiberglas yapıdaki plastik malzemelerden imal edilen bir taşıma sistemidir. Sistem ormancılıkta başta yakacak odunlar olmak üzere odun hammaddesinin bölmeden çıkarılması amacıyla kullanılmaktadır.

Bu çalışmada, dağlık arazide ince çaplı odun hammaddelerinin oluk sistemi ile eğim aşağı kaydırılmasına yönelik bir uygulama gerçekleştirilmiştir. Oluk sistemi Kahramanmaraş Orman İşletme Müdürlüğü, Başkonuş Orman İşletme Şefliği sınırları içerisinde örnek bir üretim çalışmasında test edilmiştir. Çalışmada aynı zamanda oluk sisteminin verimliliği incelenmiştir. Uygulama aşamasında, oluk sistemi araziye aplike edilmiş ve üretim sırasında gerekli veri toplama ve kayıt işlemleri yapılmıştır. Uygulama sırasında elde edilen veriler kullanılarak istatistiksel analizler gerçekleştirilmiş ve oluk sisteminin verimliliği üzerinde etkili olan faktörler değerlendirilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Odun hammaddesi üretimi, bölmeden çıkarma operasyonu, oluk sistemi

Abstract:
Comparing the total economic value gained from the products and services of forest resources, wood-based products are at the top of the list in Turkey. However, if adequate methods are not practiced, extraction of wood-based products is the most difficult and the most expensive activity among the forest operations. Wood extraction activities can cause serious environmental damages (stand damage, soil disturbance, etc.) on forest ecosystem. Besides, a considerable amount of value and volume loss may occur on wood-based products during wood extraction. Therefore, not only the technical and economic conditions but also environmental and ergonomic factors should be considered in determining the adequate wood extraction methods. 

In Turkey, over 80% of the wood extraction operations have been performed by skidding or sliding of logs by mainly on man and animal power, which has problems in terms of technical, economic, environmental, and ergonomic aspects. The system of extracting woods on plastic chutes, which has been implemented in limited numbers of logging applications in recent years, provides important advantages such as reducing environmental damages and minimizing the value and volume loss of the transported wood products. Chute system is a log transportation system manufactured by polyethylene or fiberglass plastic materials, which are consecutively connected to each other in certain lengths and half-circle shape. This system is used to extract wood products, especially fire woods in forestry. 

In this study, an application of down-slope transportation of small-diameter logs by using chute system was performed. The chute system was tested on a sample wood production operation in the border of Başkonuş Forest Enterprise Chief in Kahramanmaraş Forest Enterprise Directorate. In the study, productivity of chute system was evaluated.In the application process, chute system was applied on the terrain and necessary data collection and recording was done during the wood extraction activity. By using the data collected during the application, statistical analyseswere performed and the factors affecting the productivity of chute system were evaluated.

Keywords: Producing wood production, logging operation, chute system