Yoğunluk Ayarlı Radyoterapi (YART) Planlarında Farklı Dozimetri Sistemleri Kullanılarak Hastaya Özel Kalite Kontrollerinin Karşılaştırılması
Comparison of The Patient Spesific Quality Assurance Methods Done by Using Different Dosimetric Systems for Intensity Modulated Radioterapy (IMRT) Treatment Plans
Yazar: ESRA ARIKAN
Danışman: PROF. DR. AYŞE HİÇSÖNMEZ ; DOÇ. DR. NİYAZİ MERİÇ
Ankara Üniversitesi / Nükleer Bilimler Enstitüsü / Medikal Fizik Ana Bilim Dalı / Sağlık Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Yoğunluk Ayarlı Radyoterapi (YART) üç boyutlu konformal radyoterapi tekniklerinin
geliştirilmiş bir yöntemidir. Bu teknikte ışınlanan alan birçok alt alana bölünebilir ve her bir alt
alanın radyasyon yoğunluğu değiştirilebilir. Yüksek doz değişim bölgelerine ve kompleks
alanlara sahip olduğu için YART planlarının kalite kontrolü çok önemlidir. Bu çalışmada
Eclipse tedavi planlama sistemi (TPS) kullanılarak yapılmış YART planlarının dozimetrik kalite
kontrollerinin farklı dozimetrik sistemler kullanılarak yapılması ve karşılaştırılması
amaçlanmıştır. Farklı yerleşimli tümörlere sahip 30 hastanın YART planlarının kalite kontrolleri
Matrixx ve EPID dozimetre sistemleri kullanılarak yapılmıştır.
Bu çalışmada kullanılan dozimetrik sistemler iki boyutludur ve bu sistemlerle yapılan kalite
kontrollerde gama analiz yöntemi kullanılmıştır. Çalışmamızda iki dozimetrik sistemle yapılan
ölçümler sonucunda elde edilen ortalama gama geçme yüzdeleri arasındaki fark istatistiksel
olarak incelemiş ve iki dozimetrik sistem için anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0,001). Prostat
kanserli 10 hasta için uygulanan gama analizi sonucu elde edilen ortalama gama geçme
yüzdeleri incelendiğinde fark istatistiksel olarak anlamsız iken (p=0,910), 10 mide kanserli
hasta ve 10 rektum kanserli hasta için değerlerin istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür
(sırasıyla p=0,000 ve p=0,007).
Yapılacak olan her kalite kontrol işleminden önce kalibre edilmesi gereken bir sistem olduğu
için Matrixx kurulum ve süre açısından pratik değildir. EPID cihaza mekanik bir kolla bağlı
olan, başka kablo ya da elektrometre sistemine gerek duymayan bir sistemdir. Amorfslikon
dedektörlere sahip olduğundan bir kere kalibre etmek ve aylık olarak kontrol etmek yeterlidir.
Zaman tasarrufu açısından başarılı olan bu sistemin özellikle hasta yoğunluğu fazla olan
kliniklerde kullanılmasının faydalı olacağı kanısına varılmıştır.
YART tedavi planlamalarının dozimetrik doğrulamasında, Matrixx ve EPID gama geçme
yüzdeleri bakımından başarılı olup uygulanabilir olduğu gösterilmiştir.

Abstract:
Intensity modulated radiation theraphy (IMRT) is a technique of the 3D conformal radiation
therapy. In this method, irradiated fields can be seperated in to many subfields and each
subfields' radiation doses can be adjusted. IMRT plans have complex segments and lots of high
gradient dose regions. Therefore, quality assurance of IMRT plans are very important. The aim
of this study is performing qualtiy assurance (QA) tests of IMRT plans by using different
dosimetric systems and comparisons of results. Thirty patients IMRT plans' QA were tested
with using Matrixx and Electronic Portal Imaging Device (EPID).
Detector systems use in this study are two dimensional and gama analysis method was used for
dosimetric comparison. In our study, the difference between the mean values of gamma pass
rates determined before were statistically examined and there was significant difference
between two dosimetric systems (p=0,001). There wasn't significant difference between two
systems in terms of mean values of gamma pass rates that were determined as a result of the
gamma analysis performed for 10 patients with prostate cancer (p=0,910). However, there were
significant differences between two systems in terms of mean values of gamma pass rates that
were determined as a result of gamma analysis performed for 10 patients with stomach cancer
(p=0,000) and 10 patients with rectum cancer (p=0,007).
Before every QA, matrixx must be calibrated. This system is not practical because of the
installation and time. EPID is the detector array device which attached the LINAC with
mechanical arm. This device don't need any extra system or cables. EPID has Amorphouslicon
detectors. Therfore, one time callibration and monthly control is enough. In terms of
reproducibilty and reliability EPID is well done and its time saving system for clinics which
have high workload.
It was shown that both Matrixx and EPID dosimetric systems were successful in gamma
analysis and applicable for the dosimetric verification of the IMRT treatment plans