Acil serviste karbonmonoksit zehirlenmesi tanısı konan hastalarda kan laktat seviyesinin prognostik önemi /
Yazar: BURCU URSAVAŞ
Danışman: PROF. DR. ERSİN AKSAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Kan = Blood ; Karbonmonoksit = Carbon monoxide ; Laktatlar = Lactates ; Prognoz = Prognosis ; Zehirlenmeler = Poisonings

Özet:
Karbonmonoksit (CO) zehirlenmeli hastaların kan karboksihemoglobin (COHb)
düzeyi tanı koydurmakla birlikte, tek başına prognostik bir belirteç olarak
kullanılmamaktadır. Karbonmonoksit zehirlenmelerinde kısa ve uzun dönemli
komplikasyonları öngören belirteçlerin kullanımına ihtiyaç vardır. Çalışmamızın amacı COHb
düzeyi ile doku hipoksisi belirteçlerinden biri olan kan laktat düzeyi ile diğer kan
parametreleri arasındaki korelasyonu ve kan laktat düzeyi ile hastane sonlanımı arasındaki
ilişkiyi incelemektir.
Metot
Bu geriye dönük kesitsel araştırma İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil
Tıp Kliniğinde 1 Ocak 2013 ile 31 Aralık 2014 tarihleri arasında başvuran COHb düzeyi %10'
dan büyük ve kan laktat düzeyi ölçülmüş erişkin hastalar ile yapıldı. Hastaların COHb
düzeyleri ile hastaların demografik ve klinik özellikleri, kan gazı testi ile ölçülen laktat, baz
açığı ve serum troponin ölçümleri karşılaştırılmıştır.
Bulgular
Araştırmanın yapıldığı zaman aralığında 233 hastanın başvuru COHb seviyesinin
%10'un üzerinde olduğu tespit edildi. Hastaların ortanca COHb %21,4 [Çeyrekler arası aralık
(ÇAA): 15.3, minimum (min):10, maksimum (maks):67] iken ortanca laktat düzeyi 1.7
(ÇAA:1.25, min:0.11, maks:22) mmol/L idi. Hastaların %5' inde (n=12) troponin düzeyi
laboratuvarın belirlediği eşik seviyenin (0.06 ng/mL) üzerinde ve ortanca troponin düzeyi
0.40 (ÇAA: 2.23, min:0.1 maks:12.2) ng/mL olarak ölçüldü. COHb ile laktat arasında pozitif
yönde orta dereceli bir korelasyon olduğu tespit edildi (r=0.426, p<0.001). COHb ile
Troponin I arasında ve laktat ile Troponin I arasında pozitif yönde zayıf bir korelasyon olduğu
tespit edildi (sırasıyla, r= 0.280, r=0.353, her birisi için p<0.001). COHb seviyesi ile BE
negatif yönlü zayıf düzeyde bir korelasyon olduğu tespit edildi. (r= -0.160 p=0.004).
Yüksek akımlı oksijen tedavisi verilip acil servisten taburcu edilen hastaların (n=177)
ortanca laktat değerleri 1.6 (ÇAA:1.27 min:0.11, maks:6.4)mmol/L, HBO merkezine sevk
edilen hastaların (n=15) ortanca laktat değerleri 2.2 (ÇAA:0.5 min:0.8, maks:3.5) mmol/L,
hastaneye yatırılan hastaların (servis, yoğun bakım ve sevk edilenler) (n=19) ortanca laktat
değerleri 4.2 (ÇAA:6.1 min:0.9, maks:22)mmol/L, exitus olan hastaların (n=2) ortanca laktat
değerleri 17.4 mmol/L (hastaların değerleri: 16.9 mmol/L ve 18 mmol/L) idi. Kan laktat düzeyi ile hastaların sonlanışı arasındaki bu ilişki istatistiksel anlamlı olarak tespit edildi (p
<0.001)
Sonuç
Acil servise başvuran hastalardan karbon monoksit zehirlenmesi tanısı alan hastaların
COHb seviyesi ile laktat seviyesi arasında pozitif yönde ve orta derecede, troponin I seviyesi
arasında pozitif yönde ve zayıf derecede korelasyon bulunmaktadır. Sonlanım olarak taburcu
olan hastalara kıyasla, hastaneye yatış veya ölüm ile sonlanan hastalarda kan laktat düzeyi
daha yüksek ölçüldü.

Abstract:
High blood carboxyhemoglobin (COHb) level is enough to diagnose carbon monoxide
(CO) poisoning but it is not used as a prognostic indicator alone. There is a need for
predictive indicators which will help to anticipate short and long term complications. Our
purpose is to search any correlation between COHb level and a tissue hypoxy indicator blood
lactate level, among other parameters and look for any relation between blood lactate levels
and outcome of the patient.
Method
This retrospective sectional research was done between 1 January 2013 and 31
December 2014 at İzmir Tepecik Training and Research Hospital Emergency Medicine Clinic
which consists adult patients with COHb levels greater than 10% and blood lactate levels
have been measured. Demographic and clinic data, COHb levels, serum Troponin levels and
blood gas tests which include lactate and base deficit data are compared.
Results
At the time interval of research 233 patients has COHb levels more than 10%. Median
COHb level was 21.4% [Interquartile range (IQR): 15.3, minimum (min):10, maximum
(max):67] and median lactate level was 1.7 (IQR:1.25, min:0.11, max:22) mmol/l. Five
percent of patients (n=12) have high Troponin levels (greater than 0.06 ng/mL) and median
value of Troponin was 0.40 (IQR: 2.23, min:0.1 max:12.2) ng/mL. Between COHb and
lactate there was a moderate degree positive correlation (r=0.426, p<0.001). Troponin I has
low degree posive correlation with COHb and lactate (respectively, r= 0.280, r=0.353, both
has p<0.001). Between COHb and base deficit there was a low degree negative correlation (r=
-0.160 p=0.004).
Patients who are discharged with high flow oxygen terapy (n:177) have a median
lactate value of 1.6 (IQR:1.27 min:0.11, max:3.5) mmol/L, those were referred to a
hyperbaric oxygen therapy center (n=15) have a median lactate value of 2 (IQR:0.5 min:0.8,
max:3.5)mmol/L, those were admitted to hospital (n=19) have a median lactate value of
4.2(IQR:6.1 min:0.9, max:22)mmol/L and those were deceased in emergency department
(n=2) has a median lactate value of 17.4 (min:16.9, max:18). Relation between patient
outcome and blood lactate levels were statistically significant (p<0.001).
Conclusion
Among emergency patients that diagnosed with carbon monoxide poisoning, there is a
moderate degree positive correlation between COHb levels and lactate levels also there is a
low degree positive correlation between COHb levels and troponin I.