İstanbul'daki üniversite öğrencilerinin konut şartları: Fenomenolojik bir yaklaşım
Housing issue for the university students in İstanbul: A phenomenological approach
Yazar: YUSUF MERT ÜSTÜN
Danışman: DOÇ. DR. EDA YÜCESOY
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Şehir Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kalıcı konutlar = Permanent residences ; Kentsel konut = Urban housing ; Sosyal konut = Social house ; Toplu konutlar = Mass houses ; Yorumlayıcı fenomenolojik analiz = Interpretative phenomenological analysis ; Üniversite konutu = University residence ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Konut, en temel ihtiyaçlardan birisi olarak bireyler için önemli bir olgudur. Dolayısıyla konut ve konuta ilişkin meseleler eğitim hayatından, sağlığa, hayat memnuniyetinden, sosyalleşmeye kadar farklı şekillerde kişilerin hayatına dokunmaktadır. Bu yüzden konut; günlük hayatta, akademik ortamda ve politikada sıklıkla tartışılmaktadır. Öte yandan insan hayatı için önemine karşın konut, küresel çapta bir sorun olarak varlığını sürdürmektedir. Farklı sosyo-ekonomik ve coğrafi özelliklere sahip çok sayıda ülkenin özellikle büyük şehirlerinde konut sorunlarıyla karşılaşılmaktadır. Büyük dünya kentlerinde kronikleşmiş yüksek barınma masraflarına bağlı sorunlar, Türkiye'de de gündemdeki yerini almış bulunmaktadır. Konuta erişimde zorluk, yüksek kiralar ve ücretler ekseninde gelişen tartışmalara ek olarak deprem gibi doğa olaylarına hazır olma seviyesi de sıklıkla tartışılmaktadır.
Ülkemizde konut üzerine yapılan tartışmaların merkezinde İstanbul yer almaktadır. Hızlı nüfus artışı yaşanan kentte, konuta erişim giderek azalmakta ve barınma giderleri ödenebilir seviyeyi aşmaktadır. Bu durum İstanbul'da bulunan tüm sosyo-ekonomik gruplar tarafından farklı şekilde hissedilse de özellikle dar gelirli grupların artan barınma giderleri konusunda daha kırılgan bir yapıda oldukları söylenebilir. Bu açıdan ele alındığında kentteki en kırılgan gruplardan birisi olan üniversite öğrencilerinin durumu da dikkat çekicidir.
İl dışından eğitim almaya gelen öğrenciler için barınma, çözülmesi gereken önemli bir hususu oluşturmaktadır. Bir yurtta kalmak veya ev kiralamak öğrenciler için en popüler seçenekler arasındadır. Ancak kentte artan konut masrafları barınma ihtiyacının karşılanmasını daha zor bir hale getirmektedir. Bu yüzden İstanbul'da barınma ihtiyacını karşılamaya çalışan üniversite öğrencilerinin, konut deneyimlerinin neler olduğu ile öğrencilerin barınma şartlarına ilişkin deneyimlerinin ve algılarının, İstanbul'da yaşama ilişkin bireylerin geleceğe yönelik beklentilerini nasıl etkilediği soruları bu araştırmanın sorunsallarını oluşturmaktadır. Sorunsaldan hareketle araştırmanın amacı İstanbul'da eğitim gören üniversite öğrencilerinin barınma deneyimlerinin ortaya konulmasıdır. Bu araştırma konutu barınma deneyiminin gerçekleştiği mekân olarak ele almakta ve fiziksel bir yapı olarak konuttan çok, konutun içinde yaşamını sürdüren kişilere mercek tutmaktadır.
Araştırma amacına ulaşabilmek için nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırma yaklaşımı olarak ise fenomenoloji veri temini ve üretimi konusunda yapısal iskeleti oluşturmaktadır. Fenomenolojik yaklaşım gereği çok sayıda katılımcı ile yüzeysel görüşmeler yerine, az sayıda katılımcı ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Dolayısıyla yapılan analiz, İstanbul'da eğitim alan öğrencilerin tamamına yönelik genelleme yapmak gibi bir iddia taşımamaktadır. Araştırma sırasında veri ve bilgi temini için literatür taraması, rapor ve metin incelemeleri yapılmış olsa da araştırmadaki başlıca kaynağı katılımcılarla yapılan görüşmeler oluşturmaktadır. Görüşmeler 2022 yılının Nisan ve Temmuz ayları arasında 20 katılımcı ile İstanbul'da yüz yüze ve videokonferans yoluyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcıları manipüle etmekten kaçınmak için önceden katı şekilde belirlenmiş sorular hazırlanmamıştır. Genel konu başlıkları belli olacak şekilde, sohbet arasında nispeten spontane şekilde sorulan yarı yapılandırılmış sorular tercih edilmiştir. Böylece katılımcı deneyimlerine doğrudan ulaşılmaya çalışılmıştır.
Söz konusu görüşmelerde katılımcıların deneyimlerinin benzeşmeye başladığı görülmüş, tekrarın artmasıyla da görüşmeler bitirilmiştir. Alınan cevaplar ses kayıtları halinde depolanmış ve veriyi işlemek için Colaizzi'nin yöntemi kullanılmıştır. Bu işlem sonucunda İstanbul'a göç öncesi mekân algısı, İstanbul'a taşınma süreci, İstanbul'da barınma deneyimleri ve İstanbul'da barınma şartları konusundaki geleceğe yönelik beklentiler başlıkları üst-tema olarak kullanılmıştır.
İstanbul'a göç öncesi üst-teması kendi içinde; tüm katılımcıların kent hakkında daha önceden beri bilgi sahibi oldukları görülmüştür. Bu durum İstanbul'un gerek ziyaretlerle gerek iletişim araçlarıyla sıklıkla görünür olmasıyla yakından ilişkilidir. Katılımcıların önceden ikamet ettiği kentlere kıyasla sosyal, kültürel ve ekonomik açıdan dinamik olan İstanbul'u kaotik ve cazibeli olarak nitelendirdiği görülmüştür.
İstanbul'a taşınma süreci üst-teması altında ise katılımcıların belleklerinde en çok yer tutan olgular kente varış aşaması ve onunla yakın zamanlarda deneyimlenen konut arama sürecidir. Yüksek konut fiyatlarının gündemde görünür olması, öğrencilerin önemli bir kısmının endişe duymasına neden olmaktadır. İstanbul'a taşınma sürecinde uygun fiyatlarda erişilebilir konut eksikliğinden kaynaklı olarak pek çok öğrenci kendilerine verilen süreyi yetersiz, yurtları ise alternatifsiz bulmaktadır.  
İstanbul'da barınma deneyimleri üst-teması altında ise pek çok alt-tema oluşmuştur. Bu alt-temalar genellikle konutların pahalılığı üzerinden şekillenmektedir. Ödenebilir fiyattaki konutlara erişimdeki zorluk, çoğu konutta kapasite üzeri kullanıma neden olmaktadır. Bu durum konut deneyimlerini etkileyen önemli bir noktadır. Nitekim kalabalık ortam; konutu paylaşma, gürültülü ortam, mutfak/yemekhane sıraları ve temizlik sorunları gibi yan sorunları beraberinde getirmektedir. Konut fiyatlarının yüksekliği öğrencilerin kampüs çevrelerinde bir konut bulmayı zorlaştırmakta yolda harcanan zamanı ve parayı arttırmaktadır. Konuttan etkilenen ve konutu etkileyen enflasyonist ekonomi, öğrencilerin sosyal ve kültürel yaşamını olumsuz yönde etkilemektedir. Söz konusu durum öğrencilerin geleceğe bakışını da etkilemektedir.
İstanbul'da barınma şartları konusundaki geleceğe yönelik beklentiler üst-temasında ise katılımcıların önemli bir kısmının İstanbul'daki kariyer fırsatlarının çeşitliliğine vurgu yaptığı görülmektedir. Öğrenciler için mezuniyet sonrası İstanbul'da geçirecekleri seneler, onların kişisel gelişiminde katkı yapacak bir fırsattır. Ancak konut fiyatlarının yüksekliği onların bu fırsattan yararlanmasını güçleştirmektedir.
Bu araştırma sonucunda İstanbul'daki konut piyasasında görülen arzın ihtiyaçlarla uyumsuzluk gösterdiği görülmüştür. Konut arzında nitelik uyumsuzluğu sonucunda konut sorunları özellikle dar gelirli gruplar tarafından hissedilmektedir. İstanbul'daki üniversite öğrencileri açısından da barınma konusunun belleklerinde önemli bir yer edindiği, şartların son yıllarda ağırlaştığı, kira ve yurt ücretlerinin bütçelerinin üzerinde artış gösterdiği ve barınma memnuniyetinde olumsuz deneyimlerinin ağırlıkta olduğu görülmüştür. Ayrıca barınma masraflarının gelecekteki durumunun nasıl olacağı konusundaki belirsizliğin olumsuz etkisi de ifadelerde göze çarpmaktadır. Bu duruma karşın katılımcıların önemli bir kısmının İstanbul'da öğrenci olma deneyimiyle ilgili bir pişmanlık yaşamadığı, kentteki kaliteli üniversitelerden eğitim alma konusunda ve kentin imkânlarından yararlanma hususundaki kararlarından memnun oldukları görülmüştür.

Abstract:
Housing is one of the most basic needs. It is also a very important phenomenon for both individuals and cities. Due to its importance for human life, the difficulties experienced in housing continue to exist as an important issue. If housing is not affordable, various problems may appear. Although these issues are remarkably diverse, they can cause physiological and psychological destruction to the individual. It can also prevent cities from functioning properly. Housing and housing-related problems manifest themselves in various ways, from education to health, from life satisfaction to homelessness.
Since it has the potential to negatively affect human life in its deficiency; housing emerges as a phenomenon that can find a place for itself both in ordinary conversations between people in daily life and research performed in different disciplines in the academic environment. 
In academic analyses, the economic, social, political, and legal aspects of housing are discussed. Most of these studies draw attention to the importance of housing for individuals and communities. Since it is an essential need for the protection of human beings from environmental conditions, it always retains its place on the agenda. Therefore, states and international organizations allocate a special place to housing in their policies and work to regulate the conditions of housing.
As a matter of fact, the United Nations draws attention to this issue in Article 25 of the Universal Declaration of Human Rights of 1948 and recognizes the "right to housing" as a human right. On the other hand, Article 11 of the 1966 International Covenant on Economic, Social, and Cultural Rights, gave duties to states by referring to various rights, including housing. The mentioned contract was accepted by the Turkish Grand National Assembly in 2006. In addition to international conventions and treaties, housing is also mentioned in our constitution. In the 56th and 57th articles of the Constitution of the Republic of Türkiye, there are statements that everyone has the right to live in a healthy environment and that measures should be taken to meet housing needs.
Despite the international and national written agreements and its importance for human life, housing continues to exist as a global problem. There are various news and researches on the existence of housing problems in many countries with different socio-economic development, different geographies, and cultures. The current situation, which has reached a level that can be called a housing crisis in many major world cities, is manifested by high prices. Increased housing costs, which have become almost chronic in major world cities for many years, have taken their place on the agenda in Türkiye as well.
Since Istanbul is the leading city of Türkiye in terms of socio-cultural and economic aspects, discussions about housing have focused especially on Istanbul. Istanbul was established. The city is also economically, culturally and socially vibrant. Therefore, the city is of national importance in terms of education, health and business. It attracts people from both national and international regions.
Istanbul is a city where population growth is relatively rapid. In parallel with the population growth, access to housing is gradually decreasing and housing costs are rapidly exceeding the affordable level. This situation is felt differently by all socio-economic groups in Istanbul. It can be said that especially low-income groups are more vulnerable when considering the increasing housing costs. Therefore, it can be said that the presence of university students, one of the most vulnerable groups in the city, draws attention.
There are 61 universities in Istanbul. Approximately 1.3 million students receive education at these universities. 824 thousand of these students receive formal education. For the majority of students, some of whom come from outside the province, accommodation is an important issue that needs to be resolved. At this point, staying in a dormitory or renting a house is among the most popular options for students. However, increasing housing costs in the city make it more difficult to meet the need for housing. Therefore, the research aims to reveal the housing experiences of university students who are trying to meet the need for accommodation in Istanbul, as well as the experiences and perceptions of the students about the accommodation conditions. In addition, the question of how housing experiences affect the future expectations of individuals about living in Istanbul constitutes the concern of this research.
Based on the research problem, the research aims to reveal the accommodation experiences of university students studying in Istanbul. Research on housing is generally quantitative. The research you are reading considers the house as the place where the sheltering experience takes place. In other words, it focuses on the people living in the house rather than the house as a physical structure.
The qualitative research method was used to achieve the research purpose. Qualitative research methods come to the fore with ease in the data collection phase. Phenomenology was used as a research approach. Phenomenology is roughly a philosophical movement that aims to make sense of common experiences lived by different people. In other words, it is a paradigm concentrated on the processes of people's experience of the world. It is in a structure that is suitable for achieving the research purpose. Thus, phenomenology constitutes the structural framework of research on data supply and production. However, the limitations of the phenomenological approach naturally affected the research. The approach is based on in-depth interviews with a small number of participants, rather than narrow interviews with a large number of participants. Therefore, the research does not have a generalization for all students in Istanbul. In other words, the research does not aim to generalize on behalf of all university students by reaching a large group of participants.
Although literature reviews, reports, and text analyzes were carried out to obtain data and information during the research, the main source of data collection in the research is the interviews with the participants. Interviews were conducted face-to-face and via videoconference in Istanbul with 20 participants (12 women and 8 men) between April and July 2022. No strictly predetermined questions were prepared to avoid manipulating the participants. Semi-structured questions, which were asked relatively spontaneously during the conversation in accordance with the general topics, were preferred. Thus, it was tried to reach the participants' experiences directly.
The interviews, ended with an increase in repetition. In addition to the questions, the participants were also asked to make some drawings. In the face-to-face interviews, it was seen that drawing feedback was more common. The answers received were stored in digital media as audio recordings and Colaizzi's 7-step method was used to process data. In other words, the audio recordings were transcribed, and the expressions in the transcript were converted into sentences and rearranged. The edited expressions were grouped according to the keywords and topics, titles were created and explanations were made according to the similarities in the participants' experiences.
As a result of the interviews, the headings of "perception about Istanbul before migration", "the process of moving to Istanbul", "experiences in accommodation in Istanbul" and "future expectations about the conditions of accommodation in Istanbul" were used as the main theme.
The main theme of pre-migration to Istanbul is divided into sub-titles in itself. These are the titles of previous visits to Istanbul and spatial perceptions of Istanbul. All of the participants, except one, stated that they visited Istanbul before they became a student and that they had general information about the city. It was observed that the participants described Istanbul as "chaotic" and "attractive". The attractiveness of Istanbul in terms of educational, economic, cultural, and social aspects was frequently revealed by the participants. These answers are given because Istanbul is much more developed than other Turkish cities. This development offers many job opportunities and good educational options. In this case, many people migrate to the city. Therefore, overcrowding also makes the city chaotic.
Under the main theme of "the process of moving to Istanbul", the facts that hold the most place in the memories of the participants; It is the "arrival stage in the city" and "the housing search process". Two different attitudes emerge from the participants in this regard. While one group stated that they were worried about the housing process, another group stated that they came to the city without any worries. The reason for this is that there are many opportunities in Istanbul as there are many students. However, many participants stated that the time allotted to find housing was very short and dormitories were a necessity rather than an option in this period. In fact, the time required to find a house is not very short. But access to affordable housing is difficult. Because housing in Istanbul is not at an affordable level.
Many sub-themes emerged under the main theme of "accommodation experiences in Istanbul". These; "The crowdedness of the city and the houses", "the phenomenon of sharing the space with others", and "the physical condition of the house", which is often referred to with expressions such as damp and old, "doubt about the strength of the house" in a possible earthquake, the importance of the location that directly affects the time spent in traffic, It can be classified as "entry-exit hours", which is an obstacle to participation in activities, the effect of housing conditions on "studying", "negative effects of over-capacity use in areas such as laundry and dining halls", and "increased costs" other than accommodation.
It can be said that students in Istanbul have housing problems. The reason for this situation is the increase in housing costs in parallel with the inflation throughout the country. Inflation negatively affects the housing experience. Because the number of accessible housing of good quality is few. Therefore, students live in bad conditions. Of course, these sum up the general situation. However, many students live in bad conditions.
In the main theme of future expectations regarding accommodation conditions in Istanbul, it is seen that a significant part of the participants emphasizes career opportunities in Istanbul. However, some participants emphasize these opportunities and state that they want to continue their life in the city for a certain period. It has been observed that these participants generally expect that they will not be able to cover their expenses, especially accommodation, and that this will affect their personal development and quality of life in their post-graduation careers in Istanbul. It is fascinating that the expressions and drawings of the participants while describing their ideal home are generally focused on solving the problems they complain about the most.
As a result of this research, it has been seen that the supply seen in the housing market in Istanbul is incompatible with the needs. As a result of qualitative mismatches in housing supply, housing problems are especially felt by low-income groups. For university students in Istanbul, it has been observed that the subject of housing has gained an important place in their memories, the conditions have become worse in recent years, the rent and dormitory fees have increased above their budgets, and their negative experiences in housing satisfaction are dominant. In addition, the negative effect of the uncertainty about the future situation of housing costs is also noticeable in the statements. Despite this situation, it was seen that a significant part of the participants did not have any regrets about the experience of being a student in Istanbul, and they were satisfied with their decision to get an education at quality universities in the city and to benefit from the opportunities of the city.