Bahçesaray yöresi alıç (crataegus )türlerinin pomolojik ve biokimyasal özelliklerinin belirlenmesi
Determination of physicaland chemical characteristics of some hawthorn (crataegus spp.) speci̇es grown in Bahçesaray region
Yazar: SAİME GÜRSOY
Danışman: DOÇ. DR. FERHAD MURADOĞLU
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma;  alıç (Crataegus) türlerine (Crataegus meyeri Pojark, Crataegus orientalis var. orientalis Pallas ex Bieb, Crataegus atrosanguinea Pojark ve Crataegus monogyna subsp. Monogyna Jocq alt türleri) ait genotiplerin meyve özellikleri, kimyasal özellikleri, meyve pulpundaki organik asit içerikleri, fenolik bileşikler, C vitamini ve şeker içeriklerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Yapılan araştırmada incelenen türlere ait genotiplerin meyve ağırlığı  0.38 -2.41 g,  meyve genişliği  8,23 -18.62 mm, meyve yüksekliği 9,79-16.02 mm, meyve çekirdek ağırlığı 0,10-0.53g ve meyve çekirdek sayısı ise  1,00-3.66 adet arasında tespit edilmiştir.
Yapılan çalışmada renk değerlerine bakıldığında; L değeri 19.83±2.53-75.43, a değeri -1.78-44.95, b değeri 2.26±-50.43, croma değeri 14.27-58.83 ve hue değeri 8.22-92.23 arasında değişmiştir.
Çalışmada genotiplere ait kimyasal özeliklerden SÇKM %2.80-%4.16 Ph içerikleri 3.89-4.53, Asitlik içerikleri %0.76- %2.23, g arasında belirlenmiştir. Alıç genotiplerinin meyve pulplarındaki organik asit içerikleri bakımından malik asit içeriği 1.51-4.76 mg/100g, tartarik asit içeriği 0.038 - 0.149 mg/100g, sitrik asit içeriği 0.424-4.74mg/100g, suksinik asit içeriği 1.50 -10.68 mg/100g ve fumarik asit içeriği 0.054-0.254  mg/100g arasında belirlenmiştir.
Araştırmada incelenen genotiplere ait meyve pulplarında fenolik bileşik içerikleri, gallik asit 0.348-7.16mg/100g, kateşin 11.27-0,485 mg/100g, klorojenik asit 1.38-9.82 mg/100g, kafeik asit 17.86-108.41mg/100g, siringik asit 1.05-15.42 mg/100g, p-kumarik asit 2.96-8.94 mg/100g, ferulik asit 0.747-3.68 mg/100g, phlorodizin 0.613-6.09 mg/100g, protokateşuik asit 1.69-6.76 mg/100g, q-kumarik asit 0.493-1.105 mg/100g, rutin 13.33- 96.3mg/100g ve kuersetin 1.85-4.20 mg/100g arasında değiştiği tespit edilmiştir.
İncelenen türe ait genotiplerin C vitamini içeriği 17.91-35.17 mg/100g arasında tespit edilirken, şeker içerikleri bakımından ise fruktoz  18.98-6.05 mg/100g, glikoz 2.99±-12.22 mg/100g, sakkaroz 0.005-5.27 mg/100g ve maltoz 0.010 -661 mg/100g arasında belirlenmiştir.
Bu çalışma sonuncunda alıç türlerine ait genotiplerin içerdikleri kimyasal bileşenler, organik asitler, fenolik bileşikler ve şeker bakımından zengin olduğu ve bu içeriklerin belirlenmesi ileride bu meyve türünde yapılacak çalışmalara olumlu katkı sağlayacaktır.

Abstract:
This study aimed to determine the pomological and chemicel properties of fruits; organic acids, phenolic compounds, vitamin content and sugars of fruit peel in hawthorn genotypes belonging to hawthorn species (Crataegus meyeri Pojark, Crataegus orientalis var. orientalis Pallas ex. Bieb, Crataegus atrosanguinea Pojark ve Crataegus monogyna subsp. Monogyna Jocq. subspecies). In the study, fruit weight varied from 0.38 -2.41g, fruit width ranged between 8,23 to 18.62 mm;  fruit height were between 9,79 and 16.02 mm;  fruit seed weight ranged from 0,10 to -0.53 g and the number of fruit seeds were between 1,00 and-3.66.
Considering color parameters, L values were between 19.83a nd  75.43, a – valud 1.78 and 44.95, b value 2.26 and 50.43, C value 14.27 and 58.83 and h 8.22and 92.23. The chemical properties of the studied genotypes belonging to hawthorn spp. have been examined and t SÇKM, acidity and pH contents were found between 2.80-4.16 mg/100g, 0.766-2.23 mg/100g, 3.89-4.53 mg/100g respectively.
Organic acid contents of the studied genotypes  were varied between 1.51-4.76 mg/100g (malic acid), 0.038-0.149 mg/100g (tartaric acid), 0.424-4.74 mg/100g (citric acid), 1.50-10.68 mg/100g (succinic acid) and 0.054-0.254 mg/100g (fumaric acid).
In the research, phenolic compounds in fruit peel of the studied genotypes were also determined. Gallic acid varied between 0.348 and 7.16  mg/100g; catechin was  between 11.27 and 485.0  mg/100g; chlorogenic acid ranged from 1.38 to 9.82  mg/100g; caffeic acid was  between 17.86 and 108.41 mg/100g; siringik acid ranged from 1.05 to 15.42 mg/100g; p-coumaric acid varied from 2.96 to 8.94 mg/100g; ferulic acid was  between 0.747 and -3.68 mg/100g; phlorodizin ranged from 0.613 and -6.09mg/100g ; protocatechuic acid varied between 1.69 and 6.76 mg/100g; rutine ranged from 13.33 to 96.3 mg/100g;  quercetin was between 1.85 and -4.20 mg/100g and q-coumaric acid ranged from 0.493 to 1.105 mg/100g. In the research while Vit C. contentes were found to range from  17.91 to 35.17 mg/100g,  fruvtose, glucose, sucrose and maltose were found to vary between   18.98-6.05 mg/100g, 2.99-12.22 mg/100g, 0.005-5.27 mg/100g, 0.010- 0.661 mg/100g respectively.
The results of this study indicated that genotype belonging to hawthorn species had  rich  organic acids, phenolic compounds and sugar contents. Determination of chemical and bio-chemical componenet content of genotypes of Howntown spp. will contribute positively to the future work   this kind of fruit.