Tıbbi beslenme tedavisi uygulayan bireylerin diyete uyum ve memnuniyetlerinin araştırılması
Investigation of diet compliance and satisfaction of individuals applying medical nutritional treatment
Yazar: NİSA NUR ASİG
Danışman: DOÇ. DR. YÜCEL UYSAL
Mersin Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme tedavisi = Nutrition therapy ; Diyet = Diet ; Hasta memnuniyeti = Patient satisfaction ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Tıbbi beslenme tedavisinin başarılı ve sürdürülebilir olabilmesi için bireyin mevcut komorbid durumları, risk faktörleri, kişisel özellikleri, sosyoekonomik ve kültürel özelliklerine göre kişiselleştirilmesi gerekir. Kronik hastalıklarda diyet/tıbbi beslenme tedavisi, hastalık ve ölüm riskini azaltacak yeni bir yaşam şeklini ifade etmektedir. Tıbbi beslenme tedavilerinin başarısızlığına ilişkin temel sorun, başlangıç dönemindeki motivasyonun ilerleyen dönemde sürdürülememesi sonucu özellikle belirli bir düzeyde başarı sağlandıktan sonra (kilo verme, kan şekerinin düşmesi, kan basıncının kontrol altına alınması vb.) edinilen olumlu davranış değişikliklerinin gevşetilmesi veya terk edilmesidir. Çalışmamızda Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış bir anket kullanarak bireylerin tıbbi beslenme tedavisi süreçlerinde zorlandıkları veya uyum gösterdikleri noktaların belirlenmesi ve uygulama süreçlerine ilişkin memnuniyet durumlarının ve ilişkili faktörlerin araştırılması hedeflenmiştir. Çalışmamızda 221 bireyin verileri analiz edilmiştir. 'Dışarıda yeme' alt boyutunda katılımcıların %21,7'si yüksek düzeyde sıkıntı/zorluk/olumsuz algıya sahip olduklarını belirtmişlerdir. 'Maliyet' alt boyutunda katılımcıların %23,5'i yüksek düzeyde sıkıntı/zorluk/olumsuz algı hissettiklerini belirtmişlerdir. 'Maliyet' alt boyutunda yaş arttıkça katılımcıların sıkıntı/zorluk/olumsuz algı hissetme oranları artmıştır. 'Yiyeceklerle meşguliyet' alt boyutunda yaş azaldıkça katılımcıların yaşadıkları sıkıntı/zorluk/olumsuz algı düzeylerinin arttığı belirlenmiştir. Ayrıca 'dışarıda yeme', 'maliyet' ve 'planlama ve hazırlama' alt boyutlarında diyet süresi uzadıkça hissedilen sıkıntı/zorluk/olumsuz algı düzeylerinin arttığı tespit edilmiştir. Çalışmamız tıbbi beslenme tedavisinin planlama ve uygulama süreçlerinde bireylerin kişisel, sosyoekonomik ve kültürel özelliklerine göre düzenlenmesi gerektiği, özellikle yaşam tarzı değişikliklerinin sürdürülebilir ve kalıcı olabilmesi için yönetim süreçlerinin bireylerin yaşadıkları zorluklara ve diğer psikososyal durumlarına göre revize edilmesi gerektiğine ilişkin bulgular ortaya koymuştur. Anahtar kelimeler: tıbbi beslenme tedavisi, diyet memnuniyeti.

Abstract:
For a successful and sustainable medical nutritional treatment the
treatment should be personalized according to individual's comorbid states, risk
factors, individual characteristics, socioeconomic and cultural characteristics. In
chronic diseases a sustainable diet or medical nutritional treatment represents a
new way of life that would decrease risk of illness or death. The main problem
with the failure of medical nutrition therapies is that individuals cannot sustain
initial motivation and relaxes or abandons positive behavior changes.
In this study we aimed to research satisfaction states and related factors
of individuals, the points they have difficulty in or adapt to in the medical
nutrition therapy processes by using a questionnaire that Turkish validity and
reliability studies have been done.
In the study we analized data of 221 individuals. In 'eating out' subscale
21,7% of participants mentioned high levels of distress/difficulty/negative
perception. In 'cost' subscale 23,5% of participants expressed high levels of
distress/difficulty/negative perception. In 'cost' subscale individuals'
distress/difficulty/negative perception levels increased with increasing age. In
'preoccupation with food' subscale individuals' distress/difficulty/negative
perception levels increased with decreasing age. Furthermore in 'eating out',
'cost' ve 'planning and preparation' subscales individuals'
distress/difficulty/negative perception levels increased with increasing diet time.
Our study revealed findings that medical nutritional treatment should be
planned and applied according to individuals' personal, socioeconomic and
cultural characteristics. Especially for lifestyle changes to be sustainable and
permanent medical nutritional treatment management processes should be
revised according to the difficulties experienced by individuals and other
psychosocial situations.
Keywords: medical nutrition therapy, dietary satisfaction.