Bazı arpa çeşit ve hatları ile yabani arpa (Hordeum spontaneum) genotiplerinin Cochliobolus yaprak lekesi hastalığına karşı fide dönemi reaksiyonlarının belirlenmesi
Determination of the seedling reactions of some barley cultivars, lines and wild barley (Hordeum spontaneum) genotypes to Cochliobolus leaf spot disease
Yazar: NURSENA KIZIL
Danışman: PROF. DR. AZİZ KARAKAYA
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Arpa = Barley ; Cochliobolus sativus = Cochliobolus sativus ; Hastalık = Disease ; Reaksiyon = Reaction ; Yaprak lekesi = Leaf spot

Özet:
Arpa bitkisinde de görülen Cochliobolus yaprak lekesi hastalığı, Cochliobolus sativus fungusunun neden olduğu önemli bir hastalıktır. Bu çalışmada sera koşullarında yeni ıslah edilen 36 arpa çeşidi, ıslah aşamasındaki ileri kademe hatlardan 35 arpa genotipi ve Elazığ ilinden ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti-Güzelyurt'tan temin edilen 21 yabani arpa (Hordeum spontaneum) genotipinin Cochliobolus sativus yaprak lekesi etmeninin virülent bir izolatına karşı fide dönemi reaksiyonları tespit edilmiştir. Arpa çeşit ve genotipleri içerisinde altı genotip düşük reaksiyon göstermiş olup 29 genotip orta ve 36 genotip yüksek reaksiyon göstermiştir. Yabani arpa genotipinden iki tanesi düşük, 8 tanesi orta ve 11 tanesi de yüksek reaksiyon göstermiştir. Arpa çeşitlerinden Harman ve Pınar düşük reaksiyon değeri gösterirken; Akar, Bolayır, Bozlak, Burgaz, Çumra 2001, Hasat, Misket, Orza 96, Sabribey, Sinanbey, Yaprak ve Yesevi 93 orta reaksiyon değeri ve çeşitler Anka-06, Asil, Avcı 2002, Aydanhanım, Ayrancı, Başgül, Burakbey, Bülbül 89, Cacabey, Cirit, Çetin 2000, Hazar, İnce 04, Keykubat, Larende, Özdemir 05, Sayım 40, Tarm 92, Tosunpaşa, Yalın, Yüksel ve Zeynelağa yüksek reaksiyon değeri göstermiştir. Düşük reaksiyon gösteren çeşitler çiftçiler tarafından tarlada kullanılabilirken, düşük reaksiyon değeri gösteren arpa ve yabani arpa genotipleri ıslah çalışmalarında kullanılabilir.

Abstract:
Cochliobolus leaf spot disease, also seen in barley, is an important disease caused by the fungus, Cochliobolus sativus. In this study, under greenhouse conditions, seedling stagereactions of 36 newly bred barley cultivars, 35 barley genotypes from advanced breeding lines, and 21 wild barley (Hordeum spontaneum) genotypes obtained from Elazığ province and Turkish Republic of Northern Cyprus-Güzelyurt against a virulent isolate of Cochliobolus sativus leaf spot has been determined. Among barley cultivars and genotypes, six genotypes showed a low reaction, 29 genotypes showed moderate reactions and 36 genotypes showed a high reaction. Of the wild barley genotypes, two, 8, and 11 genotypes showed low, moderate, and high reactions, respectively. Barley cultivars Harman and Pınar showed low reaction responses, cultivars Akar, Bolayır, Bozlak, Burgaz, Çumra 2001, Hasat, Misket, Orza 96, Sabribey, Sinanbey, Yaprak, and Yesevi 93 exhibited medium reaction responses and cultivars Anka-06, Asil, Avcı 2002, Aydanhanım, Ayrancı, Başgül, Burakbey, Bülbül 89, Cacabey, Cirit, Çetin 2000, Hazar, İnce 04, Keykubat, Larende, Özdemir 05, Sayım 40, Tarm 92, Tosunpaşa, Yalın, Yüksel, and Zeynelağa showed high reaction responses. Cultivars exhibiting low reaction types can be used by farmers in the field, while barley genotypes and wild barley genotypes showing low reactions types can be used in breeding studies.