Bruksizm belirti ve bulgularının trabeküler kemiğin fraktal boyut değerlerine etkisinin dijital panoramik radyografiler aracılığıyla araştırılması
"investigation of the effect of signs and symptoms of bruxism on fractal dimension of trabecular bone on digital panoramic radiographs"
Yazar: MELİKE GÜLEÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELEK TAŞSÖKER
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2019
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Bruksizm = Bruxism ; Fraktal boyut = Fractal dimension ; Mandibula = Mandible ; Radyografi-panoramik = Radiography-panoramic ; Trabeküler kemik = Trabecular bone

Özet:
Geometrideki kare, daire, üçgen gibi bilindik ve basit Ģekillerle tanımlanamayan, farklı
ölçeklerden incelendiğinde kendine benzeme özelliği gösteren karmaĢık yapılara 'fraktal'
denmektedir. Fraktal boyut arttıkça incelenen yapının karmaĢıklığı artmaktadır. Bruksizm, çiğneme ve
öğütme gibi fonksiyonel bir amaç olmaksızın diĢlerde sıkma ve/veya gıcırdatma ile karakterize
parafonksiyonel bir aktivitedir. Etiyolojisinde genel olarak morfolojik, psikolojik ve parafonksiyonel
faktörler suçlanmaktadır. Bruksizm uyku esnasında (nokturnal) veya uyanıkken (diurnal)
gerçekleĢebilir.
AraĢtırmamızda bruksizmin çene kemiklerinin trabeküler iç yapısında değiĢiklik meydana
getirip getirmediğinin FB hesabı ile objektif bir Ģekilde değerlendirilmesi planlanmıĢtır. Bu amaç
doğrultusunda kliniğimize ilk muayene amacı ile baĢvuran sistemik yönden sağlıklı 106 bruksist, 106
non-bruksist birey (106 kadın ve 106 erkek) çalıĢmaya dahil edilmiĢtir. Bruksizm tanısı hasta raporu
ve klinik olarak diĢ aĢınmalarının varlığı değerlendirilerek konmuĢtur. Bireyler 21-25, 26-30, 31-35,
36-40 olmak üzere dört yaĢ grubuna ayrılmıĢtır. Mandibulada kondil, angulus ve diĢli alveolar kemik
bölgelerinden belirlenen sağ-sol toplam altıĢar ilgi alanı (ROI) üzerinde White ve Rudolph'un
yöntemine göre fraktal analiz uygulanmıĢtır.
Tüm bireylerin ortalama FB değerlerine bakıldığında; gonial bölgelerden hesaplanan FB
değerlerinin en yüksek ortalamaya, diĢli bölgelerden hesaplanan FB değerlerinin ise en düĢük
ortalamaya sahip olduğu görülmektedir.
Cinsiyet ile FB iliĢkisi incelediğinde, kadınların FB değerlerinin sağ gonial (p=0.000), sol
kondil (p=0.017) ve sol gonial (p=0.000) bölgelerinde erkeklerden istatistiksel olarak anlamlı
derecede daha düĢük olduğu tespit ediĢmiĢtir. YaĢ grupları ile FB iliĢkisinin değerlendirilmesi amacı
ile toplam 212 bireyin FB değerlerine bakıldığında, sadece sol gonial bölgede istatistiksel olarak
anlamlı farklılık tespit edilmiĢtir (p=0.012). 21-25 yaĢ grubunda FB değerleri en yüksek ortalamaya
sahipken (FB=1.47), 26-30 ve 36-40 yaĢ grubunda en düĢük ortalamaya sahiptir (FB=1.44). Bruksizm
durumuna göre FB değerlerinin değiĢkenliğini incelemek amacıyla yapılan Mann-Whitney U
testine göre sadece sağ kondilin FB ölçümleri istatistiksel olarak anlamlı fark göstermiĢtir (p=0.041).
Bu bölgede bruksist bireylerden ölçülen FB değerleri daha düĢük bulunmuĢtur (bruksist FB=1.40,
non-bruksist FB=1.42).
Mandibular trabeküler kemiğin FB değerleri kondil bölgesinde bruksizmden, kondil ve
angulus bölgelerinde yaĢlanma ve cinsiyet farklılığından etkilenmektedir. Trabeküler kemikteki
değiĢiklikleri kantitatif olarak sunabilen fraktal analiz, mandibulada hastalık tanısı ya da takibi için
kullanılacağında seçilecek ROI'nin sağ-sol ayırt etmeksizin mümkün olduğunca diĢli alveolar kemik
bölgesinde olması tercih edilmelidir.
Anahtar Kelimeler: Bruksizm; Fraktal Analiz; Trabeküler Kemik.

Abstract:
It is called 'fractal' which is a complex structure which can not be identified with simple
shapes such as squares, circles, triangles in geometry, and shows its own resemblance when examined
from different scales. As the fractal dimension (FD) increases, the complexity of the structure is
increased. Bruxism is a parafunctional activity characterized by clenching and/or grinding of teeth
without a functional purpose such as chewing and grinding. In etiology, morphological, psychological
and parafunctional factors are generally accused. Bruxism can occur during sleep (nocturnal) or while
awake (diurnal).
In our study, it is planned to evaluate objectively by FD calculation if bruxism changes the
trabecular internal structure of jaw bones. For this purpose, a total of 106 bruxist, 106 non-bruxist
systemically healthy individuals (106 females and 106 males) were included in the study. The
diagnosis of bruxism was made by evaluating the patient report and the presence of tooth wear. The
subjects were divided into four age groups: 21-25, 26-30, 31-35, and 36-40. Fractal analysis was
performed according to White and Rudolph's method from the total region of interest (ROI) of six
left-right condylar, angular and interdental alveolar bone regions on the mandible.
Looking at the average FD values of all individuals; FD values calculated from gonial
regions have the highest mean and FD values calculated from interdental regions have the lowest
average.
When the relationship between gender and FD was examined, it was found that women's FD
values were statistically significantly lower than that of men in right gonial (p = 0.000), left condyle
(p = 0.017) and left gonial (p = 0.000) regions. When the FD values of 212 individuals were evaluated
for the evaluation of the FD relationship with the age groups, a statistically significant difference was
found only in the left gonial area (p = 0.012). While the FD values of the 21-25 age group had the
highest average (FD = 1.47), it had the lowest average in the 26-30 and 36-40 age group (FD = 1.44).
According to the Mann-Whitney U test performed to investigate the variability of FD values
xvii
according to bruxism, only the right condyle FD measurements showed a statistically significant
difference (p = 0.041). In this region, FD values measured from bruxist individuals were found to be
lower (bruxist FD=1.40, non-bruxist FD=1.42).
FD values of mandibular trabecular bone are affected by bruxism at the condyle region and
affected by age and gender at the gonial and condylar region. When selecting ROI in the studies to be
made as far as possible right-left interdental alveolar bone region should be preferred.
Keywords: Bruxism; Fractal Dimension; Trabecular Bone.