Konutlar topluluğu çevresindeki dış mekânların değerlendirilmesi: Batışehir toplu konutları, İstanbul
An open space desing criteria assessment in neighborhood residential areas, case study: Batisehir complex, Istanbul
Yazar: JEHAN MOHAMMED NOORULDEEN NOORULDEEN
Danışman: DOÇ. GÖKÇEN FİRDEVS YÜCEL CAYMAZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Konut kavramı, günümüzde konutla alakalı her şeyi (altyapı, teknik, sosyal ve mahallî özellikler) içeren kapsamlı bir kavramdır. Gerek iç ve gerekse dış mekânlara uygun mimari tasarım, sağlıklı bir çevre elde etmenin ilk adımıdır. Bu doğrultuda bu çalışma, minyatür bir kentsel çevre olarak kabul edilen toplu konutların dış mekânlarının tasarımını ele almaktadır. 
Bu çalışma ile amaçlanan, İstanbul'daki Batışehir Toplu Konutları örneğinden hareketle toplu konutların dış mekânlarının değerlendirilmesinde kullanılabilecek kontrol listesini içeren bir model önermektir. Dış mekânların kalitesine etki eden ana tasarım ölçütleri; erişebilirlik (alt ölçütler: bina girişleri, yaya bağlantı sistemi, yön bulma, araç erişim ve hizmet alanları, bisiklet yolları, otoparklar), dış mekânlar (alt ölçütler: çocuk oyun alanları, dinlenme alanı/oturma düzeni, spor alanları, orta büyüklükteki oyun alanları), kent mobilyaları (alt ölçütler: zemin kaplamaları, oturma elemanları, aydınlatma elemanları, çöp, tabela ve işaretler, su elemanları, akıllı mobilyalar), güvenlik ve çevre düzenlemesidir. Ortaya çıkarılan liste, İstanbul'un en büyük toplu konutlarından biri olan Batışehir Toplu Konutları'nın dış mekânlarında test edilmiştir. Dönem (2020-2021) boyunca yürütülen çalışmada kullanılan yöntemler yer seçimi, gözlem, görüntüleme ve analizdir. Çalışmanın sonucunda yapılan çıkarım; oluşturulan kontrol listesinin daha işlevsel ve tatmin edici dış mekân tasarımında benimsenebileceğidir. 

Anahtar Kelimeler: Dış mekân, Tasarım ölçütleri, Mahalle, Yerleşim yerleri, Batışehir, Toplu konut

Abstract:
The concept of housing today is a comprehensive one, considering everything related to housing (infrastructure, technical, social, and neighborhood characteristics).
People become more successful if the environment in which they live is suitable and healthy, and the same is true for group housing. Therefore, the appropriate architectural design for spaces – whether indoor or outdoor –are the first steps to reach a more healthy environment. This study consequently dealt with the design of the external spaces of collective housings, which are considered a miniature urban environment.
The aim of this study is to propose a checklist-based model that can be used to evaluate the exterior spaces of collective housings, based on the example of the Batışehir collective housing in Istanbul. Studies, references and perspectives on this topic have been investigated in detail in order to identify criteria that can be used to assess this type of urban space. The main design criteria that have an impact on the quality of open areas are: accessibility (sub-criteria: building entrances; pedestrian connection system; wayfinding; vehicle access and service areas; bike paths; parking), open areas (sub-criteria: children's playgrounds; rest area/sitting arrangement; sports fields; medium-sized playgrounds) urban furniture (sub-criteria: floor coverings; seating elemans; lighting elemans; litter, signage and icons; water elemans; smart furniture), safety and landscaping.
The list that was created was tested in the open areas of Batışehir collective housing, which is one of the largest collective housings in Istanbul. The methods used in the study, conducted during the period (2020-2021), were site selection, observation, imaging and analysis. The result of the study is that the checklist created can be adopted into designing good and more satisfying outdoor spaces.

Keywords: Open area, Design criteria, Neighborhood, Residential places, Batışehir housing