Kur'an'ın "en"leri -varlık ve değer hiyerarşisi üzerine bir araştırma-
Superlatives of the Qur'an a study on the hierarchy of being and value
Yazar: YAŞAR ATİLA
Danışman: PROF. DR. LÜTFULLAH CEBECİ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Değerler = Values ; Hiyerarşi = Hierarchy ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Varlık = Asset ; İslamiyet = Islam

Özet:
İnsan değerleri olan bir varlıktır. Varlığı değerleriyle anlam kazanır. Değerler insanın olduğu her yerde ve her işte hayatı anlamlı kılmak için vardır. Değer ifade eden iyi-kötü, doğru-yanlış, güzel-çirkin, kar-zarar, tatlı-acı, faydalı-zararlı kavramları hayatın her alanı ile ilgili olarak kullanılır.
Varlıkların ve değerlerin bir hiyerarşisi vardır. Bu hiyerarşi farklı varlıklar arasında olduğu gibi, değerin kendi içerisinde de olabilir. "İyi, daha iyi, en iyi, muhteşem" olumlu bir değer sıralaması olduğu halde; "kötü, daha kötü, en kötü, berbat" da olumsuz bir değer derecelendirmesidir.
Kur'an-ı Kerim bir değer kitabıdır. İnsana yaşadığı hayatı mutlu ve anlamlı kılacak değerleri öğretir. Kur'an'da da değerlerin bir derecelendirmesi/hiyerarşisi vardır. Bazı insanlar ve yapılan bazı işler, diğer bazılarından daha üstün ve daha değerlidir. Ayetlerde "ism-i tafdil" kalıplarıyla gelen ve "en üstün" ve "en aşağı" vasfına sahip olan kişilerden ve değerlerden sıkça bahsedilir. 
Araştırmasını yaptığımız bu tezde "Kur'an'ın En'lerini"  yani Kur'an'ın varlık ve değerler hiyerarşisini ele aldık.  Tezimizi üç bölümde tespit ve tahlil etmeye çalıştık:
1. Bölümde, varlık ve değerle ilgili kavramsal çerçeve ve Kur'an'ın varlık ve değer hiyerarşisi incelendi.
2. Bölümde, Kur'an'da mutlak varlık ve en yüce değer olarak Allah konusu incelendi.
3. Bölümde, Kur'an'ın varlık ve değerler hiyerarşisinde insanın yeri araştırılıp ona ait en'ler tespit ve tahlil edildi.
Anahtar Kelimeler: Kur'an, varlık, değer, hiyerarşi, en'ler, üstünlük, Esmâ-i Hüsnâ, salih amel.

Abstract:
Human is a being that has values. His existence is meaningful with his values. Values are meant to make life meaningful everywhere a person is and in everything  he does. The concepts of values such as good-evil, right-wrong, beautiful-ugly, profit-loss, sweet-bitter, useful-harmful are used in relation with all areas of life. 
There is a hierarchy of living things and values. This hierarchy is not only among the different types of living things but also has a ranking in its own structure as well. While ranking values as "good, better, the best or excellent" is a positive hierarchy; it is a negative hierarchy to rank values as "bad, worse, the worst or terrible."
Qur'an is a book of value. It teaches the values that will make a human being's life delighted and meaningful. There is a ranking/hierarchy of values in Qur'an, too. Some people and some actions (practices) are superior to and more valuable than the others. In the verses of Qur'an, people and values, compared with "ism-i tafdil" structures and that have the qualifications classified as "the best" and "the worst", are frequently mentioned.
In this thesis that we have investigated, we have dealt with the 'superlatives of the Qur'an', namely the hierarchy of value and being in the Qur'an. We tried to identify and analyze our thesis in three parts: 
In Chapter 1, the conceptual framework of the hierarchy of value and being in the Qur'an is examined.
In Chapter 2, the subject of 'Allah' is examined as the absolute being and the most supreme value.
In Chapter 3, the position of human being in the hierarchy of values and being in the Qur'an is examined; moreover, 'the best' and 'the worst' belongings to human being are detected and analyzed.
Key words: Qur'an, being, value, hierarchy, superlatives, superiority, names of Allah, good action