Kur'an da ibadet kavramı
Concept of worship in the Qur'an
Yazar: TAHİR ALTUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM AKGÜN
Iğdır Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; İbadet = Worship ; İslamiyet = Islam

Özet:
İbadet kelimesinin iştikak ettiği ( عبد ) kökünün asıl anlamı, itaat, itaat ile beraber boyun eğmek, boyun eğmek,  tevazu göstermek, ilah edinmek,  zilletini açığa vurmak ve bir tek ilah'ın tazimi için boyun eğmek olmakla beraber, çok geniş bir anlam yelpazesi vardır. Bu kök'ten türeyen kelimeler, teslim olmak, emrine bağlanmak, alıkoymak, hapsetmek, men etmek, pişman olmak, inkâr etmek, tenezzül etmemek, beğenmemek, burun kıvırtmak, yapışıp ayrılmamak, öfkelenmek,  bir kusurundan dolayı kendi nefsini kınamak ve bir şeyi şiddetle arzulamak gibi anlamlara gelmektedir.
İslamî literatürde ibadet teriminin biri genel diğeri özel olmak üzere iki anlamı vardır. Genel anlamda ibadet, mükellefin Allah'a karşı duyduğu saygı ve sevginin sonucu olarak O'nun rızasına uygun davranma çabasını ve bu şekilde yapılan iradî davranışları ifade eder. Böylece tamamen dini olan görevlerden başka kişilerin Allah'ın hoşnutluğunu kazanmak için yaptığı her fiil de ibadet olarak nitelendirilir. Özel anlamda ibadet ise mükellefin yaratanına karşı saygı ve boyun eğmesini simgeleyen, Allah ve Resulü tarafından yapılması istenen belirli davranış biçimleridir.
Kur'an-ı Kerim'in kelime anlamlarını ele alan ansiklopedik eserler, ibadet kavramı ve türevlerinin Kur'an-ı Kerim'de tevhit, itaat ve kulluk (kul, köle) anlamına geldiğini söylemişlerdir. Ancak ayetlerindeki ibadet kavramı ve türevlerinin tefsirleri tetkik edildiğinde, ibadet kavramının anlamı, bu üç anlama ilaveten ilah edinmek, dua, boyun eğmek ve salih amel anlamlarına da gelmiştir.
İbadet, Kur'an'da sadece ibadet kavramıyla ifade edilmemiştir. İbadet, ibadet kavramının yanı sıra Dua, Zikir, Salât, Nüsük, İnabe, Kunut, İslam ve Tesbih gibi kavramlarla da ifade edilmiştir. 
İbadet, Kur'an'da her şeyden önce Allah'ın bir emri olarak yer almıştır. İbadet etmek ise kullarına gerçek mümin olabilmeleri ve Allah'ın azabından korunmalarının ön şartı olarak yer almıştır.   Allah (c.c), insanın yaratılış gayesi olan  ibadet görevini yerine getirerek kendisine yönelenlere de müjde vermiş,  kendisine ibadet etmeyi kibirlerine yedirmeyenleri de aşağılanmış bir halde cehenneme gireceklerini bildirmiştir.  
İnsan yaratılışında doğal olarak temelleri bulunan bir psikolojik motivasyon olan İbadet, Kur'an'da kulluğun ana vasfı ve tamamı birer seçkin insan olan nebi ve resullerin özelliği olarak zikredilmiştir.
  İbadet etmenin biz kullar için sonsuz ve hadsiz sonuçları vardır. İnsanın aklı bu sonuçların bir kısmını idrak etmiş, bir kısmını da idrak etmemiştir.  Bu sonuçlar bir kısmı dünyada hayatımıza yönelik olduğu gibi,  bir kısmı da ahiret hayatımıza yöneliktir. İşte ibadetin dünyevi sonuçlarından bir tanesi de insanın ruhunu besleyip kalbine huzur vermesidir. İbadet, insanın manevi duygu ve latifelerine bir kut ve gıda hükmündedir. İbadet etmenin nasıl ki dünyevî ve uhrevî müsbet sonuçları var ise, ibadeti terk etmenin de dünyevî ve uhrevî menfi sonuçları vardır.
Kur'an-ı Kerim, ibadeti terk edenleri, dünyada günahkâr (mücrim) olacağını ve sıkıntılı bir hayat geçireceğini; ahirette de kör olacağını, azap göreceğini, zillet halinde cehenneme girip elem verici bir azap ile azap göreceğini, şefaatçilerin şefaati da onlara fayda vermeyeceğini bildirmiş ve hatta müşrik sıfatı ile sıfatlandırmıştır.
Allah Teâlâ bütün hallerde ibadet ve yükümlülükleri kolaylılık esası üzerine bina etmiştir. Kur'an, insanın zaafını kabul etmiştir. Hayatının güç hallerini daima hesaba katmış ve buna göre insanın kaderini çizerek ona insanî bir düstur koymuştur. Bu düstur da kendini ibadette bazen kolaylık, bazen de ruhsat şeklinde göstermiştir. Buna göre Allah, bazı özel durumlarda ibadette birtakım ruhsatlar, muafiyetler ve kolaylıklar tanımıştır.
Kur'an-ı Kerim, insanı, insanın yaradılış gayesi olan ibadetin uygulama, şekil, miktar ve zaman gibi konularda keyfî bir uygulama yapacak şekilde serbest bırakmamıştır. Bu konuda Kur'an ibadet için bir çerçeve çizmiş ve ibadetin geçerli olabilmesi için bazı esasları şart koşmuştur. Bunlar, ibadeti ibadet yapan ve ona bir değer atfeden temel esaslar olduğu için, onun olmazsa olmazları mesabesinde nitelendirilebilir. Söz konusu esaslar, iman, taabbudilik, ihlâs,  belirleyicinin Resulüllah (S.A.V) olması, belirlenmiş vakit ve miktarda olması,  sevgi ve sürekliliktir. Bu beş esastan birisi ibadette noksan ise bu ibadet,  "Yazıklar olsun o namaz kılanlara ki,  Onlar namazlarını ciddiye almazlar.  Onlar (namazlarıyla) gösteriş yaparlar.  Ufacık bir yardıma bile engel olurlar"   ayetinde eleştirildiği gibi, eleştirilmiş ve reddedilmiş ibadetler içinde yerini alacaktır.

Abstract:
The origin of The word 'worship' comes from ebedience, obedience by complying, behaving humbiy or modestiy, acquired (get) God, disclosing derogation and complying for only the honor of God. Also,  it has a wide range of means. The words orginated from this root are to surrender, to be at someone's disposal, preclude lock up, prohibit (disable, prevenet), regret, deny, disdain, dislike, sniff nat (consider unimportant), stick together, get angry, to be  condemned for his/her defcts and intensely desire anything.
In Islamic literature there are two meanings of'worship' one is general and the other is special, Generally 'worship' Express that someone who liable to Got as a result of respect affection to Got try to behave willingly to gain the consent of God. Thus, excpt that campletely religious attitudes, every behaviours done to gain the satisfaction of God can be described as woriship. On the other hand, spcial meaning of woriship can be described as a type of behaviours of someone who liable to God and Express his/her compliyng to God and respct for God.
In Encyclopaedc pieces handle the meanings of the word 'Quran' alt hough the concept of worship and its derivationes means that tawhid, obedience and servanthood when analyzing the verses of Quran. The worship and its derivations also have  these three meanings: liable to God. Consent and behaving suitable (good Works and good behaviours). Woship hasn't just been expressed with the concept of worship. Further its meanings, worship also means concepts  such as pray, Islamic mysticisim repating silently or aloud (invocation), prayer in which God is asked to bless the Prophet of Muhammad and staphylea.
Firs of all, worship and its derivations means that tawhit, obedience and servanthood when analyzing the verses of Quran. The workship and its derivations also have these three meanings: liable to God, consent and be having suitable (good Works and good behaviours). Workship hasn't just been expressed with the concept of workship. Further its meanings, workship also  means concepts such as pray, İslamic mysticims repeating silently or aloud (invocation), prayer in which God is asked to bless the Propher of Muhammed and staphylea.
First of all, workship takes part in Quran as the orders of God. Praying or workshipping take part in Quran prerequisite for being a real believer (Muslim) an to be avoied from God's punishments. God gives good news to someone who pray to him as an aim of Genesis (creation) an also announced that someone who doesn't obey his rules an doesn't praying to him will be in the hel afterlife. The basis naturally existed in the Genesis of people descripted as a psychological intrinsic movivation of people workship is mentioned as a servanthood to God and his patriarch Muhammed.
There is a huge and limitless results of workshipping for us. The minds of human can understand a small benefits are for our life we live in now, the other benefits ar efor afterlife, for eternity life, Here is the other results of workship: to nourish the heart of us and give tranquility to all of us. Workship also contributes concrete and spiritual things to us. How workshipping has results in this life and after life not workshipping has results in this and after life. In Quran it is said that who leaves workshipping will be siniful and will have a trouble some life and will bling after life and wil suffer torment in the hell. Essentially, the basis of workship and our responsibilites were grounded with easiness by God. Quran also accept the vices of human anf Quran takes in to account the difficulties of life and draws a fate line for every one. Thus, in some special conditions God provide some easiness, some exemptions to people for praying. Quran doesn't let off human about time, shape, amount of workshipping because bit is an aim of Genesis and human have praying. Quran draws a framework fort his and provides some circumstandes to our workshippings is to be valid.These circumstances can be consider the basis of the workship. These circumstances said before are faith The intention determined patriarch Muhammed, determined time and amount for workshipping, affection or love and continuity.
In one of the verses of Quran, it is criticized that if one of these five rules mentioned before is not include in workship " who doesn't take praying seriously and do just for showing off what a pity, what a shame of these type of people…"