Büyüyen yaşlı tüketiciler pazarı: Yaşlı tüketicilerin satın alma davranışları ve görüşleri
Growing older consumer market: Purchase behaviours and views of older consumers
Yazar: ZEYNEP TOPÇU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVAL GÜVEN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile ve Tüketici Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Satınalma = Purchasing ; Satınalma davranışı = Purchasing behavior ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketiciler = Consumers ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Bu çalışma büyüyen yaşlı tüketiciler pazarında yaşlı tüketicilerin satın alma davranışlarını ve pazara ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür.
Çalışmanın örneklemi Ankara il sınırları içinde yer alan Çankaya, Keçiören ve Mamak ilçelerinde yaşayan yaşlı tüketicileri temsilen "65 ve üzeri" yaş grubunda olan toplam 500 kişiden oluşmaktadır.
Araştırma verilerinin toplanması amacıyla dört bölümden oluşan anket formu hazırlanmıştır. Anket formunun birinci bölümünde araştırmaya katılan yaşlı tüketicilerin kişisel bilgileri; ikinci bölümünde, yaşlı tüketicilerin satın alma davranışları; üçüncü bölümünde yaşlı tüketicilerin satın alma öncesi, satın alma sırasındaki ve satın alma sonrası davranışlarına yönelik ifadelere katılım düzeyleri ve dördüncü bölümünde ise yaşlı tüketicilerin pazara ilişkin görüşlerine yönelik ifadelere katılım düzeylerini belirlemek amacıyla oluşturulan sorular yer almaktadır.
Araştırmaya katılan yaşlı tüketicilerin satın alma davranışlarının ve pazara ilişkin görüşlerinin belirlenmesinde ölçüt olarak cinsiyet, yaş grupları, öğrenim durumları ve aylık gelirleri esas alınarak çapraz tablolar oluşturulmuştur. Yaşlı tüketicilerin satın alma davranışları ile bağımsız değişkenler arasındaki ilişki "Ki Kare" testi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda yaşlı tüketicilerin satın alma öncesi, satın alma sırasındaki, satın ama sonrası ve pazara ilişkin görüşlerine yönelik ifadelere katılım düzeylerine ilişkin ortalama puanlar arasındaki farkın bağımsız değişkenlere göre önemli olup olmadığının belirlenmesinde "İki Ortalama Arasındaki Farkın Önemlilik Testi (t testi)" ve "Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)" yöntemleri kullanılmıştır.
Araştırmada kadınların, "65-74" yaş grubunda olanların, ortaöğrenim görenlerin, emeklilerin, "2000 - 2999 TL" gelir grubunda olanların, gelirini düşük düzeyde algılayanların, sosyal güvencesi olanların, evlilerin, kredi kartı sahibi olanların ve araba sahibi olmayanların önde geldiği görülmektedir.
Araştırmada yaşlı tüketiciler arasında alışverişe genellikle "bazen hafta içi, bazen hafta sonu", "öğleden sonra" ve "eşi" ile birlikte çıktığını belirtenlerin ilk sırada yer aldığı belirlenmiştir. Araştırma kapsamına alınan yaşlı tüketiciler gıda ürünlerini genellikle "her gün"; giyim eşyalarını ve dayanıklı tüketim mallarını genellikle "bir aydan fazla aralıklarla" satın aldığını belirtmişlerdir. Yaşlı tüketiciler arasında gıda ürünlerini genellikle "marketler ve mağazalardan (AVM dışı)", giyim eşyalarını ve dayanıklı tüketim mallarını genellikle "alışveriş merkezlerinden" satın aldığını belirtenlerin başta geldiği saptanmıştır. Yaşlı tüketicilerin gelirlerini sırasıyla en çok gıda ve sağlık ihtiyaçlarını karşılamak için kullandıkları belirlenmiştir. Araştırmada yaşlıların satın alma davranışlarının en çok aileden etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır. Yaşlı tüketicilerin alışveriş sırasında ödemelerini ise genellikle para ile peşin yaptıkları bulunmuştur.
Araştırma kapsamına alınan yaşlı tüketicilerin satın alma öncesi davranışlarına yönelik "Fiyat araştırması yaparım", "Ürünün kaliteli olup olmadığını araştırırım", "Düzenli olarak bütçe planlaması yaparım"; satın alma sırasındaki davranışlarına yönelik "Evime yakın mağazalara giderim", "Sağlığa uygun olan ürünleri satın alırım", "Kaliteli ürünleri satın alırım"; satın alma sonrası davranışlarına yönelik "Satın alma sonrasında fiş/fatura alırım", "Garanti belgesini saklarım", "Satın alma sonrası hatalı olduğunu düşündüğüm bir ürünü değiştiririm", "Kusurlu ürünü iade ederim" ifadelerine katılım düzeylerine ilişkin ortalama puanların yüksek olduğu belirlenmiştir.
Araştırma kapsamına alınan yaşlı tüketicilerin pazara ilişkin görüşleri incelendiğinde; "Etiketler yaşlı tüketicilerin daha kolay anlayacağı şekilde yazılmalıdır", "Etiketler üzerindeki yazıların okumak için oldukça küçük olduğunu düşünüyorum", "Yaşlı tüketiciler için özel fiyat indirimlerinin yeterli olmadığını düşünüyorum" ifadelerine katılım düzeylerine ilişkin ortalama puanların yüksek olduğu bulunmuştur. 
Araştırmada yaşlı tüketicilerin satın alma öncesi davranışlarının öğrenim düzeyi ve aylık gelire; satın alma sırasındaki davranışlarının aylık gelire; satın alma sonrası davranışlarının öğrenim düzeyine; pazara ilişkin görüşlerinin ise cinsiyete göre farklılık gösterdiği saptanmıştır (p˂0,05).

Abstract:
This study was planned and conducted to determine the purchasing behaviours and the views of the older consumers in the growing older consumers market.
The sample of the study consists of a total of 500 people who are in "65 and over" age group to represent the older consumers living in Cankaya, Kecioren and Mamak districts within the borders of Ankara.
A questionnaire consisting of four parts was prepared for the collection of research data. In the first part of the questionnaire, the personal information of the older consumers participating in the survey; in the second part, the purchasing behaviours of older consumers; in the third part, the levels of participation of the older consumers in pre-purchase, purchase and post-purchase behaviours, and in the fourth part, the questions that are aimed to determine the participation levels of the statements about the views of older consumers about the market are present.
 In the determination of the purchasing behaviours and the views on the market of the older consumers participating in the research, cross tables were formed based on gender, age groups, education status and monthly incomes. The relationship between purchasing behaviours of older consumers and independent variables was analyzed by the "Chi-Square" test. As a result of the survey, "The Difference between Two Means Significance Test (t-test)" and "One-Way Analysis of Variance (ANOVA)" methods were used in determining whether the difference between the average scores of the participation levels of the statements of the older consumers on pre-purchase, purchase, post-purchase behaviours and market views was significant according to the independent variables.
In the survey, it is seen that women in the "65-74" age group, those who had secondary education, who are retired, who are in the "2000 - 2999 TL" income group, who perceive their income as low income, who have social security, who are married, who are credit card holders and who are not car owners are prominent.
 In the survey, it was determined that among the older consumers, those who stated that shopping was usually "sometimes on weekdays, sometimes at weekends", "in the afternoon" and "accompanied with their spouse" were prominent. The older consumers who are included in the scope of the survey stated that they buy food products generally "every day"; clothing items and durable consumer goods, generally "over one-month intervals". It has been found that among older consumers, the ones stated that they buy food products generally from "grocery stores and stores (out of shopping centers)", and clothing items and durable consumer goods usually from "shopping centers" were prominent. It has been determined that older consumers use their incomes to meet their food and health needs, respectively. In the survey, it was found that the purchasing behaviour of the older consumers was the most affected by the family. It was also found that older consumers pay cash during the shopping period.
Within the scope of the survey, it was determined that mean participating scores to the statements of older consumers about pre-purchase behaviour stating that "I conduct price research", "I investigate whether the product is good", "I regularly conduct budget planning";  about purchase behaviour stating that  "I go to stores close to my house", "I buy goods that are suitable for health", "I buy quality products"; about post-purchase behaviour stating that  "I take bill/receipt after purchase", "I keep the guarantee document",  " I change the product that I think is defective after purchasing", "I return the defective product" were high. 
When the views of the older consumers included in the survey on market are examined; it was found that mean participating scores to the expressions stating that "The labels should be written in a way that it is easier for older consumers to understand", "I think it is too small to read the texts on the labels", and "I think that special price reductions for old consumers are not enough" were high.
In the survey, it was determined that the pre-purchase behaviours of older consumers vary depending on the education status and monthly income; purchase behaviours vary depending on the monthly income; post-purchase behaviours vary depending on the education status;and their views on the market vary depending on gender (p˂0,05).