Nakşbendî-Hâlidîliğin Erzincan Kolu ve tasavvuf tarihindeki yeri
The Erzincan branch of Naqshbandi-Khalidism and its place in the history of sûfîsm
Yazar: YUSUF MURAT
Danışman: DOÇ. DR. NURAN ÇETİN
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışmada Nakşbendî-Hâlidîliğin Erzincan Kolu ve Tasavvuf Tarihindeki Yeri araştırılmıştır. Nakşbendî-Hâlidîliğin Erzincan Kolu, Muhammed Sâmî Efendi'nin, Abdurrahmân Tâğî'nin halîfesi olarak Erzincan'a gelmesi ile başlamış ve devamında Muhammed Beşir, Dede Paşa, Abdurrahim Reyhan, Ahmet Beylerbeyi Bayburdî ve Ahmet Beylerbeyi Bayburdî'nin halîfeleriyle hâlihazırda söz konusu kol günümüze kadar ulaşmıştır.
Çalışmada, Muhammed Sâmî ile beraber Erzincan'a gelen Nakşbendî-Hâlidîliğin Erzincan Kolu'nu tanıtmak amaçlanmış olup ilgili literatür taraması da yapıldığında konuya kapsamlı yaklaşan herhangi bir çalışmaya rastlanılmamıştır. 
Araştırma yapılırken dökümantasyon yöntemi kullanılmış ve elde edilen veriler mukayese ve analiz edilerek metne aktarılmıştır.
Çalışmada Muhammed Sâmî Efendi ile Erzincan'a gelen Nakşbendî-Hâlidîliğin Erzincan kolu Muhammed Beşir, Dede Paşa, Abdurrahim Reyhan, Ahmet Beylerbeyi Bayburdî, Beylerbeyi Bayburdî'nin halîfeleriyle beraber silsile günümüze kadar ulaşmıştır. Aynı zamânda Muhammed Sâmî Efendi'nin Erzincan'da Kırtıloğlu Tekkesi'ni inşâ etmesi, Nakşbendî-Hâlidîliğin Erzincan kolunun ilk halkası olduğu, tekke ve tasavvuf edebiyatında önemli şahsiyetlerinden Sâlih Baba'nın da Muhammed Sâmî Efendinin mürîdlerinden olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, Abdurrahim Reyhan, Ahmet Beylerbeyi Bayburdî, Nakşbendî, Erzincan.

Abstract:
In this study, the Erzincan Branch of Naqshbandi-Khalidism and its place in the History of Sufism were investigated. The Erzincan Branch of Naqshbandi-Khalidism started with the arrival of Muhammed Sâmî Efendi to Erzincan as the caliph of Abdurrahmân Tâğî, and continued with the caliphs of Muhammed Beşir, Dede Pasha, Abdurrahim Reyhan, Ahmet Beylerbeyi Bayburdî and Ahmet Beylerbeyi Bayburdî, the branch in question continues to this day has reached. In the study, it was aimed to introduce the Erzincan Branch of Naqshbandi-Khalidism, which came to Erzincan with Muhammad Sâmî, and when the relevant literature was searched, no study that approached the subject comprehensively was found.
While conducting the research, the documentation method was used and the obtained data were compared and analyzed and transferred to the text. In the study, the Erzincan branch of the Naqshbandi Khalidism, which came to Erzincan with Muhammed Sâmî Efendi, has survived to the present day, together with the caliphs of Muhammed Beşir, Dede Pasha, Abdurrahim Reyhan, Ahmet Beylerbeyi Bayburdî and Beylerbeyi Bayburdî. At the same time, it has been concluded that Muhammed Sâmî Efendi built the Kırtıloğlu Lodge in Erzincan, that it was the first link of the Erzincan branch of Naqshbandi-Khalidism, and that Salih Baba, one of the important figures in the lodge and Sufi literature, was one of the disciples of Muhammed Sâmî Efendi.

Keywords: Sûfîsm, Abdurrahim Reyhan, Ahmet Beylerbeyi Bayburdî, Naqshbendi, Erzincan,