Türkiye'de evsel katı atık ücret tarifelerinin belirlenme sürecinde verimliliğin analizi
Analysis of efficiency in determining domestic solid waste pay tariffs in Turkey
Yazar: UĞUR ÇELİK
Danışman: PROF. DR. HACI KURT
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Atıklar = Wastes ; Evsel atıklar = Domestic wastes ; Katı atıklar = Solid wastes ; Tarifelendirme = Tarification ; Verimlilik = Productivity ; Verimlilik analizi = Productivity analysis ; Çevre vergisi = Environmental tax ; Ücret = Wage ; Ücret belirleme = Wage fixing

Özet:
Evsel katı atıklar antik çağlardan bu yana insanoğlu için büyük bir sorun olmuştur. Büyük şehirlerin kurulması ve insanoğlunun toplu yaşama geçmesiyle birlikte bu sorun daha da büyük bir hal almaya başlamıştır. Kimi zamanlar evsel atıkların oluşturduğu hastalıklar nedeniyle salgınlar meydana gelmiş ve ölümler yaşanmıştır. Bu nedenle devletler hem çevreyi hem de insan sağlığını korumak için tedbirler almaya başlamıştır. Öncelikle atıklar düzenli olarak toplanmış ve depolanıp, yok edilmeye başlanmıştır. Bununla birlikte zamanla teknolojinin gelişmesiyle atık yönetimi ortaya çıkmış ve soruna bilimsel yöntemlerle yaklaşılmaya başlanmıştır. En önemlisi de atığın sadece çöp olmadığı, kurulacak atık tesisleri ve yapılacak geri dönüşümler ile atıkların değerlendirilebileceği ve daha sağlıklı bir çevre oluşturulacağı anlaşılmıştır. Yönetimler sadece tesisler kurarak atık sorununu çözmekte yetersiz kalınca, atık üretimini ve gereksiz tüketimi azaltmak maksadıyla bazı tedbirler alınmaya başlamıştır. Ayrıca söz konusu atık tesislerinin kurulması ve atık yönetiminin yönetimlere ağır yükler getirmesi nedeniyle, yönetimler tarafından  atık üreticilerinin de kendini kontrol etmesi ve atık üretimini kısıtlaması için ücret ödenmesi esaslı yöntem ve sistemler geliştirilmiştir. Bu yöntemlerden dünyada en çok kullanılanı ise ''kirleten öder ikesi'' esasına dayalı ücret yöntem ve sistemleridir. Atık üreticileri ürettikleri atık miktarı kadar ücret ödeyerek ve mevcut atık yönetiminin finansmanına katkıda bulunarak hem sürekliliği sağlamış olacak hem de atık miktarı kadar ücret ödediğinden dolayı atık üretimini azaltacaktır. Bu sistemin işlemesi için de evsel katı atık idareleri tarafından ücretlendirmenin nasıl olacağına ilişkin bir tarife hazırlanması gerekmektedir. Işte bu tarifenin ismine de ülkemizde ''Evsel katı atık tarifeleri'' denmektedir. Tezin konusu da ülkemizde hazırlanan ve uygulanan evsel katı atık tarifelerinden bir kısmının incelenerek, hazırlanma ve uygulama aşamasında karşılaşılan sorunlar ve verimliliğinin analizini yapmaktır. Bu çalışmanın, söz konusu evsel katı atık tarifelerinin  hazırlanmasına ve uygulamasına yardımcı olacağı değerlendirilmektedir.


Anahtar Kelimeler: Evsel katı atık, evsel katı atık idareleri, kirleten öder ilkesi, evsel katı atık tarifesi, çevre vergisi

Danışman: Prof. Dr. Hacı KURT, Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı, Mersin Üniversitesi, , Mersin

Abstract:
Home Solid Waste since ancient ages has been a big problem for human. Home waste has started to become a bigger problem with instruction of big cities and human started to live in social life. Sometime because of the home solid waste there were seen illness and also deadness. So states took precautions in order to protect both environment and human health. Firstly, wastes were taken regularly and storage then destroyed. Along with this waste management came up with improving technology and was started to look in scientific method to this problem. And the most important thing was waste was not only a garbage but also wastes could be beneficial with establishing facilities and it could be understood that healthier environment cool be gotten. Because only establishing facilities weren't enough to be beneficial, some precautions were taken in waste production and unnecessary consumption and also because of establishing   facilities which were said before and waste management brought heavy load. Managements improved a basic is on paying fee system in order to waste productions to take control of waste production to restrict their production of wastes in these systems  the most used one is as system in which '' Pay As You Throw''. Paying fee much ever they pollute and contribution to available management in this financing not only ensure its continuity but also it will reduce polluting because paying fee according to prepare a rates about how payment would be. This rates is called as ''home waste rates''. In thesis, with looking some of home solid waste rate which is prepared and administered in our country will be analyzed in preparation and administration phase problems and productivity. This study is assessed as helpful in home solid waste rate preparation and administration. 


Anahtar Kelimeler: Home solid waste, Home solid waste administration, Pay as you throw, , Home solid waste rate, Environment tax.

Danışman: Prof. Dr. Hacı KURT, Department of Public Administration, University of Mersin, , Mersin.