Alerjik rinitli hastalarda bronkodilatasyon ve bronş hiperreaktivitesi; bronş hiperreaktivitesini öngörecek değişkenlerin belirlenmesi
Bronchial hyperreactivity (BHR) in children with allergic rhinitis and risk factors for BHR
Yazar: BETÜL KARAATMACA
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT MURAT ŞAHİNER
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2017
Konu: Allerji ve İmmünoloji = Allergy and Immunology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Alerjik rinitli hastalarda bronkodilatasyon ve bronş hiperreaktivitesi; bronş hiperreaktivitesini öngörecek değişkenlerin belirlenmesi. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD, Yandal Uzmanlık Tezi. Ankara, 2017.  Alerjik rinit(AR) ve astım; üst ve alt hava yollarının IgE aracılı enflamasyonla giden, tüm dünyada pek çok kişinin etkilendiği kronik solunum yolu hastalıklarıdır. Patogenezinde ve risk faktörlerindeki benzerlikler " tek hava yolu hastalığı" görüşünü desteklemektedir. AR varlığı astım gelişimi için risk faktörü olarak kabul edilmektedir. AR'li hastalarda astım semptomları olmaksızın bronş hiperreaktivitesi(BHR) bulunabilmektedir. BHR'si ileride astım gelişimini ön görebilecek en önemli parametrelerden biridir. Bu çalışmanın amacı AR'li hastalarda BHR sıklığını ve BHR gelişimine etki eden ve ön görebilecek etkenleri belirlemektir. Çalışmamıza 2015 yılı boyunca yaşları 6-18 olan, daha önce bilinen astım semptomu ve tanısı olmayan 186 AR hastası alındı. AR tanısı klinik öykü ve tanısal testler sonucunda koyuldu. Her hastadan detaylı klinik öykü alındı; solunum fonksiyon testi, deri prik testi ve metakolinle bronş uyarı testi yapıldı. BHR pozitifliği başlangıç FEV1'inde % 20'lik düşüşe neden olan 8 mg'dan düşük metakolin dozu olarak kabul edildi. İntermitan alerjik riniti olan 51 hastaya polen mevsimi içinde ve dışında yapılan testler uygulanarak alt grup analiziyle karşılaştırıldı. Hastaların AR semptom başlama ortanca(çeyrekler arası) yaşı 7 yaş(5,5-9,5), ortanca AR semptom süresi 60 ay(36-84) olarak bulundu. Hastaların % 62,9'u erkek idi. Hastaların % 56,5'unda atopi indeksi birden fazlaydı. Çalışma hastalarının % 9,7'sinde salbutamolle bronkodilatasyon testi pozitif olarak saptandı. Hastaların % 33,9'unda BHR varlığı saptandı.  AR hastaların % 23,2'sinde 60 ayda BHR geliştiği belirlendi. Alt grup analizi yapılan hastalarda BHR varlığının polen mevsiminde % 41,2'den mevsim dışında % 21,6'ya düştüğü görüldü. Çoklu değişkenli analizler sonucunda BHR gelişimini ön görebilecek parametreler semptom başlama yaşı ( OR: 0,868, % 95 GA: 0,775-0,973, p= 0,015),  FEV1 ( OR: 0,944, % 95 GA: 0,914-0,974, p <0,001), eozinofil % değeri  ( OR: 1,259, % 95 GA: 1,140-1,390, p <0,001) olarak belirlendi. AR semptom süresi ve BHR gelişimi karşılaştırıldığında erkek hastalarda ve PAR'lı hastalarda BHR'nin daha erken geliştiği görüldü. AR'li hastalarda BHR'si olan ve olmayanları ayırdetmeyi sağlayacak eozinofil % değerlerine bakıldığında % 3,5 eozinofil değeri en iyi kesim noktası olarak belirlendi. BHR'deki mevsimsel değişikliklerde İAR düşünülmelidir. FEV1 ve eozinofil yüzdesi, BHR için en önemli prediktif faktörlerdir. Çalışmamızda edindiğimiz bulguların, AR'li hastalarda BHR ve astım gelişimi açısından izleminde yol gösterici olabileceği düşünülmektedir.

Anahtar kelimeler: alerjik rinit, astım, bronş hiperreaktivitesi, eozinofil, FEV1, metakolin

Abstract:
Bronchial hyperreactivity (BHR) in children with allergic rhinitis and risk factors for BHR. Hacettepe University School of Medicine, Department of Pediatric Allergy. Thesis in Pediatric Immunology and Allergic Diseases. Ankara 2017. Inflammation in airways and presence of bronchial hyperreactivity (BHR) are the most characteristic findings of allergic rhinitis(AR) and asthma. AR may be considered as a risk factor for the onset of asthma and a close association exists between upper and lower airways. Airway inflammation is very important in formation of bronchial hyperreactivity(BHR). We aimed to evaluate a group of AR children and to investigate the presence of and risk factors for BHR. One hundred and eighty-six children diagnosed as AR in our outpatient clinic throughout 2015 were included in the study. A detailed history, clinical examination, skin prick testing, spirometry and methacholine bronchial challenge tests were performed in all patients. A positive BHR was defined as a 20% fall in FEV1 with ≤8 mg/ml methacholine. In addition a subgroup analysis was performed to show the difference in pre and co-seasonal BHR in intermittant AR group. The median (inter quartile) age of patients were 7.0 years (5.5–9.5) at symptom onset and 62.9% was male. The median symptom duration was 60 months (36– 84). Atopy index was >1 in 56.5% of the patients. In this study, % 9,7 of patients had reversibility to bronchodilatation test with salbutamol. BHR was determined in 33.9% of the study population. BHR developed in 23.2% of the children within 60 months after the onset of AR symptoms. In a subgroup analysis (n = 51) BHR decreased from 41.2% in co-seasonal period to 21.6% in pre-seasonal period. In multivariate logistic regression analysis, age at AR symptom onset (OR: 0.868, 95 % CI: 0,775-0,973, p= 0.015),   FEV1 ( OR: 0.944, 95 %  CI: 0.914-0.974, p <0.001), and eosinophil percent (OR = 1.259; 95 % CI = 1.140–1.390); P < 0.001) were found to be independent risk factors for BHR. Comparing AR symptom duration time and BHR development, BHR was seen earlier in male and in PAR patients. % 3.5 eosinophil percent was found to be the best cut-off value to predict BHR in AR patients. Pre and co seasonal variations in BHR should be considered in intermittant AR. FEV1 and eosinophil percents are the most important predictive factors for bronchial hyperresponsiveness. These findings may be helpful to enlighten the follow-up of BHR and asthma development in patients with AR.

Key words: allergic rhinitis, asthma, bronchial hyperreactivity, eosinophil, FEV1, methacholine