Elektrik tesisatı işletenin tehlike sorumluluğu
Strict liability of electrical installation operator
Yazar: MUHAMMET ALİ ATEŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET DEMİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Elektrik = Electricity ; Zarar = Damage

Özet:
Elektrik enerjisi, gündelik hayat ve sosyo-ekonomik yaşam için vazgeçilmez bir öneme sahip olmakla birlikte, aynı zamanda insanlar ve diğer canlı ve cansız varlıklar açısından ciddi ölçüde tehlike arz eden bir metadır. Elektrikle yüklü bir tesise temas etmek veya yaklaşım mesafelerini aşacak şekilde yanaşmak, insanlar ve hayvanlarda ölüme veya ciddi yaralanmalara sebep olabilecek bir durumdur. Elektrik enerjisinin diğer bir önemli tehlikesi ise yangınlardır. Elektrik tesislerinde oluşan kısa devre ve arklar neticesinde veya elektrik tesislerinin yanıcı nitelikteki maddelerle teması etmesi sonucunda, elektrik tesislerinde ve bu tesislerin etrafında bulunan varlık ve nesnelerde yangınlar ortaya çıkabilmekte, bu yangınlara bağlı olarak da ciddi mal ve şahıs varlığı zararları meydana gelebilmektedir. Bunun dışında, elektrik enerjsinin nakli sırasında elektrik tesislerinin etrafında bir elektromanyetik alan oluştuğu, bu alana yakın mesafeden maruz kalma durumlarında alandaki radyasyonun, insan sağlığı ve bazı elektronik eşyalar üzerinde etki yapabildiği bilinmektedir.

Elektrik tesislerinin ve elektrik enerjisinin tüm bu tehlikeleri karşısında, bu alanda meydana gelen kazalarda kusur ilkesinin uygulanması, zarar görenleri korumakta yetersiz kalmaktadır. Bu nedenledir ki, özellikle Kıta Avrupası hukuk sistemine mensup ülkelerde, elektrik tesisi işletenlerin, bu tesislerin tipik tehlikelerinin gerçekleşmesiyle ortaya çıkan zararlardan kusursuz olarak sorumlu olacağı kabul edilmiştir. Bu anlamda, İsviçre, Almanya ve Avusturya gibi kimi ülkelerde elektrik tesisi işletenler için özel tehlike sorumluluğu normları kabul edilmiş; tehlike sorumluluğu konusunu genel hükümlerle düzenleyen Fransa ve İtalya gibi ülkelerde ise, elektrik tesisatı işletenlerin sorumluluğu söz konusu genel tehlike sorumluluğu normu altında ele alınmıştır.

Elektrik tesisatı işletenin, esas itibarıyla, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 71 hükmü kapsamındaki tehlike sorumluluğu konusunu işleyen tezimizde,  elektrik tesisatı işletmelerinin tipik tehlikelerinden ötürü zarar gören kimselerin uğradığı zararların giderilme şartları incelenmiş ve elektrik tesisatı işletenlerin bu zararlardan ötürü sorumluluğunun kapsamı ve sınırları ortaya konmuştur. Bu yapılırken, konunun karşılaştırmalı hukuktaki ele alınış şekli de detaylı olarak incelenmiştir. Böylece, karşılaştırmalı hukuktaki düzenleme  ve uygulamalar da göz önünde bulundurulmak suretiyle, tehlike sorumluluğunu genel normla (TBK m. 71) düzenleyen ülkemizde, söz konusu genel normun elektrik tesisatı işletmelerine uygulanmasında dikkat edilmesi gereken noktalar belirlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Although electrical energy is of indispensable importance for daily and socio-economic life, it is also a commodity that poses a serious danger to humans and other living and non-living beings. Contacting an electrically charged installation or approaching it beyond the approach distances is a situation that can cause death or serious injuries to people and animals. Another important danger of electrical energy is fire. As a result of short circuits and arcs occurring in electrical installations or as a result of electrical installations coming into contact with flammable materials, fires may occur in electrical installations and the assets and objects around these facilities, and serious damages may occur due to these fires. Apart from this, it is known that an electromagnetic field is formed around electrical installations during the transmission of electrical energy, and in cases of exposure to this field from a close distance, the radiation in the field can affect human health and some electronic devices.

In the face of all these dangers of electrical installations and electrical energy, the application of the fault principle in accidents occurring in this area is insufficient to protect victims. For this reason, especially in countries that belong to the Continental European legal system, it has been accepted that operators of electrical installations will be liable without fault for damages arising from the realization of characteristical risks of these installations. In this sense, in some countries such as Switzerland, Germany and Austria, special strict liability norms have been enacted for those who operate electrical installations. In countries such as France and Italy, which regulate the issue of strict liability with general provisions, the liability of electrical installation operators is handled under these general strict liability norms.

In our thesis, which deals with the strict liability of electrical installation operators under the Article 71 of Turkish Code of Obligations, the conditions for compensating the damages suffered by victims due to the characteristical risks of electrical installation enterprises are examined and the scope and limits of the liability of operators of electrical installations for these damages are revealed. While doing this, the way the subject was handled in comparative law was also examined in detail. Thus, by taking into account the regulations and practices in comparative law, the points that need to be taken into consideration in the application of the said general strict liability norm to electrical installation operators in our country have been tried to be determined.