Faik Mahmud ve Divanı
Faik Mahmud ve his Divans
Yazar: FATMA KOÇAK
Danışman: DOÇ.DR. YAŞAR AYDOĞAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Yüzlerce yıllık geleneği, özenle kurulmuş iç dinamikleri ve muhteşemimge zenginliği ile oluşturulmuş divan edebiyatı, Türk edebiyatı içerisinde çokuzun bir süre varlığını sürdürmüştür. Bu süreç içinde çok sayıda eser ortayakonmuş ve edebiyat alanında büyük isimler ortaya çıkmıştır.Divan edebiyatının esas unsuru olan divan şiirinde eşsiz Türk şairleriyetişmiş ve özellikle 16. ve 17. yüzyıllarda Türk divan şiiri doruk noktasınaulaşmıştır.17. yüzyılın ikinci yarısı ve 18. yüzyılın ilk çeyreğinde yaşayan önemlişairlerden biri de, büyük divan şairlerinden Nâbî'nin çağdaşı ve akrabası olanUrfalı Fâik'tir.Bu çalışmada; yaşadığı dönemde sevilen ve şiir sahasında başarısıkabul edilen şâirin divan incelemesi yapılmış ve şairin hayatı ve şahsiyeti;biyografik kaynakların yanı sıra, divandan hareketle tespit edilmeyeçalışılmıştırÇalışma süreci içerisinde, Divan nüshalarının tespiti için yurt içi ve yurtdışındaki kütüphanelerin mevcut katalogları taranmış ve beş nüshayaulaşılmıştır. Tespit edilen beş nüsha, metnin kurulmasında kullanılmış veFâik'e ait olmayan şiirler belirlenip, metne dahil edilmemiştir.Nüshaların karşılaştırılmasıyla ortaya konulan divan metni üzerindeinceleme çalışması yapılarak, divanın şekil ve muhteva özelliklerideğerlendirilmiştir. 10 kaside, 1 mesnevi, 145 gazel, 73 kıt`a, 25 rubâi, 20matla ve 9 müfred olmak üzere toplam 283 şiir bulunan divan karşılaştırmalıolarak incelenmiş ve transkripsiyonu gerçekleştirilmiştir.Divanın geneline bakıldığında tarih manzumelerinin çokluğu gözeçarpmaktadır. Hoş sohbeti, nüktedanlığı ve sıcak kanlılığı ile etrafındakilertarafından sevilen ve geniş bir çevresi olan Fâik, özellikle yaşadığı döneminönde gelen ve tarihe geçen birçok ismine çeşitli vesilelerle tarih manzumelerisunmuştur. Çalışmamızda divanda sözü edilen tarihi şahsiyetlerin dehayatları hakkında bilgiler tespit edilmiş, aktarılmaya çalışılmış ve çalışmanınsonuna metin taramasını kolaylaştırmak için bir de dizin eklenmiştir.ANAHTAR KELİMELER17. yy. divan şairiUrfalı Mahmud Fâikdivan şiiridivan incelemesitarih manzumeleri

Abstract:
With several centuries of tradition, attentively established internaldynamics, and magnificent richness in image, Divan literature has continuedits existence in Turkish literature for a long time. In this process, many workshave been conducted and famous names have appeared in the field ofliterature.In the field of Divan poetry, the main component of Divan literature,unique Turkish poets have appeared. Especially in the sixteen andseventeen century, Turkish Divan poetry has reached its peak.One of the famous poets who lived in the second half of the seventeencentury and first quarter of the eighteen century is Urfalı Fâik, thecontemporary and relative of the famous Divan poet, Nâbî.In this study, the poet who was well-liked in his era and successful inthe field of poetry was examined in terms of Divan. The life of the poet andhis character were tried to be determined in terms of Divan as well asbiographical sources.In the process of conducting this study, the catalogues of libraries in thecountry and abroad were searched in order to locate Divan specimens. Fivespecimens were found. These five specimens were utilized to establish thetext. The poems that did not belong to Fâik were not included in the text.The text of Divan which was created by a comparison of specimens wasexamined. Form and content features of Divan were evaluated. Divan had atotal of 283 poems that consisted of 10 kaside, 1 mesnevi, 145 gazel, 73kıt?a, 25 rubâi, 20 matla and 9 müfred. Divan was examined comparativelyand was transcribed.Examination from a broad perspective reveals that there are many `tarihmanzumesi?* in Divan. Fâik, who was well-liked and known by many peopledue to his articulate, witty, and affectionate personality, has written suchpoems (tarih manzumesi) and dedicated them to famous people of his time.In this study, information on historical persons mentioned in Divan wasgathered and given followed by an index to make the search of the text easy.KEYWORDS:17th century Divan poetUrfalı Mahmud Fâikdivan poetrydivan examinationTarih manzumesi** Tarih manzumesi a special type of poem that had embedded historicdata on what year a specific event happened or in what time period a personlived. Because the data on time are hidden in such poems, relatedcalculation requires specific knowledge to reveal the numbers out of letters