Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunda CDH13 ve LPHN3  gen polimorfizmleri: Klinik özellikler ve yönetici işlevlerle ilişkileri
CDH13 and LPHN3  gene polymorphisms in attention deficit hyperactivity disorder: Their relation with clinical characteristics and executive functions
Yazar: AHMET ÖZASLAN
Danışman: DOÇ. DR. ESRA GÜNEY
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Cadherinler = Cadherins ; Genler = Genes ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Latrofilin = Latrofilin ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Tedavi = Treatment ; Yönetici işlevler = Executive functions

Özet:
DEHB etiyopatogenezinde genetik faktörler büyük rol oynamaktadır. DEHB'nin genetik etiyolojisine yönelik güncel çalışmalar, santral sinir sisteminin gelişiminde ve işlevinde önemli yeri olan yapısal proteinleri kodlayan genler üzerine odaklanmıştır. CDH13 geni nöronal büyüme ve sinaps gelişiminde rol alırken, LPHN3 geni nörotransmitter ekzositozu ve nöronal iletişimde rol oynamaktadır. Bu çalışmada CDH13 geninin rs6565113, rs11150556 polimorfizmleri ve LPHN3 geninin rs6551665, rs6858066, rs1947274, rs2345039 polimorfizmleriyle DEHB arasındaki ilişkilerinin araştırılması, ayrıca bu polimorfizmlerin DEHB'nin klinik özellikleri ve yönetici işlevlerle ilişkisinin incelenmesi planlanmıştır. Çalışmaya Gazi Üniversitesi Çocuk-Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'na başvuran, DSM V'e göre DEHB tanısı konmuş 6-18 yaş arası 120 olgu ve 126 sağlıklı kontrol dâhil edilmiştir. Hastaların ayrıntılı klinik değerlendirilmesinin ardından venöz kan örneği alınmış ve genetik analiz yapılmıştır. Tüm olgulara Yönetici İşlevlere Yönelik Davranışları Değerlendirme Envanteri (YİYDDE) verilmiştir.  DEHB'li olgulara başlangıçta Klinik Global İzlenim "Şiddet" (KGİ-Ş) ve Conners Öğretmen Derecelendirme Ölçeği (CÖDÖ) verilmiş ve 12 haftalık takip sürecinin sonunda CÖDÖ ve Klinik Global İzlenim "düzelme"  (KGİ-D) ölçekleri uygulanmıştır. DEHB grubundaki olgular kontrol grubuna göre YİYDDE ölçeğinin tüm alt ölçeklerinde daha yüksek puan almıştır. DEHB ve kontrol grubu arasında LPHN3 geninin rs6551665 ve rs1947274 polimorfizmlerinin genotip dağılımları açısından anlamlı fark saptanmıştır. LPHN3 geninin; rs6551665 polimorfizminin GG genotipine,  rs1947274 polimorfizminin CC genotipine sahip olmanın DEHB için risk oluşturduğu saptanmıştır. LPHN3 geninin araştırılan tüm polimorfizmleri ile YİYDDE ölçeğinin en az bir alt ölçeği arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. LPHN3 geninin rs6551665 ve rs1947274 polimorfizmleriyle KGİ-Ş ölçeğine göre DEHB şiddeti arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. DEHB grubunda LPHN3 geninin rs6551665 GG genotipine sahip olguların KGİ-D ölçeğine göre metilfenidat tedavisine daha zayıf yanıt verdiği saptanmıştır.

Abstract:
Genetic factors play a major role in the etiopathogenesis of ADHD. Recent studies on the genetic etiology of ADHD have focused on genes encoding structural proteins that have an important role in the development and function of the central nervous system. CDH13 gene is involved in neuronal growth and synapse development, while the LPHN3 gene plays a role in neurotransmitter exocytosis and neuronal communication. In this study, it is planned to investigate the relationship between polymorphisms rs6565113, rs11150556 polymorphisms of CDH13 gene and the polymorphisms of the LPHN3 gene rs6551665, rs6858066, rs1947274, rs2345039. In addition, it is planned to examine the relationship between these polymorphisms with ADHD's clinical features and executive functions. A total of 120 patients aged between 6 and 18 years diagnosed with ADHD according to DSM V and 126 healthy controls who applied to Gazi University Department of Child and Adolescent Mental Health and Diseases were included in this study. After detailed clinical evaluation, venous blood sample was taken and genetic analysis was performed. All subjects were given the Behavior Rating Inventory of Executive Function (BRIEF) scale. Clinical Global Impression "Severity" scale (CGI-S) and Conners Teacher Rating Scale (CTRS) were given to the subjects with ADHD and CTRS and Clinical Global Impression "Improvement" scale (CGI-I) were applied at the end of the 12-week follow-up period. Patients in the ADHD group scored higher on all subscales of the Behavior Rating Inventory of Executive Function (BRIEF) scale than the control group. There was a significant difference between the ADHD and control groups in terms of genotype distributions of rs6551665 and rs1947274 polymorphisms of LPHN3 gene. It was determined that having GG genotype of rs6551665 polymorphism and the CC genotype of rs1947274 polymorphism of LPHN3 gene posed a risk for ADHD. A significant relationship was found between all investigated polymorphisms of the LPHN3 gene and at least one subscale of the BRIEF scale. A significant relationship was found between the polymorphisms rs6551665 and rs1947274 of the LPHN3 gene and the severity of ADHD according to the CGI-S scale. In the ADHD group, according to the CGI-I scale, It was found that cases with the GG genotype of rs6551665 of the LPHN3 gene responded weaker to methylphenidate treatment.