Sebilürreşad ve Büyük Doğu Dergilerinde Demokrat Parti'nin laiklik anlayışının eleştirel analizi
Critical analysis of the Democratic Party's understanding of in the journals of Sebilürreşad and Büyük Doğu
Yazar: EMRE TOPTAŞ
Danışman: PROF. DR. ADEM ÇAYLAK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Büyük Doğu dergisi = Büyük Doğu magazine ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Laiklik = Laicism ; Muhafazakarlık = Conservatism ; Sebilürreşad dergisi = Sebilürreşad magazine ; İslamcılık = Islamism

Özet:
İkinci Dünya Savaşı sonrası değişen dünya düzeninde, Türkiye'deki Cumhuriyet Halk Partisi'nin tek parti yönetimi sürdürülemez hale gelmiştir. CHP'ye karşı en büyük muhalefeti kurucuları CHP'den kopan milletvekillerinin oluşturduğu Demokrat Parti yapmıştır. DP'nin kurulduğu dönemde ülkenin gündemini meşgul eden sorunlar ekonominin yanı sıra laiklik anlayışıdır. 1950 seçimleri ile iktidara gelen DP yeni bir laiklik anlayışı gelmiştir. CHP'nin radikal laiklik anlayışından farklı, DP halkın geleneksel dini isteklerini dikkate alarak ılımlı laiklik politikaları sergilemiştir. On yıllık DP iktidarındaki dini reformların ardındaki siyasal ideoloji bu çalışmada muhazakarlık olarak adlandırılmıştır. Başvekil Adnan Menderes ülkenin iç ve dış siyasetine, ekonomik durumuna göre değişen popülist ve eklektik-pragmatik bir dil kullanmıştır. DP'nin dini uygulamaları hakkında hüküm vermenin iyi bir yolu olarak aynı dönemde yayınlanan İslamcı Sebilürreşad ve Büyük Doğu dergilerine bakılmıştır. Bu dergiler DP'nin muhafazakar inişli çıkışlı dini uygulamalarını iyi gözlemiş, bir yandan iktidarın çeşitli dini uygulamalarını övmüş, bir yandan kimi uygulamaları eleştirmiş, bir yandan da iktidardan beklentilerini popülist bir retorik ile dile getirmişlerdir. Bu dergilerin iktidarla olan simbiyotik ama mesafeli ilişkisi DP'nin İslamcı bir parti olmadığını, İslamcıları zaman zaman memnun eden bir laiklik anlayışı sergilediğini göstermektedir.Anahtar Kelimeler: DP, Muhafazakarlık, İslamcılık, Sebilürreşad, Büyük Doğu

Abstract:
During the new World order after the II World War, the one-party regime of the Republican People's Party (RPP) in Turkey became unsustainable. The major opposition to the RPP came from the Democratic Party (DP) which was founded by the parliamentary members who left the RPP. In the years when the DP was founded, major problems of Turkish political life were economic plight and secular radicalism. Having come to the power with the 1950 elections, the DP brought a new approach to secularism. As different from the secularism of the RPP, the DP developed moderate secular policies taking traditional religious desires of people into consideration. In this study, the political ideology behind the religious reforms under the ten-year reign of the DP is called conservatism. Prime minister Adnan Menderes used a populist and eclectic-pragmatic language depending on the domestic and foreign policies and economic situation of the country. As a good way of judging the DP's religious practice, this study looks at Sebilürreşad and Büyük Doğu, islamist periodicals published during the same period. These periodicals well observed the conservative religious policies with ups and downs of the DP, praised some of them, criticisized some other, and voiced their expectations in a populist rethoric. The symbiotic but sober relations between these periodicals and the DP prove that the latter was not an islamist party yet practised such a secular approachas to please islamists at times. Key Words: DP, Conservatizm,İslamism, Sebilürreşad, Büyük Doğu