Premenopozal ve postmenopozal kadın hastalarda osteoporoz farkındalığının karşılaştırılması
Premenopausal and postmenopausal women osteoporosis awareness in patients comparison
Yazar: GÖKÇE GEZGİN ESEN
Danışman: PROF. DR. BERRİN TELATAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Osteoporoz-postmenopozal = Osteoporosis-postmenopausal ; Postmenopozal osteoporoz =   ; Toplumsal farkındalık = Social awareness

Özet:
Amaç: Çalışmamızda ise SBÜ Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile 
Hekimliği polikliniğine başvuran 18-75 yaş arası kadın hastalarda osteoporoz farkındalığını
değerlendirmek, premenopozal ve postmenopozal kadın hastalarda farkındalık düzeyi 
açısından fark olup olmadığını araştırmak amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Fatih Sultan Mehmet 
Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 1 Ocak 2024-30 Mart 2024 tarihleri arasında 
yapılmış olup kesitsel ve tanımlayıcı tiptedir. SBÜ Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve 
Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği kliniği polikliniklerine herhangi bir sebeple 
başvuran 18-75 yaş arası kadın hastalara sosyodemografik form (yaş, boy, kilo, 
öğrenim, çalışma durumu, gelir düzeyi, sigara kullanma durumu, alkol ve kafein 
kullanma durumu, süt ve süt ürünleri tüketimi, menopoz durumları, gebelik, emzirme 
süreleri, kronik hastalıkları, egzersiz alışkanlıkları...) ve Osteoporoz Farkındalık 
Ölçeği uygulandı. 2008 yılında Euyson Choi ve arkadaşları tarafından geliştirilen 
Osteoporosis Awareness Scale'nin Türkçe geçerlilik güvenilirlik çalışması 2019 
yılında Sibel Ocak Aktürk tarafından yapılmıştır. Osteoporoz Farkındalık Ölçeği 
Türkçe formu 5 alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar kemik fizyolojisi (6 
madde), koruyucu davranışlar (7 madde), risk faktörleri (5 madde), egzersiz (4 
madde), osteoporozun özellikleri (5 madde) olarak adlandırılmıştır ve toplam 27 
maddeden oluşmaktadır. Ölçek 4'lü Likert ölçek tipine göre değerlendirilerek ''çok 
iyi biliyorum(4)'', ''biliyorum(3)'', ''biraz biliyorum(2)'', ''hiç bilmiyorum(1)'' 
şeklinde puanlanır. Ölçekten minimum 27 maksimum 108 puan alınabilir. Alınan 
puan arttıkça osteoporoza ilişkin farkındalık artar. Ölçekte ters madde ve kesme 
noktası bulunmamaktadır. Anketi doldurmayı kabul eden kişilere anket doktor 
yardımı ile yaklaşık 15 dakikada dolduruldu.
Bulgular: Çalışmamız 200 premenopozal 200 postmenopozal 400 kadın hasta ile 
yapıldı.Katılımcıların %43,8'inin(n=175) 45-64 yaş arasında olduğu, 
%76,3'ünün(n=305) evli olduğu, %37,8'inin(n=151) üniversite mezunu olduğu, 
%48'inin(n=192) çalışmadığı, %42'sinin(n=168) gelirinin giderine eşit olduğu, kronik 
 x
hastalığı olan katılımcılardan %48,5'inin(n=84) HT hastası olduğu, yaş ortalamasının 
46,93±14,23 olduğu, boy ortalamasının 161,75±6,61 cm, kilo ortalamasının 
69,64±12,48 kg olduğu, VKİ ortalamasının 26,66±5 kg/m2 olduğu, hayat boyu sigara 
tüketimi ortalamasının 5,42±9,82 paket olduğu, menopoz yaşı ortalamasının 
46,42±5,15 olduğu, gebelik sayısı ortalamasının 2,1±1,78 olduğu, toplam emzirme 
süresi ortalaması 2,15±2,02 yıl saptandı. Menopoz durumuna göre ölçek ve alt 
boyutlarının karşılaştırmalarında koruyucu davranışlar ve osteoporozun alt 
boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0,05). Koruyucu davranışlar 
alt boyutunda menopozda olmayan katılımcıların, osteoporozun özellikleri alt 
boyutunda ise menopozda olan katılımcıların puan ortalamaları daha yüksek 
bulundu(p<0,05).
Sonuç: Çalışmamızda, osteoporoz farkındalık ölçeğinde koruyucu davranışlar ve alt 
boyutlarında premenopozal grupta istatistiksel anlamlı bulundu. Osteoporoz 
farkındalık ölçeğinde osteoporozun özellikleri alt boyutunda ise menopozda olan 
katılımcıların puan ortalamaları daha yüksek bulundu. Hastaneye çeşitli sebeplerle 
başvuran hastalardan osteoporoz risk faktörleri hakkında ayrıntılı olarak anamnez 
alınmalı ve hastalar bilgilendirilmelidir. Osteoporoz hakkında farkındalık düzeyi 
arttırılarak hastaların kırık oluşmadan takip ve tedavisi yapılabilir. 
Anahtar Kelimeler: osteoporoz, farkındalık, premenopozol, postmenopozal

Abstract:
Purpose: Our study aums to evaluate osteoporosus treatment un women between the 
ages of 18-75 accordung to SBU Fatuh Sultan Mehmet Traunung and Research Hosputal 
Famuly Meducune outpatuent clunuc, and to unvestugate whether there us a dufference un 
terms of premenopausal and postmenopausal women.
MaterCals and Methods: Thus study was conducted at Health Scuences Unuversuty 
Fatuh Sultan Mehmet Traunung and Research Hosputal between January 1, 2024 and 
March 30, 2024 and us cross-sectuonal and descruptuve. The socuodemographuc 
characterustucs of female patuents between the ages of 18 and 75 who applued to the 
outpatuent clunucs of the Famuly Meducune Department of SBU Fatuh Sultan Mehmet 
Traunung and Research Hosputal for any reason were recorded and theur responses to 
the osteoporosus awareness scale were recorded.
Results: Our study was conducted wuth 200 pre-menopausal and 200 post-menopausal 
400 female patuents. 43.8%(n=175) of the partucupants were between the ages of 45-
64, 76.3%(n=305) were marrued, 37.8%(n=151) were unuversuty graduates, 48% 
(n=192) were not workung, 42% (n=168) had uncome equal to theur expenses, 48.5% 
(n=84) had chronuc dusease and HT, age was 46.93±14, 23. , the heught measured was 
161.75±6.61 cm, the person who lost weught was 69.64±12.48 kg, the BMI was 
26.66±5 kg/m2, the lufetume cugarette consumptuon was 5.42±9.82 packs. It was 
determuned that the age of menopause was 46.42±5.15, the reproductuve number was 
2.1±1.78, and the total breastfeedung duratuon was 2.15±2.02 years. In the comparuson 
of scales and sub-dumensuons accordung to the dustrubutuon of menopause, a sugnufucant 
dufference was found un terms of changes un the sub-dumensuons of protectuve behavuors 
and osteoporosus (p<0.05). The mean scores of women who were not un menopause un 
the lower range of protectuve processes and who were un menopause un the lower range 
of osteoporosus features were found to have hugher average scores (p <0.05).
ConclusCon: In our study, protectuve behavuors and sub-dumensuons of the osteoporosus 
awareness scale were found to be statustucally sugnufucant un the premenopausal group. 
In the osteoporosus awareness scale, the mean score of partucupants un menopause was 
 xii
found to be hugher un the osteoporosus characterustucs sub-dumensuon. A detauled 
anamnesus should be taken from patuents who apply to the hosputal for varuous reasons 
and they should be unformed about osteoporosus rusk factors. By uncreasung awareness 
about osteoporosus, patuents can be monutored and treated before fractures occur. 
Keywords: osteoporosis, awareness, premenopause, postmenopausal