Bakara Suresi 189. Ayetin soru-cevap bağlamında değerlendirilmesi
An evaluation of 189th Verse of Surah al- Baqarah in the context of question and answer
Yazar: FEYZA ÇELİK
Danışman: PROF. DR. HİDAYET AYDAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Ayetler = Verses ; Bakara suresi = Bakara sura ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Sure = Sura ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kur'ân-ı Kerim yaklaşık yirmi üç yıllık bir süre zarfında peyderpey nazil olmuştur. Bu zaman zarfında, bazı ayetlerin inmesine sebep olan olay ve soru gibi unsurlar vardır. Araştırmanın konusunu da nüzul ortamında Hz. Peygamber'e yöneltilen sorulara binaen nazil olmuş ayetlerden Bakara Suresi, 2/189. ayet oluşturmaktadır. Bu ayetin soru-cevap ilişkisi açısından değerlendirilmemesi sorulan soruya verilen cevapla birlikte muhatapta istenilen zihnî ve amelî dönüşümün ıskalanması problemini ortaya çıkarmaktadır. Kur'ân'ın nazil olduğu dönem bağlamını dikkate alan dolayısıyla onun bir metin halinden çok hitap olma özelliğini önceleyen  dilin pragmatik yönünü ortaya çıkarmak amacıyla ayetin, soru-cevap ilişkisi bağlamında değerlendirilmesi ve nüzul ortamına dair araştırmanın yapılması gerekmektedir. Ayete dair sebeb-i nüzûl rivayetlerinin yanı sıra nüzul dönemine dair yapılan araştırmada bu sorunun arka planında yer alan durumun soruyu soran kişiler tarafından hilallere yüklenilen birtakım tasavvur ve inançlar olduğu tespit edilmiştir. Soruya verilen cevapta muhatapta zihnî ve amelî dönüşümün amaçlandığı görülmüştür. Araştırmanı temel temasını hilaller meselesini konu alan Bakara Suresi 189. ayet oluşturmaktadır. Ayete dair sebeb-i nüzûl rivayetlerinin yanı sıra nüzul dönemine dair yapılan araştırmada, ayette insan ve hac için vakit ölçüleri olması dolayısıyla muhatabın zihninde yer alan hilallere dair tasavvurların tashih edildiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca Cahiliye dönemine ait "evlere arkalarından girme" adetinin sadece Ahmesîler tarafından değil Yesribliler tarafından da İslam'ın başlarında uygulandığı tespit edilmiştir. Birr olarak görülen bu uygulamanın aslında birr olmadığının ayette vurgulanması muhatapta amelî olarak bir dönüşümün hedeflendiğini göstermektedir.

Abstract:
The Qur'ān was revealed gradually over approximately twenty-three years. During this time, events, situations, and questions cause some verses to be revealed. The subject of the research is Sūrah al-Baqara, 2/189, which is one of the verses revealed in response to the questions directed to the Prophet. The fact that the verse is not evaluated in terms of the question-answer relationship reveals the problem of missing the mental and practical transformation desired in the addressee and the answer to the question asked. In order to reveal the pragmatic aspect of the language, which takes into account the context of the period in which the Qur'an was revealed and prioritizes its feature of being an address rather than a text, it is necessary to evaluate the verse in the context of question-answer relationship and to conduct research on the environment of its revelation. In addition to the narrations about occasions of the verse, in the research conducted on the period of revelation, it has been determined that the situation behind this question is some imaginations and beliefs attributed to the crescents by the people who asked the question. In the answer to the question, it was seen that mental and practical transformation was aimed at the addressee. It has been concluded that the imaginations and beliefs about the crescents in the mind of the addressee have been corrected since there are time measures for humans and pilgrimage. In addition, it has been determined that the custom of "entering the houses from behind was not only practiced by Ahmasīs but also by the people of Yathrib at the beginning of Islam. The verse emphasizes that this practice, which is seen as birr, is not actually birr, shows that a practical transformation is aimed at the addressee.