İş sağlığı örgütlenmesi ve işyeri hekimliği
Occupational health organization and occupational health practitioners
Yazar: ZEYNEP ŞİŞLİ
Danışman: PROF.DR. FEVZİ DEMİR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Örgütlenme = Organization ; İş sağlığı = Occupational health ; İşçiler = Workers

Özet:
Çalışma ilişkileri içinde işçilerin sağlık ve güvenliklerinin korunması,sosyal devlet ilkesi gereği ve yaşam hakkının doğal sonucudur. İşçilerinçalışma ortamının sağlıklı kılınması, iş kazaları ve meslek hastalıklarınınönlenmesi için zorunludur.İşçinin çalışma yaşamında sağlığının korunmasından işverensorumludur. Devletin bu amaçla gerekli düzenlemeleri yapma, organizasyonusağlama ve uygulanmasını denetleme görevi bulunmaktadır. İş sağlığının,işyeri düzeyinde işyeri sağlık birimleri vasıtası ile sağlanması ilk adım olarakgereklidir. İşyeri sağlık birimlerinde, işverene bağımlı çalışan işyerihekimlerine, iş sağlığının korunmasında en önemli görevi yüklenmiştir. İşyerihekimlerinin işin önemine uygun hak ve güvencelerinin bulunması, işsağlığının da teminatıdır. İşyeri hekimlerinin iş sözleşmelerinin ve ücretlerinindenetiminin sağlanması gereklidir. İkinci basamak olarak işyeri sağlıkbirimlerine teknik destek sağlayacak enstitülerin ve üçüncü basamak olarakmeslek hastalıkları hastanelerinin yeterli olması ve işyeri sağlık birimleri ileeşgüdümünün sağlanması önemlidir. İş sağlığı uygulamasının denetimi ayrıcaörgütlenmeli ve iş sağlığının her üç basamağı ile işbirliği içinde çalışmasısağlanmalıdır. Denetimin hekim iş müfettişleri tarafından yapılması uygundur.Dünyada, sosyal devlet uygulamalarında örnek olan ülkelerde, iş sağlığıörgütlenmesi hizmetin verilmesi ve denetlenmesi açısından bir bütün olarakele alınmakta ve bu ilkeler çerçevesinde çalışmaktadır.Türkiye'de iş sağlığı örgütlenmesi yeterli değildir. Büyük işletmelerdışında, İşyeri sağlık birimleri organizasyonu bulunmamaktadır. İşyerihekimlerinin mesleki bağımsızlıklarını sağlayacak iş güvenceleridüzenlenmemiştir. İşçi sağlığı enstitü ve meslek hastalıkları hastaneleri yeterlideğildir. İş sağlığı ile görevli ve yetkili kurumların işbirliği bulunmamakta ve işsağlığı uygulamaları yeterli denetlenmemektedir. İş kazaları dünyaortalamasının çok üstündedir ve meslek hastalığı tanısı konulamamaktadır. İşsağlığı örgütlenmesinin, sosyal tarafların ve ilgili kuruluşların katılımı ile, ivediolarak sağlanması zorunludur. İşyeri hekimlerinin iş güvencelerisağlanmalıdır. İşyeri hekimlerinin amacına uygun çalışması ve iş sağlığıörgütlenmesinin kurulması yasa ile düzenlenmeli ve ivedi olarak hayatageçirilmelidir. Bu çalışmada, iş sağlığı örgütlenmesi ve işyeri hekimlerininsorunlarının tespiti, değerlendirilmesi ve çözüm önerileri oluşturulmasıamaçlanmıştır.

Abstract:
Protection of workers health and security, in association with workingrelations, is a must of social state and is a natural result of right to survive.Making healthier working conditions of workers is obligated for preventingindustrial accidents and occupational diseases.Employer is responsible for protection of the workers in workingconditions. It is duty of the government to make necessary organizations, toprovide coordination and to check the application for this purpose. It isrequired in the first step that occupational health care should be provided byoccupational health care practitioners who are employed by the employer. Inoccupational health care units, is the most important task in protection ofoccupational health care diverted to occupational health care practitionerswho work due to employer. Existence of rights and guarantee suitable for theimportance of the task of the occupational health care practitioners is alsothe assurance of occupational health care. It is required that the health carepractitioners contracts and payment should be controlled. Sufficiency of theinstitutions providing technical support to occupational health care units (forthe second step) and occupational disease hospitals (for the third step) andcoordination of these occupational health care units are important. Control ofoccupational health care application should be organized separately andshould work in coordination with the three mentioned steps. Control shouldbe done by medical work inspectors. In the countries that are modelling forsocial state applications, is the occupational health care organizationconsidered as a whole for providing and controlling the service. Thus itworks according to these principles.Occupational health care organization doesnt have a sufficientqoutient in Turkey. Organization of occupational health care units, with theexception of big factories, do not exist. Occupational guarantee ofoccupational health care practitioners which enables them for their medicalfreedom is not provided. Workers health instutions and occupational diseasehospitals are not enough. There isnt any coordination among the responsibleinstitutions and occupational health care applications are not controlledadequately. Occupational accidents are highly over the mean of the worldrecords and occupational diseases can not be diagnosed. Occupational healthcare organization should be provided promptly by the addition of social sidesand related institutions. Working of the occupational health care practitionersfor the proper purposes and organization of occupational health care shouldbe organized strictly by law and promptly vitalized. In my study, it is aimed toorganize occupational health care, to detect to problems of the occupationalhealth care practitioners and evaluate and solve these problems.