Kırımdan Bursa'ya göç eden muhacirler ve yerleşme problemleri (1853-1914)
The settlement problems of immigrants and emigrants from Crimea to Bursa (1853-1914)
Yazar: ŞEMSETTİN SEYHAN
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL TÜRKOĞLU
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Tarih = History
Dizin: Bursa = Bursa ; Göçler = Migrations ; Göçmenler = Emigrants ; Kırım = Crimean ; Kırım göçleri = Crimean migrations ; Uluslararası göç = International migration ; Yerleşim = Settlement ; İskan = Settlement ; İskan sorunu = Settlement problem

Özet:
Çarlık Rusyası'nın 1783 yılında işgal ettiği Kırım'dan 1700'lü yıllardan itibaren başlamak üzere 1923'e kadar Osmanlı topraklarına göçler yaşanmıştır. Osmanlı Devleti muhacirlere, yerleşmeleri için kısa süreli ve uzun süreli olarak belirli ikamet yerleri göstermiştir. Bu gösterilen ikamet yerlerinden biri de Hüdavendigar Eyaleti'nin  sancaklarından biri ve merkezi olan Bursa şehri olmuştur. Kırım'dan Bursa'ya göç eden Tatar-Nogay muhacirler, başta göç yolu olmak üzere, iskân ve iskân sonrası süreçte bir çok problemle karşı karşıya kalmışlardır. Problemlerin çözümü için  merkeze bir çok kere arzuhal metinleri gönderen muhacirler, bu metinlerde, iâşe, yevmiye, akrabalarının yanına iskân olunma  veya memleketlerine geri dönme gibi taleplerde bulunmuşlardır. Muhacirlerin taleplerine eldeki imkanlar doğrultusunda cevap verilmeye gayret edilmiştir.
Devlet, muhacirlerin iâşesini ve geçim sıkıntılarını çözmek için merkeze çeşitli emirler göndermiş ve gerektiğinde muhacirlerin sıkıntılarını tespit etmek için tahkikatlar yaptırmıştır. Gelen muhacirlerin geçimlerini devam ettirmeleri için elveşli tarım arazileri, tarım aletleri ile hayvan desteği verilmiştir. Bununla birlikte Osmanlı Devleti, gelen muhacirlerin artması ve ülkenin ekonomik bir darboğaza girmesi sebebiyle bütün muhacirlere aynı oranda destek sağlayamamıştır. 
Bursa'ya göçen muhacirler, sadece Kırım'dan değil  Kafkasya ve Rumeli üzerinden de gelmişlerdir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı bu göçün ana nedenidir. Muhacirler, İstanbul'da misafir edilmiş ve sevk edilecekleri zamana kadar yevmiye yardımında bulunulmuştur. Sevk yerleri belirlenen muhacirler, çeşitli vasıtalarla iskân mahallerine gönderilmiş ve oradaki komisyonlarca işlemleri yapılmıştır. Gelen muhacirlere ev inşasında yerel halk da yardımcı olmakta  ve bu yardımlar gazetelerde yayınlanarak yardımseverler takdir edilmiştir. Nitekim muhacirler ile halk arasında olumsuz olaylar da yaşanıyordu. Bazı muhacirler devletin kendilerine gösterdiği araziye yerleşmeyip yerli ahalinin arazini istila etmişlerdir.  
Bursa'ya yapılan Tatar-Nogay göçleri Mihaliç (Karacabey) ve Kirmasti'de (Mustafakemalpaşa) yoğundur. İskân edilen muhacirler için yeni köyler, mahalleler oluşturulmuştur. Bugün Bursa'da bu mahalle ve köylerden bazıları hâlâ varolmakla beraber, buradaki Kırım Tatar ve Nogaylar kültürel kimliklerini büyük oranda kaybetmişlerdir.

Abstract:
Immigrations took place from Crimea where was  occupied by Tsarist Russia in 1793 to Ottoman land from 1700s until 1823. Ottoman state provided immigrants short-tern and long-tern  residence places one of these places were the city of Bursa which was a provincial unit and center of regional state of Hudavendigar. Tatar-Noghay immigrants who moved from Crıimea to Bursa, faced many problems diving their travel in the process of settlement and in its aftermath. These immigrants sent many petitions to the center  and in those text they had demands like food, daily stipend, settling near their relatives  or returning to their hometown. The state endeavered to meet their demand as long as  the resources were available.
The state filed various  orders to the municipal center to resolve immigrants problems  regarding food supply and subsistance and when required made investigation to get information about immigrants problems. Immigrants were proveided support in form of animals,  agriculture tools and  land. For making them  achive subsistance.  Nevertheless, the Ottoman state could not provided  sport to all immigrants at the same level out  at increasing  number of. Immigrants through time and bad economi conditions.
Those who migrated to Bursa did not comprise of only people directly moved from Crımea, but  there were also  some immigrants coming through  Rumelia  and Caucasia. The main reason of this immigration is the Ottoman-Russian war of 1877-1878. Immigrants  were hosted in İstanbul  and were provided  stipend  until they were  sent to their  settlemant. Immigrant were sent  to their settlement  places via various means of transportations. When their  place was  determined and  their transactions were implemented by this officiers there. Local people  helped these immigrants in building their  houses and this  behavior were  appreaciated in newspapers. Nevertheless, some negative instances were occring  between locals and immigrants. Some immigrants were settling in local peoples' land  instead of the land provided to them by the state.
Tatar-Noghay immigrations to Bursa were intense in Mihaliç (Karacabey) and Kirmasti (Mustafakemalpaşa). Now villages and neighborhoods were established  for settled immigrants while  some  of these villages and neighborhoods stil exist, Crimean  Tatars and Noghays  in these places  substantially lost  their cultural identity.