Nefroloji bölümünde görülen ilaç etkileşimlerinin klinik eczacı tarafından değerlendirilmesi
Evaluation of drug interactions seen in the nephrology department by the clinical pharmacist
Yazar: NİSA GÜNEŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EREN DEMİRPOLAT
Erciyes Üniversitesi / Eczacılık Fakültesi / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Eczacılıkta Uzmanlık, 2023
Konu: Nefroloji = Nephrology

Özet:
Potansiyel ilaç-ilaç etkileşimleri (pİİE) advers ilaç reaksiyonlarının ve tedavi başarısızlığının önemli nedenlerindendir. Böbrek fonksiyon bozukluğu olan hastalarda ilaç-ilaç etkileşimleri ile sıklıkla karşılaşılır ve yönetilmesi önemlidir. Çalışmamızda nefroloji bölümündeki hastaların kullandıkları ilaçlar retrospektif olarak 4 ayrı ilaç veri tabanından analiz edildi. Bu amaçla Uptodate®, Micromedex® ve RxMediaPharma® gibi ücretli veri tabanları ile ücretsiz hizmet veren Drugs.com veri tabanı kullanıldı. Çalışmaya toplam 152 hasta (90 erkek, 62 kadın) dahil edilmiş ve bu hastaların 129'unda (%84.9) en az bir adet pİİE tespit edilmiştir. Tüm hastaların yaşının medyan değeri 62 ve ÇAA'sı 50-72 olarak bulunmuştur. Tüm hastalarda 616 birbirinden farklı ilaç çiftine ait toplam 1088 pİİE tespit edilmiştir. En az bir pİİE saptanan hastaların yaş değerleri etkileşim saptanmayan gruba göre daha fazla olduğu bulunmuştur (p=0.005). Bununla birlikte iki grubun cinsiyetlerinde anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir (p>0.05). Hastalarda 4 farklı veri tabanındaki toplam etkileşim sayılarının her biri, polifarmasi ve komorbidite olması durumunda anlamlı derecede fazla bulunmuştur (p<0.001). 
4 farklı veri tabanının ilaç etkileşimlerini saptayıp saptamadığını belirlemede %22 oranında zayıf; ciddiyet seviyeleri arasında ise %5.2 oranında önemsiz düzeyde uyum olarak tespit edilmiştir. Veri tabanlarının ikili karşılaştırılmasında ise veri tabanı çiftleri arasında etkileşimleri belirleme ve ciddiyet seviyeleri için en yüksek uyum sırasıyla %65.3 oranında önemli uyum ve %21.4 oranında zayıf uyum olarak Uptodate® ve RxMediaPharma® arasında bulunmuştur.
Nefroloji hastalarında etkileşim sıklığı fazladır. Yapılan diğer çalışmalarda ve çalışmamızda da tespit ettiğimiz gibi ilaç etkileşim veri tabanlarının arasındaki uyum oranlarının düşük olması nedeniyle önemli hasta gruplarında birden fazla veri tabanı kontrol edilmelidir. Klinik eczacı pİİE tespiti ve yönetilmesinde önemli bir rol üstlenmektedir ve sağlık bakım ekibinin içerisinde yer almasıyla tedaviye katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: İlaç-ilaç etkileşimleri; Klinik eczacılık; Nefroloji; Uyum

Abstract:
Evaluation of Potential Drug-Drug Interactions in the Department of Nephrology by the Clinical Pharmacist
Potential drug-drug interactions (pDDIs) are important causes of adverse drug reactions and treatment failure. Drug-drug interactions are frequently encountered in patients with renal dysfunction and management is important. In our study, the drugs used by the patients in the nephrology department were analyzed retrospectively from 4 different drug databases. For this purpose, paid databases such as Uptodate®, Micromedex® and RxMediaPharma® and the free drug Drugs.com database were used. A total of 152 patients (90 men, 62 women) were included in the study, and at least one pDDI was detected in 129 (84.9%) of these patients. The median age of all patients was 62 and the IQR was 50-72. A total of 1088 pDDI belonging to 616 different drug pairs were detected in all patients. Age values of patients with at least one pDDI were found to be higher than the group without interaction (p=0.005). However, no significant difference was found in the genders of the two groups (p>0.05). Each of the total number of interactions in 4 different databases was significantly higher in patients with polypharmacy and comorbidity (p<0.001).
22% weak in determining whether 4 different databases detect drug interactions; between the severity levels, there was an insignificant level of agreement at the rate of 5.2%. In the pairwise comparison of databases, the highest agreement for identifying interactions and severity levels between database pairs was found between Uptodate® and RxMediaPharma®, with 65.3% significant agreement and 21.4% weak agreement, respectively.
The frequency of interaction is high in nephrology patients. More than one database should be checked in important patient groups due to the low compliance rates between drug interaction databases, as we have determined in other studies and in our study. The clinical pharmacist plays an important role in the detection and management of potential drug-drug interactions and is thought to contribute to the treatment by taking part in the health care team.
Keywords: Clinical pharmacy; Concordance; Drug-drug interactions; Nephrology