Timokinon'un diyabetik nöropatik ağrı üzerindeki etkisinin ve etki mekanizmasının değerlendirilmesi
The evaluation of the effect and the mechanism of action of thymoquinone on diabetic neuropathic pain
Yazar: RUKİYE MENEMENCİOĞLU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KEMAL YILDIRIM
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Ağrı = Pain ; Diabetik nöropatiler = Diabetic neuropathies ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Pregabalin = Pregabaline ; Timokinon = Thymoquinone ; İlaç değerlendirme = Drug evaluation ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Diyabet, toplumun büyük bölümünü etkileyen ve kandaki glikoz miktarının kontrol edilememesinden kaynaklanan metabolik bir hastalıktır. Diyabetik nöropati, diyabet hastalığının önemli bir komplikasyonudur. Diyabetik nöropatide yaşam kalitesini azaltan en önemli faktör ağrıdır. Çalışmamızda Timokinon'un diyabetik nöropatik ağrıdaki koruyucu etkisini ve etki mekanizmasını Pregabalinle karşılaştırarak incelemek amaçlanmıştır. 
Çalışmamızda Wistar Albino cinsi erkek ratlar kullanılmıştır. Ratlar; Kontrol (n=6), Diyabet (n=6),  Diyabet+TQ (n=6) ve Diyabet+PGB (n=6) olarak gruplara ayrılmıştır. STZ (45 mg/kg i.p.) ile diyabet oluşturulduktan sonra Diyabet+TQ grubuna 50 mg/kg Timokinon ve Diyabet+PGB grubuna 30 mg/kg Pregabalin 14 gün süreyle oral gavaj yoluyla uygulanmıştır. Kan glikoz düzeyleri ölçülmüştür. Tail flick ve hot plate testleri uygulanmıştır. Biyokimyasal analizler için alınan kanlardaki; TNF-ɑ,     IL-1β, IL-6, cGMP, TBARS, SOD ve CAT seviyeleri değerlendirilmiştir. 
Bulgularda; diyabet grubunda hot plate ve tail flick latenslerinin anlamlı olarak kısaldığı (p<0.05), Diyabet+TQ ve Diyabet+PGB gruplarında ise tail flick ve hot plate latenslerinin kontrol grubuna yakın olduğu bulunmuştur. TQ ve PGB'nin koruyucu tedavisi ile nöropatik ağrının daha geç oluştuğu belirlenmiştir. TQ ve PGB arasında anlamlı bir farklılık görülmemiştir. 
Serumda TNF-ɑ, IL-1β, IL-6, cGMP ve TBARS seviyeleri diyabet grubunda önceki çalışmalarla uyumlu olarak artmış, tedaviler ile azalmış; SOD ve CAT seviyeleri ise diyabet ile azalmış, tedaviler ile bir miktar artmıştır. Diyabette artan kan glikoz düzeyi TQ etkisiyle anlamlı olarak azalmıştır. Ayrıca PGB'nin de bir miktar kan glikoz düzeyini düşürdüğü görülmüştür.
Diyabetik nöropatik ağrı tedavisinde, hipoglisemik, antiinflamatuar ve antinosiseptif etkileri ile TQ'nun; PGB kadar koruyucu olarak etkili olabileceği çalışmamızla gösterilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Timokinon, Diyabetik Nöropatik Ağrı, Pregabalin, Tail Flick, Hot Plate, Oksidatif Stres

Abstract:
Diabetes mellitus is a metabolic disorder based on uncontrolled blood glucose concentration that affects majority of human population. Diabetic neuropathy is an important complication of diabetes. The most important factor that reduces life quality in chronic neuropathy is the pain. In our study, it is aimed to investigate the protective effect and mechanism of action thymoquinone in diabetic neuropathic pain alone and by comparing with pregabalin. 
Wistar Albino male rats were used in our study. Rats were divided into four groups as Control (n=6), Diabetes (n=6), Diabetes+TQ (n=6) and Diabetes+PGB (n=6). After diabetes was induced with STZ (45 mg/kg i.p.), 50 mg/kg thymoquinone was administered to Diabetes+TQ group and 30 mg/kg pregabalin was administered to Diabetes+PGB group by oral gavage for 14 days. Blood glucose levels were measured. Tail flick and hot plate tests were applied. Blood samples taken for biochemical analysis; TNF- ɑ, IL-1β, IL-6, cGMP, TBARS, SOD and CAT levels were evaluated.
In findings; in the diabetic group, hot plate latency and tail flick latency were significantly shorter (p<0.05), while in the Diabetes+TQ and Diabetes+PGB groups tail flick and hot plate latencies were close to the control group. With the protective treatment of TQ and PGB, neuropathic pain occurred later. There was no significant difference between TQ and PGB. 
Serum TNF-ɑ, IL-1β, IL-6, cGMP and TBARS levels were increased in the diabetes group in line with previous studies and decreased with treatments; SOD and CAT levels were decreased in the diabetes group and increased with treatments. Increased blood glucose level in diabetes was significantly reduced by TQ effect. In addition, PGB decreased blood glucose levels slightly.
In our study, ıt has been shown that TQ can be effective as a protective agent with its hypoglycemic, antiinflammatory and antinociceptive effects in the treatment of diabetic neuropathic pain such as pregabalin.

Key words: Thymoquinone, Diabetic Neuropatic Pain, Pregabalin, Tail Flick, Hot Plate, Oxidative Stress