Sürdürülebilir kalkınma'da muhasebe ve verginin önemini artıracak yeni yaklaşımlar
New approaches to increase the importance of accounting and tax in sustainable development
Yazar: OGÜN ŞEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF DİNÇ
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Muhasebe ve Finans Yönetimi Anabilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Standart maliyet muhasebesi = Standart cost accounting ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; İşlem vergileri = Transaction taxes

Özet:
Küçükten büyüğe doğru sıralandığında kişiler, işletmeler, topluluklar, kurumlar, şehirler, uluslar ve iş birliği örgütleri ya da ittifaklar büyümek, gelişmek, güçlenmek ve refaha ulaşmak için çalışırlar. Bunu başarmak için tüm yaşamları boyunca geliştirdikleri strateji ve planlamalarını eyleme geçirirler. Büyüme fiziksel, ekonomik, nüfus ve benzeri birçok alanda olabilir. Çalışmamızda geçen büyüme ise özellikle ekonomik yönden yani parasal büyüme ile ilgilidir. Büyüme eylemi kalkınma hamlelerini beraberinde getirirse daha anlamlı olacağı bilinen bir gerçektir. Büyüme veya kalkınmayı ya da her ikisini birden bir defalığına yapmak kolay iken bunları sürdürülebilir şekilde yapmak zor olsa da doğru tercih olacaktır. 
2020 Yılının Mart ayında Covid-19 salgını nedeniyle dünya çapında evlere kapanma kararları alınmış ve birçok ülkenin ekonomisi üzerinde olumsuz etkiler yaratmıştır. Bazı ülkeler halkına yardım dağıtarak pandeminin olumsuz etkilerini hafifletmeye çalışmışlardır. Pandemi bütün dünyaya yeni salgınlara veya krizlere karşı devletlerin hazinelerinin güçlü ve hazır olması gerektiğini öğretmiştir. Salgından etkilenen tüm ülkeler yeniden büyümek, gelişebilmek ve güçlenmek için yeni yöntemler aramaktadırlar. Evden çalışmak, yeni vergiler koymak veya vergileri artırmak devletlerin duran ekonomilerini yeniden büyütebilmek için uyguladıkları yöntemlerden bazılarıdır.
Pandeminin ülke ekonomileri üzerine olan etkileri henüz ortadan kalkmamışken başlayan Rusya-Ukrayna savaşı (Şubat 2022), dünya çapında gıda, enerji ve emtia fiyatları artışına sebep olarak, tüm ülkelerin enflasyonla mücadele eder haline gelmesine yol açmış ve ülkemizi de olumsuz etkilemiştir. Bu olaylardan sonra 6 Şubat 2023 tarihinde ülkemizde aynı gün yaşanan iki büyük deprem işleri daha da zorlaştırmıştır. 14 milyondan fazla insanı ve 10'dan fazla ilimizi etkileyen bu depremler, bazı yerlerde üretimin yavaşlamasına, bazı yerlerde ise tamamen durmasına sebep olarak ekonomi üzerine yeni bir yük getirmiştir. Yarattığı hasarın onarımı uzun zaman alacak olan ve ekonomik büyüme üzerine olumsuz etki yaratacağı açık olan böyle büyük felaketlerde devletler mali açıdan yeni önlemler almak zorundadır. Bu çalışmada ele alınan öneriler, normal ekonomi şartlarında uygulanmasa bile, en azından olağanüstü hâl sayılabilecek böyle büyük felaketlerde zorunlu kılınarak kullanılması (CİFO) ülke menfaatleri açısından göz ardı edilmemelidir. Kısaca yeni vergiler (örneğin deprem vergisi) koyarak devletin finansmanı için çareler aramak yerine, CİFO uygulamasının mecburiyeti ile devletin vergi gelirlerinde artış yaratma imkânı bulunmaktadır.  
Devletler hali hazırda yürüyen, çalışan ve işleyen; yönetim, hukuk ve muhasebe sistemleri gibi birçok sisteme sahiptir. Her sistem sorunsuz çalışıyor olsa da mutlaka o sistemi ileriye götürebilecek ekleme, çıkarma ya da düzenlemelere ihtiyaç duyulur. Devleti büyütürken uygulanan yöntemler, vatandaşların aleyhine sonuçlar yaratıyorsa bunun sürdürülebilir olması mümkün değildir.  
Bu çalışmada, ülkemizdeki muhasebe sistemi üzerinde yapılacak bazı ekleme ve değişiklikler ile sistemi daha iyi işler hale getirebilecek yeni yaklaşımlar önerilmektedir. Bunlar etkin ve yaygın Karekod kullanımı, CİFO stok değerleme yöntemidir.
Karekodun etkin ve yaygın kullanımı ile muhasebede insandan kaynaklanan hataları en aza indirmek amaçlanırken, yaratabileceği kolaylıklar sayesinde ulusal kod birliğine geçmenin olumlu etkileri olacaktır. Ulusal kod birliği sayesinde daha iyi istatistikler ve bu istatistiklerin sonucunda da daha başarılı planlamalar ile bütçelemeler yapılabilme imkânı doğacaktır. Karekod sayesinde muhasebede kullanımı zor ve zahmetli olan "gerçek parti maliyeti yönteminin" uygulanabilmesinin daha mümkün oluşu ve daha başarılı vergi toplanmasının yanı sıra, zor ve zahmetli olan bu yönteme alternatif olarak CİFO maliyet yönteminin de kullanılabileceği anlatılmaktadır. Yeni geliştirilen CİFO maliyet yönteminin işleyişi ve yaratacağı etkiler sayısal örnekler ile ispat edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
When sorted from micro to macro, individuals, corporations, groups, institutions, cities, nations and interest groups or alliances, will constantly work towards growing, advancing, and prospering. To achieve this, they will implement different plans and strategies which have been developed throughout their life span. Growth can occur in many forms such as, physical, economic, population and so on. In the following work, we will handle topics of economic and monetary growth. Financial growth can only be meaningful if it brings societal development. Even though growth and development might be achieved easily, achieve these on consistent basis would be preferred. 
Worldwide stay at home orders that came into effect in March 2020 due to Covid-19 pandemic, have had negative impacts on many economies around the globe. Some countries have implemented financial aid measures to ease the negative effects of these orders on their economies. These extra ordinary times have proven to the world that, to battle future pandemics and financial crisis, governments must keep their treasuries strong and ready.  Every nation who has been affected from the pandemic, are searching, and developing new ways of financial growth and stability. Work from home measures, new taxes and or raising taxes on certain industries are among many different tactics that are being implemented by countries as part of jump starting their economies back up again. 
The Russia-Ukraine war (February 2022), which started before the effects of the pandemic on the country's economies had not disappeared, caused an increase in food, energy and commodity prices worldwide, causing all countries to struggle with inflation, and also negatively affected our country. After these events, two major earthquakes that took place on the same day in our country on February 6, 2023 made things even more difficult. Earthquakes, which affected more than 14 million people and more than 10 cities, brought on a new burden on the economy by causing production to slow down in some places and to stop it completely in some places. Governments have to put in place new financial measures dealing with such major disasters, which will take a long time to repair the damage and it is clear that it will have a negative impact on economic growth. Even if the recommendations discussed in this study are not implemented under normal economic conditions, use of these methods should not be overlooked in terms of national interests, at least in such great disasters that can be considered a state of emergency (CIFO). In short, instead of seeking solutions for public financing via imposing new taxes (like earthquake tax), there is the possibility of creating an increase in the tax revenues of the state with making use of CIFO application mandatory. 
Governments possess functioning administrative, judicial, and accounting systems. Even though these systems are functioning smoothly, changes might be necessary to advance these systems. If the methods applied while growing the state economy create results against the citizens, it is not possible for these methods  to be sustainable.
In this study, new approaches to advancement of our accounting system will be offered. These changes will improve the system for the better. These are effective and widespread use of QR Codes, and CIFO stock valuation method.  
By better and more common utilization of QR Codes, human errors in accounting will be minimised, as well as it will help us to reach the standards of QR Code use globally. By employing of these standards in statistics, it is thought,  better planning and budgeting can be achieved. Thanks to the national code union, to obtain better statistics and as a result of these statistics, more successful planning and budgeting will be possible. Thanks to the use of QR codes, it is explained that it is more effective to apply the "real lot cost method", which is difficult and troublesome to use in accounting, and that besides more efficient and successful tax collection, the CIFO cost method can also be used as an alternative to this difficult and laborious method. The applicaton of the newly developed CIFO cost method and its effects have been tried to be proven with numerical examples.