Antik yerleşim alanlarında uygulanan jeoarkeolojik ve yeni arkeojeofizik teknikler: Psidia Antiocheia örneği
Geoarcheological and new archaeogeopyhsical methods applied at ancient settlements : Psidia Antiocheia example
Yazar: CEMİLE ÖZTÜRK AKCA
Danışman: PROF. DR. FUZULİ YAĞMURLU ; PROF. DR. ZAFER AKÇIĞ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Arkeometri = Archaeometry ; Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering ; Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Jeoarkeometri = Geoarcheometry ; Jeofizik araştırmaları = Geophysic researches

Özet:
Arkeolojik incelemeler çok disiplinli bir çalışmayı gerektirir. Bu bağlamda jeoloji ve jeofizik gibi yerbilimleri arkeolojik alanlarda yapılan incelemelere önemli katkılar sunar. Bu çalışma Yalvaç ilçesi yakınlarında bulunan Antiocheia antik kentinde yürütülen jeolojik ve jeofizik inceleme ve araştırmaları kapsamaktadır. Jeolojik incelemelerin amacı bölgenin genel jeolojik ve tektonik yapısının, depremselliğinin ve kentte kullanılan başlıca yapı malzemesinin kaynağının belirlenmesidir. Bu amaçla istatistiksel depremsellik analizleri, mikroskobik ve kimyasal örnek analizleri yapılmıştır.Antik kent alanında belirli bölgelerde olası yapı kalıntılarının yerlerini belirlemek için jeofizik araştırmalar yapılmıştır. Jeofizik araştırmalarda doğru akım özdirenç yöntemi kullanılmıştır. Özdirenç verileri yeni bir yöntem ile değerlendirilmiştir. Hedef yönelimli ters çözüm olarak adlandırılan bu yöntem, yapısal olmayan esnek model ağı tasarımı, sönümlü en-küçük kareler ters-çözüm yöntemi, kmeans kümeleme ve model ağının kümelenen yer elektrik kesitlerine göre uyarlanması adımlarından oluşmaktadır. Bu çerçevede geliştirilen bilgisayar yazılımının yapay ve arazi verileri ile yapılan denemelerinin ardından Antiocheia antik kentinde toplanan veriler bu yöntemle değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonuçlarına göre hedef yönelimli ters çözüm yönteminin yer içinin daha keskin bir görüntüsünü ürettiği görülmüştür. Bu görüntüler kazı sonucu ortaya çıkan yapılarla uyumludur. Bu durum önerilen değerlendirme yönteminin arkeolojik alanların doğru akım özdirenç yöntemi ile araştırılmasına katkı sağlayacağını göstermektedir.

Abstract:
Archaeological prospection requires a multidisciplinary study. In this context, earth sciences such as geology and geophysics provide significant contributions to archaeological site investigations. This study covers the geological investigations and geophysical surveys conducted within and around the ancient city of Antiocheia, located in the vicinity of the town Yalvaç. Aim of the geological investigations is to put forward the general geological and tectonic structure of the area, the earthquake activity and to identify the source of the construction materials used in the city. Earthquake risk analyses, microscopic and chemical analysis of samples were conducted for this aim.Geophysical studies in specific parts of the city aim to identify the locations of possible remains of buildings. The direct current resistivity method are used for the geophysical investigations. The resistivity data are evaluated with a new method. The so-called ?Target-oriented inversion? method consist of the construction of an unstructured model mesh, a damped least-squares inversion algorithm, kmeans clustering and adaptation of the model mesh with respect to the clustered resistivity sections. After the verification of the developed computer code with synthetic and field data it is used to process the field data collected at Antiocheia. According to the results the target-oriented inversion produces sharper images of the subsurface with respect to the conventional inversion which helps the interpreter for a better assessment of the archaeological field under investigation. It is proved that the proposed method will contribute to the archeological investigation by means of direct current resistivity method.