İngiliz basınına göre Millî Mücadele ve Hilafet meselesi
The National Struggle and the question of the Caliphate according to the British press
Yazar: ŞEYMA DİNÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET FATİH SANSAR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dünyası Sosyal Ekonomik ve Siyasal İlişkiler Ana Bilim Dalı / Türk Dünyası Sosyal, Ekonomik ve Siyasal İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Halifelik = Caliphate

Özet:
Osmanlı Devleti gücünü kaybetmeye başladığı süreçte halifeliği, Batılı devletlere karşı birlik oluşturabilmek adına değerlendirmeye çalışmıştır. Milliyetçilik fikrinin yaygınlaşması ile hedeflenen gerçekleşmemiş; Mustafa Kemal Paşa liderliğinde eşitlik, demokrasi ve yenilik temelli hür bir millet anlayışı yaratılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin yapı taşlarından Cumhuriyet'in ilanına giden süreçte yaşanan önemli hususlar mevcuttur. Bu gelişmelerin başında, halifeliğin kaldırılması ile ülkenin çağdaş yönetim sistemine geçişi yer almaktadır. 3 Mart 1924'te Türkiye'de halifeliğin kaldırılması, birçok devletin Türkiye'nin gelişiminden rahatsızlık duyduğu bir devrimdir. Türkiye'nin, cumhuriyet yönetimine ve laik bir sisteme geçmesinden rahatsız olan devletlerin başında İngiltere gelmektedir. 
Mustafa Kemal Paşa Dönemi'nde, Türkiye'de çıkan karışıklıklardan Şeyh Sait olayı İngiltere'nin destek verdiği bir karışıklıktır. İngiltere, Türkiye'de halifeliğin kaldırılması hususunda basını kullanarak iç karışıklık yaratmaya ve halifeliğin kaldırılmasının din kavramını yok edeceği fikrini yaymaya çalışmıştır. Bu anlayış, Türkiye'nin ilerlemesinin önüne geçen asılsız bir anlayıştır. Türkiye'de halifeliğin kaldırılması hakkında yapılan çalışmaların çoğu Osmanlı Devleti'nde halifeliğin gelişimi, sonlanması ve Mustafa Kemal Paşa Dönemi'nde Şeyh Sait İsyanı ile Musul sorunlarını ele almıştır. Halifeliğin kaldırıldığı dönemde yaşanan durumların izahı ile birlikte basın faktörünün araştırılması ve değerlendirilmesi, belirtilen dönemin gündemini ve gelişmelerini aktarabilmek açısından önemlidir. İngiltere'nin Türkiye'de halifeliğin kaldırılması konusunda basını etkili şekilde kullandığı ve Müslüman âlemini Türkiye aleyhinde yönlendirmeye çalıştığı görülmüştür. Özellikle Hint Müslümanları ve halifelik hususu ele alındığında bu durum daha net görülmektedir. Türkiye'de halifeliğin kaldırılmasının hem Türk hem de yabancı basında yankıları olmuştur. İngiltere hilafet yanlısı yayınlar yapan devletlerin başında gelmektedir. İngiltere'de yayımlanmış gazetelerde, makalelerde ve dergilerde Türkiye'de Cumhuriyet'in ilan edildiği döneme ayrıca yer verilmiştir. 
Mustafa Kemal Paşa, hem Millî Mücadele döneminde hem de ilerleyen süreçlerde basının halk üzerindeki etkisini bilmesi sebebiyle, halk ile buluşacağı toplantılar düzenlemiş, gazete muhabirleri ile röportajlar yapmış ve özellikle Lozan Barış Antlaşması sonrasında ülkesine uluslararası arenada kazandırdığı itibarı devam ettirmiştir.
                                       
Anahtar kelimeler: Halifeliğin kaldırılması, Halifelik ve Basın, İngiltere ve Halifeliğin Kaldırılması, Türkiye.

Abstract:
In the process when the Ottoman Empire started to lose its power, the Empire tried to evaluate the caliphate in order to create unity against the Western States. With the spread of the idea of nationalism, the target was not realized; thanks to Mustafa Kemal Pasha, an understanding of a free nation based on equality, democracy and innovation was created. At the beginning of these developments is the abolition of the caliphate and the transition of the country to the modern administrative system. The abolition of the caliphate in Turkey on March 3, 1924 is a revolution that many states are uncomfortable with the development of Turkey. England is one of the states that are uncomfortable with Turkey's transition to a republican administration and a secular system. 
In order to possess Turkey's lands, England often used the states, such as Greece, which it deems weaker than itself, as a trump card against Turkey. Sheikh Said, one of the confusions that broke out in Turkey during Mustafa Kemal Pasha Period, is a confusion that England supported. England tried to create internal turmoil by using the press to abolish the caliphate in Turkey and to spread the idea that the abolition of the caliphate in Turkey would destroy the concept of religion. This understanding is an unfounded understanding that hinders Turkey's progress. Most of the studies on the abolition of the caliphate in Turkey dealt with the development and termination of the caliphate in the Ottoman Empire, and the Sheikh Said rebellion and the Mosul problems in the Mustafa Kemal Pasha Period. Investigation and evaluation of the press factor in the abolition of the caliphate; it is important in terms of conveying the agenda and developments of the specified period. It has been seen that England used the press effectively to abolish the caliphate in Turkey and tried to direct the Muslim world against Turkey. This situation is seen more clearly when the Indian Muslims and the caliphate are considered. The abolition of the caliphate in Turkey had echoes in both Turkish and foreign press. England is one of the states that make publications against caliphate. The period when the Republic was declared in Turkey was also included in the newspapers, articles and magazines published in England.
Since Mustafa Kemal Pasha knew the impact of the press on the public both during the national struggle and in the following processes, he organized meetings where he would meet with the public, made interviews with the newspaper officials and continued the reputation he had given his country especially after the Treaty of Lausanne in the international arena. 

Keywords: Abolition of Caliphate, Caliphate and Press, England and Abolition of Caliphate, Turkey.