Tripoli, Libya'da riketsiya sera prevalansı üzerineepidemiyolojik bir çalışma
An epidemiological study of rickettsia sera-prevalence in Tripoli, Libya
Yazar: HANA MUFTAH ALİ ASSWAYEH
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİLİZ SARIKAYA PEKACAR ; DR. ÖĞR. ÜYESİ WALEED ASSAADAWI
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Riketsiyalar, örneğin bit, pire, kene veya akarlar gibi vektörlerle taşınan organizmalar olup karmaşık yaşam döngülerine sahiptir. Riketsiyal enfeksiyonlar tipik olarak uzak yerlere veya hayvanlarla yakın temasa bağlı seyahat hekimliğinin özellikleri olarak düşünülmektedir. Genellikle kıyı bölgelerindeki endemik odaklar periyodik ve sıklıkla mevsimsel salgınları tetikleyebilirken, riketsiyal patojenlerle ilgili son keşifler bunların yaygın küresel dağılımını göstermiştir. Eklem bacaklı vektörler riketsiyaları doğada muhafaza etmekte, ancak genellikle omurgalıları enfekte ederek yeni vektör popülasyonlarının riketsiyal konaklardan enfeksiyonu almasına yol açmaktadır. Rezervuarlar evcil veya yabani omurgalı popülasyonları iken, bazı türler çoğunlukla veya tamamen vektör popülasyonları içinde dikey iletim yoluyla sürdürülür. Bu enfeksiyonu enterik ateş, sıtma, dang, leptospiroz ve enfeksiyöz mononükleoz gibi diğer ateşli hastalıklardan ayırt etmek önemlidir, çünkü nedeni bilinmeyen ateşin (FUO) birincil nedenlerinden biridir. Bu nedenle, riketsiyal enfeksiyonların erken tanınması ve doğru teşhis edilmesi, vektör ve zoonotik rezervuarların kontrolüne yönelik önleyici tedbirlerin uygulanabilmesi ve ayrıca doğru zamanda etkili ve ucuz müdahalelere şans tanınması için gereklidir. Bu çalışmanın amacı serumlardaki riketsiyal antikorların seroprevalansını değerlendirmek ve ilgili risk faktörlerinin daha iyi anlaşılmasını sağlamaktır. Toplam 400 serum örneği (277 erkek ve 123 kadın) ticari ELISA kitleri ile serolojik olarak analiz edildi ve yazılı anketler de alındı. Analiz, toplam serumun %7,5'inin (%7 erkek ve %0,5 kadın) riketsia IgG-antikor pozitif olduğuyla sonuçlandı. %5,3'ü IgGantikor pozitifti ve seyahat öyküsü vardı, %3'ü ise IgG-antikor pozitifti ve hayvanlarla temas öyküsü vardı. Bu çalışma, düşük yüzdeye rağmen Trablus halkında Riketsiyal antikorların varlığını doğrulamış olup, bu coğrafi bölgede hastalığın ne kadar yaygın olduğunu ve hangi faktörlerin hastalığın yayılmasını etkileyebileceğini anlamak için daha fazla araştırma yapılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Abstract:
Rickettsia are vector-borne microorganisms (for example, lice, fleas, ticks, or mites) and have intricate life cycles. Rickettsial infections are typically thought of as peculiarities of travel medicine, connected to far-off places or close contact with animals. While endemic foci, often in coastal regions, can trigger periodic and frequently seasonal outbreaks, recent discoveries about rickettsial pathogens have shown their widespread global dispersion. Arthropod vectors maintain rickettsia in nature, but they often infect vertebrates, allowing new populations of vectors to pick up the infection from the rickettsial hosts. Reservoirs are populations of domesticated or wild vertebrates, whereas some species are mostly or entirely sustained via vertical transmission within their vector populations. It is important to distinguish this infection from other febrile disorders like enteric fever, malaria, dengue, leptospirosis, and infectious mononucleosis, as it is one of the primary causes of fever of unknown origin (FUO). Therefore, early recognition and correct diagnosis of rickettsial infections are needed to be able to apply preventive measures to control vector and zoonotic reservoirs and also to give chances for effective and inexpensive interventions at the right time. This study aimed to evaluate the seroprevalence o rickettsial antibodies in the sera and provide better comprehension about the related risk factors. A total of 400 sera samples (277) males and 123 females ) were analyzed serologically with commercial ELISA kits and written questionnaires were also taken. The analysis resulted in 7.5% (7% were males and 0.5% females) of the total sera were Rickettsia IgG-antibody positive. 5.3% were IgGantibody positive and had history of travel whereas 3% were IgG-antibody positive and history of animal contact. This study, despite the low percentage, confirmed the presence of rickettsial antibodies in the population of Tripoli which emphasis for further investigations to be conducted in order to understand how much the disease is common in this geographical area and what factors could affect the spread of the disease.