Hastane öncesi acil sağlık çalışanlarında merhamet yorgunluğu ve çalışma yaşam kalitesine etkisi
Compassion fatigue in pre-hospital emergency health workers and its effect on quality of working life
Yazar: SONER ŞEVİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜL ÖZLEM YILDIRIM
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Afet Tıbbı Ana Bilim Dalı / Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri ve Afet Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Giriş: Hastane öncesi acil sağlık çalışanları meslekleri gereği çoğu zaman hasta ve
yaralıların en zor zamanlarında yanlarında bulunmakta ve sürekli hastaların acı/ağrı
çekmelerine şahit olmaktadırlar. MY bakım verenlerin birincil travmaya (travmayı ilk
elden yaşamak) veya ikincil travmaya (travma yaşayanlara bakım vermek) maruz
kaldıklarında bakım sağlamanın bir sonucu olarak yaşanır. MY genellikle psikolojik
erozyon olarak kavramsallaştırılır. Normalde tek bir travmaya maruz kalmayla
ilişkilendirilmez, ancak genel olarak travmatik durumlara sürekli ve tekrarlanan maruz
kalmayla ilişkilendirilir. Hastane öncesi acil sağlık çalışanları travmatik pek çok
durumla karşılaşmaları MY açısından onları riskli hale getirmektedir. MY kişinin
çalışma istek ve performansında azalmaya, işe bağlılıkta azalmaya, meslekle ilgili
tıbbi hataların artmasına, hastalar açısından memnuniyetin ve verilen hizmet
kalitesinin azalmasına sebep olarak personelin ÇYK'ni olumsuz yönde etkilemektedir.
Amaç: Bu araştırmada HÖASH çalışanlarının yaşamış oldukları MY'nun ne düzeyde
olduğunu tespit etmek ve yaşamış oldukları MY'nun ÇYK'ne etkisinin
değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı bir yöntemle planlanan bu çalışma Şubat 2022 - Ocak
2023 tarihleri aralığında yapıldı. Araştırmanın evrenini Paramedik ve Hastane Öncesi
Acil Tıp Derneği (PARHAD)'ne üye olan ve acil sağlık hizmetleri istasyonları(ASHİ)'
ile komuta kontrol merkezi (KKM)' nde çalışan Acil Tıp Teknisyeni (ATT) ve
Paramedikler oluşturdu (N=4000). Çalışma anketine gönüllü olarak katılan 461
katılımcı ile çalışma yürütüldü. Veri toplama aracı olarak anket formu tercih edilmiştir.
Veriler, araştırmacı tarafından oluşturulan sosyo-demografik sorular, merhamet
yorgunluğu kısa ölçeği ve çalışanlar için yaşam kalitesi ölçeği anket formu ile toplandı.
Araştırmada elde edilen bulgular SPSS 25.0 programı ile analiz edilmiştir.
Katılımcıların demografik özelliklerine göre dağılımlarının belirlenmesinde frekans ve
yüzde analizinin yanı sıra araştırmada kullanılan ölçeklere ait katılımcıların
düzeylerinin belirlenmesinde toplam puan ve standart sapma kullanılmıştır. Ölçeklerin
güvenirliklerinin incelenmesi için cronbach's alpha güvenirlik analizi yapılmış ve tüm
ölçüm araçlarına ait güvenirlik düzeylerinin 0.70'in üzerinde olduğu belirlenmiştir
(Tablo 3). Araştırmanın amacına uygun olarak kurulan hipotez ve alt problemlerin test
edilmesinde istatistiksel olarak %95 güven düzeyinde test edilmiş olup bağımsız
değişkenler ile bağımlı değişkenlerin arasındaki ilişkinin verilerin dağılımın normal
olması nedeniyle Pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Aynı zamanda ölçümlere
göre ikili gruplar arasındaki farkın belirlenmesinde bağımsız örneklem t-testi ikiden
fazla gruplar için tek yönlü Anova testi yapılmıştır.
Bulgular: Araştırma ile toplam 461 kişiye ulaşılmış olup katılımcıların çoğunlukla 36
yaş ve üzeri yaş aralığında olduğu (n=149; %32.30), kadın oldukları (n=281; %61.00),
mesleğinin acil tıp teknisyeni olduğu (n=244; %52.90), evli oldukları (n=286;
%62.00), il merkezinde çalıştıkları (n=206; %44.70), günlük vaka sayılarının 6-10
arasında olduğu (n=157; %34.10), aylık çalışma saatinin 161-185 saat arasında olduğu
(n=213; %46.20), meslekteki hizmet süresinin 11-15 yıl arasında olduğu (n=131;
%28.40), kronik hastalığının olmadığı (n=385; %83.50), kronik hastalığı için ilaç
kullanmadıkları (n=395; %85.70), daha önceden psikolojik destek almadığı (n=375;
%81.30), herhangi bir alışkanlığının (sigara,alkol vs.) olmadığı (n=300; %65.10),
mesleğini isteyerek seçtikleri (n=379; %82.20), mesleklerinden doyum zevki aldıkları
(n=262; %56.80), mesleğini değiştirmeyi düşündükleri (n=283; %61.40) ve kendi
yaşam kalitesini orta buldukları (n=258; %56.00) belirlenmiştir. Katılımcıların MY ve
ÇYK düzeyleri arasında anlamlı, pozitif orta düzeyde bir ilişki belirlenmiştir.
Katılımcıların MY düzeylerinin 55.72±22.54 ile düşük, ikincil travma alt boyutunun
21.50±10.37 ile düşük, mesleki tükenmişlik alt boyutunun 34.22±13.99 ile düşük
olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların ÇYK düzeylerinin 74.45±14.40 ile orta düzeyde
olduğu, mesleki tatmin alt boyutunun 38.28±8.22 ile yüksek, tükenmişlik alt
boyutunun 17.64±7.37 ile düşük ve eş duyum yorgunluğu alt boyutunun 18.53±9.98
ile düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Hastane öncesi acil sağlık çalışanlarının yaşadığı MY'nun ve ÇYK'ne
etkisinin incelendiği bu çalışmada MY düzeylerinin düşük, ikincil travma düzeylerinin
düşük, mesleki tükenmişlik düzeyinin düşük, çalışma yaşam kalitesi düzeylerinin orta
düzeyde, mesleki tatmin düzeyinin yüksek, tükenmişlik düzeyinin düşük ve eş duyum
yorgunluğunun düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir. HÖASH çalışanlarının MY ve
ÇYK düzeyleri arasında anlamlı pozitif orta düzeyde bir ilişki vardır.
Anahtar kelimeler: Hastane Öncesi, Acil Sağlık Hizmetleri, Merhamet Yorgunluğu,
Çalışma Yaşam Kalitesi, Acil Tıp Teknisyeni, Paramedik.

Abstract:
İntroduction: Due to their profession, pre-hospital emergency healthcare workers are
often with patients and injured people in their most difficult times and constantly
witness the pain of patients. The fact that empathy and compassion form the basis of
the profession of pre-hospital emergency healthcare workers makes them a more risky
group in terms of experiencing compassion fatigue. Compassion fatigue negatively
affects the quality of working life of the staff by causing a decrease in the person's
desire and performance to work, a decrease in work commitment, an increase in
professional medical errors, a decrease in patient satisfaction and the quality of service
provided. Healthcare personnel working in pre-hospital emergency healthcare services
are a group that works longer than normal working hours, takes on life-threatening
responsibilities, races against time, and is exposed to external pressure and high stress.
It is necessary to create a safer and less stressful working environment for pre-hospital
emergency healthcare professionals who face such professional risks and difficulties.
This can be achieved primarily by increasing the quality of working life.
Aim: This study aimed to determine the level of compassion fatigue experienced by
pre-hospital emergency healthcare workers and to examine the effect of compassion
fatigue on their quality of working life.
Materials and Methods: This study, planned with a descriptive method, was
conducted between February 2022 and January 2023. The population of the research
consisted of emergency medical technician and Paramedics who are members of
PARHAD and work at command control center with their workers at emergency
medical stations (N = 4000). The study was conducted with 461 participants who
voluntarily participated in the study survey. A survey form was preferred as the data
collection tool. Data were collected with socio-demographic questions, compassion
fatigue brief scale and quality of life scale for employees survey forms created by the
researcher. The findings obtained in the research were analyzed with SPSS 25.0
program. In addition to frequency and percentage analysis to determine the distribution
of participants according to their demographic characteristics, total score and standard
deviation were used to determine the participants' levels of the scales used in the
research. Cronbach's alpha reliability analysis was performed to examine the reliability
of the scales and it was determined that the reliability levels of all measurement tools
were above 0.70 (Table 3). In testing the hypotheses and sub-problems established in
accordance with the purpose of the research, they were tested statistically at a 95%
confidence level, and Pearson correlation analysis was performed due to the normal
distribution of the data on the relationship between the independent variables and
dependent variables. At the same time, independent samples t-test and one-way
ANOVA test were used for more than two groups to determine the difference between
the two groups according to the measurements.
Results: A total of 461 participants were reached within the scope of the research and
the participants were mostly aged 36 and over (n = 149; 32.30%), they are women
(n=281; 61.00%), his profession is Emergency Medical Technician (n=244; 52.90%),
they are married (n=286; 62.00%), they worked in the city center (n=206; 44.70%),
daily case numbers are between 6-10 (n=157; 34.10%), monthly working hours are
between 161-185 hours (n=213; 46.20%), the duration of service in the profession was
between 11-15 years (n = 131; 28.40%), having no chronic disease (n=385; 83.50%),
they did not use medication for their chronic illness (n=395; 85.70%), had not received
psychological support before (n=375; 81.30%), does not have any habits (smoking,
alcohol, etc.) (n=300; 65.10%), they chose their profession willingly (n=379; 82.20%),
they enjoyed satisfaction from their profession (n=262; 56.80%), they would consider
changing their profession if they had the opportunity (n=283; 61.40%) and it was
determined that they found their quality of life to be average (n=258; 56.00%). It was
determined that there was a positive, moderately significant relationship between the
participants compassion fatigue and quality of work life levels. The participants
compassion fatigue levels were low at 55.72±22.54, secondary travma sub-dimension
is low with 21.50±10.37, it was determined that the occupational burnout subdimension was low at 34.22±13.99. The participants' working life quality levels were
at a medium level with 74.45±14.40, the professional satisfaction sub-dimension is
high with 38.28±8.22, it was determined that the burnout sub-dimension was low at
17.64±7.37 and the emotion fatigue sub-dimension was low at 18.53±9.98.
Conclusion:In this study, which examines the compassion fatigue experienced by prehospital emergency healthcare workers and its impact on the quality of working life,
compassion fatigue levels are low, secondary trauma levels are low, professional
burnout levels are low, working quality of life levels are moderate, professional
satisfaction levels are high, burnout levels are low and emotion fatigue is found. was
determined to be at a low level. There is a significant positive moderate relationship
between compassion fatigue and quality of work life levels of pre-hospital emergency
workers.
Keywords: Prehospital, Emergency Health Services, Compassion Fatigue, Quality of
Working Life, Emergency Medical Technician, Paramedic.