Aile sağlığı merkezine kayıtlı tip 2 diyabetes mellitus hastalarının diyabet ve sağlık okuryazarlığı düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of diabetes and health literacy level of type 2 diabetes mellitus patients registered to the family health center
Yazar: SELVİYE ÜNVER
Danışman: DOÇ. DR. NAZLI ŞENSOY
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı = Family health ; Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Anketler = Questionnaires ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
Giriş: Bu çalışmanın amacı aile sağlığı merkezine başvuran Tip 2 Diyabetes Mellitus  hastalarının sağlık okuryazarlığı düzeyleri ve diyabet okuryazarlığı düzeylerini belirlemektir. 
Materyal-metod: Tanımlayıcı nitelikte olan bu çalışma Nisan-Aralık 2019 tarihleri arasında toplam 300 tip 2 diyabet hastası ile yürütüldü. Veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu, Sağlık Okuryazarlığı Avrupa Birliği Anketi (SOYA-AB), Diyabet Bilgi Testi ve Diyabet Sayısal Testi kullanıldı.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 58,2±10,2 olup %51,7'si erkek, %85,0'i evli, %38,3 ü ilkokul mezunu, %40,7'si ev hanımı ve %51,3'ünün gelir durumu düşüktü. Tip 2 diyabet hastalarının ortalama indeks puanı 25,6 olup bu değer "sorunlu-sınırlı" düzeye karşılık gelmektedir. Yapılan kategorik değerlendirmede katılımcıların %41,3'ünün yetersiz, %47,7'sinin sorunlu-sınırlı, %9'unun yeterli ve %2'lik bir kısmının ise mükemmel seviyede sağlık okuryazarlık düzeyine sahip olduğu tespit edildi. Katılımcıların SOY düzeyi sosyo-demografik değişkenlerle karşılaştırıldı.  Eğitim düzeyi yüksek, gelir durumu iyi ve evli olan bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeyinin daha yüksek olduğu ve yaş arttıkça sağlık okuryazarlığı düzeyinin düştüğü belirlendi (p<0,05). Cinsiyet ile ise anlamlı bir farklılık saptanmadı (p>0,05).
Sonuç: Tip 2 diyabet hastalarının sağlık okuryazarlığı düzeyi düşük olup %47,7'si sorunlu-sınırlı olarak saptandı. Kronik hastalıkların takibini yapmak, oluşabilecek olumsuz sağlık sonuçlarını önlemek ve özbakım becerileri kazandırmak hastanın sağlık okuryazarlığı düzeyi ile ilişkilidir. Bu noktada hastaların her türlü bakımda ilk başvuru noktası olan ve sürekli sağlık hizmeti sunan aile hekimlerine büyük görev düşmektedir.

Abstract:
Introduction: The aim of this study is to determine the health literacy levels and diabetes literacy levels of Type 2 Diabetes Mellitus patients who apply to the family health center. 
Materials and Methods: This descriptive research was conducted with three hundred patients with type 2 diabetes between April and December in 2019. Personal Information Form, Health Literacy Questionnaire - European Union (HLS-EU) questionnaire, Diabetic Information Test, and Diabetic Quantitative Test were used for scale.
Findings: The mean age of the participants was 58.2±10.2, 51.2% were male, 85.0% were married, 38.3% were the primary school graduates, 40.7% were housewives and 51.3% income level was low. The mean index score of patients with type 2 diabetes was 25.6 that was corresponds to the "problematic" level. In the categorical evaluation, it was determined that 41.3% were inadequate, 47.7% of them were problematic, 9% of them were adequate, and 2% of them had excellent level of health literacy. The health literacy level of the participants was compared with socio-demographic variables. Participants who were married, had a higher education degree and high income had higher health literacy level. It was determined that the level of health literacy decreased with increasing age (p<0.05). There was no significant difference between gender and health literacy level (p>0.05).
Results: Health literacy level of type 2 diabetes patients is low and 47.7% of them were found to be "problematic". Checking chronic diseases, preventing potential adverse health outcomes, and bringing self-care abilities are related to the patient's level of health literacy. At this point, family physicians, who are the first point of contact for all kinds of care and provide continuous health care, have a tremendous responsibility.