Türkçede ve Rusçada ünlemler
Interjections in Turkish and Russian languages
Yazar: ZULFİYA SHAKHİN
Danışman: PROF. DR. SEVİNÇ ÜÇGÜL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilgisi-ünlem = Grammar-interjection ; Dil bilim = Linguistics ; Dil eğitimi = Language education ; Dil öğretimi = Language teaching ; Karşılaştırmalı dil bilgisi = Comparative grammar ; Karşılaştırmalı dil bilim = Comparative linquistics ; Rusça = Russian ; Türkçe = Turkish

Özet:
Bu tezde, Türkçe ve Rusça ünlemlere ilişkin dil bilimsel çerçevede betimleme yapılmıştır. Tezin örneklem grubu, Türkçedeki ve Rusçadaki ünlemlerden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın `konusu', çalışmanın `amacı' ve çalışmada kullanılan `yöntem' üzerine açıklayıcı bilgiler verilmiş. Türkçede ve Rusçada Ünlemleri üzerine odaklanan bu tezin konusu, iki ana bölümden oluşmaktadır. Tezin ilk bölümünde, Ünlemlerin Türkçede ve Rusçada Dil bilimsel Olarak Betimlenmesi başlığı altında, ünlemlerin her iki dildeki kuramsal temeli çerçevesinde konuya ilişkin dil bilimsel yaklaşımlar sunulmuştur. Bu bağlamda, ilk olarak, Türkçede ve Rusçada Ünlem Tanımı alt başlığında, ünlemlerin iki dildeki tanımları sıralanmış ve bu tanımlamalar kendi içinde karşılaştırılmıştır. Daha sonra, Türkçede ve Rusçadaki ünlemlerin işleyiş düzeneğine tarihsel yönden bir gözlem getirilmiştir. Ünlemlerin Türkçede ve Rusçada Dil Ögeleri İçindeki Konumu başlığında yer alan ünlemlerin, her iki dilde diğer dil öge arasındaki konumlanışı ele alınmıştır. Türkçede ve Rusçada Ünlemlerin Kendi İçinde Sınıflandırılması alt başlığı altında, iki dilde ünlemlerin kendi içinde nasıl ayrıldıkları, alt grupları oluşturma biçimleri, bu gruplandırmaların hangi ölçütlere göre yapıldıkları, kendi grubu arasında sınıflandırmanın belirgin olup olmadığı incelenmiştir.Çalışmanın ikinci bölümünde yer alan Türkçede ve Rusçada Ünlemlerin Anlamları başlığı altında, hem Türkçede hem de Rusçadaki ünlemlerin anlamları belirlenmeye çalışılmıştır. Tezde, belirlenen anlamlar kendi içlerinde sınıflandırılarak, hedef dildeki karşıtı anlamı ya da yakın anlamlısı belirtilmiştir. Tezin ilerleyen bölümlerinde, ünlemler konusuyla ilişkili çeviri sorunlarına da değinilmiştir.Son olarak tezin sonuç kısmında ise, diğer bölümlerde elde edilen bilgiler ışığında, Türkçede ve Rusçada ünlemlerin kuramsal temellerinin karşılaştırılmasına ilişkin sonuçlarına yer verilerek, belirlenen `ünlem anlamlarına ait yorumlar ve gözlemler yapılmıştır.

Abstract:
In this study Turkish and Russian interjections have been described with linguistic approach. Sample group of this thesis consists of Turkish and Russian interjections. In the introduction, an explanation for ?subject?, purpose, methodology of the study has been provided.The subject of this study, focusing on Interjections in Turkish and Russian Languages', consists of two main parts. In the first part, under the title of ?Linguistic Description of Turkish and Russian Interjections', a linguistic approach has been provided in order to establish a theoretical base about the subject in both languages.In the second part of this study, the meanings of interjection in Turkish and Russian have been tried to be identified under the title of Meanings of Interjections in Turkish and Russian Languages. In this context, the measure of expression power for the interjections have been researched and their meaning determining functions have been organized. In this thesis, the meanings have been classified among themselves and their corresponding or similar meaning in the target language has been identified. In this part, elaborations on the fine points for the translation of interjections and comments on how to overcome translation problems have been provided.Finally, in the conclusion of this thesis, comments and observations on ?meanings of interjections? have been provided using the theoretical fundamentals comparison of Turkish and Russian interjections in the light of the information obtained from other paragraphs.