Kırsal yerleşim karakteristiğinin incelenmesi: Erzincan Kemaliye örneği
Investigation of rural settlement characteristic: Erzincan Kemaliye sample
Yazar: FATİH HÜSREVOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ZAFER AKDEMİR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Doğu Anadolu Bölgesinde yer alan Erzincan İli Kemaliye ilçesi ve kırsal uzantıları Anadolu'nun farklı geleneksel yerleşim bölgelerinin kesişiminde konumlanmakta ve Anadolu konut mimarisinin özgün örneklerini barındıran yerleşme karakterine sahiptir. 
Geleneksel kırsal mimariyi oluşturan etmenler; doğal-çevresel ve sosyo-kültürel olarak iki ana grupta sıralanabilir. Doğal ve çevresel etmenler iklim, topoğrafya ve yapı malzemesi olanakları, sosyal ve kültürel etmenler ise geleneksel miras ve yaşayan halkın tarihi, kültürü ve gelenekleri ile birlikte geleneksel yapım tekniği gibi alt maddeleri barındırmaktadır.
Tez kapsamında Kemaliye kırsal uzantılarının doğal, çevresel ve kültürel yapıları incelenmiş ve bu etmenlerin yerleşim karakteristiği üzerindeki etkileri açıklanmaya çalışılmıştır.
Tüm bu etmenler sonucunda özgün bir kimlik oluşturan mevcut dokunun kapsamda belirtilen sınırlar içerisinde tespit ve belgeleme çalışmaları; bölgede yapılan analizler, literatür taraması, yerel kullanıcı ve yapı ustalarıyla sözlü görüşmeler yöntemleriyle yapılmıştır.
Çalışma, Kemaliye merkez yerleşmesiyle birlikte yakın erişimindeki dört adet kırsal uzantı ile sınırlandırılmıştır. 
Bu sınırlama ile birlikte merkez yerleşimin, yakın erişimdeki kırsal uzantılara etkileri gözlemlenmeye çalışılmıştır. Böylece yerleşim karakteristiğinin anlaşılır bir biçimde orataya çıkarılması amaçlanmıştır. 
Bu çalışmanın kırsal mimari mirasın ve kimlik özelliklerinin doğru veri ve analizlerle anlaşılabilmesi ve sürdürülebilmesi için benzer çalışmalara da örnek teşkil edebilmesi hedeflenmiştir.
Çalışmanın kırsal kimlik mimarlık bölümünde geleneksel kırsal mimariyi oluşturan etmenler hem çalışma bölgesinden hem de diğer geleneksel mimarlık örnekleriyle karşılaştırılarak ele alınmıştır. 
Kimlik olgusu alt bileşenleriyle birlikte, yerleşim karakteristiği bağlamında açıklanmaya çalışılmıştır.
Üçüncü bölümde ise, Kemaliye ve kırsal uzantılarının fiziki, çevresel ve kültürel yapıları incelenmiştir. 
Bu bilgiler ışığında tez kapsamında incelenen dört köyün seçim nedenleri, yerleşim karakteristikleri ve biçimlenme özellikleri, yerel bilgi ve deneyimler göz önünde bulundurularak açıklanmaya çalışılmıştır. 
Bunun sonucu olarakta Kemaliye'nin incelenen kırsal uzantıları gibi özgün dokusunu günümüze kadar koruyabilmiş kırsal uzantıların yerleşim karakteristiğinin incelenmesi ve belgelenmesi için bir örnek oluşturması hedeflenmiştir. 
Ayrıca inceleme yapılan yerleşim karakteristiğinin bir sonraki aşamada, yeni yapılacak olan çalışmalara altlık oluşturması açısından da önemli görülmektedir.

Abstract:
In the Eastern Anatolia Region, Kemaliye district of Erzincan and its rural extensions are located at the intersection of different traditional settlement areas of Anatolia and have a settlement character that contains original examples of Anatolian residential architecture with its texture in architectural design.
Traditional architecture is a cultural heritage that includes the period and environment-specific features that it has experienced during the historical process.
The values that make up the typicalness of traditional architecture are the natural and environmental factors such as climate, topography, building materials, and social and cultural factors such as the traditional heritage technique and the traditional construction technique along with the traditional heritage and inhabitants' lives.
The values that make up the typicalness of traditional architecture are the natural and environmental factors such as climate, topography, building material and especially in rural areas, the traditional heritage and the social and cultural factors such as the traditional construction technique along with the history, culture and traditions of the living people.
Within the scope of the thesis, natural, environmental and cultural structures of Kemaliye rural extensions were examined and the effects of these factors on settlement characteristics were tried to be explained.
As a result of all these factors, the identification and documentation studies of the existing tissue, which constitute a unique character and have survived to the present day, have been conducted through analyzes in the region, literature review, and verbal interview methods with local users and builders.
The study was limited to four rural settlements in close access with Kemaliye central settlement.
With this limitation, it is aimed to understand the effects of the central settlement on the rural areas in close access and especially the settlement characteristics.
Thus, it is aimed to be a model that can be used as an example for the works in similar settlements, which is considered important for the protection and maintenance of rural architectural heritage with original data.
In the part of the study titled rural identity, the factors that make up, change and develop traditional rural architecture are discussed both in the study area and in comparison with other examples of traditional architecture.
Identity phenomenon is tried to be explained with its sub-components in the context of settlement characteristics.
In the third chapter, the physical, environmental and cultural structures of Kemaliye and rural extensions are explained first. In the light of this information, the reasons of selection, settlement characteristics and formation characteristics of the four villages examined within the scope of the thesis were tried to be explained by considering local knowledge and experiences. As a result of this, it is aimed to set an example for the examination and documentation of the settlement characteristics of rural extensions, which have preserved the original texture of Kemaliye, such as the rural extensions examined.
In addition, it is seen that the characteristics of the settlement examined in the next stage are important in terms of creating a base for new studies.