Türkçe öğretmeni yetiştirme sürecinin dil sosyalleşmesi bağlamında incelenmesi (Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi örneği)
Examining a Turkish language education program from the perspective of language socialization (Example of Mersin University Faculty of Education)
Yazar: ELİF İREM BÜLBÜL
Danışman: PROF. DR. FAİK KANATLI
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bireylerin anadilini örgün eğitimle geliştirmesinin sağlanmasında temel amaç, bu dilin
doğru kullanılmasını sağlamaktır. Bireylerin anadilini doğru ve yeterli şekilde kullanması,
onların toplumla olan ilişkisini sağlamlaştıracaktır. Dolayısıyla anadili kullanımında yeterli olan
bireyler, içinde bulunduğu toplumla etkileşimde bulunarak dilsel açıdan karşılıklı kültürel
beslenmeyi sağlayacaktır. Birey ve toplum arasında oluşan bu kültürel beslenme durumu, dil
sosyalleşmesini ortaya çıkarmaktadır.
Bir süreç olarak düşünülebilecek olan dil sosyalleşmesi; okuma, yazma, dinleme ve
konuşma sosyalleşmesi olarak incelenmektedir. Birbirleriyle yakın ilişki içinde olan okuma ve
yazma sosyalleşmesi, Türkçe eğitiminde ve Türkçe öğretmeni yetiştirme sürecinde gelişimin bir
yolu olması bakımından önem taşımaktadır.
Bu çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve araştırma verileri, görüşme
yöntemiyle elde edilmiştir. Bu araştırmanın amacı, Türkçe öğretmeni yetiştirme sürecinin dil
sosyalleşmesi açısından yeterliliğini incelemek ve ortaya koymaktır. Bu amaçla Türkçe
öğretmeni yetiştirme sürecinde dil sosyalleşmesi; Türkçe öğretmeni adaylarının okuma ve
yazma sosyalleşmesi hakkında görüşleri, okuma ve yazma sosyalleşmesi kavramına bakış
açısına lisans eğitiminin etkileri, Türkçe öğretmenliği lisans eğitiminin öğretmen adaylarına
okuma ve yazma sosyalleşmesi açısından kazandırdığı deneyimler ve Türkçe öğretmeni
adaylarının okuma ve yazma sosyalleşmesini bir öğretmenlik becerisi olarak kazanmasında
lisans eğitiminin yeri ölçütlerine göre incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda
Türkçe öğretmeni yetiştirme sürecinde dil sosyalleşmesine gereken önemin verilmediği, bunun
sonucu olarak da eğitim sürecinde dil sosyalleşmesinin imkanlarından yeterince
yararlanılmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The main purpose of enabling individuals to develop their mother tongue through
formal education is to ensure that this language is used correctly. The correct and adequate use
of their mother tongue will strengthen their relationship with the society. Therefore, individuals
who are competent in using their mother tongue, interacting with the society in which it is
located, it will provide mutual cultural nourishment in terms of linguistics. This cultural
nutritional situation between the individual and society reveals language socialization.
Language socialization, which can be thought of as a process; reading, writing, listening
in the process of training Turkish teachers.
In this study, qualitative research method was used and research data were obtained by
interview method. The purpose of this research, to examine and reveal the adequacy of the
Turkish teacher training process in terms of language socialization. For this purpose, language
socialization in the process of training Turkish teachers; Turkish teacher candidates' views on
reading and writing socialization, the effects of undergraduate education on the concept of
reading and writing socialization, the experiences that Turkish language teaching
undergraduate education gives to teacher candidates in terms of reading and writing
socialization and the place of undergraduate education in Turkish teacher candidates' acquiring
reading and writing socialization as a teaching skill were examined and evaluated. As a result of
the research, it was determined that the necessary importance was not given to language
socialization in the process of training Turkish teachers, and as a result, the opportunities of
language socialization in the education process were not sufficiently utilized.