Mudurnu-Göynük havzasının üst kretase-paleojen tortulları stratigrafisi ve paleo-ortamsal özellikleri
Stratigraphy and paleo-environmental analysis of the upper cretaceous-paleogene sediments of the Mudurnu-Göynük basin
Yazar: SALİH AKAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HATİCE KUTLUK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Sakarya kıtası üzerinde bulunan Mudurnu-Göynük Havzası, Jura-Eosen zaman aralığında, Neo-Tetis Okyanusunun kapanma evrimini ortaya koyan önemli jeolojik bulgular sunar. Bu çalışmada, havzanın Göynük ilçesi ile Himmetoğlu köyü arasında kalan güney bölümünde yapılan arazi gözlemleri ve alınan stratigrafik kesitler havzada Alt Kretase-Orta Eosen zaman aralığını kapsayan dönemde, Gölpazarı Grubuna ait Yenipazar, Seben, ve Taraklı formasyonları; Selvipınar kireçtaşı; Kızılçay formasyonu; Şehren Grubuna ait Halidiye formasyonu; ayrıca Yenipazar formasyonu içerisinde Değirmenözü ve Seben formasyonu içinde Hisarözü üyesinin varlığını ortaya koymuştur.Yenipazar formasyonu ile temsil edilen kalın istifin özellikleri inceleme alanının Üst Kretase'de (Kampaniyen-Maastrihtiyen) derin denizel bir ortam olduğunu göstermektedir. Seben formasyonunun sedimantolojik özellikleri havzaya detritik malzeme geliminin olmadığı duraylı bir devreyi gösterir. Taraklı formasyonu denizin kuzeye doğru çekilmesiyle karasal ortam özelliği kazanan alanlarda, Kızılçay Formasyonunu oluşturan akarsuların sahil çizgisinden itibaren biriktirdiği deltayik çökel özelliğindedir. Selvipınar kireçtaşları kuzeye doğru gerileyen bir denizin oluşturduğu, sığ denizel ortamda gelişmiş resifal ortam ürünüdür. Bölgede Üst Kretase sonlarında başlayan regresyon sonucu oluşan ilk karasal çökel, menderesli akarsu çökellerinin oluşturduğu bir istif özelliği taşıyan Kızılçay formasyonudur. Üst Kretase sonlarındaki regresyonu sonucunda sahil çizgisi kuzeye doğru gerilemiştir. Regressif karakterdeki Taraklı ve Kızılçay formasyonları havzanın kuzeyinde çökelmeye devam ederken, Paleosen'de bugünkü Göynük çayına karşılık gelen bir paleo-sahil çizgisinden itibaren kuzey kısımda kalan denizel istiflerin Üst Kretase tortulları üzerine çökeliminin devam ettiği görülür.

Abstract:
The Mudurnu-Göynük Basin located on the Sakarya continent reveal significant geological information regarding the closure of the Neo-Tethyan Ocean during Jurassic to Eocene. Field work and the stratigraphic sections measured between the town of Göynük and Himmetoğlu village in the southern part of the Mudurnu-Göynük Basin in this study revealed the presence of Yenipazar, Seben, and Taraklı formations belonging to Gölpazarı Group; Selvipınar limestone; Kızılçay formation; Halidiye formation of the Şehren Group; as well as the Değirmenözü of the Yenipazar and Hisarözü members of the Seben formations during a time span from Lower Cretaceous to Middle Eocene.Characteristics of the thick sequences represented by the Yenipazar formation revealed that the study area was a deep marine environment during the Upper Cretaceous (Campanian-Maastrichtian). The sedimentological features of the Seben formation showed a steady-phase when there were no income of clastic material into the basin. Taraklı formation possesses a deltaic character which was formed on the continental settings were formed as a consequence of the retreat of the sea towards the North and on where fluviatile sediments of the Kızılçay formation were deposited upto the sea-shore. Selvipınar limestone was formed in a reefal environment developed in a shallow-marine setting which was formed as an outcome of a north-retreating sea. The first continental sediments in the region which were formed as a result of the regression started during the Upper Cretaeous, belonged to Kızılçay formation which reveals the characteristics of a meandering river. It was that regression caused the shore-line to retreat towards the North. Marine sequences were continued to be deposited on the Upper Cretaceous sediments in the northern parts from a paleo shore-line corresponding to the present-day Göynük Creek while regressive sequences of the Taraklı and Kızılçay formations were deposited in the northern parts of the basin.