Çok kısa bir sigara bırakma girişiminin aile sağlığı merkezlerinde etkinliğinin değerlendirilmesi: Pragmatik randomize kontrollü bir çalışma
Evaluation of the effectiveness of a very brief smoking cessation intervention in family health centers: A pragmatic randomized controlled trial
Yazar: YİĞİT YAĞCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELDA DİBEK
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Ülkemizde tütün ürünü kullanan bireylerin oranı 2019 yılında %31,4'tür. DSÖ tütün bırakma oranlarını ve tıbbi desteği artırmak için kısa ve çok kısa girişimler klinik girişimler önermektedir. Gelişmekte olan ülkelerde kısa girişimler birinci basamağa entegre edilmeye çalışılmaktadır. Bu çalışmanın amacı; Aydın ilindeki farklı aile sağlığı merkezlerinde çok kısa girişimin etkinliğini değerlendirmektir. 
Gereç ve Yöntem: Aydın ili ve ilçelerinde 01 Haziran 2023 – 31 Aralık 2023 tarihleri arasında girişim kolu hekimlerinin görev yaptığı 14 farklı aile sağlığı merkezinde çalışmaya alınan 170 girişim ve 161 kontrol grubu hastası ile pragmatik randomize kontrollü müdahale çalışması gerçekleştirilmiştir. Seçili hekimler bir saat çevrimiçi eğitim aldıktan sonra hastalarına çok kısa sigara bırakma girişimi uygulamıştır. Veri toplamada sosyodemografik özellikler, sigara içme durumu, tıbbi durum bilgilerini içeren ilk görüşme kullanılmıştır. Girişim sonrası üçüncü ay izleminde katılımcıların bırakma durumu ve motivasyonları telefon görüşmesi ile değerlendirilmiştir. Intention to Treat yaklaşımı kullanılmıştır. İkincil çıktılar girişim sonrası nesnel ve öznel sigara içme sayısı, tedavi ve destek alma durumu olarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Üçüncü ay izlemde bırakma başarısı girişim grubunda %7.1, kontrol grubunda %3,8'di. Girişim grubunda olmak, üçüncü ayda bırakma başarısını 1,88 kat arttırmıştır fakat istatistiksel anlamlı izlenmemiştir(p=0,186). Bırakma motivasyonu artanların oranı girişim grubunda %15,8; kontrol grubunda %8,6'dır. Girişim grubunda olmak, üçüncü ayda motivasyon artışını 2,04 kat arttırmıştır (p=0,44). Erkek olmak ve geçmiş bırakma denemeleri izlem sonu motivasyonu yükselten diğer etkenlerdir.
Sonuç: Uyguladığımız çok kısa girişimin bırakmaya etkisi DSÖ hedefine benzer oranda izlenmiştir fakat sigara bırakma başarısını artırmada istatistiksel olarak etkili değildir. Girişim üç ay sonunda motivasyonu artırmada etkilidir. 30 saniyelik çok kısa girişimin motivasyon geliştirmede etkili bulunması birinci basamakta rutin uygulanması için ilham verici bir çıktı olarak değerlendirilebilir.
Anahtar kelimeler: Sigara bırakma; Birinci basamak hizmetleri; Pragmatik klinik deney; Randomize kontrollü çalışmalar; Motivasyon; Sağlık davranışı.

Abstract:
Introduction and Objective: In Turkey, the prevalence of tobacco use among individuals was 31.4% in 2019. The WHO recommends brief and very brief interventions to increase tobacco cessation rates and medical support. In developing countries, these brief interventions are being integrated into primary care. The aim of this study is to evaluate the effectiveness of very brief interventions at different family health centers in Aydın province.
Materials and Methods: A pragmatic randomized controlled trial was conducted with 170 patients in intervention group and 161 in control group across 14 family health centers in Aydın province from June 2023 to December 2023. Physicians that recurited for intervention received one hour of online training before applying very brief smoking cessation interventions to their patients. Data collection included a baseline assessment of sociodemographic characteristics, smoking status, and medical history. At the three-month follow-up, participants' cessation status and motivations were assessed via phone call interviews. Intention to Treat approach was utilized. Secondary outcomes included the objective and subjective frequency of smoking, as well as treatment and support received.
Results: At the three-month follow-up, cessation success was 7.1% in the intervention group and 3.8% in the control group. Being in the intervention group increased cessation success by 1.88 times, although this was not statistically significant (p=0.186). The proportion of participants with increased motivation was 15.8% in the intervention group compared to 8.6% in the control group. Being in the intervention group increased motivation at three months by 2.04 times (p=0.44). Male gender and former quitting experiences were additional factors that enhanced motivation at follow-up.
Conclusion: The very brief intervention we implemented showed a cessation effect similar to WHO targets but was not statistically significant in enhancing cessation rates. However, the intervention was effective in increasing motivation at three months. The effectiveness of the 30-second very brief intervention in developing motivation could serve as an inspiring outcome for routine implementation in primary care.
Keywords: Smoking cessation; Primary health care; Pragmatic clinic trials; Randomized controlled trial; Motivation; Health behavior