Diyabetik kronik böbrek hastalarında antihiperglisemik tedavilerin değerlendirilmesi
Evaluation of antihyperglycemic therapies in diabetic chronic kidney patients
Yazar: TUĞBA TOBAŞ
Danışman: PROF. DR. ERKAN ŞENGÜL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Kocaeli Derince Eğt. ve Arş. Hast. / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetik nefropatiler = Diabetic nephropathies ; Hipoglisemik ajanlar = Hypoglycemic agents ; Tedavi = Treatment ; İnsülin = Insulin

Özet:
Amaç: Çalışmamızda evre 2-4 kronik böbrek hastalığı (KBH) olan diyabetik hastaların aldıkları antihiperglisemik tedavi şekillerini incelemek ve literatürde önerilen tedavi yöntemleri ile karşılaştırmak amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız kesitsel, retrospektif bir çalışma olarak tasarlandı. Kocaeli Derince Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Polikliniği'ne Kasım 2021 ve Mayıs 2022 tarihleri arasında başvuran diyabetli evre 2-4 KBH tanılı 316 hasta dahil edildi. Hastaların demografik verileri, eşlik eden hastalıklar, diyabetin komplikasyon varlığı, diyabet takip parametrelerine uyum, aşılanma durumu, kullandıkları ilaçlar, laboratuvar verileri, boy, kilo ve kan basıncı ölçümleri kaydedildi. 
Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların ortalama yaşı 63,69±9,51 yıl, ortalama diyabet süresi 14,77±8,32 yıl olarak saptandı. Tedaviye rağmen hastaların %61,71'i hiperglisemik (HbA1c ≥%7), %68,98'si hipertansif, %54,75'i obez ve %65,6'sı hiperlipidemik (LDL-K ≥100 mg/dl) bulundu. Hastaların %45,57'sinde diyete uyum ve %18,04'ünde düzenli egzersiz yaptığı tespit edildi. Hastalarımızda diyabet takip parametrelerine uyum ve komplikasyon değerlendirilme düzeyleri yetersizdi. Hastaların %76'sının RAS blokeri, %49'unun statin, %52'sinin insülin, %36'sının metformin, %58'inin DPP-4İ ve %36'sının SGLT-2İ kullandığı gösterildi. SGLT-2İ kullananların %54,38'inde ilacın son üç ay içinde başlandığı saptandı. SGLT-2İ kullananlar HbA1c, tGFH, hemoglobin, proteinüri, albuminüri, SKB ve DKB değerleri kullanmayanlara göre anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p değeri sırayla p=<0,001, p=<0,001, p=<0,001, p=0,028, p=0,020, p=0,035 ve p=0,034). 
Sonuç: Hastaların yüksek oranda RAS blokeri kullanıyor olması ve KBH evresi arttıkça metformin kullanım oranının azalması güncel kılavuz önerileri ile uyumluydu. SGLT-2İ'nin hastaların önemli bir kısmında yeni başlanılmış olması; proteinüri seviyesi yüksek, zayıf glisemik ve kan basıncı kontrolü olan hastalarda tercih edilmesi ilacın böbrek koruyucu etkilerinden daha fazla yararlanabilecek hastalara başlanma eğilimi olarak düşünüldü. Çalışmamız bu anlamda diyabetik hastaların bakım standartlarına daha fazla önem verilmesine ve güncel kılavuz önerilerine vurgu yapmaktadır.  
Anahtar Kelimeler: Kronik böbrek hastalığı; Diyabetes mellitus; İnsülin tedavisi; Oral antidiyabetik ilaçlar.

Abstract:
Objective: In our study, it was aimed to analyze the antihyperglycemic treatment modalities received by diabetic patients with stage 2-4 chronic kidney disease (CKD) and to compare them with the treatment methods recommended in the literature.
Materials and Methods: Our study was designed as a cross-sectional, retrospective study. Three hundred sixteen diabetic patients with stage 2-4 CKD who applied to Kocaeli Derince Training and Research Hospital Nephrology Outpatient Department between November 2021 and May 2022 were included. The demographic data, comorbidities, complications of diabetes, compliance with diabetes follow-up parameters, vaccination status, medications used, laboratory data, height, weight, and blood pressure measurements of the patients were recorded.
Results: The mean age of the patients used in the study was 63.69±9.51 years, and the mean diabetes duration was 14.77±8.32 years. Despite the treatment, 61.71% of the patients were hyperglycemic (HbA1c ≥7%), 68.98% were hypertensive, 54.75% were obese, and 65.6% were hyperlipidemic (LDL-C ≥100 mg/dl). It was found diet compliance in 45.57% of the patients and regular exercise in 18.04%. Compliance with diabetes follow-up parameters and complication evaluation levels were insufficient in our patients. It was shown that 76% of the patients used RAS blocker, 49% statin, 52% insulin, 36% metformin, 58% DPP-4I, and 36% SGLT-2I. It was determined that 54.38% of those using SGLT-2I had started the drug within the last three months. Those using SGLT-2I had significantly higher HbA1c, eGFR, hemoglobin, proteinuria, albuminuria, SBP, and DBP values than those who did not use (p-value respectively p=<0.001, p=<0.001, p=<0.001, p=0.028, p= 0.020, p=0.035, and p=0.034).
Conclusion: The high rate of RAS blocker use and the decreasing rate of metformin use as the CKD stage increased were consistent with current guideline recommendations. The fact that SGLT-2I was recently started in a significant part of the patients, preferred in patients with high proteinuria and poor glycemic and blood pressure control, was considered as a tendency to initiate in patients who could benefit more from the renal protective effects of the drug. In this sense, our study emphasizes the care standards of diabetic patients and the current guideline recommendations.
Keywords: Chronic kidney disease; Diabetes mellitus; Insulin therapy; Oral antidiabetic drugs.