Yeşilova höyüğü arkeolojik örneklerinin termolüminesans yöntemi ile tarihlendirilmesi
Dating of archaeological samples from Yeşilova tumulus using termoluminescence technique
Yazar: ELÇİN TEKİN
Danışman: DOÇ. DR. TURGAY KARALI
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Nükleer Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Arkeometri = Archaeometry ; Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: SAR = Specific absorption rate ; Termolüminesans = Thermoluminescence

Özet:
Işıma tarihleme yer kabuğunda yaygın olarak bulunan kuvars feldspat gibi minerallerdeki radyasyon hasarının zamana bağlı birikimine dayanan bir radyometrik tarihleme metodudur. Bu tezin amacı ışıma yöntemi kullanılarak arkeolojik örneklerin yaşlarının saptanmasıdır.Çalışmada arkeolojik verilerle İzmir tarihini bilinenden 3000 yıl daha geriye götüreceği öngörülen Bornova ilçesindeki Yeşilova Höyüğü kazı alanından elde edilen keramik örnekleri kullanılmıştır.Işıma yöntemi ile tarihleme metodunda belirlenmesi gereken bileşenlerden biri örneğin yıl boyunca doğal radyoaktif çevreden depolamış olduğu radyasyon dozunun yani yıllık dozun belirlenmesidir. Yıllık doza gama+kozmik radyasyon katkısı kalın Al2O3:C dozimetreler, beta radyasyonu katkısı ise ince Al2O3:C dozimetreler kullanılarak belirlenmiştir.Işıma tarihlemedeki diğer önemli bileşen olan eşdeğer dozun belirlenmesi için 140-250 ? m boyutundaki kaba tanecik kuvars mineralleri kullanılmıştır. Örnek miktarının az olması nedeniyle eşdeğer dozun belirlenmesinde tek örnek yenileme metodu (SAR) tercih edilmiştir.Örnekleme alanından alınan keramik örnekleri için eşdeğer doz ~26±4 Gy olarak belirlenmiştir. Yıllık doz ise 3,34±0,47 mGy.y-1 olarak hesaplanmıştır. Eşdeğer doz değerinin yıllık doz değerine oranından örneğin yaşı 7.749±1.713 olarak bulunmuştur.

Abstract:
Luminescence dating is a radiometric dating method based on the accumulation of the radiation damage in quartz and feldspar, commonly present in the earth surface. The aim of this study is to date the archeological samples using luminescence techniquesCeramic findings collected from the Yeşilova Tumulus located in Bornova, İzmir were dated using luminescence technique. Archeological observations have suggested that human occupation of the region had taken place about 3000 year before the previously determined dates.In luminescence dating, one of the main parameter is to determine the radiation dose to be exposed by minerals from the terrestrial and cosmic radiations, namely annual dose. Contribution of the gamma plus cosmic rays and beta particles to annual dose was determined using thick and thin Al2O3:C termoluminescence dosimeters, respectively.In order to establish the equivalent dose -other important parameter in luminescence dating- coarse grains of quartz minerals ranging between 140 and 250 ? m were extracted. Since the amount of archeological samples is limited, the Single Aliquot Regeneration protocol (SAR) were applied to the samples in order to determine the equivalent dose (ED).The equivalent dose of the ceramic samples collected from the region was found as ~26±4 Gy, and the annual dose rate was 3,34±0,47 mGy.y-1. Considering the age equation, which is the division of equivalent dose to annual dose, the ceramic samples were dated as 7.749±1.713 years.