Örgütsel yapının çalışanların değişime direnci üzerine etkisinin incelenmesi: Bir kamu kurumu örneği
An investigation of the effect of organizational structure on employees' resistance to change: An example of a public institution
Yazar: AYŞE AKŞAHİN
Danışman: PROF. DR. YETER DEMİR USLU
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Değişim = Change ; Değişime direnç = Resistance to change ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Ölçekler = Scales ; Örgüt yapısı = Organizational structure ; İl sağlık müdürlükleri = Provincial health directorates ; İstanbul = Istanbul

Özet:
694 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle (KHK) Sağlık Bakanlığı'nın (SB) merkezi ve taşra örgüt yapısı değişmiştir. Bu çalışma, anılan KHK çerçevesinde örgüt yapısı değişen bir kamu kurumunda örgüt yapısının çalışanların değişime direnci üzerinde etkisini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Araştırma 600 kamu kurum çalışanı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma verileri, Bishop ve George tarafından geliştirilen, Jackson tarafından kullanılan ve Timurturkan tarafından Türkçeye uyarlanan Yapısal Özellikler Ölçeği (YÖÖ); Piderit tarafından geliştirilen, Szabla tarafından kullanılan ve Timurturkan tarafından uyarlanan Değişime Direnç Ölçeği (DDÖ) aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmada tanımlayıcı istatistikler, gruplar arasındaki farkı belirlemek üzere fark analizleri (ikili gruplarda t testi ile Mann Whitney U testi, 3 ve daha fazla gruplarda tek yönlü varyans analizi - ANOVA) kullanılmıştır. Örgütsel yapının çalışanların değişime direnci üzerindeki etkisini incelemek amacıyla AMOS 24 programı kullanılarak Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) uygulanmıştır. Çalışma sonucunda, örgütsel yapı boyutlarından karmaşıklığın, değişime direncin tüm boyutlarında pozitif ve anlamlı; biçimselleşmenin ise negatif ve anlamlı; merkezileşmenin ise yalnızca niyetsel değişime direnç boyutunda pozitif ve anlamlı etkisi bulunduğu saptanmıştır. Bu durum örgütte karmaşıklık ve merkezileşme seviyesi arttıkça değişime direncin artacağı, biçimselleşme arttıkça ise direncin azalacağı anlamına gelmektedir. Ayrıca kurulan modelle değişime direnç alt boyutlarının örgütsel yapı alt boyutları ile açıklanma yüzdesi araştırılmıştır. YEM sonucunda, duygusal direnç %9,39, niyetsel direnç %11,38 ve bilişsel direnç  %14,4 oranında açıklanabilmiştir. Bu sonuçlar örgütsel yapının çalışanların değişime direnci üzerinde etkisinin olduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Değişim, Direnç, İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü, Örgüt yapısı, Yapısal Eşitlik Modeli.

Abstract:
The central and provincial organization structure of the Ministry of Health was changed with the Decree Law No. 694. This study was carried out to investigate the effect of organizational structure on the resistance of employees to change in a public institution whose organizational structure was changed with the mentioned Decree Law. The research was carried out with 600 public institution employees. The study data were collected through the Structural Properties Quastionnaire developed by Bishop and George, used by Jackson and adapted to Turkish by Timurturkan, the Resistance to Change Scale developed by Piderit, used by Szabla and adapted by Timurturkan. In this study, descriptive statistics, difference analysis (t test for binary groups and Mann Whitney U test and one-way analysis of variance to determine the difference in groups of 3 or more - ANOVA) were used. Structural Equation Model was applied by using AMOS 24 program to examine the effect of organizational structure on employees' resistance to change. As a result of the study, the complexity of the organizational structure dimensions is positive and significant on all dimensions of the variable's resistance to change; formalization variable has a negative and significant effect; it was found that centralization had a positive and significant effect only on the dimension of resistance to intentional change.This means that as the level of complexity and centralization in the organization increases, resistance to change will increase and as formalization increases, resistance will decrease. In addition, the organizational structure sub-dimensions of the change-resistance sub-dimensions and the percentage of disclosure were investigated with the model established. As a result of the structural equation model, emotional resistance could be explained by 9.39%, intentional resistance by 11.38% and cognitive resistance by 14.4%. These results show that the organizational structure has an impact on the resistance of employees to change.
Keywords: Change, Resistance, Istanbul Provincial Health Directorate, Organizational Structure, Structural Equation Model.