Türkiye'de yayılış gösteren Cyanus mill. Hayek (Centaurea, Asteraceae) alt cinsi üzerine karyolojik ve mikromorfolojik araştırmalar
Karyological and micromorphological studies of subgenus Cyanus mill. Hayek (Centaurea, Asteraceae) in Turkey
Yazar: EMRAH ŞİRİN
Danışman: PROF. DR. KUDDİSİ ERTUĞRUL
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany

Özet:
Türkiye Florası'nda seksiyon, Türkiye Bitkileri Listesi'nde cins olarak kabul edilen Cyanus, alt cins olacak şekilde yeniden düzenlenmiştir. 2014-2017 yılları arasında yapılan arazi çalışmaları sonucunda ülkemizin farklı bölgelerinden çok sayıda örnek toplanmış, yurtiçi herbaryumlarında bulunan örneklerle birlikte kapsamlı bir biçimde incelenmiştir. Cyanus alt cinsindeki taksonlar üzerinde morfolojik, karyomorfolojik ve mikromorfolojik çalışmalar yapılmıştır. Yapılan morfolojik çalışmalar neticesinde taksonların benzerlik ve farklılıkları belirlenmiştir. Tek yıllık taksonların temel kromozom sayısı x=8, 10 ve 12 olurken çok yıllık taksonların ise x=10 ve 11'dir. Çok yıllık taksonların yedisi tetraploid kromozom sayısına sahipken tek yıllıklarda tetraploid takson bulunmamaktadır. Bütün taksonların AI, A1, A2, CVCL, CVCI ve MCA indeksleri hesaplanmıştır. Asimetri indeksleri dikkate alındığında taksonların çoğunun simetrik karyotipli olduğu sonucuna varabiliriz. En sık karşılaşılan karyotip formülleri sırasıyla 40m, 20m ve 16m + 4sm'dir. Çoğu taksonun karyogramında satellit tespit edilmiştir. Aken mikromorfolojisi çalışmalarında ise aken ornamentasyonu, hilum pozisyonu ve pappus tüylerinin ayırt edici taksonomik karakterler oldukları belirlenmiştir. C. reuterana Boiss. var. reuteriana, C. woronowii Bornm., ve C. bourgaei Boiss. taksonlarının Türkiye dışından yeni kayıtlarının verilmesi nedeniyle endemiklikten düşürülmüşlerdir. Bu taksonomik revizyon çalışması ile Türkiye Bitkileri Listesi'nde 16 tür 20 taksondan oluşan Cyanus alt cinsi genişletilerek tür sayısı 18'e takson sayısı ise 21'e çıkartılmıştır.

Abstract:
Cyanus was accepted as section in "Flora of Turkey" and as genus in "A Checklist of the Flora of Turkey", it has been rearranged as subgenus with this study. Between the years 2014-2017 from different regions of our country as a result of land studies collected numerous examples, they were examined comprehensively with examples found in national herbaria. Morphological, karyomorphological and micromorphological studies were made on taxa belonging Cyanus subgenus. Chromosome numbers were determined as x=8, 10 and 12 for annual taxa while the perennial taxa x=10 and 11. Seven taxa of perennial have tetraploid chromosome numbers on the other hand there is no tetraploid taxa in annuals. AI, A1, A2, CVCL, CVCI and MCA indexes were calculated for all taxa. According to the asymmetry indices can conclude that most of the taxa have symmetry karyotype. The most common karyotype formulas respectively 40m, 20m and 16m + 4sm. Satellites were identified in karyograms of most of taxa. According to the studies achene micromorphology, achene ornamentation, hilum position and pappus hairs are distinctive taxonomic characters. Endemism of C. reuterana Boiss. var. reuteriana, C. woronowii Bornm., and C. bourgaei Boiss. are reduced due to the establishing in the other regions. Cyanus included 16 species and 20 taxa in "Türkiye Bitkileri Listesi" but with this study it has expanded as 18 species and 21 taxa.