Yükseköğretime öğrenci seçmede ve yerleştirmede kullanılan sınavların oluşturduğu risk faktörlerinin okul başarısı üzerindeki etkileri
The effects of risk factors caused by exams for student selection and placement into higher education on academic performance
Yazar: HATİCE KUMANDAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. ÖMER KUTLU
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ölçme ve Değerlendirme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, yükseköğretime öğrenci seçmede ve yerleştirmede kullanılan sınavların (LGS ve LYS) oluşturduğu risk faktörleriyle, ortaöğretim 10, 11 ve 12. sınıfına devam eden öğrencilerin okul başarısı arasındaki ilişkiyi ortaya koymak ve bu ilişkinin arka planında yer alan etkenleri incelemektir. Bu araştırmada, nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutu için ilişkisel tarama modelinde korelasyonel bir araştırma tasarlanmış, nitel boyutu için ise, nitel araştırma desenlerinden biri olan durum çalışması yapılmıştır. 
Araştırmanın örneklemini, 2011/2012 öğretim yılında Ankara ili Çankaya, Mamak ve Yenimahalle ilçelerinde bulunan dokuz Anadolu Lisesinin 10, 11 ve 12. sınıflarında öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Uygulama yapılan okullar seçilirken, öğrencilerin ortaöğretim kurumlarına yerleşmelerinde belirleyici rol oynayan SBS başarı puanları ve bu okullardan üniversiteye giren öğrenci yüzdeleri dikkate alınmıştır. Araştırmada geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış Sınav Kaygı Envanteri, İletişim Becerileri Envanteri, Sınav Baskısı Ölçeği ve araştırmacı tarafından geliştirilen Öğrenci Bilgi Anketi ve Öğrenci Görüşme Formu kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda elde edilen verilerin çözümlenmesinde yapısal eşitlik modelleri içerisinde yer alan path (yol) analizi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutu için yapılan görüşmeler sonucunda toplanan veriler ise içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. 
Araştırmanın nicel boyutundan elde edilen bulgular incelendiğinde, araştırmacı tarafından oluşturulan kuramsal modelin ortaöğretim 10, 11 ve 12. sınıflarda öğrenim gören öğrencilerden elde edilen veriler üzerinde doğrulandığı ancak 10. sınıflar için çok iyi uyum değerleri elde edilmediği bulunmuştur. Oluşturulan modeller incelendiğinde, sınıf düzeyi arttıkça test çözmeye ayrılan zamanın, sınava hazırlık için harcanan paranın, sınav baskısının ve sınav kaygısının başarıyı olumsuz etkilediği görülmektedir. İletişim becerileri ise sadece zihinsel boyut üzerinden başarıyı yordamaktadır. Ayrıca 11. sınıfta iletişim becerileri başarıyı olumsuz yönde yordarken 10. ve 12. sınıfta iletişim becerileri başarıya olumlu yönde katkı sağlamaktadır. Araştırmanın nitel boyutundan elde edilen bulgular incelendiğinde ise öğrencilerin sınıf düzeyi arttıkça okul derslerine olan ilgisinin azaldığı ve sosyal etkinliklere daha az zaman ayırdıkları görülmüştür. Bunun yanında öğrencilerin aileleriyle ve arkadaşlarıyla kurdukları iletişim açısından sınava hazırlanma noktasında yaşadıkları tartışmaların sınıf düzeyine göre değişmediği ancak başarısı yüksek öğrencilerin, sınıf düzeyi arttıkça aileyle veya arkadaşlarıyla kurdukları iletişimin azaldığını ve zamanlarının çoğunu ders çalışarak veya test çözerek geçirdiklerini belirttikleri bulunmuştur. Bu bulgulara ek olarak sınıf düzeyi arttıkça öğrencilerin sınava hazırlık için yapılan harcamalardan dolayı kendi kendilerine baskı yaptıkları ve ailelerine karşı bir sorumluluk hissettikleri görülmüştür. Öğrencilerin çoğu beden eğitimi,  müzik, resim gibi derslerin etkili işlenmediğini ve yeteneklerini keşfetmede bu derslerin onlara yol gösterici olmadığını vurgulamışlardır. Ancak öğrenciler bu durumla ilgili olarak, bu derslere ayrılan sürenin programda çok az olmasına vurgu yapmışlardır

Abstract:
The aim of this study was to determine the relationship between the risk factors caused by exams used for student selection and placement into higher education (the YGS, the Transition to Higher Education Exam; and the LYS, the Undergraduate Placement Exam) and the academic performance of students continuing their education in 10th, 11th and 12th grades of secondary education, and also to investigate the causes behind this relationship. A mixed methodology involving both qualitative and quantitative study methods were used in this study. A relational scanning model was designed for the study?s qualitative aspect of the study, while a case study approach (a quantitative study pattern) was used for its quantitative aspect. 
The study sample consisted of students receiving their education during the 2011-2012 academic year in the 10th, 11th and 12th grades of nine Anatolian High Schools within the Çankaya, Mamak and Yenimahalle districts of the Ankara province. When selecting schools for this study, the Level Determination Exam (SBS) scores, which play a determining role in students? placement into secondary education institutions, were taken into consideration, along with the percentage of students entering universities from these schools. In this study, the Exam Anxiety Inventory (whose validity and reliability has been attested before), the Communication Skills Inventory, the Exam Pressure Scale, and the Student Information Questionnaire and Student Interview Form developed by the researcher were used. Path analysis, which is a structural equation model, was used for the analysis of data obtained in the quantitative aspect of the study. Data obtained from the interviews performed for the qualitative aspect of the study were analyzed by using the content analysis method. 
Evaluation of data obtained from the quantitative aspect of the study demonstrated that the theoretical model developed by the researcher could be verified and confirmed with the data obtained from 10th, 11th and 12th grades students; however, this evaluation also revealed that good consistency values could not be obtained for 10th grade students. When the obtained models were evaluated, it was observed that the time spent for completing the exam, the money spent in preparing for the exam, the exam pressure and the exam anxiety were all adversely affected with as the students? grade increased. Communication skills, on the other hand, affected success only on a mental level. Furthermore, while communication skills adversely affected performance among 11th grade students, communication skills had a positive effect on performance for 10th and 12th grade students. When data obtained from the qualitative aspect of the study were evaluated, it was observed that students' interest in school classes as well as the time they spent on social activities decreased as their grade increased. In addition to this, it was determined that the students? communication with their family and friends with regards to the discussions they had on exam preparations did not change according to the students' grade; however, it was observed that students with high academic performance communicated less with their family and friends and spent more of their time studying and solving tests as their grade level increased. Furthermore, it was observed that as the students' grade increased, they placed more pressure on themselves and felt greater responsibility towards their families due to the expenses made for the exam preparations. Most students described that classes such as physical education, music and drawing were not sufficiently covered in school, and that, as result, these classes did not assist them in discovering their own skills. The students attributed this to the very limited amount of time allocated to these classes in their school programs.