Cumhuriyet dönemi otobiyografik şiirlerde ben ve öteki meselesi (1923-1980)
The issue of self and other in Republican autobiographical poems (1923-1980)
Yazar: MUHAMMED KOÇ
Danışman: PROF. DR. KEMAL TİMUR
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Türk şiiri = Turkish poem

Özet:
Cumhuriyet dönemi Türk şiirinde, Otobiyografi ve Otobiyografik muhtevalı özellikler barından şiirler büyük bir yer tutmaktadır. Bu Otobiyografik türün özellikleri Cumhuriyet öncesi şiirde ve Batı tesirine girmeden önceki Türk şiirinde kısmen görülmektedir. Batı'da işlenen manasıyla otobiyografinin Türk şiirinde kendine yer bulması ancak Orhan Veli ile mümkün olmuştur. Cumhuriyet dönemi otobiyografik şiirinde hem Cumhuriyet öncesi şiirinden hem de Batı şiirinden daha farklı ve nevi şahsına münhasır bir hava hâkimdir. Bu sebeple tezin çerçevesi 1923 yılı ile başlatılmış ve tezin hudutları 1980 yılı ile tamamlanmıştır. Orhan Veli doğrudan "Otobiyografi" ismini kullanmasa da Otobiyografik şiirler yazmış ve bu şiirlerde bilinçli bir şekilde "ben ve öteki" meselelerini gündeme getirmiştir. Akabinde Nazım Hikmet doğrudan "Otobiyografi" ismiyle bir şiir kaleme almıştır. Ben ve öteki meselesinde yeni mefhumlar, izlekler ve meseleler işlemiştir. Metin Eloğlu kendi otobiyografisini her iki şairden de aldığı mefhum ve izleklerle devam ettirerek ben ve öteki meselesini yeni boyutlara taşımıştır. Ardından İsmet Özel hem Erbain kitabı boyunca otobiyografik meseleleri gündeme taşımış hem de Oto-Bio-Graf-İtti gibi doğrudan ismi bu minvalde olan şiirler yazmıştır. Ayrıca şairin bir adet de otobiyografisini anlattığı Waldo Sen Neden Burada Değilsin isimli nesir kitabıyla birlikte şiirlerindeki ben, sen, o, biz, siz meselelerini ele aldığı Tahrir Vazifeleri isimli bir kitabı mevcuttur. Böylece hem tarihî çizgi olarak bir mütekabiliyetin, silsilenin olması hem de bu şairlerin şiirlerinde otobiyografinin hem bilinçli hem de uzun ve derin bir şekilde işlenmiş olması dolayısıyla bu dört şair üzerinden otobiyografi meselesi anlatılmıştır. Ayrıca şairlerin birbirlerindeki izlekleri ve mefhumları, "ben ve öteki" kullanımlarını devam ettirmeleri ve bir silsile, tevali oluşturmaları da bu dört şairin seçilmesini sağlamıştır. Çalışmada bu dört şair üzerinden Cumhuriyet dönemi için 1923-1980 yılları arasının Otobiyografi ve Otobiyografik muhtevalı şiirlerinde ben'in ve öteki'nin nasıl işlendiği meselesine yer verilmiştir.

Abstract:
Autobiography and poems with autobiographical content have a great place in the Turkish poetry of the Republican period. The characteristics of this autobiographical genre are partially seen in pre-Republican poetry and in Turkish poetry before it came under Western influence. It was only with Orhan Veli that autobiography in the Western sense found its place in Turkish poetry. The autobiographical poetry of the Republican period has a different and unique atmosphere than both pre-Republican and Western poetry. For this reason, the framework of the thesis was started with the year 1923 and the boundaries of the thesis were completed with the year 1980. Although Orhan Veli did not directly use the title "Autobiography", he wrote autobiographical poems and consciously brought up the issues of "self and other" in these poems. Subsequently, Nazım Hikmet wrote a poem directly titled "Autobiography". He dealt with new concepts, themes and issues in the issue of the self and the other. Metin Eloğlu continued his autobiography with concepts and themes taken from both poets and carried the issue of self and other to new dimensions. Afterwards, İsmet Özel brought autobiographical issues to the agenda throughout his book Erbain. The poet also has a prose book titled autobiographical Waldo Sen Neden Burada Değilsin, in which he tells his autobiography, book titled Tahrir Vazifeleri, in which he deals with the issues of me, you, him, in his poems. In addition, the fact that the poets continue the themes and notions, the use of "I and the other", and that they form a series, a tevali, led to the selection of these four poets. In this study, through these four poets, the issue of how the self and the other are treated in the Autobiography and Autobiographical poems of the Republican period between 1923-1980 is included.