Borcun taksitle ödenmesine yönelik taahhüt ve sözleşmeler ile hükümleri
Commitment and contractual intending for paying by installments of debt with terms
Yazar: EMRAH KIZILHİSAR
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ERDEM CAN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Borçlar = Debts ; Sözleşmeler = Contracts ; Taahhüt = Undertaking ; Taksitlendirme = Installment ; İcra hukuku = Enforcement law

Özet:
Borcun taksitlendirilmesine yönelik taahhütler ve işbu taahhütlerin hükümlerine dair incelememizde, icra hukukuna ilişkin ilkeler ve genel bağlamda icra tasarrufları üst başlığında borcun taksitlendirilmesine yönelik sözleşmeler ve taahhütlerin özellikleri ile unsurlarını ele aldık. İcra hukuku, alacağını tahsil etmek isteyen şahısların cebri icra mekanizmasına müracaatları ile başlayan sürecin işleyiş şeklini, bu sürecin ilgililer ile arasındaki ilişkileri incelediği için esas itibariyle tesisine katkı sağladığı kamu düzenin niteliğinden kaynaklı olarak kamu hukuku ile ilişkilidir. Bahsettiğimiz ilişkiden kaynaklı olarak kamu hukuku karakteri ile ilişkilendirilebilecek bir kısım özelliklerin icra hukukunda mevcut olduğu önermesi genel manada savunulabilir. Çalışmamızın ilk bölümünde Anayasanın üstünlüğü, şeklilik ilkesi, tasarruf ilkesi ve devamında sözünü ettiğimiz diğer ilke ve başlıca karakteristik özelliklerin bu bağlamda ifade edilebileceği kanaatindeyim. Bu çıkarımdan yola çıkılarak, çalışmaya böyle bir başlangıç yapılması uygun görülmüş ve devamında ise tarafların ayrı ayrı ve birlikte icra sürecini etkileyebilme kabiliyetleri özelinde icra sözleşmeleri kavramı üzerinde durulmuştur. Bu bahiste, Türk İcra Hukuku sistematiğinde icra sözleşmelerinin mevzuat noktasında ele alınmadığı, kanun koyucunun sadece belirli noktalara ilişkin olarak tarafların tasarruf kabiliyetlerinin muhtemel sonuçları hakkında bir takım önermelerde bulunduğu ifade olunmuştur. 2004 sayılı İİK'nın hakkında önermeler bulunduğu bir kurum da borcun taksitlendirilmesine yönelik taahhüt ve sözleşmelerdir. Kanun koyucu, tarafların söz konusu tasarruflarını kavramsal manada ele almamış sadece hükümleri hakkında bir kısım tespitlerde bulunmuştur. Borcun taksitlendirilmesine yönelik taahhütler ve sözleşmelerin özellikleri, hukuki anlamda kuruluşları ve hükümlerinden çalışmamızın muhtelif yerlerinde ayrı ayrı bahsedilmiştir. Mezkur tasarruflar hakkında açıklama yapıldığı üzere, kanunda açık bir hüküm olmasa bile içtihadi yollarla oluşturulmuş bazı uygulamalar, daha doğrusu kabuller söz konusudur. Bu uygulama ya da kabuller, bir taahhüt ya da sözleşmenin geçerli olabileceği hukuki alan ya da sahanın ister istemez daralmasına yol açmaktadır. İcra hukukunun karakterine uygun içkin kamu hukuku özeliliği nazara alındığında bu durum kabul edilebilir. Ancak bu durum kanunun genel anlamda öncelik verilmesi gereken lafzi manasından zamanla uzaklaşılmasına neden olabilecektir. Menfaat dengesi bağlamında tesis edilmesi gereken tarafların karşılıklı olup aynı anda korunması gereken menfaatlerinin temel hak ve hürriyetler ile de bağlantılı olduğu hususundan yola çıkıldığında, taraflardan birinin temel hak ve hürriyetine zarar getirmesi muhtemel olan ve menfaat dengesini bozabilecek bir uygulamanın genel çerçevesinin ya da kuruluş koşullarının kavramsal bağlamda mevzuat kapsamında düzenlenmesi gerekmektedir. Örneğin, 2004 sayılı İİK'nın 111. maddesinde yer alan ve tarafların borcun taksitlendirilmesine yönelik sözleşmeler yapabilecekleri anlamında değerlendirilebilecek '…borçlu ile alacaklının borcun taksitlendirilmesi için icra dairesinde yapacakları sözleşme veya sözleşmelerin devamı süresince 106 ve 150/e maddelerindeki süreler işlemez. Ancak bu sözleşme veya sözleşmelerin toplam süresinin on yılı aşması halinde, aştığı tarihten itibaren süreler kaldığı yerden işlemeye başlar….' şeklindeki ifadesi alacaklı ve borçlu arasındaki bu yöndeki sözleşmeler bağlamında ele alınabilecek tek ibaredir. Görüleceği üzere, 2004 Sayılı İİK'nın 111/3 hükmü anlamında değerlendirilebilecek sözleşmelerin kuruluşları hakkında kanunda herhangi bir hüküm yoktur. İcra ve İflas sistematiği için sözleşmeler genel teorisinden çıkarım yapılmak suretiyle, bu kavramın içinin doldurulması mümkün olmadığından, ilgili bölümde değinildiği üzere, uygulama ve içtihadi bir takım çözümler üretilmiştir. Kamu hukuku karakterini bir yönü ile ihtiva eden cebri icra hukukunda buna benzer çözümler üretilerek söz konusu kurucu kavramların içinin doldurulmasının işin mahiyetine uymadığı kanaatindeyim. 
Çalışmamızın konusu olan borcun taksitlendirilmesine yönelik tarafların tasarruflarının hükümlerinin hukuki boyutunun yanında cezai boyutunu da başlıca önemli olan unsurlar bağlamında ele almıştık. Kamu hukuku karakterini bir yönüyle içeren cebri icra hukukunda, esas itibariyle incelediğimiz borcun taksitlendirilmesine yönelik tarafların tasarruflarının hukuki boyutunun cezai boyutu olmadan ele alınması mümkün değildir. Cebri icra sistemimiz, borcun taksitle ödenmesine yönelik şartları taşıyan taksitle ödeme taahhüdü ya da sözleşmelerine tarafların uymamaları durumunda uymayan taraf bakımından bir takım yükümlülükler getirmektedir. Özetle, borcun taksitlendirilmesine yönelik tarafların tasarruflarına uyulduğu müddetçe nasıl alacaklı borçlu aleyhine takibin devamını gerçekleştiremiyorsa tasarrufun gereğinin yerine getirilmediğinde borçlunun birtakım külfetlerle karşılaşması anlaşılabilir bir durumdur ve kanun koyucu tasarrufun gereğini yerine getir(e)meyen borçlunun, taahhüdünü, önceki tasarrufunun gereğini yerine getirmesini sağlamak maksadıyla tazyik hapsine tabi tutulmasına ilişkin bir sistem öngörmüştür. Taahhüdü yerine getir(e)meyen borçlu tarafın böyle bir yaptırım ile karşılaşabilmesi için usulüne uygun bir şekilde kurulmuş olan borcun taksitlendirilmesi tasarrufuna ihtiyaç vardır. Kişilerin en temel hak hürriyetlerinden olan kişi hürriyetinin kısıtlanması sonucuna neden olabilen işbu tasarrufların, icra hukuku bakımından sonuçlarının yanında, uyulmadıkları halde mevzuatımıza göre icra suçu sayılan ve tazyik hapsi ile yaptırım altına alınan icra ceza hukuku alanı, yani kamu hukuku karakterine konu olabilecek sonuçları da vardır. Öncelikli etkisini icra hukuku alanında doğuran borcun taksitlendirilmesine yönelik tarafların tasarruflarının kuruluşu, geçerliliği ve yine icra hukuku üzerindeki etkilerinin yanında borçlu tarafından yerine getirilmediği halde ne ile nasıl karşılaşacağı hususu da aynı manada üzerinde durulması ve tartışılması gereken bir konudur. Ayrıca bu husus, konuya ilişkin Anayasa'nın ilgili hükmü ve Uluslar arası metinlerin incelenmesinden anlaşılacağı üzere önem ifade etmektedir. Gerçekte usule uygun bir şekilde kurulmamış, bir borcun taksitlendirilmesine yönelik tasarrufun sehven gözden kaçırılarak geçerli olarak addedilmesi yada gerçekte taahhüdü ihlal suçunu oluşturmayan taahhüdü yerine getirememe eyleminin böyle olduğunun düşünülmesi ilgilinin kişi hürriyetinin sınırlanması ile sonuçlanacağından adil yargılama ilkelerinin eksiksiz bir şekilde uygulanması ve işbu icra suçunun unsurlarının tüm şartları ile gerçekleşip gerçekleşmediği titizlikle araştırılmalıdır. Aksi takdirde, icra hukukundaki menfaat dengesinin zedelenmesine ya da bozulmasında neden olunabileceği gibi mevzuatımıza göre bireysel başvurulara konu olabilecek nitelikte temel hak ve hürriyetlerin ihlalleri ile karşılaşılabilecektir.

Abstract:
In this study of commitments to divide a payment into installments and the provisions of these commitments, principles of enforcement-law and contracts for the installment of the payment, specifications of commitments and their elements are discussed in a wide context under the main heading of enforcing disposals. Enforcement law is connected with public law as a consequence of its contribution to public order's establishment as it basically analyses the modus operandi of the process which begins with the application of a person who aims to collect his debt, and the relations between those who are concerned and the process. The postulate in which some of the specifications which can be related with public law based on the afore-mentioned relations can be advocated in broad terms. I think supremacy of the constitution, the principle of  "morphology",the principle of disposal and the other principles mentioned before and their main characteristic features will be examined within this context in the first chapter. Based on this deduction, such a beginning for this study is thought to be appropriate and afterwards an emphasis is laid upon the term of enforcement contracts within the context of the capacity of the parties to influence the process of execution individually or jointly. Within this scope, it is covered that in the system of Turkish Enforcement Law, enforcing contracts are not discussed under positive law, law-maker can only postulate on the consequences of possible disposal capabilities of the parties on particular points. According to bankruptcy and enforcement law with law no 2004 an organization about which there are postulates could have commitments and contracts for the installment of the debt.  Law-maker does not address to mentioned disposals cognitively but identifies the provisions of them with some proofs. Specifications of the commitments and the contracts for the installment of the debt and their legal organizations and provisions take place in different parts of this study. As explanations made for the aforementioned provisions, even if there are no clear clauses in law, there exists some practices emanating from judicial opinions, to be more precise "Acceptances". These kinds of practices or acceptances unavoidably narrow the area in which a commitment or a contract can be valid. But when the inherent specifications of public law, which are suitable to enforcement law, are taken into consideration, this situation could be accepted. However, it might cause its literal meaning, which must have the priority in broad terms, to be differentiated. When it is thougt that the interests, which are mutual but also should be preserved concurently within the context of balance of advantage, are interconnected with basic rights and liberties, general framework and evolutionary conditions of any practice, which is possible to harm the basic rights and liberties of the parties and disturb the balance of advantage, are required to be arranged cognitevly within the scope of positive law. For instance, inscription of " Periods of time inscribed in Article 106 and 150/e do not lapse during the course of time when legally valid contract/contracts which is/are made between a debtor and a creditor for the installment of the payment. " in Article  111 of  bankruptcy and enforcement law with law no 2004 which can be understood as parties can make contracts for the installment of the debt is the only clause.  However, if total duration of the contract/contracts is/are more than 10 years, periods of time inscribed in Article 106 and 150/e start to work. As it could be realized, there is not any clause about the formation of contracts within the scope of 111/3 paragraf of bankruptcy and enforcement law with law no 2004. Therefore, a set of solutions were produced by making deductions from the general theory of contracts for the system of bankruptcy and enforcement and this case is explained in the related parts of this study. I am of the opinion that in the law of compulsory execution, which includes the basic characteristics of public law, it is not possible to make use of this concept by producing similar solutions. Legal aspect of the parties' provisions of disposals as well as their punitive aspects are explained within the scope of this study of which subject is division of the payment into installments. It is not possible to explain the legal aspect of the parties' provisions of disposals which is mainly discussed within the framework of division of the payment into installments without their punitive aspects in compulsory disposal in a way including the characterisrics of public law. 
Turkish compulsory disposal system imposes obligations for the parties who do not comply with the provisions of agreements or fulfill the commitments to pay the dept in installments. In summary,  as long as the parties comply with the disposals for discharging the debt in installments, the creditor can not pursue the indictment against the debtor and likewise it is ordinary for the debtor to face with a set of punishments when he/she does not pay the debt, and law-maker formed a system where a prison sentence with coercion is performed for the ones who do not do what is necessary to make them fulfill the requirements of the contracts. Therefore, legally binding disposals for the division of payments into installments are needed to face the debtors with sanctions when they do not fulfill their commitments. These disposals, which can cause restrictions on the debtor's right of freedom which is one of the most fundemantal rights, when they are not obeyed, they have the results in terms of enforcement law and penal code through enforcement, which could also be a subject of public law, and they are considered as an enforcement crime and preventive imprisonment. Formation of disposals for division of a payment into installments which have causing impacts in the field of enforcement law, their validity and their impacts on enforcement law as well as the matter of how debtors are punished when they do not fulfill the requirements are the points on which emphasis should be laid and discussed. Moreover, its importance could be understood when the related part of the constitution and international agreements are analysed. In reality, disposals, which are not formed legally, for the installment of a payment could end up with limitations on the debtor's liberty as a matter of fact even if the one does not commit a crime by violating the commitment or just these disposals are considered to be formed validly. Therefore, whether legal jurisdiction is performed faultlessly and such a crime occured without any doubt must be investigated meticulously. On the other hand, this situation causes balance of advantage to be disturbed or to be damaged and results in violatation of basic rights and liberties which could culminate with individual communications according to our positive law.