Kadın kooperatiflerinin kadınların ekonomik ve sosyal yaşamlarında yarattığı değişimler: Batı Akdeniz örneği
Changes created by women's cooperatives in the economic and social lives of women: The West Mediterranean case
Yazar: PELİN DEMİRCAN YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR ŞENKAL
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Sosyal Politika Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Akdeniz bölgesi = Mediterranean region ; Batı Akdeniz bölgesi = Western Mediterranean region ; Ekonomik hayat = Economic life ; Kadın girişimciliği = Woman entrepreneurship ; Kadın kooperatifçiliği = Women's cooperative ; Kadınlar = Women ; Kooperatifler = Cooperatives ; Kooperatifçilik = Cooperative system ; Sosyal hayat = Social life

Özet:
Araştırmada, kadın kooperatiflerinin kadınların ekonomik ve sosyal yaşamlarında yarattığı değişimleri ortaya koymak ve bu değişimlerin yanında kadın kooperatiflerinin kadınların ekonomik ve sosyal yaşamlarında karşılaştığı sorunlara çözüm sağlayıp sağlamadığını değerlendirmek amaçlanmıştır. Kadınların kadın kooperatifine katılım öncesi ve sonrası yaşam deneyimleri ele alınarak kadınların kadın kooperatifine ilişkin görüşlerini ve sosyo-ekonomik yaşamlarında karşılaştıkları sorunlara yönelik bakış açılarını anlamak ve yorumlamak amacıyla nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji deseni tercih edilmiştir. Araştırmanın çalışma gurubunu Batı Akdeniz Bölgesi'ndeki Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi türü ortakları oluşturmaktadır. Kooperatif ortaklarından elde edilen veriler MAXQDA programı yardımıyla kodlanmış ve analiz tekniklerinden içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucuna göre; Batı Akdeniz'deki kadın kooperatifleri, çoğunluğu ev kadını, ev eksenli faaliyet gösteren kadınlara istihdam alanı oluşturarak, işsiz kadınların kayıtlı ekonomide yer almalarını sağlamıştır. Kadınların kooperatif faaliyetleri sonucunda elde ettikleri gelirle ihtiyaçlarını karşıladıkları ve yoksulluk düzeylerinin azaldığı görülmüştür. Cinsiyetleri sebebiyle eşitsizliğe maruz kalan kadınlar ise kooperatif çatısı altında adil ücrete erişmişlerdir. Kooperatif faaliyetleri ile gelir elde eden ve bu geliri özgürce harcayan kadınlar ekonomik bağımlılıktan kurtulmuşlar ve aynı zamanda özgüven kazanarak kendilerini toplumda daha güçlü görmeye başlamışlardır. Kadınlar kooperatif sonrası kendilerini geliştirebilecekleri eğitim imkanları elde etmişler ayrıca sosyal yaşamları sınırlı olan kadınlar katıldıkları birçok faaliyetlerle sosyalleşmişlerdir. Kooperatif sonrası insan onuruna yakışır bir çalışma ortamı bulan kadınlar kooperatif içerisinde yönetici olabilme ve kararlara katılma imkânı elde etmişlerdir. Kooperatifle birlikte iş sahibi olan kadınlar toplumda başarılı bir kadın profili oluşturmuşlardır. Ancak hane içinde kadından beklenen görevlerin hala devam ettiği görülmekle birlikte, kadın kooperatiflerinin kadınların cinsiyet rolleri açısından kısmı bir değişim yarattığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kadın Kooperatifi, Ekonomik Yaşam, Sosyal Yaşam, Kadın Sorunları, Antalya, Isparta, Burdur, Batı Akdeniz Bölgesi

Abstract:
In this research, it is aimed to reveal the alterations created by women's cooperatives in the economic and social lives of women and to evaluate whether women's cooperatives provide solutions to the problems that women face in their economic and social lives. The phenomenology design, one of the qualitative research designs, was preferred in order to understand and interpret the views of women on women's cooperative and their perspectives on the problems they encounter in their socio-economic lives by considering the life experiences of women before and after their participation in the women's cooperative. The working group of the research consists of the Women's Enterprise Production and Business Cooperative type in the Western Mediterranean Region. The data obtained from the cooperative partners were coded with the help of the MAXQDA program and content analysis, one of the analysis techniques, was used. As a result of the research; Women's cooperatives in the Western Mediterranean provided employment for women, mostly housewives, and enabled unemployed women to take part in the formal economy. It has been observed that women meet their needs with the income they earn as a result of cooperative activities and their poverty level has decreased. Women who were exposed to wage inequality due to their gender achieved fair wages under the roof of the cooperative. Women who earn income through cooperative activities and spend this income freely have recovered from economic dependency and at the same time, they have gained self-confidence and started to see themselves as stronger in society. After the cooperative, women have obtained educational opportunities where they can improve themselves, and women with limited social lives have socialized through many activities they participate in. Women who found a decent working environment after the cooperative had the opportunity to become managers and participate in decisions within the cooperative. With the cooperative women who have a job have created a successful woman profile in the society. However, although it is seen that the duties expected from women in the household still continue, it has been determined that women's cooperatives have created a partial change in terms of women's gender roles.

Keywords: Women's Cooperative, Economic Life, Social Life, Women's Issues, Western Mediterranean Region, Antalya, Isparta, Burdur.