Siyah alaca süt sığırlarında çeşitli süt ve kan protein polimorfizmi ve bu özelliklerle bazı verim özellikleri arasındaki ilişkiler /
Yazar: ESER KEMAL GÜRCAN
Danışman: PROF. DR. M. İHSAN SOYSAL
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Albüminler = Albumins ; Hemoglobinler = Hemoglobins ; Kan protein polimorfizmi = Blood protein polymorphism ; Siyah alaca sığırlar = Holstein friesian cattles ; Süt = Milk ; Süt sığırları = Dairy cattles ; Zootekni = Zootechnics

Özet:
ÖZET Bu araştırmada Tahirova Tarım İşletmesinde yetiştirilen 155 Siyah Alaca süt sığırında kan Transferrin (Tf), Albumin (Alb), Hemoglobin (Hb) gibi kan proteinleri ve Eritrosit Potasyum Konsantrasyonu polimorfizmi ile süt proteinleri ( Alfa Kazein, Beta Kazein, Kappa Kazein ve Beta Laktoglobulin) polimorfizmi incelenmiştir. Sürünün bu lokuslar bakımından genetik yapısı belirlenmiştir. Çalışmada Siyah Alaca süt sığırlarına ait 532 laktasyon kayıdından yararlanarak kan ve süt protein genotipleri ile laktasyon süt verimi, günlük ortalama süt verimi ve laktasyon süresi ve süt verimi bakımından damızlık değerler arasındaki ilişkiler araştırılmıştır. Hemoglobin ve Albumin lokusu monomorfik bulunmuştur. Yanlızca Hemoglobin AA ve Albumin BB genotipi gözlenmiştir.Buna göre Hemoglobin lokusu bakımından bu lokusa ait (HbA) allel gen frekansı 1.0 ve Albumin lokusuna ait (AlbB) allel gen frekansı 1.0 olarak bulunmuştur. Eritrosit Potasyum Konsantrasyonu (Ke) polimorfizmi bakımından ise (Kh ) ve (KL ) allel gen frekansları ise sırasıyla 0.92 ve 0.08 olarak bulunmuştur. Transferrin lokusu bakımından ise altı farklı genotip gözlenmiştir. Bu genotipler Tf-AA, Tf-DD, Tf-DE, Tf-AE, Tf-AD, Tf-EE genotipleri bulunmuştur. Transferlin lokusuna ait bu genotipleri oluşturan (Tf A, Tf D, Tf E) allel gen frekanslarını sırasıyla 0.26; 0.58 ve 0.16 olarak bulunmuştur. Alfa Kazein (ası-Cn) lokusuna ait (A, B, C) allel gen frekanslarım sırasıyla 0.01, 0.97 ve 0.02 olarak bulunmuştur. Bu allel genlerin belirlediği genotipler ise ası-Cn BB, ctsı-Cn AB ve ası-Cn BC olarak bulunmuştur. Beta Kazein ( (3-Cn) lokusuna ait (A) ve (B) allel gen frekanslarım ise 0.95, 0.05 olarak bulunmuştur. Beta Kazein lokusuna ait genotipler ise (3-Cn AA, P-Cn AB, 0-Cn BB olarak bulunmuştur. Beta Laktoglobulin ((3- Lg) lokusuna ait (A) ve (B) allel gen frekanslarını ise 0.55, 0.45 olarak belirlenmiştir.Beta Laktoglobulin lokusuna ait genotipler ise P-Lg AA, P-Lg AB, P-Lg BB olarak bulunmuştur. Kappa Kazein (K-Cn) lokuslanna ait (A) ve (B) allel gen frekanslarını ise 0.68, 0.32 olarak bulunmuştur.Kappa Kazein lokusuna ait genotipler K-Cn AA, K-Cn AB ve K-Cn BB olarak bulunmuştur. Tranferrin genotiplerine göre incelenen süt verim özellikler bakımından önemli farklılıklar bulunmuştur. Buna göre günlük ortalama süt verimi Transferrin AA genotiplilerin (20.53 ± 0.93 kg) Transferrin DD (19.19 ± 0.51 kg) ve Transferrin AD(17.79 ± 0.65 kg) genotipli hayvanlardan daha yüksek günlük ortalama süt verimine sahip olduğu bulunmuştur (PO.05). Süt verimi bakımından ise Transferrin AA genotipliler en yüksek süt verimine sahip bulunmuştur. Transferrin AA genotipliler (6202 ± 270 kg), Transferrin AE ( 5227 ± 270 kg) ve Transferrin AD (5368 ± 184 kg) genotiplilerden süt verimi bakımından üstün bulunmuştur (P<0.05).Laktasyon süresi bakımından ise Transferrin AA genotipinin (316 ± 10.85 gün), Transferrin AE (286 ± 11.15 gün) genotipinden üstün bulunmuştur (P<0.05). Aynı şekilde Transferrin DE (334 ± 10.33 gün) genotipinin ise Transferrin AE (286 ± 11.15 gün) ve Transferrin AD (303 ± 7.93 gün) genotipinden üstün olduğu bulunmuştur (P<0.01). Transferrin DE (334 ± 10.33 gün) genotipinin Transferrin DD (302 ± 6.10 gün) genotipinden istatistiki olarak farklı bulunmuştur (PO.01). Süt verimine ait damızlık değer bakımından ise Transferrin AA genotipliler diğer genotiplerden daha yüksek damızlık değere sahip bulunmuştur. Transferrin AA genotipliler (5593 ± 119.59 kg), Transferrin AE (5227 ±51.95 kg) ve Transferrin AD (5247 ± 51.33 kg) genotiplilerden daha üstün bulunmuştur (P<0.01). Transferlin DD (5399 ± 36.63 kg) genotipi ile Transferrin AD (5247 ±51.95 kg) genotipi arasındaki fark önemli bulunmuştur (P<0.01). Transferrin AD (5247 ± 51.33 kg ) genotipi ile Transferrin DE (5494 ± 96.65 kg) genotipi arasındaki fark önemli bulunmuştur (P<0.01).Son olarak Transferrin AE (5227 ±51.95 kg) genotipi ile Transferrin DE (5494 ± 96.65 kg) genotipi arasındaki fark istatistiki olarak anlamlı bulunmuştur (PO.01). Eritrosit Potasyum Konsantrasyonu bakımından ise günlük ortalama süt verimleri,laktasyon süt verimi, laktasyon süt verimi için damızlık değerler, laktasyon süresi için iki grup ortalamaları arasındaki fark istatistiki olarak önemsiz bulunmuştur. Beta laktoglobulin ve Kappa Kazein tipleri bakımından incelenen bütün genotipler için grup ortalamaları arasındaki farklar istatistiki olarak önemsiz bulunmuştur. Sonuç olarak incelenen polimorfik karekterlerden Transferrin lokusu ile günlük ortalama süt verimi, laktasyon süt verimi, laktasyon süresi özellikleri arasındaki ilişki istatistiki olarak önemli bulunmuştur. Seleksiyon kararlarında bu lokusun dikkate alınması mümkündür. Hemoglobin, Albumin, Eritrosit Potasyum Konsantrasyonu ve Alfa Kazein, Beta Kazein, Kappa Kazein, Beta Laktoglobulin lokuslan bakımından günlük ortalama süt verimi, laktasyon süt verimi, laktasyon süresi özellikleri ile genotip grupları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır.

Abstract:
m SUMMARY The polymorphisms of blood proteins such as Albumin (Alb), Transferrin (Tf), Haemoglobin(Hb) and Eryrocytes potassium concentration with milk proteins such as Alfa Casein (asi-Cn), Beta Casein ( (3-Cn), Kappa Casein (K-Cn), Beta Laktoglobulin ((3-Lg) of 155 head Black and White cow raised in Tahirova State Farm were investigated. The genetic constitution of population with respect to theese loci were examined. The breeding values of materials with respect to milk yield were also estimated. The relationship between blood, milk protein types and several milk production charecteristics such as, lactation yield, average daily milk yield, lactation lenght, breeding value obtained from 532 lactation record were investigated. Haemoglobin and Albumin loci were found as monomorphic.The only Haemoglobin AA and Albumin BB genotypes were observed. (A) allel frequency of Haemoglobin loci and (B) allel frequency of Albumin loci were as 1.0. The (Kh) and (KL) allele frequencies of Eritrocyte potassium concentration loci were found as 0.92 and 0.08 respectively. Six different genotypes in Transferrin loci were observed. Theese Transferrin genotypes were as Tf-AA, Tf-DD, Tf-DE, Tf-AE, Tf-AD, Tf-EE.Theese genotypes were obtained from A,D,E alleles. The Tf A, Tf D, Tf E allele frequencies were as 0.26; 0,.58; 0.1 6 respectively. The A,B,C allele frequencies of Alfa Casein (ccsi-Cn) loci were found as 0,01; 0,97; 0,02 respectively. The A and B allele frequencies of Beta Casein ( (3-Cn) were observed as 0,95 and 0,05 respectively. The A and B allele frequencies of Beta Laktoglobulin (P-Lg) were as 0,55 and 0,45 respectively. The A and B allele frequencies of Kappa Casein (K-Cn) were estimate as 0,68 and 0,32 respectively. Significant differences were found among the Transferrin genotypes with respect to milk production traits. The average daily milk yield of Transferrin AA (20.53 ± 0.93 kg) were higher than those of Transferrin DD (19.19 ± 0.51 kg) and Transferrin AD (17.79 ± 0.65 kg).The highest lactation yield group was Transferrin AA. The lactation yield of Transferrin AA group (6202 ± 270 kg) was significantly higher than those of Transferrin AE ( 5227 ± 270 kg), Transferrin AD (5368 ± 184 kg). The lactation length of Transferrin AA (316 ± 10.85 day) was significantly higher than Transferrin AE (286 ±11.15 day). TheIV lactation length of Transferrin DE (334 ± 10.33 day) was significantly higher than Transferrin AE (286 ± 11.15 day) and Transferrin AD (303 ± 7.93 day). The lactation length of Transferrin DE (334 ± 10.33 day) was significantly higher than Transferrin DD (302 ±6,10 day). Breeding value for lactation yield of Transferrin AA group was highest. The breeding value of Transferrin AA for lactation milk yield (5593 + 119.59 kg) were significantly higher (P<0,01) than Transferrin AE (5227 ± 51.95 kg) and Transferrin AD (5247 ± 51.33 kg). The differences between breeding values of Transferrin DD (5399 ± 36.63 kg) and Transferrin AD ( 5247 ± 51.95 kg) group was statisticaly important (PO.Ol).The differences between breeding values of Transferrin AD (5247 ± 51.33 kg ) and Transferrin DE ( 5494 ± 96.65 kg) groups was significantly important (P<0.01). The differences between breeding values of Transferrin AE (5227 ± 51.95 kg ) and Transferrin DE ( 5494 ± 96.65 kg) groups was significantly important (P<0.01). Differences between two Eryrocytes potassium concentration genotypes was not significantly important for the traits of average daily yield, lactation length, lactation yield and breeding values for milk yield (P<0,05). Differences among the Beta Lactoglobulin genotypes and Kappa casein genotypes for all traits examined were not importand statisticaly. It is concluded that due to importance of relationship between Transferrin types and production traits. This trait can be used in selection studies. The genetic structure of population for other loci was estimated. No significant relationship was found between production traits and genotypes rather than Transferrin types.