Kamu kurumu çalışanlarının dijital vatandaşlık yeterlik düzeylerinin belirlenmesi ve bazı demografik değişkenlere göre incelenmesi
Determination of digital citizenship competence levels of public institution employees and examining in terms of some demographic variables
Yazar: ADEM KOÇAK
Danışman: DOÇ. DR. VİLDAN ATEŞ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Yönetim Bilişim Sistemleri = Management Information Systems

Özet:
Teknolojinin hızlı gelişmesiyle birlikte insanlar birçok işlemini bilgisayar ve internet üzerinden gerçekleştirmektedir. Bankacılık, iletişim, eğitim, öğretim ve alışveriş gibi gündelik yaşamın resmi işlemleri dijital ortamda gerçekleşmeye başladıkça, teknolojiyi doğru ve yerinde kullanabilen kişi anlamına gelen dijital vatandaşlık kavramı ortaya çıkmıştır. Dijital mecralarda iletişim kurabilen, uygulamaları kullanabilen, çevrimiçi alışveriş yapabilen, dijital olarak üretebilen ve dijital olarak öğrenebilen insanların etik kurallara bağlı kalıp ve bu eylemlerin uygulanmasındaki hak ve sorumluluklarını bilmeleri gerekmektedir. Bu araştırmanın amacı kamu kurumlarında çalışmakta olan personelin dijital vatandaşlık yeterlilik düzeylerinin belirlenmesi ve demografik değişkenlere göre incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda nicel araştırma yöntemi kullanılmış ve veriler çevrimiçi anket formu ile toplanmıştır. Çalışma grubu Ankara merkezli 17 kamu kurumunda çalışan toplam 242 kamu çalışanından oluşmaktadır. Yapılan çalışmada veri toplama aracı olarak Metin ve Cin (2021) tarafından geliştirilen geçerlik ve güvenirliği kanıtlanmış 21 maddeden oluşan "Dijital Vatandaşlık Yeterlik Ölçeği" (DVYÖ) kullanılmıştır. DVYÖ'den elde edilen al boyut ve toplam puanların yaş, eğitim, çalışılan birim, kamu kurumundaki hizmet süresi, iş dışında internette geçirilen süre açısından karşılaştırılmasında Kruskal Wallis testi, ikili karşılaştırmalar için de Bonferroni metodu tercih edilmiştir. DVYÖ ölçeğinin cinsiyet bazında karşılaştırılmasında Mann Whitney U testi kullanılmıştır. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar IBM SPSS Statistics 26.0 (IBM Corp. Released 2019. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 26.0. Armonk, NY: IBM Corp.) programı ile gerçekleştirilmiştir. Kamu kurumu çalışanlarının dijital vatandaşlık yeterlilik düzeyi puanının 79 olduğu görülmüştür. Araştırmada cinsiyet karşılaştırmasında sadece dijital hukuk ve haklar açısından erkekler ve kadınlar arsında puansal anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. Dijital okuryazarlık ve erişim puanları internette geçirilen süre açısından da anlamlı farklılık göstermektedir. Eğitim düzeylerine göre ikili karşılaştırma sonuçlarına göre yüksek lisans mezunlarının dijital ticaret puanlarının doktora mezunlarından anlamlı derecede düşük olduğu belirlenmiştir. Çalışma sonuçları ilgili alanyazı ile karşılaştırılarak araştırmacılar ile kamu kurumu çalışanlarına ve karar vericilere yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
With the rapid development of technology, people carry out many of their transactions via computers and the internet. As the official transactions of daily life such as banking, communication, education, training and shopping begin to take place in the digital environment, the concept of digital citizenship, which means a person who can use technology correctly and appropriately, has emerged. The aim of this research is to determine the digital citizenship competence levels of personnel working in public institutions and examine them according to demographic variables. For this purpose, quantitative research method was used and data was collected with an online survey form. The working group consists of a total of 242 public employees working in 17 public institutions based in Ankara. In this research, the "Digital Citizenship Competence Scale (DVYÖ)", consisting of 21 items with proven validity and reliability developed by Metin and Cin (2021), was used as a data collection tool. In comparing the six dimensions and total scores obtained from DVYS in terms of age, education, unit of study, length of service in a public institution, and time spent on the internet outside of work, the Kruskal Wallis test and the Bonferroni method were preferred for pairwise comparisons. Mann Whitney U test was used to compare the DVYS scale on a gender basis. Statistical analyzes and calculations were performed with IBM SPSS Statistics 26.0 (IBM Corp. Released 2019. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 26.0. Armonk, NY: IBM Corp.). It was observed that the digital citizenship competence level of public institution employees' score was 79. In the research, it was seen that there was a significant difference between the scores of men and women in gender comparison only in terms of digital law and rights. Digital literacy and access scores show significant differences in terms of time spent on the internet. According to the results of pairwise comparison according to education levels, it was determined that the digital commerce scores of master's graduates were significantly lower than those of doctoral graduates. The results of the study are compared with the relevant literature and recommendations are presented for researchers, public institution employees and decision makers.