Mahkumların yapılandırılmış serbest zaman aktivitelerinden elde etiği faydalar: Temellendirilmiş kuram çalışması
The benefits of structured leisure activities for the inmates: Grounded theory research
Yazar: ELİF KÖSE
Danışman: DOÇ. DR. TENNUR YERLİSU LAPA
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hareket ve Antrenman Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Spor = Sports
Dizin: Boş zaman = Leisure ; Boş zamanları değerlendirme = Leisure activities ; Ceza evi = Prison ; Hükümlüler = Convicts ; Mahkümiyet = Conviction ; Rekreasyon = Recreation ; Rekreasyonel aktiviteler = Recreational activities

Özet:
Amaç: Ülkemizde ve dünyada hükümlü sayısının giderek arttığı görülmektedir.
Mahkumlar kötü yaşam koşulları, geçmiş yaşam travmaları, mahkum olmanın getirdiği
stres nedeniyle fizyolojik ve psikolojik hastalıklara daha açık hale gelmektedir. Rekreatif
aktiviteler, cezaevi sürecinde mahkumların biyo-psiko-sosyal durumlarını iyileştirmenin
ve onları tahliye sonrası topluma geri kazandırmanın önemli bir yolu olarak kabul
edilmektedir. Bu çalışmanın amacı, cezaevinde uygulanan rekreatif programların
etkinliğini mahkum perspektifinden değerlendirmektir.
Yöntem: Araştırmada Glaser'in klasik temellendirilmiş kuram deseni kullanılmıştır.
Çalışmanın örneklemi, yapılandırılmış aktivitelere katılan 19 mahkumdan oluşmaktadır.
Araştırma örnekleminin belirlenmesinde kuramsal örnekleme tekniği kullanılmıştır. Veri
toplama yöntemi olarak yarı-yapılandırılmış görüşme, gözlem ve dokümanlardan
yararlanılmış, veri analiz süresince kuramsal notlar tutulmuştur. Veri analiz süreci açık,
seçici ve kuramsal kodlama olarak üç aşamalı yürütülmüş, tüm analiz süresince sürekli
karşılaştırma tekniği kullanılarak temaların birbirinden ayrışması sağlanmıştır.
Bulgular: Mahkumların yapılandırılmış cezaevi aktivitelerinden elde ettiği faydaları
tanımlayan temalar, "Gelecek Beklentisi", "Sosyal Fayda", "Koğuş Problemlerinden
Uzaklaşma", "Fiziksel Sağlık", "Psikolojik Fayda","Ekonomik Fayda", "Duygusal
Fayda", "Rahatlama Faydası", "Bilişsel Fayda" ve "Kişisel Gelişim" olarak
belirlenmiştir. Her bir temanın birbiri ile ayrılmayacak bir şekilde ilişkili olduğu
görülmektedir.
Sonuç: Araştırmanın çekirdek kategorisi "Mahkumların yapılandırılmış serbest zaman
aktivitelerinden elde ettiği faydalar" olarak belirlenmiştir. Bu kategori, mahkumların
katılmış oldukları rekreatif aktiviteler ile hem cezaevi hayatının baskısını hafiflettiği
hem de serbest bırakıldıktan sonra onlara hayatta kalabilecekleri bilgi ve becerileri
kazandıklarını göstermektedir. Bu aktiviteler mahkumların rehabilite edilmesinde
ekonomik, hümanist ve etkin bir yöntemdir.

Anahtar Kelimeler: mahkum, rekreatif aktiviteler, rekreasyon faydası, temellendirilmiş
kuram, cezaevi

Abstract:
Objective: The number of convicts appears to increase both in our country and in the
world. Inmates are more prone to physiological and psychological diseases due to poor
living conditions, past life traumas and stress of being an inmate. Recreational activities
are regarded as an important way of improving bio-psycho-social status of the inmates
during imprisonment and reintegrating them into society after release. The aim of this
study is to assess the efficiency of the recreational programs applied in prisons from the
perspective of the inmates.
Method: The research design used in this study is the classic grounded theory of Glaser.
The research sample consists of 19 inmates that participated in the structured activities.
Theoretical sampling method was used for the identification of the research sample.
Semi-structured interviews, observations and documents were utilized for data collection
purposes and memoing accompanied the data analysis process. A three-phased data
analysis process was carried out through open, selective and theoretical coding. Constant
comparison method was used during the analysis to make sure that themes are
segregated from each other.
Results: The themes defining the benefits of the in-prison activities for the inmates are
"Future Expectation", "Social Benefit", "Distancing from the Problems in the Ward",
"Physical Health", "Psychological Benefit", "Economic Benefit", "Emotional Benefit",
"The Benefit of Relief", "Cognitive Benefit" and "Self-Improvement". It appears that all
these themes are inseparably inter-related with each other.
Conclusion: The core category of the study was determined to be "The benefits that
prisoners derive from structured leisure activities." This core category shows that
recreation activities both reduce the pressure of prison life and equip inmates with
knowledge and skills that are essential for their survival after release. Such activities are
economic, humanist and efficient in rehabilitating the inmates.
Key words: inmate, recreational activities, benefits of recreation, grounded theory,
prison