Çiftleşme dönemi dışındaki koyunlara farklı sürelerde CIDR implantları uygulamasının döl verimi özellikleri üzerine etkileri
The effects of implementing CIDR at different days on sheep reproductive traits in out of mating season
Yazar: ABAZAR TAJADDODCHELIK
Danışman: PROF. DR. OSMAN TORUN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, özel bir koyunculuk işletmesinde farklı yaslardaki 312 baş koyunda çiftleşme dönemi dışında farklı sürelerde CIDR implantları uygulamasının döl verimi özellikleri üzerine etkilerini saptamak amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla koyunlar 3 deneme grubuna yaş ve vücut kondisyonuna göre ayrılmıştır. Koyunlara CIDR içeren (330 mg progestron taşıyan) implantlar yerleştirildikten sonra 1. grupta 5 gün, 2 grupta 7 gün ve 3. grupta 12 günde alınarak; PMSG (400 IU), PGF2α (100 µg) ve GnRH (100 µg) enjeksiyon (IM) yapılmıştır.
Kızgınlık oranı 1. grupta (5 gün), 2. grupta (7 gün) ve 3. grupta (12 gün) sırasıyla %86.53, %94.23 ve %82.69, çiftleşme oranı %76.92, %80.76 ve %74.03; gebelik oranı %58.65, %56.73 ve %47.11; kuzu verimi (doğuran yüz koyuna göre) %146.42, %128.57 ve %136.17; döl verimi (koçaltı koyuna göre) %78.84, %69.23 ve %62.53 olarak belirlenmiştir. Deneme gruplarına göre doğumda kuzularda ölüm oranı sırasıyla %7.32, %4.17 ve %1.54'dür. 
Deneme gruplarından 1. grupta erkek ve dişi kuzu doğum ağırlıkları 4.16 ve 4.21 kg, 2. grupta 4.88 ve 4.46 kg, 3. grupta 4.12 ve 4.30 kg olarak bulunmuştur. Diğer yandan 1. grupta tek, ikiz ve üçüz kuzuların doğum ağırlıkları sırasıyla 4.89, 4.13 ve 2.73 kg, 2. grupta tek ve ikiz kuzuların doğum ağırlıkları sırasıyla 4.96 ve 4.17 kg ve 3. grupta tek, ikiz ve üçüz kuzuların doğum ağırlıklarını da sırasıyla 4.76, 4.33 ve 2.50 kg olarak belirlenmiştir. Tek doğan kuzuların doğum ağırlıkları çoğuz doğan kuzulardan önemli derecede yüksek bulunmuştur (p˂0.05).
Araştırma sonunda, çiftleşme dönemi dışındaki koyunlarda 7 gün süre ile CIDR uygulaması ile en yüksek kızgınlık oranı elde edildiği (p˂0.05) ve gebelik oranı bakımından da mevsim dışı kuzulatmaya göre başarılı sayılabilecek bir oran sağlandığı söylenebilir.

Abstract:
This study was conducted to determine the effects on reproductive performances of CIDR implants in different periods (days) for 312 sheep of different ages, out of the mating season in private sheep enterprise. For this purpose, the sheep were divided into 3 groups by ages and body conditions. After applying  CIDR (include 330 mg of Progesterone), they have been taken on fifth day for group 1, on seventh day for group 2 and twelfth day for group 3 and after removing CIDR; PMSG (400 IU), PGF2α (100µg) and GnRH (100 µg) injected (IM) to all. It has been determined that oestrus rate were found 86.53% for group 1 (5 days), 94.23% for group 2 (7 days) and 82.69% for group 3 (12 days), mating rates were 76.92%, 80.76% and 74.03%, the pregnancy rates were  58.65%, 56.73%, and 47.11%, litter size (prolificacy) by hundred lambed sheep were 146.42%, 128.57% and 136.17%, fecundity were 78.84%, 69.23% and 62.53%. Mortality rate of lambs at birth 7.32%, 4.17% and 1.54% were found respectively by groups. Birth weights of male and female lambs have been found 4.16 and 4.21 kg for group 1, 4.88 and 4. 46 kg for group 2 and 4.12 and 4.30 kg for group 3. On the other hand, in the 1th group single, twin and triplet weight of lambs 4.89, 4.13 and 2.73 kg, in the 2nd group single and twin weights of lambs 4.96 and 4.17 kg and in the 3th group single, twin and triplet weights of lambs have been 4.76, 4.33 and 2.50 kg found respectively. Birth weights of single lambs have been significantly higher than multiple births weights of lambs (p<0.05). It can be said that the highest mating rate (p<0.05)  has been obtained by the CIDR implementation to the sheep for 7 days, out of the mating season and a quite successful rate is provided when it is compared to external lambing in terms of pregnancy rates.