Mecmûa-i Sultan Ahmed (İnceleme-çeviri yazı metin ve MESTAP'a göre tasnifi-tıpkıbasım)
Mecmûa-i Sultan Ahmed (Review-translated text and classification according to MESTAP-facsimile)
Yazar: MELEK NUREDİNİ
Danışman: DOÇ. DR. NESLİHAN KOÇ KESKİN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 17. yüzyıl = 17. century ; Ahmed I = Ahmed I ; Kaside = Eagle ; Manzumeler = Poems ; Mecmu`a-i Eş`ar = Mecmu`a-i Eş`ar ; Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi = Systematic Classification Project of Journals ; Medhiyeler = Medhiyeler ; Türk şiiri = Turkish poem ; Şiir = Poem ; Şiir mecmuaları = Poetry magazines

Özet:
Mecmûa-i Sultan Ahmed, Fransa Kütüphanesi'ne Supplement Turc 1035 numarası ve Sultan
Ahmed ler (1216-1026 de l'hégire-1603-1617) başlığı ile kayıtlı, 82 varaktan oluşmuş bir
yazma eserdir. Mecmûa-i Sultan Ahmed'deki şiirler; I. Ahmed'in emriyle sekbanbaşı Ömer
Ağa tarafından toplanmış ve sanatlı bir üslupla yazıya geçirilmiştir. Mecmûa, manzum bir eser
olmakla birlikte 4a-7a ve 64a-67b varakları arasında mensur bölümler yer almaktadır.
Bunlardan ilki sebeb-i te'lif mahiyetindedir. Eserin zahriyesinde Genç Mehmed Paşa-zâde
İbrahim tarafından 20 Receb 1222/ 23 Eylül 1807 Miladi karşılığı tarihli bağış kaydı vardır.
Fransa Milli Kütüphanesi'ne ise 5 Mart 1900 yılında kaydedilmiştir. Mecmûa-i Sultan
Ahmed'de 17. yüzyılda yaşayan 37 şaire ait 212 manzûme yer almaktadır. "Kaside" başlığında
verilen bu manzumelerin nazım şekillerine göre dağılımı şu şekildedir: 145 kaside, 20 kıt'a-i
kebire, 14 müseddes, 7 müsemmen, 6 kıt'a, 5 mesnevi, 5 tercî-i bend, 1 terkîb-i bend, 2
murabba ve 1 muhammes. Mecmûa-i Sultan Ahmed'deki şairlerin adları/mahlasları ise
alfabetik olarak şu şekildedir: 1. Abdî, 2. Afvî, 3. Ahmed, 4. Aklî, 5. Ali Halife, 6. Âlî Efendi,
7. Âsârî, 8. Azîz Efendi, 9. Âzerî, 10. Bahtî, 11. Bülbülî, 12. Cem'î, 13. Derbânî, 14. Dâî, 15.
Ebû Nemi, 16. Esad Efendi, 17. Gani-zâde Nâdirî, 18. Hâfız Ahmed Paşa, 19. Hâletî, 20.
Hâsılî, 21. Hıfzî 22. Huşûî, 23. Hüseyin Efendi, 24. Hüseyin Halîfe, 25. Iydî, 26. İmâm-ı
Hüdavendigâr (Sâfî), 27. Kemâl Efendi, 28. Kurbî, 29. Medhî, 30. Nizâmî, 31. Piyâde, 32.
Pertevî, 33. Şeyhî, 34. Şeyhülislâm Mehmed Efendi, 35. Sanî, 36. Ulvî ve 37. Zihnî. Bunların
yanında şairi belli olmayan 14 manzûme ve kaynaklarda hakkında bilgi bulunmayan 7 şairin
manzumeleri yer almaktadır. Mecmûa-i Sultan Ahmed, şiir mecmualarının tasnifinde medhiye
mecmualarına dâhil edilmelidir. Mecmûa, Sultan I. Ahmed'in edebî muhitinde olan şairlerin
yazdıkları kudûmiye, dâriye ve şikâriye gibi edebî türler açısından da önemlidir. Bu şiirler
padişahın şiire yansıyan biyografisi açısından önem teşkil eder. Mecmûa'da başlıklarda geçen
"kaside" terimi, nazım şekli ve genel olarak "medhiye edebî türü" anlamında kullanılmıştır.
Tüm bu yönleriyle Mecmûa-i Sultan Ahmed, 17.yüzyıl Klasik Türk şiirinin önemli bir
kaynağıdır.

Abstract:
Mecmûa-i Sultan Ahmed is registered in the Library of France under the registration number
of Supplement Turc 1035 and The Title of Sultan Ahmed the First, (1216-1026 de l'hégire1603-1617). It is (medhiye) poem collection written for Sultan Ahmed the First, which was
edited by the secretary Ömer Ağa in the 17th century by order of Sultan Ahmed the First,
written in vocal verses in artistic style and numbered 82 pages. In Mecmûa-i of Sultan Ahmed
there are poems and prose placed in the sections between the pages 4a-7a and 64a-67b. It was
compiled by the Genc Mehmed Pasha-zâde Ibrahim on 20 Rajab, 1222 (23 September 1807).
It was registered in the library in France, on March 5, 1900. There are 212 poems which were
written from 37 poets who lived in the 17th century. According to the verse forms of these
poems given under the title of "Kasîde", they are as follows: 145 kaside, 20 kıt'a-i kebire, 14
müseddes, 7 müsemmen, 6 kıt, 5 mesnevi, 5 tercî-i bend, 1 terkîb-i bend, 2 murabba and 1
muhammes. The names / pseudonyms of the poets in Mecmûa-i Sultan Ahmed are arranged in
alphabetical order; 1. Abdî, 2. Afvî, 3. Ahmed, 4. Aklî, 5. Ali Halife, 6. Alî Efendi, 7. Asârî,
8. Azîz Efendi, 9. Azerî, 10. Bahtî, 11. Bülbülî, 12. Cem'î, 13. Derbânî, 14. Dâî, 15. Ebu Nemi,
16. Esad Efendi, 17. Gani-zâde Nâdirî, 18. Hâfız Ahmed Pasha, 19. Hâletî, 20. Hâsılî, 21. Hıfzî
22. Huşî, 23. Hüseyin Efendi, 24. Hüseyin Halîfe, 25. Iydî, 26. İmâm-ı Hüdavendigâr (Sâfî),
27. Kemâl Efendi, 28. Kurbi, 29. Medhi, 30. Nizâmî, 31. Piyâde, 32. Pertevî, 33. Şeyhî, 34.
Şeyhülislâm Mehmed Efendi, 35. Sanî, 36. Ulvî and 37. Zihnî. Among the 212 poems written
by 37 poets who lived in the 17th century, there are 14 poems whose poets are unknown and
7 poets who cannot be found in the sources. Mecmûa-i Sultan Ahmed should be included in
the classification of poetry collections. Mecmûa is important in terms of the poets who were
in the literary circle of Sultan Ahmed the First, and the sultan's biography reflected in the
poetry, where is explained in literary genres like kudûmiye, dâriye and şikâriye. The term
"Kasîde" (the literary genre of medhiye) in the titles of poetry has been used to describe the
meaning of the form of the verse and in general. Mecmûa-i of Sultan Ahmed from this
perspective is in fact a medhiye poems. Having in mind all these aspects, Mecmûa-i of Sultan
Ahmed is an important source of the 17th century Classical Turkish poetry.