Ankara tarihi kent merkezi örneğinde taşınmaz kültürel miras yönetim modeli
The immovable cultural heritage management model on sample of Ankara historical city centre
Yazar: DUYGU YAKIŞAN SÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. NEVİN GÜLTEKİN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
2004 yılı sonrasında koruma mevzuatındaki değişiklikler ile Türkiye'de, kentsel rant ve yasal yaptırımların baskısıyla taşınmaz kültür mirasına müdahale yöntemleri esnetilmekte, özellikle tarihi kent merkezleri yenileme (yıkıp-yeni yapma) alanlarına dönüştürülmektedir. Bu ortamda kültür miras alanında oluşturulan koruma-yenileme ikilemini koruma lehine çevirecek çözüm önerileri aranmıştır. Çalışma alanı Ankara Tarihi Kent Merkezi'nde "Koruma ve Yenileme Alanları" olmak üzere iki farklı statüdeki alan üzerinde, bütünleşik ve sürdürülebilir koruma yaklaşımıyla "yönetim modeli" öngörülmüştür. Bu amaçla, geçmişten bu güne var olan ya da geçmişte varlığı bilinen taşınmaz kültür mirası yapı ve kalıntıları ile kültür katmanlarına göre öncelikle yönetim alanının sınırı tanımlanmıştır. Son onlu yıllarla Liverpool ve Mostar kentlerinde "miras yönetimi" ile Halep, Şam, Saraybosna kentlerinde "yenileme" süreçleri incelenmiş ve her iki müdahale biçimi Ankara Kenti ile karşılaştırmalı değerlendirilerek kültürel mirası koruma-yaşatmada başarı kriterleri elde edilmeye çalışılmıştır. Bu kriterlere ve alana özgü parametrelere göre Ankara Tarihi Kent Merkezi'nde koruma, yaşatma, yeniden kazanım, farkındalık ve tanınırlığı diğer deyişle bütünleşik ve sürdürülebilir korumayı sağlamada en etkin uygulama aracı olan "alan/miras yönetimi" modeli kurgulanmıştır. Her ülkenin bu alandaki müdahale sorun ve sonuçlarının farklılıklarına ve kültürel miras alanının kendi niteliklerine göre genelleme iddiası taşımadan çalışma alanı üzerinde koruma mevzuatı, örgütlenme, planlama ve müdahale (uygulama) sürecine ilişkin öneriler tanımlanmıştır.

Abstract:
After 2004, with amendments in conservation legislation, flexibility is provided for intervention methods to immovable cultural heritage due to the pressure of urban profit and legal sanctions and especially city centers have become renovation (demolishing and reconstruction) areas. In this environment, solutions have been searched to solve the conservation -renewal dilemma created in the cultural heritage area in favor of conservation. A "management model" has been envisaged with the approaches of integrated and sustainable protection on Conservation and Renewal Areas with two different status in Ankara Historical City Centre which is the working area. For this purpose, the borders of the study area have been defined with management of immovable cultural heritage areas which have been existed form past to present or of which existence have been known. In the last decade, "heritage management" in the cities of Liverpool and Mostar and "renewal" processes in Aleppo, Damascus and Sarajevo have been examined and both two intervention methods have been compared with Ankara and thus success criteria have tried to be achieved in conservation and sustain cultural heritage. According to these criteria and parameters subject to area, "site/heritage management" model has been fictionalized in order to obtain protection, survival, reacquisition, awareness and popularity, in other words, to provide integrated and sustainable conservation in Ankara Historical City Centre. Suggestions on conservation legislation, organization, planning and intervention (implementation) have been delivered and defined subject to study area considering the fact that there are variations for every country due to differences in problems and results of intervention as well as qualifications of cultural heritage areas.