Öğretmen adaylarının öz-yeterlik düzeyleri ile aile işlevlerinin incelenmesi
The investigation of self-efficacy levels and family functions of teacher trainess
Yazar: CANAN YÖRÜK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FATMA EBRU İKİZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Aile işlevleri = Family functions ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırmanın amacı öğretmen adaylarının öz-yeterlik düzeyleri ile aile işlevlerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesidir. Bu araştırma betimsel yönteme dayanmaktadır. Araştırmanın örneklemi 2010-2011 eğitim öğretim yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesinin farklı bölümlerinde son sınıfta öğrenim gören 206 kız (%58.9) ve 144 erkek (%41.1) olmak üzere toplam 350 öğretmen adayından oluşmaktadır.Verilerin toplanmasında Genel Öz-Yeterlik Ölçeği (GÖYÖ), Aile Değerlendirme Ölçeği (ADÖ) ve araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu uygulanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde SPSS 19,0 istatistik paket programından yararlanılmıştır. Katılımcıların demografik özeliklerine göre öz-yeterlik ve aile değerlendirme alt ölçek puanlarına yönelik karşılaştırmalarda Mann Whitney U ve Kruskall Wallis H testleri, ayrıca değişkenler arasındaki ilişkileri saptamak için Spearman Brown Korelasyon Analizi kullanılmıştır.Çalışmanın sonunda, genel öz-yeterlik düzeyi ile aile değerlendirme ölçeği toplam puan düzeyleri arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı düzeydebir ilişki olduğu bulunmuştur. Genel öz-yeterlik düzeyi arttıkça aile işlevleri toplam puan düzeylerinin düştüğü saptanmıştır.Sonuçlar, anneleri demokratik tutum sergileyen öğretmen adaylarının öz-yeterlik düzeylerinin anneleri koruyucu, otoriter ve mükemmeliyetçi tutum sergileyenlerin öz-yeterlik düzeylerine göre daha yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, genel olarak yaşamından memnun olan öğretmen adaylarının öz-yeterlik düzeylerinin yaşamından memnun olmayanlara göre daha yüksek olduğu saptanmıştır.Çalışmada öğretmen adaylarının öz-yeterlik düzeylerinin ve aile işlevlerinin yaşa ve annenin meslek değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılık göstermediği saptanmıştır. Ancak katılımcıların demografik özelliklerine göre toplam aile işlevlerinde ve aile işlevlerinin bazı alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılıklar olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlar aşağıda sırasıyla verilmektedir:- Kızların toplam aile işlevlerinde ve iletişim, roller, duygusal tepki verebilme, davranış kontrolü, genel işlevler alt boyutlarında aile işlevlerinin erkeklerin aile işlevlerinden daha sağlıklı olduğu saptanmıştır.- Yaşamının büyük bölümünü kentte geçiren öğretmen adaylarının duygusal tepki verebilme alt boyutunda aile işlevlerinin köy ve küçük şehirde geçirenlerin aile işlevlerinden daha sağlıklı olduğu saptanmıştır.- Kardeşi olan öğretmen adaylarının gereken ilgiyi gösterme alt boyutunda aile işlevlerinin kardeşi olmayanların aile işlevlerinden daha sağlıklı olduğu saptanmıştır.- İki kardeş olan öğretmen adaylarının problem çözme, iletişim, duygusal tepki verebilme, genel işlevler alt boyutlarında aile işlevlerinin dört ve üstü kardeş olanların aile işlevlerinden daha sağlıklı olduğu saptanmıştır.- Ailelerinin gelirini 1500TL ve üstü olarak ifade eden öğretmen adaylarının problem çözme ve duygusal tepki verebilme alt boyutlarında aile işlevlerinin, ailelerinin gelirini 1499TL altı olduğunu ifade eden öğretmen adaylarının aile işlevlerinden daha sağlıklı olduğu saptanmıştır.- Ebeveynlerinin ilgisiz tutum sergilediğini ifade eden öğretmen adaylarının aile işlevlerinin en sağlıksız, demokratik tutum sergilediğini ifade eden öğretmen adaylarının aile işlevlerinin en sağlıklı olduğu saptanmıştır.- Annenin ve babanın eğitim düzeyi arttıkça aile işlevlerinin daha sağlıklı olduğu saptanmıştır.- Babalarının işsiz olduğunu ifade eden öğretmen adaylarının toplam aile işlevlerinde ve iletişim, gereken ilgiyi gösterme, genel işlevler alt boyutlarında aile işlevlerinin en sağlıksız, babaları emekli olanların ise aile işlevlerinin en sağlıklı olduğu saptanmıştır.- Öğretmenliği isteyerek seçen öğretmen adaylarının duygusal tepki verebilme ve genel işlevler alt boyutlarında aile işlevlerinin öğretmenliği isteyerek seçmeyenlerin aile işlevlerinden daha sağlıklı olduğu saptanmıştır.- Yaşamından memnun olanların aile işlevlerinin yaşamından memnun olmayanların aile işlevlerinden daha sağlıklı olduğu saptanmıştır.Sonuç olarak, bu çalışmada genel öz-yeterlik düzeyleri yüksek olan öğretmen adaylarının aile işlevlerinin daha sağlıklı olduğu; cinsiyetin, kardeşe sahip olmanın, ebeveyn eğitim durumu ve tutumlarının öğretmen adaylarının aile işlevleri üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this research is to examine teacher candidates? levels of self- efficacy and family functions according to some demographic variables. This research is based on descriptive method. The study group consists of 206 female (58.9%) and 144 male (41.1%) totally 350 students from different departments of Faculty of Education at Dokuz Eylül University in 2010-2011 academic year.?Family Assesment Device?, ?General Self-Efficay Scale? and ?Personel Information Form? which was developed by the researcher were used to collect data. To analyze the data, SPSS 19,0 program was used. To analyze the relationship between levels of self-efficacy, family functions and the other variables according to demographic properties of participants Mann Whitney U and Kruskall Wallis H tests and also to determine correlative relationships between variables Spearman Brown correlation technique were used.At the end of this study, a statistically significant negative correlation has found between General Self-efficacy Scale level and Family Assessment Device total score levels. It has been determined that as the level of general self-efficacy increases family functions total score levels decrease.Results show that, self-efficacy levels of the participants whose mothers performing democratic attitudes are higher than the self-efficacy levels of the participants whose mothers performing protective, authoritarian and perfectionist attitude when compared. Besides, self-efficacy levels of the participants who are satisfied with their lives are found to be higher than the self-efficacy levels of the participants who are not satisfied with their lives.In this study, it has been determined that self-efficacy levels and family functions of teacher candidates did not show statistically significant differences in compliance with the variables of age and participants? mothers? occupations. However, at some sub-dimensions of total family functioning and family functions statistically significant differences were found in compliance with the demographic characteristics of the participants. The results are given respectively as follows:- It has been determined that family functions of the girls? were healthier than the family functions of the boys? at the sub-dimensions of total family functions, communication, roles, affective responsiveness, behavioral control, and general functioning.- It has been determined that family functions of the teacher candidates? who have spent most of their lives at the metropolis were healthier than the family functions of the teacher candidates? who have spent most of their lives at the villages and small cities at the sub-dimension of affective responsiveness.- It has been determined that family functions of the teacher candidates? who have siblings were healthier than the family functions of the teacher candidates? who do not have siblings at the sub-dimension of affective involvement.- It has been determined that family functions of the teacher candidates? who have two siblings were healthier than the family functions of the teacher candidates? who have four or more siblings at the sub-dimensions of problem solving, communication, affective responsiveness, and general functions.- It has been determined that family functions of the teacher candidates? whose families monthly income is more than 1500 TL were healthier than the family functions of the teacher candidates? whose families monthly income is less than 1499 TL at the sub-dimensions of problem solving, and affective responsiveness.- It has been determined that family functions of the teacher candidates? whose parents perform uninterested attitudes are the most unhealthy and the family functions of the teacher candidates? whose parents perform democratic attitudes are the most healthy family functions at the sub-dimensions of total family functions and problem solving, communication, roles, affective responsiveness, affective involvement, behavioral control, general functions.- It has been determined that family functions of the teacher candidates? are getting healthier at the sub-dimensions of total family functions and problem solving, communication, roles, affective responsiveness, behavioral control, and general functions when the education level of the parents increases.- It has been determined that family functions of the teacher candidates? whose fathers are unemployed is the most unhealthy family functions whereas family functions of the teacher candidates? whose fathers are retired is the most healthy family functions at the sub-dimensions of total family functions and communication, affective involvement, and general functions.- It has been determined that family functions of the teacher candidates? who have chosen teaching career willingly is healthier than family functions of the teacher candidates? who have chosen teaching career unwillingly at the sub-dimensions of affective responsiveness, general functions.- It has been determined that family functions of the teacher candidates? who are satisfied with their lives is healthier than family functions of the teacher candidates? who are not satisfied with their lives at the sub-dimensions of total family functions and problem solving, communication, roles, affective responsiveness, affective involvement, behavioral control, general functions.In conclusion, in this study it has been found that teacher candidates who have high levels of general self-efficacy have healthier family functions; gender, having a sibling, education level and attitudes of parents have effects on the family functions of teacher candidates.