Orta Anadolu bölgesi kabuk içi süreksizliklerinin kestirimi ve kabuk gerilme analizleri
Estimation of shallow crustal discontinuities in Central Anatolia region and crustal stress analysis
Yazar: MUSTAFA BERKAY DOĞAN
Danışman: PROF. DR. BÜLENT ORUÇ
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering

Özet:
Orta Anadolu Bölgesi, kuzeyinde Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) ve doğusunda Doğu Anadolu Fay Zonu (DAFZ) arasında kalan karmaşık tektonik rejime sahip geniş bir alanı kapsamaktadır. Ecemiş Fay Zonu, Tuz Gölü Fay Zonu, Ezinepazarı Fayı, iç ve dış Isparta büklümü önemli tektonik yapılar olarak bölge içinde yer almaktadır. Yeni küresel veri seti olarak EGM08 Bouguer gravite anomalileri derlenerek bölgenin sığ kabuk çizgiselliklerine yönelik çözümler elde edilmiştir. Buna göre gravite anomalilerinin yatay türev genlik (YTG) haritalarının maksimum bölgelerinden ve birinci düşey türevden türetilen Tilt Açıları (TA) haritasının sıfır konturlarından bölgenin gömülü yapısal süreksizlikleri izlenmiştir. Ayrıca birinci düşey türev verilerine Euler dekonvolüsyon tekniği de uygulanarak kaynak yatay konum ve derinlik çözümleri YTG ve TA sonuçları ile uyum göstermiştir. Bölgenin üst kabuğu içindeki yoğunluk farklarının yanal ve düşey dağılımları ile çizgisellik görüntülemeyle elde çözümler birbiriyle karşılaştırılarak aralarındaki ilişkiler analiz edilmiştir. Orta Anadolu bölgesinde derin çizgisellikler ağırlıklı olarak kuzey batı-güney doğu yönelimlidir. Bu durum bölgenin ana tektonik çizgisellikleriyle uyumlu olmakla beraber, daha önce bilinmeyen gömülü yapısal süreksizlikler de kestirilmiştir. Ayrıca bölge içinde 1975-2015 yılları arasında büyüklüğü 4 ve 4'den büyük depremler derlenerek odak mekanizma çözümlerinden kabuğun yatay maksimum gerilme yönelimleri ve büyüklükleri modellenmiştir. Böylece Orta Anadolu bölgesinin batısında açılma ve doğusunda sıkışma gerilmesinin hakim olduğu ve gerilmelerin ağırlıklı olarak fay uçlarında biriktiği gözlenmiştir.

Abstract:
The Central Anatolian Region covers a large area with a complex tectonic regime between the North Anatolian Fault Zone (NAFZ) to the north and the East Anatolian Fault Zone (EAFZ) to the east. Ecemiş Fault Zone, Tuz Gölü Fault Zone, Ezinepazarı Fault and inner and outer Isparta angle. EGM08 Bouguer gravity anomalies compiled from newly global data sets for the Central Anatolia region provided solutions to the shallower crustal discontinutes of the region. Accordingly,   the buried structural lineaments were imaged from the zero contours of the Tilt Angle (TA) map and the maxima of the Horizontal Gradient Magnitude (HGM) of the first vertical derivative of the gavity anomalies. In addition, Euler deconvolution was applied to the first vertical derivative data and the source horizontal location and depths were consistent with the results of HGM and TA. The results were compared and analyzed with the density contrasts horizontally and vertically extended in the  uppermost crust. In Central Anatolia, lineaments in the direction of northwest-southeast, previously unknown structural discontinuities have been revealed. Earthquakes greater than 4 compiled in the region between 1975 and 2015 and maximum horizontal stress orientation and magnitude within crust were modeled from the focal mechanism solutions. It is observed that the extension regime towards the west of Central Anatolia and is dominated by compression to the east.