Tüketicilerin sokak lezzeti tercihleri ve hijyen algılarının kişilik tiplerine göre incelenmesi
Investigation of consumers' street foods preferences and hygiene perceptions according to personality traits
Yazar: GÖRKEM GİRGİN
Danışman: DOÇ. DR. BURHAN KILIÇ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts ; Turizm = Tourism
Dizin: Hijyen = Hygiene ; Kişilik tiplemeleri = Personality types ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Sokak satıcıları = Street vendors ; Sokak yiyecekleri = Street foods ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketici tercihleri = Consumer preferences

Özet:
Her insanın, toplumsal ve kültürel özelliklerden ayrı kendine has belirgin bir özelliği ve kişilik yapısı vardır. Onu diğer insanlardan ayıran davranış biçimlerindeki farklılıklar doğrultusunda birçok kişilik kuramı ortaya çıkmıştır. Her insanın yemek alışkanları, tercihleri de kişilikleri gibi farklılık göstermektedir. Günümüzde giderek önemi artan sokak lezzeti tercihi ve sokak lezzeti tüketiminin vermiş olduğu yarar, haz, zevk, mutluluk, sosyal görünürlük en az açlık hissinin giderilmesi kadar mühimdir. Gıda güvenliği ve hijyen kavramı da insanlar için önemli bir olgudur. 
Bu amaçla 2018 yılı Nisan- Temmuz aylarında İzmir ilinde 460 kişi ile çalışma yürütülmüştür. Sokak lezzetlerine ilişkin tercihleri, hijyen algıları ve kişilik tipleri demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediği bağımsız örneklem t-testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ile incelenmiş ve çoklu karşılaştırmalarda Post-Hoc TUKEY testinden yararlanılmıştır.  Daha sonra ise kişilik tiplerinin sokak lezzetleri tercihleri alt boyutlarına ve hijyen algısına etki düzeyini tespit etmek üzere korelasyon analizi yapılmıştır. 
Araştırma sonucunda; katılımcıların sokak lezzetlerinden en çok midye, boyoz, kokoreç, gevrek ve tavuklu pilav tercih ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmacıların çoğu haftada birkaç defa ve sosyal arkadaşlarla sokak lezzeti tükettiğini ve sabit satıcılardan yediklerini belirmişlerdir. Sokak lezzetlerini en çok tükettikleri zaman dilimi ise öğlen ve akşam vakitleridir. Katılımcılar en çok değişime açıklık kişiliği gösterirken hijyen algıları ise düşük düzeyde çıkmıştır. Sokak lezzetlerini tercih sebebinde ise en çok kalite algısı gözükmektedir. Kişilik tipleri alt boyutlarında medeni duruma göre anlamlı bir farklılık bulunmazken; cinsiyete göre nevrotiklik alt boyutunda; yaşa göre öz disiplin alt boyutunda; öğrenim durumuna göre nevrotiklik alt boyutunda; mesleğe göre öz disiplin ve nevrotiklik alt boyutunda; gelirine göre öz disiplin alt boyutlarında anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır.  Katılımcıların sokak lezzetleri tercihinde medeni durumlarına göre anlamlı bir farklılık görülmezken; cinsiyete göre kalite alt boyutunda; yaşa göre hedonizm alt boyutunda; öğrenim durumuna sosyalleşme alt boyutunda; mesleğe göre sosyalleşme ve hedonizm alt boyutunda; gelirine göre hedonizm ve konum alt boyutlarında anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Katılımcıların hijyen algısında medeni duruma, cinsiyete, öğrenim durumuna ve gelire göre anlamlı bir farklılık bulunmazken; yaşa ve mesleğe göre anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kişilik tipleri alt boyutları ile Sokak lezzetleri faktörleri arasındaki ilişki incelendiğinde; dışa dönüklük kişilik tipi ile sosyalleşme faktörü arasında; uyumluluk kişilik tipi ile kolaylık faktörü arasında; öz disiplin kişilik tipi ile tüm faktörler arasında; nevrotik kişilik tipi ile kolaylık, kalite ve hedonizm faktörleri arasında olumlu veya olumsuz bir ilişki bulunurken; değişime açıklık ve sokak lezzetleri faktörleri arasında herhangi bir ilişki bulunamamıştır. Son olarak ise kişilik tipleri ile hijyen algısı arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. 

 Anahtar Kelimeler: Kişilik Tipleri, Sokak Lezzetleri, Hijyen.

Abstract:
Every person has a distinctive characteristic and personality structure apart from social and cultural characteristics. Many personality theories have emerged in line with the differences in behavior that differentiates it from other people. Every person's food habits and preferences differ, as well as their personalities. Nowadays, the increasing importance of street taste preference and street flavor consumption benefits, pleasure, delight, happiness, and social visibility is as important as eliminating the feeling of hunger. The concept of food safety and hygiene is an important phenomenon for people.
For this purpose, in April-July 2018, 460 people were sampled in İzmir. Consumption perceptions, hygiene perceptions and personality traits related to street delicacies were examined. According to demographic variables and independent samples, t-test and One Way Variance Analysis (ANOVA) and Post-Hoc TUKEY were used. Afterward, correlation analysis was performed to determine the effect level of personality traits on street tastes and hygiene sub-dimensions.
As a result of the research, It was concluded that the participants preferred mussels, boyoz, kokoreç, crispy, and chicken rice. Most of the researchers reported that they consumed street foods several times a week, with social friends, and they ate from hard sellers. The most time-consuming street foods are at lunch and dinner times. Participants showed the most change in personality and hygiene perceptions were low. When it comes to street foods, the perception of quality is the most critical. There was no significant difference in personality traits according to marital status. Neuroticism sub-dimension according to gender; self-discipline sub-dimension according to age; in the neuroticism subscale; discipline and neuroticism; and sub-dimension according to the profession. It has been concluded that there is a significant difference in self-discipline sub-dimensions according to income. There was no significant difference in the street foods of the participants according to their marital status; quality sub-dimension according to gender; hedonism by age; in the socialization sub-dimension of education; or socialization and hedonism by profession. It is concluded that there is a significant difference in hedonism and position sub-dimensions according to income.
While there was no significant difference in hygiene perception according to marital status, gender, education level, and income, there was a significant difference according to age and occupation. When the relationship between personality traits sub-dimensions and street foods factors was examined; extroversion between personality type and socialization factor; compatibility between personality type and convenience factor; and self-discipline among all factors with personality type, there is a positive or negative relationship between neurotic personality type and convenience, quality, and hedonism factors. No relationship was found between openness to change and street foods. Finally, no significant relationship was found between personality traits and hygiene perception.

Key Words: Personality Traits, Street Foods, Hygiene