Tüketici etnosentrizmi ve dini tutumun gıda ürünleri satın alma davranışı üzerindeki etkisi
The effect of consumer ethnocentrism and religious attitude on food purchase behavior
Yazar: NEBAHAT TUĞÇE GÜMÜŞ
Danışman: PROF. DR. ABDULVAHAP BAYDAŞ
Düzce Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Dini iman = Religious faith ; Dini tutumlar = Religious attitudes ; Dini yapı = Religious structure ; Etnosentrizm = Ethnocentrism ; Gıda sektörü = Food sector ; Gıda ürünleri = Food products ; Satın alma = Purchasing ; Satın alma davranışı = Purchasing behavior ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketiciler = Consumers

Özet:
Araştırmanın amacı, tüketici etnosentrizmi ve dini tutumun gıda ürünleri satın alma davranışı üzerindeki etkisinin belirlenmesine yöneliktir. Araştırmanın anakütlesini Türkiye'de Doğu Marmara Kalkınma Bölgesi (Kocaeli, Sakarya, Bolu, Düzce ve Yalova) illerinde yaşayan 18 yaşından büyük kişiler oluşturmaktadır. Araştırmanın yöntemi niceldir, veri toplama tekniği olarak anket kullanılmıştır. Kolayda örneklem yöntemi ile 552 kişiden alınan veriler SPSS Paket Programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırmada Tüketici Etnosentrizmi Ölçeği, Dini Tutum Ölçeği ve Gıda Ürünleri Satın Alma Davranışı Ölçeği olmak üç ölçek kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda tüketici etnosentrizmi ve gıda ürünleri satın alma davranışı arasındaki ilişki değerlendirildiğinde; yerli ürün tercihi ve milliyetçilik boyutlarının içselleştirilmiş dini inanç duygusuyla hareket eden bireyler üzerinde anlamlı etkiye sahip olduğu görülürken, yerli ürün tercihi ve menşe ülke etkisi boyutlarının sosyal sorumluluk bilinciyle hareket eden bireyler üzerinde anlamlı etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Dini tutum ve gıda ürünleri satın alma davranışı arasındaki ilişki değerlendirildiğinde ise;  ibadet duygusuyla hareket eden bireyler, manevi bir güce dayanma duygusuyla hareket eden bireyler ve sosyalleştirilmiş dini inanç duygusuyla hareket eden bireyler boyutlarının içselleştirilmiş dini İnanç duygusuyla hareket eden bireyler üzerinde anlamlı etkiye sahip olduğu, ibadet duygusuyla hareket eden bireyler ve maddi konuları ön plana alarak hareket eden bireyler boyutlarının sosyal sorumluluk bilinciyle hareket eden bireyler üzerinde anlamlı etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Etnosentrizm, Tüketici Etnosentrizmi, Dini Tutum, Satın Alma Davranışı ve Gıda Ürünleri Satın Alma Davranışı

Abstract:
The purpose of the research is to determine the effect of consumer ethnocentrism and religious attitude on purchasing food products. People over the age of 18 and living in the provinces of the Eastern Marmara Development Region (Kocaeli, Sakarya, Bolu, Düzce, and Yalova) in Turkey constitute the population of the research. The method of the Research is quantitetiveand a questionnaire was used to collect. The SPSS Package Program was employed to analyze the data collected from 552 people chosed by the convenience sampling method. In the research, three scales were used: Consumer Ethnocentrism Scale, Religious Attitude Scale, and Food Product Purchasing Behavior Scale.
In the case of evaluating the relationship between consumer ethnocentrism and food product purchasing behavior as a result of the research, while it is observed that the dimensions of domestic product preference and nationalism have a significant effect on individuals who act with a sense of internalized religious belief, the dimensions of domestic product preference and the country of origin effect have been found to have a significant impact on individuals who act with social responsibility awareness. When the relationship between religious attitude and purchasing behavior of food products is evaluated, it has been determined that the dimensions of individuals who act with a sense of worship, individuals who act with a sense of reliance on spiritual power, and individuals who act with a sense of socialized religious belief have a significant effect on individuals who act with a sense of internalized religious belief, Individuals who act with a sense of worship and individuals who act by prioritizing material matters have a significant impact on those who act with social responsibility awareness.
Keywords: Ethnocentrism, Consumer Ethnocentrism, Religious Attitude, Purchasing Behavior and Food Product Purchasing Behavior.