Malatya ili şeker pancarı (Beta vulgaris L.) ekim alanlarında bulunan yabancı ot türlerinin ve bazı mücadele yöntemlerinin etkinliğinin belirlenmesi
Determination of weed species and the effectiveness of some control methods in sugar beet (Beta vulgaris L.) cultivation areas in Malatya province
Yazar: ÖMER KÜÇÜK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OLCAY BOZDOĞAN
Malatya Turgut Özal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Fitopatoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma 2020-2021 yıllarında Malatya ili ve ilçelerinde sürvey ve Doğanşehir ilçesinde tarla denemesi olarak yürütülmüştür. Bölgede toplam 82 şeker pancarı ekimi yapılan 3024 dekar alanda sürvey yapılmıştır. İki yılda toplam 25 familyaya ait 92 farklı türe rastlanmıştır. 2020 yılında çok rastlanan ilk beş tür; Amaranthus retroflexus L.(%76.19), Salsola ruthenica Iljin (%76.19), Convolvulus arvensis L. (%71.43), Chenopodium album L. (%69.05), Amaranthus albus L. (%61.90) olduğu tespit edilmiştir. Genel yoğunluk bakımından Amaranthus retroflexus L. (2.95 adet/m2), Heliotropium europaeum L. (2.75 adet/m2), Salsola ruthenica Iljin (2.27 adet/m2), türleri ''B'' seviyesinde, Convolvulus arvensis L. (1.88 adet/m2), Agropyron repens L. P. Beauv.(1.46 adet/m2) türleri ''C'' seviyesinde tespit edilmiştir. 2021 yılı yılında çok rastlanan ilk beş tür (ÇR); Chenopodium album L.(%95.00), Amaranthus retroflexus L. (%85.00), Convolvulus arvensis L. (% 82.50), Salsola ruthenica Iljin (% 80.00), ve Heliotropium europaeum L. (%60,00) olarak bulunmuştur. Genel yoğunluk bakımından Amaranthus retroflexus L. (5.06 adet/m2), ''A'' seviyesinde, Convolvulus arvensis L. (2.44 adet/m2), ''B'' seviyesinde ve Chenopodium album L. (1.63 adet /m2), Amaranthus albus L. (1.39 adet /m2), Cynodon dactylon L. Pers. (1.08 adet/m2) türleri ''C'' seviyesinde saptanmıştır. Şeker pancarı verimi ise 2020 yılında T1 (Yabancı otlu kontrol) uygulamasında 483.75 g/adet ile en düşük bulunurken en yüksek verim T2 (yabancı otsuz kontrol) uygulamasında 2393.75 g/adet ile bulunmuş ve bunu 1864.38 g/adet ile T7 (700 g/l metamitron + 1 kez el çapası) ve 1708.75 g/adet ile T8 (700 g/l metamitron + 2 kez el çapası) uygulamaları izlemiştir. 2021 yılında ise T1 (Yabancı otlu kontrol) uygulamasında 366.25 g/adet ile en düşük bulunurken en yüksek verim T2 (yabancı otsuz kontrol) uygulamasında 2122.50 g/adet ile bulunmuş ve bunu 1702.50 g/adet ile T8 (700 g/l metamitron + 2 kez el çapası) ve 1587.50 g/adet ile T7 (700 g/l metamitron + 1 kez el çapası) uygulamaları izlemiştir. 2020 yılında uygulamaların T1 uygulamasına göre verimi %67.57 ile %394.83, 2021 yılında ise %95.56 ile %479.52 arasında verimi arttırdığı saptanmıştır. Deneme alanlarındaki yabancı otlarının kaplama alanlarını 2020 yılında %100.00 oranı ile T2, %50.63 oranı ile T8 ve %34.18 oranı ile T7 uygulamaları azaltırken, 2021 yılında %100.00 oranı ile T2, %82.03 oranı ile T7 ve %72.50 oranı ile T8 uygulamalarının azalttığı bulunmuştur. Yabancı ot kuru ağırlıklarını 2020 yılında %100.00 oranı ile T2, %96.37 oranı ile T8 ve %91.05 oranı ile T7 uygulamaları azaltırken, 2021 yılında ise %100.00 oranı ile T2, %70.63 oranı ile T10 (el çapası + 100 g/l Clopyralid + 100 g/l Propaquizafop) ve %69.35 oranı ile T11 (700 g/l metamitron + 1 kez planet traktör çapa) uygulamalarının azalttığı belirlenmiştir. Sonuç olarak; yaygın tür olarak A. retroflexus, S. ruthenica, C. arvensis, C. album, A. albus ve H. europaeum türleri belirlenmiştir. Yoğun tür olarak ise A. retroflexus, H. europaeum, S. ruthenica, C. arvensis, A. repens, A. albus, C. dactylon türleri belirlenmiştir. Şeker pancarında yabancı ot mücadelesinde sadece çıkış öncesi veya çıkış sonrası herbisit uygulamalarının yeterli etkiyi sağlamadığı ancak çıkış öncesi herbisit ve bir veya iki kez el çapası uygulamalarının birlikte kullanıldığında daha etkili olduğu bulunmuştur.
ANAHTAR KELİMELER: Şeker pancarı, yabancı ot, herbisit, el çapası

Abstract:
This study was carried out as a survey in Malatya province and its districts and a field experiment in the Doğanşehir district in 2020-2021. A survey was carried out on 3024 decares of land where 82 sugar beets were planted in the region. In two years, 92 different species belonging to 25 families were found. The first five most common species in 2020; Amaranthus retroflexus L. with (76.19 %), Salsola ruthenica Iljin with (76.19%), Convolvulus arvensis L. with (71.43%), Chenopodium album L. with (69.05%), Amaranthus albus L. with (61.90%). In terms of general density, Amaranthus retroflexus L. with (2.95 units/m2), Heliotropium europaeum L. with (2.75 units/m2), Salsola ruthenica Iljin with (2.27 units/m2), species at "B" level, (1.88 units /m2) to Convolvulus arvensis L., (1.46 units /m2) Agropyron repens L. P. Beauv. species were determined at the "C" level. The first five most common species CR in 2021; as Chenopodium album L. with (95.00%), Amaranthus retroflexus L. with (85.00 %), Convolvulus arvensis L. with (82.50 %), Salsola ruthenica Iljin with (80.00 %), and Heliotropium europaeum L. with (60.00 %). found. In terms of general density, Amaranthus retroflexus L. with (5.06 units/m2) is at ''A'' level, Convolvulus arvensis L. with (2.44 units/m2) is at ''B'' level and Chenopodium album L., with (1.63 units/m2), with (1.39 units /m2) Amaranthus albus L., (1.08 units/m2) Cynodon dactylon L. Pers. species were determined at the "C" level. The yield of sugar beet was found to be the lowest with (483.75 g/ piece) in T1 (weed control) application in 2020, while the highest yield was found with (2393.75 g/piece) in T2 (weed-free control) application, followed by (1864.38 g/piece). T7 (700 g/l metamitron + 1 times hand hoe) and (1708.75 g/piece) and T8 (700 g/l metamitron + 2 times hand hoe) applications were followed. In 2021, the lowest yield was found in T1 (weed control) application with (366.25 g/ piece) while the highest yield was found in T2 (weed-free control) application with (2122.50 g/piece), followed by T8 (700 g/l metamitron + 2 times hand hoe) with (1702.50 g/piece) and T7 (700 g/l metamitron + 1 times hand hoe) applications with (1587.50 g/piece) were followed. In 2020, it was determined that the efficiency of the applications increased between 67.57% and 394.83% compared to the T1 application, and between 95.56% and 479.52% in 2021. While the coverage area of weeds in the trial areas was reduced by 100.00 %, T2, 50.63 %, T8 and 34.18 %, T7 applications, in 2021, T2 with 100.00% and 82.03%, respectively. It was found that T7 and T8 applications decreased with 72.50%.While T2 applications reduced weed dry weights by 100.00%, T8 by 96.37% and T7 applications by 91.05% in 2020, in 2021 T2 with 100.00% and T10 with 70.63%. (hand hoe + 100 g / l Clopyralid + 100 g / l Propaquizafop) and T11 (700 g / l metamitron + 1 time planetary tractor hoe) applications with a rate of 69.35% were determined to reduce it. As a result; A. retroflexus, S. ruthenica, C. arvensis, C. album, A. albus and H. europaeum were determined as common species. A. retroflexus, H. europaeum, S. ruthenica, C. arvensis, A. repens, A. albus, C. dactylon were determined as dense species. It has been found that only pre-emergence or post-emergence herbicide applications do not provide sufficient effect in weed control in sugar beet, but pre-emergence herbicide and once or twice hand hoe applications are more effective when used together.
KEY WORDS: Sugar beet, weed, herbicide, hand hoe