Türkiye ile Kırgızistan keçeciliğinin motif ve teknik açılarından karşılaştırılması
Comparison of Turkish and Kyrgyz felting in motif and technique
Yazar: SALİH GİRGİÇ
Danışman: DOÇ. NAİME DİDEM ÖZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Halı Kilim ve Geleneksel Kumaş Desenleri Ana Sanat Dalı / Geleneksel Türk Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Orta Asya'dan Anadolu'ya uzanan Türk tarihinde, yünden üretilen ürünler yaylak ve kışlak yaşamın önemli bir unsurunu oluşturmaktadır. Yün lifinin doğal özellikleri, bu ürünlere eşsiz bir değer katmış ve onları vazgeçilmez hale getirmiştir. Halı, kilim ve özellikle keçe üretimi ise hayati bir öneme sahip olmuştur. Türk toplumları, keçeden yapılan yaşam alanlarıyla kendilerine özgü bir kimlik oluşturmuş ve bu durum keçe ürünlere olan değeri daha da artırmıştır.
Kırgızistan örneğinde görüldüğü gibi, keçe çadırlar kullanılmış ve çadırların süslemeleri yine keçe kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Kırgızistan'ın zengin motif geleneği, binlerce yıl öncesine dayanan bir geçmişe sahiptir. Keçenin sağladığı birçok kolaylık ve avantaj, insanların keçeyi kutsal bir nitelikle değerlendirmesine sebep olmuştur. İnançlarına uygun olarak, keçeler motiflerle süslenerek derin anlamlar yüklenmiştir. Keçe, sadece bir malzeme olmanın ötesine geçmiş, kültürel ve dini bir değere dönüşmüştür.
Yaylak ve kışlak arasında yaşam süren Türk toplulukları, Sultan Alparslan'ın Anadolu'yu fethetmesi ve Moğol saldırılarının artmasıyla birlikte Anadolu'ya göç etmeye ve zamanla yerleşik hayata geçmeye başlamışlardır. Orta Asya'da gelişen motif ve teknik birikimlerini Anadolu ile sentezleyerek yeni motifler ve teknikler geliştirmişlerdir. Ahilik teşkilatının kurulmasıyla da keçe üretimi sistemli bir şekilde devam etmiştir. Bu sentez, Türklerin sanat ve zanaat alanında önemli başarılar elde etmelerine imkân sağlamıştır. Yeni motifler ve teknikler, Anadolu'nun zengin kültürel çeşitliliğine katkıda bulunurken, Türklerin kendi kimliklerini ve sanatsal ifadelerini güçlendirmiştir. Bu şekilde, Türkler hem kendi geleneklerini sürdürmüş hem de Anadolu'nun kültürel birikiminden yararlanarak yeni bir sanat anlayışı oluşturmuşlardır.
Türkiye ve Kırgızistan'da sürdürülen keçecilik geleneği, her iki ülkede de önemli bir kültürel miras olarak kabul edilmektedir. Son yıllarda seri üretimin ve sentetik malzemelerin yaygınlaşmasıyla birlikte geleneksel keçe ürünlere olan talep azalmıştır. Bu da Türkiye ve Kırgızistan keçecilik sektörünün zorluklarla karşılaşması gerçeğini ortaya çıkarmıştır. Tez çalışması kapsamında Türkiye ile Kırgızistan keçeciliğinin motif ve teknik açılarından karşılaştırılmasını yapabilmek için literatür taraması yapılarak çalışmanın bilimsel temele oturtulması sağlanmıştır. Alan araştırması yapılmış bu araştırmada görüşme, gözlem ve betimleme teknikleri kullanılmıştır. 

Anahtar kelimeler: Türkiye, Kırgızistan, Anadolu, Geleneksel keçecilik, Karşılaştırma, Motif, Teknik

Abstract:
In the history of Turks, which stretches from Central Asia to Anatolia, products made from wool have constituted an important element of nomadic life. The natural characteristics of wool fibers have bestowed these products with a unique value, making them indispensable. Carpets, kilims, and especially felt production have held vital importance. Turkish communities have forged a distinct identity with their living spaces crafted from felt, further enhancing the value of felt products.
As seen in the example of Kyrgyzstan, felt tents have been used, and the decorations of these tents have been realized using felt as well. Kyrgyzstan boasts a rich tradition of motifs, with a history dating back thousands of years. The numerous conveniences and advantages offered by felt have led people to regard it as possessing sacred qualities. In accordance with their beliefs, felt is adorned with motifs that carry profound meanings. Felt has transcended its status as a mere material and has transformed into a cultural and religious symbol.
Turkish communities leading a nomadic life commenced migrating to Anatolia and gradually transitioning to a settled way of life with the conquest of Anatolia by Sultan Alparslan and the increasing Mongol invasions. They amalgamated their accumulated motifs and techniques from Central Asia with those of Anatolia, thereby developing new motifs and techniques. The systematic production of felt continued with the establishment of the Ahi Order. This synthesis enabled the Turks to achieve significant success in the realm of art and craftsmanship. While contributing to the rich cultural diversity of Anatolia, the new motifs and techniques fortified the Turks' identity and artistic expressions. Consequently, the Turks both preserved their traditions and created a novel creative understanding by drawing upon the cultural heritage of Anatolia.
The tradition of felting in Turkey and Kyrgyzstan is considered as an important cultural legacy in both countries. However, in recent years, the demand for traditional felt products has diminished with the prevalence of mass production and synthetic materials. This has presented challenges for the felting industry in Turkey and Kyrgyzstan. Within the scope of this thesis, a comprehensive literature review was conducted to establish the study on a scientific foundation, enabling a comparative analysis of Turkish and Kyrgyz felting traditions in terms of motifs and techniques. Field research was conducted employing interview, observation, and descriptive techniques.

Keywords: Turkey, Kyrgyzstan, Anatolia, Traditional felting, Motif, Technique, Comparison