Sinemasal şehri haritalamak – Yılmaz Güney sinemasında Adana
Mapping the cinematic city – Adana in Yilmaz Guney's films
Yazar: OLGU YİĞİT
Danışman: DOÇ. DR. AYDIN ÇAM
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Adana = Adana ; Güney, Yılmaz = Güney, Yılmaz ; Kartografi = Cartography ; Mekan = Space ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Sinema kuramları çoğu zaman araştırma nesnesi olarak filmleri ve/veya yönetmeni seçmektedir. Dahası bu seçimi sinema kuramları açısından değerlendirmektedir. Bu anaakım değerlendirme biçimi, tarih yazımını da etkilemektedir. Çoğu zaman filmin özüne bakmayı önemseyen bu tarz yaklaşımlar zamanla değişip, dönüşerek disiplinler arası bir tutum geliştirmek durumunda kalmıştır. Öyle ki Yeni Sinema Tarihi çalışmaları değişik yöntemleri mümkün kılması açısından hem fizikî hem de sinemasal mekânların kartografi ya da diğer adıyla haritalandırmanın da önünü açmaktadır. 
Diğer taraftan yönetmenler, filmin anlatısını oluştururken aynı zamanda sinemasal mekânları da oluşturmaktadırlar. Yani, anlatılarının majör bir ögesi olarak sinemasal yerler, salt birer arka plan değildir. Aksine, sinemanın içkin özellikleri açısından yerler, fizikî evrende varsa kurgulayarak yani biraraya getirerek, fizikî evrende yoksa inşa ederek üretilmektedir. Bu üretimi zaman ve mekân olarak da gerçekleştiren unsur olarak yönetmen, farkında olarak veya olmadan anlamı inşa etmektedir. Dahası, tekil veya tikel olarak başka anlamları olan veya hiç anlamı olmayan ögeler sinemasal anlatının inşası esnasında belirli bir anlam kazanmaktadır. 
Bu anlamıyla yönetmen sinema kuramları açısından kabul edildiği biçimiyle sadece bir auteur yani yazar ve/veya ressam değildir. Diğer taraftan uzamsal/ mekânsal anlatımı da gerçekleştirmesi bakımından yönetmenler ayrıca birer kartograftırdır. Dolayısıyla yukarıda bahsedildiği gibi henüz yeni bir çalışma disiplini sunan bu alanın felsefi sınırlarının çizilmesi bu tez çalışması açısından son derece önemlidir. Çalışmanın ilk bölümünde bu amaçla açımlanan sinema  ontolojisini  mümkün  kılan  felsefî  bağlam ve sinemasal coğrafya alanında yapılan çalışmalar derlenmektedir. Bu sayede, bu alanda yapılan temel araştırmalar sayesinde kuramsal çerçeve belirlenmektedir. Ardından bu tez çalışmasında açımlanan bağlam çerçevesinde  Yılmaz Güney'in bütün sinemasal mekânları Adana'da çekilmiş olan Seyyit Han: Toprağın Gelini (1968), Pire Nuri (1968),  Umut (1970) ve Endişe (1974) filmleri kartografik yöntemin olanaklarıyla haritalandırılmıştır. Merkezine haritalandırma metodu alan çalışma aynı zamanda saha çalışmasının yarattığı imkanlar sayesinde başka metodlardan yararlanmaktadır. Sonuç bölümünde araştırmanın belirlediği çerçeve dahilinde sinemasal Adana ile fizikî Adana karşılaştırılarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
Theories of cinema commonly chooses the movies or their directors as the subject-matter. Moreover, they evaluate these choices with respect to the theories of cinema. This mainstream way of evaluating also effects the history writing. Mostly, such attitudes, which stress the importance of examining the essence of movies, transforms in time and take an interdisciplinary stance. By allowing different methods, history of new cinema paves the way for cartography for both physical and cinematic spaces. 
On the other side, directors also create the cinematic spaces when they are creating the narratives of the movie. Thus, cinematic spaces as a major element of narratives are not only  background images. On the contrary, they are intrinsic features of cinema. If they exist in the physical space, they will be fictionalized. If they do not, they are built anew. Intentionally or  not, the director, who builds them in time and space, builds the meaning too. Moreover, the elements that have no meaning or different meanings gain their meanings in the process of building the cinematic narrative. 
In this sense, the directors are not just "auteur", writers, or painters, as claimed by the cinematic theories. They are also cartographers in the sense that they create the spatial narrative. Thus, it is critically important in this thesis to draw the philosophical borders of this new field. In the first part of the thesis, the literature about the cinematic geography and ontology of cinema will be reviewed. In doing this, the theoretical framework of this study will be drawn. Later, depending on this theoretic framework, the movies of Yılmaz Güney, Seyyit Han: Toprağın Gelini (Seyyit Han: The Bride of the Earth, 1968), Pire Nuri (1968), Umut (Hope, 1970) ve Endişe (Anxiety, 1974), will be mapped by using the cartographic methods. All cinematic spaces of these movies are shot in Adana. Having the cartographic methods in its central, this study also makes use of other methods provided by field studies. In the concluding section, cinematic Adana and physical Adana will be contrasted within the same framework.