Öğrencilerin fen bilimleri dersindeki eleştirel düşünme eğilimlerinin yapılandırmacı sınıf ortamı algıları ve üstbilişsel özdüzenleme stratejileri ile yordanması
Predicting student's critical thinking dispositions in science course through perceived constructivist learning environment and metacognitive self-regulation strategies
Yazar: BİRCAN DÖKMECİOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YASEMİN TAŞ ; YRD. DOÇ. DR. SÜNDÜS YERDELEN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Yapılandırmacı öğretim yöntemi = Constructivist teaching method ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill ; Öz düzenlemeli öğrenme = Self regulated learning ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersindeki yapılandırmacı öğrenme ortamı algıları ve üstbilişsel özdüzenleme stratejilerinin, eleştirel düşünme eğilimlerini yordama düzeyini incelemektir. Öğrencilerin yapılandırmacı fen öğrenme ortamı algıları beş boyutta ele alınmıştır: Dünya'yı öğrenme, bilimi öğrenme, düşüncelerini ifade etmeyi öğrenme, öğrenmeyi öğrenme ve iletişim kurmayı öğrenme. Öğrencilerin üstbilişsel özdüzenlemeleri ise planlama, izleme ve düzenleme olmak üzere üç boyutta incelenmiştir. Son olarak, öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimleri ise katılım, bilişsel olgunluk ve yenilikçilik alt boyutlarından oluşmaktadır. Çalışmanın katılmcıları, Erzurum ili merkez ilçelerindeki 15 devlet okulunda öğrenim gören toplam 678 yedinci sınıf öğrencisiden oluşmaktadır. 
Çalışmada nicel araştırma deseni ve korelasyonel araştırma yöntemi kullanılmış olup çalışma kapsamında veri toplama araçları olarak Demografik Bilgi Anketi, Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği, Yapılandırmacı Öğrenme Ortamı Ölçeği ve Üstbilişsel Öğrenme Stratejileri Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 20 paket programı ve LISREL 8.8 programı kullanılmıştır. Öğrencilerin yapılandırmacı öğrenme ortamı algıları, üstbilişsel özdüzenlemeleri ve eleştirel düşünme eğilimleri arasındaki ilişkileri gösteren model, yol analizi (path analysis) ile test edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre fen bilimleri dersi öğrencilerinin yapılandırmacı öğrenme ortamı algıları ve üstbilişsel özdüzenlemeleri, eleştirel düşünme eğilimlerini istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde yordamaktadır. Ayrıca, yüksek yapılandırmacı sınıf ortamı algısı rapor eden öğrencilerin, düşük yapılandırmacı sınıf ortamı deneyimleyen öğrencilere göre daha fazla üstbilişsel özdüzenleme stratejisi kullandığı bulunmuştur
Anahtar Sözcükler: Eleştirel düşünme eğilimi, Yapılandırmacı öğrenme ortamı, Üstbilişsel özdüzenleme stratejileri, Fen eğitimi

Abstract:
The purpose of the study was to investigate the contribution of 7th grade students' perceptions of constructivist learning environment and metacognitive self-regulation strategies in predicting students' critical thinking dispositions in science course. Students' perceptions of constructivist science learning environment consisted of five dimensions which are personal relevance, uncertainty, critical voice, shared control, and student negotiation. Students' metacognitive self-regulation included dimensions of planning, monitoring, and regulation. Critical thinking disposition, on the other hand, consisted of engagement, maturity, and innovativeness dimensions. Participants of the study composed of 678 seventh grade students studying at 15 public schools located in central districts of Erzurum.
This was a quantitative study which utilized correlational research methods. The data were collected through Demographic Information Questionnaire, Critical Thinking Disposition Instrument, Constructivist Learning Environment Survey, and Metacognitive Learning Strategies Scale. In order to analyze the data, SPSS 20 and LISREL 8.8 programs were used. The model showing the relationships among students' perceptions of constructivist learning environment, metacognitive self-regulation, and critical thinking disposition was tested through path analysis. Analysis results showed that students' perceptions of constructivist science learning environment and metacognitive self-regulation both statistically significantly and positively predict critical thinking dispositions. Moreover, students who reported high perceived constructivist learning environment used more metacognitive self-regulation strategies than students who experienced low constructivist learning environment.  
Key Words: Critical thinking dispositions, Constructivist learning environment, Metacognitive self-regulation strategies, Science education