Türk basını'na göre sol'da birleşme çabaları (12 eylül 1980 darbesinden 20 ekim 1991 seçimlerine)
According to the Turkish press, unified efforts on the left (from the coup of 12 september 1980 to the elections of october 20, 1991)
Yazar: DİLAN DENİZ ARUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ONUR ÇELEBİ
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Basın = Press ; Birleşmeler = Mergers ; Gazeteler = Newspapers ; Seçimler = Elections ; Siyasi parti programları = Polical party manifests ; Siyasi partiler = Political parties ; Siyasi tarih = Political history ; Sol ideolojiler = Left ideologies ; Sol partiler = Left parties ; Türk basını = Turkish press

Özet:
Demokrasi ile yönetilen sistemlerde siyasi partilere dayalı çok seslilik esas unsurdur. Türkiye'de çok partili hayat döneminde demokrasinin temel ilkeleri kimi zaman iktidar ki-mi zaman ise askeri kanat tarafından çiğnenmiştir. Fakat sistem koşullara göre varlığını sür-dürebilmiştir. Özellikle çok partili hayata geçiş çok sancılı olmuştur. Mustafa Kemal Ata-türk döneminde çok partili hayata geçiş denemeleri başarısız olurken, İsmet İnönü dönemin-de ise ancak 1945 yılı itibariyle çok partili hayata geçilebilmiştir. 1945 yılı ve sonrasında kurulan sol partiler Türkiye'nin dış politikada Batı bloğuna yaklaşması ile tehdit unsuru olarak görülmüştür. Bu evrede devletin resmi organı olan Cumhuriyet Halk Partisi de sol eğilimli partilerin bizzat yargı erki tarafından kapatılmasına ön ayak olmuştur. CHP'nin iktidar koltuğunu 1950 yılında Demokrat Parti'ye bırakmasından sonra da bu durum değiş-memiştir. Buna karşın 27 Mayıs 1960 Darbesinden sonra 1961 Anayasası'nın verdiği ser-bestlik ortamında sol partilerin kurulması ve faaliyet göstermesi etkin bir hal almış ve Tür-kiye İşçi Partisi solda büyük bir atılım gerçekleştirmiştir. Cumhuriyet Halk Partisi bu koşul-lar altında 1965 yılında kendini ortanın solu stratejisine kaydırarak iç politikadaki yeni ko-numunu ifade etmiştir. CHP'de İsmet İnönü'nün koltuğu yeni genel başkan Bülent Ecevit'e bırakması ile solun tanımı da genişlemiştir. Ancak diğer sol partiler bu aşamada büyük bir başarı gösterememiştir. 12 Eylül 1980 Darbesi ise sol için tam bir yıkım olmuş ve sol akım kendi içinde bölünmeler yaşamıştır. Bu bölünmüşlük sol partilerin kimi zaman birleşmesi ile kimi zaman da temel ilkelerden dahi uzak kalan ayrışmalar ile neticelenmiştir. Bu çalış-mada esas olarak 12 Eylül 1980 darbesi sonrasında bölünen solun birleşme, bütünleşme ve ayrışma süreci dönemin süreli yayınlarından olan Cumhuriyet, Hürriyet, Milliyet ve Tercü-man gazeteleri ile Yankı dergisi ele alınarak incelenmiştir.

Abstract:
In systems governed by democracy, polyphony based on political parties is the essen-tial element. In the multi-party period in Turkey, the basic principles of democracy were sometimes violated by the government and sometimes by the military wing. But the system was able to survive according to the conditions. Especially the transition to multi-party life has been very painful. While attempts to transition to a multi-party system were unsuccess-ful in the period of Mustafa Kemal Atatürk, it was only in 1945 that a multi-party system could be adopted in the period of İsmet İnönü. Left parties founded in 1945 and later were seen as a threat with Turkey's approach to the Western bloc in foreign policy. At this stage, the Republican People's Party, which was the official organ of the state, also paved the way for the left-leaning parties to be closed down by the judiciary itself. This situation did not change after the CHP gave the power to the Democrat Party in 1950. On the other hand, after the May 27, 1960 coup, the establishment and operation of leftist parties became effective in the liberal environment given by the 1961 Constitution, and the Workers' Party of Turkey made a great leap forward in the left. Under these conditions, the Republican People's Party shifted itself to the left-of-center strategy in 1965 and expressed its new position in domes-tic politics. With İsmet İnönü's resignation of the seat of CHP to the new chairman, Bülent Ecevit, the definition of the left has also expanded. However, other leftist parties could not show great success at this stage. The coup of September 12, 1980 was a complete destruction for the left and the left movement experienced divisions within itself. This division has so-metimes resulted in the unification of left parties, and sometimes with separations that are far from even the basic principles. In this study, the process of unification, integration and disintegration of the left that was divided after the September 12, 1980 coup d'état was examined by considering the periodicals of the period, Cumhuriyet, Hürriyet, Milliyet and Tercüman, and Yankı magazine.