Taşınmaz kültür varlıklarının taşınma yöntem ve hesaplarının temel mühendisliği bağlamında bulanık mantık modellemesi ile karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of moving methods and calculations of immovable cultural heritage in the context of foundation engineering with fuzzy logic modelling
Yazar: TAHİR ARPACIK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA YILDIZ
Konya Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Bulanık mantık = Fuzzy logic ; Gayrimenkuller = Real estates ; Kültür varlıkları = Cultural properties ; Sezgisel bulanık mantık = Intuitive fuzzy logic ; Taşıma = Transport ; Türbeler = Tombs

Özet:
Şehirlerin büyümesi, alan ihtiyacının artması, baraj ve gölet yapılarının yapılmasıyla tarihi yapıların su altında kalma tehlikesi ve taşıt trafiğinin artmasından kaynaklı geniş yol ihtiyacı oluşması gibi sebepler tarihi yapıların taşınmasını zorunlu kılmıştır. Dicle nehri üzerine inşa edilen Ilısu Barajı, Batman'ın Hasankeyf ilçesinde bulunan tarihi dokuyu sular altında bırakma riskini doğurmuştur. Risk altındaki tarihi yapılar Kendinden Tahrikli Modüler Taşıyıcı (SPMT) sistemlerle yeni yerlerine taşınmıştır.
Bu çalışmada, Taşınmaz Kültür Varlıklarının yeni bir konuma taşınması, taşınmış olan yapılar üzerinden mevcut veriler kullanılarak geoteknik mühendisliği bağlamında bulanık mantık metodu yöntemiyle değerlendirilmiş ve örnek alandaki yapı üzerinden taşımada dikkat edilmesi gereken genel sonuçlar çıkartılmıştır. Batman'ın Ilısu barajı yapımından dolayı sular altında kalmaması için Hasankeyf bölgesinde bulunan ve yeni Arkeopark alanına bütüncül olarak tek parça halinde taşınan yapılar dünya örnekleriyle birlikte incelenmiştir. Taşıma projelerinin süreç olarak karmaşık yapısı ve her yapının kendine özgü problemlere sahip olduğundan, uygun mühendislik çözümlerinin belirlenmesinde rehber kurallara gereksinim duyulmaktadır. Taşıma projelerinin yapısal ve durumsal özellikleri kavramsal olarak tanımlanmıştır. Yapılan tanımlar ışığında bulanık mantık yöntemiyle kural şemaları yazılmıştır. Tanımlanan değişkenler MATLAB programında bulunan Fuzzy Logic Toolbox yardımıyla analiz edilmiştir. Hasankeyf'te 2017 yılında taşınan Zeynel Bey Türbesi'nin taşıma parametreleri programa işlenip taşıma projesinin risk analizi yapılmıştır. Analizler sonucunda elde edilen çıktı değerleri sayısal ve grafiksel olarak ifade edilmiş ve yapıya ait genel sonuçlar mevcutta uygulanan süreçle kıyaslanmıştır. Elde edilen rehber tanımlar ileride taşınacak tarihi nitelikteki yapılar için öngörü sunmaktadır.

Abstract:
The growth of cities, the increase in the need for space, the danger of inundating historical buildings with the construction of dams and the need for wide roads due to the increase in vehicle traffic made it necessary to move historical buildings. The Ilısu Dam, which was built on the Tigris river, risked flooding the historical fabric in Batman's Hasankeyf district. Historical buildings at risk have been moved to their new locations with Self Propelled Modular Transporter (SPMT) systems.
In this study, the relocation of Immovable Cultural Heritages to a new location has been evaluated with the fuzzy logic method in the context of geotechnical engineering by using the existing data on the relocated structures. General conclusions that should be considered in transport were revealed from the structure in the sample area. In order to prevent Batman from being flooded due to the construction of the Ilısu dam, the structures in the Hasankeyf region, which were transported to the new Archeopark area as a whole, were examined together with examples around the world. Guidelines are needed in determining the appropriate engineering solutions, since relocation projects have a complex nature as a process and each structure has its own problems. Structural and situational features of relocation projects are conceptually defined. In the light of the definitions made, rule schemes were written with the fuzzy logic method. The defined variables were analyzed with the help of the Fuzzy Logic Toolbox in the MATLAB program. The transportation parameters of Zeynel Bey Tomb, which was moved in Hasankeyf in 2017, were entered into the program and the risk analysis of the transportation project was carried out. The output values obtained as a result of the analyzes are expressed numerically and graphically, and the general results of the structure are compared with the currently applied process. The guide definitions obtained provide foresight for the historical buildings to be moved in the future.