Öğün sıklığı, uyku süresi ve uyku kalitesinin ağırlık kazanımına etkisi
The effect of meal frequency, sleep duration, sleep quality on weight gain
Yazar: NİMET PETEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KEZBAN ESEN KARACA
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Obezite = Obesity ; Uyku = Sleep ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
Bu çalışmanın amacı, öğün sıklığı, uyku süresi ve uyku kalitesinin ağırlık kazanımı üzerindeki etkisini araştırmaktır. Bu araştırma hamile ve emzirmeyen 249 kişi (60 erkek, 189 kadın) ve son altı ay içinde kilo kaybı veya kronik hastalık nedeniyle diyet yapmayan kişilerle gerçekleştirilmiştir. Bireylerin beslenme alışkanlıkları, kişisel özellikleri ve besin tüketim kaydı (3gün 24 saatlik)  anket formuyla sorgulanmıştır. Formların verileri Ocak 2016-Ağustos 2017 tarihleri arasında elde edilmiştir ve katılımcıların yaşları 18 ile 65 arasında değişmektedir. Besin tüketim kayıtlarına bireyler yemeğe başlama zamanlarını ve bitirme zamanlarını kaydetmişlerdir. Kayıtlardan elde edilen verilere göre öğün sayısı ile tüketilen enerji hesaplanmıştır. Bireylerin uyku kalitelerini ve sürelerini tespit etmek amacıyla anketteki sonuçlar değerlendirilirken Uyku Şiddeti İndeksi(UŞİ) ve Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ)' den yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda "SPSS 21" programı kullanılarak veriler analiz edilmiştir. Bu çalışmada bireylerin yaş ortalamaları 33,41±11,58 yıl olarak belirlenmiştir. Beden Kütle İndeksi (BKİ) ortalamaları 25,44±5,40 kg/m²'dir. Katılım sağlayan kişilerin günlük tükettikleri ortalama öğün sayısı 3,97±1,1 olarak hesaplanmıştır. PUKİ 0 ile 21 arasında değişmekte olup, ortalaması 5,01±2,95'dir. Bireylerin uyku kalitesi incelendiğinde %61,4'ünün uyku kalitesinin iyi, %38,6'sının kötü olduğu görülmüştür. UŞİ 0 ile 28 arasında değişen değerler arasında olup, ortalaması 6,20±5,28'dir. Bireylerin %63,9'unda klinik olarak önemsiz düzeyde uykusuzluk, %29,3'ünde klinik olarak uykusuzluk alt ölçeği, %5,6'ünde klinik olarak orta düzeyde uykusuzluk ve %1,2'sinde klinik olarak şiddetli uykusuzluk olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların cinsiyete göre BKİ, vücut yağ yüzdesi oranları, yağsız doku kütleleri ortalamaları arasındaki fark anlamlıdır (p<0,05). Alkol tüketimine göre vücut yağ yüzdesi oranları, yağsız doku kütleleri oranları arasındaki farklılık anlamlı çıkmıştır.(p<0,05). Alkol türü ile yağsız doku kütleleri ortalamaları farkı anlamlıdır. (p<0,05). Katılımcıların yaşama şekilleri ve grup BKİ ortalamalarının farkıda anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Yaşam şekillerine göre vücut yağ yüzdesi ortalamaları arasında pozitif ilişki bulunmuşur(p<0,05). Katılımcıların fiziksel aktivitelerine göre vücut yağ yüzdesi ortalamaları farkı pozitif bulunmuştur(p<0,05). Aynı şekilde katılımcı bireylerin uyku kalitesiyle uyku süresi arasındada fark pozitiftir(p<0,05). Antropometrik ölçümlerin UŞİ ve PUKİ değerlerine göre dağılımlarına bakıldığında bel çevresinin uykusuzluk durumlarına göre ortalamalar arası farklılık pozitif bir ilişki içindedir (p<0,05). Posa tüketimi ve Öğün sayısı ortalamaları ilişkisi istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Bireylerin öğün sayısı ile Folik asit, K vitamini, Pantotenik asit, Tiamin,  Biotin,  B6 Vitaminleri ilişkisi de anlamlıdır. (p<0,05). Katılım sağlayan kişilerin günlük, magnezyum, demir, bakır kalsiyum, potasyum, mangan ile öğün sayısı (ortalama) arasındaki ilişki pozitif olarak saptanmıştır (p<0.05).
Anahtar Kelimeler:  Obezite, Beden kütle indeksi, Öğün sıklığı,  Uyku, Uyku kalitesi

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effect of meal frequency, duration of sleep and the effect of sleep quality on weight gain. The study was carried out with 249 people(60 male, 189 female) who were not pregnant or lactating and who did not diet due to weight loss or chronic disease within the last 6 months. The personal characteristics and food habits of the individuals were questioned via a questionnaire form which includes the nutritional status of the individuals with 3 days 24 hours food consumption. The data of the forms were obtained between january 2016-Agust 2017 and ages of participants ranged from 18 to 65. Participants recorded the time that they started eating and finishing food consumption in their forms and number of meals was calculated by the researcher,  on the basis of amount of energy consumed by this period. In order to determine sleep quality and duration of the subjects, the results of the survey were evaluated using The Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) and Insomnia Severity Index (ISI). Statistical analysis of the data obtained was performed by using "SPSS 21" packet program. The average age of participants in this study was 33.41 ± 11.58 years. The Body Mass Index (BMI) averages of the participants were measured as 25.44 ± 5.40 kg / m². The average per day number of meals consumed of participants was estimated 3.97 ± 1.1 meal/ day. Pittsburgh Sleep Quality Index ranged between 0 to 21 and mean value of Pittsburgh Index was 5.01 ± 2.95. When the sleep quality of the individuals was examined, it was observed that the sleep quality was good in 61,4% of the individuals and poor in 38,6% of them. The Insomnia Severity Index varied from 0 to 28 and average index was 6,20 ± 5,28. This research showed that clinically insignificant insomnia in 63.9% of the individuals, subthreshold insomnia in 29.3% of them, clinically moderate severe insomnia in 5.6% of them, and clinically severe insomnia in 1.2% of them. The difference between averages the BMI, body fat percentage and fat-free tissue masses with respect to sex is statistically significant (p<0,05). According to  alcohol consumption status of participants, the difference between the ratio of body fat percentage and the average of lean tissue mass are found to be significant (p<0,05).The variation  the averages of lean tissue masses is statistically significant by considering the type of alcohol (p<0,05). The distinction between the BMI group averages is detected statistically significant according to the way of living of the participants (p <0.05). It was known that positive relation difference between mean body fat percentage the way of living is found (p <0.05).The differences between body fat percentage averages is considered statistically significance in terms of participants' physical activity status (p <0,05). The relationship between participants' sleep duration and sleep quality was statistically significant (p <0.05). When the distributions of anthropometric measurements in compliance with ISI and PSQI values is examined, the difference between the mean values of waist circumference in the way of insomnia status have positive relation (p <0,05).It is obtained that the relationship between the average number of consumed meals and pulp is statistically significant (p<0,05).Morover, results show that a positive relation between number of participants' meals and  vitamin K, Tiamin, Pantothenic acid, Folic acid, Biotin and Vitamin B6 is founded (p<0,05). There is a significant positive correlation between the daily intake of potassium, calcium, magnesium, iron, copper and manganese and the average number of meals (p <0.05).
Key Words: Obesity,  Meal frequency, Body mass index, Sleep, Sleep quality