Sporda zihinsel dayanıklılık ölçeği geliştirme çalışması
Development of the sport mental toughness scale
Yazar: ÖMER SEYDAOĞULLARI
Danışman: DOÇ. DR. CENGİZ KARAGÖZOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports
Dizin: Dayanıklılık = Endurance ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de spor alanında kullanılabilecek psikometrik özellikleri ortaya konmuş Sporda Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği'ni geliştirmektir.
Gereç ve yöntem: Araştırmaya farklı branşlardan 18-38 yaş arası 110 kadın (̅Xyaş=20.71 +̅ 4.10) ve 269 erkek (̅Xyaş=22.65 +̅ 5.10) olmak üzere toplam 379 sporcu (̅Xyaş=22.10 +̅  4.92) gönüllü olarak katılmıştır. Ölçeğin yapı geçerliğini sınamak için
açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Sporda Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği'nin kriter geçerliği için Sporda Zihinsel Dayanıklılık Envanteri ile ilişkisi Pearson Moment Çarpım Korelasyonu ile test edilmiştir. Ölçeğin güvenirliği ise Cronbach Alfa katsayısı ve test-tekrar test güvenirliği ile hesaplanmıştır.
Bulgular: Sporda Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği verileri varimaks rotasyonu ile yapılan Açımlayıcı Faktör Analizi sonucunda 4 alt boyuttan ve 22 maddeden oluştuğu görülmüştür. Ölçeğin kriter geçerliği analizi sonucunda, Sporda Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği'nin alt boyutları ile Sporda Zihinsel Dayanıklılık Envanteri'nin alt boyutları ve toplam ölçek puanları arasında pozitif anlamlı (p<0.01) ilişki olduğu saptanmıştır. Alt boyutların Cronbach Alpha değerleri "Kontrol" alt boyutu için 0.82; "Bağlılık" alt boyutu için 0.75; "Mücadele" alt boyutu için 0.74; "Dağılma" alt boyutu için 0.72 ve toplam zihinsel dayanıklılık için 0.86 olarak tespit edilmiştir. Test-tekrar test güvenirliği sonuçları ise: Kontrol için r=.83 ; p<.01; Bağlılık için r=.70; p<.01; Mücadele için r=.89; p<.01; Dağılma için r=.75; p<.01 ve Toplam zihinsel dayanıklılık için r=.78; p<.01 sonuçları elde edilmiştir.
Sonuç: Bulgular, Sporda Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği'nin Türkiye sporcularının zihinsel dayanıklılık düzeylerini belirlemede kullanılabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Zihinsel dayanıklılık, geçerlik, güvenirlik

Abstract:
Purpose: The aim of this study was to develop a psychometrically valid Sport Mental Toughness Scale for athletes in Turkey.
Methods: 110 female (Mage= 20.71 +̅ 4.10), 269 male (Mage= 22.65+̅ 5.10) and total 379 (Mage=22.10 +̅  4.92) athlete between the ages of 18-38 voluntarily participated to the study. An exploratory factor analysis was conducted to test the construct validity of the scale. For the criterion-related validity relationship between Sport Mental Toughness Scale and Sport Mental Toughness Questionnaire was examined with Pearson Product Moment Correlation. The reliability of the scale was calculated by Cronbach's alpha coefficient and test-retest reliability.
Results: According to exploratory factor analysis with verimax rotation the Sport Mental Toughness Scale was composed of 4 subscales and 22 items. The result of the criterion validity analysis showed that there were significant (p <0.01) correlations between the subscales of Sport Mental Toughness Scale and subscales of Sport Mental Toughness Questionnaire and between total scale scores. The Cronbach Alpha values of the subscales were; 0.82 for the "Control" subscale, 0.75 for the "Commitment" subscale, 0.74 for the "Challenge" subscale, 0.72 for "Disintegration" subscale and 0.86 for the total scale. Test-retest reliability results were: r = .83 for Control; p <.01; R = .70 for Commitment; p <.01; for Challenge r = .89; p <.01; R =
.75	for Disintegration; p <.01 and r = .78 for Total SMT; p <.01.

Conclusion: The results indicated that Sport Mental Toughness Scale can be used to determine the mental toughness level of athletes in Turkey.


Keywords: Mental toughness, validity, reliability