Ergenlerde azim: birey, aile ve çevresel faktörlerin yordayıcılığının incelenmesi
Preseverance in adolescents: the investigation of the predictive role of individual, family and environmental factors
Yazar: MEHMET SERHAN SERİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA EŞKİSU
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Algılanan özerklik desteği = Perceived autonomy support ; Ana-baba algısı = Parents perception ; Azim = Azim ; Başarı = Success ; Başarı amaç yönelimleri = Achievement goal orientations ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Ergenler = Adolescents ; Lise öğrencileri = High schools students ; Sınıf değerlendirme atmosferi = Classroom assesment atmosphere ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada ergenlerde azim üzerinde cinsiyet, başarı yönelimleri, bilişsel esneklik, anne baba özerklik desteği ve sınıf değerlendirme atmosferinin etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma ortaöğretim kurumlarında 10, 11 ve 12. sınıf düzeyinde öğrenim gören 379 (kız) ve 127 (erkek) öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara Azim Ölçeği, 2×2 Başarı Yönelimleri Ölçeği, Bilişsel Esneklik Envanteri, Leuven Algılanan Ana Babalık Ölçeği ve Sınıf Değerlendirme Atmosferi Ölçeği uygulanarak gerekli veriler elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analizinde korelasyon analizi ve çoklu hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Gerçekleştirilen korelasyon analizi sonucunda azmin başarı yönelimlerinin tüm alt boyutları ile, bilişsel esneklik, anne baba özerklik desteği ve öğrenme odaklı sınıf atmosferi ile pozitif yönlü bir ilişki gösterdiği bulunmuştur. Hiyerarşik regresyonun ilk modeline cinsiyet ve yaş dahil edilmiş, cinsiyetin azim üzerinde yordayıcı rolüne sahip olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. İkinci model içerisinde değişkenlere anne ve baba özerklik desteği eklenmiştir. Cinsiyet, anne ve baba özerklik desteğinin azim üzerinde yordayıcılık rolünün bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Model içerisinde azim üzerinde yordayıcılığı en yüksek değişkenin cinsiyet olduğu görülmüştür. Regresyonun üçüncü modeline ise öğrenme odaklı değerlendirme atmosferi ve performans odaklı değerlendirme atmosferi analize dahil edilmiştir. Cinsiyet, anne özerklik desteği ve öğrenme odaklı değerlendirme atmosferinin azim üzerinde yordayıcılık gösterdiği bulunmuştur. Öğrenme odaklı değerlendirme atmosferinin azim üzerindeki yordayıcılığı en yüksek olan değişken olduğu görülmüştür. Hiyerarşik regresyon analizinin son modeli olan dördünce model içerisine öğrenme yaklaşma, öğrenme kaçınma, performans yaklaşma, performans kaçınma ve bilişsel esneklik değişkenleri katılmıştır. Dördüncü model içerisinde cinsiyet, öğrenme odaklı değerlendirme atmosferi, öğrenme kaçınma yaklaşımı, performans yaklaşma yaklaşımı ve bilişsel esneklik değişkenlerinin azim üzerinde yordayıcılık gösterdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bilişsel esnekliğin azim üzerinde yordayıcılığı en yüksek olan değişken olduğu görülmüştür. Bu araştırma sonuç olarak erkek öğrencilerin azim düzeylerinin daha yüksek olduğunu göstermekle birlikte, anneden algılanan özerklik desteği, öğrenme odaklı sınıf atmosferi, performans yaklaşma yaklaşımı, öğrenme kaçınma yaklaşımı ve bilişsel esneklik düzeyinin artması ile azim düzeyinin de arttığını göstermiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular ilgili değişkenleri dikkate alan ve kuramsal çerçeve ve alanyazın doğrultusunda geliştirilecek bireysel ve ailesel müdahalelerin öğrencilerin azim düzeylerini geliştirmek için kullanılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
This study intended  to examine the effects of gender,achievement orientations, cognitive flexibility, parental autonomy support and classroom assessment atmosphere on perseverance in adolescents.  The study was carried out  with the participation of 379 (female) and127 (male) students studying at the 10th, 11th and 12th  grade levels of secondary  education. The necessary data were obtained  by applying the Perseverance  Scale, the 2 x 2 Achievement  Orientation Scale, the Cognitive Flexibility  Inventory, the Leuven  Perceived  Parenthood Scale and the Classroom Assesment Atmosphere Scale. Correlation analysis  and multiple hierarchical regression analysis were used in the analysis of  the data obtained. As a result of the correlation analysis, it was discovered that  perseverance  showed a positive  relationship with all sub-dimensions of achievement orientations, cognitive flexibility, parental autonomy support and learning – oriented classroom atmosphere. In the first model of hierarchical regression, gender and age were incorporated, and it was discovered that gender had a predictive role on perseverance. In the second model, support for maternal and paternal autonomy was added to the variables. It was concluded that gender maternal and paternal autonomy support had a predictive role on perseverance. It was observed that the variable with the highest predictive value on perseverance in the model was gender. In the third model of regression, learning- oriented assessment atmosphere and performance-oriented assessment atmosphere were included in the analysis. Gender, maternal autonomy support and learning-oriented assessment atmosphere were found to be predictors of perseverance. Learning oriented assessment atmosphere was found to be the variable with the highest predictive value on perseverance. Learning approach, learning avoidance, performance approach, performance avoidance and cognitive flexibility variables are included in the fourth model, which is the last model of hierarchical regression analysis. In the fourth model, it was concluded that the variables of gender, learning- oriented assessment atmosphere, learning avoidance orientation, performance approach orientation and cognitive flexibility predicted perseverance. Cognitive flexibility was found to be the variable with the highest predictive value on perseverance. As a result of this study,  although male students have higher levels of perseverance, it was shown that the level of perseverance increases with the perceived autonomy support from the mother, learning-oriented classroom atmosphere, learning- avoidance orientation, performance-approach orientation and cognitive flexibility. Findings obtained from research show that individual and family interventions that take into account the relevant variables and that will be developed in line with the theoretical framework and literature can be used to improve students' perseverance levels.