Çağdaş mimarlıkta cephe/yüzey kavramı tartışmaları
Debates of façade/surface context in contemporary architecture
Yazar: MURAT SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. TAYYİBE NUR ÇAĞLAR
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Cephe = Front ; Yüzeyler = Surfaces

Özet:
Bu çalışma tarihsel bir süreklilikte cephe ve yüzey kavramları bağlamında mekânın çeperlerine odaklanmaktadır. Bu çerçevede önemli bir soru, bir mimarlık gerçekliği ve soyut ifadeler olarak cephe ve yüzey kavramlarının mimarlık uygulamaları ve kuramsal alanlarındaki pozisyonlarına yöneltilmiştir. Mimarlıkta Cephe/yüzey nedir sorgulaması çeperlerin ne olduğunun, ne ifade ettiğinin, nasıl kullanıldığının ve mimarların çeperleri nasıl yapılandırdığının kuram ve uygulamada sonuçlarını içerir.Cephe kavramı Rönesans ve Postmodern mimarlık aralığında anlamları ve mekânsal karşılıkları bakımından analiz edilmiştir. Kavramın dilde ve mimarlık düşüncesindeki yeri seçilen mimarlar ve binaları bağlamında ele alınmıştır.Ondokuzuncu yüzyılda, cephe kavramının yüzey kavramı yönünde dönüşümü ve yüzeyin hem tarihi hem de kuramsal bir kaygı olarak mimarlar tarafından nasıl inşa edildiği önemlidir. Özellikle Gottfried Semper teorileri ile yüzey kavramının anlamlı hale gelmesinde önemli bir kaynak olarak çalışmada incelenmiştir.Yüzey kavramının çağdaş mimarlıktaki içeriği/niteliği Coop- Himmelb(l)au, Toyo Ito, Bernard Tschumi, Herzog & de Meuron, Rem Koolhaas, FOA, Jean Nouvel, Frank Gehry gibi mimarların söylem ve uygulamalarında analiz edilmiş ve çeperlerin içeriğini şekillendiren etmenler ve binaların yer aldığı bir grafik ifade hazırlanmıştır.Yüzeyin estetik bir unsur olarak temsilin kaynağı olması, üretim ve yapım arasındaki bağı kurması ile farklı yüzey tasarımlarının oluştuğu gözlemlenmiştir. Bu farklılıkların genel bir ifade ile yüzey başlığı altında adlandırılması ile çeperlerde oluşturulmuş anlam zenginliğini ve mekânsal niteliklerin indirgendiği savlanmaktadır. Bu çerçevede çalışma güncel mimarlıkta yüzey kavramının anlam çeşitliliğini, özgünlüğünü ifade edecek kavram ve sıfat önerileri ile hazırlanmış bir okuma modelini içerir.Araştırmadan ile elde edilen bulgular bir yüzey kuramı önerisi ile sonuçlandırılmıştır. Yüzey kuramı çağdaş yüzeyin duyusal etkiler, nesnelliğini şekillendiren sabitler ve değişkenler olarak belirlenmiş/açıklanmış temel nitelikleri kapsamında program, endüstriyel ve dijital üretim modelleri, mimarın kişisel tutumları, para-bağlamsalcılık, arkitekturesk ve para-imgesellik olarak tanımlanmış kavramlar ile oluşturulmuştur.

Abstract:
This study focuses on the boundaries of the space in the context of the concepts of façade and surface in a historical continuity. Within this framework, an important question is towarded to the positions of façade and surface concepts that are the realities of architecture and abstract terms. In architecture, the inquiry of what the façade/surface is covers the results in theory and implementation of what the boundary is, what they mean, how they are used and how architects reconstitute the boundaries.In 19th century, the transformation of façade concept in the direction of surface concept and how the surface was constructed by architects under both historical and theoretical concerns are of prime significance. Especially, the theories of Gottfried Semper are reviewed as important references for the surface concept?s becoming meaningful.The content/quality of the surface concept in contemporary architecture is analyzed in the speeches and the implemantations of the architects as Coop- Himmelb(l)au, Toyo Ito, Bernard Tschumi, Herzog & de Meuron, Rem Koolhaas, FOA, Jean Nouvel, Frank Gehry and there prepared a graphical representation that includes the factors shaping the content of boundaries and the buildings.It is observed that with the surface being an aesthetical element of representation, connecting the production and construction different surface designs were created. It is assumed that by naming those differences in a general term-surface- the meaning richness in the boundaries and the spatial qualities are reduced. Within this framework, this study includes a reading model prepared with the concepts and adjective suggestions that expresses the diversity of meanings of the surface concept and its authenticity in contemporary architecture.The findings of the research are finalized with a surface theory suggestion. Surface theory is constituted with the concepts of sensual actions, constants shaping the objectivity and program defined/explained the fundamental features as variables, industrial and digital production models, architecturesque, para-contextuality and para-fictitiousness.