Birinci basamak sağlık çalışanlarına yönelik şiddet, iş doyumu ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between violence against primary health workers, job satisfaction and burnout levels
Yazar: ALİ VURAL
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEGÜL ÖZCAN ALGÜL
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Araştırma bir ilin birinci basamak sağlık kurumlarında hizmet veren sağlık çalışanlarının şiddet olayları ile karşılaşma durumlarını, iş doyumunu ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada örneklem seçilmemiş olup, araştırmanın yapıldığı tarihlere izinli olmayan, araştırma kriterlerine uyan ve araştırmaya gönüllü olan 497 sağlık çalışanına ulaşılmıştır. Araştırmada veriler sosyodemografik ve şiddet sorularını içeren Tanıtıcı Bilgi Formu, Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve Minnesota İş Doyumu Ölçeği ile toplanmıştır. Toplanan veriler IBM SPSS Statistics 26 paket programı üzerinden analiz gerçekleştirilmiştir. Araştırmada verilerin analizleri Pearson Korelasyon Katsayısı, Ki Kare Analizi, T Testi ve Tek Yönlü Varyans Analiziyle (ANOVA) yapılmıştır.

Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının %95,6'sı meslek hayatı boyunca şiddetin herhangi bir türüne maruz kaldığı, şiddet olaylarının %73,8'inin nöbet esnasında meydana geldiği, uygulanan şiddetin tamamına yakını (%95,9) hasta yakınları ve erkekler (%94,4) tarafından uygulandığı saptanmıştır. Şiddete en fazla (%97,1) Acil Tıp Teknisyenleri ile Ambulans ve Acil Bakım Teknikerlerinin maruz kaldığı, şiddete maruz kalan sağlık çalışanlarının %72,9'u "Herhangi Bir Sonuç Çıkmayacağını Düşünme" nedeni ile bildirimde bulunmadığı saptanmıştır. Sağlık çalışanlarından evli ve çocuk sahibi olanlar ile 112 acil sağlık hizmetleri istasyonu ve aile hekimliği biriminde çalışanların şiddete anlamlı derecede daha fazla maruz kaldığı bulunmuştur (p<0,05). Meslek hayatı boyunca şiddet görmeyen sağlık çalışanlarının Minnesota İş Doyum Ölçeği ve İçsel Doyum puan ortalaması anlamlı derecede daha fazla (p<0,05) iken, şiddet gören sağlık çalışanlarının Maslach Tükenmişlik Ölçeği Duyarsızlaşma alt boyutu puan ortalaması anlamlı derecede daha fazladır (p<0,05). Ayrıca sağlık çalışanlarının iş doyumlarının arttığında tükenmişlik düzeylerinin orta düzeyde azaldığı saptanmıştır.

Sağlık çalışanlarına uygulanan şiddet olaylarının önlenebilmesi için yöneticilerin gerekli güvenlik önlemlerini alması, şiddetin yasa ve bildirimleri konusunda sağlık çalışanlarının farkındalığının artırılması ile şiddete maruz kalan sağlık çalışanlarına psikososyal desteğin verilmesi ve motivasyonlarının artırılması için gerekli iletişim çalışmalarının yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Sağlık, Sağlık Çalışanları, Şiddet, Sağlık Çalışanlarında Şiddet, İş Doyumu, Tükenmişlik

Abstract:
The research was conducted to determine the relationship between exposure to violent incidents, job satisfaction and burnout levels of healthcare professionals serving in primary healthcare institutions of a province. No sample was selected in the research, and 497 healthcare workers who were not on leave on the dates of the research, who met the research criteria and volunteered for the research were reached. In the study, data were collected with an Introductory Information Form containing sociodemographic and violence questions, Maslach Burnout Scale and Minnesota Job Satisfaction Scale. The collected data was analyzed using the IBM SPSS Statistics 26 package program. In the study, data were analyzed using Pearson Correlation Coefficient, Chi Square Analysis, T Test and One-Way Analysis of Variance (ANOVA).

95,6% of the healthcare workers participating in the research were exposed to any type of violence throughout their careers, 73,8% of the violent incidents occurred during duty, and almost all (95,9%) of the violence committed was committed by patients' relatives and it was applied by men (94,4%). It was determined that Emergency Medical Technicians and Ambulance and Emergency Care Technicians were exposed to violence the most (97,1%), and 72,9% of healthcare workers exposed to violence did not report it due to "Thinking that there would be no consequences". It was found that among healthcare workers, those who were married and had children and those who worked in 112 emergency healthcare stations and family medicine units were significantly more exposed to violence (p<0,05). While the Minnesota Job Satisfaction Scale and Intrinsic Satisfaction mean scores of healthcare workers who have not been subjected to violence throughout their careers are significantly higher (p<0,05), The Maslach Burnout Scale Depersonalization subscale mean scores of healthcare workers who have been subjected to violence are significantly higher (p<0,05). In addition, it was determined that when the job satisfaction of healthcare workers increased, their burnout levels decreased moderately.
In order to prevent incidents of violence against healthcare workers, it is recommended that managers take the necessary security measures, raise the awareness of healthcare workers about the laws and notifications of violence, provide psychosocial support to healthcare workers exposed to violence and carry out the necessary communication studies to increase their motivation.

Keywords: Health, Healthcare Workers, Violence, Violence in Healthcare Workers, JobSatisfaction, Burnout