Son dönem böbrek yetmezliği nedeni ile böbrek nakli yapılan hastalarda psikiyatrik belirti ve tanı dağılımı
Psychiatric symptoms and diagnoses in patient with renal transplantation made due to end stage renal disease
Yazar: HACER AKGÜL CEYHUN
Danışman: PROF. DR. İSMET KIRPINAR
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Nefroloji = Nephrology ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diyaliz = Dialysis ; Mental bozukluklar = Mental disorders ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
Son dönem böbrek yetmezliği (SDBY) gittikçe artan bir halk sağlığı sorunudur. SDBY'nin başlıca tedavisi diyaliz ve böbrek naklidir. Birçok çalışma, SDBY olan hastaların psikiyatrik morbiditelerinin ve yeti yitimlerinin yüksek olduğunu bildirmektedir. Bunların çoğu transplantasyonun diyalize göre ruhsal açıdan daha avantajlı olduğunu bildirmektedir. Bu çalışmanın amacı böbrek nakli yapılan hastalarda psikiyatrik tanı ve semptom dağılımını incelemek ve nakil hastalarını diyaliz hastaları ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırmaktır. Bu çalışmaya Atatürk Üniversitesi Yakutiye Araştırma Hastanesi Nefroloji bölümünce takibi yapılan 48 böbrek nakli ve 42 diyaliz hastası ile 43 sağlıklı kontrol dahil edildi. Denekler DSM?IV Eksen I Bozuklukları için Yapılandırılmış Klinik Görüşme Formu, sosyo-demografik bilgi formu, Durumluk Süreklik Kaygı ölçeği (STAI I?II), Hastane Anksiyete Depresyon ölçeği (HAD), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek ölçeği (ÇBASD), Başa Çıkma Tutumları ölçeği (COPE), Pittsburg Uyku Kalitesi ölçeği (PUKİ) ve Arizona Cinsel Yaşantılar ölçeği (ACYÖ) ile değerlendirildi. İstatistiksel analizde One?Way ANOVA, Pearson Korelasyon ve ki?kare testleri kullanıldı. Yaş, cinsiyet, eğitim durumu, medeni durum, gelir durumu açısından her üç grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Diyaliz hastalarında; aktif iş yaşantısının olmaması durumu diğer iki gruptan daha yüksekti. SDBY hastalarında ilaç uyumu, doktor randevularına uyum ve diyet uyumu için depresif bozukluk varlığı öngördürücü idi. Doktor randevularına uyum hastalık hakkında bilgi düzeyi ile ilişkili bulundu. Grupların ölçek puanlarının ortalamaları karşılaştırıldığında STAI?II, HADS anksiyete, PUKİ toplam, ACYÖ toplam ve tüm alt boyutlarının ortalamalarının diyaliz grubunda diğer iki gruptan daha yüksek olduğu görüldü. Nakil ve diyaliz grupları için KRY süresi ile STAI I?II arasında negatif, diyaliz süresi ile HADS puanları arasında pozitif korelasyon saptandı. PUKİ toplam puanları ile yaş, STAI I?II; HADS, ACYÖ puanları arasında pozitif korelasyon vardı. Her üç grubun ÇBASD puanları benzerdi, ÇBASD toplam ve alt ölçek puanları ile HADS puanları arasında negatif korelasyon saptandı. Diyaliz grubunda duygusal odaklı başa çıkma tutumları daha yüksekti. Gruplarda psikiyatrik bozuklukların SCID'e göre dağılımına bakıldığında tüm psikiyatrik tanılarda nakil grubu kontrol grubuna benzerken, diyaliz grubunda depresif bozukluk oranı her iki gruptan daha yüksekti. Bizim çalışmamızda da diyaliz uygulanan hastalarda depresyonun sık görüldüğü, diyalizin sosyal ve cinsel yaşamı olumsuz yönde etkilediği, nakil ile hastaların kontrol grubuna yakın iyilik halini yakaladığı saptanmıştır. SDBY'nin seyri ve sonlanışını etkileme potansiyeli olan depresyonun tanınması ve tedavisi önemlidir. Bu sonuçlar ışığında, diyaliz veya böbrek nakli tedavisi uygulanan hastaların biyolojik değerlendirilme ile beraber psikiyatrik yönden de değerlendirilmesi önemli görülmektedir.

Abstract:
End?stage renal disease (ESRD) is a growing public health problem. Primary treatment modalities of ESRD are dialysis and renal transplantation. A lot of studies report that psychiatric morbidity and disability of ESRD are high. Most of them report that transplantation is more advantageous than dialysis. The aim of this study was to investigate the frequencies of psychiatric diagnoses and symptoms in transplant recipients and make a comparison among patients with renal transplantation, dialysis and healthy volunteers. 48 transplant recipients and 42 patients on maintenance receiving dialysis who have been followed up by nephrology unit of Atatürk University Yakutiye Research Hospital and 43 healthy volunteers have been included in this study. All subjects were assessed with the validated Turkish versions of Structured Clinical Interview for the DSM?IV (SCID?I), Sociodemographic data form, State and Trait Anxiety Inventory (STAI I?II), Hospital Anxiety Depression Scales (HADS), Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS), COPE, Pittsburg Sleep Quality Index (PSQI), Arizona Sexual Experiences Scale (ASEX). One?Way ANOVA test, Pearson correlation and chi?square test were used for statistical analyse. Age, gender, education, income, marital status was not significantly different between three groups. There was significant difference between the three groups in employment. The patients who had dialysis had significantly more unemployed and inactive business life. In dialysis group the self reported compliance of medication and diet was worse than other groups. Existence of depressive disorder predicted adherence of medication, diet and regular doctor controls. Regularity of doctor controls was associated with the level of information about their illness. The mean scores and sub scores of STAI?II, HADS anxiety, PSQI and ASEX of the patients in dialysis group was significantly higher than in transplantation patients and normal controls. In transplantation and dialysis groups; the duration of chronic renal disease was negatively correlated with STAI I?II scores and the duration of receiving dialysis was positively correlated with HADS scores. Total PSQI scores were positively correlated with age STAI I?II, HADS, ASEX scores. MSPSS scores were similar in all groups. The total and subscale scores of MSPSS were negatively correlated with HADS scores. Using emotional social support was significantly higher in dialysis group. The distribution of psychiatric diagnosis by SCID?I was similar in control and transplantation group while depressive disorder was more frequent in dialysis group than the others. In this study it is determined that patients with dialysis had more depression and dialysis effects their social and sexual life negatively while transplant patients have a similar wellbeing with healthy controls. The diagnosis and treatment of depression which effect the prognosis and conclusion of the SDBY in dialysis patients is important. In the light of our results, the evaluation of psychiatric aspects in dialysis and transplantation patients with biological aspects seems important.