Bilgisayarlı tomografi görüntüleri kullanılarak pelvis ve proksimal femur epifizlerinin incelenmesi ile adli tıpta yaş tayini
Age determination in forensic medicine by examination of pelvis and proximal femoral epiphyses using computed tomography images
Yazar: ZUHAL ÖZLÜOĞLU İĞDE
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET CAVLAK
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine

Özet:
Yaş tayini klinik adli tıp uygulamalarında güncel araştırma konularındandır. Uluslararası alanda standart yaklaşımın belirlenmesi üzerine bilimsel araştırmalar yapılırken, ulusal düzeyde topluma özgü yaş tayini çalışmaları gerçekleştirilmektedir. Ulusal düzeyde yapılan çalışmalarda atlasların belirli yaş gruplarında standart hatasının yüksek olduğu bilindiğinden geleneksel yaş tayini yöntemlerine ek tamamlayıcı yöntemlerin araştırılması gerekmektedir. Postmortem dönemde ise kemik kalıntılarının analiziyle yaş tayini gerçekleştirilmesi nedeniyle anatomik bölge özelinde yaş tayini yöntemlerinin sunulmasının yararlı olacağı düşünülmektedir. Çalışmamızda, 5-30 yaş aralığında pelvis ve proksimal femur bilgisayarlı tomografi görüntüleri incelenerek ossifikasyon merkezleri ve sakral vertebralar arası füzyon derecesi değerlendirilerek Türk toplumuna özgü yaş tayini yöntemi oluşturulması ve literatüre katkı sunulması amaçlanmıştır. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı tarafından 01/06/2020 –16/08/2023 tarihleri arasında 5-30 yaş grubu olgularında çekilen abdomen-pelvis BT tetkikleri incelenmiştir. Dışlama kriterlerinin uygulanması sonucunda kalan olgulardan rastgele seçilimle toplam 260 olgu çalışmaya dahil edilmiştir. Abdomen-Pelvis Bilgisayarlı Tomografilerinde proksimal femurda 3, koksada 5 ossifikasyon merkezi ve sakrumda 6 bölge her üç düzlemde incelenerek kapanma/füzyon durumuna göre evrelendirildi. Kemikleşme merkezleri ve sakral füzyon evreleri ile yaş arasındaki korelasyon Spearman Korelasyon Testi ile incelendi. Bağımsız değişkenlerin yaş tayininde kullanılabilirliğini değerlendirmek için polinominal regresyon ve step-wise metodu uygulanarak modeller oluşturuldu. Polinominal regresyon modellerinin yaş kestirimindeki uygunluğu Determinasyon Katsayısı (R2), p değeri ve Standart Ortalama Hata (Standard Error of Estimation) ile incelendi. Gözlemciler arası ve gözlemci içi tutarlılık değerlendirmesi için Cohen kappa (κ) non parametrik testi kullanıldı. Değişkenlerin yaşla korelasyon analizi sonucunda iliak krest-yaş arasında çok güçlü korelasyon, sol iskopubik sinkondrozis ve S1-2 intervertebral füzyon ile yaş arasında orta düzey korelasyon ve diğer kemikleşme merkezleri, kostal proses füzyon düzeyi ile yaş arasında güçlü düzeyde bir korelasyon saptandı. İliak krest kemikleşmesi evre 3 olan olguların tamamının 17 yaş ve üzerinde olduğu, sol triradiat ossifikasyon merkezi evre 3 olan erkek olguların tamamının 12 yaş ve üzerinde olduğu, sol tuber iskiadikum ossifikasyon merkezi evre 2 olan erkek olguların hepsinin 15 yaş ve üzerinde olduğu tespit edildi. Proksimal femurda yer alan ossifikasyon merkezlerinde ise sol femur başı evre 3 olguları erkeklerde 12 yaş ve üzeri, kadınlarda 13 yaş ve üzeri olduğu; sol T.majör evre 3 olguları erkeklerde 14 yaş ve üzeri, kadınlarda 13 yaş ve üzeri olduğu; sol T.minör evre 3 olguları erkeklerde 14 yaş ve üzeri, kadınlarda ise 13 yaş ve üzeri olduğu saptandı. Sonuç olarak iskiopubik sinkondrozis ve S1-2 intervertebral dışında yer alan merkezlerin adli tıbbi amaçlı ek yöntem olarak kullanılabileceği anlaşıldı. Yaşayan bireylerde tıbbi endikasyonla çekilmiş geçmiş abdomen-pelvis BT görüntülerinin yaş tayininde ve postmortem olgularda ise postmortem analiz sırasında çekilecek abdomen-pelvis BT tetkikinin biyolojik profil tayininde kullanılabileceği değerlendirilmiştir.

Abstract:
Age determination is a current research topic in clinical forensic medicine. Internationally standardized approaches are being established through scientific investigations, and national population-specific age determination studies are being done. In national studies, it is known that the atlases have a high standard error in certain age groups, necessitating the investigation of complementary methods in addition to traditional age determination techniques. In the postmortem period, since age determination is carried out by analyzing bone remnants, it is considered beneficial to present age determination methods specific to anatomical regions. In our study, we aimed to contribute to the literature and develop an age determination method specific to the Turkish population by examining ossification centers and the degree of fusion between sacral vertebrae in pelvis and proximal femur computed tomography (CT) images in the 5-30 age range. Abdominal-pelvic CT scans of cases aged 5-30 years, conducted by the Department of Radiology at Hacettepe University Faculty of Medicine between June 1, 2020, and August 16, 2023, were reviewed. After applying exclusion criteria, a total of 260 cases were randomly selected for the study. In the abdominal-pelvic CT scans, three ossification centers in the proximal femur, five in the coxal bone, and six regions in the sacrum were examined in all three planes and staged according to their closure/fusion status. The correlation between ossification centers, sacral fusion stages, and age was analyzed using the Spearman Correlation Test. Polynomial regression and step-wise methods were applied to evaluate the usability of independent variables in age determination, and models were created. The suitability of polynomial regression models for age estimation was evaluated using the coefficient of determination (R2), p-value, and Standard Error of Estimation. The Cohen-kappa (κ) non-parametric test was used to assess inter-observer and intra observer consistency. The correlation analysis between variables and age revealed a very strong correlation between the iliac crest and age, a moderate correlation between the left ischiopubic synchondrosis and S1-1 intervertebral fusion and age, and a strong correlation between other ossification centers, costal process fusion level, and age. It was determined that all cases with iliac crest stage 3 were 17 years of age or older, all male cases with left triradiate ossification center stage 3 were 12 years of age or older, and all male cases with left tuber ischiadicum ossification center stage 2 were 15 years of age or older. In the ossification centers in the proximal femur, cases with left femoral head stage 3 were found to be 12 years of age or older in males and 13 years of age or older in females; cases with left greater trochanter stage 3 were 14 years of age or older in males and 13 years of age or older in females; cases with left lesser trochanter stage 3 were 14 years of age or older in males and 13 years of age or older in females. As a result, it was understood that centers other than ischiopubic synchondrosis and S1-2 intervertebral could be used as additional methods for forensic purposes. It is determined that that previously obtained abdominal-pelvic CT images taken for medical indications in living individuals can be used for age determination, and in postmortem cases, abdominal-pelvic CT scans performed during postmortem analysis can be used for determining the biological profile.