Kırsal kalkınma bağlamında Türkiye'de ipek böcekçiliği: Bursa ili örneği
Turkey rural development context in sericulture: Bursa example
Yazar: KÜBRA AKGÜL
Danışman: DOÇ. DR. HASAN MEMİŞ
Balıkesir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bursa = Bursa ; Kırsal bölge = Rural region ; Kırsal kalkınma = Rural development ; İpek böcekçiliği = Sericulture ; İpek endüstrisi = Silk industry

Özet:
Kalkınma kavramı ekonomi literatüründe adı sık geçen bir kavramdır. Az
gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelere yöneltilen kalkınma kavramı günümüzde birden
çok alt kola ayrılmıştır. Bu kollar kırsal kalkınma, bölgesel kalkınma ve
sürdürülebilir kalkınmadır. Kırsal kalkınma kırsalda yaşayan insanların hayat
kalitelerini iyileştirmeye yönelik planları barındıran kalkınma koludur.
İpekçilik başkenti olarak anılan Bursa'nın ilk yükselişi Osmanlı döneminde
yapılan Koza ve Pirinç Han ile olmuştur. Uzun yıllar ipek ticareti yapılan Bursa
İran'la yapılan savaştan büyük zarar görmüştür. Osmanlı'nın son dönemlerinde
yabancılara ait fabrikaların büyük çoğunluğu Bursa'da açılmıştır. 19. y.y.'da
Osmanlı'nın ilk ipekçilik okulu olan Harir Darü't-Talimi Bursa'da açılmıştır.
Ülkenin ilk büyük ipekçilik kooperatifi Bursa'da kurulmuştur. 1970'lerde ülke
genelinde kullanılan Japon ırkı, ilk olarak Bursa'da kullanılmıştır. Günümüzde Bursa
ili eski ipekçilik günlerini aramaktadır. Çalışmamızda Bursa'daki köylerin ipekçilik
durumu incelenerek ipekböceği yetiştiricilerinin durumu ve ipekçilik üretiminin
Bursa kırsal kalkınmasına etkisi üzerinde durulmaktadır. Yapılan çalışmanın
sonuçları ise aşağıdaki gibidir;
• Üreticilerin yüksek çoğunluğu erkeklerden oluşmaktadır.
• Üreticilerin yüksek çoğunluğu 46-60 yaş grubudur.
• Üreticilerin yüksek çoğunluğu evlidir.
Üreticilerin yüksek çoğunluğu ilkokul mezunudur.
• Üreticilerin yüksek çoğunluğu Bursa'nın yerlisidir.
• Üreticilerin yüksek çoğunluğu tarım sekötüründe çalışmaktadır.
• Üreticilern yüksek çoğunluğu ipek böcekçiliğini ailesinden öğrenmiştir.
• Üreticilerin yüksek çoğunluğu ipek böceği üretim süresinde 11-20 yıl
grubuna dahildir.
• Üreticilerin yüksek çoğunluğu yetiştiriciliği kendi evinde yapmaktadır.
• Üreticilerin yüksek çoğunluğu besleme alanı bakımından 41-60 ve 61-80
gruplarına dahildir.
• Üreticilerin yüksek çoğunluğu dutluk alan bakımından 201-400 grubuna
dahildir.
• Üreticilerin yüksek çoğunluğu 2 kutu tohum kullanmaktadır.
• Üreticilerin yüksek çoğunluğu 20-40 kg koza üretimi gerçekleştirmektedir.
• Üreticilerin yüksek çoğunluğu 1 kutudan 2001-3000 TL gelir
kazanmaktadır.
• Üreticilerin yüksek çoğunluğu 3001-5000 ve 5001-7000 TL gelir elde
etmektedir.
• Üreticilerin yüksek çoğunluğu Kesinlikle Katılıyorum vererek
yetiştiriciliğe devam edeceklerini belirtmişlerdir.

Anahtar Kelimeler: Kırsal Kalkınma, İpekböcekçiliği, Bursa, Osmanlı Devleti, Türkiye

Abstract:
The concept of development is a frequently mentioned concept in economics
literature. The concept of development directed towards underdeveloped and
developing countries is now divided into multiple sub-branches. These branches are
rural development, regional development and sustainable development. Rural
development is the development arm that includes plans to improve the quality of life
of people living in rural areas.
Known as the capital of sericulture, Bursa's first rise was with Koza and
Pirinç Han built during the Ottoman period. Bursa, which has been in silk trade for
many years, suffered greatly from the war with Iran. In the last period of the Ottoman
Empire, most of the factories belonging to foreigners were opened in Bursa. Harir
Darü't-Talimi, the first sericulture school of the Ottoman Empire, was opened in
Bursa in the 19th century. The country's first large sericulture cooperative was
established in Bursa. The Japanese breed, which was used throughout the country in
the 1970s, was first used in Bursa. Today, Bursa province is looking for the old
sericulture days. In our study, by examining the sericulture situation of the villages in
Bursa, the situation of silkworm breeders and the effect of sericulture production on
the rural development of Bursa are emphasized. The results of the study are as
follows;
• The majority of producers are men.
The vast majority of producers are in the 46-60 age group.
• The vast majority of producers are married.
• Most of the producers are primary school graduates.
• Most of the producers are locals of Bursa.
• The vast majority of producers work in the agricultural sector.
• Most of the producers have learned sericulture from their families.
• The vast majority of producers are in the 11-20 year group during silkworm
production.
• The vast majority of the producers are breeding in their own homes.
• The vast majority of producers are included in the 41-60 and 61-80 groups
in terms of feeding area.
• Most of the producers are included in the 201-400 group in terms of
mulberry land.
• Most of the producers use 2 boxes of seeds.
• Most of the producers produce 20-40 kg of cocoons.
• Most of the producers earn 2001-3000 TL income from 1 box.
• Most of the producers earn 3001-5000 TL and 5001-7000 TL income.
• The majority of the producers stated that they will continue breeding by
giving Strongly Agree.

Keywords: Rural Development, Sericulture, Bursa, The Ottoman Empire, Turkey