Koyunlarda doğum öncesi melatonin, vitamin Eve selenyum uygulamasının sütteki somatik hücresayısı ve bazı kalite parametreleri üzerindekietkileri /
Yazar: RAMAZAN SERTKOL
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KEMAL SARIBAY
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Veteriner Doğum ve Jinekoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Sunulan çalışmada, İvesi koyunlarında doğum öncesinde melatonin, vitamin E (vit
E) ve Selenyum (Se) uygulamalarının sütte somatik hücre sayısı (SHS) ve bazı kalite
parametreleri üzerine etkilerinin belirlenmesi amaçlandı.
Üreme sezonunda bulunan, 1 yaşında 60 baş koyun 20 mg flugeston asetat içeren
vaginal süngerler kullanılarak senkronize edildi. Gebe kalan koyunlardan 48'i beklenen
doğumlarından 5 gün öncesinde üç eşit gruba (n=16) ayrıldı. Daha sonra Birinci gruptaki
koyunlara 18 mg melatonin içeren kulak implantı uygulandı. İkinci gruptaki koyunlara 2
ml Se ve vit E (1 mg/1 ml sodyum selenit ve 60 mg/ml Vit E) enjeksiyonu kas içi yolla
uygulandı. Üçüncü grup kontrol grubu olarak bırakıldı. İkinci gruptaki koyunlara doğum
sonrası 30. günde Se ve vit E'nin ikinci enjeksiyonu yapıldı.
Süt örnekleri doğum sonrası 15. günden itibaren 15 gün arayla 3 kez alındı. Alınan
örneklerden yaklaşık 50 ml süt Malondialdehit (MDA) analizleri yapılıncaya kadar –80
°C'de muhafaza edildi. Diğer 50 ml ise pH, SHS ve bazı kalite parametrelerinin (yağ,
protein, laktoz, yağsız kuru madde, elektrik iletkenliği) ölçümü amacıyla kullanıldı.
Koyunların tamamında süt örneklerinde ortalama SHS'nin <300.000 hücre/ml
olduğu belirlendi. Çalışmada vit E ve Se ile Melatonin uygulamalarının laktasyonun 15.,
30. ve 45. günlerinde SHS ve süt kompozisyon parametrelerine önemli etkilerinin olmadığı
(p>0.05) belirlendi. Süt kalitesi ile yakından ilişkili olduğu bilinden pH'nın 30. gün
örneklerinde Melatonin grubunda diğer gruplara kıyasla yüksek olduğu tespit edildi
(p<0.05). Malondialdehit seviyesinin15. gün süt örneklerinde vit E ve Se uygulanan grupta
anlamlı düzeyde düşük olduğu tespit edildi (p<0.05).
Çalışma bulguları MDA seviyelerine olan etkileri bakımından erken laktasyon
döneminde önemli etkisi olan vit E ve Se uygulamasının süt kalitesi bakımından önemli
olduğunu gösterdi. Erken laktasyon döneminde özellikle yavru sağlığı ve gelişimi için çok
önemli olan sütün MDA seviyelerindeki azalma vit E ve Se uygulamasının yetiştiricilikte
olumlu etkilerinin olabileceği kanaatini oluşturdu. Melatonin uygulanan koyunların süt
örneklerinde süt kalite parametrelerinde herhangi bir değişiklik olmaması ve kontrol
grubuyla arasında fark çıkmamasında, çalışmanın gerçekleştirildiği dönemin kısa gün
fotoperiyodu koşulları altında olmasının etkili olabileceği kanaatine varıldı. Tüm grupların
3 örneklemede de kendi içerisinde süt kalite parametrelerinde değişimlerde istatistiksel
farklılık belirlenememesinde çalışmanın laktasyonun 45 gün gibi kısa bir dönemini
kapsamasının da etkisinin olabileceği düşünüldü.

Abstract:
The study aimed to determine the effects of melatonin, vitamin E, and selenium (Se)
supplementation prepartum on milk somatic cell count (SCC) and certain milk quality
parameters in Awassi sheep.
Sixty-one-year-old sheep were synchronized using vaginal sponges containing 20 mg
of flugestone acetate in the breeding season. Out of sixty sheep, 48 pregnant sheep were
divided into three equal groups (n=16) five days before the expected lambing. Group (I)
received ear implants containing 18 mg of melatonin (Regulin ®, Ceva, Türkiye). Group
(II) received an intramuscular injection of 2 ml Se and vitamin E (1 mg/ml sodium selenite
and 60 mg/ml vitamin E). The second treatment of the Se and Vit E was applied on the
30th day postpartum in Group (II). Milk samples were collected three times, starting from
the 15th day post-birth at 15-day intervals during the first two months of lactation. About
50 ml of milk from each sample was stored at -80°C for MDA (malondialdehyde)
analyses, and another 50 ml was used to measure pH, SCC, and certain quality parameters
(fat, protein, lactose, solids-non-fat, and electrical conductivity). The average SCC was
detected to be <300,000 cells/ml in the milk samples in Group (I), Group (II), and Group
(III). The study determined that vitamin E, Se, and melatonin treatment had no significant
effect on SCC or milk composition parameters on the 15th, 30th, and 45th days of lactation
(p>0.05). However, the pH of milk samples on the 30th day was significantly higher in
Group (I) compared to Group (II) and Group (III) (p<0.05). MDA levels were significantly
lower in the milk samples of the Group (II) on the 15th day (p<0.05).
The results of the study showed that the application of vit E and Se, which has a
significant effect on MDA levels that greatly influence milk quality during the early
lactation period, is important for milk quality. The decrease in MDA levels in milk, which
is very important especially for the health and development of the offspring in the early
lactation period, created the opinion that the application of Vit E and Se may have positive
effects on breeding. The lack of differences in milk quality parameters between the
melatonin and control groups might be attributed to the study being conducted under short-
day photoperiod conditions. Additionally, the absence of statistical differences in milk
quality parameter changes within groups across three sampling points might be due to the
study's short lactation period (45 days).