Klozapin kullanan ve kullanmayan şizofreni tanılı hastalarda intihar riski, bilişsel fonksiyonlar, işlevsellik ve içgörünün değerlendirilmesi
Evaluation of suicide risk, cognitive functions, functionality and insight in patients diagnosed with schizophrenia using and not using clozapine
Yazar: YASEMİN TAŞOVA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAVUZ YILMAZ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Giriş ve Amaç: Şizofreni; pozitif belirtiler, negatif belirtiler ve bilişsel fonksiyon bozukluğu ile karakterize, işlevselliği olumsuz etkileyen ve sık hastane yatışına neden olan psikiyatrik bir bozukluktur. Şizofreni hastalarında özellikle dikkat, bellek, öğrenme ve yürütücü işlevsellik alanlarında olmak üzere önemli bilişsel fonksiyon bozuklukları görülmektedir. Bu bozukluklar hastaların sosyal ve mesleki işlevselliklerini olumsuz etkilemektedir. Şizofreni hastalarında intihar riski sağlıklı popülasyona göre daha yüksek oranda görülmektedir ve bu hastalarda en önemli ölüm nedenlerinden biridir. Şizofreni tedavisinde birinci seçenek ilaçlar antipsikotiklerdir. Klozapin; tedaviye dirençli şizofrenide onaylanmış, pozitif-negatif belirtilerin ve bilişsel işlevlerin iyileşmesinde etkili atipik antipsikotiktir. Klozapinin antisuisidal etkisi de olup hastane yatış sayısını azaltmaktadır. Bu çalışmada yan etkileri nedeniyle psikiyatristlerin klozapine olan çekimserliğine karşı klozapinin etki gücünü ve avantajlarını vurgulamak amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 01.05.2023-01.05.2024 tarihleri arasında Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Psikiyatri kliniğine başvuran, Mental Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı-5 tanı kriterlerine göre Şizofreni tanısı almış, 106 hasta dahil edildi. Hastalardan 53'ü en az 6 aydır klozapin tedavisi almaktaydı diğer 53'ü ise klozapin tedavisi hiç almamıştı. Klozapin tedavisi alan hastalar da kendi içinde klozapin tedavisi öncesi ve sonrası olarak iki ayrı dönemde incelenmiştir. Hastalar ile klinik görüşme yapılmıştır. Hastaların sosyodemografik özellikleri sorgulanmıştır. Araştırmacı tarafından hastalara içgörü değerlendirme ölçeği, global değerlendirme ölçeği, intihar davranış ölçeği, stroop testi ve izsürme testi uygulanmıştır.

Bulgular: Klozapin kullanan hastaların klozapin kullanmadan önceki intihar girişimi oranları kullanmaya başladıktan sonraki dönemdeki intihar girişimi oranlarına göre anlamlı düzeyde yüksek bulundu(p<0,001). Klozapin kullanan hastaların klozapin kullanmadan önceki dönemdeki hastane yatış oranları anlamlı düzeyde yüksek bulundu(p<0,001).
Klozapin kullanan hastaların ilaç kullanmadan önceki hastane yatış oranları, hiç klozapin kullanmayan hastalarınkine göre anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p<0,001). Klozapin kullanan hastaların ilaç kullandıktan sonraki hastane yatış oranları ise hiç klozapin kullanmayan hastalarınkine göre anlamlı düzeyde düşük bulundu (p<0,001).
Klozapin kullanan hastaların içgörü değerlendirme ölçeğinden aldıkları puanlar klozapin kullanmayanlara göre anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p=0,023). Klozapin kullanan hastaların global değerlendirme ölçeğinden aldıkları puanlar klozapin kullanmayanlara göre anlamlı düzeyde anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p=0,023).

Sonuçlar: Klozapin tedavisinin şizofreni tanılı hastalarda hastane yatış sayısını ve intihar girişimi sayısını azalttığı, iç görü üzerinde olumlu bir etkisi olduğu bulunmuştur.

Anahtar kelimeler: Şizofreni, Klozapin, Bilişsel Fonksiyonlar, İçgörü, İntihar

Abstract:
Introduction and Aim: Schizophrenia; It is a psychiatric disorder characterized by positive symptoms, negative symptoms and cognitive dysfunction, negatively affecting functionality and causing frequent hospitalization. Significant cognitive dysfunctions are observed in patients with schizophrenia, especially in the areas of attention, memory, learning and executive functioning. These disorders negatively affect the social and occupational functioning of patients. The risk of suicide is higher in schizophrenia patients than in the healthy population, and it is one of the most important causes of death in these patients. The first-line drugs in the treatment of schizophrenia are antipsychotics. Clozapine is an atypical antipsychotic approved for treatment-resistant schizophrenia and is effective in improving positive and negative symptoms and cognitive functions. Clozapine also has an antisuicidal effect and reduces the number of hospitalizations. This study aimed to emphasize the potency and advantages of clozapine against the hesitancy of psychiatrists towards clozapine due to its side effects.

Materials and Methods: 106 patients who applied to Sivas Cumhuriyet University Psychiatry Clinic between 01.05.2023 and 01.05.2024 and were diagnosed with Schizophrenia according to the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders-5 diagnostic criteria were included in the study. 53 of the patients had been receiving clozapine treatment for at least 6 months, and the other 53 had never received clozapine treatment. Patients receiving clozapine treatment were also examined in two separate periods: before and after clozapine treatment. Clinical interviews were conducted with these patients. The sociodemographic characteristics of the patients were questioned.

Findings: The suicide attempt rates of patients using clozapine before using clozapine were found to be significantly higher than the suicide attempt rates after they started using clozapine (p<0.001). The hospitalization rates of patients using clozapine in the period before using clozapine were found to be significantly higher (p<0.001).
The hospitalization rates of patients using clozapine before using the drug were found to be significantly higher than those of patients who never used clozapine (p<0.001). The hospitalization rates of patients using clozapine after using the drug were found to be significantly lower than those of patients who never used clozapine (p<0.001).
The scores of patients using clozapine on the insight assessment scale were significantly higher than those who did not use clozapine (p = 0.023). The scores of patients using clozapine on the global assessment scale were significantly higher than those who did not use clozapine (p = 0.023).

Results: Clozapine treatment has been found to reduce the number of hospitalizations and suicide attempts in patients diagnosed with schizophrenia and to have a positive effect on insight.

Key words: Schizophrenia, Clozapine, Cognitive Functions, Insight, Suicide