Türkiye'de cari açığın sürdürülebilirliği ve bankacılık sektörü ilişkisi: Bir uygulama
Sustainability of current account deficit in Turkey and its relation with banking sector
Yazar: DENİZ CAN YÜCEL
Danışman: PROF. DR. ERİŞAH ARICAN
Marmara Üniversitesi / Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü / Bankacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Bankacılık = Banking
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Cari açık = Current account deficit ; Cari işlemler = Current accounts ; Cari işlemler dengesi = Current account balance ; Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
Ödemeler bilançosunun bir bölümü olan cari işlemler hesabı, bir ülkenin makro ekonomik performasının önemli göstergelerinden biri olarak kabul edilmektedir. Türkiye gibi ülkelerde ekonomik büyüme cari açık verilerek sağlanmaktadır. Ekonomik büyümenin sürdürülebilmesi için cari açığın belirleyicilerinin dikkatli bir şekilde incelenmesi gerekmektedir. Bu tezin amacı, Türkiye'de cari açığın belirleyicilerini tespit etmek, cari açığın bankacılık sektörü ile ilişkisini irdelemek ve cari açığın sürdürülebilirliği için öneriler geliştirmektir. Bu çerçevede ilk bölümde ödemeler dengesinin kavramsal bir çerçevesi çizilmiş ve bankacılık sektörü ile ilişkisi irdelenmiştir. İkinci bölümde, küreselleşme ile birlikte gelişmekte olan ülkelerin yaşadığı ödemeler bilançosu problemleri ve bankacılık sektörü ile ilişkisi incelenmiştir. İlerleyen bölümde ise Türkiye'deki ödemeler dengesi gelişmeleri ve bankacılık sektörü ilişkisi gözden geçirilmiştir. Tezin uygulama bölümünde, Türkiye'de kısa vadede cari işlemler dengesini etkileyen belirleyiciler amprik olarak incelenmiştir. Cari işlemler dengesinin bağımlı değişken olarak kabul edildiği modellerde en küçük kareler yöntemi kullanılarak literatürde geçen iç ve dış şartlar yanında bankacılık sektörü değişkenleri incelenmiştir.Bulgulara göre, Türkiye'de cari açığın belirleyicileri, reel büyüme, reel kur, tasarruf / yatırım oranı, kişi başına relatif gelir, dışa açıklık oranı, bankaların yabancı para mevduatının toplam mevduata oranı ve takipteki krediler oranı olarak tespit edilmiştir.Türkiye'de ekonomik büyümenin, tasarruf eksikliğinden dolayı, cari açık olmadan sağlanamayacağı düşünülmektedir. Buna göre, cari açığın sürdürülebilmesi için, beklentilerin iyi yönetilmesi, doğrudan yatırımların artırılması, yatırımların verimli sektörlere yönlendirilmesi, Türkiye'nin bir finans merkezi olması, enerji politikalarının gözden geçirilmesi, literatürde geçen GSYİH'ye oranı %5'lik sınıra geldiğinde cari açığın kontrol altına alınması ve güçlü bir bankacılık sistemi gerekmektedir.Anahtar Kelimeler: Cari açığın sürdürülebilirliği, cari açığın belirleyicileri, cari açık ve bankacılık ilişkisi, gelişmekte olan ülkelerde cari dengesizlikler.

Abstract:
Current account, which is a part of balance of payments, has been acknowledged as one of the most important economic indicators of a country. In emerging countries like Turkey, economic growth is accomplished by generating current account deficits. To sustain the economic growth, carefull examination of the current account determinants is required. The target of this thesis is to find out determinants of current account deficit, to explicate its relation with the banking industry and to develop suggestions for sustainability of current account deficit in Turkey. Accordingly, in the first section, conceptual framework of the balance of payments and its relation with the banking sector is explicated. In the second section, the balance of payments problems of emerging countries and its relation with the banking industry are discussed within the context of globalization. In the following section, evaluation of the balance of payments developments of Turkey and its relation with the banking sector is sought. Finally, in the last section of the thesis, empirical identification of the short-term determinants of the current account is analyzed. Using ordinary least squares method and the current account as the dependent variable, besides local and external conditions, banking sector variables included in the models.Accordingly, real growth, real exchange rate, savings to investments ratio, per capita relative income, external openness ratio, the ratio of FX deposits to total deposits, and non-performing loan ratios are found out to be the determinants of current account.Due to lack of savings, growth without current account deficits is thought to be unachievable in Turkey. Accordingly, to sustain the current account deficit, proper management of expectations, increase in direct investments to productive sectors, Turkey being a finance center, review of energy politics, and control of current account deficits as it reaches %5 of the GDP are essential.Key Words: Sustainability of the current account, determinants of the current account, the relation between current account and banking industry, current account imbalances in the emerging countries.