Kadınlarda dine yöneliş üzerine din psikolojisi bağlamında nitel bir araştırma
Religious conversion in terms of psychology of religion: A qualitative research on females
Yazar: ZEYNEP ERVA VARICI
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT HOROZCU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Din = Religion ; Din değiştirme = Change of faith ; Dindarlık = Religiousness ; Dine dönüş = Returning to the religion ; Dini başa çıkma = Religious coping ; Dini tecrübe = Religious experience ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı kadınların dine yöneliş tecrübesi yaşamalarının arka planındaki psiko-sosyal unsurları din psikolojisi perspektifinden ele almaktır. Bu çerçevede dine yöneliş tecrübesinin öncesi, esnası ve sonrası süreçlerine odaklanılmış, özellikle kişileri dine yönlendiren nedenlerin neler olduğu ve onları nasıl etkilediği derinlemesine araştırılmıştır. Araştırmada yöntem olarak nitel araştırma yöntemi tercih edilmiş desen olarak olgubilim (fenomenoloji) kullanılmıştır. Katılımcılar amaçlı örnekleme çeşitlerinden kartopu (zincirleme) örnekleme yöntemi uygulanarak seçilmiş olup araştırmaya 18 yaş üstü ve 1 yıldır dini görevlerini yerine getiren 33 kadın katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 35,81 ve eğitim durumları çoğunlukla lisans düzeyindedir. Ayrıca çalışmada mülakat tekniği kullanılmış olup elde edilen veriler betimsel analize tabi tutulmuştur. Dine yöneliş tecrübesinin tek bir nedenle açıklanamayacağı, süreç içerisinde pek çok psiko-sosyal faktörün etkin olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda dine yönelişi, başlatıcı ve tamamlayıcı nedenler olmak üzere iki aşamaya ayrılan bir dine yöneliş modeli oluşturulmuştur. Başlatıcı nedenler arasında psikolojik etkenler, dini tecrübe, sosyal etkilenme, günahkârlık hissi ve arınma isteği, sorgulama ve anlam arayışı, ölüm kaygısı yer alırken; tamamlayıcı nedenler sorgulama/araştırma, sosyal çevre ve dini tecrübe faktörlerinden oluşmaktadır. Bununla birlikte dine yönelişin sonucu olarak dindarlık düzeyinin arttığı, psikolojik olarak olumlu yönde değişim yaşandığı ve dinin katılımcıların hayatına büyük ölçüde olumlu yönde katkı yaptığı tespit edilmiştir. Son olarak katılımcıların geçmiş yaşantılarına dair pişmanlık hissettiği görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to deal with the psycho-social factors in the background of women's experiences of conversion to religion (in the same religion/Islam) within the framework of the psychology of religion. In this context, it focused on the before, during and after of the experience of turning to religion, and especially the reasons that lead people to religion and how they affect them were investigated in depth. Qualitative research method was preferred as a method in the research, and phenomenology was used as a design. In addition, the interview technique was used in the study and the data obtained were subjected to descriptive analysis. It has been determined that the experience of turning to religion cannot be explained by a single reason, but many psycho-social factors are effective in the process. In this context, a model of turning to religion has been created, which consists of two separate sets of reasons, initiating and completing. Psychological factors, religious experience, social influence, desire to take the right path, questioning and search for meaning, death anxiety are among the initiating causes. And complementary reasons are inquiry/research, social environment and religious experience. However, it was determined that the level of religiosity increased as a result of turning to religion, there was a positive psychological change, and religion contributed to the lives of the participants in a positive way. Finally, it was observed that the participants felt regret about their past lives.