Koroner arter baypas greftli hastalarda hemşirelik girişimlerinin öğrenim gereksiniminin karşılanması, iyileşme algısı, başetme-uyum ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of the nursing interventions on meeting learning needs, perception of recovery, coping-adaptation and quality of life in the patients with coronary artery bypass graft
Yazar: EMİNE ÇATAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AKLİME DİCLE
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi-kardiyovasküler = Surgery-cardiovascular ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Koroner arter bypass = Coronary artery bypass ; Yara iyileşmesi = Wound healing ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
ÖZET
Amaç: Başetme ve Uyum Süreci Ölçeği (BUSÖ)'nin Türkiye'de geçerlik ve güvenirliğinin test edilmesi, koroner arter baypas greft (KABG) cerrahisi geçiren hastaların taburculuk öncesi stresörlerinin belirlenmesi, Roy Uyum Modeli'ne göre verilen hemşirelik bakımının; öğrenim gereksinimlerinin öncelikleri, gereksinim karşılanma durumu, iyileşme algısı, başetme-uyum düzeyi ve yaşam kalitesine etkisinin incelenmesidir. 
Yöntem: Araştırma üç aşamada yürütülmüştür. Araştırmada, etik kuruldan onay, ölçek sahiplerinden, kurumlardan ve hastalardan yazılı izin alınmıştır. Araştırmanın metodolojik aşamasında BUSÖ'nin Türkçe'ye uyarlanmasında 235 hasta örneklemi oluşturmuştur. Niteliksel aşamada; veriler KABG sonrası 5.-7. günde 16 (9 erkek, 7 kadın) hastadan  "derinlemesine görüşme" yöntemiyle toplanmış, "içerik analizi" ile değerlendirilmiştir.  Yarı-deneysel aşamada; araştırma örneklemini 40 girişim ve 40 kontrol olmak üzere 80 hasta oluşturmuştur. Veriler ameliyat öncesi ve sonrası ilk ölçümler, birinci ay ve üçüncü ay tekrarlı ölçümlerde toplanmıştır. 
Bulgular: BUSÖ'nin Türkçe'ye uyarlanmasında psikolinguistik ve psikometrik özellikleri açısından geçerli ve güvenilir olduğu bulunmuştur. KABG sonrası hastaların taburculuktaki stresörlerin belirlenmesinde KABG odak uyaranı oluşturmuştur. Durumsal uyaranları içeren temalar; bilgi gereksinimi, ölüm algısı, değişim, endişe/kaygı, korku, öfke, belirsizlik, iyileşme algısı ve sosyal destek olarak ortaya çıkmıştır. Araştırmanın yarı-deneysel üçüncü aşamasında; girişim ve kontrol grubu hastalarda öğrenim gereksinim önceliği en yüksek "yaşam aktiviteleri" alt boyutunda bulunmuştur. Roy Uyum Modeli'ne göre bakım alan girişim grubu hastalarda öğrenim gereksinim öncelikleri, gereksinim karşılanma durumu, iyileşme algısı, başetme-uyum düzeyi ve yaşam kalitesi düzeylerinin kontrol grubundan anlamlı şekilde yüksek olduğu saptanmıştır (p<.00).
Sonuç: BUSÖ'nin Türkiye'de geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceği, KABG cerrahisi geçiren hastalarda Roy Uyum Modeli'ne göre verilen hemşirelik bakımının öğrenim gereksinim öncelikleri ve gereksinim karşılanma durumunu, iyileşme algısı, başetme-uyum düzeyi ve yaşam kalitesini arttırdığı görülmüştür.

Abstract:
Aim: The aims of this study are to test the validity and reliability of Coping and Adaptation Process Scale (CAPS) in Turkey, to determine the stressors of patients who had coronary artery bypass graft (CABG) before discharge, to examine the effect of nursing care based on Roy's Adaptation Model on  learning needs, meeting of learning needs, perception of recovery, coping-adaptation and quality of life. 
Methods: The research was conducted in three stages. Ethical commitee approval was recieved and written permission was obtained from the patients, the hospitals and the owner of the scales. In the methodological stage of the study; CAPS was adapted to Turkish with 235 patient samples. In qualitative stage, data were collected with "in-depth interview" technique from 16 patients (9 male, 7 female) in the 5th-7th days after CABG and were evaluated with "content analysis". In quasi-experimental stage, the study was conducted with 80 patients including 40 experimental, 40 control patients. In the collection of data, the first measurements were done before and after surgery, then repeated measurements were done at first and third month after surgery. 
Resuls: It was found that Turkish version of CAPS is a valid and reliable measuring tool in terms of psycholinguistic and psychometric properties. CABG was the focal stimuli to determine the stressors of patients undergoing CABG in discharge. The subthemes including contextual stimuli were learning needs, perception of death, alteration, anxiety, fear, anger, uncertainty perception of recovery and social support. In quasi-experimental third stage of the study, the highest learning needs in intervention and control groups was found in the "activities of living" subscale. It was determined that learning needs and meeting of learning needs, perception of recovery, coping-adaptation, quality of life levels were significantly higher in the intervention group who received the nursing care according to Roy's Adaptation Model than the control group (p<.00). 
Conclusion: It was observed that CAPS is a valid and reliable measure tool in Turkey, and the nursing interventions based on Roy's Adaptation Model increased the levels of learnig needs, meeting of learning needs,   perception of recovery, coping-adaptation and quality of life in patients with coronary artery bypass graft.