Hemodiyaliz seansının paratiroid hormon üzerine etkileri /
Yazar: KEZİBAN BALTACI
Danışman: PROF. DR. OKTAY OYMAK
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Bikarbonatlar = Bicarbonates ; Diyaliz hastaları = Dialysis patients ; Fosfor = Phosphorus ; Hiperparatiroidizm = Hyperparathyroidism ; Kalsiyum = Calcium ; Magnezyum = Magnesium ; Paratiroid hormon = Parathyroid hormone ; Renal diyaliz = Renal dialysis

Özet:
Amaç: Sekonder hiperparatiroidizm kronik böbrek hastalığının sık bir komplikasyonudur ve kronik böbrek hastalığının mineral kemik bozukluklarının bir parçasıdır. Sekonder hiperparatiroidizm; artan paratiroid hormon, fosfor ve fibroblast büyüme faktörü 23 (FGF23), düşen kalsiyum ve 1.25 dihidroksivitamin D3 düzeylerini içeren değişik mekanizmalardan dolayı gelişir. Kronik böbrek hastalığının neden olduğu mineral ve iskelet rahatsızlıklarının yüksek kardiyovasküler morbidite ve mortalite için önemli katkılarının olduğu bilinmesi nedeniyle optimal PTH düzeylerinin korunması önem taşımaktadır.
Bu çalışmada bizim amacımız hemodiyaliz esnasında anlık serum kalsiyum, fosfor, magnezyum ve bikarbonat düzeylerinin paratiroid hormon metabolizması üzerine etkilerini araştırmak ve hemodiyaliz seansının paratiroid hormon düzeyi üzerindeki etkilerini göstermektir.
Hastalar ve Yöntem: Bu tek merkezli ve kesitsel çalışmaya 30 hemodiyaliz hastası dahil edildi. Hastalardan rutin hemodiyaliz öncesinde ve hemodiyaliz sonrasında kalsiyum, fosfor, magnezyum, PTH, kan gazında iyonize kalsiyum ve bikarbonat düzeyleri çalışıldı. Tüm hastalarda 1.25 mmol/L kalsiyum içeren diyalizat kullanıldı. Hemodiyaliz öncesi ve sonrası düzeyler ve bu düzeyler arasındaki farklar karşılaştırıldı.
Bulgular: Hemodiyaliz öncesi ve sonrası laboratuvar parametreleri karşılaştırıldığında; hemodiyaliz sonrasında paratiroid hormon değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı artış tespit edildi. Diyaliz öncesi PTH ortalama değerleri 324.65 (p25-75:148.4-845.0) pg/mL ve diyaliz sonrası 375.55 (p 25-75:165.55-1179.5) pg/mL olarak saptandı (p<0.001). 
HD öncesi bakılan bikarbonat ortalama değerleri 19.99±2.25 mmol/L, diyaliz sonrası 26.04±1.53 mmol/L olarak saptandı ve HD sonrasında istatistiksel olarak anlamlı artış olduğu gözlendi (p:0.032). HD giriş ortalama P değerleri 5.17±1.49 mg/dL ve çıkış ortalama P değerleri 2.18±0.58 mg/dL olarak bulundu ve HD çıkışında girişe göre, fosfor değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı azalma tespit edildi (p<0.001). HD öncesi magnezyum ortalama değerleri 1.04±0.21 mmol/L ve HD sonrası magnezyum ortalama değerleri 0.87±0.08 mmol/L olarak ölçüldü ve HD çıkışında girişe göre magnezyum değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı azalma saptandı (p<0.001). İyonize kalsiyum ve total kalsiyum değerleri arasında HD öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı değişiklik saptanmadı. PTH diyaliz giriş ve çıkış farkları ile magnezyum farkları arasında negatif yönde ilişki olduğu gözlendi ancak istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilemedi (p>0.05).
Sonuç ve Tartışma: Bir hemodiyaliz seansının ortalama PTH düzeylerini anlamlı ölçüde artırdığını tespit ettik. HD seansının PTH düzeylerini artırıcı etkisi paratiroid bezin HD seansı sırasında uyarıldığını göstermektedir. Bu durum KBH hastalarında zaman içinde ortaya çıkan sekonder hiperparatiroidi üzerinde HD seanslarının uyarıcı etkisi olduğunu göstermektedir. Ancak yaptığımız analizlerde PTH artışı ile kalsiyum, magnezyum ve bikarbonat değişimleri arasında anlamlı ilişki gösteremedik. Çalışmamızda hemodiyaliz seansının magnezyum düzeylerini anlamlı ölçüde düşürdüğü gösterilmiştir. Ancak bu düşme ile PTH artışı arasında negatif ilişki mevcut olmasına rağmen istatistiksel olarak anlamlı korelasyon gösterilememiştir. Çok daha fazla hastayı içeren ve homojen hasta gruplarında yapılacak çalışmaların, hemodiyalizin PTH düzeylerini artırıcı etkisinin sebebinin ortaya çıkarılmasına yardımcı olabileceğini düşünüyoruz.
Anahtar kelimeler: 	Hemodiyaliz, paratiroid hormon, sekonder hiperparatiroidizm, magnezyum, fosfor, kalsiyum, bikarbonat

Abstract:
Objective: Secondary hyperparathyroidism is a frequent complication of chronic kidney disease and is a part of mineral bone disorders of chronic kidney disease. Secondary hyperparathyroidism; increased parathyroid hormone, phosphorus and fibroblast growth factor 23 (FGF23) levels develops due to different mechanisms including decreased calcium and 1.25 dihydroxyvitamin D3 levels. It is important to maintain optimal PTH levels as it is known that the mineral and skeletal diseases caused by chronic kidney disease contribute to the high cardiovascular morbidity and mortality.
In this study, we aimed to investigate the effects of instant serum calcium, phosphorus, magnesium and bicarbonate levels on parathyroid hormone metabolism during hemodialysis and to show the effects of hemodialysis session on parathyroid hormone levels.
Patients and Methods: Thirty routine hemodialysis patients were included in this single center and cross-sectional study. Total calcium, phosphorus, magnesium, PTH, ionized calcium and bicarbonate levels in blood gas were studied before and after hemodialysis. All patients dialyzed by using 1.25 mmol/L calcium dialysate. Before and after hemodialysis, the differences between these levels were compared.
Results: Before and after hemodialysis session laboratory parameters were compared; A statistically significant increase in mean parathyroid hormone levels after hemodialysis were detected. The mean levels of PTH before dialysis were, 324.65     (p25-75:148.4-845.0) pg/mL and after dialysis 375.55 (p25-75:165.55-1179.5) pg/mL (p<0.001).
The mean levels of HCO3 before dialysis were, 19.99±2.25 mmol/L and after dialysis 26.04±1.53 mmol/L and there was a statistically significant increase in mean bicarbonate levels after HD session (p:0.032). The mean levels of P before dialysis were, 5.17±1.49 mg/dL and after dialysis 2.18±0.58 mg/dL and statistically significant decrease in mean phosphorus levels were determined (p<0.001). The mean levels of Mg before dialysis were, 1.04±0.21 mmol/L and after dialysis 0.87±0.08 mmol/L and statistically significant decrease in mean magnesium levels were determined. There were not any statistically significant differences in ionized calcium and total calcium levels after HD session. There was a negative correlation between pre and post PTH and magnesium differences, however this negative correlation was not statistically significant (p>0,05).
Conclusion and Discussion: Our findings showed that single hemodialysis session increases mean PTH levels significantly. The effect of the HD session on PTH levels indicates that the parathyroid gland was stimulated during the HD session. This shows that HD sessions have a stimulating effect on secondary hyperparathyroidism over time in CKD patients. However, in our analysis, we could not find any significant relationship between the increase in PTH with calcium, magnesium and bicarbonate changes. In our study, it was shown that hemodialysis session significantly decreases magnesium levels. Although there was a negative correlation between this decrease in Mg levels and PTH increase, no statistically significant correlation was found. We think that studies including homogeneous and much larger patient groups may help to reveal the cause of PTH stimulating effect of hemodialysis sessions.
Key words:	Hemodialysis, parathyroid hormone, secondary hyperparathyroidism, magnesium, phosphorus, calcium, bicarbonate