İklim değişikliği karşısında kentlerin eylem planları: AB ve Türkiye kentleri /
Yazar: DOĞANCAN KURBAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN ZENGİN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Uluslararası İlişkiler = International Relations ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Belediyeler = Municipalities ; Büyükşehir belediyeleri = Metropolitan municipality ; Eylem planı = Action plan ; Kentler = Cities ; Küresel kentler = Global cities ; Türkiye = Türkiye ; Yerel yönetimler = Local administrations ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
Sanayi devriminin ardından doğal kaynaklar üzerinde aşırı tahakküm kurulması, kapitalizm, kentleşme ve küreselleşme gibi gelişmeler atmosferdeki sera gazlarını artırmıştır. Bu gazlar sera etkisi oluşturmuş ve dolaylı olarak küresel ısınmaya, iklim değişikliğine neden olmuştur. Dünya; sanayi devrimi öncesine göre 1oC den fazla ısınmıştır. Artık denizlerden kutuplara özellikle kentsel mekânlarda olumsuz etkiler; aşırı afet sayısı ve şiddetindeki artışlarla hissedilmektedir. 30 yıllık uluslararası müzakere serüveninde kayda değer gelişmeler pek yaşanmamıştır. Fakat iklim değişikliğinin olumsuz etkilerinin belirginleşmesi, Paris Anlaşması ve Yeşil Mutabakatın ardından iklim değişikliği ile mücadele ivme kazanmıştır. Yerel ve merkezi yönetimlerin konuya ilgisi her geçen gün artmaktadır. Bu çerçevede başta yoğun nüfuslu kentler; kentsel dirençliliği artırmak, iklim değişikliğine uyum ve emisyonları azaltmak için iklim eylem planları hazırlamaktadır. 
Dünyadaki nüfusun yarısı kentlerde yaşarken yeryüzünün %1'ini kaplamaktadır. Sera gazlarının %80'i kentlerde gerçekleşir. İklim değişikliğinden en çok etkilenen mekânlardır. Bu çalışmada iklim değişikliğinin kavramsal altyapısı, küresel etkileri konunun ciddiyetinin kavranması için çok yönlü ele alınmıştır. 2. Bölümde AB ve Türkiye'nin çevre politikası, sektörel ve yasal düzenlemelerin yanı sıra yerel yönetimler, afet planları, sürdürülebilirliğin çeşitli başlıkları ele alınmıştır. Burada amaç iklim değişikliğinin ne kadar karmaşık olduğunu göstermenin yanında çok sayıda kavram, yaklaşım ve çözüm olduğunu ortaya koymaktır. Son bölümde Paris, Barselona, Berlin gibi AB başkentleri ile beraber Türkiye'nin nüfusu büyük İstanbul, Antalya, İzmir gibi kent yönetimlerinin başarılı ve başarısız uygulamaları ile eksikler ortaya koyulurken çözüm önerileri geliştirmek amaçlanmıştır. Paris'in 15 dk projesinin, çok yönlü oluşunun, vatandaş katılımına ve eğitimine, kentsel tarım ve enerji verimliliğine önem veren planının istikrarla uygulandığı görülmüştür. Barselona'da ise Süperbloklar projesi kentsel direnci artıran birçok unsuru ile beraber öne çıkan büyük bir örnek projedir. Berlin'de ise siyasal istikrar, vatandaş katılımı, yeşil ve kamusal alanlara önem verilmesi sonucunda hedeflere daha erken ulaşıldığı görülmüştür. İstanbul ise diğer tüm örneklerden ayrışmaktadır. Çünkü nüfusu, kentsel yayılımı ve tarihsel gelişimi sorunları derinleştirmektedir. Ayrıca görece yakın tarihte harekete geçmiş olsa da hızlı bir iyileşmenin olduğu görülebilir. Fakat sıkışık konutların olduğu mahallelerin hem deprem hem iklim değişikliği kaynaklı afetlere olan direnci oldukça zayıftır. Toplanma alanı, yeşil alan, vatandaş katılımı ve bilinçlendirmesi oldukça zayıfken, yeşil ulaşım ve akıllı kent teknolojilerinde hızlı bir ilerleme vardır. Antalya ise sera üretim ve ılıman iklim gibi avantajlara sahipken kuzeydeki dağlar kenti sahile sıkıştırmıştır. Deniz seviyesinin yükselmesi, havaların belirsizliği ve hortumların sıklaşması turizmi olumsuz etkileyebilmektedir. Buna karşılık Türkiye'deki diğer kentlerde olduğu gibi görece geç çalışmalar başlamıştır. İzmir ise Türkiye'de potansiyeli ve hinterlandı en yüksek şehirlerden biridir. Temiz enerji kaynakları, su hasadı, yeşil ulaşım yatırımları dikkat çekmektedir. Ülkenin ilk sünger adayıdır. Genel olarak Türkiye'deki şehirlerin mali ve teknik açıdan sıkıntılar yaşadığı görülmüştür. Buna karşılık yeşil alanların kent merkezlerinde artırılması, yeşil ulaşımın desteklenmesi ve uyum çalışmalarına ağırlık verilmesi elzemdir. 	
Çalışmada literatür taraması yapılarak, konu çok yönlü bir şekilde ele alınmıştır. İklim değişikliği ile mücadeledenin karmaşıklığı, disiplinler arası özelliği ortaya konulmuştur. Bunların ardından örnek kentler üzerinde riskler, kırılganlıklar, önlemler, bazı modern azaltım ve uyum çalışmalarının yanı sıra sektörel yeni fırsatların altı çizilerek kent yöneticilerine öneriler sunulması amaçlanmıştır.

Abstract:
After the industrial revolution, greenhouse gas emissions in the atmosphere increased with developments such as urbanization, resource rush, capitalism and globalization. These gases have created a greenhouse effect and indirectly cause global warming and climate change. World; It has warmed more than 1oC compared to the pre-industrial revolution. Negative effects from seas to poles, especially in urban spaces; It is felt by the increase in the number and severity of extreme disasters. In the 30-year adventure of international negotiations, there were no significant developments, but after the Paris Agreement and the Green Agreement, it gained momentum with the negative effects of climate change becoming evident. Local and central governments' interest in the subject is increasing day by day. In this context, especially densely populated cities; carries out climate action plans for increasing urban resilience, adaptation and mitigation.
While half of the world's population lives in cities, it covers 2% of the earth's surface. While 80% of greenhouse gases occur in cities, they are the places most affected by climate change. In this study, the conceptual infrastructure of climate change and its global effects are discussed in a multi-faceted way in order to understand the seriousness of the issue. In Chapter 2, the environmental policy of the EU and Turkey, sectoral and legal regulations, as well as local governments, disaster plans, and various topics of sustainability are discussed. The aim here is to show how complex climate change is, as well as to demonstrate that there are many concepts, approaches and solutions. After these, in the last chapter, it is aimed to reveal the successful and unsuccessful practices and deficiencies of the administrations in cities such as Istanbul, Antalya and Izmir, which have a large population in Turkey, as well as EU capitals such as Paris, Barcelona and Berlin, and create solution proposals. It has been observed that the 15 min project of Paris and its multifaceted plan, which gives importance to citizen participation and education, urban agriculture and energy efficiency, has been consistently implemented. In Barcelona, on the other hand, the Superblocks project is a great exemplary project that stands out with its many elements that increase urban resistance. In Berlin, on the other hand, it was observed that the goals were achieved earlier as a result of political stability, citizen participation, and emphasis on green and public spaces. Istanbul, on the other hand, differs from all other examples. Because its population, urban sprawl and historical development deepen the problems. It can also be seen that there is a rapid recovery, although it has taken action in the relatively recent history. However, the resistance of neighborhoods with cramped dwellings to disasters caused by earthquakes and climate change is quite weak. While the assembly area, green space, citizen participation and awareness are quite weak, there is a rapid progress in green transportation and smart city technologies. While Antalya has advantages with its greenhouse production and mild climate, the mountains in the north have squeezed the city into the coast. The rise in sea level, the uncertainty of the weather and the frequency of tornadoes can negatively affect tourism. On the other hand, as in other cities in Turkey, studies started relatively late. İzmir, on the other hand, is one of the cities with the highest potential and hinterland in Turkey. Clean energy sources, water harvesting and green transportation investments draw attention. In general, it has been observed that the cities in Turkey are experiencing financial and technical difficulties. On the other hand, it is essential to increase green areas in city centers, to support green transportation and to focus on harmonization studies.
In the study, the subject was discussed in a multi-faceted way by making a literature review. The complexity and interdisciplinary nature of combating climate change has been revealed. After these, it is aimed to present suggestions to city managers by highlighting risks, vulnerabilities, precautions, some modern mitigation and adaptation studies on model cities, as well as new sectoral opportunities.