Temel tasarım derslerinin görsel okuryazarlıkla ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relation of basic design courses to visual literacy
Yazar: UMUT DEMİREL
Danışman: PROF. DR. ALEV KURU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Resim-İş Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Görsel okuryazarlık = Visual literacy ; Görsellik = Visuality ; Tasarım eğitimi = Design education ; Temel tasarım = Basic design

Özet:
Bu araştırmanın amacı Güzel Sanatlar Fakültelerinde okutulan Temel Tasarım Derslerinin Görsel Okuryazarlık üzerinde ki etkisini araştırılarak, programın yeniden yapılandırılması için önerilerde bulunmaktır. Ayrıca bu araştırma ile Temel Tasarım Dersi almadan önce ve aldıktan sonra öğrencilerin Görsel Okuryazarlık beceri düzeyleri arasında anlamlı bir fark olup / olmadığı araştırılırken, bu derste Temel Tasarım Dersi veren Öğretim elemanlarının, öğrencilerin Görsel Okuryazarlık becerilerini nasıl geliştirdikleri ve bu konuda karşılaştıkları sorunlara cevap aranacaktır. Bu araştırmanın sonucunda Lisans öğrencilerinin Görsel Okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesine yönelik ders hocalarının görüş ve önerileri yanında uygulanan beceri testiyle eğer varsa programdaki eksikliğin ortaya çıkarılması ve yeni öneriler amaçlanmıştır. Araştırma karma yöntem ile gerçekleştirilmiştir. Karma yöntem . Araştırma karma yöntem ile gerçekleştirilmiştir. Karma yöntem araştırması, araştırmacının nicel ve nitel araştırma tekniklerini tek bir çalışma içerisinde birleştirdiği araştırma olarak tanımlanmaktadır. (Büyüköztürk, vd. 2005:150) Buna göre, nicel ve nitel veriler ayrı toplanmış, analiz edilmiş ve elde edilen veriler sonuçta bir araya getirilmiştir. Araştırma, 2016 – 2017 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Lisans düzeyinde 1. Sınıflara uygulanmıştır. Uygulamalar sırasında öğrencilerin görsel okuryazarlıklarını ölçmek amacıyla geliştirilen Görsel Okuryazarlık Beceri Testi (GÖBT) kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formuyla Görsel Sanatlar Dersinin etkililiği hakkında Temel Tasarım Dersi veren hocaların görüşleri alınmıştır.  Görsel sanatlar dersinin öğrencilerin görsel düşünme becerileri üzerindeki etkisini incelemek amacıyla, ders öncesi uygulanan öntest ve ders sonrasında uygulanan sontest puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılığın olup olmadığını incelemek amacıyla, parametrik olmayan testlerden Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi uygulanmıştır. Ayrıca araştırma kapsamında öğrencilerin görsel düşünme becerileri testinin ve alt boyutlarının sontest ve öntest puanları arasındaki farklarının cinsiyet, bölüm, gazete bulundurma sıklığı, dergi aboneliği, televizyon izleme sıklığı, tiyatro veya sinemaya giyme sıklığı ve sergi veya müzeye gitme sıklığı değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Bu doğrultuda, değişkene ait kategori sayısının iki olduğu durumlarda eğer puan dağılımı normal ise T-Testi aksi durumda Mann-Whitney U testi, kategori sayısının ikiden fazla olduğu durumlarda ise eğer puan dağılımı normal olduğu durumda  ANOVA analizi aksi durumda Kruskall Wallis Testi kullanılmıştır. Araştırmada kapsamında gerçekleştirilen uygulama sonrası elde edilen bulgular, 10 kriterde, öğrencilerin görsel okuryazarlık becerileri testine ait puanları ve görsel sanatlar dersi alıp almayanlara göre uygulama sonrası istatistiksel bakıldığında anlamlı bir farkın olmadığı ve görüşleri arasında bir nitelik farkı bulunmadığı saptanmıştır. Öğrencilere bütün olarak bakıldığında; anket verilerinin sıra ortalaması en yüksek Resim Bölümü, en düşük ise Heykel bölümündeki öğrencilerindir. Öğrencilerin görsel okuryazarlık becerilerinin, Temel Tasarım dersini almadan önce ve aldıktan sonra öğrenciler için ayrı ayrı yapılan analizler sonucunda bölümlere göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Bölümler arasındaki farklılıklara bakıldığında  Temel Tasarım Dersi alan öğrencilerin görsel okuma becerileri Resim Bölümü-Görsel İletişim Tasarım Bölümü ile Heykel bölümleri arasında olduğu görülmüştür. Çalışmada Temel Tasarım dersinin görsel okuryazarlık becerilerinin gelişimine olan katkılarına ilişkin derinlemesine bir veri elde etmek için öğretmen görüşlerini belirlemek üzere görüşme yöntemi kullanılmıştır. Dersin öğretmenleriyle yarı yapılandırılmış görüşme yapılarak konunun ayrıntılarına ve planlanmasına yer verilmiştir. Öğretmenler ile yapılan görüşmeler sonucunda kendilerinin görsel okuryazarlık konusunda tam donanımlı olmadıkları saptanmıştır. Bu saptama sonucunda ise Temel Tasarım amacına ulaştığı düşünülmektedir. Bu bulgular ışığında Görsel okuryazarlık becerilerine yönelik ve ileride yapılabilecek bilimsel araştırmalara dair öneriler sunulmuştur. Bu araştırmanın amacı Güzel Sanatlar Fakültelerinde okutulan Temel Tasarım Derslerinin Görsel Okuryazarlık üzerinde ki etkisini araştırılarak, programın yeniden yapılandırılması için önerilerde bulunmaktır. Ayrıca bu araştırma ile Temel Tasarım Dersi aldıktan sonra öğrencilerin Görsel Okuryazarlık beceri düzeyleri arasında anlamlı bir fark olup / olmadığı araştırılırken, bu derste öğretmenlerin, öğrencilerin Görsel Okuryazarlık becerilerini nasıl geliştirdikleri ve bu konuda karşılaştıkları sorunlara cevap aranacaktır. Bu araştırmanın sonucunda Üniversite kademesindeki öğrencilerin Görsel Okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesine yönelik ders hocalarının görüş ve önerileri yanında uygulanan beceri testiyle eğer varsa programdaki eksikliğin ortaya çıkarılması ve yeni öneriler amaçlanmıştır.

Abstract:
The aim of the present research was to search the effect of Fundamental design Courses which are give in Fine Arts Faculties on Visual Literacy and to make suggestions for restructuring of the program. Furthermore, the present research investigates whether any difference appears between Visual Literacy skills of the students; and the issues how the students improve their skills and overcome the problems experienced during this period. The outcomes of the present research would serve to present opinions and suggestions of the lecturers for improvement of the student skills on Visual Literacy in the university and to reveal the deficiencies in the program, if any.  Mixed method research was used in the present research. The mixed method research is defined as combination of quantitative and qualitative research techniques by a researcher. (Büyüköztürk et al.,. 2005:150) Accordingly, quantitative and qualitative data were collected individually, analyzed and the data obtained were gathered. The research was conducted on first grade students within 2016 and 2017  educational year. The Visual Literacy Skill Test (VLST) which was developed to measure visual literacy grade of the students was used during the implementations. Opinions of the teachers on efficiency of Visual Arts Course were obtained via semi-structured interview form. Kruskal Wallis H test which is referred as non-parametric techniques was used to detect whether visual literacy skills differ according to the departments. In-class correlation coefficient was used to determine the scoring safety in the research. All analyses were performed through SPSS 19.00 version.  In consideration of 10 criteria created with the findings appeared after the implementation following the research, there was not any statistically significant difference between visual literacy skills scores of the students who have/have not taken the visual arts course. When the students were evaluated as a whole, the highest order average was in Painting department whereas the lowest score was in Sculpture Department. There was not any significant difference between the departments as a result of the analyses conducted for the students before and after Fundamental Design course. The focus on the different between the departments revealed that visual literacy skills were different between Painting-Visual Communication Design and Sculpture Departments. The interview method was used to determine opinions of the teachers to be able to obtain a detailed data on contribution of Fundamental Design course on visual literacy skills. A semi-structured interview as performed with the lecturers and details as well as planning were focused. The interviews with the lecturers revealed that even they are not fully equipped about visual literacy. Such outcome is considered that Fundamental Design course reached its goal. Under the aforesaid findings, some suggestions for possible further scientific researches of visual literacy skills were made.  The aim of the present research was to search the effect of Fundamental design Courses which are give in Fine Arts Faculties on Visual Literacy and to make suggestions for restructuring of the program. Furthermore, the present research investigates whether any difference appears between Visual Literacy skills of the students; and the issues how the students improve their skills and overcome the problems experienced during this period. The outcomes of the present research would serve to present opinions and suggestions of the lecturers for improvement of the student skills on Visual Literacy in the university and to reveal the deficiencies in the program, if any.