Psikolojik danışmanların tükenmişlik düzeyleri ve problem çözme becerilerinin incelenmesi
An investigation of the burnout levels and problem solving skills of psychological counsellors
Yazar: YALÇIN ÇINAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜVEN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duyarsızlaştırma = Desensitization ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level

Özet:
Bu araştırma ile psikolojik danışmanların tükenmişlik düzeylerini ve problem çözme becerilerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve tükenmişlik ile problem çözme becerisi arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Var olan durum belirlenmeye çalışıldığı için betimsel bir çalışma modeli uygulanmıştır. Çalışma grubunu; 2014-2015 eğitim öğretim yılı içerisinde, Ankara ili, Çankaya, Keçiören ve Yenimahalle ilçelerinde ilkokul, ortaokul, lise ve rehberlik araştırma merkezlerinde (RAM) çalışan 315 psikolojik danışman oluşturmaktadır. Araştırmada, psikolojik danışmanların tükenmişlik düzeylerini ölçmek amacı ile Maslach Tükenmişlik Ölçeği, problem çözme becerilerini ölçmek amacı ile Problem Çözme Envanteri ve araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde SPSS 16 programı kullanılarak, t-testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, Tukey HSD testi, Kruskal Wallis H testi ve Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu tekniklerinden yararlanılmıştır. Psikolojik danışmanların problem çözme becerileri arttıkça duygusal tükenme ve duyarsızlaşma seviyeleri azalmakta, kişisel başarı puanları ise artmaktadır. Psikolojik danışmanların duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve problem çözme beceri puanları cinsiyetlerine, yaşlarına ve çalışma yılına göre farklılık göstermezken, kişisel başarı puanları farklılık göstermektedir. Kadınların erkeklere göre, 20-30 yaş aralığında çalışanların 31-40 yaş aralığında çalışanlara göre, 1-5 yıl arasında çalışanların ise 11-15 yıl arasında çalışanlara göre tükenmişlik düzeylerinin kişisel başarı boyutunda daha fazla olduğu bulunmuştur. Psikolojik danışmanların duygusal tükenme, duyarsızlaşma, kişisel başarı ve problem çözme beceri puanları medeni durumları, eğitim düzeyleri ve çalıştıkları ilçelere göre farklılık göstermemektedir. Psikolojik danışmanların duygusal tükenme ve duyarsızlaşma puanları çalıştıkları kurumlara göre farklılık göstermezken, kişisel başarı ve problem çözme becerileri farklılık göstermektedir. Rehberlik ve araştırma merkezinde çalışan psikolojik danışmanların ortaokulda çalışanlara göre kişisel başarı boyutunda tükenmişlik düzeylerinin daha düşük olduğu, problem çözme becerilerinin ise daha yüksek olduğu bulunmuştur. Psikolojik danışmanların duygusal tükenme, duyarsızlaşma, kişisel başarı ve problem çözme becerisi puanları işinden memnuniyet düzeylerine göre farklılık göstermektedir. İşinden kısmen memnun olduğunu belirten psikolojik danışmanların, işinden memnun olduğunu belirtenlere göre duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı boyutlarında tükenmişlik düzeyleri daha yüksek bulunurken, problem çözme becerileri daha düşük bulunmuştur.

Abstract:
This study focused on the factors affecting the burnout levels and the problem solving skills of the psychological counsellors, and the relation between burnout and problem solving skills. Descriptive study model was applied in order to define the already existing situation. Study group consisted of 315 psychological counsellors working in primary, secondary and high schools, and counselling and research centres of the 3 districts of Ankara - Çankaya, Keçiören and Yenimahalle during the period of 2014-2015 education year. In the study Maslach Burnout Inventory (MBI) was used to measure the burnout levels of psychological counsellors and Social Problem Solving Inventory (SPSI) and a self-reported questionnaire prepared by the researcher were used to measure the problem solving skills of the psychological counsellors. t-test, Oneway Anova, Tukey HSD test, Kruskal Wallis H test and Pearson Moments Correlation Coefficient techniques were utilized for data analysis by using SPSS 16 programme. It was seen that in psychological counsellors the more problem solving skills improved, the less emotional exhaustion and depersonalization levels were, but the more personal achievement scores were. It was determined within the scope of the research that emotional exhaustion, depersonalization and problem solving skills of psychological counsellors were not different from each other considering their sex, age and professional experience; on the other hand personal achievement scores were different from each other. It was found out that the burnout levels in personal achievement were more in women, the ones aged 20-30, and the ones having 1-5 years of professional experience when compared to (respectively) men, the ones aged 31-40, and the ones having 11-15 years of professional experience. There was no difference in emotional exhaustion, depersonalization, personal achievement and problem solving skills of psychological counsellors considering their marital status, education backgrounds, and working districts. Regarding their working places no difference was seen in emotional exhaustion, depersonalization of psychological counsellors, on the other side personal accomplishment levels and problem solving skills changed in line with their working places. The burnout levels in personal accomplishment were lower among the ones working in counselling and research centres when compared to the ones working in secondary schools; but problem solving skills were higher among the ones working in counselling and research centres when compared to the ones working in secondary schools. It was found out that emotional exhaustion, depersonalization, personal accomplishment levels and problem solving skills of psychological counsellors changed in relation to their satisfaction with their jobs. While the level of depersonalization and personal success burnouts of psychological counsellors partially satisfied at their job were found out higher comparing to the psychological counsellors satisfied at their job, problem solving skills were found out at lower levels.