Denizli ili nar üretim alanlarında bulunan zararlı ve yararlı böcek türleri ile önemli zararlı türün popülasyon değişimi ve mücadelesine esas biyolojik dönemlerinin belirlenmesi
Determination of insect species, the population fluctuation of the important harmful species and its critical biological periods for the control in pomegranate orchards in Denizli province
Yazar: TEVFİK TURANLI
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP YOLDAŞ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Denizli ili ve ilçelerinde nar üretim alanlarında bulunan zararlı ve yararlı böcek türlerinin belirlenmesi ve ana zararlı türün popülasyon değişimi izlenerek ana zararlının mücadelesi için uygun zamanların saptanması amaçlanmıştır. Bu amaçla, 2011 yılında Merkez, Buldan, Sarayköy, Güney ve Akköy ilçelerinde 125 bahçede; 2012 yılında Sarayköy, Güney ve Akköy ilçelerinde 29 bahçede; 2013 yılında Merkez ilçede 12 bahçe olmak üzere toplam 166 bahçede survey çalışmaları yapılmıştır. 
Çalışma süresince, 7 takım 15 familyaya bağlı, 4 cins ve 23 tür saptanmıştır. Zararlılardan, Lepidoptera takımından 3 familyaya bağlı 5 tür, Hemiptera takımından 4 familyaya bağlı 7 tür, Thysanoptera takımı Thripidae familyasından 1 tür, Coleoptera takımı Bostrichidae ve Nitidulidae familyalarına bağlı 1'er cins,  saptanmıştır. Bu familyalardan Lepidoptera takımı Pyralidae familyasından Ectomyelois ceratoniae Zell.'nin ana zararlı olduğu, Hemiptera takımı Aphididae familyasından Aphis punicae Passerini, Aleyrodidae familyasından Siphoninus phillyreae (Haliday) ve  Lepidoptera takımı Cossidae familyasından Zeuzera pyrina L.'nın, ikinci derecede zararlı türler olduğu saptanmıştır.  Söz konusu zararlıların popülasyon değişimi Merkez ve Buldan ilçesindeki 2'şer bahçede izlenmiştir. 
Çalışma süresince 2012 ve 2013 yıllarında tuzaklarda, ana zararlı E. ceratoniae erginlerine nisan ayından kasım ayına kadar tüm fenoloji boyunca rastlanmıştır. Aphis punicae popülasyonu 2012 yılında mayıs ayında, 2013 yılında ise nisan ayından itibaren başlayıp, temmuz ayı sonuna kadar görülmüştür. Zararlı en yoğun haziran ayında saptanmış olup, sıcaklıkların artmasıyla popülasyonunun düştüğü belirlenmiştir. 
Siphoninus phillyreae ise doğada mayıs ayından itibaren görülmüştür. Zararlının popülasyonu en yoğun haziran ve temmuz aylarında saptanmıştır. C. capitata ise narın hasat döneminde kaydedilmiştir. Zeuzera pyrina ve C. gnidiella  bitkinin fenolojisi süresince diğer türlere göre daha düşük yoğunlukta rastlanmıştır. 
Çalışma süresince doğal düşmanlardan Chrysopidae ve Coccinellidae familyasına ait bireyler nisan ayından itibaren doğada görülmüştür. En yoğun mayıs ayında saptanmıştır. Coccinellidae familyası türleri Chrysopidae familyası türlerinden daha yüksek popülasyonda görülmüştür.

Abstract:
In this study, determination of harmful insect and beneficial species, defining of the key pest and other harmful species and timing of control by observing the population fluctuation of the key pest in pomogranate cultivated areas of Denizli province and its districts have been aimed. With this aim, 125 pomogranate orchards have been observed in Center, Buldan, Saraykoy, Guney and Akkoy districts in 2011; 29 pomogranate orchards have been observed in Saraykoy, Guney and Akkoy in 2012;  12 pomogranate orchards have been observed in Center in 2013 periodically. Totally 166 pomogranate orchards have been observed between 2011-2013 years. 
Throughout the study, 4 genus and 23 species belong to 7 order and 15 families have been determined. Pest species are 5 species belong to 3 families from Lepidoptera order, 7 species belong to 4 families from Hemiptera, 1 species from Thripidae family of Thysanoptera, 1 genus from Coleoptera order belong to Bostrichidae and Nitidulidae in each family. Ectomyelois ceratoniae Zell. has been  determined as main pest from Pyralidae of Lepidoptera.  Second major pests are Aphis punicae Passerini, from Aphididae, Siphoninus phillyreae (Haliday) from Aleyrodidae of Hemiptera and Zeuzera pyrina from Cossidae family of Coleoptera order. Population fluctuations of main pest and second major pests have been followed in two orchards each in Center and Buldan districts.  
Throughout the study in 2012 and 2013 years, E. ceratonia was determined as the main pest. The main pest was observed from April to November during the phenological period. Population density of A. punicae was observed in May in 2012 and  in April in 2013. The pest were determined the most abundant in June and its density of the population was decreased in the high temperatures conditions. 
Population density of S. phillyreae was observed from May. The most abundant population of S. phillyreae were seen in june and july. Ceratitis capitata was seen at harvest. During the vegetation of plant density population of Zeuzera pyrina and C. gnidiella was determined lower than the other species. 
Throughout the study, Chrysopidae and Coccinellidae family species were seen in april and their population density were the most abundant in may.  Population density of Coccinellidae family species were higher than the Chrysopidae family species.