Apikal periodontitise sahip dişlerde farklı irrigasyon aktivasyon teknikleri kullanılarak uygulanan antimikrobiyal fotodinamik terapinin etkinliğinin değerlendirilmesi: Randomize kontrollü klinik çalışma
Evaluation of the effectiveness of antimicrobial photodynamic therapy using different irrigation activation techniques in teeth with apical periodontitis: A randomized controlled clinical study
Yazar: ÖZGE HÜR ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. ZELİHA UĞUR AYDIN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Diş Hekimliği Fakültesi / Endodonti Ana Bilim Dalı / Endodonti Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Bu çalışmada apikal periodontise sahip tek kök ve tek kanallı dişlerde fotodinamik terapi aşamasında metilen mavisinin standart iğne, Endoaktivatör, EDDY ve pasif ultrasonik aktivasyon teknikleri ile aktive edilmesinin işlem sonrası ağrı, periapikal lezyon iyileşmesi ve istenmeyen renk değişimine olan etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Mevcut çalışmaya sistemik olarak sağlıklı 48 hastaya ait (26 kadın, 22 erkek; ortalama yaş: 35,99 ± 14,79) apikal periodontitis teşhisi konmuş, tek kök ve tek kanala sahip 56 diş dahil edildi. Tüm dişlerde geleneksel giriş kavitesinin açılmasının ardından çalışma boyu elektronik apeks bulucu (Propex Pixi, Dentsply Maillefer, Ballaigues, İsviçre) ile belirlendi ve radyografik olarak doğrulandı. Kök kanalları boyutu vaka temelli olarak belirlenen Reciproc Blue (VDW, Münih, Almanya) döner eğeleri kullanılarak şekillendirildi. Kemomekanik preparasyon esnasında her üç gagalama hareketi sonrasında %5,25 konsantrasyondaki sodyum hipoklorit (NaOCl) (Microvem, Sakarya, Türkiye) ile irrigasyon yapıldı. Bu işlem çalışma boyuna ulaşıncaya kadar tekrar edildi. Kemomekanik preparasyon tamamlandıktan sonra kök kanalı kağıt konlar ile kurutuldu. Antimikrobiyal fotodinamik terapi uygulanmadan önce dişlerin istenmeyen renklenme ihtimalini en aza indirmek için mine sement birleşiminin 1 mm altı seviyeyi kapsayacak şekilde giriş kavitelerine bonding ajan uygulandı. Tüm örneklerin kök kanalları metilen mavisi (MM; Merck KgaA, Darmstadt, Almanya) ile doldurulup 5 dakika beklendi. Kanal içindeki MM'yi farklı tekniklerle aktive etmek amacıyla dişler rastgele 4 gruba ayrıldı (n=14); standart iğne aktivasyonu (SİA), Endoaktivatör (EA), EDDY ve pasif ultrasonik aktivasyon (PUA).  
Mekanik aktivasyonun ardından LED Fotosan (CMS Dental, Kopenhag, Danimarka) cihazının ucuna takılı haldeki 1 mm² çapındaki Endo uç (CMS Dental, Kopenhag, Danimarka) kök kanalına yerleştirildi ve kanal içindeki MM 1 dakika boyunca fotoaktive edildi. Kanalda kalan rezidüel MM Ultra X PUA (Eighteeth, Changzhou, Çin) ile uzaklaştırıldı. Final irrigasyon protokolü her biri 30 saniye süren üç döngüde 2 ml %5,25 NaOCl (Microvem) + 2 ml %17 EDTA (Microvem, Sakarya, Türkiye) + 2 ml %5,25 NaOCl (Microvem) kullanılarak gerçekleştirildi. Ardından kök kanalları rezin esaslı bir kök kanal patı (Dia Dent, Seoul, Kore) ve güta perka (Dia Dent, Seul, Kore) ile lateral kondenzasyon tekniği kullanılarak dolduruldu. Daimi restorasyonlar aynı seansta direkt kompozit rezin (Tokuyama, Tokyo, Japonya) ile gerçekleştirildi. Tüm vakalarda preoperatif ve postoperatif 6. ayda elde edilen periapikal radyografiler üzerinde izlenen PAI (Periapikal İndeks) skorları kaydedildi. Ayrıca tüm vakalarda postoperatif ağrı düzeyleri VAS (Vizüel Analog Skala) kullanılarak 24. saatte, 72. saatte ve 7. günde değerlendirildi. Dişlerin başlangıçtaki, işlemden hemen sonraki ve 3 ay sonraki renk ölçümleri VITA Easyshade V (VITA Zahnfabrik, Bad Sackingen, Almanya) cihazı ile yapıldı. Elde edilen veriler istatistiksel olarak analiz edildi (IBM, Armonk, NY, ABD) ve anlamlılık seviyesi %5 olarak kabul edildi.
Bulgular: Test edilen tüm gruplarda başlangıca kıyasla 6. ay sonundaki PAI skorlarının anlamlı derecede düştüğü gözlendi (p<0,05).  Test edilen mekanik aktivasyon yöntemleri arasında PAI skorunun zamana bağlı değişimi açısından anlamlı fark bulunmadı (p>0,05).  Cinsiyetin periapikal lezyon boyutunun zamana bağlı değişimi üzerinde hem grup içi hem de gruplar arası karşılaştırmada anlamlı bir etkisinin olmadığı belirlendi (p>0,05).  
Test edilen aktivasyon yöntemleri arasında hem grup içi hem de gruplar arasında postoperatif ağrı açısından anlamlı bir farklılık bulunmadı (p>0,05). Cinsiyetin, postoperatif ağrı üzerinde hem grup içi hem de gruplar arası karşılaştırmada anlamlı bir etkisinin olmadığı belirlendi (p>0,05).  
Test edilen tüm aktivasyon tekniklerinde T0-T1 zaman aralığı ile kıyaslandığında T0-T2 zaman aralığına ait ΔE değerleri gözle görülebilir olarak kabul edilen 3,3'ten fazla artış gösterdi. EA grubunda T0-T1 ve T0-T2 zaman aralığı arasındaki ΔE değerindeki bu artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p> 0,05).  SİA, EDDY ve PUA gruplarında ise T0-T1 zaman aralığına kıyasla ve T0-T2 zaman aralığına ait ΔE değeri daha yüksek bulundu (p <0,05).
Sonuç: Bu klinik çalışmanın limitasyonları dahilinde apikal periodontitise sahip tek kök ve tek kanallı dişlerde kanal içindeki MM'nin SİA, EA, EDDY veya PUA ile mekanik aktivasyonunu takiben antimikrobiyal fotodinamik terapi uygulanmasının periapikal lezyonun iyileşmesi, postoperatif ağrı ve istenmeyen diş renklenmesi bakımından benzer sonuçlar sergilediği tespit edildi. Apikal periodontitise sahip farklı diş gruplarında diğer fotosensitizerlerin de kullanımını içeren antimikrobiyal fotodinamik terapinin periapikal lezyon iyileşmesi, işlem sonrası ağrı ve istenmeyen diş renklenmesine etkilerinin araştıracak daha büyük örneklem boyutuna ve daha uzun takip süresine sahip randomize kontrollü klinik çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Aim: This study aims to investigate the effectiveness of methylene blue activation using standard needle activation, endoactivator, EDDY, and passive ultrasonic activation techniques during photodynamic therapy in single-rooted and single-canal teeth with apical periodontitis. The study focuses on evaluating the impact of these techniques on post-operative pain, periapical lesion healing, and unwanted tooth discoloration.
Material and Methods: In the current study, 56 teeth with apical periodontitis from 48 systemically healthy patients (26 females, 22 males; average age: 35,99 ± 14,79) were included. All teeth had a single root and single canal. After opening a traditional access cavity, the working length was determined using an electronic apex locator and verified radiographically. The root canals were prepared using Reciproc Blue (VDW, Munich, Germany) rotary files, and 5.25% NaOCl was used for irrigation after every three file strokes. Following preparation, the canals were dried with paper points, and prior to applying antimicrobial photodynamic therapy (AFT), a bonding agent was applied to reduce unwanted discoloration.
Methylene blue (MM; Merck KGaA, Darmstadt, Germany) was introduced into the root canal and left for five minutes. The teeth were then randomly assigned to four groups based on the activation technique used: standard needle irrigation (SIA), endoactivator (EA), EDDY, and passive ultrasonic activation (PUA). MM was activated for one minute using LED light (Fotosan; CMS Dental, Copenhagen, Denmark), and any residual MM was removed using Ultra X PUİ (Eighteeth, Changzhou, China). The final irrigation protocol was performed in three cycles, each lasting 30 seconds, using 2 ml of 5,25% NaOCl (Microvem) + 2 ml of 17% EDTA (Microvem) + 2 ml of 5,25% NaOCl (Microvem).
The root canals were then filled using a resin-based root canal sealer (Dia Dent, Seoul, Korea) and gutta-percha (Dia Dent, Seoul, Korea) with the lateral condensation technique. Permanent restorations were performed in the same session with direct composite resin (Tokuyama, Tokyo, Japan). Preoperative and 6-month postoperative radiographs were evaluated using the Periapical Index (PAI), while post-treatment pain levels were assessed using a Visual Analog Scale (VAS) at 24, 72 hours, and 7 days. Additionally, color measurements were taken at baseline, immediately after the procedure, and at 3 months using a VITA Easyshade V device.
Results: Results showed that the PAI scores significantly decreased after 6 months for all activation methods (p<0.05), with no significant differences in PAI score changes between groups (p>0.05). Gender did not significantly influence periapical lesion size changes or post-operative pain levels. All groups exhibited a noticeable ΔE color change (greater than 3.3) between baseline and 3 months, but the EA group did not show a significant ΔE increase between immediate and 3-month evaluations (p>0.05), unlike the SIA, EDDY, and PUA groups (p<0.05).
Conclusion: Within the limitations of this study, additional AFT using MM (Merck KGaA) activated by SIA, EA, EDDY, or PUA in single-rooted, single-canal teeth with apical periodontitis showed similar effects on periapical healing, post-operative pain, and tooth discoloration. Future randomized controlled trials with larger samples and longer follow-up periods are needed to further explore the effects of different activation techniques and photosensitizers on these outcomes.