Kronik bel ağrısı olan hastalarda stabilizasyon egzersizlerine ilave olarak uygulanan nöromusküler elektiriksel stimülasyonun multifidus kas kalınlığına etkisinin ultrasonografik olarak değerlendirilmesi
Ultrasonographic evaluation of the effect of neuromuscular electrical stimulation applied in addition to stabilization exercises on multifidus muscle thickness in patient with chronic low back pain
Yazar: FATMA SERENAY VARDAR
Danışman: DOÇ. DR. EMRE ATA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Sultan Abdülhamid Eğt. ve Arş. Hast. / Tıp Bilimleri Ana Bilim Dalı / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı kronik bel ağrısı olan hastalarda lomber stabilizasyon egzersizleriyle kombine edilen nöromusküler elektrik stimülasyonunun (NMES) multifidus kas kalınlığı, dizabilite, ağrı, depresyon, anksiyete, korku-kaçınma inanışları üzerine etkisini araştırmak ve ultrasonografi ile MRG multifidus kas ölçümlerinin korelasyonunu ortaya koymaktır.
Materyal-Metod: Çalışmaya Mart 2023- Mayıs 2023 arasında hastanemize başvuran en az 3 aydır mevcut olan kronik mekanik bel ağrılı, 18-65 yaş arası 40 hasta dahil edildi. Hastalar randomize edilerek egzersiz ve NMES + egzersiz olarak iki gruba ayrıldı. Hastaların multifidus kas kalınlıkları ultrasonografi ile, bel ağrısı sayısal ağrı skalası (NRS) ile, dizabilite Oswestry Bel Ağrı Skalası (ODI) ile, korku-kaçınma inanışları FABQ anketiyle, fiziksel aktivite derecesi Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) ile, psikososyal durumları Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HAD) ile değerlendirildi. Değerlendirmeler tedavi öncesi, tedavi bitiminde ve 3. ayda yapıldı. Ek olarak MRG görüntülemelerindeki multifidus kesit alanı ile USG multifidus kas kalınlığı ölçümlerinin korelasyonu ölçüldü.
Bulgular: Demografik ve başlangıç klinik verileri açısından gruplar arasında anlamlı farklılık yoktu. USG'de yapılan multifidus kalınlık ve MRG'de yapılan multifidus yüzey alanı ölçümünün değerlendiriciler arasındaki güvenilirliğin yüksek olduğu görüldü, ayrıca MRG yüzey alanı ve USG kalınlık ölçümleri korele olup istatistiksel olarak anlamlıydı. Her iki grupta da hem sağ hem de sol taraf multifidus kası ultrasonografik ölçümlerinde, tedavi öncesine göre tedavi sonrası ve 3.ayda multifudus kalınlıklarındaki artış istatistiksel olarak anlamlıydı. Sağ ve sol multifidus kalınlığındaki artış NMES grubunda egzersiz grubundan istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha fazlaydı. 
Ağrı parametrelerinde her iki grupta da istatistiksel olarak anlamlı iyileşme görüldü. NRS (hareket) skorundaki düşüş açısından NMES grubu daha üstün bulundu. Her iki grupta da dizabilite ve anksiyete açısından istatistiksel olarak anlamlı iyileşme mevcuttu. Depresyon skoru egzersiz grubunda istatistiksel olarak anlamlı şekilde azalmıştı. Dizabilite, anksiyete, depresyon skorları değişimi, fiziksel aktivite yönünden gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı üstünlük yoktu. Her iki grupta da FABQ anketinin tüm alt parametrelerinde (fiziksel aktivite-iş-toplam) anlamlı düşüş mevcut olup gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu.
Sonuç: Kronik bel ağrısı olan hastalarda NMES ve lomber stabilizasyon egzersiz kombine tedavisinin egzersiz grubuna göre multifidus kas kalınlığındaki artış ve akut dönemde ağrının azalmasında daha üstün olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: kronik bel ağrısı, multifidus, egzersiz tedavisi, elektrik stimülasyon

Abstract:
Objective: The aim of this study is evaluating the effects of neuromuscular electrical stimulation (NMES) combined with lumbar stabilisation exercises in patients with chronic low back pain on multifidus muscle thickness, disability, pain, depression, anxiety, fear-avoidance beliefs and proving the correlation between ultrasound (USI) and magnetic resonance imaging (MRI) of multifidus muscle.
Material and Methods: 40 patients who applied to our hospital between March and April 2023 with the complaint of chronic mechanic low back pain with at least 3 months duration, between 18 and 65 years of age were included in our study. Patients were randomly divided into two groups as exercise versus exercise + NMES. Multifidus muscle thicknesses were measured by ultrasonography, pain with numeric rating scale (NRS), disability with Oswestry disability index (ODI), fear-avoidance beliefs with FABQ, physical activity with IPAQ and psychosocial status with Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS). Evaluations were held prior to treatment, right after and third month after the treatment. Additionally correlation between multifidus cross sectional area on MRI and thickness of multifidus on USI were evaluated.
Results: There was no statistically significant difference in terms of demographic and clinical data. It was proven that inter-rater reliability of multifidus cross sectional area (CSA) measurement on MRI was high, and MRI-CSA and multifidus thickness on USI were correlated statistically. In both groups left and right multifidus muscle thicknesses on USI were significantly increased right after treatment and three months after, compared to measurements before treatment. The increase in right and left multifidus muscles were significantly higher in NMES group. There was significant improvement in pain parameteres in each group. Decrease in NRS (movement) pain score was significantly higher NMES group. While disability and anxiety scores were improved significantly in both groups, depression score was decreased significantly only in exercise group. In terms of disability, anxiety, depression and physical activity, no superiority was found between groups. In both groups all parameters of FABQ (physical activity, work and total) were improved significantly after treatment, without superiority among each group.
Conclusion: In patients with chronic low back pain, NMES combined with lumbar stabilisation exercises are found to be superior in terms of increasing multifidus muscle thickness and lowering the acute pain scores compared to exercise-only group.
Keywords: chronic low back pain, multifidus, exercise therapy, electrical stimulation