Osmanlı Devleti'nin klasik devri özelinde toplumsal yapı ve sermaye birikimi ilişkisinin asketizm ve mistizm yönünden incelenmesi
Analysis of capital accumulation and social structure from the point of view of asceticism-mysticism: Classical period of the Ottoman State case
Yazar: ONUR DÜNDAR
Danışman: PROF. DR. DÜNDAR MURAT DEMİRÖZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ekonomi = Economics ; Tarih = History
Dizin: Ekonomi = Economy ; Ekonomi tarihi = Economic history ; Ekonomik yapı = Economic structure ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sermaye = Capital ; Sermaye birikimi = Capital accumulation ; Sosyal yapı = Social structure ; Tasavvuf = Mystic ; Zühd = Asceticism

Özet:
Bu çalışmanın amacı; Osmanlı Devleti'nin klasik devri özelinde toplumsal yapı ve sermaye birikimi arasındaki ilişkiyi asketizm ve mistizm yönünden sorgulamaktır.
İlk olarak bu çalışmada teorik çerçevenin çizilmesi için kazanabildiğin kadar kazan buyruğunu yerine getirmek için dünyevi asketiklerin sahip olduğu zihniyetin kapitalizmin ortaya çıkmasına verimli bir temel oluşturduğu temel düşüncesinden hareketle, püritenist çağrı (çalışma çağrısı) kavramı ve kapitalist ruh arasında güçlü bir ilişki kurulacaktır.
Öte yandan; mistik ahlak ekonomide durağanlığın sağlayıcısı olarak gösterilecektir. Dünyevi asketizmin kurumları olarak püriten mezheplerin altı çizilecektir. Bu doğrultuda bu çalışmanın sentez aşaması olan Smithian Devrim ise manastır yaşamının toplumsallaşması olarak gösterilecektir.
Bu çalışmanın uygulama kısmında ise; Max Weber'in ünlü Prostestan Ahlakı ve Kapitalizm'in Ruhu adlı eserinde önemle üzerinde durduğu; "Asketik (dünyevi asketik) dini inançlara sahip toplumların batı tipi kapitalist sermaye birikimine müsait toplumlar olduğu; ancak mistik dini inançlara sahip toplumların ise batı tipi kapitalist sermaye birikimine müsait olmadığı savının geçerliliğinin, Osmanlı İmparatorluğu örneğiyle bir bakıma sorgulaması yapılacaktır. Bu sorgulama özellikle Osmanlı İmparatorluğu'nun klasik döneminde büyük Gazi aileleriyle Osmanlı Merkezi otoritesi arasındaki mücadeleler merkeze alınarak yapılacaktır.

Abstract:
This study aims to investigate the capital accumulation and social structure in terms of asceticism-mysticism in the case of classical period of the Ottoman State.
Firstly to draw theoretical framework in this study shall be set a strong relation between the concept of Püritenist calling and the birth of capitalism. Because of the mind of wordly ascetics would constitute fertile ground for injunction which bade them at the dawn capitalism. 
On the other hands mystic ethic shall be regarded as the economic stability maintainer. Püriten orders shall be highlighted as institutions of wordly asceticism. Monasteries shall be defined as the practising areas of wordly asceticism. In this framework Smithian Revolution, the synthesis stage of this study, shall be considered as the socialization of the monastic life.
Max Weber, in his major work, "The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism", asserts that societies with ascetic religious believes are compatible with Western-type capitalist capital accumulation while societies with mystical religious believes are not compatible with it. In this study, the validity of this weberian thesis shall be investigated in the context of the Ottoman State. This investigation shall be carried out with special emphasis on the struggle between the great Ghazi Families and the Ottoman central authority especially on the classic period of the Ottoman State.