Kentsel yenileme sürecinde kentsel tasarımın önemi: Aydın-Söke örneği
The role of urban design in urban renewal processes: Case of Söke/ Aydın
Yazar: ÖZKAN ADİLHAN
Danışman: ÖĞR. GÖR. LEVENT ÜNVERDİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Bu çalışmada, ülkemizde yıllardır süregelen ve hala devam eden çarpık kentleşme sorununun, kentsel yenileme kavramı özelinde değerlendirilerek, yenilemenin kentsel tasarım ile birlikte kurgulanması gerekliliği üzerinde durulmuştur. 
Ülkemizin şehircilik konusunda çok fazla bir gelişim gösteremediği ve sürecin çok istenen şekilde yönetilemediği, çok farklı çevrelerce kabul edilen bir gerçektir. Mevcut yasa ve yönetmeliklerimizin özellikle de 3194 Sayılı İmar Kanunu ve bu kanuna bağlı ilgili yönetmeliklerin kentlerin mekânsal değişim ve dönüşümünde sınırlı sayılabilecek bir etkide bulunması, farklı araçların sürece dâhil edilmesi gerekliliğini ortaya koymuştur. Bu araçların en temelinde ve merkezinde ise kentsel tasarım kavramı yer almaktadır. 
Kentsel tasarım kavramının, planlama süreci içerisinde, etkin bir araç olarak kullanılması ve süreci yönlendirmeye yönelik katkı sağlaması yönünde Söke Belediyesi'nce yapılan çalışmalar örnek olarak seçilmiştir. Öncelikle ilçe için, 1/100.000 ölçekli Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planı'nda "Aydın Metropoliten Alanı Alt Merkezi" olma yönünde hedefler öngörülmüştür. Ancak bu hedeflerin gerçekleşebilmesi için, mevcut yapısal sorunlarla birlikte sosyal ve teknik altyapı ve çevre sorunlarının çözümlenmesi öncelikli olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Mevcut sorunların, onaylı alt ölçek plan kararları ile çözümünün mümkün olamayacağı düşünülmüştür. Bu nedenle, kentsel tasarım ilke ve hedeflerinin belirlenerek, elde edilen tasarım konseptinin yeni bir plan sürecini yönlendirici ve denetleyici bir araç olarak kullanılması zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Ortaya çıkan bu zorunluluk doğrultusunda Söke Belediyesi'nce yapılan çalışmalar özelinde, kentsel yenileme, kentsel tasarım ve planlama sürecinin nasıl yönetildiği açıklanmış ve bu süreçte ortaya çıkan sorunlarla birlikte çözüm yollarının neler olabileceği hususunda öneriler geliştirilmiştir.
Anahtar kelimeler: Söke, kentsel yenileme, kentsel tasarım

Abstract:
In this study, the necessity to build the urban renewal together with the urban design, by evaluating the long established and still ongoing irregular urbanization for years in our country, in a manner specific to the urban renewal concept.  
It is a reality accepted by different circles that our country couldn't make much progress in the subject of urbanization and the process couldn't be managed much in a desired manner. Limited effect of our existing laws and regulations, especially the Construction Law numbered 3194 and the regulations connected with this law, on the spatial change and transformation has revealed the necessity for including different tools in the process.  However, the urban design concept takes the most fundamental and central place among these tools.  
The works carried out by the Municipality of Söke have been selected as sample so that the rural design concept would be used as an effective tool in the planning process and contribute for directing the process.  First of all, the targets have been projected for the district for being a "Sub-center of Aydın Metropolitan Area" in Aydın, Muğla, and Denizli Planning Region, Regional Master Plan scale 1/100.000. On the other hand, solving the social and technical infrastructure and environmental problems must be evaluated primarily together with the existing structural problems so that these targets can be materialized. It has been considered that the solution of the existing problems wouldn't be possible with the approved sub-scale planning decisions.  Therefore, the necessity has occurred for using the obtained design concept as a tool directing and controlling a new planning process, by determining the urban design principles and targets.  In line with this necessity occurred, specific to the works carried out by the Municipality of Söke, how the urban renewal, design, and planning process is managed has been explained and the suggestions have been developed not only on the problems occurred in this process but also their possible solution ways.
Keywords: Söke, urban renewal, urban design