Bekârlara yönelik kalıpyargıların kalıpyargı içeriği modeli ile incelenmesi
Investigation of stereotypes toward singles by stereotype content model
Yazar: BURÇAK SÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. AYDA BÜYÜKŞAHİN SUNAL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bekarlar = Bachelors ; Bekarlık = Singlehood ; Kalıp yargılar = Stereotypes ; Sosyal davranış = Social behavior ; Sosyal değişme = Social change ; Sosyal psikoloji = Social psychology ; Sosyal yapı = Social structure ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı bekârlara yönelik kalıpyargıların KİM bağlamında 
incelenmesidir. Ayrıca ülkemizde bekârların nasıl değerlendirildiğinin incelenebilmesi 
amacıyla nitel bir çalışma yürütülmüştür. 9'u kadın, 13'ü erkek olmak üzere 22 
katılımcıyla yürütülen nitel çalışmada katılımcılara bekârların ve evlilerin özellikleri, 
bekâr olmanın avantaj ve dezavantajlarının neler olabileceği gibi sorular yöneltilmiştir. 
Çalışmada, bekârların evlilerden daha olumsuz özelliklerle değerlendirildiği, bekâr 
olmanın kişilerin statü elde etmelerini engellediği ve bekâr sayısındaki artışın aile 
yapısına zarar vereceğinin düşünüldüğü görülmüştür.  
KİM bağlamında yürütülen çalışmaya 187'si kadın ve 120'si erkek olmak üzere 
308 katılımcı dahil olmuştur. Çalışmada Kişisel Bilgi Formu, Kalıpyargı İçeriği Ölçeği, 
Davranış Eğilimleri Ölçeği, Duygu Ölçeği ve Sosyal-Yapısal Değişkenler Ölçeği 
kullanılmıştır. Kümeleme analizleri sonucunda yirmi beş bekâr alt grubunun cana 
yakınlık ve yetkinlik temelinde altı kümeye yerleşebileceği görülmüştür. Çalışmaya 
dahil edilen çoğu bekâr grubun (%76) karışık içerikli olduğu saptanmıştır. Bununla 
beraber, grupların algılanan statüleri yetkinlik ile pozitif yönde; algılanan rekabetçilik 
düzeyleri ise cana yakınlık ile negatif yönde ilişkilidir. Çalışmada ayrıca kalıpyargı 
içerikleri ile davranış eğilimleri arasındaki ilişkilerde duyguların aracı rolünün olduğu 
bulunmuştur. Aracı değişken analizleri sonunda, cana yakınlık ile aktif zarar verici 
davranış eğilimleri arasında hor görmenin; aktif yarar sağlayan davranış eğilimleri 
arasında ise hayranlık ve acımanın aracı rolünün olduğu saptanmıştır. Bununla beraber, 
yetkinlik ile pasif yarar sağlayan davranışlar arasında hayranlığın; pasif zarar verici 
davranış eğilimleri arasında ise hor görmenin aracı rolünün olduğu bulunmuştur. 
Çalışmada elde edilen bulgular, ilgili yazın ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
The main objective of this study is to investigate stereotypes for singles in the 
context of Stereotype Content Model (SCM). In addition, a qualitative study was 
conducted in order to understand how single people are evaluated in our country. 22 
people (9 women and 13 men) participated in the qualitative study and they were asked 
questions such as the characteristics of singles and married people, what could be the 
advantages and disadvantages of being single. The study suggests that singles are 
attributed more negative characteristics than married people and it has been observed 
that being single was regarded as an obstacle to obtaining status and as a being single 
prevents people from obtaining status and the increase in the number of singles was 
perceived as a threat to the family structure.  
308 people, including 187 women and 120 men, participated in the study 
conducted in the context of SCM. In the study, personal information form, stereotype 
content scale, behavioral tendency scale, emotion scale, and social-structural variables 
scale were used. The cluster analysis showed that twenty-five single subgroups could be 
represented by six clusters on the basis of warmth and competence. Most of the single 
groups (76%) included in the study were found to have mixed content. However, the 
perceived status of the groups is positively correlated with competence while the 
perceived competitiveness levels are negatively related to warmth. The study also found 
that emotions had a mediating role in the relationships between stereotypes and 
behavioral tendencies. While contempt has an mediating role between warmth and 
active harm tendency, admiration and pity are mediate between warmth and active 
facilitation tendency. The findings obtained in the study were discussed in light of the 
related literature.