Şizofreni ve maddeye bağlı psikotik bozukluk tanılı hastaların zihin kuramı açısından karşılaştırılmalı incelenmesi
Comparative investigation of patients with schizophrenia and substance-related psychotic disorder in TERS of theory of mind
Yazar: NEDİM UÇAK
Danışman: PROF. DR. AYBALA SARIÇİÇEK AYDOĞAN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Psikotik bozukluklar = Psychotic disorders ; Zihin kuramı = Theory of mind ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Madde kullanımına bağlı psikotik bozukluk (MBPB) tanılı hastalar ile madde kullanımı öyküsü olmayan şizofreni tanılı hastaların psikiyatrik belirtilerinin ve zihin kuramı (ZK) yetilerinin karşılaştırılarak benzerliklerinin ve farklılıklarının, bu iki bozukluğu ayırt etmede kullanılabilecek klinik göstergelerin belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Yöntem: DSM-5'e göre şizofreni tanısı alan remisyon dönemindeki 30 hasta, MBP tanısı alan remisyon dönemindeki 30 hasta ve 30 sağlıklı kontrol çalışmaya alınmıştır. Araştırmacı tarafından hastalarla yapılan görüşmede sosyodemografik ve klinik özellikler veri formu doldurulmuş, hastalara Pozitif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği (SAPS), Negatif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği (SANS), Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT), Yüzde Dışa vuran Duyguların Tanınması ve Ayırt Edilmesi Testleri (FID ve FDSC) ve İma testi uygulanmıştır.
Bulgular: MBP tanılı hastalar ile şizofreni tanılı hastalar arasında SAPS ortalamaları arasında anlamlı derecede farklılık olduğu, kalıntı pozitif belirtilerin şizofreni hastalarında daha fazla olduğu görülmüştür. Şizofreni hastalarındaki hasta başlangıç yaşı, kronik hastalık süre ve SAPS puanları ile sosyal biliş becerileri arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Şizofreni hastalarında SANS puanı ile sosyal biliş ve alt ölçekleri testleri arasında anlamlı derecede negatif ilişki olduğu saptanmıştır. Zihin Kuramı testlerinde şizofreni hastalarının ve maddeye bağlı psikotik bozukluk hastalarının sağlıklı kontrollere göre daha düşük puanlar elde ettiği, şizofreni hastalarının ise maddeye bağlı psikotik hastalarından daha düşük puanlar elde ettiği görülmüştür. Özellikle olumsuz ve nötr duyguları ifadeleri tanıma skorları MBPB hastalarında daha yüksek iken olumlu duyguları tanıma skorları arasında 2 grup arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır.
Duygu algılama testlerinde de şizofreni hastalarının ve maddeye bağlı psikotik bozukluk hastalarının sağlıklı kontrollere göre daha düşük puanlar elde ettiği görülmüştür. Maddeye bağlı psikotik bozukluk tanılı hastalarda olumsuz duyguları tanıma skorlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır, olumlu/nötr duygularda anlamlı fark saptanmamıştır.
Sonuç: Şizofreni hastalarında sosyal biliş skorları ile hastalık başlangıç yaşı ve kronik hastalık süresi arasında ilişki saptanmaması, sosyal biliş işlevlerinin hastalığın başından beri bozulmuş olduğunu hastalığa dair literatürü desteklemektedir. Şizofreni hastalarında SAPS puanları sosyal biliş beceri testleri arasında anlamlı ilişki saptanamazken SANS puanları anlamlı negatif ilişkisi olduğu bulunmuştur. Negatif semptomların tedavisinin hastanın sosyal işlevselliğini düzeltmede önemli olduğu düşünülmüştür. Zihin Kuramı ve Duygusal algılama becerileri her iki hastalık grubu için de sağlıklı kontrollerden daha düşük olarak bulunmuştur. Hasta grupları birbiri ile karşılaştırıldığında sosyal biliş becerilerinin Şizofreni hastalarında daha fazla bozulduğu ve bu bozulmaların olumsuz ve nötr duygularda daha belirgin olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to compare the psychiatric symptoms and theory of mind (ToM) abilities of patients with substance use-related psychotic disorder and those with schizophrenia without a history of substance use, and to determine the similarities and differences, and clinical indicators that can be used to distinguish these two disorders.
Method: Thirty patients in remission diagnosed with schizophrenia according to DSM-5, 30 patients in remission diagnosed with SRPD and 30 healthy controls were included in the study. Sociodemographic and clinical characteristics data forms were filled in by the researcher during the interview with the patients, the Positive Symptoms Evaluation Scale (SAPS), the Negative Symptoms Evaluation Scale (SANS), the Mind Reading from the Eyes Test, the Recognition and Discrimination of Expressed Emotions on the Face Tests (FID and FDSC) and Implicit test were applied.
Findings: It was observed that there was a significant difference between the mean SAPS between patients with SRPD and patients with schizophrenia, and residual positive symptoms were more common in patients with schizophrenia. There was no significant difference was found between the age of onset, duration of chronic disease, SAPS scores and social cognition skills in schizophrenia patients. In schizophrenic patients, a significant negative correlation was found between SANS total score and social cognition and its subscales tests. In Theory of Mind tests, it was observed that patients with schizophrenia and substance-related psychotic disorder achieved lower scores than healthy controls, while patients with schizophrenia achieved lower scores than substance-related psychotic patients. While the scores of recognizing negative and neutral expressions of emotions were higher than those of schizophrenia patients, no significant difference was found between the two groups in terms of recognizing positive emotions. In emotion perception tests, it was observed that patients with schizophrenia and substance-related psychotic disorder achieved lower scores than healthy controls. Patients with substance-related psychotic disorder were found to have higher scores for recognizing negative emotions, and there was no significant difference was found in positive/neutral emotions.
Results: The lack of a relationship between social cognition scores and the age of onset and duration of chronic illness in patients with schizophrenia supports the literature on the disease that social cognition functions have been impaired since the beginning of the illness.
While no significant relationship was found between SAPS scores and social cognition skill tests in schizophrenia patients, SANS scores were found to have a significant negative relationship. It was thought that the treatment of negative symptoms was important in improving the social functioning of the patient. Theory of Mind and Emotional perception skills were found to be lower in both diseases than in healthy controls. When the 2 patient groups were compared, social cognition skills were found to be more impaired in Schizophrenia patients, and these impairments were more pronounced in negative and neutral emotions.