Covıd-19 sürecinde radyoloji teknikerlerinin depresyon, kaygı ve stres düzeylerinin sosyal destek ve stresle başa çıkma tarzları değişkenleri bakımından incelenmesi
Covid-19 process of radiology tektors' review of levels of depression, anxiety and stress in terms of social support and stress-coping patterns variables
Yazar: MÜGE BÖLÜKKAYA
Danışman: DOÇ. DR. SABAHATTİN TEKİNGÜNDÜZ
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Yönetimi = Healtcare Management
Dizin: COVID 19 = COVID 19

Özet:
Aralık 2019'da Çin'in Wuhan kentinde başlayan ve kısa bir sürede dünyanın bütününe yayılan COVID-19 (SARS-CoV-2) oldukça bulaşıcı bir solunum yolu hastalığıdır. Dünya Sağlık Örgütü'nün 11 Mart 2020'de salgın olarak ilan ettiği koronavirüs kaynaklı 27 Şubat 2022'ye kadar dünya genelinde 5.964.788 ölüm gerçekleşmiştir. COVID-19 dâhil olmak üzere birçok hastalığın tanısında akciğer görüntüsüne gereksinim duyulmaktadır. Akciğerlerde yoğun belirti gösteren COVID-19 tanısı için yapılan tetkikler nedeniyle radyoloji teknikerlerinin iş yükü ve bulaş riskleri de bu duruma paralel olarak artmıştır.
Araştırma sonuçlarının sağlık kurumlarında çalışan radyoloji teknikerlerinin afet ve pandemi gibi kriz durumlarında yaşadıkları psiko-sosyal sorunlar ve çözüm yollarının belirlenmesine, gelecekte ortaya çıkabilecek pandemilere hazırlık amacıyla yapılan stratejik eylem planlarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Kesitsel tipte tasarlanan araştırmanın amacı, COVID-19 sürecinde radyoloji teknikerlerinin depresyon, kaygı ve stres düzeyleri ile sosyal destek ve stresle başa çıkma değişkenleri arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Araştırma evrenini Türk Medikal Radyoteknoloji Derneği'ne kayıtlı 2042 radyoloji teknikeri oluşturmaktadır. Araştırmanın minimum örneklem büyüklüğü; Open Epi Version 3 programı ile %50 sıklık, %95 güven aralığı ve ± 5 hata payı ile 324 kişi olarak hesaplanmıştır. Analizler 429 bireyden elde edilen veriler yardımıyla değerlendirilmiştir. Araştırma verileri, 2021 yılı Mart-Nisan aylarında toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak, "Depresyon Kaygı Stres Ölçeği", "Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği", "Stresli Durumlarla Başa Çıkma Envanteri-Kısa Form", sosyo-demografik ve iş özelliklerini öğrenmek amacıyla "İş ve Kişisel Özellikleri Bilgi Formunun" yer aldığı anket formu kullanılmıştır. Araştırmada istatistik analiz olarak Student t testi, Varyans Analizi, Korelasyon ve Çok Değişkenli Regresyon analizleri kullanılmıştır. 
Çalışmada, depresyon, kaygı ve stres ile sosyal destek alt boyutları arasında negatif anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Aynı zamanda depresyon, kaygı ve stres ile stresle başa çıkma boyutlarından "duygusal başa çıkma" ve "kaçınmacı başa çıkma" arasında pozitif anlamlı ilişkiler (çözüme dönük başa çıkma hariç) saptanmıştır. Depresyon ve stresi etkileyen faktörlerin sosyal destek boyutunda sadece "özel insan", stresle başa çıkma boyutlarından da "duygusal başa çıkma" olduğu belirlenmiştir. Kaygıyı etkileyen faktörlerinde sosyal destek boyutunda sadece "arkadaş", stresle başa çıkma boyutlarından da "duygusal başa çıkma" olduğu gözlenmiştir. Yapılan tekli analizlerde, iş yükü ve işten ayrılma düşüncesi ile depresyon, kaygı ve stres puanları arasında fark olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
COVID-19 (SARS-CoV-2) is a highly contagious respiratory disease that started in Wuhan, China in December 2019 and spread to the whole world in a short time. There were 5,964,788 deaths worldwide until 27 February 2022 due to the coronavirus, which was declared an epidemic by the World Health Organization on March 11, 2020. Lung imaging is needed in the diagnosis of many diseases, including COVID-19. Due to the tests performed for the diagnosis of COVID-19, which shows intense symptoms in the lungs, the workload and risk of transmission of radiology technicians have increased in parallel with this situation.
It is thought that the results of the research will contribute to the determination of the psycho-social problems and solutions that the radiology technicians working in health institutions experience in crisis situations such as disasters and pandemics, and to the strategic action plans made to prepare for future pandemics. The aim of this cross-sectional study is to examine the relationships between the depression, anxiety and stress levels of radiology technicians and the variables of social support and coping with stress during the COVID-19 process. The population of the research consists of 2042 radiology technicians registered to the Turkish Medical Radiotechnology Association. The minimum sample size of the study; With the Open Epi Version 3 program, it was calculated as 324 people with 50% frequency, 95% confidence interval and ± 5 margin of error. Analyzes were evaluated with the help of data obtained from 429 individuals. Research data were collected in March-April 2021. "Depression Anxiety Stress Scale", "Multidimensional Scale of Perceived Social Support", "Coping with Stressful Situations Inventory-Short Form", with the aim of learning socio-demographic and job characteristics questionnaire form including "Work and Personal Characteristics Information Form" were used as data collection tools.. Student t test, Analysis of Variance, Correlation and Multivariate Regression analyzes were used as statistical analysis in the study.
In the study, negative significant relationships were determined between depression, anxiety and stress and social support sub-dimensions. At the same time, positive significant relationships (except for solution-oriented coping) were found between depression, anxiety and stress, and "emotional coping" and "avoidant coping" dimensions of coping with stress. It has been determined that the factors affecting depression and stress are only "special person" in the dimension of social support, and "emotional coping" in the dimensions of coping with stress. Among the factors affecting anxiety, it was observed that only "friend" in the dimension of social support and "emotional coping" from the dimensions of coping with stress. In the single analysis, it was determined that there was a difference between the workload and the thought of leaving the job and the depression, anxiety and stress scores.