Türkiye sinemasında babalık tezahürlerine Lacancı psikanalizle histerik bir bakış: Simgesel düzen ve gerçek
A hysterical gaze at the manifestations of fatherhood in Turkish cinema with Lacanian psychoanalysis: Symbolic order and real
Yazar: BERNA SİTERA DEĞİRMEN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ÇETİN ERUS
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Sinema Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Babalık = Fatherhood ; Babalık davranışı = Paternal behavior ; Film = Film ; Film çözümleme = Film analysis ; Lacan, Jacques = Lacan, Jacques ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Türkiye'de günümüz sinemasında babalık kavramını ele alan filmlerde bir artışın
yaşandığını görüyoruz. Bu filmlerdeki babalık kavramını Lacancı psikanaliz açısından
simgesel boyutlarıyla tartışmak, patriyarkal yasayı kuran babanın adı kavramıyla
mümkün hale gelmiştir. 2000 sonrası filmlerde perdeye yansıyan simgesel düzeni onun
etrafında gelişen objet a, fallus, fantazi, jouissance, histerik ve Gerçek gibi kavramlarla
tartıştık. Yöntem olarak, göstereni sorgulayan ve gösterenin ötesini araştıran bir histerik
bakışı benimsedik. Bu yüzden filmlerde simgeselin hem kurucu unsuru hem de onda yarık
açıp, anlamlandırmaya direnen Gerçeğin izlerini ses, bakış, rüya, hayal, kaza gibi
travmatik karşılaşmaların peşinden giderek araştırdık. Sinemanın bilinçdışı ile ilişkisi bu
travmatik karşılaşmaların analizini yapmaya elverişli bir alan sundu. Bu bağlamda
İstanbul ve Adana Film Festivalleri'nde 2000 sonrası en iyi film ödüllerini alan Büyük
Adam Küçük Aşk (Handan İpekçioğlu, 2001), Beş Vakit (Reha Erdem, 2006), Tatil Kitabı
(Seyfi Teoman, 2008), Çoğunluk (Seren Yüce, 2010), Sarmaşık (Tolga Karaçelik, 2015)
ve Bozkır (Ali Özel, 2019) filmlerini simgesel yasa ve bu yasadan kaçış ihtimalleri
üzerinden tartıştık.

Abstract:
There is an increase in films dealing with the concept of fatherhood in cinema of
today in Turkey. Discussing the concept of paternity in these films with its symbolic
dimensions in terms of Lacanian psychoanalysis has become possible with the concept of
the name of the father which established the patriarchal law. We discussed the symbolic
order reflected on the screen in the films after 2000, with concepts such as objet a, phallus,
fantasy, jouissance, hysteric and real. As a method, we have adopted a hysteric discourse
that questions the signifier and researches beyond the signifier. That's why we searched
for the traces of the Real, which is both the founding element of the symbolic and that
resists to signification, by tearing up in it, by following traumatic encounters such as
sound, gaze, dream, imagination, accident. The relationship with the Cinema and the
unconscious enables the analysis of these traumatic encounters. In this context, we
discussed the films Büyük Adam Küçük Aşk (Handan İpekçioğlu, 2001), Beş Vakit (Reha
Erdem, 2006), Tatil Kitabı (Seyfi Teoman, 2008), Çoğunluk (Seren Yüce, 2010),
Sarmaşık (Tolga Karaçelik, 2015) and Bozkır (Ali Özel, 2019) which won the best film
awards after 2000 at the Istanbul and Adana film festivals, by analyzing the symbolic law
and the possibilities of escaping from this law.