Piyasada ebegümeci (Malva sylvestris L.) olarak satılan bitkisel materyaller üzerinde bazı farmakognozik araştırmalar
Some pharmacognostic studies on herbal materials sold as mallow (Malva sylvestris L.) in the market
Yazar: ŞERİFE TUĞÇE TÜRKMEN
Danışman: PROF. DR. MEHMET LEVENT ALTUN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı / Farmakognozi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Tıbbi ve aromatik bitkiler; gıda, baharat, ilaç ve kozmetik ve gibi birçok alanlarda kullanılmaktadır. Bitkilerle tedavi hakkında ilk verilere MÖ 5000'lerde Mezopotamya uygarlığında rastlanmıştır. Günümüzde ise sentetik ve kimyasal içerikli ilaçların birçok yan etkiye sahip olmaları, bireylerin sağlık problemlerine bireysel çözüm üretme eğilimleri tıbbi bitki kullanımını artırdığı görülmektedir. Ülkemizde bu bitkiler piyasada, kullanım bilgisine sahip olmayan kişilerce satılmaktadır ve bilinçsizce tüketilmektedir. Bu nedenle bu bitkilerin doğru toplanması, doğru teşhis edilmesi ve kullanım bilgisine sahip kişiler tarafından satışa sunulması önem kazanmaktadır. Malva sylvestris, geleneksel tıpta kullanımı MÖ 3000 yıllarına kadar uzanmaktadır. Bitki, kimyasal içerik bakımından oldukça zengindir.  M. sylvestris yüksek oranda müsilaj ile birlikte yağ asitleri, flavonoitler, fenolik bileşikler, tanen, kumarin, antosiyanin, aminoasit ve proteinler, enzimler, uçucu yağ, polisakkarit ve bazı vitaminler taşımaktadır. Malva sylvestris türleri halk arasında enfeksiyon ve mikroorganizma kaynaklı deri hastalıklarını tedavi etmek ve yaraları iyileştirmek için yaygın olarak kullanılmaktadır. Yapılan bilimsel çalışmalarda ebegümeci bitkisinin antienflamatuvar, antimikrobiyal, antioksidan, hepatoprotektif, antitüssif, laksatif etki gibi etkileri kanıtlanmıştır. Çalışmada kullanılan ebegümeci çiçek ve yaprak drogları Ankara'nın farklı yerlerindeki aktarlardan temin edilmiştir. Temin edilen drogların üzerinde farmakognozik çalışmalar yapılmıştır. Türk Farmakopesi 2017'de yer alan 'Malvae folium' ve 'Malvae sylvestris flos' monografına göre piyasadan temin edilen bitkisel materyaller üzerinde makroskobik ve mikroskobik inceleme, kurutmada kayıp, kül miktar tayini, hidroklorik asitte çözünmeyen kül miktar tayini, şişme indisi tayini farmakope analizi yapılmıştır. Ayrıca İTK ve YPİTK gibi kromatografik analizler yapılarak bitkinin taşıdığı kimyasal bileşikler kalitatif olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmada, ebegümeci bitkisinin temin edilebilir kimyasal maddeler ile yeniden farmakopeye kazandırılması amaçlanarak farmakognozik analizler yapılmıştır. Halk arasında yaygın olarak kullanılan Malva sylvetris için gerçekleştirilecek çalışmaların devamı önem arzetmektedir.

Abstract:
Medicinal and aromatic plants are used in many uses such as food, spices, medicine and cosmetics. The first data on treatment with plants were found in Mesopotamian civilization in 5000 BC. Today, it is seen that synthetic and chemical drugs have many side effects and the individual tendency to produce individual solutions to health problems increases the use of medicinal plants. In our country, these plants are sold in the market by people who do not have knowledge of their use and are consumed unconsciously. For this reason, it is important that these plants are collected correctly, diagnosed correctly and offered for sale by people who have knowledge of their use. The use of Malva sylvestris in traditional medicine dates back to 3000 BC. The plant is very rich in chemical compounds.  M. sylvestris contains high levels of mucilage, fatty acids, flavonoids, phenolic compounds, tannins, coumarin, anthocyanin, amino acids and proteins, enzymes, essential oil, polysaccharides and some vitamins. M. sylvestris is widely used to treat infection and skin diseases caused microorganisms and to heal wounds. Research has proven the anti-inflammatory, antimicrobial, antioxidant, hepatoprotective, antitussive and laxative effects of mallow. Mallow flower and leaf drugs used in the study were obtained from herbalists in different locations of Ankara. Pharmacognostic studies were carried out on the obtained drugs. According to the 'Malvae folium' and 'Malvae sylvestris flos' monograph in the Turkish Pharmacopoeia 2017, macroscopic and microscopic examination, loss on drying, determination of ash content, determination of insoluble ash content in hydrochloric acid, determination of swelling index and pharmacopoeial analysis were performed on the herbal materials obtained from the market. In addition, qualitative analysis of the plant was evaluated by performing chromatographic analysis such as TLC and HPTLC. In this study, pharmacognostic analyzes were carried out with the aim of bringing the mallow plant back to the pharmacopoeia with available chemical materials. It is important to continue the studies to be carried out for Malva sylvetris, which is widely used among the people.