Avrupa Birliği ülkeleri ve Türkiye'nin sağlık sistemleri ve sağlık göstergelerinin karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of health systems and health indicators of European Union countries and Turkey
Yazar: ALİ ÜNSAL
Danışman: DOÇ. DR. AYKUT EKİNCİ
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ekonomi = Economics ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Birliği = European Union ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Koruyucu sağlık hizmetleri = Preventive health services ; Sağlık ekonomisi = Health economics ; Sağlık göstergeleri = Health indicators ; Sağlık politikası = Health policy ; Sağlık sistemleri = Health systems ; Sağlık yönetimi = Health management ; Türkiye = Turkey

Özet:
Türkiye'nin Avrupa Birliği üyeliği süreci, 1959 yılında Türkiye'nin Avrupa Ekonomik
Topluluğu'na ortaklık baĢvurusu yapması ve 1963 yılında ortaklık anlaĢması
imzalamasıyla baĢlayan; akabinde 1987 yılında tam üyeliğe baĢvurması ile devam eden
ve en nihayetinde 1996 yılında Gümrük Birliğine dahil olunması ve 2005 yılında tam
üyelik müzakerelerine baĢlanması ile ivme kazanan bir süreçtir. Görüldüğü üzere
Türkiye - AB iliĢkileri hâlihazırda AB üyesi olan pek çok ülkeden daha eskilere
uzanmaktadır. Ancak buna rağmen Türkiye‟nin muasır medeniyetler seviyesine ulaĢma
hedefi yolunda AB üyeliğine bir mihenk taĢı olarak anlam yüklemesi nedeni ile Türkiye
ile AB arasındaki uzatmalı niĢanlılık durumu devam etmektedir.
2004 yılından itibaren Çek Cumhuriyeti, Estonya, Letonya, Litvanya, Macaristan,
Malta, Polonya, Slovakya, Slovenya, Bulgaristan, Romanya, Hırvatistan ve özellikle
Kıbrıs Rum Kesimi gibi ülkelerin Avrupa Birliği üyeliğine alınmaları, Türk hükümeti
ve Türk kamuoyunda uzun zamandır var olan, Avrupa Birliği‟nin çifte standart
uyguladığına iliĢkin zanlarını derinleĢtirmiĢtir.
Günümüzde AB ülkeleri ve ülkemizin de dahil olduğu tüm demokratik devletlerin nihai
hedefi sürdürülebilir kalkınmayı gerçekleĢtirerek, vatandaĢlarına daha kaliteli yaĢam
sunmak ve refah düzeyi yüksek bir toplumu inĢa etmektir. Bu ise ancak beĢeri
sermayeye yatırım yapmak ile mümkündür. Ġnsan unsuruna yatırımın yolu ise eğitim
hizmetlerinin yanı sıra; kaliteli, ulaĢılabilir, kapsayıcı ve yeterli düzeyde sağlık
hizmetlerinden geçer. Kalkınma yalnızca iktisadi bir kavram değildir. Kalkınma
ekonomik büyümeye ek olarak (kiĢi baĢına düĢen milli gelirdeki artıĢ yanında), bir
ülkede iktisadi, sosyal, kültürel ve siyasal yapının da geliĢmesini içerir. Bu bağlamda;
anne ölüm oranı, bebek ölüm oranı, doğumda beklenen yaĢam süresi gibi sağlık
göstergeleri ülkelerin kalkınmıĢlık düzeyini belirleyen en birincil kriterler olarak kabul
edilmektedirler.
Türkiye‟nin Avrupa Birliği adaylığı süresince, Türkiye ile Avrupa Birliği ülkelerinin
sağlık sistemlerinin ve sağlık sektörlerinin ele alındığı yeterince akademik çalıĢma
olduğu söylenemez. Bu boĢluğu doldurmak amacıyla hazırlanan bu çalıĢmada; Türkiye
ve Avrupa Birliği ülkelerinin sağlık sistemleri ele alınmıĢ ve ülkelerin doğumda
iii
beklenen yaĢam süresi, bebek ölüm oranı, hasta bakım kalitesi gibi temel sağlık
göstergelerinin yanı sıra, sağlık sektörlerinin fiziki sermaye birikimleri ve sağlık
harcamaları gibi sağlık ekonomisine iliĢkin göstergeleri karĢılaĢtırmalı bir Ģekilde analiz
edilmiĢtir.
Anahtar kelimeler: Sağlık, Sağlık Hizmetleri, Sağlık Ekonomisi, Türkiye, Avrupa
Birliği, Temel Sağlık Göstergeleri.

Abstract:
The process of Turkey‟s membership of European Union started in the year of 1959
with Turkey‟s application to partnership of European Economic Community and with
sign to partnership agreement in the year of 1963. As it can seen Turkey-EU
relationship is much older than relationship of EU and currently member of European
Union. Although this fact this condition of protracted engagement between Turkey and
EU continue in order to Turkeys goal which reaching to the level of contemporary
civilization. In this context the role of health services to build a prosperous society is
obvious.
Since the year of 2004 affiliation of Chech Republic, Estonia, Latvia, Lithuania,
Hungary, Malta, Poland, Slovakia, Slovenia, Bulgaria, Romania, Crotia and especially
Cyprus with EU deepen the Turkish government‟s and Turkish people‟s suspicion
concerning used double standard by EU.
Nowadays, the ultimate goal of all countiries is to provide their citizens a higher quality
of life and to build a prosperous society by carrying out the sustainable development.
And these goals can be achieved only by investing in human capital. The method of
investment in human capital goes through education services along with high-quality,
reachable, inclusive and adequate health services. Development is not only an economic
term. Development –in addition to economic growth (in addition to increase in per
capita income)- includes improvement on economic, social, cultural and political form
in a country. In this sense; health indicators such as maternal mortality rate, infant
mortality rate and life expectancy at birth are being accepted to be the most primary
criteria which determine the development level of countries.
During Turkey's nomination process for eu, it may not told that there is enough
acedemic study on health systems and health sectors of Turkey and EU countries. In this
study which has been prepared to fulfil this lack, healthcare system of Turkey and EU
members are examined and along with basic health indicators such as life expectancy at
birth, infant mortality rate, quality of patient care; also indicators regarding health
economy such as real capital savings of healthcare sectors and healthcare expenses are
comparatively analysed.
v
Key Words: Health, Health Services, Health Economics, Turkey, European Union,
Primary health indicators.