Kanserli çocuğu olan ebeveynlerin yaşam kalitesi ile genel öz yeterlilikleri arasındaki ilişki
The correlation between quality of life and self-efficacy of parents who have children with cancer
Yazar: SİBEL KUŞDEMİR
Danışman: PROF. DR. RANA YİĞİT
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ana-baba = Parents ; Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuklar = Children ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Ebeveynler için çocuğuna kanser tanısı konulması zor, acı veren ailede büyük değişikliklere yol açan yaşam deneyimlerinden biridir. Kanserin çocuk ve aile üzerinde giderek artan olumsuz etkisi, hasta çocuk ve ailesinin yaşam kalitelerinin tartışılmasına neden olmaktadır. Ebeveynlerin çocuğun bakım ve rahatını sağlamada öz yeterlik algısı, süreci yöneten hemşire ve diğer sağlık profesyonelleri için değerli olabilmektedir. 
Bu araştırma, kanserli çocuğu olan ebeveynlerin yaşam kalitesi ve öz-yeterlilikleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla kesitsel tipte yapılmıştır. Mersin Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Çocuk Onkoloji, Çocuk Hematoloji Poliklinik ve Kliniklerinde 20 Ekim 2017 – 02 Ağustos 2019 tarihleri arasında çocuğu kanser tanısını en az üç ay önce almış olan 85 ebeveyn ile yürütülmüştür. Araştırma verileri, ''Ebeveyn Tanıtıcı Bilgi Formu'', ''Kanserli Hastalarda Yaşam Kalitesi Ölçeği Aile Versiyonu'' ve ''Genel Öz Yeterlik Ölçeği'' kullanılarak toplanmıştır. Analizlerde ortalama, yüzdelik, frekans gibi tanımlayıcı istatistiklerle birlikte bağımsız gruplarda t-testi, tek yönlü varyans analizi ve pearson korelasyon katsayısından yararlanılmıştır. Sonuçlar istatistiksel anlamlılık açısından %95 güven aralığında p<0,05 düzeyinde değerlendirilmiştir. Araştırmaya katılan ebeveynlerin %80' inin çocuğun annesi olduğu belirlenmiştir. Ebeveynlerin yaşam kalitesi puan ortalamasının 108.30 ±34.92 (min=0, max=310), genel öz yeterlikleri puan ortalamasının ise 30.74 ±4.96 (min=10, max=40) olduğu saptanmıştır. Ebeveynlerin genel öz yeterlilikleri ile yaşam kaliteleri arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Ebeveynlerin genel öz yeterlilikleri arttıkça psikolojik ve manevi sağlık durumu ile fiziksel sağlık durumu artmaktadır. 
Kanserli çocuğu olan ebeveynlerin ruhsal iyilik hali açısından taranması, uygun tedavi ve psiko-sosyal destek sağlanması, öz-yeterliliğin artmasına yönelik eğitim programları ya da grup terapileri, bakım verenlere yönelik bir kar amacı gütmeyen bir kuruluş tarafından ev işleri, diğer çocukların bakımı gibi konularda desteğin arttırılması yaşam kalitetesinin artırılmasında yararlı olmaktadır. Ayrıca ebevenlerin kendilerini ifade edebilecek ortamların oluşturulması öz-yeterliliklerinin arttırılmasında önemli rol oynayabilir.

Abstract:
Cancer diagnosis for a child is one of the major life-changing experiences which is difficult and painful for the entire family.  The increasing negative effects of cancer on the child and the family cause to discuss the quality of life of the cancer child and the family. Parents' perception of self-efficacy in providing care and comfort for the child is valuable for nurses and other healthcare professionals involving in the treatment and care. 
This study was conducted as a cross-sectional study to research the relationship between quality of life and self-efficacy of parents who have children diagnosed with cancer. It was run in Mersin University Research and Training Hospital Pediatric Oncology, Pediatric Hematology Polyclinics and Clinics between October 20, 2017, and August 02, 2019 and the sample included 85 parents whose children were diagnosed with cancer at least three months ago. The data was collected by using "Parental Demographic Information Form'', "Quality of Life Scale - Family Version'' and "General Self-Efficacy Scale". 
Descriptive statistics such as mean, percentage, frequency, independent sample t-test, one-way analysis of variance and Pearson correlation coefficient were used for the analyzes. In terms of statistical significance, the results were evaluated at the 95% confidence interval at the level of p <0.05. It has been revealed that 80% of the parents who participated in the study were the mother of the child. The average QOL score of the parents was 108.30 ± 34.92 (min = 0, max = 310) and the average score of GSE score was 30.74 ± 4.96 (min = 10, max = 40). It is revealed that there is a positive and statistically significant relationship between quality of life and general self-efficacy. Besides, if the general self-efficacy of parents increases, psychological and physical health enhance. 
In conclusion; the quality of life of parents who have a child with cancer will increase when they provide mental well-being screening, appropriate treatment and psychosocial support. Providing educational programs or group therapies to increase self-efficacy can be helpful for this population. It may improve their quality of life when they receive substantial support from a non-profit organization for caregivers (i.e caring for healthy siblings, house works). Moreover, creating an environment to express themselves plays an important role in increasing self-efficacy.