Hızlandırılmış yaşlandırma testi sonrası aspir (Carthamus tinctorius L.) tohumlarında meydana gelen biyokimyasal değişiklikler
Biochemical changes in safflower (Carthamus tinctorius L.) seeds after accelerated aging test
Yazar: SERCAN ÖNDER
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET TONGUÇ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Biyoloji = Biology ; Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Mevcut çalışmada altı farklı aspir genotipi (Bayer-6, Bayer-12, Dinçer, Montola 2000, Linas ve Olas), iki farklı sıcaklık (43 °C ve 45 °C) ve beş zaman kombinasyonu (0, 48, 72, 96, 120 saat) kullanılarak hızlandırılmış yaşlandırma testine (HYT) tabi tutulmuştur. HYT sonrası tohumlar 25 °C'de çimlenme testine sokulmuş ve çimlenme indeksleri her iki sıcaklık koşullarında yaşlandırılan genotiplerin tohumlarında belirlenmiştir. Çimlenme indeksi sonuçlarına göre 45 °C'de yapılan yaşlandırmanın aspir için uygun olmadığı belirlenmiştir. 43 °C'de yaşlandırılan genotiplere ait tohumların canlılıkları 72 saat yaşlandırmadan sonra hızlı bir şekilde düşüş göstermiştir. 43 °C'de yaşlandırılan tohumlardan canlılık kaybı en az ve en çok olan iki genotip (Bayer-12 ile Olas) seçilmiş ve HYT boyunca tohumlarda meydana gelen biyokimyasal değişiklikleri belirlemek için kullanılmışlardır. 
Biyokimyasal değişiklikleri belirlemek için 13 farklı analiz yapılmıştır. Yağların ve şekerlerin parçalanması ile oluşan toplam serbest yağ asitleri ve indirgenebilir şeker miktarları HYT boyunca her iki çeşitte de artış göstermiştir. Toplam çözünebilir protein ve şeker miktarları HYT boyunca azalmıştır. Enzimatik olmayan antioksidant bileşikler olan karoten, ksantofil, fenolik ve flavanoid miktarları HYT sürelerine bağlı olarak değişik miktarlarda azalmıştır. Diğer bir antioksidant vitamin olan tokoferol miktarı Olas çeşidinde HYT boyunca azalırken; Bayer-12 genotipinde 96 ve 120 saat yaşlandırmadan sonra artmıştır. Enzimatik olmayan lipid peroksidasyonunun göstergesi olan malondialdehit (MDA) miktarı her iki çeşitte de HYT boyunca azalmıştır. Enzimatik yollarla serbest radikalleri detoksifiye eden süperoksit dismutaz (SOD) ve peroksidaz (POX) enzim aktiviteleri de belirlenmiştir. SOD aktivitesi her iki çeşitte HYT boyunca artarken, POX aktivitesi HYT boyunca dalgalı bir seyir göstermiştir.

Abstract:
At the present study, six safflower genotypes (Bayer-6, Bayer-12, Dinçer, Montola 2000, Linas and Olas), two different temperature regimes (43 °C and 45 °C) and five different aging time (0, 48, 72, 96, 120h) were used to assess the efffect of accelarated aging (AA) on safflower seeds.  After AA, seeds were taken to germintaion tests at 25 °C to determine the germination indices of the safflower cultivars at both temperature regimes. Results of germination indices revealed that the AA at 45 °C was a prohibitive temperature for safflower. Seeds have lost their viability rapidly after 72 h accelerated aging at 43 °C. Two safflower cultivars (Bayer-12 and Olas)  were chosen, based on their viability loss, to study the biochemical changes that take place during the AA.    
Thirteen different analyse were carried out to determine biochemical changes during AA. Total free fatty acids and reducing sugars contents, which are the breakdown products of oils and sugars contents steadily increased during the AA of the both genotypes. Total soluable protein and soluable sugar contents decreased during the AA. Contents of non enzymatic antioxidative compounds such as;  total carotenoids and xantophyll, soluable phenolics and flavanoids decreased during the AA of the genotypes. Tocopherol content, which is a vitamine and another antioxidative compound,  reduced in Olas during the AA. However, tocopherol content of Bayer-12 increased after 96 and 120 h AA. Malondialdehyde (MDA) content was used to assess non enzymatic lipid peroxidation and MDA contents of both genotypes steadily decreased during the AA. Radical scavenging enzymes, superoxide dismutase (SOD) and peroxidase (POX) activities were determined as well. SOD activity increased at both genotypes during the AA. However, POX activity has flactuated during the AA of the safflower genotypes.