Ankara tekesi spermasının dondurulmasında tris sulandırıcı bileşenleri yerine katılan borun (sodyum pentaborat)  
çözüm sonu sperma kalitesi üzerine etkisi
Effects of boron (sodium pentaborate), added instead of tris components, on freezing and post-thaw quality of angora buck semen
Yazar: MEHMET BORGA TIRPAN
Danışman: PROF. DR. NECMETTİN TEKİN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dölerme ve Suni Tohumlama Ana Bilim Dalı​
Derece: Doktora, 2012
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Ankara = Ankara ; Ankara keçisi = Angora goat ; Bor = Boron ; Dondurarak saklama = Cryopreservation ; Keçiler = Goats ; Sperm = Spermatozoa

Özet:
Bu araştırmada, Ankara tekesi spermasının dondurulması ve çözdürülmesinde, borun (sodyum pentaborat, Na2O.5B2O3.10H2O) Tris sulandırıcısına eklenerek ve bileşenleri yerine katılarak hazırlanmış solüsyonlarla, elde edilecek in vitro sonuçların değerlendirilmesi amaçlandı. 
Çalışma materyali olarak, dölverimi kanıtlanmış ve suni vaginaya sperma vermeye alıştırılmış ergin Ankara tekeleri kullanıldı. Tekelerden alınan taze ejakülatlar makroskobik ve mikroskobik yönden muayene edilerek normospermi değerleri gösteren ejakülatlar kullanıldı. Çalışma 3 ana grup (GYB, BEK, KONTROL ) ve bu ana gruplardan GYB ve BEK gruplarının içerisinde 4 farklı sulandırıcı ve kontrol olmak üzere 9 farklı sulandırıcı ile gerçekleştirildi. 'Standart Tris sulandırıcısından glikoz çıkarılıp farklı miktarlarda bor eklenerek hazırlanmış sulandırıcılar (GYB; 1-a, 1-b, 1-c, 1-d), Standart Tris sulandırıcısına farklı miktarlarda bor eklenerek hazırlanmış sulandırıcılar (BEK;2-a, 2-b, 2-c, 2-d)) ve Standart Tris sulandırıcısı (Kontrol)' olmak üzere 3 ana grup altında toplam 9 farklı sulandırıcı incelendi. Spermaların sulandırılması ve dozlanması  0.25 ml' de 100x106 motil spermatozoa bulunacak biçimde, 0.25 ml hacmindeki mini payetlerde paketlendi. Payetler, + 4 oC'de 2 saat alışıma bırakılıp, alışım süresi sonunda sıvı azot buharında – 120oC 'de 15 dakikada dondurulduktan sonra değerlendirilmek üzere -196°C'deki sıvı azotta saklandı. Her payet 37oC'deki su banyosunda 35 saniyede çözdürüldü. Çözdürülen payetlerin spermatolojik incelemeleri CASA sistemiyle yapıldı. Araştırmada çözüm sonu bulgular şu şekilde bulundu; 3 ana grup ortalama total motilite en yüksek %55 ± 1,78 GYB grubunda, ortalama progresif motilite GYB %28,12± 1,52 ve %23,9± 1,61 BEK gruplarında saptandı (p<0,01). 3 ana grup ortalama sperma kinetik hareketleri parametreleri VCL, VSL, VAP sırasıyla en yüksek; 133,00±2,71, 81,56±2,94, 101,76±2,81 ile GYB grubuna, (p<0,001), LIN, STR, WOB, değerleri en yüksek değerler sırasıyla; 64,76±0,88, 82,26±0,66, 78,67±0,61 ile BEK grubundan, elde edildi (p<0,05). 9 farklı sulandırıcı arası total motilite ve progresif motilite değerlerine bakıldığında sırasıyla en yüksek değerinlerin 63,34 ± 2,32 ile 1-c ve %38,27± 0,74 ile 1-d sulandırıcılarına VCL, VSL, VAP, LIN, STR, WOB verilerinin en yüksek 2-d sulandırıcısına ait olduğu belirlendi (p<0,001). Ölü spermatozoon oranı değerlendirildiğinde en düşük % 42,175± 1,59 ile GYB grubu oldu (p<0,01). Sulandırıcılar arası verilere bakıldığında en düşük ölü spermatozoon oranının % 36,04± 2,58 ve % 36,17± 3,66 ile sırasıyla 2-b ve 1-c sulandırıcılarına ait olduğu gözlemlendi (p<0,001). Anormal spermatozoon oranları incelendiğinde GYB %27,60± 0,79, BEK % 27,89± 1,36 olarak bulundu (p<0,05). Akrozoma bağlı anormal spermatozoon değerleri ise en düşük GYB %7,79± 0,92, grubunda saptandı (p<0,01). Sulandırıcılar arasında anormal spermatozoon oranları incelendiğinde en düşük oran %21,29± 0,97 ile 2-c sulandırıcısından elde edildi (p<0,001). Akrozoma bağlı anormal spermatozoon verilerinde ise en düşük oran ise %6,57± 1,29 ile 1-a sulandırıcısına ait olduğu belirlendi (p<0,01). 
Sonuç olarak çalışmada kullanılan sodyum pentaborat'ın spermanın dondurulması ve çözdürülmesi aşamasındaki enerji metabolizmasına ve sodyum/potasyum pompasına olumlu etki yaptığı, etkinliği kanıtlanmamış olsada antioksidatif etkisinin olabileceği ve elde edilen yüksek spermatozoon kinetik özelliklerine bağlı olarak spermanın fertilizasyon yeteneğini arttırabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
In this research, we aimed to evaluate in vitro results of postthawed angora goat semen parameters with using boron (sodium pentaborate, Na2O.5B2O3.10H2O) instead of other components and as a additive in Tris extender. 
Mature Angora bucks, with proven fertility and accustomed to artificial vagina, have been used in the study. The native ejaculates from each goat examined macroscopic and microscopically, then the ones showing the values of normospermy have been merged.  Research was carried out with 3 main experiment groups (GYB, BEK, Control) those contain 9 different extenders with each group including 4 different extenders and control. Three main experimental group have been examined in 9 different extender which are "Boron prepared by adding different amounts of glucose removed from a standard tris extender (GYB, 1-a and 1-b, 1-c, 1-d), the standard Tris extender was prepared by adding different amounts of the boron (BEK; 2-a, 2-b , 2-c, 2-d) and standard Tris extender (Control)" Extending and dosing of the semen have been optimized as 100x106 motile spermatozoa in 0.25ml mini straws for each extender. Straws were equilibrated in +4°C for two hours, frozen in – 120oC liquid nitrogen vapor for fifteen minutes and kept in liquid nitrojen -196°C until labratory assessment. For each experiment, straws were thawed in 37oC water bath for 35 seconds. Post-thaw spermatological examinations, have been done with sperm analyzer (CASA) and results were recorded as follows; Highest average total motility %55 ± 1,78 in GYB, average progresive motility %28,12±1,52 at GYB and %23,9± 1,61 BEK were found between main groups (p<0,01). Three main group average kinematic parameters VCL, VSL and VAP as follows; 133,0 ± 2,71, 81,56 ± 2,94, 101,76±2,81 in GYB (p<0,001), highest scores of LIN, STR and WOB as follows 64,76±0,88, 82,26±0,66, 78,67±061 in BEK group were found (p<0,05). The highest total and progresive motility scores between 9 different extenders 63,34 ± 2,32 with 1-c and %38,27± 0,74 with 1-d, highest VCL, VSL, VAP, LIN, STR and WOB average scores in 2-d extender were found (p<0,001). The percentage of lowest dead spermatozoa rate % 42,175± 1,59 with GYB between main groups (p<0,01). Between extenders, lowest dead spermatozoa rate were recorded as % 36,04± 2,58 and % 36,17± 3,66 in 2-b and 1-c (p<0,001). The percentage of abnormal spermatozoa rates were found %27,60± 0,79 with GYB, % 27,89± 1,36 with BEK (p<0,05) and lowest abnormal acrosome rates %7,79±0,92 were found with GYB group (p<0,01). Between extenders, lowest abnormal spermatozoon 21,29± 0,97 with 2-c extender (p<0,001) and abnormal acrosome rates %6,57± 1,29 with 1-a extender were found (p<0,01). 
In conclusion, using sodium pentaborate make a positive impact to energy metabolism of and sodium / potassium pump in freezing and thawing phase of spermatozoa, as well as antioxidative effect should be thought even if has not been proven yet. Fertilization ability of sperm, is thought to increase, depending on the high kinetic parameters of spermatozoon which obtained from study.

Key words: Angora bucks, Boron, Semen, Semen Freezing, Spermatological parameters