İslam öncesi Türklerde kullanılan astral simgelerin çağdaş seramik sanatında yorumu
Interpretations of astral symbols used by Pre-Islamic Turks in modern ceramic art
Yazar: ÖZGÜN GÜNEŞ YILMAZ
Danışman: PROF. TUĞRUL EMRE FEYZOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Seramik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Bozkır kültürü = Steppe culture ; Eski Türk inançları = Old Turkish beliefs ; Modern sanat = Modern art ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Simge = Symbol ; Simge = Symbol ; Simgesel biçim = Symbolic form ; Türk mitolojisi = Turkish mythology ; Türkler = Turks ; İslamiyet öncesi = Before Islam

Özet:
İlkel toplulukların inançları ve sanatları, kendilerini takip eden zamanlarda gelişecek olan kültürlerin, sanat ve inançları dışında, mitolojik oluşumlarına, efsanelerine ve simgesel tasvirlerine kaynaklık etmiştir.
Asya, sadece Türkler için değil, uygarlık kurmuş birçok topluluk için, kültürlerin oluşumunu, birbirleriyle etkileşimini ve yayılmalarını sağlayan önemli coğrafi bölgelerden biridir. Araştırmacılar tarafından çeşitli bilgiler verilse de, Türklerin Çin'in kuzey batısında Altay dağları bölgesinden çıktıkları düşünülmektedir. Bu da Türklerin yaşadıkları bölgeden dolayı bozkır kültürü ile özdeşleşmesine sebep olmuştur. Göçebe ya da yarı-göçebe bozkır hayatı yaşayan İslam öncesi Türkler kendilerine has bir kültür oluşturmuşlardır. Bunu hem inanç sistemlerine, hem de sanatlarına yansıtmışlardır. Proto-Türklerden Asya Hunlarına ve daha sonra Göktürk ile Uygurlarla devam eden inanç sistemleri, değişikliklere ve çevresindeki kültürlerden etkilenmesine rağmen büyük oranda temelini korumuş ve çeşitlenmiştir. Bölgede birçok ortak efsane ve mitlerin oluşumuna sebep olan bu çeşitlenme sanat alanında da kendini çeşitli simgesel tasvirlerle göstermiştir.  
Bu çalışmada, İslam öncesi Türklerin inançları doğrultusunda oluşturdukları  hayvan, ağaç, dağ, renk, sayı, mesken gibi unsurlarla ilgili simgelerden bahsedilmektedir. Özellikle gökle ilgili olan Astral simgeler ön planda olacaktır. Çalışmanın son bölümünde, bu simgelerin sanatta kullanılmasına ilişkin örnekler ve  seramik uygulamalara yansımasına dair örnekler sunulacaktır.

Abstract:
Beliefs and arts of primitive societies provided base for arts and beliefs of subsequent the cultures, as well as their mythological formations, sagas and symbolic images. 
Asia, that is of importance not only for the Turks, but also many other civilised societies, is a geographical area that procured formation of cultures, their interaction with each other and their expansion.  Although researchers put forward several different theories, it is generally accepted that the Turks stemmed from steppes of Central Asia, Altai Mountains in the northwest of China. Such postulate caused the Turks indentified with steppe culture. Nomadised and seminomadised pre-Islamic Turks developed a culture of their own.  This culture is reflected on both their belief system and their art. Their belief system that continued from Proto-Turks to Asian Huns and later on to Gokturks and Uyghurs, substiantly preserved it's roots and diversified despite the changes and exposesure to the other cultures. This diversion caused many mutual sagas and myths in the area demonstrated itself as various symbolic images. 
This paper provides information on symbols related to elements like animals, trees, mountains, colors, numbers and dwelling which are formed in line with the beliefs of Pre-Islamic Turks. Especially  Astral symbols that carried special weight in such culture, will be in the foreground. The last section of the paper will bring about the samples concerning usage of this symbols in art and samples of their reflection on modern ceramic.