Polikistik over sendromu hastalarında ve normoresponder 
infertil hasta grubunda serum amh seviyelerinin ıvf ve koh-iui 
sikluslarında karşılaştırılması
Comparison of serum amh levels in ivf and koh-iui 
cycles in pcos and normoresponder infertile patients
Yazar: YETKİN KARASU
Danışman: PROF. DR. BERNA DİLBAZ ; DOÇ. DR. BERFU DEMİR
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları Eğitim Ve Araştırma Hastanesi
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı ekzojen follikül stimüle edici hormon
(FSH) tedavisi alan infertil polikistik over sendromu (PKOS) hastaları ve
normoresponder infertil hasta grubunda antimülleryen hormonun (AMH)
bazal seviyelerinin ve kontrollü ovaryan hiperstimulasyonu (KOH) sırasında
siklus içi variabilitesini araştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Hastanemize Mayıs 2009 ve Nisan 2011 tarihleri
arasında çocuk istemi ile başvuran PKOS (n=30) ve normoresponder
açıklanamayan infertilite (n=30) tanısı almış olan hastalar bu prospektif
çalışmaya dahil edildi. Tüm hastalar 3 grupa ayrıldı. PKOS tanısı olan
hastaların 15'ine IVF kliniğinde long luteal GnRH agonist tedavisi ile
kontrollü ovaryan hiperstimulasyon ve intrasitoplazmik sperm injeksiyonu
uygulandı (Grup I). PKOS tanısı olan diğer 15 hastaya infertilite kliniğinde
KOH ve intrauterin inseminasyon (İUİ) tedavisi uygulandı (Grup II). Kontrol
grubu olarak seçilen PKOS tanısı olmayan 30 normoresponder
açıklanamayan infertil hastaya da KOH ve İUİ tedavisi uygulandı (Grup III).
Tüm olgularda AMH (pmol/l) düzeyleri, siklus başında bazal (b-AMH)
dönemde ve siklusun luteal (l-AMH) döneminde ölçüldü. Grup I'de midsiklus
AMH ölçümü oosit pick up (OPU) günü (OPU-AMH) ; Grup II ve III'te ise İUİ
günü (İUİ-AMH) yapıldı. Gruplar arasında AMH'nin bazal değerleri ve siklus
içi değişimi karşılaştırıldı.
Bulgular: PKOS'li hastalar ve normoresponder kontrol grubu
hastaları yaş, vücut kitle indeksi (kg/m2), infertilite süresi açısından benzerdi.
PKOS'li hastalar ve kontrol grubu AMH düzeyleri açısından
karşılaştırıldığında, b-AMH, OPU/İUİ AMH, l-AMH açısından iki grup
arasında anlamlı fark izlendi (p<0.001). PKOS'li hastalarda serum AMH
düzeyleri daha yüksekti ve kontrol grubunun yaklaşık 2-2.5 katıydı. PKOS'll
hastalarda kullanılan toplam gonadotropin dozu anlamlı olarak yüksek
bulunurken (p<0.001); siklus iptali, stimulasyon süresi, hCG günü
endometriyal kalınlık bakımından sonuçlar benzerdi. Gruplar arasında klinik
gebelik oranları açısından anlamlı fark yoktu (p=0.487). Grup I ve grup II de
AMH'nin siklus boyunca değişimi anlamlı değildi. Ancak grup III'te AMH
düzeyi siklus boyunca giderek azalmaktaydı (p=0.039). PKOS'li hastalarda
klinik gebelik elde edilen ve edilemeyen olguların karşılaştırılmasında; b-
AMH, OPU/İUİ AMH ve l-AMH değerleri açısından fark saptanmadı. Ancak
bu durum kontrol grubunda farklıydı. Bu grupta gebelik elde edilen
hastalarda 3 AMH ölçümü de gebelik elde edilemeyenlerden istatistiksel
olarak anlamlı yüksekti. Kontrol grubunda elde edilen 4 gebeliğin tümünde b-
AMH düzeyi ≥23.25 pmol/L idi (p<0.001).
Sonuç: Bu çalışmada literatürdekine benzer şekilde PKOS
olgularında AMH seviyelerinin normoresponder hastalardan daha yüksek
olduğu görülmüştür. KOH-İUİ ve İVF sikluslarında AMH'nin değişimi PKOS
olgularında anlamlı bulunmazken normoresponder infertil hasta grubunda
rekombinant FSH tedavisi ile siklus boyunca giderek azalmaktadır.

Abstract:
Objective: To compare the basal levels and intercycle variability of
AMH in PCOS and normoresponder infertile patients during controlled
ovarian hyper stimulation with exogenous follicle stimulating hormone
treatment.
Material and Method: This study was carried out prospectively with
patients with PCOS (n=30) and normoresponder unexplained infertility (n=30)
who were admitted to our hospital due to infertility between May 2009 and
April 2011. Patients were grouped into three. Fifteen patients with PCOS
were treated with long luteal GnRH agonist protocol and intracytoplasmic
sperm injection in the IVF unit (Group I). Fifteen of the PCOS patients were
treated with controlled ovarian hyper stimulation and intrauterine
insemination (Group II). Normoresponder infertile patients in the control
group, who were not polycystic, were treated with controlled ovarian hyper
stimulation and intrauterine insemination (Group III). AMH levels were
measured at different times during menstrual cycle. In all groups AMH levels
were measured at the beginning of the cycle (basal) (b-AMH), at the luteal
phase (l-AMH) in each patient. Midcycle AMH measurement was made at
the oocyte pick up day (OPU-AMH) in the group I and at intrauterine
insemination day (IUI-AMH) in the group II and group III. Basal levels and
intercycle variability of AMH in PCOS and normoresponder infertile patients
during controlled ovarian hyper stimulation with exogenous follicle
stimulating hormone treatment were compared.
Results: Patients with PCOS and normoresponder infertility were
similar regarding age, BMI, and duration of infertility. AMH levels in PCOS
patients and control group were compared; b-AMH, IUI / OPU AMH, and l-
AMH levels were significantly different between two groups (p<0.001). AMH
levels in the PCOS patients were 2-2.5 times higher than the control group.
Total gonodotropin dose was higher in the PCOS patients (p<0.001) but
cycle cancellation, duration of stimulation, and endometrial thickness at hCG
day were similar in two groups. There was no significant difference between
groups in terms of clinical pregnancy rates (p=0.487). AMH change
throughout the cycle was not statistically significant in the group I and in the
group II. On the other hand in the group III, declining AMH levels was
observed throughout the cycle (p=0.039). In PCOS patients, b-AMH,
OPU/IUI AMH and l-AMH levels were similar in patients with and without
clinical pregnancy. But in the control group (Group III) all AMH
measurements were higher in the patients with clinical pregnancy. All the
patients with clinical pregnancy in the control group had b-AMH level > 23.25
pmol/L (p<0.001).
Conclusion: In this study, AMH levels in the PCOS patients were
higher than the normoresponder infertile patients. This result was similar to
the previous studies in the literature. Although intercycle AMH variation in
PCOS patients was not statistically significant, there was gradual decline in
the AMH levels in normoresponder infertile patients with recombinant FSH
treatment.