Arabulucularda mesleki tükenmişlik ve depresyon arasındaki ilişkide, olumsuz otomatik düşüncelerin ve iletişim becerilerinin aracı rolü
The mediatory role of negative automatic thoughts and communication skills in the relationship between professional burnout and depression in mediators
Yazar: PINAR TİMUR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN KAZAN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law ; Psikoloji = Psychology

Özet:
ÖZET
Günümüzde, uyuşmazlıkların çözümünde klasik yargıya alternatif oluşturabilecek yöntemlerin arayışı, dünya genelinde yaygın bir eğilim haline gelmiştir. Yargılama süreçlerinin uzaması, yüksek maliyetler, kazan-kaybet yaklaşımının yarattığı gerilimler ve mahkeme kararları sonrası doğan yeni anlaşmazlıklar, bu eğilimin başlıca sebeplerindendir. Bu bağlamda modern dönemde arabuluculuğa olan ilgi, aslında tarihin çeşitli dönemlerinde farklı kültürlerde uzun süredir uygulanan bir çözüm yönteminin yeniden keşfi niteliğindedir. Arabuluculuk sürecine konu olan uyuşmazlıklar her ne kadar hukuki bir zeminde olsa da, bireylerin bilişsel süreçleri ile iletişim ve problem çözme yetenekleri sürecin başarısında büyük rol oynamaktadır. Diğer taraftan, arabuluculuk sürecinin temel taşı olan arabulucular için mesleğin doğası gereği çatışma içeren ortamlarda çalışmaları, mesleki tükenmişlik açısından kayda değer bir risk oluşturmaktadır.
Çalışma Türkiye'de arabulucular siciline kayıtlı aktif olarak arabuluculuk yapan 375 arabulucu ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların %62,7'si kadın, %37,3'ü erkektir. %50,4'ü 1-3 yıldır, %24'ü 4-6 yıldır, %25,6'sı 7-10 yıldır aktif olarak arabuluculuk yapmaktadır. Araştırma nicel araştırma yöntemi ve paralel çoklu aracı modeliyle yürütülmüştür.
Bulgular, mesleki tükenmişlik ile depresyon arasında güçlü pozitif bir korelasyon olduğunu göstermiş ve otomatik düşünceler ile iletişim becerilerinin bu ilişkide önemli aracı roller oynadığını ortaya koymuştur. Mesleki tükenmişliği yüksek olan bireylerde olumsuz otomatik düşüncelerin kullanımının arttığı, iletişim becerilerinin ise azaldığı belirlenmiştir. Aracı analiz sonuçları, otomatik düşüncelerin ve iletişim becerilerinin, mesleki tükenmişlik ile depresyon arasındaki ilişkide önemli aracı değişkenler olarak işlev gördüğünü göstermektedir. Bu değişkenler, mesleki tükenmişlikten kaynaklanan depresyonun şiddetini artırıcı ya da azaltıcı yönde etkileyebilmektedir. Ayrıca, demografik analizler, arabuluculuk tecrübesinin tükenmişlik üzerindeki etkilerini gözler önüne sermiştir. Tecrübe arttıkça, mesleki tükenmişlik oranlarının düştüğü; iletişim becerilerinin ve otomatik düşünceler üzerindeki etkilerinin ise farklılaştığı tespit edilmiştir. Bu çalışma, arabuluculuk pratiğinde psikolojik dayanıklılık ve iletişim becerilerinin önemini vurgulayarak, mesleki tükenmişlikle mücadelede stratejik müdahalelerin geliştirilmesine yönelik önemli bilgiler sunmaktadır.

Abstract:
ABSTRACT
In today's world, the search for methods that can provide an alternative to classical judiciary in dispute resolution has become a widespread trend globally. The main reasons for this trend include prolonged litigation processes, high costs, the tensions caused by the win-lose approach, and the emergence of new disputes following court rulings. In this context, the growing interest in mediation in the modern era is essentially a rediscovery of a dispute resolution method that has been practiced in various cultures throughout different periods of history. Although disputes addressed in the mediation process are primarily based on legal grounds, individuals' cognitive processes, communication, and problem-solving skills play a significant role in the success of the process. On the other hand, mediators, who are the cornerstone of the mediation process, face considerable risks of professional burnout due to the nature of their work, which involves dealing with conflict-ridden environments.
This study was conducted with 375 mediators who are registered in the mediation registry in Turkey and actively practicing mediation. Of the participants, 62.7% were women, and 37.3% were men. 50.4% have been mediators for 1-3 years, 24% for 4-6 years, and 25.6% for 7-10 years. The research employed a quantitative research method and a parallel multiple mediation model.
The findings revealed a strong positive correlation between professional burnout and depression, showing that automatic thoughts and communication skills play significant mediating roles in this relationship. It was determined that individuals with high levels of professional burnout tend to use more negative automatic thoughts and have decreased communication skills. The mediation analysis results demonstrated that automatic thoughts and communication skills function as important mediators in the relationship between professional burnout and depression. These variables can either exacerbate or alleviate the severity of depression resulting from professional burnout. Furthermore, demographic analyses highlighted the impact of mediation experience on burnout. As experience increased, burnout rates decreased, while the effects on communication skills and automatic thoughts varied. 
Keywords: Mediation, Mediator, Professional Burnout, Depression, Negative Automatic Thoughts, Communication Skills.