Din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenlerinin pekiştireç kullanım düzeyleri
Reinforcer usage levels of religious culture and ethics teachers
Yazar: CUNDULLAH MUHAMMED DEVECİ
Danışman: DOÇ. DR. RECEP UÇAR
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu araştırmada Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) öğretmenlerinin pekiştireç
kullanım düzeylerini tespit etmek amaçlanmıştır. Aynı zamanda pekiştirme uygulamalarının
öğrencide istenilen davranış değişikliğini oluşturmadaki rolü ve önemini belirtmek
hedeflenmiştir.
 Araştırmanın çalışma evrenini; 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Malatya ili
merkez ilçeleri olan Battalgazi ve Yeşilyurt ilçelerindeki resmi ilkokul ve
ortaokullarda görev yapan 613 DKAB öğretmeni oluşturmaktadır. Çalışma evreni üzerinden
tesadüfi örneklem seçimiyle belirlenmiş 323 DKAB öğretmeni ise, örneklem grubunu
oluşturmaktadır. Bu çalışma nicel bir araştırma olup, araştırmada genel tarama modeli
kullanılmıştır. Araştırma kapsamında DKAB öğretmenlerinin pekiştireç kullanım düzeylerini
tespit etmek için Özcan (1998) tarafından geliştirilen ''Pekiştireç Kullanmayla İlgili Tutum
Ölçeği (PKİTÖ)'' kullanılmıştır. Veriler normal dağılım gösterdiği için istatiksel analizlerde
parametrik testler kullanılmıştır. Katılımcıların bazı bağımsız değişkenlere (cinsiyet, medeni
durum, okul türü, eğitim durumu, yaş, hizmet süresi) göre anlamlı bir farklılık gösterip
göstermediğini belirlemek üzere, bağımsız örneklem t testi ve tek yönlü varyans analizi
(ANOVA) yapılmıştır.
Araştırmanın bulgularına göre DKAB öğretmenlerinin pekiştireç kullanım düzeyleri
yüksektir. DKAB öğretmenlerinin pekiştireç kullanım düzeylerinde ''cinsiyet'' değişkeni
açısından anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Bu farklılaşma kadın öğretmenlerin
lehinedir. Pekiştireç kullanım düzeylerinde ''medeni durum'' değişkeni açısından anlamlı bir
farklılık bulunmamıştır. ''Okul türü'' değişkeni açısından anlamlı bir farklılık görülmüştür.
İlkokul öğretmenlerinin pekiştireç kullanım düzeylerinin ortaokul öğretmenlerine göre daha
yüksek olduğu tespit edilmiştir. ''Eğitim durumu'' değişkeni açısından anlamlı bir farklılık
bulunmamıştır ''Yaş'' değişkeni açısından anlamlı bir farklılık ortaya çıkmıştır. 41 yaş ve
üzeri öğretmenlerin pekiştireç kullanım düzeyleri daha yüksek çıkmıştır. ''Hizmet süresi''
değişkeni açısından anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Araştırmanın sonuç bölümünde ise
elde edilen bulgular doğrultusunda çeşitli öneriler geliştirilmiştir.
 Anahtar Kelimeler: Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Pekiştireç, Pekiştirme, Davranış
Değişikliği

Abstract:
This research aimed to determine the Religious Culture and Ethics teachers' reinforcer
usage levels. At the same time, it is aimed to indicate the role and importance of
reinforcement practices in creating the desired behavioral change in the student.
 The study consists of 613 Religious Culture and Ethics teachers working in official
primary and secondary schools in Battalgazi and Yeşilyurt districts which are the central
districts of Malatya province in the 2023-2024 academic year. 323 Religious Culture and
Ethics teachers who are determined by random sampling from the study population, constitute
the sample group. This study is a quantitative research and the general screening model was
used in the research. Within the scope of the research, the ''Attitude Scale on Reinforcement
Use'' developed by Özcan (1998) was used to determine the reinforcer usage levels of
Religious Culture and Ethics teachers. As the data shows the normal distribution, parametric
tests were used in statistical analyses. Independent sample t-test and one-way analysis of
variance (ANOVA) were conducted to determine whether the participants showed significant
differences according to some independent variables (gender, marital status, school type,
educational status, age, length of service).
 According to the findings of the research, Reinforcement usage levels of Religious
Culture and Ethics teachers are high. It was determined that there was an important difference
in the reinforcer usage levels of Religious Culture and Ethics teachers in terms of the
''gender'' variable. This differentiation is in favor of male teachers. It was not found that
there was significant difference in reinforcer use levels in terms of the ''marital status''
variable. A significant difference was observed in terms of the ''school type'' variable. It was
determined that primary school teachers' reinforcement usage levels were higher than
secondary school teachers. No significant difference was found in terms of the ''Educational
status'' variable, but a significant difference emerged in terms of the ''Age'' variable.
Reinforcement usage levels of teachers aged 41 and over were higher. There was no
significant difference in terms of the ''duration of service''variable. In the conclusion section
of the research, various suggestions were developed in line with the findings.
 Key Words: Religious Culture and Ethics, Reinforcer, Reinforcement, Behavior Change