Çocuklarda aşı ile önlenebilen invazif bakteri infeksiyonlarından korunmada seçilecek aşıların belirlenmesi ve takibi amacıyla ülke genelinde bakteriyel menenjit sürveyansı
Turkish national surveillance to determine the epidemiology of bacterial meningitis in childhood for the prevention of vaccine-preventable invasive bacterial infections
Yazar: DEMET TOPRAK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA BAKIR
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Bakteriyel menenjit morbidite ve mortalitesi yüksek olan ve merkezi sinir sisteminitutan bir enfeksiyondur. Çocukluk çağında en sık görülen bakteriyel menenjitetkenleri Neisseria meningitidis, Streptococcus pneumoniae ve Haemophilusinfluenzae tip b (Hib)'dir. Bu üç etken genel olarak tüm bakteriyel menenjitetkenlerinin %90'ını oluşturmaktadır.Menenjit mortalite ve morbiditesi çok yüksek bir hastalık olmasına karşınülkemizde bildirimi etkin bir şekilde yapılmadığından epidemiyolojisi, morbidite vemortalitesi hakkındaki bilgiler yetersizdir. Bu çalışma ile ülkemizde 18 yaş altındakiçocuklarda aşı ile korunulması mümkün olan Hib, pnömokok ve meningokok gibimenenjit etkenlerinin pürülan menenjitlerde etken olarak dağılımının, pnömokok vemeningokok konjuge aşılarının kaplama olasılığının saptanmasını uzun vadede takipedilmesini amaçladık.Çalışma Temmuz 2006-Ocak 2009 tarihleri arasında ülkemizin 37merkezinden DSÖ'nün bakteriyel menenjit kriterlerine uygunluk gösteren beyinomurilik sıvılarının (BOS) toplanmasi suretiyle gerçekleştirildi. Bu çalışma T.C.Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü ve Türkiye Bilimsel veTeknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) desteği ve Centers of Disease Control(CDC - Amerikan Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi) işbirliği içinde yürütüldü.BOS örnekleri CDC'nin referans laboratuvarlarında aşamalı (sequential) multiplekspolimeraz zincir rekasiyonu (PZR) yöntemiyle değerlendirildi ve serotiplendirildi.Çalışma süresince 627 hastadan izole edilen BOS örneğinde, 129 hastada Neisseriameningitidis, Streptococcus pneumoniae ve Hib'e bağlı olarak pozitif PZR sonucuelde edilmiştir (sırasıyla 25, 69 ve 35 hastada). 2006 yılında en sık izole edilenbakteri H. influenzae tip b iken (%54), Hib aşısının ulusal aşı programına dahiledilmesinden sonra 2007 ve 2008 yıllarında en çok izole edilen bakterininStreptococcus pneumoniae olduğu görülmektedir (sırasıyla %51 ve %78). H.influenzae tip b sıklığı yıl geçtikçe azalma göstermiş ve 2008 yılında hiç izoleedilmemiştir. İzole edilen Streptococcus pneumoniae suşları tiplendirildiğinde en sıkizole Streptococcus pneumoniae suşlarının sırasıyla serotip 6A/6B (%13), serotip 1(%11) ve serotip 19F (%8) olduğu görülmektedir.Yaşları bilinen 69 BOS'tapnömokok pozitifliği olan olgulara bakıldığında sırasıyla 7, 10 ve 13 valanlı konjugeivpnömokok aşılarının kapsama oranlarının %39, %55 ve %62 olduğu görülmektedir.Hastalarda gruplandırılamayan (%45) meningokokların yanı sıra en çok tespit edilenmeningokokun grup B olduğu görülmektedir (% 38). Dört valanlı (A, C, Y, W135)konjuge meningokok aşısının tespit ettiğimiz serogrupları kapsama oranı %16oranındadır.Bu çalışma ülkemiz genelinde menenjit etkenlerinin epidemiyolojisi ile ilgilikendi verimizi yansıtması açısından önem taşımaktadır. Bakteriyel menenjitetkenlerinin sıklığı, yaş gruplarına dağılımı, serotip dağılımı gibi temelepidemiyolojik veriler aşılama politikasının oluşturulması ve aşılama programınınyürütülmesi sırasında yapılacak değişikliklere temel teşkil etmektedir. Geliştirilecekyeni aşıların uygunluğu ve etkinliğinin değerlendirilmesi açısındanmikroorganizmanın epidemiyolojisinin bu nedenle sürekli değerlendirilmesigerekmektedir.Anahtar Kelimeler:Bakteriyel menenjit, polimeraz zincir reaksiyonu, sürveyans, pnömokok,meningokok, H. influenzae tip b

Abstract:
Bacterial meningitis is an infection affecting the central nervous system which has ahigh morbidity and mortality. The three major pathogens causing bacterial meningitisin childhood are Neisseria meningitidis, Streptococcus pneumoniae and Haemophilusinfluenzae type b (Hib) which usually account for approximately 90% of allmicroorganisms that cause bacterial meningitis.Although meningitis is a serious disease with high morbidity and mortality,epidemiology of meningitis in Turkey is not well known due to ineffective reporting.In this study we aimed to determine the distribution and frequency of pathogensresponsible for bacterial meningitis such as Hib, pneumococci and meningococci,which are preventable by vaccination, in children under 18 years of age in Turkey,and to determine the possibility of coverage of these pathogens by vaccination.Cerebrospinal fluid samples samples were collected from 37 medical centers.The study was carried out with the support of Turkish Republic Ministry of Healthand Scientific and Technological Research Council of Turkey (TUBITAK) andcollaboration of Center of Disease Control and Prevention (CDC) in United States.All cerebrospinal fluid samples were evaluated with sequential multiplex polymerasechain reaction (PCR) analysis in the CDC reference laboratories and were serotypedaccordingly.During the study period 627 CSF samples were collected of which 129samples were positive for Neisseria meningitidis, Streptococcus pneumoniae and Hibwith PCR (25, 69 and 35 patients respectively). While the most common pathogenwas Hib in 2006, after the implementation of Hib vaccine in the national vaccinationprogram in 2007 and 2008 the most common pathogen for bacterial meningitis wasStreptococcus pneumoniae (51% and 78% respectively). The incidence of Hibdecreased after 2006 each year, and it was not isolated in 2008. The most commonserotypes for Streptococcus pneumoniae were serotype 6A/6B (13%), serotype 1vi(11%) and serotype 19F (8%). Vaccine coverage for pneumococcal serotypes byconjugated pneumococcal vaccines (PCV) were 39%, 55% and 62% respectively byPCV7, PCV10 and PCV13. Besides the nongroupable meningococci (45%), the mostcommon isolated group for meningococci was serogroup B (38%). Vaccine coverageby 4-valent (A, C, Y, W135) conjugated meningococcal vaccine was 16% accordingto our results.This study is important in determining our own epidemiology for bacterialmeningitis. Basic epidemiologic data including incidence of microorganisms, agegroups and serotype prevelance, is fundamental in the implementation of nationalvaccination policies. The relevance and efficacy of vaccines depends on the changingepidemiology of the microorganisms causng invasive diseases. This will also behelpful in the decision of recruiting new developing vaccines in the nationalvaccination programs.Keywords:Bacterial meningitis, polymerase chain reaction, surveillance, pneumococci,meningococci, H. influenzae type b