Bir direniş biçimi olarak sinema
Cinema as a form of resistance
Yazar: EVİN SEVGİ BARAN
Danışman: DOÇ. DR. AYÇA GELGEÇ BAKACAK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Direniş = Resistance ; Sinema = Cinema ; Siyasal sinema = Political cinema ; Taktik = Tactics ; Toplumsal bellek = Social memory ; Yersizyurtsuzlaştırma = Deterritorialization ; İlişkisel estetik = Relational aesthetics

Özet:
Bu çalışmada yedinci sanat olan sinemanın çeşitli direnme pratikleri ile yarattığı etki ve dinamikler ele alınmıştır. Kültürel hegemonya iktidarın çıkarı doğrultusunda sanatı araçsallaştırarak kullanabilmektedir. Ancak buna karşın sanatçının muhalif duruşuyla, sanat özgün ve özgür bir şekilde üretilerek, özerk kalabilmektedir. Özgür sanat üretimleri ise, birer direniş biçimi olabilmektedirler. 
Sinema toplumsal imgelerin temsilidir. Bu sebeple sinema izleyici ile ilişki kurarak, izleyicinin dünya ile bağını kuvvetlendirebilmektedir. Bu bağ izleyicinin tarihsel, kültürel ve toplumsal arka planı ile ilişkilenerek kurulabilmektedir, bu da bireyi yalnızlaştırarak, pasifleştiren sisteme karşı bir direniş pratiği olabilmektedir. Diğer yandan, sinema iktidarın veya herhangi bir dil, din, ırk ya da milletin çıkarları doğrultusunda üretilmeden yersizyurtsuz bir şekilde vuku bulabilmektedir. Sinema aynı zamanda resmi ideoloji tarafından üretilen tarihe alternatif olan toplumsal belleği inşası ve paylaşılmasında da önemli bir rol oynayabilmekte ve toplumsal belleğe sahip çıkabilmektedir. Bütün bunların ışığında sinema bir direniş yaratabilmektedir. Böylesi bir direniş, ister doğrudan ister dolaylı olarak değerlendirilsin sanatçılara, üzerlerindeki iktidar baskılarına ve ideolojik bir aygıt olan medyanın manipüle etme gücüne karşı, alternatif bir üretim inşa edebilme kudreti sağlayabilmektedir. Sinemanın nasıl bir direniş yaratacağını anlamak amacıyla bu araştırmada, yarı – yapılandırılımış soru formu kullanılarak, 13 kişi ile mülakat yapılmıştır ve ardından elde edilen veriler analiz edilerek, yorumlanmıştır. Bu noktada bu çalışma, resmi anlatılara karşı, birer fail olarak sinema yönetmenlerinin söylemlerini paylaşması ve yorumlaması bakımından nitel bir çalışma olup, toplumsal belleğe katkı sağlamaktadır. 
Anahtar Sözcükler 
Kültür Endüstrisi, İlişkisel Estetik, Yersizyurtsuzlaşma, Taktik, Toplumsal Bellek, Politik Sinema

Abstract:
In the study, effects by various resistance practicals and dynamics of cinema, which is the seventh art, have been dealt. Cultural hegemony can use art by making instrumentalisation toward the profit of potency. None the less, art can be produced inventively and rakishly with the opponent stance of the artist; thus can be autonomous. Free art products can be symbols of resistance. 
Cinema represents social images. Therefore, cinema can intensify the connection between the spectator and the world by making contact with the spectator. This connection can be set up with historical, cultural and social background of the spectator, so this can be resistance practical against the system which pacifies and isolates the individuals. On the other hand, cinema can occur vagrantly without depending on any potency or any kind of language, religion,race or nation. Cinema, in addition has a great role of the construction and sharing of social memory which is an alternative for the history produced by formal ideology and it protects social memory as well. In the light of these, cinema is a creation of resistance. This kind of resistance, which is evaluated directly or indirectly, gives an alternative power to the artists for constructing their products, despite potency's presssure on them and manipulations of the media which is a tool of political views. On the purpose of understanding what kind of resistance the cinema has create, this research has been carried out with semi-structured question form, 13 people have been interviewed and the acquired data has been interpreted by analyzing. At this point, this study is a qualitative reseach in the point of movie directors' sharing of discourse and interpretations as agents and it contributes social memory as well.

Keywords
Culture Industry, Relational Aesthetics, Deterritorialization, Tactic, Social Memory, Politic Cinema