Beyin kökenli nörotrofik faktör gen polimorfizminin obstrüktif uyku apne sendromu ve obezite ile ilişkisi
The relation of brain derived neurotrophic factor gene polimorphism with obstructive sleep apnea syndrome and obesity
Yazar: MEHMET YÜKSEKKAYA
Danışman: DOÇ. DR. NURİ TUTAR
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Genler = Genes ; Natriüretik ajanlar = Natriuretic agents ; Obezite = Obesity ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Sinir büyüme faktörleri = Nerve growth factors ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes

Özet:
Amaç: Bu proje ile OSAS (Obstrüktif Uyku Apne Sendromu) ve obezite ile BDNF gen polimorfizmleri arasında ilişki olup olmadığını araştırmak ve OSAS'ın fizyopatolojisinin anlaşılmasına katkı sağlamak amaçlanmıştır.
Materyal ve metod: Çalışmaya Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Servisi Uyku Laboratuarı'na yatıp polisomnografi (PSG) yapılan bireyler alınmıştır. Obezite, vücut kitle indeksi (VKİ) ≥30; OSAS ise PSG sonucunda apne–hipopne indeksi (AHİ) ≥5 olarak kabul edilmiştir. Daha önceki çalışmalarda obezite ile BDNF arasında ilişki saptandığı için hastalar OSAS veya obezitesinin olup olmamasına göre 4 gruba ayrılmıştır. Her gruba 45 kişi alınması planlanmıştır, fakat 3. grup 32 hastadan oluşmaktadır. 1. grup, hem OSAS hem de obezitesi olan; 2. grup OSAS'ı olup obezitesi olmayan; 3. grup obezitesi olup OSAS'ı olmayan; 4. grup hem OSAS hem de obezitesi olmayan olgulardan oluşmaktadır. Katılımcılarda bakılan diğer parametreler; yaş, cinsiyet, vücut ölçümleri (bel-boyun-kalça çevresi), toplam uyku süresi (TUS), uykuya başlama latansı (UBL), uyku etkinliği, REM uyku yüzdesi, oksijen desaturasyon indeksi (ODİ), ortalama oksijen saturasyonu, epworth uykululuk ölçeğidir (EUÖ). Hastalardan lipit profili bakılması için bir adet jelli tüpe tam kan ve bir adet EDTA'lı tüpe periferik kan örneği alınmıştır. DNA izolasyon kiti kullanılarak DNA izole edilmiştir. LightCycler 480 II (Roche) Real-Time PCR cihazı kullanılarak BDNF (brain-derived neurotrophic factor) genindeki rs6265 (G>A) ve rs8192466 (C>T) numaralı iki farklı polimorfizm araştırılmıştır. İstatistiksel çalışmada sürekli değişkenlerin dağılımı one-sample Kolmogorov-Smirnov Testi ile test edilmiştir ve veriler ortalama değer ± standart sapma veya medyan ve minimum-maksimum aralıklar şeklinde gösterilmiştir. Parametrik veriler için one way Anova, nonparametrik olanlar için Kruskal Wallis-Varyans Analizi, sayılamayanlar için ki-kare testi uygulanmıştır.
Bulgular: Bu çalışmada ağır obezitesi olan hastalarda OSAS'ın; ağır OSAS'ı olan hastalarda ise obezitenin daha sık görüldüğü tespit edilmiştir. Toplam 167 hastanın 117'sinde (%70.1) BDNF 196G/G, 48'inde (%28.7) BDNF 196G/A ve 2'sinde (%1.2) BDNF 196A/A genotipi tespit edilmiştir. 196G/A genotipi taşıyan 48 olgudan 32'sinde (%66.6) obezite mevcut iken, 16'sında (%33.3) obezite mevcut değildi. OSAS'ı olan 90 kişiden 64'ünde (%71.1) 196G/G genotipi ve 25'inde (%27.8) 196G/A genotipi tespit edilmişken; OSAS'ı olmayan 77 kişiden 53'ünde (%68.8) 196G/G genotipi ve 23'ünde (%29.9) 196G/A genotipi tespit edilmiştir. 4 gruba ait olgular arasında BDNF rs6265 gen polimorfizmi açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p=0.013). Bu farklılığın kaynağı 2. gruptaki hastalarda diğer gruplara kıyasla BDNF 196G/G polimorfizminin daha sık;  BDNF 196G/A polimorfizminin ise daha az görülmesidir. Obezitesi olan kişilerde VKİ, boyun çevresi, bel çevresi, kalça çevresi, oksijen desaturasyonu ve AHİ değerleri; obez olmayanlarla kıyaslandığında istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0.05). Bel/kalça oranı (BKO), trigliserit, kolesterol değerleri, TUS, uyku etkinliği, REM uykusu ve EUÖ açısından ise iki grup arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0.05). OSAS'ı olanlarda olmayanlara kıyasla VKİ, boyun çevresi, bel çevresi, kalça çevresi, total kolesterol, LDL-kolesterol, TUS, uyku etkinliği, REM uykusu, oksijen desaturasyonu değerleri istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek tespit edilmişken (p<0.05); BKO, trigliserit ve HDL-kolesterol açısından iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık izlenmemiştir (p>0.05).
Sonuç: Bu çalışmada BDNF 196G/A genotipinin obez hastalarda, obezitesi olmayanlara göre daha sık görüldüğü tespit edilmiştir; ancak OSAS ile ilişkisi saptanmamıştır. 4 gruba ait olgular arasında BDNF rs6265 gen polimorfizmi açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır. Bu farklılığın kaynağı 2. gruptaki hastalarda diğer gruplara kıyasla BDNF 196G/G polimorfizminin daha sık;  BDNF 196G/A polimorfizminin ise daha az görülmesidir. BDNF rs8192466 polimorfizmi hastalarda tespit edilememiştir. Bunun yanında, VKİ ve antropometrik ölçümlerin OSAS ile ilişkili olduğu ve obezitenin ise AHİ ve oksijen desaturasyonu ile ilişkili olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Aim: With this project it is intended to investigate whether there is an association between the BDNF gene polymorphism with obesity and OSAS and to contribute to the understanding of the pathophysiology of OSAS.
Materials and methods: Individuals, who were hospitalized in the Erciyes University Medical School Chest Diseases Service Sleep Medicine Laboratory, were included into the study. Polysomnography (PSG) was performed to all of them. For obesity, body mass index (BMI) ≥30 and for OSAS, apnea-hypopnea index (AHI) ≥5 by polysomnography was considered. Because of the correlation between BDNF and obesity detected in earlier studies, individuals were divided into four groups according to having whether OSAS or obesity. Each group was scheduled to take 45 people, but group 3 includes only 32 patients. Group 1 includes patients who have OSAS and obesity; group 2 includes patients who have OSAS but not obesity; group 3 includes patients who have obesity but not OSAS and group 4 includes healthy individuals who have neither OSAS nor obesity.  Other parameters that were seen in patients are; age, gender, body measurements (neck-waist and hip circumference), total sleep time (TST), sleep starting latency (SSL), sleep efficiency, REM sleep percentage, oxygen desaturation index (ODI), mean oxygen saturation and epworth sleepiness scale (ESS). One gel tubes of whole blood were taken from the patients to look at lipid profile and one EDTA containing tube of peripheral blood samples were taken from patients. DNA was isolated using DNA isolation kit. LightCycler 480 II (Roche) Real-Time PCR instrument was used to investigate BDNF (brain-derived neurotrophic factor) gene rs6265 (G>A) and rs8192466 (C>T) polymorphisms. The distribution of continuous variables for normality was tested with a one-sample Kolmogorov-Smirnov test and data are presented as mean standard deviation (SD) or median and interquartile ranges, as appropriate. For parametric datas one way ANOVA, for nonparametric datas Kruskal-Wallis analysis of variance and for uncountable datas chi-square test was performed.
Results: This study shows that the frequency of OSAS is rising in severe obese patients and the frequency of obesity is rising in patients with severe OSAS. In 117 (%70.1) of total 167 subjects, BDNF 196G/G genotype, in 48 (%28.7) subjects BDNF 196G/A genotype and in 2 (%1.2) subjects BDNF 196A/A genotype was found. In 32 (%66.6) of total 48 subjects having BDNF 196G/A genotype there was obesity and 16 (%33.3) other subjects was not obese. In 64 (%71.1) of total 90 subjects, who have OSAS, BDNF 196G/G genotype and in 25 subjects (%27.8) BDNF 196G/A genotype was found. In 53 (%68.8) of total 77 subjects, who have not OSAS, BDNF 196G/G genotype and in 23 subjects (%29.9) BDNF 196G/A genotype was found. Between 4 groups of subjects a statistically significant difference was found in terms of BDNF rs6265 polymorphism (p=0.013). The cause of this difference is that BDNF 196G/G polymorphism is more common and BDNF 196G/A polymorphism is less visible in subjects of group 2 compared to other groups. Subjects with obesity were having significantly higher BMI, neck-waist and hip circumference, oxygen desaturation and AHI values, when compared with subjects without obesity (p<0.05). There was no significant difference in  waist/hip ratio, triglycerides, cholesterol, TST, sleep efficiency, REM sleep and ESS values in subjects with obesity, when compared with subjects without obesity (p>0.05). Subjects with OSAS were having significantly higher BMI, neck-waist and hip circumference, triglycerides, LDL-cholesterol, TST, sleep efficiency, REM sleep and oxygen desaturation levels, when compared with subjects without OSAS (p<0.05). There was no significant difference in waist/hip ratio, triglycerides and HDL-cholesterol in subjects with OSAS, when compared with subjects without OSAS (p>0.05). 
Conclusion: In the present study, BDNF 196G/A genotype was detected in obese patients with a higher frequency in comparison with non-obese individuals; but it has no relationship with OSAS. Between 4 groups of subjects a statistically significant difference was found in terms of BDNF rs6265 polymorphism. The cause of this difference is that BDNF 196G/G polymorphism is more common and BDNF 196G/A polymorphism is less visible in subjects of group 2 compared to other groups. BDNF rs8192466 polymorphism was not detected in these patients. Furthermore, OSAS were found to be associated with the BMI and anthropometric measurements and obesity were found to be associated with AHI and oxygen desaturation.