Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan ve olmayan çocukların akran zorbalıklarının incelenmesi
Investigation of peer bullying of children with and without diagnosis of attention deficit and hyperactivity disorder
Yazar: SEMİHA HİLAL MERCANOĞLU
Danışman: PROF. DR. FİGEN GÜRSOY
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran = Peer ; Akran baskısı = Peer pressure ; Akran zorbalığı = Peer victimization ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity

Özet:
Betimsel tarama modeli kullanılarak yürütülen bu çalışma DEHB tanısı alan ve almayan çocukların akran zorbalığına maruz kalma ve maruz bırakma durumlarını incelemek ve çeşitli demografik değişkenlerin etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamına DEHB tanısı alan ve başka herhangi bir engeli olmayan 92 (45 kız, 47 erkek) çocuk ile karşılaştırma grubu olarak benzer sosyo-ekonomik ve kültürel çevrede bulunan okullardan tesadüfi olarak seçilmiş normal gelişim gösteren 99 (57 kız, 42 erkek) çocuk dahil edilmiştir. Araştırmaya dahil edilen çocukların demografik bilgilerini almak amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan 'Genel Bilgi Formu' kullanılmıştır. Akran zorbalığına maruz kalma ve bırakma sıklıklarını incelemek amacıyla Pişkin ve Ayas (2011) tarafından geliştirilmiş "Akran Zorbalığı Ölçeği: Çocuk Formu" kullanılmıştır. Hem kurban hem zorba puanları olacak şekilde fiziksel zorbalık, sözel zorbalık, dışlanma, söylenti çıkarma ve yayma, eşyalara zarar verme alt boyutlarına ait puanlar ve toplam puanlar elde edilerek toplamda 12 ayrı puan ile ilgili istatistik analizleri yürütülmüştür. Araştırmada akran zorbalık puanları cinsiyet, kardeşi olma durumu, anne-baba yaşı, anne-baba eğitim durumu ve aile tipi değişkenleri ile karşılaştırılmıştır. Araştırma sonucunda, DEHB tanısı alan ve almayan çocukların kurban ve zorba boyutlarının dışlanma alt boyutu puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır. Araştırmadan elde edilen bir diğer sonuca göre çocukların akran zorbalığına maruz kalma düzeyleri ile maruz bırakma düzeyleri arasında doğrusal ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Akran zorbalığı puanları ile cinsiyet, kardeşinin olma durumu, anne-baba yaşı ile istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık elde edilirken, anne-baba eğitim durumu ve aile tipi ile istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır.

Anahtar Kelimeler: Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, Akran Zorbalığı, Akran Baskısı

Abstract:
Investigation of Peer Bullying of Children with and without Diagnosis of Attention Deficit and Hyperactivity Disorder
This study, which is carried out by using descriptive survey design, aims to investigate the exposure to peer bullying of children with or without a diagnosis of Attention Deficit and Hyperactivity Disorder and to evaluate the effects of various demographic variables. 92 (45 girls, 47 boys) children who were diagnosed with ADHD and had no other disability and as a comparison group 99 (57 girls, 42 boys) children were randomly selected from schools in similar socio-economic and cultural environment, who had volunteered to participate in the study and who had normal development, were included. "A General Information Form" prepared by the researcher was used to obtain demographic information of the children included in the study. "Peer Bullying Scale: Child Form" developed by Pişkin and Ayas (2011) was used to examine the frequency of exposure to peer bullying. By obtaining both victim and bully scores of physical bullying, verbal bullying, exclusion, rumor subtraction and dissemination, damage to goods sub-dimensions, and total scores, statistical analyzes were conducted on 12 scores in total. In the study, peer bullying scores were compared according to variables of gender, status of sibling, parents' age, parents' education status and family type. As a result of the research, a statistically significant difference was found between the sub-dimension scores of victim and bully dimensions of children with and without ADHD. According to another result obtained from the study, a linear and significant relationship was found between the levels of exposure to peer bullying and bullying levels of children. While there was a statistically significant difference with peer bullying scores, gender, status of sibling, and parents' age variables, no statistically significant difference was found with parents' education status and family type variables.

Keywords: Attention Deficit and Hyperactivity Disorder, Peer Bullying, Peer Pressur