Zaman sürücülü faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi ve bir üretim işletmesi uygulaması
Time driven activity based costing system and application of a manufacturing enterprise
Yazar: GAMZE CANER
Danışman: PROF. DR. ALİ SAİT SEVGENER
İstanbul Arel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Maliyetleme = Costing ; Zaman sürücülü faaliyet tabanlı maliyetleme = Time driven activity based costing ; Üretim işletmeleri = Production companies

Özet:
Son yıllarda üretim teknolojilerinde meydana gelen değişimler ile birlikte küresel rekabet ortamında faaliyetlerini devam ettirmeye çalışan işletmelerin hedeflerine ulaşabilmek adına ürettikleri mamul ve hizmetlerin maliyet yapıları da bu değişime paralel olarak değişmektedir. Teknolojik gelişmeler ile birlikte üretimde iş gücünün yerini makinelerin alması sonucunda, toplam maliyetler içerisinde yer alan maliyet unsurlarından işçilik maliyetleri azalmakta; buna karşılık genel üretim maliyetleri artış göstermektedir. Bu bağlamda, endirekt nitelik taşıyan genel üretim maliyetlerinin üretilen mamul ve hizmetlere yüklenmesi büyük önem arz etmektedir. İleri üretim ortamlarında geleneksel üretim ortamlarının ihtiyaçlarını karşılama amacı ile geliştirilmiş maliyetleme sistemlerinin kullanılması sonucunda elde edilen maliyet bilgileri hatalı olmakta; hatalı maliyet bilgileri göz önünde bulundurularak alınan stratejik yönetim kararları ise işletmeleri büyük risklere sürüklemektedir. Bu çalışmanın temel amacı "Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Sistemi" (FTM) ve "Zaman Sürücülü Faaliyet Tabanlı Maliyetleme sistemi"nin (ZSFTM) olay çalışması yöntemi kullanılarak bir mermer sanayi işletmesinde uygulanabilirliğinin araştırılmasıdır. Elde edilen bulgular ışığında her iki yöntemin de mermer sanayi işletmelerinde uygulanabileceği; bununla birlikte ZSFTM sisteminin FTM sistemine kıyasla daha doğru ve anlamlı maliyet bilgisi üretmekte olduğu anlaşılmaktadır.

Abstract:
In recent years, the cost structure of products and services of the enterprises which endeavor to proceed their activities in global competition environment has been changed. As a consequence of the technological evolution, machines have substituted laborer; thus labor costs of products have been decreasing in the favor of overhead costs. In this context, allocating overheads costs accurately to cost objects has become very important. Traditional costing systems had been developed for the requirement of traditional manufacture environment; therefore they can not provide accurate cost information under new circumstances. Inaccurate cost information produced by traditional costing systems leads enterprises faulty and precarious strategical management decisions. The main objective of this study is to explore feasibility of "Activity-Based Costing" (ABC) and "Time-Driven Activity-Based Costing" (TDABC) by using case study method in a marble manufacturing enterprise. Research indications have shown that both two modern costing systems can be performed in marble manufacturing enterprises; nevertheless TDABC offers more accurate cost information in comparison with ABC.