Mimari tasarım bağlamında kentsel yenileme kavramı ve Karşıyaka Alaybey örneği
Architectural design approach in urban renewal applications case of Karsiyaka Alaybey
Yazar: HÜSAMETTİN ÖZKAYMAKCI
Danışman: PROF. DR. ORCAN GÜNDÜZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Kentsel tasarım = Urban design ; Kentsel yenileme = Urban redevelopment ; Mimari tasarım = Architectural design

Özet:
Kentsel planlama ve kentsel tasarım odaklı çalışmaların etkinliğindeki,  kentsel yenileme; mimari tasarım ölçeğinde oluşturulan çeşitli yaklaşımların geri bildirimlerini ve tasarım içerikli katkılarını da taşımalıdır. Kentsel dönüşümün uygulama alanlarından biri olan kentsel yenileme içerdiği pek çok soruna rağmen mimari tasarımı, nitelikli kentsel yaşamı ve mekân kalitesini ön plana çıkarmak durumundadır. Bu amaçla mahalle ölçeğinde, mimari tasarım kriterleri içeren bir arka plan oluşturmak ve planlama alanı için geri bildirimlerde bulunulması olasıdır. 
Çalışmada sıkışık dokulu ve depreme dayanıksız, mimari alt ölçek çalışması kapsamında incelenebilecek pilot alan olarak seçilmiş bir uygulama alanında çalışılmıştır. Türkiye'de inşaat ruhsatlı, yapı kullanma izin belgeli ancak eskimiş olan ciddi bir konut stoku bulunmaktadır. Çalışmada pek çok kentsel sorun içeren ve depreme dayanıksız olduğu çeşitli çalışmalarla belirlenmiş ve niteliğini yitirmiş yapı dokusu örneklerinin tipik özelliklerini taşıyan Alaybey Mahallesi seçilmiştir. Seçilen uygulama alanı için kentsel dönüşüm ve uygulama yöntemlerinden biri olan kentsel yenileme kapsamında tasarım verilerinin yaratılmasına çalışılmıştır. 
Çalışma sonucu olarak kentsel yenilemenin kendi özünde de gelecek için kentsel yaşam kalitesini oluşturma potansiyelleri taşıdığı belirlenerek; bu aşamayı planlama ve mimarlık disiplinleri için eş zamanlı çalışma ortamı ve birlikte çalışma fırsatı olarak görmek de amaçlanmıştır. Bu bağlamda mimari tasarımın, kentsel tasarım alanında salt problem çözme aracı olması yerine problemli ve sorunlu durumları ortaya çıkarma, üretilebilecek alternatifleri tartışmaya açma olasılıkları aranmıştır.

Abstract:
Urban renewal should move along with studies focusing on urban planning and urban design and make use of the feedback and contributions obtained from different approaches regarding architectural design. Urban renewal, which is one of the application areas of urban transformation, needs to emphasize sufficient urban life, architectural design and quality of space in spite of many problems involved. For this purpose, a background plan conforming to architectural design criteria needs to be formed in the neighborhood scale and this feedback would be shared with other planning disciplines. 
In this study, an application area with high-density housing and with buildings that are not earthquake resistant has been chosen for the analysis architectural scale. There is a considerable amount of housing stock in Turkey with building and building use permits. However, they are very old buildings. A neighborhood with many urban problems has been chosen for the case study. The buildings in this neighborhood have lost almost all their properties. The present study tries to create design data for the selected neighborhood in the context of urban renewal, which is one of the methods of urban transformation and its application. 
The result of the study suggests that urban renewal itself possesses the potential to form sufficient urban life for the future and considers this as a chance to enable planning and architectural disciplines to work together. An architectural design in this context is not seen as a problem solving device, but it helps find out problematic cases and discusses possible alternatives to be created.