19. yüzyılda Osmanlı Rum aydınlarının tarih, memleket ve coğrafya üzerine fikir ve çalışmaları
The works and the ideas of the Ottoman Greek intellectuals on history, fatherland and geography in the 19th century
Yazar: İSMAİL KESKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAHİN KILIÇ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Balkan Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Aydınlar = Intellectuals ; Coğrafya = Geography ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Osmanlı toplumu = Ottoman society ; Rumlar = Rums ; Tarihçilik = Historiography ; Vatandaşlık = Citizenship ; Yunan cemiyetleri = Greek associations ; Yunan tarihi = Greek history

Özet:
Osmanlı Devleti'nin Batılılaşma, merkezîleşme gibi yapısal değişimlerin yanında, etnik-dinî ve sosyal-idari yapıya yönelik isyanlar, fikir akımları ve ideolojik çarpışmalarla uğraştığı 19. yüzyılda; Osmanlı Rum Cemaati de bu değişimlerden etkilendiği kadar onu etkileyen topluluklardan biri olmuştur. Gerek denizcilik ve bankerlik gibi ticari faaliyetleri gerekse de Boğdan voyvodalığı, Sisam ve Girit valilikleri gibi önemli idari görevleri sebebiyle; Batı ve Batı dilleriyle her zaman yakın ilişki içerisinde olmuş Rum Cemaati'nin eşraf, aydın ve önde gelenleri, kendi toplumlarını bu tehlikeli ve karmaşık ortamda konumlandırma çabası içindeydiler. Bu çabaların içerisinde, Türk tarih yazıcılığında çokça yer alan ve Osmanlı Devleti'nden toprak edinerek onun dışında konumlanmayı hedefleyen Megali Idea gibi ayrılıkçı akımlar var olduğu gibi, tarih yazıcılığımızda çok daha az bilinen ve kendisini memleket ve vatandaşlık tanımları üzerinden Osmanlı Devleti'nin bir parçası olarak konumlandıran çabalar da mevcuttu. Rum cemaatinin Rum dilli üyelerine yönelik Rumca eserlerin yanında, Türk dilli üyelerine yönelik Karamanlıca yani Yunan alfabesi ile basılmış Türkçe eserler de bu amaca yönelik olarak İstanbul, İzmir gibi büyük şehirlerdeki Rum matbaalarında basılarak yayımlanmıştır. Bu tez, Rum aydınlarının bahsi geçen dönemde basılmış eserleri üzerinden; tarih, vatandaşlık, memleket ve coğrafya hakkındaki fikirlerini inceleyecek ve böylece Rum aydınlarının, var olan fikrî akımlar arasında Rum Cemaati'ne yönelik tasavvurlarını ortaya koyarak Osmanlı tarih yazıcılığının incelenmesi konusunda oldukça az ürün verilmiş bir alana önemli bir katkı sunacaktır.

Abstract:
In the 19th century, when the Ottoman Empire was dealing with structural changes such as westernization and centralization, as well as rebellions, ideas and ideological clashes against the ethnic-religious and social-administrative structure, the Ottoman Greek Community was one of the communities that affected it as much as it was affected by these changes. The notables, intellectuals, and leaders of the Greek Community, who have always been in close contact with the West and Western languages; both due to their commercial activities such as maritime trade and banking, and important administrative duties such as the Moldavian voivodeship, the governorship of Samos and Crete, were involved in efforts to position their societies within this dangerous and chaotic political atmosphere. Among these efforts, there were separatist ideas such as the megali idea, which aimed to acquire land from the Ottoman State and position the Greek Orthodox population outside of it. The megali idea, had been mentioned a lot in the Turkish historiography. There were also efforts which were much less voiced over in the Turkish historiography and these were the efforts of the Ottoman Greek intellectuals who positioned the future of the Ottoman Greek society with the Ottoman State through the various definitions of fatherland and citizenship. For this purpose, in the Greek printing houses in the big cities such as Istanbul and Izmir, such works published in both Greek and Karamanlidika, for both Greek and Turkish speaking members of the Ottoman Greek society. This thesis will examine the ideas of Ottoman Greek intellectuals about history, citizenship, fatherland and geography through the works published in the mentioned period. Thus, it is aimed that this thesis will make an important contribution to a field that has given very little outcome in the examination of Ottoman historiography by revealing the concepts, ideas and the imaginations of the Ottoman Greek intellectuals towards positioning the Ottoman Greek Community among the existing intellectual currents.