Uzun süreli kullanılan ilaçların antimikrobiyal etkisinin ve antimikrobiyal ajanlar ile etkileşiminin araştırılması
Investigation of the antimicrobial effects of long-term used drugs and the interaction with antimicrobial agents
Yazar: ALPARSLAN SEMİH SALAN
Danışman: PROF. DR. SUZAN ÖKTEN
Trakya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: Antimikrobiyal aktivite = Antimicrobial activity ; Atorvastatin = Atorvastatin ; Esomeprazol = Esomeprazole ; Lansoprozol = Lansoprozol ; Metoprolol = Metoprolol ; Propranolol = Propranolol ; Rosuvastatin = Rosuvastatin ; Sinerji = Synergy

Özet:
Kronik hastalıklar; yavaş ilerleyen, 3 ay ve daha uzun süren, birden fazla risk faktöründen kaynaklanan, kişinin yaşam kalitesini etkileyen, sürekli tıbbi destek almasını gerektiren ve günlük yaşamı kısıtlayan durum olarak tanımlanmaktadır.
Kronik hastalığı olan kişiler, düzenli ve uzun süreli ilaç kullanmak durumundadır. Bu ilaçlarla birlikte zaman zaman antimikrobiyal ajanlar da kullanılmaktadır. Uzun süreli kullanılan ilaçların potansiyel antimikrobiyal etkinliğinin ve diğer antimikrobiyal ajanlarla olan etkileşimlerinin mikroorganizmaların antimikrobiyal duyarlılıklarını etkileyebileceği düşünülmektedir.  Bu nedenle uzun süreli ilaç kullanan kişilerde ilaç seçimlerinin, dozlarının ve kombine kullanımlarının ayarlanmasında antimikrobiyal ajanlara duyarlılıklarının da göz önüne alınarak değerlendirilmesi hedeflenmelidir. 
Çalışmamızda, kronik hastalıklarda uzun süreli ve sıklıkla kullanılan bazı ilaçların antimikrobiyal etkilerinin ve diğer antimikrobiyal ajanlarla etkileşimlerinin araştırılması amaçlandı. Bu ilaçlar; hiperlipidemi tedavisinde kullanılan statin grubu ilaçlardan atorvastatin ve rosuvastatin, hipertansiyon tedavisinde kullanılan beta bloker ilaç grubundan metoprolol ve propranolol, mide koruyucu ilaç grubundan lansoprazol ve esomeprazol olarak belirlendi. Çalışmamızda, Trakya Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı'ndan temin edilen standart mikroorganizmalar ve anabilim dalı kültür koleksiyonunda yer alan dirençli izolatlar kullanıldı. İlaçların antimikrobiyal etkisi mikrodilüsyon yöntemi ile saptandı. İlaçların antibiyotiklerle ve birbirleriyle kombine kullanımı ile oluşan antimikrobiyal etki ise dama tahtası yöntemi ile belirlendi.
Çalışmamızda, ilaçların antibiyotiklerle birlikte kullanıldığında, bu antibiyotiklerin izolatlara etki eden MİK değerlerini düşürdüğü ve ayrıca dama tahtası yöntemi sonuçlarına göre dirençli E. coli izolatın 3'ünde sinerjik etki gösterdiği tespit edildi. 
Sonuç olarak çalışmamızda, kronik hastalıkları nedeniyle uzun süreli ilaç kullanan kişilere uygulanacak olan antimikrobiyal tedavilerde kullanılan ilaçların antimikrobiyal ilaçlar ile sinerjik ya da antagonist etkisinin ve bu etkilerin tedavide kullanılan antimikrobiyal ajanların inhibitör konsantrasyonlarına etkisinin de değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varıldı. Ayrıca, kronik hastalıklarda kullanılan bazı ilaçların dirençli bakteriyel enfekiyonların tedavisinde de potansiyel bir rol oynayabileceği ve bu ilaçların tek başlarına ve antimikrobiyal ajanlarla birlikte duyarlılıklarının araştırılarak tedavide yeni yaklaşımlar geliştirilebileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Chronic diseases; It is defined as a condition that progresses slowly, lasts 3 months or longer, is caused by more than one risk factor, affects the person's quality of life, requires constant medical support, and restricts daily life.
People with chronic diseases have to use medication regularly and for a long time. Antimicrobial agents are sometimes used to get her with these drugs. It is thought that the potential antimicrobial activity of long-term used drugs and the interactions with other antimicrobial agents may affect the antimicrobial susceptibility of microorganisms.  For this reason, it should be aimed to evaluate the development of resistance to antimicrobial agents by taking into account the development of resistance to antimicrobial agents in adjusting drug selection, doses and combined use in people using drugs for a long time. 
Our study aimed to investigate the antimicrobial effects of some drugs that are used frequently and long-term in chronic diseases and the interactions with other antimicrobial agents. These drugs; atorvastatin and rosuvastatin from the statin group of drugs used in the treatment of hyperlipidemia, metoprolol and propronolol from the beta blocker drug group used in the treatment of hypertension, and lansoprazole and esomeprazole from the stomach protective drug group. In our study, standard microorganisms and resistant isolates in the culture collection obtained from Trakya University Faculty of Pharmacy, Department of Pharmaceutical Microbiology were studied. The antimicrobial effect of the drugs was determined by the microdilution method. The effect of the combined use of drugs with antibiotics and each other was determined by the checkerboard method.
In our study, when drugs were used together with antibiotics, these antibiotics reduced the MIC values affecting the isolates, and a synergistic effect was detected in 3 of the resistant E. coli isolates according to the checkerboard method results. 
As a result, it can be said in our study that drugs used in the treatment of chronic diseases may play a potential role not only in treatment but also in the treatment of resistant bacterial infections. It is also thought that researching these drugs together with other microorganisms and antimicrobial agents may provide new approaches to treatment.