Ergonomik risk faktörleri altında çizelgeleme problemleri
Scheduling problems under ergonomic risk factors
Yazar: UĞUR ATİCİ
Danışman: DOÇ. DR. ERCAN ŞENYİĞİT ; DR. MEHMET BURAK ŞENOL
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Bu tezde, ergonomik risk faktörleri altında makine çizelgeleme problemi incelenmiştir. Üretim tesislerinde sıkça karşılaşılan ergonomik riskler mesleki tekrarlı hareketlerden (OCRA) kaynaklanır. OCRA riskleri makine çizelgelemeyi gerçek hayata yaklaştırmak ve verimliliği artırmak için çizelgelemeye dâhil edilmelidir. Bildiğimiz kadarı ile önceki çalışmalarda OCRA risklerinin makine çizelgeleme üzerindeki etkisi dikkate alınmamıştır.  Bu kapsamda, OCRA risklerini içeren makine çizelgeleme problemi ilk kez bu tezde modellenmiştir. Literatürde OCRA riskleri için pek çok risk değerlendirme tekniği geliştirilmiştir. En yaygın risk değerlendirme yöntemlerinden biri olan OCRA indeksi bilimsel alanda yaygın kullanılır, ayrıca çalışan popülasyonu arasında patolojik vaka oranı ile bağlantılı bir indeks değeri sağlar. Bu nedenle OCRA indeksi risk değerlendirme tekniği olarak kullanılmıştır. OCRA indeks parametrelerinin işlem zamanına etkisi incelenmiştir. OCRA indeks parametreleri ve işlem zamanı ANOVA ve bağımsız t-testleri ile karşılaştırılmıştır. İstatistiksel analiz, OCRA indeksi ile işlem zamanı arasındaki anlamlı farklılık ortaya koymaktadır. Bu tezin literatüre katkısı, ergonomik risk faktörleri altında makine çizelgeleme problemi için farklı çözüm metotları ve yeni bir matematiksel model geliştirmesi, makine çizegeleme problemine ergonomik risk faktörlerini birleştirmesidir. Önerilen model, öğrenme etkisi ve OCRA riskleri ile tamamlanma zamanı, toplam akış zamanı ve teslim zamanı minimizasyon problemleri için düzenlenmiştir. Model Lingo kullanılarak çözülmüştür. Aynı problemler gentik algoritma, tavlama benzetimi ve parçacık sürü optimizasyonu kullanılarak modellenmiştir. Analizler önerilen modelin sezgisellerden daha iyi sonuç verdiğini göstermiştir.  
Anahtar Kelimeler: Makine Çizelgeleme, ANOVA, Ergonomi, Risk Değerlendirme, OCRA İndeksi, Sezgisel Yöntemler

Abstract:
In this thesis, machine scheduling problem under ergonomic risk factors was investigated. Ergonomic risks (musculoskeletal disorders) that are frequently encountered in manufacturing enterprises are caused by occupational repetitive actions (OCRA). OCRA risks should be included to scheduling for the sake of improving productivity and bringing machine scheduling close to real life. According to our knowledge none of the earlier studies have considered the effect of OCRA risks on machine scheduling. In this context, the machine scheduling problem involving OCRA risks was modelled for the first time in this thesis. In the literature, many risk assessment techniques have been developed for OCRA risks. OCRA index, one of the most prevalent risk assessment methods, is widely used in the scientific field; furthermore, it assures an index value that is connected to the rate of pathological cases among the labour population. For that reason, the OCRA index was employed for the risk assessment.  OCRA index parameters affecting processing time were investigated. Process time and OCRA index parameters were compared with respect to ANOVA and independent t-tests. Statistical analysis reveals significant differences between processing times and the OCRA index. The main contributions of this thesis to the literature are incorporation of ergonomic risks to the machine scheduling problems, development of a new mathematical model and different solution methodogies for machine scheduling problems under ergonomic risk factors (OCRA). Proposed model was established for makespan, total flow time, due-date minimization problem with learning rate and OCRA risk. The model solved by using LINGO. The same scheduling problems were modelled by using heuristic methods.   Analyses results shown that the proposed model gives better result than heuristic methods.   
Keywords: Machine Scheduling, ANOVA, Ergonomics, Risk Assessment, OCRA Index, Euristic Methods