Total diz artroplastisi uygulanan hastalarda sanal gerçeklik uygulamasının ağrı, kinezyofobi ve fonksiyon üzerine etkisi
The effect of virtual reality on pain, kinesiophobia and function in patients undergoing total knee arthroplasty
Yazar: OZAN GÜR
Danışman: DOÇ. DR. SELDA BAŞAR
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Artroplasti = Arthroplasty ; Ağrı = Pain ; Diz = Knee ; Diz eklemi = Knee joint ; Hareket korkusu = Kinesiophobia ; Sanal gerçeklik = Virtual reality

Özet:
Bu çalışmanın amacı total diz artroplastisi (TDA) uygulanan hastalarda sanal gerçeklik uygulamasının ağrı, kinezyofobi ve fonksiyon üzerine etkisini araştırmaktır. Çalışmada TDA uygulanmış 21 kadın hasta egzersiz (n=11) ve sanal gerçeklik (n=10) grubu olarak iki gruba ayrıldı. Egzersiz grubuna eklem hareket açıklığını ve kas kuvvetini artırmaya yönelik ev egzersiz programı ve TDA sonrası yürüme, merdiven inip çıkma ve opere edilen alt ekstremitenin pozisyonlanmasını içeren eğitim verildi. Sanal gerçeklik grubuna ise egzersiz grubunda yapılan uygulamalara ek olarak sürükleyici tipte sanal gerçeklik uygulaması yaptırıldı. TDA sonrası birinci gün ilk değerlendirmeler yapıldıktan sonra dördüncü hafta yapılacak değerlendirmeye kadar hastalardan tedavileri haftada iki gün, günde iki defa uygulamaları istendi. Çalışma kapsamında hastalara TDA sonrası birinci gün ve dördüncü haftada ağrı (istirahat, gece, fonksiyonel testler), kinezyofobi (Tampa Kinezyofobi Ölçeği), ağrı katastrofisi (Ağrı Felaketleştirme Ölçeği), ödem (femoral kondil ve femoral kondil 10 cm üstü), diz eklem hareket açıklığı (aktif-pasif diz fleksiyon ve ekstensiyon), fonksiyon (5 tekrarlı oturup kalkma testi (5TOKT), zamanlı kalk ve yürü testi (ZKYT), merdiven inip çıkma testi (MİÇT), Western Ontario ve McMaster Üniversiteleri Osteoartrit İndeksi (WOMAC)) ve yaşam kalitesi (Kısa Form 36 (KF-36)) değerlendirmeleri yapıldı. Opere edilen dizdeki ağrı şiddetlerinde, aktif-pasif fleksiyon ve aktif ekstensiyon açılarında, opere edilmeyen dizde fonksiyonel testler sırasındaki ağrı şiddetlerinde tedavi sonrasında tedavi öncesine göre her iki grupta istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu görüldü (p<0,05). Opere edilmeyen dizde aktif diz fleksiyonunda sadece egzersiz grubunda, aktif diz ekstensiyonunda ise sadece sanal gerçeklik grubunda tedavi öncesi ve sonrası arasında fark olduğu bulundu. Kinezyofobi, ağrı katasrofisi, ödem, fonksiyon ve yaşam kalitesi parametrelerinde de grupların tedavi sonrası değerleri tedavi öncesine göre anlamlı şekilde daha iyi bulundu (p<0,05). Gruplar arası sonuçlar incelendiğinde opere edilen dizde 5TOKT sırasındaki ağrı şiddetinde egzersiz grubu lehine, istirahat, gece ve ZKYT sırasındaki ağrı şiddetlerinde ve aktif diz fleksiyonunda sanal gerçeklik grubu lehine kuvvetli düzeyde etki büyüklüğü ve istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edildi (p<0,05). Opere edilmeyen dizde yapılan değerlendirmelerde ise gruplar arasında anlamlı farka rastlanmadı (p>0,05). TDA sonrası egzersize ek olarak sanal gerçeklik uygulamanın ağrı, kinezyofobi, ağrı katastrofisi, ZKYT ve MİÇT de yalnız egzersiz uygulamasına üstünlük sağladığı aynı zamanda kuvvetli düzeyde etki büyüklüğüne sahip olduğu tespit edildi (p<0,05). TDA sonrası erken dönemde ağrı, kinezyofobi ve fonksiyonu iyileştirmede egzersize ek sanal gerçeklik uygulanmasını öneriyoruz.

Abstract:
This study aims to investigate the effect of virtual reality on pain, kinesiophobia, and function in patients undergoing total knee arthroplasty (TKA). In the study, 21 female patients who underwent TKA were divided into two groups as exercise (n=11) and virtual reality (n=10) groups. The exercise group was given a home exercise program to increase the range of motion and muscle strength, and training including walking, stair climbing, and positioning of the operated lower extremity after TKA. On the other hand, the virtual reality group was applied an immersive virtual reality in addition to the applications in the exercise group. After the first evaluations were made on the first day after TKA, the patients were asked to apply the treatments twice a day, two days a week, until the evaluation to be made in the fourth week. Pain (rest, night, funcitonal tests), kinesiophobia (Tampa Scale of Kinesiophobia), pain catastrophizing (Pain Catastrophizing Scale), edema (femoral condyle and 10 cm above femoral condyle), knee range of motion (active-passive knee flexion and extension), function (5 times sit-to-stand test (FTSST), timed up and go test (TUG), stair climb test (SCT), Western Ontario and McMaster Universities Osteoarthritis Index (WOMAC)) and quality of life (Short Form 36 (SF-36)) were evaluated on the first day and fourth week after TKA. There was a statistically significant difference in pain intensity in the operated knee, active-passive flexion, and active extension angles, and pain intensities in the non-operated knee during functional tests after treatment in both groups (p<0.05). It was found that there was a statistically significant difference between pre and post-treatment in the non-operated knee in active knee flexion only in the exercise group, and in active knee extension only in the virtual reality group. Also the post-treatment kinesiophobia, pain catastrophizing, edema, function, and quality of life results of the groups were found to be significantly better than pre-treatment results (p<0.05). When the results between the groups were evaluated, strong effect size and statistically significant difference was found in favor of the exercise group in the pain intensity during FTSST in the operated knee, and in favor of the virtual reality group in the pain intensity at rest, at night and during TUG and active knee flexion (p<0.05). There was no significant difference between the groups in the non-operated knee (p>0.05). it was determined that virtual reality in addition to exercise had a strong effect size and was superior to exercise alone in pain, kinesiophobia, pain catastrophizing, TUG, and SCT after TKA (p<0,05). We recommend applying virtual reality in addition to exercise to improve pain, kinesiophobia and function in the early post-TKA period.