Koruma amaçlı imar planlarının kentsel tasarım ölçütlerine göre değerlendirilmesi: Beyoğlu koruma amaçlı nazım imar planı örneği
Evoluation of urban conservation plans according to urban design criterion: The case of beyoğlu urban conservation plan in İstanbul
Yazar: İREM ÖZTEMİZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. M.RIFAT AKBULUT
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Beyoğlu Beyoğlu = Beyoğlu Beyoğlu ; Kentsel koruma = Urban conservation ; Kentsel tasarım = Urban design

Özet:
Ülkemiz, tarihsel süreç içerisinde çeşitli uygarlıklara ev sahipliği yapmış, her uygarlık yaşadığı döneme dair, farklı sosyal ve kültürel izler bırakmıştır. Bu değerlerin korunması ilişkin, ilk olarak 1874 yılında Asar-ı Atika Nizamnamesi geliştirilmiş, sonrasında ise anıt ve eski eserleri korumaya yönelik farklı yasalar ve yönetmelikler geliştirilmiştir.Koruma kavramının anlaşılmaya çalışıldığı ilk dönemlerde, tarihi ve kültürel değerlerin zarar görmemesi için sadece muhafaza edilmesi söz konusu iken zaman içerisinde bu görüş değişmeye başlamıştır. Bu değerlerin korunmasının yanı sıra korunarak kullanılması, kullanılarak günlük yaşamın birer parçası olmaları için farklı çalışmalar yapılmaya başlanılmıştır.Kentsel tasarım ise ülkemizde yeni yeni uygulanmaya başlayan kent planlama ve mimarlık arasında yer aldığı vurgulanan bir mekân kurgulama sanatıdır.Bu çalışma kapsamında örnek kentsel koruma planları ve kentsel tasarım uygulamaları ayrı ayrı incelenerek, kent planlama hiyerarşisi bütününde yer alan bu iki kavramın birlikteliği araştırılmış, tarihi ve kültürel değerlerin, sokakların ve bir bütün olarak kentsel mekânların, CABE tarafından belirlenen kentsel tasarım ölçütlerine göre nasıl ele alındığı açıklanmıştır.Bu bağlamda koruma ve tasarıma ilişkin kavramsal açıklamalar yapılmış, Türkiye ve Dünya örnekleri incelenerek kentsel tasarım ölçütlerinin koruma planı kararlarına nasıl yansıdığı açıklanmıştır. Son olarak Beyoğlu İlçesi Koruma Amaçlı Nazım İmar Planının kentsel koruma ve kentsel tasarıma bakışı alınan kararlar doğrultusunda incelenerek, Beyoğlu İlçesi Koruma Amaçlı İmar Planı'nın kentsel tasarım uygulamalarına yönelik aldığı kararlarının, büyük ölçüde mekâna yansımadığı ve bugüne kadar daha çok parçacıl uygulamalar ile kentsel alanlara müdahale edildiği görülmüştür.

Abstract:
Many civilizations have settled down on the lands of Turkey and let a rich variety of physical, social and cultural traces. The first legislation to protect these heritages ?the Regulation of Antiquities (Asâr-ı Atika Nizamnamesi) is adopted in 1874 and then is followed by a number of legislations fort he same purpose.Concept of protection and conservation of physical heritage values is also evaluated from a simple understanding of protection to more developped concept of conservation through revitalization and reassessment and adaptation to current needs and daily life.On the other hand, urban design which is perceived as a another way to organize physical space between architecture and urban planning is also relatively a new practice in Turkey when to compare with urban planning.Urban conservation plans and urban design practices of case studies are analyzed separately then relation and interaction of this two approaches are discussed within urban planning hierarchy and the way urban historical cultural heritages, streets and urban spaces as a whole are considered and handled are reviewed and criticized according to urban design criteria of CABE.Conceptual arguments and debates related with urban conservation and design through a variety cases from Turkey and abroad are also included in order to expose how urban design criteria are reflected urban conservation plans and practices. Finally, current urban conservation plan of Beyoğlu district of İstanbul is analyzed and discussed according to its approach to urban design and criticized due to lack of urban design implementations which are included in the plan and piecemeal interventions and applications.