Uyku bozukluğu olan hastalarda serum serotonin düzeyleri
Serum serotonin levels in patients with sleep disorders
Yazar: LEVENT KOÇU
Danışman: PROF. DR. M. NKEMAL ERBİL
GATA / Haydarpaşa Eğitim Hastanesi  / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Serotonin, esansiyel bir amino asit olan, indol çekirdeği içeren triptofandan sentezlenir. Vücuda giren triptofanın yalnızca % 2 kadarı serotonin biyosentezinde kullanılır. Bitki ve hayvanlarda bulunan, hem merkezi sinir sisteminde hem de periferik sinir sisteminde rol alan önemli bir medyatör olan serotoninin sadece %1'i santral sinir sisteminde bulunsa da kan basıncı regülasyonu, uyku, termo-regülasyon, davranış, hafıza, yeme-içme gibi bir çok önemli olayda rol oynar.Serotoninin, kanda kantitatif ve kalitatif tayininde çok farklı analitik yöntemler kullanılmaktadır. Biyolojik matrikslerde serotoninin tespitinde kullanılan florometrik metodlar spesifik olmamakla birlikte interferasyona da çok açıktır. Analitik tekniklerdeki hızlı gelişimler, daha spesifik ve kesin metodların gelişmesini de sağlamıştır. Bu metodların hepsinde ki temel amaç serotonini diğer indollerden ayırt edebilmektir. Tüm bu gelişmiş metodlar içinde de HPLC bu ayrımı en iyi yapan metoddur. HPLC metodu 5-hidroksiindollerle olan interferansı en aza indirmektedir. Serotoninin idrar, serum ve plazmada HPLC yöntemiyle ölçümü sensitivite ve spesifite açısından referans olarak kullanılmaktadır. HPLC yöntemiyle hem elektrokimyasal, hem de florometrik dedektörler kullanılarak serum, tam kan ve plazma örneklerinde serotonin çalışılabilmektedir.Uyku apnesi, uyku sırasında nefes alımında durmalarla seyreden, sık görülen bir hastalıktır. Amerika Birleşik Devletlerinde orta yaşlı erkeklerin % 4'ü, orta yaşlı kadınların ise % 2'si uyku apnesi sendromu ile karşı karşıyadır. Beyinde ki optimal serotonin miktarındaki değişimin, havayolu açıklığını ve dengeli ventilasyonun sağlanmasını bozacağı yönündedir: anormal yüksek ve düşük seviyedeki serotonin miktarları uyku apnesini tetikleyebilir. Birçok araştırma; aşırı endojen serotoninin uyku apnesini kolaylaştırdığını iddia etmekte ve artan serotonin miktarının serotonin biyosentez mekanizmasında oluşturduğu disfonksiyon nedeniyle apneyi tetiklediği varsayılmaktadır. Ancak son dönemde yapılan çalışmalarla, REM döneminde hipoglossal motor nöronun (HMN) serotonerjik ve histaminerjik eksitasyonundaki çekilme sonucu genioglossal kas aktivitesinde baskılanma olduğu görüşü destek bulmaktadır. Bu görüşe görede serotonerjik uyarımdaki azalma apneyi tetiklemektedir.Çalışmamızda uyku apnesi olan hasta grubu ile sağlıklı kontrol grubu karşılaştırılmıştır. Çalışmamızdan elde ettiğimiz veriler ışığında, sağlıklı gruba göre, uyku apnesi olan hasta grubunda serum serotonin düzeyleri anlamlı düşük bulunmuştur (p<0,001). Ayrıca, apnenin şiddetinin artmasıyla serotonin düzeyindeki düşüşün arttığı belirlenmiştir.

Abstract:
Serotonin is an indolic compound that is synthesised from the essential amino acid tryptophan. Under normal conditions it accounts for not more than 2% of ingested tryptophan. Serotonin (5-Hydroxytryptamine) is an important neurotransmitter, both in the central nervous system and in the periphery, occurs frequently in both plants, animals and humans. Although only 1 % of the total body serotonin content is found in the central nervous system, serotonergic neurones play a central role in many process, such as blood pressure control, sleep, thermo-regulation, eating and drinking behavior and memory.A wide variety of analytical methods has been used for the qualitative and quantitative determination of serotonin in blood. Fluorometric methods for the determination of serotonin in biological matrices are, however, rather aspecific and have to be preceded by its separation from interfering compounds. Rapid developments in analytical techniques founded the introduction of more specific and precise methods. All of these methods aim at measurement of either single indoles or a selection of tryptophan-derived indoles Among these methods, HPLC outnumbers the others by far. HPLC methods for the determination of serotonin in serum, plasma and urine are becomming increasingly important since this analytical technique satisfies the demands for sensitivity and specifity. HPLC determinations of serotonin employing electrochemical and fluorometric detection systems have been employed for serum, plasma and whole blood.Sleep apnea is a common disorder. Sleep apnea syndrome is estimated to affect 4 % of men and 2 % of women in the middle aged work force population in the United States. An optimal level of brain serotonin may be necessary to maintain both a patent airway and a stable ventilatory drive: abnormally high and low levels may predispose to sleep apnea. It was postulated that a serotonin excess due to a dysfunction of the serotonin biosynthesis mechanisms might set up conditions which favour obstructive apneas. But it was recently suggested that the suppression of genioglossus muscle activity during REM might be due to the withdrawal of serotonergic and histaminergic inputs HMN motoneurons. According to that opinion, decreasing of serotonergic activity favour obstructive apneas.In our study, we compared serotonin levels in humans with sleep apnea with control group. Results of our study suggest that serum serotonin levels in sleep apnea is lower than healty humans (control group). And our study suggest that the serotonin levels decreases with increasing degree of the apnea.