Savunma harcamaları ve Türkiye'de savunma sanayiinin gelişimi ile yeni bir askeri tedarik ajansı önerisi
Defense expenditures and development of the defense industry in Turkey and a new military procurement agency proposal
Yazar: HÜSEYİN BURAK ÇAĞLAR
Danışman: PROF. DR. SEYFİ YILDIZ
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Askeri harcamalar = Military expenditures ; Güvenlik = Security ; Lojistik = Logistics ; NATO = North Atlantic Treaty Organisation ; Savunma endüstrisi = Defence industry ; Savunma harcamaları = Defense expenditunes ; Tedarik = Supply ; Tedarik politikaları = Procurement policy ; Tedarik sistemleri = Supply systems

Özet:
Her ülke için büyük bir öneme sahip olan savunma sanayi Türkiye için de büyük önem arz etmektedir. Özellikle Türkiye'nin içinde bulunduğu coğrafya ve etrafında oluşan tehditler nedeni ile güvenlik kavramı, ülkenin gelişimi ve ekonomide istikrarın sağlanabilmesi için vazgeçilmez bir unsur olmuştur. Bu durumla orantılı olarak da Türkiye'nin yurtiçinde ve yurt dışında gerçekleştirdiği harekatlar artmış, harekatlarla birlikte görev yapan birlik ve kişi sayısında da önemli bir artış olmuştur. Her geçen gün de yine birliklerin ihtiyaçları ve savunma sanayiinde kullanılan araç/gereç/silah/teçhizat/malzeme vb. yerliliğinin önemi artarak devam etmektedir. Türk Silahlı Kuvvetleri; Afganistan, Bosna Hersek, Kosova, Somali, Irak, Lübnan, Katar, Libya ve Suriye vb. ülkelerde yerine getirdiği çeşitli görevlere yönelik lojistik destek ihtiyaçlarını NATO görevlerinde özellikle NSPA aracılığı ile diğer görevlerde de ilgili mevzuatı kapsamında bulunduğu ülkelerden karşılamaktadır. Bu hizmetlere yönelik de her yıl yüksek tutarda döviz cinsinden harcamalar gerçekleştirilmektedir. Yapılan harcamaların tamamına yakını bulunulan ülkelerden ya da NSPA vb. yabancı kuruluşlardan karşılanması sebebi ile yapılan harcamaların ülkeye direkt geri dönüşü olmamaktadır. Bu sebeple; yurtiçinde ve yurtdışında TSK'nın yapacağı alımların, kamu kaynağının 5018 sayılı Kanun'da da belirtildiği gibi daha verimli ve yerinde kullanılabilmesi için oluşturulacak yeni bir yasal düzenleme ile birlikte Milli Savunma Bakanlığına bağlı, sivil yapıda, kendi içinde ihtisas alanlarına ayrılmış, tüzel kişiliği bulunan, Türk Silahlı Kuvvetlerinin yurtiçinde ve yurtdışındaki birliklerinde lojistik destek hizmetlerine yönelik ihtiyaçlarını karşılayacak, müteakip süreçte ihtiyaca göre iş alanları arttırılabilecek, yerli onaylı tedarikçiler ile anlaşmaları yapılmış, gelecekte diğer ülke ve kuruluşlara da hizmet verebilecek bir tedarik ajansı/şirketi kurulması yerinde olacaktır. Bu şirket kurulurken amaç ve içerik yönünden NATO'ya bağlı NATO Destek ve Satın Alma Ajansı (NSPA), ABD Silahlı Kuvvetleri uygulamalarının incelenmesi yapılacak çalışmaya katkı sağlayacaktır. Özetle bu çalışmada savunma sanayii, savunma harcamaları ile savunma sanayii tedarik kavramı, bu kavramların Türkiye, NATO ve ABD Silahlı Kuvvetleri uygulamaları ile mevcut tedarik sisteminde yaşanan aksaklıklar ve bu kapsamda TSK'nın yurtiçi ve yurtdışındaki lojistik destek ihtiyaçlarının kurulacak yeni yerli ve milli bir tedarik ajansı tarafından karşılanmasına yönelik yeni askeri tedarik ajansı önerisi sunulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Defense industry which has a great importance for every country, is also of great importance for Turkey.  The concept of security, especially because of the threats posed around the geography and where in Turkey; It has been an indispensable element for ensuring stability in development and economy. This situation has increased in direct proportion with operations abroad are carried out in Turkey, the number of people who work together with that unities and actions has also been a significant increase. Day by day, the importance of their locality continues to increase, such as the needs of the troops and the tools/equipment/weapons/equipment/materials used in the defense industry. Turkish Armed Forces; In Afghanistan, Bosnia and Herzegovina, Kosovo, Somalia, Iraq, Lebanon, Qatar, Libya, Syria etc. meets own logistics support needs for various missions it performs in countries from NATO countries, especially through NSPA, and for other missions from its countries. Every year, high amounts of foreign currency expenditures are made for these services. Almost all of the expenditures are from countries or NSPA etc. that's why there is no direct return to the country due to spending from foreign institutions. Therefore; With a new legal arrangement to be created in order to use the public resources and allocated budgets more efficiently and appropriately, as stated in the Law No. 5018, for the purchases to be made by the Turkish Armed Forces at home and abroad, it is affiliated to the Ministry of National Defense, has a civil structure, devoted to specialization areas, has a legal personality, having been agreements with domestic approved firms, which will meet the needs of the Turkish Armed Forces for their logistic support services in their troops abroad and domestic, It would be appropriate to establish a procurement agency / company that can provide services in. During the establishment of this company, NATO Support and Purchasing Agency (NSPA), Model of  USA models will contribute to the this study. In this study, in summary, I tried to explain definition of defense spending, development and expenditures of the Defense Industry in Turkey and the meeting of TSK's logistics support needs abroad and domestic by a new domestic and national procurement agency, by examining the NSPA and USA models, as well as.