Bazı indo-pasifik kökenli balık türlerinin akdeniz'de koloni oluşturması ve genetik değişimleri
Colonization and genetic changes of some indo-pacific fish species in mediterranean sea
Yazar: DENİZ YAĞLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. CEMAL TURAN
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Genetik = Genetics ; Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Akdeniz = Mediterranean

Özet:
Bu çalışmada, İndo-Pasifik'ten Akdeniz'e gerçekleşen Lesepsiyen göçe genetik etkinin varlığının tespit edilmesi ve Iskarmoz balığı Saurida undosquamis (Richardson, 1848) populasyonlarının İndo-Pasifik'ten Akdeniz'e göç yolu üzerinde kolonileşmede gösterdiği genetik değişimin ortaya koyulması amaçlanmıştır.İndo-Pasifik'ten Akdeniz'e gerçekleşen Lesepsiyen göçe genetik etkinin varlığı, Akdeniz'den ve İndo-Pasifik denizlerinden alınan 10 familyadan 21 türün ND 3/4 gen bölgesi için 8 sınırlama enzimi (BsurI, AluI, Hin6I, RsaI, XhoI, MspI, Bsh1236I, EheI) kullanılarak, PCR-RFLP yöntemiyle araştırılmıştır.Çalışmada 21 türe ait 210 örnekte toplam 46 haplotip tespit edilmiştir. CAAAAAAA haplotipinin sadece Lesepsiyen göçle Akdeniz'e dahil olan üç türde (S. undosquamis, S. pinguis, H. far) 25 adet bireyle temsil edildiği genetik analizler sonucunda ortaya konulmuştur. BDACBBAA, BFACBBAA, ABABBBAA, AFABBBAA, ADABBBAA, ACABBBAA, BCABBBAA, BCABCBAA haplotip yapıları, sadece İndo-Pasifik denizlerinde yaşmayı tercih eden, Akdeniz'de şu ana kadar kaydı bulunmayan türlerde tespit edilmiştir. Sphyraenidae familyasına ait 5 türün incelemesinde, Bsh1236I enziminde gözlenen B haplotipinin Akdeniz'in yerel türlerine özgü haplotip yapısı olduğu tespit edilmiştir. Akdeniz'de yüksek yerleşme başarısı gösteren 3 türün (U. moluccensis, P. stridens, N. randalli) birbirlerine genetik olarak diğer türlerden daha yakın genetik ilişki gösterdiği Neighbor joining soyağacı analizi ile ortaya koyulmuştur.İndo-Pasifik ve Akdeniz'de yaşamını sürdüren Lesepsiyen Iskarmoz balığı (S. undosquamis)'nın, Kızıldeniz'den 1 (Cidde), Akdeniz'den 4 (Suriye, İskenderun Körfezi, Mersin Körfezi, Antalya Körfezi) populasyonunun genetik yapısı, mtDNA'nın 16S gen bölgesi için, 6 sınırlama enzimi (BsurI AluI, Hin6I, RsaI, XhoI, EheI) kullanılarak tespit edilmiştir. S. undosquamis populasyonlarına ait 30'ar adet (toplam 150) bireyinin incelenmesiyle toplam 16 haplotip saptanmıştır. Örneklerde en fazla gözlenen haplotipin, örneklerin %75'inde gözlenen AAAAAA haplotipi olduğu tespit edilmiştir. Populasyonlar içi ortalama haplotip çeşitliliği 0.4579 (+/- 0.01601), populasyonlar içi ortalama genetik çeşitlilik 0.009179 olarak bulunmuştur. Populasyonlar arası ortalama genetik benzerlik 0.025294, ortalama genetik farklılık ise 0.016115 olarak hesaplanmıştır. Monte-Carlo (X2) İkili Karşılaştırma Analizi sonucunda, tüm populasyonlar arasında genetik farklılığın önemli olduğu belirlenmiştir (P<0.001). Çalışmada S. undosquamis'in mutasyonlar geçirmek suretiyle güneyden kuzeye göçünü sürdürdüğü, Kızıldeniz ve Akdeniz arasında genetik göç mekanizmasının kesildiği tespit edilmiştir.Sonuç olarak, İndo-Pasifik'ten Akdeniz'e gerçekleşen Lesepsiyen göçe genetik etkinin varlığı, Akdeniz ve İndo-Pasifik'te bulunan S. undosquamis populasyonlarının göç yolu üzerinde güneyden kuzeye kolonileşmede gösterdiği genetik değişim, yapılan çalışmada ortaya koyulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to elucidate the presence of genetic effect of Lessepsian migration from Indo-Pacific to the Mediterranean and examine genetic pathway of colonization of Lessepsian Lizardfish Saurida undosquamis populations on the way from Indo-Pacific to the Mediterranean.The presence of genetic effect of Lessepsian migration were examined with mtDNA PCR-RFLP method, using 8 restriction enzymes (BsurI, AluI, Hin6I, RsaI, XhoI, MspI, Bsh1236I, EheI) for mtDNA ND 3/4 gene region for 10 families including 21 species collected from the Indo-Pacific and Mediterranean.A total of 46 haplotypes were detected from 210 individuals for 21 species. As a result of genetic analysis CAAAAAAA haplotype was fixed on the 25 individuals, belonging to three lessepsian migrant species (S. undosquamis, S. pinguis, H. far). Seven haplotypes (BDACBBAA, BFACBBAA, ABABBBAA, AFABBBAA, ADABBBAA, ACABBBAA, BCABBBAA, BCABCBAA) were detected in only Indo-pacific species which are not exist in Mediterranean. Haplotype B (found with Bsh1236I enzyme) was detected in only five Mediterranean species of Sphyraenidae family and indicates this haplotype is a Mediterranean specific haplotype for this family. In Neighbor joining three, highly successfully colonized species U. moluccensis, P. stridens and N. randalli clustered as a closest taxa in comparison to others.The genetic structure of lizardfish (Saurida undosquamis) populations collected from the Indo-Pacific (Red sea (Ceddah)) and Mediterranean Sea (Syria, Iskenderun Bay, Mersin Bay, Antalya Bay) were analyzed to determine genetic change of populations on the lessepsian pathway, using mtDNA 16S gene region with 6 restriction enzymes (BsurI AluI, Hin6I, RsaI, XhoI, EheI). A total of 16 haplotypes were detected from 150 individuals. AAAAAA haplotype was the most and common occurred in all sampling sites present in 40% of individuals. The average haplotype diversity and genetic diversity within populations were 0.4579 and 0.009179 respectively. The average genetic diversity and genetic divergence between populations were calculated 0.025294 and 0.016115 respectively. In Monte Carlo (X2) pairwise comparisons highly significant differences (P<0.001) between all populations were detected. S. undosquamis showed genetic changes on the pathway of its colonization from south to Northward, and there is a cut off genetic migration between Red Sea and Mediterranean.As a result there is a presence of genetic effect to lessepsian migration from Indo-Pacific to the Mediterranean, and S. undosquamis showed genetic changes on the pathway of its colonization from south to Northward.