Engelli (otistik) kardeşe sahip olan bireylerin kardeş ilişkilerinin incelenmesi
Investigating the relationship between nonhandicapped individuals and their autistic siblings
Yazar: SELİN ATASOY
Danışman: PROF. DR. ŞEYDA AKSEL
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Kardeş ilişkileri = Sibling relationship ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder

Özet:
Bu araştırmanın amacı, otistik kardeşe sahip normal gelişim gösteren 9-16 yaşlan arasındaki çocukların,otizme ilişkin bilgi düzeyleri ile otistik kardeşlerine yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmanın örneklemini, İzmir ili sınırları içinde 3 ayrı özel eğitim merkezinde özel eğitim almaya devam eden otizm tanısı almış çocukların 9-16 yaş arasında normal gelişim gösteren toplam 51 kardeş oluşturmaktadır. Çalışmada, çocukların otizm tanısı almış kardeşlerine yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla " Engelli Kardeşe Yönelik Tutum Ölçeği (EKYTÖ)" ile yine çocukların otizme ilişkin bilgi düzeylerim belirlemek amacıyla "Otizm Bilgi Düzeyi Belirleme Testi (OBDBT)" kullanılmıştır. "Otizm Bilgi Düzeyi Belirleme Testi" araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Bu araçlara ek olarak çocuklara ait demografik bilgileri, kardeşleriyle, anne-babalarıyla ilişkilerini, otizme dair bilgilerini ve çevre hakkındaki düşüncelerini daha detaylı incelemek üzere araştırmacı tarafından geliştirilen "Kardeş Bilgi Toplama Formu" da kullanılmıştır. Araştırmaya katılan çocukların otizme ilişkin bilgi düzeyleriyle, çocukların kardeşlerine yönelik tutumları arasında doğrudan anlamlı bir ilişki bulunamamıştır ancak çocuğun otizm hakkında daha fazla bilgilenmek isteyip istememesi otistik kardeşe yönelik tutumunda anlamlı bir farklılaşma yaratmaktadır. Çocukların cinsiyetleri ve ebeveynlerin eğitim düzeyleriyle, otistik kardeşle ilgili tutum ve otizme ilişkin bilgi düzeyi arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Yine çocuğun anne babasının kendisine kardeşinden daha çok kızıp kızmadığına dair algısıyla tutum ölçeği ve alt ölçekleri arasında anlamlı bir farklılaşma bulunamazken, bilgi düzeyi belirleme testi ile anlamlı bir farklılaşma bulunmuştur. Buna ek olarak çocuğun kardeşiyle ilişkisinden hoşnut olup olmama durumu ile kardeşine yönelik 96tutumu arasında anlamlı bir farklılaşma saptanmıştır. Ayrıca anne-baba-çocuk ilişkisiyle çocuğun kardeşiyle olan ilişkisi değerlendirilmiş ve iki arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Araştırmadaki önemli bir bulgu da ebeveynleriyle otistik kardeşi hakkında konuşabilen çocukların endişe düzeylerinin daha düşük olduğunun saptanmasıdır. Ayrıca kardeşiyle ilgili sorumluluk alma cinsiyete göre farklılaşmazken yaşa göre farklılaşmaktadır. 97

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the relationships between nonhandicapped sibling's attitudes toward their autistic brothers or sisters and the knowledge level about autism. The research has been conducted on 51 children between the age of 9-16. For this purpose, the resarcher used "the Sibling's Attitudes Scale (SAA) developed by Küçüker (1997) and " Autism Knowledge Level Test" developed by the reseracher herself. And also "Sibling's Data Form" is used to get detailed data and also this form is developed by the researcher herself again. Findings indicate that there is no relationship between nonhandicapped siblings attitudes toward their autistic siblings and their knowledge level about autism. Neverthless,the ones who want to have more knowledge about autism, have higher positive attitiudes toward their autistic siblings. Parallel to this, another data is the significant relationship between the two subscales (anxiety and attributions of handicapped) of sibling's attitude scale. The anxiety level of the children decreases if the child has positive attitudes toward the attributions about his/her autistic sibling. There is no significant relationship betweeen children's gender, and the attitudes of autistic children's nonhandicapped siblings and also the knowledge level about autism. In addition to this, parent's educational level does not differentiate the attitudes and knowledge level. Also, it is indicated that the children who talk to their parents about their autistic sibling's have a lower levelof anxiety than the ones who do not. Finally we can say that, gender of the children doesnot differentiate in relation to responsibility taking of the autistic sibling but age differentiates. The older children have more responsibilities concerning theri autistic siblings. 98