Anadolu sahası Türk halk hikâyelerinde su motifinin sembolik çözümlemeleri
Symbolic analysis of the water motif in Turkish folk stories of the Anatolian field
Yazar: LEYLA YILMAZ POLAT
Danışman: PROF. DR. ERDOĞAN ALTINKAYNAK
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore

Özet:
Doğada sadece canlı varlıklar değil cansız varlıklar da sürdürülebilirliği sağlamak için suya ihtiyaç duymaktadır. Evren yaratılmamışken dahi Tanrı ile birlikte var olan ve yaratımın ana unsurlarından biri olan su, insanoğlu ve diğer tüm canlı türleri için hayati önem taşımasından dolayı tüm kültür ve inançlarda saygı duyulan kutsal bir varlık olarak kabul edilmiştir. Suyun tüm canlı ve cansız varlıklar için büyük önem arz etmesi onu diğer doğa unsurlarına karşı üstün kılmış ve bu üstünlük ona kutsallık atfedilmesini sağlamıştır. Tüm kültür ve inançlarda su, yaratılışın ve yeniden yaratımın, arınma ve temizlenmenin, ölümün ve ölümsüzlüğün, Tanrı'nın ve kutsallığın simgesidir. Suyun tüm kültür ve inançlarda kendisine bu denli anlam yüklenilmesi onu evrensel bir değer kılmanın yanı sıra su simgeciliği ve su kültü kavramlarını da meydana getirmiştir. 
Su, Türk kolektif düşün sistemi içerisinde her zaman kutsal kabul edilmiş ve saygı duyulmuş bir doğa unsurudur. Anadolu sahası Türk halk hikâyelerinde su kültüne ait izlerin tespit ve tahlil edildiği bu çalışmada, kolektif bilinçdışının bilinç düzeyinde ortaya çıktığı hikâyeler içerisinde suyun simgesel değeri ve Türk kolektif düşün sistemi içerisindeki yeri ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda Anadolu sahasına ait 72 tane halk hikâyesi incelenerek su motifine ait unsurlar tespit ve tahlil edilmiştir. Anadolu sahası Türk halk hikâyelerinde su, doğum, arınma ve temizlenme, ölüm ve ölümsüzlük, dönüştürücü, erginleyici ve tamamlayıcı güç bağlamında irdelenmiştir.
Anahtar Sözcükler:

Abstract:
In nature, not only living beings but also inanimate beings need water to ensure sustainability. Water, which existed with God even before the universe was created and is one of the main elements of creation, has been accepted as a sacred entity that is respected in all cultures and beliefs because it is of vital importance for human beings and all other living species. The fact that water is of great importance for all living and non-living beings has made it superior to other elements of nature, and this superiority has enabled it to be attributed sanctity. In all cultures and beliefs, water is the symbol of creation and re-creation, purification and cleansing, death and immortality, God and holiness. The fact that water is given so much meaning in all cultures and beliefs not only makes it a universal value, but also creates the concepts of water symbolism and water cult.
Water is an element of nature that has always been considered sacred and respected in the Turkish collective thought system. In this study, in which the traces of the water cult in Anatolian Turkish folk tales were identified and analyzed, the symbolic value of water and its place in the Turkish collective thought system were tried to be revealed in the stories in which the collective unconscious emerges at the conscious level. In this context, 72 folk tales from the Anatolian region were examined and the elements of the water motif were identified and analyzed. Anatolia has been examined in Turkish folk tales in the context of water, birth, purification and cleansing, death and immortality, transformative, initiating and complementary power.