Türkiye'deki hava yolu taşıyıcılarının rekabet stratejileri: Düşük maliyetli havayolu taşıyıcıları için model önerisi
Competitive strategies of airlines in Turkey: A model proposal for low cost carriers
Yazar: NİHAN SALDIRANER
Danışman: DOÇ. DR. EMİN AKÇAOĞLU ; YRD. DOÇ. DR. ADNAN GÜZEL
Türk Hava Kurumu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Hava yolu işletmeleri = Airline companies ; Hava yolu taşımacılığı = Airline transport ; Maliyet = Cost ; Rekabet = Competition ; Rekabet stratejileri = Competition strategies ; Rekabetçi avantaj = Competitive advantage ; İş modelleri = Business models

Özet:
Hava yolu sektöründe 1980'li yıllarda ortaya çıkan serbestleşmenin etkisi strateji ve iş modellerinde değişiklik yapma imkanını ortaya çıkarmıştır. Böylece havayolları farklı stratejik uygulamalar ile rekabet avantajlarını arttırabilme olanağı elde etmiştir Serbestleşme ile havayollarında rekabet edilebilirliğin artmasına rağmen Türkiye'de düşük maliyetli iş modeli uygulayan havayollarında rekabet avantajlarında beklenen artış gözlemlenmemektedir. Bu çalışmada, Türkiye'de faaliyet gösteren düşük maliyetli havayollarının strateji ve iş modelleri detaylı incelenerek öncelikle neden rekabet gücü artışı oluşmadığı sonrasında ise rekabet avantajı için sağlamaları için izlenmesi gereken stratejik model oluşturulmaktadır. Bu süreç içerisinde, havayollarının stratejik modellerinde sektöre uyumlu jenerik strateji seçilmesi, yönetimsel tercihlerinin uygulanan iş modeline uyumlu olması ve temel yetkinlik ile değer zinciri uygulamalarının dikkate alınması ve havayollarının göreceli pozisyonunun sürdürülebilir rekabet avantajına etkisi olacağı savunulmaktadır. Araştırmanın örneklemini oluşturan düşük maliyetli ve hibrid havayollarında önerilen model faktörlerinin rekabet avantajına etkisi, yarı formal görüşmeler, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı ve Yapısal Eşitlik Modeli aracılığıyla Ölçeksiz En Küçük Kareler Yöntemi Regresyon Değerlendirilmesi ile incelenmektedir. Yapılan incelemeler neticesinde, Türkiye'de faaliyet gösteren düşük maliyetli havayollarının yapılarını değiştirmeden strateji ve iş modeli uygulamalarını değiştirmeleri sebebiyle rekabet etmekte güçlük yaşadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: düşük maliyetli havayolları, hava taşımacılığı, hibrid havayolları, iş modeli, rekabet, rekabet avantajı, rekabet avantajı modeli, strateji.

Abstract:
In 1980's, the airline industry has foregone significant changes with the liberalization act. The first and most visible change liberalization created is the emergence of the low-cost airline model and imminent change continues to this date with the hybridization process of airline strategies. Despite the openness to achieve sustainable competitive advantage, it is observed that the foreseen effects are not visible in the low-cost airlines in Turkey. This thesis analyzes the reason behind the question of why low-cost airlines operating in Turkey have trouble gaining competitive advantage and generates a model for airlines to follow for competitive advantage. In accordance with the model it is advocated that the sustainability of airlines competitive advantage is affected by; the compatibility of the generic strategy choice to the industry, the compatibility of the structure of the firm to the chosen and applied business model, in-depth consideration of core competencies and the value chain and the relative position of the firm. The effect of the above-given factors to competitive advantage in low-cost and hybrid airlines, which compose the study sample, is evaluated through semi-structured interviews, Pearson Product Moment Correlation Coefficient, and Square Least Square Regression results through Structural Equation Model. As a result, it is seen that airlines operating in Turkey suffer in competition due to shifts in strategies and business models without  applying any structural changes to the firm which creates incompatibilities within the whole strategic modeling process.
 
Key Words: air transportation, business model, competition, competitive advantage, competitive advantage model, low-cost airlines, hybrid airlines, strategy.