Çağdaş resim sanatında distopik kentler
Dystopian cities in contemporary painting
Yazar: ZEYNEP KAPLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE DOĞAN
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı / Resim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Amaç: Bu araştırma, çağdaş resim sanatında distopik kent temalarının nasıl ele alındığını ve 
sanatçıların toplumsal problemleri ifade etme biçimini anlamayı amaçlamaktadır. Distopya 
kavramının resimsel ifadeye nasıl dönüştüğü, sanatçıların çağın sosyal, politik ve çevresel 
meseleleri nasıl yorumladıkları ve bu temaların izleyici üzerindeki etkileri gibi unsurları 
inceleyerek, çağdaş resim sanatından örneklerle, resim sanatının distopik kentleri nasıl 
yansıttığını ortaya koymayı hedeflemektedir.
Yöntem: Bu çalışmada distopya kavramının çevresel, sosyolojik ve psikolojik yönleri ile sanata 
yansımaları, alan taraması yapılarak tümdengelim yöntemiyle incelenmiştir. Çağdaş sanatçıların 
güncel ve küresel problemler üzerinden distopya kavramına hangi çerçeveden baktıkları eserleri 
üzerinden incelenerek anlaşılmaya çalışılmıştır. Ayrıca distopyanın sanat üzerindeki etkilerinin 
sanatçıların çalışmalarında hangi düzeyde ifade edildiği ve sanat pratiklerinde konuyu sorgulama 
biçimleri analiz edilmiştir.
Bulgular: Araştırma kapsamında distopya kavramının evrensel düzeyde sosyolojik bir nitelik 
taşıdığı bulgulanmıştır. Çağdaş resim sanatında distopya temalarının evrimini ve bu temaların 
günümüzdeki toplumsal meselelere olan yansımalarını daha iyi anlamamıza olanak tanımakta ve 
gelecekteki sanatsal üretimlere ışık tutmaktadır.
Sonuç: Bu araştırma çağdaş resim sanatında distopik kent temalarının çeşitli boyutlarını ve 
derinliklerini gözler önüne sermektedir. Sanatçıların bu temaları işlerken kullandıkları farklı 
teknikler, semboller ve anlatılar, distopyanın çok yönlü bir kavram olduğunu, sanatçıların 
konuya dair farkındalık yaratmaya çalıştıklarını ortaya koymaktadır. Ayrıca, sanat eserlerinin 
izleyiciyle etkileşimi üzerinden distopik kent tasvirlerinin toplumsal, politik ve kültürel 
anlamlarının nasıl şekillendiği anlaşılmaktadır. Araştırma, çağdaş sanatın, 21. yüzyılda küresel 
problemlerin etkisi ile oluşan distopik gelecek kaygısıyla kent yaşamı üzerinden nasıl başa 
çıktığını ve bu temasın günümüzdeki kolektif bilinçaltına nasıl dokunduğunu anlamamıza 
olanak sağlamaktadır. Elde edilen sonuçlar, sanatın distopya aracılığıyla geleceğe dair 
endişeleri, eleştirileri ve umutları nasıl yansıttığını açığa çıkarmaktadır, bu da sanatın toplumsal 
düşünceyi şekillendirme ve etkileme potansiyelini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Distopya, kent, distopik kentler, çağdaş sanat.

Abstract:
Purpose: This research aims to understand how dystopian city themes are handled in 
contemporary painting and the way artists express social problems. It aims to reveal how 
painting reflects dystopian cities, with examples from contemporary painting, by examining 
elements such as how the concept of dystopia transformed into pictorial expression, how artists 
interpreted the social, political and environmental issues of the age, and the effects of these 
themes on the audience.
Method: In this study, the environmental, sociological and psychological aspects of the concept 
of dystopia and its reflections on art were examined by field scanning and deductive method. It 
has been tried to understand from which perspective contemporary artists view the concept of 
dystopia regarding current and global problems by examining their works. In addition, the extent 
to which the effects of dystopia on art are expressed in the artists' works and the ways in which 
they question the subject in their art practices have been analyzed.
Findings: Within the scope of the research, it was found that the concept of dystopia has a 
sociological quality at a universal level. It allows us to better understand the evolution of 
dystopian themes in contemporary painting and the reflections of these themes on today's social 
issues and sheds light on future artistic productions.
Conclusion: This research reveals the various dimensions and depths of dystopian city themes
in contemporary painting. The different techniques, symbols and narratives that artists use while 
processing these themes reveal that dystopia is a multifaceted concept and that artists are trying 
to raise awareness on the subject. In addition, it is understood how the social, political and 
cultural meanings of dystopian city depictions are shaped through the interaction of artworks 
with the audience. The research allows us to understand how contemporary art copes with the 
dystopian future anxiety created by the impact of global problems in the 21st century through 
urban life and how this theme touches today's collective subconscious. The results reveal how art 
reflects concerns, criticisms and hopes for the future through dystopia, demonstrating the 
potential of art to shape and influence social thought.

Keywords: Dystopia, city, dystopian cities, contemporary art.