Bağlantılı karşıt kamular: Kadın hareketi ve feminist tiyatro
Connected counter publics: Women's movement and feminist theatre
Yazar: AYSEL YILDIRIM KESKİN
Danışman: PROF. DR. HÜRRİYET ÖZDEN SÖZALAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Feminist sanat = Feminist art ; Feminizm = Feminism ; Kadın hareketleri = Women movements ; Kamusal alan = Public space ; Saral, Sevilay = Saral, Sevilay ; Tiyatro = Theatre

Özet:
Bu çalışmada, 1970'ler itibariyle önce Batı'da ABD ve Avrupa'da oluşan, ardından 80'li yıllardan itibaren Türkiye'de II Dalga kadın hareketi ile bağlantılı biçimde serpilen feminist tiyatro hareketi incelenmiştir. Nancy Fraser'ın ortaya attığı "feminist karşıt-kamu" kavramı bu kamusal alan için tanımlayıcı bir kavram olarak kullanılmıştır. 1970'lerden 2010'lara, önce Batı sonra Türkiye'de oluşan feminist hareket, feminist tiyatro ve performans alanı birer 'karşıt kamu' olarak nitelenmiş, feminizm ve tiyatro eliyle nasıl bir kamusal alanın şekillendirildiği, burjuva kamusuyla nasıl bir diyaloğa girdikleri, orayı dönüştürme potansiyelleri analiz edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca birer "bağlantılı karşıt-kamu" olarak, kadın hareketi ve tiyatro hareketinin birbirleriyle de bir diyaloğa girdikleri, bu ilişkisellik içinde geliştikleri gözlemlenmiştir. Ayrıca kadınların nasıl bir kamusal alan inşa ettiği tanımlanırken, Hannah Arendt'in özgürlük ve politika kavramsallaştırmasından esinlenilmiştir. Ardından II. Dalga Kadın Hareketi içinden çıkan bir feminist tiyatro topluluğu olarak Feminist Kadın Çevresi çatısı altında çalışan topluluğun etkinliği konu edilmiştir. Türkiye'de bu feminist tiyatro topluluğu ile eşzamanlı ürün vermiş diğer feminist performansların tarihsel bir dökümü sunulmuştur. En nihayetinde de, Feminist Kadın Çevresi'nin üyesi ve kurucularından olan oyun yazarı Sevilay Saral'ın kaleminden çıkan iki tiyatro eseri - "7 Kadın" ve "Bir Kadın Uyanıyor" oyunları- oyunların metinleri, sanatsal ve örgütsel süreçleri, mercek altına alınmıştır. Feminist Tiyatrocular adlı topluluğun Sevilay Saral'la birlikte "kadınların tiyatrosu" formunda ürettiği eserlerin feminist bir "karşıt-kamu" oluşturmak açısından potansiyeli analiz edilmeye çalışılmıştır. Bütün bu tarihsel, sanatsal bağlam içinde, Batı'daki feminizm ve tiyatro alanı, Türkiyeli feminist hareket ve performans alanı yine birer bağlantılı "feminist karşıt kamu" olarak konumlandırılmıştır. Anahtar Kelimeler: kadın, feminizm, tiyatro, karşıt-kamu, FKÇ, Sevilay Saral, kadın hareketi.

Abstract:
Throughout this study, feminist theatre movement is examined, which was formed simultaneously with the 2nd Wave Feminism, previously in USA and Europe in 70's later in Turkey in 80's, 90's till 2010's "The feminist counter space", the term coined by Nancy Fraser is used as a descriptive term for this kind of public space. The feminist movement and the feminist theatre movement are described as "counter publics". The main question is: what kind of public sphere was formed by feminism and feminist theatre and how they spoke with the bigger bourgeoisie public sphere in the mentioned period? And do they have a potential to change the public sphere? At the same time, it is observed that feminist movement and feminist theatre speak with each other, too. And via this dialogue, they blossom. Hannah Arendt's conceptualization of freedom & politics is inspiring in terms of definition of the public space formed by women. After telling the story of the 2nd Wave in Turkey, the theatre of Feminist Women's Circle, the group which is also an organic component of the feminist movement in Turkey, is analyzed in detail, while giving a panorama of the feminist theatre in Turkey with other women groups. And finally two plays by Sevilay Saral -the writer and one of the founders of the Feminist Women's Circle- are examined in detail. "7 Women" and "A Woman is Awakening" are plays created and staged in a special form called "theatre of women"; both plays are produced just by women and staged just for women. In the last part of the thesis, the potential of these plays for creating "a counter public" is analyzed. Throughout this story, Western feminism & theatre, Turkish feminist movement and performance are described as "connected feminist counter spaces".
Keywords: woman, women, feminism, theatre, counter-public, FKÇ, Sevilay, Saral, women's movement.