Karma yem partikül büyüklüğünün koksidiyoza karşı aşılanan etlik piliçlerin sindirim sistemi gelişimi ile performansı üzerine etkileri
Effect of feed particle size on the growth performance and development of digestive system in broiler chickens vaccinated against coccidiosis
Yazar: ERCAN KARAZEYBEK
Danışman: PROF. DR. MEHMET BOZKURT
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı / Yemler ve Hayvan Besleme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Büyüme performansı = Growth performance ; Etlik piliç = Broiler chickens

Özet:
Amaç: Yem partikül büyüklüğü ve koksidiyoz aşısının 39 gün süreyle beslenen etlik piliçlerde büyüme performansı, serum bileşenleri, sindirim organı gelişimi ve ölçütleri, et verimi ile göğüs etinin duyusal özellikleri üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla 2x2 faktöriyel düzende bir deneme yürütülmüştür. 
Materyal ve Yöntem: İncelenen faktörler değirmen elek delik çapı (4 veya 8 mm) ve koksidiyoza karşı aşılamadır (aşılı veya değil). Her tekerrürde 18 adet civciv bulunacak şekilde 6 tekerrürlü 4 grup halinde düzenlenen denemede toplam 432 adet hibrit erkek etlik civciv (Ross 308) kullanılmış, günlük yaştaki civcivler tekerrürlere rastgele dağıtılmıştır. Yemlerin 8 mm yerine 4 mm delik çapında bir elek kullanılarakince öğütülmesi toplam yem tüketimini ve ölüm oranını etkilemeksizin canlı ağırlık artışını azaltırken yemden yararlanma oranını artırmıştır. Aşılama piliçlerin canlı ağırlık artışında önemli bir azalmaya ve yemden yararlanma oranında kötüleşmeye neden olurken, yem tüketiminde ve yaşama gücünde önemli bir değişikliğe yol açmamıştır. Serum biyokimyası, sindirim organlarının oransal ağırlığı ve et verim özellikleri yemin öğütülme derecesinden veya aşılamadannadiren etkilenmiştir. İri öğütülmüş yemle beslenen piliçlerin ince bağırsakları ince öğütülmüş yemle beslenenlere göre nispeten daha kısa ve hafif bulunmuştur (P<0.05). 
Bulgular: Aşılamadeneme sonu itibarıyla bağırsak uzunluğunda azalmaya neden olurken (P<0.05) daha erken dönemlerde etkili bulunmamıştır. Koksidiyoz aşısıgöğüs etinin damlama kaybı ve sızma kaybında artışa neden olurken pişirme kaybını etkilememiştir. Kesimden 24 saat sonra belirlenen göğüs eti pH'sı üzerine önemli düzeyde yem x aşı interaksiyonu mevcut olup etin pH'sı yemin ince öğütülmesiyle artarken, iri öğütme durumunda bunun aksi yönünde bir eğilimle karşılaşılmıştır. Genel olarak değerlendirildiğinde, 39 günlük besi dönemi sonunda serum biyokimyasalları, et verimi ve karkas parçaları ile sindirim organlarının ağırlığı üzerine denemedeki muamelelerin etkisi çok sınırlı kalmıştır. Bununla birlikte büyüme performansı özellikleri tahılların iri öğütülmesinden (4 mm yerine 8 mm çapında elek kullanılması) önemli ölçüde yararlanmıştır. Bu hem yem karmasının hem de pilicin üretim ekonomisi üzerinde olumlu etkilere yol açmıştır. Aşılanan piliçlerin deneme sonu canlı ağırlığı ve yemden yararlanma etkinliği aşılanmayanlara kıyasla daha düşüktür. Ancak aşılananların özellikle bitiş dönemi süresince aşılanmayanlara kıyasla gösterdikleri yüksek telafi edici büyüme potansiyelleri dikkat çekicidir. Yemlerin iri öğütülmesinin buna olan katkısı ince öğütmeye kıyasla daha belirgindir. 
Sonuç: Elde edilen veriler aşılamanın koksidiyozun kontrolünde geçerli ve pratik bir yöntem olabileceğini göstermektedir. Ancak koksidiyoz aşısının bazı duyusal et kalitesi özellikleri üzerindeki olumsuz etkisi konusunda daha fazla araştırmaya gereksinim vardır.
Anahtar Kelimeler: Büyüme performansı, Etlik piliç, Koksidiyoz aşısı, Serum bileşenleri, Sindirim sistemi gelişimi, et verimi ve kalitesi, Yem partikül büyüklüğü.

Abstract:
Objective: An experiment with 2x2 factorial design was conducted to assess the effect of feed particle size and coccidiosis vaccine on growth performance, serum constituents, digestive organ developmentand visceral organ measurements, meat yield and sensory quality of breast meat in broiler chickens fed for39days period. 
Material and Methods: The factors examined were on screen size (4 or 8 mm) and vaccination against coccidiosis at hatch (vaccinated or not). A total of 432Ross 308 male chickens at one-day of age were assigned to 4 treatments in 6 replicates per treatment and 18 birds per replicate. Grinding ingredients through a screen size of 4 mm instead of 8 mm, reduced overall body weight gain and increased feed conversion ratio without affecting voluntary feed consumption and bird mortality rate. Vaccination induced significant decrease in body weight gain and worsening of feed conversion ratio without no significant change on feed consumption and liveability of birds. Serum biochemistry, size of digestive organs and meat yield characteristics were hardly affected by grinding intensity of feed mixture or the vaccination application. Bird fed on coarsely ground feed had relatively shorter and lighter small intestines than those fed finely ground feed. Vaccination reduced intestinal length at slaughter age but not at earlier periods (P<0.05). 
Results: Hens fed crumbled diets showed higher FCR compared to those fed pelleted diets (P<0.01). Coccidiosis vaccination negatively affected sensory meat attributes verified with higher drip loss and squeezable water rate but not cooking loss. Breast meat pH at 24 hours was increased with fine grinding the feed whilst the contradictory was the case in coarse grinding procedure indicating a significant sieve size by vaccination interaction(P<0.01).The significant effects on serum Mg and glucose concentrations were pronounced for sieve size; however, total protein, Ca and P levels in serum were not influenced by feed form and sieve size.Overall, there was rare treatment-related effect on carcass yield, carcass cut-up parts and digestive organ size after 39days feeding period. However, in terms of growth performance indices, chickens greatly benefited from coarse grinding the cereals using 8-mm sieve size compared to that of 4-mm,which might have beneficial implications on production efficacy and economy of both feed mixture and chicken as well.Chickens responded to vaccination with inferior body weight gain and feed conversion ratio at day 39, but theircompensatory growth potential to almost catch up with the control group particularly during finishing periodis noticeable.
Conclusion: The contribution of coarse grinding of feeds to this healing phenomenon is more pronounced than that for fine grinding. Data suggest that vaccination could be a viable and practical method to control coccidiosis, but its adverse effect on some meat quality indices warrants further investigations.
Key Words: Broiler chicken, Coccidiosis vaccine, Digestive tract development, Feed particle size, Growth performance, Meat yield and quality, Serum constituents,