Spora katılan ve katılmayan lise öğrencilerinde okula yönelik tutum ve akran zorbalığına maruz kalma düzeylerinin incelenmesi: Aksaray ili örneği
An investigation of attitude to school and exposure levels of high school students attending and not participating in sports: Case of Aksaray
Yazar: İREM KÜBRA DEMİREZEN
Danışman: PROF. DR. ZEKAİ PEHLEVAN
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Eğitimi Anabiilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Spor = Sports
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Akran zorbalığı = Peer victimization ; Lise öğrencileri = High schools students ; Spor = Sports ; Tutumlar = Attitudes ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci tutumu = Student attitude

Özet:
Bu araştırmanın amacı, spora katılan ve katılmayan lise öğrencilerinin okula yönelik tutum ve akran zorbalığı düzeylerinin bazı demografik değişkenlere göre incelenmesidir. Araştırma grubunu 932 lise öğrencisi oluşturmaktadır (%50,9; n=474 kadın ve %49,1; n=458 erkek). Veriler 'Akran Zorbalığı Kurbanlarını Belirleme Ölçeği' ve 'Okula Yönelik Tutum Ölçeği' ile 2019-2020 eğitim öğretim yılı güz dönemi içerisinde toplanmıştır. Araştırmaya ilişkin etik kurul raporu Mersin Üniversitesi Etik Kurul biriminden alınmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, çift yönlü varyans analizi (MANOVA); iki bağımsız grubun karşılaştırılmasında ise nonparametrik testlerden olan Mann-Whitney U testi ve pearson korelasyon istatistik teknikleri kullanılmış ve hata payı 0,05 olarak alınmıştır.
Yapılan analiz sonuçlarına göre "cinsiyet" ve "spora katılım" değişkenleri açısından gruplar arasında okula yönelik tutum ve akran zorbalığı ölçeği toplam puanlarında gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu (p<0.05); cinsiyet*spora katılım değişkenlerinin bir arada değerlendirildiğinde ise gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür (p>0.05). "Spora katılım", "akademik başarı" ve "spora katılım*akademik başarı" değişkeleri açısından bakıldığında ise okula yönelik tutum ve akran zorbalığı toplam puanlarında gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur (p>.05). Spor türü (bireysel-takım) değişkeni açısından okula yönelik tutum ölçeği toplam puanlarında gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yokken (p>.05), bireysel sporlarda akran zorbalığı ölçeği "kişisel eşyalara saldırı" alt boyutunda takım sporlarına katılım sağlayan bireylere oranla daha yüksek olduğu görülmektedir (p<0,05). "Spor yaşı" değişkeni ile "okula yönelik tutum ölçeği toplam puanları" (r=.133; p<.01) pozitif yönde, "kişisel gelişimin engeli olarak okul" (r=-.113; p<.05) ve "kişisel gelişimi destekleyen olarak okul" (r=-.158; p<.05) alt boyutları arasında negatif yönlü bir ilişki görülmektedir (p<0.05). Spor yaşı değişkeni ile akran zorbalığı ölçeği toplam puanı ve alt boyutları arasında ise anlamlı bir ilişki olmadığı görülmüştür (p>0.05). 
Sonuç olarak cinsiyet ve spora katılım durumunun hem okula yönelik tutum hem de zorbalığa uğrama noktasında önemli etken olduğu, özellikle bireysel sporlarla uğraşan bireylerin daha fazla akran zorbalığına uğradığı görülürken, spor yaşı arttıkça öğrencilerin okula yönelik tutumlarında olumlu yönde gelişmeler yaşandığı görülmektedir.

Abstract:
The aim of the study is to examine high school students' attitude, participating in and not participating in sports, towards school attitude and peer bullying levels according to some demographic variables. The research group consists of 932 high school students. (50,9%; n=474 woman ve 49,1%; n=458 man). Data were collected in the fall semester of the 2019-2020 academic year with 'the Peer Bullying Scale' and 'School Attitude Scale'. Ethics committee report regarding the research was obtained from the Mersin University Ethics Committee unit, descriptive statistics, Multivariate analysis of variance (MANOVA) in data analysis; In comparison of the two independent groups, Mann-Whitney U test and pearson correlation statistical techniques, which are nonparametric tests, were used and the margin of error was taken as 0.05.
 According to the results of the analysis, there was a statistically significant difference between the groups in terms of "gender" and "participation in sports" between the groups in terms of the Peer Bullying Scale and School Attitude Scale (p <0.05); When gender and sport participation variables are evaluated together, it is seen that there is no statistically significant difference between groups. (p>0.05) In terms of "participation in sports" and "academic achievement variables", it was found that there was no statistically significant difference between the groups in terms of  the Peer Bullying Scale and School Attitude Scale total scores. While there was no statistically significant difference between the groups in terms of the type of sport (individual-team) variable in the attitude scale towards the school (p> .05) Peer Bullying scale in individual sports is higher in the sub-dimension of "attack on personal belongings" than the individuals who participate in team sports. "Sports age" variable and "total scores of attitude scale towards school" (r = .133; p <.01) positively, "school as a barrier of personal development" (r= -. 113; p <.05) and there is a negative correlation between the sub-dimensions of school" (r= -. 158; p <.05) as supporting development. "Sports age" variable and "total scores of attitude scale towards school" (r = .133; p <.01) positively, "school as a barrier of personal development" (r = -. 113; p <.05) and "there is a negative correlation between the sub-dimensions of school" (r = -. 158; p <.05). It was observed that there was no significant relationship between the sport age variable and the total score and sub-dimensions of the Peer Bullying Scale. (p>0.05).
As a result, while it is seen that gender and participation in sports are important factors in both attitude towards school and being bullied, especially individuals who deal with individual sports have more Peer Bullying, and as the age of sports increases, there is a positive development in students' attitudes towards school.