Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf içi soru sorma strateji ve kapasitelerinin derinlemesine analizi
Analysis of preschool teacher's in class questions asking strategies and capacities
Yazar: PELİN ANTEPLİ
Danışman: DOÇ. DR. YILMAZ SOYSAL
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel talep = Cognitive demand ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Soru sorma becerileri = Questioning skills ; Soru sorma stratejileri = Questioning strategies ; Sınıf içi davranışlar = In-class behaviors ; Sınıf içi çalışmalar = In-class works ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışma ile okul öncesi öğretmenlerinin sınıf içi soru sorma strateji ve kapasitelerinin derinlemesine analizi amaçlanmaktadır. Bu bağlamda okul öncesi öğretmenlerinin sınıf söylemine katkı oranları, sınıf içi söylemlerinde kullandıkları etkileşim örüntüleri, sorularının yapısal türevleri ve bu soruların bilişsel talep düzeyleri incelenmiştir. 2021-2022 eğitim-öğretim yılında MEB' e bağlı resmi anaokullarında çalışan 8 öğretmen ve  125 çocuk (48-72 aylık) ile yürütülen araştırma, durum çalışması olarak tasarlanmıştır. Sınıf içi etkinliklerden elde edilen 25 video kayıt, araştırmanın veri kaynağını oluşturmaktadır. Öğretmenlerin soruları sosyokültürel söylem analizinin bir kolu olan sistematik gözlem yöntemi ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde sınıf içi uygulamalardan elde edilen video temelli veriler, deşifre kayıt formlarına aktarılmış, öğretmenlerin sınıf içi söylemlerinde kullandıkları sorular bir analiz birimi olarak belirlenmiştir. Öğretmen-öğrenen basit etkileşim örüntüsü öğretmen ve çocuk konuşma sırasına göre "T-S" türünde; kompleks etkileşim örüntüsü "Üçlü Etkileşim Örüntüsü Kataloğuna" göre "Başlat-Cevap-Değerlendir- Takip Sorusu- Açıklama" türünde; soruların yapısal türleri "açık uçlu-kapalı uçlu" türünde; soruların olası/gömülü bilişsel talep düzeyleri revize edilmiş Bloom Taksonomisinin "hatırlama-anlama-uygulama-analiz etme-değerlendirme-yaratma" türünde altı hiyerarşik basamağı göre kodlanmıştır. Araştırmanın sonucunda: öğretmen-çocuk basit etkileşim örüntüsünün öğretmen müdahalelerinin sık olduğu  "T-S-T-S" türünde;  kompleks etkileşim örüntüsünde en çok "Takip Sorusu" sorarak etkileşimde bulundukları; öğretmen sorularının yapısal türlerinin ağırlıklı olarak üst düzey düşünmeye sevk eden "Açık Uçlu" soru türünde olduğu gözlenmiştir. Bununla birlikte öğretmenlerin sorularının öğrenenlerde yarattığı olası bilişsel taleplerin; yüksek oranda (% 60,53) anlama ve  (% 23,37) hatırlama gibi düşük bilişsel düzeyde olduğu görülmüştür. Araştırmanın çıktıları göz önüne alındığında; okul öncesi öğretmenlerinin üretken sınıf ortamları oluşturabilmesi için soru sorma pratiklerini geliştirebilmeleri gerekmektedir. Bunun için öncelikle, öğretmenlerin soru sorma farkındalıklarını artırmak için,  hem yetiştirme sürecinde hem de geliştirme sürecinde soru sorma tekniklerinin kullanımına yönelik destekleme programları hazırlanması önerilebilir. Ayrıca Okul Öncesi Eğitim programında yer verilen kazanım ve göstergelerin yeniden gözden geçirilmesi ve bu kazanımların üst düzey becerileri desteklemesine yönelik çalışmalar yapılması önerilebilir.

Anahtar Sözcükler: Okul öncesi, Öğretmen soruları, Sınıf söylemi, Bilişsel talep

Abstract:
In this study, It is aimed to analyze the strategies and capacities of preschool teachers to ask questions in the classroom in depth. In this context, the contribution rates of preschool teachers to classroom discourse, the interaction patterns they use in classroom discourse, the structural derivatives of their questions and the cognitive demand levels of these questions were examined. The research conducted with 8 teachers and 125 children (48-72 months old) working in official kindergartens affiliated to the Ministry of National Education In the 2021-2022 academic year was designed as a case study. 25 video recordings obtained from in-class activities constitute the data source of the research. The questions used by the teachers in their classroom discourse were transferred to the deciphering registration forms of the teachers and determined as an analysis unit. The teacher-learner simple interaction pattern is of the "T-S" type according to the order of teacher and child speech; complex interaction pattern According to the "Triple Interaction Pattern Catalog" "Start-Answer-Evaluation-Follow Up Question-Explanation" type; structural types of questions are "open-ended-closed-ended"; The probable/embedded cognitive demand levels of the questions are coded according to the six hierarchical steps of the revised Bloom Taxonomy in the type "remembering-understanding-applying-analyzing-evaluating-creating". As a result of the research: T-S-T-S" type; in the complex interaction pattern, they interact by asking the "Follow-up Question" the most; It has been observed that the structural types of teacher questions are mainly in the "Open-Ended" question type, which prompts high-level thinking. However, the possible cognitive demands created by teachers' questions on learners; it was seen that there was a high rate of understanding (60.53%) and a low cognitive level such as remembering (23.37%). Considering the results of the research; In order to create academically productive classroom environments, preschool teachers need to be able to develop their questioning practices. For this purpose, first of all, in order to increase the awareness of teachers to ask questions, it may be recommended to prepare support programs for the use of questioning techniques both in the training process and in the development process. In addition, it may be recommended to review the achievements and Indicators included In the Preschool Education program and to carry out studies to support these achievements and skills at the highest level.

Keyword: Prechool education, Teacher questions, Discourse analysis, Cognitive Demand