Frankfurt Okulu ve doğa felsefesi
Frankfurt School and philosophy of nature
Yazar: CUMALİ DEMİREL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALUK AŞAR
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Aydınlanma = Enlightenment ; Doğa felsefesi = Nature philosophy ; Eleştirel kuram = Critical theory ; Frankfurt Okulu = Frankfurt School ; Çevre = Environment

Özet:
Modern hayat ekonomik, siyasal ve sosyal ilişkiler bağlamında kurulmuştur. Toplumlar, dönemin hâkimi olan dünya ülkeleri arasına girebilmek için sosyo-ekonomik, felsefi ve siyasal koşulları yeniden kurmaya çalışmıştır. Bireylerin, yaşadığı yüzyılın büyüsüne kapılarak, ihtiyaçları, arzuları ve amaçları yapısal değişikliğe uğramıştır. Modern hayatın getirdiği kavramlar toplumları ve bireyleri derinden etkileyerek dönüştürmüştür. Dolayısıyla bireylerin ve toplumların, doğaya ve çevreye karşı davranışları değişmiştir. Doğa ekonomik bir alana indirgenerek şeyleştirilmiştir. Bu bakımdan insan dışındaki diğer canlılar insan için sadece araçsal değere sahip olmuştur. Ancak günümüzde sadece doğa değil, insanlar da artık araçsallaşmadan nasibini almıştır. Frankfurt Okulu kendisine özgü olan 'eleştirel teori' bağlamında toplumun kültürünü, ekonomisini, var olan düşünce yapısını irdeleyerek toplumun bu tarz bir değişim ve dönüşümünü ortaya koymuştur. Frankfurt Okulu'na göre Popüler Kültür ve Aydınlanma, yaşamın her alanında ilerleme ve gelişme kaydederek Aydınlanmanın akıl anlayışının amacından sapmasına, insanın araçsallaştırılmasına, doğa ve çevreye ait değerlerin bozulmasına sebep olmuştur. Dolayısıyla bu tezin amacı Frankfurt Okulu'nu çevre ilişkisi ve tahribatı bağlamında incelemek, çevre ve doğa felsefesi bakımından nesnel aklın yerini öznel akla nasıl bırakıldığını göstermektir. Ayrıca tüketim toplumunda insanın nesne yerine nasıl geçtiğini araştırmak ve XX. yüzyılda yaşayan insanın varoluş amacını sorgulamaktır.  
Anahtar Kelimeler: Frankfurt Okulu, Eleştirel Teori, Aydınlanma, Doğa, Çevre.

Abstract:
Modern life is established in the context of economic, political and social relations. Societies tried to re-establish socio-economic, philosophical and political conditions in order to be among the countries of the world that dominated the period. Under the spell of the century in which individuals live, their needs, desires and goals have undergone structural changes. The concepts brought by modern life have transformed societies and individuals deeply. Therefore, the behavior of individuals and societies towards nature and the environment has changed. Nature has been reified by being reduced to an economic sphere. In this respect, other creatures other than human have only had instrumental value for humans. However, today, not only nature but also humans have received their share of instrumentalization. In the context of "critical theory" specific to the Frankfurt School, it has revealed the possibility of society's change and transformation by examining the culture, economy and existing mindset of the society. According to the Frankfurt School, Popular Culture and Enlightenment made progress and development in all areas of life, deviating from the purpose of the mental understanding of the Enlightenment, and instrumentalized human beings and corrupted nature and environmental values. Therefore, the purpose of this thesis is to examine the Frankfurt School in the context of its relation to the environment and its destruction, to show how objective reason is replaced by subjective mind in terms of environment and natural philosophy. In addition, to examine how humans are substitutes for objects in consumer society and to question the purpose of existence of man living in the 20th century.
Keywords: Frankfurt School, Critical Theory, Enlightenment, Nature, Environment.