Kadın folkloru ve toplumsal cinsiyet üzerinde kültürel kimliğin etkisi: Tavşanlı ilçesi Dedeler ve Beyköy örneği
The effect of cultural identity on women's folklore and gender: Tavşanlı district Dedeler and Beyköy example
Yazar: SELMA AYBARS
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ YOLCU
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Halk bilimi = Folklore ; Kadınlar = Women ; Kültürel kimlik = Cultural identity ; Kütahya-Tavşanlı = Kütahya-Tavşanlı ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Bir toplum içindeki alt gruplarda görülen kültürel farklılıklar toplumsal hayatın temel
gerçeği olarak kabul edilmektedir. Bir grubun kültürel kimliği ve toplumsal cinsiyet
algısının o grubun bireylerince üretilen folklor unsurlarını etkilediği açıktır. Temel
problemi kültürel kimlik ile toplumsal cinsiyet ilişkisini anlamak olan bu çalışmada
iki farklı toplumsal yapıya sahip köy yerleşmesinde kadın folkloru ve toplumsal
cinsiyet üzerinde kültürel kimliğin etkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmada
kadının cinsiyet kimliğiyle ilişkili folklor öğelerinin toplumsal cinsiyet olgusunun
inşasındaki rolü belirlenerek, iki farklı kültür bölgesi özelinde karşılaştırma
yapılmıştır. Çalışmada, kadınların toplumsal cinsiyet rollerinin mevcut durumuna
odaklanılmakla birlikte, bunlardaki değişim ve dönüşüm nedenleriyle birlikte gözler
önüne serilmeye çalışılmıştır. Tarihsel ve ekonomik etkenler de ele alınarak sonuçlar
elde edilmiştir. Bunların yanı sıra Tavşanlı yöresinin zengin kültür çeşitliliği içinde
kadın folklorunun yeri ve önemi saha çalışmasından elde edilen verilerle ortaya
çıkarılarak araştırma alanında toplumsal cinsiyet algısındaki farklılıkların ve
değişimin nedenleri belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmada doğumdan itibaren
başlayan, insanın kültürlenme süreci denilen olguyla ortaya çıkan toplumsal
cinsiyetin inşası ve bu kavramla ilişkilendirilen, kadınların üretmiş olduğu folklor
ürünlerinin kültürel kimlik üzerinde etkisi tespit edilerek incelenmiştir. Bu tez
çalışmasında, kadın bireylere özgü halk kültürünün ve bu kültüre bağlı gelişen cinsel
kimliklerin sosyokültürel yaşam ve kültürel kimliğin şekillenmesine ve böylece
toplumun temel dinamiklerinin sürdürülmesine olan etkisi de ele alınmıştır.
Çalışmanın giriş bölümünde araştırmanın problemi, konusu, amacı ve gerekçesi,
yöntemi, kuramsal çerçevesi, veri toplama araç ve teknikleri, veri toplama süreci
hakkında bilgi verilmiş, birinci bölümünde kavramsal çerçeveye dair terimler ele
alınmış, ikinci bölümünde kadın folkloruna dair veriler, kültürel kimlik ve aidiyet ile
toplumsal cinsiyetin belirleyici süreçleri ortaya konulmuştur. Çalışma, sonuç,
kaynakça, sözlü kaynaklar ve saha fotoğraflarından oluşan ekler kısmı ile son
bulmuştur.
Anahtar Sözcükler: Tavşanlı, Kütahya, Kültürel Kimlik, Toplumsal Cinsiyet, Kadın
Folkloru.

Abstract:
Cultural differences in sub-groups within a society are accepted as the basic truth of
social life. It is clear that the cultural identity and gender perception of a group
influenced the folkloric elements produced by the individuals of that group. In this
study the main problem is to understand the relationship between cultural identity
and gender, the effects of cultural identity on female folklore and gender in the
village settlement with two different social structures were tried to be revealed. In the
research, the role of folklore elements related to the gender identity of women in the
construction of the gender phenomenon was determined and compared in two
different cultural regions. In the study, while focusing on the current situation of
women's gender roles, the reasons of change and transformation are tried to be
revealed. Historical and economic factors were also evaluated, and results were
obtained. In addition to this, the place and importance of female folklore in the rich
cultural diversity of the Tavşanlı region was revealed with the data obtained from the
field study and the reasons of the differences in the perception of gender and the
reasons of the change in the research area were tried to be determined. In the study,
the construction of gender, starting from birth, emerged by the phenomenon called
human culturing process, and the effects of the folklore products produced by women
related to this concept on the cultural identity were determined and examined. In this
thesis, the effects of the folk culture specific to women individuals and the sexual
identities related to this culture on shaping sociocultural life and cultural identity and
thus maintaining the basic dynamics of society are also discussed. In the introduction
part of the study, the problem of the study, the subject, the purpose and the rationale,
the method, the theoretical framework, the data collection tools and techniques,
information about the data collection process, the first part of the conceptual
framework terms, the second part of the data on women's folklore, cultural identity
and belonging and gender-determining processes. The study ended with the results,
bibliography and field photographs.
Keywords: Tavşanlı, Kütahya, Cultural Identity, Gender, Women's Folklore.