Evre 3 ve evre 4 kronik böbrek hastalığı olan hastaların son dönem böbrek yetmezliğine ilerlemesini tahmin etmede "böbrek yetmezliği risk denklemi"nin kullanılması
The use of "kidney failure risk equation" to estimate the progression to end-stage renal failure in patients with stage 3 and stage 4 chronic renal disease
Yazar: ENSAR AYDEMİR
Danışman: PROF. DR. İZZET HAKKI ARIKAN
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek fonksiyon testleri = Kidney function tests ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Glomerüler filtrasyon = Glomerular filtration ; Glomerüler filtrasyon hızı = Glomerular filtration rate ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Risk analizi = Risk analysis ; Risk faktörleri = Risk factors ; Risk tahmini = Risk forecasting

Özet:
Giriş ve Amaç: Kronik böbrek hastalığı (KBH), çeşitli nedenlere bağlı olarak gelişen böbrek yapı ve fonksiyonlarındaki bozukluğu tanımlamaktadır. KBH, glomeruler filtrasyon hızı (GFH) değerlerine göre evrelere ayrılmaktadır. Ancak GFH değerleri hastalık evrelemesinde kullanılmasına rağmen progresyonu göstermede tek başına yeterli olamamaktadır. Son dönemde yapılan çalışmalarda KBH'nın progresyonunu tahmin etmede çeşitli modeler üzerinde durulmuştur. Bu modellerden bir tanesi Tangri ve arkadaşları tarafından demografik ve laboratuvar değerlerinin kullanılarak oluşturduğu böbrek yetmezliği risk denklemidir (BYRD). Bu model evre 3-5 KBH'larında son dönem böbrek yetmezliğine (SDBY) ilerleme riskini hesaplanmaktadır. Bu model Kuzey Amerika, bazı Avrupa ve Asya toplumları üzerinde çalışılmasına rağmen, Türk toplumunda çalışılmamıştır. Çalışmamızın amacı bu modelin ülkemizdeki KBH'larında kullanımının sonuçlarını saptamaktı.
Gereç ve Yöntem: Nefroloji Polikliniği'nimizde 2010-2016 yılları arasında izlenen evre 3 veya evre 4 KBH'ı bulunan yaşları 18-90 arasında olan ve izlem süresi en az 2 yıl olan toplam 340 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların dosya kayıtlarından retrospektif olarak demografik ve laboratuvar verileri elde edilmiştir. BYRD (4 değişkenli) kullanılarak başlangıçta hastalar 2 yıılda SDBY riski açısından düşük-orta risk (<%20) ve yüksek risk (≥%20) olarak iki gruba ayrılmıştır. İki yılın sonunda renal replasman tedavisine başlayan hastalar belirlenmiştir. Çalışmada ROC (Receiver Operating Characteristic) eğrisi kullanılarak bu modelin duyarlılığı ve özgüllüğü hesaplanmıştır..
Bulgular: Hastaların %44.3'ü (n= 109) kadın, ortalama yaşları 65.3 ± 12.4 yıl ve diyabet sıklığı %56.5 idi. Başlangıçta hastalarda %50.8'i (n=125) evre 3, %49.2'si (n=121) evre 4 KBH bulunuyordu. Hastaların BYRD (4 değişkenli) modeli ile hesaplanan 2 yıllık SDBH gelişme riski ortanca %6.85 (0.12-57.5) olarak saptandı. Başlangıçta hastaların %17.9'unda yüksek risk (risk>%20), %82.1'inde düşük ve orta risk (risk<%20) varlığı saptandı. BYRD'nin SDBY son gelişmesini öngörmesi açısından duyarlılığı %48.9 (34.08-63.94), özgüllüğü %89.45 (84.32-93.35), pozitif prediktif değeri %52.3 (36.69-67.54), negatif prediktif değeri %88.12 (82.84-92.24) olarak bulundu. Hasta popülasyonumuzda 4 değişkenli modelin ROC-AUCs değeri 0.69 (95% CI 0.60–0.79) idi (p=0.0001). Lojistik regresyon analizinde, başlangıç albüminüri, GFH ve renin aldosteron sistem blokaj tedavisi. SDBY gelişme riski için bağımsız risk faktörleri olarak saptandı.
Tartışma ve Sonuç: BYRD (4 değişkenli) modelinin Türk popülasyonunda Evre 3-4 kronik böbrek hastalığında 2.yılda SDBY gelişmesini öngörmedeki c-istatistik değeri diğer popülasyonlara göre daha düşük bulunsa da bir Avrupa kohortuna yakın sonuçlar elde edilmiştir ve istatistiki olarak anlamlıdır. Bu denklemin Türk popülasyonu için uygunluğunun belirlenmesinde ülkemizde yapılacak çok merkezli, daha çok sayıda hasta içeren çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Sözcükler: Böbrek yetmezliği risk denklemi, son dönem böbrek hastalığı

Abstract:
Introduction and Objective:
Chronic renal disease (CKD) describes the impairment of kidney structure and function due to various causes. CKD is graded according to glomerular filtration rate (GFR). Despite GFR values are used in disease grading, they are not sufficient to show progression alone. Recent studies have focused on various models for estimating the progression of CKD. One of these models is the renal failure risk equation (KFRE) which Tangri et al. found using demographic and laboratory values. This model calculates the risk of progression to the end-stage renal failure (ESRD) among patients who have stage 3-5 CKD. This model has been studied on the societies of North America, some parts of Europe and Asia, but it has not been studied in Turkish society. The aim of our study was to determine the results of its use for the patients with CKD in our country.
Materials and Method:
A total of 340 patients with stage 3 or stage 4 CKD between the ages of 18-90 who were followed-up for at least 2 years between the years 2010-2016 in Nephrology Outpatient Clinic of Marmara University Pendik Education and Research Hospital were included in the study. Demographic and laboratory data were obtained retrospectively from the medical records of the patients. Using KFRE (4 variants), patients were preliminarily divided into two groups as low-intermediate risk (<20%) and high risk (≥ 20%) for the development ESRD within the period of 2 years of follow-up. Patients who started renal replacement therapy were identified at the end of two years. The sensitivity and specificity of this model were calculated using the ROC (Receiver Operating Characteristic) curriculum.
Results
Fourty four percent (n = 109) of the patients were female, mean age was 65.3 ± 12.4 years and the frequency of diabetes was 56.5%. 50.8% (n = 125) of the patients involved in the study had stage 3 and 49.2% (n = 121) of them had stage 4 CKD. The ESRD development risk for 2 years has calculated as %6.85(0.12-57.5) for average by using KFRE model (4 variants). Initially, it has detected as 17.9% of patients had high risk (risk> 20%), and 82.1% of them had low and moderate risk (risk <20%). The sensitivity and the specifity of KFRE were %48.9 (34.08-63.94) and %89.45 (84.32-93.35) for predicting the development of ESRD, respectively. The positive predictive and the negative predictive value were calculated as %52.3 (36.69-67.54) and %88.12(82.84-92.24), respectively.
The ROC-AUCs value of the 4 variant models in our patient population was 0.69 (95% CI 0.60-0.79) (p = 0.0001). In the logistic regression analysis, baseline albuminuria, GFR, and renin-aldosterone system blockage therapy were related to developing ESRD.
Discussion and Conclusion:
Despite measured c-statistics value using KFRE model (4 variants) for predicting the ESRD of Turkish patients with 2 years history of stage 3-4 CKD was lower than other populations though the c statistics value was found similar with an Europian cohort study's and it is statisfically significant. There is a necessity for multi-centered studies involving a greater number of patients to be carried out in our country for the purpose of detecting suitability of this equation to the Turkish society.
Key words: Kidney failure risk equation, end stage renal disease