Adli dilbilim açısından idam mahkûmlarının son sözlerindeki duygu durumlar
The moods in the last words of condemned prisoners in terms of forensic linguistics
Yazar: AYDAN FİNCAN
Danışman: DOÇ. DR. BAŞAK UYSAL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Adli dil bilim = Forensic linguistics ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Duygudurum = Mood ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Söylem bilim = Discourse science ; Tutuklular = Prisoners ; Ölüm cezası = Death penalty

Özet:
Bu araştırmayla idam mahkûmlarının son sözlerindeki duygu durumları tespit etmek amaçlanmıştır. Bu doğrultuda idam mahkûmlarının son sözlerindeki sözcük sayısı, duygu durumlar, bu duygu durumlara ilişkin anahtar kelimeler, maktule yakınlık ile duygu durum ifadeleri arasındaki ilişki ve sıklıkla bir arada kullanılan duygu durumlar araştırılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmış ve gömülü teorinin aşamaları takip edilmiştir. Araştırma, dil becerilerinin kuramsal yapısıyla adli dilbilim verilerini birleştirerek duygu durum tespitine yönelmesi bakımından ilk olma özelliğine sahip olmakla birlikte Türkçe eğitimine yönelik program tasarlayıcıları, materyal hazırlayıcıları ve dil eğitimcilerine veri sağlaması açısından önem arz etmektedir. Çalışma dokümanı, 1982-2019 yılları arasında Teksas Huntsville Hapishanesinde idam edilen mahkûmların son sözlerinden oluşmaktadır. Çalışma sonucunda elde edilen verilere göre, idam mahkûmlarının son sözlerindeki ortalama sözcük sayısı 103 olarak belirlenmiştir. Mahkûmların son sözlerinde en az 1, en fazla 1268 sözcük kullandıkları görülmüştür. İdam mahkûmlarının son sözlerinde 16 farklı duygu durum tespit edilmiştir. Bununla birlikte susmayı tercih eden 114 mahkûmun sessizliği de bir duygu durum kabul edilmiş ve toplam 17 duygu durum incelenmiştir. Tespit edilen duygu durumlar alfabetik olarak şunlardır: Af dileme, devamlılık, inanç, inkâr, kabullenme, kefaret, korku, mizah, nasihat, suskunluk, öfke, sevgi, telkin, teşekkür, üzüntü, vasiyet, veda. En yüksek frekansa sahip duygu durumun sevgi, en düşük frekansa sahip duygu durumun ise korku olduğu görülmüştür.  Buradan hareketle 16 duygu durum için en sık kullanılan anahtar kelimeler belirlenmiştir. İdam mahkûmlarının maktule yakınlık derecesi, tanıdık ve tanınmayan kişi olarak incelenmiştir. Maktul ve mahkûm arasındaki yakınlık derecesine göre duygu durumlar incelendiğinde tüm duygu durumları gösteren sıralamayla anlamlı bir farklılık olmadığı, sadece belli başlı duygu durumların yer değiştirdiği görülmüştür. Maktulün tanıdık olduğu durumlarda son sözlerde sevgi, devamlılık ve inanç duygu durumları ilk sıralarda yer alırken maktulün tanınmadığı durumlarda sevgi, inanç ve telkin duygu durumları ön plandadır. Üzüntü ve inkâr (masumiyet iddiası)  duygu durumu, maktulün tanıdık olduğu durumlarda maktulün tanıdık olmadığı durumlara göre öne çıkmaktadır. Bununla birlikte sevgi, devamlılık, inanç, telkin ve teşekkür duygu durumlarının sıklıkla bir arada kullanıldığı görülmüştür. Çalışma sonuçlarının disiplinler arası çalışmaları önceleyen alan araştırmacılarına, kurumlara ve lisans/lisansüstü program tasarımcılarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the moods in the final words of the condemned prisoners. Accordingly, the number of words in the final words  of the condemned prisoners, moods, keywords related to these moods, relationship between affinity with victim and moods as wells as moods  frequently used  together were investigated.. In the study, document analysis, one of the qualitative research methods, was used and steps of Grounded Theory was followed. This study has the quality of being first in that it combines the theoretical structure of language skills with forensic linguistics data in order to determine moods. Besides, it is important in terms of providing data to program designers, material makers and language educators, which intends Turkish education. Working document of the study consists of final words of the prisoners who were sentenced to death in Texas Huntsville Unit between 1982-2019. According to the data results of the study, the average number of words in the final words of the condemned prisoners was identified as 103.  It was seen that prisoners use at least 1, at most 1268 words in their final words. 16 moods were identified in the final words of the condemned prisoners. However, the silence of 114 prisoners who preferred to be quiet was accepted as a mood and 17 moods were examined in total. The determined moods in alphabetical order are: acceptance, advice, anger,  apologetic, continuity, denial (claim of innocence), faith, farewell, fear, love, penance,  sense of humor, silence, sorrow, suggestion, thanks and will. It was seen that the most frequent mood was love and the least frequent mood was fear. Based on the information, 6 key words used most frequently for 16 moods were identified. The affinity degree of the condemned prisoners with the victim was examined as a familiar and unfamiliar person. As the moods were examined according to the affinity degree, it was seen that there was no significant difference between the man and the order showing all moods, and that certain moods replaced. Love, continuity and faith moods are the top priorities with familiar people whereas love, faith and suggestion are at the forefront with unfamiliar people. Moods of sorrow and denial (claim of innocence)are partly prominent in the murders committed against familiar persons. However, it was observed the love, continuity, faith, suggestion and thanks moods were frequently used together. It is thought that the results of the study will be useful for field researchers, institutions that prioritize interdisciplinary studies, and curriculum designers for higher education.