Ulusötesi şirketler ve küresel etkileri
Transnational corporations and their global effects
Yazar: ZERRİN KILIÇARSLAN
Danışman: PROF. DR. CİHAN DURA
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Uluslararası işletmeler = International enterprises ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Bu çalışmada ulusötesi şirket olgusu, bunların ekonomik gücünün artışı ve bu şirketler tarafından yapılan doğrudan yabancı yatırımların ülkelerin ekonomik büyümeleri üzerine etkisinin ortaya konması amaçlanmıştır.Çalışmamızda ulusötesi şirketler ile ulus devletleri güç kavramı bağlamında inceleyen literatürün taranmasına ve ulusötesi şirketlerin ulus devletlerin gücü üzerindeki etkisi ile ilgili literatürün ortaya konmasına önem verilmiştir.Ulusötesi şirketler tarafından yapılan doğrudan yabancı yatırımların ekonomik büyüme üzerine etkisinin aynı anda kısa ve uzun dönemli değişkenlerle ortaya konulması da çalışmamızda özellikle üzerinde durduğumuz bir nokta olmuştur.Çalışmada farklı yazarların bakış açılarıyla ulusötesi şirket kavramı ve bu şirketlerin zaman içindeki gelişimi ortaya konmuştur. Ardından ulusötesi şirketler ve ulus devletlerin gücü ile ilgili literatür taraması yapılmıştır. Bu tarama sonucunda yazarların iki farklı görüş etrafında toplandığı görülmüştür. Bunlardan birincisi ulusötesi şirketlerin ulus devletlerin gücünü azalttığı görüşü, diğeri ise ulusötesi şirketlerin ulus devletlerin gücünü azaltmadığı görüşüdür.Güç kayması etkisini göstermek amacıyla yaptığımız uygulamada ekonomik gücün ulus devletlerden ulusötesi şirketlere kaydığı sonucuna ulaşılmıştır.Ulusötesi şirketlerin ekonomik büyüme etkisi yaptıkları doğrudan yabancı yatırımlarla kendini gösterir. UÖŞ yatırımlarının ekonomik büyüme etkisi literatürde yabancı yatırım bağımlılığı ve ekonometrik çalışmalar olmak üzere iki yaklaşımla incelenmektedir.Ulusötesi şirketler tarafından yapılan doğrudan yabancı yatırımların ekonomik büyüme üzerine etkisini 1980-2009 dönemi için analiz ettiğimiz uygulama sonucunda akım değişkenlerinin doğrudan yabancı yatırımların ekonomik büyüme üzerine etkisinin pozitif uzun dönemde ise negatif olduğu ortaya konmuştur.Anahtar kelimeler: Ulusötesi şirketler, güç kavramı, ulus devlet, ekonomik büyüme, doğrudan yabancı yatırım, panel veri analizi, Hausman testi

Abstract:
In this study, it is aimed at revealing the concept of transnational corporations and the increase in the economic power of these corporations and the effects of foreign direct investments by these corporations on the economic growth of countries.In our study, it was focused on the literature on transnational corporations and nation- states in the context of the concept of power and the literature on the effect of transnational corporations on the power of nation states.Another point is that we paid attention to our study that the effect of direct foreign investments by transnational corporations on the economic growth was also proved short and long term variables at the same time.The concept of transnational corporations and the development of these corporations over time by different writers points of view in the study were explained. Later it was seen that the writers had been gathered around two different views. The first of these is the view that transnational corporations decrease the power of nation states and the other is the view that transnational corporations do not decrease the power of nation-states.In the empirical work done in order to show the shift of the economic power to transnational corporations, it has been seen that the power has shifted from nations to transnational corporations.The impact of transnational corporations on the economic growth manifests itself with foreign direct investments. The impact of transnational corporations on the economic growth is examined in two appoaches as dependence of foreign investment and as general econometric studies in the litarature.When we analyze the impact of the foreign direct investments by transnational corporations on the economic growth for period 1980?2009, it was proved that the impact of the foreign direct investments on the economic growth had been positive in the short term and negative in the long term.Key words: transnational corporations, the concept of power, the nation-state, economic growth, foreign direct investment, panel data analysis, Hausman test