İnşaat sektörü çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği kültürü düzeylerinin, güvenli davranışları üzerindeki etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of construction sector employees on the occupational health and safety culture levels and safe behaviors
Yazar: AHU CANAN AYDURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP FERİDE OLCAY
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Güvenli davranış = Dependable behaviour ; İnşaat işçileri = Construction workers ; İnşaat sektörü = Construction sector ; İş güvenliği = Work safety ; İş kazaları = Occupational accidents ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Çalışma ortamında iş kazalarına neden olacak tehlikelerin belirlenmesi ve söz konusu
iş kazalarının önüne geçilebilmesi için gereken çalışmaların yasal zorunluluklara
uygun olarak yapılması şarttır. Fakat iş kazaları sayısal verileri değerlendirildiğinde,
yapılan teknik ve yasal düzenlemelerin yeterli olmadığı görülmektedir. Öncelikle
toplumsal açıdan, sonrasında ise örgüt ve çalışanların iş sağlığı ve güvenliği kültürünü
benimsemeleri büyük önem arz etmektedir. Örgütlerde İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG)
kültürünün geliştirilmesi için yönetim kademesinden başlayarak, çalışanları da
etkileyebilecek bir iş sağlığı ve güvenliği sisteminin oluşturulması gerekmektedir.
İşletmenin iş sağlığı ve güvenliğine verdiği önemle birlikte, hem maddi hem manevi
fayda sağlayacağı aşikardır. İşletmelerde yönetimin İSG konusundaki bakış açısı,
çalışanlara yansıyacak ve bu kültür ilerleyen süreçte güvenli davranış eğilimine
dönüşecektir. Araştırmanın konusunu oluşturan İSG kültürünün güvenli davranışlar
üzerindeki etkisinin incelenmesi için dünyada ve ülkemizde ekonomiler için lokomotif
konumda bulunan ve iş kazalarının yoğun bir şekilde gerçekleştiği inşaat sektörü tercih
edilmiştir. Araştırmanın örneklemini İstanbul'da bulunan üç farklı konut inşaatı
projesinde 201 çalışan kişi oluşturmaktadır.
Bu çalışmanın amacı, çalışanların İSG kültürü ile güvenli davranış düzeylerini
belirlemek ve İSG kültürünün çalışanların güvenli davranışları üzerindeki etkisini
ortaya koymaktır. Araştırmanın diğer bir amacı da, demografik değişkenlerle İSG
kültürü ve güvenli davranışlarla olan ilişkisini incelemektir. Çalışmada İSG kültürünü
ölçmek için Olcay'ın (2021) ''İSG Kültürü Ölçeği'', güvenli davranışı ölçmek için ise
Dursun'un (2011) ''Güvenli Davranış Ölçeği'' kullanılmıştır.
İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürü ve Güvenli Davranış Ölçeklerinden elde edilen
puanların dağılımını incelemek için Kolmogorov-Smirnov normallik testi
uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar, ölçme araçlarından elde edilen puanların normal
dağılıma sahip olmadığını göstermiştir. Bu doğrultuda, parametrik olmayan analiz
teknikleri kullanılarak verilerin analiz edilmesine karar verilmiştir.
Yapılan araştırma sonucu elde edilen bulgulara göre, çalışanların demografik
özelliklerinin İSG kültürü algıları ve güvenli davranışları üzerinde çok fazla etkiye
sahip olmadığı sonucuna varılmıştır. Araştırmaya katılan kişilerin gelir düzeyine göre
genel iş güvenliği farkındalığı İSG kültürü ölçeği toplam puanları anlamlı bir farklılık
göstermiştir. Çocuk sahibi olmayan çalışanların İSG eğitimi-iletişim puanları anlamlı
olarak daha yüksek bulunmuştur. . Herhangi bir yakını iş kazası geçiren çalışanların iş
sağlığı güvenliği kültürü ölçeği toplam puanları anlamlı olarak daha yüksek
bulunmuştur. İş sağlığı ve güvenliği kültürü ölçeği toplam puanları arttıkça, Güvenliğe
uyma, güvenliğe katılma ve güvenli davranış ölçeği toplam puanlarının da arttığı
gözlenmiştir.

Abstract:
In order to determine the dangers that will cause work accidents in the working
environment and to prevent these occupational accidents, it is necessary to carry out
the necessary work in accordance with the legal requirements. However, considering
the numerical data of occupational accidents, it is seen that the technical and legal
regulations made are not sufficient. First of all, it is of great importance for the
organization and employees to adopt the occupational health and safety culture. In
order to improve the Occupational Health and Safety (OHS) culture in organizations,
it is necessary to establish an occupational health and safety system that can affect
employees, starting from the management level. It is obvious that the company will
provide both material and moral benefits, together with the importance it attaches to
occupational health and safety. The management's point of view on OHS in businesses
will be reflected on the employees and this culture will turn into a safe behavior
tendency in the future. In order to examine the effect of OHS culture, which is the
subject of the study, on safe behaviors, the construction sector, which is the locomotive
for economies in the world and in our country and where occupational accidents occur
intensely, was chosen. The sample of the research consists of 201 working people in
three different construction projects in Istanbul.
The aim of this study is to determine the OHS culture and safe behavior levels of the
employees and to reveal the effect of OHS culture on the safe behaviors of the
employees. Another aim of the study is to examine the relationship between
demographic variables, OHS culture and safe behaviors. In the study, "OHS Culture
Scale" by Olcay (2021) was used to measure OHS culture, and "Safe Behavior Scale"
of Dursun (2011) was used to measure safe behavior.
Kolmogorov-Smirnov normality test was applied to examine the distribution of scores
obtained from Occupational Health and Safety Culture and Safe Behavior Scales. The
results obtained showed that the scores obtained from the measurement tools do not
have a normal distribution. Accordingly, it was decided to analyze the data using
nonparametric analysis techniques.
According to the findings obtained as a result of the research, it has been concluded
that the demographic characteristics of the employees do not have much effect on their
perceptions of OHS culture and safe behaviors. The total scores of the general
occupational safety awareness OHS culture scale showed a significant difference
according to the income level of the people participating in the study. OHS trainingcommunication scores of employees who do not have children were found to be
significantly higher. . Occupational health and safety culture scale total scores of
employees whose relatives had an occupational accident were found to be significantly
higher. It was observed that as the total scores of the occupational health and safety
culture scale increased, the total scores of the scale of compliance with safety,
participation in safety and safe behavior also increased.