Tedarik zinciri yönetiminde tedarikçi seçimi sistemine ait bir karar destek modeli geliştirilmesi ve uygulama sonuçlarının değerlendirilmesi
Developing a decision support model for supplier selection system in supply chain management and evaluation of application results
Yazar: SELÇUK ŞEN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN BAŞLIGİL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Karar destek sistemleri = Decision support systems ; Karar verme teknikleri = Decision making techniques ; Tedarik zinciri yönetimi = Supply chain management ; Tedarikçi seçim = Supplier selection

Özet:
Birçok sektörde, hammaddelerin ve malzemelerin maliyeti ürün maliyetinin önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Bu şartlar altında, satınalma departmanı maliyet düşürmede önemli bir rol oynamaktadır. Satınalma fonksiyonunun en önemli konularından biri de, her tür işletme için ihtiyaç duyulan malzeme, hizmet ve ekipmanın edinimini kapsayan tedarikçi seçimi konusudur. Bir satınalma yöneticisi için en zor kararlardan biri uygun tedarikçilerin seçimidir. Bu kararlar genellikle, eksik bilgi, kalitatif kriterlerin varlığı ve tercihlerin belirsizliği gibi nedenlerle karmaşıklaşmaktadır.Tedarik zinciri yönetimi literatüründe tedarikçi seçimine yönelik çok sayıda karar modeli bulunmaktadır. Bu modellerde en çok ilgi tedarikçi seçim sürecinde son safha olan, seçim aşamasında yoğunlaşmaktadır. Bununla beraber, son seçim aşamasının kalitesi büyük ölçüde, bu aşamaya gelinceye kadar gerçekleştirilen önceki aşamaların kalitesine bağlıdır. Bu sebeple, ?Tedarik Zinciri Yönetiminde Tedarikçi Seçimi Sistemine Ait Bir Karar Destek Modeli Geliştirilmesi ve Uygulama Sonuçlarının Değerlendirilmesi? konulu bu tez çalışmasında, tedarikçi seçim sürecinin tüm aşamalarını kapsayan bir karar destek modeli sunulmaktadır. Geliştirilen model, problem formülasyonu, kriter formülasyonu, tedarikçi niteliklerinin belirlenmesi ve son seçim aşamaları olarak tanımlanan dört ana kısımdan oluşmaktadır. Karar vericileri desteklemek için modelin her aşamasında farklı karar verme metotlarının kullanımı önerilmektedir.Geliştirilen model problemin tanımından, etkin tedarikçiler arasından son seçimin yapılmasına ve sipariş miktarlarının atanmasına kadar tüm aşamaları ile bir elektronik firmasında uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar modelin pratikte uygulanabilirliğini göstermiştir. Ayrıca, senaryo analizleri ile test edilen model sonuçlarının geçerliliği firma yöneticileri tarafından da doğrulanmıştır.Anahtar kelimeler: Tedarik zinciri yönetimi, tedarikçi seçimi, karar destek sistemi, karar verme metotları

Abstract:
In most industries, the cost of raw materials and component parts constitutes the main cost of a product. In these circumstances, the purchasing department can play a key role in cost reduction. One major aspect of the purchasing function is supplier selection, which includes the acquisition of required material, services and equipment for all types of business enterprises. Selecting the right suppliers is always a difficult task for the purchasing manager. These decisions are typically complicated for several reasons such as incomplete information, additional qualitative criteria and imprecise preferences.In supply chain management literature, there are many decision models for supplier selection. In these models, most attention has so far been paid to the choice phase, which is the last phase of the supplier selection process. However, the quality of the final choice phase is largely dependent on the quality of the steps prior to that phase. Therefore, in this thesis study, titled ?Developing a Decision Support Model for Supplier Selection System in Supply Chain Management and Evaluation of Application Results?, a decision support model that covers all phases of supplier selection process is presented. This model consists of four main phases, namely, problem formulation, formulation of criteria, determining supplier qualifications and final choice. Different decision making methods are proposed to assist decision makers in each phase of the model.The all phases of the presented model from initial problem definition, over the final choice among the qualified suppliers, to the order quantity allocation are applied in an electronic company. The results demonstrate the feasibility of applying the presented model in practice. In addition, the validity of the model results that is tested via scenario analyses is verified by the managers in the company.Keywords: Supply chain management, supplier selection, decision support system, decision making methods.