Açık ders malzemeleri platformlarının yaşam boyu öğrenme perspektifinde incelenmesi
Examination of open courseware platforms from lifelong learning perspective
Yazar: HARUN AKSAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET ARSLAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Bilişim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Açık ders malzemeleri = Open course ware ; Elektronik öğrenme = Electronic learning ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Uzaktan öğretim = Distance instruction ; Yaşam boyu öğrenme = Lifelong learning

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, açık ders malzemeleri platformlarının yaşam boyu öğrenme perspektifinde incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda (1)açık ders malzemeleri platformlarının standartlarını belirleyen ve/veya akreditasyon işlemlerini yürüten bir kurum olup olmadığı araştırılmış, (2)yapılan araştırmalar neticesinde böyle bir kurumun olmadığı ancak Dünya çapında önde gelen ve bilinirliği ve kullanışlılığı yüksek olan Açık Ders Malzemeleri platformlarının birbirlerinden bağımsız hazırlama kılavuzlarının ve benzeri geliştirme ve sunum ilkelerinin var olduğu tespit edilmiş, (3)bu tür kılavuzlar, geliştirme ve sunum ilkeleri ile literatürde açık ders malzemeleri platformları ile ilgili yer alan bilimsel görüş ve ilkeler toparlanarak bu görüş ve ilkeler doğrultusunda açık ders malzemeleri platformlarını değerlendirecek bir taslak form oluşturulmuş, (4)taslak form Lawshe (1975)'nin geliştirmiş olduğu model baz alınarak uzman görüşlerine sunulmuş ve geçerli nihai ölçek elde edilmiş, (5) ölçek geliştirme işleminden sonra Dünya'da bulunan açık ders malzemeleri platformlarının Alexa ve PageRunk uygulamaları ile bilinirlik ve kullanırlık seviyeleri tespit edilmiş, (6) bilinirlik ve kullanırlık seviyeleri tespit edilen açık ders malzemeleri platformlarından yerli ve yabancı olmak üzere en üst seviyedeki 2 şer tanesinin incelenmesine karar verilmiş, (7)bu dört platform uzman görüşleri ile son şekli verilen geçerli ölçek ile iki farklı uzman tarafından incelenmiş, (8) bu iki uzmanın değerlendirmeleri arasındaki ilişkinin yüksek seviyede pozitif bir ilişki olduğu tespit edilmiş ve yüksek seviye bu pozitif ilişkinin iki farklı uzmanın değerlendirmelerinin birbirine çok yüksek seviyede benzer olduğu tespit edilmiş, (9) yapılan bu değerlendirme sonuçları incelenerek sunulmuş ve (10) açık ders malzemeleri platformlarının yaşam boyu öğrenme perspektifinde değerlendirmesi tamamlanarak bu platformların hali hazırdaki durumları raporlaştırılmış, ilgili alan yazına katkı sağlayacak sonuçlara ulaşılmış ve konu ile ilgili öneriler getirilmiştir.  
Bu araştırmada kullanılan ölçeğin geliştirme aşamasında 6 basamaklı bir yol izlenmiştir. Lawshe (1975)'nin geliştirmiş olduğu model baz alınarak yapılan çalışmalar şu şekilde gerçekleştirilmiştir: (1)alan uzman grubunun oluşturulması, (2) aday ölçek formlarının hazırlanması, (3) uzman görüşlerinin elde edilmesi, (4) maddelere ilişkin kapsam geçerlilik oranlarının elde edilmesi, (5)ölçeğe ilişkin kapsam geçerlilik indekslerinin elde edilmesi ve (6)kapsam geçerlilik oranları/indeksi ölçütlerine göre nihai formun oluşturulması. 
Oluşturulan nihai form (1)genel , (2)kullanım kolaylığı, (3)navigasyon – yönlendirme, (4)geri bildirimler, (5)hata bildirimleri, (6) içerik, (7) renk kullanımı, (8) görsel öğe, (9) görüntü düzeni, (10)metin dosyaları, (11) sunum dosyaları, (12)animasyon dosyaları, (13)video dosyaları, (14)sertifikasyon sistemi, (15) raporlama sistemi ve (16) genel toplam kategorini içermektedir.
Bu çalışmada yabancı ve yerli 2 şer adet olmak üzere 4 farklı platform seçilmiştir. Her bir platformdan 2 ders, toplamda 8 ders incelenmek üzere seçilmiştir. Bu platformlar M.I.T., Coursera , ODTÜ ve TÜBA'dır. Açık ders malzemeleri platformlarını değerlendirme ölçeği ile puanlar 100 üzerinden verilmiştir. Bu inceleme ilgili kategorinin aldığı puanın olması gereken maksimum seviye olan 100 puanına göre seviyesini göstermektedir. Genel kategorisinden MIT 67, Coursera  99, ODTÜ 46 ve TÜBA 62 puan; kullanım kolaylığı  kategorisinden MIT 73, Coursera 100, ODTÜ 40 ve TÜBA 59 puan, navigasyon – yönlendirme kategorisinden MIT 75, Coursera  100, ODTÜ 100 ve TÜBA 100 puan, geri bildirimler kategorisinden MIT 73, Coursera  100, ODTÜ 50 ve TÜBA 60 puan, hata bildirimleri kategorisinden MIT 80, Coursera  100, ODTÜ 60 ve TÜBA 63 puan, içerik kategorisinden MIT 72, Coursera  100, ODTÜ 48 ve TÜBA 50 puan, renk kullanımı kategorisinden MIT 67, Coursera  100, ODTÜ 70 ve TÜBA 60 puan, görsel öğe kategorisinden MIT 65, Coursera  100, ODTÜ 55 ve TÜBA 60 puan, görüntü düzeni kategorisinden MIT 72, Coursera  100, ODTÜ 65 ve TÜBA 80 puan, metin dosyaları kategorisinden MIT 68, Coursera  71, ODTÜ 64 ve TÜBA 93 puan sunum dosyaları kategorisinden MIT 73, Coursera  78, ODTÜ 63 ve TÜBA 43 puan, animasyon dosyaları kategorisinden MIT 0, Coursera  0, ODTÜ 0 ve TÜBA 0 puan, video dosyaları kategorisinden MIT 62, Coursera  73, ODTÜ 33 ve TÜBA 77 puan, sertifikasyon sistemi kategorisinden MIT 0, Coursera  50, ODTÜ 25 ve TÜBA 0 puan, raporlama sistemi kategorisinden MIT 100, Coursera  95, ODTÜ 15 ve TÜBA 80 puan ve genel toplamdan MIT 59, Coursera  86, ODTÜ 46 ve TÜBA 58 puan almıştır. Ölçeğin bütününü içeren genel toplam kategorisi göz önüne alındığında araştırmacı tarafından incelenen 1 ders Fen Bilimlerinden, 1 ders de Sosyal Bilimlerden olmak üzere seçilen 2 şer derse ait içeriklerden MIT olması gerekenin %59'unu, Coursera  %86'sını, ODTÜ %46'sını ve TÜBA %58'ini karşılamaktadır. Yine genel toplam göz önüne alındığında yerli açık ders malzemeleri platformları olması gerekenin %52'sine sahipken yabancı açık ders malzemeleri platformları %72'sine sahiptir. Ayrıca incelenen bu dört platform hazırlama kılavuzları ve benzeri geliştirme ve sunum ilkeleri göz önüne alınarak oluşturulan ölçekten taşıması gereken özelliklerin %62'sini karşıladıkları tespit edilmiştir. 
Bu bulgulardan elde edilen sonuçlar doğrultusunda (1) platform kurmanın tek başına iyi bir Açık Ders Malzemeleri Platformu kurmak anlamına gelmediği, içerik geliştirme noktasında önemli AR&GE çalışmaları yapılması, (2)platformlardaki ders içeriklerinde ortalama bir kaliteye ulaşılması için kalite birimleri oluşturulması, (3)platformlarda özellikle akademik çalışmalarda kullanılmak üzere raporlar verebilecek mekanizmalar oluşturulması, (4)ders içeriklerinde birden fazla duyuya hitap eden medyalar tercih edilmesi, (5)öğretim teknolojileri çalışmalarında üniversitelere AR&GE desteği verecek birimler oluşturulması, (6)üniversitelerin açık üniversite anlayışına geçmesi ve e-ders kavramına yatırım yapması, (7) üniversitelerde E-İçerik geliştirme konusunda bir farkındalık oluşturulması, (8)konu ile alakalı kongre ve sempozyumlar yapılarak alanda çalışan insanların bir araya getirilmesi gerektiği önerilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine open course materials platforms in the perspective of lifelong learning. For this purpose, (1) institutions have been researched to determine whether they are able to have standards for open courseware materials or not, (2)it is been detected that there are independent preparation guides and similar developing and presenatation principles exist, (3)a draft form was created to evaluate  such platforms, with the light of development and presentation principles in the literatüre, (4) draft form has been developed based on Lawshe (1975) model and final scale was obtained, (5) Alexa and PageRank applications have been used to identify the awareness of these platforms, (6) it has been decided to examine four (two from domestic and two from foreign) of them which are on the top level in each group, (7) 4 platforms have been examined by two diffrent experts, (8) a high pozitive correlation between the results of the experts researches has been found, (9)research findings were presented after the necessary evaluations had been done, (10) after the eveluations done, reports were written, to make some suggestions and to add some new information to the litrature.
A six phased route has been followed to develop the scale: (1) formation of field expert group, (2)preparation of candidate questionnaire form, (3)obtaining expert opinions, (4) obtaining content validity ratio, (5) obtaining content validity ındex, (6) forming the final form.
Created final form includes (1) general, (2) ease of use, (3) navigation - orientation, (4) feedback, (5) bug reports, (6) content, (7) the use of color, (8) visualization, (9) the display order (10) text files, (11) presentation files, (12) animation files, (13) video files, (14) certification system, (15) reporting system and (16) the overall total categories.
In this study, 2 pieces domestic and 2 pieces foreign platforms were selected. A total of 8 courses were selected for examination. These platforms are MIT, Coursera , METU and TÜBA. Scale scores were given out of 100. From the general category MIT gets 67 points, Coursera gets 99 points, METU gets 46 points and TÜBA gets 62 points out of 100 points; from the ease of use category MIT gets 67 points, Coursera gets 99 points, METU gets 46 points and TÜBA gets 62 points out of 100 points; from the navigation – guidance category MIT gets 75 points, Coursera gets 100 points, METU gets 100 points and TÜBA gets 100 points out of 100 poits; from the the feedback category MIT gets 73 points, Coursera gets 100 points, METU gets 50 points and TÜBA gets 60 points out of 100 points; from the the error notifications category MIT gets 73 points, Coursera gets 100 points, METU gets 50 points and TÜBA gets 60 points out of 100 points; from the content category MIT gets 80 points, Coursera gets 100 points, METU gets 60 points and TÜBA gets 63 points out of 100 points; from the use of color category MIT gets 67 points, Coursera gets 100 points, METU gets 70 points and TÜBA gets 60 points out of 100 poits; from the the visual elements category MIT gets 65 points, Coursera gets 100 points, METU gets 55 points and TÜBA gets 60 points out of 100 points; from the the image layout category MIT gets 72 points, Coursera gets 100 points, METU gets 65 points and TÜBA gets 80 points out of 100 points; from the text files category MIT gets 68 points, Coursera gets 71 points, METU gets 64 points and TÜBA gets 93 points out of 100 points; from the presentation files category MIT gets 73 points, Coursera gets 78 points, METU gets 63 points and TÜBA gets 43 points out of 100 poits; from the the animation files category MIT gets 0 point, Coursera gets 0 point, METU gets 0 point and TÜBA gets 0 point out of 100 points; from the the video files category MIT gets 62 points, Coursera gets 73 points, METU gets 33 points and TÜBA gets 77 points out of 100 points; from the certification system category MIT gets 0 point, Coursera gets 50 points, METU gets 25 points and TÜBA gets 0 point out of 100 poits; from the the reporting system category MIT gets 100 points, Coursera gets 95 points, METU gets 15 points and TÜBA gets 80 points out of 100 points; from the the grand total category MIT gets 59 points, Coursera gets 86 points, METU gets 46 points and TÜBA gets 58 points out of 100 points.
From the findings of this study these suggestions have been made: (1)it has been detected that setting up only a platform doesn't mean having a good open courseware platform, (2)some necessary researches should be conducted in these area for better platforms, (3)quality departments should be established for content development with the light of standarts, (4)some deparment should be established in order to conduct new academic researches in the ares, (5)different matterials should be used in order to have efficent lessons, (6)there should be more open universities and (7)there should be seminars held in order to get experts together and talk about different perspectives of the open courseware platforms.