Fotoğraf mekan ilişkisi bağlamında nesne üzerinden dil oluşturma
Language formation through object in the context of photography and space relationship
Yazar: EBRU CEREN UZUN UYSAL
Danışman: PROF. YUSUF MURAT ŞEN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Fotoğraf Ana Sanat Dalı / Fotoğraf Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2014
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Fotoğraf = Photograph ; Fotoğraf sanatı = Photography art ; Mekan = Space ; Nesne = Object ; Tesisat = Installation ; Yerleştirme = Placement

Özet:
20. yüzyılın başında yaşanan toplumsal olaylar ve teknolojik gelişmeler, insanoğlunun kendini ifade ediş biçimini etkilemiştir. Tüm bu gelişmeler aynı zamanda sanat nesnesine ve mekanına yaklaşım konusunda da farklı düşüncelerin gelişmesine neden olmuştur. Kavramsal sanatın kökeninde yatan "avangard" çalışmalar, önceleri hazır nesnelerin gündelik işlevleri ve anlamları üzerinde yapılan yaratıcı denemelerle başlamıştır. Daha sonra eserin sergi alanına yerleştirilmesinin de anlamın üzerinde etkili olacağı düşüncesinden yola çıkılarak nesne-mekan ilişkisi üzerine giden çalışmalar yapılmıştır. 
Önceleri asamblaj ile başlayan nesne-mekan ilişkisi sonraları kavramsal sanatın da etkisiyle farklı biçimlerde somutluk kazanmıştır. İlk örnekleri açık alanlarda "yeryüzü sanatı" ile ortaya çıkan enstalasyon (yerleştirme), ilerleyen zamanlarda galeri mekanının sorgulanmasıyla başlayan süreçte kendi kimliğini tanımlamış ve 20. yüzyılın ortasından sonra yaygın bir ifade biçimi olarak sanat sahnesindeki yerini almıştır. Bu yeni sanatsal üretim sahası, farklı biçimsel unsurların, bir alt metin ile yeni bir anlamsal bütünlüğe kavuştuğu bir alan olarak izleyenin karşısına çıkmıştır.
Fotoğraf, çağdaş sanatsal gelişmelerin içerisinde önemli bir rol oynamış ve aynı zamanda iletişimsel kimliğini kazanmıştır. Önceleri gerçekliğin kaydı ile derinden bir bağı olduğu düşünülen fotoğraf, daha sonra düşünsel etkinliğin bir parçası olarak sanatsal üretimde önemli bir paya sahip olmuştur. 
İletişimsel kabiliyetleriyle farklı bir anlam yaratma yöntemi olarak kabul gören fotoğraf, diğer sanatsal biçimler gibi enstalasyon sanatının içerisine kendi özgün kimliğini katmıştır. Fotoğraf, nesne ve mekan çözümlemelerini içeren sanatsal ifade biçimleri ile kullanılırken, kendi sahip olduğu sembolik ve görsel kültürdeki değerleri,  eserleri diğer biçimlerden ayıran karakteristik bir özellik olmuştur. Bu iki farklı üretim biçimini bir arada tutan ise "Heterotopya" kavramıdır. Düşünsel olarak, aynı mekan içinde farklı zaman ve gerçeklikleri kurgulamayı mümkün kılan bu kavram, fotoğraf ile enstalasyonun kuramsal düzlemde açıklanmasını sağlar. 
Çağdaş fotoğraf ve çağdaş sanat alanında sıkça örneği görülen bu yaklaşım, kurgusal mekanın fotoğraflanması ve fotoğrafın enstalasyon eserlerinde bir nesne olarak kullanılması şeklinde farklı ve yaratıcı üretim biçimleriyle örneklendirilebilir.



Anahtar Kelimeler: Fotoğraf, Nesne, Mekân, Enstalasyon, Yerleştirme,

Abstract:
Social events and technological developments taking place at the beginning of the 20th century have also influenced forms of artists' self-expression. All these developments also led to various ideas blossoming in connection with the approach to artistic object and space. "Avant-garde" works underlying conceptual art started first with creative experiments made upon daily functions and meanings of ready-made objects. Then with the idea that the work's placement in exhibition area could also influence meaning, works were made focusing on object-space relationship.
This relationship, first beginning in assemblage, then, under the influence of conceptual art as well, revealed itself in various forms. Installation, first examples of which appeared with "global art" in open spaces, as time goes by, defined its own identity in the process beginning with the questioning of gallery space and after the mid-century, took its place in the art scene as a widespread form of expression. This new domain of artistic production presented itself to spectators as a field in which various formal elements, together with a subtext, attained a new wholeness in meaning. 
Photography has played an important part within contemporary artistic developments and it also gained its communicative identity. Formerly, it was thought to be closely connected with the record of reality and later gained an important share in artistic production, as a piece of intellectual activity.
 Photography, gaining acceptance as a different method of creating meaning since it has communicative capabilities, incorporated its own original identity into installation art like all other artistic forms. Photography, being used with artistic expression forms containing analysis of object and space, became, with its own symbolic and visual cultural values, an art differentiating works from other forms and the same could be said for aforementioned values as distinguishing characteristic features. What holds these two different forms of production together is "heterotopia". Intellectually, this concept which makes it possible to juxtapose different times and realities in the same space, enables us to explain photography and installation on a theoretical level. 
This approach, whose occurrences can often be seen in the fields of contemporary photography and art, can be exemplified in the forms of photographing fictitious space and use of photography as an object in installation, which are all different and creative production forms.



Keywords: Photography, object, space, installation, placement