Bir yoğun bakım ünitesinde endotrakeal tüp ile ilişkili oral mukozalarda basınç yaralanması oluşumunu etkileyen risk faktörlerinin saptanması
Determination of risk factors affecting the occurrence of pressure injury of the oral mucosa associated with the endotracheal tube in an intensive care unit
Yazar: ECEM ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZNUR KAVAKLI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağız mukozası = Mouth mucosa ; Basınç ülserleri = Pressure ulcer ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Amaç: Araştırma, bir yoğun bakım ünitesinde endotrakeal tüp ilişkili oral mukozada basınç yaralanması oluşumunu etkileyen risk faktörlerinin saptanması amacıyla yapıldı.
Gereç-Yöntemler: Araştırma, bir Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 3. Basamak Anestezi Yoğun Bakım Ünitesi'nde, 25.01.2022-15.05.2022 tarihleri arasında yürütüldü. Araştırmaya; entübasyon süresi 2-5. gün arasında, oral mukozasında doku kaybı bulunmayan, entübe olarak takip edilen 250 hasta dahil edildi. Çalışmada yoğun bakım ünitesinin hasta takip formu esas alınarak hazırlanan veri toplama formu kullanılmıştır. İstatistiksel analiz ve hesaplamalar için MS-Excel 2016 ve IBM SPSS Statistics 22.0 kullanılmıştır. İstatistiksel kararlarda p<0,05 anlamlı farklılık kabul edildi.  
Bulgular: Hastaların %52,0'ının kadın, beden kitle indeksinin ortancası kadınlarda 26,6 kg/m2, erkeklerde 24,5 kg/m2, endotrakeal tüp tespitlerinin tamamının sargı bezi kullanılarak yapılmış olduğu, %41,6'sının oral mukozada basınç yaralanması görüldüğü, oral mukozada basınç yaralanması gelişim günü ortancasının 9 gün, oral mukozadaki yaralanmalarının %71,2'sinin alt dudakta olduğu tespit edildi. ROC analizi sonucuna göre 10,5 saatin üzerinde yeri değiştirilmemiş endotrakeal tüpe bağlı ve yapılan lojistik regresyon analizinde; beden kitle indeksi 25,0 kg/m2'den düşük ve post kardiyopulmoner resüsitasyon, sepsis, akut böbrek yetmezliği, gastrointestinal sistem kanama tanılarına sahip hastaların oral mukozada basınç yaralanması açısından risk altında oldukları bulunmuştur.
Sonuç: Bu çalışmada endotrakeal tüp ilişkili oral mukozada basınç yaralanması oluşumunu artıran en önemli risk faktörlerinin; post kardiyopulmoner resüsitasyon, sepsis, akut böbrek yetmezliği, gastrointestinal sistem kanama tanılarıyla takip olduğu tespit edildi. Hastalarda paranteral beslenme desteği ve steroid tedavisi almanın da oral mukozada basınç yaralanması oluşum riskini artırdığı saptanmıştır. Yoğun bakım ünitelerinde bu tanılarla tedavi gören hastalara bakım veren hemşirelerin, oral mukozada basınç yaralanmalarını yakından takip etmeleri, endotrakeal tüp bölge tespit değişim saatlerini 10,5 saatten önce yapmaları önerilir. 
ANAHTAR KELİMELER: Endotrakeal tüp, oral mukoza basınç yaralanması, risk faktörü, yoğun bakım, hemşirelik.

Abstract:
Aim: The study was carried out to determine the risk factors affecting the formation of pressure injury in the oral mucosa associated with the endotracheal tube in an intensive care unit.
Material-Methods: The research was carried out in the 3rd Stage Anesthesia Intensive Care Unit of a Training and Research Hospital between 25.01.2022 and 15.05.2022. To research; intubation time 2-5. 250 patients who had no tissue loss in the oral mucosa and were followed up as intubated between the 3rd and 7th days of the study were included. In the study, a data collection form prepared on the basis of the patient follow-up form of the intensive care unit was used. MS-Excel 2016 and IBM SPSS Statistics 22.0 were used for statistical analysis and calculations. P<0.05 significant difference was accepted in statistical decisions.
Results: 52,0% of the patients were female, the median body mass index was 26,6 kg/m2 in women, 24,5 kg/m2 in men. All endotracheal tube fixations were made using bandages, 41,6% of them had pressure in the oral mucosa. It was determined that the median of the pressure injury development day in the oral mucosa was 9 days, and 71,2% of the injuries in the oral mucosa were on the lower lip. According to the ROC analysis results, in the logistic regression analysis performed and connected to an undisplaced endotracheal tube for more than 10,5 hours; It was found that patients with a body mass index less than 25,0 kg/m2 and diagnosed with post-cardiopulmonary resuscitation, sepsis, acute kidney failure, and gastrointestinal bleeding are at risk for pressure injury in the oral mucosa.
Conclusion: In this study, the most important risk factors that increase the formation of pressure injury in the oral mucosa associated with the endotracheal tube; It was determined that he was followed up with the diagnoses of post cardiopulmonary resuscitation, sepsis, acute kidney failure, gastrointestinal system bleeding. It was determined that taking parenteral nutritional support and steroid treatment also increased the risk of pressure injury in the oral mucosa. Nurses who care for patients treated with these diagnoses in intensive care units are recommended to closely monitor pressure sores in the oral mucosa, and to change the endotracheal tube location before 10,5 hours.
KEYWORDS: Endotracheal tube, oral mucosa pressure ulcer, risk factor, critical care, nursing.