Akşehir Nasreddin Hoca Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'ndeki Roma Dönemi Mezar Stelleri
The Roman Grave Steles in Aksehir Nasreddin Hodja Archaeology and Ethnography Museum
Yazar: SAADET ÖZKADİF
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET TEKOCAK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Müzik = Music
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeoloji müzeleri = Archeological museums ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Attik steller = Attik steller ; Konya-Akşehir = Konya-Akşehir ; Mezarlar = Graves ; Roma Dönemi = Roman Period ; Steller = Steles

Özet:
Akşehir, Konya'nın 135 km. kuzeybatısında Konya-İstanbul karayolu ile Anadolu-Bağdat demiryolu üzerinde yer alan büyük bir ilçemizdir. Yüz ölçümü 855 km² , denizden yüksekliği ise 1020 m. dir. Kuzeyinde Yunak, güneyinde Doğanhisar, doğusunda Ilgın ve Haymana, batısında Yalvaç ve Isparta, kuzeybatısında Afyonkarahisar bulunmaktadır. Şehir merkezi Akşehir Gölü ile Sultan Dağları arasındaki düz bir alan üzerine kurulmuştur. İlçe ve çevresi önce Hititlerin (M.Ö. 1800-1200) sonra da Phryglerin (M.Ö. 1200-700) hakimiyetine girmiştir. Şehir, M.Ö. 546'da Lidyalıların idaresine girmiş hemen akabinde de M.Ö. 330'a kadar idaresi sürmüş olan Perslerin eline geçmiştir. Bunu Helenistik dönem mahalli satraplığı takip etmiştir. Akşehir M.Ö. 135- M.S. 395 tarihleri arasında Roma idaresinde kalmıştır. Tarihi kaynaklar şehrin adının Roma döneminde 'Philomelion' olduğunu yazmaktadır. Bu dönemi Bizans devri takip eder. Bugün Konya İli'ne bağlı bir ilçe merkezi olan Akşehir'de lokalize edilen Philomelion, Akşehir Gölü'nün güneyinde, Sultan Dağları'nın doğusundadır. 
İnsanlık tarih boyunca yaşadıkları yerlerde kendilerine ait izler bırakmayı sevmiştirler. Mimarileri ve seramikleri ile günlük hayatlarının nasıl ve ne ölçüde şekillendiği konusunda önemli bilgiler edinebilmekteyiz. Topografik özellikleri ile hayatlarını ve yaşam biçimlerini oluşturan insanlık tarihinde bugün de çok fazla değişiklik olduğu söylenemez. Eski dönemde ne ise şimdi de o coğrafya da yaşayan insanların benzerlikleri bulunabilmektedir. Bunun en güzel ve güçlü kanıtlarından biri de mezar stelleridir. Antik çağdan beri devam eden mezarları işaretleme ve kime ait olduğunu gösteren en somut kanıt olan steller günümüzde de mezar taşları olarak devam etmektedir. Bir zamanlar burada yaşadıklarını ve bir parçalarının burada olduğunu kanıtlamak istercesine bıraktığı mezar stelleri aslında kişilerin sevdikleri insanlarla öldükten sonra bile koparmak istemediği bağları güçlendirmek adına yapılmış olmalıdırlar. Ayrıca steller üzerinde betimlenen figür ve motifler ile de ölümden sonraki hayat inancına sahip oldukları da görülmektedir.
Tez kapsamında Akşehir, çevre mahalle ve ilçelerden satın alma, nakil ve kurtarma kazılarıyla Müzeye kazandırılmış olan Roma Dönemi'ne ait mezar stellerinin katalogları yapılmıştır. I. Bölüm'de kısmında Phrygia ve Pisidia sınırları içerinde kalan Philomelion antik kentinin tarihçesi anlatılmış, II. Bölüm'de Roma Dönemi'ndeki ölü gömme geleneklerine kısmen değinilmiştir. III. Bölüm'de Mezar stelleri hakkında bilgi verildikten sonra katalog kısmına geçmeden stellerin bir tipoloji oluşturulmuştur. Tipoloji stellerin biçim özellikleri ile alınlık kısmında yer alan rozetlere göre yapılmıştır. IV. Bölüm'de steller üzerinde görülen her betim ikonografik olarak açıklanmış ve tarihlendirilmeleri yapılmaya çalışılmıştır. 
Tez kapsamında ilçe merkezi ve çevresinde bulunmuş olan Roma Dönemi'ne ait 44 adet mezar steli ele alınmıştır. Akşehir Müze Müdürlüğü envanterine kayıtlı olan ve Roma İmparatorluk Dönemi'ne tarihlenen bu eserlerin, betimleme, biçimsel, ikonografik ve epigrafik incelemeleri yapılmıştır. Eserler M.S. 2 ve 3. yüzyıl ortalarına kadar bir tarih aralığına sahiptir.

Abstract:
Akşehir, 135 km from Konya. it is a large district located on the Konya-Istanbul Highway and the Anatolian-Baghdad railway to the Northwest. The face measurement is 855 km² and the height of the sea is 1020 meters. There are Yunak in the north, Doğanhisar in the South, Ilgın and Haymana in the East, Yalvaç and Isparta in the West, Afyonkarahisar in the northwest. The city center is built on a flat area between Akşehir Lake and the Sultan mountains. The district and its surroundings were dominated before by Hittites and then Phrygians. The city entered the administration of the Lydians in 546 B.C. immediately after that, it became the hands of the Persians who had taken the administration until 330 B.C. This was followed by the Hellenistic period local satrap. Akşehir remained under Roman rule between 135 B.C. and 395 A.D. Historical sources say that the name of the city was Philomelion in the Roman period. This period follows the Byzantine period. Today, in Aksehir, a district center connected to Konya province, Philomelion is located in the south of Akşehir Lake, east of the Sultan Mountains. 
Humanity loves to leave traces of their own where they live throughout history. We can obtain important information about how and to what extent their daily lives are shaped by architects and ceramics. It is not possible to say that there are too many changes in the history of humanity that make up their lives and their ways of life. What happened in the Old period can now be the similarities of people living in that geography. One of the most beautiful and powerful evidence of this is the grave steles. Steles, which are the most concrete evidence showing who owns and marking the graves that have been going on since the ancient times, continue to be grave stones today. If he wants to prove that he once lived here and that some of his parts were here, the Tomb steles he left must have been built to strengthen the ties he didn't want to break even after he died with the people he loved. It is also observed that the figures and motifs depicted on stele and the belief in life after death. Within the scope of the thesis, catalogue of the Roman period tomb steles, which were brought to the museum by purchase, transfer and rescue excavations from akşehir, surrounding neighborhoods and districts, were made. I. Part of the section Phrygia and Pisidia within the borders of the history of the ancient city of Philomelion is explained, II. In the section, the burial traditions of the Roman period were partially mentioned. After informing about the grave steles in the III. section, a typology of steles was established without going to the catalogue section. Typology was made according to the Steles ' shape characteristics and the pins in the pediment section. In the fourth part, every script seen on the stele was explained as iconographic and it was tried to be dated.
Within the scope of the thesis, 44 grave stele belonging to the Roman period were uncovered in the vicinity of the district center. These works, which were recorded in the Akşehir Museum Directorate's inventory and dated to the Roman Imperial Period, have been examined in terms of depictions, stylistic, iconographic and epigraphic studies. The artifacts have a date range until the middle of the second and third centuries A.D