Tarımsal biyoçeşitliliğin korunmasında yerel tohum bankalarının rolü üzerine bir araştırma: Karaot köyü tohum derneği ve yöresi örneği
A research on protection of agricultural biodiversity and local seed banks: Example of Karaot village seed association and it's environment
Yazar: ZERRİN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. SADİ TAYFUN ÖZKAYA
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Katılımcı Eylem Araştırması yönteminin uygulandığı, Karaot Köyü Tohum Derneği, Karaot Köyü ve çevresi ile Ege Bölgesinde yürütülen bu araştırmada; bireysel görüşmeler, anketler, grup çalışmaları, konferanslar, öncülük edilen veya katkıda bulunulan tohum takas şenlikleri gibi çeşitli etkinliklerle bilgi üretimi, bunlar aracılığıyla gerçeğe müdahale etme ve bunlardan da tekrar bilgi üretimi gerçekleştirilmiştir.
Endüstriyel tarım uygulamaları ve şirket tohumlarını destekleyen bir tarım politikası ve yayımı, tohumla ilgili mevzuattaki değişiklikler, yerel üretim ve tüketim yerine süper market zincirlerinin artan egemenliği, tarım kimyasalları ile şirket tohumlarının birlikteliğinin daha yüksek verimli ancak sağlıksız üretime yol açması, tüketicilerin ve çiftçilerin bu ürünler ile ilgili asimetrik bilgileri yerel tohumların korunmasını ve üretilmelerini gerileten etmenler olarak belirlenmiştir.
Çalışmalar sonucunda, gerek Karaot Köyünde gerekse diğer çevre köylerde yerel tohumlar ve korunmasının önemi, doğa ve insan dostu tarım teknikleri ile dernek çalışmaları konusunda farkındalık yaratılmıştır. Karaot Köyü ve çevresinde yerel tohumlarla öztüketime yönelik üretimde %15 düzeyinde bir artış gerçekleşmiş, yerel tohumlardan üretilen ürünlerin tüketicilere doğrudan pazarlanması için çalışmalar başlamıştır.
Araştırmada yerel tohumların özellikle kadınlar tarafından korunduğu ve bu konudaki bilgilerinin erkeklerden çok önde olduğu görülmüştür. Kadınlar, yerel tohumların aileyi daha çok desteklediğine ve beslenmede daha sağlıklı olduğuna inanmaktadırlar. Bu değerler sistemi, yerel tohumları ihtiyacı olanlara karşılıksız verilmesi gibi geleneklerle desteklenmektedir.
Araştırmanın başında kadınların sosyal yaşama katılımını kısıtlayan gelenekler nedeniyle, erkekler tarafından kurulan ve yönetilen dernek faaliyetlerine hiç katılmadıkları görülmüştür. Yürütülen çalışmalarla kısmen katılımları sağlanabilmişse de dernek üyesi erkeklerin tutum ve davranışları nedeniyle katılımları istenen düzeyde gerçekleştirilememiştir. Ancak kadınların informal olarak organize olabildikleri görülmüştür. Dernek ve kooperatif gibi formal yapılar kadınların dışlanmasına yol açmaktadır. Bu modern kurumlar yanında kadınların kolayca katıldıkları ve etkili olabildikleri ?kendine yardım grubu? gibi informal yapıların kurulmasının yararlı olacağı görülmüştür.
Yerel tohumların korunarak gelecek kuşaklara iletilmesi acil bir konudur. Çiftçilerin bu amaçla yerel tohumları ilk aşamada kendi tüketimleri için korumalarına önem vermelerinin sağlanması gerekiyor.
Anahtar sözcükler: Yerel tohum, yerel tohum bankası, biyoçeşitlilik, katılımcı yaklaşımlar, çiftçi şartlarında koruma.

Abstract:
Using Participatory Action Research (PAR) this research was conducted at Karaot Seed Association, Karaot Village, and Aegean Region, at large. Through personal interviews, surveys, focus group meetings, conferences, public events such as leaded and contributed seed exchange festivals; immediate intervention on life was realized and by experiential learning new potentials for knowledge production was reached. The study concludes that agricultural policies that support and spread industrial agriculture and corporate control of seeds, changes in regulations dealing with seeds, increasing hegemony of super market chains instead of local production and consumption, corporate seeds connected to use of agro-chemical that produce high yield but unsustainable production, asymmetric information which consumers? and farmers? have, are responsible for the decline in protection and production of local seeds.
Research findings observed noticeable change in public awareness of the impotance of local seeds and seed protection, nature and people friendly agriculture practices and the activities of environmental associations in Karaot Village and nearby villages. In Karaot and nearby villages, production intended for local consumption by using local seeds increased by 15% and practices for marketing produce that use local seeds have begun.
The research indicates that women play a key role in the protection of local seeds and their knowledge of the topic is much greater than men. Women believe that local seeds are more nutritious and important in supporting families economically. These value orientations are also supported by existing traditions of giving local seeds for free of charge to those who are in need.
In earlier phases of the research, it was observed that due to traditions that restrict women?s participation into social life, women did not attend any of the seed association meetings organized and managed by men. While limited success was achieved in women?s participation to seed association activities, in later stages of research, because of the behavior and attitudes of male members of the local associations, women?s participation did not reach the desired levels. However, observations demonstrated that women were capable of organizing informally. Formal structures such as associations or cooperatives result in externalization of women. For this reason, this study suggests the use of informal structures, such as ?self-help groups,? along with existing modern formal structures to ease women?s active participation.
Protecting local seeds and transmitting them to future generations is an urgent public concern. To secure this, it is necessary to enable farmers to keep their local seeds for their own use.
Key words: Local seed, local seed bank, biodiversity, participatory approach, on-farm conservation