Bazı yeni limon çeşitlerinin doğal soğutmalı ve soğuk hava depolarında muhafazası
Storage of some new lemon varieties of lemon in naturally storage mechanically refrigeratated cold storages
Yazar: ZAFER KARAŞAHİN
Danışman: PROF. DR. AHMET ERHAN ÖZDEMİR
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Depolar = Warehouses ; Kalite = Quality ; Limon = Lemon ; Soğuk depolama = Cold storage ; Turunçgiller = Citrus fruits

Özet:
Limon, turunç (Citrus aurantium) x ağaç kavunu (C. medica) melezi olduğu yapılan çalışmalarla saptanmış bir turunçgil türüdür. Bu çalışmada, 2003‒2006 yılları arasında yapılan çalışmalar sonucunda geliştirilerek tescil ettirilen 'Alata', 'Gülşen' ve 'Uzun' isimli çekirdeksiz limon çeşitleri kullanılmıştır. Çekirdeksiz limon çeşitleri ülkemizde turunçgil sektörü tarafından heyecanla karşılanmış ve uluslararası kongrelerde pek çok ülkeden ilgi görmüştür. Bu ilginin sonucu olarak, ABD ve Güney Afrika menşeli iki firma, çekirdeksiz limon çeşitlerinin üretim haklarının ABD ve Güney Afrika ile sınırlı kalmak kaydıyla, satışı ve ön sözleşmeler gereğince adaptasyon çalışmalarına başlamıştır. 'Erdemli 33' limon çeşidi 'Kütdiken' limon çeşidinden seleksiyon yoluyla elde edilip, tescil edilmiş bir çeşittir. Uzun yıllar süren çalışmalar neticesinde meyvecilik bakımından önem arz eden özellikler çerçevesinde en üstün klon olarak belirlenmiştir. Bu çalışmada 'Alata', 'Gülşen' ve 'Uzun' çekirdeksiz limon çeşitleri ile 'Erdemli 33' ve 'Kütdiken' limon çeşitlerinin, doğal soğutmalı depo ile mekanik soğutmalı soğuk hava depolarında, dökme ve hutbak kağıtlara sarılı olarak muhafazaya alınarak, muhafaza süresince, kalite değişimlerinin, fiziksel, kimyasal ve fizyolojik değişimlerinin, ağırlık kayıplarının, çürüme miktarlarının belirlenmesi ve çeşitlerin depolama performanslarının ortaya konulması amaçlanmıştır.
Elde edilen bulgulara göre, her iki derim yılında, tüm çeşitlerde muhafaza süresinin uzaması ile birlikte ağırlık kayıplarının arttığı saptanmıştır. Muhafaza süresi sonunda her iki derim yılında en yüksek ortalama ağırlık kaybının 'Uzun' limon çeşidinde (%11.90 ve %12.91), 2019 yılında en düşük ağırlık kaybının 'Erdemli 33' limon çeşidinde (%10.22), 2020 yılında 'Alata' limon çeşidinde (%11.60) olduğu saptanmıştır. Her iki derim yılında da, muhafaza sırasında, titre edilebilir asit (TEA) miktarı, meyve kabuk rengi h° değeri, görünüş değeri ve yeşil kapsüllü meyve oranında azalma, pH değeri, suda çözünebilen kuru madde miktarı (SÇKM)/TEA oranı, fungal ve fizyolojik nedenli bozulan meyve miktarında artış saptanmıştır. Her iki derim yılında da, raf ömrü sırasında, TEA miktarı, meyve kabuk rengi h° değeri, görünüş değeri ve yeşil kapsüllü meyve oranında azalma, SÇKM/TEA oranında artış saptanmıştır. Her iki derim yılında da, raf ömrü sırasında fungal nedenli hastalanan meyveye ve fizyolojik nedenli bozulan meyveye rastlanmamıştır. 
Tüm çeşitlerde, imazalil (4000 ppm) fungusidi uygulanmış veya uygulanmamış meyveler arasında doğal hastalık çıkışı açısından önemli farklılıklar görülmemiştir. Tüm çeşitlerin, doğal soğutmalı depolarda kalitelerinden fazla bir şey kaybetmeden 4 ay süreyle ve soğuk hava depolarında 10±0.5 C ve %90.0±5 oransal nemde 6 ay başarılıyla muhafaza edilebileceği belirlenmiştir. 
Tüm çeşitlere ait limon meyvelerinin en az ağırlık kaybıyla muhafaza edebilmek ve uzun bir dönem görsel-içsel kalitesini koruyabilmek için farklı derim sonrası uygulamalarla çalışmalar yapılması gerektiği düşünülmektedir

Abstract:
Lemon is a species of citrus that is determined to be a sour orange (C. aurantium) x citron (C. medica) hybrid. In this study, seedless lemon varieties 'Alata', 'Gülşen' and 'Uzun', which were developed and registered as a result of the studies carried out between 2003‒2006, were used. Seedless lemon varieties were excited by the citrus sector in our country and attracted attention from many countries in international congresses. Two USA and South African firms have begun to adapt their production rights to seedless lemon varieties in line with USA and South Africa, as well as adaptation and pre-contracts. 'Erdemli 33' is a variety that has been obtained by selection from 'Kütdiken' varieties. As a result of long studies, it was determined as the most superior clone in terms of fruitful characteristics. In this study, it was aimed to determine 'Alata', 'Gülşen' 'Uzun', 'Erdemli 33' and 'Kütdiken' lemon varieties developed and registered by our institute, in common store with natural cooling and in cold storage with mechanically cooling, store up bulk and wrapped in hutbak paper, quality changes, physical, chemical and physiological changes, weight losses, decay losses and storage performance of varieties during storage.
According to the results of the research, an increase in weight loss was detected with the during storage period in all cultivars in both harvest years. At the end of the storage period, the highest average weight loss in both harvest years was in Uzun lemon variety (11.90% and 12.91%), the lowest weight loss in 2019 harvest year was in Erdemli 33 lemon varieties (10.22%), the lowest weight loss in 2020 harvest year was in Alata lemon variety (11.60%) was found. During storage, titratable acid content (TA), hue angle value, appearance value and green capsule fruit ratio decreased, pH value, total soluble solid/titratable acid (TSS/TA) ratio, amount of spoiled fruit due to fungal infections and amount of spoiled fruit due to physiological reasons increased in both harvest years. During the shelf life, titratable acid content, hue angle value, appearance value and green capsule fruit ratio decreased, and the ratio of TSS/TA soluble solid/titratable acidity increased in both harvest years. During the shelf life, there was no spoiled fruit due to fungal reasons and spoiled fruit due to physiological reasons  in both harvest years. 
In all cultivars, there was no significant difference in natural disease emergence between fruits treated or untreated with imazalil (4000 ppm) fungicide. It was concluded that all cultivars can be successfully stored 4 months without losing much of their quality in common and for 6 months at 10±0.5 C and 90.0±5% RH in cold storage.
It is thought that studies should be carried out with different postharvest applications in order to storage the lemon fruits of all varieties with minimum weight loss and to storage their visual-internal quality for a long time.