Recâî-zâde Ahmed Cevdet ve Divançesi
Recai-zade Ahmed Cevdet and his Divance [Review-Text]
Yazar: BENGÜSU ÇETİN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ERDOĞAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmanın amacı Cevdet mahlasıyla şiir yazan Recâî-zâde Ahmed'i ve Divançe'sini tanıtmak, onun divan şiirindeki yerini tespit etmek ve Divançe'nin tenkitli metnini ortaya koymaktır. Çalışma kapsamında; şairin hayatı, eserleri ve edebî kişiliği mümkün olduğunca ayrıntılı bir şekilde yeniden yazılmıştır. Bu çalışmada araştırma, inceleme ve tenkit yöntemlerinden yararlanılmıştır.
 Asıl adı Ahmed Cevdet olan şair, şiirlerinde Cevdet'i mahlas olarak kullanmıştır. Ailenin kökeni, günümüzde Manisa'ya bağlı Borlu'ya dayanmaktadır. Cevdet döneminin önemli devlet adamlarından olan Reîsü'l-küttâb Mehmed Recâî Efendi'nin torunudur. Babası, şair Recâî-zâde İbrahim Münîb'dir. Cevdet hakkında kaynaklarda çok fazla bilgi bulunmamaktadır. Doğum tarihi bilinmeyen Ahmed Cevdet İstanbul'da doğmuştur. Kaynaklarda şairin 1831(H.1247) yılında vefat ettiği kaydedilmiştir.
 Ahmed Cevdet'in bilinen üç eseri bulunmaktadır. İlk eseri Nevâdirü'l-Âsâr fî Mütâla'ati'l-Eş'âr, ikinci eseri Zînetü'l-Mecâlis, üçüncü eseri ise Türkçe Divançe'dir. Nevâdirü'l-Âsâr fî Mütâla'ati'l-Eş'âr ve Zînetü'l-Mecâlis adlı eserleri hakkında çalışmalar bulunmasına rağmen Divançe'si hakkında kapsamlı bir çalışma bulunmamaktadır. Recâî-zâde Ahmed Cevdet'in Divançe'sinin; İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi'nde 2, Millet Kütüphanesi'nde 2, Avusturya Milli Kütüphanesi'nde 1 olmak üzere toplam 5 yazma nüshası bulunmaktadır.  Şairin Divançe'sinde 71 gazel, 43 beyit, 12 kıt'a, 5 murabba, 4 muhammes, 4 mısra, 4 kaside, 2 tahmis, 2 mesnevi, 1 terkib-bend olmak üzere 148 manzume bulunmaktadır. Kütüphanelerden elde edilen 4 nüsha üzerinden şairin Divançe'si tanıtılarak tenkitli metni hazırlanmıştır.
 Ahmed Cevdet Divançesi'nde pek çok konuyu işlemiştir. En fazla işlediği konu aşktır. Ahmed Cevdet şiirlerinde deyim ve atasözleriyle birlikte, sosyal hayatın izlerine de yer vermiştir.

Anahtar Kelimeler: XIX. yüzyıl Divan Şiiri, Recâî-zâde Ahmed Cevdet, Divançe

Abstract:
The aim of this study is to introduce Recâî-zâde Ahmed, who wrote poetry under the pseudonym Cevdet, and his Divançe, to determine his place in divan poetry and to reveal the critical text of Divançe. Within the scope of the work, the poet's life, works and literary personality were rewritten as detailed as possible. In this study, research, examination and criticism methods were used.
The poet, whose real name is Ahmed Cevdet, used "Cevdet" as a pseudonym in her poems. The origin of the family is according to Borlu, who is now a part of Manisa. He is the grandson of Reisü'l-Küttâb Mehmed Recaî Efendi, one of the important statesmen of the Cevdet period. His father is the poet Recai-zâde İbrahim Münib. There is not much information about Cevdet in the sources. Ahmed Cevdet, whose date of birth is unknown, was born in Istanbul. It is recorded in the sources that the poet died in 1831 (H. 1247).
The artist has three known works. His first work is Nevâdirü'l-Âsâr fî Mütâla'ati'l-Eş'âr, his second work is Zinetü'l-Mecalis, and his third work is Divançest in Turkish. Although there are studies on his works named Nevâdirü'l-Âsâr fî Mütâla'ati'l-Eş'âr and Zinetü'l-Mecalis, there is no comprehensive study on his Divançe. Recai-zâde Ahmed Cevdet's Divançe has a total of 5 manuscripts, 2 in the Istanbul University Library, 2 in the National Library, and 1 in the Austrian National Library. There are 148 verses in the poet's Divançe, including 71 ghazals, 43 couplets, 12 stanzas, 5 murabbas, 4 muhammes, 4 verses, 4 odes, 2 tahmis, 2 masnavi, and 1 composition-paragraph. The poet's Divançe was introduced and his critical text was prepared on four copies obtained from libraries.
Ahmed Cevdet handled many subjects in his Divan. The subject he deals with the most is love. Ahmed Cevdet included the traces of social life along with idioms and proverbs in his.

Keywords: 19th Century Divan, Recai-zâde Ahmed Cevdet, Divançe