Yetişkin bireylerin yeme farkındalığı ile diyet kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between mindful eating and diet quality of adult individuals
Yazar: BUSE GÖRGÜLÜ DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERCAN MERVE TENGİLİMOĞLU METİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Diyet kalitesi = Diet quality ; Farkındalık = Awareness ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Yeme farkındalığı = Mindful eating ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Bu çalışma, kadın ve erkek bireylerin yeme farkındalığının diyet kalitesi ile ilişkisini değerlendirmek için Ankara'da yaşayan, 20-50 yaş 207 gönüllü ile gerçekleştirilmiştir. Bireylerin demografik özellikleri, sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıkları ve fiziksel aktivite durumları yüz yüze anket ile elde edilmiştir. Ayrıca bireylere Yeme Farkındalığı Ölçeği (YFÖ-30), Akdeniz Diyeti Uyum Ölçeği (ADS) uygulanmış ve 24 saatlik hatırlatma yöntemi ile besin tüketim kaydından ulaşılan verilerle de Sağlıklı Yeme İndeski-2015 (SYİ-2015) puanı hesaplanmıştır. Bireylerin antropometrik ölçümleri biyoelektrik impedans analizi cihazıyla alınmıştır. Kadın bireylerin ADS puanı erkek bireylerden yüksek bulunurken (p<0.05) SYİ-2015 puanı kadın ve erkek bireyler arasında fark göstermemiştir (p<0.05). YFÖ-30 toplam puanı, düşünmeden yeme ve duygusal yeme alt faktör puanı erkek bireylerde daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Tüm bireylerin yeme farkındalığı arttıkça BKİ azalmaktadır ve sadece kadın bireylerde bel çevresi, vücut yağ oranı ve bel/kalça oranı da azalmaktadır (p<0.05). YFÖ-30 toplam puanı arttıkça tüm bireylerin karbonhidrat alımının azaldığı ve kadın bireylerin enerji, protein, yağ, doymuş yağ alımının da azaldığı tespit edilmiştir (p<0.05). Yeme farkındalığı arttıkça koyu yeşil yapraklılar ve kurubaklagil tüketim puanının arttığı belirlenmiştir (p<0.05). Ayrıca yeme farkındalığı arttıkça kadın bireylerde süt ve süt ürünlerinin, erkekler bireylerde ise rafine edilmiş tahılların tüketiminin arttığı belirlenmiştir (p<0.05). YFÖ-30 alt faktörlerinden yeme disiplini puanı arttığında ve farkındalık puanı ise azaldığında SYİ-2015 puanının arttığı saptanmıştır (p<0.05). Ancak YFÖ-30 toplam puanı ile SYİ-2015 ve ADS puanı arasında anlamlı ilişki yoktur. Bireylerin yeme farkındalığının artması diyet kalitesinde iyileşmeler sağlayarak sağlığı geliştirici ve yaşam kalitesini artırıcı etkilere sahip olabilir.

Abstract:
This study has been conducted with 207 volunteer men and women adults between age 20-50 in Ankara. The demographic characteristics, health information, physical activity status and nutritional habits of the participants were obtained through face-to-face questionnaires. In addition, Mindful Eating Questionnaires (MEQ-30), Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS) were applied to the individuals and Healthy Eating Index-2015 (HEI-2015) score was calculated with the data obtained from the 24-hour recall food consumption record. Anthropometric measurements of the participants were taken with a bioelectrical impedance analysis device. Women' MEDAS score was found higher than men' (p<0.05). On the other hand, HEI-2015 score did not differ between women and men participants (p<0.05). The total score of MEQ-30, disinhibition and emotional eating subscales were found higher in men (p<0.05). As mindful eating increases BMI decreases for all participants and only in women waist circumference, body fat ratio and waist/hip ratio decrease (p<0.05). As the MEQ-30 total score increases, both women' and men' carbohydrate intake decreases and only women's intake of energy, protein, fat, saturated fat, polyunsaturated fatty acids, omega 6 and niacin also decreases (p<0.05). As mindful eating increases, for all participants greens and beans score increases; also ın women consumption of milk and dairy, in men consumption of refined grains increases (p<0.05). It was determined that as MEQ-30 subscales of the eating discipline score increases and the awareness score decreases, HEI-2015 score increases (p<0.05). However, no significant correlation was found between the total score of MEQ-30, and HEI-2015 and MEDAS scores (p>0.05). Increase in mindful eating may have health promoting and quality of life increasing effects by providing improvements in diet quality.