Gazali'nin eğitim görüşü
Al-Ghazali's views on education
Yazar: BÜLENT ÇELİKEL
Danışman: PROF.DR. SELAHATTİN PARLADIR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Felsefe = Philosophy

Özet:
ÖZETSelçuklular döneminde yaşayan Gazâlû (1058-1111), seçkin birMüslüman kelâmcı, mutasavvıf, fakûh ve müceddid olarak bilinmektedir.Fakat o aynı zamanda önemli bir eğitimcidir. Eserleri hâlâ İslâm dünyasındave Batı'da etkilidir. Gazâlû hakkında bir çok araştırma yapıldığı haldeeğitimle ilgili pek az çalışma bulunmaktadır. Bu tez onun eğitimle ilgiligörüşlerini incelemeyi ve böylece çağdaş eğitim bilimlerine yeni katkılaryapmayı hedeflemektedir.İslâm eğitimi tarihinde medresenin ortaya çıkışıyla birlikte büyük birdevrim yaşandığı kabul edilmektedir. Ancak bu değişimin İslâm düşüncegeleneği açısından meydana getirdiği toplumsal ve kurumsal değişimlerüzerinde yeterince durulmamıştır. Gazâlû'nin medreseye yönelikeleştirilerinin incelenmesi, bizim bu süreci anlamamıza yardım edebilir.Hatta getirdiği eleştirilerin günümüzdeki ?okulsuz toplum? söyleminiçağrıştırdığı da söylenebilir.Gazâlû medrese öğretiminin katılığını döneminde ortaya çıkansorunların kaynağı olarak kabul eder ve bunu dinin irfanû boyutuylaçözmeye çalışır. Onun bu gayreti, eğitim teorisinin temelinde de yer alır.Gazâlû ?insanın ahlâkının değişmesi muhaldir? iddiasına verdiği cevapladoğrudan eğitimin alanına girmiştir. Nitekim ?ahlâkın değişebilirliği?nisavunmak, eğitim diliyle ?davranış değişikliğini? kabul etmek anlamınagelmektedir. Ona göre bu değişikliği en iyi ifade eden kavram, e d e b tir.Kısaca Gazâlû'nin eğitim görüşü iki açıdan önem arz etmektedir: İlkiİslâmû eğitimi belirleyen paradigmanın tespit etmek, ikincisi de Gazâlû'nineğitim-etik ilişkisiyle ilgili nihâû kaygısını anlamak.v

Abstract:
ABSTRACTal-Ghazali (1058-1111) who lived in era of Saljukids, is known as anoutstanding Muslim theologian, mystic, jurist and religious reformer but he isalso a distinguished Educator. His writings are still effective both on IslamicWorld and on Western. There are so many researches about him, but only afew of them are on his educational aspects. This thesis aimed to investigatehis Educational views so that it is hoped to find out new contributions forcontemporary Educational Sciences.İt is accepted that there was a big revolution with emergence of themadrasah in History of Islamic Education. But it is not enough focused on thesocial and institutional changing and effects of this revolution. To lookthrough Ghazali's critics on madrasah, can help us to understand thisprocess. Moreover it can be said that it implies the popular motto: ?Thesociety without school?.Ghazali accepts the rigidity of Madrasah?s Education as the root ofproblems which arised in his time and he tries to solve these problems withemphasis on the Gnostic Dimension of Religion. His efforts are of the centerof his educational theory too. Ghazali rejects the prejudgment of ?Humanbehavior cannot be changed?. His rejection is related with Education directly.Because the term of education means acceptance of ?Changing ofBehaviors?. According to Ghazali the most proper term to express thischanging is ?Adab?.In summary Ghazali?s Educational views are important from twoaspects:To assign basic paradigm this shapes Islamic Education in historical periodand to understand Ghazali?s ultimate anxiety about Education-Ethics relation.1