İslami finansın ekonomik kalkınma ve sosyal barış açısından değerlendirilmesi: Türkiye için bir model önerisi
Evaluation of Islamic finance in terms of economic development and social peace: A model proposal for Turkey
Yazar: HASAN KAZAK
Danışman: PROF. DR. OSMAN OKKA
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Toplumsal barış = Social peace ; İslam ekonomisi = Islamic economy ; İslami bankacılık = Islamic banking ; İslami bankacılık sistemi = Islamic banking system ; İslami finans teknikleri = Islamic finance techniques

Özet:
Bütün ülkelerin ekonomileri sektörlerden sektörler de firmalardan oluşur. Firmalar üretim faktörlerini (doğal kaynaklar, emek, sermaye, teknoloji, girişim vb.) kullanarak toplum için mal ve hizmet üretirler. Firma, mal ve hizmet üreten bu ekonomik birimlerin hukuki ismidir. İslâmi firmalar kuruluş dâhil bütün faaliyetlerinde İslâmi kuralları da nazara alan ekonomik işletmelerdir. İslâmi firmalar İslâmi finans kurullarını uygularlar. İslâmi finans; firmaların İslâmi kurallar çerçevesinde para ve sermayelerinin tedariki ve bunların maksimum getiri sağlamak için firma yatırımlarında helâl/haram ekseninde kullanılması demektir.
İslâmi finansı; İslâm dininin belli inanç esaslarından, evren ve hayata ilişkin temel görüşlerinden, kurallarından arındırarak incelemek mümkün değildir. İslâm dini insanlığa, bütüncül bir hayat görüşü sunduğundan toplum hayatının ticari, iktisadi, hukuki, ahlaki, kültürel, dini ve siyasi yönleri birbirinden bağımsız incelenemez. İslam'da asıl olan kaynakların verimli ve etkin kullanımı suretiyle ekonomik kalkınmanın sağlanması, herkesin katkısına göre gelirin adil dağılımı, toplumun refah seviyesinin yükseltilmesi, toplumun ekonomik bakımdan yetersiz olan tabakalarının korunması için zekât, sadaka, karz ve başkaca yöntemlerle ve vakıf vb. yapılarla desteklenmesi suretiyle sosyal barışın sağlanmasıdır. Makro seviyede bakıldığında İslami finansın temel amacının toplum kaynaklarının firmalarca etkin kullanılması, ekonomik kalkınmanın sağlanması ve sosyal barışın temini olduğu söylenebilir.
Ekonominin sektörlerden ve sektörlerin firmalardan oluştuğunu ifade edilmişti. Firmalar ister sanayi isterse hizmet firmaları olsun kaynaklarını ne derece etkin ve verimli kullanırlarsa o derece büyürler ve dolayısıyla sektörler ve sektörlere dayalı ekonomide o ölçüde büyür ve kalkınır.  Ekonominin büyümesiyle firmaların büyümesi arasında doğrudan bir korelasyon vardır. Burada önemli nokta İslâmi finansın firmaların büyümesinde ve toplumsal refahın sağlanmasında konvansiyonel finansa göre hangi ölçüde daha fazla büyümeye ve sosyal refaha katkıda bulunduğunun ortaya konulmasıdır. "İbaha" kuralı firmaların faaliyetlerinde en son teknolojilerin, üretim, yönetim, pazarlama, ar-ge sistemlerinin vb.'nin firmalarca kullanılması konusunda kendilerini sorumlu tutmaktadır. Bu kural ayrıca firmaları toplumsal refahın ve barışın sağlanmasına da katkıda bulunması kuralını getirmektedir. Firmaların verimlilikten taviz vermeden gelirin sosyal paylaşımı, toplumun sosyal yardımlaşma kurumlarına katkıda bulunulması da istenmektedir. Çünkü İslâm toplumu bir aile gibi görmekte, gücü olan herkesin çalışarak topluma katkıda bulunulmasını şart koşmakta, tufeyliliğe-dilenciliğe imkân tanımamaktadır.
İnsan yeryüzüne Allah'ın halifesi sıfatıyla gönderilmiş ve yer yüzünde diğer insanlarla ilişki kurabileceği bir sosyal yapı içerisinde kendisinden istenilen görevleri yerine getirmesi istenmiştir. İslam insanın sadece ahiret hayatını düzenlemeyi hedefleyen bu nedenle dünyadan soyutlanan bir varlık olarak hayatını sürdürmesini isteyen bir din değildir. İslam yaratılanların en şereflisi olma yolunda insanın dünyada tüm insanlığın ve daha geniş kapsamda tüm dünya hayatındaki yaşam unsurlarının denge ve huzur halinde olmasını ister ve bunun için ideal bir sistem önerir. Bu yönüyle İslam iktisadi sistemi diğer tüm sistemlerden daha adil, daha dengeli, daha kapsamlı bir sistemdir ve bu sistemin çalışmasında İslâmi finans sisteminin daha etkin olduğu düşünülmektedir.
Bu çalışmada İslam iktisadi sistemi içerisinde önemli bir yer tutan İslami finans sisteminin ekonomik kalkınma ve sosyal barışın sağlanmasına katkısı açısından önemi ortaya konularak Türkiye için uygulanabilir bir model önerisi sunulmuştur.

Abstract:
The economies of all countries are composed of sectors and sectors are composed of firms. Firms produce goods and services for society using production factors (natural resources, labor, capital, technology, enterprise, etc.). The firm is the legal name of these economic units that produce goods and services. Islamic companies are economic enterprises that have taken Islamic rules into consideration in all their activities since its establishment. Islamic firms implement Islamic financial boards. Islamic finance means the supply of money and capital of companies within the framework of Islamic rules and the use of them in the halal/haram axis in investments in the company to provide maximum return.
It is not possible to examine Islamic finance by removing the certain belief principles of Islam, basic views and rules of the universe and life. Since Islamic religion provides humanity with a holistic view of life, the commercial, economic, legal, moral, cultural, religious and political aspects of social life cannot be examined independently. With the efficient and effective use of resources that are essential in Islam, economic development, fair distribution of income according to the contribution of everyone, raising the level of welfare of the society, protection of the economically insufficient layers of society, zakat, charity, charity and other methods and foundation etc. At the macro level, it can be said that the main purpose of Islamic finance is the effective use of community resources by companies, the provision of economic development and the provision of social peace. 
It was stated that the economy consists of sectors and sectors are firms. Whether firms are industry or service firms, the more effectively and efficiently they use their resources, the more they grow and thus grow and develop in the economy based on sectors and sectors. There is a direct correlation between the growth of the economy and the growth of firms. The important point here is to reveal to what extent Islamic finance contributes to the growth of firms and social welfare compared to conventional finance. The rule of Ibahah (Permissibility) holds itself responsible for the use of the latest technologies, production, management, marketing, R&D systems etc. by the companies in the activities of the companies. This rule also introduces firms to contribute to social welfare and peace. It is also desired to share the income of the companies without compromising productivity, and to contribute to the social assistance institutions of the society. Because Islam sees society as a family, stipulates that everyone who has power should contribute to society by working and does not allow parasitism and begging.
Man was sent to the earth as the caliph of Allah and in a social structure where people can relate to other people on earth, they are asked to perform the tasks they want. Islam is not a religion that seeks only to regulate the afterlife, and therefore wants people to live their lives as a being isolated from the world. Islam wants the human being on the path of being the most honoured of all creatures, and that all humanity in the world and the elements of life in a wider world are in balance and peace and offer an ideal system for this. In this respect, the Islamic economic system is a fairer, more balanced and more comprehensive system than any other system and the Islamic finance system is considered to be more effective in the operation of this system.
In this study, an applicable model proposal for Turkey is presented by revealing the importance of the Islamic finance system, which has an important place in the Islamic economic system, in terms of its contribution to economic development and social peace.