Kültürel feminizm açısından bir eğitim örgütünün çözümlenmesi
Analysis of an educational organization in terms of cultural feminism
Yazar: YELİZ YURTER
Danışman: DOÇ. DR. İLKNUR ŞENTÜRK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etnografya = Ethnography ; Eğitim örgütleri = Education organizations ; Feminizm = Feminism ; Kültürel feminizm = Cultural feminism ; Nitel araştırma = Qualitative research

Özet:
Amaç: Şehir merkezine bağlı bir köyde bulunan iki okuldaki (biri ilkokul diğeri ortaokul) öğrenciler, mezun öğrenciler, öğretmenler, yöneticiler, hizmetliler, veliler ve köy muhtarı çalışmaya dâhil edilmiştir. Bu bağlamda çalışmanın amacı kadınların toplumsal anlamda geri planda kalma nedenlerini kültürel feminizm çerçevesinde incelemek, sembolleştirmek ve bu semboller ışığında öneriler geliştirmektir.
Yöntem: Araştırmada nitel araştırma desenlerinden etnografya tercih edilmiştir. Çalışma kapsamında köy muhtarı, okul müdürü, okul müdür yardımcısı, 9 öğretmen, 2 hizmetli, 14 öğrenci, 17 mezun öğrenci ve 17 veli olmak üzere toplam 62 kişi ile görüşmeler yapılmıştır. Bu okullarda mümkün olan gözlemlerin yapılması ve alan notlarının alınması, dokümanların incelenmesine odaklanılmıştır. Okullara ait okul stratejik planları, bazı yazışmalar, okul internet sitesinden elde edilen veriler, ders kitapları, öğrencilerin yaptıkları resimler, konuya ilişkin öğrenci proje ödevleri ve basında çıkan haberler doküman incelemesi kapsamında analiz sürecine alınmıştır. Araştırmanın geçerlik ve güvenirliğinde veri çeşitlendirmesi ile düşünümsellikten yararlanılmış, araştırmacı etkisi ve etik ilkeler konusunda gereken hassasiyet gösterilmiştir.
Bulgular: Araştırmada kadınların toplumsal anlamda geri planda kalma nedenlerini kültürel feminizm çerçevesinde incelendiğinde; kadınların toplumsal anlamda erkeklerden farklı bir hayat sürdüklerine, kadınların görüşlerine değer verilmediğine, bu durumun mevcut toplumsal cinsiyet rolleri ve ekonomik özgürlükle doğrudan bağlantılı olduğuna fakat diğer yandan toplumsal bir takım değişimlerin ortaya çıkmaya başladığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Köydeki kadınların ve erkeklerin farklı toplumsal rollere ve uğraşlara sahip olduklarını, bunun sonucu olarak köyde yaşamın kadınlar ve erkekler için farklılık gösterdiğini belirlenmiştir. Bu farklılıkların ise yakın çevreyle olan ilişkiler ve aile içindeki iş bölümünde kadın ve erkeklerin ayrışmasının önünü açtığı düşünülmektedir. Toplumsal cinsiyet rolleri yoluyla toplumda kadının ve erkeğin oynaması gereken roller belirlenmiştir. Bu rollerin gelişimi çocukların bulundukları sosyal çevre, medya, sosyal medya, inanış biçimleri ve okuldaki öğretmen ve arkadaşlarla olan ilişkiler yoluyla şekillendiği görülmüştür. Ev idaresi, çocukların eğitimi, evlilik ve bireylerin ev içindeki sorumlulukların belirlenmesi konularında çekirdek ailelerde babalar; geniş ailelerde ise dede, nine gibi büyüklerin sözlerinin dinlendiğini görülmüştür.  Toplumda söz sahibi olmanın yolu uygun bir mesleğe sahip olmakla, eve ekonomik anlamda katkı sağlamakla ilişkilendirilmiştir. 
Sonuç ve Öneriler: Araştırma sonucunda elde edilen veriler ışığında toplumsal hayatta kadınların ikincil bir konuma sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Veriler, katılımcıların toplumsal cinsiyet inşa sürecinde toplumun yapı taşı olan ailenin birey üzerinde büyük oranda etkili olduğunu göstermiştir. Aile faktöründen sonra okullar ise bireyi şekillendirme konusunda ikinci sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Bu doğrultuda dünyayı gözetmek, çeşitli ölçeklerdeki toplumsal altyapıları ve ortak mekânları yeniden inşa edip demokratikleştirmek için süreç içerisindeki ilerici hareketlerin çıkış noktası eğitim kurumları- okullar olacaktır. Toplumsal cinsiyet kalıpyargılarını kırma, cinsiyetler arası eşitliği sağlama, kadının toplumda görünürlüğünü artırma gibi konulara öğretim programlarında daha fazla yer verilerek okullar bulundukları çevre ile dayanışmacı bir iklim yaratmasının önü açılabilir. Adil ve eşitlikçi toplum yapısı ve kültürel normlar oluşturmak için biyolojik ve toplumsal determinist anlayıştan özellikle çocukları uzak tutarak eğitim yaşantılarını kurgulamak ve hayata geçirmenin yolları aranabilir.

Anahtar kelimeler: Kültürel Feminizm, Eğitim Örgütleri, Nitel Araştırma, Etnografi

Abstract:
Purpose: In this study students, graduate students, teachers, administrators, janitors, parents and village headman in two schools located in a village (a primary school and a secondary school) were included. In this context, the aim of the study is to examine and symbolize the reasons women being in the background in the social life within the framework of cultural feminism and to bring forward proposals in the light of these symbols.
Method: Ethnography, one of the qualitative research designs, was preferred in the study. Within the scope of the study, interviews were conducted with a total of 62 people including the village headman, school principal, deputy principal, 9 teachers, 2 janitors, 14 students, 17 graduate students and 17 parents. In these schools making observations and taking field notes and examining documents are focused. School strategic plans of each school, official correspondence, data obtained from the school website, textbooks, pictures drawn by students, students' project assignments related to topic and news in the press were included in the analysis process within the scope of document review. Data diversification and self-reflexivity were used in the validity and reliability of the research, and the necessary sensitivity was shown in terms of researcher effect and ethical principles.
Results: When the reasons of women being in the background in the social life are examined within the framework of cultural feminism; it has been concluded that women lead a different life in society, women's opinions are not valued at all, this situation is directly related to current gender roles and economic freedom, but on the other hand, some social changes have begun to emerge. It has been determined that women and men in the village have different social roles and occupations and as a result, life in the village differs for women and men. It is thought that these differences pave the way for the separation of men and women in the relations with the inner circle and the division of roles within the family. The roles that women and men should play in society have been determined through gender roles. It has been observed that the development of these roles is shaped by children's social environment, media, social media, beliefs, and relationships with teachers and friends at school. It was observed that in matters of housekeeping, education of children, marriage and determining the responsibilities of individuals in the home are responsible fathers in nuclear families, grandparents in large families. To have a voice in the society is associated with having a suitable profession and making an economic contribution to the home.
Conclusion and Suggestions: In the light of the data obtained as a result of the research, it was concluded that women have a secondary position in social life. The data showed that the family, which is the building block of the society in the gender construction process of the participants, has a great impact on the individual. It has been determined that after the family factor, schools take the second place in shaping the individual. In this direction, educational institutions-schools will be the starting point of the progressive movements in the process to shaping the world, rebuild and democratize social infrastructures and common spaces at various scales. By giving more place to subjects such as breaking gender stereotypes, ensuring equality between genders, increasing the visibility of women in society; schools can create a climate of solidarity with their environment. In order to create a fair and egalitarian society structure and cultural norms, ways to construct and implement educational experiences by keeping children away from biological and social determinist understanding can be searched.

Keywords: Cultural Feminism, Educational Organizations, Qualitative Research, Ethnography