Kamu Personeli Seçme Sınavı genel yetenek testinin madde yanlılığı açısından incelenmesi
The examination of the KPSS general ability test  
in terms of item bias
Yazar: ŞULE AKALIN
Danışman: PROF. DR. NİZAMETTİN KOÇ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ölçme ve Değerlendirme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değişen madde fonksiyonu = Differential item function ; Kamu Personeli Seçme Sınavı = Civil Servant Selection Examination ; Madde Tepki Kuramı = Item Response Theory ; Madde yanlılığı = Item bias ; Testler = Tests

Özet:
Bu araştırmada, Kamu Personeli Seçme Sınavı Genel Yetenek Sınavında yer alan maddelerin cinsiyete ve mezun olunan bölümlere göre DMF gösterip göstermediğinin ve olası yanlılık nedenlerinin araştırılması amaçlanmıştır.
Araştırmada mezun olunan bölümler Sosyal Bilimler Grubu (SBG) ve Fen Bilimleri Grubu (FBG) olarak iki grupta toplanmıştır.  Araştırma 2007 KPSS Genel Yetenek Testini cevaplayan adaylardan 2375 SBG ve 2489 FBG olmak üzere toplam 4864 kişi ile yürütülmüştür. Değişen Madde Fonsiyonunun belirlenmesi için Mantel-Haelzsen (MH),  Madde Tepki Kuramı-Olabilirlik Oranı (MTK-OO) ve BILOG MG DIF yöntemleri kullanılmıştır. Olası yanlılık sebeplerinin belirlenebilmesi için uzman görüşüne başvurulmuştur. 
Yapılan analizler sonucunda cinsiyete göre Sözel Test maddelerinden üç madde kadın grubu lehine, bir madde erkek grubu lehine DMF göstermiştir. Sayısal Test maddelerinden ise dört madde kadın grubu lehine, altı madde erkek grubu lehine DMF göstermiştir. Mezun olunan bölüme göre Sözel Test maddelerinden beş madde Sosyal Bilimler Grubu lehine, iki madde Fen Bilimleri Grubu lehine DMF göstermiştir. Sayısal Test maddelerinden ise yedi madde Sosyal Bilimler Grubu lehine, beş madde Fen Bilimleri Grubu lehine DMF göstermiştir. 
Araştırmada elde edilen bulgulara göre, Sözel Testte sözcük bilgisi, okuduğunu anlama ve anlatım özellikleri ile ilgili maddelerin kadınlar lehine, içeriğinde daha çok erkeklerin yaşantısında yer alan konu ve sözcükleri içeren maddenin ise erkeklere lehine işlediği görülmüştür. Sayısal testte ise cebirsel ve sayısal ifadelerle işlem yapmayı gerektiren maddeler kadınlar lehine, gerçek hayat ile ilgili, sözel ifadelerle oluşturulan maddeler ve tablo ve grafik okuma ile ilgili maddenin erkekler lehine işlediği görülmüştür. Mezun olunan bölüme göre ise Sözel testte okuduğunu anlama ve dil bilgisi maddelerinin SBG lehine işlediği görülmüştür. Sayısal testte sözel ifadelerle oluşturulan sayı problemleri, tablo ve grafik okuma ve yorumlama ile ilgili maddelerin SBG lehine, köklü ifadelerle işlem yapma, olasılık hesabı ve geometri ile ilgili, çözülebilmesi için konu alan bilgilerine sahip olmayı gerektiren maddelerin FBG lehine işlediği görülmüştür.  
Araştırmada kullanılan DMF belirleme yöntemleri incelendiğinde,  MH ve MTK-OO yöntemlerinin birlikte DMF belirlemede birbiriyle paralellik gösterdiği, BILOG MG DIF yönteminin ise diğer yöntemlere göre daha az sayıda DMF belirlediği görülmüştür. 

Anahtar Sözcükler: 
Değişen Madde Fonksiyonu, KPSS, Mantel Haenszel, Madde Tepki Kuramı-Olabilirlik Oran, BILOG MG DIF Algoritması

Abstract:
The purpose of this research was to determine KPSS General Ability Test İtems for Differantial Item Functioning (DIF) in terms of gender and undergraduate branch, and its possible sources of bias.
In this research, for branch base DIF analyze, undergraduate programs were combined into two categories: Soscial Science Group (SSG) and Science Group (SG). The research was carried out with the participation of a total of 4864 candidates with 2375 from SSG and 2489 from SG who had taken 2007 KPSS General Ability Test previously. To identify Differantial Item Functioning (DIF), Mantel-Haelzsen (MH), Item Response Theory – Likelihood Ratio (IRTLR), and BILOG MG DIF Algorithm methods were used. Expert opinion was taken to identify possible source of bias.
As a results of the gender base analyses, in the verbal test,  three items showed DIF in favor of females, one item showed DIF in favor of males. In the Quantitative Test, four items showed DIF in favor of females, six items showed DIF in favor of males. Branch based DIF analyses showed that in the Verbal Test, five items showed DIF in favor of SSG and two items showed DIF in favor of SG. In the Quantitative Test, seven items showed DIF in favor of SSG and five items showed DIF in favor of SG.
According to the findings, it was seen that in the Verbal Test, the items related to vocabulary,  reading comprehension and narrative features were in favor of females and the item containing the words and topics that are rather of the man's life was in favor of males. In the Quantitative Test, the items which required calculation of algebraic and numeral expressions were in favor of females, the real life world problems and the items related to table and chart reading were in favor of males.  As a result of the gender base analyses, it was seen that in the Verbal Test, the items related to reading comprehension and grammar were in favor of SSG. In the Quantitative Test, the numeric problems made by verbal expressions and items related to table and chart reading were in favor of SSG, the items related to rooted expressions, theory of chances, geometry which required knowledge of the content area to solve were in favor of SG. 
In terms of DIF methods, MH and IRTLR based analyses results were similar; whereas BILOG MG DIF determined less items with DIF when compared to the other methods. 
	
Keywords: 
Differantial Functioning İtems, KPSS, Mantel Haenszel, Item Response Theory-Likelihood Ratio, BILOG MG DIF Algorithm.