Güney Afrika Gümrük Birliği ülkelerinde yerel şirketlerin kurumsal sosyal sorumluluk politikaları
Corporate social responsibility practices of local companies in the context of Southern African Customs Union
Yazar: TİRELO MOTHUPİ
Danışman: DOÇ. DR. SEÇİL DEREN VAN HET HOF
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Gümrük Birliği = Customs Union ; Güney Afrika = South Africa ; Hayırseverlik = Philantropy ; Kurumsal sosyal sorumluluk = Corporate social responsibility ; Kurumsal yönetim = Corporate governance ; Sorumluluk = Responsibility ; İnsan hakları = Human rights ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Bu tez çalışmasında Güney Afrika Gümrük Birliği'ne bağlı ülkelerde faaliyet gösteren 13 yerel ticari kurumun kurumsal sosyal sorumluluk (KSS) uygulamaları ele alınmıştır. Güney Afrika Gümrük Birliği (SACU) Botsvana, Namibya, Lesoto, Svaziland ve Güney Afrika olmak üzere beş ülkeden oluşan ticari bir birliktir. Literatürde Güney Afrika Gümrük Birliği üyesi ülkelerde petro-kimya ve maden sektöründe faaliyet gösteren çok uluslu firmaların KSS uygulamalarını inceleyen (Hinson ve Ndhlovu, 2011: 333) çalışmaların var olması nedeni ile bu tez çalışmasında gıda ve içecek sanayi, tekstil sanayi, bankacılık, perakende sektörü ve telekomünikasyon endüstrisi gibi diğer sektörleri içeren, yazındaki boşluğu doldurmaya yönelik kapsayıcı bir örneklem seçimine gidilmiştir. 
Tez çalışması sonucunda incelenen şirketlerin tümünün yardımsever girişimlerde bulunduğu görülmüştür. Araştırmada ayrıca 10 şirketin işçilerin haklarına yönelik önemli uygulamalar gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. Şirketlerin önemli bir kısmının çevre hakkında kaygılandığı ve buna yönelik bazı uygulamalar sarf ettiği bulgusuna ulaşılmıştır. Yeşillendirme girişiminde bulunan ve bunları raporlayan 9 şirket bulunmaktadır. Hammadde temininde şirketler çevreyi önemseyen uygulamalar gerçekleştirmiş, bu yönde yatırımlar yaparak önemli fonlar ayırmıştır. Faaliyette bulundukları pazarlarla ilgili girişimler ve yolsuzlukla mücadele gibi uygulamalar diğer uygulamalar arasında en az sayıda rastlanılan KSS uygulamaları olmuştur. Tezin ilginç bulgularından birisi de, hiçbir şirketin hayvan haklarını korumaya yönelik faaliyette bulunmamış olmasıdır. Ayrıca yerel borsada faaliyette bulunan şirketlerin kurumsal yönetim faaliyet raporlarını yayınladıkları bulgusuna ulaşılmıştır. Ancak burada belirtmek gerekir ki, raporlarını yayınlamalarında yerel ticari borsada faaliyet gösteriyor olmaları ve borsanın firmalardan böyle bir beklenti içinde olmasının etkisi muhtemeldir.
Tez sonucunda özellikle turizm endüstrisinde faaliyet gösteren firmalara hayvanları korumaya yönelik sosyal faaliyetlerinin geliştirilmesi gerektiği önerisi getirilmiştir. Fakat en önemli nokta olarak, şirketlerin ciddi bir şekilde yolsuzlukla mücadele girişimlerinde bulunmaları olduğu sonucuna ulaşılmış, yolsuzlukla mücadele faaliyetlerinin henüz yetersiz düzeyde olduğu kanısına varılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Kurumsal Sosyal Sorumluluk, Yerel ticari kurumlar, Güney Afrika Gümrük Birliği, Hayırseverlik, Çevre yönetimi, Sürdürülebilirlik, İnsan Hakları ve Paydaşlar

Abstract:
In this thesis 13 Southern African indigenous companies' CSR practices are investigated. These 13 indigenous companies belong to the Southern Africa Customs Union (SACU), SACU is a trade union that consists of five countries, Botswana, Namibia, Lesotho, Swaziland and South Africa. This selection was done based on the fact that in CSR Africa, companies that are being analysed are Multinational companies and most of these companies are from the Petro-chemical sectors and the mining industry (Hinson & Ndhlovu 2011: 333). This means that Southern African based companies are excluded in the CSR discussions. Furthermore companies from other sector besides mining are not given adequate attention, thus this thesis will include other sectors such as, the food and beverages industry, textile industry, banking, retail industry and telecommunication industry. It may be argued that the exclusion of Southern African indigenous companies in CSR discussion may hinder the growth of Southern African societies. 
    The results show that all the companies selected for this analysis have invested in philanthropic initiatives. It is also revealed in the research that 10 companies have recorded that they observe employees' rights. Due to the changing climate conditions most companies are forced to show concern for the environment. There are 9 companies reporting on their green initiatives and most companies that do invest in environmental preservation have excess funds and rely on the natural environment for raw materials. The lowest recordings were in the market relations initiatives and anti-corruption. All the companies did not show interest in protecting animal rights. It is also noticed that companies that are listed on the local stock exchange are the ones who report on their corporate governance. It can be concluded that it is because the stock exchange requires the companies to include corporate governance. 
     It has been recommended that companies should invest more on animal protection as it adds to the tourism industry which will late improve the economy and buying power. But most important they should take anticorruption initiatives seriously because corruption is counterproductive.  



Keywords: Corporate Social Responsibility, Local companies, Southern African Customs Union, Philanthropy, Environmental management, Sustainability, human Rights and Stakeholders.