Kalkınmada insan sermayesi yaklaşımları ve Türkiye`de insan sermayesi boyutunun analizi
Human capital approaches in development and the analysis of human capital dimension in Turkey
Yazar: MEHTAP TUNÇ
Danışman: DOÇ.DR. A. İLKİN BARAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Kalkınma = Development ; Sermaye = Capital ; Sosyoekonomik etki = Socio-economic impact ; İnsan = Human

Özet:
ÖZET Ülkelerin sahip olduğu fiziki ve insan sermayesi kaynaklarının düzeyi uluslararası gelişmişlik düzeyini belirlemektedir. Gelişmekte olan ülkelerde kalkınma sürecinde başlıca amaç, büyüme ile birlikte ekonomik, sosyal, kültürel ve politik alanda ortaya çıkan yapısal dengesizliklerin giderilmesidir. Bu ülkelerde, yapısal değişim sürecinde fiziki ve insan sermayesi birikiminin yetersizliği ve kaynakların etkin olmayan kullanımı kalkınmayı engelleyen başlıca sorunlardır. Kalkınmada fiziki sermaye birikimindeki yetersizliklerin yanısıra insan faktörünün niteliği, fiziki sermayenin gelişimini ve kaynakların kullanımını önemli ölçüde etkilemektedir. Teknolojik gelişme, ekonomik, sosyal, kültürel ve politik alanda ilerleme insan faktörüne verilen öneme bağlı bulunmaktadır. İnsan, emek ve girişimci faktörlerinin sahibi olarak fiziksel ve düşünsel emeği ile üretim sürecinde yer almaktadır. Günümüzde bilgi toplumu olarak adlandırılan gelişmiş ülkeler, sahip oldukları ileri teknolojik ve gelişmişlik düzeyini insan kaynağına yatırıma vermiş oldukları önem sayesinde elde etmişlerdir. Ülkelerin sahip oldukları insan sermayesi fiziki sermayeden daha önemli olarak gelişmişlik düzeyinin başlıca belirleyicisi olmaktadır. Büyüme ve yapısal değişim sürecinde insanı ön plana çıkaran İnsan Sermayesi Kuramına göre; insan faktörü üretimi doğrudan etkilemektedir. Üretimde ortaya çıkan artışlar, insan sermayesinin niteliğinin artırılmasına bağlıdır. İnsanın doğuştan ve sonradan sahip olduğu niteliklerin değeri ise insanın verimliliğini ve üretimde verimliliği etkileyen başlıca faktörlerdir. İnsan Sermayesi Kuramına göre; kalkınma sürecinde insanın niteliğini belirleyen insan sermayesi unsurları ise eğitim, sağlık, beslenme, göç ve konut gibi insana yapılan harcamalardan oluşmaktadır. Ulusal alanda kalkınma ve uluslararası alanında gelişmişlik düzeyinin yükseltilmesi söz konusu insan sermayesi unsurlarına verilecek öneme bağlıdır. Bundan dolayı, bu çalışmada, kalkınma sürecinde insan sermayesinin gelişimi ve öneminin ortaya koyulması amaçlanmaktadır. Çalışmada, birinci bölümde kalkınma ve insan sermayesi olguları kavramsal düzeyde ele alınmakta, ikinci bölümde insan sermayesi kuramına yönelik ileri sürülen modeller incelenmektedir. Türkiye'de insan sermayesi boyutunun analizi ise çalışmanın son bölümünü oluşturmaktadır.

Abstract:
ABSTRACT The level of human and physical capital of countries determines their success for economic development. The main purpose of developing countries (DCs), in addition to the economic growth, is to solve those structural imbalances, which occurs in the economic, social, cultural and political fields. Insufficient human and physical capital accumulation and inefficient use of sources in the development process in DCs, are the main problems preventing economic development. The quality of human factor together with insufficient physical capital accumulation, affects the use of sources and the development of physical capital remarkably. The level of technological development and the progress in the economic, social, cultural and political fields depend upon the importance given to the human factor. At present, it is acknowledged by many academicians that the developed countries known as the " information society" owes their high level development and technology to the importance given in investing the human factor. The literature show that human capital endowment of the countries are more significant factor than physical capital in economic development. According to the Theory of Human Capital which gives crucial role to the human factor in process of economic growth and structural change, human factor affects the total output directly. Increases in output depends upon the improvement of the quality of human capital. To the relevant theory, human capital factors affecting the quality of human being in the development process are those of invesment expenditures on education, health, nutrition, migration and accomodation. Then, the importance given to these human capital factors are vital in increasing the development level. Thus, the main purpose of the thesis is to examine the development and importance of the human capital in the development process. The study primarily analyses the economic development process and human capital factor theoretically. It also investigates and reviews the theoretical approaches in the literature on human capital. The last chapter