Bela Bartok'un piyano sonatı 1926
Bela Bartok's piano sonata 1926
Yazar: ELİF GÖKÇE TUĞRUL
Danışman: PROF. HÜLYA TARCAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Sanat Dalı / Piyano Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Müzik = Music
Dizin: Bartok, Bela = Bartok, Bela ; Etnomüzikoloji = Ethnomusicology ; Halk müziği = Folk music ; Piyano = Piano ; Piyano eserleri = Piano works ; Piyano sonatı = Piano sonata

Özet:
Bela Bartok, dünya çapında kariyer yapmış virtüöz bir piyanist, Budapeşte Müzik Akademisi'nde uzun yıllar ders vermiş bir pedagog, halk müziği araştırmaları yapmak adına Orta ve Doğu Avrupa'yı, Kuzey Afrika'yı, Anadolu'yu gezip köylülerin söylediği türküleri, ağıtları, çaldıkları enstrümantal müzikleri kayıt etmiş, notaya aktarmış, sınıflandırarak analiz etmiş titiz bir etnomüzikolog olmasının ona kazandırdıklarını, düşünsel ve teknik birikimiyle harmanlayarak kendisini 20.yüzyılın en büyük ve özgün bestecilerinden birisi düzeyine yükseltebilmiş, Dünya Müzik Tarihi'ne geçmiş çok önemli bir isimdir. Bartok'un, olgun besteci kimliğinin oluşumunda en etkin role sahip etmen ise Macar halk müziği olmuştur. Macar halk kültürünün doğulu oluşuna karşılık, kullanılan teknikler ve Klasik Batı Müziği'nin köken itibariyle batılı oluşu, Bartok'un, müziğinde bu ikili doğayı mükemmel biçimde harmanlayarak elde ettiği sentez sayesinde, çift kutupluluk yaratmamış; tersine çok özgün bir doku ve anlayış sentezine ulaşılmıştır.1911 yılında bestelediği `Allegro barbaro' eseriyle, piyanoyu vurmalı çalgı gibi kullanma prensibinin ilk denemesini yapmış olan Bartok, 1926 yılında yazdığı Piyano Sonatı'yla bu ilkeyi mükemmel formuna kavuşturmuş ve piyano edebiyatına büyük bir başyapıt kazandırmıştır. Başlangıçta kompozisyon anlayışı ve piyano yazısına hayran olduğu Stravinski ile yolları ayrılan Bartok, Rus bestecinin neoklasik 1924 Piyano Sonatı'nın tam tersi bir yöntem izleyerek, ilkel-barbar karakterin egemen olduğu, halk şarkılarına (ezgilerine) göndermelerle yüklü, modalite ve Kontrapunkt'un yıldızlaştığı bir yapıt yaratmıştır. Bartok'un 1926 Piyano Sonatı, 20.yüzyıl piyano çalma sanatına da virtüozite açısından büyük katkıda bulunmuştur.Anahtar Sözcükler: Halk Şarkıları, Etnomüzikoloji, Modal Armoni, Vurmalı Çalgılar, Ritim, Piyano Sonatı.

Abstract:
Bela Bartok is a very important name for universal history of music, by raising himself to one of the greatest and most distinctive composers of the 20th century through making a synthesis of his intellectual and techniqal accumulation with his gains being a world-known virtuoso, a pedagogue who taught at the Budapest Music Academy for several years, an ethnomusicologist who traveled in Middle and East Europe, North Africa and Anatolia, doing peasant music researches by recording the peasant songs, dirges, their instrumental musics and then notating, classifying and analyzing them. The leading role of Hungarian peasant music in Bartok?s maturity as a composer is evident. That the Hungarian folklore has its roots in the Orient and classical music in the Occident never caused bipolarity in Bartok?s music because of his ability to accomplish a synthesis between these two different natures, and thus created a new and unique concept.Bartok made his first experiment of using the piano like a percussive instrument with his composition `Allegro barbaro?, composed in 1914. He achieved the perfection with this form in his Piano Sonata 1926; with this work he gave a masterpiece to piano literature. Bartok and Stravinsky, whose piano and composition style the Hungarian composer admired, chose to go in different ways. Bartok followed quite the opposite principles from Stravinsky?s neo-classic Sonata 1924 and created a work which contains references to peasant songs (melodies) and where modality and counterpoint have predominance. Bartok made a great contribution to the art of piano playing in 20.century with the virtuosic elements of his Piano Sonata 1926.Key Words: Peasant Songs, Ethnomusicology, Modal Harmony, Percussive Instruments, Rythm, Piano Sonata.