Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde kişisel dozimetre taşıyan çalışanların mesleksel iyonlaştırıcı radyasyon risk algısı ve ilişkili etmenler
The occupational ionizing radiation risk perception of the health workers who carry the personal dosimeter at Ege University Faculty of Medicine Hospital and the related factors
Yazar: SELCEN SAKAOĞLU MANAVGAT
Danışman: PROF. DR. ALİYE MANDIRACIOĞLU
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Meslek hastalıkları = Occupational diseases ; Meslek sağlığı = Occupational health ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyasyon-iyonizan = Radiation-ionizing ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde kişisel dozimetre taşıyan sağlık çalışanlarında mesleksel iyonlaştırıcı radyasyon risk algısının ve ilişkili etmenlerin belirlenmesidir.Gereç Yöntem: Kesitsel olarak planlanan ve Haziran 2009 - Ocak 2010 tarihleri arasında gerçekleştirilen bu araştırmanın evrenini E.Ü.T.F. Hastanesi'nde kişisel dozimetre taşıyan çalışanlar (n=327) oluşturmaktadır. Evrenin %94.2'sine ulaşılmış, veriler öz bildirim yöntemi ile toplanmıştır. Mesleksel iyonlaştırıcı radyasyon risk algısı, Sayısal Değerlendirme Skalası ile değerlendirilmiştir. Risk algısı ile sosyo-demografik değişkenler; çalışma ortamı, çalışma koşulları ve çalışma ilişkileri ile ilgili değişkenler; davranış özellikleri; kaygı düzeyi ve iyonlaştırıcı radyasyon ile ilgili bilgi düzeyinin ilişkisi incelenmiştir. Veri analizinde sayı ve yüzde dağılımları ile ortalama ve standart sapmalar hesaplanarak karşılaştırılmıştır.Bulgular: Yaş ve meslek yılı ortalaması sırasıyla 37,77 ± 8,36 ve 14,60 ± 8,40 olan katılımcıların % 54,5'i erkek, % 72,5'i evli ve % 66,8'i çocuk sahibidir. % 3,6'sı çalışma yaşamı boyunca iyonlaştırıcı radyasyonla ilgili bir kaza geçiren çalışanların % 89,6'sı son iki yılda risklere yönelik eğitim almamıştır. Katılımcıların risk algısı 7,05 ± 2,30 olarak bulunmuştur. Genel kaygı düzeyi ortalaması 5,67 ± 2,24, iyonlaştırıcı radyasyon kaygı düzeyi ortalaması 6,21 ± 2,61, toplam bilgi puanı ortalaması ise 5,99 ± 2,07 olarak saptanmıştır.Araştırmaya katılanların yaş, meslek, meslek yılı, çalışılan bölüm, kadro, sendika üyeliği, çalışma saatleri, iş yükündeki değişim, bilgi kaynağı, Radyasyon Güvenliği Komitesi'nin varlığını bilme, iyonlaştırıcı radyasyondan kaynaklanan rahatsızlık, alınan önlemlerin yeterliliği, cihazların düzenli kontrolleri, kişisel koruyucu temininde zorluk, tehlikeli davranış varlığı ile risk algısı arasında anlamlı fark bulunmuştur. Ayrıca risk algısı ile genel ve iyonlaştırıcı radyasyona ilişkin kaygı düzeyi arasında güçlü, pozitif; gelir düzeyi ile orta, negatif ve bilgi düzeyi ile zayıf, negatif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Radyasyondan korunma ile ilgili çalışmada saptanan eksikliklerin mevzuatta belirtilen önlemlere uygun olarak tamamlanması çalışan sağlığı ve güvenliği açısından olumlu katkıda bulunacaktır.

Abstract:
Purpose of the Study: The aim of the research is to determine the occupational ionizing radiation risk perception of the health workers who carry the personal dosimeter at Ege University, Faculty of Medicine Hospital and the related factors.Material Method: The research is cross-sectional study and carried out from 2009 June to 2010 January composed of the workers carrying personal dosimeter at Ege University, Faculty of Medicine Hospital. Of the total 327 employees carrying personal dosimeter, 94.2 % has been reached, the data are collected through self-report method. The occupational ionizing radiation risk perception is evaluated by means of numerical rating scale. The risk perception and sociodemographic variables; the variables about working environment, working conditions and working relationships; behavioral characteristics; and the relation between the anxiety level and the level of knowledge about ionizing radiation are all examined. Data were analysed and compared by the number and percentage distribution; the mean values and the standard deviations.Findings:The participants' average age and average years of occupation are 37,77 ± 8,36 and 14,60 ± 8,40 respectively. Further, 54,5 percent of the participants are male, 72,5 percent of them are married and 66,8 percent of them have children. 89,6 percent of the personel, 3,6 percent of whom had an ionizing radiation-related accident throughout their working life, have not been educated about ''the ionizing radiation-related risk'' in the last two years. The ionizing radiation-related risk perception of the participants has been found as 7,05 ± 2,30. The mean level of general anxiety has appeared 5,67 ± 2,24, anxiety levels of ionizing radiation has been found as 6,21 ± 2,61 and the mean total knowledge score has been established 5,99 ± 2,07.A significant difference has been found between the research participants' age, profession, vocational experience, working department, cadre, union membership, working hours, change in workloads, source of information, knowledge of the existence of radiation safety committee, health problems caused by ionizing radiation, the adequacy of the measures taken, regular checks of devices, difficulty in the provision of personnel protective, the presence of dangerous behavior, and the risk perception. Besides, it is found that, there is a strong positive correlation between the perception of ionizing radiation-related risk and the anxiety levels of public and ionizing radiation; a moderate negative correlation between income level and the mentioned risk perception and finally, a weak negative correlation between the level of knowledge and this risk perception. It can be seen that, completing the deficiencies identified in this study in accordance with the measures specified in the legislation is likely to contribute positively to employee health and safety.