Üniversite öğrencilerinde problemli internet kullanımının algılanan duygusal istismar, bilişsel esneklik ve öz kontrol açısından incelenmesi
Investigation of problematic internet use among university students in terms of perceived emotional abuse, cognitive flexibility and self-control
Yazar: EDA BİNGÖL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE KALYON
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Duygusal istismar = Emotional abuse ; Dürtüsellik = Impulsivity ; Problem davranış = Problem behavior ; Ölçekler = Scales ; Öz disiplin = Self discipline ; Öz kontrol = Self-control ; Üniversite öğrencileri = University students ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
21. yüzyılda internet, gün geçtikçe kullanımı daha da yaygınlaşan ve kullanım oranları çocuk, 
ergen ve yetişkinlerde artan bir araçtır. İnternete ulaşılabilirliğin artmasıyla insanların birçok 
faaliyeti daha kolay gerçekleştirebildiği görülmektedir. İnternetin kolaylaştırdığı durumlar ve 
sağladığı imkanlarla birlikte çeşitli sorunlar da ortaya çıkabilmektedir. Bu sorunlar bireylerin, 
interneti problemli bir şekilde kullanmasına neden olabilmektedir. Üniversite öğrencileri üzerinde 
gerçekleştirilen bu çalışmanın verileri Covid-19 pandemi sürecinin etkilerinin devam ettiği
dönemde toplanmıştır. Pandemi döneminde üniversite öğrencileri akademik ve sosyal gelişimlerine 
katkı sağlayan üniversite ortamından uzaklaşmak durumunda kalmış ve ev ortamlarına geri 
dönmüşlerdir. Bulaş riskinden korumak amacıyla uygulanan sokağa çıkma ve sosyal mesafe 
kısıtlamaları, sosyal ve fiziksel aktivite düzeylerinin azalmasına yol açmıştır. Bunun sonucunda 
üniversite okuyan bireylerin interneti normalden daha sık ve yoğun bir şekilde kullanmaları 
kaçınılmaz bir hal almıştır. Bu araştırmanın temel amacı üniversite öğrencilerinin problemli 
internet kullanımının algılanan duygusal istismar, bilişsel esneklik ve öz kontrol değişkenleri 
açısından incelenmesidir.
Bu çalışma 2021-2022 eğitim-öğretim yılı güz döneminde yükseköğrenime devam 
eden 685 üniversite öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklem grubu 578 kadın 
(%84.4) ve 107 erkek (%15.6) katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırma verilerinin toplanmasında 
Kişisel Bilgi Formu, Problemli İnternet Kullanımı Ölçeği-Kısa Formu (PİKO), Bilişsel Esneklik 
Envanteri (BEE), Algılanan Duygusal İstismar Ölçeği (ADİÖ) ve Kısa Öz Kontrol Ölçeği
kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS 23.0 istatistik paket programı ile analiz 
edilmiştir. Veri analiz teknikleri olarak tanımlayıcı istatistik teknikleri, Pearson korelasyon 
katsayısı, çoklu regresyon analizi, bağımsız örneklem t testi ve tek faktörlü varyans analizi 
(ANOVA) kullanılmıştır.
Algılanan duygusal istismar, bilişsel esneklik, öz disiplin, dürtüsellik ve internette günlük 
harcanan sürenin problemli internet kullanımını yordama düzeyini test etmek amacıyla yapılan 
çoklu regresyon analizi sonucunda kurulan regresyon modeli anlamlıdır ve problemli internet 
kullanımındaki toplam varyansın %28'ini açıklamaktadır. Regresyon katsayılarının anlamlılık 
testleri incelendiğinde, yordayıcı değişkenlerden dürtüsellik, internette günlük harcanan süre, 
algılanan duygusal istismar ve bilişsel esnekliğin modele özgün katkısının anlamlı olduğu; öz 
disiplin değişkeninin ise modele anlamlı düzeyde özgün katkısının olmadığı görülmüştür.
Araştırmada kullanılan değişkenlerin çeşitli demografik faktörler açısından da bazı anlamlı 
farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir. Araştırmanın bulguları ilgili literatür çerçevesinde tartışılmış 
ve birtakım öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In the 21st century, the Internet is a tool that has become more and more widespread and its 
usage rates have increased among children, adolescents and adults. With the increase in 
accessibility to the Internet, people couldcarry out many activities more easily.With the situations 
facilitated by the Internet and the opportunities it provides, various problems may arise.These 
problems may cause individuals to use the Internet in a problematic way.The data of this study, 
which was carried out on university students, were collected during the period when the effects of 
the Covid-19 pandemiccontinued.During the pandemic period, university students had to move 
away from the university environment, which contributed to their academic and social 
development, and returned to their home environments.The curfews and social distance restrictions 
applied to protect people against the risk of contamination have resulted in a decrease in social and 
physical activity levels.As a result, it has become inevitable for university students to use the 
Internet more frequently and intensively than usual.The main purpose of this research is to examine 
problematic Internet use of university students in terms of perceived emotional abuse, cognitive 
flexibility and self-control during the Covid-19 pandemic period.
This study was carried out with 685 university students attending higher education in the fall 
semester of the 2021-2022 academic year. The sample group of the research consisted of 578 
female (84.4%) and 107 male (15.6%) participants. Personal Information Form, Pro blematic 
Internet Use Questionairre-Short Form-6 (PIUQ-SF), Cognitive Flexibility Inventory (CFI), 
Perceived Emotional Abuse Scaleand the Brief Self-Control Scale (BSCS)were used to collect 
data. The data of the research were analyzed with the SPSS 23.0 statistical package 
program.Descriptive statistics techniques, Pearson correlation coefficient, multiple regression 
analysis, independent sample t-test and one way analysis of variance (ANOVA) were used as data 
analysis techniques.
As a result of the multiple regression analysisto test the predictive role of perceived 
emotional abuse, cognitive flexibility, self-discipline, impulsivity, and daily time spent on the 
Internet in problematic Internet use, it was found that the regression model was significant and; the 
predictor variables explained 28% of the total variance in problematic Internet use.Considering the 
significance tests of the regression coefficients, the predictive variables such as impulsivity, daily 
time spent on the Internet, perceived emotional abuse and cognitive flexibility had significant 
contributions to the model; while self-discipline did not contributed to the model significantly. It 
was also foundthat the research variables show some significant differences based on various demographic factors. The findings of the research were discussed within the framework of the relevant literature and some recommendations were presented.