Çevre sağlığı okuryazarlığı ölçeğinin geliştirilmesi
Development of environmental health literacy scale
Yazar: FERDANE ŞEYMA TOPLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞURCAN SAYILI
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Çevre Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeğinin Geliştirilmesi
Amaçlar: Çalışmada toplumun çevre sağlığı konusundaki okuryazarlık seviyesini belirleme amacıyla yeni bir ölçek geliştirmek ve geliştirilen ölçeğin geçerlilik ve güvenilirlik analizlerinin yapılması hedeflendi.
Gereç ve Yöntem: Metodolojik tipteki bu araştırma İstanbul Üniversitesi- Cerrahpaşa'da çalışmakta olan 394 idari ve akademik personel ile yürütülmüştür. Ölçek 5'li Likert tipinde bir ölçektir. Kapsam geçerliliği Lawshe tekniği kullanılarak yapı geçerliliği ise açıklayıcı faktör analizi ile sağlanmıştır. Ölçeğin güvenirlik analizlerinde test-tekrar test yöntemi ve Cronbach alfa katsayıları kullanıldı. 
Bulgular: Literatür taraması sonucu oluşturulan 95 maddenin bulunduğu madde havuzunun kapsam geçerliliği 14 uzman görüşüyle değerlendirildi. Katılımcılara uygulanacak ölçekte 65 madde yer aldı. Açıklayıcı faktör analizi sonucunda ölçek 23 madde ve 4 faktörle varyansın %54,98' ini açıkladı. Ölçekte yer alan faktörlerin isimleri bilgi, sağlık etkileri farkındalığı, çevresel maruziyet algısı ve davranış olarak belirlendi. Ölçeğin test tekrar test uygulaması sonucunda elde dilen Sınıf içi Korelasyon Katsayısı (ICC) yeterli düzeydeydi. Nihai ölçeğin Cronbach alfa katasayısı 0,854 olarak hesaplandı. Ölçekten alınan puanlar yaş ve medeni durumla ilişkili değildi. Cinsiyet, eğitim durumu, gelir durumu, çocuk sahibi olmak ve kronik hastalık varlığı ile ölçek toplam puanı veya faktörlere ait puanlar arasında ilişkiler saptandı.
Sonuç: Çalışmamızda yapılan analizler sonucunda Çevre Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeğinin geçerli ve güvenilir olduğunu ve Türkçe dilinde kullanıma uygun olduğunu belirledik.

Abstract:
Development of Environmental Health Literacy Scale
Aim: The aim of this study was to develop a new scale to assess the level of environmental health literacy in the community and to conduct validity and reliability analyses of the developed scale.
Material and Method: This methodological study was conducted with 394 administrative and academic staff working at Istanbul University-Cerrahpaşa. The scale is a 5-point Likert-type scale. The content validity of the scale was established using the Lawshe technique, and construct validity was achieved through exploratory factor analysis. Test-retest method and Cronbach's alpha coefficients were used for reliability analyses of the scale.
Results: The content validity of the item pool, which consisted of 95 items generated through a literature review, was evaluated by 14 experts. The scale administered to the participants included 65 items. As a result of exploratory factor analysis, the scale explained 54.98% of the variance with 23 items and 4 factors. The factors in the scale were named knowledge, awareness of health effects, perception of environmental exposure, and behavior. The Intraclass Correlation Coefficient (ICC) obtained from the test-retest application of the scale was at an acceptable level. The Cronbach's alpha coefficient of the final scale was calculated as 0.854. The scores obtained from the scale were not related to age and marital status. Relationships were found between gender, educational level, income level, having children, presence of chronic illness, and total scale score or scores of factors.
Conclusion: Based on the conducted analyses, we determined that the Environmental Health Literacy Scale is valid, reliable, and suitable for use in the Turkish language.