Araştırma görevlisi hekimlerin toplumsal cinsiyet rolleri tutumlarının ve cinsiyetçiliğe maruz kalma durumlarının nicel ve nitel yöntemlerle değerlendirilmesi
Examination the gender roles attitudes of residencies and their exposure to gender discrimination by qualitative and quantitative methods
Yazar: BAŞAK GÖKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. YEŞİM ŞENOL
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Araştırma görevlileri = Research assistants ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Cinsiyet = Gender ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Doktorlar = Physicians ; Kadın sağlığı = Women's health

Özet:
Bu çalışma, Antalya'da görev yapmakta olan araştırma görevlisi hekimlerin, toplumsal cinsiyet rolleri ile ilgili tutumlarını ve mesleklerini icra ederken cinsiyetçiliğe maruz kalma durumlarını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır.
Araştırma karma yöntemle tasarlanmış kesitsel tipte, fenomenolojik bir araştırmadır. Araştırmanın nicel bölümünde Antalya'da görev yapmakta olan uzmanlık öğrencilerinin %81,3'üne ulaşılmış ve onlara 78 sorundan oluşan bir anket yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. Nitel bölümünde ise amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilmiş 11 araştırma görevlisi ile bireysel görüşmeler yapılmıştır.
Cerrahi uzmanlık alanlarında erkek, temel uzmanlık alanlarında kadın hekim lehine bir yükseklik bulunmaktadır (p:0,0001). Araştırma görevlisi hekimler toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin eşitlikçi bir tutuma sahiptirler ve bu tutum kadınlarda (p:0,0001) ve temel bilimlerde görev yapmakta olan hekimlerde (p:0,047) daha yüksektir. Hekimlerin iş yaşamları ile ilgili önermelere verdikleri cevaplar genel olarak değerlendirildiğinde; cerrahi alanların erkekler için, çalışma saatleri ve nöbetleri daha az olan alanların kadınlar için uygun görüldüğü ve kadın hekimlerin özellikle cerrahi alanlarda cinsiyetleri nedeni ile olumsuzluklar yaşadıkları görülmektedir. Bireysel görüşmelerde hekimlik mesleğinde toplumsal cinsiyetin; uzmanlık alanı seçiminde, mesleki uygulamalarda, hekim-hekim, hekim-öğretim üyesi, hekim-diğer sağlık çalışanları ve hekim-hasta iletişiminde ve sosyal/özel yaşamda etkilerinin olduğu ve özellikle de kadın cerrahların bu durumdan daha olumsuz etkilendikleri ortak görüş olarak ifade edilmiştir. Görüşmelerde hekimlerin deneyimlerine göre ayrımcılığı uygulayanlar; meslektaşları, öğretim üyeleri, diğer sağlık çalışanları ve hastalardır.
Hekimlik mesleğinde uzmanlık alanları ve yapılacak işler cinsiyete göre ayrışmıştır. Kadın hekimler özellikle cerrahi alanlarda cinsiyet eşitsizliklerine ve ayrımcı davranışlara maruz kalmaktadırlar. Kadınlara yüklenen toplumsal cinsiyet rolleri onların mesleki ve akademik yaşamlarını olumsuz etkilemektedir.

Abstract:
This study was carried out to examine the attitudes of physician, who were working in Antalya and having residency education, towards their gender roles and also to examine their exposure to gender discrimination while performing their work-life.
This study is a cross-sectional phenomenological research designed based on mixed method. In quantitative part of the study, 81.3% of the residency students working in Antalya were accessed, and a survey consisting of 78 items was applied in face-to-face interviews. In qualitative part, personal interviews were performed with 11 residency that were selected using purposeful sampling method.
While male participants were dominant in surgery residency, women were dominant in basic sciences department of specialty (p:0.0001). Residency physicians have an equalitarian attitude towards their social gender roles, and this attitude was higher among the women (p: 0.0001) and physicians working in basic sciences departments (p: 0.047). When the answers of physicians to the propositions regarding their professional lives are considered in general, it can be seen that the surgical departments are considered suitable for men, while the departments requiring less working hours and less night duties are considered suitable for women, and that women physicians experience negativities because of their gender especially in surgical departments. In personal interviews, the participants stated that the gender have effects on choice of residency, professional activities, the communication between physicians and physicians, physicians and faculty member, physicians and other healthcare professionals, and physicians and patients, and on the private lives of physicians, and that especially women physicians are affected from this situation more negatively. In interviews, according to the experiences of physicians, the ones implementing the gender discrimination were expressed to be colleagues, faculty member, other healthcare professionals, and patients.
In profession of medicine, the areas of speciality and the work-life to be performed are classified based on the gender. Women physicians are exposed to gender inequality and discriminative attitudes especially in surgical departments. Gender roles attributed to women negatively affect their professional and academic lives.