Ailevi akdeniz ateşine eşlik eden inflamatuar hastalıklar ve hastalık ağırlık skoruna etkisinin değerlendirilmesi
Familial mediterranean fever and accompanying inflammatory diseases: Effects on the disease severity score
Yazar: YUNUS EMRE İNCE
Danışman: PROF. DR. BANU ÇELİKEL ACAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Kolşisin = Colchicine ; Ölçekler = Scales ; İlaçlar = Drugs ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Giriş ve Amaç: Ailevi Akdeniz ateşi (AAA), çocukluk döneminde en sık görülen otoinflamatuar hastalıktır. Otozomal resesif kalıtım paternine sahiptir. Bazı inflamatuar hastalıkların AAA'ya eşlik edebildiği bilinmektedir. Çalışmamızda AAA tanılı hastalarda eşlik eden inflamatuar hastalıkların sıklığı araştırıldı. Hastaların mutasyonlarının, hastalık ağırlıklarının, kolşisin direnci olmasının eşlik eden inflamatuar hastalık bulunması ile ilişkisi değerlendirildi.
Gereç ve Yöntem: 1 Ocak 2015-31 Aralık 2018 tarihleri arasında, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji ve Onkoloji Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Romatoloji Kliniğinde, Yalçınkaya tanı kriterlerine göre ailevi Akdeniz ateşi tanısı alan ve en az 6 ay takip edilen 349 hastanın tıbbi kayıtları geriye dönük incelendi.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların %45,8'inde hafif, %43,2'sinde orta ve %10,8'inde ağır hastalık mevcuttu. Hastalık şiddeti ağırlaştıkça ortalama tanı yaşının azaldığı görüldü. (p=0,01). Hastaların %5,7'si kolşisine ek olarak biyolojik ajan kullanıyordu. Bu hastaların atak dışı dönemdeki ESH değerlerinin kullanmayan hastalara göre yüksek olduğu görüldü (p=0,01). Çalışmaya dahil edilen hastaların %14,8'inde eşlik eden inflamatuar bir hastalık tespit edildi (%5,7 IgA vasküliti, %3,7 sakroileit, %2,0 uzamış febril miyalji, %1,7 akut romatizmal ateş, %0,9 juvenil idiyopatik artrit, %0,6 poliarteritis nodosa, %0,9 inflamatuar barsak hastalıkları, %0,3 Behçet hastalığı, %0,3 tekrarlayan optik nörit). AAA'ya eşlik eden birden fazla inflamatuar hastalığın olduğu durumlar mevcuttu. Eşlik eden inflamatuar hastalık varlığı ile mutasyon grupları arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (p=0,51). Hastalık ağırlık skoru eşlik eden inflamatuar hastalığı olanlarda olmayanlara göre yüksek olduğu bulundu (p=0,04). Eşlik eden inflamatuar hastalığı olan hastalarda hastalık ağırlık skorunun daha yüksek olduğu ağır hastalık görülme oranının (%17,3) arttığı görüldü (p=0,02). Eşlik eden inflamatuar hastalığı olan hastaların atak dışı dönemdeki eritrosit sedimentasyon hızlarının olmayan hastalara oranla yüksek olduğu görüldü (p=0,01). Eşlik eden inflamatuar hastalık olması ile hastaların ortalama kolşisin dozları arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p=0,31) ancak biyolojik ajan kullanımının anlamlı derecede yüksek olduğu görüldü (p=0,04).
Sonuç: Bu çalışmada eşlik eden inflamatuar hastalıkların AAA hastalığı ağırlık skorunu yükselttiği, ağırlık şiddetini artırdığı ve bu hastalarda ataksız dönemdeki eritrosit sedimentasyon hızı değerlerinin yüksek seyrettiği, biyolojik ajan kullanımının arttığı gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Ailevi Akdeniz ateşi, inflamatuar hastalık, hastalık ağırlık skoru, biyolojik ajan

Abstract:
Introduction: Familial Mediterranean fever (FMF) is the most common autoinflammatory disease during childhood. It is usullay inherited in an autosomal resesive pattern. It is known that some inflammatory diseases can accompany FMF. In our study, the frequency of accompanying inflammatory diseases in patients with FMF was investigated. The relationship between the presence of accompanying inflammatory disease and the patients' mutations, disease severity, colchicine resistance were evaluated.
Material and Method: The medical records of 349 patients with FMF according to Yalçınkaya diagnostic criteria followed up for at least 6 months between 1 January  2015 and 31 December  2018, at the Pediatric Rheumatology Clinic of Health Sciences University Ankara Children's Hematology and Oncology Training and Research Hospital were retrospectively analyzed.
Results: Of the patients included in the study, 45.8% had mild, 43.2% moderate and 10.8% severe disease. The diagnosis age was lower as the disease severity became more severe (p = 0.01). 5.7% of the patients were using biological agents in addition to colchicine. The erythrocyte sedimentation rates (ESR) values of these patients in the non-attack period were higher than those who did not use it (p = 0.01). An accompanying inflammatory disease was detected in 14.8% of the patients (5.7% IgA vasculitis, 3.7% sacroiliitis, 2.0% prolonged febrile myalgia, 1.7% acute rheumatic fever, %0, 9 juvenile idiopathic arthritis, 0.6% polyarteritis nodosa, 0.9% inflammatory bowel diseases, 0.3% Behçet's disease, 0.3% recurrent optic neuritis). Some patients had more than one inflammatory disease accompanying FMF. There was no significant relationship between the presence of accompanying inflammatory diseases and the mutation groups (p = 0.51). The disease severity score was found to be higher in patients with an accompanying inflammatory disease than those without (p = 0.04). It was observed that the frequency of severe disease (17.3%) was higher in patients with an accompanying inflammatory disease (p = 0.02). It was observed that the ESR values of the patients with accompanying inflammatory diseases in the non-attack period were higher than the patients without (p = 0.01). There was no significant relationship between the presence of an accompanying inflammatory disease and colchicine doses of the patients (p = 0.31) but the use of biological agents was found to be significantly higher in the former group (p = 0.04).
Conclusion: Our results suggest that the patients having an accompanying inflammatory disease had higher FMF severity scores, the ESR values of these patients during the attack-free period are also higher compared to controls and the use of biological agents is more frequent in this group.
Keywords: Familial Mediterranean fever, inflammatory disease, disease severity, biological agent