Anadolu masallarında uyku motifi
Sleep motif in Anatolian tales
Yazar: RUKİYE ALİNCAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR DENİZ ÖZDEMİR
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
İnsanoğlu varoluşsal düzlemde, gizemini koruyan insan doğasını, her zaman keşfetmek suretiyle araştırmalara konu edinmiştir. Uyku da hâlâ insanlığın çözemediği yaşamın sırlarından biridir. Bu sır geçmişten günümüze küçük ölüm olarak görülmüştür. Uyku hâli bir bakıma insanın dış uyaranlara karşı kapalı olduğu bir ahvaldir. Durumun görünüşü sebebiyle ölümle özdeşleştirilmiştir. Uyku, yaşamın içinde bedenin kısa bir anlık ölümü gibidir. Ruhun bu uyku döngüsünde ortaya çıkışı rüya ile gerçekleşir. Uyku, âdeta bedenin ölümü, ruhun şahlanışı gibidir. Bedenin canlılığını yitirmesi, ruhun derinliklerine inmemizi sağlar. Gündelik yaşamın koşturmasında; madde âleminin döngüsünde, mana âlemini unutan insan, uyku ile ruhun derinliklerine iner. Rüya âleminde ruhunun izlerini arar. Uyku, insanın iç dünyasıyla karşı karşıya geldiği evredir. İç dünyasının yansıması sembollerle rüyalarında tezahür eder. Uyku, bilinçaltına doğru açılan bir kapıdır ve bu yönüyle bir nevi zihnin mağarasıdır. Rüyalarda karşılaşılan her olgu, bilinçaltından izler taşır. Beyindeki uyku dalgaları, bilinçaltına doğru geçilen tünelleri ifade eder. Uyku esnasında görülen düşler, bilinçaltının sembolik ifadesidir. Bilimin haricinde mitlerde, destanlarda, masallarda ve efsanelerde bu konu yer bulmuştur. Anadolu masallarında uyku motifi sembolik yönleriyle ele alınmıştır.

Abstract:
Mankind has always been the subject of research to discover the human nature, which preserves its mystery on the existential plane. Sleep is still one of the secrets of life that humanity has not been able to solve. This secret has been seen as a small death from past to present. In a way, sleepiness is a state in which a person is closed to external stimuli. Due to the similarity of the situation, it is identified with death. Sleep is like a short instant death of the body in life. The emergence of the soul in this sleep cycle occurs through dreaming. Sleep is almost like the death of the body, the exaltation of the soul. The loss of vitality of the body allows us to delve into the depths of the soul. In the rush of everyday life; in the cycle of the material world, a person who forgets the world of meaning descends into the depths of the soul with sleep. He searches for traces of his soul in the dream realm. Sleep is the stage when a person comes face to face with his inner world. The reflection of his inner world is manifested in his dreams with symbols. Sleep is a door that opens towards the subconscious, and in this aspect it is a kind of cave of the mind. Every phenomenon encountered in dreams carries traces from the subconscious. Sleep waves in the brain refer to the tunnels that pass through to the subconscious. Dreams seen during sleep are a symbolic expression of the subconscious. Apart from science, this subject has found a place in myths, epics, tales and legends. In Anatolian fairy tales, the motif of sleep is considered in its symbolic aspects.