Hitit toplumunda cinsiyet kavramı
The concept of gender in Hittite society
Yazar: MERVE ÖZ MANAP
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM ALPARSLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures

Özet:
Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet rolleri son yıllarda sosyal bilimlerin en çok
incelenen konularından olmuştur. İnsanlık tarihine bakıldığında sosyal hayat,
günümüzde hâlâ olduğu gibi, en temel şekilde erkek ve kadın cinsiyetlerinin
faaliyetleri üzerine şekillenmiştir. Hitit toplumunun çiviyazılı belgelerine bakıldığında
dönemin farklı cinsiyetlere bakış açısı ve sosyal yaşamda kadın ve erkek bireylerin
yaşantısıyla ilgili bilgi sahibi olabilmekteyiz. Hitit toplumu kuşkusuz Mezopotamya
toplumları ile kültürel bir bağ içindeydi. Buna bağlı olarak söz konusu iki toplumun
yazılı belgelerinde konuya karşı benzer bakış açılarını yansıtan ifadeler
bulunmaktadır.
Çalışmamızda Hititçe çiviyazılı metinlerdeki cinsiyet tanımlayıcı ifadeler ele
alınmış, kadın olgusu ile onun özelindeki bir dizi cinsiyet rolüne değinilmiştir. Hitit
yasaları göz önüne alınarak Hitit kadınının toplumdaki yeri incelenmiştir. Edebi
metinler incelenerek toplumun kadına bakış açısı ve ritüel metinlere bakılarak ağırlıklı
olarak kadınların ritüel uygulamalardaki görevleri ve konumları anlaşılmaya
çalışılmıştır. Mezopotamya toplumlarındaki ilgili yazılı belgeler de incelenerek
dönemin cinsiyetlere göre ayrılmış sosyo-kültürel yapısı hakkında bir bakış açısı
ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Çalışmamızın içerisinde incelenen kaynaklar ağırlıklı
olarak edebi metinler, ritüel metinleri ve yasal metinlerdir. Hitit toplumundaki cinsiyet
kavramı, ilgili metin grupları dahilinde genel başlıklar altında toplanmıştır.

Abstract:
Gender and gender roles have been one of the most studied topics in social
sciences in recent years. When we look at the history of humanity, social life, as it stil
is today, has been shaped mainly on the activities of the male and female genders.
When we look at the cuneiform documents of the Hittite society, we can have
information about the perspective of different genders of the period and the lives of
men and women in social life. The Hittite society was undoubtedly in a cultural bond
with the Mesopotamian societies. Accordingly, there are expressions reflecting similar
perspectives towards the subject in the written documents of the societies in question.
In our study, gender-defining expressions in Hittite cuneiform texts are
discussed, the phenomenon of woman and some gender roles in her specificity are
mentioned. Considering the Hittite laws, the place of the Hittite women in the society
was examined. By examining the literary texts, the society's point of view on women
and the ritual texts are mainly tried to understand the roles and positions of women in
ritual practices. By examining relevant written documents in Mesopotamian societies,
it has been tried to reveal a perspectie about the socio-cultural structure of the period
separated by gender. The sources examined in our study are mainly literary texts, ritual
texts and legal texts. The concept of gender in the Hittite society was gathered under
general headings within the relevant text groups.