Birden fazla mamul üretilmesi durumunda maliyet-hacim-kâr analizleri: Bir üretim işletmesinde uygulama örneği
Cost-volume-profit analysis in case of producing more than one product: Application example in a manufacturing enterprise
Yazar: ZUHAL BULUT
Danışman: PROF. DR. RECEP ŞENER
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Hacim = Volume ; Hacim analizi = Volumetric analysis ; Kar analizi = Profit analysis ; Maliyet = Cost ; Maliyet analizi = Cost analysis ; Üretim işletmeleri = Production companies ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Mamul üretip ürettiği mamulün satışını yapan üretim işletmelerinde maliyet muhasebesi tarafından üretilen bilgiler; birim mamul maliyetinin belirlenmesi, planlama, kontrol ve karar alma açısından önem taşımaktadır. Temelde işletme içi kullanıcılar için maliyet muhasebesi tarafından üretilen bilgilerin doğru, tam zamanlı olması bir zorunluluktur. Maliyet-hacim-kâr (MHK) analizi, genellikle hacim ve maliyet arasındaki ilişkiye bağlı olarak üretim ve satış sonuçlarını gözlemleyebilmek için oluşturulmaktadır. Hacim ve maliyet boyutundan bakılan analizde kâr boyutu bir sonuç olarak değerlendirilmektedir. Oysa gerçek bakış açısı kâr olmalıdır. Çünkü işletmenin sürekliliğini sağlayabilmesinin temel koşulu 'kâr'dır. Kârı yaratan temel unsur ise 'müşteri'dir. İşletmeler, faaliyetlerini müşteriden sağladıkları kâr ile sürdürülebilmektedir. Aslında analizin hacim boyutuna da müşteri karar vermektedir. Bu nedenle ürünlerin işletmeye olan kârlılığını ölçmeye çalışmak yerine, işletmenin hangi müşterilerinden kâr sağladığının tespit edilmesi temel amaç olmalıdır.
Günümüz koşullarında insanların ihtiyaçlarının çoğu, işletmeler tarafından karşılanmaktadır. Kâr amacıyla kurulan bir işletmenin yukarıda belirtilen temel amacını gerçekleştirmesi için öncelikle rasyonel bir kâr planlaması yapması gerekir. Rasyonel kâr planlaması koşullarından birisi de işletmenin üretimini yaptığı ürünlerin maksimum kârı verebilecek bileşiminin (uygun mamul karışımının) sağlanmasıyla olur. Bu çalışmada, sözü edilen uygun mamul karışımının M-H-K analizlerinden yararlanılarak ne şekilde yapılacağı konusu incelenecek ve örnek bir işletmede uygulanabilirliği üzerinde durulacaktır. Bu kapsamda çalışmamızda, ilk olarak, maliyet-hacim-kâr analizi açıklanmış ve M-H-K analizinin üretim ve kâr planlanmasında nasıl kullanılabileceği konusu ele alınmıştır. Başka bir ifadeyle, başa baş noktasına ve hedef olarak belirlenen kâr tutarına ulaşmak amacıyla üretilmesi gereken ürün miktarı ve yapılması gereken satış tutarının nasıl hesaplanacağı açıklanmıştır. Bu bağlamda; maliyet-hacim-kâr analizinin, hem tek bir mamulü hem de birden çok mamulü içeren ürün karmasının nasıl yapıldığı anlatılmaya çalışılmıştır. Daha sonra örnek işletmede konunun uygulaması yapılarak bir sonuca ulaşılmıştır.

Anahtar kelimeler: Maliyet-Hacim-Kâr analizi, başa baş  noktası, mamul, işletme

Abstract:
In the businesses which manufacture goods and make the sales of the goods they produce, the information generated by the cost accounting have importance in determining the cost of the product unit, planning, control and decision making.  Basically, for the internal users of a business, it is an obligation for the information produced by the cost accounting to be true and just-in-time. Cost volume-profit (CVP) analysis is usually generated to be able to observe the results of sales and production regarding the relation between the volume and cost. In the analysis based on volume and cost, the size of the profit is evaluated as a result. Actually, the main purpose of the business should be the profit because it is the fundamental condition for the business to be able maintain its sustainability. Besides, the main element to make profit is the customer. The businesses sustain their activities with the profit they obtain from their customers. In fact, customers also determine the size of the volume of the analysis. For that reason, instead of measuring the profitability of the products for the business, the main goal of the business should be to detect what type of customers they profit from.  Under present conditions, the majority of the needs of the people is met by the businesses.  A profit-oriented expertise must initially make a rational profit planning to realize the basic purpose stated above. One of the conditions of rational profit planning is possible with providing the appropriate product mix of the compound which can ensure the maximum profit from the good the business manufactures. In this study, by making use of CVP analysis how the above-mentioned proper product mix is conducted and the practicality of it on a pilot expertise will be handled. Within this scope, in our study, cost-volume-profit (CVP) analysis is explained. From this aspect, how the analysis of CVP is used in production and profit planning is examined. In other words, in order to reach break-even point and targeted profit amount, how the quantity of the goods to be manufactured and the required sum of the sales can be estimated are explained. In this sense, how cost-volume-profit analysis is conducted for both a single product and a product mix consisting of more than one good is tried to be described. Finally, in a model business, the application of the subject is carried out and a conclusion is reached.
Key Words: Cost- Volume-Profit (CVP) Analysis, break-even point, good, business (expertise)