Disiplinlerarası öğretim yaklaşımına dayalı sosyal bilgiler öğretiminin problem çözmeye yönelik yansıtıcı düşünme becerisine etkisi
The effect of social studies teaching based on interdisciplinary teaching approach on reflective thinking skills for problem solving
Yazar: EMİNE ÖLMEZ
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL ŞEYİHOĞLU
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Disiplinlerarası eğitim = Interdisciplinary education ; Disiplinlerarası yaklaşım = Interdisciplinary approach ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Yansıtıcı düşünme = Reflective thinking ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu çalışmanın amacı sosyal bilgiler dersinde belirli bir problem durumu çerçevesinde disiplinlerarası yaklaşımla hazırlanan etkinliklerin problem çözmeye yönelik yansıtıcı düşünme becerisine etkisini belirlemektir. Uygulama, 2021- 2022 eğitim-öğretim yılının ikinci döneminde ilkokul 4. sınıf öğrencileriyle gerçekleştirilmiştir.
Karma yaklaşım, araştırmanın modelidir. Çalışma, karma yaklaşım desenlerinden gömülü (iç içe yerleşik) desende yürütülmüştür. Araştırmanın nicel verileri Kızılkaya ve Aşkar (2009) tarafından geliştirilen, araştırmacı tarafından sosyal bilgiler öğretimine uyarlanan problem çözmeye yönelik yansıtıcı düşünme becerisi (PÇYDB) ölçeği ile toplanmıştır. Araştırmanın nitel verileri ise disiplinlerarası uygulamalara yönelik öğrenci görüşlerinin alınması amacıyla yarı yapılandırılmış görüşmelerle elde edilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşmelerde veriler ses kaydı yoluyla alınmış, ardından ses kayıtları yazıya geçirilmiştir. Araştırmanın diğer nitel verileri ise disiplinlerarası uygulamalarla tasarlanan öğretim süreciyle ilgili öğrencilerin tuttuğu yansıtıcı günlükler aracılığıyla toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde, non-parametrik analiz tekniklerinden ilişkisiz ölçümler için Mann-Whitney U testi ve Wilcoxon işaretli sıralar testinden yararlanılmıştır. Nitel verilerin analiz ise içerik analizi yöntemiyle yapılmıştır. 
Araştırmanın nicel sonucunda, belirli bir problem durumu üzerine oluşturulan senaryoya yönelik hazırlanan disiplinlerarası etkinliklerin, öğrencilerin PÇYDB'ni anlamlı düzeyde artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda öğrencilerle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerden ise disiplinlerarası ilişkilendirilen derslerin gerçek hayatla bağlantıyı sağlayarak kalıcılığı artırdığı, gerçek hayattaki problemlere yönelik sorgulama becerisi ve karar verme becerilerinin geliştiğine dair sonuçlara ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel kısmında yansıtıcı günlüklerden elde edilen sonuca göre öğrencilerin disiplinlerarası yaklaşımla tasarlanan derslerde yüksek düzeyde performans sergileyip derslere katılım sağladığı ve süreçle ilgili duyuşsal davranışlar geliştirdiği tespit edilmiştir. Öğrencilerde PÇYDB'nin geliştirilebilmesi için sosyal bilgiler dersinin öğretim programında öngörüldüğü gibi sarmal bir yapıda tasarlanmış disiplinlerarası etkinliklerle desteklenmesi ve zenginleştirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the effect of the activities prepared with an interdisciplinary approach within the framework of a certain problem situation in the Social Studies course on the reflective thinking skill for problem solving. The application was carried out with 4th grade students in the second semester of the 2021-2022 academic year. 
The mixed approach is the model of the research. The study was carried out in embedded (nested) design, which is one of the mixed approach patterns. The quantitative data of the study were collected with the reflective thinking skill scale for problem solving, which was developed by Kızılkaya and Aşkar, (2009) and adapted to social studies teaching by the researcher. Qualitative data of the research were obtained through semi-structured interviews in order to get students' opinions on interdisciplinary practices. In the semi-structured interviews, the data were taken by audio recording, then the audio recordings were transcribed.The other qualitative data of the research were collected through reflective diaries kept by the students about the teaching process designed with interdisciplinary practices. In the analysis of quantitative data, Mann-Whitney U test and Wilcoxon signed-rank test were used for non-parametric analysis techniques for unrelated measurements. The analysis of qualitative data was made by content analysis method.
As a quantitative result of the research, it was concluded that the interdisciplinary activities prepared for the scenario created on a certain problem situation significantly increased the reflective thinking skills of students for problem solving. From the semi-structured interviews conducted with the students in the qualitative dimension of the research, it was concluded that the interdisciplinary courses increased the permanence by providing a connection with real life, and the questioning skills and decision-making skills for real-life problems were developed. According to the results obtained from the reflective diaries in the qualitative part of the research, it was determined that the students exhibited a high level of performance in the lessons designed with an interdisciplinary approach, participated in the lessons and developed affective behaviors related to the process. In order to develop reflective thinking skills for problem solving in students, it is recommended that the Social Studies course be supported and enriched with interdisciplinary activities designed in a spiral structure as envisaged in the curriculum.