İlköğretimin finansmanında bir araç: Okul-Aile Birliği bütçe analizi (Ankara ili örneği)
A tool for primary education financing: Analysis of Parent Teacher Association?s budget (Example of Ankara)
Yazar: NEDİM ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL KAVAK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bütçe = Budget ; Eğitim harcamaları = Education expenditures ; Finansman = Financing ; Hanehalkı = Household ; Okul-aile birliği = School between-family association ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; İlköğretim = Primary education

Özet:
Bu araştırma, Ankara'daki ilköğretim kurumlarının Okul ? Aile Birliklerinin gelir ve giderler kompozisyonlarını ortaya koymak ve okul başarısıyla (8. Sınıf Türkçe, Matematik, Fen ve Teknoloji testlerine ilişkin SBS sonuçları) okul gelirlerini karşılaştırmak amacıyla yapılmıştır.Araştırma tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini, 2008 ? 2009 eğitim öğretim yılında Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı Altındağ, Çankaya, Keçiören, Mamak ve Yenimahalle ilçelerinde bulunan toplam 430 resmi ilköğretim kurumu oluşturmaktadır. Araştırma, alt, orta ve üst sosyo-ekonomik düzeyde (SED) yer alan toplam 30 okul üzerinde yürütülmüştür.Araştırmanın verileri, OAB gelir ? gider defterleri ile diğer belgelerin taranması sonucunda elde edilmiştir. Öğrenci başarılarına ilişkin SBS sonuçlarına ise e ? okul yönetim bilgi sisteminden ulaşılmıştır. Verilerin istatiksel çözümlemesinden elde edilen bulgular alanyazın taramasıyla elde edilen bulgular ile karşılaştırılarak sunulmuş ve yorumlanmıştır. Araştırma bulguları üç alt bölümde özetlenebilir:OAB gelirlerine ilişkin bazı bulgular: (1) Okulların sosyo-ekonomik düzeyi yükseldikçe OAB'lerin elde ettiği gelir miktarı da yükselmektedir. (2) OAB bütçelerinin yaklaşık dörtte üçlük bölümü (%69,1) bağış gelirlerinden oluşmaktadır. (3) Bağış gelirleri içerisinde velilerin payı %76,2'dir. (4) Okulların SED'i yükseldikçe veli bağışlarının bütçe içindeki payı azalmakta, hayırsever bağışları ile işletilebilir alan gelirlerinin payı artmaktadır. (5) Her üç SED için en önemli işletilebilir alan geliri kantin olurken, üst SED'deki okullar otopark, halı saha, yemekhane, spor salonu vb. alanlarla gelirlerini çeşitlendirebilmektedir. (6) OAB bütçesinde yer alan etkinlik gelirlerinin yarıya yakın bir bölümü (%47,7) kermes, şenlik ve çay günü gibi organizasyon gelirlerinden oluşmaktadır. (7) Üst SED'de yer alan okullar OAB aracılığıyla öğrenci başına yaklaşık olarak 180 TL gelir elde edilirken, orta ve alt SED'deki okullarda bu miktar 66 TL ile 32 TL dolayındadır.OAB giderlerine ilişkin bazı bulgular: (1) Okulların sosyo-ekonomik düzeyi yükseldikçe OAB'lerin harcama miktarı da yükselmektedir. (2) OAB bütçelerinin yarıya yakın bir bölümü (%43,7) personel gider ve ödemeleri için harcanmakta ve bu harcama miktarı SED'e göre farklılık göstermektedir. (3) OAB bütçelerindeki ikinci en önemli harcama kalemi bilişim araçlarına aittir. Bu kalemdeki en büyük oran sırasıyla görüntü sistemleri ve bilgisayar donanım alımlarında oluşmuştur. Ayrıca bilişim araçları bakım ve onarımı için yapılan harcamaların %80'ini fotokopi makinesi onarımı ile toner ve master alımları oluşturmaktadır. (4) OAB'lerin bakım ve onarım harcamalarının zemin ve duvar onarımı, ek bölüm yapımı, genel okul onarımları ve boya/badana şeklinde sıralandığı görülmektedir. Bu harcamalar toplamın %87,5'ini oluşturmaktadır. (5) OAB'lerin mal ve hizmet alımlarına ilişkin harcamalarının %73,8'ini temizlik malzemesi alımları oluşturmakta ve harcanan miktar üst SED'deki okullar lehine farklılık göstermektedir. (6) OAB'lerin etkinlik ve organizasyon giderlerine ilişkin en büyük pay temsil ve ağırlama giderlerine (%23,0) aittir. (7) Kırtasiye ve basım giderlerine ilişkin harcama miktarları üst SED'deki okullar lehine yaklaşık dört kat fazladır. (8) Maddi imkanlardan yoksun öğrencilerin zorunlu ihtiyaçları için harcanan miktar, OAB bütçesinde en düşük paya sahiptir. (9) OAB kanalıyla öğrenci başına yapılan harcama miktarı üst SED'deki okullarda 145 TL, orta SED'deki okullarda 65 TL ve alt SED'deki okullarda 30 TL civarındadır.Öğrenci başarılarına ilişkin bazı bulgular: (1) OAB'lerin öğrenci başına yaptığı harcama miktarı yükseldikçe öğrencilerin Türkçe, Matematik ve Fen ve Teknoloji testlerinden elde ettiği sonuçlar da yükselmektedir. (2) Okulların sosyo-ekonomik düzeyi yükseldikçe öğrencilerin Türkçe, Matematik ve Fen ve Teknoloji testlerinden elde ettiği sonuçlar da yükselmektedir.

Abstract:
This study was carried out to identify the income and expenditure balances of Parent Teacher Associations of primary schools and to compare the school achievement (8th grade?s Turkish, Maths, Science and Technology exam results) with school income.This is a descriptive study in survey model. The population of the study consisted of the schools of Altındağ, Çankaya, Keçiören, Mamak and Yenimahalle provinces in Ankara in 2008 ? 2009 academic year. The observation was applied on 30 schools which contains low, middle and high socioeconomic status.The research data were acquired trough scanning of PTA (Parent Teacher Association) income-expenditure reports and other documents. Furthermore, the student exam achievement details were taken from www.e-okul.com. The findings gathered from statistic analysis of data were presented and interpreted comparing with the related literature. Findings of the study can be summed up under three sub-titles;Some findings related to revenue of PTA: (1) The more higher socioeconomic status, the more revenue of Parent Teacher Associations. (2) The three quarter of PTA budgets (%69,1) is acquired from donation income. (3) The parents? ratio in donation income is %76,2. (4) With the rise of so socioeconomic status in schools, parents? ratio in donation becomes lower but beneficents? donation and rate of active business enterprise revenues becomes higher. (5) However, he most important active business enterprise in all three socioeconomic status is canteen, schools with high socioeconomic status can increase the variety of incomes with car park, synthetic pitches, dining hall, sports complex etc. (6) Nearly half of the PTA?s social activity income (%47,7) is gained from the organizations like kermes, festivals etc. (7) While schools with high socioeconomic status gain approximately 180 Turkish Liras as income, schools with middle and low socioeconomic status gain between 66 and 32 Turkish Liras.Some findings related to expenditure of PTA: (1) The higher socioeconomic status of schools, the more expense of Parent Teacher Associations. (2) Depending on socioeconomic status, nearly half the budgets of Parent Teacher Association (%43,7) is spent on employees? expenditure and payment. (3) The second most important item of spending for Parent Teacher Association is information technology products. The most expensive items in this category are presentation systems and computer hardware purchases. Furthermore %80 of expenses for maintenance and repair of information technology products is spent on maintenance of office copier and assurance of toner and master. (4) PTA?s maintenance and repair costs include floor and Wall fixes, additional rooms costs, general school repairement costs and painting expenses. These expenses mean %87,5 of all. (5) In the budget of Parent School Association %73,8 of goods and service assurance is spent to buy clean-up supplies and the asset can differ in schools with high socioeconomic status. (6) Most important expenditure for the activity and organization costs of Parent Teacher Association is spent on presentations and accomodations of guests. (7) Spending rates on printing and writing materials is four times higher than others in schools with high socioeconomic status. (8) The lowest expenditure in Parent School Association budget is the quantity spent on the essential needs of students with no oppurtunities like others. (9) All the money spent for per student by Parent Teacher Association is approximately 145 Turkish Liras in schools with high social economic status, 65 Turkish Liras in schools with middle socioeconomic status and 30 Turkish Liras in schools with low socioeconomic status.Some findings related to student achievements: (1) The more money spend by Parent Teacher Association, the higher grades get in Turkish, Maths and Science and Technology exams by the students. (2) The higher socioeconomic status for schools, the higher marks in Turkish, Maths and Science and Technology exams by the students.