Deneysel omurilik yaralanmasında progesteronun koruyucu etkisinin histopatolojik olarak araştırılması /
Yazar: ÇAĞATAY ÇALIKOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERHAN TAKÇI
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroşirürji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2003
Konu: Nöroşirürji = Neurosurgery

Özet:
Son yıllarda yapılan çalışmalar steroid hormonların Santral Sinir Sistemi (SSS) ve Periferik Sinir Sisteminde (PSS), diğer steroidogenik organlardan bağımsız olarak sentezlenebildiğini göstermiştir. "Nörosteroid" olarak adlandırılan bu moleküllerin sinir sistemi Özerinde pek çok etkileri olduğu düşünülmektedir. Bu etkilerden birisi nöral dokuları koruyucu etkisidir. Çalışmamızda deneysel omurilik yaralanması oluşturduğumuz ratlarda bir nörosteroid olan progesteron'un zedelenmeye karşı nöral dokuları koruma üzerindeki etkisini araştırdık. Bu amaçla denek olarak 250-300 gr. ağırlığında albino, erkek, 20 adet rat kullanıldı. Kontrol grubunu oluşturan 10 adet rafa laminektomi yapıldı ve omurilik yaralanması meydana getirildi. Deney grubundaki ratlara da laminektomiyi takiben omurilik yaralanması oluşturularak, S gün boyunca günde tek doz progesteron tedavisi uygulandı. Ratların düzenli bir şekilde Basso- Beattie-Bresnehan lökomotor skalasında olduğu gibi muayneleri yapıldı ve elde edilen sonuçlar kaydedildi. 6 haftanın sonunda kaydedilen bu sonuçlar Mann-Whitney U testi ile istatistiksel olarak değerlendirildiğinde deney grubunda (14.1) kontrol grubuna göre (11.4) anlamlı düzeyde iyileşme saptandı (P< 0.01). Deney ve kontrol grupları sakrifiye edildikten sonra, omurilikleri histopatolojik olarak Hematoksilen-Eosin ve Luxol-Fast Blue ile boyanarak incelendi. Deney grubu, kontrol grubu ile karşılaştırıldığında santral hemoraji, kavitasyon oluşumu ve yarıklanma oluşumunda anlamlı azalma olduğu, nekroz ve ödemin hemen hemen yok denecek kadar az olduğu görüldü. Glial hücreler ve skar dokusu oluşumunun deney grubunda kontrol grubuna göre daha azaldığı tespit edildi. Sonuçlarımızı literatür eşliğinde değerlendirdiğimizde progesteron'un, omurilik yaralanmasında nöral yapılan koruyucu olduğu ve zedelenme sonrası geç uygulamada da belirgin koruyucu etki gösterebildiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Recent studies have shown that steroids can be de-novo synthesised in central and peripheral nervous system independently from other steroidogenic glands. It is thought that these molecules called "neurosteroid" have many effects on the nervous system. One of them is neuroprotective effect which we have investigated on the rats exposed to experimental spinal cord injury by progesterone, a neurosteroid. In this study, 20 albino male rats weighing between 250-300 grams were used. They were divided into two groups as control and study group. The subjects in both groups were done laminectomy and moderate spinal cord injury and those in study group were treated daily single dose progesterone intraperitoneally for 5 days after surgery. The rats were regularly examined as in Basso-Beattie-Bresnehan (BBB) locomotor rating scale and the results obtained were recorded. At the end of 6 weeks the results recorded were evaluated statistically with Mann- Whitney U test and it vas determined that the recovery in study group was better (14.1) than control group (11.4) (PO.01). After rats in both groups were sacrified, the cords were stained with Hematoxylin eosin and Luxol-Fast blue and researched histopatologically. In study group, we have seen fewer central hemorrhage, necrosis, edema and less glial cells and central cavitary area with fibrozis than control group. Finally, having evaluated our results with other similar researches, we have found that progesterone is neuroprotective even at late administration after spinal cord injury. T.C, \