Muş bölgesinde yetiştirilen Saanen keçilerinin çeşitli verim özelliklerinin araştırılması
The investigation of various production traits of Saanen goat raised in Muş region
Yazar: MEMİŞ BOLACALI
Danışman: PROF. DR. MÜRSEL KÜÇÜK
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Beden ölçüleri = Body measurements ; Büyüme = Growth ; Fertilite = Fertility ; Keçiler = Goats ; Muş = Muş ; Süt = Milk ; Süt verimi = Milk yield ; Süt verimi = Milk yield ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; Yaşama gücü = Vitality

Özet:
Bu araştırma, Doğu Anadolu Bölgesi Muş ilinde yetiştirilen Saanen keçilerinin çeşitli morfolojik ve fizyolojik özelliklerini incelemek, bölgeye adaptasyonunu değerlendirmek ve bölge keçi yetiştiricilerine daha ekonomik ve daha karlı süt keçisi yetiştiriciliğinin nasıl yapılacağını göstermek amacıyla yapılmıştır. Bu çalışma, Muş ili Korkut ilçesi Düzova Köyünde özel bir işletmede yürütülmüştür. 2007 ve 2008 sıfat sezonlarında sırasıyla 129 ve 122 baş Saanen keçisi, 8 ve 7 baş Saanen tekesi kullanılmıştır. Keçiler 2007 ve 2008 sıfat sezonlarında (Ağustos-Ekim) serbest sıfat yöntemiyle tohumlanmıştır. Keçilerin döl verimi ve laktasyon süt verimi üzerine yıl, yaş, doğum tipi gibi faktörlerin etkisi incelenmiştir. İncelenen bu faktörlerden; yılın abort oranına, tek doğum oranına, ikiz doğum oranına etkisi önemli olmuş; yaşın kısırlık oranına, gebelik oranına, abort oranına, doğum oranına, tek doğum oranına, ikiz doğum oranına, laktasyon süresine, günlük süt verimine, laktasyon süt verimine etkisi önemli bulunmuş; doğum tipinin ise laktasyon süresine, günlük süt verimine, laktasyon süt verimine etkisi önemli bulunmuştur. Saanen keçilerinde gebelik, abort, doğum, tek doğum ve ikiz doğum oranları genel olarak sırasıyla % 90.04, 9.73, 81.27, 42.16 ve 57.84; bir doğumda ortalama doğan oğlak sayısı 1.59 ve oğlak verimi ise % 129 olarak saptanmıştır. Laktasyon süresi, günlük süt verimi ve laktasyon süt verimi genel olarak sırasıyla 273.12 gün, 1.37 kg ve 383.05 kg olarak saptanmıştır. Saanen oğlaklarında doğum ağırlığı, 30, 60, 90 (sütten kesim), 120, 150 ve 180. gün canlı ağırlıkları genel olarak sırasıyla 3.22, 6.59, 9.88, 12.91, 15.35, 17.37 ve 19.13 kg olarak tespit edilmiştir. Saanen oğlaklarının büyüme performansları üzerine yıl, ana yaşı, doğum tipi, cinsiyet ve doğum ağırlığının etkisi incelenmiştir. İncelenen bu faktörlerden yılın 15 ve 30. günlerde canlı ağırlıklara etkisi önemli olmuş; ana yaşının ise sadece doğum ağırlığında etkisi önemli olmuş; doğum tipinin etkisi ise doğumdan sütten kesime kadar tüm dönemlerde etkisi önemli olmuş; cinsiyetin etkisi tüm dönemlerde etkili olmuş; doğum ağırlığının ise 0-165. gün arası tüm dönemlerde etkisi önemli olmuştur. Oğlaklarda yaşama gücü oranları 10, 45, 90 (sütten kesim), 120 ve 180. günde genel olarak sırasıyla % 98.15, 97.23, 94.46, 94.15 ve 92.31 olarak tespit edilmiştir. Saanen oğlaklarında yaşama gücü oranı üzerine ana yaşı, yıl, cinsiyet ve doğum tipinin etkisi incelenmiştir. 10. gündeki yaşama gücü oranına incelenen hiçbir faktörün etkisi olmazken, 45. gündeki yaşama gücü oranına sadece yılın etkisi olmuş, sütten kesimdeki yaşama gücü oranına ana yaşı ve yıl etkili olmuş, 120 ve 180. gün yaşama gücü oranlarına ise sadece yılın etkisi olmuştur. Oğlakların doğum, 90 ve 180. gündeki vücut ölçülerinden cidago yüksekliği genel olarak sırasıyla 34.7, 48.8 ve 56.7 cm; sırt yüksekliği 33.9, 47.9 ve 55.8 cm; sağrı yüksekliği 35.7, 50.0 ve 57.7 cm; kuyruk sokumu yüksekliği 33.9, 48.3 ve 54.2 cm; vücut uzunluğu 33.3, 50.5 ve 58.3 cm; göğüs uzunluğu 19.7, 26.5 ve 30.1 cm; göğüs derinliği 13.3, 21.6 ve 25.1 cm; göğüs çevresi 36.0, 53.5 ve 60.1 cm; but çevresi 33.3, 49.4 ve 55.9 cm; ön incik çevresi 5.5, 6.5 ve 7.1 cm; kürek arkası göğüs genişliği 7.0, 9.8 ve 11.3 cm; ön sağrı genişliği 6.2, 9.9 ve 11.5 cm; orta sağrı genişliği 8.8, 12.1 ve 13.7 cm olarak bulunmuştur. Sonuç olarak; Muş bölgesinde yetiştirilen Saanen keçileri üzerinde yürütülen bu araştırmada elde edilen bulgular, Türkiye'de yetiştirilen Saanen keçileri üzerinde yürütülen diğer çalışmaların bulguları ile karşılaştırıldığında; Saanen keçilerinin Muş bölgesine adaptasyon sağladığı ve verimlerinde herhangi bir azalmanın olmadığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda, bölgede Saanen keçi ırkının yaygınlaştırılmasıyla, keçi yetiştiriciliğinden elde edilecek gelirin artmasıyla, bölgenin kalkınmasına önemli katkı sağlayacağı kanaatine varılmıştır.

Abstract:
The aim of this study was to evaluate various morphological and physiological characteristics of Saanen goats raised in Muş province, Eastern Anatolia region, adaptation to region and to also to demonstrate how more economical and profitable goat breeding can be. This experiment was carried out in Düzova village of Korkut country, Muş. 129 female and 8 male Saanen goat, for first years and 121 female and 7 male Saanen goats for second year (2007-2008) were utilized for mating seasons. Goats were fertilized as free mating in year 2007-2008 (August-September). The effects of factors such as year, age and birth types on fertility and lactation of goats were evaluated. Among these factors; effect of year on abortion rate, single birth rate and twining rate were significant; effect of birth type on lactation period, daily milk yield, lactation milk yield were significant. Percentages of pregnancy, abortion, birth, single birth and twining were 90.04, 9.73, 81.27, 42.16 and 57.84 %, respectively, kid yields per birth and yields of kids were 1.59 and 129 %, respectively. Lactation period, daily milk yield and milk yield per lactation were 273.12 d, 1.37 kg and 383.05 kg. Weights of Saanen kids at birth, at ages of 30, 60, 90 (weaning), 120, 150 and 180 d were in general 3.22, 6.59, 9.88, 12.91, 15.35, 17.37 and 19.13 kg, respectively. The effects of year, age, birth type, sex and birth weights on growth performance of Saanen kids were evaluated. Among these parameters, effect of year was significant on live weight at ages of 15 and 30 d, but effect of dam age was only significant on birth weight. The effect of birth type was significant on weight from birth to weaning. Effect of sex was significant on all periods. But effect of birth weight was significant at the 0-165 days. The survival rates of kids were in general 98.15, 97.23, 94.46, 94.15 and 92.31 % for 10. 45, 90 (weaning), 120 and 180 th day of experiment. The effects of dam age, year, sex and birth type on survival rates of Saanen kids were evaluated. None of above factors affected survival rates at the age of 10 days whereas only effect of year affected survival rates at the age of 45 days. Year and dam age affected survival rates at weaning but only year affected survival rates of kid at the ages of 120 and 180 days. From various body measurements, cidago height, back height, rump height, sacrum height, body length, thorax length, thorax depth, circumference of thorax, circumference of thigh, circumference of front provincial ankle, width of thorax between scapulas, width of from rump, width of mid-rump were 34.7, 33.9, 35.7, 33.9, 33.3, 19.7, 13.3, 36.0, 33.3, 5.5, 7.0, 6.2 and 8.8 cm; 48.8, 47.9, 50.0, 48.3, 50.5, 26.5, 21.6, 53.5, 49.4, 6.5, 9.8, 9.9 and 12.1; 56.7, 55.8, 57.7, 54.2, 58.3, 30.1, 25.1, 60.1, 55.9, 7.1, 11.3, 11.5 and 13.7 cm at birth, weaning and age of 180 days, respectively. In conclusion; when compared with other studies on Saanen goats carried out other parts of Turkey, it was noted that Saanen goats had good adaptation to climate and environment of Muş region and production traits of goat didn?t decrease. Thereby, it was thought that an increase of income due to goat production may have great impact on the development of region by increasing Saanen goat breeding in region.