Seçmeli ve çok boyutlu bir çeviri analiz modeli önerisi
An elective and multidimensional translation analysis model proposal
Yazar: HÜSEYİN SELİM KOCABIYIK
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ÖZCAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı / Çeviri ve Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Eşdeğerlik = Equivalency ; Normlar = Normlar ; Çeviri = Translation ; Çeviri analizi = Translation analysis

Özet:
Çeviribilim tarihinde çeviri analizine odaklanan çalışmalar çeviri kuramlarına kıyasla daha az ilgi odağı olmuştur. Bugüne kadar geliştirilmiş birçok çeviri analiz modeli olsa da bu modellerde bazı eksiklikler olduğu söylenebilir. Bu araştırmada on bir farklı boyuttan oluşan ve çeviri analizi yapacak araştırmacılar için uygulanmasının oldukça kolay olduğu öngörülen bir çeviri analiz modeli önerilmiştir. Bu çalışmada sırasıyla modelin çerçevesini oluşturan kuramlar izah edilmiş, çeşitli çeviri modellerinden bahsedilmiş, seçmeli ve çok boyutlu çeviri analiz modeli adı verilen yaklaşım ortaya konulmuştur. Son olarak da modelin seçili metin üzerinden uygulaması yapılmıştır. Bu çalışmanın araştırma yöntemi doküman incelemesidir. Yapılan bu araştırmadaki en temel argüman bir çeviri analizinin, bilimsellik kriterini sağlayabilmesi için kuramsal açıklamalara dayanması ve öznellikten uzak olması gerektiğidir. Mevcut modellerden hareketle geliştirilen seçmeli ve çok boyutlu çeviri analiz modeli önerisiyle ileride yapılacak çeviri eleştirisi ve analizi çalışmalarının nesnelliğe yaklaşacağı; çevirmen ve eleştirmenlere farklı bir seçenek sağlanacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In the history of Translation studies translation has received less attention when compared with translation theory. Despite the fact that numerous translation analysis models have been developed by scholars almost all of them have descrepancies. Therefore this study entails the development of an innovative multidimensional and elective translation analysis model that consists of eleven different dimensions and that is readily applicable for all scholars whose field of interest is translation analysis. In this research the theoretical framework that constitutes the dimensions of the model, information on former translation analysis models and the principles of the model have been given respectively. The fundamental argument of this study is the fact that the ultimate provenance of a translation analysis is its theoretical framework and in order for a translation analysis to be thoroughly academic it should studiously eschew the prevailing error analysis method and must shun subjective value judgements for this will impair the characteristic of it being scientific. The methodology of this research is literature review. One of the most important findings of this research is the fact that the eleven dimensions which constitute the theoretical framework of the model enable the critic to examine all aspects of the target texts. Another crucial finding of this research is the fact that all the other models lack the feature of being multidimensional as well as problem free aplicability to target texts.