Evden okula uzanan şiddet: Ortaokul öğrencilerinde akran zorbalığının aile içi şiddet bağlamında incelenmesi
Violence extending from home to school: Examining peer bullying among secondary school students in the context of domestic violence
Yazar: MUHAMMED FURKAN CAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SENA ÖKSÜZ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile içi şiddet = Domestic violence ; Akran zorbalığı = Peer victimization ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Zorba kurban davranışları = Bully-victim behaviors

Özet:
Birey, yaşamı boyunca diğer insanlarla ilişki içerisindedir. Bu ilişkiler içerisinde birey için önemli bir yeri olan aile ilişkileri ve akran ilişkileri birbirinden olumlu ve olumsuz olarak etkilenebilmektedir. Aile ilişkilerinde yaşanan şiddet olayları, bireyin akran ilişkilerine de olumsuz olarak yansıyabilmektedir. Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin algıladıkları aile içi şiddet düzeyleri ile zorbalığa maruz kalma ve zorbalık davranışında bulunma durumları arasındaki ilişkinin incelenmesidir.
Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim-öğretim yılında İstanbul ilinde 5 farklı ortaokulda öğrenim gören toplam 778 öğrenci (391 kız, 387 erkek) oluşturmaktadır. Katılımcılar 12 ve 15 yaşları arasında olup, yaş ortalamaları 12.78'dir. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Ortaöğretim Öğrencilerine Yönelik Aile İçi Şiddet Ölçeği" ve "Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde, Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı, Basit Doğrusal Regresyon Analizi, Bağımsız Örneklemler için t-Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda, aile içi şiddete maruz kalma ve zorbalığa maruz kalma arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Bunun yanı sıra, aile içi şiddete maruz kalma ile zorbalık davranışında bulunma arasında orta düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Yine, zorbalığa maruz kalma ile zorbalık davranışında bulunma arasında da pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Ayrıca, yapılan regresyon analizi sonucunda aile içi şiddetin hem akran zorbalığına maruz kalma hem de akran zorbalığında bulunma durumlarının her ikisinin de anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur.
Araştırmanın diğer bir sonucuna göre; aile içi şiddete maruz kalma, zorbalığa maruz kalma ve zorbalık davranışında bulunma puanlarının cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi, anne-baba birliktelik durumu, anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyi değişkenlerine göre anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı görülmüştür. Ulaşılan bulgu sonuçları arasında, katılımcıların aile içi şiddet puanlarının kardeşlik sırası değişkenine göre anlamlı bir şekilde farklılaştığı, ortanca çocukların ilk çocuklara göre daha yüksek düzeyde aile içi şiddet algıladıkları ortaya çıkmıştır. Benzer şekilde, aile içi şiddet puanlarının sosyo-ekonomik düzey değişkenine göre de anlamlı bir şekilde farklılaştığı, düşük sosyo-ekonomik düzeydeki katılımcıların hem orta hem de yüksek sosyo-ekonomik düzeydeki katılımcılara göre daha yüksek düzeyde aile içi şiddet algıladıkları bulunmuştur. Yine, düşük sosyo-ekonomik düzeyinde yer alan katılımcıların orta ve yüksek sosyo-ekonomik düzey gruplarındaki katılımcılara göre daha fazla zorbalığa maruz kaldıkları bulunmuştur.
Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, ortaokul öğrencilerinin algıladıkları aile içi şiddet düzeyleri ile zorbalığa maruz kalmaları ve zorbalık davranışında bulunmaları arasında anlamlı ilişkiler bulunmaktadır. Ayrıca ailenin sosyo-ekonomik düzeyi değişkeninin hem algılanan aile içi şiddet düzeyi ile hem de zorbalığa maruz kalma düzeyi ile anlamlı bir ilişkiye sahip olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar, benzer çalışma sonuçları ve alan literatürü ile tartışılarak hem uygulayıcılar hem de araştırmacılar için çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Throughout one's life, an individual is engaged in relationships with others. Within these relationships, family dynamics and peer interactions, which hold significant importance for individuals, can be influenced both positively and negatively. Incidents of violence within the family sphere can also have adverse effects on peer relationships. The aim of this research is to examine the relationship between perceived levels of domestic violence among middle school students and their experiences of bullying victimization and perpetration.
The study group consists of a total of 778 students (391 female, 387 male) attending five different middle schools in Istanbul during the 2023-2024 academic year. Participants range in age from 12 to 15, with a mean age of 12.78. Data were collected using a "Personal Information Form," "Domestic Violence Scale for Secondary School Students," and "Peer Bullying Scale." Pearson Product-Moment Correlation Coefficient, Simple Linear Regression Analysis, Independent Samples t-Test, and One-Way Analysis of Variance (ANOVA) were employed for data analysis.
The research revealed a significant positive relationship between exposure to domestic violence and bullying victimization. Additionally, a moderate positive relationship was found between exposure to domestic violence and engaging in bullying behaviors. Furthermore, a positive relationship was observed between experiencing bullying victimization and perpetrating bullying behaviors. Regression analysis indicated that domestic violence significantly predicts both being subjected to peer bullying and engaging in peer bullying behaviors.
Another finding of the research suggests that scores of exposure to domestic violence, bullying victimization, and bullying perpetration do not significantly differ according to gender, age, grade level, parental union status, maternal education level, or paternal education level variables. Among the obtained results, it was found that participants' scores of exposure to domestic violence significantly differ based on sibling order, with middle children perceiving higher levels of domestic violence compared to firstborns. Similarly, exposure to domestic violence scores significantly varies according to socioeconomic level, with participants from lower socioeconomic backgrounds perceiving higher levels of domestic violence compared to both middle and higher socioeconomic level participants. Additionally, participants from lower socioeconomic backgrounds were found to experience higher levels of bullying victimization compared to participants from middle and higher socioeconomic groups.
According to the results of the study, significant relationships exist between middle school students' perceived levels of domestic violence, experiences of bullying victimization, and engagement in bullying behaviors. Furthermore, the variable of family socioeconomic status was found to be significantly associated with both perceived levels of domestic violence and bullying victimization. These findings are discussed in relation to similar research outcomes and existing literature, providing various recommendations for both practitioners and researchers.