Çağdaş sanat eğitiminde yaratıcılığı artıran sinestezik deneyimler: Bir fenomenoloji araştırması
Synesthetic experiences that increase creativity in contemporary art education: A phenomenology study
Yazar: ÖMÜR GÖKTEPELİLER
Danışman: PROF. ŞENİZ AKSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Resim-İş Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Görsel sanatlar eğitimi = Visual arts education ; Sanat eğitimi = Art education

Özet:
Bu araştırmada güzel sanatlar lisesi resim bölümü öğrencilerinin yaşadığı sinestezik deneyimleri anlamlandırmak, farkındalık sağlamak ve ortaya çıkararak öğrencinin sanatsal üretim sürecindeki yaratıcılık becerilerini bilinçli bir şekilde gerçekleştirmesi hedeflenmektedir. Nitel yöntemin uygulandığı araştırma, anlamlandırılamayan deneyimlerin ortaya çıkarılmasını sağlayan fenomenoloji desenine dayanmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Bursa Zeki Müren Güzel Sanatlar Lisesi 15-18 yaş grubu 15 resim öğrencisi ve yedi görsel sanatlar öğretmeni oluşturmaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinin amaçlı örneklem belirleme stratejilerinden, ölçüt örnekleme yöntemi ile öğrenciler katılımcı olarak belirlenmiştir. Araştırma kapsamında öncelikle 115 öğrenciye üç farklı uzman desteğiyle hazırlanan amacına yönelik, çalışma grubunu belirlemek için beş soruluk açık uçlu soru katılımcı belirleme formu verilmiştir. Buna göre 15 öğrenci seçilmiştir. Öğrenciler, katılımcı belirleme formu verildiğinde sinestezi konusu ile ilgili herhangi bir bilgiye sahip değildirler.  Ardından öğrencilere ve öğretmenlere sinestezi ile ilgili sunum yapılarak kavram tanıtılmıştır. Katılımcı belirleme formları toplandıktan sonra cevaplar değerlendirilmiş ve yorumlanmıştır. Son olarak görüşme yapılarak öğrencilere araştırmacının belirlediği sorulardan oluşan yüz yüze görüşme şeklinde sorular yöneltilmiştir. Verilerin elde edilmesinde görüşme, gözlem ve doküman incelemesi gibi nitel veri toplama tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırmada elde edilen nitel verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçları değerlendirildiğinde, öğrencilerin deneyimlerinin çeşitlilik gösterdiği ve çoğunun deneyimlerinin farkında olmadığı görülmektedir. Ayrıca öğrenciler, deneyimlerinin günlük hayatlarına etkilerinde olumlu veya olumsuz etkilemediklerini belirtmişlerdir. Öğrencilerin, deneyimlerinin farkında olmama durumundan dolayı deneyimlerini daha önce kullanmadıkları ve deneyim anı yapmış oldukları çalışmalarının olmadığı saptanmıştır. Bununla birlikte, öğrencilerin çoğu yaratıcı olduklarını düşünmektedir. Sinesteziyi öğrendikten sonra çoğu öğrenci kendini farklı hissettiğini belirtmiştir.  Öğrencilerin çoğu, sinestezi farkındalıklarının önceden olma ve farkındalık kazandıktan sonra etkisinin olup olmaması ihtimaline, hayatlarını etkilemeyeceği ve etkisi olmadı yönünde değerlendirdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Sinestezi olgusunun daha öncesinde farkında olunamayışı ve sinestezi olgusunun bireye ne gibi artılarının olduğunun bilinmemesi, çoğu öğrencinin cevaplarının nedenlerinden biri olabilir. Ayrıca, öğrenciler farkındalık kazandıktan sonra kendilerini yaratıcı bulduklarını ifade etmiştir. Bununla birlikte, görsel sanatlar öğretmenlerinin sinesteziyi daha önce duymadıkları, sinestezi hakkında ise bilgi sahibi olunması gerektiğini ifade etmişlerdir. Görsel sanatlar öğretmenleri, sinesteziyi sanatla direkt bağlantılı bulmuşlardır. Görsel sanatlar öğretmenleri aynı zamanda öğrencinin deneyimlerinin keşfedilmesinde, öğrenciye göre dersi yönlendirmenin etkili olacağını belirtmişlerdir.

Abstract:
In this research, it is aimed to make sense of the synesthetic experiences of fine arts high school painting department students, to raise awareness and to reveal the students' creativity skills in the artistic production process consciously. The research, in which the qualitative method is applied, is based on the phenomenology pattern, which enables to reveal experiences that cannot be understood. The study group of the research consists of 15 painting students and seven visual arts teachers in the 15-18 age group of Bursa Zeki Müren Fine Arts High School in the fall semester of the 2021-2022 academic year. Students were determined as participants with the criterion sampling method, one of the purposive sampling strategies of qualitative research methods. Within the scope of the research, a five-question open-ended question participant identification form was given to 115 students to determine the study group, which was prepared with the support of three different experts. Accordingly, 15 students were selected. Students do not have any information about the subject of synesthesia when the participant identification form is given. Afterwards, students and teachers were presented with the concept of synesthesia. After the participant identification forms were collected, the answers were evaluated and interpreted. Finally, interviews were conducted and the students were asked questions in the form of face-to-face interviews, which consisted of the questions determined by the researcher. Qualitative data collection techniques such as interview, observation and document review were used to obtain the data. Content analysis method was used in the analysis of the qualitative data obtained in the research. When the results of the research are evaluated, it is seen that the experiences of the students vary and most of them are not aware of their experiences. In addition, students stated that their experiences did not affect their daily lives positively or negatively. It was determined that the students did not use their experiences before due to the fact that they were not aware of their experiences and they did not have any studies that they had done. However, most of the students think that they are creative. After learning synesthesia, most students stated that they felt different. It was concluded that most of the students evaluated the possibility that their awareness of synesthesia existed beforehand and whether it had an effect after gaining awareness, that it would not affect their lives and had no effect. Not being aware of the synesthesia phenomenon before and not knowing what advantages the synesthesia phenomenon has for the individual may be one of the reasons for most students' answers. In addition, students stated that they found themselves creative after gaining awareness. However, they stated that visual arts teachers had not heard of synesthesia before and that they should have knowledge about synesthesia. Visual arts teachers found synesthesia to be directly related to art. Visual art teachers also stated that guiding the lesson according to the student would be effective in discovering the student's experiences.