Askeri alanlarda kullanılmak üzere İHA sistemleri seçiminde TOPSİS ve bulanık topsis yönteminin kullanılması
The use of TOPSIS and fuzzy topsis methods in the selection of UAV systems to be used in military fields
Yazar: OSMAN NURİ TEKİNAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLGÖNÜL BOZOĞLU BATI
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies ; İşletme = Business Administration
Dizin: Askeri birlikler = Military units ; Askeri faaliyetler = Military activities ; Askeri sistemler = Military systems ; Bulanık TOPSIS = Fuzzy TOPSIS ; TOPSIS = TOPSIS ; İnsansız araçlar = Unmanned vehicles ; İnsansız hava aracı = Unmanned aerial vehicle

Özet:
İnsanoğlu, günlük yaşantısında sürekli karşısına çıkan alternatifler arasından seçim yapmak durumunda kalmaktadır. Karar sürecinde, en makul kararın, en kısa sürede verilebilmesi için gerekli şartların sağlanabilmesi adına çok kriterli karar verme teknikleri geliştirilmiştir. Bu tekniklerin, günümüzde, birçok sektörde yaygın olarak kullanıldığı görülmektedir.
Bu çalışmada, Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinden yararlanılacaktır. Bu yöntemler, karar vericilerin tüm hedeflerini, karar vericinin yararına adı verilen bir üst işlev altında birleştirmektedir. Çalışmada, TOPSIS ve Bulanık TOPSIS tekniğinin kullanılması uygun görülmüştür. Uygun görülme kararında, TOPSIS yönteminin, belirlenen kriterlerle birlikte alternatifleri, Excel programı üzerinden kısa sürede sıralamaya uygun bir yapıda olması ve yorumlamada zorlanılmaması etkili olmuştur. Bulanık (fazi) mantık, Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerine yaklaşımda kullanılan faydalı bir yöntemdir. Çünkü veriler, genelde müphem ve fazidir. Bulanık TOPSIS yönteminin uygun görülme kararında karar vericilerin, kriter ve alternatiflerin önem ağırlıklarını belirlerken, dilsel değişkenlerin kullanımına olanak sağlaması etkili olmuştur. Son olarak, iki yöntemin kullanımı ile elde edilen sonuçların karşılaştırılması, veri zenginliği ve çıkarım açısından önemli görülmektedir.
Bu çalışma, askeri alanda İHA Sistemi ile ilgili ürün tedarik kararı verirken, tedarikçi seçimine değil; piyasadaki üretilmiş ve seri üretim safhasına yaklaşmış olan ürünleri teknik özelliklerine göre sıralayarak, en uygun ürünün seçimine bilimsel tekniklerle yaklaşmayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, çalışmada, askeri alanda kullanıma uygun, üç yerli ve beş yabancı firmanın üretmiş ve üretecek olduğu İHA Sistemleri'nin teknik verileri toplanmıştır. Toplanan bu veriler ortak olan başlıklar altında kriterlere ayrılarak TOPSIS ve Bulanık TOPSIS Yöntemi ile sıralanmıştır.
Her iki yöntem ile yapılan sıralamalar ilgili bölümlerde paylaşılmış olunup; paylaşılan bu sıralamalar, ilgili bölümlerde değerlendirilmekte ve çözümlenmektedir. Son bölümde ise genel bir değerlendirme yapılmaktadır.
Anahtar Kelimeler: İHA, SİHA, TOPSIS, BULANIK TOPSIS, ÜRÜN SEÇİMİ

Abstract:
Mankind has to choose among the alternatives that he constantly encounters in his/her
daily life. In the decision process, multi-criteria decision-making techniques have been
developed in order to provide the necessary conditions for the most reasonable
decision to be made as soon as possible. It is seen that these techniques are widely used
in many sectors today.
In this study, Multi-Criteria Decision Making Methods will be used. These methods
combine all the goals of the decision-makers under one upper function called the
benefit of the decision-maker. In the study, the use of TOPSIS and the Fuzzy TOPSIS
technique was deemed appropriate. In the decision to be approved, the TOPSIS
method, with the determined criteria, was effective in ordering the alternatives in a
short time through the Excel program, and that it was not difficult to interpret. Fuzzy
logic is a useful method used in approaching Multi-Criteria Decision Making Methods.
Because data is often vague and fuzzy. The decision makers' ability to use linguistic
variables while determining the importance weights of criteria and alternatives was
effective in the decision to approve the fuzzy TOPSIS method. Finally, the comparison
of the results obtained by the use of the two methods is considered important in terms
of data richness and inference.
This study, while making a product procurement decision regarding the UAV System
in the military field, is not based on supplier selection; It aims to approach the selection
of the most suitable product with scientific techniques by sorting the products
produced in the market and approaching the mass production stage according to their
technical characteristics. In line with this purpose, the technical data of UAV Systems,
which are suitable for military use, produced and will be produced by three domestic
and five foreign companies, were collected. These collected data were sorted by
TOPSIS and Fuzzy TOPSIS Method, by dividing the criteria under common headings.
The rankings made by both methods are shared in the relevant sections; These shared
rankings are evaluated and analyzed in the relevant sections. In the last part, a general
evaluation is made.
Keywords: UAV, AUAV, TOPSIS, FUZZY TOPSIS, PRODUCT SELECTION