Beden eğitimi dersinin öğrenciye kazandırdığı değerlerin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Study of the values physical education class adds to the student from the perspective of diverse variables
Yazar: İSA DOĞAN
Danışman: PROF. DR. ÖZBAY GÜVEN ; DOÇ. DR. ÖZER YILDIZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Spor = Sports
Dizin: Beden eğitimi = Physical education ; Beden eğitimi ve spor dersi = Physical education and sports lesson ; Ders programları = Curriculum ; Değer yönelimi = Value Orientation ; Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Sorumluluk = Responsibility ; Öz güven = Self confidence

Özet:
Bu araştırmanın amacı; ortaokul ve lise düzeyindeki öğrencilerin beden eğitimi dersinde değer yönelim düzeylerinin belirlenmesi ve öğrencilerin bazı özelliklerine göre beden eğitimi dersinde değer yönelimlerinin farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesidir. Karma yöntemle yapılan araştırmanın örneklemini, 2013 yılında Ankara iline bağlı ilçelerde (Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Sincan ve Yenimahalle) lise düzeyinde öğrenim gören 354.883 öğrenci içerisinden (temsili öğrenci sayısı=1999) seçilmiş 2578 öğrenci ve ortaokul düzeyinde öğrenim gören 313.457 öğrenci içerisinden (temsili öğrenci sayısı=1997) seçilmiş 2047 öğrenci oluşturmaktadır. Bu kapsamda, örneklem belirlenirken seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden "Amaçlı Örnekleme Yöntemine Bağlı Maksimum Çeşitlilik Örnekleme Tekniği" kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda; Yıldız ve Güven (2013) tarafından geliştirilen, "Beden Eğitimi Dersi Öğrenci Değer Yönelimi Ölçeği" kullanılmıştır. Beden Eğitimi Dersi Değer Yönelimi Ölçeği; "Sportif Erdem", "Dayanışma", "Özgüven", "Duyarlı Olma", "Sorumluluk" ve "Millî Kültür" olmak üzere toplam altı boyut ve 28 maddeden oluşmaktadır. Yapılan analiz sonuçlarına göre, öğrencilerin "Sportif Erdem", "Dayanışma", "Duyarlı Olma" "Sorumluluk" alt boyutlarında değer algısının yüksek ve çok yüksek düzeyde olduğu ve "Sportif Erdem", "Dayanışma", "Özgüven", "Duyarlı Olma", "Sorumluluk", "Milli Kültür"  alt boyutlarında ortaokul düzeyinde öğrenim gören öğrencilerin değer yargılarının daha yüksek olduğu görülmektedir. Demografik değişkenlere göre araştırma sonuçları analiz edildiğinde; değer yönelimi ölçeğinin "Özgüven" hariç tüm alt boyutlarında kadın öğrencilerin sportif değer algılarının erkek öğrencilerin değer algılarından daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda; beden eğitimi dersindeki değer yönelimini derinlemesine incelemek amacıyla literatürle de ilgili 6 yapılandırılmamış görüşme sorusu ve bu görüşme sorularına bağlı açık uçlu alt sorular hazırlanarak, nitel araştırma boyutunu derinleştirmek amaçlanmıştır. Görüşme formundan elde edilen sorular içerik analizi tekniği kullanılarak Nvivo-8 paket programı ile frekansa dayalı analiz edilmiştir. Görüşme formunda yer alan sorulara öğrencilerin vermiş oldukları cevaplar içerik analizi ile incelenmiş, sonuçlar kategorileştirilerek tablolaştırılmıştır. Araştırmada elde edilen nitel bulgulara göre; "Beden eğitimi ve spor etkinliklerinde kurallara uyulması ve başkalarının haklarına saygı gösterilmesi" konusunda; lisede öğrenim gören öğrencilerin "beden eğitimi ve spor etkinliklerinde kurallara uyulması"nın; spor yapmanın doğasında bulunduğunu ifade ettikleri, ortaokulda öğrenim gören öğrencilerin ise insanın karakteri gereği olduğunu vurguladıkları tespit edilmiştir. Beden eğitimi dersi kapsamında "Milli Bayramlardaki spor etkinlikleri, halk oyunları gibi gösterilere katılmaları"na ilişkin öğrenci görüşleri incelendiğinde; lisede öğrenim gören öğrencilerin, milli duygu ve değerler açısından bu bayramlara katılmanın önemli olduğunu ifade ettikleri ayrıca bu katılımın bireye sosyalleşme, özgüven ve cesaret sağladığı yönünde görüş belirttikleri tespit edilmiştir. Sonuç olarak; ortaokul ve lise düzeyindeki öğrencilerin beden eğitimi  dersinde değer algılarının oldukça yüksek olduğu ve değer kazanımında beden eğitimi dersinin önemli bir role sahip olduğu söylenebilir.



Anahtar Kelimeler : Beden Eğitimi Dersi, Değer Yönelimi, Öğrenci.

Abstract:
In the quantitative dimension of the study, "Physical Education Class Student Value Orientation Scale" devised by Yıldız and Güven (2013) was utilized. Physical Education Class Student Value Orientation Scale consists of six dimensions including "Sportive Virtue", "Solidarity", "Self-confidence", "Sensitivity", "Responsibility" and "National Culture" and 28 items. According to the results of the analysis carried out it was observed that students' perceived value levels in the sub dimensions of "Sportive Virtue", "Solidarity", "Sensitivity", "Responsibility" are high and very high and the value of judgement of students at the secondary education level is higher in the sub dimensions of "Sportive Virtue", "Solidarity", "Self-confidence", "Sensitivity", "Responsibility" and "National Culture". When the study study results are analyzed according to demographic variables it was established that sportive value perception of female students is higher than that of male students in all sub dimensions of value orientation scale except "Self-confidence". In the qualitative dimension of the study, by preparing 6 unstructured interview questions, including the ones related to the literature, and open-ended sub-questions dependant on these interview questions with the purpose of examining value orientation in physical education class thoroughly, deepening the qualitative dimension of the study was aimed. Questions acquired from the interview form were analyzed based on Nvivio-8 packaged program and frequency by utilizing the content analysis technique. The answers students gave to the questions in the interview form were examined with content analysis, and the results were categorized and tabulated. According to the qualitative findings of the study it was established that on the matter of "Obeying the rules and respecting the rights of others in physical education and sport events", high school students stated "obeying the rules in physical education and sport events" is in the nature of playing sports while students at secondary education level emphasized that it was in the nature of a person's character. When the thoughts of students on "Participation in spectacles such as sport events and folk dances in National Holidays" within the scope of physical education class were examined it was established that high school students stated participation in these holidays is important from the perspective of national feelings and values and this participation also provides the individual with socialization, self-confidence and courage. In conclusion; it can be said that value of perception of students at secondary and high school education levels is high in the physical education class and the physical education class has an important role in value attainment.




Keywords : Physical Education Class, Value Attainment, Student.