Yüksek sıcaklık stresinde melatonin uygulamalarının farklı anaçlar üzerine aşılı 'black magıc' üzüm çeşidinin fizyolojisi ve vejetatif gelişmesine etkileri
Effects of melatonin applications under high temperature stress on physiology and vegetative development of 'black magic' grape cultivar grafted on different rootstocks
Yazar: BÜŞRA ASLAN
Danışman: PROF. DR. ALİ SABIR
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bağ Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Küresel iklim değişikliğinin tetiklediği abiyotik stres faktörlerinden olan yüksek sıcaklık stresi, diğer birçok bahçe bitkisi türünde olduğu gibi sofralık üzüm üretiminde de asma fizyolojisi ile verim ve kaliteyi olumsuz etkileyebilmektedir.
Cam serada oluşturulan yüksek sıcaklık şartlarında topraksız kültür ortamında yürütülen bu çalışmada aşılı (41 B, Rupestris du Lot ve 44-53 M) ve aşısız 'Black Magic' (Vitis vinifera L.)  fidanları kullanılmıştır. Yaz sezonu süresince yapraktan 0, 100 ve 200 µM dozlarında üç defa gerçekleştirilen melatonin  (N-asetil-5-metoksitriptamin) uygulamaları, yüksek sıcaklık (45±3 °C) altındaki asmalarda bazı fizyolojik özellikler ile vejetatif gelişme üzerine olumlu etkiler göstermiştir. Melatonin uygulanan asmaların yaprak klorofil içeriği kontrol asmalarına göre önemli derecede daha yüksek bulunmuştur. Melatoninin her iki dozu da 41 B ve 44-53 M anaçları üzerine aşılı asmalarda stoma iletkenliğini arttırmıştır. Her iki uygulama dozu da tüm asmalarda sürgün uzunluğunu önemli derecede arttırmıştır (aşısız asmaların 200 µM uygulaması hariç). Özellikle 100 µM dozunda uygulanan melatonin, odunsu sürgün uzunluğunu kayda değer şekilde arttırarak asmalarda yazlık sürgünlerin pişkinleşmesine önemli katkı sağlamıştır. Melatonin uygulamaları 41 B ve Rupestris du Lot anaçlarına aşılı asmalarda yaprak gelişimini de olumlu etkilemiştir. Yüksek sıcaklık koşullarında yürütülen bu araştırmada kullanılan melatonin dozlarının asma fizyolojisinde ve gelişiminde genel olarak benzer etkiler göstermiş olduğu gözlenmekle birlikte, maliyet bakımından dikkate alındığında melatoninin 100 µM uygulaması tavsiye edilebilir.

Abstract:
Extreme temperatures with the effects of global climate chage, have been adversely affecting the yield and quality in agriculture. Ever increasing water consumtion under the effects of temperature increases has driven the importance of sustainability of crop production with precision agricultural techniques. High temperature stress can negatively affect the vine physiology as well as yield and quality in table grape production.
In the present study conducted under the high temperature condition established in glasshouse, grafted (41 B, Rupestris du Lot and 44-53 M) and nongrafted 'Black Magic' (Vitis vinifera L.)  saplings were used. Melatonin (N-asetil-5-metoksitriptamin) treatments performed to leaves three times per summer season at 0, 100 ve 200 µM doses positively affected certain physiological features and vegetative developments of grapevines subected to high temperature (45±3 °C). Leaf chlorophyll contents of melatonin treated vines were significantly higher than those of nontreated ones. Melatonin in both doses increased the stomatal conductance in vines grafted on 41 B and 44-53 M rootstocks. Melatonin doses also led to significant increments in shoot length across the vines, except for 200 µM doses of nongrafted vines. In particular 100 µM melatonin contributed to ligification of summer shoots by providing remarkable enhancement in lignified shoot length. Besider, melatonin teatments improved the leaf development in vines grafted on 41 B and Rupestris du Lot rootstocks. Although melatonin doses used in this study performed under the high temperature condition, displayed similar affects on vine physiology and development, use of 100 µM dose could be recommended considering the cost.