Sıfır atık köyü uygulaması:Samsun ili örneği
Zero waste village initiative: A case study of Samsun province
Yazar: FEYZA YAZICI
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL ARDALI
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Sıfır atık = Zero waste ; Çevre eğitimi = Environmental education

Özet:
Ülkemizde sıfır atık projesinin hayata geçirilmesi konusunda pek çok çalışma yapılmaktadır. Dünyada ve ülkemizde entegre atık yönetimi ile birlikte sıfır atık projesi gündeme gelmektedir. Bu tezde, sıfır atık projesinin eğitim ve bilinçlendirme çalışmalarının yapılacağı Sıfır Atık Köyü'nün kurulması ile Samsun Büyükşehir Belediyesi'ne ait atık verileri de değerlendirilerek Samsun şehri atıklarının karbon salınımına etkisi de hesaplanmaktadır. Sıfır Atık Köyü ile atık minimizasyonu, doğal kaynakların verimli bir şekilde kullanılması, yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılması, tarım ile sera gazı salınımının azaltılması, yağmur suyu hasadı yapılması ile ilgili eğitim faaliyetlerinin uygulanarak yapılması hedeflenmektedir. Çalışma kapsamında bilinçlendirme ve eğitim faaliyetlerinin önemi büyük olması amacıyla Samsun Canik İlçesinde örnek Sıfır Atık Köyü sistemi hayata geçirilmiştir. Çevre problemlerine dikkati çeken ve önlem amaçlı uygulanması gereken pek çok çalışma Sıfır Atık Köyü'nde yer almaktadır. Sıfır Atık Köyü'nü ziyaret eden öğrenciler ve halk iyi örnekleri pilot çalışma üzerinde görmekte ve deneyimlemektedir. Sıfır atık uygulamalarının sürdürülebilir yaşam için öneminin algılanması ve uygulanabilirliği konusunda iyi bir örnek olan köy, atık yönetimi yapılabilen, çevre problemleriyle baş edebilmenin liderliğini yapmaktadır. Bu bağlamda tezde sıfır atık projesini yerinde görerek öğrencilerin gözlem yeteneği artırılarak, sürdürülebilir ve iklim dayanıklı şehirler için bir pilot uygulama olmaktadır. 
Bu tezde ayrıca atık yönetimi yapılmadığı zaman, TÜİK ve Samsun Büyükşehir Belediyesi'ne ait atık verileri de değerlendirilerek Samsun şehrinin atıklarının karbon salıma etkisi de hesaplanmıştır. Samsun'da mevcut durum ve sıfır atık senaryolarıyla ilişkili toplam emisyonlar hesaplanarak karşılaştırılmıştır. Sıfır atık politikalarının etkilerini, %31-33 sapma hedefine ulaşmak için 2018'den 2030'a kadar artan 2050'ye kadar %70 olarak değerlendirilmiştir. İlk %31-33 sapma hedefi, her girişimin bertaraf akışından yönlendireceği malzemelerin yüzdesini tahmin eden, malzemeye özgü değerlendirme oranlarını ilişkilendiren sıfır atık stratejilerinden etkin olarak karşılanamamaktadır. Bu eylemler, burada atık akışına giren malzemeleri azaltan yönlendirme yolu olarak modellenen kaynak azaltmayı içermektedir. 
Sıfır atık köyünde; sıfır atık projesinin yerinde görerek öğrencilerin uygulamalı etkinlikler yaparak daha etkin öğrenebileceği ve atık yönetimi kararlarıyla ilişkili sera gazı etkilerini göstermek için dinamik bir tahmin yaklaşımı kullanılarak sıfır atık stratejilerinin uygulanması ve daha yenilenebilir bir sistem kurulmasıyla sera gazı etkilerinin önemli ölçüde azaltılabileceğini göstermiştir.

Abstract:
In our country, many studies have been conducted for the implementation of the zero waste project. Along with integrated waste management, the zero waste project has also come to the agenda both worldwide and in our country. In this study, the establishment of a Zero Waste Village where education and awareness-raising activities of the zero waste project will be carried out is addressed, while the waste data belonging to Samsun Metropolitan Municipality is evaluated to calculate the carbon emissions of Samsun city's waste. With the Zero Waste Village, it is aimed to minimize waste, use natural resources efficiently, use renewable energy sources, reduce greenhouse gas emissions from agriculture, harvest rainwater, and implement related educational activities. Due to the importance of awareness-raising and educational activities in the scope of the study, a sample Zero Waste Village system was implemented in Canik District of Samsun. Many works that draw attention to environmental problems and require preventive measures are included in the Zero Waste Village. Students and the public who visit the Zero Waste Village see and experience good examples on the pilot study. The village, which is a good example for the perception of the importance of zero waste practices for sustainable living and their applicability, leads in dealing with waste problems. In this context, the thesis becomes a pilot application for sustainable and climate-resilient cities by increasing students' observation skills through observing the zero waste project on-site. 
In this thesis, the impact of Samsun city's waste on carbon emissions is also calculated by evaluating waste data from TURKSTAT and Samsun Metropolitan Municipality when waste management is not carried out. Total emissions related to the current situation in Samsun and zero waste scenarios were calculated and compared. The effects of zero waste policies were evaluated to reach the target of 31-33% deviation by 2030 and 70% by 2050, with an increase from 2018. The first 31-33% deviation target cannot be effectively met by zero waste strategies that predict the percentage of materials diverted from disposal flows and associate material-specific diversion rates. These actions include waste minimization modeled as a diversion pathway that reduces the materials entering the waste flow here. 
In this study, it is shown that the implementation of zero waste strategies and the establishment of a more renewable system can significantly reduce greenhouse gas effects by using a dynamic prediction approach to show students the greenhouse gas effects associated with waste management decisions and by allowing students to learn more effectively by seeing the zero waste project on-site in the zero waste village.