Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenlerinin ahlak okuryazarlık düzeyleri ve ahlak okuryazarlığa yönelik görüşleri
Religious Culture and Ethics teachers' moral literacy levels and their views on moral literacy
Yazar: FATMA BİLDİRİCİ
Danışman: DOÇ. DR. TECELİ KARASU
Muş Alparslan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) öğretmenlerinin ahlak okuryazarlık düzeylerini ve ahlak okuryazarlığı becerisine yönelik görüşlerini incelemektir. Araştırmanın evreni, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Muş ilinde görev yapmakta olan 469 DKAB öğretmenidir. Araştırmanın örneklemi; nicel boyutta basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilen 215 DKAB öğretmeni, nitel boyutta ise kolay ulaşılabilir durum örneklemesi ile seçilen 11 DKAB öğretmenidir. Araştırmada hem nicel hem de nitel verilerin bir arada kullanıldığı açımlayıcı sıralı karma yöntem deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda genel tarama modeli, nitel boyutunda ise durum çalışması modeli tercih edilmiştir. Araştırmanın nicel verilerinin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" ve Tekin (2022) tarafından geliştirilen "Ahlak Okuryazarlığı Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçek 20 maddeden ve "Ahlaki Muhakeme", "Ahlaki Farkındalık", "Ahlaki İmgelem", "Ahlaki Duyarlılık" ve "Ahlaki Kararlılık" olmak üzere 5 alt boyuttan oluşmaktadır. Araştırmanın nitel verilerinin toplanmasında ise araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" ve "Ahlak Okuryazarlığına Yönelik Yarı Yapılandırılmış Öğretmen Görüşme Formu" kullanılmıştır. Görüşme formu 8 adet açık uçlu sorudan oluşmaktadır. Araştırmanın nicel verilerinin analiz edilmesi için SPSS 22.0 paket programı, nitel verilerinin çözümlemesi ve değerlendirilmesinde ise MAXQDA 2020 paket programı kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verilerinin sonuçlarına göre DKAB öğretmenlerinin ahlak okuryazarlığı düzeylerinin yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca öğretmenlerin ahlak okuryazarlık düzeyleri cinsiyet, yaş, medeni durum, mezun olunan ortaöğretim kurumu, mezun olunan yükseköğretim kurumu ve herhangi bir dini grup içerisinde din eğitimi alma durumu değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık oluşturmamıştır. Fakat öğretmenlerin ahlak okuryazarlık düzeyleri mesleki kıdem ve ahlaki tutum ve davranışları yerine getirme noktasında ailelerin genel tutumu değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık oluşturmuştur. Araştırmanın nitel verilerinin sonuçlarına göre ise öğretmenlerin ahlak eğitiminin nasıl verilmesi gerektiği, ahlak okuryazarlığı kavramının neliği, DKAB öğretmenlerinin ahlak okuryazarlığı konusunda hangi yeterliliklere sahip olması gerektiği ve ahlak okuryazarlığı becerisinin öğrenciye nasıl verilmesi gerektiği hakkında bilgi sahibi oldukları ve öğretmenlerin öğrencilere ahlak okuryazarlık becerisi kazandırma konusunda genel olarak yetkin oldukları tespit edilmiştir. Ancak öğretmenlerin öğrencilere ahlak ile ilgili konuları verme noktasında çeşitli sorunlar yaşadıkları ve öğretmenlerin görüşlerinden öğrencilerin ahlak okuryazarlık durumunun genel olarak kötü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın sonuçlarından hareketle ailelerin genel tutumlarını algılayışlarını ölçen bir tutum envanterinin kullanılarak katılımcıların ahlaki tutum ve davranışları yerine getirme noktasında ailelerin genel tutumları ile ahlak okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmaların yapılması, öğrencilerin ahlak okuryazarlık düzeylerini kapsamlı bir şekilde ölçecek ölçme araçları geliştirilerek öğrencilerin ahlak okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi gibi öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the moral literacy levels of Religious Culture And Ethıcs teachers and their views on moral literacy skills. The population of the study is 469 Religious Culture And Ethıcs teachers working in Muş province in the 2023-2024 academic year. The sample of the study is 215 Religious Culture And Ethıcs teachers selected by simple random sampling method in the quantitative dimension and 11 RCMK teachers selected by easily accessible case sampling in the qualitative dimension. In the study, an exploratory sequential mixed method design was used in which both quantitative and qualitative data were used together. The general survey model was preferred in the quantitative dimension of the study and the case study model was preferred in the qualitative dimension. The "Personal Information Form" developed by the researcher and the "Moral Literacy Scale" developed by Tekin (2022) were used to collect the quantitative data. The scale consists of 20 items and 5 sub-dimensions: "Moral Reasoning", "Moral Awareness", "Moral Imagination", "Moral Sensitivity" and "Moral Determination". "Personal Information Form" and "Semi-structured Teacher Interview Form for Moral Literacy" developed by the researcher were used to collect the qualitative data of the study. The interview form consists of 8 open-ended questions. SPSS 22.0 package program was used to analyze the quantitative data and MAXQDA 2020 package program was used to analyze and evaluate the qualitative data. According to the results of the quantitative data of the study, it was seen that the moral literacy levels of the Religious Culture And Ethıcs teachers were high. In addition, the moral literacy levels of the teachers did not differ significantly according to the variables of gender, age, marital status, graduated secondary education institution, graduated higher education institution and religious education in any religious group. However, the moral literacy levels of the teachers showed a significant difference according to the variables of professional seniority and the general attitude of the families in terms of fulfilling moral attitudes and behaviors. According to the results of the qualitative data of the study, it was determined that the teachers had knowledge about how moral education should be given, what the concept of moral literacy is, what competencies the religious studies teachers should have in moral literacy and how moral literacy skills should be given to students, and that teachers were generally competent in providing moral literacy skills to students. However, it was concluded that teachers had various problems in teaching moral issues to students and that the moral literacy status of students was generally poor. Based on the results of the study, it was suggested that studies should be conducted to examine the relationship between the general attitudes of the families and the moral literacy levels of the participants in terms of fulfilling moral attitudes and behaviors by using an attitude inventory that measures the perception of the general attitudes of the families, to develop measurement tools that will comprehensively measure the moral literacy levels of the students and to examine the moral literacy levels of the students.