José Ortega Y Gasset'nin eğitim anlayışı
José Ortega Y Gasset's understanding of education
Yazar: MEHMET SEMİH KARACA
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA CİHAN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Felsefe Grubu Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Eğitim = Education ; Eğitim düşüncesi = Education thought ; Eğitim felsefesi = Education philosophy ; Gasset, Ortega = Gasset, Ortega ; Varoluşçuluk = Existentialism ; Yenilik = Innovation ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Bu çalışma José Ortega Y Gasset'nin eğitim anlayışını incelenmeyi amaçlamıştır. Ortega'nın eğitim görüşlerinin daha iyi anlaşılması için, ayrıca fikirlerinin de temelini oluşturması bakımından insan anlayışı ve felsefesi üzerinde de durulmuştur. Çalışmamız doküman analizine dayalı, nitel bir çalışmadır. Çalışma doküman analizine dayalı olduğundan buna bağlı olarak çalışma grubu oluşturulmuştur. Çalışma grubunu birincil kaynak olarak yazarın kendi eserleri ve yazarın fikirleri temel alınarak yazılmış ikincil kaynaklar oluşturmuştur. Buralardan elde edilen veriler betimsel analiz tekniği ile analiz edilip yorumlanmıştır. Ortega'nın kitapları incelendiğinde, felsefesinin Avrupa'nın ve oradan da dünyanın en büyük sorunu olarak ortaya çıkan kitleleşme üzerine bina edildiği fark edilmiştir. Eğitim ve üniversite görüşleri ise kitleleşme sonucu ortaya çıkan "kitle insanı"nı kültür vasıtasıyla reforme etme sürecini içerir. Üniversitelerin acilen reforme edilmesini öneren Ortega, kitleleşmenin önüne ancak bu şekilde geçilebileceğini düşünmektedir. Ancak bu reformun başlıca kavramı kültür olmalıdır. O'na göre eğitimin de yükseköğretimin de temelinde kültür eğitimi olmalıdır. Aksi takdirde eğitim kurumlarında, alanında uzman olsa da kültürden yoksun "kitle insanı" yetişmektedir. Ortega kültürden yoksun bilinçsiz branşlaşmaya da uzmanlaşma illeti demektedir. Uzmanlaşma illetinin yol açtığı en büyük sorun bilimsel aklın içine dalarak insan yaşamının ikinci planda kalması ve anlaşılmasının zorlaşmasıdır. Bütün gerçeklik alanlarını "kökten gerçeklik olarak insan yaşamı" üzerine bina eden Ortega için ise bu durum –uzmanlaşma illeti- en büyük sorunların başında gelmektedir. Sonuç olarak, kitle insanın eğitilmesi, kültürle mümkün olacaktır. Bunu sağlayacak olan kurumlar ise üniversitelerdir. Üniversitelerin bu sorunu çözmesi için ise kültür eğitimi ekseninde uzmanlaşma denen illetten sıyrılması gerekmektedir.  Uzmanlaşma denen illetten sıyrılmalıyız aksi takdirde insanı ve ona ait sorunları görebilmemiz zorlaşacaktır. Çünkü fiziksel akılla hareket eden bilimin, yaşayan ve sosyal bir varlık olan insanın sorunlarını anlaması Ortega felsefesine göre mümkün değildir.

Abstract:
This study aims to examine the sense of education of José Ortega Y Gasset. For better understanding of Ortega's sense of education and to form the foundations of his ideas, his philosophy and human understanding are also considered. This study is a qualitative one base on document analyse. Since the study bases on document analyse, a study group was formed accordingly. The study group primarily consists of the works and ideas of the author, and the secondary sources considering the ideas of the author. The data coming from these sources was analysed and interpreted with descriptive analyse technique. When the books of Ortega were examined, it was seen that his philosophy was built on massification problem that emerged firstly in Europe then spread over the world. His opinions on education and university contain the process reforming the "mass person" emerging as a result of the massification, via culture. Ortega who suggested immediate reformation of universities, thinks that it is the only way of preventing the massification. However, the "culture" should be the main concept of this reform. According to him, the culture education should be at the foundation of higher education, as well. Otherwise, people become expert on their fields without culture as "mass people" when they graduate from higher education institutions. The greatest problem that is caused by the specialisation addiction is that it immerses in the scientific reason and the life becomes second and gets harder to understand. This situation –specialisation addiction-, for Ortega who builds up all the fields of reality on "the human life as the radical truth" is one of the greatest problems. Thus, the education of the mass person will be possible via culture. The universities are the institutions which will make it possible. For the achievement of the aim, universities should leave the specialisation addiction on the base of culture education. We should get rid of specialisation addiction otherwise, it will be more difficult for us to see the human and its problems. Since the science that acts with physical wise, it is difficult for it to understand the problems of human who is a social existence, according to the philosophy of Ortega.