Yapı yüzü aydınlatma kriterlerinin İstanbul'da bulunan yapı örnekleri üzerinden irdelenmesi
Examination of the building facade lighting criteria over the building samples in İstanbul
Yazar: ELİF POLAT
Danışman: DOÇ. DR. ŞENSİN YAĞMUR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kentsel aydınlatma uygulamaları, kent yaşamının kesintisiz, konforlu, güvenli bir şekilde devamını sağlayan işlevsel aydınlatmaların yanı sıra, kentin kimliğini doğru şekilde yansıtan ve kenti daha çekici hale getiren mimari aydınlatmalardan oluşmaktadır. Yapı yüzü aydınlatması, kent aydınlatması alanındaki önemli konulardan biridir ve bir binayı gece boyunca görünür kılmakla kalmayıp aynı zamanda binayı tanıtmak amacıyla da uygulanır. Özellikle kent için kültürel, tarihi ve simgesel değeri olan yapılar için, doğru şekilde aydınlatılmış bir yapı, değerini yansıtan etkili bir tanıtım aracı olmanın yanı sıra güvenlik önlemi olarak da hizmet eder. Bu çalışmada; İstanbul'un önemli semtleri için simgesel değeri olan yapılar için yapı yüzü aydınlatma tasarımı için çalışmalar geliştirilerek örnek çalışmalar oluşturulması amaçlanmıştır.
Çalışmanın ilk aşamasında kent aydınlatması kapsamında, yapı yüzü aydınlatması kriterleri ve yapı yüzü aydınlatma teknikleri örneklerle aktarılmıştır. Çalışmanın sonraki aşamasında, aydınlatma tekniklerinin yapılar üzerinden irdelenmesi için ele alınacak yapılar için ortak bir çıkış noktası belirlenmiştir. Simge yapı kavramı doğrultusunda belirlenen yapılar, geliştirilen değerlendirme çalışması ile puanlanmıştır. Değerlendirme çalışmasının amacı, ele alınan yapılar arasından öncelikli aydınlatılması gereken yapıyı belirlemektir. En yüksek puanı alan Beylerbeyi Sarayı, öncelikli yapı olarak belirlenmiş ve simülasyon programında yapı yüzü aydınlatma teknikleri kullanılarak çalışılmıştır. Alternatifleri ile üretilen çalışmalar, yapı yüzü aydınlatma kriterleri doğrultusunda oluşturulmuş ve değerlendirilmiştir. Beylerbeyi Sarayı'nın yanı sıra, Haydarpaşa Garı, Beşiktaş Anadolu Lisesi, Salt Galata, Süreyya Operası ve Kuleli Askeri Lisesi yapıları için Photoshop programı aracılığıyla yapı yüzü aydınlatma tekniklerinin uygulandığı görsel çalışmalara yer verilmiştir. 
Ele alınan yapılar için aktarıldığı üzere yapı yüzü aydınlatma önerileri litaratürde yer alan kriterler ve teknikler doğrultusunda, mimarisi ve çevresi incelenerek oluşturulmuş ve değerlendirilmiştir. Yapılardan bazıları aynı ilçede bulunsa da konumları gereği kent için farklı etkilere sahip olmaktadırlar.  Gelecekte İstanbul aydınlatma master planı çalışmalarının tamamlanması durumunda çalışılan önerilerin tekrar bulundukları semtin ve kent silüetinin güncel durumuna göre değerlendirilmeleri uygun olacaktır.  
Anahtar Kelimeler: Kent aydınlatma, yapı yüzü aydınlatması, Beylerbeyi Sarayı

Abstract:
Urban lighting studies encompass both functional lighting, which guarantees uninterrupted safety and comfort in urban life, and architectural lighting, which faithfully mirrors the city's identity while boosting its allure. Facade lighting is a crucial element of urban lighting, utilized not only to ensure a building remains visible throughout the night but also to highlight and promote its architectural features. Especially for buildings with cultural, historical and symbolic value for the city, a correctly illuminated structure serves as a security measure as well as an effective means of publicity reflecting its value. In this study, sample projects have been developed aiming to create exemplary works for the facade lighting design of buildings with symbolic value for significant districts of Istanbul. 
In the initial phase of the study, within the context of urban lighting, criteria for facade lighting and facade lighting techniques have been examined and conveyed through examples. In the subsequent stage of the study, a common starting point has been established for the examination of lighting techniques on buildings to be addressed. The building determined in line with the iconic building concept were scored with the evaluation study developed. The purpose of the evaluation study is to determine the structure that should be primarily illuminated among the structures being addressed. Beylerbeyi Palace, which has the highest score, has been determined as the priority structure. Beylerbeyi Palace has been studied using facade lighting techniques in the simulation program. The studies produced with their alternatives were created and evaluated in accordance with the criteria of facade lighting. Besides the Beylerbeyi Palace, visual studies were conducted applying facade lighting techniques using the Photoshop program for structures including the Haydarpaşa Train Station, Beşiktaş Anatolian High School, Salt Galata, Süreyya Opera House, and Kuleli Military High School.
As conveyed for the structures under consideration, facade lighting recommendations were formulated and evaluated by examining their architecture and surroundings in accordance with the criteria and techniques found in the literature. Some buildings in the same district have varying impacts on the city based on their locations. In the future, depending on the completion of the Istanbul lighting master plan studies, it would be appropriate for these recommendations to be reassessed within the scope of the current state of the respective district and city silhouette.
Keywords: Urban lighting, facade lighting, Beylerbeyi Palace