Restorasyonda kullanılan malzemelerin uygunluğu, Hoca Hasan Camii ve Şerafeddin Camii örneği
The appropriateness of the materials used in the restoration, Hoca Hasan Mosque and Şerafeddin Mosque cases
Yazar: HAYRUNNİSA METE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZIM KOÇU
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Tarihi yapıların malzeme özelliklerinin belirlenmesi, restorasyon uygulamaları için önemli bir ön çalışmadır. Koruma ve onarım çalışmalarında zarar gören malzemelerin yerine kullanılan yeni malzemelerin özelliklerinin tespit edilerek yapıya ait özgün malzemelerle uygunluk göstermesi gerekmektedir. Böylece tarihi yapıların restorasyon çalışmaları sonunda aslına uygun ve özgün değerleri ile korunmaları sağlanmaktadır. Tarihi yapılarda kullanılan mevcut yapı malzemeleri ile restorasyonda kullanılan yeni yapı malzemelerin niteliklerinin tespit edilmesi, restorasyon çalışmalarının bilinçli müdahaleler ile gerçekleşmesine olanak sağlayacaktır. 
Bu tez çalışmasında, Konya ili tarihi yapılarından Hoca Hasan Camii ve Şerafeddin Camii inşasında ve restorasyonunda kullanılan yapı malzemelerinin fiziksel, mekanik ve kimyasal analizleri yapılarak karakteristik özelliklerinin tespit edilmesi ve uyumluluğunun araştırılması amaçlanmıştır. Konu ile ilgili literatür taraması yapılarak, tarihi yapılarda kullanılan yapı malzemeleri ve özellikleri araştırılarak tarihi yapılardan elde edilen eski ve yeni malzemeler üzerinde yapılacak deneyler belirlenmiştir. Bu bağlamda; özgül kütle, birim hacim ağırlık, kılcallık, kütlece su emme, kompasite, porozite, eğilme dayanımı, basınç dayanımı, don tesirlerine dayanıklılık deneyleri ile SEM, EDS, XRF, TGA ve petrografik analizler çeşitli laboratuvarlarda gerçekleştirilmiştir. Deney sonuçları, restorasyonda kullanılan malzemeler ve özgün malzemeler için ayrı ayrı tablolar ve grafikler oluşturularak incelenmiş ve karşılaştırılmıştır.
Yapılan deneyler sonunda, özgün yapı malzemeleri ile restorasyonda kullanılan yapı malzemelerinin, fiziksel, mekanik ve kimyasal özellikler bakımından yaklaşık değerlere sahip oldukları görülmüştür. Bu da gösteriyor ki tez çalışmasında incelenen tarihi yapıların koruma, onarım ve güçlendirme çalışmalarında uygun yapı malzemeleri kullanılmıştır.

Abstract:
Determining the material properties of historical buildings is an important preliminary study for restoration applications. The properties of the new materials used to replace the damaged materials in the conservation and repair works should be determined and they should be compatible with the original materials of the building. Thus, at the end of the restoration works, it is ensured that the historical buildings are preserved with their original values. Determining the qualities of existing building materials used in historical buildings and the new building materials used in restoration will allow restoration works to be realized with conscious interventions.
In this thesis, it is aimed to determine the characteristic features and to investigate the compatibility of the building materials used in the construction and restoration of the Hodja Hasan Mosque and Şerafeddin Mosque, which are historical buildings in Konya, by making physical, mechanical and chemical analyses. By making a literature review on the subject, the building materials used in historical buildings and their properties were investigated and the tests on the old and new materials obtained from the historical buildings were determined. In this context; specific mass, unit volume weight, capillarity, water absorption by mass, density, porosity, bending strength, compressive strength, resistance to frost effects and SEM, EDS, XRF, TGA and petrographic analyses were carried out in various laboratories. The tests results were analyzed and compared by forming separate tables and graphs for restoration and original building materials.
At the end of the tests, it was observed that the original building materials and the building materials used in the restoration have approximately closer values in terms of physical, mechanical and chemical properties. This shows that appropriate building materials were used in the preservation, repair and strengthening works of the historical buildings investigated in this study.