Tip II diabetik bireylerde balık yağının (omega-3) açlık kan şekeri, kan basıncı, serum lipid profili, insulin düzeyi, duyarlılığı ve direnci üzerindeki etkileri
The effects of fish oil (omega-3) on fasting blood sugar, blood pressure, serum lipid profile, insulin level, insulin resistance and sensitiveness in type 2 diabetes mellitus
Yazar: ATOOSA HOMAFAR
Danışman: PROF. DR. NEVİN ŞANLIER
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Aile Ekonomisi ve Beslenme Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu araştırma diabetik bireylerde supplement balık yağı tüketiminin antropometrik ölçümleri, kan basıncı, açlık kan bulguları (total kolesterol, trigliserid, HDL-kolesterol, LDL-kolesterol, kan şekeri, insülin), insülin direnci ve duyarlılığı, enerji alımı ve beslenme alışkanlıkları üzerindeki etkilerini araştırmak amacı ile 34 kadın (% 52.03), 31 erkek (% 47.7) olmak üzere toplam 64 Tip II, 34-76 yaş arası diabetik birey üzerinde planlanıp yürütülmüştür. Araştırmaya katılan bireyler 2 ay boyunca hergün 3 kez yemeklerden sonra 1g ve toplam 3 g balık yağı içeren supplement tüketmişlerdir. Araştırmadan elde edilen bilgiler üç aşamada (çalışmanın başlangıcı, 4. haftanın sonu ve 8. haftanın sonunda) toplanmıştır. Bireylerin bireysel bilgileri, beslenme alışkanlıkları hakkındaki bilgiler, antropometrik ölçümleri (vücut ağırlığı, boy uzunluğu, bel ve kalça çevre ölçümleri), bir günlük bireysel besin tüketimleri, enerji, mikro ve makro besin alım miktarları araştırmanın her üç aşamasında da belirlenmiştir. Açlık kan şekeri, insülin ve kan lipid düzeylerinin tayini için de kan örnekleri çalışmanın her üç aşamasında da alınmıştır. Besin tüketimi analizinde NUTRITIONIST III ve sayısal verilerin değerlendirilmesi için SPSS 13.0 programından yararlanarak tekrarlayan varyans analizi ve t-testi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi ?0.05 olarak kabul edilmiş ve araştırmadan şu sonuçlar elde edilmiştir:Balık yağı supplementi tüketimi ile Bireylerin antropometrik ölçümleri ve beden kütle indeksleri arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır(p?0.05) ayrıca Balık yağı tüketimi ile erkeklerde sistolik kan basıncında azalma gözlenirken(p?0.05) kadınlarda hem sistolik hemde diyastolik kan basıncında değişiklik bulunmamiştir(p?0.05) bireylerin tümünde açlık kan şekeri, insülin düzeyi, insülin direnci ve duyarlılığı arasında da anlamlı değişiklik yoktur(p?0.05). Kan lipidlerine bakıldığında erkek ve kadınlarda balık yağı tüketimi sonucunda total kolesterol, trigliserid, LDL-kolesterol, LDL-kolesterol / HDL-kolesterol ve kolesterol / HDL-kolesterol düzeylerinde anlamlı azalma bulurken(p?0.05) HDL-kolesterol miktarında önemli bir değişiklik olmamıştır(p?0.05). Araştırmanın üç aşamasında da hatırlatma yöntemi ile alınan bireysel enerji ve besin ögesi tüketimlerine göre erkek ve kadınların günlük enerji ve besin ögesi tüketimleri arasında farklılıklar anlamlı bulunmamıştır(p?0.05),ancak erkek, kadın ve toplam bireyler protein, karbonhidrat, A, E, C, B1, B2, niasin, B6 ve B12 vitaminlerini, demir, fosfor, potasyum ve bakırı DRI'in önerdiği miktardan daha fazla ama D ve E vitaminlerini, folat, pantontenik asit, kalsiyum, potasyum, manganez, çinko, iyot, molibden, selenyum ve biotini daha az tükettikleri saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Balık Yağı, Açlık Kan Şekeri, İnsülin Duyarliliği ve Direnci, Lipid Profili, Antropometrik Ölçumler, Beslenme Durumu.

Abstract:
The study was conducted on 34 women ( %52.03) and 31 men ( %47.7) total 64 type II, aged 34-76 years diabetic individuals in order to evaluate anthropometric measurements, blood pressure, fasting blood tests (total cholesterol, triglyceride, LDL and HDL cholesterol, plasma glucose, insulin) insülin resistance and sensitiveness, energy taking and nutritional habits of supplement cod liver oil consumption. Individuals who joined in the study consumed after meals 1 g and total 3 supplement including fish oil each day of 2 months. Knowledges which were obtained on study were evaluated on 3 stages ( early study, end of 4. week and 8. week). Individual knowledges, knowledges about nutritional habits, anthropometric measurements (body weight, lenght, waist hip circumferences), individual nutrition consumption for a day, energy, amount of micro and macro nutrition taking of individuals were considered on each stages of the study. Blood specimens for assignment of fasting blood sugar, insulin and blood lipid levels were collected on each stage of the study. Using SPSS 13.0, repeated measurement analysis of variance and t-test were used for assesment of NUTRITIONIST III and quantitative data at nutrition consumption analysis. Level of significance was received as ?0.05 and these results were obtained:There was no positive correlation between fish oil supplement and anthropometric measurements of individuals and body mass index ( p?0.05). In addition, with cod liver oil consumption, a decreasing on systolic blood pressure was observed in male (p?0.05) and there was no changing on systolic and diastolic blood pressure in female (p?0.05). There is also no positive correlation between fasting blood sugar, insulin level, insulin resistance and insulin sensitiveness (p?0.05). Consantrating on blood lipids, at the end of fish oil consumption on female and male, total cholesterol, trigliceride, LDL- cholesterol, LDL-cholesterol/HDL-cholesterol and cholesterol/HDL-cholesterol levels significantly decreased (p?0.05). However, there was no significant changing on amount of HDL-cholesterol (p?0.05). According to individual energy and nutrition consumption which were taken by remind method at 3 stage of the study, differences between male and female?s daily energy and nutrition consumption were not significant (p?0.05). However, it was established that female and male individuals consumed protein, carbohydrate, A, E, C, B1, B2, Niacin, B6 and B12 vitamins, iron, phosphor, potassium and cupper more than DRI recommends, but D and E vitamins, folate, pantotenik acid, manganese, zinc, iodine, molybdenum, selenium and biotin less than DRI recommends.Key Words: Fish Oil, fasting blood sugar, insulin sensitiveness and resistance, lipid profile, anthropometric measurements, nutritional status