İş sağlığı ve güvenliği risk değerlendirme metodlarından kontrol listesi ve matris metodlarının entegre biçimde bir inşaat şantiyesinde uygulanması
Implementation of integrated occupational health and safety risk assessment methods, checklist and matrix methods, to a construction site
Yazar: MEHMET BURAK SAAT
Danışman: PROF. DR. HADİ GÖKÇEN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; İnşaat sektörü = Construction sector

Özet:
Türkiye'de 2007 yılında 80.602 iş kazası, 1.208 meslek hastalığı vakası meydana gelmiş, bunların 1.044'ü ölümle sonuçlanmıştır. Gelişmekte olan ülkelerin iş kazası ve meslek hastalıkları sonucu meydana gelen ekonomik kayıplarının Gayrı Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH)'larının yaklaşık %4'ü kadar olduğu tahmin edilmektedir. Bu doğrultuda Türkiye'de, TÜİK'den alınan 2007 yılı GSYİH rakamlarına göre, iş kazası ve meslek hastalıklarının toplam maliyeti yılda yaklaşık 35 Milyar TL'dir. Avrupa Birliği (AB) yeni yaklaşım direktiflerine uygun olarak yapılandırılan iş sağlığı ve güvenliği (İSG) mevzuatımız iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesinde sorumlulukları ve yetkiyi işveren vermektedir. İşverenlerin sorumluluk ve yetkilerinin gereklerini sağlamları ancak doğru ve yetkin bir risk değerlendirmesi ile mümkündür. Günümüzde kullanılmakta olan 150'den fazla risk değerlendirme metodunun olduğundan söz edilmektedir. Bu metodlar içerisinde en sık kullanılanlardan ikisi, nitel bir metod olan kontrol listeleri ve nicel bir metod olan matris metodudur. Bu yüksek lisans tez çalışmasında bu iki metodun entegre bir şeklide kullanılması bir yandan nitel ve nicel iki ayrı yöntemin birleştirilmesini diğer yandan da başarılı bir risk değerlendirme çalışmasının gerçekleştirilmesini sağlamıştır. Kontrol listesi ile İSG mevzuat şartlarına uygunluk sorgulanmış, matris metodu ile de sahadaki çalışmalardan kaynaklanan tehlikeler belirlenmiştir. Entegre biçime getirilmiş kontrol listesi ve matris metodu, Türkiye'de iş kazaları ve meslek hastalıkları sonucu ölüm ve ağır yaralanmaların meydana geldiği ilk üç sektörden birisi olan inşaat sektöründen bir üst yapı inşaatı şantiyesinde uygulanmıştır. Çalışmanın sonucunda, metodların ayrı ayrı kullanılması durumunda birtakım tehlikelerin gözden kaçabileceği gözlenmiş ve iki metodun bir arada kullanılması ile daha başarılı bir risk değerlendirmesi çalışması gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
In 2007, 80,602 work accidents, 1208 cases of occupational diseases had occurred in Turkey, 1044 of which have resulted in death. It is estimated that, developing countries have an economic loss up to 4% of their Gross Domestic Product (GDP) due to work accidents and occupational diseases. According to GDP figures received in 2007 from Turkey Statistics Institute (TURKSTAT), the total cost of work accidents and occupational diseases per year is approximately 35 billion TL in Turkey. Occupational health and safety (OHS) legislations, those were configured in accordance with the new approach directives of European Union (EU), gives the responsibilities to the employer on the prevention of occupational diseases and accidents at work. Satisfying the requirements of responsibilities and authority of employers is possible only with an accurate and efficient risk assessment. Today more than 150 methods of risk assessment are being used. Most often used methods are, checklist which is a qualitative method and matrix which is a quantitative method.This thesis of master of science provides usage of these two different methods, which are qualitative and quantitative, in an integrated way. Additionally, the consolidation of a successful risk assessment study was carried out by this thesis. By using checklist, compliance with the OHS legislations is examined and matrix method was used to determine the hazards and evaluate the risks arising from the work area. Integrated format of checklist and matrix methods were implemented to an upper structure construction site, so that construction industry is one of the first three sectors in work accident and occupational diseases resulting in death and severe injuries in Turkey, As a result of the study it is observed that, separately usage of these methods results in an overlook of some hazards and by using a combination of both methods much more successful risk assessment was carried out.