Gölgenin gizemi
Mistery of shadow
Yazar: EMİNE DİLEK YALÇIN
Danışman: PROF. HASAN PEKMEZCİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
ÖZET YALÇIN, Emine Dilek. Gölgenin Gizemi, Yüksek Lisans Sanat Eseri Çalışması Raporu, Ankara, 2006. Geçmişten günümüze kadar gölge konusu ve gölge kavramı, toplumsal yaşamda, çeşitli öğretilerde, inançlarda, bilim ve sanatta çok farklı bakış açıları ile değerlendirilmektedir. Gölgenin insanlar için nasıl anlamlandırıldığının ortaya konulmaya çalışıldığı bu araştırmanın Giriş Bölümü'nde; aynı zamanda gölgeye yüklenen çağrışımlar ve mecazlar üzerinde de durulmuştur. Bir başka açıdan gölgeye yüklenen çeşitli sembolik anlamların çokluğu bu çalışmanın esin kaynağı olmuştur. İlkçağ felsefesi, psikanaliz, kutsal ve edebi metinlerde yer alan gölge kavramının incelendiği Birinci Bölüm'de; Platon'un "gölge" ve "hayal" sözcüğünü eşanlamlı kullanmış olduğu; aynı anlam birliğinin tasavvufta da görüldüğü saptanmıştır. Bu saptamalar gölge konusunda yapılan çeşitli teorik araştırma, inceleme ve düşünce geliştirme sürecinde ve bu birikimin sanatsal etkinliğe ve resimsel anlatıma dönüştürülmesinde önemli uyaranlar olmuştur. Böylece gölge kavramı salt bir ışık oyunu veya yanılsaması olmayıp çeşitli duyumsamalar sağlayan kaynak etkisi yaratmıştır. Görsel ve plastik sanatlarda tarihsel süreçte gölgenin incelendiği İkinci Bölüm'de ise; farklı dönemlerde ve çeşitli eğilimlerdeki sanatçıların gölgeyi çalışmalarında ele aldıkları ve resimsel anlatıma dönüştürdükleri görülmüştür. Bu sanatçıların gölge kavramını, tedirginlik duygusu oluşturmak, yalnızlık ve ölüm hissi uyandırmak, korku vermek, gerilimi arttırmak, eylemi pekiştirmek gibi amaçlarla kullandıkları tespit edilmiştir. Ayrıca gölge konusunun sadece resimde kullanılmadığı, farklı kültürlerde halk temaşa sanatlarında önemli yer tutan gölge oyunlarında iletişim ve etkileşim amacıyla da kullanıldığı görülmüştür. Böylece "gölge" ile "hayal" kavramlarının kitle iletişiminde ve bireysel anlatımda kullanılmasının bu araştırma ile örtüştüğü görülmüştür. Gölgenin Gizemi kapsamında yapılan bu araştırmanın sanatsal etkinlik ve resimsel anlatım bağlamında günlük yaşamdan, insanı çevreleyen yaşam ortamından, ilgi çeken, duyumsama meydana getiren çeşitli objelerden yararlanılmıştır. Böylece sanatsal11 etkinlik için seçilen her sanat objesinin gölgesi resim yapmayı sağlayan uyaranlar olarak etkili olmuştur. Böylece bu çalışma, günlük yaşantımızda istesek de istemesek de birlikte boy gösterdiğimiz, yaşamı birlikte paylaştığımız, bizi yalnız bırakmayan 'gölge'lerin/gölgelerimizin resimsel anlatımın olanakları içindeki duyumsal yorumunu içermektedir. Anahtar Sözcükler: Gölge, gerçek-hayal, gizem, mecaz, sembol

Abstract:
Ill ABSTRACT YALÇIN, Emine Dilek. The Mistery of Shadow. Master of Art Thesis. Ankara 2006. Shadow as a subject or concept has long been considered with different points of views in different beliefs, teachings, sciences and arts. The introduction part mainly dealed with how people interpret shadow as well as associations and methapores attributed to shodows. Availibility of a great number of different symbolic meanings attributed to shadow was the starting point of this thesis. In Chapter 1, where shadow as a concept was investigated in the antique age phylosophies, psychoanalysis, holy books and literary works, it was determined that Platon used the words "shadow" and "imagination" synonimously. These findings were significant stimulants for the researcher in the process of theoretical investigations and thought developments, and conversion of these experiences to her artistic activities. In the second chapter consisted of historical investigation of shadow in visual and plastic arts, it was observed that painters of different thoughts had used shadow in thier art works. These painters generally used shadow to create feelings of discontentment, loneliness, death, fear and tention. It was observed that shadow was not only used in paintings, but, in public shadow theatres for the purpose of communication and interactions. Thus, with this study, use of shadow and imagination concepts in both communication media and individual expressions such as painting were discovered. In this study that focussed on "the mystery of shadow" different objects seen in everyday life and surroundings of human being was used as an artistic activities and expressions with paintings. Thus, The shadow of each art object stimulated the researcher for painting. This thesis consisted of sensetional interpretations of shadows/our shadows, which we have to be always together whether we like or not, in expressions with paintings. Key words: Shadow, real-imagination, mistery, metaphore, symbol