Serum endocan düzeylerinin buzağılarda bir sepsis biyobelirteci olarak rolünün araştırılması
Investigation of the role of serum endocan levels as a sepsis biomarker in calves
Yazar: EMRE TÜFEKÇİ
Danışman: PROF. DR. VEHBİ GÜNEŞ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; Buzağılar = Calves ; Diyare = Diarrhea ; ENDOKAN = ENDOCAN ; Sepsis = Sepsis ; Sistemik inflamatuar yanıt sendromu = Systemic inflammatory response syndrome ; Sığırlar = Cattles ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; Şok-septik = Shock-septic

Özet:
Buzağılarda neonatal sepsis olgusu, yüksek prevalans ve yüksek mortalite oranları ile ciddi ekonomik kayıplara neden olur. Buzağı sepsisinde, destekleyici bakım ve tedavi uygulamalarındaki ortak bir görüşün bulunmaması nedeniyle hayvancılık sektörünün en önemli sorunlarından biri olmaya devam etmektedir. Bu tez çalışmasında, buzağılarda E. coli etkenine bağlı şekillenen SIRS, sepsis ve septik şok durumlarında, insan hekimliğinde çeşitli enfeksiyöz hastalıkların şiddetinin belirlenmesi amacıyla kullanılan bir biyobelirteç olan serum Endocan düzeylerindeki değişimler araştırıldı. Buzağı SIRS, sepsis ve septik şok olgularında Endocanın teşhis ve prognoz üzerindeki etkinliğinin ortaya konulması çalışmanın başlıca amacı olarak planlandı. Ayrıca, Endocanın diğer proinflamatuar sitokinler (IL-1β, IL-6 ve TNF-α) ve akut faz proteinleri (Serum Amiloid A ve Haptoglobin) arasındaki ilişkiler de araştırıldı.  Araştırma materyalini, her grupta 8'er adet olmak üzere, farklı ırk ve cinsiyette, 0-7 günlük yaş aralığında olan toplam 32 adet buzağı oluşturdu. ERÜ Veteriner Fakültesi Hayvan Hastanesi buzağı ünitesine getirilen hasta buzağılar yalnız E. coli etkeninin neden olduğu ishale bağlı olarak şekillenen SIRS grubu, sepsis grubu ve septik şok grubu olarak gruplandırıldı. Sağlıklı kontrol grubunu oluşturan buzağı örnekleri ise buzağı ünitesine kontrol amacıyla getirilen aynı yaş grubundaki buzağılardan elde edildi. Hasta buzağılar klinik muayene ve laboratuvar çalışmaları sonuçlarına göre gruplara ayrıldı. İshal şikâyeti ile getirilen buzağılardan alınan dışkı örneklerinden etken izolasyonu için hızlı tanı kitleri kullanıldı. Laboratuvar analizleri için ishalli buzağılardan kliniğe getirildikten sonra 0, 3 ve 6. saatlerde kan örnekleri alındı ve ölçümler yapıldı. Ayrıca yangısal sürecin izlenmesi amacıyla Endocana ek olarak proinflamatuar sitokinler (IL-1β, IL-6 ve TNF-α) ve akut faz proteinlerinin (Serum Amiloid A ve Haptoglobin) analizleri ticari test kitleri kullanılarak sandwich ELISA yöntemiyle test prosedürüne uygun olarak gerçekleştirildi. 
0. saat analizlerinde septik şok ve sepsis gruplarındaki buzağıların ortalama Endocan düzeylerinin (Sırasıyla; 186.48±27.34, 131.96±19.62) sağlıklılara göre (109.56±19.26) istatistiki açıdan anlamlı oranda yüksek olduğu, hasta grubunun kendi içerisinde değerlendirilmesinde ise septik şok grubu buzağıların (186.48±27.34) diğer gruplara göre istatiki açıdan anlamlı oranda daha yüksek olduğu belirlendi. Yapılan tekrarlı ölçümlerde Endocan ile proinflmatuar sitokinler ve akut faz proteinleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde çeşitli düzeylerinde korelasyonlar tespit edildi. Ayrıca çalışma sürecinde takibi yapılan buzağılardan ölen buzağıların serum Endocan konsantrasyonlarının canlı buzağılardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu görüldü. Sonuçta; yapılan tekrarlı ölçümlerde yüksek serum Endocan düzeylerinin hastalığın kötü prognozunun belirlenmesinde potansiyel bir biyobelirteç olarak kullanılabileceği bu tez çalışmasında ortaya konulmuştur. Bu araştırma, serum Endocan konsantrasyonlarının, SIRS, sepsis ve septik şoklu yenidoğan ishalli buzağılarda, yeni bir biyobeliteç olarak, hastalığın muhtemel prognozu hakkında bilgi sağlayan güçlü bir aracı olabileceğini gösteren ilk çalışmadır.
Anahtar Kelimeler: Endocan; SIRS; Sepsis; Septik Şok; Yenidoğan Buzağı İshalleri

Abstract:
Neonatal sepsis in calves is a condition that causes serious economic losses with its high prevalence and high mortality rates. Calf sepsis continues to be one of the most important problems of the livestock industry due to the lack of a common view on supportive care and treatment practices. In this thesis, changes in serum Endocan levels, which is a biomarker used in human medicine to determine the severity of various infectious diseases, were investigated in cases of SIRS, sepsis and septic shock caused by E. coli in calves. The main aim of the study was to reveal the effectiveness of Endocan on diagnosis and prognosis in calf with SIRS, sepsis and septic shock cases. In addition, the relationships between Endocan's other proinflammatory cytokines (IL-1β, IL-6 and TNF-α) and acute phase proteins (Serum Amyloid A and Haptoglobin) were also investigated. The research material consisted of 32 calves, 8 in each group, of different races and genders, aged 0-7 days. Sick calves brought to the calf unit of ERU Faculty of Veterinary Medicine Animal Hospital were grouped as SIRS group, sepsis group and septic shock group, which was developed due to diarrhea caused only by E. coli. Calf samples, which constitute the healthy control group, were obtained from calves of the same age group brought to the calf unit for control purposes. Sick calves were divided into groups according to the results of clinical examination and laboratory studies. Rapid diagnosis kit was used for the isolation of the agent from the stool samples taken from the calves brought with the complaint of diarrhea. For laboratory analysis, blood samples were taken from calves with diarrhea at 0th, 3rd and 6th hours after they were brought to the clinic, and measurements were made. For laboratory analysis, blood samples were taken from calves with diarrhea at 0th, 3rd and 6th hours after they were brought to the clinic, and measurements were made. In addition to Endocan, proinflammatory cytokines (IL-1β, IL-6 and TNF-α) and acute phase proteins (Serum Amyloid A and Haptoglobin) were analysed in accordance with the test procedure using commercial sandwich ELISA test kits to monitor the inflammatory process.
In the 0th hour analysis, it was determined that the mean Endocan levels of the calves in the septic shock and sepsis groups (respectively; 186.48±27.34, 131.96±19.62) were statistically significantly higher than the healthy ones (109.56±19.26), and when the patient group was evaluated within itself, the calves in the septic shock group (186.48±27.34) were statistically significantly higher than the other groups. In repeated measurements, a statistically significant and different levels of positive correlation was found between Endocan and proinflammatory cytokines and acute phase proteins. In addition, the serum Endocan concentrations of the calves that died from the calves followed during the study were statistically significantly higher than the alive calves. After all; in this thesis study, it was demonstrated that high serum Endocan levels in repeated measurements can be used as a potential biomarker in determining the poor prognosis of the disease. This is the first study to demonstrate that serum Endocan concentrations can be a powerful mediator as a new biomarker in neonatal diarrheal calves with SIRS, sepsis, and septic shock, providing information about the likely prognosis of the disease.
Keywords: Endocan; Neonatal Calf Diarrhea; SIRS; Sepsis; Septic Shock