Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinde enerji faktörü: Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) Ham Petrol Boru Hattı
Energy factor in Turkey-Azerbaijan relations:Baku-Tbilisi-Ceyhan (BTC) Pipeline
Yazar: BETÜL AKDEMİR
Danışman: PROF. DR. ESRA HATİPOĞLU
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı = Baku-Tbilisi-Ceyhan Petrol Pipeline ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy

Özet:
Dünya tarihi boyunca sosyo-kültürel açısından dünyanın en zengin
bölgelerinden biri olan Güney Kafkasya, sahip olduğu enerji kaynakları ve özellikle
petrol ile birlikte birçok çatışmanın başlangıç noktası olmuştur. Küresel güçler
arasında ABD ve AB ülkeleri bölgeye petrolden dolayı ayrı ilgi göstermiş ve SSCB'nin
dağılmasıyla birlikte Güney Kafkasya'da ve özelde Azerbaycan'da sahip olunan enerji
kaynaklarının batıya pazarlanması gündeme gelmiştir. Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol
Boru Hattı Projesi, hayata geçirildiğinde amaç, Azerbaycan petrolünün batıya
nakledilmesini sağlamaktı ve böylece Azerbaycan ve transit ülkelerden biri olan
Gürcistan batıya eklemlenmiş olacaktı. Türkiye de batı bloğunda olmanın verdiği
sorumlulukla ABD'nin de desteğiyle bu projede koridor ülke olma görevini üstlenmiştir.
Türk Dış Politikasında önemli yere sahip olan Azerbaycan, bağımsızlık sonrası
kendisini tanıyan ilk devlet olan Türkiye'yle ikili anlaşmalar yapmış ve ilişkileri her
zaman yakın tutmuştur. Türkiye'nin, Azerbaycan'a petrolünü batıya aktarmasında
yardımcı olmasının nedenlerinden biri stratejik durumudur ve diğer neden de
Azerbaycan ile olan dostluk bağıdır. Aynı soy, dil, din ve kültürden gelen iki ülkenin
stratejik ortaklık yapmaları söz konusudur. Kimlik olgusu iki ülkeyi yakınlaştıran bir
unsur olmuştur. Bu çalışmada, petrolün uluslararası ilişkilerdeki yeri değerlendirilip,
petrolün Güney Kafkasya için önemi incelenmiştir. Ardından Türkiye- Azerbaycan
ilişkilerinde enerji faktörü Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol boru hattı projesi örneğinde
değerlendirilmiştir. İki ülkenin dış politikaları ele alınıp projenin fikir aşamasından
gerçekleşme aşamasına kadar olan süreçler irdelenmiştir. Çalışmada, iki ülke
ilişkilerinde enerji faktörü neo-realist ve inşacı bakış açısıyla incelenmiştir.

Abstract:
Throughout the history of the world, in socio-cultural terms, one of the world's
richest South Caucasus region, with its energy resources and particularly with oil, has
been the starting point of many conflicts. Global Powers- USA and EU countries have
shown a big interest because of oil, and with the collapse of the USSR, the energy
resources of South Causasus in particular Azerbaijan have been raised to be
marketed to the West. Baku-Tbilisi-Ceyhan Pipeline Project when implemented, the
aim was to transmit Azerbaijani oil to the West and thus Azerbaijan and one of the
transit countries Georgia would be connected to the West. With the responsibility of
being in the western block and with the support of USA, Turkey has undertaken the
task of being the corridor in the project. Azerbaijan, which has an important role in
Turkish Foreign Policy, has made bilateral agreements with Turkey the first country
to recognize itself after its independence and has always kept the relations close. One
of the reasons of helping Turkey to Azerbaijan to transfer the oil to the West has been
the strategic situation and the other reason has been the friendship of both countries.
The strategic partnership of both countries which come from the same race, language,
religion and culture, is always possible. The concept 'Ethnicity' has been a factor that
makes the countries closer. In this study, the oil in international relations is discussed
and the importance of the oil in South Caucasus is mentioned. Then, the energy factor
in relations between Turkey and Azerbaijan, has been examined in the case of BakuTblisi-Ceyhan Pipeline Project. The foreign policy of both countries have been
investigated, and the periods of the project from the idea stage to the end of the
construction have been evaluated. In this study, the energy factor between both
countries has been examined within the neorealist and constructivist perspective.