Zihinsel engelli çocuğa sahip anne ve babaların algıladıkları sosyal destek düzeyleri ile tükenmişlik ve kaygı düzeylerinin incelenmesi
The examination of the anxiety and burnout levels with social supportlevels perceived by mothers and fathers having mentally handicapped children
Yazar: NURDAN ARMAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET KÖK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Kaygı = Anxiety ; Kaygı düzeyi = Anxiety level ; Sosyal destek = Social support ; Sosyal destek sistemleri = Social support systems ; Tükenmişlik = Burnout ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children

Özet:
Bu araştırmada, zihinsel engelli çocuğu olan anne ve babaların algıladıkları sosyal destek düzeyleri, tükenmişlik düzeyleri ve kaygı düzeyleri incelenmiştir.Araştırmanın örneklemini ise Erzurum ili merkez Aziziye, Palandöken ve Yakutiye ilçelerinde 2008 ? 2009 eğitim öğretim yılında özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde zihinsel engel haricinde tanılanmış konuşma ve dil, işitme, ortopedik engel, hiperaktivite ve otizm gibi ek engellilik durumları bulunmayan zihinsel engelli çocuğa sahip ana-babalar arasından seçkisiz (randomly) olarak belirlenen toplam 250 anne ve babadan oluşmaktadır. Araştırmada elde edilen bulgular maddeler halinde aşağıda özetlenmiştir.1. Çocuğun zihinsel engel düzeyi arttıkça ailelerin algıladıkları sosyal destek düzeylerinin azaldığı, kaygı düzeylerinin, duygusal tükenmişlik ve duyarsızlaşma şeklindeki tükenmişlik düzeylerinin arttığı ancak kişisel başarı şeklindeki tükenmişlik düzeylerinin etkilenmediği görülmüştür.2. Çocuğun yaşının zihinsel engelli çocuğa sahip anne ve babaların algıladıkları sosyal destek düzeylerini, kaygı düzeylerini ve duygusal tükenmişlik, duyarsızlaşma şeklindeki tükenmişlik ve kişisel başarı şeklindeki tükenmişlik düzeylerini etkilemediği görülmüştür.3. Çocuğun cinsiyetinin zihinsel engelli çocuğa sahip anne ve babaların algıladıkları sosyal destek düzeylerini, duygusal tükenmişlik, duyarsızlaşma şeklindeki tükenmişlik ve kişisel başarı şeklindeki tükenmişlik düzeylerini ve kaygı düzeylerini etkilemediği görülmüştür.4. Çocuğun öğrenim durumunun zihinsel engelli çocuğa sahip anne ve babaların algıladıkları sosyal destek düzeylerini etkilemediği ancak öğrenim görmeyen çocuğa sahip anne ve babaların duygusal tükenmişlik, duyarsızlaşma şeklindeki tükenmişlik ve kaygı düzeylerinin daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.5. Ebeveyn cinsiyeti açısındansa babaların sosyal destek algılarının daha yüksek olduğu ve annelerin duygusal tükenmişlik, duyarsızlaşma şeklinde tükenmişlik ve kaygı düzeylerinin babalardan yüksek olduğu ancak kişisel başarı şeklindeki tükenmişlikleri arasında ise anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür.

Abstract:
İn this study, we examined the anxiety and burnout levels with social supportlevels perceived by mothers and fathers having mentally handicapped children. The sampling of the study consisit of 250 mothers and fathers chosen randomly and having mentally handicapped children and not having additional handicapped stuations such hiperactivity and autism, ortopedic disorder, having language and speech except for mental reterdation in private education and rehabilitation center in towns of Aziziye, Yakutiye and Palandöken in Erzurum city center in 2008- 2009 teaching- learning year.The findings obtained from the study are summeried as in articles.1. İt was found out that as the level of mental reterdation of the child increases, the level of social support the families supplied decreases, and level of anxiety and burnout levels such as insensitiviness and emotional bornout also increase but burnout level such as personal success weren?t affected.2. İt was observed that age of the child didn?t affect levels of anxiety and burnout levels as in the way that personal success, insensitiviness, emotional bornout and social support level perceived by fathers and mothers3. İt was observed that sex of the child didn?t affect levels of anxiety and burnout levels as in the way that personal success, insensitiviness, emotional bornout and social support level perceived by fathers and mothers.4. İt was seem that educational situation of the child didn?t affect social support levels of the parents having mental handicapped children but levels of anxiety as in the way that emotional bornout and insensitiviness were high.5. İt was also found out that as regards sex of the parents, social support perception of the fathers were high, and mothers?s emotional bornout or insensitiviness levels were higher than those of the fathers.But there was no significant distinction in bornout as in the way of personel success.