Nesneleştirilmiş beden bilinci ve yeme tutumu arasındaki ilişkide öz-şefkatin düzenleyici rolünün incelenmesi
Investigation of the moderating role of self compassion on the relationship between objectified body consciousness and eating attitudes
Yazar: BAŞAK ORMANKIRAN
Danışman: DOÇ. DR. SERAP TEKİNSAV SÜTCÜ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Beden = Body ; Beden memnuniyeti = Body satisfaction ; Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Ergenler = Adolescents ; Nesnelleştirme = Objectivation ; Sosyokültürel faktörler = Socio-cultural factors ; Yeme tutumu = Eating attitudes ; Ölçekler = Scales ; Öz duyarlılık = Self compassion

Özet:
Bu çalışmada ergenlerde nesneleştirilmiş beden bilinci, öz-şefkat ve beden görünümüne yönelik baskı ve içselleştirilen ideallerin olumsuz yeme tutumu üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, öz-şefkatin beden görünümüne yönelik içselleştirilen idealler ve beden utancının olumsuz yeme tutumu üzerindeki etkisinde koruyucu bir faktör olacağı varsayılmıştır. Bu sebeple, beden utancı aracılığıyla beden görünümüne yönelik içselleştirilen idealler ve olumsuz yeme tutumu arasındaki ilişkide öz-şefkatin düzenleyici rolü incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini İzmir ilinde lise öğrenimine devam eden 14-17 yaş aralığındaki 725 lise öğrencisi oluşturmaktadır.  Araştırmada, Yeme Tutum Testi (YTT-26), Görünüme Yönelik Sosyal Tutumlar Ölçeği (GYSTÖ), Nesneleştirilmiş Beden Bilinci Ölçeği (NBBÖ), Öz-Duyarlık Ölçeği (ÖDÖ) ve Sosyo-Demografik Bilgi Formu kullanılmıştır. Veriler SPSS.23 programı kullanılarak analiz edilmiş olup, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Çok Değişkenli Varyans Analizi (MANOVA), Pearson Korelasyon Analizi ve Regresyon Analizi uygulanmıştır. Ayrıca, Hayes (2018) tarafından önerilen Durumsal Aracılık Modeli, beden utancının, beden görünümüne yönelik içselleştirilen idealler ile olumsuz yeme tutumu arasındaki aracılık rolünü incelemek ve öz-şefkatin bu aracılık modeli üzerindeki düzenleyici etkisini araştırmak için test edilmiştir. Olumsuz yeme tutumunu yordamak amacıyla gerçekleştirilen hiyerarşik regresyon analizi sonucunda; öz-şefkat toplam puanı, beden utancı ve beden görünümüne yönelik içselleştirilen ideallerin (zayıflık, kaslılık ve çekicilik alt ölçekleri)  yeme tutumunu anlamlı bir şekilde yordadığı bulunmuştur (R2=.35, F(1,725)= 44.15, p<.001). Öz-şefkatin olumsuz yeme tutumu üzerindeki koruyucu etkisini incelemek için gerçekleştirilen durumsal aracılık analizi sonucunda ise, beden görünümüne yönelik içselleştirilen idealler ile olumsuz yeme tutumu arasındaki ilişkide beden utancının kısmi aracılık etkisi olduğu ve bu aracı ilişkide ise öz-şefkatin düzenleyici etkisinin olduğu saptanmıştır. Çalışma bulguları ilgili literatür bilgisi kapsamında tartışılmıştır.

Abstract:
The present study aimed to investigate objectified body consciousness, self-compassion, internalization of the appearance-related ideals and body-related pressures stemmed from family, friends, and media on negative eating attitudes among adolescents.  Furthermore, self-compassion was considered as a protective factor on the effect of internalization of appearance-related ideals and body shame on negative eating attitudes. To provide evidence, self-compassion was examined as a moderator of the mediated association between internalization of appearance-related ideals and eating attitudes via body shame. The sample of the study consists of 725 high school students between the ages of 14-17 who continue their high school education in İzmir. Participants completed 5 self-report questionnaires, which are Eating Attitudes Test (EAT-26), Socio-Cultural Attitude Towards Appearance Questionnaire (SATAQ-4R), Self-compassion Scale, Objectified Body Consciousness Scale. Besides the Socio-Demographic Information Form was used to obtain essential personal information including body-related information. Data were analyzed by using SPSS 23 to analyze the data, Univariate Analysis of Variance (ANOVA), Multivariate Analysis of Variance (MANOVA), Pearson Correlation Analysis, Regression Analysis were applied. Moreover, Moderated Mediation Model suggested by Hayes (2018) was tested to examine the mediating role of the body shame between internalization of appearance-related ideals and eating attitudes, and to investigate the moderating effect of self-compassion on this mediation model. The result of the hierarchical regression analysis performed to predict eating attitude showed that self-compassion total score, body shame, and, internalization of appearance-related ideals (thinness, muscularity and, attractiveness sub-scales) significantly predicted negative eating attitude (R2 = .35, F (1,725) = 44.15, p <.001). As a result of testing moderated mediation model, body shame had a partial mediating effect on the relationship between internalization of appearance-related ideals and negative eating attitudes. Moreover, it was found that self-compassion moderated the relationship between internalization of appearance-related ideals and eating attitude which was mediated by body shame. The findings of the study were discussed within the scope of the relevant literature.