Fikri Mülkiyet Haklarının Sigortalanması
Intellectual Property Insurance
Yazar: ESRA ESİN EREN
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN BİLGE
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Fikri Mülkiyet Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Fikri mülkiyet varlıkları değerleme probleminin yanında karakteristik özellikleri ile de çok sayıda ve çok çeşitli ihlal riskini içinde barındırmaktadır. Önemli bir varlık sınıfı olduğundan ihtiva ettiği bu risk hak sahipleri için ciddi endişe kaynağıdır. Ekonomik kalkınma için önemi ve ihlal riskini elimine etme ihtiyacı da dikkate alındığında koruma tedbirinin üst seviyede sağlanması zaruridir. Hakkın iktisap edilmesi ile hak sahipliğinin yönetimine ilişkin kurallar ülkeden ülkeye değişebilmekte ise de nihayetinde temel bir mülkiyet yapısını takip etmektedir. Fikri çabayı gerçekleştiren kişi yasal gereklilikleri yerine getirdiği müddetçe fikri hakkın sahibidir. Hak sahibinin hakkı da ulusal ve uluslararası anlaşmalarla korunmaktadır. Söz konusu korumaya ek olarak fikri mülkiyet hakkının ihtiva ettiği riskin sigorta şirketlerine devrinin sağlanması dinamik bir konu olup gelişmiş ülkeler tarafından özel olarak desteklenmektedir.  
Çalışma kapsamında fikri mülkiyet hakkının temel özellikleri, koruma mekanizmaları, fikri mülkiyet hukukunun sigorta ile etkileşimi ve hak ihlallerine ilişkin rizikoyu teminat altına alan fikri mülkiyet sigorta poliçeleri incelenmiştir. 
Çalışma üç ayrı bölümde tasnif edilerek hazırlanmıştır. Birinci bölümde; fikri mülkiyet haklarının kapsam alanı ve temel özellikleri ile ulusal ve uluslararası düzeyde korunma mekanizmaları incelenmiştir. Tescille sağlanan korumanın bir nevi sigorta işlevi olduğuna vurgu yapıldıktan sonra fikri mülkiyet haklarının sigorta ile korunması, fikri mülkiyet sigortası, işbu sigortanın gereklilikleri ve yeterince işletilememesindeki etkenler üzerine değerlendirilmeler yapılmıştır.
İkinci bölümde; fikri mülkiyet sigortasının karşılaştırmalı hukukta nasıl ele alındığı, ilk örneklerine nerede ve nasıl rastlandığı, farklı riskleri teminat altına alan özel fikri mülkiyet sigorta poliçeleri; Birleşik Krallık, Singapur, Japonya ve Çin örnekleriyle ülkelerin poliçe kapsamına getirdikleri farklı bakış açıları ve özel patent sigortası incelenmiştir. Avrupa Birliğinin fikri mülkiyet sigortasına ve zorunlu patent sigortasına ilişkin çalışmaları ile AB üniter patentinin fikri mülkiyet sigortasına olası etkileri de ayrıca değerlendirilmiştir. 
Son olarak üçüncü bölümde fikri mülkiyet sigorta poliçesinin Türk Hukukundaki mevcudiyeti ile ilgili sigortaya görece daha az gereksinim duyulmasının nedenleri tartışılmış ve fikri mülkiyet sigortasına benzemesi yönüyle hukuki koruma sigortası incelenmiştir. Bu süreçte 1996 yılında yürürlüğe giren hukuki koruma sigortası genel şartları içinde fikri mülkiyet teminatının varlığı ayrıca analiz edilmiştir.

Abstract:
In addition to the valuation problem, intellectual property assets are characterized by numerous and diverse infringement risks. As an important asset class, this risk is a serious concern for right holders. Considering its importance for economic development and the need to eliminate the risk of infringement, it is essential to provide a high level of protection. While the rules governing the acquisition of rights and the management of ownership may vary from country to country, they ultimately follow a basic property structure. The person who performs the intellectual endeavour is the owner of the intellectual right as long as he fulfils the legal requirements. The rights of the right holder are also protected by national and international agreements. In addition to this protection, the transfer of the risk inherent in intellectual property rights to insurance companies is a dynamic issue and is specifically supported by developed countries.
Within the scope of the study, the basic features of intellectual property rights, protection mechanisms, the interaction of intellectual property law with insurance, and intellectual property insurance policies that cover the risk of infringement are analysed. 
The study has been prepared by classifying it in three separate sections. In the first part, the scope and basic characteristics of intellectual property rights and the protection mechanisms at national and international level are analysed. After emphasizing that the protection provided by registration is a kind of insurance function, evaluations are made on the protection of intellectual property rights by insurance, intellectual property insurance, the requirements of this insurance and the factors for its inadequate operation.
In the second part; how intellectual property insurance is handled in comparative law, where and how the first examples are encountered, private intellectual property insurance policies that cover different risks, the different perspectives of the countries on the scope of the policy and private patent insurance with the examples of the United Kingdom, Singapore, Japan and China are examined. The studies of the European Union on intellectual property insurance and compulsory patent insurance and the possible effects of the EU unitary patent on intellectual property insurance are also evaluated. 
Finally, in the third part, the existence of the intellectual property insurance policy in Turkish Law and the reasons for the relatively less need for such insurance are discussed and legal protection insurance is analyzed in terms of its similarity to intellectual property insurance. In this process, the existence of intellectual property coverage in the general conditions of legal protection insurance, which entered into force in 1996, is also analysed.