Fen bilimleri öğretmenlerinin araştırma – sorgulama yaklaşımının fen laboratuvarlarında uygulanabilirliğine ilişkin görüşleri ve yeterlikleri (Kırıkkale İli örneği)
Opinions and competencies of science teachers on aplicability of the investigative-inquisitive approach in scieince laboratory(Kirikkale Province sample)
Yazar: BİLGE KANAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HARUN ÇELİK
Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Fen bilimleri dersi evreni, yaşadığımız çevreyi ve bizi bize tanıtan, dünyayı anlamak için izlenen sistemli bir yoldur. Fen bilimleri hem canlı hem de cansız çevre ile ilgili olup, sorunlar karşısında bireyleri araştırmaya, sorgulamaya, sorunlara çözüm üretebilme becerisini geliştirmeye büyük oranda katkı sağlayan bir derstir. Diğer bir değişle fen bilimleri günlük yaşamda karşılaşılan durumları ve hala cevap bulmamış, insanlarda merak uyandıran durumları; düşünen, neden-sonuç ilişkisi içinde sorgulayıp araştıran, olaylar arasında ilişkiler kurarak çözüm üreten bireyler yetiştirir. Fen bilimleri öğretiminde bireyde amaçlanan gelişim için ise fen laboratuvarları oldukça önemli bir yer tutar. 
Bu araştırmada, fen bilimleri öğretmenlerinin araştırma – sorgulama yaklaşımının fen laboratuvarlarında uygulanabilirliğine ilişkin görüşleri ve yeterlikleri incelenmiştir. Bu araştırmada birlikte kullanılabilen nicel ve nitel yöntemlerin kullanılmasına imkân sağlayan karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada hem nitel (görüşme formu, kontrol listesi) hem de nicel (anket) analiz yöntemlerinden yararlanılmıştır. Araştırmada Kırıkkale merkez ortaokullarında çalışan 79 fen bilimleri öğretmenine laboratuvar yeterlilik ölçeği ve 20 öğretmene ise nitel görüşme formu uygulanmıştır. 32 okulda ise laboratuvarların fiziki ve güvenlik durumunun yanı sıra öğretim programına uyumluluğu kontrol listesi üzerinden değerlendirilmiştir. Nicel verilerin analizi SPSS 23 programı ile yapılmış ve %95 güven düzeyi ile çalışılmıştır. Nitel veri analizinde ise içerik analizi tekniğinden faydalanılmıştır. 
Nitel analiz sonucu elde edilen verilere göre, okulların 17'sinde aktif laboratuvar bulunmaktadır. 14 fen öğretmeni laboratuvarı aktif olarak kullandığını belirtmiştir. Elde edilen veriler göre 16 katılımcı laboratuvar kullanımı konusunda kendilerini yeterli gördüklerini belirtmiştir. Mevcut öğretim programının uygulanabilirliği ve laboratuvardaki malzemelerin özelliği amaca hizmet etmesi durumu konusunda, 6 öğretmen amaca uygun hizmet ettiğini belirtmiştir. 6 farklı öğretmen ise eksik ve gereksiz malzemelerin olduğunu dile getirmiştir. Laboratuvar malzemelerinin yeterlilikleri konusunda, genel görüşün yeterli olduğu anlaşılmaktadır. Öğrencilerin deney ve laboratuvar kültürüne sahip olmadıklarını belirten katılımcı sayısı 10'dur. Yönetmelikler ile laboratuvar kullanımında öğretmen motivasyonunu arttırabilecek teşvikler konusunda elde edilen verilere göre, genel görüşün laboratuvar için ayrı ek ders konulmasının gerekliliğidir. Okul yönetiminin fen laboratuvarlarında fen öğretimine karşı tutumları konusunda yönetiminin gerekli özeni gösterdiği, motive edici ve sorun çözmeye yönelik bir yaklaşımda bulunduğunu belirtmiştir. Olası bir güvenlik sorununda öğretmenler laboratuvar kullanımını azaltmayı düşünmektedirler.
Nicel analiz neticesinde elde edilen verilere göre; Öğretmenlerin en yüksek katılım gösterdikleri yeterlilik deney sonuçlarını yorumlama iken, en düşük katılım gösterdikleri yeterlilik laboratuvar malzemelerine ilişkin bakım ve onarım bilgi ve becerisine sahip olmadır. Kadınların laboratuvar yöntemini uygulamada kullanılan öğretim yöntem ve tekniklerini bilme, derslerde kullanabilme, derslerde kullanmaya karşı istekli olma, basit araç gereçler geliştirme ve kullanma becerisine sahip olma ve deney sonuçlarını teorik bilgilerle bütünleştirerek yeni sonuçlar üretme ve laboratuvar çalışmalarına yönelik yeterlilik düzeyi erkeklere göre daha yüksektir. 
Fen bilimleri laboratuvar kontrol anketi neticesinde elde edilen veriler ise şu şekildedir: Araştırma sonucuna göre laboratuvarın fiziki konumunun kullanıma uygun olduğu en çok olumlu yanıt alınan seçenektir. Laboratuvarın güvenliği ile ilgili, laboratuvarın konumunun havalandırmaya uygun olduğu seçeneği en fazla evet yanıtını almıştır. Laboratuvarın programa uygunluğu ile ilgili en fazla evet yanıtı verilen ifade; laboratuvarda gerektiğinde kullanılmak üzere gündelik anlamda basit araç-gereçlere yer verilmektedir.

Abstract:
The science class is a systematic way to understand the universe, the environment we live in and the world that introduces us to ourselves. Science is concerned with both the living and the inanimate environment and it is a profession that contributes greatly to the development of the ability of the individuals to investigate, interrogate and solve the problems in the face of the problems. In other words, science helps to grow individuals who think, question and investigate within the cause-and-effect relationship and produce solutions by establishing relationship between events to the situations that are encountered in everyday life and the situations that still have not found answers. In science class, laboratories take an important place in terms of intended development from the individual.
In this research, the opinions and competencies of science teachers on investigative-inquisitive approach in science laboratories are examined. In this research, a mixed research method is used which allows the use of quantitative and qualitative methods that can be used together. Both qualitative (interview form, checklist) and quantitative (questionnaire) analysis methods were used in the research.  In the study, the laboratory proficiency scale and the qualitative interview form were applied to 79 science teachers and 20 teachers working in Kırıkkale central district secondary schools.In 32 schools, the physical and safety status of the laboratories as well as their compliance with the curriculum were evaluated on the checklist.The analysis of the quantitative data was made with the SPSS 23 software and the 95% confidence level was used.In qualitative data analysis, content analysis technique was used. 
According to qualitative analysis results, 17 of the schools have active laboratories. 14 science teachers stated that they use the lab actively. According to the data obtained, 16 participants stated that they were satisfied with the use of the laboratory. Regarding the feasibility of the current teaching program and the characteristics of the materials in the laboratory, 6 teachers indicated that they were serving reasonably well. 6 different teachers expressed that there are missing and unnecessary materials. It is understood that the general opinion about the sufficiency of laboratory materials is sufficient. The number of participants who indicate that they do not have experimental and laboratory cultures is 10. According to the guidelines and incentives to increase teacher motivation in the use of the laboratory, the general opinion necessitates the addition of a separate additional course for the laboratory. The school management stated that there is a motivating and problem-solving approach  in the science laboratories about the attitudes towards science teaching. In a possible security problem, teachers are thinking of reducing the use of the laboratory.
According to the data obtained in the result of quantitative analysis;teachers have the highest participation in interpreting the results of the proficiency test and lowest participations in having the knowledge and skill of the maintenance and repair of the lab materials. The level of proficiency of women is higher than that of men, in terms of knowing the teaching methods and techniques used in the application of the laboratory method, being able to use in the lessons, being willing to use in the lessons, competence for producing new results by integrating the experimental results with the theoretical knowledge and the level of proficiency in laboratory studies.
The results obtained from the Science Laboratory Control Survey are as follows: According to the result of the research, the physical position of the laboratory is suitable to use is  the most favorable statement. Regarding the safety of the laboratory, the expression that that states that the position of the laboratory is suitable for has received the most "yes" response. The statement with the most "yes" response to the laboratory's suitability for the curriculum;