Şizofreni hastalarında mangan süperoksit dismutaz (Mn-SOD) gen polimorfizminin araştırılması
The investigation of manganese superoxide dismutase (Mn-SOD) polymorphism in patients with schizophrenia
Yazar: ÖMER AKYOL
Danışman: PROF. DR. HALİT ELYAS ; DOÇ. DR. HALİT CANATAN
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Tıbbi Biyoloji = Medical Biology

Özet:
Son yıllarda şizofreninin patofizyoloj isinde serbest oksijen radikallerinin çok önemli fonksiyonu olduğuna dair bir hayli delil bulunmuştur. Bu bulgulardan hareketle bu çalışma vücutta antioksidan sistemin önemli bir üyesi olan mangan süperoksit dismutaz (Mn-SOD) geninin polimorfizmi (Ala-9Val) ile şizofreni arasında bir ilişki olup-olmadığını araştırmak amacıyla yapıldı. Çalışmaya DSM- IV tam kriterlerine göre şizofreni tanısı alan 153 hasta ve 196 sağlıklı gönüllü alındı. Hasta ve kontrol grubu cinsiyet ve yaş bakımından benzerdi. Çalışmada Mn-SOD geninin fonksiyonel polimorfizmi olan Ala-9Val polimorfizmi çalışıldı. Hastalar şizofrenin klinik alt tiplerine göre 3 alt gruba [paranoid şizofreni (n=81), disorganize şizofreni (n=32) ve rezidüel şizofreni (n=35)], tardiv diskinezi taşıyıp (n=23) taşımamasına (n=130) göre iki alt gruba, kullandıkları antipsikotik ajanların klorpromazin eşdeğerliğine göre iki alt gruba (300 mg/gün altı ve üstü, ayrıca 400 mg/gün altı ve üstü) ve ayrıca cinsiyetlerine göre de iki alt gruba ayrıldı. Şizofreni ve kontrol grupları arasında allelik veya genotipik dağılım açısından önemli farklılıklar tespit edildi. Şizofrenide genomik dağılımlar [Ala/Ala 14 (%9.2), Ala/Val 106 (%69.3) ve Val/Val 33 (%21.6)] kontrol grubuna göre [sırasıyla 46 (%23.5), 83 (%42.3) ve 67 (%34.2)] anlamlı şekilde farklı idi (pO.0001) (rakamlar hasta sayışım göstermektedir). Ayrıca tardiv diskinezi olan hastalarda Ala alleli düşük sıklıkta bulundu. Fakat bu farklılık istatistiksel olarak anlamlı değildi (p>0.05). Bulgularımıza göre toplumumuz için Ala/Val genotipini taşımanın şizofreniye yatkınlık oluşturduğu söylenebilir. Ayrıca sonuçlarımız -9 Ala Mn- SOD allelinin vücudun oksidatif strese karşı korunmasında ve aynı zamanda şizofrenik bireylerin tardiv diskineziden korunmasında yardımcı bir faktör olabileceğim göstermektedir. Mn-SOD gen polimorfizmi şizofreninin semptomatoloj isini (kliniğini) etkileyebileceği için daha geniş bir hasta populasyonunda tardiv diskinezi ile ilişkisinin araştırılmasına gereksinim bulunmaktadır.Anahtar kelimeler: Mangan süperoksit dismutaz, gen polimorfizmi, şizofreni.

Abstract:
There are great evidences in recent years that free oxygen radicals play an important role in the pathophysiology of schizophrenia. The present study was performed to assess whether there is genetic association between a functional polymorphism (Ala-9Val) in the human manganese superoxide dismutase (Mn- SOD) gene in schizophrenic patients (n=153) and healthy controls (n=196). The patients and controls were divided into two groups according to their gender to investigate the genomic polymorphism of Mn-SOD. Patients were also divided into two groups according to their semptoms having tardive dyskinesia (n=23) or not (n=130); three groups according to the subtypes of schizophrenia as paranoid schizophrenia (n=81), disorganized schizophrenia (n=32), and residual schizophrenia (n=35); two groups according to their antipsychotic drug doses as chlorpromazine equivalent (more and less than 300 mg/day, more and less than 400 mg/day). Significant differences in the allelic or genotypic distribution between schizophrenics and controls were observed. Ala/ Ala 14 (%9.2), Ala/Val 106 (%69.3), and Val/Val 33 (%21.6) genomic distrubition in schizophrenia was different from those of controls (46 [%23.5], 83 [%42.3], and 67 [%34.2], respectively) (pO.OOOl) (digits represent the number of patients). Decreased Ala allele was found among patients with tardive dyskinesia showing no statistically significant differences (p>0.05). These results suggest that -9Ala Mn-SOD allele may play a role in protecting the body against oxidative stress in schizophrenia and susceptibility to schizophrenia. According to our findings, it can be suggested that Ala/Val genotype can make our population more vulnerable to schizophrenia. On the other hand, -9 Ala Mn-SOD allel seems to be a important factor to be protecting of the body from oxidative stress and protecting of schizophrenic patients from tardive dyskinesia. Since Mn-SOD gene polimorphism may affect the symptomatology (clinic) of schizophrenia, the relationship between this polimorphism and tardive dyskinesia needs to be studied in a larger cohort.Key words: Manganese superoxide dismutase, gene polymorphism, schizophrenia.