Hemşirelerde kaygı ve tükenmişlik düzeyini etkileyen faktörler
Anxiety and level of burnout among nurses and i̇nfluencing factors
Yazar: PINAR BARLAS
Danışman: PROF. DR. HEDİYE ARSLAN ÖZKAN
Yeditepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome

Özet:
Hastaneler sağlığı düzeltme, sürdürme ve insan yaşamını kurtarma gibi oldukça önemli bir konuda faaliyet gösteren kuruluşlardır.  Odak noktalarında insan bulunmaktadır. Birçok stres faktörü ile karakterize olan ve insan sağlığını koruma, yaşamını kurtarma ve tedavi etme gibi son derece önemli görevin üstlenildiği bu sağlık kuruluşlarının vazgeçilmez elemanlarından biri de hemşirelerdir. Stres yükü çok olan bu meslek grubunun tükenmişlik ve kaygı düzeyi yüksektir. Bu çalışmada hemşirelerde kaygı yaratan bireysel, örgütsel ve çevresel stres unsurlarını belirlemek ve bu unsurların hemşirelik uygulamalarına etkilerini incelemek; kaygı ve tükenmişlik düzeylerinin belirlenmesi ve buna yönelik çözüm önerilerinin sunulması amaçlanmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel türdeki çalışmamızın evrenini Aralık 2018-Haziran 2019 tarihleri arasında İstanbul'da hizmet veren bir Özel Vakıf Üniversitesi hastanelerinde çalışan toplam 220 hemşire oluşturmuştur.  Çalışma çalışmaya katılmaya gönüllü olan ve örneklem kriterline uyan 149 kişi ile tamamlanmıştır. Veriler Hemşirelere Ait Kişisel Bilgi Formu, Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve Durumluluk-Sürekli Kaygı Ölçeği STAI I-II kullanılarak elde edilmiştir. Veriler istatistik programları kullanılarak analiz edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 28.2±7.3, %82.6'sı kadın (n=123), %17.4'ü (n=26) erkek, %26.8'i (n=40) evli, %73.2'si (n=109) bekar, %24.8'i (n=37) sağlık meslek lisesi, %19.5'i (n=29) ön lisans, %55.7'si (n=83) lisans ve üzeri okullardan mezun olduğu tespit edilmiştir. % 41.6'sı (n=62) mesai saatlerini hemşirelik bakımı ile geçirdiğini, %37.6'sı (n=56) mesailerini hemşirelik dışı işler ile geçirdiklerini belirtmişlerdir. % 85.2'si (n=127) aldığı ücretten memnun olmadığını %88.6'sı (n=132) çalıştığı ekipten memnun olduğunu belirtmiştir. %57.7 (n=86)'si uygulama hatalarının kendisinde kaygı yarattığını; % 42.3'ü (n=63) kaygı ve tükenmişliği azaltmak için sosyal organizasyonlar düzenler ve maddi ödül sistemleri oluştururum demiştir. Katılımcıların ölçeklerden aldıkları puan ortalamaları; Duygusal Tükenme 24.2 ± 6.3, Maslach Duyarsızlaşma 8.4 ± 3.3, Düşük Kişisel Başarı 32.1 ± 5.3, Durumluluk Kaygı 3 9.2±9.8, Sürekli Kaygı 41±7.4 olarak bulunmuştur. Lise mezunu katılımcıların Duyusal Tükenme puanı ortalama 21.3±5.6, Düşük Kişisel Başarı puanı ortanca değerin 34 olduğu ve diğer gruplar ile arasında anlamlı derecede fark olduğu saptanmıştır (X2 = 7.1; p=0.001; p<0.01) (F= 6.2; p=0.04; p<0.05). Dahili birimlerde çalışan katılımcılarda durumluluk kaygı puanı ortanca değeri 31 (Z=-2.6; p=0.04; p<0.05); Hematoloji onkoloji birimlerinde çalışan katılımcılarda 46 (Z=-2.7; p=0.006; p<0.05), sürekli kaygı puanı ortanca değer 45 (Z=-2.3; p=0.02; p<0.05) olarak tespit edilmiştir. Bu birimlerde çalışan katılımcılarda durumluluk ve sürekli kaygıları diğer gruplara göre daha yüksektir. Araştırmamızda katılımcıların yarısından fazlasının duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve düşük kişisel başarı puanlarının dağılımı normal düzeydedir. Mesaisini hemşirelik dışı işlerde geçiren hemşirelerin duygusal tükenme, duyarsızlaşma, durumluluk ve sürekli kaygı düzeylerinin daha yüksek çıkması sebebi ile hemşirelerin yetki ve sorumlulukları görev tanımları ile sınırlandırılabilir. Katılımcıların aldığı ücretten memnun olamaması ve buna bağlı tükenmişliklerinin artmış olması göz önünde bulundurularak ücret politikası düzeltilebilir. Kişilere kuruma başladıklarında iyi bir oryantasyon eğitimi verilip çeşitli ve gerekli tüm rotasyonların yapılması sağlanabilir. Dahili, hematoloji ve onkoloji gibi kronik, ağır veya terminal dönem hastalara bakım veren hemşirelere dönemsel olarak psikolojik destek sağlayacak terapiler düzenlenebilir. Bu çalışma daha kapsamlı ve birbirinden bağımsız farklı hastanelerde yapılabilir.
Anahtar kelimeler: Hemşireler, Kaygı, Tükenmişlik

Abstract:
Hospitals are organizations that operate in a very important issue such as improving health, maintaining and saving human life. There are people in their focus. Nurses are one of the indispensable members of these health institutions, which are characterized by many stress factors and undertake an extremely important task such as protecting human health, saving and treating their lives. This occupational group with a high stress burden has a high level of burnout and anxiety. In this study, to determine the individual, organizational, and environmental stress factors that cause anxiety in nurses and to examine the effects of these factors on nursing practices; it is aimed to determine the levels of anxiety and burnout and to present solutions for this. The universe of our descriptive and cross-sectional study consisted of a total of 220 nurses working in a Private Foundation University hospitals serving in Istanbul between December 2018 and June 2019. The study was completed with 149 people who volunteered to participate in the study and met the sampling criteria. The data were obtained using Nurses Personal Information Form, Maslach Burnout Scale and State-Trait Anxiety Scale STAI I-II. The data were analyzed using statistical programs. The mean age of the participants was 28.2 ± 7.3, 82.6% were female (n = 123), 17.4% (n = 26) were male, 26.8% (n = 40) were married, 73.2% (n = 109) were single, 24.8% (n = 37) graduated from health vocational high school, 19.5% (n = 29) from associate degree, 55.7% (n = 83) from undergraduate and above schools. 41.6% (n = 62) of them stated that they spent their working hours in nursing care, 37.6% (n = 56) of them stated that they spent their working hours outside of nursing. 85.2% (n = 127) of them stated that they were not satisfied with the wages they received, 88.6% (n = 132) were satisfied with the team they worked with. 57.7% (n = 86) of them stated that application errors cause anxiety; 42.3% (n = 63) of them said that they organize social organizations and create financial reward systems to reduce anxiety and burnout. The average score the participants got from the scales; Emotional Exhaustion was found as 24.2 ± 6.3, Maslach Depersonalization 8.4 ± 3.3, Low Personal Achievement 32.1 ± 5.3, State Anxiety 3 9.2 ± 9.8, Trait Anxiety 41 ± 7.4. It was determined that the average Sensory Exhaustion score of the high school graduate participants was 21.3 ± 5.6, the median value of Low Personal Achievement score was 34, and there was a significant difference between the other groups (X2 = 7.1; p = 0.001; p <0.01) (F = 6.2; p = 0.04 p <0.05). The median value of the state anxiety score for participants working in internal units was 31 (Z = -2.6; p = 0.04; p <0.05); in the participants working in hematology oncology units, 46 (Z = -2.7; p = 0.006; p <0.05), the median value of trait anxiety score was 45 (Z = -2.3; p = 0.02; p <0.05). Participants working in these units have higher statehood and trait anxiety than other groups. The distribution of emotional exhaustion, depersonalization and low personal achievement scores of more than half of the participants in our study is normal. Nurses who spend their shifts in non-nursing jobs have higher levels of emotional exhaustion, depersonalization, statehood, and trait anxiety, so the authorities and responsibilities of nurses can be limited by their job descriptions. The wage policy can be corrected, considering that the participants are not satisfied with the wage they receive and their associated burnout has increased. People can be given a good orientation training when they start the institution, and various and all necessary rotations can be provided. Periodic therapies can be arranged to provide psychological support to nurses who care for chronic, severe, or terminal stage patients such as internal medicine, hematology, and oncology. This study can be done in different hospitals that are more comprehensive and independent from each other.
Keywords: Nurses, Anxiety, Burnout