Yoğun bakım hemşirelerinin tıbbi hata tutumları ile hasta güvenliği kültürü arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between medical error attitudes of  intensive care unit nurse and patient safety culture
Yazar: SÜMEYYA CİĞAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUZAFFER BERNA DOĞAN
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırmada yoğun bakım hemşirelerinin tıbbi hata tutumları ile hasta
güvenliği kültürü arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma evrenini
İstanbul'da bir üniversite Hastanesi'nin yoğun bakım ünitelerinde çalışan 200 hemşire
oluşturmaktadır. Araştırmada evreninin tamamına ulaşılması amaçlanmış ve tam
sayım yöntemi ile örneklem seçim yöntemine gidilmeyerek kriterlere uyan ve eksiksiz
form dolduran, araştırmanın uygulandığı tarihlerde yıllık izinde olmayan ve onam
formunu kabul eden 165 hemşire (%82,5) çalışmanın örneklemini oluşturmuştur.
Araştırmanın verileri, "Kişisel Bilgi Formu", "Tıbbi Hata Tutum Ölçeği (THTÖ)"ve
"Hasta Güvenliği Kültürü Ölçeği (HGKÖ)" kullanılarak yüz yüze toplanmıştır.
Tıbbi Hatalarda Tutum Genel puanı 3,743 (SS = 0,442), Hasta Güvenliği
Kültürü Genel puanı 3,103 (SS = 0,512) olarak bulunmuştur. Çalışmaya katılan
hemşirelerin %73,9'u (n=122) kadın, %77'si (n=127) 21-30 yaş aralığında ve %67,3'ü
(n=111) lisans mezunudur. THTÖ toplam puanları bakımından kadınların, tıbbi hata
yaptıklarını ifade eden ve tıbbi hata yapıldığına şahit olan katılımcıların puanlarının
yüksek olduğu saptanmıştır. Eğitim almak isteyen hemşirelerin puanları daha yüksek
bulunmuştur. Çalışılan birime bakımından ise pediatri yoğun bakım ünitesinin
ortalama puanı diğerlerinden yüksek bulunmuştur. Bu farklar istatistiksel olarak
anlamlıdır. Eğitim durumu ön lisans olanlar ve çalıştığı birimden memnun olan
hemşirelerin HGKÖ'nün çalışan eğitimi alt boyutunun daha yüksek olduğu ve anlamlı
fark yarattığı bulunmuştur. HGKÖ ile THTÖ Genel puanları arasında anlamlı bir ilişki
bulunmamıştır (r =-0,011, p = 0,887). Ancak, HGKÖ genel puanlarının Tıbbi Hata
Algısı alt boyutu ile arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bakım ortamı
alt boyutunun, THTÖ genel puanı ve tıbbi hata nedenleri alt boyutu arasında negatif
korelasyon bulunmuştur. HGKÖ alt boyutu olan yönetim ve liderlik, çalışan davranışı,

ii

olay ve hata raporlama ile tıbbi hata algısı arasında pozitif ve anlamlı ilişki
bulunmuştur.
Bu araştırma hemşirelerin tıbbi hatalara yönelik genel tutumlarının olumlu
olduğunu, tıbbi hatalara yönelik tutum ile hasta güvenliği kültürü arasında belirli
boyutlarda anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar aynı zamanda
hemşirelerin tıbbi hataları algılayış biçimlerinin genel hasta güvenliği kültürünü
olumlu yönde etkileyebileceğini, bakım ortamının iyileştirilmesinin ise tıbbi hatalara
yönelik tutumları olumlu yönde etkileyebileceğini de göstermiştir. Özellikle eğitim
programları ve çalışma ortamının iyileştirilmesi ile bu alanlarda farkındalığın ve
olumlu tutumların artırılması hedeflenmelidir. Bu bulgular, hasta güvenliğinin
artırılması ve tıbbi hataların önlenmesi için hemşirelerin bilgi ve becerilerinin
geliştirilmesine yönelik stratejilerin önemini vurgulamaktadır.

Abstract:
This study aims to determine the relationship between intensive care nurses'
attitudes towards medical errors and the culture of patient safety. The population of
the study consists of 200 nurses working in the intensive care units of a university
hospital in Istanbul. The aim was to reach the entire population, and a full census
method was employed instead of a sampling method. The sample of the study
consisted of 165 nurses (82.5%) who met the criteria, filled out the forms completely,
were not on annual leave during the data collection period, and agreed to the consent
form. Data were collected face-to-face using the "Personal Information Form," the
"Medical Error Attitude Scale (MEAS)," and the "Patient Safety Culture Scale (PSCS)
The average score for the General Attitude towards Medical Errors was found
to be 3.743 (SD = 0.442), and the overall score for Patient Safety Culture was 3.103
(SD = 0.512). Among the nurses participating in the study, 73.9% (n = 122) were
women, 77% (n = 127) were between the ages of 21 and 30, and 67.3% (n = 111) were
university graduates. It was determined that the total THTÖ (Medical Error Attitude
Scale) scores were higher for women, participants who admitted making medical
errors, and those who had witnessed medical errors. Nurses who expressed a desire for
further education also had higher scores. Among the units, the Pediatric Intensive Care
Unit had the highest average score, which was statistically significant. The education
level of those with an associate degree and nurses satisfied with their working units
scored significantly higher in the "staff education" subscale of the Patient Safety
Culture Scale (HGKÖ). No significant correlation was found between the overall
scores of HGKÖ and THTÖ (r = -0.011, p = 0.887). However, there was a positive and
significant relationship between the overall scores of HGKÖ and the "Medical Error
Perception" subscale. A negative correlation was found between the "Care

iv

Environment" subscale and the overall THTÖ score as well as the "Medical Error
Causes" subscale. Additionally, there was a positive and significant relationship
between the "Management and Leadership," "Employee Behavior," and "Event and
Error Reporting" subscales of HGKÖ and the "Medical Error Perception" subscale.
This study has shown that nurses generally have a positive attitude towards
medical errors, and there are significant relationships between attitudes toward
medical errors and specific dimensions of patient safety culture. These findings also
suggest that nurses' perceptions of medical errors can positively influence the overall
patient safety culture, and improving the care environment can positively impact
attitudes towards medical errors. Specifically, it should be targeted to increase
awareness and foster positive attitudes through educational programs and
improvements in the working environment. These findings underscore the importance
of strategies aimed at enhancing nurses' knowledge and skills to improve patient safety
and prevent medical errors.