Batı ve Türk sinemasında "Faust" konusunun alımlaması: Atıf Yılmaz'ın "Arkadaşım Şeytan" ve Taylor Hackford'un "Şeytanın Avukatı" adlı filmleri üzerine bir inceleme
The reception of the theme of "Faust" in western and Turkish cinema: A research in Atıf Yılmaz's "Arkadaşım Şeytan" and Taylor Hackford's "The Devil's Advocate"
Yazar: FATİH REHBER
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA KAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı / Karşılaştırmalı Edebiyat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Amerikan sineması = American cinema ; Edebiyat = Literature ; Faust = Faust ; Hackford, Taylor = Hackford, Taylor ; Hikaye = Story ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema ; Yılmaz, Atıf = Yılmaz, Atıf

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, Batı edebiyat tarihi boyunca çeşitli yazarlar tarafından işlenen ve Batı sinemasında da önemli bir yeri olan Faust konusunu ele alan eserlerle Türk ve Batı sinemasındaki mevcut uyarlamaları arasında karşılaştırmalar yaparak, Batılı bir konunun Türk kültürü ve sanatında alımlama biçimini ortaya koymaktır. 
Faust konusu iyi ve kötü arasındaki ilişki, insanoğlunun sınırlılığı, ruh ve beden arasındaki denge sorunsalı ve dünya ile evreni anlamlandırma çabası gibi insanlığın belki de varoluşundan bu yana üzerine düşündüğü meseleleri irdelemesi açısından köken itibariyle antik dönemlere kadar dayanmaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın ilk bölümünde edimleri açısından Faust figürünün öncüleri olarak değerlendirilebilecek kurmaca figürler ile tarihsel şahsiyetlere değinilmiş ve edebi Faust figürüne katkıları ortaya konmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde ise ilk olarak Christopher Marlow'un Doktor Faustus'un Acıklı Öyküsü adlı eseri Faustus ve Mephistophilis figürlerinin temsil ettiği değerler ve şeytanla anlaşma motifi üzerinden Rönesans dönemi kapsamında incelenmiştir. Bunun ardından Johann Wolfgang von Goethe'nin Faust eseri Frankfurt Okulu'nun Aydınlanma eleştirisi üzerinden incelenerek çalışmanın üçüncü bölümünde yapılacak olan karşılaştırmalara temel oluşturulmuştur. Çalışmamanın son bölümünde ise Faust konusunun Türk sinemasına uyarlaması olan Atıf Yılmaz'ın Arkadaşım Şeytan filmi ile Batı sinemasına uyarlaması olan Taylor Hackford'un Şeytanın Avukatı filmi şeytan figürleri, Faust çeşitlemeleri, şeytanla pazarlık ve şeytanla anlaşma motifleri üzerinden karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.

Abstract:
The main purpose of this study is to reveal the way of how a Western subject is acquired in Turkish culture and art by making comparisons between the works related with the theme of Faust, which has an important place in Western cinema and has been processed by various authors throughout the history of Western literature and their current adaptations in Turkish and Western cinema.
The theme of Faust originally dates backs to ancient times in terms of scrutinizing the issues that humanity has perhaps been thinking about since its existence such as the relationship between good and evil, the limitation of human beings, the problem of the balance between soul and body, and the effort to make sense of the world and the universe. In this direction, in the first part of the study, fictional figures and historical figures that can be considered as the pioneers of the Faust figure in terms of their work were mentioned and their contributions to the literary Faust figure were revealed. In the second part of the study, first of all Christopher Marlowe's The Tragical History Of Doctor Faustus was first examined during the Renaissance period on the values represented by the figures Faustus and Mephistophilis and the motif of dealing with the devil. Right after this, by examining Johann Wolfgang von Goethe's Faust through the Frankfurt School's critique of the Enlightenment and the basis was formed for the comparisons to be made in the third part of the study. In the last part of the study, the movie Arkadaşım Şeytan by Atıf Yılmaz, which is an adaptation of the theme of Faust to Turkish cinema, and the movie Devil's Advocate by Taylor Hackford, which is an adaptation of the theme of Faust to Western cinema, were examined comparatively through devil figures, Faust variations, negotiations with the devil and the motifs of dealing with the devil.