Siyasi açıdan I. ve II. Menderes hükümetleri
The political view I and II Menderes governments
Yazar: ZELİHA YILMAZ
Danışman: Y.DOÇ.DR. MUSTAFA EKİNCİKLİ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution

Özet:
14 Mayıs 1950 tarihinde yapılan genel seçimlerden sonra %53.3oranında oy alan Demokrat Parti, 22 Mayıs 1950 tarihinde Birinci MenderesHükümeti'nin kurulmasıyla iktidara geldi.1950-1954 dönemini şekillendiren iç siyasi gelişmeler şu başlıklaraltında toplandı: Askeri ve idari kadrolarda yapılan değişiklikler, ezanınyeniden Arapça okunabileceğine dair 5665 Sayılı yasanın çıkarılması, yerelyönetim seçimlerinin yapılması.Adnan Menderes, 8 Mart 1950 tarihinde kabinede değişiklik yapmaküzere istifa ederek 2 Nisan 1951 tarihinde İkinci Hükümeti'ni kurdu. İkinciMenderes Hükümeti, Halkevleri konusunu gündeme getirerek CHP'ninmallarının hazineye devredilmesine yönelik yasaları çıkarttı. Atatürk'ün maddive manevi varlığına yönelik saldırıları durdurmak amacıyla Atatürk'ü KorumaKanunu yürürlüğe girdi. Bu saldırıları gerçekleştiren Ticani Tarikatı'namensup kişiler tutuklandı. 16 Eylül 1951'de seçim kanununa göre araseçimler yapıldı. Demokrat Parti, bu seçimlerde de %53.36'lık oy oranıylalider parti durumunu korudu. Seçimlerin ardından DP'nin Üçüncü BüyükKongresi toplandı. 1954 seçimleri yaklaşırken Hükümetin muhalefet partilerüzerindeki baskısı da giderek artmaya başladı. 1953 yılında Cumhuriyetilkelerine aykırı davrandığı gerekçesiyle Millet Partisi kapatıldı. 1954 yılındaise CHP'nin mallarını hazineye devreden yasa kabul edildi. Hükümet-muhalefet ilişkilerinin gergin olduğu bu ortamda 1954 seçimlerine girildi.1950-1954 döneminde Hükümetin izlediği dış politika şu doğrultudadeğerlendirildi: II. Dünya Savaşı'ndan sonra Türkiye ve Türkiye üzerindekiSovyet tehlikesi, Türkiye- U.S.A. ilişkileri, Türkiye'nin Kore'ye askergöndermesi ve bunun yankıları, Türkiye'nin NATO'ya girişi, Türkiye'nin DoğuBloku ile olan ilişkileri ve Bulgaristan'dan gelen Türk göçmenleri sorunu,Türkiye-Yunanistan ve Yugoslavya arasında imzalanan Balkan Paktı.Yabancı Sermaye Yasaları ve Petrol Yasası, Hükümetin izlediği ziraatpolitikası, tarımda makineleşme, U.S.A. yardımı ve Toprak Reformu, 1950-1954 döneminde izlenen mali politikalar ve ulaşım, Ekonomi başlığı altındaincelendi.Son bölümde ise, Birinci ve İkinci Menderes Hükümetlerinin eğitim vekültür politikalarına değinilerek; ilköğretim, orta öğretim, iktidar-üniversiteilişkileri, Köy Enstitüleri'nin kapatılması ve Hükümetin basın politikasıdeğerlendirilerek teze son verilmiştir.

Abstract:
After the general elections which applied on the 14th May 1950, DemocraticParty which took 53.3 percent gain of the total votes, with estabilished TheFirst Menderes Government on the 22nd May 1950, was the party in powerThe internal political developments shaping the 1950- 1954 era aregathered under the following topics:Changes made in the military and theadministrative hierarchy;introduction of Law with the number of 5665 rulingthat the call to prayer (the azan9 be made in the Arabic language, theelections for the Local administration be conducted;Adnan Menderes, on the 8th of March 1950 with the objective ofimplementing changes on Cabinet resigned and on the 2nd of april 1951established its second government. The Menderes Government brought theissue of Community- Houses (Halkevleri) into the agenda and introducedlaws transferring all the assets of the Party CHP to the Treasury. In order toput an end to the attacks directed to the Ataturk?s spiritual and materialassets a Law for the purpose of protecting Ataturk was introduced. Arrestswere made targeting the attackers namely the members of the TicaniTariqat/Cult. In accordance with the Laws regarding elections on the 16th ofDecember 1951 midterm electitons were conducted. The Democratic partywith a 53.36 % (percent) gain of the total votes reserved their seats as theleading Party. Immediately after the elections the third massive cogress ofthe Democratic Party was held. Towards the elections of 1954 theGovernment?s pressure ON THE OTHER Party oppositions increased. In theyear 1953 the People?s Party (Millet Partisi) was shut down on the grounds ofbehaving aganist the principles of the Republic. In the year 1954 the Lawtransferring all the assets of the CHP was approved. Whilst the relationshipbetween the Government and the opposition was very tight the 1954 generalelection was held.The foreign politics between the years of 1950-1954 by the Governmentwas evaluated in light of the following:After the World War II, the threat of Soviet?s on Turkey, relionships ofTurkey-U.S.A., sending of soldiers to the Korea and its repercussions,antrance of Turkey into NATO, relations of Turkey with the Eastern block andthe implications of the turkish migrants from Bulgaria, the signiing of theBalkan Pact between Turkey, Greece and Yugoslavia, laws regarding foreigninvestments and petrol, the adopted nature of the Government?s politics onagriculture, industrialisaiton /introduction of machinery in agriculture, aidsfrom U.S.A., land reform, financial politics adopted between the years of1950-1954, communication, had been covered under the heading ofEconomy.In the final section however, the first and the second era of theMenderes Government had been reviewed in terms of Education andCultural politics briefly examining the primary and the secondary education,the relationship between the ruling part and the universities, closure of theVillage Instıtutes and the politics of the Government on the Press/Media.andthus thesis had been ended.