Deprem bölgeleri afet iyileştirme ve geliştirme dönemlerinde psikososyal destek sağlayan meslek elemanlarının sosyal adalet savunuculuğu düzeylerinin incelenmesi
Examination of social justice advocacy levels of psychosocial support workers during disaster recovery and development periods in earthquake zones
Yazar: KEVSER COŞKUN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL BARIŞ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Afetler, toplumdaki mevcut sosyal eşitsizlikleri artırma ve derinleştirme riski taşımaktadır. Bu durum, özellikle kırılgan gruplar için daha belirgin hale gelir. Kadınlar, çocuklar, engelliler, yoksullar ve yaşlılar gibi gruplar, afetlerin yıkıcı sonuçlarından orantısız biçimde etkilenir ve bu da eşitsizliklerin derinleşmesine yol açar. 
       Sosyal Adalet savunuculuğu ise dezavantajlı grupları etkileyebilecek konuları, eşitsizliklerin köküne inmek ve önlemek için sistemli bir şekilde ele almaktadır. Psikososyal destek sağlayan meslek elemanları da sosyal adalet savunuculuğu yoluyla bu eşitsizliklerin etkilerini azaltmaya çalışmaktadır. Bu savunuculuk faaliyetleri, en genelde afet mağdurlarının hizmete erişimlerinin artmasını ve ruh sağlığı durumlarının güçlendirilmesi desteklemektedir. 
       Bu araştırmada afet iyileştirme ve geliştirme döneminde çalışan psikososyal destek sağlayan meslek elemanlarının sosyal adalet savunuculuğu düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma deprem bölgesi ilan edilen on ilde; Kahramanmaraş, Hatay, Adıyaman, Osmaniye, Gaziantep, Şanlıurfa, Malatya, Diyarbakır, Adana ve Kilis illerinde gerçekleştirilmiştir. Görüşülen meslek elemanları şunlardır; çocuk gelişim uzmanı, psikolog/klinik psikolog, psikolojik danışmanlar, sosyal hizmet uzmanları ve hemşirelerdir. Araştırma nicel araştırma kapsamında, çevrimiçi anket yöntemine dayalı olarak 176 meslek elemanının yanıtlarına erişilmiştir. Verilerin toplanmasında sosyodemografik bilgi formu ve Dean (2009) tarafından geliştirilen Serpen, Duyan ve Aldoğan (2014) tarafından Türkiye'de geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılan "Sosyal Adalet Savunuculuğu Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizleri SPSS 27 istatistik yazılımı kullanılarak ilişkisel tarama modeline uygun olarak gerçekleştirilmiştir. İlişkisel tarama modeline uygun şekilde gerçekleştirilen analizde sosyodemografik değişkenlerle sosyal adalet savunuculuğu arasındaki ilişki incelenmiştir.
       Araştırma sonucunda; psikososyal destek sağlayan meslek elemanlarının genel olarak yüksek düzeyde sosyal adalet savunuculuğu sergilediğini, çalışanların toplumun ihtiyaçlarına duyarlı olduklarını ve özellikle adalet ve eşitlik konularında farkındalıklarının olduğunu ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Disasters carry the risk of exacerbating and deepening existing social inequalities in society. This is particularly evident for vulnerable groups. Groups such as women, children, people with disabilities, the poor and the elderly are disproportionately affected by the devastating consequences of disasters, leading to deepening inequalities. 
       Social Justice Advocacy systematically addresses issues that may affect disadvantaged groups to get to the root of inequalities and prevent them. Professionals who provide psychosocial support also try to reduce the effects of these inequalities through social justice advocacy. These advocacy activities generally support increased access to services for disaster victims and the strengthening of their mental health status.
       In this research, the growth rate of social justice advocacy of psychosocial supportive support professionals working in the disaster management and development period. The study was carried out in the provinces of Kahramanmaraş, Hatay, Adıyaman, Osmaniye, Gaziantep, Şanlıurfa, Malatya, Diyarbakır, Adana and Kilis, which were declared as earthquake zone provinces. The interviewed professionals are child development specialists, psychologist/clinical psychologists, psychological counselors, social workers, and professionals. Within the scope of the research, the responses of 176 professional staff were reached based on the online survey method within the scope of quantitative research. In the poverty of the data, the sociodemographic information formula and the "Social Justice Advocacy Scale", which can be separated by Dean (2009) and whose validity and reliability studies were carried out in Turkey by Serpen, Duyan, and Aldoğan (2014), were used. The analysis of the obtained data was carried out using the relational screening model using SPSS 27 statistical data. Proper analysis of the relational screening model, relationships between sociodemographic variables, and social justice advocacy.
       The research results revealed that professionals who provide psychosocial support generally exhibit high levels of social justice advocacy and highlight people's work, especially justice and freedoms.