Hatalı desantralizasyon sonucu sorun yaratan endüstriyel alanlarda dönüşüm: Tuzla tersaneleri
Transformation in the industrial areas which cause problem in the result of erroneous decentralization: Tuzla shipyards
Yazar: MEHMET FATİH GÖRGEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALİ KILIÇ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Bu çalışmada, tersaneler özelinde endüstriyel alanların stratejik yer seçimleri ve hatalı yer seçimi sonucu karşılaşılabilecek riskler ele alınmıştır. 1982 yılı itibariyle devletin Haliç'teki endüstriyel alanların desantralizasyon projesi kapsamında gemi üreticilerini yönlendirdiği ve kapsamlı planlama sürecinden geçmeyerek kullanıma açılan Tuzla Tersaneler Bölgesi, tez kapsamında örnek vaka alanı olarak ele alınmıştır.
Çalışmanın kavramsal bölümlerinde endüstriyel alanların kent planlama süreçlerinde nasıl ele alındığı, yer seçimi teorileri kapsamında değerlendirilip değerlendirilmediği ve gemi endüstrisinin gereksinim duyduğu teknik süreçler ilgili kriterler ele alınmıştır. Tez çalışmasında, başta genel olarak endüstriyel alanların, kent sistemlerine entegre olarak; kara, hava, deniz, demiryolları ulaşım yolları ağına sahip olması ve tersanelerin de bunlara ek olarak kendi ihtiyaç duyduğu kriterlere uygun olan yerleri seçmeleri konusu tartışılmıştır.
Çalışma, örnek vaka alanı olarak ele aldığı ve hatalı yer seçimine örnek gösterilen ve 49 yıllık tahsis ile endüstride kullandırılan "Tuzla Tersaneleri" üzerinden yürütülmüştür. Tuzla'nın Osmanlı öncesi Rum ve Türk nüfusunun karışık yaşadığı, zeytin ve tütün tarımının yanı sıra balıkçılığın önemli bir geçim kaynağı olduğu günlerden, bugün gemi endüstrisinde Türkiye'nin en önemli bölgesi haline gelmesi süreci tezde konu edilmiştir. 
Kent kimliğinin dramatik değişimi, tersanenin ilçede sosyal hayata ve fiziksel mekana yansımaları, hatalı yer seçiminden ötürü gemi üreticilerinin kendi alanlarının etkin kullanamamaları ve taşınmak istemeleri tezin ana tartışma konularıdır.
Kıyı kültürünü geçmişinde de bugün de yoğun olarak yaşayan Tuzla, bölgeye taşınan tersanelerden ötürü 1982'de bu yana önemli bir kıyı kesiminden mahrum bırakılmıştır. Kentlilerle deniz arasında bir set oluşturan yaklaşık 100 hektarlık bu bölgenin 2031 yılı itibariyle tahsis süreci sona ermektedir. Tersanelerin yeniden desantralizasyonu sonrası, mülkiyeti kamuda kalacak olan bu alan için alanın nasıl değerlendirileceği tartışılmaktadır.
Bu çalışma, ana prensip olarak, kıyıların doğal özelliklerinin korunması gerektiği, kıyı kültürünü yüzyıllarca koruyagelmiş yerleşimlerin gerek ekolojik gerek morfolojik açılardan sürdürülebilirliğinin sağlanmasını savunmaktadır. Kent kimliğini destekleyen uygulamaların katılımcılı tasarım yöntemleriyle ele alınması, kolektif belleğin gelecek nesillere aktarılması ve kent belleğinin sürekliliğinin sağlaması gerekmektedir.

Abstract:
In this thesis, the risks had researched which could face in the result of erroneous placement and strategically placing of industrial areas in this work, in the base of shipyards. Tuzla Shipyards had researched as case study area which the shipyard companies had been supported to be replaced here without planning process, after decentralization of Haliç Industrial area within the date of 1982.
In the part of conceptual framework, criteria of industrial areas in urban planning processes, evaluation of placement theories, and the necessities in technical processes of shipping industry were discussed. In the thesis firstly, general transportation opportunities of industrial areas such as; roadways, railways, sea routes and airways and addition to these; strategic placing of shipyard who needs much more private essentials had discussed.
Thesis had been researched on the base of Tuzla Shipyards which that claimed that has erroneously placed and allocated by the government for the shipyard companies for forty nine years. The process of Tuzla which from being village which economically depended to producing olive and fishing in history, and today to being developed industrial spot condition had been questionized in thesis. 
The dramatical change in urban identity, the social and physical reflections of shipyard in Tuzla, disadvantages that producers face with in shipyard because of erroneous placement and demand of transferring new shipyard site by the producers were the main questionings of the thesis.
Tuzla habitants which have sustained the coastal living culture had been deprived of considerable amount of coastline since shipyards had placed here in 1982.  Allocation process of the area which had set habitants and between sea, and which approximately 100 hectares, will be ended in 2031. Future of the place is argued, which using rights will be held by government, almost fifteen years later.
The thesis mainly defenses of protection of natural coastline, sustaining places under the terms of ecological and morphological, especially the settlements which had defined coastline culture for centuries.  Sustaining of urban memories by conveying the collective memories to next generations, and researching the methods of participatory planning which support urban culture should be ensured.