Kişilik özellikleri, kariyer çapaları ve mesleki canlılık arasındaki ilişkilerin incelenmesi ve bir araştırma
Examination of the relationships between personality traits, career anchors and professional vitality and a research
Yazar: YASEMİN ÜLKEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERMAN TÜRKMEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İnsan Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu araştırmada kişilik özellikleri kariyer çapaları ve mesleki canlılık arasındaki ilişkilerin ortaya konması amaçlanmıştır. Bu amaçtan yola çıkarak yapılan nicel araştırmada araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgiler formu, beş faktör kişilik envanteri, kariyer çapaları ölçeği, mesleki canlılık ölçeği kullanılmıştır. Beş faktör kişilik envanteri; dışadönüklük, uyumluluk, sorumluluk, duygusal dengesizlik, deneyime açıklık olmak üzere beş boyutludur. Kariyer çapaları ölçeği; teknik fonksiyonel yetkinlik, genel yönetsel yetkinlik, otonomi/özerklik, iş güvencesi/istikrar, girişimcilik/yaratıcılık, hizmet/kendini adama, saf meydan okuma/rekabet, hayat tarzı olmak üzere sekiz boyuttan oluşmaktadır. Mesleki canlılık ölçeği; tutku, dinçlik, ustalık ve iş tatmini olmak üzere dört boyutludur. Araştırmaya İstanbul ilinde görev yapan 226 beyaz yakalı çalışan katılmıştır. Araştırmayla dışadönüklük kişilik özelliği ile kariyer çapalarının tüm boyutları arasında anlamlı ilişkiler olduğu, otonomi/özerklik ve girişimcilik/yaratıcılık boyutlarıyla olan ilişkinin negatif olduğu belirlenmiştir. Uyumluluk ve deneyime açıklık kişilik özelliği ile teknik fonksiyonel yetkinlik, genel yönetsel yetkinlik, iş güvencesi/istikrar, hizmet/kendini adama, saf meydan okuma/rekabet ve hayat tarzı boyutlara arasında pozitif yönlü ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Sorumluluk, duygusal denge kişilik özelliği ile genel yönetsel yetkinlik boyutu dışında diğer tüm boyutlar arasında anlamlı ilişkiler olduğu, otonomi/özerklik, girişimcilik/yaratıcılık boyutlarında negatif bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Tüm kişilik özellikleri ile mesleki canlılığın tüm boyutları arasında pozitif yönlü ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Kariyer çapaları tüm boyutları teknik fonksiyonel yetkinlik, genel yönetsel yetkinlik, iş güvencesi/istikrar, hizmet/kendini adama, saf meydan okuma/rekabet, hayat tarzı boyutları ile mesleki canlılık tüm boyutları arasında pozitif yönlü ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Otonomi/özerklik, girişimcilik/yaratıcılık kariyer çapaları ile mesleki canlılık iş tatmini boyutu arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Farklılık analizleriyle kişisel özelliklere göre çeşitli boyutlarda anlamlı farklılıklar olduğu belirlenmiştir. 
Sonuç itibariyle; genel olarak kişilik özellikleri ile kariyer çapaları arasında; kişilik özellikleriyle mesleki canlılık arasında: kariyer çapaları ile mesleki canlılık arasında anlamlı ilişkiler olduğu sonucuna varılmıştır. Genel olarak cinsiyetin kişilik özellikleri, kariyer çapaları ve mesleki canlılıkta farklılığa yol açmadığı sonucuna varılmıştır. Kişilik özelliklerinin kariyer çapaları üzerinde yaklaşık %21,34; kişilik özelliklerinin mesleki canlılık üzerinde yaklaşık %48,16 ve kariyer çapalarının mesleki canlılık üzerinde yaklaşık %38,69 oranında ilişkinin olduğu sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kişilik özellikleri, Kariyer çapaları, Mesleki canlılık

Abstract:
In this study, it was aimed to reveal the relationships between personality traits, career anchors and professional vitality. Personal information form prepared by the researcher, five factor personality inventory, career anchors scale, and professional vitality scale were used in the quantitative research conducted with this aim. Five factor personality inventory; It has five dimensions: extraversion, agreeableness, conscientiousness, emotional instability, and openness to experience. Career anchors scale; It consists of eight dimensions: technical functional competence, general managerial competence, autonomy/autonomy, security/stability, entrepreneurship/creativity, service/dedication, pure challenge/competition, and lifestyle. Occupational vitality scale; It has four dimensions: passion, vigor, mastery, and job satisfaction. 150 white-collar employees working in the province of Istanbul participated in the research. With the research, it was determined that there were significant relationships between extraversion personality trait and all dimensions of career anchors, and the relationship between autonomy/autonomy and entrepreneurship/creativity dimensions was negative. It has been determined that there are positive relationships between adaptability and openness to experience personality type and technical functional competence, general managerial competence, security/stability, service/dedication, pure challenge/competition and lifestyle dimensions. It has been determined that there are significant relationships between responsibility, emotional balance personality type and all other dimensions except general managerial competence, and there is a negative relationship in the dimensions of autonomy/autonomy, entrepreneurship/creativity. It has been determined that there are positive relations between all personality traits and all dimensions of professional vitality. It has been determined that there are positive relationships between all dimensions of career anchors, technical functional competence, general managerial competence, security/stability, service/dedication, pure challenge/competition, lifestyle dimensions and all dimensions of professional vitality. It has been determined that there are negative significant relationships between autonomy/autonomy, entrepreneurship/creativity career anchors and professional vitality job satisfaction dimension. It has been determined that there are significant differences in various dimensions according to personal characteristics with difference analysis.
As a result; between personality traits and career anchors in general; between personality traits and professional vitality: It was concluded that there are significant relationships between career anchors and professional vitality. In general, it was concluded that gender did not cause differences in personality traits, career anchors and professional vitality. About 21.34% of personality traits on career anchors; It was concluded that personality traits have an effect of approximately 48.16% on professional vitality and career anchors have an effect of approximately 38.69% on occupational vitality.
Keywords: Personality traits, Career anchors, Professional vitality