Mahperi Huand Hatun ve yaptırdığı yapılar
Mahperi Huand Hatun and her order structures
Yazar: DEMET TURGUT
Danışman: PROF. DR. CANAN PARLA
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Alaeddin Keykubat I = Alaeddin Keykubat I ; Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Camiler = Mosques ; Dini yapılar = Religious buildings ; Mahperi Huand Hatun = Mahperi Huand Hatun ; Tarihi yapılar = Historic structures ; Türbeler = Tombs

Özet:
Anadolu Selçuklu Sultanı I.Alâeddin Keykubad'ın eşi Mahperi Huand Hatun'un kimliği, yaşamı ve yaptırdığı yapılar bu tezin konusunu oluşturmaktadır. Dönem kaynaklarında kendisine çok az yer verildiğinden, yaşam öyküsü ancak genel hatlarıyla belirlenebilen Mahperi Huand Hatun, cami, hamam, türbe, zaviye ve han türünde pek çok yapı yaptırmıştır. Kitabeli yapılarının tümü, oğlu Sultan II. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde inşa edilmiştir. Tarihi ve siyasi koşullar, diğer yapılarının da aynı dönem içinde inşa edildiklerine işaret etmektedir. 
Bu çalışmada, mimari ve süslemeleriyle irdelenerek karşılaştırmalı değerlendirmelere tabi tutulan yapıların, Anadolu Selçuklu mimarisi içerisindeki yerlerinin tespitine çalışılmıştır. Plan ve mekan olarak yeni denemelerin gerçekleştirildiği Kayseri Mahperi Huand Hatun Camii, kuzeybatı iç köşesine yerleştirilen bani türbesiyle Anadolu Selçuklu mimarisinin özgün örneklerindendir. Mahperi Huand Hatun Türbesi, cami ibadet alanı içinde yer alan konumu, benzer örneğine Anadolu veya yakın coğrafyada rastlanmayan mukarnaslı yüksek kaidesi ve her biri farklı süsleme kompozisyonuna sahip cephe düzeniyle özgün özelliklere sahiptir. Caminin yakınındaki kadınlar için yaptırılan hamam yapısının soyunmalık bölümü duvarlarının özgününde Kubadabad Sarayı çinileri tarzında çinilerle kaplandığı anlaşılmıştır. Yapının çini kaplamaları dışında Anadolu Selçuklu hamam mimarisini devam ettirdiği görülmektedir. Kayseri Şeyh Turesan Zaviyesi, kapalı bir sofanın iki yanına sıralanan mekanları ve daha sonra çok sayıda kişinin defnedilmesiyle türbeye dönüştürülen büyük ölçekli konaklama (han) birimiyle öne çıkar. Tümü, uluslararası deniz aşırı kuzey-güney ticaret yolları üzerinde inşa edilen han yapıları, Anadolu Selçuklu hanlarının plan şemalarını tekrarlamışlardır. 
Bu çalışmada Mahperi Huand Hatun'un yaptırdığı yapıların önemli bazı yeniliklere getirmekle birlikte genel olarak Anadolu Selçuklu mimari teknik ve uygulamalarını tekrarladıkları, gelenek içinde kaldıkları sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The subject of this thesis is about identity, life and structures of Anatolian Seljuk Sultan Alaeddin Keykubad's wife Mahperi Huand Khatoon. There is no more information about her life in term about Mahperi Huand Khatoon as more as general lines. She were built many structures like as mosques, baths, tombs, lodges and inns. All of the building inscription was built in period of her son's Sultan II. Gıyaseddin Keyhüsrev's. Historical and political conditions, suggesting the other structures were built in the same period.
This study examined tried to comparative evaluation and identify the value of architecture and decoration of structures subjected has in Anatolia Seljuk architecture.
Planning and implementation of Kayseri Mahperi Huand Khatoon Mosque and located of founder tomb's on inner northwest corner is a new trial unique example of Seljuk architecture. Mahperi Huand Khatoon tomb which located within the worship area with high base, each difference decoration facade, unique muqarnas and features composition is an unusual example for Anatolia or near regions.
The Hermitage of Kayseri Sheikh Turesan, highlights by a closed venues which listed on both sides of a sofa. Structure inn built on the north-south trade routes of international overseas, repeat the Anatolian Seljuk inn plan schemes.
Study is concluded that Hatun Mahperi Huand bringing the overall structure are remain within the tradition of some important innovations in the Anatolian Seljuk architecture techniques and applications they repeat.