Türkiye'de sosyal bilgiler eğitiminde jeopolitik kavramlara dair öğretmen yaklaşımları (Sivas örneği)
Teacher approaches towards geopolitical concepts in social studies teaching in Türkiye (Sivas example)
Yazar: MUSTAFA ORUNBAY İRKİN
Danışman: PROF. DR. YILDIZ DEVECİ BOZKUŞ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırma kapsamında sosyal bilgiler eğitiminde jeopolitiğe ilişkin konuların öğretmenler nezdinde yerini incelemek, coğrafi faktörlerin ortaya çıkardığı sonuçların eğitim öğretim ortamında verimli bir şekilde işlenip işlenmediğini görmek ve bunun için öneriler geliştirmek, öğretmenlerin jeopolitik ile ilgili kavram, olay ve durumların Türkiye'ye  etkilerine nasıl baktıklarını ve tüm bu hususların sosyal bilgiler eğitimindeki olumlu ve olumsuz yansımalarını açığa çıkarmak için gerekli çalışmalar yürütülmüştür.
Bu çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden anket çalışması yapılmıştır. Araştırmanın çıktıları nicel yöntem desenlerinden tarama deseninin basamaklarına uygun olarak analiz edilmiştir.
Araştırmanın örneklemi 2022-2023 eğitim öğretim yılında Sivas vilayetinde bulunan 25 ortaokulda görev yapan sosyal bilgiler öğretmenlerinden oluşmaktadır. Anket çalışmasına 66 sosyal bilgiler öğretmeni dâhil olmuştur. Çalışmada araştırmanın amaçlarına ulaşılması için 29 soruluk anket formu kullanılmıştır. 25 soru kapalı uçlu olup araştırmanın amaçlarını içermektedir. İlk dört soru katılımcıların kişisel bilgilerini tespit etmek için oluşturulmuştur. Araştırma sonunda 66 sayfa anket formu elde edilmiştir.
Araştırmanın sonunda jeopolitiğin ülke kaderini etkileyen bir olgu olduğu, sosyal bilgiler öğretim programında Türkiye jeopolitiği hakkında yeterli ünite ve etkinliklerin yer almadığı, jeopolitik unsurlara yeterince yer verilmediği, öğrencilerin Türkiye coğrafyasının avantaj ve dezavantajlarını özümsemekte güçlük çektikleri, öğrencilerin jeopolitik farkındalığının artırılması için uygulanacak farklı yöntemlerin etkili olabileceği gibi sonuçlara ulaşılmıştır. Bu bulgular doğrultusunda öğrencilerin jeopolitiğe bakış açılarının olumlu yönde değişmesi için sosyal bilgiler öğretim programında güncelleme yapılması önerilmektedir.

Anahtar Sözcükler: Jeopolitik, Sosyal Bilgiler, Coğrafya

Abstract:
In research content, necessary studies were carried out to examine the place of geopolitics in social studies education in the eyes of teachers, to see whether the results of geographical factors are processed efficiently in the educational environment and to develop suggestions for this, to see how teachers view geopolitical concepts and the effects of geopolitical events on Türkiye, and to reveal positive and negative situations in social studies education.
In this study, a survey study, which is one of the quantitative research methods, was conducted .The data of the research were analysed in accordance with the steps of the survey design, which is one of the quantitative method designs.
The sample of the study consists of social studies teachers working in 25 secondary schools in Sivas province in the 2022-2023 academic year. 66 social studies teachers take parted in the survey study. In the study, a 29-question questionnaire form it was used to reach the goal of observation. 25 questions were closed-ended and included the aims of the study. The first four questions were designed to determine the personal information of the participants. At the end of the research, 66 pages of questionnaire form was obtained.
As a result of the research, it was concluded that geopolitics is a phenomenon that affects the fate of the country, there are not enough units and activities about Türkiye's geopolitics in the social studies curriculum, geopolitical elements are not sufficiently included, students have difficulty in assimilating the advantages and disadvantages of Türkiye's geography, and different methods can be effective in increasing students geopolitical awareness. In line with these findings, it is recommended to update the social studies curriculum in order to change students perspectives on geopolitics positively.

Keywords: Geopolitics, Social Studies, Geography