Tiyatroda teknoloji kullanımı ve Robert Wilson rejilerinde teknoloji
Technology use in theater and Robert Wilson's stage management
Yazar: GÖKHAN DOĞRUSOY
Danışman: DOÇ. DR. MÜNİP MELİH KORUKÇU
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Avangard = Avant-garde ; Reji = Regie ; Teknoloji = Technology ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays ; Wilson, Robert = Wilson, Robert

Özet:
Günümüzde pek çok sanatsal yapının Antik Yunan sanatından temellenerek çağdaş bazı değişikliklerle devam ettiriliyor olması, Antik Yunan toplumunun bilincinde belirgin olarak görülen istikrarın ve çözüme yönelik çabaların güncel birçok teknolojik faaliyetle devam ediyor olduğu gözlemlenmektedir. Bu sebeple toplumların gelişimine kaynaklık eden her türlü düşünce ve teknolojik faaliyet, uygarlıkların gelişimi ve kültürel sürdürülebilirlik açısından oldukça önem arz etmektedir. Tiyatro gösterileri de geçmişten günümüze, toplumların gelişimine kaynaklık eden faaliyetler arasında yer almış-almaktadır. Sözlü kültürden oluşan ritüel gösterilerin yazılı metinlere döndüğü Antik Yunan ve Roma dönemlerinde teknolojinin gelişimi ekseninde formlaşan/mekanlaşan tiyatro sanatı, çağlar boyunca oyun/seyir ilişkisi bağlamında biçimsel birçok teknolojik keşifle şekillenerek güncel yapısına ulaşmıştır. Bu durum ile birlikte tiyatro sanatı, eğlendirmenin yanında, değişen dünya, dönüşen toplum/insan yapısıyla paralel olarak kendini sürekli güncelleyen bir yapıyı da oluşturmuştur. 

Antik Yunan sanatçıları tarafından sahne üzerinde kullanılan ''makinalar'' teknoloji ve tiyatro ilişkisinin başlangıç noktasını oluşturmaktadır. Ancak tiyatronun bir sanat olduğu, yirminci yüzyılın Avangard birçok hareketinin öncülüğünde tartışılmaya başlamasıyla gerçekleşmiştir. Yüzyılın başında önce telgraf, daha sonları telefon, sinema ve video art gibi ortam ve teknolojilerin daha önceki yüzyıllara göre hızlı gelişmesi, tiyatro sanatının teknoloji ve ortamlarla etkileşimini zorunlu kılmıştır. Her yeni çıkan ortam ve teknoloji, tiyatroda metin yazımından sahnelemeye pek çok argümanın dönüşmesine neden olmuştur. Bu dönüşümle beraber sanat ortamında önemli bir tartışmayı beraberinde getirmiştir. Çağdaş sahnelememiz açısından ortam ve teknoloji kullanımları, tiyatroda hangi kavramları nasıl ve niçin dönüştürmüştür? Bu dönüşümlerin tiyatro sanatına etkileri nelerdir? Bu çalışmanın amacı bu iki temel soruya cevap aramaya yönelik olacaktır. 

Bu iki temel problemin karşılaştırılması amacıyla, teknoloji ve tiyatro ilişkisinin tarihsel süreci eşliğinde, çağdaş sahnelememizin en yenilikçi yönetmenlerinden biri olan Robert Wilson'ın, Einstein on the Beach, The Black Rider ve Threepenny Opera adlı yapımlarındaki teknoloji kullanımlarını hangi amaçlar doğrultusunda yapımlarına dahil ettiğinin detaylı analizi yapılacaktır.

Abstract:
The grounding effect of Ancient Greek art in many art area today are  prolonged with some contemporary changes and so, it is observed that the stability and  the solution-oriented  structure which they have in the consciousness of the ancient Greek society are still taking place in art with some current technological activities.On this basis, every kind of consideration and new technological activity which are the source of the development of societies, are  very important for the development of civilizations and cultural sustainability. From past to present ,theater performances have also taken a very important place among the activities that have contributed to the development of societies.  İn early Ancient Greek and Roman periods, where the ritual demonstrations of verbal(oral) based culture were returned to written texts, the art of theater, which has been formed / placed on the axis of development of technology, has reached its current structure by shaping many technological discoveries in the context of play / audience relationship throughout the ages. By following this, the art of theater, besides entertaining, has created a structure that constantly updates itself in parallel with the changing world, transforming into the society / human structure. 

The "machines" that were used on the stage by the Ancient Greek artists, constitute the starting point of the relationship between technology and theater. However the recognition of Theater as an art field began in twentieth century where theater was discussed under the many Avant-garde movements. At the beginning of this century, firstly the development of telegraph, and later the development of media and technologies such as telephone, cinema and video art, in comparison with the previous centuries, have necessitated the interaction of theater art with technology and settings. Every new setting and technology have led to the transformation of many arguments from writing in theater into the staging on theater. Within this context, this transformation has brought an important argument in the art scene. - How and why did concept of theater changed on the base of using setting and technology in contemporary stageing? What are the effects of these transformations on theater art? The aim of this study will be focused on finding the two answers of these two basic questions. 

In order to compare these two basic problems, the  in-depth analysis of Robert Wilson, whose one of the most innovative directors of our contemporary stage, with the historical process of the relationship between technology and theater, will be done by his very known productions of Einstein on the Beach, The Black Rider and Threepenny Opera while finding the answer for which purposes he has included the use of technology.