Şizofreni hastalarının tedavisinde kullanılan uzun etkili intramusküler antipsikotik ilaçların, hastalığın erken veya geç döneminde başlanmasının bakım veren yüküne etkisi
The effect of early or late start of long-acting intramuscular antipsychotic drugs used in the treatment of schizophrenia patients on caregiver burden
Yazar: DİLARA ÇIRAKMAN
Danışman: DOÇ. DR. Ersin Hatice KARSLIOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Antipsikotik ilaçlar = Antipsychotic agents ; Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Tedavi = Treatment ; Uzun etkili ilaçlar = Delayed action preparations ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Çalışmamızda, şizofreninin ilk 5 yılında ve daha geç dönemde (>5 yıl) uzun etkili enjekte edilebilir (LAI) antipsikotiklere geçilen hastaların bakım verenlerinin yük düzeylerini karşılaştırarak, depo antipsikotiklerin başlangıç zamanının bakım veren yükünü etkileyip etkilemediğinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmaya LAI antipsikotik kullanmakta olan 55 hasta ve bu hastaların bakım verenleri dahil edildi. LAI antipsikotikler, hastaların 25'ine erken dönemde (<5 yıl), 30'una geç dönemde (>5 yıl) başlanmıştı. Hastalara; sosyodemografik veri formu, Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), İşlevselliğin Genel Değerlendirilmesi Ölçeği (GAF), Bireysel ve Sosyal Performans Ölçeği (PSP); bakım verenlere ise sosyodemografik veri formu, DSM-5 Bozuklukları İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme-Klinisyen versiyonu (SCID-5-CV), Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği-kısa formu Türkçe versiyonu (WHOQOL-BREF TR), Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği (ZBYÖ), Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D), Hamilton Anksiyete Değerlendirme Ölçeği (HAM-A) uygulandı. Sonuçlar istatistiksel olarak P<0.05 anlamlılık düzeyinde değerlendirildi.
Bulgular: Erken dönemde (<5 yıl) LAI antipsikotik başlanan hastaların bakım verenlerinin toplam ZBYÖ puanları (p<0.001) ve ruhsal gerginlik ve özel yaşamın bozulması (p<0.001), sinirlilik ve kısıtlanmışlık (p<0.001), toplumsal ilişkilerde bozulma (p<0.001) ve bağımlılık (p<0.01) alt boyut puanları, geç dönemde (>5 yıl) depo tedaviye geçilen hastaların bakım verenlerine göre anlamlı düzeyde daha düşük bulunmuştur. LAI antipsikotik başlangıç zamanının, diğer değişkenlerin etkisinden bağımsız olarak, bakım veren yükü için belirleyici faktörlerden biri olduğu saptanmıştır (p<0.01).
Sonuç: Bulgularımız, şizofreninin erken dönemlerinde depo antipsikotik kullanımının, bakım veren yükünün daha az olmasıyla ilişkili olduğunu göstermektedir. Çalışmamız, hastalığın erken evrelerinde LAI antipsikotik kullanımının yararlarına ilişkin literatüre katkı sağlamakta, erken dönemde depo antipsikotik kullanımının bakım veren için de daha iyi sonuçlarla ilişkili olduğuna işaret etmektedir. Bununla birlikte, daha fazla sayıda hasta ile yapılacak uzunlamasına izlem çalışmaları ile bulgularımızın doğrulanması gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Şizofreni, bakım veren yükü, uzun etkili enjekte edilebilir antipsikotikler, antipsikotik

Abstract:
Objectives: This study aims to compare the burden levels of caregivers of patients who switched to long-acting injectable (LAI) antipsychotics in the first 5 years of schizophrenia and later (>5 years) and to determine whether the start time of depot antipsychotics affect the caregiver burden.
Materials and Methods: The study included 55 patients using depot antipsychotics and caregivers of these patients. LAI antipsychotics were started in the early period (<5 years) in 25 patients and in the late period (>5 years) in 30 patients. Sociodemographic data form, Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS), General Assessment of Functionality Scale (GAF), Personal and Social Performance Scale (PSP) were applied to patients; Sociodemographic Data Form, Structured Clinical Interview for DSM-5 Disorders-Clinician version (SCID-5-CV), World Health Organization Quality of Life Scale-brief form Turkish version (WHOQOL- BREF TR), Zarit Burden Interview (ZBI), Hamilton Depression Rating Scale (HAM- D), Hamilton Anxiety Rating Scale (HAM-A) were applied to the caregivers. The results were evaluated statistically P <0.05 significance level.
Results: The total ZBI scores (p<0.001) as well as the sub-scale scores of mental tension and deterioration of private life (p<0.001), irritability and limitation (p<0.001), deterioration in social relations (p<0.001), and addiction (p<0.01) of the caregivers of the patients who started LAI antipsychotics in the early period (<5 years) were significantly lower compared to the caregivers of the patients who switched to depot treatment in the late period (>5 years). LAI antipsychotic start time was found to be one of the determining factors for caregiver burden, regardless of the effect of other variables (p<0.01).
Conclusions: Our results indicate that depot antipsychotic use in the early stages of schizophrenia is associated with a lower caregiver burden. Our study contributes to the literature on the benefits of LAI antipsychotic use in the early stages of the disease, indicating that the use of depot antipsychotics in the early period is also associated with better results for the caregiver. However, our results need to be confirmed by longitudinal follow-up studies with a larger number of patients.
Keywords: Schizophrenia, caregiver burden, long-acting injectable antipsychotics, antipsychotics