Çalışan erkek çocukların büyümelerinde gözlenen seküler eğilimler
Secular trends in growth of working boys
Yazar: AYŞE CENAN KARATOPRAKLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BERNA ERTUĞRUL ÖZENER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Antropoloji = Anthropology

Özet:
Çocukların çalıştırılması, dünyada ve ülkemizde ekonomik nedenlerin yanı sıra nüfus, kentleşme, eğitim, gelenek vb. etkenlerin bir sonucu olarak karşımıza çıkmaktadır. Ne yazık ki zorla çalıştırılan veya çalışmak zorunda bırakılan çocuklar, büyüme süreçlerinin en kritik dönemlerinde fiziksel, ruhsal, psikolojik ve sosyal gelişimlerini etkileyen çalışma hayatında yer almaktadırlar. 
Bu çalışmanın amacı, farklı iş kollarında çalışan çırakların fiziksel gelişimlerinin seküler olarak nasıl değiştiğini ortaya koymaktır. Çalışma Ankara'da yer alan üç Mesleki Eğitim Merkezi ve beş lisede yürütülmüştür. 14-18 yaş aralığındaki 562 çalışan ve 506 çalışmayan olmak üzere toplamda 1068 erkek çocuk araştırmaya dâhil edilmiştir. Büyümenin değerlendirilmesi için boy uzunluğu ve ağırlık ölçüleri alınmış ve bireylerin beden kitle indeksleri hesaplanmıştır. Çocukların çalışma koşulları ve sosyoekonomik özelliklerine ilişkin bilgiler anket yöntemi kullanılarak toplanmıştır. Seküler eğilimleri ortaya koymak için, Barış Özener tarafından 1999 yılında alan çalışması tamamlanmış olan "Ankara'da Çeşitli İş Kollarında Çalışan Erkek Çocukların Somatotip Özellikleri" isimli yüksek lisans tezindeki veriler kullanılmış ve yirmi yıllık bir zaman diliminde (1999-2019) çalışan çocukların büyümelerinde gözlenen seküler eğilimler belirlenmeye çalışılmıştır.
Elde edilen bulgulara göre; çalışmayan çocukların, çalışan yaşıtlarına göre görece "daha iyi" yaşam koşullarına sahip oldukları gözlenmiştir. Çalışan çocuklar, çalışmayan akranlarından daha kısa ve daha düşük ağırlıktadır. Öte yandan 1999 yılından bu yana çalışan çocuklar hem vücut ağırlığı hem de boy uzunluğu yönünden olumlu eğilim sergilemektedir. Güncel büyüme referansları ile karşılaştırıldığında ise gerek çalışan, gerekse çalışmayan çocukların ortalama değerlerin gerisinde kaldıkları görülmektedir.
Sonuç olarak, yirmi yıllık süreçte erkek çırakların büyüme düzeylerinde pozitif yönde seküler eğilimin gözlendiği, bu eğilimin ise araştırmanın yürütüldüğü bölgelerdeki çalışma ve yaşam koşullarında gözlenen iyileşmelerden kaynaklandığı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Seküler eğilim, çalışan çocuk, çıraklık, büyüme ve gelişme, büyüme referansları

Abstract:
Employment of working children exists in our country and the rest of the world because of economic reasons and facts like population, urbanization, education, tradition, etc. Unfortunately, the children who are forced or had to work take place in a work-life that affects their process of physical, psychological, spiritual, and social progress. The starting point of our research is to search for answers to the facts that affect the growth and development of child workers.
This research aims to reveal how the physical development of apprentices working in different business lines in the industry changes secularly. The study was carried out in three Vocational Education Centers and five high schools in Ankara. A total of 1068 boys, 562 working and 506 unemployed, between the ages of 14-18 were included in the study. Height and weight measurements were taken to evaluate the growth and body mass indexes of the individuals were calculated. Information on the working conditions and socioeconomic characteristics of the children was recorded in the questionnaire. To reveal the secular trends, the data in the master's thesis titled "Characteristics Of Somatotype Of The Laboring Male Children In Ankara", whose fieldwork was completed in 1999 by Barış Özener, was used and the secular trends observed in the growth of working children over twenty years (1999-2019) were used. Attempts were made to identify trends. According to the findings obtained; It has been observed that unemployed children have relatively "better" living conditions than their working peers. Working boys are shorter and weigh less than their non-working peers. On the other hand, working boys since 1999 show a positive trend in terms of both day weight and height. When compared with current growth references, it is seen that both working and non-working boys lag behind the average values.
As a result, it is thought that a positive secular trend has been observed in the growth levels of male apprentices in the twenty years and this tendency is due to the improvements observed in the working and living conditions in the regions where the research was conducted.

Keywords: Secular trend, working children, apprenticeship, growth and development, growth references