Psikolojik stres ile kortikal yayılan depresyon uyarılma eşiği ilişkisi ve ilgili mekanizmaları
The relationship of psychological stress and cortical 
spreading depression induction threshold and its relevant mechanisms
Yazar: HALE YAPICI ESER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EMİNE EREN KOÇAK
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Nörolojik Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Adrenal korteks hormonları = Adrenal cortex hormones ; Depresyon = Depression ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Norepinefrin = Norepinephrine ; Stres = Stress

Özet:
Migren aurasının kortikal yayılan depresyon (KYD) ile ilişkili olduğu
bilinmektedir, bu nedenle KYD deney hayvanlarında migreni modellemek için
kullanılmaktadır. Migren, hem kronik stresle ilişkili olan depresyon ve anksiyete
bozuklukları gibi hastalıklarla sıklıkla eş tanı almakta hem de stres ile
tetiklenebilmektedir. Stresin bu etkilerine glukokortikoidler veya noradrenalin
aracılık edebilir. Bu çalışmada psikolojik stresin KYD uyarılma eşiği üzerine
etkisinin ve bu etkinin mekanizmalarının araştırılması amaçlanmıştır. Kortikal
yayılan depresyon eşiği, 0.05 M ile 0.15 M aralığındaki derişimlerde potasyum
klorür emdirilmiş pamukların 5 dakika ara ile frontal bölgede açılan kranial pencere
üzerine konulması ile saptanmıştır. Parietal bölgeye yerleştiren iki elektrot ile DC
potansiyel kaydı alınmıştır. Sıçana maruz bırakma, kısıtlayıcı stres ve kuyruktan
asma streslerinin 28 gün süre ile dönüşümlü olarak uygulandığı kronik stres
modelinde farelerin vücut ağırlığı kontrol grubuna göre anlamlı olarak azalmış,
adrenal bez ağırlığı ise artmıştır. Bu etkilere paralel olarak, kronik stres grubunda
KYD eşiği de düşmüştür. Kısıtlayıcı stres ile sıçana maruz bırakmanın birleştirilerek
uygulandığı akut stres modelinde de KYD eşiği azalmıştır ve bu etki en az 24 saat
sürmektedir. Akut stres öncesinde uygulanan ?2 adrenerjik reseptör antagonisti
yohimbin KYD eşiğindeki düşmeyi engellerken, ?2 adrenerjik reseptör agonisti
klonidin KYD eşiğini daha da düşürmüştür. ß adrenerjik reseptör blokörü
propranolol ve glukokortikoid reseptör antagonisti olan mifepriston ise akut stresin
KYD üzerine olan etkisini değiştirmemiştir. Bu bulgular akut stresin KYD eşiğini
düşürücü etkisine ? 2 adrenerjik reseptörlerin aracılık ettiğini göstermektedir.
Gelecek çalışmalarda adrenerjik sistemin etkisinin daha detaylı incelenmesi ve
kronik stresin KYD eşiği üzerine olan etkisinin mekanizmalarının araştırılması stresmigren
ilişkisinin anlaşılmasına önemli katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Migraine is suggested to be
linked to cortical spreading depression (CSD), thus CSD is used to model migraine
in experimental animals. Migraine is frequently comorbid with depression and
anxiety, two disorders that are associated with chronic stress; moreover migraine
headache can be triggered by stress. Glucocorticoids or noradrenaline can mediate
the effect of stress. In this study, we aimed to define the effects of psychological
stress on CSD induction threshold, and its relevant mechanisms. CSD induction
threshold was detected by placing a cotton ball soaked with increasing KCl
concentrations between 0.05 to 0.15 M on the dura with 5 minutes intervals. Two
electrodes were placed on the parietal bone in order to record DC potential. The body
weight of the mice that were exposed to the chronic stress model, a model consisting
of alternating stress paradigms of exposure to a rat, restraint stress and tail
suspension for 28 days, was significantly lower than the control group and their
adrenal tissue weight was significantly higher than controls. In parallel with the
physical effects of stress, CSD induction threshold was also significantly lower in the
chronic stress group. Acute stress, which was produced by combining restraint stress
with exposure to a rat for 1 hour, also significantly decreased CSD induction
threshold and this effect lasted at least for 24 hours. Injection of an ?2 adrenergic
receptor antagonist, yohimbin 30 minutes before the acute stress prevented the
decrease in the CSD threshold, whereas an ?2 adrenergic receptor agonist, clonidine
decreased the CSD threshold further. Propranolol, a ß adrenergic receptor blocker
and mifepristone, a glucocorticoid receptor antagonist, did not change the effect of
acute stress on CSD threshold. These findings suggest that the effect of acute stress
on CSD threshold is mediated by ?2 adrenergic receptors. The role of adrenergic
system in mediating the effects of acute stress on CSD threshold and the mechanism
of action of the effects of chronic stress on CSD threshold should be addressed by
further studies.