Sakaların menşei meselesi
The question of origin of the Sakas
Yazar: ONUR SAYIN
Danışman: PROF. DR. OSMAN YORULMAZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Orijin = Origin ; Sakalar = Sakas ; Türk tarihi = Turkish history ; İskitler = Skythians

Özet:
Türkistan merkezli olmak üzere Doğu Avrupa'dan Mançurya'ya, Güney Rusya'dan Hindistan'a kadar yayılan Sakalar, bu denli geniş coğrafyada çeşitli devletler kurarak varlıklarını asırlarca sürdürmüşlerdir. Konar göçer yaşam tarzları, savaşçılıkları gibi hususiyetleri üzerinden komşuları tarafından "Saka", "Shaka", "Sai", "İskit", "İşguzai", "İşgulu" gibi birçok farklı isimle kaydedilmişlerdir. Sakaların tarihinin birçok evresi gibi menşeileri hakkında da yeterli bilgi mevcut değildir. Sakaların kökenleri hususunda araştırmacılar tarafından Hint-Avrupa, Slav ve Ural-Altay görüşleri çerçevesinde menşei fikirleri ileri sürülmüşse de yapılan onca çalışmaya rağmen henüz bunlardan herhangi biri üzerinde ittifak sağlanabilmiş değildir. Konunun bu kadar tartışmalı olmasında kaynaklarda yeterli bilginin bulunmaması en temel etkendir. Ayrıca yapılan çalışmalarda, antik kaynaklardaki Sakaların kültür tarihine dair verilen bilgilerin yeteri kadar değerlendirilmemesi, karşıt düşüncelerin pek dikkate alınmaması ve ön kabullü yaklaşımlar nedeniyle Sakaların menşeileri konusu üzerinde yeteri kadar durulmamıştır. Bu durum ise çoğu zaman birbirlerini tekrarlayan eserlerin yazılmasına neden olmuştur.

Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmada Grek, Asur, Urartu, Latin, Pers, Çin ve Hint antik kaynaklarındaki kayıtlardan hareketle ve XVII. Yüzyılda Güney Rusya'da Sakalara dair ilk kurganların gün yüzüne çıkartılmasıyla başlayan ve günümüze kadar devam eden çalışmalardaki menşei tartışmaları ayrı ayrı ele alınarak incelenmiş ve Sakaların Hint-Avrupa ve Slavlık'tan ziyade Türk-Moğol ya da bu kültür dairesi içerisinde değerlendirilebileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Based in Turkestan; the Sakas spread from Eastern Europe to Manchuria, from Southern Russia to India, maintained their existence for centuries by establishing various states in such a wide geographical areas. Because of their nomadic lifestyle and warrior characteristics, they were recorded by their neighbors with many different names such as "Saka", "Shaka", "Sai", "Scythian", "Işguzai", "Işgulu". As in many periods in the history of Sakas, there is not enough information about their origins. The origin ideas of the Sakas have been put forward by researchers within the framework of Indo-European, Slavic and Ural-Altaic views, however despite whole studies, no consensus has been reached on any of them yet. The lack of sufficient information in the sources is the most basic factor in the fact that the issue is so controversial. In addition, due to the fact that the information given about the cultural history of the Sakas in the ancient sources havenot been adequately evaluated, and the opposing views have not been taken into consideration, and the pre-accepted approaches in the studies, the origin of the Sakas has not been sufficiently emphasized. This situation has often led to the writing of repetitive works.

In this study, has been prepared as a master's thesis, the origin discussions in the studies, which are based on the records in Greek, Assyrian, Urartian, Latin, Persian, Chinese and Indian ancient sources, and which started with the unearthing of the first kurgans of the Sakas in Southern Russia in the 17'th century and continue until today, have been examined separately, and concluded that Sakas can be evaluated within the Turkic-Mongolian or this culture rather than Indo-European and Slavonic.