Türkiye'nin angelica L. (apiaceae) cinsinin revizyonu
Revision of the genus angelica L. (apiaceae) in Turkey
Yazar: HÜSEYİN ONUR TUNCAY
Danışman: PROF. DR. EMİNE AKALIN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Botanik = Botany ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Angelica = Angelica ; Apiaceae = Apiaceae

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de doğal olarak bulunan Angelica L. cinsine ait taksonlar üzerine morfolojik, anatomik, palinolojik ve moleküler çalışmalar yürütülerek cinsin revizyonunun yapılması amaçlanmıştır. Arazi çalışmaları ve herbaryum incelemeleri ile taksonların coğrafi dağılımları ve tehlike kategorileri değerlendirilmiştir. Morfolojik, anatomik ve palinolojik çalışmalara ek olarak yürütülen moleküler analizlerde çekirdek DNA'sında yer alan tam ITS gen bölgesi dizileri kullanılarak taksonlar arasındaki filogenetik ilişki belirlenmiştir. Bu sonuçlar morfolojik ve anatomik incelemelerin bulgularıyla karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Tüm bu değerlendirmeler neticesinde, Angelica cinsine ait bazı taksonlar başka bir takson altında değerlendirilmiş, bazı taksonlar ise Xanthogalum Avé-Lall. cinsine taşınmıştır. A. archangelica L. türünün Türkiye'de yayılışının olmadığı tespit edilmiş ve bu nedenle Türkiye kayıtlarından çıkarılmıştır. Buna ek olarak A. sylvestris var. stenoptera taksonu A. sylvestris türü altında tür içi varyasyon olarak değerlendirilmiştir. Arazi çalışmaları sırasında yeni bir tür keşfedilmiş ve A. remotiserrata Tuncay & Akalın adı verilerek Türkiye florasına kazandırılmıştır. A. purpurascens (Avé-Lall.) Gilli sinonime indirgenmiş ve Xanthogalum cinsi altında ilk yayımlandığı haliyle X. purpurascens Avé-Lall. geçerli takson olarak kabul edilmiştir. Ayrıca, A. turcica Hamzaoğlu & Koç türü Xanthogalum cinsine taşınarak yeni kombinasyonu olan X. turcica (Hamzaoğlu & Koç) Tuncay & Akalın comb. nov. düzenlenmiştir. Angelica cinsi revizyonu kapsamında yapılan tüm bu değişiklikler ile Angelica cinsindeki eksiklikler tamamlanmış, hatalar giderilmiş ve Xanthogalum cinsi yeniden canlandırılmıştır. Angelica ve Xanthogalum türleri için detaylı tanımlar yapılarak teşhis anahtarı yeniden düzenlenmiştir. Cinslerin güncellenmiş tür sayıları Angelica için 2, Xanthogalum için 2 olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to carry out morphological, anatomical, palynological and molecular studies on the taxa within the genus Angelica in Turkey with the aim of revising the genus. The geographical distribution and threat categories of the taxa were evaluated through field studies and herbarium analyses. In addition to morphological, anatomical and palynological studies, the phylogenetic relationship between the taxa was determined by using the sequence data of the complete ITS gene region in the nrDNA in molecular analyses. These results were evaluated in comparison with the findings of morphological and anatomical examinations. As a result of all these evaluations, some taxa belonging to the genus Angelica were reclassified to other taxa and some taxa were transferred to the genus Xanthogalum. A. archangelica was found to have no distribution in Turkey and was therefore removed from the Turkish records. In addition, A. sylvestris var. stenoptera was considered as an intraspecific variation under the species A. sylvestris. A new species A. remotiserrata was discovered during field studies and added to the flora of Turkey. A. purpurascens was synonymised and X. purpurascens was accepted as a valid taxon under the genus Xanthogalum as it was first published. A. turcica was transferred to the genus Xanthogalum and the new combination was named X. turcica. Detailed descriptions have been provided for both Angelica and Xanthogalum species, and the identification key has been reorganised. The number of species in the genera has been updated to 2 for Angelica and 2 for Xanthogalum.