Bir altın cevherinde başlıca işlem parametrelerinin liç verimine etkilerinin incelenmesi
Investigations on the effects of main operating parameters on the leaching recovery for a gold ore
Yazar: SERKAN SARIKAYA
Danışman: DR. EREN CANER ORHAN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Siyanür ile liç işlemi, uzun yıllardır altın üretiminde yaygın olarak kullanılmaktadır. Son yıllarda Türkiye'de altın üretimi yapan birçok tesiste siyanür liçi uygulaması yapılmaktadır.
Siyanür liç yöntemlerinden biri olan ve yaygın olarak kullanılan tank liçi işleminde, altının çözünme kinetiğini; cevherin tane boyu, mineralojisi, serbestleşme boyu, pülp katı içeriği, çözeltideki serbest siyanür derişimi, çözünmüş oksijen derişimi, cevher içerisindeki diğer çözünebilir metaller, sülfür mineralleri, vb. etkilemektedir.
Altın üretim tesislerinde verimin mümkün olan en üst düzeyde tutulabilmesi amacıyla, serbest siyanür derişimi ve oksijen derişimi, çoğunlukla, altının çözünme tepkimesinin gerektirdiğinden oldukça yüksek (aşırı) molar oranlarda tutulmaktadır. Diğer taraftan, cevher mineralojisi müdahale edilebilir bir parametre olmamakla birlikte, rezervin farklı yerlerinde cevher özelliklerinin değişmesinden kaynaklanabilecek sıkıntıların en aza indirilmesi doğrultusunda belirli bir cevher harmanlama stratejisi kullanılabilmektedir. Dolayısıyla, çalışmakta olan bir tesiste, liç kinetiğini önemli ölçüde etkileyen cevher tane boyu ve pülp yüzde katısı parametreleri önemli işlem değişkenleri olarak öne çıkmaktadır.
Bu tez çalışması kapsamında, bir altın madeninin liç devresi beslemesinden alınan numuneler üzerinde yapılan deneysel çalışmalarda, tane boyu dağılımı, pülp katı içeriği ve başlangıç serbest siyanür derişimi parametrelerinin liç kinetiği üzerine etkileri incelenmiştir.
Deney sonuçları, besleme katı içeriğinin %45'ten %50'ye çıkarılması ile durma zamanının 48 saate çıkarılabileceğini ve bu durumda metal kazanım veriminde %0,5-1,0 aralığında artış elde edilebileceğini ortaya koymaktadır. Mevcut öğütme devresinde, liç besleme inceliğinin 66 µm'dan 37 µm'a düşürülmesi, metal kazanım veriminde %1,12 artış sağlayabilecektir. 


Anahtar Kelimeler: altın, liç, siyanür, siyanürleme, tank liçi, liç kinetiği

Abstract:
Cyanide leaching has been widely used in the recovery of gold for many years. In recent years, cyanide leaching has also been applied in many gold producing plants in Turkey.
In tank leaching, which is one of the widely used cyanidation methods, kinetics of gold dissolution is affected by; ore particle size, mineralogy, liberation size, percent solids of the slurry, free cyanide concentration, dissolved oxygen concentration, other soluble metals, sulfide minerals, etc.
In gold processing plants, in order to maintain as high gold recovery as possible, free cyanide concentration and dissolved oxygen concentration levels are kept at much higher (excess) molar ratios than the required molar balances. On the other hand, although ore mineralogy is not an adjustable parameter, particular ore blending strategies could be applied in order to minimize the issues arising from the ore variability. Therefore, in an operating plant, ore grind size and pulp solids content stand out as important process variables as they significantly affect the leaching kinetics.
In this thesis, the effects of particle size distribution, pulp solids content and initial free cyanide concentration on leaching kinetics are investigated with the experimental studies carried out on samples taken from the slurry feed of the leaching circuit of a gold mine. 
The experimental results show that, the retention time could be increased up to 48 hours by increasing the pulp solids content from 45% to 50%, and in this case 0,5-1,0% increase in metal recovery could be obtained. In the existing grinding circuit, decreasing the grind size of leach feed from 66 µm to 37 µm will provide 1,12% increase in metal recovery.


Keywords: gold, leaching, cyanide, cyanidation, tank leaching, leaching kinetics