Toplumsal cinsiyet, aile içi roller, Tanrı algısı, erken dönem uyumsuz şemalar ve kadının konumu (İran örneği)
Gender, domestic roles, God perception, ini̇ti̇al inconsi̇stent schema and the position of women (İran example)
Yazar: AYDA KARGAR
Danışman: PROF. DR. ÖZNUR ÖZDOĞAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışma kişilerin erken dönem uyumsuzluk şemalarının ve partnerleri ile uyumlarının Tanrı algısıyla ilişkili olup olmadığının tespit edilmesi ve açık uçlu sorularla aile-içi ilişkilerdeki uyuma ve sorunlara ilişkin olarak kişilerin düşüncelerinin ne kadar etkili olduğunun belirlenmesidir.
Araştırma evreni İran ülkesi, Doğu Azerbaycan bölgesi, Tebriz şehrinde ki 20 yaş üzeri 300 bireyi kapsamaktadır. Bu araştırma kapsamında Tanrı Algısı Ölçeği, Çiftler Uyum Ölçeği ve Young Şema Ölçekleri kullanılmıştır. Bu araştırmada elde edilen sonuçlara göre uyumsuz şemaların puanları cinsiyete göre farklılık göstermektedir, yani tüm değişkenlerinde erkeklerin kadınlara göre yüksek puan almaktadırlar. Ayrıca Katılımcıların yaşadıkları yere, sosyo-ekonomik düzeyine, anne babalarının eğitim düzeyine, eşlerinin eğitim düzeyine farklılık göstermektedir. Elde edilen diğer sonuç uyumsuz şemaların Tanrı algısı ile anlamlı bir ilişkisi olduğunun ortaya çıkmasıdır. Araştırmada evlilik uyum puanları ve bileşenleri cinsiyete, Anne babaların eğitim düzeyine, eşlerinin eğitim düzeyine göre farklılık göstermektedir. Ayrıca evlilik uyumu ve bileşenlerinin Tanrı algısı ile anlamlı bir ilişkisi vardır. Tanrı algısı puanları, katılımcıların babalarının eğitim düzeyine göre farklılık göstermektedir.
Niteliksel sorularda, elde edilen sonuçlar 300 katılımcıdan 150'sinin yeniden doğumda yeniden kadın, 135 kişi, yeniden erkek olmak istediğini 11 kişi yeniden doğuşta cinsiyet seçimini umursamadığını ve 4 tanesi bu soruya verecek cevabı olmadığını belirtmiştir. Soru iki için, elde edilen sonuçlar 234'ünün yaşadıkları toplumda kadın ve erkek arasında eşit çalışma fırsatı olmadığına inanmaktadır. Cinsiyet eşitliğiyle ilgili 175'i ise ailelerinde ve evliliklerinde cinsiyet eşitliğinin tamamen var olduğuna inandıkları belirtmiştir. Feminizmle ilgili 112 katılımcı buna inandığını belirtmiştir. 234 katılımcı kadınlarla ilgili düzenlenen etkinliklere katılmadığını belirtmiştir. 229 katılımcı kadınlardan beklentilerinin ev işleri ve çocuk yetiştirme olduğuna inanmaktadır. 213 katılımcı muta nikâhına karşı olduğunu belirtmiştir. Erkeklerin birden fazla karısı olmasına 274 katılımcı karşı olduğunu belirtmiştir. 162 katılımcı eşiyle arasında kültürel bir fark olmadığına inandığını belirtmiştir. 295 kişi aile ilişkilerinin samimi, arkadaş canlısı, destekleyici ve işbirlikçi olması gerektiğine inanmaktadır. Eşile iletişim konusunda 295 katılımcı aile ilişkilerinin samimi, arkadaş canlısı, destekleyici ve işbirlikçi olması gerektiğine inandığını belirtmiştir. 240 katılımcı eşlerin ilişkilerinde sadık olması belirtmiştir. Toplumun sadakatsizlik konusunda 259 kişi sadakatsizliğin kötü ve çirkin bir davranış olduğuna inanmaktadır. 220 katılımcı sınırlara sahip olmanın daha iyi olduğunu belirtmiştir. Katılımcıların 130'u evlilikte veya ailede sevgi, muhabbet ve ilginin sevgi göstergesi olduğuna inandığını belirtmiştir. Katılımcıların 91'i evlilikte anlaşmazlığın nedeninin tam tanışıklığın olmaması olduğuna inandığını belirtmiştir. 220 katılımcı aile içi şiddet denince aklına fiziksel şiddet geldiğini belirtmiştir. Katılımcıların 297'si düzeni sağlamak için aile bireylerine yönelik şiddete karşı olduğunu belirtmiştir. 230 katılımcı dinin kadın erkek arasındaki şiddete karşı olduğunu belirtmiştir. Katılımcıların 138'i eğitim düzeyinin şiddette rol oynadığını belirtmiştir. Tüm tablolardan elde edilen anlamlılık düzeyine (p=0,001) göre kişilerin nitel sorulara verdikleri yanıtlardaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu söylenebilir.
Anahtar Sözcükler: Toplumsal cinsiyet, Aile, Kadının konumu, Tanrı Algısı, Erken Dönem Uyumsuz Şemalar

Abstract:
This study aims to determine whether people's early incompatibility schemas and their compatibility with their partners are related to their perception of God, and to determine how effective people's thoughts are effective regarding harmony and problems in family relationships with open-ended questions.
The population of the study covers 300 individuals over the age of 20 in the city of Tabriz, East Azerbaijan region, Iran. Within the scope of this research, God Perception Scale, Couples Adjustment Scale and Young Schema Scales were used. According to the results obtained in this study, the scores of maladaptive schemes differ according to gender, that is, men score higher than women in all variables. In addition, it differs according to the place where the participants live, their socio-economic level, the education level of their parents, and the education level of their spouses. The other result is that incompatible schemas have a significant relationship with the perception of God. In the study, marital adjustment scores and components differ according to gender, the
education level of the parents, and the education level of their spouses. In addition, marital harmony and its components have a significant relationship with the perception of God. God perception scores differ according to the education level of the fathers of the participants.
In the qualitative questions, the results obtained were that 150 out of 300 participants wanted to be a woman again at rebirth, 135 people wanted to be a man again at rebirth, 11 people did not care about gender selection at rebirth, and 4 of them did not have an answer to this question. For question two, the results obtained indicate that 234 believe that there is no equal opportunity to work between men and women in the society in which they live. Regarding gender equality, 175 stated that they believed that gender equality existed completely in their families and marriages. Regarding feminism, 112 respondents stated that they believed in it. 234 participants stated that they did not participate in activities related to women. 229 respondents believe that their expectations from women are housework and child-rearing. 213 respondents stated that they were against muta marriage. 274 participants stated that they were against men having more than one wife. 162 participants stated that they believed that there was no cultural difference between them and their spouses. 295 people believe that family relationships should be sincere, friendly, supportive and cooperative. Regarding communication with the spouse, 295 participants stated that they believe that family relationships should be sincere, friendly, supportive and cooperative. 240 respondents stated that spouses should be faithful in their relationships. Society's issue of infidelity 259 people believe that infidelity is a bad and ugly behavior. 220 respondents indicated that it is better to have limits. 130 of the participants stated that they believe that love, affection and care in marriage or family are signs of love. 91 of the participants stated that they believe that the reason for marital disagreement is the lack of full acquaintance. 220 participants stated that when they think of domestic violence, they think of physical violence. 297 of the participants stated that they were against violence against family members in order to maintain order. 230 respondents stated that religion is against violence between men and women. 138 of the participants stated that the level of education played a role in the violence. According to the significance level obtained from all tables (p = 0.001), it can be said that the difference in the answers given by the people to the qualitative questions is statistically significant.
Keywords: Gender, Family, Position of women, Perception of God, Initial Inconsistent Schema