Türk devletlerinde görsel sanatlar öğretmen adaylarının milli değerler öğretimine yönelik tutumlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi
Comparative study of visual arts teacher candidates attitudes towards teaching national values in Turkish states
Yazar: ÇAĞATAY ATLI
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ELMAS
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Değerler eğitimi = Values education ; Resim iş eğitimi = Paint education

Özet:
Bu araştırma, Türk devletlerinde görsel sanatlar öğretmen adaylarının milli değerler öğretimine yönelik tutumlarını karşılaştırmalı olarak incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma evrenini, 2022-2023 eğitim öğretim yılında Türk devletleri ve Türkiye'deki üniversiteler oluşturmaktadır. Küme örnekleme tekniğinde bulunan kümeler tabakalı örnekleme yoluyla seçilmiştir. Araştırma, Türk devletlerinde 123 kişi (Türkiye-Gazi Üniversitesi, Azerbaycan-Devlet Pedagoji Üniversitesi, Kırgızistan-Manas Üniversitesi, Kazakistan-Ahmet Yesevi Üniversitesi, Kuzey Kıbrıs-Yakın Doğu Üniversitesi) ve Türkiye'nin 7 farklı coğrafi bölgesinden 198 kişi olmak üzere (Ankara-Gazi Üniversitesi, Erzurum-Atatürk Üniversitesi, Urfa-Harran Üniversitesi, İstanbul-Marmara Üniversitesi, İzmir-Dokuz Eylül Üniversitesi, Samsun-On Dokuz Mayıs Üniversitesi, Burdur-Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi) toplamda 321 son sınıf görsel sanatlar öğretmen adayları ile gerçekleştirilmiştir. Nicel veriler, Milli Değerlerin Öğretimine Yönelik Tutum Ölçeği (MDÖTÖ) ile toplanmıştır. Çalışmaya ait analizler SPSS IBM 24.0 paket veri programı ile yapılmıştır. Verilerin analizinde önce veriler ölçek geliştirme makalesinde belirtildiği gibi maddeler ters kodlanmıştır. Veriler ölçek toplam ve iki alt boyutta puanlar toplanarak analiz yapılmıştır. Verilerin normallik varsayımları Kolmogorov Smirnov testi ile değerlendirilmiş ölçek toplam puanın normal dağılım gösterdiği ancak alt boyutların normal dağılım göstermediği tespit edilmiştir. Normal dağılım gösteren veriler için ikili gruplarda T testi 2' den fazla olan gruplarda Anova testi yapılmıştır. Non parametrik testlerde ikili gruplar için Mann Whitney U, ikiden fazla grup karşılaştırmalarında Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Yaş değişkeni ile ölçek toplam ve alt boyutlarına korelasyon yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda, milli değerlerin öğretimine yönelik tutum puanlarının önemseme, değerli bulma alt boyutunda ve genel toplam skorlarında Türk devletleri ortalamaları arasında anlamlı fark görülmüştür. Görsel sanatlar öğretmen adaylarının baba eğitim durumunda anlamlı bir fark görülürken diğer demografik özelliklerde anlamlı fark gözlenmemiştir. Yaş değişkeninde Milli değerleri öğretimini önemseme, değerli bulma alt boyutunda ve toplam skor arasında pozitif yönlü, anlamlı zayıf bir ilişki vardır.  Türkiye'deki üniversitelerde önemseme alt boyutunda anlamlı bir fark görülmezken değerli bulma alt boyutunda ve toplam skorlarda anlamlı bir fark görülmüştür. Demografik özelliklerinde anlamlı bir fark görülmemiştir. Yaş değişkeninde Milli değerlerin öğretimini değerli bulma alt boyutunda ve toplam skor arasında pozitif yönlü, anlamlı zayıf bir ilişki görülmüştür. Tutumların davranış değil, davranışı hazırlayan yapılar olduğu dikkate alındığında öğrencilerin duyuşsal becerilerinin bu anlamda oldukça yüksek olduğu söylenebilir. Milli değerler öğretimde, görsel sanatlar öğretmenlerinin rolü yadsınamaz bir öneme sahiptir. Görsel sanatlar öğretmen adaylarının konuya ilişkin farkındalıkları meslek yıllarında değil hazırlık eğitimleri sırasında lisans programları düzenlenerek konu ile ilgili farkındalık artırılabilir.

Abstract:
This research was conducted to comparatively examine the attitudes of visual arts teacher candidates in Turkish states towards teaching national values. The research population consists of Turkic states and universities in Turkey in the 2022-2023 academic year. Clusters in the cluster sampling technique were selected through stratified sampling. The research included 123 people from Turkish states (Turkey-Gazi University, Azerbaijan-State Pedagogical University, Kyrgyzstan-Manas University, Kazakhstan-Ahmet Yesevi University, Northern Cyprus-Near East University) and 198 people from 7 different geographical regions of Turkey (Ankara). -Gazi University, Erzurum-Atatürk University, Urfa-Harran University, Istanbul-Marmara University, Izmir-Dokuz Eylül University, Samsun-On Dokuz Mayıs University, Burdur-Mehmet Akif Ersoy University) with a total of 321 senior visual arts teacher candidates. The research was conducted with a total of 321 senior visual arts teacher candidates, 123 of whom were from Turkic States (Turkey-Gazi University, Azerbaijan-State Pedagogical University, Kyrgyzstan-Manas University, Kazakhstan-Ahmet Yesevi University, Northern Cyprus-Near East University) and 198 of whom from 7 different geographical regions of Turkey (Ankara-Gazi University, Erzurum-Atatürk University, Urfa-Harran University, Istanbul-Marmara University, Izmir-Dokuz Eylül University, Samsun-On Dokuz Mayıs University, Burdur-Mehmet Akif Ersoy University). Quantitative data were collected with the Attitude Scale Towards Teaching National Values (ASTTNV). The data in the study were analysed with SPSS IBM 24.0 package data program. Before analysing the data, the items were reverse coded as stated in the scale development article. Data were analyzed by summing the total scale and the scores in the two subscales, and the normality assumptions of the data were evaluated with the Kolmogorov Smirnov test. It was determined that the total score of the scale showed a normal distribution, but the sub-dimensions did not show a normal distribution. For normally distributed data, Anova test was performed in groups with more than 2 T-tests in paired groups. In non-parametric tests, Mann Whitney U test was used for paired groups and Kruskal Wallis test was used for comparisons of more than two groups. A correlation was made between the age variable and the total and sub-dimensions of the scale. As a result of the research, a significant difference was observed between the averages of Turkic states in the sub-dimensions of caring, finding it valuable, and overall total scores of attitude scores towards teaching national values. While there was a significant difference in the father's educational status of visual arts teacher candidates, no significant difference was observed in other demographic characteristics. In the age variable, there is a positive, significant and weak relationship between the sub-dimension of caring about teaching national values and finding it valuable and the total score. While there was no significant difference in the caring sub-dimension in universities in Turkey, there was a significant difference in the valuable sub-dimension and total scores. No significant difference was observed in demographic characteristics. In the age variable, a positive, significant and weak relationship was observed between the sub-dimension of finding teaching national values valuable and the total score. Considering that attitudes are not behaviours, but structures which prepare behaviour, it can be said that students' affective skills are quite high in this sense. The role of visual arts teachers in teaching national values is of undeniable importance. Awareness of visual arts teacher candidates on the subject can be increased by organizing undergraduate programs during their preparatory education rather than during their professional years.