Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların diyet kalitesi ve çeşitliliği ile gastrointestinal sistem problemlerinin ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of diet quality - diversity, and gastrointestinal system problems - quality of life of children with autism spectrum disorder
Yazar: YAREN SAĞLAM ŞAHİNOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE BAKIRHAN
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Otizm spektrum bozukluğunda (OSB) sosyal iletişim ve etkileşimin yetersizliği, kısıtlı ve tekrarlayıcı davranışların beraberinde besin takıntısı, besin neofobisi gibi beslenme sorunları, besin ögesi yetersizlikleri ve sağlıksız beslenme davranışları görülebilmektedir. Bu çalışma OSB'li çocukların diyet çeşitlilikleri, diyet kaliteleri yaşam kaliteleri, beslenme sorunları, gastrointestinal sistem sorunları ve bunların birbiriyle ilişkisini incelemek amacıyla Haziran 2021- Haziran 2022 tarihleri arasında 50 OSB'li çocuk ve 50 sağlıklı çocuk ile özel bir kurum ve devlet kurumunda yürütülmüştür. Ailelere anket yapılmış, çocukların 2 gün hafta içi, 1 gün hafta sonu olacak şekilde besin tüketim kayıtları alınmıştır. Çocukların diyet kalitelerinin değerlendirilmesinde Sağlıklı Yeme İndeksi-2015 (HEI-15), tüketilen besin gruplarının incelenmesiyle Besin Çeşitliliği Skoru (DDS), yaşam kalitelerinin değerlendirilmesinde fiziksel, duygusal, sosyal ve okul işlevselliğinin sorgulandığı Çocuklar için Yaşam Kalitesi Ölçeği (PedsQL) ve OSB'li çocukların öğün sırasındaki davranışlarını ve beslenme sorunlarını incelemek amacıyla Otizm Öğün Davranış Kısa Ölçeği (BAMBI) kullanılmıştır. Yapılan istatiksel analiz sonucunda OSB'li çocukların uyku süresi daha kısa (9,21±1,55 ve 9,28±1,13) BKİ Z skoru daha düşük (0,35±0,90 ve 1,03±1,44), probiyotik, çinko, kalsiyum, demir, B12 takviyesi kullanımları daha yüksek, yaşam kaliteleri (PedsQL toplam puanı 5-7 yaş=49,01±5,94 ve 89,01±13,24, 8-12 yaş= 47,13±7,59 ve 86,90±14,07) ve diyet kaliteleri daha düşük (HEI-2015 puanı 73,86±3,92 ve 71,50±4,11) bulunmuştur (p<0.05). OSB'li çocuklarda gastrointestinal sistem sorunlarının, besin reddi, besin neofobisi, besin takıntılılığı ve hızlı yeme durumunun sağlıklı çocuklara kıyasla daha fazla gözlendiği saptanmıştır (p<0.05). Sonuç olarak OSB'li çocukların büyüme eğrileri, diyet kaliteleri ve diyet çeşitlilikleri, yaşam kaliteleri, beslenme ve GİS sorunları sağlık profesyonelleri tarafından titizlikle takip edilmeli ve bireye özgü beslenme stratejileri geliştirilmelidir.

Abstract:
Inadequacy of social communication and interaction and limited repetitive movements in autism spectrum disorder, as well as the high amount of fixed, obsessive routines, bring along food obsession/neophobia and generally unbalanced nutrition. Gastrointestinal system problems are seen frequently in individuals with autism due to the diversity of intestinal flora and high intestinal permeability. Since nutrition and the gastrointestinal system health is very effective in the growth and development of the person; for children with autism comfort with daily life, diet variety, GIS problems, and quality of life were examined. The families of 50 children with autism and 50 healthy children were included in the study. The survey was conducted with families, and food consumption records of the children were taken for two days on weekdays and one day on weekends. The Healthy Eating Index-2015 (HEI-2015) was used to evaluate the dietary quality of children, the Nutrient Diversity Score (DDS) by examining the food groups consumed, the Quality of Life Scale for Children (PedsQL), which questioned the physical, emotional, social and school functionality appropriate to age groups, and the meals of children with autism. The Autism Meal Behavior Brief (BAMBI) was used to examine behavior and nutritional problems during pregnancy. As a result of the statistical analysis, children with autism had a lower BMI Z score(0,35±0,90 and 1,03±1,44), sleep time (9,21±1,55 and 9,28±1,13),  higher use of probiotics, zinc, calcium, iron, B12 supplements, and lower HEI-2015 scores and PedsQL scores (total score 5-7 ages=49,01±5,94 and 89,01±13,24, 8-12 ages= 47,13±7,59 and 86,90±14,07) (p<0.05). It was found that nutrition and gastrointestinal system problems, food rejection, food neophobia, food obsession, and fast eating were more common in children with autism compared to healthy children (p<0.05). As a result, the growth curves of children with autism, the presence of nutrition, and GIS problems should be carefully monitored by health professionals, and personalized nutritional support should be given in the case of necessity.