Babaların bilinçli farkındalık düzeyleri ile çocukların duygusal zekâ düzeylerinin incelenmesi
Examination of father's mindful parenting levels and children's emotional intelligence levels
Yazar: KOMILA ALIMOVA
Danışman: PROF. DR. AYNUR BÜTÜN AYHAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Babaların yargıdan uzak olmaları, çocuklarını farkındalık içerisinde yetiştirmeleri, çocuklarına karşı daha merhametli davranmaları, çocukların fiziksel, duygusal ihtiyaçlarının farkında olmaları literatürde ebeveyn stili olarak değerlendirilen ebeveynlikte bilinçli farkındalık kavramı ile açıklanmaktadır. Çocukların ilgi ve ihtiyaçlarına yoğunlaşan, çocuğu yargılamadan dinleyen ve çocukların duygusal dünyasını anlayan ve bu yönde farkındalığa sahip ebeveynler çocuklarıyla daha güçlü ilişki kurdukları, çocuklarının duygusal zekâ düzeylerine olumlu katkı sağladıkları vurgulanmaktadır. Literatürde ebeveynlerin farkındalık düzeylerini inceleyen çalışmaların genellikle anneler üzerinde yoğunlaşması ve babalar ile yapılan çalışmaların sınırlı olması; çocukların farkındalık içerisinde yetiştirilmesi, çocukların duygularına kulak verilmesi çocukların duygusal zekâ düzeylerine olumlu katkı sağlayacağı düşüncesinden yola çıkarak bu çalışma babaların bilinçli farkındalık düzeyleri ile çocukların duygusal zekâ düzeylerini incelemek amacıyla düzenlenmiştir. Araştırma, 2023-2024 eğitim-öğretim yılının ikinci yarıyılında Nisan-Mayıs ayları Ankara il merkezinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı ilkokul ve ortaokulda eğitim gören 8-12 yaş aralığındaki  458 çocuk ve 458 baba ile gerçekleşmiştir. Araştırmada baba ve çocuklara dair sosyo-demografik özellikleri belirlemek adına araştırmacı tarafından hazırlanan "Genel Bilgi Formu", çocukların duygusal zekâ düzeylerini belirlemek için Mavroveli vd.(2008) tarafından geliştirilmiş olup Türkçe'ye uyarlama çalışması Beyazıt vd. (2020) tarafından yapılan ''Sürekli Duygusal Zekâ Ölçeği -Çocuk Formu (TEIQue-CF)", babaların bilinçli farkındalık düzeylerini belirlemek adına McCaffrey, vd.(2017) tarafından geliştirilen Türkçe'ye uyarlama çalışmasının Aslan  Gördesli vd. (2018)  tarafından yapılan "Ebeveynlikte Bilinçli Farkındalık Ölçeği (MIPQ)" kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde istatistik programı kullanılmıştır. Araştırma sonucunda babanın ebeveynlikte bilinçli farkındalık düzeyi ile çocuğun duygusal zekâ düzeyi arasında istatistiksel açıdan pozitif yönlü zayıf düzeyde anlamlı ilişki tespit edilmiştir ve babanın  ebeveynlikte bilinçli farkındalık düzeyinin çocuğun duygusal zekâ düzeyini anlamlı düzeyde yordadığı saptanmıştır. Çocukların duygusal zekâ düzeyini etkileyen etmenlerin baba öğrenim düzeyi, aile tipi, ailedeki çocuk sayısı, baba-çocuk ilişkisi, babanın ebeveynlik eğitimi alma durumu, babanın eşi ile çocuk yetiştirme sorumluluğunu paylaşma, ebeveyn tutumu, babanın eş ile iletişim düzeyi ayrıca babanın ebeveynlikte bilinçli farkındalık düzeyinin ailenin algıladığı sosyoekonomik düzeyi ile ebeveynlik eğitimine katılım düzeyinden farklılaştığı sonucuna varılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular alanda yapılan çalışmalar ışığında tartışılmıştır ve uzmanlara, araştırmacılara öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The concept of mindful  parenting considered a parenting style in the literature, is explained by the fact that fathers are free from judgment, raise their children with awareness, act more compassionately towards their children, and are aware of their physical and emotional needs. It is emphasized that parents should focus on the interests and needs of their children, listen to children without judgment, understand children's emotional world, and have awareness in this direction to establish stronger relationships with their children and contribute positively to their children's emotional intelligence levels. In the literature, studies examining mindful parenting levels are generally focused on mothers, and studies with fathers are limited; based on the idea that raising children with awareness and listening to children's emotions will contribute positively to children's emotional intelligence levels, this study was organized to examine fathers' mindful parenting levels and children emotional intelligence levels. The study was conducted with 458 children between the ages of 8-12 studying in primary and secondary schools affiliated with the Ministry of National Education in the provincial center of Ankara in April-May in the spring semester of the 2023-2024 academic year  and 458 fathers. In the study, the "General Information Form" prepared by the researcher to determine the sociodemographic characteristics of fathers and children, the "Trait Emotional İntelligence Questionnaire-Child Form (TEIQue-CF)" developed by Mavroveli et al. (2008) to determine the emotional intelligence levels of children and adapted to Turkish by Beyazıt et al. (2020), and the "Mindfulness in Parenting Questionnaire (MIPQ)" developed by McCaffrey, Reitman, and Black in 2017 and adapted into Turkish by Aslan Gördesli et al. (2018) to determine the fathers' mindful parenting levels were used. The statistical program was used to analyze the data obtained. As a result of the research, a statistically significant positive weak relationship was found between fathers' mindful parenting levels and children's emotional intelligence levels, and it was determined that fathers' mindful parenting levels significantly predicted the child's emotional intelligence levels. It was concluded that the factors affecting children's emotional intelligence level are the father's level of education, family type, number of children in the family, father-child relationship, father's parenting education, father's sharing the responsibility of raising children with his spouse, parental attitude, father's communication level with his spouse, and fathers' mindful parenting levels differs from the socioeconomic level perceived by the family and the level of participation in parenting education. The findings obtained from the study were discussed in the light of the studies conducted in the field and recommendations were presented to experts and researchers.