Hoca Kadri Nâsıh hayatı ve eserleri
The life and works of Hodja Kadri Nâsih
Yazar: DİLEK KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. İLYAS ÇELEBİ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Bibliyografya = Bibliography

Özet:
Jöntürklerin en önemli şahsiyetlerinden biri olan Hoca Kadri Nâsıh'ın hayatı,eserleri ve görüşlerinin incelendiği bu çalışmanın birinci bölümünde Hoca Kadri'ninhayatı ve eserleri, ikinci bölümde ise görüşleri ele alınarak açıklanmaya çalışılmıştır.Eserlerinde yer alan kelâmî görüşlerini incelendiğinde Abdulhamid'i meşrû halîfekabul etmediği anlaşılan Hoca Kadri'nin, bulunduğu dönemdeki siyasî düşünceninetkilerini yansıttığı görülmektedir. Osmanlı halîfesi sıfatına sahip bulunan II.Abdulhamid'in halîfeliğini gayr-ı meşrû ilân etmektedir. Zira o da diğer Jöntürkler gibiAbdulhamid'in tahtından indirilmesinin gerektiğine, istibdad yönetiminin sona erdirilerekmeşrutiyetin ilân edilmesiyle devletin içinde bulunduğu kötü durumdan kurtulacağınainanmaktadır. Kendi döneminde imâmetten bahseden hadis kitaplarının tedavüldenkaldırılmasını tenkit eden Hoca Kadri, kitaplara uygulanmakta olan sansürü deeleştirmektedir. Meşrûtiyet ve şûra kavramlarının önemine de değinen Hoca Kadri,seçimle iş başına gelecek milletvekillerinden oluşan bir parlamentoya ihtiyaç olduğunuve padişahın Kanun-i Esasî'yi bir an önce ilân etmesi gerektiğini belirtmektedir.Ulûhiyet, İman-amel birlikteliği, irade, kader, Allah'ın Âhirette görülecek olması, şefaatgibi önemli kelâmî meselelerde Mu'tezile'nin görüşünü benimsediği açıkça görülmekteolan Hoca Kadri, Mu'tezile'nin görüşünü Ehl-i Sünnet'le mukayese ederek vermektedir.Hoca Kadri, iman-amel, küfür, kaza ve kader, halku'l-Kur'an, büyük günah, zulüm, helâlrızık, Ru'yetullâh, Allah'ın ve kulların fiilleri gibi mühim meselelerin halledilerek,Kur'an-ı Kerim'in faydalı bir şekilde tefsir edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Eğitimöğretim,kadın hakları gibi meselelerde dinin gelişime engel olmadığını belirtmektedir

Abstract:
In the first part of this thesis, the life and work of Hodja Kadri Nasıh, one of themost important figures of the Young Turks, are presented, and in the second part hisviews are discussed. When the Islamic theological views in his works are studied, it isrevealed that Hodja Kadri did not admit to Abdulhamid II as being a legitimate caliph,and these views are a reflection of the effects of the political thinking at the time. Hedeclared Abdulhamid?s title of Ottoman caliph to be illegitimate because, like the otherYoung Turks, he too believed that Abdulhamid had to be dethroned. He believed thenation would get out of its current situation by ending the tyranny and declaring aconstitutional monarchy. Hodja Kadri was critical of the withdrawal from circulationduring his time of the hadith books, which discuss imamate, and of their censorship.Hodja Kadri mentioned the importance of the concepts of Constitutional Monarchy andCouncil, and the necessity of a parliament consisting of members acceding by election,and that the Sultan needed to establish a Constitution as soon as possible. He openlyadopted Mu?tezile?s views about some significant Islamic issues like Divinity,togetherness of faith and deed, willpower, the revelation of Allah in life to come, andintercession; and he gave Mu?tezile?s views by comparing them with Ehl-i Sünnet (thefollowers of the Prophet Mohammed who are guided by the Koran and the Sunna). Hestated that the Koran should be interpreted in a useful way by solving the significantissues like faith and deed, blasphemy, administration of justice and destiny, halku?l-Kur?an (the intellectual dispute between those who believe the Koran was created and thethose who reject this belief) , mortal sin, cruelty, permissible livelihood, Ru?yetullâh(revelation of Allah), and the deeds of Allah and mortals. He stated that religion does notprevent development in issues like education, schooling and women rights.