Gebelerde sağlık okuryazarlığı ile prenatal emzirme öz yeterliliği arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between health literacy and prenatal breastfeeding self-efficacy in pregnant women
Yazar: FATMA AKIN
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ALTUNTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Çalışmamızda hastanemiz gebe polikliniklerine başvuran hastaların sağlık okuryazarlığı ile doğum öncesi emzirme öz yeterliliği arasındaki olası ilişkiyi değerlendirmeyi amaçladık. Çalışmamızın gebelerde emzirmeye yönelimin artırılması ve bebeklerin beslenme sorunlarının azaltılmasına katkı sağlayabileceğini düşünmekteyiz.
Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi gebe polikliniklerine 01.09.2023-01.12.2023 tarihleri arasında başvuran 18 yaş ve üzeri, dahil edilme kriterlerini karşılayan 350 gebe çalışmaya alınmıştır. Katılımcılara Türkçe geçerlilik ve güvenilirlikleri yapılmış Prenatal Emzirme Öz Yeterlilik Ölçeği, Sağlık Okuryazarlığı-Kısa Formu ve tarafımızca oluşturulmuş Sosyodemografik Bilgi Formu yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. İstatistiksel anlamlılık, p<0,05 olarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan olguların ortalama yaşı 28,19±5,54 olarak bulunmuştur (dağılım, 18-43 yaş). Gebelik sayısı 1 ile 10 arasında değişmekte olup, ortalama gebelik sayısı 2,28±1,39 olarak saptanmıştır. Katılımcıların Prenatal Emzirme Öz Yeterlilik Ölçeğinden aldıkları toplam puan 40 ile 100 arasında değişmekte olup; ortalama puan 75,75±13,91'dir. Katılımcıların Sağlık Okuryazarlığı Ölçeğinden aldıkları toplam puan 2,8 ile 50 arasında değişmekte olup; ortalama puan 28,58±11,76'dir. Olguların Prenatal Emzirme Öz Yeterlilik Ölçek puanı ile Sağlık Okuryazarlığı Ölçek puanı arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak güçlü düzeyde anlamlı ilişki saptanmıştır (r=0,729; p=0,001; p<0,01). Gebelerin eğitim durumu, mesleği, gelir düzeyi, gebelik boyunca düzenli sağlık kontrollerine gelme durumu, anne sütü ve emzirme konusunda bilgilendirilme durumu, eşlerinin eğitim düzeyi hem Prenatal Emzirme Öz Yeterlilik Ölçeği hem de Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puanlarıyla istatistiksel olarak anlamlı ilişki göstermektedir.
Sonuç: Annelerin bebeklerini besleme yöntemlerine ilişkin kararlarını gebelikte aldığı düşünüldüğünde prenatal dönemde emzirme öz yeterliliğini arttırmak hedeflenmelidir. Gebelerin aile sağlığı merkezlerine başvurusunda gebe takibinde önemli rol üstlenen aile hekimlerinin doğru ve etkin yönlendirmesiyle ilk olarak sağlık okuryazarlığı düzeyinin arttırılarak bu sayede emzirme öz yeterlilik düzeylerine katkı sağlanması anne ve bebek sağlığı açısından oldukça önem arz etmektedir.
Anahtar kelimeler: Aile Hekimliği, Emzirme Öz Yeterliliği, Gebelik, Sağlık Okuryazarlığı

Abstract:
Objective: In our study, we aimed to evaluate the possible relationship between health literacy and prenatal breastfeeding self-efficacy of patients who applied to our hospital's pregnancy clinics. We believe that our study could contribute to increasing the inclination towards breastfeeding and reducing infant nutrition issues among pregnant women.
Material and Method: 350 pregnant women aged 18 and over who applied to the pregnancy clinics of Health Sciences University Istanbul Bagcilar Training and Research Hospital between 01.09.2023 and 01.12.2023 and who met the inclusion criteria were included in the study. The Prenatal Breastfeeding Self-Efficacy Scale, Health Literacy-Short Form and Sociodemographic Information Form developed by us were applied to the participants using the face-to-face interview technique, whose validity and reliability were performed in Turkish. Statistical significance was evaluated as p<0.05.
Results: The average age of participants was 28.19±5.54 years (range: 18-43 years). The number of pregnancies ranged from 1 to 10, with an average of 2.28±1.39 pregnancies. Total scores on the Prenatal Breastfeeding Self-Efficacy Scale ranged from 40 to 100, with an average score of 75.75±13.91. Scores on the Health Literacy Scale ranged from 2.8 to 50, with an average score of 28.58±11.76. A statistically significant positive correlation was found between the Prenatal Breastfeeding Self-Efficacy Scale score and the Health Literacy Scale score (r=0.729; p=0.001; p<0.01). The pregnant women's education status, occupation, income level, regular health check-ups during pregnancy, information about breast milk and breastfeeding, and the education level of their spouses show statistically significant relationship with both the Prenatal Breastfeeding Self-Efficacy Scale and the Health Literacy Scale scores.
Conclusion: Since mothers make decisions regarding infant feeding methods during pregnancy, increasing breastfeeding self-efficacy during the prenatal period should be a primary objective. It is crucial that family physicians, who play a significant role in prenatal care at family health centers, provide accurate and effective guidance. By first enhancing health literacy levels, this can subsequently contribute to improving breastfeeding self-efficacy. This approach is of great importance for both maternal and infant health.
Keywords: Breastfeeding Self Efficacy, Family Practice, Health Literacy, Pregnancy