Doğu Akdeniz bölgesi'nde turunçgillerde yaprak kırışıklığı ve deformasyonlarına neden olan virüs hastalıklarının mevcut durumlarının serolojik ve moleküler yöntemler ile belirlenmesi
Detection of the situation of virus diseases causing leaf curling and deformation on citrus by serological and molecular techniqus in East Mediterranean region
Yazar: ALİ GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. SAADETTİN BALOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Turunçgiller, Dünyada ve Türkiye'de yetiştiriciliği yapılan, iç tüketim ve dış ticaret açısından oldukça önemli meyve gruplarından biridir. Turunçgillerin üretimini kısıtlayan önemli hastalık gruplarından biri olan, virüs ve benzeri etmenler ayrı bir öneme sahiptir. Adana ve Mersin illerinde yetiştirilen değişik tür ve çeşitten turunçgillerde yapraklarda kırışıklık ve deformasyonlara neden olan ve birbirine çok benzer belirtiler oluşturduğu rapor edilen virüslerin (CTLV, CLRV, CCDV, CYVCV, OLV-1, CVV, CPsV) topluca ve aynı çalışma kapsamında belirlenmesi, neden oldukları belirti tablolarının ortaya konması, birbirleri arasındaki ilişkilerin saptanması ve kırışıklık-deformasyon belirtilerine neden olan virüs veya izolatlar ile belirti oluşum ilişkilerinin araştırılması amacıyla bu çalışma yapılmıştır. 
Yapılan sörvey çalışmalarında toplanan örnekler antiserumu mevcut olan virüslere karşı, DAS-ELISA ve tüm örnekler moleküler yöntemlerden Polimeraz Zincir Reaksiyonu (PZR) ile testlenmiştir. Çalışmada yürütülen biyolojik, serolojik ve moleküler yöntemler sonucunda toplanan örneklerde Citrus chlorotic dwarf associated virus (CCDaV) ve Citrus yellow vein clearing virus (CYVCV) saptanırken yaprak kırışıklık nedeni olan ve daha önce rapor edilen diğer virüslere rastlanmamıştır. Bulaşık olduğu saptanan örnekler biyolojik yöntemlerden kabuk aşısı yoluyla test bitkilerine aşılanmış ve belirti gelişimi gözlenmiştir. Çalışmada örneklere ait PZR ürünlerinin DNA dizilimleri elde edilmiş, DNA dizilerine dayalı olarak yapılan filogenetik analizler sonucunda, Türkiye'de saptanan CCDaV ve CYVCV'lerinin dünyada bulunan diğer izolatları ile akrabalık dereceleri de ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler: Turunçgiller, Virüs, Yaprak kırışıklığı, PZR, Filogenetik,

Abstract:
Citrus, farming in the world and Turkey, is one of the important fruits group in terms of domestic consumption and foreign trade. Virus and virus-like agent, an important group of diseases, restricting the production on citrus has significant importation. This research has been performed to search existence of CTLV, CLRV, CCDV, CYVCV, OLV-1, CVV, CPsV cause symptom of leaf curling, deformation and vein clearing on citrus producing in Adana and Mersin provinces.  
In the surveys, all samples collected have been tested by ELISA against to virus which is exist of antisera, and Polymerase Chain Reaction (PCR) against to virus which exist of specific primers. In the result of serological and molecular test, chlorotic dwarf virus (CCDV) and Citrus yellow vein clearing virus (CYVCV) have been detected of samples. The samples which is infected with the viruses have been indexing by grafting to indicator plants and symptom development was observed. After PCR test, DNA sequences were obtained. At the result of phylogenetic analysis depend on DNA sequences, CYVCV and CCDV identified in Turkey has been demonstrated the phylogenetic relationship with other isolates in the world.   

Key Words: Citrus, Virus, Leaf curling, PCR, Phylogenetic,