Türkiye`de basın ve siyaset ilişkisi: Basın gündemi ve siyasal gündemin karşılaştırılmasına yönelik bir gündem belirleme çalışması
Relationship between press and politics in Turkey: A study of agenda setting with a comparison between the press agenda and the political agenda
Yazar: BANU TERKAN
Danışman: PROF.DR. MEHMET KÜÇÜKKURT
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Basın ve siyaset arasındaki ilişki çok boyutlu ve oldukça karmaşık bir ilişkidir. Bir çokçalışmada, basın ve siyaset arasındaki ilişki çeşitli açılardan ele alınmıştır. Bu çalışmada; basın vesiyaset arasındaki ilişki, gündem belirleme modeli çerçevesinde incelenmiştir. Gündem belirlememodeli; basın ve siyaset arasındaki ilişkiyi her iki gündemdeki konular açısından ele almakta vegündemlerin birbirleri üzerindeki etkisinin, konuların gücüne bağlı olarak şekillendiğinivarsaymaktadır. Bu çalışma; belirtilen varsayımdan hareketle, gerek basın gündemi ve siyasalgündemde, gerekse basının gündemini belirlemek için ele alınan gazetelerde, hangi konularınağırlıklı olarak ele alındığını ve hangi tür konu ve olaylarda gündemler arasında bir paralellikolduğunu tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada; basının gündemini belirlemek için, ulusaldüzeyde yayın yapan, farklı yayın gruplarına ait, farklı siyasi eğilimlere sahip üç gazete, siyasalgündemi belirlemek için ise; Türkiye'de en önemli sorunların görüşüldüğü ve çözüm üretildiği enyetkili merci olan, TBMM Genel Kurulu'nda yapılan görüşmelerin kaydedildiği TBMMTutanak Dergisi incelenmiştir.Çalışmada; basın ve siyasal gündeme yönelik bir çok önemli veriye ulaşılmaklabirlikte, şu konuları özellikle vurgulamak gerekmektedir: Basının gündeminde içpolitikaya yönelik konular ilk sırada yer almıştır. Bir takım siyasi krizlerin yaşandığıdönemlerde ve seçim gibi tüm ülkeyi yakından ilgilendiren konularda, basının gündemisiyasete odaklanmıştır. Gazetelerin konu seçiminde, haber değeri unsurlarının enönemli etken olduğu bir kez daha ortaya çıkmıştır. Ateşleyici ya da aniden gelişenolayların, kamusal bir tartışmaya yol açan, siyasi ayrılmaları, farklılaşmaları tayineden, ülke güvenliği açısından tehdit oluşturan konuların, toplumda çok büyük tepkilereyol açan olayların, basının gündeminin şekillenmesinde etkisi olduğu gibi, bu tarz konuve olaylarda gazetelerin gündemleri arasındaki paralellik de dikkat çekmiştir. Siyasalgündem üzerinde özellikle, aniden gelişen, birden sorun olarak ortaya çıkan ve hemençözülmesi gereken olayların, bir takım kriz ve kriz septomlarının, ülke güvenliğiaçısından tehdit oluşturan, kamusal bir tartışmaya yol açan, siyasi ayrılmaları,farklılaşmaları tayin eden konuların etkili olduğu belirlenmiştir. Ülke açısından tehditoluşturan, aniden gelişen ve acil çözüm bekleyen ve bir takım siyasi krizlere neden olankonularda, her iki gündem arasında benzerlikler olduğu görülmüştür. Ayrıca; kamununçıkarlarına ters düşen, insanların destekleme ya da karşı çıkma biçiminde bir takımalternatifleri olan konularda, basının siyasal gündemi etkilemeye çalıştığı gözlenmiştir.

Abstract:
The relationship between politics and the press is a multidimensional and complicated one.There has been much study dealing with this relationship from various angles. In this particular study,the relationship between politics and the press has been examined within the framework of theagenda-setting model. This model approaches the relationship between politics and the press in termsof both their agendas and assumes that their influence on one another is determined through thepower of the agendas. Taking this assumption as its starting point, this research has been conductedin an attempt to ascertain which topics are dominant in the press agenda and the political agenda aswell as in the newspapers perused to explore the press agenda, and to figure out on what kinds oftopics and events there is a parallelism between those agendas. For this study, on the one hand, inorder to find out about the press agenda, three nationwide newspapers belonging to different politicalaffinity and press groups, and on the other hand, to find out about the political agenda, the Journal ofthe Turkish Parliamentary Records which holds the records of all meetings conducted in GrandNational Assembly of Turkey, where the most important issues are discussed and resolved, wereexamined.While this research reveals many significant data regarding the press agenda and the politicalagenda, the following points must be particularly emphasized: issues regarding interior politicsranked first in the press agenda. The press agenda focused on politics with respect to elections thatconcerned the whole country and when some political crises were experienced. It has been revealedonce again that newsworthiness is the most significant factor in the newspapers? selection of issues.Besides the fact that incendiary or suddenly arising events, and issues that give way to publiccontroversies, produce separations, or are deemed threats to national security, are found to beinfluential in making the press agenda; also, the parallelism viewed between the newspapers? agendaswith respect to these kinds of events and issues are particularly noticeable. It has been found out thatespecially the events that emerge as a problem and to be immediately resolved, certain crises, orsymptoms of a crisis, and the issues threatening national security and causing public controversies,breakups and separations are very effective in the political agenda. Similarities between both agendashave also been seen when it comes to matters that constitute a threat to national security, emergesuddenly, need to be solved urgently, and cause political crises. Also observed is the fact that the presstries to influence the political agenda with respect to issues that run contrary to public interest and givepeople the choice of support or rejection.