Mustafa el-Ğalâyînî ve Câmi'u'd-Durûsi'l-'Arabiyye adlı eserinde istişhâd yöntemi
Testimony method in Mustafa al-Galâyini and his work called Câmi'u'd-Durûsi'l-'Arabiyya
Yazar: MEHMET EMİN KURNAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİN CENGİZ
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap şiiri = Arabic poetry ; Arapça = Arabic ; Cami„u'd-Durusi el-„Arabiyye = Cami„u'd-Durusi Arabiyye ; Hadis = Hadith ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mustafa el-Galayini = Mustafa el-Galayini ; Söz dizim = Syntax ; İstişhad = Quotation ; Şiir = Poem

Özet:
Bugüne kadar Arap dili ile ilgili birçok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmaların önemli bir kısmını filolojik çalışmalar oluşturmaktadır. Mustafa el-Ğalâyînî de bu konuda önemli çalışmalar yapan bir dilcidir.
el-Ğalâyînî, sıkıntılarla dolu zorlu bir hayat yaşamıştır. Birçok kez hapse girmiş ve defalarca sürgün edilmiştir. el-Ğalâyînî, bütün bu zorluklara rağmen ilmi çalışmalardan geri kalmamıştır. Önemli bir şair ve hatip olan el-Ğalâyînî, başta dini ve sosyal konular olmak üzere dil ve ahlak gibi pek çok alanda eserler telif etmiştir. Ancak müellif daha çok Arap dilindeki çalışmalarıyla tanınmıştır. Arap diliyle ilgili yazdığı eserleri birçok alim ve araştırmacı tarafından övgüye mazhar olmuştur. Bu eserler medreseler, okullar ve üniversiteler gibi eğitim kurumlarında büyük bir şevk ile okunurken, bazı okullarda da ders kitabı olarak okutulmaktadır. Böyle bir alim ve eserlerinin önemine binaen, özellikle de müellifin Arap dilinde nam salmış Câmi'u'd-Durûsi'l-'Arabiyye adlı eseri araştırma konusu edilmiştir.
	Arap dili üzerine yazılan eserlerin birçoğunda kaideler ve bazı kelimelerin manası verilirken bazı delillere dayandırılır. Söz konusu delillere dayandırmaya istişhâd denir. İstişhâd olarak getirilen unsurlar Kur'ân ve kırâatleri, hadîs, şiir ve darbımeseldir. Söz konusu unsurlardan olan Kur'ân ve kırâatleri ile istişhâd edilmesinde bir sakınca görülmemiştir. Hadîs ile istişhâtta ise muhtelif görüşler söz konusudur. Şiirlerde de genel kanaat Câhiliyyûn, Muhadramûn, İslâmiyyûn ve Muvelledûn sınıflarından olan şairlerin şiirleriyle istişhâd edilmesi gerektiği yönündedir. Ayrıca Arap dilinde yazılan birçok eserde darbımesel ile istişhâda yer verilmiştir.  
	el-Ğalâyînî, ilgili eserinde gramer konularını ele alırken zikredilen istişhâd unsurlarından olan Kur'ân ve kırâatleri, hadîsler, Arap şiiri ve darbımesellerden yoğun bir şekilde yararlanmıştır. Bu çalışmada el-Ğalâyînî'nin istişhad unsurlarına dayanma ve onları kullanma yöntemi ele alınmıştır.

Abstract:
Up to now, a lot of studies on the Arabic language have been carried out. These studies' important part is philological studies. Mustafa al-Galâyînî is also a philologist who works through important studies on this subject.
Al-Ghalayini experienced a difficult life full of troubles. He was imprisoned many times and exiled repeatedly. In spite of all these difficulties, al-Ghalayini did not fall behind from scientific studies. Al-Ghalâyînî, an important poet and orator, wrote works in many fields such as language and morality, especially on religious and social subjects. Nevertheless, the author is mostly known for his works in the Arabic language. His works on the Arabic language have been praised by many scholars and researchers. These works are not only read with great enthusiasm in educational institutions such as madrasahs, schools and universities, but they are also read as textbooks in some schools. Due to the importance of such a scholar and his works, especially the author's famous work in the Arabic language, Câmi'u'd-Durûsi'l-'Arabiyye, has been point at issue.
	In many works written on the Arabic language, the rules and the meaning of some words are based on some evidence. Basing it on the aforesaid evidence is called testimony. The facts brought as istişhâd are the Qur'an and its recitations, hadith, poetry and wise sayings. There has been no harm in making testimony with the Qur'an and its recitations, which are among the aforementioned facts. As for the hadith and testimony, there are different views. Also, the general opinion in poems is that poets from the Ignorance, Poets living their half lives as muslim and non-muslim (Muhadramûn), Muslims (İslamiyyun) and Persian or Ethiopian Slaves (Muvelledun) classes should be testimony with their poems. Moreover, in many works written in Arabic language, wise sayings and testimony have been mentioned.
	Al-Ghalâyînî made extensive use of the Qur'an and its recitations, hadiths, Arabic poetry and wise sayings, which are the mentioned facts of testimony while dealing with grammatical issues in his related work. In this study, al-Galâyînî's method of based on testimonial facts and using them has been dealt with.