Oğuz Türklerindeki damgaların incelenmesi ve çeşitli sanat alanlarında uygulanması
Examinaton of tamgas in Oghuz Turks and implementations into specific arts
Yazar: SIDIKA YANALAK
Danışman: PROF. HAMDİ ÜNAL
Beykent Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı / Tekstil ve Moda Tasarımı Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Giyim Endüstrisi = Clothing Industry ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Tasarım desenleri = Design patterns

Özet:
Türk kültüründe damgalar, yazının olmadığı dönemlerde var olup, o günden bugüne kadar Türk kümeleri tarafından belirleyici bir işaret olarak kullanılmıştır. Damgalardan bazıları Türklerin ilk alfabesi Runik alfabesinin bazı harflerini oluşturmuştur. Bazı damgalar ise motiflere dönüşüp halı, kilim, mimari gibi eserlerde karşımıza çıkmaktadır. Damgalar ayırt edicilik ve bezeme unsuru olmasının yanı sıra, sosyal, kültürel, felsefi ve mitolojik yönleriyle toplumun yaşantısını yansıtan kaynaklardır. Bu yüzden etnik tarihi, etnik kültürü araştırma konusunda çok önemli kaynaklardır.
Bu çalışmada Türk kültürümüzün önemli bir parçası olan damgaların, sanatsal açıdan değerlendirilmesi gereken kaynaklar olduğunu düşünerek, 24 Oğuz boyu damgalarından ilham alarak çeşitli özgün desen tasarımları oluşturulmuş ve bu desenler çeşitli alanlarda uygulamıştır. Tez kapsamında; Türk boyları ve Oğuzlar için damganın önemi ve yaşamlarındaki yeri açıklanmıştır. 24 Oğuz boyuna ait bilinen damgalar ve uygulama alanlarına yer verilmiştir. Kaynaklarda damgaların sanat ve zanaat alanlarında uygulaması için yapılan çalışmalar hakkında veriler sunulup görsellerle desteklenmiştir. Oğuz boyu damgalarından esinlenilerek desen tasarımları oluşturulmuş ve bu desenlerin tekstil, seramik, ve resim alanlarında giydirmeleri yapılıp sunulmuştur.

Abstract:
Seals also known as tamgas have been using by Turkish communities as a characteristic sign from the beginning of prehistoric period that exists with lack of any literary record in human history. A number of tamgas have established the Runic Alphabet which is the first Alphabet of Turkish societies, a few of the rest ones have been tranformed into motifs and revealed by time in objects as carpets, rugs and architectural pieces. Tamgas beyond the features of distinctiveness and adornment, they come about with being primary resources that reflect the living belongs to group from the perspective of social, cultural, philosophical and mythological understanding.
In this study, author comprehended the main idea that Tamgas that are essential components of the Turkish culture might be evaluated via approach of art. Due to fact that, assorted unique design figures are composed and applied in various fields via inspirated by 24 tamgas of Oghuz Turks. In the range of study, significance of the tamgas and influence on everday life for Turkish and Oghuz societies are described, 24 tamgas that known as belongs to Oghuz and applications are demonstrated by detailed. In addition to that, practises within art and craft in existing literature are served and supported via visual materials. Arranged figures inspirated by Oghuz tamgas are presented with applications within the following areas: textile, ceramic based products and drawing field.