Ebeveynlerde psikolojik sağlamlığın yordayıcısı olarak otomatik düşünceler ve bilişsel esneklik: Özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynler ile normal gelişen çocuğa sahip ebeveynlerin karşılaştırması
Automatic thoughts and cognitive flexibility as predictors of psychological resilience in parents: A comparison between parents with special needs children and parents with normally developing children
Yazar: GÜLAY BAĞCIVAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN KAHRAMAN
İSTANBUL BEYKENT ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Araştırmada, özel gereksinimli çocuklara sahip ebeveynler ile normal gelişen çocuğa sahip ebeveynlerde, psikolojik sağlamlığın yordayıcısı olarak otomatik düşünceler ve bilişsel esnekliğin incelenmesi ve bazı sosyodemografik değişkenlere göre değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.   Araştırmanın evreni, Türkiye'de ikamet eden 18 yaş üstü 400 ebeveynden oluşmaktadır. Araştırmada, veri toplama aracı olarak, dört bölümden oluşan online anket toplama yöntemi kullanılmıştır. Birinci bölümde, araştırmacı tarafından hazırlanan 'Kişisel Bilgi Formu', ikinci bölümde 'Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği' üçüncü bölümde 'Otomatik Düşünceler Ölçeği' ve dördüncü bölümde ise 'Bilişsel Esneklik Envanteri' yer almaktadır. Verilerin analizinde SPSS paket programı kullanılmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda, otomatik düşünceler ile psikolojik sağlamlık arasında negatif yönde ilişki bulunmuştur. Normal gelişen çocuğa sahip ebeveynlerin özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlere nazaran, ilişki puanı daha yüksektir. Normal gelişen çocuğa sahip ebeveynlerin psikolojik sağlamlık düzeyi, özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin psikolojik sağlamlık düzeyine oranla fazla bulunmuştur. Katılımcıların psikolojik sağlamlık, otomatik düşünceler ve bilişsel esneklik düzeylerinin anne veya baba olma durumu,  çocuk sayısı,  özel gereksinimli çocuğa sahip olma veya olmama durumu, eğitim durumu, medeni durum, gelir durumu ve çalışma durumuna göre istatiksel açıdan anlamlı seviyede farklılaşmadığı görülmektedir.  Araştırmadan elde edilen bulgular ilgili literatür çerçevesinde tartışılmış, araştırmacı ve uygulayıcılara bazı öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of the study is to examine automatic thoughts and cognitive flexibility as predictors of psychological resilience in parents with children with special needs and parents with normally developing children, and to evaluate them according to some socio-demographic variables. The population of the research consists of 400 parents over the age of 18 residing in Turkey. In the research, online questionnaire collection method consisting of four parts was used as a data collection tool. In the first part, there is the "Personal Information Form" prepared by the researcher, the "Short Psychological Resilience Scale" in the second part, the "Automatic Thoughts Scale" in the third part, and the "Cognitive Flexibility Inventory" in the fourth part. SPSS package program was used in the analysis of the data. As a result of the findings, a negative relationship was found between automatic thoughts and psychological resilience. Parents with a normally developing child have a higher relationship score than parents with a child with special needs. The level of resilience of parents with normally developing children was found to be higher than the level of resilience of parents with children with special needs.  It is seen that the psychological resilience, automatic thoughts and cognitive flexibility levels of the participants do not differ statistically significantly according to the status of being a mother or father, the number of children, the status of having or not having a child with special needs, educational status, marital status, income status and employment status
The findings obtained from the research were discussed within the framework of the relevant literature, and some suggestions were presented to researchers and practitioners.