Diyet polikliniğine başvuran bireylerde sezgisel yeme davranışı ve hedonik açlığın vücut kompozisyonu ve biyokimyasal bulgular ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between intuitive eating behavior and hedonic hunger with body composition and biochemical findings in individuals who applied to the diet outpatient clinicÇ
Yazar: CEMAL CEYHUN EROĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMA ÇALAPKORUR
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Yapılan bu tez çalışmasında, diyet polikliniğine başvuran bireylerde sezgisel yeme davranışı ve hedonik açlığın vücut kompozisyonu ve biyokimyasal bulgular ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma,  Doç. Dr. İsmail Karakuyu Simav Devlet Hastanesi Diyet Polikliniği'ne başvuran 18-65 yaş aralığındaki tanı konmuş herhangi bir kronik hastalığı bulunmayan 146 kişi ile gerçekleştirilmiştir. Bireylerin demografik özellikleri, genel sağlık bilgileri ve beslenme alışkanlıkları anket yardımıyla tespit edilmiştir. Katılımcıların fiziksel aktivite alışkanlıkları fiziksel aktivite kaydı ile; enerji ve besin öğesi tüketimleri ise 24 saatlik besin tüketim kaydı ile alınmıştır. Sezgisel yeme davranışları; Sezgisel Yeme Ölçeği-2 (SYÖ-2) ile, hedonik açlık düzeyleri ise Besin Gücü Ölçeği (BGÖ) ile ölçülmüştür. Bireylerin vücut kompozisyonları TANITA (BC 418-MA) ile ölçülmüş, biyokimyasal bulguları Hastane Bilgi Yönetim Sistemi'nden tedarik edilmiştir. Bu araştırmaya %45,2'si (n=66) erkek, %54,8'i (n=80) kadın olan 146 kişi katılmıştır. Erkek bireylerin sezgisel yeme toplam, koşulsuz yeme izni, duygusal nedenlerden çok fiziksel nedenlere bağlı yemek yeme ve açlık-tokluk ipuçlarına güven puanları kadınlara kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Bireylerin %72,6'sında hedonik açlık varlığı belirlenmiştir. Kadın katılımcıların BGÖ alt faktörlerinden olan besin bulunabilirliği puanı erkeklere kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Bireylerin sezgisel yeme puanları ile enerji, protein, yağ, çoklu doymamış yağ asidi, EPA, tekli doymamış yağ asidi, B12 vitamini, sodyum, fosfor, demir ve çinko tüketim miktarları arasında pozitif doğrusal ilişki tespit edilmiştir. Bireylerin sezgisel yeme toplam puanı ile boy uzunluğu, vücut su yüzdesi, yağ dışı ağırlık, kas ağırlığı, sıvı ağırlığı ve yağsız kütle yüzdesi değerleri arasında pozitif doğrusal ilişki; beden kütle indeksi (BKİ), yağ yüzdesi ve yağ ağırlığı değerleri arasında ise negatif doğrusal ilişki tespit edilmiştir. Bireylerin sezgisel yeme toplam puanı ile kreatinin değerleri arasında pozitif doğrusal ilişki; açlık şekeri düzeyleri arasında ise negatif doğrusal ilişki bulunmuştur. Bireylerin BGÖ toplam puanı ile enerji, karbonhidrat, posa, çözünür posa, çözünmez posa, çoklu doymamış yağ asidi, DHA, B1 vitamini, D vitamini, sodyum, magnezyum, fosfor ve demir alım değerleri arasında pozitif doğrusal ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bireylerin BGÖ toplam puanları ile vücut ağırlığı, BKİ, yağ yüzdesi ve yağ ağırlığı arasında pozitif doğrusal ilişki bulunmuştur. Bireylerin BGÖ toplam puanları ve besinin tadına bakılması alt faktör puanları ile kan trigliserit düzeyleri arasında pozitif doğrusal ilişki saptanmıştır. Bireylerin sezgisel yeme düzeyleri ile hedonik açlık düzeyi ve besin bulunabilirliği alt faktör puanları arasında ise negatif doğrusal ilişki bulunmaktadır (p<0.05). Çalışmamızın sonuçları, sezgisel yeme ve hedonik açlık kavramları ile enerji ve besin öğeleri tüketimi, vücut kompozisyonu ve biyokimyasal bulgular arasında gözlemlenebilir ilişkiler olduğunu göstermiştir. Yeme davranışlarının fiziksel sağlık göstergelerine olası etkilerinin gelecekte daha detaylı araştırılmasında yarar olacaktır.                                                                                                                               
Anahtar Kelimeler:  Biyokimyasal Bulgular;  Hedonik Açlık; Sezgisel Yeme; Vücut Kompozisyonu.

Abstract:
In this thesis study, it was aimed to evaluate the relationship between intuitive eating behavior and hedonic hunger with body composition and biochemical findings in individuals who applied to the diet outpatient clinic. This study was carried out with 146 people between the ages of 18-65 without any chronic diseases who applied to  Doç. Dr. İsmail KARAKUYU Simav State Hospital Diet Polyclinic. Demographic characteristics, general health information and nutritional habits of individuals were determined with the help of a questionnaire. The physical activity habits of the participants were determined by the physical activity record. The energy and nutrient consumptions of participants were taken with a 24-hour food consumption record. Intuitive eating behaviors; It was measured with the Intuitive Eating Scale-2, and the levels of hedonic hunger were measured with the Power of Food Scale. The body compositions of the individuals were measured by TANITA (BC 418-MA), and their biochemical findings were obtained from the Hospital Information Management System. 146 people; 45.2% (n=66) male, 54.8% (n=80) female participated in this study. İntuitive eating total, unconditional consent to eat, eating for physical reasons rather than emotional reasons, and eating due to hunger and satiety signals scores of male participants were found to be higher than females. The presence of hedonic hunger was determined in 72.6% of individuals. The nutrient availability score, which is one of the Power of Food Scale's sub-factors, of female participants was found to be higher than that of men. A positive linear relationship was found between the intuitive eating scores of individuals and the amount of energy, protein, fat, polyunsaturated fatty acid, EPA, monounsaturated fatty acid, vitamin B12, sodium, phosphorus, iron and zinc consumption. A positive linear relationship between intuitive eating total score  and height, water percentage, fat-free weight, muscle weight, fluid weight, and percent lean mass of individuals. A negative linear relationship was found between intuitive eating total score and BMI, fat percentage and fat weight values of participants. A positive linear relationship between intuitive eating total score and creatinine values; a negative linear relationship was found between fasting sugar levels of participants. It has been determined that there is a positive linear relationship between the total score of the individuals'  The Power of Food Scale and their energy, carbohydrate, fiber, soluble fiber, insoluble fiber, polyunsaturated fatty acid, DHA, vitamin B1, vitamin D, sodium, magnesium, phosphorus and iron intake values. A positive linear relationship was found between Power of Food Scale total scores of participants and their body weight, BMI, fat percentage and fat weight. A positive linear relationship was found between The Power of Food Scale total scores and scores of tasting food of individuals and their blood triglyceride levels. A negative linear relationship was found between individuals' intuitive eating levels and hedonic hunger levels, food availability sub-factor scores. The results of our study showed that there are observable relationships between the concepts of intuitive eating and hedonic hunger, energy and nutrient consumption, body composition, and biochemical findings. It would be beneficial to investigate the possible effects of eating behaviors on physical health indicators in more detail in the future.
Keywords: Biochemical Findings; Body Composition; Hedonic Hunger; İntuitive Eating.