Ödeme sistemlerinde bilgi teknolojileri riskleri
Information technology risks in payment systems
Yazar: ÖZLEM MENEKŞE RUMELİLİ
Danışman: DOÇ.DR. YALÇIN KARATEPE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Rumelili, Özlem Menekşe, Ödeme Sistemlerinde Bilgi Teknolojileri Riskleri, Yüksek LisansTezi, Danışman: Doç.Dr.Yalçın Karatepe, 148 s.ÖZETEkonomik birimler arasında mal ve hizmetlerin değişimini kolaylaştıran araçları,kurumsal ve örgütsel çatıyı, işletim süreçlerini ve haberleşme ağını kapsayan ödemesistemleri, finansal sistemin ve ekonominin etkin işleyişi için önem arz etmektedirler.Küreselleşen dünyamızda finansal işlemlerin sayısı ve hacmi hızla artmakta, yapılanişlemler de küreselleşmektedir. Bu durum ödeme sistemlerinin daha yoğun ilgi görmesineve merkez bankalarının önemli gündem maddelerinden biri haline gelmesine nedenolmaktadır.Ödeme sistemleri ekonominin can damarlarından biri haline gelirken, oluşabilecekrisklerin yaratabileceği etkilerin boyutları da büyümektedir. Kredi riski, likidite riski,operasyonel risk, yasal risk, sistemik risk başlıkları altında incelenen risk gruplarınınoluşmasını engellemek için merkez bankalarının bankası olarak bilinen Bank forInternational Settlement (BIS) bünyesinde çalışmalar yürütülmektedir. Bu kapsamdasistemik açıdan önemli ödeme sistemleri için temel ilkeler (Core Principles of SystemicallyImportant Payment Systems:CPSIPS) Ocak 2001'de yayınlanmıştır. Ülkeler sistemikaçıdan önemli ödeme sistemlerinin bu raporda belirtilen prensiplere uygunluğunuinceleyip, aksayan yönlerini gidererek risk oluşumlarını en aza indirmeye çalışmaktadırlar.Gelişen bilgi teknolojileri ödeme sistemlerinin gelişmesinde önemli altyapıyı hazırlarkenödeme sistemleri için riskler de oluşturmaktadır. Operasyonel risk başlığı altında, CPSIPSraporunda VII. ilkede irdelenen bilişim risklerinin, en aza indirilmesi yönünde ilgiliotoritelerce çalışmalar sürdürülmektedir.Çalışma ödeme sistemlerinin önemini vurgulamak, ödeme sistemlerinin barındırdığı bilgiteknolojileri risklerini belirlemek ve bu risklerin ortadan kaldırılmasına yönelik önerilersunmak amacı ile hazırlanmıştır. Bu kapsamda çalışmada ödeme sistemlerinin tanımıyapılmış, etkinliği değerlendirilmiş, çeşitli ödeme sistemlerinin yapıları irdelenmiş, ödemesistemlerinin barındırdıkları bilgi teknolojileri riskleri genel olarak ve tanıtılan ödemesistemleri bünyesinde incelenmiş, risklerin ortadan kaldırılması için önerilerdebulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Ödeme sistemleri, CPSIPS, Bilgi teknolojileri Riskleri, EFT, E-mutabakat

Abstract:
Rumelili, Özlem Menekşe, Information Technology Risks in Payment Systems, Master?sThesis, Advisor: Assoc.Prof. Yalçın Karatepe, 148 p.ABSTRACTPayment systems containing tools that faciliates exchange of goods and services,institutional and organizational framework, telecommunication and communicationnetwork are important for efficient functioning of financial system and economy.In our globalizing world, number and volume of financial transactions are enhancing andtransactions are becoming global. As a result of this change, payment systems take moreinterest and place in central banks' agendas.While payment systems are becoming vital points of the economy, the effects of possiblerisks are growing as well. For preventing risks studies are made in the Bank forInternational Settlement known as the bank of the central banks. Within this context, CorePrinciples of Systemically Important Payment Systems: CPSIPS is published at 2001.After the CPSIPS report and the increased importance of the payment systems, centralbanks take an active role on the oversight. Payment systems are the main actors for thefinancial stability and monetary policies.Developing information techonologies prepares an important infrastructure fordevelopment of the payment systems, at the same time they make the payment systems morevulnerable.The aim of this study is to stress the importance of the payment systems, to determine theinformation technology risks arising from these systems and to propose solutions foralleviating these risks. In this context payment systems are described, efficieny of paymentsystems are evaluated, same payment system examples are given, information technologyrisks exposed in payment systems are analyzed within introduced payment system ingeneral, recommendations have been made to alleviate the risks.Key Words : Payment systems, CPSIPS, IT Risks, EFT, E-settlement