Türkiye orman ürünleri dış ticaretinde hedef pazar yönelim analizi
The analysis of target market tendency in foreign trade of turkish forest products
Yazar: GÖKHAN ATALAY
Danışman: PROF. DR. K.HÜSEYİN KOÇ
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman Endüstri Makineleri ve İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ekonomi = Economics ; Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Karar destek sistemleri = Decision support systems ; Karar verme = Decision making ; Orman ürünleri endüstrisi = Forest products industry ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Bu çalışmada Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemi kullanılarak Türkiye Orman Ürünleri Dış Ticaretinin geliştirilmesine yönelik örnek bir hedef pazar yönelim analizi yapılmıştır. Bu kapsamda, Türkiye Orman Ürünleri dış ticareti için öncelik taşıyan ülkeler, sayısal veya sayısallaştırılabilen veriler üzerinde çalışan bir analiz modeli ile karşılaştırılmış ve Türkiye'nin? ?Hedef 2023, 500 Milyar Dolar İhracat? kapsamında amaçladığı ihracat değerlerine ulaşılmasını da sağlayabilecek pazar yönelim seçenekleri ortaya konmuştur.Küresel ekonominin etkileriyle birlikte teknoloji, ulaşım ve iletişim gibi alanlardaki gelişmeler rekabet koşullarını giderek zorlaştırmıştır. Bu değişim daha hızlı gelişmek isteyen ülkeler ve sektörler için doğru analizler ve verilere dayalı gerçekçi planlamalar yapılmasını zorunlu kılmıştır. Bu çerçevede Türkiye Orman Ürünlerinde de hızlı bir gelişim trendi yakalanmış, yapısal değişim süreci hızlandırıralarak dünyaya açılma ve ihracat değerlerini arttırma hedefi konmuştur. Yaşanan bu süreçte araştırmanın, sektörel ihracatı coğrafi olarak çeşitlendirmede ve belirli bölgelerde derinleştirmede bölge ve ülke önceliklerini belirlemeye katkı sağlayabileceği düşünülmüştür.Bu çalışmada doğru hedef pazar yönelimlerinin belirlenmesinde analitik karar verme yöntemlerinden yararlanılabileceği düşünülmüştür. Araştırmada, 5 ana kriter başlığı altında toplam 32 adet kriter belirlenmiştir. Analiz için kullanılacak kriterlerin belirlenmesinde ülkelere ait sayısal veya sayısallaştırılabilen verilerin varlığı ve sistematik bir şekilde erişilebilirliği dikkate alınmıştır. Verilerin temininde bu konuda hizmet veren Merkezi İstihbarat Teşkilatı (Central Intelligence Agency- CIA), Dünya Bankası (World Bank), Uluslararası Ticaret Merkezi (ITC-International Trade Center), Uluslararası Ticaret Dernekleri Federasyonu (FITA-The Federation of International Trade Associations), ABD İstatistik Bürosu (US Census Bureau) gibi kurum ve kuruluşların veri tabanlarından yararlanılmıştır. Veriler tedarik edilerek sistematik bir yapıda düzenlendikten sonra AHP yazılımında değerlendirilmiş ve elde edilen sonuçlar tartışılmıştır.Araştırmanın ilk aşamasında, dış ticaret yönelim analizine esas olacak parametrelerin doğru belirlenmesi ve sonuçların daha iyi yorumlanabilmesi için sektörel bir inceleme yapılmıştır. Bu aşamada Türkiye Kereste, Parke, Yonga Levha, Lif Levha, Kaplama, Kontrplak, Kağıt ve Mobilya Endüstrisi ele alınarak sektörler için dış ticarette önem taşıyan ülkelerin ihracat ve ithalat değerleri ile yapılan analizler incelenmiştir.Araştırmada Thomas Lorie Saaty tarafından geliştirilen AHP yöntemi ve bu yöntem için geliştirilen Expert Choice 2000 (Educational Use) yazılımı kullanılmıştır. AHP, sayısal veya sayısal olmayan kriterler içeren kompleks karar problemlerinin çözümünde kullanılmak üzere tasarlanmış, çok sayıda alternatif arasından seçim yapmak amacıyla yaygın olarak kullanılan çok kriterli karar verme yöntemlerinden biridir. AHP yöntemi belirlenen amaç, karar kriterleri ve karar alternatifleri ile bir hiyerarşi kurar. Amaca göre alternatifleri göreli önem değerlerine göre sıralayarak, karar vericiye en uygun alternatifi sunar. Expert Choice 2000, AHP yönteminin uygulanmasında kullanım kolaylığı sunan özel bir yazılımdır.Araştırma sonucunda; Coğrafi Konum ve Ulaşım ana kriterine göre A.B.D., Demografik Yapı ana kriterine göre Birleşik Arap Emirlikleri, Dünya Geneli Dış Ticareti ana kriterine göre Çin, Türkiye İle Dış Ticareti ana kriterine göre Almanya ve Sosyal Ekonomik Yapı ana kriterine göre Singapur en yüksek öneme sahip ülkeler olarak ortaya çıkmıştır. Tüm kriterler birilikte değerlerdirilerek ortaya çıkan sonuçlar irdelendiğinde; en yüksek önem derecesine sahip ülke %16,9 ile A.B.D. olurken, sıralamayı Singapur (%16,1), Norveç (%13,2), Almanya (%13), Çin (%12,8), Birleşik Arap Emirlikleri (%11,3), Fransa (%8), Güney Afrika (%4,6) ve Romanya (%4) izlemiştir. Uygulamada, Saaty'nin önerdiği maksimum 0,10 tutarsızlık oranının altında tutarlılık oranları elde edilmiş, böylece kriterlere ve alternatiflere ilişkin elde edilen sıralamaların karar verici açısından güvenilir olduğu yargısına ulaşılmıştır. Uygulama sonucunda elde edilen alternatiflerin önem dereceleri arasında büyük farklar olmamasının, elde edilen analiz sonuçlarının güvenilirliğinin bir göstergesi olduğu da düşünülmektedir.Optimallığın sağlanmasına yönelik yeni arayışlar, karar destek sistemlerindeki gelişmeler doğrultusunda daha yararlı yöntem ve tekniklerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Doğru kararlar almada karar destek sistemlerinin yeri artık tartışılmazdır. Yöntem ve tekniklerin yorumlanarak, ülke veya sektör şartlarına uyarlanması ve sistematik bir şekilde uygulanması ihtiyacı bu konuda araştırmaların yapılmasını gerekli kılmaktadır. Parametrelerin daha detaylı olarak belirlenmesi ve daha güvenilir sistematik verilerle desteklenmesi durumunda AHP gibi analitik karar verme yöntemleri dış ticaret yönelimlerinin belirlenmesinde önemli bir araç olarak kullanılabileceklerdir.

Abstract:
In this study, by using the Analytic Hierarchy Process (AHP) method, a sample target market tendency for the development of the Foreign Trade of Turkish Forest Products was analyzed. In this context, the prior countries for the Foreign Trade of Turkish Forest Products and an analysis model of quantitative or quantifiable data were compared. Eventually, market tendency options which could also provide the intended export values of Turkey within the scope of ?Target 2023, 500 Billion$ Export? were explored.Together with the effects of the global economy, the developments in some areas such as technology, transportation and communication have also made the rivalry conditions difficult. This change has necessitated making accurate analysis and realistic plans based on data for the countries and sectors who want to grow faster. Within this scope, the trend of rapid development has been caught also for the Forest Products in Turkey and by speeding up the process of structural change, the goal of being world-wide and increasing the export values, have been set. In this process, it was considered that the research would contribute to vary the sectoral export geographically and to identify the regional and country priorities in deepening some specific areas.In this study, the analytical decision-making methods have been thought to be exploited for determining the correct orientation of the target market. In the research, a total of 32 criteria have been identified under 5 main criteria. The existence of quantitative or quantifiable data of countries and the accessibility of them in a systematic manner have been taken into account within the determination of criteria to be used for the analysis. For the provision of data, some institutions and organizations (such as Central Intelligence Agency-CIA, World Bank, ITC- International Trade Center, FITA- The Federation of International Trade Associations, US Census Bureau) who serve in this issue were used. After being arranged in a systematic structure, the supply of data was evaluated in the AHP software and the obtained results were discussed.In the first phase of the study, a sectoral review was made for determining the correct parameters to be the basis of foreign trade tendency analysis and a better interpretation of the results. At this stage, the analysis of the export and import values of the important countries for sectors was examined by taking Lumber, Parquet, Particleboard, Fiberboard, Veneer, Plywood, Paper and Furniture Industry of Turkey.In the research, the AHP method, which was developed by Thomas Lorie Saaty and the software Expert Choice 2000 (Educational Use) developed for that method were used. AHP is one of the multi-criteria decision-making methods, which is commonly used in order to choose among many alternatives and it is designed to be used in solving complex decision problems containing numeric or non-numeric criteria.AHP establishes a hierarchy of the purpose with a determined method, decision criteria and decision alternatives. It provides the most appropriate alternative to the decision maker by ranking the alternatives according to their relative importance values and the purpose. Expert Choice 2000 is a special software that offers ease of use in the application AHP.As a result of the survey, according to the main criteria of Geographic Location and Transport; The USA, considering the main criteria of Demographic Structure; The United Arab Emirates, as to the main criteria of World-Wide Foreign Trade; China, in respect to the main criteria of Foreign Trade with Turkey; Germany and according to the main criteria of Social Economic Structure; Singapore emerged to have the highest importance. When all the criteria were evaluated along with the results being examined; the U.S. emerged to have the highest importance degree with 16.9% and the ranking was followed respectively by these countries: Singapore (16.1%), Norway (13.2%), Germany (13%), China (12.8%), United Arab Emirates (11.3%), France (8%), South Africa (4.6%) and Romania (4%). In practise, the rate of consistency below the maximum 0.10 inconsistency rate proposed by Saaty was obtained. Thus, it has been understood that the resulting rankings of the criteria and alternatives are reliable for the decision-maker. It is considered that as a result of the practise, the lack of major differences between the importance degrees of alternatives is an indicator of the reliability of the results obtained from the analysis.The new searches for providing the optimality, in line with developments in decision support systems, revealed more useful methods and techniques. Decision support systems have an unquestionable place in taking the correct decision. The need for the methods and techniques to be interpreted, adapted to conditions in the country or sector and implemented systematically require some investigations on this issue. In case of parameters being determined in more detail and being supported with more reliable systematic data, analytical decision-making methods like AHP, may be used as important tools in determining the orientation of foreign trade.