Uluslararası hukukta yabancı devletin yargı bağışıklığı
The immunity of the foreign state in international law
Yazar: BİLAL ALPEREN ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. BURAK HUYSAL
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Devlet egemenliği = State sovereignty ; Devlet egemenliği = State sovereignty ; Egemen eşitlik = Sovereign equality ; Uluslararası Hukuk = International Law ; Yargı muafiyeti = Judical exemption ; Yargı yetkisi = Juristiction

Özet:
Yabancı devletin yargı bağışıklığı, uluslararası kamu hukuku ile uluslararası özel
hukukun kesiştiği alanlardan bir tanesidir. Hukuki temeli devletlerin egemen eşitliğine
dayanan yabancı devletin yargı bağışıklığı, bir uluslararası örf ve âdet hukuku prensibi
olarak yerleşmiştir. Buna göre, devletin yargı hakkına bir sınırlama getirilerek yabancı
devletin ulusal mahkemeler önünde yargılanamaması sağlanmaktadır. Uzun bir süre
mutlak olarak uygulanan yabancı devletin yargı bağışıklığı, günümüzde devletin özel
hukuk ilişkilerinden doğan uyuşmazlıklarında geçerli değildir.
Türk hukukunda da sınırlı bir şekilde uygulanan yabancı devletin yargı bağışıklığı, 5718
sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 49. maddesinde
düzenlenmiştir. İlgili hüküm gereği, yabancı devlete özel hukuk ilişkilerinden
kaynaklanan uyuşmazlıklarda bağışıklık tanınmaz.
İki bölümden oluşan çalışmamızın ilk bölümünde yabancı devletin yargı bağışıklığı
prensibine ilişkin temel kavramlar ile söz konusu prensibin uluslararası hukukta ve Türk
hukukunda tarihi gelişimi, kaynakları ve unsurları ele alınmıştır. İkinci bölümde ise
devletlerin hangi hallerde bağışıklıktan yararlanabileceğinin belirlenmesi amacıyla,
yabancı devletin yargı bağışıklığının kapsamı üzerine karşılaştırmalı bir inceleme
yapılmıştır.

Abstract:
The immunity of the foreign State is one of the areas where public international law and
private international law intersect. The immunity of the foreign State which is legally
based on the sovereign equality of the States, has been established as an international
customary law principle. Accordingly, it is ensured that the foreign State cannot be tried
before the national courts of another State by restricting that State's right to jurisdiction.
The immunity of the foreign State, which has been applied absolutely for a long time,
is not valid in today's disputes where the private law acts of the State are based.
The immunity of the foreign state, which is also applied in a restricted manner in Turkish
law, is regulated under the Article 49 of the Law No. 5718 on International Private Law
and Procedural Law. In accordance with the relevant provision, the foreign State is not
granted with immunity in disputes arising from private law acts of the State.
In the first section of our two-section-study, basic concepts regarding the immunity of
the foreign State and the historical development of the relevant principle in international
and Turkish Law will be discussed as well as its sources and elements. In the second
section, a comparative examination is held on the scope of the immunity of the foreign
State with the purpose of determination of the situations where the immunity may be
granted to the States.