Türkiye halk sağlığı kurumu hizmet içi eğitim etkinliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of public health institute of Turkey in-service training activities
Yazar: MEHMET YUMRUTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HAYAT BOZ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yaşam Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hizmet içi eğitim = In service training ; Türkiye Halk Sağlığı Kurumu = Turhish Public Health Institution ; Yetişkin eğitimi = Adult education

Özet:
Bu araştırma, Türkiye Halk Sağlığı Kurumunun merkez ve taşra teşkilatında
düzenlenen hizmet içi eğitim etkinliklerinin, yetişkin eğitimi ilkeleri ve çalışanlarının
görüşleri doğrultusunda incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma, Sağlık
Bakanlığı ve bağlı kuruluşları tarafında yürütülen hizmet içi eğitimlerin katılımcı
görüşleri doğrultusunda değerlendirildiği ilk çalışma olması bakımından önemlidir.
Araştırma tarama modelinde olup evrenini, çalışmanın yapıldığı dönemde Türkiye Halk
Sağlığı Kurumu merkez ve taşra teşkilatında görev yapan, merkez ve taşra teşkilatı
tarafından düzenlenen hizmet içi eğitimlerden en az birine katılan, tüm hizmet
sınıflarındaki her unvan ve statüdeki personel oluşturmaktadır. Söz konusu evrenden
Anderson'un sosyal bilimler için farklı büyüklükteki evrenler için kuramsal örneklem
büyüklükleri çizelgesi esas alınarak % 5 toleransla 382 kişilik örneklem büyüklüğü
tespit edilmiştir. Örneğe ulaşma kapsamında merkez teşkilatı ve taşra teşkilatı alt evren
olarak belirlenmiştir. Merkez teşkilatı, Ankara'da Kurum Başkanlığı bünyesinde görev
yapan personelden oluşmaktadır. Diğer alt evren taşra teşkilatlarındaki personelden
oluşmaktadır. Kurumun taşra teşkilatı 81 ilde de mevcuttur. Taşra teşkilatından
araştırmaya dahil edileceklerin belirlenmesinde Türkiye İstatistik Bölgeleri Sınıflaması
esas alınmıştır. Çalışma, bu istatistik bölgelerinden Düzey 2'de bulunan 26 istatistik
bölgesindeki illerde görev yapan personel ile gerçekleştirilmiştir. Örneklem büyüklüğü,
verilerin geçersizliği ve geri dönen anketlerdeki kayıplar gibi sorunlar göz önüne
alınarak %10 artırımla 420 kişi olarak belirlenmiş ve bu sayıya ulaşana dek devam
edilmiştir. Araştırmada ihtiyaç duyulan veriler anket tekniği ve kayıtların
incelenmesiyle elde edilmiştir. Anket formu daha önce Devlet Su İşleri Genel
Müdürlüğü Hizmet İçi Eğitim Etkinliklerinin Değerlendirilmesi adlı çalışmada kullanılan anket olup, araştırmacıdan izin alınmıştır. Araştırmada elde edilen veriler
frekans (f), yüzde (%), aritmetik ortalama ( ), standart sapma (Ss), t-testi ve tek yönlü
varyans analiziyle çözümlenmiştir.
Araştırmaya katılanların, %70'i 30-50 yaş arasında, %71'i kadın, %79'u evli, 3/4'ü
çocuk sahibi, %94'ü sağlık personeli, 4/5'i Lisans ve lisansüstü eğitim seviyesine sahip
ve yarıya yakını (%44,6) aile sağlığı merkezlerinde görev yapmaktadır.
Kurumun kuruluş tarihinden bu yana hizmet içi eğitimlerin süreklilik gösterdiği,
eğitimlerin kurumda görev yapan tüm meslek gruplarını kapsadığı, çoğunlukla ebe,
hemşire ve hekim başta olmak üzere genelde sağlık personeline yönelik olduğu, eğitim
konularının %50'den fazlasının bulaşıcı olmayan hastalıklar ve kronik hastalıklarla ilgili
olduğu görülmüştür.
Araştırmaya katılan personel, hizmet içi eğitimlerin öğrenme ihtiyaçlarını
karşıladığı, iş yerinde karşılaştığı sorunları çözme becerisi kazandırdığı düşüncesine
olumlu yaklaşmaktadır. İhtiyaç saptamada çalışanların görüşlerine yeterince
başvurulmadığı ve ihtiyaç saptamada yüklenmiş ihtiyaçların başat belirleyiciler olduğu
görülmüştür. Eğitimlere katılımda ilçelerdeki ve büyükşehirlerdeki personelin ulaşım
gibi dış katılım engelleri bulunmaktadır. Yine katılım konusunda evli ve çocuk sahibi
olanlar ile aile sağlığı merkezlerinde görev yapan personelin görüşleri farklılık
göstermektedir. Hizmet içi eğitimlerde sorun odaklı bir eğitim yaklaşımından öte,
öğrenmeye ağırlık veren konu odaklı bir yaklaşımın benimsendiği görülmektedir.
Konuların anlatımında interaktif eğitim metotlarının pek kullanılmadığı, eğitimcilerin;
eğitim becerileri, iletişim becerileri ve yetişkin eğitimi ilkeleri konusunda eğitim
ihtiyaçlarının olduğu görülmektedir. Eğitimlerin gerçekleştirildiği psikolojik ortamların
(güven, saygı) yeterli olduğu, yemek ve sosyal hizmetler bakımından yetersiz olduğu
görülmüştür. Hizmet içi eğitimlerden sonra tam anlamıyla program değerlendirmenin
gerçekleştirilmediği görülmektedir.
Anahtar Sözcükler: Türkiye Halk Sağlığı Kurumu, hizmet içi eğitim, yetişkin
eğitimi

Abstract:
This survey was conducted to examine the in-service training activities held in
center and provincial organizations of Public Health Institution of Turkey in the
direction of principles of the adult education opinions of employees. It is important that
the in-service training conducted by the Ministry of Health and its affiliates is the first
study evaluated in the light of participant opinions. Research is descriptive survey type,
its target population is personnel in each title and status in all classes of service
consisting of persons working in center and provincial organizations of Public Health
Institution of Turkey and participating at least one of in-service training organized by
center and provincial organizations of the Institution. Sample size of 382 persons was
determined with a tolerance of 5% from the target population, on the basis of
Anderson's the scale of theoretical sample sizes for different sized ones for social
sciences. In this context, the central organization and the provincial organization are
designated as sub-target population, within the reach of the sample. The central
organization consists of the personnel who work in Ankara within the Presidency of the
Institute. The other sub-target population is made up of people from the provincial
organizations. The provincial organization of the institution is also available on the 81
provinces. Turkey Statistical Area Classification is based on in determining who will be
included in the study from the provincial organizations. The study was conducted with
personnel from 26 statistical areas in Level 2 of these statistical areas. Considering the
problems such as sample size, data invalidity, and losses in returning surveys, it was
determined to be 420 people with 10% increase and continued until this number was
reached. The data needed in the research were obtained by examining the survey
technique and records. The questionnaire was previously used in the study titled
Assessment of In-Service Training Activities of the General Directorate of State Hydraulic Works and permission was obtained from the researcher. The data obtained
in the study were analyzed by frequency (f), percentage (%), arithmetic mean ( ),
standard deviation (Sd), t-test and one-way analysis of variance.
70% of the respondents were between the ages of 30-50, 71% were women, 79%
were married, 3/4 had children, 94% had health personnel, 4/5 had license and master
and nearly half of them (44.6%) worked in the family health center.
Since the establishment date of the institution, It was observed that the in-service
training has been continuing, the trainings cover all profession groups in the institution,
mostly medical staff, mostly midwives, nurses and physicians, more than 50% of the
training topics are related to noncommunicable diseases and chronic diseases.
Staff participating in the survey are positively considering that in-service training
meets their learning needs and is capable of solving problems they face at work. It has
been seen that the views of the employees are not adequately used in the determination
of needs and that the needs imposed in the need assessment are predominant
determinants. Participation in trainings has obstacles to external participation such as
transportation in the districts and in the metropolitans gain, on the participation, the
views of those who are married and have children working in family health centers are
difference. It seems that learning-oriented approach is preferred rather than problem -
oriented approach in-service training.
It is understood that interactive education methods are rarely used and that
educators need education skills, communication skills and adult training. Principles in
the expression of subjects It has been found that the psychological environment (trust,
respect) in which the trainings are performed is insufficient and it is inadequate in terms
of for food and social services. After the in-service training, it is seen that the program
evaluation is not realized exactly.
Keywords: Public Health Institute of Turkey, in-service training, adult education