Kolanjiyokarsinom tanısı ile karaciğer metastazlarına Y-90 mikroküre tedavisi verilmiş hastalarda hepatik arter perfüzyon çalışması görüntüleri ile tedavi öncesi – tedavi sonrası bilgisayarlı tomografi/manyetik rezonans görüntüleme ve F-18 FDG PET-BT arasındaki ilişkinin araştırılması
Evaluating the association between pre- and post- therapy computerized tomography/ magnetic resonance imaging and F-18 FDG PET-CT images and hepatic artery perfusion study in liver metastases of cholangiocarcinoma treated with Y-90 microspheres
Yazar: MEHMET BOZKURT
Danışman: DOÇ. DR. BİLGE VOLKAN SALANCI
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nükleer Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Onkoloji = Oncology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Mehmet Bozkurt, Kolanjiyokarsinom Tanısı ile Karaciğer Metastazlarına Y-90 Mikroküre Tedavisi Verilmiş Hastalarda Hepatik Arter Perfüzyon Çalışması Görüntüleri ile Tedavi Öncesi – Tedavi Sonrası Bilgisayarlı Tomografi/Manyetik Rezonans Görüntüleme ve F18-FDG PET-BT Arasındaki İlişkinin Araştırılması, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Nükleer Tıp Anabilim Dalı Uzmanlık Tezi, Ankara, 2017. Kolanjiyoselüler karsinom (KKA) yaşam beklentisinin düşük olduğu ve hastaların çoğunun tanı aldıklarında cerrahiye uygun olmadığı ikinci en sık görülen primer karaciğer malignensilerdir. Cerrahiye uygun olmayan veya kemorefraktör KKA hastalarının karaciğer metastazları Yttrium-90 (Y-90)- işaretli mikrokürelerin transarteryel yolla verilmesiyle tedavi edilebilmektedir. Bu çalışmada intrahepatik (iKKA) ve ekstrahepatik kolanjiyoselüler karsinom (eKKA) tanısı ile karaciğerdeki tümör odaklarına Y-90 mikroküre tedavisi uygulanmış hastalarda hepatik arter perfüzyon sintigrafisi (HAPS) görüntüleri ile tedavi öncesi ve tedavi sonrası bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ve FDG PET-BT görüntülerinin hasta bazında ve lezyon bazında değerlendirilmesi ve tedaviye bağlı oluşan değişikliklerle ilişkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Ocak 2008- Kasım 2016 tarihleri arasında KKA tanısıyla karaciğer metastazlarına Y90 tedavi için başvuran 19 hastanın (6'sı eKKA, 13'ü iKKA) toplam 24 Y90 mikroküre tedavisine (13'ü cam, 11'i resin) ait verileri retrospektif incelendi. Tedavi öncesi ve sonrası konvansiyonel BT ve MRG görüntüleri üzerinden tümör yükü ve en geniş tümör çapı, hasta ve lezyon bazında RECIST kriterlerine göre tedavi cevapları ve tedavi öncesi ve sonrası FDG PET-BT görüntüleri üzerinden tümör lezyon glikolizisi (TLG), metabolik tümör hacmi (MTV), SUVmaks ve PERCIST kriterlerine göre tedavi cevaplarının hastaların izlem süreleriyle ilişkisi değerlendirildi. Tedavi öncesi HAPS planar görüntülerinden region of interest  (ROI) çizilerek hesaplanan maksimum (HAPmaks) ve ortalama (HAPmean) değerleri ve SPECT ve SPECT-BT görüntülerinden volume of interest (VOI) çizilerek hesaplanan maksimum (VOI maks), ortalama (VOI mean) değerlerinin hastaların tümör boyutları, tümör yükleri, tedavi yanıtları ve izlem süreleri ile ilişkisi incelendi. Hastalar ortalama olarak 9,4 ay± 7,8 süreyle izlenmiş olup ortalama genel sağkalım süreleri 11,9 ay±2,3'dı. RECIST ile değerlendirilebilen 13 tedavinin birinde tam yanıt (TY) ve 2'sinde kısmi yanıt (KY), dördünde stabil hastalık (SH), 6'sında progresif hastalık (PH) izlendi. Lezyon bazında RECIST karşılaştırıldığında hastalar arasında izlem süreleri arasında anlamlı farklılık olmadığı görüldü (p=0,081). Ancak lezyon bazında RECIST ile değerlendirildiğinde TY ve KY görülen hastaların izlem sürelerinin SH ve PH görülen hastalarla kıyasla daha uzun olduğu saptandı(p=0,034). Çalışmamızda tedavi  öncesi ve sonrası FDG PET-BT görüntülerine ulaşılan PERCIST hesaplanan 8 tedavinin 1'inde TY (genel sağkalım süresi 15,3 ay), 6 'sında KY (ortalama genel sağkalım süresi 17,6 ay±5,5), 1'inde SH (sağkalım süresi  18 ay) görüldü. Hastaların bazal MTV, bazal TLG , ΔTLG, ΔSUVmaks ve ΔSUVmean değerleri ile tedavi sonrası izlem süreleri arasında ilişki saptanmadı. ΔMTV ile hastaların izlem süreleri arasında ise pozitif korelasyon görüldü. HAPS perfüzyon kriterleri olarak planar görüntülerden aldığımız HAP maks, HAPmean HAPSmaks/mean ile VOI maks/mean oranları arasında hasta bazında ve lezyon bazında RECIST ve PERCIST kriterlerine göre tedavi yanıtları ile anlamlı ilişki bulunmadı. Sonuç olarak, bu çalışmadan elde edilen sonuçlar, HAPS parametreleri ile KKA hastalarında Y90 mikroküre tedavi yanıtı arasında anlamlı ilişki olmadığını; BT/MRG ve FDG PET-BT ile izlemin hasta yanıtlarıyla daha tutarlı olduğunu ve FDG PET-BT'nin Y90 mikroküre tedavisinin başarısını öngörmede kullanılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Mehmet Bozkurt, Evaluating the Association Between Pre- and Post- therapy Computerized Tomography/ Magnetic Resonance Imaging and F-18 FDG PET-CT Images and Hepatic Artery Perfusion Study in Liver Metastases of Cholangiocarcinoma Treated with Y-90 microspheres. Hacettepe University, Faculty of Medicine, Thesis in Department of Nuclear Medicine, Ankara 2017. Cholangiocellular carcinoma (CCA) is the second most common primary liver malignancy that has low survival rates and at the time of diagnosis, most of the patients are not eligible for surgical therapy. Unresectable or chemorefractory CCA patients may be treated by transarterial administration of Yttrium-90 (Y-90)- labeled microspheres. The aim of this study was patient and lesion based evaluation of hepatic artery perfusion scintigraphy(HAPS), pre- and post-treatment computerized tomography (CT), magnetic resonance imaging (MRI) and FDG PET-CT images in patients received Y90- radiomicrosphere therapies for primary or liver metastasis of CCA and their association between changes related to therapy. Data of 19 patients (n=6, extrahepatic CCA, and n=13, intrahepatic CCA), diagnosed with CCA, received total 24 sessions of Y90 microsphere therapies (n=13, glass; n=11, resin microspheres) between January 2008-November 2016, were retrospectively evaluated. Tumor load, tumor diameter, patient and lesion based treatment response evaluation by RECIST criteria were assessed from pre- and post-treatment conventional CT and MRI images; and tumor lesion glycolysis (TLG) metabolic tumor volume (MTV), SUVmax and treatment responses evaluated with PERCIST criteria were obtained from FDG PET-CT images; and their relations with treatment responses and follow-up period after treatment were sought. Maximum (HAPmax) and mean (HAPmean) values were measured by drawing region of interest in pretreatment HAPS planar images and VOImax and VOI mean were assessed by drawing volume of interest in SPECT or SPECT-CT images, and their correlation with tumor diameters, tumor loads, treatment responses and follow-up time after treatment were analyzed. The mean follow-up time of patients was 9,4 months± 7,8 and mean overall survival (OS) was 11,9 months±2,3. Thirteen therapies went through RECIST evaluation and revealed complete response(CR) in one, partial response (PR) in 2, stable disease (SD) in 4 and progressive disease(PD) in 6 of the therapies. Lesion-based evaluation of RECIST treatment response did not show a significant correlation with follow-up time (p=0,081). However, when patients were grouped CR and PR or SD and PD according to RECIST criteria of lesion based evaluation, the follow-up of patients with response group (PR/CR) was longer than non-response group (SD/PD) (p=0,034). In eight therapies, pre- and post-treatment FDG PET-CT images are obtained and showed CR in one (OS:15,3 months), PR in 6 (OS:  17,6 months±5,5) and SD in one ( OS: 18 months) of the treatments. Basal MTV, basal TLG, ΔTLG, ΔSUVmax and ΔSUVmean values of patients were not related with follow-up time after treatment. However, ΔMTV was positively correlated with follow-up time of the patients. HAPmax/mean and VOImax/mean values accepted as hepatic artery perfusion criteria were not associated with patient and lesion based RECIST or PERCIST treatment responses of treatments. In conclusion, in this study, we did not find any relation between HAPS findings and response to Y90 microsphere therapy. Changes in CT/MRI and FDG PET-CT parameters may be used to predict the therapy response of Y-90 microspheres in CCA.