Oryantalizmin zihin dünyası: Doğu, İslam ve Osmanlı
The mindset of the orientalism: East, Islam and Ottoman
Yazar: EBUZER KARAASLAN
Danışman: PROF. DR. HAMİT EMRAH BERİŞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Avrupalı gezginler = European travelers ; Avrupamerkezcilik = Eurocentricism ; Bilgi sosyolojisi = Information sociology ; Modern bilgi = Modern knowledge ; Modernlik = Modernity ; Oryantalizm = Orientalism ; Osmanlılar = Ottomans ; Said, Edward = Said, Edward ; Seyahatname = Seyahatname ; İslam medeniyeti = Islamic civilization

Özet:
Edward W. Said'in 1978 yılında yayımlanan Orientalism adlı eserinde yer alan ilgili tezin etkisiyle birlikte oryantalizm üzerine birçok açıdan pek çok tartışma gerçekleştirildiği herkesin malumudur. Bu tartışmalardan bir bölümü doğrudan veya dolaylı olarak Said'in tezini destekleme/geliştirme amacı taşırken, bir bölümü ise bahse konu tezin çeşitli açılardan eleştirisini içermektedir. Bu çalışma bilgi sosyolojisi perspektifinden oryantalizmin eleştirel bir arka plan okumasını içermekte ve bu yolla E. Said'in oryantalizm tezine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Metin boyunca bir taraftan E. Said'in tezinin geçerliliği üzerine bir savunu gerçekleştirilirken, diğer taraftan tezin teorik temeli ile içeriğine dair birtakım problemlere dikkat çekilerek oryantalizmi eleştirel bir düzeyde ele almanın imkânları geliştirilmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede çalışma, oryantalizmin teorik, tarihsel ve toplumsal temellerine referansta bulunan eleştirel bir arka plan okumasına tabi tutulduğunda neye karşılık gelebileceği sorusuna yanıt aramaktadır. Metinde oryantalizmin bilgi sosyolojisi perspektifinden neye karşılık geldiği ortaya koyulduktan sonra onun Doğu, İslam ve Osmanlı'ya yönelik geliştirdiği bakış, bu bakışın arka planı ve gerçekliği tartışmaya açılmıştır. Bu temelde çalışma, oryantalizmi bilimsel-akademik çalışma alanı olarak sınırlayan bakış açılarına karşı kavramın modern Batı toplumuna egemen bütünlüklü bir bilgi sistemi olduğu ve oryantalizmin tarihsel açıdan özellikle Osmanlı realitesinin göz önünde bulundurulduğu bir çerçevede ele alınması gerektiği fikirlerini ileri sürmektedir.

Abstract:
It is a well known fact that many discussions were held on orientalism in many aspects, with the effect of the relevant thesis in Edward W. Said's work Orientalism, published in 1978. While some of these discussions aim to support/develop Said's thesis directly or indirectly, some of them contain criticism of it from various aspect. This study includes a critical background reading of orientalism from the perspective of sociology of knowledge and in this way aims to contribute to E. Said's orientalism thesis. Throughout the text, while it has been tried to defend the validity of E. Said's thesis, it has been also tried to develop the possibilities of dealing with orientalism from a critical perspective by drawing attention to some problems regarding the theoretical basis of the thesis and its content. In this context, the study seeks to answer the question of what orientalism might correspond to, when subjected to a critical background reading that references the theoretical, historical and social foundations of it. After the text revealed what orientalism corresponds to from the perspective of sociology of knowledge, its view of The East, Islam and the Ottoman, along with the background and reality of this view were discussed. On this basis, the study suggests that the concept is a holistic knowledge system that dominates the mindset of modern Western society and that orientalism historically should be considered within especially the framework of Ottoman reality, contrary to the perspectives that limit orientalism as a scientific-academic field of study.