Kentsel katı atık yönetim sistemlerinin EGÇ-YDD yöntemiyle karşılaştırılması
Comparison of municipal solid waste management systems with the EIO-LCA method
Yazar: RAŞİT FIRAT DENİZ
Danışman: DOÇ. DR. NUR HANİFE ORAK ; DR. XİAOJU CHEN
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı / Çevre Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Ambalaj atıkları = Packaging waste ; Atık yönetimi = Waste management ; Kentsel atıklar = Urban wastes

Özet:
Dünyada kontrolsüz kentleşme, hızlı nüfus artışı ve tüketim hızının artmasıyla birlikte çevresel sorunlar çeşitlenmiş ve boyutları artmıştır. Günümüzde sürdürülebilir şehir kavramından bahsedildiğinde; altyapı çalışmaları, yeşil alanlar, katılımcı demokrasi kadar atık yönetiminin ekolojik yaklaşımlara uygun yapılması öne çıkmaktadır. 2018 yılı itibariyle dünya nüfusunun %54'ünün şehirlerde yaşadığı, 2050 yılına gelindiğinde bu oranın %68'e çıkacağının tahmin edildiği göz önüne alınırsa, şehirlerde artan atık miktarının, beraberinde bertaraf problemini de getireceği öngörülebilir. Düzenli
depolama sahasına gönderilen atıklar içerisinde geri dönüştürülebilir atık miktarının yüzdesel olarak fazla olması geri dönüşümün gerekli oranda sağlanmadığını göstermektedir. Ambalaj atıklarının kaynağında ayrılması ve sonrasında geri dönüşüm uygulamalarının doğru bir şekilde işletilebilmesi için, sistem analizlerinin kapsamlı bir şekilde yapılması ve bu çalışmaların sonucuna göre çevresel politikaların çalışılması hem ekolojik hem de ekonomik politikaların oluşturulması için elzemdir. Bu çalışma kapsamında; belediyeler tarafından uygulanmakta olan ambalaj atığı yönetim sistemleri için mevcut sisteme ait veriler değerlendirilmiş ve alternatif senaryolar üzerinden karşılaştırma yapılmıştır. Senaryoların çevresel etkilerinin karşılaştırılmasında Ekonomik Girdi-Çıktı Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi yöntemi (EGÇ-YDD) kullanılmıştır. Bu çalışmanın temel amacı, ambalaj atığı yönetiminin sera gazı emisyonlarını ve sektörel dağılımlarını belirleyerek ekonomik ve çevresel bir bakış açısı sağlamaktır. Çalışmanın hedefleri arasında ise alternatif ambalaj atığı toplama oranlarının çevresel etkilerini belirlemek ve ambalaj atıklarına ait çevresel emisyonları, enerji kaynaklarını ve mal ve hizmetlerle ilgili gerekli malzemeleri ortaya koymaktır. Araştırma sonuçları, ambalaj atıkları toplanma miktarı arttıkça en fazla emisyon yaratan iki sektörün petrol ve yakıt çıkarma ile elektrik üretim ve tedarik sektörleri olduğunu göstermektedir. Ayrıca çalışmanın ekonomik analiz sonuçları ambalaj atığı toplama oranı arttıkça birim ambalaj atığı toplama maliyetinin azaldığını göstermektedir.

Abstract:
Environmental problems have diversified and their dimensions have increased with the uncontrolled urbanization, rapid population growth, and increasing consumption rate. Environmental approaches have been on the agenda of companies and political actors, as they are considered as a criterion not only for the terms of ecology, but also as a criterion
in consumer preferences and occupy a significant place in the political preferences of citizens. When the concept of sustainable city is mentioned, making solid waste management in accordance with ecological approaches stands out as an important topic as infrastructure works, green spaces and participatory democracy. Nowadays, questions about how to construct solid waste systems are discussed not only environmentally but also economically. Considering that 54% of the world population lives in cities as of 2018 and it is estimated that this rate will increase to 68% by 2050, it can be predicted that the increasing amount of waste in cities will bring the problem of effective disposal. The percentage of recyclable waste among the wastes sent to the landfill indicates that recycling is still not provided at the required rate. In order to separate packaging wastes at the source and operate the recycling practices, it is essential to make comprehensive system analyzes. The main goal of this study is to provide an economic and environmental perspective by determining the GHG emissions and sectoral distributions of packaging waste management. There are two main objectives of this work: Develop an effective framework to predict environmental impacts of alternative packaging waste collection
rates and estimate the environmental emissions, energy resources, and the required materials associated with the goods and services. The results of the study showed that as the amount of packaging waste collection increases, the top 2 sectors that create the most emissions are Oil and Gasoline Production and Electricity Production and Supply sectors.
The results of the research show that as the amount of packaging waste collection increases, the two sectors that create the most emissions are Oil and Gasoline Production and Electricity Production and Supply sectors. In addition, the economic analysis results of the study show that as the packaging waste collection rate increases, the unit packaging
waste collection cost decreases.