Non-alkolik yağlı pankreas hastalığının (NAFPD) klinik özelliklerinin ve hastalık ile ilişkili faktörlerin retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evalution of clinical features and factors associated with non-alcoholic fatty pancreas disease (NAFPD)
Yazar: NİLAY TURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT ERKUT
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Pankreas = Pancreas ; Pankreas hastalıkları = Pancreatic diseases ; Pankreas yağlanması = Pancreatic steatosis ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Tıp Fakültesi'nde herhangi bir nedenle abdomen bilgisayarlı tomografi (BT) çekilen ve non-alkolik yağlı pankreas hastalığı (NAFPD) saptanan olguların klinik özelliklerinin retrospektif olarak belirlenmesi ve bu durum ile ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Bu çalışmada 01.04.2004-30.09.2019 tarihleri arasında KTÜ Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi'nde herhangi bir nedenle abdomen BT çekilip NAFPD saptanan 3054 hasta belirlenmiş olup çalışma kriterlerini karşılayan 2887 hasta dahil edilmiştir. Hastaların demografik verileri ve laboratuvar bulguları (radyolojik tanı anından itibaren 12 hafta öncesi ya da 12 hafta sonrası içerisinde) hastane veri tabanı üzerinden retrospektif olarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışma 1254'ü (%43.3) kadın, 1633'ü (%56.6) erkek olmak üzere toplam 2887 hasta ile yapılmıştır. Ortalama yaş 67.03 ± 11.29 olup hastaların %60.8'ini 65 yaş ve üzeri oluşturmaktadır. Pankreas yağlanması saptanan hastaların %24.4'ünde tip 2 diabetes mellitus (T2DM), %41.1'inde hipertansiyon (HT) ve %26.5'inde non-alkolik karaciğer yağlanması (NAFLD) görülmektedir. Glukoz ortalaması 124.7 ± 59 mg/dL, HbA1c ortalaması %7.14 ± 1.74, HOMA-IR ortalaması 6.48 ± 6.02 mg/dL, total kolesterol ortalaması 189.2 ± 49.3 mg/dL, trigliserit ortalaması 149.8 ± 82.4mg/dL, LDL ortalaması 118 ± 41.5 mg/dL, HDL ortalaması 43 ± 12.5 mg/dL, ALT ortalaması 27.2 ± 56.1 U/L, AST ortalaması 40.6 ± 205.9 U/L, GGT ortalaması 62.5 ± 115.9 U/L ve amilaz ortalaması 65.6 ± 85.2 U/L olarak bulundu.
Sonuç: Obezite, tüm yaş gruplarında sıklığı giderek artan ve birçok organda yağ birikimine neden olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. NAFPD, obezite epidemisindeki artışla birlikte klinik uygulamada giderek daha fazla tanı alan nispeten yeni bir hastalıktır. Hastalığın patofizyolojisi, klinik seyri ve ilişkili faktörleri henüz net olarak aydınlatılamamıştır. Çalışmamızda NAFPD'nin ileri yaş ve erkek cinsiyette daha sık görüldüğü saptandı. NAFPD'nin bozulmuş glukoz metabolizması ile ilişkili olduğu ve buna T2DM ile NAFLD'nin sıklıkla eşlik ettiği gözlendi. Çalışmamızın tek merkezli ve retrospektif olarak yapıldığı dikkate alındığında, NAFPD ve hastalığın klinik seyrini değerlendirmede çok merkezli prospektif çalışmaların gerektiği kanaatine varıldı.

Abstract:
Aim: In this study, it is aimed to determine retrospectively the clinical features of patients with non-alcoholic fatty pancreas disease (NAFPD) who have taken abdominal computed tomography (CT) for any reason at Karadeniz Technical University (KTU) Faculty of Medicine and to evaluate the factors associated with this condition.
Material and Methods: In this study, 3054 patients who are diagnosed with pancreatic fat after abdominal CT performed for any reason at KTU Faculty of Medicine Farabi Hospital between 01.04.2004-30.09.2019 are determined, and 2887 patients who met the study criteria are included. Demographic data and laboratory findings of the patients (within 12 weeks before or 12 weeks after the radiological diagnosis) are evaluated retrospectively through the hospital database.
Results: The study is conducted with a total of 2887 patients, 1254 (43.3%) female and 1633 (56.6%) male. The mean age is 67.03 ± 11.29 years, and 60.8% of the patients are 65 years old or older. Type 2 diabetes mellitus (T2DM) in 24.4%, hypertension (HT) in 41.1% and non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) in 26.5% are present in the patients with pancreatic steatosis. Mean glucose 124.7 ± 59 mg/dL, mean HbA1c 7.14 ± 1.74 %, mean HOMA-IR 6.48 ± 6.02 mg/dL, mean total cholesterol 189.2 ± 49.3 mg/dL, mean triglyceride 149 .8 ± 82.4mg/dL, mean LDL 118 ± 41.5 mg/dL, mean HDL 43 ± 12.5 mg/dL, mean ALT 27.2 ± 56.1 U/L, mean AST 40.6 ± 205.9 U/L, mean GGT 62.5 ± 115.9 U/L and mean amylase 65.6 ± 85.2 U/L are found.
Conclusion: Obesity is an important public health problem that has increasing frequency in all age groups and causes fat accumulation in many organs. NAFPD is a relatively new disease that is increasingly being diagnosed in clinical practice with the ascending rate in the obesity epidemic. The pathophysiology, clinical course and related factors of the disease have not been clearly clarified yet. In our study, it is found that NAFPD is more common in older age and male gender. It is observed that NAFPD is associated with impaired glucose metabolism, T2DM and NAFLD often accompanied it. Considering that our study is single-center and retrospective, it is concluded that multi-center prospective studies are needed to evaluate NAFPD and the clinical course of the disease.