Sigara bırakmaya karar veren çalışan kişilerde tükenmişlik düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of burnout level in working people who decided to quit smoking
Yazar: ASENA MERVE OFLAZ
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL AKSOY
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Tütün kullanımı geçmişten günümüze kadar temininin ucuz, kolay ve yasal olması nedeniyle en sık görülen madde bağımlılığı tipidir. Tütün kullanımı birçok hastalık için risk faktörü olmaktadır. Sigara içen bir kişinin sağlığını koruması için yapması gereken en önemli şey sigarayı bırakmasıdır. Sigara içen bir bireyin sigarayı bıraktığında sigara ile ilişkili hastalıklarının ortaya çıkma riski azalacak, hastalık varlığında ise hastalığın ilerleme hızı yavaşlayacaktır. Tükenmişlik; fiziksel tükenme, kronik yorgunluk, çaresizlik ve ümitsizlik hisleri, olumsuz bir benlik kavramının gelişmesi, kişinin genel olarak mesleğine ve yaşamına ve diğer insanlara yönelik olumsuz tutumlarla belirginleşen, fiziksel, emosyonel ve mental bir tükenme sendromu olarak tanımlanmıştır. Tükenmişliğin majör özellikleri enerji kaybı, motivasyon eksikliği, diğerlerine karşı negatif tutum ve aktif olarak diğerlerinden geri çekilmeyi içerir. Literatürde genel olarak tükenmişliğin çalışma ortamına bağlı olarak ortaya çıktığı görülmektedir. Ayrıca aile ortamı, sosyal çevre ve partnerle ilişkilerdeki sorunlar tükenmişliğe neden olabilir. Bu çalışmada sigara bırakma polikliniklerine ilk kez başvuran kişilerin mesleki tükenmişlik ve eşle ilgili tükenmişlik durumlarının tanımlanması amaçlanmıştır. Araştırma 01.11.2022 ve 01.05.2023 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı Sigara Bırakma Polikliniği ve Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniği Sigara Bırakma Polikliniği'nde yürütülmüştür. Ulaşılan toplam katılımcı sayısı 151 kişidir. Katılımcılara uygulanan anket formunun ilk kısmı 20 sorudan oluşan sosyodemografik özellikler ve sigara başlama nedenleri ile ilgili olup ikinci kısmı 6 sorudan oluşan nikotin bağımlılığı için "Modifiye Fagerström Testi", üçüncü kısmı 10 sorudan oluşan "Tükenmişlik ölçeği-kısa formu" ve dördüncü kısım ise 10 sorudan oluşan "Eş tükenmişlik ölçeği-kısa formu"nu içermektedir. Sonuç olarak sigara bırakma polikliniğine başvuran bireylerde tükenmişlik düzeyi ile ilgili yapılmış olan bu çalışmada elde edilen verilerde mesleğinden memnun olmayan (p=0,035), vardiyalı çalışan (p=0,038) ve psikiyatrik hastalığı olan (p=0,005) bireylerde tükenmişlik
düzeyinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Mesleğinden memnun olmayan bireylerde (p=0,031) ve kadınlarda (p=0,001) eş tükenmişlik düzeyinin yüksek olduğu görülmüştür. Tükenmişlik ölçeğinin eş tükenmişilik ölçeği ile güçlü pozitif korelasyon gösterdiği görülmüştür (p<0,001).

Abstract:
Using tobacco is the most common type of substance addiction due to its cheap, easy and legal availability from past to present. Using tobacco is a risk factor for many diseases. The most important thing that a smoker should do to protect his health is to quit smoking. When a smoker quits, the risk of developing smoking-related diseases will decrease, and if the disease is present, the rate of disease progression will slow down. It has been defined as a physical, emotional and mental exhaustion syndrome marked by physical exhaustion, chronic fatigue, feelings of helplessness and hopelessness, the development of a negative self-concept, and in general negative attitudes towards one's profession, life and to other people. Major features of burnout include loss of energy, lack of motivation, negative attitude towards others, and active withdrawal from others. In general, it has been observed in the literature that burnout occurs depending on the work environment. In addition, if the family environment, social environment, and relationships with the couple are not going well, it can also cause burnout in the person. This study aimed to describe the professional burnout and couple-burnout of people who applied to smoking cessation clinics for the first time. The research was conducted between 01.11.2022 and 01.05.2023 at Hacettepe University Faculty of Medicine, Department of Family Medicine, Smoking Cessation Polyclinic and Ankara Training and Research Hospital Family Medicine Clinic, Smoking Cessation Polyclinic. The total number of participants was 151. The first part of the survey form applied to the participants is about sociodemographic characteristics and reasons for starting smoking consisting of 20 questions, the second part is the "Modified Fagerström Test" for Nicotine addiction, consisting of 6 questions, the third part is the "Burnout Scale-short form" consisting of 10 questions, and the fourth part is composed of 10 questions consisting of "Couple-burnout Scale-short form". As a result, the data obtained in this study on the burnout level in individuals applying to the smoking cessation clinic showed that the burnout level was higher in individuals who were dissatisfied with their profession (p=0,035), shift working (p=0,038) and had psychiatric diseases (p=0,005). It has been observed that the level of couple-burnout is high in women gender (p=0,001) and who are dissatisfied with their profession (p=0,031). It was observed that the burnout scale showed a strong positive correlation with the spouse-burnout scale (p<0,001).