Okul öncesi öğretmenlerinin yaratıcılık özyeterlilikleri ve yaratıcılığa teşvik edici davranışları
Creativity self-efficacy and creativity-encouraging behaviors of preschool teachers
Yazar: AYŞİN SÜMBÜL ÖZBEY
Danışman: DOÇ. DR. SABAHAT BURAK
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Özyeterlilik, bireyin belirli becerileri sergilemek için eylemleri organize etme ve uygulama becerisine ilişkin algısını ifade eder. Yaratıcı özyeterlilik, genel olarak özyeterlilikten farklıdır çünkü bireyin becerilerine ve içindeki yaratıcı potansiyele ilişkin inançlarına odaklanmaktadır. Özyeterliliğe dayalı olarak yaratıcı özyeterlilik, yeni bir iş veya yaratıcı fikirler üretme yeteneğine olan bireysel inançtır. Yaratıcı performans zaman ve çaba gerektirir. Bu çalışma, okul öncesi öğretmenlerinin yaratıcılık özyeterlilikleri ve yaratıcılığı teşvik edici davranışları ile demografik özellikleri (cinsiyet, yaş, anne baba eğitim düzeyi, kıdem yılı, sanatsal aktivitelere katılma sıklığı, algılanan sosyoekonomik durum, ilgi alanları ve eğitim verilen yaş grubu) arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Araştırma, bir ilişkisel tarama çalışmasıdır. Çalışmanın örneklemini, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Antalya ili tüm ilçelerinde görev yapan okul öncesi öğretmenleri oluşmaktadır. Örneklemde toplam 126 kişi (118 kadın ve 8 erkek) yer almıştır. Katılımcıların yaşları 20 yaş ve 50 yaş üstü arasındadır. Katılımcıların kıdem yılı ise 0-25 yıl ve üstüdür. Veriler, "Yaratıcılık Özyeterlilik Ölçeği", "Yaratıcılığa Teşvik Edici Öğretmen Davranışları İndeksi" ve araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılarak toplanmıştır. Bu araştırmadaki verilerinin analizi için SPSS 19 programından faydalanılmıştır. Okul öncesi öğretmenlerinin yaratıcılık özyeterliliklerinin anne baba eğitim, kıdem yılı, sanatsal aktivitelere katılma sıklığı, eğitim verilen yaş grubu, algılanan sosyoekonomik durum ve yaş düzeylerine göre farklılıklarını incelemek için Kruskal Wallis H testi kullanılmıştır. İlgi alanları ve cinsiyetleri arasındaki farklılıklarını incelemek için ise Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Okul öncesi öğretmenlerinin yaratıcılığa teşvik edici davranışlarının anne baba eğitim, kıdem yılı, eğitim verilen yaş grubu, sanatsal aktivitelere katılma sıklığı, algılanan sosyoekonomik durum ve yaş grubuna göre farklılıklarını incelemek için Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. İlgi alanları için T testi, cinsiyet için ise Mann Whitney U testi kullanılmıştır. ANOVA testi ve Kruskal Wallis H testi ile birlikte farklılıkların kaynağını bulmak için LSD testleri kullanılmıştır.
 Veriler; cinsiyet, anne baba eğitim düzeyi, kıdem yılı, sanatsal aktivite durumu, eğitim verilen yaş grubu, algılanan sosyoekonomik durum, yaş ve ilgi alanları gibi faktörlere göre incelenmiştir. Yaratıcılık özyeterlilik düzeyleri anne eğitim ve sanatsal aktivitelere katılma sıklığı değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermektedir. Yaratıcılığa teşvik edici davranış düzeyleri; yaşlarına göre bağımsızlık ve yargılama, kıdem yılına göre entegrasyon ve motivasyon, anne eğitim durumuna göre sorgulama, ilgi alanlarından genel kültüre göre entegrasyon ve hayal kırıklığı alt boyutlarında anlamlı fark göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Okul öncesi eğitimi, özyeterlilik, yaratıcı özyeterlilik, özyeterliliği teşvik.

Abstract:
Self-efficacy refers to an individual's perception of their ability to organize and execute actions to demonstrate certain skills. Creative self-efficacy is different from general self-efficacy because it focuses on an individual's beliefs about their skills and creative potential. Based on self-efficacy, creative self-efficacy is an individual's belief in their ability to produce new work or creative ideas. Creative performance requires time and effort. This study examines the relationship between preschool teachers' creative self-efficacy and behaviors that promote creativity and their demographic characteristics (gender, age, parental education level, years of seniority, frequency of participation in artistic activities, perceived socioeconomic status, areas of interest, and age group taught). The research is a relational survey study. The sample of the study consists of preschool teachers working in all districts of Antalya province during the 2022-2023 academic year. A total of 126 people (118 women and 8 men) participated in the sample. The ages of the participants range from 20 years old to over 50 years old. The seniority year of the participants is 0-25 years and above. Data were collected using the "Creativity Self-Efficacy Scale", "Teacher Behaviors Index that Encourages Creativity" and "Personal Information Form" prepared by the researcher. SPSS 19 program was used for the analysis of the data in this research. Kruskal Wallis H test was used to examine the differences in preschool teachers' creative self-efficacy according to parental education, seniority year, frequency of participation in artistic activities, age group taught, perceived socioeconomic status, and age levels. Mann Whitney U test was used to examine the differences between their areas of interest and gender. One-Way Analysis of Variance (ANOVA) was used to examine the differences in preschool teachers' behaviors that encourage creativity according to parental education, seniority year, age group taught, frequency of participation in artistic activities, perceived socioeconomic status, and age group. T-test was used for areas of interest and Mann Whitney U test was used for gender. LSD tests were used to find the source of differences with ANOVA test and Kruskal Wallis H test.
The data was analyzed according to factors such as gender, parental education level, seniority year, artistic activity status, age group of education, perceived socioeconomic status, age and interests. Creativity self-efficacy levels show a significant difference according to the frequency of participation in artistic activities and mother's education. Levels of behavior encouraging creativity show a significant difference in the sub-dimensions of independence and judgment according to age, integration and motivation according to seniority year, questioning according to mother's education status, integration and frustration according to general culture from interests.
Keywords: Preschool education, self-efficacy, creative self-efficacy, encouragement of self-efficacy.