Örgütsel güven, hissedilen güvenilirlik, işyerinde dışlanma ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki yordayıcı ilişkiler üzerine bir araştırma
A research on the predictive relationships between organizational trust, felt trustworthiness, exclusion in the workplace and organizational citizenship behavior
Yazar: AYFER YÜCESOY
Danışman: PROF. PINAR ÜNSAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Güven = Confidence ; Çalışma psikolojisi = Psychology of work ; Örgütsel dışlanma = Organizational ostracism ; Örgütsel güven = Organizational trust ; Örgütsel psikoloji = Organizational psychology ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior

Özet:
Bu tezin amacı örgütsel güven, hissedilen güvenilirlik, iş yerinde dışlanma ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki yordayıcı ilişkileri incelemektir. Ayrıca bu ilişkilerin süpervizör-çalışan ve çalışan-iş arkadaşları bağlamında nasıl farklılaştığı araştırılmıştır.

Araştırma kapsamında hali hazırda geliştirilmiş ve uygulanmış anketler kullanılmıştır. Veriler online veri toplama aracı olan Qualtrics aracılığıyla internet üzerinde toplanmıştır. Araştırmanın katılımcıları Almanya'da çalışan ve İngilizce konuşabilen beyaz yakalı çalışanlardır.

Araştırma çıktıları hissedilen güvenilirlik ve güven arasındaki ilişkinin süpervizör ve iş arkadaşlarıyla olan ilişkiye göre farklılaştığını göstermiştir. Elde edilen veriler hissedilen güvenilirlik alt boyutlarının örgütsel güven üzerinde olumlu etki yarattığını göstermiştir. Süpervizöre ve iş arkadaşlarına duyulan güvenin örgüte yönelik örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde olumlu etki yarattığı gözlenmiştir. Süpervizörle ve iş arkadaşlarıyla ilişkili hissedilen yardımseverliğin ise beklendiği üzere hem örgüte yönelik hem de bireye yönelik örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde olumlu etki yarattığı gözlenmiştir. Süpervizör tarafından dışlanmanın süpervizöre duyulan güveni olumsuz etkilediği gözlenmiştir. Ayrıca süpervizör ve iş arkadaşları tarafından dışlanmanın hissedilen güvenilirliği de olumsuz bir şekilde etkilediği gözlenmiştir. İş arkadaşları tarafından dışlanmanın sadece örgüte yönelik örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde olumsuz bir etki yaratırken, süpervizör tarafından dışlanmanın örgütsel vatandaşlıkla bir ilişkisi olmadığı gözlenmiştir.

Elde edilen veriler söz konusu kavramların ve kavramlar arasındaki ilişkinin süpervizör ve iş arkadaşı bağlamında göre değişebildiğini göstermiş ve gelecek araştırmalar için faydalı olabilecek bilgiler sunmuştur. Ayrıca sonuçlar yorumlanırken, verilerin çok kültürlü iş yerlerinden toplandığı ve 20'den fazla farklı kültürden gelen katılımcıların araştırmaya katkıda bulunduğu göz önünde bulundurulmuştur. Son olarak, gelecek araştırma ve uygulama önerileri tüm bu boyutlar göz önünde bulundurularak sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this thesis is to investigate the predictive relationship between organizational trust, felt trustworthiness, exclusion at the workplace and organizational citizenship behavior. Additionally, we have investigated how these predictive relationships differ according to the supervisor-employee and employee-colleague relations. 

In the scope of this research, existing surveys are used in order to collect data. The data is collected on the internet via Qualtrics which is an online data collection tool. The participants of this study are white collar employees who speak English and work in Germany.

The results have provided wide range of information on the suggested predictive relationships. It is observed that the predictive relationship between felt trustworthiness and trust differs based on the supervisor-employee and employee-colleague relations. The dimensions of felt trustworthiness have a positive effect on organizational trust as well as organizational citizenship behavior. Moreover, negative effect of exclusion by supervisor and colleagues on felt trustworthiness is observed even though the power of the effect changes according to the dimensions of felt trustworthiness. Another finding also shows that exclusion by colleagues has a negative effect on organizational citizenship behavior while there is not a relationship between exclusion by supervisor and organizational citizenship behavior.

The results show that the suggested predictive relationships differ according to the context of the relationship meaning supervisor-employee and employee-colleague and present very beneficial outcomes for the future research. Moreover, we have interpreted and discussed the results keeping in mind the data is collected from multi-cultural organizations and the participants are coming from more than 20 different cultural backgrounds. Based on all these aspects, suggestions for future research and implications are presented.