Kent içi raylı ulaşımda yol kullanım hakkı kavramı ve eskişehir batıkent tramvay hattı duraklarının hizmet performansının çok kriterli karar verme yaklaşımı ile değerlendirilmesi
The right of way in urban railway system and evaluation of service performance of eskisehir batikent tram line stops with multi-criteria decision making approach
Yazar: NURSEDA ÖZTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEYFETTİN UMUT UMU ; DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA YAŞLI
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Raylı Sistemler Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ulaşım = Transportation
Dizin: Eskişehir = Eskişehir ; Raylı sistemler = Railway systems ; Tramvay = Tram ; Ulaşım = Transportation ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Yirminci yüzyıl gerek sanayi devriminin gerekse buna bağlı teknolojik gelişmelerin insan hayatını etkilediği zamanlardır. Bu etkileşim ile insanların ihtiyaçları, çalışma şekilleri ve bunlara bağlı olarak yaşam alanları şekillenmiştir. Bu değişim elbette kentleri de etkilemiş ve nüfus yoğunluğunun artmasına ve ulaşım problemlerinin doğmasına sebebiyet vermiştir. Kentler daha karmaşık hale gelmiş ve alan sıkıntısından ve artış gösteren ulaşım hareketi isteğinden dolayı çeşitli ulaştırma modlarının gelişmesinin önü açılmıştır. Raylı sistemler kentlerde verimli kullanımı ile ön plana çıkan bir ulaştırma modu olarak kullanılmaya başlanmıştır. Bu çalışmamızda bir sistemden elde edilebilecek verimi, raylı sistem taşıtlarının hareketini etkileyen ve 3 temel tipe (tip A, tip B ve tip C) sahip olan yol kullanım hakkı terimi ve çeşitleri açıklanmış; C ile B tipi yol kullanım hakkının iyileştirmesinde kullanılabilecek uygulamalar incelenmiştir. Sonrasında, bir tramvay hattındaki durakların hizmet performansının incelenmesinde kullanılabilecek, durağın potansiyel yolcu sayısı (hizmet alanı), planlı çizelgeye uyum (güvenilirlik), tramvay durağa ulaşana kadar yolcunun duraktaki rahatlık düzeyi (konfor) ve durağa erişim kolaylığı (güvenlik) ölçütlerini içeren AHP-TOPSIS ve uzman görüşleri
kullanılarak uygulanan bir metodoloji önerisinde bulunulmuştur. Önerilen metodolojinin Batıkent hattında uygulaması ile kullanımına örnek verilmiştir.

Abstract:
The twentieth century was a time when both the industrial revolution and related technological developments affected human life. With this interaction, people's needs, ways of working and accordingly, their living spaces have been shaped. This change, of course, has also affected cities, leading to increased population density and transportation problems. Cities have become more complex and space constraints and the increasing demand for transportation movement paved the way for the development of various modes of transportation. Rail systems have started to be used as a transportation mode that stands out with its efficient use in cities. In this study, the right of way term and its types, which affect the efficiency that can be obtained from a tranportation system and the movement of rail system vehicles and have 3 basic types (type A, type B and type C), are explained; The applications that can be used for the improvement of type C and type B right of way are analyzed. Afterwards, a methodology is proposed for examining the service performance of stops on a tram line using AHP-TOPSIS and expert opinions, which includes the potential number of passengers (service area), compliance with the
planned schedule (reliability), the comfort level of the passenger at the stop until the tram reaches the stop (comfort) and the ease of access to the stop (safety). An example of the use of the proposed methodology is given with its application on the Batıkent tram line.