Musalı (Mersin) bölgesindeki azurit ve malahit minerallerinin gemolojik incelenmesi ve süstaşı olarak değerlendirilmesi
Gemological investigation of azurite and malachite minerals in the Musalı (Mersin) region and their evaluation as ornamental stones
Yazar: BETÜL DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM GÜRBÜZ
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gemoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Mersin ilinin kuzey batısın da yer alan Musalı köyü civarında gözlemlenen malahit ve azurit mineralleri Üst Kretase'de tektonik olarak bölgeye yerleşen Mersin ofiyoliti içerisinde yer almaktadır. Mersin ofiyolitinin çoğunluğunu serpantinize olmuş büyük harzburjit dilimleri ve bunları kesen toleyitik diyabaz daykları ile yer yer dünit, harzburjit, orto piroksenit bantları oluşturur. Bölgedeki ofiyolitik birimlerde krom cevheri işleten ocaklar olduğu saptanmış, fakat bakır cevherleşmeleri ile ilgili bir çalışmaya rastlanmamıştır. Ancak malahit ve azuritlerin varlığı bölgede bakır cevherleşmelerinin de olabileceğini göstermektedir. Bölge de yapılan arazi çalışmaları sırasında çatlak ve gözenek boşluklarında oluşan malahit ve azuritler bir arada çoğunlukla kayaçların yüzeyinde sıvama şeklinde olduğu gözlemlenmiştir.
Mavi renkli bakır karbonat minerali olan azurit (Cu3 (CO3)2 (OH) 2) ve psödomorfu olan malahit (Cu2 (CO3) (OH)2) genellikle bakır yataklarının üzerindeki oksitleyici bölgede sığ derinliklerde oluşurlar. Biraz asidik olan ve bakır içeren sular, kayadaki çatlaklar ve gözenek boşluklarından aşağıya doğru süzülürken karbonat minerallerinin çökelmesine izin veren jeokimyasal bir ortamla karşılaştığında ikincil mineral olarak azurit ve malakit mineralleri oluşur. Azurit genelde malahite dönüştüğü için aynı ortamda birlikte bulunurlar, bu nedenle tez içerisinde bu ikili bakır minerali azurmalahit olarak adlandırılmıştır.
Çalışma alanından alınan azurmalahit ve yan kayaçları üzerinde parlak-ince kesit incelemeleri, XRD, XRF, ICP-MS analizleri yapılmıştır. Parlak-ince kesit incelemeleri ve XRD sonuçlarına göre alınan örneklerde pirit, kalkopirit, azurit, malahit, piroksen ve amfibol minerallerine rastlanmıştır. XRF analizlerinde Al2O3, CaO, Cu, Fe2O3, S ve SiO2 değerlerinin yüksek olduğu gözlenmiştir. ICP-MS sonuçlarına göre Cu, V, Cr, Sr Ni, Co ppm değerinin yüksek olduğu tespit edilmiştir.
Bölgedeki azurmalahitlerin mineralojik-gemolojik olarak incelenmesi ve süstaşı olarak kullanılabilirliğini içeren bu çalışma Mersin Üniversitesi BAP birimi (proje no: 2021-1-TP2-4291) tarafından desteklenmiştir.

Abstract:
The malachite and azurite minerals found near Musalı village, located in the northwest of Mersin province, are in the Mersin ophiolite, which was tectonically deposited in the Upper Cretaceous. The majority of the Mersin ophiolite is composed of large serpentinized slices of harzburgite and tholeiitic diabase dykes cutting these slices as well as occasional dunite, harzburgite, and ortho pyroxenite bands. Quarries operating chromium ore were found in the ophiolitic units in the region, but no studies were found to have investigated copper mineralization. However, the presence of malachite and azurite also indicates the probable presence of copper mineralization in the region. Field surveys in the region showed that malachite and azurite minerals are predominantly present in cracks and pore spaces, mostly appearing as vein-like formations on the surface of the rocks.
Azurite (Cu3(CO3)2(OH)2), a blue copper carbonate mineral, and its pseudomorph malachite (Cu2(CO3)(OH)2) usually occur at shallow depths in the oxidizing zone above copper deposits. The minerals azurite and malachite form as secondary minerals when slightly acidic, copper-bearing waters encounter a geochemical environment that allows carbonate minerals to precipitate as they percolate downward through cracks and pore spaces in the rock. Since azurite is often converted to malachite, they are found together in the same environment. Therefore, in this thesis, this dual copper mineral is referred to as azurmalachite.
Bright-thin section examinations, XRD, XRF, and ICP-MS analyses were performed on azurmalachite and side rocks taken from the study field. According to the bright-thin section analyses and XRD results, the samples were found to have pyrite, chalcopyrite, azurite, malachite, pyroxene, and amphibole minerals. XRF analyses showed that Al2O3, CaO, Cu, Fe2O3, S and SiO2 values were high. According to ICP-MS results, Cu, V, Cr, Sr, Ni, Co ppm values were high.
This study on the mineralogical-gemological analysis of azurmalachites in the region and their use as ornamental stones was funded by Mersin University BAP unit (project no: 2021-1-TP2-4291).