Alt ekstremite lenfödemli ve lipödemli hastalarda kompleks dekonjestif fizyoterapi'nin fonksiyonel kapasite, yaşam kalitesi ve hasta beklentileri üzerindeki etkilerinin karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of the effects of complex decongestive physiotherapy on functional capacity, quality of life and patient expectations in patients with lower limb lymphedema and lipedema
Yazar: MELİS KUZUCU
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL MURAD PEPE
Antalya Bilim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Kompleks Dekonjestif Fizyoterapi (KDF)'nin alt ekstremite lenfödemli ve lipödemli  bireylerin fonksiyonel kapasitelerini, fiziksel ve psikososyal açıdan yaşam kalitelerini ne boyutta etkilediğini ve objektif olarak bireylerin tedaviden ne ölçüde fayda gördüğünü analiz etmeyi amaçladığımız prospektif çalışmamıza, yaş ortalamaları 56,7±14,6 yıl olan 26 lenfödem (15 unilateral, 11 bilateral) ve 26 saf lipödem tanılı birey dahil edildi. Çalışma kapsamında her iki tedavi grubuna; hastalığın evresi ve ekstremitenin ödem volümü göz önünde bulundurularak, ortalama 3-6 hafta, haftada 5 gün/seans, 45 dk-1 saat manuel lenf drenaj, cilt bakımı, kompresyon bandajı ve egzersizlerden oluşan KDF uygulandı. Tedaviyi sonlandırma kriteri günlük yapılan çevre ölçümleri neticesinde karar verilen maksimum incelme idi. Bireylerin değerlendirilmesinde mevcut ödemin seviyesi ve ekstremite hacmi için çevre ölçümleri ve Frustum yöntemi, ağrı şiddeti-dolgunluk hissinin değerlendirilmesinde Vizüel Analog Skalası (VAS), fonksiyonel kapasitenin değerlendirilmesinde 6 Dakika Yürüme Testi (6 DYT),  hastalığa özgü yaşam kalitesinin değerlendirilmesinde Lenfödem Yaşam Kalitesi Anketi-Bacak (LYMQOL-L), tedavi öncesi hedeflerin ve tedavi sonrası görülen faydanın değerlendirilmesi için Hasta Fayda İndeksi-Lenfödem (PBI-L) ve bireylerin fonksiyonel seviyeleri, sedanter yaşam düzeyleri ve sosyal görünüş algısının değerlendirilmesinde sırasıyla; Alt Ekstremite Fonksiyonel Skalası (AEFS),  Sedanter Davranış Anketi (SDA) ve Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği (SGKÖ) kullanıldı. Tüm ölçüm ve ölçekler tedavi öncesi ve sonrası olmak üzere iki kez uygulandı. KDF sonrası lenfödemli bireylerin değerlendirilen tüm parametrelerinde sonuç ölçümlerinin iyileştiği gözlendi (p<0,05). Lipödemli bireylerde ise alt ekstremite fonksiyonları dışındaki (p>0,05) tüm parametrelerde pozitif yönde gelişme kaydedildi (p<0,05). Bununla beraber ayak bileği ve baldırın en geniş noktası hariç (p>0,05), diğer tüm referans noktalarının çevre ölçümlerinde (metatarsofalangeal eklem,  ayak dorsumunun ortası, fibula başı çevresi, diz orta noktası, uyluğun en geniş yeri ve ingiunal hat), ekstremite hacim değişimlerinde, hastalığa özgü yaşam kalitesinde ve bireylerin tedavi öncesi beklentileri ile tedavi sonrası görülen faydalarında lenfödem ve lipödemli bireyler arasında farklılık bulundu (p<0,05). Çalışmanın sonuçları, alt ekstremite lenfödem ve lipödeminde KDF'nin, ödemi ve ağrı-dolgunluk hissini azalttığı, fonksiyonel kapasiteyi geliştirdiği, yaşam kalitesini iyileştirdiği, tedavi öncesi beklentileri karşıladığı ve bireylerin sedanter yaşam düzeyi ile sosyal görünüş algısını iyileştirdiğini gösterdi. Bunun yanısıra, KDF'nin lenfödemli bireylerin aksine lipödemli bireylerde alt ekstremitelerin fonksiyonlarını geliştirmede etkili olmadığı ortaya koyuldu. Lenfödemli bireylerde değerlendirilen tüm parametrelerin sonuçlarında pozitif bulguların olması, KDF'nin alt ekstremite lenfödemi için sunulan optimal bir tedavi seçeneği olduğunu bir kez daha kanıtladı. Lipödem yönetiminde ise alt ekstremite fonksiyonlarındaki tümüyle tatmin edici olmayan sonuçlar, günlük yaşam aktivitelerine katılım ve fonksiyonel egzersizi içeren teşvik edici bir öz yönetim  programının, KDF'ye ek olarak kullanılması gerektiğini düşündürdü.

Abstract:
In our prospective study, in which we aimed to analyze the functional capacities of individuals with lower limb lymphedema and lipedema Complex Decongestive Physiotherapy (KDF), the extent to which it affects their physical and psychosocial quality of life and the extent to which individuals objectively benefit from treatment, 26 individuals with lymphedema (15 unilateral, 11 bilateral) and 26 individuals diagnosed with pure lipedema with an average age of 56.7±14.6 years were included. Within the scope of the study, both treatment groups; considering the stage of the disease and the edema volume of the extremity, KDF consisting of manual lymph drainage, skin care, compression bandage and exercises was applied for an average of 3-6 weeks, 5 days/session per week, 45 min-1 hour. The criterion for discontinuing treatment was the maximum thinning decided by daily circumference measurements. In the evaluation of individuals, circumference measurements and Frustum method for the level of existing edema and extremity volume, Visual Analogue Scale (VAS) for pain intensity-feeling of fullness, Patient Benefit Index-Lymphedema (PBI-L) for treatment benefit and patient expectations, disease-specific quality of life. Lymphedema Quality of Life Questionnaire-Leg (LYMQOL-L) in evaluation of patients' functional levels, sedentary life levels and functional capacities respectively; Lower Extremity Functional Scale (AEFS), Sedentary Behavior Questionnaire (SDA), 6 Minute Walking Test (6 DYT) and Social Appearance Anxiety Scale were used for social appearance anxiety level. All measurements and scales were applied twice, before and after the treatment. It was observed that outcome measures improved in all evaluated parameters of individuals with lymphedema after KDF (p<0.05). In individuals with lipedema, positive improvement was observed (p<0.05) in all parameters except lower extremity functions (p>0.05). However, except for the widest point of the ankle and calf (p>0.05), there were differences between individuals with lymphedema and lipedema in the circumference measurements of all other reference points (metatarsophalangeal joint, middle of the dorsum of the foot, circumference of the head of the fibula, mid-knee, widest part of the thigh and ingiunal line), extremity volume differences, disease-specific quality of life and pre-treatment expectations of individuals and post-treatment benefits (p<0.05). The results of the study showed that in lower extremity lymphedema and lipedema, KDF reduces edema and pain-fullness, improves functional capacity, improves quality of life, meets expectations before treatment, and improves individuals' sedentary life level and perception of social appearance. In addition, unlike individuals with lymphedema, it was not effective in improving the functions of the lower extremities in individuals with lipedema. Positive findings in the results of all parameters evaluated in individuals with lymphedema once again proved that KDF is an optimal treatment option for lower extremity lymphedema. In the management of lipedema, the completely unsatisfactory results in lower extremity functions suggested that an encouraging self-management program, including participation in daily living activities and functional exercise, should be used in addition to KDF.