Savaş alanları turizmi üzerine coğrafi bir değerlendirme: Antep savunması örneği
A geographical evaluation on battlefield tourism: The example of Antep defense
Yazar: EROL UZUN
Danışman: DOÇ. DR. SERHAT ZAMAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Gaziantep = Gaziantep ; Savaş alanları turizmi = Battlefield tourism ; Turizm = Tourism ; Turizm coğrafyası = Tourism geography ; Turizm talebi = Tourism demand

Özet:
Çalışma konusunun temel dayanağını oluşturan Antep Savunması,  3 Şubat 1920 ile 8 Şubat 1921 tarihleri arasındaki dönemde meydana gelen çok sayıdaki savaş ve olayı kapsamaktadır. Cumhuriyetin kuruluşuyla birlikte başlayan süreçte Gaziantep ili savaş alanları turizm potansiyelini taşımakla birlikte, Antep Savunması içerisinde geçen çatışmaların meydana geldiği topografya haricindeki turizm çekicilikleri 1990'lı yıllardan itibaren oluşturulmaya başlanmıştır. Şehitlik, anıtlar, Antep Savunması temalı müzelerin açılış tarihleri, ilde savaş alanları turizminin son on yılda gelişmeye başladığını göstermektedir. Gelişimi yakın döneme rastlasa da, Gaziantep Savaş Müzesi'nin yılda 200 bini bulan ziyaretçi sayılarına ulaşması, savaş alanları turizmine olan talebin önemli bir göstergesidir. Konu turizm çekicilikleri açısından incelendiğinde ise; tarihi mahalleler, hanlar, dini mekânlar (camiler, kiliseler ve sinagog), Amerikan müesseseleri, müzeler, şehitlik, şehitlerin anıt ve mezarları, kurtuluş yıldönümü etkinlikleri, şehir içinde ve dışında savaşın cereyan ettiği sahalar ve bu sahalarda yer alan kültürel mirasıyla Gaziantep, büyük turizm potansiyeline sahiptir. 
İlde hüküm süren iklim şartları, savaş alanları turizminin tamamlayıcı bir kaynağıdır. Turizm İklim İndeksine (TCI) göre Gaziantep, kış haricindeki mevsimlerde yüksek turizm konfor şartlarına sahiptir. Kış mevsiminde, düşük CID, CIA ve güneşlenme süresi nedeniyle turizm konforu sınır değerdedir. Sonbahar ise, turizm konforunun en yüksek olduğu mevsim konumundadır. Ziyaretçilerin memnuniyet derecesinin en yüksek seviyelere ulaşması beklenen bu dönem, aynı zamanda savaş alanları turizminin geliştirilebileceği en ideal mevsim olarak ön plana çıkmaktadır. 
Savaş alanları turizm potansiyelinin yüksekliği, sonbahar ve ilkbaharın elverişli iklim şartlarına, gelişmiş hava ve kara yolu ulaşım ağına rağmen ilin önemli turizm sorunları da bulunmaktadır. Eylül 2011 ile Eylül 2012 tarihleri arasında, 3.740 turist ve günübirlikçiye, uygulanan anketlerden elde edilen verilere göre gelen ziyaretçilerin % 12.4'ü Gaziantep'teki seyahatleri süresince en az bir sorunla karşılaştığını belirtmişlerdir. Ulaşım (şehir içi trafik yoğunluğu) ve park yeri sorunu, bilgilendirme ve yer-yön tanıtaclarının eksikliği, halkın bazı rahatsız edici davranışları, içkili mekân ve eğlence mekânlarının yetersizliği, en sık karşılaşılan sorunlar arasındadır. 
Doktora tezi olarak hazırlanan bu çalışmayla; ilin savaş alanları turizm potansiyelinin ve genel turizm talebinin belirlenerek turizm alanındaki özgün ve üstün yönlerinin ön plana çıkarılması, turizm sorunlarının ortaya konulması, bu sorunlara yönelik çözüm önerilerinin getirilmesi ve bu yolla ilde turizmin gelişimine ve sürdürülebilirliğine katkı sağlanması amaçlanmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda üç bölümden oluşan çalışmanın ilk kısmında resmi kurumlara ait bulgular coğrafyanın bağlantı, dağılış ve nedensellik ilkeleri çerçevesinde ele alınmış, ikinci kısımda ilin savaş alanları turizm potansiyeli belirlenmeye çalışılmış ve üçüncü kısımda ise ilin turizm talebi ile Gaziantep halkının turizme ve turiste bakışı analiz edilmiştir.  
  



Anahtar Kelimeler: Gaziantep, Antep savunması, savaş alanları turizmi, turizm talebi

Abstract:
Antep defense which constitutes the basis of this study includes many battles and events occurred between February 3rd 1920 and February 8th 1921. Apart from the fact that Antep carried the potential of battlefield tourism together with the course started as of the establishment of republic, tourism attractiveness out of the topography where the battles took place started after 1990's. Opening dates of war cemetery, monuments and museums with Antep defense theme show that battlefield tourism started to develop in the last 10 years. Although its development coincides to a recent period, the number of visitors visiting Gaziantep War Museum reaching to 200.000 is an indicator of demand for battlefield tourism. Considering the tourism attractiveness; with its historical neighborhoods, inns, religious localities (mosques, churches and synagogue), American establishments, museums, war cemetery, monuments and graves of martyrs, independence anniversary activities, fields where war took place (in and out of city) and the cultural heritage, Gaziantep has a great tourism potential. 
The climatic condition in the city is a complementary source of the battlefield tourism. According to tourism climate index, Gaziantep has high tourism comfort conditions in seasons other than winter. Due to low CID, CIA and sunshine duration, the tourism comfort is at a limit value. Autumn, however, is the month when tourism comfort is at maximum level. This period when it is expected that the satisfaction level of visitors will reach to maximum, also is the most ideal season for the development of battlefield tourism. 
In spite of the high potential of battlefield tourism, suitable climate conditions in autumn and spring and developed air and ground transportation network, city also has important tourism problems. According to the data obtained from the surveys applied to 3.740 tourists and day trippers between September 2011 and September 2012, 12.4 % of the visitors stated that they faced at least one problem during their visit to Gaziantep. Transportation (city traffic jam) and parking lot problem, lack of informative and directive signs, disturbing behaviors of local people, insufficiency of public houses and venues of entertainment are among the most encountered problems. 
The aim of this study which is prepared as a dissertation is to determine the battlefield potential and general tourism demand of the city, is to feature the unique and advantageous properties related with tourism, to emphasize the tourism problems, to bring suggestions for these problems and accordingly to contribute to development and sustainability of tourism in the city. In accordance with the aforementioned aims, in the first part of the study which is composed of 3 parts, the findings of formal authorities have been examined under the scope of connection, distribution and causality principles of geography. In second part, the battlefield tourism potential of the city has been determined and in third part the tourism demand of the city and the attitudes of Gaziantep local people towards tourism and tourists have been analyzed.



Key Words: Gaziantep, Antep defense, battlefield tourism, tourism demand