Dijital çağda Türkiye'de sinema seyir kültürü: Sektörel dönüşümler ve seyirci dinamikleri
Cinema and viewing culture in Turkey in the digital age: Sectoral transformations and audience dynamics
Yazar: EMRAH CEVHER
Danışman: PROF. DR. EROL NEZİH ORHON
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Bilim Dalı / Sinema ve Televizyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Ev sineması = Home cinema ; Sinema seyircileri = Cinema audiences

Özet:
Bu araştırma, dijitalleşme süreciyle birlikte yeni medya teknolojilerinin gündelik hayata
entegrasyonu ve dijital platformların yükselişi ile Türkiye'de sinema seyir pratiklerinin,
sinema sektörünün yapısının ve sinema seyircisinin geçirdiği dönüşümü ortaya koymayı
amaçlamaktadır. Araştırmanın temeli, kültürel çalışmalar özelinde seyirci araştırmaları
ve film çalışmaları özelinde de dijital teori perspektifleri üzerine kuruludur. Nitel
araştırma metodolojilerinden gömülü teori yöntemi ile desenlenen bu araştırmada; yeni
medya teknolojilerinin ve dijital platformların film seyir pratiklerine ve sinema sektörüne
etkilerini anlamak amacıyla seyirciler ile sektör çalışanlarından oluşan iki farklı katılımcı
grubu, amaçlı örnekleme yöntemiyle araştırmaya dâhil edilmiştir. Veri toplama süreci,
katılımcılarla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmelerle
gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler NVivo 14 yazılımına aktarılmış ardından gömülü
teori yöntemine göre; açık, eksen ve seçici kodlama aşamalarından geçirilerek, sürekli
karşılaştırmalı analiz yöntemi ile kuramsal kavramlar geliştirilmiştir.
Araştırmanın sonucunda, yeni medya teknolojilerinin ve dijital platformların
etkisiyle serbest zaman olgusunun değiştiği, sinema salonlarına olan ilginin azaldığı ve
Covid-19 pandemisinin bu süreci hızlandırdığı görülmüştür. Seyir pratiklerine ilişkin
alışkanlıklar kişiselleşmiş, esnekleşmiş ve daha parçalı bir hal almıştır. Sinema
sektöründe, dijitalleşme ve dijital platformların yaygınlaşması ile özellikle dağıtım ve
gösterim süreçlerindeki dönüşümlerden hareketle sinema değer zincirinde yeni
kırılımların meydana geldiği anlaşılmıştır. Gelişen ve gündelik yaşamı kuşatan yeni
medya teknolojilerinin kişisel serbest zaman ile çalışma zamanı arasındaki sınırı
görünmez kıldığı; odaklanma sürelerinin kısalması ile filmler ve seyirciler arasındaki
ilişkinin fragmanlaştığı görülmüştür.

Abstract:
This research aims to reveal the transformation of cinema viewing practices, the structure
of the cinema industry and the cinema audience in Turkey with the integration of new
media technologies into daily life with the digitalisation process and the rise of digital
platforms. The research is based on the perspectives of audience studies in cultural studies
and digital theory in film studies. In this research, which was designed with the grounded
theory method, two different participant groups, the audience and the industry employees,
were included in the research by purposive sampling method in order to understand the
effects of new media technologies and digital platforms on film viewing practices and the
cinema industry. The data collection process was carried out through semi-structured indepth
interviews with the participants. The data obtained were transferred to NVivo 14
software and then analysed with the constant comparative method through open, axis and
selective coding stages. Theoretical concepts were developed by using the constant
comparative method in the analysis process.
As a result of the research, it was observed that the phenomenon of leisure time
has changed with the effect of new media technologies and digital platforms, the interest
in theatres has decreased and the Covid-19 pandemic has accelerated this process. Habits
regarding viewing practices have become personalised, flexible and more fragmented. In
the cinema sector, it has been understood that new breaks have emerged in the cinema
value chain, especially with the transformations in distribution and screening processes
with digitalisation and the spread of digital platforms. It has been observed that the
developing new media technologies that surround daily life make the boundary between
personal free time and working time invisible; the relationship between films and
audiences has become fragmented with the shortening of focusing times.