Mimarlık ve edebiyat bağlamında tasar öge ve ilkelerinin mekân anlatımında kullanımı: Murathan Mungan örneği
The use of design elements and principles in space narrative in the context of architecture and literature: The example of Murathan Mungan
Yazar: GÜL ŞEBNEM TUTAL
Danışman: PROF. DR. FATMA DEMET AYKAL
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Mimarlık ve edebiyat arasında devingen, değişime açık bir ilişki vardır. Bu ilişki farklı yönleriyle birçok akademik çalışmanın konusu olmuştur. Bu çalışmada da mimarlık ve edebiyat ilişkisine yeni bir bakış açısıyla yaklaşılmaktadır. Eserlerinde mekânı kullanım şekliyle ön plana çıkan yazarlardan biri olan Murathan Mungan'ın roman ve hikayelerindeki yazınsal mekânlar mimari boyutlarıyla ele alınmıştır. 
Çalışmanın amacı edebi eserlerdeki mekân tasvirlerinde tasar öge ve ilkelerinin kullanım şeklinin araştırılması ve yazarın yaratım sürecinde mimari eğilimlerinin belirlenmesidir. Görsel disiplin olan mimarlık ile sözel disiplin olan edebiyatın ortak noktası olan mekân kavramı bu bağlamda değerlendirilmiştir.
Giriş bölümünde tezin problemi, amaç ve önemi, kapsamı ve yöntemi açıklanmıştır. Çalışmanın kavramsal altyapısının oluşturulması için mimarlıkta edebiyat ve edebiyatta mimarlığın kullanımı ile ilgili bilgiler verilmiştir. Daha sonra tasar öge ve ilkeleri örneklerle beraber detaylıca açıklanmıştır.  Çalışmanın daha iyi anlaşılabilmesi için yazar Murathan Mungan'ın hayatı, edebi kişiliği ve eserleriyle ilgili bilgiler verilmiştir. 
İncelenecek eserler seçilirken anlatılan mekânın yalnızca olayların geliştiği bir arka plan görevi görmemesi, hikâyenin bir parçası olmasına dikkat edilmiştir. Çalışma kapsamında seçilen metinler ile ilgili genel bilgiler özetlenmiş daha sonra bu metinlerde betimlenen mekânlar tasar öge ve ilkeleri merkezli bir bakış açısıyla incelenmiştir. Yazarın sırasıyla Yüksek Topuklar, Çador, Şairin Romanı, Hamamname, Son İstanbul, Cenk Hikayeleri, Kırk Oda, Lal Masallar, Kaf Dağının Önü, Üç Aynalı Kırk Oda eserleri için incelemeler yapıldıktan sonra elde edilen veriler tablolaştırılmıştır. Bu verilerden oluşan bulgular değerlendirilmiştir. 
Sonuç bölümünde seçilen on eserin incelenmesiyle elde edilen bilgilerle Murathan Mungan'ın mekân anlatımında mimari öge kullanma eğilimleri irdelenmiştir. Mimarlık ve edebiyat ilişkisine dair bundan sonra yapılacak çalışmalar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
There is a dynamic and open to change relationship between architecture and literature. This relationship has been the subject of many academic studies in different aspects. This study approaches the relationship between architecture and literature from a new perspective. Literary spaces in the novels and stories of Murathan Mungan, one of the writers who stands out with the way he uses space in his works, are discussed with their architectural dimensions.  
The aim of the study is to investigate the use of design elements and principles in the depiction of space in literary works and to determine the architectural tendencies of the author in the creation process. The concept of space, which is the common point of architecture, a visual discipline, and literature, a verbal discipline, is evaluated in this context. 
When selecting the artifacts to be examined, attention was paid to the fact that the place depicted not only serves as a background against which events unfold, but is also part of the story. In the introduction, the problem, purpose and importance, scope and method of the thesis are explained. In order to create the conceptual infrastructure of the study, information about the use of literature in architecture and architecture in literature is given. Then the elements and principles of design are explained in detail with examples.  For a better understanding of the study, information about the life, literary personality and works of the author Murathan Mungan is given.  
General information about the texts selected within the scope of the study is summarized, and then the spaces described in these texts are analyzed from a perspective centered on the elements and principles of design. After examining the author's works Yüksek Topuklar, Çador, Şairin Romanı, Hamamname, Son İstanbul, Cenk Hikayeleri, Kırk Oda, Lal Masallar, Kaf Dağının Önü, Üç Aynalı Kırk Oda, the data obtained were tabulated.
The findings of these data were evaluated.  In the conclusion section, Murathan Mungan's tendency to use architectural elements in the narration of space is analyzed with the information obtained by analyzing the ten selected works. Suggestions for future studies on the relationship between architecture and literature are presented.