Çevresel sürdürülebilirliğe yönelik karbon ayak izinin konumsal analizi: Mersin Üniversitesi Çiftlikköy Kampüsü
Spatial analysis of carbon footprint for environmental sustainability: Mersin University Çiftlikköy Campus
Yazar: MÜNEVVER ÇAĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA BÜNYAN ÜNEL
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Karbon ayak izi = Carbon footprint ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment

Özet:
Sürdürülebilirlik, günümüzün küresel sorunları arasında merkezi bir yere sahiptir. Doğal kaynakların tükenmesi, çevresel bozulma ve ekonomik eşitsizlikler, sürdürülebilirlik kavramının önemini daha da artırmaktadır. Dünya nüfusunun sürekli artması ve endüstrileşmenin getirdiği talepler, doğanın sınırlarını zorlamaktadır. Bu bağlamda, sürdürülebilirlik, hem bireylerin hem de kurumların, doğal kaynakları koruma, ekonomik kalkınmayı dengeleme ve toplumsal refahı artırma amacıyla benimsediği bir yaşam felsefesi ve strateji olarak görülmektedir. Türkiye'de her yıl yeni üniversiteler ve/veya bölümler açılmakta olup, bu nedenle de üniversitelerdeki öğrenci ve personel sayısı gitgide artmaktadır. Kampüsler, öğrencilerin en çok zaman geçirdiği alanlar olması nedeniyle hem ülkemiz hem de dünya açısından yeşil kampüs olmaları kritik öneme sahiptir. Küresel ısınma ve iklim değişikliğini azaltmak ve engellemek için her bireyin karbon ayak izini en aza indirmesi gerekmektedir. 
Bu tez çalışmasının amacı, Mersin Üniversitesi Çiftlikköy Kampüsü'nün yıllık karbon emisyonu kaynaklarını tespit etmek ve bu emisyonları azaltmaya yönelik stratejik önerilerde bulunmaktır. Bu kapsamda yapılan analiz sonuçlarına göre, Kategori 2'deki elektrik tüketimi yıllık 193497.57 tCO2e ile en belirgin karbon emisyon kaynağını oluşturmaktadır. Kategori 1'de ise soğutma ve iklimlendirme cihazlarının 2135.98 tCO2e/yıl, doğalgazın 805.7 tCO2e/yıl, araç yakıtı-ısınma bileşeninin 358.51 tCO2e/yıl, suyun 33.96 tCO2e/yıl ve yangın söndürme cihazlarının 28.50 tCO2e/yıl karbon emisyonuna yol açtığı belirlenmiştir. Kategori 3'teki toplu ulaşım ve özel otomobil ile ulaşım bileşenleri de karbon emisyonları üzerinde önemli etkilere sahiptir. Mersin Üniversitesi Çiftlikköy Kampüsü, karbon emisyonlarına dair detaylı bir analiz ile ele alındığında, çeşitli birimler ve fakülteler arasında belirgin farklılıkların olduğu gözlemlenmiştir. Analizin sonuçları, karbon emisyonlarına en büyük katkıyı sağlayan fakülte ve birimleri belirlemiştir. Bu kapsamda, Mühendislik Fakültesi kampüsün en yüksek toplam karbon emisyonuna sahip birimi olup, bu birimdeki emisyon miktarı yılda 37,862.61 tCO2e. Diğer yüksek emisyon değerlerine sahip birimler arasında İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi (11,477.73 tCO2e/yıl), Mimarlık Fakültesi (11,181.74 tCO2e/yıl) ve Eğitim Fakültesi (10,936.02 tCO2e/yıl) öne çıkmaktadır. En düşük toplam karbon emisyonuna sahip birimler arasında ise İslami İlimler Fakültesi (231.89 tCO2e/yıl), Engelsiz Yaşam Birimi (234.40 tCO2e/yıl) ve Takı Teknolojisi ve Tasarım Yüksekokulu (662.72 tCO2e/yıl) bulunmaktadır. Sıcak nokta analizi ve ısı haritası analizi ile üniversite içindeki karbon emisyonlarının coğrafi dağılımı da görsel bir şekilde sunulmuştur. Bu görselleştirme, karbon emisyonlarının yoğunluğunu ve farklı birimlerin bu konudaki rolünü belirginleştirmiştir. Ayrıca, Kategori 3'teki ulaşım verileri için yapılan anket çalışması, özel otomobil kullanımı ve toplu ulaşımın karbon emisyonlarına olan etkisinin daha ayrıntılı bir şekilde değerlendirilmesine olanak tanımıştır. Bu bulgular, Mersin Üniversitesi'nin çevresel sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşması için kampüs genelinde karbon emisyonlarını etkili bir şekilde azaltmaya yönelik planlama ve uygulamaların hayata geçirilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
Sustainability has a central place among today's global challenges. The depletion of natural resources, environmental degradation and economic inequalities increase the importance of the concept of sustainability. The continuous increase in the world population and the demands of industrialization are pushing the limits of nature. In this context, sustainability is seen as a philosophy and strategy adopted by both individuals and institutions to conserve natural resources, balance economic development, and enhance social welfare. In Turkey, new universities and/or departments are opened every year and the number of students and staff at universities is increasing. Since campuses are the areas where students spend the most time, it is critical for both our country and the world to be green campuses. In order to reduce and prevent global warming and climate change, each individual should minimize their carbon footprint. 
The aim of this thesis is to identify the annual carbon emission sources of Mersin University Çiftlikköy Campus and to make strategic recommendations to reduce these emissions. In Category 1, it causes emission of 2135.98 tCO2e/year of cooling and air conditioning devices, 805.70 tCO2e/year of natural gas, 358.51 tCO2e/year of vehicle fuel-heating device, 33.96 tCO2e/year of solar and 28.50 tCO2e/year of fire extinguishing devices. Public transportation and private automobile transportation components in Category 3 also have significant persistence on carbon emissions. A detailed analysis of the carbon emissions of Mersin University's Çiftlikköy campus shows that there are significant differences between various units and faculties. The results of the analysis identified the faculties and units that contribute the most to carbon emissions. In this context, the Faculty of Engineering is the unit with the highest total carbon emissions on campus, amounting to 37,862.61 tCO2e per year. Other units with high emission values include the Faculty of Humanities and Social Sciences (11,477.73 tCO2e/year), Faculty of Architecture (11,181.74 tCO2e/year) and Faculty of Education (10,936.02 tCO2e/year). The units with the lowest total carbon emissions are the Faculty of Islamic Sciences (231.89 tCO2e/year), the Disability Living Unit (234.40 tCO2e/year) and the Jewelry Technology and Design School (662.72 tCO2e/year). With the hotspot analysis and heat map analysis, the geographical distribution of carbon emissions within the university is also presented in a visual way. This visualization clarified the intensity of carbon emissions and the role of different units in this regard. Furthermore, the survey conducted for the transportation data in Category 3 allowed for a more detailed assessment of the impact of private vehicle use and public transportation on carbon emissions. These findings suggest that in order for Mersin University to achieve its environmental sustainability goals, it is necessary to implement plans and practices to effectively reduce carbon emissions across the campus.