Diflukortolon Valerat ve İzokonazol'ün farmasötik preparatlarda ayni anda miktar tayinleri
Simultaneous spektrophotometric determination of Diflucortolone Valerate and Isoconazole in pharmaceutical preparations
Yazar: ELİF KARACAN
Danışman: PROF. DR. FEYYAZ ONUR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry
Dizin: Kemometrik yöntem = Chemometric method ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Türev spektrofotometrik yöntemi = Derivative spectrophotometric method

Özet:
Bu tez kapsamında; diflukortolon valerat (DİF) ve izokonazol nitrat (İZO) içeren bir karışımda her iki maddenin aynı anda miktar tayininin yapılabilmesi için yeni yöntemler geliştirilmesi amacıyla çalışmalar yapılmıştır. Çalışmalarda spektrofotometrik yöntemler temel alınmış ve 1. türev spektrofotometri (1D) ve spektrofotometrik verilerin temel bileşen regresyonu (TBR) yöntemleriyle analiz bu amaçla kullanılmıştır.1. Türev spektrofotometri yönteminde, DİF + İZO karışımının metanol ? su (3:1) içerisindeki çözeltilerinin 200 ? 400 nm arasındaki spektrumlarının 1. türevinde, DİF için 247.8 nm' de, İZO için ise 240.2 nm'de analitik sinyaller okunmuştur (Dl = 2 nm, skala faktörü = 20). TBR yönteminde ise, DİF ve İZO için metanol ? su (3:1) içerisindeki çözeltilerinin orijinal UV spektrumunlarının (0. derece) 242 - 298 nm'ler arasındaki bölgede dalga boyu aralığı 2 nm olarak 29 adet dalga boyundaki absorbansları okunmuş ve TBR ile analizleri yapılmıştır. Yöntemlerdeki ortalama % geri kazanım ve % bağıl standart sapma değerleri sırasıyla DİF için; 1. türev spektrofometrede % 101.31 ve % 0.67, TBR'de % 99.85 ve % 0.94, İZO için; 1. türev spektrofometrede % 98.53 ve % 0.93, TBR'de % 98.74 ve % 1.48 olarak bulunmuştur. Yöntemlerdeki çalışma aralıkları 1. türev spektrofometre ve TBR'de DİF için 2.4 ? 48.0 ?g/mL, İZO için 60 ? 260.0 ?g/mL olduğu saptanmıştır. Geliştirilen bu iki spektrofotometrik yöntem Türkiye ilaç piyasasında bulunan 2 adet krem preparatına başarıyla uygulanmıştır. Ayrıca yeni bir YPSK yöntemi geliştirilmiştir ki yöntemde kolon olarak ACE C18 ters faz kolonu, mobil faz olarak metanol - su (95:5 h/h) kullanılmış ve deteksiyon 280 nm'de yapılmıştır. İç standart olarak klorzoksazon seçilmiştir. Yöntemde alıkonma zamanları klorzoksazon için 3.04 dakika, DİF için 3.46 dakika ve İZO için 4.59 dakikadır. Yöntemdeki ortalama % geri kazanım ve % bağıl standart sapma değerleri sırasıyla DİF için % 100.45 ve % 1.04, İZO için % 99.82 ve % 1.97 olarak bulunmuştur. Yöntemdeki çalışma aralığının DİF için 4.0 ? 48.0 ?g/mL İZO için 50.0 ? 400.0 ?g/mL olduğu saptanmıştır. Geliştirilen YPSK yöntemi de aynı preparata uygulanmış ve elde edilen sonuçlar istatistiksel olarak birbirleriyle karşılaştırılmıştır.

Abstract:
In the scope of this thesis, studies were conducted in order to develop new methods for the simultaneous determination of diflucortolone valerate (DIF) and isoconazole nitrate (IZO) in their binary mixture. In the studies; spectrophotometric analysis were essential and first derivative spectrophotometry (1D) and principle component regression (PCR) methods were used for this purpose.In 1D method, analytical signals were measured at 247.8 nm for DIF, and 240.2 nm for IZO in the first derivative spectra of the solution of DIF + IZO mixture in methanol ? water (3:1) in 200 ? 400 nm range (?? = 2 nm, scaling factor = 20). In PCR method, absorbances were measured at 29 wavelengths between 242-298 nm (?? = 2 nm) for DIF and IZO in original absorption spectra of DIF + IZO mixture in methanol ? water (3:1) and, PCR analysis was achieved. For DIF; mean recoveries and relative standard deviations were found as % 101.31 and % 0.67 in first derivative spectrophotometry; % 99.85 and % 0.95 in PCR methods respectively. They are % 98.53 and % 0.93 in first derivative spectrophotometry; % 98.74 and % 1.48 in PCR for IZO respectively. Working ranges were 2.4 ? 48.0 ?g/mL in first derivative spectrophotometry and PCR for DIF. It is 60.0 ? 260.0 ?g/mL in 1D and PCR for IZO. These two methods were successfully applied to two cream formulations marketed in Turkey. Moreover we developed an HPLC method in which ACE C18 reverse phase column and methanol - water (95:5 v/v) mobil phase was used and 280 nm was selected for detection. Chlorzoxazone was chosen as internal standard. Retention times were 3.04 min. for chlorzoxazone, 3.46 min. for DIF and 4.59 min. for IZO. Mean recoveries and relative standard deviations are % 100.45 and % 1.04 for DIF; % 99.82 and % 1.97 for IZO respectively. In HPLC method, working ranges were found as 4.0 ? 48.0 ?g/mL for DIF and 50.0 ? 400.0 ?g/mL for IZO. HPLC method was also applied to the same formulation selected and the results were compared with each other statistically.