65 yaş ve üzeri hipertansif bireylerde öz bakım, tedaviye uyum ve kırılganlık: Korelasyonel bir çalışma
Self-care, treatment adherence and frailty in hypertensive individuals aged 65 and over: A cross-sectional study
Yazar: KÜBRA ÇİLİ
Danışman: DOÇ. DR. ZEHRA GÖK METİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 65 yaş ve üzeri hipertansif bireylerde öz bakım, tedaviye uyum ve kırılganlık düzeyini belirlemek ve bu değişkenlerin birbirleriyle olan ilişkisini incelemektir. Bu korelasyonel araştırma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Geriatri Polikliniğinde 30 Kasım 2022-30 Eylül 2023 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırma örneklemini, 65 yaş ve üzeri hipertansif bireyler (n=224)  oluşturmuştur. Katılımcılara, "Tanıtıcı Bilgi Formu", "Hipertansiyon Öz Bakım Ölçeği", "Hill-Bone Hipertansiyon Tedavisine Uyum Ölçeği" ve "Edmonton Kırılganlık Ölçeği" yüz-yüze görüşme yoluyla uygulanmıştır. Verilerin analizinde ortalama, standart sapma, minimum, maksimum, medyan, bağımsız örneklem t testi, Mann Whitney U, ANOVA testi, Kruskal Wallis testi, çoklu lojistik regresyon analizi ve yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Bireylerin %66,5'i kadın olup, yaş ortalaması 75,61±6,03 yıldır. Katılımcıların %92,0'ının öz bakım düzeyinin yetersiz olduğu, tamamında tedaviye uyumsuzluğun bulunduğu, %20,5'inin hafif ve 6,7'sinin şiddetli kırılgan olduğu belirlenmiştir. Evde düzenli kan basıncı ölçtüren, kan basıncındaki değişimi fark eden ve hipertansiyona yönelik eğitim alan bireylerin öz bakım puanları daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Kadın, bekâr ve ilkokul mezunu olanların kırılganlık düzeyleri daha yüksektir (p<0,05). Öz bakım düzeyi arttıkça tedaviye uyum ve kırılganlığın azaldığı bulunmuştur (p<0,05). Test edilen yapısal eşitlik modeline göre, öz bakımın kırılganlık üzerinde (R2=-0,379), tedavi uyumunun öz bakım üzerinde (R2=-0,516) direkt etkileri olduğu belirlenmiştir (p<0,05). İlgili modelin Edmonton Kırılganlık Ölçeği puanlarındaki varyansın %26,6'sını açıkladığı görülmüştür. Hemşirelerin 65 yaş ve üzeri hipertansif bireyleri öz bakım ve tedaviye uyum açısından yakın izlemeleri ve rutin olarak kırılganlık değerlendirmesi yapmaları önemlidir. Öz bakımın geliştirilmesi ve kırılganlığı etkileyebilen diğer değişkenlerin belirlenmesi için ileri çalışmalar önerilmektedir.

Abstract:
This study aimed to determine the level of of self-care, treatment adherence, and frailty in hypertensive individuals aged 65 and over and examine the relationship between these variables. This cross-sectional study was conducted in Geriatrics Outpatient Clinics of the University of Health Sciences Gulhane Training and Research Hospital between November 30, 2022, and September 30, 2023. The study sample consisted of individuals with hypertension aged 65 and over (n=224). "Participant Information Form", "Hypertension Self-Care Scale", "Hill-Bone Hypertension Treatment Adherence Scale" and "Edmonton Frailty Scale" were applied face-to-face. Data were analyzed using mean, standard deviation, minimum, maximum, median, independent sample t-test, Mann Whitney-U, ANOVA test, Kruskal Wallis test, multiple logistic regression analysis and structural equation model. 66.5% of the individuals were female, with a mean age of 75.61±6.03 years. 92% of the individuals had inadequate (0-69 points) self-care levels, and all of those had non-adherence to treatment, 20.5% of them were mild and 6.7% were severely frail. Self-care scores were higher in those who measured their blood pressure regularly at home, noticed the changes in blood pressure, and received hypertension training (p<0.05). The study revealed that female, single, primary school graduates and unemployed individuals were more frail (p<0.05). As the level of self-care increased, noncompliance with treatment and vulnerability decreased (p<0.05). According to the structural equation model, self-care had a direct effect (R2=-0,379) on frailty, and medication adherence showed a direct effect (R2=-0,516) on self-care. The model explained 26.6% of the change in variance of Edmonton Frailty Scale scores. Nurses should closely monitor hypertensive individuals aged 65 and over in terms of self-care and adherence to treatment and routinely assess for frailty. Further studies are suggested to improve self-care and explain other variables that may affect frailty.