Bizans mimarisinde ve Hristiyanlık inancında önemli bir merkez Değle ören yeri
Byzantine architecture and Christian faith an important place central Değle örenyeri̇
Yazar: KEMAL KARAÇA
Danışman: PROF. DR. NİLAY ÇORAĞAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
BİZANS MİMARİSİNDE VE HRİSTİYANLIK İNANCINDA 
ÖNEMLİ BİR MERKEZ ''DEĞLE ÖREN YERİ''
Kemal KARAÇA
Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü 
Doktora Tezi, Haziran 2024 
Danışman: Prof. Dr. Nilay ÇORAĞAN
ÖZET
Tez çalışmasında Karaman sınırları içerisinde yer alan Karadağ üzerine kurulmuş olan Değle Ören Yeri olarak adlandırılan Bizans Dönemi yerleşimi incelenmiştir.  Yerleşim bir bütün olarak ele alınarak dini, sivil ve zirai yapıların dağılımı incelenmiştir. Ayrıca konutların planları doğrultusunda yerleşim yeri için bir tipoloji oluşturulmuştur.
Değle Ören Yeri olarak adlandırılan yerleşim, Doğuda dini yapıların yoğunlukta olduğu batıda ise sivil mimarinin yoğunlaştığı bir düzen görülmektedir. Dini yapıların kuzeyinde kalan ve Asar tepesi olarak adlandırılan alanın ise bir nekropol alanı olduğu görülmektedir. Yerleşimin 6. yüzyılda inşa edildiği düşünülen 31 Numaralı kilise ile başladığı, sonrasında dini ve sivil mimarinin artarak büyüyüp geliştiği görülmektedir.
Değle'deki yerleşimin doğusundaki dini yapı topluluğunun merkezinde 43 Numaralı Manastıra ait binalar yer almaktadır ve bu manastır etrafında farklı zamanlarda inşa edilen manastır, kilise ve şapellerin yoğunlukta olduğu binalar görülmektedir. Yerleşimin Batısında ise konutlar bulunmaktadır. Konut yerleşimi yamaç üzerin kurulmuş olup sokaklarla birbirinden ayrılan mahalli bir düzene hâkim olduğu görülür. Alanın ortasında doğu batı eksende uzanan patika yol yamacı ikiye böler ve bu yoldan uzanan ara yollarla sokaklar oluşmaktadır. Konut grubunun bulunduğu alan güney alt yamaç ve güney üst yamaç olarak adlandırılmış ve konutlar bu şekilde gruplandırılmıştır. 
Tez çalışmamızın amacı, Değle'de kurulmuş olan yerleşimde yer alan yapıları çizim ve fotoğraflar eşliğinde belgelemek, tanıtmak, sorunlarını ortaya koymak bölge mimarisindeki yerini değerlendirmektir. Çalışmalarımız sırasında yerleşimin fiziksel dokusu saptanarak, yapıların tarihlendirme ve işlev ile ilgili sorunları ortaya konulmuş, bu sorunlar için çözüm önerileri sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Bizans, Karaman, Barata, Kırsal Yerleşim.

Abstract:
IN BYZANTINE ARCHITECTURE AND CHRISTIAN FAITH
AN IMPORTANT CENTER ''DEĞLE RUINS PLACE''
Kemal KARAÇA
Erciyes University, Graduate School of Social Sciences
PhD Thesis, January 2024
Supervisor: Prof. Dr. Nilay ÇORAĞAN
ABSTRACT
In the thesis study, the Byzantine Period settlement called Değle Ruins, which was built on Karadağ within the borders of Karaman, was examined. The settlement was considered as a whole and the distribution of religious, civil and agricultural structures was examined. In addition, a typology for the settlement was created in line with the plans of the houses. The settlement, called Değle Ruins, has a layout in which religious buildings are concentrated in the east and civil architecture is concentrated in the west. It appears that the area to the north of the religious buildings, called Asar Hill, is a necropolis area. It is seen that the settlement started with the church number 31, which is thought to have been built in the 6th century, and then the religious and civil architecture increasingly grew and developed.
At the center of the religious building community in the east of the settlement in Değle are the buildings belonging to Monastery No. 43, and around this monastery, buildings consisting of monasteries, churches and chapels built at different times can be seen. There are residences in the west of the settlement. The residential settlement is built on a slope and appears to dominate a local order separated by streets. In the middle of the area, the path extending on the east-west axis divides the slope into two, and streets are formed by the side roads extending from this road. The area where the housing group is located is called the southern lower slope and the southern upper slope, and the residences are grouped in this way. The aim of our thesis is to document and introduce the structures in the settlement established in Değle with drawings and photographs, to reveal their problems and to evaluate their place in the architecture of the region. During our studies, the physical texture of the settlement was determined, the problems related to the dating and function of the buildings were revealed, and solutions were offered for these problems.
Keywords: Byzantium, Karaman, Barata, Rural Settlement.