Primer sjögren sendromlu hastaların bazal klinik ve laboratuvar bulgularının prognoz üzerine etkisi: Retrospektif kohort çalışması
The effect of baseline clinical and laboratory findings on the prognosis of patients with primary sjögren's syndrome: A retrospective cohort study
Yazar: HANDE ORHAN
Danışman: PROF. DR. ZAFER GÜNENDİ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Akciğer hastalıkları-interstisyel = Lung diseases-interstitial ; Nörolojik belirtiler = Neurologic manifestations ; Prognoz = Prognosis ; Raynaud hastalığı = Raynaud disease ; Sjögren sendromu = Sjogren's syndrome

Özet:
Sjögren sendromunun heterojen klinikte bir hastalık olması sebebiyle takipte ortaya çıkacak tutulumları öngörebilecek belirteçlerin tanımlanması, tutulum riski olan sistemler açısından tedbirli olunması amacıyla önem arz etmektedir. Çalışmamızda ekstraglandüler tutulumları öngörebilecek prognostik belirteçlerin tanımlanabilmesi amaçlanmıştır. Çalışmamız 2006-2023 yılları arasında, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Romatoloji Polikliniği'nde en az 2 yıl boyunca pSS ile takip edilen olguları içeren, retrospektif kohort çalışmasıdır. Hastaların laboratuvar ve klinik verileri hastane bilgi sistemindeki kayıtlardan elde edilmiştir. Primer Sjögren sendromu tanısı için 2016 ACR/EULAR sınıflandırma kriterleri temel alınmıştır. Primer Sjögren sendromu dışında başka bir romatolojik hastalık tanısı olan ve/veya aktif HCV enfeksiyonu, AIDS, sarkoidoz, amiloidoz, graft-versus-host hastalığı, IgG4 ile ilişkili hastalık, baş/boyun bölgesine radyasyon öyküsü olan hastalar çalışmaya dahil edilmemiştir. Hastaların tanı anındaki (bazal) demografik, klinik, laboratuvar özellikleri ve takipte yeni gelişen ekstraglandüler tutulumları değerlendirilmiştir.  Çalışmamızda hastaların bazal verilerinden ilk başvuru yaşının artması (OR: 1,095),  kutanöz özellik varlığı (OR: 22,56), raynaud fenomeni varlığı (OR: 10,63) ile interstisyel akciğer hastalığı riskini artırdığı, semptom süresindeki uzamanın (OR: 0,710) ve ESH değerinin normal aralıkta olmasının (OR: 0,178) ise riski azalttığı bulunmuştur. Çalışmamızda hastaların bazal verileri ile nörolojik tutulum gelişmesini öngörebilecek prognostik faktörler saptanmamıştır. Çalışmamızda tanımlanan prognoztik belirteçler ile pSS ilişkili ekstraglandüler tutulum arasındaki nedensel ilişkinin geniş, çok merkezli, prospektif çalışmalarla açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Abstract:
Sjögren's syndrome is a heterogeneous clinical disease. Identification of prognostic markers that can predict involvement during follow-up is important in order to be cautious in terms of systems at risk of involvement. Our study aimed to find prognostic markers that can predict extraglandular involvement of pSS. Our study is a retrospective cohort study, including cases followed with pSS for at least 2 years at the Rheumatology division of Gazi University Faculty of Medicine Hospital, Department of Physical Medicine and Rehabilitation, between 2006 and 2023. Laboratory and clinical data of the patients were obtained from the hospital records. The diagnosis of primary Sjögren's syndrome was based on the 2016 ACR/EULAR classification criteria. Patients with a diagnosis of rheumatic disease other than primary Sjögren's syndrome and/or a history of active HCV infection, AIDS, sarcoidosis, amyloidosis, graft-versus-host disease, IgG4-related disease, and radiation to the head/neck area were not included in the study. The patients' demographic, clinical and laboratory characteristics at diagnosis (baseline) and newly developed extraglandular involvement during follow-up were evaluated. In our study, based on the baseline data, increasing age at first presentation (OR: 1,095), presence of cutaneous features (OR: 22,56), presence of raynaud phenomenon (OR: 10,63) increased the risk of interstitial lung disease, and prolongation of symptom duration (OR: 0,710), ESR value being within the normal range (OR: 0,178) were found to reduce the risk. In our study, prognostic factors that could predict the development of neurological involvement were not determined based on the baseline data. The causal relationship between the prognostic markers defined in our study and pSS-related extraglandular involvement needs to be clarified with large, multicenter, prospective studies.