COVID-19  pandemi sürecinde hemşirelerde tükenmişlik düzeyleri ve uyku kalitesi
Burnout levels and sleep quali̇ty in nurses duri̇ng the COVID-19 pandemi̇c process
Yazar: HÜLYA TEMUR
Danışman: PROF. DR. TÜRKİNAZ AŞTI ; DOÇ. DR. NURAY TURAN
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Giriş: COVID-19 pandemi sürecinde sağlık çalışanları arasında tükenmişlik açısından en riskli gruplardan biri olan hemşirelerin; çalışma şekli, çalıştıkları bölüm ve çalışma süresinden kaynaklanan çeşitli nedenlerden dolayı uyku kaliteleri etkilenmektedir.
Amaç: Bu çalışma, COVID-19 pandemi sürecinde hemşirelerin tükenmişlik ve uyku kalitesi arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla gerçekleştirildi.
Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde yapılan araştırmanın evrenini, İstanbul ilinde bir eğitim ve araştırma hastanesinin; dahili, cerrahi, yoğun bakım, acil kliniklerinde ve poliklinik hizmetlerinde çalışan hemşireler (N=444); örneklemini ise, güç analizine göre belirlenen ve araştırmaya dahil edilme kriterlerini (aktif olarak çalışma, çalışmaya katılmaya istekli ve gönüllü olma) karşılayan 220 hemşire oluşturdu. Veriler toplanmadan önce, Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Bilimsel Araştırma izni, İl Sağlık Müdürlüğü'nden kurum izni ve Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurul'undan etik onay alındı. Veriler; Hemşire Bilgi Formu, Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve Richard-Campbell Uyku Ölçeği aracılığı ile toplandı. Toplanan veriler, IBM SPSS Statistics 22 programında analiz edildi.
Bulgular: Hemşirelerin %86,8'inin kadın ve %67,3'ünün lisans mezunu olduğu, haftalık çalışma süresi ortalamasının 52,99±11,28 saat, %89,5'inin fazla mesai yaptığı, %62,7'sinin görev yerinin değiştiği, %38,2'sinin sosyal destek kaynaklarına ulaşamadığı, %70,5'inin günde altı ve daha fazla hastaya bakım verdiği ve %58,2'sinin meslekten ayrılmayı düşündüğü saptandı. Hemşirelerin Maslach Tükenmişlik Ölçeği alt boyut puan ortalamaları sırasıyla; Duygusal Tükenmede 23,32±7,77, Kişisel Başarıda 21,34±5,10, Duyarsızlaşmada 7,55±4,69 ve Richard-Campbell Uyku Kalitesi Ölçeği puan ortalamasının ise 49,47±21,31 olduğu belirlendi. Hemşirelerin Richard Campbell Uyku Ölçeği ile Maslach Tükenmişlik Ölçeği Duygusal Tükenme ve Duyarsızlaşma alt boyut puan ortalamaları arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edildi (p<0,05).
Sonuç: Hemşirelerin COVID-19 pandemi sürecinde uyku kalitelerinin çok iyi olmadığı ve tükenmişlik yaşadıkları belirlendi. Bu kapsamda, hemşirelerin çalışma koşullarının ve çalışma sürelerinin iyileştirilmesi, tükenmişlik ile baş edebilmeleri konusunda hizmet içi eğitimlerin planlanması ve uygulanması, ayrıca psikolojik destek sağlanması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler; COVID-19, pandemi, tükenmişlik, uyku kalitesi, hemşirelik

Abstract:
Introduction: Nurses, who are one of the most risky groups in terms of burnout among healthcare professionals during the COVID-19 pandemic; Sleep quality is affected due to various reasons arising from the way they work, the department they work in and the working time.
Objective: This study was carried out to examine the relationship between nurses' burnout and sleep quality during the COVID-19 pandemic.
Method: The universe of the descriptive and relation-seeking research consists of a training and research hospital in Istanbul; nurses working in internal, surgical, intensive care, emergency and polyclinic services (N=444); The sample consisted of 220 nurses who were determined according to the power analysis and met the inclusion criteria (actively working, willingness to participate in the study and volunteering). Before the data were collected, scientific research permission from the Ministry of Health, General Directorate of Health Services, institutional permission from the Provincial Health Directorate and ethical approval from the Clinical Research Ethics Committee were obtained. Data; It was collected through Nurse Information Form, Maslach Burnout Scale and Richard-Campbell Sleep Scale. The collected data were analyzed in the IBM SPSS Statistics 22 program.
Results: 86.8% of the nurses were female and 67.3% had a bachelor's degree, the average weekly working time was 52.99±11.28 hours, 89.5% worked overtime, 62.7% it was determined that their place of work had changed, 38.2% could not reach social support resources, 70.5% cared for six or more patients a day, and 58.2% were considering leaving the profession. ; It was determined that the mean score of Emotional Exhaustion was 23.32±7.77, Personal Achievement was 21.34±5.10, Depersonalization was 7.55±4.69, and the Richard-Campbell Sleep Quality Inventory score was 49.47±21.31. There was a statistically significant negative correlation between nurses' Richard Campbell Sleep Scale and Maslach Burnout Scale Emotional Exhaustion and Depersonalization sub-dimension score averages (p<0.05).
Conclusion: It was determined that the sleep quality of the nurses was not very good and they experienced burnout during the COVID-19 pandemic process. In this context, it can be recommended to improve the working conditions and working hours of nurses, to plan and implement in-service trainings to cope with burnout, and to provide psychological support.
Keywords; COVID-19, pandemic, burnout, sleep quality, nursing.