Arkeolojik verilere göre Asya Hunlarında kültürel hayat
Cultural life in Xiongnu According to archaeological data
Yazar: MUHAMMED LÜTFULLAH ARSLAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA GÖKÇE
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Asya Hunları, Türkistan coğrafyasında ortaya çıkmış ilk teşkilatlı Türk devletidir. Hunların devlet yapılanması kendisinden sonra bozkırda kurulan bütün konargöçer halklar için örnek bir yapı oluşturmuştur. Hunların bölgedeki etkisi sadece siyasi olarak kalmamıştır. Türkistan coğrafyasındaki yay geren halkların hepsini kendi bünyesine katan Hunlar, kültürlerini de bu halklara nüfuz ettirmiştir. Öyle ki düşman oldukları yerleşik Çin'e dahi kültürel etkilerde bulunmuştur. Kendi yazılı kaynakları olmadığı için Hunların siyasi yapılanmaları ve kültürleri genellikle Çin kaynaklarından incelenmiştir. Çin kaynakları Hunlar hakkında önemli bilgiler veriyor olsa da kültürel ve iktisadi hayatları hakkında bazı çelişkiler ile karanlık noktalar oluşturmaktadır. Uzun süre Çin kaynakları odaklı yapılan çalışmalarda da bu eksiklik ve çelişkiler tekrar edilmiştir. Böylelikle Hunlar hakkında Çin kaynaklarının tasvir ettiği "saldırgan barbar halk" imajı vurgusu yapılmaya devam edilmiştir. Fakat 20.yüzyılın başlarında başlayan arkeolojik kazılar 21.yüzyılın başlarında hızını artırmış ve Hunların kültürel hazineleri ortaya çıkarılmaya başlanarak çelişkili ve ön yargılı bir bakış açısı olan "barbar" imajı değişmeye başlamıştır. Araştırmamızda odak noktası Hunların kültürel ve iktisadi hayatı olmuştur. Bu doğrultuda Çin kaynaklarındaki bilgiler arkeolojik verilerle karşılaştırılarak analiz edilmiştir. Böylelikle Hunların kültürel hayatları daha iyi anlaşılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The Xiongnu were the first organised Turkish state to emerge in Turkistan. The state structure of the Xiongnu set an exemplary structure for all nomadic peoples established in the steppe after them. The influence of the Xiongnu in the region was not only political. The Xiongnu, who incorporated all the peoples who stretched the bows in Turkistan geography, also penetrated their culture to these peoples. So much so that even the settled China, which they were enemies, had cultural influences. Since they did not have their own written sources, the political structures and cultures of the Huns were generally studied from Chinese historical records. Although Chinese historical records provide important information about the Xiongnu, they create some contradictions and dark spots about their cultural and economic life. These deficiencies and contradictions have been repeated in studies centred on Chinese sources for a long time. Thus, the image of the Xiongnu as 'belligerent barbarian people' depicted by Chinese historical records was repeated. However, the archaeological excavations that started in the early 20th century increased their speed in the early 21st century and the cultural treasures of the Xiongnu began to be uncovered, and the 'barbarian' image, which is a contradictory and prejudiced point of view, began to change. The focus of our research has been the cultural and economic life of the Xiongnu. In this direction, the information in Chinese historical records was analysed by comparing with archaeological data. Thus, the cultural life of the Huns was tried to be better understood.