Türkiye ve Avrupa Birliği'ne üye ülkelerin sağlık göstergeleri açısından çok değişkenli istatistik yöntemlerle karşılaştırılması
Comparison of Turkey and European Union countries in terms of health indicators by multivariate statistical analysis
Yazar: TUĞBA ALTINTAŞ
Danışman: PROF. DR. AYŞE NEYRAN ORHUNBİLGE
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: İstatistik = Statistics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Correspondence yöntemi = Correspondence method ; Sayısal yöntemler = Numerical methods ; Sağlık = Health ; Sağlık göstergeleri = Health indicators ; Türkiye = Turkey ; Çok değişkenli analiz teknikleri = Multivariate analysis techniques ; Çok değişkenli istatistik = Multivariate statistic ; İstatistik = Statistics ; İstatistiksel yöntemler = Statistical methods

Özet:
Sağlık göstergeleri, ülkelerin gelişmişlik düzeylerinin karşılaştırılmasında yaygın olarak kullanılan sayısal kriterler arasında yer almaktadır. Tüm ülkeler için ortak ölçülerle ifade edilen göstergelerin sayısal analizleri sonucunda yapılan objektif değerlendirmelerle, hem sağlık düzeyi açısından, hem de sosyoekonomik gelişmişlik düzeyi açısından ülkelerin birbirlerine göre konumları belirlenebilmektedir.Bu tezin amacı, Çok Değişkenli İstatistik Yöntemleri sağlık göstergelerine uygulayarak,Avrupa Birliği'ne üyelik sürecindeki Türkiye'nin Avrupa Birliği üye ülkelerine kıyasla ne durumda olduğunu belirlemeye çalışmaktır. Dört bölümden oluşan tezin ilk bölümünde Avrupa Birliği'nin kuruluşundan bugüne kadarki tarihsel gelişimi ve Türkiye-Avrupa Birliği ilişkileri açıklanmıştır. İkinci bölümde sağlık göstergeleri, başta Avrupa ve Türkiye olmak üzere tüm dünya açısından ele alınmıştır. Üçüncü bölümde sağlık göstergelerinin karşılaştırılmasında kullanılabilecek sayısal yöntemlerden Bilgisayar Bilimleri ve Yöneylem Araştırması Yöntemlerine kısaca değinilmiş, Çok Değişkenli İstatistik Yöntemlerden Kümeleme, Çok Boyutlu Ölçekleme ve Uygunluk Analizi detaylı olarak açıklanmıştır. Dördüncü bölümde araştırmanın değişkenlerini oluşturacak sağlık göstergeleri seçilerekÇok Değişkenli İstatistik Yöntemler uygulanmış ve Türkiye'nin sağlık göstergeleri açısından Avrupa Birliği üyesi ülkelerden hangilerine yakın olduğu araştırılmış,araştırmanın bulgularına ve önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
Health indicators are extensively used to compare the development levels of the countries. The indicators are defined with common scales for all countries which are evaluated with numerical analysis as objective and countries? position have been determined on account of both health elevation and also socioeconomic development level.The aim of the study,is to determine Turkey?s situation according to the European Union countries during Turkey?s membership process by usingMultivariate Statistical Methods on health indicators. The study consists of four parts. In the first part, health indicators are explained extensively as each country level. The second part includes all quantitative methods which can be used to compare units using several indicators, Computer Sciences and Operations Research methods have been mentioned shortly and Clustering, Multidimensional Scaling and Correspondence Analysis as multivariate statistical methods have been explained extensively. The variables are explained and statistical analysis have been applied which are used for the application handled in the third part. The evaluation results of this research are mentioned in the fourth and last part of the thesis.