Halikarnas Balıkçısı'nın eserlerinde posthümanist eğilimler ve yeni maddecilik
Posthumanist tendencies and new materialism in the works of Halikarnas Balıkçısı
Yazar: YAHYA DOĞAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜNEŞ
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Halikarnas Balıkçısı olarak bilinen Cevat Şakir Kabaağaçlı (1890-1973) Bodrum'a sürülmesinden sonra doğayla başka türlü bir ilişki kurmayı keşfederek kalemini bu yöne doğru sivriltmiştir. Mitoloji, deniz, hayvanlar ve bitkiler gibi unsurlar eserlerinin kaynağıdır. Doğaya ses vermesinin yanında eserlerinde kullandığı kaynaklar üzerinden insanın evrendeki konumu üzerinde sorgulamalar yaptığı görülür. Doğa kavramının genişlemesiyle birlikte maddenin canlılığı ve cansız olanın maddi yönü öne çıkar. Yeni madde kuramıyla birlikte bu durum eserlerde incelenebilir. İnsan doğadan ayrı bir varlık olarak değil onun bir parçasıdır. Böylece yeryüzüne egemen, belli bir insan figüründen bahsedilemez. Posthümanizm kuramı çerçevesinde insanın doğa üzerinde hakimiyet kurmaya çalışması geçersizliği ilan eder. Her türlü ikili karşıtlıkların ötesinde insan dışına ait olduğu var sayılan gerçeklikler insan gerçekliğini belirleme noktasında eyleyiciliğe sahiptir. Doğa bir metafordan çok daha fazlasıdır onun için. İnsan, beden ve bilinciyle doğaya yayılmış bir şekildedir. Bu açıdan Halikarnas Balıkçısı'nın eserleri insanı merkezine almayarak insandan fazlasını içeren eserlerdir ve başka türlü bir anlatıya sahiptir. Anlatının başkalığını ortaya çıkarma adına roman, hikâye, ya da anı, mektup gibi türlerarası bir hiyerarşi yapılmaksızın kuramsal metinlerle Balıkçı'nın eserleri aynı düzlemde düşünülerek onun yazma eğilimi posthümanizm ve yeni madde kuramları çerçevesinde incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Halikarnas Balıkçısı (Cevat Şakir Kabaağaçlı), posthümanizm, yeni maddecilik, yeryüzü, insan merkezcilik.

Abstract:
Cevat Şakir Kabaağaçlı (1890-1973), known as the Fisherman of Halicarnassus, discovered a different kind of relationship with nature after his exile to Bodrum and sharpened his pen in this direction. Elements such as mythology, sea, animals and the sea are the source of his works. In addition to giving voice to nature, it is seen that he questions the position of man in the universe through the sources he uses in his works. With the expansion of the concept of nature, the vitality of matter and the material aspect of the inanimate come to the fore. This situation can be examined in works along with the new matter theory. Man is not a separate entity from nature, but a part of it. Thus, we cannot talk about a specific human figure dominating the earth. Within the framework of posthumanism theory, man's attempt to dominate nature declares its invalidity. Beyond all kinds of binary oppositions, realities that are assumed to belong outside of humans have agency in determining human reality. Nature is much more than a metaphor for him. Human beings are spread throughout nature with their body and consciousness. In this respect, the works of the Fisherman of Halicarnassus are works that do not focus on humans but include more than humans and have a different narrative. In order to reveal the alterity of the narrative, his works were considered on the same plane with theoretical texts such as novels, stories, memoirs, letters, etc., without any inter-genre hierarchy, and his writing tendency was examined within the framework of posthumanism and new matter theories.

Key Words: The Fisherman of Halicarnassus (Cevat Şakir Kabaağaçlı), posthuman, new materialism, nature, anthropocentrism, symbiosis.