İnsan iradesi açısından sabır, şükür ve kanaat kavramları (Hadis tahlilleri)
The concepts of patience, gratitude and conviction in terms of human will (Hadith analysis)
Yazar: SENA ÇAKIR ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. KEMALETTİN ÖZDEMİR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
İnsan, iradesi ile yaşayan ve diğer canlılardan daha üstün yeteneklere sahip olan akıllı bir varlıktır. Tüm mahlûkatın aksine, donanımlar noktasında en üstün konumda olan, sınırlarını aşabilen, potansiyelini keşfedip kendisini geliştirebilen, yaşamını ve karakterini kendi iradesi ile şekillendirebilen ve tüm bunlardan ötürü de mükellef olan tek varlıktır. İnsanın irade eğitiminde sabır, şükür ve kanaat kavramları çok kıymetli bir yer tutar. Bireyin içinde bulunduğu yaş ve konum itibarıyla, sayılan bu kavramların doğru anlaşılması ve uygulanması sonucunda dünya ve ahiret saadeti gerçekleşecektir. İnsanın daha çok sorguladığı, çatışmadan çekinmediği, farklı arayışlar içinde olduğu, mantığından çok hazlarına kulak verdiği, tatminden uzak mücadele gerektiren gençlik dönemi; elem ve hastalıkların çoğaldığı, tahammülsüzlüğün arttığı yaşlılık dönemi gibi zaman dilimlerinde bu kavramların doğru ve geniş anlaşılması önem arz etmektedir. İnsan yaşamının doğrudan içinde olan bu kavramların ayet ve hadislerde fiil hâlinde daha çok kullanılması, bizlere bu kavramların dinamik ve uygulama alanına sahip olduğunu gösterir. Yüzeysel anlaşılması, bu çağ insanının problemlerine çözüm bulacak şekilde ele alınmaması, dinde özgür iradeye bırakılan meselelerde bile kısıtlamaya gidilmesi, ne yazık ki dini şuur almamış insanların dinden çok erken soğumalarına sebep olmaktadır. Artık fark edilmelidir ki toplum, önlerini kapayan, sorgulamalarına engel olan, onları belirli bir kalıba hapseden, kendinden daha aşağılara bakarak şükretme gibi İslâmî gelenekteki tanımları reddetmektedir. Bilakis, hayatın akışında yaptıklarını veya yapmak istediklerini kabul eden ya da alternatif sunan bir rol model talep etmektedirler. Bir irade terbiyecisi olan Hz. Peygamber'in, bu konuda en güzel rol model olacağı aşikardır. Bu sebeple Hz. Peygamber'in bu konudaki hadisleri tespit edilip irade üzerinden değerlendirmeleri yapılmış, aralarında tespit edilen paralel noktalar üzerine de vurgu yapılarak hadisler ışığında bu kavramlar yeniden ele alınmıştır.

Abstract:
Man is an intelligent being who lives by his will and has superior abilities than other living beings. Unlike all creatures, it is the only being that is in the highest position in terms of equipment, can exceed its limits, discover its potential and develop itself, shape its life and character with its own will, and therefore is responsible for its actions. The concepts of patience, gratitude and contentment occupy a very valuable place in the education of a person's will. As a result of the correct understanding and application of these concepts, the happiness of the world and the hereafter will be realized according to the age and position of the individual. It is important to understand these concepts correctly and broadly in time periods such as the youth period, when a person questions more, is not afraid of conflict, is in different pursuits, listens to his Juniors rather than logic, requires a struggle far from satisfaction; and the old age period, when suffering and diseases increase, intolerance increases. The fact that these concepts, which are directly involved in human life, are used more in the form of verbs in verses and hadiths, shows us that these concepts are dynamic and have a field of application. The superficial understanding of these concepts, the fact that they are not handled in a way that will find solutions to the problems of people of this age, the restriction even on issues left to free will in religion, unfortunately, causes people who have not received religious consciousness to cool off from religion too early. It should be noticed that society now rejects definitions in the Islamic tradition that block their way, prevent them from questioning, confine them to a certain pattern, such as gratitude by looking below themselves. On the contrary, they demand a role model who accepts what they do or want to do in the flow of life or offers an alternative. It is obvious that the Prophet Muhammad, who is a tamer of the will, will be the most beautiful role model in this regard. For this reason, the hadiths of the Prophet on this subject have been identified and evaluated through decency, and these concepts have been re-examined in the light of the hadiths, emphasizing the parallel points identified between them.