Doğrudan Yabancı Yatırımların ihracat ürün kalitesi üzerindeki etkisi: Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler üzerine Panel Veri Analizi
Impact of Foreign Direct Investments on export product quality: Panel Data Analysis on developed ve developing countries
Yazar: OSMAN DEĞER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN KALELİ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Gelişmiş ülkeler = Developed countries ; Panel nedensellik = Panel causality ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; Ürün kalitesi = Product quality ; İhracat = Export

Özet:
Gelişmiş ülkeler yüksek teknolojili ürünlerin üretim ve ihracında az gelişmiş veya gelişmekte olan ülkelere göre karşılaştırmalı üstünlüğe sahiptir. Bu nedenle serbest dış ticaretten kârlı çıkan taraf da gelişmiş ülkeler olmaktadır. Bu durum ihracat ürün kalitesinin artırılmasının önemini gündeme getirmiştir. Bu çalışmada; gelişmiş 34 ve gelişmekte olan 62 ülkenin 1995-2014 dönemi verilerini kullanarak, ihracat ürün kalitesinin belirleyicileri, doğrudan yabancı yatırımlar (DYY) özelinde araştırılmıştır. Panel veri analizlerinin yanında, ANOVA yönteminin de kullanıldığı çalışmada ihracat ürün kalitesini; DYY ve yüksek teknolojili ürün ihracatının tüm ülkelerde, Ar-Ge alanında çalışan araştırmacı sayısının gelişmiş ülkelerde, beşerî sermaye ve patent başvuru sayısının ise gelişmekte olan ülkelerde artırdığı tespit edilmiştir. 
Ayrıca, değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisini tespit etmek için yapılan Dumitrescu ve Hurlin (2012) panel nedensellik testinde ise DYY, milli gelir, beşerî sermaye, patent sayıları, yüksek teknolojili ürün ihracatı, Ar-Ge harcamaları ve Ar-Ge alanında çalışan araştırmacı sayılarından ihracat ürün kalitesine doğru nedensellik ilişkilerinin var olduğu, ilave olarak gelişmekte olan ülkelerde kurumsal kaliteden ihracat ürün kalitesine doğru da bir nedensellik ilişkisinin bulunduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Developed countries have comparative advantage over underdeveloped or developing countries in the production ve export of high-tech products. For this reason, it is the developed countries that benefit from free foreign trade. This situation has revived the importance of increasing the quality of export products. In this study; the determinants of export product quality have been researched specifically for foreign direct investments (FDI) using 1995-2014 period data of 34 developed ve 62 developing countries. In the study in which ANOVA ve GMM Prais-Winsten methods were used in addition to panel data analysis; it was determined that export product quality is increased by FDI ve exports of high-tech products in all countries, by the number of researchers working in the field of R&D in developed countries ve by the human capital ve number of patent applications in developing countries.
In addition to, in the panel causality test of Dumitrescu ve Hurlin (2012), it was found that there are causality relationships from FDI, national income, human capital, number of patents, high-tech product exports, R&D expenditures ve the number of researchers working in the field of R&D to export product quality. It was also determined that there is a causality relationship from institutional quality to export product quality in developing countries.