Türkiye denizlerinde yaşayan lüfer balığı Pomatomus saltatrix (Linnaeus, 1766) populasyonlarının morfolojik bakımdan incelenmesi ve Güney Marmara Denizi populasyonunun bazı biyolojik özelliklerinin araştırılması
The populations of living bluefish in Turkey seas investigation of morphologically and investigation some properties biological of South Marmara Sea population
Yazar: HABİB BAL
Danışman: PROF. DR. TELAT YANIK ; YRD. DOÇ. DR. DİLEK TÜRKER
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Büyüme performansı = Growth performance ; Lüfer balığı = Blue fish ; Morfolojik özellikler = Morphological properties ; Pomatomus saltatrix = Pomatomus saltatrix

Özet:
Bu çalışmada, Ocak 2014-Haziran 2015 tarihleri arasında denizlerimizin farklı bölgelerini temsil etmek üzere Doğu Karadeniz, Batı Karadeniz, Marmara ve Ege Denizi'nden toplam 131 adet lüfer Pomatomus saltatrix (Linnaeus, 1766) balığı alınarak populasyonlar arasındaki morfolojik farklılığın derecesi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca, türün bazı biyolojik özelliklerini araştırmak için Güney Marmara Denizi'nden aylık olarak gırgır, uzatma ağı ve olta balıkçılığı ile yapılan örneklemelerde toplam 1303 örnek incelenmiştir. 
27 metrik, 6 meristik karakter incelenmiş, Bray-Curtis Similarity analizinde benzerliğin yüksek (%93,15) olduğu sonucuna varılmıştır.
Örneklerin total boy dağılımı 12,3-47,1 cm aralığında değişim göstermekle beraber maksimum 73,4 cm boyunda bir örnek tespit edilmiştir. Yaş-boy değerleri kullanılarak Von Bertalanffy büyüme parametreleri L∞=48,7, W∞=988,3, k=0,247 ve t0=-1,677; büyüme denklemleri ise Lt=48,7(1-e-0,247(t+1,677)) ve Wt=988,3(1-e-0,247(t+1,677))2,95 olarak hesaplanmıştır. Ölçülen ile hesaplanan boy ve ağırlıklar arasındaki farkın önemsiz olduğu tespit edilmiştir (p>0,05). Üremenin Temmuz-Ağustos aylarında gerçekleştiği ve ilk üreme boyunun dişilerde 25,5 cm erkeklerde 25,0 cm olduğu tespit edilmiştir. Daha çok balıklar ile beslenen lüferlerin, mide doluluk oranlarının mevsimler, cinsiyetler ve boylar arasındaki farklılıkların önemli olduğu tespit edilmiştir (p˂0,001). Anlık toplam ölüm oranı Z=1,176, doğal ölüm oranı M=0,39, avcılık ölüm oranı F=0,78 ve stoktaki sömürülme oranı E= 0,66 olarak belirlenirken, tür üzerinde av baskısının olduğu tahmin edilmektedir.

Abstract:
This study was conducted from January 2014 to June 2015. İn order to, examine the morphology, blue fish were obtained from the Western Black Sea, Eastern Black Sea, Aegean and Marmara Seas. The sampled with purse seine, gill net and angling size were 131 fish for morphological observations and 1303 fish for some biological aspects. 

For morphology of bluefish, 6 meristic and 27 metric characters were examined. It was determined that bluefish is migranting. Bray-Curtis similarity analysis of similarity high (93,15%) were found to be the result 

Total length distribution of samples was determined between 12,3 cm and 47,1 cm. Using age-length values Von Bertalanffy growth parameters are calculated as, L∞=48,7, W∞=988,3, k=0,247,  t0=-1,677 and growth equations are calculated as Lt=48,7(1-e-0,247(t+1,677)), Wt=988,3(1-e-0,247(t+1,677))2,95. There is no significant difference between observed and calculated lengths (p>0,05). Seasonal occupancy rate of the stomach has been found to be significantly different the sexes and sizes (p˂0,001). Reproduction occurred between in July and August. The first maturity of lenght was 25,5 cm and 25,0 cm for females and males, respectively.
Total mortality rate, natural mortality rate, fishing mortality rate and stock exploitation rate were estimated to be Z=1,176, M=0,39 F=0,78 and E=0,66 respectively.  According to these results, it was found that there is a high fishing pressure on this species.