Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi öğretmenlerine göre örgün din öğretiminin imkân ve sorunları (Ege Bölgesi örneği)
Opportunity of formal religious education according to Religious Culture and Moral Knowledge course teachers and its problems (Example of Aegean Region)
Yazar: NAZLI KOZAN
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ KEYİFLİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education

Özet:
Bu çalışmanın konusu Ege Bölgesi sınırları içinde bulunan ilkokul, ortaokul ve liselerde yer alan örgün din öğretiminin imkân ve sorunlarıdır.  Araştırmanın hedefi, Milli Eğitim sisteminde Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi olarak yer alan örgün din öğretiminin genel eğitim sistemiyle ilişkili imkân ve sorunlarını, örgün din öğretiminin kendi alanıyla ilgili imkân ve sorunlarını tespit edip değerlendirmek, çözüm önerileri ortaya koymaktır. Bu bağlamda DKAB dersinin Milli Eğitim sistemindeki konumu, en çok karşılaşılan problemleri, müfredatı, içeriği, eğitim-öğretim süreci, kazanımları ele alınıp değerlendirilmiştir. Örgün din öğretiminde öğretmen faktörü, öğrenci ve ailelerin DKAB dersine ve din öğretimine yükledikleri anlam, DKAB dersinden beklentileri ve beklentilerinin gerçekleşme düzeyi ele alınmıştır. Ege Bölgesi'nin sosyokültürel yapısının örgün din öğretimi üzerindeki etkileri, bölgede DKAB dersinden beklenti, kazanım ve bilginin davranışa dönüşmesindeki farklılaşmalar araştırılıp değerlendirilmiştir. Konuyu yerinde ve derinlemesine araştırabilmek amacıyla nitel bir çalışma tercih edilmiştir. Araştırma Ege Bölgesi'nde bulunan il, ilçe belde ve köylerde ilkokul, ortaokul ve lise düzeyinde halihazırda DKAB öğretmeni olarak görev yapan katılımcıların görüşleri doğrultusunda ele alınmıştır. Araştırma için hazırlanan açık uçlu, yarı yapılandırılmış sorular vasıtasıyla, gönüllülük esasıyla belirlenen altmış dört katılımcı ile birebir görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir.
 Araştırma sonucunda örgün din öğretiminin eğitim sistemiyle ilişkili sorunlarının olduğu belirlenmiştir. Örgün din öğretiminin kendi alanıyla ilgili; bu alandan beklentiler, müfredat, içerik, öğretim programı, yöntem, eğitim-öğretim süreci ve öğretmenlerle ilgili problemlerinin olduğu, dersin belirlenen hedefleri kısmen gerçekleştirebildiği görülmüştür. Bölgenin sosyal, kültürel, coğrafi ve ekonomik yapısına bağlı olarak, İç Ege, Batı Ege ve Kıyı Ege kesimlerinde örgün din öğretiminin bazı imkân ve sorunlarının farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Batı Ege özellikle de Kıyı Ege kesimlerinde seküler yaşam tarzının yaygın olması, akademik eğitimin öncelenmesi nedeniyle din öğretiminden beklentilerin ve hedeflerin gerçekleşme düzeyinin azaldığı tespit edilmiştir. Kozmopolit yapıya sahip olan Kıyı Ege kesimlerinde ise bu sorunların yanında bölgenin yaşam tarzına ve ekonomik yapısına bağlı olarak bu bölgenin DKAB öğretmenleri tarafından tercih edilmediği, öğretmen açığının ücretli öğretmenlerle, branş dışı öğretmenlerle ve din görevlileri ile kapatılmaya çalışıldığı, bu durumun ise yeni sorunları ortaya çıkardığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The subject of this study is the opportunities and problems of formal religious education in primary, secondary and high schools within the borders of the Aegean Region. The aim of the research is to identify and evaluate the opportunities and problems of formal religious education, which is included in the National Education System as Religious Culture and Moral Knowledge, in relation to the general education system, the opportunities and problems of formal religious education related to its own field, and to put forward solution suggestions. In this context, the position of the DKAB course in the National Education system, its most encountered problems, curriculum, content, education-training process and achievements were discussed and evaluated. The teacher factor in formal religious education, the meaning that students and families attach to the DKAB course and religious education, their expectations from the DKAB course and the level of realization of their expectations are discussed. The effects of the sociocultural structure of the Aegean Region on formal religious education and the differences in expectations, achievements and the transformation of knowledge into behavior from the DKAB course in the region were investigated and evaluated. A qualitative study was preferred in order to investigate the subject on-site and in depth. The research was conducted in line with the opinions of the participants who currently work as DKAB teachers at primary, secondary and high school levels in the provinces, districts, towns and villages in the Aegean Region. One-on-one interviews were held with sixty-four participants, determined on a voluntary basis, through open-ended, semi-structured questions prepared for the research. The data obtained from the interviews were analyzed using the content analysis method.
As a result of the research, it was determined that formal religious education has problems related to the education system. It is related to the field of formal religious education; It has been observed that there are problems regarding expectations from this field, curriculum, content, curriculum, method, education-training process and teachers, and that the course can partially achieve the determined objectives. It has been concluded that some opportunities and problems of formal religious education differ in the Inner Aegean, Western Aegean and Coastal Aegean regions, depending on the social, cultural, geographical and economic structure of the region. It has been determined that the level of realization of expectations and goals from religious education has decreased due to the prevalence of secular lifestyle in the Western Aegean, especially in the Coastal Aegean regions, and the prioritization of academic education. In the Coastal Aegean regions, which have a cosmopolitan structure, in addition to these problems, it is concluded that this region is not preferred by DKAB teachers due to the lifestyle and economic structure of the region, and that the teacher shortage is tried to be filled with paid teachers, non-branch teachers and religious officials, and this situation creates new problems. has been reached.