Meşrutiyet'ten Cumhuriyet'e Çağdaş İslamcı Bir Aydın: Mehmet Şerafettin Yaltkaya
A Modern Islamic Intellectual From Constitutionalism To Republic: Mehmet Şerafettin Yaltkaya
Yazar: FAHRİ ÖZTEKE
Danışman: PROF. DR. KEMAL YAKUT
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Milli Mücadele Dönemi = National Struggle Period ; Modernizm = Modernism ; Modernleşme = Modernization ; Tarih = History ; Tarihçilik = Historiography ; Türkçülük = Turkism ; Yaltkaya, M. Şerefeddin = Yaltkaya, M. Şerefeddin ; İslamcı akımlar = Islamist currents ; İslamcılık = Islamism

Özet:
Türk çağdaşlaşmasının en kırılgan zamanlarına tanıklık etmiş olan Mehmet Şerafettin Yaltkaya II. Meşrutiyet Dönemi ile beraber Türkçü ve İslamcı çevrelerin fikir sözcülüğünü yapmaya başlayan bir aydındır. Milli kültürün ve İslamiyet'in temel dinamiklerini XX. yüzyılın çağdaş bakış açısıyla tekrar ele alarak yorumlamıştır. Kelam tarihi, İslam Tarihi, tıp tarihi ve edebiyat Yaltkaya'nın üretkenliğini ortaya koyduğu uzmanlık alanlarının başında gelmiştir. I. Dünya Savaşı yılları ve Milli Mücadele Dönemi'nde doğrudan harp meydanlarında görev almasa da yurt savunmasına önemli katkılarda bulundu. 
Türkiye'de gerçekleştirilen devrimlerin İslami açıdan meşruiyetini kanıtlamaya çalışanların başında gelen Yaltkaya, dil devrimi, ulusal tarih tezinin oluşturulması, şapka iktisası kanununun hayata geçirilmesi, ibadethanelerin tanzimi ve tadilatı, köy enstitülerinin yaygınlaştırılması gibi sosyal, kültürel ve eğitim alanlarında gerçekleştirilen önemli devrimlerin birçoğunda aktif olarak görev almıştır. Arapça'dan Türkçe'ye kazandırdığı eserlerin uluslar arası çevrelerde sıklıkla kullanılması O'nun yurt dışında da tanınmasına yol açtı. Yakın dönem Türkiye Tarihi'nde adının en fazla zikredilmesine neden olan gelişmelerden biri 19 Kasım 1938 günü Atatürk'ün cenaze namazını kıldırması olmuştur. Kitap ve çeviri çalışmalarının dışında birçok makale kaleme alan Yaltkaya, bilimsel etkinlikleri ve zihin dünyası itibariyle Ahmet Cevdet Paşa, Hilmi Ziya Ülken ve Erol Güngör çizgisine yakın durmuş bir düşünce adamıdır. 23 Nisan 1947'de Ankara'da vefat etmiştir.
Anahtar Kelimeler: Mehmet Şerafettin Yaltkaya, Kültürel Devrimler, Kelam, Tarih, Eğitim.

Abstract:
Mehmet Şerafettin Yaltkaya, who witnessed the most fragile period of Turkish modernization, is an intellectual who began to be spokesperson of Turkist and Islamist circles together with II Constitutionalist Period. Handling with modern perspective of 20th century, he reinterpreted on the fundamental dynamics of national culture and Islam. History of Kelam, history of Islam, history of medicine and history of literature were the leading areas of specialization in which Yaltkaya exhibited his productivity. In World War I years and during the National Struggle Period, he carried out great contributions to defend the country, even though he did not take part in the battle fields directly.
	Yaltkaya, who was one of the leading personalities trying to prove the legitimacy of the reforms put into practice in Turkey in terms of Islam, undertook active mission in many important reforms realized in social, cultural and educational fields; for example, language reform, forming national history thesis, accomplishment of law on wearing hat, regulation and amendment of worshipping places, generalization of village institutes. The fact that the works he brought in Turkish from Arabic, frequently used in international circles, led him to be recognized abroad. One of the advancements that caused his name to be mentioned in recent era of Turkish History was that he performed funeral prayer of Ataturk on 19 November 1938. Apart from his books and translations, Yaltkaya, who wrote a number of manuscripts, is a thinker, who is close to the line of Ahmet Cevdet Pasha, Hilmi Ziya Ulken and Erol Gungor in respect to scientific activities and mind. He died in Ankara on 23 April 1947. 	
	Key Words: Mehmet Şerafettin Yaltkaya, Cultural Reforms, Kelam, History, Education.