Otoimmün karaciğer hastalarında immünolojik değerlendirme
Immunological evaluation of patients with autoimmune liver diseases
Yazar: ŞEFİKA NUR AYAR
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE YASEMİN BALABAN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Hepatit = Hepatitis ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Kolanjit = Cholangitis ; Otoimmün hastalıklar = Autoimmune diseases ; Otoimmünite = Autoimmunity ; İmmün yetmezlik = Immun deficiency ; İmmünite = Immunity

Özet:
Amaç: Bu çalışmada otoimmün karaciğer hastalarının (OİKH) primer immün yetmezlik (PİY) açısından araştırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya dahil edilen OİKH'lı hastaların tanıları güncel rehberlere göre gözden geçirildi ve OİKH tanılarının revize edilmiş şekli değerlendirmeye tabi tutuldu. Hastalardan ayrıntılı immünolojik öykü alındı ve elektronik sistemdeki laboratuvar değerleri incelendi. PİY açısından hastalar immünoloji bölümü ile birlikte incelendi. İmmünoloji bölümünce hastalar tek tek değerlendirilerek gerekli görülen ileri incelemeler yapıldı. Bulgular: Poliklinikte takipli 90 OİKH hastasının (38 otoimmun hepatit (OİH), 29 primer biliyer kolanjit (PBK), 5 primer sklerozan kolanjit (PSK) ve 18 varyant sendromlar (VS)) tanıları yeniden değerlendirme sonrası 43 OİH, 32 PBK, 6 PSK ve 8 VS olarak değiştirildi ve 1 hastada OİKH dışlandı. Çalışmaya dahil edilen 89 hastanın 7'sinde ilk değerlendirmede PİY dışlanamadı ve hastaların PİY yönünden izlenmesi ve covid 19 pandemisinden sonra ileri tetkiklerinin yapılması planlandı. Değerlendirmesi tamamlanan 82 (39 OİH, 32 PBK, 4 PSK, 7 VS) hastanın 15 (%18)'inde PİY tespit edildi; 3 kombine immün yetmezlik (KİY), 4 yaygın değişken immün yetmezlik (YDİY), 4 parsiyel IgA (PIgA) eksikliği, 4 selektif IgM (SIgM) eksikliği saptandı. OİKH alt gruplarına göre PİY varlığına bakıldığında; OİH'li hastaların dördünde PIgA eksikliği, üçünde SIgM eksikliği, ikisinde YDİY olmak üzere toplamda 9 (9/39, %23)'unda; PBK'lı hastaların ikisinde KİY, birinde YDİY olmak üzere toplamda 3 (3/32, %9)'ünde; VS'lu hastaların birinde YDİY, birinde KİY olmak üzere toplamda 2 (2/7, %29)'sinde, PSK'lı hastaların birinde SIgM eksikliği olmak üzere toplamda 1 (1/4, %25)'inde PİY tespit edildi. PİY saptanan hastaların PİY saptanmayanlara göre daha sık üst ve alt solunum yolu enfeksiyonu geçirdiği görüldü. PİY saptanan ve saptanmayan hastalarda OİKH tedavi yanıtı, eşlik eden otoimmünite veya malignite, ailede otoimmünite veya malignite varlığı, anne baba akrabalığı oranları yönünden anlamlı fark gözlenmedi. Sonuç: PİY'ler nadir hastalıklar olmakla birlikte OİKH'da PİY sıklığı genel topluma göre artmıştır. PİY'e sahip OİKH hastalarında tedavi yanıtı ve prognoza etkileri yönünden daha geniş hasta gruplarını içeren çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Otoimmün karaciğer hastalıkları, otoimmün hepatit, primer biliyer kolanjit, primer sklerozan kolanjit, primer immün yetmezlikler.

Abstract:
Objective: This study aimed to investigate primary immunodeficiency (PID) among patients with autoimmune liver disease (AILD). Materials and Methods: The diagnoses of the patients with AILD were reviewed according to the current guidelines, and these revised diagnoses for AILD were used for evaluation. A detailed immunological history was taken from the patients and laboratory values were obtained from electronic system records. All patients were screened for the PID together with immunologist. Those patients needing investigation for PID were referred to the immunology department, and were individually evaluated by further laboratory tests  Results: There were 90 AILD patients who were followed up in the outpatient clinic (38 autoimmun hepatitis (AIH), 29 primary biliary cholangitis (PBC), 5 primary sclerosing cholangitis (PSC), and 18 variant syndromes (VS) were changed to 43 AIH, 32 PBC, 6 PSC, and 8 VS after re-evaluation, and AILD was excluded in 1 patient. In 7 of 89 patients included in this study, PID could not be excluded in the first evaluation, and it was planned to monitor them in terms of PID and complete evaluation after covid19 pandemic. Out of remaining 82 patients, 15 (18%) patients had diagnosis of PID; 3 combined immunodeficiency (CID), 4 common variable immunodeficiency (CVID), 4 partial IgA deficiency (PIgAD) and 4 selective IgM deficiency (SIgMD). PID was detected in 23% of AIH (9/39; 4 PIgAD, 3 SIgMD, 2 CVID); 9% of PBC (3/32; 2 CID, 1 CVID); 25% of PSC (1/4; 1 SIgMD), 29% of VS (2/7; 1 CID, 1 CVID) patients. It was observed that patients with PID had upper and lower respiratory tract infections more frequently than those without PID. No significant difference was observed in patients with and without PID in terms of treatment response, accompanying autoimmunity or malignancy, familial history for autoimmunity or malignancy, and parental consanguinity. Conclusion: Although PIDs are rare diseases, the frequency of PID was higher in AILD compared to the general population. Further researches with larger AILD patient groups are needed in order to evaluate prognostic impacts of PID on patients with AILD.
Key words: Autoimmune liver diseases, autoimmune hepatitis, primary biliary cholangitis, primary sclerosing cholangitis, primary immunodeficiency.