Göreceli kaba yem kalitesi kriterine göre, mera bitkileri için kalite indeksi geliştirilmesi üzerine araştırmalar
Experiments on development of quality index in forage crops based on relative forage quality
Yazar: REYHAN PINAR SÜZER
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM AYDIN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Çayır Mera ve Yem Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmanın amaçları, mera bitki türlerinin göreceli yem değerini (RFV) ve
göreceli kaba yem kalitesini (RFQ) ve hayvanlar tarafından istekle tüketilen çok
yıllık mera yem bitkilerinin RFQ'su ile bazı kalite parametreleri [ham protein (HP),
asit çözücülerde çözünmeyen lifli bileşikler (ADF), nötral çözücülerde çözünmeyen
lifli bileşikler (NDF), RFV ve metabolize edilebilir enerji (ME)] arasındaki ilişkileri
belirlemek ve incelenen bitkilerin RFQ'suna göre bir kalite indeksi oluşturmaktır.
Bitki örnekleri, Ladik Akdağ ve çevresindeki meralardan beş farklı zamanda (5
Mayıs'tan 5 Temmuz'a 2015 kadar 15 gün aralıklarla) toplanmıştır. Örnek toplama
periyodu ve bölgesindeki bitki bulunabilirliği farklı olduğu için RFV ve RFQ'ya ait
veriler, tekrarlama sayısı eşit olmayan "Tesadüf Parselleri" deneme desenine göre,
RFQ ile bazı kalite parametreleri arasındaki ilişkiler belirlemek amacıyla Pearson
korelasyon analizi kullanılmıştır. İncelenen bitkilerin RFV ve RFQ'ları, toplama
zamanı bağlı olarak düştüğü, ancak bu düşüşün bitki türüne bağlı farklılık gösterdiği
belirlenmiştir. RFQ ile RFV (r=0.981) ve ME (r=0.924) değerleri arasında doğrusal
(P<0.001), ADF (r=0.924) ve NDF (r=0.886) arasında ise ters ilişki (P<0.001)
olduğu belirlenmiştir. RFQ ile HP arasında zayıf bir ilişki olduğu (r=0,427; P<0.01)
belirlenmiştir. Buğdaygillerinin kalite indeksleri 1-5 (Hordeum bulbosum 1 ve
Cynodon dactylon 5), baklagillerin 4-10 (Lotus corniculatus ve Trifolium hybridum
10 ve Vicia cracca 4) ve diğer familyaya ait bitkilerin ise 1-8 arasında değişmiştir.
Sonuçlar, mera bitkilerinin RFQ'sunun toplama periyoduna ve bitki türüne bağlı
olarak değiştiğini, RFQ ile RFV arasında çok yüksek, ME, ADF ve NDF arasında ise
yüksek ilişki olduğunu ve baklagillerin daha yüksek kalite indeksine sahip olduğunu
göstermiştir.

Abstract:
The objectives of this study were to determinate relative feed value (RFV) and
relative forage quality (RFQ) of rangeland plants and relationships between some
quality criteria [crude protein (CP), acid detergent fiber (ADF) neutral detergent fiber
(NDF), FRV and metabolizable energy (ME)] and RFQ, and to formalize quality
index regarding to RFQ. Plant examples were collected from Ladik Akdag and its
around at five different time (from 5 May to 5 July, 2015 by 15 day intervals).
Because availabilities of studied plants at the collection sites and/or sampling periods
were different, the data with regard to RFV and RFQ were analyzed in a Randomized
Parcels design when treatments have unequal number o f repetitions. To determinate
the relationships between some quality criteria and RFQ was used Pearson
correlation analysis. The RFV and RFQ o f rangeland plants decreased with ripening,
but this decrease was extremely different among plant species. The RFQ displayed a
higher positive correlation with the RFV (r=0.981) and ME (r=0.924) and a high
inverse correlation with the ADF (r=0.924) and NDF (r=0.886) values (P<0.001).
There was a less positive relationship between RFQ and HP (r=0.427, P<0.01). The
quality indexes o f grasses, legumes and plants o f other families were ranged between
1 and 5 (Hordeum bulbosum 1 and Cynodon dactylon 5), 4-10 (Lotus corniculatus
and Trifolium hybridum 10 and Vicia cracca 4) and 1-8 respectively. Results
indicated that the RFV and RFQ of rangeland plants was varied depending on the
collection period and plant species, the RFQ was correlated positive with the RFV
and ME, and negative with the ADF and NDF, and legumes had a higher quality
index.