8.sınıf öğrencilerinde özbilinçlilik ve yeme tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi /
Yazar: SAFİYE ÖVGÜ KARAARSLAN ÇAYIRPUNAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM ÖZDEN TUNCA
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Erken ergenlik = Early puberty ; Patolojik yeme tutumu = Pathological eating attitudes ; Özbilinç = Self-consciousness

Özet:
Bu araştırmada İstanbul/Kağıthane bölgesindeki 2023-2024 eğitim-öğretim yılında öğrenim gören 8. sınıf öğrencilerinin yeme tutumları ile özbilinçlilik arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmaya 300 erkek, 268 kız toplamda 568 öğrenci katılmıştır. Katılımcılara Sosyodemografik Form,  Yeme Tutumları Testi (YTT-40) ve Özbilinç ölçeği uygulanmıştır. Verilerin analizi SPSS 27.0 paket yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Yeme tutumlarının özbilinçlilik tarafından yordayıcılığının incelenmesi için Pearson korelasyonu uygulanarak saptanan değişkenlerle çoklu regresyon analizi yapılmıştır.  Araştırmada elde edilen bulgulara göre "özbilinçlilik" ve "yeme tutumu" arasında pozitif ilişki saptanmıştır. Sosyodemografik değişkenler üzerinden grupların karşılaştırılması için bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü ANOVA uygulanmıştır. Katılımcıların yeme tutumları skoru cinsiyet, yemek sırasında ekran kullanım durumları, öğünlerini tedarik biçimi, öğünlerini çoğunlukla kimlerle geçirdikleri, ebeveynlerinin paketli gıda kısıtlamasında bulunma durumu, okulda geçirdikleri süre, paketli gıda tüketim sıklığı, aile bireylerinin daha önce diyet yapıp yapmaması değişkenleri üzerinden karşılaştırma yapılmıştır. Cinsiyet değişkeni üzerinden yapılan t-testi bulgularına göre yeme tutumu skoru toplamı kız öğrencilerde erkeklere kıyasla anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. (t= -6.26 ;p<0.001) Aile diyet öyküsü değişkenine göre; ailede diyet öyküsü olan katılımcıların yeme tutumu skoru, diyet öyküsü olmayanlara kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. (t=4;p>0.001) Öğünleri sırasında ekran kullanımı, öğün tedarik biçimi, öğünleri kiminle geçirdiği, okulda geçirdikleri süre, paketli gıda tüketim sıklığı, ebeveynlerinin paketli gıda kısıtlamasında bulunma değişkenlerinde anlamlı bir farklılaşma bulunmamıştır. Katılımcıların Özbilinçlilik skoru; cinsiyet, diyet öyküsü, kiminle yaşadığı, kardeş sayısı, öğünlerini kiminle geçirdiği, doğum sırası, ebeveynlerin paketli gıda kısıtlaması değişkenleri üzerinden karşılaştırma yapılmıştır. Cinsiyet değişkeni  bulgularına göre özel özbilinç alt boyut puanı kız öğrencilerde erkeklere kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. (t=-3.96; p<0.001) Genel özbilinçlilik alt boyut puanı kız öğrencilerde erkeklere kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. (t=-9.37; p<0.001) Sosyal kaygı alt boyut puanı kız öğrencilerde erkeklere kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. (t=-7.51; p<0.001) Diyet öyküsü değişkeni üzerinde yapılan t-testi bulgularına göre genel özbilinçlilik alt boyut  puanı diyet öyküsü olan öğrencilerde, olmayanlara kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. (t=2.39; p<0.05) Katılımcıların kiminle yaşadığı, kardeş sayısı, öğünlerini kiminle geçirdiği, doğum sırası, ebeveynlerin paketli gıda kısıtlaması değişkenleri üzerinden yapılan karşılaştırmalarda özbilinçlilik düzeylerinde anlamlı bir farklılaşma bulunmamıştır. Elde edilen bulgular tartışılmış, gelecekte yapılacak bilimsel çalışmalara katkı sağlamak için öneriler sunulmuştur. 
Anahtar kelimeler: Özbilinçlilik, Yeme Tutumu, Ergenlik

Abstract:
This research investigates the relationship between eating attitudes and self-consciousness among 8th-grade students studying in the Kağıthane district of Istanbul during the 2023-2024 academic year. The study included a total of 568 students (300 males and 268 females). Participants were administered the Sociodemographic Form, Eating Attitudes Test (EAT-40), and the Self-Consciousness Scale. Data were analyzed using SPSS 27.0 software. Pearson correlation and multiple regression analysis were conducted to examine the predictive role of self-consciousness on eating attitudes. A positive relationship was found between "self-consciousness" and "eating attitude." Independent sample t-tests and one-way ANOVA were used to compare groups based on sociodemographic variables. The eating attitudes score was significantly higher among female students compared to male students (t= -6.26; p<0.001). Students with a family history of dieting had significantly higher eating attitude scores compared to those without (t=4; p<0.001). No significant differences were found based on screen usage during meals, meal procurement methods, meal companions, time spent at school, frequency of packaged food consumption, or parental restrictions on packaged foods. Self-consciousness scores were compared based on gender, diet history, household composition, number of siblings, meal companions, birth order, and parental restrictions on packaged foods. Female students had significantly higher scores in private self-consciousness (t=-3.96; p<0.001), general self-consciousness (t=-9.37; p<0.001), and social anxiety (t=-7.51; p<0.001) compared to male students. Students who possessed a recorded dietary history demonstrated markedly higher scores in general self-consciousness (t=2.39; p<0.05) when juxtaposed with those lacking such documentation. No significant differences were found in self-consciousness levels based on household composition, number of siblings, meal companions, birth order, or parental restrictions on packaged foods. For future scientific studies, the findings were discussed, and suggestions were provided

Key words: Self-Consciousness, Eating Attitude, Adolescence