Ardahan ile Iğdır yöresi halk müziği kültürü ve türkülerinin müzikal açıdan değerlendirilmesi
Musical evaluation of folk songs and folk music culture of Iğdır with Ardahan region
Yazar: FERHAT ACAY
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET CAN PELİKOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
Amaç: Bu araştırmada, Ardahan ve Iğdır yörelerinin halk müziği kültüründe öne çıkan
özellikleri belirginleştirme adına TRT-THM repertuvarında bulunan Ardahan ve Iğdır
yöresine ait sözlü ve sözsüz halk ezgilerinin makam dizileri ve usul yönünden analiz edilmesi,
bu illerin sosyokültürel bağlamda çeşitli mülakatlar/görüşmeler ışığında halk müziği kültür
kodlarının belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırmanın ilk aşaması olan kuramsal çerçevenin oluşturulmasında, nicel yöntem
içerisinde yer alan tarama modellerinden genel tarama modeli kullanılmış ve araştırma için
belirlenen konunun temellendirilmesi ve yönlendirilmesi için literatür taraması yapılarak
konuyla ilgili bilgiler toplanmıştır. Araştırmanın ikinci aşaması olan yöresel müzik kültürüne
yönelik çerçevenin oluşturulmasında, kaynak taraması gibi nicel yöntemlerin yanı sıra bir
nitel araştırma yöntemi olan doküman incelemesine başvurulmuştur. Araştırmanın üçüncü
aşaması olan TRT-THM repertuvarında Ardahan ve Iğdır yörelerine kayıtlı eserlerin müzikal
açıdan analizlerinin yapılmasında, nitel araştırma yöntemi olan içerik analiz yöntemi
kullanılmıştır.
Sonuçlar: Elde edilen bulgulara dayanarak araştırmada, Ardahan ve Iğdır yörelerinin zengin
bir halk müziği kültürüne sahip oldukları, her iki yörede görülen çalgı çeşitliliği, düğün ve
eğlenceler gibi müziği içerisinde barındıran kültürel davranışlar neticesinde yörelerde halk
müziği özelinde çoğunlukla Türk halk müziği ürünlerinin görüldüğü; Ardahan yöresine ait
türkülerde Uşşak makamı dizisinin ve 6 ile 10 zamanlı usullerin, Iğdır yöresine ait türkülerde
Segâh ile Çargâh makamı dizilerinin ve 12 zamanlı usullerin yaygın olduğu sonuçlarına
ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ardahan Yöresi, Iğdır Yöresi, Halk Müziği Kültürü, Makamsal Dizi,
Usul.

Abstract:
Purpose: The aim of this research is to highlight the prominent features of the folk music
culture in the regions of Ardahan and Iğdır by conducting an analysis of the vocal and
instrumental folk melodies from these regions found in the TRT-Turkish Folk Music
repertoire in terms of their musical scales (makam) and rhythmic structures (usul).
Additionally, through various interviews and discussions in the socio-cultural context of these
provinces, the cultural codes of their folk music traditions will be identified.
Method: In the initial phase of the research, the theoretical framework was established using
the general survey model, which is a quantitative method, and a literature review was
conducted to gather information related to the chosen topic and to provide a foundation and
direction for the research. The second phase of the study involved the establishment of the
framework for the regional music culture, for which both quantitative methods like source
scanning and a qualitative research method, document analysis, were employed. In the third
phase of the research, which focused on the musical analysis of the works recorded in the
TRT-Turkish Folk Music repertoire from the Ardahan and Iğdır regions, the qualitative
research method of content analysis was utilized.
Results: Based on the findings of the research, it has been determined that the regions of
Ardahan and Iğdır have a rich folk music culture. The diversity of musical instruments
observed in both regions, along with cultural practices such as weddings and celebrations
incorporating music, predominantly feature products of Turkish folk music. Specifically, in
the folk songs from the Ardahan region, the Uşşak makam scale and 6 to 10-beat rhythmic
structures are commonly present, while in the folk songs from the Iğdır region, the Segâh and
Çargâh makam scales and 12-beat rhythmic structures are widespread.
Keywords: Ardahan Region, Iğdır Region, Folk Music Culture, Maqam Series, Ryhtm.