İran'ın nükleer politikası ve UAEA'nın İran'daki denetimi
Nuclear policy of the Iran and IAEA's control
Yazar: ALOV HÜSEYNOV
Danışman: Y.DOÇ.DR. FUNDA KESKİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Özetİran'ın nükleer çalışmaları uluslararası örgütleri ve Batılı ülkelerin gündeminien fazla meşgul eden konuların başında gelmektedir. Başta Birleşmiş Milletler olmaküzere birçok küresel ve bölgesel örgüt İran'ı nükleer kapasite edinmemesi için iknaetmeye çalışmış ve nükleer çalışmalarını durdurmaya çağırmıştır. Sadece örgütlerdeğil aynı zamanda bölge ülkeleri, özellikle de Türkiye'nin ikna çabaları da dikkatçekicidir.İran'ın nükleer güç edinirken, bunu enerji olarak mı yoksa kitle imha silahıolarak mı kullanacağı önemlidir. Batılı güçlerden doğrudan tehdit algılayan İran,nükleer güç sayesinde kendini daha güvende hissetmeyi amaçlamaktadır. Budurumda da nükleer silah edinmek İran'ın öncelikli amacıdır dersek yanlışolmayacaktır. Zaten İran dünyanın önde gelen enerji ihracatçılarından biridir vebölgede en az enerjiye ihtiyaç duyan ülkelerden birisidir. Nükleer enerji maliyetolarak yüksek ve şu an için kullanışlı bir enerji türü değildir. Özellikle de İran gibinükleer güç teknolojisine sahip olmak için büyük harcamalar yapmak zorunda kalanbir ülke için bu maliyet oldukça yüksektir.İran'ın bu çabaları öncelikle nükleer gücün enerji olarak değil de, nükleersilah olarak kullanmaya çalışmakta olduğu kanısı yaratmaktadır. Bunun da bölge içinbüyük tehlikeler yaratacağı daha şimdiden görülmektedir. Özellikle de radikal biryönetime sahip olan İran'ın edineceği nükleer güç büyük tehlikeler yaratacaktır.Bu durumda da uluslararası denetim çok büyük önem kazanmaktadır.Özellikle de UAEA'nın denetimlerinin büyük önemi vardır. Bu araştırmada da buVkonular detaylı olarak araştırılmıştır. Denetimlerin sonuçları aşama-aşamabelirtilmiştir. Gelinen son durum ve tarafların yaklaşımları tezde incelenmiştir. BMGüvenlik Konseyinin İran'la ilgili vermiş olduğu karar ve karar sonrası yaşanangelişmeler de tezde yerini bulmuştur.VI

Abstract:
THE SUMMARYIranian nuclear activity is one of the important themes for internationalorganizations and western countries. United Nation and other global and localorganizations are having tried for thwart getting nuclear power to Iran. At the sametime some countries, especially Turkey and other western countries have been triedfor same mission.Important is that, for what Iran tried for getting nuclear power; as a nuclearenergy or nuclear weapons? Right now Iran perceiving threaten from some westernand neighbor countries. Actually after take nuclear power Iran will fill them in thesecure and this is goal of the Iran. In this situation we can explain that, Iran?s basicgoal is getting nuclear weapons for deterrence?s again threatens.Nuclear energy is not important for Iran. Because Iran is one of the importantenergy producers of the world and have very important oil and gas reserve. Inaddition nuclear energy not useful for Iran and very expensive. Iran couldn?t getnuclear energy directly and for these nuclear energy cost is very high this country.Some countries utilized that Iran want to use this power as a MassDestruction Weapons and this will create new threats for the regions. Especiallyfundamental Iran?s government and regime are basic of doubt internationalorganizations and western countries. For that international control very important.Especially IAEA?s controls in the Iran are very important right now. I have beenenquired this topic detailing in this thesis. Result of IAEA controls have beenVIIinformed step by step in my thesis. Actually UN Security Council?s resolution aboutIran has been observed in this thesis.VIII