Yetkilendirilmiş yükümlü statüsünün firmaların dış ticaret işlemlerindeki maliyet unsurlarına etkisi
The effect of authorized operator status on the cost elements of companies' foreign trade transactions
Yazar: FATMA YILMAZ DAĞNIK
Danışman: DOÇ. DR. GENCAY KARAKAYA
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Dış Ticaret Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası Ticaret = International Trade

Özet:
Uluslararası ticaret "küreselleşme" olgusunu hızlandırarak güncel haline gelmesini sağlayan en önemli kriterdir. Dünya nüfusunun artması ile artan üretim ve buna paralel olarak devlet otoritelerinin belirlediği kalkınma stratejileri küresel ticaretin gelişmesine ivme kazandırmıştır. Küreselleşme ile birlikte hızla büyüyen dünya ticaret hacmi önceleri devletlerin gücünü göstermek ve gelecek hedeflerini belirlemek için pay almak istedikleri bir pazarken, zamanla devletlere kolektif hareket etme zorunluluğu getiren, sürekliliğinin sağlanması ve korunması gereken, her an tehdit unsuruna dönüşebilecek bir güç haline gelmiştir. 11 Eylül 2001 tarihinde Amerika Birleşik Devletleri Dünya Ticaret Merkezi ve Pentagon'a gerçekleştirilen terör saldırıları ile ülkelerin ticari faaliyetlerinin terör saldırılarına olan zayıflığı ortaya çıkmış hem ulusal hem global ticaretin güvenli ve aksamaya mahal vermeden sürdürülebilmesinin önemi siyasi ve ekonomik gündemde yerini almıştır. Küresel ticaretin aksamadan sürmesini sağlayarak güvenliğin yeniden dizayn edilmesi hususunda oluşan ihtiyaç, uluslararası ticarette ülkelerin ticari eşya giriş çıkışlarında fiziki kontrol mekanizmasından vazgeçmelerini mecbur kılmış, güven ve prestije dayalı ticaret sisteminin önemini ise arttırmıştır. Son yıllarda küresel ticaretin seyrine bakıldığında; yaşanan savaşlar, salgın hastalıklar, doğal afetler ve krizler nedeniyle yaşanan olumsuzluklar arz zincirinde aksaklığa ve tedarik sorunlarına neden olmuştur. Bunun sonucunda ise: arz zinciri sürdürülebilirliği kavramı dünya gündemine taşınmıştır. Türkiye'de yasal ticaretin desteklemesi, yasadışı ticari faaliyetlerin engellenmesi ve kaynakların ticari faaliyetlerin güvenle yürütülmesi için kullanılması amacıyla Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü sistemi uygulanmaktadır. Çalışmada Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü kavramının ortaya çıkışı ve Türkiye ulusal mevzuatına alınması süreci ile birlikte Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikasına sahip olma şartları hakkında bilgi verilerek sağladığı avantajlarından bahsedilmektedir. Çalışmayla bir yandan Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsünün sağladığı ticari kolaylıklar anlatılırken diğer yandan statünün firmaların dış ticaret işlemlerindeki maliyet düşürücü etkisi anlatılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
International trade is the most crucial factor that accelerates the phenomenon of "globalization," enabling it to evolve into its current state. The increase in world population, coupled with rising production and the parallel development strategies defined by state authorities, has imparted momentum to the development of global trade. With globalization, the rapidly growing world trade volume, initially a marketplace for states to demonstrate power and define future goals, has gradually transformed into a force that necessitates collective action by states-a force requiring continuity, protection, and susceptible to becoming a threat at any moment. The terrorist attacks on the World Trade Center and the Pentagon on September 11, 2001, exposed the vulnerability of countries' commercial activities to terrorist attacks. The importance of ensuring the security and uninterrupted sustainability of both national and global trade has taken its place in the political and economic agenda. The need for redesigning security by ensuring the seamless continuation of global trade has compelled countries to move away from physical control mechanisms in the entry and exit of commercial goods, thereby increasing the significance of a trade system based on trust and prestige. In recent years, when examining the course of global trade, adversities such as wars, pandemics, natural disasters, and crises have led to disruptions in the supply chain and issues in procurement due to these unfavorable conditions. As a result, the concept of supply chain sustainability has been brought to the forefront of the world agenda. In Turkey, the Authorized Economic Operator (AEO) Status system is implemented with the aim of supporting legal trade, preventing illegal commercial activities, and ensuring the safe conduct of resources for commercial activities. This study provides information about the emergence of the Authorized Economic Operator Status concept, its incorporation into Turkish national legislation, and the requirements for obtaining the Authorized Economic Operator Certificate. The advantages provided by this status are discussed, highlighting the commercial facilitations it offers while attempting to explain its cost-reducing impact on companies' international trade transactions.