Kronik hastalıklı çocuğu olan annelerde sağlık okuryazarlıği ve hastalık yönetimi ilişkisi
The relationship between health literacy and disease management among the mothers whose children have chronic conditions
Yazar: HATİCE ÖZSOY
Danışman: DOÇ. DR. HASİBE KADIOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anneler = Mothers ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu araştırmada kronik hastalıklı çocuğu olan annelerin sağlık okuryazarlığı ile kronik hastalık yönetimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem:  Bu tanımlayıcı çalışma 15 Mayıs–15 Eylül 2016 tarihleri arasında İstanbul'da bir üniversite hastanesinde kronik hastalıklı çocuğu olan 310 anne ile yapıldı. Veriler yüz yüze görüşme yöntemi, sağlık okuryazarlığı ölçeği ve kronik hastalık yönetimi ölçeği ile toplandı. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Etik Kurulundan onay alındı. Veriler bilgisayar kullanarak tanımlayıcı istatistikler ve Pearson korelasyon analizi ile değerlendirildi. 
Bulgular: Çalışmaya katılan annelerin yaş ortalaması 35,27±7,47 ve %45,2'nin ilkokul mezunu olduğu bulundu. Bakım verdikleri çocuklarının %25,2'sinin kanser, %9,7'sinin kronik böbrek yetmezliği, %6,1'nin serebral palsi, %5,5'nin kistik fibrözis, %5,2'sinin konjenital kalp hastalığı vardır. Katılımcıların sağlık okuryazarlığı puan ortalaması 23 puan üzerinden 12,50±4,20'dir. Çocuk kronik hastalık yönetimi ölçeğinin hastalık yönetimi ve çocuğun günlük yaşamı alt ölçeğinden 95 puan üzerinden 66,36±10,74, yaşam zorlukları ve hastalık etkilerinin görülme durumu alt ölçeğinden 80 puan üzerinden 59,68±11,06, ebeveynler arası anlaşma alt ölçeğinden 35 puan üzerinden 28,75±6,21 bulundu. Sağlık okuryazarlığı hastalık yönetimi ve çocuğun günlük yaşamı alt ölçeği arasında pozitif  ,249 (p<.001) , yaşam zorlukları ve hastalık etkilerinin görülme durumu alt ölçeği arasında negatif  ,262(p<.001) ilişki bulunmuştur. Sağlık okuryazarlığı ile ebeveynler arası anlaşma alt ölçeği arasında ilişki bulunmamıştır (r =,062 /p>.05).
Sonuç: Sağlık okuryazarlığı ile hastalık yönetimi ve çocuğun günlük yaşamı ve yaşam zorlukları ve hastalık etkilerinin görülme durumu arasında pozitif yönde anlamlı zayıf bir ilişki bulunmuştur. Annelerin hastalık yönetimini geliştirmede sağlık okuryazarlığını geliştirmek yararlı olabilir.

Anahtar kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, hastalık yönetimi, kronik hastalık, çocuk, aile.

Abstract:
Aim
The aim of the study was to evaluate the relationship between health literacy and disease management among the mothers whose children have chronic conditions.
Methods
This descriptive study was conducted over the period February 15- May 15, 2016 with 310 mothers whose children have chronic condition in a university hospital in Istanbul, Turkey.  Data were collected with Health Literacy Scale and Family Management Measure Scales. The ethical approval was obtained from the Ethics Board of Marmara University Health Sciences Institute. Data were analyzed by computing descriptive statistic and pearson correlation.
Results
Health literacy mean score was found as 12, 50 ±4, 20 out of 23. The mean scores were found as 66,36±10,74 out of 95 for Condition Management and Child's Daily life subscale,  59,68±11,06 out of 80 for Family Life Difficulty and View Conditional Impact subscale,  28,75±6,21 out of 35 for Parental Mutuality subscale of the Family Management Measure Scale.  The relations between Health Literacy and Condition Management and Child's Daily Life subscale (r =.249, p<.001), Family Life Difficulty and View Conditional Impact subscale" (r = -.249, p<.001) was statistically significant.
Conclusion
In order to improve mothers' disease management it could be beneficial to improve their health literacy.

Key Words :Health literacy, family management, chronic condition, child, family