Kaynaştırma uygulamasının yapıldığı sınıflarda öğretmen, normal gelişim gösteren öğrenci ve engelli öğrenci velilerinin kaynaştırmaya yönelik tutumları
Behavioral attitudes of teacher students, and parents of students towards the integration process of retarded students in to a general education classroom
Yazar: FÜSUN ÜNAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYTEN İFLAZOĞLU SABAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Adana = Adana ; Bireyselleştirilmiş öğretim yöntemi = Individual teaching method ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Eğitim = Education ; Eğitim sistemi = Education system ; Eğitim yöntemleri = Education methods ; Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; Veliler = Parents ; Yeterlilik = Sufficiency ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı öğretmenlerin, normal gelişim gösteren öğrencilerin ve engelli öğrenci velilerinin kaynaştırmaya yönelik tutumlarını belirlemektir. Bu temel amaç doğrultusunda öğretmenlerin kaynaştırma uygulamasına ilişkin bilgi düzeyleri, kaynaştırma eğitimi ile ilgili yaptıkları uygulamalar ve kaynaştırma eğitimine yönelik tutumlarını etkileyen değişkenler belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca normal gelişim gösteren öğrencilerin kaynaştırma eğitimine yönelik tutumlarının, cinsiyete, yaşa, sosyo-ekonomik düzeylerine ve engelli tanıdığı olma durumlarına göre farklılaşıp farklılaşmadığı belirlenmiştir. Ayrıca engelli öğrenci velilerinin kaynaştırma eğitimi ile ilgili yaşadığı sorunlar, kaynaştırma uygulamalarına katılım düzeyleri, kaynaştırma eğitimiyle ilgili yaptıkları uygulamalar ve kaynaştırma eğitimine yönelik tutumlarını etkileyen değişkenler belirlenmeye çalışılmıştır.Araştırma ilişkisel tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırma, Adana ili Seyhan, Yüreğir, Çukurova ve Sarıçam ilçelerinde, hafif ve orta düzeyde zihinsel engellilerin kaynaştırıldığı okullarda, kaynaştırmanın uygulandığı sınıfta görev yapan 80 sınıf öğretmeni, bu öğretmenlerin sınıflarında kaynaştırma öğrencisi bulunan 100 veli, bu sınıflarda eğitim alan 824'ü üçüncü, 706'sı dördüncü, 897'si beşinci sınıf toplam 2427 normal gelişim gösteren öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmada veri toplama aracı olarak, öğretmenlerin kaynaştırmaya yönelik tutumunu ölçmek için Antonak ve Larrivee (1995) tarafından geliştirilen ve Kırcaali-İftar (1996) tarafından Türkçe'ye uyarlanan ?Kaynaştırmaya İlişkin Görüşler Ölçeği?, Normal gelişim gösteren öğrencilerin engelli akranlarına karşı tutumunu ölçmek için Siperstein (1980) tarafından geliştirilen ve Çifci (1997) tarafından Türkçe'ye uyarlanan ?Etkinlik Tercih Formu? ile ailelerin kaynaştırmaya yönelik tutumunu ölçmek için Özbaba (2000) tarafından geliştirilen ?Tutum Ölçeği? kullanılmıştır. Ayrıca araştırmada, üç grubun bireysel özelliklerini ve öğretmen ile velilerin kaynaştırma uygulamalarında karşılaştıkları sorunlarla yaptıkları uygulamalara yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla hazırlanmış bilgi formu kullanılmıştır.Araştırma sonucunda, öğretmenlerin kaynaştırma ve özel eğitim konusunda bilgilerinin eksik olduğu, yeterli deneyimlerinin olmadığı, kaynaştırma eğitimine yeterli zaman ayıramadıkları, Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı'nı tam olarak uygulamadıkları ama veli ile işbirliği yaptıkları sonuçlarına ulaşılmıştır. Öğretmenlerden 41-45 yaş arasında olanların, sınıf öğretmenliğinden mezun olanların, kaynaştırma eğitimi hakkında yeterli bilgiye sahip olanların, Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı'nı uygulayan ve düzenli Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı toplantısı yapanların tutumunun daha olumlu olduğu belirlenmiştir. Ayrıca kaynaştırma öğrencilerinin sınıflarından alınmasını isteyen öğretmenlerin tutumu, istemeyen öğretmenlerin tutumuna göre daha olumsuz çıkmıştır. Öğretmenlerin genel olarak kaynaştırma eğitimine yönelik tutumlarına bakıldığında, ne olumlu ne de olumsuz tutum sergiledikleri belirlenmiştir.Normal gelişim gösteren öğrencilerin hafif ve orta düzeyde zihinsel engelli (HODZE) yaşıtlarına yönelik tutumları incelendiğinde; genel olarak olumlu tutuma sahip oldukları belirlenmiştir. Ayrıca normal gelişim gösteren öğrencilerin cinsiyete göre hafif ve orta düzeyde zihinsel engelli (HODZE) yaşıtlarına yönelik tutumları incelendiğinde; Etkinlik Tercih Formu sonuçlarında kız öğrencilerin tutum puanlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin sosyo-ekonomik düzeyleri ile tutum puanları arasında Etkinlik Tercih Formu açısından alt sosyo-ekonomik düzeye sahip öğrencilerin tutumunun orta ve üst sosyo-ekonomik düzeye sahip öğrencilere göre daha olumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Kaynaştırma öğrencisi velilerinin çoğunluğunun çocuklarının aldığı kaynaştırma eğitiminden memnun olduğu, sınıf öğretmeni ile iletişim kurduğu ve çocuklarının ödevlerine yardımcı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca araştırmaya katılan veliler, diğer velilerle iletişim kurmadıklarını, sınıf öğretmeni ve diğer velileri çocuklarının engel durumu hakkında tam olarak ya da hiç bilgilendirmediklerini belirtmiştir. Velilerin büyük çoğunluğu veli toplantılarına katıldığını, Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı toplantılarına ise katılmadıklarını belirtmişlerdir. Bunların yanı sıra, birden fazla engelli çocuğa sahip olma ve verilen kaynaştırma eğitiminden eğitimden memnun olmama durumları, velilerin kaynaştırma eğitimine yönelik tutumlarını olumsuz yönde etkileyen değişkenlerdir.Anahtar Kelimeler: Kaynaştırma Eğitimi, Tutum, Öğretmen, Aile, Normal Gelişim Gösteren Öğrenci, Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı, Hafif ve Orta Düzeyde Zihinsel Engelli Öğrenci.

Abstract:
The main aim of this research is to determine attitudes of teachers, normal-progress students, the parents of students with disabilities toward integration activities. For this aim, it has been attempted to determine the knowledge level of teachers, their applications related to integration activities and the variables affecting their attitudes toward integration education. It has been also determined whether normal-progress students? attitudes toward integration activities are affected with sex, age, socioeconomic level and familiarity status to a person with disabilities. Also, problems experienced by parents of students with disabilities in terms of integration education, level of participation to integration applications, the applications concerned to integration education and variables affecting their attitudes toward integration activities were attempted to determine.This was a descriptive correlational study. The study includes 80 teachers, 100 parents, 2427 students (824 third grader, 706 fourth grader and 897 fifth grader) in schools where has integrated students with mild to moderate mental retardation in Seyhan, Yüreğir, Çukurova and Sarıçam district of Adana. In present study, data collecting tools are as follows; ?Opinions Relative To Mainstreaming Scale? which is developed by Antonak ve Larrivee (1995) and adopted to Turkish by Kırcaali-İftar (1996) has been used for the assessment of teachers? attitudes to integration, ?Activity Preferences Scale? developed by Siperstein (1980) and adopted to Turkish by Çifci (1997) for assessment of normal-progress students? attitudes toward their friends with disabilities, ?Attitude Scale? developed by Özbaba (2000) for assessment of parents? attitudes toward integration. Besides, Semi-structured Interview Form is used to determine individual characteristics of three groups, problems experienced by teachers and parents during integration activities and strategies to these problems.In result, it has been found that teachers have insufficient knowledge in terms of integration and special education, also they don?t have adequate experience, don?t spare enough time to integration education and don?t apply Individualized Education Program but they collaborate with parents of students. We determined that, attitudes of teachers who were 41-45 years old, graduated as a classroom teacher, had adequate knowledge in terms of integration education, apply Individualized Education Program and hold Individualized Education Program meetings systematically were more positive. Furthermore it has been found that, the attitude of teachers who want integration students in their classes was more negative than the attitude of teachers who do not want integration students in their classes. When found that teachers? attitudes toward integration education were neither positive nor negative in general aspect.When focused to attitudes of normal-progress students to their friends with mild to moderate mental retardation; they have positive attitude generally. Furthermore when investigate normal-progress students? attitudes toward their friends with mild to moderate mental retardation in terms of sex, attitude score of girls more than boy according to Activity Preferences Scale. Normal-progress students who have low socioeconomic status have more positive than moderate to high socioeconomic status in terms of Activity Preferences Scale.It has been determined that majority of parents of integrated student was pleased with integration education, they contacted to teachers and they helped to homework. Furthermore parents said their not contacted to other parents, they were not inform as quite to teacher and other parents in aspect of disabilities of their child. More majority of parents said that they attended to parents meeting but not to Individualized Education Program meeting. To has more than one children with disabilities, to not pleased to applied integration education cases affected parents? attitudes toward integration education negatively.Keyword: Integration education, attitude, teacher, family, normal-progress students, individualized education program, Students with mild to moderate mental retardation.