Türk Hukuku ve Viyana Satım Sözleşmesi (CISG) uyarınca satış sözleşmesinde aliud
Aliud in sale contracts according to Turkish Law and Vienna Sales Convention
Yazar: ABDULLAH HARUN ATAŞLAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AKIN ÜNAL
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Aliud = Aliud ; Borçlar Kanunu = Code of Obligations ; Borçlar hukuku = Law of obligations ; Sözleşmeler = Contracts ; Türk Hukuku = Turkish Law ; Türk borçlar hukuku = Turkish law of obligations ; Viyana Satım Sözleşmesi = Vienna Sales Convention

Özet:
Aliud, bir sözleşmenin ifası aşamasında kararlaştırılandan farklı bir şeyin teslim edilmesini ifade etmektedir. Borçlunun bu davranışına karşı alacaklının sahip olduğu hakların tespit edilmesi ise borçlar hukukunun en çok tartışılan sorunlarından birini oluşturmaktadır. Gerek taraf menfaatlerinin tespit edilmesi, gerekse ayıp kavramına olan yakın benzerliği sebepleriyle kavramın sınırları belirli hale getirilmeye çalışılmıştır. Bu sebeple doktrinde aliudun tesliminde hangi hukuki imkânlara başvurulması gerektiğine ilişkin çeşitli fikirler ortaya atılmıştır.
Söz konusu fikirler temel olarak ikiye ayrılmaktadır. Bu fikirlerden ilki aliudun teslimi halinde ayıptan sorumluluğa ilişkin hükümlerin uygulanması gerektiğini ileri sürmekte, diğer fikir ise ifa etmeme dolayısıyla (TBK m. 112 vd.) borçlunun temerrüdü (TBK m. 117 vd.) hükümlerine başvurulması gerektiğini savunmaktadır. Ayıptan sorumluluğa ilişkin hükümlerin uygulanması gerektiğini savunan görüşte hâkim olan yaklaşım, parça ve çeşit borçlarında bir ayrım yapmakta ve aliudun yalnızca çeşit borçlarında gündeme gelebileceğini ifade etmektedir. Bu çalışma kapsamında savunulan ifa etmeme görüşü ise aliudun teslimi halinde parça ve çeşit borcu ayrımı yapılmaksızın TBK m. 112 vd. hükümlerinin uygulanması gerektiğini savunmaktadır. Bu görüşe göre aliud kavramsal açıdan ayıptan farklıdır. Türk Borçlar Kanunu'nda özel bir düzenleme yapılmadıkça borçlu temerrüdüne ilişkin hükümler uygulama alanı bulmalıdır. 
Çalışmanın ilk kısmında söz konusu fikirlerin dayanak noktaları, taraf menfaatleri de incelenerek açıklanmaya çalışılmıştır. Ulaşılan sonuçlar İsviçre Federal Mahkemesi ve Yargıtay kararları ile de yeri geldiği ölçüde karşılaştırılmıştır. Dördüncü başlıktan itibaren ise Türkiye'nin de 2011 yılında taraf olduğu Viyana Satım Sözleşmesinde aliudun teslimine yaklaşım ve ileri sürülen fikirler Sözleşmenin uluslararası niteliği dikkate alınarak açıklanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The concept of aliud expresses the situations where one's delivery of a commodity which is different from the one stipulated between the parties. Determining the rights of obligee against obligor's behavior is one of the most intricate problem of law of obligations. With the aim of ascertaining the interests of parties, the boundries of the concept is attempted to be determined in view of its similarity to the concept of defect. Accordingly, in the doctrine, various opinions have been put forward.
There are two approaches on this issue. According to first of these, defects liability law should be applied. The second approach asserts that the provisions related to default of debtor should be applied. The prevailing position under the first approach distinguishes between generic and specific obligations and asserts that aliud is acceptable only when the generic obligations are at stake. The second approach which is argued for in this dissertation asserts that the provisions related to default of debtor should be applied without distinguish between generic and specific obligations. According to this view, aliud is conceptually distinct from defect. Unless a specific regulation is put into action about aliud, the standing provisions related to default of debtor should be applicable.
In the first part of this study, the main points aforementioned approaches are attempted to be explained in view of the interests of parties. The results are compared with the decisions of the Swiss Federal Court and the T	urkish Supreme Court as far as possible. Starting from fourth title the CISG's approach to delivery of aliud is attempted to be explained in the light of the submitted opinions.