Diyarbakır ekolojik koşullarında İzmir kekiği (Origanum onites L.)üzerinde agronomik ve teknolojik araştırmalar
Agronomical and technological researches on Origanum onites L. in Diyarbakır ecological conditions
Yazar: FETHULLAH TEKİN
Danışman: PROF. DR. MENŞURE ÖZGÜVEN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, 2002-2004 yılları arasında, Diyarbakır Ekolojik koşullarında, Origanum onitesL.'nin bazı agronomik ve teknolojik özelliklerini belirlemek amacıyla tarla koşullarındayürütülmüştür. Deneme, tesadüf blokları deneme desenine göre, 4 tekrarlamalı olarak kurulmuştur.Araştırmada, bir yılda yapılan iki biçimin ve dört farklı sıra üzerleri uygulamasının (20, 30, 40 ve 50cm) verim ve kaliteye olan etkisi incelenmiştir. Çalışmada, taze herba verimi, drog herba verimi, drogyaprak verimi, bitki boyu, bitki taç genişliği, drog yaprak / sap oranı, uçucu yağ oranı, Î±-pinen, Î²-pinen, Î±-terpinen, cineol, Î³-terpinen, linalool, borneol ve carvakrol oranları gibi özelliklerincelenmiştir.Araştırma bulgularına göre, bir yılda yapılan iki biçim arasındaki fark, drog herba verimi hariç,diğer tüm özelliklerde istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Farklı sıra üzeri uygulamalarınınincelenen cineol ve Î³-terpinen özelliklerinde önemli farklılıklar oluşturduğu; incelenen diğerözelliklerde ise istatistiksel olarak önemli fark oluşturmadığı, sıra üzeri x biçim interaksiyonunun isesadece carvakrol oranında istatistiksel olarak önemli fark oluşturduğu belirlenmiştir.Araştırma bulgularına göre, taze herba verimi, 1.biçimde 1381.7 kg/da, 2.biçimde 1199.4 kg/da;drog herba verimi, 1.biçimde 473.9 kg/da, 2.biçimde 428.7 kg/da; drog yaprak verimi, 1.biçimde 222.8kg/da, 2.biçimde 314.5 kg/da; drog yaprak / sap oranı, 1.biçimde % 47, 2.biçimde % 73; bitki boyu,1.biçimde 47.6 cm, 2.biçimde 25.9 cm; bitki taç genişliği, 1.biçimde 46.4 cm, 2.biçimde 42.4 cm;uçucu yağ oranı, 1.biçimde % 1.88, 2.biçimde % 1.59; Î±-pinen oranı, 1.biçimde % 0.67, 2.biçimde %1.09; Î²-pinen oranı, 1.biçimde % 1.64, 2.biçimde % 1.33; Î±-terpinen oranı, 1.biçimde % 1.56,2.biçimde % 1.36; cineol oranı, 1.biçimde % 5.98, 2.biçimde % 13.39; Î³-terpinen oranı, 1.biçimde %5.49, 2.biçimde % 5.93; linlool oranı, 1.biçimde % 3.87, 2.biçimde % 2.38; borneol oranı, 1.biçimde% 1.60, 2.biçimde % 1.91; carvakrol oranı, 1.biçimde % 62.73, 2.biçimde % 45.12 olarak tespitedilmiştir.Anahtar Kelimeler: Origanum, Bitki sıklığı, Uçucu yağ, Uçucu yağ bileşenleri

Abstract:
This study was carried out to determine some technological and agronomical properties ofOriganum onites L. in Diyarbakır ecological conditions during 2002-2004. The experimental wasrandomized complete block design with four replications. In this study, the effects of four intra-rowspacing ( 20, 30, 40 and 50 cm) and two cuttings made one year on quality and yield wereinvestigated. Fresh herbal yield, drug herbal yield, drug leaf yield, plant height, canopy diameter, drugleaf / stem rate, essential oil content, Î±-pinen, Î²-pinen, Î±-terpinen, cineol, Î³-terpinen, linalool, borneoland as carvacrol content were evaluated.According to the results of this study, differences between two cuttings except drug yield werefound to be significant for all properties studied. In other hand, cineol and Î³-terpinen contents weresignificantly affected by different intra-row spacings, otherwise these treatments had no significanteffect on other properties. Intra-row spacing x cutting interaction was significant for only carvacrolcontent.The results of study showed that mean fresh herbal yield were 1381.7 kg/da for first cutting,1199.4 kg/da for second cutting; drug herbal yield, 473.9 kg/da for first cutting, 428.7 kg/da forsecond cutting; drug leaf yield, 222.8 kg/da for first cutting, 314.5 kg/da for second cutting; drug leaf /stem rate, 47.2 % for first cutting, 73 % for second cutting; plant height 47.6 cm for first cutting, 25.9cm for second cutting; canopy diameter 46.4 cm for first cutting, 42.4 for second cutting; essential oilcontent, 1.88 % for first cutting, 1.59 % for second cutting; Î±-pinen content 0.67 % for first cutting,1.09 % for second cutting; Î²-pinen content, 1.64 % for first cutting, 1.33 % for second cutting; Î±-terpinen content, 1.56 % for first cutting, 1.36 % for second cutting; cineol content, 5.98 % for firstcutting, 13.39 for second cutting; Î³-terpinen content 5.49 % for first cutting, 5.93 % for secondcutting; linalool content, 3.87 % for first cutting, 2.38 % for second cutting; borneol content, 1.60 %for first cutting, 1.91 % for second cutting and carvacrol content 62.73 % for first cutting, 45.12 % forsecond cutting.Key Words : Origanum, Plant density, Essential oil, Essential oil component