Çevresel belirsizlik algısı, yaratıcı düşünce ve stratejik düşünce arasındaki ilişki: Özel hastane yöneticileri üzerine bir araştırma
The relationship between perception of environmental uncertainty, creative thinking and strategic thinking: A research on private hospital managers
Yazar: RABİA BİLDİK
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA YILDIRIM
Sakarya Üniversitesi / İşletme Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Hastaneler belirsizliğin ve dinamizmin yoğun olduğu bir çevrede faaliyet göstermektedir. Böylesi dinamik bir çevrede faaliyet gösteren kurumların yöneticileri geleceğe yönelik kararlar alırken ve tahminde bulunurken bir takım düşünme becerilerine ihtiyaç duymaktadır. Bu noktada çevresel tehdit ve fırsatları algılayabilen ve rakiplerin nihai durumunu sorgulayabilen bir düşünme biçimini öngören stratejik düşünce ön plana çıkmaktadır. Stratejik düşünürlerin farklı yaklaşımları sergileyebilmesinin ve rakiplerinin önüne geçebilecek kararlar almasının temel şartlarından birisi yaratıcı düşünce becerisidir. Bu bağlamda çalışmanın temel amacı çevresel belirsizlik algısı, yaratıcı düşünce ve stratejik düşünce arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Araştırmanın evrenini Kocaeli ve İstanbul illerinde üst düzey pozisyonlarda görev yapan özel hastane yöneticileri oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri 01.01.2024 ile 12.05.2024 tarihleri arasında anket yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı, bireylerin sosyo-demografik özellikleri ile Desarbo vd., (2005) tarafından geliştirilen, Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik analizi Ark (2008) tarafından yapılan "Algılanan Çevresel Belirsizlik Ölçeği", Doyague (2008) tarafından geliştirilen, Çiçek (2011) tarafından Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik analizi yapılan "Yaratıcı Düşünce Ölçeği" ve Pisapia vd., (2005) tarafından geliştirilen, Çiçek (2011) tarafından Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik analizi yapılan "Stratejik Düşünce Ölçeğinden" oluşmaktadır. Veriler yüz yüze ve online şekilde toplanmış olup; verilerin analizinde tanımlayıcı istatiksel yöntemler, güvenilirlik analizi, fark analizleri (bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi), korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. 
Araştırmanın bulgularına göre, çevresel belirsizlik ile yaratıcı düşünce, çevresel belirsizlik ile stratejik düşünce ve yaratıcı düşünce ile stratejik düşünce arasında pozitif yönlü ve yüksek seviyede bir ilişki vardır. Çevresel belirsizlik algısının stratejik düşünce üzerinde orta seviyeye yakın olumlu ve anlamlı, yaratıcı düşüncenin stratejik düşünce üzerinde yüksek seviyeye yakın olumlu ve anlamlı etkisi bulunmaktadır. Yöneticilerin sosyo-demografik özelliklerine (cinsiyet, medeni durum, yaş, eğitim durumu, ünvan ve çalışma süresi) göre çevresel belirsizlik algısı, yaratıcı düşünce ve stratejik düşünce düzeylerinde farklılıklar bulunmaktadır. Çalışmanın sonuçlarına göre belirsiz bir çevrede faaliyet gösteren hastane yöneticilerinin stratejik düşünce yeteneğine ihtiyaç duyduğu görülmektedir. Ayrıca belirsiz bir çevrede faaliyet gösteren kurumların stratejik düşünce yeteneğini daha etkin şekilde kullanabilmeleri için; kendini motive ederek, hayal kurarak, esnek bir düşünme biçimine sahip olarak, olaylara ilişkin kavram haritaları oluşturarak, olaylara daha geniş bir bakış açısıyla bakmayı öğrenerek ve yeni şeylerin ortaya çıkmasının zaman alacağının bilincinde olarak yaratıcı düşünce becerilerini geliştirmeleri önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Hastane, Çevresel Belirsizlik Algısı, Yaratıcı Düşünce, Stratejik Düşünce.

Abstract:
Hospitals operate in an environment where uncertainty and dynamism are intense. Managers of organizations operating in such a dynamic environment need a set of thinking skills when making decisions and predictions for the future. At this point, strategic thinking, which envisages a way of thinking that can perceive environmental threats and opportunities and question the final state of competitors, comes to the fore. One of the basic conditions for strategic thinkers to exhibit different approaches and make decisions that can outperform their competitors is creative thinking skills. In this context, the main purpose of the study is to reveal the effect of environmental uncertainty perception and creative thinking on strategic thinking. The population of the study consists of private hospital managers working in senior positions in Kocaeli and Istanbul provinces. The data of the study were collected by questionnaire method between 01.01.2024 and 12.05.2024. The data collection tool in the study consists of socio-demographic characteristics of the individuals, "Perceived Environmental Uncertainty Scale" developed by Desarbo et al. (2005), Turkish validity and reliability analysis conducted by Ark (2008), "Creative Thinking Scale" developed by Doyague (2008), Turkish validity and reliability analysis conducted by Çiçek (2011), and "Strategic Thinking Scale" developed by Pisapia et al. (2005), Turkish validity and reliability analysis conducted by Çiçek (2011). The data were collected face-to-face and online and descriptive statistical methods, reliability analysis, difference analysis (independent sample t-test and one-way analysis of variance), correlation analysis and regression analysis were used to analyze the data. According to the findings of the study, there is a positive and high level relationship between environmental uncertainty and creative thinking, environmental uncertainty and strategic thinking, and creative thinking and strategic thinking. Environmental uncertainty perception has a positive and significant effect on strategic thinking close to medium level, and creative thinking has a positive and significant effect on strategic thinking close to high level. There are differences in the levels of environmental uncertainty perception, creative thinking and strategic thinking according to the socio-demographic characteristics of managers (gender, marital status, age, educational status, title and working time). According to the results of the study, it is seen that hospital managers operating in an uncertain environment need strategic thinking skills. In addition, in order for organizations operating in an uncertain environment to use strategic thinking more effectively, it is recommended to develop creative thinking skills by self-motivating, daydreaming, having a flexible way of thinking, creating concept maps of events, learning to look at things from a broader perspective and being aware that new things will take time to emerge.
Keywords: Hospital, Perception of Environmental Uncertainty, Creative Thinking, Strategic Thinking.