Afet müdahale sürecinde sunulan medikal kurtarma hizmetlerinin değerlendirilmesi: Konya UMKE örneği
Evaluation of medical rescue services provided in the disaster response process: The case of Konya UMKE
Yazar: MEHMET TAHSİN DABAK
Danışman: DOÇ. DR. HANDAN ERTAŞ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sanat Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: AFAD = Disaster and Emergency Management Directorate ; Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Arama kurtarma = Search and rescue ; Doğal afetler = Natural disasters ; Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi = National Medical Rescue Team

Özet:
İnsanoğlunun, var oluşundan günümüze kadar geçen sürede doğal afetler ile karşılaşması kaçınılmaz bir gerçektir. Doğal afetlerin tamamen engellenmesi mümkün değildir, ancak afetlerde yaşanacak olumsuz etkilerin minimum düzeye indirgenmesi mümkün olabilmektedir. Afet yönetimi ve afet eğitiminin amacı, genel olarak afetler karşısında toplumu bilinçlendirmek, afet öncesi, sırası ve sonrasında yapılabilecek uygulamalar ile ilgili yetkinlik kazandırmaktır. Ülkemizde afet durumlarında hizmet vermek üzere kamu, kurum ve kuruluşları bünyesinde faaliyet gösteren birçok yapı mevcuttur. Bu yapılardan bir tanesi de Sağlık Bakanlığı bünyesinde hizmet veren Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi (UMKE)'dir. UMKE personelleri ulusal ve uluslararası her türlü afet esnasında, afetzedeleri arama ve kurtarma çalışmaları yapmak, tıbbi ihtiyaçlarını karşılamak için sağlık çalışanlarından oluşturulan ve gönüllülük esasına dayalı olarak iş gören ekiplerdir.
Bu araştırmanın amacı Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi 'nde (UMKE) görev yapan personelin afetlere hazırlık algılarının belirlenmesidir. Araştırmanın evrenini Konya UMKE biriminde görev yapan personeller, örneklemini ise rastlantısal olarak seçilen ve araştırmaya katılmak için gönüllü olan 106 UMKE personeli oluşturmaktadır. Tarama yönteminin kullanıldığı çalışmada araştırma verilerini elde etmek için Tercan ve Şahinöz (2021) tarafından geliştirilen "HASPAHA" ölçeği kullanılmıştır. Ölçek istek, önem, öz-yeterlilik, müdahale becerisi ve yarar olmak üzere beş bölümü kapsayan, toplam 28 sorudan oluşmaktadır. Soruların cevaplandırılmasında 5'li likert ölçeği kullanılmıştır. Yapılan uygulama ile elde edilen veriler SPSS paket programına aktarılarak, basit tanımlayıcı istatistiksel analiz yapılmış, sonuçlar sayı ve yüzde değerleriyle birlikte tablolar şeklinde bulgular bölümünde verilmiştir. Ayrıca yaş, cinsiyet, meslek, çalışma süresi ve eğitim durumları ile afetlere hazırlık algılarının boyutları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını bulmak amacıyla tek yönlü varyans analizi (OneWay ANOVA) testi yapılmıştır.
Araştırma sonucunda katılımcıların çoğunluğunun erkek, 26-30 yaş aralığında ve lisans mezunu olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların afetlere hazırlık algılarında istek, önem, öz-yeterlilik, müdahale becerisi ve yarar boyutlarında en fazla oranlarla katılıyorum ve kesinlikle katılıyorum yönünde görüş belirttikleri sonucu ortaya çıkmıştır. Araştırmada HASPAHA ölçek alt boyutları ile yaş ve meslekte anlamlı sonuç çıkmıştır.

Abstract:
It is an inevitable fact that human beings have encountered natural disasters from their existence to the present. It is not possible to completely prevent natural disasters, but it is possible to minimize the negative effects of disasters. The purpose of disaster management and disaster education is to raise awareness of the society against disasters in general, and to gain competence regarding the practices that can be done before, during and after the disaster. In our country, there are many structures operating within the body of public institutions and organizations to serve in disaster situations. One of these structures is the National Medical Rescue Team (UMKE), which serves under the Ministry of Health. UMKE personnel are the teams that are formed of health workers and work on a voluntary basis in order to search and rescue the disaster victims and to meet their medical needs during all kinds of national and international disasters.
The aim of this research is to determine the disaster preparedness perceptions of the personnel working in the National Medical Rescue Team (UMKE). The population of the research consists of the personnel working in the Konya UMKE unit, and the sample consists of 106 UMKE personnel who were randomly selected and volunteered to participate in the research. The "HASPAHA" scale developed by Tercan and Şahinöz (2021) was used to obtain the research data in the study in which the scanning method was used. The scale consists of 28 questions in total, covering five parts: desire, importance, self-efficacy, intervention skill and benefit. A 5-point Likert scale was used to answer the questions. The data obtained with the application were transferred to the SPSS package program, a simple descriptive statistical analysis was made, and the results were given in the findings section in the form of tables with numbers and percentage values. In addition, one-way analysis of variance (OneWay ANOVA) test was conducted in order to find out whether there is a significant difference between age, gender, occupation, working time and education status, and the dimensions of disaster preparedness perceptions.
As a result of the research, it was determined that the majority of the participants were male, between the ages of 26-30 and undergraduate graduates. It was concluded that the participants expressed the opinion that I agree or strongly agree with the highest percentages in the dimensions of willingness, importance, self-efficacy, response skills and benefit in their perceptions of disaster preparedness. In the research, significant results were obtained in terms of HASPAHA scale sub-dimensions, age and occupation.