Hikâye anlatma temelli ve oyun temelli sosyal beceri eğitiminin anasınıfına devam eden çocukların sosyal becerilerine etkisinin incelenmesi
Examination of the effect of story telling based and play based social skill training on social skills of children attending to kindergarten
Yazar: PINAR AKSOY
Danışman: PROF. DR. GÜLEN BARAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ev Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma, hikâye anlatma temelli ve oyun temelli sosyal beceri eğitiminin anasınıfına devam eden çocukların sosyal becerilerine etkisinin incelenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışma 2013-2014 eğitim-öğretim yılı Güz döneminde Tokat il merkezinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ilkokulların bünyesinde yer alan anasınıflarına devam etmekte olan, anne-babası ile birlikte yaşayan ve herhangi bir engeli olmayan çocuklardan basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen üç farklı grup üzerinde yürütülmüştür. Bu kapsamda çalışmaya, birbirinden farklı okullarda olan ve her biri 40'ar çocuktan oluşan Deney-I, Deney-II ve Kontrol grubu şeklinde toplam 120 çocuk dahil edilmiştir. Ön test-son test-kalıcılık testi kontrol gruplu deneysel desende gerçekleştirilen çalışmada, Deney-I grubuna "Ready to Learn" adlı Brigman vd. (1994) tarafından geliştirilen ve araştırmacı tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Hikâye Anlatma Temelli Sosyal Beceri Eğitimi, Deney-II grubuna "Fun FRIENDS" adlı Barrett (2007) tarafından geliştirilen ve araştırmacı tarafından Türkçe'ye uyarlanan Oyun Temelli Sosyal Beceri Eğitimi on iki hafta boyunca ve haftada ikişer saatlik oturumlar halinde uygulanmış, kontrol grubundaki çocuklara ise herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Çalışmada çocuklara ve ebeveynlere ait bilgilerin toplanması amacıyla "Genel Bilgi Formu", çocukların sosyal becerilerinin değerlendirilmesi amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen "Sosyal Becerileri Değerlendirme Ölçeği-Öğretmen Formu" ve uyarlaması yapılan "Sosyal Becerileri Değerlendirme Ölçeği-Ebeveyn Formu" kullanılmıştır. Bu kapsamda elde edilen veriler ANOVA, ANCOVA ve t testi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda; öğretmen ve ebeveyn değerlendirmeleri birlikte ele alındığında hikâye anlatma temelli sosyal beceri eğitimine katılan çocukların "iletişim", "uyum", "kendini kontrol", "prososyal davranışlar" boyutunda ve toplam sosyal becerilerde, oyun temelli sosyal beceri eğitimine katılan çocukların ise "iletişim", "uyum", "kendini kontrol", "prososyal davranışlar", "atılganlık" boyutunda ve toplam sosyal becerilerde herhangi bir müdahalede bulunulmayan çocuklardan anlamlı bir şekilde daha yüksek düzeyde olduğu ortaya konmuştur. Bununla birlikte, öğretmen değerlendirmelerine göre hikâye anlatma temelli sosyal beceri eğitiminin "iletişim" ve "prososyal davranışlar" boyutundaki sosyal beceriler üzerinde oyun temelli sosyal beceri eğitiminden, oyun temelli sosyal beceri eğitiminin ise "kendini kontrol" ve "atılganlık" boyutundaki sosyal beceriler üzerinde hikâye anlatma temelli sosyal beceri eğitiminden anlamlı bir şekilde daha etkili olduğu belirlenmiştir. Bu kapsamda, hikâye anlatma temelli ve oyun temelli sosyal beceri eğitiminin etkilerinin kalıcı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları doğrultusunda, öğretmenlerin ve ebeveynlerin sosyal becerilerin önemine ve geliştirilmesine ilişkin farkındalıklarının artırılmasına ve öğretmenlerin çeşitlendirilmiş ve zenginleştirilmiş içerikteki etkinlikleri hazırlama ve uygulama konusundaki bilgilerinin ve tecrübelerinin geliştirilmesine yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This study was carried out for the aim of examine the effect of story telling based and play based social skill training on social skills of attending preschool children. The study was conducted on three different groups selected with simple random sample method from preschool children who live with his/her mother and father and without any disability attending the preschools of primary schools, located in the city centre of Tokat and affiliated with the Ministry of National Education in the Fall semester of 2013-2014 academic year. In this regard, a total of 120 children each other in different schools and each containing 40 children including Experiment-I, Experiment-II and Control group were included in the study. During the study which was conducted experimental design with pretest-posttest-retention test control group, Experiment-I group were implemented Story Telling Based Social Skill Training called "Ready to Learn" which was developed by Brigman vd. (1994) and adapted to Turkish by the researcher; Experiment-II group were implemented Play Based Social Skill Training called "Fun FRIENDS" which was developed by Barrett (2007) and adapted to Turkish by the researcher during twelve weeks and two hours sessions weekly whereas no intervention was made for children in the control group. In the study "General Information Form" to collect information about children and their parents, "Social Skills Evaluation Scale-Teacher Form" developed by the researcher and "Social Skills Evaluation Scale-Parent Form" adapted by the researcher in order to evaluate social skills were used. Data obtained in this respect was analysed by using ANOVA, ANCOVA and t-test. As a result of this study, taken together with evaluations of teacher and parent, children who have participated story telling based social skill training have been found to be at significantly higher level in dimensions of "communication", "adaptation", "self-control", "prosocial behaviours" and in terms of total social skills while children who have participated play based social skill training has been found to be at significantly higher level in dimensions of "communication", "adaptation", "self-control", "prosocial behaviours", "assertiveness" and in terms of total social skills compared to children who haven't got any intervention. On the other hand, according to evaluations of teacher, it has been determined that story telling based social skill training is significantly more effective in social skills on dimensions of "communication" and "prosocial behaviours" than play based social skill training while play based social skill education is significantly more effective in social skills on dimensions of "self-control" and "assertiveness" than story telling based social skill training. In this context, it has been concluded the effects of story telling based and play based social skill training is permanent. In accordance with the results of this study, suggestions related to raise teachers' and parents' awareness of the importance and development of social skills, and to extend teachers' knowledge and experiences of preparing and practicing activities in diversified and enriched content have been presented.