Sülfürlü amino asit metabolizması bozukluklarında metabolik ve endokrinolojik değerlendirme
Evaluation of endocrinological involvement and metabolic status in children with sulphur-bearing amino-acid metabolism disorder
Yazar: İDAN FIRAT UNAY
Danışman: PROF. DR. SADIK SAMİ HATİPOĞLU ; UZMAN MELİKE ERSOY OLBAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Amino asitler = Amino acids ; Endokrinoloji = Endocrinology ; Kükürt = Sulfur ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Metabolizma = Metabolism

Özet:
Amaç: Bu çalışma ile çocuk metabolizma polikliniğinde sülfürlü amino asit (SAA) metabolizması bozukluğu tanısı almış, tedavi altındaki hastaların güncel klinik ve laboratuvar bulguları belirlenerek ileriye dönük metabolik ve endokrinolojik sistem bulgularının değerlendirmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Çalışmaya Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Metabolizması Polikliniği'nde 01.02.2015 ile 01.06.2021 tarihleri arasında sülfürlü amino asit (SAA) metabolizması bozukluğu nedeniyle takip edilen  0-18 yaş arası 18 hasta dahil edilmiştir. Hastaların antropometrik ölçüm değerleri, kemik metabolizması biyokimyasal değerlendirilmesi (CA, P, MG, ALP, 25-OH Vitamin D, PTH, 1,25-OH Vitamin D), kemik mineral yoğunluğu, glikoz metabolizması ve serum lipitleri (Glukoz, HbA1c, LDL, HDL, TG), tiroid fonksiyon testleri (fT4, fT3, TSH), tiroid otoantikorları (Anti TG, Anti TPO), adrenal fonksiyon testleri (Korizol, ACTH, NA, K) ve prolaktin düzeyleri retrospektif olarak incelendi.
Bulgular: Hastaların %27,8'i (n=5) kız, %72,2'si (n=13) erkekti. Hastaların yaş ortalaması 8,78 ± 3,19 yaş (5-14 yaş arası)'tır. Çalışma grubundaki olguların boy ortalama değeri 0,35 ± 1,2 SDS; ağırlık ortalama değeri -0,01 ± 1,45 SDS olup normal aralıktaydı. Çalışma grubundaki hastaların kemik metabolizması biyokimyasal değerlendirilmesi incelendiğinde olguların serum Ca, P, Mg ve ALP düzeylerinin normal sınır aralıklarında olduğu görüldü. Olguların 25-OH Vitamin D düzey ortalamaları 17 ± 6,98 (3-29) µg/l idi. İki olgunun 25-OH Vitamin D düzeyi yeterli (>20 µg/l); dört olgunun yetersiz (15-20 arası); on bir olguda ise eksiklik (<15 µg/l) olduğu tespit edildi. 25-OH Vitamin D değeri düşük olmasına bağlı 17 hastanın PTH değerleri artmış olup, ortalama değeri 48,8±20,2 pg/ml olarak saptanmıştır (N:2,7-25 pg/ml). Çalışma grubundaki 16 hastanın kemik mineral yoğunluğunun değerlendirilmesinde her hastanın boya ve yaşa göre kemik mineral yoğunluğu normal olarak saptanmıştır. Olguların ortalama glukoz düzeyi 89,9 ± 11,46 mg/dl (67-106,6); HbA1c düzeyi %5,3±0,18 (%5-%5,7) olarak normal saptanmıştır (N: %4-6). Lipit profilleri normal sınırlarda saptanmıştır. Çalışma grubundaki olguların TSH değeri ortalaması 2,28±0,92 (1,1-1,66) mIu/l idi. (N:0,6-4,8 mIu/l). Olguların sT4 ve sT3 değerleri de normal aralıkta saptanmıştır. İki olgunun Anti-TG değeri iki kat yüksek saptanmış olup tiroid fonksiyon testleri ve tiroid ultrason bulguları normal olarak raporlandığından tedavisiz takip edildi. Hastaların adrenal fonksiyon testleri incelendiğinde olguların ortalama glukoz değeri 89,9 ± 11,46 mg/dl (67-106,6). Üç hastanın kan şekeri >100 mg/dl olarak saptanmış olup bakılan kontrol açlık parmak ucu açlık kan şekerleri normal aralıkta saptandığından ileri inceleme yapılmadı. Çalışma grubundaki olguların ortalama kortizol değeri 7,7 ± 3,25 (3,6-14,6) µg/dl idi. Altı hastanın kan kortizol düzeyi 5 µg/dl'in altında saptandığından 1mcg ACTH uyarı testi yapıldı. Yanıt alınarak her bir hastanın kortizol düzeyleri 18 µg/dl'in üzerinde saptandı. Elektrolit dengesizliği saptanmadı. Çalışma grubundaki hastaların ortalama prolaktin değeri 8,78 ± 3,19 µg/l (4,7-22,8) idi (N<20 µg/l). Bir hastanın prolaktin değeri 20 µg/l'nın üzerinde ve ancak kontrolü normal saptandı.
Sonuç: Sülfürlü amino asit metabolizması bozukluğu tanılı pediatrik hastalarda özgün bir endokrinopati saptanmamıştır. Ancak hastanın bireysel olarak değerlendirilmesi, aile öyküsü olan, antropometrik ve pubertal muayenede bulgu saptanan hastaların ileri endokrinolojik değerlendirilmesi yapılmalıdır.

Anahtar kelimeler: endokrinopati, metabolizma, sülfirlü amino asitler

Abstract:
Objective: The aim of this study was to determine the current clinical and laboratory findings of the pediatric patients who were diagnosed with impaired sulfur amino acid (SAA) metabolism in the child metabolism outpatient clinic, and to evaluate the metabolic and endocrinological system findings prospectively.
Material and method: This population based, retrospective, clinical study included eighteen patients aged 0-18 years who were diagnosed with sulphur-bearing amino-acid metabolism disorder between February 2015 and June 2021 in Bakırköy Dr Sadi Konuk Training and Research Hospital Pediatric Metabolism Outpatient Clinic. Anthropometric and biochemical assessment were performed. Biochemical measurements included bone metabolism ( Serum concentrations of 25-hydroxy vitamin D (25-OH-D), 1,25 dihydroxy vitamin D (1,25-OH-D), total calcium, phosphorus, magnesium, alkaline phosphatase (ALP), parathyroid hormone (PTH), bone mineral density, glucose metabolism (Glucose, HbA1c), serum lipid profile ( LDL, HDL, TG), thyroid function tests (fT4, fT3, TSH), thyroid auto-antibodies (Anti TG, Anti TPO), adrenal function tests (cortisole, ACTH, sodium, potassium) and prolactin levels. The results were analyzed retrospectively.
Results: Of the eighteen reviewed cases, 5 (27.8%) were female and 13 (72.2%) were male. The mean age was 8.78 ± 3.19 (range 5-14 years). The mean height (SDS) value of the subjects in the study group was 0.35 ± 1.2; mean weight (SDS) value was -0.01 ± 1.45 and was within the normal range. When the biochemical evaluation of the bone metabolism was examined, it was observed
that the serum Ca, P, Mg and ALP levels of the patients were within the normal range. The mean 25-OH Vitamin D levels of the cases were 17 ± 6.98 (3-29) µg/l. In two cases, 25-OH Vitamin D levels were sufficient (>20 µg/l); four cases were insufficient (between 15-20); whereas in eleven cases, deficiency (<15 µg/l) was detected. Due to the low 25-OH Vitamin D values, the PTH values of 17 patients were increased and the mean value was found to be 48.8 ± 20.2 (N: 2.7-25 pg/ml). In the evaluation of bone mineral density of 16 patients in the study group, each patient's bone mineral density was found to be normal according to height and age.
The mean glucose level of the cases was 89.9 ± 11.46 (67-106.6); HbA1c level was found to be normal as 5.3±0.18 (5%-5.7%) (N: 4-6%). Lipid profiles were within normal limits. The mean TSH value of the subjects in the study group was 2.28±0.92 (1.1-1.66) mIu/l. (N:0.6-4.8mIu/l). T4 and T3 values of the cases were also found within the normal range. Anti-TG value was found to be twice as high in two cases, and thyroid function tests and thyroid ultrasound findings were reported as normal, so they were followed up without treatment. When the adrenal function tests of the patients were examined, the mean glucose value of the cases was 89.9 ± 11.46 (67-106.6). The blood glucose level of three patients was found to be >100 mg/dl, and since the control finger stick blood glucose levels were found to be within the normal range, no further examination was performed. The mean cortisol value of the subjects in the study group was 7.7 ± 3.25 (3.6-14.6) µg/dl. Since the blood cortisol level of six patients was found to be below 5 µg/dl, and low-dose (1 microgram) adrenocorticotrophin (ACTH) stimulation as a screening test for impaired hypothalamic-pituitary-adrenal axis function was performed. Cortisol response was obtained and the cortisol levels of each patient were found to be above 18 µg/dl which were considered within normal range. No electrolyte imbalance was detected. The mean prolactin value of the patients in the study group was 8.78 ± 3.19 (4.7-22.8) (N: <20 µg/l). One patient's prolactin
level was found to be above 20 µg/l, but the control blood testing for prolactin level was normal.
Conclusion: No specific endocrinopathy was detected in pediatric patients diagnosed with sulphur-bearing amino-acid metabolism disorder. However, individual evaluation for each patient should be performed and comprehensive analysis is further needed in patients with family history and for patients with abnormal findings in anthropometric and pubertal examinations.

Keywords: endocrinopathy, metabolism, sulphur bearing amino acid