Fosfor, potasyum, magnezyum çinko ve kobalt uygulamalarının kuru fasulyenin beslenmesi, verimi ve kalitesi üzerine etkileri
The effects of phosphorus, potassium, magnesium, zinc and cobalt aplications on nutrition,  yield and quality of dry bean
Yazar: DENİZ SAVAŞ SARI
Danışman: PROF. DR. SAİT GEZGİN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Yemeklik tane baklagillerin yetiştiriciliği, insanların protein ihtiyaçlarının karşılanması ve dengeli beslenmeleri yanında çiftçilerimizin geleceği ve ülke ekonomisi yönüyle de çok önemlidir. Bu nedenle yemeklik tane baklagillerin yetiştiriciliğinde birim alandan kaliteli en yüksek verimin alınması hedeflenmelidir.  Bu hedefe ulaşmak için toprak analizi sonuçlarına göre eksikliği bulunan bütün besin elementlerinin uygun zamanda, uygun miktarda, uygun formda ve uygun şekilde verilmesi gerekmektedir. Besin elementleri arasındaki denge/dengelerinin fasulye bitkisinin verim ve kalitesine etkilerini belirlenmiştir. Bu amaçla fasulye bitkisine farklı uygulamaların (kontrol, PKMgZnCo, KMgZnCo, PMgZnCo, PKZnCo, PKMgCo ve PKMgZn) verim ve kaliteye etkilerini belirlemek amacı ile sera ve tarla şartlarında denemeler yürütülmüştür. Sera denemesinde 1 kg toprağa 80 mg P, 100 mg K, 40 mg Mg, 5 mg Zn ve 1 kg tohuma 0.07 g Co emdirilerek uygulanırken; tarla denemesinde dekara 9 kg P2O5, 7 kg K2O, 2 kg Mg, 0.7 kg Zn ve 1 kg tohuma 0.07 g Co emdirilerek uygulanmıştır. 
Sonuçta, sera ve tarla denemelerinde fasulye bitkisinin en yüksek tane verimi ve protein içeriği, toprakta eksikliği görülen P, Zn ve Co besin elementlerinin yanında Ca aleyhine dengenin oluşturulduğu bütün besin elementlerini içeren 2 (PKMgZnCo) nolu uygulama ile elde edilmiştir. Toprak analiz sonuçlarına göre sera deneme ve tarla deneme yeri topraklarında P ve Zn yetersiz olmasına rağmen bitki yapraklarında hiçbir besin elementi uygulanmayan kontrol dâhil bütün uygulamalarda (PKMgZnCo, KMgZnCo, PMgZnCo, PKZnCo, PKMgCo ve PKMgZn) bu besin elementlerinin eksikliği görülmemiştir. Ancak P ve Zn uygulamasının olmadığı 3 (KMgZnCo) ve 6 (PKMgCo) nolu uygulamalarda bütün besin elementlerinin olduğu 2 (PKMgZnCo) nolu uygulamaya göre tane verimi ve protein içeriklerinde önemli düzeyde azalmaların olduğu belirlenmiştir. 
Ayrıca deneme (sera ve tarla) topraklarının analiz sonuçlarına göre toprakta ve bitki yapraklarında K ve Mg yeterli olmasına rağmen bu elementlerin Ca ile aralarındaki dengenin bozuk olmasına bağlı olarak 2 (PKMgZnCo) nolu uygulamaya göre K ve Mg uygulamasının olmadığı 4 (PMgZnCo) ve 5 (PKZnCo) nolu uygulamalarda tane verimi ve protein içeriklerinde önemli düzeyde azalmaların olduğu belirlenmiştir.
Çalışma sonucunda, bitki tane verimi ve protein içeriğinde artışların olması nedeniyle makro besin elementlerinin (P, K, Mg) yanında mikro besin elementlerinin (Zn ve Co) birlikte uygulanmasını önerebiliriz.

Abstract:
The cultivation of edible legumes is very important in terms of meeting the protein needs of people and balanced nutrition, as well as the future of our farmers and the country's economy. For this reason, it should be aimed to obtain the highest quality yield per unit area in the cultivation of edible legumes. In order to achieve this goal, all the nutrients that are deficient according to the results of the soil analysis should be given at the appropriate time, in the appropriate amount, in the appropriate form and appropriately. The effects of the balance/balances between the nutrients on the yield and quality of the bean plant were determined. For this purpose, in order to determine the effects of different applications (control, PKMgZnCo, KMgZnCo, PMgZnCo, PKZnCo, PKMgCo and PKMgZn) on the bean plant on yield and quality, experiments were carried out under greenhouse and field conditions. In the greenhouse experiment, it was applied by absorbing 80 mg P, 100 mg K, 40 mg Mg, 5 mg Zn and 0.07 g Co per 1 kg seed; In the field experiment, per decare 9 kg P2O5, 7 kg K2O, 2 kg Mg, 0.7 kg Zn and 0.07 g Co were applied to 1 kg seed.
As a result, the highest grain yield and protein content of the bean in greenhouse and field trials were obtained with the application no. 2 (PKMgZnCo) containing all the nutrients in which the balance was created against Ca, as well as the nutrients P, Zn and Co, which are deficient in the soil. According to the results of soil analysis, although P and Zn were insufficient in greenhouse and field trial soils, no deficiency of these nutrients was observed in all applications (PKMgZnCo, KMgZnCo, PMgZnCo, PKZnCo, PKMgCo and PKMgZn) in which no nutrients were applied to plant leaves. However, it was determined that there were significant decreases in grain yield and protein content in applications no. 3 (KMgZnCo) and 6 (PKMgCo) without P and Zn application compared to application no. 2 (PKMgZnCo) with all nutrients. In addition, according to the analysis results of the trial (greenhouse and field) soils, although K and Mg are sufficient in the soil and plant leaves, due to the imbalance between these elements and Ca, the grain yield and protein content in the applications numbered 4 (PMgZnCo) and 5 (PKZnCo), where there is no application of K and Mg according to the application numbered 2 significant reductions were found.
As a result of the study, we can recommend the application of macronutrients (P, K, Mg) as well as micronutrients (Zn and Co) together, due to the increase in plant yield and protein content.