Günümüzde Bursa ilindeki ayakkabıcılık sektörünün incelenmesi
Observi̇ng the sector of shoe-making in Bursa
Yazar: EMİNE ÖZDİLLİ
Danışman: YRD. DOÇ. ZEYNEP GÖKÇESU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / El Sanatları Ana Bilim Dalı / Dekoratif Ürünler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Ayakkabı sektörü = Shoe sector ; Ayakkabılar = Shoes ; Bursa = Bursa

Özet:
ÖZ

Bu çalışma bugüne kadar Bursa'da yüzyıllardır zanaat ve sanat olarak serüvenine başlayan ayakkabının günümüzde bir sektör oluşunu ve geçirdiği bu yolcukta nasıl evirildiğini bize göstermektedir. Yüzyıllardır Bursa'da ayakkabıcılığın var olmasına karşın literatür taramalarında çok kısıtlı bilgiye ulaşılmıştır. Yapılan literatür taraması ve görüşmeler sonucunda, Bursa ilinde ayakkabıcılık ve ayakkabıcılık sektörü ile ilgili bu güne kadar yapılmış herhangi bir araştırmaya rastlanmamıştır. Bu araştırma geçmişe ayna tutarak günümüzde Bursa ilinde yapılan ayakkabıcılık ve ayakkabı sektörü ile ilgili bir kaynak oluşturacağı ve belgelendirileceği için önem taşımaktadır.
Bursa ilindeki günümüz ayakkabıcılık sektörünün çeşit, teknik, malzeme ve tasarım yönünden incelenerek kullanılan ayakkabı yapım tekniklerini belirlemek amacı ile bu çalışma yapılmıştır. Bu araştırma model olarak, betimsel bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini Bursa ilinde ki günümüz ayakkabıcılık sektörü, örneklemi ise Bursa ilinde, ayakkabı sektöründe Gençosman Ayakkabıcılar Çarşısında faaliyet gösteren atölye ve işletmelerden rastgele yöntemle seçilen elli sekiz adet atölye ve işletmeler oluşturmaktadır.
Araştırmada Türkçe yazılı kaynaklar ve elektronik ortamda yapılan Türkçe kaynaklardan yararlanılmıştır. Günümüzde faaliyet gösteren atölye ve işletme sahiplerinin görüşünü alabilmek için anket uygulanmıştır.  Aynı zamanda ayakkabıcılık mesleğinin Bursa'da ki geçmişi ve günümüzdeki durumu ile ilgili ayakkabı ustaları, malzeme satıcıları, işletme sahipleri ile yapılan görüşmelerden elde edilen bilgilerden yararlanılmıştır.
Araştırmada elde edilen verilerin analizinde anketlerden elde edilen veriler SPSS 20.0 (Statistical Package for the Social Sciences) programına aktarılarak verilerin analizi yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda frekans(f) ve yüzde(%) tabloları oluşturularak yorumlar yapılmıştır.
Elde edilen veriler incelendiğinde sektörde çalışanların büyük çoğunluğunun erkek, ilkokul mezunu ve 15 yıldan uzun süredir meslekte oldukları, işletme sahibi ve usta olarak çalıştıkları, müstakil iş yerlerinde faaliyet gösterdikleri ve mesleği aile mesleği olduğu için ya da ekonomik nedenlerle tercih ettikleri görülmektedir. İşletmelerin büyük çoğunluğu 1-10 kişi aralığında personel çalıştırdığı, günlük ortalama 50-500 çift arası üretim yaptıkları, yalnız yurtiçi pazarda faaliyet gösterdikleri, devlet teşvik ve yardımlarından faydalanmadıkları ve devletten birçok konuda destek bekledikleri saptanmıştır. İç pazar yetersizliğinin ihracat potansiyelini önemli ölçüde etkilediği ve ithal malların rekabeti konusunda işletmelerin problem yaşadığı görülmektedir. İşletmelerin büyük çoğunluğunda ar-ge birimi bulunmamakta, çoğunluğu yıllık 250000 TL'den az tutarda yıllık satış yapmaktadırlar. Hammadde fiyatlarındaki artışların sektörü olumsuz etkilediği ve malzeme teminin iç pazardan sağlandığı tespit edilmiştir. Bursa ilinde kadın ve erkek ayakkabısı üretimi yapılmakta, ağırlıklı olarak zenne(kadın ayakkabısı) üretimi yapılmaktadır. Kadın ayakkabısı(zenne) üretiminde genel olarak suni ve tekstil malzemeleri kullanılırken erkek ayakkabısı(merdane) üretiminde deri kullanılmaktadır. İşletmeler genellikle, tasarım, hammadde fiyatlarının yüksekliği, kalifiye eleman yetersizliği gibi konularda sıkıntı yaşamaktadır. İşletmeler en çok ilkbahar mevsiminde satış yapmaktadır. İşletmelerde personel istihdamında sürekli bir değişkenliğin olduğu tespit edilmiştir. Ayakkabı üretiminde en çok yapıştırma ayakkabı üretimi yöntemi kullanılmaktadır.

Abstract:
ABSATRACT
This study shows us the shoe's becoming a sector and its evolution during the time which has started its adventure as an art and craft for centuries until today in Bursa. There have been very little information in literature sources though the sector of shoe has existed in Bursa for centuries. At the result of observing the literatüre, it has not been found any research about the sector of shoe in Bursa. That is why this study is very important. Because it is going to be a source about the sector of shoe in Bursa by enlighting its past during time.
This study has been achieved to identify the techniques of shoe-making by the terms of type, technique, material and design fort he present-day sector of shoe in Bursa. As a modal this study is a descriptive research. It observes the current sector of shoe-making in Bursa and exemplifies fifty eight atelier and work places chosen randomly in Gençosman Shoe-makers Bazaar.
In this research Turkish written resourses and electronic inquiries have been used. It has been polled in order to learn the opinions of the owners of the present-day ateliers and work places. At the same time, the information about the past of shoe-making in Bursa and its current situation is used, which is obtained by the shoe experts, outfitters and the owner of the managements. The analysis of data was managed by transferring the data of poll to the SPSS 20.0 ( Stataitical Package fort he Social Scienses ). As a result of the analysis, comments have been made by making frequency (f) and percentage (%) chart.
While observing the analysis results, it has been seen that most of the workers in the sector are male, primary school-graduates and work for more than fifteen years. They are the owners or work as experts in small managements and they prefer this job because of economical reasons or since it is family-profession. It has been stated that most of the managements employ 1-10 people, they produce avarage 50-500 couple of shoes daily abd sell them only in domestic bazaar. They also do not make use of govermental grants assistance and demand supports from the goverment about a lot of topic. It has been found that the lack of domestic bazaar affects the potential of export and the managements have problems in the competition of imported goods. Most of the managements do not have departments of R&D and make sales less than 250000 TL yearly. It has been identified that the rise on the prices of the raw material affects the sector poorly and the materials are supplied by the domestic bazaar.
In Bursa, shoes for male and female, mostly Zenna (female shoes) are produced. While using artificial and textile materials for female shoe-producing, leather is used for male shoes. The managements have usually problems in designing, the rise on the price of raw material and the lack of qualified employees. They make sales mostly in Spring. A permanent change of employees in the managements has been identified. In shoe-making, the mostly used method is producing adhesive shoes.