Akromegali hastalarında lakrimal bezde oluşan değişiklikler
Lacrimal gland changes in acromegaly patients
Yazar: BURAK MERGEN
Danışman: DOÇ. DR. CEYHUN ARICI
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Göz Hastalıkları = Eye Diseases ; Nöroşirürji = Neurosurgery
Dizin: Akromegali = Acromegaly ; Büyüme hormonu = Growth hormone ; Büyüme hormonu = Growth hormone ; Göz = Eye ; Gözyaşları = Tears ; Gözyaşı fonksiyon testleri = Lacrymal function tests ; Lakrimal sistem = Lacrimal apparatus ; Lakrimal sistem hastalıkları = Lacrimal apparatus diseases ; İnsülin benzeri büyüme faktörü I = Insulin like growth factor I

Özet:
Amaç: Akromegali hastalarında kontrol grubuna kıyasla lakrimal bez hacminin değerlendirilmesi ve olası artışın gözyaşı fonksiyonları ile olan ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: Herhangi bir oküler patolojisi olmayan 38 aktif akromegali (AA) ve 48 inaktif akromegali (İA) hastası çalışma grubu olarak, yaş ve cinsiyet açısından eş 44 nonfonksiyonel hipofiz adenomu (NFA) hastası ise kontrol grubu olarak çalışmaya dahil edilmiştir. 0, 3 ve 6. aylarda akromegali hastalarının 0 ve 3. aylarda ise kontrol grubunun manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ile lakrimal bez hacimleri hesaplanmıştır. Aynı vizitlerde Schimer, gözyaşı kırılma zamanı (TBUT) ve oküler yüzey hastalık indeksi (OSDI) ile hastaların gözyaşı fonksiyonları değerlendirilmiştir. Tüm verilerin hastaların serum insülin benzeri büyüme faktörü-1 (IGF-1) ve büyüme hormonu (BH) düzeyleriyle korelasyonu incelenmiştir.
Bulgular: Akromegali hastalarının ortalama lakrimal bez hacmi 0. ve 3. ayda 116,0±33,2 mm3 ve 119,5±36,4 mm3, kontrol grubunun ise 0 ve 3. ayda 65,2±22,3 mm3 ve 63,2±22,3 mm3 olarak bulunmuştur (p<0,001). İA ve AA hastalarının lakrimal bez hacimleri arasında her üç vizitte de anlamlı fark bulunamamıştır. Tüm hastalar içerisinde IGF-1 ve BH düzeyleri lakrimal bez hacmiyle pozitif korelasyon göstermiştir (p<0,001; sırasıyla r=0,52; r=0,6). İA hastalarında IGF-1 düzeyleri TBUT ve Schirmer değerleriyle pozitif korelasyon göstermiştir (sırasıyla p=0,006; r=0,39 ve p=0,004; r=0,41). 
Sonuç: Akromegali hastalarının lakrimal bez hacmi kontrol grubuna kıyasla yüksek olarak bulunmuş ve bu yükseklik IGF-1 ve BH düzeyleriyle korelasyon göstermiştir. İA hastalarında IGF-1 düzeyinin TBUT ve Schirmer değerleriyle pozitif korelasyon göstermesi akromegali hastalarında kuru göz açısından IGF-1'in koruyucu katkı sağlayabileceğini düşündürmektedir. Ancak kontrol grubuna kıyasla gözyaşı fonksiyonları açısından akromegali hastalarında anlamlı bir fark bulunamamıştır.

Abstract:
Aim: Evaluation of the lacrimal gland volume (LGV) in acromegaly patients compared to a control group and investigation of the relationship between any possible increase in its volume and the tear functions were aimed.
Methods: 38 patients with uncontrolled (UA) and 48 patients with controlled acromegaly (CA) and age- and gender-matched 44 patients with nonfunctional hypophyseal adenoma were included in the study.  LGV of the acromegaly patients were evaluated at the baseline, 3rd, and 6th month visits with magnetic resonance imaging. Tear functions were evaluated at the same visits with Schirmer's test, tear breakup time (TBUT), and OSDI scores. Correlation of all results with serum insulin-like growth factor-1 (IGF-1) and growth hormone (GH) was investigated.
Results: The mean LGV of the acromegaly patients was 116.0±33.2 mm3 at the baseline visit and 119.5±36.4 mm3 at the 3rd month visit, while it was 65.2±22.3 mm3 and 63.2±22.3 mm3 in the control group (p<0.001). No significant difference was found between the UA and CA patients in terms of the LGV in three consecutive visits. Among all patients, IGF-1 and GH levels showed positive correlation with the LGV (p<0.001; r=0.52; r=0.6, respectively). IGF-1 levels showed positive correlation with TBUT and Schirmer values in the UA patients (p=0.006; r=0.39 and p=0.004; r=0.41). 
Conclusion: LGV of the acromegaly patients was higher than the control group and it showed positive correlation with the IGF-1 and GH levels. Positive correlation of IGF-1 levels with TBUT and Schirmer values might support the hypothesis that IGF-1 can provide protective effect against dry eye in acromegaly patients. However, no significant difference was found between the acromegaly patients and control group in terms of the tear function tests.