Okul yöneticilerinin örgütsel öğrenmeye etkileri üzerine farklı kariyer evresindeki öğretmenlerin görüşleri
The perceptions of teachers at different career phases on the effects of school heads on organizational learning
Yazar: ESRA AÇIKEL
Danışman: PROF. DR. AYŞEN BAKİOĞLU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Günümüz toplumunun her alanda oldukça hızlı gelişimi şüphesiz eğitim alanında da kendini oldukça hissettirmiş ve klasik anlamdaki öğrenme düşüncesinin sadece gelişmekle kalmayıp sürekli hale gelmesi de kaçınılmaz olmuştur. Okulların sürekli öğrenmeye devam etmesiyle nasıl öğrenileceğini bilen, kendine yeten ve gelişmeye devam eden "öğrenen örgütler" haline gelmesi okul ve örgüt yapısını baştan aşağı yeniden yapılandıran bir yaklaşımdır, zira okulların öğrenen örgüt haline gelmesi günümüzde bir tercih değil zorunluluk olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle bu çalışmada okulların öğrenen örgütlere dönüşme sürecinde okul yönetiminin etkilerini incelemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda farklı kariyer evrelerindeki öğretmenlerin görüşlerine başvurularak öğretmenlerin okullardaki örgütsel öğrenmeye ve okul yöneticilerinin bu sürece etkilerine dair olumlu/olumsuz görüşleri alınmış ve benzerlik/ farklılıklara ulaşmak hedeflenmiştir.
Araştırmada, amaçlar derinlemesine incelenmek istendiği için nitel araştırma yaklaşımlarından olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları ölçüt örnekleme yöntemine göre belirlenmiş ve İstanbul ili kamu okullarında görev yapan 51 öğretmen çalışmaya katılmıştır. Araştırma verilerini toplamak için ilgili alanyazın taraması sonrasında uzman görüşleri de alınarak yarı yapılandırılmış görüşme soruları hazırlanmıştır. Yüzyüze ve çevrimiçi görüşmelerle toplanan veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre "okulun ve yönetimin genel özellikleri", "paylaşılan vizyon ve iş birliği süreci" "risk alma / inisiyatif ve teşvik edicilik" ve "mesleki gelişim ve ödül mekanizması" olmak üzere dört temaya ulaşılmıştır.
Okulun ve yönetimin genel özellikleri teması, öğretmenlerin okula ve yönetime dair genel görüşlerini kapsamaktadır ve "öğrenme ortamı düzeni", "öğrenme ortamı engelleri", "öğrenme ortamının iyileştirilmesi" ve "öğrenme ortamının düzenlenmesi" alt temalarından oluşmaktadır. Paylaşılan vizyon ve iş birliği temasında "amaç ve vizyonun görünürlüğü" alt teması okuldaki misyon ve vizyonun görünürlüğü ve bu konudaki iş birliği konusunda öğretmenlerin görüşlerini kapsamaktadır. Risk alma/inisiyatif ve teşvik edicilik teması "okul içi hiyerarşik ve bürokratik yapı" ve" okul içi yapılanmanın şeffaflığı ve iş birliği" olmak üzere iki alt temadan oluşmuş olup öğretmenlerin risk alabilmesi, yönetimin riske bakış açısı, okul içi bürokratik yapılanma ve iş birliği konusunda öğretmen görüşlerini kapsamaktadır. Son olarak mesleki gelişim ve ödül mekanizması teması "öğretmenlerin profesyonel gelişimi", "öğretmenlerden elde edilen kazanımlar" ve "okul idaresinin süreç yönetimi" olmak üzere üç alt temadan oluşmakta olup öğretmenlerin mesleki gelişim, okul yönetiminin ödül ve yaptırım süreçlerine dair görüşlerini kapsamaktadır. 
Bu çalışmada nihai olarak ülkemizdeki öğrenen okul kavramını daha etkin, görünür ve verimli kılacak bir anlayışın oluşturulabilmesi amaçlanmaktadır. Bu konuda okul yönetimlerinin sürece etkilerinin ne olduğu veya olması gerektiği konusunda farklı kariyer evrelerindeki öğretmenlerin görüşleri alınarak konuya zengin ve geniş bir bakış açısı getirmek hedeflenmiştir. Araştırma sonucunda ortaya çıkan temaların öğrenen okul anlayışının oluşturulması ve yaygınlaştırılması adına dikkate alınması gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
The rapid development of today's society in all areas has undoubtedly made itself felt in the field of education as well, and it has become inevitable that the idea of learning in the classical sense not only develops but also becomes permanent. The fact that schools become self-sufficient and self-developing "learning organizations" that know how to learn by continuing to learn is an approach that completely restructures the school and organization, because today's transformation of schools into learning organizations is not a choice but a necessity. Therefore, in this study, it is aimed to examine the effects of school management in the process of transforming schools into learning organizations. For this purpose, positive/negative opinions of teachers on organizational learning in schools and the effects of school administrators on this process were sought by consulting the opinions of teachers at different career stages, and it was aimed to reach similarities/differences.
In the research, the phenomenology pattern, one of the qualitative research approaches, was used because the objectives were to be examined in depth. The participants of the research were determined according to the criterion sampling method and 51 teachers working in public schools in Istanbul participated in the study. In order to collect the research data, semi-structured interview forms were prepared by taking expert opinions after the relevant literature review. The data collected through face-to-face and online interviews were analyzed by content analysis method. According to the results of the research, four themes were reached: "general characteristics of the school and administration", "shared vision and cooperation process", "risk taking / initiative and incentive" and "professional development and reward mechanism".
The theme of the general characteristics of the school and administration covers the general views of the teachers about the school and the administration and consists of the sub-themes of "learning environment arrangement", "learning environment barriers", "improving the learning environment" and "learning environment regulation". In the shared vision and cooperation theme, the sub-theme of "visibility of purpose and vision" covers the views of teachers on the visibility of the mission and vision in the school and cooperation on this issue. The theme of risk taking/initiative and incentive consists of two sub-themes: "hierarchical and bureaucratic structure within the school" and "transparency and cooperation of the in-school structure" and teachers' opinions on risk taking, management's perspective on risk, in-school bureaucratic structure and cooperation. covers. Finally, the theme of professional development and reward mechanism consists of three sub-themes: "professional development of teachers", "achievements from teachers" and "process management of school administration" and includes teachers' views on professional development, school administration's reward and sanction processes.
In this study, it is aimed to create an understanding that will make the learning school concept in our country more effective, visible and productive. In this regard, it is aimed to bring a rich and broad perspective to the subject by taking the opinions of teachers at different career stages on what the effects of school administrations on the process are or should be. It is thought that the themes that emerged as a result of the research should be taken into account in order to create and disseminate the learning school understanding.