Kentsel teknik altyapi tesislerine ilişkin ulusal coğrafi veri modeli önerisi
A national geographic data model proposal for urban utility networks
Yazar: AZER İLGAR KARA
Danışman: DOÇ. DR. VOLKAN ÇAĞDAŞ ; PROF. DR. MUSTAFA TÜRKER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Kavramsal veri modeli = Conceptual data model ; Konumsal veri değişimi = Spatial data interchange

Özet:
Bu tez, arazi bilgi yönetimi kapsamında teknik altyapı tesislerine ilişkin yasal, fiziksel ve coğrafi veri yönetimine odaklanmaktadır. Arazi bilgi yönetimi, genellikle tapu sicili, kadastro, adres sicili gibi ulusal sicil veya bilgi sistemleri tarafından sağlanır. Ülkemizde, altyapı tesislerine ilişkin hak ve kısıtlılıklar ile konumlarının kaydedildiği resmi envanterler veya siciller bulunmamaktadır. Teknik altyapı tesislerine ait konumsal veri, veriyi üreten kuruşlar tarafından yönetilmektedir. Bu verilerin farklı kuruluşlar arasında paylaşımı ve değişimi resmi süreçlere bağlanmamıştır ve standart bir yapıdan yoksundur. Bu nedenle, teknik altyapı tesislerine ait projelendirme, inşaat ve bakım süreçlerinin planlanması ve uygulanmasında koordinasyon sağlanamamakta, ekonomik kayıplar meydana gelmektedir. Bununla beraber, ülkemizdeki kadastral sistem, teknik altyapı tesislerini içermemekte; bu tesisler yalnızca özel mülkiyete konu parsellerin altından veya üzerinden geçirilmesiyle kurulan irtifak hakkı ile temsil edilmektedir. Bu yaklaşım tesislerin konumlarını kaydetmeyi hedeflememektedir. Ayrıca, özellikle kent içlerinde kamunun ortak kullanımına bırakılmış alanları yoğun biçimde kullanan teknik altyapı tesisleri kadastral sistemde temsil edilmemektedir. Geçmişte bu tesislerin de kamu malı sayılması nedeniyle benimsenen bu yaklaşım, günümüzde birçok altyapı faaliyetinin özelleşmesiyle, teknik altyapı tesislerinin kadastral sisteme dahil edilmesini zorunlu kılmıştır. Bu tezde, teknik altyapı tesislerine ait yasal, fiziksel ve coğrafi verilerin farklı kuruluşlar arasında paylaşım süreçlerini iyileştirmeye yönelik bir yaklaşım geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, teknik altyapı tesislerinin kadastral sisteme dahil edilmesi için bir yaklaşım önerilmekte, teknik altyapı tesislerine ait fiziksel, yasal ve coğrafi verilerin paylaşımına yönelik coğrafi veri altyapısı bağlamında bir veri değişim modeli sunulmaktadır.

Abstract:
This thesis focuses on the management of legal, physical, and geographical data regarding utility network infrastructures in the context of land information management. Land information management is usually provided by national registers or information systems including land registry, cadastre, and address registry. In Turkey, official inventories and registries related to utility networks are not available. The geospatial information of the utility networks is managed by the utility companies who produce the data. The processes of sharing and exchange of this data between different parties are not officially defined. Hence, coordination among parties cannot be ensured in the project design, planning and implementation of construction and maintenance processes, causing economic losses. Further, the Turkish cadastral system does not include data related to the utility networks, which are represented only by the easements registered on private properties. This approach does not aim to record the locations of facilities. In addition, utility networks that intensively use public spaces (such as roads), especially in urban areas, are not represented in the cadastral system. This practice was adopted because these utilities were also public property. Today, with the privatization of many utilities, the integration of utility networks in the cadastral system is a requirement. This thesis aims to develop an approach to improve legal, physical, and spatial information exchange of utility network data between different parties. Accordingly, the integration of utility networks in the cadastral system is proposed, and a spatial data model is developed in the context of geospatial data infrastructure for physical, legal, and geographical information exchange of utility networks.