Öğretmen adaylarının sağlık okuryazarlıkları ve sağlıkla ilgili yaygın inanışlara ilişkin biyolojik muhakemeleri
Pre-service teachers' health literacy and biological reasoning on common health beliefs
Yazar: ELİF DEMİRTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MERYEM SELVİ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Biyoloji eğitimi = Biology education ; Biyolojik analiz = Biological assay ; Biyolojik etkileşim = Biological interaction ; Halk inançları = Public beliefs ; Muhakeme yeteneği = Reasoning ability ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Öğretmenler = Teachers ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sağlıkla ilgili konularda ileride öğrencileri bilgilendirecek olan biyoloji, fen ve sınıf öğretmeni adaylarının sağlık okuryazarlığı seviyesinin belirlenmesi ve sağlıkla ilgili yaygın inanışlara ilişkin biyolojik muhakemeleri arasında bir ilişkinin olup olmadığını incelemektir. Öğretmen adaylarının sağlık okuryazarlıkları ile çeşitli değişken arasındaki ilişkinin belirlenmesi için nicel araştırma modellerinden ilişkisel tarama modeli ve sağlıkla ilgili yaygın inanışlara yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla nitel betimleyici desen kullanılmıştır. Araştırma 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Ankara ilinde bulunan bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinde Biyoloji Öğretmenliği, Fen Bilgisi Öğretmenliği ve Sınıf Öğretmenliği anabilim dalında okuyan 118 4. sınıf öğretmen adayları ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak sağlık okuryazarlık seviyelerini ölçmek için "Sağlık Okuryazarlığı Türkiye Ölçeği" ve adayların sağlıkla ilgili yaygın inanışlara ilişkin biyolojik muhakemelerini belirlemek amacıyla "Sağlıkla İlgili Yaygın Kavram Yanılgıları Anketi" kullanılmıştır. Bu araştırmada, toplanan nicel verilerin analizinde öğretmen adaylarının ankette yer alan demografik sorulara verdikleri cevapların betimsel istatistikleri hesaplanmıştır. Ayrıca öğretmen adaylarının sağlık okuryazarlık düzeyleri ile farklı demografik değişkenler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olup olmadığının belirlenmesi için Kay-kare (χ2) testi analizi yapılmıştır. Sağlık okuryazarlığı ile sağlık farkındalığı puanları arasında ve sağlık okuryazarlığı ile sağlıkla ilgili kavram yanılgıları anketi puanları arasındaki ilişkinin belirlenmesi için Pearson korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. Araştırmada "Sağlıkla İlgili Yaygın İnanışlar Anketi" içerisinde bulunan açık uçlu sorulara verilen cevaplardan elde edilen veriler, betimsel analizle dört kategori altında toplanıp gruplandırılmıştır. Öğretmen adayları "Sağlıkla İlgili Yaygın İnanışlar Anketi" kısmında "doğru-yanlış" bölümünde, 18 puan üzerinden en fazla 12 puan en az ise 2 puan almışlardır. Sağlık okuryazarlığı ölçeğinde ise öğretmen adayları 160 puan üzerinden en az 91 en çok 158 puan almışlardır. Nitel ve nicel verilerin incelenip, sonuçlarına bakıldığında öğretmenlerin yaygın inanışlara ilişkin yanlış bilgilere sahip olduğu ve bunları biyolojik olarak ifade ederken yetersiz oldukları sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to investigate whether there is a relationship between biology, science and classroom teacher candidates' health literacy level and biological reasoning about common beliefs about health. In order to determine the relationship between teacher literacy and various variables, the qualitative descriptive design was used to determine the opinions of prospective teachers about the relational screening model and the common beliefs about health. The research was carried out with 118 4th grade teacher candidates studying in the department of Biology Teaching, Science Teaching and Primary School Teaching in the education faculty of a state university in Ankara in 2018-2019 academic year. Data collection tool to measure the levels of health literacy "Health Literacy Turkey Scale" and the candidates to determine their biological reasoning on common beliefs about health "Health-Related Common Misconceptions Survey" is used. In this study, descriptive statistics of pre-service teachers' answers to demographic questions in the survey were calculated in the analysis of collected quantitative data. In addition, chi-square (χ2) test analysis was used to determine whether there was a statistically significant relationship between the health literacy levels of teacher candidates and different demographic variables. Pearson correlation coefficient was calculated to determine the relationship between health literacy and health awareness scores and between health literacy and health misconceptions questionnaire scores. The data obtained from the answers given to the open-ended questions in the "Survey of Common Beliefs in Health ada were collected and grouped under four categories by descriptive analysis. In the "True-False" section of the "Common Beliefs in Health Questionnaire", prospective teachers received at most 12 points out of 18 and at least 2 points. On the health literacy scale, prospective teachers scored 91 out of 160 and 158 out of 160. When the qualitative and quantitative data were examined and the results were examined, it was concluded that teachers had inadequate knowledge about common beliefs and they were insufficient in explaining them biologically.