Üniversite kampüslerindeki yeme-içme mekânlarının işlevsel tasarım gereksinimleri üzerine bir araştırma
A research on functional design requirements of dining halls in university campuses
Yazar: BEYZA NUR ÖZDENİZ
Danışman: PROF. DR. BİLGE SAYIL ONARAN
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Yeme-içme mekanı = Eating place ; Yemekhaneler = Refectories ; Yerleşke = Campus ; Yerleşke planı = Campus plan

Özet:
21.yüzyılda üniversite kampüsleri, sadece akademik eğitim amacıyla bir araya gelinen alanlar değil; aynı zamanda farklı sosyo-kültürel alt yapıya sahip öğrenci ve akademisyenlerin, fizyolojik ve sosyal ihtiyaçlarını karşıladıkları alanlar haline gelmiştir. İlk zamanlar bir kent olarak tanımlanan üniversite kampüsleri; rekreasyon alanları (spor tesisleri, yeme-içme alanları, oditoryum vb.), akademik yapılar (derslikler, kütüphane vb.), barınma birimleri (yurtlar, misafirhane ve lojmanlar) ve bu birimler arasındaki ulaşım ağı olmak üzere; farklı gereksinimlere cevap veren ve üzerine araştırılmaya değer birçok mekân içermektedir. Üniversite kampüsleri, tasarım sürecinden itibaren gelişmekte ve büyümekte olan yapılar bütünüdür. Kampüslerdeki yapıların zamanla büyümesi ve bu süreçte sahip oldukları işlevsel dinamikleri koruyabilmesi; kampüsün tasarım sürecinde alınmış olan doğru esneklik kararları sayesinde gerçekleşmektedir. Bu esneklik kararlarının yeme-içme mekanları özelinde ele alınmış bir örneği olan İstanbul Teknik Üniversitesi Ayazağa Kampüsü ve aynı kampüste yer alan 75.Yıl Öğrenci Sosyal Merkezi Yemekhanesi, bu araştırmanın alan çalışması için seçilmiştir. Bu çalışma kapsamında, üniversite kampüslerindeki rekreasyon alanlarının önemli bir kısmını oluşturan yeme-içme mekânlarının, tasarım ve işlev yönünden kullanıcı odaklı kritiği ile birlikte; kampüs yerleşkesinde yer aldığı konumun, çevre ve kullanıcı davranışlarına olası etkileri üzerinden tasarım gereksinimleri incelenmiştir. Alan çalışmasının ilk aşamasında kampüsün yerleşim planı, yapıların fonksiyonlarına göre analiz edilmiş ve kampüs yerleşkesinin fiziksel yapısı incelenmiştir. İlerleyen aşamalarda yeme-içme mekanları, yemekhaneler özelinde incelenerek; tasarım ve işlev yönünden kritik edilmiş ve etkin kullanım gereksinimleri belirlenmiştir. Araştırma sonucunda ulaşılan çıktılarla birlikte, kampüs yerleşkesine sahip olan üniversitelerde, kampüsün ve içerisinde yer alan birimlerin; yeme-içme mekânları özelinde, tasarım ve geliştirme girdisi niteliğinde olası kullanım versiyonları araştırılmış ve gelecekte yapılacak çalışmalara ışık tutması adına öneriler sunulmuştur. 

Anahtar sözcükler: Kampüs, kampüs tasarımı, yeme-içme alanları, kampüs planlaması, yemekhaneler

Abstract:
In the 21st century, university campuses become places where not only people come together for academic education purposes but also students and academicians with different social and cultural backgrounds meet their physiological and social needs. University campuses, which first defined as a city; recreation areas (sports facilities, dining halls, auditorium, etc.), academic buildings (classrooms, library, etc.), accommodation units (dormitories, guesthouses, and lodgings), and the transportation network between these units, contains many fields which meet different requirements and worth researching. University campuses consist of structures that have been developing and growing since the design process. The growth of buildings on campuses over time and their ability to maintain their functional dynamics are thanks to the right expansion decisions taken during the design process of the campus. Istanbul Technical University Ayazağa Campus and 75. Yıl Student Social Center Dining Hall located on the same campus, which are examples of these expansion decisions on dining halls, were selected for the field study of this research. Within the scope of this study, the design requirements of dining halls, which constitute a significant part of the recreation areas on university campuses, were examined through the possible effects on the environment and user behavior based on design, functionality, and the location on the campus. In the first stage of the field study, the layout of the campus was analyzed according to the functions of the campus structures, and the physical structure of the campus was examined. In the following sections, campus planning, and food and beverage areas were evaluated based on the dining halls; criticized in terms of design and function, and effective use requirements were determined. With the achieved outputs of the research, the possible usage versions of the campus and the units in it, particularly dining halls, have been researched on universities with campuses for design and development outputs and suggestions have been presented to shed light on future studies. 

Keywords: Campus, campus design, food and beverage area, campus planning, dining halls