Adli psikiyatri hastalarına yönelik hemşire tutum ölçeği geliştirme
Development of nurse?s attitude towards forensic psychiatric patients scale
Yazar: LEYLA BAYSAN ARABACI
Danışman: PROF. DR. M. OLCAY ÇAM
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Adli psikiyatri = Forensic psychiatry ; Geliştirme = Developing ; Geçerlik = Validity ; Güvenilirlik = Reliability ; Güvenilirlik analizi = Reliability analysis ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Ölçekler = Scales

Özet:
Araştırma, hemşirelerin, adli psikiyatri hastasına yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla bir ölçek geliştirmek ve geliştirilen ölçeğin geçerlik ve güvenirliğini saptamak amacıyla, metodolojik tipte planlanmış ve uygulanmıştır.Araştırmanın evrenini, Türkiye'de yer alan Sağlık Bakanlığı'na bağlı Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastalıkları Hastaneleri'nde çalışan tüm hemşireler (N=910) oluşturmaktadır. Evrenin tümü araştırmaya dahil edilip, örneklem seçimine gidilmemiştir. Araştırma katılmayı kabul eden 650 hemşire ile yürütülmüştür. Veri analizinde, ölçeğin %85'i doldurulmayan 30 anket ve ölçekteki en az bir maddenin yanıtsız bırakıldığı 84 anket geçerlik ve güvenirlik değerlendirmesi dışında bırakılarak, verilerin değerlendirmesi toplam 536 anket üzerinden yapılmıştır.Araştırmada, Tanıtıcı Bilgi Formu, Ruhsal Hastalığa Yönelik İnançlar Ölçeği (RHİÖ) ve Adli Psikiyatri Hastalarına Yönelik Hemşire Tutum Ölçeği (APHHTÖ) kullanılmıştır.APHHTÖ niteliksel (kuramsal) ve niceliksel olmak üzere iki süreçte geliştirilmiştir. Kuramsal süreçte ?odak grup görüşmesi? ve ?kompozisyon formları? ve literatürde psikiyatri alanında geliştirilmiş çeşitli tutum ölçekleri kullanılmıştır. Elde edilen verilerin niteliksel analizi sonrasında 115 maddeden oluşan APHHTÖ aday formu geliştirilmiştir. Niceliksel süreçte, kapsam geçerliliği için Lawshe tekniği kullanılmış ve yapılan uzman değerlendirmesi sonrasında 35 maddelik ilk form oluşturulmuştur. Bu formun tüm evrene uygulanmasından sonra yapılan geçerlik ve güvenirlik değerlendirmeleri sonucunda 10 maddesi çıkarılarak, APHHTÖ'nin 25 maddeden oluşmasına karar verilmiştir.APHHTÖ'in geçerlik ve güvenirlik çalışmasında kapsam geçerlik indeksi (KGİ) .69, RHİÖ ile olan uyum geçerliliği .44, iç tutarlılığı belirleyen Cronbach Alpha katsayısı .86 ve küme içi korelasyon katsayısı .86, ön-test ile son-test arasındaki tutarlılığı belirleyen kararlılık katsayısı .69 bulunmuştur. Ön-test puan ortalamaları ile son-test puan ortalamaları arasındaki fark istatistiksel olarak da anlamlı bulunmamıştır (t=0.247, p>0.05). Yapılan faktör analizi doğrultusunda APHHTÖ'nin, ?sosyal mesafe (21, 22, 23, 24. maddeler)?, ?bakım vermede isteklilik (13, 16, 17, 18, 19, 26, 27. maddeler)?, ?güven (14, 15, 25, 29, 30, 32, 33, 34. maddeler)? ve ?tehlikeli görme (1, 2, 3, 5, 6, 7. maddeler)? olmak üzere dört alt boyuttan oluştuğu saptanmıştır.Ölçekteki pozitif maddelerin her biri ?Kesinlikle Katılmıyorum (1)'dan, ?Tamamen Katılıyorum (5)?a doğru, negatif maddeler ise tam tersi olacak biçimde 5'li likert şeklinde düzenlenmiştir. Ölçekten elde edilecek en yüksek puan ?125?, en düşük puan ?25?dir. Yüksek puan adli psikiyatri hastasına yönelik olumlu tutumu göstermektedir.Bu veriler doğrultusunda, Adli Psikiyatri Hastalarına Yönelik Hemşire Tutum Ölçeği?nin geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The research was planned and applied in a methodological type in order to develop a scale for the purpose of determining the nurses? attitudes related to forensic psychiatry patients and to determine the availability and reliability of the scale developed.The scope of the study consists of all the nurses (N=910) working for Psychiatric Hospitals subordinate to Ministry of Health in Turkey. All the scope was included into the research and sample choosing was not done. The research was carried out with 650 nurses accepted to participate the research. In data analysis, evaluation of the data was carried out over 536 questionnaires in total by leaving 30 questionnaires in which the 85% of the scale was not filled in and 84 questionnaires in which at least one item was left unanswered out of the evaluation of availability and reliability.In the research, Information Form, Belief Towards Mental Illness Scale (BMIS) and Nurse?s Attitude Towards Forensic Psychiatric Patients Scale (NAFPPS) were used.NAFPPS was developed in two processes as theoretical (qualitative) and experimental (quantitative). In theoretical process, ?focus group discussion? and ?composition forms? and various attitude scales developed in psychiatry field in literature were used. NAFPPS applicant form composed of 115 items was developed after the qualitative analysis of the data acquired. In experimental process, Lawshe?s technique was used for content validity and the first form with 35 items was built up after the expert appraisal. By taking out 10 items in consequence of the validity and reliability evaluations done after the application of the form to all scope, it was determined that NAFPPS would consist of 25 items.In the study of NAFPPS validity and reliability, content validity index (CVI) was found .69, concurrent validity with BMI was found as .44, Cronbach Alpha coefficient determining the internal consistency was found as .86 and cluster correlation coefficient was found as .86, ön-test ile son-test arasındaki tutarlılığı belirleyen stability factor determining the consistency between pre-test and post-test was found as .69. The difference between pre-test point averages and post-test point averages was not found also statistically meaningful (t=0.247, p>0.05). It was determined that NAFPPS consisted of four lower dimensions, such as ?social distance?, ?willingness to give care?, ?confidence? and ?dangerous vision? in accordance with the factor analysis that was made.Each of the positive items in the scale was designed as from ?Strongly Disagree (1), to ?Strongly Agree (5)?, negative items were designed as 5 liket type being exact opposite. The highest point that can be acquired from the scale is ?125?, the lowest point is ?25?. High point shows the positive attitude towards the forensic psychiatry patient.In the direction of these data, it was determined that Nurse?s Attitude Towards Forensic Psychiatric Patients Scale was a valid and reliable scale.