Öğretmenlere yönelik çevrim içi müze eğitimi tasarımının geliştirilmesi (MTA Şehit Cuma Dağ Tabiat Tarihi Müzesi örneği)
Developing the design of online museum education for teachers (MTA Martyr Cuma Dağ Natural History Museum example)
Yazar: GÜNEŞ TURGUT KESEBİR
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÇAKIR İLHAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Güzel Sanatlar Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzecilik = Museology
Dizin: Eğitsel tasarım = Educational design ; Müze eğitimi = Museum education ; Okul dışı öğrenme = Out-of-school learning ; Çevrimiçi eğitim = Online education ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Çağdaş müzecilikte, müzeler artık sadece koleksiyonları ile var olan, onları koruyan, araştıran ve sergileyen kurumlar değildirler. Müzeler aynı zamanda eğitim etkinlikleriyle de var olmakta; koleksiyonları aracılığıyla toplumdaki farklı ziyaretçi gruplarıyla iletişim kurmak ve müzenin öğrenme potansiyelini yükselterek ziyaretçilerin gelişimine katkıda bulunmak müzelerin temel sorumlulukları arasında kabul edilmektedir. Müzelerin eğitim işlevi 20. yüzyılın ortalarında kabul edilmiş ve bu tarihten itibaren müzelerde eğitim birimleri kurulmaya başlanmıştır. Müzelerde 1950'lere kadar çoğunlukla okul gruplarına yönelik çalışmalar yapılırken 1970'li yıllardan sonra yetişkinlere yönelik eğitim etkinlikleri yaygınlaşmıştır. Özellikle 1990'lı yıllardan itibaren öğretmen, öğrenci ve yetişkinlere yönelik çalışmaların yanında aileler, engelliler gibi farklı ziyaretçi grupları hakkında araştırmalar ile müzelerdeki eğitimin kapsamı genişlemiştir. 
	Bugün ülkemizdeki müzeler okul grupları, gençler, çocuklar, yetişkinler, engelliler gibi farklı ziyaretçi profiline sahip olsalar da çoğunlukla okul grupları tarafından ziyaret edilmektedir. Müzelerimizin bir kısmında eğitim birimi bulunmakta, müzeye gelen okul grupları burada görev yapan uzmanlar tarafından müze eğitimi hizmetinden yararlanmaktadır. Ancak eğitim birimi olmayan müzelere gerçekleşen ziyaretler genellikle müze rehberi ya da sınıf öğretmeni eşliğinde yapılmaktadır. Bu şekilde yapılan ziyaretler genellikle eğitsel olmaktan öte müzelerin baştan sona tur atılarak gezilmesi, müzelerdeki nesneler hakkında kısaca bilgi edinme ve müze vitrinlerine bakmaktan ibaret olan programlardır. 
Müze eğitimleri müzelerin hızlıca gezilerek, tema ya da konu gözetilmeden "gezi" amacını tamamlamaktan öte, öğrenci grubunu müze ile tanıştırmak, müzedeki örnek, nesne ya da eserler hakkında bilgi vermek, bu nesnelerin hangi amaçlarla, kimler tarafından, nasıl kullanıldığını yaparak-yaşayarak öğrenmesini sağlamayı amaçlamaktadır. Müzelerin çoğunda yapılan rehberli turlar müzelerin ziyaretçilerle iletişim kurdukları en önemli yollardan biri olmakla birlikte, özellikle öğrenci grupları için müzelerde yapılan eğitim etkinlikleri öğretim programının önemli bir parçasıdır. Ülkemizdeki müzelerin çok azında müze eğitimi etkinlikleri yapılmakta ve bu eğitimler ne yazık ki sınırlı sayıda öğrenciye uygulanmaktadır. Bu nedenle müzelerde gerçekleştirilen eğitimlerin verimli, etkili ve kalıcı olması için görev öğretmenlere de düşmektedir. Öğretmenlerin öğrencileri ile birlikte müze eğitimini gerçekleştirebilmelerini sağlamaları için her müzenin kendi internet sayfası içerisinde öğretmen ve öğrencilerine yönelik müzenin bölümleri, bu bölümlerde yer alan nesne, örnek veya eser ve öğretim programı ile bağlantılı olarak sınıfta-evde, müze öncesi ve sonrası yapılabilecekleri eğitim etkinliklerine, deneyler, oyunlar gibi örneklere, bilgi metinleri gibi bazı materyallere ihtiyaç duyulmaktadır.
	Bu çalışmanın genel amacı, öğretmenlerin müze eğitim programlarına katılmalarını, öğretmenlerin müzede öğrencilerine yaptıracakları eğitim materyallerine, yöntem ve etkinlik programlarına çevrim içi sistem üzerinden ulaşmalarını, etkinlikleri öğrencilerin seviye, ilgi, istek ve gereksinmelerine göre seçmelerini, dolayısıyla öğretmenlerin müze eğitimi programına dahil olmalarına olanak sağlamaktır.
	Öğretmenlerin müze eğitim programlarına katılmalarını, öğretmenlerin müzede öğrencilerine yaptıracakları eğitim materyallerine ilişkin görüşlerini belirlemek için tasarlanan bu araştırmada araştırmacı tarafından "Müze Eğitimini Değerlendirme ve İhtiyaç Belirleme Formu" geliştirilmiş ve 15 Kasım-30 Aralık 2018 tarihleri arasında uygulanmıştır. Uygulamada 374 öğretmenden görüş alınmıştır. Araştırmanın nitel bölümünde 18 gönüllü öğretmenle iki oturum halinde (11 ve 12 Haziran 2019 tarihlerinde) odak grup görüşmesi yapılmıştır. Odak grup görüşmelerine katılamayan tarih branşındaki lise öğretmeni ile yüz yüze görüşme gerçekleştirilmiştir. Anket formları ve odak grup görüşmesinin uygulaması sonucunda alınan veriler doğrultusunda müze eğitimi tasarımının hedefleri belirlenip müze eğitimi etkinlikleri tasarlanmış, öğretmenlerin kullanması planlanan çevrim içi tasarım hazırlanmıştır. Hazırlanan tasarım (www.muzeegitimi.com) farklı branşlardaki öğretmenlere sunulmuş, 50 gönüllü öğretmenle çevrim içi müze eğitimi tasarımının kullanımına ilişkin pilot bir uygulama gerçekleştirilmiştir. Hazırlanan çevrim içi tasarım hakkında öğretmenlerin görüşleri alınmış ve öğretmenlere yönelik hazırlanan müze eğitimi tasarımı öğretmenlerin görüşlerine göre geliştirilmiştir.
	Öğretmenlerin müze eğitimi etkinlikleri düzenlerken önemsedikleri faktörler; müzenin ders, konu, kazanımlarla bağlantısı, öğrencilerin müzeye olan ilgisi ve müzenin öğrencilerin öğrenme düzeylerine katkısı olmuştur. Öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda müze ya da okul dışı ortamlara gezi düzenleme amaçlarının, okulda öğrenilen bilgilerin kalıcı hale gelmesi ve yaparak yaşayarak öğrenmeyi gerçekleştirmesi olduğu saptanmıştır. Müzelerde öğrencilere eğitim yaptıracak bir uzmanın, öğrencilere eğitim yaptıracak bir eğitim birimin ve öğrencilere eğitim yaptırabilmek için gerekli malzemenin olması konularını dile getirmişlerdir. Öğretmenler müzelerin internet sitelerinde genel olarak, kat planı, müzeye ulaşım yolları, sergilenen örneklerin isimleri, sergilenen örneklerin açıklamaları, müzenin bölümlerini anlatan metinler, sergilenen örnekler ile ilgili etkinlik örnekleri ve müzenin tarihçesinin yer alması gerektiğini belirtmişlerdir.
	Hazırlanan çevrim içi müze eğitimi tasarımında, öğretmenlerin müze hakkındaki bilgilere kolayca erişebilmesi, tasarımın öğretmenlere uygun olarak hazırlanması, tasarımda kullanılan dilin sade, anlaşılır, açıklayıcı ve öğretmenler tarafından kullanımının kolay olması hedeflenmiştir. Bu çerçevede öğretmenlere yönelik hazırlanan çevrim içi müze eğitimi tasarımı (www.muzeegitimi.com), öğretmenlerin değerlendirmesine sunulmuş ve onların görüş ve önerileri alınarak tasarım geliştirilmiştir.

Abstract:
In contemporary museology, museums are no longer institutions that only protect, research and exhibit the collections they have. Museums also have educational activities; communicating with different visitor groups in society through its collections and contributing to the development of visitors by increasing the museum's learning potential are considered among the main responsibilities of museums. The educational function of museums was accepted in mid-20th century and educational units began to be established in museums from this date on. Until the 1950s, studies with school groups were mostly conducted in museums, while educational activities for adults became widespread after the 1970s. Especially since the 1990s, the scope of education in museums has expanded with studies on different visitor groups such as families and disabled people, as well as studies for teachers, students and adults.
	Today, museums in our country are mostly visited by school groups, although they have different visitor profiles such as youth, children, adults, and the disabled. Some of our museums have educational units, and school groups that come to the museum benefit from museum education services run by the experts working there. However, trips to museums that do not have educational units are usually accompanied by a museum guide or classroom teacher. Trips made in this way are generally programs that consist of visiting the museums from beginning to the end, getting brief information about the objects in the museums and looking at the museum windows, rather than being educational.
Museum trainings aim to introduce the student group to the museum, to give information about the examples, objects or artifacts in the museum, to learn for what purposes, by whom and how these objects are used through experience by doing. Although guided tours in most museums are one of the most important ways that museums communicate with visitors, educational activities in museums are important part of the curriculum, especially for student groups. In very few museums in our country, museum education activities are held and unfortunately these trainings are conducted with a limited number of students. For this reason, it is also the duty of teachers to ensure that the trainings held in museums are efficient, effective and permanent.In order to enable teachers to carry out museum education together with their students, there need to be sections for teachers and students on the website of each museum with the objects, samples or works as well as curricular educational activities and experiments that can be done in the classroom-at home, before and after the museum. Examples are needed such as games and materials such as informative texts.
	The general purpose of this study is to enable teachers to participate in museum education programs, access educational materials, methods and activity programs that their students will make use of at the museum through the online system, to select activities according to students' level, interests, wishes and needs, and thus to enable teachers to be included in museum education programs.
	In this research, which was designed to determine the participation of teachers in museum education programs and the opinions of teachers about the educational materials they will make their students use in the museum, the "Museum Education Evaluation and Needs Determination Form" was developed and applied between November 15 and December 30, 2018 by the researcher. In practice, opinions were received from 374 teachers. In the qualitative part of the research, focus group interviews were held with 18 volunteer teachers in two sessions, on 11 and 12 June 2019. Face-to-face interviews were conducted with a high school teacher in the history branch, who could not attend the focus group discussions. In line with the data obtained as a result of the application of the questionnaires and focus group interviews, the objectives of the museum education design were determined, museum education activities were designed, and the online design planned for teachers was prepared. The prepared design (www.muzeegitimi.com) was presented to teachers in different branches, and a pilot application was carried out on the use of online museum education design with 50 volunteer teachers.
The opinions of the teachers about the online design were taken and the museum education design prepared for the teachers was developed according to the opinions of the teachers. Factors that teachers care about while organizing museum education activities; the museum's connection with the course, subject, and achievements, students' interest in the museum, and the museum have contributed to students' learning levels. In line with the opinions of the teachers, it was determined that the purpose of organizing trips to museums or out-of-school environments is to make the information learned at school permanent and to realize learning by doing. Teachers stated that there should be an expert to train students in museums, an education unit and necessary materials to provide education to students. Teachers also stated that the websites of the museums should generally include the floor plan, the routes to the museum, the names of the exhibited specimens, the explanations of the exhibited specimens, the texts describing the parts of the museum, the examples of activities related to the exhibited specimens, and the history of the museum.
	In the online museum education design, it is aimed that the teachers can easily access the information about the museum, the design is prepared in accordance with the teachers, the language used in the design is simple, understandable, explanatory and easy to use by the teachers. In this context, the online museum education design prepared for teachers was presented to the teachers' evaluation and the design (www.muzeegitimi.com) was developed by taking their opinions and suggestions.