Tâbiûnun sünnet anlayışı
Understanding of sunnah of followers of Mohammad
Yazar: ARİF ULU
Danışman: PROF. DR. MEHMET HAYRİ KIRBAŞOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law ; Tarih = History

Özet:
Tarihû süreçte sahâbeden sonra yaşayan nesle tâbiÃ»n adı verilmiştir. TâbiÃ»ndevri, slâm tarihinin en ilginç dönemlerinden biridir. Bu dönem, siyasûistikrarsızlıkların hâkim olduğu, karışık bir dönem olmasının yanında, gelişmenin vedeğişimin hızlı meydana geldiği bir zaman dilimi olmuştur. Bu dönemde, siyasal vesosyal alandaki çalkantılara paralel olarak, ilmû alanda meydana gelen gelişme dikkatçekicidir.slâmû ilimler bu dönemde teşekkül sürecine girmiştir. Metodolojik tartışmalarda bu dönemde başlamıştır. Başta re'y-hadis kullanımı olmak üzere, birçok konuhakkında yoğun tartışmalar yapılmıştır.TâbiÃ»n âlimleri sünnet kelimesini çeşitli anlamlarda kullanmışlardır. Kavramsalanlamın yanı sıra, bid'atin zıddı olarak da çokça kullanmışlardır. Bid'atin karşıtıolarak fazlaca kullanımları, muhtemelen, yaşadıkları dönemin siyasû-sosyalyapısından kaynaklanmıştır.TâbiÃ»n döneminde bazı âlimler sünnet ve hadisi farklı görürken, bazı âlimlerher ikisini özdeş görmüşlerdir. Sünnetin kapsamı ve bağlayıcılığı konusunda datâbiÃ»n âlimleri farklı kanaatlere sahiptirler. Bazı âlimler sadece Hz. Peygamber'inuygulama ve davranışlarını sünnet olarak nitelerken, bazıları sahâbenin uygulama vedavranışlarını da sünnet olarak nitelemişlerdir. Yine bazı âlimler, uygulamayı veuygulamaya esas teşkil eden hadisleri bağlayıcı olarak görürken, bazıları bütünhadisleri bağlayıcı olarak görmüşlerdir.TâbiÃ»n âlimleri ?re'y? konusunda da farklı yaklaşımlar göstermişlerdir. Bazıâlimler re'y kullanmanın gerekli olduğunu savunurken, bazıları bunun gerekliolmadığını iddia etmişler ve re'y ile hüküm verenleri eleştirmişlerdir.TâbiÃ»n âlimlerinin sünnete yaklaşımları, re'ye karşı tutumlarıyla paralellik arzetmektedir. Nasların yorumlanmasında ve karşılaşılan problemlerin çözümünde re'ykullanmaya taraftar olanlar, genellikle sünnetin zâhirinden ziyade, mana vemaksadıyla ilgilenirken, re'y karşıtları ise, sünnetler hakkında yorum yapmaya vegayeyi esas alarak yeni hükümler koymaya karşı çıkmışlardır.

Abstract:
In the historical process, the generation succeeding the Sahâbe (The IntimateLoyal Friends of Mohammed) is called 'Tabiun' (The Followers). This era isprobably one of the most interesting periods in the History of Islam. This period wasnot only an era of prevailing political instabilities filled with turmoil, but also an eraduring which rapid transitions and developments occurred. During this period, inparallel to the social and political unrest, the development taking place methodicalfield was remarkable.Islamic studies began to take root in this period. Methodical debates started inthis era, too. Many subjects began to be discussed intensively, re'y hadis being thefirst and most debated.The scholars in the 'Followers Era' used the term, tradition-sunnah, in differentsenses. Apart from its conceptual meaning, it was frequently used as the opposite ofbi'dat. This use was probably caused by the socio-economic structure of the periodthey lived in.Certain scholars in the 'Followers Era' viewed Sunnah and Hadith differentlywhereas some certain scholars viewed these terms in the same way. The scholars inthe 'Followers Era' have different views about the scope and obligatory sanctions ofSunnah. While some scholars saw it as practices and attitudes of Mohammed, othersviewed Mohammed's intimate friends' practices and attitudes as sunnah as well. Thismeans, while some scholars regarded the practical hadiths or certain hadithsconstituting foundations for practices as obligatory sanctions, others thought that allthe hadiths should serve as obligatory sanctions.The scholars in the 'Followers Era' had differing opinions about re'y. Someregarded re'y to be mandatory, whereas others did not agree on this and criticizedthose who stated their verdicts upon voting-re'y.The approach towards sunnah pursued by scholars in the 'Followers Era' werein compatible with their stands towards re'y - voting. In the interpretation of Nas andresolutions of the problems confronted, those favoring voting were mostly interestedin meaning and purpose of the hadiths rather than their surface meaning, whereasthose opposing voting refused to comment on sunnah and amend new regulations byprioritizing their purposes, as well.