Dijital çağda sanat pratikleri ve alımlayıcı ilişkisi bağlamında bir deneyim araştırması
An experience research in the context of art practices and recipient relations in the digital age
Yazar: BERNA KILIÇOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EMİN KAHRAMAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Deneyim = Experience ; Deneysel sanat = Experimental art ; Endüstrileşme = Industrialization ; Görsel sanatlar = Visual arts ; Güncel sanat = Contemporary art ; Sanal sanat = Virtual art ; Ziyaretçi deneyimi = Visitor experience

Özet:
Günümüz sanat deneyiminde sergi ziyaretçilerinin sanat alımlama süreçlerinde hissettikleri duygular, geliştirdikleri düşünceler, kazandıkları bilgi ve anlayış gibi durumlar, sanat eserinin yaratılması kadar önem taşımaktadır. Özellikle modern sanat döneminin ardından yaşanan radikal gelişmeler, sanatın kavramsal yönü, uygulama ortamları, sergileme teknikleri, kullanılan yöntemler gibi unsurlarla birlikte, tüm bunların tümleyicisi olan alımlayıcıyı da hissedilir ölçüde değiştirmiştir. Buna paralel, izleyicinin/alımlayıcının sanattaki ağırlığı daha hissedilir hale gelirken, sanatın deneyimlenmesinin ardındaki süreç çok daha merak edilir olmuştur. Buradan hareketle, dijital sanat ve izleyici/alımlayıcı deneyimi ilişkisi üzerinden temellenen araştırmada, bir durum tespiti yapmak ve sergi ziyaretçisinin yaşadığı sanat deneyimini ortaya koymak hedeflenmiştir. 
Yapılan araştırmada kuramsal zemin temellendirilirken literatür taramasından, veri toplama tekniği olarak ise anket yönteminden yararlanılmıştır. Bu kapsamda ziyaretçinin sergi deneyimi ölçümlenirken; "Düşünceye Dayalı Deneyim" (Contemplative Experience), "Heyecan Verici Deneyim" (Enthusing Experience) ve "Sosyal Deneyim" (Social Experience) boyutları esas alınmıştır. Bu boyutlar üzerinden elde edilen soru/ifadeler, araştırmanın örneklem sergileri olarak belirlenen: "Makine Hatıraları: Uzay" sergisi (Pilevneli Galeri, 2021); "Distopya Ses Sanatı" sergisi (Akbank Sanat, 2021) ve "Hareket Eden Anılar" sergisi (Cocoon Sanat Galerisi, 2021) ziyaretçilerine fiziksel ve dijital anket formları üzerinden uygulanmıştır. Teknolojik temelli eserlerin deneyimi ve sergi memnuniyetini artırdığı görüşünden hareketle ortaya koyulan çalışmanın sonucunda ise ziyaretçilerin memnuniyeti ölçen üç deneyim boyutunu da yüksek oranda yaşadıkları görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Dijital Sanat, Sanat ve Deneyim, Ziyaretçi Deneyimi, Teknoloji ve Sanat, Disiplinlerarası Sanat

Abstract:
In today's art experience, the feelings that exhibition visitors feel during the art reception process, the thoughts they develop, the knowledge and understanding they gain are as important as the creation of the artwork. Particularly, the radical developments experienced after the modern art period have changed the receiver, which is the complement of all these, along with the elements such as the conceptual aspect of art, application environments, exhibition techniques, and the methods used. Parallel to this, while the influence of the audience/receptive in art become more appreciable, the process behind the experience of art became much more interesting. From this point of view, in the research based on the relationship between digital art and audience/receptive experience, it is aimed to determine the situation and to reveal the art experience of the exhibition visitor. 
In the research, the literature review was used while the theoretical ground was based, and the survey method was used as the data collection technique. In this context, while measuring the exhibition experience of the visitor; The dimensions of "Contemplative Experience", "Enthusing Experience" and "Social Experience" are based. The questions/statements obtained through these dimensions were applied to the visitors of the exhibitions determined as the sample exhibitions of the research -as "Machine Memoirs: Space" exhibition (Pilevneli Gallery, 2021); "Dystopia Sound Art" exhibition (Akbank Sanat, 2021) and the"Moving Memories" exhibitions through physical and digital questionnaires. As a result of the study, which was put forward with the view that technologically based works increase experience and exhibition satisfaction, it was seen that visitors experienced all three experience dimensions that measure satisfaction at a high rate.

Key Words: Digital Art, Art and Experience, Visitor Experience, Technology and Art, Interdisciplinary Art