Hastane dolaşım mekanlarının kullanıcı üzerindeki etkileri: Süleyman Demirel Üniversitesi Hastanesi örneği
Effects of hospital circulation spaces on users: case of Suleyman Demirel University Hospital
Yazar: BERNA GÜÇ
Danışman: PROF. DR. ZİYA GENÇEL ; YRD. DOÇ. DR. AYHAN KARADAYI
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mekansal algı = Spatial perception

Özet:
Mekan kavramının kompleks yapılarda komplike bir kavram olduğu ve bu yapılarda mekan kullanımının daha da elverişsiz bir hal aldığı görülebilir. Bu durumların fonksiyonel ve sosyal açıdan mekan kullanımını zorlaştırdığı gibi, ekonomik kayıplara da yol açtığı bilinmektedir. Kullanıcıların mekanda dolaşırken takip ettiği izler, seçtikleri mekanlar, tüm dinamik ve statik hareketler mekanın değerlendirilmesinde ve ölçülmesinde önemli parametrelerdir.Literatür incelendiğinde hastanelerle ilgili çalışmaların ağırlıklı olarak algılanan kalite ve bakıma yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Bu çalışmada, mekan konfigürasyonunun sosyal yönünü değerlendiren Mekan Dizim (Space Syntax) ve GGA (Görünürlük Grafı Analizleri) kullanılarak pozitif bir nicelik analizi yapılmaktadır. Süleyman Demirel Üniversitesi Hastanesinin zemin kat ve birinci katında çalışmalar yürütülmüştür. Mekansal dizim analizi ve görünürlük grafı analizlerinden faydalanılmıştır. Her iki analizin bileşenleri mekan kullanım dokularıyla (doğal hareket ve keşif hareketi) karşılaştırılmıştır. Doğal hareket dokuları; dolaşım mekanlarında kullanıcıların sayılmalarıyla, keşif hareketi dokuları ise; belli bir kullanıcı grubunun mekan içerisinde verilen hedefleri bulması sırasında kaydedilen dokularla elde edilmiştir. Çalışma deneklerle yürütülen biliş çalışmalarıyla da desteklenmiştir.Çalışmanın sonucunda; kullanıcıların mekanın global ve lokal özelliklerinden etkilendiği, en etkili mekansal değişkenin ise lokal özelliklere dayalı olduğu görülmektedir. Mekanın görünürlük grafı analizlerinden elde edilen lokal görsel bilginin global ilişkileri etkilediği, dolayısıyla kullanıcı üzerinde etkili bir değer olduğu sonucuna varılmıştır. Mekanın algılanmasında, erişilebilirliğin önemli bir faktör olduğu, ancak mekan içerisinde her erişilebilir noktanın algılanmadığı mekanın algılanmasında lokasyonların sağladığı görsel bilginin önemli olduğu ortaya konmuştur. Çalışmadan elde edilen sonuçların yeni hastane tasarımlarına ve uygulamalarına, hastane revizyon projelerine girdi sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Hospitals are complicated buildings and space allocation is important. Wrong space allocation makes space usage difficult in terms of social and functional perspective as well as it causes economic loose. Paths preferred by users, user selected spaces and all dynamic and static movements are important parameters of measurements and evaluation of spaces.When hospitals are considered, the situation become more difficult and users are affected negatively. In recent literature, studies on hospitals are about perceived quality and quality of care. In this study, social side of space configuration is analyzed and positive quantitative data is provided. The case study is accomplished in the Suleyman Demirel University Research Hospital on ground and first floor. Space syntax and visibility graph analysis are utilized. Components of both analyses are compared with space usage patterns (natural movement and explatory movement). Natural movement patterns are gathered by counting of users in circulation areas. Explatory movement patterns are gathered by certain users are given duty to find certain target spaces. The study is also supported by cognitive practice by subjects.As a result, users have been affected by global and local features of space but local features are found most effective. Information gathered from visibility graph analysis of space, also affects global interaction of space. Accesibility is important for perception of space but every accessible point is not perceived. Visual information is important in locality. The outcomes of this study can be used in new hospital designs and refurbishments of existing hospitals.