Şizofreni hastaları ve sağlıklı kardeşlerinde retina sinir lifi tabakası ve makula kalınlığının karşılaştırılması ve bilişsel işlevler üzerine etkisi
Comparison of retinal nerve fiber layer thickness and macular thickness in schizophrenia patients and their healthy siblings and its effect on cognitive functions
Yazar: FUNDA AKIN
Danışman: PROF. DR. AYŞEN ESEN DANACI
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bilişsel işlev = Cognitive function ; Etretinate = Etretinate ; Kardeşler = Brothers ; Neurobilişsel işlevler = Neurocognitive functions ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Retina = Retina ; Sinir lifleri = Nerve fibers ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Geçmiş yıllarda çok sayıda çalışma hem şizofreni hastalarında hem de sağlıklı kardeşlerinde çeşitli yapısal değişiklikler, erken duyusal anormallikler ve bilişsel eksikler göstermiştir. Optik koherens tomografi (OKT), retinanın yüksek çözünürlüklü kesitsel görüntülerini elde etmek için kullanılan nispeten yeni, invazif olmayan bir görüntüleme yöntemidir. Son yıllarda yapılan çok sayıda çalışma, şizofreni hastalarında, merkezi sinir sisteminin dolaylı bir göstergesi kabul edilen retina tabakalarının inceldiğini bildirmektedir ancak bilişsel işlevler ile ilişkisi henüz yeterince araştırılmamış bir alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Bilişsel işlevler ile ilişkisini araştırmak ve potansiyel bir endofenotip adayı olarak hastalarda görülenlere paralel olarak sağlıklı kardeşlerinde de retina tabakası değişikliklerinin gözlenip gözlenmeyeceğinin gösterilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırma Celal Bayar Üniversitesi Hastanesi Psikiyatri Anabilim Dalı Psikotik Bozukluklar Birimi'ne bağlı olarak poliklinikte izlenen DSM-5 tanı ölçütlerine göre şizofreni tanısı almış olan ve çalışmaya dahil edilme ve dışlama ölçütlerini karşılayan 28 adet remisyonda şizofreni hastası ve yaşam boyu herhangi bir kronik psikiyatrik, nörolojik veya organik hastalık tanısı konmamış 28 sağlıklı kardeş ve 28 sağlıklı kontrol çalışmaya dahil edilmiştir.
Gönüllülere Stroop Testi, Wisconsin Kart Eşleme Testi, İz sürme Testi, Gözler Testi, Yüzde Dışa Vuran Duyguların Ayırt Edilmesi Testi, İma Testi uygulanmış, OKT çekimleri yapılmıştır. İstatistiksel analizler SPSS Statistics 22.0 programı kullanılarak yapılmıştır. 
Bulgular: Yapılan analizler sonucunda; kontrol grubunun bilişsel kapasitesinin hastalardan anlamlı derecede iyi olduğu, sağlıklı kardeş grubunun bilişsel kapasitesinin ise şizofreni hastaları ve sağlıklı kontrol grubu arasında yer aldığı görülmüştür. Gruplar arası karşılaştırmalarda makular hacim, makular kalınlık ve retina sinir lifi tabakası kalınlıklarında bir fark saptanmamıştır. Bunula birlikte cup hacim ölçümlerinde hasta grubunda kontrol grubuna göre her iki göz içinde istatistiksel olarak bir artış bulunmuştur. GHT-İPT kompleksi sol göz ortalama kalınlık hasta grubunda sağlıklı kontrol grubuna göre azalmış olmakla birlikte benzer fark hasta kardeşi ve kontrol grubu arasında da saptanmıştır. Ancak hasta grubunda ve sağlıklı kardeş grubunda retina katmanları ile hem nörobilişsel hem de sosyal biliş testleri ile zayıf bir korelasyon bulunmuştur. Retina katmanlarının sosyal bilişi öngörmediği yapılan regresyon analizi sonucunda saptanmıştır.
Sonuç: Bulgularımız, GHT-İPT incelmesinin genetik ve erken teşhis çalışmaları için yararlı bir endofenotip olarak umut verici olabileceğini, kullanılan antipsikotik ilaçlar ve metabolik değişkenler gibi karıştırıcı faktörlerden etkilenebilme olasılığı nedeni ile cup hacim ölçümlerinin ise tanı ve takipte kullanımı için henüz yeterli kanıt bulunmadığını düşündürmektedir. Bu nedenle şizofreni hastalarında yapısal retinal değişikliklerin bilişsel belirtilerin veya işlevselliğin prognozundan ziyade; yüksek riskli grupların belirlenmesinde önemli bir yeri olabileceği araştırılmaya devam edilmelidir.
Bu alanın değerlendirilmesi, şizofreninin nörogelişimsel hipotezinin aydınlatılmasına katkı sağlayabilir.

Abstract:
Objectives: A large number of studies showed various structural changes, early visual deficits, and cognitive deficits both in schizophrenia patients and their healthy siblings over the past years. Optical coherence tomography (OCT) is a relatively new, non-invasive imaging method used to obtain high-resolution cross-sectional images of the retina. A growing body of evidence reports thinning of retinal layers in patients with schizophrenia which is considered as a proxy for CNS alterations. Numerous studies conducted in recent years report that retinal layers, which are considered an indirect indicator of the central nervous system, are thinning in patients with schizophrenia, but its relationship with cognitive functions has not yet been investigated sufficiently. It was aimed to investigate its relationship with cognitive functions and to show whether retinal layer changes can be observed in healthy siblings in parallel with those seen in patients as a potential endophenotype candidate.
Method: 28 patients with schizophrenia in remission who met the inclusion and exclusion criteria and who were diagnosed with schizophrenia according to DSM-5 diagnostic criteria followed in the outpatient clinic of the Psychotic Disorders Unit of Celal Bayar University Hospital Psychiatry Department. 28 healthy siblings who were not diagnosed with organic disease and 28 healthy controls were included in the study. Stroop test, Wisconsin Card Sorting Test, Trail Making Test, Eyes Test, Percentage Discrimination of Emotions Test, Implication test were applied to the volunteers and OCT scans were performed. Statistical analyzes were performed using SPSS Statistics 22.0 program.
Results: As a result of the analysis made; It was observed that the cognitive capacity of the control group was significantly better than the patients, and the cognitive capacity of the healthy sibling group was among the schizophrenia patients and the healthy control group. There was no difference in thicknesses of MK, MV, RNFL in the comparisons between groups. However, there was a statistically significant increase in cup volume measurements in both eyes in the patient group compared to the controls group. Although the GHT-IPT complex in the left eye mean thickness decreased in the patient group compared to the control group, a similar difference was found between the healthy sibling group and control groups. However, a weak correlation was found between the retinal layers in the patient group and the healthy sibling group with both neurocognitive and social cognition tests. Also, it was determined as a result of regression analysis that retinal layers do not predict social cognition.
Conclusion: Our findings suggest that GHT-IPT thinning may be promising as a useful endophenotype for genetic and early diagnosis studies, and because of the possibility of being affected by confounding factors such as antipsychotic drugs and metabolic variables, there is not enough evidence yet for the use of cup volume measurements in diagnosis and follow-up. Therefore, structural retinal changes in schizophrenia patients are more important than prognosis of cognitive symptoms or functionality; It should continue to be investigated that it can have an important place in identifying high risk groups. Evaluation of this area may contribute to elucidating the neurodevelopmental hypothesis of schizophrenia.