Antipsikotik kullanımına bağlı kilo alımının yeme tarzı, fiziksel etkinlik ve el kavrama gücü ile ilişkisi
The relationship between antipsychotic induced weight gain and eating behaviour, physical activity and hand grip strength
Yazar: JAMAL HASANLI
Danışman: PROF. DR. MERAM CAN SAKA
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Antipsikotik ilaçlar = Antipsychotic agents ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; El kavrama kuvveti = Hand grip strength ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Kilo alma = Weight gain

Özet:
Giriş ve Amaç: Psikiyatri hastalarında kilo alımı sedanter yaşam tarzı, düzensiz beslenme, düşük fiziksel aktivite ve ilaç kullanımı gibi birçok faktöre bağlıdır. İkinci kuşak antipsikotik ilaç kullanımı yaygınlaştıkça hastalarda kilo alımı ve obezite de artmıştır. Kilo alımına bağlı ilaç bırakma, buna bağlı hastalığın relapsı, koroner arter hastalıkları, diyabet, metabolik sendrom gibi riskler artmaktadır. Bu hasta gruplarında gerek farmakolojik gerekse de non farmakolojik müdahaleler ne yazık ki kısıtlı fayda sağlamaktadır. Psikotik bozukluğu olan hastalarda ruhsal alanda bozukluk olduğu gibi fiziksel sağlık durumlarında da aksamalar olmaktadır. El kavrama gücü hastalarda fiziksel sağlık durumunu gösteren parametrelerden biridir. Kavrama gücü ayrıca beslenme durumu ve kas kütlesi, fiziksel işlev ve sağlık durumu hakkında da bilgi vermektedir. Bu çalışmada Antipsikotik kullanan hastalarda el kavrama gücünün kilo alımı için bir biyo-belirteç olarak kullanılması ve ilaç kullanımı öncesinde hangi özelliklerin, ilaç kullanımına bağlı kilo alma ile ilişkili olduğunun ele alınması amaçlanmaktadır.
Yöntem: Çalışmaya Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'na Şubat ve Mart 2019 tarihlerinde ayaktan başvuran ve yatan hastalardan dahil edilme kriterlerini karşılayan, çalışmaya katılmayı kabul eden ve antipsikotik ilaç tedavisi başlanması veya kullandığı AP'in değiştirilmesi planlanan 48 hasta alınmıştır. Toplamda 7 hasta değerlendirme sürecine uyum sağlayamadığı için çalışmadan çıkarılmıştır. Hastaların ilk ve üçüncü ay değerlendirmeleri için sosyodemografik özellikler ve antropometrik ölçümleri içeren vaka takip formu verilmiştir. Ayrıca   üç faktörlü yeme ölçeği, uluslararası fiziksel aktivite anketi, işlevselliğin genel değerlendirilmesi, çocukluk çağı travma ölçeği, klinik global izlem ölçeği gibi klinik ölçekler uygulanmıştır. Hastaların beslenme durumunun saptanması için besin tüketim sıklığı verilmiş ve el kavrama gücü testi ile el kavrama gücü belirlenmiştir. 
Bulgular: Örneklemden 27 hastaya (%65,9) ilk defa antipsikotik ilaç tedavisi başlanmış, 14 hastaya (%34,1) ise bir antipsikotik ilaçtan diğerine geçiş yapılmıştır. Çalışmaya alınan hastaların %24'ünde (n=10) ilk ağırlığına göre %7 veya daha fazla klinik kilo artışı olduğu gözlemlenmiştir. Hastaların ilk ve üçüncü ay değerlendirmesindeki kilo değişimi ortalama 3,2 şeklinde bulunmuştur. Kilo alan ve almayan gruplar yaş, cinsiyet, eğitim durumu, iş durumu ve medeni durum, el kavrama gücü açısından karşılaştırıldığında istatistiksel anlamlı bir fark bulunamamıştır. Fakat fiziksel aktivite düzeyi ve 3 faktörlü yeme ölçeği puanı ile gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Kilo değişim değeri ile çocukluk çağı travma ölçeği (ÇÇTÖ), üç faktörlü yeme ölçeği puanı (ÜFYÖ), klorpromazin eş değer dozu (KED), işlevsellik düzeyi, el kavrama gücü (ElKG), ilk değerlendirmedeki vücut kitle indeksi diyet enflamasyon skoru (DEI), akdeniz diyet skoru (ADS), gibi değişkenler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulanamamıştır.
Sonuç: Bu çalışmada antipsikotik ilaç tedavisi alan hastaların kilo alımı ile el kavrama gücü arasında bir ilişki gösterilememiştir. Fiziksel aktivite düzeyi ve 3 faktörlü yeme ölçeği toplam puanı ile kilo alımı arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Bu çalışma psikotik bozukluğu olan hastalarda kilo alımı için el kavrama gücünü bir biyo belirteç olarak ele alan ilk çalışmadır ve kilo alımı ile ilgili riskli hasta gruplarını önceden tahmin etme gibi yüksek klinik öneme sahip bir konuyu ele almaktadır.
Anahtar Kelimeler: Antpsikotik, kilo alımı, fiziksel aktivite, yeme tarzı, el kavrama gücü

Abstract:
Introduction and Objective: Weight gain in psychiatric patients depends on many factors such as sedentary lifestyle, irregular nutrition, low physical activity and drug use. As the use of second generation antipsychotic drugs has become widespread, weight gain and obesity have increased in patients. Risks such as drug withdrawal due to weight gain, relapse of the disease, coronary artery diseases, diabetes, metabolic syndrome increase. Unfortunately, both pharmacological and non-pharmacological interventions provide limited benefit in these patient groups. In patients with psychotic disorders, there are disturbances in physical health as well as mental disorders.Hand grip strength is one of the parameters showing the physical health status of patients. The grip strength also provides information on nutritional status and muscle mass, physical function and health status.In this study, it is aimed to use hand grip as a biomarker for weight gain in antipsychotic patients and to determine which features are associated with weight gain related to drug use before drug use.
Method: The study included 48 patients who applied to Ankara University Faculty of Medicine, Department of Mental Health and Diseases in February and March 2019, who met the criteria for inclusion from the inpatients, accepted to participate in the study, and planned to start antipsychotic drug treatment or to change the AP. A total of 7 patients were excluded from the study because they could not adapt to the evaluation process. Case follow-up form including sociodemographic characteristics and anthropometric measurements were given for the first and third month evaluations of the patients. Clinical scales such as three-factor eating questioniare, international physical activity questionnaire, general assessment of functionality, childhood trauma scale, clinical global impressions scale were also applied. In order to determine the nutritional status of the patients, the frequency of nutrient consumption was given and hand grip strength was determined by hand grip strength test.
Results: Twenty-seven patients (65.9%) were started on antipsychotic medication for the first time and 14 patients (34.1%) were switched from one antipsychotic drug to another. It was observed that 24% (n = 10) of the patients included in the study had a clinical weight gain of 7% or more compared to their initial weight. Weight change in the first and third month evaluation of the patients was found to be 3.2. No statistically significant difference was found between the groups in terms of age, gender, educational status, occupational status, marital status and hand grip strength. However, a significant relationship was found between the groups with physical activity level and 3-factor eating questioniare score. There was no statistically significant relationship between weight change and childhood trauma scale, three-factor eating questioniare score, chlorpromazine equivalent doses, functional level, hand grip strength, body mass index at first evaluation, dietary inflammation score and mediterrian diet score.
Conclusion:.In this study, no correlation was found between weight gain and hand grip strength of patients taking antipsychotic medication. There was a significant relationship between physical activity level and 3-factor eating questioniare total score and weight gain. This is the first study to address hand grip as a biomarker for weight gain in patients with psychotic disorders and address a high clinical significance, such as predicting risky groups of patients associated with weight gain.
Keywords: Antipsychotic, weight gain, physical activity, eating behaviour, hand grip strength