İklim değişikliğine uyumlu sürdürülebilir planlama: TR90 doğu Karadeniz Bölge değerlendirmesi
Sustainable planning compatible with climate change: TR90 eastern Black Sea Region assessment
Yazar: ZÜLAL AYDOS
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEYDA BÜLBÜL ARIOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
İklim değişikliği; değişen ve gelişen dünyayı tehdit eden başlıca küresel çevre sorunlarından biridir. Bu sorun, öngörülemeyen nüfus artışı, doğal kaynakların üretim tüketim dengesinin bozulması ve yaşanabilirliği etkilemektedir. Son zamanlarda artan çeşitli doğal afetler ve salgın hastalıklar değişen dengenin en önemli göstergelerinden bazılarıdır. Bölgesel ve kentsel alanlar bu değişimin en büyük nedeni olmakla birlikte mağduru da konumundadır. Kentler geliştikçe çeşitlenen insan faaliyetleri, doğaya zarar verici problemleri ortaya çıkarmaktadır. İklim değişikliğinin hız kazanması ile canlıların yaşamını ve sağlığını etkileyen olumsuzluklar karşısında büyük endişe duyulmaktadır. Konunun önemi arttıkça, ulusal ve uluslararası çalışmalar, sürdürülebilirlik çerçevesinde iklim değişikliğine uyum ve azaltım uygulamalarına odaklanmaktadır. Türkiye'de iklim değişikliği etkilerinin, bölgesel ve kentsel ölçekte, mekânsal özellikler doğrultusunda farklılaşarak yansıması beklenmektedir. TR90 Doğu Karadeniz Bölgesi'nde iklim değişikliğinin etkileri ile yağışlar artacaktır. Buna paralel olarak sel ve taşkınların sayısında da artışlar yaşanacaktır.

Bu tezin amacı iklim değişikliğinin bölgesel ve kentsel alanlarla etkileşimini ortaya koymak, TR90 Bölgesi'ne etkilerini analiz etmek, üretilebilecek öneri stratejileri şehir ve bölge planlama disiplini kapsamında belirlemektir. Bu doğrultuda öncelikle iklim değişikliği kavramının sürdürülebilirlik ile ilişkisi ortaya konularak Türkiye'deki yansımaları ve konunun literatürde ele alınışı bölgesel ölçekte irdelenmektedir. Konu kapsamında TR90 Bölgesi'ndeki araştırmaların yetersizliği sebebiyle bölge çalışma alanı olarak belirlenmiştir. İklim değişikliğinin bölgedeki boyutları analizler ile ortaya konularak planlama hiyerarşisinde mevcut stratejilerin neler olduğu saptanmaktadır. Yetersiz olduğu görülen stratejiler, öneriler geliştirilerek kapsamlı hale getirilip daha iyiye nasıl ulaşılabileceği üzerinde tartışılmaktadır.

Abstract:
Climate change is one of the main global environmental problems that threaten the world. This problem affects the unpredictable population growth, disruption of the production and consumption balance of natural resources, and livability. The recent increase in various natural disasters and epidemics are some of the most important indicators of the changing balance. While regional and urban areas are the biggest reason for this change, they are also the victims. As cities develop, diversified human activities create problems that are harmful to nature. World leaders and scientists are greatly concerned about the acceleration of climate change and the adverse effects affecting the life and health of living things. The importance of the issue is increasing, and national and international studies focus on climate change adaptation and mitigation practices within the framework of sustainability. It is expected that the effects of climate change on a regional and urban scale in Turkey will be reflected differently in line with spatial characteristics. Precipitation will increase in the TR90 Eastern Black Sea Region with the effects of climate change. In parallel with this, there will increase in floods and overflows. 

The aim of this thesis is to reveal the interaction of climate change with regional and urban areas, to analyze its effects on the TR90 Region, and to determine the proposed strategies that can be produced within the city and regional planning discipline. In this regard, first of all, the relationship between the concept of climate change and sustainability is revealed and studies carried out in the world and examples are mentioned. The reflections of the issue in Turkey and its treatment in the literature are examined on a regional scale. In the TR90 Region, which was selected as the study area, the dimensions of climate change are revealed through analysis and the current strategies in the planning hierarchy are determined. Finally, the question of how to achieve better with suggested strategies is discussed.