Gri tahminleme ve gri ilişkisel analiz kullanılarak Türkiye ile AB ülkeleri eğitim sistemi performanslarının karşılaştırılması
Comparison of Turkish education system with EU countries using multi criteira decision making methods
Yazar: MEHMET BİRHAN
Danışman: DOÇ. DR. EMRE İPEKÇİ ÇETİN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Eğitim sistemi = Education system ; Gri ilişkisel analiz = Grey relational analysis ; Karşılaştırmalı eğitim = Comparative  education ; Türkiye = Türkiye ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Karar verme mekanizması günümüz koşullarında çoğu zaman karmaşık hale gelebilmektedir. Bunun nedeni ise bir karar alma sürecinde birden çok kriterin var oluşudur. Bu nedenle karar vermeyi mantıksal ve matematiksel modellemeye dayandırarak sonuçlar elde etmek akılcı bir davranış olmaktadır. Bu nedenle araştırmalarda Çok Kriterli Karar Verme yöntemleri kullanarak mantık çerçevesinde değerlendirilebilir sonuçlar elde edilir.
Bu çalışmada Türkiye ve AB üyesi ülkelerinin eğitim sistemi performanslarına dair karşılaştırmalarda Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinden olan Gri Sistem Teorisi bazlı Gri İlişkisel Analiz yöntemi kullanılmıştır. Eğitim sistemi performansı girdiler ve çıktıların ölçümü ile yapılmıştır. Bu nedenle 4 adet girdi kriteri ve 8 adet çıktı kriteri tespit edilmiştir. Ayrıca bu kriterlere ait yayımlanan son veriler ile Gri Tahmin Yöntemi ile yeni tahmin verileri oluşturulmuştur. MEB'in 2019 yılında açıklamış olduğu 2023 Eğitim Vizyonu hedefleri ile kıyaslama yapabilmek adına tahmin verileri 2023 yılına kadar üretilmiştir.
PISA sınavları gibi her üç yılda bir yapılan sınavlara ilişkin sonuçları hesaplama kolaylığı sağlaması açısından SPSS programında enterpolasyon ile yıllık verilere dönüştürülmüş ve analize bu şekilde devam edilmiştir. Bu kriterler hem mevcut veriler hem de tahmin verileri kullanılarak Entropi Yöntemi ile ayrı ayrı ağırlıklandırılmıştır. Mevcut verilere ve tahmin verilerine dayalı eğitim sistemi performanslarının sıralanması eğitim girdileri, eğitim çıktıları ve genel olarak Gri İlişkisel Analiz yöntemiyle yapılmıştır.
2023 yılı tahminlerine göre Türkiye'nin eğitim sistemi girdiler bakımından mevcut sıralamasını 1 basamak geriye, çıktılar bakımından ise 4 basamak ileriye taşıyacağı öngörülmüştür. Bunun yanı sıra eğitim performansının genel analizinde Türkiye mevcut sıralamasını 2023 yılında 3 basamak ileriye taşıyacağı öngörülmüştür.

Abstract:
Decision making mechanism can often be complicated in today's conditions. Because there are multiple criteria in the decision-making process. Therefore, it is rational to obtain results by basing on logical and mathematical modeling for decision making. Thus, evaluable results can be obtained within the framework of logic by using Multi Criteria Decision Making methods in researches.
In this study, in order to compare performance of the education system of Turkey and the EU member states; Gray Relational Analysis method based on Gray System Theory, which is one of the Multi Criteria Decision Making methods, was used. Education system performance is determined by measuring inputs and outputs. For this reason, 4 input criteria and 8 output criteria were determined. In addition, with the latest data published on these criteria, new estimation data was created with the Gray Prediction Method. In order to make comparisons for the 2023 Education Vision targets announced by Ministry of National Education in 2019, the forecast data were produced until 2023.
In order to make it easy to calculate the results related to the exams like PISA tests which held every three years, data set were converted into annual data by interpolation with using SPSS program and the analysis was continued as such. These criteria are weighted separately by Entropy Method using both existing data and forecast data. The ranking of the education system performances based on the available data and the forecast data was made with the education inputs-outputs and the Gray Relational Analysis method in general.
Turkey's education system according to estimates for 2023; In terms of inputs, it is predicted that it will move 1 step back and in terms of outputs 4 step ahead from its current place. In addition, considering general analysis of education performance, it is predicted that Turkey will pass 3 steps forward.