Kocaeli ilindeki dizel ve doğal gaz yakıtlı otobüs ve minibüslerin emisyon envanteri
Emission inventory of diesel and natural gas fueled buses and minibuses in Kocaeli
Yazar: SABRİ BERK RECEPOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ŞENAY ÇETİN DOĞRUPARMAK
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2019 Temmuz dönemi motorlu kara taşıtları verilerine göre, Temmuz ayı sonu itibarıyla trafiğe kayıtlı toplam 23 milyon 86 bin 900 adet taşıtın yüzde 2,1'ini minibüs, yüzde 0,9'unu otobüs oluşturmaktadır ve her geçen yıl bu sayı giderek artmaktadır. Sayının artması beraberinde taşıt kaynaklı oluşan emisyon miktarının da artmasına ve kirliliğe neden olmaktadır, ancak bu tek başına etken değildir. Motorlu taşıtların egzozundan açığa çıkan kirletici konsantrasyonu, trafik yoğunluğu ve sıkışıklığı, dur kalk sıklığı, yakıt tipi, araç yaşı ve atmosferik şartlar gibi birçok faktöre bağlı olarak değişir.
Bu çalışmada, Kocaeli Büyükşehir Belediyesine ait belediye otobüsleri, özel halk otobüsleri ile minibüslerinden kaynaklanan emisyonların envanterlenmesi amaçlanmıştır. 2017 yılı verilerine göre, İl'de 1797 adet dizel ve 243 adet doğal gaz ile çalışan otobüs ve minibüs bulunmaktadır. Envanterlemede hesaplamalar Kocaeli İlçeleri olan Başiskele, Çayırova, Darıca, Derince, Dilovası, Gebze, Gölcük, İzmit, Kandıra, Karamürsel, Kartepe ve Körfez için ayrı ayrı yapılmıştır. Kullanılan metot EMEP/EEA Tier yaklaşımı olup, değerlendirilen emisyonlar; karbon monoksit (CO), karbon dioksit (CO2), kükürt dioksit (SO2), partiküler madde (PM10), metan dışı uçucu organik bileşikler (NMVOC), azot oksit (NOX), diazot monoksit, (N2O) ve amonyak (NH3)'tır.
Yapılan envanter çalışması ile ilçelerdeki toplu taşıma araçlarının yol güzergahları ve sefer sayılarına bağlı olarak ortalama yakıt sarfiyatları belirlenmiş, toplu taşıtlardan kaynaklanan emisyon miktarlarının yakıt tipine ve ilçelere göre yüzdelik dilimleri çıkarılmıştır. Emisyon envanteri sonucuna dayanarak dizel ve doğal gaz yakıt tiplerinin avantaj ve dezavantajları değerlendirilmiştir.

Abstract:
Regarding of the data of Turkey Statistical Institute (TUIK), for the period of July 2019, 2,386,900 vehicles were registered to traffic as of the end of July. 2.1% of the vehicles are minibuses and 0.9% are buses, and these numbers have been increasing every year. Although increase of the vehicles is not the only factor, it causes an increase in the amount of emissions caused by vehicles which creates an effect on air pollution. The concentration of pollutants released from the exhaust of motor vehicles varies depending on many factors such as traffic density and congestion, stop and go frequency, fuel type, vehicle age and atmospheric conditions.
In this study, it was aimed to take inventory of the emissions caused by the municipal buses, private public buses and minibuses of Kocaeli Metropolitan Municipality. According to data of the year 2017, there were 1797 diesel buses and 243 natural gas-fueled buses and minibuses registered in the city. Calculations were made separately for 12 districts of Kocaeli. The method used was EMEP / EEA Tier approach, and the assessed emissions were carbon monoxide (CO), carbon dioxide (CO2), sulfur dioxide (SO2), particulate matter (PM10), non-methane volatile organic compounds (NMVOC), nitric oxide (NOX), nitrous monoxide, (N2O) and ammonia (NH3).With the inventory done, the average percentages of the emissions according to the fuel type of the public transportation vehicles in the districts were determined by depending on the considerations of lines such as length of routes, number of services and the average fuel consumptions. Based on the results of emission inventory, the pros and cons of diesel and CNG fuels were evaluated.
As a result of the study, it was determined that emissions from natural gas fueled engines were released in lesser amounts compared to emissions from diesel engines. Also it was found out that some emissions from natural gas engines occur at negligibly low amounts compared to diesel engines. When the fuels are compared with each other, it is concluded that natural gas fuel is a more environmental-friendly type of fuel than diesel.