Avrupa Birliği ve Şanghay işbirliği analizi çerçevesinde Türkiye
Turkey on the European Union and Shanghai cooperation analysis
Yazar: SEFA ÇOŞKUN
Danışman: PROF. DR. HÜSAMETTİN İNAÇ
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Türkiye = Turkey ; Yeni dünya düzeni = New world order ; Şanghay İşbirliği Örgütü = Shanghai Cooperation Organization

Özet:
Değişen dünya düzenini göz önüne aldığımızda Soğuk Savaş Sonrası oluşan, uluslararası konjonktüre "tek kutuplu dünya düzeni" olarak geçen uluslararası sistem, Amerika Birleşik Devletlerinin uluslararası arenada güç ve prestij kaybetmesiyle, Avrasya'da güçlenen ve özelliklede ekonomik anlamda gelişen Rusya ve Çin ile birlikte artık etkinliği kaybetmeye başlamıştır. Dünya yeni bir uluslararası sisteme doğru ilerlerken "iki kutuplu dünya düzenine mi?" yoksa "çok kutuplu dünya düzenine mi?" geçileceği soru işaretleri içerisinde Rusya ve Çin'in başını çektiği Şanghay İşbirliği Örgütü ismini uluslararası arenada daha fazla duyurmaya başlamıştır. Amerika'nın da bir NATO üyesi olup, her ne kadar bazı görüşler de ters düşse de, Avrupa Birliği ile ikili ilişkileri göz önünde bulundurarak dünyanın yeni iki kutbunun Şanghay İşbirliği Örgütü ve Avrupa Birliği olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır.
Bu siyasi düzlemde iki kutbun tam arasında kalan Türkiye ise kendi politikasını göz önünde bulundurarak bu iki kutuptan birisinde yer almak isteyecektir. Bilindiği gibi son elli yılda Türkiye; Avrupa Birliğine girmek için gerekli adımları atmaya çalışmış, fakat tam manasıyla istediği sonuca ulaşması mümkün olmamıştır. Avrupa Birliğinin ekonomisinin gittikçe gerilemesi ve Türk halkının birliğe tam üyelik umudunun kırılması gibi nedenlerin birikimi sonucu Türkiye de alternatif olarak Şanghay İşbirliği Örgütü konuşulmaya başlamıştır. Her ne kadar tarihi boyunca Rusya ve Çin ile çok yakın ilişkiler içinde olunmasa da örgütün diğer üyeleri Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan ile tarih ve köken bağıda gözden kaçırılmaması gereken bir unsurdur. Ayrıca Şanghay İşbirliği Örgütü kuruluşundan önce ve sonra bu devletlerin ihracat ve ithalat temelli ekonomileri de incelendiğinde örgütün, üye devletlerin ekonomilerine nasıl büyük bir fayda sağladığı göz önüne serilmektedir.
Tüm bu gelişmeler ışığında bu çalışmada Soğuk Savaş sonrası dünya tarihi incelenmeye çalışılmış ve uluslararası sistemde ki değişimler ile birlikte "yükselen kutup Şanghay İşbirliği Örgütü" Türkiye çerçevesinden incelenmiş ve olası bir Türkiye – Şangay yakınlaşmasının yeni dünya düzenini ne denli değiştireceği hakkında çıkarımlarda bulunmayı amaçlamıştır.
Anahtar Kelimeler: Şanghay İşbirliği Örgütü, Avrupa Birliği, Türkiye, Kutup, Dünya Düzeni

Abstract:
When we consider the changing world order, the international system that emerged after the Cold War, which is international conjuncture "unipolar world order", the United States losing strength and prestige internationally,Russia and China growing stronger in Eurasia and developing economically in particular, it has begun to lose its effectiveness. As the world progresses toward a new international system, the Shanghai Cooperation Organization, headed by Russia and China, has begun to announce more in the international arena, with the question of whether it will be a "bipolar world order" or a "multipolar world order"?  It is not wrong to say that the United States is also a NATO member and although the views are in conflict, taking into consideration the bilateral relations with the European Union,  it is the Shanghai Cooperation Organization and the European Union of the two new poles of the World.
On this political level, Turkey, which is between the two poles, will want to take part in one of these two poles considering its policy. As it is known, in the last fifty years Turkey has tried to take steps to enter the European Union, but it is not possible to achieve the desired result in the exact sense. As the European Union's economy is getting slower and the Turkish people are breaking the hope of becoming a full member of the Union, the Shanghai Cooperation Organization has started to talk about Turkey as an alternative. Although it is not closely related to Russia and China throughout its history, it is an element that should not be overlooked in the history and origin of Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan and Uzbekistan. Moreover, when the export-import-based economies of these countries are examined before and after the establishment of the Shanghai Cooperation Organization, it is shown how the organization has benefited the economies of the member states.
	In this light of all these developments, the study of world history after the Cold War was tried to be examined and with the changes in the international system, the "rising pole Shanghai Cooperation Organization" was examined from the frame of Turkey and aimed to find out what a possible Turkey - Shanghai convergence would change the new world order.
Keywords: Shanghai Cooperation Organization, European Union, Turkey,Pole, World Order