Karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası
Road passenger transportation compulsory seat personal accident insurance
Yazar: ORÇUN YANMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKNUR ULUĞ CİCİM
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Hukuku Ana Bilim Dalı / Sağlık Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law ; Sigortacılık = Insurance
Dizin: Kaza sigortası = Accidental insurance ; Sigorta hukuku = Insurance law ; Türk ticaret hukuku = Turkish commercial law ; Zorunlu sigortalar = Compulsory insurance ; Özel sigortacılık = Private insurance

Özet:
Şehirleşmenin yaygınlaşması ile birlikte ulaşıma duyulan ihtiyaç hızla artarken teknolojinin gelişmesi ile birlikte ulaşım faaliyetleri de çeşitlenmiştir. Havayolları, denizyolu, demiryolu ve karayolu olarak genel bir sınıflandırmaya tabi tutulabilecek ulaşım faaliyetleri yürütülürken istenmeyen durumların gerçekleşmesi, insanları hem malvarlığı adına hem de can sağlığı adına endişeye sürüklemiştir. Bu endişe ve güvence ihtiyacı sebebi ile de sigortacılık önem kazanmış, faaliyetler arttıkça sigortacılık da bu çeşitlenmeye cevaz vererek gelişmiştir.
Ülkemizin coğrafi özellikleri en önemli faktör olmak üzere ulaşım ağlarından en çok gelişme gösteren, hemen hemen her coğrafyaya uzanması ve ekonomik olması nedeniyle yoğunlukla tercih edilen ulaşım türü de karayolu olmuştur. Ancak karayolu ulaşım faaliyeti esnasında gerek öznelerin göstermesi gereken özen ve dikkati göstermemesi gerekse kullanılan araçlarda bulunan kusurlar nedeniyle kazalar sıkça yaşanmaktadır. Bunun sonucunda da mal ve can kayıpları söz konusu olabilmektedir.  Her ne kadar hukukumuzda karayollarında yaşanan kaza sebebiyle oluşan kayıplar, sözleşme ve haksız fiil sorumluluğuna dayanılarak telafi edilebilir olsa da, ekonomik boyuta indirgeyemeyeceğimiz insan sağlığını tehlikeye atan sonuçlar da mümkündür. Özellikle yolcu taşıma faaliyeti sırasında yaşanabilecek bir kaza, onlarca kişinin hayatını kaybedebileceği bir boyuta ulaşabilmektedir. Bu sebeple modern hukukta insan sağlığına ve vücut bütünlüğüne verilen değerden ötürü bu tehlikeli faaliyet, sorumluların ve sorumluluk sigortacılarının yanı sıra ayrıca bir can sigortasıyla güvence altına alınmak istenmiştir.
Bunun sonucunda yolcu taşıma faaliyeti özelinde kitlesel önem ve sosyal gereklilikler göz önüne alınarak Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası oluşturulmuştur. Bu sigorta türü can sigortası türü olarak düzenlenmiş, diğer sorumluluk sigortalarının aksine kazadan etkilenen kişilerin zarar ve zarara bağlı tazminat ilişkisi içine girmeden en kısa zamanda kaza kaynakları etkileri himaye altına almaya yönelik özellikleriyle kaza sonrası yaşanabilecek mağduriyetlerin önüne geçilmeye çalışılmıştır. İstenmeyen durumun gerçekleşmesi ile birlikte taşıma sözleşmesinde yolcu sıfatındaki kişiler, sürücüler ve sürücü yardımcıları sigorta sözleşmesinde sigortalı olurken, sigortacı sigorta sözleşmesi kurulurken sayısal olarak bilgi sahibi olduğu kişilere himaye sağlamak durumunda kalmaktadır. Taşıma faaliyetinin özneleri lehine bizzat taşıma işini yürütenler tarafından zorunlu olarak sigorta sözleşmesinin kurulmasıyla; sigortacılık ilkelerinin bu faaliyete yansıtılması, kişilerin sağlıklarının güvence altına alınması amaçlanmıştır.

Abstract:
While the need for transportation has increased rapidly with the spread of urbanization, transportation activities have also diversified with the development of technology. While carrying out transportation activities, which can be subject to a general classification as airlines, maritime, railway and highway, the occurrence of undesirable situations has led people to worry both on behalf of their property and on behalf of their health. Due to this concern and the need for assurance, insurance has gained importance, and as the activities have diversified, insurance has also developed in response to this diversification.
With the geographical characteristics of our country being the most important factor, the most developed transportation network, extending to almost every geography and being economical, the most preferred type of transportation has been the highway. However, accidents are frequently experienced during road transportation activities due to both the lack of care and attention of the subjects and the defects in the vehicles used. As a result, there may be loss of life and property.  Although in our law, losses caused by accidents on highways can be compensated on the basis of contractual and tort liability, there are also consequences that endanger human health, which cannot be reduced to an economic dimension. In particular, an accident that may occur during passenger transportation activities may reach a dimension where dozens of people may lose their lives. For this reason, due to the value given to human health and bodily integrity in modern law, this dangerous activity is intended to be secured by a life insurance in addition to those responsible and liability insurers.
As a result, Road Passenger Transportation Compulsory Personal Accident Insurance was established by taking into account the mass importance and social requirements specific to passenger transportation. This type of insurance is regulated as a type of life insurance, and unlike other liability insurances, it is aimed to prevent the victimization that may be experienced after the accident with its features aimed at protecting the effects of the accident sources as soon as possible without entering into a compensation relationship with the persons affected by the accident due to loss and damage. Upon the occurrence of the undesirable situation, the persons who are passengers in the transportation contract, drivers and driver assistants become insured in the insurance contract, while the insurer is obliged to provide protection to the persons whom it has numerical information when the insurance contract is established. It is aimed to reflect the principles of insurance to this activity and to secure the health of the persons by establishing a compulsory insurance contract in favor of the subjects of the transportation activity by those who carry out the transportation work themselves.