Yavaş bilişsel temponun eşlik ettiği ve etmediği dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı 8-12 yaş çocuklarda empati, ebeveyn davranış biçimi ve komorbidite varlığı ile akran zorbalığı ilişkisinin karşılaştırılması
A comparison of the relationship between peer bullying/victimization and empathy, parental attitudes, psychiatric comorbidity in attention deficit hyperactivity disorder-diagnosed, 8-12 year-old children with and without sluggish cognitive tempo
Yazar: EMİNE BİLGEN DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. CANER MUTLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Biliş = Cognition ; Ebeveyn davranışı = Parenting behaviors ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Zorbalık = Bullying ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Araştırmamızın amacı, Yavaş Bilişsel Temponun (YBT) eşlik ettiği ve etmediği Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanılı 8-12 yaş çocuklarda empati düzeyi, ebeveyn davranışları ve komorbidite varlığının bu hastalardaki akran zorbalığına maruz kalma ya da akran zorbalığı yapma ile ilişkisini karşılaştırarak belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamıza 8-12 yaş arasında DSM-5 tanı ölçütlerine göre DEHB tanısı konulan, klinik olarak normal zeka düzeyine sahip 132 çocuk dahil edilmiştir. Sosyodemografik bilgiler, araştırmacı tarafından hazırlanmış sosyodemografik veri formuyla çalışmaya dahil edilen çocuk ve ebeveynlerinden alınmıştır. Olguların ebeveynleri çocukları hakkında Barkley Çocuk Dikkat Anketi, Griffith Empati Ölçeği-Anne Baba Değerlendirme Formu, Turgay DSM-IV kökenli Yıkıcı Davranış Bozuklukları Belirti Tarama Ölçeği ve Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi'ni ve kendileri hakkında Alabama Ebeveyn Davranışları Ölçeği ve Kısa Semptom Envanteri'ni doldurmuşlardır. Olweus Öğrenciler İçin Akran Zorbalığı Anketi olgulara süpervizyon eşliğinde uygulanmıştır. Ayrıca tüm olgulara araştırmacı tarafından Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi adlı yarı yapılandırılmış görüşme uygulanmıştır.
Bulgular: DEHB+YBT'li olguların DEHB'li olgulara göre daha fazla akran zorbalığına maruz kaldığı ancak akran zorbalığına maruz kalmanın YBT şiddeti ile ilişkisi olmadığı bulunmuştur. DEHB+YBT'li olgularda depresyon, yaygın anksiyete bozukluğu ve sosyal fobinin DEHB'li olgu grubuna göre daha fazla olduğu saptanırken karşıt olma karşı gelme bozukluğu (KOKGB) ve davranım bozukluğu (DB) açısından iki grup arasında fark görülmemiştir. İki grubun empati düzeyleri arasında fark tespit edilmemiştir. DEHB+YBT'li olguların ebeveynlerinde ruhsal sorunlar, DEHB'li olguların ebeveynlerine göre daha fazla bulunmuştur. Ebeveyn davranış biçimi açısından her iki olgu grubu arasında farklılık saptanmamıştır. DEHB+YBT'li olgu grubunda zorba-kurbanların empati düzeyinin akran zorbalığına katılmayanlara göre daha düşük olduğu görülmüştür. DEHB+YBT'li olgu grubunda, zorba-kurbanların, kurban ve katılmayanlara göre daha fazla obsesif kompülsif bozukluk (OKB) tanısı aldığı belirlenmiştir. DEHB+YBT'li olgularda, akran zorbalığına katılım ile YBT şiddeti, DEHB şiddeti, ebeveyn ruhsal sorunları, ebeveyn davranış biçimi ilişkisiz bulunmuştur.
Sonuç: Bulgular, DEHB'li çocuklarda YBT varlığıyla akran zorbalığına maruz kalmanın pozitif yönde ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen veriler, DEHB+YBT'li çocuklarda DEHB şiddeti, YBT şiddeti, ebeveyn ruhsal sorunları ve ebeveyn davranış biçiminin akran zorbalığına katılım ile ilişkili olmadığına ancak empati düzeyinin düşük olmasının ve komorbid OKB'nin bu olgularda zorba-kurban kategorisi için risk faktörü olabileceğine işaret etmektedir.

Abstract:
Objective: Our research aims to determine the relationship between peer bullying/victimization and Sluggish Cognitive Tempo (SCT), empathy, parental attitudes, comorbidity with other psychiatric disorders in ADHD-diagnosed, 8-12 years old children with and without Sluggish Cognitive Tempo (SCT). 
Method: A total of 132 children diagnosed with ADHD based on DSM-5 and aged between 8-12 and clinically normal intelligence were included in the study. Sociodemographic data was obtained from both children and parent(s) who answered the questionnaire the researcher prepared. Parents completed Barkley Child Attention Scale, Griffith Empathy Measure-Parent Form, Turgay DSM-IV-Based Disruptive Disruptive Behavioral Disorders Screening and Rating Scale (T-DSMIV-S) and The Children's Sleep Habits Questionnaire to provide information about their children. They also filled out Brief Symptom Inventory and Alabama Parenting Questionnaire about themselves. Children answered The Olweus Bully/Victim Questionnaire under the researcher's supervision. The Kiddie Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia (K-SADS), a semi-structured interview was administered to each child by the researcher.
Results: Children with ADHD+SCT were bullied more than children with only ADHD. The severity of SCT was not associated with peer victimization.  While depression, generalized anxiety disorder and social phobia were significantly higher in children with ADHD+SCT than children with only ADHD. Two groups did not differ on Oppositional Defiant Disorder (ODD) and Conduct Disorder (CD). There was no statistically significant difference in empathy levels of two groups. Parents of children with ADHD+SCT had more psychiatric problems than parents of children with only ADHD. Parents of two groups were not statistically different from each other in terms of parental attitudes. Among children with ADHD+SCT, bully-victims had significantly lower empathy than those who were neither bullies nor victims. Among children with ADHD+SCT, obsessive compulsive disorder (OCD) was significantly more prevalent in bully-victims than both victims and those who were neither bullies nor victims. SCT severity, ADHD severity, parents' psychiatric problems and parental attitudes were not associated with peer bullying and victimization in children with ADHD+SCT.
Conclusion: Our study suggests that comorbid SCT in children with ADHD is positively associated with increased peer victimization. While SCT severity, ADHD severity, parents' psychiatric problems and parental attitudes have been found to be unrelated to peer bullying and victimization in children with ADHD+SCT, our findings hint at the possibility that low empathy and comorbid OCD are among risk factors for being a bully-victim in children with ADHD+SCT.