Dördüncü sınıf fen bilimleri dersinde beyin temelli öğrenme modelinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Research of brain based learning model in fourth grade science course in terms of different variables
Yazar: GÖKŞEN ÜÇÜNCÜ
Danışman: PROF. DR. SEFER ADA ; DOÇ. DR. GÖNÜL SAKIZ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Beyin odaklı öğretim = Brain-based teaching ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Öğrenme = Learning ; Öğrenme yöntemleri = Learning methods ; Öğretim modelleri = Instructional models

Özet:
Bu araştırmanın amacı, beyin temelli öğrenme modeli kullanılarak işlenen dördüncü sınıf Fen dersi Maddeyi Tanıyalım ünitesinin öğrencilerin akademik başarıları ve başarı duyguları üzerindeki etkilerini incelemektir. Ayrıca, beyin temelli öğrenme modelini sınıf ortamlarına yansıtmada karşılaşılabilecek problemlere çözüm önerileri sunmak ve beyin temelli öğrenme modeline ilişkin öğrencilerin duygu ve düşüncelerini belirlemek hedeflenmiştir.
Çalışma, nicel verilerin toplandığı ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen ile deney grubu odaklı nitel verilerin toplandığı eylem araştırması şeklinde karma desen olarak kurgulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2015-2016 eğitim öğretim yılında İstanbul İli Beykoz İlçesi'nde bulunan bir devlet okulunda öğrenim görmekte olan dördüncü sınıf öğrencilerinden iki şube oluşturmuştur. Çalışma grubunu oluşturan deney grubu 36 kişi, kontrol grubu ise 39 kişidir. 
Nicel verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen Maddeyi Tanıyalım Ünitesi Başarı Testi (MTBT), Hacıömeroğlu Bilgen ve Tabuk (2013) tarafından uyarlanan Başarı Duyguları Ölçeği (BDÖ) kullanılmıştır. Nitel veri olarak eylem planlarını haftalık olarak değerlendiren geçerlik komitesi üyeleri ile yapılan görüşmeler; deney grubundan seçilen 10 öğrenci ile yapılan görüşmeler, deney grubu öğrencilerinden her hafta toplanan yapılandırılmış öğrenci günlükleri ve dersleri izlemeye olanak veren kamera kayıtları kullanılmıştır. Ayrıca öğrencilerin, analiz ve sentez becerilerindeki değişimleri gözlemlemek için başarı testi içinde yer alan açık uçlu sorular derecelendirilmiş puanlama anahtarına göre betimsel olarak değerlendirilmiştir.
Nicel verilerin toplandığı test ve ölçeklerin analizinde bir istatistik paket programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde verilerin normal dağılım sergileme durumları göz önünde bulundurularak parametrik testlerden faydalanılmıştır. Elde edilen normal dağılımlı verilerde ön test-son test karşılaştırmasını grup içi ve gruplararası yapabilen (2x2) split-plot ANOVA testi uygulanmıştır. Ayrıca her grubun (deney ve kontrol) kendi içindeki ön test-son test arası değişimlerini değerlendirmek için bağımlı gruplar t-testi yapılmıştır. Grupların ön testleri arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığını tespit etmek için bağımsız örneklem t-testi uygulanmıştır. Toplanan nitel veriler için, düzenleme, kodlama ve temalara ulaşmada tümevarımsal ve tümdengelimsel yöntemler bir arada kullanılmıştır. 
Elde edilen bulgular neticesinde, beyin temelli öğrenme modeli uygulanan deney grubu öğrencilerinin akademik başarı düzeylerinin kontrol grubu öğrencilerinin akademik başarı düzeylerinden deney grubu lehine manidar düzeyde farklılaştığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte gruplarda gerçekleştirilen uygulamalar neticesinde her iki grubun da kendi içinde başarısının arttığı bulunmuştur. Bununla birlikte, deney grubu öğrencilerinin analiz ve sentez becerileri boyutunda kontrol grubuna göre daha olumlu bir gelişme gösterdikleri tespit edilmiştir. Başarı duyguları ölçeğinin alt boyutlarından dersten zevk alma boyutunda deney ve kontrol grupları arasında manidar bir farklılaşma tespit edilemezken, sıkılma ve endişe boyutlarında deney grubu lehine manidar bir farklılaşma bulunmuştur. Bu farklılaşma, beyin temelli öğrenme modelinin uygulandığı deney grubu öğrencilerinin kontrol grubu öğrencilerine göre dersten daha az sıkıldıklarını ve endişe ettiklerini ifade etmektedir.Ayrıca, deney grubu öğrencilerinin akademik başarı ve başarı duyguları ölçeği ön test-son test puan ortalamaları arasında cinsiyet faktörünün etkisine bakıldığında dersten endişe duyma, dersten sıkılma boyutlarında bir farklılaşma tespit edilemeken dersten zevk alma boyutunda erkekler lehine manidar bir farklılaşma tespit edilmiştir.
Eylem planlarının gerçekleştirilmesi ile ilgili uygulanmada en çok sınıf mevcudunun büyük olması ile ilgili problem yaşanmıştır. Bu durumun gruplararası etkileşimin gerçekleştirilmesi sürecini olumsuz etkilediği düşünülmektedir. Eylem planlarının beyin temelli öğrenme modeline uygun hale gelmesi için dört haftalık bir sürecin geçtiği tespit edilmiştir. Bu durum yeni bir uygulama gerçekleştirmede öğretmen ve öğrencilerin belli bir süreye ihtiyaç duydukları şeklinde yorumlanmıştır. Deney grubundaki öğrencilerin beyin temelli öğrenme modeli ile oluşturulan öğrenme ortamı için genel olarak olumlu düşünce ve duygulara sahip oldukları tespit edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study was to examine the effect of brain-based learning model on fourth-grade elementary school students' academic successes and their academic emotions in the Introduction to Matter Unit in science lessons. Moreover, the presented study aimed to provide potential solutions to possible problems that would raise when brain-based learning model is applied to classrooms and identify the feelings and opinions of the students related to brain-based learning model.
The research model was a mixed-design. Quantative data was collected using quasi-experimental design with pretest-posttest applications in the experimental and control groups. Qualatative data was collected from the experimental group through action research.This study was conducted with the participation of 68 fourth grade students at a public school lovated in the Beykoz district of Istanbul during the first term of 2015-2016 academic year. 
Achievement Test in the Introduction to Matter Unit, developed by the researcher, and Achievement Emotions Questionnaire (AEQ) adapted by Hacıömeroğlu Bilgen and Tabuk (2013) were used to collect quantitative data. For qualitative data, the expert committee members weekly evaluated the action plans for action research. A total of 10 students chosen from the experimental group were interviewed, structured and weekly written student journals from the experimental group was collected and , camera records for monitoring the courses were taken. Additionally, the open ended questions in the achievement test were evaluated descriptively using a rubric to observe any changes in students' analyzing and synthesizing skills.
A statistical programme was used to analyze the quantitative data. Based on normality outcomes, parametric or nonparametric tests were used in the analysis. 2x2 Split-Plot ANOVA test making a pretest-posttest comparison between in-group and inter-groups was applied to the data obtained from the normally distributed data. Besides, a paired sample t-test was carried out to evaluate any changes in the pretest-posttest results of experimental and control groups. An independent samples t-test was carried out to identify whether there was a significant difference between the pretests results of two groups. For the qualitative data, inductive and deductive methods were used together for editing, coding, and reaching themes.
The findings showed that there was a significant difference in the academic success levels of the students in the experimental group and in the control group, in favor of the experimental group. Compared to the pre-test results, the students both in the experimental and the control groups had statistically significiant post-test results. That is students in both groups improved their levels of success. Findings related to the open ended questions in the achievement test showed that the students in the experimental group demonstrated better improvement in their analyzing and synthesizing abilities than the students in the control group. The results showed no difference in academic enjoyment between two groups.On the other hand, there was a significant difference in the aspects of boredom and anxiety, in favor of experimental group. The students in the experimental group were less bored and anxious about the course than the students in the control group. When comparisons for achievement emotions were made within groups, significant differences in all aspects of emotions- enjoyment, boredom andanxiety- were found in the experimental group (increased enjoyment levels, decreased boredom and anxiety levels) but no significant difference was detected for the control group.
The most challenging part of applying brain-based learning tasks in the classroom was related to classroom size. Classroom size especially negatively influenced the process of making interactions between the groups. The related analyses revealed that adapting action plans to brain-based learning model took four weeks . The interpretation of this outcome is that teachers and students need some time to implement a new practice. The results showed that the students in the experimental group generally had positive thoughts and emotions for the learning environment designed using brain-based learning model.