Türkiye'nin Doğu Akdeniz politikasında öne çıkan temel parametreler
The parameters revealed to have major influence on Türkiye's Eastern Mediterranean policy
Yazar: MUSTAFA ÇINAR
Danışman: DOÇ. DR. MERVE SUNA ÖZEL ÖZCAN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Doğu Akdeniz bölgesi tarih boyunca jeopolitik ve stratejik bakımdan değerli olmuş, her zaman bölgesel ve küresel aktörlerin dış politika gündemi içerisinde yer almıştır. Doğu Akdeniz bölgesinin özgünlüğünün temelini zengin kültürel, siyasi, askeri ve ticari birikim oluşturmaktadır. 21. yüzyılın başında bölgede keşfedilen enerji kaynakları da bölgenin önemini artırmıştır. Günümüzde tıpkı geçmişte olduğu gibi jeopolitik açıdan son derece değerli olan Doğu Akdeniz, bölgesel ve küresel aktörlerin yoğun şekilde ilgi gösterdiği bir bölgedir. Bu bağlamda çalışmada jeopolitik teorilere başvurularak, Doğu Akdeniz jeopolitiği bağlamında Türkiye'nin bölgesel politikaları ele alınacaktır. Türkiye, Doğu Akdeniz'de yaklaşık bin yıllık kültürel mirası bulunan bir ülkedir. Ayrıca günümüzde de bölgenin en önemli aktörlerinden biri olarak etkin bir politika sürdürmektedir. Gerek bölge ülkeleri ile gerekse küresel aktörlerle yaşadığı sorunlar Türkiye'nin Doğu Akdeniz politikalarını doğrudan etkilemektedir. Bu çerçevede "Mavi Vatan" doktrinini devreye sokan Türkiye, Karadeniz'de oldukça uzlaşmacı bir aktör olmasına karşın Doğu Akdeniz'de "istikrarı bozan ülke" olarak lanse edilmektedir. Bu bağlamda bu çalışmada, Doğu Akdeniz bölgesinin kendine has dinamiklerini ortaya koyarak Türkiye'nin bölge politikasını analiz etmek amaçlanmıştır. Çalışmada bölgedeki diğer aktörlerle ilgili değerlendirmeler yapılmakla birlikte konu, temelde Türkiye perspektifinden ele alınarak çalışmanın kapsamı sınırlandırılmıştır. Türkiye'nin Doğu Akdeniz politikasını belirleyen dört temel parametre konu alınmıştır. Bu çerçevede çalışma; tarihsel bağlam, uluslararası hukuk bağlamı, siyasi ve güvenlik alanları ile ekonomi politik bağlam olarak belirlenen parametreler etrafında şekillendirilmiştir. Ayrıca, Doğu Akdeniz'i sadece aktörler arasındaki ilişkilerin siyasi boyutuyla ele almak veya enerji kaynakları ile açıklamak da tek başına yetersiz kalacaktır. Bu sebeple, Türkiye'nin bölgedeki dış politikasını şekillendiren etmenler belirlenerek çalışmanın metodolojisine uygun olarak vaka analizi çerçevesinde bir inceleme sunacaktır.

Abstract:
The Eastern Mediterranean region has always taken a geopolitically and strategically valuable place throughout history and has always been a part of foreign policy agenda of regional and global leaders. A rich cultural, political, military and commercial background has formed the basis of the identity of the Eastern Mediterranean region. A new development in this regard, has been the increased improtance of the region thanks to the discovery of the energy resources in the region at the beginning of the 21st century. The region, which is geopolitically prominent today, still draws the interest of both global and local players. With this as the background, an investigation with a geopolitical focus was carried out based on a number of theories.
Türkiye is a country with a cultural heritage spanning nearly a thousand years in the region. In addition, it has maintained its political status as one of the major players of the region. The problems that Türkiye has had either with the countries in the locality or with the global players has left a direct impact on the Eastern Mediterranean policies of the country. In this respect, Türkiye, which has introduced the concept of "Mavi Vatan" ("Blue Homeland"), while being considered a very compromising player in the Black Sea, has been branded as a "destabilizing country" in the Eastern Mediterranean region. Thus, this study the purpose of the present study is to analyze Türkiye's regional policy by explicating the unique dynamics of the Eastern Mediterranean region.
Although evaluations are made about other players in the region, the study has limited its focus to exploring the subject from the perspective of Türkiye. Four basic parameters that determine Türkiye's Eastern Mediterranean policy have been considered. The study revolves around the historical context, the international legal context, the political and security context, and the political economy context. For Türkiye, the Eastern Mediterranean is not just a place where its historical ties affect its current relations. In other words, it might be said that trying to unravel the utterly complicated equation of the Eastern Mediterranean region from the prism of international law would fail to do justice to the issue. What is more, looking at the region only through the political relations between the players or granting explanatory power solely to energy resources would not be sufficient. These explain why it would be useful to examine the factors that shape Türkiye's foreign policy in the region separately. Thus, the factors shaping Turkey's foreign policy in the region will be identified and analysed within the framework of case analysis in accordance with the methodology of the study.