Cem Sultan'ın gazellerinin teşbih sözlüğü
Cem Sultan's dictionary of analogies of Turkish ghazals
Yazar: EMİNE DAŞDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ÜLKÜ ÇETİNKAYA KARAKOYUN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Benzetme = Converge ; Cem Sultan = Cem Sultan ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Gazeller = Ghazals ; Sözlük = Dictionary ; Şiir = Poem

Özet:
Cem Sultan'ın  Gazellerinin Teşbih Sözlüğü konulu bu tez çalışması, giriş, sonuç ve sözlük dizini haricinde "Cem Sultan", "Cem Sultan'ın Gazellerinde Yer Alan Teşbih Unsurları" ve "Cem Sultan'ın Gazellerinin Teşbih Sözlüğü" olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır.
Tezin giriş bölümünde "Belagatte Teşbihe Genel Bakış" konusu değerlendirilmiştir. Bu bölümde teşbihin tanımı, işlevi, belagattaki yeri ve Eski Türk Edebiyatı'ndaki yeri ifade edilmiştir. 
Birinci bölüm olan "Cem Sultan" başlığı altında Cem Sultan'ın hayatı, eserleri ve edebi şahsiyeti üzerinde durulmuştur. Cem Sultan'ın siyasi hayatı, kardeşi ile olan taht mücadelelerine yer verilmiştir. Sehi Bey, Latifi ve Aşık Paşa gibi şahsiyetlerin tezkirelerinde Cem Sultan'ın şairliği hakkındaki  bilgilere yer verilerek eserleri hakkında değerlendirmeler yer almıştır.
Tezin "Cem Sultanın Gazellerinde Yer Alan Teşbih Unsurları" başlıklı ikinci bölümünde ise sırasıyla tabiat unsurları, sevgiliye ait unsurlar, Cem Sultan'a  ait unsurlar, kozmik unsurlar, soyut unsurlar, eşya unsurları, mekan unsurları, şahıs unsurları ve bu tasniflerin dışında kalan diğer unsurlardan meydana gelen (müşebbeh ve müşebbehün-bihlerin yer aldığı) tablo oluşturulmuştur. 
Üçüncü bölüm olan "Cem Sultan'ın Gazellerinin Teşbih Sözlüğü" başlığı altında ise gazellerde tespit ettiğimiz teşbihler alfabetik sıraya göre sıralanmıştır. Bu sıralama yapılırken benzeyen unsurunun kökeni ve benzetilen unsurların günümüz Türkçe karşılıkları verilmiştir. 
Çalışmanın sonuç bölümünde ise Cem Sultan'ın gazellerindeki teşbihleri farklı kılan temel unsurlar analiz edilerek çıkarımlarda bulunulmuştur. Bütün bunlara ek olarak "Teşbih Dizini" başlığı altında benzeyen (müşebbeh) kelimeler üzerinden oluşturulan dizin listesi yer almıştır.

Abstract:
This thesis study of Cem Sultan's dictionary of analogies of Turkish ghazals, except for the introduction, conclusions and dictionary indexes, "Cem Sultan", "An Overview of Thematic Elements in Cem Sultan Divan in the Context of Analogy" and it consists of three main sections, the dictionary of analogy of the Ghazals of Cem Sultan Divan.
In the introductory part of the thesis, an overview of analogy is discussed. In this section, the definition, function, place of rhetoric and place in classical Turkish literature are explained.
In the first chapter, Cem Sultan's life, works and literary personality are emphasized. Cem Sultan's political life, his struggles with his brother. Sehi Bey, Latifi and Aşık Pasha, as well as information about poetry in the tezkires of personalities were included in the evaluations about his work.
In the second part of the thesis titled Genel An Overview of Thematic Elements in Cem Sultan Divan in the Context of Analogy, natural elements, lover's elements, theological and mythological elements are examined respectively. These examinations were evaluated on the basis of analogy. Also, in the context of analogy, patient-doctor, illness-healing, worry-cure, lover-rival conflicts in ghazals were discussed.
In the third chapter, the dictionary of analogy of the Ghazals of Cem Sultan Divan, the analogies we have found in the gazels are listed in alphabetical order. In this ranking, the origin of the resembling element and the Turkish equivalents of the simulated elements are given. The use of these metaphors in Classical Turkish Literature has been evaluated in general and every couplet has been tried to be conveyed in today's Turkish.
In the conclusion part of the study, the basic elements that differentiate the analogies in Cem Sultan's ghazals are analyzed and inferences are made. In addition to these, a list of indexes based on similar words is included under the heading of Simulation Index.