İnflamatuar bağırsak hastalığı tanılı hastalarda biyolojik ajanlarla tedavinin hayat kalitesi üzerine etkisi
The effect of treatment with biological agents on the quality of life in patients with inflamatuar intestinal disease
Yazar: RASHAD TAGHIYEV
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM DURMAZ UĞURCAN
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Biyolojik tedavi = Biological therapy ; Crohn hastalığı = Crohn disease ; Kolit-ülseratif = Colitis-ulcerative ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuklar = Children ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışmada inflamatuar bağırsak hastalıklı (IBH) çocuk hastalarda yaşam kalitesinin ölçülmesi ve değerlendirilmesi, anksiyete ve depresyonun varlığının saptanması, bunların birbirleriyle etkileşimleri, demografik faktörlerle ilişkisi, bu bağlamda Ülseratif Kolit (ÜK) ve Crohn Hastalığı (CH) arasında farklılıkların olup olmadığı ve biyolojik ajanlarla tedavinin yaşam kalitesi üzerine etkisi araştırılarak bilimsel literature katkıda bulunulması amaçlanmıştır.
   Gereç ve Yöntemler: İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji ve Hepatoloji Bilim Dalı Polikliniği'ne başvuran ve takiplerine düzenli gelen IBH hastalarının demorgrafik bilgileri, tedavileri, aktivite skorları Pediatrik Crohn Hastalığı Aktivite Indeksi (PCDAI) ve Pediatrik Ülseratif Kolit Aktivite Indeksi (PUKAI) değerlendirildi. Aynı zamanda bu grup hastalarda biyolojik ajan kullanımının hayat kalitesini nasıl etkilediği değerlendirildi. Biyolojik ajan alan IBH'lı hastaların hayat kalitesi ile biyolojik ajan almayan hastaların hayat kalitesi karşılaştırıldı.
          Bulgular: Çalışmaya alınan 51 hastanın 25'i kız (%49) ve yaş ortalaması 15.2 ±3 yıldı. Hastaların ortalama tanı yaşı 11,4±4,6 yıldı. Tüm hastaların 24'ü (%47,1) ülseratif kolit ve 27'si (%52,9) Crohn hastalığı tanılı idi. Çalışmamızda sağlıkla ilgili yaşam (hayat) kalitesi (SİYK), IBDQ-32 anketi kullanılarak değerlendirildi. Test alt grupları ve toplam skor cinsiyet, yaş, tanı, hastalık süresine göre karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanamamıştır. Biyolojik ajan alan ve almayan hastalarda bağırsak belirtileri, sistemik belirtiler ve toplam skor arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Öte yandan duygusal işlev puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olmamakla birlikte belirgin fark saptanmıştır. Biyolojik ajan kullananlarda sosyal işlev puanı istatistiksel olarak anlamlı düşük saptanmıştır. Biyolojik ajan kullanan hastaların biyolojik ajan başlanmadan önceki son 3 ay ortalama hastalık aktivite skoru kullandıktan sonraki son 3 ay hastalık aktivite skoruna göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur.
       Sonuçlar: Sonuç olarak cinsiyet, yaş, tanı, hastalık süresine göre sağlıkla ilgili yaşam kalitesi skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Biyolojik ajan alanların %83 ü remisyondaydı, biyolojik ajan almadan öncesiki aktivite skorları ile aldıktan sonrakı aktivite skorları karşılaşdırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır. Aktivite skoru ile yaşam kalitesi arasında negatif yönde istatistiksel anlamlı bir fark saptandı. Buna rağmen biyolojik ajan kullanan hastalarda sağlıkla ilgili yaşam kalite anketinin total skorunun etkilenmediği ancak sosyal ve duygusal alanların negatif yönde etkilendiği saptandı. Bu sonuclara göre bu çocukların sosyal aktivitelere teşvik edilmesi ve duygusal yönden de gerekirse aile desteğinin sağlanması ve aile bağlarının kuvvetlendirilmesi önemlidir.

Anahtar kelimeler: Inflamatuar bağırsak hastalığı, çocuk, Crohn hastalığı, ülseratif kolit, hayat kalitesi, yaşam kalitesi

Abstract:
Objective: The aim of this study was to evaluate the quality of life in children with inflammatory bowel disease (IBD), determine the presence of anxiety and depression, their interactions with each other, their relationship with demographic factors; to investigate whether there are differences between ulcerative colitis and crohn's disease in this context and to analyse the possible effects of biological drug treatment on life quality.
Materials and Methods: The demographic data, treatment schedule, activity scores, pediatric Crohn's disease activity index (PCDAI) and pediatric ulcerative colitis activity index (PUKAI) of IBD patients who were referred to the Department of Pediatric Gastroenterology and Hepatology of Istanbul Medical Faculty of Istanbul University were reviewed. Influence of the biologic agents use on quality of life was evaluated in this group of patients. Quality of life of IBD patients receiving biologic agents was compared to patients not receiving biological agents.
Results: Fiftyone patients were included in the study, 25 were female (49%) and the mean age was 15.2 ±3 years. The mean age at diagnosis was 11,4±4,6 years. Twenty-four (47.1%) patients had ulcerative colitis and 27 (52.9%) had Crohn's disease. The quality of life was evaluated using IBDQ-32 questionnaire. When the subgroups and total score were compared according to gender and diagnosis, no statistically significant difference was found. No statistically significant difference could be demonstrated between intestinal symptoms, systemic findings and total score in patients receiving and not receiving biological agents. However, although no statistically significant, an apparent difference was noticed between the emotional function scores in two groups. Social function score was found to be significantly lower in biological agent users. The mean activity score was sicgnificantly decreased after 3 monthos in children receiving biological agents compared to the last three monthos before biological agent treatment.  
Conclusions: As a result, no statistically significant difference was found between health-related quality of life scores according to gender, age, diagnosis and disease duration. Eighty three% of those receiving biologic agents were in remission. There was a statistically significant difference between activity scores before and after receiving biologic agents. A statistically significant negative association existsed between activity score and quality of life. However, it was found that the total score of the health-related quality of life questionnaire was not affected in patients receiving biological agents, while social and emotional domains were negatively affected.