Ege bölgesi DSİ istasyonlarında ölçülen yıllık toplam yağışların trend analizi
Trend analysis of annual rainfall observed in DSİ stations in Aegean region
Yazar: DOĞANGÜN ÇİFLİK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖMER LEVEND AŞIKOĞLU
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
İklim değişikliği fenomeninin incelenmesinde, hidrolojik çevrimin en önemli unsurlarından olan yağışların karakteristiğindeki değişimler önemli bir rol oynamaktadır. Yağış serilerindeki trendlerin araştırılması, su kaynakları sistemlerinin planlanması ve yönetilmesine yönelik çalışmalar açısından son derece büyük bir önem arz etmektedir.Bu çalışmada, Ege Bölgesindeki ortalama 40 yıl süreli 49 adet DSİ yağış gözlem istasyonunun yıllık toplam yağış verilerinin trendi araştırılmıştır.Yıllık toplam yağış verilerinin trendlerini analiz etmek amacıyla; parametrik bir test olan T testi ile parametrik olmayan Mann-Kendall, Mann-Kendall Mertebe Korelasyon, Spearman'ın Rho testleri ve Sen'in trend eğim metotları kullanılmıştır. Öncelikle, istasyonlardaki gerçek trend varlığını belirlemek amacıyla, gerçekte olmayan bir trendin oluşmasına sebep olan içsel bağımlılığın yok edilebilmesi için Ön Arındırma (Pre-Whitening) yöntemi kullanılmıştır. Literatürde yeralan klasik ön arındırma yöntemi, içsel bağımlılığın yok edilmesi sırasında gerçekte var olan bir trendin yok olmasına neden olabilmektedir. Tez çalışma kapsamında, bu negatif etkiden kaçınmak amacıyla, Yue vd.(2003, 2004) nin önerdiği Ön Arındırma (Pre-Whitening) yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntem içsel bağımlılığın yok edilmesi aşamasından önce veri dizisinden deterministik eğimin ayıklanması, daha sonra bu eğimin bulunan kalıntı terimlerine tekrar eklenmesi mantığını benimsemektedir. Böylelikle uygulanan trend testlerin gücünün azalmaması sağlanmış olacaktır.Ayrıca önceki çalışmalarda, veri dizilerinin içsel bağımlılığının yok edilmesini hedefleyen ön Arındırma yöntemi sadece AR(1) sürecini incelerken, bu çalışmada bir yenilik olarak AR(2) ve ARMA(1,1) süreçleri de irdelenmiştir.Anahtar sözcükler: Trend analizi, Ön Arındırma, T testi, Mann-Kendall testi, Mann-Kendal Mertebe Korelasyon testi, Spearman Rho

Abstract:
Changes in the characteristics of rain events, which is one of the most important ingredients of the hydrological circle, play an important role in exploring the phenomenon of climate change. The studies of trends of the rainfall series are important in planning and management of water resources systems.This study includes the trend analysis of annual rainfall data of 49 rain gauges in Aegean Region with an average record length of 40 years.The trend analysis of annual rainfall series were carried out with the parametrical t test, and non-parametrical Mann-Kendall, Mann-Kendall rank correlation, Spearman?s Rho and Sen?s trend slope tests. The Pre-whitening method eliminates the autocorrelation in the series, so a real trend in the series of rain gauge data could be identified. The conventional Pre-whitening method in some instances removes an existing trend while eliminating the autocorrelation. In this study an alternative Pre-whitening method (Yue?s Pre-whitening) was carried out (Yue et.al. 2003, 2004) to avoid this negative effect. This method proposes to remove the deterministic trend from the data before Pre-whitening, and add this trend again to the residuals after Pre-whitening. Thus, the power of the trend analysis was not reduced.While conventional Pre-whitening methods use AR(1) process for elimination of autocorrelation, this study proposes to eliminate the autocorrelation by examining also the AR(2) ve ARMA(1,1) processes as an improvement.Keywords: Trend analysis, Pre-whitening, T test, Mann-Kendall test, Mann-Kendal rank correlation testi, Spearman Rho test