Veri gazeteciliğinde etik
Ethics in data journalism
Yazar: BAŞAK ÖZEN
Danışman: PROF. DR. MUTLU BİNARK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Ahlak = Morality ; Dönüşüm = Transformation ; Gazeteciler = Journalists ; Gazetecilik = Journalism ; Veri gazeteciliği = Data journalism ; İletişim teknolojisi = Communication technology ; İş ahlakı = Business ethic

Özet:
Dijital iletişim teknolojileriyle birlikte her türlü enformasyon sayılarla ifade edilmektedir. Bilgisayarlar, internet, akıllı telefonlar gibi teknolojiler, bireylerin gündelik hayatında geniş yer kaplamaktadır. Bu teknolojiler bireylere, enformasyona hızlı ulaşım, gündelik işlerin çevrimiçi yapılabilmesi, etrafta olup biten olaylarla etkileşime geçilmesi gibi pek çok konuda kolaylık sağlarken yeni etik problemlerin belirlemesine neden olmuştur. Dijital iletişim teknolojileri gazeteciliği dönüştürmüştür. Bu kapsamda haberin yapısı, haber merkezlerinin görünümü değişirken yeni etik ilkelere ihtiyaç duyulmaktadır.
İnternet gazeteciliği, yeni medya ortamlarının yaygın kullanılması, yeni haber türlerinin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Veri gazeteciliği, dijital iletişim teknolojilerinin dönüştürdüğü gazetecilik ortamında popülerliği artan bir haber türü olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu araştırma, gazeteciliğin dönüşümü ekseninde veri gazeteciliğinde etik sorunları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Şimdiye kadar yapılan tez çalışmalarında, veri gazeteciliğinde etik meselesini ele alan bir araştırmaya rastlanmamıştır. Bu araştırma, alana bu bağlamda bir katkı sunacaktır. Araştırmanın temel sorusu, "veri gazeteciliğinde etik sorunlar nelerdir?" sorusudur. Araştırmanın ana sorunsalı ise "veri gazeteciliğinde etik sorunlara neden olan hususlar nelerdir?" sorusudur. Bu kapsamda, veri gazetecileri, akademisyenler ve haber portallarında çalışan gazetecilerle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır.
Araştırmaya göre veri gazetecileri Türkiye'de açık veriye erişimde sorun yaşamaktadır. Bu nedenle, haber kaynağı olarak resmi kaynaklardan çok sivil toplum kuruluşlarının verilerinden yararlanmaktadırlar. Araştırmada, veri gazeteciliğinde bağlamın ortaya konması, kullanıcı gizliliği, kullanılan metodolojinin haberde yer alması, veri görselleştirmesi gibi konularda etik sorunların meydana geldiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Gazeteciliğin dönüşümü, iletişim teknolojileri, veri, etik, veri gazeteciliği, veri gazeteciliğinde etik.

Abstract:
With digital communication technologies, all kinds of information are expressed in numbers. Technologies such as computers, the internet, and smartphones play a big part in the daily life of individuals. While these technologies provide convenience to individuals in many areas like rapid access to information, doing daily work online, interacting with the events going on around, they have led to the determination of new ethical issues. Digital communication technologies have transformed journalism. In this context, the structure of the news and the appearance of newsrooms are changed. However, new ethical principles are needed.
With the emergence of internet journalism and the widespread use of new media environments, new types of news have emerged. Data journalism emerges as a type of news whose popularity is increasing in the journalism environment transformed by digital communication technologies. This research aims to reveal ethical problems in data journalism on the axis of the transformation of journalism. In the thesis studies conducted so far, no research has been found that addresses the issue of ethics in data journalism. This research will make a contribution to the field in this context. The main question of the thesis study is "What are the ethical issues in data journalism?" is the question. The main problematic of the research is "What are the issues that cause ethical problems in data journalism?". In this context, in-depth interviews were conducted with data journalists, academics, and journalists are working in news portals. 
According to the research, data journalists have problems accessing open data in Turkey. For this reason, they benefit from the data of non-governmental organizations rather than official sources as news sources. In the research, it was concluded that ethical issues occur in data journalism, such as some areas: Revealing the context, user privacy, including the methodology used in the news, and data visualization.

Keywords: Transformation of journalism, communication technologies, data, ethics, data journalism, ethics in data journalism