Dijital toplumda ebeveynlik
Parenting in digital society
Yazar: SEBİHAT TOFAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET HAKAN TÜRKÇAPAR
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın ve Aile Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Dijitalleşmenin ebeveyn ve çocuk üzerinde hem olumlu hem de olumsuz etkileri vardır. Mevcut çalışma dijitalleşmenin çocuğun değeri üzerine etkisine odaklanmıştır. Çalışmanın amacı, çocuğa ebeveynler tarafından atfedilen değerler ile ebeveynlerin sosyal medyada çocuklarına dair paylaşım yapmalarının altında yatan motivasyonlarının, fenomen anne\baba olma durumu, dindarlık ve eğitim değişkenlerinden etkilenip etkilenmediğini araştırmaktır. Çalışmada nicel veri toplama yöntemi olan anket tekniği kullanılmış ve veriler SPSS ile analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında ebeveynlerin çocuğa atfettikleri değer Kağıtçıbaşı'nın Çocuğun Değeri (2005, 2017) ölçeğiyle, sos-yal medya paylaşımlarının altında yatan motivasyon ise Duygulu (2019) tarafından hazırlanan sorularla ölçülmüştür. Verilerin tek yönlü Anova testi ile analizi sonucunda, dijitalleşmenin bir getirisi olan fenomen anne\baba olma durumunun çocuğun psikolojik değeri üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı bulunmuştur (p>0,05). Fenomen olma-yan babalarda ekonomik değer (Ort.= 1,87, SS=0,91) ve sosyal değer (Ort.=2,94, SS=0,93) verme eğiliminin en yüksek oranda olduğu saptanmıştır. Fenomen annelerin ise ekonomik değer (Ort.=1,33, SS=0,60) verme ve sosyal değer (Ort.=2,02, SS=0,74) verme eğiliminin en düşük oranda olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sosyal medyada ço-cuk mahremiyetini gözeterek çocuklarına dair görüntü paylaşmama oranı fenomen olmayan babalarda (%80) ve fenomen olmayan annelerde (%56) en yüksek düzeyde olduğu; istismar riski sebebiyle paylaşım yapmama oranı fenomen olmayan anneler grubunda (%28) ve fenomen anneler grubunda (%7,7)  en yüksek düzeyde olduğu bulunmuştur. Çocuğun iradesini fenomen babaların (%50) ve fenomen annelerin (%46,2) daha çok gözettiği saptanmıştır. Sosyal medyanın çocuğu metalaştırma eğilimini ölçen maddeyi en yüksek oranda seçme eğiliminin fenomen olmayan babalar (%28,6) ve fenomen olmayan anneler (%16,2) gruplarında olduğu saptanmıştır. Dindarlık seviyesi çocuğa atfedilen değeri etkilemezken (p>0,05); sosyal medya kullanımı ve çocuklara dair görüntü paylaşmama nedenini etkilemektedir (p<0,05). Eğitim seviyesi ile çocuğun ekonomik ve sosyal değeri arasında anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır (p<0,05). Lise ve altı eğitim seviyesine sahip olan ebeveynlerde ekonomik değer (Ort.=1,96, SS=0,92) ve sosyal değer (Ort.=2,78, SS= 1,01) düzeyi en yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Çocuğun Değeri, Paylaşananababalık (Sharenting), Mahremiyet, Tween, Dijital Ebeveynlik

Abstract:
Digitization has both positive and negative effects on parents and children. The current study focused on the impact of digitalization on the value of the child. The aim of the study is to investigate whether the values attributed to the child by the parents and the motivations of the parents to share their children on social media are affected by the phenomenon of being a parent, religiousness and education variables. Questionnaire technique, which is a quantitative data collection method, was used in the study and the data were analyzed with SPSS. Within the scope of the study, the value that parents attribute to the child was measured with Kağıtçıbaşı's The Value of the Child (2017) scale, and the motivation underlying social media posts was measured by the questions prepared by Duygulu (2019). As a result of the analysis of the data with the one-way Anova test, it was found that the phenomenon of being a parent, which is a result of digitalization, does not have a significant effect on the psychological value of the child (p>0.05). It was determined that fathers without phenomena had the highest tendency to give their children economic value (M= 1.87, SD=0.91) and social value (M=2.94, SD=0.93). It was concluded that the tendency of the phenomenon mothers to give the child economic value (M=1.33, SD=0.60) and social value (M=2.02, SD=0.74) was the lowest. The rate of not sharing images of their children on social media, taking into account the privacy of children, is high in non-phenomenal fathers (80%) and non-phenomenal mothers (56%); The rate of not sharing due to the risk of abuse was found to be the highest in the non-phenomenological mothers group (28%) and in the pheno-menal mothers group (7.7%). Phenomenal fathers (50%) and phenomenal mothers (46.2%) observed the child's will at a higher rate. It was determined that the item that measures the tendency of social media to commodify the child was most likely to be chosen by non-phenomenal fathers (28.6%) and non-phenomenal mothers (16.2%). While the level of religiosity did not affect the value attributed to the child (p>0.05); use of social media and the reason for not sharing images about children (p<0.05). It was concluded that there is a significant relationship between education level and gi-ving economic and social value to the child (p<0.05). It was concluded that the parents with high school or below education level gave the child economic value (M=1.96, SD=0.92) and social value (M=2.78, SD=1.01) at the highest rate.
Key Words: Value of child, Sharenting, Privacy, Tween, Digital Parenting