Bazı adaçayı (Salvia spp.) ve dağ çayı (Sideritis spp.) türlerinin kimyasal ve duyusal özelliklerinin belirlenmesi
Determination of chemical and sensory properties of some sage (Salvia spp.) and mountain tea (Sideritis spp.) spices
Yazar: CÜNEYT DİNÇER
Danışman: YRD. DOÇ. AYHAN TOPUZ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Bu çalışmada bazı adaçayı (Salvia fruticosa Miller, Salvia tomentosa Miller) ve dağ çayı (Sideritis stricta Boiss. & Heldr. apud Bentham, Sideritis lycia Boiss. & Heldr. apud Bentham) türlerinin çay olarak önem arz eden bazı kalite özellikleri araştırılmıştır. Bu amaçla bitkilerin, toplam fenolik ve flavonoid madde miktarları ile bu maddelerin bileşenleri belirlenmiştir. Ayrıca bitkilerin nem ve uçucu yağ miktarı ile ekstrakt verimi, antioksidan aktivitesi ve duyusal özellikleri de değerlendirilmiştir.Elde edilen sonuçlar Salvia L. türlerindeki fenolik madde içeriğinin Sideritis L. türlerindekine kıyasla daha yüksek olduğunu ve bu türlerin fenolik bileşenleri bakımından da önemli farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. Salvia türlerinde (+)-kateşin, rosmarinik asit, hesperetin ve rutin, Sideritis türlerinde rosmarinik asit, kuersetin ve kafeik asit başlıca fenolik madde bileşenleri olarak belirlenmiştir. Ayrıca Salvia türlerindeki uçucu yağ miktarı Sideritis türlerinden daha yüksek bulunmuştur. Doğa koşullarında yetişen türler ile kültür koşullarında yetiştirilen türler genel olarak kalite özellikleri bakımından kıyaslandığında istatistiki olarak önemli bir farklılık saptanmamıştır.İstatistiki olarak yapılan değerlendirme sonucunda en yüksek antioksidan aktivite Salvia fruticosa türünde tespit edilirken, toplam fenolik ve flavonoid madde içeriği en yüksek tür ise Salvia tomentosa olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte bitkilerin antioksidan aktiviteleri ile fenolik ve flavonoid madde içeriği arasında yüksek bir korelasyon belirlenmiştir.Yapılan duyusal değerlendirmeler neticesinde türler arasında istatistiki açıdan önemli farklılıklar saptanmamıştır.

Abstract:
In this study, principle quality parameters of some sage (Salvia fruticosa Miller, Salvia tomentosa Miller) and mountain tea (Sideritis stricta Boiss. & Heldr. apud Bentham, Sideritis lycia Boiss. & Heldr. apud Bentham), characteristic for herbal tea, were investigated. For this purpose, the amount of total phenolics, flavonoids and their compositions of the samples were determined. Furthermore, moisture, essential oil, extraction yield and antioxidant activity and sensory properties of the samples were also evaluated.Results show that the phenolic contents of the Salvia L. species were high in comparison to those of Sideritis L. species and phenolic compositions of these species were also significantly different. In Salvia species (+)-cathecin, rosmarinic acid, hesperetin and rutin, in Sideritis species rosmarinic acid, quercetin and caffeic acid are determined as the main phenolic components. Moreover, essential oil of Salvia species was found to be higher than those of Siderites. Generally, no statistically significant difference was found when the naturally grown species compared with the cultivated spices.After statistical evaluation, while the highest antioxidant activity was determined for Salvia fruticosa, the highest amount of total phenolics and flavonoids were determined for Salvia tomentosa. However, a substantial correlation was determined between the phenolic components of the plants and their antioxidant activity.As a result of the sensory evaluation, statistically, significant differences could not be found between the species.