Parasal aktarım mekanizması ve kredi kanalı: Türkiye örneği
Monetary transmission mechanism and credit channel: The case of Turkey
Yazar: ASIM KAR
Danışman: PROF. DR. FATİH MEHMET ÖCAL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Banka kredi kanalı = Bank leading channel ; Birim kök testleri = Unit root tests ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Krediler = Credits ; Markov değişim modeli = Markov exchange model ; Parasal aktarım = Monetary transmission ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
Para politikası uygulamalarının reel iktisadi aktiviteyi farklı kanallardan etkileyebilmesi parasal aktarım mekanizması olarak tanımlanmaktadır. Standart IS-LM modeline kredilerin eklenmesiyle açığa çıkan kredi kanalı, banka kredi kanalı ve bilanço kanalı olarak alt iki kanala ayrılmaktadır. Banka kredi kanalı, banka kredileri ile finansal varlıkların eksik ikame olması durumunda standart IS-LM modelinin üzerine kurulan para/faiz oranı kanalının alternatifi değil, etkilerini güçlendiren tamamlayıcı bir aktarım mekanizması olmaktadır. Kredi piyasalarındaki eksik bilgi problemlerini çözmede uzmanlaşan bankalar, banka kredi kanalında özel bir rol oynamaktadır. 
Para politikasının bankaların kredi arzını değiştirmesi sonucunda reel ekonomi üzerinde meydana gelen etkiler, banka kredi aktarım kanalı aracılığıyla gerçekleşmektedir. Bu kapsamda, para politikasının aktarım değişkeni olarak banka kredileri üzerinden reel makroekonomik değişkenleri etkileyebilmesi için üç etkinlik koşulunun geçerli olması gerekmektedir. Bu etkinlik koşulları Türkiye için incelenmiş ve banka kredi kanalının etkin işleyişini sınırlandırıcı bir durumla karşılaşılmamıştır.
Bu tez çalışmasının temel amacı, 2005:1-2019:12 dönemi boyunca Türkiye için banka kredi kanalının etkinliğini Markov rejim değişim vektör otoregresif (MS-VAR) modeli yöntemiyle ekonometrik olarak analiz etmektir. MS-VAR modeli analizinde toplam banka mevduatları, toplam banka kredileri, menkul kıymet stoku, döviz kuru, sanayi üretim endeksi, tüketici fiyat endeksi ve politika faiz oranını temsilen bankalar arası gecelik faiz oranı değişkenleri kullanılmıştır. Analizde, banka kredi kanalının teorik işleyiş sürecinin adımlarına uygun olarak beş farklı MS-VAR modeli oluşturulmuştur. Genişleme ve daralma rejimi olarak iki rejimli oluşturulan MS-VAR modellerinden Türkiye örneği için elde edilen analiz sonuçlarında, genişleme dönemlerinde politika faiz oranındaki değişimin bankaların kredi arzı üzerinden reel ekonomik değişkenleri etkilediği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Türkiye'de banka kredi kanalının etkin işlediği ve önemli bir parasal aktarım mekanizması olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler: Parasal Aktarım Mekanizması, Kredi Kanalı, Banka Kredi Kanalı, MS-VAR Modeli

Abstract:
Monetary transmission mechanism is described by influences of the applications of monetary policy through various channels on the real economic activities. Credit channel, proposed by adding the credits to standard IS-LM Model, is categorized under two subdivisions, namely bank lending channel and balance sheet channel. The bank lending channel, where the bank credits and financial assets are imperfectly substituted, rather than an alternative to the money/interest rate channel based upon standard IS-LM model, runs its effects through a strengthened complementary transmission mechanism. Banks specializing on the credits markets to solve the imperfect information issue play a specific role in the bank lending channel.
Changes of the bank credit supply in monetary policy show their effects on the real economic activities through the transmission mechanism of bank lending channel. Within this vein, as a transmission variable of monetary policy, condition of three efficiency should be valid in order to affect the macroeconomic indicators through the bank credits. The conditions of these efficiency are investigated and there has not been seen any limitation for the efficient function of bank lending channel.
The main aim of this thesis is to empirically investigate the efficiency of bank lending channel by employing Markov regime shift vector autoregressive (MS-VAR) model in Turkey, for the period of 2005:1-2019:12. Variables of total banking deposits, total bank credits, stock of securities, exchange rate, industrial production index, consumer price index and overnight interest rate of interbank to represent the policy interest rate have been used in the MS-VAR analysis. There have been five different MS-VAR models which comply with the theoretical framework of the bank lending channel in the analysis. Empirical results based upon both contractionary and expansionary regimes from the case of Turkey show that changes of policy interest rate has an effect on the real economies variables though the bank credit supply. In conclusion, bank lending channel functions effectively and is an important monetary transmission mechanism in Turkey.

Key Words: Monetary Transmission Mechanism, Credit Channel, Bank Lending Channel, MS-VAR Model