Finansal bulaşıcılık ve reel ekonomi: Türkiye örneği
Financial contagion and the real economy: The case of Turkey
Yazar: KÜBRA AYLA SEVER
Danışman: DOÇ. DR. KEMAL ERKİŞİ
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ekonomi Finans Ana Bilim Dalı / Ekonomi ve Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik kriz = Economic crisis ; Finansal bulaşıcılık = Financial contagion ; Finansal kriz = Financial crisis ; Kriz = Crisis ; Reel ekonomi = Real economy ; Yatırımcı davranışı = Investors behavior

Özet:
Geçmişten bugüne yaşanan finansal krizler kimi zaman tek bir ülke 
ekonomisinde etkili olurken kimi zaman birden fazla ülkenin ekonomisini derinden 
etkilemiştir. Ülkeler arası ticaretin gelişmesi, finansal piyasalarının liberalleşme 
politikaları ve teknolojinin gelişmesi ile dünyanın bir ucunda ortaya çıkan krizin 
dünyanın farklı yerlerinde farklı pazarların kısa sürede etkilemesi bulaşıcılıkla birlikte 
mümkün hale gelmiştir.
Finansal bulaşmanın krizlerin yayılmasındaki rolü son yıllarda sık sık 
tartışılmaktadır. Buna rağmen, finansal bulaşmanın tanımı ve hangi kanallardan 
meydana geldiği konusunda bir fikir birliği yoktur. Finansal kriz dönemlerinde 
piyasaların oynaklığı ve yatırımcıların riske duyarlılığı önemli ölçüde artmaktadır. 
Finansal bulaşma ise, bu çalkantılı zamanlarda çeşitlendirmeden doğan faydasının 
azalmasına neden olmaktadır. Bu nedenle, finansal bulaşmayı anlamak hem yerel hem 
de uluslararası yatırımcılar için büyük önem taşımaktadır.
Bu çalışmada 1987, 1997-98 ve 2008 yıllarındaki küresel finansal krizlerin, 
Türkiye'de reel ekonomi üzerindeki etkiler finansal bulaşma bağlamında incelenmiştir. 
Analizde kullanılan değişkenler banka kredileri, faiz oranları, portföy yatırımları, 
döviz kuru, reel milli gelir, hane halkı tüketim harcamaları, brüt sermaye oluşumu, dış 
ödemeler dengesi, enflasyon ve işsizliktir. Analizlerde yöntem olarak logaritmikdurağan serilerin grafikleri kullanılmıştır. 1987 krizi sırasında faiz oranlarında ve 
döviz kurlarında önemli artışlar ve banka kredilerinde keskin düşüşler olduğu 
görülmektedir. 1998 krizinde banka kredilerinin ve portföy yatırımlarının keskin bir 
şekilde azaldığı, faiz oranlarının önemsiz arttığı ve döviz kurunun düştüğü 
görülmektedir. 2008 küresel krizi incelendiğinde, portföy yatırımlarında ani düşüşler 
ve döviz kurlarında önemli sıçramalar yaşandı; Faiz oranlarındaki radikal düşüşe 
rağmen banka kredilerindeki düşüşün ılımlı bir seviyede kaldığı görüldü. 1987, 1997-
98 ve 2008 yıllarının tüm kriz dönemlerinde, reel gelir düzeyinde, tüketim 
harcamalarında, sermaye yatırımlarında radikal bir düşüş ve dış ticaret açıklarında 
önemli artışlar olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar, incelenen küresel krizlerin reel 
ekonomik aktivite düzeyi üzerinde önemli olumsuz etkileri olduğunu göstermektedir.

Abstract:
While the financial crises from the past to the present have sometimes affected 
the economy of a single country, sometimes they have deeply affected the economy of 
more than one country. With the development of trade between countries, the 
liberalization of financial markets and the development of technology, the crisis that 
emerged at one end of the world has become possible to affect different markets in 
different parts of the world in a short time.
There is a growing debate about the role of financial contagion in the 
transmission of financial crises. However, no consensus has yet been reached on the 
definition and channels of financial contagion. In times of financial crisis, market 
volatility and investors' risk aversion increase significantly. And financial contagion 
reduces the benefits investors get from diversification in these turbulent times. 
Therefore, understanding contagion is very important for both international and 
domestic investors.
In this study, in 1987, 1998 and 2008 their impact on the real economy and the 
global financial crisis in Turkey it was examined in the context of financial contagion. 
The variables used in the analysis are bank loans, interest rates, portfolio investments, 
exchange rate, real GDP, household consumption expenditures, gross capital 
formation, external deficits, inflation and unemployment. Graphs of the steady series 
were used as methods in the analysis. During the 1987 Crisis, there was a dramatic 
increase in interest rates and exchange rates, and a sharp decline in bank loans. The 
1998 Crisis saw a sharp decline in portfolio investments, a negligible increase in 
interest rates, and a moderate fall in exchange rates. When the 2008 global crisis is 
analyzed, there is a sharp decline in portfolio investments and a significant jump in 
exchange rates; Despite the significant fall in interest rates, the decline in bank loans 
remained moderate. While there was a radical decrease in real GDP, household 
consumption expenditures and gross capital formation during the crisis years of 1987, 
1998 and 2008, a significant increase in foreign trade deficits was confirmed. These 
results indicate that studied the global financial crisis caused a dramatic deterioration 
in the level of real economic activity in Turkey.