1980-2000 arası Türkiye'de sosyolojinin gündemleri ve oluşum dinamikleri
Discussions and formation dynamics of sociology in Turkey between 1980–2000
Yazar: MUHAMMED SALİM DANIŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET KARAKAŞ
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din sosyolojisi = Religious sociology ; Ekonomik gelişmeler = Economic developments ; Kentler = Cities ; Sivil toplum = Civil society ; Siyasi gelişmeler = Political improvements ; Sosyal gelişme = Social development ; Sosyoloji = Sociology ; Sosyoloji tarihi = Sociology history ; Türk sosyoloji tarihi = Turkish sociology history ; Türk sosyolojisi = Turkish sociology

Özet:
Türkiye'de sosyolojinin bir asırdan fazla geçmişi bulunmaktadır. Bu süreç içinde
Türkiye'de sosyoloji, siyasetle iç içe bir durum sergilemiştir. Bu durum sebebiyle
Türkiye'de sosyolojinin, siyasi süreçlere bağlı olarak kaderini tayin eden belli başlı
dönemler bulunmaktadır. Bu dönemlerden birisi de 1980 sonrası dönemdir. Bu
çalışmada, 1980 – 2000 yılları arası siyasi, toplumsal ve ekonomik alanda yaşanan
değişim ve sosyal bilimlerde yaşanan dönüşüm bağlamında, Türkiye'de sosyoloji
çalışmalarının değişen temaları ele alınmaktadır. 1980 sonrası Türkiye'de sosyolojinin
gündemini oluşturan temaların, Türkiye ve dünya ekseninde ortaya çıkan değişim
dinamikleri çerçevesinde ele alınması amaçlamaktadır. Çalışmada 1980 – 2000 yılları
arasında, Türkiye'de sosyoloji alanında verilen eserler ve bu eserlerin hangi konular
üzerinde yoğunlaştığı incelenmektedir. 1980 – 2000 arası dönem 12 Eylül askeri darbesi,
Türkiye'de yaşanan liberal dönüşüm, dünya ile entegrasyon çabaları ve dönüşüm
söylemleri, 1990'ların siyasi istikrarsızlığı ve 28 Şubat postmodern darbesi gibi önemli
olay ve süreçleri kapsamaktadır. Aynı zamanda küreselleşme, postmodernizm, ulus
devletlerin çözülmesi, Sovyet bloğunun yıkılması gibi etkenlerle birlikte Avrupa ve
Amerika'da,sosyal bilimlerde yaşanan gelişmeler de bu dönemde etkisini gösteren diğer
dinamiklerdir. Bu değişim dinamikleri içinde 1980 – 2000 yılları arasında kent,
gecekondu, kadın çalışmaları, aile, din, siyaset, sivil toplum, milliyetçilik, etnisite ve
kimlik temalarının yoğun bir şekilde çalışıldığı görülmektedir. Böylece dünya tarihinin
yeni bir binyıla (2000'li yıllar) dönüşüm arifesinde Türkiye'de sosyolojinin gündemleri,
konuları ve tartışma alanları kristalize edilerek ortaya konulmuş olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Türk sosyolojisi, kent, gecekondu, din, siyaset, sivil toplum.

Abstract:
The history of Sociology in Turkey goes back to more than a century. This Turkish
sociological process has intertwined with politics. Accordingly, it has particular periods
that have been dependent on political relations. The era of post-1980 is one of them. This
study discusses varying themes of sociological studies in Turkey in the context of
transformations in politics, economy and society and changes in social sciences. It is
aimed to deal with the major themes within the scope of drivers of change around Turkey
and the world. The study looks into the sociological works and their focusing issues
between 1980-2000 years. This era embraces 1980 coup d'état, liberalization processes,
integration to the global and alternation discourses, political instability of 1990s and
February 28 post-modern coup in Turkey. Meanwhile, there are other drivers of this
process that globalization, post-modernism, disorganization of nation-states, subversion
of Soviet Union and changes in social sciences in European and American countries. In
these factors are often studied that urbanization, gecekondu, women's studies, family,
religion, civil society, politic, nationalism, ethnicity and identity between 1980 and 2000.
Thus, on the eve of the transformation of world history into a new millennium, the
agendas, topics and discussion areas of sociology in Turkey will be crystallized and
revealed.

Key Words: Turkish sociology, urbanization, gecekondu, religion, politics, civil society