Su ayak izi kavramının sürdürülebilir su yönetimi çalışmalarında kullanılması
Using water footprint concept in sustainable water management studies
Yazar: HANDAN ŞAHİN
Danışman: PROF. MEHMET BÜLENT TOPKAYA
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Antalya = Antalya ; Sanal su = Virtual water ; Tarım = Agriculture ; Turizm = Tourism

Özet:
Türkiye'de 112 km3 olan kullanılabilir su miktarının, 44 km3'ü tarım, sanayi, içme ve kullanma amaçlı olarak tüketilmektedir. İklim değişikliğine paralel olarak azalan su potansiyelinin en büyük su tüketicisi tarım sektörüdür. Artan nüfusun gıda ihtiyacının karşılanması açısından tarımsal sulama büyük önem taşımaktadır. Bu ihtiyacın sürdürülebilir bir şekilde karşılanması gerekmektedir. Bu çalışmada sürdürülebilir su yönetimi çalışmalarına örnek teşkil etmesi amacıyla Türkiye'de toplam su kullanımının yaklaşık % 74'ünü oluşturan tarım sektörünün su tüketimi, su ayak izi kavramı kullanılarak değerlendirilmiştir. Türkiye ölçeğinde tarımsal üretimin % 65'ini oluşturan 10 tarım ürününün sulama suyu ihtiyacı Dünya, Türkiye ve Antalya ölçeğinde karşılaştırılmış olup, 6 ürünün sulama suyu ihtiyacının Dünya ortalamasının üzerinde olduğu belirlenmiştir. Antalya'da tarımsal üretimin % 91'ini oluşturan 20 tarım ürününün birim su ayak izi değerlerinin farklılıkları Dünya, Türkiye ve Antalya ölçeğinde karşılaştırılmıştır.  Seçilen tarım ürünlerinin sulama suyu ihtiyacının genel olarak Antalya ortalamasının, Türkiye ortalamasından daha yüksek olduğu belirlenmiştir. 
Tarım sektörünün yanı sıra turizm sektöründe önemli bir yere sahip olan Antalya'da turizmin su tüketimi de, su ayak izi kavramı kullanılarak değerlendirilmiştir. Turizm sektörünün su tüketimin belirlenmesi amacıyla, Antalya'da belirlenen turizm tesislerinde su tüketimi doğrudan ve dolaylı su tüketimi olarak değerlendirilmiştir. Dolaylı su tüketiminin tespiti amacıyla yiyecek, içecek ve elektrik tüketimine bağlı su ayak izi hesaplamaları yapılmıştır. Belirlenen 5 yıldızlı bir konaklama tesisinde, doğrudan ve dolaylı su tüketimi birlikte değerlendirilerek yıl bazında ortalama su ayak izi 11900 l/geceleme olarak hesaplanmıştır. Bu değer uluslararası çalışmalarda bulunan su ayak izi değerlerine göre daha yüksektir.

Abstract:
In Turkey, 44 km3 of the amount of exploitable water resources which is        112 km3, is consumed by agriculture, industry and domestic sectors. The agricultural sector in Turkey is the largest consumer of water, which decreases in parallel with the climate change. Agricultural irrigation is vital to meet the increasing food demand of growing population and it should be managed in a sustainable way. In this study, the water consumption of agricultural sector in Turkey, accounting for nearly 74 % of total water consumption, has been evaluated using water footprint concept. Irrigation water requirements of 10 agricultural products, accounting for nearly 65 % of total agricultural production of Turkey, have been compared with World, Turkey and Antalya. According to the evaluation, irrigation water requirements of 6 agricultural products in Turkey are higher than world average. The unit water footprint for 20 agricultural products, accounting for 91% of total agricultural production of Antalya, has been compared with unit water footprints of World and Turkey. Irrigation water requirement for most of those selected agricultural products in Antalya have been determined higher than average agricultural irrigation requirements of Turkey.
In addition to the agricultural sector, water consumption of tourism sector, which is equally important for Antalya, has also been evaluated using water footprint concept. Water consumption of tourism facilities selected in Antalya has been directly and indirectly evaluated in order to determine the water consumption of the tourism sector. Water footprints based on food, beverage and electricity consumption were calculated to determine indirect water consumption. Average water footprint was calculated considering direct and indirect water consumption on annual basis in a selected 5 star hotel and average water footprint was found as 11900 l/overnight. This value is relatively high comparing to values calculated in other international studies.