Yahyâ b. Muhammed el-Mesâlihî ve Risâle fi'n-Nahv adlı eseri (Metin-inceleme)
Yahyâ b. Muhammed el-Mesâlihî and analysis of his work which is named of Risâle fi'n-Nahv
Yazar: ŞÜKRÜ GÜLER
Danışman: PROF. DR. MAHMUT KAFES
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Risale = Pamphlet ; Risale Fi'n-Nahv = Risale Fi'n-Nahv ; Söz dizim = Syntax ; Yahya b. Muhammed el-Mesalihi = Yahya b. Muhammed el-Mesalihi ; İrab = Syntactic component

Özet:
Bu çalışmanın konusu; devrinin önde gelen âlimlerinden ders alıp dil ve hadis ilimleri alanında muteber kabul edilen eserlere şerhler yazmış olan; ancak dağum tarihi tam bilinmemekle birlikte XIX. yüzyılın başlarında Şam'da vefat eden Yahyâ b. Muhammed el-Mesâliḫî'nin nahiv alanında telif ettiği Risâle Fi'n-Naḥv isimli eserinin tahkik ve metin incelemesidir. 
Tahkikini gerçekleştirdiğimiz el-Mesâliḫî'nin bu eseri, nahiv ilminin temeli olan i'râb konusunu ele almaktadır. Müellif eserinde nahiv kurallarını örnekleriyle muhtasar bir şekilde açıklamış ve her bir örneğin detaylı i'râbını yapmıştır. 
Çalışmamız bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde eser nahiv konuları ve i'râb üzerinde durduğu için nahvin tanımı ve ortaya çıkış sebepleri ile i'râbın tanımı ve önemi, i'râb çeşitleri ve alametleri üzerinde durulmuştur. Birinci Bölüm Yahyâ b. Muhammed el-Mesâliḫî'nin hayatı ve eserleri şeklinde iki kısma ayrılmış, kaynaklarda geçen bilgiler titizlikle incelenmiş ve ortaya konulmuştur. İkinci Bölümde Risâle kavramının tanımı ve Risâle Fi'n-Naḥv adıyla kaleme alınmış eserlerden bahsedildikten sonra çalışmamızın temeli olan eserin; içeriği, konusu, müellifin metodu ve tahkikte takip edilen metod hakkında bilgiler verilmiştir. Üçüncü Bölümde müellif nüshasına ulaşamadığımız yazma eserin tahkiki ve metin incelemesi yapılmıştır. Müellifin istişhad ve örnek olarak verdiği ayet, hadis ve şiirler tahkikli metinde dipnotlarda gösterilmiş, istenilen bilgilere kolay ulaşılması amacıyla çalışmanın sonuna index eklenmiştir.

Anahtar Kelimeler:  Arap Dili, Risâle, Nahiv, el-Mesâliḫî, i'râb, Metin İnceleme, Tahkik

Abstract:
The subject of this study is the investigation and text examination of the work Risale fi'n- Nahv written by Yahya b. Mohammed el- Mesâlihî in the field of "nahv". He took courses from leading scholars of his generation and wrote commentaries on the works considered to be the best in the field of language and hadith sciences. Although the exact date of birth is unknown, Yahya b. Mohammed al- Mesâlihî died in Damascus in the beginning of the XIX. Century.
This work of al- Mesâlihî we have examined deals with the subject of "i'râb" which is the basis of "nahv". The writer briefly explained the nahv rules with examples and examined each sample into his work in detail.
Our work consists of an introduction and three chapters. In the introduction part; definition of "i'râb" and its importance, types of i'râb and its signs have been emphasized. The first part has been divided into two parts in the form of the Yahya b. Mohammed el- Mesâlihî's life and works. The information in the sources has been thoroughly examined and put forward. In the second part; after definition of "Risâle" concept and mentioning the works which were written in the name of Risâle fi'n- Nahv, information about the content of the book based on our work, its subject, the author's method and the method followed in the examination has been given. In the third part; the manuscript that we could not reach to its original copy has been verified and the text examined. The verse, hadith and poems given by the author as an example in the verified tex have been shown in the footnotes and an index has been added at the end of the study in order to reach the desired information esaily.

Key Words:  Arabic Language, Risâle, Nahv, el- Mesâlihî, Irab, Text Analysis, Investigation