Sporda yarışma kaygısının kalp hızı değişkenliği ve beyana dayalı araçlarla incelenmesi
Assessment of sport competition anxiety using heart rate variability and self-reported screening tools
Yazar: ELİÇE KURT
Danışman: PROF. DR. AHMET AYAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoloji = Physiology

Özet:
Sporda kaygı, tipik olarak sporcularda "gündemdeki yarışma/müsabakayla alakalı olarak deneyimlenen strese cevaben gelişen hoş olmayan bir psikolojik durum"dur. Bu yarışma veya performans kaygısı, sporcuların kariyerlerini yarışmacı performans olarak direk etkilemesine ilave olarak sporla alakalı sakatlıklar, sakatlık sonrası rehabilitasyon ve yeniden spora dönmeyi de anlamlı derecede etkilemektedir.
Bu tez çalışmanın amacı, sporcularda yarışma öncesi durumluk kaygı düzeyini, beyana dayalı sübjektif ve kalp hızı değişkenliği (KHD) ile objektif olarak belirlemek ve beyana dayalı araçlar ile kalp hızı değişkenliği ölçümlerinden elde edilen veriler arasındaki tutarlılığı incelemektir. 
Bu çalışmaya judo (n=15) ve rafting (n=15) branşlarında yarışan toplam 30 sporcu katıldı. Sporcuların demografik verileri kaydedildi. STAI I-II ve kalp hızı değişkenliği ölçümleri ile sporcuların kaygı düzeylerine ait veri toplandı. Ayrıca sporcuların uyku kalitesi Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi aracılığıyla değerlendirildi.
Judo branşında; kadın sporcuların genel kaygı düzeyi yüksek, erkek sporcuların genel kaygı düzeyi düşük olarak belirlendi. Durumluk kaygı düzeyleri; kadın sporcularda yarışma öncesi ve yarışma sonrası orta, erkek sporcularda yarışma öncesi ve sonrası düşük düzeyde tespit edildi. Rafting branşında; kadın sporcuların genel kaygı düzeyi orta, erkek sporcuların genel kaygı düzeyi düşüktü. Durumluk kaygı düzeyi; kadınlarda yarışma öncesi ve sonrası orta, erkeklerde yarışma öncesi ve sonrası düşük olarak belirlendi. Kadın rafting sporcularının uyku kaliteleri orta düzeyde, diğer grupların uyku kaliteleri yüksekti. Sporcuların durumluk kaygılarına ait STAI I ve KHD ölçümlerinden elde edilen veriler arasında pozitif yönlü çok zayıf korelasyon tespit edildi (r=0.20, r=0.14, p>0.05). 
Bu çalışmada; KHD ve beyana dayalı araçlardan elde edilen veriler arasındaki korelasyon zayıftı. Bu bağlamda, katılımcı sayısının az olması dikkate alınarak daha fazla katılımcı ile kaygı düzeyi ve kalp hızı değişkenliği ilişkisini incelemeye yönelik ileri çalışmaların faydalı olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Sözcükler: Durumluk Sürekli Kaygı Envanteri, Kalp hızı değişkenliği, Kaygı, Yarışma kaygısı

Abstract:
Anxiety in sport is typically "an unpleasant psychological state that progresses in response to stress experienced in relation to the current competition" in athletes. In addition to directly affecting the athletes' careers as competitive performance this competition or performance anxiety also significantly affects sports-related injuries, rehabilitation after injury and returning to sports. 
The aim of this study was to objectively determine the pre-competition state anxiety level using heart rate variability in athletes and examine the consistency among self-reported screening tools and heart rate variability measurements. 
A total of 30 athletes, competing in judo (n=15) and rafting (n=15) branches participated in this study. Demographic information of athletes was recorded. Anxiety levels of athletes were determined using STAI I-II and heart rate variability measurements. Additionally, sleep quality of athletes was assessed using Pittsburgh Sleep Quality Index. 
In judo branch; the trait anxiety level of female athletes was determined as high and trait anxiety level of male athletes was determined as low. Precompetitive and post competitive state anxiety level of female athletes was moderate, precompetitive and post competitive state anxiety level of males was low. In rafting branch, the trait anxiety level of female athletes was moderate and trait anxiety level of males was low. Precompetitive and post competitive state anxiety level of females was determined moderate, precompetitive and post competitive state anxiety level of males was low. Sleep quality level of female athletes in rafting branch was moderate and the other groups' sleep quality levels were high. Correlation analysis between athletes' state anxiety data obtained from STAI and HRV measurements revealed a very weak positive correlation (r=0.20, r=0.14, p>0.05).
In this study; the correlation between data obtained from heart rate variability and self-reported screening tools was weak. In this context; considering few number of participants, it is thought that further studies with more participants might be useful assess the relationship between anxiety level and heart rate variability.

Key Words: Anxiety, Competition anxiety, Heart rate variability, State Trait Anxiety Inventory