Dış ticaret - İktisadi büyüme ilişkisi: Geçiş ekonomileri örneği
The relationship between trade and economic growth: Analysis for transition economies
Yazar: ORKHAN MAMMADOV
Danışman: PROF. DR. YUSUF BAYRAKTUTAN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Geçiş ekonomisi = Transition economies ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Bu çalışmada, dış ticaret ve iktisadi büyüme arasındaki ilişki geçiş ekonomileri olarak bilinen Bağımsız Devletler Topluluğu, Merkezi ve Doğu Avrupa, Baltık ülkeleri örneğinde 2000-2014 dönemi için dinamik panel veri analizi ile incelenmiştir. Üç bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde, büyüme kavramı ve kaynakları, dış ticaret ve büyüme arasındaki ilişki ve stratejiler, dünya ekonomisindeki bu bağlamdaki gelişmeler özetlenmiştir. İkinci Bölüm'de, geçiş ekonomisi kavramı ve özellikleri açıklanmış; geçiş sürecinde yaşanan resesyonun sebepleri incelenmiş ve makroekonomik göstergelere dayalı olarak ülke grupları karşılaştırılmıştır. Ekonometrik analizin yapıldığı Üçüncü Bölüm'de, iki ülke grubuna ilişkin ayrı modeller kurulmuş ve panel veri analizi yöntemi kullanılmıştır. Öncelikle daha güvenilir sonuçlara ulaşmak için seriler arasındaki yatay kesit bağımlılığı araştırılmıştır. Daha sonra değişkenlere yönelik hem 1. nesil hem de yatay kesit bağımlılığını göz önünde bulunduran 2. nesil birim kök testleri uygulanmıştır. Birim kök test sonuçlarına göre, tüm serilerin birinci farkları alınarak durağanlaştırılmıştır. Değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişki eşbütünleşme testiyle incelenmiş ve uzun dönemli ilişki bulunmuştur. Uzun dönem eşbütünleşme katsayılarının tahmin sonuçlarına göre, hem panel genelinde hem de ülkeler bazında farklı sonuçlar elde edilmiştir. Kısa dönemli ilişkinin belirlenmesinde panel nedensellik testi kullanılmıştır. Sonuç kısmında analizden elde edilen bulgular yorumlanarak her iki ülke grubu için değerlendirme yapılmış ve politika önerileri sunulmuştur.

Abstract:
In this study, the relationship between foreign trade and economic growth, in the example of CIS, CEE, Baltic countries, so called "transition economies" for the period of 2000-2014 has been investigated with the panel data analysis. The first chapter of the study covers the concept of economic growth, the relation and strategies between growth and foreign trade and things going on in the global economy. In the second part, the features of the concept of transition economy, the reasons for recession happening in the transition period have been investigated, furthermore, the country groups have been compared regarding on the macro-economic indicators. In the third chapter into which the econometric analysis has been applied separate models about 2 country groups have been established and the method of panel data analysis has been applied. Firstly, in order to achieve more reliable results the cross-sectional dependence between series has been examined. Afterwards, first generation unit root test and known as second generation unit root test which considers cross-sectional dependence has been applied. According to the results of the unit root tests, the first difference of variables has been obtained and has been transformed to stationary state. The long-term relationship between variables has been investigated by panel coentegration test and the long-term relationship among variables has been observed. According to the estimations of long-term integration coefficients, both as panel and in some countries different results have been obtained. In the identification of short-term relationship the panel casuality test has been used. In the conclusion part of the study, the findings acquired from the analysis have been evaluated through explanation for both country groups, economic, political proposals had been made.