Ziya Gökalp'te teolojik yenilenme ve sosyal teoloji
Theological renewal and social theology in Ziya Gökalp
Yazar: MUHAMMET AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. İLHAMİ GÜLER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Din = Religion
Dizin: Gökalp, Ziya = Gökalp, Ziya ; Kelam = Islamic theology ; İlahiyat = Theology ; İslamcılık = Islamism

Özet:
Özet Toplumbilimci Ziya Gökalp büyük bir imparatorluktan yeni ve milli bir devletin oluşumuna tanık olmuştur. Yeni devletin oluşumunda fikri planda tesirleri olan Gökalp, günümüzde de önemli bir isim olma özelliğini korumakta ve fikirleri tartışılmaktadır. Çalışmamızda Gökalp'in İslam Öğesini ele alış biçimini irdeledik. Sorunsalların mahiyetlerinden hareketle bu konuları "Teolojik Yenilenme" \e "Sosyal Teoloji" bağlamında değerlendirdik. Gökalp'in ve çağdaşlarının dinin (teoloji) daha çok toplumsal sahadaki fonksiyonlarını söz konusu ettiklerini görmekteyiz. Teolojiyi, değişen hayat karşısında dinamik bir tarzda ele almayı, teolojiye dogmatik yaklaşılmamasını ve bunu da toplumsal vicdanda mündemiç bulunan "örf" ile temellendirmeyi teklif etmişlerdir. İleri sürdükleri "İçtimai Usul-i Fıkıh" da şeriatın dayanağı ikidir. "Nass ve Örf". Birincisi mütekamildir, değişmezdir. Örf ise toplumların ve zamanların değişmesiyle, değişebilen bir alandır. Araştırmamızda ağırlıklı olarak teolojik nitelikli meseleleri ve sunulan metodolojinin imkanını ele aldık. Din - Değişim, Din - Modernizm, Din - Hukuk, Din - Siyaset ilişkilerini bu çerçeveden değerlendirdik. Gökalp'in teolojik olmaktan ziyade sosyolojik temellendirmelerde bulunduğunu tespit ettik. Ne var ki, Gökalp'in önerilerinin arka planında yatan tek arzusu vardı: "Modern bir İslam Türklüğü". Başka bir ifade ile kurulan yeni devlet ile birlikte yeni bir kimlik kazandırmak amacını güdüyordu. Bu manada teolojik referanslara yaptığı atıfların sıhhatini de araştırmaya çalıştık.

Abstract:
SUMMARY Ziya GÖKALP a sociologist,witnessed (experienced) that a new ana national state was emerging from the ruins of a great empire.Having impact on the formation of this new state in terms of ideas,Gökalp keeps to be an important person and even in these days his ideas are being discused. In this study,we have examined that how Gökalp took Islamic element up(how Gökalp dealt with Islamic element).We have evaluated these topics,by taking the characters of the problems as a basis,in the context of "Theological Renewal" And "Social Theology" We see that Gökalp and his contemporaries mostly dealt with(talked about)the funcitons of religion in the social field.They propounded that theology needs to be taken dynamically against ever-changing life,that it should not be approached dogmatically,and that these should be justified with "Or/ (tradition)" which is implicit in "the social consience". In "içtimai Usul-i Fıkıh"(Social Usul al-Figh)they put forward, "Şeriat" has two supports: "Nass and Orf'.The former is perfect and constant(fixed). However the latter is a changeable field as time changes. In this study we have especially dealt with theological matters and the possibility of the methodology propounded by them. We have evaluated the relationships between Religion-Change, Religion-Modernism,Religion- Law,Religion-Policy in this context,too. We have determinated that Gökalp made sociological justifications more than theological ones.However he had sole (only one)desire behing his propositions : "A Modern Turkish culture based on Islam. "On the other words,with this new state which was just founded he intended to give (earn) a new identity (character). In this sense,moreover we have tried to investigate the truth of the references he made to the theological subjects.