Suç ve mekân ilişkisinin araştırılması: Düzce örneği
Investigation of relationship between crime and space: Case of Düzce
Yazar: ZEYNEP MIHÇI YILDIRIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEGÜL KAYA
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Düzce = Düzce ; Kent morfolojisi = Urban morphology ; Kentsel mekan = Urban space ; Mekan dizimi analiz yöntemi = Space syntax analysis method ; Suç = Crime

Özet:
Mimari tasarım, soyut düşünceden somut tasarıma ilerleyen karmaşık bir süreçtir. İnsanların maddi bir mekâna dair sezgisel ve soyut algılarını sağlam bir matematiksel yolla ortaya koyan kentsel araştırma paradigması olan mekân dizimi, mekânın sosyal özelliklerini nasıl temsil ettiğini araştırmaktadır. Morfolojik çalışmalarda, sezgisel açıklamalar yerine, insan yapımı çevreye ilişkin farklılıkların analizi, belirli mekânsal sistemin ilişkisel veya konfigürasyonel yapısının anlaşılmasını gerektirir. Mekân dizimi, bu mekânsal konfigürasyonları analiz etmek için geliştirilmiş bir yaklaşımdır. Mekân morfolojisi analizine odaklanan bu çalışma, "mekânsal suç" kavramını öne sürerek bu kavram ışığında mekânların kendi içinde, birbirleriyle ve insan davranışıyla olan ilişkilerini irdelemektedir. Suçun eşit olmayan mekânsal dağılımı, onu bu sosyolojik çerçeve içinde analiz için ideal bir aday yapar: suç evrenseldir, ancak mekânsal olarak yoğunlaşmıştır; herkesi hedef alır, ancak herkesi eşit olarak değil. Çalışma bu kapsamda, mekânların görünmeyen özelliklerini ortaya çıkararak kentsel doku içindeki rolünü sorgulamayı ve farklı mekânsal kurguların insan davranışı üzerindeki etkisi sonucunda suç ile ilişkisini tartışmayı hedeflemektedir. Çalışmanın araştırma yöntemi mekân dizimi analizlerine dayanmaktadır. Düzce ili merkez mahallelerini örnek alan ve kentsel çevre içinde sokak dokusuna odaklanan bu çalışma, mekân dizimi teorisi ve nicel analiz yöntemi yardımıyla mekânların kurgusal önemini ortaya koyarak ilgili öneriler sunmaktadır. Çalışma alanı olarak seçilen bölgede mekân dizimi analizleri kapsamında Depthmap yazılımına aktarılan verilerle bağlanabilirlik (connectivity), derinlik (mean depth), bütünleşme (integration), seçim (choice) ve kavranabilirlik (intelligibility) analizleri yapılmıştır. Ulaşılan değerler yardımıyla farklılaşan mekânsal ilişkiler tespit edilerek, mekân kurgusuna ve mekânın anlamına etkisi tartışılmıştır. Bununla birlikte kent morfolojisi analizleri yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar incelendiğinde mekân morfolojisi kapsamında mekânsal kurgunun değişiminin mekânın kullanımı, anlamı ve kentsel ilişkiler bütünü içindeki konumuna nasıl etki ettiği; böylelikle suç potansiyeli ile ilişkisinin kuvvetli olduğu görülmüştür. Mekân dizimi yönteminin bilime dayalı bilgiyi tasarım sürecine aktararak bilim ve tasarım arasında bağlantı kurmayı başardığını ve tasarımcının tasarım önerilerini test ederken kullanabileceği grafiksel ve matematiksel veriler ürettiğini göstermiştir.

Abstract:
Architectural design is a complex process that progresses from abstract thought to concrete design. Space syntax, an urban research paradigm that reveals people's intuitive and abstract perceptions of space in a robust mathematical way, explores how space represents its social characteristics. In morphological studies, analysis of differences in the man-made environment, rather than intuitive explanations, requires an understanding of the relational or configurational nature of the particular spatial system. Spatial syntax is an approach developed to analyze these spatial configurations. This study, which focuses on spatial morphology, puts forward the concept of "spatial crime" and examines the relations of spaces within themselves, with each other and with human behavior in the light of this concept. The unequal spatial distribution of crime makes it an ideal candidate for analysis within this sociological framework: crime is universal but spatially concentrated; it targets everyone, but not everyone equally. In this context, the study aims to question the role of spaces in the urban fabric by revealing their invisible features and to discuss the relationship with crime as a result of the effect of different spatial setups on human behavior. The research method of the study is based on space syntax analysis. In this study, the central quarters of the city of Duzce have been chosen as a case study, focusing on the street texture in the urban environment, which presents the fictional importance of the spaces with the help of space syntax theory and quantitative analysis method. In this study area, connectivity, mean depth, integration, choice, and intelligibility analyzes were performed with the data transferred to the Depthmap software within the scope of space syntax analysis. In addition, the study area was analyzed by urban morphology parameters. With the help of the values reached, the spatial relations that differed were determined and the effect on the space set up and the meaning of the space was discussed. When the results are examined, how the change of spatial set up within the scope of space morphology affects the use of space, its meaning, and its position in the whole of urban relations; thus, it has been seen that there is a strong relationship with the potential of crime. It has been shown that the space syntax method has succeeded in establishing a connection between science and design by transferring science-based knowledge to the design process and producing graphical and mathematical data that the designer can use while testing design proposals.