Erken dönem uyum bozucu şemalarla beden algısı ilişkisinde benlik saygısının aracı rolü
The mediating role of self-esteem in the relationship between early maladaptive schemas and body image
Yazar: BUSE NUR KARA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURAK EMRE GÜRSOY
Altınbaş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, erken dönem uyum bozucu şemalar ile beden algısı arasındaki ilişkide benlik saygısının aracı rolünü incelemektir. Araştırmaya, bilgilendirilmiş onam formu ile katılımcıların onayı alınmış, 18-64 yaş aralığında 309 kadın ve 46 erkek olmak üzere toplam 355 kişi katılmıştır.Veri toplama sürecinde Demografik Bilgi Formu, Young Şema Ölçeği Kısa Form (YŞÖ – KF3), Beden Algısı Ölçeği ve Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği kullanılmıştır. Analiz sürecine geçmeden önce, uç değerler ve normallik varsayımlarına ilişkin testler yapılmıştır. Skewness (çarpıklık) ve Kurtosis (basıklık) değerleri, verilerin normal dağıldığını ve parametrik analizlerin yapılabilmesine uygun olduğunugöstermiştir. Araştırmanın analizinde bağımsız örneklem t-testi, Pearson Korelasyon Katsayısı ve Hayes'in bootstrap tekniği kullanılmıştır. Aracılık modelinde, bağımsızdeğişken olarak erken dönem uyum bozucu şemalar, aracı değişken olarak benlik saygısı ve bağımlı değişken olarak beden algısı yer almıştır. Young Şema Ölçeği'nin tüm alt boyutlarının beden algısı üzerindeki etkisini incelemek amacıyla standart çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda, özellikle duygusal yoksunluk, başarısızlık, onay arayıcılık ve iç içe geçme/bağımlılık şemalarının beden algısı ile ilişkili olduğu ve bu ilişkide benlik saygısının aracı bir rol oynadığı bulunmuştur.Elde edilen sonuçlar, erken dönem uyum bozucu şemaların alt boyutları ile beden algısı arasında kısmen negatif yönlü bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Erken dönem uyum bozucu şemalar ile benlik saygısı arasında ise pozitif ve negatif yönlü orta düzeyde ilişkiler bulunmuştur. Ayrıca, benlik saygısı ile beden algısı arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir. Verilerin analizi SPSS 26 ve JAMOVI 2.3.28 programları kullanılarak gerçekleştirilmiştir.Bu bulgular, literatürdeki ilgili çalışmalarla birlikte tartışılmış ve araştırmanın sonuçları, erken dönem uyum bozucu şemaların beden algısı üzerindeki etkisinin, benlik saygısı aracılığıyla kısmen açıklandığını göstermiştir.

Anahtar Kelimeler: Erken Dönem Uyum Bozucu Şemalar, Beden algısı, Benlik saygısı, Düşük Benlik Saygısı, Yüksek Benlik Saygısı.

Abstract:
The aim of this study is to examine the mediating role of self-esteem in the relationship between early maladaptive schemas and body image. A total of 355 participants, including 309 women and 46 men aged between 18 and 64, participated in the study with informed consent obtained through a consent form. Data collection tools included the Demographic Information Form, Young Schema Questionnaire Short Form (YSQ-SF3), Body Image Scale, and Rosenberg Self-Esteem Scale. Before proceeding to the analysis phase, outlier and normality assumptions were tested. The Skewness and Kurtosis values indicated that the data followed a normal distribution and were suitable for parametric analyses. The data were analyzed using an independent samples t-test, Pearson Correlation Coefficient, and Hayes' bootstrap technique. In the mediation model, early maladaptive schemas were included as the independent variable, self-esteem as the mediating variable, and body image as the dependent variable. Standard multiple regression analysis was conducted to examine the effects of all subdimensions of the Young Schema Questionnaire on body image. The analysis revealed that the emotional deprivation, failure, approval-seeking, and enmeshment/dependence schemas were significantly related to body image, with self-esteem playing a mediating role in these relationships.The results indicated a partially negative relationship between the subdimensions of early maladaptive schemas and body image. Additionally, moderate positive and negative correlations were found between early maladaptive schemas and self-esteem. The relationship between self-esteem and body image was found to be moderately positive. The data were analyzed using SPSS 26 and JAMOVI 2.3.28 software. These findings were discussed in light of relevant literature, and the results demonstrated that the effect of early maladaptive schemas on body image was partially explained by the mediating role of self-esteem.

Keywords: Early Maladaptive Schemas, Body Image, Self-esteem, Low Self-Esteem, High Self-Esteem.