Duygusal emeğin hasta merkezli bakım yetkinliği üzerine etkisinde beş faktör kişilik özelliklerinin düzenleyici rolü
The regulatory role of five factor personality traits in the effect of emotional labor on patient-centered care competency
Yazar: GÖZDE ÇAKIR
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ARSLANOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlıkta Kalite Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Amaç: Hasta bakımında aktif rol alan hemşirelerin sahip oldukları duygusal emek düzeylerinin hasta merkezli bakım yetkinlikleri üzerine etkisini ve bu etkide kişilik özelliklerinin düzenleyici rolünü belirlenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma tanımlayıcı, kesitsel tipte olup, kolayda örneklem yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Türkiye'de çalışan hemşireler oluşturmaktadır, verilere ulaşmak için anket yöntemi kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS programı kullanılarak tanımlayıcı istatistikler elde edilmiştir. Bununla birlikte Cronbach's Alpha, T-testi, ANOVA testi ve kategorik değişkenlerin analizi için ki kare testi uygulanmış, ilişki analizi için Korelasyon, etki analizi için de Regresyon kullanılmıştır. 
Bulgular: Duygusal emek, kişilik özellikleri, HMBY puanlarında sosyodemografik değişkenler açısından anlamlı farklılık bulunmuştur. Yüzeysel davranış ile dışadönüklük, alt boyutu arasında istatiksel olarak anlamlı çok düşük ilişki olduğu (r=0,196), sorumluluk ve deneyime açıklık ile düşük derece ilişki olduğu (r=0,204, r=0,265),  derinlemesine davranış ile dışadönüklük ve deneyime açıklık arasında pozitif, düşük derece; sorumluluk ve geçimlilik arasında çok düşük derece ilişki (r=0,274, r=0,371, r=0,186, r=0,187), samimi davranış ile dışadönüklük, sorumluluk, deneyime açıklık ve geçimlilik arasında düşük derece ilişki olduğu görülmüştür (r=0,317, r=0,254, r=0,277, r=0,226). Duygusal emek ile HMBY arasında pozitif, doğrusal orta derece ilişki olduğu görülmüştür (r=0,431, r=0,487, r=0,505). Nevrotiklik dışındaki diğer kişilik özellikleriyle HMBY arasında pozitif, doğrusal, düşük derece ilişki olduğu görülmüştür (r=0,282, r=0,328, r=0,234, r=0,204). Kişilik özelliklerinin, yüzeysel davranış ile HMBY arasındaki ilişkide düzenleyici etkiye sahip olduğu görülmüştür (p<,05). 
Sonuç: Araştırmada hemşirelerin duygusal emek puanları yüksek düzey bulunmuştur. HMBY ortalaması yüksek düzey bulunmuştur. Duygusal emeğin HMBY'ni etkilediği, bu etkide beş faktör kişilik özelliklerinin düzenleyici rolü olduğu bulunmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Beş Faktör Kişilik Özellikleri, Duygusal Emek, Hasta Merkezli Bakım Yetkinliği

Abstract:
Aim: The aim is to determine the effect of the emotional labor levels of nurses who take an active role in patient care on their patient-centered care competencies and the moderating role of personality traits in this effect.
Materials and Methods: The research is descriptive, cross-sectional and convenience sampling method was used. The population of the research consists of nurses working in Turkey, and the survey method was used to obtain the data. Descriptive statistics were obtained using the SPSS program to analyze the data. In addition, Cronbach's Alpha, T-test, ANOVA test and chi-square test were used for analysis of categorical variables, Correlation was used for relationship analysis and Regression was used for effect analysis.
Results: A significant difference was found in emotional labor, personality traits, and HMBY scores in terms of sociodemographic variables. There is a statistically significant, very low relationship between surface behavior and the extraversion sub-dimension (r=0.196), a low relationship with responsibility and openness to experience (r=0.204, r=0.265), a positive relationship between deep behavior and extraversion and openness to experience, low degree; It was observed that there was a very low correlation between conscientiousness and agreeableness (r=0.274, r=0.371, r=0.186, r=0.187), and a low correlation between friendly behavior and extraversion, responsibility, openness to experience and agreeableness (r=0.317, r= 0.254, r=0.277, r=0.226). It was observed that there was a positive, linear, moderate relationship between emotional labor and HMBY (r = 0.431, r = 0.487, r = 0.505). It was observed that there was a positive, linear, low-degree relationship between HMBY and personality traits other than neuroticism (r=0.282, r=0.328, r=0.234, r=0.204). It has been observed that personality traits have a moderating effect on the relationship between surface behavior and HMBY (p<.05).
Conclusion: In the study, nurses' emotional labor scores were found to be high. The HMBY average was found to be high. It was found that emotional labor significantly affected patient-centered care competence, and five factor personality traits had a moderating role in this effect.
Keywords: Emotional Labor, Five-Factor Personality Traits, Patient-Centered Care Competence