Okul öncesi ve okul çağı çocuklarında uyku özellikleri ve ev içi kaosun uyku alışkanlıklarına etkisi
Sleep characteristics in preschool and school-age children and the effect of household chaos on sleep habits
Yazar: FATMA HİLAL KAVAK
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM İLERİ
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Çocukluk çağında uyku problemleri sık görülmektedir. Uyku hijyeni
sağlamada ve uyku sorunlarını azaltmada çevresel faktörlerin önemi büyüktür.
Çevresel faktörlerden birisi ev içi kaos olarak tanımlanan ev ortamının ve yaşam
alanının etkisidir. Bu çalışmanın amacı, okul öncesi ve ilkokul çağındaki çocuklarda
uyku alışkanlıklarının belirlenmesi ve uyku alışkanlıklarına etki eden faktörler ile
evde düzen ve karmaşa olarak tanımlanan kaosun uyku alışkanlıkları üzerine olan
etkilerinin incelenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Bu calışmaya; SBU Ankara Dr. Sami Ulus Kadın Dogum,
Cocuk Saglıgı ve Hastalıkları Egitim Araştırma Hastanesi genel pediatri
polikliniklerine ayaktan başvuran ve genel pediatri servislerinde yatarak tedavi goren
5-11 yaş arasındaki hastalar dahil edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik
özellikleri, evin fiziksel özellikleri, haftalık yapılan aktiviteler sorulmuştur. Uyku
alışkanlıklarını değerlendirmek için "Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi" (ÇUAA),
ev içi kaosu değerlendirmek için kaos-karmaşa-düzen anketi (KKD, CHAOS)
kullanılmıştır. Uyku sorunu olan çocukların ÇUAA toplam puanları >41 olarak
hesaplanmıştır.
Bulgular: Çalışmaya katılan 287 hastanın yaş ortalaması 7,65, uyku süresi
ortalaması 9,03 saat/gün'dür. Çocukların %69'unda uyku problemi vardır.
Çocukların yaşı arttıkça uyku problemi yaşama riski daha fazladır. Baba eğitimi,
ekran temas süresi, sigara, evin fiziksel ortamı, uyku kuralları ile uyku sorunları
arasında ilişki bulunmuştur. Hastaların KKDS-Düzen puanları ile uyku anketi ÇUAA
toplam puanları arasında anlamlı negatif yönlü ilişki saptanmıştır (r=-0,216
p<0,001). Hastaların KKDS-Karmaşa puanları ile uyku anketi ÇUAA toplam
puanları arasında ise anlamlı pozitif yönlü ilişki saptanmıştır (r=0,341 p<0,001).
Evdeki düzen ile baba ekran temas süresi, çocuk ekran temas süresi, evdeki kişi
sayısı, kardeş sayısı ile negatif yönlü ilişki saptanmıştır. Evdeki fiziksel ortam,
evdeki kişi sayısı ve kardeş sayısı ile karmaşa arasında pozitif yönlü ilişki, baba
eğitimi ve karmaşa arasında negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur.
Sonuç: Beş-on bir yaş arasındaki çocuklar yüksek oranda uyku sorunu
yaşamaktadır. Uyku sorunu yaşayan çocuklar evlerinde düzen ve karmaşa olarak
tanımlanan ev içi kaosa maruz kalmaktadır. Çocukların sağlıklı bir uyku alışkanlığı
kazanabilmesi için; aileler bilinçlendirilmeli, uyku öncesi rutinler oluşturulmalı, ev
içinde düzen ortamı sağlanmalı ve kaos ortamından uzaklaşılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Çocuk, Uyku, Uyku alışkanlıkları, Ev İçi Kaos,
Karışıklık, Karmaşa, Düzen

Abstract:
Purpose: Sleep problems are common during childhood. Environmental
factors play a significant role in promoting sleep hygiene and reducing sleep
problems. One of these environmental factors is the impact of the home environment,
characterized as household chaos, on sleep. The aim of this study is to determine
sleep habits in preschool and primary school-aged children and investigate the effects
of factors influencing sleep habits, as well as the effects of household chaos, defined
as disorder and clutter, on sleep habits.
Materials and Methods: This study included patients aged 5-11 years who
presented to the outpatient clinics of the General Pediatrics Department and were
admitted to the inpatient services at Sami Ulus Children's Hospital. Participants were
asked about their sociodemographic characteristics, physical features of their homes,
and weekly activities. The "Children's Sleep Habits Questionnaire" (CSHQ) was
used to assess sleep habits, and the Confusion, Hubbub and Order Scale (CHAOS)
was used to evaluate household chaos. The CSHQ total scores were calculated as
>41 for children with sleep problems.
Results: The average age of the 287 participants in the study was 7.65 years,
and the average sleep duration was 9.03 hours per day. 69% of children had sleep
problems. The risk of experiencing sleep problems increased with age. There were
associations found between paternal education, screen time, smoking, the physical
environment of the home, and sleep issues. There was a significant negative
relationship between the CHAOS-Order scores and the total score of the Children's
Sleep Habits Questionnaire (CSHQ) (r=-0.216, p<0.001). On the other hand, there
was a significant positive relationship between the CHAOS-Hubbub scores and the
total score of the CSHQ (r=0.341, p<0.001). The organization in the home was
negatively associated with screen time of fathers and children, number of household
members, and number of siblings. There was a positive relationship between the
physical environment of the home, number of household members, number of
siblings, and chaos. Paternal education was negatively associated with chaos. There were no significant relationships found between monthly income, BMI, and CSHQ
and CHAOS.
Conclusion: Children between the ages of five to eleven experience a high
prevalence of sleep problems. Children with sleep problems are exposed to
household chaos, characterized by disorganization and lack of order, in their homes.
In order for children to establish healthy sleep habits, it is important to raise
awareness among parents, establish bedtime routines, create an organized home
environment, and minimize chaos.
Keywords: Child, Sleep, Sleep Habits, Household Chaos, Confusion,
Hubbub, Order