Öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeylerinin incelenmesi
The examination of teachers' organizational commitment level
Yazar: FARUK NORŞENLİ
Danışman: PROF. DR. NECATİ CEMALOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul bağlılığı = School attachment ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, resmî ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarında görev yapmakta olan öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeylerini saptamak ve örgütsel bağlılık düzeylerini etkili hâle getirecek öneriler geliştirmektir. Karma yöntemle planlanan bu araştırmada öğretmenlerin örgütsel bağlılığa yaklaşımları hem nitel hem de nicel yöntemlerle incelenmiştir. Nicel uygulamada, Ankara ili merkez Çankaya ve Yenimahalle ilçeleri araştırma evreninden tabakalı örnekleme yöntemi ile nitel uygulamada ise örneklem, amaçlı ölçüt örneklem yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmanın nicel uygulaması olan birinci aşaması 475 öğretmenin; nitel uygulama ise aynı örneklemden 33 öğretmenin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu ve nicel yöntemde "Örgütsel Bağlılık Ölçeği"; nitel çalışmaya yönelik yarı yapılandırılmış görüşme formları uygulanmıştır. Araştırmada kullanılan ölçeğin geçerlilik ve güvenirliği istatiksel olarak belirlenmiş, görüşme formu için ise uzman görüşü alınmıştır. Elde edilen verilerin analizinde, "yüzde", "frekans", "bağımsız örneklemler için t testi", "tek yönlü varyans analizi (Anova)", görüşme verileri için ise "kategorilendirme" ve "kodlamalar" kullanılmıştır. Öğretmenlerin örgütsel bağlılık alt boyutlarından en fazla içselleştirme boyutunda, en az ise uyum boyutunda bağlılık gösterdikleri görülmektedir. Öğretmenler, örgütsel bağlılığı tanımlarken en fazla içselleştirme boyutu kapsamında, en az da uyum boyutu kapsamında tanımlara yer vermişlerdir. Araştırmanın bulgularına göre öğretmenlerin, örgütsel bağlılığı arttıran faktörlerden en çok yapısal ve yönetsel faktörler kategorisinde yer alan "yönetsel adalet" koduna, en az ise bireysel faktörler kategorisinde yer alan "sorumluluk alma" koduna, bağlılığı azaltan faktörler içerisinde ise yine benzer şekilde en çok yapısal ve yönetsel faktörler içerisinde yer alan "yönetsel adalet" koduna, en az ise sosyal ve çevresel faktörler içerisinde yer alan "aile ilişkisi" koduna vurgu yaptıkları saptanmıştır. Araştırma bulgularına göre örgütsel bağlılık düzeyinin arttırabilmesi için katılımcıların sıklıkla, "bireye verilen önem ve yönetsel adalet, psikososyal ortam, destekleme, üst yönetimin tutumu, karşılıklı saygı, karara katılım, etkili ilişki, etkili iletişim, ekonomik iyileştirme, fiziki ortam, mesleki gelişim, meslektaş ilişkisi, veli ilişkisi,  okulun konumu, öğrenci başarısı, iş birliği, olumlu iklim, norm ve düzenlemeler" şeklinde kodlara yönelik değerlendirmeler yaptıkları tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the organizational commitment levels of teachers working in public primary and secondary schools and to develop suggestions that will make their organizational commitment levels effective. The study was designed as mixed method and the teachers' approaches to organizational commitment were investigated with both qualitative and quantitative methods. In the quantitative application, the sample was determined from the research population of Ankara city center Çankaya and Yenimahalle districts by using the stratified sampling method; in qualitative practice ıt was determined by purposeful criteria sampling method. In the first phase of the research, which is a quantitative application, 475 teachers; in the qualitative practice, it was carried out with the participation of 33 teachers from the same sample Personal information form and "Organizational Commitment Scale" in quantitative method and semi-structured interview forms for qualitative inquiry were applied as data collection tools The validity and reliability of the scale used in the study were determined statistically; expert opinion was obtained for the interview form. In the analysis of the data obtained, "percentage", "frequency", "t test for independent samples", "one-way analysis of variance (Anova)",  "categorization" and "coding" for interview were used. The data revealed that the teachers show commitment in the internalization dimension the most, and the compliance dimension at least among the organizational commitment sub-dimensions.   When defining organizational commitment, the teachers use definitions mostly within the scope of internalization and least within the scope of compliance. According to the findings of the study, among the factors that increase organizational commitment, teachers emphasize the "administrative justice" code, which is in the category of structural and managerial factors, and at least the "taking responsibility" code in the category of individual factors, similarly, it is understood that among the factors that decrease commitment, they mostly emphasize the "administrative justice" code, which is one of the structural and managerial factors, and at least the "family relationship" code, which is among the social and environmental factors. The findings also show that in order to increase the level of organizational commitment, the participants frequently make evaluations towards the codes such as "the importance given to the individual, administrative justice, psychosocial environment, support, the attitude of the senior management, mutual respect, participation in the decision, effective relationship, effective communication, economic improvement, physical environment, professional development, colleague relationship, parents. relationship, location of the school, student achievement, cooperation, positive climate, norms and regulations".