Radyoterapi almış meme kanserli hastalarda radyasyonun omuz eklemine etkisinin ultrasonografi ile araştırılması
Evaluation of the effect of the radiation on the shoulder joint by ultrasonography in breast cancer patients treated with radiotherapy
Yazar: SERDAR KARATAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BANU ALICIOĞLU
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Omuz = Shoulder ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon etkileri = Radiation effects ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Tendonlar = Tendons ; Tenosinovit = Tenosynovitis ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Meme kanseri nedeniyle opere olmuş ve Trakya Üniversitesi Tıp FakültesiHastanesinde göğüs duvarı ve aksilla-supraklavikuler bölgeye radyoterapi alan 36 olgununomuz eklemi ultrasonografik ve klinik olarak değerlendirildi. Omuz kuşağı tendon veyumuşak dokularındaki değişiklikler radyoterapi öncesi, radyoterapi sonrasında ise 6.hafta, 3.ay ve 6. ayda olmak üzere toplam 4 kez incelendi. Biseps uzun başı tendonu, rotator kaftendonları ve ciltaltı yağ doku kalınlıkları ölçüldü.Sonografik olarak tüm olgularda tendonlarda minimal ve geçici ödem; en fazlabisepste olmak üzere 10 olguda geçici tenosinovit saptandı. Sadece 1 olguda 6.aydasupraspinatus tendonunda yırtık saptandı. Sonografik bulgusu olan olgularda klinikkorelasyon düşük bulunmuştur. 23 olguda ultrasonografik ve/veya klinik hiçbir patolojikbulgu saptanmadı. 3 olguda radyoterapiye başlamadan önce biseps tenosinoviti vardı vetakipler süresince de değişmedi. Subkutan yağlı doku kalınlığı radyoterapinin akutdöneminde azalmış olup subakut dönemde eski değerine dönmüştür. 6. ayda 2 hastadahareket kısıtlılığı gelişti.Aksiller-supraklavikular radyoterapi, en fazla biseps tendonunda hasaroluşturmaktadır. Bu hasar klinik olarak manifest olmayan geçici bir tenosinovittir. İleriçalışma ile kronik dönemde, geç dönem komplikasyonu olan hareket kısıtlılığı ileradyasyonun sebep olabileceği fibrozan tenosinovit arasındaki muhtemel ilişkiaraştırılmalıdır. Kanser hastalarında yaşam kalitesini arttırmak için, modern radyoterapisistemleri ile biseps tendonunun korunmasına yönelik yeni protokoller geliştirilebilir.Anahtar Kelimer: Meme Tümörü; Omuz; Radyoterapi,Yüksek Enerjili; Tendon;Tenosinovit; Ultrasonografi.

Abstract:
Shoulder joints of 36 patients which been operated for breast cancer and gotradiotherapy to chest wall and axillary-supraclavicular region at Trakya University MedicalFaculty Hospital were evaluated ultrasonographically and clinically. Changes in tendons andsoft tissues on shoulder girdle were examined four times; before the radiotherapy, followingthe 6thweek, 3thand 6thmonths of radiotherapy. The long head of the biceps tendon, rotatorcuff tendons, thicknesses of subcutaneous fatty tissue were measured.In all subjects minimal transient edema of the tendons and in 10 patients transienttenosynovitis, mostly in biceps tendon, observed sonographically. Only in one patientsupraspinatus tendon tear detected at the 6 thmonth. The degree of the correlation of thesonographic signs with the clinic manifestation was low. In 23 patients no sonographic norclinic pathologic sign or symptom detected. In 3 patients biceps tenosynovitis was alreadyexisted before the radiotherapy and had not been changed during the follow-ups. Thesubcutaneous fat tissue was decreased in thickness on acute period and improved on subacuteperiod. Decreased range of motion occurred 6 thmonth in two patients.Supraclavicular-axillary radioterapy gives the most damage the biceps tendon. Thisdamage is a temporary tenosynovitis which is not manifest clinically. Further studies shouldresearch the possible relationship between limitation of movement and fibrosing tenosynovitiscaused by radiation should be researched at the chronic period. With the aid of modern 48radiotherapy systems, new protocols focusing on protection of the biceps tendon should beimproved to increase the quality of live of the cancer patients.Keywords: Breast neoplasms; Radiotherapy, High Energy; Shoulder; Tendons;Tenosynovitis; Ultrasonography.