Rusça ve Türkçede deyimler ve atasözlerinin anlambilim ve biçimbilim açısından denkliği
Semantics and morphology in terms of Russian and Turkish idioms and proverbs
Yazar: DİLEK GÖKHARMAN
Danışman: PROF. DR. NURTEN SARICA
Pamukkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Dil Bilimleri ve Kültür Araştırmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Atasözleri = Proverbs ; Biçimbilim = Morphology ; Deyimler = Idioms ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Rusça = Russian ; Türkçe = Turkish

Özet:
Deyimler ve atasözleri bir toplumun kültürünü yansıtan yıllar geçtikçe kalıplaşıp, günlük hayatımızla ilgili durum, olay ve konuları ifade ederler. Dilbilimcilerin yanı sıra halkbilimi araştırmacılarının da ilgisini çeken deyimler ve atasözleri genel olarak toplumun yaşam tarzı, ananeleri, görenekleri, inançları gibi birçok konunun dildeki yansımalarıyla bir fikir ortaya koymaktadır. Deyimler kuşaktan kuşağa geçtikleri için toplumun özelliklerini yansıtırlar, bu yüzden de halk bilimciler için de deyimlere önem verilmektedir. En az iki kelimeden oluşan deyimler, iletilmek istenen düşünceyi daha açık şekilde ifade eder, az sözle çok şey anlatır ve konuşmayı daha etkili kılarlar. Rus dili deyim açısından zengin bir dildir. Kısa ve özlü olan bu sözler, bazen sayfalar dolusu açıklamaya tek başlarına karşılık olabilirler. Atasözleri, halkın ortak düşüncelerini ve tutumlarını gözler önüne seren söz öbekleridir. Bu açıdan bakıldığında atasözleri için bir toplumun aynasıdır demek mümkündür.
Bu tez çalışması birbiriyle akraba olmayan fakat buna rağmen çok eskiden ortak birçok kelimeye sahip olan her iki dilde, yani Türk ve Rus dillerinde çok kullanılan deyimlerin ve atasözlerinin anlambilim ve biçimbilim açısından araştırılmasına dair çalışmadır. 1990lı yıllara kadar Türk halklarının Ruslarla bir arada yaşamasına bağlı olarak her iki dilde de ortak deyimlerin ve atasözlerinin olması kaçınılmazdır.
Bu çalışmada hem Rusça hem Türkçede olan deyimleri ve atasözlerini bulmak, daha önceki yapılan çalışmaları incelemek, Rusçadaki ve Türkçedeki deyim ve atasözlerini karşılaştırmak, Rusçadaki deyimlerin arasından özellikle organlarla ilgili olanlarını seçip incelemek hedeflenmiştir. Bu çalışmada iki yakın ulusun deyim çevirilerinde karşılaşılan problemlere çözüm getirmeye katkıda bulunmak ve bu deyimleri anlamsal olarak incelemek yoluyla aktarımına yardım etmek amaçlanmaktadır.
"Rusça ve Türkçede Deyimler ve Atasözlerinin Anlambilim ve Biçimbilim Açısından Denkliği" adını taşıyan bu çalışmamız giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Çalışmamızın sonucunda yapılan değerlendirmeler ve incelemeler ışığında deyimlerin önemi bir kez daha vurgulanmaya çalışıldı.
           

Anahtar kelimeler: Türkçe, Rusça, atasözleri, deyimler, denklik, kültür

Abstract:
Idioms and proverbs are consisted of cliche expressions which reflect cultures of a society. The words are short and concise, , money alone can sometimes be full of pages to explain. Idioms contain expressions of everyday life. Because of that our lifestyle, traditions, beliefs are reflected in the language of community, many researchers are interested in idioms. They are very significant for linguists and folklorists. Because of they are handing down from generation to generation, they exhibit society's culture. Idioms consist at least of two words, they say many things with few words, they draw attention and make communication more effective. . The words are short and concise, money alone can sometimes be full of pages to explain. Proverbs, serene word phrases are revealing the common thought and attitudes. When this perspective is the mirror of a society is possible to say proverbs.
             Russian language has a rich accumulation of idioms. We purposed in this study idioms both in Turkish and in Russian, contribute to the further studies related about organs idioms and show how Russian and Turkish languages are rich in idioms. We analyzed Russian idioms about belief and identified equivalences in Turkish language.
In this study, both Russian and find phrases and proverbs within Turkish, earlier made to examine the study is to compare idioms and proverbs in and the Turkish Russian, aimed to examine select the ones related to particular organs of the statement in Russian. These studies contribute to find solutions to problems in the two nations closer translation of the statement and that statement is intended to help examinethesemantictransferthrough.

           This article is about the study of semantics and morphology of idioms and proverbs widely used in Turkish and Russian languages, both of which are unrelated but are still very old. Until 1990, it is inevitable that the Turkish people living together with the Russians have common idioms and proverbs on both sides.
              
Keywords: Turkish, Russian,  Proverbs, Idioms, Equivalence, Culture