İha ile yapılan teslimat amaçlı ticari bir operasyonun "SORA" yöntemi kullanılarak risk analizinin gerçekleştirilmesi
Performing a risk analysis of a commercial delivery drone operation by using the "SORA" method
Yazar: ÖMER BAHADIR ACAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN SELİM TÜRKBAŞ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Havacılık Mühendisliği = Aeronautical Engineering

Özet:
Sivil havacılıkta uluslararası boyutta kabul görmüş, kural koyucu anlamında iki büyük otorite olan Federal Havacılık Otoritesi (FAA) ve Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA)'nın, mevcut sivil insansız hava aracı (İHA) düzenlemeleri ve çalışmaları hakkında detaylı bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında FAA'in bu konudaki çalışmalarının, EASA'nın yürüttüğü faaliyetlerin gerisinde kaldığı görülmüştür. Özellikle de insanlı uçaklar için var olan geleneksel kuralların İHA'lara uygulanması sebebiyle, teslimat amaçlı kullanıma sahip İHA operasyonları için izin sürecinin oldukça zorlayıcı olduğu ortaya konmuştur. Bu sebeple tez uygulaması çalışmasında ürünlerini müşterilerine teslim etme yöntemi olarak İHA kullanmayı düşünen, ancak bunu yönetmelikler sebebiyle hâlihazırda gerçekleştiremeyen e-ticaret firması Amazon'un MK-27 hava aracı ve operasyonu temel alınmış, tez kapsamında A1 hava aracı olarak isimlendirilmiştir. A1 İHA operasyonu, Avrupa Birliği'nin 2019'da yayınlanan risk temelli bir yaklaşım içeren yönetmeliklerine göre değerlendirilmiş ve "Spesifik Operasyonlara Yönelik Risk Değerlendirmesi (SORA)" yöntemine tabi tutulmuştur. Değerlendirme sonucunda teknik ve operasyona ait gereksinimler türetilmiş, bu gereksinimlere göre de planlanan operasyonun emniyetli olması için gereken A1 İHA operasyon konsept dokümanına girdiler belirlenmiştir. İnsanlı uçaklardaki gibi uyulması gereken katı kuralları şart koşmayan SORA'nın teslimat amaçlı İHA operasyonları için kullanılması, bu pazarın daha çok gelişmesini sağlaması açısından büyük önem arz edecektir.

Abstract:
It has been performed as a detailed research on the activities about regulations of the Federal Aviation Administration (FAA) and the European Union Aviation Safety Agency (EASA), which are two internationally recognized authorities in civil aviation, about the commercial drones. Within the scope of this research, it was observed that the FAA's efforts in this regard lagged behind the activities carried out by EASA. It has been concluded from that the approval process is quite drastic for delivery drone operations specially since the traditional aviation rules established for manned aircraft are applied to these operations. The sharpest example of this situation is the e-commerce company Amazon, which has considered to use drones as a method of delivering products to its customers for last mile, but cannot realize it yet due to regulations. For this reason, the thesis implementation is based on Amazon's MK-27 drone operation, and the drone used in this thesis as an example for this purpose is named "A1 drone". The A1 drone operation has been evaluated according to the regulations of the European Union, which includes a risk-based approach published in 2019 and has been subjected to the "Specific Operations Risk Assessment (SORA)" method. As a result of this evaluation, the technical and operational requirements were derived. According to these requirements, the inputs to concept of operations of A1 required for the planned operation to be safe were determined. The use of SORA for delivery drone operations will be of great importance in order to enable drone market to develop more because it does not require strict rules as compared to manned aircraft.