Türk havayolu işletmelerinin 2003 iç hat serbestleşmesine verdikleri stratejik tepkiler
The strategic responses of the turkish airline companies to the deregulation of domestic air transportation in 2003
Yazar: GAMZE ÖZSOY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ENDER GEREDE
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sivil Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Ulaşım = Transportation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Hava yolları = Airlines ; Hava yolu işletmeleri = Airline companies ; Hava yolu taşımacılığı = Airline transport ; Serbestleşme = Liberalization ; Türk Hava Yolları = Turkish Airlines

Özet:
Ülkelerin, iç hat havayolu taşımacılığı faaliyetlerine ilişkin giderek daha serbest politikalar izledikleri görülmektedir. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Avrupa Birliği (AB)'nde havayolu taşımacılığı serbestleşme uygulamalarının çok ileri boyutlara ulaştığı ve bu uygulamaların diğer ülkelere de sıçradığı görülmektedir. Bu gelişmeler, söz konusu havayolu pazarlarının, rekabetin yaşandığı yeni bir yapıya bürünmesine sebep olmaktadır. Dolayısıyla artık havayolu işletmelerinin daha dinamik ve sürekli değişen bir çevrede faaliyet gösterdikleri söylenebilir. Böyle bir çevre havayolu işletmelerini, hayatta kalabilmeleri ve başarılı olabilmeleri için daha stratejik düşünmeye doğru itmektedir. Bu bilinçle, serbestleşmeye tepki olarak havayolu işletmelerinin serbest pazarlarda yeni stratejiler geliştirdikleri gözlemlenmiş ve işletmelerin söz konusu stratejik davranışlarını ortaya koyan çok sayıda akademik çalışma yapılmıştır.2003 yılında iç hat havayolu taşımacılığını serbestleştirerek Türkiye de bu gelişmelere ayak uydurmuştur. İç hat havayolu pazarını rekabete açarak, daha önce tek bir havayolu işletmesinin faaliyet gösterdiği pazara yeni havayolu işletmelerinin girmesine imkân tanımıştır. Bu çalışmada, Türkiye iç hat pazarında faaliyet gösteren mevcut ve yeni havayolu işletmelerinin yaşanan gelişmelere karşı ne tür stratejik tepkiler verdiğinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, çalışmanın ilk bölümlerinde strateji ve rekabet kavramları üzerinde durulmuş, ABD ve AB'de serbest pazarlara geçiş süreci, sonrasında oluşan rekabet ortamı ve havayolu işletmelerince geliştirilen stratejiler açıklanmıştır. Ardından, Türkiye'de havayolu taşımacılığının düzenlemeler açısından gelişimi anlatılarak toplanan nitel veriler ışığında serbestleşme sonrası pazardaki rekabet yapısı analiz edilmeye ve havayolu işletmelerinin stratejik tepkileri belirlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Today, it can be seen that the countries seem to follow more liberal policies in terms of domestic air transport. Especially in the United States of America (USA) and the European Union (EU), the air transport liberalization has reached to a more advanced structure, and these actions are spread to other countries. These developments lead to a new structure build up in the airline markets in which the competition exists. Therefore it can be said that airline companies are operating in a much more dynamic and changing environment. Such an environment forces the airline companies to deliberate more strategically to be able to survive and succeed. With this awareness, in response to deregulation airline companies developing new strategies are observed in the "free market" and a large number of academic studies have been conducted on the mentioned strategic behaviors of the companies.With the deregulation of the domestic air transport in 2003, Turkey followed these developments. With the deregulation of domestic air transportation which led to a competition, it created the possibility of new airline companies to enter the market where only one airline company was operating. In this study, the strategic responses of the existing and new airline companies in the Turkish domestic line against the occurred developments are analyzed. In this context, the first part of the study, the terms of strategy and competition were discussed and the transition of US and EU in to the free market and the competitive environment and strategies that are developed by the airline companies are explained. Then, the development of the Turkish air transport regulations is illustrated and in the last part, in the light of the collected qualitative data, it has been attempted to analyze the competitive structure of the market after the deregulation and to determine the strategic responses of the airline companies.