Boğaziçi İskele Meydanları-Anadolukavağı ve Rumelikavağı meydanlarının rekreasyonel potansiyellerinin değerlendirilmesi
Recreational potential of bosphorus quay squares-anadolukavaği and rumelikavaği squares in İstanbul metropolitan city
Yazar: DİDEM DİZDAROĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. REYHAN GENLİ YİĞİTER
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
BOĞAZİÇİ İSKELE MEYDANLARI-ANADOLUKAVAGI VE RUMELİKAVAĞI MEYDANLARININ REKRE ASYONEL POTANSİYELLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET Bu tez çalışmasında ele alınan problem; İstanbul kenti için önemli bir rekreasyonel potansiyele sahip Boğaziçi iskele meydanlarının ulaşma ve kullanım olanaklarının yetersizliği sonucunda kentsel yeşil alanlar olarak değerlerini yitirmeye başlayarak yok olmaya yüz tutmalarıdır. Bu problem doğrultusunda tezin amacı; - Boğaziçi iskele meydanlarının rekreasyonel potansiyellerinin incelenerek bugünkü kullanımlarını belirlemek, - Kent peyzajına katkısını vurgulamak, - Ortaya çıkan sorunlara peyzaj mimarlığı yönünden çözüm ve öneriler getirmektir. Bu amaçla Boğaziçi iskele meydanlarından "Anadolukavağı Ve Rumelikavağı İskele Meydanları" çalışma alam olarak seçilerek, bu kriterlerin incelenmesine yönelik bir araştırma yapılması hedeflenmiştir. Belirtilen amaç ve hedefler doğrultusunda çalışma 6 bölümden oluşmaktadır; Birinci bölüm "Giriş" bölümüdür. Bu bölümde, kısaca bir giriş yapılarak bu konunun neden seçildiği, çalışmada hangi yolların izlendiği ve tezin amacı belirtilmiştir. İkinci bölüm "Konu İle İlgili Kavramsal Açıklamalar" bölümüdür. Bu bölümde, konuya ilişkin "rekreasyon" ve "meydan" kavramlarının farklı tanımlan ve sınıflandırmaları yapılarak, tarihsel süreçte gelişimleri incelenmiştir. Daha sonra bu kavramların, kamusal ortak yaşamdaki işlevleri açıklanarak, planlama ve tasarım ilkelerine değinilmiştir. Üçüncü bölüm "Boğaziçi Mekanının Tanımlanması" bölümüdür. Bu bölümde, Boğaziçi mekanının genel özellikleri ortaya konmuştur. Öncelikle alanın konumu, topografyası, iklimi, deniz akıntıları ve bitki örtüsü incelenmiştir. Daha sonra eski çağ döneminden başlayarak Cumhuriyet dönemine kadar olan tarihsel gelişimi kısaca açıklanmıştır. Ayrıca iskele meydanlarına erişimi ve kullanımı etkilediğinden dolayı Boğaziçi mekanının ulaşım yapısı hakkında da kısaca bilgi verilmiştir. Dördüncü bölümde, "İskele Meydanı" kavramının mekansal, fonksiyonel ve kültürel özellikleri incelenmiştir. Daha sonra Boğaziçi'ndeki meydan niteliğine sahip iskeleler tespit edilmiş, bu iskele meydanlarının konumu, tarihi perspektifi, etrafım çevreleyen önemli yapılar ve ulaşım sistemi incelenerek güncel durumlarına ilişkin saptamalar yapılmıştır. xnBeşinci bölüm "Anadolu Ve Rumelikavağı İskele Meydanlarının Rekreasyonel Potansiyellerinin Değerlendirilmesi" bölümüdür. Araştırma alanı olarak bu iskele meydanlarının seçilme nedeni, kendine özgü doğal yapısını koruyabilmiş ve kent halkının rekreatif İhtiyaçlarına hizmet veren rekreasyonel kullanım potansiyelleri yüksek mekanlar olmasıdır. Bu bölümde, bu alanlara ilişkin literatür araştırması, yerinde gözlem ve tespit çalışmaları, fiziksel haritalar ve anket çalışması yapılarak alanlara ait kullanım ve istekler saptanarak günümüz koşullarına göre planlama ve kullanıcı değerlendirmeleri ortaya konmuştur. Ayrıca her iki iskele meydanı için ayrı olarak, yapılan alan çalışmalarının genel bir değerlendirilmesi yapılmıştır. Altıncı bölüm "Sonuç" bölümüdür. Bu bölümde, ele alınan problemin araştırma alanlarındaki bugünkü durumu, ikinci, üçüncü ve dördüncü bölümlerde yapılan araştırmalar sonucunda elde edilen veriler ışığında değerlendirilerek sonuçlara ulaşılmış ve bazı öneriler getirilmiştir. xııı

Abstract:
RECREATIONAL POTENTIAL OF BOSPHORUS QUAY SQUARES- ANADOLUKAVA?I AND RUMELIKAVA?I SQUARES IN ISTANBUL METROPOLITAN CITY SUMMARY The issue discussed in this dissertation work is the gradual disappearance and loss of the value of Bosphorus quay squares, which have an important recreational potential for Istanbul, as urban green areas due to inadequate means of transportation and use. Within this framework, the purpose of this dissertation work is; - to study the recreational potential of the quay squares of Bosphorus, and determine the current situation, - to emphasize their contribution to the urban landscape, - and to offer solutions and suggestions to the present problems with regard to landscape architecture. Among the quay squares of Bosphorus, the "Anadolukavağı and Rumelikavağı Quay Squares" were selected as research areas, and a survey to investigate these criteria was conducted. The dissertation work is made up of six sections; The first section is the "Introduction" part. In this section, there is a short introduction where the reasons for choosing this topic, the methodology, and the purpose of the thesis are discussed. The second part is called the "Conceptual Explanations Related To The Topic." In mis section, the different definitions and classifications of the "recreation" and "square" concepts are given, and their chronological progress is discussed. Then the functions of these concepts in the public social life are explained, and the principles of planning and design are discussed. The third part is called "Definition Of The Bosphorus Spaces". In this section, the general characteristics of the Bosphorus spaces are given. First of all the location, topography, climate, sea flows and flora were observed. Later, its historical development from the antique ages to the period of the Republic was explained briefly. Moreover, a short description on the transport system of Bosphorus was given as it has an effect on the access to the quay squares and their use. In the forth part, spatial, functional and cultural features of the "Quay Square" concept were studied. Then, the quay squares of Istanbul with space characteristics were determined, and current information related to their location, historical perspectives, the adjacent important buildings, and the transportation system were given. xivThe fifth part is called the "Assessment Of The Recreational Potential Of The Anadolukavağı And Rumelikavağı Quay Squares". These quay squares were selected as research area because their unique natural characters were preserved, and they have a high recreational potential to serve the recreational needs of the urban population. In this section, a literature research related to these areas, in situ observation and exploration studies, as well as physical maps were given, and a survey was conducted to determine the use and requested for these areas, followed by planning and user assessments based on current circumstances. In addition, a general assessment of the area studies was conducted, separately for each of the quay squares. The sixth part is the "Conclusion" section. In this section, the current situation of the present problem in the research area was analyzed based on the data obtained from the studies referred to in the second, third, and fourth sections, and the results and some recommendations were given. xv