Bazı organik gübrelerin marul yetiştiriciliğinde gelişme ve verim üzerine etkilerinin belirlenmesi
Determination of the effects of some organic fertilizers on growth and productivity in lettuce growing
Yazar: BUŞRA KILIÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKER SÖNMEZ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Organik gübreleme topraklarda verimlilik parametrelerinin artırılmasında kullanılan en etkili yöntemlerden birisidir. Organik gübreler toprak özelliklerinde iyileştirmeler sağlarken bir yandan da üzerinde yetiştirilen bitkilere verim ve kalite açısından katkı sağlamaktadırlar.  Bu çalışmada; organik gübre olarak tavuk gübresi (TG)(0 kg da-1, 100 kg da-1, 200 kg da-1, 300 kg da-1), çiftlik gübresi (ÇG) (0 kg da-1, 100 kg da-1, 200 kg da-1, 300 kg da-1), vermikompost (V)( 0 kg da-1, 100 kg da-1, 200 kg da-1, 300 kg da-1) ve leonarditin (L)( 0 kg da-1, 50 kg da-1, 100 kg da-1, 200 kg da-1)  artan dozlarının dört tekerrürlü olarak saksı koşullarında marul gelişimi ve verimi üzerine olan etkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Marul bitkilerinin verim, gelişim ve besin elementi içerikleri üzerine vermikompost, leonardit ve çiftlik gübresinin en etkili gübreler olarak ortaya çıktığı görülmektedir. Uygulama dozlarının etkilerinde ise özellikle 3. uygulama dozu öne çıkmaktadır. Organik gübrelerin marul bitkilerinde verim, yaprak sayısı, boy uzunluğu,  gövde çapı, C vitamini, nitrat, P, Ca ve Mg içeriği üzerine istatistiksel olarak önemli etkileri bulunduğu belirlenmiştir. Organik gübreler ile dozlar arasındaki ilişki bakımından ise nitrat içeriklerinde ÇG1, Ca ve Mg içeriklerinde ise V1 en etkili kombinasyon olarak ortaya çıkmıştır.  Farklı organik gübrelerin topraklarda pH, EC, organik madde, N, P, K, Ca, Zn ve Cu içeriklerinde özellikle TG ve ÇG uygulamaları etkili olmuştur. Uygulama dozları bakımından yapılan değerlendirmede ise EC, organik madde, N, P, K, Ca, Fe ve Mn içeriklerinde doz etkileri önemli olarak belirlenmiş ve genel olarak 2. ve 3. dozlar öne çıkmıştır. Organik gübreler ile uygulama dozları arasındaki ilişki bakımından ise tavuk gübresi ve çiftlik gübresinin 2. ve 3. dozları daha etkili olmuştur. Farklı organik gübrelerin bitki ve toprak özellikleri üzerine etkilerinin belirlenmesi açısından birlikte uygulamaların yapılmasının en iyi materyal, doz ve kombinasyonların belirlenmesinde avantaj sağlayabileceği görülmektedir.

Abstract:
Organic fertilization is one of the most effective methods used to increase fertility parameters in the soil. While organic fertilizers provide improvements in soil characteristics, they also contribute to plants grown on it in terms of productivity and quality.  In this study, the effects of increasing doses of poultry manure (PM) )(0 kg da-1, 100 kg da-1, 200 kg da-1, 300 kg da-1), farmyard manure manure (FM) )(0 kg da-1, 100 kg da-1, 200 kg da-1, 300 kg da-1), vermicompost (V) )(0 kg da-1, 100 kg da-1, 200 kg da-1, 300 kg da-1) and leonardite (L) )( 0 kg da-1, 50 kg da-1, 100 kg da-1, 200 kg da-1) as organic fertilizer which were repeated for four times on lettuce growth and productivity in pot conditions were determined during 2 growing periods. The effects of vermicompost, leonardite and farmyard manure on the development of lettuce plants were found to be the most effective manures. In the effects of organic fertilizer doses on lettuce productivity, the applications of FM3 (300 kg da-1) and V3 (300 kg da-1) were the ones in which the highest productivity was obtained. It was determined that organic fertilizers have important effects on lettuce plants in terms of yield, the number of leaf, lenght, body diameter, vitamin C, nitrate, P, Ca and Mg.The highest values of nitrate content of plants were determined from the applications of FM1 (100 kg da-1) and PM1 (100 kg da-1) and it was determined that they do not carry risk in terms of human health. The applications of V1 (100 kg da-1) and FM3 (300 kg da-1) in the macro elements the nutrient content of plants and PM3 (300 kg da-1), FM3 (300 kg da-1) and V3 (300 kg da1) in the micro contents identified as applications in which the highest values are obtained. Especially (TG) and (ÇG) applications are effective in terms of pH, EC, organic materials, N, P, K, CA, Zn and Cu. Dose effects were determined to be important for EC, organik materials, N, P, K, Ca, Fe, Mn and second and third doses became prominent. The second and the third doses of PM and FM are more effective. To determine the effects of different fertilizers on plants and soil, combined applications to state the best material, dose and combinations can provide an advantage.