İş sağlığı hizmetlerinde çalışan diğer sağlık personelinin iş yaşamı kalitesi ve ilişkili faktörlerin incelenmesi
Investigation of quality of work life and related factors among "other health personnel" working in occupational health services
Yazar: EKREM AÇIK
Danışman: PROF. DR. AYLA BAYIK TEMEL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Sağlık personeli = Health personnel ; İş doyumu = Job satisfaction ; İş ortamı = Work environment ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
İşyerlerinde çalışan diğer sağlık personelinin iş yaşamı kalitesi ve ilişkili faktörleri incelemek amacıyla yürütülen bu tanımlayıcı alan araştırması 01.02.2018 - 01.05.2018 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırma kartopu örnekleme tekniği ile ulaşılabilen İzmir merkez olmak üzere Ankara, İstanbul, Manisa, Aydın, Kocaeli, Denizli ve Antalya illerinde ortak sağlık güvenlik birimlerine bağlı ya da bağımsız bir şekilde kurumlarda diğer sağlık personeli olarak çalışan sağlık memuru, acil tıp teknisyeni, hemşire ve çevre sağlığı teknisyenlerinden oluşan 168 gönüllü katılımcı ile yüz yüze görüşme ve e-mail yoluyla görüşülerek yürütülmüştür. Veriler araştırmacılar tarafından oluşturulan Katılımcı Tanıtıcı Bilgi Formu ile Şirin ve Sökmen (2011)'in Türk toplumuna uyarladığı ''Hemşirelik İş Yaşamı Kalitesi Ölçeği'' (HİYKÖ) kullanılarak etik izinler alınarak toplanmıştır. SPSS 22.0 for Windows (Statistical Package for Social Science for Windows) paket programı kullanılarak p<0,05 anlamlılık düzeyinde istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. 
Katılımcıların %61,3'ü kadın, %61,9'unun mesleği hemşire, %37,5'inin eğitimi lisans ve üstü düzeydedir. Katılımcıların HİYKÖ toplam puan ortalaması 114,79±22,47'dir. Toplam ölçek ve alt boyut puan ortalamalarına göre iş yaşamı kalitesi konusunda görüşlerinin ''kararsızım'' düzeyinde olduğu ve toplam ölçek puan ortalamasının ölçekten beklenen ortalamanın üzerinde olduğu belirlenmiştir. Araştırmada sosyodemografik özelliklere göre bekar ve çocuğu olmayan katılımcıların HİYKÖ toplam ölçek puan ortalamaları en düşüktür. 
Katılımcıların iş yaşamı kalitesi ile ilişkili olan yordayıcı değişkenlerin analizine göre HİYKÖ toplam puan ortalamasına etki eden en önemli faktörler sırasıyla; yaptıkları işten memnuniyet durumu (β=0,229), aldıkları ücretten memnuniyet durumu (β=0,198), iş stresi yaşama sıklığı (β=0,160), işten ayrılma niyeti (β=0,150) ve işyerinde çalışan diğer sağlık personeli sayısı (β=0,136) olarak belirlenmiştir. 
Bu araştırma bulguları ışığında; işyerlerinde çalışan diğer sağlık personelinin iş yaşamı kalitesi ve ilişkili faktörlerin belirlenmesine yönelik daha geniş ve evreni temsil eden örneklem grubu üzerinde araştırmaların yürütülmesi ve iş yaşamı kalitelerini artırmaya yönelik kanıta dayalı çalışmaların planlanması, işten ve maaştan memnuniyetin arttırılması yönünde kalite çalışmalarının ve politik düzenlemelerin yapılması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: İş Sağlığı Hemşireliği; Diğer Sağlık Personeli; İş Yaşamı Kalitesi

Abstract:
This descriptive field study was conducted between 01.02.2018 and 01.05.2018 for the purpose of examining the other health personnel working in workplaces' working life quality and related factors. Research was conducted with 168 voluntary participicants who worked as other health personnel conjucted with common health security units or  in independent public / private institutions and whose professional were nurse health officer, emergency medical technician, nurse and environmental health technician. Research participants were attained by unprobable snow ball sample technique and data were gathered by e mail or by face to face interview in the center of Izmir, Ankara, Istanbul, Manisa, Aydin, Kocaeli, Denizli and Antalya cities. Data were gathered by using sociodemographic form and Nursing Work Life Quality Scale which was adapted to Turkish community by Şirin and Sökmen (2011) after taking the ethical permissions. SPSS 22.0 for Windows was applied for the statistical    analysis and  p <0.05 was used to evaluate statistical significance. 
Of the participants 61,3% of them were female, 61,9% were nurse graduates and 37,5% have undergraduate  and upper level of university education. The mean total scale score of the participants was 114.79 ± 22.47. The total scale and subscale scores demonstrated that they have at "Neither agree nor disagree" level of views on their own work life quality and it was determined that the level was above the expected average scale score. Participants who were unmarried and those who have no children have the lowest scale score.  
Based on the regression analysis, the predictor variables associated with the total average score of quality of work life scale were; satisfaction work (β=0.229), satisfaction of wages (β=0.198), frequency of experiencing work stress (β=0.160), intention to leave the job (β=0.150) and the total number of other health personnel in the workplace (β=0.136) respectively. 
Consequently in the light of the study results; it was suggested for the researchers to implement descriptive and evidenced based studies on other health personnel's work life quality and the related factors in larger sample sample groups and in order to improve their work life quality. Organizing political arrangements to increase nurses'salary and the number of the nurses in the team in terms of quality work could also be proposed.

Keywords: Occupational Health Nursing; Other Health Personnel; Quality of Work Life