Ekmeklik ve makarnalık buğday çeşitlerinde 1AL.1RS ve 1BL.1RS çavdar translokasyonları ile cücelik genlerinin araştırılması
A research to study the 1AL.1RS and 1BL.1RS rye translocations and allelic variation of dwarfing genes in bread and durum wheat cultivars
Yazar: FULYA EYLEM YEDİAY
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ÖZKAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji Bölümü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology
Dizin: Buğday = Wheat

Özet:
1931 yılından günümüze kadar tescil ettirilmiş 111 adet ekmeklik ve 26 adet makarnalık buğday çeşidi ile köy çeşidinin materyal olarak kullanıldığı bu çalışmanın amacı, cücelik genlerinin (Rht-B1 ve Rht-D1) allelik durumları ile bu çeşitlerin 1AL.1RS ve 1BL.1RS buğday-çavdar translokasyonlarını taşıyıp taşımadığını saptamaktır.Çalışma sonucunda, 102 adet ekmeklik buğday çeşidinden 62 adet ekmeklik buğday çeşidinin Rht-B1a (uzun tip) allelini, 40 adet ekmeklik buğday çeşidinin Rht-B1b (cüce tip) allelini taşıdığını belirlenmiştir. Araştırmada incelenen 26 adet makarnalık buğday çeşidinin 16 adedinin Rht-B1a (uzun tip) allelini, 10 adedinin ise Rht-B1b (cüce tip) allelini taşıdığı saptanmıştır. Sonuç olarak incelenen 128 adet ekmeklik ve makarnalık buğday çeşidinin %39'u Rht-B1b cüce alleli taşırken %61'i Rht-B1a uzun alleli taşıdığı tespit edilmiştir. İncelenen 92 adet ekmeklik buğday çeşidinden 4 adet ekmeklik buğday çeşidinin (%4.3) Rht-D1b (cüce tip) allelini taşıdığı tespit edilmiştir.Çalışmada 1AL.1RS ve 1BL.1RS çavdar translokasyonu için incelenen 137 adet ekmeklik ve makarnalık buğday çeşidi içerisinden sadece 5 adet ekmeklik buğday çeşidinin 1BL.1RS çavdar translokasyonunu taşıdığı belirlenmiş, ancak 1AL.1RS çavdar translokasyonu tespit edilmemiştir. Araştırma sonucunda Türkiye'de yetiştirilen 137 adet buğday çeşidinin %2.9'unun 1BL.1RS çavdar translokasyonunu taşıdığı tespit edilmiştir.Bu araştırma sonucunda PCR'a dayalı DNA markörlerinin buğday ıslahında amaca uygun olarak hem tanımlamada hem de Marköre Dayalı Seleksiyon ıslahında rahatlıkla kullanılabileceği gösterilmiştir.

Abstract:
The objective of present work is to found allelic variation for dwarfing genes (Rht-B1, Rht-D1) and also to see the presence or absence of 1AL.1RS and 1BL.1RS wheat-rye translocation in the wheat. From 1931 to date, registered 111 bread wheat, 26 durum wheat varieties and some landraces from Turkey were used as a plant material in this study.The results of this study showed that 62 out of 102 bread wheat cultivars contained Rht-B1a allele while, 40 varieties carried Rht-B1b allele. In the studied 26 durum wheat genotypes, sixteen durum wheat cultivars carried Rht-B1a allele, whereas other 10 varieties contained Rht-B1b allele. The frequency of dwarfing genes Rht-B1b and Rht-B1a was determined as 39% and 61% respectively in the examined 128 bread and durum wheat genotypes. In addition to this, 4 out of 92 bread wheat varieties (4.3%) also carried Rht-D1b allele (dwarf allele).To study the 1AL.1RS and 1BL.1RS rye translocations, total of 137 bread and durum wheat cultivars were screened. The results revealed that only 5 bread wheat varieties carried 1BL.1RS translocation, whereas no 1AL.1RS translocation had been observed. Only 2.9% 1BL.1RS rye translocation was determined in the studied 137 Turkish wheat varieties. In conclusion, PCR based DNA analysis had been proven as a powerful tool for identification of genotypes and marker assisted selection in wheat breeding.