Substitue fluoren bileşiklerinin oksidasyonu ve 1,3-dipolar katılma reaksiyonları
Oxidation of sustituted fluorene compounds and 1,3-dipolar addition reactions
Yazar: HÜLYA DEMİRHAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ARSLAN
Sakarya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Organik Kimya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalışmada; kanserojen özelliğe sahip fluoren bileşiklerinin ?-lakton, dihidrofuran ve triazol türevi siklizasyon ürünleri ile hidroksil, metoksil ve nitrat gruplarının katılmaları ile oluşan bileşiklerin biyolojik aktivite göstereceği ve dolayısıyla da bu kanserojen özelliğinin anti-kanserojen özelliğe sahip olan bileşiklerine dönüşeceği düşünülerek, çıkış bileşikleri olarak 9-benziliden-9H-fluoren türevleri sentezlendi ve daha sonra bu sentezlenen bileşiklerin mangan(III) asetat ve seryum amonyum nitrat (CAN) varlığında 1,3-dikarbonil bileşikleri ile reaksiyonları incelendi. 1,3-Dikarbonil bileşikleri olarak dimetil malonat, asetil aseton ve dimedon kullanıldı. Reaksiyonlar sonunda, katılma ve siklizasyon ürünleri elde edildi. CAN ile yapılan reaksiyonlarda oluşan katılma ürünlerinin, Mn(OAc)3 ile yapılan reaksiyonlarda oluşan katılma ürünlerinden daha fazla olduğu gözlendi. Dimetil malonat kullanıldığında ?-lakton türevi bileşikler, asetil aseton ve dimedon kullanıldığında ise dihidrofuran türevi bileşikler elde edildi. ?-Lakton türevleri dihidrofuran türevlerinden daha düşük verimle elde edildi. 1,3-Dikarbonil bileşikleri arasında en hızlı reaksiyona giren ve en yüksek verimle siklizasyon ürünleri elde edilen dimedondur.Diğer yandan Mn(OAc)3 katalizör olarak reaksiyonlarda tek başına kullanıldığında, 9-benziliden-9H-fluoren türevleri başlangıç maddeleri olan fluoren ve benzaldehit türevine parçalandıkları için kullanılan katalizör miktarının % 10'u kadar LiCl ilave edilerek reaksiyonlar gerçekleştirildi.Çalışmanın ikinci kısmında ise fluorenin mono ve di-propargil türevlerinin 1,3-dipolar katılma reaksiyonları incelendi. Benzil azit, 1-(azidometil) naftalen ve 9,10-bis (azidometil)antrasen 1,3-dipolar moleküller olarak kullanıldı. Sonuç olarak 1,4-disubstitue-1,2,3-triazol bileşikleri elde edildi.Elde edilen ürünler kromotografik olarak saflaştırıldıktan sonra yapıları 1H NMR, 13C NMR, DEPT, FT-IR spektrumları, elemental analiz ve erime noktalarına bakılarak aydınlatılmıştır.

Abstract:
In this study, fluorene compounds which have carcinogen properties will be converted to the compounds such as ?-lactones, dihydrofuranes, triazole cyclization and hydroxyl, methoxyl and nitrate addition compounds which have anti-carcinogen properties. 9-Benzylidene-9H-fluorene derivatives were synthesed and then reactions of these compounds were investigated with 1,3-dicarbonyl compounds in the presence Mn(OAc)3 and cerium ammonium nitrate (CAN). Dimethylmalonat, acetylacetone and dimedon were used as 1,3-dicarbonyl compounds. At the end of reactions, cyclization and additional products were obtained. The reactions which are made in the presence CAN gave mostly additional products than in the presence Mn(OAc)3. When dimethylmalonate was used, cyclization products are ?-lactone units and when acetyl acetone and dimedone were used, cyclization products are dihydrofuran units. ?-Lactone compounds were obtained with lower yield than dihydrofuran derivatives. Among 1,3-dicarbonyl compounds, dimedone has given fastest reaction and cyclization products with highest yields.On the other hand, when Mn(OAc)3 was used alone in the reactions, 9-benzylidene-9H-fluorene derivatives were broken up to the fluorene and benzaldehyde derivatives which were starting compounds. So, LiCl was added upto10% of catalyst.In addition, 1,3-dipolar cycloaddition reactions of mono and di-propargyl derivatives of fluorene were investigated. Benzylazide, 1-(azidomethyl)naphtalene and 9,10-bis(azidomethyl)anthracene were used as 1,3-dipolar compounds. Consequently, 1,2,3-triazole compounds were obtained.After chromatografical purification of the products, the structures of products were determinated by 1H NMR, 13C NMR, DEPT, FT-IR spectroscopy, elemental analyses and melting points.