Mali yerelleşme ve Türkiye'de mali yerelleşme düzeyinin ölçülmesi
Fiscal decentralization and measurement of fiscal decentralization level in Turkey
Yazar: AHMET DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CİHAN YÜKSEL
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Maliye = Finance
Dizin: Kamu gelirleri = Public revenues ; Kamu harcamaları = Public expenditures ; Mali yerelleşme = Fiscal decentralization ; Yerel yönetim birlikleri = Local government unions ; Yerelleşme = Decentralization

Özet:
Türkiye'de kamu hizmetlerinin yürütülmesi merkezi idarenin yanında yerel yönetimler tarafından da yerine getirilmektedir. Yerel yönetimlerin bölgesel nitelikte yapacakları harcamalar ve bu harcamaları finanse edebilmek için ihtiyaç duyduğu gelirlerin elde edilmesi için mali kaynakların harcanması ve tasarruf yetkisinin yerel idari birimlere bırakılması mali yerelleşmeyi gündeme getirmiştir. Bu çalışmada Türkiye'de 2006-2018 dönemi için farklı mali yerelleşme ölçütlerinin yıllık verilerle hesaplanması ve bu farklı mali yerelleşme düzeylerinin karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde yerel yönetim, yerel yönetim türleri, yerel yönetimlerin varlık nedenleri, yerel yönetimlerin özerklik açısından değerlendirilmesi, yönetimler arası kaynak paylaşımı, mali yerelleşmede mahalli idare gelir ve giderleri ele alınarak incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde mali yerelleşme kuramsal çerçevede ele alınmıştır. Bu kapsamda birinci ve ikinci kuşak teorisyenlerin mali yerelleşme ile ilgili öne sürdükleri düşünceler aktarılmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise Türkiye'de mali yerelleşme kapsamında, yerel yönetimlerin mali yapısı, mahalli idarelerin bütçe büyüklüğü ele alınmış olup çeşitli formüllere göre mali yerelleşme düzeyi hesaplanmıştır. Yerel harcamaların toplam kamu harcamaları içindeki payını gösteren A Formülü, yerel gelirlerin toplam kamu gelirleri içindeki payını gösteren B Formülü, Yerel harcamaların GSYH içindeki payını gösteren C Formülü ve yerel gelirlerin GSYH içindeki payını gösteren D Formülü'ne göre mali yerelleşme eğiliminin değişmediği bulgusu ortaya çıkmıştır. Buna karşın yerel öz gelirlerin toplam kamu harcamaları içindeki payını gösteren E Formülü ve yerel öz gelirlerin toplam yerel gelirler içindeki payını gösteren F Formülü'ne göre mali yerelleşme eğiliminin azaldığı bulgusu ortaya çıkmıştır. Buna karşın kişi başı reel yerel harcamaları gösteren G Formülüne göre mali yerelleşme eğiliminin yıllara göre arttığı bulgusu ortaya çıkmıştır.

Abstract:
In Turkey, public services are also conducted by local governments as well as central administration. Expenditure of local governments on a regional basis and spending of the financial resources to obtain there venues needed to finance these expenditures and leaving the authority to local administrative units have broughtup fiscal decentralization to the agenda. In this study, the calculation of different fiscal decentralization criteria with an nual data for the period of 2006-2018 in Turkey and comparison of these different levels of fiscal decentralization were a imed. In the first section of the study, local government, local government types, existence reasons of local governments, evaluation of local governments in terms of autonomy, inter governmental resources haring, local government revenue and expenditures in fiscal decentralization were examined. In these condsection of the study, fiscal decentralization was discussed with in a theoretical frame work. In this context, the opinions put forward by the first and second generation the orists regarding fiscal decentralization were conveyed. In the last section of the study, with in the scope of fiscal decentralization in Turkey, the fiscal structure and budget size of local governments were ad dressed and the level of fiscal decentralization was calculated according to various formulas. It was found that the fiscal decentralization tendency did not change according to the Formula A showing the share of local expenditures in the total public expenditures, Formula B showing the share of the local revenues in the total public revenues, Formula C showing the share of the local expenditures in GDP and Formula D showing the share of the local revenues in GDP. On the other hand, it was revealed that fiscal decentralization tendency decreased according to the Formula E, which shows the share of the local own revenues in the total public expenditures, and the Formula F, which shows the share of the local own revenues in the total local revenues. In addition, according to the Formula G, which shows real local percapita, it was observed that the tendency of fiscal decentralization in creased by years.