Adeziv otitis media'da orta kulak ve mastoid hava hacminin ameliyat başarısı ve işitme üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of middle ear and mastoid air volume on surgical success and hearing in adhesive otitis media
Yazar: SEMİH ALATAŞ
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU ERDEM
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Mastoid = Mastoid ; Orta kulak = Middle ear ; Otitis media = Otitis media ; Timpanoplasti = Tympanoplasty ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Giriş ve Amaç: Adeziv otitis media (AdOM), uzun süreli orta kulak (OK) negatif basıncı nedeniyle kulak zarının çökerek OK medial duvarına yapışması olarak tanımlanan, kronik otitis media'nın bir türü ve atelektatik OK hastalığının ileri evresidir. Uygun şekilde tedavi edilmemiş kronik efüzyonlu otitis media'nın sekeli olarak kabul edilir. Kemikçik zincir hasarına bağlı belirgin iletim tipi işitme kaybı ve kolesteatom gelişimine neden olabilir. Tedavisinde sıklıkla kıkırdak greftin kullanıldığı timpanoplasti uygulanır. Literatürde kronik OK hastalıklarında cerrahi sonuçları etkileyebilen çeşitli risk faktörleri bildirilmiştir. Bunlardan biri olarak gösterilen mastoid pnömotizasyonun, özellikle çocukluk çağına dayanan kronik efüzyonlu otitis media olmak üzere kronik OK hastalıklarında normale göre az olduğu da birçok çalışmada gösterilmiştir. Bu çalışmada, AdOM tedavisi için uygulanan kıkırdak timpanoplastinin anatomik ve fonksiyonel sonuçları üzerinde mastoid hava hücresi sistemi ve OK hacminin etkisi olup olmadığının ortaya koyulması amaçlanmıştır. Ek olarak, sağlıklı bireylerle karşılaştırıldığında cerrahi uygulanan AdOM hastalarında mastoid pnömotizasyonun olası yetersizliğinin ne derecede olduğu da kantitatif hacimsel verilerle ortaya koyulmaya çalışılmıştır.
Çalışmanın türü ve yeri: Retrospektif çalışma, 3. basamak sağlık merkezi.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya kliniğimizde AdOM tanısı ile mastoidektomisiz kıkırdak timpanoplasti uygulanan ve postoperatif minimum takip süresi 6 ay olan 72 erişkin hasta (74 kulak) hasta grubu, 49 sağlıklı erişkin birey (49 kulak) ise kontrol grubu olarak dahil edilmiştir. Revizyon olgular ve intraoperatif kolesteatom, timpanoskleroz veya stapes fiksasyonu saptanan olgular çalışma dışı bırakılmıştır. Olguların bilgisayarlı tomografi görüntüleri üzerinden ''OsiriX MD PACS Viewer'' programında yapılan üç boyutlu hacimsel ölçümler ile her olgu için cm3 (ml) cinsinden mastoid ve OK hacimleri ayrı ayrı belirlenmiştir. Karşılaştırmalarda taraf ayrımı yapılmamıştır. Hasta grubu ile kontrol grubunun ortalama mastoid ve OK hacimleri karşılaştırılmıştır. Postoperatif minimum 6. ayda yapılan muayenelerde greftin intakt olması anatomik, ortalama hava kemik aralığı ≤ 20 dB olması fonksiyonel başarı kriteri olarak kabul edilmiştir. Ortalama hava kemik aralığının hesaplanmasında 0,5, 1, 2 ve 4 kHz frekansları kullanılmıştır. Bu kriterlere göre başarılı olan olgular ile başarısız olan olguların ortalama mastoid ve OK hacimleri karşılaştırılmıştır. Uygulanan timpanoplasti tipine göre oluşturulan alt gruplarda da (Grup 1,2,3) yalnızca fonksiyonel başarıya göre benzer karşılaştırma ayrıca yapılmıştır.
Bulgular: Hasta grubunun ortalama mastoid ve OK hacminin, kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük olduğu görülmüştür (p<0,001). Greft başarı oranı %86,5 (64/74), fonksiyonel başarı oranı ise %58,1 (43/74) saptanmıştır. Grefti başarısız olan olguların (n=10) ortalama mastoid hacim değeri başarılı olanlara (n=64) göre daha düşük olsa da fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p=0,537). Grup 1 (n=17), 2 (n=34) ve 3'te (n=23) fonksiyonel açıdan başarısız olan olguların ortalama mastoid hacimleri başarılı olanlara göre her grupta daha düşük saptansa da aradaki fark anlamlı bulunmamıştır (p=0,910, p=0,207, p=0,121). Benzer analiz tüm hasta grubu (n=74) için yapıldığında da aradaki fark istatistiksel anlamlılığa ulaşmamıştır (p=0,073). Hasta grubunda mastoid ve OK hacimleri arasında anlamlı korelasyon izlenmiştir (R=0,364, p=0,001).
Sonuçlar: Çalışmamızda atelektatik hastalığın ileri evresi olan AdOM hastalarında ortalama mastoid hacmin ciddi derecede düşük (0,68 ml) saptanması, mastoid pnömotizasyonun hastalığın prognozu açısından bir risk faktörü olduğunu düşündürmüştür. Atelektatik kulak hastalarında mastoid hacim ölçümü hastalığın prognozu ve tedavi yaklaşımı konusunda katkı sağlayabilir. Fark anlamlı olmasa da, çalışmamızda cerrahi sonuçları başarısız olan olguların mastoid hacmi daha düşük bulunmuş olup, mastoid hacim AdOM hastalarında cerrahi sonuçlar açısından bir risk faktörü olabilir. Bu ilişkinin daha net bir şekilde ortaya koyulması için daha geniş hasta serileri ve uzun dönem sonuçları ile yapılacak çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Introduction and Aim: Adhesive otitis media (AdOM) is a type of chronic otitis media and advanced stage of atelectatic middle ear (ME) disease, defined as the collapse of the eardrum and adhesion to the medial wall of the ME due to long-term negative ME pressure. It is a sequela of chronic otitis media with effusion that has not been properly treated. It can cause significant conductive hearing loss due to ossicular chain damage and cholesteatoma development. Tympanoplasty with cartilage grafts is often used in the treatment. Various risk factors have been reported in the literature that may affect the surgical outcomes in chronic ME diseases. Many studies have shown that mastoid pneumatization, which is one of the risk factors, is found to be smaller than normal in various chronic ME diseases, especially in chronic otitis media with effusion based on childhood. This study aimed to reveal whether the mastoid air cell system and middle ear volume affect the anatomical and functional results of cartilage tympanoplasty performed for the treatment of AdOM. In addition, as it has been compared to healthy individuals, it has also been tried to reveal how much degree is the possible insufficiency of mastoid pneumatization in AdOM patients who underwent surgery, with quantitative volumetric data.
Type and place of the study: Retrospective study, tertiary health center.
Materials and Methods: In the study, 72 adult patients (74 ears) who underwent cartilage tympanoplasty without mastoidectomy due to AdOM in our clinic and had a minimum follow-up of 6 months postoperatively were included as the patient group. 49 healthy adults (49 ears) were included as the control group. Revision cases and cases with intraoperative cholesteatoma, tympanosclerosis, or stapes fixation were excluded from the study. Mastoid and ME volumes in cm3 (ml) were determined separately for each case with three-dimensional volumetric measurements made in the "OsiriX MD PACS Viewer" program on computerized tomography images of the cases. No distinction was made between the right or left sides in the comparisons. The mean mastoid and ME volumes of the patient group and the control group were compared. In the examinations performed at a minimum of 6 months postoperatively, intactness of the graft was accepted as an anatomical, mean air-bone gap ≤ 20 dB was accepted as functional success criteria. Frequencies of 0,5, 1, 2, and 4 kHz were used to calculate the mean air-bone gap. Based on these criteria, the mean mastoid and ME volumes of successful cases and unsuccessful cases were compared. A similar comparison was also made in subgroups (Groups 1,2,3) created based on the type of tympanoplasty performed, based on functional success only.
Results: It was observed that the mean mastoid and ME volume of the patient group was significantly lower than the control group (p<0.001). The graft success rate was 86.5%, the functional success rate was 58.1%. Although the mean mastoid volume value of patients with unsuccessful grafts (n=10) was lower than those with successful grafts (n=64), the difference was not statistically significant (p=0.537). Although the mean mastoid volumes of the functionally unsuccessful cases in groups 1 (n=17), 2 (n=34), and 3 (n=23) were found to be lower in each group compared to the successful ones, the difference was not significant (p=0,910, 0,207, 0,121). When a similar analysis was performed for the whole patient group (n=74), the difference did not reach statistical significance (p=0.073). There was a significant correlation between the mastoid and the ME volumes in the patient group (R=0.364, p=0.001). Conclusions: In our study, the fact that the mean mastoid volume was found severely low (0.68 ml) in AdOM patients that are advanced stage of atelectatic disease, suggested that mastoid pneumatization is a risk factor for the prognosis of the disease. In atelectatic ear patients, mastoid volume measurement may contribute about the prognosis of the disease and treatment approach. Although the difference was not significant, mastoid volume was found to be lower in cases with unsuccessful surgical results in our study, and mastoid volume may be a risk factor for surgical outcomes in AdOM patients. In order to reveal this relationship more clearly, studies with larger patient series and long-term results are needed.