Pitaya (Hylocereus spp.)'da fidan yetiştiriciliği üzerinde araştırmalar
Research on nursery plant cultivation in pitaya (Hylocereus spp.)
Yazar: AHMET SOYDAL
Danışman: PROF. DR. HAMİDE GÜBBÜK
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye'de tropik meyve türlerinin yetiştiriciliğine olan ilgi son yıllarda artmaya başlamıştır. Farklı tropik meyve türleri ile yapılan adaptasyon çalışmalarında, pitaya üretici ve tüketici açısından yetiştiricilikte en dikkat çekici türler arasında gösterilmiştir. Bu türün yetiştiriciliğinin yaygınlaşmasını sınırlandıran en büyük faktörler arasında ise yetersiz ve adına doğru üretim materyalinin henüz ülkemizde istenen düzeyde olmaması gösterilebilir. Bu nedenlerle planlanan bu çalışmada, ülkemize adaptasyonu başarı ile sağlanmış Bloody Mary ve Cosmic Charlie çeşitlerinin çelikle çoğaltılması ve fidan yetiştiriciliği konularına açıklık getirilmesi planlanmıştır. Araştırma çeliklerin köklendirilmesi ve fidan yetiştiriciliği olmak üzere 2 aşamadan oluşmaktadır. Çelikle köklendirmede, farklı uygulamaların (kontrol, 3000 IBA, 5000, 10000 ve 15000 ppm bakteri) ve fidan yetiştiriciliğinde ise farklı gübre uygulamalarının (kontrol, kimyasal, deniz yosunu, hayvansal aminoasit ve solucan gübresi) iki pitaya çeşidinde fidan yetiştiriciliği üzerine etkileri araştırılmıştır. Köklendirmede 15-25 cm boyunda çelikler kullanılmış ve köklenmeden sonra çeliklerdeki canlılık oranı, köklenme oranı, primer kök sayısı, kök uzunluğu ve kök kalınlığı üzerine uygulamaların etkileri incelenmiştir. Köklenmeden sonra çelikler 1-1-1-2 oranında torf-perlit-pomza-toprak karşımı içeren 10 litrelik saksılara transfer edilmiştir. Fidan yetiştiriciliğinde ise kimyasal, deniz yosunu, hayvansal aminoasit ve solucan gübresi uygulamalarının fidan kalitesi parametreleri (sürgün sayısı, sürgünlerin çelik boyuna gelme süresi, sürgün çıkış tarihleri) üzerine etkileri incelenmiştir. Canlılık oranı ve köklenme oranı üzerine3.000 ppm IBA uygulaması ön plana çıkarken, kök kalite parametrelerinde 15000 ppm bakteri uygulaması daha iyi sonuç vermiştir. Ayrıca bakteri dozu arttıkça kök parametrelerinin pozitif yönde etkilendiği tespit edilmiştir. Fidan yetiştiriciliği ile ilgili çalışmada ise sürgün sayıları, sürgünlerin çelik boyuna gelme süresi, sürgün çıkış tarihleri üzerine kimyasal gübre ve hayvansal aminoasit uygulamalarının daha etkili olduğu saptanmıştır. Araştırma sonucunda, her iki pitaya çeşidinde çelikle köklendirmede 3000 ppm IBA ve 15000 ppm bakteri uygulamaları, fidan yetiştiriciliğinde ise hayvansal aminoasit ve kimyasal gübre uygulamaları tavsiye edilmiştir.

Abstract:
In recent years, the interest in the cultivation of tropical fruit species has increased in Turkey. In the adaptation studies with different tropical fruit species, pitaya has been shown as the most remarkable species in terms of producer and consumer. The most important limiting factor that can restrict the distribution of this fruit is the lack of true to type nursery plant. For these reasons, this study has been planned to clarify nursery production and production through cutting for successfully adapted varieties, Bloody Mary and Cosmic Charlie. The research consists of two steps; rooting the cuttings and growing the nursery plants. The effects of different treatments (control, 3000 IBA, 5000, 10000 and 15000 ppm bacteria) on rooting of cutting and different fertilizer applications (control, chemical, seaweed, amino acids from animals and earth worm fertilizer) on nursery plant development were searched on two pitaya varieties. Cuttings 15-25 cm in length were used and after rooting, the effects of applications on survival rate, rooting rate, number of primary roots, root length and root thickness were investigated. Rooted cuttings were transferred into a 10 liter pot containing peat-perlitepomza-earth catalyst in a ratio of 1-1-1-2. The effects of chemical, seaweed, animal amino acid and earthworm fertilizers on seedling quality parameters (number of shoots, duration of shoot length to the length of the cutting, flush dates) were investigated on nursery plant developments. While the application of 3000 ppm IBA was better for vitality and rooting rate, application of 15000 ppm bacteria was performed better on root quality parameters. In addition, it was found that root parameters were positively affected to increasing dose of bacterial treatment. It was determined for nursery plant development study that chemical fertilizers and animal amino acid applications were more effective on the number of shoots, duration of shoot length to the length of the cutting and flushing dates. The research suggested that 3000 ppm IBA and 15000 ppm bacteria applications were recommended for rooting of cutting and animal amino acids and chemical fertilizer applications were recommended for nursery plant development.