Türkiye'de üniversite hastanelerindeki geriatri bilim dallarına bağlı geriatri ünitelerinde verilen hizmetin sosyal hizmet temelinde değerlendirilmesi
Assessment of services provided in geriatric unites of geriatrics departments of hospitals on the basis of social work
Yazar: BİLGE ÖNAL DÖLEK
Danışman: PROF. DR. VEDAT IŞIKHAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Geriatri = Geriatrics ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Sosyal hizmetler = Social services

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, genelci yaklaşım ve yaşlılık kuramları çerçevesinde, Türkiye'de üniversite hastaneleri bünyesinde verilen geriatri hizmetinin işleyişine ilişkin bilgiyi ve bu işleyiş içerisinde geriatrik sosyal hizmetin yerini ortaya koymaktır. Bu amacı gerçekleştirmek üzere ilk olarak Türkiye'de geriatri hizmeti veren beş üniversitenin geriatri bilim dalı başkanının geriatri hizmetine ve hizmet içerisinde geriatrik sosyal hizmet ihtiyacına ilişkin görüşleri, nitel bir desen içinde derinlemesine görüşmeler yoluyla alınmıştır. İkinci olarak ise, geriatri bilim dallarına bağlı hizmet veren geriatri ünitelerinde çalışan tüm meslek elemanları ile yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla derinlemesine görüşmeler yapılmıştır.Araştırma amacı doğrultusunda, araştırmanın üçüncü ve dördüncü uygulama aşamalarında geriatri hizmetini alan yaşlıların ve yaşlı refakatçilerinin aldıkları geriatrik hizmete ilişkin değerlendirmelerini ve hizmet alımı sürecinde ve sonrasında geriatrik sosyal hizmet uzmanı ihtiyaçlarını belirlemeye ilişkin nicel araştırma tasarımı çerçevesinde yüz yüze görüşmeler yapılmıştır.Araştırma Türkiye'de geriatri hizmetinin aktif olarak verildiği altı üniversite hastanesi olan; Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Gülhane Askeri Tıp Akademisi, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi ve Isparta Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi geriatri bilim dallarına bağlı geriatri ünitelerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nitel tasarımı çerçevesinde; birinci aşamada adı geçen üniversite hastanelerinin altı (6) bilim dalı başkanı ile, ikinci aşamada beş üniversite hastanesinde çalışan yirmi beş (25) meslek elemanı ile görüşülmüştür. Araştırmanın nicel tasarımı içerisinde ise üçüncü uygulamada altmış üç (63) yaşlı ve dördüncü uygulamada otuz iki (32) yaşlı refakatçisi olmak üzere toplam doksan beş (95) hizmet alan ile görüşülmüştür.Araştırma bulgularından yola çıkarak; geriatrik hizmetleri ekip çalışması temelinde yürütülmesi gerektiği, geriatrik sosyal hizmet uzmanının bu ekibin mutlak unsurlarından olduğu ve geriatrik hizmette sosyal modelden bağımsız bir medikal model ağırlıklı uygulamanın çözüme yönelik olmayacağı belirlenmiştir. Türkiye'de üniversitelerde var olan geriatrik hizmetin idealdeki ekip çalışmasına dayalı yürütülemediği, bu nedenle hizmetleri yürütmekte olan doktor ve hemşirelerin yürütebileceklerinden fazla iş yükü altında oldukları, geriatrik sosyal hizmet uzmanının da aralarında olduğu tam zamanlı istihdam edilecek meslek elemanlarına ihtiyaç duyulduğu, geriatrik meslek elemanlarının mesleki eğitim müfredatlarında ekip çalışmasına ve üyelerine ilişkin yeterli derslerin olmadığı, toplumda geriatri alanına ve geriatrik hizmetlere ilişkin var olan bilgi ve bilinç yoksunluğu araştırmanın diğer önemli sonuçlarıdır. Araştırmanın geriatrik hizmet alanlar boyutunda elde edilen en temel sonucu ise; hizmeti alan yaşlı ve yaşlı refakatçilerinin hastane sürecinde ve sonrasında (hastanede ve evlerinde) kendilerine hizmet verecek bir geriatrik sosyal hizmet uzmanına ihtiyaç duyduklarıdır.

Abstract:
The main objective of this research is to reveal the information about geriatric services process carried out in university hospitals in Turkey within the framework of generalist approach and aging theories, while showing the place of geriatric social work in this process. For this purpose, firstly, the administrative heads of five universities in Turkey providing geriatric services were interviewed within the pattern of qualitative research via in-depth interview technique on the subjects of geriatric services and the need for social work in these services. Secondly, in-dept interviews were conducted with all the professionals working in the units related to geriatric department via semi-structured interview forms.For the purpose of research, the third and fourth stages of application were carried out with the elderly and their companions about their assessments of geriatric services. Face to face interviews were carried out to define the needs for social workers during and after the delivery of geriatric services within quantitative research pattern.Initially, the research is carried out in six university hospitals in Turkey having active geriatric services; Hacettepe University Medical Faculty, Ankara University Faculty of Medicine, Gülhane Military Medical Academy, Istanbul University Medical Faculty, Istanbul University, Capa Medical Faculty, Süleyman Demirel University Faculty of Medicine, geriatrics science branches. In line with the framework of the research, in the first phase, six (6) geriatric service chairpersons; in the second phase, twenty-five (25) professional staff were interviewed. In the third application phase of quantitative research design, sixty-three (63) elderly were interviewed while in the fourth phase of practice, thirty-two (32) companions were interviewed which equals to a total of ninety-five (95) service receivers.In line with the findings of the research, it is determined that geriatric services should be carried out as a team work, geriatric social worker is the part of this team and a medical model application detached from the social model of geriatric social work cannot reach to the desired goals. The inability to carry out geriatric services with team work as it would be in the ideal context, the doctors and nurses being overloaded with work because of the previous reason, the need for full time employment of members of profession among which geriatric social worker should take part, the lack of sufficient courses provided to members of geriatric services about team work and team members, the lack of knowledge and awareness on the part of society about the field of geriatrics and geriatric services are among notable findings of the research. The main result of the research about the service receivers is; their being in need of geriatric social workers who will give service them in the hospital process and after in their homes?.