Karpuz üretiminde farklı anaç kalem kombinasyonlarının bitki büyümesi, meyve kalitesi ve verim üzerine etkilerinin belirlenmesi
Determination of the effects of different rootstock scion combinations on plant growth, fruit quality and yield i̇n watermelon production
Yazar: ZEYNEP EGE DERMAN
Danışman: PROF. DR. EFTAL DÜZYAMAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, aşılı fide ile karpuz yetiştiriciliğinde büyümenin, meyve kalitesinin ve verimin anaç kalem kombinasyonlarına göre değişimini belirlemek amacıyla, 2012 yılında Ege Üniversitesi Ödemiş Meslek Yüksek Okulu arazi ve laboratuvarları ile Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri laboratuvarlarında yürütülmüştür.
Çalışmada anaç materyali olarak iki adet C. maxima × C. moschata F1 hibrit anacı ('Shintosa' F1ve 'Obez' F1) ve bir adet Lagenaria siceraria anacı ('Macis') kullanılmıştır. Bu anaçlara aşılanacak ticari çeşitler olarak ise, yörede çiftçilerin beğenisini kazanmış olan 'Anthem' F1 ve 'Crimstar' F1 seçilmiştir. Anaç ve kalemler arasında tüm kombinasyonlarda yapılan aşılamanın yanı sıra, çalışmada kontrol olarak, 'Anthem' ve 'Crimstar' çeşitlerine ait aşısız fideler ile çeşit üstüne çeşit aşılı fideler kullanılmıştır.
Kabak anacı üzerine aşılama ile karpuzlarda bitki büyüme özelliklerinden ana gövde uzunluğu, ana gövde üzerindeki boğum sayısı, yan gövde sayısı ve kök kuru madde oranında her iki çeşitte de istatistiksel açıdan anlamlı artışlar olmuştur (p≤0.01 veya p≤0.05). Çalışmada her iki çeşidin meyve boyutlarında kabak anacı üzerine aşılama sonrasında istatistiksel anlamda önemli artışlar olmuştur. 'Anthem' çeşidinde meyve çapı hariç (p≤0.05) meyve uzunluğu ve çapı değerleri diğer tüm durumlarda p≤0.01 önem düzeyinde artmıştır. Bununla birlikte; kabuk kalınlığı, suda çözünebilir kuru madde miktarı, pH, sertlik, parlaklık, kroma ve hue değerlerinde aşılama sonrasında ya çeşitlerden birinde değişim olmuş, ya da hiç değişim olmamıştır. Çalışma kapsamında gerçekleştirilen panel testinde; meyvelere ait tat, görüntü, liflilik gibi duyusal özelliklerde aşılama ile bir değişimin meydana gelmediği tespit edilmiştir.
Kabak anacı üzerine aşılama sonrasında ortalama meyve ağırlığı (her iki çeşitte p≤0.01), bitki başına meyve sayısı ('Anthem' çeşidinde p≤0.01 ve 'Crimstar' çeşidinde p≤0.05) ve bitki başına verim (her iki çeşitte p≤0.01) istatistiksel bakımndan önemli derecede artmıştır. Özellikle de C. maxima × C. moschata melezi anaçlar olan 'Shintosa' F1 ve 'Obez' F1 daha çok verim artışı sağlamıştır.
Bu çalışma sonuçlarına göre, bölgelere ve yetiştirme şekline uygun, verim yanında kalite özeliklerinin de yüksek olduğu anaç-kalem kombinasyonlarının belirlenmesinin önemli olduğu sonucuna varılmıştır.
Anahtar kelimeler: karpuz, aşılı fide, verim, kalite, anaç-kalem kombinasyonu

Abstract:
This study was conducted at Ege University Ödemis Vocational High School fields and laboratories and Ege University Faculty of Agriculture, Horticulture laboratory in 2012 to determine how rootstock-scion combinations affect growth, fruit quality and yield in watermelon cultivation with grafted seedlings.
The rootstock material were two C. maxima × C. moschata F1 hybrids ('Shintosa' F1 and 'Obez' F1) and one Lagenaria siceraria ('Macis'), which were grafted with two commercial varieties, 'Anthem' F1 and 'Crimstar', F1 appreciated by regional farmers. Despite the grafting combinations done between scions and rootstocks, both cultivars were also grafted on themselves or left non-grafted as control.
Statistical significant increases (p≤0.01 or p≤0.05) in main stem length, number of nodes on the main stem, number of lateral branches, and root dry matter ratio were noticed in both cultivars. Fruit dimensions in both cultivars increased statistically when they were grafted. Except fruit diameter (p≤0.05) for the 'Anthem' cultivar, fruit length and diameter values increased in all other cases at p≤0.01 significance level. However; crust thickness, the amount of water soluble solids, pH, hardness, brightness, chroma and hue values were either remained unchanged in one or both of the cultivars. A panel test showed that fruit tastes, appearance, fiber content did not change with grafting.
Grafting resulted in statistically significant increases in average fruit weight per plant (in both cultivars at p≤0.01 level), number of fruits (at p≤0.01 level in 'Anthem' and p≤0.05 in 'Crimstar') and plant yield per plant (in both cultivars at p≤0.01 level). Especially C. maxima × C. moschata F1 hybrid rootstocks, 'Shintosa' F1 and 'Obez' F1 increased yields more effectively.
According to the results of this study, it can be concluded that it is important to determine rootstocks with good yield and high quality appropriate for the region.
Keywords: Watermelon, grafting, yield, quality, rootstock-scion combination