Başlangıcından II. Meşrutiyet'e Osmanlı İmparatorluğu'nda basın
The press in the Ottoman Empire from beginning to the Second Constitutional Period
Yazar: HÜMEYRA ÇELİK
Danışman: PROF. DR. FAHRETTİN TIZLAK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Tarih = History
Dizin: Basın = Press ; Gazeteler = Newspapers ; Jön Türkler = Jön Turks ; Meşrutiyet II = Constitutional Monarcy II ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sansür = Censorship ; Türk basını = Turkish press

Özet:
Basın, devletlerin, toplumların hayatında tartışılmaz bir öneme sahiptir. Bu önem basının, gerek devlet üzerinde gerek de toplum üzerinde şekillendirici ve yönlendirici özelliğinden kaynaklanmaktadır.Osmanlı Devletinde, basına ait ilk örneklerin oluşması yabancı devletlerin faaliyetleri ile gerçekleşmiştir. Hiç şüphesiz bu faaliyetler Osmanlıya ait özgün basının oluşmasında tetikleyici unsur olmuşlardır. Bu etkiye ek olarak değişen ve farklılaşan dünya düzenini takip etmek ya da yakalamak düşüncesinin özgün basını oluşturma yolundaki etkisi de tartışılmaz bir gerçektir.Devleti Tanzimat'a hazırlama yönünde II. Mahmut ve döneminin devlet kadrosu oldukça etken bir rol üstlenmiştir. Devlet ve toplum bazında pek çok yeniliğin yanında ilk defa Türkçe gazete oluşturma fikri ve fiili gerçekliği bu dönemde hayat bulmuştur. 1831 Takvim-i Vekayi ile başlayan bu gazeteli dönem, Türk tarihinde ?medya? olgusunun doğup gelişmeye başladığı dönem olarak nitelendirilebilir.Kronolojik sınırın tarih çalışmaları alanındaki önemini göz ardı etmediğimiz çalışmamıza öncelikli olarak tarihsel bir arka plan çizerek başladık. Bu bağlamda ilk bölümünde, basını mümkün kılan matbaanın doğması ve gelişmesi konularını temel alarak çalışmamızı dört ana bölüm üzerinde şekillendirdik.Çalışmamızın ikinci bölümünde ise, Osmanlı İmparatorluğu'nda gazeteciliğin başlaması ve ilk gazeteler konusu üzerinde durduk. Üçüncü bölümde, Tanzimat Fermanı'nın ilan edilmesiyle bu akımdan etkilenmiş gazeteler ve onların içerikleri konularına değinmeye çalıştık. Ayrıca Tanzimat basınının kapsamına giren matbaa ve basın ile alakalı ilk yasal düzenlemeleri, hem bu kanuni düzenlemelere hem de yönetime ?rejime? tepkisel hareket niteliğinde olan Yeni Osmanlılar ve onların muhalefet basınına temas ettik. Son bölümde ise, II. Abdülhamid saltanatı ve bu saltanatın içinde var olmuş Meşrutiyet Dönemi( 1876-78) gazeteleriyle, daha çok Jön Türkler tarafından çıkartılan gazetelere ve bu yayın organlarına yönetim tarafından uygulanan sansüre değinmeye çalıştık.

Abstract:
The press has an incontrovertible significance in the life of both states and societies. This significance stems from the molder and router characteristics of the press on states and societies.The first samples of the press in the Ottoman Empire were generated with the activities triggered the making of the original Ottoman Press. In addition to this impact, it is an incontrovertible fact that the idea of following or catching the changing and diversifying world order affected the creation of original press.Mahmut the second and the state officials played an important role in preparing the state to the Tanzimat. In additions to reforms on state and society, the idea and realization of a Turkish newspaper is introduced for the first time in the Tanzimat period. This period with a newspaper, started with Takvim-I Vekayi in 1831, can be identified as the genesis and developing period of the ?media? in Turkısh history.I started my work, in which I do not disregard the importance of chronological border in historical studies, by drawing a historical background. In this regard, I divided my study in four parts with the basis of issues of genesis and development of the press in first chapter.In the second chapter, I focus on the genesis of newspaper in the Ottoman Empire and the issue of first newspapers. In the thirth chapter, I touch upon the newspapers, which was affected by the promulgation of the Tanzimat Edict, and their topics. Besides, I explain both the legal arrangements related to the press and the printing press within the Tanzimat press, and the opposition of the Young Ottomans and their press against these legal arrangements and the ?regime?. In the last chapter, I evalua the newspapers published by the Young Turks during the reign of Abdülhamid the Second, also called as the Constitutional Period, and the censorship imposed upon these press organs by the regime.