Kur'ân'da ricâl kavramının semantik ve sosyolojik açıdan tahlili
A semantical and sociological assessment of the concept of ''Rijal'' in the Qur'an
Yazar: CİHAT OĞUZ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BAĞIŞ
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Dünyanın çeşitli coğrafyalarında yaşayan toplumlara bakıldığında, her bir toplumun "adamlık" olgusuna muhtelif anlamlar yüklediği görülecektir. Cahili Arap toplumunda da adamlığa bir anlam yüklenmiştir. Bu noktada Araplar rücûliyein (adamlığın) kemal şeklini "mürüvvet" olarak tanımlamışlardır. Kur'ân-ı Kerîm'e baktığımız da ise Cahiliye döneminde var olan olumlu vasıflar üzerinden rucûliyetin ele alındığını ve yapılan amellerin Allah rızası için olması esasının getirildiğini görmekteyiz.  Zira daha önce Arap cahiliyesinde öne çıkarılan bu olgu insanlar arası bir üstünlük yarışından ileri gelmekteydi. Tamamen dünyevi çıkarlar için yapılan bu yarışa, Allah (cc) kendi rızası ve cennet için yapılması esasını getirerek bu olguyu dünyevi olmaktan çıkarıp uhrevi bir yapıya büründürmüştür. Bu itibarla günümüzde İslam toplumlarındaki kişilik rollerinin tam olarak Kur'ânî olmasa da Kur'ân'dan büyük oranda etkilendiğini söyleyebiliriz. Bu anlamda son zamanlarda Kur'ân'dan ve Kur'ân'ın mefhumundan uzaklaştığımız bir gerçektir. Hedefimiz bu çalışmamızın katkısı ile bir nebze de olsa bu konuda bir farkındalık oluşması ve kişilik modellerimiz ile beraber hayat standartlarımızın Kur'ânî bir çizgiye gelmiş olmasıdır. Ele aldığımız bu çalışmayı her ne kadar bütün yönleriyle ve eksiksiz işlemiş olduğumuzun iddiasında değilsek de elimizden gelen gayreti göstererek "ricâl" kavramını semantik ve sosyolojik açıdan irdelediğimizi ve Kur'ân-ı Kerîm'in "adamlığa" bakışını ortaya koymaya çalıştığımızı söyleyebiliriz. Temennimiz çalışmamızın en azından bu konunun gündeme gelmesine ve daha kapsamlı çalışmaların meydana gelmesine vesile olmasıdır.
	Bu tez çalışmamda bana rehberlik ve danışmanlık eden Doç. Dr. Mehmet Bağış hocam olmak üzere değerli jüri üyeleri Doç. Dr. M. Nurullah Aktaş, Dr. Öğr. Mustafa Yıldız ve Dr. Öğr. Üyesi İsmail Kurt hocalarıma teşekkürlerimi arz ediyorum. Yine her konuda olduğu gibi eğitim hayatımın bu önemli kısmında da bana maddi manevi desteklerini esirgemeyen aileme şükranlarımı sunuyorum. Tez yazım aşamasından sonuna kadar birer arkadaş ve hoca olarak desteklerini esirgemeyen Mehmet Emin Acar, Selim Tunç, Necmeddin Akyüz, kardeşim Nurullah Oğuz'a ve katkı sunan diğer tüm arkadaşlarıma ayrıca teşekkür ediyorum.

Abstract:
The word "rijal", which is mentioned many times in the Qur'an with its derivatives, means "adult men". This corresponds to the half of the society that is the addressee of the Qur'an as a quantity. But what makes this word even more important is that, in the context of rujûl, it refers to people with certain characteristics and high personalities, including women as well as adult men.
This word, which is handled both semantically and sociologically in the study, has been conceptually examined and analyzed in many ways. Within the framework of the semantic analysis of the concept of Rijal, the usage patterns of this concept in the Qur'an, its derivatives, grammatical modalities and differences in meaning have been analyzed. Thus, the identity of the word rijal in the Qur'an has been tried to be revealed. Within the framework of sociological analysis, we tried to identify rijal (men) and subjects through the verses in the Qur'an, and to evaluate and analyze these subjects both within themselves and in general in the context of rujûliyet (masculinity). Naturally, while analyzing the sociology of men, we tried to evaluate women as the opposite sex in many places in this sense. Because men and women are mentioned together or mutually in many parts of the Qur'an. In this context, we tried to analyze the places where they are mentioned together and the places where they are mentioned separately, by making use of the sources of tafsir and hadith. We tried to understand and explain the sociology of the situations arising from the difference in the physiology of men and women, in the context of the wisdom of the Qur'an through causes and consequences.