Tip I diabetes mellituslu bireylerde yeme bozuklukları ve etkileyen etmenleri saptamaya yönelik bir çalışma
Eating disorders in subjects with type I diabetes mellitus and affecting factors
Yazar: NİLAY DÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. GÜLDEN PEKCAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu araştırma, 9-13yaş preadolesan, 14-18 yaş adolesan ve 19-30 yaş arası yetişkin erkek ve kadın, tip I diabetesmellitus'lu 22 birey ile sağlıklı kontrol grubunu oluşturan 18 birey üzerinde diyabet ile yemebozuklukları arasındaki ilişkiyi incelemek, beslenme alışkanlıkları, antropometrik vebiyokimyasal parametreleri değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla, GülhaneAskeri Tıp Akademisi Hastanesi Endokrinoloji Bölümü'ne başvuran 9-30 yaş arası 16 erkekve 24 kız olmak üzere toplam 40 birey araştırma kapsamına alınmıştır. Bireylere, genel bilgisoru kağıdının yanı sıra yemeye karşı olan tutumlarını belirlemek, vücut imajlarını nasıldeğerlendirdiklerini saptamak amacıyla psikolojik testlerden Yeme Tutum Testi (YTT),Vücut İmajı Skalası (VİS) ve Bulimiya Araştırma Testi, Edinburg (BITE) uygulanmıştır.Araştırma sonucunda YTT puanlarına göre; tip I diyabetli bireylerde yeme bozukluklarınadaha sık rastlanmıştır (p>0.05). Erkekler arasında yeme davranışı bozukluğu sıklığı %12.5,kadınlarda ise bunun iki katı (% 25) bulunmuştur. Tip I DM ve kontrol grubu arasında öğünatlama durumu açısından anlamlı derecede fark bulunmuştur (p<0.05). Tip I diyabetlibireylerin diyabet hastalığı hakkında en fazla eğitim aldıkları kaynak diyetisyen olup (%48.4), diyetisyeni sırasıyla doktor (% 37.9), hemşire (% 10.3) ve kitle iletişim araçları (%3.4) izlemektedir. Tip I diyabetli bireylerin, diyabetli olma süreleri uzadıkça HbA1Cdüzeylerinin düştüğü saptanmıştır (r = -0.524). Yaş ile HbA1C düzeyi arasında ise pozitif birkorelasyon saptanmıştır (r = 0.213). Yeme bozukluğu rastlanan bireylerde; yemebozukluğuna etki eden faktörlerden (anne ve baba eğitimi, diyabet süresi, HbA1C düzeyigibi) hiçbiri önemli bir etken olarak gösterilememiştir (p<0.05). Tip I diabetes mellituslu(DM) bireylerde yeme bozuklukları, sıklıkla görülmekte ve bir risk etmeni olarak metabolikkontrolü zorlaştırmaktadır. Ülkemizde bu konuda yapılmış çalışmalar sınırlı olup, yemebozukluklarına gereken önemin verilmesi gerekmektedir. Sonuç olarak, bu çalışma sağlıkpersonelinin multidisipliner çalışması, eğitimin sürekliliğinin sağlanması ve desteklenmesiiçin bu konuda daha fazla çalışmaların yapılmasının gerekliliğini göstermiştir.Anahtar Kelimeler: Tip I diabetes mellitus, yeme bozuklukları, metabolik kontrol, YemeTutum Testi (YTT), Vücut İmajı Skalası (VİS) ve Bulimiya Araştırma Testi, Edinburg(BITE)

Abstract:
This study was planned to examine the relationship betweentype I diabetes mellitus and eating disorders and nutritional habits, anthrophometric andbiochemical parameters in a total of 22 type I DM and 18 healthy controls, on 9-13 yearspreadolescents, 14-18 years adolescents and 19-30 years old adult men and women,. For thispurpose, total of 40 people (16 men and 24 women) were participated in the study who wererecruited to the Gülhane Military School of Medicine (GATA) Hospital, EndocrinologyClinic. Besides a general questionnaire, psychological tests such as Eating Attitudes Test-EAT, Body Image Scale-BIS and Bulimia Investigatory Test, Edinburg-BITE, Edinburgwere applied to both of the groups for the determination of the disordered eating patterns. Asa result; disordered eating patterns were seen two times more (% 25.0) in women, than men(% 12.5). According to the EAT scores; disordered eating patterns were seen higher in type IDM people than the control group (p>0.05). In people who had eating disorders were alsoinvestigated for the factors affecting the eating disorders such as mother?s and father?seducation, duration of diabetes and HbA1C levels. But none of these factors was found to bestatistically significant (p<0.005). Skipping meals was found statistically significant(p<0.005) between type I DM and control groups. Educational resource for type I DMpeople are the dietitians (% 48.4), followed by doctors (% 37.9), nurses (% 10.3) and massmedia (% 3.4). It was also found that as the age of diabetes got enhanced, a decrease inHbA1C levels were observed (r=-0.524). Age and HbA1C levels are positively correlated(r=0.213). Eating disorders seen in type I diabetes mellitus makes difficult to maintain themetabolic control. In Turkey, studies on this topic are limited and great importance should begiven. It may be concluded that, this study indicates the importance of multidisciplinary teamwork and continuous education and testing of the education in specific times. More detailedresearches should be done on the related topic.Keywords: Type I diabetes mellitus, eating disorders, metabolic control, Eating AttitudesTest (EAT), Body Image Scale (BIS), Bulimic Investigatory Test, Edinburg (BITE)