Dağlık Altay Karakol kültürü
Mountainous Altai Karakol culture
Yazar: HAYRİYE GÜNER
Danışman: DOÇ. DR. KÜRŞAT YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Tarih = History
Dizin: Altay = Altay ; Karakol = Karakol ; Kaya resimleri = Petroglyphs ; Kültür = Culture ; Okunev = Okunev ; Tunç Çağı = Bronze Age ; Türk kültürü = Turkish culture

Özet:
Tarih boyunca Türk topluluklarının üzerinde yaşamlarını sürdürmüş oldukları Altay toprakları çeşitli arkeolojik kültürlere de ev sahipliği yapmıştır. Altay'da Tunç Çağı'na ait Afanasyevo Kültürü'nün abideleri dışında keşfedilen ilk abideleri bünyesinde barındıran Karakol Kültürü'nün abideleri, Altay'ın dağlık kesiminde yoğunlaşmıştır.
Yapılmış olan son çalışmalar ışığında aşağı yukarı M. Ö. 3. Binyılın son dönemi ile M. Ö 2. Bin yılın başlarına tarihlendirilmiş olan kültür temelde 3 ayrı bölgede keşfedilmiş mezar yapıları, onlardan ele geçirilen buluntular ve kaya resimleriyle temsil edilmektedir. Kültüre ait kaya resmi buluntuları ve ayrı kaya resmi kompleksleri kültürün yayılımı hakkında konuşmaya izin veren oldukça az sayıda buluntuya sahip olan kültür için, en temel kaynaklardandır. Mezar abidelerinin taş sandukalarına yerleştirilmiş çok renkli resimlerle kendine özel bir yer edinen bu Tunç Çağı kültürü Minusinsk Vadisi'nde yayılım göstermiş olan ve yine bir Tunç Çağı kültürü olan Okunev Kültürü ile de yakın bağlara sahiptir. Taş sandukalarının duvarlarında yer alan resimler, mezar yapılarının kuruluşu ve kaya resimlerinden hareketle maddi ve manevi hayatı hakkında bilgi sahibi olabildiğimiz Karakol Kültürü toplumunun Türk kültürünün şekillenmesi katkıda bulunan ve Türk kültür çevresine ait bir arkeolojik dönem kültürü olduğunu düşünmekteyiz.

Anahtar Kelimeler: Karakol, Okunev, Tunç Çağı, Dağlık Altay, kaya resimleri

Abstract:
Throughout history the Altai land where Turkish groups have lived has hosted various archeological cultures. The monuments of the Karakol Culture that contains the first monuments discovered from the Bronze Age other than the Afanasiev Culture have centered upon the mountainous parts of Altai. 
Karakol Culture which has been dated around the end of 3rd millenium and beginning of 2nd millenium BCE according to the latest findings is represented by grave pits, findings from these structures and cave paintings discovered in 3 different regions. The cave painting findings and the cave painting complexes found in the region are the fundemantal sources for the culture which have very few findings that can enables us to talk about the expansion of the culture. This Bronze Age culture which has gained a special place with its very colorful paintings on the stone boxes placed in the grave pits has close connections with the Okunev Culture which is another Bronze Age culture that has expanded in the Minusink Valley. We believe that the Karakol Culture society which we get information on the material and moral life based on the paintings on the walls of stone boxes, the establishment of the grave pits and the cave paintings is an archeological period culture belonging to the Turkish cultural environment that has contributed to the formation of the Turkish culture.

Keywords: Karakol, Okunev, Bronze Age, Mountainous Altai, cave paintings