Birinci basamaktaki Tip 2 Diabetes mellituslu hastalarda kullanılan tedavi yöntemi ve diğer faktörlerin ruhsal durum ve yaşam kalitesine etkisinin araştırılması
Investigation of the therapy method used in patients with Type 2 Diabetes mellitus on mental status and quality of life and the effect of other factors in family medicine
Yazar: SERKAN KIRTAY
Danışman: UZMAN HÜSEYİN AKSOY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Mental durum ölçeği = Mental status schedule ; Psikolojik durum = Psychological status ; Tedavi = Treatment ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Birinci Basamaktaki Tip 2 Diabetes Mellituslu Hastalarda Kullanılan Tedavi Yöntemi Ve Diğer Faktörlerin Ruhsal Durum Ve Yaşam Kalitesine Etkisinin Araştırılması

Giriş ve Amaç: Diyabet hastalık süresince kullanılan tedavi yöntemi ve birçok durum nedeniyle ruhsal durum ve yaşam kalitesinde olumsuz sonuçlar ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışmada birinci basamaktaki tip 2 diabetes mellituslu hastalarda kullanılan tedavi yöntemi ve diğer faktörlerin ruhsal durum ve yaşam kalitesine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma Adana ilinde bulunan 3 Aile Sağlığı Merkezi' ndeki 210 Tip 2 DM tanılı hasta üzerinde yapıldı. Sosyodemografik veriler, kullanılan tedavi yöntemi ve hastaların ruhsal durumuna, yaşam kalitesine etkili olabilecek diğer risk faktörleri yüz yüze görüşme tekniği ile sorgulandı. Tüm katılımcılara ADDQoL-19 Diyabete Bağlı Yaşam Kalitesi Ölçeği, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği ve Morisky-8 Tedavi Uyum Ölçeği uygulandı. 
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 58.14± 9.51 yıl idi. %53.8' i kadın, %79.5'i evli idi. Ortalama ADDQoL19- AWI ölçek puanı -1.70±1,36 idi. Yaşam kalitesinde en fazla etkilenen alan yeme özgürlüğü idi (ortalama±SD: -4.21±3.36). İnsülin kullanan grupta insülin kullanmayanlara göre diyabete bağlı yaşam kalitesi anlamlı olarak daha düşüktü (p<0.05). Diyabet süresi, yüksek HbA1c değerleri, anksiyete ve depresyon riski varlığı, düşük aile ve sosyal çevre desteği düşük yaşam kalitesi ile ilişkili olarak bulundu (p<0.05). Katılımcıların %29'unda (n=61) anksiyete riski, %46.7' sinde (n=98) depresyon riski mevcuttu. Katılımcıların %38.6' sı (n=81) herhangi bir beslenme programı/diyet yapmadığını, %45.2'si (n=95) hiç egzersiz yapmadığını belirtti. Hastaların %25.6'sının (n=52) tedavi uyumu kötü idi. 
Sonuç: Diyabet hastalarında kötü glisemik kontrolün yanında, kullanılan tedavi yöntemi,  sosyal çevre ve aile desteği, anksiyete ve depresyon gibi durumlar yaşam kalitesini etkileyen faktörlerdendir. Hastalar tedavi edilirken tedavi algoritmasındaki basamakların doğru yönetilerek daha yoğun tedavilerden kaçınılması, sosyodemografik risk faktörlerinin belirlenmesi, anksiyete ve depresyon gibi ruhsal durumların erken tespit edilip tedavi edilmesi hastaların tedavi başarısını artırmakla birlikte yaşam kalitesinin de yükselmesine katkı sağlayacaktır.
Anahtar sözcükler: Diyabet, yaşam kalitesi, ruhsal durum.

Abstract:
Investıgatıon Of The Therapy Method Used In Patıents Wıth Type 2 Dıabetes Mellıtus On Mental Status And Qualıty Of Lıfe And The Effect Of Other Factors In Family Medicine

Introduction and Aim: Diabetes has negative effects on mental status and quality of life due to the treatment method used during the illness and many other conditions. The aim of this study was to investigate the effects of treatment modalities and other factors on mental status and quality of life in patients with type 2 diabetes mellitus in primary care.
Materials and Methods: This cross-sectional study was performed on 210 patients with Type 2 DM in 3 Family Health Centers in Adana. Sociodemographic data, treatment modality and other risk factors that may affect the mental state and quality of life of the patients were questioned by face to face interview technique. ADDQoL-19 Diabetes Related Quality of Life Scale, Hospital Anxiety and Depression Scale and Morisky-8 Treatment Compliance Scale were administered to all participants.
Results: The mean age of the participants was 58.14 ± 9.51 years. 53.8% were women and 79.5% were married. The mean ADDQoL19-AWI scale score was -1.70 ± 1.36. The most affected area in quality of life was freedom of eating (mean ± SD: -4.21 ± 3.36). Diabetes-related quality of life was significantly lower in the insulin-treated group compared to non-insulin users (p <0.05). Diabetes duration, high HbA1c values, presence of anxiety and depression risk, low family and social support were found to be associated with low quality of life (p <0.05). 29% (n = 61) of the participants had anxiety risk and 46.7% (n = 98) had depression risk. 38.6% (n = 81) of the participants stated that they did not implement any nutrition program / diet and 45.2% (n = 95) of them did not exercise at all. Treatment compliance of 25.6% (n = 52) of the patients was poor.
Conclusion: In addition to poor glycemic control in diabetic patients, factors such as treatment method, social environment and family support, anxiety and depression are among the factors affecting quality of life. While the patients are being treated correctly, the steps in the treatment algorithm are managed correctly, avoiding more intensive treatments, determining sociodemographic risk factors, and early detection and treatment of mental conditions such as anxiety and depression will increase the success of the treatment and increase the quality of life.
Keywords: Diabetes Mellitus, quality of life, mental state.