Ortaokul matematik ve sınıf öğretmenlerinin erken cebirsel düşünmenin gelişimine yönelik öğretim yaklaşımlarından yansımalar
Reflections from middle school mathematics and primary school teachers' teaching approaches for development of early algebraic thinking
Yazar: SEMİHA MEMİŞOĞLU ÇOBAN
Danışman: PROF. DR. YAŞAR AKKAN
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics

Özet:
Erken sınıf seviyelerinde cebirsel düşünmenin her ne kadar geliştirilemeyeceği düşünülüyor
olsa da uluslararası literatürde bu düşünmenin geliştirilebileceği ile ilgili birçok çalışma vardır.
Ancak yapılan bazı çalışmalarda cebirsel düşünmenin gelişiminin cebir eğitimi ile birlikte ortaokula
bırakıldığına, cebirsel düşünmenin gelişimi için lise öğreniminin yetersiz olduğuna, bu yetersizliğin
ilkokul ve ortaokuldaki aritmetik ve cebir öğretiminden kaynaklandığına vurgu yapmıştır. Bu
bağlamda ilkokul ve ortaokul öğretmenlerinin formal cebirle ilişkili temel kavramları etkili bir
şekilde öğretebilmesi için, öğretmenlerin sahip oldukları erken cebirsel bilgi ve becerileri ile erken
cebirsel düşünmenin gelişimine yönelik yaptıkları öğretim faaliyetleri veya uygulamaları ayrıntılı bir
şekilde analiz edilmelidir. Bu araştırmanın amacı ortaokul matematik ve sınıf öğretmenlerinin erken
cebirsel düşünmenin gelişmesine yönelik öğretim faaliyetlerinin derinlemesine incelenmesidir.
Doğal ortamlarda gerçekleşen durumları ayrıntılı ve derinlemesine inceleme fırsatı sunduğu için
çalışmada nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada dört sınıf
öğretmeni ile 4 ortaokul matematik öğretmenin derslerinde uzman görüşü ile belirlenen 177 adet
kazanım 2021-2022 eğitim öğretim yılı boyunca 5825 dk gözlemlenmiştir. Gözlemlere ilişkin veri
kaybını önlemek amacıyla gözlemler video ile kayıt altına alınmış ve sonrasında öğretmen ile
öğrenciler arasında yaşanan diyaloglar transkript edilmiştir. Ayrıca gözlemlenen dersler sonrasında
anlaşılmayan durumlara açıklık getirmek amacıyla öğretmenlerle informal görüşmeler yapılmıştır.
Veriler literatür destekli ve uzman görüşü ile oluşturulan erken cebirsel düşünme tema ve alt temaları
dikkate alınarak nitel veri analiz tekniklerinden betimsel analiz tekniği ile sınıflandırılmış ve literatür
destekli tartışmalar yapılarak bulgular desteklenmiştir. Sonuç olarak ortaokul matematik ve sınıf
öğretmenlerinin erken cebirsel düşünmenin desteklenmesine yönelik öğretim faaliyetlerinde veya
uygulamalarında sınırlı kaldığı ve cebirsel düşünmenin gelişimini çok fazla destekleyemediği
belirlenmiştir.

Abstract:
Although it is thought that algebraic thinking cannot be developed at early grade levels, there
are many studies in the international literature that this thinking can be developed. However, in some
studies, it has been emphasized that the development of algebraic thinking is left to middle school
together with algebra education, that high school education is insufficient for the development of
algebraic thinking, and that this inadequacy is due to arithmetic and algebra teaching in primary and
middle schools. In this context, in order for primary and middle school teachers to effectively teach
basic concepts related to formal algebra, teachers' early algebraic knowledge and skills and their
teaching activities or practices for the development of early algebraic thinking should be analyzed in
detail. The aim of this research is to examine the teaching activities of middle school mathematics
and classroom teachers for the development of early algebraic thinking. The phenomenology method,
one of the qualitative research designs, was used in the study because it provides the opportunity to
examine situations that occur in natural environments in detail and in depth. In the study, 177
achievements determined by expert opinion in the lessons of four primary school teachers and 4
middle school mathematics teachers were observed for 5825 minutes during the 2021-2022 academic
year. In order to prevent data loss regarding the observations, the observations were recorded with
video and then the dialogues between the teacher and the students were transcribed. In addition,
informal interviews were held with the teachers in order to clarify the situations that were not
understood after the observed lessons. The data were classified with the descriptive analysis
technique, which is one of the qualitative data analysis techniques, taking into account the themes
and sub-themes of early algebraic thinking, which were created with literature support and expert
opinion, and the findings were supported by literature-supported discussions. As a result, it was
determined that middle school mathematics and classroom teachers were limited in their teaching
activities or practices to support early algebraic thinking and could not support the development of
algebraic thinking much.