Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sedad hakkı Eldem Oditoryumu'nun hacim akustiği açısından incelenmesi ve değerlendirilmesi
Room acoustical investigation and evaluation of the Mimar Sinan Fine Arts University Sedad Hakki Eldem Auditorium
Yazar: ZEKERİYA KURTULAN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE ERDEM AKNESİL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Akustik = Acoustic ; Mimar Sinan = Mimar Sinan ; Mimar Sinan Üniversitesi = Mimar Sinan University ; Mimari = Architectural ; Mimari akustik = Architectural acoustic ; Oditoryum = Auditoria

Özet:
Mimari Akustiğin bir alt dalı olan Hacim Akustiği, hacim içindeki bir ses kaynağından çıkan seslerin, tüm dinleyicilerin kulaklarına en iyi koşullarda ulaşmasını sağlamak amacına yönelik bir bilim dalıdır. Tasarım sürecinde Hacim Akustiği konularının göz önünde bulundurulmasıyla bir hacimde konuşmanın rahatça anlaşılabilmesi, müzik ve müzik öğelerinin net ve açık bir şekilde algılanabilmesi sağlanmakta, akustik kusurların oluşması önlenebilmektedir. Oditoryumlar da kaliteli akustik koşulların sağlanmasının gerekli olduğu hacimlerden biri olup, günümüzde kültür merkezleri ve üniversiteler kapsamında inşa edilmekte olan oditoryumların sayıları da artmaktadır. Bu oditoryumların tasarımlarında Hacim Akustiği konularına değinilmesi, ilerde oluşabilecek olan akustik sorunları önceden önleyebilmektedir. Bu sayede yetersiz akustik performans gösteren salonları akustik açıdan uygun hale getirmek amacıyla yapılacak harcamalardan tasarruf edilebilecektir. Ayrıca akustik açıdan yetersiz salonları uygun hale getirmek için yapılacak iyileştirme çalışmalarının yüzde yüz başarı sağlamaktan uzak olacağı da göz ardı edilmemesi gereken önemli bir diğer konudur. Bu nedenden ötürü bir salonun tasarımında Hacim Akustiği Bilimi'ni de göz önünde bulundurarak, bu konuda doğru kararları almak oldukça önemlidir.Bunun yanında daha önceden inşa edilmiş bir salonun akustik performansını inceleyerek, varsa sorunlarını tespit etmek ve bu sorunlara çözümler üreterek hacmi akustik performans açısından başarılı bir duruma getirecek iyileştirme önerilerinde bulunmak da Hacim Akustiği biliminin sorumluluk alanına girmektedir. Bu doğrultuda bu tez çalışmasında mevcut bir salon olan Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sedad Hakkı Eldem Oditoryumu Hacim Akustiği açısından incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Salon günümüzde konferans, söyleşi, panel v.b. konuşma etkinlikleri yanında, üniversitenin konservatuar bölümünün konser, resital, dans v.b. müzik etkinlikleri için de kullanılmaktadır. Salonun hem konuşma, hem de müzik amaçlı kullanılmasından ötürü, salon her iki işlev açısından da değerlendirilmeye alınmıştır.Tez çalışmasının kapsamı ve amacının anlatıldığı giriş bölümünü takip eden ikinci bölümde Mimari Akustiğin tanımı yapılmış ve tarihsel gelişim süreci kısaca açıklanmıştır. Ayrıca bu bölümün devamında salon tasarımının detayları üzerinde durulmuş, akustik kusurlar ve bunları önlemenin yöntemleri anlatılmış, günümüze kadar uygulanmış olan çeşitli salon tiplerine ve her bir salon tipinin en başarılı örneklerine yer verilmiştir.Tezin üçüncü bölümünde akustikçiler tarafından tanımlanmış olan Hacim Akustiği parametrelerinin başlıcaları nesnel ve öznel olmak üzere iki başlık altında toplanarak açıklanmıştır. Nesnel parametreler matematiksel denklemlere dayanılarak anlatılmıştır. Öznel parametrelerin açıklanmasında ise bağlı oldukları nesnel parametrelere de gönderme yapılmış ve aralarındaki ilişkiye değinilmiştir.Çalışmanın dördüncü bölümünde farklı akustikçiler tarafından kullanılmakta olan Hacim Akustiği koşullarını değerlendirme sistemleri incelenmiştir. Her bir akustikçinin farklı Hacim Akustiği parametrelerine farklı önem sıraları vermesinden kaynaklanan değerlendirme farklılıklarının vurgulandığı yaklaşımlara yer verilmiştir.Çalışmanın takip eden beşinci bölümünde Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sedad Hakkı Eldem Oditoryumu hakkında kısa ve öz tarihsel bilgi verilmiş, mimarı ve akustik düzenleyicisi anlatılmış ve projesi sunulmuştur.Tez çalışmasının altıncı bölümünde oditoryumda yapılmış olan ölçümlerde kullanılmış olan donanım tanıtılmış, tercih edilmiş olan ölçüm yöntemi hakkında bilgi verilmiş ve oditoryum için uygun olan kabul edilebilir parametre aralıklarına yer verilmiştir. Ayrıca ölçümler sonucunda elde edilmiş olan RT, EDT, BR, TR, C80, D50, STI, RASTI ve Fon Gürültüsü (BGN) değerleri sistematik bir şekilde sunulmuş, parametrelerin genel hacim ortalamaları, hacim içinde belirlenmiş farklı bölgeler arasında görülen değişimleri ve hacim içinde yakın frekansları bir arada içeren alçak, orta ve yüksek frekans çiftleri bazında alıcı noktalarındaki dağılımları incelenmiş ve yorumlanmıştır. Bunun yanında bu bölümün sonuna parametre değerlerinin bölgeler arasındaki standart sapma değerleri ve değişim katsayıları istatistiksel veri olarak konulmuş, hacim düzgün yayılmışlık açısından incelenmiş ve değerlendirilmiştir.Bu tez Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sedad Hakkı Eldem Oditoryumunun akustik ortam koşullarının belirlenmesine yönelik bir çalışmadır. Bu bakımdan çalışmada geniş kapsamlı olarak değerlendirmelere yer verilmiştir. Son bölüm olan yedinci bölümde ise elde edilmiş sonuçlardan, salonun konuşma ve müzik amaçlı kullanımlar için uygunluk durumu tespit edilmiş, yorumlar yapılmış, ana hatlarıyla ve kısaca çeşitli iyileştirme önerileri getirilmiştir.

Abstract:
Room Acoustics, which is a subcomponent of the Architectural Acoustics, is a science branch about the arriving of the sound to the ears of the listeners under best circumstances, which is produced by a sound source inside a room. By taking room acoustics issues into account, high speech intelligibility, clear perception of the music and music components can be achieved, the occurrence of the acoustical defects can be prevented. Also auditoriums are one of the spaces in which qualified acoustical conditions should be provided, nowadays the number of the auditoriums that are built within the cultural centers and private universities, are increasing. By considering the Room Acoustics issues at the design process of these auditoriums, future acoustical problems could be prevented. By this way the money, which will be spent to improve the acoustical quality of the auditoriums with insufficient acoustical performance, could be saved. But it also should be remembered that an acoustical improvement of a hall will be far away from a 100% acoustical achievement. That?s why it is very important to consider the Room Acoustics issues and to make proper decisions at the design period of an auditorium.Beside these, to investigate the acoustical performance of an existing hall, to determine the possible acoustical defects and to suggest the proper improvement ways for these problems are also in the responsibility range of the Room Acoustics. By this sense the existing Mimar Sinan Fine Arts University Sedad Hakkı Eldem Auditorium is investigated and evaluated at this thesis. At the present time the auditorium is used for speech activities like conferences, conversations, discussion panels and for musical activities like concerts, recitals, dance shows. Since the auditorium is used for both speech and musical activities, it is also investigated and evaluated for both of these functions.At the second chapter that follows the introduction in which the extent and the aim of the thesis was explained, the definition of the Architectural Acoustics was made and the historical development process was briefly explained. Besides at the following part of this chapter the details of the hall design were pointed, the acoustical defaults and the ways to prevent them were explained, some hall types which exist also today and the most successful hall examples of each type were revealed.At the third chapter the main Room Acoustics parameters defined by the acousticians were systematically explained under two sub captions, namely objective and subjective parameters. Objective parameters were explained at the basis of the mathematical functions. At the explanation of the subjective parameters, the related objective parameters were cited and the relations between them were enlightened.At the fourth chapter of the work the different Room Acoustics conditions evaluation systems, which are used by different acousticians, were systematically analyzed. Approaches emphasizing evaluation differences caused by the different ranking of each parameter by every different acoustician were shown.At the following fifth chapter of the work brief historical information about the Mimar Sinan Fine Arts University Sedad Hakkı Eldem Auditorium was given, its architect and acoustical advisor were clarified and its architectural project was shown.At the sixth chapter of the thesis the acoustical equipment that was used at the acoustical measurements, was presented; the preferred measurement system was explained and the optimum parameter values acceptable for this auditorium were given. Besides the RT, EDT, BR, TR, C80, D50, STI, RASTI and Background Noise (BGN) values were systematically presented; the room averages of the parameters, the alteration of the parameters between the different zones in the hall and the deviation of the parameter values at the receiver points for low, mid and high frequencies were also systematically examined and interpreted. Beside that at the end of this chapter as a statically data the parameter values? standard deviation and change coefficients between different hall zones were given, the hall was examined and evaluated from the aspect of the evenly scattering.This thesis is about the determination of the Room Acoustics conditions of the Mimar Sinan Fine Arts University Sedad Hakkı Eldem Auditorium. Therefore at this work, the evaluation of the acoustical conditions is widely presented. At the seventh chapter which is the conclusion, the suitability of the hall for speech and musical activities were determined via the measurement results, comments was made and some main improvement ways were briefly proposed.