Kırıkkale Kızılırmak su samuru, Lutra lutra (Linnaeus, 1758) yayılış alanlarının belirlenmesi
Determination of distribution areas of the otter, Lutra lutra (Linnaeus, 1758) in Kizilirmak river near Kirikkale
Yazar: KUBİLAY TOYRAN
Danışman: PROF. DR. İRFAN ALBAYRAK
Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology
Dizin: Kırıkkale = Kırıkkale ; Kızılırmak = Kızılırmak ; Lutra lutra =   ; Su samuru = Common other

Özet:
Bu araştırma, Şubat 2005 ve Ağustos 2009 tarihleri arasında Kızılırmak'ın Hirfanlı Barajı ile Kalecik ilçe sınırı arasında kalan yaklaşık 130 km'lik bir bölümünde gerçekleştirilmiştir. Su samurunun faaliyet alanlarını belirlemek için ayak izi ve dışkı tespiti ile birlikte doğrudan gözlemler yapılmıştır. Arazi çalışmaları sonucunda 7 su samuru lokalitesi belirlenmiş ve bazı biyolojik ve ekolojik özellikler kaydedilmiştir. Araştırma alanından elde edilen su samuruna ait baş iskeletinden toplam 17 iç karakter ölçüsü alınmıştır. Su samuruna ait elde edilen 233 dışkı örneğinin analizi sonucunda su samurunun diyetini oluşturan besinler omurgasız, balık, kuş, memeli ve teşhis edilemeyen parçalar olmak üzere 5 kategoriye ayrılmıştır. Diyetin % 69,91'ini balık, % 18,80'ini omurgasız hayvan, % 4,39'unu kuş, % 4,39'unu memeli ve % 2,51'ini tespit edilemeyen kalıntıların oluşturduğu saptanmıştır. Bu araştırmada kayalıklar arasında, ağaç kök sistemi içerisinde ve toprak galerisinde olmak üzere su samuruna ait üç tip yuva tespit edilmiştir. Su samurunun lokalitelerinde habitat özellikleri kaydedilmiştir. Doğrudan gözlem sonucu tespit edilen su samuru bireylerinin davranışları kaydedilmiş ve görüntü alınmıştır. Tespit edilen lokalitelerin habitat kalitesi hesaplanmış, ayrıca bu bölgelerdeki insan faaliyetleri ?insan faaliyet yoğunluğu? kıstası ile bir puanlamaya tabi tutulmuştur. Sanayi kuruluşlarının nehir suyuna yaptıkları etkinin belirlenmesi için su numunelerinin analizleri yapılarak bazı parametrelerin ölçümleri yapılmıştır. Ayrıca habitat daralması, trafik kazası, balıkçılık ve su kirliliğinin su samurunu tehdit eden etkenlerin başında geldiği saptanmıştır.

Abstract:
This study was carried out in an area ca. 130 km, from located between the Hirfanlı Dam and the border of Kalecik district of Kızılırmak between the dates February 2005 and August 2009. To determine the activity area of otter, direct observations were made on the identification of footprints and feces. At the end of the field researches, 7 otter localities were determined and some biological and ecological characteristics of the otter were recorded in this study. In this study three types of nest were determined; between the rocks, inside the tree root systems and in the soil galleries. Upon the analysis of 233 feces, the diet of otter was determined, using 5 categories; invertebrates, fishes, birds, mammals and unidentified items. The diet was composed of 69,91 % fish, 18,80 % invertebrate, 4,39 % birds, 4,39 % mammal and 2,51 % unidentified items. A total of 17 cranial measurements were taken from the skulls obtained from the research area. Habitat features were also recorded in the areas where the otter was determined. The behaviour of the otter was recorded with direct observations. The quality of the habitats in the localities was calculated. Moreover, the human activity in the area was scored according to ?the density of human activity? criterion. For determining the effects of the industries on the river, water samples were analyzed and some parameters were measured. Furthermore, It was determined that habitat contraction, traffic, fishing and water pollution were the most effective factors that threatened the otter.