Pamukta (Gossypium hirsutum L.) verim, kalite ve kuraklığa dayanıklılık özelliklerinin kalıtımı
Inheritance of drought resistance, yield and quality parameters in cotton (Gossypium hirsutum L.)
Yazar: BATUHAN AKGÖL
Danışman: PROF. DR. OKTAY GENÇER
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, daha önce tarafımızdan yapılan çalışmada adaptasyon yeteneği ve kuraklığa dayanıklılık özellikleri yönünden seçilen, Gossypium hirsutum L. türüne ait 6 genotiple (Beyaz Altın Mig 119, Sure Grow 125, Beyaz Altın 151, TamCot 22, TamCot Sphinx ve Siokra L-22) yarım diallel melez yöntemi uyarınca oluşturulan populasyonda, stres, optimum ve bunların birlikteliğinde oluşturulan koşullar altında incelenen özellikler yönünden genetik yapıyı irdelemek; F1 melez gücünü saptamak; uygun anaçları ve melez kombinasyonlarını belirlemek amacı ile 2009-2010 yılları arasında, Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalında yürütülmüştür.Genel uyum yeteneği varyansının, özel uyum yeteneği varyansına oranına göre, stres ile optimum koşullardaki ve bunların birlikte değerlendirmesine ait meyve dalı sayısı, koza sayısı, bitki nod sayısı, koza kütlü ağırlığı, kütlü verimi, erkencilik oranı, çırçır randımanı, silkme oranı, yaprak su potansyeli, stoma iletkeliği, lif uzunluğu, lif kopma dayanıklılığı, lif inceliği özelliklerinin yönetiminde eklemeli gen etkilerinin; bitki boyu ve yüz tohum ağırlığı özelliklerinin yönetiminde eklemeli olmayan gen etkilerinin etkin olduğu saptanmıştır.İncelenen 15 özellikten, BA 119xSG 125 melezi stres koşulunda 7, optimum koşulda 10 ve birlikte değerlendirildiğinde 10; BA 119xTC 22 melezi stres koşulunda 5, optimum koşulda 10 ve birlikte değerlendirildiğinde 10; SG 125xTC Sphinx melezi stres koşulunda 6, optimum koşulda 9 ve birlikte değerlendirildiğinde 9; BA 151xTC Sphinx melezi stres koşulunda 7, optimum koşulda 5 ve birlikte değerlendirildiğinde 9 özellik yönünden olumlu yönde özel uyum yeteneği etkisi, heterosis ve heterobeltiosis göstermiştir. Bu nedenle, anılan melezlerin, bu özelliklerin birlikte geliştirilmesi amacıyla yapılacak ıslah çalışmalarında kullanılabilecek ümitvar melezler olduğu kanısına varılmıştır.

Abstract:
This study was done between 2009-2010 at Department of Field Crops, Institute of Natural and Applied Sciences of Çukurova University for investigation of F1 hybrid vigor, determination of the best parents and hybrid combinations and investigation genetic behavior under stress, optimum and combined conditions of 6 populations belonged to Gossypium hirsutum L. cotton genotypes (Beyaz Altın Mig 119, Sure Grow 125, Beyaz Altın 151, TamCot 22, TamCot Sphinx and Siokra L-22) which are distinguished by obtained by the half-diallel mating design and selected for adaptation ability and drought tolerance at our previos studies.Based on the ratio of general combining ability?s variance to specific combining ability?s variance, additive gene effects on monopodial branches, boll number, plant node number, boll seed cotton weight, seed cotton yield, earlines rate, gin turn-out efficiency, shedding ratio, leaf water content, stomatal conductance, fiber length, fiber strength under stress; optimum and combined conditions, non-additive gene effects on plant height and 100 seed weight.From the inspected 15 characteristics, 7 for BA 119xSG 125 hybrid was showed positive specific combining ability effects, heterosis and heterobeltiosis under stress conditions, 10 for under optimum and combined conditions; BA 119xTC 22 hybrid was showed positive specific combining ability effects, heterosis and heterobeltiosis for 5 traits under stress conditions, 10 traits under optimum and combined conditions; SG 125xTC Sphinx hybrid was showed positive specific combining ability effects, heterosis and heterobeltiosis for 6 traits under stress conditions, 9 traits under optimum and combined conditions; BA 151xTC Sphinx hybrid was showed positive specific combining ability effects, heterosis and heterobeltiosis for 7 traits under stress conditions, 5 traits under optimum contions and 9 traits under combined conditions. Therefore, the mentioned hybrids were determined as the potential hybrids that can be used at breeding studies for improvement of these traits.