Bazı yerel susam (Sesamum indicum L.) çeşit ve populasyonlarının agronomik, kalite ve moleküler karakterizasyonu
Characterization of some Turkish sesame (Sesamum indicum L.)  populations and cultivars using agronomical, quality traits and ISSR molecular markers
Yazar: CEMAL KURT
Danışman: PROF. DR. HALİS ARIOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Genetik varyasyon = Genetic variation ; Moleküler markerler = Molecular markers ; Sesamum indicum = Sesamum indicum ; Susam = Sesame ; İkinci ürün = Secondary crop

Özet:
Yerel susam popülasyonları bitki ıslahı ve genetik çalışmalar için çok değerli genetik kaynaklardır. Bu çalışma 2010 ve 2011 yıllarında ve ikinci ürün koşullarında 17 susam popülasyonu ve 7 adet tescil edilmiş susam çeşidi arasındaki agronomik, kalite ve moleküler farklılıkları saptamak amacıyla yürütülmüştür. Agronomik ve morfolojik farklılıklar Çukurova Üniversitesi Tarla Bitkileri Bölümü Araştırma ve Uygulama alanında kurulan üç tekrarlamalı tarla denemelerinde, moleküler farklılık ise 14 adet ISSR primeri kullanılarak saptanmıştır.
Çalışma sonuçları, incelenen çeşit ve popülasyonlar arasında, dallanma yüksekliği, ilk kapsül yüksekliği, kapsül sayısı, dal sayısı, tohum verimi, bin tohum ağırlığı, protein oranı, yağ oranı ve yağ verimi açısından önemli farklılıklar olduğunu göstermiştir. ISSR verilerine göre hesaplanan Jaccard benzerlik katsayısı 0.02 ile 0.46 arasında değişmiştir. 0.46 Jaccard benzerlik katsayısı ile Antalya-Kumluca ve Diyarbakır-Bismil-Bakacak 2'nin genetik olarak birbirine en uzak popülasyonlar olduğu saptanmıştır. Baydar-2001 ile Muganlı-57 çeşitleri 0.02 benzerlik katsayısı ile birbirine genetik olarak en yakın mesafeyi göstermişlerdir. ISSR analizleri sonucu oluşturulan soyağacına göre incelenen çeşit ve popülasyonlar A, B ve C olarak 3 gruba ayrılmıştır.

Abstract:
Landraces of sesame represent a valuable genetic resources for breeding and genetics studies. The purpose of this study conducted at the Field Crops Department of Agricultural Faculty of Cukurova University during the growing season of 2010 and 2011 years was to determine agronomical, quality and molecular diversity among 17 landraces and  7 cultivars of sesame. Morphological diversity was studied in the field experiment arranged in randomized complete block design with three replications at the research area of Field Crops Department. Molecular diversity was studied by using 14 of ISSR primers.
The results of the study showed that the landraces and cultivars studied were statistically significant different in, lowest branch height, lowest capsules height, number of capsules, number of branch, 1000 seeds weight, seed yield, oil content, protein content and oil yield. According to the Jaccard's similarity index, similarity index values between varieties, lines and cultivar ranged from a minimum of 0.02 to a maximum of 0.46. From these coefficient values, it was concluded that Baydar-2001 ile Muganlı-57 were close related populations. Antalya-Kumluca ve Diyarbakır-Bismil-Bakacak 2 were distant related In the dendrogram obtained from the similarity index data plants of 17 landraces and 7 cultivars formed three main groups, as A, B and C.