Anadolu masallarında su ve ateş
The water and fire in Anatolian fairy tales
Yazar: SERDAR DENİZ ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ESMA ŞİMŞEK
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anadolu halk masalları = Anatolia folk tales ; Ateş = Fire ; Halk edebiyatı = Folk literature ; Masallar = Tales ; Semboller = Symbols ; Su = Water ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature ; Türk masalları = Turkish tales

Özet:
Varoluşunun sırrını öteden beri sorgulayan ve bu sırrı çözmeye çalışan insan, zaman içerisinde öze ulaşmayı başarmış ve saklı kalanları anlama gayesine ermiştir. İnsanın, bilgisine ulaşmak istediği öz, su ve ateş içerisine gizlenmiştir. Bu unsurların özü yansıtması ve öze ulaşmayı sağlaması, insanoğlunun varoluş sırrını da ortaya koyar niteliktedir. Bu yönüyle su ve ateş, insanın maddi ve manevi yolculuğunda hem araç hem de amaçtır.
İnsanın araç ve amaç edindiği su ve ateş unsurları gerçek ve sembolik boyutuyla çalışmamızın esasını oluşturmaktadır. Ayrıca bu unsurların halk edebiyatının anlatı türleri içerisinde farklı yönleriyle yer alması, kolektif bilinç dışının bir yansıması olarak vücut bulmaktadır.
Çalışmamızda, su ve ateş unsurlarının anlatı türlerinden olan masallardaki gerçek ve sembolik boyutu çok yönlü bir bakış açısıyla incelenmiştir. Nitekim halkın ortak hafızasının ürünü olan masallar, sembolik anlamlarla yüklü, çözümlenmeyi bekleyen bir derya gibidir. Amacımız, bu deryanın içerisindeki bilinmeyenleri ortaya çıkarıp kültürel kodları anlamlandırmaktır. Bu bakımdan bir hazine konumunda olan masallarda yer alan su ve ateş unsurları ile insan doğasının engin bilgisi aynı perspektiften bakılarak çözümlenmeye çalışılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Su, ateş, masal, sembol, çözümleme

Abstract:
The human who has queried its mystery of all along and aimed to clear up this mystery, has accessed getting quiddity in time and attained the aim understading the inners. The quiddity that the people have wanted to come at the knowledge has hidden into the water and fire. Representing the quiddity and supplying to come at quiddity of these elements, have revealed the mystery of the human's existence. The water and fire, with this aspect, have been both as means and as ends at the human's materially and spiritually journey.
  The water and fire which people have obtained means-ends, forms a basis of our work with the real and symbolic aspect. In addition, joining in with different aspects, the narrative forms of folk literature of these elements, emerge from as reflection of the collective unconscious.
  In our work, the real and symbolic aspect of the water and fire on fairy tales is researched with the miscellaneous perspective. Hence the fairy tales which are the outputs of the shared memory of the folk are encumbered with symbolic meanings and wait for the resolving. Our aim is to deduce the unknows in these fairy tales and to explain the meaning the cultural codes. In this respect, both the water and fire elements which have been in fairy tales that are very rich and profound knowledge of the human nature wanted to be solved by the same perspective.


Key Words: Water, fire, fairy tale, symbol, analysis