Cumhuriyet döneminden günümüze Türk halk müziğinde kültürel aktarım sürecinin temsilcileri olarak "Kadın icracılar"
"Women performers "As the representatives of the cultural transmission process in Turkish folk music since the Republic period to present
Yazar: SELDA ARSLAN
Danışman: PROF. DR. FATMA REYHAN ALTINAY
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı / Türk Müziği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
"Cumhuriyet Döneminden Günümüze Türk Halk Müziğinde Kültürel Aktarım Sürecinin Temsilcileri Olarak Kadın İcracılar" başlıklı bu doktora çalışması dört bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümü araştırmanın problemini, amacını, önemini ve özgün değerini, varsayımlarını, sınırlarını ve araştırmada kullanılan yöntem ve tekniklerin açıklanmasını içermektedir. Dört bölümden oluşan bu doktora çalışmasının ilk bölümü performans teori, toplumsal cinsiyet, kültürel aktarım ve devamlılık kavramlarının açıklanması ve ilgili çalışmaların yorumlanmaya çalışılmasını içeren kavramsal ve kuramsal çerçeveyi oluşturmaktadır. II. Bölümü oluşturan tarihsel perspektifte Sümerler, Hititler, Frigler, Urartular ve Lidyalılar gibi Anadolu Uygarlıklarında "kadın" olgusu ritüel ve müzik bağlamlarında açıklanmaya çalışılmış; Türklerin ilk müzikli ritüelleri ele alınarak kadınların konumundan ve kadın şamanlardan bahsedilmiştir. Ülkemizde süregelen kültürel aktarımın devamlılığını sağlayan geleneksel sohbet toplantılarında kadın icracılar ve inanç ritüellerinde kadın âşıklar toplumsal cinsiyet rolleri ekseninde değerlendirilmeye çalışılmıştır. Tezin III. Bölümünde Cumhuriyet döneminde gerçekleşen derlemelerde Türk Halk Müziği türünün konumundan bahsedilerek, Dârü'l Elhân ve Ankara Devlet Konservatuvarı halk müziği derlemeleri tarihsel kayıtlar incelenerek edinilen veriler ilgili başlıklarda sunulmuştur. Ayrıca, Türkiye Radyoları Yurttan Sesler Toplulukları'nda görev almış kadın sanatçılar ile ülkemizdeki diğer yerel kadın müzisyenler, mahalli kadın sanatçılar kültürel aktarım sürecine katkıları bakımından incelenmeye çalışılmıştır. Bulguların ve yorumların yer aldığı son bölümde ise kadın icracılar; mahalli/yerel kadın müzisyenler, kadın kaynak kişiler, Türk halk müziği sanatçısı olarak kadın temsili, âşıklık geleneğinin aktarımında çalar–söyler kadın temsilciler hakkında bilgiler verilmiştir. Türk halk müziği alanında kadın icracıların, sözlü gelenek ürünlerinin kültürel aktarımı bağlamında "yaratım–seslendirme/icra–aktarma–izleme–taklit etme" süreçlerindeki konumlarından bahsedilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
This doctoral study titled "Women Performers as Representatives of the Cultural Transmission Process in Turkish Folk Music from the Republic Period to the Present" consists of four chapters. The introduction part of the study includes the problem of the research, its purpose, importance and original value, assumptions, limitations and explanation of the methods and techniques used in the research. 
The First Chapter of this four-part doctoral study constitutes the conceptual and theoretical framework that includes explaining the concepts of performance theory, gender, cultural transmission and continuity and trying to interpret related studies. In the Second Chapter, the formation of historical perspective and the position of women and female shamans in the context of ritual and music in Anatolian civilizations such as Sumerians, Hittites, Phrygians, Urartians and Lydians were tried to be explained. The first musical rituals of the Turks are discussed and mentioned. Female performers in traditional conversation meetings, which ensure the continuity of the ongoing cultural transmission in our country, and female minstrels in faith rituals have been tried to be evaluated on the axis of gender roles. In the Third Chapter, the changes that took place during the Republic period and the state of the Turkish Folk Music genre are mentioned, and the data obtained by examining the historical records of Dârü'l Elhân and Ankara State Conservatory, folk music compilations are presented under the relevant headings. Additionally, female artist who have worked in the Yurtan Sesler Ensembles of Turkish Radios and other local female performans in our country have been tried to be examined in terms of their contributions to the cultural transmission process. In the last section, where the findings and comments are included, information is given about female performers; local female performers, female resource persons, female representation as a Turkish folk music artist, female representatives who play and sing in the transmission of the tradition of minstrelsy. In the field of Turkish folk music, the positions of women performers in the "creation–vocalization/performance–transmission–monitoring–imitation" processes in the context of the cultural transmission of oral tradition products have been tried to be mentioned.