Uluslararası Gemi ve Liman Tesisi Güvenlik Kodu (ISPS kod) çerçevesinde limanlarda hazırlanan diğer güvenlik planları ile liman tesisi güvenlik planının entegrasyonu
Integration of the port facility security plan with other security plans prepared in ports within the framework of the International Ship and Port Facility Security Code (ISPS code)
Yazar: ÖZGÜR KÖKSAL TOHUMCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN KAZAN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Ulaşım = Transportation ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Deniz güvenliği = Maritime safety ; Deniz yolu taşımacılığı = Sea transportation ; Güvenlik = Security ; Güvenlik önlemleri = Safety measures ; Limanlar = Ports ; Uluslararası Gemi ve Liman Tesisi Güvenlik Kodu = International Ship and Port Facility Security Code

Özet:
Deniz taşımacılığı; hava yoluna göre 14, karayoluna göre 7, demiryoluna göre 3,5 kat daha ucuz olması nedeniyle dünyada en çok tercih edilen ulaşım şeklidir. Dünya ticaretinin yaklaşık %80'inin denizyolu ile gerçekleştiriliyor olması, uluslararası ticarette denizyolu taşımacılığının ne derece önemli olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bugün dünya deniz ticaret hacmi 9 milyar tona ve parasal değer bakımından 9 trilyon $'lık bir büyüklüğe ulaşmıştır. 
Ticari şirketlerin varlıklarını sürdürebilmeleri ve rekabet gücünü artırabilmeleri amacıyla üretilen malın en ucuz ve en güvenilir şekilde tüketiciye ulaştırılması gerekmektedir. Tonlarca yükün aynı anda gemilerle taşınması, en ucuz taşıma yöntemidir. Bu nedenle dünya ticaretinde en çok deniz taşımacılığı tercih edilmektedir. Deniz taşımacılığının tercih edilmesinin bir diğer nedeni ise dünyanın üçte ikisinin okyanuslar ve denizlerle çevrili olmasından kaynaklanmaktadır. Ticari yükün kıtalararası taşınabilmesinde denizler ve okyanuslar fiziki engel olarak karşımıza çıkmaktadır. Fiziksel engelin aşılması için yükün havayolu veya deniz yoluyla taşınması gerekmektedir. Havayolunun denizyoluna göre daha pahalı olması nedeniyle denizyolu taşımacılığı dünya ticaretinin en çok tercih edilmesini zorunlu kılmaktadır.  
Deniz yoluyla taşınan ticari malların güvenli bir şekilde alıcılarına ulaştırılması denizlerin güvenliğinin sağlanabilmesi ile mümkündür. Yenidünya düzeninin ekonomik sistemler üzerine inşa edildiği günümüzde, ülkelerin ticareti hayati önem taşımaktadır. Bu nedenle deniz yoluyla gerçekleştirilen ticaretin aksaması ülkelerin çok büyük ekonomik zararlara uğramasına neden olabilmektedir.
Betimsel tarama yöntemi ile yapılan bu araştırma, deniz güvenliğinin başlangıç noktası olan limanlarda ki ISPS Kod uygulamalarının Türkiye'deki etkinliğinin değerlendirmesini kapsamaktadır. Araştırmada öncelikle deniz ticaretinin önemi ve deniz yoluyla taşımacılık sistemlerinin ne şekilde olduğu, bu taşımacılık sistemlerinin hangi tür gemilerle sağlandığı açıklanarak gemi türlerinden sadece ISPS Koda tabi gemiler ele alınmıştır. Ayrıca dünyadaki ve Türkiye'deki deniz ticaret filolarının durumu incelenerek deniz taşımacılığının önemi ortaya konulmuştur.  
Araştırmanın ikinci bölümünde tarihsel süreç kapsamında denizde gerçekleşen terör saldırıları incelenmiş ve saldırı yöntemleri ortaya konulmuştur. Ayrıca denizde gerçekleşen terör ve korsan saldırıların dünya ekonomisine zararının boyutları incelenerek deniz ticaretinin korunmasının önemi belirlenmiştir.  
Üçüncü bölümde deniz ticaretinin sekteye uğramaması için dünyada alınan tedbirler, uluslararası anlaşmalar ve Türkiye'deki ulusal kanunlar incelenerek kavramsal çerçeve ortaya konulmuştur. Daha sonraki bölümde Türkiye'de limanlarda deniz ticaretinin korunmasına yönelik hazırlanan güvenlik planları ve içerikleri incelenerek güvenlik planlarının birbirinden bağımsız hazırlanması nedeniyle ortaya çıkan güvenlik zafiyetleri tespit edilmiştir. Ayrıca liman işletmeciliği konusunda dünyanın en iyi limanı kabul edilen, Hollanda'nın ve Avrupa'nın en büyük limanı olan Roterdam Limanındaki Güvenlik Planlarının ve Risk Değerlendirmelerinin hazırlanma yöntemleri incelenerek Türkiye'deki uygulamalarla karşılaştırılması yapılmıştır.  
ISPS Koda tabi limanların güvenliğinin sağlanması hususunda Türkiye'deki devlet kuruluşları tarafından icra edilen denetimler incelenmiş ve devlet kuruluşlarının denetimlerindeki eksikliklerinden kaynaklanan güvenlik zafiyetleri ortaya konulmuştur.
Ayrıca muhtemel saldırı neticesinde can ve mal kaybının çok yüksek seviyelere ulaşabileceği LNG limanlarında ki ISPS Kod faaliyetleri incelenerek özellikle deniz tarafından yapılması muhtemel saldırılara karşı ortaya çıkan güvenlik zafiyetleri belirlenmiş ve alınması öngörülen güvenlik tedbirlerinin neler olacağı belirtilmiştir. Araştırmanın son bölümünde ise mevcut politikaların geliştirilmesi ve eksik görülen hususlarda yeni politikaların üretilmesi ortaya konulmuştur. Çalışmada hipotezler doğrulanarak Türkiyede'ki limanlarda güvenlik zafiyetlerinin üst düzeyde olduğu ve liman güvenlik planının entegrasyonunun sağlanmamış olmasından kaynaklanan aksaklıklar bulunduğu ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Deniz Ticareti, ISPS Kod, Liman Tesisi Güvenlik Planı, LNG Limanı.

Abstract:
Sea transport; It is the most preferred transportation type in the world due to the fact that it is 14 times cheaper than the airway and 7 times cheaper than the railway. The fact that approximately 80% of the world trade is carried out by seaway clearly shows the importance of maritime transport in international trade. Today, the world sea trade volume has reached 9 billion tons and the monetary value has reached to $ 9 trillion.
In order for the commercial companies to sustain their assets and increase their competitiveness, the goods produced must be delivered to the consumers in the cheapest and most reliable way. Carrying tons of cargo at the same time is the cheapest transportation method. For this reason, sea transportation is preferred in world trade. Another reason why sea transportation is preferred is that two thirds of the world is surrounded by oceans and seas. Seas and oceans are the physical obstacles to the intercontinental transport of the commercial cargo. In order to overcome the physical obstacle, the cargo must be transported by air or by sea. As the airline is more expensive than maritime transportation, maritime transport necessitates the world trade to be the most preferred.
The safe transportation of the goods transported by sea to their buyers is possible only with the security of the seas. Today, when the new world order is built on economic systems, trade of countries is of vital importance. Therefore, the disruption of trade by sea may cause countries to suffer enormous economic losses.
The research with descriptive scanning method this research, which is the starting point of maritime security in ports ISPS Code implementation that includes an assessment of the events in Turkey. In this research, the importance of maritime trade and the ways of transportation by sea were explained, and the types of these transportation systems were provided by ships and only ships subject to ISPS were considered. In addition to examining the situation in Turkey and the world merchant fleet has revealed the importance of sea transport.
In the second part of the study, the terrorist attacks in the sea under the historical process were examined and the methods of attack were revealed. In addition, the extent of the damage to the world economy of terror and pirate attacks in the sea was examined and the importance of the protection of maritime trade was determined.
In the third part, measures taken in the world to prevent maritime trade from being interrupted, international agreements and conceptual framework was demonstrated by examining the national laws in Turkey. In the next section, examined the contents of the security plan for the protection of maritime trade in the four ports in Turkey and safety vulnerabilities arising from the independent preparation of security plans have been identified.
Inspections were carried out by state institutions in Turkey for ensuring the security of the ports subject to ISPS code were exemined and the security weaknesses resulting from the deficiencies of the state institutions have been disclosed.
Moreover, as a result of possible attack, the ISPS Code activities in LNG ports , where the loss of life and property may reach very high levels, have been examined and the security weaknesses against the possible attacks by the sea have been determined and the security measures to be taken are determined. In the last part of the study, the development of existing policies and the production of new policies on the issues that are deemed to have been revealed. It is verified with the study hypothesis that the harbors in Turkey are at a high level of security flaws and revealed the lack of integration of the port security plan.

Keywords: Maritime Trade, ISPS Code, Port Facility Security Plan, LNG Port.