Crohn hastalığı'na sahip bireylerde beslenme alışkanlıklarının yaşam kalitesine etkisinin araştırılması
Evaluation of the effects of nutritional habits on quality of life in patients with Crohn's disease
Yazar: ESRA GÜNGÖR ŞAHİN
Danışman: UZMAN MERTHAN TUNAY ; UZMAN BURÇAK EVREN TAŞDOĞAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Crohn hastalığı = Crohn disease ; Gastrointestinal hastalıklar = Gastrointestinal diseases ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Crohn Hastalığı'na sahip bireylerin beslenme alışkanlıklarının ve bu alışkanlıkların hastaların yaşam kalitesine etkilerinin araştırılmasıdır.
Gereç ve yöntem: Kesitsel tipteki bu çalışma; Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji Kliniği'ne 01.12.2022-01.02.2023 tarihleri arasında başvuran Crohn Hastalığı tanısı almış 18 yaş üstü 65 kişiyle yüz yüze görüşme yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Yapılandırılmış anket formu ile sosyodemografik veriler, özgeçmiş, soygeçmiş, Crohn Hastalığı tanısına yönelik sorular, tutum ve alışkanlıklara yönelik sorular hastalara yöneltilmiştir. Sonrasında Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan 2019 Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması Anketi'nde (TBSA) yer alan "Beslenme Alışkanlıkları" ve "Besin Tüketim Sıklığı" anketleri ile "İnflamatuar Bağırsak Hastalığında Yaşam Kalitesi Değerlendirme Anketi" uygulanmıştır. Verilerin analizi SPSS 21.0 istatistik paket programı ile yapılmıştır. P değeri<0,05 olan durumlarda aradaki farkın anlamlı olduğu kabul edilmiştir.
Bulgular: Hastalık semptomlarını azaltmak ve hastalığın iyi seyretmesini sağlamak amacıyla gıda atlama oranı %70,8'dir. Benzer nedenlerle belli yiyecekleri daha fazla tüketme oranı ise %40'tır. En fazla kaçınılan gıda acı baharattır (%16,9). Bunu sırasıyla diğer baharatlar (%12,3), süt ve süt ürünleri (%12,3) izlemektedir. Hastalık seyrine iyi geldiğine inanılarak en fazla tüketilen gıda, protein içeren besinler (et, süt, yumurta) (%13,8) olmuştur. Bunu yoğurt (%12,3) ve kefir (%6,2) izlemektedir. İstatistiki olarak anlamlı olmamakla birlikte; hastalığın iyi seyretmesi için daha fazla yoğurt ve daha fazla kefir tüketenlerin hastalık aktiviteleri daha düşük bulunmuştur. Buğulama ve düdüklü tencerede pişirilmiş yiyecek tüketiminin hastalık aktivitesi ve yaşam kalitesi üzerinde olumlu etkileri olduğu görülmüştür. Ayrıca istatistiki olarak anlamlı olmamakla birlikte, yağda kızartma ve köz/mangalda pişmiş yiyecekler olumsuz etki göstermektedir. Çeşidi fark etmeksizin süt tüketimi hastalık aktivitesi ve yaşam kalitesi üzerinde olumlu etkiler göstermiştir. Aynı şekilde kırmızı et tüketimi de yaşam kalitesi alt boyut puanları ve hastalık aktivite indeksini olumlu etkilemektedir. Beyaz et (tavuk, balık) tüketimi ile yaşam kalitesi ve hastalık aktivite indeksi arasında ilişki bulunmamıştır. Haftada en az 2-3 kez turunçgil tüketenlerin yaşam kalitesi "Sistemik Semptom" alt boyut puanı daha yüksektir. Hazır meyve suyu ve asitli içecek tüketimi de hastalık aktivitesini ve yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir. 
Sonuç: Beslenme alışkanlıkları ve tüketilen bazı gıdalar Crohn Hastalığı'nda yaşam kalitesi ve hastalık aktivitesini etkileyebilmektedir. Hastaların kendilerine iyi gelmediğini düşündükleri için bazı gıdaları (baharat, süt ve süt ürünleri gibi) tüketmekten kaçındıkları; hastalıklarına iyi geleceğine inandıkları için de bazı gıdaları daha fazla tükettikleri (yoğurt, kefir gibi) görülmektedir. Bu besinleri kapsayan geniş çaplı deneysel çalışmalarla bu besinlerin hastalık aktivitesi ve yaşam kalitesi üzerine etkisini araştırmak ve Crohn hastaları için objektif beslenme önerileri hazırlanarak hastaların yaşam kalitelerini arttırmak mümkündür.
Anahtar sözcükler: Crohn Hastalığı, İnflamatuar Bağırsak Hastalığı, Beslenme, Beslenme Alışkanlıkları, Yaşam Kalitesi

Abstract:
Aim: The aim of this study is to investigate the nutritional behaviors of patients with Crohn's Disease and to examine the effects of habits on their quality of life.
Materials and methods: This cross-sectional study was conducted by face-to-face interview method with 65 people over the age of 18 that were diagnosed with Crohn's Disease, who applied to Adana City Training and Research Hospital Gastroenterology Clinic between 01.12.2022 and 01.02.2023.The patients were asked about Sociodemographic data, background, family history, the diagnosis of Crohn's Disease and nutritional habits. Then, the "Eating Habits" and "Food Consumption Frequency" questionnaires included in the 2019 Turkey Nutrition and Health Survey conducted by the Ministry of Health and the "Inflammatory Bowel Disease Quality of Life Questionnaire" were applied. The data were analyzed by using the SPSS 21.0 program. If P<0.05, the difference was considered significant.
Results: The rate of skipping food of the patients is 70.8% in order to reduce the symptoms of the disease and improve the course of the disease. For similar reasons, the rate of consuming certain foods more is 40%. The most avoided food is hot spice (16.9%). This is followed by other spices (12.3%), milk and dairy products (12.3%). The most consumed foods, which are believed to improve the course of the disease, are protein-containing foods (meat, milk, eggs) (13.8%). This is followed by yoghurt (12.3%) and kefir (6.2%). Disease activities of those who consumed more yoghurt and more kefir were found to be lower than the others. This is statistically meaningless. Steamed food and the foods that are cooked with a pressure cooker have positive effects on disease activity and quality of life. Deep-fried foods and barbecued foods had a negative effect. This is also statistically meaningless. All of the milks showed positive effects on disease activity and quality of life. Likewise, red meat has a positive effect on quality of life sub-dimension scores and disease activity index. Any sorts of relationship was not found between white meat (chicken, fish) consumption and quality of life and disease activity index. Those who consume citrus fruits at least 2-3 times a week have a higher quality of life "Systemic Symptom" sub-dimension score than the others. Instant fruit juices and cola negatively affect disease activity and quality of life.
Conclusion: Nutritional habits and some foods consumed can affect the quality of life and disease activity in Crohn's Disease. It was seen in the study that patients avoid consuming certain foods (such as spices, milk and dairy products) thinking those foods are not good for them; and consume some foods more (such as yoghurt, kefir) because they believe that the food will be good for their diseases. It is possible to investigate the effects of these nutrients on disease activity and quality of life with large-scale experimental studies and to improve the quality of life of patients by preparing objective nutritional recommendations for Crohn's patients.
Keywords: Crohn's Disease, Inflammatory Bowel Disease, Nutrition, Nutritional Habits, Quality of Life