Serbest bölgelerde yabancı gerçek ve tüzel kişilerin çalışma hakları /
Yazar: ELİF ÇELİK
Danışman: PROF. DR. VAHİT DOĞAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Devletler Özel Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Serbest bölgeler = Free zones ; Yabancı firmalar = Foreign firms ; Yabancı yatırımcılar = Foreign investors ; Yabancılar = Foreigners ; Çalışma hakları = Rights to work

Özet:
166 ÖZET Serbest bölgeler, bir ülkenin siyasi sınırlan içinde olmakla beraber gümrök sınırlarının dışında tutulan ve bölgede yürütülen ekonomik faaliyetlerin ülkenin diğer bölgelerine göre daha fazla teşvik edildiği, sınırları kesin olarak belirlenmiş bölgeler olarak tanımlanmaktadır. Serbest bölgelerde çalışma esasları bakımından Dikenin diğer yerlerine nazaran farklılık arz eden bir durum mevcut değildir zira serbest bölgelerde çalışma esaslan T.C Çalışma Mevzuatına tabi tutulmuştur. Bununla beraber bölgelerde yürütülen faaliyetlerin nitelikleri ve bölgelerden olan beklentiler göz önünde bulundurularak çalışmayı kolaylaştıracak ve üretimi artırıcı rol oynayacak birtakım yeni esasların benimsenmesi de mümkün kılınmıştır. Serbest bölgelerde yabancıların çalışma haklarına mani bir düzenleme mevcut değildir. Bununla beraber özellikle yabancı gerçek kişiler yönünden vasıflı uzman personel olma koşulunun aranarak daha ziyade serbest bölgelerde yerli iş gücünden istifade edilmeye çalışıldığı görülmektedir. Yurt içinden temininde güçlük teşkil edecek nitelikte uzmanlık bilgisine sahip olan yabancı gerçek kişiler yönünden ise çalışma izni almak haricinde getirilmiş fazla bir yükümlülük bulunmamaktadır. Yabancı tüzel kişilerin serbest bölgelerde faaliyet gösterebilmelerinin de önünde bir engel yoktur. Kendi ülkelerinde kuruluş işlemlerini tamamlayarak faaliyetlerini halen yurtdışında sürdürmekte olan yabancı tüzel kişiler, faaliyet ruhsatı almak kaydıyla serbest bölgelerde çalışma hakkını elde edebilirler. Yabancı yatırımcıların ülkeye ve özellikle serbest bölgelere çekilmesi arzu edilen bir durumdur ; bu bakımdan teşvik edici bir politika takip edilmektedir.167 Sonuç olarak bir temel hak ve özgürlük olarak nitelendirilen çalışma hakkından yararlanmak hususunda herkesin birbiriyle eşit olduğu kabul edilmekle beraber bu haktan yabancıların vatandaşlarla eşit biçimde yararlanmasını öngören ulusal ve uluslararası bir anlayış ve yükümlülük de mevcut değildir. Bu bakımdan devletler yabancılara bu hakkı tanırken birtakım gerekçelerle sınıriandıncı bir anlayış benimseyebilirler. Bu esas serbest bölgeler yönünden de değişiklik göstermemektedir. Devletler yabancılann çalışma hakkının sınırlarını tespit etmek haklarını saklı tutmaktadırlar.

Abstract:
168 ABSTRACT Free zones are definined as definitly determined frontiered which are inside a county's political borders as well as being held outside the customs borders and in which the economic activities being performed are more supported compaired to the other regions of the country. There has been no difference in terms of the working bases between the free zones and the other regions of the country since it is subject to Turkish Labor Laws. In addition it is possible to adopt new bases for making working easier and for increasing the effective role of the production regarding the qualities of the activities being performed and the expectations from the free zones. In the free zones there is no regulation which prevents the aliens' working rights. Moreover it is observed that preferably local labor power is trying to be used where as skilled specialist personnel quality is specificly looked for in the real foreigner persons. There aren't many obligations except taking a working permission for the real foreigner persons who have qualified knowledge that is hard to supply from the country itself. Also there are no obstacles for the real lagal persons to show their activity in the free zones. The foreign legal persons who have completed their foundation procedures and are continuing their own activities in their home counties, can get their working right in the free zones if they take a working licence. It is a desirable condition to pull the foreign investors to the country, especially to the free zones ; therefore, an inciting politics is being followed.169 Consequently, regarding the fact that everybody is equal to utilize from the right of working which is described as a fundemental right and liberty, there isn't a national or an international understanding and obligation for the aliens which holds them equal to the citizens. Therefore, countries can adopt a restrictive understanding as giving this right to aliens. This base isn't different from the view of the free zones. Countries have a right to establish limits for the aliens' working rights.