EPID (Elektronik portal görüntüleme dozimetrisi)'in kalite temini parametrelerinin araştırılması ve IMRT (Yoğunluk ayarlı radyoterapi ) tedavi verifikasyonunda kullanılması
Investigation of the quality control parameters of electronic portal imaging dosimetry (EPID) and usage in the ıntensity modulated radiation therapy (IMRT)
Yazar: YASİN ÇOBAN
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL ÖZBAY
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Fiziği Ana Bilim Dalı / Tıbbi Radyofizik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Doz-cevap ilişkisi-radyasyon = Dose-response relationship-radiation ; Portal = Portal ; Portal sistem = Portal system ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyasyon etkileri = Radiation effects ; Radyometri = Radiometry ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Radyoterapi-bilgisayar yardımlı = Radiotherapy-computer assisted ; Tedavi = Treatment

Özet:
Bu çalışmada, Elektronik Portal Görüntüleme Cihazı (EPID) için gerekli olan kalite temini parametreleri ve EPID'in YART verifikasyonunda kullanılabilirliği araştırılmıştır.
Çalışmamızda Clinac iX (Varian Medical Systems) lineer hızlandırıcısına robotik kol ile monte aS1000 EPID ve Eclipse TPS kullanılmıştır. EPID'in enerjiye, doza, doz hızına, alan büyüklüğüne, gantri açısına, buildup materyaline ve hafıza etkisine cevabı Portal Dosimetry 8.6 programı yardımıyla alan merkezinde CU cinsinden ölçülmüştür. Aynı zamanda kliniğimizde tedavi gören 10 prostat hastasının 7 alanlı dinamik YART planları yapılarak doz dağılımları portal dozimetride gantri ve kolimatör 00'de hesaplatılmıştır. Işınlanan herbir alanın doz dağılımı ile hesaplanan portal doz dağılımı gamma değerlendirme metoduyla (%3 DD, 3mm DTA için) karşılaştırılmıştır.
EPID'in verilen doza (4-400 MU için) cevabı ile lineer olduğu (R2=0.9999), alan boyutu değişimine bağlı olarak merkezde okunan rölatif CU değerinin rölatif olarak iyon odası ölçümleri ile paralellik gösterdiği fakat 10x10 cm2'den büyük alanlarda daha büyük değerler görülmüştür. EPID'in gantri açısı bağımlılığınına cevabının %0.4 oranında olduğu, dedektörlerin düşük doz hızına %1.7 oranında daha iyi cevap verdiği, EPID cevabının hafıza etkisinden %0.8 oranında, 0.5cm'lik buildup materyali etkisinden %1.5 oranında artmış olup daha kalın buildup materyallerinde EPID cevabının azaldığı bulunmuştur. YART plan verifikasyonlarının doz dağılımının portal doz ölçümleriyle gama değerlendirme sonucu ortalaması ise gamma<1 olarak (0.185) bulunmuştur.
Sonuç olarak, EPID'in dozimetrik olarak klinik kabul sınırları içerisinde olduğu bulunmuş olup uygulanan verifikasyon planları sonucunda gamma değerlendimesinin klinik kabul sınırları olan %3 DD ve 3mm DTA içerisinde olması EPID'in YART verifikasyon uygulamalarında güvenilir bir ekipman olduğunu göstermiştir.

Abstract:
Aim was evaluation of the quality control parameters needed for EPID and usage in the IMRT.
Clinac iX linear accelerator with a mounted robotic arm EPID aS1000 and Eclipse TPS was used. EPID's response to energy,dose,dose rate,field size,gantry angle,buildup material, and memory effect was measured with Portal Dosimetry 8.6 in CU. Also IMRT plans of 10 prostate patients were done and dose distributions were calculated. IMRT plan's verification on the EPID was calculated gantry and collimator at 00. The portal dose distribution which calculated for each field's was compared with EPID using gamma evaluation method.
EPID's response was linear with the given dose, there was relatively good correlation between field sizes, the relative value of CU of central and ion chamber measurements but higher for EPID in the >10x10 cm2. Gantry angle dependence was 0.4%, detectors were likely to respond to low-dose rate(about 1.7%), EPID response rate was different 0.8% in the memory effect, increased by 1.5% from 0.5 cm buildup effect and EPID response was decreased in thicker buildup materials.The average result of gamma evaluation of the IMRT verifications's dose distributions was found 0.185.
EPID's dosimetric properties were found to be within acceptable clinical criterias. As a result of the verification plans gamma evaluation which is within the boundaries of clinically acceptable limits of DD of 3% and DTA 3mm has shown that EPID is a reliable equipment in IMRT verification applications.