Büyük günah messelesinde Mu'tezili ve Eş'ari delillerin kelami ve fıkhi yönünün tahlili
The analysis of Mu'tazilah and As'hary evidence about theology and fikh on theissue of major sin
Yazar: MUSTAFA AKKAYA
Danışman: PROF. DR. İSA DOĞAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Din = Religion
Dizin: Eş`ari = Eş`ari ; Günah = Sin ; Kelam = Islamic theology ; Mutezile = Mutazila ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmada Mu?tezile ve Eş?arî mezhepleriyle fıkıhçıların büyük günah problemi 
hakkındaki görüşleri yer almaktadır. Büyük günahlar Kur?an?da ve hadiste şiddetli 
tehdit ifadeleriyle sakındırılan eylemlerdir. Bunun yanısıra insanın kendisine, toplumun 
huzur ve mutluluğuna zarar veren fiil ve davranışlardır. Fert, aile ve toplumun inanç 
yapısını etkileyen eylemler büyük günahları tanımamızda başlıca ölçütlerdir. Kelâmcılar 
büyük günah meselesini iman konusu kapsamında ele almaktadırlar. Bunun sebebi ise 
kelâmın doğuşunu hazırlayan Müslümanların birbirlerini öldürme olaylarıdır. Fıkıhçılar 
ise konuyu hukukî sonuçlar bağlamında incelemektedirler. Fıkıhçılar ve kelâmcılar 
arasındaki ayrıcı özellik şöyledir: Kelâmcılar büyük günah sahibinin ahirete ait 
durumunu sorgulamaktadırlar. Fıkıhçılar ise büyük günah işleyenin sadece dünyaya ait 
durumuyla ilgilenmektedir. Fıkıhçılar ve Kelâmcılar arasındaki birleştirici unsur ise: 
Her iki yaklaşımın büyük günahların maslahat ve hikmet esasına göre yasak edilmiş
olduğunu kabul etmeleridir. Günahların yasaklanma hikmetleri anlaşıldığı ölçüde 
günahlara girmenin hem dînen hem de dünyevî birçok zararlarından korunmuş olunur. 
Böyle bir kimse dinin tasvip ettiği birey olur. Böyle bireylerden oluşan toplum ise 
Kur?an?ın tabiriyle en hayırlı bir ümmet olma yolunda ilerler. 


Anahtar Kelimeler: Büyük Günah, Kelâm, Fıkıh, Eş?âri, Mu?tezile

Abstract:
In this study, there are Mu?tazila and Ash?ari views and Fıkh analyst?s opinion about 
major sin. Major sins are the behaviors that they are severely restricted and threatened 
in Qur?an and hadith. In addition they are the behaviors and actions which give harm to 
people, peace and happiness of society. The actions- which affect the belief of person, 
family and society- are the main criteria for us to get to know the major sins. 
Theologians evaluate the major sins issue within religious belief. The reason is that 
killing activities are effective in rising the Kalam. Fıkh analysts examining the issue on 
the scope of the legal consequences. The difference between Fıkh Analysts and Islamic 
Theologists is that; Islamic Theologists questioning the Hereafter position of person 
who has great sin, Fıkh Analysts interested in only world position of person who has 
great sin. The unifying factor between the Islamic Theologists and Fıkh analysts is that 
both approaches accept that Major sins are banned on the basis of wisdom. When the 
reason understood why sins are banned, someone can protect himself from both religion 
and worldly damage of the sins. Someone who behaves like this, the religion appreciate 
him as a good person. The Holy Quran says that if a society consist of good people, they 
progress on the way of being a good ummah. 


KEY WORDS:Major Sin, Theology, Fıqh, As?hary, Mu?tazilah