Sığırların solunum sistemi hastalığı kompleksinde tildipirosin ve farklı doz n-asetilsistein kullanımının tedavideki etkinliğinin değerlendirilmesi
The evaluation of treatment efficiency of tildipirosin and various doses of n-acetylcysteine in cattle with bovine respiratory disease complex
Yazar: RAMAZAN KAMAN
Danışman: DOÇ. DR. ŞÜKRÜ DEĞİRMENÇAY
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Periostin = Periostin

Özet:
Amaç: Sığırların solunum sistemi hastalığı kompleksi (BRDC), üst ve alt solunum sistemi bulguları ile karakterize çok faktörlü bir hastalık kompleksidir. Bu çalışmada Tildiprosin ve farklı doz N-Asetilsistein kullanımının tedavideki etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlandı.
Materyal ve Metot: Çalışma materyalini BRDC'li 30 sığır ve sağlıklı 10 sığır olmak üzere toplamda 40 sığır oluşturdu. Çalışma 1'i kontrol, 3'ü çalışma olmak üzere 4 gruptan oluştu ve her grupta 10 sığır yer aldı. Tildiprosin (T) grubuna tek doz 2.5 mg/kg dozda Tildipirosin uygulandı. Tildipirosin+10mg/kg N-Asetilsistein (NAC) (TA1) grubuna tek doz 2.5 mg/kg dozda Tildipirosin ile birlikte 10 mg/kg dozda NAC, IM yolla 5 gün uygulandı. Tildipirosin+20mg/kg N-Asetilsistein (NAC) (TA2) grubuna tek doz 2.5 mg/kg dozda Tildipirosin ile birlikte 20 mg/kg dozda NAC, IM yolla 5 gün uygulandı. Kontrol grubundaki hayvanlara ise 5 gün boyunca sadece serum fizyolojik, 5 ml, kas içi olarak uygulandı. Tüm sığırlardan tedavi öncesi (T0), tedavinin birinci günü (T1), tedavinin üçüncü günü (T3) ve tedavi sonrası 2. günde (TS2) klinik skorlama yapıldı, hematolojik ve biyokimyasal analizler için venöz kan örnekleri, kan gazı analizleri için arteriyel kan örnekleri alındı. Tedavi öncesi tüm sığırlardan transtrakeal yıkama sıvısı örnekleri alındı ve mikrobiyolojik ve virolojik analizler yapıldı.
Bulgular: Kontrol grubuna göre yüksek klinik skora sahip çalışma gruplarının tedavi ile birlikte klinik skor değerlerinin azaldığı saptandı (P<0.01). Çalışma gruplarının WBC, LYM ve NEU değerlerinin tüm örneklem günlerinde kontrol grubundan yüksek olduğu saptandı (P<0.05). Çalışma gruplarının yüksek olan periostin düzeylerinin tedavi ile giderek azaldığı ve TS2'de kontrol grubu verisine yaklaştığı ve en iyi sonucun TA2 grubunda olduğu saptandı. TA1 ve TA2 gruplarının yüksek SAA düzeylerinin giderek azaldığı, T3 ve TS2 günlerinde ise kontrol grubu ile bir farkın olmadığı belirlendi. Çalışma gruplarının yüksek olan Hp düzeylerinin tedavi ile giderek azaldığı ancak tüm örneklem günlerinde kontrol grubundan yüksek oldukları tespit edildi (P<0.001). Tüm çalışma gruplarında yüksek olan 8-isoprostane düzeylerinin tedavi ilerledikçe giderek azaldığı ve kontrol grubu verilerine yaklaştığı saptandı. T grubunda TS2 günündeki 8-isoprostane düşüklüğünün T0'a göre (P=0.043), TA2 grubunda ise T3 günündeki 8-isoprostane düzeylerinin düşüklüğünün T0'a göre anlamlı olduğu tespit edildi (P=0.024). TA2 grubunun T1, T3 ve TS2 günlerinde kontrol grubundan daha düşük 8-isoprostane düzeylerine sahip olduğu belirlendi. T0'da çalışma gruplarının yüksek olan MDA düzeylerinin tedavi süresince giderek azaldığı ve kontrol grubu ile bir farkın olmadığı saptandı. Çalışma gruplarında T0'da düşük olan GSH düzeylerinin tedavi süresince giderek arttığı ancak TS2 gününde T3 gününe kıyasla bir azalmanın olduğu saptandı. Ancak bu azalma sadece TA1 grubunda anlamlı bulundu (P=0.002). T0'da çalışma gruplarının yüksek olan PaCO2 ve laktat düzeylerinin tedavi süresince giderek azaldığı, HCO3 düzeylerinin (P<0.05) ise giderek arttığı gözlendi. 
Sonuç: BRDC tedavisinde Tildiprosine ek olarak 20 mg/kg dozda, IM yolla verilen NAC'nin antiinflamatuar ve antioksidan etki gösterdiği, oksidatif stresi azalttığı ve tedavide olumlu etkilerinin olduğu sonucuna varıldı. Periostin düzeylerinin solunum sistemi enfeksiyonlarında tedavi etkinliğinin değerlendirilmesinde umut vadeden bir marker olduğu kanısına varıldı.

Abstract:
Aim: Bovine respiratory disease complex (BRDC) is a multifactorial disease complex characterized by upper and lower respiratory tract manifestations. In this study, it was aimed to evaluate the efficacy of tildiprosin and different doses of N-Acetylcysteine in treatment.
Material and method: A total of 40 cattle, 30 with BRDC and 10 healthy, constituted the study material. The study consisted of 4 groups, 1 control and 3 experimental, and each group included 10 cattle. A single dose of 2.5 mg/kg Tildipirosin was administered to the Tildiprosin (T) group. Tildipirosin+10 mg/kg N-Acetylcysteine (NAC) (TA1) group was administered a single 2.5 mg/kg dose of Tildipirosin together with 10 mg/kg NAC, IM for 5 days. Tildipirosin+20 mg/kg N-Acetylcysteine (NAC) (TA2) group was administered a single 2.5 mg/kg dose of Tildipirosin together with 20 mg/kg NAC, IM for 5 days. Only saline, 5 ml, was administered IM to the animals in the control group for 5 days. Clinical scoring was performed, venous blood samples were collected for hematological and biochemical analysis, and arterial blood samples were collected for blood gas analyses from all animals before treatment (T0), T1, T3 days, and the second day after treatment (TS2). TTW samples were taken from all cattle at T0 and microbiological and virological analyzes were performed.
Results: Compared to the control group, it was determined that the clinical score values of the experimental groups with higher clinical scores decreased with treatment (P<0.01). On all sampling days, it was found that the study groups' WBC, LYM, and NEU levels were higher than those of the control group (P<0.05). The elevated periostin levels of the experimental groups were found to have steadily dropped with treatment and had begun to resemble the data of the control group in TS2, with the TA2 group showing the best results. It was found that the TA1 and TA2 groups' high SAA levels gradually dropped, and that there was no difference between the two groups' T3 and TS2 levels in comparison to the control group. It was shown that the experimental groups' high Hp levels gradually decreased with the treatment, but were higher than the control group on all sampling days (P<0.001). It was found that 8-isoprostane levels, which were high in all experimental groups, steadily declined as the treatment went on and the results got closer to those of the control group. In the T group, the low level of 8-isoprostane on day TS2 was found to be significant compared to T0 (P=0.043), while the low level of 8-isoprostane on day T3 in the TA2 group was found to be significant compared to T0 (P=0.024). On T1, T3, and TS2 days, it was determined that the TA2 group had lower 8-isoprostane levels than the control group. It was found that the experimental groups' high MDA levels at T0 steadily dropped during the course of the treatment, with no difference from the control group. It was found that the experimental groups' low GSH levels at T0 steadily increased throughout the treatment, however there was a decline on the TS2 day compared to the T3 day. Only the TA1 group, however, showed a significant decrease (P=0.002). pCO2 and lactate levels, which were high in the experimental groups at T0, gradually dropped following treatment, whereas HCO3 levels (P<0.05) steadily increased.
Conclusion: It was concluded that NAC was given IM at 20 mg/kg in addition to Tildiprosin in the treatment of BRDC demonstrated an antiinflammatory and antioxidant effects, reduced oxidative stress, and had positive effects in the treatment. Periostin levels have been proposed as a promising marker in the evaluation of treatment efficacy in respiratory system infections.