Fen bilgisi öğretmen adayları ve ekolojik vatandaşlık: Faaliyetler ve görüşler
Of candidates science teachers and ecological citizenship: Activities and opinions
Yazar: GAMZE KOCA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF OMCA ÇOBANOĞLU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Ekolojik çevre = Ecological environment ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Çevre sorunları = Environmental problems ; Çevresel farkındalık = Environmental awareness ; Çevresel vatandaşlık = Environmental citizenship

Özet:
Çevre sorunları çağımızın en acil çözüm bekleyen problemleri arasındadır. Çevre sorunlarına yönelik yeterli bilgi, olumlu tutum ve istendik davranış unsurlarına sahip bireyler yetiştirerek dur diyebilmek mümkün olabilir. Çevreye karşı farkındalık kazandırılması ve ekolojik vatandaş yetiştirilmesinde öğretmenlere önemli görevler düşmektedir. Özellikle fen bilgisi dersi, içlerinde barındırdıkları ekolojik konular ile daha fazla önem, fen bilgisi öğretmenleri de bu derslerin uygulayıcısı pozisyonunda oluşlarıyla, daha fazla sorumluluk taşımaktadır. Gelecekte bu meslekte görev alacak olan fen bilgisi öğretmen adaylarının da çevre bilinci açısından gelişmiş bireyler olarak mezun olmaları önemli görülmektedir. Bu çalışmanın amacı fen bilgisi öğretmen adaylarının ekolojik vatandaşlık kavramı, tabiatın hakları, ekolojik anayasa ve ekolojik vatandaşlık özelliklerden olan katılım, sorumluluk, sürdürülebilirlik, hak ve adalet hakkındaki görüşlerini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda çalışmada nitel araştırma yönteminden olgubilim deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunu 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Karadeniz Bölgesinde bir büyükşehirdeki devlet üniversitesinin eğitim fakültesinde son sınıf hariç öğrenim gören 21 fen bilgisi öğretmen adayı oluşturmaktadır. Görüşmelerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre fen bilgisi öğretmeni adayları, bireylerin ekolojik vatandaş olarak nitelendirilebilmesi için öncelikle tabiat haklarının ve doğaya karşı sorumluluklarının bilincinde bireyler olması gerektiği görüşünde oldukları belirlenmiştir. Öte yandan katılımcıların doğada yaşayan tüm varlıkların tıpkı insanlarda olduğu gibi yaşam hakkının olduğunu ifade etmiştir. Bunun yanı sıra doğanın korunmasının belli kanun ve kurallarla güvence altına alınması gerektiği görüşündedirler. Bu sonuçlardan hareketle okul öncesinden üniversiteye kadar uygulanan çevre eğitim programlarının, ekolojik vatandaşlık açısından tekrar ele alınması önerilmektedir.

Abstract:
Environmental problems are among the most urgent problems of our age. It may be possible to put a stop to environmental problems by raising individuals with sufficient knowledge, positive attitudes and desired behavior elements. Teachers have important duties in raising awareness about the environment and raising ecological citizens. Particularly, science lessons are more important with the ecological issues they contain, and science teachers are more responsible as they are in the position of practitioners of these lessons. It is considered important that prospective science teachers, who will take charge in this profession in the future, should graduate as individuals who are developed in terms of environmental awareness. The aim of this study is the concept of ecological citizenship, the rights of nature, to determine the views on participation, responsibility, sustainability, rights and justice, which are among the ecological constitution and ecological citizenship characteristics. For this purpose, qualitative research method and phenomenological design were used in the study. The study group consists of 21 science teacher candidates studying at the education faculty of a state university in a big city in the Black Sea region in the 2020-2021 academic year, excluding the last year. Content analysis was used in the analysis of the interviews. According to the findings obtained from the research, it was determined that pre-service science teachers were of the opinion that in order for individuals to be qualified as ecological citizens, they should first be individuals who are aware of their natural rights and responsibilities towards nature. On the other hand, the participants stated that all creatures living in nature have the right to life, just like humans. In addition, they are of the opinion that the protection of nature should be guaranteed by certain laws and rules. Based on these results, it is suggested that environmental education programs applied from pre-school to university should be reconsidered in terms of ecological citizenship.