Şeyh Safî tezkîresinin nişâtî tercümesi (İnceleme - edisyon kritikli metin - 1a-265b - dizin - tıpkıbasım)
Nishati's work Sheikh Safi tezkire (Examination – edition critic text - 1v-265b follios - grammatical index - facsimile text)
Yazar: NESLİHAN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. GÜLŞEN SEYHAN ALIŞIK
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Tezkireler = Tezkireler ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türkçe = Turkish ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation ; Şeyh Safi = Sheikh Safi

Özet:
Kültürün birinci aslî unsuru dildir. Dil olmadan bir milletin kültüründen ve buna bağlı
olarak da o milletin varlığından söz etmek mümkün değildir. Bir millete ait eserler, içinde
bulunulan sosyal şartların ve kültürün dil noktasında birer yansıması niteliği taşımaktadırlar.
Benzer şekilde, Türk dili de Türk kültürünü yansıtmaktadır. Buna bağlı olarak da Türk diliyle
yazılmış eserler incelenirken Türk kültürüne özgü bir şablon oluşturulmalı ve eserler bu
çerçevede değerlendirilmelidir.
"Şeyh Safî Tezkîresinin Nişâtî Tercümesi (İnceleme – Edisyon Kritikli Metin - 1a-265b -
– Dizin – Tıpkıbasım)" adlı bu çalışma sonuç bölümü ile birlikte toplamda dört bölümden
oluşmaktadır. Giriş niteliğinde olan "İnceleme" bölümünde Şeyh Safiyüddîn-i Erdebîlî'nin kim
olduğundan, ona atfedilen eserlerden söz edilmiştir. Ardından tezimize konu olan metnin
nüshaları ve çalışmada bu nüshaların hangi yöntemle ele alındığı izah edilmiştir. "İnceleme"
bölümünde eserin dil özellikleri "Yazım Özellikleri", "Ses Özellikleri", "Ses Olayları", "Yapı
Özellikleri" başlıkları altında metnimizden örnekler vermek suretiyle ele alınmıştır.
Tezimizin ikinci bölümü "Edisyon Kritikli Metin" başlığını taşımaktadır ve bu bölümde
metnimizin ana gövdesine Tebriz Nüshası yerleştirilip, sayfa altı dipnotlarda bu nüshanın St.
Petersburg Nüshası ile farklılıkları gösterilmiştir.
Tezimizin üçüncü bölümü "Dizin" adını taşımaktadır. Bu bölümde metnimizin söz
varlığı alfabetik olarak sıralanmıştır.
Tezimizin son bölümünü teşkil eden "Sonuç" adını taşıyan bölümde de eserin sahasına
ve söz konusu metnin Türk kültür tarihi içerisindeki yerine değinilerek, çalışmanın Türkoloji'ye
katkısı ifade edilmiştir.
Anahtar Sözcükler: Şeyh Safî Tezkîresi, Tebriz Nüshası, St. Petersburg Nüshası, Türk kültür
tarihi, Türk Dili.

Abstract:
The first element of culture is language. Without language, it is not possible to talk about
the culture of a nation and therefore the existence of that nation. The works of a nation are the
reflection of the social conditions and culture in the language. Similarly, Turkish language
reflects Turkish culture. Accordingly, a template specific to Turkish culture should be created
and the works should be evaluated within this framework while examining the works written in
Turkish language.
This study entitled "Nishati's work Sheikh Safi Tezkire (Examination – Edition
Critic Text - 1v-265b follios - Grammatical Index - Facsimile Text)", consists of four chapters including the conclusion in total.
In the introductory "Investigation" section, the identity of Sheikh Safiyüddîn-i Erdebîlî and the
works attributed to him are mentioned. Then, the copies of the text subject to our thesis and the
method in which they were discussed are explained. In the "Examination" section, the
language features of the work are discussed by giving examples from our text under the
headings "Spelling Properties", "Phonetic Properties", "Phonetic Events", and "Structure
Properties".
The second chapter of our thesis is entitled "Edition Critic Text" ve and in this section,
the Tabriz Copy is placed in the main body of our text and the differences between this copy
and the St. Petersburg copy are shown in the footnotes.
The third chapter of our thesis is called "Grammatical Index". In this section, the vocabulary of our
text is listed in alphabetical order.
In the last chapter of our thesis entitled "Conclusion", the contribution of the study to
Turcology is expressed by mentioning the field of the work and the place of the text in Turkish
cultural history.
Key Words: Nishati's work Sheikh Safi, Tabriz Copy, St. Petersburg Copy, Turkish Cultural History,
Turkish Language.