Avrupa Para Birliği ve Türkiye'nin borç yönetimi politikası üzerine etkileri /
Yazar: BETÜL KALAY KAYA
Danışman: PROF. DR. RIFAT ORTAÇ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Ekonomi = Economics ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Para Birliği = European Monetary Union ; Borçlanma = Borrowing ; Borçlar = Debts ; Dış borç yönetimi = External debt management ; Dış borçlanma = External borrowing ; Euro = Euro ; Para politikaları = Monetary policies ; Türkiye = Türkiye ; İç borçlanma = Domestic borrowing

Özet:
ÖZET 1951 yılında, Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu Antlaşması'nın imzalanması ile başlayan ve 2002 yılında Euro'nun tek ve ortak para birimi olarak tedavüle girmesi suretiyle tamamlanan Avrupa Parasal Birliği, hem Avrupa hem de diğer ülkeler açısından ekonomik anlamda birtakım etkiler doğurmuştur, öte yandan, 1980 sonrası dönemde astronomik seviyelerde borçlanmaya maruz kalan ve bunun sonucu olarak bir borç yönetimi politikası oluşturmaya başlayan Türkiye'nin de Avrupa Parasal Birliği'nden etkilenmesi kaçınılmazdır. Bu çalışma ile, Avrupa Parasal Birliği'nin Türkiye'nin borç yönetim politikası üzerine mevcut ve muhtemel etkilerinin; iç ve dış borç oranları, döviz kompozisyonları, kredi maliyetleri, risk faktörleri ve şeffaflık açılarından ortaya konulması amaçlanmaktadır. Yapılan incelemeler sonucunda, Avrupa Parasal Birliği'nin borçlanma üzerindeki etkileri arasında en önemli değişiklik olarak dış borç döviz kompozisyonunda Euro'nun payının oldukça artması görülmektedir. İç borçlanmalar ele alındığında ise iç borç yönetimindeki değişikliklerin, Avrupa Parasal Birliği'nden çok, Türkiye'nin içinde bulunduğu ekonomik konjonktürden kaynaklandığı görülmektedir. Kredi maliyetleri açısından bakıldığında, kur etkisi sebebi ile Türkiye'nin kredi maliyetlerinin olumsuz yönde etkilendiği görülmektedir. Öte yandan, Parasal Birlik öncesi Euro sahası ülkelerin para birimleri cinsinden çok çeşitli borçlanmaların yarattığı döviz kuru riski yönetimi, tek paraya geçişle birlikte, Euro kuru riski yönetimine indirgenmiştir. Ayrıca, yeni bir pazar olarak algılanan Euro piyasalarından borçlanmanın daha kolay ve düşük maliyetle sağlanması, borç çevirme üzerinde olumlu etkiler yaratırken, Euro alanından gelen sermayenin spekülatif etkilerle hareketli olması, Türkiye'nin kırılgan finans piyasasında borç çevirme riskini anlık olarak artırabilecektir. Likidite riski kapsamında, henüz yeni başlatılmış olan Piyasa Yapıcılığı Sistemi'nin Türkiye'nin borçlanmasında önemli yer tutan Euro piyasalarını da kapsayacak şekilde geliştirilmesinin, hem iç hem de dış borçlanmada, likidite riskinin bertaraf edilmesinde önemli rol oynayacağı değerlendirilmektedir. Avrupa Birliği'ne girmeye aday olan Türkiye'nin mali uyum sürecine girmiş olması sayesinde Avrupa Parasal Birliği'nin şeffaflık açısından olumlu etkiler yarattığı görülmektedir. -128-

Abstract:
ABSTRACT Following the European Coal and Steel Community established in 1951, the effort of Europe to create a monetary union has been completed in 2002 by a unique and common currency, i.e. Euro which has generated some kind of impacts on both Europe and the other countries. On the other hand, the effect of the European Monetary Union on Turkey attempting to constitute a debt management policy as a result of the astronomical levels of debt in the past was unavoidable. The aim of this study was to expose the present and possible effects of the European Monetary Union on the debt management policy of Turkey in respect of internal and external debt ratios, foreign exchange compositions, costs of borrowing, factors of risk and transparency. This study concludes that the large increase of the share of Euro in the foreign exchange composition of the external debts has emerged as the most significant change among the effects of the European Monetary Union on the debt management policy of Turkey. However, when the internal debts are examined, it is seen that the changes in the internal debt management are mostly arisen from economical conjuncture that Turkey takes place in rather than from the European Monetary Union. As far as the costs of borrowing are concerned, it is indicated that Turkey's borrowing costs have been affected inversely because of exchange rate effect. On the other hand, the risk of foreign exchange rate management created by the borrowing in various types of currencies of Euro zone countries before the Monetary Union, has been reduced to the exchange rate risk of only Euro by the transition to one currency. Furthermore, because of the capital coming from the Euro zone is moving by the speculative effects, the rollover risk in fragile financial markets of Turkey may increase instantly. Exploring the liquidity risk, this study emphasizes that enlargement of the Market-Making System being an important element in borrowing of Turkey; including the Euro markets will play a significant role in eliminating the liquidity risk in both internal and external borrowings. By means of Turkey's participation in financial cooperation through the path of European Union candidacy, it is perceived that European Monetary Union has constructive effects on financial transparency in Turkey's debt management policy. ?129-