Macar dilindeki önekli fiillerin yapı ve anlam açısından incelenmesi
Studying of prefixed verbs in Hungarian language regarding the structure and meaning
Yazar: YALDIZ ŞİŞMAN DEMİR
Danışman: PROF. DR. NACİYE GÜNGÖRMÜŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Hungaroloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Dilbilim = Linguistics
Dizin: Anlam bilim = Semantics ; Birleşik eylem = Compound verbs ; Dil bilgisi-eylem = Grammar-verb ; Dil bilgisi-zarf = Grammar-adverb ; Karşılaştırmalı dil bilim = Comparative linquistics ; Macar dili = Hungarian language ; Türkçe = Turkish ; Yapısal dil bilim = Structural linguistics

Özet:
Bu çalışmanın inceleme konusu Macar dilinde önekli fiillerin yapı ve anlam bakımından incelenmesidir. Önekli fiiller hem Macar gramerinde hem de Türkçe gramerde farklı yapısal özelliklerin en belirgin örneklerinden birisidir. Macarcada önekli fiillerin cümle içindeki kullanımı özel kurallara bağlıdır. Özellikle yabancı dil olarak Macarca öğrenmek isteyenler için önekli fiillerin kullanımı ciddi güçlükler yaratmaktadır. Bu fiillerin yapı ve anlam olarak Türkçedeki karşılıkları değişik yapısal özellikler göstermekte ve metin açısından çeviride anlatım sıkıntılarına neden olmaktadır.Macarcada önekli fiiller Türkçeyle karşılaştırmalı olarak ele alındı ve önekli fiilleri Türkçeye aktarırken hangi sözcük türü yapısında karşılaştığımızı tespit ederek çözümler ürettik.Macarcada fiil önekinin fiilin bağlamını değiştirdiğini, fiil öneki almayan fiile fiil öneki eklendiğinde fiilde ne gibi yapısal ve anlamsal değişiklikler olduğunu vurguladık.Önekli fiillerin tarihsel gelişimine de değinerek fiil öneklerinin kökenini, anlamsal ve yapısal özelliğini araştırdık ve bunun sonucunda Türkçedeki aktarımlarını örneklerle ele aldık.Önekli fiillerin cümle içi kullanım kurallarını ve görünüş (aspekt) bakımından önekli fiilin cümlede mevcut zaman şeklini nasıl değiştirdiğini ve Türkçeye ne şekilde aktarabileceğimizi ele aldık.Karşılaştırmalı olarak yapılan incelemede örnekleri artırarak ve sınıflandırmalar yaparak, ayrıca farklı bakış açıları ortaya koyarak hem Macarca öğrenenler hem de Türkçede yeni kaynaklar oluşturmak isteyenler için Macarcada önekli fiillerin öğrenimini kolaylaştırmaya ve Türkçeye katkı sağlamaya çalıştık.

Abstract:
The subject of this study is to examine the prefixed verbs in Hungarian language regarding their structure and meaning. The prefixed verbs are one of the most explicit examples of the different structural characteristics both in Hungarian and Turkish grammars. The prefixed verbs are used in the sentences with the special rules in Hungarian. Utilization of prefixed verbs creates the serious difficulties for those who want learn Hungarian as the foreign language. The verbs in Turkish, corresponding to those verbs in Hungarian regarding the structure and meaning, show different structural characteristics and cause the expression difficulties regarding the text during the translation.The prefixed verbs in Hungarian language have been discussed comparing them with the verbs in Turkish language and we have produced the solutions upon determining which word structure we meet, while we translate the prefixed words into Turkish.We have emphasized that the prefix of a verb in Hungarian might change the context of that verb and what kind of structural and meaning changes it might cause in the verb, when the prefix would be added to a verb which did not have a prefix.We have discussed the historical development of the prefixed verbs and have examined the root, meaning and structural characteristics of them and have examined their translations into Turkish with the examples.We have discussed the utilization rules of prefixed verbs within the sentence, and how the prefixed verbs change the time within the sentence regarding the aspect, and how we can translate them into Turkish.We have attempted to facilitate learning of prefixed verbs in Hungarian language both for those who learn Hungarian language and would like to create the new sources for Turkish language by enhancing the examples in the examination, executed with comparison and making classifications and in addition, producing the different viewpoints, and have also tried to contribute to Turkish language.