Çocukluk çağı yalancı ve gerçek papilödem olgularının SD-OCT ile yapılan optik sinir başı analizinin klinik ile korelasyonu
Clinic correlation of the optic nerve head analysis performed with SD-OCT in children with pseudopapilledema and papilledema
Yazar: İLTER İRİTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. PINAR ALTIAYLIK ÖZER
Ufuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Göz = Eye ; Göz hastalıkları = Eye diseases ; Optik sinir = Optic nerve ; Optik sinir hastalıkları = Optic nerve diseases ; Papilödem = Papilledema ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood ; İntrakraniyal hipertansiyon = Intracranial hypertension

Özet:
Amaç: Çocukluk çağı yalancı ve gerçek papilödem olgularının Optik Koherans Tomografi (SD-OCT) ile yapılan optik sinir başı analizinin, klinik tanı koymayı kolaylaştırıcı belirteçlerini ve bunların klinik ile korelasyonunu ortaya koymak
Gereç ve yöntem: Mayıs 2018- Mayıs 2019 arasında bilateral optik disk kabarıklığı tespit edilip göz hastalıkları ve çocuk nörolojisi bölümlerince takibe alınan 52 çocuk hastaya ait kayıtlar retrospektif olarak tarandı. Olgular Grup 1 (İdiopatik İntrakranyal Hipertansiyona sekonder gerçek papilödem) ve Grup 2 (Bilateral Optik Disk druzenine sekonder yalancı papilödem) olarak sınıflandırıldı. Bu olguların SD-OCT ile ölçülen gangliyon hücre analizi, optik sinir başı üç boyutlu görüntülemesi, peripapiller retina sinir lifi tabakası (RSLT) kalınlığı, santral maküler kalınlık, optik sinir en face görüntülemesi ve peripapiller koroid kalınlığı ölçümleri incelendi. Tüm olgulara ait B-mod oküler ultrasonografi verileri değerlendirildi.  Verilerin analizi IBM SPSS Statistics 17.0 (IBM Corporation, Armonk, NY, USA) paket programında yapıldı. P<0,05 için sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. 
Bulgular: Gruplar arasında RSLT düzeyleri kıyaslandığında, Grup 2'ye göre Grup 1'deki olgularda nazal RSLT düzeyi anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p<0,001). Grup 1'deki olguların optik sinir başının 3D görüntülemesinde, disk kabarıklığının tepe noktasının yüksekliğinin ortalama değeri Grup 2 olgularına kıyasla anlamlı olarak daha yüksekti (p=0,024). Ayrıca Grup 1'deki olgularda aynı görüntülemede kabarıklığın tepe noktası lokalizasyon olarak diffüz ve ortada, Grup 2'deki olgularda ise nazalde yerleşmiş idi. İki grup arasında kabarıklığın tepe noktasının yerleşimi olarak anlamlı fark mevcuttu (p<0,001). Bruch membran açılış yerlerinin optik sinir başının temporal ve nazal kadranlarına olan uzaklıkları (BMH-T, BMH-N) ölçüldüğünde, elde edilen ölçümler Grup 1'de anlamlı olarak yüksek bulundu (p=0,050 ve p=0,003).  
Sonuç: Optik disk kabarıklığı, gerçek ya da yalancı papilödem tablolarını da içeren birçok etyolojiye bağlı meydana gelebilmektedir. Bu olgularda tanıyı kolaylaştırıcı etkin ve doğru ayırıcı tanı kriterlerinin belirlenmesi, tanı süresince gereksiz tetkik ve işlem uygulanmasının önüne geçebilecektir. SD-OKT ile ölçülen nazal RSLT değerleri ve optik sinir başının 3D analizindeki kabarıklık tepe noktasının yerleşimi klinik bulgular ile kombine edildiğinde ayırıcı tanıda yol gösterici parametreler olarak kullanılabilir.
Anahtar Sözcükler: Papilödem, Optik disk druseni, İdiopatik intrakranyal hipertansiyon, Optik koherens tomografi

Abstract:
Purpose: To reveal the diagnostic indicators in optic nerve head analysis of children with pseudopapilledema and papilledema by Spectral Domain Optical Coherence Tomography (SD-OCT) to facilitate the clinical diagnosis and to investigate their clinical correlations
Materials and methods: Medical records of 52 children with optic disc swelling, who were followed by the departments of pediatric neurology and ophthalmology between May 2018- May 2019 were reviewed retrospectively. Cases were classified as Group 1 (papilledema secondary to Idiopathic Intracranial Hypertension) and Group 2 (pseudopapilledema secondary to bilateral optic disc drusen). Ganglion cell analysis, three-dimensional imaging of optic nerve head, peripapillary retinal nerve fiber layer (RNFL) thickness, central macular thickness, optic nerve en-face imaging and peripapillary choroid thickness analysis measured by SD-OCT were detected. B-mode ocular ultrasonography data of all cases were evaluated. Statistical analysis of all data was done with IBM SPSS Statistics 17.0 (IBM, Armonk, NY, USA) package program. Results for P<0.05 were considered statistically significant.
Results: When RNLF levels were compared between groups, nasal RNFL levels were found to be significantly higher in Group 1 cases compared to Group 2 (p<0.001). In 3D imaging of the optic nerve head among Group 1 patients, mean height of the apex in disc swelling was significantly higher than that of the Group 2 patients (p=0,024). In addition, the apex in disc swelling was mostly observed to be localized at the middle in cases of Group 1, and all had a diffuse swelling pattern; whereas in cases of Group 2, the apex in disc swelling was localized at the nasal quadrant. There was a significant difference between the two groups when the localisation of the apex in disc swelling was compared (p<0.001). When the distance of the Bruch membrane opening locations to the temporal and nasal quadrants of the optic nerve head (BMH-T, BMH-N) was measured, the measurements obtained were found to be significantly higher in Group 1(p=0,050 and p=0,003 respectively).
Conclusion: Optic disc swelling can occur due to many etiologies including papilledema or pseudopapilledema. In these cases, determining effective and accurate differential diagnostic criteria which facilitate the diagnosis may prevent unnecessary evaluations and treatments during the diagnosis. When the nasal RNFL values measured by SD-OCT and the location of the apex in disc swelling in the 3D analysis of the optic nerve head are combined with clinical findings, they can be used as guiding parameters in differential diagnosis.
Key Words: Papiledema, Optic disc drusen, İdiopathic intracranial hypertension, Optic coherence tomography