Toplumsal cinsiyet olgusu ve çalışan kadınlarda iş-aile yaşam dengesi üzerine bir araştırma (Tokat merkez ilçe örneğinde)
A research on social gender phenomenon and work - family life balance among working women (The case of Tokat province central district)
Yazar: GİZEM ÖLMEZ
Danışman: PROF. DR. NEVZAT GÜLDİKEN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Modern yüzyılın aşılamamış bir sorunu olarak hayatımızda yer almaya devam eden toplumsal cinsiyet olgusu, cinsiyete dayalı eşitsizlikler ve uygulamaların neredeyse tümünün alt metnini oluşturmaktadır. Toplumsal cinsiyet, bünyesinde barındırdığı kalıplaşmış önyargılarla birlikte hem sosyal yaşamı hem iş yaşamını kadınlar açısından dezavantajlı bir biçimde dizayn etmekte ve birçok mücadeleyi gerekli kılan eşitsiz bir yapıya neden olmaktadır. Cinsiyetçi iş bölümünün kadınlara tanımlamış olduğu ev içi sorumluluklar, kadınların çalışma yaşamına katılımının artmasıyla birlikte çift yönlü bir sömürü halini alarak onları ev ve iş yaşamında çıkmaza sürüklemektedir. Tüm bu nedenler, çalışma hayatının değişen dinamikleri ile birlikte modern bireyin sorunlu alanlarından biri olan iş-aile çatışmasını çalışan kadınlar cephesinde daha yoğun hissettirmektedir. Bu çalışmanın amacı, çalışan kadınların iş ve aile yaşamını dengelemede karşılaştığı sorunlu alanları belirlemek ve ortaya çıkarmak, bu sorunların toplumsal cinsiyet olgusu ile ilişkisini ortaya koymaktır. Tezin birinci bölümünde toplumsal cinsiyet, ataerkillik, feminizm ve ilişkili diğer kavramlar ele alınmış, ikinci bölümünde iş-aile çatışması ve iş-aile-yaşam dengesi açıklanmış, üçüncü bölümde ise çalışan kadının tarihsel süreçteki genel görünümü açıklanmış ve emek piyasasındaki güncel durumu sayısal veriler aracılığıyla aktarılmıştır. Dördüncü ve son bölümde ise fenomenolojik desende nitel bir araştırma yer almaktadır. Çalışma hayatında yer alan 10 evli kadın ile yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde, betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonucu çalışan kadınların toplumsal cinsiyete ilişkin algılarına, bu algıların iş ve aile yaşamları ile ilişkisine, bireysel yaşam alanları üzerindeki etkilerine dair bulgular elde edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet, Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği, Ataerkillik, İş-Aile Çatışması, Kadın

Abstract:
The social gender phenomenon, which continues to persist in our lives as an insurmountable problem of the modern century, constitutes the background of almost all gender-based inequalities and practices. Social gender, together with the stereotypical prejudices it embodies, designs both social life and working life in a disadvantageous way for women and causes an unequal structure that imposes many challenges. Household chores assigned to women by the gendered division of labour have become a form of double-edged exploitation with the increase in women's participation in the workforce, leading them to a stalemate in both home and work life. All these reasons, along with the changing dynamics of working life, make the work-family struggle, which is one of the problematic areas of the modern individuals, felt more intense on the working women's behalf. This study aims to identify and reveal the problematic areas that working women face in balancing work and family life, and to determine the relationship between these problems and the gender phenomenon. In the first part of the thesis, social gender, patriarchy, feminism and other related concepts are examined. In the second part, work-family dilemma and work-family-life balance are explained. In the third part, the general view of working women in the historical continuum is revealed and their current situation in the workforce is presented through numerical data. In the fourth and last section, a phenomenological qualitative research is conducted. Based on a semi-structured interview form, 10 married women in working life were interviewed via in-depth interviews. A descriptive analysis method is used to analyse the data obtained from the research. The findings of the research reveal the perceptions of working women about social gender, the relationship between these conceptions and their work and family lives, and the consequences of them on their individual living spaces.
Keywords: Social Gender, Social Gender Inequality, Patriarchy, Work-Family Conflict, Women.