Erzurum kentinde farklı kent dokularının yaz aylarında biyoklimatik konforunun hesaplanması
Assessment of the bioclimatic comfort in different settlement patterns of Erzurum for summer period
Yazar: ESRA BULĞAN
Danışman: PROF. DR. SEVGİ YILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
İklim; insan ve çevreye ait etkileri nedeniyle araştırılmaya değer önemli konular arasında yer almıştır. Bu çalışmada Biyoklimatik konfor değerleri hesaplanarak iklim açısından uygun alanlarının tespit edilebilmesi için; Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'ndeki yüksek rakımlı ve kalabalık şehri olan Erzurum kent merkezinde farklı niteliklere sahip 5 alan belirlenmiştir. Bu alanlardan biyoklimatik konfor değerlerini hesaplamak için 2012 yılı 20 Haziran ve 10 Eylül aralığında günlük 00:00, 03:00, 06:00, 09:00, 12:00, 15:00, 18:00 ve 21:00 saatlerini kapsayan meteorolojik parametreler alınmıştır. Bu parametreler 5 kentsel bölgeye kurulan meteorolojik ölçüm cihazlarından ve referans alınan Erzurum MGM Havaalanı istasyonundan elde edilmiştir. Çalışmada biyoklimatik konfor şartlarının hesaplanması için FES indeksi ve RayMan 2.1 modeli kullanılmıştır. Araştırma sonucunda yaz aylarında Erzurum kentinde  "çok soğuk stres" ile "çok sıcak stres aralıkları" hissedilmiştir. Referans istasyon kırsal, diğer 5 istasyon kentsel olarak tanımlandığında kırsal istasyon ile kentsel istasyonlar arasında 1,1°C ve 4,3°C arasında değişen FES farklılıkları olduğu görülmüştür. Step bitki örtüsüyle kaplı kırsal alan olan Erzurum M.G.M. Havaalanı istasyonunda yaz aylarında "konfor"lu aralık %10,3 oranında hissedilirken, tamamen bitki örtüsüyle kaplı Atatürk Üniversitesi yerleşkesinde bu oran %20,4 olarak tesbit edilmiştir.
Sonuç olarak; bitki yoğunluğunun fazla görüldüğü alanlar daha konforlu, açık yüksek, ova ve korunmasız çıplak alanlar çoğunlukla "soğuk" ve "sıcak" stres aralıklarındadır. Bu nedenle Peyzaj Mimarlığı bakımından kent içi yeşil alanlar mümkün olduğunca korunmalı, yeşil alanların miktarı belirli planlar doğrultusunda arttırılmalıdır. Kent parkları yeni ağaçlarla desteklenmeli, artan geçirimsiz yüzey uygulamaları azaltılmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Biyoklimatik konfor, Fizyolojik Eşdeğer Sıcaklık, Rayman, İklim, 
Erzurum, Peyzaj Mimarlığı

Abstract:
Climate has always become an important research object due to its effects on people and environment. In this study, five different areas in Erzurum city centre were determined for the assessment of thermal comfort areas. Erzurum is the city located in the Eastern Anatolian Region with its high altitude and crowded population. For the measurement of bioclimatic comfort values in these areas, meteorological parameters for the daily time zones such as 00:00, 03:00, 06:00, 09:00, 12:00, 15:00, 18:00 and 21:00 were taken in 2012 between 20th of June and 10th of September. These parameters were obtained from the meteorological measuring devices established in the five different urban spaces and General Directorate of Meteorology Airport Station in Erzurum which is also the reference station of this study. PET index and RayMan 2.1 model are used for the assessment of bioclimatic comfort conditions. As a result of the research, "very cold" and "very hot" stress ranges were defined for summer months in Erzurum. When the reference station is identified as rural and the other five stations are defined as urban, it is observed that there are PET differences between urban and rural stations in the range of 1,1ºC to 4,3ºC. While the comfortable range for summer time are felt as %10.3 in Erzurum Meteorology Airport Station which is rural area covered with steppe vegetation, this ratio is identified as %20,4 at Ataturk University Campus completely covered with vegetation. In conclusion, it can be said that while the areas covered with dense vegetation are more comfortable, open and high altitude areas, plain and unprotected fields have mostly "cold" and "hot" stress value range. Therefore, in respect to Landscape Architecture, urban green areas should be protected and increased as much as possible in accordance with specific plans. Additionally, urban parks should be supported by new trees and impervious surface applications should be reduced.

Keywords: Bioclimatic comfort, PET, RayMan, Climate, Erzurum, Landscape Architecture