Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda akut böbrek hasarının değerlendirilmesi
Assessment of acute kidney injury in newborn intensive care unit patients
Yazar: SONGÜL TOMAR GÜNEYSU
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL ZENCİROĞLU ; PROF. DR. MEHMET BÜLBÜL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Akut böbrek hasarı = Acute kidney injury ; Akut böbrek hasarı = Acute kidney injury ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebek-yenidoğmuş hastalıkları = Infant-newborn diseases ; Bebekler = Infant ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Prognoz = Prognosis ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri-neonatal = Intensive care units-neonatal

Özet:
AMAÇ: Akut böbrek hasarı (ABH) Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde (YYBÜ) yatan hastalarda sık görülür, sonuçları kötü olabilir, erken saptanması ve tedavisi önemlidir. Çalışmamızda YYBÜ'ye yatırılarak izlenen hastalarda ABH insidansının, sosyodemografik, klinik, laboratuvar özelliklerinin, predispozan risk faktörlerinin, primer tanılarının, mortalitenin, tedavilerinin, renal replasman gereksinimlerinin ve erken dönem prognozlarının değerlendirilmesi amaçlandı.
YÖNTEM: Çalışmaya Ocak 2013-Aralık 2016 tarihleri arasında YYBÜ'de yatan, postnatal ilk 28 günde ABH gelişen term yenidoğanlarla, düzeltilmiş yaşı 28 günden küçük olup ABH gelişen preterm yenidoğanlar alındı. Serum kreatin değeri>1,5 mg/dl ve/veya iki ölçüm arasında iki kat artış olanlara ABH tanısı kondu ve olgu grubu (ABH-G) olarak alındı. Her bir hasta için, o hasta ile aynı süre içinde yatmış ancak ABH tanısı almamış ikişer hasta kontrol grubu (K-G) olarak alındı ve hastaların elektronik kayıtları geriye dönük olarak değerlendirildi.
BULGULAR: Çalışma süresince YYBÜ'de yatan 7418 hastadan 201'inde (%2,7) ABH saptandı. Akut böbrek hasarı grubunda 82'si (%42,3) preterm, 112'si (%57,7) term olmak üzere 201; K-G'de 114'ü (%28,8) preterm, 282'si (%71,2) term olmak üzere 402 bebek vardı. Akut böbrek hasarlı olguların %92,5'inde (186) prerenal, %6,5'inde (13) renal, %1'inde (2) postrenal sebeplerden kaynaklanan ABH saptandı. Primer etiyolojik nedenler ABH-G'de sıklık sırasıyla kritik konjenital kalp hastalığı (K-KKH) 65 (%32,3), hipoksik iskemik ensefalopati (HİE) 36 (%17,9), prematürite 23 (%11,4), kültür kanıtlı sepsis 21 (%10,4), dehidratasyon 17 (%8,5), üriner patoloji 14(%7), metabolik hastalık 6 (%3), pnömoni 3 (%1,5), kanama 3 (%1,5), majör malformasyon 2 (%1), diğerleri 11 (%5,5) hastada belirlendi. Hastaların %57,5'i oligo-anürik, %42,5'i non-oligürikti. Yaşamın ilk haftası içinde ABH gelişme oranı %61,2'ydi (123/201) ve en sık nedenler K-KKH ve doğum asfiksisiydi. Hastaların 109'u (%54,2) kaybedildi. Hastaların 49'unda (%24,5) renal replasman tedavisi (RRT) gereksinimi oldu, bunların 40'ı (%81,6) kaybedildi. 
Lojistik regresyon analizi ile ABH gelişimi ile ilişkili olabilecek risk faktörleri arasında karaciğer fonsksiyon testi bozukluğu (KCFT) bozukluğu [OR:18,7 %95 GA: (11,453-30,676, P=0.005)], amfoterisin B kullanımı [OR:8,287 %95 GA: (4,134-16,612, P=0.017)], nöbet öyküsü olması [OR:7,7 %95 GA: (4,309-13,758, P=0.007)], vankomisin kullanımı [OR:5,768 %95 GA: (3,879-8,579, P=0.031)], proteinüri olması [OR:3,207 %95 GA: (1,747-5,887, P=0.028)], aminoglikozid kullanımı [OR:1,836 %95 GA: (1,284-2,627, P=0.023)] ve prematürite [OR:1,81 %95 GA: (1,266-2,592, P=0.015)] bağımsız risk faktörleri olarak belirlendi. Lojistik regresyon analizi ile ABH gelişen yenidoğanlarda mortalite ile ilişkili olabilecek risk faktörleri arasında dopamin kullanımı [OR:13,859 %95 GA: (6,541-29,363, P=0.002)] ve RRT gereksinimi [OR:5,425 %95 GA: (2,460-11,965, P=0.003)] bağımsız risk faktörleri olarak belirlendi.
SONUÇ: Çalışmamızda yenidoğanlarda ABH'nın çoğunluğu prerenal orijinli ve oligo-anürik seyirliydi ve yaklaşık yarısı kaybedilmişti. Primer etiyolojik nedenlerde ilk üç sırayı K-KKH, HİE ve prematürite almaktaydı. Prematürite, KCFT bozukluğu, aminoglikozit kullanımı, nöbet öyküsü, proteinüri olması ABH gelişimi için; dopamin kullanımı ve RRT gereksinimi mortalite için risk faktörleri olarak belirlendi. Yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde izlenen tüm hastaların ABH riski olabileceği hep göz önüne alınmalı, risk faktörleri dikkatle değerlendirilmeli, klinik ve laboratuar izlemleri yakından yapılmalı ve nefrotoksik ilaçlar çok dikkatli kullanılmalıdır. Akut böbrek hasarı olan hastalarda uygun tedavi gecikmeden başlanmalı, inotrop ihtiyacının olması ve RRT'nin mortaliteyi arttırabileceği unutulmamalıdır.

Anahtar Kelimeler: Yenidoğan yoğun bakım ünitesi, akut böbrek hasarı (ABH), predispozan risk faktörleri, prognoz

Abstract:
PURPOSE: Acute kidney injury (AKI) is commonly seen in neonatal intensive care units (NICU), may result in poor prognosis and early diagnosis and treatment of the disease are important. Our purpose in this study is to assess the incidence, socio-demographical, clinical, laboratory features, predisposing factors, primary diagnosis, mortality, treatment, renal replacement requirement and early prognosis of AKI in NICU. 
METHODS: The term neonates who developed AKI in their postpartum 28 days and preterm neonates who developed AKI under corrected age of 28 days and hospitalized between January 2013 and December 2016 in NICU were recruited to the study. Acute kidney injury was diagnosed if serum creatinine levels were higher than 1,5 mg/d L and/or two times increase between two measurements of serum creatinine and grouped as AKI-G. For each patient, two newborn patients who hospitalized without AKI diagnosis were included to the study as control group (C-G). Electronical records of patients were evaluated retrospectively.
RESULTS: During the study period, AKI was diagnosed in 201 patients (2,7%) of 7418 patients who were hospitalised in NICU. There were  82 (42,3%) preterm, 112 (57,7%) term in AKI-G. Control Group consisted of 402 patients including  114 (28,8%) preterm and 282 term (71,2%) newborns. Causes of AKI were prerenal, renal and postrenal in 92,5% (n=186), 6,5% (n=13), 1% (n=2), respectively. Primary aetiologies were  critical congenital heart disease (C-CHD) in 65 patients (32,3%), hypoxic-ischemic encephalopathy (HIE) in 36 patients (17,9%), prematurity in 23 patients (11,4%), septicaemia proved by blood culture in 21 patients (10,4%), dehydration in 17 patients (8,5%), urinary tract pathologies in 14 patients (7%), metabolic disease in 6 patients (3%), pneumonia in 3 patients (1,5%), haemorrhage in 3 patients (1,5%), major malformation in 2 patients (1%) and other diseases in 11 patients (5,5%). Fifty-seven and a half percent of patients had oligo-anuria and 42,5% of patients was non-oliguria. One hundred and twenty three (61,2%) of the patients of developed AKI in the first week of life and the most common causes were C-CHD and perinatal asphyxia. One hundred-nine patients (54,2%) died, in 49 patients (24,5%), renal replacement was needed and 40 (81,6%) of these patients died.
Risk factors for development of AKI were detected as liver function test deterioration [OR:18,7 %95 GA: (11,453-30,676, P=0.005)], amphotericin B usage [OR:8,287 %95 GA: (4,134-16,612, P=0.017)], history of seizure [OR:7,7 %95 GA: (4,309-13,758, P=0.007)], vancomycin usage [OR:5,768 %95 GA: (3,879-8,579, P=0.031)], proteinuria [OR:3,207 %95 GA: (1,747-5,887, P=0.028)], aminoglycosides usage [OR:1,836 %95 GA: (1,284-2,627, P=0.023)] and prematurity [OR:1,81 %95 GA: (1,266-2,592, P=0.015)] by logistic regression analysis. Independent risk factors related to mortality in neonates with AKI were dopamine usage [OR:13,859 %95 GA: (6,541-29,363, P=0.002)] and renal replacement requirement [OR:5,425 %95 GA: (2,460-11,965, P=0.003)] detected by logistic regression analysis.  
CONCLUSION:  The most common origins of AKI in neonates were prerenal and most of them had oligo-anuria and almost half of the patients died in this study. The most common three aetiologies were C-CHD, HIE, and prematurity, respectively. Prematurity, liver function test deterioration, aminoglycoside usage, history of seizure, proteinuria were risk factors for the development of AKI, whereas dopamine usage and renal replacement  requirement were risk factors for mortality in AKI. Therefore, the risk of development of AKI in all NICU patients should always be taken in account, risk factors should be evaluated carefully, clinical and laboratory findings should be followed closely and nephrotoxic drugs should be used carefully in these patients. In patients with AKI, proper treatment should be started without delay and increased mortality with positive inotrope treatment and renal transplant treatment should not be forgotten.
Key Words: Neonatal intensive care unit, acute kidney injury (AKI), predisposing risk factors, prognosis