Hareket bilimi ve kültürel açıdan Türk halk oyunlarının incelenmesi (Türkiye örneği)
Examination Turkish folk dances in movement science and cultural perspective (The case of Turkey)
Yazar: KÜRŞAD GÜLBEYAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAVUZ KÖKTAN
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Dil = Language ; Edebiyat = Literature ; Elektronöromiyografi = Electroneuromyography ; Halk oyunları = Folk dances ; Kültür = Culture ; Spor = Sports ; Türk halk oyunları = Turkish folk dances ; Türk kültürü = Turkish culture

Özet:
Türk kültürü ve folklorunun en önemli unsurlarından bir tanesi olan halk oyunları günümüze kadar kültürel ve sanatsal açısından detaylı bir şekilde incelenmiştir. Ancak halk oyunlarının özellikle dil – edebiyat ilişkisi ile sportif açıdan yeteri kadar incelendiğini söylemek mümkün değildir.
Halk oyunlarının müzik ve hareketten oluştuğu, birbirinden ayrılmaz bir bütün olduğundan bahsedilmiş, bu doğrultuda çok sayıda çalışma yapılmıştır. Ancak oyunlardaki söz unsurundan yeterince bahsedilmemiş ve bu doğrultuda detaylı çalışmalar gerektiğince yapılmamıştır. Her ne kadar halk oyunlarındaki söz unsuru günümüzde çok fazla kullanılmasa da halk oyunlarının yarıdan fazlasında söz vardır. Özellikle kadın oyunlarımızın neredeyse tamamı sözlüdür. Söz ve oyun birbirinden ayrılmaz iki unsurdur. Dolayısıyla halk oyunları müzik ve hareketten oluşmamakta söz – müzik – hareket bileşkesinden oluşmaktadır.
Halk oyunlarımızın hareketten oluştuğu aşikârdır. Fakat günümüze kadar oyunun hareket boyutu her ne kadar ele alınsa da özellikle fiziksel, fizyolojik ve kinesiyolojik açıdan araştırmaların eksik olduğu söylenebilir. Halk oyunlarının sistematik hareket modellerinden oluştuğu düşünüldüğünde, iskelet ve kas sisteminin hareket modellerinin meydana gelmesindeki yerini incelemek önemlidir. Çünkü hareketin yapılmasını sağlayan iskelet ve kaslarımızdır. 
Tüm bunların ışığında bu çalışmanın amaçlarından bir tanesi, Türk halk oyunlarının kültürel çerçevedeki yeri ve önemine dikkat çekmenin yanı sıra oyun – söz ilişkisini ortaya koymaktır. Bir diğer amacımız ise halk oyunlarında kullanılan bazı kasların aktivasyon oranlarının hareket bilimi (kinesijolojik) açısından incelemektir.
Bu amaç doğrultusunda, araştırmada EMG/ENMG (Elektronöromiyografi) tekniğinden faydalanılmıştır. EMG, sinirler ve kaslardan alınan elektriksel sinyallerin yazdırılması anlamına gelmektedir.Türk halk oyunlarının icrası esnasında kullanılan bazı kas gruplarının aktivasyon oranları EMG tekniği ile tespit edilmiştir. Çalışma "ana kas grubu" üzerinde yapılmış olup bacaklarda M. Tibialis Anterior ve M. Quadriceps Femoris kasları, kollarda Flexör Digitorum Superficialis ve M. Biceps Brachii kasları ile sırt bölgesindeki Longissimus Thoracis ve Trapezius kaslarının üzerine elektrotlar bağlanarak danslar icra edilmiştir. Araştırmada kullanılan kaslar alanda uzman kişilerin görüşleri alınarak seçilmiştir. Oyun esnasında kasların kasılmaları sonucunda elde edilen ölçüm sonuçlarının minimum, maksimum, ortalama ve standart sapmaları tablolar halinde yer verilmiştir.
Türkiye ölçeğinde, hareket ve yapısal özellikler dikkate alındığında birbirinden farklılık gösteren oyunlar arasından 42 adet oyun tespit edilmiş ve çalışmada bu oyunlar incelenmiştir. Tespit edilen oyunlar Türk halk oyunları geçmişi olan, konservatuvar Türk halk oyunları bölümünden mezun, vücut yapıları, kas yapıları ve yaşam tarzları birbirine çok benzeriki erkek dansçı tarafından icra edilmiştir.

Abstract:
Folk dances, which are one of the most important elements of Turkish culture and folklore, have been examined in detail from the cultural and artistic point of view. However, it is impossible to say that the folk dances are examined sufficiently in terms of language, literary relation and sportive competence.
It has been mentioned that folk dances are composed of music and movement, that they are an integral part of each other, and a lot of work has been done in this direction. However, verbal expressions in folk dances are not mentioned sufficiently, detailed studies in this direction have not been made as necessary. Although the element verbal expressions in folk dances is not used much today, more than half of folk dances have these verbal expressions. Especially, almost all of our female plays are verbal. Words and dance are two separate elements. Therefore, the folk dances are composed of music, words, and movement.
It is obvious that our folk dances are made of movement. However, although the movement in folk dances has been examined until now, it can be said that the researches are lacking of physical, physiological and kinesiological aspects in particular. When it is thought that the folk dances are made up of systematic movement models, it is important to examine the place where the movement patterns of the skeletal and muscular system occur, because it is the skeleton and muscles that enable movement to take place.
In the light of all this, one of the aims of this study is to reveal the relation between dance and lyrics as well as to draw attention to the place and importance of Turkish folk dances in the cultural context. Our other goal is to examine the activation rates of some muscles used in folk dances kinesiologically (science of movement).
For this purpose, EMG / ENMG (Electroneuromyography) technique was utilized in the research. EMG refers to the printing of electrical signals from nerves and muscles. The activation rates of some muscle groups used during the Turkish folk dances were determined by EMG technique. The study was carried out on the "main muscle group" and dances were performed by tying electrodes on the muscles of M. Tibialis Anterior and M. Quadriceps Femoris muscles, Flexor DigitorumSuperficialis and M. Biceps Brachii muscles in the backs, and LongissimusThoracis and Trapezius muscles in the back region. The muscles used in the research were selected by taking the opinions of the field experts. The minimum, maximum, mean and standard deviations of the measurement results obtained as a result of muscular contractions during the dance are given in the tables.
Considering the movement and structural properties in the scale of Turkey, 42 dances have been identified among the ones which differ from each other,and these dances have been examined in the study. The dances identified were performed by two male dancers, whose body structures, muscle structures and lifestyles are very similar. They had a history in Turkish folk dances and graduated from  the department of Turkish Folk Dance of the conservatory.