Periferal okta-amino ftalosiyanin sentezi
Synthesis of peripheral octa-amino phthalocyanine
Yazar: SİNEM TUNCEL
Danışman: PROF.DR. VEFA AHSEN
Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü / Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu tez çalışması kapsamında, periferal oktaamino ftalosiyanin sentezlenmesive yapısının aydınlatılması amaçlanmıştır. Yapılan literatür araştırmasında ilgilibileşiğin sentez yönteminin bulunmaması, bu çalışmayı daha da cazip halegetirmektedir.Ftalosiyaninlerin birçok uygulama alanında çözücü/çözünen etkileşimi oldukçaönemlidir. Özellikle aromatik amin bileşikleri çözücü/çözünen etkileşimlerigöstermeye müsaittir. Aminlerin sübstitüsyonu ftalosiyaninlere ilginç özelliklergetirebilir. Çünkü aromatik diaminler düşük baziklik ve protonasyon-deprotonasyongibi özelliklerinden dolayı oldukça ilginç davranışlar gösterir.Bu ftalosiyanin bileşiklerinin sentezinde ticari olarak temin edilen ofenilendiaminbaşlangıç maddesi olarak kullanıldı. Bu madde tosillenipbromlandıktan sonra nitrilleme reaksiyonu ile 4,5-disiyano-N,N?-ditosil-ofenilendiaminbileşiği elde edildi. Ni(II) ftalosiyanin bileşiği için ise en iyi verim,metal tuzu ve kuvvetli baz (DBU) varlığında n-hekzanol içinde çözücünün kaynamanoktası sıcaklığında siklotetramerizasyon reaksiyonu ile elde edildi. Sentezlenenbileşik kolon kromatografisi (silikajel) yöntemi ile saflaştırıldı. Elde Edilen buftalosiyanin bileşiği sülfürik asitte ısıtılarak tosillerin kopması sağlandı. Böylece oktaamino ftalosiyanin bileşiği sentezlenmiş oldu.Bu bileşiklerin yapısı; elementel analiz, FT-IR ve UV-Vis. spektroskopisi,çeşitli NMR teknikleri ve kütle spektrumu incelemelerinden elde edilen veriler ileaydınlatıldı.Sentezlenen ftalosiyanin bileşiklerinin UV/Vis. spektrumlarında çözücü etkileriincelendi. Farklı çözücüler içinde alınan spektrumlarda bu bileşiklerin Q bantlarınınyeri ve şiddeti değişti. Bütün bu spektroskopik değişimler çözücü-çözünen arasındakietkileşimlerin sonucunda oluşmaktadır. Özellikle, çözücülerin bazikliğindenetkilenen hidrojen bağı ve NHTs ile NH2 birimlerinin deprotonasyonu, budeğişimlerde etkin rol oynamaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to synthesize octa-amino Ni (II) phthalocyaninecompound. According to our search, this molcule doesn?t exist in literature.In solution of pcs substituted groups can be effective with solute-solventinteractions such as hydrogen bonding, acid-base interactions. Substitution of aminesbrings promising properties to pcs. Because aromatic diamines have interestingbehaviours such as less basisity and protonation-deprotonation properties.The commercially available o-phenylenediamine was employed as the startingmaterial for the synthesis of the pcs. This was first tosylated then brominated andthen converted into 4,5-dicyano-N,N?-ditosyl-o-phenylenediamine. The synthesis ofmetal-free pc from 4,5-dicyano-N,N?-ditosyl-o-phenylenediamine was accomplishedthrough a dilithium pc intermediate followed by a proton-lithium exchange. In thesynthesis of Ni(II) pc, the best yield was obtained by cyclotetramerization reactionin the presence of the metal salt and strong base (DBU) in n-hexanol at refluxtemperature. Column chromatography with silica gel was employed to obtain thepure product from the reaction mixture. Detosylation of this molecule in sulfuric acidgave us octa amino (Ni) phthalocyanine. Compounds have been characterized byelemental analysis, IR and UV-Vis spectroscopy, different NMR techniques andmass spectra.The solvent effects on UV/Vis spectra of pcs have been investigated. Locationand intensity of Q band changed in different solvents. All these spectral changes area result of the intermolecular solute-solvent interactions. Especially, it is caused bythe combination of hydrogen bonding and deprotonation of NHTs and NH2 units andit closely depends on the solvent basicity.