Katılım hakkı: Orta çocukluk dönemindeki çocuklar ile ebeveynlerinin anlayış ve deneyimleri
The right to participation: Understandings and experiences of middle childhood children and their parents
Yazar: AYŞE DEMİR
Danışman: PROF. DR. EMRAH AKBAŞ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, çocukluk anlayışı ve çocuk katılımını bir arada ele alarak ebeveynlerin yanı sıra konunun asıl muhatabı olan çocukların bu konulardaki görüşlerini ve deneyimlerini anlamaya çalışmaktır. Bu amaçla nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve bu yöntemde yaygın olarak kullanılan örnekleme biçimlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılarak Manisa ilinde yaşayan, yaşları 7-11 yaş aralığında değişen 28 çocuğa (14 kız, 14 erkek) ve 23 ebeveyne (18 anne, 5 baba) ulaşılmıştır. Ulaşılan katılımcıların sözlü ve yazılı onayları alınarak doğrudan gözlem ve derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler, daha sonra deşifre edilmek ve kodlanmak üzere ses kayıt cihazı ile kayıt altına alınmıştır. Deşifre edilen kayıtlar MAXQDA nitel veri analiz programına aktarılarak kodlama yapılmıştır. Kodlama süreci tamamlandığında kategoriler ve temalar çıkarılmıştır. Elde edilen bulgular, çocuk katılımını belirleyen birçok faktör olduğunu ve bu faktörlerin de birbirleriyle ilişkili olduğunu göstermiştir. Yapılan görüşmeler sonucunda farklı sosyo-kültürel ve ekonomik çevrelerdeki çocuğa bakış açısının, çocukla kurulan hak temelli ya da hiyerarşik ilişkilerin ve çocuk haklarının uygulanma düzeyinin çocuğun çocukluğunu nasıl yaşadığını, kendi haklarına ilişkin düşüncelerini ve haklarını kullanıp kullanamamasını etkilediği belirlenmiştir. Çocukların çocukluğa daha çok olumlu anlamlar yüklediği, evde katılımın olduğu durumlardan daha çok bahsettikleri, okulda ve şehirde katılımın olduğu durumlardan ise daha az bahsettikleri görülmüştür. Ebeveynlerin çocukları daha çok birey olarak gördüğü ve evde çocukların fikirlerini aldıkları durumlardan daha çok bahsettikleri görülmüştür. Katılım hakkını en fazla kullanabilen çocukların; çocuğu bir birey olarak gören, çocuk yetiştirmede demokratik tutumları benimseyen, çocuk hakları konusunda ve özellikle katılım hakkı konusunda bilinç düzeyi yüksek olan ebeveynlerle yaşadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çocuk, çocukluk, orta çocukluk dönemi, katılım hakkı, ebeveyn

Abstract:
The aim of this study is to try to understand the views and experiences of children, who are the main addressees of the issue, as well as parents, by considering understanding of childhood and child participation together. For this purpose qualitative research method was used and maximum variation sampling, one of the commonly used sampling format in this method, were reached to 28 children (14 girls, 14 boys) living in Manisa, whose ages range from 7 to 11, also 23 parents (18 mothers, 5 fathers). Direct observation and in-depth interviews were conducted after taking verbal and written approval from the participants. The interviews were recorded with a voice recorder to be transcribed and coded later. The transcribed recordings were transferred to the MAXQDA qualitative data analysis program and coded. Once the coding process was completed, categories and themes were extracted. The findings showed that there are many factors that determine child participation and these factors are interrelated. As a result of the interviews, it was determined that the perspective of the child in different socio-cultural and economic environments, the rights-based or hierarchical relationships established with the child, and the level of implementation of children's rights affect to children how they experience their childhood, child's thoughts about their own rights and whether they can exercise their rights. It was observed that children attributed more positive meanings to childhood, talked more about situations where there was participation at home and less about situations where there was participation at school and in the city. It was observed that parents saw children more as individuals and talked more about the situations in which they received children's opinions at home. It was concluded that children who were able to use the right to participation the most lived with parents who regarded the child as an individual, adopted democratic attitudes in child rearing, and had a high level of awareness about children's rights and especially the right to participation. Keywords: Child, childhood, middle childhood, right to participation, parent