Ankara kentindeki alışveriş merkezlerinin yer seçim tercihleri ve mekansal etkileri
Location choice of shopping malls and their spatial impacts in Ankara city
Yazar: ÖZLEM ERDOĞAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NURİ YAVAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Beşeri ve İktisadi Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Coğrafya = Geography ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Alışveriş merkezleri = Shopping centers ; Ankara = Ankara ; Kamusal mekanlar = Public places ; Kapalı alanlar = Closed spaces ; Kentsel mekan = Urban space ; Lokalizasyon = Localization ; Yer seçimi problemi = Site selection problem ; İnsan-mekan ilişkisi = Human-space relationship

Özet:
Alışveriş merkezleri (AVM), küreselleşme ile birlikte artan global sermaye akışının bir yansıması olarak her geçen gün yaşam alanlarına girmekte ve gerek kentsel mekânın değişiminde gerekse sosyal hayatın değişiminde önemli bir rol oynamaktadır. Son dönemde AVM'ler çeşitli bakımlardan ele alınmış ve birçok araştırmaya da konu olmuştur. Literatürde AVM'lere mekânsal açıdan yaklaşıldığında ise, AVM'lerin kamusal mekânlar ya da salt tüketim mekânları olarak ele alındığı çalışmalar yanında, onların sadece tüketim odaklı merkezler olmadıklarını, aynı zamanda günümüzde sosyal ve kültürel faaliyetlerin de sergilendiği mekânlar olarak karşımıza çıktıklarını konu edinen pek çok çalışma bulunmaktadır. Ayrıca AVM'lere coğrafi açıdan yaklaşan bazı çalışmalar ise, ya mevcut AVM'lerin coğrafi dağılımları üzerine odaklanmakta ya da belli bir alandaki tarihsel gelişimlerini betimsel olarak ele almaktadır. Oysa günümüzde coğrafi araştırmaların sadece durum tespiti yapan bir aşamadan öteye gitmesi ve nedenleri araştırması gerekmektedir. Bu çerçevede bu çalışmanın amacı, Ankara metropolünde yer alan AVM'lerin mekânsal dağılımını belirleyerek, kentte yer alan AVM'lerin lokasyon tercihlerinin nedenlerini ortaya koymaktır. AVM yatırımlarının yer seçim sürecinde hangi kriterlerin ne derecede önemli olduğunu ve Ankara metropolündeki alışveriş merkezleri için durumun nasıl bir gelişme gösterdiğini açıklamayı amaçlayan bu alan araştırması, Ankara kentinde yer alan 31 AVM'ye uygulanmıştır. Yöntembilimsel bakımdan çalışma, Ankara metropolündeki 31 AVM'nin lokasyon karar süreci hakkında bilgi sahibi olan üst düzey yöneticilerine yüzyüze anket uygulanması ve yöneticilerle derinlemesine görüşme yapılması şeklinde yürütülmüştür. 18 AVM yöneticisinden elde edilen görüşme formlarının değerlendirilmesi ve uygulanan anketlerden toplanan verilerin istatistiksel olarak analiz edilmesi sonucunda, Ankara metropolündeki AVM'lerin kurulum aşamasında yer seçiminde hangi faktörlerin ne derecede önemli oldukları ortaya konmuştur. Ampirik bulgular, erişilebilirlik, arsa/arazi durumu, sosyo-ekonomik ve demografik yapı, yakın çevresel etkenler ile rekabet ortamının AVM'lerin lokasyon seçiminde önemli olduğunu ortaya koymaktadır.



Anahtar Kelimeler: Tüketim Coğrafyası, Alışveriş Merkezleri, Lokasyon Tercihleri, Yer Seçim Faktörleri, Ankara.

Abstract:
Shopping Centers (SCs), enter to the living spaces day by day as a reflection of the global capital flow which increases with the globalization and play an important role not only in the changing of the urban space but also in the changing of the social life. SCs have recently been discussed and subject to many research. When approached the SCs in terms of space, in the literature, there are several studies which discuss that the shopping malls are not just consumption-focused centres but they are the places on which social and cultural activities are presented, besides the studies in which the SCs taken as public space or solely consumption spaces. Furthermore, the studies which approach the shopping malls geographically, either focuses on the geographical distribution of the shopping malls or discusses their historical development in particular areas descriptively. However, into day, the geographical researchs need to go further than doing just descriptions and search for the reasons. In this framework, the aim of this study is to determine the location distribution of the SCs and to present the reasons of the preference of locations of SCs that are located in the city. This field study, which aims to explain which criteria are important to what extent in the process of site selection of the SCs enterprises and how this situation is for the SCs in Ankara was applied to 31 SCs stated in Ankara city. The study in terms of the methodology was carried out by conducting a questionnaire face to face with the senior managers which have knowledge on the location decision process of the 31 SC and by interviewing the administrators profoundly. In consequence of assessing the interview forms acquired from 18 SC administrator and analysing the data which gathered from the surveys statiscally, it is presented which factors are important to what extend in building process of the shopping malls in Ankara metropolis. Empirical findings exhibit that accessibility, the state of the plot/land, socio-economic and demographic structure, near environmental factors with competition environment play an important role in choosing the shopping mall location.



Key Words: Consumption Geography, Shopping Malls, Preference of Location, Site Selection Factors, Ankara