Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocukların annelerinin söz öncesi amaçlı iletişim bilgi düzeyleri ile çocukların sosyal iletişim becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between preverbal purposeful communication knowledge levels of mothers of children with Autism Spectrum Disorder and children's social communication skills
Yazar: ZEKİYE NUR GÜMÜŞSOY
Danışman: PROF. DR. FUNDA ACARLAR
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma ile Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocuğa sahip annelerin söz öncesi dönem amaçlı iletişim araçları hakkında bilgi düzeyinin çocukların sosyal iletişim becerileri üzerine etkisi olup olmadığını belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 31 söz öncesi dönem otizm spektrum bozukluğu olan çocuğa sahip anne ile 25 söz öncesi dönem tipik gelişim gösteren çocuğa sahip anne oluşturmaktadır. Çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örneklem ile belirlenmiştir. Annelerin amaçlı iletişim hakkında bilgi düzeylerinin belirlenmesi amacıyla "Annelerin Söz Öncesi Dönem Amaçlı İletişim Araçları Hakkında Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi Anketi" ve çocukların sosyal iletişim beceri düzeylerinin belirlenmesi amacıyla "Sosyal İletişim Kontrol Listesi- Revize Versiyonu (SİLKOL-R OTV)" kullanılmıştır. Her iki gruptaki annelerin söz öncesi dönem amaçlı iletişim araçları hakkında bilgi düzeyine yönelik puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olmadığı gözlenmiştir. Her iki gruptaki çocukların sosyal iletişim beceri düzeylerine yönelik puan ortalamalarına bakıldığında otizm spektrum bozukluğu olan çocukların puan ortalamalarının tipik gelişim gösteren çocuklara göre düşük olduğu görülmüştür. Bu durumun ise otizm spektrum bozukluğu olan çocukların sosyal iletişim ve etkileşim alanında yaşadıkları sınırlılıklarla yakından ilişkili olduğu bilinmektedir. Annelerin söz öncesi dönem amaçlı iletişim araçları hakkında bilgiye sahip olmaları tek başına yeterli olmadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Annelerin çocuklarının iletişim amaçlı davranışlarını tanıyıp uygun yanıtlayıcılık davranışları ile çocuklarında sosyal iletişim becerilerinin gelişimi için desteklenmeye ihtiyaç duydukları görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study was to determine whether the level of knowledge of mothers with children with Autism Spectrum Disorder about preverbal period purposeful communication tools has an effect on children's social communication skills. The study group consisted of 31 mothers with autism spectrum disorder children in the preverbal period and 25 mothers with typically developing children in the preverbal period. The study group was determined by criterion sampling from purposive sampling methods. "Questionnaire for Determining Mothers' Level of Knowledge about Purposeful Communication Tools in the Preverbal Period" was used to determine the mothers' level of knowledge about purposeful communication and "Social Communication Checklist-Revised Version (SILKOL-R OTV)" was used to determine the children's social communication skill levels. It was observed that there was no significant difference between the mean scores of the mothers in both groups regarding the level of knowledge about preverbal communication tools. When the mean scores of the children in both groups for social communication skill levels were examined, it was observed that the mean scores of children with autism spectrum disorder were lower than those of  typically developing children. It is known that this situation is closely related to the limitations experienced by children with autism spectrum disorder in the field of social communication and interaction. It was found that it was not sufficient for mothers to have knowledge about preverbal period purposeful communication tools alone. It has been observed that mothers need support for the development of social communication skills in their children by recognising their children's communicative behaviours and appropriate responsiveness behaviours.