1980 sonrası Cumhuriyet dönemi mezhepler tarihi yazıcılığı: İçerik ve yöntem
Writing the historiography of the Islamic sects in the post-1980 Republican era: Content and method
Yazar: CELAL YORMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ REYHAN ERDOĞDU BAŞARAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Cumhuriyet Döneminde İlahiyat Fakültelerinin üç temel bölümünden birisi olan Temel İslam Bilimlerinin Anabilim Dallarından birisi de İslam Mezhepleri Tarihi'dir. İslam Mezhepler Tarihi kendine özgü içerik, yöntem ve problemlere sahip olan bir alandır. Cumhuriyet ile beraber yaşanan değişim ve dönüşümlerden payına düşeni alan İslam Mezhepler Tarihi Bilimi, yeni konular, yöntemler ve problemlerle karşılaşmıştır. Zamanın ve zeminin değişimine karşı kayıtsız kalamayan bu alan, zikri geçen hususlar noktasında kendisini sürekli yenileme ihtiyacı hissetmiştir. Bu minvalde, Cumhuriyet Döneminde klasik eserlerden farklı olarak İslam Mezhepler Tarihi sahasına güncel konular dâhil olmuştur. Bu konular kimi zaman ortaya çıkan bir oluşum, kimi zaman bir mezhep veya oluşum içerisinde tezahür eden olaylar şeklinde olmuştur. Bununla beraber eserlerin yazımında ve içerik üretme noktasında klasik anlayışın dışında mezhepleri karşılaştırma, normatif, psiko-sosyal yönden veya mezhepler üstü ve fikir-hadise irtibatı çerçevesinde ele alan yeni yöntem ve teknikler geliştirilmiştir.  Bu yöntem ve teknikler kimi zaman birbirinin tamamlayıcısı rolünü üstlenirken, kimi zaman bir diğerine eleştiri olarak ortaya çıkmıştır. Bunların yanında günümüzün imkânlarının kullanılmasıyla da medya ve internet yoluyla mezhepleri ele alan yeni yöntemler ortaya konmuştur. Ayrıca zamanın değişimi ile birlikte İslam Mezhepler Tarihi alanına terminoloji, adlandırma, sınıflandırma ve kaynakların güvenilirliğini tespit etme gibi yeni problemlerde girmiştir. Bu problemler de aklın ve bilimin ışığında çözülmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The History of Islamic Sects is one of the three main sections of the Faculties of Theology in the Turkish Republican Period. The History of Islamic Sects is a field that has its own content, methods and problems. Through the Republic era, the discipline of History of Islamic Sects has encountered new subjects, methods and problems. This field, which is not indifferent to the changes of time and ground, has constantly renewed itself in terms of the aforementioned issues. In this respect, unlike the classical works in the Republican Period, current issues were included in the field of History of Islamic Sects. At the same time, new methods and techniques have been developed in the writing and content production of the works. These issues were sometimes in the form of a formation, sometimes in the form of events that manifested within a sect or formation. In addition to the classical understanding in writing works and producing content, new methods and techniques have been developed that deal with sects in comparison, normatively, psycho-socially or supra-sectarianly and within the framework of idea-hadith connection. While these methods and techniques sometimes complement each other, sometimes they emerge as criticism of each other. In addition, by using today's opportunities, new methods have been introduced to address sects through media and the internet. Through the change of time, new problems such as terminology, naming, classification and determining the reliability of sources have entered the field of History of Islamic Sects. These problems have been tried to be solved in the light of reason and science.