Dünden bugüne Irak Türkmenleri
Turkoman of Iraq past to today
Yazar: MAZİN HASAN
Danışman: PROF.DR. BURCU BOSTANOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Irak'taki Türkmenler, Irak ulusunu oluşturan kurucu-aslû unsurlardanbiridir. 19201'de Irak devleti'nin kurulmasından sonra Irak'ta iktidar olanArap yönetimleri, Türkmenleri siyasi yaşamdan uzak tutmaya çalışmıştır.Türkmenlerin baskı altında tutulması, Türkmenlerin 1958 yılına kadar sürenkraliyet döneminde siyasetten uzak durmaya ve içlerine kapanmasına nedenolmuştur. Bu tarihten sonra Irak'ta cumhuriyetin kurulması Türkmenleraçısından önemli bir gelişmedir. Bu dönemde Türkmenler, siyasi yaşamaatılmak amacıyla harekete geçmiştir. Ancak, Arap yönetimlerininTürkmenlere yönelik baskıcı politikaları, Türkmenlerin girişimlerini sonuçsuzbırakmıştır. Genel olarak bakıldığında, Irak'ı yöneten Arap yönetimleri, Irak'ıbir Arap ülkesi olarak görmüş, Türkmen ve Kürtler gibi ülkeyi oluşturandiğer etnikleri baskı altında tutmuş ve Araplaştırmaya çalışmıştır.Türkmenler baskılar, 1979 yılında iktidarı ele geçiren Baas rejimininiktidar olmasıyla artmıştır. Bu dönemde Türkmenlere karşı insanlık suçlarıişlenmiştir. Türkmenler, Araplaştırılmaya çalışılmış, yerlerinden göçettirilmiş ve önde gelen liderleri idam edilmiştir.1990 yılında Irak'ın kuveyt'i işgali sonucunda Irak kuvvetlerininmüttefik güçlere karşı yenilmesi, Irak merkezi hükümetinin kuzey Irakbölgesinden çekilmesine yol açmıştır. Bu dönemde, Türkmenlerin siyasifaaliyeti giderek artmış ve Türkmenleri temsil eden Irak Türkmen Cephesi( TC) kurulmuştur. 2003 yılında ABD ve ngiltere'nin harekatı sonucundaBaas rejimi devrilmiş ve ülkede yeni bir dönem başlamıştır. Irak savaşıylaülkedeki siyaset biçimi değişmiş, tek parti sisteminden çoğulcu sitemegeçilmiş ve ülkedeki güç dengesi değişmiştir. Yaklaşık seksen yıl süren Sünniiktidarı sona erdirilmiştir. Bu dönemde, uzun yıllar baskı altında tutulanKürtler ve Şiiler iktidar olmuştur. Türkmenler, yeni Irak'ta siyasi ve kültürelhaklarının tanınması amacıyla mücadele etmektedir. Türkmenlerin temelpolitikası, Irak'ın toprak bütünlüğünün sağlanmasıdır. Ancak 2003 yılındansonraki döneme bakıldığında, Türkmenlerin "yeni Irak'ta" önemli bir rolesahip oldukları söylenemez.

Abstract:
Turkomen are one of the main founder groups in Iraq. The Arabgovernments which came to power in 1920 following the establishment ofIraq, tried to keep the Turkomen away from Iraqi politics. The pressure thathas been put on the Turkomen made them to be passive in Iraqi politics until1958. After that date, the establisment of Republic in Iraq has been veryimportant for Turkomen. Although, Turkomen wanted to be more active inIraqi politics, the pressure by Arabs has made all attepmts impossible. Ingeneral terms, the Iraqi governments have seen Iraq as an Arab country andtried to alienate the other groups, namely Turkomen and Kurds.The pressures on the Turkomen and Kurds have been increased with thetake over of the Baas regime in 1979. In this period, there has been manyinhuman treatments towards Turkomen and Kurds. Turkomen have been triedto be alienated, forced to immigrate. Moreover their leaders have beenexecuted.The defeat of Iraq after its invasion of Kuwait in 1990, made the Iraqigovernment to move out from the northern Iraq. In this period, the politicalpower of Turkomen has increased and as a result of this the Iraqi TurkomenFront has been established in order to represent Turkomen. In 2003, as aresult of the USA and England?s operations in Iraq, the Baas regime has beencolapsed and a new era has been started in the country. Following the Iraqiwar, the political system in the country has been changed significantly. Themulti-party political system has started. The Sunni governance which lastedfor eithy years has ended. The Kurds and Shiite who were under pressure forthose years have came to power. Turkomen are still trying to get their fullpolitical and cultural rights. The main strategy of Turkomen is to secure theintegrity of Iraq. However, it is very diffucult to say that Turkomen have animportant role in the Iraqi political system following the Iraqi war.