Pediatrik popülasyonda baş hacminin paranazal sinüs hacimleri ile ilişkisi: Bir radyolojik kohort çalışması
The relationship of skull volume with the paranasal sinus volumes in pediatric population: A radiologic coohort study
Yazar: BİRSEN ERZİNCAN
Danışman: PROF. DR. AYŞE ASLI ŞAHİN YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Kafa = Head ; Paranazal sinüsler = Paranasal sinuses ; Pediatri = Pediatrics ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed ; Çocuklar = Children

Özet:
Frontal, etmoid, maksiller ve sfenoid kemikler paranazal sinüsleri barındıran, kraniyofasiyal iskelet sistemi içinde çevre kemiklere sütür hatları ile bağlı kemiklerdir. Paranazal sinüslerin gelişimini tetikleyen etkenler konusunda yeterli objektif veri bulunmamakla birlikte teorilerden biri de kraniyofasiyal gelişimin sinüs gelişimini üzerinde etkisi olduğudur. Bu çalışmanın amacı pediatrik popülasyonda kafatası gelişiminin paranazal sinüs gelişimi ile ilişkisini ortaya koymaktır. 
Bu çalışmada Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji Anabilim Dalı arşivinde saklanmakta olan 0-17 yaş arası çocuklara ait, normal olarak raporlanmış beyin tomografileri retrospektif olarak incelenmiştir. PACS sisteminin alan hesaplama fonksiyonu kullanılarak ayrı ayrı tüm paranazal sinüslerin ve kafatasının her bir aksiyel kesit için alanı hesaplandı. Her bir paranazal sinüs ve kafatasının aksiyel kesitlerde hesaplanan alanları Cavalieri prensibi kullanılarak kesit alanı ile çarpıldı, her kesitte her birinin hacmi bulundu ve tüm kesitlerin hacimleri toplanarak ayrı ayrı tüm paranazal sinüslerin ve kafatasının toplam hacimleri ortaya kondu.
Tüm grupta ve her iki cinsiyette maksiller, etmoid, frontal, sfenoid ve toplam paranazal sinüs hacimleri ile kafatası hacmi arasında orta düzey korelasyon saptanmıştır. Ancak, yaşın etkisi kontrol edildiğinde, sinüs hacimleri ile kafatası hacmi arasında korelasyon saptanmamıştır. Bununla birlikte her yaş grubu kendi içinde değerlendirildiğinde yaşamın ilk üç yılında kafatası hacmi ile sfenoid sinüs, maksiller sinüs ve etmoid sinüs hacimleri arasında güçlü derecede korelasyon bulunduğunu ve bu korelasyonun yaş ilerledikçe azaldığını tespit edilmiştir. Ayrıca frontal sinüs gelişimi, yaşamın ilk yıllarından sonra kafatası hacim artışı ile orta düzeyde korelasyon göstermiş ve yaş ilerledikçe korelasyon güçlenmiştir. 
Yaşamın ilk yıllarında etmoid, maksiller ve sfenoid sinüs gelişimi kafatası gelişimi ile ilişkili iken yaş ilerledikçe frontal sinüs gelişiminin kafatası gelişimi ile ilişkisi artmakta ve tüm diğer paranazal sinüslerin ilişkisi azalmaktadır. Çalışmamız hasta sayısının daha geniş tutulacağı ve ırksal farklılıkların göz önünde bulundurulacağı yeni çalışmalara ışık tutacaktır.

Abstract:
Frontal, maxillary, ethmoid and sphenoid bones which contain paranasal sinuses are attached to the surrounding skull bones by sutures. There is not enough objective data on the factors that trigger the development of paranasal sinuses. One of the theories on this subject is that craniofacial development has an effect on sinus development. The aim of this study is to demonstrate the relationship between the development of paranasal sinuses and skull in pediatric subjects.
In this study, 180 brain computed tomography scans of children between the ages 0 – 17 from Ümraniye Research and Training Hospital Radiology Department were   retrospectively reviewed. By using PACS System, the paranasal sinus and skull area of each slice were determined and the volume of each slice was calculated by multiplying the areas by slice thicknesses. By summing all volumes of every slice based on 'Cavalieri principle' the total volume of areas was calculated.
We found intermediate correlation between maxillary, ethmoid, frontal, sphenoid and total paranasal sinus volumes and skull volume in the whole group and in both sexes. However, when the effect of age was controlled, no correlation between the volumes of sinuses and the skull was determined. Moreover, when each age group was evaluated separately, in the first three years of life we found strong correlation between skull volume and maxillary, ethmoid and sphenoid sinus volumes and the correlation was weakened in the following years. Also, the increase in frontal sinus volume become correlated to the increase in skull volume after the first years of life and the correlation becomes stronger as age progresses.
In the first years of life, ethmoid, maxillary and sphenoid sinus development is correlated to skull development but as age progresses frontal sinus development becomes correlated and the correlation of other paranasal sinuses regresses. We believe that our study will shed light on the multicentered new studies, which have larger study samples and can show the effect of racial differences.