Polonya afiş ekolünde Henryk Tomaszewski'nin yeri ve önemi
Role and importance of Henryk Tomaszewski in the Polish poster school
Yazar: HASRET TÜZÜN
Danışman: PROF. SEMA ILGAZ TEMEL
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Grafik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Afiş sanatı = Poster art ; Afişler = Posters ; Grafik sanatlar = Graphic arts ; Grafik sanatçıları = Graphic artists ; Polonya = Poland ; Tomaszewski, Henryk = Tomaszewski, Henryk

Özet:
Polonya 2. Dünya Savaşı'ndan ağır yaralar almış, Varşova'daki konutların %90'ı yerle bir olmuş, yarısı Yahudi olmak üzere 6.000.000 sivil işgal sürecinde, toplama kampları ve gaz odalarında hayatını kaybetmiştir. Dünya ülkeleri ve Sovyetler Birliği'nin de dahil olmasıyla savaş 1945 yılına kadar sürmüş, Almanya'nın yenilmesiyle son bulmuştur. Almanların nazizmi kadar Rusların komünizminden de korkan Polonyalılar, Sovyetler Birliği'nin egemenliği altında komünist rejimin ilkelerine uygun, kapalı bir yaşam sürmüştür. Savaş sırasında maddi & manevi kayıplar veren, savaştan sonraki süreçte ekonomik, kültürel ve toplumsal yapısı tamamen değişen bu ulus, gördüğü ideolojik baskıya rağmen afiş sanatında sınırlarını zorlayıp uluslararası bir ün elde etmeyi başarmıştır. Film afişleriyle başlayıp tiyatro, opera ve sirk afişleriyle devam eden bu süreçte sanatçılar sansürü yaratıcılıklarıyla aşıp sembol ve metafor gibi grafik kısa yollar kullanarak bir ilke imza atmıştır. Bireysel yaklaşımın ve çeşitliliğin ön plana çıktığı, zihni tahrik eden, hayal gücünü besleyen bu afiş türü 1950'lerde Polonya poster ekolü olarak bilinen bir fenomeni doğurmuştur. Aralarında Henryk Tomaszewski, Tadeusz Trepkowski ve Jozef Mroszczak'ın olduğu bir grup tasarımcının Varşova Güzel Sanatlar Akademisi'nde eğitim vermesiyle Polonya poster okulu bir kimlik kazanmaya ve bu tasarım eğilimi kemikleşmeye başlamıştır. Poster stüdyosunda otuz üç yıl eğitim veren Henryk Tomaszewski sunduğu farklı bakış açısı sayesinde benzersiz, özgün bir tasarım dili olan kuşakların yetişmesine büyük  katkılar sağlamıştır. Bu çalışma, Henryk Tomaszewski'nin 2. Dünya Savaşı'ndan sonra gelişen Polonya afişi üzerindeki rolünü ve entelektüel kuşakları yetiştirmede ortaya koyduğu yöntemlerin önemini anlatmaya çalışmıştır.

Abstract:
Poland suffered in particular from the Second World War. During the occupation, 90 percent of housing in Warsaw were razed, 6.000.000 civilians half of whom Jews lost their lives in the concentration camps and gas chambers. With participation of Germany, the Second World War lasted until 1945 and the war ended with the defeat of Germany. Poland who feared for not only nazism but also communism of the Russia, underwent a closed life, in conformity of the communist regime under the Soviet Union. The nation which gave financial and human loses during the war and its economic, cultural and social structure completely changed after the war. Despite the fact that the nation were exposed to ideological pressure, they succeed in gaining international reputation in the art of poster with pushing their boundaries. In this process, starting with film posters and afterwards continuing with theater, opera and circus posters, the artists overcame of the censorship with their creativity and made a breakthrough using with graphical shortcuts such as symbols and metaphors. This kind of poster that stimulated the mind, the imagination and the individual approach and diversity was the forefront, produced a phenomenon known as the Polish poster school in the 1950s. With a group of designers, including Henryk Tomaszewski, Tadeusz Trepkowski and Jozef Mroszczak, teached at the Warsaw Academy of Fine Arts, and began to gain a Polish poster school identity, and this design trend began to uprise. Henryk Tomaszewski who worked as a tutor for thirty-three years in the poster studio, made a great contribution to the growth of generations of unique, original design languages thanks to his different perspective. This research attempted to explain the importance of Henryk Tomaszewski's role on Poland's postwar posters after 1945 and his methods which were used for raising the intellectual generation.