İş ve aile yaşam rolleri çatışmasının kapsamlı bir şekilde incelenmesi
A comprehensive examination of conflict of work and family roles
Yazar: ESRA ULUBEY
Danışman: PROF. DR. METİN PİŞKİN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Çatışma = Conflict ; Çatışma yönetimi = Conflict management ; İş-aile çatışması = Work-family conflict ; İş-yaşam çatışması = Work-life conflict

Özet:
Bu araştırmanın amacı, iş aile çatışmasını kapsamlı bir şekilde incelemek amacıyla alanyazına dayalı olarak geliştirilen hipotetik İş Aile Rol Çatışması Modelini test etmektir. Araştırmanın çalışma grubu evli, çift kariyerli ve 18 yaşın altında en az bir çocuğa sahip 328 kişiden oluşmaktadır. Katılımcılardan veri toplamak amacıyla 10 tane ölçme aracı kullanılmıştır. İlişkisel tarama modelinde yürütülen araştırmada değişkenler arasındaki ilişkiler Yapısal Eşitlik Modellemesi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucuna göre, iş rolü önceliği, iş-aile çatışmasını yönetme öz-yeterliği, iş beklentileri, iş desteği ve iş doyumu iş-aile çatışmasını, iş-aile çatışması da aile doyumunu doğrudan anlamlı düzeyde etkilemektedir. Aile alanında, aile-iş çatışmasını yönetme öz-yeterliği, aile beklentileri, eş desteği ve aile doyumu aile-iş çatışmasını, aile-iş çatışması da iş doyumunu doğrudan anlamlı düzeyde etkilemektedir. Araştırmada doğrudan ilişkilerin yanı sıra değişkenler arasındaki dolaylı ilişkiler de incelenmiştir. İş rolü önceliği ve iş-aile çatışması arasındaki ilişkide aile beklentilerinin, aile rol önceliği ile aile-iş çatışması arasındaki ilişkide iş beklentilerinin düzenleyici etkisi anlamlı bulunmuştur. Aile rolü önceliğinin aile-iş çatışması üzerindeki doğrudan etkisi anlamlı bulunmazken, iş beklentileri ile etkileşimi aile-iş çatışması üzerinde anlamlı bulunmuştur. İş desteği ve iş-aile çatışması
arasındaki ilişkide iş-aile çatışmasını yönetme öz-yeterliği ve iş beklentilerinin aracı etkisi, eş desteği ve aile-iş çatışması arasındaki ilişkide aile-iş çatışmasını yönetme öz- yeterliği ve aile beklentilerinin aracı etkisi de anlamlı bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this research is to test the hypothetical Work Family Role Conflict Model, which was developed based on the literature in order to examine work family conflict comprehensively. The study group of the research consists of 328 people who are married, dual career and have at least one child under the age of 18. Ten scales were used to collect data from the participants. In the research conducted in the relational screening model, the relationships between the variables were analyzed by Structural Equation Modeling. As a result of the research, work salience, self-efficacy for managing work-family conflict, work expectations, work support and job satisfaction directly affect work- family conflict, and work-family conflict directly and significantly affects family satisfaction. In the domain of family, self-efficacy for managing family-work conflict, family expectations, spousal support and family satisfaction directly affect family-work conflict, and family-work conflict directly and significantly affects job satisfaction. In addition to the direct relationships, the indirect relationships between the variables were also examined in the research. The moderator effect of family expectations on the relationship between work salience and work-family conflict, and the moderator effect of work expectations on the relationship between family salience and family-work conflict was found to be significant. While the direct effect of family salience on family-work conflict was not significant, its interaction with work expectations was found to be significant on family-work conflict. The mediating effect of self-efficacy for managing work-family conflict and work expectations in the relationship between work support and work-family conflict, and the mediating effect of self-efficacy for managing family-work conflict and family expectations in the relationship between spousal support and family-work conflict were also found significant.