İmparator IX. Konstantinos Monomakhos döneminde (1042–1055) Bizans ve komşuları
Byzantium and its neighbours under the Emperor Constantine IX. Monomachos (1042–1055)
Yazar: HAYATİ DOKDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH ÜSTÜN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
Çalışmamızda; Bizans İmparatorluğu'nu 1042-1055 yılları arasında yönetmiş olan IX. Konstantinos Monomakhos dönemini, siyâsî – askerî, kültürel, idârî -mâlî yönleriyle betimlemeyi amaçladık. İmparatorun hayatı ve kişisel özellikleriyle ilgili biyografik unsurlara da yer vermeyi gerekli gördüğümüz çalışmamızda, Bizans'ın çeşitli yönlerden çoklu tehditler altında bulunduğu bu kritik zaman kesitinde, batıdan İtalya cihetinden Normanlar; doğudan Selçuklu Türkleri, Balkanlar üzerinden yoğunlaşan Peçenek akınları, Anadolu'nun doğusunda Ermeniler ile olan ilişkileri mercek altına alınmıştır. Bizans İmparatorluğu'nun incelediğimiz XI. yüzyıl ortalarındaki durumu, Türklerin Anadolu'yu yurt edinmesi tarihinin anlaşılması bakımından da önem arz etmektedir. İmparator Monomakhos döneminde özellikle Ermeni arazisi üzerindeki idârî-askerî bazı uygulamaların, İmparatorluğun Anadolu'daki savunmasını zayıflattığı ve bunun Türk ilerleyişini kolaylaştırdığı üzerinde durulmuştur. Bizans topraklarında bu devletin tebaasına arazi tevcihi yani ilk pronoia uygulamasının başladığı Monomakhos dönemi, Hristiyanlık tarihindeki en önemli ve kesin ayrılığı ifade eden Schizma'ya da şahitlik etmiştir. Sanat ve özellikle mimârî alandaki himâye edici tavrıyla bilinen Monomakhos dönemi, mâlî ve idârî alanlarda aynı başarıyı gösterememiştir. Özellikle askerî-siyâsî ve mâlî bakımlardan bir zayıflama dönemini temsil eden İmparator Monomakhos devri hakkında; genellikle asker–sivil bürokrasi arasındaki çekişmelerin ön plana çıktığı ve bunun, adı geçen dönemdeki politikalara yansıdığı şeklindeki yaygın kanaatin, doğruluk payı taşımakla birlikte, ihtiyatla karşılanması gerektiği sonucuna ulaştığımızı da ifade etmeliyiz.

Abstract:
This study aims at describing the days of the emperor Constantine IX Monomachos, who ruled the Byzantine Empire between 1042 and 1055, with its political, military, cultural, administrative and financial aspects. Paying attention also to some biographical elements on the life and personal features of the emperor, we focus in this very critical time of interval, when the empire faced several threats from various directions, on the relations of the empire with the Normans in the West, coming from Italy, the Saljukid Turks from the east, the Pecheneg incursions into the Balkans, and the Armenians in the east of Anatolia. The situation of the Byzantine Empire in the mid-11th century is significant also in understanding the process of Turkification of Anatolia. It is widely suggested that some political and military activities of the empire in the lands where the Armenian population was in majority caused to weaken the defence of the eastern borders, thus easing advance of the Turks. The age of Monomachos witnessed both the introduction of the pronoia system based on the sharing of the state lands to the subjects on fief-like principles, and the eventual separation of the East and West churches being the most important development in the history of Christianity. The patronage of arts and especially architecture characterises the days of Monomachos, who was, however, not so successful in financial and administrative issues. The empire faced a constant process of weakening in economy and politics, which is usually attributed to the internal strife between the military and civil bureaucracy, finding its reflections upon other political issues; however, though being true in its content, this approach should be taken cautiously in explaining the developments of those days.