Ulusal afet ve acil durum yönetimi için yeni bir yönetim yaklaşımı modeli önerisi
Suggestion of a new management approach model for national disaster and emergency management
Yazar: FATİH YAMAN
Danışman: PROF. DR. EVREN AYRANCI
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Acil durum yönetimi = Emergency management ; Acil durumlar = Emergencies ; Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Stratejik planlama = Strategic planning ; Yönetim modelleri = Management models ; Yüksek güvenilirlikli organizasyonlar = High reliability organizations

Özet:
Afet ve acil durum yönetimi özellikle son yıllarda hem dünyada hem de ülkemizde önemi gittikçe daha dramatik tecrübelerle öğrenilen, disiplinler arası bir akademik çalışma alanı olarak karşımıza çıkmaktadır. Gelişmiş ülkelerde son yirmi yıldır, ülkemizde ise son on yıldır yönetim anlayışı olarak sivil savunma mantığından Bütünleşik afet ve acil durum yönetim sistemine evirilmiş bir konu olarak çalışılmaktadır. Buradaki temel husus, yaşanılan olayların şiddetleri ve sıklıkları olmakla birlikte; farklı çevresel, bölgesel ve küresel gelişmeler de bu değişimleri zorunlu kılmaktadır. Ülkemizde de özellikle 2009 yılında Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın kurulması ile yeni bir yönetim yapılanmasına geçilmiştir. Organizasyon yapısındaki bu değişim, idari yapılanma ile ilgili önemli bir mihenk taşı olarak görülmektedir. Bu tez konusunun seçilmesinin amacı; ülkemizde yürütülmekte olan afet ve acil durum Yönetimi çalışmalarının yönetimi noktasında, dünyada ve ülkemizde son yıllardaki hızlı değişim nedeniyle oluşan farklı yaklaşımların, hâlihazırdaki yönetim sistemine entegre edilmesiyle ilgili olarak katkı sağlamaktır.Aynı zamanda, yeni hayata geçirilen Başkanlık Sistemi yönetim modeli ile daha uyumlu çalışacak bir yönetim modeli önerisi de çalışmaya dâhil edilecektir. Öncelikli olarak; konuyla ilgili dünyada gelişmiş ülkeler, Avrupa birliği ülkeleri, komşu ülkeler ve bölge ülkelerdeki yönetim sistemleri incelenerek, ülkemiz şartlarına uyarlayarak yerelleştirebileceğimiz konuların tespiti ve güncel gelişmeler ışığında yönetim modelini nasıl geliştirebileceğimize dair önerilerde bulunulacaktır. Son yıllarda konumuzun içerisinde yer alan fakat farklı kamu kurumları tarafından koordine edilen iş sağlığı ve güvenliği, atık yönetimi, gibi konularla birlikte Avrupa müktesebatı gereği yürürlükte bulunan büyük endüstriyel kazaların önlenmesine dair yönetmelik (SEVESO) gibi regülasyonların da afet ve acil durum yönetimi çatısı altında toplanmasının kaynakların etkili ve verimli kullanılması açısından önem arz ettiği vurgulanacaktır. Henüz mevzuatımızda yer almayan, fakat yakın gelecekte SEVESO gibi yürürlüğe koymak durumunda olacağımız tahmin edilen Yüksek Güvenilirlikli Organizasyonlar (High Reliability Organizations-HRO) konusuna da değinilecektir. Ayrıca tüm bu konuların ışığında, çalışmanın ana amacına yönelik olarak yeni bir "Türkiye Afet ve Acil Durum Yönetimi Enstitüsü" nün ne şekilde teşkil edilebileceği ele alınacaktır. Bu bağlamda, sadece idari konularla sınırlı kalınmayacak olup, aynı zamanda afet ve acil durum çalışanlarının ve gönüllerinin yetkinliklerinin geliştirilmesi, yetkinliklerinin güncel tutulması ve bunların belirli bir standarda oturularak, bunun belgelendirilmesi gibi teknik konular üzerinde de durulacaktır.

Abstract:
In last recent years, disaster and emergency management has become an issue learned with more and more dramatic incidents, particularly in our country and the world. For the last twenty years, in the developed countries and in our country for the last ten years, it has been working as a subject evolved from the civil defense approach to the comprehensive disaster and emergency management system. Environmental, regional and global developments, as well as the severity and frequency of disasters have necessitated this change. In our country, the transition to the Disaster and Emergency Management Presidency of Turkey (Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı-AFAD) management model in 2009 is seen as an important milestone on this issue. The purpose of selecting this topic; are as follows to contribute to the management of the Disaster and Emergency Management studies being carried out in our country, in terms of integrating the different approaches that have arisen due to the rapid change in the world and in our country in recent years to the current management system. In addition, a proposal for a management model that will work more harmoniously with the newly introduced Presidential management model will be included in the study.
First; governmental administrative structures related to disaster management in developed countries, European Union countries, neighboring countries and regional countries will be examined. In the light of this information, suggestions will be made on how the disaster management model can be developed and localized according to the conditions of our country. Issues such as Occupational Health Safety, Waste Management and SEVESO Regulations, which have been included in subject in recent years but are coordinated by different governmental organizations, will be examined. It will be emphasized that gathering all these issues under the umbrella of Disaster and Emergency Management is important in terms of effective and efficient use of resources. Also, the high reliable organizations issue will be examined in detail. In addition, all of these issues in the light of a new study in line with the main objective of the "Disaster and Emergency Management Institute of Turkey" organization will be discussed. In this context, it will not be limited to administrative issues; technical issues such as improving the competencies of disaster and emergency employees and their volunteers, keeping their competencies up-to-date, and setting them up to a certain standard and documenting this will also be discussed.