Fen bilgisi öğretmen adaylarına yönelik hazırlanan kesişen kavramlarla bütünleştirilen argümana dayalı mühendislik tasarım sürecinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
The investigation of crosscutting concepts integrated argument driven engineering design process for pre-service science teachers in terms of various variables
Yazar: AYÇA GÜLEÇ
Danışman: DOÇ. DR. ELİF BENZER
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, kesişen kavramlar (KK) ile bütünleştirilen argümana dayalı 
mühendislik (ADM) sürecinin fen bilgisi öğretmen adaylarının eko-bilimsel düşünme 
alışkanlıklarına (EBDA) etkisinin incelenmesidir. Bu temel amaç doğrultusunda, fen bilgisi 
öğretmen adaylarının kesişen kavramlar ile bütünleştirilen argümana dayalı mühendisliğe 
(KK+ADM) ilişkin ortaya koydukları ürünleri değerlendirmek ve süreç hakkındaki 
görüşlerini incelemek hedeflenmektedir. Çalışmanın yöntemi, nicel ve nitel yöntemlerin
birlikte kullanımını gerektirdiğinden karma yöntem olarak belirlenmiştir. Çalışma grubunu, 
2021-2022 eğitim-öğretim yılında İstanbul'da yer alan bir devlet üniversitesinin Matematik 
ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölümü, Fen Bilgisi Eğitimi Anabilim Dalında öğrenim gören 40 
fen bilgisi öğretmen adayı oluştururken; uygulama, fen bilgisi öğretmenliği programında, 4. 
sınıfta yer alan Çevre Eğitimi dersinde gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak, Güven 
(2017) tarafından geliştirilen Eko-Bilimsel Düşünme Alışkanlıkları Ölçeği; araştırmacı 
tarafından geliştirilen Eko-Bilimsel Düşünme Alışkanlıkları Açık Uçlu Soruları, Kesişen 
Kavram Temelli Soru Raporu, Kesişen Kavramlar ile Bütünleştirilen Argümana Dayalı 
Mühendislik Uygulamaları Raporu, Kesişen Kavramlar ile Bütünleştirilen Argümana Dayalı 
Mühendislik Ders Planı ve Yarı Yapılandırılmış Görüş Formu oluşturmaktadır. Araştırma, 
daha önce KK ve ADM uygulamalarıyla karşılaşmamış olan fen bilgisi öğretmen adayları 
için bir hazırlık haftası ve beş uygulama haftası olmak üzere toplam altı hafta olarak 
tasarlanmıştır. Uygulamalardan edinilen nicel veriler bir istatistik programıyla analiz 
edilirken, öğretmen adaylarının hazırladığı etkinlik ve ders planları araştırmacı tarafından 
oluşturulan rubrik ile değerlendirilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüş formunun analizinde 
ise toplanan veriler daha önce oluşturulan sorulardan yola çıkarak belirlenen temalara göre 
özetlendiğinden betimsel analiz kullanılmıştır. 
Yapılan analizler sonucunda KK+ADM sürecinin fen bilgisi öğretmen adaylarının ekobilimsel düşünme alışkanlıklarında son test lehine anlamlı bir fark meydana getirdiği
sonucuna ulaşılmıştır. EBDA boyutlarından ise yalnızca nesnellik bilimsel düşünme 
alışkanlığında anlamlı bir fark meydana gelmiştir. Öğretmen adaylarının uygulama 
sürecinde hazırladıkları kesişen kavram temelli sorular, KK+ADM etkinlikleri ve 
tasarladıkları ders planlarında yeterli düzeyde oldukları görülmüştür. Öğretmen adaylarının 
KK, ADM ve süreç hakkında olumlu görüş belirttikleri sonucuna ulaşılmıştır.
vii
Anahtar Kelimeler: Kesişen Kavramlar, Argüman Dayalı Mühendislik, Eko-Bilimsel 
Düşünme Alışkanlıkları, Çevre Eğitimi, Fen Bilgisi Öğretmen Adayı

Abstract:
ABSTRACT
The main purpose of this study is to examine the effect of the argument-driving engineering 
(ADM) process integrated with crosscutting concepts (KK) on the eco-scientific habits of 
mind (EBDA) of pre-service science teachers. In line with this main purpose, it is aimed to 
evaluate the products of pre-service science teachers regarding argument-driving
engineering (KK+ADM) integrated with crosscutting concepts and to examine their opinions 
about the process. The method of the study was determined as mixed method because it 
requires the combined use of quantitative and qualitative methods. The study group consists 
of 40 pre-service science teachers studying in the Mathematics and Science Education 
Department, Science Education Department of a state university in Istanbul in the 2021-
2022 academic year; The application was carried out in the Environmental Education course 
in the 4th grade in the science teaching program. As a data collection tool, the Eco-Scientific 
Habits of Mind Scale developed by Güven (2017); Eco-Scientific Habits of Mind OpenEnded Questions developed by the researcher, Intersecting Concept Based Question Report, 
Argument-Driving Engineering Practices Report, Argument-Driving Engineering Lesson 
Plan Integrated with Intersecting Concepts and Semi-Structured Opinion Form. The research 
was designed as a preparation week and five application weeks for a total of six weeks for 
pre-service science teachers who had not encountered QC and ADM applications before. 
While the quantitative data obtained from the applications were analyzed with a statistical 
program, the activities and lesson plans prepared by the pre-service science teachers were 
evaluated with the rubric created by the researcher. In the analysis of the semi-structured 
opinion form, descriptive analysis was used since the collected data was summarized 
according to the themes determined based on the previously created questions.
As a result of the analyses, it was concluded that the KK+ADM process created a significant 
difference in favor of the post-test in the eco-scientific habits of mind of pre-service science 
teachers. Among the dimensions of EBDA, a significant difference occurred only in the 
scientific habits of mind of objectivity. It was seen that the pre-service teachers were at a 
sufficient level in the crosscutting concept-based questions, KK+ADM activities and lesson 
plans they designed during the implementation process. It was concluded that the pre-service 
teachers expressed positive opinions about the KK, ADM and the process. 
Keywords: Crosscutting Concepts, Argument-Driven Engineering, Eco-Scientific Habits of 
Mind, Environmental Education, Pre-service Science Teachers