Doğal peyzaj elemanlarının oyun olanaklılıklarının değerlendirilmesi
Assessment of natural landscape elements' play affordances
Yazar: HABİBE ACAR
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA VAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Doğal çevre = Natural environment ; Çocuklar = Children

Özet:
Günümüzde özellikle kentlerde konut ve iş merkezleri gibi yapıların artmasına paralel olarak çocukların oynadığı açık alanların azaldığı görülmektedir. Mevcut olan oyun alanları ise çocukların oyun ihtiyaçlarını belirli ölçüde karşılayan, daha çok yapay oyun donatıları ve statik, şekilleri değiştirilemeyen malzemeleri içeren, topografik açıdan genellikle düz alanlar niteliğindedir. Konuyla ilgili literatüre bakıldığında bu tür alanların çocukların gelişimine çok fazla katkı sağlamadığı görülmektedir. Bunun yanında doğal alanlar ve bu alanların sahip oldukları elemanların çocukların gelişimi üzerinde pek çok olumlu katkılarının olduğu bilinmektedir. Dolayısıyla bu özellikteki alanların oyun mekanı tasarımlarında değerlendirilmesi ve çocukların bu alanlarla buluşturulması gerekmektedir. Yapılan bu tez çalışmasında da çocukların doğal alan ve elemanlara olan ilgileri, çevrelerinde bu tür alanlarda oyun oynamayı isteyip istememe durumları, bu alan ve elemanların çocuklara sunduğu oyun olanaklılıklarının belirlenmesi amaçlanmıştır.Çalışma üç aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada çalışılacak denek grubuna karar verilmiştir. Bu kapsamda çocukların doğa ile ilişki kurmaları açısından önemli bir dönem olan 6?11 yaş grubu toplam 321 çocukla çalışılmıştır. Bu çocuklar farklı çevrelerde yaşayan çocukların düşüncelerini karşılaştırmak amacıyla farklı kentleşme derecelerini (kentsel, yarı kentsel, kırsal) temsil edecek nitelikte Trabzon'da bulunan üç ilköğretim okulundan seçilmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında uygulanan biliş haritası ve anket tekniği çocukların mevcut ve hayallerindeki oyun çevreleri hakkında bilgi alabilmek için kullanılmıştır. Üçüncü aşamada ise çocuklar belirlenen üç farklı doğal alanın video görüntülerini izleyerek alanlara ilişkin hazırlanan anket sorularını cevaplamışlar ve üç alanı oyun olanaklılıkları açısından değerlendirmişlerdir. Video görüntüleri tekniğinin olanaklılık teorisiyle ilgili bir çalışmada kullanılması açısından yapılan bu tez çalışması özgün ve öncü bir araştırma niteliğindedir.Tez çalışması sonucunda doğal alanların pek çok farklı etkinliğe olanaklılık sağladığı, çocukların çevrelerinde bu tür alanlarda oyun oynamak istedikleri ve çocukların video görüntüleri tekniğini kullanarak alanlara ilişkin değerlendirmeler yapabilecekleri görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Olanaklılık, Oyun Mekanı, Doğal Alanlar, Çocuk, Oyun

Abstract:
Nowadays, open areas in which children play especially in cities have been reduced in parallel to incensement of housing and job centers buildings. The existing playing fields, which limitedly meet children?s play needs, generally have more artificial play equipments and materials that are static and that can not be formed. Moreover, their topographical structure is often flat. Considering the literature about this type of fields, these play fields do not make a contribution that much to children's development. Besides, it is known that natural areas and elements contribute to children?s positive development. Hence, the areas that have this feature have to be evaluated at children?s play space design. Plus, children should be taken to these areas. In this thesis, the main purposes are to identify children's interest for natural areas and elements and whether they want to play in these areas regarding the areas? affordances being offered to children.This study consists of three stages. In the first stage, it was decided to work in the subject group. In this context, 6-11 age groups which are an important period for children in terms of relationships with nature, a total of 321 children were worked. These children were selected from different environments to compare different ideas of urbanization levels (urban, semi urban, rural) in three primary schools in Trabzon. In the second phase, cognitive mapping and questionnaire techniques were used to get information about children?s present and dreamed play environments. In the third stage, the children answered the questionnaire by watching three different natural areas? video images and evaluated three areas in terms of play affordances. This thesis is a unique research because video image techniques were used to a work related affordance theory.As a result, this thesis was concluded that natural areas could afford many different activities and children wanted to play in these areas. Moreover, it was proven that children could determine these areas by using video image techniques.Key Words: Affordance, Play Space, Natural Environment, Child, Play