Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Mahur Beste romanı üzerine bir söylem analizi
A discourse analysis on Ahmet Hamdi Tanpınar's novel Mahur Beste
Yazar: ÇAĞLA ANILMIŞ SOYDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. NURİ SAĞLAM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Türk kültür dairesine hem Şark'ın hem de Garp'ın düşünsel perspektiflerine hâkim bir estet-şair olarak giren Ahmet Hamdi Tanpınar kaleme aldığı her metninde kendisinden başkalarına yahut başkalarından kendisine doğru birçok bakımdan çözülen, derinleşen ve hatta giriftleşen nitelikli bir dil evreni yaratmıştır. Öyle ki onun 1944 yılında Ülkü'de tefrikasına başlanan Mahur Beste adlı romanı da esasen bu çok katmanlı dil evreninde estetize edilmiş tüm başat meselelerin bir yolculuk imgesinde mahfuzuna tekabül eder. Biz de çalışmamızda Mahur Beste'den açılan yolculuk imgesinin tüm katmanlarını yüzeye çıkarmak ve hangi meselelerin bu yolculuğa bir durak olarak yerleştirildiğini söylem analizi vasıtasıyla somutlaştırmak maksadını taşıdık. Dolayısıyla ilkin söylem kavramını ve bu kavramla ilintili tüm bileşenleri irdeledikten sonra başvurabileceğimiz analiz ilkelerini haritalandırmayı tercih ettik. Ardından bu haritalandırmayı göz önünde bulundurarak Mahur Beste'nin her bir bölümü için müstakil başlıklar açıp yolculuk imgesinde mahfuz tüm meseleleri Tanpınar'ın ustalıkla inşa ettiği dil tasarrufları eşliğinde yüzeye çıkardık. Mahur Beste'nin son düğümü mahiyetindeki Behçet Bey'e Mektup'u da ayrı bir bölümde, üç farklı katmanda çözümleme yoluna gittik. Sonuç, dildeki hüneri nadiren aşılabilecek bir yazar olarak Tanpınar'ın, Mahur Beste'yle Şark'ı, yalnızca kendisinin tamamlayabileceği bir yolculuğa davet ettiğiydi.

Abstract:
Ahmet Hamdi Tanpınar, who entered the Turkish cultural circle as an esthete who mastered the intellectual perspectives of both the East and the West, created a qualified language universe that dissolves, deepens and even becomes intricate in many ways, from himself to others or from others to himself, in every text he wrote. So much so that his novel Mahur Beste, which was serialized in Ülkü in 1944, essentially corresponds to the preservation of all the major issues aestheticized in this multi-layered language universe in the image of a journey. In our study, we aimed to bring to the surface all the layers of the journey image opened by Mahur Beste and to concretize which issues were placed as a stop on this journey through discourse analysis. Therefore, after first examining the concept of discourse and all the components related to this concept, we chose to map the analysis principles we can apply. Then, taking this mapping into consideration, we opened separate titles for each section of Mahur Beste and brought to the surface all the issues hidden in the image of the journey, accompanied by the linguistic savings masterfully constructed by Tanpınar. We decided to analyze the Letter to Behçet Bey, which is the last knot of Mahur Beste, in a separate section, in three different layers. The result was that Tanpınar, a writer whose linguistic prowess can rarely be surpassed, invited the East to a journey that only he could complete through Mahur Beste.