Klinik endometritisli holştayn ineklerde prostaglandin F2α uygulamasının karbetosin ve sefapirin ile kombinasyonunun fertilite üzerine etkileri
The effects of prostaglandin F2α treatment combination with carbetocin and cephapirin on fertility in holstein cows with clinical endometritis
Yazar: YUNUS EMRE ATAY
Danışman: PROF. DR. YAŞAR AKAR
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Dinoprost = Dinoprost ; Endometrit = Endometritis ; Endometriyum = Endometrium ; Fertilite = Fertility ; Holştayn sığırı = Holstein cattle ; Karbetosin = Carbetocin ; Sefapirin = Cephapirin ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; İnekler = Cows

Özet:
Doğum sonrası uterus hastalıkları, sütçü ineklerde üreme performansını düşüren önemli sorunlardan biridir. Bu çalışmanın amacı; klinik endometritisli holştayn ineklerde PGF2α'nın karbetosin ve/veya benzatin sefapirinle farklı kombinasyonlarının, hayvanların klinik iyileşme düzeyleri ve fertilite parametreleri üzerine etkilerini araştırmaktı. 
Çalışmada doğum sonrası 21-40. günlerdeki tüm ineklere VKS kontrolü ve sistemik muayenenin ardından metricheckle vajinal akıntı skoru yapılarak klinik endometritis tanısı konuldu. Tanı günü (0. gün); vajinal muaeyene, genital organların rektal (uterusun konumu ve asimetri) ve ultrasonografik muayenesi (serviksin çapı, ovaryumdaki yapılar), vücut sıcaklığı ve sitolojik muayene (sitobraş yöntemiyle endometriyal örnek alınması) kapsayan jinekolojik muayene prosedürü uygulandı. Bu prosedür, tedavi sonrasında (21. gün) tekrar edilerek iyileşme düzeyleri incelendi. Ayrıca 0, 14 ve 21. günlerde kan plazma P4 konsantrasyonu, 0 ve 21. günlerde kan plazma MDA konsantrasyonu ölçüldü. Belirlenen fertilite parametrelerinin kayıtları tutuldu. İneklerin tamamı (n=60) rastgele 5 farklı gruba ayrıldı: 1. grup (G-P; n=12) çift doz PGF2α im (0. ve 14. gün); 2. grup (G-PK; n=12) 0. gün PGF2α im, takiben 4. gün karbetosin im ve 14. gün PGF2α im; 3. grup (G-PS, n=12) 0. gün PGF2α im, takiben 4. gün benzatin sefapirin uterus içi ve 14. gün PGF2α im; 4. grup (G-PKS, n=12) 0. gün PGF2α im, takiben 4. gün benzatin sefapirin uterus içi ve karbetosin im, 14. gün PGF2α im uygulanırken; kontrol grubuna (G-K, n=12) hiçbir uygulama yapılmadı.
Tedavide kullanılan PGF2α, benzatin sefapirin ve karbetosinin farklı kombinasyonlarının kullanımı (21. gün) gruplar arasında; ineklerin vücut sıcaklığı, sitolojik hücre değişimi, metricheck skoru, serviks çapı, asimetri, uterusun konumu, ovaryumda korpus luteum ve kist varlığı, kan P4 düzeyleri ve siklik aktivite oranları üzerine önemli (P>0.05) bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Bununla birlikte kontrol grubu dışındaki tüm tedavi gruplarındaki vajinal akıntı skoru ve PMN oranı 21. günde, 0. gün göre önemli oranda düşük (P<0.05) bulunmuştur. Kontrol grubunda ise her iki parametre yönüyle fark tespit edilmemiştir. Kan MDA düzeyleri tüm gruplarda 0. gün, 21. güne göre yüksek bulunmuştur. Özellikle G-PS, G-PKS ve G-K grubunda, 21. gün kan MDA düzeyi önemli düzeyde düşük (P<0.05) bulunmuştur. Tüm gruplarda; belirlenen fertilite parametrerleri yönüyle anlamlı düzeyde bir farklılık (P>0.05)  görülmedi. Sonuç olarak; klinik endometritisli ineklere özellikle karbetosin ile benzatin sefapirin kombinasyonun fertilite parametrelerine olumlu bir etkisi olmamakla birlikte uygulamaların klinik iyileşme sürecine faydası olup, gelecekte farklı antibiyotik ve hormon kombinasyonlarının araştırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Fertilite; inek; karbetosin; klinik endometritis; sefapirin

Abstract:
Postpartum uterine diseases are one of the important problem reducing reproductive performance in dairy cows. The aim of this study was to investigate the effects of different combinations of PGF2α with carbetocin and/or benzathine cephapirin on the clinical improvement and fertility parameters in Holstein cows with clinical endometritis. 
In the study, clinical endometritis was diagnosed by metricheck device vaginal discharge score after BCS control and systemic examination in all cows 21-40 days postpartum. Gynecological examination procedure was applied at diagnosis day (day 0) including vaginal examination (speculum), rectal palpation (uterine position and asymmetry) and ultrasonographic examination of genital organs (diameter of cervix, structures of ovary), rectal body temperature and cytological examination (endometrial sampling by cytobrush method). This procedure was repeated after treatment (day 21), and the clinical cure level was observed. Additionally, blood plasma progesterone concentration on days 0, 14 and 21, and blood plasma MDA concentration on days 0 and 21 were measured. Determined fertility parameters were recorded. All cows with clinical endometritis (n=60) were randomly divided into 5 groups. Treatment groups was medicated in group 1 (G-P; n=12) with double dose PGF2α im (day 0 and 14); in group 2 (G-PK; n=12) with PGF2α im on day 0, followed by carbetocin im on day 4 and PGF2α im on day 14; Group 3 (G-PS, n=12) with PGF2α im on day 0, followed by benzathine cephapirin intauterine on day 4 and PGF2α im on day 14; lastly in group 4 (G-PKS, n=12) with PGF2α im on day 0, followed by benzathine cephapirin intrauterine and carbetocin im on day 4, PGF2α im on day 14. Cows in control group (G-F, n=12) was not treated. 
The use of different combinations of PGF2α, benzathine cephapirin and carbetocin as treatment; It was observed that there was no significant (P>0.05) effect on cow's body temperature, cytologically PMN percentage, metricheck score, cervix diameter, asymmetry rate, location of the uterus, presence of corpus luteum and cyst on the ovary, blood progesterone levels and cyclic activity rates in day 21 among the groups. On the other hand, vaginal discharge score and PMN proportion in all treatment groups except the control group were found significantly lower (P<0.05) at day 21 compared to day 0 while there was no difference in terms of both parameters in control group. Blood MDA levels were higher on day 0 than day 21 in all groups. Especially in the G-PS, G-PKS and G-K groups, the blood MDA level on the 21st day was found to be significantly low (P<0.05). There was no significant difference (P>0.05) in terms of the fertility parameters determined in all groups. As a result; although the combination of carbetocin and benzathine cephapirin does not have a positive effect on the fertility parameters of cows with clinical endometritis, this treatments are beneficial on the clinical recovery process and it is recommended to investigate different antibiotic and hormone combinations in future.

Keywords: Carbetocin; cephapirin; clinical endometritis; cow; fertility