Aspir/buğday ekim nöbeti sisteminde vermikompost kullanımının verim ve kalite üzerine etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of vermicompost usage on yield and quality in safflower / wheat rotation system
Yazar: RECEP KODAŞ
Danışman: PROF. DR. DİLEK BAŞALMA
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma 2019-2020 ve 2020-2021 yetiştirme sezonunda Ankara Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü İkizce Araştırma ve Uygulama çiftliğinde yürütülmüştür. Araştırma da; aspir/buğday ekim nöbeti sisteminde 7 farklı gübre kombinasyonları (DAP+ÜRE, Katı Solucan Gübresi (KSG)+ÜRE, DAP+Sıvı Solucan Gübresi (SSG), KSG+SSG, Sadece KSG, Sadece SSG ve Gübresiz kontrol) kullanılmıştır. Bu uygulamaların aspir ve buğday bitkilerinde verim ve kalite üzerine etkileri incelenmiştir. Deneme, Tesadüf Blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Araştırma sonucunda, buğdayda en yüksek verim 368 kg/da ile DAP+ÜRE uygulamasından, en düşük verim ise 277 kg/da ile Gübresiz (Kontrol) uygulamasından elde edilmiştir. Buğday kalitesine ise DAP+ÜRE ve KSG+ÜRE uygulamalarının istatistiki olarak önemli etkilerinin olduğu tespit edilmiştir. En yüksek değerler DAP+ÜRE ve KSG+ÜRE uygulamalarında tane protein oranı % 14.6 ve Alveograf W enerji değeri 173.5 ile 173.8 joule olarak bulunmuştur. Aspirde en yüksek verim 363 kg/da ile DAP+ÜRE uygulamasından, en düşük verim 278 kg/da ile Gübresiz (Kontrol) uygulamasından elde edilmiştir. İçerdiği yağ oranına bağlı olarak en yüksek yağ verimi 131.5 kg/da ile yine DAP+ÜRE uygulamasından elde edilmiştir. KSG+ÜRE uygulamasının aspir çiçeklenme zamanında 2 gün, olgunlaşma zamanında 4 gün erkencilik sağladığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, buğday ve aspirde verim ve kalite yönünden, vermikompost uygulamalarından KSG+ÜRE uygulaması ile yetiştiricilik önerilebilir. Sürdürülebilir tarım açısından uzun süreli katı ve sıvı solucan gübresi uygulamalarının, toprak yapısını düzelttiği ve bitki besin maddesi içeriğini arttırdığı söylenebilir.

Abstract:
This study was carried out at İkizce Research and Application Farm of Ankara Field Crops Central Research Institute in the 2019-2020 and 2020-2021 growing seasons. In the research, 7 different fertilizers combinations (DAP+UREA, Solid Vermicompost (KSG)+UREA, DAP+Liquid Worm Fertilizer (SSG), KSG+SSG, Only KSG, Only SSG and Fertilizer-Free control)  were used. The effects of these applications on yield and quality of safflower and wheat plants were investigated. The trial was established according to a randomized block design with 3 replications. As a result of the research, the highest yield was obtained from DAP+UREA application with 368 kg/da and the lowest yield was obtained from the control application Fertilizer-Free with 277 kg/da. It was determined that there were significant effects of DAP+UREA and KSG+UREA applications on wheat quality. The highest values were found to be 14.6% and Alveograph W energy values were between 173.5 and 173.8 joules in DAP+UREA and KSG+UREA applications. In safflower, the highest seed yield was obtained from the DAP+UREA application with 363 kg/da, and the lowest value was obtained from the control application Fertilizer-Free with 278 kg/da. Depending on the oil content, the highest oil yield was obtained from DAP+UREA application with 131.5 kg/da. It was determined that the KSG+UREA application provided earliness of 2 days at the flowering time of the safflower and 4 days at the ripening time. As a result, in terms of yield and quality of wheat and safflower, cultivation with KSG+UREA application, one of the vermicompost applications, can be recommended. In terms of sustainable agriculture, it can be said that long-term solid and liquid worm fertilizer applications improve the soil structure and increase the plant nutrient content.