VMAT tekniği kullanılarak yapılan tedavi planlarının hastaya özel doğrulamasında farklı yöntemlerle elde edilen gamma indeks değerlerinin karşılaştırılması
Comparison of gamma index values obtained by different methods in  patient specific verification of treatment plans using VMAT technique
Yazar: MUSTAFA BUDAK
Danışman: PROF. DR. KAZIM MERİÇ ŞENGÖZ
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Doz-cevap ilişkisi-radyasyon = Dose-response relationship-radiation ; Gama ışınları = Gamma rays ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyometri = Radiometry ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Radyoterapi-yoğunluk ayarlı = Radiotherapy-intensity-modulated

Özet:
Radyasyon tedavisinde reçetelendirilen dozu hedef hacme istenilen şekilde aktarmak oldukça önemlidir. VMAT tedavi tekniğinde tedavi planlaması kompleks bir yöntem olduğu için dozimetrik doğrulama gerektirmektedir. Bu teknikte dozimetrik kalite kontrol tedavi planlama sisteminde hesaplanan doz dağılımı ile ölçülen doz dağılımının karşılaştırılması ile yapılmaktadır.  Bu çalışmada dozimetrik kontrol için Epiqa, Varian Portal Dosimetry ve Arccheck kullanılmıştır ve her biri için elde edilen gamma indeksleri karşılaştırılmıştır. Çalışmada Eclipse Tedavi Planlama Sistemi ve Truebeam STx Lineer Hızlandırıcı kullanılmıştır. Her dozimetrik ekipman ile uyum mesafesi 0.5, 1, 2, 3, 4, 5 mm ve doz farkı %0.5, 1, 2, 3, 4, 5 kriterleri için gamma indeksleri elde edilmiştir. Yapılan ölçümler sonrasında en yüksek gama indeksi değerini veren yöntem EPID olmuştur. Epiqa ve Arccheck yöntemleri ise benzerlik göstermiştir. Bu çalışmada EPID ve EPIQA yöntemlerinin her ikisi de elektronik portal görüntüleme cihazını kullanmalarına rağmen tüm kriterlerde aralarında anlamlı fark görülmüştür (p<0.05). Bu çalışmada % 1 – 1 mm, % 2 – 2mm, % 3 – 3 mm, % 4 – 4mm ve % 5 – 5 mm kriterleri için Arccheck ile elde edilen ortalama gama analizi değerleri sırasıyla 57.54 ± 12.84, 88.76 ± 5.99, 97.37 ± 1.5, 99.37 ± 0.55 ve 99.81 ± 0.36'dir. Bu değerler Epiqa için elde edilen ortalama gama analizi değerleri ile yakınlık göstermektedir. Her üç yöntemde de akciğer kanserli hasta tedavi planlarına ait gama indekslerinin, baş-boyun kanserli hasta tedavi planlarına ait gama indekslerinden daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Elde edilen gama analizi değerleri düşük kriterlerde üç yöntemde farklılık göstermiştir fakat klinik uygulamalarda kullanılmakta olan % 3 – 3 mm kriterinden itibaren elde edilen ortalama gama analizi değerlerinin tümü her üç yöntem için benzerlik göstermektedir. Aynı kriterler için  birden çok kalite kontrol yöntemi birbirinden farklı sonuçlar verebilmektedir. Bu sonuçlara göre üç yöntem de klinikte kalite kontrol amaçlı olarak kullanılabilir.

Abstract:
It is very important to transfer the desired dose to target volume prescribed in radiation therapy. Because treatment planning in VMAT treatment technique is a complex method, it requires dosimetric confirmation. In this technique, dosimetric quality control is performed by comparing the dose distribution calculated in the treatment planning system and the dose distribution measured. In this study, Epiqa, Varian Portal Dosimetry and Arccheck were used for dosimetric control and the gamma indexes obtained for each were compared. Eclipse Treatment Planning System and Truebeam STx Linear Accelerator were used in the study. With each dosimetric equipment, gamma indexes were obtained with distance-to-agreement values of 0.5, 1, 2, 3, 4, 5 mm and dose differences of 0.5, 1, 2, 3, 4, 5 %. The method that gives the highest gamma index value after the measurements was EPID. The Epiqa and Arccheck methods showed similar results. Although EPID and EPIQA methods both use electronic portal imaging device in this study, there was a significant difference between all the criteria's (p <0.05). In this study, avarage gamma analysis values obtained with Arccheck for the criterions of 1 - 1 mm, 2 - 2 mm, 3 - 3 mm, 4 - 4 mm and 5 - 5 mm were 57.54 ± 12.84, 88.76 ± 5.99, 97.37 ± 1.5, 99.37 ± 0.55 and 99.81 ± 0.36, respectively. These values are close to the average gamma analysis values obtained for Epiqa. In all three methods, it was observed that the gamma indexes of patients with lung cancer treatment plans were higher than the gamma indexes of patients with head and neck cancer treatment plans. The obtained gamma analysis values differed in the all three methods with low criterion but the average gamma analysis values obtained from the 3%-3 mm criterion that used in clinical practice were similar for all three methods. Various quality control methods for the same criteria could give different results. According to these results, all three methods can be used for clinical quality control purposes.