Patateste hasat sonrası önemli fungal patojenlere karşı bazı kimyasal uygulamaların in vitro etkinliklerinin belirlenmesi
Determination of the in vitro activities of some chemical applications against important fungal pathogens after harvest in potatoes
Yazar: MEHMET KOÇ
Danışman: PROF. DR. ŞENER KURT
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bor = Boron ; Hasat sonu = Postharvest ; Patates = Potato

Özet:
Patateste hasat sonrası tespit edilen Fusarium sambucinum, F. oxysporum, F. acuminatum, Colletotrichum coccodes ve Geotrichum candidum gibi fungal patojenler, yemeklik, sanayilik ve tohumluk patates endüstrisi için ekonomik olarak oldukça önemli hastalık etmenleridir. Dünya'da pestisitlerin direnç, kalıntı ve çevreye olan zararları son zamanlarının gündemde olması ve pestisitlere karşı alternatif mücadele yöntemlerinin araştırılması amacıyla doğal olarak üretilen ve antifungal etkiye sahip olan bor ürünlerinin in vitro koşullarda patateste hasat sonrası görülen önemli fungal hastalık etmenlerine karşı etkinlikleri araştırılmıştır. Bu hastalık etmenlerinden Fusarium sambucinum, Fusarium oxysporum ve Fusarium acuminatum patates yumrularında kuru çürüklük şeklinde adeta unsu ve sert beyaz miselyal kitle belirtileri, Colletotrichum coccodes patates yumrularında atipik lezyonlar olarak siyah nokta şeklinde belirtiler oluşturan antraknoz hastalık belirtileri ve Geotrichum candidum patates yumrularında lastik çürüklüğü olarak bilinen ekşi bir koku yayan ve tamamen enfekte ettiği dokuda yumuşak çürüklüğe sebep olan belirtiler meydana getirmektedir. Bu çalışmada; 2019-2020 yılları arasında patates üretiminin yanı sıra patateslerin depolanması konusunda en fazla paya sahip olan Nevşehir'in Kavak kasabasındaki patates depolarında survey çalışmalar yapılmıştır. Survey çalışmalar sonucunda 5 farklı patates deposu örneklenip incelenmiş ve toplanan 250 yumru örneğinden patateste hasat sonrası önemli hastalığa sebep olan 5 farklı fungal patojen elde edilmiştir. Yapılan morfolojik ve moleküler tanılar sonucunda bu fungal patojenlerin Fusarium sambucinum, Fusarium oxysporum, Fusarium acuminatum, Colletotrichum coccodes ve Geotrichum candidum olduğu tespit edilmiştir. Borik asitin in vitro koşullarda patojenlerin miselyal gelişimi üzerine etkisinde Geotrichum candidum türünün %0.3 dozundan itibaren, Fusarium oxysporum ve F. acuminatum türlerinin ise %0.5 dozundan itibaren tamamen engellediği tespit edilmiştir. Ancak F. sambucinum ve C. coccodes türlerinde tamamen engellenme görülmemesine rağmen kayda değer şekilde gelişimlerinde azalmalar olduğu tespit edilmiştir. Boraksın in vitro koşullarda patojenlerin miselyal gelişimi üzerine etkisinde Geotrichum candidium türünde %0.3 dozda, F. oxysporum ve F. acuminatum türlerinin %0.7'lik dozda F. sambucinum ve C. coccodes patojenlerinde tamamen engelleme tespit edilmiştir. Borik asit+Boraks karışımının in vitro koşullarda patojenlerin miselyal gelişimi üzerine etkisinde G. candidum %0.15+0.3 dozunda, F. oxysporum ve C. coccodes türlerini %0.2+0.4 dozunda, F. acuminatum türünü ise %0.25+0.5 dozunda tamamen engellemiştir. Etidot-67 in vitro koşullarda patojenlerinin miselyal gelişimi üzerine G. candidum %0.2 dozunda, F. oxysporum ve C. coccodes %0.4 dozunda, F. acuminatum türünün ise %0.65 dozunda tamamen engellemiştir. Söz konusu çalışma, ülkemizde patateste hasat sonrası fungal hastalıklara karşı alternatif mücadele yöntemlerinin belirlenmesi için yapılan en kapsamlı ve özgün niteliğe sahip bir çalışmadır.

Abstract:
Fusarium sambucinum, F. oxysporum, detected after harvest in potato, fungal pathogens such as F. acuminatum, Colletotrichum coccodes and Geotrichum candidum are economically important disease agents for the edible, industrial and seed potato industry. The effectiveness of boron products, which are naturally produced and have antifungal effects, against important fungal disease agents seen in potatoes after harvest in in vitro conditions have been investigated in order to investigate the resistance, residue and environmental damage of pesticides in the world recently and to investigate alternative control methods against pesticides. Among these disease agents, Fusarium sambucinum, Fusarium oxysporum and Fusarium acuminatum potato tubers with dry rot in the form of almost mealy and hard white mycelial mass symptoms, anthracnose disease symptoms that cause black spot symptoms as atypical lesions in Colletotrichum coccodes potato tubers, and sour rubber rot in Geotrichum candidum potato tubers. It produces symptoms that emit an odor and cause soft rot in the tissue it has completely infected. In this study; Survey studies were carried out in potato warehouses in Kavak town of Nevşehir, which has the largest share in potato production as well as potato storage between 2019-2020. As a result of survey studies, 5 different potato warehouses were sampled and examined, and 5 different fungal pathogens that cause important postharvest diseases in potatoes were obtained from 250 tuber samples collected. As a result of morphological and molecular diagnoses, these fungal pathogens were determined to be Fusarium sambucinum, Fusarium oxysporum, Fusarium acuminatum, Colletotrichum coccodes and Geotrichum candidum. It has been determined that boric acid completely inhibits the mycelial growth of pathogens in vitro conditions starting from 0.3% dose of Geotrichum candidum species and 0.5% dose of Fusarium oxysporum and F. acuminatum species. However, although there was no complete inhibition in F. sambucinum and C. coccodes species, it was determined that there was a significant decrease in their development. In the effect of borax on the mycelial growth of pathogens in vitro conditions, complete inhibition was detected in the pathogens of F. sambucinum and C. coccodes at 0.3% dose of Geotrichum candidium species and 0.7% of F. oxysporum and F. acuminatum species. In the effect of boric acid+borax mixture on mycelial growth of pathogens in vitro conditions, it completely inhibited G. candidum at a dose of 0.15+0.3%, F. oxysporum and C. coccodes at a dose of 0.2+0.4%, and F. acuminatum at a dose of 0.25+0.5%. Etidot-67 completely inhibited the mycelial growth of pathogens in vitro in 0.2% of G. candidum, 0.4% of F. oxysporum and C. coccodes, and 0.65% of F. acuminatum.The aforementioned study is the most comprehensive and original study conducted in our country to determine alternative control methods against postharvest fungal diseases in potatoes.