Gıda güvenliği kavramı bilinç düzeyinin belirlenmesi
Determination of food safety concept consciousness level
Yazar: ÖZGE DURMAZ DAYILAR
Danışman: PROF. DR. KEMAL KAAN TEKİNŞEN ; PROF. DR. ÜMİT GÜRBÜZ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Veteriner Besin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology
Dizin: Bilinç = Consciousness ; Bilinçli tüketim = Conscious consumption ; Davranış = Behavior ; Gıda güvenliği = Food safety ; Gıda maddeleri = Food materials ; Gıda üretimi = Food production ; Gıdalar = Foods ; Tüketiciler = Consumers

Özet:
Bu araştırmada, tüketicilerin gıda güvenliği kavramı ile ilgili bilinç düzeylerinin ortaya konması, bilinç düzeylerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi, bilinç düzeylerinin yeterli olup olmadığının tespit edilmesi, gıda güvenliği kavramı ile ilgili tutum ve davranışlarının araştırılması amaçlanmıştır.
Bu araştırma, gıda güvenliği kavramı bilinç düzeyini belirlemek üzere bizzat araştırmacı tarafından tüketicilerle yüz yüze görüşülerek saha anket araştırması olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma 2016 - 2017 yıllarında Konya il merkezinde yaşayan, gıda alışverişi yapan ve 18 yaş ve üzerinde basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen bireylerde yapılmıştır. Bu araştırmanın veri toplama aracı,  2 bölüm olmak üzere tolam 33 sorudan oluşan ankettir. Ankette 01-09. sorular tüketici demografik özelliklerinin belirlenmesi, 10-33. sorular gıda güvenliği bilgi düzeyinin ölçülmesini hedeflemiştir.
Tüketicilerden, %73,4'ünün gıda güvenliği kavramını duydukları, %26,6'sının ise gıda güvenliği kavramını duymadığı saptanmıştır. Gıda güvenliği kavramını duyup bu kavramı " Gıdaların üretimden tüketime kadar her aşamasında gerekli kurallara uyulması ve önlenmlerin alınması, sağlıklı, sağlığa yararlı gıda maddelerinin üretilmesidir." şeklinde tanımlayan tüketiciler bilinçli tüketici olarak adlandırılmıştır. Tüketicilerin %73,9'u gıda güvenliği konusunda bilinçli, %26,1'i bilinçsiz olarak saptanmıştır. 174 Gıda Hattını "Tüketicilerin gıda ile ilgili her türlü şikayet ve taleplerinin değerlendirmesidir." şeklinde tanımlama oranı %67,4 olarak belirlenmiştir. Tüketicilerin en çok TSE ve HACCP gıda güvenliği sistemleri hakkında bilgi sahibi oldukları belirlenmiştir. Tüketicilerin gıda güvenliği konusunda bilgi sahibi olmaları en fazla internet, sonra radyo ve televizyon programları olduğu ortaya konmuştur. Ankete katılan tüketicilerin yarıdan fazlasının gıda üretimi yapılan ve satılan yerlerde insan sağlığına dikkat edilmediğini düşündükleri saptanmıştır. Ankete katılan %65,3 gibi önemli bir kısım tüketici grubunun, güvenilir olduğuna inandığı gıda için fazladan ödeme yapma isteğinde oldukları belirlenmiştir. Fazladan ödeme yapma isteklerine sebep olan faktörlerin ortaya koyulmasında analiz yöntemi olarak Ki kare kullanılmıştır. Bu faktörler; cinsiyet, doğum yeri, medeni durum, gelir olarak belirlenmiştir. Gıda güvenliği kavramı hakkında bilgi sahibi olan tüketici profillerini etkileyen değişkenlerin belirlenmesinde binary logit analizinden faydalanılmıştır. Bu analize göre gıda güvenliği kavramının bilinirliği konusunda değişkenler cinsiyet, yaş grubu, eğitim durumu, aylık gelir durumu, olarak saptanmıştır. Arz ve talep arasında dengeli bir durumun ortaya çıkarılması ve sürekliliğinin sağlanması, gıda üretimi yapan firmaların hedefledikleri müşteri portföyüne ulaşması, müşteri aidiyetinin ve memnuniyetinin oluşturulması, ve tutarlı gıda denetleme politikalarının ortaya çıkarılabilmesi, uygulanması için bu veriler dikkate alınmalıdır.

Abstract:
In this research was aimed to determine consumers' level of consciousness about food safety, determine factors affecting consciousness levels, whether consciousness levels are sufficient and to investigate attitudes and behaviors related to food safety term.
This research was conducted as a field survey survey by face to face with the consumers by the researcher himself in order to determine the consciousness level of the concept of food safety. The study was carried out on individuals living in Konya province in 2016 - 2017 and selected by simple random sampling method over the age of 18 who are doing food shopping. The data collection tool of this research is a questionnaire composed of 33 questions, 2 chapters. 01-09. Questions to determine consumer demographics, 10-33. The questions aimed to measure the level of food safety information.
Consumers have found that 73.4% of them have heard the concept of food safety and 26.6% of them have not heard the concept of food safety. Consumers who have heard the concept of food safety and have defined this concept as "the production of healthy, healthy food products" is required as conscious consumers at every stage from the production to the consumption of food. 73.9% of the consumers were conscious about food safety and 26.1% were unconscious. The definition rate of 174 Food Lines "All kinds of complaints and requests of consumers regarding food" is defined as 67,4%. It has been determined that consumers are most informed about TSE and HACCP food safety systems. Consumers are informed about food safety mostly from internet, then radio and television programs. It was determined that more than half of the consumers who participated in the survey thought that human health was not paid attention to where food production was made and sold. A significant number of consumer groups (65.3%) were found to be willing to pay extra for food they believed to be reliable. This benefited from the Chi square analysis in determining the factors that caused the overpayment requests. These factors are; sex, place of birth, marital status, income. Binary logit analysis was used to determine the variables affecting the profiles of those who heard the concept of food safety. According to this, gender, age group, educational status, monthly income status, food safety have been determined as important variables in the perception of the concept. This data should be taken into consideration in order to establish and protect the supply and demand balance, to reach the target customers of food producers, to form customer satisfaction and satisfaction, and to create consistent food policies.