Çukurova koşullarında buğdayda sap uzamasını dengeleyici eksogenin verim bileşenlerine etkisinin saptanması
Determining the effect of exogenous application of plant growth regulator controlling stem elongation on grain yield and components in wheat under Cukurova conditions
Yazar: DENİZ KAZAK
Danışman: PROF. DR. CELALEDDİN BARUTÇULAR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tarla Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki boyu = Plant height ; Büyüme düzenleyici maddeler = Growth regulator matters ; Dane ağırlığı = Grain weight ; Tane verimi = Grain yield ; Çukurova = Çukurova

Özet:
Bu çalışma, 2020/2021 Buğday yetiştirme sezonunda Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Araştırma ve Uygulama alanında yürütülmüştür. Çalışmada Adana-99, Empire ve Halis ekmeklik buğday çeşitlerine, dekara 125 ml dozunda bitki büyüme düzenleyicisi (BBD; Chlormequat chloride), bitkilerin kardeşlenme (Zadoks Büyüme Skalası (ZBS) 2.2), sapa kalkma başlangıcı (ZBS 3.0), Sap 1 boğumlu (ZBS 3.1), sap 2 boğumlu (ZBS 3.2), [ZBS 2.2 + ZBS 3.0], [ZBS 2.2 + ZBS 3.1] ve [ZBS 2.2 + ZBS 3.2] dönemlerinde BBD bitkilere pülvarize edilerek uygulanmıştır. 
ZBS 2.2+3.1 dönemlerinde yapılan BBD uygulamaları,  metrekarede sap sayısını, kontrole oranla %27.3 düzeyinde artırmıştır.  Başak uzunluğuna dönemsel BBD'nin etkisi, Adana ve Halis çeşidinde olumlu bir etki sağlamazken, Empire çeşidinde ZBS [2.2+3.2] dönemlerindeki uygulamalar, kontrole oranla %24.5 oranında artış sağlamıştır.
Dönemsel BBD'nin dane verimine etkisi, Adana-99 çeşidinde ZBS [2.2+3.2] dönemindeki uygulamalar kontrole oranla %20.1 düzeyinde artış sağlarken, Empire ve Halis çeşitlerinde önemli bir etki saptanmamıştır.
Sonuç olarak, buğdayda dönemsel BBD uygulamalarından bir çeşit (Adana-99) olumlu yönde etkilenirken diğer çeşitlerinde olumlu sonuçlar ortaya çıkmamıştır. Bu durum yeni buğday çeşitlerinin BBD uygulamalarına tepkilerinin test edilmesine gereksinim duyulmaktadır.

Anahtar kelimeleri: 	Büyüme büyüme düzenleyicisi, Bitki boyu, Dane verimi, Metrekarede dane sayısı, Dane ağırlığı

Abstract:
The research was carried out in the Faculty of Agriculture, Field Crops Department Research and Application area, Çukurova University during the 2020/2021 wheat growing season. In this research, bread wheat cultivars i.e. Adana-99, Empire and Halis were treated with plant growth regulator (PGR) (Chlormequat chloride) at the rate of 125 ml/ decare at tillering (Zadoks Growth Scale (ZBS) 2.2), beginning of stem elongation (ZBS 3.0), one node stem (ZBS 3.1), two nodes stem (ZBS 3.2), [ZBS 2.2 + ZBS 3.0], [ZBS 2.2 + ZBS 3.1] and [ZBS 2.2 + ZBS 3.2] stages of wheat.
Application of plant growth regulator at ZBS 2.2+3.1 stage increased the number of stems per square meter by 27.3% as compared to the control. Moreover, the effect of PGR on spike length did not show any positive effect in Adana and Halis cultivars, but its application at ZBS 2.2 +3.2 stage increased the spike length of Empire cultivar by 24.5% as compared to the control.
Similarly, the application of PGR at ZBS 2.2+3.2 stage in Adana-99 cultivar increased its grain yield by 20.1% as compared to the control while no significant effect was recorded in grain yield of Empire and Halis cultivars with PGR application.
It is concluded that application of PGR positively affected Adana-99 cultivar while other wheat cultivars did not show any positive effect. Therefore, there is a need to determine the response of new wheat cultivars to PGR application.


Key Words: 	Plant growth regulatore, Plant length, Grain yield, Grains per sequaremeter, Grain weigh