Aile Sağlığı merkezine kayıtlı 0-24 aylık bebek ve çocukların emzik ve biberon kullanım durumlarının belirlenmesi
Determination of pacifier and bottle use of 0-24 month old babies and children registered with family health center
Yazar: PINAR TOPUKSAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE ALTUN YILMAZ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Algılanan sağlık = Perceived wellness ; Bebekler = Infant ; Emzik = Spout ; Çocuklar = Children ; Öğrenciler-hemşirelik = Students-nursing

Özet:
Bu araştırma aile sağlığı merkezine kayıtlı 0-24 aylık bebek ve çocukların emzik ve biberon kullanım durumlarının belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı kesitsel olarak yapılmıştır. 
Araştırma, Sivas İl Merkezi'nde bulunan aile sağlığı merkezine kayıtlı 0-24 aylık bebeğe sahip 993 anne arasından örneklem seçim yöntemin kullanılarak seçilen 250 anne ile tamamlanmıştır. Araştırmanın verileri "Anne Çocuk Bilgi Formu" ve "Emzik ve Biberon Kullanımına İlişkin Soru Formu" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı ve yüzdelikler, Ki-kare testi ile değişkenler arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. Araştırmada, anlamlılık düzeyi, p<0.05 olarak kabul edilmiştir. 
Araştırmadaki 0-24 aylık bebek ve çocukların %54'ünün erkek, %36.4'ünün 0-6 aylık, %68'inin miadında ve %52.8'inin normal doğumla doğduğu, %35.2'sinin doğum kilosunun 3010-3500 gram arasında olduğu, %96.8'inin düzenli sağlık kontrollerinin yapıldığı belirlenmiştir. Annelerin %36.8' inin 24-29 yaş grubunda, %36.8'inin üniversite mezunu ve %24.4'ünün çalıştığı,  % 44'ünün emzirme danışmanlığı aldığı, % 81.6'sının ilk 1 saatte emzirmeye başladığı ve % 42.8'inin 0-6 ay süre ile anne sütü verdiği, % 48.4'ünün emzik ve % 49.2'sinin biberon kullandığı belirlenmiştir. Emzik kullanan annelerin % 71.1'inin ilk bir ayda bebeklerine emzik vermeye başladığı, %54.6'sının bebek ağladığında ya da huzursuz olduğunda emzik kullandığı belirlenmiştir. Emzik ve biberon kullanımına bağlı olarak bebek ve çocukların  %22'sinde pamukçuk, %16'sında akciğer enfeksiyonu, %11.6'sında kulak iltihabı, %28.8'inde ishal ve %39.2'sinde ise kabızlık geliştiği görülmüştür.  Bu sağlık genellikle sorunlarının 0-6 ay arasında ortaya çıktığı belirlenmiştir. Annenin yaşı, bebeklerin doğum şekli, beslenme şekli, emzirmeye başlama zamanı, anne sütünün verildiği süre, tamamlayıcı besine başlama zamanı ve biberon kullanımına bağlı olarak sağlık sorunları gelişme durumları ile biberon kullanımı arasında anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir (p<0.05).
Bu sonuçlar doğrultusunda, aile sağlığı merkezinde çalışan hemşirelerin doğum öncesi dönemden itibaren sütten kesme dönemine kadar annelere bebek beslenmesi, emzirme, emzik ve biberon kullanımı konusunda eğitim ve danışmanlık hizmeti vermeleri, tavsiye edilmektedir. Bu eğitim ve danışmanlık hizmeti sırasında annelere bebeğin yaşamının ilk altı ayı sadece anne sütü ile beslenmesi, emzirmenin iki yaşına kadar devam ettirilmesi, tıbbi gereklilik olmadıkça emzik ve biberon kullanılmaması şeklinde eğitim verilmesi önerilmektedir.

Abstract:
This study was conducted as a descriptive cross-sectional study to determine the pacifier and bottle use status of 0-24 month-old babies and children registered in the family health center.
The research was completed with 250 mothers selected using the sample selection method among 993 mothers with 0-24-month-old babies registered in the family health center in Sivas City Center. The data of the study were collected by using the Mother Child Information Form and the Questionnaire on the Use of Pacifiers and Bottles. In the data evaluation, numbers and percentages and the relationships between the variables were analyzed with the Chi-square test. The significance level in the study was accepted as p<0.05.
54% of 0-24-month-old babies and children were male, 36.4% were 0-6 months old, 68% were term, and 52.8% were born normally, 35.2% had a birth weight of 3010-3500 grams, and It was determined that 96.8% of them had regular health checks. 36.8% of the mothers were in the 24-29 age group, 36.8% were university graduates, 24.4% were working, 44% received breastfeeding counseling, 81.6% started breastfeeding in the first hour, and 42.8% were 0-6 months old. It was determined that they gave breast milk for a time, 48.4% of them used pacifiers, and 49.2% used bottles. It was determined that 71.1% of the mothers gave pacifiers to their babies in the first month, and 54.6% of them used pacifiers when the baby cried or was restless. Depending on the use of pacifiers and bottles, 22% of infants and children developed thrush, 16% had lung infections, 11.6% had ear infections, 28.8% had diarrhea, and 39.2% developed constipation. It has been determined that these health problems usually occur between 0-6 months. It was determined that there is a significant relationship between the development of health problems and bottle use depending on the age of the mother, the birth type of the babies, the feeding style, the time of initiation of breastfeeding, the duration of breastfeeding, the time of starting complementary feeding and the use of bottle (p<0.05).
In line with these results, it is recommended that nurses working in family health centers provide education and consultancy services to mothers on infant feeding, breastfeeding, pacifier, and bottle use from the prenatal to the weaning period. During this training and consultancy service, it is recommended that mothers be educated about feeding their babies only with breast milk for the first six months of their life, continuing breastfeeding until the age of two, and not using pacifiers and bottles unless medically necessary.