Irvin D. Yalom'un belirttiği 11 iyileştirici faktöre göre Mesnevî'nin değerlendirilmesi
The evaluation of Mesnevî according to 11 reformative factors remarked by İrvin D. Yalom
Yazar: ÖMER ÖZPEK
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM IŞITAN
Selçuk Üniversitesi / Mevlana Araştırmaları Enstitüsü / Mevlâna ve Mevlevîlik Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Mevlâna ve Mevlevilik Araştırmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Mesnevi = Mathnawi ; Mevlana Celaleddin-i Rumi = Mevlana Celaleddin-i Rumi ; Yalom, Irvin D. = Yalom, Irvin D. ; İyileştirici faktörler = Healing factors

Özet:
Karşılıklı iyi oluş amacını gerçekleştirmek için iki veya üstü insanın etkileşimde bulunması olarak tanımlanabilecek grup ortamında yer almanın üyeler üzerindeki iyileştirici etkileri 20. yüzyılın başlarından beri araştırma konusu olagelmiştir. Bu alana ilişkin kapsamlı araştırmalardan biri Irvin D. Yalom tarafından yapılmış ve neticede grup ortamında üyelerin ruhsal iyi oluşuna katkısı bulunan on bir iyileştirici faktör tespit edilmiştir. Bu on bir iyileştirici faktör; umut aşılama, evrensellik, bilgi aktarımı (öğretici talimat ve doğrudan öğüt verme yollarıyla), özgecilik, birincil aile grubunun onarıcı yinelenişi, toplumsallaştırıcı tekniklerin geliştirilmesi, taklitçi davranış (özdeşleşme), bireylerarası öğrenme (bireyler arası ilişkilerin önemi, onarıcı duygusal deneyim ve toplumsal mikrokozmos olarak grup kavramlarından hareketle), grup bağlılığı, katarsis, varoluşsal etmenler başlıklarıyla ifade edilmiştir. 
Betimsel analiz ve içerik analizi gibi tekniklerin kullanıldığı tarama modelindeki bu nitel çalışmada, sözü edilen iyileştirici faktörlerden tamamı ya da birkaçını örnekleyebilecek veya harekete geçirebilecek Mesnevî hikâyelerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu yönde bir tespitin; hem Mevlâna'nın psikolojik sağlık dünyasına katkılarının görülmesine olanak tanıma, ruhlara şifa olarak gördüğü eserine yeni bir bakış açısı kazandırma hem de hikâyelerin grup ortamında kullanılmasıyla üyelerin göstereceği direnci minimuma indirme, kendilerini açmaya cesaretlendirme gibi birden çok faydası olacağı düşünülmektedir. Bu düşüncelerle yola çıkılan bu çalışmada Irvin Yalom'un sunduğu iyileştirici faktörler açıklama ve örnekleriyle irdelenmiş, ardından Mesnevî hikâyeleri taranarak söz konusu faktörleri örnekleme veya harekete geçirme potansiyelinde olan hikâyeler belirlenmiş ve son olarak çalışmanın ana bölümündeyse ilk iki aşamada ulaşılan veriler sentezlenerek değerlendirmelerde bulunulmuştur. 
Çalışma, sunduğu yöntem itibariyle Mesnevî gibi kültürümüzden doğmuş pek çok eserin incelenmesine; yapılacak analiz, sentez ve değerlendirmelerle psikolojik sağlık alanına kazandırılmasına da zemin hazırlayacaktır.

Abstract:
The healing effects of being in the group environment on members, which can be defined as the interaction of two or more people to achieve the purpose of mutual well-being, have been the subject of research the early 20th century. One of the extensive researches with regard to this field was made by Irvin D. Yalom, and as a result, eleven healing factors, which contribute to the psychological healthiness of the members in the group environment were detected. These eleven healing factors are; instilling hope, universality, knowledge transfer (through didactic instruction and direct recommend), altruism, primary family group restorative recurrence, development of socializing techniques, imitative behavior (identification), interindividual learning (importance of interindividual relationships), restorative emotional experience and group concepts as a social microcosmos) group cohesion, catharsis and existential factors expressed in titles.
In this qualitative study in the screening model, in which techniques such as descriptive analysis and content analysis are used to determine the Mesnevî stories that can exemplify or activate all of them or some of the previously mentioned healing factors. A detection in this direction, it is thought that it will have a lot of benefits such as enablement to be seen Mevlâna's contributions to the world of psychological health, giving a new perspective to his work, which he sees as a cure for souls and what's more minimizing the resistance of the group members by using the stories in the group environment, encouraging them to open themselves. In this study, which set out with these thoughts the healing factors presented by Irvin D. Yalom were examined with explanations and examples, in the sequal the stories that had the potential to sample pr activate the aforesaid factors were determined by scanning Mesnevî stories, and finally in the main part of the study, the input obtained in the first two stages were evaluated by syntesizing.
The study, in terms of the method it offers, leads up to the examination of many works that emerged from our culture, such as Mesnevî; the analysis, synthesis and evaluations to be made will also lay the groundwork for the acquisition of psychological health.