Merzifon Müftüsü Seyyid Abdülgafûr'un Fetâvâ-yı Ali Efendi'den yaptığı seçmeler ve değerlendirilmesi
Choices from Fetâvâ-yı Ali Efendi by Seyyid Abdülgafûr the Mufti of Merzifon and their evaluation
Yazar: MÜCAHİT ÇAKIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHARREM YILMAZ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: 17. yüzyıl = 17. century ; Amasya-Merzifon = Amasya-Merzifon ; Fetava-yı Ali Efendi = Fetava-yi Ali Efendi ; Fetvalar = Fatwas ; Müftüler = Muftis ; Yazma eserler = Manuscripts

Özet:
Tezimizde Fetâvâ-yı Ali Efendi'nin yazma nüshası üzerine çalışılmıştır. Nüsha, Amasya Beyazıt Yazma Eser Kütüphanesi'nde bulunmaktadır. Nüshanın 2a-56b varakları arasındaki 881 fetvâ latinize edilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde fetvânın tanımı yapılmıştır. Akabinde Hz. Peygamber (s.a.v.), sahâbe, tâbiîn, müctehid imamlar ve Osmanlı Devleti dönemlerinde işleyişi anlatılmıştır. Müellif Çatalcalı Ali Efendi'nin (ö. 1103/1692) hayatı, eğitimi ve vazifelerinden bahsedilmiş, Fetâvâ'sına dair bilgiler paylaşılmıştır. İkinci bölümde Amasya ve Merzifon'un XVIII. yüzyıldaki siyasî, iktisadî ve sosyal durumu anlatılmıştır. Bu bölgelerde yaşayan halkın inançlarının, sosyal ve kültürel durumlarının müstensih Seyyid Abdülgafûr'un Fetâvâ-yı Ali Efendi'den yaptığı seçkilerdeki tezahürü üzerinde durulmuştur. Orijinal nüshadaki fetvâlar içerisinden bazılarının tercih edilmesinin nedenleri fetvâ örnekleriyle birlikte açıklanmıştır. Mecmûanın 2a-56b varakları arasındaki 881 fetvânın soruları ve cevapları örnekleriyle birlikte tablolar halinde verilmiştir. Çalışmanın sonuna 881 fetvânın latinize metni, fetvâ sayılarının bâblara göre dağılımı, örnek metinler ve mecmûanın kütüphane kayıtlarına hatalı işlenişine dair görsel eklenmiştir.

Abstract:
The manuscript of Fetâvâ-yı Ali Efendi was studied in our thesis. The manuscript is in Amasya Beyazıt Manuscript Library. 881 fatwas between pages 2a-56b of the manuscript have been latinized. The definition of fatwa was given in the first chapter on study. Subsequently, the functioning of the fatwa in the periods of the Prophet (PBUH), companions, successors, mujtahid imams and the Ottoman Empire were explained. The life, education and duties of author Çatalcalı Ali Efendi (d. 1103/1692) were mentioned, information about her Fetâvâ was shared. In the second chapter, the political, economic and social situation of Amasya and Merzifon in the 18th century were explained. The manifestation of the beliefs, social and cultural conditions of the people living in these regions in the selections made by the copyist Seyyid Abdülgafûr from Fetâvâ-yı Ali Efendi has been emphasized. The reasons why some of the fatwas in the original manuscript were preferred are explained together with the fatwa examples. The questions and answers of 881 fatwas between the pages 2a-56b of the journal was given in tables with their examples. The latinized text of 881 fatwas, the distribution of the number of fatwas to the chapters, sample texts and the image of incorrect processing of library records were added at the end of the study.