Bazı buğday çeşitlerinin adaptasyon kabiliyeti, agronomik ve fizyolojik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of adaptation capability, agronomic and physiological characteristics of some wheat cultivars
Yazar: ZAFER ŞABAN TUNCA
Danışman: DOÇ. DR. MURAT OLGUN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Gliadin bant patternleri = Gliadin bant pattern ; Kalite özellikleri = Quality properties ; Verim ögeleri = Yield components

Özet:
Bu araştırma kapsamındaki çalışma, 2010-2011 yılı üretim döneminde Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ziraat Fakültesi deneme alanında, kıraç koşullarda yürütülmüştür. Denemede son yıllarda Ülkemizde yaygın olarak yetiştirilen 16 kışlık ekmeklik buğday çeşidi (Tosunbey, Bezostaja, Ekiz, Pehlivan, Palandöken, Bayraktar, Sönmez, Konya 2002, Gelibolu, Demir 2000, Müfitbey, Dağdaş, Nenehatun, Kate A1, Doğu 88 ve Kırik) materyal olarak kullanılmıştır.Denemede çeşitler; kanopy sıcaklığı, klorofil miktarı, başaklanma gün sayısı, bitki boyu yatma oranı, başak uzunluğu, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı, tane verimi, hasat indeksi, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, sedimantasyon değeri, protein oranı, tane sertliği ve gladin bant desenleri özellikleri bakımından incelenmiştir.Denemede en yüksek verim Ekiz (544,9kg/da) çeşidinden elde edilmiş olup, bu çeşidi Gelibolu (487,0kg/da), Müfitbey (427,2kg/da), Sönmez (387,3kg/da), Pehlivan (378,8kg/da) ve Nenehatun (336,9kg/da) takip etmiştir.Verim ve kalite unsurları, gliadin bant desenleri birlikte incelendiğinde, gliadin bant desenleri bakımından birbirine benzerlik gösteren Tosunbey, Gelibolu, Müfitbey, Kate A1 ve Konya 2002 çeşitlerinden; Tosunbey ve Müfitbey çeşitlerinin hem verim hem kalite bakımından, Konya 2002' nin de verim unsurları bakımından benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir.Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; Eskişehir yöresi kıraç koşullarında yüksek verim ve kalite açısından Ekiz, Gelibolu, Sönmez çeşitlerinin kullanılması uygun bulunmuştur. Ancak Bezostaja çeşidi yüksek kalite değeri açısından un sanayinde kullanılabilecek bir çeşit olarak ortaya çıkmaktadır. Bunlara ek olarak bölgede artan nüfusun beslenmesi açısından yüksek verimli, kaliteli, hastalık ve zararlılara dayanıklı, stabil çeşitlerin geliştirilmesi amacıyla buğday ıslahında, daha detaylı çalışmalara ihtiyaç olduğu düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler: Ekmeklik buğday, adaptasyon, verim ve kalite unsurları, gliadin bant desenleri.

Abstract:
This study was carried out in the experimental area of Faculty of Agriculture, Osmangazi University in 2010-2011 growing season under arid climatic conditions. In the study, 16 winter type bread wheat cultivars (Tosunbey, Bezostaja, Ekiz, Pehlivan, Palandöken, Bayraktar, Sönmez, Konya 2002, Gelibolu, Demir 2000, Müfitbey, Dağdaş, Nenehatun, Kate A1, Doğu 88 ve Kırik) were used.In our experiment; canopy temperature, chlorophyll content, days to heading, plant height, lodging rate, spike length, the number of grain per spike, grain weight per spike, grain yield, harvest index, sedimentation value and grain protein content, grain hardness and gliadin band patterns, of wheat cultivars were examined.The highest grain yield was obtained from Ekiz (544,9kg/da) and followed by Gelibolu (487,0kg/da), Müfitbey (427,2 kg/da), Sönmez (387,3kg/da), Pehlivan (378,8kg/da) and Nenehatun (336,9kg/da). Path analysis revealed that the highest direct effects on yield belonged to chlorophyll content, plant height and spike length.As a result, Ekiz, Gelibolu and Sönmez were determined as the best bread wheat cultivars for Eskişehir arid conditions, in terms of high yield and quality. Besides, Bezostaja could be considered as high quality cultivars in flour industry. More detailed studies are needed for developing new high yielding cultivars having high quality and stability, resistant to stress conditions such as drought and diseases.Keywords: Bread wheat cultivars, adaptation, yield and quality components of wheat, gliadin band patterns.