Hastanede uygulanan kanserden korunma ve erken teşhis programının kanser hastası yakınlarının bilgi, tutum ve davranışlarına etkisi
The effect of hospital based cancer prevention and early detection program on knowledge, attitudes and behaviours of relatives of patients with cancer
Yazar: ÖZLEM DEDE
Danışman: DOÇ. DR. HASİBE KADIOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Davranış = Behavior ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis-ayırıcı = Diagnosis-differential

Özet:
Amaç: Bu araştırma hastanede uygulanan kanserden korunma ve erken teşhis programının kanser hastası yakınlarının bilgi, tutum ve davranışlarına etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. 
Gereç/Yöntem: Araştırma ön test/son-test kontrol gruplu deneysel olarak yapılmıştır. Çalışmamız Marmara Bölgesindeki bir ilimizde bulunan Üniversite Hastanesinin Onkoloji Servisinde Ağustos 2013-Şubat 2014 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırma için hastane yönetiminden yazılı izin, çalışmanın yapıldığı hastanenin ve Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsünün etik kurulundan onay, bireylerden aydınlatılmış onam alınmıştır. Araştırmanın evrenini tedavi gören hastaların birinci dereceden yakınları arasından katılmayı kabul eden 100 birey oluşturmuştur. Bireyler 50 deney 50 kontrol grubu olarak ayrılmış ve iki gruba da ön-son testler uygulanmış, deney grubuna ön testten sonra eğitim programı uygulanmıştır. Veriler ilgili literatür doğrultusunda geliştirilen anket formu kullanılarak toplanmış ve tanımlayıcı istatistikler, Mc Nemar, Marginal Homogeneity, Kolmogorov-Smirnov, Bağımlı gruplarda T testi, Ki-Kare ve Wilcoxin testi ile değerlendirilmiştir. 
Bulgular ve Sonuçlar: Program; kanser risk etkenleri bilen, sigarayı bırakmayı düşünen, düzenli egzersiz yapan, zeytinyağı kullanan, güneşten ve çevresel kirleticilerden korunan,  cep telefonu kullanırken önlem alan, 20 yasından sonra her ay KKMM yapılması gerektiğini bilen ve yapan, 40 yasından sonra her yıl mamografi çektirilmesi gerektiğini,  40 yasından sonra her yıl kanda PSA testinin yaptırılması gerektiğini ve 50 yasından sonra her yıl gaitada gizli kan, kolonoskopi, sigmoidoskopi yaptırılması gerektiğini bilen, her yıl pap smear testi yaptıran birey sayısının arttırılmasında etkili olmuştur. 

Anahtar Sözcükler: Hemşire, kanser, kanser risk faktörleri, kanserden korunma programı, sağlık inanç modeli

Abstract:
Purpose: The purpose of this study was to assess the impact of a hospital based cancer prevention and early detection program on knowledge, attitudes and behaviours of relatives of patients with cancer. 
Method: This research making as a experimental-control group pre / post test regularly. Also this is between august 2013 – February 2014 one of the our university section of oncology where is the region of Marmara. Writting permission from Hospital managment,approval from the Hospital where the study was conducted and Marmara University Institute of Health Sciences ethics committee, consent from people had been taken. Researching population has been consist of 100 people who is treated in this hospital's first-degree relatives of patients with oncology. People divide of 2 group 50 control, 50 experiment. Pre-test and post-test has been performed for both group, also education programme was performed after Pre –test for experiment group. All data are collecting with survey form. These data had been analysis with descriptive statistics,  McNemar, Marginal Homogeneity, Kolmogorov-Smirnov, paired t test, chi-square test and Wilcoxın..
Findings and results:This programme is vert effective on the increase person number, the person who knows cancer risk factors, who want to quit smoking, who take precautions when use mobile phone, who exercise regularly, who use olive-oil, who avoid from sunlight and  enviromental hazards, who knows and  make a breast self examination, who knows mammography,and PSA test is compulsory every year after 40, who knows fecal occult blood, colonoscopy, sigmoidoscopy test is compulsory after 50, who making pap smear test every year.

Keywords: Nurse, cancer, cancer risk factors, cancer prevention program, health belief model