Elit sporcuların statik ve dinamik denge performanslarının farklı ölçüm yöntemleriyle karşılaştırılması
Comparison of static and dynamic balance performances with different measurement methods in elite athletes
Yazar: FATMA TOKAT
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜNAY
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Spor = Sports
Dizin: Denge = Equilibrium ; Grup zeka testleri = Group intelligence tests ; Postural denge = Postural balance ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Statik denge = Static balance ; Ölçümleme = Measurement

Özet:
Mücadele sporları ve temassız sporlarda branşlara özgü en önemli fark sporcuların kafa ya da vücudun herhangi bir yerine darbe alıp almama durumlarıdır. Darbe alan sporcularda fiziksel, fizyolojik, psikolojik ya da bilişsel bazı özelliklerde farklılık görülebilmektedir. Denge testleri özellikle kafaya alınan darbelerde sporla ilişkili sarsıntının belirlenmesinde yan ölçüm olarak kullanılmaktadır. Mücadele sporcuları ve temassız sporcuların denge, reaksiyon zamanı ve çoklu zeka puanlarını incelemek amacıyla çalışma yapılmıştır. Çalışma 14-18 yaş arası en az 3 yıllık ilgili branşta müsabık ve halen aktif olan 28 mücadele (boks, güreş, taekwondo) ve 27 temassız (badminton, bisiklet ve volaeybol) toplam 55 sporcu katılmıştır. Bilgisayarlı dinamik porstürografi, Y denge testi ve flamingo testi ile statik ve dinamik dengeleri ölçülmüştür. Newtest 1000 ile işitsel reaksiyon, görsel reaksiyon ve çoklu reaksiyon zamanları ölçülmüştür. Seber (2001) tarafından geliştirilen ve beşli likert tipinde düzenlenilen ''Çoklu Zekâ Alanlarında Kendini Değerlendirme'' ölçeği ile Görsel-uzamsal zeka ve bedensel-kinestetik zeka puanları ölçülmüştür. Veriler SPSS 25 kullanılarak gruplar arası karşılaştırmalarda bağımsız örneklem t-testi ve değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek içinde pearson korelasyon ile analiz edilmiştir. Çalışma sonucu, bilgisayarlı postürografi cihazı ile Y denge testi ve flamingo denge testi arasında ilişki görülmemiştir (p>.05). Mücadele sporcuları ve temassız sporcuların reaksiyon zamanı, bedensel-kinestetik zeka puanları benzerdir (p>.05). Temassız sporcuların görsel zeka puanları daha yüksektir (p<.05). Temassız sporcularda, reaksiyon zamanı ve bedensel-kinestetik zeka ile bazı postürografik denge verileri arasında negatif yönlü ilişki, görsel zeka ile işitsel reaksiyon zamanı arasında pozitif yönlü görülmüştür (p<.05). Mücadele sporcularında görsel zeka ile bazı postürografik denge verileri ve Y denge arasında pozitif yönlü, görsel reaksiyon zamanı ile negatif yönlü ilişki görülmüştür (p<.05).  Çalışmamız sonuçlarına göre denge ve reaksiyon zamanı arasında fark olmaması sporcuların ergenlerden oluşması ve mücadele sporu grubunun aldıkları darbe şiddetinin kalıcı ya da uzun süreli etkileri olmamasından olabilir. Branşa özgü bazı becerilerin ön plana çıkması motorik ve bilişsel beceriler arasındaki ilişkiyi de etkilediği görülmektedir. Ergen sporcularda motorik becerilere paralel bilişsel fonksiyonların gelişimi de dikkate alınarak sadece branşa özgü değil kombine antrenman modelleri uygulanabilir.

Abstract:
The most important branch-specific difference between combat athletes and non-contact athletes is whether the athletes are hit on any part of the head or body. Physical, physiological, psychological or cognitive differences can be seen in some athletes who are hit. Balance tests are used as a side measure to determine sports-related concussion, especially in head blows. A study was conducted to examine the balance, reaction time and multiple intelligence scores of combat athletes and non-contact athletes. A total of 55 athletes between the ages of 14-18, who have been competing in the relevant branch for at least 3 years and are still active, 28 combat athletes (boxing, wrestling and taekwondo athlete) and 27 non-contact athletes (badminton, cycling and volleyball athlete) participated in the study. Static and dynamic balances were measured with computerized dynamic porturography, Y balance test and flamingo test. Auditory reaction, visual reaction and multiple reaction times were measured with the Newtest 1000. Visual-spatial intelligence and bodily-kinesthetic intelligence scores were measured with the " Self-Assessment in Multiple Intelligence Domains " scale developed by Seber (2001) and arranged in a five-point Likert type. The data were analyzed using SPSS 25 with independent sample t-test for comparisons between groups and pearson correlation to determine the relationships between variables. As a result of the study, no correlation was found between the computerized posturography device, Y balance test and flamingo balance test (p>.05). The reaction time and bodily-kinesthetic intelligence scores of combat athletes and non-contact athletes were similar (p>.05). Non-contact athletes have higher visual intelligence scores (p<.05). In non-contact athletes, there was a negative correlation between reaction time and bodily-kinesthetic intelligence and some posturographic balance data, and a positive relationship between visual intelligence and auditory reaction time (p<.05). There was a positive relationship between visual intelligence and some posturographic balance data and Y balance in combat athletes, and a negative relationship with visual reaction time (p<.05). As a results, the lack of difference between balance and reaction time may be due to the fact that the athletes were adolescents and the impact intensity of the combat sports group did not have permanent or long-term effects. It is seen that the prominence of some branch-specific skills also affects the relationship between motoric and cognitive skills. Considering the development of cognitive functions parallel to motoric skills in adolescent athletes, not only branch specific but also combined training models can be applied.