Türkiye'de modernleşme, toplumsal değişim ve Ramazan ayı
Modernisation, social change and the month of Ramadan in Turkey
Yazar: UĞUR DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. HAFİZE ŞULE ALBAYRAK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion ; Gazetecilik = Journalism ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cumhuriyet gazetesi = Cumhuriyet newspaper ; Din = Religion ; Din anlayışı = Understanding of religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dini davranışlar = Religious conducts ; Gazeteler = Newspapers ; Modernleşme = Modernization ; Ramazan ayı = Fasting month ; Sosyal değişme = Social change

Özet:
Türk modernleşmesi sürecinde Cumhuriyet ile yaşanan toplumsal değişim ve
değişimin dine olan etkisi üzerinde durulması gereken önemli bir konudur. Özellikle
Cumhuriyetin ilk yılları Türkiye'de yaşanan modernleşmenin dine olan etkilerini anlamak
açısından önemli bir tarihsel zaman olup çalışmada sosyo-politik değişimin toplumun dinsel
yaşantısına nasıl etkileri olduğu ramazan ayı özelinde ele alınmıştır.
Çalışmamız; girişten sonra üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümü; araştırmanın konusu ve amacı, metodu, literatür ve araştırmanın önemi ile ilgili bilgileri içermektedir. Araştırmamızın ramazan ve sosyal hayat arasındaki ilişkinin ele alındığı, Osmanlı'da yaşanan ramazanların konu edinildiği ve ramazan sosyolojisinin yapıldığı bölüm ilk kısmı oluşturmaktadır. İkinci bölüm ise toplumsal değişim ve modernleşme kavramları temelinde araştırmanın kavramsal çerçevesinin oluşturulduğu bölümüdür. Üçüncü bölümde ise Cumhuriyet gazetesinin 1930-1980 yılları arasında yayınladığı ramazan haberleri ve köşe yazıları üzerinden içerik analizi yapılmış, elde edilen bulgular yorumlanmıştır. Araştırmanın sonuç kısmı elde edilen bulguların değerlendirildiği, araştırma sorularının cevaplandığı ve yapılacak yeni araştırmalar için önerilerin bulunduğu bölümdür.
Anahtar Kelimeler: Toplumsal Değişim, Türk Modernleşmesi, Din, Cumhuriyet, Cumhuriyet Gazetesi, Ramazan Ayı

Abstract:
Social change with the establishment of the Turkish Republic in the process of
Turkish modernization and the influence of the social change on religion is an important issue
that should be emphasized. The first years of the Turkish Republic, especially, are considered
as an important historical time in terms of understanding the effects of modernization of
Turkey on religion and how socio-political changes affected the religious life of the
community was discussed in terms of Ramadan.
My study; consists of three parts besides the introduction and the conclusion. The introduction part includes information about the subject, the aim and the importance of the research, as well as the method, literature review and the research questions. The first part of the study I discuss the relationship between Ramadan and social life, thus offer a sociological perspective to ramadan. In addition, in this part I illustrate Ramadan customs in Turkish culture from time of Ottoman Empire to modern Turkey. In the second part, I introduce the conceptual frame of my research which was constructed on the basis of the concepts of social change and modernization. In the third part the research, I conduct content analysis over Ramadan news published in Cumhuriyet Newspaper between the years of 1930-1980, and the findings were analyzed. Lastly, I evaluate the findings of the research and offer my suggestions  for further research.
Keywords: Social Change, Modernization, Turkish Modernization, Religion,
Turkish Republic, Cumhuriyet Newspaper, Ramadan