Urartu kalelerindeki kanalizasyon uygulamaları ve Altıntepe kanalizasyon sistemi
The sewage implementations in Urartian castle and the sewage system of Altintepe
Yazar: MEHMET ALİ YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET KARAOSMANOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Kanal sistemleri = Channel systems ; Kanalizasyon = Sewage ; Kanallar = Channels ; Urartu Devleti = Urartian State

Özet:
İnsanların yerleşik hayata geçmeleriyle birlikte atık suların konut dışına akıtılma düşüncesi, ilerleyen zaman içerisinde kentleşme ve uygarlaşmayla birlikte sistemli gelişmiştir. Bu süreçte yerleşim alanlarını yağmur suları ve atık sulardan oluşacak tehlikelerden korumak için düzenli kanalizasyon ağlarının yapıldığını görüyoruz.Doğu Anadolu'da ilk siyasi birliği sağlayarak bir devlet kuran Urartular'da merkezi otoritenin yerleşmesiyle birlikte kurulmaya başlayan kalelerde ve dış kentlerde kanalizasyon sistemlerinin varlığı, kazı çalışmalarında çok dikkate alınmasa da kanıtlanmıştır.Altıntepe'de ikinci dönem kazılarıyla tamamı açığa çıkarılarak, ilk kez başlangıcından sonuna kadar izlenen kanalizasyon sisteminin, Urartu kalesinin önceden tasarlanarak yapıldığını göstermiştir. Kale içinde tamamı zemin altına taş örgü yöntemiyle yapılan kanalizasyon ağı doğuya ve batıya doğru yönlendirilmiştir. Tapınak güneybatı köşesi yakınından başlayan ve batıya doğru, ilerledikçe genişleyerek ve derinleşerek ana kanala dönüşen sistem iç sur dışına çıkarak devam etmektedir. Ana kanala mutfaktan, lavabolu odadan ve Anadolu tarihinde şimdilik günümüz taşlarının en erkeni diyebileceğimiz ?ala turka taşlı? tuvaletten gelen atık suları taşıyan kanaletler bağlanmıştır. Tuvaletin yakınındaki ana kanal üzerine de banyo için ?çağ taşı? yerleştirilmiştir. Bu çalışma Urartu Krallarının temizliğe verdiği önemi ve dönemin kalelerinin önceden planlanarak yapıldığının kanıtlanmasında yazıtlar kadar kanalizasyon uygulamalarının da önemini ortaya koymaktadır.

Abstract:
By passing to settled living, people started to think about effusing the waste water out of the habitation, this idea was developed with urbanization and civilization. In this period we see that the sewage system was built to protect their habitation through rain and waste water incase any dangerous happens.Providing the first political unity in Eastern Anatolia they established a new state named Urartu and after settling the central authority , they started built castles and sewage systems in outside towns, the people who works in archeology does not interested enough, that was proved.In second period at Altintepe digging, all of the sewage system was came out which was followed from beginning to end shows that Urartu Castle was planned before it. All of the ground of the sewage system of the castle was established with stone fence, was canalized throughout east and west. The system starts from the southwest of worship and goes to west which enlarges and gets deep, at the end it becomes main drain so it goes out from the castle. The canals were tied from kitchen to main drain and from wash basined room to squat toilet, which was reached from Anatolian history. Age stone was put on the main drain near to toilet. This study is introduced the importance how the kings of Urartu give value to cleaning and shows how they planned the castle with sewage system as epigraph.