Ulusal medikal kurtarma ekibi (UMKE) afet eğitimleri ve afet tıbbı eğitimlerinin afetlerdeki önemi ve yararlı etkileri: Kahramanmaraş depremleri örneği
The importance and beneficial effects of national medical rescue team (UMKE) disaster training and disaster medicine training in disasters: The case of the Kahramanmaraş earthquakes
Yazar: ZUHAL ATALAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA FERUDUN ÇELİKMEN
Yeditepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Acil Durum ve Afetlerde Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid

Özet:
AMAÇ: Bu araştırmanın amacı, afet tıbbı eğitimlerinin sağlık profesyonelleri üzerindeki etkilerini incelemektir.
GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırma, Kahramanmaraş depremlerinde görev yapan 135 sağlık profesyonelinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak sosyo-demografik bilgi formu, çalışmaya özel anket soruları ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu Belirtileri Ölçeği-Kendini Değerlendirme (TSSBÖ-KD) formu kullanılmıştır. Katılımcıların daha önce aldığı UMKE (Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi) veya afet tıbbı eğitimlerinin Kahramanmaraş depremlerindeki müdahalelere etkisi araştırılmıştır. Yapılan istatistiksel analizlerde p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir.
BULGULAR: Çalışmaya katılanların %68,9'u erkek, %31,1'i kadındır ve ortalama çalışma süreleri 24,98±10,42 yıl olarak bulunmuştur. Mesleki deneyim arttıkça enkaz altından acil sağlık müdahalesi yapma oranı artmıştır (p<0,05). UMKE veya afet tıbbı eğitimi almış katılımcıların %93,8'i eğitimin afet müdahalelerinde çok yararlı olduğunu, %81,3'ü eğitim sayesinde hayat kurtardığını, %83,3'ü diğer afet çalışanlarıyla daha uyumlu çalışabildiklerini, %89,6'sı ise mental olarak daha hazır hissettiklerini belirtmiştir. Kahramanmaraş depremlerinde en sık yapılan sağlık müdahalesi IV tedavi olup, tüm müdahalelerin %22,75'ini oluşturmuştur. Kadınlarda erkeklere göre TSSB aşırı uyarılma belirtileri puanı daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Hemşirelerde yeniden yaşama belirtileri puanı diğer gruplara kıyasla daha fazladır (p<0,05). Eğitim alanlarda aşırı uyarılma belirtileri, almayanlara göre daha yüksektir (p<0,05). Alanda UMKE görevinde çalışanlarda diğer görevlerde çalışanlara göre ortalama TSSB puanları daha yüksek bulunmuştur.
SONUÇ: Araştırma sonucunda, afet tıbbı eğitimlerinin katılımcıların acil sağlık müdahalelerinde, mental hazırlıklarında ve diğer ekiplerle uyumlu çalışmalarında önemli katkılar sağladığı tespit edilmiştir. Eğitimlerin bütün sağlık okullarında verilmesi, sağlık profesyonellerinin ise mezuniyetlerinden sonra bu eğitimleri alması gerektiği anlaşılmıştır. Ayrıca, sahada çalışan sağlık profesyonellerinde görülme olasılığı yüksek olan TSSB için eğitimlerde psikososyal destek programlarının daha fazla yer alması gerektiği belirtilmiştir.

Abstract:
AİM: The aim of this study is to examine the effects of disaster medicine training on healthcare professionals.
MATERIALS AND METHODS: The study was conducted with the participation of 135 healthcare professionals who were involved in the Kahramanmaraş earthquakes. Data collection tools included a socio-demographic information form, a specially designed questionnaire, and the Post-Traumatic Stress Disorder Symptoms Scale-Self Assessment (PTS-SR). The effects of prior UMKE (National Medical Rescue Team) or disaster medicine training on interventions during the Kahramanmaraş earthquakes were investigated. Statistical analyses were performed, with p<0.05 considered statistically significant.
RESULTS: Among the participants, 68.9% were male and 31.1% were female, with an average professional experience of 24.98±10.42 years. As professional experience increased, the rate of performing emergency medical interventions under debris also increased (p<0.05). Of the participants who received UMKE or disaster medicine training, 93.8% reported that the training was highly beneficial during disaster response, 81.3% stated that it helped save lives, 83.3% mentioned that it facilitated better teamwork with other disaster workers, and 89.6% felt mentally more prepared as a result of the training. The most common medical intervention during the Kahramanmaraş earthquakes was IV therapy, constituting 22.75% of all interventions. Women had higher PTSD hyperarousal symptom scores compared to men (p<0.05). Nurses had higher re-experiencing symptom scores compared to other groups (p<0.05). Those who received training had higher hyperarousal symptom scores compared to those who did not receive training (p<0.05). Additionally, those who worked in UMKE roles had higher average PTSD scores compared to those in other roles.
CONCLUSION: The study concluded that disaster medicine training significantly contributed to participants' emergency medical interventions, mental preparedness, and teamwork with other teams. It is recommended that such training be provided in all health schools, and that healthcare professionals receive this training post-graduation. Moreover, it was emphasized that psychosocial support programs should be more prominently included in disaster medicine training to address the high likelihood of PTSD among healthcare professionals working in the field.