Süper kahraman filmlerinde çizgi romanların sinematografik anlatıya etkisi: Marvel sinematik evreni örneği
The effect of comics on cinematographic narrative in superhero movies: The example of the marvel cinematic universe
Yazar: FURKAN ALPEREN DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. DİLAN TÜYSÜZ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon Ana Bilim Dalı / Sinema ve Televizyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
Süper kahraman filmleri, son yirmi yılda artan üretim sayısı ve elde edilen gişe başarıları açısından günümüzde en popüler sinema ürünlerinden biri olarak görülmektedir. Bununla birlikte film üretimindeki bu hızlı artış, eleştirilere sebep olmaktadır. Yapımların niteliğinin düştüğü ve herhangi bir estetik kaygı güdülmeden sadece ticari amaçlarla üretildiği yönünde eleştiriler yapılmaktadır. Birer uyarlama olarak süper kahraman filmleri, kaynak eser olan çizgi romanlar sebebiyle edebi roman ve benzeri uyarlamalardan farklı özellikler göstermektedir. Farklı sebepler dolayısıyla, kaynağa tamamen sadık uyarlamanın mümkün olmadığı bu filmlerde, kaynak eserden yapılan küçük alıntı ve göndermeleri barındıran 'çizgi roman referansı' kavramı ortaya çıkmıştır. Anlatı içerisinde görsel, işitsel ve farklı şekillerde yer alabilen bu detaylar, sadece kaynak çizgi romanı daha önce okumuş olan 'hayranlar' tarafından ayırt edilebilmektedir. Film yapımcılarının açıklamaları doğrultusunda bu tür detayların filmlere özellikle yerleştirildiği ve hem kaynak esere olan sadakati gösterebilmek hem de hayranların ilgisi çekmeye yönelik kullanıldığı görülmüştür. Bu kapsamda çalışmada, Marvel Sinematik Evreni'nden farklı özellikler gösteren üç film analiz edilmiştir. Analizde filmlerin kaynak aldığı çizgi romanlarla olan benzerlik ve farklılıkların tespiti için John M. Desmond ve Peter Hawkes tarafından önerilen karşılaştırmalı çözümleme yöntemi kullanılarak iki eserde de ortak işlev gören belirli unsurlar karşılaştırılmıştır. Çizgi romandan filme yansımış olan unsurların filmin sinematografisi ve anlatısına olan etkisi değerlendirilmiştir. Filmlerde yer verilen metin içi ve görsel çizgi roman referansları tespit edilerek kaynak eser külliyatına, estetiğe ve hayran memnuniyetine yönelik kaygılar barındırdığı ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Superhero movies have become one of the most popular cinema products today in terms of increased production and box office success over the past twenty years. However, this rapid increase in film production has led to criticisms. There are critiques that the quality of these productions has declined, and they are produced solely for commercial purposes without any aesthetic concern. As adaptations, superhero movies exhibit different characteristics from adaptations of literary novels and similar works due to their source material being comic books. For various reasons, it is impossible to achieve a fully faithful adaptation in these films, leading to the emergence of the concept of the 'comic book reference,' which includes small quotations and allusions from the source work. These details, which can appear visually, auditorily, and in different ways within the narrative, can only be distinguished by 'fans' who have previously read the source comic book. According to the statements of film producers, it is seen that such details are intentionally included in the films to show fidelity to the source material and to attract the interest of fans. In this context, three films from the Marvel Cinematic Universe that show different features are analyzed in the study. The comparative analysis method proposed by John Desmond and Peter Hawkes was used to identify the similarities and differences between the films and the source comic books, comparing specific elements that serve a common function in both works. The effect of the elements reflected from the comic book on the cinematography and narrative of the film was evaluated. By identifying the intra-textual and visual comic book references included in the films, it was attempted to prove that concerns regarding the source work corpus, aesthetics, and fan satisfaction were taken into account.