İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Bornova 27 no'lu Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran hastalarda periyodik sağlık muayenesi bilgi düzeyi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
The evaluation of level of knowledge, attitude and behavior of periodic health examination in patients who applicant to İzmir Tepecik Education and Research Hospital Bornova No 27 Education Family Health Center
Yazar: ŞEYMA CUNİER BABÜRŞAH
Danışman: PROF. DR. HALUK MERGEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Farkındalık = Awareness ; Fizik muayene = Physical examination ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu araştırma ile aile hekimliği sistemine başvuran erişkin bireylerin
periyodik sağlık muayeneleri bilgi düzeyini ölçmek, yaptırma durumunu tespit etmek
ve bireylerde bu konuda farkındalık yaratmak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma Kasım 2019- Şubat 2020 tarihleri arasında eğitim
aile sağlığı merkezine başvuran 18 yaş ve üzeri 295 kişi ile yapılan tanımlayıcı ve
kesitsel nitelikte bir araştırmadır. Çalışmaya gebeler ve 18 yaşın altındaki başvuran
hastalar dahil edilmemiştir. T.C.S.B. Halk Sağlığı Kurumu Aile Hekimliği
Uygulamasında Önerilen Periyodik Sağlık Muayeneleri ve Tarama Testleri Rehberi2015 temel alınarak geliştirilmiş anket formu ile gerçekleştirildi. SPSS programı ile
tanımlayıcı istatiksel analiz yapıldı. p<0,05 anlamlı olarak kabul edildi.
Bulgular: Olguların ortalama yaşı 43,48 yıl idi. Çalışma grubunun %64,7 sini
kadınlar, %35,3 ünü erkekler oluşturmaktaydı. %41,4' ünün doktor tarafından tanı
konulmuş herhangi bir kronik hastalığı vardı. %22,3'ünde hipertansiyon, %13,5'inde
diabetes mellitus tanısı mevcut idi. Çalışmaya katılan bireylerin %30,5'i tütün, %29,2
si alkol kullanmakta olduğunu belirtti. Bireylerden mesleğini sağlık çalışanı olarak
ifade edenlerin %37,5' u halen tütün ürünü kullanmakta idi.
Katılımcıların %31,9'u düzenli olarak fiziksel aktivite yaptığını, %79'u yılda
en az bir kez boy, kilo ölçümü yaptırdığını, %37,3'ü daha önce bel çevresi ölçümü
yaptırdığını, %85,7'si son bir yılda tansiyonunu ölçtürdüğünü söylemiştir. 35 yaş üstü
olan ya da diyabet ve/veya hiperlipidemi ve/veya kalp hastalığı tanısı
bulunanların %77,1'i son beş yılda kan lipit değerlerini ölçtürdüğünü belirtmiştir.
Ailesinde tiroid hastalığı bulunan ya da yaşı 35'in üzerinde olanların %64,7'si son beş
yıl içinde tiroid fonksiyon testlerini ölçtürmüştü.
45- 80 yaş arası erkek katılımcıların günlük aspirin kullanım oranı %31,2
olarak, 55- 80 yaş arası kadınların ki %46,1 olarak saptandı. Çalışma
grubunun %75,6'sı, ailesinde diyabet tanısı bulunan kişilerin %80,8'i daha önce kan
şekeri ölçümü yaptırmıştı. Yaşı 20'den büyük olan kadınların %53,4'ü ayda bir kez
kendi kendine meme muayenesi yaptığını, yaşı 40'dan büyük olan kadınları %45,0'ı
iki yılda bir mamografi çektirdiğini söylemiştir. 30-65 yaş arası kadınların %64,1'i son
5 yıl içerisinde smear aldırdığını aktarmıştır. 
ix
Kadınların menapoza girme yaş ortalaması 46,75±5,47 yıl bulunmuştur. Yaşı
50'nin üzerinde olan ya da ailesinde prostat kanseri öyküsü bulunan 40 yaş üstü
erkeklerin %31,6'sı prostat kanseri tanısı amacıyla daha önce bir üroloji uzmanına
başvurduğunu belirtmiştir.
Yaşı 50-70 arasında olan katılımcıların; %20,2'si daha önce kolonoskopi
yaptırmış ve %27,7'si gaitada gizli kan bakılması için en az bir kez gaita tahlili
yaptırmıştır. Yaşı 65'in üzerinde olan katılımcıların %42,9'u en az bir kez kemik
ölçümü yaptırmıştır.
Çalışma grubunun %67,8'i 18 yaşından sonra herhangi bir aşı olduğunu
belirtmiştir. Aşılama en çok oranda (%74,5) Td (tetanos, difteri) aşısı ile
gerçekleştirilmiştir.
18-65 yaş katılımcıların %41,9'u son iki hafta içinde hemen her gün kendini
çökkün ya da umutsuz hissettiğini; %34,5'i ise son iki haftadır ilgi kaybı ya da hayattan
zevk alamama gibi yakınmalarının olduğunu ifade etmiştir.
Sonuç: Uzun vadede bireye özgü kapsamlı sağlık hizmeti vermek amacıyla
kurulan birinci basamak sağlık hizmetleri; danışmanlık, kanser tarama, bağışıklama
gibi koruyucu hekimlik uygulamaları etrafında geliştirilmelidir. Hastalığın
oluşumundan önce bireylerin korunması, hastalıkla ilgili değiştirilebilir risk
faktörlerinin belirlenmesi hedeflenmelidir. Sağlıklı kişilerin bu amaçlarla geliştirilen
rehberlerde önerilen periyodik sağlık muayenelerini yaptırmaları konusunda teşvik
edilmeleri ve periyodik sağlık muayenelerinin önemi konusunda bilgilendirilmesi
gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, Erişkin tarama programları, Periyodik sağlık
muayenesi

Abstract:
Aim: By the help of this research, it was aimed to measure the knowledge level
of periodic health examinations of adult individuals who applied to family medicine,
to determine the status of implementation and to raise awareness in individuals on this
issue.
Materials and Methods: This study was conducted with 295 people aged 18
and over who applied for the trainings of healthcare family center between the dates
November 2019- February 2020. Patients who are under 18 and pregnant women were
not included in. The study was carried out with a questionnaire which was developed
based on "Turkey Republic Health Ministry, Public Health Institution Recommended
Periodic Health Examinations and Observation in Family Medicine Practice Guide2015". Descriptive statistics analysis was done with SPSS program. p <0.05 was
considered significant.
Results: The average age of the patients was 43,48. 64,7% of the study group
is women, 35,3% of them were men. 41,4% of them had any chronic illness that were
diagnosed by the doctor. In this examination group, 53,3% of them have hypertension,
32,8% of them have diabetes mellitus.
30,5% of the individuals participating in the study were tobacco users, 29,2%
of them stated that he was consuming alcohol. Expressing their profession as a health
worker personally, 37,5% of those were still using tobacco products.
31,9% of the participants are doing physical activity regularly, 79% of them
annually have measured height and weight at least once a year, 37,3% of them have
previously measured waist circumference, 85,7% of them stated that they had their
blood pressure measured a year ago. 35 years old or diagnosed with diabetes and / or
hyperlipidemia and / or heart disease whose 77,1% of findings stated that they had
their blood lipid values measured in the last five years. 64,7% of those have family
background of thyroid disease or over the age of 35 who had thyroid function tests
measured in five years.
The rate of daily aspirin usage of men over 45 years of age is 31,2% and the
rate of daily aspirin usage of female participants aged 55 and over was 46,1%. 75,6% 
xi
of the study group and 80,8% of the people, who have family members with diabetes,
had measured their blood sugar previously.
53,4% over the age of 20 do their breast self-examination once a month, 45,0%
of them whose age is older than 40 women stated that they had mammography every
two years. 64,1% of the women between the ages of 30 with 65 stated that they had
their smear taken in the last 5 years. 38,2% of women are in menopause and the
average age of menopause were determined is 46,75 ± 5,47 (SD)
31,6% of men over the age of 50 or men over the age of 40 with a family
background of prostate cancer stated that they had been examined by a urologist before
having a diagnosis of prostate cancer. Among the participants, between the ages of
5070; 2 of them had a colonoscopy before, and 7 of them had stool analysis at least
once to check for occult blood in stool. 42,9% of the participants over 65 had done
bone measurement at least once.
67,8% of the study group stated that they have been vaccinated any vaccine
after the age of 18. Vaccination is mostly carried out with Td (tetanus, diphtheria)
(74,5%) vaccine. 41,9% of the participants aged 18-65 stated that they felt depressed
or hopeless almost every day in the last two weeks. 34,5% of them stated that they had
complaints such as loss of interest or not being able to enjoy life in the last two weeks.
Conclusion: Primary health care services that established to provide
comprehensive health services to the individual in a long term; should be developed
around preventive medicine practices such as counseling, scanning, immunization.
Protection of the individuals before the genesis of the disease, determining of
modifiable risk factors related to the disease should be targeted. Healthy people must
be encouraged to undertake recommended periodic medical examinations in guides,
which are developed for these purposes, and they should be informed about the
importance of periodic health examinations
Keywords: Family medicine, Adult screening programs, Periodic health examination