Yabancı uyruklu akademisyenlerin birey-çevre uyumu: İşe yönelik tutumlarda kültürel adaptasyonun rolü
Person-environment fit of self-initiated academic expatriates: The role of cross-cultural adjustment towards job attitudes
Yazar: ESENGÜL İPLİK
Danışman: PROF. DR. AZMİ YALÇIN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yönetim ve Organizasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İşletme = Business Administration
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; Birey-örgüt uyumu = Person organization fit ; Kültür = Culture ; Kültürel uyum = Cultural adaptation ; Uyum = Adjustment ; Yabancı uyruklu = Foreign domectic ; Yabancılar = Foreigners ; Çevre = Environment ; Çevreye uyum = Environmental adaptation ; İş ilişkileri = Labour relations

Özet:
Bu çalışmanın amacı birey-çevre uyumu, kültürel adaptasyon iş tatmini, yaşam tatmini ile işten ayrılma niyeti arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkileri ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda konu ile ilgili yapılmış olan önceki çalışmalar incelenerek araştırma modeli oluşturulmuş ve araştırma hipotezleri geliştirilmiştir. Çalışma kapsamında geliştirilen bu hipotezlerin sınanması amacıyla kullanılan veri anket yöntemi kullanılarak toplanmıştır. Bu doğrultuda, Türkiye'deki kamu ve vakıf üniversitelerinde görev yapan 415 yabancı uyruklu akademisyene anket uygulanmıştır. 
Araştırma bulguları, çalışmanın amacına uygun şekilde keşfedici faktör analizi, korelasyon analizi ve hiyerarşik regresyon analizi kullanılarak elde edilmiştir. Yapılan analizler sonucu elde edilen bulgular araştırma hipotezlerini büyük ölçüde desteklemektedir. Buna göre, birey-çevre uyumunun kültürel adaptasyon, iş tatmini, yaşam tatmini ve işten ayrılma niyeti gibi çalışan tutumlarını yordadığı yapılan korelasyon analizi sonucu ortaya konulmuştur. Aynı şekilde, kültürel adaptasyonun da iş tatmini, yaşam tatmini ve işten ayrılma niyetinin anlamlı birer yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca yapılan hiyerarşik regresyon analizi sonucunda, birey-çevre uyumu ile yaşam tatmini ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide kültürel adaptasyonun kısmi aracı rolü olduğuna dair bulgular elde edilirken, birey-çevre uyumu ile iş tatmini arasındaki ilişkide kültürel adaptasyonun aracılık rolünün bulunmadığı ortaya konulmuştur. Son olarak, elde edilen bu sonuçlar konu ile ilgili literatürde yer alan çalışmalar bağlamında tartışılarak, gerek örgütler gerekse gelecekte yapılacak çalışmalar için bir takım öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This study aims to reveal the direct and indirect relationships between person-environment fit, cross-cultural adjustment, job satisfaction, life satisfaction, and intention to leave. In line with this purpose, a research model has been established examining previous studies on the subject and research hypotheses have been developed. The data used to test these hypotheses developed within the scope of the study have been collected using the questionnaire method. A questionnaire has been applied to 415 foreign academics working in public and foundation universities in Turkey in this direction. 
The research findings were obtained by using exploratory factor analysis, correlation analysis, and hierarchical regression analysis in line with the purpose of the study. Findings obtained as a result of the analyses support research hypotheses to a large extent. Accordingly, the result of correlation analysis has revealed that person-environment fit predicts employee attitudes such as cross-cultural adjustment, job satisfaction, life satisfaction, and intention to leave. Similarly, cross-cultural adjustment has been found to be a significant predictor of job satisfaction, life satisfaction, and intention to leave. In addition, as a result of the hierarchical regression analysis, findings were obtained indicating that cross-cultural adjustment has a partial intermediary role in the relationship between person-environment fit and life satisfaction and intention to leave, while it has no intermediary role in the relationship between person-environment fit and job satisfaction. Finally, these results were discussed in the context of the studies in the relevant literature and several suggestions were made for both organizations and future studies.