Bir eğitim ve araştırma hastanesinde görev yapan araştırma görevlisi hekimlerde bel ağrısı sıklığı ve bazı ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
The frequency of low back pain in research assistantphysicians working in a training and research hospital and evaluation of somerelated factors
Yazar: MURAT BAYKUT
Danışman: PROF. DR. METİN HASDE
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Araştırma görevlileri = Research assistants ; Ağrı = Pain ; Bel ağrısı = Back pain ; Doktorlar = Physicians ; Eğitim ve araştırma hastaneleri = Training and research hospitals ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Amaç: Bir eğitim ve araştırma hastanesindeki araştırma görevlisi hekimlerin bel ağrısı
sıklığının saptanması, bel ağrısı rahatsızlığına sebep olan meslekle ilişkili risk
faktörlerinin belirlenmesi ve bel ağrısının günlük ve çalışma hayatına etkilerini ortaya
koymak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma, Nisan- Haziran 2021 tarihleri arasında
yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini eğitim ve araştırma hastanesinde görev yapan
469 araştırma görevlisi hekim oluşturmaktadır. Evrenin tamamına ulaşmak
amaçlanmış ve tüm hastane birimleri ziyaret edilmiş ve toplam 420 (%89,5) kişiye
ulaşılmıştır.
Veriler, sosyodemografik özellikler, uluslararası fiziksel aktivite anketi (IPAQ), bel
ağrısı ile ilgili özellikler ve Oswestry Engellilik Endeksi olarak 4 bölümden
hazırlanmış ve toplam 46 sorudan oluşan bir anket formu aracılığıyla, katılımcıların
kendilerinin doldurması sağlanarak toplanmıştır.
Araştırma verileri SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) sürüm 25.0 paket
programı ile analiz edilmiştir. Kişilerin tanımlayıcı özellikleri yüzdelik dağılımları,
ortalama ± standart sapma (Ort ± SS), ortanca ve çeyrekler arası aralık (ÇAA)
kullanılarak analiz edilmiştir. İstatistik analizde Ki-kare, Shapiro-Wilk, Fisher,
Student-t testi, Mann Whitney U, kullanılmış ve lojistik regresyon modellemesi
yapılmış olup uyumu Hosmer-Lemeshow testi ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan araştırma görevlisi hekimlerin bel ağrısı nokta, dört hafta
ve yıllık prevalans hızları sırasıyla; %45,5, %59,8 ve %71,0 olarak tespit edilmiştir.
Bu hızlar non-spesifik bel ağrısı için sırasıyla %43,1, %57,7 ve %69,5 iken aktivite
kısıtlayan bel ağrısı için %7,14, %15,95 ve %22,38'dir. Son dört haftada bel ağrısı
yaşayan hekimlerin %96,8'i işe gelmeye devam etmiştir ve bu oran son on iki ayda bel
ağrısı yaşayanlarda %96,0 olarak bulunmuştur.
Çalışma grubunda yapılan iki değişkenli analizlerde; kadın cinsiyet, cerrahi bölümde
görev yapma, IPAQ'a göre fiziksel olarak inaktif ya da çok aktif olma, hekim tanılı
sürekli ilaç kullanımı gerektiren hastalığa sahip olma, psikolojik destek ihtiyacı
olmasına rağmen destek almama, aylık 8 ve üzeri sayıda nöbet tutma ve kişinin
kendisine rahatsız gelen bir sandalyede oturması ile bel ağrısı arasında istatistiksel
olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Ayrıca ekonomik durum, medeni durum,
çocuğu olma, beden kitle indeksi, alkol ve sigara kullanımı, esneme yapmadan uzun
süre oturma, kendisine ağır gelen bir yük kaldırma, günlük sürekli ayakta kalma süresi,
pozisyon değiştirmeden uzun süre oturma, eğilip bükülme/aşırı uzanma hareketleri
yapma durumları ile bel ağrısı arasında, istatiksel olarak anlamlı düzeyde ilişki
bulunmamıştır (p>0,05).
Çalışma grubuna yapılan lojistik modelleme sonuçlarına göre, kadın cinsiyet erkek
cinsiyete kıyasla 1,662 kat; evli olmak bekâr olmaya göre 1,873 kat; cerrahi bölümde
olmak dahili bölümde olmaya göre 1,806 kat; psikolojik destek ihtiyacı olmasına
rağmen destek almama, ihtiyaç duymayan gruba göre 3,327 kat; psikolojik desteğe
ihtiyaç duyup destek almak, ihtiyaç hissetmeyen gruba göre 2,339 kat oranlarında bel
ağrısı görülme olasılığını artırdığı gösterilmiştir.
Sonuç: Bel ağrısı sıklığının yüksek bulunduğu araştırma görevlisi hekimlerde bel
ağrısının etkin tedavisi için tıbbi tedavinin yanında psikolojik sorunlara yönelik de
destek verilmesi gerekmektedir. Görev yapan hekim sayısının arttırılması ile aylık
nöbet sayılarının azaltılması ve iş yükünün azaltılması, hastane içindeki ergonomik
olmayan yerlerin tespit edilip, iş sağlığı ve güvenliği göz önüne alınarak bu durumlara
yönelik müdahaleler geliştirilmesi önerilmektedir

Abstract:
Objective: In this sectional study, it is aimed to determine the frequency of waist pain
of the research assistant physicians in a training and research hospital, and the
determination of risk factors associated with the professions that cause waist pain
discomfort and to reveal the effects of back pain and working life.
Materials and Methods: The research was conducted between April - June 2021. 469
Research Assistant physicians who work at the Education Hospital of the study. The
purpose of reaching the entire universe and all hospital units have been visited and
total 420 (89.5%) were reached.
Data were prepared as 4 sections and through a total of 46 questions, the participants
were collected by filling the participants themselves. Physical activity level was
assessed using the Turkish version of the International Physical Activity Questionnaire
(IPAQ).
The data obtained in the study were evaluated with SPSS (Statistical Package for the
Social Sciences) version 25.0 package program. In order to examine the identifier
properties of individuals, percentage distributions were used in the mean ± standard
deviation, median and quarters interval. In the statistical analysis Shapiro-Wilk,
Fisher, Student-T test, Chi-Square, Mann Whitney U, was used and logistic regression
modeling has been made and evaluated by Hosmer-Lemeshow test.
Results: The point of respondent participating in the study was found to be 45,5%,
59,8% and 71.0%, four weeks and annual prevalence rates, respectively. These speeds
for non-specific low back pain are 43.1%, 57.7% and 69.5%, respectively, 7.14%,
15.95% and 22.38% for activity restrictive back pain. 96.8% of the physicians living
in the last four weeks continued to work and this rate was 96.0% in the last twelve
months.
In the bivariate analysis, female gender, working in the surgical department, being
physically inactive or very active according to IPAQ, having a physician-diagnosed
disease that requires continuous drug use, not needing professional psychological
support and not getting any, having 8 or more shifts per month, and self-esteem Sitting
in an uncomfortable chair was found to be statistically associated with low back pain.
Marital status, having a child, body mass index, economic status, smoking and alcohol
use, daily standing time, sitting for a long time without changing positions, sitting for
long periods without lying down, bending over/reaching excessively, lifting a heavy
load was not statistically associated with low back pain.
O Odds Ratio (OR) for low back pain in a logistic regression model; female gender is
1.662 times more than male gender; being married is 1,873 times more than being
single; being in the surgical department is 1.806 times more than being in the internal
department; not receiving psychological support despite the need for it, 3,327 times
compared to the group that did not need it; needing and receiving psychological
support was 2,339 times higher than the group that did not need it.
Conclusion: For the effective treatment of low back pain in research assistant
physicians with a high frequency of low back pain, support should be provided for
psychological problems in addition to medical treatment. It is recommended to
increase the number of physicians working, to reduce the number of monthly shifts
and to reduce the workload, to identify non-ergonomic places to plan interventions for
these areas within the hospital and within the scope of occupational health and safety
services.