Yukarı Murat-Van Bölümü'nde vejetasyon devresi ve iklim değişikliği senaryolarına göre değişimi
Vegetation period in the Upper Murat-Van Subregion and its change according to climate change scenarios
Yazar: İBRAHİM İNAK
Danışman: PROF. DR. MERAL AVCI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Doğu Anadolu bölgesi = Eastern Anatolia region ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; Sıcaklık değişimi = Temperature change ; Vejetasyon süresi = Vegetation period ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
İklim sistemlerinde meydana gelen değişimler tüm canlıların yaşam döngülerini ve dağılımlarını etkileyerek değiştirmektedir. Bu çalışma ise Yukarı Murat-Van Bölümü'nde iklim değişikliğinin vejetasyon devresi üzerindeki etkilerini incelemektedir. Yukarı Murat-Van Bölümü'nde ortalama yükselti 1500 m'nin üzerinde olup karasal bir iklim hakimdir. Paleolitik'ten itibaren yerleşmeye konu olan Yukarı Murat-Van Bölümü'nde insan tahribatının sonucu olarak orman örtüsü yerini otsu topluluklara bırakarak antropojen step sahası özelliği kazanmıştır. Ancak plato ve tepelik alanların bazılarında meşe toplulukları tutunabilmiştir. Yıllık ortalama sıcaklıklar 12,7-4,7 °C arasında değişmektedir. Ocak ayı sıcaklıkları -10,0-0,0°C, Temmuz ayı sıcaklıkları ise 20,0-25,0°C arasında değişir. Yağış koşulları bakımından bölümde en fazla yağış ilkbaharda görülür. Kış ise en yağışlı ikinci mevsimdir. Yıllık ortalama yağış miktarı Yukarı Murat-Van Bölümü'nde 325,5 ile 824,4 mm arasında değişirken, Yukarı Murat-Van Bölümü'nün hemen kuzeydoğusunda yer alan Iğdır havzasında 300 mm'nin de altına inmektedir. Bölümde genel olarak kuzey sektörlü rüzgârlar hakim olmakla birlikte hakim rüzgâr yönünde mevsimlere göre farklılıklar da görülmektedir.
Yukarı-Murat Van Bölümü'nde eşik değeri  +8°C olarak kabul edilerek hesaplanan vejetasyon devresine bakıldığında; çalışma sahasının genelinde vejetasyon devresinin süresi, istasyonların bulundukları yükseltilerde 159-225 gün arasında değişmektedir. Güncel iklim koşullarına göre belirlenen vejetasyon devresine RCP4.5 ve RCP8.5 senaryoları uygulandığında ise büyük değişiklikler ortaya çıkmaktadır. RCP4.5 senaryosuyla vejetasyon devresi süresi 186-245 gün arasına uzarken, RCP8.5 senaryosuyla bu süre 209-270 gün arasına çıkmaktadır. Bu çalışma, Yukarı Murat-Van Bölümü'nde RCP4.5 senaryosuyla vejetasyon devresinin ortalama 20 gün, RCP8.5 senaryosuyla ise 45 gün uzadığını ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, Yukarı Murat-Van Bölümü'nde iklim değişikliğinin vejetasyon devresi üzerindeki etkisini anlamak için önemli katkılar sunmaktadır.

Abstract:
Changes in climate systems affect and change the life cycles and distributions of all living things. This study examines the effects of climate change on the vegetation cycle in the Upper Murat-Van Subregion. The average elevation in the Upper Murat-Van Subregion is above 1500 m and a continental climate prevails. As a result of human destruction, forest cover has been replaced by herbaceous communities in the Upper Murat-Van Subregion, which has been subject to settlement since the Paleolithic period, and has become an anthropogenic steppe area. However, oak communities have survived in some of the plateau and hilly areas. Average annual temperatures vary between 12.7-4.7 °C. January temperatures range between -10.0-0.0°C and July temperatures range between 20.0-25.0°C. In terms of precipitation conditions, the highest precipitation is observed in spring. Winter is the second wettest season. While the average annual precipitation varies between 325.5 and 824.4 mm in the Upper Murat-Van Section, it falls below 300 mm in the Iğdır basin, which is located just northeast of the Upper Murat-Van Section. Although north-sector winds are generally dominant in the section, there are seasonal differences in the prevailing wind direction.
Considering the vegetation period calculated by accepting the threshold value as +8°C in the Upper-Murat Van Subregion, the vegetation period duration varies between 159-225 days at the elevations where the stations are located. When RCP4.5 and RCP8.5 scenarios are applied to the vegetation cycle determined according to current climatic conditions, major changes occur. With the RCP4.5 scenario, the duration of the vegetation period extends between 186-245 days, while with the RCP8.5 scenario, this period increases to 209-270 days. This study reveals that the vegetation cycle in the Upper Murat-Van Subregion is extended by 20 days on average with the RCP4.5 scenario and 45 days with the RCP8.5 scenario. These results provide important contributions to understanding the impact of climate change on the vegetation cycle in the Upper Murat-Van Subregion.