Rize'nin Fındıklı ilçesinde yetişen yerel armut çeşitlerinin pomolojik ve morfolojik özelliklerinin belirlenmesi
Determining the pomological and morphological characteristics of local pear varieties grown in the Fındıklı district of Rize
Yazar: EYÜP HABERAL
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜN KALKIŞIM
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma Rize'nin Fındıklı ilçesinde yetiştirilen yerel armut çeşitlerinin fenolojik, pomolojik ve morfolojik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada Fındıklı ilçesine bağlı mahalle ve köyler gezilerek, üreticilerle mülakatlar yapılmış ve 15 farklı yerel armut çeşidi belirlenmiştir. Bu çeşitler ön seleksiyon ile meyvelerin irilik, renk ve şekil gibi kalite kriterleri dikkate alınarak seçilmiş ve her çeşitten 15'er adet meyve ve yaprak örneği alınmıştır. Alınan örneklerde pomolojik ve morfolojik olarak meyve ağırlığı, eni, boyu, meyve eti sertliği, suda çözünebilir kuru madde içeriği, pH ve titre edilebilir asitlik içeriği ile yaprak eni, boyu, sap kalınlığı ve sap uzunluğu gibi ölçüm ve analizler yapılmıştır. Sonuçta meyve ağırlıklarının 23.60-169.90 g arasında, meyve enlerinin 39.09-64.81 mm arasında, meyve boylarının 35.52-79.51 mm arasında, meyve eti sertliklerinin 2.40-5.94 kg/cm2 arasında, suda çözünür kuru madde miktarlarının % 9.14-14.00 arasında, pH değerlerinin 3.53-4.99 arasında, titre edilebilir asitlik miktarlarının % 1.17-% 10.64 arasında ve yaprak eni, boyu, sap uzunluğunun sırasıyla 39.24-75.06 mm, 57.77-99.41 mm ve 34.27-90.44 mm arasında değişim gösterdiği görülmüştür. Yapılan fenolojik gözlemlerden ilk çiçeklenmenin 23 Mart- 3 Nisan tarihleri arasında, en erken ve en geç meyve hasat olumunun sırasıyla 30 Haziran ve 22 Ekim tarihlerinde gerçekleştiği tespit edilmiştir. Değerlendirmeler neticesinde, yazlık olarak Eğrisap armudu; güzlük olarak Haçaçur, Kavun ve Yağ armutları; Kışlık olarak ise Süleyman ve limon yerel armut çeşitleri ön plana çıkmıştır.

Abstract:
This study was conducted to determine the phenological, pomological, and morphological characteristics of local pear varieties grown in the Fındıklı district of Rize, Turkey. In the study, visits were made to the neighborhoods and villages affiliated with Fındıklı district, and interviews were conducted with producers, resulting in the identification of 15 different local pear varieties. These varieties were selected through pre-selection based on quality criteria such as fruit size, color, and shape, and 15 fruit and leaf samples were taken from each variety. In the collected samples, measurements and analyses were conducted on pomological and morphological characteristics such as fruit weight, width, length, flesh firmness, soluble solid content, pH, and titratable acidity, as well as leaf width, length, stem thickness, and stem length. As a result, it has been observed that the fruit weights change from 23.60 to 169.90 g, fruit widths change from 39.09 to 64.81 mm, fruit lengths change from 35.52 to 79.51 mm, flesh firmness changes from 2.40 to 5.94 kg/cm2, soluble solid contents change from 9.14% to 14.00%, pH values change from 3.53 to 4.99, titratable acidity changes from 1.17% to 10.64%, and leaf width, length, and stem length change from 39.24 to 75.06 mm, 57.77 to 99.41 mm, and 34.27 to 90.44 mm, respectively. Based on phenological observations, it was determined that the first flowering occurred between March 23rd and April 3rd, and the earliest and latest fruit harvest maturity dates were June 30th and October 22nd, respectively. As a result of the evaluations, Eğrisap pear was prominent as a summer pear, while Haçaçur, Kavun, and Yağ pears were prominent as autumn pears, and Süleyman and Limon local pear varieties out as winter pears.