Seyitömer ve Tunçbilek Termik Santralleri uçucu küllerinden metal/ağır metal geri kazanımı
Recovery of metals/heavy metals from Seyitomer and Tunçbilek thermal reactor fly ash
Yazar: KAMURAN KÜRKLÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE SAYILGAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Termik santrallerde oluşan uçucu küllerin çok küçük bir bölümü çimento fabrikalarında katkı maddesi olarak kullanılmakta geriye kalan kısım ise termik santral çevresinde yığma usulü ile dağ oluşturarak ya da sulu sistem ile kül barajlarına akıtılarak depolanmaktadır. Depolanan küllerin miktarı çok yüksektir ve içeriğinde bulunan ağır metal miktarı da azımsanmayacak kadar fazladır. Ülkemizde uçucu küllerin kullanım alanının genişletilmesi için birçok çalışma yapılmış ve yapılmaktadır. Genellikle yapılan çalışmalar termik santral, evsel atıksu arıtma çamuru ve evsel katı atık uçucu küllerinin, uçucu küllerinin bileşenlerinin araştırılması, liçleme çalışmaları ile içeriğindeki ağır metal konsantrasyonunun belirlenmesi, tarımsal alanlarda, inşaat sektöründe ve diğer endüstri kollarında kullanımı üzerinedir. Ülkemizde bu konuda yapılan çalışmalar irdelendiğinde, mevcut termik santrallerden kaynaklı uçucu küllerden liç yöntemini müteakip presipitasyon ve solvent ekstraksiyon yöntemleri ile ağır metallerin geri kazanımı konusunda yapılan araştırmaların yetersiz olduğu görülmüştür. 

Çalışmamızda ise Seyitömer ve Tunçbilek termik santrallerinden temin edilen küllerin içeriğindeki ağır metallerin saptanması, uçucu küllerin bileşimindeki elementlerin çeşitli yöntemlerle ayrıştırılarak ekonomiye kazandırılması amaçlanmaktadır. Bununla birlikte geri kazanılacak olan tekno-ekonomik değeri olan ve/veya tehlikeli olan metal/ağır metaller uçucu küllerden uzaklaştırılarak, uçucu küllerin çevreye zarar vermeden depolanabilirliği sağlanacaktır. Bu tez çalışması sonucunda en iyi giderim verimi HCl + 20 % CH3COOH asiti ile 5M, 240 dk, 90 °C olan şartlarda elde edilmiştir. Test edilen deneysel şartlarda Fe, Al ve Mg elementleri için giderim verimleri sırasıyla %98, %87 ve %96 olarak bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Uçucu Kül, Metal, Geri Kazanım, Termik Santral, Ekstraksiyon, Presipitasyon

2019, 122 Sayfa

Abstract:
A very small fraction of the fly ash formed in thermal power plants is used as an additive material in cement factories and the remaining part is deposited by accumulating around the thermal power plant or by flowing it to the ash dams by the water system. The amount of ashes stored is very high and the amount of heavy metal in the contents is too high to be underestimated. Numerous studies and studies have been carried out for the expansion of the use of fly ash in our country. Generally, studies are on the use of thermal power plant, domestic wastewater treatment mud and domestic solid waste fly ash, the components of fly ash, leaching activities and heavy metal concentration in the context, agricultural areas, construction industry and other industrial sectors. When studies on this subject are examined in our country, researches on recovery of heavy metals by precipitation and solvent extractions methods after leaching from fly ashes originating from existing thermal power plants have been found to be inadequate. In our work, the detection of the heavy metals in the ash obtained from the Seyitömer and Tunçbilek thermal power plants was carried out in order to separate the elements in the fly ash by various methods and to gain economic benefits. 

The recoverable metal / heavy metals, which are the techno-economic value and/or dangerous to be recovered, will be removed from the fly ashes and the storage of the fly ash without damage to the environment will be ensured. In this thesis, optimum removal efficiencies were obtained with 5M HCl +% 20 CH3COOH acids, 240 min at  90 °C for Fe, Al and Mg elements as 98%, 87% and 96%, respectively.


Keywords: Fly Ash, Metal, Recovery, Thermal Reactor

2019, 122 pages