İtfayecilik mesleği için dijital eğitsel içerik tasarımı
Digital educational content design for the firefighting profession
Yazar: YASİN TAHİR KARACA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜVEN MERAL
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İtfaiyecilik mesleği, dünya genelinde meşakkatli ve saygı gören bir meslek olarak
bilinir. İtfaiyeciler, cesaretleriyle tanınan ve can kurtarmak adına her türlü tehlikeye atılabilecek
özverili profesyonellerdir. Yangınlar başta olmak üzere arama kurtarma, sel, su baskını, trafik
kazaları, hayvan kurtarma ve intihara teşebbüs vakaları gibi birçok olaya müdahale ederler.
Mahalli düzeyde faaliyet gösteren itfaiye teşkilatları, ülkemizin her il ve ilçesinde
bulunmaktadır. Bu zorlu olaylara müdahale etmek, ciddi eğitim ve tecrübe gerektirir.
Son on yılda, afetlerin sıklığı ve şiddeti, itfaiyecilik mesleğinin eğitim gereksinimini
daha önemli hale getirmiştir. Bu bağlamda, Meslek Yüksekokulları ve liselerde itfaiyecilik ve
sivil savunma programları sunulmaktadır. İtfaiyecilik mesleğinde günlük, haftalık, aylık ve
yıllık eğitim programları da bulunmaktadır. Bu programlar genellikle 1-2 saat süren teorik ve
uygulamalı eğitimleri içerir. Eğitimlerin önemli bir bölümü araç ve ekipman kullanımına
odaklanır. Bu ekipmanlar, itfaiye ve kurtarma personeli için kritiktir. Çalışmamız, bu
ekipmanların dijital ortama aktarılmasıyla her yerde ve her koşulda eğitim yapılabilmesini
amaçlamaktadır. Ekipmanların eğitimi, genellikle maliyetli olup, kullanım sıklığı nedeniyle
arızalanabilirler. İtfaiye okullarında teorik eğitim verilir, ancak pratik eğitim eksikliği
mevcuttur. Bu durum, personelin stres altında unutma veya çelişki yaşamasına neden olabilir.
Bu nedenlerle itfaiye personellerinin rahatlıkla erişebileceği çevrimiçi ve görsel eğitim
materyallerinin hazır bulunması önem arz etmektedir.
Bu çalışmada, Ankara İtfaiyesi envanterinde bulunan, itfaiye ve arama kurtarma
sektöründe sıklıkla kullanılan ve karmaşık yapılara sahip kaldırma yastıkları, atlama yatağı, iniş
ve emniyet aleti, temiz hava solunum cihazı, sismik akustik dinleme cihazı ve araç üstü kuru
kimyevi toz tankı ekipmanları özelinde durulmuştur. Sayılan ekipmanların öncelikle
parçalarının tanıtımı, kurulumu ve kullanımı ile alakalı sıralamalı olarak kısa ve öz bir şekilde
senaryolar oluşturulmuştur. Oluşturulan senaryo ve sıralamaya bağlı kalınarak ekipmanlar
öncelikle video çekimi yöntemi ile dijital ortama aktarılmış, dış seslendirme yöntemi ve
hareketli görsel içeriklerle harmanlanarak dijital eğitsel bir içerik oluşturulmuştur. Çalışma ile
itfaiye personellerinin eğitimlerinde ciddi bir zaman tasarrufu, itfaiye okullarında öğrenim
gören gençlerin ekipman hakkında daha çok görsel bilgiye sahip olması, olay yerindeki
ekipman kullanıcılarının hafızalarını tazelemeleri ve itfaiyecilik sektöründe teknolojinin daha
aktif olarak kullanılması hedeflenmiştir.
Anahtar Kelimeler: İtfaiyecilik, mesleki eğitim, eğitsel içerik tasarımı, görsel eğitim

Abstract:
Firefighting is known around the world as a challenging, demanding, and respected
profession. Firefighters are dedicated professionals, known for their courage and willing to risk
everything to save lives. They tackle many incidents, including fires, search and rescue, floods,
flooding, traffic accidents, animal rescue and suicide attempts. Fire departments operating at
the local level are located in every district of our country. Responding to these challenging
incidents requires serious training and experience.
In the last decade, the frequency and severity of disasters have made the training
requirements of the firefighting profession more important. In this context, firefighting and civil
defence programs are provided in Vocational Schools and high schools. There are also daily,
weekly, monthly, and annual training programs in the firefighting profession. These programs
usually include theoretical and practical trainings lasting 1-2 hours. A significant part of the
training focuses on the use of vehicles and equipment. This equipment is critical for fire and
rescue personnel. The aim of our work is to digitize this equipment so that training can be done
anywhere and under any conditions. The training of equipment is often costly and can break
down due to the frequency of use. Theoretical training is given in fire schools, but there is a
lack of practical training. This may cause staff to forget or experience conflict under stress. For
these reasons, it is important that online and visual training materials are readily available for
fire department personnel.
This study focuses on the lifting cushions, jump bed, landing and safety device, fresh
air breathing apparatus, seismic acoustic listening device and vehicle mounted dry chemical
powder tank equipment in the inventory of Ankara Fire Department, which are frequently used
in the fire brigade and search and rescue sector and have complex structures. Scenarios were
created in a short and brief manner in a sequential order regarding the introduction, installation,
and use of the parts of the aforementioned equipment. Adhering to the created scenario and
sequence, the equipment was first transferred to the digital environment by video recording
method, and a digital educational content was created by blending it with external voiceover
method and moving visual content. With this study, it is aimed to save a significant amount of
time in the training of firefighters, to provide young people studying in fire schools with more
visual information about the equipment, to refresh the memories of equipment users at the scene
and to use technology more actively in the firefighting sector.
Keywords: Firefighting, vocational training, educational content design, visual
education