Boşanmış aile çocuklarının uyumunu etkileyen faktörlerin incelenmesi
Examination of the factors affecting the adjustment of the children of divorcing families
Yazar: ECEM ÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. SERAP NAZLI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile uyumu = Family concinnity ; Boşanma = Divorce ; Boşanmış aileler = Divorced families ; Uyum = Adjustment ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırmada boşanmış aile çocuklarının uyumunu etkileyen faktörlerin
ekolojik kuram çerçevesinde incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada nitel araştırma
olarak yürütülmüş olup, araştırmada fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırmanın
çalışma grubunu 10 boşanmış aile çocuğunun velayeti alan ebeveynleri, sınıf
öğretmenleri ve ilkokul psikolojik danışmanları oluşturmaktadır. Çalışma grubundaki
katılımcılar ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler aracılığı
ile edilen verilerin analizinde içerik analizi kullanılmış; analiz sonucu elde edilen bulgular
aile mikrosistemi, okul mikrosistemi, mezosistem, egzosistem ve makrosistem olmak
üzere beş tema altında incelenmiştir.
Verilerin çözümlenmesi sonucu elde edilen bulgular, çocukların boşanmaya
uyumunun aile ve okul yaşam alanlarındaki ilişkisel dinamiklerden ve sistem düzeyindeki
çeşitli kaynak, uygulama ve yapılardan etkilendiğini ortaya koymaktadır. Aile
mikrosisteminde; aile yapısı, velayeti alan ve almayan ebeveyn ile çocuk ilişkisi ile kök
aile ile ilişkilerin çocuğun boşanmaya uyumu üzerindeki etkileri ortaya çıkmıştır. Okul
mikrosisteminde öğretmen-öğrenci ile psikolojik danışman-öğrenci ilişkisine ve
akranlarla ilişkilere ilişkin dinamiklerin uyum üzerindeki etkisi görülmüştür. Mezosistem
düzeyinde aile ve okul mikrosistemlerindeki bireylerin işbirliğinin çocuğun boşanmaya
uyumu üzerindeki etkisi ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte egzosisteme ilişkin eğitim,
ekonomi ve hukuk alanındaki kaynak, uygulama ve prosedürler ile; makrosisteme ilişkin
toplumun sosyokültürel ve ekonomik yapısının, çocuğun boşanmaya uyumu üzerindeki
etkisi ele alınmıştır. Bulgular boşanmaya ilişkin literatür ve çocuğun gelişimsel özellikleri çerçevesinde yorumlanmış; bu bağlamda çocuğun uyumunu desteklemeye yönelik çeşitli öneriler getirilmiştir.

Anahtar Sözcükler: boşanma, boşanmaya uyum, ilkokul çocuğu

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the factors affecting the adjustment of the
children of divorced families within the framework of ecological theory. In this study, the
qualitative research process was carried out and the phenomenological design, which is
one of the qualitative research designs, was used. The study group of the research consists
of the custodial parents, classroom teachers and primary school psychological counselors
of the 10 children in divorced families. Semi-structured interviews were conducted with
the participants in the study group. Content analysis was used in the analysis of the data
obtained through interviews. The findings were examined under five themes as family
microsystem, school microsystem, mesosystem, exosystem and macrosystem.
The findings reveal that the adjustment of children to divorce is affected by the
relational dynamics in the family and school life areas; and by various resources, practices
and structures at the system level. In the family microsystem; the effects of family
structure, custodial and non-custodial parent-child relationship and relations with the root
family on the child's adjustment to divorce were revealed. In the school microsystem, the
effect of the dynamics on the teacher-student relationship, psychological counselorstudent relationship and the relationships with peers was examined. At the level of the
mesosystem, the effect of the cooperation of individuals in the family and school
microsystems on the child's adjustment to divorce was observed. The resources, practices
and procedures in education, economy and legal systems that affect the child's adaptation
to divorce at the exosystem level were examined. In addition, at the macrosystem level,
the impact of the economic and sociocultural structure of the society on the child's
adjustment to divorce were observed.
The findings were interpreted within the framework of the literature on divorce
and the child's developmental characteristics. At the end of the study, suggestions have
been made to support the adjustment of the children to divorce.

Key Words: divorce, adjustment to divorce, school children