Aydınlatmada ışık ve renk etkilerinin Ankara kenti İzmir caddesi yaya bölgesi örneğinde peyzaj tasarımı açısından irdelenmesi
The effects of light and color of illumination within the context of landscape design in the case of Ankara city Izmir street pedestrian zone
Yazar: GİZEM SEVİMLİ
Danışman: PROF. DR. OĞUZ YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Araştırmanın; ışık, renk, aydınlatma tasarımı, tasarım ve sanatta ışık ve renk kullanımı gibi konulara açıklık getirmesiyle birlikte, asıl araştırma konusu olan; renkli ışıkların psikolojik etkilerinin Ankara kenti ?İzmir caddesi yaya bölgesi? örneği üzerinden saptanması ve elde edilen tüm bulguların değerlendirilmesiyle renkli ışıkların dış mekanda kullanılabileceği yerler hakkında önerilerde bulunarak bu çalışmanın araştırma alanında yapılacak bir düzenlemeye ve/veya araştırma alanına benzer alanlarda yapılacak peyzaj tasarımlarına kaynak veri oluşturması amaçlanmıştır.Literatür ve gözlemlerden elde edilen bilgiler doğrultusunda uzman görüşü de alınarak hazırlanan anketler 200 kişiye araştırma alanında uygulanmıştır. Anketlerde; kullanıcıların demografik özellikleri, alan kullanımları ve ışık renginin psikolojik etkilerinin olup olmadığı konusundaki düşüncelerinin sorgulanmasının yanı sıra, araştırmacı tarafından üç boyutlu olarak hazırlanan araştırma alanı model çizimleri üzerinde 10 farklı ışık rengi (beyaz, kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi ? yeşil (turkuaz), mavi, mor, kırmızımsı mor, pembe) çalışılarak elde edilen görüntüler anket uygulaması sırasında kullanıcılara gösterilerek ışık renklerinin yarattığı psikolojik etkiler; duygular ve mekan algısı üzerine etkiler şeklinde iki bölüme ayrılarak sorgulanmıştır. Işık renklerinin duygular üzerinde bıraktığı etkiler; (rahatlık, huzur - kaygı, huzursuzluk), (şiddet, kızgınlık - sakinlik), (enerji - yorgunluk, tembellik), (sosyalleşme, girişimcilik - içe kapanma), (özgürlük, sonsuzluk - tutsaklık, esaret), (mutluluk, neşe - mutsuzluk, üzüntü), (hayalperestlik - gerçekçilik), (ısınma - üşüme), ışık renklerinin mekan algıları üzerinde bıraktığı etkiler ise; (geniş - dar), (canlı - durgun), (güvenli - güvensiz), (ferah, aydınlık, iç açıcı - bunaltıcı, basık, kasvetli), (dinlendirici - yorucu), (çekici, davetkar - itici) kelime grupları üzerinden irdelenmiş ve psikolojik etkilerden yalnızca en yoğun biçimde hissedilenler değerlendirilmiştir.Araştırmanın sonucunda, anket bulgularından ve literatürden edinilen bilgiler karşılaştırılarak hem araştırma alanında yapılacak bir düzenlemede, hem de araştırma alanına benzer özellikler taşıyan mekanların peyzaj tasarımlarında yararlanılacak nitelikte bilgiler üretilmiştir. Belirlenen ışık renklerinin yarattığı psikolojik etkiler, bu ışık renklerinin dış mekanlarda nerelerde ve ne amaçla kullanılabileceği ile ilgili geliştirilen önerilerle birlikte çizelge halinde sunulmuştur.

Abstract:
Therefore this research has defined the light, colour, lightening designing, the usage of light and colour in designing and art ; the main research subject is to be understood the psychological effects of the colourful lights as in the example of the pedestrian area on İzmir Avenue in Ankara. At the end of the survey it has been aimed to be created a new resource for landscape designings.A questionnaire has been applied on 200 people. It has been prepared according to the experts' investigations and ideas and literary information. The survey has been applied according to the users' demographic peculiarities and how they have influenced by the psychological affects of light colour. Ten different light colours (white, red, orange, yellow, cyan, blue, purple, magenta, pink) have been showed to the users. They have been prepared in 3D. The questions have been asked in two aspects: the psychological effects created by light colours and effects on senses and space perception. The effects of light colours on senses are: (comfort, peace ? anxiety, disorder), (violence, angerness - calmness), energy ? tiredness, laziness), (being sociable, entreprenuership - introvertness), (freedom, eternity - captivity), (happiness, joy ? sadness, sorrow), (daydreaming - rationalism), (feeling warm - feeling cold). The effects of light colours on space perception are: (wide - narrow), (active - inactive), (confident - inconfident), (spacious, bright, pleasant - depressing, gloomy), (relaxing - tiring), (attractive - disgusting). It has been evaluated the datas felt most.At the end of the survey it has been compared the questionnaire results with the literary information.So it has been created the findings to be used in both survey area and the landscape designing of similar areas. The psychological effects created by light colours being defined have been presented in a table with the suggestions of where the light colours can be used and of how they can be applied in open air.