Ortodontik tedavide ağrı
Pain in ortodontic treatment
Yazar: JERİNA DULE
Danışman: PROF. DR. ZAHİR ALTUĞ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Analjezi = Analgesia ; Analjezikler = Analgesics ; Ağrı = Pain ; Ağrı-postoperatif = Pain-postoperative ; Cinsiyet = Gender ; Ortodonti = Orthodontics ; Yaş = Age

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ortodontik tedaviden önce hastalar tarafından beklenen ağrı seviyesi ve yan etkileri ile başlangıç ark teli uygulandıktan sonraki bildirilen ağrı seviyesi, kalitesi ve yan etkilerini karşılaştırmak; tedavi öncesi ve tedavi aşamasında ağrı kesici kullanım miktarını, tedavinin birinci ay sonu ilk kontrol seansında ağrı seviyesini, ilk muayene ile ortodontik tedavi sonucunda profil/cephe ve diş görünüşlerindeki değişiklikleri, ağrı algısında cinsiyetin ve yaşın önemli bir faktör olup olmadığını araştırmaktır. Çalışmamıza rastgele olarak seçilmiş (60 kadın, 60 erkek; yaş ort: 18.68) 120 sabit ortodontik tedavi hastası dahil edilmiştir. Tedavi öncesi 120 hasta, sabit ortodontik tedavinin bir sonucu olarak yüz ve diş görünümleri ve ağrı seviyesi, günlük yaşamları üzerindeki etkileri, yüz ve diş görünümlerindeki değişiklikler ile ilgili beklentileri hakkında bir anket formu doldurmuştur. Başlangıç ark teli uygulandıktan sonraki ilk 7 günlük tedavi sürecinde ağrının başlangıcı, görüldüğü durumlar, tipi, süresi, lokalize olduğu bölge, beslenme şekline ve günlük yaşama etkisini değerlendirmeye yönelik anket formunu doldurmuşlardır. Son olarak tedavinin 1. ay sonu ilk kontrol seansında profil/cephe ve diş görünüşleri ile ortodontik tedavi sonucu olarak profil/cephe ve diş görünüşlerindeki değişiklikleri değerlendirmeye yönelik anket formunu doldurmuşlardır. Çalışmamızda hastalar tarafından bildirilen ortodontik ağrı algısının değerlendirilmesi amacıyla hissetikleri ağrı düzeylerine karşılık gelen hiç ağrı yok anlamına gelen "0" ile çok şiddetli ağrı var anlamına gelen "10" arasındaki çizgi üzerinde bir yer işaretlemeyi sağlayan VAS kullanılmıştır. Bu çalışmada elde edilen veriler SPSS Statistics Version 22 paket programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular parametrik yöntemlerden; tek yönlü varyans analizi (ANOVA), tekrarlı ölçümlerde ANOVA, bağımsız gruplar t-testi ile parametrik olmayan yöntemlerden; Kruskal Wallis analiz yöntemi, ki kare analiz yöntemi, çoklu karşılaştırma yöntemi ile değerlendirilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre, tedavi öncesinden tedavi sürecine kadar beklenti ağrısı yüksek iken tedavi sürecinde beklentinin aksine ağrı giderek düşmüştür. Başlangıç ark teli uygulandıktan sonra ilk ağrı 4-6. saatte başlamış, 1. gün sonunda şiddetlenmiş ve 3. günden sonra azalarak devam etmiştir. Ağrı en fazla üst ve alt diş grubunda, ısırma ve çiğneme sırasında yüksek seviyede görülürken sıcakta ve fiziksel aktivite sırasında düşük seviyede görülmüş, hissedilen ağrı baskı ve sızı şeklinde tanımlanmıştır. Tedavi öncesinde ağrının günlük hayata ve beslenme şekline etkisi olacağını düşünenler tedavi sürecinde de günlük hayata ve beslenme şekline etkisi olduğunu belirtmişlerdir. Tedavi öncesinde ağrı kesici kullanma oranının artması tedavi sonrasında da ağrı kesici kullanma oranını artırmıştır. Tedavi öncesi ağrı kesiciyi ara sıra kullanan hastaların ortodontik ağrı beklenti ortalaması hiç kullanmayanlara göre daha yüksek bulunmuş olup aynı şekilde ilk 7 günlük tedavi sürecinde ağrı kesiciyi ara sıra kullanan hastaların ortodontik ağrı ortalaması hiç kullanmayanlara göre daha yüksek bulunmuştur. Ağrı algısında yaş ve cinsiyetin önemli bir faktör olmadığı sonucuna varılmıştır.
Anahtar Sözcükler: Ağrı, Ağrı Kesici, Ortodontik Tedavi, Yaş ve Cinsiyet Etkileşimi

Abstract:
The aim of this study was to compare the pain level and side effects expected by patients before orthodontic treatment and the reported pain level, quality and side effects after the application of the initial arc wire; to investigate the amount of pain medication before and during the treatment, the level of pain at the first control session at the end of the first month of treatment, the differences in profile/facade and tooth appearance between the first examination and the result of the orthodontic treatment, and whether gender and age are an important factor in the perception of pain. Randomly selected 120 fixed orthodontic treatment patients (60 women, 60 men; age mean: 18.68) were included in our study. As a result of fixed orthodontic treatment, 120 patients filled out a questionnaire about their facial and dental appearance and their level of pain, their effects on their daily lives, their expectations regarding changes in their facial and dental appearances. In the first 7 days of treatment after starting arc wire application, they filled in the questionnaire to evaluate the onset of pain, its occurrence, type, duration, localized area, diet and its effect on daily life. Finally, at the end of the first control session of the first month of the treatment, they filled the questionnaire for evaluating the changes in profile/facade and tooth appearances and profile / facade and tooth appearances as a result of orthodontic treatment. In our study, in order to evaluate the perception of orthodontic pain reported by the patients, VAS was used to mark a place on the line between "0", meaning there is no pain corresponding to their pain levels, and "10" that means very severe pain. The data obtained in this study were analyzed by SPSS Statistics Version 22 package program. The obtained findings were evaluated by using one of the parametric methods; one-way analysis of variance (ANOVA), repeated measurements ANOVA, the independent groups t test and using one of the nonparametric methods; Kruskal Wallis analysis method, chi square analysis method, multiple comparison method. According to the results of the study, while the expectation pain was high from pretreatment to the treatment process, contrary to the expectation, the pain decreased gradually. After the initial arc wire was applied, the first pain started in 4-6 hours, it became more severe at the end of the first day and continued to decrease after the third day. The pain was mostly seen in the upper and lower teeth group, during biting and chewing, while in the warm and physical activity, the pain was defined as pain and pressure. The patients who thought that the pain would have an effect on their daily life and diet before the treatment stated that it had an effect on their daily life and diet during the treatment process. Increasing the rate of using painkillers before treatment increased the rate of using painkillers after treatment. The orthodontic pain expectancy average of patients who used painkillers before treatment was found higher than those who did not use them, and similarly, the orthodontic pain average of patients who used the painkillers occasionally during the first 7 days of treatment was higher than those who did not use. It is concluded that age and gender are not an important factor in the perception of pain.
Key words: Age and Sex Interaction, Orthodontic Treatment, Pain, Painkiller