Kısıntılı sulamanın farklı kavun (Cucumis melo L.) çeşitlerinin verim ve kalite özelliklerine etkisi
The effects of deficit irrigation on yield and quality characteristics of different melon (Cucumis melo L.) varieties
Yazar: ÖMER ÖZBEK
Danışman: PROF. DR. HARUN KAMAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Antalya = Antalya ; Stoma = Stomata ; Sulama programlaması = Irrigation scheduling

Özet:
Bu araştırmada üç farklı kavun (Westeros, Burak ve Ünlü) çeşidinin; su ihtiyacının tam ve kısıntılı karşılandığı koşullarda verim ve kalite parametreleri açısından performanslarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma Antalya-Alanya karayolu üzerinde, Antalya ilinin 20 km doğusunda bulunan Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (BATEM) Aksu yerleşkesinde 2018 ve 2019 yılları arasında iki yıl süre ile tarla koşullarında yürütülmüştür. Bitki materyali olarak Westeros, Burak ve Ünlü olmak üzere üç farklı kavun çeşidi kullanılmıştır. Araştırma dört farklı sulama seviyesine (%100, %80, %60 ve %40) göre sulamalar planlanmıştır. %100 sulama seviyesinde (I100), elverişli su tutma kapasitesinin %30-40'ı tüketildiğinde, eksilen suyu tarla kapasitesine tamamlanacak şekilde sulama yapılmıştır. Su kısıntısı uygulanan konulara, %100 konusuna (I100) uygulanan su miktarının %80 (I80), %60 (I60) ve %40'ı (I40) kadar su uygulanmıştır. Toprak su içeriği gravimetrik yöntemle takip edilmiştir. Sulama yöntemi olarak damla sulama yöntemi kullanılmıştır. Araştırma; 4 sulama seviyesi ve üç kavun çeşidi olmak üzere 4x3 faktörün kombinasyonu ile 12 konudan oluşmuştur. Her konu üç yinelemeli olarak tesadüf bloklarında faktöriyel deneme desenine göre arazide uygulanmıştır. Araştırmanın ilk yılında (2018) uygulanan sulama suyu miktarı kavun çeşitlerine ve sulama seviyesine bağlı olarak 75.1 ile 144.9 mm arasında değişim göstermiştir. Araştırmanın ikinci yılında (2019) uygulanan sulama suyu miktarları 91.3 mm ile 204.5 mm arasında olmuştur. Araştırmada elde edilen bitki su tüketimi (ET) değerleri 301 mm ile 214 mm arasında değişim göstermiştir. Ortalama meyve ağırlığı değişimi 3251 g ile 4466 g arasında olmuştur. 2018 yılında yapılan ölçümlerde çeşitlere ait yaprak su potansiyeli (YSP) değerleri -0.3 ile -1.6 bar arasında değişmiştir. 2019 yılında yapılan ölçümlerde çeşitlere ait YSP değerlerinin -0.3 ile -1.3 bar arasında değiştiği belirlenmiştir. Araştırmada ölçülen stoma iletkenliği değerleri 189 mmol m-2s-1 ile 681 mmol m-2s-1 arasında değişim göstermiştir. Çeşitlere ait en yüksek verim değerleri %100 sulama seviyelerinde gerçekleşmiştir. Westeros çeşidinde belirlenen en yüksek verim 4511 kg da-1, Ünlü çeşidinde 4175 kg da-1 ve Burak çeşidinde 3980 kg da-1 olmuştur. Meyvede en yüksek briks oranı 8.9 olarak belirlenirken en düşük biriks oranı 5.2 olarak tespit edilmiştir. Sulama seviyelerine ile briks ortalamaları karşılaştırıldığında en düşük briks oranı %100 sulama seviyesinde olmuştur. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre Antalya yöresinde açıkta yetiştirilen ve damla sulama sistemi ile sulanan Kırkağaç tipi kavunda kısıntı uygulanmayan koşullarda mevsimlik sulama suyu miktarı 145 ile 205 mm arasında değişmektedir. Antalya koşullarında kavunda uygulanması gereken ideal sulama suyu miktarında, %20 su kısıntısı uygulandığı koşullarda, I80 konusunda, verimde önemli bir azalma olmamıştır. Aksine su kısıntısı oranı arttırıldığında I60 ve I40 konularında, briks değerlerinde ve sulama suyu kullanım etkinliği değerlerinde I100 konusuna kıyasla istatistiki olarak önemli bir artış meydana gelmiştir. Ancak %40 ve %60 oranlarında su kısıntısı uygulandığı koşullarda verimde önemli miktarda azalma meydana gelebilmektedir. Bu nedenle Antalya koşullarında kavun yetiştiriciliğinde su kaynaklarının sınırlı olduğu koşullarda, uygulanması gereken ideal sulama suyu miktarında %20 oranında kısıntı uygulanması önerilebilir.

Abstract:
In this sudy, it is aimed to evaluate the performans of three different melon types (Westeros, Burak, and Ünlü) in terms of their yield and quality parameters under fully-watered and limited water conditions. Furthermore, other purposes of the study were creating adequate irrigation programs in melon cultivation and saving irrigation water without causing a significant decrease in yield and quality. Research was carried out under field conditions for two years between 2018 and 2019 at Aksu campus.of Batı Akdeniz Agricultural Research Institute,which is located 20 km east of Antalya, on Antalya-Alanya highway. Three different melon types, namely Westeros, Burak and Ünlü, were used as plant materials. Irrigations in the study were planned according to four different irrigation levels (100%, 80%, 60% and 40%). At %100 full irrigation water level (I100), irrigation was performed when 30-40% of available water holding capacity was consumed in a 90 cm soil depth for bringing the measured soil moisture content to the field capacity. %80 (I80), %60 (I60) and, %40 (I40) amount of water treated to %100 irrigation level were used as water-deficit treatments. Soil water content was monitored by gravimetric method.  Drip irrigation system was used as irrigation method in the study. The subjects discussed consisted of a combination of 4x3 factors, in total 12 subjects, including 4 irrigation levels and three melon types. Each subject was applied in the field according to the factorial experiment design in random blocks with three replications. In the firsy year of study (2018), applied amount of irrigation water ranged between 75.1 and 144.9 mm by melon types and irrigation levels. In the second year, implemented amount of irrigation water varied between 91.3 and 204.5 mm. The plant water consumption (ET) values obtained in the study varied between 214 and 301 mm. Average fruit weight showed differences between 3251 and 4466 g. In the measurements made in 2018, it was determined that the leaf water potential (YSP) values of melon types ranged between -0.3 and -1.6 bar. In the measurements made in 2019, the YSP values of melon species differed from 0.3 to -1.3 bar. Stomatal conductance values measured in the study varied between 189 mmol m-2s-1 and 681 mmol m-2s-1. The highest yield values of the melon varieties were realized at 100% irrigation levels. The highest yields determined for Westeros, Ünlü, and Burak species were 4511, 4175 and, 3980 kg da-1, respectively. The highest brix ratio in fruit was 8.9, while the lowest ratio was 5.2. When the irrigation levels and brix averages were compared, the lowest brix rate was found at 100% irrigation level. According to the results obtained from this study, the amount of seasonal irrigation water given in Kırkağaç-type melon growing in the open field in Antalya region and irrigated with drip irrigation system, varies between 145 and 205 mm under water-deficit not applied conditions. In Antalya conditions, there is no significant decrease in the yield of melon under 20% (I80 subject) water-deficit applications. Unlike, brix values and irrigation water usage efficiency values increased statistically at I40 and I60 subjects compared to I100 treatment. However, yield decreases will occur substantially under %40 and %60 water-deficit applications. Thus, it can be suggested that ideal irrigation water amount will be reduced by %20 wehere water resources is limited in melon cultivation in Antalya conditions.