Global vektör otoregresyon yaklaşımı: Enflasyonun küreselleşmesi hipotezi üzerine bir uygulama
Global vector autoregression approach: An application on the globalization hypothesis of inflation
Yazar: FATİH DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ADİL KORKMAZ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Enflasyon = Inflation ; Küreselleşme = Globalization ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
1960'lı yıllardan itibaren hızlanan ekonomik küreselleşme, ülke ekonomilerinin dinamiklerinde değişikliklere yol açmıştır. Bu değişime rağmen ekonomik ve ekonometrik modellemeler son yıllara kadar ulusal merkezli kalmıştır. Dolayısıyla ülke ekonomileri üzerine yapılan araştırmaların sadece ulusal faktörlere yönelik olduğu ve ulaşılan bulguların gerçeği yansıtmakta zayıf kaldığı söylenebilir. Bu eksiklik özellikle parasal otoriteler tarafından eleştirilmiştir. Buna yönelik olarak geliştirilen Global VAR yaklaşımı, dünya ekonomisinin bir bütün olarak analiz edilmesine imkân vermektedir. Ayrıca Global VAR, ticari veya finansal ağırlık matrisi yoluyla ülkeler arası ekonomik bağı dikkate alan küresel kapsamlı bir analiz tekniğidir.
Bu çalışmada Global VAR yaklaşımı kullanılarak, enflasyon oranı üzerinde küresel faktörlerin etkisinin arttığını öne süren enflasyonun küreselleşmesi hipotezinin geçerliliği araştırılmıştır. Türkiye'nin de aralarında bulunduğu OECD ülkeleri ve yakın işbirliği içerisindeki ülkelerle birlikte toplam 42 ülkeyi kapsayan bir analiz gerçekleştirilmiştir.  1992:1-2017:2 dönemini kapsayan üçer aylık verilerle yapılan analizde, küreselleşmenin enflasyon oranı üzerindeki etkisi küresel çıktı açığı üzerinden takip edilmiştir. Küresel çıktı açığı ülkelerin 1992-2017 yıllarına ait ikili ticaret hacmi değerleri üzerinden hesaplanan zamana göre değişen yapıdaki ağırlık matrisi kullanılarak oluşturulmuştur.
Elde edilen bulgular küresel çıktı açığının ülkelerin çoğunluğunda enflasyon oranları üzerinde beklentiye uygun pozitif yönlü ve anlamlı olduğu belirlenmiştir. Buradan hareketle enflasyonun küreselleşmesi hipotezinin kısmen geçerli olduğu belirlenmiştir. Türkiye özelinde ise enflasyon oranı üzerinde küresel çıktı açığının önemli bir değişken olmadığı ancak petrol fiyatları ve ulusal şoklara karşı dikkatli olunması gerektiği söylenebilir. Ulaşılan bu bilgiler ışığında parasal otoriteler başta olmak üzere piyasa yapıcıların ülkeler arası entegrasyonu dikkate alarak küresel faktörlere gereken önemi vermeleri, politikaların başarıyla yürütülmesi için son derece önemli olacaktır.

Abstract:
Economic globalization, which has accelerated since the 1960s, has led to changes in the dynamics of national economies. Despite this change, economic and econometric models have remained nationally centered until recent years. Therefore, studies on country economies focus solely on national factors and it can be said that the findings are weak reflecting the reality. Monetary authorities have particularly criticized this deficiency. The Global VAR approach, developed for this purpose, enables the world economy to participate in the analysis as a whole. It is also comprehensive global analytical technique that takes account of inter-country economic ties through a commercial or financial weight matrix.
Using Global VAR approach in this study, the validity of the globalization of inflation hypothesis, which suggests that the effect of global factors on the inflation rate is increased, has been investigated. A total of 42 countries have been analyzed OECD countries including Turkey and the countries in close cooperation with OECD. In analysis with quarterly data covering the period 1992:1-2017:2, the impact of globalization on inflation has been monitored through the global output gap. The global output gap was established by using the time-varying weight matrix calculated over the bilateral trade volume values of the countries in 1992-2017.
The findings show that the global output gap is significantly positive on inflation rates in most of countries. Hence the hypothesis of the globalization of inflation is determined to be partially valid. Particularly in Turkey, the global output gap is not an important variable on the inflation rate but should be careful about oil prices and national shocks. As a result, it is crucial that market makers, especially monetary authorities, should take the necessary precautions to global factors by considering the inter-country integration, to ensure that policies are carried out successfully.