Post-dijital dönemde fotografik imge üretimi ve karşı gözetim
Photographic image generation and counter surveillance in the post-digital era
Yazar: ÖZLEM DEMİRCAN
Danışman: PROF. YUSUF MURAT ŞEN ; DOÇ. DR. SADIK TUMAY
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Fotoğraf Ana Sanat Dalı / Fotoğraf Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Sanat, iktidarların otoritesini görselleştiren ve güçlendiren araçların başında
gelmektedir. Ancak kimi zaman iktidarlar güçlerini gizlemek için görsel dil yerine
farklı stratejiler de benimsemektedir. Özellikle teknolojik gelişmeler, sosyal ağlar,
platformlar ve mobil cihazlarla birlikte herkesin her yerde, her şeyi ve herkesi
görebilme ve kaydedebilme yetisi kazanmasıyla şeffaflaşan toplumsal yapılanmada,
iktidarlar güçlerini artırmak için gözetleme odaklı yöntemleri benimsemiştir. Denetim,
baskı ve kontrol yöntemleriyle iktidarların güçlerini pekiştiren bir araç olan gözetim
olgusu, günümüzde minimum sermeye ile maksimum kar getirerek kapitalizmin için
de vazgeçilemez bir öge haline gelmiştir. Bu anlamda gözetim, sadece iktidarların
değil, iktidarların kurumsal ortakları ve ticari şirketlerin de vazgeçemeyeceği bir
unsurdur. Aynı zamanda teknolojinin ilerlemesi paralelinde iktidarlar, kurumsal
ortakları ve ticari şirketler gözetim araçlarına olan yatırımlarını artırmaktadır. Böylece
daha önce hiç görülmemiş bir oranda veriye erişim sağlanırken, veri toplama
yöntemleri de geliştirilmiştir. Bu bakımdan bireylerin tüm yaşam rutinleri ve eylemleri
denetim ve gözetimin etkisi altına alınarak kişiye ve sanal profiline özgü reklam ve
manipülasyonlarla bireyler hiç olmadığı kadar tüketime yönlendirilmektedir.
Ekonomi politik bir değer yaratan bu süreç, kültürel yapılanmayı dönüştürerek
toplumun bu değişime adaptasyonunu sağlarken, yaşamın diğer tüm alanlarına olduğu
gibi estetik dili de etkilemiştir. Yanı sıra bu süreç iktidarların görünmez gücünü
görünür hale getirmek ve toplumsal direnç stratejileri oluşturmak için estetik bir karşı
dil inşa etmiştir.
Teknolojik determinizmi reddeden bu çalışmada, özellikle toplumsal olan öne
çıkarılmaya çalışılmış, bu anlamda karşı sanat ve karşı gözetim stratejileri analiz
edilmiştir. Bu analizlerde sanatın tüm formlarından seçilen eserler değerlendirilmiş,
ancak özellikle fotoğrafın hem iktidar tarafından araçsallaştırılması, hem de karşı
eylem ve söylem biçimi üretme potansiyeli incelenmiştir. 19.yüzyıl gerçeklik ve kanıt
paradigmasının en kuvvetli aracı olan fotoğrafın süreç içinde dönüşümü post-fotoğraf
çerçevesinde ele alınarak, fotografik imgenin tarihsel, kültürel ve gelecekteki yapısına
vurgu yapılmıştır. Karşı gözetim stratejilerinde dijital imge ve fotografik imgenin bir
eleştiri ve toplumsal muhalif dili üretme potansiyeli sanatta -post yapılanma
süreçleriyle birlikte ele alınmıştır.

Abstract:
Art is one of the tools that visualize and strengthen the authority of the power.
However, power sometimes adopt different strategies instead of visual language to
conceal their power. Especially in a society that has become transparent with
technological developments, social networks, platforms, and mobile devices, with
everyone gaining the ability to see and record everything and everyone, everywhere,
governments have adopted surveillance-oriented methods to increase their power. The
phenomenon of surveillance, which is a tool that reinforces the power of the rulers
through methods of control, oppression, and control, has become an indispensable
element for capitalism by bringing maximum profit with minimum capital. In this
sense, surveillance is an indispensable element not only for governments but also for
their corporate partners and commercial companies. At the same time, in parallel with
the advancement of technology, governments, their corporate partners and commercial
companies are increasing their investments in surveillance tools. Thus, while access to
data has been provided at an unprecedented rate, data collection methods have also
been developed. In this respect, all life routines and actions of individuals are put under
the influence of control and surveillance, and individuals are directed to consume more
than ever before through advertisements and manipulations specific to the individual
and his/her virtual profile.
While this process, which creates a political economic value, transforms the cultural
structure and enables society to adapt to this change, it has also affected the aesthetic
language as in all other areas of life. In addition, this process has built an anti-art
language to make the invisible power of the powers visible and to create strategies of
social resistance.
In this study, which rejects technological determinism, the social relations tried to be
emphasized, and in this sense, anti-art and counter surveillance strategies are analyzed.
In these analyses, chosen works from all forms of art are evaluated, but especially the
instrumentalization of photography by power and its potential to produce a form of
counteraction and discourse are examined. The transformation of photography, the
most powerful tool of the 19th-century paradigm of reality and evidence, is discussed
within the framework of post-photography, emphasizing the historical, cultural, and
future structure of the photographic image. The potential of the digital image and the
photographic image to produce a language of criticism and social opposition in counter
surveillance strategies is discussed together with the processes of post-structuring in
art.