Tip 2 diyabetli yetişkinlerin sağlık okuryazarlığı ile hastalığa ilişkin sağlık inançları arasındaki ilişki
The relationship between health literacy of the adults with type 2 diabetes and their disease-related health beliefs
Yazar: MÜRÜVVET DURAK
Danışman: DOÇ. DR. ADİLE TÜMER
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, tip 2 diyabetli yetişkinlerin sağlık okuryazarlığı ile hastalığa ilişkin sağlık inançları arasındaki ilişkinin incelemesi amacıyla yapılmıştır. Kesitsel ve ilişki arayıcı tipteki araştırma 1 Temmuz-30 Eylül 2022 tarihleri arasında bir eğitim ve araştırma hastanesinde, tip 2 diyabet tanısı almış 210 yetişkinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veri toplamada "Sosyo-demografik Veri Formu", "Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği" ve "Diyabet Hastalarında Sağlık İnanç Modeli Ölçeği" kullanılmıştır. Diyabet Sağlık Okur-yazarlığı Ölçeği toplam puan ortalamasının 47.83±4.15 olduğu belirlenmiştir. Ölçek alt boyutlarının puan ortalaması sırasıyla, Fonksiyonel Sağlık Okur-yazarlığı 17.20±2.06, İnteraktif Sağlık Okur-yazarlığı 20.44±2.44 ve Eleştirel Sağlık Okur-yazarlığı 10.20±1.40 şeklindedir. Diyabet Hastalarında Sağlık İnanç Modeli Ölçeği toplam puan ortalamasının 118.92±10.20 olduğu saptanmıştır. Ölçek alt boyutlarının puan ortalaması sırasıyla, Algılanan duyarlılık 12.72±2.15, Algılanan ciddiyet 13.37±1.92, Algılanan yarar 27.61±5.59, Algılanan engeller 22.20±5.69 ve Sağlıkla ilgili önerilen aktiviteler 43.00±5.36 şeklindedir. Tip 2 diyabetli yetişkinlerin sağlık okuryazarlığı ile hastalığa ilişkin sağlık inançları arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki olduğu belirlenmiştir (r=0.256; p=0.000).Araştırmada tip 2 diyabetli yetişkinlerin sağlık okuryazarlığının orta düzeyde ve sağlık inançlarınıniyi düzeyde olduğu sonucuna varılmıştır. Araştırmanın bulguları diyabet hastalarında sağlık inançlarını ve okuryazarlık düzeyini artıracak müdahale çalışmaları için yol gösterici olabilir. Konuyla ilgilirandomize kontrollü araştırmaların artırılması önerilir.

Abstract:
This research was conducted to examine the relationship between health literacy and health beliefs about the disease in adults with type 2 diabetes. The cross-sectional and correlational study was conducted between 1 July-15September2022 in a training and research hospital with the participation of 210 adults diagnosed with type 2 diabetes. "Socio-demographic Data Form", "Health Literacy Scale" and "Health Belief Model Scale in Diabetic Patients" were used in data collection. Diabetes Health Literacy Scale total score average was determined to be 47.83±4.15. The mean scores of the sub-dimensions of the scale were 17.20±2.06 for Functional Health Literacy, 20.44±2.44 for Interactive Health Literacy and 10.20±1.40 for Critical Health Literacy. The total mean score of the Health Belief Model Scale in Diabetes Patients was found to be 118.92±10.20. The mean scores of the sub-dimensions of the scale were, respectively, Perceived sensitivity 12.72±2.15, Perceived seriousness 13.37±1.92, Perceived benefit 27.61±5.59, Perceived barriers 22.20±5.69 and recommended health-related activities 43.00±5.36It was determined that there was a weak positive correlation between the health literacy of adults with type 2 diabetes and their health beliefs about the disease (r=0.256; p=0.000).In the study, it was found that adults with type 2 diabetes had a moderate perception of health literacy and a good level of health beliefs. The findings of the study can be a guide for intervention studies that will increase health beliefs and literacy levels in diabetes patients. It is recommended to increase randomized controlled studies on the subject.