Açık kalp ameliyatı olan hastalara öz bakım modeli kullanılarak evde verilen bakımın öz etkililik ve semptom yönetimine etkisi
The effect of home care given to patients who had open heart surgery using the self-care model on self-efficacy and symptom management
Yazar: RABİA SAĞLAM AKSÜT
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK KILIÇ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi = Surgery ; Cerrahi-kardiyovasküler = Surgery-cardiovascular ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Hasta ziyaretçileri = Visitors to patients ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Semptomlar ve genel patoloji = Symptoms and general pathology ; Özbakım = Self-care

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, açık kalp ameliyatı olan hastalara öz bakım modeli kullanılarak evde verilen bakımın öz etkililik ve semptom yönetimine etkisini belirlemektir.
Materyal ve Metot: Araştırma, Ocak-2015-Haziran 2016 tarihleri arasında ön test-son test kontrol gruplu deneysel bir çalışma olarak yapıldı. Araştırmanın evrenini, Ocak-Aralık 2015 tarihleri arasında Erzincan il merkezinde bulunan on beş farklı aile sağlığı merkezi bölgesinde yaşayan ve açık kalp ameliyatı olan bireyler oluşturdu. Araştırmanın örneklemini ise, araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 30 girişim, 30 kontrol grubunda olmak üzere toplam 60 hasta oluşturdu. Verilerin toplanmasında, Hasta Tanıtım Formu, Barnason Etkililik Beklenti Ölçeği: Kalp Cerrahisi Versiyonu ve Semptom Kontrol Listesi kullanıldı. Araştırmada girişim grubundaki hastalara taburculuğu izleyen ilk altı hafta boyunca toplam yedi ev ziyareti ve telefonla rehberlik hizmeti verildi. Bu ev ziyaretleri sırasında hastalara öz bakım modeline göre hazırlanmış eğitim ve bakım verildi. Kontrol grubundaki hastalara herhangi bir girişim uygulanmadı. Son test verileri her iki grupta da taburculuğun sekizinci haftasında toplandı. Verilerin analizi SPSS 15.0 paket programında ortalama, standart sapma, yüzdelik, ki kare, bağımsız gruplarda t testi, Mann Whitney U testi, Friedman tesi ve Wilcoxon testi kullanılarak yapıldı.
Bulgular: Araştırmada girişim grubundaki hastaların Barnason Etkililik Beklenti Ölçeği son test puan ortalamalarının kontrol grubundaki hastalara göre daha yüksek olduğu (p<0.05) ve kontrol grubundaki hastaların semptomlarının taburculuğun sekizinci haftasında da devam ettiği ve iki grup arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlendi (p<0.05). Ayrıca, kontrol grubundaki hastaların %46.7'si, girişim grubundaki hastaların ise %23.3'ü taburcu olduktan sonra yaşadıkları sorunlar nedeniyle hastaneye geri dönüş yapmıştır. 
Sonuç: Bu araştırmadan elde edilen bulgular; açık kalp ameliyatı olan hastalara Orem'in öz bakım modeli kullanılarak evde verilen eğitim ve bakımın hastaların semptomlarını azalttığı ve öz etkililiklerini artırdığını göstermektedir.

Abstract:
Objective: To determine the effect of home care given to patients who had open heart surgery using the self-care model on self-efficacy and symptom management.
Materials and Methods: This experimental study with pretest-posttest and a control group was carried out between January 2015 and June 2016. The study population consisted of individuals who lived in the vicinities of fifteen different family healthcare centers in the province of Erzincan and who had an open heart surgery between January and December 2015. The study sample consisted of 60 patients, 30 in the interventional group and 30 in the control group, who met the inclusion criteria. The data were collected using a Patient Description Form, the Barnason Efficacy Expectation Scale - Cardiac Surgery Version and a Symptom Checklist. The patients in the interventional group were paid seven home visits and were allowed phone guidance throughout the first six weeks following their discharge. During these home visits, the patients were given education and care prepared in line with the self-care model. No intervention was attempted for the patients in the control group. The posttest data were collected from both groups in the eighth week of discharge. The data were analyzed using means, standard deviations, percentiles and the chi-square test, and in independent groups using the t-test, Mann Whitney U test, Friedman test and Wilcoxon test on the SPSS 15.0 package program. 
Results: The mean posttest Barnason Efficacy Expectation Scale score of the patients in the interventional group was found higher than that of the patients in the control group (p<0.05) and the difference between the two groups was statistically significant (p<0.05). Besides, %46.7 of the patients in the control group returned back to the hospital while %23.3 of the patients in the interventional group had readmissions because of their health problems.
Conclusion: The results obtained from this study showed that the home-based education and care given to the patients who had an open heart surgery using Orem's self-care model decreased the symptoms of patients and improved their self-efficacy.