Bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin verim ve kalite özellikleri bakımından performanslarının belirlenmesi
Determination of performance of some bread wheat (Triticum aestivum L.) varieties in terms of yield and quality traits
Yazar: SAMET KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. ESRA AYDOĞAN ÇİFCİ
Bursa Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tahıllar ve Yemeklik Baklagiller Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada 9 adet Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L) çeşidinin Marmara Bölgesi/Ergene Bölümünde verim ve kalite özellikleri bakımından performanslarını incelemek amacıyla Edirne/Merkez/Sarayakpınar ve Tekirdağ/Süleymanpaşa/Karaevli deneme alanlarında 2020-2021 yetiştirme sezonunda tesadüf blokları deneme deseninde dört tekerrürlü olarak yürütülmüştür. 

Araştırma incelenen özelliklerden elde edilen sonuçlarına göre çeşit ortalamaları; başaklanma süresi 183,37-190,50 gün, bitki boyu 82,50-102,50 cm, başakta tane sayısı 54,00-64,12 adet, bin tane ağırlığı 33,55-38,57 g, hektolitre ağırlığı 73,35-79,75 kg/hl, tane verimi 585,50-857,37 kg/da, yatma dayanımı % 55,00-100 ve soğuk zararı ise 1,62-2,87 aralığında değişmiştir. Kalite kriterleri bakımından ise ortalama değerler tane sertliği için % 47,78-77,25, un veriminde % 59,76-63,90, protein oranı için %10,62-14,18, zeleny sedimantasyon değerinde 37,37-69,50 ml ve beklemeli zeleny sedimantasyon değeri için ise 36,50-72,00 ml, Yaş glüten miktarında % 19,35-29,52, glüten indeks değeri için % 83,60-98,75, alveograf enerji değeri için 162,50-391,50 J ve farinograf su absorpsiyonunda % 53,13-62,65 ve yumuşama derecesi için ise 9,12-7,75 BU olarak belirlenmiştir. 

Deneme sonucunda LG RUFO çeşidinin tane verimi bakımından, RUMELİ çeşidinin ise kalite bakımından en iyi performansa sahip olduğu saptanmıştır. Ancak deneme materyali içinde en uzun bitki boyuna sahip olması ve dolayısıyla yatma dayanımının diğer çeşitlere göre daha az olması ve tane verimi bakımından deneme ortalamasının altında kalması bu çeşit için dezavantaj olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte yüksek tane verimi ile dikkati çeken LG RUFO çeşidinin de kalite kriterleri bakımından kabul edilebilir değerler aldığı gözlenmiştir.

Abstract:
This research, in which 9 bread wheat varieties were included in the yield and quality performance trial, was carried out in Marmara Region/Ergene Area with two different locations Edirne/Merkez/Sarayakpınar and Tekirdağ/Süleymanpaşa/Karaevli in producer fields in the 2020-2021 growing season, with randomized complete block design with four replications.

According to the results obtained from the investigated characteristics of the research, the average of varieties; earing period 183,37-190,50 days, plant height 82,50-102,50 cm, number of grains per spike 54,00-64,12, thousand-seed weight 33,55-38,57 g, hectoliter weight 73,35-79,75 kg/hl, grain yield 585,50-857,37 kg/da, lodging strength 55,00-100% and cold damage ranged between 1,62-2,87. In terms of quality criteria, average values are 47,78-77,25% for grain hardness, 59,76-63.90% for flour yield, 10,62-14,18% for protein ratio, 37,37-69,50 ml for zeleny sedimentation value and 36,50-72,00 ml for pending zeleny sedimentation value, 19,35-29,52% for wet gluten amount, 83.60-98,75% for gluten index value, 162,50-391,50 J for alveograph energy value. It was determined 53,13-62,65 % for farinograph water absorption and 9,12-7,75 BU for softening degree.

As a result of the experiment, it was determined that LG RUFO variety had the best performance in terms of grain yield and RUMELİ variety in terms of quality. However, it has been determined as a disadvantage for this cultivar that it has the longest plant height in the trial material, therefore its lodging resistance is lower than the other cultivars, and that it is below the trial average in terms of grain yield. In addition, it was observed that LG RUFO variety, which attracts attention with its high grain yield, also obtained acceptable values in terms of quality criteria.