Ahmed bin Abdü'l-Cebbâr'ın Tuhfetü'l-Mülûk'u (Transkripsiyonlu metin-inceleme)
Ahmed bin Abdü'l-Cebbâr's Tuhfetü'l-Mülûk (Transcribed text-analysis)
Yazar: KÜBRA DİNÇSOY
Danışman: PROF. DR. MUHİTTİN ELİAÇIK
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 14. yüzyıl = 14. century ; Edebi inceleme = Literary analysis ; Edebi metinler = Literary texts ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Metin inceleme = Text examination ; Türkçe metinler = Turkish texts

Özet:
Günümüzde yüzlerce yazma eser hala açığa çıkarılmayı beklemektedir. Bu eserleri ortaya çıkartıp neşretmek ilmi görevlerimizden biri olmalıdır. Açığa çıkarılmayı bekleyen eserlerden biri olan "Tuhfetü'l-Mülûk" Birmingham Üniversitesi Ortadoğu Yazmaları Mingana Koleksiyonu'nda "Islamic Arabic 1245" numarada kayıtlıdır. Müellifi Ahmed bin Abdü'l-cebbâr el-Kayserî (Mevlânâ Muhyi'd-dîn) olan eserin muhtevasını kelime-i tevhidin faziletleri oluşturmaktadır. İlk sayfasında "Bu kitâb Tuhfetü'l-mülûk tesmiye olunur. Tevhîd-i şerîfün fazîletin beyân ider." sözleri yer alan bu mensur eser için bir nasihatnâme örneği demek mümkündür. Kelime-i tevhidin faziletlerine sık sık Kur'an-ı Kerim'den ayetlerle açıklık getiren yazar, "Hikâyet-i Latîfe" başlıkları altında hikâyeler anlatarak konuyu desteklemiş ve konu bütünlüğü sağlamıştır. Tarihine ve müstensih adına rastlanılmayan eserin sonunda 65 beyitten oluşan ve müellifi belli olmayan bir manzum kahve fetvası örneği de bulunmaktadır. Manzum fetva her ne kadar "Tuhfetü'l-Mülûk" ile konu bakımından bir bütünlük oluşturmuyor olsa da yazı karakterlerinden hareketle aynı müstensih tarafından kaleme alındığını söylemek mümkündür.

Çalışmanın ilk kısmında eserin müellifi Ahmed bin Abdü'l-cebbâr el-Kayserî'nin hayatı hakkında bilgiler ortaya konulmaya çalışılmış, taranan kaynaklarda yazara ait bilgiye ulaşılamamıştır. Eser muhteva ve dil yönünden değerlendirilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise eserin transkripsiyonlu metnine yer verilmiştir. Türk dili araştırmalarına katkı sağlayacağı düşünülerek eserin tıpkıbasımı da son kısma eklenmiştir.


Anahtar Kelimeler: Tuhfetü'l-Mülûk, Kelime-i tevhid, Yazma eser.

Abstract:
Today, hundreds of manuscripts are still waiting to be uncovered. Uncovering and publishing these works should be one of our scholarly duties. "Tuhfetü'l-Mülûk", one of the works waiting to be uncovered, is registered in the Mingana Collection of Middle Eastern Manuscripts at the University of Birmingham, numbered "Islamic Arabic 1245". The content of the work, whose author is Ahmed bin Abdü'l-cebbâr el-Kayserî (Mevlânâ Muhyi'd-dîn), is the virtues of the word tawḥȋd. On the first page, he writes: "This book is called Tuhfetü'l-Mülûk. It declares the virtues of tawhid-i sharîfün fazîletin." It is possible to call this prose work an example of an exhortation. The author, who frequently clarifies the virtues of the word tawhid with verses from the Holy Qur'an, supported the subject by telling stories under the title "Hikâyet-i Latîfe" and ensured the integrity of the subject. At the end of the work, the date and the name of the author are not found, there is also an example of a verse fatwa on coffee consisting of 65 couplets, the author of which is unknown. Although the fatwa in verse does not form a unity with "Tuhfetü'l-Mülûk" in terms of subject matter, it is possible to say that it was written by the same printer based on the typefaces.


In the first part of the study, information about the life of the author of the work, Ahmed bin Abdü'l-cebbâr el-Kayserî, was tried to be revealed, and no information about the author was found in the sources scanned. The work was evaluated in terms of content and language. In the second part of the study, the transcribed text of the work is given. Considering that it will contribute to Turkish language studies, the facsimile edition of the work is also added to the last part.


Keywords: Tuhfetü'l-Mülûk, Word of tawhid, Manuscript.