Halide Edip Adıvar'ın Râik'in Annesi romanı (Dil incelemesi- metin- sözlük- tıpkıbasım)
Halide Edip Adıvar's novel Raik's Mother (Review-text-dictionary-facsimile)
Yazar: TUBA LÖK
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE ATMACA
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Adıvar, Halide Edip = Adıvar, Halide Edip ; Biçimbilim = Morphology ; Raik'in Annesi = Raik's Mother ; Roman = Novel ; Ses bilgisi = Phonetic ; Söz varlığı = Vocabulary ; Türk romanı = Turkish novel ; İmla = Spelling

Özet:
Bu çalışmada, Türk edebiyatının usta yazarlarından Halide Edip Adıvar'ın ilk
romanlarından biri olan Râik'in Annesi adlı eseri incelenmiştir. Bu eser, yazarın roman
türünde verdiği eserlerden ikincisidir. Bu dönemde yazarın pek çok eseri dergi ve gazetelerde
bölümler halinde yayınlanmıştır. Roman ilk olarak Demet dergisinde yayımlanmaya başlar.
Ardından da Orhaniye matbaasında kitap haline getirilerek 1967'de Yeni matbaa tarafından
tekrar basılmıştır.
Halide Edip, Râik'in Annesi romanını dört bölümde şekillendirmiştir: 1. bölüm
anlatıcının kahramanları tanıttığı, 2-3. bölümlerde olaylar, ilişki ağlarının kuruluşu ve
birtakım entrikalar, 4. bölümde ise olayların bitişi şeklindedir.
Muhteva olarak ise yazar, romanında yanlış Batılılaşma, eğitimin Türk toplumundaki
durumunu ve kadın sorunsalı gibi konulara yer vermiştir. Özellikle de Batılılaşmadaki aşırılık
romanda işlediği asıl problemdir. Eserlerinde içinde bulunduğu toplumun kültürünü yansıttığı
karakterler üretmiştir. Halide Edip, Türk toplumunun modernleşmedeki aşamalı geçişin yerine
aşırılığın kadına ve aile yapısına yansımalarını eleştirel bir tutumla ele almıştır. Aile
kavramını oluşturan evliliğin bireyler arasındaki fikir ve kalp uyuşmasından geçtiğini
vurgulamıştır.
Yazarın bu eseri ilk romanlarından olması sebebiyle dil ve üslup açısından başarılı
kabul edilmemiştir. Eserde yabancı kökenli kelimeler yoğun olarak kullanılmış ve bu
kelimelerin kökenleri gösterilerek çalışmanın sözlük bölümü oluşturulmuştur. Sözlük
bölümünde ele alınan kelimelerim manaları eserin bağlamından hareketle verilmiştir.
Eserin daha önce transkript çalışması yapılmamış olup sadeleştirilmiş biçimi ile yeni
yazıya aktarılmıştır. Çalışmada metnin transkriptli okuması Türk İlmi Transkripsiyon Sistemi
esas alınarak yapılmış ve çalışmanın üçüncü bölümüne eklenmiştir. Bu doğrultuda eserin
Yazılış (İmla) Özellikleri, Ses Bilgisi, Şekil Bilgisi Özellikleri incelenerek çalışmanın önemli
bir bölümü oluşturulmuştur.
Çalışmanın son bölümüne ise eserin orijinal yazım baskısı eklenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Halide Edip, roman, imla, ses ve şekil bilgisi

Abstract:
In this study, one of the first novels of Halide Edip Adivar, one of the master writers
of Turkish literature, was examined as Râik's Mother. This work is the second of the works
given by the author in the novel genre. During this period, many of the author's works were
published in sections in magazines and newspapers. The novel was first published in The
Bunch magazine. It was then turned into a book in orhaniye printing press and reprinted by
yeni printing house in 1967.
Halide Edip shaped the novel Mother of Râik in four chapters: chapter 1 is in which
the narrator introduces the heroes, in chapters 2-3, events, the establishment of relationship
networks and some intrigues, and in chapter 4 it is the end of events.
As content, the author included topics such as false Westernization, the state of
education in Turkish society and the problem of women in his novel. Especially the
extremism in Westernization is the real problem that the novel solves. In his works, he
produced characters that reflected the culture of the society in which he was found. Halide
Edip has taken a critical stance on the reflections of extremism on women and family
structure instead of the gradual transition of Turkish society in modernization. He emphasized
that the marriage that constitutes the concept of family is through the harmony of opinion and
heart between individuals.
This work of the author was not considered successful in terms of language and style
because it was one of his first novels. Foreign-born words were used extensively in the work
and the dictionary section of the study was created by showing the origins of these words. The
meanings of my words discussed in the dictionary section are given from the context of the
work.
The work has not been transcripted before and has been transferred to the new writing
in its simplified form. Transcript ve reading of the text was made based on the Turkish
Science Transcription System and was added to the third part of the study. Accordingly, an
important part of the work was created by examining the Writing (Spelling) Features, Sound
Information, Shape Information Features of the work.
In the last part of the study, the original writing edition of the work was added.

Keywords: Halide Edip, novel, spelling, sound and shape information