Yeni tanı almış tip 1 diyabetli çocuk ve adolesanlarda oksidatif stres belirteci olarak thiol/disülfid homeostazının ve neurogenin 3 düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of thiol/disulfide homeostasis andneurogenin 3 levels as A marker of oxidative stress in childrenand adolescents with newly diagnosed type 1 diabetes
Yazar: GÖZDE DELİKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA ÜNÜVAR
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Disülfitler = Disulfides ; Ergenler = Adolescents ; Homeostaz = Homeostasis ; Nörogenez = Neurogenesis ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Tiyoller = Thiols ; Çocuklar = Children

Özet:
AMAÇ: Thiol/disülfid homeostazı, antioksidan savunma, sinyal iletimi, detoksifikasyon, apoptoz ve proteinlerin kimyasal yapılarının stabilizasyonu gibi organizma için gerekli olan birçok fizyolojik sürecin korunmasında önemli bir rol oynar. Anormal thiol/disülfid denge düzeyleri (dengenin disülfid yönüne kayması) diyabetes mellitus, kardiyovasküler hastalıklar, kronik böbrek yetmezliği gibi çeşitli hastalıkların patogenezinde yer almaktadır. Neurogenin 3 (ngn 3), pankreasta nöroektodermdeki nöral prekürsör hücrelerin belirlenmesinde rol oynayan pro-endokrin faktördür. Ayrıca endokrin hücre hasara uğradığında, yeniden programlanan ekzokrin hücreler tarafından geçici olarak salınır. Biz bu çalışmada; Yeni tanı alan T1DM'de otoimmünite ve dinamik thiol/disülfid, neurogenin 3 durumu arasındaki ilişkiyi belirlemeyi, tedavi ile thiol/disülfid homeostazının ve neurogenin 3 düzeyinin değerlendirilmesini ve yeni tanı T1DM'li çocuklarda beta hücre hasarına bağlı neurogenin 3 düzeyindeki değişikliği saptamayı amaçladık.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya T.C. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'na 1.2.2019 ile 1.2.2020 tarihleri arasında başvurarak yeni tanı alan tip 1 diyabetli toplam 30 (18 erkek, 12 kız) çocuk ile, herhangi bir hastalığı olmayan sağlıklı gönüllü 30 (18 erkek, 12 kız) çocuk dahil edildi. Hastaların; yaş, cinsiyet, vücut ağırlığı, vücut ağırlığı SDS, boy, boy SDS, vücut kitle endeksi, VKI SDS, glukoz, üre ve kreatinin, total kolesterol, trigliserid, LDL, HDL, HbA1c, anti insülin antikor, glutamik asit dekarboksilaz antikoru, insülin, c-peptit, ngn 3 ve Erel ve ark. tarafından öne sürülen, tamamen otomatik bir metod ile ölçülen dinamik thiol/disülfid homeostazını gösteren plazma native thiol, total thiol ve disülfid seviyeleri gibi laboratuvar ve klinik bulguları kaydedildi. Hasta grubunun altıncı ay kontrolde tekrar laboratuvar tetkiklerine bakıldı. İstatistiksel analizler SPSS paket programı ile yapılmış olup, analizlerde ki Kare testi, Student T testi, Mann Whitney U testi, Wilcoxon testi, Pearson testi, Spearman testi, Friedman testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p˂0,05 olarak kabul edilmiştir.
BULGULAR: Yeni tanı alan Tip 1 diyabetes mellituslu hastalar ile sağlıklı grup karşılaştırıldığında; total thiol (p=0,038), native thiol (p=0,052), disülfid (p=0,189), disülfid/native thiol (p=0,231), disülfid/total thiol (p=0,556) değerleri daha yüksek bulunmasına rağmen native/total thiol (p=0,685) ve neurogenin 3 (p=0,941) değerleri daha düşük bulunmuştur. Altıncı ay kontrolde total thiol (p=0,183), native thiol (p=0,075), disülfid (p=0,350), disülfid/native thiol (p=0,300) ve disülfid/total thiol (p=0,994) değerlerini başvuruya göre daha düşük saptadık. Native thiol ile anti insülin antikor arasında negatif korelasyon saptarken (p=0,041, r=-0,375), ngn 3 ile total kolesterol ve LDL arasında pozitif korelasyon saptadık (p=0,040, r=0,377; p=0,003, r=0,521).
SONUÇ: Çalışmamızda Tip 1 diyabetes mellituslu çocuklarda kontrol grubuna göre disülfid ve thiol düzeylerinde artış saptanmıştır. Altıncı ay kontrolde disülfid ve thiol parametrelerinde azalma gözlenmiştir. Ngn 3 seviyesini de tanı anında sağlıklı çocuklara göre düşük saptadık ve altıncı ay kontrolde de başvuruya göre ngn 3'ün azaldığını saptadık. Sonuç olarak; bizim çalışmamız, Erel ve Neşelioğlu tarafından geliştirilen bu yeni metod ile yeni tanı alan tip 1 diyabetli çocuklarda thiol ve disülfid seviyeleri arasında önemli bir ilişki olduğunu göstermiştir. 
 Anahtar Kelimeler: Tip 1 diyabetes mellitus, thiol/disülfid homeostazı, neurogenin 3, oksidatif stres

Abstract:
AIM: Thiol/disulfide homeostasis plays an important role in maintaining many physiological processes necessary for the organism, such as antioxidant defense, signal transmission, detoxification, apoptosis and stabilization of the chemical structures of proteins. Abnormal thiol/disulfide balance levels (shifting of balance to the disulfide direction) are involved in the pathogenesis of various diseases such as diabetes mellitus, cardiovascular diseases, chronic kidney failure. Neurogenin 3 (ngn 3) is a pro-endocrine factor that plays a role in determining neural precursor cells in the neuroectoderm in the pancreas. Also, when the endocrine cell is damaged, it is temporarily released by the reprogrammed exocrine cells. In this study; we aimed to determine the relationship between autoimmunity and dynamic thiol/disulfide, neurogenin 3 status in the newly diagnosed T1DM, to evaluate the level of treatment and thiol/disulfide homeostasis and neurogenin 3, and to determine the level of neurogenin 3 due to beta cell damage in children with newly diagnosed T1DM.
MATERIALS AND METHODS: A total of 30 children (18 boys, 12 girls) with type 1 diabetes who applied to T.C. Aydın Adnan Menderes University Faculty of Medicine Hospital Department of Child Health and Diseases between 1.2.2019 and 1.2.2020, and healthy 30 (18 boys, 12 girls) children volunteering were included. Of patients; age, gender, body weight, body weight SDS, height, height SDS, body mass index, VKI SDS, glucose, urea and creatinine, total cholesterol, triglyceride, LDL, HDL, HbA1c, anti insulin antibody, glutamic acid decarboxylase antibody, insulin , c-peptide, ngn 3, and Erel et al. laboratory and clinical findings, such as plasma native thiol, total thiol and disulfide levels, demonstrated by dynamic thiol/disulfide homeostasis proposed by and measured using a fully automated method. Laboratory examinations of the patient group were examined again at the sixth month of control. Statistical analyzes were made with the SPSS package program and Chi-square test, Student T test, Mann Whitney U test, Wilcoxon test, Pearson test, Spearman test, Friedman test were used in the analysis. Statistical significance level was accepted as p˂0.05.
RESULTS: When the newly diagnosed patients with Type 1 diabetes mellitus and the healthy group were compared; Although total thiol (p = 0.038), native thiol (p = 0.052), disulfide (p = 0.189), disulfide/native thiol (p = 0.223), disulfide/total thiol (p = 0.556) values were higher, native/total thiol (p = 0,685) and neurogenin 3 (p = 0,941) values were lower. We found total thiol (p=0.183), native thiol (p=0.075), disulfide (p=0.350), disulfide/native thiol (p=0.300) and disulfide/total thiol (p=0.994) lower than the application. We found negative correlation between native thiol and anti-insulin antibody (p = 0.041, r = -0.375), and positive correlation between ngn 3 and total cholesterol and LDL (p = 0.040, r = 0.377; p = 0.003, r = 0.521). 
CONCLUSION: In our study, an increase in disulfide and thiol levels was found in children with Type 1 diabetes mellitus compared to the control group. In the sixth month, a decrease in disulfide and thiol parameters was observed. We found that the level of ngn 3 was lower compared to healthy children at the time of diagnosis and in the sixth month control, we found that ngn 3 decreased according to the application. As a result; Our study showed that there is a significant relationship between this new method developed by Erel and Neşelioğlu and thiol and disulfide levels in newly diagnosed type 1 diabetic children.

Key words: Type 1 diabetes mellitus, thiol/disulfide homeostasis, neurogenin 3, oxidative stress