Göç süreçlerindeki çocukların karşılanamayan gereksinimleri, haklara erişimleri ve beklentileri: Ankara ve Hatay'da yaşayan Suriyeli çocuklar örneği
Needs, access to rights and expectations of children in migration processes: The sample of Syrian children living in Ankara and Hatay
Yazar: TAHİR EMRE GENCER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİLİZ DEMİRÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmetler = Social Services ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Eğitim ihtiyaçları = Training needs ; Göçmenler = Emigrants ; Koruma altındaki çocuklar = Children in care ; Mülteci hakları = Refugee rights ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Suriyeliler = Syrians ; Temel ihtiyaçlar = Basic needs ; Zorunlu göç = Forced emigration ; Çocuk hakları = Children's rights ; Çocuk psikolojisi = Child psychology

Özet:
Bu çalışma, çocukların göç süreçlerindeki gereksinimlerini, karşılaştıkları zorlukları ve çocuk haklarına erişimleri ile birlikte çocukların göç süreçlerindeki beklentilerini, baş etme mekanizmalarını ve destek sistemlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Aynı zamanda, çocukların ifadelerinden ve algılarından yola çıkarak, göç öncesi, göç eylemi ve göç sonrası olmak üzere farklı kronolojik evreleri içeren bütüncül bir zaman dilimini ele almaktadır. Bu kapsamda, Ankara ve Hatay'da yaşayan 13'ü kız, 17'si erkek, 30 Suriyeli çocuk ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır.
 
Analiz süreci, yarı yapılandırılmış görüşme yönergesine ve araştırmanın amacına paralel olarak bilgisayar destekli nitel veri analizi (NVivo 11) çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda, göç süreçlerindeki "Çocukların Hakları Algılama Biçimi", "Çocukların Gereksinimleri ve Karşılaştıkları Zorluklar", "Çocukların Baş Etme Mekanizmaları ve Destek Sistemleri" ile "Çocukların Beklentileri" olmak üzere dört ana tema ortaya çıkmıştır. Çocukların hak kavramını, hak çerçevesinden öte, savaşın ve zorunlu göç sürecinin yarattığı karşılanamayan gereksinimler ve zorluklar üzerinden ifade ettikleri görülmüştür. Çocukların gereksinimleri ve karşılaştıkları zorluklar ise Max-Neef'in insani ihtiyaçlar ve giderilmesi matrisinde yer alan dokuz gereksinim çerçevesinde şekillenmiş olmasına karşın, veri yoğunluğu, daha çok yaşamı sürdürebilme gereksinimi ve koruma gereksinimi içerisinde yer alan temel gereksinimler çerçevesinde kümelenmiştir. Çocukların baş etme mekanizmaları ve destek sistemlerinin, büyük oranda geniş aile ilişkileri, kültürel ve geleneksel özellikler üzerinden şekillendiği gözlemlenmiştir. Çocukların beklentilerinin ise genel itibarıyla karşılanamayan gereksinimlerle ve zorluklarla paralellik gösterdiği belirlenmiştir. Bununla birlikte, Suriyeli çocukların gereksinimleri ve karşılaştıkları zorluklara ilişkin ihtiyaçların karşılanma biçimlerinin ve haklara erişim süreçlerinin farklılık gösterdiği görülmüştür. Çalışmanın ortaya çıkardığı sonuçlar çerçevesinde, göç süreçlerindeki çocuklara ilişkin hak temelli ve güçlendirme yaklaşımları çatısı altında, eklektik ve kapsayıcı bir sosyal hizmet müdahalesinin nasıl olması gerektiği tartışılmıştır.

Abstract:
This study aims to present the needs of children in migration processes, the challenges they face  and   the expectations, coping mechanisms and support systems of children in migration processes  with the access to chilren's rights.  It also takes a holistic time frame including pre-migration, immigration and post-migration chronological stages based on children's expressions and perceptions. In this context, In-depth interviews were conducted with 30 Syrian children of whom 17 are boys and 13 are girls living in Ankara and Hatay.

Analysis process was carried out within the framework of Computer-Assisted Qualitative Data Analysis Software (CAQDAS, NVivo 11) parallel to the semi-structured interview directive and the purpose of the research. As a result of the analysis, four main themes about children in migration process have emerged as "Rights Perception Form of Children", "Children's Needs and Challenges They Face", "Coping Mechanisms and Support Systems of Children" and "Childrends Expectations". Children have been seen that they express right concept through unmet needs and challenges created by unfulfilled requirements of war and forced migration beyond righ frame. Although the needs and challenges faced by children were shaped by Max-Neef's nine needs in the humanitarian needs and satisfiers matrix, data density mostly clustered within the framework of basic requirements within in the need to subsistence and the need for protection. It is noteworthy that the coping mechanisms and support systems of children are largely shaped by large family relations, cultural and traditional characteristics. It was determined that the expectations of the children were in parallel with the unmet needs and difficulties. However, children's needs and access to rights vary according to the needs and challenges faced by Syrian children. Within the framework of the results of the study, it was discussed how an eclectic social work intervention should be under the roof of rights-based and empowerment approaches for children in migration processes.