Hizmet inovasyonu kapsamında havalimanı hizmet süreçlerinde insan – teknoloji etkileşiminin incelenmesi
Investigation of human – technology interaction in airport service processes within the scope of service innovation
Yazar: SEDA ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. MUTLU YÜKSEL AVCILAR
Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bilgi teknolojisi = Information technology ; COVID 19 = COVID 19 ; Hava alanları = Airports ; Hava alanları yer hizmetleri = Airport ground arrangemets ; Pazarlama = Marketing ; Sivil havacılık = Civil aviation ; Sivil havacılık işletmeleri = Civil aviation companies ; Teknolojik inovasyon = Technological innovation ; İnovasyon = Innovation ; İnsan-teknoloji ilişkisi = Human-technology relationship

Özet:
Teknoloji temelli hizmet inovasyonlardan uzun yıllardır havayolu seyahatlerinin belli aşamalarındaki hizmet karşılaşmalarında yararlanılmaktadır. Artık teknoloji alanında yaşanan gelişmeler sayesinde bu inovasyonlar, sürecin tamamında kullanılabilmektedir. Hızlı seyahat teknolojileri olarak isimlendirilen bu alana, havacılık işletmeleri ciddi yatırımlar yapmaktadır. Bu kapsamda hızlı seyahat teknolojileri yardımıyla, uçuş öncesi ve sonrası süreçlerdeki işlemlerin tamamı, herhangi bir hizmet personeline ihtiyaç duyulmadan, daha az temasla ve daha hızlı bir şekilde gerçekleştirilebilmektedir. Ancak bu teknolojileri seyahat sürecinin tamamında kullanan yolcu sayısının istenilen düzeye ulaşmamış olması bir problem olarak görülmektedir. Bu durum, hızlı seyahat teknolojilerinin kullanım niyetini etkileyen faktörlerin incelenmesi ihtiyacını da beraberinde getirmektedir. 
Bu düşünceden yola çıkarak çalışmanın temel amacı; yolcuların havayolu seyahat sürecinin tamamında hızlı seyahat teknolojilerini kullanma niyetini etkileyen faktörlerin belirlenmesidir. Bu kapsamda çalışmada teknolojik yatkınlık modeli, teknoloji kabul modeli, etkileşim ihtiyacı, durumsal faktörler, sağlık inanç modeli ve tutum boyutlarından oluşan bütünleşik bir araştırma modeli oluşturulmuştur. 
Çalışma kapsamında yapısal eşitlik modeli analizi sonuçları değerlendirildiğinde; iyimserlik ve yenilikçilik, algılanan kullanım kolaylığı ve algılanan faydayı pozitif yönlü etkilemektedir. Ayrıca algılanan kullanım kolaylığının, algılanan fayda üzerinde pozitif yönlü etkisi bulunmaktadır. Benzer şekilde, iyimserlik, algılanan kullanım kolaylığı ve algılanan faydanın, hızlı seyahat teknolojilerine yönelik tutum üzerinde pozitif etkisinin olduğu belirlenmiştir. Hızlı seyahat teknolojileri kullanım niyeti üzerinde ise; iyimserlik, algılanan kullanım kolaylığı, algılanan fayda, COVID-19 hassasiyet algısı ve tutum boyutlarının pozitif; etkileşim kurma ihtiyacı düzeyinin ise negatif yönlü etkisinin olduğu tespit edilmiştir. 
Çalışmada ayrıca koşullu dolaylı etki analizi de yapılmıştır. Bu kapsamda yolcuların teknolojik yatkınlık düzeyinin, algılanan kullanım kolaylığı, algılanan fayda ve tutum vasıtasıyla hızlı seyahat teknolojisi kullanım niyeti üzerindeki etkisi ve bu ilişkilerde etkileşim ihtiyacı, durumsal faktörler ve sağlık inanç modelini oluşturan boyutlara ait düzeylerin düzenleyici rolü incelenmiştir.  Analiz sonucunda düzenleyici değişkenlere ait düzeylerin, araştırma modelinde yer alan değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkiler üzerinde koşullu etkisinin olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Technology-based service innovations have been used for many years in service encounters at certain stages of air travel. Now, thanks to the developments in the field of technology, these innovations can be used throughout the process. Aviation companies are making serious investments in this field, which is called fast travel technologies. In this context, with the help of fast travel technologies, all of the pre-flight and post-flight processes can be carried out faster and with less contact, without the need for any service personnel. However, the fact that the number of passengers using these technologies throughout the travel process has not reached the desired level is seen as a problem. This situation brings along the need to examine the factors affecting the intention to use fast travel technologies. 
Based on this idea, the main purpose of the study is to determine the factors that affect the passengers' intention to use fast travel technologies throughout the airline travel process. In this context, in the study, an integrated research consisting of the dimensions of technology readiness model, technology acceptance model, need interaction, situational factors, health belief model and attitude was created. 
Within the scope of the study, when the results of structural equation model analysis are evaluated, optimism and innovation positively affect perceived ease of use and perceived usefulness. In addition, perceived ease of use has a positive effect on perceived usefulness. Similarly, it was determined that optimism, perceived ease of use and perceived usefulness has positive effects on the attitude towards fast travel technologies. On the intention to use fast travel technologies, it was determined that the dimensions of optimism, perceived ease of use, perceived usefulness, perceived susceptibility of COVID-19, attitude were positive, and the level of interaction need has a negative effect. 
In the study, conditional process analysis was also performed. In this context, the effect of technological readiness levels of passengers on the intention to use fast travel technology through perceived ease of use, perceived usefulness and attitude, and the moderator role of the levels of interaction need, situational factors and health belief model in these relationships were examined. As a result of the analysis, it was determined that the levels of the moderator variables have a conditional effect on the direct and indirect relationships between the variables in the research model.