Çağdaş Türk Tiyatrosunda uyumsuz (absurd) oyunlar/eğilimler
Absurd plays in the Modern Turkish Theatre
Yazar: BÜNYAMİN AYDEMİR
Danışman: PROF. DR. FEHMİ EFE
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Absürd tiyatro = Absurd theatre ; Modern tiyatro = Modern theatre ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays ; Türk tiyatrosu = Turkish theatre

Özet:
TL ÖZET YÜKSEK LİSANS TEZİ ÇAĞDAŞ TÜRK TİYATROSUNDA UYUMSUZ EĞİLİMLER / OYUNLAR Bünyamin AYDEMİR DANIŞMAN: Prof.Dr. Fehmi EFE 2004 -Sayfa: 122 Jüri: Prof.Dr. Fehmi EFE Doç.Dr. Mehmet TAKKAÇ Yrd.Doç.Dr. Pınar ÇİĞDEM Özellikle 1940 ile 1950 yılları arasında popülaritesini artıran Uyumsuz Tiyatro, son üç yüz yıllık sosyo-kültürel birikimin sonucu olarak doğmuştur. Günümüzde de halen daha işlerliği geçerli olan bu tiyatro hareketi Türkiye'de de - doyurucu olmamasına karşın- kendine yer bulmuş ve gerek yazım, gerek sahneleme, gerekse kültürel bir olgu olarak Çağdaş Türk Tiyatrosundaki yerini almıştır. Kendine özgü biçemi ile tiyatro tarihinde önemli bir yere sahip olan Uyumsuz Tiyatronun teknik ve tematik özellikleri insan ile dünyanın birlikteliğinden doğan uyumsuz ve mantıksız duruşun fotoğrafını yansıtır. Bu fotoğrafın parametreleri insanın yalnız, sefil, umarsız ve acınası bir varlık olduğunu gösterirken, dünyanın ise insanın isteklerine karşı kör ve sağır bir tavır takındığını yansıtır. Merkezine dünya ile insanın karşıtlığını oturtan bu tiyatro hareketi elit bir alılmamayı gerektirir. Başvurduğu teknikler ve içerdiği temalarla evrensel bir insan prototipi çizen Uyumsuz Tiyatro, kaynak olarak Alfred Jarry'nin Kral Übü'süne dayanır. Ancak sosyo-kültürel temeli özellikle Nietzsche' nin 'Tanrı öldü' söylemi ve Endüstri devrimiyle ilişki halindedir. Son olarak da 20. yüzyılın ilk yarısında yaşanan dünya savaşlarının yıkıntılarıyla beslenmiş olan Uyumsuz Tiyatro, modern, avant- garde, postmodern ve post-avant-garde süreçlerle yakın bir ilişkisi söz konusudur. Fransa'da doğan ve Fransa'ya göç etmiş göçmen yazarlar tarafından ilk ürünleri verilen Uyumsuz Tiyatro, Türkiye'de de zaman zaman etkin yaratılarla Türk seyircisine ulaşmayı başarmıştır. Türk Tiyatrosundaki Uyumsuz eğilimlerin irdelenmesi konusunu taşıyan bu çalışmanın kapsamı dahilinde yazınsal ve görsel etkenlerin yanı sıra düşünsel tabanlara da ışık tutulmuştur.

Abstract:
HL ABSTRACT MASTER THESIS ABSURD PLAYS IN THE MODERN TURKISH THEATRE Bünyamin AYDEMİR SUPERVISOR: Prof.Dr. Fehmi EFE 2004 - Page: 122 Jury: Prof.Dr. Fehmi EFE Doç.Dr. Mehmet TAKKAÇ Yrd.Doc.Dr. Pınar Çİ?DEM Absurd Theatre, which became more popular especially between 1940 and 1950, came into existence as a result of socio-cultural basis of last 300 years. This movement which is still valid today has found a place for itself in Turkey - though unsatisfactory- and has taken its place in Turkish Theatre as either literary, staging, or a cultural phenomenon. Technical and thematic characteristics of Absurd Theatre which having a prominent role in the history of theatre due to its own style reflect the Picture of absurd and nonsense resulted from the togetherness of man and the world. As the parameters of this Picture indicate man as alone, poor, and non-sensitive, it, on the other hand, shows that the world is both blind and deaf for the desires of man. This theatrical movement which focuses on the conflict between the world and the man requires an elite perception. Absurd Theatre, which draws a universal human prototype with its techniques and themes, depend on Alfred Jarry's King Ubu. But its socio-cultural basis is closely related to Nietzsche's "God is Dead" and Industrial Revolution. Lastly, Absurd Theatre, which nourished with the ruins of World Wars in the first half of the 20th century, has close relationships with modern, avant-garde, postmodern, and post-avant-garde processes. Absurd Theatre, which flourished in France and the first products of which were given by the writers migrated to France, has succeeded in reaching Turkish spectators via some effective Works. In this study which aims at investigating the Absurd tendencies in Turkish Theatre, we attempted to enlighten some cognitive grounds as well as literary and visual factors.