Kadınlararası konuşma sürecinde toplumsal cinsiyetin dil üzerinden sergilenmesi
The performance of gender in the conversations of women
Yazar: BURCU ŞİMŞEK
Danışman: PROF.DR. ESER KÖKER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
VI. ÖZETToplumsal cinsiyet ve dil ilişkisine odaklanan bu çalışmada, KuzeyAmerika ve İngilitere'de dil kullanımına konuşma sürecinde bakan çalışmalartemel alınmıştır. Dil kullanımlarına feminist müdahalede üç temel yaklaşımdikkat çekmektedir. Tahakküm yaklaşımı, kadın ve erkek dil kullanımlarındakifarklılıkları, konuşma sürecindeki erkek egemenliğine bağlamaktadır.Deborah Tannen'ın kadın ve erkekleri iki farklı kültür olarak yansıtan farklılıkyaklaşımı ise, kadın ve erkeklerin iletişimlerinin kültürler arası iletişimolduğuna vurgu yapmaktadır. Bu iki yaklaşımın açıklamalarının yetersizkalması, toplumsal cinsiyetin bağlam ve içeriğe göre değişen bir performansolduğu ve konuşma sürecinde izlerinin dil üzerinden sürülebileceğidüşüncesine dikkat çeken performans yaklaşımı ortaya çıkmıştır. Bu tezçalışmasında, kadın sohbetlerinin yapısına ve toplumsal cinsiyetin konuşmasürecinde nasıl sergilendiğine odaklanıldığı için Jennifer Coates'unçalışmaları temel dayanak olmuştur.Kısıtlı bir kesimden orta sınıfa mensup kadınların sohbetlerininkaydedilmesi ve konuşma analizi yöntemi ile incelenmesiyle, kadınlarınkonuşma sürecinde çeşitli konuşma öğelerini ortak bir zemin kurmak içinkullandıkları, her grubun kendine has bir armonisinin olduğu görülmüştür.Ancak, ortak zemin kuruluyor olmalarına rağmen, kadınların birbirleriüzerinde iktidar kurmaya yönelik bir takım stratejiler kullandıklarını dasöylemek mümkündir. Kadınların sohbetlerinde öne çıkan konular, ?Evsel224Mevzular?, ?Dedikodu/Skandal? ve ?Kadınlık Evreleri Üzerinden Kendini İfşaEtme? şeklinde üç temel başlık altında ele alınmış ve konuştukları konularüzerinden kadınların toplumsal cinsiyeti nasıl sergiledikleri araştırılmıştır.Kadınların evsel mevzu konuşmalarında, orta sınıfa atfedilen kadınlıkrollerini sergiledikleri, dedikodu/skandal konuşmalarında ise hem cinslerinekarşı cinsiyetçi tavırlar takınabildikleri dikkat çekmiştir. Kadınlık evreleriüzerinden kendilerini ifşa ederken ise, yaş ortalamasının etkisi ilekonuşmalarda menopoza dair bir ağırlık dikkat çekmiştir. Kadınlık evrelerinedair konuşmalarda kadınların kendi bedenlerine dair terimleri kullanımlarındakısıtlılık görülmüştür.225

Abstract:
VII.SUMMARYIn this master?s thesis, the feminist linguistics have been studied witha focus on the studies in North America. In feminist linguistics, three mainapproaches can be seen. The `dominance? approach relates the differencesof language use of women and men to patriarchy. In the `difference?approach of Deborah Tannen, the differences in the language use of womenand men are due to their being from two different cultures. The idea ofgender as performance shaped the third approach, in which the focus is onthe conversation period. In this work, as the focus is on the nature of thewomen?s talk and how the gender is performed in the conversations, theworks of Jennifer Coates forms the basis.The research of this work depends on the recordings of theconversations of five groups of women from middle class in Turkey. Throughthe examination of the data with conversation analysis, it is seen that womenuse some conversational features to form a common floor. However,although a common floor is formed, it is not possible to say that there is nopower relations in the conversations of women. The study of the topics of thewomen talk in three main subtitles, `Household Issues?, `Gossip/Scandal? and`The self-disclosure through the phases of womanhood? has provided usefuldata for the examination of gender and language. Throughthe study ofhousehold issues, it is seen that these women adopt the middle class women226image and internalize it. In the context of the gossip/scandal, it became clearthat women can have very sexist attitudes towards other women. When thephases of womanhood have been studied in detail, it is seen that due to theaverage age, the focus on menopause is very common in their speech. Inaddition in expressing their experiences, the limited vocabulary they useabout their bodies is a major finding.227