Bentler Orman İşletme Şefliği (Belgrad Ormanı)nde ölü ağaç miktarı üzerine araştırmalar
Research dead wood volume in bentler foret enterprise (Belgrad Forest)
Yazar: NAZMİYE ARSLAN
Danışman: PROF. DR. ALPER H. ÇOLAK
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Silvikültür Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Ölü ağaçlardan gövdelerinden temizlenmiş ormanlar, doğal ormanlara göre birçok yerde tüm tür çeşitliliği bakımından 1/5'den daha fazla fakirleşmiştir. Özellikle günümüzün işletme ormanlarında, ?temiz işletmecilik? anlayışından olsa gerek, özellikle kalın çaplı ölü ağaçlar bulunmamakta ya da çok az miktarlarda bulunmaktadır. Yani birçok tür ya ?temiz işletmecilik? düşüncesine kurban olmuştur ya da tehlike altında bulunan türler listesine (?kırmızı liste?ye) girmiştir. İşletme ormanlarında bugüne kadar işlemlerde aşırı yaşlı ve hastalanmaya başlamış ağaçlar ?otomatik? olarak işaretlenerek kesilmiştir. Ülkemizde yapılan bir iki çalışma dışında ölü ağaçlar üzerine envanter de bulunmamaktadır. Bu nedenle bu çalışmada İstanbul içerisinde yer alan Belgrad Ormanı'nın 3094 ha'lık bir kısmında ölü ağacın durumu ortaya konularak alınabilecek silvikültürel önlemler ortaya konulmaya çalışılmıştır.Bu araştırma, Kuzeybatı Türkiye'de yapraklı karışık orman zonunda yer alan Belgrad Ormanı içerisinde yer alan Bentler İşletme Ormanı'ndaki kaba ölü ağaç (KÖA) miktarının durumunu göstermektedir. Toplam ölü ağaç hacmi (KÖA) 4,24±2,20 m3/ha olarak bulunmuş olup; bunun 2,648±1,32 m3/ha KÖAayakta1 (uçları kurumuş ve tepesi bozulmamış ayakta ölü ağaç), 0,034±0,05 m3/ha KÖAayakta2 (kabuğu dökülmüş ve tepesi kırılmış ayakta ölü ağaç), 1,524±1,26 m3/ha KÖAyatık1 (yeni devrilmiş ölü ağaç) ve 0,036±0,04 m3/ha KÖAyatık2 (çürümüş devrik ölü ağaç)'dir. KÖAyatık1 ve KÖAayakta1 en yaygın, KÖAyatık2 ve KÖAayakta2 en az görülen KÖA ölü ağaç formları olarak belirlenmiştir. Toplam KÖAyatık ve KÖAayakta ve bunların kendi sınıfları arasında bir denge yoktur. Bu araştırmanın sonuçlarına göre, Belgrad Ormanı Kurtkemeri İşletme Ormanı'nda ölü ağaç bakımından fakirdir. Burada yeralan meşcerelerindeki toplam KÖA hacmi (4,24±2,20 m3/ha), toplam canlı ağaç hacminin toplam CA hacminin (74,128 ±19,97 m3/ha) %5,72'si olarak bulunmuştur. Araştırma alanlarındaki ölü ağaç hacimleri arasında belirgin farklar bulunmuştur. Belgrad Ormanın bir kısmında yapılan bu çalışmanın; tüm Belgrad ormanının işletilmesinde ölü ağaç ve parçalanma süreçlerinin dikkate alınmasında rehberlik etmesi umut edilmektedir.Ölü ağaçların özelliklerinden dolayı gelecekteki amenajman planlarında, ölü ağaç envanterlerinin yıllık olarak yapılması ve orman işletme planlarına yansıtılması gerektiği uluslararası çalışmalarda belirtilmektedir. Nitekim ağaç, çeşitli nedenlerle ?balta ya da motorlu testereye yenik düşmez ise?, doğaya terk edilmiş ormanlarda genellikle yetişme ortamının doğal ağaç türleri birkaç yüzyıl rahatça yaşayabilir. Doğaya yakın silvikültürcü ölü ağaçları ormanda bırakarak bir yandan bunların temizleme giderlerinden tasarruf ettiği gibi, diğer yandan da biyolojik çeşitliliğe yaptığı bağış ile mutlu olur.

Abstract:
Forests cleaned from dead wood stems were impoverished more than 1/5 in many areas considering the whole species richness compared to natural forests. Particularly in today?s managed forests coarse dead wood are not found or they are very scarce because of the understanding of ?clean management?. As a result of `clean management? systems in forests, many species are lost or reduced to the point of to be listed as being endangered (?red list?). Over-aged and diseased trees in managed forests have been in modern forestry `automatically? marked and cut down as standard practice. Furthermore there are no inventories on dead wood in our country instead of two studies. Therefore it was aimed to represent the state of dead wood in a part of 3094 ha in Belgrade Forest in Istanbul and sylvicultural treatments were tried to be put forward.This study describes the state of coarse dead wood (CDW) in the Bentler Managed Forest in Belgrade Forest of northern broadleaved mixed forest zone of Northwest Turkey. The results showed mean total CDW volumes in the ranges 4,24±2,20 m3/ha, while 2,648±1,32 m3/ha of it were CDWsnag1 (standing dead wood with a dried up and intact top), 0,034±0,05 m3/ha of it were CDWsnag2 (standing dead wood with a sloughed off bark and broken top), 1,524±1,26 m3/ha CDWlog1 (recently fallen dead wood) and 0,036±0,04 m3/ha were CDWlog2 (rotten fallen dead wood). CDWlog1 and CDWsnag1 were found to be most common, while CDWlog2 and CDWsnag2 were rarest dead wood forms. There were no balance between CDWlog, CDWsnag and their own classes. According to the results of this study, Bentler Managed Forest in Belgrade Forest is poor of dead wood. Total CDW volume (4,24±2,20 m3/ha) in these stands were found to be %5,72 of total living dead wood (LW) volume (74,128 ±19,97 m3/ha). Significant differences were found between dead wood volumes in the study area. It is hoped that this study would play a leading role by the consideration of dead wood and decay classes by the management of whole Belgrade Forest.In many international studies it has been noted that harvesting of dead wood should be annual and included in future forest management plans because of many qualities of dead wood. As a matter of fact natural species of its habitat generally could endure a life of centuries in more naturally managed forests, if they will not ?defeated by axe or power saw?. Close-to-nature silviculturist saves money from cleaning expenses by leaving dead trees in the forest, while on the other hand becomes happy with his donation to the biological diversity.