Yoğun bakım ünitesinde çalışan hemşirelerin stres faktörlerinin belirlenmesine ve stres yönetimlerine ilişkin bir araştırma
A research on identifying stress factors and stress management of nurses working in intensive care units
Yazar: AYŞE DURMAZ
Danışman: DOÇ. DR. AYKUT GÖKSEL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Hastane İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Stres = Stress ; Stres faktörleri = Stress factors ; Stres yönetimi = Stress management ; Stresle başetme = Coping with stress ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Bu çalışmanın amacı; yoğun bakım servisinde çalışan hemşirelerin stres faktörlerini, stresle başa çıkma, problem çözme becerilerini belirlemek, stres yönetimlerini ve bu iki kavram arasındaki ilişkiyi incelenmektir. Araştırma, araştırmaya katılmaya gönüllü olan hemşireler ile sınırlandırılmıştır. Araştırmada, yoğun bakım servisinde çalışan hemşirelerin stres faktörleri belirlenmiş, stres yönetimleri araştırılmış, diğer birimler dâhil edilmemiştir. Araştırmada nicel boyutta tarama testi kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında stresli durumlar karşısında kullanılan başa çıkma stratejilerini belirlemek için Carver, Scheier ve Weintraub tarafından 1989'da geliştirilen, 2005 yılında Ağargün ve arkadaşları tarafından Türkçeye çevrilmiş, geçerlilik ve güvenirlik çalışması yapılmış olan Cope başa çıkma tutumlarını değerlendirme ölçeği kullanılmıştır. Kişisel bilgi formu, Cope Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği kullanılarak elde edilen veriler bağımlı ve bağımsız değişkenler dikkate alınarak, bilgisayar ortamında SPSS 17. 0 programında ortalama, standart sapma, frekans, yüzde ve tek yönlü varyans analizi hesaplanmıştır. Çalışma kapsamındaki hemşirelerin sosyodemografik özelliklerine bakıldığında; 200 hemşirenin %60'ı 34 yaş ve üzerindedir. Çalışmaya katılan hemşirelerin tamamına yakını (%91,5) kadındır ve yarıdan fazlası (%75,5) evli ve çocuk sahibidir (%73) öğrenim düzeyi yönünden hemşirelerin çoğu (%76) ön lisans ve lisans mezunudur. Çalışma süresi açısından yıllar arasında eşit bir farklılık bulunurken, yoğun bakımda çalışma süresi 1-8 yıl olan hemşire oranı (%75) olarak bulunmuştur. Vardiya şekli yönünden yoğun bakım ünitesinde çalışan hemşirelerin yarısına yakını (%46,5) 24 saatlik shift şeklinde çalışmaktadır. Çalışmaya katılan hemşirelerin %62'si sigara kullanmadığını, %84,5'i alkol almadığını ifade etmiştir. Katılımcıların en fazla stres kaynağı olarak gördüğü gece-gündüz dönüşümlü vardiya şekliyken, en az stres kaynağı olarak gördüğü vardiya şekli sürekli gündüz olarak, gece bakım verilen hasta sayısı gündüz bakım verilen hasta sayısına göre daha fazla bulunmuştur. Katılımcılar tarafından en fazla stres kaynağı olarak görülen faktörler sırasıyla; iş yükünün fazla olması, hemşire yetersizliği, iletişim sorunları, fiziki yapı (gürültü, ses, ışık vb.), çalışma süresi uzunluğu, sözlü ya da fiziksel saldırılar, beklentilerin fazlalığı, malzeme, araç-gereç yetersizliği, iş güvenliğinin eksikliği, meslekte ilerlemenin sınırlı olması, klinik kural ya da politika değişikliği, hata yapmaktan korkma, kişisel özellikler, işin tek düzeliği, diğer nedenler olarak belirlenmiştir. Katılımcılar Cope başa çıkma tutumlarını değerlendirme ölçeğine göre stresle başa çıkmada sırasıyla; pozitif yeniden yorumlama ve gelişme, yararlı sosyal destek kullanımı, plan yapma, aktif başa çıkma, dini olarak başa çıkma, duygusal sosyal destek kullanımı, soruna odaklanma ve duyguları açığa vurma, diğer meşguliyetleri bastırma, kabullenme, zihinsel boş verme, geri durma, şakaya vurma, davranışsal olarak boş verme, inkâr, madde kullanımı olarak belirlenmiştir. Stresle baş etmede ön lisans mezunu hemşireler dini (dua etmek vb.) yöntemleri daha çok kullandıklarını belirtirlerken, yeni doğan yoğun bakım ünitesinde çalışan hemşireler ise yararlı sosyal destek kullanımı, dini olarak başa çıkma, kabullenme faktörlerini kullandıklarını belirtmişlerdir. 24 saatlik shift şeklinde vardiyada çalışan hemşireler stresle başa çıkmada şakaya vurma ve davranışsal olarak boş verme yöntemini kullanmaktadırlar. Çalışmaya katılan hemşirelerin toplam çalışma süresi 1-6 yıl olan hemşireler stresle baş etme yöntemi olarak zihinsel boş verme, inkâr, şakaya vurma yöntemini kullanırken, 19-24 yıldır çalışan hemşireler baş etme yöntemi olarak soruna odaklanma ve duyguları açığa vurma, duygusal sosyal destek kullanımına başvurmaktadırlar. Çocuk yoğun bakım ünitesinde çalışan hemşireler daha fazla duygusal odaklı başa çıkma yöntemini kullanırken, 1-6 yıl mesleki deneyimi olan hemşireler stresle baş etmede fonksiyonel olmayan başa çıkma yöntemini kullanmaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to determine stress factors and skills of coping with stress and problem solving of nurses working in intensive care units and investigate their stress management and the relation between these two concepts. The study has been limited to nurses who volunteered to participate in the study. In the study, the stress factors of nurses in intensive care units were determined, their stress management was analyzed and other units were not included. A screen test was used in the study. While collecting data and determining the strategies for coping with stressful situations, COPE Inventory, which was developed by Carver, Scheier and Weintraub in 1989 and translated into Turkish bu Ağargün and his colleagues in 2005 was used as a reliable instrument for assessing coping strategies. Data were collected by using personal information form, Cope Inventory and the mean, standard deviation, frequency, percentage and single direction variance analysis of this obtained data were calculated by using the SPSS 17. 0 program on PC, taking into account the dependent and independent variables. When sociodemographic characteristics of these nurses are evaluated, it is found out that 60% of 200 nurses are 34 years old or older. Nearly all of the nurses participating in the study (91.5%) are females. More than half (75.5%) are married and have children (73%) and when considering their education level, most nurses (76%) have associate's and bachelor's degree. While the differences between working years of nurses are evenly distributed, the percentage of nurses working in intensive care unit for 1-8 years is found to be 75%. In intensive care units, nearly half of the nurses (46.5%) working in shifts work in 24-hour shifts. 62% of the participant states that they do not smoke and 84.5% of them does not drink alcohol. Participants thought that the daytime shift pattern was less stressful when compared to alternating shift pattern which was found to be more stressful because the number of patients given health service at night was found to be higher than the number of patients given daycare. Work overload, lack of nurses, communication problems, physical structure (noise, lightning and etc.), long hours, verbal or physical attacks, high expectations, inadequacy of materials and equipment, lack of working safety, limited progress in the profession, clinical rule or policy varieties, fear of making mistakes, personal characteristics, monotony have been relevantly identified as the most stress factors by the participants. According to Cope Inventory coping strategies assessment, participants wereidentified with respect to coping with stress as follows: positive reinterpretation and growth, use of instrumental social support, planning, active coping, religious coping, use of emotional social support, focus on and venting of emotions, suppression of competing activities, acceptance, mental disengagement, restraint, humor, behavioral disengagement, denial and substance use. While nurses with associate's degree have indicated that they prefer religious coping more frequently to cope with stress, nurses working in the newborn intensive care units have stated that they prefer use of instrumental social support, religious coping and acceptance. Furthermore, nurses working in 24 hour shifts use humor and behavioral disengagement against stress. Nurses who have been working for a period of 1-6 years use mental disengagement, denial and humor as a method of coping with stress while nurses working for 19-24 years apply to focus on and venting of emotions and use of emotional social support as a coping method. While nurses working in pediatric intensive care units apply to use of emotional social support, nurses who have 1-6 years of professional experience use non-functional coping methods for stress.