Difüzyon tabanlı nano ağlarda Amyloid Beta'nın moleküler haberleşme üzerindeki etkisinin analizi
Analysis of effect of Amyloid Beta on molecular communication in diffusion based nanonetworks
Yazar: İBRAHİM IŞIK
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN TAĞLUK
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Elektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Biyomühendislik = Bioengineering ; Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering

Özet:
Nano-ölçekteki sistemlerin iletişim mekanizmasını modellemek ve doğrulamak için canlıların kullandığı nano-ölçekteki elektro-kimyasal haberleşme sistemlerinden esinlenerek yeni haberleşme tekniklerinin geliştirilmesi üzerine son zamanlarda yoğun bir şekilde çalışma yapılmaktadır. Bilginin taşınmasında taşıyıcı olarak kimyasal sinyallerin kullanıldığı bu alan Moleküler haberleşme-MH (Molecular Communication-MC) olarak bilinmektedir. Moleküler haberleşme sistemlerinde iletim için kullanılan bilgi parçacıkları protein, DNA gibi biyolojik bileşenlerden oluşmaktadır. 
MH konusu ile ilgili yapılacak çalışmaların nano-teknoloji alanındaki gelişmelere büyük katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu sebeple tez çalışmasında, nano-ölçekli sistemlerde kullanılma potansiyeli olabilecek iki yeni Moleküler haberleşme modeli yazılım ve donanım tabanlı olarak geliştirilip analiz edilmiştir. İlk bölümde, yazılım tabanlı olarak tasarlanan MH modelinde alıcı topolojisi küre, yarım küre, küp, yarım küp ve dikdörtgen prizma gibi değişik formlarda denenerek alıcının sinyal iletim oranı arttırılmaya ve iletim sırasında meydana gelen moleküller arası girişim düşürülmeye çalışılmıştır. Yarım küre alıcı modelinin kullanılması ile sinyal iletim oranının arttığı ve girişimin düştüğü görülmüştür. Önerilen MH modellerinin, başta Alzaymır olmak üzere birçok hastalığa sebep olan Amyloid Beta (Aβ 40-42) peptitlerinin biyolojik nöronal/moleküler ağda negatif etkisinin kompanze etme yönünde potansiyelinin olduğu düşünülmektedir. İkinci bölümünde ise Hodgin Huxley ve Izhikevich'in önerdiği elektronik tabanlı nöron modelleri temel alınarak bazı aktif ve pasif elektronik devre elemanları ile yeni bir nöron modeli geliştirilmiştir. Literatürdeki mevcut sistemler ile karşılaştırıldığında önerilen dinamik modelin daha gerçekçi ve sinir hücrelerinin ürettiği darbe şekillerine yakın darbeler ürettiği görülmüştür. MH modelinin sinaptik boşluğunda bulunan kapasitenin geçirgenliği ve difüzyon katsayısı ile Aβ (40-42)'nın sinir hücreleri arasındaki bilgi aktarımını engelleyen etkisi arasındaki ilişki irdelenerek araştırılmış ve buna göre önermeler geliştirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Moleküler haberleşme, nöronal haberleşme, amyloid beta, alıcı, reseptör

Abstract:
Recently, too much afford has been conducted toward development of novel communication techniques for implementing in nano-scale systems inspired from electro-chemical communication systems that naturally used by living beings. One of these techniques is known as Molecular Communication (MC) in which chemical signals are used as carriers for transmission of information through fluid media. The information carrier particles used in such communication systems consist of biological components such as DNA and protein components.
Studies regarding MC are considered to highly contribute to the developments in the field of nano-technology. Therefore, in this study, software and hardware based two new MC models that could potentially be used in nano-scale systems were developed and analysed in terms of communication performance. In the first part, different forms of receivers such as sphere, hemisphere, cube and rectangular prism topologies have been tried for increasing the rate of molecule reception and reducing the inter symbol interference of the receiver in the software MC model. It was observed that the signal transmission rate increased and the interference decreased with the use of a hemispherical receiver model. The results obtained from the proposed MC models encourage one to think that such receiver models might have the potential to compensate for the negative effect of Amyloid Beta (Aβ 40-42) peptides by which Alzheimer disease could arise in the biological neuronal network. In the second part, a new neuron model was developed with some active and passive electronic circuit elements. This model basically inspired from both Hodgin Huxley and Izhikevich's systematic integrate and fire model. Compared with the existing systems in the literature, the proposed dynamic model has shown more realistic pulses similar to those produced by nerve cells. The effect of permittivity (hence, the capacity) and the diffusion coefficient of the synaptic cleft on the performance of the proposed MC model were investigated. Also the effect of Aβ (40-42) on the information transmission between nerve cells was investigated and some proposals were developed accordingly.
Keywords: Molecular communication, neuronal communication, amyloid beta, receiver, receptor