Okulda diyabet programı kapsamında öğrencilere verilen diyabet eğitiminin etkinliğinin ölçülmesi
Measuring the effectiveness of diabetes education given to students under the diabetes program at school
Yazar: AHMET DEMİR
Danışman: PROF. DR. METİN FİKRET GENÇ
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Halk sağlığı = Public health ; Hasta eğitimi = Patient education ; Okullar = Schools ; Öğrenciler = Students

Özet:
Amaç: Bu çalışma, "Okullarda Diyabet Programı" kapsamında öğrencilere yapılan diyabet eğitimlerinin, beslenme ve diyabet bilgi düzeylerine etkisini değerlendirmek amacıyla planlanan bir çalışmadır.
Materyal ve Metot: Araştırmamız Adıyaman il merkezinde bulunan ortaokul 7. Sınıf ve lise 10. Sınıf öğrencilerinin diyabet eğitimi öncesi ve sonrası diyabet bilgi düzeylerinin ölçülmesi amacıyla yapılan descriptive (tanımlayıcı) özellikleri olan kesitsel (cross-sectional) bir çalışmadır. Çalışmamız toplam 344 ortaokul 7. Sınıf ve lise 10. Sınıf öğrencisine yapılmıştır. "Okullarda Diyabet Programı", Türkiye çapında yürütülen bir eğitim programıdır. Diyabet bilgi puanı; öğrencilerin diyabet ile ilgili sorulara verdikleri cevaplar puanlanarak elde edilmiştir. Bu formdan minimum sıfır (0), maksimum 100 puan alınabilmektedir. Verilerin normal dağılıma uygun olup olmadığı Shapiro Wilk normallik testi ile değerlendirilmiş ve yaş, diyabet bilgi puanının normal dağılıma uymadığı (p<0,05) görülmüştür. Bu nedenle bağımlı (paired) örneklerde niteliksel verilerde (biliyor-bilmiyor, evet-hayır vb.) Mc Nemar testi,  ölçülebilir verilerde (puan toplamı vb.) Wilcoxon eşleştirilmiş iki örnek testi kullanılmıştır. Tüm değerlendirmelerde p<0,05 anlamlı olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların bilgi puanlarında eğitim sonrasında anlamlı bir artış olmuştur. Kız öğrencilerin bilgi puanları erkek öğrencilerle eğitim öncesinde anlamlı fark içermemekteyken, eğitim sonunda kız öğrencilerin bilgi puanları erkek öğrencilere oranla daha fazla artmıştır. Çalışmaya katılan öğrencilerin %48.7'sinin akrabaları arasında en az bir diyabetli bulunmaktadır. Öğrencilerin diyabeti nereden öğrendikleri sorgulandığında; birinci sırayı aile cevabı almaktadır. 
Sonuç: Araştırmamız sürekli artan diyabetin olumsuz etkilerinden korunmak için yapılan eğitimlerin etkili olduğunu ve öğrencilerin bilgi düzeylerinin artmasına katkı sunduğunu göstermektedir. Okullarda Diyabet Programı kapsamında yapılan eğitim faaliyetleri devam etmelidir. 
Anahtar Kelimeler: Diyabet, Okullarda Diyabet Programı, Sağlık.

Abstract:
Aim: This study is planned to evaluate the effect of diabetes education on nutrition and diabetes knowledge levels in the scope of Diy Diabetes in Schools Program ".
Material and Method: Our study is a cross-sectional study with descriptive features in order to measure the level of diabetes knowledge before and after diabetes education of middle school 7th grade and 10th grade students in Adıyaman city center. Our study was conducted on 344 middle school 7th grade and high school 10th grade students. "Diabetes Program in Schools" is an educational program conducted throughout Turkey. Diabetes information score; The answers of the students to the questions about diabetes were obtained by scoring. Minimum zero (0) and maximum 100 points can be obtained from this form. Shapiro Wilk normality test was used to determine whether the data were suitable for normal distribution and age, diabetes information score did not match the normal distribution (p <0.05). For this reason, Mc Nemar test was used in qualitative data (know-not, yes-no, etc.) in paired samples and two Wilcoxon paired sample tests were used in measurable data (total score).  In all evaluations, p <0.05 was considered significant. 
Results: There was a significant increase in the knowledge scores of the participants after the training. While female students 'knowledge scores did not show significant difference with male students before education, female students' knowledge scores increased more than male students at the end of education. 48.7% of the students who participated in the study had at least one diabetes among their relatives. When students were asked where they learned diabetes; the first place is the family answer. 
Conclusion: Our research shows that the trainings to prevent the negative effects of ever-increasing diabetes are effective and contribute to the increase of students' knowledge level. Education activities under the Diabetes Program in schools should continue.

Key Words: Diabetes, Diabetes in Schools Program, health.