ARDL ve NARDL tahmin yöntemleriyle tüketici fiyat endeksi ve seçilmiş alt kalemlerine döviz kurunun geçiş etkisi: Türkiye örneği
Estimation of exchange rate pass through effect on consumer price index and sub-categories by ARDL and NARDL methods: Turkish case
Yazar: SALİH EREN DERMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BEKİR AŞIK
İSTANBUL BEYKENT ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; İstatistik = Statistics
Dizin: ADF durağanlık testi = ADF stationary test ; ARDL = ARDL ; NARDL = Nonlinear Otoregresif Distrubuted Lag ; Vektör hata düzeltme modeli = Vector error correction model

Özet:
1970'li yılların sonlarına doğru başlayan küreselleşmenin etkileriyle beraber ülkeler arasındaki ticaret ilişkileri artmıştır. Bu duruma uyum sağlamak için dünya ülkelerinin yeni adımlar atması gerekmiştir. Sabit kur rejimi yerine dalgalı kur rejiminin uygulanmaya başlanması da bu adımlardan birisidir ve bu durum yerel ve ulusal paranın önemini arttırarak döviz kuru üzerine yapılan çalışmaları arttırmıştır. Özellikle gelişmekte olan ülkelerin döviz kurunda meydana gelen değişiklikler yerel piyasaları ve refah seviyesini etkilediği için döviz kuru geçiş etkisi kavramı önem kazanmıştır. Döviz kuru geçiş etkisi, nominal döviz kurunda meydana gelen belirsizliklerin ithalat fiyatları üzerinde neden olduğu değişim etkisi olarak açıklanabilmektedir. Çalışmalar sonucunda geçiş etkisinin, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. Çalışmada döviz kurunda görülen değişimlerin tüketici fiyatları ve alt grupları üzerindeki etkileri incelenmiştir. 2006 Ocak ve 2023 Mayıs ayları arasındaki aylık veriler Genişletilmiş Dickey Fuller (ADF) ve Phillips Perron (PP) birim kök testleriyle sınanmış, çıkan sonuçlara göre otoregresif gecikmeli dağılım (ARDL) yöntemi ve doğrusal olmayan sınır testi yaklaşımı (NARDL) uygulanmıştır. Kısa dönemli ilişkilerse hata düzeltme modelleriyle (ECM) tahmin edilmiştir. Sonuç olarak döviz kuru geçiş etkisinin Türkiye için önemi ortaya konulmuş ve önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Trade relations between countries have increased with the effects of globalization that started towards the end of the 1970s. In order to adapt to this situation, countries had to take new steps. One of these steps was the implementing of a floating exchange rate regime instead of a fixed exchange rate regime. The concept of exchange rate pass- through effect has gained importance, especially since changes in the exchange rates of developing countries affect local markets and welfare levels. Exchange rate pass- through effect can be explained as the change effect caused by uncertainties in the nominal exchange rate on import prices. As a result, it has been determined that the transition effect is generally effective on developing countries, which has an import- led economic activity, like Turkey. In this study, the effects of changes in exchange rates on consumer prices and their main categories are examined. Augmented Dickey Fuller (ADF) and Phillips Perron (PP) unit root tests are employed to determine the integration degree of selected variables. After determining the integration degree, the autoregressive lagged distribution (ARDL) method and nonlinear bounds test approach (NARDL) are applied over the sample 2006.01-2023.05. Furthermore, error correction models (ECM) are estimated in the short-time. As a result, the importance of the exchange rate transition effect for Turkish economy has been determined and policy implication given.