Uluslararası bakalorya uygulanan İmam Hatip Liselerinde eğitim
Education in Imam-Hatip High Schools where international baccalaurate is applied
Yazar: UFUK ENGİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSLAM MUSAYEV
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Din = Religion

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'deki Uluslararası Bakalorya programı yürütülen İmam Hatip Liseleri'nin dönüşüm süreçlerini öğretmenler, öğrenciler, okul ve program açısından değerlendirmektir. Çalışma, nitel araştırma deseni olarak belirlenmiştir. Araştırmanın verilerini, Kartal Anadolu İmam Hatip Lisesi, Uluslararası Murat Hüdavendigar Anadolu İmam Hatip Lisesi, Nilüfer Anadolu İmam Hatip Lisesi ve Tenzile Erdoğan İmam Hatip Lisesi'ne ait bakalorya organizasyonu dokümanları oluşturmaktadır. Verilerin analizinde içerik analizi tekniği kullanılmış ve verilerin hazırlanması, kodlanması, kodların bir araya getirilmesi, temalar oluşturulması ve verilerin şekil, tablo sürecinde MAXQDA24 programından faydalanılmıştır. Doküman analizinin uygulanacağı dokümanların seçiminde ise amaçlı örneklemeye gidilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre; IB programı uygulanan İmam Hatip Liselerinde farklılıkları merkeze alan, geniş ve dengeli bir bilimsel bilgi içeriğinde, kültür temelli ve çok yönlü program amaçları yer almaktadır. Barışçıl bir dünya oluşturma sürecinde öğrencilere rehberlik etme, öğrencilere ilham ve motivasyon verme, bütüncül bir eğitim vizyonu uygulama, öğrenciyi merkeze alarak yaşam boyu öğrenme fırsatları sunma ve değişen dünya koşullarına adapte olma gibi programın toplumsal ve küresel kapsamını öne çıkaran değerlere vurgu yapılmıştır. Bu değerlerin din eğitiminin amaçları ile de uyumlu olduğu söylenebilir. Ölçme ve değerlendirme süreçleri açısından; değerlendirmede süreklilik, ölçütlere göre değerlendirme, dış değerlendirme, programın kalitesini ve öğrenci başarısını objektif bir şekilde değerlendirmeyi amaçlama gibi değerlendirme öğelerini kapsamaktadır. Sonuç olarak; programın günlük eğitim pratiğine ne ölçüde yansıdığının değerlendirilmesi gerektiği, alan gözlemleri yapılarak uygulanan pedagojik yöntemlerin yerinde analiz edilmesi gerektiği, öğrenci, öğretmen, veli ve kurum yöneticileri ile görüşmeler yapılarak farklı açılardan sürecin analiz edilmesi gerektiği önerilmiştir. Programın uygulanmasında meslek dersleri öğretmenlerinin aktif rol almadığı gözlemlenmiştir. IB programının bu okullarda daha çok Fen ve Kültür dersleri alanında ağırlıklı olarak uygulandığı görülürken İslami İlimler alanında uygulanmadığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
The purpose of this research is to evaluate the transformation processes of Imam Hatip High Schools in Turkey, where the International Baccalaureate program is carried out, in terms of teachers, students, school and program. The study was determined as a qualitative research design. The data of the research consists of baccalaureate organization documents of Kartal Anatolian Imam Hatip High School, International Murat Hüdavendigar Anatolian Imam Hatip High School, Nilüfer Anatolian Imam Hatip High School and Tenzile Erdoğan Imam Hatip High School. Content analysis technique was used in the analysis of the data, and the MAXQDA24 program was used in the preparation of data, coding, bringing the codes together, creating themes, and in the process of figures and tables of the data. Purposeful sampling was used to select the documents on which the document analysis would be applied. According to the results of the research; In Imam Hatip High Schools where the IB program is implemented, culture-based and multifaceted program objectives are included in a broad and balanced scientific knowledge content that focuses on differences. Emphasis was placed on values that highlight the social and global scope of the program, such as guiding students in the process of creating a peaceful world, inspiring and motivating students, implementing a holistic educational vision, providing lifelong learning opportunities by centering the student, and adapting to changing world conditions. It can be said that these values are compatible with the aims of religious education. In terms of measurement and evaluation processes; It includes evaluation elements such as continuity in evaluation, evaluation according to criteria, external evaluation, and aiming to objectively evaluate the quality of the program and student success. In conclusion; It has been suggested that the extent to which the program is reflected in daily educational practice should be evaluated, the pedagogical methods applied should be analyzed on site by making field observations, and the process should be analyzed from different perspectives by conducting interviews with students, teachers, parents and institution administrators. It has been observed that vocational course teachers do not take an active role in the implementation of the program. It has been observed that the IB program is mainly implemented in the field of Science and Culture courses in these schools, but it is not implemented in the field of Islamic Sciences.