Temsil teorisi çerçevesinde sahiplik yapısının işletmelerin finansal kararları üzerine etkisi:IMKB uygulaması
The effect of corporates? ownership structure on financial decisions in the agency theory perspective: application in ise
Yazar: EDA ORUÇ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ŞEN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal kararlar = Financial decisions ; Kar dağıtım politikaları = Dividend policies ; Karar verme = Decision making ; Sahiplik yapısı = Ownership structure ; Sermaye yapısı = Capital structure ; Yatırım kararları = Investment decisions ; İMKB = İstanbul Stock Exchange

Özet:
Bu tez çalışmasında işletmelerin sahiplik yapılarının, işletme temel kararları üzerine etkileriincelenmektedir. Sahiplik yapısı kavramı sahiplik yoğunluğu ve sahiplik kimliği bileşenleriile ele alınırken, temel finansal kararlar sermaye yapısı kararlarını, kar dağıtım kararlarını veyatırım kararlarını içermektedir.İşletmelerin sahiplik yapıları ile temel finansal kararları arasındaki ilişkiyi incelemekamacıyla 2002-2010 yılları arasında İMKB'de işlem gören 162 işletme ele alınmıştır. Her birtemel karar için üç model kurulmuştur. Modelleri incelemek için panel veri analiziuygulanmıştır. Modellerde sermaye yapısı kararlarını temsil eden bağımlı değişkenler toplamborç/toplam varlık oranı, kısa vadeli borç/toplam varlık oranı ve uzun vadeli borç/toplamvarlık oranı, kar dağıtım kararlarını temsil eden bağımlı değişkenler kar payı ödemeleritoplamı, nakit kar payı/piyasa kapitalizasyon oranı ve temettü verimi ve yatırım kararlarınıtemsil eden bağımlı değişkenler maddi duran varlık yatırımı, maddi duran varlıkyatırımı/satışlar ve maddi ve maddi olmayan duran varlık yatırımıdır. Modellerde yer alansahiplik yapısını temsil eden bağımsız değişkenler ise en büyük hakim ortağın payı, en büyükdiğer ortağın payı, dağınık sahiplik yapısı, yönetimde görev alan hissedarların elde tuttuklarıpay, devlet sahipliği, holding sahipliği, kurum sahipliği, yabancı sahiplik, vakıf sahipliği veaile sahipliğidir.Sahiplik yapılarının tek bir bileşenle ifade edilememesi ve buna bağlı olarak çok sayıdasahiplik yapısı göstergesinin olması, sahiplik yapılarının temel kararlar üzerinde farklıetkilerinin olmasına neden olmaktadır. Çalışmada elde edilen sonuçlar genel olarakdeğerlendirildiğinde sahiplik yoğunluğu göstergelerinden hakim sahiplerin, temel işletmekararlarının tümünü etkilediği görülürken, bu etkinin sermaye yapısı kararları ile yatırımkararları üzerinde pozitif, kar dağıtım kararları üzerinde negatif olduğu görülmektedir. Temelkararların tümünü etkileyen bir diğer sahiplik yapısı değişkeni, sahiplik kimliğigöstergelerinden biri olan yönetsel sahipliktir. Yönetsel sahiplikte işletme temel kararlarındansermaye yapısı kararları ile yatırım kararlarını pozitif, kar dağıtım kararlarını negatif yöndeetkilemektedir. Ayrıca sahiplik yapısını ifade eden göstergelerden her birinin, temel kararlarüzerine etkisi değişmekte, bu etkiler çalışmada ele alınmaktadır.Anahtar Kelimeler: Sahiplik Yapısı, Sahiplik yoğunluğu, Sahiplik Kimliği, SermayeYapısı, Kar Dağıtım Kararları, Yatırım Kararları

Abstract:
In this study, the effect of companies? ownership structure on companies? fundamentaldecisions is examined. The concept of ownership structure is proxied by ownershipconcentration and ownership identity and the fundamental financial decisions contain capitalstructure decisions, dividend decisions and investment decisions.162 companies, are traded in İstanbul Stock Exchange Market (ISE) between 2002-2010period, were chosen to examine relationship between companies? ownership structure andtheir fundamental financial decisions. Three models were founded for each fundamentaldecision. Panel data analysis was applied to investigate these models. Dependent variablesrepresenting the capital structure decisions are total debt/total asset ratio, short term debt/totalasset ratio and long term debt/total asset ratio; dependent variables representing the dividenddecisions are total dividend payment, cash dividend/market capitilization ratio and dividendyield; dependent variables representing the investment decisions are tangible fixed assetsinvestment, tangible fixed assets investment/sales ratio and tangible and intangible fixedassets investment in the models. Independent variables representing the ownership structure isshare of largest shareholder, share of other (second) largest shareholder, dispersed ownership,managerial ownership, state ownership, holding ownership, institutional ownership, foreignownership, foundation ownership and family ownership in the models.Ownership structures can not be expressed in a single component, and ownership structureleads to different effects on corporate fundamental decisions as a result have a large numberof indicators of ownership structure. An overall evaluation of the results obtained, largestshareholder which is one of the indicators of the ownership concentration affects allfundamental decisions, This effect is positive on capital structure decisions and investmentdecisions, negative on dividend decisions. The other ownership variable that affects all thefundamental decisions is managerial ownership which is one of the indicator of ownershipidentity. Managerial ownership positively affects capital structure decisions and investmentdecisions, on the other hand negatively affects dividend decisions. In addition, each indicatorsof ownership structure have different impact on corporate fundamental decisions, these effectsare discussed in the study.Key Words: Ownership Structure, Ownership Concentration, Ownership Identity,Capital Structure Decisions, Dividend Decisions, Investment Decisions.