Kolonoskopi hazırlığı için NANDA-I, NIC ve NOC bağlantıları ile gerçekleştirilen hemşirelik uygulamalarının etkisi
Effectiveness of nursing i̇nterventions performed with using NANDA-I, NIC & NOC linkage for colonoscopy preperation
Yazar: HÜMEYRA ZENGİN
Danışman: PROF. DR. AYFER TEZEL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Hemşirelik teşhisi = Nursing diagnosis ; Kolonoskopi = Colonoscopy ; Ölçekler = Scales

Özet:
Kolonoskopi hazırlığı için NANDA-I, NIC ve NOC bağlantıları ile gerçekleştirilen hemşirelik uygulamalarının etkisini değerlendirmek amacıyla randomize kontrollü ve tek körleme olarak yapılan deneysel bir araştırmadır. 
Araştırma Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi İç Hastalıkları Gastroenteroloji Polikliniği ve Endoskopi Ünitesinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini 57 deney ve 59 kontrol olmak üzere 116 hasta oluşturmuştur. Deney grubuna NANDA-I, NIC ve NOC bağlantıları ile gerçekleştirilen ve kolonoskopi işleminden bir hafta öncesinde yüzyüze görüşme ile başlayan, sonrasında telefonla izlem ile devam eden hemşirelik girişimleri uygulanmıştır. Hemşirelik girişimleri kapsamında bireye özel değerlendirme yapılarak hemşirelik tanıları saptanmış, bu tanılara uygun hemşirelik girişimleri ve girişimlerin etkinliğini ölçecek hemşirelik sonuç çıktıları belirlenmiştir. Her iki grupta yer alan hastalar için 8 NANDA-I tanısı, 15 NIC ve 9 NOC kullanılmıştır. Kontrol grubunda rutin poliklinik izlemi yapılmış ve hemşirelik girişimleri uygulanmamıştır. Verilerin toplanmasında kişisel bilgi formu, bağırsak hazırlığı değerlendirme formu ve NOC ölçekleri kullanılmıştır. Bağırsak temizliğinin yeterliliği geçerli bir değerlendirme yöntemi olan BBPS ile işlemi yapan endoskopist tarafından körleme olarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın yapılabilmesi için gerekli kurum izni, etik izin ve katılımcılardan yazılı onam alınmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 22 paket programı kullanılmıştır. Sürekli değişkenler için ortalama ve standart sapma, kategorik değişkenlerin sunumu için frekans ve yüzde değerleri kullanılmıştır. Kategorik değişkenlerin istatistiksel değerlendirmesinde ki-kare testi kullanılmıştır. İki grubun karşılaştırılması amacıyla Student's t testi, kullanılmıştır. Tüm testlerin analizinde p değeri <0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Çalışmaya katılan deney grubundaki hastaların yaş ortalaması 59,49±6,07, kontrol grubundaki hastaların yaş ortalaması 60,20±5,74'tür. Deney grubunda sağ, sol ve transvers kolon için verilen BBPS temizlik skorları 7,00±1,43 iken kontrol grubunda; 4,16±2,15 olarak hesaplanmış, aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı (p<0.05) bulunmuştur. Deney grubunda hastaların % 82,5'inin BBPS puanın her segment için 2 puan ve üzerinde (≥6 puan) olduğu, kontrol grubunda yeterli hazırlık oranı % 16,9 olarak belirlenmiştir (p<0.05). NIC girişimleri öncesinde deney ve kontrol grubu arasında ve NOC ölçekleri açısından istatistiksel olarak fark yokken (p>0,05), girişim sonrasında anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0,05). Deney grubunda seçilen 9 NOC'un 8'sinde beklenen şekilde NOC puan değişimi sağlanmıştır. 
Bu sonuçlara göre kolonoskopi işleminde yeterli hazırlık sağlamak ve bireye özel gereksinimleri belirleyerek sorunları gidermek için, NANDA-I, NIC ve NOC (NNN) bağlantıları ile kapsamlı, etkili ve objektif bir hemşirelik bakımı uygulanabilir.

Abstract:
This is a randomized controlled and single-blinded study designed to evaluate the effectiveness of nursing interventions performed with using NANDA-I, NIC and NOC linkage for colonoscopy preparation.
Study has been conducted at Department of Internal Medicine Gastroenterology Outpatient Clinic and Endoscopy unit of Hacettepe University Adult Hospital. Study sample was consisted of 116 patients, 57 experiments and 59 controls. The nursing interventions which were performed with using NANDA-I, NIC and NOC linkage and started with face-to-face interview one week before colonoscopy and continued via telephone follow-up were applied to the experimental group. Within the scope of nursing interventions, nursing diagnoses were determined by making an individual assessment and nursing interventions appropriate to these diagnoses and nursing outcomes to measure the effectiveness of interventions were determined. For the both patient groups 8 NANDA-I diagnosis, 15 NIC and 9 NOC were used. In control group, usual outpatient follow-up was performed and nursing interventions were not performed. In data collections personal information form, bowel preparation evaluation form and NOC scales were used. The efficacy of bowel cleansing was assessed by the endoscopist who performed the procedure with BBPS, a validated assessment method. In order to conduct the research, the necessary institutional permission and ethical approval were granted and written consent were obtained from the participants. SPSS 22 software program was used to evaluate the data. Mean and standard deviation for continuous variables, frequency and percentage values were used for presentation of categorical variables. Chi-square test was used for statistical evaluation of categorical variables. Student's t test was used for the comparison of the two groups. In the analysis of all tests, p value <0.05 was considered as statistically significant. The mean age of the patients in the experimental group was 59.49 ± 6.07 and the mean age of the patients in the control group was 60.20 ± 5.74.  BBPS clearance scores for the right, left and transverse colon in the experimental group were 7.00 ± 1.43, whereas in the control group; It was calculated as 4.16 ± 2.15 and the difference was statistically significant (p <0.05). In the experimental group, 82.5% of the patients had a BBPS score of 2 and above for each segment (≥6 points), and the adequate preparation rate was 16.9% in the control group (p <0.05). While there was no statistically significant difference between the experimental and control groups before the NIC procedures and in terms of NOC scales (p> 0.05), a significant difference was found after the intervention (p <0.05). In the experimental group, NOC score changes were achieved in 8 of 9 selected NOCs as expected.
According to these results, comprehensive, effective and objective nursing care can be applied with NANDA-I, NIC and NOC (NNN) linkage in order to provide adequate preparation for colonoscopy and to identify and meet individual needs.