Lise öğrencilerinde sağlık algısının riskli sağlık davranışlarına etkisi
The effect of health perception on risk health behaviors in high school students
Yazar: NURGÜL KARABAYIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE YILDIZ
Haliç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Algı = Perception ; Davranış = Behavior ; Lise öğrencileri = High schools students ; Riskli davranışlar = Risk behaviours ; Sağlık araştırmaları = Health surveys

Özet:
Bu araştırma, ülkemiz nüfusunun önemli bir kısmını oluşturan 15-19 yaş aralığındaki bireylerin sağlık algılarının riskli sağlık davranışları gösterme durumlarına etkilerinin ve bu durumun sosyo-demografik veriler ile ilişkisini irdelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda İstanbul ili Sultangazi ilçesinde bir anadolu lisesi ve bir meslek lisesinde Diamond ve arkadaşlarının (2007) geliştirdiği sağlık algısı ölçeği, Çimen (2003) tarafından geliştirilen riskli sağlık davranışları ölçeği ve sosyo-demografik verileri sorgulayan bir anket formu uygulanmıştır. Araştırmanın evreni 2000 öğrenci, örneklem sayısı 407 öğrenci olarak bulunmuştur. Tabakalı örnekleme yöntemi kullanılarak okul mevcudu oranlanarak 237 öğrenci Meslek Lisesi ve 170 öğrenci Anadolu Lisesinden olmak üzere toplam 407 öğrenci çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırma sonucunda; sağlık algısının en yüksek olduğu boyutlar "Öz Farkındalık" ve "Sağlığın Önemi" boyutları olmuştur. "Sağlığın Önemi" alt boyutunda meslek liselerinin sağlık algısı ölçek puanı, Anadolu liselerine göre daha yüksek bulunmuştur. Diğer alt boyutlar ve ölçek genelinde ise, Anadolu liselerinin meslek liselerine göre sağlık algıları anlamlı bir şekilde yüksektir. Yaş açısından ise anlamlı farklılıklar tespit edilmemiştir. Kız öğrencilerin sağlık algısı, erkek öğrencilere göre ve gelir düzeyi iyi olanların, gelir düzeyi düşük olanlara göre sağlık algısının yüksek olduğu bulunmuştur. En yüksek riskli sağlık davranışının "beslenme" boyutunda gerçekleştiği, en düşük riskli davranışın ise; "madde kullanımı" boyutunda olduğu belirlenmiştir. Meslek lisesinin riskli sağlık davranışlarının Anadolu lisesine göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Yaş açısından ise anlamlı farklılıklar tespit edilmemiştir. "Fiziksel Aktivite" alt boyutunda kız öğrencilerin riskli sağlık davranışlarının erkek öğrencilere göre yüksek olduğu belirlenmiştir. Diğer alt boyutlar ve ölçek genelinde ise, erkek öğrencilerin riskli sağlık davranışlarının kız öğrencilere göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Riskli Sağlık Davranışları gelir düzeyi düşük olanların, gelir düzeyi yüksek olanlara göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sağlık algısı ile riskli sağlık davranışları orta derecede ters yönlü bir ilişkiye sahiptir. Sağlık algısının arttığında, riskli sağlık davranışlarının azaldığı, algının azaldığında ise riskli sağlık davranışlarının arttığı değerlendirilmektedir. Bu çalışma ile öğrencilerin sağlığı algılama düzeyleri ve riskli sağlık davranışları gösterme durumlarına etkisi belirlenmiş ve ergen bireylere yönelik sağlık hizmeti sunumunda iyileştirmeler yapabilmesi için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effects of health perceptions of individuals aged between 15 and 19, which constitute an important part of our country's population, on risky health behaviors and their relationship with socio-demographic data. In this context, the health perception scale developed by Diamond et al. (2007) and the scale health behaviors developed by Çimen (2003) were applied to a basic high school and a vocational high school in Sultangazi district of İstanbul province. In addition, a questionnaire was used to question socio-demographic data. The population of the research was found to be 2000 students and the sample number was 407 students. A total of 407 students, 237 of whom were from Vocational High School and 170 from Anatolian High School, were included in the study by using stratified sampling method. As a result of the research; The dimensions with the highest perceptions of health were self-awareness and the importance of health. The health perception of vocational high schools was found to be higher than the Anatolian high schools. On the other sub-dimensions and overall scale, health perceptions of Anatolian high schools are significantly higher than vocational high schools. No significant differences were found in terms of age. Female students' perception of health was found to be higher than male students. It was found that those with good income level had higher health perception than those with low income. The highest risk health behavior occurred in the nutrition dimension, the lowest risk behavior; substance use was determined to be in size. It was determined that the risk behavior of vocational high school was higher than that of Anatolian high school. No significant differences were found in terms of age. It was determined that the risk behaviors of female students were higher than the male students. In the other sub-dimensions and scale scale, the risk behaviors of male students were found to be higher than the female students. Risky health behaviors were found to be higher than those with high income. Health perception and risky health behaviors have a moderate inverse relationship. When health perception increases, risk behaviors decrease and risk behaviors increase when health perception decreases. In this study, the effect of health perception levels of students on status of showing risky health behaviors was determined. Suggestions were made to make improvements in the provision of health services for adolescents.