Oyun kuramları ışığında üst düzey sporun hermenötik fenomenolojisi
Hermeneutical phenomenology of high level sports in the light of game theories
Yazar: AHMET ARAŞAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KURTULUŞ CENGİZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Felsefe = Philosophy ; Sosyoloji = Sociology ; Spor = Sports
Dizin: Fenomenoloji = Phenomenology ; Fenomenolojik sosyoloji = Phenomenological socilogy ; Gadamer, Hans Georg = Gadamer, Hans Georg ; Heidegger, Martin = Heidegger, Martin ; Hermeneutik = Hermeneutic ; Oyun teorisi = Game theory ; Varoluş = Existence ; Yorumlayıcı fenomenolojik analiz = Interpretative phenomenological analysis ; Üst düzey spor = High level sports

Özet:
Bu araştırma üst düzey sporu, katılımcılarının ona verdiği anlamları "yorumlayarak betimlemek"tedir. Üst düzey sporlar, kapitalizme, siyasete, kanun dışılığa teslim olması bakımından sosyal bilimler alanında yoğun bir eleştiri altındadır. Bu eleştirilerin büyük bir kısmı, dünya ile üst düzey spor arasındaki ilişkiyi spor-dışı "dünya"nın tahakkümü çerçevesinde gerçekleşen bir monolog, ya da ağırlığı "dünyada" olan bir diyalektik olarak ele almaktadırlar. Bu araştırma, yapılan eleştirileri reddetmemekle beraber üst düzey dünya ile dış dünyanın ilişkisini bir diyalog olarak kabul etmekte, dolayısıyla onu varoluşçu bir anlayışla ele almaktadır. Bu bağlamda üst düzey sporlardaki deneyimleri tam anlamıyla betimlemek için fenomenolojinin "ayraca alma" yaklaşımı yeterli sonuçlar ortaya koymaktan uzak kalır. Bu noktadan yola çıkarak "ne" sorusunun cevabının "nasıl" sorularına verilen cevaplardan geçtiğine inanarak, Heideggerci ve Gadamerci hermenötik fenomenoloji yaklaşımı benimsenmiştir. Yorumlamayla betimlemeyi bir sosyal araştırmada beraberce kullanabilmek üzere van Manen tarafından geliştirilmiş "hermenötik fenomenoloji" yöntemi ve teknikleriyle toplam 30 üst düzey sporcu, antrenör, hakem, oyuncu temsilcisi ve medya mensubu ile mülakatlar gerçekleştirilmiş, bu saha araştırmasının bulguları, başta Gadamer'inki olmak üzere estetik ve varoluşçu oyun kuramlarının ışığında yorumlanmıştır. Derinlemesine yapılan bir analiz sonucunda üst düzey spordaki deneyimlerin fenomenolojik yapısı açığa çıkartılmış ve bir "eksistensiyal" sorgulamaya varılmıştır. Üst düzey spor yaşam dünyasının varoluş unsurları ve "çekirdeği"nin yanı sıra "dünya" ile üst düzey spor arasındaki diyaloğun içeriği de ortaya konulmuştur.

Anahtar sözcükler: Hermenötik Fenomenoloji, Yorumlayıcı Betimleme, Varoluş, Eksistensiyal, Profesyonel/Elit/Üst Düzey Spor Yaşam Dünyası, Deneyimin Fenomenolojik Yapısı, Diyalog, Heidegger, Gadamer, van Manen.

Abstract:
This research makes the "description" of high level sports by "interpreting" the meanings given by their participants. In social sciences high level sports are under intense criticism due to its submission to capitalism, politics and illegal actions. These criticisms tend to assume the relationship between high level sport and the World outside sports, either as a monological dominance of the World, or as dialectical, in which the World still has a significant position. This research, while not rejecting the main points of the critical research in sports, assumes this relationship as dialogical, and by this token takes an existential stance in analysing it. From this perspective epokhe principle of phenomenology falls short of fully describing the lived experiences in sports. Believing that the answer to the question "what?" has to go through the answers of the question "how?", both Heideggerian and Gadamerian hermeneutics priciples are adopted to be able to attain both ontic and ontological phenomenological structure. In order to be able to use interpretation together with a description, the method and techniques of "hermeneutical phenomenology" developed by van Manen are employed and total of 30 interviews are undertaken with high level sportsmen and women, coaches, referees, sports media actors, sports agents and fans. Findings are interpreted in the light of aesthetical and existential "play" theories, mainly of Gadamer's. After an in-depth analysis, the structure of experience of high-level sports is revealed which includes an "existenzial" search. The nature of the dialogical relationship between the high-level-sports and the World, together with the "existentials" of the High-Level-Sport-Life-World and its "core" are also presented in the conclusive sections.

Keywords: Hermeneutical Phenomenology, Interpretive Description, Existential, Existenzial, Professional/Elite/High-Level-Sport-Life-World, Dialog, Phenomenological Structure of Experience, Heidegger, Gadamer, van Manen.