Tarihi sinema salonlarının dönüşümü : Roma – İstanbul karşılaştırması
Transformation of historic movie theaters: Rome - İstanbul comparison
Yazar: ELİF TAN
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN LÜTFÜ KAHVECİOĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Mimarlık, sadece yapı tasarımından oluşan nesnel üretime dayalı bir meslek dalı olmanın yanısıra; var olduğu andaki bütün toplumsal dinamiklerin oluşturduğu bir temsil şeklidir. Mimar, mekanın fiziksel katmanını oluşturan meslek profesyoneli olmanın ötesinde; mekanı onu var eden her türlü dış etmenle ilişkilendirerek, mekana dair yaptığı geri okumalar ile mekanın geleceği hakkında da çıkarımlar yapabilmelidir. Bu, günümüz mimarlık pratiğinde, mimarlığı daha iyi anlamak ve mimarlığa dair daha doğru cümleler kurmak adına önemlidir. Kamusal alanı okumak ve kamusal alana dair fikirler üretmek mimarlık meslek pratiği için de önemlidir. Bu tez, tarihi sinema salonları özelinde kamusal alan dönüşümü ve kent hakkı kavramlarını araştırır. 

Tarihsel süreçte İstanbul'un 'İkinci Roma' olarak anılmasına kadar varacak, İstanbul ile Roma arasındaki karşılaştırma, teze ilham kaynağı olmuştur. İstanbul ve Roma şehirlerini bir kentli, öğrenci ve mimar olarak bizzat deneyimleyen tez yazarı, amacı doğrultusunda, tez araştırmasını bu iki metropolde bulunan tarihi sinema salonlarının kamusal alan olarak dönüşümleri ve bu dönüşüm karşısında kentlinin hakkı olanı korumak üzere geliştirdiği muhalif reaksiyonlar hakkında yaptığı çapraz okumalar ve karşılaştırmalar üzerinden sürdürmüştür. Yapılan bu karşılaştırma, genellenmiş bir model olmamakla birlikte, incelenen vakalar çerçevesinde çıkarılan ortak bir gözlemdir. 

Mimarlık, nesnel üretimi var eden her şeyi kendine konu edinebiliyorsa, herhangi bir yapı tipolojisinin dönüşümü ve bu dönüşüme zaman içerisinde kentlinin müdahil olma durumu da bir mimari araştırma konusu olabilir. Bu perspektiften bakıldığında, farklı kültür ve coğrafyalardaki benzer durumların ele alınması halinde karşımıza çıkan benzerlikler veya bu coğrafyaların kendi kültürlerinden dolayı oluşan farklılıklar, mekan üzerinden okunabilir. Böyle bir okuma yapmaksa, mekanı ve kenti anlamak üzere mimara yeni ufuklar açacaktır.

Abstract:
Architecture is not only a profession based on designing structures; but also a form of representation of the social dynamics within the context of all the aspects that it contains. Besides being a professional in forming the physical layer of space, architect should be able to understand all external factors, which are affecting the formation of space. Thus, architect should generate predictable ideas about the future of place, relating to city's dynamics. These predictions are important in today's architectural practice for better understanding of a city and architecture. This thesis is about transformation of public spaces, in which, transformation processes are examined with the perspective of abandoned movie theaters. 

Istanbul and Rome have been compared with each other for centuries, which caused Istanbul, to be mentioned as 'second Rome' in history. This comparison became a source of inspiration for the thesis. The author, who personally experienced cities of Rome and Istanbul as a student, architect and resident, has proceeded the research by making a comparison of these two historic metropolises. 

With this aim, the author investigated spatial transformation of historic movie theaters, regarding them as public spaces. Afterwards, the study continued by cross-readings and comparisons about reactions of Italian and Turkish citizens who were against to commodification of public spaces. This  comparison is not a generalized model, however, it is a common observation issued within the framework of the cases examined. All these examples describe the relationship between the community and the authority were analyzed to understand the established bond between the city and architecture.