Tip 2 diyabet ve eşlik eden kronik hastalıkların öz bakım yönetimine etkisi
The effect of TYPE 2 diabetes and comorbid chronic diseases on SELF-CARE management
Yazar: BÜŞRA AKGÜN
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ALTUNTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Morbidite = Morbidity ; Özbakım = Self-care

Özet:
Amaç: Tip 2 diyabetli hastalarda komorbidite durumu ve mevcut hastalık/hastalıkların
öz bakım yönetimi üzerindeki olası etkisinin ortaya konulması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız gözlemsel, tanımlayıcı, kesitsel bir çalışmadır. 01.04.2022-30.04.2022 tarihleri arasında, Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bağcılar Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Diyabet Polikliniği'nde yürütülmüştür. Bir ayda polikliniğe başvuran tüm Tip 2 diyabetli hasta sayısının ortalaması hesaplanarak 289 hasta sayısı hedeflenmiştir. Belirtilen süreçte 290 hastaya ulaşılmıştır. Katılımcılara benzer çalışmalar incelenerek hazırlanan sosyodemografik veri formu ve Kronik Hastalıklarda Öz Bakım Yönetimi Ölçeği (SCMP-G) yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır.
Bu çalışmada ölçümlerin normal dağılım varsayımının incelenmesinde Kolmogorov- Smirnov testleri kullanılmıştır. Normal dağılım gösteren ölçümlerin gruplara göre kıyaslanmasında Bağımsız gruplarda T testi ve ANOVA testleri kullanılmıştır. Normal dağılım göstermeyen ölçümlerin karşılaştırılmasında Mann-Whitney U testi ve Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Ölçümlerin birbirleri ile olan korelasyonlarının incelenmesinde Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık için p<0.05 kabul edilmiştir. Post hoc analizlerde p değerleri için Bonferonni düzeltmesi uygulanmıştır. Tüm analizler SPSS 20 programı ile gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların %91,7'sinin diyabet dışında herhangi bir kronik hastalığının olduğu, %40'ının kompleks multimorbiditesinin bulunduğu belirlenmiştir. Kronik hastalıklardan en sık dislipidemi (%41,7) eşlik etmiştir. Obez hastaların öz koruma puanları normal kilolu bireylere göre anlamlı düzeyde daha düşük bulunmuştur (p:0,020). Diyabete ek kronik hastalık sayısı 3 olan hastalarda sosyal koruma alt ölçeği puanları diyabete ek kronik hastalık sayısı 1 olan hastalara göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p:0,038). Hipertansiyon bulunanlarda sosyal koruma (p:0,022) ve toplam ölçek (p:0,033) puanları anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Hipotiroidisi bulunanlarda sosyal koruma puanları anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p:0,016). Toplam ölçek puanı ile dislipidemi süresi arasında zayıf düzeyde ve pozitif yönlü (Rho:0,153 ve p:0,047), hipotiroidi süresi arasında orta düzeyde ve negatif yönlü (Rho:-0,304 ve p:0,030) korelasyonlar bulunmuştur.
Sonuç: Kronik hastalık tanısı alan tüm hastaların, teşhis ve tedavi süreciyle beraber psikolojik destek süreci, sosyal olarak değerlendirilmesi, kendi kendini yönetebilme becerisi
ve eksik yönlerinin desteklenmesi sağlanmalıdır. Aile hekimleri soyut ve somut anlamda hastalara en yakın mesafedeki hekimdir. Böylece hastaların yaşam kalitesi ve işlevselliği artacak; komplikasyonları ve buna bağlı sağlık harcamalarını azalacaktır. Çoğu diyabet hastası, birden fazla kronik durumu yönetmekle ve bu yolda pek çok engelle karşı karşıya kalmaktadır. Bu engellerin farkındalığı, daha etkin öz bakımda ve öz bakımın yönetiminde fayda sağlayacaktır.

Abstract:
Objective: It is aimed to reveal the possible effect of comorbidity status and existing
disease/diseases on self-care management in patients with type 2 diabetes.
Material and Method: Our study is an observational, descriptive, cross-sectional study. Our study was carried out between 01.04.2022 and 30.04.2022 at the Health Sciences University Istanbul Bağcılar Health Application and Research Center Diabetes Polyclinic. By calculating the average of the number of diabetic patients who applied to the polyclinic in a month, the number of 289 patients was targeted. In this time, 290 patients were reached. The sociodemographic data form prepared by examining similar studies and the Self-Care Management Scale in Chronic Diseases were applied to the participants by face-to-face interview technique.
In this study, Kolmogorov-Smirnov tests were used to examine the assumption of normal distribution of measurements. T test and ANOVA tests were used in independent groups to compare the normally distributed measurements according to the groups. Mann- Whitney U test and Kruskal Wallis test were used for comparison of non-normally distributed measurements. Spearman correlation analysis was used to analyze the correlations of the measurements with each other. P<0.05 was accepted for statistical significance. Bonferonni correction was applied for p values in post hoc analyses. All analyzes were performed with the SPSS 20 program.
Results: It was determined that 91.7% of the participants had any chronic disease other than diabetes and 40% had complex multimorbidity. Dyslipidemia (41.7%) was the most common comorbid chronic disease. Self-protection scores of obese patients were found to be significantly lower than those of normal weight (p:0.020). Social protection subscale scores were found to be significantly higher in patients with 3 additional chronic diseases compared to patients with 1 or no additional chronic disease (p:0.038). Social protection (p:0.022) and total scale (p:0.033) scores were found to be significantly higher when hypertension was accompanied. Social protection scores were found to be significantly higher in those with hypothyroidism (p:0.016). There were weak and positive correlations (Rho:0.153 and p:0.047) between total scale score and dyslipidemia duration, and moderate and negative correlations (Rho:-0.304 and p:0.030) between hypothyroidism duration.
 Conclusion: Psychological support process, social evaluation, self-management skills and deficiencies of all patients with chronic diseases should be supported together with the diagnosis and treatment process. Family physicians are the physicians closest to the patients. Thus, patients' quality of life and functionality will increase; complications and related health expenditures will decrease. Many diabetics face many hurdles in managing multiple chronic conditions and along the way. Awareness of these barriers will benefit more effective self- care and self-care management.