Reanimasyon ünitesinde takip edilen inme hastalarının glasgow koma skalası ve düzeltilmiş ölüm oranı değerlerinin ve ek sistemik hastalıklarının retrospektif olarak değerlendirilmesi
The evaluation of the glasgow coma scale and corrected death rate values and additional systemic diseases of the stroke patients followed in the reanimation unit as retrospective
Yazar: FAHRİ ŞEN
Danışman: UZMAN GÜLTEN ARSLAN
Sağlık Bakanlığı / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
Beyin damar hastalıkları tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de önemli sağlık sorunlarındandır ve kalp hastalıkları ve kanserden sonra ölüm nedenleri arasında üçüncü sıradadır. Aynı zamanda erişkinlerde, nörolojik hastalıklar içinde ve uzun dönem sakatlığa neden olma açısından ilk sırada yer almaktadır. İnme tipleri arasında en sık oranda iskemik inme, azalan sıklıkta da hemorajik inme ve SAK görülmektedir. Beyin damar hastalıklarında birlikte sık görüldüğü hastalıklar ve mortaliteyi etkileyen çeşitli faktörler vardır. Mortalite üzerine etkili en önemli faktörlerin arasında hastada bilinç kaybı olması, solunum sıkıntısı, aspirasyon gibi nedenlerle mekanik ventilasyon ve yoğun bakım ihtiyacının olması gelmektedir. Yapılan çalışmalarda yoğun bakım ihtiyacı olan inme hastalarında ek hastalıklar, hastaların demografik özellikleri, inme alt tipleri arasında, yoğun bakımda kullanılan skorlama sitemleri ve mortalite oranları arasında farklılıklar görülmektedir. Bu hastalarda yaş ortalamaları, inme tipleri arasındaki oranlar, MV ve YBÜ kalış süreleri farklılık göstermektedir. Beyin damar hastalıklarında HT, DM, KAH, geçirilmiş SVO gibi ek sistemik hastalıklar değişen oranlarda görülebilmektedir. İnme hastalarında hastalığın şiddetine göre sıklıkla nörolojik desoryantasyon başta olmak üzere, solunum yetmezliği, aspirasyon pnömonisi gibi nedenlerle veya anjiografi yapılacak hastalarda olduğu gibi elektif entübasyon uygulanan hastalarda yoğun bakım tedavisi gerekli olabilmektedir. Yoğun bakımda tedavi uygulanan hastalarda ise mortalite ve prognoz tahmininde GKS skoru ve APACHE II gibi skorlama sistemleri kullanılmaktadır. 
              Bizim çalışmamıza Ocak 2010-aralık 2012 yılları arasında reanimasyon ünitelerimizde takip edilen 182 olgu dahil edildi. Hasta dosyaları retrospektif olarak tarandı, hastaların yaş, inme tipi, cinsiyet, GKS skoru, APACHE II skoru, DÖO değerleri, MV ve YBÜ kalış süreleri belirlenerek değerlendirildi ve mortalite ile ilişkili olabilecek faktörler belirlenmeye çalışıldı. 
             Çalışmamızda elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 15.0 programı kullanıldı. Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metodların (Ortalama, Standart sapma, frekans) yanısıra niceliksel verilerin karşılaştırılmasında normal dağılım gösteren parametrelerin gruplar arası karşılaştırmalarında Oneway Anova testi ve farklılığa neden çıkan grubun tespitinde Tukey HDS testi kullanıldı. Normal dağılım göstermeyen parametrelerin gruplar arası karşılaştırmalarında Kruskal Wallis testi kullanıldı. Normal dağılım gösteren parametrelerin iki grup arası karşılaştırmalarında Student t test kullanıldı. Niteliksel verilerin karşılaştırılmasında ise Ki-Kare testi ve Fisher‟s Exact Ki-Kare testi kullanıldı. Anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirildi. 
             Çalışmamızda inme tipleri arasında yoğun bakımda en sık oranda hemorajik inmelerin, en az oranda da SAK olgularının olduğunu saptadık. Bu olgular içerisinde ek hastalıklar açısından en sık oranda HT görülmekle birlikte DM, KAH, AF gibi hastalıkların da inme olgularında değişen sıklıkta görüldüğünü, fakat ek hastalıkların varlığının mortalite üzerine etkisinin olmadığını belirledik. Mortalite üzerinde en etkili belirteçlerin ise düşük GKS skoru ve yüksek DÖO değerlerinin olduğunu gözlemledik. 
             Sonuç olarak yoğun bakım tedavisi gerektiren inme olgularında gelişen tüm tıbbi imkanlara rağmen mortalite oranları yüksek olup düşük GKS skoru ve yüksek DÖO değerleri önemli mortalite belirteçleridir.

Abstract:
Cerebrovascular diseases are important health problems in our country as well as all over the world and are the third leading cause of death after heart diseases and cancer. It is also in the first place among neurological diseases in adults and in terms of causing long-term disability. Ischemic stroke is the most common type of stroke, and hemorrhagic stroke and SAH are seen in a decreasing frequency. There are various factors affecting mortality and diseases that are common in cerebrovascular diseases. Among the most important factors affecting mortality are the loss of consciousness in the patient, the need for mechanical ventilation and intensive care due to reasons such as respiratory distress and aspiration. Studies have shown differences in stroke patients in need of intensive care between comorbid diseases, demographic characteristics of patients, stroke subtypes, scoring systems used in intensive care, and mortality rates. In these patients, the mean ages, rates between stroke types, and duration of MV and ICU stay differ. In cerebrovascular diseases, additional systemic diseases such as HT, DM, CAD and previous CV can be seen at varying rates. Depending on the severity of the disease, intensive care treatment may be required in patients with stroke, mainly due to reasons such as neurological desorption, respiratory failure, aspiration pneumonia, or patients undergoing elective intubation, such as in patients undergoing angiography. Scoring systems such as GCS score and APACHE II are used in predicting mortality and prognosis in patients treated in intensive care.
            182 cases followed in our reanimation units between January 2010 and December 2012 were included in our study. Patient files were reviewed retrospectively, patients' age, stroke type, gender, GCS score, APACHE II score, DPO values, MV and ICU length of stay were determined and evaluated, and factors that could be associated with mortality were tried to be determined.
             While evaluating the findings obtained in our study, SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 15.0 program was used for statistical analysis. While evaluating the study data, descriptive statistical methods (mean, standard deviation, frequency) as well as the Oneway Anova test for comparing normally distributed parameters between groups and the Tukey HDS test to determine the group that caused the difference. Kruskal Wallis test was used for intergroup comparisons of parameters that did not show normal distribution. Student t test was used for comparisons of parameters showing normal distribution between two groups. Chi-Square test and Fisher's Exact Chi-Square test were used for comparison of qualitative data. Significance was evaluated at the p <0.05 level.
        In our study, we found that among the types of strokes, hemorrhagic strokes were the most frequent and the least common was SAH in the intensive care unit. Although HT is the most common comorbidities among these cases, DM, CAD, and AF are seen with varying frequencies in stroke cases, but the presence of comorbid diseases has no effect on mortality. We observed that the most effective markers on mortality were low GCS score and high DSO values.
                  In conclusion, despite all medical facilities, mortality rates are high in stroke patients requiring intensive care treatment, and low GCS score and high DSO values are important mortality markers.