Türkiye ve diğer OECD ülkelerinin makroekonomik göstergeler açısından çok kriterli karar verme yöntemi ile analizi
Analysis of Turkey and other OECD countries in terms ofmacroeconomic indicators with multi-criteria decision making method
Yazar: AHMET KARATAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MUSA TÜRKOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Makroekonomi = Macroeconomy ; Makroekonomik büyüklükler = Macroeconomic indicators ; Çoklu kriter değerlendirme = Multi criteria evaluation

Özet:
Çok kriterli karar verme yöntemleri çoğu çalışmada karar problemini analiz etmek ve alternatiflerden arasından en uygun olanı seçmek için kullanılmaktadır. Problemlerin çözümünde birden fazla yöntem kullanılabilmektedir. Çalışmalarda farklı çok kriterli yöntemler kullanmakta, benzer karar problemini açıklamaktadır. Ancak hangi karar problemi için hangi yöntemlerin kullanılacağı sorun oluşturmaktadır. Bu sorun karşısında en iyi yöntemin farklı yöntemlerinin kullanılması ile etkin bir çözüme ulaşılabileceği düşünülmektedir.
Bu çalışma ile dünya ekonomisinin çoğunluğunu oluşturduğu düşünülen OECD'ye üye 38 ülkenin makroekonomik performanslarını değerlendirilerek bir sıralama sunulmak istenmiştir. Bu kapsamda dünya bankası verileri kullanılarak makro ekonomik performansı sergilemesi ve farklı sonuçların denenmesi için dokuz kriter seçilmiştir. Bu kriterler büyüme oranı, kişi başı gelir, enflasyon oranı, işsizlik oranı, mal ihracatı, mal ithalatı, istihdam oranı, yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayi ihracatı içindeki payı ve toplam rezervlerdir. Kriterlerin önem ağırlıkları objektif değerlendirme yöntemi olan CRITIC ile yapılmıştır. Ülke sıralamasında ise COPRAS, ARAS ve MAIRCA kullanılmıştır. Sıra sonuçlarını analiz etmek için toplulaştırma tekniği olan BORDA sayım yöntemi kullanılmıştır. Çalışma 2017-2020 yıllarını arasını kapsamaktadır.
Bu çalışmanın amacı dünya ekonomisinin çoğunluğunu oluşturan OECD'ye üye ülkelerin belirlenen kriterler ölçüsünde salgın öncesi ve sırasında meydana gelen ekonomik performanslarının değişimini izlemek, ülkelerin birbirleri ile kıyaslamasını sağlamak ve küresel ekonominin ne yönde değişim gösterebileceğini aktarmaktır.

Abstract:
Multi-criteria decision-making methods are used in most studies to analyze the decision problem and choose the most appropriate one among the alternatives. More than one method can be used solve problems. The studies use different multi-criteria methods and explain similar decision problems. However, which methods will be used for which decision problem poses a problem. It thought that an effective solution to this problem can be achieved by using different methods of the best method.
This study aims to present a ranking by evaluating the macroeconomic performances of 38 OECD member countries, which are thought to constitute the majority of the world economy. In this context, nine criteria were selected to demonstrate macroeconomic performance and test different results using World Bank. These criteria are growth rate, per capita income, inflation rate, unemployment rate, goods exports, goods imports, employment rate, the share of high technology products in manufacturing industry exports and total reserves. The importance weights the criteria were made with CRITIC, an objective evaluation method. COPRAS, ARAS and MAIRCA were used the country rankings. BORDA counting method, which is aggregation technique, was used to analyze the sequence results. The study covers the years 2017-2020.
The aim of this study is to monitor the change in the economic performance of OECD member countries, which constitute the majority of the world economy, before and during the epidemic according to the determined criteria, to compare the countries with each other and to convey in what direction the global economy may change.