Meme kanserli kadınlarda e- mobil eğitimin yaşam kalitesine etkisi
The effect of e-mobile education on the quality of life in breast cancer women
Yazar: DERYA ÇINAR
Danışman: PROF. DR. AYFER KARADAKOVAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta eğitimi = Patient education ; Hormon replasman tedavisi = Hormone replacement therapy ; Kadınlar = Women ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Mobil uygulama = Mobile application ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Teletıp = Telemedicine ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Bu çalışma; adjuvan endokrin hormon tedavisi alan meme kanseri tanılı kadınlara verilen e- mobil eğitimin yaşam kalitesine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. 
Yöntem: Çalışma, randomize kontrollü bir çalışma olarak Ocak 2018- Temmuz 2018 tarihleri arasında Balıkesir il merkezinde bir devlet hastanesinin Tıbbi Onkoloji Polikliniği' nde yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini basit rastgele randomizasyon yöntemi ile belirlenen uygulama grubu 31 hasta ve kontrol grubu 33 hasta olmak üzere araştırmaya dahil edilme ölçütlerine uygun toplam 64 hasta oluşturmuştur.  Veriler Hasta Tanıtıcı Bilgi Formu, FACT-ES Yaşam Kalitesi Ölçeği ve NCCN Distres Termometresi ölçüm araçları kullanılmıştır.  Araştırma verileri çalışmanın başladığı ilk bir hafta içinde ve 12 hafta sonunda olmak üzere iki kez yüz yüze görüşme/telefon görüşmesi ile toplanmıştır. Uygulama grubu hastalara üç ay boyunca mobil uygulama ile; meme kanseri tanımı, tedavi süreci, adjuvan endokrin hormon tedavisi sırasında yaşanan semptomlar ve yönetimi, yeterli beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve stresle baş etme yöntemlerine ilişkin bilgiler içeren e-mobil eğitim verilmiş, 15 günde bir telefon görüşmeleri ile hastaların izlemi devam etmiştir. Bu süreçte kontrol grubu hastaların da standart bakım almaları sağlanmıştır. Çalışma sonunda; uygulama grubuna verilen e-mobil eğitimin basılı materyali (kitapçık) kontrol grubu hastalara verilmiştir. Çalışmanın yürütülebilmesi için gerekli etik izinler alınmıştır.
Bulgular: Mobil uygulama ile e-mobil eğitim verilen uygulama grubu hastaların e-mobil eğitim sonrası yaşam kalitesi toplam puan ortalaması kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek, distres puan ortalamaları düşük bulunmuştur (p<0.05). E- mobil eğitim ve danışmanlık verilen uygulama grubundaki hastaların yaşam kalitesi alt boyutları; fiziksel iyilik, duygusal iyilik ve endokrin semptom puan ortalamaları kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p<0.05). E- mobil  eğitim ve danışmanlık verilen uygulama grubundaki hastalar ile kontrol grubundaki hastaların eğitim sonrası sosyal/aile iyilik alt boyut puan ortalamaları arasında fark bulunmamıştır. 
Sonuç: Çalışma sonucunda; hemşirelerin gelişen teknolojileri kullanarak, yenilikçi ve erişim kolaylığı sağlayan mobil uygulama ile adjuvan endokrin hormon tedavisi alan meme kanseri tanılı kadınların hastalık sürecini ve semptomlarını yönetmek ve tedavinin yan etkileri ile baş etmelerini sağlamak için verdikleri e-mobil eğitim ve danışmanlığın yaşam kalitelerini arttırdığı sonucuna varılmıştır. Çalışmamızın; hemşirelik bakım sürecine mobil uygulamaların dahil edilmesine ve kanser hastaları için destek tedavisinin iyileştirilmesine bir fırsat sunacağı öngörülmektedir. Bu çalışmanın; onkoloji alanında mobil uygulamaya dayalı destekleyici kanser bakımının yararlarını ileriye dönük olarak araştıracak olan gelecekteki çalışmalara temel oluşturacağı öngörülmektedir.

Abstract:
Objectives: The aim of this study was to determine the effect of e-mobile education on the quality of life of women diagnosed with breast cancer who received adjuvant endocrine hormone therapy.
Methods: The study was conducted as a randomized controlled study between January 2018 and July 2018 in the Medical Oncology Outpatient Clinic of a state hospital in the province of Balıkesir. A total of 64 patients were included in the study according to the inclusion criteria of randomization, split into treatment group with 31 patients and control group with 33 patient. Data were collected using Patient Introductory Information Form, FACT-ES Quality of Life Scale and NCCN Distress Thermometer. The data were collected twice during the first week of the study and 12th week at the end of the study by one-to-one interviews and/or telephone interviews. Treatment group patients were received information via mobile application for three months during which they were contacted in every 15 days; e-mobile training was provided, including information about breast cancer definition, treatment process, symptoms experienced during adjuvant endocrine hormone therapy, adequate nutrition, regular physical activity and coping with stress. In this process, the control group patients were provided with standard care. At the end of the study; the printed material (booklet) of the e-mobile training given to the treatment group was also provided for the control group. Necessary ethical permits were obtained to conduct the study.
Results: The mean total quality of life after e-mobile training to the treatment group was found to be significantly higher than the control group, and the mean distress score was lower than the control group (p <0.05).  For quality of life subscales of patients in the e-mobile training and treatment group; the scores of physical well-being, emotional well-being and endocrine symptoms were found to be significantly higher than the control group (p <0.05). There was found no difference between the mean scores of social / family well-being subscale scores of the patients in the e-mobile training and treatment group and the control group.
Conclusion: As a result of the study; it has been concluded the quality of life of the patients increased when nurses use the e-mobile training and counseling in order to manage the disease process and symptoms of the women diagnosed with breast cancer and who are receiving adjuvant endocrine hormone therapy with the help of the developing technologies and using the mobile technologies. Our study is envisaged that the nursing care process will provide an opportunity for inclusion of mobile applications and improvement of supportive treatment for cancer patients. The study is foreseen to provide a basis for future studies on the benefits of mobile application-based supportive cancer care in the field of oncology.