Resimde biliçdışı anlatımın rastlantısal ve deneysel süreci
The incidental and experimental progress of unconcious expressionism
Yazar: HATİCE ESİLA KARACA
Danışman: DOÇ. DR. CEBRAİL ÖTGÜN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Bölümü / Resim Ana Bilim Dalı / Resim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Bilinçdışı = Unconscious ; Deneyselcilik = Experimentalism ; Ekspresyonizm = Expressionism ; Gerçeklik = Reality ; Rastlantı = Coincidence ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures

Özet:
Üç bölümde incelenen bu çalışmanın ilk bölümünde, Freud'un Topografik Kişilik Kuram'ında yer alan bilinç, bilinçöncesi, bilinçdışı kavramları sırayla dış gerçeklik, iç ve dış gerçekliğin bütünlüğü ve iç gerçeklik kavramlarıyla benzer yanları vurgulanmış, tanımlarına ilişkin açıklamalar yapılmıştır. Özetle; bilinç, dış dünyadan ya da bedenin içinden gelen algıları fark edebilen zihin bölgesidir. Bu bölüm tıpkı dış gerçeklikle örtüşür, çok derinlerde anlamlar aramaya gerek duyulmaz. Diğer yandan bilinçöncesi, dikkatin zorlanmasıyla bilinç düzeyinde algılanabilen zihinsel olayları ve süreçleri içerir. Tıpkı iç ve dış gerçekliğin bütünlüğü gibidir. Bilinçdışı ise bilinçli algılamanın dışında kalan tüm zihinsel olayları kapsar. Dinamik anlamda ise bilinçdışı, sansür mekanizmasının engeli dolayısıyla bilinç düzeyine ulaşma olanağı olmayan zihinsel süreçleri içerir. Bu içerik, gerçekliğe ve mantığa uymayan ve insanın içinden geldiğince doyurulmak istenen dürtülerden oluşur Bu kısım ise iç gerçeklikle örtüşür.Bilinçdışının sıra dışı dünyasından etkilenen birçok düşünürün bilinçdışı, iç ve dış gerçeklik olgusu çerçevesinde, bilimsel, felsefi, psikolojik ve sanatsal tanımlarına, ardından, bilinçdışı sürecin ve onunla eşanlı olan iç gerçeklik olgusunun sanatçının yaratma serüvenine, yani rastlantı ve deneyselliğe nasıl yön verdiği, incelemeye değer bulunmuştur.Birinci bölümün ikinci kısmı Modern sanatta çocuksuluk ve delilik olgularından oluşur. Bu olgularının önemi, bilinçdışı öğeleri içinde barındırmasında yatar. Çocuk ve deli bilinçdışının tekinsiz yolunda hiçbir engel tanımadan özgürce dolaşabilen bireylerdir. Öncü çıkışlara yol açan bu olgular, bilinçdışı - rastlantı ve deneysellik tanımlarına açıklık getireceği düşüncesiyle araştırma alanına sokulmuştur.İkinci bölüm, tarihsel sürecin içerisinde yer alan, bilinçdışı anlatımın yansıdığı anlayışları kapsar. Geleneksel sanatçının dış gerçekliğe bağlılığı ve modern sürece giren sanatçının iç ve dış gerçeklik birlikteliğinde ve ardından iç gerçekliğin önemiyle ortaya çıkan eserlere ve sanat tarihsel süreçlere değinilmiştir. Geleneksel sanatçının iç gerçekliğinden bir sapma olarak gösterilebilecek olan Van Gogh ve Cezanne ile başlayan süreç sırasıyla, Soyut, Dışavurumculuk, Soyut Dışavurumculuk olarak iç gerçekliğe doğru bir yol kat eder. Soyut sanatın önemli sanatçılarından biri olan Kandinsyk, içsel zorunluluğu ilke alarak bilinçdışının rastlantısal ve deneysel sürecince önemli bir rol üstlenmiştir. Bundan sonraki süreçte sistemli gidiş sona erer, iç-dış gerçeklik birbirinin içinde form değiştirir.Yeni eğilimlerde ise dikkati geçen başlık Yeni Dışavurumculukdur. Yeniden tuvale dönüş olarak yorumlanabilecek bu akımda plastik değerler bağlamında rastlantı ve deneysellik ön plandadır.Üçüncü bölümde ise, uygulama çalışmalarıyla bilinçdışının yaratıcı alanını mühendislik (harita) ve bilimsel alanlardaki göstergelerle var olan yapılarına müdahale ederek olası bir zaman ve biçim ihtimaline taşınmak amaçlanmıştır. Resimlerde ön planda iç gerçekliğin dışavurumu olmak üzere, aynı zamanda form değiştirmiş bir dış gerçeklikte odağa alınmış durumdadır. Resimde bilinçli bir eylem varlığını sürdürürken oluşum esnasında rastlantı ve deneysellik bilinçdışının yönlendirmesiyle yer yer üst düzeylere çıkmıştır.Anahtar Sözcükler1. Bilinçdışı,2. İç ve dış gerçeklik,3. Rastlantı,4.Deneysellik,5. Dışavurum.

Abstract:
The study was divided into three parts. In the first part the similarities between the concious, preconscious, and unconcious concepts of Freud?s Topographic Personality Theory and the outer reality, unity of outer and inner reality, and inner reality consequently were implied and some definitions about them were given. Briefly, conciousness is the part of the mind which can realize the perceptions coming from outer world or from the body itself. This part complies with outter reality and does not look for meanings in the deeper part. The preconciousness includes the mental events and the progresses which can be noticed at concious level by forcing the carefullness. This is very similar with unity of inner and the outer reality. On the other hand, the unconciousness includes all the mental events which stays out of conciouss perception. Dynamicly speaking unconciousness includes the mental progresses which can not reach the conciousness level because of the cencor mecanism. The content includes the impulses which are unreal and unlogical and to be fullfiled willingnessly. This part complies with reality. It is worth to study how unconciousness leads to creative adventure of the artist meaning to incidentalness and experimentalness to the scientifical, physophical, physcological and artistic definitions in the frame of unconciousness, inner and outer reality concepts of many philosopher who are influenced by the extraordinary nature of unconciousness after to unconciousness progress and inner reality concept which is paralel to it. The last chapter of the first part is about the childish behaviour and insanity concepts in modern art. The importance of these concepts is that they have the elements of unconciousness. A child and a insane are the free guys who can take around in the gardens of unconciousness indepandently. Because of the fact that these kind of behavioural concepts create radical thoughts and behaviours it is thought to be included in this study.The second part includes the understandings which reflects the unconcious explanations which place in the historical progress. In this part it has been explained that the arts and the progresses caused by dependancy of outer reality of the traditional artist and by unity of inner and outer reality and then by the importance of the inner reality of the artist who has just faced with the modern art concepts. The progress which can be said as the turn from the traditional artistic concept started by Van Gogh and Cezanne heads towards inner reality as Abstract, Expressionism, and Abstract Expressionism. One of the important follewer artist of notional art Kandinsyk has great contributions to incidental and experimental progress of unconciousness in the principle of inner obligation. After this the systematical tendency finished, the inner and outer reality change their forms in between. The new topic is called New Expressionism which attracts attention to new tendencies. In this new trend which can be interpreted as the returning to the canvas the incidentalness and experimentalness stand in the forefront.In the third part, transforming of the creative area of unconciousness into time and format possibility by case studies while disturbing the existing structures by indicators of engineering (map) and science is aimed.In the paintings not only the expressionism of the inner reality but also outer reality in a new format are concentrated. In the paintings while the concious happenings exist, the incidentalness and experimentalness took the importance by directions of unconciousness.Key Words1.Unconciousness,2.İnner and outer reality,3.İncidentalness,4.Experimentalness,5.Expressionism.