Üstün yetenekli bireyleri tanılamaya yönelik bir ölçek geliştirme çalışması
A scale development study to identify gifted individuals
Yazar: BAHTİYAR DİLDEĞMEZ
Danışman: PROF. DR. ZEKERİYA NARTGÜN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, ilkokul düzeyindeki öğrenciler arasında üstün yetenekli olanları tanılamada kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmek amaçlanmıştır. Çalışmada temel araştırma modeli kullanılmıştır. Çalışma grubu Erzincan ilinde bulunan ilkokul öğrencileri arasından seçilmiştir. Çalışmada Sternberg'in Başarılı Zeka Kuramı temel alınarak maddeleri yazılan ve 71 maddeden oluşan üstün yetenekli bireyleri tanılamaya yönelik geliştirilen ölçek kullanılmıştır. Çalışma grubu iki aşama olarak gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada Erzincan ilinde yaşayan 410 ilkokul öğrencisine ulaşılmıştır. Toplanan verilerle açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonucu, 51 maddeden oluşan 3 faktörlü bir yapı ortaya çıkmıştır. Birinci faktör altında 16 madde ikinci faktör altında 22 madde ve 3 faktör altında 13 madde yer almaktadır. İkinci aşamada 51 maddeden oluşan ölçek ile tekrar sahaya inilmiş ve 310 veriye ulaşılmıştır. Ulaşılan bu örneklem ile doğrulayıcı faktör analizi yapılmış ve üç faktörlü yapı doğrulanmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi sonucu CFI değeri .93, TLI değeri .92, SRMR değeri .02 ve RMSEA değeri .06 olarak bulunmuştur. Benzer ölçekler geçerliğine kanıt olarak ise öğrencilere uygulanan TONI-3 zeka testi ile ölçekten elde edilen verilerin korelasyon değerlerine bakılmıştır. TONI-3 zeka testi ile ölçekten elde edilen veriler arasında .80 düzeyinde korelasyon bulunmuştur. Ölçeğin güvenirliğine kanıt olarak her bir alt boyutuna ilişkin Cronbach Alpha ve Birleştirici Güvenirlik katsayılarına ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular incelendiğinde ölçeğin, ilkokul öğrencilerinin tanılanma sürecinde kullanılabilecek güvenilir ve geçerli bir ölçme aracı olduğu görülmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to develop a valid and reliable scale that can be used to identify the academically gifted students among elementary school students. A basic research model has been used in the study. The study group was selected from primary school students in the province of Erzincan. In the study, a scale consisting of 71 items was used to identify academically gifted individuals, which was developed based on Sternberg's Successful Intelligence Theory. The study group was conducted in two stages. In the first stage, 410 primary school students living in the province of Erzincan were reached. Exploratory factor analysis was conducted with the collected data. The result of the exploratory factor analysis revealed a three-factor structure consisting of 51 items. There are 16 items under the first factor, 22 items under the second factor, and 13 items under the third factor. In the second stage, the scale consisting of 51 items was taken back to the field and 310 data were obtained. Confirmatory factor analysis was conducted with the obtained sample and the 3-factor structure was confirmed. As a result of the confirmatory factor analysis, the CFI value was found to be .93, the TLI value was .92, the SRMR value was .02, and the RMSEA value was .06. As evidence of the validity of the similar scales, correlation values were examined between the data obtained from the scale and the TONI-3 intelligence test applied to the students. A correlation of .80 was found between the data obtained from the scale and the TONI-3 intelligence test. As evidence of the reliability of the scale, Cronbach's Alpha and Composite Reliability coefficients were obtained for each subscale. Upon examining the findings, it can be seen that the scale is a reliable and valid measurement tool that can be used in the identification process of elementary school students.