İslâm kelâmında delâilü'n-nübüvve geleneği (hicri V. asır)
The tradition of the prophethood in islamic theology (5 th century of hijri)
Yazar: HAMDİ AKBAŞ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ŞIK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
İslâm kelâmının temel esaslarından biri olan nübüvvet, insanın Tanrı'yla olan iletişimini sağlayan önemli bir müessesedir. İnsanın Hz. Âdemle başlayan dünya serüveninde Allah'ın lütfu ve inâyeti gereği çok sayıda peygamber gönderdiği bilinmektedir. Peygamberler Allah'ın elçileri olduklarını ispat etmek üzere tabiî yasaları bozan olağaüstülükler sergilemişlerdir. Bu bağlamda son peygamber Hz. Muhammed'in de nübüvvetini ispat edecek olağanüstülükler sergilediği bildirilir. Çalışmamızda Hz. Peygamber'in nübüvvetinin hicri V. asırda telif edilen eserler merkezinde ispat edilmesi hedeflenmektedir.
Çalışmanın giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı ve önemi, yöntemi ile kaynak ve sınırlılıklarına değinilirken birinci bölümünde nübüvvet kavramı üzerinde durularak bu müessesenin imkânı, gerekliliği ve tarihî gerçekliğine temas edilmiştir. İslâm öncesi dinlerin nübüvvet anlayışlarına değinildikten sonra İslâm düşüncesinde nübüvvet anlayışı ve nübüvveti savunmak için tesis edilen delâl'ün-nübüvve literatürü ele alınmıştır.İkinci bölümde delâil geleneğini oluşturan beşâir ve irhas hadiselerinin nübüvvete olan delâleti incelenirken önceki dinlerde Hz. Peygamber'in nasıl müjdelendiği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ardından irhas haberlerinin delâleti hakkında verilen örnekler hakkında çeşitli değerlendirmeler yapılmıştır. Üçüncü ve son bölümde ise mûcizelerin Hz. Peygamber'in nübüvvetine delâleti aklî, hissî ve haberî olmak üzere üç yönden incelenmiştir. Sonuç kısmında ise V. asır delâil geleneğinin İslâm nübüvvet anlayışına olan yansımaları ortaya konulmuştur.

Abstract:
Prophethood which one of the basic principles of Islamic theology is an important institution that enables human communication with God. It is known that God has sent many prophets as a result of his grace and favor in the world adventure of human beings that began with Adam. To prove that they were God's messengers, the prophets performed Miracles that broke natural laws. In this context, the prophet Muhammad who is the last prophet is also reported to have performed extraordinary acts to prove his prophethood. We aim to prove the prophet's prophethood in the center of the works written in the 5th century of Hijri in our study. In the introduction of the study, the subject, purpose, importance, methodology, sources and limitations of the research are mentioned, while the first part of the study focuses on the concept of prophethood and touches upon the possibility, necessity and historical reality of this institution.After discussing the understanding of prophethood in pre-Islamic religions, the understanding of prophethood in Islamic thought and the literature of dalāıl al-nubuwwah, which was established to defend prophethood were discussed. In the second part while analyzing the evidence of the prophethood of the events of the basāir and irhas which constitute the tradition of dalāil an attempt was made to reveal how the prophet was heralded in previous religions. Then, various evaluations were made about the examples given about the evidence of the news of irhas.In the third and final chapter the evidence of Miracles for the prophet's prophethood is analyzed from three aspects: rational, sensory, and messianic. In the conclusion the reflections of the dalāil tradition of the 5th century on the Islamic understanding of prophethood are presented.