Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı'nın usuli hakları ışığında Avrupa Birliği İltica Hukuku
EU Asylum Law in the light of procedural rights of Charter of Fundamental Rights of the European Union
Yazar: ÇAĞLA SARI
Danışman: PROF. DR. İLKE GÖÇMEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği ve Uluslararası Ekonomik İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Birliği hukuku = European Union law ; Temel haklar = Fundamental rights ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası koruma hukuku = International protection law ; Uluslararası politika = International policy ; İltica = Asylum

Özet:
Avrupa Birliği (AB), 1999 Tampere Zirvesi'nden itibaren, bir özgürlük, güvenlik ve adalet alanının parçası olarak bir Ortak Avrupa İltica Sistemi" (OAİS) geliştirmektedir. AB, bu iltica hukukunun insan haklarıyla uyumlu bir şekilde geliştirilmesini hedeflemektedir. Bu bakımdan, Lizbon Antlaşması'nın yürürlüğe girmesiyle birlikte bağlayıcı bir hukuki statü kazanan Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı (ABTHŞ), insan haklarıyla uyumlu bir AB iltica hukukunun geliştirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Özellikle usuli hakları açısından ABTHŞ, Avrupa Birliği Adalet Divanı (ABAD) tarafından adil, etkin ve insancıl bir iltica sisteminin geliştirmesini sağlamak için kullanılmaktadır. Bu kapsamda bu çalışma, ABTHŞ'deki usuli hakların AB iltica hukukunda nasıl yansıma bulduğunu araştırmayı hedeflemektedir.  Bu araştırma esasen şu soruya odaklanmaktadır: "ABAD'ın bu alandaki içtihat hukuku, uluslararası koruma arayan kişilere AB iltica hukuku tarafından sunulan korumaya ne ölçüde katkıda bulunmaktadır?". Bu soruya cevap vermek için bu çalışma iki bölüme ayrılmıştır. İlk bölümde, AB hukukunda iltica ve temel hakların korunması konusu ele alınmıştır. Bu bölümde ilk olarak, tarihsel gelişimi ve hukuki içeriği bakımından AB iltica hukuku incelenmiştir. İkinci olarak, iltica davalarında uygulanabilirliği tespit etmek adına AB temel haklar rejimi, tarihsel arka planıyla birlikte incelenmiştir. Son bölümde ise ABAD'ın bu konudaki içtihat hukukuna odaklanılarak ABTHŞ'nin usuli hakları ışığında AB iltica hukuku analiz edilmiştir. Bu analizden hareketle bu tezde, ABTHŞ'nin usuli haklarının AB iltica mevzuatının yorumlanmasında tamamlayıcı bir işleve sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca ABAD'ın bu hakları sığınmacılar lehine geniş yorumladığı ve Birlik iltica mevzuatı tarafından sunulan korumayı geliştirdiği görülmüştür.

Abstract:
Since the Tampere Summit of 1999, the European Union (EU) has been developing a "Common European Asylum System" (CEAS) as a part of an area of freedom, security and justice. The EU aims to develop this system with respect for human rights. In this respect, the Charter of Fundamental Rights of the European Union (CFR), which has acquired legally binding status following the entry into force of the Lisbon Treaty, plays an essential role in shaping EU asylum law in line with fundamental rights. The CFR, particularly its procedural rights, has been used by The Court of Justice of the European Union (CJEU) to develop a fair, effective and humane asylum system. In this context, this study aims to investigate the impact of the procedural rights of the CFR on EU asylum law. It mainly focuses on the question, "To what extent does CJEU case law in this area contribute to the protection offered by EU asylum law to those seeking international protection". For this purpose, this study is divided into two chapters. In the first chapter, the study investigates asylum and fundamental rights protection in EU law. In this chapter, the study firstly examines EU asylum law with regard to its historical development and legal context. Secondly, it examines the EU's fundamental rights regime in order to reveal its applicability to asylum cases. In the second chapter, the study analyses the EU asylum law in light of the procedural rights of the CFR by focusing on the CJEU's relevant case law. Based on such analysis, the thesis concludes that the CFR's procedural rights have a complementary function in interpreting EU asylum acquis. Furthermore, it shows that the CJEU has interpreted these rights broadly in favour of asylum seekers and improved the protection offered by EU asylum acquis.