Farklı ekim yöntemleri, hasat zamanı ve depolama koşullarının anason (Pimpinella anisum L.) verimi ve kalitesi üzerine etkileri
Effect of sowing methods, harvesting time and storage conditions on grain yield and quality anise (Pimpinella anisum L.)
Yazar: ROGHAIYEH BAIRAMIAN DANALOU
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZGÜR TATAR
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tarla Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Anason (Pimpinella anisum L.), Türkiye′de başta içecek endüstrisi olmak üzere, gıda sanayinde, parfümeri ve eczacılıkta da yaygın olarak kullanılan önemli bir tıbbi ve aromatik bitkidir. Mevcut araştırmada, farklı ekim yöntemleri, hasat zamanı ve depolama koşullarının anason verimi ve kalitesi üzerine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında, İzmir-Bornova koşullarında, 2020 ve 2021 yetiştirme sezonlarında iki adet tarla denemesi ve 2021-22 döneminde kontrollü koşullarda bir adet depolama denemesi yürütülmüştür. Yürütülen tarla denemelerinde, farklı ekim yöntemleri (serpme ve 20, 30, 40, 50, 60 ve 70 cm sıra arası mesafelerde ekim) ve farklı hasat zamanlarının (olgunlaşmadan önce ve tam olgunlaşma) anason verim ve kalitesi üzerine etkileri incelenmiştir. Depolama denemesinde ise farklı depo sıcakları (-18°C, 4°C ve 25°C) ve depolama malzemelerinin (hava geçiren-hava geçirmeyen ambalaj) anason tohumu üzerine etkileri değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre farklı ekim yöntemlerinin anason bitki boyu, dekara tohum verimi, dekara biyolojik verimi, bin tane ağırlığı, bitki başına dal sayısı, bitki başına şemsiye sayısı, uçucu yağ oranı ve uçucu yağ verimi üzerine önemli derecede etkili olup, tohumların nem oranı üzerine etkisi önemsiz olmuştur. Farklı hasat zamanlarının etkisi ise nem oranı, uçucu yağ oranı ve uçucu yağ verimi hariç incelenen tüm parametreler üzerine önemsiz bulunmuştur. Depolama süresi, depolama sıcaklığı ve ambalaj malzemesinin anason tohumlarının çimlenme oranı ve uçucu yağı üzerine önemli düzeyde etki göstermiştir. Denemede sıra arası mesafeye ekim serpme yöntemine nazaran verim ve verim öğeleri bakımından daha avantajlı olmuş ve sıraya ekim uygulamaları arasında en yüksek değerler 20 cm sıra arası mesafede saptanmıştır. Uçucu yağ oranı bakımından anason bitkilerinin tam olgunlaşma zamanında hasat edilmesi tavsiye edilmektedir. Araştırmada 1 yıl depolama sürecinde tohumların çimlenme oranı ve uçucu yağ oranı açısından 4°C sıcaklık ve hava geçirmeyen ambalajın en iyi koşulları sağladığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Anise (Pimpinella anisum L.) holds significant importance as both a medicinal and aromatic plant, extensively utilized across various sectors in Turkey. It finds widespread application not only within the beverage industry but also in food production, perfumery, and pharmacy. This study aims to explore the impact of different planting methods, harvest timings, and storage conditions on the yield and quality of anise. Within the scope of the research, two field trials were conducted under Izmir-Bornova conditions in the 2020 and 2021 growing seasons and one storage trial under controlled conditions in the 2021-22 period. In the field trials conducted, the effects of different planting methods (spreading and planting at 20, 30, 40, 50, 60 and 70 cm row spacing) and different harvest times (before ripening and fully ripening) on anise yield and quality were examined. In the storage experiment, the influence of different storage temperatures (-18°C, 4°C, and 25°C) and storage materials (air-permeable versus airtight packaging) on anise seeds was assessed. The results revealed that different planting methods significantly impacted various parameters of anise, including plant height, seed yield, biological yield, thousand grain weight, number of branches per plant, number of umbels per plant, essential oil ratio and essential oil yield. However, the effect on the seed moisture was negligible. The effect of different harvest times was found to be insignificant on most parameters except for seed moisture content, essential oil ratio and essential oil yield. Additionally, storage duration, temperature and packaging material significantly influenced the germination ratio and essential oil content of anise seeds. The experiment demonstrated that sowing at row spacing yielded higher advantages in terms of yield and yield components compared to the spreading method, with the most favorable outcomes observed at a 20 cm row spacing. Regarding essential oil content, harvesting anise plants at full ripening is recommended. Ultimately, the research concluded that storing anise seeds at 4°C with airtight packaging provided optimal conditions for seed germination ratio and essential oil content over a one-year storage period.