1962 Küba Füze Krizi ve uluslararası alandaki yansımaları
1962 Cuban Missile Crisis and its impact on international area
Yazar: BÜLENT VARLI
Danışman: PROF. DR. CEMALETTİN TAŞKIRAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyasi Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Füzeler = Missiles ; Kriz = Crisis ; Küba = Cuba ; Nükleer güç = Nuclear power ; Nükleer silahlar = Nuclear weapons

Özet:
II. Dünya Savaşı sonunda süper güç olarak ortaya çıkan ABD ve SSCB ideolojik karşıtlığa dayalı ve iki kutuplu bir dünya düzeni doğmasına sebep olmuşlardır. Kutuplar arası güç mücadelesinin kaçınılmaz sonucu ise silahlanma yarışı olmuştur. Nükleer silahların geliştirilmesi ile tepe noktasına ulaşan bu güç mücadelesi, mesafelerin önemini ortadan kaldırmış ve karşılıkla tehdit algısını çok ciddi boyutlara taşımıştır. Küba Füze Krizi, bu iki süper gücün doğrudan karşı karşıya geldiği ilk ve tek örnektir. Karşıt kutupların çatışmasını toptan bir felakete dönüşmeden uzlaşma yoluyla çözümlemek için bütün uluslararası aktörlerin çaba ve katkıları ile kriz sona ermiştir. İç dinamikler ile dış politikalar arasında kurulacak dengenin, silahlı çatışmaları önleyecek önemli bir etken olduğu bu kriz sayesinde kanıtlanmıştır. Silahlı güç kullanımının çözüm için her zaman başvurulacak bir yol olmadığı aksine uluslararası görüşmenin ve diplomatik girişimlerin dünya barışını sağlamak yolunda önemli bir yer tuttuğu yine bu kriz sayesinde kabul görmüştür. Süper güçlerin kendi çıkarları söz konusu olduğunda daha güçsüz durumdaki müttefiklerinin varlık ve güvenliklerini göz ardı edebilecekleri, özellikle Türkiye uygulaması bakımından öğretici olmuştur. Nükleer tehdit ölümcül bir maliyet getirdiğinden krizden sonraki yaklaşık 30 yıllık dönemde süper güçler arasındaki mücadele daha bölgesel nitelikli ve konvansiyonel çatışmalarla dolaylı bir görünüm almıştır. Bu nedenle uluslararası örgütlerin konvansiyonel çatışmanın unsuru olan güçsüz ülkeler üzerindeki müdahalesi kolaylaşmış ve etkin hale gelmiştir. Bu örgütlerin ve uluslararası diğer aktörlerin süper güçler arasındaki barışı sağlamak konusunda tek başlarına yeterli olmadıklarını kabul etmek gerekir. Güçlülerin kendi aralarındaki barışı yine kendi istekleriyle sağlayabilecekleri bir gerçektir. Bu yüzden böylesi girişimlerin ikincil ve yardımcı önlem düzeyinde kalacaklarını kabul etmek gerekir. Mutlak güç sahibi olmanın önemi Küba Füze Krizi sayesinde stratejik bir ilke haline gelmiştir. Kriz yapısal olarak karmaşık bir süreç olduğundan analitik bir bakış açısını gerekli kılmaktadır. Öte yandan her kriz kendine özgü olduğundan konuyla ilgili tartışılmaz yargılarda bulunmak da mümkün değildir. Sonuç olarak bu çalışma uluslararası bir krizin doğru yönetilmesi için neler yapıldığı ve aksi halde olabilecekleri Küba Füze Krizi deneyimi üzerinden karşılaştırmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler : Nükleer güç, Küba Füze Krizi, Türkiye, ABD, Jüpiter Füzeleri

Abstract:
Emerging as world powers at the end of World War II, USA and USSR have created a bipolar world
order based on ideological opposition. An inevitable result of this interpolar struggle for power has
been the armament race. Reaching its peak by the development of nuclear weapons, this power
struggle has nullified the distances and carried the reciprocal perception of threat to a very severe
dimension. The Cuban Missile Crisis is the first and unique example where those two world powers
confronted each other directly. The crisis was ended by the contributions of all international players
endeavouring to resolve the conflict between opposing forces before it turns into a total disaster.
Through this crisis, it has been proven that setting up a convenient balance between internal dynamics
and foreign policies is a vital factor to prevent armed conflicts. It has also been accepted through this
crisis, international negotiations and diplomatic interferences are vitally necessary to uphold world
peace in spite of putting forward armed forces as a chice of solution as usual. It has been a valuable
lesson, especially from Turkey's aspect, the super powers could easily neglect the existence and
security of their lesser allies when it comes to their own interests. Since nuclear threat has a deadly
toll, the conflict between super powers has turned into a more indirect manner by means of
conventional skirmishes on territorial conflicts in the nearly 30 years time after the crisis. Therefore
intervention of international organizations upon lesser countries which are part of conventional
conflicts, has become easier and more effective. It should be accepted that such organizations and
other international parttakers cannot be sufficient in maintaining peace between world powers
respectly. As a matter of fact, strong ones can provid peace among themselves only by their own will.
That's why it should be accepted that such ventures are limited to be secondary and auxiliary
measurements. The importance of having absolute power has become a strategic principle by Cuban
Missile Crisis. As crisis is a structurally complex situation, it is necessary to look from an analitical
point of view. On the other hand, as every crisis is sui generis that's why it is not easy to put forward
undiscussable judgements on the subject, As a conclusion this study aims to compare what has done
to manage an international crisis properly and might have beens if not, on Cuban Missile Crisis
experience.

Key Words : Nuclear power, Cuban Missile Crisis, Turkey, USA, Jupiter Missiles