Ezana yönelik tutumlar (Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi örneği)
Attitudes towards adhan (The case of Van Yüzüncü Yıl University)
Yazar: ESMA DÜZCE
Danışman: PROF. DR. ASIM YAPICI
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / İslami Araştırmalar Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Tanrı- insan ilişkisi açısından bakıldığında ibadetlerin insan hayatında önemli bir yeri vardır. Kulluğun bir gereği olarak yerine yetirilen ibadetlerin dinlerde bazı şekil ve şartları da söz konusudur. Bu ibadetlerin yerine getirilmesi için dini inançlarda ve semavi dinlerde farklı çağrı yöntemleri bulunmaktadır. İslam dininde önemli ibadetlerden namaz için yapılan çağrı olarak ezan, başlangıçta yüksek yerlere çıkılarak insanın çıplak sesiyle inananları ibadete davet eden bir çağrıydı. Zaman içerisinde ortaya çıkan gelişmeler, toplumsal yapılarda değişmeye neden olmuş ve artık toplum dediğimiz olgu, başta dinî inanç olmak üzere, çok farklı unsurların bir arada yaşadığı bir yapı haline gelmiştir. Bu durum bir takım problem alanlarını beraberinde doğurmuştur. Bu alanlardan bir tanesi de ezandır. Bir tarafta ezanı, önemli bir dinî sembol olarak görüp onu dinî kimliğin vazgeçilemez bir cüz'i olarak kabul eden bir kesim, diğer tarafta ise camilerin sayısının çokluğundan ve ezanın yüksek sesle icra edilmesinden şikâyetçi olan – ve içinde kendilerini dindar olarak tanımlayanların da bulunduğu – geniş bir yelpazeye yayılan bir kesim bulunmaktadır. Bu ikinci kesimin ileri sürdüğü argümanlardan bir tanesi de dijital teknolojinin bu kadar geliştiği bir çağda ezanın mevcut haliyle icra edilmesinin gerekli olmadığıdır. Bu çalışma bireylerin günümüzde ezana nasıl baktıklarını, onu nasıl anlamlandırdıklarını ve bu güncel tartışmalara nasıl yaklaştıklarını anlamak amacıyla yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı, ezana ilişkin bu anlayışların Van ilindeki karşılığını tespit etmektir. Nitel araştırma yöntemi ile yapılan bu araştırmada, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde görevli 19 akademisyen üzerinde derinlemesine mülakat yöntemiyle veriler elde edilmiş ve değerlendirilmiştir.

Abstract:
From the point of view of the relationship between God and man, worship has an important place in human life. There are also some forms and conditions of worship which are fulfilled as a requirement of servitude in religions. There are different methods of calling in religious beliefs and Abrahamic religions for the fulfillment of these worships. As a call to prayer, one of the most important places of worship in Islam, the adhan was originally a call to worship believers with the voice of man by going up to high places. The developments that emerged in time caused a change in social structures, and the phenomenon we call society has become a structure in which very different elements, especially religious beliefs, live together. This situation led to some problem areas. One of these areas is adhan (ezan). On one side there is a section that sees adhan as an important religious symbol and accepts it as an indispensable part of religious identity, on the other hand, there is a section spread among a wide range of people, including those who identify themselves as religious, who complain about the large number of mosques and the loud performance of the adhan. One of the arguments put forward by these latter is that, in an age when digital technology is so advanced, it is a violation of human rights to perform the adhan in its current form. This study was carried out in order to understand how individuals look at the azan today, how they make sense of it and how they approach these current debates. The aim of this study is to determine the equivalent of these understandings regarding the azan in Van. In this study, which was conducted with the qualitative research method, data were obtained and evaluated by in-depth interview method on 19 academicians working at Van Yüzüncü Yıl University.