Tasavvufta kuş benzetmesi
Similiation of bird in mysticism
Yazar: MÜKERREM SOYGÜDER
Danışman: PROF. DR. HİMMET KONUR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Hikaye = Story ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kuşlar = Birds ; Kıssalar = Narratives ; Mantıku't-Tayr = Mantıku't-Tayr ; Semboller = Symbols ; Tasavvuf = Mystic ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmada İslam kültüründe ve tasavvufta kuşların rol oynadığı hikâye ve benzetmeler üzerine çalışılmıştır. Konu hakkında tasavvuf ve tefsir kaynakları incelenmiş ve bu bağlamda yapılan çalışmalarla desteklenmiştir. Araştırmalar esnasında kuşlara olan ilginin çok eskiye dayandığı ve onlara birtakım manevî özellikler atfedildiği tespit edilmiştir. Bu noktada Kur'ân kıssalarında kuşların bulunmasının sûfilere ilham kaynağı olduğu anlaşılmıştır. 
İncelemeler sırasında, tasavvufun İslam ışığında bünyesine aldığı konuları sembolik ve metaforik bir yöntemle analiz ettiği görülmüştür. Kuşlara dair hikâye ve teşbihler araştırıldığında kaynaklarda önemli bir yere sahip olduğu, adına müstakil eserler yazıldığı belirlenmiştir.
Çalışmamızda; tasavvuf kaynaklarında adı geçen kuşlar incelenerek hangi manevî özelliği temsil ettiği açıklanmıştır. Ayrıca eserlerde bazı konular kuşlarla somutlaştırıldığı için müstakil başlıklar olarak ele alınmıştır. Peygamberlere verilen mucizelerde kuşların rolü tespit edilip sûfilerin bakışı ile ifade edilmeye çalışılmıştır. Tasavvufun ana konusu olan seyr u sülûkün, kuşların yapmış olduğu sembolik bir yolculuk ile anlatıldığı Mantıku't-Tayr'dan yararlanarak önemli bahisler üzerinde durulmuştur. Son olarak, kuşların zikredildiği âyetlerin tefsiri çeşitli eserlerle açıklanmıştır.

Abstract:
In this study in Islamic culture and Islamic Sufism stories and metaphor in which birds played a role were worked on. On subject Sufism and exegesis sources examined and it is been sported with the works have been made in this regard. During the researches, it was determined that the interest on birds dates back to very old times and some spiritual characteristics were attributed to them. At this point in qur'anic parables existence of birds being a source of inspiration to the Sufis were understood. 
During examination, it has been seen in the light of Islam Sufism analyse contained subjects with symbolic and metaphoric method. It has been determined by studying that independent works were written in the name of it, stories and metaphors regard birds in sources it has an important place.
In our study; examining the birds were mentioned Sufism sources, which spiritual characteristics they represent were explained. And also, in writings because of some subjects embodied with birds it tackled independent titles. With determining the role of birds in the miracles given to the prophets with Sufis perspective tried to express. Benefiting from Mantuku't Tayr, the main subject of Sufism Seyr u Suluk, is told with a symbolic journey of birds, important inquiries were emphasized. Lastly, the interpretation of the verses in which birds are mentioned are explained with various works.