İnhaler yolla uygulanan aromaterapinin implante edilebilir venöz port kateter iğne girişine bağlı prosedürel ağrı ve anksiyete üzerine etkisi
Effect of inhaler aromatherapy on procedural pain and anxiety following needle insertion into an implantable venous port catheter
Yazar: EZGİ MUTLUAY YAYLA
Danışman: DOÇ. DR. LEYLA ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Aromaterapi = Aromatherapy ; Ağrı = Pain ; Ağrı ölçümü = Pain measurement ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Kateterizasyon = Catheterization

Özet:
Bu randomize kontrollü çalışmanın amacı, inhaler yolla uygulanan lavanta ve okaliptüs esansiyel yağlarının implante edilebilir venöz port kateter iğne girişine bağlı prosedürel ağrı ve anksiyete üzerine etkisinin incelenmesidir. Araştırma, Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Hastanesi Gündüz Tedavi Ünitesi'nde, Aralık 2014-Temmuz 2015 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırma örneklemini randomizasyonla seçilen lavanta müdahale grubu (n=41), okaliptüs müdahale grubu (n=41) ve kontrol grubundan (n=41) oluşan toplam 123 kanser hastası oluşturmuştur. Çalışmada tabakalı randomizasyon kullanılmıştır. Hastalar yaş, cinsiyet, venöz port kateter iğne giriş öyküsüne göre tabakalandırılmıştır. Lavanta müdahale grubundaki hastalara implante edilebilir venöz port katetere iğne giriş işlemi öncesinde üç dakika boyunca  üç damla tıbbi lavanta (lavendula officinalis) esansiyel yağı kulak pamuğuna damlatılarak  aromaterapi inhalasyonu uygulanmıştır.  Benzer şekilde okaliptüs müdahale grubundaki hastalara implante edilebilir venöz port katetere iğne giriş işlemi öncesinde üç dakika boyunca üç damla okaliptüs (eucalyptus globulus) esansiyel yağı kulak pamuğuna damlatılarak aromaterapi inhalasyonu uygulanmıştır. Kontrol grubuna iğne giriş işlemi öncesinde her hangi bir girişimde bulunulmamıştır. İşlemden sonra ağrı düzeyi "Görsel Analog Skala" (VAS) ile ölçülmüştür. Anksiyete düzeyi "Durumluk Kaygı Ölçeği" (STAI-I)" ile değerlendirilmiştir.  Araştırma bulguları lavanta müdahale grubunda kontrol grubuna göre VAS puan ortalamalarının anlamlı derecede düştüğünü göstermiştir (p<0,05). Okaliptüs müdahale ve kontrol grubundaki bireylerin VAS puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Ayrıca araştırmada lavanta müdahale, okaliptüs müdahale ve kontrol grubundaki bireylerin STAI-I puan ortalamalarında almış oldukları puanlar arasında anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur (p>0,05). Çalışma sonucunda implante edilebilir venöz port katetere iğne giriş işlemi öncesinde inhalasyon yoluyla uygulanan lavanta esansiyel yağının ağrı düzeyini azalttığı belirlenmiştir. Bu sonuca göre implante edilebilir venöz port katetere iğne giriş işlemi sırasında hastaların ağrı düzeyini azaltmada lavanta yağıyla yapılan aromaterapi kullanımı önerilebilir.

Abstract:
The aim of this randomized controlled study was to investigate the effect of inhaler aromatherapy on procedural pain and anxiety during needle insertion into an implantable venous port catheter. The study was performed in the outpatient chemotherapy unit of Hacettepe University Oncology Hospital between December 2014 and July 2015. Sample of the study consisted of a total of 123 cancer patients, randomly selected to lavender group (n=41), eucalyptus group (n=41) and control group (n=41). The stratified randomization was used in this study. Patients were stratified according to age, gender, history of needle insertion into an implantable venous port catheter. Patients in lavender group were applied aromatherapy inhalation of cotton ball soaked in 3 drop lavender (lavendula officinalis) essential oils during 3 minutes before needle insertion into an implantable venous port catheter. Similarly, aromatherapy inhalation of cotton ball soaked in 3 drop eucalyptus (eucalyptus globulus) essential oils was applied to eucalyptus group during 3 minutes before the needle insertion. No intervention was performed to the control group patients before needle insertion. The level of pain was measured with "Görsel Analog Skala" (VAS). The level of anxiety was evaluated by "State Anxiety Inventory" (STAI-I). Results of the study revealed that, VAS score averages of the intervention in lavender group significantly decreased compared to the control group (p<0.05). VAS score averages of the intervention in eucalyptus group and control group were not significantly different (p>0.05). Additionally, anxiety score averages of the intervention in lavender group, intervention in eucalyptus group and control group were not significantly different (p>0.05). Consequently, lavender essential oil applied by inhalation decreased pain level. Accordingly, aromatherapy applied with lavender essential oil may be recommended to decrease pain level during needle insertion into an implantable venous port catheter.