İrritabl Bağırsak Sendromu olan hastalarda ortorektik eğilimlerin ve diyet kalitesinin yaşam kalitesiyle ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between orthorexic tendencies and diet quality with quality of life in patients with Irritable Bowel Syndrome
Yazar: MERVE KİP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEŞE KAYA ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI GİZEM ÇAPAR
Nuh Naci Yazgan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Ortoreksiya nervoza = Orthorexia nervosa ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İrritabl bağırsak sendromu = Irritable bowel syndrome

Özet:
Bu araştırma, İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS) olan hastaların ortorektik eğilimlerinin, gastrointestinal sistem semptom şiddetininin ve diyet kalitesinin yaşam kalitesine etkisini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma verileri 1 Haziran 2023-31 Temmuz 2023 tarihleri arasında, "online anket yöntemi" kullanılarak toplanmıştır. Hastaların enerji ve besin ögesi alımları, 24 saatlik besin tüketim kayıt yöntemi kullanılarak saptanmıştır. Verilerin toplanmasında; yaşam kalitesinin değerlendirilmesi amacı ile "İBS-Yaşam Kalitesi Ölçeği (İBS-YK)", ortorektik eğilimlerinin değerlendirilmesi için "Ortoreksiya Nervoza-11 (ORTO-11)", gastrointestinal semptomların değerlendirilmesinde ise "İBS-Semptom Şiddet Skoru (İBS-SŞS)", diyet kalitesinin değerlendirilmesi için "Sağlıklı Yeme İndeksi-2015 (SYİ)" kullanılmıştır. Çalışmaya katılan hastaların % 90,91'ını kadınlar oluşturmaktadır ve %57,02'si 18-30 yaş aralığındadır. Bireylerin İBS tanısı sonrasında %70,25'i diyetinde değişiklik yaptığını ve bunların %54,11'i diyetisyen desteği aldığını belirtmiştir. En sık yapılan diyetler glutensiz, düşük FODMAP ve laktozsuz olarak belirtilmiştir. Diyet uygulayan bireylerin SYİ puanları uygulamayanlara göre daha yüksektir (p=0,013). Hastaların SYİ skor ortalamalarının 49,90±14,42 olduğu saptanmıştır. İBS'li bireylerin İBS-YK ve ORTO-11 puanları arasında pozitif ilişki bulunmuştur (r=0,2538, p=0,005). İBS-YK ile İBS-SŞS arasında negatif yönlü ilişkili olduğu bulunmuştur (r=-0,6572, p<0,001). Sonuç olarak, İBS hastalarının ortorektik eğilimleri ve semptom şiddetleri arttıkça yaşam kaliteleri azalmaktadır. İBS hastalarına semptomları azaltmaya yönelik eliminasyon diyetleri planlanırken ortorektik eğilimlerin göz önünde bulundurulması yaşam kalitesinin artırılması açısından önemlidir.

Anahtar Kelimeler: İrritabl Bağırsak Sendromu, Yaşam Kalitesi, Diyet Kalitesi, Semptom Şiddeti, ORTO-11.

Abstract:
This research was conducted with the aim of assessing the impact of orthorexic tendencies, the severity of gastrointestinal system symptoms, and the diet quality on the quality of life in patients with Irritable Bowel Syndrome (IBS). This research was conducted to assess the impact of orthorexic tendencies, the severity of gastrointestinal symptoms, and diet quality on the quality of life of IBS patients. Data for our study were collected using an online survey method from June 1, 2023, to July 31, 2023. Energy and nutrient intake of patients were determined using a 24-hour dietary recall method. In data collection, the Irritable Bowel Syndrome Quality of Life (IBS-QOL) questionnaire was used to assess the quality of life, the Orthorexia Nervosa-11 (ORTO-11) for evaluating orthorexic tendencies, the Irritable Bowel Syndrome Symptom Severity Score (IBS-SSS) for assessing gastrointestinal symptom severity, and the Healthy Eating Index-2015 (HEI) for evaluating diet quality. The study population predominantly consisted of females, accounting for 90.91% and 57.02% were individuals between the ages of 18-30. Following an IBS diagnosis, 70.25% of individuals reported making dietary changes, with 54.11% of these receiving dietary counseling from a dietitian. The most frequently followed diets were gluten-free, low FODMAP, and lactose-free. Those adhering to specific diets had higher HEI scores compared to those who did not (p=0.013). The mean HEI score for patients was found to be 49.90±14.42. A positive correlation was observed between IBS patients' IBS-QOL and ORTO-11 scores (r=0.2538, p=0.005). Furthermore, a negative correlation was found between IBS-QOL and IBS-SSS scores (r=-0.6572, p<0.001). In conclusion, as orthorexic tendencies and symptom severity increase, the quality of life decreases in IBS patients. When planning elimination diets to reduce symptoms in IBS patients, taking orthorexic tendencies into account is important for enhancing their quality of life.

Keywords: İrritabl Bowel Syndrome, Quality of Life, Diet Quality, Severity of Sympotms, ORTO-11