Birinci basamak sağlık hizmetlerinden yararlananların hemşirelik imajına ilişkin algıları
The nursing image in the beneficiaries of primary health care services
Yazar: SEDA TUĞBA BAYKARA MAT
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ BAYKAL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algı = Perception ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Toplum sağlık merkezleri = Community health centers

Özet:
Bu araştırma birinci basamak sağlık hizmetinden yararlananların hemşirelik algıları ve hemşirelik mesleğine ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel tasarımda gerçekleştirilmiştir.
Araştırma evrenini, Bahçelievler Toplum Sağlığı Merkezi'ne bağlı 30 Aile Sağlığı Merkezi (ASM) oluştururken; örneklemini Cumhuriyet Aile Sağlığı Merkezi oluşturmuş ve bu merkeze kayıtlı olan kişiler araştırma kapsamına alınmıştır. Cumhuriyet ASM'ye kayıtlı olan bireylerden araştırmanın yapıldığı Nisan-Mayıs 2015  döneminde ilgili merkeze başvurarak hizmet alan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 1853 kişi örnekleme alınmıştır.
Araştırmada veri toplama aracı olarak bireylerin kişisel özelliklerini belirlemeye yönelik bilgi formu ve 'Hemşirelik İmajı Ölçeği' kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler, araştırmacı tarafından bilgisayar ortamına aktarılarak, istatistik danışman desteğinde, SPSS paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Veri analizi aşamasında; araştırmanın bağımlı değişkenini; 'Hemşirelik İmajı Ölçeği'  toplam ve alt boyut ortalamaları oluştururken; bağımsız değişkenini bireylerin kişisel- sosyal özellikleri (yaşı, eğitimi, mesleği, ekonomik durumu vb) oluşturmuştur.
Katılımcıların ölçekten ve alt boyutlarından aldıkları puan ortalamaları incelendiğinde; genel görünüm alt boyutu ortalamasının  13,40±1,68, iletişim alt boyutu ortalamasının 14,91±2,67, mesleki ve eğitsel nitelikler  alt boyut ortalamasının 37,01±5,23 ve  ölçek ortalamasının ise 65,32±7,39 şeklinde olumlu olduğu saptanmıştır.
Bağımsız değişkenlerle yapılan karşılaştırmalar sonucunda; katılımcıların hemşirelik mesleği algısında yaş, cinsiyet, sosyo-demografik durum, eğitim durumu, meslek, ekonomik durum, ailede hemşire olma durumu, daha önce hemşireden hizmet alma durumu ve daha önce refakatçi kalma durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılık olduğu, sadece daha önce hastanede yatmış olma değişkeninde anlamlı bir fark olmadığı ortaya konmuştur.
Bulgular incelendiğinde; ileri yaşta olanların, kadınların, yüksek eğitim alanların, emekli olanların, ekonomik durumu iyi olanların ayrıca daha önce hemşirelik hizmeti alanların ve hastanede refakatci olarak kalanların hemşirelik imajını olumlu algıladıkları saptanırken; ailesinde hemşire olanların hemşirelik mesleğine ilişkin imajının olumsuz olduğu ve hastanede yatarak tedavi alma durumunun fark yaratmadığı  ortaya konmuştur.
Araştırma bulguları doğrultusunda hemşirelerin; mesleğin gerektirdiği rolleri yerine getirmede daha özenli olmaları, mesleğin toplum tarafından profosyonel bir meslek olarak kabul edilmesi adına özellikle hemşireliğin bağımsız rollerini titizlikle yerine getirmeleri, profosyonel hemşireliğin geliştirilmesi, mesleki ve kişisel bilgi birikiminin artırılmasında, sürekli eğitim programlarına katılmaları ve bu programların düzenlenmesinde aktif rol üstlenmeleri, mesleki ilke ve değerler doğrultusunda eğitilmiş hemşirelerin, gerek uygulama alanında gerekse akademik ortamda genç meslek üyelerinin yetiştirilmesine önem vermeleri,  meslek kimliğinin gelişimini destekleyen politikaların  oluşturularak hayata geçirilmesinde  mesleki örgütlere katılmaları ve örgütlenmeye yönelik etkinliklerde yer almaları önerilebilir.

Abstract:
The aim of this researh is to demostrate the sight of patients who benefits from primary health care services and their nurse image perception.
The search population consists of 30 Family Health Center (FHC) that is connected to Bahçelievler Society Health Center and the sampling population is Cumhuriyet FHC and the participants are the patients who are registered to this center. The number of participants who are volunteer for the research and selected from the ones who comes to the Cumhuriyet FHC as a registered patient. The research is completed between April-May  2015.
'Nursing Image Scale' and data form whose aim is to detect the personal characteristics of the participants are used as data collection tool. The data that is collected during the research is transferred to computers by the researcher and analysis is completed by using SPSS application with the help of an statistical consultant. During the analysis of data, the dependent variable of the research becomes the averages of total and subdimension of 'Nursing Image Scale' and personal/social characteristics (age, education, job, economic situation etc.) of the participants occurs as the independent variables of the research.
When the scale and subdimension averages of the participants are examined, the overall view average is calculated as 13.40±1.68, the communication subdimension average is 14.91±2.67, the professional and educational subdimension is 37.01±5.23, and the total average is computed as 65.32±7.39 positively.
According to the comparison between the independent variables, it can be concluded as there is a meaningful differences between the nursing perception and age, gender, social-demographic situation, education, job, economic situation, the case that one of family members is nurse, the case that previously taking health service from nurse, the situation of staying as hospital attendent before however there is only one meaningless correlation with being at hospital before. The most significant result of the comparisons is that the women who are elderly and less educated evaluated the nursing image positively.
To conclude; nurses should fulfill the needs of the profession delicately and in order to be accepted by the society as a professional occupation nurses should carry out the independent roles precisely. Additionally, regularly participating to educational programs and having an active role on organizing these activities can be suggested in order to increase personal and occupational experience. They also should value on training professional principles based colleagues both on academic area and field of application. Finally nurses should be a part of occupational organizations that are supporting the improvement of the nursing as a profession.