Rağıb İsfehânî'nin kelam anlayışı: Kelamda semantik yöntem
The theology of Raghib Isfahânî: The semantical method in theology
Yazar: ÖZDEN KANTER EKİNCİ
Danışman: PROF. DR. AHMET AKBULUT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahiret = Hereafter ; Anlam bilim = Semantics ; Kelam = Islamic theology ; Peygamberlik = Prophethood ; Rağıb İsfehani = Rağıb İsfehani ; Tanrı anlayışı = God understanding ; İnsan = Human ; İslamiyet = Islam

Özet:
Rağıb İsfehânî, çeşitli mezheplere mensup olmakla nitelense de kendisini Ehl-i Sünnet kelam ekolüne mensup bir alim olarak tanımlamaktadır. O, tefsir, kelam, edebiyat ve ahlak alanında eserler vermiş ve sonraki alimlere etki etmiştir. Felsefenin ilkelerini kelam ilminde geçerli kılan ve kelam konularını felsefenin ilkelerini de dikkate alarak inceleyen ilk kelamcı olarak kabul edilebilir.Allah hakkındaki görüşlerini, bilgi türlerini dikkate alarak açıklamaktadır. Allah hakkında konuşurken, sıfatların zatın aynısı veya başkası olduğu şeklindeki geleneksel kelam tartışmalarından uzak kalmıştır. Allah hakkında konuşma dili olarak olumsuz dili/tenzîh benimser ve olumlu dili/temcîd sadece ayetlerde olmasından ötürü savunur, ancak bu ifadelerin dahi olumsuz dili içerdiğini söyler. Allah'ın varlığının kanıtları konusunda felsefi delilleri de kullanır.İnsanı kelam ilminin konuları arasında incelememiş olsa da, insan hakkında görüşleri mevcuttur. İnsanın yaratılışı konusunda Adem'in yaratılışı ve insan türüne bireylerin yaratılış evreleri arasında paralellik kurmaktadır. İnsanın maddi olmayan ruh ve maddi olan bedenden oluştuğunu kabul etmektedir. İnsanın fillerinin yaratıcısı olarak Allah'ı kabul eder ve kader konusundaki görüşünü ?zorlama ve havale etme yoktur? şeklinde ifade etmektedir. Asıl olarak o, insanın fiillerinin ahlaki temellerini inşa etmek için uğraşmıştır.Elçilik konusunda, elçinin konumuna varlık kategorileri içerisinde ayrı bir yer vermekte ve onu insan türünün en üstünü göstermektedir. Elçilik kurumunun yapısı ve elçilerin mucizeleri konusunda geleneksel Ehl-i Sünnet görüşlerini kabul etmektedir. Elçinin korunmuşluğunu ise, Allah'ın bir fiili ile korunmuş olmasının onu insan türünün dışına çıkaracağı gerekçesiyle reddetmekte ve onun benimsediği sıfatları nedeniyle korunmuş olduğunu savunmaktadır.Diriliş konusunda, insanın ruh ve bedeniyle birlikte diriltileceği inancını kabul etmekte, ancak kabir azabının ruhsal olacağını savunmaktadır. Ahiret hakkındaki Kur'an'ın anlatımlarının ve bazı hadislerde var olan anlatımların simgesel olarak anlaşılabileceği kanaatini dillendirmektedir.

Abstract:
Raghib Isfahânî, belonging to various sects, but also describes himself theology school of Ahl al-Sunnah and it?s a member. He worked exegesis, theology, literature and ethics. His has been given effected subsequent scholars. He drawed philosophical principles in theology. In this regard he can be considered as the first theologian.He explane his wives about God with the types of information. When he is talking about God, he is keep clear of traditional discussions like is the atributies are same of the person or else of the person. As a talking about God he embrace negative language and he defance positive language/temcîd due to on verses. But even if those statements contain negative language tells. About the philosophical proofs of the existence of God also uses the evidence.Although he didn?t look over the human among the subjects of theology, he has got wives about human. On the Adam's creation and people creation he establishes a parallel. He expected that human consist of soul and body. Intangible human spirit and the body consists of material is considered. He says that God is the creator of human actions. His wiev about predestination is like a no compulsion and no commintment. On the other hand he tried to establish of etical basics of huham action.On the prophethood, he characterize site of the prophet in the category of being and determined his above all human being. He expects traditional Ahl Sunnah opinions on the foundation of prohethood and miracles. On the blamless of prophet he rejected his protection by God and says that he doesn?t sin because of his attribitiues.About the resurrection, he says that the human will resurrect with his soul and his body. Simply he says that the torment of the grave is spiritual. He affirm that experession of Quran and hadith may be understand as a symbolically.