İlkokul öğrencilerinin üst bilişsel farkındalık düzeylerinin incelenmesi
An investigation of the metacognitive awareness levels of primary school students
Yazar: ŞÜKRAN TÜFEKÇİ KÜÇÜKOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİKE ÖZYURT
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Bilişüstü stratejiler = Metacognitive strategies ; Farkındalık = Awareness ; Öğrenciler = Students ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu araştırma ile ilkokul öğrencilerinin üst bilişsel farkındalık düzeyleri cinsiyet, sınıf
düzeyi, anne ve baba eğitim durumu, kardeş sayısı, ailenin ekonomik durumu ve kardeş sırası
gibi değişkenlere göre incelenmiş ayrıca üst bilişsel farkındalığı yüksek ve düşük olan
öğrencilerin ders çalışırken bilişsel farkındalık stratejilerinden faydalanma durumu ve
faydalanıyorsa hangi stratejilerden faydalandığının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Karma
araştırma yönteminin kullanıldığı araştırmanın deseni açımlayıcı sıralı desen olarak
belirlenmiştir. Çalışmanın örneklemi 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Kilis ilinde yer alan
ve rastgele örnekleme tekniğiyle belirlenen Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı altı ilkokulda
öğrenim gören 302 üçüncü sınıf ve 300 dördüncü sınıf öğrencisi olmak üzere 602 öğrenciden
oluşmaktadır. Araştırmanın veri toplama aracı olarak Howard, Miller ve Murphy (2002)
tarafından 3, 4 ve 5.sınıf öğrencilerinin üst bilişsel becerilerini ölçmek amacıyla geliştirilen
"Çocuklar için Üst Bilişsel Farkındalık Ölçeği (ÜBFÖ-Ç) A formu" kullanılmıştır. Ölçeğin
Türkçe'ye uyarlanma işlemi Karakelle ve Saraç (2007) tarafından yapılmıştır. Nicel verilerin
analizinde cinsiyet, sınıf düzeyi ve okul öncesi eğitim alma durumu parametrelerinde Mann
Whitney U testi, diğer parametrelerde ise Kruskall Wallis testi kullanılmıştır. Nitel veriler ise
Doğanay ve Demir (2011) tarafından geliştirilen görüşme formundan yararlanılarak
araştırmacı tarafından oluşturulan görüşme formu ile toplanmıştır. Ölçeğin uygulandığı
öğrencilerden üst bilişsel farkındalık düzeyi en yüksek ve en düşük 15'er öğrenci aykırı
durum örnekleme ile belirlenmiş, bu öğrencilerle yapılan görüşmeler kaydedilmiş ve veriler
betimsel analize tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda üst bilişsel farkındalık düzeyinin
cinsiyet, sınıf düzeyi, anne ve baba eğitim durumu, kardeş sayısı, ailenin ekonomik durumu
ve kardeş sırası ile arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır. Nitel verilerin analizi sonucunda
ise üst bilişsel farkındalık düzeyi yüksek olan öğrencilerin bilişsel farkındalık stratejilerinden
daha fazla yararlandığı tespit edilmiştir.

Abstract:
In this research the metacognitive awareness levels of primary school students were
examined according to variables such as gender, class level, mother and father education
status, number of siblings, economic status of the family and sibling order. In addition, it was
aimed to determine whether the students with high cognitive awareness and low cognitive
awareness were using cognitive awareness strategies and to determine which strategies
benefited if used. The design of the research in which the mixed research method was used
was determined as an explanatory sequential pattern. The sample of the study consists of 602
students, 302 of whom are third grade and 300 of them fourth grade students determined by
random sampling technique studying in six primary schools in the province of Kilis in the
2018-2019 academic year. Upper Cognitive Awareness Scale for Children (Form A)
developed by Howard, Miller and Murphy (2002) was used to measure the metacognitive
skills of the 3, 4 and 5th grade students. The adaptation of the scale to Turkish was done by
Karakelle and Saraç (2007) In the analysis of quantitative data, Mann Whitney U test was
used for sex, class level and pre-school education parameters, and Kruskall Wallis test was
used for other parameters. As for Qualitative data Doganay and Demir (2011), interview
questions were created by the researcher. Developed by the interview form 15 students per
each group with the highest and lowest level of cognitive awareness to contradictory sampling
were identified and interviews were made with these students and the data were subjected to
descriptive analysis. As a result of the study, no significant difference was found between the
level of metacognitive awareness and gender, class level, mother and father education status,
number of siblings, family economic status and sibling order. As a result of the analysis of
qualitative data, it was found that students with higher cognitive awareness had more benefit
from cognitive awareness strategies.