Döküm atölyelerinde tehlike kaynakları ve risk değerlendirilmesi
The sources of dangers in foundries and evaluation of risk
Yazar: ALİ GÜLTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. RÜSTEM YANAR
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Kazalar = Accidents ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Atölye = Workshop ; Döküm endüstrisi = Casting industry ; Dökümhane = Foundry ; Mikrobiyolojik değişimler = Microbiological changes ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Riskten korunma = Protection from risk ; Termofiziksel özellikler = Thermophysical properties ; Yanıklar-kimyasal = Burns-chemical ; Yapay havalandırma = Artificial ventilation ; Yüksek sıcaklık = High temperature

Özet:
Dökümhaneler; çalışanların, fiziksel, kimyasal, biyolojik ve psikososyal pek çok riskle karşı karşıya kaldığı çok tehlikeli sektörlerin başında gelmektedir. Döküm yapılan yerlerde, sıcaklık, toz, gürültü ve radyasyona bağlı olarak iş kazaları ve meslek hastalıkları meydana gelmektedir. 2000 0C dereceye kadar çıkan erimiş metaller, zehirli ve aşındırıcı maddeler, solunum sisteminin maruz kaldığı toz, duman, kokular, sıcak, nem, termal konfor şartları, hijyen, gürültü, ağır yük kaldırma ve ergonmik olmayan çalışma koşulları vb. iş sağlığı ve güvenliği açısından en önemli riskleri oluşturmaktadır. Dökümhanelerde, gürültüye bağlı işitme kaybı,  mekanik titreşime maruz kalmaktan kaynaklanan; damar, sinir, kas ve eklemlerde oluşan, rahatsızlıklar, yüksek sıcaklık sonucu; ısı yorgunluğu, ısı krampı ve sıcak çarpması, mesleki astım, silikoz, asbestoz, sideroz, talkoz gibi toza bağlı akciğer hastalıkları (pnömokoyozlar), çeşitli  metallerin  maruziyetine bağlı etkilenme; maruz kalma süre, doz, etkenin türü, alınma yoluna bağlı olarak, bulantı, kusma, kanama, uyuklama, baş ağrısı gibi belirtiler, ilerleyen dönemde; karaciğer ve böbrek yetmezliği gibi meslek hastalıkları görülmektedir. Bu çalışmada, dökümhanelerde gözüken fiziksel, kimyasal ve biyoljik risk etmenlerine bağlı olarak, tehlike kaynakları tespit edildi, L tipi matris metodu, Fine Kinney metodu ve HTEA metodu ile risk analizi yapıldı.

Abstract:
Foundries are one of the most dangerous places for workers where the workers face physical, chemical, biological and psychosocial risks. In those industries, industrial accidents and occupational diseases occur because of high temperature, dust, rumble, and radiation. The molten metals which may reach 2000 0C, poisonous and abrasive materials, respiratory system which is exposed to dust, smoke, moisture, thermal comfort conditions, hygiene, rumble, lifting heavy weights, non ergonomic working conditions etc. are the biggest dangers for occupational health and safety. In foundries noise-induced hearing loss, vein, nerve muscle and joint diseases because of mechanical vibration, heat tiredness, heat cramp, heat stroke as a result of high temperature, occupational asthma, silicosis, asbestosis, siderosis, talcosis et cetera pneumoconiosises, falling into effects of some metals may couse nausea, vomit, bleeding, doze, headache, and later on liver failure, renal failure may occur by the time of the worker exposed to the effecting metal, and the dosage of it and the way the worker exposed to it.  In this study, the physical, chemical, biological risk factors and the risk sources in foundries are determined; risk analysis is done by L-type matrix method Fine Kinney and FMEA method.