Bariatrik cerrahi sonrası bireylerin iştah kontrolü, hedonik açlık durumu ve diyet kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of appetite control, hedonic fasting status and diet quality of individuals after bariatric surgery
Yazar: GÜLŞAH ARDA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜLYA YILMAZ
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışmanın amacı, bariatrik cerrahi operasyonu geçirmiş bireylerin iştah kontrolü, hedonik açlık durumu ve diyet kalitesini değerlendirmektir. Çalışmaya, Gaziantep Anıl Özmutlu Özel Genel Cerrahi Muayenehanesi'nden bariatrik cerrahi operasyonu sonrası en az 6 ay en fazla 4 yıl süreyle izlenen 18-64 yaş arası 50 hasta (42 kadın, 8 erkek) dahil edilmiştir. Araştırmaya katılan bireylerin demografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, bariatrik cerrahi türleri ve sağlık durumları bir soru kâğıdı ile sorgulanmıştır. Bireylerin antropometrik ölçümleri araştırmacı tarafından alınmış, ameliyat öncesi vücut ağırlıkları ise hasta izlem dosyasından kaydedilmiştir. Araştırmaya katılan bireylerin fiziksel aktivite durumlarını belirlemek için Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) kısa formu uygulanmıştır. Bireylerden geriye dönük ard arda alınan 3 gün 24 saatlik besin tüketim kayıtları ile beslenme durumları değerlendirilmiş ve Sağlıklı Yeme İndeksi (HEI-2015) puanları hesaplanmıştır. Ayrıca bireylerin hedonik açlık durumları ve iştah kontrollerini belirlemek için Duygusal İştah Anketi (DİA) ve Besin Gücü Ölçeği (BGÖ) uygulanmıştır. Bireylerin vücut ağırlığı ve BKİ değerlerinin cerrahi öncesi ve şu anki ortalamaları karşılaştırıldığında cerrahi sonrasında her iki değerde anlamlı bir şekilde azalma tespit edilmiştir (p<0.05). BKİ sınıflamasının her grubunda olumsuz DİA puanları olumlu DİA puanlarından daha yüksek bulunmuştur (p>0.05). Erkeklerin BGÖ puanı kadınlara göre belirgin düzeyde daha fazla bulunmuştur (p˂0.05). Enerji ve besin ögesi alımları incelendiğinde enerjinin karbonhidrat, protein ve yağdan gelen yüzdeleri erkeklerde kadınlara göre daha fazla bulunmuştur (p>0.05). Mikro besin ögesi alımları incelendiğinde E vitamini (mg), tiamin (mg), riboflavin (mg), demir (mg), çinko (mg), kalsiyum (mg), fosfor (mg), sodyum (g) ve magnezyum (mg) alımlarında anlamlı bir farklılık saptanmış olup erkeklerin alımları daha fazla bulunmuştur (p<0.05). Toplam Sağlıklı Yeme İndeksi (HEI-2015) puanları değerlendirildiğinde kadınların puanlarının erkeklerden daha yüksek olduğu ancak bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı görülmüştür (p>0.05). Bariatrik cerrahi sonrası hastaların ileriki dönemlerde geri vücut ağırlığı kazanımının engellenmesi için ameliyat sonrası iştah kontrolünün sağlanması, sağlıklı beslenme alışkanlığı kazandırılması ve beslenme kalitelerinin iyileştirilmesi bu hasta grubunda oldukça önemlidir. Bu nedenle multidisipliner bir yaklaşımla; cerrahi öncesi ve sonrası hastalara eğitimler verip bilgilendirerek cerrahi sonrası bireylerin yaşam tarzında değişiklik sağlamasına yardımcı olunmalıdır.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the appetite control, hedonic hunger status and diet quality of individuals who have undergone bariatric surgery. 50 patients (42 female, 8 male) aged 18-64 years who were followed up for a minimum of 6 months and a maximum of 4 years after bariatric surgery at Gaziantep Anıl Özmutlu Private General Surgery Clinic were included in the study. Demographic characteristics, nutritional habits, bariatric surgery types and health status of the individuals participating in the study were questioned with a questionnaire. Anthropometric measurements of the individuals were taken by the researcher and preoperative body weights were recorded from the patient follow-up file. The International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) short form was applied to determine the physical activity status of the individuals participating in the study. Nutritional status was evaluated with 24-hour food consumption records taken retrospectively for 3 consecutive days from the individuals and Healthy Eating Index (HEI-2015) scores were calculated. In addition, the Emotional Appetite Questionnaire (EAQ) and Food Power Scale (PFS) were applied to determine the individuals' hedonic hunger states and appetite control. When the pre-operative and current averages of the individuals' body weight and BMI values were compared, a significant decrease was found in both values after surgery (p<0.05). In each group of BMI classification, negative EAQ scores were found to be higher than positive EAQ scores (p>0.05). The BMI score of men was found to be significantly higher than that of women (p˂0.05). When energy and nutrient intakes were examined, the percentages of energy coming from carbohydrates, protein and fat were found to be higher in men than in women (p>0.05). When micronutrient intakes were examined, a significant difference was found in vitamin E (mg), thiamine (mg), riboflavin (mg), iron (mg), zinc (mg), calcium (mg), phosphorus (mg), sodium (g) and magnesium (mg) intakes, and men's intakes were found to be higher (p<0.05). When the Total Healthy Eating Index (HEI-2015) scores were evaluated, it was seen that women had higher scores than men, but this difference was not statistically significant (p>0.05). In order to prevent patients from regaining body weight in the future after bariatric surgery, it is very important to provide appetite control after surgery, to gain healthy eating habits and to improve the quality of nutrition in this patient group. Therefore, with a multidisciplinary approach; patients should be educated and informed before and after surgery, and individuals should be helped to make changes in their lifestyle after surgery.