1973 Seçimleri ve seçim propagandalarının basına yansıması
1973 Elections and election propaganda reflected in the press
Yazar: HANDE ERBAŞ
Danışman: PROF. DR. KENAN OLGUN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışmada 1973 yılında yapılan seçimlere kadar Türkiye iç ve dış politikasında yaşanan
gelişmeler, 12 Mart 1971 Muhtırası gölgesinde yapılan 1973 Seçimleri, partiler ve
partilerin seçim süreçleri incelenmiştir. Bu çalışma yapılırken gazetelerden yararlanılmış
ve partilerin seçim beyannameleri ve propagandaları basın ekseninde değerlendirilmiştir.
Türkiye'de 1969 yılından itibaren yaşanan sokaklardaki gerilimin zirveye tırmanması, bu
gerilime hükümetin müdahalede yetersiz kalması ordu içerisinde müdahalenin gerekliliği
fikrinin temellerinin atılmasına sebep olmuştur. Demirel Hükümeti'nin 1965'ten beri
sürdürmüş olduğu ordu-siyaset arasındaki olumlu ilişkide Demirel'in eski DP'lilere yönelik
Af Kanunu'nu gündeme getirmesiyle birlikte gerginlikler yaşanmaya başlanmıştır. Dış
politikada da ABD ile yaşanan afyon ekimi krizi sonrasında ABD'nin uyguladığı
ambargolar neticesinde Türkiye'de devalüasyon yapılmış ve istikrarsız bir ekonomik
döneme girilmiştir. Bu yaşanan gelişmeler neticesinde ordu 1971 yılında bir muhtırayla
Demirel Hükümeti'ni istifaya zorlamıştır. Muhtıra sonrası 1973 Seçimlerine kadar geçen
iki senelik süreçte istikrarlı bir hükümet kurulamamış ve seçimlere kadar dört hükümet
değişmiştir. Bu hükümetler sırasıyla I. Erim, II. Erim, Ürgüplü ve Melen hükümetleridir.
Türkiye bu şartlar altında 1973 Genel Seçimlerine gitmiştir. Seçimler öncesi Anayasa'da
değişiklikler yapılmış ve Siyasi Partiler Kanunu ile Seçim Kanunu çıkarılmıştır. Seçime
sekiz parti katılmış olup, bunlar; Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), Adalet Partisi (AP), Milli
Selamet Partisi (MSP), Türkiye Birlik Partisi (TBP), Millet Partisi (MP), Milliyetçi
Hareket Partisi (MHP), Cumhuriyetçi Güven Partisi (CGP) ve Demokratik Parti'dir (DP).
AP seçimlere Demirel liderliğinde girerken CHP Ecevit, MSP Erbakan, DP Ferruh
Bozbeyli, CGP Turhan Feyzioğlu, TBP Mustafa Timisi ve MP Cemal Tural liderliğinde
seçime katılmıştır. Genel seçimle birlikte aynı gün Cumhuriyet Senatosu C Grubu üyeleri
için de seçim yapılmıştır. İlk defa bu seçimlerde "tercihli oy" kullanılmış ve 1973
Seçimlerine katılım yüzde 66.8 oranında olmuştur. Sekiz partinin katıldığı seçimlerde yedi
parti milletvekilliği kazanmıştır. 1973 seçimleri sonucunda hükümet kurulamamış ve 100
günlük hükümet bunalımı dönemi yaşanmıştır. Bu bunalımın sonucunda Cumhuriyet Halk
Partisi ve Milli Selamet Partisi koalisyon hükümeti kurmuştur.

Abstract:
In this study, the developments in Turkey's domestic and foreign policy until the elections
held in 1973, the 1973 Elections held under the shadow of the 12 March 1971
Memorandum, the parties and the election processes of the parties were examined. While
carrying out this study, newspapers were used and the election declarations and
propaganda of the parties were evaluated in the context of the press.
The escalation of the tension in the streets in Turkey since 1969, and the inability of the
government to intervene in this tension, laid the foundations for the idea of the necessity of
intervention within the army. Tensions began to arise in the positive relationship between
the military and politics, which the Demirel Government had maintained since 1965, when
Demirel brought the Amnesty Law for former DP members to the agenda. In foreign
policy, after the opium cultivation crisis with the USA, as a result of the embargoes
imposed by the USA, Turkey was devalued and entered an unstable economic period. As a
result of these developments, the army forced the Demirel Government to resign with a
memorandum in 1971. A stable government could not be established in the two-year
period after the memorandum until the 1973 elections, and four governments changed until
the elections. These governments were respectively I. Erim, II. They are the governments
of Erim, Ürgüplü and Melen. Under these conditions, Turkey held the 1973 General
Elections. Before the elections, amendments were made to the Constitution and the
Political Parties Law and the Election Law were enacted. Eight parties participated in the
election, these are; Republican People's Party (CHP), Justice Party (AP), National
Salvation Party (MSP), Turkey Unity Party (TBP), Nation Party (MP), Nationalist
Movement Party (MHP), Republican Trust Party (CGP) and Democratic Party. is (DP).
While AP entered the elections under the leadership of Demirel, CHP Ecevit participated
in the elections under the leadership of MSP Erbakan, DP Ferruh Bozbeyli, CGP Turhan
Feyzioğlu, TBP Mustafa Timisi and MP Cemal Tural. On the same day as the general
election, elections were also held for the members of Group C of the Republican Senate.
For the first time, "preferential voting" was used in these elections and participation in the
1973 Elections was 66.8 percent. In the elections in which eight parties participated, seven
parties won seats in parliament. As a result of the 1973 elections, a government could not
be formed and a 100-day period of government crisis occurred. As a result of this crisis,
the Republican People's Party and the National Salvation Party formed a coalition
government.