1999 Marmara depremlerinin etkilerinin travma sonrası gelişim modeli çerçevesinde değerlendirilmesi
The investigation of the impacts of 1999 Marmara earthquakes from the posttraumatic growth model perspective
Yazar: TUĞBA ÇAPAR
Danışman: DOÇ. DR. SAİT ULUÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Deprem = Earthquake ; Duygusal tepkiler = Emotional responses ; Kendini açma = Self disclosure ; Marmara depremi = Marmara earthquake ; Olumlu duygulanım = Positive mood ; Olumsuz duygulanım = Negative mood ; Sosyal destek = Social support ; Travma = Trauma ; Travma şiddeti göstergeleri = Trauma severity indices ; Ölçekler = Scales

Özet:
Oldukça stresli yaşam olaylarıyla müdcadelenin bir sonucu olarak görülen travma sonrası gelişim kavramı (Tedeschi ve Calhoun, 2004) ile ilgili çalışmalar son yirmi yıl içinde katlanarak artmıştır (Eve ve Kangas, 2015). Deprem gibi doğal felaketlerin ülkemizdeki yaşanma sıklıkları ve yıkıcı sonuçları göz önünde bulundurulduğunda depremin akut etkileri kadar daha uzun vadeli sonuçlarının da incelenmesi önem kazanmıştır. Bu çalışma kapsamında, Marmara depreminden 16 yıl sonra depremin, maruz kalan bölge insanı üzerindeki etkilerinin, Travma Sonrası Gelişim Modeli çerçevesinde değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla yaşları 33 ile 58 arasında değişen Kocaeli depremini yaşamış ve şu anda Kocaeli'nde yaşayan 100 kadın ve 87 erkek olmak üzere toplamda 187 kişiye ulaşılmıştır. Katılımcılara kartopu örneklem yoluyla ulaşılmıştır. Bu amaçla katılımcılara demografik bilgi formu, Travma Sonrası Gelişim Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Travma Sonrası Stres Tanı Ölçeği (ilk kısmı), Pozitif ve Negatif Duygu Durum Ölçeği, Travmatik Yaşantı/ Deprem Yaşantısı Ölçeği, Travma Hakkında Kendini Açma Ölçeği, Travma Hakkında Kendini Açma Düzeyi ve Kendini Açmada Yönelinen Kaynaklar ile ilgili sorular uygulanmıştır. 

Korelasyon analizi sonucunda Travma sonrası gelişim ile pozitif duygulanım, algılanan sosyal destek, travma hakkında konuşmaya yönelik eğilim, travma hakkında kendini açma sırasında ortaya çıkan duygusal tepkinin varlığı, kendini açma düzeylerinden biri olan yakınlarla konuşma düzeyi, diğer yollar (yazarak, çizerek) kendini açma düzeyi arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Travma anında deneyimlenen şiddet ile travma sonrası gelişim arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Cinsiyetin temel değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığına tekrarlı ölçümler için çok faktörlü varyans analizi ile bakılmıştır. Bulgularda kadınların travma hakkında kendilerini açma sırasında verdikleri duygusal tepkinin ve travma hakkında yakınlarıyla konuşma düzeyinin erkeklere kıyasla anlamlı olarak daha fazla olduğu bulunmuştur. Bunlara ek olarak bir model testi yapılmıştır. Yapısal eşitlik modeli sonuçlarına göre travma sonrası gelişimi, pozitif duygulanımın, algılanan sosyal desteğin ve travma hakkında kendini açma sırasında verilen duygusal tepkilerin doğrudan yordadığı bulunmuştur.

Abstract:
Posttraumatic growth (Tedeschi and Calhoun, 2004), a concept which is regarded as the result of the struggle with stressful life events has been incrementally investigated in the last 20 years. Considering Turkey's frequent encounter with natural disasters, studying both short and long-term consequences of earthquakes is a matter of uttermost importance. This study was conducted in order to examine the effects of Marmara Eartquake on local residents 16 years after the event, within the frame of Posttraumatic Growth Model. To that end, a total of 187 people who have witnessed Kocaeli Earthquake and who still live in the region, aged between 33 and 58 were reached out. Participants were recruited by snowball sampling method. Participants completed Demographic Information Form, Posttraumatic Growth Scale, Disclosure of Trauma, Level of Self-Disclosure of Trauma and Resources of Self Disclosure, Trauma Severity, Positive Negative Affect Scale, Multidimensional Perceived Social Support. 

Results showed that posttraumatic growth was associated with perceived social support, tendency to talk about trauma, existence of emotional reaction during the self-disclosure about the traumatic event, the degree of self-closure to close ones, the amount of self-disclosure about traumatic event in ways such as writing or drawing about it. To examine the effect of gender on these variables, repeated measure MANOVA was conducted. According to findings, women showed more emotional reactions and talked more with their close friends and families during their self-disclosure than men. In addition to these findings, a model was tested in the current study. Structural Equation Modeling results indicated that posttraumatic growth predicted positive affect, perceived social support and emotional reactions during self-disclosure of trauma.