Gobustan'daki kaya çizimlerinin görsel dili
The visual language of the rock drawings in Gobustan
Yazar: ELSHAD ALİRZAYEV
Danışman: PROF. DR. ENGİN BEKSAÇ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Görsel Kültür Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Azerbaycan = Azerbaijan ; Azerbaycan-Gobustan = Azerbaijan-Gobustan ; Görsel dil = Visual language ; Kaya resimleri = Petroglyphs

Özet:
İnsanlık tarihinde belli bir aşama Tunç Çağıdır. Azerbaycan'ın batı ve güney bölgelerinde düzinelerce Tunç Çağı kültürü eseri incelenmiştir. Bu açıdan, Gobustan topraklarında Doğu Azerbaycan'da son 10 yılda bu döneme ait anıtların keşfi ve incelenmesi özel bir önem taşımaktadır. Araştırmamız, Azerbaycan'ın bu bölgesinde Tunç Çağı'nın maddi ve kültürel kalıntılarının incelenmesine yöneliktir.
Gobustan'daki arkeolojik anıtların incelenmesi, Mezolitik'ten Orta Çağ'a kadar geniş bir tarihsel dönemi kapsayan bir antik kaya resimleri kompleksinin incelenmesi ile başladı. Gobustan kayaları üzerindeki antik resimlar, geniş bir tarihsel dönemi, çeşitli arazileri ve kompozisyonu kapsaması açısından araştırmacıların dikkatini giderek daha fazla çekiyor.
Gobustan'daki arkeolojik kazıların sonuçları, antik kaya oymalarının döneminin belirlenmesinde özel bir öneme sahiptir. Tabii ki Gobustan'daki arkeolojik kazılardan önce, Gobustan kaya oymalarının yaşı, Taş Devri'nin sonundan itibaren, MÖ 5. ve 3. bin yıllar arasında çok gençti. VIII-VI bin yıla kadar derinleştirildi. 1965 yılından bu yana yapılan arkeolojik kazılar ve araştırmalar, Gobustan'daki yaşamın Üst Neolitik dönemin sonuna, Mezolitik dönemin başlangıcı olan MÖ XIII-XII bin yıllarına kadar uzandığını göstermiştir.
Gobustan'daki kaya resimlerinin teması çok ve renklidir. Her birinin çekiminde özel bir amacı vardır ve zamanın yaşam talepleriyle, kolektifin sosyal, politik ve dini görüşleriyle ilgilidir.

Anahtar kelimeler: Gobustan tarihi, arkeolojik kazılar, kaya resmleri

Abstract:
A certain stage in human history is the Bronze Age. Dozens of Bronze Age artifacts have been studied in the western and southern regions of Azerbaijan. In this respect, the discovery and study of the monuments of this period in East Azerbaijan in the territory of Gobustan in the last 10 years is of special importance. Our research is aimed at examining the material and cultural remains of the Bronze Age in this region of Azerbaijan.
The study of the archaeological monuments at Gobustan began with the study of a complex of ancient rock paintings covering a wide historical period from the Mesolithic to the Middle Ages. Ancient paintings on Gobustan rocks are increasingly attracting the attention of researchers as they cover a wide historical period, diverse terrain and composition.
The results of archaeological excavations in Gobustan are of particular importance in determining the period of ancient rock carvings. Of course, before the archaeological excavations in Gobustan, the age of the Gobustan rock carvings was very young, from the end of the Stone Age, between the 5th and 3rd millennia BC. It was deepened to the VIII-VI thousand years. Archaeological excavations and researches since 1965 have shown that life in Gobustan dates back to the end of the Upper Neolithic period, to the XIII-XII millennium BC, the beginning of the Mesolithic period.
The theme of the rock paintings in Gobustan is many and colorful. Each of them has a specific purpose in its attraction and is concerned with the life demands of the time, the social, political, and religious views of the collective.

Keywords: Gobustan history, archaeological excavations, rock paintings