Büyük veya Doğal Arnavutluk İdeali'nin stratejik istihbarat analizi
Strategic intelligence analysis of Greater or Natural Albania Ideal
Yazar: OKTAY GÖKTAŞ
Danışman: PROF. DR. VAHİT BIÇAK
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Uluslararası Güvenlik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Arnavutlar = Albanians ; Arnavutluk = Albania ; Stratejik istihbarat = Strategic intelligence ; Çelişen hipotezler analizi = Conflicting hypothesis analysis ; İdealizm = Idealism ; İstihbarat = Intelligence

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Osmanlı İmparatorluğu döneminde dört vilayet  (Yanya, Manastır, İşkodra ve Kosova Vilayetleri)  ile yönetilen Arnavutların, imparatorluğun yıkılış süreciyle dağılmalarına rağmen, sonrasında kültür ve dilini korumada gösterdikleri başarıyla, günümüzde daha büyük bir ulus-devlet kurma yolunda ortaya atılan Büyük veya Doğal Arnavutluk tezlerin stratejik analiz metotlarına tabi tutularak bir sonuç elde edilmesidir.
"Büyük Arnavutluk" tezi, Arnavutluk kara ülkesi merkez alınarak, Kosova, Karadağ, Makedonya, Sırbistan ve Yunanistan'da Arnavutların yaşadığı coğrafi bölgelerinin birleştirilerek tek bir ulusal Arnavut devleti kurulması fikridir. "Doğal Arnavutluk" tezi ise, Arnavutluk devletinin sınırları dışında kalan Arnavutların, tek bir ulusal devlet içerisinde birleşmeden, kültürel, din ve dil birlikteliğini sağlayarak doğal bir etkileşim içinde ortak yaşam oluşturma fikridir.
Her iki tezden hangisinin gerçekleşme ihtimalinin bulunduğu veya bu tezlerin ikisinin de gerçekleşmemesi ihtimali, stratejik istihbarat analizlerinden; Analitik Hiyerarşi Süreci ve Çelişen Hipotezler Analizi Yöntemi ile çözümlenmeye çalışılmıştır. 
Balkanların kritik etnisitesi olan Arnavutların durumunun, "Büyük Arnavutluk" veya "Doğal Arnavutluk" fikrinden hangisine evrileceği veya her iki fikrin de gerçekleşemeyeceği, hipotezlerinin test edilerek bir sonuca varılması bu çalışmanın özünü oluşturmaktadır. 

Anahtar Kelimeler: Büyük Arnavutluk, Doğal Arnavutluk, Arnavutlar,  Stratejik İstihbarat, Çelişen Hipotezler Analizi, Analitik Hiyerarşi Süreci.

Abstract:
The aim of this study is to show that Albanians, governed by four provinces (Kosovo, Scutari, Manastir and Janina) during the Ottoman Empire, were subjected to strategic analysis methods of Great or Natural Albanian theses, which were later introduced to establish a larger nation-state with the success they demonstrated in cultural and linguistic preservation, despite their disintegration during "the defeat and dissolution" of the empire.
The idea of  "Greater Albania" is based on the concept of establishing a single national Albanian state by combining Albanian geographical regions in Kosovo, Montenegro, Macedonia, Serbia and Greece, centered on the Albanian land country. The "Natural Albanian" thesis is the idea that Albanians outside the borders of the Albanian state will be able to co-exist in a natural interaction by providing cultural, religious and linguistic co-existence without unifying within a single national state.
The possibility of which thesis is more likely to prevail or the likelihood that none of them would be realized are tried to be analyzed by using two strategic intelligence analysis methods: Analytical Hierarchy Process and Conflicting Hypothesis Analysis.
The essence of this work is to come to a conclusion by testing the hypotheses that the situation of Albanians, the critical ethnicity of the Balkans will ever evolve according to the ideals of "Greater Albania" or "Natural Albania" or that these ideals are probably not going to materialize.

Key Words: Greater Albania, Natural Albania, Albanians, Strategic Intelligence, Conflicting Hypothesis Analysis, Analytic Hierarchy Process.