Ankara'da bir aile sağlığı merkezinde obezite vergisine yönelik görüşlerin değerlendirilmesi
Investigation of opinions towards obesity tax in a family health center in Ankara
Yazar: ZELİHA ASİLKAN
Danışman: DOÇ. DR. PINAR YALÇIN BALÇIK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healtcare Management
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Obezite = Obesity ; Sağlık yönetimi = Health management ; Vergiler = Taxes

Özet:
Günümüzde hızla yayılan ve zamanla daha ciddi bir sorun haline gelen obezite için
çözüm yolları aranmaktadır. Bireysel çözüm arayışlarının yanında devlet müdahaleleri de
obezite oranlarını düşürme yönündedir. Obezite vergisi, başvurulan bu çözüm
yollarından biridir ve kalorisi yüksek ancak besleyici değeri düşük gıdaların fiyatını
yükselterek tüketiminin azalmasını sağlamak ana amaçtır. Obezite vergisi birçok ülkede
farklı şekillerde kullanılmaktadır ve Türkiye'de uygulanması, son dönemlerde tartışılan
bir konudur.
Bu tez çalışmasında öncelikle obezitenin tanımına, nedenlerine ve prevalansına yer
verilmiş ardından sağlıksız gıdaları vergilendiren ülkelerin verilerine ve politikalarına
yer verilmiş ve daha önce yapılmış araştırmalarla obezite vergisi değerlendirilmiştir. Bu
çalışmanın amacı, obezite vergisinin Türkiye'de uygulanmasına yönelik görüşleri
değerlendirmektir. Araştırma Ankara'da seçilen bir aile sağlığı merkezine başvuran 18
yaş ve üzeri hastaları kapsamaktadır. Ölçüm aracı olarak Ayyıldız ve Demirli(2015)
tarafından hazırlanan anket kullanılmıştır ve elde edilen veriler SPSS programıyla analiz
edilmiştir. Araştırmada kullanılan ölçüm aracının yapı geçerliliği, açıklayıcı ve
doğrulayıcı faktör analizleri ile değerlendirilmiştir. Hipotezleri değerlendirmek için T-
testi ve ANOVA testinin yanı sıra lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma
sonucunda katılımcıların obeziteye ve obezite vergisine yönelik görüşleri
değerlendirilmiştir. Katılımcıların obezite vergisini desteklemeleri üzerinde cinsiyetin
etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır ve obezite vergisini destekleme durumunun
kadınlarda daha yüksek olduğu görülmüştür. Katılımcıların büyük çoğunluğu obezite
vergisini desteklememektedir ancak vergi dışında araçlar ve politikalarla obezite ile
mücadeleyi gerekli gördükleri ve destekledikleri görülmüştür.

Anahtar kelimeler: Obezite, Obezite vergisi, Obezite ile mücadele politikaları

Abstract:
Nowadays solutions are sought for obesity, which is spreading rapidly and has become a
more serious problem over time. Besides personal solution searches government
interventions also aim to reduce obesity rates. Obesity tax is one of these solutions and
the main aim is to reduce the consumption of foods with high calories but low nutritional
value by increasing the price. Obesity tax is applied in different ways in many countries
and its implementation in Turkey is a topic that has been discussed recently.
In the present thesis, first of all, the definition of obesity, its causes and prevalence are
given, then the data and policies of countries taxing unhealthy foods are included and
obesity tax is evaluated with previous researches. The aim of this study is to evaluate the
opinions for the implementation of the obesity tax in Turkey. The study includes patients
aged 18 and over who applied to a family health center selected in Ankara. The
questionnaire prepared by Ayyıldız and Demirli (2015) was used as a measurement tool
and the obtained data were analyzed by the SPSS program. The construct validity of the
measurement tool used in the research was evaluated with exploratory and confirmatory
factor analysis. T-test and ANOVA test as well as logistic regression analysis were used
to evaluate the hypotheses. As a result of the research, opinions of the participants on
obesity and obesity tax were evaluated. It has been concluded that gender has an effect
on the participants' support for the obesity tax, and it has been observed that the support
for the obesity tax is higher in women. The majority of the participants do not support
the obesity tax, but it was seen that they support the anti obesity policies other than tax.

Keywords: Obesity, Obesity Tax, Anti-obesity policies