Gümrük mevzuatı çerçevesinde ithalat ve ihracat işlemlerinin muhasebeleştirilme uygulamaları
Accounting practices of import and export transactions within the framework of customs legislation
Yazar: ŞÜKRÜ ÖZKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FAHRİ KURŞUNEL
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Gümrükler = Customs ; Mevzuat = Legislation ; Muhasebe = Accounting ; Uluslararası ticaret = International trade ; İhracat = Export ; İthalat = Import

Özet:
Yıllar içerisinde meydana gelen küreselleşme olgusuyla birlikte ülkeler büyüme sağlayabilmek, ihtiyaçlarını karşılayabilmek ve yeni pazar arayışları amaçlarıyla dış ticaret işlemlerine daha çok önem vermek zorunda kalmıştır. Dış ticaret, genel olarak ithalat ve ihracat işlemlerinden oluşmaktadır. İthalat işlemleri ile ülkeler, ihtiyaç duydukları hammadde veya sanayi ürünlerini temin ederek ihtiyaçlarını karşılama ve üretim yapma imkanını sağlamış, ihracat işlemleriyle de diğer ülkelere satış yapmak suretiyle gelir elde etmişlerdir. Bu nedenlerle günümüz dünyasında dış ticaret ülkeler ve firmalar için vazgeçilmez bir ticaret şekli olarak karşımıza çıkmıştır. 
Firmaların, ithalat ve ihracat işlemlerine yönelmesinin bir sonucu olarak dış ticaret hacminde yıllar içerisinde önemli artışlar meydana gelmiştir. Bu artış beraberinde bazı problemleri ve riskleri de ortaya çıkarmıştır. Ticaretin taraflarının çoğu zaman birbirini tanımaması ile ortaya çıkan tahsilat riski, malın teslim alınamaması riski, işlemlerin doğru bir şekilde kayıt altına alınamaması ile gümrük mevzuatının hükümlerinin uygulanmasının gözden kaçırılması en önemli problemler olarak karşımıza çıkmaktadır. Firmalar, dış ticaret işlemlerinde çoğu zaman gümrük mevzuatı ve vergi mevzuatının birlikte ele alınması gerektiğini ihmal etmekte ve gümrük mevzuatı hükümlerine uygun işlem yapılmaması nedeniyle cezai hükümler ile karşı karşıya kalmaktadırlar. 
Bahse konu risk ve sorunları minimalize etmek için firmaların hem gümrük ve vergi mevzuatına hem de dış ticaret işlemlerine hakim olmaları gerekmektedir. Bu çalışmamızda ithalat ve ihracat işlemleri ile özellikli işlemlerin açıklamasına, muhasebeleştirilmesine ve gümrük mevzuatı hükümlerine göre yapılacak işlemlere yer verilecektir. Bu suretle, bahse konu işlemlerin muhasebeleştirilmesinde ve gümrük mevzuatında yer alıp ihmal edilen konularda farkındalık oluşturulmaya çalışılacaktır.

Abstract:
With the globalization phenomenon that has occurred over the years, countries have had to give more importance to foreign trade transactions in order to achieve growth, meet their needs and search for new markets. Foreign trade generally consists of import and export transactions. Countries have provided the opportunity to meet their needs and make production by supplying the raw materials or industrial products they need through import transactions, and have earned income by selling to other countries through export transactions. For these reasons, in today's world, foreign trade has emerged as an indispensable form of trade for countries and companies.
As a result of the companies turning to import and export transactions, significant increases have occurred in the foreign trade volume over the years. This increase has also revealed some problems and risks. The most important problems are the collection risk, the risk of not receiving the goods, the failure to record the transactions correctly, and the overlook of the implementation of the provisions of the customs legislation, which are often caused by the fact that trade parties do not know each other. Firms often neglect that the customs legislation and tax legislation should be handled together in foreign trade transactions, and they face criminal provisions due to failure to comply with the provisions of the customs legislation.
In order to minimize the risks and problems in question, companies need to have a good command of both customs and tax legislation and foreign trade transactions. In this study, the explanation of import and export transactions and special transactions, their accounting and the procedures to be carried out according to the provisions of the customs legislation will be included. In this way, it will be aimed to raise awareness on the accounting of the said transactions and the issues that are neglected in the customs legislation.