Kur'an'da insanın tekâmülü (Tahrim suresi örneği)
Human's evolution in the Qur'an (example of surah Tahrim)
Yazar: AHMET ÖZBEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LOKMAN BEDİR
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
İnsan varlıklar içerisinde yaratılan en şerefli ve tekâmül kabiliyeti olan bir varlıktır. İnsanın hayatı adeta bir kemal yolculuğudur. İnsan diğer canlılar arasında mükemmeli arayan bir varlık oluşuyla temayüz eder. O akıllı, irade sahibi ve tekâmüle elverişli bir yapıdadır. Kendisine vahiy yoluyla ulaşan tekâmülüne yönelik mesajları algılayan insan onları anlamlandırır ve kemalini sağlamaya yönelir. Kendini bu tekâmül yolculuğunda bir seviyeye getiren insan, başkalarının da yolculuklarında katkıda bulunmaya çalışır. Mükemmel olmasa da tekâmül yolunda kat edecek çok mesafesi bulunan ve bunlardan çoğuna ulaşabilen insanda, artık sıradan, basit ve amiyane boş tavırlar görülmez. Bilgi insanı kemale götüren önemli bir vasıtadır. Kur'an'da mevcut olan bilgi ise en mükemmel olandan geldiği için üstün bir varoluş seviyesine en doğru şekilde ulaştıran vasıta sayılabilir. Kur'an'da insanın tekâmülü ile özdeşleştirecek çok kapsamlı âyetler mevcuttur. Bundan dolayı çalışmada insanın tekâmülü konusu Taḥrīm Suresi ile sınırlandırılmıştır. Çünkü bu sure insanın tekâmülüne örnek oluşturabilecek önemli argümanları içermektedir. Tekâmül süreci mükemmele ulaşma yolculuğu olarak anlaşılsa da sürecin çeşitli yaşantılarla zaman zaman geriye doğru ivme kazanması da söz konusudur. Bu nedenle erdemli davranışlar insanı yüceltirken ve olumsuz olanlar insanı değersiz ve mutsuzlaştıracaktır. Taḥrīm Suresi'ndeki tekâmül ile ilgili bilgiler bilgiler hemen her âyette geçmekte ve isnanın kemal yolculuğunu destekleyen referansları içermektedir. Bu bilgiler farklı tefsirlerden elde edilen yorumlarla zenginleştirilmeye gayret edilmiştir. Bu suredeki âyetlerin farklı okunuş biçimlerinde de farklı zenginlkler bulunduğu için surenin içindeki kıraat farklılıklarına ve bu farklı vecihlere ilişkin anlamlara da yer verilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmanın amacı bahsi geçen suredeki âyetlerden hareketle insanın tekâmül yolculuğuna Kur'an'ın rehberliğine ilişkin çerçeveyi ortaya koymaktır. Bu şekilde, Kur'an önderliğinde tekâmül elde etmek isteyen insanların mana ve duygu dünyasına bir katkı sağlanmış olacağı umulmaktadır.

Abstract:
The human beings are the most honorable and capable of evolution among all beings. A person's life is literally a journey of perfection. Human beings stand out among other living beings by being a being that seeks perfection. He is intelligent, strong-willed and has a structure suitable for evolution. A person who perceives the messages aimed at his evolution that reach him through revelation, makes sense of them and tends to achieve his perfection. A person who brings himself to a level in this journey of evolution tries to contribute to the journeys of others. Ordinary, simple and vulgar empty attitudes are no longer seen in a person who, although not perfect, has a long way to go on the path of evolution and can achieve most of them. Knowledge is an important tool that takes people to perfection. Since the information available in the Quran comes from the most perfect, it can be considered as the most accurate means of reaching a superior level of existence. There are very comprehensive verses in the Quran that identify it with human evolution. Therefore, in the study, the subject of human evolution is limited to Surah Tahreem. Because this surah contains important arguments that can serve as an example for human evolution. Although the evolution process is understood as a journey to reach perfection, it is also possible that the process accelerates backwards from time to time with various experiences. For this reason, virtuous behaviors glorify people, while negative ones will make people worthless and unhappy. Information about evolution in Surah Tahreem is mentioned in almost every verse and contains references that support Isna's journey to perfection. Efforts have been made to enrich this information with comments obtained from different commentaries. Since there are different riches in the different reading styles of the verses in this sura, an attempt has been made to include the differences in recitation within the sura and the meanings of these different aspects. The aim of this study is to reveal the framework of the Qur'an's guidance on man's evolution journey, based on the verses in the mentioned surah. In this way, it is hoped that a contribution will be made to the world of meaning and emotion of people who want to achieve evolution under the leadership of the Quran.