Pediatri yoğun bakım ünitesinde yatan obez hastaların ilaç kullanımının klinik eczacılık yaklaşımıyla retrospektif olarak incelenmesi
Retrospective analysis of drug use in obese patients hospitalized in the pediatric intensive care unit with a clinical pharmacy approach
Yazar: AYLİN ARI
Danışman: PROF. DR. BUKET REEL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı / Klinik Eczacılık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Eczacılık = Pharmacy ; Yoğun bakım üniteleri-pediyatrik = Intensive care units-pediatric ; Çocuk obezitesi = Pediatric obesity ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), pediatrik obeziteyi 21. yüzyılın en ciddi küresel sağlık sorunlarından biri olarak tanımlamaktadır. Türkiye'de de pediatrik obezite hastalarının sayısı giderek artmakta ve bu sorun gün geçtikçe öncelikli hale gelmektedir. Obezite, pediatrik hastalarda fizyolojik değişikliklere yol açarak ilaç kullanımlarını ve dozajlarını etkilemektedir. Pediatrik Yoğun Bakım Ünitesi (PYBÜ)'nde yatan pediatrik obezite hastalarında klinik eczacılık yaklaşımı ile doz optimizasyonunun sağlanması bu hastalarda komplikasyon risklerinin azaltılması ve sağlık sonuçlarının iyileştirilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Ancak bu hastalara uygulanan ilaç dozlarının uygunluğunu inceleyen sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu amaçla çalışmamızda PYBÜ'lerinde yatan pediatrik obezite hastaların ilaç doz uygunluklarının klinik eczacılık yaklaşımıyla araştırılması amaçlanmıştır. 
Çalışmamızda PYBÜ'lerinde  yatan pediatrik obezite hastalarına uygulanan ilaçlar ve dozları retrospektif olarak ideğerlendirilmiştir. Çalışmamıza 1 Ocak 2015 ile 30 Haziran 2023 tarihleri arasında PYBÜ'nde 24 saatten fazla yatan, beden kitle indeksi (BKİ) ≥%95 olan, 1 ay-18 yaş aralığındaki hastalar dahil edilmiştir. Hastaların optimum ilaç dozları, ilaçların Kısa Ürün Bilgisi (KÜB) ve Kullanım Talimatları (KT) bilgileri, British National Formulary for Children (BNFC), Harriet Lane El Kitabı ve UpToDate® veri tabanı kullanılarak belirlenmiş ve ilaç dozlarının uygunlukları değerlendirilmiştir. 
Çalışmamıza toplam 120 hasta dahil edilmiş, bunların 58'inin (%48,3) kadın ve 62'sinin (%51,7) ise erkek olduğu, hastaların BKİ medyanının 25,1 (21-29,05), BKİ-Z skorlarının medyanının 2,1 (1,8-2,6), BKİ persentil değerlerinin medyanının 98 (96-99) ve vücut ağırlıklarının medyanının 43 (25-70) kg olduğu belirlenmiştir. Hastaların yaşlarının medyanının 10 (6-14) yıl ve hastanede yatış sürelerinin medyanının 4 (2-8) gün  olduğu saptanmıştır. Hastaların temel yatış sebepleri hastaların %25.83'ünde sinir sistemi, %18.33'ünde solunum ve %13,33'ünde kardiyak problemlerden kaynaklanmıştır. Hastaların Pediatric Logistic Organ Dysfunction (PELOD) skorlarının medyanı 2 (0-11) ve Pediatric Risk of Mortality (PRISM-3) skorlarının medyanı ise 10 (8-15) olarak belirlenmiştir. Çalışmamıza dahil edilen hastaların kullanmış oldukları 141 etken maddeden en sık reçete edilenlerin sırasıyla potasyum klorür, midazolam, ranitidin, furosemid ve adrenalin olduğu saptanmıştır. Hastalara uygulanan ilaç dozları incelendiğinde KÜB-KT bilgilerinde incelenen hiçbir ilaç için pediatrik obezite doz bilgisi bulunmazken, BNFC formülerine göre ilaçların %12,23'ünün, UpToDate® veri tabanına göre %54,39'unun ve Harriet Lane El Kitabına göre %47,68'inin dozlarının uygun olduğu belirlenmiştir. 
Çalışmamızın sonuçları, pediatrik obezite hastaları için optimal doz bilgilerine erişimin oldukça sınırlı olduğunu göstermekte ve PYBÜ'lerinde yatan pediatrik obezite hastalarının tedavilerinin optimizasyonunda klinik eczacılık hizmetlerinin önemini işaret etmektedir. Klinik eczacıların PYBÜ'lerinde multidisipliner tedavi yönetimine katılımları PYBÜ'lerinde yatan pediatrik obezite hastalarının tedavi sonuçlarını iyileştirebilir.

Abstract:
The World Health Organization (WHO) defines pediatric obesity as one of the most serious global health problems of the 21st century. In Turkey, the number of pediatric obesity patients is increasing and this problem is becoming a priority day by day. Obesity leads to physiological changes in pediatric patients and affects drug use and dosages. Ensuring dose optimization with a clinical pharmacy approach in pediatric obesity patients hospitalized in PICUs is critical for reducing the risk of complications and improving health outcomes in these patients. However, there are a limited number of studies examining the appropriateness of drug doses administered to these patients. For this purpose, our study aimed to investigate the drug dose appropriateness of pediatric obesity patients hospitalized in PICUs with a clinical pharmacy approach. 
In our study, the drugs and doses administered to pediatric obesity patients hospitalized in PICUs were retrospectively evaluated. Patients between the ages of 1 month and 18 years with a body mass index (BMI) ≥95% and hospitalized in the PICU for more than 24 hours between January 1, 2015 and June 30, 2023 were included in our study. Optimal drug doses of the patients were determined by using the Short Product Information (SPC) and Instructions for Use (IU) information of the drugs, British National Formulary for Children (BNFC), Harriet Lane Handbook and UpToDate® database and the appropriateness of drug doses were evaluated. 
A total of 120 patients were included in our study, of whom 58 (48.3%) were female and 62 (51.7%) were male, with a median BMI of 25.1 (21-29.05), a median BMI-Z score of 2.1 (1.8-2.6), a median BMI percentile of 98 (96-99) and a median body weight of 43 (25-70) kg. The median age of the patients was 10 (6-14) years and the median length of hospitalization was 4 (2-8) days. The main reasons for hospitalization were nervous system problems in 25.83%, respiratory problems in 18.33% and cardiac problems in 13.33% of the patients. The median Pediatric Logistic Organ Dysfunction (PELOD) score was 2 (0-11) and the median Pediatric Risk of Mortality (PRISM-3) score was 10 (8-15). Among the 141 active substances used by the patients included in our study, the most frequently prescribed drugs were potassium chloride, midazolam, ranitidine, furosemide and adrenaline, respectively. When the drug doses administered to the patients were examined, it was found that there was no pediatric obesity dose information for any of the drugs examined in the SPC-IU information, while the doses of 12.23% of the drugs were appropriate according to the BNFC formulary, 54.39% according to the UpToDate® database and 47.68% according to the Harriet Lane Handbook. 
The results of our study show that access to optimal dosing information for pediatric obesity patients is very limited and point to the importance of clinical pharmacy services in optimizing the treatment of pediatric obesity patients in PICUs. The participation of clinical pharmacists in multidisciplinary treatment management in PICUs may improve the treatment outcomes of pediatric obesity patients in PICUs.