İmalat tesislerinde yangın tesisatlarının tasarım ve uygulama hatalarından kaynaklanan risklerin analizi
Analysis of risks from design and application faults of fire installations in manufacturing facilities
Yazar: AHMETCAN ALKOÇ
Danışman: DOÇ. DR. FATİH YILMAZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Konstrüksiyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Yangın ölüm yaralanma ve büyük maddi kayıplara neden olan bir afettir. Yangın riskleri çok çeşitli olup bu risklerin bir kısmı yangın tesisatlarından kaynaklanmaktadır. İmalat tesislerindeki eski yangın tesisatları için, standartlara dayanan detaylı ancak geleneksel check-list şeklindeki yangın risk analizleri gerçekçi olmayan sonuçlar ortaya çıkarabilir. Bu sebeple, yeni ve daha bütüncül yaklaşımların da uygulanması gerekmektedir. Bu tez, Türkiye'de imalat tesisleri için "Yangın Güvenliği Risk Sıralama Sistemi" şeklinde bir risk analiz yöntemi önermeyi amaçlamaktadır. 	
Bir yangın güvenliği risk sıralama sisteminin amacı mevcut binaların çeşitli yangın güvenliği özelliklerinin performansını değerlendirmek ve yangın risk seviyesini nicelleştirmektir. Bu amaçla 30 imalat tesisinde uygulama yapılmıştır. Uygulama yapılırken, risk skoru hesaplamada kullanılan yangın güvenlik kriterleri, ulusal ve uluslararası mevzuat ve standartlar dikkate alınarak oluşturulmuştur. Bu kriterler; yapı özellikleri, yangın güvenlik sistemleri ve yönetim sistemleri olmak üzere üç ana bölüme ayrılmıştır. Öncelikle, Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemi ile bu kriterlere ilişkin ağırlıklar belirlenmesi için 20 yıl ve üzeri tecrübesi bulunan yangın uzmanlarına anket uygulanmıştır. Aritmetik olarak hesaplanan her bir ağırlık, puanlanan risk skoru ile çarpılarak toplam risk skoru elde edilmiştir. Toplam risk skorundan elde edilen veriler ile tesislerdeki yangın güvenlik sıralaması skor çizelgesi oluşturulmuştur. 
Sonuçlara göre, uygulama yapılan 30 imalat tesisinde 100 tam puan alan 2 tesis bulunuyorken, 70 puanın altında kalan 18 tesis tespit edilmiştir. Bunlardan 2 tanesi 50 puanın altında çok düşük skorda kalırken, toplam 8 tesisin puanı 60'ın altındadır. Uygulama yapılan imalat tesislerinin %7'sinde yangın güvenlik önlemleri mevzuat ve standartlara uygun durumda olmasına karşın, yaklaşık %67'si kısmen ya da büyük çoğunlukla yangın güvenliği açısından yetersiz durumda olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Fire is a disaster that causes death, injury and major financial loss. Fire risks vary widely and some of these risks are due to fire installations. For old or existing fire installations in manufacturing facilities, fire risk analysis in the form of a detailed but traditional check-list based on standards can produce unrealistic results. For this reason, new and more holistic approaches need to be implemented. This thesis is for manufacturing facilities in Turkey, "Fire Safety Risk Ranking System" in the form of a risk analysis method aims to propose. 
The purpose of a fire safety risk ranking system, evaluate the performance of various fire safety features of existing buildings and to quantify the fire risk level. For this purpose, 30 manufacturing facilities were applied. When applying, fire safety criteria used to calculate risk score is formed considering national and international legislation and standards. These criteria are divided into three main sections; structure features, fire safety systems and management systems. Firstly, a questionnaire was applied to fire experts who had 20 years of experience to determine the weights for these criteria with the Analytical Hierarchy Process (AHP) method. Each weight calculated arithmetically, was multiplied by the scored risk score, resulting in a total risk score. Fire safety ranking score chart in the facilities was created with the data obtained from the total risk score. 
According to the results, there were 2 facilities that received 100 full points in 30 manufacturing facilities and 18 facilities were found below 70 points. Two of them had a very low score below 50 points, while a total of 8 facilities were below 60 points. Although fire safety measures were in compliance with legislation and standards in 7% of the applied manufacturing facilities, approximately 67% were found to be partially or largely insufficient in terms of fire safety.