Obsesif Kompulsif Bozukluk ve depresyon tanısı alan kişilerde duygu düzenleme süreçlerinin Gross'un Süreç Modeli'ne göre incelenmesi
Evaluation of emotion regulation strategies acoording to Gross' Process Model of emotion among patients diagnosed with obsessive compulsive disorder and depression
Yazar: ŞEBNEM AKAN
Danışman: PROF. DR. ELİF BARIŞKIN ; PROF. DR. HÜROL FIŞLIOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Depresyon = Depression ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Duygu düzenleme güçlüğü = Emotion dysregulation ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Süreç modeli = Process model

Özet:
Bu çalışmada, OKB ve depresyon tanısı alan kişilerin sıklıkla kullandıkları duygu düzenleme yaklaşım biçimlerini değerlendirmek için Gross'un "Süreç Modeli" kullanılmıştır. İlk pilot çalışmada 213 kişi (%54'ü kadın) üzerinde Berkeley Duygu İfadesi Ölçeği (BDİÖ)'nin psikometrik özellikleri incelenmiş ve ölçeğin Türkçe formunun kabul edilebilir düzeyde güvenilir ve geçerli olduğu görülmüştür. İkinci pilot çalışma iki aşamada yürütülmüştür. İlk aşamada, tiksinti, öfke, utanma, üzüntü ve mutluluk duygularını tetikleyen senaryolar 180 kişi (%44'ü erkek) den alınan bilgilere göre oluşturulmuş ve senaryoların etkililikleri 93 kişilik örneklemle (%43'ü erkek) değerlendirilmiştir. Bulgular, senaryoların hedeflenen duyguları tetiklemek için ülkemizde kullanılabileceğine işaret etmektedir. 
Duygu düzenleme yaklaşım biçimlerini değerlendirmek için tiksinti, öfke, utanma, üzüntü ve mutluluk duyguları senaryolar ve anılarla tetiklenmiştir. Hedeflenen duygular tetiklendikten sonra, 22 OKB (%26 erkek), 23 depresyon (%40 erkek) 25 kontrol (%24 erkek) grubu duygularını nasıl düzenledikleriyle ilgili sorulara cevap vermişler, BDİÖ ve Sosyal İşlevsellik Formu'nu doldurmuşlardır. Elde edilen verilere Ki-Kare, ANOVA ve MANOVA analizleri uygulanmıştır. Bulgulara göre, OKB tanısı alanlar, olumsuz duygularını azaltmak için "problem çözme", "tepki değişimi" "kaçınma" ve "dikkat dağıtma" yaklaşım biçimlerini kullanmakta, utanma ve üzüntü duygularını azaltmakta sıklıkla başarısız olmaktadır. Depresyon tanısı alanlar olumsuz duygularını azaltmak için  "problem çözme" "kaçınma" ve "tepki değişimi" yaklaşım biçimlerini kullanmakta ve utanma duygusunu azaltmakta sıklıkla başarısız olmaktadırlar. Kontrol grubu ise "problem çözme", "durumu farklı bir açıdan değerlendirme", "tepki değişimi" ve "kaçınma" yaklaşım biçimlerini kullanmaktadır. Ayrıca OKB ve depresyon tanısı alanlar mutluluk duygularını sürdürmekte sıklıkla başarısız olurlarken, kontrol grubu mutluluk duygusunu sürdürmek için "duyguların ifade edilmesi ve paylaşılması" yaklaşım biçimini kullanmaktadır. Bulgular, ilgili alan yazın ışığında tartışılmıştır.



Anahtar Sözcükler: Duygu Düzenleme YaklaĢım Biçimleri, OKB, Depresyon

Abstract:
In this study Gross's process model of emotion regulation is used as a framework to identify emotion regulation strategies used frequently by patients with diagnoses of OCD and Depression. In the first pilot study psychometric properties of Berkeley Expressivity Questionaire (BEQ) in Turkish was examined on 213 people (54% women)  and the results revealed that BEQ Turkish form was valid and reliable tool. The second pilot study was conducted in two stages,  at the first stage to induce disgust, anger, shame sadness and happiness, scenarios were composed depending on the reports of 180 people (56% women).  At the second stage effectiveness of scenarios were tested on 93 people (57% women), results revealed that scenarios could be used to elicit targeted emotions in our sample. 
To evaluate emotion regulation strategies disgust, anger, shame, sadness and happiness were induced with scenarios and autobiographic recall. Inducing targeted emotions, 22 OCD (26% men), 23 depression (40% men) and 25 control (24% men) groups answered the questions about how they regulated each emotion, also they filled the BEQ and Social Functioning Scale. Chi-square, ANOVA and MANOVA's were conducted Results revealed that OCD patients frequently use "problem solving" "response modulation" "distraction" and avoidance strategies to regulate their negative emotions but they are also frequently unsuccesful in regulating shame and sadness. Patients with depression frequently use "problem solving", "response modulation" and avoidance strategies, but they are also frequently unsuccesful in regulating shame. Also control group frequently uses "avoidance", "problem solving", "response modulation" and "reappraisal" strategies. Furthermore, while both OCD and depression groups are unsuccesful in maintaining happiness, people in control group are frequently use "emotion expression or sharing" strategy for maintaining happiness. These findings were discussed in the context of the relevant literature.



Key Words: Emotion Regulation Strategies, OCD, Depression.