8 numaralı Adana Şer'iyye sicili (H.1245-1247
M.1829-1831-S.51-100) transkripsiyon ve değerlendirme / The Adana Court Registry number 8 (H.1245-1247 / M.1829-1831-S.51-100) transcription and evaluation
Yazar: AHMET HÜSREV ALDANMAZ
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN KARLANGIÇ
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Tarihi yazmanın en önemli olaylarından biri belkide en önemlisi belgelerin ve kaynakların doğruluğudur. Dolayısıyla bu konudaki en önemli obje birinci elden kaynaklardır. Bu cümleden olarak Osmanlı Devleti'nin tutmuş olduğu "sicillat-ı şer'iyye defterleri" bu bahiste değerlendirilir. Osmanlı Devleti'nin hukuki, idari, ekonomik ve ictimai hayatıyla alakalı önemli verileri bu defterler aracılığıyla öğrendiğimizden çok kıymetlidir.
 Kadıların tutmuş oldukları bu defterler her bir idari bölge hakkında bilgiler sunmaktadır. "8 Numaralı Adana Şer'iyye Sicili" yukarıda belirtilen konularda özelde Adana hakkında bilgiler ihtiva etmektedir. Eyalet merkezi olması hasebiyle o dönemde payitahttan gelen Asakir-i Mansure-i Muhammediye neferatına ait sayıların kazalara göre dağılımları hakkında bilgiler mevcuttur. Tereke kayıtlarındaki mirasların dağılımları, camilere atanan din görevlilerinin alacakları ücretleri, esnaf çeşitliliği ve meslek isimler bahsi geçen sicile yansımıştır. Vali, mütesellim ve diğer atamaları ve bunlara ait harç-ı rah mikdarları ele alınan konular arasındadır. Ayrıca sicilde Adana eyaletine bağlı kaza, köy, mahalle, nahiye gibi idari yapıların isimleri ve sayıları hakkında bilgiler bulunmaktadır. Veraset davalarında ortaya ortaya çıkan miraslara göre o dönemde Adana'da kullanılan eşyalar hakkında bilgiler bu belgelerle ortaya çıkmaktadır. Yine kayıtlara göre Adana'nın o dönemde demografik yapısının nasıl olduğu hakkında bilgiler verilmektedir. Müslüman ahali haricinde Hristiyan, Yahudi topluluklarının varlığından da söz etmek mümkündür.  

Anahtar Kelimeler: Adana, Eyalet, Kadı, Mütesellim, Sicillat-ı şer'iyye.

Abstract:
One of the most important aspects of writing history, perhaps the most important, is the accuracy of documents and sources. Therefore, the most crucial objects in this regard are primary sources. In this context, the "sicillat-ı şer'iyye defterleri" (sharia court records) kept by the Ottoman Empire are evaluated. These records are highly valuable because they provide significant information regarding the legal, administrative, economic, and social life of the Ottoman Empire. The registers kept by the qadis (judges) offer information about each administrative region. 
The "Adana Sharia Court Records Number 8" contain information specifically about Adana on the aforementioned topics. Being the provincial center at the time, it includes details about the distribution of the Asakir-i Mansure-i Muhammediye troops sent from the capital according to the districts. From inheritance records, we learn about the distribution of estates, the salaries of religious officials appointed to mosques, the diversity of trades, and the names of professions. The subjects addressed include the appointments of governors, deputy governors, anher officials, and their associated taxes. Additionally, there is information about the names and numbers of administrative structures such as districts, villages, neighborhoods, and townships within the Adana province. Information about the items used in Adana during that period, based on inheritance cases, is revealed through these documents. Furthermore, according to the records, the demographic structure of the time is described, showing that in addition to the Muslim population, there were also Christian, Jewish, and Armenian communities present.

Keywords: Adana, Deputy Governor, Province, Sharia Court Records, Qadi.