Ören/Adramytteion antik kenti pişmiş toprak kandilleri
Ören Adramytteion ancient city oil lamps
Yazar: FİSUN İLTER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TÜLİN ÇORUHLU
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Adramyttion = Adramyttion ; Aydınlatma ekipmanları = Lighting equipments ; Balıkesir-Burhaniye = Balıkesir-Burhaniye ; Kandiller = Lamps ; Pişmiş toprak = Terracotta ; Pişmiş toprak eserler = Terracotta works ; Toprak = Soil ; Ören yerleri = Ruins

Özet:
İnsanların çağlar boyunca yaşadıkları, çalıştıkları, ibadet ettikleri mekânları aydınlatmak için kullandıkları ilk araçlardan biri kandildir. Kazı çalışmalarında önceleri sıradan bir nesne gibi algılanarak fazla önemsenmeyen kandiller, daha sonra Sanat Tarihi açısından önemleri fark edilerek hak ettiği değeri görmeye başlamıştır. Adramytteion Antik Kent'i kazıları sırasında ele geçen pişmiş toprak yağ kandilleri, bu araştırmanın materyalini oluşturmaktadır. Elde edilen bulgular ışığında kandillerin tarihlendirilmesi, sınıflandırılması yapılırken, kökeni de tespit edilmeye çalışılacaktır.Sakarya Üniversitesi'nin kazı ve araştırma projesi olarak 2001 yılında başlayan, Balıkesir ili Burhaniye ilçesi Ören mevkiinde yer alan Adramytteion Antik Kenti kazı çalışmaları, Sanat Tarihi Bölüm Başkanı Yard. Doç. Dr. Tülin ÇORUHLU başkanlığında 2007 yılına dek sürdürülmüştür. Kazı çaloşmalarında elde edilen kandil buluntuları, bilimsel metodlar kullanılarak biçim, malzeme, bezeme teknikleri açısından değerlendirilerek kandillerin yıllara göre kataloğu hazırlanmıştır. Elde edilen bulgular ışığında kandillerin tarihlendirilmesi ve tipolojisi yapılırken, Adramytteion üretimi olanların yanında diğer bölgelerin üretimi olan kandiller de tespit edilmeye çalışılmıştır. Kandillerin tiplere göre ayrılmasında, aralarında farklı unsurlar olsa da benzer hususları ve birleştirici olan bazı yönleri ölçüt olarak kabul edilmiştir. Kandillerin biçimi, hamur yapıları, bezemeleri, üzerinin astarlı ya da astarsız oluşu, içerdiği motifler, burun veya kaidenin, varsa kulpun niteliği vb. özellikler, bir kandilin nerede üretildiği konusunda ve tarihlendirilmesinde oldukça önemli rol oynayan hususlardır. Kandilin analojisi, kökeni ve tarihi iyi bilinen benzer ya da yakın benzerlikte olan örneklerinden yararlanılarak yapılmıştır. Bunun için öncelikle, Ege Yöresi'nde yapılan kazıların raporları Athina Agorası ve Korint'le ilgili yayınlardan yararlanılmıştır.Bu çerçevede Adramytteion'da 2001-2007 kazı konteksi içinde elde edilen kandillerin kazıda bulunuş koşulları, benzer örnekleri ve analojilerden yola çıkılarak tarihlendirilmeleri, I. yüzyıl sonuyla VI. yüzyıl arasına yapılmıştır. Adramytteion'da bulunmuş olan kandillerin büyük bir kısmı Adramytteion üretimidir. Bu kandillerin bazıları özgün biçimler içerirken bazıları da kalıpları alınarak çoğaltılan örneklerdir. Bu örnekler muhtemelen deniz ticareti ile Adramytteion'a gelmiştir. Özellikle 2005 yılı seramik pişirim fırını çöplüğünde elde edilen kandil buluntuları Erken Orta Çağ pişmiş toprak kandil biçimleri açısından önemlidir.

Abstract:
One of the first materials that humans use by the ages at living structures, at the places that for work and at temples is clay lamp. Clay lamps that has perceived as ordinary object at the before times at archaeology excavations started to esteemed by after its role at for art history has understood. The oil lamps made by pottery technique founded in at the times of Adramytteion Ancient City are the dominate materials for this scientific searching. By the way of the findings that was gotten, for oil lamps' historical chronogram, classifying operation and the origins of them will be triying to find.Adramytteion Ancient City Archaelogical Excavation Studies that was started at 2001 holded by Sakarya University as a project of an archaeological excavation and searching at the Province of Balıkesir's District of Burhaniye's locality of Ören place was kept until year of 2007 by the presidency of assistant professor doctor Tülin ÇORUHLU who is the president of Art History Depertmant of Sakarya University. A catalogue was put in order by year to year that has been prepared by the ways of the oil lamp findings that founded in excavation area by the using of scientific methods like the shapes of form, materials of using, decorating techniques. Oil lamps has been composed to chronogram and procedure of fixing typology has been made by the way of the findings that has been gotten at excavation also the other oil lamps except Adramyttein made was tried to fixed too. Same and combinative sides of the oil lamps was excepted as a criterion at the procedure of typing study even if the some different component parts on the oil lamps. The forms, quality of pastes, decorative motives, undercoats, motives that include, base and up sides, if there is a handle; type of the handle etc. properties of the oil lamp are very important things for to compose the historical chronogram and for to understand where it was created. Analogy of the oil candle, origin of the candle and the date that it created was studied by the help of the other well known candles that are same or closely same. The help was taken from the reports of some archaeological excavations at Aegean Region and the publications about Athina Agora and Korint.The historical chronogram of the oil lamps that was gotten in the excavation area is between I.Century (A.C.) and VI. Century (A.C.). For to get the historical chronogram of the oil lamps studies was done by the methods like conditions that how the oil lamp was found, similar examples and similar analogies. Most of oil lamps that were founded in Adramytteion were objects that made in Adremtteion. Even some of the oil lamps has original forms, some oil lamps were made by moulds using. Probably some oil lamps that we got from the excavation area came there by the way of sea trades. The oil findings that were gotten in the ceramic cooking bakery dump are specially important about early middle age baked land forms.