Anne sütü mikotoksin düzeyinin belirlenmesi ve bebek uyku ile ağlama özellikleri üzerine etkisi
Determination of breast milk mycotoxin levels and effects on baby sleep and crying characteristics
Yazar: ESRA YASEMİN MEMİŞ
Danışman: PROF. SIDDİKA SONGÜL YALÇIN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Ağlama = Crying ; Bebek bakımı = Infant care ; Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Bebek sağlığı = Infant health ; Bebekler = Infant ; Emzirme = Breast feeding ; Mikotoksinler = Mycotoxins ; Uyku = Sleep

Özet:
Memiş E. Y. Anne sütü mikotoksin düzeyinin belirlenmesi ve bebek uyku ile
ağlama özellikleri üzerine etkisi Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile
Hekimliği Anabilim Dalı Uzmanlık Tezi, Ankara, 2018.
Bebekler için tek ve en önemli beslenme kaynağı anne sütüdür. Kirleticiler, annebebek
çevresinde bulunabilmekte ve her ikisini de olumsuz etkilemektedir, anne
sütüne de az da olsa geçebilmektedir. Çalışmanın amacı anne sütünde aflatoksin
M1(AFM1), okratoksin A (OTA), Zearalenon (ZEA), Deoksinivalenol (DON)
düzeylerinin saptanmasıdır. Aynı zamanda, anne-bebek özellikleri, antropometrik
ölçümleri, emzirme problemleri, anne besin tüketim özellikleri ile mikotoksinlerin
düzeylerinin en yüksek ¼'lük kesimde olma riski üzerine etkisi analiz edilmiştir.
Çocuk sağlığı izlemi için başvuran 15 gün-4 aylık 122 emziren anne ve bebek çifti
çalışmaya alınmıştır. Anne ile bebek boy ve kilo ölçümleri alınıp, anne-bebek
özellikleri, anne besin tüketim özellikleri ve bebek ağlama ve uyku özelliklerini içeren
bilgi formu annelere sorularak doldurulmuş ve anne sütü örneği alınmıştır. Anne sütü
mikotoksin düzeyleri Helica marka ticari kit yardımı ile ölçülmüştür. İstatiksel
analizler SPSS 23.0 paket programı ile yapılmıştır. Anne sütü AFM1 ortanca düzeyi
3,07 pg/ml, maksimum değeri ise 5,54 pg/ml olup, örneklerin sadece birinde AFM1
deteksiyon limit düzeyi olan 2 pg/ml'nin altındadır. Anne sütü OTA ortanca düzeyi
1,38 ng/ml olup maksimum değer 2,72 ng/ml idi. Anne sütünde ZEA düzeyinin %59
vakada 0,3 ng/ml'nin üstünde, DON düzeyinin %37,7 vakada 10 ng/ml'nin üstünde
olduğu görüldü. Annelerin sigara temas durum değerlendirmesinde sigara kullanan
annelerde OTA düzeyinin 75p üzerinde olma riskinin artmış olduğunu tespit
edilmiştir. Ayrıca, bebek yaşı, cinsiyeti, anne yaşı, anne eğitim düzeyi, kardeş varlığı,
gestasyonel yaş, annenin takip VKİ, gebelik sonrası VKİ değişimi, annenin eşlik eden
hastalık öyküsü, sigara temas durumu kontrol edildiğinde, her gün yumurta
tüketenlerde anne sütü OTA düzeyinin 75p üzerinde olma riski 6,28 kat fazlayken, her
gün "ayran-yogurt-kefir" tüketen annelerde ZEA düzeyinin en yüksek ¼'lük dilimde
olma riski 8,04 kat fazlaydı. Mikotoksin düzeylerinin bebek uyku ve ağlama süreleri
üzerine etkisi görülmedi, bununla birlikte, anne sütü ZEA düzeyi en yüksek ¼'lük
kesimde avutulamaz ağlama 4.35 kat daha fazla idi. Sadece anne sütü alan bebekler
doğum ağırlığı, cinsiyet ve yaşlarına göre kontrol edildiğinde, anne sütü ZEA düzeyi
yüksek saptanan bebeklerde diğerlerine göre baş çevresi, boy ve ağırlık z-skorları daha
yüksek saptanmıştır. Sonuç olarak, anne sütünde mikotoksin geçişi olabilmekte ve
annenin besin seçimi bu durumu etkileyebilmektedir. Mikotoksin teması bebeklerin
büyüme hızlarına etkietmektedir. Güvenli besin tüketiminin sağlanması ile anne ve
bebek sağlığı korunabilir.

Abstract:
Memiş E. Y. Determination of breast milk mycotoxin levels and effects on baby
sleep and crying characteristics Hacettepe University Faculty of Medicine
Department of Family Medicine, Ankara, 2018.
The unique and the most important source of nutrition for babies is breast milk.
Pollutants can be found around the mother-baby pairs and also negatively affects both,
it may be passed into breast milk, though less well. The purpose of the study is to
determine the levels of aflatoxin M1 (AFM1), ochratoxin A (OTA), zearalenone
(ZEA), deoxynivalenol (DON) in breast milk. At the same time, the effects of
maternal-infant characteristics, anthropometric measurements, breastfeeding
problems, maternal nutrient consumption characteristics on the risk of having
mycotoxin levels at the highest quartile was analyzed. From 15 days to 4 months
postpartum, 122 breastfeeding mother-baby pairs who applied for monitoring of
children's health were taken to study. Maternal height and weight measurements were
taken, the information form that consist of maternal-infant characteristics, maternal
nutrition characteristics and baby crying and sleep characteristics were filled by asking
to mothers and maternal milk sample was taken. Breast milk mycotoxin levels were
measured with Helica brand kit. Statistical analyzes were done with SPSS 23.0
package program. The breastmilk AFM1 median level was 3.07 pg / ml, the maximum
value was 5.54 pg/ml, and only one of the samples was below the detection limit level
of AFM1 2 pg/ml. The breast milk OTA median level was 1,38 ng/ml and the
maximum value was 2,72 ng/ml. It was observed that the ZEA level in the breast milk
was above 0.3 ng/ml in 59% of cases, the DON level was above 10 ng/ml in 37.7%
cases. In the assessment of smoking exposure of the mothers, it was determined that
there was an increased risk of OTA levels above 75p in smokers. In addition, when the
infant's age, gender, maternal age, mother education level, sibling presence,
gestational lenght, mother's BMI, postpartum change in BMI, mother's accompanying
disease, smoking exposure were controlled, the risk of breast milk OTA level
exceeding 75p was 6.28 times higher at those consuming egg daily and the risk of
having the highest ¼ slice of the ZEA level was 8.04 times higher at those consuming
ayran-kefir-yogurt daily. The effects of mycotoxin levels on baby sleep and crying
duration were not seen, however, the risk of inconsolable crying was detected 4.35
higher in infants with breast milk having the highest quartile of ZEA. When infants
who receiving only breastfeeding were controlled according to birth weight, gender
and age, the head circumference, height, and weight z-scores were found higher than
others. As a result, mycotoxin can be transmitted in the breast milk and the mother's
nutritional choice may affect this situation. Mycotoxin exposure may affect infants'
growth rates. Maternal and infant health can be maintained by ensuring safe food
consumption.