Çevrimiçi ortamda yürütülen emdr (Göz hareketleriyle duyarsızlaştırma ve yeniden işleme) müdahalesinin travmatik stres belirtilerine, psikolojik sağlamlık ve bilişsel esneklik düzeylerine etkisi
The effect of online emdr (Eye-movement desensitization and reprocessing) on traumatic stress symptoms, levels of psychological resilience and cognitive flexibility
Yazar: SİBEL KARASU PEDÜK
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM KARAIRMAK TEKDURMAZ
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
DSM-5'e göre travmatik olay "gerçek ya da göz korkutucu bir biçimde ölümle, ağır yaralanmayla karşılaşma ya da cinsel saldırıya uğramış olma" olarak tanımlansa da araştırmalarla birlikte travma kavramı, her gün karşılaşılabilecek stresli olayları kapsayacak şekilde sınırları genişletilmiştir. DSM'nin tanımladığı travma tanımının dışında kalan stresli yaşam olaylarının da travmatik etkiye sahip olduğu bilinmektedir. Bu araştırma, çevrimiçi ortamda yürütülen EMDR müdahalesinin son bir yıl içerisinde travmatik olay yaşamış üniversite öğrencilerinin travmatik stres belirtileri, psikolojik sağlamlık ve bilişsel esneklik düzeylerine etkisini incelemek üzere planlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, sekiz Bahçeşehir Üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada nicel ve nitel yöntemler birlikte kullanılmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden tek grup ön test- son test yarı deneysel yöntem kullanılmıştır. Travma Sonrası Stres Bozukluğu Tanı Ölçeği Travmatik Stres Belirtileri Alt Ölçeği, Travmatik Stres Belirtileri Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri, Bilişsel Esneklik Ölçeği, Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Nitel yöntemlerin kullanıldığı bölümde, nicel bulguları destelemek amacıyla katılımcıların görüşüne göre çevrimiçi ortamda yürütülen EMDR müdahalesinin etkililiğini anlamaya dönük olarak derinelemesine görüşmeler yapılmıştır. Nitel verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Nitel bulgulara göre; EMDR müdahalesinin kapsam ve etkililiğini tanımlayan beş kategori (EMDR müdahalesinin temel unsurları, EMDR müdahalesinde terapötik ilişkinin önemi, EMDR müdahalesinde terapistin yetkinliği, EMDR müdahalesinin çıktıları, deneysel uygulamanın sınırlılıkları) ve kategorilere bağlı ana ve alt temalar elde edilmiştir. Nicel bulgulara göre; ortalama yedi oturum çevrimiçi EMDR müdahalesinin sonucunda katılımcıların travmatik stres belirtilerinin azaldığı, psikolojik sağlamlık ve bilişsel esneklik düzeylerinin anlamlı derecede arttığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Travmatik Stres Belirtileri, Psikolojik Sağlamlık, Emdr, Bilişsel Esneklik

Abstract:
According to the DSM-5, a traumatic event is defined as "experiencing or witnessing actual or threatened death, serious injury, or sexual violence." However, research has expanded the boundaries of the trauma concept to include stressful events that can be encountered on a daily basis. It is known that stressful life events outside the trauma definition provided by the DSM can also have a traumatic impact. This study aims to examine the effects of online EMDR intervention on university students who have experienced traumatic events within the past year, in terms of their traumatic stress symptoms, psychological resilience, and cognitive flexibility levels. The study group consists of eight Bahçeşehir University students who have experienced traumatic events in the past year. A quasi-experimental design using a single-group pre-test/post-test method, which is a quantitative research method, was employed in the research. Open-ended questions, suitable for qualitative analysis, were asked to support the research findings and understand the content and effectiveness of online EMDR intervention according to the participants' perspectives. Content analysis was used to analyze the qualitative data obtained from the open-ended questions. The Trauma Posttraumatic Stress Disorder Scale, Traumatic Stress Symptom Scale, Brief Symptom Inventory, Cognitive Flexibility Scale, and Connor-Davidson Resilience Scale were used as quantitative data collection tools in the study. Based on the qualitative findings, five categories defining the scope and effectiveness of EMDR intervention were obtained (core elements of EMDR intervention, the importance of the therapeutic relationship in EMDR intervention, therapist competence in EMDR intervention, outcomes of EMDR intervention, limitations of experimental application), along with main and sub-themes related to these categories. According to the quantitative findings, it was found that the participants' traumatic stress symptoms decreased, while their psychological resilience and cognitive flexibility levels significantly increased after an average of seven sessions of online EMDR intervention.