Betanın tahminleme modellerinin incelenmesi ve açıklayıcılık düzeyleri üzerine İMKB'de karşılaştırmalı bir araştırma
Examination of Beta estimation models and a study on their predictive ability in the Istanbul stock exchange?
Yazar: NAZLI KALFA
Danışman: PROF. DR. ORHAN GÖKER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmanın ana amacı sistematik risk tahmin modellerinin Türk SermayePiyasası'nda geçerlilik düzeylerinin, tahminlenen değerler ile gerçek değerlerinkarşılaştırılması üzerinden tespit edilmesidir. 1991-2002 döneminde İMKB'de işlemgören 44 firmaya ve İMKB-100 Fiyat Endeksi'ne ait verilerin içerildiği çalışmadakullanılan beta tahmin modelleri dört grupta toplanmıştır: Düzeltilmemiş beta,tarihsel betanın eğilimini dikkate alan düzeltme modelleri, betanın temel bileşenlerinidikkate alan modeller (temel beta) ve birleşik model. Toplam sekiz modelinkullanıldığı çalışmada beta tahminlerinde gözlem sıklığı ve portföy büyüklüğüetkilerini de incelemek üzere tüm modeller üç ayrı gözlem sıklığı (günlük, haftalık,aylık) ve altı farklı portföy büyüklüğü (1, 2, 3, 5, 8 ve 10) üzerinden incelenmiştir.Çalışmada kullanılan tüm tahmin modellerinin ortak bulgusu portföy oluşturmakyoluyla yapılan beta tahminlerinin tekil hisse senetlerine göre daha başarılıolduğudur. Tarihsel betanın bir tahminleyen olarak kullanımında gözlem sıklığınınazaltılmasının modelin beklenmeyen değişimlere duyarlılığını düşürerek tahmingücünü azalttığı bulgulanmıştır. 1999-2002 dönemi için portföy büyüklüğü vegözlem sıklığı veri iken en başarılı model Blume Modeli'dir. Bu durumun tekistisnası ilgili dönemde günlük gözlem sıklığı kullanımı ile uygulanan birleşikmodelin tahmin başarısının az da olsa daha iyi performans göstermiş olmasıdır.Ancak, her iki modelin de beklenmeyen değişimleri tahminlemede düzeltilmemişbetadan daha başarılı olmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, varolan gözlem sıklığıetkisi dikkate alınmaksızın sistematik riske ilişkin yapılacak her türlü ölçüm vetahminin beraberinde esasta önemli olabilecek birtakım eksiklikleri de içereceğini vebu eksikliklerin düzeltme modelleri ile giderilemeyeceğini ortaya koymaktadır.Çalışmanın bir diğer bulgusu ise gelişmiş ülke sermaye piyasalarının aksine TürkSermaye Piyasası'nda riskin kısa vadeli bir yatırım kararı fonksiyonu olarakalgılandığıdır; dolayısıyla, ülkemizde sistematik riskin bileşenlerine ilişkinincelemelerde hem bu kısa vadeli değişkenleri tespit etmeye hem de değişkenlerinölçüm biçimlerini geliştirmeye yönelmenin tahmin modellerinin başarısına olumlukatkıda bulunacağı söylenebilir.

Abstract:
The main objective of this study is to determine the validity of systematic riskestimation models in the Istanbul Stock Exchange (ISE). The study is based uponthe firms continuously traded in ISE and ISE -100 Price Index data between 1991and 2006. Four main beta estimation models are used in this study: Unadjusted beta,adjustments for tendency of historical beta, adjustments for fundamental firmvariables (fundamental beta) and combined model. Three different time intervals(daily, weekly and monthly) and six different portfolio sizes in total (1, 2, 3, 5, 8 and10) used in this study include eight models to determine the intervalling effect andeffect of diversification on beta estimation. The common conclusion of these modelsis that predictive ability of portfolios are more succesful than individual securities. Ithas been concluded that the increase in time interval while applying the unadjustedmodel decreases the predictive ability by reduces its sensitivity to unanticipatedshifts. For a given portfolio size and time interval, predictive ability of Blume Modelis superior between 1991 and 2006. The only exception to this finding is thatpredictive ability of Combined Model applied by using daily returns is slightly betterthan Blume Model during this term. However, the predictive ability of unanticipatedshifts of these models are not superior to unadjusted beta. This conclusion imply thatall measurements and predictions of systematic risk that do not consider intervallingeffect, include some important deficiencies and adjustment techniques can noteliminate them. The other finding of this study, risk, as considered in the TurkishCapital Market, is a short-run investing decision function rather than risk perceptionsin developed countries? capital markets. Consequently, it can be said that additionalstudies to determine these short run variables and also measurement improvements ofvariables could cıntribute to increase the predictive ability of the above mentionedmodels.