İki öğretmen ile okul öncesi dört işitme engelli öğrencinin sınıf ortamında kullandıkları iletişim amaçlarının betimlenmesi /
Yazar: BERRİN ÇEKİRDEK
Danışman: DOÇ. DR. SEYHUN TOPBAŞ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Sınıf içi iletişim = Classroom communication ; Sınıf ortamı = Classroom environment ; Öğretmen-öğrenci iletişimi = Teacher-student comminication ; Öğretmenler = Teachers ; İletişim = Communication ; İşitme engelli çocuklar = Hearing impaired children

Özet:
Bu araştırma ile işitme engelli öğrencilerin ve onların işiten öğretmenlerinin sınıf sohbeti esnasında kullandıkları iletişim amaçlan betimlenmeye çalışılmıştır. Araştırma betimsel yönteme göre desenlenmiştir. Katılanlar Eskişehir'deki Ahmet Yesevi İlkokulu Hazırlık Sınıfı öğrencileri ve onların sınıf öğretmenleridir. Öğrencilerin üçü erkek, biri kızdır ve 5:1 1 ile 7:2 yaşlan arasındadırlar. Araştırmanın verileri doğal kontrolsüz katılımcı gözlem modeli çerçevesinde toplanmıştır. Araştırmacı sınıfı değişik zamanlarda giderek öğrenciler ve sınıf hakkında bilgi edinmiştir. Ayrıca öğretmenler ile öğrencilerin Hayat Bilgisi dersinde yaptıkları sohbetleri 20'şer dakikalık sürelerle kamerayla kayıt edilerek toplanmıştır. Veriler video teyp analiz yöntemiyle yazılı metne dönüştürülerek kodlanmıştır. Kodlanan veriler araştırmanın amaçlan doğrultusunda oluşturulan İletişim Amaçlan Kontrol Listesi'ne göre çözümlenerek betimsel istatistiklerle yorumlanmıştır. Gözlemciler arası güvenirlik, yazılı metnin güvenirliği ve kodlama güvenirliği olarak belirlenmiştir. Yazılı metnin güvenirliği birinci öğretmenin dersi için %82.33, ikinci öğretmenin dersi için %86.78 olarak bulunmuştur. Kodlama güvenirliği ise birinci öğretmenin dersinde %71.11 ile %80 arasında, ikinci öğretmenin dersinde %72.72 ile %84.28 arasındadır. Araştırma bulgulan, birinci öğretmenin iletişim amaçlan sınıflarının tamamım, ikinci öğretmenin ise "anlamlandırılamayan ifadeler" sınıfının dışındaki tüm iletişim amaçlan sınıflarını kullandığını göstermiştir.Öğrencilerin hepsi ençok "söyleşi aracı" iletişim amaçlan ile "yanıtlayıcı" iletişim amaçlarını kullanmışlardır. Öğrenciler birinci öğretmenin dersinde "bilgi veya duyguları belirtici" iletişim amaçlarını, "istek bildirme", "betimleme ve performatifler" iletişim amaçları sınıflarını az kullanmışlardır. İkinci öğretmenle yaptıkları derste ise "performatifler", "istek bildirme" ve "anlamlandırılmayan ifadeler" iletişim amaçları sınıflarını az kullanmışlardır. Bu durumun ortaya çıkmasında Hayat Bilgisi dersindeki evcil hayvanlar ile mevsimler konularının ve öğretmenlerin öğrencilerine karşı iletişimsel tulumlarını etkili olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmanın sonuçları, işitme engelli çocukların daha başarılı iletişimci olabilmeleri için eğitim programlarının desenlenmesindc eğitimcilere ışık tutabilir. Araştırma bulguları işitme engelli çocukların iletişim gelişimleri için desenlenen derslerde daha doğal bağlamlar kullanılmasına gereksinim olduğu söylenebilir.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the range of communicative intention skills used by the hearingn impaired students and their hearing teachers during Life Studies lesson in classroom context. The study advocates a naturalistic and uncontrolled observation of student-teacher interaction in a classroom context within a descriptive research paradigm. The participants of the study were three male and one female hearing impaired students with severe hearing losses whose age ranges differed from 5:1 1 to 7:2. The teachers were two female teachers who attend elementary and primary preparation classes basicly. All the participants were from Ahmet Yesevi High School for hearing impaired students in Eskişehir. Data were collected thourgh videotape recording and field notes. All the data were reviewed and analysed on videotape analysis method. The reliabililty of the transcriptions and coding were obtained by point-by-point method of measuring agreement. Interobserver reliabilitiy for the accuracy of the transcripts were %82.33 for the first teacher's lesson and %86.78 for the secon teacher's lesson. The reliability range for coding of communicative intents were between %71.11 and %80 for the first teacher's lesson's; and between %72.72 and %84.28 fod the second teacher's lesson. The results of the study showed that a variety of communication intention skills were used by both the hearing impared students and their hearing teachers. Among these, conversational device and response type intentions were the most frequently used intentions. The students tended to use intentions in order to initiate and maintain a conversation whereas they were not eager to use performatifs. However, the teachers used all types of communicative intentions in the category range during the lessons.The results of this study suggested that teacher's teaching style and lesson context might be an effective factor in student's use of communicative intentions. The results of this study may provide the educators to gain insight in designing educational programs for the hearing impaired students to be successfull conversationalists. This study also highlights the need to use more naturally occuring contexts during lessons for the development of communitacion in hearing impaired children.