Anthemis Wiedemanniana Fisch.& Mey.üzerinde farmakognozik araştırmalar
Pharmakognosic studies on Anthemis wiedemanniana Fisch.& mey.
Yazar: TUBA MERT
Danışman: PROF. DR. BİJEN KIVÇAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'de endemik olarak yetişen bir Anthemis türü olan A. wiedemanniana bitkisi, üç farklı açıdan ele alınarak ayrıntılı olarak incelenmiştir.Bitki üzerinde gerçekleştirilen botanik araştırmalarda, bitkinin tayininde yararlanılabilecek ve muhtemel monografilerde yer alabilecek, anatomik ve mikroskobik özellikler araştırılmıştır.A. wiedemanniana'nın toprak üstü kısımlarından hazırlanan seskiterpen lakton ekstresi, preparatif sütun kromatografisi yönteminden yararlanılarak fraksiyonlandırılmış, elde edilen fraksiyonlar, preparatif YBSK yöntemi kullanılarak saflaştırılmıştır. Saf halde elde edilen bileşiklerin yapıları, spektroskopik yöntemler (UV, IR, 1D ve 2D NMR , EI-MS, CI-MS, HR-MS) kullanılarak aydınlatılmıştır.Bu çalışmalar sonunda, seskiterpen laktonların, gayanolid alt grubundan isotanciloide (3 ? ,4 ? -epoksi,1 ? ,10 ? -dihidroksi,2 ? -hidroksi-4 ? -metil-5 ? ,7 ? H-gaya-11(13)-en-12,6 ? -olid), 3 ? -kloro-4 ? ,10 ? -dihidroksi-1 ? ,2 ? epoksi-5 ? ,7 ? H-gaya-11(13)-en-12,6 ? -olid, 1 ? ,2 ? -epoksi-3 ? ,4 ? ,10 ? -trihidroksi gayanolid ve iso-sekotanapartholide maddeleri izole edilmiştir. İlginç bir sonuç, Anthemis genusunda ilk kez, gayanolid grubunun alt sınıfından epoksi türevi olan 1 ? ,2 ? epoksi gayanolid yapısına sahip iki bileşik ve 3 ? ,4 ? epoksi gayanolid yapısına sahip bir bileşiğin bulunmuş olmasıdır. Yine Anthemis genusunda gayanolid grubunun bir alt sınıfı olan seko-gayanolid yapısına sahip iso-sekotanapartholide adlı bileşiğin varlığı ilk kez rapor edilmektedir.Araştırmamız kapsamında elde edilmiş olan 5-Hidroksi-6,7,3?,4?-tetrametoksiflavon ve eupotarin adlı bileşikler, flavonoit yapısındaki bileşikler olup, yine Anthemis genusunda bulunuşlarının ilk örnekleridir. İzole edilen diğer maddelerden flavonoit yapısındaki salvigenin ve norisoprenoid yapısındaki loliolide de Anthemis genusunda A. wiedemanniana ile ikinci kez izole edilip, yapısı aydınlatılmıştır.Bitkinin uçucu yağı elde edilmiş, uçucu yağın ana bileşenleri linalol (%12.8), 1,8 sineol (%8.5), hegzadekanoik asit (%6.1) ve krizanthenon (%5.7) olarak saptanmıştır.Biyolojik aktivite çalışmalarında, bitkiden hazırlanan n-hegzan, etilasetat, etanol, metanol, kloroform, petrol eteri:dietileter:metanol (1:1:1) ekstrelerine ve ana fraksiyonlara, brine shrimp yöntemi kullanılarak sitotoksik aktivite denemesi uygulanmış ve 36-40 nolu fraksiyon aktif bulunmuştur.Antimikrobiyal aktivite tayininde ise bitkiden hazırlanan seskiterpen lakton ekstresinin, ayrılan ana fraksiyonların ve bitkinin uçucu yağının disk difüzyon metoduyla aktivitelerine bakılmış ve fraksiyonlardan 61-68 nolu fraksiyon yüksek aktivite göstermiştir. Çalışmanın devamında bu fraksiyonun MIC ve MBC değerleri saptanmıştır.

Abstract:
In this study, Anthemis wiedemanniana, a plant endemic to Turkey, has been thoroughly investigated in three different projects.As the first project, in the botanical research, that would be useful for the identification of the plant and take place in monograph the anatomical and microscobical features of the plant are investigated.As the second project, the sesquiterpene lactone extract prepared from the aerial parts of A.wiedemanniana was initially fractionated by column chromatography. The preparative high pressure liguid chromatography were utilized for the purifications of the fractions. The structural elucidations of the pure compounds were done by spectroscopic methods (UV, IR, 1D, 2D NMR, EI-MS, CI-MS, HR-MS).As a result, from the guaianolide subgroup of sesquiterpene lactones, isotanciloide (3 ? ,4 ? -epoxy,1 ? ,10 ? -dihydroksi,2 ? -hydroksi-4 ? -methyl-5 ? ,7 ? H-guai-11(13)-en-12,6 ? -olid), 3 ? -khloro-4 ? ,10 ? -dihydroksi-1 ? ,2 ? epoksi-5 ? ,7 ? H-guai-11(13)-en-12,6 ? -olid, 1 ? ,2 ? -epoxy-3 ? ,4 ? ,10 ? -trihydroksiguaianolid and isoscotanapartholide were isolated. The two compounds with the guainolide structure having a 1 ? ,2 ?? epoxy group and a compound with 3 ? ,4 ?? epoxy guaianolide structures are being reported fort he first time in Anthemis genus. The presecence of isosecotanapartholide with seco-guainolide structure is also reported in Anthemis genus for the first time.In addition 5-hydroxy-6,7,3?,4?-tetramethoxyflavon and eupatorin are found to be the flavonoids reported for the first time in Anthemis genus. The otherisolated compounds from A. wiedemanniana a flavonoid salvigenin and loliolide are reported in Anthemis genus for the second time.As the last project, the n-hexane, ethylacetate, ethanol, methanol, chloroform, petroleum ether:diethylether:methanol (1:1:1) extracts and the main fractions were assayed for their biological activities.The cytotoxic activity was evaluated by brine shrimp lethality test and the fraction 36-40 was found to be cytotoxic.The antimicrobial activity tests were determined for sesquiterpene lactone extract, main fractions and the essential oil of the plant, by disc diffusion method. The MIC and MBC values were determined for fraction 61-68 which is found to be highly active.