Rol oyunu ve maskelenme pratı̇klerı̇: Bı̇r Persona performansı
Role play and masquerade practices: A Persona performance
Yazar: ÖZLEM ŞİMŞEK ESİN
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM ORTON AKINCI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2018
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Kimlik = Identity ; Maskeleme = Masking ; Rol = Role ; Rol yapma oyunları = Role playing games ; Özportre = Self-portrait

Özet:
"Rol Oyunu ve Maskelenme Pratikleri: Bir Persona Performansı" isimli Sanatta Yeterlik Tez ve Eser Çalışması, kamera karşısında gerçekleştirilen rol oyunu ve maskelenme pratiklerine odaklanarak bu pratiklerin kimliğin toplumsal cinsiyet, ırk, sınıf, etnik köken, din gibi kategorilerini sorunsallaştırma açısından sunduğu olanakları araştırır. Maskelenme, drag ve cross-dressing pratiklerinin ve fotoğrafla olan ilişkilerinin sosyal ve tarihsel bağlamda ele alınması onları, kadın, kuir ve etnik kökenden sanatçıların kimlik ve öznelliklerini verili roller, stereotipler ve temsillerin dışında yeniden tanımlamak için kullandıkları stratejiler olarak konumlandırmayı mümkün kılar. Bu araştırmanın sonuçlarına göre rol oyunu ve maskelenme pratikleri, kamera kültürünün yükselişiyle birlikte 1860 sonrasında başlayıp yeni kadın fenomeninin doğuşu ve birinci ile ikinci dalga kadın hareketi ile paralel olarak tarihlenir. 1990 sonrasında ise kimlik politikaları tartışmalarının ABD merkezli kültür dünyasında ve ana akım sanat alanında önemli gündem maddelerinden birine dönüşmesi ile sözü geçen pratiklerin, beyaz erkek Batı sanat kanonu dışında kalan ve yerleşik kültüre eleştirel bir şekilde cevap vermeye çalışan feminist, siyah, LGBTİQ ve etnik kökenden sanatçıların popüler stratejileri haline geldiği anlaşılmıştır.
Yapılan araştırma bağlamında, Türkiyeli kadın stereotiplerine odaklanan "İdeal Kadınlar Atlası" isimli persona performansı üretilmiştir. Kimlik ve öznellik mefhumu üzerine performatif bir araştırma olan "İdeal Kadınlar Atlası", kadınlığı kültürel ve tarihsel bir inşa ve maske olarak ele alarak kimliğin toplumsal cinsiyet, sınıf, din gibi kategorilerini tartışmayı amaçlar.

Abstract:
Through a focus on role play and masquerade practices performed in front of the camera, this study analyses how they problematize identity categories such as gender, race, class, ethnicity and religion. An examination of masquerade, drag and cross-dressing practices in relation to photography within a social and historical context positions them as strategies of women, queer and ethnic artists trying to redefine their identity and subjectivity outside of their given roles, stereotypes and representations. The results from this study show that these practices begin with the rise of camera culture after 1860s and date parallel to the emergence of the "new woman" phenomenon, the first and second waves of women's movement. After the 1990s when identity politics has become a central concept in the US-centered culture and the art world, role play and masquerade practices have been used as effective strategies of feminist, black, LGBTIQ and ethnic artists, trying to respond critically to the white, male culture.
Through a focus on stereotypes of women in Turkey, a persona performance, entitled "Atlas of Idealized Women" is carried out by using masquerade and role play strategies within the context of the research. As a performative artwork on the notions of identity and subjectivity, "Atlas of Idealized Women" considers femininity as a cultural and historical construction, mask and effect, and aims to discuss identity categories such as gender, class, religion and ethnicity.