Planlı davranış teorisi kapsamında algılanan risklerin denetim kalitesi beklentisine etkisi: Konaklama işletmelerinde bir araştırma
The impact of perceived risks on audit quality expectations within the framework of theory of planned behaviour: A study in accommodation establishments
Yazar: SÜLEYMAN VAROL
Danışman: PROF. DR. OSMAN BAYRİ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışma, Antalya ilindeki konaklama işletmelerinin, Planlı Davranış Teorisi kapsamında denetimle ilgili algıladıkları risklerin denetim hizmetine olan tutumlarını; bu tutumlar ile işletmelerin denetimle ilgili niyetleri ve öznel normlarının işletmelerin davranışlarını nasıl etkilediğini incelemektedir. Ayrıca konaklama işletmelerinin denetimle ilgili davranışlarının, işletmelerin denetim kalitesi ile ilgili beklentileri üzerindeki etkisini açıklamaktır. Böylece konaklama işletmelerinin denetim süreciyle ilgili rehberlik etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Antalya ilindeki 3, 4 ve 5 yıldızlı her şey dahil sistemde hizmet veren konaklama işletmelerinde gerçekleştirilmiştir. Veriler, denetim sürecinde kritik rolleri olan işletmelerin genel ve muhasebe müdürleri ile mali müşavirlerinden anket yoluyla toplanmıştır. Analizler, yapısal eşitlik modellemesi ve fsQCA yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçları, işletmeler tarafından algılanan finansal riskin negatif, sosyal ve psikolojik risklerin ise, işletmelerin denetime olan tutumlarının oluşumunda pozitif etkili olduğunu, performans ve zaman risklerinin ise etkisiz olduğunu ortaya koymuştur. Öznel normun tutum ile işletmenin denetimle ilgili davranışları arasındaki ilişkide önemli bir aracılık rolü oynadığı, niyetin de öznel norm ile işletmenin davranışları arasındaki ilişkide düzenleyici bir rol üstlendiği bulunmuştur. Ayrıca, işletmenin denetimle ilgili davranışları ile denetim kalitesi ilgili beklentileri arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Çalışma, konaklama işletmelerinde denetime etki eden faktörlerin daha iyi anlaşılmasına ve yönetilmesine yönelik stratejik öneriler sunmaktadır.

Abstract:
This study examines how perceived risks related to auditing, within the framework of the Theory of Planned Behaviour, affect the attitudes of accommodation establishments in Antalya towards audit services; and how these attitudes, in turn, influence the establishments' audit-related intentions and subjective norms, and their behaviours. Additionally, it aims to explain the impact of the establishments' audit-related behaviours on their expectations of audit quality, thereby intending to provide guidance regarding the audit process to accommodation businesses. The research was conducted in 3, 4, and 5-star all-inclusive accommodation establishments in Antalya. Data were collected through surveys from general managers, accounting managers, and financial advisors, who play critical roles in the auditing process. Analyses were performed using Structural Equation Modeling and fsQCA methods. The findings reveal that while financial risk was perceived negatively, social and psychological risks had a positive effect on the formation of attitudes towards auditing, and performance and time risks were found to be ineffective. Subjective norms were found to play a significant mediating role between attitudes and the establishments' audit-related behaviours, and intentions were found to regulate the relationship between subjective norms and behaviours. Furthermore, a significant relationship was identified between the establishments' audit-related behaviours and their expectations of audit quality. The study provides strategic recommendations for better understanding and managing the factors that influence auditing in accommodation establishments.