İdarenin yargı dışı yollardan denetlenmesi
Administration to be controlled by non judicial ways
Yazar: ALİ BALKAN
Danışman: DOÇ. DR. M. TEVFİK GÜLSOY
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Denetim = Control ; Denetim sistemleri = Control systems ; Ombudsman = Ombudsman ; Yargısal denetim = Judical rewiew ; İdari denetim = Administrative supervisions

Özet:
Demokratik hukuk devleti anlayışının temelinde idarenin eylem ve işlemlerinin yargısal denetime tabi tutulması ilkesi yatmaktadır. Yargısal denetim hak ve özgürlüklerin korunmasının teminatıdır. Yargı denetimi vazgeçilmez olmasına karşılık içinde bulunduğu birçok sorundan dolayı idarenin faaliyetlerinden mağdur olan birçok kişinin kolaylıkla kullanamadığı bir denetim yoludur. Günümüzde devlet, sosyal devlet ilkesi doğrultusunda artan görevleri sebebi ile vatandaşların hak ve özgülüklerine daha fazla müdahale etmeye başlamıştır. Vatandaşların hak ve özgürlüklerinin idareye karşı korunması ve kamu yönetiminin düzenli ve verimli işlemesi için yapılan arayışlar idare üzerinde yargı dışı denetim yöntemlerinin önemini artırmaktadır. Yargı dışı denetim yöntemleri basit, hızlı ve şekilcilikten uzak olması sebebi ile idarenin işleyişine daha hızlı etki edebilecek denetim usulleridir. Yargı dışı denetim yöntemleri ile idare üzerinde hukuka uygunluk denetiminin yanı sıra yerindelik ile etkinlik ve verimlilik denetimleri de yapılabilmektedir. Bu çalışmada yargı dışı denetim yöntemleri bir bütün olarak ele alınmıştır. Klasik olarak nitelenen yöntemler idarenin bünyesinde mevcut olan siyasi denetim, idari denetim, idari başvurular ve kamuoyu denetimdir. Bunların etkileri sınırlı olmakla beraber alınacak çeşitli önlemlerle etkinliği arttırılabilecek olan denetim yöntemlerdir. Yeni yöntemler kamu denetçisi, idari usul, yönetimde açıklık ve bağımsız idari otoriteler eli ile gerçekleştirilen denetim yöntemlerini kapsamaktadır. Yeni yöntemler aslında birer demokratikleşme aracıdır. Bunlar idare ile vatandaşları yakınlaştırarak aradaki iletişimin güçlenmesini sağlayacaktır.Sonuç olarak Türkiye'de idarenin denetlenmesinde yargı dışı yöntemlerin yeterince kullanılamadığı görülmüştür. Hukuk devleti idealine ulaşmada salt yargısal yöntemler yeterli değildir. Bu bağlamda yargı dışı denetim yargısal denetime alternatif olarak görülmemelidir. Bununla birlikte etkili bir yargısal denetim için yargı dışı denetim anlayışının yerleşmiş olması gerekir. Bu çerçevede Türkiye'de demokratik hukuk devleti anlayışının yerleşmesinin temel koşullarından birinin yargı dışı denetim anlayışının benimsenmesi ve yerleştirilmesi olduğu görülmüştür.

Abstract:
Principal of judicial review of actions and interference executed by administration constitutes the fundamentals of democratic rule of law approach. Judicial control constitutes a guarantee in the course of preserving the rights and freedom. Even though juridical control is an indispensable issue, further to widespread complications being preserved, it is a disciplinary mechanism plenty of citizens are failed to utilize very easily whom are deprived from the interferences of administration. Nowadays, state by means of its increasing missions pursuant to the social state principle commenced to interfere to the rights and freedoms of its citizens. Searching out to preserve the civic rights towards the administration and enabling the well organized and efficient operations of public administration, non judicial control processes over the administration are being increasingly significant. non judicial control methodologies owing to its structure possessing simple, rapid and isolated nature from the formalism are anticipated as control mechanisms able to influence the operations of administration. Via non judicial rewiev control methods, apart from the execution of availability for legal affairs also adaptability and efficiency controls are carried out. In the present study, non judicial rewiev control methods are concerned as a whole structure. Methods apprehended to be classical are concerned as political controls, administrative controls, administrative aplication and public opinion controls . Outcomes of classical control are restrained and via plenty of preventions they are inclined to be more efficient. New methods encompass control tools performed by administrative procedure, transparency in administration and independent administrative authorities. In fact, new methods are each separate democratization tools. These familiarizing the administration and citizens also avail the intensification of communication between them.Eventually, in Turkey in the course of inspecting the administration non judicial rewiev applications are found inadequate to be implemented satisfactorily. For the satisfaction of rule of law principle abstract judgmental efforts are inadequate. In that respect, non judicial rewiev control may not be considered as the alternative for judicial auditing. At the same time, for the establishment of an efficient judicial rewiev control, non judicial rewiev approach has got to be firmly established in resolution. In that respect, one of the basic clause for the assimilation of democratic legal state approach in Turkey relies on the fact that non judicial rewiev has to be adopted and established.