Üniversite öğrencilerinde kişiler arası kabul red değişkeni ve bağlanma stilleri ile psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkide duyguları ifade etmenin aracı rolü
The mediating role of expressing emotions in the relationship between interpersonal acceptance and rejection variable and attachment styles with psychological well-being in university students
Yazar: DERYA ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. MEŞKÜRE HÜLYA KARAGÜVEN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı üniversite öğrencilerinde yetişkin kişiler arası kabul-red ve bağlanma stilleri ile psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkide duyguları ifade etmenin aracı rolünü araştırmaktır. Yetişkin kişiler arası kabul-red değişkeni ve bağlanma stilleri yordayan değişken, psikolojik iyi oluş yordanan değişken, duyguları ifade etme aracı değişken olarak belirlenmiştir. Çalışmanın örneklem grubunu 2023 yılında Marmara Üniversitesi'nde eğitimine devam etmekte olan 293 kadın  ve 112 erkek olmak üzere toplamda 405 katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcılara uygun örnekleme yoluyla ulaşılmıştır. Veriler çevrimiçi formlar aracılığıyla toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, Duyguları İfade Etme Ölçeği, Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği ve Yetişkin Kişiler Arası Kabul-Red Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma Helsinki Deklarasyonu bağlamında yürütülmüştür. Nicel araştırma deseni ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 28 paket programı ve Hayes tarafından geliştirilen PROCESS 4.2 eklentisi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın temel değişkenlerinin demografik değişkenlere göre incelenmesi için Bağımsız Örneklem T testi, Kruskall-Wallis, Mann Whitney-U testi ve Tek Yönlü Anova testi uygulanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkileri araştırmak amacıyla Pearson Momentler Çarpımı korelasyon katsatyıları incelenmiştir. Aracılık etkisi PROCES Model kullanılarak analiz edilmiştir. 
Araştırmanın bulgularına göre psikolojik iyi oluş, duyguları ifade etme, anne kabulü, yakın arkadaş kabulü, partner kabulü, güvenli bağlanma, kaygılı/korkulu bağlanma ve kaçınan bağlanma değişkenleri arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Aynı zamanda bu değişkenler, çeşitli demografik değişkenlere göre anlamlı farklılıklar göstermektedir. Aracılık analizleri bulgularına göre kişiler arası kabul-red ile psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkide duyguları ifade etmenin kısmi aracılık rolü olduğu bulunmuştur. Buna ek olarak bağlanma stilleri ile psikolojik iyi oluş arasında da duyguları ifade etmenin kısmi aracılık rolü olduğu saptanmıştır. Mevcut çalışmanın bulguları duyguları ifade etme değişkeninin psikolojik iyi oluş açısından koruyucu bir rolü olduğunun altını çizmektedir. Sonuç olarak; temelleri erken yaşlarda atılmaya başlanan kişiler arası ilişkilerle ilgili süreçler ve bağlanma; psikolojik sağlığı önemli bir biçimde yordamaktadır. Bu bulgu hem alanyazınla hem de mevcut çalışma ile desteklenmiştir.  Mevcut çalışma ile duyguları ifade etme becerisinin aracılık etkisinin ortaya çıkarılması gelecekteki önleme ve müdahale çalışmalarında odaklanılması gereken nokta ile ilgili önemli bir fikir sağlamaktadır.

Abstract:
The main purpose of this research is to investigate the mediating role of expressing emotions the relationship between adult interpersonal acceptance-rejection and attachment styles with psychological well-being among university students. In the researh, adult interpersonal acceptance-rejection and attachment styles is identified as the predicting variable, psychological well-being as the predicted variable, expressing emotions and is designated as the mediating variables. The sample group consists of a total of 405 participants, 293 females and 112 males, who are currently enrolled at Marmara University in 2023. Participants were reached through appropriate sampling methods. Data were collected through online forms. Researcher-prepared personal information forms, the Psychological Well-being Scale, the Expression of Emotions Scale, the Three-Dimensional Attachment Style Scale, and the Adult Interpersonal Acceptance-Rejection Scale were utilized as data collection tools. The study was conducted in accordance with the Helsinki Declaration. A quantitative research design and a correlational survey model were employed. The gathered data were analyzed using SPSS 28 software package and the PROCESS 4.2 plugin developed by Hayes. Independent Samples t-test, Kruskall-Wallis, Mann Whitney-U test, and One-Way ANOVA test were performed to examine the main variables concerning demographic variables. Pearson's correlation coefficients were examined to investigate the relationships between variables. The mediating effect was analyzed using the PROCESS Model.
According to the findings of the research, significant relationships were found among variables of psychological well-being, expression of emotions, maternal acceptance, acceptance from close friends, acceptance from partners, secure attachment, anxious/ambivalent attachment, and avoidant attachment. Additionally, these variables demonstrate significant differences based on various demographic variables. According to the mediation analyses, it was found that expressing emotions partially mediates the relationship between interpersonal acceptance-rejection and psychological well-being. Furthermore, it was determined that expressing emotions also plays a partial mediating role between attachment styles and psychological well-being. The findings of the current study highlight the protective role of the expression of emotions variable concerning psychological well-being. As a result; processes and attachment related to interpersonal relationships, the foundations of which begin to be laid at an early age; significantly predict psychological health. This finding was supported by both the literature and the current study. Revealing the mediating effect of the ability to express emotions with the current study provides an important idea about the point that should be focused on in future prevention and intervention studies.