Öğretmenlerin yönetici ruhsal liderlik ve okul iklimi algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between teachers managerial spiritual leadership and school climate perceptions
Yazar: EFKAN PINAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF AYDOĞDU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Bu araştırmada, Milli Eğitim Bakanlığına (MEB) bağlı liselerde görev
yapan öğretmenlerin yönetici ruhsal liderliğine ilişkin algılarının okul iklimi algıları
üzerindeki etkisi incelenmiştir. Ayrıca bu öğretmenlerin yönetici ruhsal liderlik ve okul
iklimi algı düzeylerinin çeşitli demografik özelliklere (cinsiyet, yaş, medeni hal, öğrenim
durumu, branş, okul türü, mevcuttaki okul müdürüyle çalışma süresi, mesleki kıdem,
çalıştığı okuldaki görev süresi) göre farklılaşıp farklılaşmadığı, yönetici ruhsal liderliğine
ilişkin algıları ile okul iklimi algıları arasında anlamlı bir ilişkinin olup olmadığı ve
yönetici ruhsal liderliğine ilişkin algı düzeylerinin okul iklimi algı düzeylerini yordayıp
yordamadığı da araştırmanın alt amaçlarını oluşturmuştur.
Yöntem: Araştırmada nicel araştırma modelleri içerisinde yer alan ilişkisel
tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma evrenini 2022-2023 eğitim öğretim yılında
Eskişehir ili merkez ilçeleri (Odunpazarı ve Tepebaşı) sınırları içerisinde bulunan
liselerde görev yapan 2876 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada tabakalı örnekleme
yöntemi kullanılmıştır. Bu örnekleme yöntemi doğrultusunda araştırmanın örneklemini
18 farklı lisede görev yapan 346 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmanın verileri Akıncı ve
Ekşi (2017) tarafından geliştirilen "Yönetici Ruhsal Liderlik Algı Ölçeği" ile Canlı,
Demirtaş ve Özer (2018) tarafından geliştirilen "Okul İklimi Ölçeği" aracılığıyla
toplanmıştır. Ayrıca katılımcıların demografik özelliklerinin belirlenmesi maksadıyla
"Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama amacıyla kullanılan
ölçeklerin yapı geçerliği ve iç tutarlık katsayıları doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılıp
Cronbach's Alpha (α) güvenirlik katsayıları hesaplanarak mevcut araştırma verileri ile
tekrar incelenmiş ve elde edilen bulgular sunulmuştur. Araştırma verileri "Google
Formlar" üzerinden çevrim içi olarak elde edilmiştir. Elde edilen araştırma verilerinin
normal dağılım gösterip göstermediğinin tespiti için çarpıklık (Skewness) ve basıklık
2
(Kurtosis) değerlerine bakılmış ve verilerin normal dağılım gösterdiği görülmüştür. Bu
nedenle verilerin analizinde parametrik testler olan: t- testi, tek yönlü varyans analizi (one
way-ANOVA), post-hoc testleri, pearson korelasyon analizi ve regresyon analizi
uygulanmıştır. Bu bağlamda katılımcıların demografik özelliklerine göre değişkenlerin
anlamlı farklılık gösterip göstermediği t-testi ve one-way ANOVA testleri ile analiz
edilmiş, değişkenler arasındaki ilişki için Pearson korelasyon katsayısı hesaplanmış,
yordayıcı değişkenler için ise basit doğrusal regresyon analizi yapılmıştır.
Bulgular: Araştırmanın bulguları, öğretmenlerin yönetici ruhsal liderlik
algılarının "katılıyorum" düzeyinde, okul iklimi algılarının ise "çoğunlukla" düzeyinde
olduğunu ortaya koymuştur. Öğretmenlerin yönetici ruhsal liderliğine ilişkin algılarında
cinsiyet, branş, okul türü ve çalıştığı okuldaki görev süresi değişkenlerine göre anlamlı
farklılık görülürken; yaş, medeni hâl, öğrenim durumu, mevcuttaki okul müdürü ile
çalışma süresi ve mesleki kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılık görülmemiştir.
Öğretmenlerin okul iklimine ilişkin algılarında ise branş, okul türü ve çalıştığı okuldaki
görev süresi değişkenlerine göre anlamlı farklılık görülürken; cinsiyet, yaş, medeni hâl,
öğrenim durumu, mevcuttaki okul müdürü ile çalışma süresi ve mesleki kıdem
değişkenlerine göre anlamlı farklılık görülmemiştir. Ayrıca öğretmenlerin yönetici ruhsal
liderlik ile okul iklimi algıları arasında pozitif yönlü yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki
olduğu bulunmuştur. Yapılan regresyon analizi sonucuna göre ise, öğretmenlerin yönetici
ruhsal liderlik algısının, okul iklimi algısının %60,9'unu açıkladığı tespit edilmiştir.
Sonuç ve Öneriler: Lise öğretmenlerinin yönetici ruhsal liderlik algı düzeyleri
arttıkça okul iklimi algı düzeylerinin de artacağı ve öğretmenlerin yönetici ruhsal liderlik
algılarının okul iklimine ilişkin algılarında pozitif yönde anlamlı bir yordayıcı olduğu
sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlara dayalı olarak; okul yöneticilerinin, eğitim
hedeflerinin gerçekleşmesi için kurumlarında olumlu bir okul iklimi oluşturmak amacıyla
ruhsal liderlik konusunda kendilerini geliştirmeleri önerilebilir. Bu hususta Millî Eğitim
Bakanlığı tarafından sunulacak hizmet içi eğitim çalışmaları okul yöneticilerinin ruhsal
liderlik algılarının geliştirilmesini sağlayabilir.
Anahtar kelimeler: Ruhsal liderlik, Okul iklimi, Okul müdürü, Öğretmen

Abstract:
Purpose: In this study, the bearing of the managerial spiritual leadership
perceptions of teachers employed in high schools within the Ministry of National
Education, on their perceptions of school climate was investigated. Besides, the subobjectives of the study is to determine whether managerial spiritual leadership and school
climate perception levels of these teachers with regard to various demographical features
(gender, age, marital status, education level, branch, school type, working time with the
current school principal, professional seniority, tenure at the school they work in) differ
or not, whether there is a significant relationship between their perceptions of managerial
spiritual leadership and school climate and whether their perception levels of managerial
spiritual leadership predict their school climate perception levels.
Method: In this study, relational survey model, which is among the quantitative
research models, was used. The population of the study included 2876 teachers employed
in high schools within the borders of central districts in Eskişehir province (Odunpazarı
and Tepebaşı) during the academic year 2022-2023. In this study, stratified sampling
method was used. In line with this sampling method, the sample of the study included
346 teachers employed in 18 different high schools. The data of this study was gathered
through "Managerial Spiritual Leadership Perception Scale" developed by Akıncı and
Ekşi (2017) and "School Climate Scale" developed by Canlı, Demirtaş ve Özer (2018).
In addition, a "Personal Information Form" was used to determine the demographic
characteristics of the participants. The construct validity and internal consistency
coefficients of the scales used for data collection in the study were re-examined with the
current study data by performing confirmatory factor analysis and by calculating
Cronbach's Alpha reliability coefficients and the findings were presented. The study was
obtained online via "Google Forms". To determine whether the data of study has a normal
4
distribution, Skewness and Kurtosis values were examined. Because the data had a
normal distribution, parametric tests; t-test, one-way analysis of variance (ANOVA),
post-hoc tests, Pearson correlation analysis and regression analysis were applied in the
analysis of the data. In this context whether the variables show significant differences
according to the demographic characteristics of the participants was analyzed with t test
and one-way ANOVA tests, Pearson correlation coefficient was calculated for the
relationship between variables, and simple linear regression analyze was performed for
the predictive variables.
Results: The findings of the study revealed that teachers' perceptions of
managerial spiritual leadership were at the "agree" level while their school climate
perceptions were at the "mostly" level. While there is a significant difference in teachers'
perceptions of administrator spiritual leadership according to the variables of gender,
branch, school type and tenure at the school; there is no significant difference according
to the variables of age, marital status, education level, working time with the current
school principal and professional seniority. While there is a significant difference in
teachers' perceptions of the school climate according to the variables of branch, school
type and tenure at the school; there is no significant difference according to gender, age,
marital status, education level, working time with the current school principal and
professional seniority. Additionally, it was found that there was a positive and highly
significant relationship between teachers' managerial spiritual leadership and school
climate perceptions. According to the results of the regression analysis, it was determined
that the teachers' perception of managerial spiritual leadership explained 60.9% of their
perception of school climate.
Conclusion and Suggestions: It was concluded that as high school teachers'
managerial spiritual leadership perception levels increase, their school climate perception
levels will also increase and teachers' perceptions of managerial spiritual leadership is a
positive and significant predictor of their school climate perception. Based on these
results; it is suggested that school administrators improve themselves in spiritual
leadership in order to achieve educational goals and create a positive school climate in
their institutions. In this regard, in-service training studies to be provided by the Ministry
of National Education can improve spiritual leadership perceptions of school
administrators.
Keywords: Spiritual leadership, School climate, School principal, Teacher