Türkiye'de 1980 sonrası uygulanan tasarruf politikaları ve tasarrufların yatırımlara dönüştürülmesinde vergi sisteminin etkisi
Savings politics in Turkey applied post-1980 and the effects of tax system on directing savings into investments
Yazar: MAHMUT İNAN
Danışman: PROF.DR. FEVZİ RİFAT ORTAÇ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Ekonomik gelişmeyle birlikte, iktisadi sistemlerde tasarruf kavramı hakkındaçeşitli düşünce ve görüşler ileri sürülmüştür. Tasarrufun farklı tanımları yapılmaklabirlikte genel olarak tasarrufu; insanların emek harcayarak veya herhangi bir yollaelde ettikleri gelir ve servetlerinden zorunlu ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra çeşitliamaçlar için ayırdıkları ekonomik değerler şeklinde tanımlamak mümkündür.Tasarrufların; özel-kamusal, gönüllü-zorunlu, ayni-nakdi, kurumsal-bireysel veyurt içi-yurt dışı tasarruflar şeklinde ayırımları yapılmaktadır. Gelişmekte olanülkelerde kişi başına gelir düşük olduğundan toplam tasarrufların en önemlibelirleyicisi zorunlu ve yurt dışı tasarruflar olmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerdetasarrufların artırılması ve yatırımlara dönüştürülmesi önem taşırken, gelişmişülkelerde ise tasarrufların artırılması yolları yanında, etkin bir şekilde değerlendirilmeyöntemleri de öne çıkmaktadır.Tasarrufların oluşturulması ve artırılması için vergisel veya vergi-dışı çokçeşitli politika aracı kullanılmaktadır. Ancak bu uygulamaların etkinliği tartışmalıdır veher bir aracın tasarruflar üzerindeki etkisinin incelenmesine ihtiyaç duyulmaktadır.Tasarrufların bileşimi ve düzeyini etkilemek açısından vergi sisteminde yapılan / yerverilen düzenlemeler bunların en önemlileri arasındadır.Bu çalışmada, 1980 sonrası Türkiye'de tasarrufların oluşturulması,artırılması ve yatırımlara dönüştürülmesi açısından tercih edilen politikalar içerisindevergi sisteminin rolü incelenmektedir. Konuları itibariyle gelir, servet ve harcamaüzerinden alınan vergiler ile bu vergiler içerisinde düzenlenmiş bulunan muafiyet,istisna ve indirim şeklindeki uygulamaların yıllar itibariyle gelişimi açıklandıktan sonra;tasarrufların oluşması, artırılması ve yatırımlara dönüştürülmesi açısından vergisisteminin etkisi ekonometrik model çerçevesinde açıklanmaktadır. Ayrıca, vergisisteminin dışında diğer kanunlarda yer alan düzenlemeler de tasarrufların artırılmasıve yatırımlara dönüştürülmesi açısından analize tabi tutulmaktadır.Sonuç olarak, vergi konuları itibariyle bir strateji önermesiyle birlikte, etkinliktemelinde, muafiyet, istisna ve indirimlerin etkinliğini kaybeden bir kısmının sistemdenayıklanması ve etkinliği yüksek değerlendirilen diğer bir kısmının kapsamınıngenişletilmesine yönelik değerlendirmelerle çalışma sonuçlandırılmaktadır.

Abstract:
As a concequence of economic development, several ideas andarguments have been proposed about the concept of saving in economicsystems. Althought there are different definitions of saving we can in generaldefine it as the part of the individuals income which is not spent.There are several different classifications of saving like, compulsory-volunteer saving, institutional-personel saving domestic-foreing savingetc. In developing countries, as a result of low national income, the mostimportant determinants of savings are compulsory saving and foreingsavings. In this kind of countries increasing the total amount of savings andconverting them into investments are the most important issues. However, indeveloped countries, besides increasing the amount of saving, efficientusage of this source is also an impotant issue.For the accumulation of savings, there are several incentivemechanisms. There are arguments about the efficiency of thesemechanisms. So the effects of different policy tools on savings must beexamined carefully. Among all of these policy tools, the incentives that existin the tax system are the most important ones in affecting the compositionand level of the savings.In this study the role of the Turkish Tax System in accumulation of savingsand converting them into investments will be examined. First of all exemptions,allowances and tax credits will be exlpained according to the different tax subjetsand then the economic effects of these incentive mechanisms will be discussedwith an econometric model. A part from these, some other arrangements, whichwere designed in different legistations will be analyzed.As a result, a new stretegy in which the inefficient incentives areabalished and efficient ones extents are enlarged will be proposed.