Teknoloji temelli programla hemşirelik bakımı vermenin anne öz yeterliliği ve bebek sağlığına etkileri
The effects of giving nursing care with technology based program on mother self-efficacy and infant health
Yazar: ÇİĞDEM SARI
Danışman: DOÇ. DR. NAİME ALTAY
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma primipar annelere verilen web tabanlı eğitimin bebeğin büyüme ve gelişimine, bebeğin sağlığına ve annelerin öz yeterlilik düzeyi üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla son test düzende randomize kontrollü olarak yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 3 aile sağlığı merkezinde kayıtlı olan 71 primipar anne ve bebeği (girişim grubu [n=35], kontrol grubu [n=36]) oluşturmuştur. Araştırmaya başlamadan önce kurum, etik kurul izni ve gebelerden yazılı onam alınmıştır. Girişim grubundaki annelere 33-37. gebelik haftalarında "Teknoloji Temelli Bakım Programı"  web sitesi üzerinden doğum sonu üçüncü aya kadar uygulanmıştır. Teknoloji Temelli Bakım Programının içeriği Pender'in Sağlığı Geliştirme Modeli çerçevesinde oluşturulmuştur. Gebeler, 33-37. gebelik haftalarında "Bebeğimin Beslenmesi", "Bebeğimin Uykusu ve Güvenliği", "Bebeğimin Banyosu ve Bakımı" ve "Bebeğimle İletişim" olmak üzere 4 eğitimi tamamlamışlardır. Kontrol grubundaki anneler aile sağlığı merkezinde verilen rutin bakımı almışlardır. Verilerin toplanmasında Aile Tanıtıcı Veri Formu, Bebek İzlem Formu, Ebeveyn Öz yeterlik Ölçeği, Denver II Gelişimsel Tarama Testi, LACTH Emzirme Aracı, Sağlığı Geliştirme Planı Süreç Değerlendirme Formu ve Web Tabanlı Bakım Programı Süreç Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Formlar doğum sonu ilk hafta, 1., 2., ve 3. aylarda annelerle aile sağlığı merkezinde sağlık kontrollerine geldiklerinde uygulanmıştır. Doğum sonu 3. aya kadar yapılan izlemlerde annelerin emzirme etkinliğini değerlendirilmesi, kilo ve baş çevresi ölçümleri ve gelişimleri değerlendirilmiştir. Araştırmanın planlanmasından sonuna kadar süreç değerlendirme planı ile her aşamasının etkinliği değerlendirilmiştir.  Araştırmada "Teknoloji Temelli Bakım Programına" katılan girişim grubundaki annelerin bebeklerinin kilo, baş çevresi ölçümü ve z skorları ortalamalarının kontrol grubuna göre daha fazla olduğu belirlenmiştir (p < 0,05). Girişim grubunda sadece anne sütüyle beslenen bebeklerin oranı, kontrol grubuna göre daha yüksek olarak belirlenmiştir. Aynı zamanda girişim grubundaki primipar annelerin LATCH Değerlendirme aracı puan ortalamalarının ve Ebeveyn Öz yeterlik ölçeği puan ortalamalarının kontrol grubuna göre daha fazla olduğu tespit edilmiştir (p < 0,05). Primipar annelere verilen teknoloji temelli bakım programının anne ve bebek sağlığının geliştirilmesinde etkili olduğu belirlenmiştir. Hemşireler teknoloji temelli eğitim programları geliştirerek, bakım, eğitim, danışmanlık ve izlemlerinde kullanabilirler. Eğitimlerin Sağlığı Geliştirme Modeline göre oluşturulması ve süreç değerlendirme ile değerlendirilmesi eğitimin etkinliğini arttırmaktadır.

Abstract:
This randomized controlled study in post-test design was conducted in order to evaluate the effects of web-based program given to primiparous mothers on the growth and development of infant,  infants health, and mothers' self-efficacy level. The study group of the research consisted of 71 primiparous mothers and their infants [intervention group (n=35), control group (n=36)] who were registered in 3 family health centers. Approval of the ethics committee and permission of the institution and written consent from pregnant women were obtained before starting the research."Technology-Based Care Program" was given to mothers in the intervention group via the website, from their 33rd -37th weeks of gestation until the third months of postpartum. The content of the Technology-Based Care Program was created within the framework of Pender's Health Promotion Model. Mothers on their 33rd-37th weeks of gestation completed 4 training modules: "My Baby's Nutrition", "My Baby's Sleep", "My Baby's Bath and Care" and "Communication with My Baby". Mothers in the control group received routine care in the family health center. Descriptive Characteristics for Family Form,  Infant Follow-up Form, Parental Self Efficacy Scale,  Denver II Developmental Screening Test, LATCH Breastfeeding Assessment Tool, Web-Based Care Program Process Evaluation Form, Health Promotion Plan Process Evaluation Form were used to collect data. The forms were filled out in the first week, 1st, 2nd, and 3rd months of postpartum when mothers were in family health centers for the their controls. Breastfeeding effectiveness, weight and head circumference measurements and development of infants were evaluated in the postnatal period up to 3 months. From the beginning to the end of the research, the effectiveness of each stage was evaluated through the process evaluation plan. Weight, head circumference measurements and z-scores of the babies of the mothers in the Technology-Based Care Program were higher than the control group (p < 0,05). In the intervention group, the ratio of babies fed only with breast milk was higher than the control group. Also, in the intervention group, the mean scores of the LATCH Assessment tool which shows the breastfeeding efficiency of the primiparous mothers and the Parental Self Efficacy Scale showing their self-efficacy on the baby care were found to be higher than the control group (p < 0,05). Technology-Based Care Program given during the antenatal period and postnatal follow-ups improved maternal and infant health. Nurses can developed technology-based education programs, and they can use it in their care, training, counseling and follow-up. Establishment of trainings according to Health Development Model and evaluation with process evaluation increase the effectiveness of education.