Türk vergi sistemi içerisinde yol vergisinin yeri ve Cumhuriyet Dönemindeki uygulamaları
Turkish tax system in place and the Republic of the road tax practices
Yazar: ARZU KAYA
Danışman: PROF. DR. OSMAN AKANDERE
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Maliye = Finance ; Tarih = History
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Kara yolları = Highways ; Milli Mücadele = National Struggle ; Milli Mücadele Dönemi = National Struggle Period ; Türk vergi sistemi = Turkish tax system ; Vergi sistemi = Tax system ; Vergiler = Taxes ; Yol Vergisi Kanunu = Road Tax Law

Özet:
Osmanlı Devleti'nin ilk dönemlerinde önemli gelişmelerin sağlandığı bayındırlık işleri devletin son yıllarında ihmal edilmiştir. Milli Mücadele zamanında da tek düşüncenin yurt savunması olması nedeniyle ülke oldukça harap bir hale gelmişti. Dolayısıyla Birinci Dünya Harbi ve sonrası Milli Mücadele ile Osmanlı Devleti bakiyesi üzerine kurulan Türkiye Cumhuriyeti dönem itibariyle zor şartlarla karşı karşıya kalmıştır.Anadolu, coğrafi konumu gereği başlangıçtan itibaren bir ticari geçit koridoru oluşturmuştur. Osmanlı İmparatorluğu kuruluşunda Anadolu Selçukluları'ndan teslim aldıkları ulaştırma ağını uzunca bir süre kullanmışlardır. Askeri ihtiyaçları karşılamak için geliştirdikleri karayolu ağları yükseliş döneminde, hem askeri hem de ticari ihtiyaçları karşılayabilmektedir.İktisadi ve sosyal alandaki çalışmalar hızla devam ederken karayollarına gerekli kaynağın ayrılamamıştır. O dönemde yaşanılan ekonomik sıkıntılar ile 1929-1930'lu yıllarda bütün dünyayı etkileyen Dünya Ekonomik Buhranı ve İkinci Dünya Savaşı devletimizin içinde bulunduğu şartları ağırlaştırmıştır. Osmanlı Devleti'nden yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin 1950'li yıllarına kadar yol vergisi uygulaması tez konusu olarak ele alınmıştır.Birinci bölümde konunun ekonomik temellerini oluşturması ve alt yapının tespiti amacıyla kavramsal çerçeve bağlamında vergi kavramını Osmanlı Devleti açısından ele aldık. Osmanlı Devleti'nin yol meselesine yaklaşımını ve Osmanlı bakiyesi üzerine kurulan yeni devletimizde de yol mükellefiyeti uygulamasına geçişin temellerini inceledik.İkinci bölümde, karayollarımızın yapılmasında anahtar rolü oluşturan cumhuriyet öncesi ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında devletin vergileme zihniyeti ve uygulamalarını ortaya koyduk.Üçüncü ve son bölümde de asıl konumuz yeni Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin karayollarındaki vergi uygulaması olan ?yol vergisi?ni (mükellefiyeti) Osmanlı Devleti zamanında yol meselesi ve vergi bağlantısıyla Osmanlı bakiyesi üzerine kurulan yeni devletimizin bakış açısını ve uygulamasını inceledik.

Abstract:
Although important developments were provided during the previous periods of the Ottoman State, public works were neglected during the last years of the State. Throughout the National Struggle, as the only idea was the protection of the homeland, the country was in a rather devastated situation. Therefore after the First World War and the National Struggle, the Turkish Republic encountered difficult circumstances as it was founded after the Ottoman State remnant.Anatolia constituted a trade corridor from the beginning because of its geographical location. Ottoman Empire used the transportation net, which they received fron the Anatolian Seljuklu, for a very long period. The highway net, which they used for providing the military needs , could provide both the military and the commercial needs.While the work was continuing fast both in the commercial and the social areas, the needed source for the highway couldn?t be reserved. The economic problems in that period and the World Economic Crisis which affected all the world in 1929 and 1930 made the situations harder for our state. The highway tax carrying out until the 1950?s of the Turkish Republic State which was founded after the Ottoman State, is written about as the thesis subject.In the first part we discussed the tax concept from the Ottoman State point of view to constitute the economic basis of the subject and the aim of the substructure determination. We searched about the approach of the Ottoman State to the highway matter and the basis of the highway obligation carrying out change of our new state which was founded after the Ottoman remnant.In the second part we put forward the period before the Republic which played the key role in our highway consruction and the state?s tax mentality and carrying out in the first years of the Turkish Republic.In the third and the last part we searched our main subject the ?road tax? which is the tax carrying out in the highways of the Turkish Republic State. We searched this with the tax connection and the highway matter during the Ottoman State according to our new State?s point of view.