Muhammad Kasım Nanautavi (Ö.1880) örneğinde Hindular, Hristiyanlar ve Müslümanlar arasında yaşayan dini tartışmalar
Religious debates between Hindus, Chirstians and Muslims in the case of Muhammad Kasim Nanautavi (D.1880)
Yazar: SAEEDA SHAHAB
Danışman: DOÇ. DR. CEMİL KUTLUTÜRK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Saeeda Shahab.Muhammed Kasım Nanautavi (ö.1880) Örneğinde Hindular, Hristiyanlar ve
Müslümanlar Arasında Yaşayan Dini Tartışmalar. Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Doç. Dr. Cemil
Kutlutürk.
Hindistan, din ve dil açısından çeşitli unsurları bir arada barındırmasına rağmen birlik ve çeşitlilik
prensibini başarıyla temsil eden ülkelerden birisidir. Tarih boyunca, Hindistan'da farklı dinler ve
diller arasında bir çoğulcu toplumsal yapı olduğu görülmüştür. Ancak, 18. ve 19. yüzyıllarda
özellikle İngiliz işgali döneminde Hindistan'da farklı inanç ve kültür grupları arasında zaman
zaman çatışmalar yaşanmıştır. Bu çatışmalar, Hindistan'ı derinden etkileyerek bölünmelere neden
olmuştur. 19. yüzyılda Hindular, Hristiyanlar ve Müslümanlar arasında yaşanan dini tartışmalar,
özellikle Müslüman inançların temellerini diğer inanç sahipleriyle paylaşma açısından büyük
önem taşımaktadır. Bu dönemde bu açıdan öne çıkan önemli isimlerden birisi Muhammed Kasım
Nanavtavi'dir.
Muhammed Kasım Nanautavi, Müslümanlar, Hindular ve Hristiyanlar arasında birçok
münazaralar gerçekleşmiştir. Bu münazaralardan 1877 yılında Chandpur'da gerçekleştirilen "Mela
Khudaşanasi" en önemlisi ve en öne çıkmaktadır. Bu münazaraya, İslam, Hıristiyanlık ve
Hinduizm gibi üç farklı dinin temsilcilerinin katılmış. Tanrı'nın dünyayı hangi maddeden yarattığı,
Tanrı'nın yerde mi olduğu, Kur'an, İncil ve Veda'nın Tanrı'nın sözü olup olmadığı, kurtuluşun ne
olduğu ve nasıl elde edildiği gibi beş temel sorunlar bu münazaranın ana konuları olmuştur. Bu
münazaradan sonra Dayananda Sarasvati Müslümanlara karşı propaganda yapmıştır. Bunun
üzerine Nanautavi, Dayananda'nın ortaya attığı şüphelere karşı Roorkee şehrinde uzun süreli
konuşmalar yaparak reddiye niteliğinde bir savunma yapmıştır. Bu konuşmalar daha sonra
"İntisaru'l İslam" ve "Kible Numa" adlı kitaplarda yayınlanmıştır. Bu eserlerde, Hindu toplumunun
Müslümanlara yönelik sorduğu sorular genellikle İslam'ın temel prensipleriyle ve bazı
uygulamalarla ilişkilidir, örneğin evrenin yaratılışı, kurtuluş meselesi, kurban kesmek, Kabe'nin
kutsallığı, cennet nimetleri gibi konular öne çıkmaktadır.
Nantautavi'nin katıldığı bu münazaraları temele aldığımız bu çalışmamız giriş ve iki
bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmı araştırmamızın amacı,önemi, yöntemi ve kaynaklarına dair
bilgiler ihtiva etmektedir. Ayrıca Hint kıtasındaki münazara geleneği hakkında kısa bir bilgi
verilmiştir.
Birinci bölümde ise Mevlana Nanautavi'nin hayatı, ilmi faaliyetleri, yazdığı kitapları ve
islami ilimleri açısında verdiği hizmetlerinden bahsedilmektedir.
İkinci bölümde ise Mevlana Nanautavi'ye Hindü ve Hristiyanların islam inançları ve
ibadetlerı ile alakalı sorduğu sorulara ve eleştirilere ve Nanautavi'nin onlara vediği cevaplara yer
verilmiştir. Söz konusu soru-cevapları Nanautavi'nin kendin kaleme aldığı eserlenden olduğu gibi
açık munazaralarda öğrencileri tarafından kayıt altında alınan yanıtlarına da yer verilmiştir.
Sonuçta Nanautavi'nin verdiği bu cevapların kapsayıcılık ve ikna gücü açısından çok kısa da olsa
bir değerlendirilmesi yapılmıştır.

Abstract:
Saeeda Shahab. Religious Debates Between Hindus, Christians, and Muslims in the Case of Kasim
Mohammed Nanautavi (d.1880). Master Thesis. Supervisor: Assoc. Dr. Cemil Kutluturk.
Although India contains various elements in terms of religion and language, it is one of the
countries that successfully represents the principle of unity and diversity. Throughout history,
India has had versatility between different religions and languages. However, during 18th and 19th
centuries, especially, the British invasion era, there were occasional conflicts between different
faith and cultural groups in India. These conflicts affected India deeply and caused divisions. In
the 19th century, the religious debates between Hindus, Christians, and Muslims are of great
importance, especially for the Muslim world. One of the prominent figures in this period is Kasim
Muhammed Nanavtavi. Many debates took place between Mohammed Qasim Nanautavi, Hindus
and Christians. The most important of these debates is the "Mela Khudasanasi" held in Chandpur
in 1877. This debate is a discussion event in which representatives of three different religions such
as Islam, Christianity and Hinduism. This debate has been a platform where five basic questions
are: From which substance God created the world, whether God is on earth, whether the Qur'an,
Bible and Veda are the word of God, what salvation and how salvation is achieved? After this
debate, Dayananda Sarasvati made propaganda against Muslims. On contrary, Nanautavi made
long speeches in the city of Roorkee against Dayananda's suspicions and presented a refutational
defense. These speeches were later published in the books "Intisaru'l Islam" and "Kible-i Numa".
In these works, the questions asked by the Hindu society towards Muslims are generally related to
the basic principles of Islam and also related to some practices, such as sacrificing, the holiness of
the Kaaba, the blessings of heaven, the creation of the universe and salvation.
Our study consists of three parts; introduction, criticism and conclusion. The introduction contains
information about the purpose, importance, method and sources of our research. In addition, brief
information about the debate tradition in the Indian subcontinent is given.
In the first part, Molana Nanautavi's life, scientific activities, books were written by him and his
services in terms of Islamic sciences are mentioned.
In the second part, the questions and criticisms asked by Molana Nanautavi about the Islamic
beliefs and worship of Hindus and Christians and the answers given by Nanautavi to them, are
included. The questions and answers are from the works of Nanautavi that he wrote himself, as
well as the recorded answers taken by his students in the open debates.
In the conclusion part, an evaluation of these answers given by Nanautavi in terms of inclusiveness
and persuasion power, albeit very briefly has been made.