Osmanlı Devleti'nde frengi ile mücadele ve Sinop Sancağı örneği
Fighting syphilis in the Ottoman Empire and the example of the County of Sinop
Yazar: İLAYDA ERDEM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CENK DEMİR
Sinop Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; Kastamonu = Kastamonu ; Osmanlı Divanı = Ottoman Divan ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sifiliz = Syphilis ; Sinop = Sinop

Özet:
Amerika'nın keşfi ile önce Avrupa'yı daha sonra tüm dünyayı etkisi altına alan frengi; hem cinsel yolla hem de hasta insanlara doğrudan temas ve kullanılan ortak eşyalarla bulaşan bir hastalıktır. XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı Devleti'nde salgın halini almaya başlamıştır. Frenginin hem toplum içinde hem de ordudaki yıkıcı etkisi; devleti yasal düzenlemelerle, gerekli tedbirleri alarak frengi ile mücadeleye itmişti. İstanbul'da başlayan süreç, hastalığın en yoğun yaşandığı yerlerden biri olan Kastamonu vilayetinde sistemli bir sürece girdi. Bunun için ülkeye davet edilen Alman Dermatolog Von During, oluşturulan sıhhiye komisyonları,  belediyeler, seyyar sıhhiye heyetleri, doktorlar ve eczacıların dışında,  gazete ve dergilerde halkı bilgilendirmeye çalışan doktorlar; hastalığı önlemek için mücadele vermişlerdir. Hemen hemen Osmanlı Devleti'nin birçok bölgesinde görülen frengi, başkente yakınlığı ve önemli bir liman şehri olan Sinop sancağında da etkisini göstermişti. XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Sinop sancağında yoğun olarak görülen frenginin seyri, alınan önlemler çalışmamızda anlatılmaya çalışılmıştır.
Birinci bölümde; hastalığın tanımı, frenginin ortaya çıkışı ve etkileri, Osmanlı Devleti'ne etkisi ve alınan sıhhi ve yasal önlemler, Millî Mücadele ve Erken Cumhuriyet döneminde frengiye karşı alınan önlemler;
İkinci bölümde ise Sinop'un coğrafi, tarihi ve sağlık yapısı, frenginin Sinop'taki süreci, açılan hastane ve eczaneler ile tayin edilen doktor ve eczacılara değinilmiştir.

Abstract:
Syphilis that first affected Europe and then the whole world with the discovery of America; It is a disease transmitted both sexually and by direct contact with sick people and common items. It started to become an epidemic in the Ottoman Empire from the second half of the 19th century. The destructive effect of syphilis both in the society and in the army, with the state legal regulations; they had taken the necessary precautions to fight syphilis. The process that started in Istanbul entered a systematic process in Kastamonu province, one of the places where the disease is most intense. German Dermatologist Von During, who was invited to this country, besides the medical commissions, municipalities, mobile health committees, doctors and pharmacists, doctors trying to inform the public in newspapers and magazines; they struggled to prevent the disease. Syphilis, which is seen almost in many regions of the Ottoman Empire, was also affected by its effects to the capital and Sinop that is an important port city. The course of syphilis, which has been seen intensely in the Sinop county since the second half of the 19th century, and the measures taken have been tried to be explained in our study.
First part of the thesis contains the occurance and effects of syphilis, the definition of the disease, its effect on the Ottoman Empire and the sanitary and legal measures taken, the measures taken against syphilis in the National Struggle and the Early Republic period.
And second part of the thesis contains the geographical, historical and health structure of Sinop, the process of syphilis in Sinop, the hospitals and pharmacies opened and the appointee doctors and pharmacists.