Aydın ekolojik şartlarında farklı ekim ve hasat zamanlarının yaygın fiğin (Vicia sativa L.) ot verim ve kalitesi üzerine etkileri
Effects of the different planting and harvesting times on common vetch (Vicia sativa L.) forage yield and quality under the ecological conditions of Aydin
Yazar: VİLDAN KURT
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SÜRMEN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Bu araştırma, Aydın ekolojik koşullarında yaygın fiğ (Vicia sativa L.)' in 4 farklı ekim zamanı (16 Ekim, 30 Ekim, 15 Kasım, 3 Aralık) ve 3 farklı hasat zamanından (11 Mart, 23 Mart, 3 Nisan) elde edilen kaba yemin verimi ve bazı kalite özelliklerini belirlemek amacıyla 2019-2020 yılları vejetasyon döneminde yürütülmüştür.
Materyal ve Yöntem: Bu araştırma, 2019-2020 yılları arasında Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Çiftliği arazisinde yer alan araştırma parsellerinde yürütülmüştür. Araştırma materyali yaygın fiğ (Vicia sativa L.)' in Albayrak çeşidi Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nden temin edilmiştir. Deneme "tesadüf bloklarında faktöriyel" deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak 2019 yılında kurulmuştur. Her bir parselin boyu 5 m, genişliği ise 1.2 m, 20 cm aralıklı 6 sıradan oluşmuştur. Araştırmada 4 farklı ekim zamanı ve 3 farklı hasat zamanı uygulanmıştır. Ekim zamanı uygulamaları 16 Ekim 2019, 30 Ekim 2019, 18 Kasım 2019, 3 Aralık 2019 tarihlerinde yapılmıştır. Hasat zamanları olarak; ilk hasat zamanı %10 çiçeklenme döneminde 11 Mart 2020 tarihinde, ikinci hasat zamanı %50 çiçeklenme döneminde 23 Mart 2020 tarihinde, üçüncü hasat zamanı ise %100 çiçeklenme döneminde 3 Nisan 2020 tarihinde yapılmıştır. Her bir hasat döneminde, her parselde tesadüfen seçilen 2' şer adet 1 m2'lik alan kuadrat yardımıyla biçilerek hasat işlemi gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Araştırmada, bitki boyu (cm), gövde çapı (mm), yaş ve kuru ot verimleri (kg/da), ham protein oranı (HPO) (%), asitte çözünemeyen lif (ADF) (%), nötrde çözünemeyen lif (NDF) (%), asitte çözünemeyen lignin (ADL) (%), ham protein verimi (HPV) (kg/da), sindirilebilir kuru madde oranı (SKM) (%), kuru madde tüketimi (KMT) (%), nispi yem değeri (NYD) gibi özellikler incelenmiştir. Araştırma sonucunda; en yüksek bitki boyu 139.3 cm ile 3. biçim zamanı olan 3 Nisan tarihinden, en yüksek yeşil ot verimi 5202 kg/da ile 3. biçim zamanı olan 3 Nisan tarihinden, en yüksek ham protein oranı %25,8 ile 1. biçim zamanı olan 11 Mart tarihinden, en yüksek ADF oranı %39.9 ile 3. biçim zamanı olan 3 Nisan tarihinden, en yüksek NDF oranı %50.7 ile 3. biçim zamanı olan 3 Nisan tarihinden, en yüksek SKM oranı %65.4 ile 1 biçim zamanı olan 11 Mart tarihinden, en yüksek NYD ise 158.1 ile 1. biçim zamanı olan 11 Mart tarihinde yapılan hasattan elde edilmiştir.
Sonuç: Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre yaygın fiğ (Vicia sativa L.)' in Aydın ve benzeri ekolojilerde ara ürün olarak ekimi düşünüldüğünde yazlık ana ürün ekimini engellemeyecek şekilde en erken dönemde 16 Ekim, 30 Ekim tarihlerinde ekiminin yapılması, hasadın yine yazlık ana ürün ekimini engellemeyecek şekilde 23 Mart, 03 Nisan tarihlerinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar kelimeler: Yaygın fiğ, kuru ot verimi, ham protein, ekim zamanı, hasat zamanı

Abstract:
Objective: This study was conducted in the vegetation period of 2019-2020 in order to determine the yield and several quality characteristics of forage obtained during 4 different planting times (October 16, October 30, November 15, December 3) and 3 different harvest times (March 11, March 23, April 3) of common vetch (Vicia sativa L.) under the ecological conditions of Aydın.
Materials and Methods: This study was conducted in the research plots located on the land of Research and Application Farm of Aydın Adnan Menderes University, Faculty of Agriculture between 2019-2020. The variety (Albayrak) of common vetch (Vicia sativa L.), which is the study material, was obtained from Black Sea Agricultural Research Institute. The experiment was formed in 2019 according to the "randomized block factorial" experiment design with 3 replications. Each plot consisted of 6 rows with a length of 5 m and a width of 1.2 m, 20 cm apart from each other. 4 different planting times and 3 different harvest times were applied in the study. The planting time applications were performed on October 16, 2019, October 30, 2019, November 18, 2019, and December 3, 2019. And the first harvest time was on March 11, 2020, during the 10% flowering period, the second harvest time was on March 23, 2020, during the 50% flowering period, and the third harvest time was on April 3, 2020, during the 100% flowering period. In each harvest period, the harvest was carried out in 2 randomly selected areas of 1 m2 in each plot were harvested through quadrat.
Findings: In the study, characteristics such as plant height (cm), stem diameter (mm), green and dry fodder yields (kg/da), crude protein ratio (CPR) (%), acid detergent fiber (ADF) (%), neutral detergent fiber (NDF) (%), acid detergent lignin (ADL) (%), crude protein yield (CPY) (kg/da), dry matter digestibility (DMD) (%), dry matter consumption (DMC) (%), relative feed value (RFV) were examined. As a result of the study, the highest plant height of 139.33 cm was obtained from the 3rd harvest time April 3, the highest green fodder yield was obtained in 5202 kg/da from the 3rd harvest time April 3, the highest crude protein content of 25.8% was obtained from the 1st harvest time March 11, the highest ADF ratio of 39.9% was obtained from the 3rd harvest time April 3, the highest NDF ratio of 50.7% was obtained from the 3rd harvest time April 2, the highest DMD ratio of 65.4% was obtained from 1st harvest time 11 March, and the highest RFV of 158.1 was obtained from the 1st harvest time March 11.
Conclusion: According to the results obtained from the study, when the planting of common vetch (Vicia sativa L.) is considered as an intermediate product in Aydın and similar ecologies, the conclusion has been reached that the planting should be carried out on October 16 and October 30 in the earliest period in a way that will not prevent the planting of the main crop for summer, and the harvest should be carried out on March 23 and April 03 in a way that does not prevent the planting of the main crop for summer.

Keywords: Common vetch, dry fodder yield, crude protein, plating time, harvesting time