Erişkin bireylerde diş aşınmalarının ve etkenlerinin değerlendirilmesi: Vaka-kontrol çalışması
The evaluation of tooth wear and associated risk factors: A case-control study
Yazar: CANSU ATALAY
Danışman: PROF. DR. HATİCE GÜL ÖZGÜNALTAY
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diş Hastalıkları ve Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Diş aşınması = Tooth abrasion ; Dişler = Teeth ; Oral hijyen = Oral hygiene ; Tükürük = Saliva ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Bu çalışmanın amacı, erişkin bireylerde diş aşınmalarının etkenleri ile olan ilişkisini yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş aşınma gözlenmeyen bireyler ile karşılaştırarak araştırmaktır. Çalışmaya yaşları 18-65 arasında değişen 100 birey dahil edildi. En az 6 dişinde aşınma bulunan 50 birey vaka grubunu oluştururken, dişlerinde aşınma gözlenmeyen yaş ve cinsiyet olarak vaka grubundaki bireyler ile eşleştirilmiş 50 birey kontrol grubunu oluşturdu. Tüm bireylere, kişisel özellikler, ağız bakımı, asit içerikli yiyecek ve içecek tüketimi ile ilgili sorular içeren bir anket ve beslenme analizi uygulandı. Tükürük özellikleri GC Saliva-Check Buffer kiti kullanılarak değerlendirildi. Vaka grubundaki bireylerin diş aşınmaları, diş aşınma indeksi (TWI) kullanılarak değerlendirildi. Veriler ki-kare, Mann-Whitney U testleri ile istatistiksel olarak analiz edildi (p<0,05). Elde edilen bulgulara göre, diş aşınmalarının yaşla birlikte arttığı ve erkeklerde kadınlara oranla daha fazla oluştuğu saptandı. Bireylerin diş fırçalama süreleri vaka ve kontrol grubunda istatistiksel olarak birbirinden farklı bulundu (p<0,05). Diş ipi kullanan bireylerin TWI skorlarının daha yüksek olduğu saptandı (p<0,05). Vaka ve kontrol grupları asitli besin tüketimi açısından karşılaştırıldığında gruplar arasındaki farklılık istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05). Ana ve ara öğünlerde tüketilen asit içerikli besinlerin aşınmaya etkisinin olmadığı saptandı (p>0,05). Uyarılmış tükürük akış oranı ve tamponlama kapasitesi açısından gruplar arasında fark bulunmazken, istirahat tükürük akış oranı ve pH değerleri arasındaki farklılık istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05). Dişlerin bukkal/labial yüzeylerinde belirli düzeyde aşınmalar gözlense de servikal ve okluzal/insizal yüzeyler daha yüksek skorlar aldı. Palatinal/lingual yüzeylerde aşınma gözlenmedi. Anterior bölgede üst çene dişleri alt çeneye göre daha yüksek skorlar alırken (p<0,05), posteriorda alt çene dişleri üst çeneye göre daha yüksek skorlar aldı (p<0,05). En fazla etkilenen yüzeylerin, alt çene premolarların servikal ve anterior dişlerin insizal yüzeyleri olduğu saptandı. 

Anahtar kelimeler: Diş aşınmaları, beslenme, tükürük, oral hijyen

Abstract:
The aim of this study was to compare the associated risk factors between adults with tooth wear and age- and sex matched controls without tooth wear. A total of 100 subjects who were between 18-65 years, participated in this study. While fifty patients who had a minimum of 6 eligible teeth with tooth wear, were defined as the case group, 50 age- and sex-matched patients without any tooth wear were defined as the control group. Subjects with/without tooth wear answered a questionnaire which assessed personal characteristics, oral health care, consumption of erosive food and drinks. All participants filled the diet analysis forms. Saliva characteristics were evaluated with GC Saliva-Check Buffer test. Examiners measured tooth wear, using the tooth wear index (TWI) on case patients. Data were statistically analyzed by using chi-square, Mann-Whitney U tests (p<0,05). Tooth wear was observed in males more than females and was increasing by age. There was a statistically significant diffence between groups for duration of brushing (p<0,05). TWI scores of subjects who used dental floss were higher (p<0,05). The difference between case and control groups when compared in perspective of erosive food consumption, was found to be significant (p<0,05). It was found that there was no erosive effect of acidic food when it was consumed as main meal and snacks (p>0,05). While there was no difference between stimulated saliva flow rate and buffering capacity of groups, difference between resting saliva flow rate and pH values was found to be statistically significant (p<0,05). Although certain amount of wear was seen on buccal/labial surfaces of teeth, cervical and occlusal/incisal surfaces were scored higher. No tooth wear was observed in palatinal/lingual surfaces. While maxillary anterior teeth scored higher than mandibular teeth (p<0,05), mandibular posterior teeth scored higher than maxillary teeth (p<0,05). It has been detected that the most affected surfaces were cervical surfaces of mandibular premolars and incisal surfaces of anterior teeth.

Key words: Tooth wear, Diet, Saliva, Oral hygiene.