Makroekonomik değişkenlerin borsa ile ilişkisi; Türkiye ekonomisi üzerinden yapısal kırılmalı testler ile ekonometrik bir analiz
Relationship between macroeconomic variables and stock market: An econometric analysis with structural break tests on the Turkish economy
Yazar: SEYDİ VAKKAS KARACA
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM ÇÜTCÜ
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Bankacılık ve Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Borsa = Stock exchange ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Enflasyon = Inflation ; Faiz = Interest ; Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Makroekonomik etki = Macroeconomic effects ; Nedensellik = Causality ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; İşsizlik = Unemployment

Özet:
Milli gelir, enflasyon, işsizlik, büyüme gibi tüm ülkenin sosyo-ekonomik yapısını ilgilendiren makroekonomik göstergeler, başta yatırımcılar ve politika üreticileri olmak üzere ülkede faaliyet gösteren tüm birimleri önemli derecede etkilemektedir. Gerek üreticiler gerekse finans piyasaları bu göstergelere göre pozisyon almaktadırlar. Aralarında güçlü bir korelasyon olan finans ve imalat sektörleri, makroekonomik göstergeler üzerinden doğru tahminler ile katma değer yaratmaktadırlar. Bu nedenle, bir ülkenin makroekonomik göstergelerindeki istikrar, küresel piyasalarda dahi önemli bir rekabet unsurudur. 
Tez çalışmasında makroekonomik göstergelerin borsa ile ilişkisi incelenmektedir. Menkul kıymet borsaları, finans piyasaları arasında en büyük potansiyele sahip alandır. Özellikle Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde ise ağırlıklı yabancı sermayenin elinde olduğu için borsa endeksini etkileyen faktörlerin doğru analiz edilmesi gerekmektedir. 
"Seçili makro ekonomik göstergeler ile borsa arasında uzun dönemli ilişki vardır" şeklinde kurgulanan çalışmanın hipotezi yapısal kırılmaya izin veren ekonometrik testler ile analiz edilmektedir. Bu kapsamda öncelikle ADF ve PP testlerinin yanı sıra tek yapısal kırılmaya izin veren Zivot Andrews testi ile serilerin durağanlığı test edilmiştir. Devamında ise değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkinin tespiti için ARDL sınır testi ve değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisinin tespiti için ise Toda-Yamamato Nedensellik testleri kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda borsa ile seçili makro ekonomik değişkenler arasında uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisi görülmüştür. Nedensellik testlerine göre ise borsadan faiz oranlarına doğru tek yönlü ve borsadan işsizliğe doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi yakalanmıştır.

Abstract:
The macroeconomic indicators concerning the socio-economic structure of the whole country such as national income, inflation, unemployment and growth affect all units operating in the country, especially investors and policy makers. Both producers and financial markets take position according to these indicators. Finance and manufacturing sectors, which have a strong correlation, create added value with accurate forecasts based on macroeconomic indicators. Therefore, stability in a country's macroeconomic indicators is an important competitive factor even in global markets.
This study examines the relationship between macroeconomic indicators and the stock market. Stock exchanges are the most potential area among financial markets. With developing countries like Turkey, it is necessary to correctly analyze the factors affecting the stock market indices because it is in the hands of foreign capital.
The hypothesis of the study, which is constructed as "there is a long-term relationship between the selected macroeconomic indicators and the stock market", is analyzed by econometric tests that allow structural break. In this context, the stability of the series was tested with ADF and PP tests as well as the Zivot Andrews test, which allows single structural breakage . Subsequently, the ARDL limit test was used to determine the long-term relationship between the variables, and Toda-Yamamato Causality tests were used to determine the causality relationship between the variables. As a result of the analyzes, long-term cointegration relationship was observed between the stock market and selected macroeconomic variables. According to the causality tests, one-way causality relationship was detected from the stock market to the interest rates and one-way causality from the stock market to unemployment.