Sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik teknolojilerinin turist tatmini üzerine etkileri: Çanakkale tarihi yarımada örneği
The effects of virtual reality and augmented reality technologies on tourist satisfaction: The case of Çanakkale historical peninsula
Yazar: EMİN CAN DURNA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜMEYRA TAŞÇIOĞLU BAYSAL
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Artırılmış gerçeklik = Augmented reality ; Davranışsal niyet = Behavioral intention ; Sanal gerçeklik = Virtual reality ; Turist tatmini = Tourist satisfaction ; Turistler = Tourists ; Turizm = Tourism ; Çanakkale = Çanakkale

Özet:
Bu tezin amaçları içerisinde sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik teknolojilerinin 
destinasyonlarda kullanımı sonrası ziyaretçilerin tatmin duyguları üzerine etkileri ortaya 
çıkartmaktadır. Bu kapsamda öncelikle yerli ve yabancı alan yazın taranarak sanal 
gerçeklik ve artırılmış gerçeklik teknolojileri detaylı olarak incelenmiş daha sonra turizm 
endüstrisiyle olan ilişkileri kapsamında çalışmanın temelleri atılmıştır. 
Çalışmanın kapsamı doğrultusunda nicel araştırma yönteminden faydalanılmıştır. Ayrıca 
çalışma pozitivist bakış açısına sahip olup keşifsel bir nitelik taşımaktadır. Çalışma sanal 
gerçeklik, artırılmış gerçeklik teknolojileri ve turizm endüstrisi ilişkileri açısından turist 
tatmini üzerine etkilerini tümdengelim yaklaşımıyla analiz edilmiştir. Çalışmanın birincil 
verileri yüz-yüze anket tekniği ile elde edilmiştir ve anket soruları ikincil verilerden elde 
edilen bilgiler doğrultusunda araştırmacı tarafından hazırlanmıştır. Araştırmanın evrenini 
Çanakkale tarihi yarımadayı ziyaret eden bireyler oluşturmakla beraber örneklemini ise 
Temmuz-2020 tarihinde 20 günlük bir süreç çerçevesinde, Çanakkale tarihi yarımadayı 
ziyaret eden, araştırmacı tarafından hazırlanan sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik 
uygulamalarını deneyimlemek isteyen ziyaretçiler oluşturmuştur. Anket çalışması 
Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığından gerekli yasan izinler alınarak 
yapılmıştır. Bu kapsamda 361 katılıcıya ulaşılarak anket çalışması gerçekleştirilmiştir.
Araştırma sonucunda sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik teknolojilerinin 
destinasyonlarda kullanımı sonrası ziyaretçi tatmin duyguları üzerine pozitif katkılar 
sağladığı ortaya çıkmıştır. Ayrıca sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik uygulamalarının 
destinasyonda kullanımı destinasyonun çekiciliğini de artıran bir faktör olarak kendisine 
yer bulmuştur. Yine sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik uygulamalarının kullanımı 
ziyaretçilerin davranışsal niyetlerine de pozitif katkılar sunmaktadır. Çıkan tüm bu 
sonuçlar alan yazın tarafından desteklenir niteliktedir. Araştırmanın sonuçları 
çerçevesinde önerilerde bulunulmuştur. Bu önerilerin başında: tarihi ve kültürel öneme 
sahip müze, ören yerleri vb. destinasyonlar sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik alt 
yapıların hazırlanması ve teşvik edilmesi turistik talep, memnuniyet ve turizmde 
teknolojik gelişmelere ayak uydurma noktasında büyük bir öneme sahiptir. Ayrıca turizm 
eğitimi noktasında turizm ve teknoloji konusu derslerde işlenmesi öğrencilerin 
kendilerini geliştirmesi noktasında önem arz etmektedir. Akademik anlamda ise yerli alan 
yazının bu konudaki kısıtlılığının giderilmesi noktasında, çalışmaların artırılması yeni 
bakış açıların sağlanması ülke turizminin geleceği noktasında önemlidir.

Abstract:
For the purposes of this thesis, the effects of the use of virtual reality and augmented reality technologies on the satisfaction of the visitors after the use of destinations were revealed. In this context, first of all, the domestic and foreign literature was scanned, and virtual reality and augmented reality technologies were examined in detail, and then the foundations of the study were laid within the scope of their relations with the tourism industry.
In line with the scope of the study, a quantitative research method was used. In addition, the study has a positivist perspective and has an exploratory nature. The study analyzed the effects of virtual reality, augmented reality technologies, and tourism industry relations on tourist satisfaction with a deductive approach. The primary data of the study were obtained by face-to-face survey technique and the survey questions were prepared by the researcher in line with the information obtained from the secondary data. While the universe of the research consists of individuals visiting the historical peninsula of Çanakkale, the sample consists of visitors who visited the historical peninsula of Çanakkale in a 20-day period between July-2020 and who want to experience virtual reality and augmented reality applications prepared by the researcher. The survey was carried out by obtaining the necessary legal permissions from the Çanakkale Wars Gallipoli Historical Site Presidency. In this context, a survey was conducted by reaching 361 participants.
As a result of the research, it has been revealed that virtual reality and augmented reality technologies make positive contributions to the feelings of visitor satisfaction after the use of destinations. In addition, the use of virtual reality and augmented reality applications in the destination has found itself as a factor that increases the attractiveness of the destination. The use of virtual reality and augmented reality applications also contributes positively to the behavioral intentions of the visitors. All these results are supported by the literature. Suggestions were made within the framework of the results of the research. At the beginning of these suggestions: museums, ruins, etc. with historical and cultural importance. The preparation and promotion of destinations virtual reality and augmented reality infrastructures have great importance in keeping up with the touristic demand, satisfaction, and technological developments in tourism. In addition, at the point of tourism education, it is important for students to develop themselves in tourism and technology courses. In the academic sense, at the point of eliminating the limitations of the domestic literature on this subject, increasing the studies and providing new perspectives is important for the future of the country's tourism.