Perakendecilik sektöründe kategori yönetimi uygulamalarının işletmelerin finansal performansına etkileri
The effects of category management applications in retailing industry on firms' financial performance
Yazar: H. GÖKÇEHAN DEMİRHAN
Danışman: DOÇ. DR. TÜRKER SUSMUŞ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal performans = Financial performance ; Kategori yönetimi = Category management ; Pazarlama = Marketing ; Perakende sektörü = Retail sector ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Son yılların en hızlı büyüyen sektörlerinin başında gelen perakendecilik sektöründe, küreselleşme ile birlikte artan rekabet sonucunda önem kazanmaya başlayan kavramlardan bir tanesi kategori yönetimidir. Tüketici ihtiyaçlarını daha iyi karşılayabilmek üzere ürünleri stratejik işletme birimleri olarak belirli kategorilere ayıran bir yönetim süreci olarak tanımlanabilen kategori yönetimini uygulayan perakendeci işletmelerin en önemli amaçlarından birisi, satışlarını ve karlılıklarını arttırmaktır.Bu tez çalışması kapsamında ülkemizde İMKB'ye kote perakendeci işletmelerin kategori yönetimi uygulamalarının finansal performansları üzerindeki etkisi analiz edilmeye çalışılmıştır. Derinlemesine görüşme tekniği ve çoklu regresyon analizi kullanılan çalışmada kategori yönetimi uygulamalarının perakendeci işletmelerin satış gelirlerini, brüt kar marjlarını ve aktifler üzerinden karlılığını pozitif yönde, stok devir hızlarını ise negatif yönde etkilediği, faaliyet kar marjları üzerinde ise herhangi bir etkisinin bulunmadığı saptanmıştır. Stok devir hızı üzerindeki negatif etkinin, satışların maliyetindeki azalmadan ve ürün çeşitlendirmesi sonucunda daha çok stok bulundurmadan kaynaklandığı tespit edilmiştir. Satış gelirlerinin pozitif yönde etkilendiği göz önüne alındığında, bu negatif etki bir olumsuzluk olarak değerlendirilmemiş ve kategori yönetimi uygulamalarının genel olarak finansal performans üzerinde olumlu etkileri olduğu sonucuna varılmıştır.Bu bulgular doğrultusunda, kategori yönetimi uygulamaları sonucunda büyük ölçekli perakendecilerin finansal performanslarında artış yaşandığı göz önünde tutulduğunda, ülkemizdeki diğer perakendecilerin de bu işletmeleri model alarak kategori yönetimi uygulamalarına gitmeleri olumlu sonuçlar almalarına yardımcı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In retailing industry, which is one of the rapid growing sectors in last years, category management has become an important concept with the increasing competition resulting from globalization. One of the basic objectives of the retailers who apply category management, which can be defined as separating products as strategic business units in order to satisfy the needs of consumers better, is to increase sales and profitability.In the context of this thesis, the effects of category management applications on the financial performance of retailers in İstanbul Stock Exchange are analysed. By using in depth interview technique and multiple regression analysis, it is found that category management affects sales revenue, gross profit margin and return on assets positively, inventory turnover rate negatively and there have been no effects on operating profit margin. It is also determined that the negative effect on inventory turnover rate is resulting from the decrease in cost of goods sold and increase in inventory because of product differentiation. Considering that the sales revenue is positively affected, this negative effect is not evaluated as a drawback and it is concluded that category management applications generally have positive effects on financial performance of retailers.In accordance with the findings of the study, when it is considered that the financial performance of large scale retailers are positively affected from category management, other retailers in our country can get similar results by modeling these retailers? applications about category management.