Üniversite öğrencilerinde; Temel psikolojik ihtiyaçlar, yaşam doyumu ve eylemli kişilik ile problemli internet kullanımı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between basic psychological needs, life satisfaction, agentic personality and problematic internet use among university students
Yazar: ÜLKÜ AYŞE BAYRAM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EZGİ ILDIRIM
İstinye Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bilişim çağındaki üniversite öğrencilerinin aktif olarak dijital teknolojileri kullanmaları, yararlar yanında birtakım sorunlar da oluşturmaktadır. İnternetin araç olmaktan çıkarak aşırı derecede kullanılması, bireyi ve onun yaşamını olumsuz etkilemekte, problemli internet kullanımını oluşturmaktadır. Bu çalışmada problemli internet kullanımı ile ilişkili olduğu düşünülen, üniversite yaşam doyumu, çok yönlü eylemli kişilik özellikleri ve temel psikolojik ihtiyaçların değerlendirilmesinin hem akademik hem de toplumsal bazda önemli olabileceği ve alana katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Bu amaçla veri toplama araçları olarak Sosyodemografik Bilgi Formu, Yükseköğrenim Yaşam Doyumu Ölçeği, Çok-Yönlü Eylemli Kişilik Ölçeği, Üniversite Öğrencilerinin Temel Psikolojik İhtiyaçları Değerlendirme Ölçeği ve Problemli İnternet Kullanımı Ölçeği kullanılmış ve 509 üniversite öğrencisine uygulanmıştır. Araştırmada; temel psikolojik ihtiyaçlar düzeyi yüksek bireyler ile problemli internet kullanım düzeyi yüksek bireyler arasında negatif yönde anlamlı ilişki olduğu,  çok-yönlü eylemli kişilik özellikleri yüksek bireyler ile problemli internet kullanım düzeyi yüksek bireyler arasında negatif anlamlı ilişki olduğu, yükseköğrenim yaşam doyumu yüksek bireyler ile problemli internet kullanım düzeyi yüksek bireyler arasında ilişki olmadığı, temel psikolojik ihtiyaçlar düzeyi yüksek bireyler ile çok-yönlü eylemli kişilik özellikleri puanı yüksek bireyler arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu, temel psikolojik ihtiyaçlar düzeyi yüksek bireyler ile yükseköğrenim yaşam doyumu puanları yüksek bireyler arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu, çok-yönlü eylemli kişilik özellikleri puanı yüksek bireyler ile yükseköğrenim yaşam doyumu puanları yüksek bireyler arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu, üniversite öğrencilerinin temel psikolojik ihtiyaçlar düzeyleri problemli internet kullanımını düzeylerini anlamlı düzeyde yordamakta olduğu ve toplam varyansın %70'ini açıkladığı,  üniversite öğrencilerinin çok-yönlü eylemli kişilik düzeyleri problemli internet kullanımını düzeylerini anlamlı düzeyde yordamakta olduğu ve toplam varyansın %88'ini açıkladığı, üniversite öğrencilerinin yükseköğrenim yaşam doyumunun problemli internet kullanımını yordamadığı ve toplam varyansın %0.2'sini açıkladığı görülmüştür.  Son olarak; üniversite öğrencilerinin temel psikoloji ihtiyaçlar ve çok-yönlü eylemli kişilik düzeylerinin birlikte problemli internet kullanımını düzeylerini anlamlı düzeyde yordamakta olduğu, değişkenlerin birlikte problemli internet kullanımındaki değişimin yaklaşık %11'ini açıkladığı; temel psikolojik ihtiyaçlar ve çok-yönlü eylemli kişiliğin problemli internet kullanımının azalmasına neden olduğu, ilaveten temel psikolojik ihtiyaçlar ve çok-yönlü eylemli kişilik puanlarının problemli internet kullanımı davranışı puanları üzerindeki toplam varyansın %12'sini açıklamakta olduğu görülmüştür. Elde edien bulgular ile eylemli kişilik özelliklerine sahip olan ve temel psikolojik ihtiyaçları doyumu sağlamış bireylerin daha az problemli internet kullanımı davranışı sergilediği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The active use of digital technologies by university students in the information age creates some problems as well as benefits. Excessive use of the internet as a tool negatively affects the individual and his/her life and leads to problematic internet use. In this study, it is thought that the evaluation of university life satisfaction, multifaceted action personality traits and basic psychological needs, which are thought to be related to problematic internet use, may be important both academically and socially and may contribute to the field. For this purpose, Sociodemographic Information Form, Higher Education Life Satisfaction Scale, Multi-Measure Agentic Personality Scale, Basic Psychological Needs Assessment Scale of University Students and Problematic Internet Use Scale were used as data collection tools and applied to 509 university students. In the study; there is a negative significant relationship between individuals with high levels of basic psychological needs and individuals with high levels of problematic internet use,  there is a negative significant relationship between individuals with high levels of Multi-Measure Agentic Personality and individuals with high levels of problematic internet use,  there is no relationship between individuals with high levels of higher education life satisfaction and individuals with high levels of problematic internet use, there is a positive significant relationship between individuals with high levels of basic psychological needs and individuals with high multi-measure agentic personality scale scores, there is a positive significant relationship between individuals with high basic psychological needs levels and individuals with high higher education life satisfaction scores, there is a positive significant relationship between individuals with high multi-measure agentic personality scale scores and individuals with high higher education life satisfaction scores, basic psychological needs levels of university students significantly predict problematic internet use levels and explain 70% of the total variance, university students' multi-measure agentic personality levels significantly predict their problematic internet use levels and explain 88% of the total variance. It was found that university students' higher education life satisfaction did not predict problematic internet use and explained 0.2% of the total variance. Finally; it was found that university students' basic psychological needs and multi-measure agentic personality levels together significantly predict their levels of problematic internet use, and that the variables together explain approximately 11% of the variation in problematic internet use; it was concluded that basic psychological needs and (multifaced) active personality caused a decrease in problematic internet use, additionally basic psychological needs and multi-measure agentic personality scores explained 12% of the total variance in problematic internet use behavior scores. With the findings obtained, it has been concluded that individuals who have agentic personality traits and whose basic psychological needs are satisfied exhibit less problematic internet use behavior.