Yapılma olasılığı yüksek isteklerde bulunma strateji eğitiminin okul öncesi öğretmenlerin stratejiyi uygulama ve özel gereksinimli çocukların sınıf içi geçişlerine etkisi
The impacts of high probability request sequence training on the implementation of the strategy by preschool teachers and in-class transitions of children with special needs
Yazar: PERVİN NAİLE AYKAÇ
Danışman: PROF. DR. HATİCE BAKKALOĞLU
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Özel eğitim = Special education

Özet:
Araştırmada Yapılma Olasılığı Yüksek İsteklerde Bulunma Strateji (YOYİB) Eğitimi ve YOYİB strateji uygulamasının kaynaştırma/bütünleştirme uygulamalarında görev alan okul öncesi öğretmenlerinin stratejiyi uygulama durumları ve uygulanan stratejinin özel gereksinimli (ÖG) çocuklar üzerindeki etkileri ile çalışmanın sosyal geçerliliği incelenmiştir.
Araştırmada yarı deneysel desenlerden zaman dizileri modeli kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkenleri okul öncesi öğretmenlerin YOYİB stratejisini doğru uygulama düzeyleri ve ÖG çocukların sınıf içi geçiş becerileri, problem davranışları, toplam geçiş süreleri ve bekleme süreleridir. Araştırmanın bağımsız değişkenleri ise araştırmacı tarafından öğretmenlere sunulan YOYİB Strateji Eğitimi ve okul öncesi öğretmenlerin YOYİB stratejisini uygulama düzeyleridir.
Araştırmanın çalışma grubunu; Ankara Yenimahalle ilçesinde bulunan kaynaştırma/bütünleştirme uygulamaları yürütülen okul öncesi sınıflarda görev yapan 10 okul öncesi öğretmeni ve sınıflarında bulunan 10 ÖG çocuk ve 10 tipik gelişen (TG) çocuk oluşturmaktadır.
Araştırmada; (1) Çalışma Grubuna İlişkin Veri Toplama Araçları, (2) Öğretmen Eğitimine İlişkin Veri Toplama Araçları, (3) YOYİB Stratejisi Öğretiminin Etkililiğine İlişkin Veri Toplama Araçları, (4) Çalışmanın Güvenirliği ve Geçerliğine İlişkin Veri Toplama Süreci ve Araçları ve (5) Sosyal Geçerlik Veri Toplama Süreci ve Araçları öğretmen ve çocuk çıktılarını değerlendirmek amacıyla kullanılmıştır. Öğretmenlere ve çocuklara ilişkin veriler hem grafiksel olarak hem de SPSS 19 paket programı ile istatistiksel olarak analiz edilmiştir.
Araştırma sonucunda öğretmenlere sunulan YOYİB Strateji Eğitiminin öğretmenlerin YOYİB stratejisini doğru uygulama yüzdelerinde artışa neden olduğu belirlenmiştir. Sınıf içi geçişlerde YOYİB stratejisinin uygulanması; öğretmenlerin YOYİB stratejisini başarılı şekilde uyguladıkları geçiş sayıları ve sorunsuz geçiş sayılarının yüzdelerindeki artışa; YOYİB stratejisini yanlış şekilde uyguladıkları geçiş sayıları ve gerekli olduğu halde stratejiyi uygulamadıkları geçiş sayılarının yüzdelerindeki azalışa da etki etmiştir. Ayrıca sınıf içi geçişlerde ÖG çocuklara uygulanan YOYİB stratejisinin; çocukların sınıf içi geçiş becerilerinin artmasında, toplam geçiş sürelerinin, bekleme sürelerinin ve problem davranışlarının azalmasında etkili olduğu görülmüştür. Son olarak sosyal geçerlik çalışmasında ise öğretmenlerin kendilerine sunulan eğitimden memnun oldukları ve uygulanan müdahale sonrasında ÖG çocukların incelenen hedef davranışlarının TG akranlarının davranışları ile benzerlik gösterdiği belirlenmiştir.


Anahtar Sözcükler: Özel gereksinimli çocuk, kaynaştırma/bütünleştirme, sınıf içi geçişler, strateji öğretimi, yapılma olasılığı yüksek isteklerde bulunma stratejisi.

Abstract:
This research evaluates the impact of the High Probability Request Sequence (HPRS) Training and the implementation of the HPRS strategy on the utilization of this approach by teachers providing inclusion and integration practices, the effects of the strategy applied to children with special needs (SN), and the social validity of the research.  
The research employs a quasi-experimental design, utilizing a time series model. The dependent variables of the research are teacher behaviors, the level of accurate implementation of the HPRS, behaviors of children with SN, in-class transition skills, problem behaviors, total transition process and waiting time. The HPRS strategy training provided to teachers by the researcher and the levels of pre-school teachers' implementation of the HPRS strategy are the independent variables in this research.
The study group consists of 10 preschool teachers working in inclusive classrooms in the Central District of Ankara, 10 children with special needs (SN) and 10 typically developing (TD) children in these classrooms.
The data collection tools of the study: 1) Data Collection Tools Related to the Study Group, 2) Data Collection Tools Related to Teacher Training, 3) Data Collection Tools Regarding the Effectiveness of the HPRS Strategy Training, 4) Data Collection Process and Tools Regarding the Reliability and Validity of the Study, and 5) Social Validity Data Collection Process and Tools were used to evaluate outcomes for teachers and students. The data on teachers and students were analyzed graphically and statistically using SPSS 19 with a significance level of 0.5.
As a result of the research, it was determined that the HPRS training provided to teachers increased the rate of accurate HPRS implementation. The utilization of the HPRS during in-class transitions resulted in a rise in the number of transitions where HPRS was successfully implemented by teachers and an increase in the percentage of problem-free transitions while decreasing the number of transitions where the HPRS was implemented inaccurately and a decrease in the percentage of transitions where the strategy was not implemented although it was required. In addition, it was observed that the HPRS applied to children with SN for in-class transitions is effective in improving children's in-class transition skills and in decreasing total transition duration, waiting time, and problem behaviors. It was determined that the teachers were satisfied with the training they received, and after the intervention, the target behaviors of the children with SN were similar to those of their TD peers.

Keywords: Children with special needs, mainstreaming/inclusion, in-class transitions, strategy teaching, high-probability request sequence.