E. T. A. Hoffmann ve Edgar Allan Poe: "Şeytanın İksirleri" ve "William Wilson"da Eşben Motifi
E. T. A. Hoffmann and Edgar Allan Poe: The Motif of Doppelgänger in "The Devil's Elixirs" and "William Wilson"
Yazar: SİMGE AŞCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UFUK GÜNDOĞAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı / Karşılaştırmalı Edebiyat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Alman Dili ve Edebiyatı = German Linguistics and Literature ; Amerikan Kültürü ve Edebiyatı = American Culture and Literature ; Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature

Özet:
Bu çalışmada esas amacımız, E. T. A. Hoffmann'ın Şeytanın İksirleri adlı romanında işlenmiş eşben motifinin, Edgar Allan Poe'nun William Wilson isimli kısa öyküsünde de işlenmiş olduğunu ele almak ve bu motifi karşılaştırmalı edebiyat bağlamında incelemektir. Çalışmada bunu irdelemek adına, önce eşben motifine odaklandık ve tıpkı karşılaştırmalı edebiyat gibi eşben motifinin de interdisipliner olarak alımlayıcının karşısına çıktığını ortaya koyduk. Zira eşben motifi, yalnızca edebiyatta değil; drama, müzik ve sinema gibi çeşitli sanat dallarında da etkili olmuştur. Bu etkileme ve etkilenmeyi ifade etmek adına; psikoloji, mimari, kalıtım bilimi gibi türlü branşlardan örnekler verdik, farklı araştırmacı ve kuramcılardan alıntılar yaptık.
Tezin ikinci bölümünde, Hoffmann'ın romanını analiz ettik ve eşben motifi merkezinde şekillenen bir inceleme ortaya koyduk. Bu inceleme esnasında, edebiyat araştırmacılarının esere dair araştırmalarından da faydalandık ve çeşitli teorisyenlere atıflarda bulunduk. Söz konusu araştırma eserlerinde, Hoffmann'ın hemen ardından Poe'nun ve eserlerinin de ele alındığını sunduk. Üçüncü bölümde ise, Poe'nun kısa öyküsü üzerinde durduk ve iki eserde her ne kadar aynı motif işlense de, eşben rollerinin Poe'nun öyküsünde ters yüz edildiğini ortaya koyduk. Bu kısımda, Hoffmann'ın romanındaki eşben karakterlerinin, Poe'nun kısa hikâyesinde zıt bir şekilde kurgulandığını ele aldık ve her iki eserde de eşben motifinin nasıl etkili olduğunu ve ne şekilde işlendiğini gözler önüne serdik.
Son olarak; Hoffmann'ın ve Poe'nun eserlerinde ortak bir karşılaştırma zemini bulunduğunu ve söz konusu müşterek zeminin, mevzubahis ana motif merkezinde şekil aldığını, ancak Poe'nun öyküsündeki eşben karakterlerin aykırı olmaları dolayısıyla, her iki eserin de romantik edebiyat geleneği bağlamında önemli eserler olduklarını ve karşılaştırmalı edebiyat perspektifinden nasıl yorumlamalara tabi tutulduklarını ifade etmeye çalıştık.

Abstract:
The main purpose of this study is to analyze how the motif of doppelgänger is used in E. T. A. Hoffmann's novel The Devil's Elixirs and in Edgar Allan Poe's short story William Wilson, in order to examine it in the context of comparative literature. To examine this, we firstly focused on the motif of doppelgänger and revealed that, just like comparative literature, the motif of doppelgänger also encounters the audience in an interdisciplinary manner. The motif of doppelgänger is not only used in literature but has also been influential in various branches of art such as drama, music and cinema. To be able to express the various ways influence takes place, we gave examples from different branches such as psychology, architecture, genetics, and quoted from different researchers and theorists.
In the second part of the thesis, we analyzed Hoffmann's novel and made an examination which was centered on the motif of doppelgänger. During the analysis, we also used many scholars' studies on the novel and references from various theorists. We observed that in the research works in question, Poe and his works were also discussed right after Hoffmann. In the third chapter, we reviewed Poe's short story and likewise, it is based on the axis of the motif of doppelgänger. However, the doppelgänger roles in Poe's story are turned inside out. In this section, we expressed how the doppelgänger characters in Poe's short story are constructed in a contrasting manner to Hoffmann's novel, and we revealed how the motif of doppelgänger was influential and handled in both works.
All in all, we attempted to express that there is a common comparison ground in Hoffmann's and Poe's works. This common comparison ground took form in the center of the main motif in question. Yet, the doppelgänger characters in Poe's story are contradictory, therefore, the mentioned works are prominent pieces in the context of romantic literary tradition, and they were extensively interpreted from the perspective of comparative literature.