Demokrasi eğitimine ilişkin tutum ölçeği geliştirme çalışması
Attitude scale development study on democracy education
Yazar: GÜLBAHAR ÖZEREN
Danışman: DOÇ. DR. BURCU GEZER ŞEN
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Demokrasi = Democracy ; Demokrasi eğitimi = Education of democracy ; Demokratik tutum = Democratic attitude ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Tutumlar = Attitudes ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, sınıf öğretmenlerinin demokrasi eğitimine ilişkin tutumlarını belirlemeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Ayrıca sınıf öğretmenlerinin demokrasi eğitimine ilişkin tutum düzeylerinin cinsiyet, yaş ve kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Çalışma; amaca uygunluk açısından nicel bir araştırma olup tarama modelinde yapılan bir ölçek geliştirme çalışmasıdır.
 Araştırmanın evrenini 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır ilindeki ilkokullarda görev yapmakta olan sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmada "Sınıf Öğretmenlerinin Demokrasi Eğitimine İlişkin Tutum Ölçeği "nin pilot ve nihai uygulaması için örneklem, evren içinden basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle 627 sınıf öğretmeni olarak belirlenmiştir. "Sınıf Öğretmenlerinin Demokrasi Eğitimine İlişkin Tutum Ölçeği "ni oluşturmak için literatür taraması yapılarak 25 maddelik taslak form oluşturulmuştur. Bu taslak form uzman görüşleri sonucu 20 maddeye düşürülmüştür. Kalan maddeler ölçek formatına dönüştürülerek, 5(Tamamen katılıyorum), 4(Katılıyorum), 3(Kararsızım), 2(Katılmıyorum), 1(Hiç katılmıyorum) şeklinde beşli likert tipi dereceleme ölçeği kullanılarak taslak ölçek elde edilmiştir. Pilot uygulama sonucu 255 sınıf öğretmeninden elde edilen verilerle açımlayıcı faktör analizi (AFA) yapılmıştır. Bunun sonucunda bulunan faktörler altında çok yakın faktör yük değerlerine sahip oldukları görülen 9 madde ölçekten çıkarılmıştır. İki boyutlu ('Sınıf Yönetimine Yönelik Tutumları' ve 'Sınıf İçi İletişime Yönelik Tutumları' ) 11 maddeden oluşan bir ölçek elde edilmiştir. Geliştirilen ölçekle nihai uygulama 372 öğretmeden veri toplanarak sağlanmıştır. Söz konusu ölçek nihai uygulama sonucu elde edilen verilerle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılarak geçerliği sağlanmıştır.
Ölçeğin genelinin güvenirliği için hesaplanan Cronbach Alpha Katsayısı ,882 olarak bulunmuştur. Cronbach Alpha ölçüt değer aralıklarına bakıldığında eldeki ölçeğin oldukça yüksek düzeyde güvenirlik işaret eden katsayı değerine sahip olduğunu ve ölçeğin güvenirlik düzeyi yüksek ölçme sonuçlarının elde edilebileceğini göstermektedir. 
Sınıf öğretmenlerinin demokrasi eğitimine ilişkin tutum düzeylerinin değişkenler açısından anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğine bakıldığında; cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılığın oluşmadığı, yaş değişkenine göre 46 yaş ve üzeri olan öğretmenler lehine, kıdem değişkenine göre ise 21 yıl ve üzerinde görev yapan öğretmenler lehine anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir.
Elde edilen bulgular doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur.	

Anahtar Kelimeler: Demokrasi, Demokrasi Eğitimi, Demokratik Davranışlar, Demokratik Sınıf

Abstract:
The main purpose of this study is to develop a valid and reliable scale to determine primary school teachers' attitudes towards democracy education. In addition, it was examined whether the classroom teachers' attitudes towards democracy education differed significantly according to the variables of gender, age, seniority. Study; It is a quantitative research in terms of expediency and is a scale development study conducted in the screening model.
  The universe of the research consists of classroom teachers working in primary schools in Diyarbakır in the 2021-2022 academic year. In the study, the sample for the pilot and final application of the "Classroom Teachers' Attitude Scale towards Democracy Education" was determined as 627 primary school teachers from the universe by simple random sampling method. In order to create the "Classroom Teachers' Attitude Scale towards Democracy Education", a 25-item draft form was created by scanning the literature. This draft form was reduced to 20 items as a result of expert opinions. The remaining items were converted into scale format, and a draft scale was obtained by using a five-point Likert-type rating scale in the form of 5 (Totally agree), 4 (Agree), 3 (Undecided), 2 (Disagree), 1 (I strongly disagree). Exploratory factor analysis (EFA) was conducted with the data obtained from 255 classroom teachers as a result of the pilot application. As a result, 9 items that were found to have very close factor loading values under the factors found were removed from the scale. A two-dimensional ('Attitudes Towards Classroom Management' and 'Attitudes Towards Classroom Communication') 11-item scale was obtained. With the developed scale, the final application was provided by collecting data from 372 teachers. The validity of the scale was ensured by making confirmatory factor analysis (CFA) with the data obtained as a result of the final application. The Cronbach Alpha Coefficient calculated for the overall reliability of the scale was found to be ,882. When the Cronbach Alpha criterion value ranges are examined, it is seen that the scale in hand has a coefficient indicating a very high level of reliability and that measurement results with high reliability levels of the scale can be obtained.
When the level of attitudes of classroom teachers towards democracy education shows a significant difference in terms of variables; It was determined that there was no significant difference according to the gender variable, in favor of the teachers who worked at the age of 46 and above, according to the age variable, and in favor of the teachers who were 21 years and above according to the seniority variable.
Suggestions were made in line with the findings obtained.
	
Key Words: Democracy, Democracy Education, Democratic Behavior, Democratic Class