Bazı toprak özellikleri ile çinko fraksiyonları arasındaki ilişkiler
Relations between the some soil properties and zinc fractions
Yazar: İLKAY KILIÇ
Danışman: PROF. DR. S. RIFAT YALÇIN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmanın amacı, farklı özelliklere sahip topraklarda bulunan bitkiye yarayışlı çinko miktarı ile çinko fraksiyonları arasındaki ilişkileri belirlemek ve çıkan sonuçlara göre çinkolu gübreleme programlarını oluşturmaktır.Araştırmada kullanılan 55 adet toprak örneğinin, bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri temsil edebilecek nitelikte ve sayıda olmasına özen gösterilerek Kastamonu, Balıkesir, Muğla, Karaman, Kırklareli, Kahramanmaraş, Hatay ve Antalya illerinden alınmıştır. Toprak örneklerinde çinko fraksiyonlarını belirleyici analizler yapılmış ve bazı toprak özellikleriyle olan ilişkileri belirlenerek bu topraklardaki çinko fraksiyonlarının dağılımları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Toprakların toplam çinko miktarı ile kil, kireç ve organik madde arasında önemli negatif ilişkiler belirlenmiştir. Değişebilir çinko miktarı ile pH, kil, kireç, fosfor ve demir arasında önemli negatif, organik madde ile arasında ise önemli pozitif ilişkiler belirlenmiştir. Organik bağlı çinko miktarlarının topraklardaki çinko içeriği ile arasında önemli negatif ilişki var iken diğer toprak özellikleri arasında ise istatistiksel açıdan önemli düzeyde ilişkiler belirlenmemiştir. Mangan oksitlere bağlı çinko ile toprağın pH ve kireç miktarında çok önemli negatif ilişkiler saptanmıştır. Kristal demir oksitlere bağlı çinko ile pH ve kireç miktarı arasında önemli negatif ilişkiler belirlenmiştir. Amorf demir oksitlere bağlı çinko ile Cu arasında önemli negatif, pH ve organik madde arasında çok önemli negatif, artık çinko miktarı ile kil ve organik madde arasında çok önemli, silt ve kireç arasında ise önemli negatif ilişkiler saptanmıştır. Fakat en yüksek pH, EC, CaCO3 ve Zn içeriklerine sahip toprakların çinko fraksiyonları ile toprak özellikleri arasında istatistiksel olarak herhangi bir ilişki saptanamamıştır. Bitkilerin değişebilir formda olan Zn'dan önemli düzeyde yararlandığı buna rağmen organik bağlı, mangan oksitlere bağlı, kristal demir oksitlere bağlı ve amorf demir oksitlere bağlı çinkonun bitki için yarayışlı olmadığı belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Çinko fraksiyonları, yarayışlılık, alınabilirlik, toprak özellikleri

Abstract:
The aim of this study is to determine the relations between the quantities of zinc beneficial to the plant present in the soil with different features and to build up fertilization programs on the basis of the results obtained.The soil samples, which were used in the research, being in quality and number to stand for some physical and chemical features and for this objective 55 soil samples were taken from Kastamonu, Balıkesir, Muğla, Karaman, Kırklareli, Kahramanmaraş, Hatay and Antalya. The analyses for soil samples were carried out to determine zinc fractions and it was endeavored to put forward the distribution of zinc fractions in these soils via verifying its relations with some soil features. Negative relations were designated between the total zinc content of the soils and clay, lime and organic substance. Important negative relations were designated between the mutable zinc between pH, clay, lime, P and Fe, nevertheless important positive relations were designated between the changeable zinc between, organic material. While the organically conjugated zinc contents have important negative relations with zinc coverage in the soil, no statistically vital relations have been determined among other soil features. All important negative relations have been detected in the content of manganese oxide conjugated zinc, pH of the soil and lime. Moreover, important negative relations in the content of crystal iron oxide conjugated zinc; pH and lime have also been found out. Important negative relations between amorphous iron oxide conjugated zinc and Cu, and all important negative relations between amorphous iron oxide conjugated zinc and pH and organic material. On the other hand, all important negative relations have been determined between clay and organic material; residues zinc content and silt and lime. However, no statistical relations have been found out between the zinc fractions of the soil with highest pH, EC, CaCO3 and Zn contents and soil features. It has been designated that the plants benefit very much from mutable form, in spite of this, organically conjugated, manganese oxide conjugated, crystal iron oxide conjugated and amorphous iron oxide conjugated zinc are not beneficial for the plants.Key Words: Zinc fractions, availability, receivability, soil properties