Çocuk nefroloji kliniğinde 2008-2013 yılları arasında kronik böbrek hastalığı ile izlenen hastaların değerlendirilmesi
Evaluation of patients followed with chronic renal disease between 2008-2013 in pediatric nephrology clinic
Yazar: BESTE KİPÇAK YÜZBAŞI
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM AYDOĞ
Sağlık Bakanlığı / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic

Özet:
Giriş: Kronik böbrek hastalığı 3 ay ya da daha fazla süren azalmış böbrek fonksiyonu ya da böbrek hasarı varlığı ile tanımlanır. Altta yatan neden ne olursa olsun KBH zaman içinde ilerleyici ve geri dönüşümsüz nefron kaybının bir sonucu olarak SDBY'ye ilerler. Çocukluk çağının nadir görülen, bununla birlikte uzun dönem sonuçları açısından oldukça hasar verici bir hastalığıdır.
Amaç: Bu çalışmada, hastanemiz Nefroloji Kliniğinde KBH tanısıyla takipli hastaların demografik özellikleri, başvuru semptomları, başvurudaki klinik, laboratuar ve görüntüleme bulguları, KBH etiyolojisi ve evreleri, SDBY'ye ilerlemeyi etkileyen prognostik faktörler, kullanılan medikal ve renal replasman tedavilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Metot: Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Nefroloji Kliniğinde Ocak 2008-Ocak 2013 tarihleri arasında KBH tanısıyla en az 6 ay süreyle takip ve tedavi edilen 0-19 yaş grubu 193 hastanın dosyası retrospektif olarak incelendi.  
Bulgular: 193 hastanın 93'ü (%48) kız, 100'ü (%52) erkekti. Hastaların ort. izlem süreleri 44,25±36,49 ay, ort. tanı yaşları 8,8±4,8 yıldı. Tanı yaşına göre hastalar 4 gruba ayrıldığında 36 (%18,7) hasta 0-4 yaş arasında, 65 (%33,7) hasta 5–9 yaş arasında, 72 (%37,3) hasta 10-14 yaş arasında ve 20 (%10,4) hasta 15-18 yaş arasındaydı. En sık görülen başvuru şikâyetleri; vücutta şişlik, bulantı-kusma, büyüme geriliği, karın ağrısı ve tesadüfî BFT bozukluğu idi. Hastalarda tanı anında sekonder hiperparatiroidizm (%67,8), proteinüri (%60), anemi (%47,1) ve asidoz (%42,4) oldukça sıktı. GFH azaldıkça anemi ve hipertansiyon sıklığında artış gözlendi (p:0,000, p:0,006). Hastalara KBH evrelemesi yapıldığında; 9 (%4,7) hasta evre I, 35 (%18,1) hasta evre II, 48 (%24,9) hasta evre III, 40 (%20,7) hasta evre IV ve 61 (%31,6) hasta evre V'te bulundu. Yaş grubu ile KBH evreleri karşılaştırıldığında; 0-4 yaş grubunda evre V hasta sayısı (20 hasta - %55,6) daha yüksek saptandı (p:0,035). Etiyolojiye göre yapılan sınıflamada en sık görülen neden ürolojik problemler-tübülointerstisyel hastalıklar (%47,2) idi. Bu grubun %19,7'sini VUR ve %9,8'ini nörojenik mesane oluşturuyordu. Diğer nedenler primer glomerulonefritler (%18), kistik böbrek hastalıkları (%9,6), sekonder glomerulopatiler (%7,3), herediter ve metabolik hastalıklar (%5,2) olup %12,5 olguda ise bir neden bulunamadı. Tanı anında evre I-IV olup izlemde SDBY (evre V) gelişen toplam 52 hastamız oldu. SDBY gelişme süresi ort. 25,28 ay (1-90 ay) bulundu. Evre şiddeti ile SDBY gelişme riski arasında korelasyon olup en sık evre III ve IV'ten SDBY'ye geçiş gözlendi. Hastalardan 9'unda SDBY gelişimi glomeruler hastalığın hızlı seyrine veya araya giren şiddetli enfeksiyonlara bağlı olarak kısa sürede gerçekleşirken, 43 hastada düzensiz takip ve ilaç kullanımına bağlı olarak daha uzun sürede SDBY gelişti. Hastaların 78'i (%40,5) takipleri boyunca renal replasman tedavisine ihtiyaç göstermeden pre-diyaliz olarak izlendi ve sadece konservatif tedavi verildi. Toplam 115 (%59,5) hastaya ise RRT uygulandı. Bu hastalardan 55'ine periton diyalizi, 46'sına hemodiyaliz tedavisi uygulanırken 14 hastaya renal transplantasyon yapılmıştı. Transplantasyonların 4'ü pre-emptif (daha öncesinde diyaliz tedavisi almadan) iken 10'u diyaliz tedavisinden sonra yapılmıştı. İzlem sırasında hastaların 13'ü eksitus oldu. Ölüm nedeni 5 hastada (%38,4) kardiyovasküler nedenler, 5 hastada (%38,4) enfeksiyon ve 2 hastada(%15,3) serebrovasküler nedenlerdi.
Sonuçlar: KBH, dünyada ve ülkemizde epidemi halini almış önemli bir halk sağlığı sorunudur. Son 30 yıl içinde KBH olan çocukların bakımında önemli gelişmeler olmuştur. Ancak, mevcut epidemiyolojik verilerin çoğu SDBY olan hastaların kayıtlarıyla sınırlıdır. KBH'nın erken evreleriyle ilgili kaynaklar sınırlı olup asıl büyük tehlikeyi erken evre KBH hastaları oluşturmaktadır. SDBY olan çocukların diyaliz tedavisi ve renal transplantasyon ile sağkalım oranı yükselmiş olsa da sağlıklı akranlarına göre hala 30 kat düşüktür. Çocuklar artık ağırlıklı olarak böbrek yetmezliği yerine kardiyovasküler ve enfeksiyon nedeni ile ölmektedir. Bir kısım KBH önlenebilir olmasına rağmen farkındalığının ve erken tanının düşük olması bunu engellemektedir. Bu amaçla 1. Basamak sağlık kurumlarında düzenli eğitimler yapılması ve hastaların gecikmeden ilgili merkezlere gönderilmesi sağlanmalıdır. Ayrıca SDBY tedavisinde, eğitici kampanyalarla transplantasyon olanakları arttırılmaya çalışılmalıdır. Bu nedenle düzenli olarak etiyolojik ve epidemiyolojik çalışmalar yapılmalıdır.

Anahtar sözcükler: Çocukluk çağı, epidemiyoloji, kronik böbrek hastalığı

Abstract:
Introduction: Chronic kidney disease is defined by the presence of decreased kidney function or kidney damage lasting 3 months or more. Whatever the underlying cause, CKD progresses to ESRD over time as a result of progressive and irreversible nephron loss. It is a rare disease of childhood, however, it is quite damaging in terms of long-term consequences.
Objective: In this study, it was aimed to evaluate the demographic characteristics of patients followed up with the diagnosis of CKD in the Nephrology Clinic of our hospital, the clinical, laboratory and imaging findings at admission, the etiology and stages of CKD, the prognostic factors affecting the progression to ESRD, the medical and renal replacement therapies used.
Method: Dr. The files of 193 patients aged 0-19 years, who were followed up and treated for at least 6 months with the diagnosis of CKD in the Pediatric Nephrology Clinic of Sami Ulus Obstetrics, Gynecology and Pediatrics Training and Research Hospital, between January 2008 and January 2013, were analyzed retrospectively.
Results: Of the 193 patients, 93 (48%) were female and 100 (52%) were male. Average of patients follow-up time was 44.25±36.49 months, mean. age at diagnosis was 8.8±4.8 years. When the patients were divided into 4 groups according to the age of diagnosis, 36 (18.7%) patients were between the ages of 0-4, 65 (33.7%) patients between the ages of 5-9, 72 (37.3%) patients between the ages of 10-14 and 20. (10.4%) patients were between the ages of 15-18. The most common application complaints; body swelling, nausea-vomiting, growth retardation, abdominal pain and incidental BFT disorder. At the time of diagnosis, secondary hyperparathyroidism (67.8%), proteinuria (60%), anemia (47.1%) and acidosis (42.4%) were quite common. As GFR decreased, the frequency of anemia and hypertension increased (p:0.000, p:0.006). When CKD staging is performed on the patients; 9 (4.7%) patients stage I, 35 (18.1%) patients stage II, 48 (24.9%) patients stage III, 40 (20.7%) patients stage IV, and 61 (31.6%) patients ) the patient was found in stage V. When the age group and CKD stages are compared; The number of stage V patients (20 patients - 55.6%) was found to be higher in the 0-4 age group (p:0.035). In the classification made according to etiology, the most common cause was urological problems-tubulointerstitial diseases (47.2%). VUR constituted 19.7% and neurogenic bladder 9.8% of this group. Other causes were primary glomerulonephritis (18%), cystic kidney diseases (9.6%), secondary glomerulopathies (7.3%), hereditary and metabolic diseases (5.2%), and no cause was found in 12.5% ​​of the cases. We had a total of 52 patients who were stage I-IV at the time of diagnosis and developed ESRD (stage V) during the follow-up. ESRD development time avg. It was found 25.28 months (1-90 months). There was a correlation between the severity of the stage and the risk of developing ESRD, and the transition from stage III and IV to ESRD was observed most frequently. While the development of ESRD in 9 of the patients occurred in a short time due to the rapid course of the glomerular disease or intervening severe infections, ESRD developed in a longer period of time in 43 patients due to irregular follow-up and drug use. During the follow-up, 78 (40.5%) of the patients were followed as pre-dialysis without the need for renal replacement therapy and only conservative treatment was given. A total of 115 (59.5%) patients underwent RRT. Peritoneal dialysis was applied to 55 of these patients, hemodialysis was applied to 46 of them, and renal transplantation was performed to 14 patients. While 4 of the transplants were pre-emptive (without prior dialysis treatment), 10 were performed after dialysis treatment. During the follow-up, 13 of the patients died. The cause of death was cardiovascular causes in 5 patients (38.4%), infection in 5 patients (38.4%), and cerebrovascular causes in 2 patients (15.3%).
Conclusions: CKD is an important public health problem that has become an epidemic in the world and in our country. There have been significant advances in the care of children with CKD over the past 30 years. However, most of the available epidemiological data are limited to enrollment of patients with ESRD. Resources on the early stages of CKD are limited, and early stage CKD patients pose the greatest danger. Although the survival rate of children with ESRD has increased with dialysis treatment and renal transplantation, it is still 30 times lower than their healthy peers. Children now die predominantly from cardiovascular and infectious rather than renal failure. Although some CKD is preventable, low awareness and early diagnosis prevent this. For this purpose, it should be ensured that regular trainings are carried out in the 1st level health institutions and the patients are sent to the relevant centers without delay. In addition, in the treatment of ESRD, efforts should be made to increase transplantation opportunities through educational campaigns. For this reason, etiological and epidemiological studies should be carried out regularly.

Key words: Childhood, epidemiology, chronic kidney disease