Çağdaş Türk sinemasında dinin inşası- Rüya filmi örneği
The construction of religion in contemporary Turkish cinema- The example of the Rüya film
Yazar: ŞULE HARAL
Danışman: DOÇ. DR. ŞABAN ERDİÇ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışmada; Türk sinemasındaki din toplum ilişkileri tarihsel süreçler bağlamında incelenmiş ve çağdaş Türk sinemasında dinin inşası, postmodern paradigma üzerinden değerlendirilmeye çalışılmıştır. Derviş Zaim'in yönetmenliğini yaptığı Rüya filmi, araştırmanın örneklemi olarak seçilmiştir. Film, çağdaş Türk sinemasındaki din toplum ilişkilerini anlamak adına önemli veriler sunmaktadır. Toplumsal süreçler, siyaset, sanat, mimari gibi  açılımlarla, din-sinema ilişkisinin farklı boyutları film özelinde mercek altına alınmıştır. 
Filmde çarpık kentleşme, dikey yapılaşma, toplu konut sistemi, bürokratik ilişkiler, ihaleye fesat karıştırma, rüşvet ve usulsüzlük gibi konular işlenerek, sosyal sorunlara eleştirel bir biçimde parmak basılmıştır. Filmdeki karakterlerin dini tasavvur ve tipolojileri üzerinden din sosyolojisi disiplini çerçevesinde çözümlemeler yapılmıştır.
Geçmişte Türk sinemasında yansıtılan olumsuz, tek tipleştirici din ve din adamı algısı ile bugün izleyiciye sunulan sinema filmlerinde deneyimlediğimiz din ve dindarlık algısı farklılaşmış, değişmiş ve dönüşmüştür. Bu durum;  dinin dinamizmi, postmodernizmin yarattığı yeni anlam arayışları, toplumla dinin karşılıklı etkileri, ilgili dönemdeki hakim ideolojinin muhafazakar tutumu gibi bağlamlarda yorumlanabilir.




Anahtar Kelimeler: din,  sinema, postmodernizm, Derviş Zaim, Rüya filmi, mimari, siyaset.

Abstract:
In this study; The relationship between religion and society in Turkish cinema has been examined in the context of historical processes and the construction of religion in contemporary Turkish cinema has been tried to be evaluated through the postmodern paradigm. Rüya movie directed by Derviş Zaim was chosen as the sample of the research. The film provides important data in order to understand the religion-society relations in contemporary Turkish cinema. Social processes, politics, art, architecture, and different dimensions of the religion-cinema relationship have been focused on in the film.
In the film, subjects such as unplanned urbanization, vertical construction, mass housing system, bureaucratic relations, bid rigging, bribery and irregularity were discussed, and social problems were critically addressed.  Analyzes were made within the framework of the discipline of sociology of religion through the religious imagination and typologies of the characters in the film.
The negative, standardizing perception of religion and clergy reflected in Turkish cinema in the past and the perception of religion and religiosity that we experience in movies presented to the audience today have differentiated, changed and transformed. This situation; It can be interpreted in contexts such as the dynamism of religion, the search for new meanings created by postmodernism, the mutual effects of society and religion, and the conservative attitude of the dominant ideology of the relevant period.









Key Words: Religion, Cinema, Postmodernism, Derviş Zaim, Dream Movie, Architectural, Politics.