Diz osteoartritli hastalarda uygulanacak tedavinin fonksiyonellik durumu ve uyku üzerine etkisi
The effect of therapy on functionality and sleep quality in patients with knee osteoarthritis
Yazar: AYŞEGÜL TANSU KARAASLAN
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT AYDOĞAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Fonksiyonel yetkinlik = Functional competency ; Osteoartrit = Osteoarthritis ; Osteoartrit-diz = Osteoarthritis-knee ; Peloidoterapi = Peloidotherapy ; Tedavi = Treatment ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Amaç: Osteoartrit (OA), eklem kıkırdağının hasarı ile başlayan kronik dejeneratif ve en sık görülen kronik eklem hastalığıdır. Genellikle yük taşıyan eklemlerde görülmektedir. Diz OA'sı biyopsikososyal açıdan en fazla engelliliğe neden olan artrit çeşididir. Diz OA'sı iş gücü ve mali kayıplara neden olan önemli bir toplumsal problemdir. Peloidoterapi de yüzyıllardır birçok hastalık tedavisinde kullanılmış olan maliyet etkin bir tedavi yöntemidir. Çalışmamızın amacı, peloidoterapinin diz OA hastaları üzerindeki fonksiyonellik durumu ve uyku kalitesi üzerindeki etkinliğini araştırmaktır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Amerikan Romatoloji Birliğinin kriterlerine göre OA tanısı almış Tıbbi Ekoloji ve Hidroklimatoloji polikliniğine 15 Haziran 2021-15 Aralık 2022 tarihleri arasında başvuran ve peloidoterapi uygulanan 89 hasta dahil edilmiştir. Hastalara çalışma ile ilgili gerekli açıklamalar yapıldıktan sonra çalışmaya katılmaya gönüllü olanlardan yazılı onam alınmıştır. Hastalara tedavi öncesi sosyo-demografik özellikleri ve hastalıkları ile ilgili sorumlu araştırmacı tarafından hazırlanmış olan veri toplama formu ile tedavinin başlangıcı ve 12. seanslarının sonunda hastaların fonksiyonellik durumu ve uyku kalitesi ölçen Lequesne Algofonksiyonel Diz İndeksi (LADİ) ile Jenkins Uyku Skalası (JUS) uygulanmıştır. Hastalara tedavi amacıyla 12 seans boyunca Tıbbi Ekoloji ve Hidroklimatoloji kliniğinde lokal paket peloid tedavisi uygulanmıştır. Hastalar ile ilgili verilerin analizi IBM SPSS 21 (IBM SPSS Inc, Chicago, IL) paket programı ile yapılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların 79 (%88,8) kadın, 10 (%11,2)' si erkektir. Katılımcıların yaş ortalamaları 60,04±8,03 yıldır. Vücut kitle indeksleri Ort±SS=30,55±5,40' kg/m2'dir. Hastaların tedavi öncesi fonksiyonellik durumu puanı 11,96±3,71 iken tedavi sonrası puanı 7,82±3,85 olarak bulunmuş olup, fonksiyonellik açısından tedavi öncesi ve sonrası arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,01). Fonksiyonellik ile ilgili diğer alt başlıklarda (ağrı ve rahatsızlık, maksimum yürüme mesafesi, günlük yaşam aktiviteleri) da tedavi öncesi ve sonrası arasında istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edilmiştir (p<0,001).
Hastaların uyku kalitesi açısından tedavi öncesinde aldıkları puan 13,29±6,01 iken tedavi sonrasında aldıkları puan 10,41±6,32 olarak saptanmış olup, uyku kalitesi açısından tedavi öncesi ve sonrası arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,001).

Sonuç: Diz OA hastalarına uygulanan peloidoterapinin hastaların fonksiyonelliği ve uyku kalitesini arttırdığı gösterilmiştir. Peloidoterapi diz OA hastalarında ağrı ve rahatsızlığı azaltmada, yürüme mesafesini arttırmada, günlük yaşam aktivitelerini iyileştirmede ve uyku kalitesini arttırmada etkin bir tedavi olarak kullanılabilir. 

Anahtar kelimeler: Diz osteoartriti, peloidoterapi, fonksiyonellik, uyku kalitesi.

Abstract:
Aim: Osteoarthritis (OA), the most common chronic joint disease is a chronic degenerative disease that begins with damage to the articular cartilage. It is usually seen in load-bearing joints. It is also the most disabling type of arthritis in context of biopsychosocial view and is an important social problem that causes labor and financial losses. Peloidotherapy is a cost-effective treatment method that has been used in the treatment of many diseases for centuries. The purpose of this study is to look into the efficacy of peloidotherapy on the functional status and sleep quality of knee OA patients.
Material and Methods: Our study included 89 patients who were diagnosed with OA according to the criteria of the American Rheumatology Association and applied to the Medical Ecology and Hydroclimatology outpatient clinic between 15 June 2021 and 15 December 2022 and underwent peloidotherapy. All participants were informed and asked for a written consent. Before the treatment, sociodemographics and other medical informations were collected with a questionnaire prepared by the author. Participants were asked scale questions at the start of the treatment and at the end of the 12th session. The functional status of the patients was evaluated with the Lequesne Algofunctional Knee Index (LADI) and sleep quality with the Jenkins Sleep Scale (JUS). A localized pack of peloid was applied to the patients for 12 sessions in the Department of Medical Ecology and Hydroclimatology clinic. All analyzes were made with the IBM SPSS 21 (IBM SPSS Inc, Chicago, IL) package program. 
Results: The study included 79 (88.8%) female patients and 10 (11.2%) male patients. The participants' average age was 60.04±8.03 years and BMI mean was 30.55±5.40 kg/m2. There was a significant improvement (p<0.001) after treatment (7.82±3.85) compared to before treatment (11.96±3.71) for the functional status (LADI). Significant improvements were also observed in other sub-headings of LAD (pain and discomfort, maximum walking distance and activities of daily living) (p<0.001).
Sleep quality (JUS) of the patients also improved significantly (p<0.001) after treatment (10.41±6.32) compared to before treatment (13.29±6.01).
Conclusion: It has been shown that peloidotherapy improves functionality and sleep quality in knee OA patients. Peloidotherapy could be used for reducing pain and discomfort, increasing walking distance and improving activities of daily living in knee OA patients.
Keywords: Knee osteoarthritis, peloidotherapy, functionality, sleep quality.