Sürdürülebilir kentlere dönüşümde sosyal kabullenmenin rolü: İstanbul büyükşehir örneği
The role of social acceptance in transformation to sustainable cities: The case of İstanbul metropolitan city
Yazar: ZELİHA GÖKÇAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ METE BAŞAR BAYPINAR
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Büyükşehir Planlaması ve Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları, enerji kullanımının yaygınlaşması ve toplumsal alanda kabulü için önemli bir sorundur. Sosyal kabul, yeni ürün ve teknolojilerin pazara girişi ile bu alandaki politikaların başarılı bir şekilde kullanılması için kritik öneme sahiptir. Rüzgâr enerjisinin yaygınlaşması ve sosyal kabullenmesi ile ilgili zengin edebiyatın aksine, güneş enerjisinin sosyal kabulü literatürde daha az dikkat çeken konu olmuştur. Kamuoyu yoklamaları, güneş enerjisinin yüksek düzeyde sosyo-politik kabul uyarısı ve diğer elde edilen enerji kaynaklarına göre daha fazla tercih edildiğini göstermektedir. Ancak bu kabulün, teknolojik gelişmelerin geniş çapta yayılmadıkça devam edip etmeyeceği belirsizdir. Bu tez, İstanbul işletiminde elde edilen enerji uygulamalarından biri olan güneş enerjisi projelerinin sosyal kabulünü birincil kaynağı üzerinden inceleyerek elektrik teknolojilerinin yaygınlaşmasına dair literatürden yararlanmayı amaçlamaktadır. Çalışma, psikolojik teoriler ve ampirik teknolojiyi kabule dayanan sosyal kabullenme çerçevesini barındırır. Bu çerçeveye dayanarak İstanbul'da nihai kullanıcıların güneş enerjisi teknolojilerini kabul etmesine yönelik tutum, sosyal normlar, algılanan davranışsal kontrol ve kişisel normlara dayalı faktörlere ilişkin birincil, özgün unsurlar toplanmıştır. Çalışma kapsamındaki verilerin algılanan maliyetler, riskler ve faydalar, tabi oldukları kişisel sosyal normlar ve güneş enerjisi sistemlerini kabul etmemenin olumsuz sonuçlarının değerlendirmelerinde olmalarının; güneş enerjisi sistemlerini kabul edip kabullenmemelerini inceledikleri analizler ile ortaya konulmuştur. Sonuçlar, güneş enerjisi sistemleri konusunda toplumsal kabul ve bakış açısının önemli olduğunu ve genel olarak grubun literatürdeki diğer araştırma sonuçlarıyla uyumlu olduğunu göstermektedir.

Abstract:
In line with the Sustainable Development Goals, the widespread use of renewable energy and its acceptance by society is an important problem. Social acceptance is critical to the market penetration of new products and technologies and the successful implementation of policies. Contrary to the rich literature on the diffusion and social acceptance of wind energy, the social acceptance of solar energy has received less attention in the literature. Public opinion show that solar energy has a high socio-political acceptance and is preferred over other renewable energy sources. However, it is unclear whether this acceptance will continue as technological advances spread widely. This thesis aims to contribute to the literature on the dissemination of renewable energy technologies by examining the social acceptance of solar energy projects, one of the renewable energy applications in Istanbul, through primary data. Within the scope of the study, a social acceptance framework was created based on psychological theories and empirical technology acceptance studies. Based on this framework, primary, original data were collected on the attitudes towards end users' acceptance of solar energy technologies in Istanbul, social norms, perceived behavioral control and factors based on personal norms. Within the scope of the study, individuals are aware of the perceived costs, risks and benefits, the personal social norms they are subject to and the negative consequences of not accepting solar energy systems; It has been revealed by statistical analyzes that they affect whether they accept solar energy systems or not. The results show that a significantly high level of social acceptance and public awareness on solar energy systems is important, and overall the findings are in line with research results in the literature.