İşitme kaybı olan çocukların iletişim kurma yöntemlerine yönelik bir durum çalışması
A case study on communication methods of hearing-improved students
Yazar: TUĞBA TURUNÇ
Danışman: DOÇ. DR. DENİZ SARIBAŞ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; İletişim = Communication ; İşaret dili = Sign language ; İşitme engelli çocuklar = Hearing impaired children ; İşitme engelliler = Hearing impaired ; İşitme kaybı = Hearing loss

Özet:
Bu araştırmada Türk İşaret Dili kullanan çocukların iletişim becerilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın katılımcılarını 2019/2020 eğitim öğretim yılında İstanbul ilinde yer alan 5 işitme engelliler okulunda öğrenim gören işitme engelli çocuklar ve onların öğretmenleri oluşturmuştur. Araştırmanın katılımcıları bu okullarda eğitim gören ve amaçsal örnekleme yöntemlerinden ölçüt örneklemle seçilen işitme kaybı yaşayan çocuklar ve öğretmenleri oluşturmuştur. Bu araştırmanın modelini, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması oluşturmuştur.
Bu çalışmada veri toplamak amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme ve gözlem formu kullanılmıştır. Görüşme formunda işitme engelli çocukların cihaz kullanma durumu, Türk İşaret Dili (TİD) ile iletişim kurma durumu, TİD ile iletişim kurmaya ne zaman başladığı, ihtiyaçlar ve isteklerin ifade edilmesinde kullanılan işaretler, arkadaşlarıyla ailesiyle iletişim kurma biçimi, okul dışında katıldığı kurslar, yer aldığı aktiviteler ile sosyalizasyon ve iletişim amaçlı katıldığı dernekler hakkında detaylı bilgilerin açık bir şekilde tanımlayabilecek olmasına dikkat edilmiştir. Gözlem formunda işitme engeli bulunan çocukların TİD ile iletişim kurma durumları ve kullanılan işaretlerin tespiti için gözlem gerçekleştirilmiştir.
Araştırma sonucunda işaret dili eğitimine erken yaşta başlayan, ailesi tarafından desteklenen ve sosyal aktivitelere katılan işitme engelli çocukların, işaret dilini etkin biçimde kullanabildikleri belirlenmiştir. Öğretmenlerle yapılan görüşme sonucunda genel olarak çocukların öğretmenleriyle arkadaşlarıyla ve aile üyeleriyle iletişim kurmakta zorluk yaşamadığı anlaşılmıştır. Kurslara katılan çocukların sınıf içerisinde daha aktif olduğu, kendine güvendiği ve soru sormaktan çekinmediği gözlenirken, bu çocukların öğrenmeye ve öğretmeniyle iletişim kurmaya istekli oldukları, arkadaşlarıyla daha olumlu ilişkileri olduğu, vurma, çekme gibi olumsuz davranışları daha az sergilediği anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: İşitme Engeli, İşaret Dili, Türk İşaret Dili, Özel Eğitim, Çocuk.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the communication skills of children using Turkish Sign Language. The universe of the research consisted of hearing-impaired children and their teachers studying at 5 schools for the hearing-impaired in Istanbul in the 2019/2020 academic year. The sample of the study consisted of children with hearing loss and their teachers, who were educated in these schools and were selected by criterion sampling, one of the purposive sampling methods. The model of this research was a case study, one of the qualitative research methods.
In this study, a semi-structured interview and observation form was used to collect data. In the interview form, the use of devices by the hearing-impaired children, the status of communicating with Turkish Sign Language (TİD), when they started to communicate with TID, the signs used to express their needs and wishes, the way they communicate with their friends and family, the courses they attended outside of school, the activities they took part in. It was paid attention to be able to clearly define detailed information about the associations with which it participated for socialization and communication purposes. In the observation form, observations were made to determine the communication status of children with hearing impairment with TİD and the signs used.
As a result of the research, it was determined that hearing impaired children who started sign language education at an early age, were supported by their families and participated in social activities could use sign language effectively. As a result of the interviews with the teachers, it was understood that the children generally did not have any difficulties in communicating with their teachers, friends and family members. While it was observed that the children who attended the courses were more active in the classroom, self-confident and did not hesitate to ask questions, it was understood that these children were willing to learn and communicate with their teacher, had more positive relationships with their friends, and exhibited less negative behaviors such as hitting and pulling.
 
Keywords: Hearing Impairment, Sign Language, Turkish Sign Language, Special Education, Child.