Ahmedî Divânı'nda dünyevileşme
Profanation in Ahmedi's Divân
Yazar: GÜLİSTAN YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SADIK ARMUTLU
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ahmedi = Ahmedi ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Edebiyat = Literature ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature

Özet:
Klasik edebiyat eleştirilerin aksine, çeşitli divânlardaki şiirlerden, yazılardan yola çıkıp inceleme yaptığımızda, hayatla içiçe bir edebiyattır.  Şairler, yazarlar toplumsal sorunları, kaygıları, temayülleri, değişiklikleri, zevkleri eserlerine yansıtırlar; lakin şiirlerin ve yazıların konuları bununla sınırlı değildir. Şöyle ki, şairlerin mizaçları neye yatkınsa şiire veya yazıya bunu da katarlar. Yani edebi bir eser vücuda getirilirken tek bir ölçüt esas alınıp da şiirler veya yazılar buna göre değerlendirilemez. Şiirlere birçok açıdan yaklaşmak, doğru yorumlar yapmak için önemlidir. Çalışmamızda işlemeye çalıştığımız "dünyevileşme olgusu" da bu ölçütlerden/açılardan bir tanesidir.
Yaşadığı dünyadan, andan keyif alma, her şeyi doya doya yaşama, hayatın güzel yönlerini görme bir yaşam felsefesidir. Bunu tercih etmek ve şiirlerine yansıtmak da Divân şairi için hem koşullarla alakalı hem de mizaçla alakalı bir durumdur. Yani eğer zevk ü sefa içerisinde bir saltanat hakimse, şair böyle bir ortamda yaşıyorsa bu durum şairin dünyevi keyiflere meyletmesi için bir vesiledir. Bunun yanısıra şairin keyfe düşkün bir meşrepte yaratılması da bu durumu etkiler. Ama aksi de elbette mümkündür. Yani şair hem yaşadığı koşullar gereği hem de yaratılışı gereği dünyevi keyiflerden el etek de çekebilir. İşte bu iki durum şairin şiirlerine yansır. Buna göre de şiir dini şiir ve la-dini şiir olarak ikiye ayrılır.  
Çalışmamızda şair Ahmedî'nin dünyaya ait mutlulukları, zevkleri nasıl işlediği, hayattan nasıl keyif aldığı ve rüzgar misali gelip geçen bir ömrün Ahmedî'ye göre nasıl değerlendirilmesi gerektiği anlatılmıştır. Şiirler çoğunlukla Ahmedî'nin dünyevi bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Tezin amacı Ahmedî'nin gazellerindeki dünyevileşme unsurunu/unsurlarını ortaya çıkarmak, bunların nasıl işlendiğini divânındaki şiirlerinden yola çıkarak anlatmaktır.

Abstract:
Contrary to Classical Literature critics, we etomine from various poems writings, literature is in life. Poets/writers reflects the social problems, anxiettes inclination, changes, pleasures to their works, but the subjects of poems and the writing aren' t limited with this. That is to say, the writers also add to their works where their dispositions are related. 
While let literary work to come to body only one critecion is not based on and poems or writings are not assessed to this. What we want to study in our work is  "profanation phenomenon" is one of these criterians. 
Getting pleasure from the world live in, moment living everything totally seeing the good sides of the world is a philosophy of life. To prefer and to reflect to one's poem this, it is both about circumstand and disposition for collected poems. 
If there is dominance of reign in self indulgence, and if poet lives in a place like this, it is inclination for poet for earthly pleasure. In addition, this the borning of poet in eartly pleasure also affects this stuation. But opposite is probable, surely. Poet can give up all eartly pleasures because of both his living conditions and genesis of his own. And these two situations reflect to poet's poems. According to this, the poem is divided into two as religious poems or non-religions poems.  
In our work the poet Ahmedî's happinnesses to world, way of studiying pleasures, the way of this tasting the world and how Ahmedî should assess the world which passes like a storm were told. The poems mostly were assessed according to the way how Ahmedî' s point of view as earthy. The aim of thesis is to find out the factor of being eartly in Ahmedî's odes and from his collected poems to tell how they are studied.