Diş çürüğü olan hastalarda ağız sağlığı için gözden geçirilmiş hastalık algı anketinin (IPQ-R-OH) Türkçe versiyonunun geçerlilik ve güvenilirliği
Validity and reliability of the turkish version of the revised illness perception questionnaire for oral health  (İPQ-R-OH)  in patients with dental caries
Yazar: ELİF VARLI TEKİNGÜR
Danışman: DOÇ. DR. GÜL YILDIZ TELATAR
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Restoratif Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı diş çürüğü olan hastalarda Ağız Sağlığı için Gözden Geçirilmiş Hastalık Algı Anketinin Türkçe versiyonunun geçerlilik ve güvenilirlik analizlerini yaparak Türk toplumunda psikometrik özelliklerinin kullanılabilirliğini sağlanmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza RTEÜ Diş Hekimliği Fakültesi Restoratif Diş Tedavisi Anabilim Dalı'na başvuran 248 kadın ve 202 erkek olmak üzere toplamda 450 birey katıldı. Katılımcılardan sosyo-demografik ve klinik özellikleri içeren anket ile Ağız Sağlığı İçin Gözden Geçirilmiş Hastalık Algı Anketinin doldurulması istendi. Sonrasında yapılan muayenede ağız aynası ve yuvarlak uçlu sond kullanılarak reflektör ışığı altında her bireyin detaylı ağız içi muayeneleri yapılarak diş yüzeyleri değerlendirildi. Çürük teşhisi için Dünya Sağlık Örgütü 'nün (DSÖ) kriterleri esas alındı. Hastaların ağzındaki çürük (D), çürük nedeniyle çekilmiş diş (M) ve dolgulu (F) dişlerin sayısı toplanarak DMFT değerlerine bakılıp çürük durumu değerlendirildi. IBM SPSS 25 programında verilerin istatistiksel analizi yapıldı. Açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılarak ölçeğin güvenilirliği ve geçerliliği hesaplandı. 
Bulgular: Açıklayıcı faktör analizi sonucunda ölçekten 6 madde çıkarılarak 30 maddeli 7 faktör ortaya çıkarıldı. Bu faktörler toplam varyansın %59,5 'ini açıkladı. Her faktörün iç tutarlılık katsayıları 0,58 ile 0,86 arasında değişti. Ölçeğin uyum iyiliği indekslerine bakıldığında; RMSEA 0,060; NFI 0,900; CFI 0,901; χ2 ise 969,855 (p=0,001) değerleri ile kabul edilebilir düzeyde olduğu tespit edildi.
Sonuç: Ağız Sağlığı için Gözden Geçirilmiş Hastalık Algı Ölçeği anketinin Türk toplumu için geçerli ve güvenilir bulundu. Diş çürüğüne sahip hastalar için hastalık ile ilgili algılarını, tedaviden beklentilerini ve psikometrik özelliklerini değerlendirmek için uygun olduğu sonucuna varıldı.
Anahtar Kelimeler: Diş çürüğü, Ölçek, Hastalık algısı, Faktör Analizi, Anket

Abstract:
Objective: The aim of this study is to provide the availability of psychometric properties in Turkish society by analyzing the validity and reliability of the Turkish version of the Revised Illness Perception Questionnaire for Oral Health in patients with dental caries.
Method: A total of 450 individuals, including 248 women and 202 men, who applied to the Department of Restorative Dental Treatment of the Faculty of Dentistry of RTEU, participated in our study. Participants were asked to fill out a questionnaire including socio-demographic and clinical characteristics and the Revised Illness Perception Questionnaire for Oral Health . During the subsequent examination, detailed intra-oral examinations of each individual were performed under reflector light using an oral mirror and a round-tip probe, and the tooth surfaces were evaluated. The criteria of the World Health Organization (WHO) were used for the diagnosis of caries. The number of caries (D), tooth extracted due to caries (M) and filled (F) teeth in the mouth of the patients were summed up and the caries status was evaluated by looking at the DMFT values. Statistical analysis of the data was made in IBM SPSS 25 program. The reliability and validity of the scale were calculated by performing explanatory and confirmatory factor analyzes.
Result: As a result of the explanatory factor analysis, 6 items were removed from the scale and 7 factors with 30 items were revealed. These factors explained 59.5% of the total variance. The internal consistency coefficients for each factor ranged from 0.58 to 0.86. Considering the goodness of fit indices of the scale; RMSEA 0.060; NFI 0.900; CFI 0.901; It was found to be at an acceptable level with χ2 969.855 (p=0.001) values.
Conslusion: The Revised Illness Perception Scale for Oral Health questionnaire was found to be valid and reliable for the Turkish population. It was concluded that it is suitable for patients with dental caries to evaluate their perceptions about the disease, expectations from treatment and psychometric properties.
Key Words: Dental caries, Scale, Illness perception, Factor Analysis, Qestionnaire