Sınıf öğretmenlerinin problem çözme süreçlerinin ve öğretimsel açıklamalarının incelenmesi
Examination of classroom teachers' problem solving processes and i̇nstructional explanations
Yazar: ERDİNÇ DURAK
Danışman: DOÇ. DR. GÖNÜL GÜNEŞ
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Öğretimsel açıklamalar = Instructional explanations ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Eğitim toplumların geleceklerine yön verirken öğretmen niteliklerinin de eğitimin toplumsal beklentilerini karşılayacak yeterlilikte olması gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Bireylerin eğitim süreçlerinde aileler kadar öğretmenlerin de etkisi büyüktür. Öğretmenlerin sahip oldukları yeterlilik ve donanımlar öğrencilerin eğitim süreçlerinden nitelikli kazanımlar elde etmeleri konusunda büyük önem taşımaktadır.Toplumsal açıdan taşıdıkları önem bakımından birçok farklı araştırmaya konu olan öğretmenlerin alan bilgilerinin yanında bu bilgileri öğrencilere aktarma süreçlerinde yer alan alanı öğretme bilgileri de sahip olmaları gereken yeterlikler olarak araştırmacılar tarafından ortaya koyulmuştur. Bu çalışmada sınıf öğretmeni olarak mesleğini devam ettiren öğretmenlerin problem çözme süreçlerindeki uygulamalarını ve bunlara yönelik olarak yaptıkları öğretimsel açıklamalarını incelemek amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında sınıf öğretmenlerinin problem çözme süreçleri Polya'nın problem çözme basamakları dikkate alınarak incelenirken öğretimsel açıklamaları ise Leinhardt'ın öğretimsel açıklama kriterleri bağlamında incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve betimsel amaçlı olup özel durum deseninde yürütülmüştür. Çalışma meslek tecrübeleri 1 ile 14 yıl arasında değişen 30 sınıf öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılan tartma alt öğrenme alanını içeren rutin ve rutin olmayan problemlerin yer aldığı problem çözme beceri testi geliştirilmiştir. Ayrıca veri toplama aracı olarak katılımcıların demografik bilgilerini içeren bilgi formu, matematiksel problem çözme ile ilgili görüş formu ve klinik mülakatlar kullanılmıştır. Veri toplama araçlarından elde edilen veriler betimsel olarak ve araştırmacı tarafından geliştirilen rubrik kullanılarak analiz edilmiştir.Çalışma sonucunda sınıf öğretmenlerinin problem çözme basamaklarını uygulamada yetersiz kaldıkları, problem çözme stratejilerine açıklama ve çözümlerinde yer verdikleri ancak bu stratejileri adlandırmada sorunlar yaşadıkları, problem çözme süreçlerinde değerlendirme basamağına yer vermedikleri ve problem çözme ile ilgili teorik olarak sundukları bilgileri pratikte uygularken eksikler yaşadıkları görülmüştür. Ayrıca sınıf öğretmenlerinin tartma alt öğrenme alanına ilişkin bazı durumlara yaptıkları öğretimsel açıklamalarda ezber bilgilere başvurmuşlardır. Sınıf öğretmenleri ile yapılan klinik mülakatlarda ise öğretmenlerin problem çözme süreçlerinde tam olarak yer vermedikleri problem çözme basamaklarına vurgu yaptıkları görülmüştür.

Abstract:
While education directs the future of societies, it has revealed the necessity of teacher qualifications to be sufficient to meet the social expectations of education. Teachers as well as families have a great influence on individuals' educational processes. The competencies and skills of teachers are of great importance for students to gain qualified gains from their educational processes.In addition to the field knowledge of the teachers, who are the subject of many different studies in terms of their social importance, the field teaching knowledge included in the process of transferring this information to the students has been revealed by the researchers as the competencies they should have. In this study, it was aimed to examine the practices of teachers who continue their profession as classroom teachers in problem solving processes and their instructional explanations for them. Within the scope of the study, while the problem solving processes of classroom teachers were examined by considering the problem solving steps of Polya, their instructional explanations were examined in the context of Leinhardt's instructional explanation criteria. The research has adopted a qualitative research approach and is for descriptive purposes and has been conducted in a special case pattern. The study was carried out with 30 classroom teachers whose professional experiences ranged from 1 to 14 years. As a data collection tool, a problem skill test including routine and non-routine problems including the weighing sub-learning area, whose validity and reliability studies were conducted, was developed. In addition, an information form containing demographic information of the participants, an opinion form on mathematical problem solving and clinical interviews were used as data collection tools. The data obtained from the data collection tools were analyzed descriptively and using the rubric developed by the researcher. As a result of the study, it was observed that classroom teachers were insufficient in applying the problem solving steps, they included problem solving strategies in their explanation and solutions, but they had problems in naming these strategies, they did not include the evaluation step in the problem solving process, and they had deficiencies in applying the theoretical information they provided about problem solving. In addition, it was observed that classroom teachers used rote information in their instructional explanations on some situations related to the weighing sub-learning area. In clinical interviews with classroom teachers, it was observed that teachers emphasized problem solving steps that they did not fully include in problem solving processes.