Hafif kognitif bozukluk ve alzheimer hastalığı tanılı hastalarda üç boyutlu (3D) pcasl MR perfüzyon görüntüleme kullanılarak CBF değerlerinin hesaplanması ve mini mental test skoru, klinik demans derecesi ve mental duruma göre özür skorunun cbf değerleri ile karşılaştırılarak pcasl mr görüntülemenin kognitif durumu değerlendirmede etkinliğinin saptanması
Determination of the effectiveness of pcasl MR imaging in the evaluation of cognitive status by calculating CBF values ​​and comparing mini mental state test scores, clinical dementia grades and mental disability scores with cbf values ​​by using three-dimensional (3d) pcasl mr perfusion imaging in patients with mild cognitive impairment and alzheimer's disease
Yazar: SİNEM CÖMERT
Danışman: DOÇ. DR. KAAN MERİÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: ASL = ASL ; Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Demans = Dementia ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Zeka testleri = Intelligence tests ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Hafif kognitif bozukluk ve Alzheimer Hastalığı tanısı alan hastalar ile subjektif şikayetler nedeniyle hastaneye başvuran nörokognitif olarak belirgin şikayetleri olmayan, normal bulgulara sahip olgularda PCASL MR görüntüleme kullanılarak hesaplanan CBF değerlerinin mini mental test, klinik demans derecesi (CDR) ve klinik özürlülük skorları (CDS) ile karşılaştırmasını yapmak çalışmamızın temel amacıdır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haydarpaşa Numune SUAM' da, 50 ile 86 yaş aralığında, 27 erkek, 40 kadın toplam 67 olgunun Nisan 2019 ve Temmuz 2019 tarihleri arasında ölçülen mini mental test skorları, klinik demans dereceleri ve mental duruma göre özür skoru ile Haziran 2019 ve Temmuz 2019 tarihleri arasında çekilen MR görüntüleri retrospektif olarak tarandı. Beyin kan akım değerleri ASL MR perfüzyonda Harvard-Oxford Kortikal Atlas kullanılarak frontal, temporal, hippokampal, oksipital loblara, posterior singulat girus, prekuneus ve serebelluma yerleştirilen ROI'ler aracılığı ile bölgesel beyin kan akımı değerleri iki radyolog tarafından hesaplandı. Hesaplanan değerler mini mental test skorları, klinik demans dereceleri ve mental duruma göre özür skoru ile karşılaştırıldı.
Bulgular: Hafif kognitif bozukluk, orta ve ağır demans hasta gruplarında özürlülük oranı ile frontal, temporal, hippokampal, PCC, prekuneus, oksipital ve serebellum CBF değer değişkenleri arasında her üç hasta grubu için anlamlı bir korelasyon tespit edilmedi (p>0.05).
Hafif kognitif bozukluk, orta ve ağır demans hasta gruplarında CDR ile frontal, temporal, hippokampal, PCC, prekuneus, oksipital ve serebellum CBF değer değişkenleri arasında her üç hasta grubu için anlamlı bir korelasyon tespit edilmedi (p>0.05).
Hafif kognitif bozukluk hasta grubunda MMTS ile frontal, temporal, hippokampal, PCC, prekuneus, oksipital ve serebellum CBF değer değişkenleri arasında anlamlı korelasyon saptanmadı (p>0.05).
Orta demans hasta grubunda MMTS ile frontal, temporal, hippokampal, PCC, prekuneus, oksipital ve serebellum CBF değer değişkenleri arasında sadece hippokampüs ile aynı yönde %51'lik bir pozitif korelasyon saptandı (p=0,015).
Ağır demans hasta grubunda MMTS ile frontal, temporal, hippokampal, PCC, prekuneus, oksipital ve serebellum CBF değer değişkenleri arasında frontal ile %56'lık, temporal ile %59.5' lik, PCC ile %82.6'lık ve prekuneus ile %82'lik pozitif korelasyon saptandı(sırası ile p=0.037, p=0.025, p=0.000, p=0.000).
Kognitif bozukluk derecesi ile frontal, temporal, hippokampal, PCC, prekuneus, oksipital ve serebellum CBF değer değişkenleri arasında negatif korelasyon saptandı (p=0.000).
Sonuç: Hastaların nörokognitif durumunu saptamaya yardımcı verbal bir test olan mini mental testin, özellikle demans hastalarında beyinde fonksiyonel değişikliklerin izlendiği hippokampüs, PCC ve prekuneus alanlarından ölçülen CBF değerleri ile korele olması kognitif durumun düzeyini belirlemede PCASL MR perfüzyonun etkin bir yöntem olduğunu göstermektedir.
Temel olarak radyasyon maruziyetinin olmaması ve noninvaziv olması gibi özelliklerinin yanı sıra kolay uygulanabilirliği ve ucuz bir yöntem olması gibi özellikleri FDG-PET görüntülemeye kıyasla ASL MR perfüzyonu daha avantajlı bir konuma getirmekte, demans tetkikinde kullanışlı diyagnostik bir tanı aracı olduğunun altını çizmektedir.
Anahtar Kelimeler: Demans, ASL MR perfüzyon, mini mental test, klinik demans derecelendirme, mental duruma göre özür skoru

Abstract:
Objective: The main purpose of our study is to compare CBF values calculated by using PCASL MRI with mini mental state exam (MMSE), clinic dementia rate (CDR) and clinical disability scores (CDS) in cases diagnosed with Alzheimer's Disease and mild cognitive impairment along with cases who were admitted to hospital with no apparent neurocognitive complaints, have normal findings.
Materials and methods: In our study, at the University of Health Sciences Haydarpaşa Numune SUAM, between the ages of 50 and 86, 27 men, 40 women, in total 67 patients, mini mental test scores, clinical dementia assessment degrees and mental disability rates measured between April 2019 and July 2019, and MR images taken between June 2019 and July 2019 were retrospectively reviewed. CBF values were calculated by two radiologists through ROIs placed in the frontal, temporal, hippocampal, occipital lobes, posterior cingulate gyrus, precuneus and cerebellum using ASL MR perfusion. Calculated values were compared with mini mental test scores, clinical dementia evaluation degrees and mental status according to disability rates.
Results: No significant correlation was found between CDS and frontal, temporal, hippocampal, PCC, precuneus, occipital and cerebellum CBF values in mild cognitive impairment, moderate and severe dementia patient groups (p>0.05).
No significant correlation was found between CDR and frontal, temporal, hippocampal, PCC, precuneus, occipital and cerebellum CBF values in mild cognitive impairment, moderate and severe dementia patient groups (p>0.05).
No significant correlation was found between MMSE scores and frontal, temporal, hippocampal, PCC, precuneus, occipital and cerebellum CBF values in mild cognitive impairment patient group (p>0.05).
51% positive correlation was found between MMSE scores and hippocampal CBF values in moderate dementia patient group (p=0,015).
56% positive correlation was found between MMSE scores and frontal CBF values in severe dementia patient group (p=0,037). 59.5% positive correlation was found between MMT scores and temporal CBF values in severe dementia patient group (p=0,025). 82.6% positive correlation was found between MMSE scores and PCC CBF values in severe dementia patient group (p=0,000). 82% positive correlation was found between MMSE scores and precuneus CBF values in severe dementia patient group (p=0,000).
Negative correlation was found between the degree of cognitive impairment and frontal, temporal, hippocampal, PCC, precuneus, occipital and cerebellum CBF.
Conclusion: The mini mental test, which is a verbal test that helps to determine the neurocognitive status of the patients, correlates with the CBF values measured from the hippocampus, PCC and precuneus areas, where functional changes in the brain are observed, shows that PCASL MR perfusion is an effective method in determining the level of cognitive status.
In addition to the absence of radiation exposure and non-invasiveness, ASL MR perfusion is easy to apply and inexpensive method. All of them make ASL MR perfusion more advantageous than FDG-PET imaging and underlines that it is a very important diagnostic tool in dementia examination.
Key Words: Dementia, ASL MR perfusion, mini mental test score, clinic dementia rate, disability rate by mental state