Teknoloji ve inovasyon göstergelerinin milli gelire olan etkisi: Panel veri analizi yöntemi
The effect of national income on technology and innovation indicators: Panel data analysis method
Yazar: MUHAMMED HAKAN YORULMUŞ
Danışman: PROF. DR. KEMAL BURÇ ÜLENGİN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Araştırma-geliştirme = Research-development ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Teknolojik gelişmeler = Technological developments

Özet:
Günümüz dünya sisteminde tüm ülkelerin ortak hedefi ekonomik büyüme hedeflerine ulaşarak ekonomik büyümeyi sağlamak ve refah düzeylerini artırmak olmuştur. Ekonomik büyüme; üretilen mal veya hizmetlerin üretim faktörlerindeki artış, teknolojilerinde gerçekleştirilen bir gelişme, emeğin verimliliğinin arttırılması, kapasite kullanım oranının artması gibi etmenlere bağlı olarak çıktıların artışını göstermektedir. Ekonomik büyümenin en büyük göstergesi Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'daki değişim olarak kabul edilmektedir. Teknolojinin ve inovasyonun milli gelir üzerindeki etkisini ölçebilmek; araştırma ve geliştirme harcamaları, global inovasyon indeksi, ülkenin bilgi ve iletişim ihracatı, ülkenin bilgi ve iletişim ithalatı, imalat ürünleri ihracatı, imalat ürünleri ithalatı, yükseköğretim görmüş çalışan işçi oranı ve araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde çalışan araştırmacı sayısı değişkenleri kullanılmıştır. Bu değişkenlerin ülkelerin GSYİH'lasının üzerindeki etkisine ve payına bakılmıştır. Verilerin toplanılmasında Dünya bankası veri bankası, UNESCO ve Global inovasyon raporlarından yararlanılmıştır. Ekonomik durumlarının farklı olduğu, gelişmekte ve gelişmiş ülkelerin içinde olduğu 48 ülke seçilmiştir ve bu ülkelerin verileri 2007 ile 2016 arası yıllarda incelenmiştir. 
Panel veri analizi yapılmadan önce değişkenlerin birim kökleri olup olmadığı araştırılmıştır ve Levin, Lin ve Chu birim kök testleri ve Fisher birim kök testleri uygulanmıştır. Birim kök testleri yapıldıktan sonra durağan olmadıkları tespit edilen değişkenlerin eşbütünleşme testleri yapılmıştır. Eşbütünleşmenin varlığının sorgulanması için Pedroni panel eşbütünleşme testi ve Kao panel eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Eşbütünleşmenin varlığı Pedroni panel eşbütünleşme testinin sonucuyla kabul edilmiştir. Sabit etkiler panel veri analizi modeli uygulanmıştır. Durağan olmayan değişkenlerin uzun vadede durağanlığını incelemek için dinamik modelleme yöntemlerinden Vektör Hata Düzeltme modeli kullanılmıştır ve granger testi yapılmıştır. 
Teknoloji ve inovasyon göstergelerindeki artış ekonomik büyümeye olan etkisi beklendiği gibi olumlu olduğu sonucuna varılmıştır. Literatürde de bu göstergelerin ayrı ayrı etkilerinin ölçüldüğü çalışmalar mevcuttur ve çalışmayı desteklemektedir. Çalışmanın artıları 48 ülkenin dünya profilini çıkarması, yakın zamanlı değişimleri analiz etmesi ve hem statik hem dinamik panel analiziyle sonuçların karşılaştırılıp değerlendirilmesi olmuştur. İki yöntemde birbirini ortak değişkenlerinde birbirlerini desteklemiştir. Ekonomik büyümeye olan etkinin fazla sayıda değişkenle incelenmesiyle katkıda bulunulmuştur. İçsel büyüme modellerinin öne sürdüğü gibi teknolojinin büyümeye olan olumlu etkisi tasdiklenmiştir.

Abstract:
Within todays prevailing system in the world, mutual goal of all the countries is to maintain an economic growth by reaching their economic growth objectives and achieve an increase in the level of welfare. Economic growth, shows the increase in outputs in regard to increase in production factors in the produced materials and services, possible advancement in their technologies, an increase in labor productivity or an increase in the capacity usage ratio. The most important indicator of economic growth is acknowledged as the changes in gross domestic products. In order to measure the efects of technology and innovation on national dividend, research and developement spendings, global innovation index, information and communication exports of the country, information and communication imports of the country, manufacturing products exports, manufacturing products imports, university degree employed worker ratio and number of employed researchers in research and developement activities were used as variables. The efect and ratio of these variables on gross domestic products of the countries were taken into consideration. World Bank database, UNESCO and Global Innovation reports were used in collecting these data. 48 countries with various econmic situations among developing and developed countries were selected and the data from those countries were examined between years 2007 and 2016. It was noted during the data collecting process that the data from some of these countries were deficient. Missing data were added by verifying from the local resources in some of the countries. For the rest of the missing data, interpolation, regression estimate and regression assignment methods were used among the data completion methods.
Before the panel data anlysis was performed, it was studied if the variables have unit roots. In order to state if the variables are static or not, Levin, Lin and Chu unit root test and Fisher unit root test were performed. Fixed effect panel data analysis model was applied. After the unit root tests were performed, cointegration tests were performed for the variables which were identified as not static. Pedroni panel cointegration test and Kao panel cointegration tests were performed to inquiry the existence of the cointegration. Existence of the cointegration was confirmed with the Pedroni panel cointegration test results. In order to examine the long term stationarity of the non-stationary variables, vector error correction model as one of the dynamic modelling methods and granger tests were used. 
The result about the effect of the technology and innovation indicators on economic growth was confirmed to be positive as expected. There are also other studies which measured the effects of these indicators seperately and they also support this research. The positive aspects of the research are that it constructs the world profile of 48 countries, analyses the short term changes and compares and evaluates the results with both static and dynamic panel analysis. Both methods have supported each other in their mutual variables. It has been a contribution that the effect on the economic growth was examined with multiple variables. The positive effect of the technology on growth was confirmed as the internal growth models suggest.