Entezit ilişkili artrit tanılı hastalarda subklinik gastrointestinal bulguların değerlendirilmesi
Evaluation of subclinical gastrointestinal findings in patients with entesitis-related arthritis
Yazar: BÜŞRA KAHRAMAN
Danışman: PROF. DR. BETÜL SÖZERİ ; DOÇ. DR. NELGİN GERENLİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Artrit = Arthritis ; Biyobelirteçler = Biomarkers ; Entezit = Enthesitis ; Gastrointestinal hastalıklar = Gastrointestinal diseases ; Gastrointestinal sistem = Gastrointestinal system ; Kalprotektin = Calprotectin

Özet:
Giriş ve Amaç: JİA alt tiplerinden entezit ilişkili artrit (ERA), JİA'nın %10-%20'sini 
oluşturur. Ülkemizdeki JİA hastalarının çoğu bu gruba girer. Subklinik bağırsak 
enflamasyonu ERA tanılı pediatrik hastaların üçte ikisinde bulunur ve kronik bir seyri 
öngörür. Çocukluk çağı juvenil idiyopatik artrit alt tiplerinden olan Entezit ilişkili artrit 
tanılı hastalarda eşlik eden gastrointestinal bulguların ve hastalığa bağlı oluşan 
subklinik enflamasyonun oluşturmuş olabileceği muhtemel komplikasyonların 
belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem:2016-2020 yılları arasında Ümraniye Eğitim ve Araştırma 
Hastanesi çocuk romatoloji kliniğinde. ILAR tanı kriterlerine göre Entezit ilişkili atrtit 
tanısı alan dahil etme kriterlerine uyan 30 hasta ve 43 sağlıklı kontrol çalışmaya dahil 
edilmiştir. Hastaların klinik bulgu değerlendirilmesinde yapılmış olan laboratuvar 
bulguları. Klinik bulgular, soygeçmiş, eşlik eden hastalık poliklinik kontrolünde 
değerlendirilen laboratuvar verileri retrospektif taranmıştır. Hastaların, karın ağrısı,
ishal, artrit, üveit, eritem, soygeçmiş özellikleri, tedavi özellikleri eşlik eden 
komorbid hastalık varlığı hastalara yapılan anket ile sorgulanmıştır. Anket sonuçları 
ile fekal kalprotektin testi pozitif çıkan hastalar çocuk gastroenteroloji uzmanı 
tarafından değerlendirildi.
İstatistiksel Analiz: Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel 
analizler için IBM SPSS Statistics 26 (IBM SPSS, Türkiye) programı kullanıldı. 
Anlamlılık p < 0.05 düzeyinde değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya 30'u hasta, 43'ü kontrol grubunda olmak üzere toplam 73 kişi 
dahil edilmiştir. Genel olarak kız hastaların oranı %40,0, erkek hastaların oranı 
%60,0'dır. Kız ve erkek oranı hasta grubunda %40,0'a %60,0; kontrol grubunda ise 
%41.8'e %58,1'tür. Hasta grubunda yer alan 30 kişinin yaş ortalaması 14,37±2,91 
kontrol grubunda yer alan 43 kişinin yaş ortalaması 13,39±2,65 5'tir. Tüm 
katılımcıların yaş ortalaması ise 13,79±2,78 olarak hesaplanmıştır. Çalışmaya katılan 
tüm katılımcıların kalprotektin sonucu ortalaması 63,14±38,61 (µg/g) olarak 
viii
hesaplanmıştır. En düşük sonuç 50, en yüksek sonuç 192.5'dur.3 hastanın kalprotektin 
sonucu 100 ün üzerinde iken kontrol grubunda 2 kişinin kalprotektin sonucu 100 ün 
üzerinde bulunmuştur. Kalprotektin sonucu 100 ün üzerinde olan 3 hastadan 1 
tanesinde gastrointestinal semptomlarn varlığı sebebi ile kolonoskopi yapılmıştır.
Kalprotektin sonucu 50'den büyük olan 13 hastanın 9 tanesinde karın ağrısı vardır. 
Hastaların 25'inde (%83,3) izlemde DMARD ve biyolojik ajan kullanımı olmuş iken 
5'inde (%16,7) NSAİİ ile izleme devam edilmiştir.
Tartışma ve Sonuç: Kalprotektin değeri hasta grubunda kontrol grubuna göre anlamlı 
olarak daha yüksek bulundu. Karın ağrısı semptomları olan hastalarda kalprotektinin 
yüksek olması erken dönemde kalprotektinin tanısal bir belirteç olarak kullanılmasını 
düşündürdü. Sonuç olarak pediyatrik yaş grubunda kolay uygulanabilir non invaziv 
test olması sebebiyle fekal kalprotektin bakılması tanısal değerinin olması ile 
proteomix çalışmalarına öncelik edebilecek olmakla birlikte; bu ilişki daha geniş 
kapsamlı çalışmalarla onaylanmalıdır

Abstract:
Aim : Entesitis-related arthritis (ERA), one of the subtypes of JIA, accounts for 10%-
20% of JIA. Most of the JIA patients in our country are in this group. Subclinical 
intestinal inflammation is found in two-thirds of pediatric patients diagnosed with 
ERA and predicts a chronic course. It is aimed to determine the complications that 
may be caused by subclinical inflammation of the accompanying gastrointestinal 
findings in patients diagnosed with enthesitis-related arthritis, which is one of the 
subtypes of juvenile idiopathic arthritis in childhood.
Material and Method: In the children's rheumatology clinic from 2016 to 2020. 
According to the ILAR diagnostic criteria, 30 patients who were diagnosed with 
entesitis-related atrtitis and 43 healthy controls were included in the study. Clinical 
findings, patient history, laboratory data evaluated under outpatient control were 
retrospectively screened. The presence of comorbid diseases accompanied by 
abdominal pain , diarrhea, arthritis, uveitis , erythema, family history, treatment 
features of the patients were questioned by a survey of the patients..The patients who 
tested positive for fecal calprotectin with the results of the survey were evaluated by a 
pediatric gastroenterologist.
Statistical Analysis : BM SPSS Statistics 26 is used for statistical analysis, 
significance is evaluated as p < 0.05
Results : A total of 73 people, including 30 patients and 43 in the control group, were 
included in the study. In general, the proportion of female patients is 40.0% and the 
proportion of male patients is 60.0%. The ratio of boys and girls is 40.0% to 60.0% in 
the patient group; 41.8% to 58.1% in the control group. The mean age of 30 people in 
the patient group was 14.37±2.91 The mean age of 43 people in the control group was 
13.39±2.65 5. The mean age of all the participants was calculated as 13.79±2.78.The 
mean calprotectin result of all participants in the study was calculated as 63.14±38.61 
(µg/g). The lowest result is 50, the highest result is 192.5.while the calprotectin result 
of 3 patients was over 100, the calprotectin result of 2 people in the control group was 
x
over 100.1 out of 3 patients with a result of calprotectin over 100 underwent a 
colonoscopy due to the presence of gastrointestinal symptoms. 9 of the 13 patients 
with a calprotectin result older than 50 have abdominal pain. DMARD and biological 
agents were used in the follow-up in 25 (83.3%) of the patients, and monitoring with 
NSAIDS was continued in 5 (16.7%) of the patients.
Conclusion: The value of calprotectin was found to be significantly higher in the 
patient group than in the control group. The high level of calprotectin in patients with 
abdominal pain symptoms suggested the use of calprotectin as a diagnostic marker at 
an early stage.As a result, due to the fact that there is an easily applicable non-invasive 
test in the pediatric age group, the study of fecal calprotect may give priority to 
proteomix studies with its diagnostic value, but this relationship should be confirmed 
by more extensive studies