Uluslararası Hukuk sisteminde engellilerin erişilebilirlik hakkı
The right to accessibility of persons with disabilities in the International Law system
Yazar: BURCU AYHAN EKENCİ
Danışman: PROF. DR. CANAN ATEŞ EKŞİ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hukuk = Law ; Sosyoloji = Sociology ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Birleşmiş Milletler = United Nations ; Engelli hakları = Handicapped rights ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Erişilebilirlik = Accessibility ; Sosyal haklar = Social rights ; Sözleşmeler = Contracts ; Uluslararası hukuk = International law ; Uluslararası sözleşmeler = International conventions ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Erişilebilirlik en temel insan haklarından biridir ve diğer insan haklarının kullanılabilmesi için ise vazgeçilmez bir araçtır. Başka bir ifadeyle, erişilebilirlik engelli bireylerin bağımsız olarak yaşaması, topluma tam ve eşit olarak katılması ve diğer insan hakları ve temel özgürlüklerinden sınırsız olarak yararlanabilmesi için bir önkoşuldur. Çok geniş ve kapsamlı bir kavram olan erişilebilirlik, sadece fiziksel çevreyi değil, aynı zamanda mal ve hizmetler, bilgi ve iletişim teknolojileri, ulaşım hizmetleri, siyasal yaşam, ekonomik ve sosyal etkinlikler, kültür, dil ve din hizmetleri gibi birçok alanı kapsamaktadır. Ayrıca, başta engelli bireyler olmak üzere erişilebilirlik tüm bireyler için gerekli ve önemlidir. Bununla birlikte, engelli bireyler açısından erişilebilirlik bir hak olarak dünyanın gündemine çok geç girmiştir. Engelli bireylerin erişilebilirlik hakkını doğrudan düzenleyen tek sözleşme Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme'dir. Erişilebilirliğin yanı sıra, engelli bireylerin insan hakları bakımından da en kapsamlı ve en yakın tarihli uluslararası belge olan Sözleşme, Türkiye tarafından 30 Mart 2007 tarihinde imzalanmış ve onay süreci tamamlanarak 2009 yılında yürürlüğe girmiştir. Sözleşme gereği, Türkiye'nin engellilerin erişilebilirliğini sağlamak için gerek iç hukuku ile ilgili gerekse uygulamaya yönelik idari ve siyasi önlemleri alması kaçınılmaz bir zorunluluk haline gelmiştir.

Abstract:
Accessibility is one of the basic human rights and an irrevocable tool for other human rights to be realized. In other words, accessibility is a prerequisite for persons with disabilities to live independently, to participate community fully and equally, and to enjoy unlimited access to other human rights and fundamental freedoms. Accessibility, which is a very broad and comprehensive concept, covers not only the physical environment but also many areas such as goods and services, information and communication technologies, transportation services, political life, economic and social activities, culture, language and religious services. In addition, accessibility is essential and significant for all individuals including persons with disabilities. However, the right to accessibility of persons with disabilities has entered the world's agenda too late. The only convention that directly regulates the accessibility of persons with disabilities is the United Nations Convention on the Rights of Persons with Disabilities. In addition to accessibility, the Convention is the most comprehensive and most recent international document that covers the human rights of persons with disabilities. It was signed by Turkey on 30 March 2007 and entered into force in 2009 after the approval process was completed. Under the Convention, it has become inevitable for Turkey to take administrative and political measures for the implementation of the rights and to tailor national law in accordance with the Convention in order to ensure the accessibility of persons with disabilities.