Özofagus kanseri radyoterapisinde kullanılan farklı tedavi planlama yöntemlerinin karşılaştırılması
Comparison of different treatment planning methods used in esophageal cancer radiotherapy
Yazar: TUĞBA ÖRSEL ARDAHANLI
Danışman: PROF. DR. DENİZ YALMAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Radyoterapi = Radiotherapy ; Radyoterapi-bilgisayar yardımlı = Radiotherapy-computer assisted ; Radyoterapi-yoğunluk ayarlı = Radiotherapy-intensity-modulated ; Tedavi = Treatment ; Özofagus hastalıkları = Esophageal diseases ; Özofagus neoplazmları = Esophageal neoplasms

Özet:
Bu çalışmada özofagus kanseri tanısı ile preoperatif kemoradyoterapi uygulanan hastalara ait planlama bilgisayarlı tomografi (BT) görüntüleri kullanılarak; Üç Boyutlu Konformal Radyoterapi (3B-KRT), Yoğunluk Ayarlı Radyoterapi (YART) ve Volumetrik Ayarlı Ark Terapi (VMAT) teknikleri kullanılarak yapılan tedavi planlarının dozimetrik olarak karşılaştırılması ve rutin klinik kullanımda hangi tekniğin daha avantajlı olduğunun belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Çalışmaya 2010-2018 yılları arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı'nda preoperatif kemoradyoterapi uygulanmış orta torasik yerleşimli özofagus kanseri tanılı 10 hasta dahil edilmiştir. Her hasta için dört alanlı 3B-KRT, dört alanlı YART (YART-4F), dokuz alanlı YART (YART-9F) ve çift ark VMAT (VMAT-2x) tedavi planlama teknikleri dozimetrik olarak karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmalar ortalama akciğer dozu (Dort), 5, 10, 18, 20, 30 Gy alan akciğer hacmi (V5, V10, V18, V20 ve V30); ortalama kalp dozu (Dort), 35 ve 40 Gy alan kalp hacmi (V35 ve V40) ve maksimum spinal kord dozu (Dmaks) bakımından değerlendirilmiştir. 
Elde edilen veriler sonucunda akciğer Dort, V5, V10 bakımından 3B-KRT ve V18 bakımından VMAT-2x tekniği istatistiksel anlamlı olarak üstün bulunmuştur (sırasıyla p=0,003, p=0,000, p=0,000 ve p=0,011). Akciğer V20 ve V30 bakımından VMAT-2x tekniği daha üstün olmasına rağmen aradaki fark istatistiksel anlamlı değildir (sırasıyla p=0,197, p=0,339). Kalp için V35 ve V40 açısından VMAT-2x istatistiksel anlamlı olarak üstündür (sırasıyla p=0,000, p=0,004); Dort için VMAT-2x üstün olmakla birlikte aradaki fark istatistiksel anlamlı değildir (p=0,241). Maksimum spinal kord dozu bakımından 3B-KRT avantajlı görünmekle birlikte teknikler arasındaki fark istatistiksel anlamlı değildir (p=0,178). PTV'nin aldığı ortalama doz yönünden VMAT-2x anlamlı üstün bulunmakla birlikte (p=0,008) PTV'ye ait konformite sayısı (CN) ve homojenite indeksi (HI) bakımından 3B-KRT istatistiksel anlamlı olarak daha iyidir (sırasıyla p=0,029, p=0,000).
Bu sonuçlar doğrultusunda orta torasik yerleşimli özofagus kanserinin radyoterapi planlamasında akciğer Dort, akciğer V5 ve V10, CN ve HI bakımından 3B-KRT'nin; akciğer V18, kalp V35, kalp V40 ve PTV ortalama dozları bakımından ise VMAT-2x tekniğinin avantajlı olduğu saptanmıştır. Ancak klinik uygulamada hangi tekniğin kullanılacağına tümörün yerleşimi, büyüklüğü, lenf nodu tutulumu durumuna göre her iki tekniğin avantaj ve dezavantajlarına bakılarak hasta bazında karar verilmesi uygun olacaktır.

Abstract:
The aims of this study are to make a dosimetric comparison of treatment plans prepared by using 3D Conformal Radiotherapy (3D-CRT), Intensity Modulated Radiotherapy (IMRT) and Volumetric Modulated Arc Therapy (VMAT) techniques on the planing computed tomography images of the patients with esophageal cancer and to determine which technique is more advantageous in routine clinical practice.
Ten patients with middle thoracic esophageal cancer who received preoperative chemoradiotherapy at Ege University Faculty of Medicine Department of Radiation Oncology between 2010-2018 were included in this study. 4-field 3D-CRT, 4-field IMRT (IMRT-4F), 9-field IMRT (IMRT-9F) and double-ark VMAT (VMAT-2x) treatment planning techniques were compared dosimetrically for each patient. The comparisons were evaluated in terms of mean lung dose (Dmean), lung volume receiving 5, 10, 18, 20, and 30 Gy (V5, V10, V18, V20, and V30) mean heart dose (Dmean), heart volume receiving 35, and 40 Gy (V35, and V40), and maximum spinal cord dose (Dmax).
As a result of the data obtained 3D-CRT technique was significantly superior in terms of mean lung dose, V5, and V10, and VMAT-2x technique was superior in terms of V18 (p=0.003, p=0.000, p=0.000, and p=0.011, respectively). Although VMAT-2x technique was superior in terms of lung V20, and V30 the difference was not statistically significant (p=0.197, and p=0.339, respectively). For the heart VMAT-2x technique was significantly superior for V35, and V40, (p=0.000, and p=0.004, respectively). Although VMAT-2x technique was superior regarding mean heart dose the difference was not statistically significant (p=0.241). 3D-CRT technique seemed superior in terms of maximum spinal cord dose however the difference was not significant (p=0.178). VMAT-2x technique was superior regarding the mean PTV dose (p=0.008), 3D-CRT was significantly superior regarding the conformity number (CN), and homogeneity index (HI) (p=0.029, and p=0.000, respectively).
According to these results 3D-CRT was superior in terms of mean lung dose, lung V5, lung V10, CN and HI while VMAT-2x technique superior in terms of lung V18, heart V35, and V40, and mean PTV dose in the radiotherapy planning of middle thoracic esophageal cancer. Nevertheless in clinical pratice it is appropriate to consider the avantages and disadvantages of both techniques on the basis of the localization and size of the tumor, and lymph node involvement of each patient.