Anadolu avlularının özellik ve düzenleme ilkeleri üzerinde karşılaştırmalı bir araştırma. 2 cilt.
A Comparative research on the features and planning principles of anatolian patios
Yazar: ELMAS ERDOĞAN
Danışman: PROF.DR. NUR SÖZEN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1996
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Anadolu mimarisi = Anatolia architecture ; Avlulu ev = Courtyard house ; Geleneksel konut = Traditional dwelling ; Geleneksel mimari = Traditional architecture

Özet:
i ÖZET Doktora tezi ANADOLU AVLULARI ÖZELLİK VE DÜZENLENME İLKELERİ ÜZERİNDE KARŞHLAŞTIRMALI BİR ARAŞTIRMA ELMAS ERDO?AN Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı Danışman : Prof. Dr. Nur SÖZEN 1996, Sayfa: 547 Jüri: Prof. Dr. Nur SÖZEN Prof. Dr. Yalçın MEMLUK Prof. Dr. Yüksel ERDEMİR 21. yy. 'in eşiğinde, ulusların kimlik sorunlarının gündemde olduğu bir dönemde tarihsel ve kültürel mirasın değerlendirilip, korunması önemli bir kültürel eylemdir. Ülkemizde; 1950'lerden bu yana yaşanan hızlı kentleşme kentlerin büyük bölümümün plansız şekilde gelişimine neden olmuş, tarihsel, kültürel ve doğal çevreler gelişme ve çağdaşlaşma adına önemli ölçüde yıkım ve zararlanmaya uğratılmıştır. insanoğlunun çevresini düzene sokması prehistorik dönemle başlayan bir olgudur. Önceleri doğal sığınaklarda çözümlenen barınma, yapıcılığa geçilmesiyle süreç içinde farklı yörelerde birçok konut tipinin gelişimini de beraberinde getirmiştir. Birçok uygarlığa beşiklik etmiş doğal çevresi zengin, köklü bir kültür birikimine sahip olan Anadolu' da ise iklim, topografya, sosyo kültürel ve sosyo ekonomik yapıya göre biçimlenmiş yöresel-geleneksel konutlar önemli bir kültür kaynağıdır. Anadolu kentsel yerleşmelerindeki bu geleneksel yapı stoğunun kullanımı ile hem barınma gereksinimi karşılanacak, hem de çevre duyarlı tasarım sonucu gelişen geleneksel konut ve onun ayrılmaz parçası olan açık mekan kültürü sürdürülebilir hale gelecektir.II Bu araştırmada Anadolu konut mimarisinin ayrılmaz parçası olan geleneksel avlulu Anadolu konutları ve Anadolu'da avlu olgusunun tarihi süreç içindeki gelişimi ortaya konmuş, bu veriler çerçevesinde önceden alan envanter, etüd ve yöresel-bölgesel sınıflamaya yönelik bir tablo hazırlanmış, arazi çalışmaları sırasında bu tablolar doldurulup, konutların zemin kat rölöve eskizleri çıkarılarak Anadolu'da geleneksel konutların yer aldığı kentsel alanlarda avlu biçimlenmesi, planlama ilkeleri, avluda yer alan yapısal ve bitkisel elemanların yöreler bazında envanteri oluşturulmuş, elde edilen bulgular ile Anadolu genelinde karşılaştırmaya gidilerek yöresel, bölgesel farklılık ve benzerlikler ortaya konmuştur. insanlar ve toplumlar için daha iyi ve sağlıklı konut ve yerleşmeler temasını işleyen, sürdürülebilir yerleşmeler ve mimarinin gerek ve çözüm yollarının tartışılacağı Uluslararası Habitat II. zirvesinin gündemde olduğu şu günlerde çevre duyarlı bu yaklaşımın geleneksel avlulu konuttaki çözümü ortaya konarak avlunun fiziksel ve kavramsal boyutu tartışılmıştır. Sonuç olarak, yüzyılların deneyimi sonucu çevre koşullarına göre biçimlenmiş avlunun geleceğin kenti ve konut biçimlenmesi için en işlevsel ve doğru çözüm olduğu ve bu yaklaşımın en iyi biçimde değerlendirilebilmesi için Anadolu ve yöreler bazında envanter çalışmasının gereği ortaya konmuş, geleceğin konutuna ve çevre biçimlenmesinde en doğru çözümlerden birinin geçmiş kültür olduğu vurgulanmıştır. Anahtar kelimeler: Anadolu, Avlu, Geleneksel konut, Anadolu konutu, Yöre mimarisi, Sürdürülebilir mimari, Sürdürülebilir yerleşmeler

Abstract:
III ABSTRACT Ph.D. thesis A COMPARATIVE RESEARCH ON THE FEATURES AND PLANNING PRINC1PLES OF ANATOL1AN PATIOS ELMAS ERDO?AN Ankara University Graduate School of Natural and Applied Sciensec Department of Landscape Architecture Supervisor: Prof. D r. Nur SÖZEN 1996, Pages: 547 Jury: Prof.Dr.Nur SÖZEN Prof.Dr.Yalçın MEMLUK Prof.Dr.Yüksel ERDEMlR As we are approaching to the 21st. century where national identity problem of the countries / settlements are in agenda, the evaluation and conservation of the cultural heritage is an important cultural act. in our country, after 1950's and especially in recent years, the rapid and unhealthy grovvth of cities has created both an unplanned urban grovvth and damages historic, cultural and natural assets in the name of development and globalisation. To put environment in an order originating from the prehistoric times and shelter which has a supreme importance in human life has brough the evaluation of many types of house formations in different geographic locations through history. For thousands of years Anatolia, the crossroads of history, the link betvveen orient and occident, has vvitnessed diverse people shaping the course of history. The home to countless civilisations, Anatolia has developed a unique synthesis of cultures each with its own distinct identity. And the Anatolian court houses that were formed due to the climate, topography, socio-cultural and socio- economic structure of the community are important culture sources. So, by the efficient use of vernacular/traditional court housing areas we caniv solve the sheltering problem vvhile sustaining this habitation and culture vvhich is unique for Anatolia. in this research, court - patio; the inseperable part of Anatolian house and it's evolution throughout history was set then, other settlements where patio is a common pattern and their interaction was inspected. in the frame of these data, the patio itself was analyzed in Anatolian urban vernacular settlements in case of the planning principles of the ground floor plan schemes of the houses and the patios. And an invertory study was made for the features of the courtyard and the plantation material. Aftervvards, the data obtained at local scale was used for the comparative study at Anatolian scale so, local and regional similarities and differences were gathered. On the follovving phase, the need for such a sustainable settlement - architecture and energy efficient design wereexamined and it's validity and solution in vernacular court- patio house was emphasized and the physical-conceptual aspects of the court house were discussed. Consequently, the court-patio house : that was formed due to the environmental conditions through the ages- vvhich will be a good solution for futurist city development and house formation and the need for such an inventory study for the efficient use of this approach in future was emphasized. Besides, the use of old cultural features for the future habitation developments was proposed. Key words: Anatolia, Patio-Court, Traditional housing, Anatolian house, Vernacular architecture, Sustainable architecture, Sustainable settlements