Nurettin Topçu'da iktisadi insan tasavvuru
The concept of homo economicus in Nurettin Topçu
Yazar: MUHAMMED BEŞİR ÇALIŞKAN
Danışman: DOÇ. DR. KENAN GÖÇER
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Homo İslamicus = Homo Islamicus ; Topçu, Nurettin = Topçu, Nurettin ; İktisadi adam = Homo economicus ; İslam ekonomisi = Islamic economy

Özet:
Ekonomi biliminin temel kavramlarından biri homo economicustur. Alanın dayandığı insan anlayışını oluşturan bu kavramın özellikleri ise şunlardır; fayda ençoklaştırma, rasyonel olma ve metodolojik bireycilik. Homo economicus disiplinin tarihi gelişimi içerisinde önemli bir rol oynamaktadır. Dolayısıyla ekonomi bilimi içerisindeki heterodoks okullar tarafından eleştiriye tabi tutulmuştur. Bu okullardan birisi de İslam ekonomisidir. Homo economicusun karşısına alternatif olarak homo islamicus konulmaktadır. Fakat ayrıntılı bir inceleme sonucunda görülecektir ki; homo islamicusun homo economicustan ciddi farklılıkları bulunmamaktadır. Homo economicusa yapılacak meydan okumanın ontolojik bir düzlem içerisinde gerçekleşmesi gerekmektedir. Nurettin Topçu anti-kapitalist duruşu nedeni ile bu konuda başvurulacak isim olarak belirlenmiştir.
Çalışmanın temel kaynakları Topçu'nun eserleri olmuştur. İlk olarak yapılan Topçu'nun metinlerinde homo economicus kavramına yapılan doğrudan atıfları tespit etmek olmuştur. Sonrasında ise kavramın bileşenleri ayrı ayrı incelenmiştir. Homo economicus, Topçu tarafından kazanan insan olarak tanımlanmaktadır. Ayrıca kamil insanın ortaya çıkışını engelleyen özellikler barındırması nedeni ile eleştirilmektedir. Ona göre, insanların fayda ençoklaştırma adına kararlar alması ahlaki değildir. Çünkü iyi ile kötü, haz ve fayda tarafından belirlenemez. Akıl ise hesap yapmaya indirgenemeyeceğinden rasyonel tutum da kabul edilmemektedir. Topçu birey meselesine önem vermesine rağmen, metodolojik bireyciliği uç noktalara gittiği için eleştirmiştir.
Homo economicusun karşısına konulacak ideal insanın tespiti için Topçu'nun temel kavramları ele alınmıştır. Hareket-irade-isyan olarak belirlenen kavramların etrafında bir insan tiplemesi ortaya çıkarılmıştır. Entelektüel tarih yöntemi gereği bu kavramlar ele alınırken Topçu'nun düşünce dünyasına etki eden isimler de incelenmiştir. Hareket felsefesi ve vahdet-i vücud düşüncesi gerekli olan ontolojik zemini sunmaktadır. İsyan ahlakı ise aksiyolojinin ortaya çıkarılmasında önemli bir rol oynamaktadır.

Abstract:
One of the basic concepts of economics is homo economicus. The characteristics of this concept, which constitutes the human understanding of the field, are utility maximization, rationality and methodological individualism. Homo economicus plays an important role in the historical development of the field. Therefore, it has been criticized by heterodox schools in economics. One of these schools is Islamic economics. Homo islamicus would be an alternative to homo economicus. However as a result of a detailed examination it will be seen that; homo islamicus does not have serious differences from homo economicus. The challenge to homo economicus must take place on an ontological level. Nurettin Topçu has been determined as the person to refer to in this regard due to his anti-capitalist stance.
The main sources of the study are Topçu's works. Firstly, the direct references to the concept of homo economicus were determined in the texts of Topçu. Afterwards, the components of the concept were examined separately. Homo economicus is defined by Topçu as the earner. In addition, it has been criticized for having features that prevent the emergence of perfect human being. According to him, it is not moral for people to make decisions in accordance with utility maximization because good and bad can not be determined by pleasure and benefit. Since reason cannot be reduced to calculation, rational attitude is not accepted. Although Topçu gives importance to the concept of individual, he has criticized methodological individualism for going to extremes.
The basic concepts of Topçu are discussed in order to determine the ideal person to be confronted with Homo economicus. An ideal human has been revealed around the concepts defined as movement-will-revolt. While dealing with these concepts, the names affecting Topçu's thought were also examined due to the intellectual history method. The philosophy of movement and the idea of unity of existence provide the necessary ontological ground. The moral of revolt plays an important role in revealing axiology.