Avrupa Birliği'nde karar alma süreçlerinin yönetimsel açıdan analizi: Tarihsel süreç, mevcut durum ve yeni öneriler
Administrative analysis of decision-making processes in the European Union: Historical process, current status and new suggestions
Yazar: EGEMEN BAĞIŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET HAKAN KESKİN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Avrupa Birliği (AB) 1950'lerde, yüzyıllar boyunca birbirleriyle savaşan Avrupalı devletlerin iş birliği yapma kararı üzerine doğmuştur. Bu kapsamda İkinci Dünya Savaşı sonunda değişen uluslararası yapı nedeniyle ABD'nin de desteğiyle Batı Almanya, Fransa, İtalya, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg öncelikle kömür ve çelik alanında iş birliği yapmak için Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğunu kurmuştur. 1957 yılında bahse konu altı devlet aralarındaki entegrasyonu derinleştirme kararı alarak Avrupa Ekonomik Topluluğu ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu'nu kurma kararı almıştır. 1993 yılında ise AB (Kurucu) Anlaşması olarak da bilinen Maastricht Antlaşması imzalanmış ve böylelikle AB, uluslararası arenaya giriş yapmıştır. AB hem dünyadaki en büyük ticaret bloğu hem de en ulusüstü niteliğe yakın örgüttür. İçerisindeki en önemli problemlerden biri ise karar alma mekanizmasıyla ilgilidir. 

AB içerisinde dış politika ve güvenlik gibi alanlardan dolayı ciddi tartışmalar yaşanmaktadır. En önemli sorunlardan biri de yetki devri ile ilgidir. Tartışmaya muhatap olan taraflardan biri daha fazla entegrasyon ve AB'nin ulusüstü bir yapı olmasını savunurken diğer taraf entegrasyona karşı çıkarak AB'nin uluslararası bir örgüt olarak kalmasını istemektedir. AB içerisindeki önemli tartışmalardan biri de demokrasi açığıdır. Bu kavram, AB'nin demokrasi açığı, Avrupa Birliği'nin yeterince demokratik olmadığı ve işleyiş yöntemlerinin karmaşıklığı nedeniyle vatandaş taleplerinden giderek uzaklaştığı görüşüne dayanmaktadır.

Bu bağlamda tezin temel amaçlarından biri AB içerisinde söz edilen demokrasi açığının altında yatan nedenleri tespit ederek AB içerisindeki bütünleşme ve yayılma hususlarında karar alma mekanizmasını incelemektir. Buna ek olarak diğer bir temel amaç ise karar almada yaşanan pratik sorunlara ilişkin tespitte bulunmak ve mülakat yapılan kişilerin sorunun çözümüne ilişkin önerilerinin analizini yapmaktır.

Çalışmanın kavramsal ve kuramsal çerçevesi bu sebeple karar alma üzerine kurulacaktır. Böylelikle AB'nin hem ulusüstü hem de uluslararası yapısı mercek altına alınacaktır. Ayrıca yapılan mülakatlarla, söz konusu tartışmalar sadece teoride mi kalmaktadır yoksa AB temsilcileri de aynı şekilde düşünüyor mu sorusuna yanıt aranacaktır. Tüm bunların sonucunda AB içerisinde bütünleşme ve yayılma hususlarında karar alma mekanizmasında ne gibi aksaklıklar olduğu ve bu aksaklıkların nasıl giderileceği, AB'nin nasıl daha demokratik hale geleceği tespit edilmeye çalışılacaktır.

Tez toplamda sekiz bölümden oluşacaktır. İkinci bölümde ayrıntılarıyla AB tarihsel arka planı, organları ve işleyişi ile birlikte aktarılacak, üçüncü bölümde yönetim ve yönetici kavramları ayrıntılarıyla açıklanacaktır. Burada AB Kurumlarındaki yönetici kavramları aktarılacaktır. Çalışmanın dördüncü bölümünde karar almanın teorik altyapısı işlenecektir. Bu başlık altında kurumsal karar verme üzerinde önemle durulacaktır. Böylelikle bir kurum olan AB içerisindeki karar verme için temel atılacaktır. 

Beşinci bölüm ise diğer bir kavram – kuramı oluşturan yönetim düşüncesi ve yönetim düşüncesinin teorik gelişimi incelenecektir. Burada ayrıca teoriler "Klasik Yönetim Yaklaşımı", "Neo-Klasik Yönetim Yaklaşımı" ve "Modern Yönetim Yaklaşımı" olmak üzere üç kısımda incelenecektir.

Altıncı bölümde ise AB karar verme prosedürleri literatürde incelenecek ardından da yedinci bölümde AB'nin karar alma mekanizmasında yer almış olan çeşitli kişilerle mülakatlara yer verilecektir. Tüm litaretür taraması, mülakatlar ve nihayetindeki analizler sonucunda Avrupa Birliği karar alma mekanizmasıyla ilgili yeni öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The European Union (EU) was born in the 1950s, upon the decision of the European states that had been at war with each other for centuries, to cooperate. In this context, due to the changing international structure at the end of The Second World War, with the support of the USA, West Germany, France, Italy, Belgium, Netherlands and  Luxembourg established the European Coal and Steel Community primarily to cooperate in the field of coal and steel. In 1957, the six states in question decided to deepen the integration between them and decided to establish the European Economic Community and the European Atomic Energy Community. In 1993, the Maastricht Treaty, also known as the EU (Founding) Treaty, was signed and thus the EU entered the international arena. The EU is both the largest trading bloc in the world and the most supranational organisation. One of the most important problems in it is related to the decision-making mechanism.

There are serious discussions within the EU due to areas such as foreign policy and security. One of the most important problems is related to delegation of authority. While one side of the debate advocates greater integration and a supra-national structure of the EU, the other side opposes integration and wants the EU to remain as an international organization. One of the important debates within the EU is the democracy deficit. This concept, the EU's democracy deficit, is based on the view that the European Union is not democratic enough and is increasingly moving away from citizens' demands due to the complexity of its operating methods.

In this context, one of the main aims of the thesis is to identify the underlying reasons for the democratic deficit mentioned within the EU and to examine the decision-making mechanism on integration and expansion within the EU. In addition, another main purpose is to identify practical problems in decision-making and to analyze the suggestions of the interviewees regarding the solution of the problem.

Therefore, the conceptual and theoretical framework of the study will be based on decision making. Thus, both the supranational and international structure of the EU will be examined. In addition, through interviews, the question of whether these discussions remain only theoretical or whether EU representatives think the same way will be sought. As a result of all these, it will be tried to determine what kind of problems there are in the decision-making mechanism in terms of integration and diffusion within the EU, how these problems will be eliminated, and how the EU will become more democratic.

The thesis will consist of eight chapters in total. In the second part, the historical background, organs and functioning of the European Union will be explained in detail, and in the third part, the concepts of management and administrator will be explained in detail. Here, the concepts of manager in EU Institutions will be conveyed. In the fourth part of the study, the theoretical background of decision making will be covered. Under this heading, emphasis will be placed on institutional decision making. This will lay the foundation for decision-making within the EU, which is an institution.

In the fifth chapter, another concept – the theory of management and the theoretical development of management thought will be examined. Here, the theories will also be examined in three parts: "Classical Management Approach", "Neo-Classical Management Approach" and "Modern Management Approach". 

In the sixth part, EU decision-making procedures will be examined in the literature, and then in the seventh part, interviews with various people who took part in the EU's decision-making mechanism will be included. As a result of all the literature review, interviews and final analysis, new proposals regarding the European Union decision-making mechanism were presented.