Peyami Safa imzalı romanlarda güven temi
Trust theme in the novels of Peyami Safa
Yazar: FATMA ZEHRA TURAN COŞKUN
Danışman: DOÇ. DR. MÜMTAZ SARIÇİÇEK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Güven = Confidence ; Roman = Novel ; Safa, Peyami = Safa, Peyami ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
Güven toplumun ihtiyaçları doğrultusunda sosyal bilimlerde son yıllarda sıkça
ele alınmaktadır. Türk Edebiyatı çalışmalarında bir ilk olarak bu tez çalışması toplumun
geçirdiği tarihi değişimlere şahit olan ve bunları eserlerine yansıtan Peyami Safa'nın
romanlarında güven ve güvensizlik durumlarını, sebep ve sonuçları ile incelemiştir.
Sonuç olarak romanlarda yazarın temel meselelerinden olan Doğu-Batı karşıtlığına
koşut olarak Doğulunun güven ile Batılının da güvensizlik ile ilişkili yansıtıldığı; güven
verici davranışların çoğunlukla erkekler tarafından ortaya konulduğu; kadınların güveni
yeniden inşa konusunda aktif çaba göstermedikleri; özgüvenin kişilerin istekleriyle
bağlı aktarılmasına karşın öz güven eksikliği ya da yokluğunun düşük benlik algısıyla
bağlı gösterildiği; ebeveynleri ile sağlıklı ve yakın bir ilişkisi bulunmayan kişilerin
güven kırıcı davranışları bir ahlak haline getirdikleri tespit edilmiştir. Ayrıca romanların
vaka zamanları (1897-1950) toplumun geçirdiği büyük krizleri kapsadığı için eserlerde
birey-kurum ilişkilerindeki güvensizlik durumlarının birey üzerindeki olumsuz etkileri
ile işlendiği bulgulanmıştır. Romanlarıyla Allah'a güvenmenin nesilleri inkırazdan
koruyacağı tezini işlerken yazar, dindar ebeveynler ile imansız çocukları arasındaki
çatışmaları dikkate sunmuştur. Güven türleri konusunda ise yazarın şüphe ile
saflaştırılan ve daima uyanık tutulan bir güvenme tavrını idealleştirdiği anlaşılmıştır.

Abstract:
Trust has been frequently discussed in the social sciences in recent years in line
with the needs of the society. For the first time in Turkish literature studies, this study
has examined the situation of trust and distrust in the novels of Peyami Safa, who
witnessed the historical changes that the Turkish society had made and reflected them in
his works, with causes and effects. As a result, in the novels, parallel to the East-West
opposition, which is one of the main subjects of the author, reassuring behaviors are
often portrayed by men; women are not actively engaged in rebuilding trust; self-trust is
attributed to the will of the people, but lack of self-trust is attributed to low self-perception;
and it has been found that those who do not have a healthy and close
relationship with their parents mostly involved in disruptive behaviors. Moreover, since
the time of the novels (1897-1950) covered the great crises within the Turkish society,
sit was detected that the distrustful situation in the individual-institutional relations had
negative effects on the individual. The writer, who asserts that trusting in God protects
generations from infidelity, has considered the conflicts between religious parents and
their unbelieving children. As for the types of trust, it is understood that the author
idealizes a trusting attitude that is refined by suspicion and always kept awake.