Alkol bağımlılarında aşerme ile ilişkili etmenlerin araştırılması
The factors related to craving in patients with alcohol dependence
Yazar: ŞULE ACAR BASMACI
Danışman: DR. NABİ ZORLU
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Alkol bağımlılığı = Alcohol dependents ; Alkol içme = Alcohol drinking ; Alkolizm = Alcoholism ; Alkollü içkiler = Alcoholic beverages ; Aşerme = Craving ; Bağımlılık = Dependency ; Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Ruminasyon = Rumination

Özet:
Aşerme alkol bağımlılarında relaps sıklığını artıran en önemli etmenlerden
birisidir. Daha önce yapılan çalışmalarda aşerme ile ilişkili bir çok bilişsel, duygusal
ve davranışsal etmen tanımlansa da bu etmenler arasındaki karmaşık ilişkiler dikkate
alınmamıştır. Bu çalışmada aşerme üzerine etkili etmenlerden birbirine zıt bilişsel
süreçler olarak ruminasyon ve supresyon, bilişsel ve duygusal bileşenlerin
etkileşimiyle oluşan endişe ve yeterli öngörü olmaksızın hareket etme eğilimi
şeklinde tanımlanan dürtüselliğin aşerme üzerine etkisi araştırılmıştır. Böylece bu ön
çalışma ile bilişsel, duygusal ve davranışsal etmenler arasındaki karşılıklı
etkileşimlerin aşerme üzerine etkisi hakkkında genel bir fikir edinmek amaçlanmıştır.
Çalışmaya AMATEM polikliniğine başvuran ve AMATEM servisinde
yatarak tedavi gören, detoksifikasyon periyodunu tamamlamış 31 alkol bağımlısı
hasta alınmıştır. Tüm hastalara Ruminatif Düşünme Biçimleri Ölçeği, Beyaz Ayı
Supresyon Envanteri, Öfkeye İlişkin Derin Düşünme Ölçeği, Penn State Endişe
Ölçeği, Obsesif Kompulsif İçme Ölçeği ve Barratt Dürtüsellik Ölçeği olmak üzere öz
bildirim ölçekleri uygulanmıştır.
Bağıntı analizlerii sonucunda aşerme toplam puanları ile dürtüsellik (r=0.72,
p<0.01), ruminasyon (r=0.64, p<0.01), öfke ruminasyonu (r=0.54, p<0.01), endişe
(r=0.59, p<0.01) ve supresyon (r=0.49, p<0.01) puanları arasında anlamlı ilişki
bulunmuştur. Aşerme bağımlı değişken olmak üzere yapılan regresyon analizinde ise
(B=0.602, SH=0.154, Beta=0.607, t=3.909, p<0.01) dürtüselliğin tek anlamlı etmen
olarak aşermeyi yordadığı bulunmuştur.
Çalışmamızda önceki çalışmalarla uyumlu olarak tüm etmenler birbirlerinden
bağımsız olarak aşerme üzerinde etkili bulunmuştur. Farklı bilişsel, duygusal ve
davranışsal etmenlerin etkileşimini mümkün kılan bir modelde, aşerme üzerinde tek
belirleyici etmenin dürtüsellik olduğu ortaya çıkmıştır. Bu sonuçlar zihin işleyişinde
aşağıdan yukarı süreçler üzerinden etki gösteren nörobiyolojik faktörlerden kaynaklanan dürtüselliğin, yukarıdan aşağı süreçler üzerinden etki gösteren yanlı
bilişsel işlemlemeye kıyasla aşerme davranışını öngörmeye daha eğilimli olduğunu
öne sürmektedir. Bununla birlikte nörobiyolojik yatkınlıklardan kaynaklanan
dürtüselliğin aşerme üzerinde sadece öngördürücü öncül bir etmen olmayıp, alkol
alımı sonucunda oluşan, duygusal ve davranışsal etmenlerin organizasyonundan
sorumlu bilişsel yetilerin kaybı ile oluşan bir durum olması da olasıdır.

Anahtar kelimeler: Alkol bağımlılığı, Aşerme, Ruminasyon, Dürtüsellik

Abstract:
THE FACTORS RELATED TO CRAVING IN PATIENTS WITH
ALCOHOL DEPENDENCE
Craving is one of the most important factors which increases relapce rates in
alcohol dependence. Many cognitive, affective and behavioral factors were found as
related with craving by previous researches without taking the complex relationships
between different parameters into attention. In this study, the predictive role of
rumination and thought suppression as reverse cognitive processes, worry arising
from the interaction of emotional and cognitive factors and impulsivity as the
tendency to act prematurely without foresight on craving has been investigated.
Thereby, we aimed to have a general idea about the effect of reciprocal interactions
between different cognitive, emotional and behavioral factors on craving in a
preliminary study.
Thirty one patients with alcohol dependence in detoxification period were
included in the study. All participants were investigated with self-reported scales of
Obsessive-Compulsive Drinking Scale, Ruminative Thought Style Questionnaire,
White Bear Supression Inventory, Anger Rumination Scale, Penn State Worry
Questionnaire and Barratt Impulsivity Scale.
The correlational analyses revealed that significant relationships between
craving total scores and impulsivity (r=0.72, p<0.01), rumination (r=0.64, p<0.01),
anger rumination (r=0.54, p<0.01), worry (r=0.59, p<0.01) and thought supression
(r=0.49, p<0.01). In a regression model, impulsivity was the only factor significantly
predicting craving (B=0.602, SH=0.154, Beta=0.607, t=3.909, p<0.01) when craving
scores were held as dependent variable.
Consistent with previous findings, all factors were found to be related with
craving independently. Impulsivity was the only factor predicting craving in a model
allowed the interactions of different cognitive, emotional and behavioral factors.
Results suggest that alcohol seeking behaviour is more likely related to impulsivity as a bottom-up procesess arising from neurobiological factors compared to top-down
biased cognitive processing. However, impulsivity may not only be an antecedent
factor predicting craving due to neurobiological vulnerabilities but it may be a result
of the negative influence of alcohol consumption on cognitive capabilities organizing
emotional and behavioral factors.

Keywords: Alcohol dependence, Craving, Rumination, Impulsivity