Radyoterapinin gelişimini tamamlamış kemik dokusunda meydana getirdiği hasarların sitoprotektif ajanlar oldukları bilinen amifostin ve karnitin ile önlenmesinin sintigrafik ve histopatolojik parametreler ile değerlendirilmesi
Scintigraphic and histopathologic evaluation of protective effects of previously-known cytoprotectants amiphostine and carnitine against radiation injury in mature rat osseous tissues
Yazar: GÜLDEN ANGIN
Danışman: DOÇ. DR. CEM UZAL
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Onkoloji = Oncology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Amifostin = Amifostine ; Karnitin = Carnitine ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Sıçanlar = Rats

Özet:
Küratif amaçla kemiğe uygulanacak yüksek doz radyoterapinin uzun dönemde en önemli yan etkilerinden birisi osteonekrozdur. Çocukluk çağında düşük dozlar dahi önemli büyüme deformitelerine yol açabilir. Günümüzde kanser tanı ve tedavisinde sağlanan gelişmeler sonucunda kanserli hastaların uzun süre yaşamlarını sürdürmeleri, kanser tedavisinin geç etkilerini ön plana çıkarmıştır. Normal dokuları radyasyonun olumsuz etkilerinden koruma amaçlı radyoprotektör ajanlar önemli bir araştırma konusu haline gelmiştir.Çalışmamızda, amifostin ve karnitin ardından kemikleri ışınlanan 24 haftalık ratlarda koruyucu etkilerin saptanması amaçlanmıştır. Kontrol, radyoterapi, yalnız amifostin, yalnız karnitin, amifostin ardından radyoterapi ve karnitin ardından radyoterapi grubu olmak üzere altı grup oluşturulmuş, radyoterapi gruplarına sağ femur bölgesine tek fraksiyonda 20 Gy radyoterapi uygulanmıştır. Deney gruplarına radyoterapiden 30 dakika önce amifostin 200 mg/kg ve karnitin 300 mg/kg dozunda intraperitoneal olarak uygulanmıştır. Altı aylık izlem sonunda tüm ratlara tüm vücut kemik sintigrafisi ve kemik dansitometresi çekilmiş, sakrifikasyon sonrası histopatolojik inceleme yapılmıştır.RT'nin; sintigrafik olarak kemik metabolizmasını istatistiksel anlamlı olarak bozduğu ve dansitometrik olarak gerek lokal gerekse tüm vücut kemik yoğunluğunu istatistiksel olarak anlamlı olmasa da bozduğu gösterilmiştir. Histopatolojik değerlendirmede ise sellülariteyi istatistiksel olarak anlamlı olmasa da azalttığı, fibrozisi ve kıkırdak dejenerasyonunu anlamlı olarak arttırdığı gözlenmiştir. Amifostin ve karnitin, kemik metabolizmasını radyasyon etkilerinden birbirlerine benzer oranda korumuş ve metabolizmayı istatistiksel anlamlı derecede düzelterek, hem ışınlanan kemikte hem de ışınlanmayan karşı kemikte kontrol düzeyine çekmiştir. Ancak amifostin ve karnitin kemik yoğunluğu üzerine istatistiksel anlamlı oranda etki etmemiştir. Histopatolojik değerlendirmede gerek amifostinin gerekse karnitinin sellülarite, fibrozis ve kıkırdak dejenerasyonu üzerine radyasyon hasarını azaltmakla birlikte, etkilerinin istatiksel anlamlı olacak düzeye çıkmadığı görülmüştür.

Abstract:
Osteonecrosis is one of the major chronic side effects of radiotherapy given to the bone at high doses with curative intend. Even given at lower doses in childhood, it can cause serious developmental deformities. Recent improvements in both diagnosis and treatment of cancer has increased survival rate, while manifesting long term side effects of treatments. Radioprotector agents aimed at protecting normal tissues from destructive effect of radiation, have become a significant issue of investigation.In our study, the protector effects of amifostine and carnitine given prior to bone irradiation at 24 weeks old rats, were researched. Of the 6 groups of rats one group was used as control, one as radiotherapy only, one as amifostine only, one as carnitine only, one as amifostine followed by radiotherapy and another one as carnitine followed by radiotherapy. Animals in radiotherapy groups received 20 Gy of irradiation in one fraction on their right femoral area. In experimental groups 200 mg/kg amifostine and 300 mg/kg carnitine is given intraperitoneally 30 minutes before irradiation. After 6 month of survey all rats underwent whole body bone scintigraphy and bone densitometry imaging. Histopathological examination is performed fallowing the sacrifice.We determined that radiotherapy significantly alters bone metabolism on scintigraphy and similarely alters bone density both locally and generally in the whole body on densitometry but without statistic significance. Histopathologic examination confirmed a reduction in cellularity without statistic significance but a significant increase in fibrosis and cartilage degeneration caused by radiation was observed. Amifostine and carnitine protected bone metabolism against radiation with similar rates. This significant improvement kept metabolic level of the experimental groups to the same level of the control groups. However, amifostine and carnitine did not have statistic significant effect on bone density. In histopathologic examination, both amifostine and carnitine reduced radiation damage on cellularity, fibrosis and cartilage degeneration but these effects were not enough to have statistic significance.