Madde kullanım bozukluğu olan bireylerde algılanan stres sıkıntıya dayanma ve psikolojik esneklik arasındaki ilişki
The association of perceived stress, distress tolerance and psychological flexibility in individuals with substance use disorder
Yazar: EMİNE BÜYÜKFIRAT
Danışman: DOÇ. DR. ERMAN YILDIZ
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırma, madde kullanım bozukluğu olan bireylerde algılanan stres, sıkıntıya dayanma ve psikolojik esneklik arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapıldı.
Materyal ve Metot: Tanımlayıcı ilişkisel yapılan bu araştırma, Eylül 2021- Ağustos 2023 tarihleri arasında Mersin Alkol ve Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezinde 187 madde kullanım bozukluğu olan bireyle yapıldı. Veriler Tanıtıcı Bilgi Formu, Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ), Sıkıntıya Dayanma Ölçeği (SDÖ), psikolojik esnekliği ölçen Kabul ve Eylem Formu-Madde Versiyonu (KEF-M) kullanılarak toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde ortalama, sayı, yüzdelik dağılımlar, gruplar arası farkı değerlendirmek için ANOVA analizi, bağımsız gruplarda t-testi kullanılırken, ilişkileri değerlendirmek için  Pearson korelasyon, ve aracılık etkiler için ise, PROCESS makrosu kullanılarak önyükleme yöntemi kullanıldı. 
Bulgular: Bu araştırmada madde kullanım bozukluğu olan bireylerde ASÖ, SDÖ ve KEF-M puan ortalamaları sırasıyla 28.40±8.66, 45.82±10.66, 62.37±14.08 dir. Araştırmadaki bağımlı değişkenler arasında istatistiksel açıdan önemli ilişkiler olduğu belirlendi (p< 0.01). Aracı model analizi sonuçları, SDÖ' nün KEF-M aracılığıyla ASÖ üzerindeki dolaylı etkisini önemli olduğunu ortaya çıkardı (ß = -.050. p < .05; %95 GA = -.107. -.010).
Sonuç: Bulgular, psikolojik esnekliğin bu ilişkide kısmi bir aracı rol oynadığını ve madde kullanım bozukluğu tanılı bireylerde stresle başa çıkma ve sıkıntıya dayanma becerilerini artırmada önemli bir faktör olduğunu göstermiştir. Bu araştırma, psikolojik esnekliği artırmaya yönelik müdahalelerin madde kullanım bozukluğu tedavisinde etkili olabileceğine dair kanıtlar sunabilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Algılanan Stres, Madde Kullanım Bozukluğu, Psikiyatri Hemşireliği, Psikolojik Esneklik, Sıkıntıya Dayanma.

Abstract:
Aim: This study was conducted to determine the relationship between perceived stress, distress tolerance and psychological flexibility in individuals with substance use disorder.
Material and Method: This descriptive correlational study was conducted with 187 individuals with substance use disorder at Mersin Alcohol and Substance Abuse Treatment Center between September 2021 and August 2023. Data were collected using Descriptive Information Form, Perceived Stress Scale (PSS), Distress Tolerance Scale (DTS), which measure psychological flexibility it was collected using the The Acceptance and Action Questionnaire- Substance Abuse (AAQ-SA). Mean, number, percentage  distributions, ANOVA analysis to evaluate the difference between groups, t-test in independent groups were used in the evaluation of the data, while Pearson correlation was used to evaluate the relationships, and bootstrapping method was used by using PROCESS macro for mediation effects.    
 Results: In this study, the mean scores of PSS, DTS and AAQ-SA in individuals with substance use disorder were 28.40±8.66, 45.82±10.66, 62.37±14.08, respectively. It was determined that there were statistically significant relationships between the dependent variables in the study (p< 0.01). The results of the mediator model analysis revealed that the indirect effect of DTS through AAQ-SA on PSS was significant (ß = -.050. p < .05; 95%). GA = -.107. -.010).
    Conclusion: The findings showed that psychological flexibility plays a partial mediator role in this relationship and is an important factor in increasing the ability to cope with stress and withstand distress in individuals with substance use disorder. This research provides evidence that interventions to increase psychological flexibility can be effective in the treatment of substance use disorder.

Keywords: Perceived Stress, Substance Use Disorder, Psychiatric Nursing, Psychological flexibility, Distress Tolerance.