Lise öğrencilerinde yeme bozuklukları ile anksiyete duyarlılığı ve yalnızlık arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between eating disorders, anxiety sensitivity and loneliness in high school students
Yazar: ESRA AKPINAR
Danışman: PROF. DR. EYÜP ÇELİK
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete duyarlılığı = Anxiety sensitivity ; Yalnızlık = Loneliness ; Yeme davranışı = Eating behaviour

Özet:
Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinde yeme bozukluklarının anksiyete duyarlılığı ve yalnızlık değişkenleri ile bazı demografik (cinsiyet, daha önce diyetisyen yardımı alıp almama durumu ve daha önce psikiyatrist yardımı alıp almama durumu) değişkenler bakımından incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu 2023/2024 eğitim öğretim yılında Sakarya ilinde bulunan dört farklı lise türünde okuyan 400 öğrenci oluşturmaktadır. Katılımcıların 155'i (%44,1) kız, 196'sı (%55,8) erkektir. Çalışma grubunun 153'ü (%43,5) 9. sınıfta, 198'i (%56,4) ise 10. sınıftadır. Çalışmaya katılanların 89'u (%25,3) Anadolu Lisesi, 93'ü (%26,4) Fen Lisesi, 79'u (%22,5) Anadolu İmam Hatip Lisesi ve 90'ı (%25,6) Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi öğrencisidir. Çalışmada yeme bozuklukları ile ilgili veriler Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması Yücel ve diğerlerince (2011) yapılan Yeme Bozuklukları İnceleme Ölçeği, anksiyete duyarlılığı düzeyleri ile ilgili veriler Yılmaz ve Zinnur Kılıç (2015) tarafından Türkçe'ye uyarlanan ÇADİ Ölçeği, yalnızlık düzeyleri ile ilgili veriler Yıldız ve Duy (2014) tarafından Türkçe'ye uyarlanan UCLA Yalnızlık ölçeği kısa formu (Ergenler için) kullanılarak toplanmıştır. Araştırmada ölçek sorularına ek olarak kişilere cinsiyetlerine, daha önce diyetisyen yardımı alıp almama durumlarına ve daha önce psikiyatrist yardımı alıp almama durumlarına ilişkin sorular yöneltilmiştir.
Veriler; korelasyon analizi, regresyon analizi ve t testi kullanılarak incelenmiştir. Yapılan analizlere göre lise öğrencilerinin yeme bozuklukları alt boyutları ile anksiyete duyarlılığı ve yalnızlık arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler olduğu; anksiyete duyarlılığı ve yalnızlığın yeme bozukluklarının alt boyutlarından yeme, beden ve kilo endişelerini yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Diğer taraftan yeme bozukluklarının alt boyutlarından kısıtlamayı yalnızlık yordarken anksiyete duyarlılığının yordamadığı bulunmuştur. Cinsiyete göre yeme bozukluklarının tüm alt boyutlarının istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde farklılaştığı ve kız öğrencilerde tüm boyutlara ilişkin puanların, erkeklere oranla daha yüksek olduğu görülmüştür. Daha önce diyetisyen yardımı alıp almama durumuna göre yeme bozukluğu alt boyutlarından beden endişesinin anlamlı düzeyde farklılık gösterdiği, daha önce psikiyatrist yardımı alıp almama durumuna göre de beden endişesi ve kilo endişesi alt boyutlarının önemli düzeyde farklılaştığı bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine eating disorders in high school students in terms of anxiety sensitivity and loneliness variables and some demographic variables (gender, whether they have received dietitian help before and whether they have received psychiatrist help before). The study group of the research consists of 400 students studying in four different high school types in Sakarya province in the 2023/2024 academic year. Of the participants, 155 (44.1%) were female and 196 (55.8%) were male. Of the study group, 153 (43.5%) were in the 9th grade and 198 (56.4%) were in the 10th grade. Of the participants, 89 (25.3%) were Anatolian High School students, 93 (26.4%) were Science High School students, 79 (22.5%) were Anatolian Imam Hatip High School students and 90 (25.6%) were Vocational and Technical Anatolian High School students. In the study, data on eating disorders were collected using the Eating Disorders Examination Scale, the Turkish validity and reliability study of which was conducted by Yücel et al. (2011), data on anxiety sensitivity levels were collected using the CADI Scale adapted into Turkish by Yılmaz and Zinnur Kılıç (2015), and data on loneliness levels were collected using the UCLA Loneliness Scale Short Form (for Adolescents) adapted into Turkish by Yıldız and Duy (2014). In addition to the scale questions, the participants were asked questions about their gender, whether they had received dietitian help before and whether they had received psychiatrist help before.
Data were analyzed using correlation analysis, regression analysis and t test. According to the analyses, it was concluded that there were positive and significant relationships between anxiety sensitivity and loneliness with the sub-dimensions of eating disorders of high school students; anxiety sensitivity and loneliness predicted eating, body and weight concerns among the sub-dimensions of eating disorders. On the other hand, it was found that loneliness predicted restriction, one of the sub-dimensions of eating disorders, while anxiety sensitivity did not. It was found that all sub-dimensions of eating disorders differed statistically significantly according to gender and the scores of female students were higher than those of male students. It was found that body anxiety, one of the sub-dimensions of eating disorders, differed significantly according to whether or not they had received dietitian help before, and body anxiety and weight anxiety sub-dimensions differed significantly according to whether or not they had received psychiatrist help before.