Adatepe (Devrek/Zonguldak) mevkii ve civarı maden arama çalışmalarında jeokimyasal verilerin değerlendirilmesi
Evaluation of geochemical data in mining exploration studies around Adatepe village (Devrek-Zonguldak)
Yazar: ERCÜMENT AYSERT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM BUZKAN ; DOÇ. DR. AHMET KARAKAŞ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering ; Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Bu çalışmada, Zonguldak ili Devrek ilçesi Adatepe köyü ve civarını kapsayan yaklaşık 98 km2' lik bir alanda yüzeyleyen kayaçlardan alınan numunelerin, jeokimyasal, mineralojik-petrografik analizleri gerçekleştirilerek potansiyel maden içeriği hakkında yorumlar yapılması amaçlanmıştır. Çalışma alanında Perkambriyen'den günümüze kadar oluşmuş çok farklı yaş ve türde magmatik, metamorfik ve sedimanter birimler yüzeylenmektedir. Temelde ayırtlanmamış amfibolit, gnays, migmatit, metagranit, metavolkanik, şist ve mermerlerden oluşan, Perkambriyen yaşlı Yedigöller Formasyonu yer almaktadır. Orta Ordovisiyen-Erken Devoniyen yaşlı başlıca şeyl, kumtaşı ve kireçtaşlarından oluşan Ereğli Formasyonu Perkambriyen yaşlı Yedigöller Formasyonun üzerine açısal uyumsuzlukla gelmektedir. Volkanik aglomera, tüf, andezit, bazalt ve volkanojenik kumtaşı ile temsil edilen Geç Kretase yaşlı Kazpınar Formasyonu Yedigöller Formasyonunu, çakıl, kum, silt ve kil ile temsil edilen Kuvaterner yaşlı Alüvyon birimini ve Yamaç Molozu'nu açısal uyumsuzlukla kesmektedir. Yarı pelajik kireçtaşı, şeyl, kumtaşı ve konglomareden oluşan Üst Kampaniyen-Alt Eosen yaşlı Akveren Formasyonu Yedigöller Formasyonu ve Ereğli Formasyonu kesmektedir. Akveren Formasyonun üzerine ise sarı, beyaz renkli, kiltaşı ardalanmalı aglomera, siltaşı, ince orta tabakalı kumtaşı tüf ve marn ara seviyeleri ile temsil edilen Alt-Orta Eosen yaşlı Çaycuma Formasyonu gelmektedir. Mineralojik (Cevher) incelemelerinde baskın olarak cevher minerali olan pirit ile kıyaslanırsa daha az oranlarda kalkopirit, manyetit ve rutil mineralleri yer almaktadır. Numunelerde yer yer braunit de görülebilmektedir. Araziden derlenen kayaç numunelerden ana oksit analizleri (Na2O, MgO, Al2O3, SiO2, P2O5, Cl, SO3, K2O, CaO, TiO2, V2O5, Cr2O3, Fe2O3, Li2O), ateş zayiatı (kızdırma kaybı) ile iz element (Co, Ni, Cu, Zn, Ga, Ge, As, Se, Br, Rb, Sr, Nb, Zr, Mo, Cd, İn, Sn, Sb, Cs, Ba, Hf, Hg, Ta, Pb, Bi, Th, U) ve nadir toprak element analizleri (İ, Te, La, Ce, Th, W, Y, Ti) gerçekleştirilmiştir. Yedigöller Formasyonu ile Ereğli Formasyonu ve Kazpınar Formasyonundan toplamda belirlenen noktalardan dere jeokimyası analizi amacıyla 193 adet dere sedimanı, 50 adet kaya jeokimyası amaçlı, 5 adet mineralojik-petrografik analiz amaçlı ve 524 adet toprak jeokimyası amaçlı örnek alınmış olup blok kestleri ve ana oksit, iz element ve jeokimyasal analizleri geçekleştirilmiştir.

Abstract:
This study aims to offer remarks regarding the possible mineral content of the rocks outcropping in an area of about 98 km2, encompassing the Adatepe hamlet of Devrek district in Zonguldak, using geochemical, mineralogical, and petrographic analyses of the samples retrieved from the rocks. Magmatic, metamorphic, and sedimentary formations of various ages and kinds, developed from the Percambrian to the present, are surfaced in the study region. The Middle Ordovician-Early Devonian aged Ereğli Formation, composed primarily of shale, sandstone and limestone, overlies the Percambrian aged Yedigöller Formation with an angular unconformity. The Yedigöller Formation, the Quaternary-aged Alluvium unit represented by gravel, sand, silt, and clay, and the Slope Debris are cut by the Late Cretaceous Kazpnar Formation, which is composed of volcanic agglomerate, tuff, andesite, basalt, and volcanogenic sandstone. The Yedigöller Formation and Ereğli Formation are divided by the Late Campanian-Early Eocene Akveren Formation, which is composed of semi-pelagic limestone, shale, sandstone, and conglomerate. The Early-Middle Eocene-aged Çaycuma Formation, which is made up of yellow, white, claystone with alternating agglomerate, siltstone, thin, medium-bedded sandstone tuff, and marl interlayers, overlies the Akveren Formation. Lesser amounts of chalcopyrite, magnetite, and rutile minerals are detected as compared to pyrite, which is the predominant ore mineral in mineralogical (ore) research. Braunite is also found throughout the samples. Main oxide analyses (Na2O, MgO, Al2O3, SiO2, P2O5, Cl, SO3, K2O, CaO, TiO2, V2O5, Cr2O3, Fe2O3, Li2O), loss on ignition, and trace element (Co, Ni) from rock samples collected in the field, as well as rare earth element analyses (I, Te, La, Ce, Th, W, Y, Ti) were carried out. For the purpose of stream geochemical analysis, 193 stream sediments, 50 rock geochemistry samples, 5 mineralogical-petrographic analyses, and 524 soil geochemistry samples were collected from the Yedigöller Formation, Ereğli Formation, and Kazpınar Formation and geochemical examinations were conducted.