Online eğitim ile yüz yüze eğitim sürecinin öğretmen ve idareci görüşleri kapsamında incelenmesi
Examination of the face-to-face training process with online education from the point of view of teachers and administrators / Изучение мнений администрации и учителей по поводу формобучения: офлайн и онлайн / Аралыктан (онлайн) жана жакындан (офлайн) билим берүү процессинин мугалим жана башкаруучунун (админстратор) пикирлери боюнча изилдениши
Yazar: HASAN BARBOROS
Danışman: DOÇ. DR. KASIM BAYNAL
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Karşılaştırmalı eğitim = Comparative  education ; Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Okul yöneticileri = School administrators ; Tutumlar = Attitudes ; Türkiye = Türkiye ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Yüz yüze eğitim = Face to face education ; Çevrimiçi eğitim = Online education ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude

Özet:
Bu araştırmada, Türkiye ve Kırgızistan için geçerli ve güvenilir online eğitime ilişkin öğretmen tutum ölçeği geliştirmek amaçlanmıştır. Ayrıca geliştirilen ölçekler çerçevesinde, Türk ve Kırgız öğretmenlerin online eğitime ilişkin tutumlarını belirlemek ve bu tutumlara etki eden değişkenleri ortaya koymak amaçlanmıştır. Nicel araştırma yöntemi ile yürütülen bu çalışmada, nicel araştırma desenlerinden Tarama Yöntemi (TY) kullanılmıştır. Araştırmanın Türkiye örneklem grubu, Basit Seçkisiz Örnekleme Yöntemi (BSÖY) ile belirlenmiştir. Bu yöntemle belirlenen öğretmenler Manisa ili Salihli ilçesinde görev yapan okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise öğretmenleri arasından rastgele belirlenen 354 kadın, 392 erkek olmak üzere toplam 746 öğretmendir. Araştırmanın Kırgızistan örneklemi de BSÖY ile belirlenmiş Bişkek şehrinde görev yapan 233 kadın, 24 erkek öğretmen olmak üzere toplam 257 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırma verilerinin toplanmasında Türkiye için araştırmacı tarafından geliştirilen Online Eğitime İlişkin Öğretmen Tutum Ölçeği (OEİTÖ), Kırgızistan için Kırgız Online Eğitim Tutum Ölçeği (KOETÖ) ve her iki örneklem için araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Araştırmada ölçek geliştirmede ölçek geliştirme basamakları sırası ile uygulanmış ve uzman görüşleri çerçevesinde ölçekler geliştirilmiştir. Ayrıca Kırgızistan ölçeğinin geliştirilmesinde çeviriler için uzman görüşünden yararlanılmış, ölçekteki her bir madde Kırgız kültürüne uyumlu hale getirilmiş ve tek bir özelliği ölçmesine özen gösterilmiştir. Araştırma verilerinin analizinde SPSS paket programı ve AMOS programı kullanılmıştır. Elde edilen verilerin güvenirlik analizi Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri her bir ölçek için ayrı ayrı olarak yapılmıştır. Değişkenlerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerden, Bağımsız Örneklem t Testi'nden ve One Way Anova Testi'nden yararlanılmıştır.  Araştırmada 25 maddeden oluşan Türkiye için OEİTÖ ve 24 maddeden oluşan Kırgızistan için KOETÖ geliştirilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular Türkiye örneklemi için, Türk öğretmenler, online eğitimin faydalarına yönelik olumlu tutum puanına sahipken; online eğitimin sınırlılıklarına ilişkin daha düşük tutum puanlarına sahiptir. Türk öğretmenlerinin online eğitime ilişkin tutumları; "kurum görevi", "kademe" ve "online eğitim süresi" değişkenlerinde anlamlı düzeyde farklılık gösterirken; "mesleki kıdem", "öğrenim durumu", "kurum türü" ve "lise türü" değişkenlerinde anlamlı farklılık göstermemektedir. Araştırmada Kırgızistan örneklemi için bulgular incelendiğinde Kırgız öğretmenlerin online eğitime ilişkin tutumları kurum görevi", "kademe", "online eğitim süresi", "mesleki kıdem", "öğrenim durumu", "kurum türü" ve "lise türü" değişkenlerinde anlamlı farklılık göstermemektedir. Ölçek alt boyutlarında ise bazı değişkenlerde anlamlı farklılığa rastlanılmıştır. Kırgız öğretmenlerin online eğitime ilişkin tutum puanları oldukça yüksektir. Araştırma sonuçlarına göre Kırgız ve Türk öğretmenlerin ortak maddelerden aldıkları puanlar karşılaştırmalı olarak analiz edilmiş ve her iki grup içinde tutum puanlarının farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Türk öğretmenlerin ve Kırgız öğretmenlerin online eğitime ilişkin tutumları benzerdir. Ayrıca ölçek toplam puanlarında da her iki grup için anlamlı farklılık bulunamamıştır. Araştırmada Türkiye örnekleminde elde edilen sonuçlara göre kadın öğretmenlerin online eğitimin fayda ve avantajlarına yönelik tutumları erkek öğretmenlere göre daha yüksek iken online eğitimin dezavantajlarında erkek öğretmenlerin tutum puanları yüksektir. Ayrıca Türk öğretmenlerde online eğitim yapma süresi arttıkça ölçekten alınan tutum puanlarının da yükseldiği görülmüştür. Kırgızistan örnekleminden elde edilen sonuçlara göre kadın öğretmenlerin erkek öğretmenlere göre online eğitime ilişkin tutum puanları daha düşüktür. Fakat bu düşük puan anlamlı düzeyde farklılık göstermemektedir. Kırgız öğretmenlerde de online eğitim süresi arttıkça online eğitime ilişkin tutum puanlarının yükseldiği sonucuna ulaşılmıştır. Online eğitime ilişkin öğretmen görüşlerinin daha derinlemesine incelenmesi için ilgili konu, nitel araştırma yöntemleri kullanılarak araştırılabilir. Online eğitime ilişkin öğretmen görüşlerinin yanında öğrenci görüşleri de farklı veri toplama araçları kullanılarak araştırılabilir. Ayrıca öğretmenlerin online eğitimde yaşadıkları sorunların tespitine yönelik ve online eğitimde kullanılan dijital araçlara yönelik yeni çalışmalar yapılabilir. Araştırmada geliştirilen ölçekler farklı ülkeler üzerinden ve aynı ülkede farklı örneklemler üzerinden tekrar kullanılabilir ve sonuçlar karşılaştırılabilir. 
Anahtar Kelimeler: Online Eğitim, Uzaktan Eğitim, Tutum.

Abstract:
In this study, it was aimed to develop a valid and reliable teacher attitude scale towards online education for Turkey and Kyrgyzstan. In addition, within the framework of the developed scales, it was aimed to determine the attitudes of Turkish and Kyrgyz teachers towards online education and to reveal the variables that affect these attitudes. In this study conducted with a quantitative research method, Screening Method (TR), one of the quantitative research methods, was used. The Turkish sample group of the study was determined using the Simple Random Sampling Method (SRSM). The teachers determined by this method are randomly determined teachers from among preschool, primary, secondary and high school teachers working in Salihli district of Manisa province, 354 females and 392 males, totally 746 teachers. The Kyrgyzstan sample of the research consists of a total of 257 teachers, 233 female and 24 male teachers working in the city of Bishkek, determined by SRSM. In the collection of research data, the Online Education Attitude Scale (OEAS) developed by the researcher for Turkey, the Kyrgyz Online Education Attitude Scale (KOEAS) for Kyrgyzstan and the personal information form prepared by the researcher for both samples were used. In the research, the scale development steps in scale development were applied sequentially and scales were developed within the framework of expert opinions. In addition, in the development of the Kyrgyz scale, expert opinion was used for translations, each item in the scale was adapted to the Kyrgyz culture and care was taken to measure a single feature. SPSS program and AMOS program were used in the analysis of the research data. Reliability analysis of the obtained data Exploratory and Confirmatory Factor Analyzes were performed separately for each scale. Descriptive statistics, Independent Sample t-Test and One Way Anova Test were used in the analysis of variables. In the study, OEAS for Turkey, which consists of 25 items, and KOEAS for Kyrgyzstan, consisting of 24 items, were developed. Findings of the study For the Turkish sample, Turkish teachers have positive attitude scores towards the benefits of online education, but lower attitude scores regarding the limitations of online education. While Turkish teachers' attitudes towards online education differ significantly in the variables of "institutional task", "level" and "online education period", they do not differ significantly in "professional seniority", "educational status", "institution type" and "high school type" variables. When the findings for the Kyrgyz sample are examined in the study, the attitudes of Kyrgyz teachers towards online education do not show a significant difference in the variables of institution duty "level", "online education period", "professional seniority", "educational status", "institution type" and "high school type". In the sub-dimensions of the scale, a significant difference was found in some variables. Kyrgyz teachers' attitude scores towards online education are quite high. According to the results of the research, the scores obtained by the Kyrgyz and Turkish teachers from the common items were analyzed comparatively and it was concluded that the attitude scores did not differ between the two groups. The attitudes of Turkish teachers and Kyrgyz teachers towards online education are similar. In addition, no significant difference was found for both groups in terms of scale total scores. According to the results obtained in the sample of Turkey in the study, female teachers 'attitudes towards the benefits and advantages of online education are higher than male teachers, while male teachers' attitude scores are higher in the disadvantages of online education. In addition, it was observed that as the duration of online education of Turkish teachers increased, the attitude scores obtained from the scale also increased. According to the results obtained from the Kyrgyz sample, female teachers' attitude scores towards online education are lower than male teachers. However, this low score is not significantly different. It was concluded that as the duration of online education increases, assessments of Kyrgyz teachers' attitudes towards online learning increase. To further explore the views of teachers on online education, the subject can be explored using qualitative research methods. In addition to the views of teachers on online education, student views can also be researched using various data collection tools.In addition, new research could be conducted to identify the challenges teachers face in online education and for the digital tools used in online education. The scales developed in the course of the study can be reused across countries and across different samples in the same country, and the results can be compared.
Keywords: Online Education, Distance Education, Attitude.






Бул изилдөөдө Түркия жана Кыргызстандагы мугалимдердин онлайн билим
берүүгө болгон мамилесинин туура жана ишенимдүү масштабын иштеп чыгуу
максаты коюлган. Мындан тышкары, иштелип чыккан масштабдардын алкагында
түрк жана кыргыз мугалимдеринин онлайн билим берүүгө болгон мамилесин
аныктоо жана ушул мамилеге таасир этүүчү өзгөрмөлөрдү ачуу максаты коюлган.
Сандык изилдөө ыкмасы менен жүргүзүлгөн бул изилдөөдө, сандык
изилдөөлөрдүн бири болгон "издөө методу" (Tarama Yöntemi) колдонулган.
Изилдөөнүн Түркиядагы тандоо тобу "жөнөкөй тандоо тобу методу" (Basit Rasgele
Örnekleme Yöntemi) (BRÖY) аркылуу аныкталды. Ушул ыкма менен аныкталган
мугалимдер туш келди тандалды. Алар 354 аял жана 392 эркек, бардыгы 746
мугалим. Алардын ичинен Маниса облусунун Салихли районунда иштеген
мектепке чейинки, башталгыч, орто жана орто мектеп мугалимдери болушту.
Изилдөөнүн Кыргызстандагы тандоосу BRÖY тарабынан аныкталган Бишкек
шаарында иштеген жалпы 257 мугалимден, 233 аялдан жана 24 эркек мугалимден
турат. Изилдөө маалыматтарынын жыйнагында Түркия боюнча изилдөөчү
тарабынан иштелип чыккан "онлайн билим берүүгө байланыштуу мугалим
мамилесинин масштабы" (Online Eğitime İlişkin Öğretmen Tutum Ölçeği) (OEITÖ),
Кыргызстан үчүн "кыргыз онлайн билим берүү мамилесинин масштабы" (Kırgız
Online Eğitim Tutum Ölçeği) (KOETÖ) жана изилдөөчү тарабынан эки үлгү үчүн
даярдалган жеке маалымат формасы колдонулду. Изилдөөнүн жүрүшүндө
масштабдуу өнүгүү кадамдары катары менен жасалган жана эксперттердин
корутундусунун алкагында масштабдар иштелип чыккан. Мындан тышкары,
кыргыз масштабын иштеп чыгууда котормолор үчүн эксперттик корутунду
колдонулуп, масштабдагы ар бир пункт кыргыз маданиятына ылайыкташтырылып,
бир өзгөчөлүктү өлчөөгө басым жасалган. Изилдөө маалыматтарын талдоодо SPSS
пакеттик программасы жана AMOS программасы колдонулган. Алынган
маалыматтардын ишенимдүүлүгүн талдоо изилдөөчү жана ырастоочу фактордук анализдер ар бир масштаб боюнча өзүнчө жүргүзүлдү. Өзгөрмөлөрдү талдоодо
сүрөттөмө статистика, "көз карандысыз тандоо t тести" (Bağımsız Örneklem t Testi
) жана One Way Anova Test колдонулган. Изилдөөнүн жүрүшүндө Түркия үчүн 25
пункттан турган OEITÖ жана Кыргызстан үчүн 24 пункттан турган КOETÖ
иштелип чыккан. Изилдөөнүн жыйынтыктары Түркиядагы тандоо тобунда түрк
мугалимдеринин онлайн билим берүүнүн артыкчылыктарына оң көз карашта
болуп, онлайн билим берүүнүн чектелгендигине карата төмөн баа беришкен. Түрк
мугалимдеринин онлайн билим берүүгө мамилеси "мекемелик милдет", "деңгээл"
жана "онлайн билим берүү мезгили" өзгөрмөлөрүндө олуттуу айырмачылыктар
бар. Ал "кесиптик стажы", "билим берүү абалы", "окуу жайдын түрү" жана "орто
мектептин түрү" өзгөрмөлөрү боюнча көп деле айырмаланбайт. Изилдөөнүн
жүрүшүндө кыргыз тандоосу боюнча табылгалар талданганда, кыргыз
мугалимдеринин онлайн билим берүүгө болгон мамилеси "мекемелик милдеттин",
"онлайн билим берүү убактысы", "кесиптик стаж", "билим берүү абалы",
"мекеменин түрү" жана "орто мектептин түрү " өзгөрмөлөрү боюнча анча деле
айырмаланбайт. Масштабдын кичи өлчөмдөрүндө болсо айрым өзгөрүлмөлөрдө
олуттуу айырмачылык табылды. Кыргыз мугалимдеринин онлайн билим берүүгө
болгон мамилеси жогору. Изилдөөнүн жыйынтыгы боюнча, кыргыз жана түрк
мугалимдеринин жалпы пункттардан алган упайлары салыштырмалуу талданып,
эки топтун ортосундагы мамилелердин баллдары бири-биринен айырмаланган
эмес деген тыянак чыгарылды. Башкача айтканда, онлайн билим берүүгө түрк
мугалимдери менен кыргыз мугалимдеринин мамилеси окшош. Мындан тышкары,
эки топтогу жыйынтык баллдар боюнча да олуттуу айырмачылык табылган жок.
Изилдөөнүн Түркиядагы тандоо тобунда алынган натыйжаларга ылайык, аял
мугалимдердин онлайн билим берүүнүн пайдалары менен артыкчылыктарына
берген баасы эркек мугалимдерге караганда жогору болсо, эркек мугалимдердин
онлайн билим берүүнүн кемчиликтерине берген баасы аял мугалимдердикинен
жогору болгон. Мындан тышкары, түрк мугалимдеринде онлайн билим берүү
мөөнөтүнүн узактыгы жогорулаган сайын, масштабдан алынган мамиле упайлары
дагы жогорулаганы байкалган. Кыргызстандагы тандоодон алынган натыйжаларга
ылайык, аял мугалимдердин онлайн билим берүүгө болгон мамилеси эркек
мугалимдердикине караганда төмөн. Бирок, бул төмөн балл олуттуу
айырмаланбайт. Онлайн билим берүүнүн узактыгы өскөн сайын кыргыз
мугалимдеринин онлайн билим берүүгө болгон мамилеси жогорулайт деген тыянак
чыгарылды. Мугалимдердин онлайн билим берүү боюнча көз караштарын
тереңирээк текшерүү үчүн сандык изилдөө ыкмаларын колдонсо болот.
Мугалимдердин онлайн билим берүү жаатындагы көз караштарынан тышкары,
студенттердин көз карашын дагы ар кандай маалыматтарды чогултуу куралдардын
жардамы менен изилдөөгө болот. Мындан тышкары, мугалимдердин онлайн билим
берүүдөгү көйгөйлөрүн аныктоо жана онлайн билим берүүдө колдонулган санарип
куралдары боюнча жаңы изилдөөлөрдү жүргүзсө болот. Изилдөөнүн жүрүшүндө
иштелип чыккан масштабдар ар кайсы өлкөлөрдө жана бир эле өлкөдөгү ар башка
үлгүлөрдө кайрадан колдонуп, натыйжаларын салыштырууга болот.
Ачкыч сөздөр: Онлайн билим берүү, дистанттык билим берүү, мамиле, масштаб
өнүгүү.





Целью данного исследования является разработка для Турции и Кыргызстана
действительной и надежной шкалы оценки отношения учителей к онлайнобучению. Также, в рамках разработанных шкал оценки отношения, определить
отношения турецких и кыргызских учителей к онлайн-обучению и выявить
переменные, влияющие на это отношение. В данном исследовании, проведенном с
использованием метода количественного исследования, также был использован
метод скрининга (МС), являющийся одним из методов количественного
исследования. Выборочная группа из Турции, использованная в данном
исследовании, была определена с применением Метода Простой, Случайной
Выборки (МПСВ). С применением данного метода, случайным образом были
определены всего 746 учителей, среди них 354 женщины и 392 мужчины, из числа
учителей дошкольных, начальных, средних и старших классов образовательных
учреждений района Салихли провинции Маниса. Кыргызстанская выборка
исследования состоит из 257 учителей, работающих в городе Бишкек, среди них
233 женщин и 24 мужчин, они также были определены с применением Метода
простой случайной выборки. При сборе данных исследования, для Турции была
использована разработанная исследователем Шкала оценки отношения учителей к
онлайн-обучению (OEITÖ), для Кыргызстана была использована Кыргызская
шкала оценки отношения к онлайн-обучению (KOETÖ), а также форма личной
информации, подготовленная исследователем для обеих выборок. При разработке
шкал в рамках данного исследования, этапы разработки шкалы оценки отношения,
были реализованы по порядку, и шкалы были разработаны на основании
заключений экспертов. Кроме того, при разработке кыргызской шкалы оценки,
было использовано экспертное мнение касательно переводов, каждый элемент
шкалы был адаптирован к кыргызской культуре, и особое внимание было удалено
измерению шкалой одной характеристики. При анализе данных исследования использовались пакетная программа SPSS и программа AMOS. Анализ
достоверности полученных данных, а также исследовательский и
подтверждающий факторный анализ проводился отдельно для каждой шкалы. При
анализе переменных, были использованы описательная статистика, t-критерий для
независимых выборок и однофакторный, дисперсионный анализ Anova. В рамках
исследования были разработаны OEITÖ для Турции, состоящий из 25 пунктов, и
КOETÖ для Кыргызстана, состоящий из 24 пунктов. В результате исследования
было обнаружено, что касательно турецкой выборочной группы: турецкие
учителя положительно относятся к преимуществам онлайн-обучения; имеют более
низкие оценки отношения к ограничениям онлайн-обучения. В то время как
отношение турецких учителей к онлайн-обучению существенно различается по
таким переменным, как «должность в учреждении », «уровень» и «время онлайнобучения», но не имеется существенной разницы в таких переменных, как
«профессиональный стаж», «образовательный статус», «тип учебного заведения»
и «тип средней школы». При изучении результатов для Кыргызстанской группы
выборки было установлено, что отношение кыргызских учителей к онлайнобучению существенно не различается по таким переменным, как «должность в
учреждении», «уровень», «время онлайн-обучения», «профессиональный стаж»,
«образовательный статус "," тип учебного заведения "и" тип средней школы ". В
нижних измерениях шкалы была обнаружена значительная разница по некоторым
переменным. Баллы оценки отношения учителей Кыргызстана к онлайн-обучению
достаточно высокие. По результатам исследования, оценки, полученные
кыргызскими и турецкими учителями по общим заданиям, были проанализированы
и сравнены, и был сделан вывод, что оценки отношения между двумя группами, не
показывают существенную разницу. Отношение турецких и кыргызских учителей
к онлайн-обучению схожее. Кроме того, для обеих групп не было обнаружено
существенной разницы в общих баллах по шкале. Согласно результатам,
полученным для турецкой выборочной группы исследования, оценки отношения
учителей-женщин к преимуществам онлайн-обучения выше, чем у учителеймужчин, в то время как оценки отношения учителей-мужчин к недостаткам онлайнобучения являются выше. Кроме того, было замечено, что по мере увеличения
продолжительности онлайн-обучения турецкими учителями, их баллы оценки
отношения, полученные по шкале, также увеличивались. Согласно результатам,
полученным для кыргызской выборки, оценки отношения учителей-женщин к
онлайн-обучению ниже, чем у учителей-мужчин. Однако данный низкий балл
существенно не отличается. Также был сделан вывод о том, что по мере увеличения
продолжительности онлайн-обучения кыргызскими учителями, их оценки
отношения к онлайн-обучению также увеличивались. Для более глубокого
изучения мнений учителей об онлайн-обучении, тему можно исследовать с
помощью качественных методов исследования. Помимо мнений учителей об
онлайн-обучении, мнения учащихся также можно исследовать с помощью
различных инструментов по сбору данных. Кроме того, могут проводиться новые
исследования для выявления проблем, с которыми сталкиваются учителя при
онлайн-обучении, а также исследования, направленные на выявление цифровых
инструментов, используемых в онлайн-обучении. Шкалы, разработанные в ходе
исследования, можно повторно использовать в исследованиях, проводимых в различных странах, и для различных выборочных групп в одной и той же стране,
а результаты исследований можно сравнивать.
Ключевые слова: Онлайн-обучение, дистанционное обучение, отношение,
масштабное развитие.