İfade hürriyetinin yatay etkisi bağlamında sosyal medya platformlarının idari denetimi
Administrative supervision of social media platforms under the horizontal effect of freedom of expression
Yazar: ÇAĞRI ÇELİKÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELMAN SACİT BOZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Denetim = Control ; Eşitlik ilkesi = Equality principle ; Sosyal medya = Social media ; Sosyal medya platformları = social mediaplatforms ; Temel haklar = Fundamental rights ; Temel özgürlükler = Fundamental freedoms ; Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu = Human Rights and Equality Institution of Türkiye ; İdari denetim = Administrative supervisions ; İfade özgürlüğü = Expressive  freedom

Özet:
Demokrasinin ve toplumsal ilerlemenin olmazsa olmaz unsurunu teşkil eden ifade hürriyeti, bilgi teknolojilerinin gelişimine koşut olarak kamusal alanın yeni formlarında icra imkanına kavuşmuştur. Bununla birlikte mecrada meydana gelen bu dönüşüm ifade hürriyetine yönelik güncel ihlalleri de beraberinde getirmektedir. Sözgelimi, sosyal medya platformlarınca tek yanlı olarak gerçekleştirilen askıya alma, kapatma, içerik silme, görünürlüğü azaltma ve benzeri tedbirler, ifade hürriyetinin fikir ve haber alma, düşünce ve düşünceyi yayma unsurlarını muhtelif yönlerden ihlal edebilmektedir. Küresel ölçekte hizmet sunan sosyal medya platformlarının sınırlı sayıda olmaları ise alternatifsizliğe neden olarak asimetrik bir güç ilişkisi yaratmaktadır. Söz konusu güç asimetrisi, kullanıcı sözleşmeleri ve topluluk kurallarının müzakere edilmeksizin sosyal medya platformlarınca belirlenmesi sonucunu doğurmaktadır.  
İfade hürriyetinin yatay etkisi, sınırlama sebebi bulunmayan sözleşme hürriyetinin sınırlarını belirlemektedir. Böylelikle kanunkoyucu ve idare, sözleşme hürriyetinin belirlenmiş sınırları haricinde muhtelif müeyyideler tesis edebilecektir. Nitekim ayrımcılık yasağı kapsamında ayrımcılıkla mücadele görevi bulunan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, ifade hürriyetini ihlal eden ayrımcılık fiillerini düzenleyebilecek ve yaptırıma tabi tutabilecektir. Diğer yandan, sosyal medya hizmetlerinin kamu hizmeti olarak nitelenmesiyle kamu hizmeti ilkelerinden olan eşitlik ilkesi uygulanabilecek ve idare tarafından ifade hürriyetinin ihlaline karşı muhtelif denetim yapılabilecektir.

Abstract:
Freedom of expression, an indispensable element of democracy and social progress, has gained the opportunity to be exercised in new forms of the public sphere in parallel with the development of information technologies. However, this transformation in the media also brings with it current violations of freedom of expression. For example, suspension, closure, content deletion, reduction of visibility, and similar measures taken unilaterally by social media platforms may violate the freedom of expression in various aspects. The limited number of social media platforms that provide services on a global scale creates an asymmetrical power relationship by causing a lack of alternatives—this power asymmetry results in determining user agreements and community rules by social media platforms without negotiation.
The horizontal effect of freedom of expression determines the limits of freedom of contract, which has no reason for the restriction. Thus, the legislator and the administration will be able to establish various sanctions other than the determined limits of the freedom of contract. Human Rights and Equality Institution of Türkiye, which has to combat discrimination within the scope of the prohibition of discrimination, may regulate and impose sanctions that violate the freedom of expression. On the other hand, by qualifying social media services as public services, the principle of equality, one of the principles of public service, can be applied. The administration can conduct various audits against the violation of freedom of expression.