Yanık yoğun bakımda yatırılan hastalarda mortaliteye etki eden faktörlerin değerlendirilmesi
Factors affected on mortality in burn patients hospitalized at burn intensive care unit
Yazar: HİLMİ YAZICI
Danışman: DOÇ. DR. AHMET DENİZ UÇAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery
Dizin: Mortalite = Mortality ; Yanıklar = Burns ; Yatan hastalar = Inpatients ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Ölçekler = Scales

Özet:
Yanık hastalarında mortaliteye pek çok faktör etki etmektedir. Çalışmamızda, hastaların yatış anında tespit edilebilecek çeşitli parametrelerle, hastaların tahmini mortalite risklerini bulmak ve bu bilgiler ile uygun tedavi yaklaşımlarını geliştirmeyi amaçladık.
MATERYAL VE METOD
Çalışmamıza SBÜ İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yanık Tedavi Merkezinde 1 Ocak 2016 ile 1 Ocak 2019 tarihleri arasında Yanık Yoğun Bakım Ünitesinde yatmış olan tüm hastalar dahil edilmiştir.
Hastaların YBÜ'ne nakil edilmeden önceki ilk başvuru merkezinden  transfer süresi, yaş, cinsiyet, yanık tipi, toplam yanık yüzdesi, toplam 2. Derece yanık yüzdesi, toplam 3. derece yanık yüzdesi, gövde ön yüz 2. ve 3. derece yanık yüzdesi, sırt 2. ve 3. derece yanık yüzdesi, üst ekstremite 2. ve 3. derece yanık yüzdesi, alt ekstremite 2. ve 3. derece yanık yüzdesi, inhalasyon yanığı, MV desteği süresi, toplam yatış günü, APACHE II skoru, ABSI skoru, FLAMES skoru, BAUX skoru, BOBİ skoru, kan transfüzyonu parametreleri retrospektif olarak incelenmiştir. 
BULGULAR
Hastalarımızın yaş ortalaması 43,11 ± 19,07 olarak tespit edildi. Hastalarımızın 79'u kadın (%20,7), 303(%79,3)'ü erkekti. Yanık tipleri alev, haşlanma, elektrik ve kimyasal olarak gruplandırıldı. Hastaların 100(%25,97) tanesinde MV desteği gereksinimi duyuldu. Yanık merkezimize transfer süresi ortalaması 12,49 ± 38,3 saat olarak bulundu. Hastalarımızın 76 (%19,9) tanesinde kan transfüzyonu gereksinimi oldu. İnhalasyon yanığı olan hasta sayısı 72 (%18,8) olarak bulundu. Hastalarımızın 105 (%27,5)'inin exitus olduğu, 32 (%8,4)'sine ampütasyon yapıldığı tespit edildi. 
Hastalarımızın toplam yanık yüzdesi (TBSA) ortalaması %30,77 ± 21,97 olarak bulundu. 2. derece yanıklar 318 hastada, 3. derece yanıklar 221 hastada tespit edildi. Yanık yüzdelerinin, vücut bölgelerine göre dağılımlarını incelemek amacıyla, üst ekstremite, alt ekstremite, gövde ön yüz ve gövde arka yüz yanıkları 2. ve 3. derece olarak yüzdeleriyle birlikte değerlendirildi. Hastaların ABSI skorları ortalaması 7,288 ± 2,936, APACHE II skorları ortalaması 11,657 ± 6,005, FLAMES skorları ortalaması -2,824 ± 3,227, BAUX skorları ortalaması 77,131 ± 33,242, BOBI skorları ortalaması 2,178 ± 2,145 olarak bulundu.
             TARTIŞMA VE SONUÇ 
              Çalışmamızda, literatür ile benzer şekilde yaş, yanık yüzdesi, 3. derece yanık yüzdesi, inhalasyon hasarı ve yanık tipi, mortalite ile istatistiksel olarak anlamlı ilişkisi mevcut olarak tespit edildi. Kadın cinsiyet, mortalite için anlamlı risk faktörü olarak bulundu. Yanıkların vücut bölgesi dağılımı ile mortalite ilişkisi incelendiğinde, sırt bölgesi 2. veya 3. derece yanıklarda riski arttırmazken, alt ekstremitenin her iki yanık derinliğinde de mortalite açısından yüksek risk taşıdığı tespit edildi. Skorlama sistemlerini birbirleriyle karşılaştırdığımızda, ABSI'nın, tahmini mortalite açısından bizim verilerimizle en yakın sonucu verdiği, APACHE II nin ise tahmini mortalite açısından en farklı sonucu verdiğini tespit ettik.

Abstract:
INTRODUCTION
Many factors affect mortality in burn patients. In this study, we aimed to find the estimated mortality risks of patients with various parameters at the time of hospitalization and to develop appropriate treatment approaches with using this parameters.
MATERIEL AND METHOD
All patients were included in the study who were hospitalized in the Burn Intensive Care Unit between January 1, 2016 and January 1, 2019 at SBU Izmir Bozyaka Training and Research Hospital Burn Treatment Center.
Variables analyzed were age, gender, burn type, total burned surface area (TBSA), total partial thickness burn area, total full thickness burn area, total partial and full thickness burn area of anterior trunk, total partail and full thickness burn area of posterior trunk, total partail and full thickness burn area of upper limb, total partail and full thickness burn area of lower limb, inhalation injury, duration of mechanical ventilation support, transfer time to burn unit, duration of need for intensive care, blood products usage, total scores of APACHE II, FLAMES, BAUX, BOBI and ABSI.
RESULTS
The mean age of our patients was 43,11 ± 19,07. Women gender counted 79 (%20,7) and 303 (%79,3) patients were men. Burn types  divided to four groups, thermal, scald, electrical and chemical. We gave mechanical ventilation suppport to 100 (%25,97) patients. Mean transfer time to burn unit was 12,49 ± 38,3 hours. Transfusions of blood products needed for 76 (%19,9) patients. We found that 72 (%18,8) of patients had inhalation injury. 32 (%8,4)  patients underwent extremity amputations and 105 (%27,5) of our patients were died,
The mean TBSA of patients was %30,77 ± 21,97. 318 patients had partial thickness burn and 221 patients had partial thickness burn. Total mean of ABSI scores were 7,288 ± 2,936, APACHE II scores were 11,657 ± 6,005, FLAMES scores were -2,824 ± 3,227, BAUX scores were 77,131 ± 33,242, BOBI scores were 2,178 ± 2,145.
DISCUSSION AND CONCLUSION
In our study, a statistically significant relationship was found with between age, TBSA, full thickness burn percentage, inhalation injury,burn type and mortality similar to literature. Female gender was found to be a significant risk factor for mortality. When the relationship between burned body part distribution and mortality was examined, it was found that while the posterior trunk burns did not increase the risk in partial or full thickness burns but the lower extremity had a higher risk of mortality in both burn depths. We compared several burn mortality scoring systems and their predictional mortality rates. ABSI scores of patients for estimated mortality rates were similar to our mortality rate, however APACHE II had the most different and lowest estimated mortality rate.