Havaalanı-havayolu stratejik işbirliğinin havayolu işletme performansına etkisi: Dikey işbirliğine yönelik ampirik bir analiz
The effect of airport-airline strategic cooperation on airline operating performance: An empirical analysis of vertical cooperation
Yazar: ARMAĞAN MACİT
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAŞAR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sivil Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sivil Havacılık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation
Dizin: Finansal performans = Financial performance ; Sivil havacılık = Civil aviation ; Sivil havacılık işletmeleri = Civil aviation companies ; Stratejik iş birliği = Strategic alliances ; İşletme stratejisi = Business strategies

Özet:
Havayolu işletmelerinin havaalanları ile etkileşim içinde olma zorunluluğu, havayolu işletmeleri tarafından yönetilmesi gereken stratejik bir süreç olarak görüldüğünde, yapılacak işbirliklerinin olumlu sonuçlarının olacağı ve bu işbirliklerinin havayolu, yolcu sayıları, maliyetleri ve gelirleri üzerinde etkisi olabileceği açıktır. Yapılan araştırma ile havaalanı işletmeleri ile havayolu işletmeleri arasında kurulan stratejik işbirliklerinin havayolu işletmelerine olan etkilerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Havaalanlarında havayolu işletmesinin yolcu yoğunluğu ve yolcu sayısı, havayolu işletmesinin havaalanı kalkış ve inişli uçuş sayısı, havaalanı tesis ve terminal kapasitelerinin kullanımı, hava trafik ücretleri gibi belirlenecek işbirliğini yansıtan değişkenlerin havayolu işletmesi üzerinde etkisi olduğu önceki çalışmalar ile ortaya çıkarılmıştır. Ancak bu etkilerin nasıl ve ne yönde olduğunun belirlenmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmada, havaalanı işletmeleri ve havayolu işletmeleri arasında kurulan işbirlikleri ile havayolu işletmesinin uçuş sayısı, yolcu sayısı, doluluk oranı, uçuş başına yolcu sayısı, arz edilen koltuk km başına gelir, arz edilen koltuk km başına maliyet gibi performans değişkenlerinin nasıl etkilendiğinin panel regresyon analizi yolu ile belirlenmesi amaçlanmıştır. Analiz sonucunda elde edilen bulgulara göre, havayolu işletmelerinin işbirliği içinde olduğu havaalanında performanslarının arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca Covid-19 pandemisinin, havayolu işletme performansına olan olumsuz etkisi analizle ortaya çıkarılmıştır.

Abstract:
When the obligation of airline companies to interact with airports is seen as a strategic process that should be managed by airline companies, it is clear that the cooperation to be made will have positive results and that these collaborations can have an impact on the airline, passenger numbers, costs and revenues. The aim of the research is to determine the effects of strategic cooperation between airport operators and airline companies on airline companies. It has been revealed by previous studies that the variables reflecting the cooperation to be determined, such as the passenger density and number of passengers of the airline company at the airports, the number of the airport departure and landing flights of the airline company, the use of the airport facilities and terminal capacities, and the air traffic fees, have an effect on the airline business. However, it is important to determine how and in what direction these effects are. In this study, the panel regression analysis way of how the performance variables such as number of flights, number of passengers, occupancy rate, number of passengers per flight, revenue per seat km supplied, cost per seat km supplied are affected by the cooperation established between airport operators and airline companies. with the aim of determining According to the findings obtained as a result of the analysis, it was concluded that the performance of the airline companies increased at the airport with which they cooperate. In addition, the negative impact of the Covid-19 pandemic on airline business performance has been revealed by analysis.