Daphne pontica L.ve Daphne odora Thunb. 'Aureomarginata' taksonlarının çelikle üretimi ve peyzajda kullanım olanakları
Daphne pontica L. and Daphne odora Thunb. 'Aureomarginata' cultivation of taxon with cutting and their use in landscaping
Yazar: FEYZANUR SOYYİĞİT
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER LÜTFÜ ÇORBACI
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Ilıman kuşak içerisinde yer alan Türkiye, bulunduğu coğrafi konumu ile zengin bir biyoçeşitliliğe sahiptir. Buna rağmen ülkemizde yapılan bitkilendirme tasarım çalışmalarının genelinde yabancı yurtlu taksonlar daha çok tercih edilmektedir. Bitkilendirme tasarım çalışmalarının genelinde doğal taksonların kullanımı, estetik, ekolojik, fonksiyonel özellikle de ekonomik anlamda birçok katkı sunmaktadır.
Bu çalışma; Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, peyzaj mimarlığı bölümüne ait yarı kontrollü sera ortamında gerçekleştirilmiştir. Bitkilendirme tasarım çalışmalarında henüz yer bulamamış, ülkemizde doğal yayılış gösteren Daphne pontica L. ve Kore, Japonya, Çin orjinli olan Daphne odora Thunb. 'Aureomarginata' taksonlarından haziran, ağustos ve ekim aylarında alınan yarı odunsu bitki çeliklerinin, farklı köklendirme ortamlarda köklenebilme başarıları ve bu taksonların peyzajda kullanım olanaklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada 6 farklı köklendirme ortamının (%100 torf, %100 perlit, %100 dere mili, %50 torf + %50 perlit, %50 dere mili + %50 perlit ve %50 vermikülit + %50 cocopeat), ortalama kök uzunluğu (cm), ortalama kök sayısı (adet), ortalama köklenme oranı (%), ortalama canlı çelik oranı (%) ve ortalama kalluslanma oranı (%) üzerine olan etkileri araştırılmıştır. D. pontica L. taksonunda; ortalama en iyi kök sayısı ağustos ayında, 13 adet ile %50 torf + %50 perlit ortamında, ortalama en iyi kök uzunluğu ağustos ayında, 10.4 cm ile %100 dere mili ortamında, en iyi köklenme oranı haziran ayında, %66,7 ile %100 perlit ortamında, en iyi canlı çelik oranı ekim ayında, %100 ile %100 perlit ortamında, en iyi kalluslanma oranı haziran ayında, %76 ile %100 perlit ortamında gerçekleştiği ve bu durumun D. odora Thunb. 'Aureomarginata' taksonunda; ortalama en iyi kök sayısı ağustos ayında, 17,1 adet ile %50 dere mili + %50 perlit ortamında, ortalama en iyi kök uzunluğu haziran ayında, 13,2 cm ile %100 dere mili ortamında, en iyi köklenme oranı haziran ve ağustos aylarında, %96,7 ile %100 perlit ve %100 torf ortamlarında, en iyi canlı çelik oranı haziran, ağustos ve ekim aylarında, %100 ile %100 torf, %100 perlit ve %50 torf + %50 perlit ortamlarında, en iyi kalluslanma oranı haziran ve ağustos aylarında, %96,7 ile %100 torf ve %100 perlit ortamlarında gerçekleştiği tespit edilmiştir. Her iki takson içinde yarı odunsu çelikler ile yapılan üretim çalışmasında, haziran ve ağustos aylarının önem taşıdığı ve bu aylarda torf, perlit ve dere mili ortamlarının belirleyici olduğu sonucuna varılmıştır. 
Estetik, fonksiyonel ve ekolojik özellikleri ile dikkat çeken, tıbbi ve aromatik değere sahip D. pontica L. ve D. odora Thunb. 'Aureomarginata' taksonlarının, bitkilendirme tasarım çalışmalarında, çeşitli amaçlarla süs bitkisi olarak kullanılabileceği belirlenmiştir.

Abstract:
Turkey, located in the temperate zone, has a rich biodiversity with its geographical location. Despite this, foreign taxa are preferred more in planting design works carried out in our country. Using natural taxa in planting design works offers many aesthetic, ecological, functional and economic contributions.
In this study was carried out in a semi-controlled greenhouse environment of Recep Tayyip Erdoğan University, Department of Landscape Architecture and aimed to determine the rooting success of semi-woody plant cuttings taken in june, august and october from Daphne pontica L. and Daphne odora Thunb. 'Aureomarginata' taxa originating from Korea, Japan and China, which have not yet found a place in landscape planting studies, in different rooting medium and to determine the possibilities of using these taxa in landscaping. In the study, the effects of six different rooting medium (%100 peat, %100 perlite, %100 river silt, %50 peat + %50 perlite, %50 river silt + %50 perlite and %50 vermiculite + %50 cocopeat) on average root length (cm), average root number (number of roots), average rooting rate (%), average live cuttings rate (%) and average callusing rate (%) were investigated. In D. pontica L. taxon; the best average root number was realized in august with 13 pieces in %50 peat + %50 perlite medium, the best average root length was realized in august with 10,4 cm in %100 river shaft medium, the best average rooting rate was realized in june with %66,7 in %100 perlite medium, the best average live cuttings rate was realized in october with %100 in %100 perlite medium, the best average callusing rate was realized in june with %76 in %100 perlite medium and this situation was observed in D. odora Thunb. 'Aureomarginata' taxon; the average best root number was 17.1 pieces in august in %50 river mile + %50 perlite medium, the average best root length was 13,2 cm in june in %100 river mile medium, the best average rooting rate was %96,7 in june and august in %100 perlite and %100 peat medium, the best average viable cuttings rate was %100 in june, august and october on %100 peat, %100 perlite and %50 peat + %50 perlite media, and the best average callusing rate was %96,7 in june and august on %100 peat and %100 perlite media. It was concluded that the months of june and august were important in the production study with semi-woody cuttings in both taxa and that peat, perlite and river mile media were determinant in these months. 
It has been determined that D. pontica L. and D. odora Thunb. 'Aureomarginata' taxa, which have medicinal and aromatic value and attract attention with their aesthetic, functional and ecological features, can be used as ornamental plants for various purposes in landscape plantings.