Akut lenfoblastik lösemili çocuklarda kemoterapinin doğal öldürücü (NK) hücreler üzerine etkileri
Chemotherapy effects on natural killer cells in children with acute lymphoblastic leukemia
Yazar: TUĞÇE AKSU UZUNHAN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP KARAKAŞ
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Hematoloji = Hematology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Katil hücreler-doğal = Killer cells-natural ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Prekürsör hücreli lenfoblastik lösemi-lenfoma = Precursor cell lymphoblastic leukemia-lymphoma ; Reseptörler = Receptors ; Sitokinler = Cytokines ; Sitotoksisite = Cytotoxicity

Özet:
Amaç: Kemoterapi almakta olan ve tedavisi kesilmiş akut lenfoblastik lösemili çocuklarda immünitenin önemli elemanı NK hücrelerinde kemoterapi ile oluşan değişiklikleri hem kantitatif hem de kalitatif olarak incelemektir.Gereç ve yöntem: Hasta grubu yaşları 2 ile 19 arasında değişen otuz üç ALL'li çocuktan oluşturuldu. İmmünfenotipleri, risk grupları, profilaktik kranyal ışınlama durumları ve klinik özellikleri kayıt edildi. Hastalar grup 1 (ALL TRALL 2000 protokolüne göre protokol M'i bitirmiş), grup 2 (idame kemoterapisi alan) ve grup 3 (tedavisi kesilmiş) olarak sınıflandırıldı. Kontrol grubu (grup 4) ise 2 ile 13 yaşları arasındaki on bir sağlıklı çocuktan oluşturuldu. Hasta ve kontrol grubundan bilgilendirilmiş onam ile alınan kan örneklerinde NK sitotoksisite deneyi, NK alt gruplarının flow sitometri ile tayini, sitokin ölçümü yapıldı, litik ünite hesaplandı ve sonuçlar hastaların klinik özellikleri ile birlikte değerlendirildi. SPSS 14.0 ile ?oneway ANOVA? testi kullanılarak analiz edildi.Bulgular: Grup 2'nin 1:1 E:H oranında NK sitotoksisitesi diğer gruplardan anlamlı derecede yüksekti (p<0.05). Profilaktik kranyal ışınlama durumlarına göre tüm olgular değerlendirildiğinde profilaktik kranyal ışınlama alan olguların almayanlara göre E:H 1:1 oranında NK sitotoksisite değeri anlamlı derecede yüksekti (p<0.05). Reseptör ekspresyonları değerlendirildiğinde grup 2'de CD16+CD56+, CD16+NKG2D+, CD94+NKp46+ alt gruplarının grup 4'ten anlamlı derecede düşük olduğu gözlendi (p<0.05). IFN? ve IL-15 düzeylerinin ölçülmesinde yalnızca tümör hücreleri ile uyarılmamış örneklerde grup 2 ve grup 3 kontrol grubuna göre anlamlı olarak düşük bulundu (p<0.05).Sonuç: Çoğunluğu profilaktik kranyal ışınlama alan grup 2'nin NK sitotoksisitesinin yüksek saptanması düşük dozlarda radyoterapinin NK hücre fonksiyonlarını arttırması ile ilişkili olabilir. Risk gruplarının belirlediği kemoterapi NK hücrelerini sayısal olarak etkileyebilmektedir. Tedavi kesilme süresi ise NK hücrelerinin fonksiyonlarını yeniden kazanmasında önemlidir. Kemoterapi ve radyoterapi ile fonksiyonlarında değişiklikler meydana gelen NK hücrelerini daha iyi anlamak ve bu sayede fonksiyonlarını arttıran tedavi yöntemleri geliştirmek, ALL'li çocukların hayat kalitelerine katkıda bulunacaktır.

Abstract:
Aim:To analyze qualitative and quantitative changes done by chemotherapy on the immune system?s important element NK cells in children with acute lymphoblastic leukemia who are on therapy and finished therapy.Materials and Methods:Thirty three children aged between 2 and 19 were included in the patient group. Their immunphenotypes, risk groups, prophylactic cranial radiation status and clinical characteristics were recorded. According to ALL TRALL 2000 protocol patients were classified into three groups: group 1 (patients who finished protocol M), group 2 (patients still on maintenance chemotherapy) and group 3 (patients who finished therapy). Control group (group 4) consisted of eleven healthy children aged between 2 and 13. NK cytotoxicity test, flow cytometric analysis of NK subgroups, cytokine analysis were performed in blood samples taken with informed consent from parents of both patients and controls. Clinical characteristics of the patients were evaluated with these results. Analysis was performed with ?one way ANOVA? statistical test using SPSS 14.0.Results: In 1:1 E:T ratio, group 2?s NK cytotoxicity was significantly higher than any other group (p<0.05). As the receptor expressions evaluated, group 2 was lower significantly than group 4 in CD16+CD56+, CD16+NKG2D+, CD94+NKp46+ subgroups (p<0.05). When the prophylactic cranial radiation status of all cases were considered, irradiated patients? NK cytotoxicity value was significantly higher than non-irradiated cases (p<0.05). Only in samples which weren?t stimulated by tumor cells, IFN? and IL-15 was found significantly lower in group 2 and group 3 compared with the control group (p<0.05).Conclusion: Mostly consisting of prophylactic cranial radiation performed patients, group 2?s higher NK cytotoxicity value may be due to low dose radiation?s augmentation effect on NK cell functions. Chemotherapy determined by the risk groups may affect NK cells quantitatively. Time passed since the therapy?s end is important for NK cells to regain its funtions back. Understanding NK cells changed by chemotherapy and radiotherapy better and by this way developing treatment that enhance their functions will contribute to the life quality of children with acute lymphoblastic leukemia.