Boşnak kimliğinin oluşumunda basının rolü: "Sarajevskı Cvjetnık" gazetesi
The role of press in the formation of the Bosnian identity: "Sarajevski Cvjetnik" newspaper
Yazar: GÜLTEN HALİLOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM KAMİL
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Balkan Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Osmanlı Devleti, matbaalar açarak zamanın yeni koşullarına uygun önemli bir adım atmıştır. Yaşanan bu gelişmeyle birlikte kitaplar, salnameler, dergi ve gazeteler yayın hayatına başlamıştır. Basılan resmi özelliğe sahip vilayet gazeteleri ve yarı resmi özelliğe sahip özel gazeteler, Osmanlı Devleti'nin yeni karar ve uygulamalarını halka duyuran ve halkla devlet arasında bilgi akışını sağlayan başlıca araç olmuştur. Dönemin iletişim aracı olmasının yanı sıra gazeteler, halkı eğitmiş ve kültürel yönden geliştirmiştir. Bu arada Osmanlı Devleti, Bosna ve Hersek'te de matbaa ve yayın faaliyetlerinin başlaması için gerekli adımları atmıştır. Bosna'da Bosanski Prijatelj dergisiyle birlikte Bosanski Vjetnik, Bosna ve Sarajevski Cvjetnik gazeteleri, Hersek bölgesinde ise Neretva gazetesi yayınlanmıştır. Osmanlı döneminde, Bosna ve Hersek'te yayınlanan bu dergi ve gazetelerin, devlet ve bölge halkı açısından olumlu neticeleri olduğu aşikârdır. Çalışmada ele alınacak ana gazete olan Sarajevski Cvjetnik gazetesi (Gülşen-i Saray) ve editörü yabancı devletlerin ve dış basının Osmanlı Devleti'ne karşı yürüttüğü iddia ve suçlama kampanyalarına karşı kalem kavgaları yaparak iddialarının asılsız olduğunu göstermiştir. Bunun yanı sıra editör bölge halkının nabzını tutarak okur mektuplarını gazetede yayınlamış ve halk üzerinde tesiri olan oldukça geniş bir yelpazeye sahip yazılar yazmıştır. Basın kitle iletişim aracı olarak o dönemin kimlik yapısına ayna tuttuğu gibi kimliğin oluşumunu ve şekillenmesini de sağlamıştır. Çalışmada kimlik kavramıyla birlikte yarı özel niteliğe sahip olan Sarajevski Cvjetnik gazetesinin Osmanlı Devleti ve Bosnalı Müslüman Boşnaklar üzerindeki rolü analiz edilmiştir.

Abstract:
The Ottoman State took an important step in accordance with new conditions of the time by opening a printing house. With the development, books, annuals, magazines and newspapers began to be published. Provincial newspapers with official features and private newspapers with semi-official features that started to be published became tools the main means of announcing the new decisions and practises of the Ottoman State to the public and providing the flow of information between the public and the state. In addition to being a communication tool of the period, newspapers educated the public and developed culturally. On the occasion of these positive developments Ottoman State, took the necessary steps to start printing and publishing activities in Bosnia and Hercegovina. In Bosnia, the Bosanski Vjestnik, Bosna and Sarajevski Cvjetnik newspapers together with the Bosanski Prijatelj magazine were published, and the Neretva newspaper in the Hercegovina region. It is obvius that these magazine and newpapers published in Bosnia and Hercegovina during the Ottoman period had positive results for the state and region. Sarajevski Cvjetnik newspaper (Gülşen-i Saray), the main newspaper to be discussed in the study, and its hard working editor hawe shown that their claims are unfounded by holding pen fights againist the allegations and accusations campaigns of forign states and forign press againist the Ottoman State. In addition, the editor took the pulse of the region's people and published his reader's letters in the newpaper and wrote a comprehensive range of articles that impacted the people for the people to be individuals suitable for the time. As a mass communation tool, the press not only mirrored the identity structure of that period but also enabled the identity to be affected and shaped. In the study, the role of Sarajevski Cvjetnik newspaper, which has a semi-private character with the consept of identity, on the Ottoman State and Bosnian Muslim Bosniaks is explained.