Otizm Spektrum Bozukluğu tanısı olan ve olmayan çocuğa sahip ebeveynlerde aile yaşam kalitesi ve psikolojik esneklik
Family quality of life and psychological flexibility in parents with children with and without Autism Spectrum Disorder
Yazar: EYLÜL AKAR
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM YILDIRIM
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırma, otizm spektrum bozukluğu tanısı olan ve olmayan çocuğa sahip ebeveynlerin aile yaşam kalitesi algılarını ve psikolojik esneklik düzeylerini inceleyen bir ilişkisel tarama çalışmasıdır. Araştırmanın amacı, otizm spektrum bozukluğu tanısı olan ve olmayan çocuğa sahip ebeveynlerin aile yaşam kalitesi ve psikolojik esneklikleri arasında istatikstiksel açıdan anlamlı bir farklılık olup olmadığını incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu, Türkiye'de İç Anadolu bölgesinde bir ilde yaşayan 0-18 yaş aralığında otizm spektrum bozukluğu tanısı olan ve olmayan çocuğa sahip 278 ebeveyn oluşturmaktadır. Araştırmada, ebeveynlerin aile yaşam kalitesi algılarını ölçmek için "Beach Center Aile Yaşam Kalitesi Ölçeği", sosyo-demografik özelliklerine ilişkin bilgi edinmek için "Ebeveyn Kişisel Bilgi Formu" ve psikolojik esneklik düzeylerini ölçmek için ise "Psikolojik Esneklik Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizi bölümünde, öncelikle betimsel istatistikler yapılmış ve normallik varsayımları kontrol edilmiştir. Ardından ebeveynlerin psikolojik esneklik düzeyi ve aile yaşam kalitesi algıları arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığını belirlemek için Bağımsız Gruplar için T-testi; aile yaşam kalitesi ve psikolojik esneklik arasında önemli bir ilişki olup olmadığını belirlemek için Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı hesaplanmıştır. Araştırmanın bulgularına bakıldığında; aile yaşam kalitesi toplam puan ve tüm alt boyutları, psikolojik esneklik toplam puan ve tüm alt boyutlarının otizm spektrum bozukluğu tanısına sahip çocuğu olan ebeveynlerin lehine anlamlı düzeyde düşük olduğu bulunmuştur. Ayrıca ebeveynlerde psikolojik esneklik ile aile yaşam kalitesi arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular literatür çerçevesinde tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar sözcükler: psikolojik esneklik, aile yaşam kalitesi, otizm spektrum bozukluğu, ebeveyn

Abstract:
This research is a correlational survey study examining the family quality of life perceptions and psychological flexibility levels of parents who have children with and without autism spectrum disorder. The aim of the study is to examine whether there is a significant difference between family quality of life and psychological flexibility of parents who have children with and without autism spectrum disorder. The study group of the research consists of 278 parents who have children with and without autism spectrum disorder between the age of 0-18 living in the Central Anatolia region of Turkey. In the study, "Beach Center Family Quality of Life Scale" was used to measure parents' perceptions of family quality of life, "Parent Personal Information Form" to obtain information on socio-demographic characteristics, and "Psychological Flexibilty Scale" was used to measure psychological flexibility levels. In the analysis of the research data, firstly descriptive statistics were made, and normality assumptions were checked. Then, T-test for Independent Groups and Pearson Product-Moment Correlation Coefficient were calculated. When the findings of the study were examined; family quality of life total score and all sub-dimensions, psychological flexibility total score and all sub-dimensions were found to be significantly lower in favor of parents who have children with autism spectrum disorder. In addition, it was determined that there is a positive and significant relationship between psychological flexibility and family quality of life in parents. The findings obtained from the research were discussed within the framework of the literature and suggestions were made.

Keywords: psychological flexibility, family quality of life, autism spectrum disorder, parent