İnflamatuar barsak hastalığında kemik mineral yoğunluğu
Bone mineral density in inflammatory bowel disease
Yazar: MEHMET KÖROĞLU
Danışman: PROF. DR. MACİT ÜMRAN SANDIKÇI
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Crohn hastalığı = Crohn disease ; Kemik dansitesi = Bone density ; Kemik dansitesi = Bone density ; Kemik hastalıkları-metabolik = Bone diseases-metabolic ; Kolit-ülseratif = Colitis-ulcerative ; Osteoporoz = Osteoporosis ; X ışını = X ray ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
Amaç: İnflamatuar barsak hastalığı (İBH), gastrointestinal kanalın çeşitli bölge ve katmanlarını tutabilen, remisyon ve alevlenmelerle seyreden, kronik bir inflamasyon sonucu gelişen bir GİS hastalığıdır. Ülseratif kolit (ÜK), Crohn hastalığı (CH) ve her ikisinden ayırt edilemeyen indetermine kolit (İK) bu grupta yer alır. İnflamatuar barsak hastalıklarının etiyolojisinden genetik, çevresel koşullar ve konak immün cevabı gibi faktörler sorumludur. İBH klinik, endoskopik ve histolojik özellikleri ile teşhis edilirlerİnflamatuar barsak hastalığı olan hastalarda kemik yoğunluğu prevalansı normal olgularla karşılaştırıldığında daha düşük (% 32-77) bulunmuştur. İBH olan hastalardaki kemik yoğunluğunda saptanan bu azalmanın hastalığın doğal seyrine bağlı olduğu düşünülmekle birlikte, uzun süreli ve yüksek doz KS kullanımının da bu olayda rol oynayabileceği yönünde görüşler vardırGereç ve Yöntem: Bu çalışmaya Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi (ÇÜTF) İç Hastalıkları Anabilim Dalı Dahiliye gastroenteroloji bölümünde 2008-2009 tarihleri arasında takip edilen 21 Crohn hastası, 50 Ülseratif kolitli ve 30 sağlıklı kontrol olmak üzere 101 kişi alındı. Hastalara femur ve vertebra DEXA ölçümleri 1 kez yapıldı. Genç erişkine göre; T skor değeri 1 standart sapmaya (SD) kadar olanlar normal (+1 ile -1 arasında), T skor değeri -1 SD den küçük ise osteopeni (-1 ile -2,5 arasında), T skor değeri -2,5 SD den küçük ise osteoporoz göstergesi olarak kabul edildiBulgular: Kontrol grubuyla crohn ve ülseratif kolit arasında cinsiyet, yaş, VKİ yönünden anlamlı farklılık yoktu (p>0,05). Çalışmaya katılan 21 crohn hastasından 4'ünde, 50 ülseratif kolit hastasının 12'sinde aktif hastalık mevcuttu. Hastalık aktivitesi ile KMY düşüklüğü arasında ilişki saptanamadı (p>0,05) Çalışmaya katılan 21 Crohn hastasının KMY 5'inde normal (% 23,8), 10'nunda osteopenik (% 47,6), 6'sında osteoporotik (% 28,6) olup, Crohnlu hastalarda kontrol grubuna göre KMY düşüklüğü anlamlı idi (p=0,002). Çalışmaya katılan 50 ülseratif kolit'li hastanın 23'ü normal (% 46), 20'si osteopenik (% 40), 7'si osteoporotik (% 14) idi. Kontrol grubuna göre KMY düşüklüğü sınırda anlamlı idi (p=0,058). Çalışmaya katılan crohn hastalarının 4 tanesi 5 gr ve üzeri steroid kullanmıştı. Ülseratif kolitlilerin 5 tanesi 5 gr ve üzeri steroid kullanmıştı. 5 gr üzeri steroid kullananlarda KMY düşüklüğü saptandı ama steroid kullanan hasta sayısı az olduğundan istatistiksel anlamlılık derecesine ulaşmadı (p>0,05).Sonuç: İBH'lı hastalarda kontrollere göre anlamlı KMY düşüklüğü saptandı. Bu düşüklük özellikle crohn hastalarında belirgindi. 5 gr ve üzeri steroid kullananlarda KMY değerleri düşük fakat istatiksel olarak anlamlı değildi.Anahtar Sözcükler: Crohn hastalığı, Ülseratif kolit, DEXA, Osteopeni, Osteoporoz

Abstract:
Objective: Inflammatory bowel disease (IBD) is a chronic gastrointestinal system disorder develops a result of chronic inflammation involving various portions and layers of gastrointesinal tractus and presenting remisions and exacerbationsUlcerative colitis (UC), Crohn?s disease (CD) and indeterminate colitis (IC) which can not be distinguished from both are involved in IBD. Factors in genetics, environment and host immune response are responsible for etiology of inflammatory bowel disease IBD is diagnosed by clinical, endoscopic and histologic featuresPatients with IBD have an increased prevalence of reduced bone mineral density (32-77 %) compared with healthy controls. Although the reduced bone mineral density in IBD patients is thought to be related to natural attitude of disease, the use of long-standing and high dose of corticosteroids may play a role in this situation.Material and method: Consecutive 71 IBD patients (21 CD, 50 UC) and 30 healthy controls at gastroenterology department of Cukurova medical faculty are enrolled in this study between 2008-2009 years. Dual energy X-ray absorbtiometry (DEXA) was used to determine bone density and measurements were taken at vertebra and femoral neck. Measurements that were 1 standard deviation below the controls (t score -1SD) were considered as osteopenia and 2.5 standard deviations below the controls ( -2.5) were considered as osteoporosisResults: There is no significant difference between study group and controls according to gender, age and body mass index ( p< 0,05 ). Four of 21 Crohn?s disease patients and twelve of 50 ulcerative colitis patients had active disease. No correlation was found between disease activity and reduced bone mineral density (p> 0.05Bone mineral density measurements in 21 Crohn?s disease patients was found normal in 5 patients (23.8 %), osteopenic in 10 patients (47.6 %) and osteoporotic in 6 patients (28.6 %) These values were significantly reduced when compared healthy controls (p=0.002Bone mineral density measurements in 50 patients with ulcerative colitis revealed normal T scores in 23 patients (46%), osteopenia in 20 patients ( 40%) and osteoporosis in 7 patients(14%). When compared with healthy subjects these results revealed limited significance (p=0.058In the study population four out of twenty-one Crohn?s disease patients and five out of fifty ulcerative colitis patients were taking corticosteroids more than 5 gram totally. There was bone mineral density reduction in these patients but it was not significant (p>0.05)Conclusions: This study revealed significantly higher bone mineral density reduction in IBD patients. This reduction was specially evident in Crohn disease patients. Reduced bone mineral density in patients who were taking corticosteroids more than 5 gram totally was not statistically significant.Keywords: Crohn disease, Ulcerative colitis, DEXA, osteopenia, Osteoporosis.