Farklı kök kanal genişletme tekniklerinin kök kanal dentini üzerindeki defekt oluşumuna ve kırılma dayanımına etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of different root canal instrumentation techniques on fracture strength and defect formation of root canal dentin
Yazar: MAJD SALAMEH
Danışman: PROF. DR. BEYSER PİŞKİN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental aygıtlar = Dental instruments ; Dental materyaller = Dental materials ; Dental stres analizi = Dental stress analysis ; Dentin = Dentin ; Diş hastalıkları = Tooth diseases ; Diş kırıkları = Tooth fractures ; Kök kanal tedavisi = Root canal therapy

Özet:
Çalışmamızda dört farklı genişletme sisteminin (ProTaper, LightSpeed LSX, Self Adjusting File ve el H-eğesi)  kök kanal genişletmesinden sonra dentinde oluşturduğu defektler ve yine bu sistemlerle yapılan genişletmenin dişin kırılma direncine olan etkisi değerlendirildi ve herhangi bir işleme tabi tutulmayan kontrol grubu ile elde edilen sonuçlar kıyaslandı.  Bu amaçla 100 adet alt premolar diş örneği kullanıldı. 
Örnekler; ProTaper ve LightSpeed LSX döner sistemleri, Self Adjusting File NiTi sistemi ve el H-eğesi ile genişletildi. Genişletme esnasında in vivo şartlara uygunluk sağlayabilmek için özel bir düzenek hazırlandı. Genişletme tamamlandıktan sonra örneklerin yarısı yani 50 adet diş özel düzenekten uzaklaştırılarak kök ucundan 3, 6 ve 9 mm geride olacak şekilde kesitler alındı. Örneklerin kalan yarısı, yani diğer 50 diş ise kırılma testine tabi tutuldu. Alınan kesitler X 20 büyütmede stereomikroskopta incelenerek gruplara uygun olacak şekilde kayıt edildi. Kayıt edilen fotoğraflar iki tarafsız gözlemci tarafından skorlandı. Skorlama  ?defekt var? ve ?defekt yok? olmak üzere 2 kategoride değerlendirildi. Herhangi bir çatlak ya da kırık hattı izlenmiyorsa ?defekt yok?; izleniyorsa ?defekt var? olarak skorlandı. 
LightSpeed LSX grubunda 11, ProTaper grubunda 10, SAF grubunda 3 ve El-eğesi grubunda 5 örnekte dentin defektleri gözlendi.  Yapılan istatistiksel değerlendirmede LightSpeed LSX ve ProTaper grupları ile SAF grubu arasında anlamlı fark olduğu gözlendi. Grupların istatistiksel olarak ikili karşılaştırılması yapıldığında, SAF grubu ile ProTaper (p=0,038), SAF ile LightSpeed LSX  (p=0,022) grupları arasında anlamlı fark bulundu. 
İkinci 50 adet örneğin kullanıldığı kırma dayanımı sonuçları da stereomikroskop bulgularına benzerlik göstermekteydi. Kırmaya karşı en fazla direnç gösteren grup hiçbir genişletme prosedürü uygulanmamış kontrol grubudur daha sonra ise sırasıyla SAF, H-eğesi, ProTaper ve en son LightSpeed LSX grubudur. Ancak istatistiksel analize göre kontrol grubu da dâhil olmak üzere tüm grupların birbirinden bir farkı yoktur.
Çalışmamızın sonucu olarak yüksek hız ve torkta çalışan agresif döner alet sistemlerinin dentin üzerinde defekt/çatlak oluşumuna neden olduğu ve bu oluşumların dişin kırılma dayanımını azalttığı düşünülmektedir. Bu nedenle, genişletme sistemleri seçilirken tedavinin uzun dönemli prognozu ve dişin ağızda kalma süresinin arttırılması için bu detay dikkate alınmalıdır.

Abstract:
Dentinal defects and root fracture resistance after root canal instrumentation using four different instrument systems (Protaper, LightSpeed LSX, Self Adjusting File ve H-File) were evaluated in our study. Extracted human mandibular premolar teeth (n=100) were used.
Teeth were instrumented with ProTaper and LightSpeed LSX rotary files, SAF Ni-Ti systems and Hedström hand files. Roots were then sectioned at 3, 6, and 9 mm from the apex, and the cut surface was observed under X 20 magnification using a stereomicroscope to examine the presence of dentinal microcracks. Next, cut root surfaces were categorized as ?defect? or ?no defect? depending on the condition of the root dentin. ``Defect?? was defined if any lines, microcracks, or fractures were present in root dentin.
Eleven defects were observed in the LightSpeed group, ten in Protaper, five in hand files group and three defects were observed in the SAF group. LightSpeed LSX and Protaper produced significantly more defects than SAF. When SAF was compared to Protaper and LightSpeed LSX using paired groups tests P values were observed as 0,038 and 0,022 respectively. 
Results of the fracture resistance test was the same as micro crack test. Samples most resistant against fracture were present in SAF group followed by the samples of the hand files group. Samples with the least fracture resistance were observed in LightSpeed LSX group followed by the samples instrumented by Protaper rotary system. However, there was no statistically significant differences between the groups. 
As a result of this study, fracture strength of teeth is weakened due to crazing and defects that form in root dentin during canal instrumentation if done using agressive rotary file systems which possess high torque and speed.