Atopik dermatit ile takipli çocuklarda  yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Quality of life study of atopic dermatitis diagnosed children
Yazar: ÖZLEM MUSTAFAOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE TOYRAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Çocuk Sağlığı ve Has. Hematoloji Onkoloji Eğt. Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Deri hastalıkları = Skin diseases ; Dermatit = Dermatitis ; Dermatit-atopik = Dermatitis-atopic ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş: Atopik dermatit (AD), ciddi morbidite ve yaşam kalitesi bozukluğuna neden olan kronik kaşıntılı inflamatuar bir deri hastalığıdır. AD'li  hastaların yaşam kalitelerinde kaşıntı, uyku bozukluğu, cilt tedavisi ve normal aile yaşamındaki diğer değişiklikler nedeniyle bozulma meydana gelmektedir. 
Gereç ve Yöntem: Araştırmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Alerji Kliniği'nde  0-16 yaş arası  atopik dermatit tanılı hastalar dahil edildi, hastalara poliklinik kontrolleri sırasında 0-3 yaş arasına IDQOL (bebeklerin dermatit yaşam kalite indeksi), 4-16 yaş arasına CDLQI (çocuk dermatoloji yaşam kalite indeks) anketi uygulandı. Anket sonucunda elde edilen yüksek skorlar yaşam kalitesindeki olumsuz etkilenmenin daha şiddetli olduğunu göstermektedir. Hastaların demografik bilgileri incelendi. Hastanın yaşı, cinsiyeti, şikayet süresi, tanıdan beri geçen süre, eşlik eden besin alerjisi olup olmadığı, eşlik eden başka alerjik hastalık ve kronik hastalık olup olmadığı, ailenin eğitim düzeyi, ailede alerjik hastalık olup olmadığı, ailede atopik dermatit olup olmadığı, aile ferd sayısı, evdeki yaşam koşulları, sigara maruziyeti, atopik dermatite bağlı komplikasyon oluşup oluşmadığı, aldığı tedaviler, tedavi uyumu ve hastalık şiddeti (SCORAD ve SCORAD-O İNDEX) ( Severity Scoring of Atopic Dermatitis Index ve Severity Scoring of Atopic Dermatitis Index Objectives) tespit edildi. Bu verilerle yaşam kalitesine etki eden faktörlerinmesi amaçlandı. 
Bulgular: Araştırmaya atopik dermatit tanısıyla takipli  185 hasta dahil edilmiştir. Hastaların yaşı ortalama 20,71±26,97  [ortanca 11,00 (3,00-168,00)] aydı. Çalışmada 0-3 yaş aralığında 162 hasta (%87,6) , 4-16 yaş aralığında 23 hasta (%12,4) vardı.  Olguların 65'i (%35,1) kız; 120'si (%64,9) erkekti. Yaşam kalitesi etkilenme skoru ortalama  8,97±5,47  [ ortanca 9,00(0-23,00) ]' di. Yaşam kalitesi etkilenme derecesine baktığımızda %8,6'sı hiç etkilenmemiş,  %25,9'u az etkilenmiş, %33,5'i orta derecede etkilenmiş, %26,5'u çok  etkilenmiş, %5,4'ü çok fazla etkilenmiştir. Araştırmada 0-3 yaş grubunda yaşam kalitesi skorlaması 4-16 yaş grubundan daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,001). Kız ve erkek cinsiyet arasında  ortalama yaşam kalite skorları arasında anlamlı fark gözlenmemiştir( p: 0,376). Yün yastık/yorgan  kullanan hastaların yaşam kalite skoru daha yüksek bulunmuştur. Topikal kortikosteroid kullanan, diyet değişikliği önerilen  ve besin alerjisi olan grupta yaşam kalitesi skoru etkileniminin daha fazla olduğu görüldü. Kurulan regresyon modellerinde bu faktörlerin karıştırıcı faktör olduğu anlaşılmıştır. Tedaviyi düzenli kullanmayaların  yaşam kalitesinin daha kötü olduğu gözlendi. Doktordan yazılı bilgi almayanların alanlara göre yaşam kalitesinin 4 kat daha fazla etkilendiği tespit edilmiştir. Çalışmamızda hastalığa bağlı cilt enfeksiyonu geçirenlerin yaşam kalite skoru geçirmeyenlerle kıyaslandığında, cilt enfeksıyonu geçirenlerin yaşam kalitesi skoru  daha  yüksek bulunmuştur. Bu fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p: 0,003). Yapılan regresyon modellerinde bu faktör hastalığa bağlı yaşam kalitesi üzerine tek başına etkiliydi. Kurulan  lineer regresyon modelinde  hastalığın orta ve daha yüksek  derece şiddette olanların, hafif siddette olanlara göre yaklaşık 38 kat daha fazla yaşam kalitesinin etkilendiği gösterilmiştir.
Sonuç: AD gibi  kronik  hastalıklar yaşam kalitesinde ciddi etkilenmelere yol açabilmektedir. Hayat kalitesini birçok faktör etkileyebilmektedir. Hastaların yaşı küçüldükçe hayat kalitesinde etkilenmenin daha fazla olduğu  ve bu nedenle de yaşı küçük olan hastalarımızı daha yakından takip etmek, ailelerini daha detaylı bilgilendirmek  gerektiği sonucuna varıldı. Düzensiz tedavi kullanımı hayat kalitesinde olumsuz etkilenmeye yol açabilmektedir. Bu nedenle AD ile takipli hastaların  aileleri tedavilerini düzenli kullanmaları yönünde uyarılmalı ve yakından takip edilmelidir. Besin alerjisi tek başına yaşam kalitesini bozan bir hastalıktır. Bu nedenle AD'e besin alerjisi eşlik eden hastaların daha fazla desteklenmesi önemlidir. Hastalara yazılı bilgi vermenin yaşam kalitesini artırdığı gösterilmiştir. Hastalara AD ve tedavisi ile ilgili yazılı bilgilendirme yaparak hastaların  yaşam kalitesini  ve konforunu artırabiliriz. Cilt enfeksiyonu geçiren hastaların yaşam kalitesi olumsuz etkilenmektedir. AD tedavisini planlarken ve izlerken cilt enfeksiyonları açısından önlemlerin alınması , cilt enfeksiyonlarının erken tanınması ve etkin bir şekilde tedavi edilmesi önemlidir. AD ile takipli hastalarda hastalığın şiddeti arttıkça hayat kalitesinde etkilenme artmaktadır. Bu hastalara daha detaylı bilgilendirme yapmak ve yakın takip etmek  hayat kalitesinde  iyileşme sağlayabilir. 
Anahtar kelimeler: Atopik dermatit, yaşam kalitesi, hastalık şiddeti

Abstract:
Introduction: Atopic dermatitis (AD) is an inflammatory skin disease with cronic itching which leads serious morbidity and reduced  quality of life. Patients with AD, has anomalies in their quality of lives due to itching, sleep disorders, dermatotheraphy and changes in domesticity. 
Material and Method: Children with AD who are being treated in University of Health Sciences, Ankara Child Health and Diseases Hematology Oncology Training and Research Hospital between ages 0-16 incorporated into this research. During the polyclinic controls to the patients ages between 0-3  IDQOL (dermatits quality of life index for infants)  and  ages between 4-16 CDLQI ( dermotological quality of life index for childs) surveys conducted. High scores indicate implications on quality of life are more severe. Demografic data of the patients analyzed.  Patient's age, sex, complaint duration, time passed after diagnosis, presence of food or any other alergy, cronical diseases,  family education level, presence of any allergic disease and AD in family history, number of family members, house living conditions, smoke exposure, AD complications, received treatments, compliance to treatment, and degree of disease (SCORAD ve SCORAD-O INDEX) determined. With the help of these acquired data, factors which have effect on quality of life identified. 
Findings: 185 AD diagnosed patients were included into this survey. Avarage patients' age 20,71±26,97  [median 11,00 (3,00-168,00)] months.  There are 162 ea patients between ages 0-3 year  (%87,6) and 23 ea patients between ages 4-16 year  (%12,4). Of the cases, 65 ea  patients   (35,1%)  are female and 120 ea patients (64,9%) are male. Effection level of quality of life is 8,97±5,47 on avarege [ median 9,00(0-23,00) ]. According to  the results 8,6 % of the population were never effected, 25,9% - slightly effected, 33,5% - moderately effected, 26,5% - intensely effected, 5.4% - highly effected. It has been determined that quality of life scoring for 0-3 year age group is higher than 4-16 year age group (p<0,001). There is a signifacant difference between female and male avarage quality of life scores (p: 0,376). quality of life scores of the patients using whoole pillow/duvet were determined high. In the group using topicalkorticosteroid, a change in the quality of life scores was found to be higher in the group that recommended  diet change due to  food allergy. It was understood that these factors were a confounding factor in the regression models. Worse quality of life observed in patients had irregular use of treatment.. It was determined that those who did not receive written information from the doctor were affected 4 times more compared to those who did in terms of quality of life. In our study, the quality of life scores of those who had skin infection were found to be higher compared to those who did not have skin infection. This difference was statistically significant (p: 0.003). This factor was effective on the quality of life alone in the regression models. In the linear regression model, it was shown that the patients with moderate or higher severity affected 38 times more in terms of quality of life than those with mild.
Conclusion: Chronic diseases such as AD may cause serious effects on quality of life. Many factors can affect quality of life. As the patients' age decreases,  the affection on the quality of life is higher and therefore our patients who are younger should more closely followed and their families should be informed in more detail. The use of irregular treatment may lead to an impact on quality of life. For this reason, the families of patients with AD should be warned and followed closely to ensure their treatment is used regularly. Food allergy alone is a disease that disrupts the quality of life. For this reason, it is important to support patients with AD accompanied by food allergy. It has been shown that providing written information to patients increases the quality of life. We can improve the quality of life and comfort of patients by giving written information about AD and its treatment. The quality of life of patients with skin infections is adversely affected. When planning and monitoring AD treatment, it is important to take precautions for skin infections, early detection of skin infections and effective treatment. As the severity of the disease increases in AD patients, the effect on the quality of life increases. Detailed information and close follow-up of these patients can improve the quality of life. 

Key words: Atopic dermatitis, quality of life, disease severity