Şizofreni tanısı olan ve sağlıklı bireylerde geçmişi hatırlama ve geleceği imgeleme türünden anısal bellek değişimlemesinin frontal lob aktivitesi üzerindeki etkisi
The effects of past remembering and future imagination of episodic memory manipulation on the frontal lobe activity in healthy and schizophrenia groups
Yazar: HASAN GÜNDÜZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZEYNEL BARAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anılar = Memories ; Bellek = Memory ; Bellek gelişimi = Memory growth ; Bellek sistemleri = Memory systems ; Frontal korteks = Frontal cortex ; Hastalar = Patients ; Otobiyografik anı aktarımı = Autobiographical memory transmission ; Otobiyografik bellek = Autobiographical memory ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı uzun süreli bellek puanları açısından istatistiksel olarak farklılaşmayan ancak yönetici işlevleri ölçen test puanları açısından istatistiksel olarak fark gösteren şizofreni tanılı ve sağlıklı bireyleri geçmişi hatırlama ve geleceği imgeleme performansları açısından hem davranışsal hem de fizyolojik veriler temelinde  karşılaştırmaktır. 
Çalışma 23-54 ( =30.09, SS =7.64) yaşları arasında 23 Sağlıklı (6 Kadın, 17 Erkek) ve 19-49 ( =34.55, SS =8.58) yaşları arasında 20 Şizofreni tanılı (6 Kadın, 14 Erkek) gönüllü katılımcı ile yürütülmüştür. Sağlıklı gruptaki katılımcılar, Hacettepe Üniversitesi (H.Ü.) Beytepe Yerleşkesinde yer alan fakültelerin çeşitli bölümlerinde okuyan öğrencilerden ve toplum içerisinde yaşayan çeşitli bireylerden; Şizofreni tanılı katılımcılar ise Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı'ndan yönlendirilen kişilerden oluşmaktadır.
Çalışma temel olarak ana görevin yapıldığı ve nöropsikolojik testlerin uygulandığı iki aşamadan oluşmaktadır. Katılımcılar görevler sırasında fizyolojik veri kaydı yapan f-NIRS cihazına bağlı konumda bilgisayar üzerinden hikaye oluşturma görevini tamamlamışlardır. Bu görevde katılımcılardan verilen ipucu kelimelere ilişkin anılarını anlatmaları ve olay imgelemeleri istenmiştir. Bu görev tamamlandıktan sonra bilgisayar üzerinden sözel akıcılık görevi uygulanmıştır. Son olarak çalışma kapsamında kullanılan diğer nöropsikolojik testler uygulanmıştır.
Çalışmada elde edilen davranışsal veriler, 2(Grup: Sağlıklı ve Şizofreni Tanılı) x 3(Koşul: Bir İpucu Kelime ile Geçmiş Hatırlama, Bir İpucu Kelime ile Gelecek İmgeleme ve Üç İpucu Kelime ile Gelecek İmgeleme) son faktörde tekrar ölçümlü karma faktöryel desenle, fizyolojik veriler ise 2 (Grup: Sağlıklı ve Şizofreni Tanılı) x 3(Koşul: Bir İpucu Kelime ile Geçmiş Hatırlama, Bir İpucu Kelime ile Gelecek İmgeleme ve Üç İpucu Kelime ile Gelecek İmgeleme) x 2(Hemisfer: Sol ve Sağ) x 18 (Brodmann Alanları) son üç faktörde tekrar ölçümlü karma faktöryel desenle incelenmiştir. 
Sonuçlara göre olarak sağlıklı katılımcılar, şizofreni tanılı katılımcılara göre daha başarılı şekilde hatırlama ve imgeleme yapmışlardır. Fizyolojik veriler temelinde bakıldığında ise sağlıklı katılımcılardan görev sırasında ölçümlenen oksi-hemoglobin miktarı genel olarak şizofreni tanılı gruptan daha yüksek olmuştur. Koşullar arasında ise sadece sağlıklı katılımcılarda bir ipucu kelime ile gelecek imgeleme koşulunda bir ipucu kelime ile geçmiş hatırlama koşuluna göre Brodmann 21 ve 22 alanlarında daha yüksek oksi-hemoglobin miktarı ölçülmüştür. Ayrıca görev boyunca sol hemisferin sağ hemisfere göre daha baskın olduğu gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Gelecek imgeleme, anısal bellek, anısal geleceği düşünme, yönetici işlevler, şizofreni, f-NIRS, otobiyografik bellek.

Abstract:
The main objective of this research is to compare past remembering and future imagination performance of schizophrenia and healthy groups whose long-term memory performances are not different from each other statistically, but executive functions. 
The research was conducted with 23 healthy volunteer participants (6 female, 17 male) between 23-54 years old ( =30.09, SD =7.64), and 20 schizophrenia volunteer participants (6 female, 14 male) between 19-49 years old ( =34.55, SD =8.58). Healthy group was composed of undergraduate students in Hacettepe University and community-dwelling participants. Schizophrenia group was composed of patients recruited from Ankara University School of Medicine, Department of Psychiatry 
Firstly, the participants participated the narrative generating task while f-NIRS data were being recorded. In this task participants were asked to tell their memories or imaging a plausible future event reletad to presented cue words. After this task was completed and verbal fluency task was conducted via computer, neuropsychological tests used as a part of the study were implemented.
Behavioral data were analyzed with 2(Group: Healthy and Schizophrenia Patients) x 3(Condition: Past Remembering Using One Cue Word, Future Imagination Using One Cue Word and Future Imagination Using Three Cue Words) Mixed ANOVA and physiological data were analyzed with 2(Group: Healthy and Schizophrenia Patients) x 3(Condition: Past Remembering Using One Cue Word, Future Imagination Using One Cue Word and Future Imagination Using Three Cue Words) x 2(Hemisphere: Left and Right) x 18(Brodmann Areas) Mixed ANOVA.
Results indicated that schizophrenia group showed poorer performance than healthy participants in terms of both remembering the past and imagining the future. Analyses of physiological data showed that oxy-hemoglobin level measured from healty participants during the task were greater than the schizophrenia patients. The oxy-hemoglobin level measured from Brodmann Area 21 and 22 during future imagination using one cue word condition were greater than the past remembering using one cue word condition only in healty patients. It was also found that left hemisphere was more dominant during the task than the right hemisphere.
Key Words
Future imagination, episodic memory, episodic future thinking, executive functions schizophrenia, f-NIRS, autobiographical memory.