Tüketimin cari gelire aşırı hassasiyeti: Türkiye uygulaması(1988-2005)
Excess sensitivity of consumption to current income: Analysis of Turkey (1988-2005)
Yazar: AZİZE DEMET VARDARERİ
Danışman: PROF.DR. NEŞE ERİM
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Tüketim = Consumption

Özet:
Birey yasam boyu faydasını maksimize etmek amacıyla, bütçe kısıtlaması altındaoptimal tüketim kararını almaya çalısmaktadır. Bireyin tüketim kararını etkileyen faktörlerinincelenmesi, ekonomik refahın artması ve etkinligi açısından önemli olmaktadır. Ancaktüketim teorilerinde tüketimi etkileyen gelir kavramının tasıdıgı anlam farklı olmaktadır. Gelirkavramının tasıdıgı anlama göre, birey üzerinde siyasi otoritenin toplam talebi yönlendiricipolitikalarının etkinligi hakkında bilgi sahibi olmak mümkün olabilecektir. Tüketimteorilerinin ampirik olarak geçerliliginin kanıtlanması, ileri sürdükleri argümanların iktisatpolitikaları açısından önemini artırmaktadır. Ampirik çalısmaların sonuçları ise genel olarakyasam boyu tüketim hipotezi ile sürekli gelir hipotezinin geçerli olmadıgını ve tüketimin carigelire asırı hassasiyet gösterdigini kanıtlamaktadır.Bu baglamda tezin amacı, teorinin gösterdigi kavramsal çerçevenin ısıgında gelirtüketim iliskisi üzerine ampirik bir çalısma yapıp, Türkiye'de bireyin tüketiminin cari gelireasırı hassasiyet gösterdiginin ve bunun arkasındaki sebebin likidite kısıtlılıgı oldugununbelirlenmesidir. Bu tezin kanıtlanabilmesi için ileri sürülen hipotezler sunlardır: (1) ?Bireyintüketimi cari gelire asırı hassastır.? (2) ?Bireyin tüketiminin cari gelire asırı hassas olmasınınsebebi likidite kısıtlılıgıdır. Bu hipotezleri kanıtlayabilmek için 1988:1-2005:3 dönemi içinolusturulan tüketim modeli, verilerle ilgili ölçüm probleminin sorun yaratmaması için, araçdegisken yöntemiyle tahmin edilmistir. Kullanılan araç degisken yöntemi iki asamalı enküçük karelerdir. Tahmin edilen modelin sonuçlarına göre, Türkiye'de toplam gelirin%36'sını cari gelirine göre tüketim yapan bireyler kullanmaktadır. Gelecek gelirin %27'si iselikidite kısıtlılıgı altındaki bireylere gitmektedir. Türkiye'de birey hem cari gelirine hem degelecek gelirine karsı asırı hassastır. Dolayısıyla siyasi otoritenin talep yönlendiricipolitikalarla bireyin gelirini etkileyerek, tüketim harcamalarını ve ekonomiyi etkilemesininmümkün oldugu anlasılmaktadır.

Abstract:
An individual tries to make the optimal consumption decision under budget constraintsin order to maximize the life-time utility. Examining the factors that affect the individual?sconsumption decisions is important for increasing the economical wealth and its effiency.But, the income which affects the consumption has a different meaning in consumptiontheories. It will be possible to have information about the efficiency of the driving policies ofthe political authority with respect to the meaning which income concept has. Empiricallyproving the validity of consumption theories increases the importance of the proposedargument with respect to economical policies. The results of the ampirical researchesgenerally prove that life-time consumption hypothesis and permanent income hypothesis arenot valid and consumption has excess sensitivity to current income.In this context, the purpose of this thesis is to show that individual?s consumption hasexcess sensitivity to current income and the reason behind this is liquidity constraint bymaking an empirical study for consumption-income relation under the conceptual sense of thetheory. The hypothesises that are proposed in order to prove this thesis are as follows: (1)Individual?s consumption has excess sensitivity to current income. (2) The reason why theindividual?s consumption has excess sensitivity to current income is liquidity constraint. Inorder to prove these hypothesises, the consumption model which is formed for 1988:1-2005:3time period is estimated by instrumental variable method so that the measurement related todata will not cause any problem. The instrumental variable method which is used is two-stageleast squares method. According to the results of the estimated method, 36 percent of theincome in Turkey is used by the individuals who consume with respect to their currentincomes. 27 percent of the future income goes the individuals who are under liquidityconstraints. Individual has excess sensitivity to both current income and future income inTurkey. So, we understand it is possible that political authority can affect consumptionspendings and economy by affecting the individual?s income via driving demand policies.