Annenin beslenme bilgi düzeyi ile çocukların beslenme durumu ve beden adipoz indeksi arasındaki ilişki
The relationship between mother's nutritional knowledge level and child's nutritional status and body adiposity index
Yazar: BETÜL ULU
Danışman: PROF. DR. NURCAN YABANCI AYHAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Adipoz doku = Adipose tissue ; Anneler = Mothers ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme bilgisi = Nutrition knowledge ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Obezite = Obesity

Özet:
Çocukluk döneminde yeterli ve dengeli beslenmek yetişkin bir birey olmak için
çok önemlidir. Bu çalışma, annenin beslenme bilgi düzeyinin çocuklarda beslenme
durumu ve beden adipoz indeksi arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla; Kasım 2018
– Mayıs 2019 tarihleri arasında Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk
Polikliniği'ne ayaktan başvuran 8-12 yaş arası, sağlıklı ve gönüllü çocuklar ile
anneleri üzerinde yürütülmüştür. Annelere yüz yüze görüşme tekniği ile
sosyodemografik özellikler, annelerin beslenme bilgisi ve çocuklarının beslenmeleri
ile ilgili bazı tutum ve davranışlarını saptamaya yönelik sorular ile çocukların bir
günlük besin tüketim kayıt formunu içeren bir anket uygulanmış, çocuk ve annelerin
antropometrik ölçümleri ve çocukların bazı biyokimyasal bulguları kaydedilmiştir.
Yaş ortalaması 36,6 yıl olan annelerin %45,0'ı düşük; %55,0'ı yüksek beslenme bilgi
düzeyine sahiptir. Lise/yüksekokul/üniversite mezunu olan annelerin beslenme bilgi
düzeyi daha yüksektir. Beslenme bilgi düzeyi düşük olan annelerin yüksek olanlara
göre anlamlı olarak BKİ, BAİ, bel / boy oranı daha yüksek bulunmuştur (p<0,05).
BKİ'ye göre annelerin BAİ ortalamaları artmıştır ve gruplar arasındaki fark anlamlı
bulunmuştur (p<0,05). Çocuklarda da yaşa göre BKİ Z skoru gruplarında basamak
arttıkça BAİp ortalamaları artmıştır (p<0,05). Anne beslenme bilgi düzeyi yüksek olan
çocuklarda enerji, protein, karbonhidrat, posa, A, B6, B12, C (p<0,05), E, K, folat,
niasin, riboflavin vitaminleri ile kalsiyum, demir, magnezyum, fosfor ve çinko
minerallerinin yeterli alımı anne beslenme bilgi düzeyi düşük olan çocuklara göre daha
yüksektir. Annelerin %49,4'ünün beslenme tutum ve davranış düzeyi düşük;
%50,6'sının yüksektir. Eğitim düzeyi arttıkça beslenme tutum ve davranış puanı
ortalamaları artmıştır (p<0,05). Enerji, B6 vitamini, fosfor ve çinkonun yeterli alımları
anne beslenme tutum ve davranış düzeyi yüksek olan grupta daha yüksektir (p<0,05).
Annenin vücut ağırlığı, BKİ'si, bel çevresi, kalça çevresi, bel/kalça oranı, bel/boy
oranı ve BAİ'si ile çocuğun BKİ'si bel çevresi, kalça çevresi, bel/boy oranı ve BAİp'si
arasında pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). Anne ve çocuklarda BKİ
arttıkça BAİ ve BAİp artmıştır (p<0,05). Annenin beslenme bilgi düzeyi ve beslenme
tutum ve davranışları, çocukların enerji ve besin ögesi alımlarını olumlu yönde
etkilemektedir. Sonraki çalışmalarda, sosyal ve ekonomik faktörlerin de
değerlendirildiği daha kapsamlı çalışmaların planlanması önerilmektedir.

Abstract:
Adequate and balanced nutrition in childhood is very important for adulthood.
The aim of this study is to determine the relationship between the nutritional
knowledge of the mother and nutritional status and body adiposisty index of children.
For this purpose, the study was conducted on healthy and voluntary children who are
in the age of 8-12 years and their mothers who applied to pediatric outpatient clinic,
Ankara Training and Research Hospital between November 2018 and May 2019.
Mothers were interviewed by asking pre-determined questions about their
sociodemographic status, their nutritional knowledge and attitudes and behaviors
towards their children's nutrition. In addition to these, a daily food consumption
questionnaire was administered for children and anthropometric measurements for
children and mothers were kept and some biochemical findings of children were
recorded. 45.0% of the mothers have low level of nutritional knowledge; whereas
55.0% of them have high level of nutritional knowledge. Mothers having a low level
nutritional knowledge were found to have significantly higher BMI, BAI, waist/height
ratio than those having high level of nutritional knowledge (p <0.05). With respect to
the BMI, mother's value of BAI increased and the difference between the groups was
found to be significant (p <0,05). Whereas, children's, BMI for age Z scores increased
depending on the mean score of BAIp (p <0.05). The children of mothers having high
level of nutritional knowledge have necessary amount of intake of energy, protein,
carbohydrate, fiber, vitamin A, B6, B12, C (p <0.05), E and K, folate, niacin, riboflavin
and calcium, iron, magnesium, phosphorus and zinc by comparing to children of
mothers having low level of nutritional knowledge. 49.4% of mothers had low level
of nutritional attitude and behavior; while 50.6% of them had high level. As
educational level of mothers increased, mean value of nutritional attitude and behavior
score increased (p <0.05). Adequate level of intake of energy, vitamin B6, phosphorus
and zinc was higher in the group whose mothers have high level of nutritional attitude
and behavior (p <0.05). The anthropometric measurements of the mothers were found
to be positively correlated with the children's BMI, the waist circumference, hip
circumference, waist/height ratio and BAIp (p <0.05). As mothers' and children's BMI
increased, BAI and BAIp increased as well (p <0.05). The mother's nutritional
knowledge level and nutritional attitudes and behaviors positively affect children's
energy and nutrient intake. It is suggested to design more comprehensive studies
which additionally evaluate social and economic factors in further studies.