Ortognatik cerrahi tedavisi uygulanan iskeletsel sınıf II ve sınıf III anomaliye sahip bireylerde cerrahi işlemin diş ve alveolar kemik dokuları üzerine erken dönem etkilerinin üç boyutlu olarak değerlendirilmesi
Three-dimensional evaluation of early effects of orthognathic surgical procedures on dental and alveolar bone tissues in individuals with skeletal class II and class III anomalies who underwent orthognathi̇c surgery
Yazar: MERVE ECE ERDEM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CELAL IRGIN
Erciyes Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Ortognatik cerrahi tedavisi uygulanan iskeletsel kökenli Sınıf II ve Sınıf III anomaliye sahip bireylerde, ortognatik cerrahi sonrası (6-12 ay) dişlerin kök hacmi, pulpa hacmi, kök uzunluğunda, alveoler ve bazal kemiklerde meydana gelen değişimleri Konik Işınlı Bilgisayarlı Tomografi (KIBT) ile incelemek ve bu değişimleri osteotomi yapılan ve yapılmayan çeneler arasında karşılaştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel ve retrospektif çalışma, Erciyes Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'nde ortognatik tedavileri yapılmış, yaş ortalaması 21.1±3.1 yıl olan 36 kadın ve 24 erkek toplamda 60 erişkin bireyin ortognatik cerrahiden hemen önce ve cerrahiden sonra 6-12 ay içerisinde alınmış KIBT kayıtları üzerinde yürütülmüştür. Örneklem grubu sagital yöndeki iskeletsel anomalinin sınıfına ve osteotominin uygulandığı çenelere göre her bir grupta 15 birey olacak şekilde; Sınıf II tek çene (tek alt çene ilerletmesi), Sınıf II çift çene (alt çene ilerletmesiyle birlikte üst çene ilerletmesi ve gömme), Sınıf III tek çene (üst çene ilerletmesi ve gömme) ve Sınıf III çift çene (üst çene ilerletmesi ve gömmeyle birlikte alt çenenin geriye alınması) olarak oluşturulmuştur. KIBT kayıtları üzerinde diş ve kemik dokularına ait milimetrik ve hacimsel ölçümler Simplant Pro 16 (Materialise NV, Leuven, Belçika) yazılımı kullanılarak yapılmıştır.
Sürekli değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu görsel ve analitik yöntemler kullanılarak, kategorik değişkenler arasında fark olup olmadığı 'McNemar Ki-Kare Testi' kullanılarak araştırılmıştır. Bağımsız gruplarda parametrik verilerin karşılaştırılmasında 'Independent Samples T-Testi' veya 'One Way ANOVA', parametrik olmayan verilerin karşılaştırılmasında ise 'Mann Whitney U Testi' veya 'Kruskal Wallis Varyans Analizi', bağımlı gruplarda parametrik verilerin karşılaştırılmasında 'Paired-Samples T-Testi', parametrik olmayan verilerin karşılaştırılmasında ise 'Wilcoxon Signed-Rank Testi' kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık için p değerinin 0.05'ten küçük olma koşulu aranmıştır.
Bulgular: Grup içi karşılaştırmalarda, ortognatik cerrahi sonrası tüm gruplarda kök uzunluğu, kök hacmi, pulpa hacmi, bukkal ve lingual alveolar kemik yükseklik ve kalınlık ölçümlerinde istatistiksel olarak anlamlı azalmalar (p˂0.05), tüber maksillanın merkezi, nasopalatin kanalın ön bölgesi, mandibular simfizisin merkezi ve mental foramenin alt bölgesinde ölçülen kemik yoğunluklarında ise istatistiksel olarak anlamlı artışlar tespit edilmiştir (p˂0.05). Gruplar arası farkların karşılaştırmasında, genel olarak istatistiksel olarak anlamlı farklılıklara rastlanmamıştır (p˃0.05). Dehisens ve fenestrasyon bakımından grup içi ve gruplar arası karşılaştırmalarda istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmemiştir (p˃0.05). 
Sonuç: Sagital yöndeki iskeletsel anomalinin şekli ve uygulanan ortognatik cerrahiden bağımsız olarak, ortognatik cerrahi sonrası hem osteotomi yapılan çenelerde hem de osteotomi yapılmayan çenelerde diş ve çevre dokularda klinik açıdan önemsiz olarak değerlendirebilecek değişimler tespit edilmiştir. Meydana gelen bu değişimlerde ortognatik cerrahinin direkt bir etkisinin olmadığı, cerrahi sonrası dönemde uygulanan ortodontik mekaniklerden ve ağız hijyenini sağlamadaki güçlükten kaynaklanabileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ortognatik cerrahi, Kök rezorpsiyonu, Alveolar kemik kaybı, Konik Işınlı Bilgisayarlı Tomografi

Abstract:
Objective: The aim of this study is to examine the changes in the root volume, pulp volume, root length, alveolar and basal bones of the teeth after orthognathic surgery (6-12 months) in individuals with Class II and Class III anomalies of skeletal origin who underwent orthognathic surgery treatment, using Cone-Beam Computed Tomography (CBCT), and to compare these changes between jaws with and without osteotomy.
Materials and Methods: This cross-sectional and retrospective study was conducted on Cone Beam Computed Tomography (CBCT) records of 60 adult individuals (36 females and 24 males) with an average age of 21.1±3.1 years, who had undergone orthognathic treatments at the Faculty of Dentistry, Erciyes University. CBCT records were obtained immediately before and 6-12 months after orthognathic surgery. The sample group was categorized based on the sagittal skeletal orthodontic anomaly and the jaws where osteotomy was performed. There were 15 individuals in each group, comprising single jaw Class II (advancement of the lower jaw), double jaw Class II (advancement of both upper and lower jaws with impaction), single jaw Class III (advancement of the upper jaw with impaction), and double jaw Class III (advancement of the upper jaw with impaction along with setback of the lower jaw). The measurements of millimetric and volumetric parameters related to dental and bone tissues on CBCT records were performed using Simplant Pro 16 software (Materialise NV, Leuven, Belgium).
The normal distribution of continuous variables was assessed using visual and analytical methods, and the presence of differences among categorical variables was investigated using the Mc Nemar Chi-square test. Parametric data in independent groups were compared using the Independent Samples T-Test or One-Way ANOVA, while non-parametric data were compared using the Mann-Whitney U test or Kruskal-Wallis Analysis of Variance. For dependent groups, parametric data were compared using the Paired-Samples T-test, and non-parametric data were compared using the Wilcoxon Signed-Rank Test. A p-value less than 0.05 was considered statistically significant.
Results: In intra-group comparisons, statistically significant decreases (p˂0.05) in root length, root volume, pulp volume, buccal and lingual alveolar bone height and thickness measurements were observed in all groups after orthognathic surgery, the center of the tuber maxilla, the anterior region of the nasopalatine canal, the center of the mandibular symphysis and statistically significant increases were detected in bone densities measured in the lower region of the mental foramen (p˂0.05). In the comparison of differences between groups, no statistically significant differences were found in general (p˃0.05). No statistically significant differences were detected in intra- and inter-group comparisons in terms of dehiscence and fenestration (p˃0.05).
Conclusion: Regardless of the shape of the skeletal anomaly in the sagittal direction and the orthognathic surgery performed, clinically insignificant changes have been detected in the teeth and surrounding tissues in both osteotomy jaws and non-osteotomy jaws after orthognathic surgery. It has been concluded that orthognathic surgery does not have a direct effect on these changes, and may be due to the orthodontic mechanics applied in the post-surgical period and the difficulty in maintaining oral hygiene.
Keywords: Orthognathic surgery, Root resorption, Alveolar bone loss, Cone Beam Computed Tomography