Gaziantep bölgesinde idrar yolu enfeksiyonu tanılı çocuk hastaların idrar kültürlerinde üreyen mikroorganizmaların ve antibiyotik dirençlerinin araştırılması
Investigation of microorganisms reproduced in urine cultures and antibiotic resistance of pediatric patients diagnosed with urinary tract infection in Gaziantep region
Yazar: SALAHATTİN OKUR
Danışman: PROF. DR. MİTHAT BÜYÜKÇELİK
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antibiyotikler = Antibiotics ; Gaziantep = Gaziantep ; Çocuklar = Children ; Üriner sistem = Urinary tract ; Üriner sistem enfeksiyonları = Urinary tract infections ; İdrar tahlili = Urinalysis ; İlaçlara direnç = Drug resistance ; İlaçlara direnç-bakteriyel = Drug resistance-bacterial

Özet:
İdrar yolu enfeksiyonu çocukluk döneminde üst solunum yolu enfeksiyonlarından sonra en sık görülen enfeksiyon hastalığıdır. Tedavide ve uzun süreli profilakside bilinçsiz antibiyotik kullanımının direnç gelişimi ile ilişkili olabileceği düşünülmektedir. Erken tanı ve etkin tedavi ile geri dönüşümsüz böbrek hasarı ve kronik böbrek yetmezliği gelişmesi engellenebilir. Bu çalışmada Gaziantep bölgesinde idrar yolu enfeksiyonlarında üreyen mikroorganizmaları ve antibiyotik dirençlerini araştırmayı amaçladık. Çalışmamızda Ocak 2016-Aralık 2020 arasında Gaziantep Üniversitesi Şahinbey Eğitim Araştırma Hastanesi Çocuk Nefroloji, Genel Çocuk Poliklinikleri ve Çocuk Acil bölümlerinde idrar yolu enfeksiyonu tanısı almış ve idrar kültürlerinde anlamlı üreme olup antibiyogram çalışılan hastalar retrospektif olarak değerlendirildi. Toplam 1053 hastanın epidemiyolojik ve klinik verileri, üriner sistem görüntüleme sonuçları, idrar kültürü ve antibiyogram sonuçları gözden geçirildi. Verilerin düzenlenmesinde Statistical Package for Social Sciences (SPSS) 22.0 paket analiz programı kullanıldı. Olguların yaş ortalaması 5,43±4,61 idi. Hastalaların %75,1'i kız %24,9'u erkek idi. En sık saptanan başvuru şikayetleri %27,3 oranında karın ağrısı ve %26,5 oranında ateş idi. Hastaların %88,4'nün (n=931) herhangi bir profilaktik antibiyotik kullanmadığı, %11,6'nın (n=122) kullandığı görüldü.  Görüntüleme yapılan hastaların %44,7'de (n=335) USG'de patoloji, %52,8'inin (n=220) DMSA sintigrafisinde skar bulgusu, %38,5'inin (n=99) VCUG'da reflü tespit edildi. İdrar kültürlerinde E. Coli (%74), Klebsiella (%17), Proteus (%7), P. aeruginosa (%2) oranında tespit edildi. Tüm hastalarda en sık direnç oranları ampisilin için %81,6, sefuroksim için %64,3, sefiksim için %61,3, seftriakson için %55,9, amoksisilin-klavulanat için %55,1, trimetoprim-sulfametaksazol için %50,7 olarak tespit edildi. Tekrarlayan ÜSE'de benzer antbiyotiklere direnç saptanırken oranlarda anlamlı artışlar olduğu görüldü (ampisilin için %95,6, sefuroksim için %74,4, sefiksim için %74,6, seftriakson için %68,3, amoksisilin-klavulanat için %66,2, trimetoprim-sulfametaksazol için %61,7).  İlk ÜSE olup proflaksi alan hastalarda Klebsiella spp. üreme oranları (%32,4) proflaksi almayanlara göre (%14,5) yüksek iken, Escherichia coli üreme oranları ise proflaksi almayanlarda (%77,5), proflaksi alanlara göre (%44,1) anlamlı şekilde yüksek olarak bulundu. Tekrarlayan ÜSE olanlarda ise en sık Escherichia coli saptanmış olup, üreyen mikroorganizma yüzdeleri arasında iki grup arasında anlamlı fark saptanmadı. İlk ÜSE olup profilaksi alanlarda imipenem (%17,6), kolistin (%10,3) ve meropenem (%11,8) direnci, profilaksi almayanlara göre anlamlı şekilde yüksek olarak bulundu. Tekrarlayan ÜSE olanlarda ise profilaksi almayanlarda sefepim (%73,5) direnci, profilaksi alanlara göre anlamlı şekilde yüksekti. Diğer antibiyotiklere karşı profilaksi alan ve almayan gruplar arasında direnç açısından bir fark bulunmadı. Sonuç olarak kendi merkezimizde antibiyotik direncinin tekrarlayan ÜSE'de giderek arttığı görüldü. Çalışmamızdan elde ettiğimiz verilerin teyidi için daha geniş prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler: Üriner sistem enfeksiyonu, antibiyotik direnci, profilaksi

Abstract:
Urinary tract infection is the most common infectious disease in childhood after upper respiratory tract infections. It is thought that unconscious antibiotic use in treatment and long-term prophylaxis may be associated with the development of resistance. With early diagnosis and effective treatment, irreversible kidney damage and development of chronic kidney failure can be prevented. In this study, we aimed to investigate the microorganisms reproduced in urinary tract infections and their antibiotic resistance in Gaziantep region. In our study, patients who were diagnosed with urinary tract infection in Gaziantep University Şahinbey Training and Research Hospital Pediatric Nephrology, General Pediatric Polyclinics and Pediatric Emergency departments between January 2016 and December 2020 and whose urine cultures showed significant growth and whose antibiogram were studied were evaluated retrospectively. Epidemiological and clinical data, urinary system imaging results, urine culture and antibiogram results of a total of 1053 patients were reviewed. Statistical Package for Social Sciences (SPSS) 22.0 package analysis program was used to organize the data. The mean age of the cases was 5.43±4.61 years. 75.1% of the patients were female and 24.9% were male. The most common complaints at presentation were abdominal pain with a rate of 27.3% and fever with a rate of 26.5%. It was observed that 88.4% (n=931) of the patients did not use any prophylactic antibiotics, and 11.6% (n=122) used them. Of the patients who underwent imaging, 44.7% (n=335) had pathology on USG, 52.8% (n=220) had scarring on DMSA scintigraphy, and 38.5% (n=99) had reflux on VCUG. detected. E. Coli (74%), Klebsiella (17%), Proteus (7%) and P. aeruginosa (2%) were detected in urine cultures . The most common resistance rates in all patients were 81.6% for ampicillin, 64.3% for cefuroxime, 61.3% for cefixime, 55.9% for ceftriaxone, 55.1% for amoxicillin-clavulanate, 50,7% for trimethoprim-sulfamethoxazole. In patients with first UTI who received prophylaxis, Klebsiella spp. reproduction rates (32.4%) were higher than those who did not receive prophylaxis (14.5%), while Escherichia coli reproduction rates were found to be significantly higher in those who did not receive prophylaxis (77.5%) than those who received prophylaxis (44.1%). Escherichia coli was found to be the most common in those with recurrent UTIs, and no significant difference was found between the two groups in terms of the microorganism percentages that reproduced. The resistance to imipenem (17.6%), colistin (10.3%) and meropenem (11.8%) was found to be significantly higher in those who had first UTI and received prophylaxis compared to those who did not receive prophylaxis. In those with recurrent UTI, resistance to cefepime (73.5%) was significantly higher in those who did not receive prophylaxis compared to those who received prophylaxis. There was no difference in resistance between the groups that received and did not receive prophylaxis against other antibiotics. In conclusion, larger prospective studies are needed to confirm the data obtained from our study.

Keywords: Urinary tract infection, antibiotic resistance, prophylaxis