"Bir kuşak bir yol projesi" ve "Kapsamlı stratejik ortaklık anlaşması" bağlamında İran-Çin ilişkilerinin, neoklasik realizm çerçevesinden değerlendirilmesi
An evaluation of Iran-China relations within the framework of neoclassic realism in the context of "The one belt and one road project" and the "Comprehensive strategic partnership agreement"
Yazar: İBRAHİM ÇETİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN KOÇ
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ekonomi Politikası Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ekonomi Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bir Kuşak Bir Yol Projesi = One Belt One Road Project

Özet:
Araştırma, özellikle son yirmi yılda ekonomisinin hızlı büyüme hızları ile tüm dünyanın dikkatini çeken Çin'in, ABD (Amerika Birleşik Devletleri) ve BMGK (Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi) yaptırımları ile mücadele eden İran ile olan ilişkilerini BKBYP (Bir Kuşak Bir Yol Projesi) ve 25 yıllık KSOA (Kapsamlı Stratejik Ortaklık Anlaşması) bağlamında incelemek amacıyla planlanmıştır. Teorik yaklaşım olarak ise hem uluslararası etkileri hemde yerel etkileri inceleyebilmek için neoklasik realizm seçilmiştir. Araştırmada, BKBYP ve KSOA'nın içeriği, Çin ve İran açısından anlamı, bu ülkeleri bu girişim ve anlaşmaya götüren nedenler ve BKBYP ve KSOA' nın bu iki ülkeye ve uluslararası sisteme etkileri değerlendirilmiştir.
Araştırmada, giriş bölümünden sonra ikinci bölümde teorik yaklaşım ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise Çin ve İran dış politikalarının genel esasları ile Çin-İran ilişkileri tarihsel ve belli konular üzerinden ele alınmıştır. Dördüncü bölümde BKBYP , beşinci bölümde KSOA incelenmiştir. Altıncı bölümde, BKBYP ve KSOA neoklasik realizm açısından ele alınmış ve değerlendirilmiştir. Son bölümde ise,  genel bir değerlendirme yapılmıştır.
Çin'in BKBYP'ni başlatmasına neden olan başlıca faktörlerin, Çin'in artan enerji gereksinimi, enerji güvenliği ve artan üretimin pazarlanacağı yeni pazar arayışı olduğu anlaşılmaktadır. İran açısından değerlendirildiğinde, BKBYP İran için gereksinim duyulan enerji ve ulaşım altyapı yatırımları için yegane finans kaynağı anlamına gelmektedir. Ayrıca İran, Çin ile olan bağlantılarını uluslararası yalnızlıktan çıkmak içinde kullanmak istemektedir.
Araştırmada, BKBYP ve KSOA'nın Çin'e faydasının İran'dan daha fazla olacağı, İran'ın ise ''Doğuya Bakış'' vizyonu çerçevesinde böyle bir anlaşmaya gitmesinden başka çaresinin olmadığı değerlendirilmektedir. Ayrıca Çin'in uluslararası sistemle karşı karşıya gelmeden bu anlaşmayı uygulamaya çalışacağı, İran'ın ise anlaşma ile ABD'yi dengelemek için Çin'i yanına almaya çalıştığı kanaatine varılmıştır. Sonuç olarak, KSOA'nın geleceğinin, Çin'in ABD ile ve İran'ın ABD ile olan ilişkilerine sıkı sıkıya bağlı olduğu anlaşılmaktadır.
Bu araştırma ile, neoklasik realizm BKBYP ve KSOA bağlamında incelenmiş, uluslararası sistem ve güç dengesinin, Çin ve İran'ın ekonomik ihtiyaçları ile etkileşerek BKBYP ve iki ülke arasında yapılan KSOA gibi dış politika çıktılarına dönüştüğü sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The research is planned to examine the relations between China, which has attracted the attention of the whole World with the rapid growth rates of its economy in the last two decades, and Iran, which is struggling with the USA (United States of America) and BMGK (United Nations Security Council) sanctions, in the context of ''One Belt One Road Project'' (OBORP) and 25 years CSPA. As a theoretical approach, Neoclassical realism has been chosen to examine both international and local effects. In the research, the content of OBORP and CSPA, its meaning for China and Iran, the reasons that led these countries to this initiative and agreement, and the effects of OBORP and CSPA on these two countries and the international system were evaluated.
In the research, the theoretical approach is discussed in the second part after the introduction. In the third chapter, the general principles of Chinese and Iranian foreign policies and China-Iran relations are discussed over historical and specific issues. In the fourth chapter, OBORP and in the fifth chapter, KSOA are examined. In the sixth chapter, OBORP and KSOA are discussed and evaluated in terms of neoclassical realism. In the last part, a general evaluation was made.
It is understood that the main factors that led China to initiate the OBORP are China's increasing energy requirement, energy security and the search for new markets where the increased production will be marketed. When evaluated in terms of Iran, OBORP means the source of finance for the energy and transportation infrastructure investments needed for Iran. In addition, Iran wants to use its connections with China to get out of international isolation.
In the research, it is evaluated that the OBORP and CSPA will benefit China more than Iran, and that Iran has no choice but to go to such an agreement within the framework of the "Look East" vision. Inaddition, it has been concluded that China will try to implement this agreement without confronting the international system, while Iran is trying to take China with it to balance the US with the agreement. As a result, it is understood that the future of CSPA is closely tied to China's relations with the USA and Iran's relations with the USA.
With this research, neoclassical realism was examined in the context of "One Belt One Road Project" and "Comprehensive Strategic Partnership Agreement". It has been concluded that the international system and the balance of power have turned into foreign policy outcomes such as OBORP and CSPA by interacting with the economic needs of China and Iran.