Bazı kaliks[4]aren bazlı dikromat anyon reseptörlerin sentezi ve karakterizasyonu
Bazi kaliks[4]aren bazli dikromat anyon reseptörlerin sentezi ve karakterizasyonu
Yazar: ASLI SAP
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYDAN YILMAZ
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalışma değişik fonksiyonel gruplar(alkil amin, imin) taşıyan kaliksaren bileşiklerinin sentezi ve bu bileşiklerin sodyum dikromat ile faz transfer reaksiyonlarının incelenmesini içermektedir.Sentezlenen bileşiklerin yapıları spektroskopik teknikler (FTIR, 1H NMR), element analizi ile aydınlatıldı.Sentez çalışmalarında, literatürde belirtilen metoda göre 5,11,17,23-tetra-ter-bütil-25,26,27,28-tetrahidroksikaliks[4]aren (1) sentezlendikten sonra, bu bileşik asetonitrilin çözücü olarak kullanıldığı ortamda benzoil klorür ile reaksiyona sokularak dibenzoil türevine (2) dönüştürüldü. Elde edilen bileşik 2 aluminyum klorür ve toluen ortamında kısmi dealkilleme yapılarak bileşik 3 elde edildi. Benzoil grupları EtOH/NaOH ile hidroliz edilerek bileşik 4 sentezlendi. Kaliksarenin para konumundan farklı alkil amin türevlerini sentezlemek için 4 nolu bileşik sekonder aminler (1,4-dioksa-8-azaspiro[4,5]dekan ve N'-benzil-N-piperazin) ve formaldehit ile tepkimeye sokularak alkil amino kaliksarenler (5 ve 6) sentezlendi.Ayrı bir çalışmada 1 numaralı bileşik asetonitrilin çözücü olduğu ortamda metil iyodür ile tepkimeye sokularak p-ter-bütilkaliks[4]arenin dimetoksi türevi (7) sentezlendi. Daha sonra kaliksarenin p-dialdehit türevini oluşturmak amacıyla elde edilen bileşik (7), hekzametilentetraamin ve triflorasetik asit ile etkileştirilerek 8 nolu bileşik elde edildi. Sentezlenen 8 numaralı bileşik uygun primer aminlerle (siklohekzil amin, benzil amin ve furfuril amin) tepkimeye sokularak değişik imin türevlerine (9, 10 ve 11) dönüştürüldü.Sentezlenen 5, 6, 7 ve 9-11 nolu bileşikler dikromat anyonu ile değişik pH'larda (1.5, 2.5, 3.5 ve 4.5) sıvı-sıvı ekstraksiyon çalışmalarında kullanıldı.Anahtar Kelimeler: Kaliksaren, alkil amin, Schiff bazı, faz-transfer reaksiyonu

Abstract:
The study comprises synthesis of different functional groups (alkyl amine and imine) containing calixarenes and investigation of these compounds phase-transfer reactions with sodium dichromate.The molecular structures of the synthesized compounds were characterized by spectroscopic techniques (FTIR, 1H NMR) and elemental analysis.In the work, the synthesis of 5,11,17,23-tetra-tert-butyl-25,26,27,28-tetrahydroxycalix[4]arene 1, and its conversion to its dibenzoyl derivative 2 by the treatment with benzoyl chloride in acetonitrile was made according to the literature methods and then subsequent dealkylation step was carried out in toluen/AlCl3 relative to 3. The benzoate groups were removed in alcoholic NaOH to give 11,23-p-tert-butylcalix[4]arene (4).Compound 4 was treated with various secondary amine (1,4-dioxa-8-azaspiro[4,5]decane and 1-benzylpiperazin) , formaldehyde and acetic acid to obtain alkyl amine calixarenes (5 and 6).In another work, after the synthesis of dimetoxy derivative of tetra-tert-butylcalix[4]arene 7 through the reaction of 1 with methyl iodide in acetonitrile, this compound 7 was treated with hexamethylentetramin and trifluoroacetic acid and converted to its p-dialdehyde derivative (8). The synthesized compound 8 converted to different Schiff base derivatives (9-11) with different primary amines (cyclohexyl amin, benzyl amin and furfuryl amin).The synthesized compounds 5, 6, 7 and 9-11 were used in liquid-liquid extraction studies with dichromate anion at different pH (1.5, 2.5, 3.5 and 4.5).Keywords : Calixarene, alkyl amine, Schiff-base, phase-transfer reaction