Evli çiftlerde kişilik özelliklerinin cinsel benlik şeması, cinsel doyum, evlilik uyumları arasındaki ilişkinin şema terapi kapsamında incelenmesi
Examination of the relationship between personality traits, sexual self-schema, sexual satisfaction and marital adjustment in married couples within the framework of schema therapy.
Yazar: PELİN HAZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAHRAMAN GÜLER
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada evli bireylerin sahip oldukları kişilik özellikleri, cinsel benlik şemaları, cinsel doyumları ve evlilik uyumları erken dönem uyum bozucu şemalar kapsamında incelemeyi ve ilgili değişkenlerin sosyodemografik bulgularla ilişkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Elde edilen bulguların değişkenlerin birbirini ne yönde etkilediği fark edilerek gerekli önlemlerin alınmasında ve romantik ilişkilerin sağlıklı yönde ilerleyebilmesi için müdahale stratejilerinin gelişmesinde katkı sağlanacağı düşünülmektedir. 
İstanbul Aydın Üniversitesi etik kurulundan etik kurul iznini takiben veriler toplanmaya ve ilgili kuramsal çerçeve oluşturulmaya başlanmıştır. Araştırma gönüllülük esasına dayanmakla birlikte katılımcılara gizlilik ve çalışma ile ilgili gerekli bilgilendirilmeler yapılmış ve Onam Formu alınarak başlanmıştır. Bunun akabinde  katılımcılara demografik bilgilerini elde edebilmek için "Kişisel Bilgi Formu", erken dönem uyum bozucu şemalardan hangilerine sahip olduklarını öğrenmek için "Young Şema Ölçeği", beş faktörlü kişilik yapılarından hangi özelliklere sahip olduklarını öğrenmek için "Uluslararası Kişilik Envanteri", evlilik içerisindeki uyum düzeylerini belirlemek için "Evlilikte Uyum Ölçeği", hangi cinsel benlik şemasına sahip olduklarını öğrenmek için "Cinsel Benlik Şeması Ölçeği" ve cinsellikten aldıkları doyumun hangi biçimde olduğunu belirlemek için ise "Cinsel Doyum Ölçeği" uygulanmıştır. Ölçekler link paylaşılarak katılımcılara  ulaştırılmış ve Google Forms ile veri tabanı oluşturulmuştur. Elde edilen bulgular SPSS 27 yazılımı kullanılarak analiz edilmiş ve ulaşılan sonuçlar değerlendirilerek araştırma tartışılmıştır. Bu araştırma betimsel nitelikte olup ilişkisel tarama desenine uygun olan korelatif bir çalışmadır. 
Çalışma sonucunda elde edilen verilere göre bireylerin sahip oldukları kişilik özelliklerinin, cinsel benlik şemalarının, evlilik uyumlarının düzeylerinin ve cinsel doyumlarının erken dönem uyum bozucu şemalar ile büyük ölçüde ilişkili olduğu saptanmıştır. Elde edilen tüm sonuçlar analiz edilmiş, hipotezler test edilmiş, sonuçların kliniğe yansıma biçimi değerlendirilmiş, ilgili literatür incelenerek çalışma ile paralellik gösteren ve göstermeyen yönleri tartışılmış, çalışmanın literattüdeki önemi vurgulanmış, araştırmanın sahip olduğu güçlü yanlar belirtilmiş, çalışmada bulunan sınırlılıklar ifade edilmiş ve gelecekte yapılacak olan çalışmalara önerilerde bulunulmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Cinsel Doyum, Evlilik Uyumları, Şema Terapi, Evli Çiftler, Cinsel Benlik Şeması

Abstract:
This study aims to examine the personality traits, sexual self-schemas, sexual satisfaction and marital adjustment of married individuals within the scope of early maladaptive schemas and to reveal the relationship between these variables and sociodemographic findings. It is thought that the findings obtained will contribute to the development of intervention strategies by recognizing how the variables affect each other, taking the necessary measures and developing intervention strategies for the healthy progress of romantic relationships. 
After obtaining ethics committee permission from the ethics committee of Istanbul Aydın University, data were collected and the relevant theoretical framework was established. Although the research is based on volunteerism, the participants were informed about confidentiality and the study and the consent form was obtained. Subsequently, the participants were administered the "Personal Information Form" to obtain demographic information, the "Young Schema Scale" to learn which of the early maladaptive schemas they had, the "International Personality Inventory" to learn which characteristics they had from the five-factor personality structures, the "Marital Adjustment Scale" to determine their level of marital adjustment, the "Sexual Self Schema Scale" to learn which sexual self schema they had, and the "Sexual Satisfaction Scale" to determine the form of satisfaction they received from sexuality. The scales were delivered to the participants by sharing a link and a database was created with Google Forms. The findings obtained were analyzed using SPSS 27 software. The results were evaluated and the research was discussed. This research is descriptive and is a correlative study in accordance with the relational survey design. 
According to the data obtained as a result of the study, it was determined that the personality traits, sexual self schemas, marital adjustment levels and sexual satisfaction of individuals were significantly related to early maladaptive schemas. All the results obtained were analyzed, hypotheses were tested, the reflection of the results on the clinic was evaluated, the related literature was examined and the parallel and non-parallel aspects of the study were discussed, the importance of the study in the literature was emphasized, the strengths of the study were stated, the limitations of the study were expressed and suggestions for future studies were made. 
Keywords: Sexual Satisfaction, Marital Adjustment, Schema Therapy, Married Couples, Sexual Self-Schema