1965-1969 yılları arasında cumhuriyetçi köylü millet partisi ve milliyetçi hareket partisi
CKMP and MHP action between the years 1965-1969
Yazar: ZEKİ ÖZDEMİR
Danışman: PROF.DR. KADİR CANGIZBAY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Siyasi partilerin, çağdaş demokratik siyasal sistemlerin vazgeçilmezunsurları olduğu konusunda genel bir uzlaşma oluşmuştur. Siyasi partiler biryandan siyasi sistemi belirleyen temel aktörler olarak, diğer yandan onu vareden siyasi kültürün aynası olarak işlevlerini yerine getirmektedir. Bu işlevlergünümüz demokrasilerinde kurumsallaşmış ve belli kurallar ile sınırlandırılmıştır.Günümüzde, demokratik sistemin işleyişi bakımından önemli olan sadece siyasipartilerin varlığı değildir. En küçük yerel birimin yapılanışından, liderin seçiminekadar her aşamada ortaya koydukları siyaset yapma biçimi de en az varlıklarıkadar siyasi sistemi belirlemekte, onu tanımlamamızı kolaylaştırmaktadır.Demokratik sistemlerde partinin lideri ve yönetici kadroları demokratikpratiğe paralel bir şekilde seçimle iş başına gelmektedir. Seçim sırasındakullanılan argümanlar ve seçimlerin seyri, hem demokratik kültürün gelişmişlikdüzeyi, hem partinin bağlı olduğu iddia edilen ideolojinin etkisi altındadır. Budurum Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi (CKMP) özelinde de ayırtedilebilmektedir. 1965 Kongresi öncesinde milliyetçi ideoloji ile ilgisi diğerpartilerden farklı olmayan CKMP'de, Türkeş'in liderlik koltuğuna oturması ilemilliyetçi ideoloji partinin temel belirleyici özelliği haline gelmiştir.1965 sonrasında partinin oturmaya çalıştığı fikri zemini sağlamlaştırmaküzere ?Dokuz Işık Doktrini? kamuoyuna çeşitli vesilelerle açıklanmış, özelliklegenç insanlar üzerinde yoğunlaşılarak bu doktrin tanıtılmıştır. CKMP'ninmilliyetçi bir parti olma yolunda ilerlediği bu süreç aynı zamanda Türkiye'de hızlıbüyümenin yarattığı sosyal dengesizliklerin ve buna bağlı olarak sınıfsal bilincin,ideolojik saflaşmanın belirginleşmeye başladığı bir dönemdir. Bu değişimsürecinde toplumun yaşadığı gerilimler siyasi mücadeleye yansıdığı ölçüdepartilerin ideolojik anlayışına da etki etmiştir.Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi, 1965'den 1969 yılına kadar geçensürede eski yönetici kadrolarından bir kısmı istifa ederek partiden uzaklaşmıştır.Dikkati çeken ise Türkeş'in, birlikte siyaset yaptığı 14'lerin bir kısmı ile yollarınınayrılmasıdır. Ayrılanlardan bazıları Türkeş'in parti yönetim anlayışını tasvipetmedikleri için, diğer bir kısmı ise kişisel beklentilerinin gerçekleşmemiş olması,yol ayrımınıda beraberinde getimiştir.1969 Kongresi hem CKMP hem de Türk siyasi tarihi açısından çokönemlidir. Bu kongre fikri tutarlılığını nispeten sağlamış, bir partinin sembolikolarak kendini yeniden biçimlendirme arayışına damgasını vurduğu birkongredir. 1965 Kongresinde yapılan program değişikliğinin parti adı ve amblemiile uyum sağlamadığına dair düşünce, parti adının ve ambleminin değiştirilmesibeklentisini beslemiştir. Bu beklenti ise 1969'da yapılan Kongrede gündemegetirilmiştir. Kongre sonunda partinin adı Milliyetçi Hareket Partisi (MHP),amblemi ise üç hilal olarak değiştirilmiştir.CKMP'nin devamı olan MHP, 1969'dan bugüne kadar Türk siyasihayatında milliyetçi duyarlılığı temsil eden bir parti olarak siyasi hayatınısürdürmektedir. Her siyasi oluşum kendini var eden sosyal ve siyasal koşullarınözelliklerini yansıtmakta ve tarihsel bir arka plana oturmaktadır. Bu nedenleCKMP değerlendirilirken kendine özgü tarihsel koşullar dikkate alınmalı veMHP'ye geçiş süreci bir süreklilik olarak okunmalıdır.Anahtar Sözcükler1. Millet Partisi2. Cumhuriyetçi Millet Partisi3. Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi4. Milliyetçi Hareket Partisi

Abstract:
Political parties are indispensible elements of contemporarydemocratic political systems. On the one hand, political parties are themain factors which determine the existing political system, on the otherhand, they function as the reflector or mirror of the existing politicalculture where they live in it. These functions of the political parties wereinstitutionalized and restricted with certain rules and regulations of thetime. Today, the most important thing for the well functioning of ademocratic system is not only existence of political parties, but also thepolicy making style or method from formation of the smallest local unitto the selection of the leadership are crucial. Policy making method,helps us to determine and understand the existing political system.In the democratic political systems, leader and administrativeechelons of the party organisation are being elected as parallel to thedemocratic practice. The main argumentations which are generallycarried out during the election campaign and the phases of electionprocess, show us both the development level of democratic culture andalso the affect of the ideology of the party. The arguemantations of theparty and stages of elections during the election campaign are underthe influence of ideology of the party and development level ofdemocratic culture. Specifically, it is easy to see this reality in thehistory of the CKMP. In the 1965 Congress of the CKMP, it waspossible to see the nationalist ideology of the CKMP as the same levelin the other political parties. With the leadership of Alparslan Türkeş andin the aftermath, the nationalist ideology has became the maindetermining factor in the party organisation of the CKMP.After 1965, the CKMP?s political ideology ?nine lights doctrin:dokuz ışık doktrini? was openly declared to the public opinion andespecially Turkish Youth was chosen as the main target for theunderstanding and consolidation of this ideology. While the CKMP wastrying to be a nationalist party, at the same time, there were some socialconflicts and societal unbalances as a result of fast development inTurkey. Due to these developments, emergence of social classconsciousness and ideological polarizations happened in this period oftime. Social conflicts in this transformation period reflected on politicalstruggle and it also affected the ideological understanding or context ofTurkish politics.In the period untill the 1969 Congress of the CKMP, some of theformer leader and administrative cadres of the party organisationresigned from their positions and left their party. But, the most importantthing which happened in this time, was the saperation of some closefriends of Turkeş from the CKMP. In the beginning, they had joined theCKMP with their close friends Turkeş. There were two reasons behindof this reality. On the one hand, some of them were against theadministrative style of Turkeş and they started to criticise their leader.On the other hand, some of them had some personal aspectations, buttheir aspectations and wishes did not become realized.The 1969 Congress of the CKMP, is very important both forTurkish political history and also for the CKMP itself. This congress isreally crucial for the party, because ideological coherence andinfrastructure was realised to a certain degree. Symbolically,restructuring of the party has happened just after this congress. In 1965Congress, there were some general ideas that, changes in the partyprogram were not suitable with the name and symbol of the party.Therefore, there were some aspectations among the party echelons tochange the name and symbol of the party. This aspectation was put intothe agende of the party program in the 1969 Congress. As aconclusion, the name of the CKMP (Republican Peasants Nation Party)was changed as MHP (Nationalist Action Party) and the amblem of theparty has been changed as three crescents.After the emergence Nationalist Action Party in the 1969Congress as the continuation the CKMP, it played an important roleuntill today as a nationalist-oriented political party in the Turkish politicalhistory. MHP has been continuing its political life in Turkish politics.Every political organisation, reflectes the characteristics of social andpolitical conditions of the time which it comes from in it and sits on thehistorical background of that time. For this reason, when someconsiders the CKMP, he or she has to take the historical conditions ofthe time into account. The transition process from CKMP to MHP, hasto be accepted as a continuity.Key Words1. Nation Party2. Republican Nation Party3. Republican Peasant Nation Party4. Nationalist Action Party