Uluslararası hukukta bölünme tartışmaları ve norm çatışmaları
The fragmentation debate and norm conflicts in international law
Yazar: BETÜL GÜLTEKİN ALBAYRAK
Danışman: DOÇ. DR. ERTAN EROL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu çalışmada uluslararası hukukta meydana gelen norm çatışmaları uluslararası hukukun bölünmesi tartışmaları bağlamında ele alınmıştır. Uluslararası hukukun hızlı bir biçimde gelişmesi ve alanının genişlemesi ile insan hakları hukuku, uluslararası yatırım hukuku ve uluslararası deniz hukuku gibi alt sistemler oluşmaya başlamıştır. Alt sistemlerin kendi uzmanlarını, kendi değerlerini ve mahkemelerini yaratması genel uluslararası hukuktan kopuk şekilde geliştikleri izlenimini yaratmıştır. Bu gelişmelerin akabinde 1990'lardan itibaren uluslararası hukuk camiasında uluslararası hukukun bölündüğüne dair bir tartışma vuku bulmuştur. Tezde uluslararası hukukun bölünmesini tartışmadan evvel onun bir bütün olup olmadığı tarihsel ve teorik açılardan ele alınmış ve uluslararası hukukun bütünlüğünün uluslararası hukukçular için ne anlama geldiği sorgulanmıştır. Uluslararası hukukun bölünmesini bir sebep ve bir sonuç olarak ele alan bu çalışmada, bölünmeyi teşkil eden konulardan norm çatışmaları ve uluslararası yargı kararlarının çatışmasına ayrı bir önem atfedilerek, bu iki durumun çözümüne yönelik öneriler sunulmuştur. Uluslararası hukuk norm çatışmalarının çözümü için belirli ilkeler barındırmaktadır ancak bu ilkelerin günümüz norm çatışmalarına uygulanabilirlikleri tartışmalıdır. Çalışmada bu ilkelere yer verilmiş ve içlerinden sistemik entegrasyon ilkesi olarak adlandırılan ilkeye çeşitli eleştiriler getirilerek daha iyi çözüm sağlaması adına farklı uygulanması teklif edilmiştir. Sistemik entegrasyon ilkesinin tek başına yeterli olmadığı düşünülerek, ilkenin tamamlayıcısı olarak yargısal uyumun tatbik edilmesi önerilmiştir. Yargısal uyum olarak bu tezde kavramsallaştırılan konu; çapraz besleme, yargısal diyalog, iş birliği ve kararların şeffaflığı gibi elementlerin sistematik bir biçimde uygulanması anlamına gelmektedir. Bölgesel insan hakları mahkemelerinin son yıllarda bir araya gelmeleri yargısal uyuma örnek olarak değerlendirilmiştir.  Sonuç olarak bu iki önerinin birlikte uygulanması halinde, tezin en başında tartışılan konu olan uluslararası hukukun bütünlüğü fikrinin yeniden tesis edilebileceği savunulmuştur.

Abstract:
This study discusses norm conflicts which take place in international law in the context of the debate on the fragmentation of international law. With the rapid development and expansion of international law, sub-systems such as human rights law, international investment law, and international maritime law have begun to emerge. The subsystems' creation of their own experts, their own values, and courts have created the impression that they have developed in isolation from general international law. Following these developments, there has been a debate in the international law community since the 1990s about the fragmentation of international law. Before discussing the fragmentation of international law, whether it is a self-contained unity has been discussed from historical and theoretical perspectives, and what the unity of international law means for international lawyers has been questioned. In this study, which deals with the fragmentation of international law as a cause and effect, special attention is paid to the conflicts of norms and conflicts of international judicial decisions, which are among the issues that constitute the division, and suggestions for the solution of these two situations are presented. International law contains certain principles for the resolution of conflicts of norms, but the applicability of these principles to contemporary conflicts of norms is controversial. These principles are included in the study and various criticisms have been brought to the principle, which is called the principle of systemic integration, and it is suggested that it should be applied differently in order to provide a better solution. Considering that the principle of systemic integration is not sufficient on its own, it has been suggested to apply judicial integration as a supportive element to the principle. The subject conceptualized in this thesis is judicial integration; It means the systematic application of elements such as cross-fertilization, judicial dialogue, cooperation among the courts, and transparency of decisions. The fact that regional human rights courts have come together in recent years has been considered an example of judicial integration. As a result, it has been argued that if these two proposals are applied together, the idea of the unity of international law, which is the subject discussed at the beginning of the thesis, can be reestablished.