Ortaokullarda öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme algıları ile örgütsel etkililik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
The analysis of relationship between organizational identificitation and school effectiveness according to teachers' perceptions in secondary schools
Yazar: ELİF YAVUZ ÖZBAŞ
Danışman: PROF. DR. AYŞE DEMİRBOLAT
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul etkililiği = School effectiveness ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Örgütsel etkinlik = Organizational effectiveness ; Özdeşleşme = Identification ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırma, ortaokul öğretmenlerinin algılarına göre ortaokulların örgütsel etkililiği ile öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme düzeyleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymak ve kişisel özelliklere bağlı algı farklılıklarını incelemeyi amaçlamaktadır. İlişkisel tarama modeliyle tasarlanan araştırmada, biri bağımsız/dışsal (örgütsel özdeşleşme), biri bağımlı/içsel (okul etkililiği) olmak üzere iki değişken bulunmaktadır. Araştırmanın evrenini 2017-2018 eğitim öğretim yılında Ankara ili merkez ilçelerine (Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan, Yenimahalle) bağlı 418 resmi ortaokul kurumunda görev yapan 15165 öğretmen oluşturmaktadır ve evrene ilişkin örneklem tabakalı örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Bu yöntemle örnekleme 25 ortaokul alınmış ve 400 öğretmene ulaşılmıştır. Araştırmada veri toplamak amacıyla Örgütsel özdeşleşmeyi ölçmek amacıyla Mael ve Ashforth (1992) tarafından geliştirilen "Örgütsel Özdeşleşme Ölçeği" (Organizational Identification Scale-OIS) ile Hoy (2009) tarafından geliştirilen "Okul Etkililiği Ölçeği – School Effectiveness Index" kullanılmıştır. Toplanan veriler SPSS 24.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde ilk olarak öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme ve okul etkililiği algı düzeylerini belirlemek için frekans, aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Örgütsel özdeşleşme ve okul etkililiğine yönelik görüşlerin cinsiyet, kıdem ve eğitim durumu değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı bağımsız örneklemler t-testi ve tek yönlü ANOVA ile test edilmiştir. Değişkenler arasındaki korelasyonlar Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayıları hesaplanarak incelenmiştir. Örgütsel özdeşleşmenin Okul Etkiliğini yordayıcılığı ise Basit Doğrusal Regresyon analizi yapılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın alt problemleri çerçevesinde ulaşılan bulgulara göre öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme ve okul etkililiği algıları yeterli düzeydedir. Öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme düzeylerinin cinsiyete göre farklılaşmadığı, ancak eğitim seviyelerine göre farklılaştığı görülmüştür. Lisansüstü mezunu öğretmenlerin lisans mezunu öğretmenlere göre özdeşleşme düzeyleri daha yüksek seviyededir. Ayrıca öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme ile ilgili algılarının kıdem değişkenine göre farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Öğretmenlerin okullarının etkililiğine yönelik algıları kıdem ve eğitim durumu değişkenlerine göre bir değişim göstermemekte, cinsiyet değişkenine göre ise farklılaşmaktadır. Erkek öğretmenlerin kadın öğretmenlerden anlamlı düzeyde daha yüksek okul etkililiği algısına sahip olduğu tespit edilmiştir. Çalışmaya katılan öğretmenlerin algılarına göre örgütsel özdeşleşme ile okul etkililiği arasında orta düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Regresyon analizi sonuçlarına göre okulla özdeşleşmenin etkili okul algısının pozitif yönlü ve anlamlı bir yordayıcısı olduğu görülmektedir. Araştırmanın bulguları doğrultusunda, uygulayıcı ve araştırmacılara bazı önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study aims to investigate the relationship level between school effectiveness and organizational identification according to teachers' perceptions in secondary schools and differences in perceptions of personal characteristics. In the research designed with a relational scanning model, there are two variables, one being independent/external (organizational justice perception) and one dependent/internal (perception of work integration). The universe of research is composed of 15165 teachers working in 418 official secondary schools affiliated to central districts of Ankara (Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan, Yenimahalle) in the academic year of 2017-2018 and the sample of the universe was determined by stratified sampling method. By way of this method, sampling was done in 25 secondary school institutions, and 400 teachers were reached. "Organizational Identification Scale-OIS" developed by Mael ve Ashforth (1992) and "School Effectiveness Index" developed by Hoy (2009) were used to collect data in the study. The collected data were analyzed using the SPSS 25.0 program. In the analysis of the data, frequency, arithmetic mean, and standard deviation values were first calculated to determine the teachers' perception levels of organizational identity and school effectiveness. Independent samples were analyzed by t-test and one-way ANOVA, in which the views on organizational identification and school effectiveness differed according to gender, seniority, and educational status variables. Correlations between variables were examined by calculating Pearson Moments Product Correlation Coefficients. School effectiveness predictions of organizational identification subscales were analyzed by using Simple Linear Regression variables. According to the findings reached within the framework of the sub-problems of the research, teachers' perceptions of organizational identification and school effectiveness are sufficient. Teachers' levels of organizational identification were not differentiated by gender, but by their status of education. Graduate teachers have higher levels of identification than undergraduate teachers. It was also found that teachers' perceptions of organizational identification did not differ according to the seniority variable. Teachers' perceptions of the effectiveness of their schools do not change according to seniority and educational status variables, but they differ according to gender variables. It has been determined that male teachers have a significantly higher school effectiveness perception than female teachers. According to the perceptions of teachers participating in the study, a medium level positive and significant relationship was found between organizational identification and school effectiveness. According to regression analysis results, identification with school is a positive and meaningful predictor of sufficient school perception. In line with the findings of the study, some recommendations were made to practitioners and researchers.