Allojenik hematopoetik kök hücre nakli sonrası kız hastalarda gonadal fonksiyo ve over rezervlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of gonadal function and ovarian reserve in girls after allogeneic hematopoietic stem cell transplantation
Yazar: ECE TUĞBA VURAN
Danışman: PROF. DR. ELİF ÜNAL İNCE
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Hematoloji = Hematology

Özet:
Gonadal yetersizlik veya yetmezlik, hematopoetik kök hücre nakli (HKHN)sonrası artan
sağkalım oranlarıyla birlikte en sık görülen geç komplikasyonlardandır. Bu önemli geç
komplikasyon için bugüne kadar yapılmış çalışmaların azlığı ve dökümente edilen verilerin
sayılı olması nedeniyle merkezimizde yapılan nakilleri incelendi. Kız çocuklarına yapılan
allojenik hematopoetik kök hücre nakilleri sonrasında en az 1 yıl izlemini tamamlamış
hastalar incelenmiş; retrospektif dosya bilgilerinin yanı sıra anketle hastalara ulaşılıp evlilik,
gebelik son durumları öğrenilerek raporlandı. Hastaların ortanca HKHN yaşı 11,03 yıl (1,02-
18,97 yıl) olarak bulundu ve nakil sonrası en erken değerlendilen hastanın izlem süresi 415
gündü. Çalışmamızda hastalara multidisipliner değerlendirme sonucunda 95 hastaya yapılan
101 nakil incelendi. Gonadal yetersizlik sıklığı çalışmamızda %67,41 (n:60/89) saptanmış
olup, risk faktörleri içerisinde büyük yaş (13 yaş altı, 13 yaş üstü; p=0,008), HKHN öncesi menarş
durumu (menarş öncesi; menarş sonrası, p=0,008), TBI içermeyen hazırlık rejimlerde
yüksekçe CED skoru (p=0,029), myeloablasyona maruziyet (p=0,003) bulunmuştur. Ovaryen
rezerv için hastalara AMH ile değerlendirme yapıldı ve 60/89 hastada AMH verisine ulaşıldı,
hastanın tümünde AMH <1,2 pg/ml olarak düşük bulundu. 18 yaş üstü 64 hastadan 1'si otolog
over retransplantasyonu sonrası IVF ile toplam 8 hastada gebelik bildirildi.
Sonuçlar: HKHN sonrasında gonadal yetersizlik hastaların yarısından fazlasını
etkilemektedir. HKHN sonrası gonadal yetersizlik, over rezerv düşüklüğü ve infertilite için
hastalar risk altındadır. Hem HKHN öncesi hem de HKHN sonrası hastaların gonadal ve fertil
fonksiyonlarının korunması için over koruyucu yaklaşımlara gereksinim duyulmaktadır.

Abstract:
Gonadal insufficiency and ovarian failure has become one of the most common
complications with increased survival rates after hematopoietic stem cell transplantation
(HSCT). There is very limited data and published literatüre regarding the rate and risk factors
of gonadal dysfunction in pediatric population following HSCT. We evaluated the gonadal
dysfunction in girls following HSCT in our center. Patients who completed at least 1 year of
follow-up after allogeneic hematopoietic stem cell transplantation to girls <18 year of age
were examined; In addition to retrospective data collection, patients were contacted through a
survey and their final marriage and pregnancy statuss were updated and reported. The median
HSCT age of the patients was 11.03 (1.02-18.97) years and the follow-up period of the patient
evaluated at the earliest after transplantation was 415 days. In our study, 101 transplants
performed on 95 patients were examined as a result of multidisciplinary evaluation. The
frequency of gonadal failure was 67,41% (n:60/89) in our study, and risk factors included
older age (<13 years; ≥13 years, p=0.004), post-menarche status before HSCT (pre-menarche;
post-menarche, p=0.008), and high CED score (p=0.029) in preparatory regimens that do not
have TBI and myeloablative conditioning regimen (p=0.003).For ovarian reserve, AMH was
found to be <1.2 pg/ml in all 60 patients who had the AMH performed. Pregnancy was
reported in a total of 8 patients, 1 of whom were IVF, out of 64 patients over the age
of 18.
Conclusions: Gonadal dysfunction after HSCT affects more than half of the patients. Patients
are at risk for gonadal dysfunction, low ovarian reserve and infertility after HSCT. Ovarian
protective approaches are needed to protect the gonadal and fertile functions of patients before
and after HSCT.