1990'lı yıllardan günümüze Türkiye'de sivil itaatsizlik eylemleri ve örnek olaylar
Actions of civil disability and case studies in Turkey from the 1990's to the present
Yazar: NİSA NUR ARDUÇ
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEM SEZER ŞANLI
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Sivil itaatsizlik, karşı koyma güdüsünün bir dışavurumu olarak ilk çağlardan beri varlık gösteren, günümüze kadar ulaşabilmeyi başaran pasif bir direniş biçimi olmuştur. Sivil itaatsizlik haksız bir uygulama karşısında kanuni yolların tüketilmesinden sonra başvurulan bir pratik olma niteliği taşımaktadır. Sivil itaatsizlik eylemleri kanuna aykırılık vasfını buradan almaktadır. Sivil itaatsizlik eylemcisi düzene aykırılık oluşturmaz, işleyişteki aksaklıkların giderilmesi noktasında bu yönde bir tercihte bulunmaktadır. Sivil itaatsizlik eylemlerini diğer eylemlerden ayıran en temel nokta siyasi bir nitelik taşımasıdır. 
Bu çalışma, Türkiye'de Erken Cumhuriyet tarihinden günümüze dek görülen sivil itaatsizlik eylemlerini kronolojik olarak ele almaktadır. Türkiye'de 1960'lı yıllarında görünürlük kazanan sivil itaatsizlik eylemlerinin en yoğun olduğu periyod 1990-2000 yılları arasındadır. 1960'lı yıllarda işçi sınıfının örgütlenme pratikleri ve bu örgütlenişin sendikalar kanalıyla gerçekleştiği görülmektedir. 1990'lı yıllar ise, Kürt sorununun ve siyasal İslam'ın politik gündemde ağırlık kazandığı bir dönemdir.
Çalışma bu çerçeveden hareketle dört ana bölümde yapılandırılmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde sivil itaatsizlik kavramı tanımlanmakta, konuyu ele alan kuramcılardan yola çıkılarak sivil itaatsizliğin unsurları değerlendirilmektedir. Çalışmanın ikinci bölümünde, Çorum Alpagut İşçi eylemi, Tös eylemleri, Bahar eylemleri ve Beyaz eylemler incelenmektedir. Çalışmanın üçüncü bölümünde, Bergama köylülerinin direnişi, Işık Söndürme eylemleri, Başörtüsü eylemleri, Cumartesi Anneleri, Barış Anneleri ve Açlık Grevi eylemleri ele alınmaktadır. Dördüncü bölümde Duran Adam eylemleri, Adalet Yürüyüşü eylemi ve Diyarbakır Anneleri'nin eylemleri ele alınmaktadır. Bu bağlamda çalışmada sivil itaatsizlik kavramından hareketle Türkiye'de gerçekleşen sivil itaatsizlik eylemleri bütünlüklü bir anlayışla değerlendirilmektedir.

Abstract:
Civil disobedience has been a form of passive resistance that has existed since the early ages as an expression of the instinct to resist and has survived to the present day. Civil disobedience is a practice that is resorted to after the exhaustion of legal remedies in the face of an unjust situation. This is where acts of civil disobedience take the character of being unlawful. The civil disobedience activist does not constitute a violation of the order, s/he makes a choice in this direction at the point of eliminating the malfunctions in the functioning. The most basic point that distinguishes civil disobedience actions from other actions is that they have a political character. This study deals with the acts of civil disobedience observed in Turkey from the early Republic to the present chronologically.
The most intense period of civil disobedience acts, which became visible in the 1960s in Turkey, was between 1990-2000. In the 1960s, it is seen that the organizing practices of the working class and this organization took place through the unions. The 1990s was a period when the Kurdish question and political Islam gained weight on the political agenda.Based on this framework, the study is structured into four main parts. In the first part of the study, the concept of civil disobedience is defined and the elements of civil disobedience are evaluated based on theorists who deal with the subject. 
Çorum Alpagut Worker's action, Tös actions, Bahar actions and White actions are examined. In the third part of the study, the resistance of the villagers of Bergama, the Extinguishing Lights actions, the Headscarf actions, the Saturday Mothers, the Peace Mothers and the Hunger Strike actions are discussed. In the fourth part of the study, the Standing Man actions, the Justice March action and, the actions of the Diyarbakır Mothers are discussed. In this context, based on the concept of civil disobedience, the acts of civil disobedience in Turkey are evaluated with a holistic approach.