İnsan vücuduyla ilgili Arnavutça Türkçe deyimlerinin karşılaştırılması
A comparison analysis between Turkey and Albania idioms of human body parts
Yazar: ANDIJA KUTROLLI
Danışman: DOÇ. DR. ŞAHRU PİLTEN UFUK
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Arnavutça = Albanian ; Deyimler = Idioms ; Karşılaştırmalı dil bilim = Comparative linquistics ; Türkçe = Turkish ; Vücut bölgeleri = Body regions ; İnsan bedeni = Human body

Özet:
Türk ve Arnavut milletleri uzun bir süreç içerisinde birlikte yaşamışlar ve birbirlerinden çok fazla etkilenmişlerdir. Bu süreçte özellikle Türkçeden Arnavutçaya geçen çok sayıda dil bilimsel yapı bulunmaktadır. Bunlar içinde deyimler ortak kültürel unsurları, duyguları, düşünceleri, yaşam tarzı ve inançları aydınlatması açısından ayrı bir önem taşımaktadır. Bununla birlikte Türkçe ve Arnavutça deyimlerin karşılaştırılması üzerine kapsamlı bir araştırma yapılmamıştır. Bu doğrultuda Arnavutça Türkçe vücut deyimlerinin karşılaştırılması konusunun tez araştırması olarak ele alınmasının hem Arnavut, hem de Türk dili çalışmaları açısından faydalı olacağı ön görülmektedir. Aynı zamanda çalışma sonuçlarının Arnavutça ve Türkçe öğrenmek/öğretmek isteyenlere de kaynak teşkil edeceği düşünülmektedir.

Bu eksikliği doldurmak amacıyla bu çalışmada Türkçe ve Arnavutça vücut deyimlerinin karşılaştırmasıyla iki dilinin arasındaki deyimlerin benzerliklerini ve farklıklarını ifade ve anlam yönüyle ortaya koymaktır. Araştırma üç aşamadan oluşmuştur. Birinci aşamada Arnavut dilinde yer alan insan vücuduyla ilgili deyimler tespit edilmiştir. İkinci aşamada belirlenen deyimlerin Türkçe (harfiyen) tercümeleri yapılmış ve daha sonra deyim açıklamaları çevrilmiştir. Son aşamada iki dilin vücuduyla ilgili deyim hazinesi karşılaştırılmıştır.

Arnavutça vücut deyimlerinin tespitinde Thomai'nin (2010) Fjalori Frazeologjik i Gjuhës Shqipe "Arnavutçanın Frazeolojik Sözlüğü" temel alınmıştır. Bu eserden hareketle tespit edilen vücuduyla ilgili deyimler Türkçeye çevrilmiş, daha sonra bunların Türkçe deyimleriyle hem anlam hem de ifade bakımından benzerlikleri ve farklılıkları ortaya konulmuştur.

Abstract:
Turkish and Albanian people have lived together for a long time and have been greatly influenced by each other. Especially during this time there have been many quotations of linguistic structure from Turkish to Albanian. Idioms play an important role in reflecting the heritage of common cultural approaches, feelings, lifestyle and beliefs. Nonetheless, no studies on the comparison of Turkish and Albanian idioms have been conducted . Therefore, it is foreseen that the comparison of Albanian-Turkish body idioms will be useful for both Albanian and Turkish language studies. Also, the results of the study will be a source for those who want to learn/teach Albanian and Turkish.

In order to fill this gap, this study aims to reveal the similarities and differences of idioms between the two languages in terms of expression and meaning by comparing the body idioms in Turkish and Albanian. The research consisted of three stages. First, idioms related to the human body in the Albanian language were determined. Secondly, the idioms determined were translated into Turkish and later, the idioms related to the bodies of the two languages were compared.