Molla Câmî'nin Baharistan'ında eğitim ve değerler
Education and values in Mollah Jāmī's Baharistan
Yazar: FATMA ALEYNA NAÇAR
Danışman: DOÇ. DR. FATİH YERDEMİR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Abdurrahman Cami = Abdurrahman Jami ; Baharistan = Baharistan ; Değerler eğitimi = Values education ; Fars edebiyatı = Persion  literature ; Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature

Özet:
Edebî eserler eğitime farklı açılardan kaynaklık eder. Öğretici içerikli edebî eserlerin yol gösterici ve eğitici olma yönleriyle eğitime katkı sağladıkları yerler vardır. Edebî eserler değerler eğitimi yönünden de önemli kaynaklardır. Edebî eserlerin söz konusu niteliği bu çalışmanın temelini oluşturmaktadır.  Çalışmada ele alınan Molla Câmî'nin Baharistan'ı öğretici yönü oldukça kuvvetli bir edebî eserdir. Bu çalışmanın amacı Baharistan'ın öğretici yönünü vurgulamak, eserde yer alan değerleri sınıflandırarak incelemek, eğitim boyutunu açığa çıkarmak ve eğitime katkısını değerlendirmektir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır ve Kilisli Rıfat Bilge'nin Meral Yayınevi tarafından 1970 yılında yayımlanan Câmî'nin Baharistan tercümesi üzerinden incelemelerde bulunulmuştur. Çalışmanın örneklemini ise ilgili eserde yer alan mukaddime, sekiz bölüm ve hatimede yer alan eğitim ve değer unsurları oluşturmaktadır. Çalışma sürecinde öncelikle araştırmanın problem durumu ve alt problemleri belirlenmiş, amacı ortaya konmuştur. Daha sonra çalışmanın önemi üzerinde durulmuş, alan yazına katkısı değerlendirilmiş ve araştırma modeli belirlenmiştir. Çalışmanın kuramsal çerçevesini oluşturmak için öncelikle Molla Câmî'nin hayatı, edebî kişiliği, eserleri ve hakkında yapılan çalışmalar incelenmiş ardından Baharistan hakkında bilgilendirmede bulunulmuş, Baharistan'ın şerhleri, tercümeleri ve eserle ilgili yapılan çalışmalara yer verilmiştir. Kuramsal çerçevenin eğitim, değerler ve değerler eğitimi boyutu da kaynak taraması yöntemiyle incelenmiştir. Eserin incelenmesi sonucunda elde edilen bulgular ise fişleme yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgularda eserin eğitim boyutunda aile içi eğitim, görgü kuralları eğitimi, dinî eğitim, bireysel ve toplumsal eğitim üzerinde durulduğu görülmüştür. Eser değerler eğitimi yönünden incelendiğinde dostluk, iyilik, cömertlik, kanaatkârlık, nezaket, adalet ve öz denetim eserde en çok işlenen değerler olmuştur. Değerler eserde yer yer mesaj niteliği taşıyan cümlelerle vurgulanmıştır. Baharistan'ın öğreticilik yönüyle ön plana çıktığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Literary works are the source of education from different perspectives. There are places where literary works with instructive content contribute to education with their guiding and educational aspects. Literary works are also important sources in terms of values education. This quality of literary works forms the basis of the study. The instructive aspect of Mollah Jāmī's Baharistan, which we discussed in the study, is a very strong literary work. The aim of this study is to emphasize the instructive aspect of Baharistan, to classify and examine the values in the work, to reveal the education dimension and to evaluate its contribution to education. In this study, the document analysis method, one of the qualitative research methods, was used and the translation of Jāmī's Baharistan published by Kilisli Rifat Bilge's Meral publishing house in 1970 was analyzed. The sample of the study consists of the education and value elements in the preface, eight chapters and citations in the relevant work. In the study process, first of all, the problem status and sub-problems of the research were determined and its purpose was revealed. Later, the importance of the study was emphasized, its contribution to the literature was evaluated, and the research model was determined. In order to form the theoretical framework of the study, first of all, the life, literary personality, works of Mollah Jāmī's and the studies on him were examined, then information was given about Baharistan, and the annotations, translations of Baharistan and the studies on the work were included. The education, values and values education dimension of the theoretical framework was also examined by the resource screening method. The findings obtained as a result of the examination of the work were analyzed by the tagging method. In the findings, it was seen that the education dimension of the work focused on family education, etiquette education, religious education, individual and social education. When the work is examined in terms of values education, friendship, goodness, generosity, contentment, courtesy, justice and self-control are the most frequently discussed values in the work. Values are emphasized in the work with sentences that have the quality of messages. It has been determined that Baharistan stands out with its instructive aspect.