Konya ili yoğun bakım çalışanlarında beyin ölümü, organ bağışı ve nakli konusundaki farkındalık ve bilgi düzeyinin belirlenmesi
Determination of awareness and knowledge level on brain death, organ donation and transplantation in intensive careers in Konya
Yazar: MUSTAFA TOMRUK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FUNDA GÖK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Beyin ölümü = Brain death ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Doku donörleri = Tissue donors ; Doku nakli = Tissue transplantation ; Doku ve organ tedariği = Tissue and organ procurement ; Farkındalık = Awareness ; Organ nakli = Organ transplantation ; Sağlık personeli = Health personnel ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Amaç: Dünyada olduğu gibi Türkiye'de de bekleme listesindeki hasta sayısı, durağan organ bağışı sayısına bağlı olarak artmakta ve nakil bekleme listelerinde ölüme neden olmaktadır. Organ nakli ve bağışı konusunda ülkemizde yapılan çalışmalar incelendiğinde;  konuya ilişkin organizasyon eksikliği yanında toplumsal ve bireysel bilgi eksikliği olduğu ve bunun sonucunda toplumsal ve bireysel duyarsızlığa bağlı organ bağışının yeterli olmadığı gösterilmektedir. Organ nakli bekleyen, organ nakli yapılmış hasta ve beyin ölümü gerçekleşmiş hasta yakınlarıyla daha çok bir arada olmaları nedeniyle yoğun bakım çalışanlarının bu konudaki tutumlarının olumlu, bilgi düzeylerinin yeterli olması organ bağışı miktarını olumlu yönde etkileyeceği düşüncesindeyiz. 
Bizde bu nedenlerden dolayı Konya ilinde bulunan hastanelerin yoğun bakım çalışanlarında beyin ölümü, organ bağışı ve nakli ile ilgili olarak farkındalık, tutum ve bilgi düzeylerini ortaya koymak amacıyla bu çalışmayı planladık.
Gereç ve Yöntem: Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Yerel Etik Kurulunun 16.06.2017 tarih ve 2017/978 sayılı kararı ile çalışmaya başlanmıştır.  Bu çalışmanın örneklemini Ağustos-Aralık 2017 tarihleri arasında Konya ili devlet hastaneleri (Konya Numune Hastanesi, Beyhekim Devlet Hastanesi) ,üniversite hastaneleri (Meram Tıp Fakültesi Hastanesi, Selçuk üniversitesi Tıp Fakültesi) ve özel hastane yoğun bakımlarında görev yapan çalışmanın amacına uygun, araştırmacı ile yüzyüze görüşmeyi kabul eden 144 hemşire ve 75 doktor olmak üzere toplam 219 sağlık çalışanı oluşturmuştur. Araştırmanın verileri,  literatür taraması sonucu oluşturulan ve demografik bilgilerin de yer aldığı 'Veri Toplama Formu' kullanılarak toplanmıştır
Bulgular: Çalışmaya 144 (%65,8)  yoğun bakım hemşiresi ve 75 (%34,2) yoğun bakımda çalışan doktor toplam 219 sağlık çalışanı katıldı. Katılımcıların %13,2 (n:29)' sinin organ bağışı kartı vardı. Hemşirelerde %16,7 (n:24) , doktorlarda %6,7 (n:5) oranında organ bağış kartı vardı. Beyin ölümü durumunda katılımcıların %56,9'sı organlarının bağışlanmasını istemiştir. Beyin ölümü durumunda organ bağışını kabul etmeyenlerin 58,7 kendini hazır hissetmediklerini belirtmiştir. Organ/doku bağışı ve nakli konusunda daha önce eğitime katılanlar %21 (n:46), beyin ölümü ile ilgili eğitimlere daha önce katılanlar %16,9 (n:37) du. Çalışmaya katılan doktorlardan haha önce apne testi uygulayan %37,8 (n:28) di. Beyin ölümü tanısı için kullanılan destekleyici testlerden en çok bilinilenleri Elektroensefalografi (%74) ve Radyonüklid Serebral Sintigrafi (%62) dir.
Sonuç: Hemşire ve doktorların doku/organ bağışı ve naklini destekleme durumu bağış kartına sahip olma durumunu etkilememektedir. Bunun sebebi, organ bağış kartına sahip olmanın organ bağışı yapılması için yeterli olmaması ve aile onayının da gerekli olması olabilir. Anestezi ve diğer branş doktorlarının beyin ölümü ile ilgili genel bilgi düzeyleri arasında belirgin bir fark yoktur fakat Anestezi doktorlarının beyin ölümü tanısı koyma konusunda daha deneyimli olduğu görülmüştür. Bizim çalışmamıza katılanların apne testi ve diğer doğrulayıcı testler konusundaki bilgi düzeyi oranlarının, diğer araştırmadaki oranlardan daha yüksek olduğu görülmüştür. yoğun bakım çalışanlarının bu konudaki tutumlarının olumlu, bilgi düzeylerinin yeterli olması organ bağışı miktarını olumlu yönde etkileyeceği düşüncesindeyiz.

Anahtar kelimeler: Yoğun bakın ünitesi, beyin ölümü, organ donör, organ bağışı, organ nakil.

Abstract:
Purpose: As in the all over the world also The number of patients on the waiting list in the Turkey increases depending on the constant and insufficient number of organ donors thus resulting death for the patients while in the waitng list. When examining the studies carried out in our country on organ transplantation and donation; it is shown that there is lack of social and individual information besides lack of organization related to the subject and it is shown that organ donation in not enough due to social and individual insensibility. We think that intensive care workers' positive attitudes will have the positive effect on the amount of organ donation because of being togehter and spending most of their times with both organ transplanted and organ transplant waiting patient and close relatives of the patients who have had brain death.
We planned this study in order to reveal the level of awareness, attitude and knowledge related to brain death, organ donation and transplantation in the intensive care workers of the hospitals in Konya province for these reasons.
Materials and Methods: We started to work with decision by Necmettin Erbakan University Meram Medical Faculty Local Ethics Committee dated 16.06.2017 and numbered 2017/978. The sample of this study was completed between August-December 2017 with a researcher who is suitable for the purpose of the worker in Konya province state hospitals (Konya Numune Hospital, Beyhekim State Hospital), university hospitals (Meram Medical Faculty Hospital, Selçuk University Medical Faculty) 144 nurses and 75 doctors who accepted the interview. The data of the research were collected using the 'Data Collection Form', which was the result of the literature search and included demographic information.
Results: A total of 219 health care workers participated in the study with 144 (65.8%) intensive care nurses and 75 (34.2%) intensive care physicians. There was an organ donation card of 13.2% (n: 29) of the participants. There were 16,7% (n: 24) nurses and 6,7% (n: 5) doctor donation cards in doctors. In the case of brain death, 56.9% of participants wanted their organs to be donated. In the case of brain death, 58.7 of those who did not accept organ donation did not feel ready. 21% (n: 46) previously participated in organ / tissue donation and transplantation, 16.9% (n: 37) previously participated in brain death related trainings. Among the doctors who participated in the study 37.8% (n: 28) Electroencephalography (74%) and Radionuclide Cerebral Scintigraphy (62%) are the most common supportive tests used for the diagnosis of brain death.
Discussion:Nursing and doctors' support of tissue / organ donation and transportation does not affect having donation card. This may be because having an organ donation card is not enough for organ donation, and family approval is also necessary. There is no significant difference between the general knowledge levels of anesthesia and other branch physicians about brain death, but anesthesia doctors have been found to be more experienced in diagnosing brain death. Our study showed that the level of knowledge about participants' apnea test and other confirmatory tests was higher than the rates in other studies. we think that intensive care workers have a favorable attitude on this issue and that their level of knowledge is sufficient and that the amount of organ donation affects positively.

Key Words: Intensive care unit, brain death, organ donation, organ transplantation.