Eğitimde ödül ve cezanın öğrenci davranışlarına yansımalarına ilişkin öğretmen görüşleri
Teachers' opinions on the reflections of reward and punishment on student behaviors in education
Yazar: ECEHAN MERCAN
Danışman: DOÇ. DR. YÜKSEL GÜNDÜZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Eğitim, bireylerin bilgi, beceri, değer ve davranışlarını geliştirmek amacıyla yapılan planlı ve bilinçli bir süreçtir. Bu eğitim sürecinde öğretmenlerin ödül ve cezayı bir öğretim amacı olarak kullandıkları bilinmektedir. Bunların yansımalarının ne olduğu konusu geçmişten bugüne genel olarak tartışılmıştır. Son yıllarda bu alana ilişkin çalışmalar genel kabul görmüş düşüncelerin birçoğunun değişmesine neden olmuştur. Bu bağlamda yapılan araştırmanın amacı öğretmen görüşlerine göre eğitim sürecinde uygulanan ödül ve ceza yöntemlerinin öğrenci davranışlarına yansımalarını saptamaktır.
Bu araştırma olgu bilim deseninde tasarlanmış nitel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2022-2023 eğitim öğretim yılında, Samsun ilinde çeşitli okul türlerinde görev yapan ve maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi ile seçilen 20 öğretmen oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Veri toplamak amacıyla kullanılacak görüşme soruları, uzman görüşleri alınıp örnek uygulamadan sonra son şeklini almıştır. Araştırmadan elde edilen verilen analizinde içerik ve betimsel analiz teknikleri kullanılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin ödül ve ceza uygulamalarına ilişkin görüşlerinin çoğunlukla olumlu olduğu saptanmıştır. Ödül yöntemlerinde öğretmenlerin en çok maddi ödül yöntemleri tercih ettikleri, ceza yöntemlerinde de en çok ikinci tip cezaların kullanıldığı ortaya çıkmıştır. Öğretmenler ödülün öğrencinin akademik başarısında etkili olduğunu savunurken, cezanın etkili olmadığını savunmuşlardır. Ayrıca, öğretmenler çoğunlukla ödül ve cezanın istendik davranışların kazandırılmasında etkili olduğunu belirtmişlerdir.

Abstract:
Education is a planned and conscious process aimed at developing individuals' knowledge, skills, values, and behaviors. It is known that teachers use rewards and punishments as instructional tools in this educational process. The implications of these methods have been debated from the past to the present. In recent years, studies in this field have led to changes in many generally accepted notions. The aim of this research, in this context, is to determine the reflections of reward and punishment methods applied in the educational process on student behaviors, according to teachers' opinions
This research is designed as a qualitative study within the phenomenological pattern. The study group consists of 20 teachers who were selected through maximum variation sampling and who were working in various types of schools in Samsun province during the 2022-2023 academic year. Data were collected using a semi-structured interview form developed by the researcher. The interview questions, intended for data collection, were finalized after obtaining expert opinions and conducting a pilot study. The data obtained from the research were analyzed using content and descriptive analysis techniques.
In the research findings, it was determined that the majority of teachers held positive views regarding the use of rewards and punishments. It was found that teachers predominantly preferred material rewards as a method of reinforcement, while the second type of punishments was the most commonly used form of discipline. Teachers argued that rewards are effective in enhancing students' academic achievement, whereas punishments are not considered effective. Additionally, teachers largely indicated that both rewards and punishments are effective in promoting desired behaviors.