Aile Hekimliği uygulaması hakkındaki bilgi düzeyi ve farkındalığın kişilerin sağlık hizmeti alma tercihlerine olan etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of knowledge and awareness on practice of family medicine on people's preferences to receive HEALTH services
Yazar: FATMA NUR ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN ERSİN ŞİMŞEK ; DOÇ. DR. CAN ÖNER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Farkındalık = Awareness ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Sağlık hizmetleri kalitesi = Quality of health care

Özet:
Amaç: Ülkemizde 2010 yılından itibaren birinci basamak sağlık hizmetleri aile hekimliği uygulaması ile yürütülmektedir. Aile hekimliğinin, sevk zincirinin kaldırılması ile ilk başvurulan sağlık kurumu olma zorunluluğu kaldırılmış, bu durum kişilerin birinci basamakta verilebilen hizmetleri diğer basamaklarda almasına neden olmuştur. Bu çalışmada; aile sağlığı merkezine (ASM) kayıtlı olan ve hastaneyi daha sık kullanan grupların aile hekimliği bilgi düzeyleri ve iki grup arasında bilgi düzeyi farkı olup olmadığının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız kesitsel ve tanımlayıcı nitelikte tasarlanmış olup 1 Ocak 2020 – 1 Mayıs 2020 tarihleri arasında S.B.Ü. Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne ve Tuzla Eğitim ASM'ye başvuran toplam 489 hastaya ulaşılmıştır. Katılımcılara; sosyodemografik bilgiler, sağlık hizmeti alma tercihi ve aile hekimliği uygulaması bilgi düzeyi ölçme anketi yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. 
Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen kişilerin aile hekimliği bilgi düzeyi anketinden aldıkları ortalama toplam puan 94,9± 15,5 olarak bulundu (maksimum 125). Katılım yerleri dikkate alındığında hastaneden katılanların ortalama toplam puanı 83,7± 20,5 ASM'den katılanların 99,9 ± 9,1 olarak bulundu. Katılımcıların %72,2'si aile hekimliğinde aşılama yapıldığını, %70,8'i gebe/lohusa takibi yapıldığını, %70,1'i evde sağlık hizmeti verildiğini, %79,3'ü tetkik hizmeti verildiğini biliyordu. Bu sorularda hastaneden katılanların doğru cevap verme oranı anlamlı olarak ASM'den katılan gruba göre daha yüksekti. Katılımcıların %80,8'i aile hekiminin TSM ile birlikte çalıştığını, %81,2'si aile hekimliğinde periyodik sağlık muayenesi yapıldığını, %55,2'i kanser taraması yapıldığını, %52,0'ı ehliyet, işe giriş, evlilik ve benzeri için sağlık raporu düzenlendiğini bilmiyordu. Ayrıca katılımcıların %71,9'u aile hekimliğinde ana-çocuk sağlığı ve üreme sağlığı hizmetlerini verildiğini, %71,8'i bebek/çocuk/ergen takibi yapıldığını yapıldığını biliyordu. Bu sorularda hastane ve ASM grubu arasında anlamlı fark görülmedi. Katılımcıların %66,9'u aile hekiminin geniş yanık alanı olan hastayı takip etmediğini, %74,0'ı uzuv kaybı bulunan hastalar için fiziksel tedavi ve rehabilitasyon hizmeti vermediğini, %84,3'ü ağız ve diş sağlığı ile ilgili teşhis ve tedavi yapmadığını, %54,8'i diyet gereksinimi olan hasta için ayrıntılı diyet listesi düzenlemediğini, %79,8'i ASM'de görüntüleme tetkik hizmeti verilmediğini, %88,7'si hafta sonu hizmet verilmediğini biliyordu. Her iki grubun verdiği doğru cevap oranı benzerdi.  
Sonuç: Katılımcıların ortalama puanları değerlendirildiğinde kişilerin aile hekimliği uygulaması hakkındaki bilgisi iyi düzeyde olmakla beraber bilinirliği çok düşük düzeyde kalan uygulamalar mevcuttur. Katılım yerleri dikkate alındığında hastaneden katılanların ortalama toplam puanının ASM'den katılanlara göre anlamlı olarak daha yüksek olması dikkat çekicidir. Kişilerin hizmet talebini artırmayı sağlayacağı için aile hekimliği uygulaması hakkında bilgi eksikliğinin giderilmesi konusunda çalışmalar yapılmalıdır.

Abstract:
Objective: In our country, primary health care services have been carried out with the practice of family medicine since 2010. With the abolition of the referral chain, the obligation of family medicine to be the first health institution to be consulted was abolished, and this situation caused people to receive primary care services at other levels. In this study; it was aimed to evaluate the practice of family medicine knowledge level of the groups registered to family health center and using the hospital more frequently, and whether there is a difference in the knowledge level between the two groups.
Materials and Methods: Between 1 January 2020 - 1 May 2020, a total of 489 patients who applied to S.B.Ü Kartal Dr. Lütfi Kırdar City Hospital Family Medicine Outpatient Clinic and Tuzla Education Family Health Center (FHC) were reached. Sociodemographic information, preference to receive health service and family medicine practice knowledge level measurement questionnaire was used with the face to face technique.
Results: The mean total score that the individuals included in our study got from the family medicine knowledge level questionnaire was found to be 94,9 ± 15,5 (maximum 125). Considering the places of participation, the mean total score of the participants from the hospital was 83,7 ± 20,5 and 99,9 ± 9,1 for the FHCs. 72,2% of the participants knew that vaccination was performed, 70,8% of them knew that pregnancy/puerperal patients were followed up, 70,1% of them knew that mobile/home health services was provided, and 79,3% of them knew that  laboratory examination service was provided in the family medicine. In these questions, the rate of correct answers of the participants from the hospital was significantly higher than the group participating from FHC. 80,8% of the participants did not know that the family physician worked with public health center, 81,2% of them did not know that periodic medical examinations were carried out, 55,2% of the participants did not know that they could be screened for cancer and 52,0% of them did not know that medical reports was issued for driving licence, applying for job, marriage and so on, in the FHC. Also 71,9% of the participants knew that family medicine was provided for maternal and child health and reproductive health services, 71.8% knew that infant/child/adolescent was followed up in the FHC. In these questions, there was no significant difference between the hospital and FHC groups. 66,9% of the participants knew that the family physician did not follow the patient with a wide burn area and 88,7% of them knew that there is no service at the FHC on weekends. 74,0% of them knew that physical therapy and rehabilitation services for patients with limb loss were not providing, 84,3% of them knew that diagnosis and treatment related to oral and dental health were not providing, 54,8% of them knew that the detailed diet list were not prepared for the patients in need of diet, 79,8% of them knew that imaging examination service were not providing in FHC. The rate of correct answers given by both groups was similar.
Conclusion: When the average scores of the participants are evaluated, although the knowledge of the family medicine practice is good, there are practices that have a very low level of awareness. Considering the places of participation, the average total score of the hospital attendees was significantly higher than those attending FHC. Studies should be carried out to eliminate the lack of information about family medicine practice, as it will increase the demand for services.