Çekişmesiz yargıda yargılama usulü
Non - contentious jurisdiction
Yazar: ASLI ARAS
Danışman: DOÇ. DR. MİNE AKKAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Medeni usul hukuku = Law of civil procedura ; Yargı = Judgment ; Yargılama = Judgement

Özet:
Medenî yargı, çekişmeli ve çekişmesiz yargı olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Çekişmesiz yargı işleri, mahkemelerde görülmekle birlikte, çekişmeli yargıdan farklıdır. Çekişmeli yargıda karşılıklı iki taraf arasında bir dava bulunmakla birlikte, çekişmesiz yargıda ortada bir dava bulunmamaktadır. Çekişmesiz yargıda, karşılıklı iki taraf bulunmamakla birlikte, mahkemelerde görülen bir iş söz konusudur. 
Çekişmesiz yargı, bazı ülkelerde ayrı bir usûl kanunda düzenlenmiş; diğer bazı ülkelerde çekişmeli yargıyı da düzenleyen aynı kanun içerisinde farklı bir başlık altında düzenlenmiştir. Hukukumuz bakımından ise, çekişmesiz yargıya ilişkin genel düzenleme bulunmamaktaydı. Çekişmesiz yargıya ilişkin işler ve usûl hükümleri ilk kez 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile düzenlenmiştir. 
Hukuk Muhakemeleri Kanun'da çekişmesiz yargı işleri sınırlayıcı olmamak üzere sayılmış, bunun yanında görevli ve yetkili mahkeme, yargılama usûlü, kararların niteliği, kararlara karşı başvurulacak kanun yolları düzenlenmiştir. Çekişmesiz yargıda uygulanacak yargılama usûlü, aksine bir düzenleme bulunmadığı sürece niteliğine uygun düştüğü ölçüde basit yargılama usûlü olarak belirtilmiştir. Çekişmeli yargı, çekişmesiz yargıdan farklı olduğu için, bir çekişmeli yargılama usûlü olan basit yargılama usûlünün niteliğine uygun düştüğü ölçüde uygulanması uygun bir düzenleme olmuştur. Kanunda, yargılama usûlüne ilişkin özel düzenleme bulunan hallerde ise, çekişmesiz yargı işi belirtilen usûle göre görülecektir.

Anahtar Kelimeler: 
Medenî usûl hukuku, Çekişmeli yargı, çekişmesiz yargı, yargılama usûlü.

Abstract:
Civil procedure has been divided into two parts as the non-contentious jurisdiction and the contentious jurisdiction. Non-contentious jurisdiction has different characteristics than contentious jurisdiction. The function of contentious jurisdiction is to determine the rights of contesting parties. There must be a contest between two parties and a case. Although non-contentious affairs are resolved by courts, there is no controversy with another party. In non-contentious jurisdiction, there is only one party requires court's decision.
In some countries, non-contentious jurisdiction is regulated either by separate judicial code or as a separate title under the law on the contentious jurisdiction. Non-contentious jurisdiction affairs and procedural rules have been regulated first in our law with the Code of Civil Procedure Number 6100.
In the Code of Civil Procedure, includes non-contentious affairs but not limited, besides the authorize court in charge, proceeding, qualification of decision, legal ways. According to Code of Civil Procedure, simple jurisdictional procedure is applied where appropriate in terms of the nature of non-contentious affairs. If there is a special legal regulation regarding jurisdictional procedure, non-contentious affair is resolved according to special procedure.

Keywords: 
Civil Procedure Law, contentious jurisdiction, non-contentious jurisdiction, jurisdictional procedure.