Arktik bölgesi ve Türkiye'nin güvenlik bağlamında bölgeye yönelik stratejileri
The Arctic region and Turkiye's strategies towards the region in the context of security
Yazar: SABİT ALABAŞ
Danışman: PROF. DR. BURCU ÖZSOY
Milli Savunma Üniversitesi / Atatürk Stratejik Araştırmalar ve Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İstihbarat Çalışmaları Ana Bilim Dalı / İstihbarat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Arktik Bölgesi, stratejik önemi ve barındırdığı kaynaklarıyla sadece kıyıdaş sekiz ülke için değil, bölge dışı aktörler açısından da önemlidir. "Arktik Sekizlisi" olarak adlandırılan Rusya Federasyonu, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, İsveç, İzlanda, Norveç Krallığı, Danimarka Krallığı ve Finlandiya gibi Arktik'te toprakları bulunan devletler, bölgenin sahip olduğu kaynaklar ile jeopolitik konumu ve küresel iklim değişikliği nedeniyle çıkar çatışmaları yaşamaktadır. İklim değişikliğinin neden olduğu değişimler, bölgenin güvenlik dinamiklerinde dönüşümlere yol açarken, yeni fırsatları ve tehditleri beraberinde getirmektedir. Bu gelişmeler, Türkiye'nin Arktik Bölgesi ile ilişkilerini stratejik bir perspektiften yeniden ele almasını zorunlu kılmıştır. Çalışma, Arktik Bölgesi ile Svalbard Takımadaları'nın gelecekte küresel iklim değişikliğinin de etkisiyle ortaya çıkacak doğal kaynaklar ve stratejik yeni ticaret yolları sayesinde stratejik açıdan öneminin artacağını tartışmaktadır. Arktik Sekizlisi'nin bölgeye yönelik politikaları ve bölgedeki faaliyetleri bu bağlamda incelenmiştir. Aynı zamanda uluslararası kuruluşların, Arktik ve Svalbard'da yürüttüğü faaliyetlerin amaçları değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, güvenlik, strateji, uluslararası ticaret ve deniz yolları ile bilimsel çalışmalar, Svalbard Antlaşması ve Kuzey Kutbu arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. Çalışmada, Türkiye'nin Svalbard Antlaşması'na taraf olmasının bölgesel ve küresel ölçekte sağladığı stratejik faydalar aktarılmaya çalışılmıştır. Özellikle Türkiye'nin son yıllarda düzenlediği Ulusal Arktik Bilim Seferleri üzerinden Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin Arktik'e yönelik ilgisi ve faaliyetleri incelenmiştir. Türkiye'nin Arktik Bölgesi'nde, bilhassa Svalbard Takımadaları'nda, neden somut bir varlık göstermesi gerektiği ve Svalbard Antlaşması'na taraf olmanın sağladığı diplomatik, ekonomik ve stratejik avantajlar tartışılmıştır. Son olarak, gelecekte Arktik Bölgesi'ne yönelik uluslararası ilginin artmasıyla bölgede doğabilecek çatışmalar ve güç mücadeleleri üzerine öngörülerde bulunularak, Türkiye'nin olası stratejik riskleri minimize etme konusunda değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışmanın temel amacı, Türkiye'nin Arktik Bölgesi ve Svalbard Takımadaları'ndaki çıkarlarını koruma ve bölgedeki gelişmelere uyum sağlama konusunda bir yol haritası sunmaktır.

Abstract:
The Arctic region, with its strategic importance and abundant resources, holds great significance not only for the eight coastal countries but also for external actors. Known as the "Arctic Eight," the countries with territories in the Arctic—Russia, the United States, Canada, Sweden, Iceland, Norway, Denmark, and Finland—are engaged in conflicts of interest due to the region's resources, geopolitical position, and global climate change. The changes brought about by climate change are transforming the security dynamics of the region, creating new opportunities and threats. These developments have made it necessary for Turkey to reconsider its relationship with the Arctic from a strategic perspective. This study discusses how the strategic importance of the Arctic and the Svalbard Archipelago will increase in the future due to natural resources and new strategic trade routes emerging as a result of global climate change. The policies and activities of the Arctic Eight in the region have been examined in this context. Additionally, the objectives and goals of international organizations operating in the Arctic and Svalbard have been evaluated. The relationship between security, strategy, international trade and sea routes, scientific studies, the Svalbard Treaty, and the Arctic has also been analyzed. The study highlights the strategic benefits Turkey gains by being a party to the Svalbard Treaty on both a regional and global scale. In particular, Turkey's interest in the Arctic and its activities, especially through its recent National Arctic Science Expeditions, are examined. The necessity for Turkey to have a tangible presence in the Arctic, especially in the Svalbard Archipelago, and the diplomatic, economic, and strategic advantages provided by being a signatory to the Svalbard Treaty are discussed. Finally, predictions are made about potential conflicts and power struggles that may arise as global interest in the Arctic increases, with an evaluation of how Turkey can minimize strategic risks and protect its interests in the region. The primary goal of the study is to provide a roadmap for Turkey to safeguard its interests in the Arctic region and the Svalbard Archipelago and adapt to developments in the area.