Miyokard infarktüsü geçiren diyabetli bireylerde planlı hasta eğitiminin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve diyabet öz yönetimi üzerine etkisi
Effect of planned patient education on healthy lifestyle behaviors and diabetes self-management among individuals with diabetes mellitus dnd myocardial infarction
Yazar: ZEHRA KENÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU ERKOÇ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kardiyoloji = Cardiology

Özet:
Ön test – son test randomize kontrollü deneysel türde tasarlanmış olan bu araştırma miyokard enfarktüsü geçiren diyabet tanılı bireylere verilen planlı eğitimin sağlıklı yaşam biçimi davranışları, diyabet öz yönetimleri ve sağlığı etkileyen olumlu-olumsuz davranışları üzerinde anlamlı fark oluşturup oluşturmadığının belirlenmesi amacı ile gerçekleştirildi. Araştırma İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Mehmet Akif Ersoy Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde Koroner Yoğun Bakım Üniteleri ve Kardiyoloji Servisleri'nde Ocak 2023 - Haziran 2023 tarihleri arasında yazılı ve sözlü onamı alınan 102 birey ile gerçekleştirildi. 102 hastanın 51'i deney grubuna, 51'i ise kontrol grubunda yer aldı. Hasta protokol numarası çift rakam ile biten bireyler kontrol grubuna, tek rakam ile biten bireyler ise deney grubuna dahil edildi.
Kontrol ve deney grubundaki her hastaya ön test uygulamasında, yaklaşık 15-20 dakikalık bir süre içinde Hasta Bilgi Formu, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II ve Tip 2 Diyabetli Kişilerde Diyabet Öz Yönetim Ölçeği yüz-yüze görüşme tekniği ile uygulandı. Deney grubu hastalarının her birine yaklaşık 30 dakika sürecek planlı eğitim verildi. Kontrol grubuna servis hemşireleri tarafından rutin olarak yapılan bilgilendirme dışında herhangi bir eğitim verilmedi. Ön test verileri toplandıktan bir ay sonra hastalar ile görüşüldü. Hasta Bilgi Formunun 8., 16., 17. ve 18. soruları ve ölçekler tekrardan uygulanarak son test verileri kaydedildi.
Eğitim alan deney grubu hastalarının son test uygulamasında Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II ve alt boyutlarından aldığı puan ortalamalarının, kontrol grubu hastalarına göre anlamlı farkla yüksek olduğu belirlendi (p < 0,001). Hastaların son test uygulamasında Tip 2 Diyabetli Kişilerde Diyabet Öz Yönetim Ölçeği ve alt boyutlarından aldığı puan ortalamalarına bakıldığında ise deney grubu hastalarının puan ortalamalarının, kontrol grubu hastalarına göre anlamlı farkla yüksek olduğu belirlendi (p < 0,001). Eğitim sonrası deney grubu hastalarının kontrol grubuna kıyasla ilaçlarını daha düzenli kullandığı tespit edildi. Eğitim sonrası gruplar arasında sigara kullanan hasta sayısı arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı bulundu (p > 0,05). Deney grubu hastalarının eğitim sonrası kilo ölçümleri ve beden kitle indeksi (BKİ) ortalamalarının, eğitim öncesi ön test ölçümlerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklarla düşük olduğu belirlendi (p < 0,01, p < 0,001). Kontrol grubunun ise son testte ölçülen kilo ve BKİ ortalamalarının ön test ölçümlerine kıyasla anlamlı farkla yüksek (p < 0,05) olduğu saptandı.
Araştırmada miyokard enfarktüsü geçirmiş diyabet tanılı bireylere verilen planlı eğitimin, bireylerin sağlıklı yaşam biçimi davranışları, diyabet öz yönetimi ve sağlığı etkileyen olumlu- olumsuz davranışları üzerinde olumlu etki sağladığı tespit edildi.

Abstract:
This pre-test - post-test randomized controlled experimental study was designed to determine whether the planned education given to individuals diagnosed with diabetes who had myocardial infarction made a significant difference on healthy lifestyle behaviors, diabetes self-management and positive-negative behaviors affecting health. The study was conducted in the Coronary Intensive Care Units and Cardiology Services of Istanbul Provincial Health Directorate Mehmet Akif Ersoy Chest Heart and Vascular Surgery Training and Research Hospital between January 2023 and June 2023 with 102 individuals whose written and verbal consent was obtained. Of the 102 patients, 51 were in the experimental group and 51 were in the control group. Individuals whose patient protocol number ended with an even number were included in the control group and those whose patient protocol number ended with an odd number were included in the experimental group.
Patient Information Form, Healthy Lifestyle Behaviors Scale II and Diabetes Self- Management Scale in People with Type 2 Diabetes were administered to each patient in the control and experimental groups in the pretest application in a period of approximately 15-20 minutes by face-to-face interview technique. Each of the patients in the experimental group received planned education lasting approximately 30 minutes. No training was given to the control group except for the information routinely given by the ward nurses. Patients were interviewed one month after the pre-test data were collected. Questions 8, 16, 17 and 18 of the Patient Information Form and the scales were applied again and the post-test data were recorded.
It was determined that the mean scores of the experimental group patients who received training on the Healthy Lifestyle Behaviors Scale II and its sub-dimensions in the post-test application were significantly higher than the control group patients (p < 0.001). When the mean scores of the patients on the Diabetes Self-Management Scale in People with Type 2 Diabetes and its sub-dimensions in the post-test application were examined, it was determined that the mean scores of the experimental group patients were significantly higher than the control group patients (p < 0.001). After the training, it was determined that the experimental group patients used their medications more regularly compared to the control group. The difference between the number of patients who smoked between the groups after the training was not statistically significant (p > 0.05). It was determined that the post-training weight measurements and body mass index (BMI) averages of the experimental group patients were statistically significantly lower than the pre-test measurements before the training (p < 0.01, p < 0.001). In the control group, the post-test weight and BMI averages were significantly higher (p < 0.05) compared to the pretest measurements.
In the study, it was determined that the planned education given to individuals diagnosed with diabetes who had myocardial infarction had a positive effect on healthy lifestyle behaviors, diabetes self-management behaviors and positive-negative behaviors affecting health.