Türkiye'de vergi incelemelerinin vergi gelirleri üzerindeki etkisi
The effect of tax reviews on tax revenues in Turkey
Yazar: NİMET AKÇAY
Danışman: PROF. DR. OSMAN PEHLİVAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Vergi, devletler için en önemli finansman kaynağıdır. Sosyal devlet anlayışı, değişen hayat düzeni vergiye ihtiyacı daha da arttırmıştır. Çoğu ülke gibi ülkemiz vergi sistemi de beyan esasına dayanmaktadır. 'Matrahı en iyi mükellefin kendisi bilir' düşüncesine dayanan beyan sisteminin başarısı, şüphesiz doğru beyana bağlıdır. Mükellefin bazen bilerek ya da bilmeden yaptığı yanlış bildirimler vergi gelirlerinin aşınmasına sebep olmaktadır.

Beyan eden ile ödeyen aynı kişi/kurum olunca denetim kaçınılmaz olmaktadır. İyi organize olmuş, zamanın koşullarına uyum sağlamış denetim mekanizması ile mükelleflerin denetimi sağlanmalıdır. Vergi incelemesi, bu denetim mekanizmalarından en etkilisidir.

Türkiye'de vergi incelemesinde etkinliğin sağlanması, vergi gelirleri açısından önemlidir. Etkili ve verimli vergi incelemeleri, Türkiye'de vergi gelirlerini arttırarak potansiyel vergi miktarına yaklaşılmasına olanak sağlar. Fakat verilere bakıldığında Türkiye'deki vergi inceleme oranının düşüklüğü, vergi inceleme eleman sayısının azlığı dikkat çekmektedir. Bu verilere bakılarak vergi incelemesinden istenen verimin alınamadığı görülmektedir. 

Fakat ülkemizde vergi incelemesinden verim alabilmek için birçok yeni uygulamanın yürürlüğe girdiği ve teknolojinin gelişmesi ile vergi incelemesinde yenilikler yapıldığı görülmektedir. Daha etkili vergi incelemesi için yapılan bu yeni çalışmalar incelemede etkinlik adına katkı sağlayacaktır. 

Türkiye'de vergi incelemesinin vergi gelirleri açısından öneminin üzerinde önemle durulmalı ve çağa uygun, kayıt dışılığın en aza indirilmesi için çalışmalar yapılmalıdır. Bu çalışmada literatür taraması ve sayısal verilerden yararlanma yöntemi uygulanmıştır. Özellikle vergi denetiminde köklü değişiklik olan Vergi Denetim Kurulu kurulduktan sonra var olan veriler kullanılarak değerlendirmeler yapılmıştır. Vergi incelemesinde görülen sorunlar ve öneriler sunulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Tax is the most important source of finance for states. The understanding of social state and the changing life order have increased the need for taxation. Like most countries, our country's tax system is based on declaration. The success of the declaration system, which is based on the idea that 'the taxpayer knows best herself/himself' , undoubtedly depends on the correct declaration. Sometimes, knowingly or unknowingly, wrong declarations of taxpayer cause tax revenues to erode. 

When the declarant and the payer are the same person/institution, the audit is inevitable. Audit of taxpayers should be ensured with a well-organized audit mechanism that has adapted to the conditions of the time. Tax review is the most effective of these control mechanisms. 

Ensuring the effectiveness of tax inspection in Türkiye is important in terms of tax revenues. Effective and efficient tax inspections increase in Türkiye's tax revenue and enable us to approach the potential tax amount. However, when we  look at the data, it is noteworthy that the rate of examination in Türkiye is low and the number of examination personel is low. Looking at these data, it is seen that the desired efficiency from the tax examination could not be obtained. 

However, in our country, it is seen that many new practices have come into force in order to get efficiency from tax inspection. It is seen that innovations have been made in tax examination with the development of technology. These new studies for more effective tax inspection will contribute to efficiency in the examination. 

In Türkiye, the important of tax inspection in terms of tax revenues should be emphasized and studies should be carried out to minimize informality in accordance with the times. In this study, literatüre and utilizing numerical data method were applied. Evaluations were made using existing data, especially after the establisment of the VDK, which is radical chance in tax auditing. It has been tried to present the problems and suggestions seen in the tax examination.