İşitme engelli bireylerin ve ailelerinin gündelik yaşamlarında karşılaştıkları sorunlar: Kayseri örneği
The problems that hearing impaired people and their families face in their daily lives: The case of Kayseri
Yazar: İLKNUR YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET BURAK KAHRAMAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile = Family ; Aile hayatı = Family life ; Dışlanmışlık = Debauchery ; Günlük yaşam = Daily life ; Kayseri = Kayseri ; Psikososyal sorunlar = Psychosocial problems ; Sosyal sorunlar = Social problems ; Sosyalleşme = Socialization ; Sosyoekonomik sorunlar = Socio-economic problems ; İşitme engelliler = Hearing impaired

Özet:
Dünya genelinde engellilik kavramının tıbbi bakış açısıyla fiziksel bir hastalık üzerinden incelenmesinin yerini bireyin dezavantajlı fiziksel özelliğinden dolayı toplum içerisinde diğer insanlarla kuracağı ilişkileri inceleyen sosyal bakış açısına bırakmasıyla ortaya çıkan engellilik sosyolojisinin son yıllarda Türkiye'de de sosyal bilimler alanında görünürlüğü artmıştır. Bu çalışma engellilik kavramını sosyal model üzerinden ele alarak işitme engelli birey ve ailelerinin gündelik yaşamlarında karşılaştıkları sorunları ortaya koymuş ve onların bu sorunlarla baş etme stratejilerini incelemiştir. Çalışma nitel araştırma yöntemi ile fenomenolojik desen kullanılarak yapılmıştır. Buna göre işitme engelli bireyler ve aileleri ile derinlemesine görüşmeler yapılmış ve MAXQDA programı ile veriler analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda eğitim, sağlık gibi sistemsel sorunların yanında iletişim, damga, dışlanma gibi sosyal ve psikolojik sorunlar ile bu sorunlarla baş etme stratejileri olarak da iletişimde alternatifler, aidiyet, bireysel başa çıkma, destek alma/destek olma gibi stratejiler belirlenmiştir. Bu tez hem işitme engelli bireylerin ve onlarla birlikte yaşayan ailelerinin deneyimleri üzerinden genel bir farkındalık yaratmak hem de işitme engeli konusunda yapılabilecek sosyolojik çalışmalara bir fikir verebilmek açısından önemlidir.

Anahtar Kelimeler: Engellilik sosyolojisi, işitme engeli, gündelik yaşam, damga, sosyalleşme.

Abstract:
Medical physical disease from the perspective of the concept of disability throughout the world through the examination of the physical characteristics of the individual due to the disadvantaged in society that studies the relationships that you establish with other people leave a social perspective, resulting in the sociology of disability in Turkey in recent years has increased the visibility in the field of Social Sciences. This study examined the concept of disability through a social model and revealed the problems faced by hearing impaired individuals and their families in their daily lives and examined their strategies for dealing with these problems. The study was carried out using the phenomenological pattern using the qualitative research method. Accordingly, in-depth interviews were conducted with hearing impaired individuals and their families and the data were analyzed with the MAXQDA program. In addition to systemic issues such as education and health as a result of research communication, stamp, social and psychological problems such as exclusion and strategies for coping with these problems as communication alternatives, belonging, individual coping, support, import/strategies such as support has been identified. This thesis is important both to create a general awareness of the experiences of hearing impaired people and their families living with them, and to give an idea of the sociological studies that can be done on the subject of hearing impairment.

Keywords: Sociology of disability, hearing impairment, everyday life, stigma, socialization.