Otizmli çocukları (2-11 yaş) arasında olan ebeveynlerin  iyi oluş merhamet psikolojik sağlamlık ve bilişsel esneklik arasındaki ilişki
Investigation of the relationship between wellbeing compassion resilience and cognitive flexibility of parents with autistic children aged 2-11
Yazar: HANİFE HASAN MUSA
Danışman: PROF. DR. AYŞİN SATAN ; DOÇ. DR. OKTAY TAYMAZ SARI
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada, otizmli çocukların ebeveynlerinin iyi oluş, merhamet, psikolojik sağlamlık ve bilişsel esneklik düzeyleri incelenmeye amaçlanmıştır. Bu araştırmada otizmli çocukları olan ebeveynlerin iyi oluşları, merhamet, psikolojik sağlamlık ve bilişsel esneklikleri bazı demografik değişkenlere göre incelenmiştir. Araştırmanın evreni 2021-2022 yılında İstanbul ilinde bulunan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde öğrenim görmekte olan otizmli çocukların ebeveynlerinden oluşmaktadır. Araştırmaya gönüllü olarak 301 ebeveyn katılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından oluşturulan kişisel bilgi formu ile araştırmacı tarafından geliştirilen Merhamet Ölçeği (Musa, H. 2022), Perma İyi Oluş Ölçeği (Butler ve Kern, 2016), Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (Smith vd., 2008) ve Bilişsel Esneklik Ölçeği (Dennis ve Vander Wal, 2010)  kullanılmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli tercih edilmiştir. Araştırmada olasılıklı olmayan uygun örnekleme tekniği kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 22 programında çözümlenmiş, manidarlık p<,05 düzeyinde sınanmış ve ulaşılan sonuçlar araştırmanın amaçlarına göre tablo hâline getirilmiştir. Araştırmada betimsel analizler, bağımsız grup t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Pearson Çarpım Moment Korelasyon Analizi ve Çoklu Regresyon Analizi teknikleri uygulanmıştır.
Araştırma sonucunda otizmli çocukların ebeveynlerin iyi oluşları ile merhamet, psikolojik sağlamlık ve bilişsel esneklik arasında anlamlı bir ilişkinin var olduğu bulunmuştur. Söz konusu ilişki iyi oluş ile merhamet arasında pozitif yönde anlamlı, iyi oluş  ile psikolojik sağlamlık arasında pozitif yönde anlamlı ve iyi oluş ile bilişsel esneklik arasında pozitif yönde anlamlı düzeydedir. İyi oluş ile merhamet, psikolojik sağlamlık ve bilişsel esneklik arasında yapılan çoklu regresyon analizi sonucunda, merhamet, psikolojik sağlamlık ve bilişsel esnekliğin birlikte iyi oluşun %31'ini açıkladığı bulunmuştur. Diğer bulgulara göre ise kadın katılımcıların erkeklere göre daha yüksek düzeyde merhamet sahip oldukları, çocuk yaşı değişkenine göre daha küçük yaşlar lehine tespit edildiği, çalışan katılımcıların çalışmayan katılımcılara göre daha yüksek merhametli olduğu görülmüştür. Ebeveyn yaşı, otizm derecesi, çocuk cinsiyeti ve eğitim durumuna göre bir farklılık saptanmamıştır. Psikolojik sağlamlık değişkenine bakıldığında otizm derecesine göre farklılaşırken, cinsiyet, yaş, eğitim durumu, çalışma durumu, çocuk yaşı ve cinsiyetine göre farklılaşmadığı bulunmuştur. İyi oluş ve bilişsel esneklik düzeyi için demografik değişkenlere göre bir fark bulunamamıştır.

Abstract:
This study is aimed to examine the well-being, compassion, resilience, and cognitive flexibility levels of parents of children with autism. In addition, parental well-being, compassion, resilience and cognitive flexibility were examined according to some demographic variables. The sample of the research consists of parents of children with autism who are studying in special education and rehabilitation centers in Istanbul in 2021-2022. 301 parents voluntarily participated in the study. The questionnaire which is developed by the researcher to collect information about sociodemographic features of the parents, Compassion Scale (Musa, H, 2022), Perma Well-Being Scale (Butler ve Kern, 2016), Brief Psychological Resilience Scale (Smith et al., 2008) and Cognitive Flexibility Scale (Dennis ve Vander Wal, 2010) were used as a data collection tool. Relational search model was used in the research. The sample was determined by stratified sampling and cluster sampling method. The data were analyzed in SPSS 22.0 program, the significance was tested at the level of p <.05 and the results reached were tabulated according to the purposes of the research. Descriptive analysis, independent group t-test, One-Way Variance Analysis (ANOVA), Pearson Product Moment Correlation Analysis and Multiple Regression Analysis were applied in the study.
As a result of the research, it was found that there is a significant relationship between the well-being of parents of children with autism and compassion, resilience and cognitive flexibility. The aforementioned relationship is positively significant between well-being and compassion, positively significant between well-being and psychological resilience, and positively significant with well-being and cognitive flexibility. As a result of the multiple regression analysis between well-being and compassion, resilience, and cognitive flexibility, it was found that compassion, resilience, and cognitive flexibility together explained 31% of well-being. According to other findings, female participants had a higher level of compassion than males, it was determined in favor of younger ages compared to the child age variable, and the working participants were found to be more compassionate than the non-working participants. No difference was found according to parental age, autism degree, child gender and educational status. When the psychological resilience variable was examined, it was found that while it differed according to the degree of autism, it did not differ according to gender, age, educational status, employment status, child age and gender. There was no difference in well-being and cognitive flexibility according to demographic variables.