Okul yöneticilerinin öz yeterlik inançları ile etkili okul liderliği arasındaki ilişki
Relationship between the self-efficacy beliefs and effective school leadership of school administration
Yazar: EROL ATA
Danışman: PROF. DR. NEZAHAT GÜÇLÜ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etkileşimsel liderlik = Transactional leadership ; Etkililik = Effectiveness ; Liderlik = Leadership ; Müdürler = Directors ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okul yönetimi = School administration ; Yöneticiler = Managers ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Bu çalışmanın amacı Anadolu liseleri ve meslek liselerinde görev yapan okul müdürlerinin öz yeterlilik inançları ile etkili okul liderliği arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu amaçla öncelikle öz yeterlik, okul yöneticisi öz yeterliği, etkili okul liderliği ve bunlar arasındaki ilişkiyi içeren bir kavramsal çerçeveye yer verilmiştir. Ayrıca, araştırma içerisinde okul müdürlerinin öz yeterlik inançları ve etkili okul liderliği düzeylerinin okul türlerine, müdürlük kıdemlerine ve atanma şekillerine göre farklılık gösterip göstermediği tespit edilmiştir.Araştırma örneklemini İç Anadolu Bölgesinde bulunan Kırşehir, Ankara, Nevşehir, Kırıkkale, Aksaray ve Yozgat illerindeki Anadolu liseleri ve endüstri meslek liseleri, kız meslek liseleri, sağlık meslek liseleri, turizm otelcilik ve ticaret meslek liselerinden seçilmiş 30 Anadolu lisesi ve 30 meslek lisesinde görevli 60 okul müdürü ve 1050 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmada verilerin toplanması amacıyla McCollum, Kajs ve Minter (2009) tarafından geliştirilen ve araştırmacı tarafından geçerlilik, güvenirlilik çalışması yapılan okul yöneticisi öz yeterlik ölçeği okul müdürlerine uygulanmıştır. Ayrıca etkili okul liderliğini ölçmek amacıyla Balcı (2001) ve Dağlı'nın (2000) kullandığı anketler yardımıyla araştırmacı tarafından geliştirilen ve geçerlilik, güvenirlilik çalışması yapılan etkili okul liderliği ölçeği öğretmenlere uygulanmıştır. Araştırmanın alt problemlerinin çözümlenmesi amacıyla Spearman sıra farkları korelasyon katsayısı, basit doğrusal regresyon analizi, ShapiroWilk's, Independent t Testi,One-Way ANOVA, Kruskall-Wallis H Testi, Mann-Whitney U Testi, Kolmogorov-Simirnov Testi, Kaiser-Meyer Olkin Testi ve Barlett Testleri kullanılmıştır.Araştırma sonucunda okul müdürlerinin öz yeterlik inançları ile öğretmen görüşlerine göre etkili okul liderliği düzeyleri arasında aynı yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Okul müdürlerinin öz yeterlik düzeyleri aynı zamanda onların etkili okul liderliği düzeylerini yordamaktadır. Okul müdürlerinin öz yeterlilik düzeyleri ve öğretmen görüşlerine göre etkili okul liderliği düzeyleri yüksek bulunmuştur. Okul müdürlerinin öz yeterlilik düzeyleri okul türlerine göre, müdürlük kıdemlerine göre ve sınavla ya da atamayla göreve başlama biçimlerine göre anlamlı farklılıklar göstermemiştir.Öğretmen görüşlerine göre okul müdürlerinin etkili okul liderliği düzeyleri okul türlerine ve sınavla ya da atamayla göreve başlama biçimlerine göre anlamlı farklılıklar göstermiştir. Okul müdürlerinin etkili okul liderliği düzeylerinin müdürlük kıdemlerine göre farklılık gösterip göstermediğini tespit amacıyla yapılan One-Way ANOVA Testinde anlamlı bir fark bulunmuştur. Okul yöneticilerinin öz yeterlik düzeyleri ile etkili okul liderliği arasındaki ilişkinin olması "öz yeterliğe ve etkili okul liderliğine yönelik çalışmalar yapılmalı" şeklinde öneriler yer almıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the relationship between the self-efficacy beliefs and effective school leadership of school principal who work at Anatolian high schools and vocational high schools. For this reason a conceptual framework was given which includes the self-efficacy, school principal self-efficacy, effective school leadership and relationship between these. Also in this study, it is identified if the self-efficacy beliefs and effective school leadership levels of headmasters vary to school types, director of seniority and their appointment form. Examples of research were chosen from Anatolian high schools, vocational high schools, and vocational high schools for girls, health vocational high schools, tourism vocational high schools which are in Central Anatolia Region provinces such as Kırşehir, Ankara, Nevşehir, Kırıkkale, Aksaray and Yozgat. A questionnaire was applied to 60 headmasters -of whom 30 are from Anatolian high schools and 30 from vocational high schools and 1050 teachers. In this research, school administration self-efficacy scale which was developed by McCollum, Kajs and Minter (2009) and studied for its validity and reliability by the researcher was applied to school principal for data collection. Also in order to evaluate the effective school leadership, an effective school leadership scale which was used by Balcı (2001) and Dağlı (2000) was developed, studied for its validity, reliability by the researcher and applied to the teachers. In order to analyze the sub-problems of the study, Spearman Rho correlation coefficient, simple linear regression analysis,ShapiroWilk's, Independent t Testi,One-Way ANOVA, Kruskall-Wallis H Test, Mann-Whitney U Test, Kolmogorov-Smirnov Test, Keiser-Meyer Olkin Test and Barlett Test were done.As a result of research a positive significant relationship between the self-efficacy beliefs of school principal and effective school leadership level according to teacher opinions. The self-efficacy of school principals also predicts their effective leadership level.The self-efficacy level of school principal didnot show significant differences to their school types, their director of seniority and their appointment form such as exam or designation.According to teacher opinions, effective school leadership level of school principal showed significant differences according to their inauguration type whether it is by exam or by assignment. There showed significant at One-Way ANOVA Test which was done in order to determine whether effective school leadership levels of school principals vary to director of seniority.The presence of relationship between self-efficacy levels of headmasters' and effective school leadership, recommendations such as "studies should be done for self-efficacy and effective school leadership".