Bulgaristan Türkleri halk edebiyatı üzerinde bir araştırma
A study on the folk literature of Bulgarian Turks
Yazar: İBRAHİM ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. METİN EKİCİ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dünyası Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Türk Halk Bilimi (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Bulgaristan = Bulgaria ; Bulgaristan Türkleri = Bulgarian Turks ; Folklor = Folklore ; Halk bilimi = Folklore ; Halk edebiyatı = Folk literature

Özet:
?Bulgaristan Türkleri Halk Edebiyatı Üzerinde Bir Araştırma? adını taşıyan çalışmamız; alan çalışması, alanda elde ettiğimiz sesli ve görüntülü malzemenin çözülüp yazıya geçirilmesi, çözümlenen malzemeden ortaya çıkan metinlerin incelenmesi aşamalarından oluşmuştur. Çalışmamız; ?Önsöz?, ?Giriş?, üç bölüm, ?Sonuç?, ?Metinler?, ?Bibliyografya?, ?Kaynak Şahıslar? ve ?Dizin?den oluşmaktadır.Giriş bölümünün ilk başlığında Bulgaristan coğrafyası hakkında genel bilgiler verilmiştir. Bulgaristan Türklerinin tarihi geçmişi üzerinde durulmuştur. Daha sonra Bulgaristan'daki Türk varlığının günümüzdeki durumu değerlendirilmiştir.?Bulgaristan Türkleri Halk Edebiyatında Mensur Türler? adlı Birinci Bölüm'demasal, efsane, halk hikâyesi ve fıkra türleri üzerinde durulmuştur. Mensur türleri ele aldığımız bu bölümde; önce tür tanımı ve türlerin Türk dünyasındaki karşılıkları verilmiştir. Daha sonra Bulgaristan Türkleri halk edebiyatı mensur türleri üzerinde yapılan çalışmalar üzerinde durulmuştur. Sözlü ve yazılı kaynaklardan elde ettiğimiz metinlerden hareketle her tür önce tanımlanıp, sınıflandırılmış; sonra da yapı ve konu yönünden incelenmiştir.?Bulgaristan Türkleri Halk Edebiyatında Manzum Türler? adlı İkinci Bölüm'de ise, türkü, mâni ve ninni türleri ele alınmıştır. Mensur türlerin incelenmesinde takip ettiğimiz yöntem bu bölümde de uygulanmıştır. Buna göre; türlerin tanımları ve Türk dünyasındaki karşılıkları verilmiştir. Türkü, mâni ve ninni türleri üzerinde yapılan çalışmalar incelenmiş, türlerin eldeki metinlere göre sınıflandırılması yapılmıştır. Yapı ve konu bakımından türler ele alınarak incelenmiştir.?Bulgaristan Türkleri Halk Edebiyatında Serbest Türler? adlı Üçüncü Bölüm'de atasözü, bilmece ve tekerleme türleri yer almaktadır. Birinci ve ikinci bölümde olduğu gibi bu bölümde de önce türlerin tanımları ve Türk dünyasındaki karşılıkları verilmiştir. Türler üzerinde daha önce yapılan çalışmalar gözden geçirilmiş ve mevcut metinlerden hareketle sınıflandırma yapılmıştır. Yapısal yönden türlerin incelemesi yapılmış ve konu bakımından türler değerlendirilmiştir..Çalışmamızın sonunda gerek sözlü kaynaklardan derlediğimiz gerekse daha önce derlenip yazıya geçirilmiş ve incelememize esas olan Bulgaristan Türkleri halk edebiyatı türlerine ait örneklerin yer aldığı ?Metinler? bulunmaktadır.Bulgaristan Türkleri halk edebiyatı türlerinin incelendiği birinci, ikinci ve üçüncü bölümlerde yaptığımız tespitler, elde ettiğimiz bulgular ?Sonuç? kısmında toplu olarak değerlendirilmiştir.Çalışmanın sonunda, kullandığımız kaynakların yazarların soyadına göre sıralandığı ?Bibliyografya? yer almakta ve bunu sözlü bilgi derlediğimiz kişilere ait ?Kaynak Şahıslar? listesi takip etmektedir. Son kısımda ise, metinlerde geçen yer ve şahıs adlarına ait ?Dizin? yer almaktadır.Çalışmamız monografik bir çalışma değildir. Bu nedenle bu çalışmada Bulgaristan Türkleri halk edebiyatında görülen türler genel hatlarıyla ele alınmıştır.

Abstract:
Our study titled ?A Study on the Folk Literature of The Bulgarian Turks? is consisted of field work, deciphering and writing of the oral and visual materials obtained through field work, and studying the written texts gained after the deciphering. The study comprises ?Preface?, ?Introduction?, three chapters, ?Conclusion?, ?Texts?, ?Bibliography?, ?Resource People?, and ?Index?.In the introduction, some general knowledge on the geographical characteristics of Bulgaria has been given after which the historical background of the Turks in Bulgaria has been explained; and lastly the contemporary situation of the Turks in Bulgaria has been evaluated.In the first chapter titled ?Prose in the Folk Literature of Turks in Bulgaria?, tales, legends, folk narratives and kinds of jokes have been studied. In this chapter, first of all, the meanings of the kinds and their counterparts in the Turkish World have been given and the studies carried on the prose in the folklore of the Turks in Bulgaria have been given. Through the texts obtained by oral and visual resources, each of the kinds has been described, classified and analyzed in terms of content and form.In the second chapter titled ?Verse in the Folk Literature of the Turks in Bulgaria?, türkü (folk songs), mâni, and lullabies have been studied. The method applied while studying the prose has also been followed in this chapter. That is, the meanings of the kinds and their counterparts in the Turkish World have been given and the studies carried on the verse in the folklore of the Turks in Bulgaria have been given. Through the texts obtained by oral and visual resources, each of the kinds has been described, classified and analyzed in terms of content and form.In the third chapter titled ?Free Styles in the Folklore of the Turks in Bulgaria? riddles and nursery rhymes have been studied. Just like we did in the first and second chapter, the meanings of the kinds and their counterparts in the Turkish world have been given. The former studied have been examined and through the present texts kinds have been classified. Kinds have been analyzed in terms of form and have been evaluated in terms of content.At the end of our study, ?Texts?, both collected from oral resources and those collected and written before, and samples of Folkloric works belonging to the Turks in Bulgaria have been added.The findings of the first, second and the third chapter, in which we have studied the kinds in the folklore of the Turks in Bulgaria, have all evaluated in the ?Conclusion? part.At the end of the study, ?Bibliography?, in which resources have been written according to the surnames of the authors, following this, ?Resource People? have been given; and at the very end ?Index?, in which people?s and places? names used in the study have been written, has been given.Our study is not a monograph. Therefore, in this study, kinds seen in the folklore of the Turks in Bulgaria have been studied in a general format.