Kuvvet kullanma yasağı kapsamında devletlerin bireysel meşru müdafaa hakkı
The right of individual self-defence of states within the scope of the prohibition of use of force
Yazar: CEM ÜMİT BEYOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SAEED BAGHERİ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Birleşmiş Milletler = United Nations ; Kuvvet kullanma = Force use ; Meşru müdafaa = Self defence ; Uluslararası Adalet Divanı = International Court of Justice ; Uluslararası Hukuk = International Law

Özet:
Uluslararası hukukta devletlerin meşru müdafaa hakkı, kuvvet kullanma düzeninde ve uluslararası ilişkilerde çok önemli ve hassas bir yere sahiptir. Zira temel gayesi uluslararası barış ve güvenliği sağlamak olan uluslararası hukukta, emredici bir kural olan kuvvet kullanma yasağının istisnası meşru müdafaa hakkı kapsamında kuvvet kullanılabilmesidir. Kuvvet kullanma yasağı gibi temel bir ilkenin istisnası olması, meşru müdafaa hakkının çeşitli açılardan tartışılması gereğini doğurmaktadır.
Çalışmanın amacı, devletlerin bireysel meşru müdafaa hakkının ve şartlarının değerlendirilmesi ile sınırlarının çizilmesi ve dolayısıyla bu hakkın kötüye kullanılmasının engellenmesine katkıda bulunmaktır. Bu bağlamda, iki bölümden oluşan bu çalışmanın ilk bölümü, meşru müdafaa hakkının istisnası olduğu kuvvet kullanma yasağı kuralı incelenmiştir. İlk bölümde, öncelikle kuvvet kullanma yasağının tarihsel gelişimi işlenmiştir. Kuvvet kullanma yasağı kuralının tarihsel gelişiminin ardından, bu kuralın hukuki niteliği ve kapsamı incelenmiştir. Anılan kuralın hukuki nitelik açısından, BM Antlaşması'ndaki yeri ve emredici kural özelliği ele alınmıştır. Yasağın hukuki niteliği değerlendirildikten sonra, yasağın kapsamına giren kavram ve fiiller tespit edilerek çeşitli sorun ve ayrımlara göre inceleme konusu yapılmıştır. İkinci bölümde ise, kuvvet kullanma yasağının temel istisnası olan meşru müdafaa hakkı değerlendirilmiştir. İkinci bölüm kapsamında, öncelikle uluslararası örf-adet hukuku kapsamında incelenen meşru müdafaa hakkı, ardından BM sistemi kapsamında ele alınmıştır. Meşru müdafaa hakkının, hem uluslararası örf-adet hukukunda, hem de BM Antlaşması'nda yer alan şartlarına ve sınırlarına değinilmiş olup, yeri geldikçe Uluslararası Adalet Divanı kararlarına ve değerlendirmelerine de yer verilerek, bilgilerin somutlaştırılmasına çalışılmıştır. Son olarak da BM sisteminin Türk hukukundaki yansıması incelenmiştir. Bu kapsamda, Türk Anayasal düzeni ile Türkiye Büyük Millet Meclisi kararları ışığında meşru müdafaa hakkı inceleme konusu yapılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Kuvvet Kullanma Yasağı, Meşru Müdafaa, Uluslararası Örf-Adet Hukuku, Birleşmiş Milletler, Uluslararası Adalet Divanı.

Abstract:
Right of self-defense of states has a very important and essential place in international relations and the rules about the use of force. Exception of the prohibition of use of force which is a mandatory rule in international law, is the right of self-defense. Thus using force within scope of right of the self-defense must be analyzed within the frame of protecting international peace and security which is the main purpose of international law. The right of self-defense's being an exception brings the need to argue the right of self-defense from various aspects.
The purpose of this study is to analyze the right of individual self-defense of states and requirements of this right and to determine the limitations of this right and therefore contribute to restraining of abuse of this right. In the first chapter of this study the prohibition of use of force rule, in the second chapter of this study the right of self-defense will be analyzed. In the first chapter the historical development of the prohibition of use of force will be analyzed. After analyzing the historical development, legal characteristic and scope of the prohibition of use of force will be studied. Aforementioned prohibition's place in United Nations Charter and its mandatory characteristic will be analyzed. After analyzing the legal characteristic of this prohibition, we will study the actions and terms included in the prohibition of use of force. In the second chapter of this study the right of self-defense right which is the exception of the prohibition of use of force, will be analyzed. In this chapter, the right of self-defense will be analyzed within the customary law then it will be analyzed within the UN system. In this chapter, the right of self-defense's requirements and limitations both in customary law and United Nations Charter will be studied. International Court of Justice decisions about the right of self-defense will be studied as well. Lastly, the reflection of UN on Turkish Law System will be studied. Within this concept, Turkish constitutional order Grand National Assembly of Turkey's rules within the scope of right of self-defense.


Keywords: The Prohibition Of Use Of Force, Right Of Self-Defense, İnternational Customary Law, United Nations, International Court Of Justic