Türkiye'de pamuk üretiminde destekleme politikalarının üretime olan etkisi ve gelecek öngörüsü
The impact of support policies on cotton production in Turkey and future forecast
Yazar: MOHAMMAD YUNUS KHALILI
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET REŞİT SEVİNÇ
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Ziraat = Agriculture
Dizin: ARIMA modelleri = ARIMA models ; Ekonomik zaman serisi = Economic time series ; Makroekonomi = Macroeconomy ; Pamuk piyasası = Cotton market ; Pamuk üretimi = Cotton production

Özet:
Tarımın toplum ihtiyaçlarını karşılama ve toplumun kalkınmasındaki rolünün büyük olduğu aşikârdır. Tarım bir ülke ekonomisinin bel kemiği niteliğindedir. Türkiye'de bu ülkeler arasında yer almaktadır. Türkiye topraklarında birçok stratejik tarım ürünü yetişmekte olup, bunlardan biride stratejik öneme sahip olan ve "Beyaz Altın" olarak nitelendirilen pamuk bitkisidir. Pamuk tekstil sanayiye hammadde sağlamakla kalmamakta, gıda ve hayvancılık sektörlerine de hammadde sağlaması açısından büyük öneme sahiptir. Aynı şekilde dolaylı olarak birçok iştigal alanı oluşturarak ülke istihdamına katkı sağlamaktadır. Türkiye tekstil sektöründe yurtiçinde ve yurtdışında büyük bir prestije sahip olup, ülke ekonomisine önemli katkılar sağlamaktadır. Pamuk üretimi Türkiye için ekonomik açıdan önemli ve gelir sağlayan bir tarımsal faaliyet alanıdır. Bu çalışmada, pamuk üretim alanı, üretim ve tüketim miktarı, verim ve dış ticaret verileri ile pamuk üretimine yönelik uygulanan politikalar değerlendirilmiş ve Türkiye'de pamuk tarımının gelecek tahminin yapılması ve destekleme politikalarının etkinliğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Pamuk hasat alanı, üretim miktarı ve verim değerlerine ait verilerin temininde FAO ve TÜİK veri tabanından yararlanılırken, pamuk tüketim verilerinin temininde ICAC ve OECD veri tabanı, dış ticaret verilerinin temininde FAO ve UN Comtrade veri tabanından, pamuk üretiminin vergilendirilmesi ve desteklenmesine yönelik gelişmelerin incelenmesinde ise ulusal ve uluslararası kurumlarca hazırlanmış raporlar ve literatür kaynaklarından yararlanılmıştır. Pamuk üretim alanı, üretim miktarı ve verime yönelik gelecek tahmininde ARIMA modelinden istifade edilirken, pamuk üretimine yönelik destekleme politikalarının etkinliğinin belirlenmesinde ise doğrusal çoklu regresyon yönteminden yararlanılmıştır. Yapılan tahminleme sonuçları incelendiğinde; hasat alanında geçmiş yıllarda olduğu gibi daralmaların devam edeceği, pamuk üretim miktarı ve pamuk veriminde ise kademeli olarak bir artış yaşanacağı öngörülmüştür. Pamuk üretimine yönelik destekleme politikalarının etkinliği incelendiğinde ise; fark ödeme desteğinin üretime pozitif bir etkisinin olduğu mazot ve gübre desteğinin ise üretim üzerinde kayda değer bir etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada pamuk üretim seyrini tahmin etmek suretiyle çiftçilerin üretim kararı almalarına yardımcı olmak ve pamuk destekleme politikalarının etkinliğini ortaya koymak hedeflenmiştir.

Abstract:
It is obvious that agriculture has a great role in meeting the needs of society and in the development of society. Agriculture is the backbone of a country's economy. Turkey is among these countries. Many strategic agricultural products are grown on the territory of Turkey, one of which is the cotton plant, which has strategic importance and is described as "White Gold". Cotton not only provides raw materials to the textile industry, but also has a great importance in terms of supplying raw materials to the food and livestock sectors. Likewise, it indirectly contributes to the employment of the country by creating many fields of activity. Turkey has a great prestige in the textile industry at home and abroad, and makes significant contributions to the country's economy. Cotton production is an economically important and income generating field of agricultural activity for Turkey. In this study, cotton production area, production and consumption amount, yield and foreign trade data and policies applied for cotton production were evaluated and it was aimed to make the future forecast of cotton agriculture in Turkey and to determine the effectiveness of support policies. While FAO and TUIK databases are used to obtain data on cotton harvest area, production amount and yield values, ICAC and OECD databases are used to obtain cotton consumption data, FAO and UN Comtrade databases are used to obtain foreign trade data, and national statistics are used to examine developments in taxation and support of cotton production. and reports and literature sources prepared by international institutions were used. While the ARIMA model was used to predict the future of cotton production area, production amount and yield, linear multiple regression method was used to determine the effectiveness of support policies for cotton production. When the estimation results are examined; It is foreseen that the contraction in the harvest area will continue as in previous years and there will be a gradual increase in the amount and yield of cotton production. When the effectiveness of cotton support policies is examined; It has been concluded that the difference payment support has a positive effect on production, and the diesel and fertilizer support does not have a significant effect on production. In the study, it was aimed to help farmers make production decisions by estimating the course of cotton production and to reveal the effectiveness of cotton support policies.