Döşemelerde gürültü denetimine yönelik gereksinimler ve denetim önlemleri
Requirements and control measures for noise control in floorings
Yazar: KÜBRA MASANOĞLU
Danışman: PROF. DR. NEŞE AKDAĞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Demografik değişimler, sanayileşme, teknoloji, modernleşme ve kentleşme insanların şehirlerde çok katlı yapılarda bir arada yaşamalarına neden olmuştur. Mimari yapılar, düşeyde ya da yatayda nasıl şekillenirse şekillensin birim alandaki kullanıcı sayısı günümüzde oldukça artmıştır. Eskinin az katlı bahçeli yapıları yerlerini, çok katlı apartmanlara, bitişik nizam yapılara, gökdelenlere bırakmıştır. Bu durum, insanlara birçok yarar sağladığı gibi olumsuz sonuçlar da doğurmuştur. Son yıllarda nüfus yoğunluğunun artması, kentlerdeki plansız büyümeler, teknolojinin hızla gelişmesi gibi nedenler önemli gürültü kirlilikleri yaratmaktadır. Gürültünün kabul edilebilir düzeylerde kalmasının sağlanması, insanların fizyolojik ve psikolojik olarak olumsuz etkilenmemesi açısından önemlidir. Bu nedenle gürültü, insanların hayatının çoğunun geçtiği yapılar için mimari açıdan çözülmesi gereken bir unsur olmuş ve yapılarda işitsel konforun sağlanması mimari bir gereksinim halini almıştır. İnsanların hacimler içerisindeki aktivitelerinin ve konuşmalarının mahremiyetini sağlamak gürültü denetiminin konularıdır. Bu nedenle, yapının tasarımı, gereç seçimi, hatta uygulama aşamalarında, gürültü denetimi konusu değerlendirmeye alınmalı ve gereken önlemler sağlanmalıdır. Bu amaçla, Türkiye'de de 2017 yılında Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik (BGKKHY) yayımlanmış ve çeşitli işlevlerdeki yapılar için sağlamaları gereken akustik konfor koşulları için sınır değerler belirlenmiştir. A'dan F'ye kadar altı performans sınıfının yer aldığı yönetmelik gereği, yeni tasarlanacak yapıların en az C, yenilenecek yapıların en az D sınıfını sağlaması beklenmektedir. Gürültü denetimi konularına yapı içi gürültüler açısından bakıldığında, yatayda ve düşeyde hacimleri ayıran duvar ve döşemelerde yeterli ses geçiş kaybının sağlanması önem kazanır. Duvarlarda sadece hava doğuşlu sesler için denetim yeterli olurken, döşemelerde darbe sesi de önem kazandığı için hem hava hem de katı doğuşlu seslere karşı denetim gerekir. Bu çalışmada, aynı ya da değişik işlevli hacimler arasında yer alan döşemelerde, BGKKHY doğrultusunda hedeflenen akustik performans sınıfını sağlayan döşeme kesit önerilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, ülkemizde sıklıkla kullanılan döşeme uygulamaları göz önüne alınarak, on beş döşeme kesiti oluşturulmuştur. Oluşturulan kesit seçeneklerinin, BGKKHY'nin gerektirdiği hesap yöntemlerini tanımlayan ISO 12354-1 ve ISO 12354-2 standartlarına uygun olarak hesapları gerçekleştiren Kalksandsteın (KS) akustik simülasyon programı yardımı ile performansları değerlendirilmiştir. Kesitlerin, hava doğuşlu sesler için sağladığı ses geçiş kaybı değerleri (DnT, A) ve darbe sesi düzeyleri (L'nT,w) değerleri hesaplanmıştır. Sonuçlar, tasarımcıların yararlanmasına yönelik biçimde, tablolar halinde sunulmuştur. Tablolardan yararlanılarak, yönetmelik gereği hedeflenen akustik performans sınıfının hem hava hem de katı doğuşlu sesler açısından hangi kesit önerileri ile sağlanabileceğinin belirlenmesi olanaklıdır. Sonuçlar genel olarak değerlendirildiğinde, hava doğuşlu sesler için betonarme döşemelerin olumlu sonuç vermesine karşılık, darbe sesi için ek önlemler gerektiği, öte yandan, darbe sesi açısından gereken akustik performans sağlandığında, hava doğuşlu sesler için de asgari konfor koşullarının sağlanabildiği görülmektedir. Darbe sesi yalıtımı için kesit kalınlığını arttırmak önemli bir etki sağlamazken, yüzer döşeme uygulamasının istenen değerlerin sağlanması için gerekli olduğu görülmüştür. Kesitlere eklenen asma tavan, hem hava doğuşlu seslerin yalıtımı için hem de darbe sesi düzeyinin düşürülmesi için olumlu sonuçlar vermiştir. Bu çalışma kapsamında döşemeler için elde edilen sonuçlar, kaynak ve alıcı hacmin işlevine bağlı olarak gürültü denetimi açısından önlemlerin önemli ayrımlar gösterdiğini açıkça ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, yapı kabuğu ve iç bölme elemanlarına ilişkin gürültü denetim önlemlerinin bir bütün olarak ele alınıp, işlevlere ilişkin gereksinimlerin tasarım, yapım, hatta kullanım aşamalarında titizlikle ele alınmasının gerekliliği son derece önem taşımaktadır.

Abstract:
Demographic changes, industrialization, technology, modernization and urbanization have caused people to live together in multi-storey buildings in cities. No matter how architectural structures are shaped vertically or horizontally, the number of users per unit area has increased considerably today. The old low-rise garden buildings have been replaced by multi-storey apartment buildings, adjacent buildings and skyscrapers. While this situation has provided many benefits to people, it has also had negative consequences. In recent years, reasons such as increased population density, unplanned growth in cities, and rapid development of technology create significant noise pollution. It is important to ensure that noise remains at acceptable levels so that people are not negatively affected physiologically and psychologically. For this reason, noise has become an element that needs to be solved architecturally for buildings where people spend most of their lives, and providing auditory comfort in buildings has become an architectural necessity. Ensuring the privacy of people's activities and conversations within the spaces is the subject of noise control. For this reason, noise control should be taken into consideration and necessary precautions should be taken during the design of the structure, material selection and even implementation stages. For this purpose, Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik (BGKKHY) was published in Turkey in 2017 and limit values were determined for the acoustic comfort conditions that buildings with various functions should provide. In accordance with the regulation, which includes six performance classes from A to F, newly designed buildings are expected to meet at least class C, and buildings to be renovated are expected to meet at least class D. When noise control issues are considered from the perspective of indoor noise, it is important to ensure adequate sound transmission loss in the walls and floors that separate the volumes horizontally and vertically. While control is sufficient only for air-borne sounds in walls, inspection is required for both air-borne and solid-born sounds, as impact sound also becomes important in floors. In this study, it is aimed to determine the floor section recommendations that provide the targeted acoustic performance class in line with the BGKKHY in floors located between volumes with the same or different functions. For this purpose, fifteen floor sections were created, taking into account the flooring applications frequently used in our country. The performances of the created section options were evaluated with the help of the Kalksandstein (KS) acoustic simulation program, which carries out the calculations in accordance with the ISO 12354-1 and ISO 12354-2 standards, which define the calculation methods required by BGKKHY. The sound transmission loss values (DnT, A) and impact sound levels (L'nT,w) provided by the sections for airborne sounds were calculated. The results are presented in tables for the benefit of designers. By using the tables, it is possible to determine with which section recommendations the acoustic performance class targeted by the regulation can be achieved in terms of both air and solid borne sounds. When the results are evaluated in general, it can be seen that although reinforced concrete floors give positive results for airborne sounds, additional precautions are required for impact sound. On the other hand, when the required acoustic performance in terms of impact sound is provided, minimum comfort conditions can be achieved for airborne sounds. While increasing the section thickness for impact sound insulation does not provide a significant effect, it has been observed that floating floor application is necessary to achieve the desired values. The suspended ceiling added to the sections gave positive results both for the insulation of airborne sounds and for reducing the impact sound level. The results obtained for floors within the scope of this study clearly demonstrate that measures in terms of noise control differ significantly depending on the function of the source and receiver volume. In this context, it is extremely important that noise control measures regarding the building envelope and interior partition elements should be considered as a whole and the requirements regarding the functions should be carefully considered during the design, construction and even usage stages.