Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi Veri Tabanında bulunan ve aile hekimliği anabilim dallarında yapılan kardiyovasküler hastalıklar ile ilgili tezlerin içerik analizi
The content analysis of the theses related to cardiovascular diseases conducted in the field of family medicine in the national thesis center of the higher education board
Yazar: SERHAT KARABOĞA
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL KASIM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Kardiyovasküler hastalıklar, yaşla birlikte prevalansı artan ve 
yaygın görülen kronik sağlık sorunlarıdır. Birinci basamak sağlık hizmetlerinde, her 
aile hekimi kendi kayıtlı nüfusunda kardiyovasküler hastalıklarla tanı almış 
hastaların tedavisi ve takibi konusunda sorumluluk taşımaktadır. Ayrıca, sağlıklı 
popülasyonda da bu hastalıkların taranması ve risk faktörlerinin belirlenmesi gibi 
önemli görevleri vardır. Aile hekimliği, kanıta dayalı nitelikli sağlık hizmeti 
sunabilmek için özel bilgi, beceri ve tutumları gerektiren bir uzmanlık alanıdır. 
Ülkemizde, mevzuat gereği, asistan hekimlerin bu alanda bir tez hazırlaması 
zorunludur. Tez çalışması, asistan hekimler için akademik kariyer düşünmeseler bile
önemli bir fırsattır. Bu süreçte, bilimsel bilgilerin üretildiği temel bir temas 
sağlamaktadır. Aynı zamanda, bilimsel düşünceyi öğrenme, literatür yorumlama 
becerisi kazanma ve istatistik yöntemlere dair bilgi edinme fırsatı sunmaktadır. Bu 
çalışmada, yükseköğretim kurulu başkanlığı ulusal tez merkezi üzerinde bulunan aile 
hekimliği anabilim dallarında yazılmış kardiyovasküler hastalıklarla ilgili tezlerin 
içerik analizi hedeflendi. Bu analiz, aile hekimliği asistanlarının kardiyovasküler 
hastalıklarla ilgili tezlerinin genel eğilimini belirleyerek, gelecek çalışmalara yol 
gösterici olacaktır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız retrospektif ve tanımlayıcı türde bir belge 
incelemesidir. Araştırmamızın evreni Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez 
Merkezi veri tabanı üzerinde bulunan aile hekimliği anabilim dallarında yapılmış 
olan kardiyovasküler hastalıklar konulu tezlerden oluşmaktadır. Çalışmamıza 
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı (YÖK) Tez Merkezi online veri tabanı üzerinde, 
detaylı tarama sayfasında, anabilim dalı kısmında 'aile hekimliği anabilim dalı', tez 
türü kısmında ise 'tıpta uzmanlık' seçilerek, tez adı kısmına 'kardiyovasküler', 
'koroner', 'kalp', 'kardiyak', 'dislipidemi', hiperlipidemi', 'kolesterol' ve 'göğüs 
ağrısı' anahtar kelimeleri yazılıp yapılan arama sonucunda bulunan tezler dahil 
edildi. Tezler sıralanarak Tez1,Tez2,Tez3… şeklinde numaralandırıldı. Çalışmaya 
dahil edilen tezler, yazılma yılına göre, yazar cinsiyetine göre, danışman branşı ve 
akademik unvanına göre, araştırma türü, örneklem yeri, sayısı ve türü, veri toplama 
araçları, tezlerin yazıldığı kurum ve tez çalışmalarının amaçlarına göre, bilimsel yayın olup olmamasına göre incelenerek içerik analizi yapıldı. Çalışmamız için ilgili 
veriler toplanırken tezlerin içinde "özet", "gereç ve yöntem", "materyal metot", 
"metodoloji" başlıkları ve özet kısmı tarandı ve ilgili veriler tez yazarının kendi 
ifadeleriyle alınıp Microsoft Excel üzerinden tablo haline getirilerek içerik analizi 
yapıldı. Tezler amaçlarına göre analiz edilirken, amaç cümleleri ilgili tezin yazarının 
ifadesiyle ele alınıp mümkün olan en kısa şekilde ifade edildi ve amaçlar konusunda 
kategorize edilerek değerlendirildi.
Bulgular: Araştırmamıza 107 tez çalışması dahil edildi. 2022 yılında 
yazılmış olan 16 tez, 2021 yılında yazılmış olan 14 tez vardı. Yazar cinsiyeti 
açısından değerlendirildiğinde tezlerin %63'ünün yazarı kadındı. Tez danışmanları 
açısından bakıldığında 87 tez çalışmasının danışmanı aile hekimliği uzmanıydı, 
akademik unvan olarak %38,31 oranında tez danışmanı unvanı doçent doktor, 
%29,90 oranında profesördü. Örneklem yaş grubu olarak bakıldığında, 4 tez 
çalışması çocuk yaş grubunda, 4 tez çalışması çocuk-erişkin birlikte olarak karma 
yaş grubunda yapılmıştı, diğer çalışmalar yetişkin yaş grubunda yapılmıştı. 
Örneklem grubu özelliklerine baktığımızda tezlerin %17,75 i koroner arter hastalığı 
tanısı olan hastalarla yapılmıştı. Örneklem grubu sayılarına göre baktığımızda 
tezlerin %35,51'inin örneklem sayısı 100-199 kişi aralığındaydı. Örneklemlerin 
alındığı yerler %81,30 hastane poliklinikleri, %10,28 aile sağlığı merkezleri, %3,73 
oranıyla da eğitim aile sağlığı merkeziydi. Örneklem grubu hastaneden alınan 
çalışmalar en çok aile hekimliği polikliniğinde yapılmıştı bunu sırasıyla kardiyoloji 
ve dahiliye branşlarının poliklinikleri ve servisleri izlemekteydi. Araştırma türleri 
açısından bakıldığında tezler, %22,42 kesitsel tanımlayıcı, %11,21 retrospektifti. 
Araştırma türü belirtilmemiş olan tez oranı %20,56 idi. Veri toplama araçları 
açısından değerlendirdiğimizde 69 tez çalışmasında bir ya da birden fazla ölçek 
kullanılmıştı, 74 tez çalışmasında boy-kilo ölçümü, 56 çalışmada kan basıncı ölçümü 
yapılmıştı, 81 tez çalışmasında ise tahlil/tetkik incelemesi yapılmıştı. Amaçlarına 
göre tezler 8 ana konu altında değerlendirildi, tezlerin %34,57'sini 'ilişki belirleme' 
amacıyla yapılmış çalışmalar oluşturmaktaydı. 'Bilgi düzeyi/davranış değerlendirme' 
amacıyla yapılmış %14,95 oranında, 'kardiyovasküler hastalık risk/risk faktörü 
hesaplama, değerlendirme' amacıyla yazılmış %14,01 oranında tez çalışması vardı.
Sonuç ve Öneriler: Sık görülen, mortalite ve morbiditesi yüksek olan 
kardiyovasküler hastalıklar ile ilgili aile hekimliği anabilim dallarında yazılan 
tezlerin yapılış amacı genel itibariyle aile hekimliği disiplinin ilkeleriyle uyumluydu 
ve birinci basamağı ilgilendiren konulardaydı. Çalışmamızda aile hekimliği uzmanı 
olan tez danışmanları çoğunluktaydı. YÖK ulusal tez merkezine yüklenen tezlerin, 
belirli şartlar dışında erişime açık olarak yüklenme zorunluluğunu, bilimsel verilere 
ulaşım açısından olumlu bulmaktayız. Tezlerde; çalışmanın özet kısmında ya da 
gereç ve yöntem kısmında, tezde kullanılan araştırma tipi veya yöntemi her tezde
yazar tarafından belirtilmelidir. İçerik analizi çalışmaları, ilgili konularda yapılan 
çalışmaların özelliklerini, olumlu, olumsuz yönlerini, verilerini, bilimsel katkılarını 
ve sonuçlarını inceleme imkânı sunarak aynı anda birçok çalışma hakkında detaylı 
bilgi verebilir. Farklı konularla ilgili ve tezleri başka özellikleri açısından 
değerlendiren içerik analizi çalışmaları yapılabilir.
Anahtar kelimeler: Kardiyovasküler hastalık, birinci basamak, içerik analizi, aile 
hekimliği uzmanlığı.

Abstract:
Introduction and Aim: Cardiovascular diseases are prevalent and common 
chronic health problems that increase in prevalence with age. In primary healthcare, 
each family physician carries the responsibility for the diagnosis, treatment, and 
follow-up of patients with cardiovascular diseases within their registered population. 
Additionally, there are important tasks, such as screening these diseases and 
identifying risk factors, even in the healthy population. Family medicine is a 
specialization that requires specific knowledge, skills, and attitudes to provide 
evidence-based quality healthcare. In our country, according to regulations, it is 
mandatory for resident physicians to prepare a thesis in this field. The thesis work is 
an important opportunity for resident physicians who do not consider an academic 
career. In this process, it provides a fundamental connection where scientific 
information is produced. At the same time, it offers the opportunity to learn scientific 
thinking, acquire skills in interpreting the literature, and gain knowledge about 
statistical methods. This study aims to conduct a content analysis of the theses 
related to cardiovascular diseases written in the departments of family medicine 
available on the national thesis center of the higher education board. This analysis 
will determine the general trend of the theses on cardiovascular diseases by family 
medicine residents and guide future studies.
Materials and Methods: Our research constitutes a retrospective and 
descriptive document analysis. The scope of our study consists of the theses on 
cardiovascular diseases conducted in the departments of family medicine available 
on the Higher Education Council (YÖK) national thesis database. For our study, the 
theses were included by conducting a detailed search on the Higher Education 
Council (YÖK) thesis center online database. Under the section for specialization, 
'family medicine department,' and for the thesis type, 'medical specialization' was 
selected. In the thesis title section, keywords such as 'cardiovascular,' 'coronary,' 
'heart,' 'cardiac,' 'dyslipidemia,' 'hyperlipidemia,' 'cholesterol,' and 'chest pain' were 
entered, resulting in the inclusion of the found theses in the search results. The theses 
were listed and numbered as Tez1, Tez2, Tez3... Theses included in the study were 
analyzed through content analysis based on several factors including the year of writing, author gender, advisor's specialization and academic rank, type of research, 
sample location, size and type, data collection tools, institution where the theses were 
produced, and the objectives of the thesis studies, as well as whether they resulted in 
scientific publications. In collecting relevant data for our study, sections such as 
'abstract,' 'materials and methods,' 'material methodology,' 'methodology,' and the 
abstract section within the theses were scanned. Relevant data were extracted in the 
author's own words and compiled into tables using Microsoft Excel for content 
analysis. During the analysis of the theses based on their objectives, the aim 
sentences were approached in the author's expression and expressed as succinctly as 
possible. The objectives were categorized and evaluated concerning the purposes of 
the theses.
Results: Our study included 107 thesis works. Among these, there were 16 
theses written in 2022 and 14 written in 2021. When evaluated based on author 
gender, 63% of the theses were authored by women. Regarding thesis advisors, 87 
thesis works were supervised by family medicine specialists, with 38.31% of 
advisors holding the title of associate professor and 29.90% holding the title of 
professor. Looking at the age groups of the sample, 4 thesis works focused on the 
child age group, 4 on the mixed child-adult group, while the remaining studies were 
conducted on the adult age group. Considering the characteristics of the sample 
group, 17.75% of the theses were conducted on patients diagnosed with coronary 
artery disease. Regarding the sample sizes, 35.51% of the theses had sample sizes 
ranging between 100 to 199 individuals. The places where samples were taken 
consisted of 81.30% from hospital outpatient clinics, 10.28% from primary 
healthcare centers, and 3.73% from educational primary healthcare centers. Among 
the studies conducted in hospitals, the majority were carried out in family medicine 
outpatient clinics, followed by cardiology and internal medicine departments' 
outpatient clinics and wards. In terms of research types, 22.42% of the theses were 
cross-sectional descriptive, and 11.21% were retrospective. The percentage of theses 
without specified research types was 20.56%. Evaluating data collection tools, 
among 69 thesis works, one or more scales were used; 74 studies included heightweight measurements, 56 studies involved blood pressure measurements, and 81 
studies included laboratory tests/examinations. Regarding their objectives, the theses were categorized under 8 main subjects, with 34.57% focusing on establishing 
relationships. There were 14.95% aimed at assessing knowledge level/behavior, and 
14.01% were focused on cardiovascular disease risk/factor calculation and 
evaluation.
Conclusion and Suggestions: The purpose of the theses written in the family 
medicine departments regarding the common, high mortality, and morbidity 
cardiovascular diseases generally aligned with the principles of family medicine 
discipline and focused on primary care issues. In our study, the majority of thesis 
advisors were family medicine specialists. We find the requirement for the theses 
uploaded to the Higher Education Council's national thesis center to be accessible, 
except under specific conditions, quite favorable in terms of accessing scientific data. 
In theses, the research type or method used should be explicitly stated either in the 
abstract section or in the materials and methods section. Content analysis studies 
offer the opportunity to examine the characteristics, positive and negative aspects, 
data, scientific contributions, and outcomes of studies conducted on relevant topics, 
providing detailed information simultaneously about multiple studies. Content 
analysis studies evaluating theses based on different subjects or other characteristics 
can be conducted.
Keywords: Cardiovascular disease, primary care, content analysis, family medicine 
specialty.