Yerfıstığında (Arachis hypogea L.) mikoriza, demir ve çinko uygulamalarının verim ve tarımsal özellikler üzerine etkisi
The effect of mycorrhiza, iron and zinc applications on yield and agronomic characters in peanut (Arachis hypogea L.)
Yazar: AYŞE KAYA
Danışman: PROF. DR. AYDIN ÜNAY
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Yerfıstığında (Arachis Hypogea L.) arbusküler mikorizal fungus (AMF), demir ve çinko uygulamalarının verim ve tarımsal özellikler üzerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Materyal ve Yöntem: Glomus cinsi arbusküler mikorizal fungus kompleksi NC-7 yerfıstığı çeşidi tohumluklarına ekim öncesi inoküle edilmiştir. Çiçeklenme döneminde demir ve çinko içerikli iki farklı yaprak gübresi uygulanmıştır. Deneme 2020 yılı üretim sezonunda Osmaniye ili Çona köyünde çiftçi arazisinde, Bölünen Bölünmüş Parseller Deneme Desenine göre 4 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. 
Bulgular: Çiçeklenme gün sayısı, meyve verimi, kabuk iç oranı, meyve dolum oranı ve hasat indeksi yönünden AMF uygulamaları arasındaki farklılığın önemli olduğu saptanmıştır. Ginofor oluşum gün süresi ve kabuklu meyve verimi yönünden AMF x Fe interaksiyonunun önemli olduğu bulunmuştur. Bitkide meyve sayısı, iç meyve sayısı oranı ve olgunlaşma gün süresi yönünden AMF, Fe ve Zn uygulamaları arasındaki farklılıklar önemli bulunmuştur. AMF x Fe interaksiyonu ve Zn uygulamaları arasındaki farklılıkların tek bitki verimi yönünden; AMF x Fe ve AMF x Zn interaksiyonlarının yüz tohum ağırlığı yönünden önemli olduğu saptanmıştır. AMF, Fe ve Zn kombinasyonunun kontrole göre meyve sayısını %85,0, tek bitki verimini %115,34, yüz tohum ağırlığını %12,31, kabuklu meyve verimi için % 65,80 ve meyve verimini %69,18 artırdığı belirlenmiştir. Ayrıca, çiçeklenme gün sayısı için %15,06, ginofor oluşum süresi için %9,16 ve olgunlaşma gün süresi için %10,0 erkencilik sağlanmıştır.
Sonuç: Verimli bir yerfıstığı yetiştiriciliği için AMF, Fe ve Zn uygulamalarının kullanılmasının yararlı olacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Objective: It was aimed to determine the effects of arbuscular mycorrhizal fungi, iron and zinc applications on yield and agricultural characteristicsin peanuts (Arachis Hypogea L.).
Materials and Methods: Arbuscular mycorrhizal fungi complexwith Glomus genus was inoculated on peanut seed cv. NC-7 before planting. At the stage of flowering beginning, two different foliar fertilizers containing iron and zinc were applied. The experiment was arranged in Split-Split Plot Design with 4 replicationsin the farmer's field in Çona village in Osmaniye province during the 2020 production season.
Results: It was determined that the difference between AMF applications in terms of flowering days, seed yield, seed/pod rate, seed filling ratio and harvest index was significant. AMF x Fe interaction was found to be significant for gynophore formation period and pod yield. The differences between AMF, Fe and Zn applications were found to be significant in terms of pod number per plant, seed number ratio and maturity days. AMF x Fe interaction and Zn application for single plant yield and AMF x Fe and AMF x Zn interactions for hundred seed weightwere significant. It was determined that the combination of AMF, Fe and Zn increased seed number by 85.0%, single plant yield by 115.34%, hundred seed weight by 12.31%, seed yield by 65.80% and pod yield by 69.18% compared to the control. In addition, an earliness of 15.06% for flowering days, 9.16% for gynophore formation time and 10.0% for maturity days was achieved.
Conclusion: It was concluded that it would be beneficial to use AMF, Fe and Zn applications for an efficient peanut cultivation.