Barsaklardan paraselüler ilaç absorpsiyonu üzerine permeabilite artırıcı ajanların etkisinin araştırılması
Investigation of effect of permeability enhancing agents on paracellular drug absorption in intestine
Yazar: MÜGE ATEŞ
Danışman: PROF. DR. SELMA ŞAHİN ; YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA SİNAN KAYNAK
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Absorpsiyon = Absorption ; Asiklovir = Acyclovir ; Bağırsaklar = Intestines ; Geçirgenlik = Permeability ; Perfüzyon = Perfusion ; İntestinal hastalıklar = Intestinal diseases

Özet:
Bu çalışmanın amacı barsaklardan paraselüler ilaç absorpsiyonu
üzerine permeabilite artırıcı ajanların etkisinin araştırılmasıdır. Bu amaçla
Biyofarmasötik Sınıflandırma Sistemi?ne göre Sınıf III (yüksek çözünürlük ve düşük
permeabilite) 'de yer alan ve paraselüler yoldan pasif difüzyonla taşınan asiklovir
model ilaç olarak kullanılmıştır. Asiklovirin sıçan barsağının farklı segmentlerinden
(jejunum, ileum ve kolon) absorpsiyon ve permeabilitesi üzerine polimer ve
sürfaktan özellikteki yardımcı maddelerin (suda çözünen kitosan, dimetil ß-
siklodekstrin, sodyum kaprat, sodyum lauril sülfat) etkisi in situ intestinal perfüzyon
çalışmalarıyla incelenmiştir. Tüm segmentler simultane olarak önce asiklovir içeren
perfüzyon çözeltisiyle daha sonra asiklovir ve permeabilite artırıcı ajan içeren
perfüzyon çözeltisiyle perfüze edilmiştir. Tüm perfüzyon çözeltilerine referans
madde olarak metoprolol ve fenol kırmızısı eklenmiştir. Asiklovir, metoprolol ve
fenol kırmızısının numunelerdeki miktarları valide edilmiş HPLC yöntemi
kullanılarak tayin edilmiştir. Perfüzyon deneylerinden elde edilen bulgular en yüksek
permeasyon artırıcı etkinin sodyum kaprata ait olduğunu göstermiştir. Sodyum
kaprat, asiklovirin permeabilite değerlerini jejunumda 6.71 kat, ileumda 6.83 kat ve
kolonda 4.14 kat artırmıştır. Dimetil ß-siklodekstrinin seçilen model ilaç (asiklovir)
üzerine permeabilite artırıcı etkisi gözlenmemiştir. Diğer taraftan suda çözünen
kitosan ve sodyum lauril sülfatın permeabilite artırıcı etkisi bulunmakla birlikte,
permeasyon artışının istatistiksel olarak anlamlı bulunduğu tek segment ileum
olmuştur (p=0.043). Jejunum ve kolonda permeasyon artışı gözlenmesine rağmen bu
artış anlamlı değildir (p>0.05). Bu çalışmadan elde edilen bulgular paraselüler yolla
absorplanan ve absorpsiyonu düşük olan ilaçların biyoyararlanımını artırmada
permeasyon artırıcı ajanların etkisinin olabileceğini göstermektedir.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effect of permeability enhancers on
paracellular drug absorption. For this purpose, acyclovir classified as Class III drug
(high solubility and low permeability) according to Biopharmaceutics Classification
System and transported via paracellular pathway with passive diffusion was used as
the model compound. Effect of excipients with polymer and surfactant properties
(chitosan, dimethyl ß-cyclodextrin, sodium caprate, sodium lauryl sulphate) on the
absorption and permeability of acyclovir across different rat intestinal segments
(jejunum, ileum and colon) was investigated using in situ intestinal perfusion studies.
Initially, all segments were perfused simultaneously with acyclovir containing
perfusion medium, and then perfused with acyclovir and permeability enhancer
containing perfusion medium. Metoprolol and phenol red were added as the
reference compounds to all perfusion mediums. Acyclovir, metoprolol and phenol
red amounts in the samples were determined by means of a validated HPLC method.
The results obtained from the perfusion studies indicated that sodium caprate has the
highest permeability enhancing effect. Sodium caprate increased the permeability
values of acyclovir 6.71-fold im jejunum, 6.83-fold in ileum and 4.14-fold in colon.
Dimethlyl ß-cyclodextrin has not demonstrated permeability enhancing effect on the
selected model compound (acyclovir). On the other hand, although chitosan and
sodium lauryl sulphate have permeability enhancing effect this effect was statiscally
significant only in the jejunum (p=0.043). Even though, increase in permeation was
observed in jejunum and colon, this increase was not significant (p>0.05). The
results obtained from this study indicate that permeation enhancing agents can be
effective in increasing bioavailability of compounds with low absorption and
absorbed via paracellular route.