Türk askeri yargısına eleştirel bir bakış
A critical view of the Turkish military judiciary
Yazar: HASAN MARAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA SÜZGÜN ŞAHİN ÜNVER
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Askeri mahkemeler = Military courts ; Askeri yargı = Military judgement ; Eleştiri = Criticism ; Mahkemeler = Law courts ; Türk yargı sistemi = Turkish Judicial System

Özet:
Askeri yargı köklü bir geçmişe sahip olmakla birlikte günümüzde oldukça eleştirilen bir yargı sistemidir. Gerek ülkemizde, gerek dünyada yapılan eleştiriler sonucunda, askeri yargı sistemleri değişikliğe uğramıştır. Askeri yargının varlık sorunu ile başlayan tartışmalar, sivillerin askeri mahkemelerde yargılanmaları, ayrı bir askeri ceza kanunu veya askeri ceza muhakeme kanununun bulunması, barış veya savaş zamanı askeri yargıya olan ihtiyaç gibi çeşitli alt başlıklar altında her daim tartışılmaya devam etmiştir. Türkiye de bu tartışmaların yoğun yaşandığı ülkelerden biri olmuştur. Türkiye'de yapılan en son halk oylaması sonucunda askeri yargıya ait mahkemelerin barış zamanı görevli olması sonlandırılmış ve askeri yargıya ait davalar sivil mahkemelerde görülmeye başlanmıştır. Yapılan değişiklik sonrasında askerlik mesleğinin doğasından gelen havayı teneffüs etmeden verilen kararların disiplini tesis etmede yeterli kalmadığı, hem karar verenler hem de davaya taraf olanlar ile yapılan görüşmeler sonucunda saptanmıştır. Bu kapsamda tezimizde Türkiye için mevcut sistemin yerine geçebilecek nasıl bir askeri yargı sistemi olmalıdır sorusuna cevap aranmıştır. Türkiye'deki askeri yargının tarihsel geçmişine bakılarak, görev alanları belirlenmiştir. Görev alanlarına gelen eleştiriler, bu yönde yapılan kanun değişiklikleri ve mahkeme kararları incelenmiştir. Türkiye'nin yanı sıra dünyadaki askeri yargı sistemlerinin incelenmesi adına farklı hukuk sistemlerine bağlı, beş farklı kıtada bulunan ülkelerin askeri yargı sistemleri incelenmiştir. Ardından askeri yargı ile ilgili tüm değerlendirmeler ışığında Türkiye için askeri yargı modellemesi yapılmıştır. Bu modelleme ile mevcut sistemin daha işlevsel hale getirilmesi amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Askeri Yargı, Mahkeme, Eleştiri, Sistem

Abstract:
Although military judiciary has a long history, it is a highly criticized judicial system today. As a result of the criticism made both in our country and in the world, military judicial systems have changed. The discussions that started with the existence problem of the military judiciary continued to be discussed under various sub-titles, such as the civilians being tried in military courts, the existence of a separate military criminal law or military criminal procedure law, and the need for peace or wartime military justice. Turkey has been one of the countries where these intense debate. The latest results of the plebiscite held in Turkey to be finalized by the courts of military justice officials and cases of peacetime military courts began to be seen in civilian courts. After the amendment, it was determined as a result of the interviews with the decision-makers and the parties to the case that the decisions made without breathing the air from the nature of the military profession were not sufficient to establish discipline. In this context, our thesis must be how a military justice system that could replace the current system, Turkey has sought to answer the question. Referring to the historical background of the military judiciary in Turkey, jurisdiction is determined. The criticisms coming to his duties, changes in the law and court decisions made in this direction were examined. Investigation on behalf of Turkey's military justice system in the world as well as due to different legal systems, military justice systems of countries on five different continents were examined. Then all considerations related to military justice was done modeling for Turkey in the light of military justice. With this modeling, it is aimed to make the existing system more functional.

Key Words: Military Justice, Court, Criticism, System