Asur Ticaret Kolonileri Çağı'nın tasvir sanatında mücadele/savaşım sahneleri
Contest scenes in the depiction art of Assyrian Trade Colonies Age
Yazar: GÜLÇİN AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE KÜBRA ENSERT
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Asur Ticaret Kolonileri Çağı = Period of Assyrian Trade Colony ; Mitoloji = Mitology ; Motifler = Motifs ; Mücadele = Struggle ; Mühür baskılar = Signet ring press ; Mühürler = Signet rings ; Tasvir = Description ; Tasvir sanatı = Depicting art

Özet:
Asur Ticaret Kolonileri Çağı'nın mücadele/savaşım sahneleri bu dönemin mühür ve mühür baskıları üzerinde görülür. Mezopotamya'da erken dönemlerde (MÖ IV. bin) silindir mühürler üzerinde görülen tasvirlerde yer alan; ritüel, tapma, mitolojik ve mücadele/savaşım sahnelerindeki figürler ve motiflerin, üslup özellikleri ile Anadolu'da yaygın ve yoğun olarak ortaya çıkmasında, bu uluslararası ticaretin etken olduğu anlaşılmaktadır.

Bu tez çalışmasında mücadelede yer alan figür sayısına göre gruplamalar yapılmıştır. Mücadele tasvirleri mühürler üzerinde; ritüel ve mitolojik sahnelerde iki, üç, dört ve çok figürlü olarak görülürken, savaşım frizlerinde sadece mücadele figürleri yer almaktadır. Savaşım frizlerinde de yukarıdaki gruplara benzer alt gruplar vardır.

İkili mücadele gruplarında en çok aslanla olan mücadeleler öne çıkmaktadır. Aslan ve boğa ile yapılan mücadeleler genellikle bir gücün sembolü olarak her zaman sevilen bir tasvir olmuştur. Bu gruptaki mücadelenin önemli figürleri; demonlar, kahramanlar, tanrılar ve insanlardır. Aslan ve boğa ile yapılan mücadelelerde hayvanların baş aşağı, dik kalkmış oldukları ve silahın kullanıldığı görülmektedir. İki figürden oluşan mücadelelerin genellikle bir ya da bir kaç tanrısallığın huzurunda ritüel, tapınım ve sunum sahnelerinin içerisinde yer aldığı görülür. İkili mücadelelerde kalabalık bir grup da tanrısallık ile adam mücadelesidir. 

Üç figürlü mücadele gruplarında en çok aslan, ceylan ve avcıdan oluşan av sahneleri görülür. Avlanma da bir mücadele olarak değerlendirilerek bu çalışmada yer verilmiştir. Dörtten fazla sayıda figürlerin bulunduğu mücadele sahneleri ise çok figürlü mücadele olarak gruplandırılmıştır.

Mücadele sahnelerinde benzer mücadele biçimlerinin farklı mühürler üzerinde ortaya çıkması bu mücadelelerin sembolik bir ifadeye işaret ettiklerini düşündürmektedir.

Heraldik kuşarikkular, boğa-adamlar, çıplak kahramanlar, kahramanlar, ceylanlar ve aslanların olduğu çok figürlü mücadele ile çok figürlü savaşım sahnelerindeki tasvirlerde çoklu bir mücadele olduğu için figürler içerisinde korumacı ve saldırgan olanlar çok net anlaşılamamaktadır. 

Vahşi doğadaki insan kontrolünü zaman zaman ortaya koyan mücadele tasvirlerinde, özellikle silindir mühürler üzerindeki sahnelerde, doğayı çok iyi gözlemleyen mühür kazıcıların mühür alanına gerçekçi aktarımlarını yansıttıkları görülür.

Abstract:
The contest scenes of the Assyrian Trade Colonies Age are seen on the seal and seal impressions of this period. It is understood that the international trade was a factor in the widespread and intense emergence of the contest scenes in Anatolia.

In this thesis, groupings were made according to the number of figures in a given contest. While the depictions of scenes on seals are seen as two, three, four and multi figures in ritual and mythological scenes, friezes solely hosted contestant figures. There are, however, subgroups similar to the aforementioned groups on the friezes.

The contests with the lion feature the most in the double-contestant groups. Contests with the lion and the bull have always been a popular depiction, often as a symbol of power. Important figures of the contests in this group are demons, heroes, gods and humans. In the contests with the lion and the bull, it is observed that the animals are upside down, upright and a weapon is used. Contests of two figures are usually seen in the presence of one or more deities, in ritual worship and presentation scenes. A prominent group in double-contestant scenes is that of a divinity and man.

Hunting scenes consisting of lion, gazelle and hunter are seen the most in the triple-contestant groups; hunting is also considered as a contestation and is thereby included in this study. Scenes with more than four figures are grouped as multi-figure contests.

The fact that similar contesting forms appear on different seals in the scenes suggests that these contestations point to a symbolic expression.

Since there is a multiple contest going on in the depictions of the heraldry, bull-men, nude heroes, heroes, gazelles and lions and the multi-figured friezes, the protective and aggressive ones among the figures cannot be distinguished very clearly.

In the depictions of struggle that reveal human control in the wild, especially in the scenes on cylinder seals, it is observed that the seal diggers, who observe nature exquisitely, reflect their realistic interpretations to the seals.