COVID-19 pandemisinde doktor ve hemşirelerin tükenmişlik ve stres düzeyleri ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişki
The relationship between burnout and stress levels of doctors and nurses and HEALTHY lifestyle behaviors in the COVID-19 pandemic
Yazar: KARDELEN ÖZÇOBAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEYMA ZEHRA ALTUNKÜREK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Doktorlar = Physicians ; Hemşireler = Nurses ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Stres = Stress ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome

Özet:
Amaç: Bu çalışmada COVID-19 pandemi sürecinde doktor ve hemşirelerin algılanan stres ve tükenmişlik düzeyleri ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma, kesitsel tipte uygulanmıştır. Örneklemi, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Cebeci Araştırma ve Uygulama Hastanesi'nde Nisan – Ekim 2021 tarihleri arasında görev alan, araştırmaya katılmaya gönüllü ve dahil edilme kriterlerini karşılayan 258 hemşire ve doktor oluşturmuştur. Veri toplama formu: Tanıtıcı Bilgi Formu, Tükenmişlik Ölçeği Kısa Formu, Algılanan Stres Ölçeği, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği- II oluşmuştur. Veriler, araştırmacılar tarafından hazırlanan anket formu ile yüz yüze toplanmıştır.  Katılımcıların tanımlayıcı özellikleri ile ölçek puanlarının incelenmesinde t-testi, tek yönlü varyans analizi (Anova) ve post hoc (Tukey, LSD) analizlerinden faydalanılmıştır. Ölçek puanları ile sürekli veriler arasındaki ilişkilerin incelenmesinde Spearman's Korelasyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık sınırı olarak p<0,05 kabul edilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların %79,1'i hemşire, %20,9'u doktordur. Çalışmada katılımcıların, Tükenmişlik Ölçeği-Kısa Formu toplam puan ortalaması 38,620±12,739, Algılanan Stres Ölçeği puan ortalaması 29,960±7,847 ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II toplam puan ortalaması ise 121,150±23,521 olarak bulunmuştur. Yapılan analizlerde, Algılanan Stres Ölçeği toplam puanları ile Tükenmişlik Ölçeği Kısa Formu toplam puanları arasında pozitif yönlü, orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. (p<0,01). Ayrıca katılımcıların Algılanan Stres Ölçeği toplam puan ortalaması ile Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II toplam puanı ve alt boyutları arasında istatistiksel açıdan anlamlı, negatif yönde ilişkiler olduğu bulunmuştur (p<0,01). Katılımcıların Tükenmişlik Ölçeği Kısa Formu toplam puan ortalaması ile Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II toplam puanı ve alt boyutları arasında istatistiksel açıdan anlamlı, negatif yönde ilişkiler olduğu saptanmıştır (p<0,01).
Sonuç: Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar pandemi sürecinde, hemşire ve doktorların tükenmişlik ve stres düzeyleri ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasında ilişki olduğunu ortaya koymuştur.  Bununla birlikte katılımcıların artan stres ve tükenmişlik düzeyinin olumsuz baş etme yöntemlerini kullanmaya yönelttiği belirlenmiştir.
Anahtar kelimeler: algılan stres, COVID-19, doktor hemşire, pandemi, sağlıklı yaşam biçimi, tükenmişlik

Abstract:
Aim:  In this study, it was aimed to evaluate doctors and women in relation to perceived stress and life and life during the COVID-19 pandemic process.
Materials and Methods: The study was conducted in a cross-sectional research design. A total of 1250 healthcare professionals, 850 nurses, 400 specialists and assistant doctors working at Ankara University Faculty of Medicine Cebeci Research and Application Hospital, constituted the universe of the study. The sample consists of 258 nurses and doctors who worked in this hospital between April and October 2021, volunteered to participate in the study and met the inclusion criteria. In the data collection form: Introductory Information Form (15 questions), Burnout Scale Short Form (10 items), Perceived Stress Scale (14 items), Healthy Lifestyle Behaviors Scale-II (52 items). The data are presented as number and percentage for the variables determined by counting and mean±standard deviation for the variables determined by measurement, minimum and maximum values. The data in this study showed a normal distribution. T-test, one-way analysis of variance (Anova) and post hoc (Tukey, LSD) analyzes were used to examine descriptive features and scale differences. Spearman's Correlation analysis was used to examine the relationships between scale scores and continuous data. SPSS -20.0 package program was used for statistical analysis of the data.  P<0.05 was accepted as the statistical significance limit.
Results: 79.1% of the participants are nurses and 20.9% are doctors. Participants' Burnout Scale Short Form, Perceived Stress Scale, and Healthy Lifestyle Behaviors Scale-II scores were 38,620±12,739, 29,960±7,847 and 121,150±23,521, respectively. In the analyzes performed, a positive, moderate and statistically significant relationship was found between the Perceived Stress Scale total scores and the Burnout Scale Short Form total scores (p<0.01). In addition, it was found that there was a statistically significant, negative relationship between the participants' Perceived Stress Scale total score average and the Healthy Lifestyle Behaviors Scale-II total score and its sub-dimensions (p<0.01). It was determined that there was a statistically significant, negative relationship between the participants' total score on the Short Form of Burnout Scale and the Healthy Lifestyle Behaviors Scale-II total score and its sub-dimensions (p<0.01).
Conclusion: The results obtained from this study revealed that there is a relationship between the burnout and stress levels of nurses and doctors and healthy lifestyle behaviors during the pandemic process. However, it was determined that the increasing stress and burnout level of the participants led them to use negative coping methods.
Key words: Burnout, COVID-19, doctor, healthy lifestyle, nurse, stress, pandemic