XIX. yüzyılın son çeyreğinde Halep vilayeti'nin ekonomik ve sosyo-kültürel durumu (İngiliz-Amerikan kaynaklarına göre)
The socio-cultural and economical situation of Aleppo vilayet in the last quarter of nineteenth century as English and American sources
Yazar: HAKAN AKKÖZ
Danışman: PROF. DR. MEMET YETİŞGİN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Ekonomik durum = Economic situation ; Kent tarihi = Urban history ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Sosyal tarih = Social history ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Sosyokültürel durum = Socio-cultural situation ; Suriye-Halep = Syria-Aleppo ; İngiltere = England

Özet:
XIX. yüzyılın son çeyreğinde Halep Vilayetinin sosyo kültürel, ekonomik durumunu değerlendirdiğimiz bu çalışma, Halep Vilayeti İngiliz Konsolosluğu belgeleri ve diğer İngiliz ve Amerikan belgeleri kullanılarak dönemin genel bir portresi çıkarılmaya çalışılmıştır. 	
Halep Ortadoğu'daki önemli konumundan dolayı tarih boyunca birçok medeniyetin istilasına uğramıştır. Romalıların, Arapların daha sonra Selçukluların eline geçmiş ve Haçlılara karşı savundukları bir bölge olmuştur. Bir süre Memlûklerin hâkimiyetinde kalan Halep, 1516 yılında Yavuz Sultan Selim döneminde Osmanlı hâkimiyetine girmiştir 
Halep vilayeti XIX. yüzyılda imparatorluğun önemli merkezlerinden olma özeliğini devam ettirmiştir. İngiliz Levant şirketleri, Halep liman ticaretinde aktif olmasından dolayı her zaman batılı diğer şirketlerin de ilgisini çeken bir vilayet olmuştur. Bununla beraber, Hicaz yolu üzerinde olması, Bağdat demir yolunun önemli duraklarından biri olması vilayeti çekici kılmıştır.Halep, pamuk ve ipek ticaretinin hammadde ya da işlenmiş ürün olarak yoğun bir şekilde ihracatının yapıldığı önemli bir merkezdi. Ayıntab ve Halep merkez sancağında üretilen iplik ve halılar Fransa ve İtalya'ya kadar gönderilmekteydi. 
Halep sosyo kültürel açıdan çeşitli etnik yapıların oluşturduğu zengin bir kültüre sahipti, öyle ki Halep'te Türk kültürü motiflerini, Arap adetlerini, Ermeni geleneklerini bir arada görmek mümkündü. Halep her zaman gelişen ve değişen bir vilayetti. Sosyo-kültürel değişimlere çabuk ayak uydurabilen bir yapısı vardı. Anadolu ve Suriye sahip olduğu jeopolitik konumu ve doğal kaynaklardan dolayı her zaman batılı devletlerin ticari anlamda faydalanmak istediği bir bölge olmuştur. Halep vilayeti ile en çok ilgilenen devletler Amerika ve İngiltere olmuştur.
XIX. yüzyılın son çeyreğinde Osmanlı Devleti'nin zayıflamaya başlamasıyla batılı devletler hem siyasi hem de misyoner faaliyetlerini arttırmışlardır. İngiliz ve Amerikan faaliyetlerinin yoğunluğundan dolayı Bölge tarihinin iyi anlaşılabilmesi için İngiliz ve Amerikan belgeleri çok önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Halep, İngiltere, Amerika, Türkiye, Suriye, Osmanlı Devleti

Abstract:
The main theme of this study is to evaluate the socio-cultural and economical situation of Aleppo Vilayet in the last quarter of nineteenth century as English and American sources. A general potrait of Aleppo has been tried to be shown by using English Consulate of Aleppo's records and the other English and American documents in the last quarter of nineteenth century and the early twentieth century. Vilayet of Aleppo has been an important central of Empire in the nineteenth century. Especially, English Levant Companies had been very active in Halep's harbour trade, it had been an attractive Vilayet for other Western countries. As it has been on the way of hijaz and as it has been one of the important of Baghdat railway's station, it became an atrractive Vilayet. 
Aleppo had been occupied by many civilization because of its important location in the Middle East troughout the History. It was occupied by Persians, Romans then Arabics. This region had been occupied by Seljuks and Seljuks had defended here against Crusades. Aleppo was under the government of Mamluks for a while then in the era of Yavuz Sultan Selim, it had been occupied by The Ottoman Empire in 1516.Aleppo had been an important central because of commercial trend of cotton and silk as fabricated or none-fabricated goods. The ropes and carpets which were produced in Ayıntab and Aleppo Sanjak had been exported to France and Italy.
Aleppo had had a rich culture which had been occured by different ethnics as socio-cultural aspect. It was possible to see Turkish culture, Arabic traditions and also Armenian traditions in Aleppo. Aleppo was a improving Vilayet all time. Aleppo was on the way of changing in the nineteenth century.Anatolia and Syria were the region which Western countries wanted to get commercial benefit because of their strategical and jeopolitical position and their natural sources. Because of these features of the region, Americans and English are the countries which have been the most interested with the Aleppo Vilayet.When Ottoman Empire began to be more weak, Western Countries had begun to have more political and missionary activities in the last quarter of nineteenth century, so English and American activities have been more, their documents are very important to be understood the subject well.
Key Words: Aleppo, England, America, Turkey, Syria, Ottoman State.