Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının küresel ısınmaya yönelik bilgi düzeyleri ve tutumlarının incelenmesi
Investigation of social studies teacher candidates' knowledge levels and attitudes towards global warming
Yazar: ESMANUR ÇAMLIDAĞ
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇE KILIÇOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Küresel ısınma dünyanın değişmeye başladığı zamandan beri tüm insanlığı tehdit eden bir çevre
sorunudur. Küresel ısınma konusunda bireyleri bilinçlendirmek ve bireylerde kalıcı davranış
değişikliği yapmak ancak eğitimle mümkündür. Okullarda verilecek çevre eğitimi için sosyal bilgiler
dersi içerik bakımından önemlidir. Öğrencilerin küresel ısınma konusunda bilinçlendirecek olan
öğretmenlerin de eğitimi önemlidir. Öğretmen adayları aldıkları lisans eğitimi boyunca çeşitli çevre
konularıyla ilgili dersler almaktadır. Alınan bu derslerle birlikte lisans eğitiminden meslek hayatına
geçildiğinde çevre konusunda gerekli bilgi, tutum ve beceriye sahip olmaları beklenmektedir. Tüm
bu ifade edilenlerden hareketle, bu araştırma sosyal bilgiler öğretmen adaylarının küresel ısınmaya
yönelik bilgi düzeyleri ve tutumlarını incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nicel
araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Ufuk
Karakuş (2012) tarafından geliştirilen 5'li likert tipi 20 maddeden oluşan "Küresel Isınma Tutum
Ölçeği" ve Araştırmacı tarafından geliştirilen ve 40 maddeden oluşan "Küresel Isınma Bilgi Anketi"
kullanılmıştır. Araştırmada amaçlı örnekleme yöntemlerinin içerisinde yer alan kolay ulaşılabilir
örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Türkiye'nin farklı bölge ve illerinde yer alan 12 devlet
üniversitesindeki 1. ve 4. sınıfta öğrenim görmekte olan 720 sosyal bilgiler öğretmen adayı çalışma
grubu olarak belirlenmiştir. Elde edilen veriler SPSS 22.0 paket programı ile analiz edilmiştir.
Verilerin analizinde t-testi, ANOVA, MANOVA; frekans, yüzde ve ortalama gibi betimsel
istatistikler kullanılmıştır. Araştırmada çıkan sonuçlara göre; sosyal bilgiler öğretmen adaylarının
küresel ısınmaya yönelik tutumları farklı değişkenlere göre incelendiğinde; öğretmen adaylarının
yüksek düzeyde olumlu tutuma sahip oldukları ve düşük düzeyde olumsuz tutuma sahip oldukları
belirlenmiştir. Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının küresel ısınmaya yönelik bilgi düzeyleri
incelendiğinde ise; öğretmen adaylarının başarı puan ortalamasına bakıldığında, orta düzeyde bir
başarıya sahip oldukları söylenebilir. Araştırma sonuçlarına göre küresel ısınma konusunda
üniversite ders müfredatlarının iyileştirilmesine yönelik öneride bulunulmuştur.

Abstract:
Global warming is an environmental problem that threatens all humanity since the world started to
change. Raising awareness of individuals about global warming and making permanent behavioural
changes in individuals is only possible through education. Social studies course is important in terms
of content for environmental education in schools. The education of teachers who will raise students'
awareness about global warming is also important. Teacher candidates take courses on various
environmental issues during their undergraduate education. With these courses, they are expected to
have the necessary knowledge, attitudes and skills about the environment when they move from
undergraduate education to professional life. Based on all these, this study was conducted to examine
the knowledge levels and attitudes of pre-service social studies teachers towards global warming.
Survey model, one of the quantitative research methods, was used in the study. "Global Warming
Attitude Scale" consisting of 20 items of 5-point Likert type developed by Ufuk Karakuş (2012) and
"Global Warming Knowledge Questionnaire" consisting of 40 items developed by the researcher
were used as data collection tools in the study. The easily accessible sampling method, which is one
of the purposeful sampling methods, was used in the study. 720 pre-service social studies teachers
studying in the 1st and 4th grades at 12 state universities located in different regions and provinces
of Turkey were determined as the study group. The data obtained were analysed with SPSS 22.0
package programme. In the analysis of the data, descriptive statistics such as t-test, ANOVA,
MANOVA, frequency, percentage and mean were used. According to the results of the study, when
the attitudes of pre-service social studies teachers towards global warming were analysed according
to different variables, it was determined that pre-service teachers had high level positive attitudes
and low level negative attitudes. When the knowledge levels of pre-service social studies teachers
towards global warming were analysed, it can be said that they have a moderate level of achievement
when the average achievement score of pre-service teachers is considered. According to the results
of the research, suggestions were made to improve university course curricula on global warming.