Gıda ambalaj tasarımında sürdürülebilirlik ve artırılmış gerçeklik kullanımı
Sustainability and augmented reality in food packaging design
Yazar: AYŞE MERVE KÖSE
Danışman: PROF. DR. BANU İNANÇ UYAN DUR
Işık Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Görsel İletişim Tasarımı Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Ambalaj tasarım = Packaging design ; Artırılmış gerçeklik = Augmented reality ; Etkileşim tasarımı = Interaction design ; Grafik tasarımı = Graphic design ; Görsel iletişim tasarımı = Visual communication design ; Görsel tasarım = Visual design ; Gıda ambalajı = Food packaging ; Sosyal sürdürülebilirlik = Social sustainability ; Sürdürülebilir tasarım = Sustainable design ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment

Özet:
Ambalaj atıkları, üretim ve tüketimdeki artış nedeniyle çevresel sorunların başında gelmektedir. Bu bağlamda, ambalajda sürdürülebilirlik önem kazanmakta, toplumlar ve dünya genelinde artan bir öncelik haline gelmektedir. Sürdürülebilirlik, ekonomik, sosyal ve çevresel açılardan kapsamlı bir yaklaşımı beraberinde getirerek, atık azaltma, doğal kaynakların verimli kullanımı, ekonomik karlılık ve toplumsal fayda gibi unsurları içermektedir. Bu yaklaşım, ambalaj sektörünün sadece çevresel sorunları değil, aynı zamanda ekonomik ve sosyal sürdürülebilirliği de gözeterek bütüncül bir çözüm sunma potansiyelini ortaya koymaktadır. Ambalajda sürdürülebilirliğin sağlanması için tasarım önemli bir rol oynamaktadır. Ambalaj tasarımında malzeme seçimi, doğru boyut ve form kullanımı ve tasarım öğelerinde sadeleşme sürdürülebilir ambalaj tasarımının temel unsurlarıdır. Ambalaj tasarımında artırılmış gerçeklik (AG) kullanımı, sürdürülebilir ambalaj tasarımının gelişmesinde önemli fırsatlar sunmaktadır. AG teknolojisi, sunduğu etkileşim deneyimiyle tüketicinin ilgisini çekmekte ve marka-tüketici bağını güçlendirmektedir. Ambalajın fiziksel sınırlılıkları, AG uygulamaları ile aşılabilmekte ve teknoloji, ambalaj tasarımda etkin bir araç olarak kullanılabilmektedir. Bununla birlikte, sürdürülebilir ambalaj tasarımı ile AG uyumunun yaygın olmadığı gözlemlenmekte ve büyük bir gelişim alanı olarak karşımıza çıkmaktadır. Çalışmada, sürdürülebilir ambalaj tasarımının temel prensipleri, dikkat edilmesi gereken unsurlar ve tüketicinin bilinçli olması gerekliliği vurgulanarak, sürdürülebilirliğin sağlanmasında tüm paydaşların rolüne dikkat çekilmektedir. Özellikle, gıda sektörünün büyük tüketim hacmi ve geniş hedef kitlesi göz önüne alındığında, sürdürülebilir ambalaj tasarımının bu sektördeki önemi vurgulanmaktadır. Çalışmada öne çıkan ana tema, AG aracılığıyla sürdürülebilir ambalaj tasarımının geliştirilmesi ve ambalajın geri dönüştürülmesi konusunda farkındalık kazandırılmasıdır. AG teknolojilerinin, eğlenceli ve ilgi çekici bir şekilde tüketicilere bilgi sunma ve çevre bilinci oluşturma konusundaki rolü, sürdürülebilir ambalaj tasarımlarının daha etkili bir şekilde benimsenmesine katkı sağlamaktadır. Bu sayede, sürdürülebilir ambalajın geri dönüştürülmesi ve yaşam döngüsünün sürdürülebilir bir şekilde yönetilmesi, karbon ayak izinin azaltılması hedeflerine daha etkili bir şekilde ulaşılabilmesi amaçlanmaktadır.

Abstract:
Packaging waste is one of the leading environmental problems due to the increase in production and consumption. In this context, sustainability in packaging gains importance and becomes an increasing priority in societies and around the world. Sustainability brings a comprehensive approach in economic, social and environmental aspects and includes elements such as waste reduction, efficient use of natural resources, economic profitability and social benefits. This approach reveals the packaging industry's potential to offer a holistic solution by considering not only environmental problems but also economic and social sustainability. Design plays an important role in ensuring sustainability in packaging. Material selection in packaging design, use of correct size and form, and simplification of design elements are the basic elements of sustainable packaging design. The use of augmented reality (AR) in packaging design offers important opportunities in the development of sustainable packaging design. AR technology attracts the attention of consumers with the interaction experience it offers and strengthens the brand-consumer bond. The physical limitations of packaging can be overcome with AR applications and technology can be used as an effective tool in packaging design. However, it is observed that sustainable packaging design and AR compatibility are not widespread and appear to be a major area of development. The study emphasizes the basic principles of sustainable packaging design, the elements to be considered and the need for the consumer to be conscious, and draws attention to the role of all stakeholders in ensuring sustainability. Particularly, considering the large consumption volume and wide target audience of the food industry, the importance of sustainable packaging design in this sector is emphasized. The main theme that stands out in the study is the development of sustainable packaging design through AR and raising awareness about packaging recycling. The role of AR technologies in providing information to consumers in a fun and interesting way and creating environmental awareness contributes to the more effective adoption of sustainable packaging designs. In this way, it is aimed to recycle sustainable packaging and manage its life cycle in a sustainable manner, and to achieve the goals of reducing carbon footprint more effectively.