Sağlararası kazandırmaların tenkisi
Reduction of inter vivos dispositions
Yazar: ÖZLEM YARTAŞI
Danışman: DOÇ. DR. MELİHA SERMİN PAKSOY KÜÇÜK
Altınbaş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Kanunda saklı payı olan mirasçıların korunması amaçlanmış ve bu nedenle mirasbırakanın terekesinin tamamında tasarruf etmesi kısıtlanmıştır.Mirasbırakan,bazısağlararası kazandırmaları ve ölüme bağlı tasarruflarıyla, mirasçıların saklı paylarını ihlal edebilir.  Bu durum karşısında kanun koyucu, saklı paylı mirasçılara dava yoluyla mirasbırakanın yapmış olduğu bu tasarrufu kısmen ya da tamamen hükümsüz hale getirme hakkını düzenlemiştir. Mirasçıların saklı paylarını ihlal edenölüme bağlı kazandırmaların ya da sağlararası tasarruf işlemlerinin mirasbırakanıntasarrufta bulunabileceği kısma indirebilmesi için açılacak olan davaya "tenkis davası" denir. Tenkisi dava yoluyla ileri sürebilmek için iki koşul bulunmaktadır. Bunlardan ilki mirasbırakanın yapmış olduğu kazandırmalarla tasarruf miktarını aşmasıdır. Diğeri koşul ise mirasbırakanın yapmış olduğu kazandırmalar neticesinde, mirasçısının saklı payını ihlal etmesidir. Tenkis davasını açabilmek için bu iki koşulun oluşması zorunludur. Tenkis davasının açılması, mirasçının saklı payının ihlale uğratıldığını öğrenmesinden itibaren bir yıl, vasiyetnamelerin açılma tarihinin ve mirasbırakanın diğer tasarruflarında ise mirasın açılmasından itibaren on yıllık hak düşürücü niteliğindeki sürelerle sınırlı olarak düzenlenmiştir. Ölüme bağlı kazandırmaların hepsi tenkis edilebilirken, sağlararası tasarrufların tenkisinin ancak kanunda sayılan kazandırmalarla sınırlı olması düzenlenmiştir.Ölüme bağlı kazandırma bulunmaması veya var olan ölüme bağlı kazandırmayla saklı pay ihlali giderilemiyorsa yeni tarihli olanından eski tarihli olanına doğru geri gidilerek sağlararası tasarruflar tenkis edilir. Ayrıca "Kamu tüzelkişileri ile kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılan ölüme bağlı tasarruflar ve sağlararası kazandırmalar en son sırada" tenkis edilir. Lehine tenkis edilebilirsağlararası tasarruf yapılan kişi, iyiniyetliyse yalnızca mirasın geçişisırasındaelinde kalanı iade etmekle yükümlü olup, iyiniyetli olmaması halinde kazandırmanın tümünü geri vermekle yükümlüdür.

Abstract:
The protection of heirs with reserved shares as stipulated in the law aims to restrict the testator's complete disposal of the entire estate. Through certain inter vivos transfers and testamentary dispositions, the testator can infringe upon the reserved shares of the heirs. In response, the legislator has provided heirs with reserved shares the right to partially or entirely render these dispositions made by the testator void through legal action. The legal action initiated to limit the portion of the estate that the testator can dispose of due to certain inter vivos transfers or testamentary dispositions is referred to as a 'reduction action' or 'action for reduction. There are two conditions required to assert a reduction action. Firstly, the value of the dispositions made by the testator must exceed the permissible limit. Secondly, there must be a violation of the reserved share of the heir due to these dispositions made by the testator. Both conditions are necessary to file a reduction action. The initiation of a reduction action is limited by specific timeframes: one year from the date the heir's reserved share is violated if wills are being opened, and a ten-year period from the opening of the inheritance for other dispositions of the testator, with a lapsed prescription.While all testamentary dispositions can be subject to reduction, inter vivos transfers are limited to those specifically stipulated by the law. If there are no testamentary dispositions or if the infringement upon the reserved share cannot be rectified through the existing testamentary disposition, the reduction action extends retroactively from the most recent to the oldest inter vivos transfer. In cases where the violation of the reserved share remains despite the reduction, 'public legal entities and public benefit organizations' will be the last in line for reduction.The recipient of the reduced inter vivos transfer is obliged to return only the remainder in good faith, and if not in good faith, they must return the entire transferred amount.