Üzeyir Hacıbeyli'nin bestelediği Leyla ile Mecnun operasının, tematik ve müzikal açıdan incelenmesi
Analysis thematic and musical of Leyla and Mecnun opera, composed by Üzeyir Hacibeyli
Yazar: ESMA GİZEM KIRMIZI
Danışman: DOÇ. DR. SITKI AKARSU
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzik = Music
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Bestekarlar = Composers ; Besteler = Compositions ; Hacıbeyov, Üzeyir = Hacıbeyov, Üzeyir ; Leyla ile Mecnun = Leyla and Mecnun ; Müzikal = Musical ; Opera = Opera

Özet:
Sanat, insan hayatında ruhsal ve zihinsel gelişim sürecinde, bedeni dinlendiren geniş bir kavramdır. Müzik bunu sağlayan önemli araçlardan biri ve sürekli gelişim içerisindedir. Müziği bedensel ve sözel olarak bir arada aktarmamızı sağlayan etkenlerden biri de opera olarak ifade edilebilir. Duygularımızı aktarmaya yarayan opera, her yönüyle hayatımızdan izler taşımaktadır.

Çalışmada, müziğin tarihsel gelişimi ele alınarak, sanat çatısı altında önemli bir yere sahip olan opera türü incelenmiştir. Bu bağlamda opera tarihi, Osmanlı dönemi, Cumhuriyet dönemi operası ve komşu ülkemiz olan Azerbaycan operası araştırılmıştır. Azerbaycan operasında değerli bir yere sahip olan Üzeyir Hacıbeyli'nin bestelemiş olduğu Leyla ile Mecnun operası, metinsel yönü ile içerdiği temalar ve melodik açıdan incelenmeye çalışılmıştır.

Araştırma, tarama modelinde betimsel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Azerbaycan'da sahnelenen, Üzeyir Hacıbeyli'nin ortaya koyduğu Leyla ile Mecnun operasının metin içeriğindeki sözler tematik olarak incelenmiş, esere ait melodi parçalar halinde müzikal özellikleri ile değerlendirilmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak Leyla ile Mecnun'un klaviri ile librettosunun bağlantıları irdelenmiş ve dramatik örgünün nasıl oluştuğu açıklanmıştır. Doğu ve Batı müziğinden etkiler taşıyan müziksel bir dili olduğu sonucuna varılmıştır.
ANAHTAR KELİMELER: Opera, Azerbaycan müziği, Azerbaycan operası, Leyla ile Mecnun Operası

Abstract:
Art is an extensive concept that rest the body in the spiritual and mental development process of human life. Music is one of the important channel that provide this and it is in constant development. One of the factors that enable us to transfer music physically and linguistic can be expressed as opera. Opera, which is used to express our feelings, carries traces of our lives in every aspect.
In the study, the historical development of music has been discussed and the opera genre, which has an important sub-category of art, has been examined. In this context, the history of opera, the Ottoman period, the republic period opera and the opera of our neighboring country Azerbaijan have been researched. The opera Leyla and Majnun, composed by Üzeyir Hacıbeyli, which has a valuable place in Azerbaijani opera, has been tried to be examined in terms of textual aspects, themes and melodic aspects.
The descriptive research method was used in the survey model of the research. The words in the text of the opera Leyla and Majnun by Üzeyir Hacıbeyli, staged in Azerbaijan, were analyzed thematically, and the melody of the piece was tried to be evaluated with its musical features. As a result, the connections between the klavir and the libretto of Layla and Majnun are examined and how the dramatic pattern is formed is explained. It has been concluded that it has a musical language with influences from Eastern and Western music.
KEYWORDS: Opera, Azerbaijani Music, Azerbaijani Opera, Layla and Majnun Opera