Kırgız halk destanı Er Töştük, gramer-metin-çeviri-dizin
The Kirghiz epic Er Töştük, grammer-text-translation-index
Yazar: YELDA İLİÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZCAN TABAKLAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Destanlar = Epics ; Er Töştük Destanı = Er Töştük Epic ; Kırgız edebiyatı = Kyrgyz literature ; Kırgızca = Kyrgyz language ; Manas Destanı = Manas Epic ; Türk destanları = Turkish legends ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Kırgızca, Türk dillerinin Kuzey-Batı grubuna dahil olup bugün resmi ya da azınlık dili olarak yaklaşık 4 milyon kişi tarafından kullanılmaktadır. Orta Asya Türkleri'nin dil ve edebiyatlarım tarihi süreç içerisinde araştırmak için başlıca kaynaklar epik halk şiirleridir. Yüzlerce Orta Asya halk destanı arasında kapsam ve poetik değeri bakımından en önemli yer şüphesiz Kırgız Manas destanına aittir. Destan epey uzun bir zaman içinde (9-18. yy) tamamlanmıştır. Esas yapıyı teşkil eden Manas-Semetey-Seytek üçlemesi etrafında oluşan epizodik diğer şiirleri de içerir. Er Töstük bu epizotlardan biridir. Er Töstük destanı, Friedrich Wilhelm Radloff (1837-1918)'un Orta Asya ve Sibirya Türk dillerini araştırmak amacıyla bu bölgelerden derleyip yayınladığı on ciltlik Proben der Volksliteratur der nördlichen türkischen Stâmme (St. Petersbourg 1885) adlı eserinin, Kırgız diline ait beşinci cildinde 2146 dize halinde yer alır. Er Töstük destanı dört ana bölümde incelendi: 1) Gramer; 2) Kiril alfabesinden Türk alfabesine düzeltilmiş aktarım; 3) Er Töstük epizodunun Türkçe'ye çevirisi; 4) Metnin sözlük-dizini. Tezin amacı, Türkolojinin hala aydınlanmamış bir konusuna yaklaşmak ve değişik açıdan Ku-gız toplum ve kültürünün araştırmalarına katkıda bulunmaktır.

Abstract:
The Kirghiz language belongs to the Northwest group of Turkic languages. As both an official and a minority language, it is spoken by 4 million people. The main source for the study of the languages and literatures of the Turkic peoples of Central Asia in a historical scope is their epic poetry. Among hundreds of Central Asian folk epic compositions, the most prominent place belongs to the Kirghiz epic Manas. The work was composed on a very long period (9-18 C). Alongside the trilogy Manas-Semetey-Seytek, which forms the base of the epic, it also includes some minor poetical pieces, which are thematically related to the trilogy. The Er Töstük episode is one of them: this epic poem in 2146 verses was published by Wilhelm Radloff (1837-1918) in the volume V of his 10- volumes work Proben der volksliteratur des nördlichen türkischen Stâmme (St. Petersbourg 1885) compiled in order to facilitate research on Turkic languages of Central Asia and Siberia. The Er Töstük epic is examined in four main chapters of the study; 1) Grammar; 2) Transliteration from Cyrillic to Turkish Latin; 3) Translation of the Kirghiz text to Turkish; 4) Dictionary and Index. The study aims to provide an insight into this still unexplored field of Turkish studies and to be of use to research in different aspects of Kirghiz society and culture. i v