7. sınıf sosyal bilgiler dersinde işbirliğine dayalı öğretim yönteminin kullanılmasının öğrencilerin akademik başarı ile demokratik tutum ve insan hakları algılarına etkisi
The effect of usage of cooperative learning method in social studies classes of 7th grades on the perceptions of democratic attitudes and human rights with academic achievement
Yazar: SÜMEYRA KAŞAVEKLİOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BÜLENT AKBABA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Demokratik tutum = Democratic attitude ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; İnsan hakları = Human rights ; İşbirlikli öğrenme = Cooperative learning

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sosyal bilgiler dersinde işbirliğine dayalı öğretim
yönteminin öğrencilerin akademik başarılarına, demokratik tutum ve insan hakları
algılarına etkisini belirleyebilmektir. Araştırmanın deneysel uygulaması 2011-2012
eğitim-öğretim yılında Ankara İli Yenimahalle İlçesi?nde bulunan Şüküfe Nihal
İlköğretim Okulundaki 7/B ve 7/C şubelerinde bulunan 67 öğrenci gerçekleştirilmiştir.
Deney grubunda 33, kontrol grubunda 34 öğrenci yer almıştır. Araştırma ön test- son
test kontrol gruplu yarı deneysel desen ile gerçekleştirilmiştir.
Araştırmanın verileri 23 maddeden oluşan ?Demokratik Tutum Ölçeği?, 20
maddeden oluşan ?Akademik Başarı Testi? ve öğrencilerin insan haklarına yönelik
algılarını ölçmek amacıyla geliştirilen değerlendirme formu ile toplanmıştır.
Akademik başarı testi ve tutum ölçeklerinden elde edilen veriler SPSS 16,0
programında bağımsız gruplar için t-Testi ve tekrarlı ölçümler için iki faktörlü
ANOVA ile değerlendirilmiştir. Öğrencilerin insan hakları algılarını değerlendirmeye
yönelik hazırlanmış forma cevap veren öğrencilerin cevapları nitel araştırma
yöntemleri ilkeleri doğrultusunda doküman değerlendirme teknikleriyle
değerlendirilmiş ve öğrencilerin bu konuya yönelik ortak görüşleri belirlenmeye
çalışılmıştır.
Araştırmanın nicel sonuçlarına göre, deney ve kontrol gruplarının sosyal
bilgiler dersindeki akademik başarı düzeylerini belirlemek için yapılan ön test
sonucunda gruplar arasında anlamlı farklılık olmadığı belirlenmiştir (t(65)=.184,
p>.05). İki ayrı yöntemle sosyal bilgiler dersi gören grupların akademik başarı
puanlarının deney öncesinden sonrasına anlamlı farklılık gösterdiği, farklı öğretim
yöntemlerinin kullanıldığı gruplar ile tekrarlı ölçümler faktörlerinin sosyal bilgiler
dersi akademik başarı puanları üzerindeki ortak etkilerinin anlamlı olduğu
bulunmuştur [F(1-65) = 34,871, p<.01)].
Deney ve kontrol gruplarının demokratik tutum puanlarını belirlemek için
yapılan ön test sonucunda gruplar arasında anlamlı farklılık olmadığı belirlenmiştir
(t(65)=.492, p>.05). İki ayrı yöntemle sosyal bilgiler dersi gören grupların demokrasiye
yönelik tutum puanlarının deney öncesinden sonrasına anlamlı farklılık gösterdiği
fakat farklı öğretim yöntemlerinin kullanıldığı gruplarda olmak ile tekrarlı ölçümler
faktörlerinin demokratik tutum puanları üzerindeki ortak etkilerinin anlamlı olmadığı
bulunmuştur [F(1-65)=1,093, p>.05)].
Görüşme formundan elde edilen verilerde ise öğrencilerin büyük bir
bölümünün insan haklarını açıklarken eşitlik ve özgürlük üzerine vurgu yaptığı
belirlenmiştir. Kanun önünde eşitlik ve düşüncelerini özgürce açıklayabilme öğrenciler
için oldukça önemlidir ve insan hakları kavramının olmazsa olmazıdır. Öğrencilerin
neredeyse tümünün insan haklarına örnek olarak eğitim hakkını birinci sıraya
yazdıkları ve onu seçme ve seçilme hakkının takip ettiği görülmektedir. Öğrencilerin
eğitim-öğretim ortamında eşitliğin ne denli önemli bir kavram olduğunu anlamış
olmaları ve bu yönde eleştiride bulunmaları dikkat çekicidir. İnsan haklarının
demokrasi ile ilişkisine yönelik yapılan analizde öğrencilerin demokrasi kavramı ile
insan hakları kavramlarının birbiriyle ilişkili ve birbirinin ön koşulu olduğu anlamına
gelen görüşler bildirdikleri görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Sosyal bilgiler, demokrasi ve insan hakları, demokratik tutum,
işbirlikli öğretim yöntemi.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the effect of cooperative learning
method in social studies classes on the academic achievement and perceptions of
democratic attitudes and human rights. The experimental application of the study was
performed on the 67 students attending B and C classes of the 7th grade in Şüküfe
Nihal Primary School in Yenimahalle District of Ankara during 2011 ? 2012 academic
year. There were 33 students in the experimental group and 34 students in the control
group. The study was conducted with pretest-posttest quasi-experimental design with a
control group.
The data of the study was collected via ?Democratic Attitude Scale? consisting
23 items, ?Academic Achievement Test? consisting 20 items and an assessment form
developed to measure the perceptions of the students on human rights.
Data collected from the Achievement Test and Attitude Scales were evaluated
with t-Test for SPSS 16,0 programme independent groups and with two-factor
ANOVA for repetitive measurements. The answers of the students who filled the form
prepared for evaluating the human rights perceptions of the students were evaluated
with document evaluation techniques in accordance with qualitative research methods
and the common ideas of the students towards this subject were tried to be determined.
According to the quantitative results of the study, the results of the preliminary
test performed to determine the academic achievement levels of the experiment groups
and of the control group in social studies classes displayed that there weren?t any
significant differences between these groups (t(65)=.184, p>.05). It is found out that
the academic achievement score of the groups who were educated with two different
methods displayed a significant difference before and after the tests and the common
effects of the groups on whom different teaching methods were applied and of the
repetetive measurements factors on the academic achievement score of the social
studies class were significant. [F(1-65) = 34,871, p<.01)].
The results of the preliminary test done to determine the democratic attitude
scores of the experimental and control groups stated that there weren?t any significant
differences between these groups (t(65)=.492, p>.05). Attitude scores of the groups
who attended social studies classes with two different methods on democracy displayed a significant difference before and after the tests but it is occurred that the
common effects of being in groups on whom different teaching methods were applied
and of the repetitive measurements factors on democratic attitude scores weren?t
significant [F(1-65)=1,093, p>.05)].
The data collected from the interview form stated that most of the students
emphasized the equality and freedom when explaining human rights. Equality under
the law and freedom of thought are very crucial for the students and are a must (sine
qua non) for human rights. Almost all of the students indicated the ?right to be
educated? as an example for the human right and ?right to elect and be elected?
followed that. The fact that students realize the importance of equality in educational
environments and their criticism about that is remarkable. The analysis on the
relationship between human rights and democracy presented the opinions of the
students revealing the facts that these two concepts are interrelated and are prerequisite
for each other.

Key Words: Social studies, democracy and human rights, democratic attitude,
cooperative learning method.