Emek süreci ve yeniden proleterleşme: Türkiye'de öğretmen örneği
Labour process and re-proletarianization: The case of teachers in Turkey
Yazar: ORKUN SAİP DURMAZ
Danışman: PROF. DR. METİN ÖZUĞURLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Beyaz yakalı = White collar ; Emek süreci = Labour process ; Metalaşma = Commodization ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Proleterleşme = Proletarianization ; Sosyal sınıf = Social class ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Beyaz yakalı emekçiler olan öğretmenler neo-liberalizmle birlikte yeniden proleterleşmektedirler. Bu çalışmada, öğretmenlerin dönüşümü ya da yeniden proleterleşmesi, öğretmen emeğinin ve emek gücünün yeniden üretim koşullarının sermayenin biçimsel ve gerçek boyunduruğu altına girmesi olarak kavranmıştır. 

Bu çalışmanın analiz birimi sınıftır. Öğretmenler, sömürü ilişkisi temelinde ortaya çıkan sınıf konumları bakımından ele alınmış ve proleterleşmenin öğretmenlerin sınıfsal konumlarını dönüştürdüğü iddia edilmiştir. Proleterleşme kavramı hem işgücünün vasıfsızlaşması hem de emekçilerin üretim ve geçim araçlarından koparılma bağlamlarıyla çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmada, öğretmen emek süreci, öğretmenler arası teknik işbölümü ve öğretmenlerin dahil olduğu toplumsal ilişkiler boyutlarıyla ele alınmıştır. Bu çalışmada, öğretmenler arasındaki farklılaşmaları ve ortaklaşmaları belirleyen temel paradigmanın güvenceli çalışma olduğu saptanmıştır. 

Bu tez açıklayıcı bir çalışma tarzını benimsedi; bunu nicel desenli hipotez testi ile değil, nitel desenli kavram inşası ile gerçekleştirmeye yöneldi. Bu çalışma, saha çalışması yöntemi ile organik dayanaklarını geliştirmeye çalıştı. Doğal ortamı içinde sistematik ve sistematik olmayan gözlemler, derinlemesine mülakatlar ve odak grup görüşmeleri, saha çalışması yönteminin belli başlı veri geliştirme teknikleri olarak bu çalışmada da kullanıldı.

Abstract:
Teachers, as white collar workers, have been subjected to process of re-proletarianization realized by the effects of neo-liberalism. In this study the transformation or re-proletarianization of teachers is comprehended as formal and real subsumption of both teacher's labor and the conditions of its re-production under capital.

The unit of analysis of the study is class.  Teachers are discussed in terms of their class positions which are resulted from relation of exploitation, and it is asserted that the process of proletarianization has transformed teachers' class positions. The concept of proletarianization included in the study refers to both the context of deskilling of labor force, and in the context of separation of laborers from means of production and subsistence. Teacher labor process is taken into consideration in terms of technical division of labor and social relations in which teachers take place. In this study it is concluded that the main paradigm determining the differentiation and cooperation between teachers is labor-job security. 

This study is an explanatory study in which qualitative research method has been used and conceptually informed generalizations take place. This study has tried to develop its foundations with the help of field study. Systematic and nonsystematic observations, depth interviews and focus group discussions are used as main data gathering technique in the study.