Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne sektörel ihracatının sınırda karbon vergileri üzerine olası etkisinin yapay sinir ağlarıyla tahminlenmesi
Türkiye's European estimating the possible impact of sectoral exports to the union on carbon taxes at the border with artificial neural networks
Yazar: ZELİHA SEMRA KILINÇ
Danışman: PROF. DR. SELİM ŞANLISOY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisadi ve İdari Bilimler Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Ülkelerin sera gazı azaltma çabaları AB öncülüğünde atılan adımlarla birlikte küresel sera gazı salınımı azaltma eylemleri arasında 2005 yılında AB ETS (Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi) kurulmuş ve ülke/firmalara bir limit dahilinde ücretsiz emisyon tahsisatları verilmiştir. Bu bağlamda tez çalışması SKDM kapsamında ele alınan beş sektörden üçü (demir-çelik, çimento, alüminyum) özelinde, raporlanan geçmiş veriler ışığında gelecekte Türkiye'nin dış ticaretinde emisyon artışına bağlı yaşanacak ekstra maliyetlerini hesaplamayı amaçlamıştır. Yapay sinir ağları (YSA) yöntemi kullanılarak gelecek ihracat, emisyon ve karbon fiyatları tahmin edilerek hesaplanmıştır. İki farklı senaryo altında hesaplanan maliyet sonuçlarında, karbon fiyatının yıllık tahminiyle elde edilen sonucuna göre 2028 yılında 95,54 Avro karbon fiyatı senaryosuna göre çimento sektörünün 264.661.288,06 Avro maliyetle en yüksek maliyete katlanacağı, ardından 48.067.132,94 Avro maliyetle demir-çelik sektörünün takip ettiği ve iki sektöre kıyasla alüminyum sektörünün 14.636.702,97 Avro ile kısmen daha az maliyete katlanacağı bulgular ile ortaya konulmuştur. Öte yandan karbon fiyat tahmininde kullanılan aylık senaryoda karbon fiyatı 2028 yılında 97,52 Avro tahminlenmiş ve hesaplamada temel alınmıştır. Aylık tahmin sonuçlarına göre benzer sonuçlarla sırasıyla 270.135.447,51 Avro çimento sektörü, 49.061.336,33 Avro demir-çelik sektörü ve son olarak 14.939.397,34 Avro alüminyum sektörü maliyetleri hesaplanmıştır.

Abstract:
The EU ETS (European Union Emissions Trading System) was established in 2005 among the global greenhouse gas emission reduction actions with the steps taken under the leadership of the EU and free emission allowances were given to countries/companies within a limit. In this context, this thesis aims to calculate the extra costs of Turkey's foreign trade in the future due to the increase in emissions in the light of the reported historical data for three of the five sectors (iron-steel, cement, aluminum) considered within the scope of the SDCC. Using the artificial neural network (ANN) method, future exports, emissions and carbon prices are estimated and calculated. In the cost results calculated under two different scenarios, according to the result obtained with the annual estimation of the carbon price, it is revealed that the cement sector will incur the highest cost with a cost of EUR 264.661.288,06 followed by the iron and steel sector with a cost of EUR 48.067.132,94 and the aluminum sector will incur slightly less cost with EUR 14.636.702,97 compared to the two sectors. On the other hand, in the monthly scenario used in the carbon price forecast, the carbon price was estimated at EUR 97.52 in 2028 and used as the basis for the calculation. According to the results of the monthly forecasts, the costs of the cement sector amounting to EUR 270.135.447,51 the iron and steel sector amounting to EUR 49.061.336,33 and finally the aluminum sector amounting to EUR 14.939.397,34 were calculated with similar results.