Akkaraman koyunlarında laktasyonun farklı dönemlerinde süt antioksidan enzim düzeylerinin belirlenmesi
Determination of antioxidant enzyme activity in akkaraman sheep milk
Yazar: REMZİ SONER CENGİZ
Danışman: DOÇ. DR. MERT PEKCAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Akkaraman koyunları = Akkaraman sheep ; Antioksidan enzimler = Antioxidant enzymes ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Glütatyon dismutaz = Glutathione dismutase ; Glütatyon peroksidaz = Glutathione peroxidase ; Laktasyon = Lactation ; Süt = Milk ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Akkaraman koyunu Türkiye'de mevcut koyun varlığımızın yaklaşık %45'ini oluşturan yerli koyun ırklarımızdandır. Bu ırkın süt verimi yaklaşık olarak 50-60 kg, laktasyon süresi 140-150 gündür. Sütte antioksidan enzim aktivitesi pek çok çalışmada değerlendirilmiştir. 
Bu çalışmada sütün doğum sonrası, laktasyonun 45. ve 90. günlerinde antioksidan enzim aktivitesi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Konya Gözlü Tarım İşletmesi'nde bulunan Akkaraman koyunlarından doğum sonrası 0. 45. ve 90. günlerde alınan süt çalışma materyalini oluşturmuştur. Süt örneklerinde SOD, GPx ve katalaz aktiviteleri belirlenmiştir. 
Gebelik fizyolojik bir süreç olup, yavrunun yeterli gelişimini ve büyümesini sağlamak için enerji ve oksijen gereksiniminde belirgin bir artış ile karakterizedir. Buna bağlı olarak hem ana hem de yavrunun gebelik ve sonrasında oksidatif strese maruz kaldığı düşünülmektedir. 
Yapılan ölçümler sonucunda, GPx enzim aktivitesi doğan yavru sayısından bağımsız olarak (0.-45.-90. günlerde) anlamlı çıkmıştır (p ≤ 0.05). 0.-45.-90. günlerde medyan ve çeyrekler açıklığı değerleri sırasıyla, 11,315;8,03, 10,530;8,25 ve 22,739;18,832 olarak ölçülmüştür. Doğan yavru sayısına göre yapılan gruplandırmada 0. gün ikiz ve tekli doğum grupları arası fark istatiksel olarak anlamlıdır (p ≤ 0.05). 0. gün tek ve ikiz yavrulu doğumlarda ise medyan ve çeyrekler açıklığı değerleri sırasıyla, 9,913;7,088 ve 13,281;10,239, U/g protein olarak belirlenmiştir. 45. günde istatistiksel fark olmayıp bu değerler sırasıyla 10,958;7,67 ve 10,092;9,221 U/g protein olarak belirlenmiştir. SOD enzim aktivitesi yönünden gruplar arası fark anlamlı çıkmamıştır. 0.-45.-90. günlerde medyan ve çeyrekler açıklığı değerleri sırasıyla, 0,0982; 0,10316, 0,0860;0,6638, 0,707; 0,9285 olarak belirlenmiştir. 0. gün tek ve ikiz yavrulu doğumlarda medyan ve çeyrekler açıklığı değerleri sırasıyla, 0,09827;00824 ve 0,10196; 0;15459, 45. gün tek ve ikiz yavrulu doğumlarda medyan ve çeyrekler açıklığı değerleri sırasıyla,  0,0824; 07736 0,0957; 06702 U/g protein olarak ölçülmüştür.
Çalışmada elde edilen bulgular doğrultusunda, GPx enzim aktivitelerinde, özellikle laktasyonun 90. günündeki değişimin memenin antioksidan savunma sisteminin adaptasyonu ile ilişkili olduğu kanısına varılmıştır.

Abstract:
Akkaraman sheep population existing in Turkey constitutes approximately 45% of native breeds. Milk yield of this breed is approximately 50-60 kg and lactation time is 140-150 days. Antioxidant enzyme activities in milk have been evaluated in many studies.
In this study, antioxidant enzyme activity was evaluated at the beginning and on the 45th and 90th days of lactation. Akkaraman sheep raised in the Konya Gözlü Agricultural Facility and their milk samples obtained after birth, 45th and 90th days after delivery consisted of the study material. SOD, GPx and catalase activities were determined in these milk samples. 
Pregnancy is a physiological process characterized by a significant increase in energy and oxygen demand to ensure adequate development and growth of the offspring. Accordingly, both mother and offspring are thought to be exposed to oxidative stress during and after pregnancy. 
As a result of the measurements, GPx enzyme activity was significant (0.-45.-90 days) regardless the number of offspring (p ≤ 0.05) on 0.45th and 90th days, the median and interquartile range values were 11,315, 8,03, 10,530; 8.25 and 22.739;18,832 U/g protein respectively. At the beginning of lactation, the difference between twin and single birth groups was statistically significant (p ≤ 0.05). On day 0, median and interquartile range values were for single and twin delivered animals; 9.913;7,088 and 13,281;10,239 U/g protein respectively. On the 45th day, there was no statistical difference among the groups (p>0.05) and these values were 10,958;7,67, 10,092;9,221 U/g protein, respectively. There was no significant difference between all groups in terms of SOD enzyme activity.  0.-45.-90. days, number of delivery independent the median and interquartile range values were  0.0982; 0,10316, 0,0860; 0,6638 and 0,707; 0,9285 respectively. At the beginning of lactation for single and twin deliveries, median and quartile range values were found as 0.09827; 00824 and 0.10196; 0, 15459 while on the 45th  day, the median and interquartile range values for single and twins were 0.0824; 07736 and 0,0957;06702 U/g protein.

According to the findings obtained in the study, GPx enzyme activities, especially the change on the 90th day of lactation is associated with the adaptation of the breast tissue and the response of antioxidant defense system.