Kök kanalında iki farklı seviyede kırılmış eğelerin farklı yöntemler ile kök kanalından çıkarılmasının diş biyomekaniğine etkisi: Stres analiz çalışması
Effect of different removal techniques of files  which were broken at two different levels within the root canal on biomechanics of tooth: A fea study
Yazar: VALIAHAD AHADOV
Danışman: PROF. DR. SEMA BELLİ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Biyomekanik = Biomechanics ; Dental eğeler = Dental files ; Dental pulpa boşluğu = Dental pulp cavity ; Dişler = Teeth ; Kök kanal tedavisi = Root canal therapy

Özet:
Bu çalışmanın amacı tek köklü alt premolar dişlerde iki farklı seviyede (apikal 4 ve 9 mm) kırılmış eğelerin üç farklı kırık alet çıkarma yöntemi (masseran, ultrasonik ve by-pass) ile çıkarılmasının dişin biyomekaniğine etkisini sonlu elemanlar stres analizi (FEA) ile değerlendirmektir. 
Altı adet birbirine benzer alt premolar diş bilgisayarlı mikrotomografide (micro-CT) tarandı. Standart giriş kaviteleri açıldı ve çalışma boyları belirlendi. Daha sonra dişler ProTaper Universal sistemi (Dentsply, Mailleffer, Switzerland) kullanılarak sırasıyla Sx, S1, S2, F1, F2, F3 eğeleri ile  genişletildi. Her eğe arasında 2 ml %2.5 NaOCl kullanıldı. Son şekillendirme eğesi olan F3 üzerinde, eğenin uç noktasından 4 ve 9 mm uzaklıkta çentikler açıldı ve bu eğelerin apikalde sıkışarak kırılması sağlandı. Böylece 4 ve 9 mm kırık alet içeren 3 test grubu oluşturuldu. Dişler bu şekliyle tekrar micro CT de tarandı. Operasyon mikroskobu (OMS2350 Dental Microscope, Zumax, China) altında ilk iki dişte Masseran kiti (Micro Mega, France), ile, ikinci grupta ultrasonik uçlar kullanarak (Satelec, Acteon group, France) üçüncü grupta ise by-pass işlemi uygulayarak kırık parçaların çıkarılması sağlandı. Dişler bu şekli ile tekrar micro-CT'de tarandıktan sonra elde edilen kesitler dijital ortamda üç boyutlu stres analiz modellerine dönüştürüldü. Elde edilen modellere dijital ortamda dikey olarak bukkal ve lingual kasp tepelerinden, açılı olarak ise kuronun bukkal yüzeyinin ortasından tek noktadan 90 ve 45 derece açı ile 300 N kuvvet uygulandı. Stres değerlendirmeleri Von Mises stres analizi ile ifade edildi. 
Çalışmanın sonuçlarına göre stres  dağılımı açısından, kontrol grubu ile alet kırığı olan veya alet kırığı çıkarıldıktan sonra oluşturulmuş modeller arasında  fark izlendi. Dikey olarak yüklenen ve lateral olarak yüklenen modeller arasında da farklı stres birikimleri gözlendi. Lateral yükleme yapılan modellerde özellikle servikal bölgede stres artarken, dikey yükleme altında apikal bölgede daha fazla stres izlendi. Kök içinde metalik bir yapının varlığının, kök yapısı boyunca oluşan stresleri apikal yöne doğru arttırdığı ve bu artışın kırılan aletin uzunluğu ile doğrudan ilişkili olduğu izlendi. Kırık alet çıkarma tekniklerini bir biri ile kıyasladığımızda 9 mm kırık aletin masseran tekniği ile çıkarıldığı modelde daha fazla stres gözlendi. Ultrasonik ve by-pass teknikleri arasında benzer yoğunluklar gözlendi. Bu sonuçlara göre kök kanalında 9 mm ve daha uzun kırılmış aletin çıkarılması stresler açısından avantajlıdır ve çıkarma yöntemi olarak ultrasonik ve by-pass teknikleri tercih edilmelidir.

Abstract:
The aim of this study was to evaluate the effect of different removal techniques (masseran, ultrasonic and by-pass) of files which were broken at two different levels (apical 4 and 9mm) on biomechanics of premolars by using finite element stress analysis (FEA) method.
Six lower premolar teeth with similar dimensions were screened on computerized microtomography (micro CT).  Access cavities were prepared and working lengths were determined. The root canals were enlarged with Sx, S1, S2, F1, F2, F3 files randomly using ProTaper Universal System (Dentsply, Mailleffer, Switzerland). Two ml of 2.5% NaOCl was used between each file. Notches were created on the final shaping file F3 at 4 and 9mm from the and these files were squeezed in the apical to break. Thus, 3 test groups containing 4 and 9 mm broken instruments were formed. The teeth were then re-screened at the micro-CT. The separated files were removed by using with Masseran kit (Micro Mega, France), ultrasonic tips (Satelec, Acteon group, France) and by-pass technique under an operating microscope (OMS2350 Dental Microscope, Zumax, China). A final scan was done by micro-CT. The obtained sections were converted into three dimensional stress analysis models in digital environment. The obtained models were subjected to 300 Newton load vertically (from two nodes at occlusal surface) and laterally (from one node at buccal surface witha 90 and 45 degree angle). The stresses were expressed by Von Mises stres analysis.
According to the result of this study difference was observed in terms of stressdistribution between the control groups, the models with fractured fragments or the modelswhich the fragments were removed.in. Different stress accumulations were also observed between vertically loaded and laterally loaded models. While stresses increased especially at the cervical region of the models with lateral loading, more stress was observed in the apical region under vertical loading. It has been also observed that the presence of a metallic structure in the root increases the stresses along the root structure towards the apical direction and this increase is directly related to the length of the separated file. More stress was observed in the model in which the 9 mm separeted file was removed with the Masseran technique when compared with the separeted file removal techniques. Similar stres accumulations have been observed between the models which ultrasonic and by-pass techniques was used. It has been observed that it is more appropriate to remove the long separeted files, since they increase the tension inside the tooth. Ultrasonic or by-pass techniques should be preferred over the masseran kit technique in removing the broken instrument from the root canal.