Hacı Selim Ağa Kütüphanesi Hacı Selim Ağa ve Hüdai Efendi koleksiyonlarındaki bulut motifli ciltler
Binding covers adorned with cloud motifs in the Hacı Selim Ağa Library
Yazar: HATİCE ŞEYMA YENİÇERİ ÇELİK
Danışman: PROF. DR. AHMET SACİT AÇIKGÖZOĞLU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Güzel Sanatlar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Bulutlar = Clouds ; Cilt sanatı = Book binding ; Geleneksel Türk sanatı = Traditional Turkish art ; Hacı Selim Ağa = Hacı Selim Ağa ; Hacı Selim Ağa Kütüphanesi = Hacı Selim Agha Library ; Hüdai Efendi = Hüdai Efendi ; Motifler = Motifs ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts ; Yazma eserler = Manuscripts

Özet:
İstanbul ili Üsküdar ilçesinin çarşısında inşa edilen Hacı Selim Ağa Kütüphanesi Hacı Selim Ağa, Nurbânû Sultan, Yâkub Ağa, Kemankeş Emir Hoca, Hüdâyî Efendi yazmaları adı altında toplam beş koleksiyondan oluşmaktadır. Tezimize konu olan yazma eserlerdeki bulut motifli cilt kaplarının incelendiği kütüphanede 4335 adet eser bulunmaktadır. Koleksiyonların konularının çoğunluğu din içerikli olmakla birlikte tarih, edebiyat, ahlak, coğrafya, hendeseve mantık konularında da çok önemli eserler vardır. 
Kütüphanedeki beş önemli koleksiyon içinde bulunan orijinal eserlerin hepsi taranmış, JPG formatında kaydedilmiş ve bilgisayara aktarılmıştır. Görselleri tek tek incelenmiş ve bulutlu ciltler belirlenmiştir.
Hacı Selim Ağa Koleksiyonu'nda 27, Hüdâyî EfendiKoleksiyonu'nda 37, Kemankeş Koleksiyonu'nda 30, Nurbânû Sultan Koleksiyonu'nda7,Yâkub Ağa Koleksiyonu'ndada 38 olmak üzere toplam 139 adetbulutlu cilt tespit edilmiştir. 
Tez kapsamında Hacı Selim Ağa ileHüdâyî Efendi koleksiyonları incelenmiş, görselleri alınmış,çizimleri yapılmış, çizilen tasarımlar yüksek çözünürlükte taran¬mış, taranan çizimler de tezin çizimler bölümüne yerleştirilmiştir. Koleksiyonlarda bulunan ciltlerin kompozisyonlarından desenlerine, motiflerinden ince ayrıntılarına kadar üzerine nakşedilmiş mevcut uygulamalar tespit edilmiş ve katalog bilgileri hazırlanmıştır.Ciltlerin cilt özellikleri, kalıpları, deri renkleri, paftaları, kompo-zisyonları, motifleri belirlenmiştir.Eserlerin katalog bilgileri için, kütüphanenin bilgisayar sisteminde kayıtlı bulunan bilgiler okunarak, eserlerin tarihleri,konuları, yazarları, yazıları not alınmıştır. Tezin röprodüksiyon uygulama kapsamında Hüdâyî Efendi Koleksiyonu'ndan 352numaralı eserin cilt kapağının taslakları çıkartılmıştır. 352 numaralı eserin kalıp klişeleri bastırılarak kalıplar titiz bir şekilde temizletilmiştir. Yaptırılan kalıpla (Resim 130) klasik cilt kuralve yöntemleri ile uygulama cilt yapılmıştır. Yapılan inceleme ve araştırmalar değerlendirme ve sonuç bölümlerinde açıklanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Cilt sanatı, Hacı Selim AğaKütüphanesi, yazma eser kütüphanesi, Hacı Selim Ağa ve Hüdâyî Efendi Koleksiyonu, bulut motifliciltler.

Abstract:
The Hacı Selim Ağa Library, built in the bazaar of Üsküdar district of Istanbul, consists of a total five collections under the name of Hacı Selim Ağa, Nurbanu Sultan, Yakup Ağa, Kemankeş Emir Hodja, Hüdai Efendi manuscripts. There are 4335 pieces in the library where the binding covers adorned with cloud motifs in the manuscripts subject to my thesis have been examined. Although most of the subjects of collections are about religious, there are also many important pieces on History, Literature, Ethics, Geography, Geometry and Philosophy.
All of the original pieces in the five important collections of the library were scanned, recorded in jpg format and transferred to the computer. Their visuals were examined one by one. The binding covers adorned with cloud motifs were indicated. A total of 139 pieces of binding covers with cloud motifs were identified, including 27 in the Hacı Selim Ağa Collection, 37 pieces in the Hüdayi Efendi Collection, 30 pieces in the Kemankeş Collection, 7 pieces in the Nurbanu Sultan Collection and 38 pieces in the Yakup Ağa Collection.
Within the scope of the thesis, Hacı Selim Ağa and Hüdayi Efendi Collections were analyzed, their images were taken, their drawings were made and those hand-drawn designs were scanned in high resolution and the scanned drawings are included in the drawings section of the thesis. All existing applications from their compositions to patterns and from motifs to fine details on  binding covers in the collection have been determined and catalog information has been prepared. Binding characteristics, molds, leather colours, layouts, compositions and motifs of the binding covers were determined. For catalog information of pieces, the recorded information in the computer system of the library was read and the dates, subjects, authors and their writings of the pieces were noted. Within the scope of the reproduction application of the thesis, the drafts of the binding cover of the piece numbered 352 in the Hüdayi Efendi Collection were drawn. The cliches of the mold of this piece numbered 352 were pressed and the molds were cleaned delicately. With that mold and also using classical binding rules (picture 130) and methods, an applicational binding was made.
The investigations and researches are explained in the Evaluation and Conclusion sections.
Key words: Binding art, Hacı Selim Ağa Library, Manuscript Library, Hacı Selim Ağa and Hüdayi Efendi Collections, Bindings with cloud motifs.