Tipik gelişen çocukların oyun etkinlikleri sırasında akran aracılı uygulamaları kullanmalarının tipik gelişen ve otizmli çocukların sosyal etkileşim davranışları üzerindeki etkileri
The effects of typically developing children's use of peer-mediated interventions during play activities on the social interaction skills of typically developing children and children with autism
Yazar: ÇİĞDEM TIKIROĞLU
Danışman: PROF. DR. ARZU ÖZEN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran aracılı öğretim yöntemi = Peer tutoring teaching technique ; Etkileşim = Interaction ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Sosyal etki = Social affect ; Toplumsal etkileşim = Social interaction ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Bu araştırmada tipik gelişen çocuklara, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan çocuklara yönelik farkındalıklarını geliştirmek ve onlarla oyunları sırasında kullanabilecekleri sosyal etkileşim davranışlarını kazandırmak amacıyla bir Akran Eğitim Paketi geliştirilmiştir. Araştırmada, (a) Akran Eğitim Paketi'nin öğretimi sürecine dâhil olan tipik gelişen çocukların sosyal etkileşim davranışları üzerindeki etkisini ve (b) bu süreci tamamlayan tipik gelişen çocukların uyguladıkları Akran Aracılı Müdahalenin, OSB'li çocukların sosyal etkileşim davranışları üzerindeki etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmaya 5-6 yaşları arasında altı tipik gelişen çocuk "eğitici akran, üç OSB'li çocuk ise "hedef çocuk" olarak katılmıştır. Uygulamalar, bu çocukların devam ettikleri okulöncesi eğitim ortamlarında gerçekleştirilmiştir. Araştırmada tek denekli araştırma yöntemlerinden, katılımcı çiftleri arası yoklama denemeli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın uygulama süreci (a) başlama düzeyi oturumları, (b) eğitici akranların Akran Eğitim Paketi yoluyla yetiştirilmesi, (c) eğitici akranların hedef çocuklarla oyunlar sırasında bir araya gelerek öğrendikleri sosyal etkileşim davranışlarını kullandıkları öğretim oturumları ve (d) izleme oturumları olmak üzere dört aşamadan oluşmuştur. Araştırmanın bulguları, (a) Akran Eğitim Paketi'nin öğretiminin, eğitici akranların Akran Aracılı Müdahaleyi güvenilir ve kalıcı bir şekilde uygulamaları üzerinde etkili olduğunu, (b) Akran Aracılı Müdahale uygulanan hedef çocukların, hedeflenen sosyal etkileşim davranışlarını edinim, kalıcılık ve genelleme düzeylerinde sergileyebildiklerini ve (c) müdahalenin sosyal açıdan geçerli olduğunu göstermiştir.

Abstract:
In this study, a Peer Training Package was developed to promote awareness of Autism Spectrum Disorder (ASD) in typically developing children and to provide them with the social interaction skills they can use when playing with children with ASD. The study aimed to examine (a) the impact of the Peer Training Package on the social interaction skills of typically developing children who participate in the training process of the package and (b) the impact of the Peer-Mediated Intervention (PMI) applied by typically developing peers, who complete the training, on the social interaction skills of children with ASD.  Participants of this study were six typically developing children aged 5-6 years as the "peer tutors" and three children with ASD as the "target children". All activities of the Peer Training Package were carried out in the pre-school settings these children receive education. In this study, multiple probe design across pairs of participants was conducted. The study consisted of four phases as (a) baseline sessions, (b) peer training sessions, (c) training sessions in which the peer tutors came together with the target children during plays and applied the social interaction skills they learned, (d) and maintenance sessions. Findings of the study indicated that (a) application of the Peer Training Package was effective in the permanent and reliable use of PMI by the peer tutors, (b) the target children who experienced the PMI could exhibit the target social interaction skills on acquisition, maintenance, and generalization levels, and c) the intervention was socially valid.