Sosyal medyadaki beslenme ile ilgili haber ve paylaşımların yetişkin bireylerin yeme tutum ve davranışlarına etkisi
The effect of the news and the contents about nutrition on social media on adults' eating attitudes and behaviors
Yazar: SİMGE SİPAHİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİRSEN DEMİREL
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Haberler = News ; Sosyal medya = Social media ; Yeme tutumu = Eating attitudes ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Sosyal medya, sosyal ağ kurma ve iletişimi kolaylaştırmanın dışında, bilgi edinme amacıyla da günümüzde yaygın olarak kullanılmaktadır. Beslenme, doğru bilgiye en zor ulaşılan konulardan biri olmanın yanında en çok aranılan konulardan da biridir. Bu çalışmada, sağlık davranışına hem olumlu hem olumsuz etkisi bilinen sosyal medyanın, bireylerin yeme tutum ve davranışlarını nasıl etkilediğini belirlemek amaçlanmıştır. Çalışma, İstanbul İli Ataşehir Atatürk Mahallesi'nde ikamet eden, 25-65 yaş arası 350 yetişkin birey ile yürütülmüştür. Katılımcıların genel sağlık bilgileri, sosyal medya kullanımları ve ilişkili beslenme davranışları, besin tüketim sıklıkları ve yeme tutumları (YTT-40) hakkında sorulardan oluşan anket formunun uygulanmasını takiben antropometrik ölçümleri alınmıştır. Kadın katılımcıların %85,4'ü, erkek katılımcıların %82,9'u sosyal medya kullanmaktadır. Sosyal medya kullanımının çalışan bireylerde daha yaygın olduğu (p=0,006) ve yaş arttıkça oranın azaldığı (p<0,05) görülmüştür. En sık kullanılan sosyal medya platformu Instagram'dır. Sosyal medyada paylaşılan beslenme konulu haber ve paylaşımlara kadınlar, erkeklere göre daha ilgilidir (p<0,001). 25 - 35 yaş grubu ve lisans / lisansüstü mezunları güncel bilgiyi takip etmek, hastalık tanısı almış yetişkinler hastalıklarda beslenmeyi öğrenmek için ilgi duymaktadır. Olumsuz yeme tutum davranışına sahip bireyler, sosyal medyada beslenme konularını daha çok okumaktadır (p=0,003). Yetişkinlerin %46,3'ü sosyal medyadan etkilenerek beslenme davranışını değiştirmekte ve %78,8'i olumlu sonuç gözlemlemektedir. Başta gelen davranış değişiklikleri ise su tüketimini arttırmak (%46,3), etiket bilgisine dikkat etmek (%16,6), hazır gıda tüketimini azaltmaktır (%16,6). Katılımcıların %50'si sosyal medyada paylaşılan besinlerin faydalı olduğunu düşünerek veya ilgi duyarak satın almaktadır. Katılımcıların %30,4'ü beslenme konulu paylaşımlarda bilginin kaynağına dikkat etmemekteyken, yalnızca %8,1'i beslenme konulu içeriklerin her zaman yeterli bilgiyle hazırlandığını düşünmektedir. Sosyal medyadaki beslenme konulu paylaşımların bilgi düzeylerini arttırdığına inananların oranı %73,6'dır. Beslenme konulu paylaşımlarda, en güvenilir görülen bilgi kaynağı diyetisyenlerdir (%58,6). Katılımcıların %11,5'i sosyal medyadaki beslenme bilgilerinin sağlıklarına olumsuz etkisi olabileceğini düşünmemektedir. Sağlıklı beslenme düşüncesi ile sosyal medya kullanımı arasında istatistiksel olarak önemli bir fark bulunmamıştır (p=0,425). Katılımcıların %14,6'sı olumsuz yeme tutum davranışına sahip olup, sosyal medya kullanımı ile arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç olarak, bilgi edinmede hızlı, önemli ve etkili bir araç olan sosyal medyada paylaşılan beslenme bilgileri konunun uzmanları tarafından yapılmalı ve ilgili kurumlar tarafından denetlenmelidir.

Anahtar Kelimeler: Beslenme, Beslenme Davranışı, Sağlık iletişimi, Sosyal medya, Yeme tutumu.

Abstract:
Nowadays, in addition to social networking and facilitating communication, social media is commonly used to get information too. Nutrition is one of the most searched topics beside of being one of the most difficult ones to access to the right information on social media. The purpose of this study is to determine how social media, having both positive and negative effects on health behavior, is affecting individuals' eating attitudes and behaviors. The study is carried out with 350 adults (aged between 25 – 65 years), living in Atatürk neighborhood of Ataşehir, İstanbul. Participants' anthropometric measurements were taken following the application of a questionnaire consisting of questions about general health information, social media usage and its related nutrition behaviors, food consumption frequencies and eating attitudes (EAT - 40). The rate of social media usage in female participants is 85.4% and 82.9% in male participants. Social media usage is more common in working individuals (p = 0.006) and its rate decreased with increasing age (p < 0.05). The most frequently used social media platform is Instagram. Women are more interested in nutrition related news and posts on social media than men (p <0.001). Individuals aged between 25 – 35 and with a Bachelor's / graduate degree are interested in nutrition related posts to follow up-to-date informations, while those who have diagnosed diseases are interested in nutrition related topics to learn nutrition in diseases. Participants with negative eating attitudes and behaviors read more about nutrition topics on social media (p = 0.003). Affected by social media, 46.3% of participants change their eating behaviors, while 78.8% observe positive results. The leading changed behaviors are increasing the water intake (46.3%), paying attention to the label information (16.6%), reducing the consumption of prepared food (16.6%). 50% of the participants buy the food shared on social media, thinking that it is useful or interesting. While 30.4% of the participants do not pay attention to the source of the information on nutrition topics, only 8.1% think that the contents about nutrition are always prepared with enough knowledge. The percentage of individuals who believe that the posts about nutrition in the social media increase their level of knowledge is 73.6%. The most reliable source of information about nutrition is dietitians (58.6%). The rate of the participants who do not think that nutritional information on social media may have a negative effect on their health is 11.5%. There was no statistically significant difference between the thought of individuals' own healthy eating and social media usage (p = 0.425). 14.6% of the participants had negative eating attitude and behaviors, while no significant difference was found between social media usage (p> 0.05). In conclusion, informative posts must be prepared by experts and controlled by related institutions on social media, which is an important and effective tool in getting information .

Keywords: Eating Attitude, Eating Behavior, Health Communication, Nutrition, Social Media