Suriyeli göçmenlere yönelik olumlu ve olumsuz tutumlarda medyanın rolü: Çerçeveleme ve yankı odası etkisi
The role of media in positive and negative attitudes towards Syrian migrants: Framing and echo chamber effect
Yazar: SALİHA ÖZKANLI
Danışman: PROF. DR. DERYA HASDAĞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Sosyal psikoloji = Social psychology

Özet:
Bu çalışma temel olarak, medyanın Suriyeli göçmenleri nasıl sunduğunu ve bu
sunumların Türkiye'de yaşayan yerli halkın Suriyelileri insandışılaştırma, Suriyelilere
yönelik kolektif şiddet eylemlerini meşru görme, Suriyelilere yönelik tolerans ve
Suriyelilere yönelik olumlu duygu düzeyleri üzerindeki etkilerini çerçeveleme ve yankı
odası etkisi üzerinden tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda yapılan ilk
çalışmada, X/Twitter'da Türkiye'de yaşayan Suriyelileri konu alan paylaşımların genel
yapısını belirlemek için 6 Şubat 2023 döneminden önceki ve sonraki beş gün yapılan
500 paylaşım tematik analiz ile incelenmiş MAXQDA24 üzerinden temalar ve kodlar
oluşturulmuştur. Sonuçlar Suriyelilere yönelik paylaşımların sıklıkla olumsuz nitelikte
olduğunu ancak deprem sonrasında hem olumsuz hem olumlu içerikli paylaşımların
arttığını göstermektedir. Deprem öncesi dönemde en sık kullanılan temanın "sembolik
tehdit" olduğu deprem sonrasında ise "güvenlik tehdidi" temasının öne çıktığı
gözlemlenmiştir. Yapılan ikinci çalışmada, çerçeveleme ve yankı odası temelinde,
medyanın Suriyelilere ilişkin sunumunun Suriyelilere yönelik kolektif şiddeti
meşrulaştırma, Suriyelileri insandışılaştırma, Suriyelilere yönelik tolerans ve
Suriyelilere yönelik olumlu duyguyu nasıl etkilediği 2 (yorum: olumlu, olumsuz) x 3
(metin: olumlu, olumsuz, nötr) faktöriyel desene sahip deneysel bir çalışmayla test
edilmiştir. Bu çalışmada 236 katılımcıdan veri toplanmıştır. Sonuçlar, metnin değil
ancak kullanıcı yorumlarının olumlu ya da olumsuz olmasının Suriyelileri
insandışılaştırmada rolü olduğunu göstermiştir. Olumlu kullanıcı yorumlarının olumsuz
kullanıcı yorumlarına kıyasla Suriyelileri daha fazla insandışılaştırmaya neden olduğu
tespit edilmiştir. Bulgular, çerçeve ve yankı odası etkileşimi açısından incelendiğinde
ise nötr metin altında olumsuz kullanıcı yorumu okumanın, olumlu metin altında
olumsuz kullanıcı yorum yorumu okumaya kıyasla daha fazla kolektif şiddeti
meşrulaştırmaya yol açtığını göstermiştir. Bununla birlikte olumlu metin altında olumlu
yorum okumanın, olumlu metin altında olumsuz yorum okumaya kıyasla Suriyeli
göçmenlere yönelik kolektif şiddet eylemlerini daha fazla meşrulaştırmaya neden
olduğunu görülmektedir. Hem metnin hem yorumun olumsuz olmasının, nötr metin
altında olumsuz yorum okumaya kıyasla Suriyeli göçmenlere karşı daha fazla tolerans
ve olumlu duygulara neden olduğu görülmüş bulguların genel olarak çerçeveleme ve
yankı odasının etkilerini beklenenden farklı şekilde ortaya koyduğu gözlemlenmiştir. Çalışmanın sonuçları ilgili alanyazın bağlamında tartışılmıştır.

Abstract:
This study mainly aims to analyze how the media presents Syrian migrants and to determine the effects of these presentations on the local population in Turkey, specifically regarding the dehumanization of Syrians, legitimization of collective violence against Syrians, tolerance towards Syrians, and levels of positive sentiment towards Syrians, through the frameworks of framing and echo chamber effects. In this context, the first part of the study involved a thematic analysis of 500 posts about Syrians living in Turkey on X/Twitter, from five days before and after February 6, 2023. Themes and codes were created using MAXQDA24. The results indicate that posts about Syrians were predominantly negative, but after the earthquake, there was an increase in both negative and positive content. The most frequently used theme before the earthquake was "symbolic threat," whereas after the earthquake, the theme of "security threat" emerged prominently. In the second phase, based on framing and echo chamber theories, an experimental study with a 2 (comment: positive, negative) x 3 (text: positive, negative, neutral) factorial design was conducted to test how media presentations of Syrians affect the legitimization of collective violence against Syrians, dehumanization of Syrians, tolerance towards Syrians, and positive sentiment towards Syrians. Data were collected from 236 participants. The results showed that it is not the text but rather the nature of user comments (positive or negative) that plays a role in dehumanizing Syrians. Positive user comments, compared to negative comments, led to greater dehumanization of Syrians. When examining the interaction of framing and echo chamber effects, it was found that reading negative user comments under neutral text led to more legitimization of collective violence compared to reading negative comments under positive text. Additionally, reading positive comments under positive text led to greater legitimization of collective violence against Syrian migrants compared to reading negative comments under positive text. Both negative text and negative comments resulted in greater tolerance and positive sentiments towards Syrian migrants compared to reading negative comments under neutral text. The findings overall revealed that the effects of framing and echo chamber mechanisms appeared to differ from expectations. The results were discussed in the context of relevant literature.