Azotprotoksit yaşlı hastalarda postoperatif geç dönem kognitif fonksiyonları etkiler mi?
Does nitrous oxide affect the late postoperative cognitive functions in elderly patients?
Yazar: ASIM CANER KALAYCI
Danışman: PROF. DR. ERKAN TOMATIR
Pamukkale Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Anestezi = Anesthesia ; Anestezi-genel = Anesthesia-general ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Nitröz oksit = Nitrous oxide ; Nöropsikolojik testler = Neuropsychological tests ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Postoperatif komplikasyonlar = Postoperative complications ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Bu çalışmada; genel anestezi sırasında azotprotoksit kullanılıp kullanılmamasının, yaşlı hastalarda postoperatif geç dönem kognitif fonksiyonlara etkisinin belirlenmesi amaçlandı.Etik kurul onayı ve hastaların yazılı izinleri alınarak, ASA I-II fiziksel durumunda, 60 yaş üzerinde 100 hasta iki gruba ayrıldı. Preoperatif olarak bir gün önce kognitif fonsiyonları değerlendirmek için mini mental test, duygusal durum ve ağrı değerlendirilmesine yönelik; Beck depresyon ölçeği, anlık ve sürekli kaygı ölçeği ile sayısal ağrı sorgulaması uygulandı. Kişinin anlık belleği, dikkati sürdürebilmesi ve öğrenme becerisini değerlendirmek için sözel bellek süreçleri testi; bilişsel esneklik, hafıza ve yönetimsel fonksiyonların değerlendirilmesi için concept shifting test (CST); planlama, dikkat, problem çözme gibi fonksiyonların değerlendirilmesi için Stroop renk testi (SRT); çalışan hafıza, konsantrasyon, dikkat ve mantıksal belleği değerlendirmek için harf-rakam eşleştirme testi uygulandı. Anestezik gaz karışımı olarak; bir grupta % 40 O2-% 60 kuru hava karışımı, diğerinde %40 O2-%60 N2O karışımı içinde desfluran kullanıldı. Ameliyat sonrası 7. günde ve ameliyat sonrası 3. ayda testler yinelendi.Demografik özellikler, hemodinamik ve solunumsal parametreler yönünden gruplar benzerdi. Gruplardan bağımsız olarak değerlendirildiğinde; preoperatif ve postoperatif 7. gün yapılan SRT sonuçları arasındaki farkın anlamlı olduğu (p1<0,05), 100 hastanın 36'sında (%36) kognitif fonksiyonlarda azalma olduğu, preoperatif ve postoperatif 3.ay ölçümleri arasında ise SRT sonuçları bakımından anlamlı fark bulunmadığı (p2>0,05) ancak 13 hastada (%13) kognitif fonksiyonlarda azalmanın devam ettiği görüldü. Gruplar kendi içlerinde değerlendirildiğinde; preoperatif ve postoperatif 7. gün yapılan testlerde, her iki grupta da SRT ve CST sonuçları arasındaki farkın anlamlı olduğu (p1<0,05); SRT'deki değişime bakarak postoperatif 7. gün Grup I'de hastaların %34'ünde, Grup II'de %38'inde; CST'deki değişime bakarak Grup I'de hastaların %36'sında, Grup II'de %40'ında kognitif fonksiyonlarda azalma görüldü. Bu etkilenmenin, preoperatif ve postoperatif 3. ay değerleri karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı olmasa da; SRT'de Grup I'de hastaların %12'sinde, Grup II'de %14'ünde, CST'de ise Grup I'de hastaların %14'ünde Grup II'de %16'sında devam ettiği görüldü.Preoperatif, postoperatif 7. gün ve postoperatif 3. ay yapılan nöropsikolojik test sonuçları bakımından iki grup arasında istatistiksel olarak farklılık bulunmadığından (p>0,05), azotprotoksitin yaşlılarda postoperatif geç dönemde kognitif fonksiyonlarda önemli bir bozulmaya yol açmadığı kanısına varıldı.

Abstract:
In this study, it was aimed the determination of the effect of whether using nitrous oxide (N2O) during general anesthesia to the postoperative late cognitive functions in the elderly patients.100 patients, over 60 years old and physical status ASA I-II were randomized into two groups by obtaining the ethical comitee approval and written informed consent. For the assesment of the cognitive functions mini-mental test and for assesment of mental status and pain Beck depression inventory, state-trait anxiety inventory and numerical rating scale were applied one day prior preoperatively. Visual verbal learning test was applied to evaluate patient?s instant memory, distractibility and learning ability; concept shifting test (CST) was applied to evaluate cognitive flexibility, memorial and directory functions; stroop color test (SCT) was applied to evaluate the functions like planning, distractibility and problem solving; letter-digit coding test was applied to evaluate working memory, concentration, distractibility and logical memory. Desflurane was used as anaesthetic gas in 40% O2-60% medical-air and in 40% O2-60% N2O mixtures in the groups. Tests were repeated in 7th day and 3th month after operation.Demographical features, hemodynamical and respiratory parameters were similar in the groups. When it was evaluated independently from the groups; it was seen that difference has been significant between SCT results applied preoperative and postoperative 7th day (p1<0,05), reduction has been occured on cognitive functions in 36 of 100 patients, difference has not been significant between SCT results of measurements applied preoperative and postoperative 3th month (p2>0,05) but reduction of the cognitive functions in 13 patients has been persisted. When the groups were assesed in selves; in the tests applied preoperatively and postoperative 7th day, it was seen that there was a significant difference between SCT and CST results in two groups (p1<0,05), and that a reduction was seen in cognitive function in 34% of Group I, 38% of Group II according to the postoperative 7th day SCT changes and in 36% of Group I, in 40% of Group II according to the changes in CST. It was seen that being influenced has persisted in 12% of patients in Group I and 14% in Group II according to SCT, in 14% of patients in Group I and 16% in Group II according to CST, even there was no statistically significant difference when preoperative and postoperative 3th month values were compared.We concluded that nitrous oxide has not caused a significant damage on the elderly patients in late postoperative period because of the absence of statistically difference between two groups with respect to the results of neuropyschological tests applied preoperatively and in 7th day and 3th month postoperatively (p>0.05).