Elektron-elektron çakışma deney düzeneğinin kurulması ve düzeneğin simülasyonu
Construction of electron-electron coincidence apparatus and simulation of the apparatus
Yazar: MELİKE ULU
Danışman: DOÇ.DR. MEVLÜT DOĞAN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
ÖZETDOKTORA TEZELEKTRON - ELEKTRON ÇAKIŞMA DENEY DÜZENEĞ N N KURULMASIVEDÜZENEĞ N S MÜLASYONUMelike ULUSelçuk ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüFizik Anabilim DalıDanışman: Doç. Dr. Mevlüt DOĞAN2007, 167 SayfaJüri: Prof. Dr. Hüseyin YÜKSELJüri: Doç. Dr. Mevlüt DOĞANJüri: Doç. Dr. Hamdi Şükür KILIÇJüri: Doç. Dr. Ayhan ÖZMENJüri: Yrd. Doç. Dr. Gültekin ÇEL KBu çalışmada, elektron etkisiyle atomların iyonlaşması olayında saçılan ve koparılanelektronlar arasındaki etkileşmeleri incelemek için elektron-elektron (e,2e) çakışmaspektrometresi dizayn edilmiş ve kurulmuştur. (e,2e) çakışma spektrometresinioluşturan elektron tabancası ve enerji analizörlerinin boyutları, SIMION 3D 7.0bilgisayar benzeşim programı ile belirlenmiştir. Ayrıca SIMION programı kullanılarakelektron tabancası ile analizörlerin çözünürlükleri ve en uygun çalışma aralıkları dabelirlenmiştir. AutoCAD programı ile teknik çizimi ve montajı yapılan elektrostatik vemekanik parçalar, Afyonkarahisar ilinde bulunan 8. Bakım Merkez Komutanlığı'ndayaptırılmıştır. (e,2e) çakışma deney düzeneğindeki her bir elemanın performansları, ayrıayrı test edilmiş ve sonuçları sunulmuştur. Elektron tabancası, 5-300 eV enerjiaralığında ve â 1ÂµA akımlı elektron demeti üretebilmektedir. Enerji analizörleri ise100meV çözünürlükle elektronları detekte edebilmektedir. Elektron demeti ve enerjianalizörleri, literatürdeki diğer (e,2e) deney sistemleri ile karşılaştırılmıştır. Elektrontabancasının düşük enerji seviyelerinden yüksek enerji seviyelerine kadar elektrondemeti üretebildiği, enerji analizörlerinin ise düşük enerjili elektronlarla yapılacakdeneyler için uygun çözünürlüğe sahip olduğu görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Elektron-atom çarpışmaları, iyonlaşma, (e,2e) spektrometresi,elektron tabancası, enerji analizörleri, elektrostatik mercekler.

Abstract:
ABSTRACTPhD ThesisCONSTRUCTION OF ELECTRON-ELECTRON COINCIDENCE APPARATUSANDSIMULATION OF THE APPARATUSMelike ULUSelçuk UniversityGraduate School of Natural and Applied SciencesDepartment of PhysicsSupervisor: Assoc. Prof. Dr. Mevlüt DOĞAN2007, 167 PagesJury: Prof. Dr. Hüseyin YÜKSELJury: Assoc. Prof. Dr. Mevlüt DOĞANJury: Assoc. Prof. Dr. Hamdi Şükür KILIÇJury: Assoc. Prof. Dr. Ayhan ÖZMENJury: Assist. Prof. Dr. Gültekin ÇEL KIn this study, an electron-electron (e, 2e) coincidence spectrometer has been designedand constructed to study interactions between scattered and ejected electrons in electronimpact ionizations of atoms. Dimensions of the electron gun and energy analyzerswhich are constituent (e, 2e) spectrometer were determinate by SIMION 3D 7.0electron-beam tracing simulation program. Otherwise, resolutions of electron gun,energy analyzers and optimum operate ranges were determinated by using SIMIONprogram. Electrostatic and mechanic components which accomplish computer basetechnical drawing and mounting by AutoCAD program have made by 8. RenovationNerve Centre in Afyonkarahisar, Turkey. Performs of individual components of (e, 2e)coincidence experimental apparatus are tested and its results are reported. The electrongun is capable of produce electron beam in 5-300 eV energy ranges and with â 1ÂµAcurrent. The energy analyzers can detect electrons with 100 meV resolutions. Electrongun and energy analyzers have been compared with other (e, 2e) experimental apparatusin the literature. Observed that electron gun can produce electron beam from low energylevel to high energy level, while energy analyzers have suitable resolution forexperiments by electrons with low energies.Key words: Electron-atom scattering, ionization, (e, 2e) spectrometer, electron gun,energy analyzers, electrostatic lenses.