Konya ili Seydişehir ilçesinde yapılmakta olan boncuk oyaları üzerine bir araştırma
Research on bead embroidary which is still decorated in Seydişehir; Konya
Yazar: GÜLTEN KURT
Danışman: PROF. TEVHİDE ÖZBAĞI
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / El Sanatları Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Boncuk oyası = Bead embroidary ; Konya-Seydişehir = Konya-Seydişehir ; Oyalar = Embroidery

Özet:
El Sanatları tabiat şartlarına bağlı olarak insanların ihtiyaçları doğrultusunda ortaya çıkmış, değişen zevk ve isteklere göre de gelişmiş ve en zengin, en güzel örneklerin meydana gelmesini sağlamıştır. El sanatları bir toplumun devamlılığını sağlayan kültürel ürünlerdir. Bu ürünler ülkenin en canlı somut örneklerini oluştururken geçmişten geleceğe köprü olmuş geçmişin gizemli ve merak konusu olan yaşam tarzını öğrenmemizde önemli belge niteliği taşımışlardır. El sanatlarımızın ince ve zarif örneklerinden olan oyalar Türk danteli olarak adlandırılmakta, böylesi zenginliğe başka bir yerde rastlanmamaktadır. Oyalarımız süsleme ve süslenme ihtiyacıyla doğmuş, halk arasında bilenen mesaj niteliğindeki özellikleriyle de sözsüz iletişim aracı olmuşlarıdır. Oya, iğne, tığ, mekik, firkete gibi basit araçlarla, farklı cinslerde ipliklerle ve gereçlerle uygulanan farklı tekniklerle yapılmakta ve kendi arasında araca ve gerece göre sınıflandırılmaktadır. Anadolu, oya yönünden çok zengin bir kaynağı oluşturmaktadır. Hangi bölgeye, nereye gitsek, karşımıza her türden oya örnekleri çıkmaktadır. Araştırma ve belgeleme özelliği taşıyan bu çalışmayla, Konya ili Seydişehir ilçesinde yapılmakta olan boncuk oyaları konu olarak belirlenmiştir. Çalışma altı bölümden oluşarak ekler bölümünde yer alan tasarım çalışmaları ve uygulamalarla tamamlanmıştır. Araştırmanın I. Bölümünde, el sanatları oya hakkında kısa bilginin verildiği giriş kısmı yer almaktadır. Bu bölümde ayrıca, araştırma konusuyla ilgili; konunun tanımı, konu seçiminin önemi, araştırmanın amacı, araştırmanın sınırlılığı, materyal ve yöntem hakkında bilgiler verilmiştir. II. bölümde yapılan araştırma konusu ve yöre ile ilgili elde edilen literatür bilgilerinin kısa kısa özetleri yer almaktadır. Literatürden elde edilen bilgilerin yer aldığı III. bölümde Konya ili ve Seydişehir ilçesi hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca araştırma konusu oyalar294 hakkında genel bilgi, tanımı, tarihçesi, Türk kültüründeki yeri ve önemi, boncuk oyası ve sınıflandırılması, kullanılan araç ve gereçler, gibi başlıklar altındaki literatür bilgilen de bu bölümde yer almaktadır. IV. Bölüm bulgular ve yorum kısmından oluşmaktadır. Bu bölümde bire bir görüşmeyle yöreden elde edilen bilgiler verilmektedir. Seydişehir kültüründe el sanatları ve oyanın yeri, araştırma konusu boncuk oyalarında kullanılan araç ve gereçler, uygulanan teknikler, kullanılan renkler, motifler, kompozisyon özellikleri, boyutları gibi özellikler bu bölümde verilmiş ve tablolaştırılarak, değerlendirilmeleri yapılmıştır.. Yörede yapılan araştırmayla tespit edilen oya örnekleri sistematik bir düzende yerleştirilerek, tespit edilen örnek bilgilerinin ve çizimlerinin yer aldığı gözlem fişleri V. Bölümde yer almıştır. VI. Bölümde araştırmada varılan sonuç ve yargı ve öneri yer alırken, kaynakça kısmında yer alan yazılı ve sözlü kaynaklar alfabetik bir düzende verilmiştir. Araştırmayla ilgili, yörede verilerin toplanmasında kullanılan gözlem fişi örneği, görüşme formu örneği, yapılan yeni tasarımlar ve uygulanan üç ürüne ait, ürün tanıtım kartları da ekler kısmında yer almaktadır.

Abstract:
Handworks came into existance through the human needs due to the natural conditions, developed according to the changing needs and pleasures and yielded with the existance of the most developed and valuable and beautiful pieces. Handworks are the cultural products which enable the cuntinuity of the societis. These products, which are the most concrete examples of the country are the bridges from the past to the present and are the most important documents which enable us tu learn and identify the mystisizm of the past lives. Pinkings, which are the delicate and elegant examples of our handworks are classified as Turkish lace and can not be faund in any where else. Our pinkings, which have a rich variety and past in Anatolia were born in need of decoration or ornamentation and were also used as a cummunication device through their messaye praperties known a many the society. Anatolia is a very rich source for pinking. Wherever we go, we find a different kind of pinking. Through this study, which carries the properties of research and documentation, the bead pinkings of Seydişehir district of Konya city are examined. The study consists of six chapters and the projeck studies an implementations at the annex are the complementary parts. The first chapter is the introduction of the information a bout handworks and pinkings. In this chapter, the information a bout the definition of the topppic, the importance of the selection of the topic, the aim of the study, the limits of the study, materials and methods used are presented. In the second chapter, there are the brief summaries of the literature in formation of the study and the region. In the third chapter, which consists of the literature information, there is information a baut Konya city and Seydişehir district. Furthermore, the literature information such as the general information a baut the pinkings, their definition,296 history, their role and importance in Turkish culture, bead pinkings and their classification, tools and devices used are also presented in this chapter. The fourth chapter cansists of the findings and comments. In this chapter, the information which was abtained through one to ane, interview in the refian is presented. The information such as the role Seydişehir, the tools and devices used in the bead pinking, the technigues implemented, colors used, motives and composition properties, dimensions are given and evaliated through organizing them into the tables. In the fifth chapter, there are the systematicly classified abservation cards which contain sample drawings and sample information of the pinkings whic are found through the investifations in the refion. In the sixth chapter, there is the conslusion and the profosals and at the bibliography section, the oral and written sources were given in alphabetical order. The samples of the abservation card which was used to obtain the information in the region, the interview document, product information cards a baut the three products are presented at the annex.