Adolesanlarda nikotin bağımlılığının değerlendirilmesi
Evaluation of nicotine dependence in adolescents
Yazar: FEVZİ KAHVECİ
Danışman: PROF. DR. ZEHRA AYCAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Ergenler = Adolescents ; Nikotin = Nicotine ; Sigara içme = Smoking

Özet:
Giriş ve Amaç: Adolesan dönem, fiziksel, psikososyal değişimlerin yaşandığı, gelişimsel açıdan hak ve ihtiyaçların özel olduğu, çocukluktan erişkinliğe geçiş dönemini kapsayan uzun bir dönemdir. Toplumda bireyin kendine yer edinmeye çalıştığı, kendisini güçlü hissettiği, ailesiyle çatışmaların başladığı ve riskli alışkanlıkların kazanıldığı bir dönemdir. Bu riskli davranışlardan en yaygın olanı da sigaraya başlanmasıdır. Adolesan dönemde sigaraya başlayanların bağımlılık geliştirme riskleri daha yüksektir. Bu çalışmada adolesan yaş grubunda sigara bağımlılığının değerlendirilmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Adolesan Polikliniği ve Genel Çocuk Polikliniklerine başvuru yapan, kronik bir hastalığı olmayan, 14 yaş ve üzeri (orta ve geç adolesan dönemdeki) sigara içen 260 hasta dahil edildi. Çalışmaya katılan toplam 260 adolesana sosyodemografik özellikleri ve sigara içmesi ile ilgili sorulardan oluşan ve araştırmacılar tarafından geliştirilen bir anket uygulandı. Sigara bağımlılığını değerlendirmek için uluslararası geçerliliği olan modifiye Fagerström Tolerans test (mFTQ) ve Hooked on Nicotine Checklist (HONC) testleri uygulandı.
Bulgular: Çalışmamızda 81'i (%31,2) kız, 179'u (%68,8) erkek 260 olgunun yaş ortalaması 17±1,55 yıl olarak bulundu. İlk sigarayı deneme yaşı ortalaması 13,9±2,34 yaş iken düzenli sigaraya başlama yaş ortalaması 14,25±2,14 yıldı. Olguların en çok sigaraya başladığı yaş aralığı 14-17 yaştı (%73). Adolesanların mFTQ testine göre yaklaşık %70'inin, HONC testine göre %90'ının nikotin bağımlısı olduğu görüldü. Geç adolesan dönemdeki olguların bağımlılık puanları daha yüksekti. Olguların büyük kısmının ailesinde sigara içen biri vardı ve çalışmamızda ailede sigara içen birinin olmasını bağımlılık seviyesini arttıran bir faktör olduğunu gösterdik. Erkeklerin yüzde olarak daha fazla sigara içmelerine karşın bağımlılıkta cinsiyetin ilişkili olmadığını bulduk. Çalışmamızda baba eğitim seviyesi arttıkça bağımlılık artıyordu. Çalışmamızda kullandığımız bağımlılıkla ilgili her iki teste göre de içilen sigara sayısı arttıkça ve ailenin sigara kullanımından haberdar olması durumlarında bağımlılık artıyordu.
Sonuç: Bu çalışmada sigara kullanan adolesanlarda yüksek oranda bağımlılığın olduğu görüldü. Ayrıca sigaraya başlama yaşının ülkemizde düşük olduğu ve sigaraya başlama yaşı küçüldükçe bağımlılığın arttığı bulundu.

Anahtar Kelimeler: adolesan, sigara, bağımlılık

Abstract:
ABSTRACT
Objective: Adolescent period is a long transition term from childhood to adulthood that includes physical and psychosocial changes. The adolescent tries to gain a place in society, feels strong, conflicts with their family and risky habits are gained in this period. The most common of these risky habits is to start smoking. Those who start smoking in the adolescent period are more likely to develop addiction. The aim of this study was to evaluate smoking dependence in adolescent age group.
Methods: A total of 260 smokers, 14 years of age and older (middle and late adolescent) who had not a chronic disease and refered to adolescent and general pediatric clinics of Dr. Sami Ulus Maternity and Children Research and Training Hospital were included the study. A questionnaire consisting of sociodemographic characteristics and smoking questions that developed by the researchers was applied to the participants. Modified Fagerstrom Tolerance Test (mFTQ) and Hooked on Nicotine Checklist (HONC) test were applied to assess cigarette dependence.
Results: In our study, the mean age of 260 cases with 81 (31.2%) girls and 179 (68.8%) boys was 17 ± 1.55 years. The mean age at first smoking was 13.9 ± 2.34 years, while the mean age of starting smoking was 14.25 ± 2.14 years. The age range of the patients who started smoking was 14-17 years old (73%). According to the mFTQ test, approximately 70% of the adolescents and for HONC test 90% of adolescents were found nicotine dependent. The dependency scores of the late adolescents were higher. Most of the participants had a smoker in the family. In our study, we showed that having a smoker in the family is a factor that increases the level of addiction. We found that, although males smoked more as a percentage, sex was not related to addiction. As the education level of the father increased, the dependency was increasing. According to the tests that we used in our study, addiction increased with the number of cigarettes and the family was aware of smoking.
Conclusions: In this study, there was a high dependence on smoking between adolescents. In addition, it was found that the age of starting smoking was low in our country and as the smoking age decreased, addiction increased.

Key words: Adolescent, cigaret, dependence