Edebı̇ bı̇r tür olarak romanların sı̇nemayla yenı̇den yaratım sürecı̇nı̇n ı̇ncelenmesı̇
The examination of cinematic re-creation process of novels as a kind of literacy
Yazar: VOLKAN BİNİCİ
Danışman: PROF. DR. KADER SÜRMELİ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Anlatı = Narrative ; Medya = Media ; Roman = Novel ; Sinema = Cinema ; Uyarlamalar = Adaptations

Özet:
Toplumlar her zaman diliminde değerlerini, bilgi ve birikimlerini anlatılarıyla kaydedip bir sonraki nesle  aktarmışlardır. Bu aktarım iletişim ortamlarına uygun olarak şekillenmiştir. Zaman içinde, gelişen teknolojiye uygun olarak ise yeni iletişim ortamları ortaya çıkmıştır. Bu değişime uygun olarak da anlatılar yeni iletişim ortamlarına aktarılmıştır. Bu düşünce doğrultusunda romanlarlardan sinemaya bir çok film uyarlanmıştır. Uyarlamalardaki anlatı iletimi ortamların araçlarına uygun olarak aktarılır. Bu çalışmada Robert Bloch'un Sapık romanı (1959) ile  Alfred Hitchcock'un Sapık filmi (1960) ve Gus Van Sant'ın Sapık filmi (1998), Stanislav Lem'in Solaris romanı (1961) ile Tarkovski'nin Solaris filmi (1972) ve Soderberg'in Solaris filmi (2002), Stieg Larsson'un Ejderha Dövmeli Kız romanı (2005) ile Niels Arden Oplev'in Ejderha Dövmeli Kız filmi (2009) ve David Fincher'in Ejderha Dövmeli Kız filmi (2011) karşılaştırmalı bir şekilde incelenmiştir. Böylece edebi bir eser olarak romanlar ile aynı eserin farklı yönetmenlerce yapılmış iki sinema uyarlaması karşılaştırılmıştır. Roman ve sinema ortamlarına ait araçların değişimiyle yaratılan eserlerde nelerin farklılaştığını belirlenmiştir. Ayrıca bu çalışmada aynı romanın farklı yönetmenlerce farklı zamanlarda çekilen filmlerinin karşılaştırmasıyla eserlerde yaratıcıların değişimiyle nelerin değiştiği ortaya konmaya çalışılmıştır. Karşılaştırmadan önce anlatı konusuna daha sonra farklı iletişim ortamları olarak roman ve sinemaya en son olarak da uyarlama konusuna değinilmiştir. Araştırma yönteminde hikayenin hangi ortamda anlatıldığına uygun olarak, araç farklılığı ve bu araçları kullanan anlatıcı farklılığı temel alınmıştır. Bu farklılıkların yarattığı değişiklikler romanlardaki hikayenin anlatımı ile filmlerin ekran görüntülerinin karşılaştırılmasıyla ortaya konulacaktır.

Abstract:
Societies have always recorded their values, knowledge and experience with their narratives and transferred them to the next generation. This transfer is shaped in accordance with the communication media. In time, new communication environments have emerged in accordance with the developing technology. In accordance with this change, the narratives were transferred to new communication media. In line with this idea, many films have been adapted from novels to movies. Narrative transmission in applications is conveyed in accordance with the tools of the environments. In this study, Robert Bloch's novel Psycho (1959) and Alfred Hitchcock's film Psycho (1960) and Gus Van Sant's film Psycho (1998), Stanislav Lem's novel Solaris (1961) and Tarkovsky's film  Solaris (1972) ) and Soderberg's film Solaris (2002), Stieg Larsson's novel The Girl with the Dragon Tattoo (2005) and Niels Arden Oplev's film The Girl with the Dragon Tattoo (2009) and David Fincher's film The Girl with the Dragon Tattoo (2011) examined. Thus, novels as a literary work and two movie adaptations of the same work made by different directors were compared. It has been determined what differentiates the works created by the change of tools belonging to the novel and cinema environments. In addition, in this study, it has been tried to reveal what has changed with the change of creators in the works by comparing the films of the same novel shot at different times by different directors. Before the comparison, the subject of narrative is mentioned, then the subject of adaptation to novel and cinema as different communication media, and finally the subject of adaptation. In the research method, according to the medium in which the story is told, the difference of the means and the difference of the narrator who uses these tools were taken as the basis. The changes created by these differences will be revealed by comparing a part of the novels with the screenshots of the same part in the movie.