Öğretmenlerin uzaktan eğitim sürecindeki teknostres düzeylerine yönelik görüşlerinin incelenmesi (Malazgirt ilçesi örneği)
Investigation of teachers' opinions on technostress levels in distance education process (Malazgirt district example)
Yazar: ŞEYMA ÖZATA
Danışman: PROF. DR. YUSUF BUDAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Pandemiler = Pandemics ; Teknostres = Technostress ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Teknostres, kişinin teknolojilerle yaşadığı etkileşim neticesinde yaşadığı stres türüdür. Uzaktan eğitim sürecinde öğretmenler, öğretim faaliyetini teknolojiler vasıtasıyla yürütmüş; bu da öğretmen-teknostres etkileşiminin araştırılmasını gerekli kılmıştır. Bu çalışmanın amacı öğretmenlerin uzaktan eğitim sürecindeki teknostres düzeylerini oluşturan tekno-aşırı yükleme, tekno-istila, tekno-karmaşıklık, tekno-güvensizlik ve tekno-belirsizlik boyutlarına ilişkin görüşleri ve bu görüşlerle kıdem, cinsiyet ve görev yapılan okul türü arasında anlamlı farklılığın var olup olmadığının belirlenmesidir. Araştırma, nicel ve nitel araştırmaların birlikte yürütüldüğü karma araştırma modeli olarak tasarlanmış, çalışmanın katılımcılarını ise Muş ili Malazgirt ilçesinde devlet okullarında çalışan öğretmenlerden küme örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiş 278 öğretmen oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Uzaktan Eğitim Sürecinde Öğretmenlerin Teknostres Düzeyini Belirleme Anketi ve Yarı yapılandırılmış Teknostres Görüşme Formu kulanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına bakıldığında öğretmen görüşlerine göre uzaktan eğitim sürecinin tekno-aşırı yük, tekno-istila, tekno-belirsizlik, tekno-karmaşa boyutunda stresi artırdığı; tekno-güvensizlik boyutunda ise kısmen artırdığı görülmektedir. Tekno-aşırı yük ile hizmet süresi açısından öğretmenlerin görüşlerine göre anlamlı farklılık yokken, cinsiyette ve hizmet süresi bakımından anlamlı farklılık olduğu gözlenmektedir. Ayrıca öğretmenler uzaktan eğitimin materyallerin dijitalleştirilmesi, öğretim dışı işlerin artması, mesai saatlerinin dışında çalışma gibi nedenlerle iş yükünün arttığı görüşündedir. Tekno-istila boyutundaki sonuçlar incelendiğinde tekno-istila boyutu hizmet süresi ve okul türü açısından öğretmenlere göre anlamlı farklılık bulunmazken cinsiyet açısından farklılık göstermektedir. Tekno-istila boyutunda öğretmen görüşlerine göre teknoloji hayatın bir parçasına haline gelmiş ve süreçte öğretim sırasındaki kesintiler kişide kaygı, dikkat daığınıklığı, motivasyon ve verim düşüklüğü ile huzursuzluk oluşturmuştur. Tekno-karmaşa ile tekno-güvensizlik boyutunda hizmet süresi, cinsiyet ve okul türü açısından öğretmen görüşleri arasında anlamlı bir farklılık bulunmazken; tekno-belirsizlik boyutunda mesleki çalışma süresi açısından öğretmen görüşleri arasında anlamlı bir farklılık gözlenirken okul türü ve cinsiyet açısından söz konusu görüşler arasında anlamlı bir farklılık ortaya çıkmamıştır. Öğretmen görüşlerine göre uzaktan eğitim teknoloijileri basit ve anlaşılır olmaktan uzak, sürekli güncellenen ve kişinin kendine güvensizliğini besleyen, toplumdaki statüsünü azaltan bir özelliktedir. Sonuçlardan hareketle öğretmenlerin süreçte yaşadığı teknostresi azaltmak adına öğretmenlerin öğretim dışı işlerinin azaltılması,  sürece yönelik yönlendirici kılavuzların hazırlanması, hizmet içi faaliyetlerin planlanması, uzaktan eğitim sürecinin şeffaf ve öğretmenlerin görüşleri de dikkate alarak yürütülmesi, öğretmenlere yönelik psiko-sosyal destek hizmetlerinin sunulması önerilir.

Abstract:
Technostress is the type of stress that a person experiences as a result of his interaction with technologies. In the distance education process, teachers carried out their teaching activities through technologies; This necessitated the investigation of teacher-technostress interaction. The aim of this study is to determine whether there is a significant difference between teachers' views on techno-overloading, techno-invasion, techno-complexity, techno-insecurity and techno-uncertainty dimensions that constitute technostress levels in the distance education process, and whether there is a significant difference between these views and seniority, gender and type of school. is to be determined. The research was designed as a mixed research model in which quantitative and qualitative researches were carried out together, and the participants of the study were 278 teachers who were determined by using cluster sampling method from teachers working in public schools in the town of Malazgirt in Muş province. As data collection tools, Teachers' Technostress Level Determination Questionnaire and Semi-structured Technostress Interview Form were used in the Distance Education Process. Considering the results of the research, according to the opinions of the teachers, it was determined that the distance education process increased stress in the dimensions of techno-overload, techno-invasion, techno-ambiguity, techno-confusion; In the techno-insecurity dimension, it is seen that it increases partially. While there is no significant difference according to the opinions of teachers in terms of techno-overload and length of service, it is observed that there is a significant difference in terms of gender and length of service. In addition, teachers are of the opinion that the workload of distance education has increased due to digitalization of materials, increase in non-teaching work, and working outside of working hours. When the results in the techno-invasion dimension are examined, there is no significant difference according to the teachers in terms of the techno-invasion dimension in terms of length of service and school type, but it differs in terms of gender. According to the opinions of teachers in the techno-invasion dimension, technology has become a part of life and interruptions in teaching in the process have created anxiety, distraction, lack of motivation and productivity and uneasiness. While there was no significant difference between the views of teachers in terms of length of service, gender and school type in the dimension of techno-complex and techno-insecurity; In the techno-uncertainty dimension, while there was a significant difference between the views of teachers in terms of professional working time, there was no significant difference between the said views in terms of school type and gender. According to the opinions of teachers, distance education technologies are far from being simple and understandable, they are constantly updated, feed a person's self-confidence and reduce his status in society. Based on the results, in order to reduce the technostress experienced by teachers in the process, it is recommended to reduce teachers' non-teaching work, to prepare guides for the process, to plan in-service activities, to conduct the distance education process transparently and taking into account the opinions of teachers, and to provide psycho-social support services for teachers.