Bakım verenlerde siberkondri düzeyinin belirlenmesi ve sağlık sistemine güvensizlikle ilişkisi
Determination of the level of cyberchondria in caregivers and its relationship with distrust in health system
Yazar: ONUR SARIKAYA
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN KORKUT KURTOĞLU
Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Güvensizlik = Insecurity ; Siberkondri = Cyberchondria

Özet:
Amaç: Çalışmamızda, bakım verenlerde sağlık sistemine duyulan güvenin siberkondri ile ilişkisi ve etki eden faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. Bakım verenin mevcut endişe haliyle tekrarlayan çevrimiçi sağlık araması davranışının, sağlık sistemine güven faktörü ile ilgili mevcut sorunların tespitinin yapılması ve olası çözüm yollarının geliştirilmesinde çalışmamızın faydalı olacağını düşünmekteyiz.  

Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, 01.07.2023-01.01.2024 tarihleri arasında hastanemiz palyatif servisinde takip edilen veya evde sağlık birimimize kayıtlı hastaların bakımıyla ilgilenen 18 yaş ve üzerindeki 500 bakım veren ile yapıldı. Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikte olan çalışmada, katılımcılara sosyodemografik form, siberkondri ciddiyet ölçeği-kısa form ve sağlık sistemine güvensizlik ölçeği uygulandı. Kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında Ki-kare testi, kategorik değişkenler ile sürekli değişkenlerin karşılaştırılmasında veriler normal dağılıma uygun olmadığı için non-parametrik testler kullanıldı. Siberkondri Ciddiyet Ölçeği Kısa Form ve Sağlık Sistemine Güvensizlik Ölçeği'nin bazı faktörler ve sosyodemografik özelliklere göre anlamlı değişkenlik gösterip göstermediğini ortaya koymak amacıyla, Mann Whitney U testi, standart sapma ve Kruskal Wallis testinden yararlanıldı. Bakım verenlerin siberkondri düzeyleri ile sağlık sistemine duyulan güven düzeylerinin arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla Spearman korelasyon tekniği kullanıldı.  İstatistiksel anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edildi.   

Bulgular: Çalışmamıza katılan bakım verenlerin yaş ortalaması 49,13±11,64 olarak hesaplandı. %61,6 kadın, %79,4 evli, %87,7 il merkezinde ikamet etmekteydi. Bakım verenlerin 272'si ilköğretim mezunu ve 217'si ev hanımı idi. Bakım verenlerin 345'i (%69) hastaların çocuğu idi. Siberkondri Ciddiyet Ölçeği Kısa Form ve Sağlık Sistemine Güvensizlik Ölçeği puan ortalamaları sırasıyla, 26,54 ve 22,24 idi. Katılımcıların sağlık sistemine güvensizlik düzeyleri ile siberkondri düzeyleri, aşırılık, sıkıntı ve zorlama alt boyutları arasında pozitif yönde çok zayıf derecede anlamlı bir ilişkinin olduğu görüldü (p<0,05). 

Sonuç: Çalışmamızda, bakım verenlerde siberkondri düzeyi ile sağlık sistemine duyulan güvensizlik arasındaki ilişki düzeyi anlamlı olarak bulunmuştur. Araştırma, iki değişken arasındaki ilişkiyi inceleyen ilk çalışma özelliğini göstermesi yönüyle önem kazanmaktadır. Sağlık politikalarının, sağlık hizmeti verenler ve sağlık hizmeti alanlar arasında güven duygusunun artışına katkı sağlayacak şekilde düzenlenmesine ihtiyaç vardır.   

Anahtar Kelimeler: Siberkondri, güvensizlik, sağlık sistemleri, bakım veren

Abstract:
Objective: In our study, it was aimed to investigate the relationship between trust in the health system and cyberchondria in caregivers and the factors affecting it. We think that it will be useful for us to study the current state of concern of the caregiver and the repetitive online health search behavior, to identify the existing problems related to the trust factor in the health system and to develop possible solutions. 

Materials and Methods: Our study was conducted with 500 caregivers aged 18 and over who were followed up in the palliative service of our hospital or who were interested in the care of patients registered in our home health unit between 01/07/24 and 01/01/24. In the descriptive and cross-sectional study, sociodemographic form, cyberchondria severity scale-short form and distrust in the health system scale were applied to the participants. Chi-square test was used to compare categorical variables, and non-parametric tests were used to compare categorical variables and continuous variables because the data were not suitable for normal distribution. Mann Whitney U test, standard deviation and Kruskal Wallis test were used to reveal whether the Cyberchondria Severity Scale Short Form and Health System Distrust Scale showed significant variability according to some factors and sociodemographic characteristics. Spearman correlation technique was used to evaluate the relationship between caregivers' cyberchondria levels and their level of trust in the health system. Statistical significance level was accepted as p<0.05. 

Results: The mean age of the caregivers participating in our study was calculated as 49.13±11.64. 61,6% were female, 79,4% were married, and 87,7% were residing in the city center. Of the caregivers, 272 were primary school graduates and 217 were housewives. 345 (69,0%) of the caregivers were the children of the patients. The mean scores of the Cyberchondria Severity Scale Short Form and the Health System Distrust Scale were 26.54 and 22.24, respectively. It was observed that there was a very weak significant relationship between the participants' levels of distrust in the health system and cyberchondria levels, excess, distress and coercion sub-dimensions (p<0.05). 

Conclusion: In our study, the level of relationship between the level of cyberchondria and distrust in the health system in caregivers was found to be significant. The research gains importance as it is the first study to examine the relationship between two variables. There is a need to organize health policies in a way that contributes to the increase of trust between health service providers and health service recipients.  

Keywords: Cyberchondria, distrust, health systems, caregiver