Biyolojik tedavi alan spondiloartropati hastalarında eşlik eden fibromiyaljinin klinik üzerine etkisi
The effect of accompanying fibromyalgia on clinic in spondyloarthropathy patients taking biological therapy
Yazar: ALİ İPEK
Danışman: PROF. DR. AKIN ERDAL
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation ; Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Biyolojik tedavi = Biological therapy ; Fibromiyalji = Fibromyalgia ; Spondilit = Spondylitis ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; Spondiloartrit = Spondylarthritis

Özet:
Biyolojik Tedavi Alan Spondiloartropati Hastalarında Eşlik Eden Fibromiyaljinin Klinik Üzerine Etkisi
Amaç: Bu çalışmada biyolojik tedavi alan spondiloartropati hastalarında eşlik eden fibromiyaljinin klinik değerlendirme parametreleri, biyolojik ilaç öyküsü (kullanılan biyolojik ajan sayısı, ilaç kullanım süresi, ilaç değişimleri), yorgunluk, depresyon ve anksiyete ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: 2009 ASAS Sınıflandırma kriterlerine göre SpA tanısı ile takipli FMS (+) 67 ve FMS (-) 74 hasta olmak üzere 141 hasta çalışmaya alındı. FMS sınıflandırması için ACR 2016 Revize FMS Teşhis Kriterleri kullanıldı. Tüm hastalara VAS ile ağrı, BASDAI ve ASDAS ile hastalık aktivitesi, BASFI, BASMI ve MASES ile fonksiyonel kapasite ve entezit, HAD ile anksiyete ve depresyon, FACIT-F ile yorgunluk değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmamızda FMS(+) grubunun VAS, BASDAI, ASDAS, BASFI, BASMI ve MASES skorları FMS(-) grubundaki hastalardan anlamlı düzeyde yüksekti. ESH ve CRP düzeyleri açısından gruplar arasında anlamlı fark saptanmazken her iki grup ortalaması da referans değerlerin üzerindeydi. FMS(+) grubunun kullandığı farklı biyolojik ilaç sayısı FMS(-) grubundan anlamlı düzeyde yüksekti. Ortalama ilaç değişim zamanları FMS(+) grubunda daha erken olmasına rağmen iki grup arasında anlamlı fark saptanmadı. Hastaların HAD-A ve HAD-D skorları FMS(+) grubunda anlamlı düzeyde yüksek saptandı. FACIT-F skorları FMS(+) grubunda anlamlı düzeyde düşük saptandı. FMS(+) grubundaki hastalar anlamlı düzeyde daha yorgundu.
Sonuç: FMS, SpA ile birlikte bulunduğunda, şişmiş eklem sayısı veya AFR gibi daha objektif bulgular ile remisyon veya düşük hastalık aktivitesi bulunduğunda bile; BASDAI ve ASDAS gibi sübjektif unsurları içeren hastalık aktivite değerlendirmeleri ile abartılabilir. Özellikle yüksek hastalık aktivitesi bulunan SpA hastalarında ilaç değişimi veya doz değişimi yapılmadan önce hastalarda FMS taraması yapılması, yorgunluk ve depresyon durumlarının değerlendirilmesi önerilir.

Anahtar kelimeler: Spondiloartropati, Fibromiyalji, Biyolojik tedavi, Hastalık aktivitesi, Klinik özellikler

Abstract:
The Effect of Accompanying Fibromyalgia on Clinic in Spondyloarthropathy Patients Taking Biological Therapy
Objective: In this study, we aimed to investigate the relationship of the accompanying fibromyalgia with clinical evaluation parameters, biologic drug history (number of biological agents used, duration of drug use, drug exchanges), fatigue, depression and anxiety in spondyloarthropathy patients receiving biologic therapy.
Methods: 141 patients, FMS (+) 67 and FMS (-) 74 patients diagnosed with SpA according to 2009 ASAS Classification criteria were included in the study. For the FMS classification, the ACR 2016 Revised FMS diagnostic criteria were used. All patients were evaluated for pain with VAS, disease activity with BASDAI and ASDAS, functional capacity and enthesitis with BASFI, BASMI and MASES, anxiety and depression with HAD, and fatigue with FACIT-F.
Findings: In our study, the VAS, BASDAI, ASDAS, BASFI, BASMI and MASES scores of the FMS (+) group were significantly higher than the patients in the FMS (-) group. ESH and CRP levels were not significantly different between the groups, while the mean of both groups was above the reference values. The number of different biological drugs used by the FMS (+) group was significantly higher than the FMS (-) group. Although the mean duration of drug exchange was earlier in the FMS(+) group, there was no significant difference between the two groups. HAD-A and HAD-D scores of the patients were found to be significantly higher in the FMS (+) group. FACIT-F scores were significantly lower in the FMS (+) group. Patients in the FMS (+) group were significantly more tired.
Conclusion: When FMS coexists with SpA, even with more objective findings such as swollen joints or AFR, remission or low disease activity; involving subjective elements such as BASDAI and ASDAS can be exaggerated by disease activity assessments. Especially in SpA patients with high disease activity, FMS screening, fatigue and depression evaluation are recommended in patients before drug exchange or dose change.

Keywords: Spondyloarthropathy, Fibromyalgia, Biological therapy, Disease activity, Clinical features