Etnik-mezhepsel sorunların çözümünde eşitlikçi yasal altyapının önemi: Lübnan örneği
The importance of equalitary legal infrastructure in solution of ethnic-sectional problems: The case of Lebanon
Yazar: SÜMEYYA BUDAK
Danışman: DOÇ. DR. CAN KAKIŞIM
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bölge Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Lübnan Orta Doğu bölgesinde yer alan diğer devletler gibi tarihsel geçmişi savaşlar, suikastlar ve mezhepler arası çatışmalarla dikkat çeken bir ülkedir. Lübnan Osmanlı Devleti zamanında Büyük Suriye olarak adlandırılan bölge içerisinde yer alırken I. Dünya Savaşı'nın son bulmasıyla bu bölge mandater devlet olan Fransızlar tarafından ele geçirilmiş ve Fransızlar "böl parçala yönet" politikasının bir sonucu olarak Lübnan devletini kurmuştur. Lübnan zengin etnik ve mezhepsel yapısından dolayı farklı dinsel ve mezhepsel grupların girmiş oldukları üstünlük çabaları sonucunda iç çatışmalara sahne olmuş ve bu durum 20. yüzyıl sonlarına kadar devam etmiştir. 1975 yılında başlayan iç savaşta, ülkede mülteci konumunda bulunan Filistinli halk ve onun askeri kanadı FKÖ de Ürdün'de yönetime karşı yapmış oldukları darbe girişimine benzer bir atakta bulunmaya çalışarak bu iç savaşın uzamasına sebebiyet vermiştir. İsrail'e karşı kurulan FKÖ'nün Lübnan'daki farklı bir versiyonu olan Şii kökenli Hizbullah da iç savaşın uzun yıllar sürmesine sebep olmuştur. Büyük insani ve maddi bedeller ödenen iç savaş sürecinin sonunda, 1989 yılında imzalanan Taif Anlaşması ile mezhepler arasındaki eşitsizliğin dengelenmesine dönük adımlar atılmıştır. Bu tezde, bu anlaşmanın Lübnan'da görece daha barışçıl ve mezheplerarası ilişkiler yönünden daha istikrarlı bir toplumun oluşmasına ne derece katkı sağladığı tartışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Lübnan, Müslümanlar, Hristiyanlar, Mezhep, FKÖ, Hizbullah

Abstract:
Lebanon, like other states in the Middle East region, is a country whose historical past draws attention with wars, assassinations and inter-sectarian conflicts. Lebanon had been located in the region called Greater Syria during the Ottoman Empire, however as this region was captured by France as the mandatory state with the end of the First World War, the French established the Lebanese state in accordance with the "divide and rule" policy. Due to its rich ethnic and sectarian structure, Lebanon witnessed internal conflicts as a result of the quest for hegemony of different religious and sectarian groups, and this situation continued until the end of the 20th century. In the civil war that started in 1975, the Palestinian people, who were refugees in the country, and its military wing, the PLO, tried to make an attack similar to the coup attempt against the government in Jordan, causing this civil war to prolong. The Shiite origin Hezbollah, which is a different version of the PLO in Lebanon, which was established against Israel, also caused the civil war to last for many years. At the end of the civil war process, which paid great human and material costs, steps were taken to balance the inequality between sects with the Taif Agreement signed in 1989. In this thesis, it will be discussed to what extent this agreement contributed to the formation of a relatively peaceful and more stable society in terms of intersectarian relations in Lebanon. 
 
Keywords: Lebanon, Muslims, Christians, Sect, PLO, Hezbollah