Karaciğer fibrozu esnasında lipoksin a4'ün karaciğer hücre rejenerasyonu ve immün yanıt üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effects of lipoxin a4 on liver cell regeneration and immune response during liver fibrosis
Yazar: ELÇİN LATİFE KURTOĞLU
Danışman: PROF. DR. BAŞAK KAYHAN
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Tıbbi Biyoloji = Medical Biology
Dizin: Fibroz = Fibrosis ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer rejenerasyonu = Liver regeneration ; Lipoksinler = Lipoxins ; İmmünite = Immunity

Özet:
Amaç: Anti-inflamatuar lipid ara ürünlerinden, lipoksin A4 (LXA4) bir G-protein reseptörüne bağlanarak lökositlerin hücresel aktivitelerini düzenler ve gen transkripsiyonunu aktive ederek doğrudan hücre içi enzim aktivitesine etki eder. Araştırmamızda thioacetamide (TAA) ile karaciğer fibrozu oluşturulması sonrası LXA4'ün sistemik olarak verilmesinin karaciğer fibrozu ve immün sistem üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. 
Materyal ve Metot: TAA ile karaciğer fibrozu oluşturulmuş BALB/c deney farelerinde LXA4 intraperitoneal (i.p.) yoldan verilerek tüm gruplardaki deneklerin serum örneklerinde karaciğer enzim düzeyleri, IFN-TNF-, IL-2, IL-17, IL-23, IL-4 ve IL-10 sitokin düzeyleri, dalak hücre izolasyonu sonrası immünfenotipleme, karaciğerde fibroz oluşumundan ve hücre yenilenmesinden sorumlu gen ifadeleri ile karaciğer dokusunda Knodell skorlaması sonrası histopatolojik incelemeler ve analizler gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Araştırmamız sonucunda, karaciğer fibrozu ile artan ALT, AST enzim düzeyleri ile inflamatuar immün yanıttan sorumlu sitokinlerden TNF- IFN-ve IL-2 düzeylerinde LXA4 enjeksiyonu sonrası belirgin azalma saptanmıştır. Hücresel anlamda ise, TAA ile karaciğer fibrozunun oluşturulması aktive sitotoksik T-lenfosit popülasyon yüzdesinde artışa neden olmaktadır. LXA4 enjeksiyonu bu artışı belirgin düzeyde düşürmektedir. Karaciğer fibrozu esnasında LXA4 enjeksiyonu ile TGF-1 gen ifadesinde belirgin düzeyde azalma tespit edilmiştir. MKK4 geni fibrozlu deneklerde yüksek düzeyde ifade edilirken, LXA4 enjeksiyonu yapılmış fibrozlu deneklerde ifade edilme düzeyi belirgin düzeyde düşmektedir. ATF2, MKK7'nin ifade edilme düzeylerinde istatistiksel bir fark tespit edilememiştir. Histopatolojik incelemeler sonrası TAA grubunda belirgin düzeyde köprüleşmiş fibroz oluşumları ve lökosit infiltrasyonu tespit edilmiştir. Karaciğer fibrozu esnasında LXA4 enjeksiyonu lökosit infiltrasyonunu belirgin düzeyde düşürmekte, köprüleşmiş fibroz görüntüsü kaybolmakta, bağ dokusu oluşumu belirgin düzeyde azalmaktadır. 
Sonuç: LXA4 karaciğer fibrozunun tedavisinde kullanılabilecek ve karaciğer yenilenmesini sağlayabilecek potansiyele sahip bir molekül olabilir.

Abstract:
Aim: An anti-inflammatory lipid mediator lipoxin A4 (LXA4) regulates leukocyte cellular activity and activates gene transcription to activate intracellular enzyme activity by binding to a G-protein receptor. In our investigation we aimed to observe the effect of LXA4 on liver fibrosis and immune system after systemic administration of LXA4 to TAA induced liver fibrosis mice.
Materials and Methods: LXA4 administered via intraperitoneally to BALB/c mice with TAA induced liver fibrosis and serum liver enzymes, IFN-, TNF-, IL-2, IL-17, IL-23, IL-4 and IL-10 levels measured, immunophenotyping on spleen cells performed, expression levels of genes responsible from degeneration and regeneration of liver analyzed and histo-pathological investigations performed by Knodell scoring.
Results: According to our results, an elevation on liver enzymes ALT, AST during liver fibrosis together with a significant reduction on TNF-, IFN- and IL-2 levels observed after LXA4 injection. In cellular sense; TAA induced liver fibrosis increases the percentage of activated cytotoxic T-lymphocyte population. LXA4 administration significantly reduced that elevation. Despite that; LXA4 administration during liver fibrosis significantly reduced TGF-1 expression. MKK4 gene expression which is expected to be reduced during liver cell regeneration, highly expressed during fibrosis, however it is significantly reduced in LXA4 administered liver fibrosis group subjects. We did not observe a statistical difference on other genes ATF2, MKK7 expression. Accordingly; bridging fibrosis and leukocyte infiltration have been observed in TAA group. According to Trichrom staining connective tissue formation has been observed in TAA group. LXA4 administration during liver fibrosis significantly reduced infiltration of leukocytes, bridged fibrosis formation disappeared and connective tissue formation significantly reduced. According to PAS staining; LXA4 administration significantly reduced physiologic activation on liver cells.
Conclusion: LXA4 can be used in the treatment of liver fibrosis and may be a molecule that may potentially cause liver regeneration.