Kentsel bellek bağlamında Yu. V. Trifonov'un öykülerinde "Moskova"
Moscow  in the stories of Yu. V. Trifonov within the context of urban memory
Yazar: EDA HAVVA TAN METREŞ
Danışman: PROF. DR. EMİNE İNANIR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Slav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature
Dizin: Hikaye = Story ; Kentleşme = Urbanization ; Kentsel bellek = Urban memory ; Modernleşme = Modernization ; Rus edebiyatı = Russian literature ; Rusya-Moskova = Russia-Moscow ; Trifonov, Yu. V. = Trifonov, Yu. V.

Özet:
Bu çalışmanın amacı XX. yüzyıl Rus edebiyatının ikinci yarısında kendine özgün bir yer edinerek, "Moskova metinleri"nin (Moskovskiy tekst) öncü yazarlarından biri olarak görülen Yuri Valentinoviç Trifonov'un (1925-1981) öykülerinde öne çıkan "Moskova" algısını kentsel bellek bağlamında incelemektir. Söz konusu inceleme belleğin derinliklerine yansıyan kentin ruhunu felsefi bir yaklaşımla, ilerleyen zaman içinde farklı toplumsal değişim süreçlerinden geçerek bir devinim yaşayan Moskova'yı ise kent sosyolojisi araştırmalarıyla bütünleştirmeyi amaçlar. Bu doğrultuda kentin dönüşümüyle yeni bir boyuta taşınan kent yaşamını kent-insan ekseninde aktaran yazarın Değişim (Obmen), Uzun Veda (Dolgoe proşçanie), Başka Hayat (Drugaya jizn) ve Nehir Kısıyısındaki Ev (Dom na naberejnoy) adlı eserleri inceleme konusu edilmiştir. 
Kentsel bellek bağlamında yapılacak eser incelemesi öncesinde Antik dönemden bugüne belleğin Batı ve Rus düşüncesindeki yeri irdelenmiş, konuyla ilgili incelemelerde bulunan düşünürlerin görüşlerine yer verilmiştir. Bellek kavramının yanı sıra kentin tarihsel serüveni sosyolojik bir yaklaşımla incelenmiş, modernleşmeyle değişen kentin çehresi Moskova örneğinde ele alınmıştır. Bunun yanı sıra erken dönemden XX. yüzyıla kentin edebiyattaki yerine değinilmiş, "Moskova metinleri" oluşum süreci ve temsilcileriyle tanıtılmıştır. Ardından Türk okuru için yabancı bir yazar olan Trifonov, kentle bütünleşen yaşamında Moskova'dan izlerle ve sanatına yansıyan tarihsel gelişmelerle anlatılmaya çalışılmıştır. 
Trifonov'un adı geçen eserlerindeki kentsel bellek incelemesi mekânsal koordinatlar, modernleşme, toplumsal ve bireysel yaşamdaki değişim ekseninde disiplinlerarası bir yöntemle ele alınmıştır Çalışmada, çağın tanığı olan yazarın modern yaşam ve değişimi nostalji yaratan bellek mekanlarıyla bütünleştirerek geçmiş-şimdi eksenli bir anlatım oluşturduğu sonucuna varılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Kentsel bellek, Yu. V. Trifonov, Moskova, Moskova metinleri,modernleşme, kentleşme.

Abstract:
Aim of this study is to analyse the perception of "Moscow" within the context of urban memory in the stories of Yury Valentinovich Trifonov (1925-1981), who has gained a peculiar seat at the second half of the 20th century Russian literature and assumed to be one of the founders of the "Moscow texts". This study intends to present on one hand the soul of the city, finding reflections in the deepest depht of memory with a philosophical approach, on the other hand Moscow as a city, which has undergone a movement through social alteration processes, with the survays in the axis of urban sociology. Urban life, in this line acquiring a new dimension with the convertion of city itself is narrated in the axis of city and human by the writer in the stories "The Exchange", "The Long Goodbye", "Another Life" and "The House on the Embankment".  Prior to the analyses of the stories listed above in the context of urban memory, scrutinised the notion of memory both in European and Russian thoughts from ancient to modern times with the remarks of philosophers reconnoitring the same theme. 
In addition to perception of memory, historical adventure of city also analysed with a sociological approach; the changing face of the urban modernisation is considered through the example of Moscow city. Besides the theme of city in literature from early times to 20th century is mentioned and Moscow texts are introduced to readers with founders and representatives. In the sequel Trifonov, an unbeknown writer for Turkish reader, is depicted in his coalesced life with Moscow city and historical events finding echoes in his artistic creation.  
Urban memory analyses in the Trifonov's listed above stories are discussed with an interdiciplinary method in the axis of local coordinates, modernisation, alterations in social and personal lives. It is concluded in this study that the writer, a very close witnes of his era, created a narration, which combines the modern life and its alterations with memorial places arising the feeling of nostalgia in the axis of past and present.


Key Words: Urban memory, Yu. V. Trifonov, Moscow, Moscow texts,modernization, urbanization.