Futbol hakemlerinde karar verme becerileri ile öfke kontrolü arasındaki ilişki
The relationship between decision-making skills and anger control in football referees
Yazar: OLCAY YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. GÜLTEN HERGÜNER
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu araştırmada, futbol hakemlerinin karar verme becerileri ile öfke kontrolleri arasındaki ilişkinin var olup olmadığının ortaya konulması amaçlanmıştır. 
İlişkisel tarama modeli dikkate alınarak yürütülen araştırmaya 8. Bölge hakemleri içerisinden kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 21'i kadın, 139'u erkek toplam 160 hakem katılım göstermiştir. Veriler; "Kişisel Bilgi Formu", "Melbourne Karar Verme Ölçeği" ve "Öfke Kontrol Ölçeği" kullanılarak elde edilmiştir. İstatistiksel analizlerde; bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü ANOVA, Pearson korelasyon ve Regresyon analizleri kullanılmıştır.
Araştırma bulgularına göre, hakemlerin cinsiyetine göre kaçıngan karar verme ortalama puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir (p<,05). Karar verme ölçeğinin diğer alt boyutları olan karar vermede öz saygı, dikkatli karar verme, erteleyici karar verme, panik karar verme boyutlarında farkın anlamlı olmadığı tespit edilmiştir (p>,05). Hakemlerin erteleyici karar verme ile yaş düzeyleri arasında pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı ilişki olduğunu göstermiştir (p<,05). Hakemlerin medeni duruma göre karar vermede öz saygı, dikkatli karar verme, kaçıngan karar verme, erteleyici karar verme ve panik karar verme ortalama puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir (p>,05). Hakemlerin karar vermede öz saygı ile hakemlik yapma süreleri düzeyleri arasında negatif yönde düşük düzeyde ve erteleyici karar verme ile hakemlik yapma süreleri düzeyleri arasında pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir (p<,05). Hakemlerin öfke kontrolü ortalama puanlarında cinsiyet ve medeni durumlarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir (p>,05). Öfke kontrolü ile yaş ve hakemlik yılı arasında ise anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>,05). Yaş düzeyi ile karar vermede öz saygı, dikkatli karar verme, kaçıngan karar verme ve panik karar verme düzeyleri arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmemiştir (p>,05). Hakemlik yapma süreleri düzeyi ile dikkatli karar verme, kaçıngan karar verme ve panik karar verme seviyeleri arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmemiştir (p>,05).
Sonuç olarak; hakemlerin öfke kontrolü ile panik karar verme düzeyleri arasında negatif yönde düşük seviyede anlamlı ilişki olduğunu göstermiştir (p<,05). Öfke kontrolünün panik karar vermeyi negatif yönde yordadığı tespit edilmiştir (p<,05). 
Anahtar Kelimeler: Hakem, Futbol Hakemi, Karar Verme, Öfke, Öfke Kontrolü.

Abstract:
In this study, it was aimed to reveal whether there is a relationship between decision-making skills and anger control of football referees. 
A total of 160 referees, 21 female and 139 male, selected by convenience sampling method from among the referees of the 8th Region, participated in the study, which was conducted by considering the relational screening model. Data were obtained by using "Personal Information Form", "Melbourne Decision Making Scale" and "Anger Control Scale". Independent groups t-test, one-way ANOVA, Pearson correlation and regression analyses were used in statistical analysis.
According to the research findings, it was determined that there was a statistically significant difference between the mean scores of avoidant decision making according to the gender of the referees (p<.05). It was determined that the difference was not significant in the other sub-dimensions of the decision making scale, namely self-esteem in decision making, careful decision making, procrastinatory decision making, panic decision making (p>.05). It was shown that there was a positive and low level significant relationship between procrastinating decision making and age levels of the referees (p<,05). It was determined that there was no statistically significant difference between the mean scores of referees' self-esteem in decision making, careful decision making, avoidant decision making, delayed decision making and panic decision making according to marital status (p>,05). It has been shown that there are negative low-level significant relationships between the referees' self-esteem in decision-making and the level of refereeing time and positive low-level significant relationships between the level of procrastinating decision-making and the level of refereeing time (p<,05). It was determined that there was no statistically significant difference in the anger control mean scores of the referees according to their gender and marital status (p>,05). There was no significant relationship between anger management and age and years of refereeing (p>,05). There was no significant relationship between age level and self-esteem in decision making, careful decision making, avoidant decision making and panic decision making levels (p>,05). There were no significant correlations between the level of years of refereeing and the levels of careful decision making, avoidant decision making and panic decision making (p>,05).
As a result, it was shown that there was a low level significant relationship between anger control and panic decision-making levels of referees in the negative direction (p<,05). It was determined that anger control predicted panic decision making negatively (p<,05). 
Keywords: Referee, Football Referee, Decision Making, Anger, Anger Management.