Târih-i Kâşgar(1b-20b)
Târih-i Kâşgar(1b-20b)
Yazar: TUBA SONĞUR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEMİRE GULCALI
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 17. yüzyıl = 17. century ; Anonim Tarih-i Kaşgar = Anonim Tarih-i Kaşgar ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Metin = Text ; Metin dil bilim = Text linguistics ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Çağatayca = Chagatay language

Özet:
Çalışmamızda 17. yüzyılda Çağatay Türkçesiyle kaleme alınan Tarih-i Kaşgar
adlı eserin 1b-20b arasında yer alan metin incelenmiştir. Metnin elde mevcut olan
parçasından anlaşıldığı üzere, metnin orijinali 105 sayfadan oluşmaktadır. Araştırma ve
inceleme konum olan 40 sayfa içinde sadece 1b sayfası 13 satırdan oluşurken diğer
sayfalar 15 satırdan oluşmaktadır. Çalışmamızda metnin adı, yazılış tarihi, nüshaları,
yazarı, eser hakkında yapılan araştırmalar ile ilgili bilgiler bulunmaktadır.
Söz konusu metin ile ilgili ilk incelemeyi Vasilij Viladimiroviç Barthold
yapmıştır. Rusça kaleme alınmış ayrıntılı bir önsözle birlikte O. F. Akimuşkin
tarafından neşredilmiştir. Uygur araştırmacılarından Hacı Nurhacı 1986 senesi bu eseri
Çağatay Türkçesinden günümüz Çağdaş Uygur alfabesine (Çağdaş Uygurcaya)
çevirmiştir.
Akimuşkin'in çalışmasında yer alan tıpkıbasımdan yararlanarak yapılan
çalışmada Giriş kısmında Çağatay Türkçesi'nin gelişimi, eser hakkında bilgiler, metnin
dil özellikleri, transkripsiyon (çeviriyazı), günümüz Türkçesine aktarımı ve alfabetik
sıraya göre hazırlanan gramatikal dizin ile içerdiği söz varlığı ortaya konulur. Ayrıca tez
hazırlanırken kullanılan yöntemler hakkında kısaca bilgi aktarılır. Ekler kısmında da
metnin tıpkıbasımına yer verilerek tez çalışmamız tamamlanmaktadır.

Abstract:
This text, which I am doing on my Master's degree, contains 1b-20b of a work
which is quoted with Arabic letters and it has the characteristics of 17th century
Chagatai Turkish language. As can be seen from the current part of the text, the original
text of the work consists of 105 pages and each page has between 14-15 lines. 40 pages,
which are research and examination locations, contain information about the name of
the text, the date of writing, copies, author, and researches about the work. The story of
Noah and the Flood was extended by some verse sections taken from the Qur'an.
Barthold made the first examination of this text, which was the thesis position.
Barthold called this piece the History-i Kashgar and translated some of it into Russian.
It was published by O.F Akimushkin along with a detailed introduction in Russia. İn
1986, Hacı Nurhacı who was one of the Uighur researchers, translated this work from
the letters of Chagatai Turkish to the name of today's Uighur Turkish.
Akimuşkin's work taking advantage of the same printing, development of
Chagatai Turkish in the introduction, information about the work, the language features
of the text, Latin-letter transcription, consists of the current Turkish and directory. In
addition, brief information about the methods used in preparing the thesis is given. In
the appendices section, my thesis study was completed by giving the place of the text.