Yenilikçi firmaların araştırma ve geliştirme (AR-GE) etkinliklerinin ölçülmesi ve etkinlik tahmin modeli kurulması
Measuring the R&D efficiency of innovative firms and developing an efficiency prediction model
Yazar: ATİLLA HAKAN ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÖMER İPÇİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Araştırma-geliştirme = Research-development ; Etkinlik = Efficiency ; Etkinlik tahmin modeli = Efficiency prediction model ; Lojistik regresyon analizi = Logistic regression analysis ; Malmguist Verimlilik İndeksi = Malmguist Efficiency Index ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Yenilikçi = Innovative ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Ar-Ge faaliyetleri yürüten ve desteklerden yararlanarak bu faaliyetlerini finanse eden yenilikçi firmaların, kullandıkları kaynakları diğer firmalara kıyasla ne kadar etkin kullandıkları merak edilen bir konudur. Bu çalışma kapsamında Ar-Ge desteği almış yenilikçi firmaların 2004-2008 yılları arasında Ar-Ge etkinlikleri analiz edilmiş, etkinliğin yıllar içinde değişimi incelenmiş, Ar-Ge giderlerinin etkisinin 2 yıl sonraki çıktılar üzerindeki etkisine bakılmış ve Ar-Ge etkinliğini tahmin etmek üzere modeller geliştirilmiştir.Firmaların göreceli Ar-Ge etkinliklerini ölçmek üzere parametrik olmayan bir yöntem olan doğrusal programlamaya dayalı veri zarflama analizi (VZA) kullanılmıştır. Birden fazla girdi ve çıktının bulunduğu durumlara uygun olması, daha az kısıt içermesi, esnekliği ve kullanım kolaylığından ötürü bu yöntem tercih edilmiştir. Zaman aralığı içerisinde etkinlikte değişimi görmek ve bu değişimin sebeplerini ortaya koymak üzere Malmquist Toplam Faktör Üretkenliği (TFP) Endeksi'nden yararlanılmış, endeksinin hesaplanması için de yine VZA analizine başvurulmuştur. Etkinlik tahmin modellerini oluştururken ise ikili verilerin regresyon analizinin yapılmasında sıkça kullanılan ve iki gruptan birine ait olma durumunu tahmin etmeye yarayan lojistik regresyon yönteminden faydalanılmıştır.Sonuç olarak her yıl bazında etkin ve etkin olan firmalar ortaya koyulmuş, etkin olmayan firmaların etkin olmaları için yapmaları gereken iyileştirmeler hesaplanmıştır. Ar-Ge harcamaların etkisinin 2 yıl sonra etkinlik skorlarına etki edebileceği, ancak yine de etkin firmaların çoğunun her iki durumda da etkinliklerini korudukları görülmüştür. Yıllar itibariyle teknik endeksin arttığı ancak teknolojik endeksin gerilemesi ile Malmquist TFP endeksinin küçüldüğü ortaya konulmuştur. Ar-Ge etkinliğini tahmin etmek üzere oluşturulan modellerde ise subjektif olarak etkin firmaların belirlendiği modelin daha tutarlı sonuçlar verdiği belirlenmiş, özellikle kısa ve uzun vadeli borçların tahmin üzerinde etkili olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The comparative efficiency of the innovative firms that carry on R&D activities and benefit from R&D supports to finance these activities is an ongoing subject of interest. In this study, the R&D efficiencies of the innovative firms using R&D supports between the years 2004 and 2008 are analyzed, the yearly change in the efficiency is calculated, the effect of R&D expenditure on the outputs after a 2-year-lag was tested and models to predict R&D efficiency are developed.In order to measure comparative R&D effectiveness of the firms, data envelopment analysis (DEA), which is a non-parametric technique based on linear programming, is used. This technique is selected for its flexibility, ease of use and suitability to analyze multiple outputs and inputs as well as the fewer number of constraints it enforces. In an attempt to observe time dependent change in efficiency and put forward the reasons of such a change, Malmquist Total Productivity Index is utilized and the calculation of the index is done using DEA. While developing the model to predict efficiency, logistic regression, a method frequently used in doing regression analysis of dichotomous data to help predict whether the subject of concern belongs to either of the two groups, is employed.Efficient and inefficient firms are determined on yearly basis and possibilities of improvement for inefficient firms are calculated. It is observed that there is a 2-year time lag between R&D spending and harvesting of the outputs and that the compositions of efficient firms remain nearly unchanged compared to the original model. While technical index improves during this period, owing to the recession of technological index, Malmquist TFP index worsens. The results of the prediction models depict that using subjective efficiency evaluations in the model provides better results than using DEA efficiencies, as well as that short and long term liabilities have effects on the prediction model.