Uygur türklerinde kadın konulu atasözleri
Proverbs about women in Uyghur Turks
Yazar: ESRA EMET
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZHAN AYDIN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Uygur Türklerinde Kadın Konulu Atasözleri
Çalışmada Uygur Türkleri, Uygur Türklerinin tarihteki ve günümüzdeki durumu, dili ve edebiyatı, Uygur Türklerinde atasözleri ve kadınlarla ilgili atasözleri konusunda genel çerçevede değerlendirme yapılmıştır. Çalışma giriş ve üç bölümden oluşturmaktadır. Giriş bölümünde kadının toplumdaki yeri, kadınlarla ilgili Uygur atasözlerinin içerik ve konu açısından değerlendirilmesi, kadınlarla ilgili atasözlerindeki görüş ve tecrübelerin örneklerle ortaya konulacağı hakkında bilgi verilmiştir.
Birinci bölümde, Uygur Türklerinin kısaca tarihi ve Doğu Türkistan hakkında bilgiler verilmiştir. Doğu Türkistan'daki 1933 ve 1944 yıllarında kurulan hükûmetler anlatılmıştır. Uygur Türkçesi genel hatlarıyla anlatılmış, Uygur edebiyatı ve Uygur halk edebiyatıyla ilgili bilgiler verilmiştir. Özellikle Uygur halk edebiyatı ile ilgili yapılan çalışmalara yer verilmiştir.
İkinci bölümde, atasözleri hakkında genel bilgiler verilip Uygur atasözlerinin içerik bakımından özellikleri ve leksik anlamı bakımından özellikleri maddeler halinde örnekler verilerek açıklanmıştır.
Üçüncü bölümde, atasözlerine yer verilip çalışmanın asıl konusu olan Uygur Türklerinde kadın konulu atasözleri çeşitli kaynaklar taranarak Uygur toplumunda kadının yeri ve önemi konularına göre tasnif edilip alt başlıklar halinde maddelendirilmiş olup bu perspektifte kadının eş, anne, kayınvalide, gelin, kız, üvey anne, dul kadın vb. gibi toplumsal kimlik ve ünvanlarıyla mukayese edilip incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Atasözü, kadın konulu atasözleri, Uygur Türklerinde atasözü, kadın.

Abstract:
Proverbs about women in Uyghur Turks
In the study, Uyghur Turks, the situation of Uyghur Turks in history and today, language and literature, proverbs in Uyghur Turks and proverbs about women were evaluated in a general framework. The study consists of three parts. In the introduction, information is given about the place of women in society, the evaluation of Uyghur proverbs about women in terms of content and subject, and the opinions and experiences in proverbs about women will be revealed with examples.
In the first chapter, brief history of Uyghur Turks and information about East Turkistan are given. The governments established in East Turkistan in 1933 and 1944 were explained. Uyghur Turkish is explained in general terms, information about Uyghur literature and Uyghur folk literature is given. Especially the studies on Uyghur folk literature are included.
In the second part, general information about proverbs is given and the features of Uyghur proverbs in terms of content and lexical meaning are explained by giving examples in articles.
In the third part, the proverbs on women in Uyghur Turks, which are the main subject of the study, are classified according to the place and importance of women in Uyghur society by scanning various sources and itemized under subheadings, and in this perspective, women's social identities and titles such as wife, mother, mother-in-law, daughter-in-law, daughter, stepmother, widow, etc. are compared and analyzed.
Keywords: Proverbs, proverbs about women, proverbs in Uyghur Turks, women.