Tescilsiz tasarımların korunması
The protection of unregistered designs
Yazar: İSMAİL FİDAN
Danışman: PROF. DR. KEMAL ŞENOCAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Ticaret Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Fikri ve sınai mülkiyet hakları = Intellectual and industrial property rights ; Tasarım = Design ; Tasarım hakkı = Design rights ; Tescilsiz tasarım = Unregistered design ; Türk hukuku = Turkish law

Özet:
Türk hukukunda tescilsiz tasarımlar tanımlanmadığı gibi tescilsiz tasarım sayılma koşulları veya koruma şartları da belirtilmemiştir. Bu nedenle Türk hukuku açısından halen tescilli olmayan tasarımların tümünün tescilsiz tasarım sayılması ve bu tasarımların genel hükümlerle korunması gerekmektedir. Söz konusu koruma iki yolla gerçekleştirilmektedir.Tescilsiz tasarımların korunmasında en fazla uygulanan usul, ticaret kanununun haksız rekabet hükümlerinden istifade etmektir. Tescilsiz tasarımların haksız rekabet kapsamında korunmasında en ziyade TTK m.57/5'ten iltibas suretiyle haksız rekabet hükümlerinden istifade edilebilir. Ancak haksız rekabet hükümleri ile koruma için tasarımın türü ve tasarımın özellikleri de dikkate alınmalıdır. Bu nedenle sadece sübjektif-nispi yeniliğe veya özgünlüğe veya tüketiciler nezdinde belli bir bilinirliğe sahip olan tescilsiz tasarımlar korunmalıdır. Ayrıca haksız rekabet hükümleri ile koruma süresiz olmamalı koruma süresi 5 yıl ile sınırlandırılmalıdır.Tescilsiz tasarımların korunmasında uygulanacak diğer bir usulde fikrî ve sınaî mülkiyete ilişkin diğer düzenlemelerden istifade edilmesidir. Bu bağlamda tescilsiz tasarım, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser olarak veya Patent Haklarının Korunması Hakkındaki 551 sayılı KHK kapsamında patent veya faydalı model olarak veya Markaların Korunması Hakkındaki 556 sayılı KHK kapsamında marka olarak korunabilir. Ancak FSEK kapsamında korunma için tescilsiz tasarımın eser niteliği taşıması, patent, faydalı model ve marka olarak korunmak için de ilgili KHK'ler kapsamında tescil edilme zorunluluğu bulunmaktadır. Ayrıca tescilsiz bir tasarımın marka hukuku kapsamında bir işaretin marka olarak tesciline itiraz etmek veya işaret marka olarak tescil edilmişse hükümsüzlük davası gerekçesi olması yoluyla korunması da mümkündür.Söz konusu iki usulün yanında bu yasama döneminde kanunlaşması beklenen Tasarımların Korunması Hakkındaki Kanun Tasarısında da tescilsiz tasarımlara ilişkin hüküm bulunmaktadır. Tasarı sadece yeni ve ayırt edici tescilsiz tasarımlara ilişkin hüküm içermekte olup, tasarıya göre söz konusu tasarımlar kamuya sunmadan itibaren 3 yıllık süre boyunca taklide karşı korunmaktadır. Ancak tescilsiz tasarımların tümüne ilişkin genel hükümler koymadığından, tasarı yasalaşsa bile tescilsiz tasarımların nasıl korunacağı sorusu tam anlamıyla çözülmeyecektir.

Abstract:
Turkish design legislation does not include a definition of the unregistered designs and the conditions for the acceptance as unregistered designs or the protection requirements for the unregistered designs are not stated in the Turkish design legislation.The general method for the protection of the unregistered designs is the use of the unfair competition provisions of the commercial law. For the protection of the unregistered designs, mostly, Article 57/5 of the Commercial Law, which includes the provisions about the unfair competition as a result of confusion, can be used. But, for the protection under the provisions of unfair competition, the type and the characteristics of the design should be taken into consideration. Therefore, the designs which are subjectively ? relatively new or original or well-known by the public should be protected only. In addition to that, the protection under the provisions of unfair competition should not unlimited in time, the time for protection should be limited to 5 years.The other method which could be used for the protection of the unregistered designs is the use of the other legislations in the field of intellectual and industrial property. In this context the unregistered designs can be protected as a work of art under the Law of Copyrights and Neighboring Rights, as a patent or an utility model under the Patent Decree Law no: 551 or as a trademark under the Trademark Decree Law no: 556. But, for the protection under the Law of Copyrights and Neighboring Rights, the unregistered design should have the characteristics of a work of art, and for the protection under the Patent or Trademark Decree Laws the unregistered design should be registered as a patent or a utility model or a trademark. Besides that, an unregistered design can be protected by opposing to the registration of a sign or by the use of an unregistered design as a ground for invalidity for the registered marks.Other than the aforementioned two methods, the Draft Law for the Protection of the Designs, which is expected to be accepted as a Law in this legislative period, includes a provision for the unregistered designs. The draft law includes a provision for the unregistered designs which are new and distinctive, and according to the provision the unregistered designs should be protected against imitation for 3 years starting from the date of the presentation to the public. The draft law, even if it is accepted, shall not be a solution to the question of the protection of the unregistered designs, because it does not include general provisions for all of the unregistered designs.