Psikolojik ihtiyaçlar, problemli internet kullanımı ve kişisel erdemler arasındaki ilişki
The relationship between psychological needs, problematic internet use and personal virtues
Yazar: EMİNE SÜMEYYE YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ERDEM
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Erdem = Virtue ; Ergenler = Adolescents ; Lise öğrencileri = High schools students ; Problem davranış = Problem behavior ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Ölçekler = Scales ; İnternet = Internet ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim öğrencilerinin psikolojik ihtiyaçları, problemli internet kullanım düzeyleri ve kişisel erdemleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu çalışma betimsel nitelikte tarama modeline dayanan bir araştırmadır. Araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 yılları arasında Orta Karadeniz Bölgesinin orta ölçekli bir il merkezindeki farklı okul türlerinde öğrenim gören 9., 10., 11. ve 12. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Basit tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılarak seçilen çalışmanın örneklemini 351 kadın ve 311 erkek olmak üzere 636 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği, Problemli İnternet Kullanımı Ölçeği-Ergen Formu, Kişisel Erdemler Ölçeği ve araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu ile toplanmıştır. Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği ve Kişisel Erdemler ölçeği üniversite öğrencilerine yönelik geliştirildiği için araştırmada ilk olarak çalışma kapsamındaki lise öğrencileri üzerinde uyarlama, geçerlik ve güvenilirlik çalışmaları yürütülmüştür. Araştırma bağlamında, psikolojik ihtiyaçlar, problemli internet kullanımı ve kişisel erdemler değişkenleri arasındaki ilişkileri belirleyebilmek için basit ve çoklu doğrusal regresyon analizi; belirtilen değişkenlerdeki değişimlerin cinsiyete göre farklılaşma durumunu analiz etmek için bağımsız (ilişkisiz) örneklemler t-testi, sınıf düzeyine göre farklılaşma durumunu analiz etmek için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular, ortaöğretim öğrencilerinin problemli internet kullanımını açıklamada sevgi/ait olma, özgürlük psikolojik ihtiyaç alt boyutlarının anlamlı birer yordayıcı olduğunu, diğer psikolojik ihtiyaç alt boyutlarının (güç ve eğlence) anlamlı olmadığını göstermiştir. Ayrıca araştırma, ortaöğretim öğrencilerinin problemli internet kullanımını açıklamada sorumluluk kişisel erdemler alt boyunun anlamlı bir yordayıcı olduğu, buna karşın amaçlılık ve değerlilik kişisel erdemler alt boyutlarının anlamlı birer yordayıcı olmadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma neticesinde, kişisel erdemlerin psikolojik ihtiyaçları açıklamada önemli bir yordayıcı olduğu görülmüştür. Araştırma bulguları problemli internet kullanım durumlarının erkekler lehine farklılaştığını, psikolojik ihtiyaçların ve kişisel erdemlerin cinsiyete göre farklılaşmadığını göstermiştir. Son olarak araştırmada, problemli internet kullanımı ve psikolojik ihtiyaçların sınıf seviyelerine göre farklılık göstermezken kişisel erdemlerin 10. ve 12. sınıfta okuyan öğrenciler lehine anlamlı biçimde farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda ortaya çıkan bulgular, ilgili alan yazın temelinde tartışılmış, araştırmaya ve uygulamaya dönük öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the relationship between the psychological needs, problematic internet use levels and personal virtues of secondary education students. This study is a research based on descriptive survey model. The study group of the research consisted of 9th, 10th, 11th and 12th grade students studying at different high school types in a medium-sized city center of the Central Black Sea Region between the years 2020-2021. The sample of the study, which was selected using the simple random sampling method, had been consisting of 636 high school students whom were 351 female and 311 male. The data of the study were collected with the Psychological Needs Scale, the Problematic Internet Use Scale-Adolescent Form, the Personal Virtues Scale and the Personal Information Form which was prepared by the researcher. Since the Psychological Needs Scale and Personal Virtues scale were prepared for university students, adaptation, validity and reliability studies were conducted on high school students within the scope of the study. Simple and multiple linear regression analysis to determine the relationships between psychological needs, problematic internet use and personal virtues variables; independent samples t-test was used to analyze differentiation by gender the changes, one way ANOVA was used to analyze differentiation by grade level in the specified variables. The findings of the study showed that love/belonging and freedom psychological needs sub-dimensions were significant predictors of high school students' problematic internet use, while their other psychological needs (power and fun) were not significant. In addition, it was determined that responsibility personal virtue sub-dimension was significant in explaining problematic internet use, but purposefulness and worthiness sub-dimensions were not significant. As a result of the research, personal virtues were found to be an important predictor in explaining psychological needs. The findings showed that, while the problematic internet use situations of high school students differ in favor of men, psychological needs and personal virtues do not differ according to gender. Finally in the study, it was concluded that while problematic internet use and psychological needs did not differ according to grade levels, personal virtues differed significantly in favor of 10th and 12th grade students. The findings of the research were discussed on the basis of the relevant literature, and suggestions for research and practice were presented.