Kadınların kent yaşamındaki görünmez sınırları: İzmir Gaziemir'de bir mahalle örneğiyle ataerkinin panoptikon temsilleri
Invisible boundaries of women in urban life: Panopticon representations of patriarchy with the example of a neighborhood in Gaziemir, Izmir
Yazar: PELİN ZENGİNOBUZ NEŞELİ
Danışman: DOÇ. DR. ZELİHA NİLÜFER NAHYA
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Toplumsal cinsiyet rollerine bağlı olarak kadınlar, erkeklere göre kent yaşamında farklı görünmez sınırlar ile çevrelenmektedir. Kent içindeki gündelik hayatlarında kadınlar farklı aktörlerin etkisiyle sınırlandırılmaya, denetlenmeye ve gözetlenmeye maruz bırakılmaktadır. Bu çalışma kadınların kent yaşamını bir mahalle bağlamında ele alarak, ataerkinin panoptikon temsilleri aracılığıyla görünmez sınırlarının nasıl çizilmekte olduğunu incelemektedir. Araştırma, ataerkil panoptikon temsilleri yani mahalledeki erkek egemen aktörlerin, kadınların zihin haritalarını ve görünmez sınırlarını oluşturma süreçlerini konu edinerek; yaratılan sistemin kadınların mekân ve zaman kullanımlarını nasıl şekillendirdiğine dikkat çekmektedir. Bu aktörler, Michel Foucault'nun "disiplin araçları" olarak belirttiği, ev içerisindeki aile üyelerinden, dışarıdaki kapı komşularına, mahalle esnafına kadar ataerkil sistemdeki kişilerdir ve karşımıza mahallenin gözetleme kuleleri (panoptikon) olarak çıkmaktadırlar. Çalışmada temel hedef, ataerkil mekân düzeni içerisinde kadınların gündelik hayatlarını sürdürme biçimlerini ve bunun için üretilen kadınlık çözümlerini,  yaratılan güvenli rotalarını ortaya koymaktır. İzmir'in Gaziemir ilçesinde bulunan Atıfbey Mahallesi'nde gerçekleştirilen nitel alan araştırması, bu mahallede yaşayan 32 kadınla yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmamış mülakat tekniğiyle ile gerçekleştirilmiştir. Bu tez, günümüzdeki önemli bir araştırma başlığı olan mekânın cinsiyeti konusunda, ataerkil temsillerin kadının kent yaşamı üzerindeki etkisi konusunda kaynak yaratacaktır. Bu sayede günümüzde "kadın dostu şehir", "kadın dostu kampüs" gibi yeni uygulama alanlarını destekleyerek; bu konularda yapılabilecek çalışmalara bir fikir verebilmek açısından önemlidir.

Abstract:
Depending on gender roles, women are surrounded by different invisible boundaries in urban life compared to men. In their daily lives in the city, women are subjected to restriction, supervision and surveillance under the influence of different actors. This study examines women's urban life in the context of a neighborhood and examines how the invisible boundaries of the patriarchy are being drawn through panopticon representations. The research focuses on patriarchal panopticon representations, that is, male-dominated actors in the neighborhood, the processes of creating women's mind maps and invisible boundaries, and draws attention to how the created system shapes women's use of space and time. These actors are people in the patriarchal system, which Michel Foucault refers to as "disciplinary power", from family members inside the house, to door neighbors outside, to neighborhood shopkeepers, and they appear to us as the watchtowers of the neighborhood (panopticon). The main goal of the study is to reveal the ways in which women lead their daily lives within the patriarchal space order, the solutions of femininity produced for this, the safe routes created. The qualitative field research conducted in Atıfbey Neighborhood located in Gaziemir district of Izmir was carried out with semi-structured and unstructured interview technique with 32 women living in this neighborhood. This thesis will create resources on the gender of space, which is an important research topic today, and on the impact of patriarchal representations on women's urban life. In this way, it is important to support new application areas such as "women-friendly city" and "women-friendly campus" today in order to give an idea of the studies that can be done on these issues.