Kentsel değişimlerin yeşil kent olgusunun planlama-tasarım-peyzaj ilişkisi: Karbon bağlamında bir model önerisi
Planning–design–landscaping relationship between green urban of phenomenon with urban changes: A model proposal in the context of carbon
Yazar: AYLİN ÇELİK TURAN
Danışman: PROF. DR. GÜZİN KONUK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehircilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Dünya yüzeyinin ısınmasından meydana gelen iklim değişikliğinin küresel etkileri; tarımda, su kaynaklarında, insan sağlığında, enerjide, karasal sistem üretkenliğinde, ormanlarda, biyoçeşitlilikte ve deniz ekosistemlerinde görülmektedir. Ulusal sınırları aşmış olan bu küresel etkiler uluslararası platformlarda ele alınmış ve iklim değişikliği ile ilgili hükümetler arası panellerde sözleşmeler imzalanmıştır. Bu sözleşmelere Türkiye'de taraf olarak iklim değişikliği ile ilgili yükümlülükler almıştır ve 2012 yılında yayımlanan "İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı'nda hedeflerini ortaya koymuştur.
Tez çalışmasının birinci bölümünde problem ortaya konularak sera gazı politikalarının uluslararası ve ulusal süreci incelenmiş, karbon yutak alanları tanımlanarak kentsel ekolojik sistemler üzerine durulmuştur. İkinci bölümünde örnek çalışma alanı olarak seçilen İstanbul Silivri İlçesi'nin coğrafi bilgi sistemlerinde 2017 yılındaki karbon yutak alanlarının (orman, tarım, kentsel yeşil alanlar, ağaçlandırılmış alanlar vb.) dökümü çıkartılmış, arazi kullanımı ve arazi sınıflandırması raster verisi oluşturulmuştur. Arazi sınıflarının toprak üstü, toprak altı, toprak ve ölü organik madde biyokütlelerindeki hektara düşen karbon değerleri tanımlanmıştır. Çalışma alanının toplam karbon tutum değeri "InVEST" programının "Carbon Storage" modülünde hesaplanmıştır. İstanbul İli 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı'nda yer alan arazi değişimleri oluşturulan arazi kullanım haritasına işlenerek 2050 yılının arazi kullanımı raster verisi elde edilmiştir. Elde edilen arazi kullanım verisi InVEST programında analizi yapılarak karbon tutumunun değişim değeri elde edilmiştir. Planlamanın sayısal değeri kentsel tasarıma ışık tutmaktadır. Mahalle ölçeğinde kentsel yeşil alanların karbon tutumu ve tasarım ölçeğindeki park alanının karbon tutumu hesaplanarak planlamanın koyduğu hedefler sayısal veri olarak elde edilmiştir. Dinamik yapısı nedeniyle kentsel yeşil alanların karbon tutumundaki önemi ve üretken peyzaj alanlarına dönüşüm ihtiyacı doğrultusunda Silivri İlçesi için bir model önerilmiştir.

Abstract:
Climate change has crossed national boundaries and is a global problem. The issue was addressed on international platforms and agreement were signed on intergovernmental panels on climate change. These agreements have become a party to Turkey and have received obligations related to climate change and set its targets in the National Action Plan for Climate Change published in 2012. In this thesis study focused on increasing the urban green areas and carbon sink areas which play an important role in increasing the amount of carbon attainment within the targets and answers were sought in the planning - design - landscape context.
Carbon sink areas have been defined and urban ecological systems have been examined. In the geographic information systems of Silivri District of Istanbul, selected as a sample area, the carbon sink areas (forest, agriculture, urban green areas, afforested areas etc.) of 2017 were extracted and land use and land classification were formed in raster format. The declining carbon values of terrestrial classes in aboveground biomass, belowground biomass, soil and dead organic matter are defined. The total carbon attitude value of the study area is calculated in the Carbon Storage module of the InVEST program. Due to its dynamic structure, a model for the Silivri District has been proposed in line with the need to transform urban green spaces into carbon-intensive and productive landscape areas.