Farklı egzersiz programlarının tip 2 diyabetik hastalarda fonksiyonel performans ve yaşam kalitesine etkisinin araştırılması
Comparison of the effects of different exercise programs on functional performance and quality of life in patients with type 2 diabetes mellitus
Yazar: BAŞAR ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. SIDDIKA FATMA UYGUR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Egzersiz = Exercise ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Fizik tedavi = Physical therapy ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
ÖZTÜRK, B. Farklı Egzersiz Programlarının Tip 2 Diyabetik Hastalarda Fonksiyonel Performans ve Yaşam Kalitesine Etkisinin Araştırılması, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü Protez, Ortez ve Biomekani Programı Doktora Tezi, Ankara, 2014. Çalışmamız tip 2 diyabet tanılı olgularda 12 hafta boyunca uygulanan 3 ayrı egzersiz programının fonksiyonel performans ve yaşam kalitesi üzerine olan etkilerinin karşılaştırılması amacıyla tasarlandı. Çalışmaya tip 2 diyabetli 42 hasta katıldı. Çalışmaya katılan tüm hastaların demografik özellikleri ve vücut kütle indeksleri kaydedildi. Hastalar randomize olarak 3 gruba ayrıldı. Birinci gruba (yaş ortalaması 51,42±4.60 yaş; vücut kütle indeksi 35.28±4.21 kg/m²) bireysel değerlendirme sonuçlarına uygun olacak şekilde hastaların ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanmış özel egzersiz programı, ikinci gruba (yaş ortalaması 53.07 ±5.12 yaş; vücut kütle indeksi 35.56±4.83 kg/m²) klinik Pilates programı ve üçüncü gruba (yaş ortalaması 52.92±4.58; vücut kütle indeksi 31.42±4.14 kg/m²) kalistenik egzersizleri içeren standart egzersiz programı) 12 hafta boyunca haftada 3 kez uygulandı. Hastalara egzersizlere başlamadan önce ve 12 haftanın sonunda, biyoelektriksel empedans yoluyla vücut analizi, el kavrama kuvveti testi, 6 dakika yürüme testi ve fizyolojik harcama indeksi, süreli kalk ve yürü testi, Berg Denge Skalası, SF-36 yaşam kalitesi anketi ve Beck Depresyon Ölçeği uygulandı. Grup içi tedavi öncesi ve tedavi sonrası değerlendirmelerinde; Birinci grupta süreli kalk ve yürü testi, 6 dakika yürüme testi mesafesi, fizyolojik harcama indeksi, Berg denge skalası, visseral yağ kütlesi, vücut yağ yüzdesi oranı, beden kütle indeksi, Beck depresyon ölçeği, el kavrama kuvveti testi ve SF-36 skorunda tedavi sonrasında, tedavi öncesine göre anlamlı fark bulundu (p<0.05). İkinci grupta visseral yağ kütlesinde, vücut yağ yüzdesinde, 6 dakika yürüme testi mesafesinde ve fizyolojik harcama indeksinde, süreli kalk ve yürü testinde, Berg denge skalasında, Beck depresyon ölçeğinde ve el kavrama kuvvetinde istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0.05). Üçüncü grupta ise vücut kütle indeksinde, hesaplanan fizyolojik harcama indeksinde, süreli kalk ve yürü testinde, Berg denge skalasında ve Beck depresyon ölçeğinde tedavi sonrasında, tedavi öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0.05).  Özel egzersiz grubu ile diğer gruplar karşılaştırıldığında SF-36 skoru, Beck depresyon ölçeği, süreli kalk ve yürü testi, 6 dakika yürüme testi mesafesi, fizyolojik harcama indeksi ve Beck depresyon testi açısından özel egzersiz programı grubu lehine anlamlı fark bulundu. Pilates grubu ve kalistenik egzersiz grubu arasında değerlendirilen parametreler açısından fark bulunamadı (p>0.05). Sonuç olarak özel egzersiz protokolünün, yaşam kalitesi ve fonksiyonel performans açısından diğer egzersiz protokollerine göre daha etkili olduğu gösterilmiştir. 
Anahtar kelimeler: Diyabet, egzersiz, yaşam kalitesi, fonksiyonel performans.

Abstract:
ÖZTÜRK, B. Comparison of the effects of different exercise programs on functional performance and quality of life in patients with type 2 diabetes mellitus, Institute of Health Sciences Department of Physiotherapy Prosthetics Orthotics and Biomechanics Phd Thesis, Ankara, 2014. Our study was designed to compare the effects of three different exercise programs on functional performance and quality of life in type 2 diabetes mellitus. Forty two patients with type 2 diabetes mellitus participated in the study. Demographic features and body mass index of the patients were recorded. The patients were randomly separated into three groups. custom designed exercises in accordance to physiotherapy assessment were applied to group 1 (aged 51,42±4.60 years; body mass index 35.28±4.21 kg/m² kg/m²), Clinical Pilates exercises were applied to group 2 (aged 53.07 ±5.12 years; body mass index 35.56±4.83 kg/m²) and a standard program with calisthenic exercises was applied to group 3 for 12 weeks, 3 days a week. Body analysis utilizing bioelectrical impedance, hand grip strength, 6 minutes walk test and physiological cost index, timed up and go test, Berg balance scale, SF-36 quality of life questionnaire and Beck depression inventory are performed before and after the 12 weeks exercise program. Intra-group comparison of pre-post treatment values showed that in the first group, there were significant differences after treatment in timed up and go test, 6 minutes walk test, physiological cost index, Berg balance scale, visceral fat mass, total body fat, body mass index,  Beck depression inventory, hand grip measurement and SF-36.  In the second group, there were significant differences after treatment in visceral fat mass, total body fat, 6 minutes walk test and physiological cost index, timed up and go test, Berg balance scale, Beck depression inventory and hand grip measurement. In the third group,  there were significant differences after treatment in body mass index, physiological cost index, timed up and go test, Berg balance scale and Beck depression scale (p<0.05). Inter-group comparison showed that there were significant differences in SF-36 score, Beck depression inventory, timed up and go test, 6 minutes walk test, physiological cost index and Beck depression inventory, compared to other groups in custom-designed exercise group (p<0.05). These results confirm that, custom-designed exercise protocol is more effective than other exercise protocols in terms of quality of life and functional performance.
Keywords: Diabetes, exercise, quality of life, functional performance.