Avrupa Birliği'nin yaşlanma politikaları, sorun alanları ve Türk mevzuatına etkileri
Aging policies of the European Union, challenges and effects on Turkish legislation
Yazar: TUĞBA ATAMAN ATAK
Danışman: PROF. DR. ÖMER AYKUT ÇELEBİ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği ve Uluslararası Ekonomik İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Demografik değişimlerin ekonomiler, refah, sağlık sistemleri, bakım hizmetleri, barınma ve altyapı ihtiyaçları üzerinde de önemli etkileri bulunabilir. Bu etkiler devlet bütçelerine de yansıma potansiyeli taşırken sosyal olarak da çözüm bulunması gereken yeni durumlar ortaya çıkarabilmektedir. Ancak, demografik yaşlanma sürecinin politik düzeyde etkili ve zamanlı müdahalelerle iyi bir şekilde yönetilebilmesi tüm bu olumsuz etkilerinin minimize edilmesine imkan verebilir. Türkiye'de, Avrupa'da ve dahi dünya genelinde deneyimlenmekte olan azalan ve yaşlanan nüfus yeni zorlukları da beraberinde getirmektedir.

Bu nedenle, Avrupalı devletlerin politik gündeminde yeri artmakta olan yaşlanma konusunun AB için de önem taşıdığı ve öneminin her geçen gün artma potansiyeli olduğu söylenebilir. AB toplumlarının karşı karşıya olduğu demografik gerçeklik konusunda, AB devletlerinin yanı sıra Avrupa kurumları giderek daha fazla çalışma yürütme eğilimindedir.

Tezde hem AB düzeyinde yaşlanma politikalarıyla ilgili yapılan çalışmalar bir bütün olarak sunulmuştur. Hem de Türkiye tarafından hazırlanan politika metinlerinde yaşlanmanın nasıl ele alındığı tarihsel ortaya koyularak gelişimine ilişkin bir portre çizilmiştir.

Bu çalışmada, AB'deki demografik geçiş ve yaşlanma sürecine ilişkin arka plan bilgisi verilerek, bu durumun nasıl sorunları beraberinde getirdiği ve Topluluk düzeyinde ne tür politikalar ve eylemler gerçekleştirdiğine odaklanılmış olup tüm bu sürecin aday ülke statüsünde olan Türkiye'ye ne tür yansımaları olabileceği incelenmiştir. Bu kapsamda, AB'ye ilişkin bölümde de ele alındığı gibi, Türkiye'deki demografik geçiş ve yaşlanma sürecine ilişkin de arka plan bilgisi derlenmiş olup temel politika belgeleri ile kurumsal yayınlar araştırılmıştır. Bu kapsamda tez çalışmasında yaşlanma konusu özelinde, Avrupa Birliği'nin sosyal politika boyutunun görece güçlü olmamasının ve konunun temel olarak üye devletlerin yetki alanında olmasının formel ilişki kurduğu devletlerin uyumunu nasıl etkilediği incelenmiştir.

Abstract:
Demographic changes can cause significant impacts on economies, welfare, health systems, care services, housing and infrastructure needs. While these effects have the potential to be reflected in government budgets, they can also create new social situations that need to be solved. However, successful management of the demographic aging process with effective and timely interventions at the political level can enable all these negative effects to be minimized. The decreasing and aging population experienced in Turkey, Europe and even around the world brings with it new challenges.

For this reason, it can be said that the issue of aging, which has an increasing importance in the political agenda of European states, is also important for the EU and its importance has the potential to increase day by day. European institutions as well as EU states tend to carry out more and more works on the demographic reality facing EU societies.

In this thesis, works on aging policies at the EU level are presented as a whole, and a portrait of its development is drawn by revealing the historical approach to aging in policy texts prepared by Turkey.

In the thesis, works regarding aging policies at the EU level have been researched, and how aging has been addressed in the policy documents issued by Türkiye has been revealed historically and its development has been examined.

In this study, background information is given about the demographic transition and aging process in the EU, focusing on which challenges this process brings with it and what kind of policies and actions are taken at the Community level and examining what kind of reflections this entire process may have on Türkiye, which has the status of a candidate country. In this context, likewise the chapter about the EU, background information on the demographic transition and aging process in Türkiye has been compiled and main policy documents and institutional publications have been researched. In this manner, in this thesis, it was examined how the European Union's relatively weak social policy dimension -specifically on the subject of aging- and the fact that the issue is mainly within the jurisdiction of the member states affect the allignment of the states with which it has formal relations.