Renal nakilli hastalarda serum ürik asit düzeyinin glomerüler filtrasyon hızı üzerindeki etkisi
The effect of serum uric acid level on glomerular filtering rate in renal transplant patients
Yazar: DİDEM KARTAL
Danışman: DOÇ. DR. GÜLŞAH ŞAŞAK KUZGUN ; UZMAN TAHSİN KARAASLAN
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Glomerüler filtrasyon = Glomerular filtration ; Glomerüler filtrasyon hızı = Glomerular filtration rate ; Gref yaşaması = Graft survival ; Hiperürisemi = Hiperuricemia ; Ürik asit = Uric acid

Özet:
AMAÇ: Normal plazma düzeylerinde iken antioksidan ve proinflamatuvar
özelliklerine sahip olan ürik asit, 7,0 mg/dL'yi aştığında kolaylıkla kristalize
olup özellikle damar duvarı, yumuşak doku, eklemler ve böbreklerde
çökebilir. Oluşan ürik asit kristalleri endotel ve renal epitel hücrelerine
yapışarak hem direkt toksik etki ile hem de inflamsyona neden olarak
tübüler hasar, endotel disfonksiyonu ve oksidatif strese yol açar. Bu
hasarın bir göstergesi olarak glomeruler filtrasyon hızındaki (GFR) azalma
bir belirteç olarak kullanılabilir. Bu çalışmadaki amaç canlıdan veya
kadavradan böbrek nakli yapılmış hastalarda serum ürik asit düzeyinin
GFR üzerindeki etkisini araştırmaktır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Kliniğimizde Ocak 2015 ile Aralık 2020 tarihleri
arasında böbrek nakilli olarak takip edilen 154 hasta çalışmaya dahil edildi.
Hastaların 2015 yılına ait demografik bilgileri, serum ürik asit, kreatinin,
CKD-EPI formülü ile hesaplanan tahmini glomerül filtrasyon hızı (eGFR),
glukoz, HbA1c seviyeleri, spot idrarda protein/kreatinin oranı, sistolik kan
basıncı (SKB) ve diyastolik kan basıncı (DKB) seviyeleri, ilaç düzeyleri, 2020
yılına ait serum ürik asit, kreatinin, CKD-EPI formülü ile hesaplanan eGFR
düzeyleri hasta dosyalarından kaydedildi. Hiperürisemi, ürik asit düzeyi
erkeklerde 7,0 mg/dL ve üzeri, kadınlarda 6,0 mg/dL ve üzeri olarak
tanımlandı. Hastalar ürik asit seviyesinin normal ve yüksek olmasına göre
gruplandırılarak bu gruplar kendi aralarında karşılaştırıldı. Yıllık eGFR
düşüşü hesaplanarak ürik asidin eGFR kaybı ile ilişkisi incelendi. Greft
sağkalımı cox-regresyon analizi ile değerlendirildi.
BULGULAR: Çalışmaya böbrek nakilli 154 hasta dahil edildi. Hastaların yaş
ortalaması 50,6 ± 12,0 yıldı. Hastaların 54'ü (%35.1) kadındı. Nakil
sonrası ortalama takip süresi 177,4 ± 85,9 ay olarak bulundu. Başlangıç
ortalama vücut kitle indeksi (VKİ) 26,5 ± 5,1 kg/m2, SKB 132,3 ± 20,3
mmHg, DKB 80,0 ± 12,4 mmHg idi. Başlangıçtaki laboratuar bulguları;
eGFR 63,9 ± 23,5 ml/dk/1,73 m2, kreatinin 1,46 ± 1,27 mg/dL, ürik asit 
Özet
vi
6,6 ± 1,5 mg/dL, proteinüri 1,03 ± 7,7 gr/gün, LDL 124,5 ± 38,4 mg/dL,
total kolestrol 202,2 ± 47,9 mg/dL idi. Hastaların 119'unda
hipertansiyon(HT), 31'inde diyabetes mellitus (DM), 12'sinde koroner arter
hastalığı (KAH) vardı. Vericilerin 122'si (%72.7) canlı verici, 42'si (% 27.3)
kadavraydı. Hastalardaki eGFR'nin yıllık azalma miktarı ortalama 1,06 ±
3,7 ml/dk/1,73 m2 olarak bulundu.
Hastaların başlangıçta %46.7'si hiperürisemikti. Normoürisemik grup ile
hiperürisemik grup karşılaştırıldığında normoürisemik grupta başlangıç
eGFR değerleri anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p=0,003). Yine aynı
gruplar karşılaştırıldığında eGFR'deki ortalama yıllık düşüş açısından
anlamlı farklılık yoktu (p>0.05). eGFR'deki ortalama yıllık azalma ile 5 yıllık
ürik asit değişimi arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki vardı (p=0,006). eGFR
üzerinde etkili olabilecek etkenlere göre düzeltme yapıldığında başlangıç
eGFR'nin, başlangıç proteinürinin, başlangıç ürik asit değerinin, 5 yıllık
ürik asit değişiminin ve diyabet varlığının eGFR'deki ortalama yıllık azalma
üzerinde anlamlı etkiye sahip olduğu görüldü. Greft sağkalımını
etkileyebilecek faktörlerle greft sağkalımı arasında anlamlı bir ilişki
bulunmadı (p>0.05).
SONUÇ: Böbrek nakilli hastalarda ürik asit yüksekliğinin eGFR kaybı ile
ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Hiperürisemi ile seyreden hastaların yakın
takibinin ve ürik asit düşürücü tedavilerin verilmesinin kronik böbrek
hastalığı (KBH) progresyonunu engeleyebileceği ve yeni başlangıçlı böbrek
hastalığını geciktirebileceği düşünüldü. Hasta ve greft sağkalımı için hasta
sayısının daha fazla ve takip süresinin daha uzun olduğu çalışmalar
incelenmelidir.
Anahtar kelimeler: Ürik Asit, Kronik Böbrek Hastalığı, Hiperürisemi,
Glomerüler Filtrasyon Hızı, Böbrek Nakli

Abstract:
BACKGROUND: Uric acid, which has antioxidant and pro-inflammatory
properties at normal plasma levels, can easily crystallize when it exceeds
7.0 mg/dL and may precipitate especially in the vessel wall, soft tissue,
joints and kidneys. Formed uric acid crystals adhere to endothelial and
renal epithelial cells, causing tubular damage, endothelial dysfunction and
oxidative stress by both direct toxic effect and inflammation. As an indicator
of this damage, the decrease in glomerular filtration rate (GFR) can be used
as a marker. The aim of this study is to investigate the effect of serum uric
acid level on GFR in patients who received living or cadaveric kidney
transplantation.
METHODS: 154 patients with kidney transplant who were followed up in
our clinic between January 2015 and December 2020 were included in the
study. Demographic information of the patients, serum uric acid,
creatinine, glucose, HbA1c levels, estimated glomerular filtration rate
(eGFR) calculated with the CKD-EPI formula, protein/creatinine ratio in
spot urine, systolic blood pressure (SBP) and diastolic blood pressure (DBP)
levels, drug levels for 2015, serum uric acid, the creatinine levels and eGFR
calculated with the CKD-EPI formula for 2020 were recorded from the
patient files. Hyperuricemia was defined as uric acid level of 7,0 mg/dL and
above in men and 6,0 mg/dL and above in women. Patients were grouped
according to normal or high uric acid levels and these groups were
compared among themselves. The relationship between uric acid and eGFR
loss was analyzed by calculating the annual eGFR decrease. Graft survival
was evaluated by cox-regression analysis.
RESULTS: 154 patients with kidney transplant were included in the study.
The mean age of the patients was 50.6 ± 12.0 years. Fifty-four (35.1%) of
the patients were women. The mean follow-up time after transplantation
was found to be 177.4 ± 85.9 months. Baseline mean BMI was 26.5 ± 5.1
kg/m2, SBP was 132.3 ± 20.3 mmHg, DBP was 80.0 ± 12.4 mmHg. Initial 
Abstract
viii
laboratory findings; eGFR 63.9 ± 23.5 ml/min/1.73 m2, creatinine 1.46 ±
1.27 mg/dL, uric acid 6.6 ± 1.5 mg/dL, proteinuria 1.03 ± 7.7 g/day, LDL
was 124.5 ± 38.4 mg/dL, total cholesterol was 202.2 ± 47.9 mg/dL. Of the
patients, 119 had hypertension (HT), 31 had diabetes mellitus (DM), and 12
had coronary artery disease (CAD). Of the donors, 122 (72.7%) were live
donors and 42 (27.3%) were cadavers. The mean annual decrease in eGFR
in patients was found to be 1.06 ± 3.7 ml/min/1.73 m2. Initially, 46.7% of
the patients were hyperuricemic. When the normouricemic group was
compared with the hyperuricemic group, baseline eGFR values were found
to be significantly higher in the normouricemic group (p=0.003). When the
same groups were compared, there was no significant difference in terms of
mean annual decrease in eGFR (p>0.05). There was a significant and
positive correlation between the mean annual decrease in eGFR and the 5-
year uric acid change (p=0.006). It was observed that baseline eGFR,
baseline proteinuria, baseline uric acid value, 5-year uric acid change, and
presence of diabetes had a significant effect on the mean annual decrease in
eGFR when adjusted for factors that might have an effect on eGFR. There
was no significant relationship between factors that may affect graft survival
and graft survival (p>0.05).
CONCLUSION: It has been determined that high uric acid level is
associated with loss of eGFR in kidney transplant patients. It was thought
that close follow-up of patients with hyperuricemia and administration of
uric acid-lowering treatments could prevent CKD progression and delay
new-onset kidney disease. Studies with higher number of patients and
longer follow-up period should be examined for patient and graft survival.
KEYWORDS: Uric Acid, Chronic Kidney Disease, Hyperuricemia,
Glomerular Filtration Rate, Renal Transplantation