Anlam sorunu ve John R. Searle'ün çözümü /
Yazar: R. LEVENT AYSEVER
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN HAYRİ BOLAY
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1994
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Anlam problemi = Meaning problem ; Dil felsefesi = Philosophy of language ; Searle, John = Searle, John

Özet:
Bu çalışmanın amacı, anlam sorununa John R. Searle'ün önerdiği çözümü değerlendirmektir. Değerlendirmek, yani çözümün dayandığı kabulleri ortaya çıkarmak; çözümün öteki çözüm önerileri arasındaki yerini belirlemek, başka bir deyişle, öteki çözüm önerileriyle, varsa, paylaştığı noktalan saptamak; bu çalışmada sınırları yeniden çizilmeğe çalışılan anlam sorununa, Searle'den yola çıkarak nasıl bir çözüm getirebileceğimizi ve bu çözümün anlam sorununu ne ölçüde çözebileceğini araştırmaktır. Çalışmanın Giriş bölümünde, yapılacak değerlendirmenin dayanak noktası olarak, anlam sorunu ortaya konmakta ve sınırlan çizilmektedir: Anlam, her şeyden önce, bir tümcenin bir iletişim ortamında taşıdığı içeriktir. Bu içerik, konuşan kişinin, o tümceyle o iletişim ortamında, kendisini dinleyen kişi ya da kişilere vermeğe çalıştığı bir ileti kümesinin, dildışı ve dilüstü olanların dışında kalan dilsel bölümüdür. Konuşan kişinin uygun iletişim ortamında sözcelediği bir tümce aracılığıyla bu dilsel ileti kümesini dinleyen kişi ya da kişilere iletebilmesini, dinleyen kişi ya da kişilerin de onu alabilmesini sağlayan şey, konuşan kişinin söz konusu tümceyi sözcelerken yerine getirdiği üç edimin -önerme, edimsöz ve dışavurma edimlerinin- kurallarıdır. Bunun için, anlamla ilgili olarak sorulması gereken soru şudur: Bu edim kuralları nelerdir? Çalışmanın Birinci bölümünde, Locke'tan Searle'e, ortayaatılan çözüm önerileri zihinci, göndergeci, davranışçı ve kullanımbilimsel olmak üzere dört başlık altında toplanmakta ve ilk üç. çözüm önerisinin. Girişte çizilen sınırlar içerisinde, soruna ancak belli bir yönüyle ışık tutabilecek çözümler olduğu sonucuna varılmaktadır. Searle"ün çözümünün de içerisinde yer aldığı kullanımbilimsel çözümlere gelince, bunların, yine Girişte çizilen sınırlar içerisinde düşünüldükte, soruna bütün boyutlarıyla çözüm olabilecek nitelikte çözümler oldukları saptanmaktadır. İkinci bölümde, Searle'ün önceli olan Austin'in çözümü ele alınmakta; bu çözüm önerisinin, sorunun özünü yakalayan, ama eksik bir çözüm olduğu belirlenmektedir. Üçüncü bölümde, Searle'ün söz edimleri kuramı geniş olarak ele alınmakta ve onun ortaya attığı, "edirnsöz edimlerinin başarı koşullarının, tam da izini sürdüğümüz kurallar olduğu ileri sürülmektedir. Sonuç bölümünde ise, bu çalışmada ele alınan çözüm önerileri genel bir değerlendirmeye tabi tutulmakta, Searle'ün çözümünün üstün yanlarıyla zayıf yanları ortaya konmağa çalışılmaktadır.

Abstract:
The 8lm of this study is to evaluate the theory of meaning suggested by John R. Seerle. That is, to reveal the assumptions underlying, to determine similarities or differences between Searle*s theory and the other theories, and, taking Searle's theory as the base, to explore how the problem of meaning reformulated in the Introduction of this study can be solved. In the Introduction, the problem of meaning is put forward end reformulated as the basis of the evaluation in the following chapters. Firs of all, meaning is the content of a sentence uttered by the speaker in communication. This content, consisting of non- linguistic, linguistic, and extra-linguistic parts, is the linguistic part of the set of messages sent by the speaker to the hearer through the sentence. The speaker can send this linguistic messages to the hearer, and the hearer can receive them through the rules of three acts -propositional, illocutionary, and expressive- performed by the speaker in the utterance of the sentence. Thus, the posed question must be "What are the rules governing these three acts?" In the first chapter, 8İ1 the theories of meaning from Locke to Searle is observed under four headings: mentalistic, referential, behaviorist, and pragmatic. The study argues that the first three theories can solve the problem posed in the Introduction,pertlally. Whereas the theories belonging to the fourth group, including Searle's theory, can solve the problem completely. In the second chapter of the study, the theory suggested by John L. Austin, predecessor of Searle, is studied. It is claimed in this chapter that Austin's theory comprehend the main problem but misses some aspects of the matter. In the third chapter, Searle's speech acts theory is treated in detail. The study concludes that the rules sought for are "the conditions of success". The Conclusion, deals with the general evaluation of the theories mentioned in the study and reevelutes Searle's theory considering its strong and weak points.