Ortaokul ve lise öğrencileri ile öğretmenlerinin Z-kütüphaneler ve eğitim-öğretim süreci arasındaki ilişkiye yönelik algılarının incelenmesi
Examining the perceptions of middle and high school students and their teachers on relationship between enriched school libraries and educational processes
Yazar: FİLİZ İLGÖRMÜŞ
Danışman: PROF. DR. SEYFİ KENAN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Lise öğrencileri = High schools students ; Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Z-kütüphane = Z-library ; Öğrenci algısı = Students perceptions ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Kütüphane bilginin güncellenerek sistemli olarak toplandığı ve ilgi duyan herkese
sunulduğu eğitsel bir yerdir. Teknoloji ne kadar ilerlerse ilerlesin bilgiye rahat, hızlı
ve sistematik olarak ulaşılabilen kütüphanelere her zaman ihtiyaç duyulacaktır.
Z-Kütüphaneler teknolojik altyapı ile desteklenmiş ve sürekli güncellenerek
zenginleştirilmiş kütüphanelerdir.
Bu çalışmanın amacı Z-Kütüphanelerin öğrenme-öğretme sürecindeki etkilerinin
incelenmesidir. Araştırmanın amaçları doğrultusunda ortaokul ve lise öğrencilerinin ve
öğretmenlerinin Z-Kütüphaneler hakkındaki görüşleri incelenmiştir.
Araştırmanın problem cümlesi "Z-Kütüphanenin öğrenme-öğretme süreçlerine etkisi
nasıldır?" Olarak belirlenmiştir. Bu çalışma açımlayıcı desenli karma yöntem
araştırmasıdır. Araştırmanın çalışma grubunu İstanbul ilinde Z-Kütüphaneye sahip 3 lise 3
ortaokul olmak üzere toplam 6 okuldan seçilen 450 öğrenci ve 60 öğretmen
oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel kısmında nicel kısma katılan öğretmenler arasından 15
öğretmen ile yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Araştırmanın öğrencilerle
gerçekleştirilen nitel kısmında araştırmanın nicel kısmına katılan öğrencilerle odak grup
görüşmesi yapılmıştır. Odak grup görüşmeleri ortaokullarda ve lisede her sınıf düzeyinden
seçilen birer kız birer erkek öğrenci olmak üzere sekizer öğrenciden oluşacak şekilde
oluşturulmuştur.
Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından uzman görüşleri alınarak geliştirilen
Z-Kütüphaneler Hakkındaki Öğretmen Görüşleri Anketi, Z-Kütüphaneler Hakkındaki
Öğrenci Görüşleri Anketi, Z-Kütüphaneler Hakkındaki Öğretmen Görüşleri Görüşme
Formu ve Z-Kütüphaneler Hakkındaki Öğrenci Görüşleri Odak Grup Görüşme Formu
kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde istatistik paket programı, nitel verilerin analizinde
içerik analizi yöntemi kullanılmıştır.
Araştırma sonuçlarında öğretmenlerin görüşlerinde yaş bağımsız değişkenine göre
anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Cinsiyet bağımsız değişkenine göre sonuçlara
bakıldığında kadın öğretmenler erkek öğretmenlere göre Z-Kütüphanede araştırma yaparım
ve Z-Kütüphanede daha fazla vakit geçirmek isterim ifadelerine daha fazla
katılmaktadırlar. Z-Kütüphanenin çoğunlukla Türkçe ve Edebiyat derslerinde kullanıldığı
sonuçlarına ulaşılmıştır. Öğrenciler genel olarak Z-Kütüphaneyi faydalı ve ilgi çekici
bulmaktadırlar. Cinsiyet bağımsız değişkene göre sonuçlara bakıldığında kız öğrenciler
erkek öğrencilere göre Z-Kütüphanede daha fazla vakit geçirmek isterim. Z-Kütüphane
derslerdeki başarıma katkı sağlar ifadelerine fazla katılmaktadırlar.
Z-Kütüphanenin kapasitesinin, materyal çeşitliliğinin, bilgisayar sayısının artırılması
kütüphanenin etkililiğini artıracaktır. Yalnızca Z-Kütüphaneden sorumlu bir personelin
varlığı Z-Kütüphane hizmetlerinin devamlılığını sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: Z-Kütüphane, Öğrenci Görüşleri, Öğretmen Görüşleri, İstanbul

Abstract:
The library is an educational place where information is updated, collected
systematically and presented to everyone who is interested in without discrimination. No
matter how technology advances, libraries that can access information comfortably,
quickly and systematically will always be needed.
Enriched-Libraries (Z-Kütüphane in Turkish) are libraries supported by technological
infrastructure and enriched by constantly updating.
The purpose of this study is to examine the effects of E-Libraries on the learningteaching processes. For the purposes of the research, the opinions of middle school and
high school students and teachers about E-Libraries have been examined.
The problem sentence of the research is "How is the effect of Z-Library on learningteaching processes?" determined as. This study is an exploratory patterned mixed method
research. The study group of the research consists of 450 students and 60 teachers selected
from 6 schools, 3 high schools and 3 secondary schools with E-Library in Istanbul. In the
qualitative part of the study, semi-structured interviews were conducted with 15 teachers
among the teachers who participated in the quantitative part. In the qualitative part of the
research conducted with the students, a focus group interview was held with the students
who participated in the quantitative part of the research. Focus group interviews were
formed in middle schools and high schools, consisting of 8 students, 1 female and 1 male
student selected from each grade level.
As the data collection tool, the Teacher Opinions Questionnaire about E-Libraries,
Student Opinions about E-Libraries and Teacher Opinions about E-Libraries Interview ELibraries Focus Group Interview Form, which was developed by getting expert opinions by the researcher, were used. Statistical package program was used in the analysis of
quantitative data, and content analysis method was used in the analysis of qualitative data.
There was no significant difference in the opinions of the teachers according to the age
independent variable in the research results. When looking at the results according to the
gender independent variable, female teachers agree more with the statements that I do
research in E-Library and I want to spend more time in E-Library compared to male
teachers. It was concluded that E-Library is mostly used in Turkish and Literature lessons.
Students generally find the E-Library useful and interesting. Looking at the results
according to the gender independent variable, I would like to spend more time in the ELibrary than female students. They strongly agree with the statements that E-Library
contributes to my success in lessons.
Increasing the capacity, material diversity and number of computers of the E-Library
will increase the efficiency of the library. Only the presence of a staff responsible for the
E-Library will ensure the continuity of the E-Library services.
Keywords: Enriched- Library, Student Views, Teacher Views, İstanbul