Sağlığın sosyal belirleyicilerinin maternal bağlanma üzerindeki etkisi
The effect of social determinants of health on maternal attachment
Yazar: DUYGU YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RABİYE GÜNEY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Sosyal faktörler = Social factors ; Çocuk hemşireliği = Pediatric nursing ; Çocuk sağlığı = Child health

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı, sağlığın sosyal belirleyicilerinin maternal bağlanma üzerindeki etkisini belirlemektir. 
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma iki aşamalı olarak yürütülmüştür. Çalışmanın birinci aşaması olan ölçek geliştirme sürecinde ilk olarak literatür taraması, sağlık ve sosyal hizmet profesyonelleriyle yapılan bireysel görüşmeler ile madde havuzu oluşturulmuştur. Daha sonrasında kapsam geçerliliğinin sağlanabilmesi için oluşturulan madde havuzu 9 uzmanın görüşüne sunulmuştur. Oluşturulan taslak ölçek, Kocaeli ilindeki bir eğitim ve araştırma hastanesine başvuran 748 ebeveyne uygulanmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında ise sağlığın sosyal belirleyicilerinin maternal bağlanma üzerindeki etkisini saptayabilmek amacıyla, veriler aynı hastaneye başvuran 1, 4 ve 8 aylık bebeklerin 441 ebeveyninden toplanmıştır.
Bulgular: Çalışmada KMO katsayısı 0,895, Bartlett testi X2=6539,457 (p<0.01) bulunmuştur. AFA, ölçeğin %57,256 değişkenliği açıkladığını göstermiştir. DFA'da, ölçeğin yapısal denklem modeli anlamlı (p=0.000) ve uyum iyiliği indeksleri RMSEA=0,052, χ2 (Cmin/df) = 2,013 olarak bulunmuştur. Cronbach Alpha alt boyutlar için 0,909-0,646 arasında, ölçeğin geneli için 0,886'dır. Verilerin analizi sonucunda 5 faktörlü 33 maddeden oluşan bir ölçek geliştirilmiştir. İkinci aşamada Maternal Bağlanma puanları ile Sağlığın Sosyal Belirleyicilerini Tarama Ölçeği – Ebeveyn Formu'nun toplam puanları ve Eğitim ve Kültür alt boyutu arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç: Çalışmada Sağlığın Sosyal Belirleyicileri Tarama Ölçeği-Ebeveyn Formu'nun geçerli ve güvenilir bir tarama aracı olduğu ve sağlığın sosyal belirleyicilerinin maternal bağlanma üzerinde etkisinin olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Aim: The aim of the study was to determine the effect of social determinants of health on maternal attachment. 
Materials and Methods: This study was conducted in two stages. In the scale development process, which is the first stage of the study, firstly, an item pool was created through literature review and individual interviews with health and social service professionals. Afterwards, the item pool was presented to 9 experts to ensure content validity. The draft scale was applied to 748 parents who applied to a training and research hospital in Kocaeli province. In the second stage of the study, in order to determine the effect of social determinants of health on maternal attachment, data were collected from 441 parents of 1, 4 and 8 month-old infants admitted to the same hospital.
Results: In the study, KMO coefficient was 0.895 and Bartlett's test X2=6539.457 (p<0.01). EFA showed that the scale explained 57,256% variability. In CFA, the structural equation model of the scale was significant (p=0.000), and the goodness of fit indices were found as RMSEA=0.052, χ2 (Cmin/df) = 2.013. Cronbach Alpha was between 0.909-0.646 for the sub-dimensions and 0.886 for the overall scale. As a result of the analysis of the data, a scale consisting of 33 items with 5 factors was developed. In the second stage, a significant difference was found between Maternal Attachment scores and the total scores and Education and Culture sub-dimension of the Social Determinants of Health Screening Scale - Parent Form (p<0.05).
Conclusion: In the study, it was found that the Social Determinants of Health Screening Scale-Parent Form was a valid and reliable screening tool, and social determinants of health had an effect on maternal attachment.