"Five Eyes" istihbarat ittifakı
"Five Eyes" intelligence alliance
Yazar: MÜCAHİT ERYILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. GÜNGÖR ŞAHİN
Milli Savunma Üniversitesi / Atatürk Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / İstihbarat Çalışmaları Ana Bilim Dalı / İstihbarat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Beş Göz = Five Eyes ; Savaş = War ; Savaş tekniği = War technique ; UKUSA Anlaşması = UKUSA Agreement ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; İstihbarat = Intelligence ; İstihbarat teşkilatları = Intelligence organizations ; İttifak = Alliance

Özet:
Britanya İmparatorluğu ve Amerika Birleşik Devletleri arasında I. Dünya Savaşı yıllarında istihbarat paylaşılmıştır. İki savaş arası âtıl dönemden sonra, 1941 yılında tekrar paylaşım başlamış, bu süreçte hazırlanan "UKUSA" Antlaşması'yla iki devlet arasında istihbarat ittifakı kurulmuştur. 2010 yılında GCHQ tarafından yayınlanan antlaşma metinleri, 1946-56 döneminde, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda'nın ittifaka dahil olduğunu ve ittifakın kapsamını göstermektedir.

Bu çalışmada, bir dış politika aksiyonu olarak ortaya çıkan ve 75 yıldır geçerliliğini koruyan antlaşmayı sağlayan unsurlar, realist akımın üçüncü yorumu, neoklasik realizm perspektifinden değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bunun için, İngiliz yönetim sistemine, ABD tarihine ve devletler arasındaki hususi bağa yer verilmiştir. Küresel ölçekte faal istihbarat teşkilatlarını bünyesinde barındıran ittifakın ve devletlerin istihbarat topluluklarının yapısı aktarılmıştır. 

Savaş şartlarında yürürlüğe konulan istihbarat ittifakı anlaşmasının, uluslararası sistemin baskıları altında, Başkan ve Başbakan'ın iradesiyle kurulduğu; bunun, devletlerin ortak tarihleriyle şekillenen benzer toplumsal değerler ve kurumsal yapılarla, yine uluslararası sistemin elverişli şartlarında desteklenerek güçlendiği değerlendirilmiştir. Ayrıca, büyük devlet dış politika tercihi olarak istihbarat ittifakının başta Anglo-Amerikan ittifak olmak üzere, uluslararası politikayı etkilediği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Intelligence sharing was made among the British Empire and the United States of America during World War I. After the dormant period between the two wars, intelligence sharing began again in 1941 and an intelligence alliance had established between the two states with the UKUSA Agreement. Documents released by GCHQ in 2010 show the scope of the alliance and the involvement of Canada, Australia and New Zealand during 1946-56.

In this study, the elements that ensured the agreement, which emerged as a foreign policy action and remained valid for 75 years, were tried to be explained from the perspective of the third generation of the realist theory, neoclassical realism. In order to do that, the British administrative system, the history of the USA and the special relationship between the Anglo-Saxon states are included. The structure of the alliance and the intelligence communities of the states, which includes significant intelligence organizations on a global scale, are explained.

The intelligence alliance agreement designed under wartime conditions was established under the pressures of the international system by the will of the President and the Prime Minister; it has been deduced that this is supported by similar values and institutional structures shaped by the common histories of the states in the favorable conditions of the international system. In addition, it is concluded that the alliance as great powers foreign policy preference, affects international politics, notably the Anglo-American alliance itself.