Eğitim örgütlerinde istihdam edilen engelli bireylerin iş yaşamında karşılaştığı güçlükler
Difficulties faced in work life by disabled individuals employed in educational organizations
Yazar: MİHRİBAN YAZICI
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN YOLCU
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırmanın amacı, Kastamonu'da kamu okullarında görev yapan engelli öğretmenlerin iş yaşamları ile ilgili deneyimlerini ve görev yaptıkları okullardaki yöneticilerin bu öğretmenlere yönelik görüşlerini ve tutumlarını ortaya koymaktır.  Bu amaçla Kastamonu il merkezinde görev yapmakta olan 11 engelli öğretmene ve onların görev yaptıkları okulların yöneticisi olan 10 kurum yöneticine yarı yapılandırılmış görüşme formları uygulanmıştır. Bulgular, engelli öğretmenlerin iş tanımları, iş ortamları, tutumlar ve erişilebilirlik konularında genellikle olumlu deneyimler yaşadığını ortaya koymaktadır. Engelli öğretmenlerin iş tatminleri ve kişisel gelişimleri üzerinde etkili olan başlıca faktörler arasında, esnek iş tanımları, uygun iş ortamı ve destekleyici tutumlar yer almaktadır. Özellikle iş yerinde sağlanan esneklikler ve destekler, engelli bireylerin iş verimliliğini ve memnuniyetini artırarak iş yerinde çeşitlilik ve dahil etmeyi teşvik etmektedir. Yöneticiler genel olarak engelli bireylerin iş hayatına katılımını desteklemekte, ancak bazıları engelli bireylerin sağlık durumlarına göre uygun görevlerde çalıştırılması gerektiğini savunmaktadır. Yöneticiler, engelli öğretmenlerin görev ve sorumluluklarının yasal düzenlemeler çerçevesinde ve sağlık durumlarına uygun olarak belirlenmesi gerektiğini ifade etmektedir. Bazı yöneticiler, engelli öğretmenlerin mevcut görevlerinin sağlık durumlarıyla uyumlu olmadığı ve daha uygun idari görevlerde çalışmaları gerektiği görüşündedir. Engelli öğretmenlerle çalışırken iş tanımlarının net olmaması ve süreğen hastalıklar nedeniyle derslerin aksaması gibi zorluklar yaşandığı belirtilmiştir. Kurumların fiziksel erişilebilirlik açısından bazı düzenlemeler yaptığı, ancak diğer engel gruplarına yönelik düzenlemelerin yetersiz olduğu belirtilmiştir. Diğer çalışanların engelli meslektaşlarına genellikle hoşgörülü ve destekleyici tutum sergilediği, ders programlarının engelli öğretmenlerin ihtiyaçlarına göre düzenlendiği görülmüştür. Yöneticilerin, engelli çalışanlara ve diğer çalışanlara eşit davranma konusundaki görüşleri çeşitlilik göstermekte; bazıları pozitif ayrımcılığın gerekli olduğunu savunurken, diğerleri eşit davranmanın verimliliği artıracağına inanmaktadır. Sonuç olarak, engelli bireylere uygun koşulların sağlanması ve onların potansiyellerine uygun işlerde çalıştırılmaları gerektiği vurgulanmıştır. Bu bulgular, eğitim kurumları ve iş yerlerinde engelli bireylerin karşılaştıkları engellerin kaldırılması ve onların iş hayatına daha etkin katılımının sağlanması için gerekli düzenlemelere rehberlik etmektedir.

Abstract:
The aim of the research is to reveal the work life experiences of disabled teachers working in public schools in Kastamonu and the opinions and attitudes of the administrators in the schools where they work towards these teachers. For this purpose, semi-structured interview forms were applied to 11 disabled teachers working in Kastamonu city center and 10 institutional administrators of the schools where they work. Findings reveal that teachers with disabilities generally have positive experiences regarding job descriptions, work environments, attitudes and accessibility. Flexible job descriptions, appropriate working environment and supportive attitudes are among the main factors affecting the job satisfaction and personal development of disabled teachers. In particular, the flexibilities and supports provided in the workplace increase the work efficiency and satisfaction of disabled individuals and encourage diversity and inclusion in the workplace. Although managers generally support the participation of disabled individuals in business life, some also argue that disabled individuals should be employed in appropriate positions according to their health conditions. Administrators state that the duties and responsibilities of disabled teachers should be determined within the framework of legal regulations and in accordance with their health conditions. Some administrators are of the opinion that the current duties of disabled teachers are not compatible with their health conditions and that they should work in more suitable administrative positions. It was stated that working with disabled teachers has difficulties such as unclear job descriptions and disruption of classes due to chronic diseases. It was stated that institutions made some arrangements regarding physical accessibility, but the arrangements for other disabled groups were insufficient. It has been observed that other employees generally display a tolerant and supportive attitude towards their disabled colleagues, and that the course schedules are arranged according to the needs of disabled teachers. Managers' views on equal treatment of disabled employees and other employees vary; While some argue that positive discrimination is necessary, others believe that equal treatment will increase efficiency. As a result, it was emphasized that disabled individuals should be equipped with appropriate conditions and employed in jobs appropriate to their potential. These findings guide the necessary regulations to remove the obstacles faced by disabled individuals in educational institutions and workplaces and to ensure their more effective participation in business life.