Kelam ilmi açısından Kur'an'da Allah'ın şer ile ilişkisi
According to the kalam at the Qur'an relationship of Allah with theodicy
Yazar: HATİCE CEYLAN YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET AKGÜÇ
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Allah = God ; Kelam = Islamic theology ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kötülük = Evil ; İslamiyet = Islam ; Şer = Badness

Özet:
Neredeyse insanlık tarihi kadar kadim bir geçmişe sahip olan "dış dünyadaki kötülükler ile sonsuz merhamet ve adalet sahibi bir tanrının varlığını uzlaştırma sorunu" olarak ifade edilebileceğimiz kötülük problemi, tarih boyunca hemen hemen tüm dinlerin gündemini meşgul etmiş, hatta bazı dinlerin öğretilerinin şekillenmesinde büyük ölçüde rol oynamıştır. Özellikle "tüm eksikliklerden münezzeh bir tanrı" tasavvurunun merkezde olduğu teist dinler için mevzu bahis olan bu problemin iz düşümlerine İslam düşünce tarihinde de rastlamak mümkündür.
İslam düşünce geleneğinde, İslami ilimlerin itikadi/inanç boyutunu oluşturan kelam ilminin sahasında tartışılan bu konu, aslî bir mevzu olmaktan çok talî bir mevzu olarak "Ef‟âl- i İbâd" bölümünün alt konuları kapsamında değerlendirilmiştir.
Bu çalışmada şer kelimesinin kavramsal çerçevesine değinmek suretiyle konuya giriş yapıldıktan sonra, birinci bölümde şer problemi ve ona bağlı olarak da teodise girişimlerinin tarihi serüveni ele alınmış, bu anlamda kelam ilminin ef‟al-i ibad bölümündeki alt konular şer problemi bağlamında ve kelam ekolleri (Mu‟tezile-Maturidi-Eş‟ari) eksenli olarak irdelenmiş, ikinci bölümde ise şer olgusunun Kur‟an-ı Kerim‟de ele alınışı incelenmek suretiyle Kur‟an muhtevasından bir teodise örneğinin mevcudiyyeti temellendirilmeye çalışılmıştır. Son olarak da kelam ekollerinin probleme dair izahatları Kur‟an süzgecinden geçirilerek, kelam geleneğinde ilahi adalet adına Kur‟an‟ın beyanları ile paralel olarak hem akıl hem de vahiyle uyumlu en makul savunu tespit edilerek, ateizmin en güçlü argümanlarından biri olarak kabul edilen kötülük probleminin çözümüne katkı sunulmaya çalışılmıştır.
Anahtar Sözcükler
Kötülük, Şer, Teodise, Adalet, Zulüm, Ef‟al-i İbad, Kelam, Kur‟an.

Abstract:
The problem of teodise which is almost as old as the human history that can be defined as compromising of teodise of the outer world and the god who has eternel compassion and justice has been discussedin neraly all religions throughout the ages, even it has affected the shaping of some religions‟ studies. Especially it is possible to coiincide the reflection of the problem in the history of islamic thoughts which is related to theist religions that have centered the god stripped from all insufficiencies.
In the tradition of İslamic thoughts, this subject, that has been discussed in the science of kalam consisting of the angles of belief in islamic sciences, is considered not primarily but secondarily as sub-subjects of „Ef‟al Ibad‟.
In this study, after the introduction to the subject by defining the World şer in conceptional aspect, şer issue and historical journey of the attempts of theodicy has been considered in the fırst chapter; in this sense the sub-subjects of Ef‟al Ibad in science of kalam have been investigated at the concept of şer issue and ecoles of kalam ( Mu‟tezle-Maturidi- Eshari ) In the second chapter it has been tried to set a base in the existence of an example of theodicy from the handling of phenomenon of şer in Quran. Finally it thas been tried to contribute to the solution of the problem of teodise, accepted as the most powerful argument of the atheism, by recognizing the most acceptable assertion, which is compatible with both the mind and the revelation, parallel to Quran‟s sayings in the name of poetical justice in the tradition of kalam and by looking from the angle of Quran to the explanation of the problem by eceles of kalam.
Keywords
Evil, Şer, Teodishe, Justice, Persecution, Ef‟al Ibad, Kalam, Quran.