Okul terki riskinde öğrenci özellikleri ve akademik dayanıklılık: okul tükenmişliği ve yabancılaşmanın aracı rolleri
Students characteristics and academic resilience on dropout risk: the mediating roles of school burnout and alienation
Yazar: KAZIM MANTAR
Danışman: PROF. DR. ARİF ÖZER
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Lise öğrencileri = High schools students ; Okul tükenmişliği = School burnout ; Okula yabancılaşma = School alienation

Özet:
Bu çalışma lise öğrencilerinde akademik dayanıklılığın okul tükenmişliği ve okula yabancılaşma vasıtasıyla okul terk riski üzerindeki etkisini çoklu seri aracı bir model testiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada ayrıca terk riski puanlarının cinsiyete, akademik başarıya ve sınıf düzeyine göre ne derece farklılaştığı araştırılmıştır. Araştırma 2023-2024 eğitim öğretim yılı içerisinde büyük bir kentte öğrenimlerine devam eden 466 lise öğrencisiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri Okul Tükenmişlik Envanteri, Okula Yabancılaşma Ölçeği, Akademik Dayanıklılık Ölçeği, Okul Yaşantıları Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılarak toplanmıştır. Öğrencilerin terk riski puan ortalamalarını cinsiyete göre karşılaştırmak için bağımsız örneklem t testi, sınıf düzeylerine göre karşılaştırmak için tek yönlü ANOVA ve genel akademik ortalamalarına göre terk riskini incelemek için basit doğrusal regresyon analizi kullanılmış olup veriler SPSS paket programında analiz edilmiştir. Çoklu seri aracılık modelinin analizi ise R Studio editöründe lavaan paketi kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre okul terk riski puan ortalamaları arası fark cinsiyete, akademik ortalamaya ve sınıf düzeyine göre istatistiksel bakımdan önemli olsa da etki büyüklüğü katsayıları bu farkın düşük olduğunu göstermiştir. Okula yabancılaşma, akademik dayanıklılık ile okul terk riski arasındaki ilişkiye aracılık ederken okul tükenmişliği çoklu seri aracı modelde dolaylı etkiye önemli katkı yapmıştır. Sonuçlar akademik dayanıklılıktaki azalmanın okul tükenmişliğini artırdığını, artan tükenmişliğin yabancılaşmayı artırdığını ve artan yabancılaşmanın okul terk riskini artırdığını göstermiştir.

Abstract:
This study explored the effect of academic resilience on the risk of dropout through school burnout and alienation among high school students. We implemented a multiple serial mediation model. The study also investigated how dropout risk scores differ based on sex, grade point average, and grade level. This study involved 466 high school students continuing their education in a large city during the 2023-2024 academic year. Data were collected using the School Burnout Inventory, School Alienation Scale, Academic Resilience Scale, School Experience Scale, and a Personal Information Form. The study utilized an independent samples t-test to compare the mean scores of students at risk of dropping out based on sex. Additionally, a one-way ANOVA was conducted to compare dropout risks according to the grade level. A simple linear regression analysis was used to examine the dropout risk based on the grade-point average. The multiple serial mediation model was analyzed using the lavaan package in the R Studio editor. According to the study results, although the difference in mean dropout risk scores by sex, grade point average, and grade was statistically significant, the effect size coefficients indicated that this difference was marginal. The relationship between academic resilience and dropout risk is mediated by alienation from school. However, school burnout had a notable mediating effect, contributing to the multiple serial mediation model. The results indicated that a decrease in academic resilience resulted in an increase in school burnout, leading to feelings of alienation, and ultimately raising the risk of dropping out.