Bolu ili birinci basamak sağlık çalışanlarının çocuk hakları konusundaki farkındalık durumu ve bakış açısı
Awareness status and perspective of primary HEALTH care workers in bolu province on children's rights
Yazar: NAGİHAN CEZAYİRLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSU KIYAN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Bolu = Bolu ; Farkındalık = Awareness ; Sağlık personeli = Health personnel ; Çocuk Hakları Sözleşmesi = Children Rights Convention ; Çocuk hakları = Children's rights

Özet:
Amaç: Günümüzde 18 yaşına kadar olan herkes çocuk sayılmaktadır. Çocuk hakları ise evrensel geçerliliği olan geniş bir kavramdır. Bu çalışmanın amacı, Bolu ilindeki birinci basamak sağlık çalışanlarının çocuk hakları konusundaki farkındalık düzeyi ve bakış açısını belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki bu araştırmanın evrenini Bolu ili birinci basamak sağlık kuruluşlarında çalışmakta olan 442 sağlık çalışanı oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan soru formu beş bölümden oluşmakta olup, birinci bölüm sosyodemografik özellikler, ikinci bölüm geçmişte yaşananları sorgulayan sorular, üçüncü bölüm çocuk hakları konusundaki farkındalık ve bilgi düzeyini ölçen sorular, dördüncü bölüm katılımcıların çocuk haklarına ilişkin davranışları ile ilgili önermeler ve beşinci bölüm Yasemin Karaman Kepenekci tarafından geliştirilen Çocuk Haklarına İlişkin Tutum Ölçeğinden oluşmaktadır. Veriler gözlem altında anket yöntemiyle toplanmıştır. İstatistiksel analizde tanımlayıcı istatistikler, ki-kare testi, Fisher'ın kesin ki-kare testi, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve Spearman Korelasyon Analizi kullanılmış ve anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma için gerekli izin ve etik onay alınmıştır. 
Bulgular: Katılımcıların  %69,4'ü kadın, %71,9'u evlidir; %62,6'sı çocuk sahibi ve %32,6'sı meslek yaşamı boyunca çocuklarla ilişkili bir bölümde çalışmıştır. Kadınlar erkeklere göre, aile sağlığı merkezinde çalışanlar, diğer birimlerde çalışanlara göre ve daha önce çocuklarla ilgili bir bölümde çalışanlar çalışmayanlara göre Çocuk Hakları Sözleşmesini daha fazla duymuştur. Hekimler hekim dışı sağlık çalışanlarına göre Türkiye'nin sözleşmeyi imzalandığını daha fazla bilmektedir. Çocuk sahibi olanlar olmayanlara göre çocuk haklarına dair mevzuatı daha çok bilmekte olup; çocuk hakları konusunda daha fazla bilgiye sahiptirler. Kadınlar erkeklere göre, hekim dışı sağlık çalışanları hekimlere göre çocuk hakları konusunda eğitim almanın fayda sağlayacağını daha fazla düşünmektedir. Geniş ailede yetişenlerin çocuk haklarına ilişkin tutum ölçeği puanı çekirdek ailede yetişenlere göre daha yüksektir. Meslekte çalışmaktan memnun olma arttıkça çocuk haklarına ilişkin davranış puanı artmaktadır.
Sonuç: Birinci basamak sağlık çalışanlarının çocuk hakları ve çocuk hakları mevzuatı konusunda yeterli bilgiye sahip olmadığı söylenebilir. Birinci basamak sağlık çalışanlarının çocuk hakları konusunda eğitilmesi gerekmektedir. Bu eğitimin anaokulundan başlayarak tüm öğrenim hayatı boyunca verilmesi, daha sonra da bilgilerin meslek içi eğitimlerle pekiştirilmesi uygun olacaktır.

Abstract:
Background: Today, anyone under the age of 18 is considered a child. The Rights of the child is a broad concept that has universal validity. The aim of this study is to determine the level of awareness and perspective of primary health care workers in Bolu province on the rights of the child. 
Materials and Methods: The population of this cross-sectional study consists of 442 healthcare professionals working in primary health care institutions in Bolu province. The questionnaire used in the research consists of five parts, the first part is sociodemographic characteristics, the second part is questions about the past experiences, the third part is questions measuring awareness and knowledge about the rights of the child, the fourth part is propositions about the behavior of the participants regarding children's rights and the fifth part consists of the Attitude Scale towards the Rights of the Child developed by Yasemin Karaman Kepenekci. The data were collected by survey method under observation. In the statistical analysis, descriptive statistics, chi-square test, Fisher's exact chi-square test, Mann Whitney U test, Kruskal Wallis test and Spearman Correlation Analysis were used and the level of significance was accepted as p<0.05. Necessary permission and ethical approval were obtained for the research.
Results: 69.4% of the participants are women and 71.9% are married; 62.6% of them have children and 32.6% of them have worked in a department related to children throughout their professional life. Compared to men, women who work in family health centers have heard of the Convention on the Rights of the Child more than those who work in other units, and those who have previously worked in a department about children have heard of the Convention on the Rights of the Child. Physicians are more aware of the fact that Turkey has signed the contract than non-physician healthcare professionals. Those who have children know more about the Convention of the Rights of the Child than those who do not and they have more information about contract. Women than men, non-physician healthcare workers compared to physicians think that it would be beneficial to receive education on chilren's rights more. Those who grew up in an extended family had higher attitudes towards children's rights than those who grew up in a nuclear family.
Conclusion: It can be said that primary health care workers do not have sufficient knowledge about children's rights and child rights legislation. Primary health care workers need to be trained on children's rights. It would be appropriate to give this education throughout the education life starting from kindergarten, and then to reinforce the knowledge with in-service training.