İç mekan ve mobilyada stil kavramı bağlamında birim bütün ilişkisi ve uyumunun modern dönem örnekleri üzerinden irdelenmesi, tasarımda uyum cetveli önerisi
Examination of the unit-whole relationship and harmony in the context of the concept of style in interior space and furniture through modern period examples, suggestion for a harmonisation chart in design
Yazar: HALE DURMUŞ ATAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMEL BAŞARIK AYTEKİN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Teknolojik ilerlemelerin sağladığı sınırsız tasarım ve her bütçeye uygun üretimin 
yapılabilmesi nedeni ile kullanıcı her ürüne kolayca ulaşabilmekte, bütçesine uygun 
olanı bulup satın alabilmektedir. Bunun sonucunda günümüz iç mekan tasarımlarında 
birbiri ile uyumsuz, farklı dönem özelliklerine sahip bir çok ürün bir araya gelmekte 
bu tercihler mekanda tutarsız, birbiri ile ilişki kurulamayan bir düzen ortaya 
koymaktadır. Bu problemin çözümü için iç mekan tasarımında dil birliğinin 
sağlanması ve mobilya ile mekan arasındaki yabancılaşmanın önüne geçilmesi 
önemlidir. İç mekan tasarımı, kullanıcı gereksinimlerine uygun olarak şekillenmekte 
ve mobilyanın mekanla uyumunu sağlamaya yönelik bir bağ kurulmaktadır. Bu 
bağın, kullanıcının ihtiyaçlarını karşılaması ve görsel konfor sağlaması esastır. 
Tasarım ilkeleri ve Gestalt prensipleri, mekan ve mobilya arasında uyumlu bir bütün 
oluşturma açısından kritik öneme sahiptir. 
Modern dönemin (1860-1950) mimari ve iç mekan örnekleri, bu bağlamda 
incelenmiş ve stil özellikleri, tasarım kriterleri üzerinden değerlendirilmiştir. Bu 
dönemin tercih edilme nedeni, birim-bütün ilişkisi ve uyumunu ideal şekilde yansıtan 
örnekler sunmasıdır. Modern dönem tasarımları, stil ve uyum kavramlarını 
somutlaştırarak, iç mekan ve mobilya arasındaki bağlantıyı en iyi şekilde ortaya 
koymaktadır. Bu dönemde öne çıkan tasarımcılar ve mimarlar, stilleri ve tasarım 
ilkeleriyle ele alınmış, yenilikçi akımlar ve stil özellikleri, bazı öne çıkan 
tasarımcıların iç mekan ve mobilya örnekleri üzerinden açıklanmıştır. 
Araştırmada, iç mekan ve mobilyada stil kavramı bağlamında birim-bütün ilişkisi ve 
uyumunun önemine dikkat çekilmiştir. Bu farkındalığı artırmak amacıyla, 2022-2023 
akademik yılı güz döneminde bir anket çalışması gerçekleştirilmiş ve 292 kişi 
katılmıştır. Katılımcıların %61'i öğrencilerden oluşmaktadır. Anket sonuçları, 
istatistiksel analizlere tabi tutulmuş ve geçerlilik ile güvenirlik testlerinden 
geçirilmiştir. Elde edilen bulgular, iç mekan tasarımında stil kavramını anlamaya 
yönelik bir tasarım cetveli geliştirilmesi gerektiğini göstermiştir. Bu cetvel, iç 
mimarlık öğrencileri için bir yöntem önerisi sunmakta ve tasarımda uyumu sağlamak 
amacıyla beş aşamadan oluşmaktadır. Tasarım cetveli, stil kavramı bağlamında 
uyumlu ve tutarlı mekanlar oluşturmayı amaçlamaktadır. Uyum cetvelinde modern 
dönemin ideal birim-bütün ilişkisi örneklerinin kullanılması, iç mekan ve mobilya 
arasındaki uyumu daha somut ve anlaşılır kılmak için seçilmiştir. 
Modern dönem ile günümüz iç mekan ve mobilya tasarımları tasarım ilkeleri 
bağlamında analiz edilmiş, ortaya çıkan tutarsızlıklar tespit edilerek bu probleme 
çözüm getirebilmek amacıyla tasarımda uyum cetveli (TUC) önerilmiştir. Sonuç 
olarak, bu uyum cetvelinin iç mimarlık öğrencilerinin eğitimine dahil edilerek 
tasarıma giriş derslerinde yeni bir izlence oluşturularak önerilebileceği, aynı 
zamanda öğrencilerin tasarlama yetisini geliştirerek tasarım becerilerini ve 
entelektüel birikimlerini geliştirmeye katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Due to the unlimited design and production suitable for every budget provided by 
technological advances, the user can easily access every product, find and buy the 
one suitable for his budget. As a result, in today's interior designs, many 
incompatible products with different period characteristics come together and these 
preferences reveal an inconsistent, unrelated order in the space. In order to solve this 
problem, it is important to ensure unity of language in interior design and to prevent 
alienation between furniture and space. Interior design is shaped in accordance with 
user requirements and a bond is established to ensure the harmony of the furniture 
with the space. It is essential that this connection meets the needs of the user and 
provides visual comfort. Design principles and Gestalt principles are critical for 
creating a harmonious whole between space and furniture. 
The architectural and interior examples of the modern period (1860-1950) have been 
analysed in this context and evaluated on the basis of their style characteristics and 
design criteria. The reason why this period is preferred is that it offers examples that 
ideally reflect the unit-whole relationship and harmony. Modern period designs 
embody the concepts of style and harmony and reveal the connection between 
interior space and furniture in the best way. The prominent designers and architects 
of this period are discussed with their styles and design principles, innovative 
movements and style characteristics are explained through examples of interiors and 
furniture of some prominent designers. 
In the research, the importance of the unit-whole relationship and harmony in the 
context of the concept of style in interior space and furniture was emphasised. In 
order to increase this awareness, a survey was conducted in the autumn term of the 
2022-2023 academic year and 292 people participated. 61% of the participants were 
students. The survey results were subjected to statistical analyses and validity and 
reliability tests. The findings showed that a design scale should be developed to 
understand the concept of style in interior design. This ruler offers a methodology for 
interior architecture students and consists of five stages in order to ensure harmony in 
design. The design ruler aims to create harmonious and consistent spaces in the 
context of the concept of style. The use of examples of the ideal unit-whole 
relationship of the modern period in the harmony chart was chosen to make the 
harmony between interior space and furniture more concrete and understandable. 
Modern and contemporary interior and furniture designs have been analysed in the 
context of design principles, inconsistencies have been identified and a 
harmonisation chart in design (TUC) has been proposed in order to solve this 
problem.