Spinal musküler atrofi (SMA) hastalığı ve SMA taşıyıcı tarama programı hakkında Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi aile hekimliği asistanlarının bilgi düzeyinin değerlendirilmesi ve farkındalık oluşturma: müdahale çalışması
Evaluation of knowledge level and awareness creation of Kocaeli University Faculty of medicine family medicine assistants about spinal muscular atrophy (SMA) disease and sma carrier screening program: An intervention study
Yazar: AHMET GÜLŞEN
Danışman: PROF. DR. TUNCAY MÜGE ALVUR
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Ülkemizde SMA Taşıyıcı Tarama Programı, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü (HSGM) tarafından 27 Aralık 2021 tarihinde 81 ilde uygulanmaya başlanmıştır. Henüz kısa bir süre önce başlayan bu tarama programı hakkında Aile Hekimliği Asistanlarının kendi bilgi düzeylerini ve farkındalıklarını yeterli görmedikleri düşünülmektedir bu nedenle biz bu çalışmada Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği asistanlarının; Evlilik Öncesi Spinal Musküler Atrofi (SMA) Taşıyıcı Tarama Programı hakkındaki bilgi düzeyini belirlemeyi, SMA Taşıyıcı Tarama Saha Rehberi'ne göre AHB'nin görev ve sorumlulukları hakkındaki bilgi düzeyini belirlemeyi ve SMA hastalığı hakkındaki bilgi düzeylerini/farkındalıklarını arttırmayı amaçladık.

Yöntem: Çalışmamız prospektif anket çalışması olup 04.03.2024-28.03.2024 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı uzmanlık öğrencileri oluşturmaktadır. Uzmanlık öğrencilerinin tamamının bulunduğu WhatsApp platformuna Google Forms bağlantısı gönderilerek bir ön test uygulanmış, ön testlerin tamamlanmasından sonra SMA Hastalığı ve SMA Taşıyıcı Tarama Programı hakkında eğitim düzenlenmiş akabinde son test uygulanmıştır. Ön test-son test eşlemesinin yapılması için katılımcıların kendilerini bir "takma isim" ile belirlemeleri istenmiştir. Çalışmaya gönüllülük esasına göre dahil olan %67,1'i kadın, %32,9'u erkek olmak üzere toplamda 76 kişi katılmıştır. Normal dağılıma uygunluk Kolmogorov-Smirnov ve Shapiro-Wilk testleri ile incelendi. Normal dağılım varsayımı sağlanamadığından nümerik değişkenler medyan (25.-75. yüzdelik) olarak verildi. Kategorik değişkenler frekans (yüzde) olarak verildi. Gruplar arası karşılaştırmalar Mann-Whitney U testi ile yapıldı. Nümerik değişkenler için bağımlı grup karşılaştırmaları Wilcoxon signed rank testi ile belirlendi. Kategorik değişkenler için bağımlı grup karşılaştırmaları McNemar testi ile yapıldı. Nümerik değişkenler arasındaki ilişkiler Spearman korelasyon analizi ile belirlendi. Hipotez testlerinde p<0,05 istatistiksel önemlilik için yeterli kabul edildi.

Bulgular: Katılımcıların; yaş ortancası 30 (23-50) yıl, 51'i (%67,1) kadın, 25'i (%32,9) erkektir, 56'sı (%73,7) tam zamanlı aile hekimliği asistanı, 20'si (%26,3) SAHU'dur. Katılımcıların bilgilerini sınayan toplam 42 soru sorulmuştur. Ön testte doğru yanıt sayısının ortancası 34 iken son testte 40,5 olmuştur.

Sonuç: Katılımcılar eğitim sonrası öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı derece hem kendi yeterliliklerinin arttığını ifade ettiler hem de verdikleri doğru yanıt sayısı istatistiksel olarak anlamlı ölçüde arttı.

Anahtar Kelimeler: Spinal Musküler Atrofi, SMA, Tarama, Aile Hekimliği

Abstract:
Objective: The Spinal Muscular Atrophy (SMA) Carrier Screening Program was initiated by the General Directorate of Public Health (GDOPH) in all 81 provinces of Turkey on December 27, 2021. It is believed that Family Medicine Assistants do not consider their knowledge level and awareness sufficient regarding this screening program, which has recently started. Therefore, in this study, we aimed to determine the knowledge level of Kocaeli University Faculty of Medicine Family Medicine assistants regarding the Pre-Marital Spinal Muscular Atrophy (SMA) Carrier Screening Program, determine their knowledge about the duties and responsibilities of Family Medicine Assistants according to the SMA Carrier Screening Field Guide, and increase their knowledge/awareness about SMA disease.

Method: Our study is a prospective survey conducted between March 4, 2024, and March 28, 2024. The population of the study consists of specialist students in the Department of Family Medicine at Kocaeli University Faculty of Medicine. A preliminary test was administered to the students via a Google Forms link sent to the WhatsApp platform where all the specialist students are located. After the completion of the preliminary tests, training on SMA Disease and SMA Carrier Screening Program was organized, followed by a final test. Participants were asked to identify themselves with a "nickname" for matching the preliminary and final tests. A total of 76 participants, 67.1% female and 32.9% male, participated in the study on a voluntary basis. Normality of distribution was examined with Kolmogorov-Smirnov and Shapiro-Wilk tests. Since the normal distribution assumption could not be met, numerical variables were presented as median (25th-75th percentile), and categorical variables were presented as frequency (percentage). Group comparisons were made using the Mann-Whitney U test. Dependent group comparisons for numerical variables were determined using the Wilcoxon signed-rank test. Dependent group comparisons for categorical variables were made using the McNemar test. Relationships between numerical variables were determined using Spearman correlation analysis. In hypothesis testing, p<0.05 was considered statistically significant.

Results: The median age of the participants was 30 (23-50) years, with 51 (67.1%) females and 25 (32.9%) males, 56 (73.7%) of whom were full-time family medicine assistants, and 20 (26.3%) were Family Medicine specialist students. A total of 42 questions were asked to test the participants' knowledge. The median number of correct answers in the preliminary test was 34, while it was 40.5 in the final test.

Conclusion: Participants statistically significantly expressed both an increase in their own competency and an increase in the number of correct answers given after the training compared to before.

Keywords: Spinal Muscular Atrophy, SMA, Screening, Family Medicine