6-8 yaş üstün/özel yetenekli öğrencilere yönelik tasarlanmış sorgulama temelli bilim eğitimi etkinliklerinin bilimsel süreç ve sorgulama becerilerinin gelişiminde etkililiği
The effectiveness of inquiry-based science education activities designed for gifted/talented students aged 6-8 on the development of the scientific process inquiry skills
Yazar: GİZEM ARIKAN GÜLLÜ
Danışman: PROF. DR. KEMAL YÜRÜMEZOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim ve sanat merkezleri = Science and arts centers ; Bilimsel merak = Scientific curiosity ; Bilimsel süreç = Scientific process ; Sorgulama becerileri = İnquiry skills ; Sorgulayıcı öğretme = Inquisitorial teaching ; Ölçekler = Scales ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu araştırmanın amacı; 6-8 yaş üstün/özel yetenekli öğrenciler için geliştirilmiş sorgulama temelli bilim eğitimi etkinliklerinin, bilimsel süreç ve sorgulama becerilerinin gelişiminde ve bilimsel merakın sürdürülebilirliğinde etkililiğini belirlemektir. Araştırmada nicel ve nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı karma yöntem desenlerinden yakınsak/paralel desen kullanılmıştır. Nitel veriler içerik analizi ile, nicel veriler SPSS 16.0 paket veri programı ile analiz edilmiştir. Araştırmanın örneklemini 2018-2019 öğretim yılında İzmir ilinde bulunan bir Bilim ve Sanat Merkezi'nde genel yetenek alanında eğitim almakta olan, amaçlı örneklem seçimi yöntemiyle belirlenmiş altı-sekiz yaş aralığındaki 10 kişilik grup oluşturmaktadır. Araştırmada, örnekleme dahil edilen üstün/özel yetenekli öğrencilerin bilimsel süreç becerilerini belirlemek amacıyla Koray, vd. (2007) tarafından Türkçe'ye uyarlanan 'Bilimsel Süreç Becerileri Ölçeği' kullanılmıştır. Ölçek 31 sorudan oluşmaktadır. Ölçeğin Kuder-Richardson-21 güvenilirlik katsayısı 0,81 olarak ölçülmüştür. Araştırmada sorgulama temelli yapılandırılmış, üstün/özel yetenekli öğrencilere göre zenginleştirilmiş, işlerliği kanıtlanmış dokuz etkinlik kullanılmıştır. Bu etkinliklerin etkililiğinin derinlemesine bir şekilde incelenmesi için, araştırmanın nitel kısmını oluşturan bilimsel süreç, sorgulama becerileri ve bilimsel merakın sürdürülebilir olup olmadığını belirlemek amacıyla 'Öğrenci Soruları Formu', 'Öğrenci Sorularını Değerlendirme Formu', 'Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu' ve etkinlikler süresince yapılan ses kayıtlarının analizlerinden faydalanılmıştır. Üstün/özel yetenekli öğrencilerin sorgulama temelli bir yapı ile kurgulanmış etkinlikler ile bilimsel süreç becerilerinde ve sorgulama becerilerinde anlamlı düzeyde bir gelişme saptanmıştır. Ayrıca bu etkinliklerin üstün/özel yetenekli öğrencilerin halihazırda var olan meraklarının bilimsel meraka dönüşmesi yönünde tetikleyici olduğu ve meraklarının sürdürülebilirliğini desteklediği kanıtlarla ortaya koyulmuştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulardan yola çıkılarak üstün/özel yetenekli öğrencilerin eğitim programları tasarlanırken sorgulama temelli bir yaklaşımın benimsenmesi ve bu yolla bilimi anlama ve bilim yapma kültürünün geliştirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Üstün/Özel yetenek, bilimsel sorgulama, bilimsel süreç becerileri, sorgulama temelli bilim eğitimi, bilimsel merak

Abstract:
The purpose of this research is to determine the effect of an inquiry-based science education program developed for gifted children aged 6-8 on the development of scientific process and inquiry skills and in the sustainability of scientific curuosity. The mixed method, in which quantitative and qualitative methods are used together, has been used in the study. The qualitative data has been analyzed through descriptive content analysis; the quantitative data has been analyzed with SPSS 16.0 packet data program. The sample of the study involves a group of 10 students aged between six-eight, determined through sample selection method, receiving education in the general ability field, in a Science and Art Centre in İzmir, during 2018-2019 academic year. In order to determine the scientific process skills of gifted and talented students included in the sample in this study, Koray, Ö. et al. (2007), "Scientific Process Skills Scale" has been used. The scale consists of 31 questions. The Kuder-Richardson-21 reliability coefficient of the scale was measured as 0.81. In the research, nine activities with proven operability which were structured based on inquiry and enriched according to gifted/talented students have been used. In order to investigate the effectiveness of these activities profoundly, with the purpose of defining the sustainability of scientific process, inquiry skills and curiosity levels of the gifted/talented students, "Student Question Form', 'Student Questions Evaluation Form'," Semi-Structured Interview Form" and the analysis of the audio recordings made during the activities have been used. With the program designed with an inquiry-based structure, a significant improvement has been found in the scientific process skills and inquiry skills of gifted/ talented students. It is also among the results that the mentioned program triggers the existing curiosity of gifted / talented students to turn into scientific curiosity, and the program provides the sustainability of students' curiosity. Based on the findings of the research, it is recommended to adopt an inquiry-based approach while designing education programs for gifted students and to develop a culture of understanding and doing science in this way.

Keywords: Gifted / Talented students, scientific inquiry, science process skills, inquiry-based science education, scientific curuosity