Osteogenezis imperfekta tanılı hastaların klinik tiplendirilmesi ve pamidronat tedavisine yanıtın irdelenmesi
Clinical typing of the patients with osteogenesis imperfecta and results of pamidronate treatment
Yazar: HAKAN YAZAN
Danışman: PROF. DR. BEYHAN TÜYSÜZ
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Genetik = Genetics ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bifosfonatlar = Biphosphonates ; Kemik hastalıkları-gelişimsel = Bone diseases-developmental ; Kemik hastalıkları-metabolik = Bone diseases-metabolic ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Osteogenez = Osteogenesis ; Osteogenez-imperfekta = Osteogenesis-imperfecta ; Pamidronat sodyum = Pamidronate sodium

Özet:
Giriş: Osteogenezis imperfekta travma olmadan tekrarlayan kırıklar, mavi sklera, işitme kaybı ile giden bir hastalıktır. Çok heterojen bir hastalıktır; otozomal dominant kalıtım gösteren klasik dört tipinin yanı sıra son birkaç yılda çoğunluğu otozomal resesif geçişli 17 alt tipi tanımlanmıştır. Son yıllarda uygulanan bifosfonat tedavisinin hastaları kırıklardan koruduğu gösterilmiştir. 
Amaç: Osteogenezis imperfekta tanılı hastaları sınıflandırmak, klinik bulguların sıklığını belirlemek ve bifosfonat tedavisi sonuçlarını ortaya koymaktır.
Gereç ve Yöntemler:  1993-2016 yılları arasında Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Genetik polikliniğinden osteogenezis imperfekta tanılı 142 hasta ve prenatal tanılı 11 fetüsün dosyaları geriye dönük incelenmiştir. Cinsiyet, başlangıç yaşı, akrabalık durumu, ailede benzer vaka varlığı, yıllık kırık sayıları, mavi sklera, işitme kaybı, grafi bulguları, boy kısalığı, hipermobilite değerlendirilip 153 hastanın tiplendirilmesi yapılmıştır. Tipler arasında klinik farklılıklar ve tiplerin sıklığı da araştırılmıştır. Ayrıca bu tarihler arasında en az 1 yıl pamidronat tedavisi alan 65 hasta da değerlendirildi. Bu hastaların tedavi öncesi ve sonrası Z skoru, BMD değerleri, yıllık kırık ortalamaları, boy uzunlukları ve ağrı varlığı değerlendirildi. İstatistiksel analizler tedavi alan hastalık tiplerinin sayısı 30'un altında olduğu için Wilcoxon testi ile yapıldı.
Bulgular:  Hastaların %43,8 i tip 1, %28,1 i tip 3, %19 u tip 4 ve %9,1 i tip 2 kliniğindeydi. Cinsiyetler arasında anlamlı fark yoktu. Akrabalık oranı %54,2 saptandı. İşitme kaybı ve mavi sklera daha çok tip 1 grubunda varken; dentinogenezis en sık tip 4 grubuna eşlik etmekteydi. Tedavi öncesi ve sonrası Z skoru, BMD skoru ve yıllık kırık ortalamaları karşılaştırıldı ve tüm tiplerde anlamlı olarak Z ve BMD skorunun arttığı ve kırık sayısının azaldığı gözlendi. Tedavi süresiyle Z skoru ve BMD artışında anlamlı fark yoktu. Tedavi ile radyolojik olarak platispondilide düzelme gözlendi. Tedavinin aynı zamanda hastalarda ağrıyı azalttığı gözlendi.
Sonuçlar: Doğru bir genetik danışma verilebilmek için ilk adım Oİ'lı hastaların öncelikle klinik olarak tiplendirilmesi sonra uygun moleküler analizin yapılması gerekmektedir. Pamidronat tedavisi ile hastaların Z skoru ve BMD değerlerinde anlamlı artış ve yıllık kırık sayılarında anlamlı azalma saptanmıştır, bu nedenle hastalara tanı konulduğu anda bifosfonat tedavisine başlanılmasını öneriyoruz.

Abstract:
Introduction: Osteogenesis imperfecta is a disease characterized with recurrent fractures without trauma, blue sclera and hearing loss. It is a heterogenous disease and is inherited with an autosomal dominant trade. In recent years 17 subtypes, which have an autosomal recessive mode of inheritance, were defined. It has also been shown to respondwith bisphosphanate treatment in the last two decades. 
Aim: The aim of this study is to classify the patients with osteogenesis imperfecta, to reveal the clinical signs according to the classification and to reveal the results of bisphosphanate treatment.
Materials and Method: The files of the 142 patients who were diagnosed and followed up with the diagnosis of osteogenesis imperfecta from Cerrahpaşa Faculty of Medicine, Department of Pediatrics, Pediatric Genetic outpatient clinic and 11 prenatally diagnosed fetuses between 1993-2016 years were retrospectively examined. Sex, the age of diagnosis, consanguinity, similar cases in the family, the annual number of fractures, blue sclera, hearing loss, x-ray findings, short stature, hypermobility were evaluated and 153 patients were classified. The frequency of the types and the clinical differences between the types were investigated. Also 65 patients who received pamidronate therapy at least for 1 year of duration between 1993-2016 were evaluated. Z scores, BMD values, means of annual number of fractures, height and the existence of pain, before and after pamidronate therapy were assessed in these patients. As the number of disease types which received medical therapy were below the number of 30, the statistical analyses were calculated with Wilcoxon test.
Results:43,8% of these patients were type 1, 28%  type 3, 19% type 4 and 9,1% were type 2 according to the clinical features. There were no significant difference between genders. Consanguinity rate was 54,2%. Hearing loss and blue sclera were more common in type 1, dentinogenesis was more common in type 4 patients. Z scores,  BMD values and the mean of annual fracture number, before and after the pamidronate therapy were evaluated. In all of the disease types; not only the Z scores and BMD values were seen to be increased, but the number of fractures were also found to be decreased.  According to the duration of treatment, there was not a significant difference of Z scores and BMD values. The radiological improvement of platispondily and relief of pain were observed with therapy. 
Conclusion: In order to give a proper genetic counseling; first, the patients with OI should be clinically classified and then the appropriate molecular analysis should be performed. After treatment with pamidronate, a significant increase in Z scores and BMD values and the reduction in annual number of fractures was determined. Therefore we recommend to begin biphosphonate therapy as soon as the diagnosis is established.