Yeni dinselleşme eğilimleri ve maneviyat arayışları
The new religionization trends and the quest for spirituality
Yazar: GÖZDE AYNUR MİRZA
Danışman: DOÇ. DR. ÇETİN TÜRKYILMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Antropoloji = Anthropology
Dizin: Bireyselleştirme = Individualization ; Bireysellik = Individualism ; Din = Religion ; Dini davranışlar = Religious conducts ; Dini eğilimler = Religious tendencies ; Gerçeklik = Reality ; Spiritüalizm = Spiritualism

Özet:
Maneviyat arayışı ve bunun üzerinden dinselleşme, giderek dikkati çeken bir yönelim olarak öne çıkmaktadır. Ancak modernitenin ürünlerinden biri olarak kabul edebileceğimiz bu dinselleşme eğiliminin dolaysız bir biçimde kurumsallaşmış bir dine ya da İslamiyet'e dönüşle bir ilişkisi bulunmamaktadır. Süreç, daha çok dinsel kategoriden kaynaklanan unsurların gündelik hayatta dolaşıma sokulması ve bireylerin dünya görüşlerinde belirgin bir yer edinmesi ile bağlantılıdır. Birey, artık dünya ve varoluş ile ilgili tasavvurunu tek bir ideolojinin ya da dinsel görüşün temsili üzerinden oluşturmadığı gibi, dinsellikle ilgisi olan unsurları seküler bir hayat düzenine rahatlıkla konumlandırabilmektedir. Sorunsal, bir yandan bu dönüşümün dinsel çerçeveden bağımsız bir biçimde yaşanmasını ve kutsallık kategorisinin giderek dünyevileşmesini içermekteyken, bir yandan da toplumsallık fikrinden uzaklaşmış bir bireyselleşme-bireycilik sürecini de öncelemektedir. Bir diğer ifadeyle, denklem, dinselleşmeye yönelimin dışında, bireyselleşme ve bunun üzerinden bireyin yeniden inşası üzerine kuruludur. Bu açıdan modernite bağlamına konumlandırabileceğimiz bu süreç, modernitenin ideolojisi ile ilgili olduğu kadar, modernitenin yaratmış olduğu iklim içinde şekillenen kapitalist düzenle de ilişkilidir. Dolayısıyla, kapitalist yaşam düzeni ve koşullarıyla net bir bağlantısı olan manevileşme süreci, duygusal içeriğinin yanı sıra, belirli bir tüketim alışkanlığı biçiminde de karakterize olmaktadır. Diğer yandan, mesele, hakikate yönelik bir arayışı ve pozitivist bir akıldan bağımsızlaşmış bir açıklama girişimini de öne çıkarmaktadır.    
Araştırmada amaçlanan, maneviyata yönelen bireyin bu yöneliminin nedenlerine, sürecin hangi koşullara, itirazlara ve arayışlara bağlı olarak şekillendiğine, söz konusu yönelimin dinsellik ve seküler yaşam ikiliğinin neresinde bulunduğuna ve modernite ile ilişkisine yönelik bir anlama çabası biçiminde özetlenebilir. Bu bağlamda, görüşme yapılan bireylerin hem dinsellik ve kutsallık kategorisine yönelik bakışları ve dinselliklerini nasıl yaşadıkları, hem de yaşam öyküleri, özellikle kırılma noktaları ve yaklaşımları açısından yorumsamacı bir bakışla ele alınmıştır.



Anahtar Sözcükler:
İnanç, din, kutsallık, modernite, bireyselleşme, new age, gerçeklik algısı

Abstract:
The pursuit of spirituality and religionization as a result of such pursuit increasingly stands out as a prominent tendency. However, such tendency towards religionization, which can be recognized as an offspring of modernity, has no apparent relationship to turning towards any institutionalized religion or Islam. It is a process through which religious elements are incorporated into daily life and establish a notable presence in the worldview of individuals. The individual no more forms his/her views regarding the world and existence based on the representation of a single ideology or religious view and is easily able to integrate rather religious elements into a secular life style. The argument involves experiencing such transformation in a way that is independent of the religious framework and the gradual secularization of the sacred on the one hand, while prioritizing the individualization-individualism process against collectivism on the other. In other words, besides the tendency towards religionization, the argument is also based on individualization and reconstruction of the individual through individualization. This process, which can be positioned within the context of modernity in this regard, is related to the capitalist order generated within the environment shaped by modernity, as well as to the ideology of modernity. Thus, besides being driven by emotional motives, the process of spiritualization, which is directly related to the capitalist life style and conditions, is also characterized by a certain consumption pattern. Furthermore, the matter underlines a search for the truth and an attempt to come up with a non-positivist interpretation.  
The objective of the research can be summarized as an attempt to understand the causes of the individual's tendency towards spirituality; the conditions, claims and pursuits which shape the process; where such tendency stands between religious and secular lives and its relation to modernity. Within this context, while discussing the informants' outlook regarding the religious and the sacred, how they interpret their belief in religion and their life stories, a hermeneutic approach has been adopted especially regarding the breaking points and attitudes.


Key Words 
Belief, religion, sacredness, modernity, individualization, new age, perception of reality