Pazar odaklılık, rekabet yeteneği ve teknoloji odaklılığın ihracat performansı üzerine etkisi
The effect of market orientation, competitiveness and technology orientation on export performance
Yazar: FERDA YÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. AHMET SARITAŞ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Finans Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası Ticaret = International Trade

Özet:
Mevcut literatürde ihracat performansını etkileyen faktörler üzerine çeşitli çalışmalar ve farklı sınıflandırmalar yapılmıştır. Bunlardan biri, araştırmacının mevcut literatürün neredeyse tamamını oluşturduğunu düşündüğü Bilkey'nin 1978 tarihli çalışmasıdır. Bir diğer çalışma ise, Bilkey'in (1978) çalışmasının kapsamlı bir inceleme ve analizini yaparak, literatürde birleştirici bir ihracat performans modeli tanımlamaya çalışan ve yıl içinde son on yıllık ihracat araştırmasının sonuçlarını karşılaştıran Aaby ve Slater'ın 1989 çalışmasıdır. Zou ve Stan ise 1987-1997 yılları arasında yayınlanan ampirik literatüre dayalı ihracat çalışmalarını hedef alarak, çalışmayı yaptıkları yıl bazında son 10 yıldaki yeni gelişmeleri ve ihracat performansı çalışmalarındaki eğilimleri belirlemişlerdir. Chetty ve Hamilton ise 1993 yılında yaptıkları bir meta-analiz çalışmasında firmaların ihracat performansı üzerindeki etkilerine ilişkin mevcut bilgileri değerlendirmişler ve Slater ve Aaby's'in ana yapılarını destekleyici bulgular elde etmişlerdir. Tüm bu çalışmalarda Aaby ve Slater (1989) çalışmalarında ihracat performansını etkileyen faktörler; Bunları yöneticilerin pazar bilgileri, pazarlama stratejileri, firma büyüklüğü, planlama yeteneği ve ihracat tutumları olarak sınıflandırırken, mevcut literatürde yönetimsel, dışsal faktörler ve stratejik faktörler şeklinde sınıflandırmalar görmek mümkündür. Bu çalışmanın amacı, literatürdeki çalışmalar baz alınarak spesifik olarak pazar odaklılık, rekabet yeteneği ve teknoloji odaklılık kavramlarının ihracat performansı üzerinde anlamlı bir etkisinin olup olmadığının incelenmesi ve literatüre katkı sağlamasıdır. Bu çalışma, Ankara ilinde yüksek teknoloji kullanan ve ihracat yapan; çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren firmalarla yüz yüze ve çevrimiçi anket tekniği uygulanarak gerçekleştirilmiş olup toplanan veriler SPSS 27 paket programı ile analiz edilmiştir.

Abstract:
In the existing literature, various studies and different classifications have been made on the factors affecting export performance. One of these is Bilkey's 1978 study, which the researcher considers to constitute almost all of the existing literature. Another study is Aaby and Slater's 1989 study, which attempted to define a unifying export performance model in the literature by conducting a comprehensive review and analysis of Bilkey's (1978) work and compared the results of the last decade of export research within the year. Zou and Stan, on the other hand, targeted export studies based on empirical literature published between 1987 and 1997 and determined the new developments and trends in export performance studies in the last 10 years on the basis of the year in which they conducted the study. In a meta-analysis study they conducted in 1993, Chetty and Hamilton evaluated the existing information on the effects of companies on export performance and obtained findings supporting the main structures of Slater and Aaby's. In all these studies, Aaby and Slater (1989) study the factors affecting export performance; While we classify these as managers' market knowledge, marketing strategies, firm size, planning ability and export attitudes, it is possible to see classifications as managerial, external factors and strategic factors in the existing literature. The purpose of this study is to examine whether the concepts of market orientation, competitive ability and technology orientation have a significant effect on export performance, based on studies in the literature, and to contribute to the literature. This study examines the areas that use high technology and export in Ankara; The survey was conducted using face-to-face and online survey techniques with companies operating in various sectors, and the collected data was analyzed with the SPSS 27 package program.