Hemşirelerin bilişim teknolojilerinden yararlanma ölçeğinin geliştirilmesi
Development of nurses' utilization of informatics technologies scale
Yazar: ELİF SARAÇ
Danışman: DOÇ. DR. ESRA YILDIZ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bilgi teknolojisi = Information technology ; Bilişim teknolojisi = Information technology ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Yararlanma = Utilization ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu araştırma; hemşirelerin bilişim teknolojilerinden yararlanma alanlarını tespit etmek, bu alanda ulusal geçerliliği bulunan bir ölçüm aracı geliştirmek ve geliştirilen ölçüm aracının çeşitli değişkenler ile ilişkisini belirlemek amacıyla yapıldı.
Materyal ve Metot: Çalışma, Erzurum Atatürk Eğitim Araştırma Hastanesi ve Erzurum ilindeki Aile Sağlığı Merkezlerinde görevli 498 hemşire üzerinde yürütüldü. Mevcut araştırma, 9337 numaralı ve TDK-2021-9337 kodlu Bireysel Araştırma Projesi olarak yürütüldü. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS20.0 ve AMOS programları kullanıldı. Ölçek geçerlik ve güvenirliğinin belirlenmesinde açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ile güvenirlik analizleri yapıldı. İkili kategorik değişkenler ile (cinsiyet vb.) alt boyut puanlarının karşılaştırılmasında bağımsız gruplar t testi ve ikiden fazla grup içeren değişkenlerin karşılaştırılmasında ise tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Süreli sayısal veriler arasındaki ilişki ise Pearson Korelasyon analizi ile belirlenmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 31.45±5.93 idi. 273'ü (%54.8)  evli, 225'i (45.2) bekârdı. 374'ü (%74.1) hastanede, 124'ü (%24.9) Aile Sağlığı Merkezlerinde çalışmaktaydı. Faktör analizleri ve güvenirlik analizleri sonucunda Hemşirelerin Bilişim Teknolojilerinden Yararlanma Ölçeğinin 8 alt boyut ve 39 maddeden oluştuğu belirlendi. Ölçeğin toplam madde Cronbach's Alpha değeri=0.936 idi. Yaş ile ölçeğin mesleki özerklik, veri yönetimi ve araştırma alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönde zayıf bir ilişki olduğu belirlendi  (p<0.05). Ayrıca Mesleki Özerklik ile cinsiyet arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulundu (p<0.05).
Sonuç: Mevcut araştırmada sonucunda; Hemşirelerin Bilişim Teknolojilerinden Yararlanma Ölçeğinin 39 madde ve Mesleki Özerklik, Veri Paylaşımı/İletişim, Veri Yönetimi, Mesleki Gelişim, Yönetim, Araştırma, Bilgilendirme, Girişim Sınıflama adlarıyla belirlenen 8 alt boyuttan oluşan ülkemizde geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlendi. Hemşirelerin yaş, cinsiyet, eğitim, çalışılan kurum, çalışılan bölüm ve çalışma şekillerinin bilişim teknolojilerinden yararlanma durumlarını etkilediği tespit edildi. 
Anahtar Kelimeler: Bilişim, Hemşire, Ölçek, Teknoloji, Yararlanma.

Abstract:
Aim: This research; The purpose of this study was to determine nurses' areas of use of information technologies, to develop a measurement tool with national validity in this area, and to determine the relationship of the developed measurement tool with various variables.
Materials and Methods: The study was carried out on 498 nurses working in Erzurum Atatürk Training and Research Hospital and Family Health Centers in Erzurum. The current research was carried out as an Individual Research Project numbered 9337 and code of TDK-2021-9337. SPSS20.0 and AMOS programs were used to evaluate the data. Explanatory and confirmatory factor analyzes and reliability analyzes were performed to determine the validity and reliability of the scale. Independent groups t-test was used to compare binary categorical variables (gender, etc.) with sub-dimension scores, and one-way analysis of variance was used to compare variables with more than two groups. The relationship between timed numerical data was determined by Pearson Correlation analysis.
Results: The mean age of the participants in the study was 31.45±5.93. 273 (54.8%) were married and 225 (45.2%) were single. 374 (74.1%) were working in hospitals, 124 (24.9%) were working in Family Health Centers. As a result of factor analysis and reliability analysis, it was determined that the Nurses' Use of Information Technologies Scale consisted of 8 sub-dimensions and 39 items. The total item Cronbach's Alpha value of the scale was 0.936. It was determined that there was a statistically significant and negative correlation between age and the professional autonomy, data management and research sub-dimensions of the scale (p<0.05). In addition, a statistically significant difference was found between Occupational Autonomy and gender (p<0.05).
Conclusion: As a result of the current research; It was determined that the Nurses' Use of Information Technologies Scale, consisting of 39 items and 8 sub-dimensions named as Professional Autonomy, Data Sharing/Communication, Data Management, Professional Development, Management, Research, Information, and Enterprise Classification, is a valid and reliable scale in our country. It was determined that the age, gender, education, institution, department and working style of the nurses affected their use of information technologies.
Keywords: Informatics, Nurse, Scale, Technology, Utilization.