Ankara`nın bütüncül tarihi çerçevesinde Ankara Tahrir Defterler`inin analizi (TÜSOKTAR veri tabanına dayalı bir araştırma) /
Yazar: EMİNE ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAHAEDDİN YEDİYILDIZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Tarih = History
Dizin: Ankara = Ankara ; Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Demografi = Demography ; Endüstri = Industry ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Kazak tarihi = Kazakh history ; Tahrir Defteri = Tahrir Register ; Ticaret = Trade ; Yerleşim = Settlement ; İdari yapı = Administrative structure

Özet:
Osmanlı sosyal ve iktisat tarihi açısından önemli bir kaynak olan tahrir defterlerine dayalı olarak yapılan çalışmamızda Ankara sancağı'nın XV. ve XVI. yü2yıllardaki sosyo-ekonomik yapısı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu çalışmanın hazırlanış aşamasında araştırmanın da dahil olduğu TÜSOKTAR Projesi'nin veri tabam esas alınmıştır. Söz konusu veri tabam, tahrir defterleri için özel olarak hazırlanmış olan entegre bir veri tabanıdır. Bu sayede, defteroloji çalışmalarına farklı bir bakış açısıda ka2andınlrnıştır. Çalışma, dönem olarak 1463 {MAD 9), 1523/30 (TD 117/MVAD 438) ve 1571 (TD 74) tarihleri arasım kapsamaktadır. Çalışmada Ankara tahrir defterlerinde bulunan veriler genel olarak üç başlık altında incelenmeye çalışılmıştır. Bu başlıklardan biri, defterlerde yer alan idarî ve coğrafi veriler üzerinedir. Bu bölümde öncelikle Ankara sancağı'nın idarî yapısı ve bu idarî yapının tahrir dönemlerine göre geçirdiği değişimler ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca sancakta bulunan yerleşmeler tespit edilerek bu çerçevede Ankara mahalleleri, kasaba ve köyleri, mezraaları, kışlak ve yaylakları, çiftlikleri ve konar-göçer yerleşmeleri incelenmiştir. İkinci bölümde demografik veriler üzerinde durulmuştur. Bu anlamda hem şehir nüfusu hem de kır kesimine ait verilerden hareketle sancağın XV. ve XVI. yüzyıllardaki tahminî nüfus durumu tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede şehir ve kır kesiminde bulunan sosyal gruplar, vergi grupları ve görevliler de incelenmiştir. Son bölümde defterlerin malî verileri değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda öncelikle sancak genelinde alman raiyyet rüsumu, arızî vergiler, taran, hayvancılık, ticaret ve sanayi ile ilgili vergiler tespit edilmiştir. Son olarak ise vergilerin tahsis edildiği dirlikler ve gelirler etraflıca tespit ve analiz edilmeye çalışılmıştır.Sonuç kısmında ise çalışmanın farklı bölümlerinde ele alman konuların neticelerinden hareketle XV. ve XVI. yüzyılda Ankara sancağının idarî, coğrafî, demografik ve malî verilerinin genel bir analizi yapılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
ABSTRACT This study tried to describe the socio-economical pattern of the Ankara Province in the XVth and XVIth centuries based on tahrir defters which are important sources for the Ottoman social and economical history. In the study, the database of the TÜSOKTAR was employed. This database is an integrated one which is specifically developed for tahrir defters. Thus, the study offers a different perspective towards the recordings. The period analysed in the study is between 1463 (MAD 9), 1523/30 (TD 117/MVAD 438) ve 1571 (TD 74). In the study, the Ankara recordings were investigated under three major classifications. The first one is the geographical data found in these recordings. This part of the study is mainly concerned with the changes seen in the adrninistrative pattern of the Ankara Province. Additionally, it is also dealt with the identication of the settlements in the Province. Work on the settlement pattern includes the analysis of towns and villages, farms, nomad settlements. In the second part, demographic data obtained from the recordings are analysed. Based on these data, the estimated population of the Province including both urban and rural areas during the XVth ve XVIth centuries is given. In addition to this estimation, social groups tax groups and civil officiers living in urban and rural areas are also investigated. In the third part, the emphasis is on the financial data. The topics analysed are as follows: personal and temporary taxes, agricultural and castle breeding activities and commercialrindustrial activities, allocation of tax earnings in the Ankara Province.In the last part of the study an overall analysis is presented concerning the geographical, demographical and financial data obtained for the Ankara Province in the XVth and XVTth centuries.