Kerek Müzesi'nde bulunan Bahri Memlükler'e ait yayımlanmamış gümüş sikkeler
Unpublished silver coins of Bahri Mamluks in the Karak Museum
Yazar: MOHAMMAD OBEIDAT
Danışman: PROF. DR. CASİM AVCI
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History ; Tarih = History
Dizin: Bahri Memlükler Dönemi = Bahri Memlükler Period ; Memlük Devleti = Mamluk State ; Memlükler = Mamluks ; Memlükler Dönemi = Mamluks Period ; Sikke = Coin ; Ürdün-Kerek = Ürdün-Kerek

Özet:
Kerek Müzesi'nde tamamı Bahrî Memlükler (648 – 784 / 1250 – 1382) dönemine ait daha önce çalışılmamış 19 yeni sikke koleksiyonu vardır. Koloksiyonu oluşturan bu 710 gümüş sikke, Ürdün Eski Eserler Genel Müdürlüğü (دائرة الآثار العامة الأردنية) tarafından farklı dönemlerde, farklı kişilerden satın alınmıştır. Bu çalışmada söz konusu 710 sikkeden 686'sı incelenmiş, yüzü silinmiş olan 24 sikke inceleme dışı bırakılmıştır. Çalışmanın amacı, genelde İslâm sikkeleri ve özelde Bahrî Memlükler dönemi sikkeleri hakkındaki bilginin artmasına katkı sağlamaktır. Bunu gerçekleştirmek için çalışma konusu ile alakalı Türk, Arap ve yabancı kaynaklara ve araştırmalara başvurulmuştur. Çalışma konusu sikkeler, önce sultanlara göre temel bir sınıflandırmaya, ardından sikke kategorilerine göre ikincil bir sınıflandırmaya tabi tutulup, darphaneye ve basıldığı tarihe göre düzenlenmiştir. Ayrıca sikkeler, uluslararası araştırmalar ve kaynaklardaki benzerleri ile karşılaştırılmış; sikkenin bileşenleri, saflık derecesi ve kalitesini belirlemek için X-ışını floresansı teknolojisi kullanarak analiz edilmiştir. Çalışma birkaç sonuç ortaya çıkarmıştır; Bahrî Memlükler dönemi sikkelerinin yeni tiplerini tanıtmış, ayrıca, sikkelerin ölçümlerdeki dalgalanmalara maruz kalan sikkelerin ayar kalitesini ortaya çıkarmıştır. Bunun yanı sıra, Bahrî Memlük darphaneleri için bir kısmı dışarıdan bir kısmı da içerden olmak üzere çok sayıda gümüş kaynağının olduğunu tespit etmiştir. Çalışma, Orta Çağ'daki gümüş kaynaklarına dair çalışmaları ele almayı, bu konuda güvenilebilecek kaynakların yetersizliği nedeniyle, Memlük piyasalarında tedavülde bulunan yabancı sikkelerin ayar kalitesi ile ilgili çalışmaların yapılmasını önermektedir.

Abstract:
In the Karak Museum, there are 19 new sets of coins that are not studied yet. It consists of 710 silver coins dated back to the Bahri Mamluks era (648 – 784 / 1250 – 1382). These sets of coins were bought by The Jordanian Department of Antiquities (DOA) from different people during different periods. In this study, 686 out of 710 coins were studied, whereby 24 coins free of inscriptions were excluded. The study aims to improve the knowledge about Islamic coins in general and to be precise the coins used during the Mamluk era. To achieve the aim of the study, it relied on Arabic, Turkish, and Western references which are related to the subject of the study. The sample coins were classified mainly according to the Sultans. Other minor categorizations were according to the denomination of coins, and how it is listed and described according to the place and date these coins were struck. Moreover, the analysis of the sample coins was compared with other international references and periodicals that the researcher was able to find. The analysis of quantity and degree of purification was analyzed using an x-ray. The main results from this study were knowing new types of coins used in Bahri Mamluk, the extent of disturbance on Mamluk coinage due to the inaccuracy of sizes and purifications of samples of the study, and various resources of silver imported to the place of mint in Bahri Mamluk era either international or local. The study recommends further studies to be conducted on the resources of silver during the middle age, purification, and quality of foreign coins used during the Bahri Mamluk era and that is due to the lack of these studies in the field.