İşeme Disfonksiyonu ve Nörojen Mesaneli çocuklarda Ultrasonografi ile detrüsör kalınlığının değerlendirilmesi ve tanıdaki yeri
Determination of Bladder Wall Thickness with Ultrasonography in patients with Neurogenic Bladder and Voiding Dysfunction and its place in Diagnosis
Yazar: SEMİH TANGAL
Danışman: PROF. DR. EROL ÖZDİLER
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Üroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Üroloji = Urology
Dizin: Mesane = Urinary bladder ; Ultrason = Ultrasound ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Çocuklar = Children ; İşitme kaybı = Hearing loss

Özet:
Amaç: Bu çalışmada sağlıklı, işeme disfonksiyonlu ve nörojen mesaneli hastaların detrüsör kalınlıklarını karşılaştırmayı, mesane (dolu/boş) detrüsör kalınlığı oranları ile gruplar arası mesane kompliansını öngörmeyi ve özellikle işeme disfonksiyonlu hastalarda için ayırıcı tanıda yardımcı olabilecek eşik değeri bulmayı amaçladık.Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Şubat 2008 ile Mart 2010 tarihleri arasında yaşları 5 ile 10 arasında değişen 350 çocuk üzerinde yapılmıştır. 198 sağlıklı çocuk (Grup 1), işeme disfonksiyonu tanısı alan 126 çocuk (Grup 2), nörojenik mesane tanısı almış 26 çocuk (Grup 3) çalışmaya alındı. Tüm gruplar İşeme Bozukluğu Semptom Skoru (İBSS), idrar tahlili, üriner USG ile değerlendirilirken, Grup 1 ve Grup 2'ye ayrıca üroflowmetri ve postvoiding rezidü yapıldı. Gruplara 7,5 mHz yüksek frekanslı ultrasonografi probu ile üriner USG yapılarak mesanenin anterior, posterior ve lateral duvarları detrüsör kalınlıklarının miksiyon öncesi ve sonrasında ölçümleri yapıldı.Bulgular: Çalışmaya katılan 350 olgunun 212'si (%60,6) erkek, 136'sı (%39.4) kız olup gruplar arasında cinsiyet açısından anlamlı bir fark saptanmadı.Erkeklerin detrüsör kalınlığı, tüm duvar ve gruplarda kızlardan fazla olduğu bulunmuştur.Sağlıklı populasyonda boş mesane, sırasıyla anterior, posterior, sağ lateral, sol lateral duvar detrüsör kalınlıkları 3,8 mm (3,1-6,2), 3,7 mm (3-6), 3,8 mm (3-6), 3,7 mm (3,1-6,1) olarak bulundu. Dolu mesane, sırasıyla anterior, posterior, sağ lateral, sol lateral duvar detrüsör kalınlıkları 1,1 mm (0,7-2,2), 1,1 mm (0,6-2,2), 1,1 mm (0,7-2,1), 1,1 mm (0,6-2) olarak saptandı.İşeme disfonksiyonlu olgularda boş mesane, sırasıyla anterior, posterior, sağ lateral, sol lateral duvar detrüsör kalınlıkları 4,1 mm (3,1-6,3), 4,05 mm (3-6,1), 4,1 mm (3-6,2), 4,1 mm (3-6,2) olarak bulundu. Dolu mesane, sırasıyla anterior, posterior, sağ lateral, sol lateral duvar detrüsör kalınlıkları 1,4 mm (0,9-2,8), 1,4 mm (0,9-2,7), 1,4 mm (0,9-2,7), 1,4 mm (0,9-2,7) olarak saptandı.Nörojen mesaneli hastalarda boş mesane, sırasıyla anterior, posterior, sağ lateral, sol lateral duvar detrüsör kalınlıkları 5,85 mm (4,3-7,1), 5,75 mm (4,3-7), 5,8 mm (4,3-7,1), 5,75 mm (4,3-7,1) olarak bulundu. Dolu mesane, sırasıyla anterior, posterior, sağ lateral, sol lateral duvar detrüsör kalınlıkları 2,4 mm (1,8-3,2), 2,35 mm (1,7-3,1), 2,35 mm (1,8-3,1), 2,35 mm (1,8-3) olarak saptandı.3 grubun detrüsör kalınlığı istatistiksel olarak değerlendirildiğinde, nörojen mesaneli grubun, işeme disfonksiyonlu ve sağlıklı çocuk gruplarına göre, bütün duvarlarda, hem mesane boşken hem de dolu iken kalın olduğu ve bunun istatistiksel anlamlı olduğu saptandı (p< 0,05). İşeme disfonksiyonlu grup ile sağlıklı popülasyon karşılaştırıldığında ise, bütün duvarlarda, hem mesane boşken hem de dolu iken işeme disfonksiyonlu grubun detrüsör kalınlığının daha fazla olduğu ve bunun istatistiksel anlamlı olduğu saptandı. (p< 0,05)Dolu mesane detrüsör kalınlığı/boş mesane detrüsör kalınlığı karşılaştırıldığında, nörojen mesane grubunda bu oranın diğer iki gruba oranla istatistiksel anlamlı yüksek olduğu görüldü. İşeme disfoksiyonlu grup ile sağlıklı popülasyon karşılaştırıldığında ise, işeme disfonksiyonlu grupta istatistiksel anlamlı yüksek olduğu saptandı. (p< 0,05)İşeme disfonksiyonu tanısı için, sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırılarak, anterior duvar dolu/boş detrüsör duvar kalınlığı oranı kullanılarak tanısal bir eşik değer bulunabilmesi için ROC analizi yapıldığında 0,324 oranı (%66,67 duyarlılık ve %79,80 özgüllük) elde edilmiştir. Posterior duvar dolu/boş oranı için ROC analizi ile yapıldığında ise 0,295 oranı (%83,33 duyarlılık, %64,14 özgüllük) elde edilmiştir.Sonuç: Mesane duvar kalınlığının ölçümünün geniş dağılım aralığından dolayı normal eşik değerini saptamak mümkün olmamaktadır. Ancak ölçüm yapılan çocuklarda olguya özel mesane duvar kalınlığının dolu / boş oranının saptanması kontrol grubu ile işeme disfonksiyonlu grubun ayrımında bir eşik değer saptanmasına olanak sağlanmaktadır.Anahtar sözcükler: Mesane, ultrasonografi, detrüsör, çocuk, işeme disfonksiyonu

Abstract:
Objectıves: In this study it is aimed to compare the measurements of bladder wall thickness in patients with neurogenic bladder, voiding dysfunction and in healthy control group. Additionally ratio of (full/empty) bladder wall thickness is tested whether it can be a predictive factor for estimation of bladder compliance and calculation of a cut off value of this ratio to be used in differantial diagnosis of voiding dysfunction is objected.Materials and methods: The study is conducted on 350 patients, between February 2008 and march 2010. Group1 involved 198 healthy control subjects, group 2 involved 126 patients with voiding dysfunction and group 3 involved 26 patients with neurogenic bladder. Urine analysis, voiding dysfunction symptom score questioairre and urinary system ultrasonography is performed in all patients. Uroflowmetry and postvoiding residual urine measurement are performed in group 1 and group 2. Anterior, posterior and lateral wall thicknesses of bladder are measured with 7,5 mHz high frequency ultrasonography when bladder is empty and full.Results: Of the 350 patients involved in the study, 212 (60,6%) of them were males and 136 (39.4%) of them were females. No significant difference was observed between the males and females. Bladder wall thickness of the male patients is found to higher than females in all 3 groups and all places of measurements.In group 1 the bladder wall thickness measuremnts in the empty bladder for the anterior, posterior, right lateral, left lateral bladder walls were 3,8 mm (3,1-6,2), 3,7 mm (3-6), 3,8 mm (3-6), 3,7 mm (3,1-6,1) respectively. In the full bladder the measurements in anterior, posterior, right lateral, left lateral bladder walls were 1,1 mm (0,7-2,2), 1,1 mm (0,6-2,2), 1,1 mm (0,7-2,1), 1,1 mm (0,6-2) respectively.In group 2 the bladder wall thickness measuremnts in the empty bladder for the anterior, posterior, right lateral, left lateral bladder walls were 4,1 mm (3,1-6,3), 4,05 mm (3-6,1), 4,1 mm (3-6,2), 4,1 mm (3-6,2) respectively. In the full bladder the measurements in anterior, posterior, right lateral, left lateral bladder walls were 1,4 mm (0,9-2,8), 1,4 mm (0,9-2,7), 1,4 mm (0,9-2,7), 1,4 mm (0,9-2,7) respectively.In group 3 the bladder wall thickness measuremnts in the empty bladder for the anterior, posterior, right lateral, left lateral bladder walls were 5,85 mm (4,3-7,1), 5,75 mm (4,3-7), 5,8 mm (4,3-7,1), 5,75 mm (4,3-7,1) respectively. In the full bladder the measurements in anterior, posterior, right lateral, left lateral bladder walls were 2,4 mm (1,8-3,2), 2,35 mm (1,7-3,1), 2,35 mm (1,8-3,1), 2,35 mm (1,8-3) respectively.When bladder wall thickness measurements are compared between the three groups, the measurements in group 3 are found to be statistically significantly higher than the other two groups both in full and empty measurements in all aspects of bladder wall (p< 0,05). When bladder wall thickness measurements are compared between group 1 and group 2, the measurements in group 2 are found to be statistically significantly higher than the group1, both in full and empty measurements in all aspects of bladder wall (p< 0,05).The ratio of full and empty bladder wall thickness measurements are compared and the ratio is found to be statistically significantly higher in group 3 compared to the other two groups. The ratio is also statistically significantly higher group 2 compared to group 1(p< 0,05).When ROC analysis is performed to find a diagnostic cut of value of full/empty ratio in the anterior bladder wall, for patients with voiding dysfunction in comparison with the normal control group, the ratio of 0,324 with 66,67% sensitivity and 79,80% specificity is detected. The same ratio in the posterior bladder wall measurements is calculated as 0,295 with 83,33% sensitivity and 64,14% specifcity.Conclusion: Due to the wide range of bladder wall thickness measuremnts with ultrasonography, a cut of value for normal range of bladder wall thickness can not be detected. But the ratio of full/empty bladder wall thickness for each individual can be used in detection of voiding dysfunction.Key Words: Bladder, Ultrasonography, Detrusor thickness, Children, Micturational dysfunction