Antakya'da bir eğitim merkezine devam eden 15-19 yaş arası gençlerde fiziksel aktivite ve yeme alışkanlıklarının BKİ ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between physical activity and eating habits and BMI among 15-19 years adolescents attending an education center in antakya
Yazar: RABİA DERİN YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ZUHAL AYDAN SAĞLAM
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Ergenler = Adolescents ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Hatay-Antakya = Hatay-Antakya ; Obezite = Obesity

Özet:
Amaç: Çalışma, Antakya'da bir kursa devam etmekte olan 15-19 yaş arasındaki
adölesanların beslenme alışkanlıkları ve fiziksel aktivite durumlarının BKİ ile
ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metod: Bu çalışma, Kesitsel Çalışma türü olarak adlandırılmaktadır.
Çalışma, yaşları 15-19 arasında olan ve Hatay Büyükşehir Belediyesi Destek
Eğitim Merkezi'nde bir kursa devam eden 326 adölesan (188 kız, 138 erkek)
üzerinde yürütülmüştür. Çalışmaya katılan adölesanlara sosyodemografik ve genel
özellikleri ile ilgili 29 sorudan oluşan anket formu, besin tüketim sıklığı formu, 24
saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı ve Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi
Kısa Formu (IPAQ) uygulanmıştır. Çalışmamızda veriler, SPSS 22 (Armonk, NY:
IBM Corp.) paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin
değerlendirilmesi için Shapiro Wilk testi, Ki kare testleri, One Way ANOVA ve
Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi α=0,05 olarak kabul
edilmiştir.
Bulgular: Bu çalışmaya 188 kız (%57,7) ve 138 erkek (%42,3) olmak üzere
toplam 326 adölesan katılmıştır. Bütün katılımcılar için yaş ortalaması 16,73 ±
1,56 yıl iken bu ortalama kızlarda 16,80 ± 1,49 yıl ve erkeklerde 16,63 ± 1,64 yıl
olarak bulunmuştur. Adölesanların vücut ağırlığı ortalamaları 62,138 ± 12,51 kg,
boy ortalamaları ise 166,29 ± 9,3 cm olarak bulunmuştur. Adölesanların BKİ'leri
incelendiğinde ise 55 adölesanın fazla kilolu (%16,9) ve 18 adölesanın ise obez
(%5,5) olduğu görülmüştür. Obezitenin en fazla görüldüğü oran %33,3 ile 17 yaş
grubudur. Çalışmamızda anne BKİ'si artıkça adölesan BKİ'sinin de artığı
görülmüştür fakat baba BKİ'si ile adölesan BKİ'si arasında herhangi bir ilişki 
xiv
bulunamamıştır (sırasıyla; p=0,002; p=0,109). Ailesinde obezite öyküsü olan
adölesanların büyük çoğunluğunda obeziteye rastlanırken, ailesinde obezite
öyküsü olmayanların çoğunun ise normal kiloda olduğu görülmüştür (p<0,05).
Ekran önünde geçirilen süre arttıkça sağlıklı uyku süresinin anlamlı ölçüde
kısaldığı saptanmıştır (p<0,05). Reklamların adölesanların paketli ürün tüketim
sıklığını anlamlı ölçüde artırdığı görülmüştür (p<0,05). Adölesanların paketli ürün
alırken son kullanma tarihine ve düşük kalorili olmasına dikkat ettiği görülmüştür
(p=0,001). Sedentar gençlerle orta ve yüksek fiziksel aktivite yapanlar
karşılaştırıldığında, fiziksel aktivite azalmasının BKİ'yi önemli ölçüde artırdığı
görülmüştür (p=0,001).
Sonuç: Ailede obezite öyküsü olan adölesanların obezite açısından risk altında
olması, besleme alışkanlıklarının medya ve reklamlardan etkilenmesi ve fiziksel
aktivite şiddetinin BKİ üzerinde anlamlı etkisinin olması beklenen bir sonuçtur.
Bu nedenle sağlıklı yaşam tarzı ilkelerinin bebeklik döneminden itibaren kişisel
ve yönetsel olarak kurgulanması, eğitimlerin kararlı ve sürekli devlet politikaları
şeklinde toplumun geneline yayılması sağlıklı nesil yetişmesinde büyük önem
taşımaktadır.
Anahtar kelimeler: Adölesan, beslenme, fiziksel aktivite, obezite, beslenme
alışkanlıkları

Abstract:
Objective: The aim of this study was to investigate the relationship between
obesity and nutrition habits of adolescents between ages of 15-19, who were
attending a course in Antakya.
Materials and Methods: This cross-sectional study was carried out on 326
adolescents (188 females, 138 males) aged between 15-19 years who were
attending a course at the Hatay Metropolitan Municipality Support Training
Center. A questionnaire consisted of 29 questions about sociodemographic and
general characteristics of the participating adolescents, food consumption
frequency form, 24-hour retrospective food consumption record and International
Physical Activity Questionnaire Short Form (IPAQ) were applied in this study.
Data were analyzed using SPSS 22 (Armonk, NY: IBM Corp.) package
programme. Shapiro Wilk test, Chi-square tests, One Way ANOVA and Kruskal
Wallis tests were used to evaluate the data. The level of significance was adopted
as α = 0.05.
Results: A total of 326 adolescents, 188 girls (57,7%) and 138 boys (42,3%),
participated in this study. While the mean age of all participants was 16,73 ± 1,56
years, it was found to be 16,80 ± 1,49 years for girls and 16,63 ± 1,64 years for
boys. The average body weight of adolescents was 62,138 ± 12,51 kg, and the
average height was 166,29 ± 9,3 cm. When BMI of adolescents was examined, it
was seen that 55 adolescents were overweight (16,9%) and 18 adolescents were
obese (5,5%). The rate of obesity is highest in the 17 age group with 33,3%. In
our study, when adolescent BMIs and maternal BMIs were examined, it was
observed that as the BMI of the mother increased, adolescent BMI increased 
xii
(p=0,002), but no relationship was found between the father BMI and the
adolescent BMI (p=0,109). Obesity was found in the majority of the adolescents
with a family history of obesity, while the majority of the individuals without a
family history of obesity had normal weight. There was a significant relationship
between family history of obesity and adolescent BMI (p<0,05). As the time spent
in front of the screen increased, the duration of healthy sleep was significantly
reduced (p<0,05). It was seen that advertising significantly increased the
frequency of packaged product consumption of adolescents (p<0,05). It was seen
that adolescents pay attention to expiry date and low calorie when buying
packaged products. Therefore, there is a statistically significant relationship
between the characteristics of labeling and label reading (p=0,001). When
sedentar individuals were compared with adolescents with moderate and high
physical activity, BMI increased significantly as physical activity decreased
(p=0.001).
Conclusion: It is expected that adolescents with a family history of obesity should
be at risk for obesity, their feeding habits will be affected by media and
advertising, and physical activity severity will have a significant effect on BMI.
For this reason, it is of great importance to develop healthy lifestyle principles
from infancy as personal and managerial, and to spread the education to the
society in the form of stable and continuous state policies.
Key words: Adolescent, nutrition, physical activity, obesity