İki farklı venodilatasyon yönteminin periferik intravenöz kataterizasyon başarısına etkisi
The effect of two different venodilation methods on the success of peripheral intravenous catheterization.
Yazar: DİLBER ÜNAL
Danışman: PROF. DR. AYTEN ZAYBAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
AMAÇ: Bu araştırma iki farklı venodilatasyon yönteminin periferik intravenöz kataterizasyon başarısına etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü yapılmıştır. 

METOD: Araştırma, Haziran 2023-Mart 2024 tarihleri arasında, Çiğli Eğitim ve Araştırma Hastanesinin günübirlik kemoterapi biriminde 18-65 yaş arası, araştırmaya katılmayı kabul eden, Türkçe konuşup anlayabilen, ven derecesi 1,2,3 olan hastalarla yapılmıştır. Araştırmada hastalar, turnike grubu (kontrol), manşon grubu ve kuru sıcak uygulama grubu olmak üzere üç grupta incelenmiştir. Her bir grupta 30'ar hasta olmak üzere toplam 90 hasta örnekleme alınmıştır. Araştırmada, periferik intravenöz kateterizasyon öncesinde kontrol grubunda turnike, manşon uygulama grubunda; tansiyon aleti manşonu; kuru sıcak uygulamada girişim bölgesine kuru sıcak uygulama yapılmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında; "Olgu Rapor Formu" ve "Görsel Kıyaslama Ölçeği" kullanılmış, veriler SPSS 25.0 programı kullanılarak, uygun testler ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın uygulanabilmesi için etik kuruldan ve uygulamanın yapıldığı kurumdan yazılı izin alınmıştır. 

BULGULAR: Araştırmaya katılan kontrol grubundaki hastaların %63.3'ü kadın, %56.7'si 55-65 yaş grubunda, %46.7'si hafif şişman (25-29,9 kg/m2); manşon uygulama grubundaki hastaların %53.3'ü erkek; %53.3'ü 55-65 yaş grubunda, %43,3'ü (BKI:30-34,9 kg/m2) orta derecede şişman; kuru sıcak uygulama grubundaki hastaların %53.3'ü kadın, %70'i 55-65 yaş grubunda, %43,3'ü (BKI= 18,5-24,9 kg/m2) normal kilodadır. Tüm gruplarda hastaların çoğunluğunda 22 nolu kateter ve girişim için dorsal metakarpal venler kullanılmıştır. 
Gruplar arasında uygulama öncesi ven dereceleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamış, manşon uygulama ve kuru sıcak uygulama sonrası ven derecelerinde artış olmuştur (p<0.05). Gruplar arasında periferik intravenöz kataterizasyon başarı durumu ve girişim sayısı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Periferik intravenöz katateterizasyon sırasında manşon uygulama grubunda hemşirenin yaşadığı güçlük düzeyi, kuru sıcak uygulama grubundan daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Periferik intravenöz katateterizasyon sırasında hastaların yaşadığı rahatsızlık düzeyleri arasında fark bulunmamıştır. Manşon ve kuru sıcak uygulama grubunda demografik özelliklerin girişim başarı sayısını etkilemediği, kontrol grubunda kemoterapi süresi ve arttıkça girişim sayısı arttığı bulunmuştur. 

SONUÇ: Manşon uygulaması ve kuru sıcak uygulama periferik intravenöz katateterizasyon başarısı ve hastanın işlem sırasında hissettiği rahatsızlık düzeyinde etkili değildir. Kuru sıcak uygulama ven derecesini arttırmada ve hemşirenin işlem sırasında yaşadığı güçlük düzeyini azaltmada etkilidir. 

Anahtar Kelimeler: Periferik intravenöz kateterizasyon; kuru sıcak uygulama; manşon uygulama; turnike; ven derecesi.

Abstract:
PURPOSE: This randomized controlled study aimed to determine the effect of two different venodilation methods on the success of peripheral intravenous catheterization.
METHODS: The study was conducted between June 2023 and March 2024 in the outpatient chemotherapy unit of Çiğli Training and Research Hospital who accept the study between 18-65 of age, able to speak and understand in Turkish and has 1,2,3 vein grades. Patients were divided into three groups: the tourniquet group (control), the cuff group, and the dry heat application group. A total of 90 patients were sampled, with 30 patients in each group. In the study, a tourniquet was used for the control group before peripheral intravenous catheterization, while a blood pressure cuff was applied in the cuff application group, and dry heat was applied to the intervention area in the dry heat application group. Data were collected using the "Case Report Form" and the "Visual Analog Scale" and were analyzed using the SPSS 25.0 program with appropriate tests. Ethical approval and written consent from the institution where the study was conducted were obtained to carry out the research.
RESULTS: Among the patients in the control group, 63.3% were female, 56.7% were aged 55-65 years, and 46.7% were mildly obese (25-29.9 kg/m2). In the cuff application group, 53.3% were male, 53.3% were aged 55-65 years, and 43.3% were moderately obese (BMI: 30-34.9 kg/m2). In the dry heat application group, 53.3% were female, 70% were aged 55-65 years, and 43.3% were of normal weight (BMI: 18.5-24.9 kg/m2). In all groups, a 22-gauge catheter and dorsal metacarpal veins were used for the intervention. There was no statistically significant difference in pre-application vein grades between the groups, but there was an increase in vein grades after cuff and dry heat application (p<0.05). No statistically significant difference was found between the groups in terms of peripheral intravenous catheterization success and the number of attempts. The difficulty level experienced by the nurse during peripheral intravenous catheterization was higher in the cuff application group than in the dry heat application group (p<0.05). There was no difference in the discomfort levels experienced by patients during peripheral intravenous catheterization. Demographic characteristics did not affect the success rate of the intervention in the cuff and heat application groups, but in the control group, the number of interventions increased with the duration of chemotherapy.
CONCLUSION: Cuff application and dry heat application do not affect the success of peripheral intravenous catheterization or the level of discomfort felt by the patient during the procedure. Dry heat application is effective in increasing vein grade and reducing the difficulty level experienced by the nurse during the procedure.
Keywords: Peripheral intravenous catheterization; dry heat application; cuff application; tourniquet; vein grade.