Yüksek tane verimli kuru fasulye hatlarının geliştirilmesi
Developing of high yield dry bean lines
Yazar: ŞEMSİ DEMİRCAN
Danışman: PROF. DR. ERCAN CEYHAN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Araştırmada, iki adet kuru dane fasulye (Phaseolus vulgaris L.) (Great Northern 59 ve Alberto) çeşidi ve bir adet ateş fasulyesi (İspanyol, Bombay fasulyesi) (Phaseolus coccineus L.) ve 5 fasulye (PV04001, PV05023, PV04042, PV04026 ve PV04032) hattı arasında melezleme yapılmıştır. Bu çalışmada, Line x Tester metoduna göre 5 x 3 olacak şekilde yapılan melez tohumlardan elde edilen F1 melezleri 30 Mart 2017 tarihinde tam kontrollü seraya ekilerek materyal olarak kullanılmıştır. Sera denemeleri "Tesadüf Blokları Deneme" desenine göre üç tekerrürlü olarak tam kontrollü Selçuk Üniversitesi Deneme serasında kurulmuştur. Araştırmada dal sayısı,  bitki boyu, bakla sayısı, baklada tane sayısı, bitki tane sayısı, bitkide tane verimi, yüz tane ağırlığı ve protein oranına ilişkin ölçüm, sayım, tartım ve analiz yapılmıştır. İncelenen özellikler için ebeveyn, F1 generasyonlarında line x tester analiz yöntemine göre genel ve özel kombinasyon yetenekleri, heterosis ve heterobeltiosis değerleri, geniş ve dar anlamda kalıtım dereceleri ve özellikler arası ilişkiler tespit edilmiştir. Her iki generasyonda da tane verimi için eklemeli olmayan gen etkileri ve dar anlamda kalıtım dereceleri düşük olarak tespit edilmiştir. F1 generasyonlarında heterosis ve heterobeltiosis değerleri tane verimi için pozitif olmuştur. Sonuç olarak bu araştırmada; yüksek kuru tane fasulye hatların elde edilmesi üzerine bunların bazı tarımsal özellikleri ve kalıtımları belirlenmiştir.
 
Anahtar Kelimeler: Fasulye, Line x Tester analizi, tane verimi, heterosis ve heterobeltiosis.

Abstract:
In the study, crosses was made between two bean variety (Phaseolus vulgaris L.) (Great Northern 59 ve Alberto) and a Bombay bean (Phaseolus coccineus L.) and five bean lines(PV04001, PV05023, PV04042, PV04026 ve PV04032). In this study, F1 hybrids obtained from hybrid seeds made to be 5 x 3 according to the Line x Tester method were used as material on 30 March 2017 by planting in a fully controlled greenhouse. The greenhouse experiment was arranged in the "Randomized Blocks Experimental" design with three replications at the fully controlled Selcuk University Greenhouse Experiment. In the research, plant height, mean branches per plant, pods per plant, seeds per pod, seeds per plant, seed yield per plant, hundred seed weight and protein content were measured, counted, weighted and analyzed in all parents and F1 hybrids populations. The general and specific combining ability, heterosis and heterobeltiosis, broad and narrow sense heritability and the correlation of parent, F1 hybrids populations, were calculated by using the line x tester method. Non-additive gene effects, and low narrow sense heritability degrees were both estimated for the seed yield per plant for both of the generations. The values of heterosis and heterobeltiosis were found to be positive in grain yield per plant for F1 hybrids. As a result, in this research; some of the agricultural characteristics and heredity of them have been determined upon obtaining high dry bean lines.


Keywords: Bean, Line x Tester analysis, seed yield, heterosis and heterobeltiosis.