Çukurova Bölgesinde Pinus pinea L. ve Ceratonia siliqua L.'nın ölüörtü ayrışması ile topraklarının karbon ve azot dinamiğinin karşılaştırılması
Comparison of litter decomposition and carbon and nitrogen dynamics of soils in Pinus pinea L. and Ceratonia siliqua L. in Çukurova Region
Yazar: NACİDE KIZILDAĞ
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN CENGİZ DARICI ; PROF. DR. HÜSNİYE AKA SAĞLIKER
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Botanik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany
Dizin: Bitki ekolojisi = Plant ecology ; Orman ekolojisi = Forest ecology

Özet:
Çukurova Bölgesinde konglomera ve marn anamateryalleri üzerinde yetişen Pinus pinea (Fıstık çamı) ve Ceratonia siliqua (Keçiboynuzu) topraklarının C ve N mineralizasyonları ile ölüörtülerinin ayrışması mevsimsel olarak incelenmiştir.
Her iki bitkinin toprakları kumlu tınlı ve hafif baziktir. Konglomeralı ve marnlı P.pinea topraklarının karbon içerikleri dönemler arasında farklı (P<0,05) iken, C. siliqua'da fark bulunmamıştır. Toprakların azot içerikleri konglomeralı P. pinea'da Mart 2012 ile Haziran, Temmuz ve Ekim 2013 ayları arasında (P<0,05), marnlı Ceratonia'da ise Mart 2012 ve Ekim 2013 ayları hariç tüm dönemler arasında farklıdır.  
Mineral toprak yüzeyine ölüörtü torbalarında (litter bag) gömülen iki ağacın ölüörtülerinin ayrışması ilk 318 günde hızlı olmuş, sonra yavaşlamıştır. Araştırma süresi olan 544 günde ise iki anamateryalde de C. siliqua'nın  ağırlık kaybı P. pinea'dan daha fazla olup ölüörtülerinin "orta hızda" ayrıştığı saptanmıştır.
Anamateryal ve bitki türünün karbon ve  azot mineralizasyonları ile oranlarını etkilediği belirlenmiştir. Genellikle marnlı topraklarda konglomeralılara göre daha yüksek olan karbon mineralizasyonları arasında dönemsel farklar saptanmıştır. Karbon mineralizasyon oranları P. pinea'da marn, C. siliqua'da konglomera anamateryalli topraklarda daha yüksek bulunmuştur. Azot mineralizasyon oranı ise en düşük  P. pinea'nın marnlı, en yüksek de konglomeralı toprağında belirlenmiştir.

Abstract:
Carbon and nitrogen mineralization of soils of Pinus pinea (Stone pine) and Ceratonia siliqua (Carob tree), grown on conglomerate and marl, and their litter decomposition were seasonally investigated in Cukurova Region.
Both soils of plants were found sandy loam and slightly basic. While there were significant differences in terms of carbon amount between seasons in conglomerate and marl soils of  P.pinea (P<0,05), no difference were found in C. siliqua. Differences for amounts of nitrogen in conglomerate soils of P.pinea were found between March and June 2012 and between July and October 2013 (P<0,05). In marl soil of C. siliqua, there were found differences in all seasons except March 2012 and October 2013.
Litters of both plants, buried at mineral soil surface as litterbags, were decomposed fast in first 318 days and then decayed slowly. In 544 days, it was found that mass loss of  C. siliqua were determined much more than P.pinea on both parent materials as their litters decomposed at "medium speed".
It was determined that parent material and plant species affected carbon and nitrogen mineralizations and their rates as well. In generally, there were found seasonal differences between carbon mineralizations in both parent materials as marl were higher than conglomerate. Carbon mineralization rates in marl soil of P. pinea were higher than conglomerate soil of C. siliqua. Nitrogen mineralization rate were minimum in marl soil of P. pinea and maximum in conglomerate soil of same plant.