Dilthey'da anlama yöntemi ve nesnellik problemi
The method of understanding and the problem of objectivity in Dilthey
Yazar: ELİF İCLAL ÇATMA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELAMİ VARLIK
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Dilthey, Tin Bilimlerinin kendi ayakları üzerinde durma serüveninde dönüm noktalarından birisini oluşturmaktadır. Onun zamanına kadar tarihsel-tinsel dünya Doğa bilimlerinin sunduğu bilimsel araçlar uyarınca araştırma konusu haline getirilmiştir. Dilthey ile birlikte Tin Bilimleri kendi özgün yöntemi ve bu yöntem içerisinde ortaya çıkan bilimsel araçlara sahip olmuştur. Bu anlamda temel problem "İnsan dünyasını inceleme yöntemi olarak anlamada nesnellik mümkün mü?" sorusuna cevap vermektir. Çalışma boyunca yöntem meselesi Tin Bilimleri bağlamında tartışılarak anlama yönteminin meşru zemini ortaya konmaya çalışılmıştır. Dilthey için anlama yöntemi hem tarihsel dünyayı hem de onun içinde yaşayan tek tek insanları anlama yöntemi olarak düşünülmektedir. Bu anlamda anlama, hem tek tek insanlarla hem de tarihsel süreç içerisinde tek tek insanlardan bağımsızlaşarak ortaya çıkan nesnel tinle ilgilidir. Dolayısıyla anlama bireye yöneldiğinde onun ifadeleşmiş yaşantı durumlarının objektif olarak kavranmasıyla, nesnel tine yöneldiğinde ise yine ona içkin olan amaç ve niyetlerin anlaşılmasıyla ilişkilidir. Böylece anlama kendi nesnellik zeminini yaşantı durumlarının ifadeleşerek nesneleşmesinde bulmaktadır. Nesnel tinin en yüksek formlarından biri "dil"dir. Dil, yazılı yapıtlarda sabitlenerek hermeneutik bir yorum faaliyetini şart koştuğu için anlama yönteminin modeli hermeneutik olmak durumundadır. Dolayısıyla Dilthey için Tin Bilimlerinin bilimsel formülasyonu yöntem olarak anlamayı, model olarak hermeneutiği, araç olarak da sanatı kullanmaktadır. Sonuç olarak yaşantıların dil, sanat eserleri ya da tarihsel dünyada ortaya çıkan nesnel tin üzerinden anlamaya konu olması nesnelliğin imkanını da vermektedir.

Abstract:
Dilthey marks a pivotal moment in the development of the Human Sciences to establish their own independent foundation. Prior to his period of research, the historical-spiritual world had been the subject of research in accordance with the scientific tools provided by the Natural Sciences. With Dilthey's work, the Human Sciences gained their own unique methodology and the scientific tools that emerged within this method. The central issue, in this context, becomes addressing the question: Is objectivity possible in the method of understanding when studying the human world? Throughout the study, the methodological question has been examined and discussed within the framework of the Human Sciences, aiming to uncover the legitimate basis of the method of comprehension/understanding. For Dilthey, the method of comprehension is conceived as a means of understanding both the historical world and the individual human beings living within it. In this regard, comprehension is concerned with both individual human beings and the objective spirit that arises independently from individual lives within the historical process. Therefore, when individuals are involved, comprehension is linked to the objective understanding of their expressed states of inner experience, and when referring to the objective spirit, it is associated with understanding of the inherent aims and intentions in it. In this respect, understanding establishes its objective foundation in the objectification of experiential states through their expression. One of the highest forms of objective spirit is "language". Language, fixed in written works and demanding a hermeneutic interpretive act, necessitates that the model of understanding be hermeneutic. Consequently, as Dilthey asserted, the scientific formulation of the human sciences employs understanding as the method, hermeneutics as the model, and art as the tool. In conclusion, the possibility of objectivity arises from the comprehension of experiences through language, artistic works, or the objective spirit manifested in the historical world.