Yeniden işlevlendirilen endüstri yapılarında mekân ve mekân kurgusuna yapılan tasarım müdahalelerinin miras değerine etkilerinin değerlendirilmesi üzerine bir yöntem önerisi: Cibali Tütün ve Sigara Fabrikası Örneği
A method on the assessment of design intervention effects on the heritage value in the adaptive reused industrial buildings' space and spatial order: the case of Cibali Tobacco and Cigar Factory
Yazar: DİDEM TELLİ
Danışman: DOÇ. DR. KUNTER MANİSA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mimarlık = Architecture

Özet:
Günümüzde endüstri yapılarının bilimsel çerçevede korunması çalışmalarında, özgün işlevlerini kaybeden bu yapıların, çağdaş ve farklı işlevlerle yeniden kullanılması uygulamalarından yararlanılmaktadır. Bu tür uygulamalarda, endüstri yapılarının özgün mekânlarına ve mekân kurgularına yapılan tasarım müdahalelerinin, yapıların sahip oldukları miras değerine de birtakım etkileri olmaktadır. Endüstri yapılarının yeniden işlevlendirilerek korunması çalışmaları kapsamında gerçekleştirilen tasarım müdahalelerinin, yapıların sahip oldukları miras değerine etkilerinin değerlendirilmesinde kullanılacak bir yöntem geliştirmek ve geliştirilen yöntemin Cibali Tütün ve Sigara Fabrikası örneğinin seçili mekânlarına uygulanması üzerine kurgulanan bu çalışma altı bölümden oluşmaktadır:
Çalışmanın ilk bölümünü olan, giriş bölümünde, tez çalışması kapsamında kullanılan temel kaynakların yer aldığı literatür özetine, tezin amacına, hipoteze ve tezin yöntemine yer verilmiştir.
İkinci bölümde, yeniden işlevlendirme ve endüstri mirası kavramlarının hipoteze katkıları bakımından irdelenmeleri suretiyle tezin kavramsal çerçevesi oluşturulmuştur.
Üçüncü bölümde, yöntem önerisi ile ilgili araştırmalar ve analizler yapılmış, değerlendirme sisteminde morfolojik kart yönteminden yararlanmaya karar verilmesinin ardından kavramsal çerçevede elde edilen bilgiler çakıştırılarak öneri analiz tablosu oluşturulmuştur.
Dördüncü bölümde alan çalışması ile ilgili araştırmalar ve analizler gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda ilk olarak yöntemin denenmesinde kullanılacak sanayi yapısı olarak günümüzde Kadir Has Üniversitesi olarak kullanılan Cibali Tütün ve Sigara Fabrikası belirlenmiştir. İkinci olarak fabrikanın sahip olduğu genel özellikler irdelenerek çalışma alanı "tarihi fabrika yapıları"na indirgenmiş, ardından da tarihi fabrika yapılarının sahip oldukları miras değerleri ve yeniden işlevlendirme çalışmaları kapsamında maruz kaldıkları tasarım müdahaleleri analiz edilmiştir.
Beşinci bölümde, yöntem tarihi fabrika yapılarında geliştirilen yöntemin uygulanacağı mekanlar sınırlandırılarak, yöntemin bu mekanlara uygulanması neticesinde elde edilen bulgular, literatür çalışması kapsamında oluşturulan kavramsal çerçeve ve genel kabul gören ilke ve yöntemler açısından irdelenmiştir.
Sonuç bölümünde, tez çalışması kapsamında geliştirilen yöntem irdelenerek, gelecekte yapılacak benzer uygulamalar için çıkarımlar yapılmıştır.

Abstract:
Today, in the studies of protecting industrial buildings in a scientific framework, the practices of reusing these structures, which have lost their original functions, with contemporary and different functions are utilized. In such applications, the design interventions made to the original spaces and space setups of industrial buildings also have some effects on the heritage value of the buildings. This study, which is designed to develop a method to be used in the evaluation of the effects of the design interventions carried out within the scope of the protection of industrial buildings by re-functioning, on the heritage value of the buildings and to apply the developed method to selected spaces of the Cibali Tobacco and Cigarette Factory example, consists of six sections:
In the first part of the study, the introduction part, the literature summary including the main sources used in the thesis study, the purpose of the thesis, the hypothesis and the method of the thesis are given.
In the second part, the conceptual framework of the thesis is formed by examining the concepts of refunctioning and industrial heritage in terms of their contribution to the hypothesis.
In the third part, researches and analyzes related to the method proposal were made, and after the decision to use the morphological card method in the evaluation system, the cumulative information was categorized and the proposed analysis table was created.
In the fourth chapter, researches and analyzes related to the field study were carried out. In this context, Cibali Tobacco and Cigarette Factory, which is currently used as Kadir Has University, was determined as the industrial structure to be used in the testing of the method. Secondly, the working area was reduced to "historical factory buildings" by examining the general characteristics of the factory, and then the heritage values of the historical factory buildings and the design interventions they were exposed to within the scope of re-functioning studies were analyzed.
In the fifth chapter, by limiting the places where the method will be applied in historical factory buildings, the findings obtained as a result of the application of the method to these places are examined in terms of the conceptual framework created within the scope of the literature study and generally accepted principles and methods.
In the conclusion part, the method developed within the scope of the thesis study was examined and inferences were made for similar applications to be made in the future.