Toplumsal bellek ve mekân: Zonguldak halkevi binası
The collective memory and space: Zonguldak people's house building
Yazar: DUYGU TEKİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TOLGA BOZKURT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Halk evleri binaları = Public houses buildings ; Halkevleri = Community houses ; Kolektif bellek = Collective memory ; Mekan = Space ; Mimari eserler = Architectural works ; Toplumsal bellek = Social memory ; Zonguldak = Zonguldak

Özet:
Bu çalışma, Zonguldak Halkevi binasının mekânsal niteliklerine "mekânın üretimi" ve "toplumsal bellek" kavramlarını kullanarak kapsamlı bir değerlendirme sunmayı amaçlamaktadır. Yapı, Zeki Sayar ile Abidin Mortaş tarafından hazırlanan yarışma projesi doğrultusunda 1933 yılında inşa edilmiştir. Zonguldak kent merkezinde, Cumhuriyet Meydanı'nı tanımlayan yapılardan biri olarak Gazipaşa Caddesi üzerinde yer almaktadır. Çalışma, günümüzde de varlığını sürdürmekte olan binanın halkevi olarak kullanıldığı 1933-1951 yılları arasındaki durumuna odaklanmaktadır. Yapının dönemin siyasal, sosyal, kültürel ortamında doğru şekilde konumlandırılması amacıyla; Tek Parti dönemi siyasal ortamı, Türkiye'de uluslaşma süreci ve Halkevleri, erken cumhuriyet dönemi mimarlık akımları ve Yeni Mimari'nin resmî söylem ile ilişkisi, Zonguldak kent merkezinin gelişimi ve dönemdeki kentsel yaşam incelenerek bir tarihsel çerçeve oluşturulmaktadır. Binanın incelenmesinde; devlet yetkilileri, mimarlar, dönem yazarları ve kullanıcılarının yapı ile ilgili kurguları yanında, yapının kullanımına dair veriler de değerlendirilmektedir. Zonguldak Halkevi çalışmaları, Sayar ve Mortaş'ın mimari anlayışları ve üretimleri, yapının yarışma ve inşa süreçleri, yapının güncel mimari özellikleri incelenmektedir. Böylelikle, Zonguldak Halkevi binasının ulusal bellek inşası ile örtüşen üretim süreci tartışmaya açılmaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to develop a comprehensive approach to spatial features of Zonguldak People's House building by using the concepts of "the production of space" and "the collective memory". The building was constructed in 1933 in accordance with the architectural project designed by Zeki Sayar and Abidin Mortaş for an architectural competition. The building is located in Zonguldak city center, on the Gazipaşa Street, as one of the buildings defining the Republican Square. The study is focused on the period between 1933-1951 in which the existent building was used as People's House. To determine the position of the building according to political, social and cultural aspects of the period; the political aspects of Single-Party era, the process of nationalization in Turkey and the People's Houses, the movements of early republican architecture, the relation between The New Architecture and the official discourse, urban development of Zonguldak city center and social life of the city at the period are analyzed to construct a historical framework. In the scope of the study; the ideas of the government officials, architects, writers and users on the building besides the data on the usage of the building are taken into consideration. The activities of Zonguldak People's House, the architectural approach and production of Sayar and Mortaş, the architectural features of the existent building are examined in detail. Thus, the production process of Zonguldak People's House building corresponding to the construction of the national memory is brought into discussion.