Güzel sanatlar eğitiminde bellek eğitimi yöntemi ve afiş tasarımı çalışmalarının öğrencilerin çevre bilinci kazanımına ve çalışmalarına etkisi
The effect of memory education method and poster design works on students' environmental consciousness and works in fine arts education
Yazar: TAYLAN GÜVENİLİR
Danışman: PROF. DR. MELİHA YILMAZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Afişler = Posters ; Bellek eğitimi = Memory training ; Görsel sanatlar eğitimi = Visual arts education ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sanat eğitimi = Art education ; Tasarım = Design ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Çevre eğitimi = Environmental education

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Bellek Eğitimi Yöntemi ve afiş tasarımı çalışmalarının öğrencilerin çevre bilinci kazanımına ve çalışmalarına etkisinin olup olmadığını ortaya koymaktır. Araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden yarı deneysel tek denekli araştırma modeli, tek grup öntest-sontest desen kullanılmıştır. Araştırma 2016-2017 eğitim öğretim dönemi bahar yarıyılında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemi, İzmir ilinde bulunan iki farklı devlet okulunda görsel sanatlar dersi alan 33 adet 7. sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırma uygulaması, İzmir Aliağa Petrokimya Ortaoklu ve İzmir Karşıyaka Metin Aşıkoğlu okullarında gerçekleştirilmiştir. Uygulama, haftada iki saat olmak üzere öntest-sontest uygulamalarıyla birlikte toplam 12 saat sürmüştür. Uygulama ders öğretmenlerinin gözetiminde araştırmacı tarafından yürütülmüştür. Bellek Eğitimi uygulama konusu, İzmir iline ait altı farklı endemik bitki ile sınırlandırılmıştır. Afiş tasarımlarının konusu ise endemik bitkilere zarar veren etmenler olarak belirlenmiştir. Araştırma verileri, öğrencilerin öntest ve sontest resimlerinin araştırmacıdan bağımsız üç alan uzmanı tarafından değerlendirilmesi amacıyla Resim Değerlendirme Rubriği ve uygulanan eğitimin öğrencilerin çevre bilincine katkısının olup olmadığını ölçmek amacıyla geliştirilen Çevre Bilinci Değerlendirme Ölçeği ile toplanmıştır. Araştırma verileri SPSS 18 (Statistical Package for Social Sciences) ve LİSREL 8.80 (Linear Structural Relations) istatistik paket programları kullanılarak değerlendirilmiştir. Analizler gerçekleştirilmeden önce, veri setleri incelenerek kayıp veriler, uç değerler ve normallik kontrol edilmiştir. Geliştirilen Ölçek ve Rubriğin yapı geçerliğini kontrol etmek için "Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA)" ve "Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA)" uygulanmıştır. Rubriğin faktör analizlerine uygunluğunu sınamak için "Kaiser-Mayer-Olkin (KMO)" ve "Barlett testi" yapılmıştır. Rubriklerin güvenirliğinin sağlanmasında puanlayıcılar arası uyuşmaya bakılması önerilmektedir. Bu sebeple, puanlama sonuçlarından Kappa analizleri yapılarak rubriğe ait güvenirlik sonuçları elde edilmiştir. Rubriğin geneli ve ölçek güvenirliğini sınamak için Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı kullanılmıştır. Çevre Bilinci Değerlendirme Ölçeği için ayrıca madde-test (Item Total) korelasyonu ölçülmüştür. Bu araştırmada, öntest ve sontest puanlarının karşılaştırılması, Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile yapılmıştır. Araştırmanın Resim Değerlendirme Rubriğine ilişkin bulgularına göre, bellek eğitimi yönteminin öğrencilerin resimlerindeki şablon/şema bitki kullanımının çözümüne ve bitki çeşitliliğinin artmasına etki yaptığı görülmüştür. Yani bu iki maddede sontest lehine anlamlı bir fark görülmüştür. Araştırmada, ayrıntılara yer verme, hareket ifadesi ve yaratıcı yaklaşım maddelerinde puanların sontest lehine yüksek ancak anlamlı olmayan bir fark söz konusudur. Ancak, renk kullanımı, bütünlük ve görsel devamlılık, mekân ifadesi, tasarım ve kompozisyon kriterleri açısından sonuçlar sontest lehine anlamlı bir fark göstermemektedir. Araştırmaya katılan öğrencilerin, Çevre Bilinci Değerlendirme ölçeğinin tek boyutu ölçmeyi hedefleyen ilk yirmi beş sorusu dikkate alındığında sonuçların sontest lehine olduğu, yani araştırmaya katılan öğrencilerin çevre bilinci kazandıkları görülmüştür. Ölçeğin geriye kalan beş maddesinden dördünde öğrencilerin bitki farkındalığı ve bitkileri canlı olarak görüp görmedikleri ölçülmeye çalışılmıştır. Bu maddelerde öğrencilerin sontest cevapları anlamlı bir artış göstermiştir. Öğrencilerin, çevre ile ilgili bilgileri hangi kaynaktan öğreniyorsunuz sorusuna öntestte verilen en yoğun cevap internetten ve belgeselden şeklindedir. Öğretmenden seçeneği en az seçilen seçeneklerden biridir. Fakat sontest'te öğretmenden cevabı artış göstermiştir. Araştırma sonucunda, bellek eğitimi yöntemi ve afiş tasarımı çalışmaları aracılığıyla öğrencilerin çalışmalarındaki klişe bitki çizimlerinin kırıldığı ve doğal çevre sorunlarına karşı farkındalık kazandıkları, buna ek olarak "bitki körlüğü" sorunlarının giderildiği görülmüştür. Bellek Eğitimi Yöntemi disiplinlerarası bir yöntem olması sebebiyle görsel sanatlar ile birçok alanı birleştirerek öğrencilere farklı kazanımlar edindirilebileceği sonucuna varılmıştır. Buna ek olarak afiş tasarımı konusunun öğrencilerin araştırma yetilerinde artışa sebep olması dolayısıyla aktif öğrenmelerine doğrudan etki ettiği gözlemlenmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to demonstrate whether the Memory Training Method and poster design studies are influencing students' environmental awareness and visual art practices. In the research, semi-experimental single-participant research model, single group pretest-posttest design was used as quantitative research methods. The research was carried out in spring semester 2016-2017 academic year. The sample of the research consists of 33 7th grade students who take visual arts courses in two different public schools in İzmir. The research application was carried out in İzmir Aliağa Petrokimya Secondary School and İzmir Karsiyaka Metin Aşıkoğlu schools. The application lasted for a total of 12 hours, including pretest-posttest practices, two hours per week. The application was carried out by the researcher under the supervision of the course teacher. The application of Memory Education is limited to six different endemic plants belonging to İzmir province. The theme of poster designs was determined as the factors that damage endemic plants. The research data were gathered by the Painting Assessment Rubric and Environmental Awareness Assessment Questionnaire, which was developed to assess the students' pre- and post-test pictures by three field experts independent of the researcher and to assess the contribution of the students to the environmental awareness of applied education. The data were analyzed by using SPSS 18 (Statistical Package for Social Sciences) and LISREL 8.80 (Linear Structural Relations) statistical package programs. Before the analyzes were carried out, the data sets were examined to check data loss, extreme values and normality. "Indicator Factor Analysis (IFA)" and "Confirmatory Factor Analysis (CFA)" were applied to check the validity of the scale and rubrics structure developed. "Kaiser-Meyer-Olkin (KMO)" and "Barlett test" were conducted to test the appropriateness of the rubrics to factor analysis. It is recommended to check the consistency between scorers for ensuring the reliability of the rubrics. For this reason, Kappa analyzes were conducted on the scoring results and the reliability results of the rubrics were obtained. The Cronbach Alpha reliability coefficient was used to test Rubric's general and scale reliability. The Item-Total correlation was also measured for the Environmental Awareness Assessment Scale. In this study, the comparison of pretest and posttest scores was achieved by Wilcoxon Marked Rank Test. According to the findings of the Painting Assessment Rubric, it was seen that the memory training method influenced the solution of the template/schema plant usage in the pictures of the students and the increase of plant diversity. In other words, there was a significant difference in favor of posttest in these two items. In the study, there is a high but not significant difference in favor of detailing, movement expression and creative approach items. However, in terms of color usage, integrity and visual continuity, space expression, design and composition criteria, the results do not show a significant difference in favor of posttest. It was seen that the results were in the favor of post-test when considering the first twenty-five questionnaire of the Environmental Awareness Assessment scale that aims to measure one dimension, in other words, students who participated in the study gained environmental awareness based on these results. In four out of the remaining five items of the scale, it was attempted to measure students' plant awareness and whether or not they saw plants as a living thing. In these items, students' posttest answers showed a significant increase. The most frequent answer students gave to the question that from which source you are learning the environmental information is the internet and the documentary. The from teacher option is one of the least selected options. But in the last test, this answer showed an increase. As a result of the research, it has been seen that stereotype plant drawings in students' works reduced and they gained awareness against natural environmental problems via memory training method and poster design studies, in addition to this, "plant blindness" problems were eliminated. Because the Memory Training Method is an interdisciplinary method, it has been inferred that different attainments can be gathered to students by combining many fields with visual arts. In addition, it has been observed that the poster design has directly affected the active learning process of the students by leading to an increase in their research abilities.