İngiliz yazılı basınına göre Osmanlı Dönemi Yemen ayaklanması: İmam Yahya İsyanı (1904)
The Yemen rebellion during Ottoman Period according to British written media: Imam Yahya's Revolt (1904)
Yazar: GİZEM YILDIRIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜR ÇINARLI
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Arap ayaklanması = Arabic rebellion ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Yahya bin Muhammed Hamideddin = Yahya bin Muhammed Hamideddin ; Yemen = Yemen ; İngiliz basını = British press ; İsyanlar = Rebellions

Özet:
Bu yüksek lisans Tez'i, Osmanlı Devleti Dönemi'nde Yahya Bin Muhammed Hamideddin kısa ismi ile İmam Yahya'nın çıkardığı isyanı ve öncesindeki ayaklanamaları İngiliz Yazılı Basını'na göre açıklamayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda zaman zaman Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nden ve isyan ile ilgili kaynaklardan yararlanılmıştır. 1904 yılından önce birçok kez ayaklanma eyleminde bulunan Yahya Bin Muhammed Hamideddin, 1904 yılı itibari ile isyan başlatmıştır. 1911 yılına kadar süren bu isyan, Yemen'in Osmanlı Devleti'nden ayrılmasına sebep olmuştur. Birinci bölümde, Tez'in daha iyi anlaşılabilmesi için Yemen hakkında genel bilgiler verilmiş ve ülkenin genel özelliklerinin iç savaşa yol açıp açmadığı sorusuna cevap aranmıştır. İkinci bölümde ise 1904 İsyanının hangi ayaklanmalar sonucunda ortaya çıktığı sorusuna cevap aranmıştır. Bu isyanın sebepleri ve sonuçları irdelenmiştir. İsyan başladığı tarihten bittiği tarihe kadar ele alınmış ve isyan sonrası genel durum aktarılmıştır. Bilgiler toplanırken, ilk araştırma İngiliz Yazılı Basını'nda yapılmıştır. Bu bilgiler doğrultusunda, Yahya Bin Muhammed Hamideddin isyan çıkarırken, hangi güçler ile işbirliği yaptığı araştırılmış, buna ek olarak bölgeye gönderilen, Osmanlı valilerinin Yahya Bin Muhammed Hamideddin'e karşı tutumlarını, İngiliz Yazılı Basını, Başbakanlık Osmanlı Arşivi ve diğer kaynaklardan incelenmiştir. Bu bölümün amacı, Yahya Bin Muhammed Hamideddin'i destekleyen güçlerin ortaya çıkarılması ve bölgeye gönderilen valilerin tutumlarının araştırılmasıdır. Üçüncü Bölüm, Yemen'in Osmanlı Devleti'nden ayrılışını ele almıştır. Bu yıllar içerisinde Osmanlı ile Yemen ilişkileri hangi doğrultuda ilerlediği ortaya konulmak istenmiştir. Sonuç kısmında ise bulgular değerlendirilmiş, Tez'in temel hipotezi, Yahya Bin Muhammed Hamideddin'nin İngilizler ile gizli işbirliği yaptığı ortaya konulmuştur. Bunun yanında çalışmanın yardımcı hipotezi olan valilerin davranışları sentezlenmiş ve bazı valilerin o dönemde disiplinsiz davranışları sonucunda, ayaklanmaların baş gösterdiği savunulmuştur.

Abstract:
This master's thesis aims to explain the Yemen administration and Yahya bin Muhammed Hamideddin who had short name Imam Yahya rebellion that took place in Yemen during the Ottoman Empire period, according to the British National Achieves. In this direction, the Ottoman Archives of the Prime Ministry and the other sources which are related to the rebellion have been used from time to time. Yahya Bin Muhammen Hamideddin, who took action many times before 1904, started a rebellion in 1904.  In the first part, the general informations were given for better understanding of the thesis and the answer to the question whether the general characteristic of the country led to the civil war. In the second part, the results of which uprising the 1904 Rebellion arose were investigated.  The causes and consequences of this rebelliom were examined. The rebellion has been handled from the beginning to the end of the rebellion and the general situation after the rebellion has been explained. While collecting the information, the first research was conducted in the British Archives. In the light of this information, it was investigated which forces cooperate with Yahya bin Muhammed Hamideddin. In addition to this, the attitudes of Ottoman governors which are sent to the region towards Yahya Bin Muhammed Hamideddin were examined from British Archieves, Ottoman Archives and the other sources. The purpose of this chapter is to reveal the forces supporting Yahya Bin Muhammed Hamideddin and to investigate the attidudes of the governors who were sent to region. The third chapter deals with the separation of Yemen from the Ottoman Empire. It was aimed to put forward the direction in which the Otooman – Yemen relations progressed during these years. In the conclusion part, the findings were evaluated and it was revealed that the main hypothesis of the thesis, Yahya Bin Muhammed Hamideddin, was in secret cooperation with the British. In addition, the behavior of the governors, which is the auxiliary hypothesis of the study, was synthesized and it was argued that the riots broke out as a result of the undisciplined behavior of some governors at that time.