Şizofrenide, beyinde görülen yapısal değişikliklerin manyetik rezonans görüntüleme ile voksel tabanlı morfometrik analizi
Şizofrenide, beyinde görülen yapısal değişikliklerin manyetik rezonans görüntüleme ile voksel tabanlı morfometrik analizi
Yazar: HALİL İBRAHİM ÖZDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET AKAY
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyofizik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Biyofizik = Biophysics ; Psikiyatri = Psychiatry ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Beyin = Brain ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Morfometri = Morphometry ; Şizofreni = Schizophrenia ; Şizofreni-paranoid = Schizophrenia-paranoid

Özet:
Şizofreni alanında beyin, gri madde, beyaz madde ve BOS hacmi ile ilgili önemli çalışmalar yapılmış olmakla birlikte şizofreni alt gruplarında bu verileri inceleyen çalışma sayısı son derece yetersizdir. Bu çalışmanın amacı, şizofreninin alt tipleri olan eksiklik göstermeyen (non-defisit) ve daha ciddi bir formu olduğu düşünülen eksiklik gösteren (defisit) alt gruplarında beyin, gri madde ve BOS hacimlerini hesaplamak, sağlıklı kontrollerle karşılaştırarak farklılıklar olup olmadığını belirlemek ve verileri şizofreni alt grupları ile ilgili hipotezler ışığında değerlendirmekti.Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalında şizofreni tanısıyla takip edilen 22-65 yaş aralığındaki hastalar çalışmaya dahil edildi. Kriterleri uygun bulunan 29 şizofreni hastası (17 nondefisit şizofreni, 12 defisit şizofreni) ile 18 sağlıklı bireyin 3D FLASH sekansı ile beyin MR görüntüleri elde edildi.Voksel Tabanlı Morfometri analizi için SPM-5 programı ile görüntülere sırasıyla; Oryantasyon ve Koordinat Ayarları, Segmentasyon, Yersel Normalizasyon ve Smoothing işlemleri uygulanarak istatistiksel analizler uygulandı.Kontrol-defisit karşılaştırmasında frontal lob; Broca alanı, temporal lob; fusiform giyrus ve primer işitme korteksinde ve pariyetal lob; cingulate kortekste gri madde eksikliği saptandı. Kontrol-nondefisit karşılaştırmasında ise frontal lobda; dorsolateral prefrontal korteks, anteriyor singulat korteks, Broca alanı ve primer motor korteks, temporal lobda; primer işitme korteksi, cingulate korteks ve fusiform giyrus ve pariyetal lobda; primer duysal korteks ve Wernicke alanında gri madde eksikliği saptandı. Defisit-nondefisit karşılaştırmasında ise; frontal lobda dorsolateral prefrontal korteks ve temporal lobun inferior giyrus'da gri madde eksikliği saptandı. Araştırılan hastalarda ve kontrollerde beyaz madde, BOS ve toplam kafaiçi hacimlerde farklılık bulunmadı.Anahtar Kelimeler: Şizofreni, defisit şizofreni, nondefisit şizofreni, voksel tabanlı morfometri, manyetik rezonans görüntüleme.

Abstract:
Although, numerous important studies related to brain, gray matter, white matter and BOS volume in schizophrenia have been performed to date, the number of studies evaluating the data with respect to the subtypes of schizophrenia is scarce. The aim of this study has been to calculate brain, gray matter, white matter and BOS volumes in patients belonging to deficit (thought to be the more serious form) and nondeficit subtypes of schizophrenia and compare them with those of age matched healthy individuals (deficit schizophrenia.patients demonstrate deficiency whereas nondeficit patients do not). The study also aimed at evaluating the data in the light of current hypotheses regarding deficit and nondeficit schizophrenia subtypes.Patients in the age range 22 to 65 years who were being followed-up with the diagnosis of schizophrenia in the Psychiatry Department of Ege University Medical Faculty, were included in the study. Brain MR images were obtained with the 3D FLASH sequence from 29 schizophrenic patients (17 non-deficit and 12 deficit) who met the criteria and from 18 age matched healthy individuals.Statistical analysis was done on the images for voxel-based morphometry using the SPM-5 program. Analysis procedure consisted of the following steps respectively, Orientation and Coordinate Adjustments, Segmentation, Spatial Normalization and Smoothing.In comparing deficit patients with control subjects, gray matter deficiency was detected in the frontal lobe Broca area, temporal lobe fusiform gyrus and primary auditory cortex and parietal lobe cingulate cortex. In comparing nondeficit patients with control subjects, gray matter deficiency was detected in frontal lobe dorsolateral prefrontal cortex, anterior cingulate cortex, Broca area and primary motor cortex, temporal lobe primary auditory cortex, cingulate cortex and fusiform gyrus and in the parietal lobe primary sensory cortex and Wernicke area. In comparing nondeficit patients with deficit patients, gray matter deficiency was observed in frontal lobe dorsolateral prefrontal cortex and temporal lobe inferior temporal gyrus in nondeficit patients. No differences were observed between patients and control subjects with respect to the quantity of white matter, BOS and total intracranial volume.Voxel-based morphometry method can be implemented on MR, functional MR and PET images. Therefore, as the number of such studies accumulate it may become possible to understand the hitherto unknown abnormal central nervous system anatomy and function in various brain diseases.Keywords: Schizophrenia, deficit and non-deficit schizophrenia, voxel-based morphometry (VBM), Magnetic Resonance Imaging (MRI).