Türkiye'deki özel müzelerde küratöryel etkinliğin incelenmesi
An examination of curatorial activity in private museums in Turkey
Yazar: MAHİR POLAT
Danışman: ÖĞR. GÖR. LEVENT ÇALIKOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Müzecilik = Museology
Dizin: Küratör = Curator ; Müzecilik = Museology

Özet:
2004 yılı sonundan bu yana Türkiye yoğun bir müzecilik etkinliğine şahit oluyor. 1990'lı yıllardan bu yana kültür hayatında görülen kurumsal düzeyde hareketlilik en ciddi noktasına bu dönemde açılan özel müzelerle girmiş durumdadır. Açılan müzelerin her birisi belirli vakıf, kişi veya holding koleksiyonlarına dayanarak tarihsel dizgeler oluşturmaktalar. Tarihsel açıdan kültürü koruyan kurum olarak gelişen Türkiye müzeciliği özel müzelerle birlikte kültürün üretildiği, yaşandığı, paylaşıldığı kurumlar olma yönünde bir olanak yakalamıştır. Açılan her müze kendini temellendirdiği zemini kurumsal deneyim ve birikimleri açısından netleştirecektir. Henüz kurumsallaşabilme açısından ilk adımlarını atan bu müzelerin kendilerini ifade ettikleri küratöryel zemin hayati önem taşımaktadır. Çağdaş müzecilik anlayışı içerisinde müzenin misyon ve vizyonlarla belirlenmiş, temel sorumluluk alanları açısından temel görevleri benimsemiş, uzmanlaştığı sanat tarihsel alanı kendisine ve kamuoyuna duyurmuş olması ve bir koleksiyon yönetim politikası ekseninde uzmanlık alanına temel yaklaşımını beyanlarla ifade etmiş olması gerekmektedir. Bu doğrultuda özel müzelerin küratöryel etkinlik çerçevelerini hem teorik hem de uygulama açısında iyi oluşturmuş olması çok önemlidir. Popüler anlamda küratöryel etkinlikten ya da küratöryel görevden sergi yapımcılığını anlayan bir ortamda kurulan özel müzelerin söz konusu kavramın tarihsel ve müzeolojik çerçevesini kendi uygulamalarına yansıtmaları zorunludur.Bu tez çalışması yakın tarihte kurulmuş olan Türkiye özel müzelerinden İstanbul modern sanat müzesi, Pera Müzesi ve Sakıp Sabancı Müzesi'nin küratöryel etkinlik açısından incelenmesi amacını taşımaktadır. Bu doğrultuda müze küratöryel etkinliğinin kapsamının müzeolojik açıdan saptanması gerektiği fikrinden hareket edilmiştir. Devamında söz konusu 3 özel müzenin her biri kendi kapsamında incelenmiştir. Bu müzelerin küratöryel etkinlikleri organizasyon yapıları ve müze temel sorumluluk etkinlikleri temelinde saptanmaya çalışılmıştır.Anahtar kelimeler: müzeoloji, küratör, küratöryel etkinlik, İstanbul Modern, Pera Müzesi, Sakıp Sabancı Müzesi

Abstract:
Since the end of the year2004 Turkey has witnessed a intense museal activity. Ever since, the activities in the cultural life,which have been observed from 1990s onwards at the institutional level has entered the most critical stage with the inauguration of private museums. Each of these newly establish museaums rests upon the collections of a foundation, a person or a holding and thus forms historical system. With the new private museums the Turkish museum, which was historically developed as an institution to preserve culture, has found an opportunity to become an institution, where the culture is created, lived and shared. Each newly established museum would clarify the ground on which it stands with the growing institutional experience and accumulation. While making their first steps on the way of institutionalization The curatorial ground for these museums is very crucial in terms of self-expression. Within contemporary museological understanding the museum has to determine its vision and mission, adopt the main tasks with respect to the areas of responsibilities, announce its art historical field to the self and the public, and denote its principal approach to its field of expertise in the axis of the collection management policy with the codes. In this respect, the private museums? activity frames have to be well developed theoretically as well as practically. In the popular sense, at a time when the curatorial activity or curatiorial mission was grasped as the display of an exhibition, the inaugurated private museums have to reflect the curatorial activity?s historical and museological frame in their own applications.This thesis aims to explore Istanbul Modern Art Museum, Pera Museum and Sakıp Sabancı Musum in terms of their curatorial activity. In this respect, it has been argued, that the museum curatorial activity has to be determined by the museological angle at first hand. In its continuation, the aforementioned three museums will be explored each in its own scope. The curatorial activities of these museums are pursued to be determined on the basis of the organizational scheme and museums? main responsibility activities.Keywords: Museology, Curator, Curatorial Activity, Istanbul Modern, Pera Museum, Sakıp Sabancı Museum