Diazinonun balıkların kan parametreleri ve organ histolojisi üzerine etkileri
Effects of diazinon on blood parameters and histology of organs on fish
Yazar: NADIA HASAN BASHIR OBIED
Danışman: DOÇ. DR. NEJDET GÜLTEPE
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Genetik ve Biyomühendislik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Organofosfat insektisit diazinon, dünya çapında zararlıları kontrol etmek için kullanılır, sucul ekosistemlerde birikir ve su hayvanları üzerinde toksik etkiler gösterir. Bu çalışmanın amacı, pestisitin etkisinin ne olduğunu ve diazinonun gerçek risklerini daha iyi anlamak için pestisitin balıklardaki biyokimyasal parametreler ve histopatolojik değişiklikler üzerindeki etkisine ilişkin önceki çalışmalardan elde edilen bulguları derlemektir. Diazinona maruz kalma denemesi sırasında balıklarda huzursuzluk, ani ve hızlı hareketler, denge kaybı, operkulum aktivitelerinde artış ve felç gibi çeşitli davranış değişiklikleri göstermiştir. Ayrıca diazinona maruz kalan balıkların vüctu renginde kararma ve vücut yüzeyinde dazla mukus üretimi olmaktadır. Diazinonun letal konsantrasyonlarına kronik olarak maruz kalma, önemli hematolojik ve biyokimyasal değişikliklere neden olmaktadır. Biyokimyasal kan plazma profili incelemeleri, diazinonun balıklarda belirgin bir nörotoksik etkisi olduğunu göstermektedir. Diazinon ise hem eritrosit hem de lökosit profili değerlerinde değişikliklere neden olmaktadır. Plazmadaki glikoz seviyelerini yükseltir ve kandaki elektrolitlerin değerinde önemli değişiklikler maydana getirir. Letal olmayan diazinon konsantrasyonlarına maruz kalma ise normal enzim değerlerinde hücre hasarını gösteren bir değişikliğe neden olmaktadır. Diazinona maruz kalan balıkların karaciğer, solungaç, barsak, böbrek ve gonad gibi hayati organlarında histolojik değişiklikler gözlemlenmektedir.
Sonuçlar, zirai amaçlı pestisit kullanımının sucul fauna ve flora ve insanlar için bir tehdit olabileceğini açıkça göstermektedir. Ayrıca, tatlı su rezervuarlarında küçük konsantrasyonlarda bile diazinon varlığı balık fizyolojisi üzerinde zararlı etkilere neden olabilmekte ve potansiyel olarak doğal ortamda hayatta kalmalarını engellemektedir.

Abstract:
The organophosphate insecticide diazinon is used worldwide to control pests, accumulates in aquatic ecosystems, and exerts toxic effects on aquatic animals. This study aims to compile the findings from previous studies on the pesticide's effect on biochemical parameters and histopathological changes in fish to better understand what the pesticide's effect is and the real risks of diazinon. During the diazinon exposure trial, fish showed various behavioral changes such as restlessness, sudden and rapid movements, loss of balance, increased operculum activities, and paralysis. In addition, fish exposed to diazinon cause darkening of the body color and more mucus production on the body surface. Chronic exposure to lethal concentrations of diazinon causes significant hematological and biochemical changes. Biochemical blood plasma profile studies show that diazinon has a pronounced neurotoxic effect in fish. On the other hand, diazinon causes changes in both erythrocyte and leukocyte profile values. It raises the glucose levels in the plasma and brings about significant changes in the value of electrolytes in the blood. Exposure to non-lethal diazinon concentrations causes a change in normal enzyme values indicating cell damage. Histological changes are observed in vital organs such as the liver, gill, intestine, kidney, and gonads of fish exposed to diazinon.
The results clearly show that the use of pesticides for agricultural purposes can be a threat to aquatic fauna and flora and humans. In addition, the presence of diazinon in freshwater reservoirs, even in small concentrations, can have detrimental effects on fish physiology and potentially hinder their survival in the natural environment.