Hadrianopolis Geç Roma konutu duvar resimleri koruma ve onarım uygulamaları
Hadrianopolis Late Roman residence wall paintings conservation and restoration applications
Yazar: BÜŞRA AL
Danışman: DOÇ. DR. ERSİN ÇELİKBAŞ
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Klasik arkeoloji = Classical archeology

Özet:
Duvar resimleri ana taşıyıcı, sıva ve boya tabakalarından meydana gelmiş olan çok katmanlı yapılardır. Bu duvar resimleri çeşitli yapım teknikleri eklenerek zamanla gelişmiş ve bulunduğu dönemin özelliklerini yansıtmıştır. Duvar resimlerinin yapımlarında kullanılan malzemelerin kullanım şekilleri ve bozulma biçimleri, çevresel etkenler ile doğrudan ilişkilidir. Duvar Resimlerinde oluşan bozulmaların onarılması ve korunması da uzun yıllardır toprak altında korunmuş durumda kalan kısımların açığa çıkarıldıktan sonra ömrünün daha uzun olması ve gelecek nesillere de korunmuş olarak aktarılması için önemli ve gerekli bir durumdur. Duvar resimlerinde meydana gelen bozulmalar, duvar resmi katmanlarının bileşenlerinde oluşan dengesizliklerin açığa çıkması duvar resminin ve bulunduğu ortam koşullarına bağlı olarak gelişmektedir. Eserlerin bozulmasına neden olan etkenler genel olarak fiziksel, kimyasal ve biyolojik olarak üçe ayrılabilir. Kimyasal bileşim veya fiziksel özellikler gibi malzemenin kendi yapısından kaynaklanan bozulmalar, iç etkenlerden kaynaklı meydana gelen bozulmalardır. Bozulmaya sebep olan dışsal faktörler ise doğal veya insan kaynaklı olabilir. Hadrianopolis Geç Roma Konutu'nda yer alan duvar resimleri toprak altından açığa çıkarıldıktan sonra birçok kez koruma onarım çalışmaları geçirmiştir. Farklı yıllarda çalışmalar yapılmış, her çalışma sonrası duvar resimleri korunmak üzere jeotekstil ve tuğla örtüsüyle kapanmıştır. 2022 yılında Geç Roma Konutu'nda koruma kurulu onaylı çatı kapatma projesi gerçekleştirilmiş ve duvar resimleri çatı örtüsü altında sergiye açılması planlanmış ve bu kapsamda çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Geçici kapatması açılan duvar resimlerinde fiziksel bozulmalar, kimyasal bozulmalar, biyolojik bozulmalar, insan kaynaklı bozulmalar, eski onarımlardan kaynaklı bozulmalar gibi durumlar olduğu gözlemlenmiştir. Bu çalışma kapsamında analizler yapılarak dönemin duvar resimlerine uygun teknikler ile onarım yapılması, geçmiş koruma müdahalelerinin incelenerek malzemelerin tanımlanması, mevcut korunma sorunları ve risk faktörleri belirlenerek uygun müdahaleler gerçekleştirilmesi sağlanmıştır. Araştırma ve inceleme çalışmaları kapsamında ele alınan veriler bir bütün halinde değerlendirilerek çalışmalar gerçekleştirilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Duvar Resmi; Hadrianopolis; Koruma ve Onarım; Analiz; Fresko.

Abstract:
Wall paintings are multi-layered structures consisting of main support materials, plaster and paint layers. These murals have improved over time by adding various painting techniques and have reflected the characteristics of the period in which they were found. The ways of using the materials used in the wall paintings and the ways of deterioration are directly related to environmental factors. The restoration and conservation of the deterioration of the wall paintings is also an important and necessary condition for the parts that have been preserved under the ground for many years to have a longer life after being exposed and to be passed on to future generations as preserved. The distortions that occur in the murals, the exposure of imbalances that occur in the components of the mural layers develop depending on the mural and the ambient conditions in which it is located. The factors that cause the deterioration of artifacts can generally be divided into physical, chemical and biological. Distortions caused by the material's own structure, such as chemical composition or physical properties, are distortions caused by internal factors. External factors that cause deterioration can be natural or human-caused. The wall paintings in the Hadrianopolis Late Roman Residence have undergone conservation works many times after being unearthed from underground. Studies were carried out in different years, and after each study, the murals were covered with geotextile and brick cover for protection. in 2022, a conservation board-approved roof closure project was carried out at the Late Roman Residence, and the murals were planned to be exhibited under the roof, and work was carried out in this context. It has been observed that there are situations such as physical deterioration, chemical deterioration, biological deterioration, human-caused deterioration, deterioration caused by past restorations in the murals that have been temporarily closed. Within the scope of this study, it was ensured that appropriate interventions were carried out by performing analyses and repairing the wall paintings of the period with appropriate techniques, identifying materials by examining past conservation interventions, determining current conservation problems and risk factors. The studies were carried out by evaluating the data considered within the scope of research and examination studies as a whole.
Keywords: Mural Painting; Ancient City of Hadrianopolis; Conservation and Restoration; Analysis; Fresco.