Hassas ekimde farklı tip gömücü ayak ve derinlik ayar sistemlerinin ekim kalitesine etkisi
Effect of coulters and depth control units of a seeder on sowing quality for precision sowing
Yazar: DAVUT KARAYEL
Danışman: PROF.DR. AZİZ ÖZMERZİ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Makineleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZET HASSAS EKİMDE FARKLI TİP GÖMÜCÜ AYAK ve DERİNLİK AYAR SİSTEMLERİNİN EKİM KALİTESİNE ETKİSİ Davut KARAYEL Doktora Tezi, Tarım Makinaları Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Aziz ÖZMERZİ Ocak 2005, 150 sayfa Bu araştırma hassas ekimde farklı gömücü ayak (balta, çapa, tek disk ve çift disk) ve derinlik ayar sistemlerinin (arka ve yan tekerlek) tohum dağılımı, tarla filiz çıkış oram, filiz çıkış süresi ve toprağın bazı fiziksel özelliklerine etkisini belirlemek için mısır (zea mays L.) ve karpuz (citrullus vulgaris) tohumlan kullanılarak yapılmıştır. Tohum dağılımım belirlemek için tohumların toprak içindeki yatay ve düşey dağılımları araştırılmıştır. Yatay düzlem tohum dağılımını belirlemek için tohumların sıra üzeri uzaklık ve sıradan sapmaları, düşey düzlem tohum dağılımım belirlemek için ise ekim derinliği değerleri ölçülmüştür. Ekim derinliği ve sıradan sapmayı bir arada değerlendirmek için tohumların düşey düzlemdeki dağılım alanları hesaplanmıştır. Filiz çıkış süresini belirlemek için ise ortalama çıkış süresi (OÇS) ve jçıkış oram indeksi (ÇOI) değerleri hesaplanmıştır. Araştırma kapsamında gömücü ayakların toprağın fiziksel özelliklerine etkisini belirlemek için ekim sonrası toprak nemi değişimi, toprak kabarması ve toprak penetrasyon direnci değerleri ölçülmüştür. Denemeler iki farklı tarlada tekrarlanmıştır. Araştırma sonunda özellikle düşey düzlemdeki tohum dağılımı açısından en iyi gömücü ayağın balta gömücü ayak olduğu saptanmıştır. Derinlik ayar ve kontrolü içinyan tekerlek kullanımı bütün gömücü ayaklarda düşey düzlem tohum dağılmamı iyileştirmiştir. Bu etki çapa gömücü ayak ile yapılan denemelerde daha belirgindir. Bu nedenle; özellikle çapa gömücü ayaklarda daha iyi düşey düzlem tohum dağılımı için yan tekerlek kullanılmalıdır. En yüksek tarla filiz çıkış oram balta ve çift diskli gömücü ayaklarda elde edilmiştir. En düşük OÇS ve en yüksek ÇOI değerleri balta ve çift diskli gömücü ayaklarda elde edilirken, çapa gömücü ayakların ekim derinliğinin fazla obuası OÇS'yi artırmış ve dolayısıyla ÇOI'yi azaltmıştır. Çapa gömücü ayak toprağı daha fazla kabartması nedeniyle ekimden hemen sonra tohum bölgesindeki toprak nemini artırmasına karşın ekimden sonraki günlerdeki nem kaybını da artırmıştır. Balta, tek diskli ve çift diskli gömücü ayaklar ekim derinliğindeki toprağı bastırmış ve bastırılmış bir çizi tabanına ekim yapmışlardır. ANAHTAR KELİMELER: Ekim makinası, hassas ekim, gömücü ayak, ekim derinliği, tohum dağılımı, mısır, karpuz. JÜRİ : Prof. Dr. Aziz ÖZMERZİ Prof. Dr. Rahmi KESKİN Prof. Dr. Osman YALDIZ Prof. Dr. İbrahim AKINCI Doç. Dr. Cengiz TOKER

Abstract:
ABSTRACT EFFECT of COULTERS and DEPTH CONTROL UNITS of a SEEDER on SOWING QUALITY for PRECISION SOWING Davut KARAYEL PhD in Agricultural Machinery Adviser: Prof. Dr. Aziz ÖZMERZİ January 2005, 150 pages This research was carried out to determine the effect of different coulters and sowing depth control units on seed distribution pattern, seedling emergence, emergence date and some physical properties of soil with reference to the precision sowing technique. Maize (zea mays L.) and watermelon (citrullus vulgaris) seeds were used for field experiments. The horizontal and vertical distribution pattern of seeds in soil was measured to determine seed distribution in soil. Seed spacing and deviation from row were measured to determine horizontal seed distribution pattern and sowing depth was- measured to determine vertical seed distribution pattern. A new method was used to.evaluate deviation from row and sowing depth together. The distribution area of seeds in vertical plane was measured using with new method. Mean emergence dates and emergence rate indices were calculated to determine emergence time of seeds. Soil moisture variation after sowing, soil disturbance and penetration resistance of soil were measured to determine effect of coulters to physical properties of soil. "IllThe best coulter was shoe type coulter according to seed distribution in vertical plane. Using side wheel as seeding depth control unit was improved the seed distribution in vertical plane especially for hoe type coulter. Therefore, the side wheels must be used with hoe type coulter for better seed distribution pattern. The best plant emergence rate was obtained with shoe and double disc openers. The least mean emergence date and the maximum emergence rate indices occurred when shoe and double disc coulter were used. The hoe coulter increased the soil moisture and soil moisture lost in seed zone after seeding. The hoe, single and double disc coulters pressed the soil at the seeding depth and seeded the seeds on pressed groove. KEY WORDS: Seeder, precision sowing, coulter, sowing depth, seed distribution, maize, watermelon. COMMITTEE: Prof. Dr. Aziz ÖZMERZİ Prof. Dr. Rahmi KESKİN Prof. Dr. Osman YALDIZ Prof. Dr. Ibrahim AKINCI Doç. Dr. Cengiz TOKER IV