Türkiye'de atık yönetimi konusunda uygulanan mali tedbirlerin analizi
Applied analysis of financial measures regarding waste management in Turkey
Yazar: MELEK TUNÇ
Danışman: DOÇ. DR. BARIŞ YILDIZ
Gümüşhane Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Atık yönetimi = Waste management ; Atıklar = Wastes ; Ekoloji = Ecology ; Mali uygulamalar = Financial transactions ; Sıfır atık = Zero waste ; Teşvikler = Incentives ; Vergiler = Taxes ; Yatırım teşvikleri = Investment incentives ; Yeniden kazanma = Recycling ; Çevre vergisi = Environmental tax

Özet:
Hızlı nüfus artışı, aşırı büyüme, sanayileşme, kentleşme ile üretim ve tüketim
alışkanlıklarında meydana gelen değişimlerin sebebiyet verdiği çevre kirliliği
sorunlarından birini miktar ve içerik açısından farklılık gösteren, kontrolsüz şekilde
artan atıklar oluşturmaktadır. Atıklar çeşitli boyutlarda insan yaşamına ve doğaya zarar
vermektedir. Bu zararların önlenebilmesi atık yönetimini zorunlu kılmıştır.
Atıkların yönetiminde başarının sağlanabilmesi adına uygulanacak hukuki ve
teknik birçok önlem olup, bu önlemlerden birini de mali tedbirler oluşturmaktadır. Atık
yönetiminde mali tedbirler atıkların oluşumunu önleme, oluşan atıkların toplanma, geri
dönüşüm/ geri kazanım ve bertaraf işlem maliyetlerinin düşürülebilmesi ve atıkların
ekonomik değerlerinin kaybedilmemesi bakımından önem arz etmektedir.
Türkiye'de atık yönetimine ilişkin birçok çalışma mevcut olmakla birlikte
doğrudan atık yönetimi konusunda yer alan mali tedbirlere ilişkin yapılmış çalışmalar
sınırlı düzeydedir ve güncel değildir. Ayrıca yapılan çalışmalarda genel anlamda
yalnızca tek bir uygulama veya tedbire odaklanılmıştır. Bu çalışmanın amacını
Türkiye'de atık yönetimi konusunda uygulanan mali tedbirlerin analizi oluşturmaktadır.
Çalışma kapsamında, atık yönetiminde yer alan mali tedbirler sınıflandırılmış ve her bir
mali tedbir, genelde Avrupa Birliği ve önemli ülke uygulamaları, özelde ise Türkiye
dikkate alınarak sayısal verilere yer verilerek teorik olarak ayrıntılı bir şekilde
incelenmiştir. İnceleme sonucunda Türkiye'nin atık yönetimi konusundaki mali
tedbirlerinin mevcut durumu ortaya konularak önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
One of the environmental pollution problems caused by rapid population growth,
excessive growth, industrialization, urbanization and changes in production and
consumption habits is the uncontrolled increase in waste, which differs in terms of
amount and content. Wastes harm human life and nature in various dimensions. The
prevention of wastes from harming human life and nature necessitated waste
management.
There are many legal and technical measures to be applied in order to ensure
success in waste management, and one of these measures is financial measures.
Financial measures in waste management are important in terms of preventing the
formation of wastes, reducing the costs of collection, recovery, recycling and disposal
of the wastes, and not losing the economic value of the wastes.
Although there are many studies on waste management in Türkiye, studies on
financial measures directly on waste management are limited and not up-to-date. In
addition, studies have generally focused on only a single application or measure. The
aim of this study is to analyze the financial measures applied in waste management in
Türkiye. Within the scope of the study, the financial measures in waste management
were classified and each financial measure was examined in detail theoretically, taking
into account the European Union and important country practices in general, and
Türkiye in particular, by including numerical data. As a result of the review, the current
situation of Türkiye's financial measures on waste management has been revealed and
suggestions have been made.