Adana Erken Cumhuriyet Dönemi anıtsal yapılarını korumada yerelliğin önemi açısından incelenmesi ve değerlendirilmesine yönelik yeni bir yaklaşım ile model önerisi
A new approach with a new approach to investigation and evaluation of locality in conserving Adana Early Republic Period monumental structures
Yazar: MEHMET ALİ HALAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ JÜLİDE EDİRNE ERDİNÇ
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Adana = Adana ; Anıtsal yapılar = Monumental buildings ; Erken Cumhuriyet Dönemi = Early Republican Period ; Koruma = Conservation ; Yerellik = Locality

Özet:
Yerelliğin önemi küreselleşmenin getirdiği sorunlarla birlikte daha sık gündeme gelmektedir. Küreselleşen ve tek tip mimariye doğru hızlı adımlarla gidilen çağımızda, yerel kimliklerin korunması önem kazanmaktadır. Bu bağlamda tarihi yapıların ve kültürel değerlerin toplum tarafından benimsenmesi ve koruma talebinin yerel kaynaklardan gelmesi, bu değerlerin sürdürülebilirlik kapsamında korunarak geleceğe aktarılması açısından büyük önem taşımaktadır. 
Anıtsal yapıların koruma yaklaşımında, sadece yapının değil, birlikte var olduğu çevresiyle bütünleştirilmesi ve koruma stratejisinin de bu odakla ele alınması gerekmektedir. Çünkü anıtlar, çevreleriyle birlikte var olur ve yaşarlar. Dolayısıyla, kendilerini var eden mekânsal ve kültürel çevreleri ile korunmalıdırlar. Anıtsal yapıların zamanın izlerine karşı korunması kültürel sürdürülebilirlik açısından önemlidir. Anıtların korunması yaklaşımı, sadece fiziksel değil, aynı zamanda işlevsel de olmalı ve böylece mekânsal deneyimin ve kimliğin sürekliliği sağlanmalıdır.
Bu tez çalışmasında; dünyadaki mimari akımlar, kentleşme, anıt yapılar ve özellikleri, dünyadaki koruma örnekleri, Çukurova Bölgesi'nde tarımın mimariye katkıları, Adana ilindeki anıtsal eserlere katkısı olan mimar ve eserleri incelenmiştir. Ayrıca yine bu tezde Türkiye'deki ve Adana ilindeki Erken Cumhuriyet Dönemi eserleri incelenmiştir. BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları, Amsterdam Bildirgesi ve Venedik Tüzüğü'nden yola çıkarak, Likert metodu kullanılarak hazırlanan, bölgede yaşayan ve konu hakkında bilgi sahibi 107 kişinin katılım sağladığı saha çalışması ile birlikte Anıtsal Yapıları Korumada Yerellik Modeli oluşturulmuştur. Adana Halkevi ve Adana Kanara Mezbahanesi bu model ile detaylıca incelenmiş olup, bu eserlerin anıtsal mimari ve yerelde koruma kavramı gözetilerek bütünleşik bir yaklaşımla korumasının incelemesi yapılmıştır. Tüm bu çalışmalar ile birlikte; gelecek nesillere aktarılması ve korunmasında izlenen süreçlerin analizinde, yeni bir yaklaşım ortaya konmuştur.

Abstract:
The importance of locality comes to the fore more frequently with the problems brought by globalization. In our age, which is globalizing and taking rapid steps towards a uniform architecture, the preservation of local identities gains importance. In this context, the adoption of historical structures and cultural values ​​by the society and the demand for protection from local sources are of great importance in terms of preserving these values ​​within the scope of sustainability and transferring them to the future.
In the conservation approach of monumental buildings, it is necessary to integrate not only the building but also its environment with its coexistence, and the conservation strategy should be handled with this focus. Because monuments exist and live with their environment. Therefore, they should be protected by the spatial and cultural environment that created them. Protecting monumental structures against the traces of time is important in terms of cultural sustainability. The approach to conservation of monuments should be not only physical but also functional, thus ensuring the continuity of spatial experience and identity.
In this thesis; architectural trends in the world, urbanization, monumental structures and their features, conservation examples in the world, the contribution of agriculture to architecture in the Çukurova Region, the architects and their works that contributed to the monumental works in Adana province were examined.
Early Republican Period works in Turkey and Adana province were also examined in this thesis. Based on the UN Sustainable Development Goals, the Amsterdam Declaration and the Venice Charter; The Locality Model for the Protection of Monumental Buildings was occured with the participation of 107 people, who are living in the region and knowledgeable about the subject, prepared using the Likert method. Adana Community Center and Adana Kanara Slaughterhouse were examined in detail with this model and the preservation of these works with an integrated approach was made by considering the monumental architecture and the concept of local preservation. Along with all these studies; a new approach has been put forward in the analysis of the processes followed in transferring and preserving them to future generations.