Avrupa Birliği ülkelerinde ve Türkiye'de engellilere yönelik bakım politikaları ve uygulamaları
Care policies and practices for people with disabilities in the European union countries and Turkey
Yazar: EKİN DOLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BERRİN OKTAY YILMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Politika ve Sosyal Hizmetler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Bakım = Maintenance ; Bakım sistemleri = Maintenance systems ; Bakım verenler = Caregivers ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Sosyal destek = Social support ; Sosyal hizmetler = Social services ; Sosyal politika = Social policy ; Türkiye = Turkey

Özet:
Engelli bireylerin, engellilik durumunun ağırlığı ya da türüyle ilişkili olarak, günlük faaliyetlerini yerine getirmede ve toplumsal yaşama katılımdaki en önemli ihtiyaç alanlarından biri özel bakım desteğidir. Bakım, temel bir ihtiyaç olmasının yanı sıra bir sosyal hak ve insan hakkıdır. Bu haktan yararlanma imkanı, sosyal politikaların bir parçası olan bakım politikaları ve hizmetleriyle doğrudan ilişkilidir. Bakım politikaları, temelde ülkelerin ulusal refah rejimleri ve sosyal politika yaklaşımlarına göre şekillense de uluslararası düzenlemelerden ya da ulusüstü ortaklıklardan da etkilenmektedir. Bu tez çalışmasında, İsveç, Danimarka, İtalya, Slovakya, Estonya ve Malta olmak üzere farklı refah geleneklerine sahip altı Avrupa Birliği ülkesinin ve aday ülke statüsündeki Türkiye'nin, engelli bakımına ilişkin hizmet ve politikaları, finansman odağından hareketle incelenmektedir. Araştırmanın temel sorusu, ilgili ülkelerin engelli bakımını bir sosyal hak olarak tanıma ve uygulamaya geçirme konusunda birbirlerinden ne ölçüde farklılaştıkları ve Türkiye'nin de AB üye ülkeleri ile karşılaştırıldığı bu çerçevede nereye oturduğudur. Engellilerin ve haklarının uluslararası alandaki yasal temsilcisi olan Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi'nde (2006) ve Sözleşme'nin bir tarafı olan Avrupa Birliği'nin mevzuatında yer verilen yol gösterici ilkeler, çalışmada bakım politikalarının değerlendirilmesinde gözetilecek standartlar olarak benimsenmektedir. Her ülkede bakım politikalarının, öncelikle ulusal mevzuatları belirleyici olsa da, BM Sözleşmesi ve AB'deki gelişmeler ile güdümlü süreçler geçirdiği görülmektedir. Bakım hizmetleri benzer türde olsa da uygulama şartları, kapsamı ve niteliğinin ülkelerin refah yaklaşımlarıyla ilişkili olarak farklılaşmaktadır. Çalışmada farklı engelli bakımı sistemlerinin karşılaştırılarak incelenmesi sonrasında, Türkiye nezdinde konuya ilişkin olası sorun alanları tespit edilerek, sunulabilecek iyileştirici öneriler tartışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Engellilik, Engelli Bakımı, Bakım Politikaları, Avrupa Birliği, Türkiye, Toplum Temelli Hizmetler.

Abstract:
Care is one of the most important needs of people with disabilities, in carrying out their daily activities and participating the social life, with respect to the severity or type of the disability. Besides being a basic human need, care is also a social right and a human right. The opportunity to exercise this right is directly related to care policies and services which are part of the social policies. Care policies are mainly influenced by the national welfare regimes and social policy approaches of the countries, but are also affected by the international regulations or supranational partnerships. In this thesis, care policies and services for disabled in six member countries of the European Union, including Sweden, Denmark, Italy, Slovakia, Estonia and Malta, which have different welfare traditions and in Turkey, as a candidate country, are examined with reference to the financial aspect. The main research question is to what extent those countries differ from each other on the recognation and implementation of care as a social right, as well as in which context Turkey fits in compared to the member states of the EU. The guiding principles of the United Nations Convention on the Rights of Persons with Disabilities (2006), which is the international representative of persons with disabilities and their rights, and the guidelines included in the legislation of the European Union, which is also a party to the Convention, are adopted as the standards to be taken into consideration in the evaluation of the care policies. Although care policies in each country are primarily determined by national legislation, it is seen that they are undergoing coordinated processes with the UN Convention and developments in the EU. While there are similar types of care services in every country, application requirements, scope and quality of the services differ depending upon the welfare approaches. Following the comparative analysis of different care systems for disabled, problem areas related to care issue in Turkey are identified and practicable suggestions for the improvement are discussed.

Key Words: Disability, Disability Care, Care Policies, European Union, Turkey, Community-based Services.