Hava aracı kaza ve olaylarının nedenlerinin tespit edilmesinde kullanılan uçuş veri kayıt (FDR) ve benzer cihazların bilgilerinin örnek olay çalışmaları ile analiz edilmesi ve bu amaç için yeni bir metot geliştirilmesi
Analysing the data from the flight data recorder (FDR) and similar equipment used to determine the causes of aircraft accidents and incidents, on sample case studies and development of a novel method for this purpose
Yazar: HATİCE ARZU İNAN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN TOPAL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Kazalar = Accidents ; Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Ulaşım = Transportation

Özet:
İlk hava aracı kazasının meydana geldiği on dokuzuncu yüzyıldan itibaren hava kazalarını incelemek için kullanılan çeşitli yöntemler literatürde mevcuttur. Bu çalışmada ilk olarak 1959 ila 2016 yılları arasında ticari hava aracı kaza ve olaylarına uygulanan istatistiklerin özeti sunulmuştur. İkinci olarak bu çalışmada kaza sebebini bulmada kullanılan ve bu disiplin içerisinde geliştirilen insan faktörleri teorisi detaylı olarak incelenmiştir. Üçüncü olarak, hava aracı kazalarını incelemek için kullanılan uçuş veri kayıt cihazı (FDR-Flight Data Recorder) ve kokpit ses kayıt cihazı (CVR-Cockpit Voice Recorder) analizlerine ilişkin bazı bilgiler verilmiştir. Bu bağlamda, uçuş veri kayıt sistemlerinin (FDR Systems) çalışma prensibi açıklanmıştır. Bunun uygulama örneği olarak FDR ve CVR cihazları kullanımının bir sivil havacılık kazasının incelenmesindeki etkileri irdelenmiştir. Kıyaslama amacıyla FDR ve CVR cihazlarının bulunmadığı bir başka hava kazası da bu çalışmada ele alınmıştır. Söz konusu kazanın nedeni ile ilgili kesin hükme ulaşılamadığı vurgulanmıştır. FDR ve CVR cihazlarının gerekliliği konusunun devamı olarak, pito tüpleri ve statik portların bloke olması nedeniyle uçuşta kontrol kaybına yol açan beş kazanın analizleri sunulmuştur. Dördüncü olarak, bir hava aracı uçuş halindeyken radyo frekansı (RF- Radio Frequency) veri bağlantısı yoluyla, hava aracında monteli FDR cihazı ve ses veri kayıt cihazının  (VDR-Voice Data Recorder) topladığı verilerin yer istasyonundaki modüle iletilmesiyle ilgili yeni bir yöntem çalışılmıştır. Hava aracı kaza ve olaylarının analiz edilmesinde geliştirilen bu yeni yöntemin kaza ve olayların nedenlerinin tesbit edilmesi için kullanılması bu çalışmanın amacı olarak önerilmektedir. Beşinci olarak, rutin uçuşlarda kaydedilen verilerin toplanması ve uçuş sonrasında analiz edilmesi programı olan uçuş veri analizi (FDA-Flight Data Analysis) çalışılmıştır. Bu çalışmada elde edilen en önemli sonuç, her bir kazadan bir öğrenme süreci çıkartılmasının ve ardından geliştirilecek tavsiyelerin uygulamaya konulmasının zorunlu olduğudur.

Abstract:
Various methods which have been employed to investigate aircraft accidents since the dawn of the aviation in the 19th century are found in the literature. In the course of this study, firstly, a summary of the statistics which covers aircraft accidents and incidents which have occurred between the years 1959-2016 is presented. Secondly, the theory of human factors in finding the causes of accidents which is developed in this discipline is examined in detail. Thirdly, some insight is given into FDR (flight data recorder) and CVR (cockpit voice recorder) analyses to investigate aircraft accidents. Within this context, working principle of the FDR Systems is explained. The effects of the usage of FDR and CVR in the investigation of an aircraft accident, is scrutinised as a sample application of this principle. For the purpose of comparison, another accident of an aircraft which didn't have FDR and CVR is also studied. It is emphasized that the definitive causal factors of last accident could not been determined, for this reason. Continuing upon the discussion of the usage of FDR and CVR, analyses of five air accidents which led to the loss of flight control due to the blocking of the pitot tubes and static ports, is also presented. Fourthly, a novel method related to transmitting the data collected by the on-board FDR and VDR (Voice Data Recorder) via radio frequency (RF) data link to the module on the ground station, while the aircraft is in flight, is studied. Having been developed as a new technique to analyse aircraft accidents and incidents, using of this novel method to determine the causes of air accidents and incidents is being proposed, as the main purpose of this study. Fifthly, FDA (Flight Data Analysis) which is a programme to collect flight parameters and data and to analyse them subsequent to the flight is studied. The most important consequence obtained in this study, therefore, is to emphasize the necessity to extract a learning process from each accident and to implement the recommendations to be developed, afterwards.