Öğretmen yetiştirmede Ankara Yüksek Öğtretmen Okulu uygulaması
The Application of Ankara High Teacher College in teacher training
Yazar: YÜCEL GELİŞLİ
Danışman: PROF.DR. YAHYA AKYÜZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ankara Yüksek Öğretmen Okulu = Ankara High Teacher College in Teacher ; Eğitim = Education ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
BOLUM VI ÖZET, SONUÇ, ÖNERİLER 6. 1. Özet Türkiye'de öğretmen yetiştirme çabaları, Fatih Sultan Mehmet'in, Sıbyan Mektebi öğretmeni olacaklar için Medreselerde ayrı program uygulanmasına kadar uzanır. Ancak Fatih Sultan Mehmet'ten sonra bu uygulama sona ermiştir. Tanzimat Dönemiyle başlayan yenileşme hareketlerinden, öğretmen yetiştirme sistemi de etkilenmiştir. 16 Mart 1848' de ilk öğretmen yetiştiren kurum olan Darülmuallimin açılmıştır. Cumhuriyet Döneminde de öğretmen yetiştirme sisteminde yenileşme hareketleri devam etmiştir. Yüksek Öğretmen Okulları da yenileşme hareketlerinden etkilenmiş, 1924 yılında kazandığı yeni yapıyla öğretime devam etmiştir. 1959 yılma kadar amacı, yalnızca ortaöğretim kurumlarına branş dersi öğretmeni yetiştirmek şeklinde gösterilen kurum İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu idi. ( Şüphesiz başka kaynaklardan da liselere öğretmen yetiştirldiği bilinmektedir.) Üçüncü Maarif Şurası'nda (1946) açılması düşünülen, Dördüncü Maarif Şurası'nda da (1949) Ankara'da açılmasına karar verilen, ikinci Yüksek Öğretmen Okulu yaklaşık on yıl sonra açılabilmiştir. Liselerde öğretmen ihtiyacının artması ileri sürülerek; Talim ve Terbiye Kurulu'nun 3.7.1959 tarih ve 209 sayılı karan ile 1959 yılında Ankara'da, 1964 yılında izmir'de Yüksek Öğretmen Okulları açılarak sayılan üçe çıkmıştır. Yüksek Öğretmen Okullan parasız ve yatılıdır. Öğrenciler branşlanna ait dersleri ilgili fakültelerden, öğretmenlik meslek bilgisi derslerini de Yüksek Öğretmen Okulunda görmüşlerdir. Yüksek Öğretmen Okullan, önceleri üniversiteyi kazanmış Use mezunlan arasından öğrencilerini seçerken, Ankara Yüksek Öğretmen Okulu öğrencilerini; lise mezunlannın, İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu'na ilgi göstermemesi nedeniyle, İlköğretmen Okullan son sınıf öğrencilerinin başanlı olanlan arasından seçmiştir. Yüksek Öğretmen Okullarının; İlköğretmen Okullarının kapatılması ile hazırlık sınıflarının işlevlerini yitirmesi, öğrencilerin aşın ideolojik tutum ve davranışlara girmesi, ülkede ortaöğretimde öğretmen ihtiyacı olmadığı, liselere üç288 yıllık Eğitim Enstitülerinden de öğretmen yetiştirilebileceği gerekçeleri ile 1978 yılında, üç kişilik müfettiş heyetinin raporuna dayanılarak öğrenci alımı durdurulmuştur. Bu araştırmada; öğretmen yetiştirmede Yüksek Öğretmen Okulları uygulaması ve Ankara Yüksek Öğretmen Okulu'nun öğretmen yetiştirme sistemi içindeki yeri ve önemi nedir ? sorusuna cevap aranmıştır. Araştırma da litaratür taraması yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca Yüksek Öğretmen Okulu mezunlarına anket uygulanmış, okul müdürleri ve öğretmenleri ile de görüşme yapılarak okul hakkında bilgi toplanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler altı ayrı bölümde gruplandınlarak ele alınmıştır. Araştırmanın I. bölümünde araştırmanın kavramsal çerçevesi, amaç ve önemi, II. bölümde araştırmanın yöntemi yer almıştır. Araştırmalım İÜ. bölümünde literatür taraması ile elde edilen Yüksek Öğretmen Okulları ile ilgili genel bilgiler, IV. bölümünde Ankara Yüksek Öğretmen Okulu ile ilgili arşiv incelemesi ve literatür taraması ile elde edilen bilgiler, V. bölümde de Yüksek Öğretmen Okulundan mezun olanlara uygulanan değerlendirme anketi ile toplanan bilgiler değerlendirilmiştir. VI. bölümde de araştırmanın özet, sonuç ve öneriler bölümü yer almıştır. 6. 2. Sonuç Öğretmen yetiştirmede, Yüksek Öğretmen Okulları uygulaması ve Ankara Yüksek Öğretmen Okulunun öğretmen yetiştirme sistemi içindeki yeri ve öneminin araştırıldığı bu çalışmadan elde edilen sonuçlar aşağıda sıralanmıştır; 1. Cumhuriyet döneminde Darülmuallimin-i Ali ortaöğretimin ihtiyaç duyduğu öğretmenlerin yetiştirilebilmesi için Fransa' daki Ecole Normale Superieoure modeline göre teşkilatlandırılmış ve Yüksek Öğretmen okuluna dönüştürülmüştür. İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu, ortaöğretimdeki branş dersi öğretmen ihtiyacını karşılayamadığı için 1959 yılında Ankara'da; 1964 yılında da İzmir'de Yüksek Öğretmen Okulu açılmış, aynı yıl İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu da Ankara modeline dönüştürülmüştür. 2. Ankara Yüksek Öğretmen Okulu'nun kuruluş amacı ortaöğretim kurumlarına branş öğretmeni yetiştirmektir.

Abstract:
297 ABSTRACT The endeavors to educate and train teachers, in Turkey, extends to Fatih Sultan Mehmet's requirement to the execution of different curriculum MEDRESE (in secondary schools), in The Ottoman Empire, for the persons who would have been a teacher in SIBYAN MEKTEPLERİ ( primary schools ). However, such kinds of application were terminated after Fatih Sultan Mehmet. The system of teacher educating and training has been effected by the actions initiated with the period of TANZİMAT. DARULMUALLIMIN (University of Teachers / Teacher's Training College), the first establishment of teacher educating and training school or faculty, was constructed on March, 16th, 1848. The innovative actions also continued in the Republican period of time and The High Teacher Colleges were effected by the same too and however, in 1924, such colleges carried on their mission with new structure and concept. Istanbul Yüksek Öğretmen Okulu (Istanbul High Teacher College), continued its unique situation to educate and train vocation teachers for high-schools until 1959. The Second Yüksek Öğretmen Okulu (High Teacher College), commencing of which was discussed in the Third Counsel of Public Education and decided in the Fourth of the same, could be constructed ten years later. Claiming the necessity of teachers requirement at high schools, in Ankara and İzmir Yüksek Öğretmen Okulu (High Teacher Colleges) were respectively constructed in 1959 firstly and 1964 secondly by the decision number 209 with date of July 7th,1959 of The Counsel of Educational Committee so that the amount of the above mentioned colleges increased up to three. Those Colleges are free of charge and accompanied with boarding facilities. The students attend the lectures related to their vocational subjects at the faculties and also courses to acquire professional instruction of teaching at High Teacher Colleges. In the early days, the students for colleges were chosen among the successful ones out of The General University Exams, but later on they were chosen from among oldest class students of primary schools because of the lacking enthusiasm of high school298 alumnus of Ankara Yüksek Öğretmen Okulu (High Teacher College) for attending to Istanbul Yüksek Öğretmen Okulu (High Teacher College). Since the closure of Üköğretmen Okulllan ( The Colleges of Primary School Teachers ) and Yüksek Öğretmen Okulu (The High Teacher College), the unsuccessful implementation of preparation classes, the excessive politicization of staff and students, the speculations such that no requirement for teachers at the secondary education level in the country, and also since the claims of possibility of teacher provision for high schools from the alumnus of three year Education Institutions, the student acceptance was terminated on the above mentioned grounds agreed upon according to the assessment report of triple inspectors in 1978. In this report of research, the answers are discussed and included to the question about importance of Yüksek Öğretmen Okulları and Ankara Yüksek Öğretmen Okulu (High Teacher Colleges) in educating and training system During the research, searching method was employed as well as an inquiry was applied to the alumnus of Yüksek Öğretmen Okulu ( Teacher College) and interviews with the head master and teachers were made to collect the data about the college. The data collected during the research is grouped and evaluated in six different sections. In the first section the conceptual frame, purpose and importance and in the second section the procedure of the research are defined. The third section consists general information about Teacher Colleges obtained from literature, and in the fourth section, the data gathered about Ankara Teacher College provided through archive and literature searching is included. In the fifth section, the data collected through the inquiry applied to the alumnus of Teacher College is evaluated. The sixth section presents summary, conclusion and suggestions about the research.