Kars ili Digor ilçesi Karakale köyü yaylasında taban ve kıraç mera kesimlerinin bitki örtülerinin karşılaştırılması
Comparison of base and dry rangelands of Karakale village in Digor district of Kars province
Yazar: HÜSEYİN AKKAYA
Danışman: PROF. DR. BİNALİ ÇOMAKLI
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Bu çalışma, Kars İli Digor İlçesi Karakale Köyü merasında 2020 yılında yürütülmüştür. Araştırmada taban ve kıraç mera kesiminde bitki örtüsünün botanik kompozisyonu, toprağı kaplama oranı, mera kalite derecesi, mera taşıma kapasitesi, benzerlik indeksi, ham protein, ADF ve NDF oranları ve toprak özellikleri incelenmiştir.
Yöntem: Çalışma sahasını tespit etmek amacıyla 2020 yılı temmuz ayında arazi etüdü yapılmıştır. Belirlenen taban ve kıraç mera kesimlerinde vejetasyon etüdü yapılmıştır. Araştırma sahasının bitki özellikleri incelenmiş, transekt metoduyla ölçümler yapılmış ve toprak örnekleri alınmıştır. Ot örnekleri kalite ve verim analizleri için alınmıştır.
Bulgular: Çalışma alanında 42 bitki türüne rastlanılmış olup, 11 tür buğdaygil, 8 tür baklagil, 23 tür ise diğer familyalara aittir. Buğdaygiller botanik kompozisyonda taban merada %32,10, kıraç merada %28,11 olarak, baklagiller ise taban merada %18,34, kıraç merada %11,33 oranında ve diğer familyalara ait türler taban merada %49,56 kıraç merada %60,56 oranında tespit edilmiştir. Toprağı kaplama oranı taban merada %36,66, kıraç merada ise %27,20 olarak belirlenmiştir. Mera durum puanı açısından taban mera daha kalite olup %32,86, kıraç merada ise %23,80 olarak tespit edilmiştir. Taban mera ve kıraç mera kesimleri arasındaki benzerlik indeksi %6,30 olarak bulunmuştur. Ham protein oranı taban merada %12,42, kıraç merada ise %9,29 olarak bulunmuştur. ADF oranı taban merada %30,97, kıraç merada ise %39,38 oranında bulunurken, NDF oranı taban merada %45,98, kıraç merada %57,26 olarak bulunmuştur.
Sonuç: Her iki mera kesiminde aşırı ve erken otlatmaya bağlı olarak bitki örtüsünde seyrekleşme olduğu tespit edilmiştir. Seyrekleşmenin sonucu olarak erozyon seviyesinin arttığı görülmüştür. Buna bağlı olarak hayvanlar tarafından tercih edilen bitki türlerinin kompozisyonda oranlarının azaldığı, istilacı türlerin oranında artış olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Purpose: This study was carried out of Karakale Village in Digor District of Kars Province in the year of 2020. In this study, botanical composition, canopy coverage ratio, similarity index, rangeland quality score, rangeland health condition and health class, carrying capacity, available forage production and crude protein, ADF and NDF contents of forage of the base and dry rangeland areas were investigated.
Method: A land survey was conducted in order to determine the research area and sites in July 2020. Vegetation studies were carried out on the determined base and dry rangeland sites. The plant characteristics of study area were determined; measurements were made with the transect method and soil samples were taken. Forage samples were taken for forage quality and yield analyses.
Findings: In study, area 42 plant species in total were recorded and 11 of them were grass species, 8 of them were legume species and 23 of them were other families. In the botanical composition, it was determined that grass species are 32.10% in the base rangeland site and 28.11% in the dry rangeland site; legumes are 18.34% in the base rangeland site and 11.33% in the dry rangeland site; species belonging to other families are 49.56% in the base rangeland site and 60.56% in the dry rangeland site. Canopy cover ratio was calculated as 36.66% in dry rangeland site and 27.20% in the base rangeland site. Base rangeland site is more quality in terms of rangeland condition score. Also rangeland condition score was determined as 32.86% in the base rangeland site and 23.80% in the dry rangeland site. The similarity index was found as 6.30% between base and dry rangeland sites. Crude protein ratios were found as 12.42% in the base rangeland site and 9.29% in the dry rangeland site. While ADF ratios were calculated as 30.97% in the base rangeland site and as 39.38% in the dry rangeland site, NDF ratios were found as 45.98% in the base rangeland site and as 57.26% in the dry rangeland site.
Result: It was determined that there is a sparseness in the vegetation due to over and early grazing in the both rangeland sites. It was observed that the level of erosion increased as a result of sparseness. Accordingly, it was determined that the desired plant species decreases, while the rate of invasive species not preferred by animals increases.