İzmirli İsmail Hakkı'da metafizik problemler
Metaphysics of İzmirli İsmail Hakkı
Yazar: SEDAT ATEŞ
Danışman: YRD. DOÇ. NECMETTİN TAN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Felsefe = Philosophy ; Felsefe tarihi = Philosophy history ; Metafizik = Metaphysical ; İsmail Hakkı İzmirli = İsmail Hakkı İzmirli

Özet:
İzmirli İsmail Hakkı'nın çocukluğunda başlayan ilim ve hikmet merakı hayatı
boyunca devam etmiştir. Bir taraftan medrese eğitimine devam ederken diğer taraftan
özel dersler almıştır. O, kendi çabalarıyla birçok dil öğrenmiştir.
İzmirli İsmail Hakkı, metafiziği en yüksek ilim, ilk ve külli sebeplerin bilgisi
olarak görmüştür. Ona göre diğer bilimler ancak olaylar ve bunlar arasında ilişkilerle
ilgilenirken, metafizik bunların ilk nedenleri ve birbirleri ile ilişkilerini göz önünde
bulundurarak düzenli, sistematik ve bütüncül bir görüş ortaya koymaya çalışmıştır.
İzmirli'nin metafizik anlayışını bilgi, varlık ve Tanrı olmak üzere üç ana başlık altında
toplamak mümkündür.
İzmirli, bilginin akıl ve duyuların yanısıra kalp ve vicdan ile de bilinebileceğini
söyler.
İzmirli, yaratıcı hakkında ortaya atılan düşüncelerin gerçekliğe uygun olup
olmadığının ancak yaratıcı hakkında ortaya konacak delillerle ispat edilebileceğini
söyler. O, Tanrı'nın varlığını ispatlamak için hem Müslüman filozofların hem de Batılı
filozofların delillerini kullanmıştır.
İzmirli'ye göre insanın hakikat araştırmalarında dini ve felsefi yol olmak üzere
başlıca iki yol vardır. Ona göre dini yol felsefi yoldan daha sağlam, güvenilir ve
etkilidir.
İzmirli, kötülüğü üç kısma ayırır. Bunlar; metafizik kötülük, manevi kötülük ve
fiziksel kötülüktür. Ona göre Allah iyiliğin olduğu kadar kötülüğün de yaratıcısıdır.

Abstract:
İzmirli İsmail Hakkı's curiosty towards science and thinking started in his child
hood and continued through his entire life. In addition to his education in madrasah he
took private lessons. He learned a lot of foreign languages through his own effort.
İzmirli İsmail Hakkı saw metaphysic as the highest knowledge of wisdom, first
and eternal reasons. According to him, while the other sciences are dealing with events
and the relationship between them, metaphysics tries to put forth a systematic and
totalitarian view considering the first reasons and their relationship between them. It is
possible to collect his understanding of metaphysics in three main topics: knowledge,
existence and God.
He thinks that knowledge can be known through not only reason and senses but
also heart and conscience.
İzmirli says that whether the thoughts about God are appropriate to reality or not
can be only proved through the evidences about God's existence. To prove God's
existence, he used proofs of both Muslim philosophers and western philosophers.
According to him, in search of truth there are mainly two ways; first Religious
way second Philosophic way. He thinks that religious way is more steady, reliable and
efficient than philosophic one.
İzmirli, sorts out the evil in to three parts; Metaphysic evil, Spiritual evil and
Physical evil. He says that Allah is the creator of both goodness and evil.