Döküm tesislerinde boya kullanımı sebebiyle ortaya çıkan uçucu organik bileşiklerin ölçümü ve iş güvenliği açısından incelenmesi
Measurement of volatile organic compounds emerged due to the use of paint in casting facilities and investigation in terms of occupational safe
Yazar: SEDAT CAN TÜRK
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE ENSARİ ÖZAY
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kimya = Chemistry ; Metalurji Mühendisliği = Metallurgical Engineering

Özet:
Birçok işkolunda olduğu gibi döküm sektöründe ve endüstride farklı amaçlarla kullanılan boyalar sağladığı yararların yanında birçok tehlikeyide beraberinde getirebilmektedir. Bunların başında kullanılan kimyasal madde maruziyeti sebebiyle tedavisi zor, hatta mümkün olmayan sağlık sorunları ve parlama/patlama gelmektedir.
Boya kullanılan veya üretilen işletmelerde çalışanların sağlığına verilebileceği zararların tespit edilebilmesi için mevzuatımız işletmelerde düzenli olarak ölçüm yapılmasını şart koşmuştur. Ölçümlerin işletme şartlarına göre doğru olarak yapılması çalışma ortamındaki tehlike ve risklerin tespit edilmesinde önemli rol oynamaktadır.
Bu çalışmanın amacı; döküm sektöründe boya prosesi nedeniyle oluşan uçucu organik bileşiklerin ölçümlerle , çalışanların sağlık ve güvenliği için alınması gereken önlemlerin belirlenmesidir.
Bu çalışmada, boya tesislerinde 7.5 saatlik çalışma diliminde yaptıkları operasyonlar sırasında, TS ISO 16200-1 standardı referans alınarak, personellerin maruz kaldıkları uçucu organik bileşikler, kalibrasyonları yetkili kuruluşlar tarafından yapılmış örnekleme pompalarıyla saatte bir kez örnek alınarak incelenmiştir. Alınan numuneler İSGÜM tarafından yetkilendirilmiş laboratuvarlarda uygun yöntemlerle analiz edilmiş ve raporlandırılmıştır. Raporlanan değerler ulusal ve uluslararası standart ve mevzuatlardaki sınır değerlerle karşılaştırılmıştır.
Bu amaçla Marmara bölgesinde faaliyet gösteren bir döküm fabrikasındaki 3 döküm parça boyama tesisinde, 2 farklı boyama metodu (daldırma ve tabancalama) sırasında çalışan 5 personel üzerinden ve çalışma ortamlarından, maruz kaldıkları VOC'ler için saatlik olarak 40 adet kişisel, 40 adet ortam olmak üzere toplamda 80 numune alınmıştır. Numuneler sonucunda boya tesislerinin yapıları, boyama metodları, alınmış olan mühendislik önlemleri ve mevsimsel hava sıcaklarına bağlı olarak VOC maruziyetinin her boya tesisinde farklı seviyelerde olduğu tespit edilmiştir.
Yapılan ölçümler sonucunda kimyasal maddelere maruziyetin minimize edilerek sağlıklı ve güvenli çalışma alanları oluşturulması için gerekli önlemler alınması konusunda önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
As in many business lines, paints used for different purposes in the casting sector and industry can bring many dangers as well as the benefits they provide. Chief among these are health problems that are difficult or even impossible to treat due to exposure to the chemicals used, and flashing/explosion.
In order to determine the harm that may be caused to the health of the employees in the enterprises where paint is used or produced, our legislation requires regular measurements in the enterprises. Accurate measurements according to operating conditions play an important role in detecting hazards and risks in the working environment.
The aim of this study; It is to determine the measures to be taken for the health and safety of the employees by measuring the volatile organic compounds formed due to the paint process in the casting sector.
In this study, the volatile organic compounds that the personnel are exposed to during the 8-hour working period in the paint facilities, with reference to the TS ISO 16200-1 standard, were examined by sampling once an hour with the calibrated sampling pumps. The samples taken were analyzed and reported by appropriate methods in laboratories authorized by İSGÜM. The reported values were compared with the limit values in national and international standards and regulations.
For this purpose, 5 personnel working during 2 different dyeing methods (dipping and gunning) in 3 casting parts dyeing facilities in a casting factory operating in the Marmara region, and 40 personal and 40 environments per hour for the VOCs they are exposed to from their working environments, in total. 80 samples were taken. As a result of the samples, it has been determined that the VOC exposure is at different levels in each paint facility, depending on the structures of the paint facilities, painting methods, engineering measures taken and seasonal air temperatures.
As a result of the measurements made, suggestions were made to take necessary precautions to minimize exposure to chemical substances and to create healthy and safe working areas.