Sağlık hizmeti ilişkili candida enfeksiyonlarında risk faktörleri ve invaziv araç kullanımı ilişkisi
Risk factors and the relation of the usage of invasive tool in health care associated candida infections
Yazar: TUĞBA AKDAŞ
Danışman: DOÇ. DR. SELMA ATEŞ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hastane Enfeksiyonları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Kandida = Candida ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Sağlık hizmetleri kalitesi = Quality of health care

Özet:
Bu çalışmada sağlık hizmeti ilişkili Candida enfeksiyonlarında risk faktörleri ve invaziv araç kullanımı ilişkisininin belirlenmesi ve epidemiyolojik değerlendirmenin yapılması amaçlandı.
Çalışma retrospektif ve tek merkezli olarak planlandı. 01.01.2015-31.12.2016 yılları arsında Necip Fazıl Şehir Hastanesi'nde, "Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi-Center for Diseases Control and Prevention-CDC" tanı kriterlerine göre sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyon tanısı alan ve kültürlerinde Candida üremesi olan 18 yaş üstü hastalar (olgu grubu) ile yaş ve cinsiyet olarak benzer özellik gösteren, Candida üremesi olmayan 18 yaş üstü hastalar (kontrol grubu) çalışmaya dâhil edildi. Çalışmamıza 67 (%50) Candida enfeksiyonu olan hasta, 67 (%50) Candida enfeksiyonu olmayan kontrol gurubu hastası olmak üzere toplam 134 hasta dâhil edildi.
Çalışmaya dâhil edilen hastaların %52,2'si (n=70) kadın, %47,8'i (n=74) erkek cinsiyetteydi. Sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyon tanısı konulmasına kadar olan yatış günü ortanca değeri 15 (%25 çeyreklik- %75çeyreklik; 9- 24) gündü. Yirmidört olguya laboratuvar tarafından doğrulanmış kan dolaşımı enfeksiyonu, 26 olguya santral kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonu ve 15 olguya kateter ilişkili idrar yolu enfeksiyonu tanısı konuuldu. Çalışmamız da değerlendirilen risk faktörleri arasından bilinç kapalılığı, enteral beslenme, nazogastrik tüp uygulaması, mekanik ventilasyon uygulaması, periferik arter kateter ve santral venöz kateter uygulaması Candida enfeksiyonunu artıran risk faktörleri olarak ön plana çıkmıştır. Candida türleri incelendiğinde olguların %52,2'sinde (n=35) Candida spp. saptanmıştır. Tiplendirme yapılan olgular içinde en sık Candida parapsilosis (%25,3, n=17) etken olarak gözlenirken, bunu Candida albicans (%14,9, n=10) izlenmektedir.
Sonuç olarak değişen ve gelişen tıbbi hizmetlerde birçok invaziv girişim kaçınılmaz olup sağlık hizmeti ilişkli Candida enfeksiyonu hızla artmaktadır. Bu grup içinde de özellikle non albicans Candida'ların arttığı gözlenmiştir. Sağlık hizmeti ilişkili Candida enfeksiyonlarının azaltılması için invaziv araç kullanımında el hijyeni uygulamalarının iyileştirilmesi başta olmak üzere enfeksiyon kontrol önlemleri ön planda tutulmalıdır.

Anahtar kelimeler: Candida enfeksiyonları, invaziv araç kullanımı, risk faktörleri, sağlık bakım ilişkili enfeksiyon

Abstract:
This study aims to carry out epidemiologic evaluations which investigate the relationship between the risk factors in health-care-associated Candida infections and invasive tool utilization.
The study was planned retrospectively and in a mono-centered way. In the period of 01.01.2015-31.12.2016, the group of the patients (case group) who were over the age of eighteen, and had a diagnosis of health-care-associated infections (HAIs) with the growth of Candida in their cultures according to the diagnostic criteria of Centers for Disease Control and Prevention (CDC) were included in this study with the other group of the over eighteen aged patients (control group) who were similar in terms of gender and age, and they did not have the growth of Candida in their cultures. In our study, totally there were 134 patients and 67 (%50) of them were from Candida infection case group and the other 67 (%50) of them were from the control group who did not have Candida infections.
The % 52,2 of the patients who were included in this study, was female and the % 47,8 of them was male. The median number of the days was 15 (%25 quarter - %75 quarter; 9- 24) to stay in the health-care service until the diagnosis of health-care-associated infections. 24 patients from the case group had the infections in blood circulation that were verified by the laboratory, 26 patients from the case group had the diagnosed blood circulation infections that were caused by a central venous catheter and 15 cases had urinary tract infections that were caused by a catheter. In this research, evaluated risk factors include the loss of consciousness, the enteral nutrition, the application of nasogastric tube, the mechanical ventilation, the peripheral arterial catheter and the central venous catheter came into prominence as the accelerators of health-care-associated infections. When Candida species were analyzed, the %52,2 percent of the cases (n=35) were Candida spp. In the classified cases, the most frequent was Candida parapsilosis (%25,3, n=17), and it was followed by Candida albicans (%14,9, n=10).
As a result, Candida caused health-care-associated infections are rising as many invasive initiatives are inevitable in changing and improving health-care services. In this group, especially the increase of non-albicans Candida has been observed. In addition to the prioritization of the precautions for infections, hygiene of hands must be improved in the usage of invasive tools to decrease Candida related health-care-associated infections.
 
Keywords: Candida infections, the usage of invasive tools, risk factors, health-care-associated infections.