"Mânası sahîhtir" tabiri ve Ali el-Kārî'nin el-Esrâru'l-merfû'a'sında hakkında bu ifadeyi kullandığı rivâyetler
The expression of "authentic in terms of meaning" and traditions described by Ali al-Gārī in his el-Esrāru'l-merfū'a with this expression
Yazar: SİNAN PALA
Danışman: DOÇ. DR. EBUBEKİR SİFİL
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Ali el-Kari = Ali al-Qari ; Hadis = Hadith ; Rivayetler = Rumours ; İslamiyet = Islam

Özet:
Her ilim dalının kendine ait ıstılâhları vardır. Bu ıstılâhlar, bilimlerin anlaşılması için zorunlu olan, bilinmedikleri takdirde söz konusu olan ilmin anlam ve muhtevasına nüfûz etme imkânı olmayan anahtar kelimelerdir. Bundan dolayı ıstılâhlar her ilmin kendine has dili konumundadır. İslâmî ilimlerde ve bu çerçevede Hadis İlimlerinde de ıstılâhların ne denli önemli olduğu ehlince malumdur. Muhaddisler, rivâyetlerin hangi derecede Hz. Peygamber'e (s.a.v.) nispet edilebileceği meselesini, oluşturdukları birtakım ıstılâhlarla tesbit ve ifade etmeye çalışmışlardır. Özellikle hicrî V. yüzyıldan itibaren mevzû rivayeleri bir araya getirmek amacıyla telif edilen eserlerde ve daha sonra, insanlar arasında 'hadis' diye meşhur olmuş rivâyetlerin hakikatlerini beyan etmek maksadıyla yapılan çalışmalarda, muhaddislerin bazı rivâyetler hakkında sıkça "mânası sahîhtir" ifadesini kullandıkları müşâhade edilmektedir. 
Görebildiğimiz kadarıyla bir ıstılâh olarak şimdiye kadar incelenmemiş bulunan bu ifade, önce kavramsal bir şekilde tetkik edilip, daha sonra da, muhaddislerin bu ıstılâhtan neyi kastettiği, hangi anlamda kullandıkları ve ne tür rivâyetler için istimal ettikleri belirtilmeye çalışılmıştır. Üç bölümden oluşan tezin, ilk bölümünde Ali el-Kārî'nin hayatı ve ilmî kişiliği üzerinde durulmuş, ikinci bölümde mevzû hadis ve "mânası sahîhtir" tabiri incelenmiş, üçüncü bölümde ise, Ali el-Kārî'nin, el-Esrâru'l-merfû'a isimli eserinde "mânası sahîhtir" dediği rivâyetler, oluşturulan kavramsal çerçevede tetkik edilmiştir. 
Netice itibariyle, gerek mevzûât eserlerinde ve gerekse halk arasında hadis diye meşhur olmuş rivâyetlerin incelendiği eserlerde "mânası sahîhtir" denilen birçok rivâyetin, ulemâ arasında da meşhur olduğu ve bu tür rivâyetlerin birçoğunun aynı veya benzer mânada farklı lafızlarla asıllarının bulunduğu tesbit edilmiştir.

Abstract:
Every branch of science has its own terms. These are key words that are essential for the understanding of the sciences and which, if unknown, are not capable of influencing the meaning and content of knowledge. For this reason, terminology is a type of language specific to that science. In Islamic sciences and in sciences of hadith, we are well aware of the importance of terms. Hadith scholars tried to establish and express to which extant traditions could be attributed to Prophet Muhammed (pbuh) by means of some terms they developed. Especially in this works written for the purpose of bringing together fabricated traditions in the fifth Islamic century onwards and later in studies carried out to declare the reliability of traditions famous among people, it is observed that hadith scholars often used the expression of "authentic in terms of meaning." 
This expression, which, as far as we can see, has not been examined as a term, is tried to be conceptually examined first and then it is determined what is meant by hadith scholars by this expression, in which meaning and for what kind of narrations they used it. In the first part of the thesis, which is composed of three chapters, the life and the scientific personality of 'Ali al-Qārī is discussed, and in the second chapter the fabricated traditions and expression of "authentic in terms of meaning" are examined. In the third section, traditions described by Ali al-Qārī in his el-Esrâru'l-merfu'a as "authentic in terms of meaning" have been examined within the conceptual framework developed in the previous chapters. 
As a result, many narrations described as sahīh in terms of meaning both in mawzūāt litrature and also circulated among people as hadīth are also famous among scholars. In addition, many of this kind of narrations have their originals with the same or different wording.