Konya'nın içme suyunun sağlandığı bazı kuyu sularında 222Rn konsantrasyonu değişimlerinin incelenmesi
Investigation of the 222Rn concentration changes in some well waters supplying drinking water to Konya
Yazar: SERKAN DEMİREL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NURETDİN EREN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Radon, günlük hayatta sürekli maruz kaldığımız doğal radyasyonun yaklaşık %50?sini oluşturan ve kayaçlar ile topraktaki uranyumun bozunma zincirinin bir halkası olan renksiz, kokusuz ve duyu organlarıyla algılanamayan radyoaktif bir gazdır. Sudaki radon konsantrasyonu, halk sağlığında tehlike yarattığı için özellikle sulardaki ölçüm çalışmaları güncelliğini koruyan bir araştırma konusudur.
Radon (222Rn) ölçümleri Konya şehrinin merkezinde bulunan farklı derinlikte ve farklı akifer özelliği gösteren 16 kuyu suyundan örnek alınarak yapılmıştır. 2012 yılının ilkbahar ve yaz mevsimlerinde kuyu sularından alınan örneklerin radon aktivite konsantrasyonları radon gaz analizatörü (Alpha GUARD PQ 2000PRO) kullanılarak ölçülmüştür.
16 kuyu suyu örneğinin 11 tanesinde Birleşik Devletler Çevre Koruma Ajansı (USEPA) ?nın güvenlik limiti olarak önerdiği 11.11Bq 1-1 radon konsantrasyon seviyesinin üstündedir. Bununla birlikten ölçülen tüm radon konsatrasyon seviyeleri Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından açıklanan güvenlik limiti olan 100Bq 1-1 ` nin oldukça altındadır. İlkbahar mevsiminde radon konsantrasyon seviyesi 2.29 ± 0.17 Bq 1-1 ile 27.25 ± 1,07 Bq 1-1 iken, yaz mevsiminde 1,44 ± 0,18 Bq 1-1 ile      27,45 ± 1,25 Bq 1-1 arasında değişmektir. Elde edilen sonuçlar, radon konsantrasyon seviyelerinin mevsimsel değişimlere, küçük bir oranda ise derinliğe bağlı olduğu görülmüştür. Bu suların tüketimlerinden kaynaklanan etkin doz değerleri hesaplanmıştır. Ölçülen minimum etkin doz 0.29 ?Sv y-1   iken maksimum doz 5.49 ?Sv y-1 bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Alpha GUARD; Etkin doz; Radon-222; Kuyu suyu; Sağlık

Abstract:
Radon which is responsible approximately %50 of radiation from natural sources that we are exposed in daily life and in the decay chain of uranium available in rocks and soil, is a colourless, odourless and a radioactive gas that can not be observed by human sense. Especially, the radon in natural water sources is a major public health concern and still an active research area. 
Radon (222Rn) measurements were undertaken in 16 samples of well water representing different depths and different types of aquifers found at the city centre of Konya. The radon activity concentrations of the well water samples collected in the spring and summer seasons of 2012 were measured by using the radon gas analyser (AlphaGUARD PQ 2000PRO).
The radon concentrations for spring and summer seasons are 2.29 ± 0.17 Bq 1-1   to     27.25 ± 1.07 Bq 1-1  and 1.44±0.18 Bq 1-1   to 27.45 ± 1.25 Bq 1-1 , respectively. The results at hand revealed that the radon concentration levels of the waters strictly depend on the seasons and are slightly variable with depth. Eleven of the 16 well water samples had radon concentration levels below the safe limit of 11.11 Bq 1-1 recommended by the United States Environmental Protection Agency (USEPA) However, all measured radon concentration levels are well below the 100 Bq 1-1     safe limit declared by the World Health Organisation. The doses resulting from the consumption of these waters were calculated. The calculated minimum and maximum effective doses are 0.29 ?Sv a-1 and 5.49 ?Sv a-1, respectively.

Keywords: Alpha GUARD; Effective Doses; Radon-222; Well  Water; Health