Çocuklar için felsefe etkinliklerinin öğrenenlerin deneyimlerine ve eleştirel düşünme eğilimlerine etkisi: Bir eylem araştırması
The effect of philosophy activities for children on learners' experiences ana critical thinking tendencies: An action research
Yazar: SEVİLAY ULUCAN
Danışman: PROF. DR. MAKBULE BAŞBAY
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bilim ve teknolojide hızlı değişimlerin yaşandığı günümüz koşullarında, bu değişime uyumlu bireyler yetiştirebilmek eğitim kurumlarının en önemli görevidir. Eğitim kurumları değişime uyum sağlayabilecek, katkıda bulunabilecek bireyler yetiştirebilmek için planlamalar ve uygulamalar yapmak zorundadır. Yapılan planlamaların gereksinimleri karşılayabilmesi için bilimsel yöntem işe koşulmalı, planlı ve sistemli hareket edilmelidir. 
	21. yy becerilerinden biri olarak tanımlanan eleştirel düşünmeyi küçük yaşlardan başlayarak öğrencilere kazandırmak şart olmalıdır. Oysa araştırmacının öğretmen olarak görev yaptığı okuldaki gözlemleriyle tutarlı biçimde okullarda eleştirel düşünmeyi geliştirmeye yönelik çalışmalar maalesef yeterince yer bulamamaktadır (Özdemir, 2021). Eleştirel düşünmenin temelinin küçük yaşlardan başlanarak atılması gerektiği Çocuklar İçin Felsefe'nin (Philosophy for children-P4C) öncüsü Matthew LİPMAN gibi birçok düşünür tarafından sıkça vurgulanmaktadır. 
	Bu araştırmada Amerikalı felsefeci Matthew LİPMAN tarafından 1970'li yıllarda ileri sürülen P4C düşünme eğitimi programının, ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin eleştirel düşünme eğilimlerini geliştirme üzerindeki etkisi ve öğrenenlerin sürece ilişkin deneyimleri incelenmiştir. Araştırma araştırmacının hissettiği probleme yönelik olarak kendi çalıştığı kurumda kendi hazırladığı eylem planı ile P4C etkinliklerini kullanarak öğrenenlerin eleştirel düşünme eğilimlerini geliştirme amacı taşıdığı için eylem araştırması niteliğindedir. Çalışma grubu, araştırmacının çalıştığı ilkokuldaki dördüncü sınıf öğrencilerinden gönüllü olanlarından oluşturulmuştur. 2021-2022 eğitim öğretim yılı bahar döneminde ilkokul dördüncü sınıf düzeyinde 34 öğrenci çalışma grubuna dahil olmuştur. Çalışma grubuna dahil olan öğrenciler iki ayrı gruba ayrılarak eylem araştırması uygulama sürecinde on hafta her hafta iki ders saati P4C uygulama etkinliği gerçekleştirilmiştir. Veri toplama süreci gözlem formu, araştırmacı günlüğü, ilkokullar için eleştirel düşünme eğilimleri ölçeği ve görüşme formu kullanılarak sürdürülmüştür. 
	Araştırmacı tarafından hazırlanan P4C ders planları uygulamalarda kullanılmıştır. Uygulamalar başlamadan önce ve uygulamalar bittikten hemen sonra çalışma grubuna dahil olan 34 katılımcıya "İlkokullar için Eleştirel Düşünme Ölçeği" uygulanmıştır. Uygulamalar esnasında video kayıt yapılmıştır, araştırmacı günlüğü tutulmuştur. Video kayıtları gözlem formu kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma grubuna dahil edilen katılımcılarla ve katılımcıların sınıf öğretmeni olan üç öğretmenle uygulamalar sonlandıktan hemen sonra yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak görüşme yapılmıştır.
	Sonuç olarak P4C uygulamalarının ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin bilişsel boyutta merak ve soru sorma, fikirlerini ifade etme, gerekçeli düşünme, akıl yürütme, anlam çıkarma, sonuç çıkarma, sorgulama, eleştirel düşünme, işbirlikli düşünmelerini geliştirdiği, sosyal boyutta katılımcıların saygılı olmalarına ve sosyalleşmelerine katkı sağladığı, duyuşsal boyutta P4C uygulamalarını sevdikleri, ilgi duydukları, uygulamalarda eğlendikleri, mutlu oldukları, uygulamalardan keyif aldıkları, uygulamaların özgüvenlerini etkilediği söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Eleştirel Düşünme, İşbirlikli Düşünme, P4C (Çocuklar İçin Felsefe), Sorgulama.

Abstract:
In today's conditions where rapid changes are experienced in science and technology, it is the most important task of educational institutions to raise individuals who are compatible with this change. Educational institutions have to make plans and practices in order to raise individuals who can adapt and contribute to change. In order for the plans made to meet the requirements, the scientific method must be employed, and a planned and systematic action must be taken.
	It should be essential to gain students critical thinking, which is defined as one of the 21st century skills, starting from a young age. However, studies to develop critical thinking in schools, consistent with the researcher's observations at the school where he works as a teacher, unfortunately do not find enough space (Özdemir, 2021). It is frequently emphasized by many thinkers, such as Matthew Lipman, the pioneer of Philosophy for Children (P4C), that the foundation of critical thinking should be laid starting from a young age.
	In this study, the effect of the P4C thinking education program, which was put forward by the American philosopher Matthew LIPMAN in the 1970s, on the development of the critical thinking dispositions of primary school fourth grade students and the experiences of the learners regarding the process were examined. The research is an action research since it aims to develop the critical thinking dispositions of the learners by using the action plan and P4C activities prepared by the researcher in the institution where he/she works for the problem he/she feels. The study group consisted of volunteers from the fourth grade students in the primary school where the researcher worked. In the spring semester of the 2021/2022 academic year, 34 students at the fourth grade of primary school were included in the study group. The students included in the study group were divided into two separate groups and during the action research implementation process, two course hours of P4C practice activity were carried out every week for ten weeks. Data collection process was carried out using observation form, researcher diary, video recordings, critical thinking disposition scale for primary schools and interview form.
	P4C lesson plans prepared by the researcher were used in the applications. "Critical Thinking Scale for Primary Schools" was applied to 34 participants who were included in the study group before the applications started and immediately after the applications were completed. During the applications, video recording was made and the researcher's diary was kept. Video recordings were analyzed using the observation form. Interviews were conducted with the participants included in the study group and three teachers, who were the classroom teachers of the participants, using a semi-structured interview form just after the applications were over.
	As a result, P4C applications improved primary school 4th grade students' curiosity and questioning in the cognitive environment, expressing their ideas, reasoning, reasoning, making sense, deducing, questioning, critical thinking, collaborative thinking, and contributed to the respect and socialization of the participants in the social environment. It can be said that they like P4C applications in an emotional environment, they are interested, they have fun in the applications, they enjoy the applications they are happy, and the applications affect their self-confidence.
	Keywords: Critical Thinking, Collaborative Thinking, Inquiry, P4C (Philosophy for Children).