Burgazi Fütüvvetnâmesi'ne göre Ahiliğin insan yetiştirme yöntemi ve bunun günümüze yansımaları
Human training method of Ahis according to Burgazi Fütüvvetname and its reflections to the present
Yazar: SAHURA ARICAN
Danışman: PROF. DR. CANER ARABACI
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Ahilik = Akhism ; Ahilik örgütü =   ; Ahlak = Morality ; Ahlak gelişimi = Moral development ; Burgazi = Burgazi ; Fütüvvet = Futuwwat ; Fütüvvetname = Futuwwatnames

Özet:
Bu çalışma, Beyazıt Kütüphanesi'nde kayıtlı 5481 numaralı Burgâzî Fütüvvetmâmesi'nden yola çıkarak Ahiliğin insan yetiştirme konusunda takip ettiği yöntemleri ve bunun günümüze yansımalarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Literatürde ahlak eğitimi ve Ahilikle ilgili çalışmalar olmasına karşın Ahiliğin tüzüğü kabul edilen Fütüvvetnamelere yeterli ilginin gösterilmediği düşünülmektedir. İlk Türkçe Fütüvvetnamelerden biri olan Burgâzî Fütüvvetmâmesi, Türkiye Selçukluları döneminde kaleme alınmasına rağmen günümüzün toplum yapısı ve eğitim sistemine ışık tutması açısından önem arz etmektedir. Bu araştırmanın yönteminde, nitel, betimsel bir araştırma yöntemi benimsenerek, doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Konu kapsamında ele alınan Fütüvvetnamenin günümüz Türkçesiyle çevirisine yer verilmiştir. Fütüvvetname'deahlak eğitim modelinin unsurları; ilkeleri, yöntemi, amacı, içeriği, hedef kitlesi ve ortamı hakkında bulgular elde edilmiştir. Ayrıca Burgâzî Fütüvvetnamesi'nin 5481 numaralı nüshası ile daha önceki yıllarda Abdulbaki Gölpınarlı'nın tahlilini yaptığı Millet Kütüphanesi, Ali Emîrî'de 1352 numarada kayıtlı olan nüshanın karşılaştırılması yapılmıştır. İnceleme sonunda, Burgâzî Fütüvvetnamesi'ninahlak eğitimi açısından başarılı bir eğitim modeli sunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ahlaki donanıma sahip insan yetiştirme amacıyla ele alınan eserde; ayetler, hadisler, kıssalar, semboller ve rol-model eğitim teknikleri, etkili bir yöntem olarak kullanılmıştır. Ahlaki eğitimde eserin; her zaman, her yerde ve herkese uygunluk ilkesini benimsediği görülmektedir. Bu yöntemlerin günümüzün ahlak eğitiminde de etkili bir metot olarak uygulanabileceği düşünülmektedir. Çalışmanın literatüre katkı yapması beklenmektedir.

Bu çalışma, Beyazıt Kütüphanesi'nde kayıtlı 5481 numaralı Burgâzî Fütüvvetmâmesi'nden yola çıkarak Ahiliğin insan yetiştirme konusunda takip ettiği yöntemleri ve bunun günümüze yansımalarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Literatürde ahlak eğitimi ve Ahilikle ilgili çalışmalar olmasına karşın Ahiliğin tüzüğü kabul edilen Fütüvvetnamelere yeterli ilginin gösterilmediği düşünülmektedir. İlk Türkçe Fütüvvetnamelerden biri olan Burgâzî Fütüvvetmâmesi, Türkiye Selçukluları döneminde kaleme alınmasına rağmen günümüzün toplum yapısı ve eğitim sistemine ışık tutması açısından önem arz etmektedir. Bu araştırmanın yönteminde, nitel, betimsel bir araştırma yöntemi benimsenerek, doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Konu kapsamında ele alınan Fütüvvetnamenin günümüz Türkçesiyle çevirisine yer verilmiştir. Fütüvvetname'deahlak eğitim modelinin unsurları; ilkeleri, yöntemi, amacı, içeriği, hedef kitlesi ve ortamı hakkında bulgular elde edilmiştir. Ayrıca Burgâzî Fütüvvetnamesi'nin 5481 numaralı nüshası ile daha önceki yıllarda Abdulbaki Gölpınarlı'nın tahlilini yaptığı Millet Kütüphanesi, Ali Emîrî'de 1352 numarada kayıtlı olan nüshanın karşılaştırılması yapılmıştır. İnceleme sonunda, Burgâzî Fütüvvetnamesi'nin ahlak eğitimi açısından başarılı bir eğitim modeli sunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ahlaki donanıma sahip insan yetiştirme amacıyla ele alınan eserde; ayetler, hadisler, kıssalar, semboller ve rol-model eğitim teknikleri, etkili bir yöntem olarak kullanılmıştır. Ahlaki eğitimde eserin; her zaman, her yerde ve herkese uygunluk ilkesini benimsediği görülmektedir. Bu yöntemlerin günümüzün ahlak eğitiminde de etkili bir metot olarak uygulanabileceği düşünülmektedir. Çalışmanın literatüre katkı yapması beklenmektedir.

Abstract:
This study aims to reveal the methods followed by the Akhism in raising human beings, based on the Burgâzî Fütüvvetmamesi numbered 5481 registered in the Beyazıt Library and its reflections on the present. Although there are studies on moral education and ahi-order in the literature, it is thought that sufficient attention is not paid to the futuvvetnames, which are accepted as the statute of the ahi order. Burgâzî Fütüvvetname, which is one of the first Turkish fütüvvetnames, is important in terms of shedding light on today's social structure and education system, although it was written during the Turkish Seljuk period. In the method of this research, a qualitative and descriptive research method was adopted and document analysis technique was used. The translation of the Fütüvvetname, which is discussed within the scope of the subject, in modern Turkish is given. Elements of moral education model in Fütüvvetname such as findings about its principles, method, purpose, content, target audience and environment were obtained. In addition, the copy of Burgâzî Fütüvvetnamesi numbered 5481 and the copy registered at 1352 in the Nation Library Ali Emîrî, which Abdülbaki Gölpınarlı analyzed in previous years, was compared. At the end of the examination, it was concluded that Burgâzî Fütüvvetname offers a successful education model in terms of moral education. In the work, which is handled with the aim of raising people with moral equipment; verses, hadiths, anecdotes, symbols and role-model training techniques were used as an effective method. It is viewed that the piece over the moral education adopted the principle of conformity to everyone, anytime, anywhere. It is thought that these methods can be applied as an effective method in today's moral education. The study is expected to contribute to the literature.