Diyaliz hastalarının giysi problemlerine yönelik tasarım önerileri
Design recommendations for clothing problems of dialysis patients
Yazar: MERVE YILDIZ
Danışman: PROF. DR. SALİHA AĞAÇ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı / Moda Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Giyim Endüstrisi = Clothing Industry
Dizin: Diyaliz = Dialysis ; Diyaliz hastaları = Dialysis patients ; Giysi tasarımı = Clothing design ; Giysiler = Clothes ; Hastalar = Patients

Özet:
Temel ihtiyaçlardan biri olarak kabul edilen giyinmenin günümüzdeki amacı vücudu korumanın ötesinde, kişisel tatmin, kültür yansıtma, sosyal-statü, modaya uyum sağlama, farklı olma gibi birçok anlamı içerisinde barındıran bir olgu haline gelmiştir. Giyim, kişilerin kimliğini ortaya koymasının yanında, tasarımıyla farklı ihtiyaçlara sahip bireyler için, kullanıcı ihtiyaçlarına yönelik çalışmalar yapılmasına ihtiyaç duyulan bir alandır. Kronik hemodiyaliz hastaları da böbrek nakli oluncaya kadar bu tedavi sürecinin devam etmesi durumuyla karşılaşmaktadırlar. Bu gerçeklikten ve ihtiyaçlardan yola çıkılarak yapılan bu araştırmanın amacı kullanıcı ihtiyaçlarına yönelik giysi gereksinimi olan, hemodiyaliz işlemi gören hastaların bu işlem sırasında kalıcı damar yolu girişi ile yaşadığı problemlere çözüm getirmek için giysi tasarım önerileri geliştirmek, tedavi süreçlerini daha rahat geçirebilecekleri fonksiyonel, ergonomik ve estetik model özelliklerine sahip kullanıcı odaklı giysi tasarımları oluşturmaktır. Araştırmada belirlenen amaçlara ulaşmak için açıklayıcı karma yöntem kullanılmıştır. İki aşamalı olan açıklayıcı yöntem gerçekleştirilirken; birinci yöntem nicel araştırma yöntemlerinden genel tarama modeli seçilmiştir. İlk aşamada 30 kişiye pilot anket uygulaması yapılmıştır. Yapılan bu pilot çalışma sonucunda elde edilen Cronbach Alphasına bakılmıştır. Geçerlilik ve güvenilirlik saptandıktan sonra 96 hemodiyaliz tedavisi gören bireylere anket uygulanmıştır. Bu anket uygulaması sonucunda çapraz ve frekans tablolar ile analiz edilmiştir. Analizler sonucunda tasarım kritikleri oluşturulmuştur. Araştırmanın ikinci yönteminde ise tarama modeli ile ulaşılan bulgulardan yararlanılarak nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması kısmına geçilmiştir. Oluşturulan kritiklerdeki sorunları gidermeye yönelik fonksiyonel, ergonomik ve kullanıcı odaklı giysi tasarım önerileri geliştirilmiştir. Tasarım önerileri kadınlar için 4 adet erkekler için 3 adet, hem erkek hem kadın (unisex) hastaların kullanabileceği 1 adet olmak üzere toplamda 8 adet tasarım önerisi hazırlanmıştır. Anket sonucunda en fazla manşet, yaka, kol genişliğinden ve yardımcı malzemelerden memnun olmadıkları ve giyside damar girişinin olduğu bölgelerin açılıp kapanabilir olmasını istedikleri belirlenmiştir. Tedavi sürecinde farklı nedenler sonucunda damar yolunun yeri değiştirilmesi durumunda mevcut giysilerinin bu değişime cevap veremediği yönünde bulguların olduğu ve özellikle boyun ve kasık da açılan damar yolunda tedavi sırasında mahremiyet ile ilgili sıkıntılar yaşandığı görülmüştür. Yaşanılan bu problemler göz önüne alınarak tasarım önerileri geliştirilmiştir.

Abstract:
The current purpose of dressing, which is accepted as one of the basic needs, has become a phenomenon that includes many meanings such as personal satisfaction, cultural reflection, social-status, adapting to fashion, being different, beyond protecting the body. In addition to revealing the identity of the people, clothing is an area where studies are needed for the needs of the users for individuals with different needs with its design. Chronic hemodialysis patients are also faced with the continuation of this treatment process until kidney transplantation. Based on this reality and needs, the aim of this research is to develop clothing design suggestions to provide solutions to the problems experienced by patients undergoing hemodialysis, who need clothing for user needs, with permanent vascular access during this procedure, to develop functional, ergonomic and to create user-oriented clothing designs with aesthetic model features. The explanatory mixed method was used to achieve the objectives determined in the research. While performing the two-stage explanatory method; the first method was the general survey model, one of the quantitative research methods. While performing the two-stage explanatory method; the first method was the general survey model, one of the quantitative research methods. In the first stage, a pilot survey was applied to 30 people. The Cronbach Alpha obtained as a result of this pilot study was examined. After the validity and reliability were determined, a questionnaire was applied to 96 individuals receiving hemodialysis treatment. As a result of the analysis, design critiques were created. In the second method of the research, by using the findings obtained with the scanning model, the action research part of the qualitative research methods was used. Functional, ergonomic and user-oriented clothing design suggestions have been developed in order to eliminate the problems in the created critiques. A total of 8 design proposals were prepared, of which 4 for women, 3 for men, and 1 for both male and female (unisex) patients. As a result of the survey, it was determined that they were not satisfied with the cuffs, collars, arm widths and auxiliary materials the most, and they wanted the areas of the garment to be openable and closed. It has been observed that there are findings that the current clothes cannot respond to this change in case the vascular access is changed as a result of different reasons during the treatment process, and there are problems related to privacy during the treatment, especially in the vascular access opened in the neck and groin. Considering these problems, design proposals have been developed. One of the important findings of this study is that the researcher did not take care of the clothes and did not consider the problems they experienced with the clothes due to the psychological conditions and physical limitations of the hemodialysis patients during the survey application process.