Ortaöğretim kurumlarında şiddetin önlenmesinde cezaların caydırıcı etkisi: Osmaniye ili örneği
The deterrence impact of punishment in prevention of violence in high schools: The province of Osmaniye example
Yazar: HAKAN ÖNAY
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN DOLU
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Güvenlik Stratejileri ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Caydırıcılık = Deterrence ; Ceza = Punishment ; Lise öğrencileri = High schools students ; Okullar = Schools ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Şiddet = Violence

Özet:
İnsan hayatının büyük bir kısmı, sorunlar ve çözümler arasında koşuşturmaca ile geçmektedir. Bu yaşam mücadelesinde, her dönemin kendine özgü yükselen problemleri olagelmiştir. Bu problemler, yaşanılan zamanın özelliklerine göre; çok farklı boyutlarda insan hayatını etkileyebilmektedir. Şiddet sorunu da insan hayatını etkileyen başlıca problemler arasında yer almaktadır.Günümüzün dünyasının, sürekli yüklesen problemlerinden birisi olan şiddet ve önlenmesi konusu, bu çalışmanın genel çerçevesini oluşturmaktadır. Şiddet, günlük yaşantıda, hemen hemen her alanında görülen sorunlar arasında ön sıralarda yer almaktadır. Sosyal yaşamın en önemli parçalarından biri olan okul ortamlarında da, şiddet sorununun sürekli yükselen bir yapıda olduğu görülmektedir. Bu çalışmada, sosyalleşme sürecinin en önemli basamaklarından olan, okul ortamlarında ortaya çıkan şiddet vakaları ve önlenmesi konusu, caydırıcılık teorisi çerçevesinde incelenmiştir.Ortaöğretim kurumlarında şiddet sorunun önlenmesinde, cezaların caydırıcı etkisinin araştırıldığı bu çalışmada; liselerde uygulanan disiplin kuralları ile yine öğrencilere yönelik uygulanabilecek adli yaptırımların, fiziksel şiddet davranışı üzerindeki etkileri, caydırıcılık yaklaşımının temel önermeleri olan kesinlik, şiddetlilik ve hızlılık özellikleri çerçevesinde değerlendirilmiştir.Araştırmada Osmaniye il merkezinde bulunan ortaöğretim (lise) kurumlarından, rasgele yöntem ile her türden bir okul seçilmiştir. Seçilen oniki farklı türdeki liseye, her sınıf düzeyinden birer şube rasgele yöntem ile seçilerek Şiddet ve Suç anketi uygulanmıştır. Anket uygulamasında; Osmaniye ili ortaöğretim öğrencilerinin, kendilerinden küçüklere, akranlarına ve büyüklerine karşı uyguladığı fiziksel şiddet davranışının önlenmesinde cezai yaptırımların işlerliği, caydırıcılık yaklaşımı kapsamında bağımsız örneklem t-testi ve ki-kare testleri kullanılarak analiz edilmiştir. Analizlerde, caydırıcılık yaklaşımının temel önermeleri olan; cezaların kesinliği, hızlılığı ve şiddetliliği öğrencilerin algı düzeyinde ölçülerek, caydırıcı etkinin kapasitesi ölçülmüştür. Teorinin temel önermeleri içerisindeki kesinlik özelliğinin, fiziksel şiddet davranışı ile anlamlı ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir. Teorinin hızlılık ve şiddetlilik özelliklerine ilişkin bulgularda ise; anlamlılık seviyesinde ilişkiler bulunamamıştır. Analiz sonrası çıkan bulgular doğrultusunda, ilgili bireyler ve kurumlara önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Şiddet, Okul, Caydırıcılık, Suç, Suç Önleme.

Abstract:
A considerable portion of human?s life is spent among problems and solutions. In this struggle each phase has its own characteristic rising problems. Depending on the era being experienced; these problems may effect human?s life in different extends. And violence is one of the main problems effecting human?s life.As the rising problems of contemporary world, violence and the prevention of violence constitute some of the main subjects of this study. Violence is among the main problems that are present in almost every part of daily life. It is also observed that the problem of violence has a rising nature in school environment, one of the most important parts of the social life. In this study, the violent acts in school environment, which is one of the most important phases of socialization, and the prevention of this violence is examined from the perspective of deterrence approach.In this study, which focuses on the efficiency of penalties in preventing violent activity in secondary schools, the disciplinary rules and other criminal sanctions that may be imposed on the students are reviewed in terms of the main pillars of the deterrence approach, i.e. the certainty, severity and celerity of punishment.Randomly chosen secondary schools in the city of Osmaniye ? one per each type ? were selected for this study. In each of these twelve secondary schools of different types one class from each level was randomly selected and students in these classes were requested to take part in the ?Violence and Crime? survey. The survey aimed at analyzing the efficiency of the penal sanctions in the prevention of violent acts of secondary school students in Osmaniye city towards those younger than themselves, towards their peers and those elder than them in terms of deterrence theory. The data were analyzed by using independent samples t-test and chi-square test. In the analyses, the efficiency of deterrence was measured by evaluating the main pillars of the deterrence approach, i.e. the certainty, severity and celerity of punishment in the perception level of the students. It is observed that the certainty of punishment has a meaningful relationship with physical violent act. On the other hand, no meaningful effect was found as related to the severity and celerity of punishment. In accordance with the findings of this research recommendations were developed for all concerned individuals and institutions.Keywords: Violence, School, Deterrence, Crime, Crime Prevention.