Rus göçmen edebiyatında İstanbul imgesi (1917 - 1940)
The image of Istanbul in Russian emigre literature (1917 - 1940)
Yazar: ERDEM ERİNÇ
Danışman: PROF. DR. SEVİNÇ ÜÇGÜL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature
Dizin: Göçmen edebiyatı = Migrant literature ; Rus edebiyatı = Russian literature ; İmge = Image ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Birinci dalga Rus göçmen edebiyatı (1917-1940)  metinlerinde İstanbul imgesi tezimizin konusunu oluşturmaktadır. Şehir imgesi olarak İstanbul?un, Rus göçmen edebiyatı gibi belirli koşulları ve zamanı içine alan bir alt disiplindeki yerini bulmak tezimizin öncelikli amacıydı. Bununla birlikte, birinci dalga Rus göçmen edebiyatında Berlin, Paris, Prag gibi merkezi şehirlerin yanında, İstanbul?un bir imge olarak nasıl çözümlenebildiğini görmek ve göstermek de amacımıza dahildi. İstanbul?un, Rus göçmenleri için sürekli bir ikamet merkezi olmamakla birlikte, ilk durak ve köprü olma gibi vasıflarının onu yegane kıldığı ana sonucuna ulaştık. İstanbul imgesini bileşenlerini çözümleyerek incelemeyi tezimizin yöntemi olarak belirledik. Böylelikle, şehir imgesi çözümlemelerinde kullanılan bileşen incelemelerinin, edebiyatta bir imgeyi ele alırken ne şekilde kullanılabileceğini de tecrübe ettik. Şehrin algısal hafızadaki yeri, bu şehirle kurulmuş ilişkinin ne kadar önceye gittiği, bu ilişkinin ne kadar güncel olduğu ve ilişkinin önemiyle ilgili soruları cevaplayarak Rus göçmen edebiyatında İstanbul?un yerini tespit etmeden önce, Rus toplumsal algısında İstanbul imgesinin tarihsel gelişiminin nasıl gerçekleştiğini göstermeye çalıştık. Rus göçmen edebiyatında İstanbul?un coğrafi konumu ile ilgili ilk durak ve köprü oluşunu inceledik. İstanbul imgesini oluşturan sabit, hareketli, sosyal, işitsel ve gastronomik bileşenlerin Rus göçmen edebiyatı metinlerinde ne ölçüde ve ne şekilde yer aldıklarını tespit edip, cinsiyet, yaş, politik görüş gibi farklı kriterler üzerinden imge bileşenlerin yorumlanma şekillerini görmeyi amaçladık. Son olarak da Rus göçmen edebiyatında İstanbul?u konu edinen eserlerin kurgu, karakterler ve  zaman gibi metin öğeleri ile şehir imgesinin ilişkisini inceledik. 
Çalışmamızın sonucunda İstanbul?un bir imge olarak Rus göçmen edebiyatındaki sınırlarını görmüş olduk. Amaçladığımız gibi Rus göçmen edebiyatı haritasında İstanbul?un yerinin imge bileşenlerini çözümleme yöntemi ile daha iyi görüleceğini düşünüyoruz.


Anahtar Sözcükler: Rus göçmen edebiyatı, İstanbul imgesi, İstanbul imgesi bileşenleri, Rus edebiyatında İstanbul

Abstract:
Image of Istanbul in the first wave Russian émigré literature forms the subject and scope of this PhD thesis. Finding the place of Istanbul, as a part of image of the city concept, in Russian émigré literature, a sub-discipline that includes specific circumstances and time periods, was priority of this thesis. In addition to that, seeing and indicating how Istanbul was analyzed as an image in Russian émigré literature, besides cities like; Berlin, Paris and Prague, was also included in our purpose for this thesis. Our main outcome was; Istanbul was not a permanent residency center for Russian émigré, yet its characteristics of being a first stop and bridge makes Istanbul unique. 
Method of this thesis was investigating the image of Istanbul by analyzing its components. Thus; we experienced that how we can use examination of components, which are used in image of the city analyses, when we cover an image in literature. Before establishing the place of Istanbul in Russian émigré literature; by answering questions about place of the city in perceptual memory, how far back did the relationship established with the city go and up-to-dateness and importance of this relationship; we tried to indicate how did the image of Istanbul historically developed in perception of Russian society. We investigated Istanbul?s characteristics like; being a first stop and bridge, due to its geographical location, in Russian émigré literature. We aimed to see how stable, dynamic, social, audio and gastronomic components, which make up the image of Istanbul, appeared in Russian émigré literature texts and how those components were interpreted over criteria like sex, age and political views. As an end, we investigated the relationship between image of city and literary elements like fiction, characters and time period in Russian émigré literature pieces that take Istanbul as a subject. At the end of this study, we have seen the limitations of Istanbul as an image in Russian émigré literature. As we achieved, we think that; place of Istanbul in Russian émigré literature map can bee seen well by using method of image components analysis.




Key Words: Russian émigré literature, image of Istanbul, components of image of Istanbul, 
Istanbul in Russian literature