Finansal derinlik, ticari açıklık ve iktisadi büyüme ilişkisi: Türkiye örneği
Financial deepening, trade openness and economic growth relations: The case of Turkey
Yazar: OKTAY SEVER
Danışman: DOÇ. DR. KEMAL ERKİŞİ
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ekonomi Finans Ana Bilim Dalı / Ekonomi ve Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Finansal derinlik = Financial deepening ; Ticari açıklar = Trade deficities ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Liberal politikaların küresel seviyede uygulanmasının bir uzantısı olarak
finansal derinlik ve ticari açıklığın iktisadi büyüme üzerine etkisi teorik ve ampirik
bir çok çalışmaya konu edilmesine karşın, görüş birliğine varılmadığı
görülmektedir. Yapılan ampirik çalışmaların çoğunda ticari açıklığın ve finansal
derinleşmenin iktisadi büyüme üzerindeki etkisinin ayrı ayrı incelenmiştir. Bu
çalışmada ise iktisadi büyüme modeli üzerine kurulan denkleme, Finansal Derinlik
ve ticari açıklık değişkenleri dahil edilerek her ikisinin iktisadi büyüme üzerindeki
etkisi Türkiye özelinde birlikte incelenmiştir.
Kullanılan finansal araçların çeşitlenmesi ve yaygınlaşması literatürde
finansal derinleşme kavramı ile ifadesini bulmaktadır. Bu bağlamda gelişmiş bir
finansal sistemin yatırımları arttırıcı etkisinin yanı sıra finansal inovasyonlar
aracılığı ile de iktisadi büyümenin gerçekleşmesinde ve gerekli kaynakların
oluşturulmasında finansal sistem önemli bir etkendir.
Finansal sistem iktisadi birimlerin fon arzı ve fon talebi akışlarını
düzenleyen ve burada kullanılan finansal araçların, yasal ve idari kurallar
oluşturulan sistemi ifade eder. Bu bağlamda finansal sistem tasarrufların fon
transferi yoluyla yatırımlara aktarılmasını sağlar. Ekonomide sağlanan gelir
artışlarıyla birlikte sosyal refah artmasına katkıda bulunur.
Küresel düzeyde uygulanan liberal politikaların bir sonucu olan ticari açıklık,
ülkelerin dış alem ile ne seviyede entegre olduklarının bir göstergesidir. Türkiye'de
1980 sonrasında uygulamaya geçirilen ihracata dayalı büyüme stratejisi
bağlamında dış dünya ile entegrasyon seviyesinin arttığı görülmektedir.
Finansal derinleşme ve ticari açıklığın Türkiye'de iktisadi büyüme
üzerindeki etkileri Solow'un büyüme modeli üzerine finansal derinleşme ve ticari
açıklık değişkenleri ilave edilerek kurulan model ile Türkiye'de 1980-2018 yılları
arasındaki dönem incelenmiştir. Analizde hata düzeltme ile değişkenler arasındaki
uzun ve kısa dönemli ilişkiler incelenmiştir. Buna göre finansal derinlik ve iktisadi
büyüme arasında pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Finansal sistemlerin
geliştirilmesi ve finansal kurumların ve araçların çeşitliliğinin arttırılması önemli
görülmektedir. Bununla beraber tasarrufların etkili ve düşük maliyetle harekete
geçirmek finansal piyasanın oluşması bakımından tasarrufları arttırmakta ve
büyümede etkili olmaktadır. Benzer şekilde ticari açıklıktan iktisadi büyümeye
doğrusal bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, ticari açıklık
derecesinde meydana gelen değişiklikler ekonomik büyümeyi etkilemektedir. Buna göre Türkiye özelinde finansal derinlik ve ticari açıklığın iktisadi büyüme üzerinde
etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Finansal Derinlik, Ticari Açıklık, İktisadi Büyüme

Abstract:
Although the effect of financial depth and trade openness on economic
growth as an extension of the application of liberal policies at the global level has
been subject to many theoretical and empirical studies, it is seen that there is no
consensus. In most of the empirical studies, the effect of trade openness and
financial deepening on economic growth has been examined separately. In this
study, the equation established on the model of economic growth, trade openness
and financial depth by including variables that impact on both economic growth
and Turkey were examined together in private.
The diversification and dissemination of the financial instruments used finds
their expression in the literature with the concept of financial deepening. In this
context, the financial system is an important factor in realizing the economic growth
and creating the necessary resources through financial innovations, as well as the
effect of an advanced financial system to increase investments.
The financial system refers to the system that regulates the fund supply and
fund demand flows of the economic units and the legal and administrative rules of
the financial instruments used here. In this context, the financial system ensures
that savings are transferred to investments through fund transfer. It contributes to
the increase of social welfare with the increase in income provided in the economy.
The trade openness, which is a result of the liberal policies implemented at
the global level, is an indicator of how well the countries are integrated into the
external world. Turkey in the context of export-led growth strategy implemented
after 1980 has increased the level of integration with the outside world.
Financial deepening and the financial deepening trade openness and trade
openness on the Solow growth model of the impact on economic growth in Turkey
variables were analyzed with the model established by adding the period between
the years 1980-2018 in Turkey. In the analysis, long-term and short-term
relationships between error correction and variables were examined. Accordingly,
a positive relationship has been determined between financial depth and economic
growth. It is important to develop financial systems and increase the variety of
financial institutions and instruments. However, mobilizing savings effectively and
at low cost increases savings in terms of the formation of the financial market and
is effective in growth. Similarly, it has been determined that there is a linear
relationship from commercial openness to economic growth. According to the
results obtained, changes in the degree of trade openness affect economic growth. Accordingly, Turkey has achieved effective results on the financial depth that trade
openness and economic growth in particular.

Keywords: Financial Deepening, Trade Openness, Economic Growth