Psikolojik güvenin rol içi performansa etkisinde çalışan sesliliği ve örgütsel demokrasinin rolü
The role of employee voice and organizational democracy on the effect of psychological safety on in role performance
Yazar: BENEK BENLİOĞLU
Danışman: PROF. DR. H. NEJAT BASIM
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bağlamsal performans = Contextual performance ; Görev performansı = Duty performance ; Psikolojik güvenlik = Psychological safety ; Çalışan sesliliği = Employee voice ; Örgütsel demokrasi = Organizational democracy ; İş performansı = Job performance

Özet:
Rol içi performans, çalışan bireylerin belirli bir takım teknolojik prosedürleri ve gerekli kaynakları kullanarak, örgütün teknik çekirdeğine fayda sağlayan eylemler gerçekleştirmesidir. Rol içi performansın artırılması örgütsel verim ve performans açısından oldukça önemlidir. Çalışmada rol içi performans kavramını ilişkili olduğu bir diğer kavram da ulusal yazında karşımıza sınırlı ölçüde çıkan psikolojik güvendir. Çalışma psikolojik güven kavramını detaylı olarak tartışmakta ve bu kavramın rol içi performans üzerindeki etkisini ele almaktadır. Diğer yandan çalışan sesliliği kavramının da psikolojik güven ve rol içi performans ile ilişkili olduğu sonucuna varılmaktadır. Gerek ulusal gerekse uluslararası yazın incelenerek çalışan sesliliğinin psikolojik güven ile rol içi performans arasındaki ilişkideki aracılık rolü tartışılmaktadır. Tüm bu değişkenlere ek olarak araştırmamızda örgütsel demokrasi kavramı da gündeme gelmektedir. Bu kavramın tezin amacı kapsamında psikolojik güvenin rol içi performansa ve çalışan sesliliğine etkisinde ve çalışan sesliliğinin rol içi performansa etkisinde düzenleyici bir unsur olup olmadığı ele alınmaktadır. Araştırma bu yönüyle öncelikli olarak ulusal yazında karşımıza nadir olarak çıkan psikolojik güven kavramını ele alarak araştırmalara katkı sunacak ve davranış yazınında şimdiye kadar ilgili değişkenler arasındaki ilişkileri konu edinen ilk araştırma olacaktır.  Araştırmaya yönelik kuramsal taramalar doğrultusunda hipotezler geliştirilmiştir ve araştırma modeli oluşturulmuştur.  Araştırma modelini test etmek amacıyla Ankara ve Uşak ilinde bulunan özel ve kamu sektörlerinde ve farklı hizmet alanlarında görev yapan 411 katılımcıdan veri toplanarak istatistiksel işlemler gerçekleştirilmiştir.
Çalışmada, psikolojik güven, rol içi performans, çalışan sesliliği ve örgütsel demokrasinin çalışmanın demografik değişkenleri kapsamında farklılaşıp farklılaşmadığı t testi ve tek yönlü ANOVA analizleri ile gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda ana değişkenlerin medeni durum ve çalışılan sektör ve çalışma süresine göre farklılaşmadığı ortaya çıkmıştır. Ancak, bu değişkenlerin çalışmanın diğer demografik değişkenleri olan yaş, cinsiyet ve eğitim durumu kapsamında farklılaştığı bulgusuna ulaşılmıştır. Basit doğrusal regresyon analizleri sonucunda, psikolojik güvenin rol içi performans ve çalışan sesliliği üzerinde ve çalışan sesliliğinin de rol içi performans üzerinde pozitif yönlü bir etkisinin olduğuna dikkat çekilmiştir. Çalışmada ayrıca,  aracılık değişkeninin olan çalışan sesliliğinin etkisi VFA analizi ile gerçekleştirilmiş ve Sobel, Aroian ve Goodman aracılık testleri sonucunda çalışan sesliliğinin psikolojik güven ile rol içi performans arasında bir aracılık etkisine sahip olduğu sonucuna da varılmıştır. Bununla birlikte, örgütsel demokrasinin düzenleyici rolüne ilişkin olarak gerçekleştirilen hiyerarşik regresyon analizlerinin neticesinde ise, örgütsel demokrasinin psikolojik güvenin rol içi performansa etkisi üzerinde ve çalışan sesliliğinin rol içi performansa etkisi üzerinde düzenleyici bir etkisi bulunmadığı ortaya çıkmıştır. Bunun aksine, örgütsel demokrasinin psikolojik güvenin rol içi performans üzerine etkisinde düzenleyici bir etkiye sahip olduğu bulgusuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: psikolojik güven, çalışan sesliliği, rol içi performans, örgütsel demokrasi

Abstract:
In role performance is the ability of employees to perform actions that benefit the technical core of the organization by using certain technological procedures and necessary resources. Increasing in role performance is very important in terms of organizational efficiency and performance. Another concept in which the concept of in role performance is related in the study is psychological safety, which appears to be limited in the national literature. The study discusses the concept of psychological safety in detail and the effect of this concept on in role performance. On the other hand, it is concluded that the concept of employee voice is also related to psychological safety and in role performance. By examining both national and international literature, the mediating role of employee voice in the relationship between psychological safetyand in role performance is discussed. In addition to all these variables, the concept of organizational democracy comes to the fore in our research. Within the scope of the purpose of thesis, it is discussed whether organizational democracy has a regulatory role on the effect of psychological safety on in role performance and employee voice as well as employee voice performance on in role performance. In this respect, the research will contribute to the field by addressing the concept of psychological safety, which is rarely encountered in the national literature, and will be the first research in the behavioral area dealing with the relationships between the relevant variables. In order to test the research model, data were collected from 411 participants working in the private and public sectors and different service areas in Ankara and Uşak cities and statistical processes were carried out. As a result of simple linear regression analysis, we noted that psychological safety has a positive effect on in role performance and employee voice, and at the same time, employee voice has a positive effect on in role performance.
In order to understand whether the main variables of the study (psychological safety, in role performance, employee voice and organizational democracy) differed within the scope of the demographic variables or not, t-test and one-way ANOVA analysis were applied. As a result of the analysis, it was revealed that the main variables did not differ according to marital status as well as the sector and working time. However, as a result of the analyses performed, it was found that these variables differ within the scope of other demographic variables as age, gender and educational status.
In line with the hypotheses of the study, as a result of the simple linear regression analysis, it was pointed out that psychological confidence has a positive effect on in-role performance and employee voice. At the same time, employee voice has a positive effect on in role performance. In the study, the effect of employee voice, which is the mediation variable, was carried out by VFA analysis, and it was concluded that employee vocalism has a mediating effect between psychological confidence and in role performance as a result of Sobel, Aroian and Goodman mediation tests. As a result of the hierarchical regression analysis conducted regarding the regulatory role of organizational democracy, it was revealed that organizational democracy does not have a regulatory impact on the effect of psychological safety on in-role performance and on the effect of employee voice on in-role performance. In contrast, it was found that organizational democracy has a moderation impact on the effect of psychological trust on in-role performance.

Key Words: psychological safety, employee voice, in role performance, organizational democracy