Bitkilerin bazı morfolojik özelliklerine göre gürültü azaltma yeteneklerinin saptanması
Determination of noise reduction capabilities according to some morphological features of plants
Yazar: ÖZHAN ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN BARIŞ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Aktif gürültü kontrolü = Active noise control ; Gürültü kirliliği = Noise pollution

Özet:
Çalışmanın esas amacı, bitkilerin gürültü azaltma yeteneklerinin, bitkisel materyalin bazı morfolojik özellikleriyle ilişkilendirilebilmesi noktasında, ölçüm metotlarının açıkça ortaya konması, türlerin birim metrede gürültü azaltma seviyesi ile yaprak alan indeksi değeri arasında bir formül oluşturulması ve elde edilen veriler ışığında araştırmaya konu olan türlerin gürültü perdesi olarak kullanımına ilişkin, planlama, tasarım ve kompozisyonları üzerine öneriler geliştirilmesidir. Bunun için, Ligustrum vulgare, Symphoricarpos orbiculatus, Philadelphus coronarius, Spiraea vanhouttei, Berberis thunbergii türlerinin, her biri için 250 Hz, 500 Hz, 630 Hz, 1000 Hz, 1260 Hz ve 2000 Hz frekansta ses azaltma seviyesi,  ses yutma katsayısı, yaprak alan yoğunluğu ve yaprak alan indeksi hesaplanmıştır. 630 Hz frekansta, Ligustrum vulgare bitkisi, gürültüyü birim metrede 0.42 dB(A) azaltırken, ses yutma katsayısı 0.04, yaprak alan yoğunluğu 1.48, yaprak alan indeksi 2.96 olarak ölçülmüştür. Symphoricarpos orbiculatus bitkisi; (sırası ile) 0.75 dB(A), 0.09, 2.49 ve 3.74, Philadelphus coronarius bitkisi; 0.26 dB(A), 0.04, 1.25 ve 2.38, Spiraea vanhouttei bitkisi; 0.70 dB(A), 0.03, 2.39 ve 3.58, Berberis thunbergii bitkisi ise 0.93 dB(A), 0.08, 2.78 ve 4.72 olarak hesaplanmıştır. Türlerin yaprak alan yoğunluğu ile ses azaltma seviyesi arasındaki ilişki y=2.4723x+0.5691 denklemi ile, yaprak alan indeksi ile ses azaltma seviyesi arasındaki ilişki ise y=3.2088x+1.5177 denklemi ile formülleştirilmiştir. Diğer türlerden ayrı olarak, gürültü perdesi olarak kullanıma uygun, Acer pseudoplatanus, Prunus cerasifera "Pissardii Nigra", Tilia tomentosa, Quercus robur, Betula pendula, Crataegus monogyna, Viburnum tinus, Cornus alba, Ribes aureum, Cotoneaster horizontalis türlerinin mevcut morfolojileri tanımlanmış ve yaprak alan indeksi ölçülmüştür. Söz konusu türler ile ulaşım aksları için gürültü azaltma kapasiteleri birbirinden farklı üç gürültü perdesi önerisi geliştirilmiştir.

Abstract:
The main purpose of the study is to reveal the measurement methods clearly, to establish a formula between the noise reduction level per unit meter of the species and the leaf area index and to develop suggestions on the planning, design and composition of the species. Thus, the sound attenuation level, sound absorption coefficient, leaf area density and leaf area index of Ligustrum vulgare, Symphoricarpos orbiculatus, Philadelphus coronarius, Spiraea vanhouttei, Berberis thunbergii species were calculated at frequencies of 250 Hz, 500 Hz, 630 Hz, 1000 Hz, 1260 Hz and 2000 Hz. At a frequency of 630 Hz, Ligustrum vulgare reduced the noise by 0.42 dB(A) per unit meter, while the sound absorption coefficient was 0.04, the leaf area density was 1.48, and the leaf area index was 2.96. Symphoricarpos orbiculatus; 0.75 dB(A), 0.09, 2.49 and 3.74, Philadelphus coronarius; 0.26 dB(A), 0.04, 1.25 and 2.38, Spiraea vanhouttei; 0.70 dB(A), 0.03, 2.39 and 3.58, while Berberis thunbergii was calculated as 0.93 dB(A), 0.08, 2.78 and 4.72. The relationship between the leaf area density of the species and the sound reduction level was formulated with the equation y=2.4723x+0.5691 and the relationship between the leaf area index and the sound reduction level was formulated with the equation y=3.2088x+1.5177. Morphologies of Acer pseudoplatanus, Prunus cerasifera "Pissardii Nigra", Tilia tomentosa, Quercus robur, Betula pendula, Crataegus monogyna, Viburnum tinus, Cornus alba, Ribes aureum, Cotoneaster horizontalis were defined and leaf area index was measured. Three noise barrier with different noise reduction capacities have been developed for transportation axes.