Bazı aspir çeşitlerinin farklı tuz ve sıcaklık streslerine tepkilerinin çimlenme ve fide gelişim dönemlerinde incelenmesi
Investigation of the response of some safflower cultivars to different salt and temperature stress in germination and seedling development stages
Yazar: BERNA BAKİ ADİLLER
Danışman: PROF. DR. MEHMET DEMİR KAYA
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Endüstri Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Aspir = Safflower ; Carthamus tinctorius L. = Carthamus tinctorius L. ; Sodyum klorür = Sodium chloride ; Sıcaklık = Temperature ; Çimlenme = Germination

Özet:
Bu çalışmada bazı aspir çeşitlerinin (Balcı, Yekta, Linas ve Olas) çimlenme ve fide gelişim dönemlerinde farklı sıcaklık (10, 18 ve 25 ℃) ve tuz konsantrasyonlarına (kontrol, 50, 100, 150, 200 ve 250 mM) tepkileri incelenmiştir. Çalışma, 2021 yılında Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümünde çimlenme ve saksı denemeleri olarak yürütülmüştür. Çimlenme yüzdesi, ortalama çimlenme süresi, çimlenme indeksi, kök uzunluğu, sürgün uzunluğu, fide yaş ve kuru ağırlığı ile saksı denemesinde çıkış oranı, fide boyu, yaprak sayısı, toprak üstü yaş ve kuru ağırlığı, yaprak sıcaklığı, klorofil oranı, yaprak oransal su içeriği ve elektrolit sızıntısı özellikleri incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, artan tuz dozlarına bağlı olarak aspir çeşitlerinin çimlenme indeksi, kök ve sürgün uzunluğu ve fide yaş ağırlığında azalma belirlenirken, ortalama çimlenme süresi artmıştır. Sıcaklığın azalması incelenen özelliklere negatif etkide bulunmuştur. Artan tuz streslerinde Linas ve Olas çeşitleri en yüksek çimlenme yüzdesi ve indeksini verirken, en düşük çimlenme süresi Olas ve Yekta çeşitlerinde tespit edilmiştir. Tüm tuz dozlarında çimlenme ve fide gelişimi özellikleri bakımından Linas çeşidinin üstün olduğu belirlenmiştir. Saksı denemelerinde artan tuz dozu çıkış oranı, fide boyu, yaprak sayısı, toprak üstü yaş ve kuru ağırlığı, yaprak oransal su içeriğinde azalma belirlenirken, yaprak sıcaklığı, klorofil oranı ve elektrolit sızıntısı artmıştır. Linas çeşidi en düşük elektrolit sızıntısına sahip olmuştur. Sonuç olarak artan tuz dozu ve düşük sıcaklık stresine karşı aspir çeşitleri farklı tepkiler vermekte olup, Linas ve Olas çeşitlerinin bu stres koşullarında üstünlük gösterdiği belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, the responses of some safflower cultivars (Balcı, Yekta, Linas and Olas) to salt concentrations (control, 50, 100, 150, 200 and 250 mM) at different temperature stresses (10, 18 and 25℃) during germination and seedling development stages were investigated. The study was established as germination and pot experiments at the Department of Field Crop Faculty of Agriculture Eskişehir Osmangazi University in 2021. Germination percentage, mean germination time, germination index, root length, shoot length, seedling fresh and dry weight in germination experiment, emergence rate, seedling height, leaf number per plant, aboveground fresh and dry weight, leaf temperature, chlorophyll content, leaf relative water content and electrolyte leakage were measured. According to the results of the research, the germination index, root and shoot length and seedling fresh weight of the safflower cultivars decreased depending on the increasing salt doses, while the mean germination time increased. The decrease in temperature also caused a reduction in the investigated properties. Linas and Olas cultivars gave the highest germination percentage and index under increasing salt stress, while the lowest germination time was determined in Olas and Yekta cultivars. It was determined that Linas showed superiority in terms of germination and seedling growth characteristics at all salt doses. In pot experiments, increasing salt döşe caused a decline in emergence rate, seedling height, number of leaves, aboveground fresh and dry weight, leaf relative water content, while leaf temperature, chlorophyll rate and electrolyte leakage increased. Linas had the lowest electrolyte leakage. As a result, safflower varieties gave different responses to increasing salt doses and low temperatures, and Linas and Olas were superior to these stress conditions.