Ğâ'ib Tu'me Fermân ve el-Mehâd adlı romanı
Ğâ'ib Tu'me Fermân and his novel named el-Mehâd
Yazar: ZEYNEP HİLAL KARYAĞDI DURAN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ŞABAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Bu çalışmayla modern Arap edebiyatının bir kolu olan Irak edebiyatında roman 
türünün genel hatlarıyla tanıtılmasının ardından Irak romanının öncü isimlerinden 
Ğâ'ib Tu'me Fermân'ın hayatı, edebi kişiliği ve eserlerinin ele alınması ve yazarın elMehâd isimli romanının incelenmesi amaçlanmaktadır.
Bu amaç doğrultusunda genelde Arap dünyasında, özelde ise Irak'ta roman 
türünün nasıl geliştiği sorularına cevap aranmış, Irak'ta roman türünün önemli 
temsilcilerinden Ğâ'ib Tu'me Fermân'ın eserlerinde hangi konuları işlediği ve elMehâd romanının konusu, ana fikri, temalarının ne olduğu ayrıca nasıl bir dil ve 
üslupla yazıldığı, romanda hangi anlatım tekniklerinin kullanıldığı gibi soru 
işaretlerine ışık tutulmuştur.
Çalışmamız, Irak romancılığında önemli bir konuma sahip Ğâ'ib Tu'me 
Fermân hakkında ülkemizde kendisini ya da herhangi bir eserini konu edinen müstakil 
bir çalışmaya henüz rastlanmamasından ötürü alanında bir ilk olarak akademik 
boşluğu doldurması, Irak romancılığı alanında çalışacak olanlara da pencere açması 
açısında önem arz etmektedir. 
Bu kapsamda tahliline yer verdiğimiz Ğâ'ib Tu'me Fermân'ın, Irak'ta uzun 
yıllar gurbetliğin ardından darbeye sahne olan ülkesine dönen Iraklı bir gencin 
başından geçenleri konu alan el-Mehâd romanı, toplumcu gerçekçilik bağlamında 
yazılmıştır. Yazar ve romanın incelendiği nitel bir çalışma olan tez kapsamında 
tümevarım yöntemi uygulanarak, veriler belgesel tarama yöntemiyle analiz edilmiş ve 
incelenmiştir. Tüm verilerin ele alınması sonucu bu çalışmada incelenen romanın 
muhteva ve yapı bakımından edebi estetiğe sahip bir bütün oluşturduğu, içerisinde Irak 
toplumu, sosyolojisi ve tarihini yansıtan öğeler barındırması dolayısıyla kurguya 
dayalı edebi bir nitelik taşımasının yanı sıra sosyolojik ve tarihi bir nitelik de taşıdığı 
sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Arap Edebiyatı, Irak, Roman, Ğâ'ib Tu'me Fermân, el-Mehâd

Abstract:
This study aims to introduce the general outlines of the novel genre in Iraqi 
literature, a branch of modern Arabic literature, followed by an examination of the 
life, literary personality, and works of Ğâ'ib Tu'me Fermân, one of the pioneering 
figures of Iraqi fiction, with a focus on his novel "el-Mehâd."
In pursuit of this goal, the development of the novel genre in the Arab world 
in general, and specifically in Iraq, has been explored. Questions regarding the 
themes addressed in the works of Ğâ'ib Tu'me Fermân, the subject, main idea, and 
themes of the novel "el-Mehâd," as well as the language, style, and narrative 
techniques employed, have been illuminated.
Our study fills an academic gap as it represents the first independent 
examination of Ğâ'ib Tu'me Fermân, a significant figure in Iraqi fiction, in our 
country. By shedding light on his work, it not only fills this void but also provides 
insight for those working in the field of Iraqi fiction.
Within this framework, the novel "el-Mehâd," which portrays the experiences 
of a young Iraqi returning to his country after years of exile, set against the backdrop 
of a coup, is analyzed. Employing an inductive approach, the qualitative study 
examines both the author and the novel through documentary analysis.

Key Words: Arabic Literature, Iraq, Novel, Ğâ'ib Tu'me Fermân, el-Mehâd