Yerleşim içi yol ağı genelleştirmesinde yeni bir seçme eleme yaklaşımı
A new selection/elimination approach for the generalization of urban road networks
Yazar: FATİH GÜLGEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TÜRKAY GÖKGÖZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Yollar, topografik haritalarda gösterime konu olan ve bir ağ yapısı meydana getiren önemli yapay nesnelerdir. Yollar ile diğer nesneler arasında doğrudan ve etkileşimli ilişkiler söz konusudur. Yol ağları için kartografik genelleştirmede gerçekleştirilen ilk işlem seçme/eleme işlemidir.Bu tezde, yerleşim bölgelerindeki yol ağları için daha nitelikli, nesnel ve bütüncül yeni bir seçme/eleme yaklaşımı geliştirilerek, kartografyanın henüz tam olarak çözülememiş problemlerinden biri olan kartografik genelleştirmeye bilimsel katkı yapılması amaçlanmıştır. Bu amaca ulaşmak için problemin coğrafi bilgi sistemi ortamında ele alınması, nesne-yönelimli veritabanı kullanılması ve adalardan yararlanılması hedeflenmiştir. Tezin kapsamı yalnız yol nesnelerinin genelleştirilmesi ile sınırlı olmasına karşın, yolların oluşturduğu adalar ve özellikleri üzerinden sonuca gidilmektedir.Tezde mevcut seçme/eleme yaklaşımları incelenmiş, eksiklik ve zayıflıkları tespit edilmiş ve bunların giderilmesi için kartografik temelleri olan yeni yaklaşım, ölçüt ve koşullar geliştirilmiştir. Bunun için öncelikle adaların bina içerip içermemesi, büyüklükleri, adaları sınırlandıran yolların uzunlukları ve hedef ölçekte adalarda gösterilecek bina sayıları incelenmektedir. Daha sonra, geliştirilen koşulları sağlayacak şekilde adalar birleştirilmekte ve böylece hedef ölçek elemanı olması gerekmeyen yollar elenmiş olmaktadır.1:25.000 temel, 1:50.000 ve 1:100.000 ise hedef ölçekler olarak belirlenmiştir. Uygulamalar, Java programlama dilinde kodlanan ve Radius Clarity'ye menü olarak yerleştirilen bir dizi komut yardımıyla nesne-yönelimli Gothic veritabanında gerçekleştirilmiştir. Uygulama sonuçları deneyimli bir kartograf tarafından yapılan seçme/eleme sonuçlarıyla hem şekilsel hem de niceliksel özellikler açısından karşılaştırılmıştır.Anahtar kelimeler: CBS, NYVT, Kartografya, Kartografik genelleştirme, Yol ağı

Abstract:
Road objects which build a network structure are important artificial objects of topographic maps. They are directly and effectively related to other map objects such as buildings. Cartographic generalization of road networks begins with the selection/elimination process.The aim of this thesis is to contribute to the solution of generalization problem for roads that still remains unsolved in cartography, by developing a more qualified, objective and heuristic selection/elimination approach in urban areas. In order to achieve this aim, it is determined to handle the problem in object-oriented geographic information system environment, and to make use of urban blocks formed by road networks. Although the scope of thesis is limited to the selection/elimination for road networks, urban blocks and their specifications are also analyzed to obtain more useful results from the view of building generalization.In this thesis, it is developed an approach that includes new criterions and conditions, after the previous selection/elimination approaches are examined to find out their deficits and weaknesses. Urban blocks are analyzed in several aspects: their size, whether they include buildings or not, the lengths of roads forming the urban blocks, the numbers of buildings to be showed in urban blocks in target scale. Then, the urban blocks are amalgamated for the realization of the developed conditions and thus the roads that are unnecessary for the target scale are eliminated.The source scale is determined to be 1:25,000 and target scales are to be 1:50,000 and 1:100,000. An experimental testing is realized in object-oriented Gothic database via a series of commands put into Radius Clarity as a menu and coded in Java programming language. The results of tests are compared in terms of formal and quantitative features with the results of selection/elimination process carried out by an experienced cartographer.Keywords: GIS, OODB, Cartography, Cartographic generalization, Road network