Sosyolojik görsel okuma ve sanatsal uygulama eğitim modülünün resim-iş öğretmenliği lisans programında uygulanmasına yönelik bir eylem araştırması
An action research on the implementation of the sociological visual reading and artistic practice training module in the undergraduate art education program
Yazar: UĞUR YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MELİHA YILMAZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Görsel kültür = Visual culture ; Görsel okuma = Visual reading ; Resim iş eğitimi = Paint education ; Sanat eleştirisi = Art criticism ; Sanat eğitimi = Art education ; Sanat felsefesi = Art philosophy ; Sanat sosyolojisi = Sociology of art ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training

Özet:
Sanat ve toplum etkileşiminin epistemolojisi, sanatın ontolojisini belirleyen sanatçı, sanat eseri ve alımlayıcı ilişkilerinin bütünleşik yapısını karşımıza çıkarmaktadır. Postmodern süreçte sosyal gerçekliklerle ilişkileri giderek artış gösteren sanat eserlerinin ve dijital görsel kültür formlarının üretim, dağıtım ve tüketim yapılarındaki değişimler ise, sanat sosyolojisi kapsamında diyalektik yaklaşımlarla anlamlandırılmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Bu kapsamda araştırmada, sanat sosyolojisi kapsamında teori ve uygulama ilişkisi üzerine kurulu Sosyolojik Görsel Okuma ve Sanatsal Uygulama (SGOSU) adlı bir eğitim modülü tasarlamak ve tasarlanan modülün uygulanabilirliğini incelemek amaçlanmıştır. Araştırma, SGSOU eğitim modülünün tasarlanması, öğrenme-öğretme sürecinde uygulanması ve uygulanabilirliğinin incelenmesi süreçlerini kendi doğal ortamı içerisinde incelemeye olanak tanıyan nitel araştırma yönteminde ve eylem araştırması deseninde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, Aksaray Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü, Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı'nda 3. sınıfta öğrenim gören ve Anasanat Atölye IV (Resim IV) dersini alan toplam 19 öğrenci içerisinden gönüllük esasına dayalı olarak amaçlı örnekleme yöntemlerinden tipik durum örneklemesiyle seçilen 9 öğrenci (n=9) ve katılımcı araştırmacı oluşturmaktadır. Pilot modülün geliştirilmesi ve saha gözlemleri, katılımcı araştırmacı tarafından 2017-2018 eğitim-öğretim bahar yarıyılında ders sorumlusu rehberliğinde yürütülen Anasanat Atölye VI (Resim VI) dersi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın asıl uygulaması ise, 2019-2020 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Aksaray Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü, Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı'nda Anasanat Atölye IV (Resim IV) dersi kapsamında 9 haftalık öğretim süreci içerisinde gerçekleştirilmiştir. Modülün öğrenme-öğretme sürecinin ilk 4 haftası yüz yüze öğretimle, son 5 haftası ise araştırmanın kontrolü dışında gelişen Covid-19 pandemisi nedeniyle uzaktan öğretim yoluyla senkron (eş zamanlı) online eğitim ortamda gerçekleştirilmiştir. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları; literatür taraması, doküman incelemesi, yarı yapılandırılmış görüşme formu, yarı yapılandırılmış gözlem formu, sosyolojik görsel okuma soru formu, sanatsal çalışma uzman değerlendirme formu, öğrenci günlüğü, öğrencilerin sanatsal çalışmaları, sanatsal anlatı etkinlik yaprağı ve kişisel bilgi formu şeklindedir. Araştırma kapsamında elde edilen nitel verilerin analizinde içerik analizi ve betimsel analiz yaklaşımlarından yararlanılmıştır. Nitel verilerin analizleri NVivo 11 programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen nicel veriler ise SPSS 23 paket programı kullanılarak non-parametrik testlerden Wilcoxon işaretli sıralı testiyle analiz edilmiş ve analiz sonuçları 0,05 anlamlılık düzeyine göre yorumlanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler, amaca hizmet eden araştırma sorularının sırasına göre düzenlenmiş ve yorumlanmıştır. Araştırma bulgularından elde edilen bazı sonuçlara bakıldığında; SGOSU eğitim modülünün, öğrencilere sanat sosyolojik konular kapsamında teori ve uygulama ilişkisini sentezleyen pedagojik ve entelektüel deneyimler sunduğu; modülün teorik içeriğiyle ilgili sosyolojik görsel okuma etkinliklerinin, öğrencilerin sanat eserlerine ve diğer görsel kültür formlarına yönelik sosyolojik imgelemlerini/düşünme biçimlerini arttırdığı; modülün ünite teorik içerikleri ve bu içeriklerle ilgili sosyolojik görsel okuma etkinliklerinden edinilen alan bilgisine ilişkin kazanımların, sanatsal uygulama sürecinde öğrencilerin sanatsal sorgulamalarına sosyolojik konu/anlatım, üslup/tarz ve teknik açısından olumlu katkılar sağladığı; modül kapsamında gerçekleştirilen fikirsel sorgulamaların, tartışma etkinliklerinin ve görsel okuma çalışmalarının sanat sosyolojik açıdan güncel sanatın üretim, tüketim ve dağıtım ilişkileri üzerine sınıf içi çok boyutlu analizler yapabilmeye olanak sunduğu görülmüştür. Son olarak, araştırma kapsamında elde edilen sonuçlar, başka araştırmalardaki sonuçlar ve literatürdeki verilerle ilişkili olarak tartışılmış; araştırma konusuyla ilgili gelecekte yapılacak araştırmalara ışık tutması açısından önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
The epistemology of art and society interaction reveals the integrated structure of artist, work of art and receptive relations that determine the ontology of art. The changes in the production, distribution and consumption structures of works of art and digital visual culture forms, whose relations with social realities have gradually increased in the postmodern period, need to be interpreted with dialectical approaches within the scope of art sociology. In this scope, it was aimed to develop a training module named Sociological Visual Reading and Artistic Practice (SVRAP) based on the relationship between theory and practice within the scope of art sociology and to examine the applicability of the developed module. The research was carried out in the qualitative research method and action research design, which allowed the development of the SVRAP training module, its implementation in the learning-teaching period and the examination of its applicability in its natural environment. The study group of the research consists of 9 students (n=9) who were selected with typical case sampling which is one of the purposeful sampling methods based on a voluntary participation among a total of 19 students studying in Aksaray University, Faculty of Education, Department of Fine Arts Education, Department of Art Education in the 3rd grade and taking the Art Studio IV (Painting IV) course and participant researcher. The development of the pilot module and field observations were carried out by the participating researcher within the scope of the Art Studio VI (Painting VI) course, which was conducted under the guidance of the lecturer in the spring semester of 2017-2018 academic year. The main implementation of the study, on the other hand, was carried out in the 9-week teaching period within the scope of the Art Studio IV (Painting IV) course in Aksaray University, Faculty of Education, Department of Fine Arts Education, Department of Art Education in the spring term of the 2019-2020 academic year. The first 4 weeks of the teaching period of the module were carried out with face-to-face teaching and the last 5 weeks were carried out in synchronous (simultaneous) online education via distance teaching due to the Covid-19 pandemic that outbroke beyond the control of the research. Data collection tools used in the research are literature review, document review, semi-structured interview form, semi-structured observation form, sociological visual reading questionnaire, artistic work expert evaluation form, student diary, artistic works of the students, artistic narrative activity sheet and personal information form. Content analysis and descriptive analysis approaches were used in the analysis of the qualitative data obtained within the scope of the research. Analyzes of qualitative data were carried out using NVivo 11 program. The quantitative data obtained within the scope of the study were analyzed with the Wilcoxon signed sequential test, one of the non-parametric tests, using the SPSS 23 package program, and the analysis results were interpreted according to the significance level of 0.05.  The data obtained in the research were arranged and interpreted according to the order of the research questions serving the purpose. When some of the results obtained from the research findings were analyzed; it has been observed that SVRAP training module offers students pedagogical and intellectual experiences that synthesize the relationship between theory and practice within the scope of art sociological issues; sociological visual reading activities related to the theoretical content of the module increase students' sociological imaginations/thinking styles towards artworks and other forms of visual culture; the unit theoretical contents of the module and the acquisitions related to the field knowledge gained from the sociological visual reading activities related to these contents make positive contributions to the artistic inquiry of the students in the artistic application process in terms of sociological subject/expression, style/form and technique; the intellectual inquiries, discussion activities and visual reading studies carried out within the scope of the module provide opportunities to make in-class multidimensional analyzes on the production, consumption and distribution relations of contemporary art from the sociological perspective. Finally, the results obtained within the scope of the research were discussed in relation to the results of other studies and the data in the literature; suggestions are given in order to shed light on future researches on this subject.