Küresel SO2 emisyonundaki ve kükürt içeren gübrelerin tüketimindeki azalmaya bağlı olarak buğdayda olası kükürt noksanlığının belirlenmesi
Diagnosis of potential sulphur deficiency in wheat as the results of globally decreasing SO2 emission and sulphur containing fertilizers consumption
Yazar: FİGEN ERASLAN
Danışman: PROF.DR. ALİ İNAL
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZETDoktora TeziKÜRESEL SO2 EMİSYONUNDAKİ VE KÜKÜRT İÇEREN GÜBRELERİN TÜKETİMİNDEKİAZALMAYA BAĞLI OLARAK BUĞDAYDA OLASI KÜKÜRT NOKSANLIĞININ BELİRLENMESİFigen ERASLANAnkara ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüToprak Anabilim DalıDanışman: Prof. Dr. Ali İNALDünyada yapılan çalışmalardan elde olunan sonuçlar, toprak ve bitkide kükürt (S) noksanlığınınyaygınlaştığını ortaya koymuştur. Bu tez çalışmasında, farklı dozlarda (S0= 0, S1= 2 ve S2= 4 kg S da-1) vezamanlarda (tabandan ve üstten) ve farklı N/S oranlarında (N/S0= %100 N, N/S1= %85 N + %15 S veN/S2= %70 N + %30 S) uygulanan S' ün, ekmeklik (Gün-91) ve makarnalık (Kızıltan-91) buğdayçeşitlerinde verim, verim öğeleri ve bazı kalite özelliklerine etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla, Ankara-Haymana ekolojik koşullarında ve kuru şartlarda üç yıl süreyle tarla denemeleri yürütülmüştür.Elde edilen sonuçlara göre, denemelerde kullanılan her iki buğday çeşidinin de verim ve verim öğeleri hemtaban gübrelemesi ile hem de üst gübreleme ile birlikte uygulanan S' ten önemli oranda etkilenmiştir. Heriki buğday çeşidinin de bitki yaş ve kuru ağırlığı, bitki boyu, başak uzunluğu, fertil başakçık sayısı, başaktatane sayısı, başakta tane verimi ve birim alanda verim (kg da-1) S uygulamaları ile artmıştır.Farklı zamanlarda uygulanan S dozları ve N' un %15 ve %30 oranlarında azaltılarak yerine S uygulamasıyapılması, her iki buğday çeşidinde de hem bitkinin hem de tanenin S ve N içeriğini artırmıştır.Denemedeki tüm kükürt uygulama konuları, her iki buğday çeşidinde de bitki ve tanenin fosfor (P) vepotasyum (K) içeriğine belirgin bir etki yapmamıştır.Bitkinin toplam klorofil içeriği, hem tabandan hem de üstten S ve N/S uygulamalarında her iki buğdayçeşidinde de artarken, bitkinin nitrat (NO3) içeriği ise yine tüm kükürt uygulama konularında her ikibuğday çeşidinde de genellikle azalmıştır.Tabandan ve üstten uygulanan S dozları ve N' un %15 ve %30 oranlarda azaltılarak yerine S uygulamasıyapılması, her iki buğday çeşidinde de tanenin protein içeriğini ve yaş gluten miktarını artırırken, bin taneağırlığı, hektolitre ağırlığı ve SDS-sedimantasyon değeri S uygulamalarından etkilenmemiştir.2006, 165 sayfaAnahtar Kelimeler: Kükürt noksanlığı, kükürt gübreleme zamanı, buğday, verim, verim öğeleri, kaliteözellikleri, N/S oranı

Abstract:
ABSTRACTPh.D. ThesisDIAGNOSIS OF POTENTIAL SULPHUR DEFICIENCY IN WHEAT AS THE RESULTS OFGLOBALLY DECREASING SO2 EMISSION AND SULPHUR CONTAINING FERTILIZERSCONSUMPTIONFigen ERASLANAnkara UniversityGraduate School of Natural and Applied SciencesDepartment of Soil ScienceSupervisor: Prof. Dr. Ali İNALThere is an increasing evidence that sulphur (S) deficiency becomes a global nutritional problem insoils and plants. In the present thesis work, the effects of different rates (S0= 0, S1= 2 and S2= 4 kg S da-1) of sulphur and different N/S rates (N/S0= %100 N, N/S1= %85 N + %15 S and N/S2= %70 N + %30 S)application timing (at sowing and at topdressing) on yield, yield components and quality parameters ofbread (Triticum aestivum L. cv. Gün-91) and durum (Triticum durum L. cv. Kızıltan-91) wheat cultivarswere investigated. For this aim, field experiments in Ankara-Haymana ecological conditions were carriedout for three growing seasons.According to the results obtained, yield and some yield components of both wheat cultivars weresignificantly affected by the application of S at both sowing and topdressing. The application of S increasedfresh and dry weight, plant height, spike length, fertile spikelet number per spike, grain number per spike,grain yield per spike and grain yield (kg ha-1) in both wheat cultivars.Sulphur rates and substitution of N with S at the rates of 15 and 30% of N applied with either sowing ortopdressing increased concentration of S and N in the grain and shoot in both wheat cultivars. Phosphorus(P) and potassium (K) concentration of grain and shoot were not clearly affected by S application in bothwheat cultivars.Total chlorophyll content of plants was increased in both wheat cultivars by S applied with either sowing ortopdressing, while nitrate (NO3) content of plants were generally decreased in both wheat cultivars byapplication S.Sulphur rates and substitution of N with S at the rates of 15 and 30% of N applied either at sowing ortopdressing increased the protein concentration and wet gluten content in the grain of both wheat cultivars,while thousand kernel weight, hectoliter (test) weight and SDS-sedimentation volume were notsignificantly affected by sulphur application.2006, 165 pagesKey Words: Sulphur deficiency, sulphur fertilizer timing, wheat, yield, yield components, qualityproperties, N/S ratio