İki noktalı nükleer reaktör kinetik modelinin bir grup geciken nötron prekürsörleri için çözümü
Solution of the two point nuclear reactor kinetic model for one group delayed neutron precursors
Yazar: MEHTAP ARSLAN
Danışman: PROF. DR. ALİ İHSAN GÖKER
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Nükleer Mühendislik = Nuclear Engineering
Dizin: Fisyon = Fission ; Kinetik modeller = Kinetic models ; Nötron = Neutron ; Nükleer reaktörler = Nuclear reactors

Özet:
Fizik madde ve enerji arasındaki ilişkiyi inceleyen doğa bilimlerinin temelidir. Madde atomlardan, atomlar ise üçlü kuark yapısına sahip baryonlar ve elektronlardan oluşur.  Elektriksel olarak yüksüz ve kararsız bir baryon olan nötronlar atom çekirdeğinde protonlarla beraber fiziksel evrenin şekillenmesinde, madde ve enerji arasındaki dönüşümde önemli bir rol üstlenir. Teknolojinin gelişmesiyle beraber günümüzde enerji ihtiyacı giderek artmaktadır. Enerji ihtiyacını karşılayacak çözüm yollarından biri olan nükleer güç reaktörlerinde nötronların davranışlarını iyi analiz etmek gerekir. Kesintisiz güç sağladığı için yenilenebilir enerji kaynaklarına göre geçerli bir alternatif oluşturan nükleer güç reaktörlerinden elde edilen enerji miktarı, yapım ve işletim maliyetleri ve kullanılan yakıt miktarı bakımından hala cazibesini korumaktadır.  Nükleer enerjinin ticari kullanımı ise nükleer reaktörlerde gerçekleşen kontrollü fisyon reaksiyonu yoluyla gerçekleşmektedir. Bu çalışmada, fisyon reaksiyonunu tetikleyen nötronlar çabuk ve geciken nötronlar olmak üzere ikiye ayrılmış, süperkritik bir reaktör için, iki-nokta kinetik model numerik ve iteratif olarak çözülmüştür. Reaktivitenin lineer olarak arttığı durum için çekirdek, yansıtıcı ve geciken nötron sayıları ilk değerler seçilerek zamanın fonksiyonu olarak hesaplanmıştır. Sonuçlarımız, artan geciken nötron oranı ' nın çekirdek ve reflektördeki nötron sayılarının üstel artış eğilimini kırdığını göstermektedir.  =0.5 değerine ulaşıldığında çekirdek ve reflektördeki nötron sayıları stabilleşmekte,  >0.5 bölgesinde ise asimptotik olarak sıfıra yakınsamaktadır. Geciken nötronlar β=0.5 olduğunda geciken nötron sayısı sıfırdan farklı bir değere asimptotik olarak yakınsamaktadır. Bu şekilde, geciken nötron oranını artırarak süperkritik bir reaktörde fisyon reaksiyonunun kontrol altında tutulabileceği gözlenmiştir.

Abstract:
Physics is the foundation of the natural sciences that studies the relationship between matter and energy. Matter consists of atoms, while atoms consist of baryons and electrons with a triple quark structure. Neutrons, which are electrically unstable and unstable baryons, play an important role in the formation of the physical universe, in the transformation between matter and energy, together with protons in the atomic nucleus. With the development of technology, the need for energy is increasing day by day. It is necessary to analyze the behavior of neutrons in nuclear power reactors, which is one of the solutions to meet the energy needs. The amount of energy obtained from nuclear power reactors, which is a viable alternative to renewable energy sources because it provides uninterrupted power, still maintains its attractiveness in terms of construction and operating costs and the amount of fuel used. The commercial use of nuclear energy is through the controlled fission reaction that takes place in nuclear reactors. In this study, the neutrons that trigger the fission reaction are divided into two as fast and delayed neutrons, and the two-point kinetic model for a supercritical reactor is solved numerically and iteratively. For the case where the reactivity increases linearly, the number of nuclei, reflectors and delayed neutrons were calculated as a function of time by choosing the initial values. Our results show that increasing lagging neutron ratio  breaks the exponential increase trend of neutron numbers in the core and reflector. When  =0.5 is reached, the number of neutrons in the core and reflector stabilizes, and in the region of  >0.5, it converges to zero asymptotically. When delayed neutrons are β=0.5, the number of delayed neutrons converges asymptotically to a nonzero value. In this way, it has been observed that the fission reaction can be kept under control in a supercritical reactor by increasing the delayed neutron ratio.