Dahili ve cerrahi branş hekimlerinin defansif tıp ile ilgili bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitude and behaviors of internal and surgical physicians about defensive medicine
Yazar: SELCEN ALKAN
Danışman: DOÇ. DR. TİJEN ACAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Atatürk Göğüs Has. ve Göğ. Cerr.Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Davranış = Behavior ; Defansif tıp = Defensive medicine ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı; hekimlerin defansif tıp ile ilgili tutum ve 
davranışları arasındaki farklılıkları, dahili veya cerrahi branşta olmalarının etkileyip 
etkilemediğini araştırmak ve hekimlerin defansif tıp ile ilgili tutum ve davranışları 
arasındaki farklılıkları Defansif Tıp Tutum Ölçeği'nde belirlenen bilgi düzeyi 
özelliklerinin etkileyip etkilemediği araştırmaktır. Yaptığımız çalışma ile defansif tıp
konusu ile ilgili farkındalığın artırılmasını, defansif tıp uygulamalarına etki eden 
önemli faktörlerin belirlenmesini, bu konudaki araştırma boşluğunu doldurarak 
iyileştirilme ve rehberlik faaliyetlerine yardımcı olmayı ve bu konuda ileride yapılacak 
olan çalışmalara ışık tutmayı amaçlıyoruz.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma gözlemsel, kesitsel ve analitik nitelikte bir 
araştırmadır. Çalışma 10 Ocak – 3 Şubat 2022 tarihleri arasında Ankara Atatürk 
Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi dahili ve cerrahi bilimler kliniklerinde 
yapılmıştır. Araştırmaya 127 kişi dahil edilmiştir. Araştırmada yöntem olarak anketle 
bilgi toplama tekniği seçilmiştir. Anket formu toplam 23 sorudan oluşmaktadır. Anket 
iki ana bölümden oluşmuş olup, birinci bölümde çalışmaya katılan gönüllülerin yaş, 
cinsiyet, çalışılan birim, tıp fakültesinden mezuniyet yılı ve asistan/uzman doktorluğa 
başlangıç yılını içeren sosyo-demografik bilgilerini konu alan sorular sorulmuştur. 
İkinci bölümde ise 18 sorudan oluşan Defansif Tıp Tutum Ölçeği uygulanmıştır. Elde 
edilen veriler SPSS paket programında analiz edilmiştir. P değeri 0.05'ten küçük 
olanlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza toplam 127 hekim katılmıştır. Bu hekimlerin %48.8'i 
dahili branş, %51.2'si cerrahi branş hekimleridir. Çalışmamıza katılan dahili branş 
hekimlerinin %40.3'ü erkek, %59.7'si kadındır; cerrahi branş hekimlerinin ise 
%72.3'ü erkek, %27.7'si kadındır. Dahili branş hekimlerinin yaş ortalaması 33.50 ± 
8.01, cerrahi branş hekimlerinin yaş ortalaması 36.17 ± 9.12'dir. Katılımcıların 
mesleki tecrübeleri dahili branş hekimlerinde ortalama 9.94 ± 8.41 yıl, cerrahi branş
hekimlerinde ise ortalama 12.52 ± 9.48 yıl olarak tespit edilmiştir. Çalışmamızda, daha 
önce hakkında malpraktis nedeniyle dava açılan hekimlerin hakkında dava açılmayan 
hekimlere göre negatif DT skorları; ayrıca erkek cinsiyetteki cerrahi branş 
hekimlerinden daha önce hakkında malpraktis davası açılanların dava açılmayanlara 
ix
göre de pozitif DT skorları istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. 
Çalışmamıza katılan tüm hekimlerin %96.8'i eğer kendilerine yönelik bir tıbbi 
malpraktis davası açılırsa hekimlik performanslarının azalacağını belirtmişlerdir. 
Bunu belirtenler içerisinde cerrahi branş hekimlerinin, dahili branş hekimlerine göre 
pozitif defansif tıp ve negatif defansif tıp skorları anlamlı derecede yüksek 
bulunmuştur.
Sonuç: Dahili ve cerrahi branş hekimlerinde defansif tıp uygulamaları oranı 
yüksek bulunmuştur. Malpraktis davalarının hekimlik performansına olumsuz etkisi 
olacağı konusunda hekimler hemfikirdirler. Ülkemizdeki hekimlerin defansif tıp 
uygulama oranları yüksek olmasına rağmen defansif tıp uygulamaları hakkında bilgi 
sahibi olan hekim sayısı görece azdır. Sağlık hizmetlerindeki verimliliğin, hekimlik 
performansının ve hasta bakım hizmetlerinin aksamaması için gerek hekimleri gerekse 
hastaları korumaya yönelik rehberlik ve hukuki danışmanlık hizmetleri verilmesinin, 
ayrıca yerinde uzlaştırma ekipleri ve komisyonlarının gündeme gelmesinin defansif 
tıp uygulamalarını azaltacağı kanaatindeyiz.
Anahtar Kelimeler: Defansif tıp, tıbbi malpraktis, komplikasyon

Abstract:
KNOWLEDGE, ATTİTUDE AND BEHAVIORS OF INTERNAL AND 
SURGICAL PHYSICIANS ABOUT DEFENSIVE MEDICINE
Aim: The aim of our study is to investigate whether the differences between 
the attitudes and behaviors of physicians related to defensive medicine are affected by 
their being in the internal or surgical dec and to investigate whether the knowledge 
level characteristics determined in the Defensive Medicine Attitude Scale affect the 
differences between the attitudes and behaviors of physicians related to defensive 
medicine. With our work, we aim to raise awareness about the topic of defensive 
medicine, identify important factors affecting defensive medicine practices, help 
improve and guide activities by filling the research gap on this issue, and shed light on 
future studies on this issue.
Materials and Methods: This study is an observational, cross-sectional and 
analytical research. The study was carried out between January 10 on February 3, 2022 
in Ankara Atatürk Sanatorium Training and Research Hospital internal and surgical 
sciences clinics. 127 people were included in the study. In the research, questionnaire 
information collection technique was chosen as the method. The questionnaire form 
consists of a total of 23 questions. The questionnaire consists of two main parts, the 
first part of the volunteers who participated in the study: age, gender, work Unit, year 
of graduation from medical school, and assistant/specialist doctor with years of initial 
socio-demographic information questions were asked. In the second part, the 
Defensive Medicine Attitude Scale consisting of 18 questions was applied. The 
obtained data were analyzed in the SPSS package program. Those with a P value less 
than 0.05 were considered statistically significant.
 Results: A total of 127 physicians participated in our study. 48.8% of these 
physicians are internal branch physicians and 51.2% are surgical branch physicians. 
40.3% of internal medicine physicians participating in our study are male and 59.7% 
are female; 72.3% of surgical medicine physicians are male and 27.7% are female. The 
mean age of internal medicine physicians was 33.50 ± 8.01 and the mean age of 
xi 
surgical medicine physicians was 36.17 ± 9.12. The professional experience of the 
participants was determined as an average of 9.94 ± 8.41 years in internal branch 
physicians and as an average of 12.52 ± 9.48 years in surgical branch physicians. In 
our study, physicians who previously prosecuted according to the physicians about 
drop the case due to malpractice, DT negative scores; one of the surgeons in the male 
gender also about malpractice DT scores were statistically significantly higher positive 
than once before they filed a lawsuit. 96.8% of all physicians participating in our study 
stated that their medical performance would decrease if a medical malpractice lawsuit 
was filed against them. Among those who indicated this, positive defensive medicine 
and negative defensive medicine scores of surgical branch physicians were found to 
be significantly higher than internal branch physicians.
Conclusion: The rate of defensive medicine practices was found to be high in 
internal and surgical branch physicians. Physicians agree that malpractice lawsuits will 
have a negative impact on medical performance. Although the rates of defensive 
medicine practice by physicians in our country are high, the number of physicians who 
have information about defensive medicine practices is relatively small. We believe 
that providing guidance and legal advice services to protect both physicians and 
patients, as well as raising reconciliation teams and commissions on the spot, will 
reduce defensive medical practices in order to ensure that efficiency, medical 
performance and patient care services in health care are not disrupted.
Keywords: Defensive medicine, medical malpractice, complication