Toplumda Roman vatandaş algısı ve sosyal dışlanma: Zonguldak örneği
Roma citizen perception in society and social exclusion: Example of Zonguldak
Yazar: BETÜL GÖK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERDEM DİRİMEŞE
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Disiplinlerarası Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı / Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Sosyal dışlanma = Social exclusion

Özet:
Kast sisteminden kaçarak Avrupa'nın birçok ülkesine göç etmiş olan Romanlar, bulundukları toplumlarda birtakım sorunlarla karşı karşıya kalmışlar, Roman olmayanlar tarafından istenmemişler, ayrımcılık, ötekileştirme ve dışlanmaya maruz kalmışlar, sınır dışı edilmişlerdir. Cumhuriyet Dönemi'nin başlarında gerçekleşen nüfus mübadelesi ile ülkemizin birçok bölgesine yerleştirilen Romanlar diğer ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de sorunlarla karşılaşmışlardır. Romanların yaşadıkları temel sorunlar arasında barınma, eğitim, istihdam ve sağlık gibi alanlardan dışlanmaları yer almaktadır. Bu çalışmada dışlanma problemi sosyal, kültürel, mekânsal ve ekonomik boyutlarıyla ele alınmış, Roman olmayan vatandaşların Romanlarla sosyal teması, sosyal mesafe durumları, algılanan ayrımcılık ve Romanlara karşı sosyal baskınlık konusundaki algı ve tutumları araştırılmış, Roman olmayanların gözünden Roman vatandaş algısı ve Romanların yaşadıkları sorunlara yönelik Roman olmayanların bakış açıları ortaya konulmuştur. Çalışmanın evrenini Zonguldak/Merkez'de bulunan Roman olmayan vatandaşlar oluşturmaktadır. Bu kapsamda 370 katılımcı ile anket, 20 kişi ile görüşme yapılmıştır. Araştırmanın problemini daha net ortaya koyabilmek, kapsamlı bir bakış açısı oluşturmaya çalışmak ve araştırma sonuçlarını bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirebilmek amacıyla karma yöntem kullanılmıştır. Nicel veriler IBM SPSS Statistics 27 programı ile nitel veriler ise MAXQDA 2022 programı ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, Roman olmayan katılımcılar Zonguldak'ta Romanların barınma, istihdam, eğitim, sağlık ve ortak toplumsal mekânlarda dışlanma ile karşı karşıya kaldıklarını belirtmişlerdir. Bu dışlanmanın nedenleri arasında Romanların sahip oldukları olumsuz özellikler ve Roman olmayanların Romanlara karşı önyargılı olması yer almaktadır. Zonguldak'ta Roman olmayanların bir kısmının Romanlara karşı olumlu tutum ve davranışlar sergilediği görülürken, bir kısmının da olumsuz tutum ve davranışlar sergilediği görülmüştür. Bu tutum ve davranışlarda Romanların sahip olduğu olumlu ve olumsuz özelliklerin etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Roma who migrated to many countries in Europe by escaping the caste system have faced a number of problems in the societies where they have settled, have been unwelcomed by non-Roma, have been subjected to discrimination, marginalization and exclusion, and have been deported. The Roma settled in many regions of our country with the population exchange that realized at the beginning of the Republican Era, faced problems in our country as in other countries. The main problems faced by Roma include exclusion from housing, education, employment and health. In this study, the problem of exclusion is discussed in its social, cultural, spatial and economic dimensions, are investigated the perceptions and attitudes of non-Roma citizens towards social contact with Roma, social distance, perceived discrimination and social dominance towards Roma, and the perception of Roma citizens by non-Roma and the perspectives of non-Roma on the problems faced by Roma are revealed. The population of the study consists of non-Roma citizens in Zonguldak/ City Center. In this context, 370 people were surveyed and 20 people were interviewed. The mixed method was used in order to present the problem of the research more clearly, to try to create a comprehensive perspective and to evaluate the results of the research from a holistic point of view. Quantitative data were analyzed with IBM SPSS Statistics 27 analysis program and qualitative data were analyzed with MAXQDA 2022 analysis program. As a result of the research, non-Roma participants stated that Roma in Zonguldak face exclusion in housing, employment, education, health and common social spaces. Among the reasons for this exclusion include the negative characteristics of Roma and the prejudice of non-Roma against Roma. It is seen that the others have negative attitudes and behaviors while some non-Roma in Zonguldak have positive attitudes and behaviors towards Roma. It is concluded that these attitudes and behaviors are influenced by the positive and negative characteristics of Roma people.