Toplum ruh sağlığı merkezlerinde çalışan hemşirelerin profillerinin ve rollerinin belirlenmesi
Determining the profiles and roles of nurses working in community mental HEALTH centers
Yazar: GİZEM ÖYKÜHAN ÖZER
Danışman: PROF. DR. MAHİRE OLCAY ÇAM
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Toplum Ruh Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Hemşirelik rolü = Nurse's role ; Toplum ruh sağlığı hizmetleri = Community mental health services ; Toplum ruh sağlığı merkezleri = Community mental health centers

Özet:
Amaç: Toplum Ruh Sağlığı Merkezlerinde çalışan hemşirelerin mevcut profillerinin ve rollerinin belirlenmesidir.
Yöntem: Çalışma TRSM sayısı en fazla olan İstanbul ilinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini 27 TRSM'de çalışan hemşireler oluşturmaktadır. Çalışmaya 60 hemşire katılmıştır. Veri toplama yöntemi olarak yapılandırılmış öz bildirimine dayalı yöntemlerden açık uçlu ve kapalı uçlu sorular içeren anket kullanılmıştır. TRSM'ler telefonla aranarak, kurum çalışanları sayısı hakkında bilgi toplanmıştır. Kurumlar ziyaret edilerek yüz yüze görüşmelerle veriler toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak; Tanıtıcı bilgi formu, araştırmacılar tarafından hazırlanan uzman görüşü alınan anket kullanılmıştır. Oluşturulan anket, Hemşirelik Yönetmeliğindeki toplum ruh sağlığı merkezi hemşiresinin görev, yetki ve sorumlulukları ile toplum ruh sağlığı merkezleri hakkındaki çalışma rehberindeki hemşirenin görevlerinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Veriler SPSS 20 programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler için sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma kullanılmıştır.
Bulgular: TRSM'de çalışan hemşirelerin %15'inin erkek, %85'inin kadın olduğu, %40'ının evli, %60'ının bekar olduğu görülmüştür. Kurumlarda hemşirelik hizmetinde çalışan kişilerin diplomasının ise %81,7'sinin hemşire, %13,3'ünün ebe ve %5'inin sağlık memuru olduğu tespit edilmiştir. Tamamlanan eğitim düzeyleri incelendiğinde ise %28,3ünün lise, %60'ının lisans ve %11,7'sinin yüksek lisans olduğu görülmüştür. TRSM'de çalışan hemşirelerin TRSM'de çalışmadan önce psikiyatri servislerinde çalışma deneyimleri incelendiğinde %50'sinin 1 yıldan fazla bir süre çalıştığı, %18,3'ünün 1 yıldan daha az süre çalıştığı ve %31,7'sinin hiç psikiyatri servisinde çalışma deneyiminin olmadığı tespit edilmiştir. Kurumda çalışan hemşirelerin Toplum Ruh Sağlığı Merkezi Çalışma Prensipleri Genel Uyum ve Teori Eğitimi hakkındaki bilgileri ölçüldüğünde ise %20'sinin TRSM'de çalışmadan önce, %80'inin ise TRSM'de çalıştıktan sonra eğitim hakkında bilgi sahibi oldukları ve %40'ının hala böyle bir eğitim almadığı, %60'ının ise TRSM'de çalışmaya başladıktan sonra eğitim aldıkları tespit edilmiştir. Kurumlarda danışmanlık hizmeti verilirken 1 vaka yöneticisinin ortalama olarak 156,9833 ± 53,13159 hastaya hizmet sunduğu görülmüştür. Hemşirelik Yönetmeliğine göre Toplum Ruh Sağlığı Hemşiresinin görev ve sorumluluklarının sunulan çalışma koşullarına göre hemşirelerin %3,3'ü uygun olduğunu, %80'i uygun olmadığını belirtmiştir. Hemşirelerin %16,7'si kararsız kalmıştır. Hemşirelik yönetmeliğindeki hemşirelerin görevlerinin yerine getirilebilmesi için kurumlarda çalışan hemşire sayısının yetersiz olduğu bulunmuştur. Ayrıca yapılan çalışmada kurumda çalışan hemşirelerin %95'i TRSM çalışma rehberine göre hemşirenin görevlerinden daha fazla sorumlulukları yerine getirdiklerini belirtmiştir. Hemşirelik Yönetmeliğine göre Toplum Ruh Sağlığı Merkezi Hemşiresinin görev ve sorumluluklarından oluşan 26 maddeden yalnızca 7 maddenin kurumlarda yerine getirilebildiği sonucuna ulaşılmıştır. 
Sonuç: İstanbul'daki Toplum Ruh Sağlığı Merkezlerinde çalışan hemşirelerin profilleri ve rolleri hakkında bilgi sahibi olunmuştur. Hemşirelik Yönetmeliğindeki toplum ruh sağlığı merkezi hemşiresinin görevleri ile çalışma sisteminde hemşirelerin yerine getirmiş oldukları görevlerde tutarsızlık olduğu saptanmıştır. TRSM'lerde yürütülen hizmetlerin kalitesinin, hemşirelik hizmetinde çalışan kişilerin eğitim durumu ile doğru orantılı ilişkisi olduğu sonucuna varılmıştır. Toplum Ruh Sağlığı Merkezi Hakkında Yönerge'ye de kurumda öncelikli olarak çalışması gereken kişilerin eğitim düzeyleri hakkında bilgiye yer vermesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler; toplum ruh sağlığı merkezi, toplum ruh sağlığı hemşiresi, toplum ruh sağlığı hemşiresinin görevleri

Abstract:
Objective: The research is to determine the current profiles and roles of nurses working in Community Mental Health Centers.
Method: The study was carried out in the province of Istanbul, which has the highest number of CMHCs. The population of the research consists of nurses working in 27 CMHCs. 60 nurses participated in the study. A questionnaire containing open-ended and closed-ended questions, one of the structured self-report methods, was used as a data collection method. Information on the number of employees of the institution was gathered by calling the CMHCs by phone. Institutions were visited and data were collected through face-to-face interviews. As a data collection tool; An introductory information form and a questionnaire prepared by the researchers were used. The questionnaire was prepared by making use of the duties, authorities and responsibilities of the community mental health center nurse in the Nursing Regulation and the duties of the nurse in the study guide about community mental health centers. The data were evaluated using the SPSS 20 program. Number, percentage and mean and standard deviation were used for descriptive statistics. 
Results: It was observed that 15% of the nurses working in CMHC were male, 85% were female, 40% were married and 60% were single. It was determined that 81,7%  of the people working as nurses in institutions were nurses, 13,3% were midwives and 5% were health officers. When the completed education levels are examined, it is seen that 28,3% of them are high school, 60% are undergraduate and 11,7% are graduate. When the experience of working in psychiatry services before working in CMHC is examined, it is seen that 50% of them have worked for more than 1 year, 18,3% have worked less than 1 year and 31,7% have never worked in a psychiatry service. When the knowledge of the nurses working in the institution about Community Mental Health Center Working Principles, General Harmony and Theory Training was measured, it was determined that 20% of them had information about education before working in CMHC and 80% after working in CMHC. It was determined that 40% of the nurses still did not receive such training, and 60% of them received training after they started working in CMHC. While providing consultancy services in institutions, it was observed that 1 case manager provided service to 156,9833 ± 53,13159 patients on average. According to the Nursing Regulation, 3,3% of the nurses stated that the duties and responsibilities of the Community Mental Health Nurse were appropriate, and 80% of them were not. 16,7% of the nurses remained undecided. It has been found that the number of nurses working in institutions is insufficient in order to fulfill the duties of nurses in the nursing regulation. In addition, in the study conducted, 95% of the nurses working in the institution stated that they fulfill more responsibilities than the duties of the nurse according to the CMHC study guide. According to the Nursing Regulation, it was concluded that only 7 of the 26 items consisting of the duties and responsibilities of the Community Mental Health Center Nurse could be fulfilled in institutions.
Conclusion: Information was obtained about the profiles and roles of nurses working in Community Mental Health Centers in Istanbul. It has been determined that there is an inconsistency in the duties of the community mental health center nurse in the Nursing Regulation and the duties performed by the nurses in the working system. It has been concluded that the quality of the services provided in CMHC's is directly proportional to the education level of the people working in the nursing service. It was concluded that the Directive on the Community Mental Health Center should include information about the education levels of the people who should primarily work in the institution.