Süt ve süt ürünlerinden oleojenik mayaların izolasyonu, tanımlanması ve tek hücre yağ üretim koşullarının optimizasyonu
Isolation and identification of oleogenic yeasts from milk and dairy products and optimisation of single cell oil production conditions
Yazar: LATİFE DALGIÇ
Danışman: PROF. DR. GÜLDEN BAŞYİĞİT KILIÇ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Bu tez çalışmasında Burdur ve çevre il ve ilçelerinden temin edilen süt, yoğurt, peynir, tereyağı, ayran, kaymak ve peyniraltı suyu gibi 115 adet farklı kaynaktan oleojenik mayaların izolasyonu gerçekleştirilerek, izole edilen 247 adet mayanın 112 tanesinin oleojenik olabileceği Sudan Black B boyama yapılarak belirlenmiştir.  Bu izolatlardan 0,4-0,7 g aralığında yüksek kuru biyokütle verimine sahip 12 izolat seçilerek tek hücre yağı üretimi yapılmış, yağların yağ asidi kompozisyonları belirlenmiştir. Kuru biyokütle verimi, lipid içeriği ve doymamış yağ asidi kompozisyonuna göre seçilen A2-1, A2-3 ve Y20-6 izolatlarının genetik tanımlaması yapılmıştır. Tanımlama sonrası Clavispora lusitaniae olarak belirlenen üç suş içerisinden yüksek biyokütle, tek hücre yağ içeriği ve toplam doymamış yağ asidi içeriğine sahip olan A2-1 kodlu ayran örneğine ait suş kullanılarak ceviz kabuğundan elde edilen biyokömür ilaveli tek hücre yağı üretimi gerçekleştirilmiştir. 5-10 g/L biyokömür oranı ve 96-144 saat inkübasyon süresi değişkenleri ile elde edilen koşullarda üretilen biyokömür ilaveli tek hücre yağlarının kuru biyokütle verimi, lipid miktarı ve yağların yağ asidi kompozisyonları sonuçlarının optimizasyonu gerçekleştirilmiştir.
Elde edilen sonuçlar değerlendirildiğinde yüksek tek hücre yağı verimi için optimum inkübasyon süresi 127,2 saat, optimum biyokömür oranı ise 9,40 g/L olarak tespit edilmiştir. Bu koşullarda üretilen tek hücre yağlarının ise kuru biyokütle verimi 1,42 g, lipid miktarı %2,12 ve toplam doymamış yağ asidi içeriği %55,46 olarak belirlenmiştir. Biyokömür ilavesi ile optimum koşullarda gerçekleştirilen üretim sonrası tek hücre yağı veriminde %70 oranında artış elde edilmiştir. Yağ asidi kompozisyonu %19,26 oleik asit ve %22,95 linoleik asitten oluşmuştur. Ayrıca optimum koşullarda üretilen tek hücre yağlarında gama-linolenik asit ve araşidonik asit tespit edilmiştir.

Abstract:
In this thesis study, oleogenic yeasts were isolated from 115 different sources such as milk, yoghurt, cheese, butter, buttermilk, cream and whey obtained from Burdur and its surrounding provinces and districts, and 112 of 247 yeasts isolated were determined to be oleogenic by Sudan Black B staining.  Among these isolates, 12 isolates with high dry biomass yield in the range of 0,4-0,7 g were selected and single cell oil production was carried out and fatty acid compositions of the oils were determined. Genetic identification of A2-1, A2-3 and Y20-6 isolates selected according to dry biomass yield, lipid content and unsaturated fatty acid composition was performed. After identification, biochar-added single cell oil obtained from walnut shell was produced by using the strain belonging to the buttermilk sample coded A2-1, which has high biomass, single cell oil content and total unsaturated fatty acid content among the three strains identified as Clavispora lusitaniae. The results of dry biomass yield, lipid content and fatty acid composition of biochar-added single cell oils produced under the conditions obtained with 5-10 g/L biochar ratio and 96-144 hours incubation time variables were optimised.
When the results obtained were evaluated, the optimum incubation time for high single cell oil yield was determined as 127,2 hours and the optimum biochar ratio was determined as 9,40 g/L. The dry biomass yield of single cell oil produced under these conditions was 1,42 g, lipid content was 2,12% and total unsaturated fatty acid content was 55,46%. After production under optimum conditions with the addition of biochar, a 70% increase in single cell oil yield was obtained. The fatty acid composition consisted of 19,26% oleic acid and 22,95% linoleic acid. In addition, gamma-linolenic acid and arachidonic acid were detected in single cell oils produced under optimum conditions.