Matematiksel yaratıcılığa ilişkin Problem Odaklı Öz-Yeterlik Algı Ölçeği geliştirme çalışması
Scale development study of problem-focused mathematical creativity self-efficacy perception
Yazar: ŞEYMA AKSUNGUR ALTUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KÜBRA AÇIKGÜL
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Sorun odaklılık = Problem oriented ; Yaratıcılık = Creativity ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Bu araştırmada ilköğretim matematik öğretmeni adaylarının matematiksel yaratıcılık öz-yeterlik algılarını geçerli ve güvenilir şekilde belirleyebilecek Matematiksel Yaratıcılığa İlişkin Problem Odaklı Öz-Yeterlik Algı Ölçeği'ni geliştirmek amaçlanmıştır. Araştırma keşfedici sıralı karma desen kullanılarak tasarlanmıştır. Araştırmada madde havuzunun hazırlanması aşamasında nitel prosedürler (literatür taraması, uzman görüşünün alınması) takip edilirken ölçeğin psikometrik özellikleri nicel prosedürler kullanılarak araştırılmıştır. Araştırma iki çalışma grubu ile yürütülmüştür. Birinci çalışma grubunu Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 311 matematik öğretmen adayı oluştururken, ikinci çalışma grubunda Doğu Anadolu Bölgesi, Güneydoğu Anadolu Bölgesi ve Karadeniz Bölgesi'nde yer alan dört devlet üniversitesinde öğrenim gören 364 matematik öğretmeni adayı yer almıştır. Birinci çalışma grubu üzerinde yapılan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) çalışmaları doğrultusunda 27 maddeden oluşan taslak Matematiksel Yaratıcılığa İlişkin Problem Odaklı Öz-Yeterlik Algı Ölçeği'nde AFA esnasında 6 madde çıkarılmış 21 maddelik ve 3 (akıcılık, esneklik, orijinallik) faktörlü nihai ölçek elde edilmiştir. Ayrıca ikinci çalışma grubundan elde edilen veriler ile gerçekleştirilen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile ölçeğin 3 faktörlü yapısı sınanmış ve sınanan modelin kabul edilebilir uyum endeksine sahip olduğu saptanmıştır. DFA'dan elde edilen sonuçlar kullanılarak ölçeğin yakınsak, ıraksak ve nomolojik geçerliği incelenmiştir. Ayrıca düzeltilmiş madde toplam korelasyonları ve %27'lik alt/üst grupların ortalamalarının karşılaştırılmalarına ilişkin bağımsız gruplar t testi sonuçları yapı geçerliğine ilişkin kanıtlar sağlamıştır. Cronbach alfa= .951 güvenirlik katsayısı ölçeğin güvenilir olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak, ölçeğin geçerlik ve güvenirliğine ait bulgular ilköğretim matematik öğretmeni adaylarının matematiksel yaratıcılık öz-yeterlik algılarını belirlemek üzere geçerli, güvenilir ve kullanılabilir nitelikte olduğunu göstermektedir.

Abstract:
This study aims to develop the Problem-Focused Mathematical Creativity Self-Efficacy Perception Scale to determine perceptions of mathematical creativity self-efficacy of pre-service elementary mathematics teachers as valid and reliable. The research was designed using an exploratory sequential mixed design. In the study, qualitative procedures (literature review, expert opinion) were followed at the stage of preparing the item pool, while the psychometric properties of the scale were investigated using quantitative procedures. The research was conducted with two study groups. While the first study group consisted of 311 pre-service mathematics teachers studying at a state university in the Eastern Anatolia Region, the second study group included 364 pre-service mathematics teachers studying at four state universities in the Eastern Anatolia Region, Southeastern Anatolia Region and the Black Sea Region. After Exploratory Factor Analysis (EFA) which was performed with the data obtained from the first group, 6 items were removed from the Problem-Focused Mathematical Creativity Self-Efficacy Perception Scale consisting of 27 items and the final scale of 21 items and 3 factors (fluency, flexibility, originality) was obtained. Also, the 3-factor structure of the scale was tested with Confirmatory Factor Analysis (CFA), which was performed with the data obtained from the second study group. It was determined that the model tested had acceptable fit indices. The convergent, discriminant and nomological validities of the scale were examined using the results obtained from CFA. In addition, independent group t-test results comparing mean values of 27% lower and 27% upper groups and corrected item-total correlations provided evidence about construct validity. Cronbach Alpha=.951 reliability coefficient showed that the scale are reliable. As a result, the results of the validity and reliability of the scale show that the scale is valid, reliable and useful to determine the perceptions of mathematical creativity self-efficacy of pre-service mathematics teachers.