Annelerin anne sütü algısı ve anne sütü bankacılığı hakkındaki düşünceleri
The perception of mothers on breast milk and their thoughts on breast milk banking
Yazar: CEREN KADIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. BERAY GELMEZ TAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışma ile annelerin anne sütü algısı ve anne sütü bankacılığı hakkındaki düşüncelerinin değerlendirilmesi ve bunlar arasındaki ilişkinin saptanması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Şişli Hamidiye Etfal Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Aile Hekimliği polikliniğine 2 aylık süreçte başvuran en az bir çocuğu olan kadınlara veri toplama formu yüzyüze uygulanmıştır. Anket formunun ilk kısmında sosyodemografik verilerin yanı sıra annelerin anne sütü, emzirme ve anne sütü bankacılığı hakkındaki düşüncelerinin değerlendirildiği sorular ve ikinci kısmında "Erişkinlerin Anne Sütü İle İlgili Algı Ölçeği" soruları yer almaktadır. İstatistiksel analizler SPSS 25.0 programı ile yapılmıştır.
Bulgular: Çalışmamıza en az bir çocuğu olan 312 kadın katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalamaları 38,82±10,42'dir. "Erişkinlerin Anne Sütü İle İlgili Algıları"(ASAÖ) ölçeği uygulanan katılımcılarımızın ölçek toplam puan ortalamaları 129,58 olarak saptanmıştır. % 84,9'unun (265 kişi) lise ve üstü eğitim düzeyinde olduğu, %46,2'sinin (144 kişi) bir işte çalıştığı; %91'inin (284 kişi) çekirdek aile yapısına sahip olduğu, %50,6'sının (n=158) 2 çocuğu olduğu ve %51,9'unun (n=162) 25 yaş üstünde ilk gebeliğini yaşadığı belirlenmiştir. Katılımcıların %30,4'ü (95 kişi) anne sütü bankacılığını daha önce duyduğunu ve bu kişilerin %58,9'u (66 kişi) medya organları; %19,6'sı (22 kişi) ise sağlık çalışanları aracılığıyla bilgi edindiğini belirtti. Katılımcıların %46,5'inin (145 kişi) ASB için olumlu düşündüğü ve %54,2'sinin (169 kişi) ülkemizde ASB bulunsa sütünü bağışlayacağı ve %53'ünün (168 kişi) ASB açılması halinde destek olacağı belirlenmiştir.  Katılımcıların %37,8'i (118 kişi) ASB'den süt almak istemeyeceğini ve bunun sebebi olarak % 26,7' si kültürel faktörler ile dini sebepler; % 26,3'ü bulaşıcı hastalıklar; % 24,9'u yeterli bilgisi olmaması; %20,3' ü enfeksiyon riski ve %1.8'i diğer sebeplerden sütünü bağışlamaktan çekindiğini vurgulamıştır. %87.8'i (274 kişi) sütanneliği duyduğunu; %51.6'sı (161 kişi) sütannelik hakkında olumlu düşündüğünü; %12,5'i (39 kişi) sütannelik yaptığını ve %11,2'si (35 kişi) çocuğunun sütannesi olduğunu belirtmiştir. Sütannelik hakkında olumlu görüş bildirenlerin ASAÖ puanının daha yüksek olduğu görülmüştür.  Çalışmamızda ASAÖ toplam puanı ile emzirme süresi (p=0.029) arasında anlamlı ilişki olduğu ve ASAÖ toplam puanı ile bebeğe ilk anne sütünü (ağuz, kolostrum) verilmesi arasında (p=0.010) istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır.  Çalışmamızda emzirme eğitimi alınması ile emzirme süresi arasında anlamlı ilişki olduğu ve emzirme eğitimi almamış olanlar ile ASB hakkında bilgisi olmayanlar arasında anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. Anne sütünü artırmak için takviye edici gıda ya da ek yöntem kullanımının 50 yaş üstünde diğer yaş gruplarına göre daha az olduğu saptanmıştır (p<0.001). Analiz sonucumuza göre ASAÖ toplam puanı ile yaş, ilk gebelik yaşı, eğitim durumu, çalışma durumu, aile tipi, çocuk sayısı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır.
Sonuç: Çalışmamızda katılımcıların anne sütü algısının yüksek olduğunu ancak anne sütü bankacılığı hakkında birçoğunun bilgisinin olmadığını görmekteyiz. Sağlık çalışanları olarak hastalarımıza emzirme ve anne sütü eğitimlerinin yanı sıra anne sütü bankaları hakkında da bilgi verilmesinin farkındalık oluşturulması açısından önemli olduğunu düşünmekteyiz. 

Anahtar Kelimeler: anne sütü, anne sütü bankacılığı, emzirme

Abstract:
Aim: This study aims to evaluate mothers' perceptions of breast milk and their thoughts on breast milk banking, and to determine the relationship between these two aspects.
Materials and Methods: A data collection form was administered face-to-face to women with at least one child, who visited the Family Medicine clinic at Şişli Hamidiye Etfal Health Application and Research Center over a two-month period. The first part of the survey form included sociodemographic data as well as questions evaluating the mothers' thoughts on breast milk, breastfeeding, and breast milk banking. The second part contained questions from the "Adult Perception of Breast Milk Scale." Statistical analysis were performed using SPSS version 25.0.
Results: A total of 312 women with at least one child participated in our study. The average age of the participants was 38.82±10.42 years. The mean total score of the "Adult Perception of Breast Milk Scale" (ASAÖ) for the participants was found to be 129.58. It was determined that 84.9% (265 women) had an education level of high school or above, 46.2% (144 women) were employed, 91% (284 women) lived in an immediate family, 50.6% (158 women) had two children, and 51.9% (162 women) had their first pregnancy after the age of 25. Of the participants, 30.4% (95 women) had heard of breast milk banking (ASB) before, with 58.9% (66 women) obtaining information from media sources and 19.6% (22 women) from healthcare professionals. It was found that 46.5% (145 women) had a positive outlook of ASB, 54.2% (169 women) would donate their milk if there were a milk bank in the country, and 53% (168 women) would support the establishment of a milk bank. Additionally, 37.8% (118 women) stated they would not want to receive milk from a milk bank, citing cultural and religious reasons (26.7%), fear of infectious diseases (26.3%), lack of sufficient information (24.9%), risk of infection (20.3%), and other reasons (1.8%). Furthermore, 87.8% (274 women) had heard of wet nursing, with 51.6% (161 women) having a positive opinion about it, 12.5% (39 women) having practiced wet nursing, and 11.2% (35 women) having had a wet nurse for their child. Those with a positive viewpoint in regards to wet nursing had higher ASAÖ scores. A significant relationship was found between the total ASAÖ score and the duration of breastfeeding (p=0.029), as well as between the total ASAÖ score and the initial provision of colostrum to the baby (p=0.010). The study also found a compelling relationship between receiving breastfeeding education and the duration of breastfeeding, as well as a significant relationship between those who had not received breastfeeding education and those who were unaware of ASB. The use of supplementary foods or additional methods to increase breast milk was found to be less common in women over the age of 50 compared to other age groups (p<0.001). According to our analysis, there was no statistically significant difference between the total ASAÖ score and age, age at first pregnancy, educational status, employment status, family type, or number of children.
Conclusion: Our study shows that while the participants have a high perception of breast milk, many lack knowledge about breast milk banking. As healthcare professionals, we believe it is of utmost importance to provide patients with education on breastfeeding and breast milk, as well as information about breast milk banks, to erect awareness.
Keywords: breast milk, breast milk banking, breastfeeding