Lise öğrencilerinin akademik özyeterlik algılarında okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışları, öğretmene güven ve aile katılımının rolü
The role of principals' instructional leadership behaviors, trust in teacher and family involvement in high school students' perceptions of academic self-efficacy
Yazar: KALENDER İLBEYİİLİNGİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA USLU GÜLŞEN
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bireyin eğitim öğretim sürecinde okul müdürünün, öğretmenin ve ailenin konumu kritik bir noktada yer alır. Bundan dolayı öğrencilerin akademik özyeterlik algılarında okul müdürünün, öğretmenin ve ailenin nasıl bir güce sahip olduklarının belirlenmesi önem arz etmektedir. Bu araştırmanın amacı, kamu Anadolu Liselerinde öğrenimlerine devam eden lise öğrencilerinin akademik özyeterlik algılarında okul müdürünün öğretim liderliği davranışlarının, öğretmene güvenin ve aile katılımının rolünü ortaya koymaktır. Araştırmanın örneklemi, 2023-2024 eğitim yılında Adana'nın merkez ilçelerindeki (Seyhan, Çukurova, Yüreğir, Sarıçam) kamu Anadolu Liselerinde 10, 11 ve 12. sınıflarda öğrenim gören 945 (526 kız, 419 erkek) öğrenciden oluşmaktadır. Öğrenciler, evrene ulaşmanın zorluğundan dolayı, küme örnekleme yöntemiyle seçkisiz olarak belirlenmiştir. Araştırma verileri; Yılmaz, Gürçay ve Ekici tarafından uyarlanan "Akademik Özyeterlik Ölçeği", Bay-Dönertaş tarafından geliştirilen "Okul Müdürlerinin Öğretim Liderliği Davranışları Ölçeği", Özer ve Tül tarafından uyarlanan "Öğretmene Güven Ölçeği" ve Uslu tarafından uyarlanan "Aile Katılımı Ölçeği" ile toplanmıştır. Örneklemden elde edilen verilerin analizinde nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama deseni kullanılmış ve değişkenler arasındaki korelasyonlar incelenmiştir. Öğretim liderliği, öğretmene güven ve aile katılımı değişkenlerinin öğrencilerin akademik özyeterlik algılarını yordayıp yordamadığını test etmek için çoklu regresyon analizi ve yordama gücünü belirlemek için adımsal (stepwise) regresyon analizi yapılmıştır. Toplam örneklem için elde edilen bulgular incelendiğinde evde aile katılımı, öğretmene güven, okulda aile katılımı ve öğretim liderliği değişkenlerinin birlikte öğrencilerin akademik özyeterlik algılarında toplam varyansın %23'ünü açıkladığını ortaya koymaktadır. Toplam örneklem grubu için evde aile katılımı değişkeninin öğrencilerin akademik özyeterlik algılarını açıklayan en güçlü değişken olduğu belirlenmiştir. Kız ve erkek örneklem grubuna yönelik yapılan çoklu ve adımsal regresyon analizi sonuçlarına göre, kızlar için okulda aile katılımı, öğretim liderliği ve evde aile katılımı değişkenlerinin akademik özyeterlik algısının anlamlı yordayıcıları olduğu saptanmıştır. Erkekler için ise evde aile katılımı ve öğretmene güven değişkenlerinin akademik özyeterlik algısının anlamlı yordayıcıları olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kız örneklem grubu için öğretmene güven değişkeninin, erkek örneklem grubu için öğretim liderliği ve okulda aile katılımı değişkenlerinin öğrencilerin akademik özyeterlik algısını yordamada bir gücü olmadığı tespit edilmiştir. Bu bulgulardan ve ilgili alanyazından hareketle, evde ve okulda aile katılımının artırılması, öğretmenlerin öğrencilerin güvenini kazanacak davranışlarda bulunması ve okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarını sergilemesi, öğrencilerin akademik özyeterlik algılarına olumlu katkılar sunabilir.

Abstract:
The position of the school principal, teacher and family is at a critical point in the individual's education and training process. Therefore, it is important to determine what kind of power the school principal, teacher and family have in students' academic self-efficacy perceptions. The research aims to reveal the impact of the school principal's instructional leadership, teacher trust, and family involvement on the academic self-efficacy of students in public Anatolian High Schools.The sample of the research consists of a total of 945 (526 girls, 419 boys) students who are continuing their education in the 10th, 11th and 12th grades of high school in the central districts of Adana province (Seyhan, Çukurova, Yüreğir, Sarıçam) in the 2023-2024 academic year. The students included in the sample were randomly selected from among the students continuing their education in public Anatolian High Schools, using the cluster sampling method due to the difficulty of reaching the universe. Research data were collected with the "Academic Self-Efficacy Scale" adapted by Yılmaz, Gürçay, and Ekici, the "School Principals' Instructional Leadership Behaviors Scale" developed by Bay-Dönertaş, the "Teacher Trust Scale" adapted by Özer and Tül, and the "Family Involvement Scale" adapted by Uslu.  To examine the correlations between variables, a relational survey model was used. Multiple regression analysis was conducted to test whether these variables predicted students' perceptions of academic self-efficacy, and stepwise regression analysis was conducted to determine the power of these variables in predicting students' perceptions of academic self-efficacy. When the findings obtained for the total sample were examined, it was revealed that family involvement at home, teacher trust, family involvement at school, and instructional leadership variables together explained 23% of the total variance in students' perceptions of academic self-efficacy. For the total sample group, it was determined that the family involvement at home variable was the strongest variable explaining students' perceptions of academic self-efficacy. Multiple and stepwise regression analyses revealed that family involvement at school, instructional leadership, and family involvement at home significantly predict academic self-efficacy for girls. Regression analyses showed that for girls, family involvement at school, instructional leadership, and family involvement at home significantly predict academic self-efficacy. For boys, family involvement at home and trust in teachers were significant predictors. It was found that trust in teachers did not predict academic self-efficacy for girls, and instructional leadership and family involvement at school did not predict academic self-efficacy for boys. These findings and relevant literature suggest that increasing family involvement at home and school, teachers building student trust, and principals demonstrating instructional leadership can positively enhance students' academic self-efficacy.