Adalet Partisi dönemi sosyal politika uygulamaları (1965-1971)
Social policy practices in the Adalet Party period (1965-1971)
Yazar: ÖMER FARUK ARTAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OĞUZ KAAN
Kırklareli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Adalet Partisi = Adalet Party ; Siyasi parti programları = Polical party manifests ; Siyasi partiler = Political parties ; Sosyal politika = Social policy ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Osmanlı Devleti'nin son dönemine kadar sosyal politika ile ilgili konular dernekler, vakıflar ve diğer kuruluşlar aracılığıyla yapılırken 2. Abdülhamit dönemiyle birlikte kanunlar ile sosyal politikalar yapılmaya başlanmış, Cumhuriyet döneminde de uygulanmaya devam edilmiştir. Çok partili hayata geçiş ile sosyal politika siyasetin önemli bir tartışma ve mücadele alanı haline gelmiştir. Bu noktada sosyal politikaya yönelik olarak partilerin sahip olduğu ideolojik yaklaşım ve bu ideoloji doğrultusunda benimsenen sosyal politikaların hayata geçirilmesindeki başarının incelenmesi sosyal politika literatürünün önemli bir unsurudur.
Bu araştırma bir merkez sağ parti olan AP'nin tek başına iktidarda olduğu 1965 ile 1971 yılları arasında hayata geçirdiği sosyal politikaları incelemeyi amaçlamıştır. Bunun için araştırma da literatür taraması yapılmıştır. Literatür taraması için gazete, meclis tutanakları, seçim beyannameleri, hükümet planları, tezler ve makaleler incelenmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre AP sosyal politika olarak tarım, çalışma hayatı, sağlık, konut, eğitim, ücret ve yardıma muhtaç kişiler için belli adımlar atmıştır. Çalışma hayatı ile ilgili AP sınırlı bir gelişme göstermiştir. Sağlık konusunda eşitsizliğin sağlanamadığı hizmetlerin tek elden verilemediği ile ilgili eleştirilmiştir. Eğitim konusunda sayısal artış olmuş fakat nitelikli bir artış olmamıştır. Konut ile ilgili yapılması gereken yatırımlar uygulamada sınırlı kalmıştır. Ücretler ile alakalı net ücretteki artış oranı brüt ücret ile aynı miktar olmamıştır. Tarımda küçük üretici ile büyük burjuvazi karşılaştırıldığında imkanların çoğu büyük burjuvaziye tanınmıştır. Bu eksiklikler ve artılarıyla birlikte AP sosyal politika konusunda değerlendirilmesi zordur. Çünkü politikaların temelinin planlı ekonomi sürecinin başında belirlenmiş olması ve iktidardayken 1971 muhtırası ile iktidardan uzaklaştırılması sebebiyle değerlendirilmesi zorlaşmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Sosyal politikalar, Adalet Partisi, çalışma hayatı, sosyal sigortalar, sosyal yardımlar, sosyal refah, hükümet planları

Abstract:
While social policy issues were handled through associations, foundations and other organizations until the last period of the Ottoman Empire, social policies began to be made with laws and continued to be implemented in the Republican period with the period of Abdülhamit II. With the transition to multi-party life, social policy has become an important area of discussion and struggle in politics. At this point, the ideological approach of the parties towards social policy and the examination of the success of the social policies adopted in line with this ideology are an important element of the social policy literature.
This research aimed to examine the social policies implemented by the AP, a centre-right party, between 1965 and 1971, when it was in power alone. For this purpose, a literature review was conducted in the research. For literature review, newspapers, parliamentary minutes, election manifestos, government plans, theses and articles were examined.
According to the results of the research, the EP has taken certain steps as a social policy for people in need of agriculture, working life, health, housing, education, wages and assistance. Regarding working life, FP has made limited progress. It has been criticized that services that cannot be provided with inequality in health cannot be provided from a single source. There has been a numerical increase in education, but not a qualified increase. Investments to be made in housing have been limited in practice. The rate of increase in net wages related to wages was not the same as the gross wage. When comparing the small producer with the big bourgeoisie in agriculture, most of the opportunities are given to the big bourgeoisie. With these shortcomings and advantages, it is difficult to evaluate the FP in social policy. Because the basis of the policies was determined at the beginning of the planned economy process and it was removed from power with the 1971 memorandum while in power, it becomes difficult to evaluate.
Key Words: Social policies, Adalet Party, working life, social insurance, social assistance, social welfare, government plans,