Türkiye'de bölgeler arası işgücü verimliliğinin yakınsaması: 2005-2011 arası mekânsal panel veri analizi
Interregional labor productivity convergence in Turkey: spatial panel data analysis between 2005-2011
Yazar: İBRAHİM TUĞRUL ÇINAR
Danışman: DOÇ. DR. FATİH ÇELEBİOĞLU
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Panel veri modelleri = Panel data models ; Yakınsaklık = Convergence ; İş gücü = Manpower ; İş gücü verimliliği = Labour productivity

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 2005-2011 yılları arasını kapsayan yedi yıllık dönem için Türkiye'de 26 Düzey 2 bölgesi arasında işgücü verimliliğinin yakınsamasının sektörel ayırımlar dahilinde araştırılmasıdır. Söz konusu araştırma mekânsal panel veri yardımıyla yapılacaktır. Mekânsal panel veri analizi, panel veri analizi ile mekânsal analizin avantajlarını biraraya getirmektedir. Böylece verilerde daha yüksek serbestlik derecesi ve daha çok değişkenlik sağlanmakta, bunun yanında daha az çoklu doğrusal bağlantı problemi ile karşılaşılarak tahmincilerin etkinliği arttırılmaktadır. Ayrıca mekânsal etkileşim ve komşuluk ilişkileri de modele dahil edilelerek çok daha sağlıklı sonuçlar alınabilmektedir. Buna rağmen Türkiye'de şimdiye kadar yapılan yakınsama analizlerinde mekânsal panel veri ile yapılmış bir yakınsama çalışmasına rastlanmamıştır. Bu durum Türkiye için yapılan çalışmalar açısından önemli bir eksikliktir.Bu çalışma, söz konusu eksikliği doldurması açısından literatüre katkı sağlamaktadır.

Yapılan mekânsal panel veri analizi sonuçlarına göre Türkiye'de 26 Düzey 2 bölgesi için tarım, sanayi, hizmetler ve tüm sektörler toplamında hem mutlak, hem de koşullu yakınsama yüksek düzeyde anlamlı sonuçlar vermektedir. Elde edilen bu sonuç çok şaşırtıcı görünmese bile, çalışma kapsamında şimdiye kadar ilgili literatürde hiç rastlanmayan sonuçlara da erişildiği ifade edilebilir. Şimdiye kadar yapılan tüm çalışmalarda yakınsama üzerinde mekânsal etkilerin varlığı anlamlı bulunmuştur. Fakat bu çalışmada Türkiye'de sanayi, hizmetler ve tüm sektörler toplamı için mekânsal etkilerin varlığından bahsedilebilirken, tarım sektöründe mekânsal etkilerin varlığına ilişkin yeterince güçlü kanıtlar elde edilememiştir. Tarım sektörü için elde edilen söz konusu zayıf mekânsal etkilerin Türkiye'de tarım sektörünün yapısal sorunları nedeniyle ortaya çıktığı düşünülmektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate interregional labor productivity convergence in 26 subregions at Nomenclature of Territorial Units for Statistics (NUTS) -2 level in Turkey for seven years period between 2005-2011 in three sector disaggregation. In this study, spatial panel data analysis has been employed to investigate the interregional convergence in Turkey. To the best of our knowledge, this is one of the first study in Turkey that employs this approach in convergence studies. Spatial panel data analysis, incorporates the advantages of panel data with spatial data. So it allows more degrees of freedom, more variability and less collinearity among the variables and hence improves the efficiency of the estimation along with the inclusion of locational interactions and neighborhood effects. Based upon these reasons one can get much more reliable results by using spatial panel data. This study, will fill an important gap in existing empirical convergence literature by employing spatial panel data analysis.

Analysis results shows us that absolute and conditional convergence in 26 subregions at NUTS-2 level in Turkey is highly significant for all agriculture, industry and services sector and also in total. While this result is not necessarily surprising, it can be said that some empirical findings in this study has never been shown before in the literature. All sectoral convergence studies in the literature which takes spatial interactions in consideration finds spatial effects significant. But we found that, while industry, services and sectors total show spatial interactions, there is no strong evidence of spatial interaction in agricultural sector for Turkey. Structural problems in agricultural sector in Turkey, are considered to be the main reason behind this findings.