2021 ve 2023 yılları arasında Erzurum-Pulur höyük kazılarında tespit edilen Karaz kültürü mimarisinin değerlendirilmesi
An evaluation of Karaz culture architecture detected at the excavations of Erzurum-Pulur mound between 2021 and 2023
Yazar: BARIŞ CAN DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. RABİA AKARSU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Transkafkasya'dan Doğu Anadolu'ya ve Levant içlerine, Kuzeybatı İran'dan Orta Anadolu'ya kadar geniş bir alanda Kalkolitik Çağ ile başlayarak Orta Tunç Çağı sonuna kadar devam eden geniş zaman aralığında yaşanan Karaz Kültürüne ait mimari yapılanma hakkında çok fazla bilimsel çalışma bulunmamaktadır. Bu tez çalışmasıyla, Doğu Anadolu Bölgesi, Orta ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Amik Ovası, Kuzeybatı İran, Nahçıvan, Güney Kafkasya ve Levant Bölgesi Karaz Kültürü yerleşimlerinde kültüre ait mimari örneklerin incelenmesi ve karşılaştırılması amaçlanmıştır. Söz konusu tezin çalışma kapsamını oluşturan Pulur Höyük 2021-2023 yılı kazılarında açığa çıkarılan Karaz Kültürü mimari kalıntıları hem Anadolu hem de çağdaşı olan çevre bölgelerde mimari bulguların az sayıda tespit edilmiş olması açısından oldukça önem arz etmektedir. Bu bağlamda, "2021 ve 2023 Yılları Arasında Erzurum-Pulur Höyük Kazılarında Tespit Edilen Karaz Kültürü Mimarisinin Değerlendirilmesi" başlıklı tez çalışmasında mimari yapılanmanın özelliklerine göre gruplandırılması yapılmaya çalışılmıştır. 
Bu tez çalışması ile birlikte, Karaz Kültürünün ortaya çıktığı ve yayılım gösterdiği bölgelerdeki anahtar yerleşimlerden mimari örneklerin karşılaştırılması ve değerlendirilmesi yapılarak Karaz Kültürü mimarisindeki benzerlik ve farklılıkların ortaya konulması amaçlanmıştır. Bunun yanı sıra yerleşimlerdeki mimari farklılaşmaların kültürel değişimle ilişkisi kronolojik olarak açıklanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
There are not many scientific studies on the architectural structures of the Karaz Culture, which lived in the Chalcolithic-Middle Bronze Age period in a wide area from Transcaucasia to Eastern Anatolia and the Levant, from Northwestern Iran to Central Anatolia. This thesis aims to analyze and compare the architectural examples of the Karaz Culture in the settlements of the Karaz Culture in the Northeastern Eastern Anatolia Region, Central and Southeastern Anatolia Region, Amik Plain, Northwestern Iran, Nakhchivan, South Caucasus and Levant Region. The architectural remains of the Karaz Culture uncovered during the 2021-2023 excavations at Pulur Höyük, which constitute the scope of this thesis, are very important in terms of the small number of architectural findings both in Anatolia and in the neighboring regions. In this context, in the thesis study titled "Evaluation of the Karaz Culture Architecture Detected in Erzurum-Pulur Höyük Excavations Between 2021 and 2023", it was tried to group the architectural structure according to its characteristics. 
With this thesis, it is aimed to reveal the similarities and differences in the architecture of the Karaz Culture by comparing and evaluating architectural examples from key settlements in the regions where the Karaz Culture emerged and spread. In addition, the relationship between the architectural differentiations in the settlements and cultural change has been tried to be explained chronologically.