Aile eğitim programının, aile işlevleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
Examining the effects of family training program on family functions
Yazar: SÜNDÜS ADEM
Danışman: PROF. DR. ABBAS TÜRNÜKLÜ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile eğitimi = Family education ; Aile işlevleri = Family functions ; Eğitim = Education ; Eğitim programları = Education programs ; İşlevsellik = Functionality

Özet:
Toplumun en küçük birimi olan aile de tarihsel, kültürel ve ekonomik değişimlerden etkilenmektedir. Değişen dünyada ebeveyn rolü de değişmek zorunda kalmıştır. Günümüzde ebeveyn olarak çocukların temel fiziksel ihtiyaçlarını karşılamak (beslenme, barınma, güvenlik, sevgi gibi)  yeterli olmayıp onları değişen dünyada "kendi ayakları üstünde kalabilecek" donanımlara göre yetiştirmek önem kazanmıştır.
Sağlıklı ve işlevsel aile ilişkilerine sahip olmak, bireylerin de duygusal ve ruhsal olarak sağlıklı olmalarının temel koşuludur. İletişime açık, demokratik bir aile ortamında; ortak olarak belirlenen kurallar ve roller sonunda karşılıklı olarak görevlerin yerine getirilmesi üyelerin  birbirlerine ve kendilerine  güvenmeleri için de önemlidir. Karşılaşılan sorunların aile üyeleri tarafından bir kriz durumu olarak algılanmadan, aile birliğini güçlendirmek için fırsat olarak görülmesi, ailenin değişen ve gelişen dinamik bir sistem olmasının da sonucudur. Böyle bir aile,  işlevsel ve sağlıklıdır.  Böyle güven dolu  bir aile ortamında yetişen çocuklar da ruhsal anlamda sağlıklı olacaktır. Bu ailelerdeki evlilikler de sağlıklı ve işlevsel olarak devam edecektir.
Bu araştırmanın genel amacı, aile eğitim programının aile işlevleri üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Ebeveynlerin örnek/ model olma rollerinin güçlendirilerek,  kendilerindeki davranış ve tutum değişikliklerinin çocuklarının davranış ve tutumlarındaki değişikliklere olan etkisini fark etmelerinin sağlanması ve böylelikle toplumun temel yapısı olan ailenin işlevselliğine olumlu yönde katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Ailenin işlevselliğini sürdürebilmesi için ebeveynlerin desteklenmesi zorunludur. Bu konuda, etkinliği test edilmiş, yapılandırılmış olan eğitim programlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada aile işlevleri dolaylı olarak da 7-19 Yaş Aile Eğitim Programının etkililiği test edilmeye çalışılmıştır. Günümüzde boşanmaların artmasıyla çocukların çoğunlukla tek ebeveynleri ile birlikte yaşamaları, diğer ebeveyn ile ilişkilerinin sınırlı olması sonucunda çocukların model alma rolleri kesintiye uğrayabilmektedir. Bu durum ailenin işlevselliğini olumsuz yönde etkileyen bir faktör olmaktadır.
Bu çalışmada, aile eğitiminin aile işlevleri üzerindeki etkisi, deneysel desen kullanılarak incelenmiştir. Çalışma grubu gönüllülük esasına göre 60 (altmış) katılımcıdan oluşmuştur. Çalışmanın bağımsız değişkeni, 7-19 Yaş Aile Eğitim Programı olup Milli Eğitim Bakanlığı ve UNİCEF işbirliği ile yapılandırılmıştır. Deney grubu her oturumu yüz seksen dakika süren ve art arda sekiz hafta olan eğitim programına alınmıştır. Çalışmanın bağımlı değişkeni ise Aile Değerlendirme Ölçeği'dir. Ölçek, eğitim öncesi ve sonrasında deney grubuna uygulanmıştır. Ayrıca deney grubundan eğitim sonrası kazanımlar da yazılı olarak alınmış olup bu veriler de araştırmanın nitel verileri olarak kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde SPSS 16,0 istatistik paket programından yararlanılmıştır. Katılımcıların demografik özeliklerine göre, Aile Değerlendirme Ölçeği ve alt ölçek puanlarına ilişkin karşılaştırmalar için t  testi analizi tekniği kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler  Pearson momentler çarpımı korelasyon tekniği ile  çözümlenmiştir.
Çalışmanın bulgularına göre, Deney ve kontrol grubunun aile işlevleri (problem çözme,  iletişim becerileri, ebeveynlik rolleri, duygusal tepki verebilme, çocuklarına gereken ilgi gösterme becerileri, ebeveynlerin davranış kontrol becerileri ve ailenin genel işlevleri)' ne ilişkin ön-test puanları karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma sonucunda sadece davranış kontrolü ve duygusal tepki verme işlevlerine ait deney ve kontrol gruplarının ön-test puanları arasında "p<.05" düzeyinde istatistiki olarak anlamlı fark saptanmıştır. Araştırmanın deney grubunda, Aile Değerlendirme Ölçeği' nin tüm alt boyutlarında ölçek son-test toplam puanları açısından istatistiksel düzeyde anlamlı farklılaşma olmadığı belirlenmiştir. Bu çalışmada deney ve kontrol grubu arasında fark bulunmamasının nedeni olarak; deneysel çalışmanın yapıldığı okuldaki velilerin, eğitim düzeylerinin ve sosyo ekonomik düzeylerinin yüksek olması yanında, hali hazırda, aile eğitimi kapsamındaki konular hakkında bilgi ve hazır bulunuşluk düzeylerinin yüksek olması gösterilebilir. 
Her ne kadar istatistiki olarak bu eğitimin katılımcılar açısından bir yarar sağlamadığı saptanmış olsa da nitel verilere de dayanarak,  aile işlevlerinin arttırılması ve güçlendirilmesinde yapılandırılmış ve art arda uygulanacak olan eğitim programlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Özellikle erken evlenme oranı yüksek, hızlı göç alan, şiddet davranışlarının yoğun olduğu alt ve orta sosyo-ekonomik çevrelerde ebeveynlerin becerilerinin geliştirilmesi için aile eğitimlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu ihtiyaçlar sadece okullarda sınırlı kalmamalıdır. Belediyeler, farklı kurum ve kuruluşlar ile sivil toplum örgütleri işbirliği yapmalı, yapılandırılmış programlar uygulanmalıdır.

Abstract:
The family, which is the smallest unit of the society, is affected by the historical, cultural and economic changes. In this changing world, it has been necessary to modify the roles of parenting. Nowadays, it is not sufficient for parents to bring up their children by just supplying their basic physical needs (norishment, shelter, safety and love) but it has also become important to raise them so that they are equipped to "stand on their own feet" in an ever-changing world.
Having healthy and functional family relationships is also a basic requirement for becoming emotionally and psychologically healthy individuals. Being in a family environment, which is open to communication and is democratic, in which the family members set the rules in collaboration with each other so that tasks are completed reciprocally; are important factors for building trust among the members of the family, and the self-confidence of each member. It is possible for family members to treat the problems they encounter as opportunities to strengthen the unity of the family, and not as crises when families are dynamic systems, which are open to change and progress. A family like this is functional and healthy. Children brought up in family environments which provide this safety, will be psychologically healthy. The marriages in these families will also continue healthily and functionally.
The general aim of this study is to analyse the effect of the family training programme on family functions. Its aim is to strengthen the role-model aspect of the parents, so that they are aware of the change they create on their child's' behaviours and attitudes    when they themselves have changed their own behaviours and attitudes, and by achieving this, to make a positive contribution to the functionality of the family. Parents must be supported in order to maintain the functionality of the family. Training programs, which are structured and have been validated for effectiveness, are required in this field. In this study, while trying to test the effectiveness of the family functions, the effectiveness of the Family Training Program for Ages 07-19 has also indirectly been tested.
The increase in divorces nowadays has resulted in children living with only one parent and having limited relationships with the other parent, which in return may lead to an interruption of the role modelling of this other parent. This situation is a factor that has a negative effect on family functioning.
In this study the effect of   parent training on family functions has been analysed with an experimental design. The study group consisted of 60 (sixty) person who volunteered. The independent variable of the study has been the Family Training Program for Ages 07-19, which has been structured with the collaboration of The Republic of Turkey Ministry of Education, and the UNICEF. The study group have taken the training program that has been carried out as consecutive eight sessions, each session lasting a hundred of eighty minutes each week.  The dependent variable of the study has been the Family Evaluation Scale, which has been administered to the experimental  study group before and after the training. In addition to these, the experimental study group has been asked to write down their learning outcomes after the training, and these have been used in the study as qualitative data. The SPSS 16.0 statistical package programme has been used to analyse the data. The comparisons of the participants' Family Evaluation Scale and subscale scores according to their demographic properties have been analysed with the t-test technique. The correlative relationship between the variables has been analysed with the Pearson product-moment correlation coefficient technique.
The pre-study test scores of the experimental study group and control groups' family functions (problem-solving skills, communication skills, parenting roles, the  emotional response levels, the parents' abilities to give their children the necessary attention, the parents'  behavioural control abilities, and the overall functions of the family) have been compared. According to this comparison between the experimental study group and control group, a "p<0.05" statistically significant difference has been found only between the pre-test scores of the parents' emotional response levels, and behavioural control abilities. The analysis of the experimental study group's Family Evaluation Scale has identified no statistically significant difference at the total scale scores, in any of the subscales. The reasons of not finding any difference between experimental group and control groups may be attributed to the higher education and socio- economical levels among the parents attending the experimental group, as well as their higher level of readiness, and knowledge regarding the topics covered at the family training. 
Even though the statistics have shown that the training has not provided any benefits to the participants, based upon the qualitative data, there is a need for a structured training program to be performed, in a consecutive manner, so that the family functions can be increased and strengthened. There is a need for a family training programme in order to improve parenting abilities especially in lower-class and middle-class environments where there are high rates of early marriage, immigration and intense violence behaviours. Providing these needs to the society should not be expected only from schools. The municipalities and various institutions and organizations should cooperate in order to implement a structured programme.