Kadınların siyasi kariyerlerinde cam tavan etkisi /
Yazar: AYŞE FÜSUN GÖNÜL
Danışman: PROF. DR. HALİL İBRAHİM ÜLKER
Atılım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Cam tavan sendromu = Glass ceiling syndrome ; Kadın politikacılar = Women policians ; Kadınlar = Women ; Kariyer = Career ; Rol model davranışı = Role model behavior ; Siyaset = Politics

Özet:
Kadınların siyasi kariyerlerinde cam tavan engelinin etkisini araştıran  çalışma, ülkemizde  kadınların  siyasal  katılımlarının  yetersiz  olması  gerçeği  ve  sorunundan  yola  çıkılarak  başlamıştır. Ülkemizdeki  kadınların  siyasi  kariyerlerinde  cam  tavan  engeli  konusunda  bugüne  kadar  bir  çalışma  yapılmamış  olması  nedeniyle, araştırma  sonucunda  bilimsel  bir  katkı  sunmanın  yanı  sıra,  siyasi  partilerdeki  emektar  kadınlara  teşvik  edici bir  kaynak  oluşturmak  da  amaçlanmıştır.  
Araştırmanın  evreni  olarak,  Türkiye  Büyük  Millet  Meclsi?nde  grup kuran 4 siyasi  partinin  Ankara?da  yaşayan  kadın  üyeleri  belirlenmiştir.  Örneklem  olarak  ise  Ankara?da  Genel  Merkez?de  ve  ilçe-il  teşkilatlarında  üye  olan kadın  siyasetçiler  seçilmiş  ve  119  kadına  anket  uygulanmıştır.  Ayrıca  karar  mekanizmalarına  yükselmeyi  başarmış ( cam  tavan  engelini kırabilmiş ) 13  kadın  siyasetçi  ile yapılandırılmış  mülakat  yapılmıştır.  Mülakat  ve  anketler, bağımlı  değişken  olarak  belirlenen  parlamenter  sistemdeki  hedeflere  göre  yapılmıştır. Cam  tavanın  varlığı  ve  seviyesi  parlamenter  sistemde  aranmıştır .  Ankette , yerel  yönetimlere  ilişkin de  bir  soru  sorulmuştur  ve  kadınların  önemli  bir  kısmının  yerel  yönetimlerde  aktif  olmaya  hevesli  olmadıkları gerçeğiyle  karşılaşılmıştır.  Bu  sonucun kadın  dostu  belediyeler  oluşturmak  adına  kaygı  verici  olduğunun  altını  çizmek  gerekmektedir. 
Daha önce incelenmiş olan iş hayatında cam tavan  etkisinin  kategorilerinden  beslenilerek,  erkeklerin  kadınlar  için  oluşturdukları  engeller, kadınların  kadınlar  için  oluşturdukları  engeller  ve  kadınların  kendileri  için  oluşturdukları  engeller  kategorileri  araştırmaya  dahil  edilmiştir. Çalışmanın, alt  amaçları da anketin  sorularını oluşturmuştur. Anket cevapları ki-kare (chi-square) testiyle  değerlendirmeye  alınmıştır. Anket ve mülakatlar  sonucunda  beklenmedik  sonuçlarla da  karşılaşılmıştır. Kadın siyasetçiler, kendilerine rol model olarak erkek siyasetçileri seçmişlerdir.  Ülkemizde siyasal sistemin, rol  model  olabilecek  kadın siyasetçiler  yetiştirmek  için  yeterli  olmadığı  sonucuna  ulaşılmıştır. İş  yaşamının     
aksine  siyasette  erkeklerin,  kadınların  yükselmeleri  için  bir  sorun  teşkil  etmediği  ve  erkeklerle  sorun  yaşamanın, cam  tavanın  kategorilerinden  birini  oluşturmadığı ortaya  çıkmıştır.  Aynı  şekilde  iş  yaşamında, kadının  kadına  engel  yaratması  kategorisi de siyasette  geçerli  olmamış, kadınların  kadınlarla  sorun yaşaması  durumu  siyasette  cam  tavanın  kategorilerinden  birini  oluşturmamıştır.  Ancak  kadınların  kendi kendilerine  engel  oluşturmaları  gerçeği , iş  yaşamının  yanı sıra  siyasette de  yer  bulmuş  ve  kadının  kendi  kendine  koyduğu  sınırlar , siyasette  cam  tavanın  kategorilerinden  birini  oluşturmuştur.Siyasette  cam  tavan  engelinin  kategorilerine  dahil  edilebilecek  yeni  bulgular : i) Eğitim  yetersizliği   ii) Kariyer  yapmamak   iii) Çocuk sahibi  olmak    iv) STK  deneyimi  yaşamamak v) Cam tavan  engelinin  farkında  olmamak olarak ortaya  çıkmıştır. Kadınlar  siyasette  yükselirken, söz konusu  kategoriler  yüzünden  kendilerine  bariyer  koymaktadırlar. Parlamenter  sisteme  yönelik  hedeflerde  ise  kritik eşik milletvekilliği olarak  belirlenmiştir. Mülakat  yapılan  karar  mekanzimasına  yükselebilmiş  kadınların ise  mevcut  pozisyonlarının  üstünde  bir  pozisyonu  talep  ettiklerini  söylemek  konusunda  çekince  yaşadıkları, parti  büyüklerinin  oklarına  hedef  olma  çekincesi  yaşadıkları  gözlenmiştir. Milletvekilliğine  kadar  olan siyasi  pozisyonları, 119 kadın içinde  toplam  80 kadın  seçmiştir, en çok işaretlenen pozisyon, 30 kadın  tarafından hedeflenen  milletvekilliğidir, milletvekilliğinden  sonraki  pozisyonları  ise  119 kadın  içinde  9 kadın  hedeflemiştir. 
Sonuç olarak Türkiye- Ankara evreninden seçilen 119 kadın siyasetçiden  oluşturulan örnekleme göre siyasette cam tavan için kritik eşik milletvekilliğidir. Milletvekilliği ve sonrasındaki pozisyonlar kadınlar için cam tavan sahasını  oluşturmaktadır




Anahtar Sözcükler :
1. Siyasette Cam Tavan
2. Kadın siyasetçi
3. Rol model

Abstract:
The  study  of  the  effect  of  glass ceiling  in  politics  based  on  the  fact  that  women?s  participation  to  politics  is  ineduquate. As  the  glass  ceiling  effect  in  poltics  has not  been studied  yet, our study  aimed  to  make  a  scientific  contribution  and  also  to  motivate  the  women  politicians. 
Our  field  under  survey  is  the  women  politicians  of  four  political  parties  which  has  groups  in  Turkish  National  Assembly. Our  sample  survey  is  the  women  members  of  political  bodies ( town- province- head Office  organizations ) in  Ankara- Turkey  and  we  conducted  a  survey  to  119  women.  Also we  had  structured  interview  with   12  women  politicians  who  could reach  decision  making  mechanisms ( who  could  broke  the  ceiling  glass ). The  surveys  and  interviews  were  based  on  the  dependent  varible  which  is  determined  as   the  goals  towards  parliamentary  system . The  existence  and  level  of  glass  ceiling  is  searched  in  parliamentar  system. Also  a question  about  local  governments is  asked  in  survey  and  concluded  that  most  of  the  women  politicans were  not  eager  to  be  active  in  local  governments. This  result  is   alarming  for  development  of  women- friend  municipilities. 
The  obstacles in  glass ceiling  were  derived  from  pre-studied  glass ceiling  theories  in  business  lives and  thre  obstacle  cathegories  were  studied  in  glass ceiling  in  politics: i-the obstacles caused  by  men  politicians  ii- the  obstacles  caused  by  women  politicians  iii- the  obstacles  caused  women  by  themselves. . The  sub- goals  of  the  study  formed  the  questions  of the survey.  The  answers  in  the  survey  were  analysed  by  chi-square  test. There  were  unexpected  results  of  the  survey  and  interviews.  Women  politicans  prefered  to  choose  men  politicans  as  role ? model  for  themselves. From  this  result  it is understood  that  the  political  system  in  our  country  is  not  enough  to  increase the  number of  women  politicans  to  be taken  as  role-model. Despite  the  theory  of  glass  ceiling  in  business life, men politicians  did not  cause  a problem  cathegory  for  										          
women  politicians  and  women  politicans  also  did not  cause  a problem  cathegory  for  women in  politics  as  a  result  of  the  answers  in our  survey  but  the obstacles  caused  by  women  by  themselves  formed  a  problem  cathegory  in  glass ceiling  in  politics. 
The  new  problem  cathegories  discovered  in  our  survey is  as  follows  : i) inediquate  education     ii) not to make  carreer  iii) to  have  children  iv) not  being  experienced  in  non-governmental  organizations  v) not  being  aware  of  glass ceiling  obstacle  in  politics  . Women  are  constructing  the  above  mentioned  barriers  for  themselves  while  climbing  the  steps  in politics. The  crucial  level  in  political goals  of  women  towards  parliamentar  system   is  determined  as  being  member  of  parliament  in  our  survey. The  women  politicans who suceeded to break the glass ceiling and could  reach decision  making  mechanisms  said  in  the  interview questions   that  they  did not  demand  positions  higher  than  their  current  positions  since  they  don?t  want  to  be  seen  ambitious  to  the  top  governors  of  their  parties.  In  surveys, 80  women  pointed  out  the total   positions  under  the  member  of  parliament  level.  30  women  pointed  out  the  Member  of  Parliament  position. MP  level  is the  most  marked  position. 9  women  marked  the  positions  upper    than  MP level. 
As  a  result  the  crucial  level  for  glass  ceiling  in  politics  is  being  Member  of  Parliament  in  our  sample  survey  in  Ankara- Turkey.  To  be   Member  of  Parliament  and  upper  positions  compose  the  glass  ceiling  zone.



Key Words : 
1. Glass Ceiling in Politics
2. Women Politician
3. Role mode