Obstetrik şiddetin yaygınlığı ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi: Bir meta-analiz çalışması
Evaluation of prevalence of obstetric violence and its associated factors: A meta-analysis study
Yazar: EBRU KÜÇÜK
Danışman: DOÇ. DR. KIYMET YEŞİLÇİÇEK ÇALIK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışma, kadınların gebelik, doğum veya doğum sonrası dönemde maruz kaldığı obstetrik şiddetin yaygınlığı ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi amacıyla yapıldı. Çalışmada meta-analiz yöntemi kullanıldı ve Sistematik İncelemeler ve Meta-Analizler için Tercih Edilen Raporlama Öğeleri bildirgesine uygun olarak yürütüldü. Belirlenen İngilizce anahtar kelimeler kullanılarak, 1 Ocak 2007 ile 31 Aralık 2023 tarihleri arasında Web of Science, Scopus, CINAHL Ultimate, MEDLINE Ultimate ve OVID veri tabanlarında tarama yapıldı.  Çalışmaların seçimi, kalite ve yanlılık riski değerlendirmesi bağımsız iki araştırmacı tarafından yapıldı. Çalışmaya toplam örneklem büyüklüğü 43 977 kadın olan 41 çalışma dahil edildi. Dahil edilen çalışmaların metodolojik kalitesi Joanna Briggs Institute'nin yaygınlık çalışmaları için kritik değerlendirme kontrol listesi ile, yanlılık riski ise Hoy ve arkadaşları tarafından geliştirilen ön yargı riski aracı ile değerlendirildi. Çalışmalardan elde edilen verileri birleştirmek için bir meta-analiz ve anlatı sentezi yapıldı. Çalışmanın birleştirilmiş obstetrik şiddetin sıklığı üzerinde moderatör değişkenlerin etkilerini değerlendirmek için meta-regresyon yapıldı. Çalışmalar arasındaki heterojenliği Cochran Q ve Higgins I 2 testleri, yayın yanlılığı incelemesi Huni grafiği ve Egger's regression intercept testi ile değerlendirildi. Veri analizi, Comprehensive Meta Analysis 4 yazılımı kullanılarak yapıldı. Kadınların gebelik, doğum veya doğum sonrası dönemde maruz kaldığı obstetrik şiddetin birleştirilmiş yaygınlığı %61.7 olarak bulundu. Meta-analiz verileri, %99.258'lik bir I2 değeriyle önemli bir heterojenlik gösterdi. Yapılan meta-regresyonda, çalışmaların yapıldığı ülke, ülkelerin gelir düzeyi, çalışma ortamı, çalışma tasarımı ve yanlılık riskinin değişkenlerinin obstetrik şiddet üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu saptandı. Yapılan anlatı sentezi sonucunda obstetrik şiddet ile ilişkili 40 risk faktörü ve 14 koruyucu faktör olduğu belirlendi. Yayın yanlılığının ise toplam obstetrik şiddet, çevrimiçi çalışma ortamı, kesitsel araştırmalar ve orta yanlılık riski veri setlerinde olduğu saptandı. Sonuç olarak, obstetrik şiddetin birleştirilmiş yaygınlığının yüksek olduğu, obstetrik şiddet ile ilişkili faktörlerin ele alınması, gelecek araştırmaların, farklı sosyo-demografik gruplar arasında obstetrik şiddet yaygınlığını ve etkileyen faktörleri daha ayrıntılı bir şekilde incelemesi gerekmektedir.

Abstract:
This study was conducted to assess the prevalence and associated factors of obstetric violence experienced by women during pregnancy, labor, or the postpartum period. The study employed a meta-analysis approach and was conducted in accordance with the Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses guidelines. A comprehensive literature search was performed using predefined English keywords in the Web of Science, Scopus, CINAHL Ultimate, MEDLINE Ultimate, and OVID databases for studies published between 1 January 2007 and 31 December 2023. Study selection, quality assessment, and risk of bias assessment were conducted by two independent reviewers. We included 41 studies with a total sample size of 43 977 women. The methodological quality of the included studies was assessed using the Joanna Briggs Institute critical appraisal checklist for prevalence studies, and the risk of bias was evaluated using the risk of bias tool developed by Hoy et al. Meta-analysis and narrative synthesis were performed to pool the data from the studies. Meta-regression was conducted to assess the effects of moderator variables on the prevalence of obstetric violence in the combined study. Heterogeneity between studies was evaluated using Cochran's Q and Higgins's I² tests, and publication bias was assessed using funnel plots and Egger's regression intercept test. Data analysis was performed using Comprehensive Meta Analysis 4 software. The overall prevalence of obstetric violence experienced by women during pregnancy, labor, or postpartum was 61.7%. The meta-analysis data showed significant heterogeneity with an I² value of 99.258%. In the meta-regression, the variables of study country, country income level, study setting, study design, and risk of bias were found to have a statistically significant effect on obstetric violence. As a result of the narrative synthesis, 40 risk factors and 14 protective factors were identified as being associated with obstetric violence. Publication bias was found in the total obstetric violence, online study setting, cross-sectional studies, and moderate risk of bias datasets. In conclusion, the combined prevalence of obstetric violence is high; the factors associated with obstetric violence should be addressed, and future studies should examine the prevalence of obstetric violence in different socio-demographic groups and the factors influencing it in more detail.