Çukurova koşullarında bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin verim ve bazı kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and some quality parameters of some bread wheat (Triticum aestivum L.) cultivars in the Cukurova conditions
Yazar: ABDULLAH BOYACI
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ATAK
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Kalite = Quality ; Protein-P53 = Protein-P53 ; Verim = Yield

Özet:
Bu araştırma; Hatay-Antakya ve Adana-Karataş koşullarında, 2010-2011 kışlık yetiştirme sezonunda yürütülmüştür. Araştırmanın amacı, Çukurova bölge koşullarında yetiştirilen ya da yetiştirilmesi önerilen bazı yerli ve yabancı kökenli ekmeklik buğday çeşitlerinin verim ve bazı kalite özelliklerinin belirlenmesidir. Deneme, Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre dört tekerrürlü olarak kurulmuş ve 7 adet (Adana-99, Colfiorito, Golia, Karatopak, Sagittario, Stendal ve Vittorio) ekmeklik buğday çeşidi materyal olarak kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan çeşitlerin verim özellikleri ile ilgili başaklanma süresi, bitki boyu, başak uzunluğu, başakta tane sayısı, başakta tane verimi, metrekarede başak sayısı, tane verimi ve bin tane ağırlığı ile ilgili veriler incelenmiştir. Kalite özellikleri olarak ise hektolitre ağırlığı, protein oranı, nem oranı, yaş gluten içeriği, kül miktarı, sedimantasyon değeri ve beklemeli sedimantasyon değerleri hakkında veriler incelenmiştir.Yapılan varyans analiz sonuçlarına göre; çeşitlerin verim ve kalite özellikleri bakımından farklı oldukları belirlenmiştir. Çeşit ortalamaları olarak; başaklanma süresi 134.3 ile 144.3 gün, bitki boyu 71.2 ile 124.9 cm, başak uzunluğu 6.95 ile 12.53 cm, başakta tane sayısı 41.00 ile 64.75 adet, başakta tane verimi 1.82 ile 3.47 g, metrekarede başak sayısı 564.25 ile 1065.00 adet, tane verimi 330.62 ile 805.35 kg/da, bin tane ağırlığı 37.55 ile 57.05 g, hektolitre ağırlığı 77.40 ile 85.03 kg, protein oranı % 12.73-14.98, nem miktarı % 12.08-13.50, yaş gluten içeriği % 29.63-34.73, kül miktarı % 0.54-0.67, sedimantasyon değeri 34.68 ile 49.45 mL, beklemeli sedimantasyon değeri ise 37.38 ile 53.25 mL arasında değişmiştir. Kalite özellikleriyle verim değerleri arasında ters bir ilişki olduğu görülmüştür. En yüksek tane verimi Karatopak çeşidinden elde edilmesine karşın, araştırmada kullanılan çeşitlerden Vittorio, Golia, Sagittario ve Stendal çeşitlerinin ise kaliteli ve orta verimli çeşitler olarak Çukurova koşulları için önerilebileceği belirlenmiştir.Anahtar sözcükler: Ekmeklik buğday, Triticum aestivum L., verim, kalite, protein.

Abstract:
This research conducted at Hatay-Antakya and Adana-Karataş ecological conditions in winter growing season of 2010-2011. In order to determine yield and some quality parameters, currently under cultivation and prospected-domestic and foreign origin seven bread wheat cultivars (Adana-99, Colfiorito, Golia, Karatopak, Sagittario, Stendal and Vittorio) were grown in the Cukurova region. Experimental design was Completely Randomized Block Design (RCBD) with four replications. In the research, plant heading time, plant height, spike length, number of grains per spike, grain weight per spike, number of spikes per square meter, grain yield, and thousand grain weights were determined. The quality parameters such as the grain volume (hL/kg), protein ratio (%), humidity ratio (%), wet gluten content (%), the amount of ash (%), the sedimentation value (mL) and the waited sedimentation values (mL) were also analysed.Results showed that cultivars were significantly different in terms of yield and quality parameters. The mean values were: 134.3-144.3 days for heading time, 71.2 -124.9 cm for plant height, 6.95-12.53 cm for spike length, 41.0-64.8 for grain number per spike, 1.82-3.47 g for grain yield per spike, 564-1065 for number of spikes per square meter, 330.62-805.35 kg/da for grain yield, 37.6-57.1 g for thousand grain weight, 77.4-85.0 kg for test weight, 12.78-14.98 % for protein ratio, 12.08-13.50 % moisture content, 29.6-34.7 % for gluten content, 0.54-0.67 % for ash content, 34.7-49.5 mL for sedimentation value and 37.4-53.3 mL for waited sedimentation value, respectively. In general, the yield was inversely related to quality parameters. Karatopak variety with the highest grain yield and Vittorio, Golia, Sagittario and Stendal cultivars with medium-yield and high quality parameters can be suggested to cultivate in the Cukurova conditions.2013, 72 pagesKey Words: Bread wheat, Triticum aestivum L., yield, quality, protein.