Psikofizyolojik insomnia hastaları ve paradoksal insomnia hastaları ile sağlıklı bireylerin biliş, üst-biliş ve kişilik özellikleri açısından karşılaştırılması
Comparison of the cognition, meta-cognition and personal features in patients with psychophysiological insomnia, paradoxical insomnia and healthy people
Yazar: BELİZ HAZAN
Danışman: PROF. DR. SİREL KARAKAŞ ; PROF. DR. FUAT ÖZGEN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Bölümü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Deneysel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Hastalar = Patients ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Radyo ve Televizyon Üst Kurulu =   ; Sağlıklı insanlar = Healthy people ; Üstbiliş = Metacognitive ; İnsomni = Insomnia

Özet:
Çalışmanın genel amacı, DSM IV'e göre primer insomnianın ICSD-2'de iki alt grubu olan paradoksal ve psikofizyolojik insomnia hastalarının biliş, üst-biliş ve kişilik özelliklerini incelemektir. Örneklem grubu, Gülhane Askeri Tıp Akademisi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Uyku Araştırma Merkezi'ne primer insomnia şikayetiyle başvuran kişilerden seçilmiştir. Katılımcıların 14'ü ICSD-2'ye göre paradoksal, 28'i psikofizyolojik insomnia tanısı almıştır; 14'ünde ise bu tanılar için gerekli belirtiler saptanmamıştır.Çalışmada katılımcılar 7 nöropsikolojik test, bir kişilik testi ve 2 klinik ölçekle değerlendirilmiştir. Psikometrik araçlar katılımcılara iki oturumda uygulanmış, her bir oturumdaki test/ ölçeklerin sırası seçkisiz olarak belirlenmiştir.Katılımcılardan iki gece polisomnografik kayıtları alınmıştır. Polisomnografik ölçümle tespit edilen uyku yapısına ilişkin parametrelere tek yönlü MANOVA uygulanmıştır. Grup değişkeni temel etkisinin anlamlı olduğu parametreler şunlar olmuştur: ikinci gece toplam uyku süresi, ikinci gece uyku etkinliği, ikinci gece 0. dönem uyku yüzdesi, ikinci gece 2. dönem uyku yüzdesi. Tanı grupları arasında anlamlı fark sadece ikinci gece toplam uyku süresi için elde edilmiştir. Bu nedenle söz konusu uyku parametresinin MANCOVA analizlerine ortak değişken olarak katılması uygun görülmüştür.Tanı grubunun söz konusu nöropsikolojik testlerden ve klinik testlerden elde ettiği puanlar, ANCOVA ve ikinci gece toplam uyku süresinin istatistiksel olarak kontrol edildiği MANCOVA ile analiz edilmiştir. Analizler psikofizyolojik insomnia hastalarında öğrenme yeteneğinin azaldığı, paradoksal insomnia hastalarının geçmişindeki depresyonun ve kaygısının daha yüksek olduğu görülmüştür.Grupların üst-bellek performansları açısından anlamlı fark çıkmamış, paradoksal insomnia hastalarının toplam uyku sürelerine ilişkin değerlendirmeleri ile üst bellek puanları arasında anlamlı ilişki ortaya çıkmamıştır. Sonuçlar, psikofizyolojik insomnia hastalarının ve toplam uyku sürelerini yanlış değerlendirmelerine rağmen, paradoksal insomnia hastalarının üst-bellek görevlerinde geriye veya ileriye dönük izlemelerinin bozulmadığını ortaya çıkarabilir.Anahtar SözcüklerParadoksal insomnia, psikofizyolojik insomnia, üst-bellek, biliş, kişilik özellikleri

Abstract:
The common purpose of this research is to compare cognition, meta-cognition and personal features between the patients with paradoxical insomnia and psychophysiological insomnia and healthy people. The participants who applied with the complaint of primary insomnia to Psychiatry Department of Gülhane Military Medical School were selected. According to ICSD-2, 14 patients with paradoxical insomnia, 28 patients with psychophysiological insomnia and 14 healthy people were participated to the research.In this research the participants were evaluated by 7 neuropsychological tests, one personality test and 2 clinical scales. Psychometric tools were applied in two sessions. In each session the order of the tests/scales were randomly determined.From the participants polysomnographic records were taken 2 nights. For analyses of parameters of sleep, One Way MANOVA was used. The significant main effect of group parameters are: Second night total sleep time, second night sleep efficiency, sleep percentage of second night of 0. Episode, sleep percentage of second night of 2. Episode. Only second night total sleep time was found significant between two patient groups. Because of that reason only this parameter was covariated in MANCOVA analyses.Second night total sleep time was covariated in MANCOVA and ANCOVA analyses. The results show that the ability of learning in psychophsiological insomnia patients reduced. Also, the results show that the past of depressive episode of paradoxical insomnia patients may reflect to present. In addition, paradoxical insomnia patients have high anxiety level. This may effect their misperception of sleep.There is no significant difference between groups about meta-memory performance. Also there is no relationship between the evaluation of sleep of paradoxical insomnia patients and meta-memory performance. The results may show that although paradoxical insomnia patients have sleep state misperception, the restrospective and prospective monitor of their meta-memory is intact.Key WordsParadoxical insomnia, psychophsiological insomnia, meta-memory, cognition, personalfeatures.