Geleneksel Antep evlerinde duvar resimleri
Traditional Antep houses wall paintings
Yazar: İLYAS YILMAZ
Danışman: PROF. DR. YILDIRAY ÖZBEK
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Duvar resimleri = Wall paintings ; Evler = Houses ; Gaziantep = Gaziantep ; Geleneksel Türk evi = Traditional Turkish house ; Geleneksel konut = Traditional dwelling

Özet:
Avusturya ile 1718 yılında imzalanan Pasarofça Antlaşması ile başlayıp, 1730 Patrona
Halil İsyanına dek yaşanan 12 yıllık süreç, Osmanlı İmparatorluğu'nda Lale Devri olarak
adlandırılmaktadır. Bu dönem, Osmanlı İmparatorluğu'nda batılılaşma hareketlerinin
başladığı dönem olarak kabul görmektedir.
Batılılaşma hareketleri imparatorluğun siyasi, ekonomik ve sosyal hayatını etkilediği
gibi, son derece zengin bir repertuara sahip olan sanat anlayışını da zaman içerisinde
etkilemiştir. Batılılaşma hareketleriyle birlikte batı menşeili sanat akımlarının, yapıların esas
çizgilerini pek fazla etkilemediği fakat, yapıların iç dekorasyonlarında hakim olmaya
başladıkları görülmüştür. Batılılaşma dönemiyle beraber, yapıların süslemelerinde görülen en
büyük yenilik ise duvar resimleridir.
İlk örnekleriyle başkent İstanbul'da karşılaştığımız duvar resimleri, kısa süre
içerisinde imparatorluğun Anadolu sınırlarında da görülmeye başlamıştır. Duvar resimlerinin
Anadolu'da yayılmasında, özellikle III. Selim Dönemi'nde güç kazanan ayan ve eşrafın payı
büyüktür. İstanbul modasına ve yaşantısına oldukça ilgili olan ayanlar, başkent hayatına
öykünerek konaklarını duvar resimleriyle süsletmişlerdir.
Anadolu'da Bursa, İzmir, Çanakkale, Antalya, Antakya, Kayseri, Nevşehir, Yozgat,
Amasya ve Tokat gibi pek çok yerleşimde, duvar resimleriyle süslenmiş sivil ve dini yapılar
dikkati çekmektedir. Geleneksel Antep evlerinde görülen duvar resimleri ise, başkent
örneklerine yakın üslup özellikleri göstermesi bakımından, Anadolu duvar resimleri arasında
özel bir yere sahiptir.

Abstract:
The process of twelve years which was from the Treaty of Passarowitz signed with
Austria in 1718 to the Patrona Halil Revolt in 1730 is known as the Tulip Era in Ottoman
history. The era is accepted as the starting point of the westernization movement in the
Ottoman Empire.
The westernization movement has been affected the empire at both economic, political
and social life and sense of art. It has been seen that Western art movements did not affect the
main styles of the buildings too much, but they started to dominate the interior decoration of
the buildings. With the westernization period, the biggest innovation seen in the decorations
of the buildings is wall paintings.
The first examples of the wall paintings that we encountered in the capital, Istanbul,
soon began to be seen in the Anatolian borders of the empire. Notables and gentry who gained
strength especially in the period of Selim III had great importance to the spread of wall
paintings in Anatolia. The notables, who were very interested in the fashion and life style of
Istanbul, decorated their mansions with wall paintings imitatively the capital life.
In many settlements such as Bursa, İzmir, Çanakkale, Antalya, Antakya, Kayseri,
Nevşehir, Yozgat, Amasya and Tokat in Anatolia, civil and religious buildings which were
decorated with wall paintings has been attract attention. On the other hand, the wall paintings
seen in the traditional Antep houses have a special place among the Anatolian wall painting
samples in terms of their stylistic features which are close to the examples of the capital city