Yahvist ve Elohist metinlerde Tanrı algısı
Perception of God in the Yahvist and Elohist texts
Yazar: RUKİYE KÖSEAHMETOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ŞİR MUHAMMED DUALI
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Yahudiler, Kenan bölgesine yerleşmiş bir Sami kabilesinden geldiklerine inanmaktalar ve Kutsal Kitaplarında yer alan İbrahim'i de kabile atası olarak kabul etmekteler. İsrailoğullarının tarihi incelendiğinde ataları İbranilerin, Akdeniz'in doğu kıyısında bulunan halkların kültürü ve dini inançlarından etkilendikleri görülmektedir. Bunun yanı sıra Harran, Filistin, Suriye ve Mısır arasında yeni inançların taşıyıcısı olmuşlardır. 
Yahudi Kutsal metinlerine göre Yahudilerin ataları İbrahim, İshak, Yakub ve Yusuf'un tanrısı tek bir tanrı iken, sonraları çevre kültürlerin antropomorfik tanrılarının etkisi bu inanç içerisinde de kendine yer edinmiştir. Öyle ki Kenan tanrılarının baş tanrısı olan "El", Mısır kökenli "Adon" bu etkileşimin sonucu olarak Yahudiliğin tek tanrısının isimleri arasında yer almaktadır.
Yahudilerin kutsal kitabı, İsrailoğullarının yaşamış oldukları zaferler, sürgünler, vaat edilen topraklara ulaşma çabaları ile ilgili bilgileri içermektedir. Bununla birlikte Yahve diye adlandırdıkları tanrı ile ahitlerini, yaşamış oldukları olayları da anlatmaktadır. Son dönemlerde yapılan araştırmalar göstermektedir ki Tora metinleri farklı kaynaklar içermektedir. Tanrı'yı Yahve olarak adlandıran metinler "J", Tanrı'yı Elohim olarak isimlendiren metinler ise "E" kaynağı olarak isimlendirilmiştir. Çalışmamızın amacı; Yahudi kutsal metinleri olan Tanah külliyatının ilk beş kitabındaki tanrı isimlerinin geçtiği yerlerin tesbit edilerek Yahvist ve Elohist gelenekte tanrıya atfedilen isimleri incelemek, Yahvist ve Elohist metinlerin nasıl ayrıldığını tespit etmek, Tanrı algısının değişmesindeki sebepleri araştırmak ve bu nedenlerin arka planda Tanrı anlayışını nasıl etkilediğini gösterebilmektir.

Abstract:
Jews believe that they are descended from a Semitic tribe that settled in Canaan and recognize Abraham, the patriarch of their Bible, as their tribal ancestor. The history of the Israelites shows that their ancestors, the Hebrews, were influenced by the culture and religious beliefs of the peoples on the eastern shores of the Mediterranean Sea. They were also bearers of new beliefs between Harran, Palestine, Syria and Egypt.
 According to Jewish sacred texts, while the god of the Jewish ancestors Abraham, Isaac, Jacob and Joseph was a single god, the influence of the anthropomorphic gods of the surrounding cultures later gained a foothold in this belief. So much so that "El", the chief god of the Canaanite gods, and "Adon" of Egyptian origin are among the names of the only god of Judaism as a result of this interaction.
  The holy book of the Jews contains information about the victories of the Israelites, their exile, their efforts to reach the promised land. It also describes their covenant with the God called Yahweh and the events they experienced. Recent studies show that the Torah texts contain different sources. Texts that refer to God as Yahweh are labeled "J" sources, while texts that refer to God as Elohim are labeled "E" sources. The aim of our study is to analyze the names attributed to God in the Yahwist and Elohist tradition by identifying the places where the names of God appear in the first five books of the Tanakh corpus, the Jewish sacred texts, to determine how the Yahwist and Elohist texts differ, to investigate the reasons for the change in the perception of God and to show how these reasons affect the understanding of God in the background.