Borsa İstanbul'da yabancı yatırımcı oranına etki eden makroekonomik faktörler
Macroeconomic factors affecting the rate of foreign investors in Borsa İstanbul
Yazar: METİN ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. RIFAT KARAKUŞ
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bankacılık = Banking ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Ekonomi = Economy ; Makroekonomik faktörler = Macroeconomic factors

Özet:
Yabancı yatırımcılar ülke ekonomilerinde büyük bir öneme sahiptir. Özellikle
gelişmekte olan ülkelerde sermayenin yetersiz olması, gelirlerin düşük olması gibi
nedenlerle yeterince tasarruf sağlanamamaktadır. Bunun sonucunda da ülke
ekonomisine katkı sağlayacak yatırımların yapılması zorlaşmakta, finansal piyasalar
yeterince güçlü olamamaktadır. Bu gibi durumlarda devreye yabancı yatırımcılar
girmektedir. Yabancı yatırımcılar sayesinde ülkelere sermaye akışı sağlanmış olmakta
ve aynı zamanda da bir tür döviz kaynağı yaratılmış olacağından ülkelerde ki
piyasalarda önemli hareketlenmeler gerçekleşmiş olacaktır. Ancak ülke
ekonomilerinde yer alan bazı makroekonomik göstergeler yabancı yatırımcıların
ülkeye yatırım yapmalarını önemli ölçüde etkilemektedir. Bu çalışmasının amacı
Borsa İstanbul'da yer alan yabancı yatırımcılar üzerinde yatırım kararı alırlarken
önemli bir etkiye sahip olan makroekonomik faktörlerden dolar kuru, GSYH, CDS
primi ve bankalarca açılan mevduatlara uygulanan ağırlıklı ortalama faiz oranlarının
etkisi incelenmiştir. Çalışmada ARDL sınır testi yaklaşımından faydalanılarak 2008-
2021 arasındaki döneme ait çeyreklik veriler kullanılmıştır. Analizler sonucunda elde
edilen bulgular değişkenler arasında eli eş bütünleşme ilişkisi olduğunu
doğrulamaktadır. Diğer yandan enflasyon, CDS primi ve bankalarca açılan
mevduatlara uygulanan ağırlıklı ortalama faiz oranı Borsa İstanbul'daki yabancı
yatırımcı oranına pozitif yönde etki ederken, Dolar ve GSYH değişkenleri Borsa
İstanbul'daki yabancı yatırımcı oranına negatif yönde etki etmektedir.

Abstract:
Foreign investors have great importance in country economies. Especially in
developing countries, sufficient savings cannot be achieved due to reasons such as
insufficient capital and low incomes. As a result, it becomes difficult to make
investments that will contribute to the country's economy, and financial markets are
not strong enough. In such cases, foreign investors come into play. Thanks to foreign
investors, capital flows to the countries will be ensured and at the same time, a type of
foreign exchange source will be created, thus significant movements will occur in the
markets in the countries. However, some macroeconomic indicators in the country's
economy significantly affect foreign investors' ability to invest in the country. The aim
of this study is to examine the effects of macroeconomic factors such as dollar
exchange rate, GDP, CDS premium and weighted average interest rates applied to
deposits opened by banks, which are macroeconomic factors that have a significant
impact on foreign investors in Borsa Istanbul when making investment decisions. In
the study, quarterly data for the period between 2008 and 2021 was used, using the
ARDL bounds test approach. The findings obtained as a result of the analysis confirm
that there is a strong cointegration relationship between the variables. On the other
hand, while inflation, CDS premium and the weighted average interest rate applied to
deposits opened by banks have a positive impact on the rate of foreign investors in
Borsa Istanbul, Dollar and GDP variables have a negative impact on the rate of foreign
investors in Borsa Istanbul.