Termik santral çevresinde radyasyon ve ağır metal kirliliklerinin tanımlanmasında çoklu değişken analizi ve GIS uygulaması
Multivariate analyses and GIS application in the definition of radiation and heavy metal pollution in the vicinity of thermic powerhouse
Yazar: MUSTAFA DOĞAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NİYAZİ MERİÇ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Termik santraller = Thermal power plants

Özet:
Termik santralin atıkları genel olarak katı, sıvı, gaz ve radyoaktif bileşenlerden oluşmaktadır. Katı atıkların önemli bir kısmı her ne kadar santralin bacasında tutulsa da uçucu küller boyutundaki bileşenler tarım ve yerleşim alanlarına havadan ulaşarak bölgede yaşayan insanlar tarafından solunmaktadır. Aynı zamanda uçucu küllerin toprak üzerine düşmesi sonucu hem doğrudan tarımı hem de toprak bileşimini önemli ölçüde etkileyerek ileride ıslahı oldukça pahalıya hatta dönüşümü olmayan zararlara neden olabilmektedir.Bu çalışmada Seyitömer Termik Santralinden çıkan yanmış kömür atıkları ve çevreye saçılan uçucu küllerin toprağı kirletip kirletmediği, topraktaki radyoaktivite miktarı ve toksik elementlerin seviyeleri tespit edilerek araştırılmış ve böylece çevrenin korunmasına katkıda bulunulmaya çalışılmıştır. Önce Seyitömer Termik Santralinin çevresinden alınan toprak ve kayaç örneklerinin Handecount sintilasyon sayacı ile alfa ve beta aktiviteleri ölçülmüş, daha sonra kirliliğe sebep olan elementleri bulmak ve seviyesini tespit etmek için hedeflenen proje alanından alınan örnekler XRF cihazı ile analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda riskli olan elementler için yoğunluk haritaları çıkartılmış ve risk alanları belirlenmiştir. Böylece Seyitömer Termik Santralinin çevreye vermiş olduğu atık, kül, kimyasal bileşim ve radyoaktivite açısından muhtemel zararlarının ve yan etkilerinin olup olmadığı bu tez kapsamında araştırılmıştır.

Abstract:
Especially thermic powerhouse?s wastes consist of solid, liquid, gas and radioactive components. However much of solid wastes kept by the chimney of powerhouse; flying ash sized components are arriving to agriculture and living areas by air; and breathing by the people living in that vicinity. Also result of flying ash?s falling over the soil both directly affects agriculture and soil components; this causes a great cost of reforming soil, even this can cause not reformable damages.In this study if burned coal wastes and flying ashes spreaded around which are getting out from Seyitömer Thermic Powerhouse pollute the soil or not, radiation value in soil and level of toxic elements determined and investigated thus tried to contribute environmental protection. Firstly soil and rock samples which were taken around Seyitömer Thermic Powerhouse; alpha and beta activity levels are measured with Handecount sintillation counter; afterwards to find elements cause to pollution and determine their levels which samples taken from target project area are analyzed with aid of XRF device. As a result of analysis for risky elements intensity maps are prepared and risky areas are determined. Thus Seyitömer Thermic Powerhouse side affects by churn, ashes, chemical composition and radioactive materials; subject of if there is probable danger or not are investigated within thesis.