Sosyal bilgiler derslerinde edebi ürünler aracılığıyla kadın tarihi öğretimi: Materyal tasarımı örnekleri
Teaching women's history through literary products in social studies lessons: Material design examples
Yazar: ZİŞAN SEYİS
Danışman: DOÇ. DR. GÜLÇİN DİLEK
Sinop Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Edebi ürünler = Literary materials ; Edebiyat temelli sosyal bilgiler öğretimi = Literature based social studies teaching ; Hikaye = Story ; Kadınlar = Women ; Materyal tasarımı = Material design ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Tarih öğretimi = History teaching ; Türk kadını = Turkish women

Özet:
Bu çalışmanın amacı, sosyal bilgiler öğretiminin işlevsel araçlarından biri olan edebi ürünleri kadın tarihi öğretimine entegre etmeyi amaçlayan öğretim materyalleri geliştirmektir. Özellikle ilgili yaş grubunda (Kieran Egan'a göre 9-15 yaş arası romantik evre) tarihsel düşünme becerileri üzerindeki olumlu etkilerinden dolayı hikâyelerin, kadın tarihi öğretimi için de önemli fırsatlar sunabileceği önermesinden hareket edilmiştir. Buna göre, sosyal bilgiler dersi öğretim programında  "Etkin Vatandaşlık" öğrenme alanı kapsamında 6. sınıf düzeyinde yer alan 6.6.6 "Türk tarihinden ve güncel örneklerden yola çıkarak toplumsal hayatta kadına verilen değeri fark eder" kazanımı çerçevesinde hikâyeler ve etkinlikler tasarlanmıştır. Hikâye metinlerinin yazımı öncelikle çocuk edebiyatı kapsamındaki ve tarihsel kaynakların incelenmesini gerektirdiğinden bu çalışmada"doküman incelemesi" yöntemi işe koşulmuştur. Bu yöntem hikâye, çözümlemeli öykü, çalışma kâğıtları ve etkinliklerin alt yapısını oluşturmak için kullanılmıştır. İncelenen dokümanlardan elde edilen veri ve izlekler doğrultusunda hikâye metinlerinde işlenecek konu ve temalar  belirlenmiştir.  Bu işlemin  ardından  araştırmacı  tarafından  tarihin  öncü  kadınlarının yaşantı ve deneyimlerine odaklanan ve her biri belirlenen tema ve izlekleri içeren sekiz hikâye metni yazılmıştır. Yazılan hikâyelerin içerdiği temaların hikâye metinlerinin kurgusunda nasıl yer aldığı/hikâye metinlerinin bu temalar doğrultusunda nasıl kurgulandığı her bir hikâye özelinde tematik açılım tabloları oluşturularak sunulmuştur. Ardından tablolar ve hikâyelerin araştırmanın amaçlarının/alt   amaçlarının   nasıl   gerçekleştirildiğini   ortaya   koyacak   şekilde   literatürle desteklenerek betimsel açıklamaları yapılmıştır. Son olarak yazılan hikâyeler ve/veya ilişkili oldukları  konular  bağlamında  etkinlik  örnekleri  (eğitsel  oyunlar) ve çalışma kâğıtları tasarlanmıştır. Geliştirilen materyaller ve etkinlikler doğrultusunda ulaşılan sonuçlar ve çeşitli öneriler sunulmuştur.
Çalışma kapsamında altıncı sınıf düzeyinde tarihin kadın aktörlerinin görünür kılındığı ve öncü kadınlara atıfta bulunan hikâye metinleri/kitapları, çözümlemeli öyküler, etkinlik örnekleri ve çalışma kâğıtları oluşturulmuştur. Bu materyal geliştirme çalışmalarında öğrencilerin tarihin kadın aktörlerinin ilgili tarihsel bağlamlardaki yaşantı ve deneyimleri, ülketarihinde oynadıkları roller ve kamusal alanda var olmak için verdikleri mücadelelere yönelik farkındalık geliştirmeleri hedeflenmiştir.   Böylece   bu   çalışmanın   sosyal   bilgiler/tarih   dersleri   bağlamında   kadın deneyimlerinin edebi ürünler yoluyla öğrencilere sezinletilmesine, tarihsel duyarlılık, tarihsel empati becerilerinin gelişimine ve tarih bilinci oluşturulması sürecine de olumlu katkılar sunması beklenmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to develop teaching materials that aim to integrate literary products, one of the functional tools of social studies teaching, into women's history teaching. Especially in the relevant age group (romantic stage between 9-15 years according to Kieran Egan), it was suggested that the stories can also offer important opportunities for teaching women's history due to their positive effects on historical thinking skills. Accordingly, stories and activities were designed within the framework of the achievement of 6.6.6 "Realizes the value given to women in social life based on Turkish history and current examples", which is at the 6th grade level within the scope of "Active Citizenship" learning area in the social studies course curriculum. Since the writing of the story texts primarily requires the examination of historical sources within the scope of children's literature, the "document analysis" method has been used in this study. This method was used to create the background of stories, analogues, worksheets and activities. In line with the data and themes obtained from the examined documents, the subjects and themes to be covered in the story texts were determined. After this process, eight story texts focusing on the lives and experiences of the leading women of history and each containing the determined themes and themes were written by the researcher. How the themes of the stories written are included in the fiction of the story texts / how the story texts are constructed in line with these themes are presented by creating thematic expansion tables for each story. Then, descriptive explanations of the tables and stories were made, supported by the literature, in a way to reveal how the aims/sub-objectives of the research were achieved. Finally, activity examples (educational games) and worksheets were designed in the context of the stories written and/or the topics they are related to. In line with the developed materials and activities, the results and various suggestions were presented.
Within the scope of the study, story texts/books, analytical stories, activity examples and worksheets were created in which the female actors of history were made visible at the sixth grade level and referring to the leading women. In these material development studies, it is aimed that students develop awareness of the lives and experiences of women actors of history in the relevant historical contexts, the roles they play in the history of the country, and their struggles to exist in the public sphere. Thus, it is expected that this study will contribute positively to the perception of women's experiences through literary products in the context of social studies/history lessons, to the development of historical sensitivity, historical empathy skills and to the process of creating historical awareness.