Kırsal alanda afet sonrası sürdürülebilir çekirdek konuta ilişkin dönüşüm sürecinin irdelenmesi
Examining the transformation process of post-disaster sustainable core housing in rural areas
Yazar: MELİHA KARACA
Danışman: DOÇ. DR. SEVGÜL LİMONCU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Afetler sonucunda büyük can ve mal kayıpları yaşanmaktadır. Afet sonrasında karşılaşılan başlıca sorunlardan biri de ''barınma'' ihtiyacıdır. Afet sonrası barınma süreci acil yardım, rehabilitasyon ve yeniden yapım aşamalarından oluşmaktadır. Ancak afet öncesi hazırlığın ve afet sonrası organizasyonun yetersiz olduğu durumlarda, barınma uygulamalarında çeşitli sorunlar meydana gelmektedir. Rehabilitasyon aşamasında kullanıcı gereksinimlerini karşılamayan, yüksek maliyette ve yerel koşullara uygun olmayan geçici konutlar üretilmekte, yeniden yapım aşamasında ise toplu konut yöntemiyle belirli tipolojilerde, kullanıcıların değişen ihtiyaçlarına esnek çözümler sunamayan, kalıcı konutlar sağlanmaktadır. Özellikle coğrafi ve sosyo-kültürel faktörlerin etkisiyle biçimlenen kırsal yerleşimlerde, söz konusu olumsuzlukların etkisi artmakta, konutlarda memnuniyet ve aidiyet sorunları ortaya çıkmaktadır.
Kırsal konutlar, kentten farklı olarak, yerel koşullara ve ekonomik faaliyetlere göre çeşitlenen ahır, depo, samanlık gibi ''eklenti'' adı verilen yapılara ihtiyaç duymaktadır. Ancak geçmişteki uygulamalarda geçici ve kalıcı konutların gerekli ek mekanları sağlayamadığı ve afetzedelerin konutlarına, yeni mekanlar ekledikleri görülmektedir. Bu nedenle çalışmada, kırsal alanlarda afet sonrası barınma sorununa çözüm olarak, çekirdek konut kavramı ele alınmıştır. Çekirdek konutlar, kullanıcıların kaynaklarına ve gereksinimlerine göre kademeli bir şekilde gelişim gösteren, zaman içerisinde kalıcı konuta dönüştürülen geçici barınaklar olarak ifade edilmektedir. 
Yapılan literatür araştırması doğrultusunda çekirdek konutların, kırsal konutlar ile benzer yapım özelliklerine sahip olduğu ve afet sonrasında barınma ihtiyacını karşılayacağı düşünülmektedir. Çalışmanın amacı, kırsal alanlardaki barınma sorunlarına dikkat çekerek, katılımcı bir yol ile esnek tasarıma imkân veren çekirdek konutların, bu bağlamda uygulanabilirliğini ortaya koymaktır. Kaynak taraması yöntemiyle afet sonrası barınma, sürdürülebilirlik, kırsal konut ve çekirdek konut kavramları çerçevesinde veriler toplanmış ve dünya genelindeki çekirdek konut örnekleri incelenmiştir. Bu kapsamda kırsal alanlarda sürdürülebilir afet sonrası barınma yöntemi olarak, çekirdek konutların uygulanmasına ilişkin karar adımları ele alınmış ve sağlaması gereken ölçütler belirlenmiştir. Bu çalışmanın gelecekte, afet sonrası kırsal alanlarda yapılacak kalıcı konutlar için bir altlık oluşturması öngörülmektedir.

Abstract:
As a result of disasters, loss of life and property occurs. One of the problems after the disaster is the need for "shelter". The post-disaster shelter process consists of emergency aid, rehabilitation, and reconstruction stages. However, problems occur in post-disaster sheltering practices. During the rehabilitation phase, high-cost temporary housing that does not meet user needs is produced. During the reconstruction phase, inflexible permanent housing is provided by the mass housing method. Especially in rural settlements, the impact of the problems increases, and satisfaction problems occur.
Rural houses require structures called "attachments" such as barns and warehouses, depending on local conditions and economic activities. However, it is seen that temporary and permanent houses cannot provide additional spaces and users add new spaces to their residences. Therefore, as a solution to this problem, the concept of core housing was considered. Core housing is defined as temporary shelters that are gradually developed according to the needs of the users and converted into permanent housing.
In this study, it is thought that core housing has similar construction features to rural houses and will meet the shelter needs after the disaster. The study aims to draw attention to the housing problems in rural areas and to reveal the applicability of core housing in this context. Data was collected by the source scanning method and core housing samples from around the world were examined. In this context, the decision steps regarding the implementation of core housing as a sustainable post-disaster shelter method in rural areas were discussed and the criteria to be met were determined. It is envisaged that this study will form a basis for permanent residences to be built in rural areas in the future.