Türkiye'de adil ticaret farkındalığı yaratma üzerine deneysel bir çalışma
An experimental study on raising fair trade awareness in Turkey
Yazar: TÜLAY ADAŞ
Danışman: DOÇ. DR. SELİN KÜÇÜKKANCABAŞ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Etik pazarlama = Ethical marketing

Özet:
Adil ticaret literatürüne yönelik genel bir değerlendirmede bulunulduğunda, çalışmaların çoğunluğunun adil ticaret kapsamındaki belli bir ürüne, fazladan ödeme istekliliğine, tüketicilerin satın alma niyet ve davranışlarına odaklandığı ve araştırmaların çoğunluğunun benzer bölgelerde yürütüldüğü görülmektedir. 
Ticaretin küresel olması ve adil ticarete ilişkin farkındalık ve bilgi eksikliğinin özellikle bazı ülkelerde/bölgelerde daha fazla mevcut olması sebebiyle bu konu önemli hale gelmektedir. 
Bu çalışma adil ticarete ilişkin farkındalık oluşturmak amacıyla, farkındalık oluşturmakta nispeten klasik sayılabilecek yöntemler (broşür, el ilanı, tv/radyo reklamları vb.) yerine oyunlaştırmayı kullanmak ve oyunların etkisini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda kontrol gruplu ön test- son test tasarıma sahip 3 farklı deney uygulanmıştır. Üniversite öğrencilerinden elde edilen veriler yardımıyla gerçekleştirilen deney 1'in sonucunda bireysel ve işbirlikçi oyunlaştırmanın, adil ticaret farkındalığı üzerinde (kontrol grubuna göre) daha fazla etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Aynı deney içeriğinin uygulandığı deney 2'de ise, oyunlaştırmanın adil ticaret farkındalığı üzerindeki etkisine, temel psikolojik ihtiyaçların (öz belirleme teorisi) aracı rol oynadığı tespit edilmiştir. Deney 3'ün sonuçlarına göre ise, oyundan algılanan zevkin düzenleyici rol oynadığı bulunmuştur. Araştırma sonuçları teorik ve pratik açından tartışılmıştır.

Abstract:
When a general evaluation of the fair-trade literature is made, it is seen that many studies focus on a certain product within the scope of fair trade, the willingness to pay extra, and consumers' purchasing intentions and behaviors, and most of the studies are conducted in similar regions.
This issue becomes important because trade is global and the lack of awareness and knowledge about fair trade is especially prevalent in some countries/regions.
This study was carried out to raise awareness about fair trade, to use gamification instead of relatively classical methods (brochures, flyers, TV/radio advertisements, etc.) and to evaluate the impact of games. In this context, three different experiments with a control group pretest-posttest design were applied. As a result of Experiment 1, conducted with the help of data obtained from university students, it was concluded that individual and collaborative gamification had a greater effect on fair trade awareness (compared to the control group). In experiment 2, where the same experimental content was applied, it was determined that basic psychological needs (self-determination theory) played a mediating role in the effect of gamification on fair trade awareness. According to the results of Experiment 3, it was found that the perceived enjoyment of the game played a regulatory role. The research results were discussed in theoretical and practical terms.