Çok kriterli karar verme yöntemleriyle İç Anadolu Bölgesi illerinin sürdürülebilirliklerinin değerlendirilmesi
Sustainability assessment of the Central Anatolia Region provinces using multi-criteria decision making methods
Yazar: ŞENGÜL DERİNGÖL
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE TOPAL
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Sürdürülebilirlik son zamanlarda insanlar tarafından farkındalığın artması ile daha çok ön plana çıkan ve önem verilen bir kavramdır. Sürdürülebilirlik insanlığın kendi ihtiyaçlarını karşılarken gelecek nesillerin de ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak hareket etmesidir. Sürdürülebilirlik kavram olmaktan ziyade insanlığın var olması ve kaliteli yaşam sürdürebilmesi için kaynakların düzgün kullanılmasını gerektiren bir zorunluluktur. 

İllerin sürdürülebilirliği, dünya çapında hızla artan kentleşme ve nüfus yoğunluğunun beraberinde getirdiği sosyal, ekonomik ve çevresel sorunların önlenmesinde önem kazanmaktadır. Sürdürülebilirlik şehirlerdeki yaşam kalitesini artırırken çevresel etkiyi azaltmayı hedefler.

Çok kriterli karar verme teknikleri (ÇKKV), çeşitli sektörlerdeki karar verme süreçlerinde tercih edilen kriterler çerçevesinde farklı seçeneklerin değerlendirilmesi ve en uygun seçeneğin belirlenmesinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu araştırmada, ÇKKV Tekniklerinden yararlanılarak İç Anadolu Bölgesindeki 13 ilin sürdürülebilirliği incelenmiştir. 

Sürdürülebilirlik değerlendirilmesi için sürdürülebilirlik kriterlerinden 20 adet kriter seçilmiştir. Sürdürülebilirlik kriterlerinin verileri baz alınarak ÇKKV tekniklerinden PSI yöntemi kullanılarak illerin ağırlıkları hesaplanmıştır. Ağırlığı en yüksek olan kriter İstihdam Oranı (K14) olmuştur. PSI yöntemi ile elde edilen ağırlıklar yardımıyla WISP, CODAS, CoCoSo, TOPSIS yöntemleri ile illerin sürdürülebilirlikleri karşılaştırılmıştır. İllerin sürdürülebilirlik hesaplamaları sonrasında her yöntem için farklı sonuçlar elde edilmiştir. Bunun sonucunda Borda Sıralama yöntemi kullanılarak farklılıklar karşısında tek bir sonuç elde edilmesi sağlanmıştır. Borda Sıralama sonucuna göre sürdürülebilirliği en yüksek il Yozgat (A13) olurken, en düşük iller ise Ankara (A2) ve Niğde (A11) olmuştur. 

Anahtar Kelimeler: Borda Sayım, Çok Kriterli Karar Verme, CoCoSo, CODAS, İç Anadolu Bölgesi, PSI, Sürdürülebilirlik, TOPSIS, WISP.

Abstract:
Sustainability is a concept that has become more prominent and important as people's awareness has increased lately. Sustainability is when humanity meets its own needs while also taking into account the needs of future generations. Rather than being a concept, sustainability is an obligation that requires the proper use of resources in order for humanity to exist and maintain a quality life. 

Sustainability of provinces is gaining importance in preventing social, economic and environmental problems brought about by rapidly increasing urbanization and population density around the world. Sustainability aims to reduce environmental impact while improving the quality of life in cities.

Multi-criteria decision-making techniques (MCDM) are widely used in the evaluation of different options within the framework of the preferred criteria in decision-making processes in various sectors and in determining the most appropriate option. In this research, the sustainability of 13 provinces in the Central Anatolia Region was examined by using MCDM Techniques.

For sustainability assessment, 20 criteria were selected from sustainability criteria. Based on the data of sustainability criteria, the weights of the provinces were calculated using the PSI method from the MCDM techniques. The criterion with the highest weight was Employment Rate (K14). With the help of the weights obtained with the PSI method, the sustainability of the provinces was compared with the WISP, CODAS, CoCoSo, TOPSIS methods. After the sustainability calculations of the provinces, different results were obtained for each method. As a result, the Borda Ranking method was used to obtain a single result against the differences. According to the Borda Ranking result, the province with the highest sustainability was Yozgat (A13), while the provinces with the lowest were Ankara (A2) and Niğde (A11).

Keywords: Board Counting, Multi Criteria Decision Making, CoCoSo, CODAS, Central Anatolia Region, PSI, Sustainability, TOPSIS, WISP.