Çeltik kavuzu kompostunun bitki su tüketimi ve toprak kalitesine etkisi
Effect of rice husk compost on plant water consumption and soil quality
Yazar: ZEYNEP DEMİR
Danışman: PROF. DR. COŞKUN GÜLSER
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Domates = Tomato

Özet:
Bu çalışmada, çeltik kavuzu kompostunun (ÇKK) arazi ve sera koşullarında toprak kalite parametrelerine, domates bitkisinin verimi, su tüketimi (ET) ve toplam su kullanım randımanı (TWUE) üzerine olan etkileri araştırılmıştır. OMÜ Ziraat Fakültesi araştırma alanı ve serasında yürütülen denmelerde, çeltik kavuzu kompostu yüzey toprağına (0-20 cm) % 0, 3, 6 ve 9 dozlarında tesadüf parselleri deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak uygulanmıştır.Çeltik kavuzu kompostu uygulamaları arazi ve serada toprak kalite parametrelerini genelde iyileştirmiştir. Toprakların organik madde içerikleri ÇKK uygulamalarının %9 > %6 > %3 > kontrol sıralamasıyla önemli düzeyde artmıştır. Arazi ve serada ÇKK uygulamaları toprakların pH içeriklerini kontrole göre önemli derecede azaltırken, toprakların solunum oranı (CO2), EC, NO3-N, ve yarayışlı P değerlerini artırmıştır. Toprakların değişebilir Ca değerleri ÇKK uygulamasıyla kontrole göre genelde azalırken, değişebilir Mg ve K değerleri genel olarak artmıştır. Arazi ve serada hacim ağırlığı değerleri kontrole göre ÇKK'nun %3 > %6 > %9 doz sıralamasıyla azalmıştır. Toprakların tarla kapasitesi, devamlı solma noktası ve bitkiye yarayışlı su kapasitesi değerleri ÇKK uygulaması ile kontrole göre genelde %9 > %6 > %3 doz sıralamasıyla artmıştır.2009 yılında arazide ve 2010 yılında hem arazi hem de serada, domates bitkisi yetiştirilerek yürütülen denemelerde genelde ÇKK uygulaması ile kontrole göre bitki su tüketim değerleri azalırken, verim ve toplam bitki su kullanım randımanı değerleri artmıştır. Arazide 2009 yılında ÇKK uygulanan parsellerin 1. yılındaki 53 günlük ET değerleri 131.61 mm ile 60.58 mm arasında, 2.yılındaki 92 günlük ET değerleri 311.35 mm ile 196.18 mm arasında değişmiştir. 2010 yılında ÇKK uygulamasıyla arazide 92 günlük ET değerleri 426.01 mm ile 313.81 mm arasında, serada ise 112 günlük ET değerleri 546.63 mm ile 374.60 mm arasında değişmiştir. Domates veriminde kontrole göre en yüksek artışlar 2009 yılı ÇKK uygulamasının 2. yılında %9 ÇKK dozunda %16.79, 2010 yılında arazide %6 ÇKK'da %24.24 ve serada %9 ÇKK'da %58.95 oranlarında gerçekleşmiştir. Arazi ve serada bitki su kullanım randımanları ÇKK uygulamaları ile kontrole göre önemli düzeyde artmıştır.Anahtar kelimeler: Çeltik kavuzu kompostu, bitkiye yarayışlı su, toprak kalitesi, domates.

Abstract:
In this study, the effects of rice husk compost (RHC) on soil quality parameters, yield of tomato plant, water consumption (ET) and total water use efficiency (TWUE) were investigated under field and greenhouse conditions. In the experiments, carried out in the experimental field and greenhouse of Agricultural Faculty in Ondokuz Mayıs University, RHC were applied to the surface soil (0-20 cm) at 0, 3, 6 and 9 % doses with three replications in a randomized plot experimental design.RHC applications generally improved soil quality parameters in the field and greenhouse. Soil organic matter contents significantly increased with the application doses of RHC in the following order; 9% > 6% > 3% > control. While the RHC applications in field and greenhouse significantly reduced soil reaction (pH) levels according to the control treatment, increased the soil respiration rate (CO2), EC, NO3-N and available P values. While exchangable Ca values of the soils generally decreased with RHC application, exchangable Mg and K values generally increased according to the control. Bulk density values of the soils in the field and greenhouse decreased according to the control treatment with 3% > 6% > 9% doses of RHC. Field capacity, permanent wilting point and plant available water capacity values of the soils generally increased according to the control with 9% > 6% > 3% doses of RHC application.The experiments carried out with growing tomato plants in the field in 2009, and both field and greenhouse in 2010, while the plant water consumption values generally decreased with RHC application according to control, the yield and total plant water use efficiency values increased. In 2009 at the field, ET values for 53 days were between 131.61 mm and 60.58 mm in the first year of RHC application, ET values for 92 days in the second year of RHC application were between 311.35 mm and 196.18 mm. In 2010, ET values for 92 days in the field with RHC application were between 426.01 mm and 313.81 mm. ET values for 112 days in the greenhouse were between 546.63 mm and 374.60 mm. The highest increases in tomato yield according to control was 16.79% in 9% RHC dose in the second year of RHC application, 24.24% in 6% RHC dose in the field and 58.95% in 9% RHC dose in the greenhouse in 2010. Plant water use efficiency in field and greenhouse significantly increased with RHC applications according to the control.Key words: Rice husk compost, plant available water, soil quality, tomato.