Alinda Antik Kenti ve çevresi heykeltraşlık eserleri ve kabartma buluntuları
Sculpture and reliefs findings which found from the Alinda and it's territorium
Yazar: ASUDE YILDIZ
Danışman: PROF. DR. MURAT ÇEKİLMEZ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Bu çalışmada günümüzde Aydın ili Karpuzlu ilçesinde yer alan Alinda antik kenti buluntusu on üç heykeltraşlık buluntusu değerlendirilmiştir. Bu plastik buluntular arasında üç friz bloğu, üç altar, bir plastik kabartmaya sahip kilit taşı, bir mimari plastik buluntu, dört heykel parçası ve bir heykel ele alınmıştır. Eserler tipolojik ve ikonografik yönden değerlendirilirken çevre merkezlerle karşılaştırılarak tarihlenmiştir. Kentte daha önce arkeolojik bir kazı çalışması yapılmamış sadece yüzey araştırmalarına konu olmuştur. Ele alınan eserler, arkeolojik kazıdan ele geçmediğinden, eserlerin değerlendirilmesinde analoji yöntemi kullanılmıştır.
Çalışmada, birinci bölümde kentin tarihi coğrafyasına değinilmiştir. Kentin konumu ve korunan mimari yapılar ele alınmıştır. İkinci bölümde antik kaynaklarda kentin nasıl ele alındığı, kentte yürütülen çalışmalar ve elde edilen verilere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde Alinda kentinden bulunan on üç eser tipolojik ve ikonografik yönden değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde ise Alinda kentinin çevresinde yer alan Alabanda, Labraunda ve Gerga-Kome kutsal alanından bulunan heykeller ve kabartma buluntular sunulmuştur. Son bölümde eserlerin katalog kısmı yer almaktadır.
Buluntular arasında yer alan friz blokları Geç Hellenistik Dönem özellikleri göstermektedir. Üzerinde savaş sahnesinin işlendiği iki friz bloğu ve boğa başları ve girlandlardan oluşan diğer bir friz bloğu tapınak, kamusal yapı veyahut anıt mezarda kullanılan friz blokları olmalıdır. Üzerinde labrys kabartmasının yer aldığı altar Klasik Dönem'e tarihlendirilirken Zeus'a adandığı düşünülmektedir. Diğer bir Zeus'a adanan altar üzerinde, kurban ritüellerine gönderme yapan kabartmalar yer almaktadır. Roma İmparatorluk Dönemi'ne tarihlendirilen altar üzerinde yer alan boğa başı, bir diğer eser olan, aynı döneme ait kilit taşı üzerindeki boğa başı ile tipolojik olarak benzemektedir. Mimari plastik buluntu olarak değerlendirilen aslan ayağı parçası, tiyatro ve bouleuterion gibi kamu yapılarının oturma yerlerinin bitiminde kullanılan hayvan pençelerine benzemektedir. MS 2. yüzyıla tarihlendirilen aslan ayağı heykel parçası, imar faaliyetlerinin arttığı dönemde yapılan yapılardaki süs unsuru olarak karşımıza çıkmaktadır. Klasik Dönem'e ait bir heykelin kopyası olarak üretilen Roma İmparatroluk Dönemi içerisinde değerlendirilen heykel desteği, Hadrian Klasisizmi olarak literatüre geçen döneme ait olup ağaç kütüğü şeklinde verilmiştir. Çalışmada ele alınan diğer eser, heykelin giysi kıvrımlarının olduğu iki küçük parçadır. Parçaların ayakta giyimli kadın heykellerine ait olduğu düşünülmektedir. Son olarak değerlendirilen Zeus heykeli ise "tahtta oturan Zeus" tipinde olup MÖ 4. yüzyılda üretilen orijinal parçanın Roma İmparatorluk Dönemi kopyasıdır.

Abstract:
In this study, the findings of thirteen sculptural artifacts discovered in Alinda ancient city, located in the Karpuzlu district of Aydın province in present-day Turkey, were evaluated. Among these plastic artifacts, three frieze blocks, three altars, a keystone with a relief, an architectural plastic find, four sculpture fragments, and one sculpture were examined. The artworks were evaluated in terms of typology and iconography and dated by comparing them with surrounding centers. The city had not previously undergone an archaeological excavation but had been the subject of surface surveys. Since the examined artifacts were not obtained from an archaeological excavation, the analogy method was employed in their evaluation.
In the study, the first section discusses the historical geography of the city. The location of the city and its preserved architectural structures are addressed. The second section focuses on how the city is depicted in ancient sources, the studies conducted in the city, and the data obtained. The third section evaluates the thirteen artifacts found in the city of Alinda in terms of typology and iconography. In the fourth section, sculptures and relief artifacts found in the vicinity of Alinda, specifically in the sacred areas of Alabanda, Labraunda, and Gerga-Kome, are presented. The final section includes the catalog of the artworks.
Among the artifacts, the frieze blocks exhibit characteristics of the Late Hellenistic Period. Two frieze blocks depicting a battle scene and another frieze block composed of bull heads and garlands are likely to have been used in a temple, public structure, or monumental tomb. The altar with a relief carving of a labrys is dated to the Classical Period and is believed to be dedicated to Zeus. Another altar dedicated to Zeus features relief carvings referencing sacrificial rituals. The bull head on the altar, which is dated to the Roman Imperial Period, resembles the bull head on the keystone, which is another artwork from the same period, typologically. The lion's paw fragment, evaluated as an architectural plastic find, resembles animal claws used at the ends of seating areas in public buildings such as theaters and bouleuterions. The lion's paw sculpture fragment, dated to the 2nd century AD, serves as a decorative element in structures built during a period of increased construction activity. The sculpture support, considered a copy of a Classical Period sculpture, produced during the Roman Imperial Period, is attributed to the period known as Hadrianic Classicism and is represented in the form of a tree trunk. Two small fragments discussed in the study feature drapery folds of a statue, and they are believed to belong to statues of standing, clothed women. Lastly, the evaluated Zeus statue is of the "seated Zeus" type and is a Roman Imperial Period copy of the original piece produced in the 4th century BC.