Cam tavan sendromunun öğrenilmiş çaresizliğe etkisi: Ankarailinde bir uygulama
The effect of glass ceiling perception on learned helplessness: Anapplication in Ankara comparison of public and private sector
Yazar: NURTEN KAYAN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE GÖZDE İYİCİL
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı kamu ve özel sektör kurumlarında cam tavan algısının
Öğrenilmiş çaresizlik sendromuna etkisi karşılaştırılarak, sendromlara maruz kalmış
kadın çalışan ve kadın yöneticilerin mevcut durumları, sorunları, kariyer basamaklarına
ulaşma yolunda yaşadıkları hakkında bilgi ve veriler sunulacaktır. Cam tavan isminden
de anlaşılacağı gibi anlamlandırılması, algılanması ve ifade edilmesi ve hatta ispatlanması
güç bir engeldir. Toplumsal hayatta örf ve adetlerle başlayan cam tavanların kız
çocuklarını doğdukları evlerden başlayarak çaresiz bırakıldığını ve baskılandığını
göstermektedir. Aynı toplum ve aile yaşantısının içerisinde bulunan baba, abi, erkek
kardeşler de kadın modeline uygulanmış olan çaresizlik modellerini görerek öğrenmekte
ve bu öğretileri de istemsiz olarak çalışma hayatına taşımaktadırlar. Üst düzey
pozisyonlara çıkmak isteyen, kariyer basamaklarını tırmanmaya çalışan ve yönetici
olmak için gerekli donanıma sahip kadınların cam tavan sendromu ve öğrenilmiş
çaresizlik sendromlarına daha çok maruz kaldıkları görülmektedir. Cam tavan sendromu
ve öğrenilmiş çaresizlik sendromunun çalışma hayatında en çok kadınlar tarafından
algılandığı ancak; erkeklerin de hatırı sayılır düzeyde maruz kaldığı görülmektedir. Bu
çalışma TRT Ankara İç Yapımlar departmanı ve bu departmana mal ve hizmet temin eden
özel sektör kuruluşlarında çalışan yüzdoksanaltı kişi üzerinde yürütülmüştür. Elde edilen
sonuçlara göre cam tavan sendromu boyutlarından biri olan kişisel tercih ve algılar
dışındaki çoklu rol üstlenme, örgüt kültürü ve politikaları, mentör eksikliği, informal
iletişim ağları, mesleki ayırım ve stereotipler ile öğrenilmiş çaresizlik arasında
istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunmaktadır. Cam tavan sendromunun öğrenilmiş
çaresizliğe etkisi incelendiğinde ise sadece örgüt kültürü ve politikalarının öğrenilmiş
çaresizliği etkilediği görülmüştür.

Abstract:
The main purpose of this study is to compare the effect of glass ceiling perception on
learned helplessness syndrome in public and private sector institutions, and to present
information and data about the current situations, problems, and career paths of female
employees and female managers who have been exposed to the syndromes. As the name
suggests, the glass ceiling is an obstacle that is difficult to interpret, perceive, express and
even prove. It shows that glass ceilings, which start with customs and traditions in social
life, leave girls helpless and oppress them, starting from the houses they were born in.
Fathers, brothers and sisters, who are in the same society and family life, also learn by
seeing the helplessness models applied to the female model and involuntarily carry these
teachings into working life. It is seen that women who want to rise to senior positions,
work for it and have the necessary equipment to be a manager are more likely to encounter
this. Glass ceiling syndrome and learned helplessness syndrome are mostly perceived by
women in working life, it is seen that glass ceiling syndrome and learned helplessness
syndrome are perceived mostly by women in working life, and men are also exposed to a
considerable level. This study was conducted on one hundred ninety six employee
working in TRT Ankara department and private sector organizations that supply goods
and services to this department. According to the results obtained, there are statistically
significant relationships between learned helplessness and multi-role taking,
organizational culture and policies, lack of mentors, informal communication networks,
occupational discrimination and stereotypes, apart from personal preferences and
perceptions which are one of the glass ceiling syndrome dimensions. Among the glass
ceiling syndrome dimensions, only organizational culture and policies were found to
affect learned helplessness.