İlkokulda Öğrenim Gören 3. ve 4. Sınıf Öğrencilerinin Diyet Kalitelerinin, Hedonik Açlık ve Obezite Durumlarının İncelenmesi
Investigation of diet quality, hedonic hunger and obesity status of 3rd and 4th grade primary school students
Yazar: SENA CİHAN ÇAĞATAY
Danışman: DOÇ. DR. NURAL ERZURUM ALİM
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma ilkokul 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin diyet kalitelerinin, hedonik açlık ve 
obezite durumlarının değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür. 
Çalışma, Ankara'da bulunan iki ilkokulda öğrenim gören 72 kız, 60 erkek olmak 
üzere toplam 132 çocuk ile gerçekleştirilmiştir. Çocukların sosyodemografik 
özelliklerini, sağlık durumunu ve beslenme alışkanlıklarını saptamak amacıyla 
araştırmacı tarafından anket formu uygulanmıştır. Günlük enerji ve besin ögesi 
alımlarının ve diyet kalitesinin belirlenmesi için 24 saatlik besin tüketim kaydı 
alınmıştır. Hedonik açlık seviyelerini değerlendirmek için "Türkçe Besin Gücü 
Ölçeği Çocuk Versiyonu(BGÖ), fiziksel aktivite düzeylerini belirlemek için "24 
saatlik fiziksel aktivite kaydı" kullanılmıştır. Antropometrik ölçümler araştırmacı 
tarafından alınmıştır.
Çocukların %41.7'si 9 yaşında, %58.3'ü 10 yaşındadır. MAR (Ortalama Yeterlilik 
Oranı) sınıflamasına göre çocukları %84.8'inin diyet kalitesi "iyi", %15.2'sinin 
"geliştirilmeye ihtiyaç var" olarak saptanmıştır. BGÖ toplam puan ortalamaları 
toplam çocukların 2.8±0.76, erkeklerin 2.9±0.71, kızların 3.2±0.93 olarak tespit 
edilmiştir. Ölçek toplam puanlarında cinsiyet açısından anlamlı farklılık 
bulunmamıştır (p>0.05). Yaşa göre BKİ z skoru sınıflamasına göre çocukların 
%28.8'i fazla kilolu, %15.9'u obezdir. Çocukların BGÖ toplam puanı normal sınıfta 
olanlarda 2.80±0.71, fazla kilolularda 2.70±0.70 ve obezlerde 3.05±0.90'dir. BKİ 
ile BGÖ puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır 
(p>0.05). Öğün atlayan çocukların BGÖ toplam puanı 2.93±0.79, öğün 
atlamayanların 2.65±0.70'dir. Ekran başında atıştırmalık tüketen çocukların besin 
bulunabilirliği puanları (2.43±0.75) ekran başında bazen atıştırmalık tüketen 
(2.09±0.78) ve ekran başında atıştırmalık tüketmeyen (2.08±0.97) çocuklara göre 
daha yüksektir (p<0.05). Diyet kalitesi "iyi" sınıfına giren çocukların BGÖ toplam 
puanı 2.81±0.59, "geliştirilmeye ihtiyaç var" sınıfına girenlerin toplam puanı
2.80±0.78'dir. 
iii
Sonuç olarak bu çalışmada öğün atlama ve ekran başında atıştırmalık tüketmenin 
hedonik açlık puanları ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Bu yaş grubunda sağlıklı 
beslenme alışkanlıkları geliştirmek, obezitenin önlenmesi ve sağlıklı büyüme 
gelişme için önemlidir.

Abstract:
This study was conducted to evaluate the diet quality, hedonic hunger and obesity 
status of 3rd and 4th grade primary school students. 
The study was carried out with a total of 132 children, 72 girls and 60 boys, studying 
in two primary schools in Ankara. A questionnaire form was applied by the 
researcher to determine the sociodemographic characteristics, health status and 
eating habits of the children. A "24-hour dietary recall" was taken to determine daily 
energy and nutrient intake and diet quality. "Food Power Scale for Children" was 
used to evaluate hedonic hunger levels and "24-hour physical activity recall" was 
used to determine physical activity levels. Anthropometric measurements were taken 
by the researcher.
41.7% of the children were 9 years old and 58.3% were 10 years old. According to 
MAR classification, the diet quality of 84.8% of the children was found to be "good" 
and 15.2% was found to be "needs modification". The mean total score of the PFS 
was found to be 2.8±0.76 for children, 2.9±0.71 for boys and 3.2±0.93 for girls. No 
significant difference was found in the total scores of the scale in terms of gender 
(p>0.05). According to BMI z score classification by age, 28.8% of children were 
overweight and 15.9% were obese. The total PFS score was 2.80±0.71 in normal, 
2.70±0.70 in overweight and 3.05±0.90 in obese children. There was no statistically 
significant difference between BMI and PFS scores (p>0.05). The total PFS score 
was 2.93±0.79 for the children who skipped meals and 2.65±0.70 for those who did 
not skip meals. The food availability scores of children who ate snacks on screen 
(2.43±0.75) were higher than those of children who sometimes ate snacks on screen 
(2.09±0.78) and children who did not eat snacks on screen (2.08±0.97) (p<0.05).
Children whose diet quality was classified as "good" had a total score of 2.81±0.59, 
while those whose diet quality was classified as "needs improvement" had a total 
score of 2.80±0.78.
v
In conclusion, in this study, skipping meals and consuming snacks in front of the 
screen were found to be associated with hedonic hunger scores. Developing healthy 
eating habits in this age group is important for the prevention of obesity and healthy 
growth and development