Doğubayazıt ilçe merkezinin coğrafi etüdü /
Yazar: FARUK KAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KENAN ARINÇ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Ağrı-Doğubayazıt = Ağrı-Doğubayazıt ; Coğrafi etüd = Geographical research ; Coğrafi özellikler = Geographical properties

Özet:
Araştırma konumuzu oluşturan Doğubayazıt İlçe Merkezi Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Murat Bölümü'nde, Ağrı İli sınırları içinde yer almaktadır. İdari bakımdan Ağrı iline bağlı olan Doğubayazıt, Ağrı İl merkezine 95 km. uzaklıkta bulunmaktadır. Doğubayazıt ilçesi yönetim alanı yaklaşık 2 383 km2 kadardır. Üçe, kuzeyinde Ağrı Dağı ve İğdır, batısında Diyadin ve Taşlıçay, güneyinde Muradiye (Van) ile sınırlandırılmıştır. Doğu ve güneydoğu sınırını ise, Türkiye İran Devlet sınırı oluşturmaktadır. Doğubayazıt ilçesinde idari bakımdan iki belediye teşkilatı ve 85 adet köy yerleşmesi bulunmaktadır, Doğubayazıt İlçe Merkezi'nin nüfusu 1990 yılı itibarıyla 35 213 kişiden oluşuyordu. İnceleme sahası, Doğu Anadolu Bölgesinin en önemli doğal yol güzergahlarından biri olarak bilinen ve Doğu Karadeniz kıyılarının önemli bir limanına sahip Trabzon'u, Erzurum üzerinden Tebriz'e bağlayan ticaret yolu koridoru içerisinde yer almaktadır. Tarihin her döneminde önemini korumuş bu yol güzergahıyla bağlantılı olarak sahada yerleşmenin tarihi çok eskilere giderek M.Ö. 4.000 yıllarına kadar uzandığı görülür. Bu tarihi yol güzergahı günümüze gelinceye kadar önemini korumuştur. Bugün bu tabii yol güzergahı E-23 transit karayolu adını alarak, Doğubayazıtm gelişmesinde önemli bir rol oynamıştır. Araştırma sahasında tanm alanım oldukça sınırlı olup, toplam arazinin % 46'sı Çayır ve mera alanlarından meydana gelirken, % 17'si verimsiz ve çorak olan, tanm alanlarından, % 15'i yerleşilmiş alanlardan, % 10'u nadas alanından ve % 12'lik kısımda gelir getirmeyen arazilerden oluşmaktadır. Ekonomik Faaliyetler içinde tarım daima ikinci planda kaldığı Doğubayazıt'da, sınır ticareti nedeniyle ticari fonksiyonlar önem kazanmış, buna bağlı olarak fonksiyonlar çeşitlenmiş (idari, sosyal, ticaret) böylece Doğubayazıt, ticaret ve turizm sektöründeki gelişmelerle kentsel özellikler kazanmıştır. Doğubayazıt turizm faaliyleri bakımından gelişmeye oldukça elverişlidir. Turizm potansiyelinin tamamıyla değerlendirilmesi halinde yöredeki ekonomik faaliytler daha da canlanacaktır.

Abstract:
Master Thesis The Geographical Study of Doğubayazıt Faruk Kaya Supervisor: Assoc.Prof.Dr.Kenan ARINÇ 1996 Jury: Assoc. Prof.Dr.Kenan ARINÇ Doğubayazıt, our field of study, lies within the boundaries of Ağrı and in the Upper-Murat part of the East Anatolia. Doğubayazıt, administratively dependant upon Ağrı, is at a distance of 95 km. to Ağrı. The administrative area of Doğubayazıt is nearly and İğdır 2 383 km2. The town is surroundend by Ağrı mountan and in the North, by. Diyadin and Taşlıçay in the West, and by Muradiye ( Van) in the South. East and southeast boundaries are surrounded by Turkiye-Iran frontier. In Doğubayazıt there are municipalities and 85 village-settelements. The population was 35 213 in 1990. Our field of study is on the way from Trabzon, the city that has one of the significant harbours of the East Black Sea shores, to Tebriz via Erzurum, This trade- road is known to be one of the most significant roads of the East Anatolia. This road, which has kept its significance so far, dates back to B.C. 4 000 s. This natural road has been recently named E-23 transit-road and has played a significant role in the development of Doğubayazıt. Farming field is rather restricted in our field of study: 46 per cent of the total area is meadw and pastures; percent 47 is unproductive and arid field; of the farming field, per cent 15 is inhabited area 10 per cent is fallowed-area and percent 12 is the fields without incene. In Doğubayazıt, where agriculture has always remained in the background among the economical activities, because of the frontier-trade, commercial functions have gained importance and thus, functions have been assorted (administrative, social, commercial). Thanks to all these activities, Doğubayazıt has come to bear the features of a city. Doğubayazıt is also available to the development of tourism if this potential of tourism is well- evaluated, the economical activites of the region will grow more active.