Yabancı çekişmesiz yargı kararlarının Türk hukukunda tanınması
Recognition of foreign uncontested judgments in Turkish law
Yazar: UĞUR TÜTÜNCÜBAŞI
Danışman: PROF. DR. IŞIL ÖZKAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Hukuk = Law ; Uluslararası Hukuk = International Law ; Yabancı mahkemeler = Foreign judgments

Özet:
Medenî yargı temelde çekişmeli ve çekişmesiz yargı olmak üzere iki'ye ayrılmaktadır. Çekişmesiz yargıya ilişkin işler de mahkemelerde görülmekle beraber, çekişmesiz yargıdan farklı özellikler taşımaktadırlar. Özellikle çekişmesiz yargı bir yargılama işi olmakla beraber bir dava değildir. Birçok ülkede bu iki yargı çeşidi ayrı kanunlarda düzenlenmiş olduğu gibi, aynı kanunda da bu iki konuda farklı düzenlemelere yer verilmiştir. Hukukumuz bakımından ise çekişmesiz yargıya ilişkin genel bir düzenleme yer almamaktaydı ve bu sebeple çekişmesiz yargı işleri çekişmeli yargı işleri gibi değerlendirilmekte ve çekişmeli yargı kalıbına uydurulmaya çalışılmaktaydı. Ancak yeni Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilk kez çekişmesiz yargıya ilişkin usûl hükümleri düzenlenmiştir. Böylece uygulamada yaşanan tereddütlerde giderilmeye çalışılmıştır.Çekişmesiz yargının en önemli özelliklerinden biri kesin hüküm kuvvetine sahip olup olmadığı hususudur. Bu kapsamda çalışmamızın birinci bölümünde çekişmesiz yargının genel özellikleri ve gelişimi açıklandıktan sonra, çekişmesiz yargı kararlarının kesinleşmesi hususu üzerinde durulmuştur. Çekişmesiz yargı kararları açısından maddî anlamda kesin hüküm kavramının çekişmesiz yargıya yabancı olması, çalışmamızın ana tartışma konusunu oluşturmaktadır. Çünkü yabancı mahkemeler tarafından verilen çekişmesiz yargı kararlarının Türkiye'de etki doğurabilmeleri için Türkiye'de tanınmaları gerekir. Tanımanın da en önemli ön şartlarından birini yabancı mahkeme kararının kesinleşmiş olması oluşturmaktadır. Çekişmesiz yargı kararlarının kural olarak şeklî anlamda kesinlik taşımaları sebebiyle, diğer tanıma şartlarını da taşıyan bu yabancı karalar ülkemizde de etki doğurmaları mümkün olabilecektir.

Abstract:
Civil procedure is basically divided into two as contested and uncontested litigation. Although uncontested claims are resolved by courts, they have different characteristics than those of contested claims. Most importantly, although uncontested claims require litigation, they are not a case. In many states, these two types of litigation are regulated in different laws; or if in the same law there are different provisions for each. In our law, there was not a general regulation relating to uncontested litigation, therefore, uncontested claims were treated as contested claims and they were forced to fit in the rules of contested litigation. However, the new Civil Procedure Law provides for procedural rules concerning uncontested claims. The problems arising in practice are aimed to be removed with this Law.One of the important discussions about uncontested judgments is whether they have the effect of res judicata. In the first part of this study, the general characteristics and development of uncontested judgments are explained and the final and binding character of them is discussed. The main discussion of this study is that the substantial final and binding character of judgments is foreign to uncontested judgments. The uncontested judgments need to be recognized in Turkey in order to have any effect in Turkey. One of the most important prerequisites of recognition is that the foreign judgment has a final and binding character. As uncontested judgments have a formal final and binding character, such foreign judgments which meet the other conditions of recognition will have an effect in Turkey.