Üniversitelerde yönetici sessizliğinin teorik temelleri ve yönetici sessizliği ölçeği geliştirme çalışması
Theoretical foundations of managerial silence in universities and a managerial silence scale development study
Yazar: BERNA AYSEN
Danışman: PROF. DR. AYŞEHAN ÇAKICI
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Sessizlik = Silence ; Yöneticiler = Managers ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Örgütsel sessizlik,  kişinin örgütsel sorunlarla ilgili gerçek fikir, düşünce ve eleştirilerini ilgili kesime söylememe tercihi olarak ele alınmaktadır.  Yazında, işgörenin yöneticilerine sessiz kalma davranışı konu, neden ve sonuçları çeşitli kavramlarla ilişkilendirilerek araştırılmaktadır. Ancak yöneticilerin astlarına karşı sessiz kalma tercihi araştırılmamıştır. "Örgütlerde tersine bir sessizlik davranışı olabilir mi?" sorusu, bu araştırmanın çıkış noktasıdır. Araştırmanın amacı, yönetici sessizliği kavramını irdelemek, yöneticilerin sessiz kalma nedenlerini, sessiz kaldıkları konuları ve sessizliğin algılanan sonuçlarını belirlemek ve ayrıca ölçeklerini geliştirmektir. 
Araştırma, keşifsel ve tanımlayıcı olmak üzere iki aşamada yürütülmüştür. Keşifsel araştırmada, bir kamu üniversitesindeki 67 akademik ve idari yöneticiyle görüşme yoluyla toplanan veriler içerik analiziyle çözümlenmiştir. Böylece, yöneticilerin sessiz kalma nedenleri, sessiz kaldıkları konular ve sessizliğin algılanan sonuçlarına ilişkin ayrı ayrı madde havuzu hazırlanmıştır. Keşifsel aşamada elde edilen bulgular, tanımlayıcı aşamada teyit edilmek istenmiştir. Bu amaçla üç ölçeğe ilişkin uzman görüşleri de alınarak, ölçeklerin içerik geçerliliği sağlanmıştır. Tanımlayıcı aşamanın evreni, Türkiye'de bulunan devlet ve vakıf üniversitelerindeki akademik yöneticilerdir. Evrenin büyüklüğü ve ulaşma zorlukları nedeniyle, 31 kamu ve 13 vakıf üniversitesindeki akademik yöneticiler, çalışma evreni olarak belirlenmiştir. Ölçekleri içeren anket formu, çalışma evrenindeki tüm akademik yöneticilere 08 Şubat-23 Temmuz 2016 tarihleri arasında elden bırakılarak veya e-posta yoluyla ulaştırılmıştır. Anket uygulama dönemi sonunda, 38 ayrı üniversiteden toplam 265 akademik yönetici araştırmaya katılmıştır. Derlenen veriler, tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizine tabi tutulmuştur. Doğrulayıcı faktör analizleri (DFA) sonucunda, ölçeklere son şekli verilmiştir.  
Yöneticilerin sessiz kalma nedenleri 16 maddeli bir ölçek olup; 4 boyutludur. Boyutlar; kurumun özellikleri, yöneticinin özellikleri, astın özellikleri ve algılanan risklerdir. Yönetici sessizliğin algılanan sonuçları ölçeği 11 maddeli olup; yöneticiye yönelik sonuçlar, asta yönelik sonuçlar ve kuruma yönelik sonuçlar boyutlarında oluşmaktadır. Çalışma kapsamında,  geliştirilmiş olan yönetici sessizliği tanımı ve modeli de sunulmuştur.


Anahtar Kelimeler: Sessizlik, Yönetici Sessizliği, Üniversite, Ölçek geliştirme

Abstract:
Organizational silence is considered to be the preference of not expressing the real opinions, thoughts and criticisims about organizational problems. In literature, the notion of employee  silence towards managers and its reasons and results are investigated considering related concepts. However, managerial silence towards staff has not been investigated. Whether managerial silence is possible in organizations or not is the starting point of this thesis. The aim of this research is to analyze the concept of managerial silence; to determine the reasons why they keep silent, the subjects on which they prefer to be silent and the perceived results of silence, as well as to develop related scales.  
Research has been conducted in the exploratory and descriptive stages. In the exploratory one, data gathered from 67 academic and administrative managers through interviews are categorized by content analysis. The item pool was separately prepared for subjects, reasons and perceived results. Findings of the exploratory stage are attempted to be proven in the descriptive stage. For that reason, content validity is achieved by gathering experts' views regarding the scales. Academic managers in public and private universities  constitute the population of the the desriptive research. From many universities, the academic managers of 31 public and 13 private universities were determined as the target population of the research due to access difficulties. The questionnaire containing the scales was submitted to all academic managers in the target population between 08 February–23 July 2016 by   handing in directly or via e-mail. 265  academic managers from 38 different universities participated in the research. Exploratory and confirmatory factor analyses were applied to the data gathered. The scales were  obtained after confirmatory factor analysis (CFA). 
Scale of the reasons for managerial silence is consisting of 16 items in 4 dimensions. These dimensions are organisation features, manager characteristics,  employee characteristics, and perceived risks.  The perceived results of managerial silence scale has 11 items in 3 dimensions: the results for managers, employee and the organisation. A description and model of managerial silence is also presented in this study.


Keywords: Silence, Managerial Silence, University, Scale Development