Türkiye Selçukluları zamanında derbentlerin rolü:-Akçaderbent örneği
The role of derbents in the period of Seljuks of Turkey: Akçaderbent example
Yazar: MÜFİDE AY SÜLEYMANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM GÖKBÖRÜ
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Akçaderbent = Akçaderbent ; Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Askeri hazırlıklar = Military preparations ; Askeri savunma = Military defense ; Derbend = Derbend ; Güvenlik = Security ; Orta Çağ = Middle Ages

Özet:
Anadolu, jeopolitik konumu ve sahip olduğu kaynaklardan ötürü tarih boyunca
bölgeyle temasa geçen hemen her devletin sahip olmak istediği bir coğrafyadır. Bu
da bölgenin sürekli olarak farklı güçlerin işgali altında kalmasına sebep olmuş; yine
aynı sebeplerden ötürü tesis edilen hâkimiyetin genellikle kısa ömürlü olmasına yol
açmıştır. İşte derbentlerin önemi de burada öne çıkmaktadır. Güvenlik açısından
stratejik mevkilerde tesis edilen derbentler toprak bütünlüğünün korunması,
işgallerin önlenmesi ve kurulan hâkimiyetin sürdürülebilirliği açısından önemli
vazifeler icra etmiş teşkilatlardır. Spesifik bir örnek olması itibariyle Akçaderbent
üzerinden yaptığımız bu çalışma ile derbentlerin genel anlamda Türk ve daha özel
çerçevede Selçuklu Türkleri açısından tarihî rolünün incelenmesiyle birlikte, daha
geniş çalışma ve değerlendirmelere zemin oluşturması açısından, ulaşılan sonuçların
derli toplu olarak bir arada sunulması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda çalışmanın ilk
bölümünde Selçuklularda güvenlik anlayış kavramı üzerinde durulmuş, iç güvenliğin
sağlanması adına izlenen politikalara ve görev dağılımlarına yer verilmiştir.
Çalışmanın ikinci bölümünde ana konuyu oluşturan derbentler üzerinde durularak
derbent sisteminin gelişimine, niteliklerine, türlerine ve bölgeler özelindeki
dağılımlarına yer verilmiştir.
Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ise Akçaderbent örneği üzerinde durularak
bölgenin coğrafi konumuna, bu derbentin tarihî rolüne ve önemine yer verilerek
çalışma tamamlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Derbent, Türkiye Selçukluları, Akçaderbent, Güvenlik

Abstract:
Anatolia, with its geopolitical position and resources, has been the land that every
state wants to have. This caused the region to remain under constant occupation, and
the principalities who established dominance did not exist in these lands for a long
time. Derbents, on the other hand, are buildings which are used for the protection of
the territorial integrity and prevention of the occupation and which are of great
importance for the sustainability of the country. In order to understand the
contribution of the derbents to the integrity of the country and the importance of
Turkish history, a study was carried out in the name of the Seljuks of Turkey, which
has an important place in Turkish societies. The research was further speculated and
aimed to make general evaluations on the Akçaderbent sample. In this context, the
first part of the study focused on the concept of security understanding in Seljuks, the
policies followed in order to ensure internal security and the distribution of duties.
In the second part of the study, the development of the derbent system,
characteristics, types and distribution of the regions by focusing on the Derbent
which constitutes the main topic.
In the third and final part of the study, the study was completed by focusing on the
Akçaderbent sample and taking into consideration the geographical position and
historical importance of the region.
Keywords: Derbent, Turkey Seljuks, Akçaderbent, Security.