Türkiye'de ve seçilmiş ülkelerde gıda bankacılığına sağlanan vergisel avantajların karşılaştırılması
Comparison of tax advantages provided to food banking in Turkey and selected countries
Yazar: HATİCE NURDERE
Danışman: PROF. DR. CEYDA KÜKRER MUTLU
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Sağlığı sürdüren gıdaya erişim temel bir insan ihtiyacıdır. Bu tür erişim, dünyanın her
yerinde çeşitli şekillerde kolaylaştırılır veya engellenir. Ayrıca gıda, Birleşmiş Milletler
(1948) tarafından İnsan Hakları Bildirgesi'nin 25. Maddesi uyarınca tanınan bir insan
hakkı olarak kanuni düzeyde evrenselleştirilmiştir. Besleyici gıdaya evrensel erişimi
sağlamaya yönelik uygulanan çeşitli kamu politikaları, piyasaya dayalı dağıtım
mekanizmalarını, gıda erişilebilirliği politikasına yönelik insan hakları yaklaşımlarını ve
gıda yoksunluğunu içerir. Güçlü bir şekilde büyüyen gıda bankaları ise insanların
gıdaya ulaşmalarını kolaylaştıran gıda dağıtım merkezleridir.
Gıda bankacılığı "kamu ve kurumsal sektörlerden gıda ve finansal bağış toplayan ve
hangi ilkelere bağlı olursa olsun gıda yardımını yerel olarak dağıtan gönüllü toplum
kuruluşları" olarak tanımlanabilmektedir. Gıda bankaları ve diğer benzer kuruluşlar,
gıda tedarik etmek için perakendecilerden, restoranlardan veya çiftçilerden gelen
bağışları uygun koşullarda depolayarak ihtiyaç sahibi insanlara ulaştırırlar. Günümüz
koşullarında kurumsal yapıya sahip gıda bankaları yaşanan kıtlık, afet, hastalık gibi
olağanüstü durumlar da muhtaç kimseler ile yardım etmek isteyenler arasında köprü
görevini üstlenmektedirler.
Gelişmiş ve gelişmemiş ülkelerde israf ve yoksullukla mücadele eden gıda bankalarının
vergi kanunları ile tanım ve hukuki çerçevesi oluşturulmuştur. Her ülkenin kendi hukuki
altyapısına özgü oluşturulan gıda bankacılığı mevzuatları vergi reformları ile gündeme
gelmiştir. Yine daha fazla gıda bağışı için hükümetler tarafından uygulanan teşvikler ise
vergiler aracılığı ile gerçekleştirilmiştir.
Gıda bankacılığının doğuş ve gelişimine tanıklık eden ABD, sosyal devlet örneğini
temsil eden Kanada ve yaşadığımız coğrafya Türkiye için çeşitli kuruluşlardan temin
edilebilen bilgiler ile bu çalışmada gıda bankacılığı uygulamaları ve buna yönelik
geliştirilen mevzuatların karşılaştırılması yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Gıda Bankacılığı, vergi, gıda bankacılığı vergisel teşvikler, ABD,
Kanada ve Türkiyesonra doldurulacaktır.

Abstract:
Access to health-sustaining food is a basic human need. Such access is facilitated or
hindered in various ways around the world. In addition, food has been universalized at
the legal level as a human right recognized by the United Nations (1948) under Article
25 of the Declaration of Human Rights. Various public policies implemented to ensure
universal access to nutritious food include market-based distribution mechanisms,
human rights approaches to food accessibility policy, and food deprivation. Food banks,
which are growing strongly, are food distribution centers that make it easier for people
to access food.
Food banking can be defined as "voluntary community organizations that collect food
and financial donations from the public and corporate sectors and distribute food aid
locally, regardless of the principles they adhere to." Food banks and other similar
organizations store donations from retailers, restaurants or farmers under appropriate
conditions to supply food and deliver it to people in need. In today's conditions, food
banks with a corporate structure serve as a bridge between those in need and those who
want to help in extraordinary situations such as famine, disaster and disease.
Tax laws and the definition and legal framework of food banks that fight against waste
and poverty in developed and underdeveloped countries have been established. Food
banking legislation, which was created specific to each country's own legal
infrastructure, came to the fore with tax reforms and summit meetings were held in
Turkey to ensure that the relevant regulations were on the agenda. Again, the incentives
applied by governments for more food donations were realized through taxes.
In this study, food banking practices and the legislation developed for this were
compared with the information obtained from various organizations for the USA, which
witnessed the birth and development of food banking, Canada, which represents the
example of a social state, and Turkey, the geography we live in.
Keywords: Food Banking, tax, food banking tax incentives, USA, Canada and Türkiye