Saç boyalarında ve boyanmış saç örneklerinde ağır metal tayini
Determination of heavy metal in hair dye and in dyeed hair samples
Yazar: İREM ERGİN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZCAN YALÇINKAYA
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Kozmetikler = Cosmetics

Özet:
Çalışmanın ilk aşamasında, 3 farklı üreticiden satın alınan 5 farklı renkte azo boyar madde içeren saç boyası örnekleri ile aynı boyalarla boyanmış iki farklı cinsten insan saç örnekleri hazırlanmıştır. 15 adet saç boyasından 30 adet örnek hazırlanmıştır. Bunlardan 15'ine klasik çözme, 15'ine mikro dalga çözme yöntemi uygulanmıştır. Daha sonra bu boyalarla boyanan ve iki farklı cins insana ait 30 adet saç örneği mikro dalga yöntemi ile çözünürleştirilmiştir. Saç boyalarında ve boyanmış saç örneklerinde Pb2+, Cd2+, Co2+, Cr3+, Ni2+, Sb2+ iyonlarının derişimi THERMO Marka X Series Model İndüktif Eşleşmiş Plazma Kütle Spektrometresi ile tayin edilmiştir. Saç boyalarında tayin edilen ağır metal derişimleri Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun, "Kozmetik Ürünlerde Ağır Metal Safsızlıklarına İlişkin Kılavuzu"ndaki yasal sınır değerlerle karşılaştırılmış, saç boyalarındaki ağır metal derişimlerinin yasal sınır değerlerin altında kaldığı gözlenmiştir. Çalışmanın son aşamasında, istatiksel veri analizi için iki farklı çözme yöntemi ile çözülmüş saç boyaları ile iki farklı cinsteki insanın boyalı saçlarının analiz sonuçlarından oluşan toplam 60 örnek, 4 farklı yöntem şeklinde gruplandırılmıştır. Bu örneklemlere, Statistical Packag for the Social Sciences 11 veri analiz programı ile istatistiksel veri analiz testleri uygulanmıştır. Bahsedilen 4 farklı yöntem için Pb, Cd, Co, Cr, Ni, Sb'den oluşan 6 ağır metal incelenmiştir. Veri grubu normal dağılım eğrisi göstermediğinden verilere parametrik olmayan yöntemlerden önce Kruskal Walls, Mann Whitney testleri ve son olarak da Spearmen korelasyon testi yapılmıştır. İki farklı çözme yöntemi ile çözeltiye alınmış olan saç boyalarının analiz sonuçları değerlendirildiğinde iki çözme yöntemi arasında anlamlı bir fark olduğu, başka ifadeyle iki çözme yöntemine ait ICP-MS sonuçlarında ortak korelasyonu olmadığı bulunmuştur.

Abstract:
In the first stage of the study, hair dye samples containing 5 different colors of azo dyes purchased from 3 different manufacturers and hair samples of two different sexes dyed with the same dyes were prepared. 30 samples were prepared from 15 hair dyes. 15 of them were applied classical solve method and 15 of them were applied microwave solve method. Then, 30 hair samples, which were dyed with these dyes and belonging to two different sexes, were taken into solution by micro wave method. Concentrations of Pb2+, Cd2+, Co2+, Cr3+, Ni2+, Sb2+ ions in hair dyes and dyed hair samples were determined by THERMO Brand X Series Model Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometer. Heavy metal concentrations determined in hair dye. Turkey Pharmaceuticals and Medical Devices Agency, "The Guideline on Heavy Metal Impurities in Cosmetics" compared with value in was observed that remain of heavy metal concentrations in hair dyes under the legal limit.  In the last stage of the study, consisting of two different method solved hair dyes and the results of the analysis of dyed hair of two different sexes 60 samples were grouped into 4 different methods. Statistical data analysis tests were applied to these samples with Statistical Packag for the Social Sciences 11 data analysis program. Six heavy metals consisting of Pb, Cd, Co, Cr, Ni, Sb were examined for the four different methods. Since the data group did not show a normal distribution curve, Kruskal Walls, Mann Whitney tests and Spearmen correlation test were performed before the nonparametric methods. When the analysis results of the hair dyes taken into solve by two different dissolve methods were evaluated, it was found that there was a significant difference between the two solve methods, in other words, there was no common correlation between ICP-MS results.