Bilişsel esnekliğin ortaokul öğrencilerinin problem çözmeye yönelik yansıtıcı düşünme becerileri ile ilişkisi
The relationship between cognitive flexibility and reflective thinking skills towards problem solving of middle school students
Yazar: PINAR ORMAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA GÜÇLÜ
Erciyes Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Yaratıcı düşünce = Creative thinking ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırma, ortaokul öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeylerinin problem çözmeye yönelik yansıtıcı düşünme becerileri ile ilişkisini ortaya koyma amacıyla yapılmıştır. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinde hazırlanmış betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini Kayseri ilinde öğrenime devam eden ortaokul öğrencileri; örneklemini ise Kayseri ilinin Melikgazi ilçesinde bulunan bir ortaokul ve bir imam hatip ortaokulunun öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmaya 343 kadın ve 313 erkek olmak üzere toplam 656 öğrenci katılmıştır. Örneklem seçiminde amaçsal örnekleme yöntemlerinden tabakalı amaçsal örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Ortaokul öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeylerini belirleme amacıyla Dennis ve Vander Wal'ın  (2010) geliştirdiği, Gülüm ve Dağ'ın (2012) Türkçeye uyarladığı Bilişsel Esneklik Envanteri kullanılmış, ölçeğin güvenirlik katsayısı ,894 olarak hesaplanmıştır. Araştırmada kullanılan bir diğer ölçek Kızılkaya ve Aşkar (2009) tarafından hazırlanan Problem Çözmeye Yönelik Yansıtıcı Düşünme Becerisi (PÇYYDB) Ölçeğidir ve güvenirlik katsayısı bu çalışmada ,897 olarak hesaplanmıştır. Bunların dışında cinsiyet, sınıf düzeyi, kardeş sayısı, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi ve ailenin gelir durumunu belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından kişisel bilgiler formu hazırlanmıştır. Bu araştırmanın bulgularına göre ortaokul öğrencilerinin bilişsel esneklik algıları cinsiyete ve kardeş sayısına göre farklılaşmazken; sınıf düzeyi, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi ve ailenin gelir durumuna göre farklılaşmıştır. Ortaokul öğrencilerinin PÇYYDB'lerinin sınıf düzeyi, kardeş sayısı babanın eğitim durumu ve ailenin gelir düzeyine göre farklılaşmadığı; cinsiyet ve anne eğitim düzeyine göre farklılaştığı ortaya çıkarılmıştır. Araştırmada ayrıca, ortaokul öğrencilerinin bilişsel esneklik algıları ile PÇYYDB arasında yüksek düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir ilişkinin olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The purpose of this research was to investigate relationships among middle school students' cognitive flexibility levels and their reflective thinking skills toward problem solving. Correlation analysis was used to evaluate the strength of relationship between variables. The study sample consisted of 656 students who were members of a public middle school which was randomly assigned by using the purposive sampling method.  For the purposes of this study, Cognitive Flexibility Inventory was used which developed by Dennis and Vander Wal (2010) to reveal the cognitive flexibility level. The scale translated into Turkish by Gülüm and Dağ (2012) and Cronbach Alpha reliability coefficient was calculated as α=, 894. The Reflective Thinking Skills Toward Problem Solving Scale developed by Kızılkaya and Aşkar (2009), was used to determine the level of reflective thinking skills towards problem solving  and the Crombach Alpha reliability coefficient was calculated as α =, 897. Also, a personal data form was developed by the researcher in order to determine the gender, grades, number of siblings,  mothers' educational attainment levels,  fathers' educational attainment levels  and income of the family. According to the findings, middle school students grades, mothers' educational attainment levels, fathers' educational attainment levels and incomes' of the family had significant differences with their cognitive flexibility levels. Despite that, there were no significant differences according to gender or number of siblings. Moreover, middle school students genders and mothers' educational attainment levels had significant differences with their reflective thinking skills towards problem solving, but there were no significant difference according to grades, number of siblings,  fathers' educational attainment levels or incomes' of the family. Additionally, statistically positive and strong relationship was found between 'cognitive flexibility' and 'reflective thinking skills towards problem solving'.