Sirk ve melankoli
circus and melancholy
Yazar: HAVVA ALTUN
Danışman: PROF. FERHAT ÖZGÜR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Sirk ve melankoli? başlıklı bu rapor, sirkin ve sirkin yarattığı imajların, kendileriniiçinde buldukları melankoliyi, gerek teorik gerekse uygulamalı çalışmalar açısındanincelemektedir.Konu seçiminde, içinde bulunulan 21. yy`ın çılgın imajlar dünyası göz önüne alınmış veyaratılmış en güçlü imajlardan olan soytarıya ve palyaçoya, yine bu yüzyılı en iyiyansıtan figürler olmaları dolayısıyla çokça yer verilmiştir.Kıyafetleri soytarının en göze çarpan özelliğidir. Kıyafet, geçmişteki vücudu kapatma,ısıtma işlevini belli ölçülerde devam ettirse de, uzun zamandan beri, onu giyen kişinintoplumdaki statüsünü belirleyen bir kimlik haline gelmiştir. Sarı, kırmızı, yeşil, mavi,baklava desenli tayt giydiğinizde söylenenlerin etkisi takım elbisesi ile söylenenlerinetkisinden farklı olacaktır kuşkusuz. Gülerek birisine küfretmek, küfretmenin etkisinihafifletecektir.Raporun başlığını, sirk ile paylaşan ?melankoli? kavramı iyice irdelendiğinde mania' yada gönderme yaptığı görülür. Julia Kristeva, ?Kara Güneş? başlıklı yazısındamelankoliyi; ?bir kişide bazı zamanlar ve ya kronik olarak, mania adı verilen taşkınlıkdönemi ile çoğu zaman münavebeli olan içe kapanma ve sembolleri kavrayamamabelirtileri? olarak tanımlıyor (Kristeva, 1994:51).Sanat tarihinde yer alan sirk konulu resimlere bakıldığında ortaya enteresan bir yorumçıkıyor. Sirk eğlendirmek, güldürmek için kurulmuş ama eğretilemesi kendini genelliklebir melankolinin içinde buluyor. Bunun en belirgin örneklerini Rouault'unpalyaçolarında ya da Lautrec'in sirk cambazlarını işlediği resimlerinde, Picasso'nunpembe döneminde yaptığı sirk resimlerinde görebiliyoruz.Raporun yazım süresi ile eşzamanlı gerçekleştirilen uygulamalı çalışmalarda, tuvalresimlerinin yanı sıra, kağıt üzerine desen ve akrilik boya çalışmaları, farklımalzemelerin yüzeye sokulması gibi değişik yöntemler, karmaşık sirk yapısına enuygun plastik dili bulabilmek adına denenmiştir. Başlangıç aşamasında, sirkyuvarlağının çağrışımı ile yuvarlak yüzeyli resimler yapılmaya başlanmıştır. Buresimler ile birlikte oluşan ?ayı? imgesi, sirk ayısını akla getirdiği düşüncesiyleresimlerde yer almıştır. Ayıya eşlik eden kadın imgesi sirkin zıtlıklarla beslenenvarlığına bir göndermedir. Bu zıtlığı, erkek imgesini akla getiren ayıyla yakalamak hem,kadın ? erkek, hem de insan - hayvan zıtlığına eşzamanlı olarak gönderme yapmaktadır.Anahtar Sözcükler:Sirk, Melankoli, Palyaço, Gülmek

Abstract:
This report entitled ?circus and melancholy? studies the circus and the images createdby circus, the melancholy in which they found themselves, not only from the aspect oftheoretical studies but also the practical ones.As for topic selection, crazy images world of the 21th century has been taken intoconsideration and clown and buffoon that are the examples of the strongest images evercreated have been frequently included because they are the figures that best reflect againthat century.Clothes are the most attractive characteristic of the clown. Although the cloth continuesits function for covering and heating the body in certain measures, since long time, itbecame an identity that defines the social status of the person that wears it. The effectof the things that are said when you wear a pair of diamond-shaped yellow, red, green,blue tights will be different from those of the suit by all means. Swearing at someonewhile laughing will diminish the effect of swear.It is seen that the concept ?melancholy? that shares the title of the report with circus alsorefers to the mania when it is well considered at length. Julia Kristeva, at her articletitled ?Black Sun?, defines the melancholy as ?indications of autism andincomprehension of symbols that are alternate most of the time, sometimes orchronically along with furor period in an individual? (Kristeva, 1994:51).When one looks at the pictures with circus topic that take place in the history of art, aninteresting interpretation occurs. The circus has been founded for amusing, makinglaugh but its metaphor usually finds itself in a melancholy. We can see the most distinctexamples of this in the buffoons of Rouault or in the pictures where Lautrec did finework of circus acrobats, in the pictures made by Picasso in his pink period.In applied works that were carried out simultaneously with the time of writing of thereport, different kinds of methods such as canvas pictures as well as figure and acrylicvipant on paper, inserting different sort of materials into the surface were tried in order tobe able to find the most suitable plastic language for complex circus structure. At thebeginning phase, one tried to make round surfaced pictures by help of the connotationof circus round. ?Bear? image that formed along with those pictures took place in thepictures by thinking that it connoted the circus bear. Woman image that accompany thebear is a reference to the existence of the circus that is nourished with antagonism. Thefact of catching this antagonism by the bear that reminds the image of man meansmaking referral simultaneously to both woman ? man and human ? animal contrasts.Key Words:Circus, Melancholy, Clown, Laugh