Ankara'da çocuk kliniği bulunan eğitim araştırma hastanelerinde çalışan doktorlar ve sağlık çalışanları arasındaki çocuk hakları farkındalığı
Children's rights awareness among doctors and healthcare workers working in training and research hospitals with children's clinics in ankara
Yazar: YASEMİN NURAN DÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. GONCA YILMAZ
Sağlık Bakanlığı / Tıp Fakültesi / Pediatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Hukuk = Law ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Çocukluk insan hayatında ihmal edilmeyecek kadar önemli bir dönemdir ve değerlidir. Yaşam içinde kişinin kendini geliştirmek için sahip olduğu olanakları en yoğun şekilde kullanacağı dönemdir. Son yıllarda dünyanın birçok ülkesinde meydana gelen şiddet, korku, baskı gibi insan hakları ihlalleri ürkütücü boyutlara ulaşmıştır. Bu kötü durum en çok çocukları etkisi altına almaktadır. Çocuk Hakları Sözleşmesi, çocuk ve çocuklukla ilgili yeni bir vizyonu yansıtmaktadır. Çocuklar, ne anne babalarının malı ne de merhamet edilmesi gereken aciz objelerdir. Sözleşme, çocuğu güçlü, yeterli bir birey ve yaşıyla gelişim evresine uygun hak ve sorumlulukları olan bir aile ve toplum üyesi olarak görür. Çocukların haklarını bu şekilde tanıyan sözleşme, bir bütün olarak sağlam bir şekilde çocuğa odaklanır. Çocuğun sağlığı, gelişimi, eğitimi, refahı, huzuru gibi durumlarda önemli rolü olan sağlık çalışanları ve doktorların Çocuk Hakları Sözleşmesi ilkelerini bilmesi, hak ve ilkelere karşı sorumluluklarını yerine getirebilmesi ve çocuk için taşıdığı önemin farkında olabilmesi için sağlık çalışanlarının sözleşme konusunda bilgi ve bilinç düzeyinin arttırılması gerekmektedir. Bu çalışma Ankara ilinde geniş katılımlı ve farklı hastanelerdeki sağlık çalışanları arasında çocuk hakları konusundaki farkındalığı ve bunun düzeyini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Ankara'da Çocuk Kliniği bulunan eğitim araştırma hastanelerinde görev yapan doktor, hemşire, sağlık memuru ve ebelerden oluşan 319 kişiye çocuk hakları ve sözleşmesi ile ilgili sorular sorulmuş ve verilen cevaplar değerlendirilmiştir. Katılımcıların meslek gruplarına göre dağılımına bakıldığında 150 doktor, 100 hemşire, 38 ebe, 31 sağlık memuru bulunmaktadır. Katılımcılardan %69,0'unun sözleşmeyi duyduğu, %31,0'inin ise duymadığı görülmüştür. Sözleşmenin imzalandığı tarihi bilenlerin sayısı 35 (%11,0), bilmeyenlerin sayısı ise 284 (%89,0) olarak saptanmıştır. Ayrıca katılımcıların %74'ü sözleşme maddelerinden hiçbirini sayamazken üç maddeyi sayabilenlerin oranı %18,5'te kalmıştır. Katılımcıların %65,2'si kendisini çocuk hakları savunuculuğu konusunda yeterli görmemektedir ve yaklaşık %88'i çocuk hakları ihlalleri olduğunu düşünmektedir. Çocukların tedavilerinin yapıldığı sağlık kuruluşlarında bile çocuk hakları konusunda yeterli farkındalığın mevcut olmadığı görülmüştür. Bu durumun toplumda daha düşük oranda olacağı öngörüldüğünde Çocuk Hakları Sözleşmesi ile konulan hedeflere ulaşabilmek için kat edilmesi gereken çok mesafe bulunduğu açıktır. Bu farkındalığın oluşturulabilmesi için aile, eğitim, kültür ve siyaset kurumu, medya ve özellikle sağlık kuruluşlarına önemli görevler düşmektedir.

Abstract:
Childhood is an invaluable and irreplaceable period in a person's life. It is a time when individuals can make the most intensive use of the opportunities available for their development. In recent years, human rights violations such as violence, fear, and oppression have reached alarming levels in many countries around the world. This unfortunate situation has had the greatest impact on children. The Convention on the Rights of the Child reflects a new vision regarding children and childhood. Children are neither the property of their parents nor helpless objects to be pitied. The Convention views children as strong and competent individuals with rights and responsibilities appropriate to their age and stage of development, as active members of their families and society. By recognizing children's rights in this way, the Convention takes a comprehensive and solid approach, placing the child at the center. For this reason, it is essential that healthcare professionals and doctors, who play a crucial role in children's health, development, education, well-being, and overall welfare, are aware of the principles of the Convention on the Rights of the Child. Increasing their knowledge and awareness of these principles is necessary for them to fulfill their responsibilities and understand the significance of their role in ensuring children's rights.

This study was conducted in Ankara with broad participation from healthcare professionals working in different hospitals to assess awareness and understanding of children's rights. A total of 319 healthcare professionals, including doctors, nurses, health officers, and midwives working in the pediatric clinics of training and research hospitals in Ankara, were surveyed about children's rights and the Convention. The distribution of participants by profession was as follows: 150 doctors, 100 nurses, 38 midwives, and 31 health officers.

The findings revealed that 69.0% of participants had heard of the Convention, while 31.0% had not. Only 35 participants (11.0%) knew the year in which the Convention was signed, whereas 284 participants (89.0%) did not. Additionally, 74% of participants were unable to name any articles of the Convention, while only 18.5% could recall three articles. Furthermore, 65.2% of participants did not consider themselves competent in advocating for children's rights, and approximately 88% believed that children's rights were being violated.

These results indicate that even within healthcare institutions where children receive treatment, awareness of children's rights remains insufficient. Given this, it can be assumed that awareness levels in society at large are even lower. Therefore, it is clear that much progress must be made to achieve the goals set forth by the Convention on the Rights of the Child. To raise awareness on this issue, families, educational institutions, cultural and political organizations, the media, and especially healthcare institutions, have significant responsibilities to fulfill