Stres veren yaşam olayları karşısında bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin depresyon ve kaygı düzeyini belirlemedeki rolü
The role of cognitive emotion regulation strategies in determining the level of depression and anxiety against stressful life events
Yazar: ECE ATAMAN
Danışman: PROF. DR. İHSAN DAĞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel duygu düzenleme = Cognitive emotion regulation ; Depresif belirtiler = Depressive symptoms ; Depresyon = Depression ; Kaygı = Anxiety ; Kaygı düzeyi = Anxiety level ; Stres = Stress ; Stresle başetme = Coping with stress

Özet:
Bu çalışmada, üniversite öğrencilerinin stres veren yaşam olayları karşısında kullandıkları bilişsel duygu düzenleme stratejileri ve bilişsel başa çıkma tarzları ile depresyon ve kaygı düzeyleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bu amaçla öncelikle, Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği'nin Türkçe'ye uyarlaması, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapıldığı ön çalışma örneklemi Hacettepe Üniversitesi'nin çeşitli bölümlerinde okuyan 203 üniversite öğrencisinden, ana çalışma örneklemi ise aynı üniversiteden 215 öğrencinin daha ön çalışma örneklemine eklenmesiyle toplam 418 kişiden oluşmaktadır. Katılımcıların 211'i kadın (%50.5), 207'si erkektir (%49.5). Ön çalışma ve ana çalışma örnekleminde Demografik Bilgi Formu, Yaşam Olayları Listesi, Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği, Stresle Başa Çıkma Yolları Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri ve Durumluk Sürekli Kaygı Envanteri uygulanmıştır.Yapılan analizlerde BDDÖ'nün tüm test ve alt ölçeklerinin iç tutarlılıklarının tatmin edici düzeyde olduğu görülmüştür. BDDÖ'ye uygulanan faktör analizinde orijinal yapıya uygun olarak ölçeğin 9 faktörlü yapısı korunmaya çalışılmıştır. Ölçeğin 9 alt boyutu vardır: ?Plan yapmaya tekrar odaklanma?, ?Olumlu tekrar değerlendirme?, ?Olayın değerini azaltma?, ?Diğerlerini suçlama?, ?Olumlu yeniden odaklanma?, ?Felaketleştirme?, ?Ruminasyon? , ?Kendini suçlama?, ?Kabul etme?. Uyumlu ve uyumsuz stratejiler olarak değerlendirilen bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin ?Kendine güvenli yaklaşım?, ?İyimser yaklaşım?, ?Çaresiz yaklaşım?, ?Boyun eğici yaklaşım? ve ?Sosyal destek arama? olarak belirlenen bilişsel başa çıkma yollarıyla aralarında nasıl bir ilişki olduğunu görmek için yapılan analizler sonucu, ?Etkili? ve ?Etkisiz? yöntemler olarak her iki ölçeğe ait alt boyutların örtüştüğü gözlenmiştir.Yapılan regresyon analizlerine göre, depresyon ve kaygıyı bilişsel başa çıkma yollarından ?çaresiz yaklaşım?, ?kendine güvenli yaklaşım? ve ?iyimser yaklaşım?ın açıkladığı görülmüştür. Bunun yanında, ?kabul? ve ?olumlu yeniden odaklanma? bilişsel duygu düzenleme stratejileri depresyondaki azalmayı, ?ruminasyon? ve ?felaketleştirme? bilişsel duygu düzenleme stratejileri kaygıdaki artışı açıklamaktadır. Kabul stratejisi, depresyon düzeyinde olduğu gibi kaygı düzeyindeki azalmayı da açıklamıştır. Cinsiyete göre bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin kullanımının nasıl farklılaştığını görmek için yapılan analizler sonucu, ruminasyon ve olayın değerini azaltma stratejilerinin kadınlar tarafından daha çok kullanıldığı görülmüştür. Araştırmanın bulguları ilgili alanyazın ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
In this study, the relationships of cognitive emotion regulation strategies and cognitive coping styles that university students use in the face of stressful life events with the level of depression and anxiety are examined. Firstly, reliability and validity of The Turkish version of Cognitive Emotion Regulation Questionnaire (CERQ) was examined. For the validity and reliability of the study, preliminary study sample consists of 203 university students from various departments of Hacettepe University, and main study sample consists a total of 418 university students by adding 215 students from the same university to preliminary study sample. These are, 211 female (%50.5) and 207 male (%49.5).For both study, the students were given Turkish version of Cognitive Emotion Regulation Questionnaire, Demographic Information Form, State-Trait Anxiety Inventory, Beck Depression Inventory, Ways of Coping Inventory.Results revealed that internal consistency of CERQ and their subscales were satisfactory. The factor analysis of CERQ revealed a nine factor solution: Refocus on Planning, Positive Reappraisal, Positive Refocusing, Putting into Perspective, Other-blame, Catastrophizing, Rumination, Self-blame, Acceptance. Analyses were done in order to observe the relationship between cognitive emotion regulating strategies and cognitive coping styles. In the literature, cognitive emotion regulating strategies are evaluated as compatible and incompatible strategies and cognitive coping styles are identified as ?self confident approach?, ?optimist approach?, ?helpless approach?, ?submissive approach? and ?social help searching?. As a result of these analyses, it was observed that sub-dimensions of both scales as ?effective? and ?ineffective? methods corresponded to each other.Based on the regression analyses, it is found that ?helpless approach?, ?self confident approach? and ?optimist approach? explained depression and anxiety levels. Beside this, ?Acceptance? and ?Positive Refocusing? are found to be predictors of the decreasing depression, and ?Rumination? and ?Catastrophizing? are found to be predictors of increasing anxiety. ?Acceptance? strategy explains the decrease in the level of anxiety as it does in explaining the decrease in the level of depression. The analyses to see how the usage of cognitive emotion regulation strategies differ according to gender, it is seen that rumination and putting into perspective strategies are more used by women. The results have supported the findings of the related literature to a large extent. The results were discussed in the light of related literature.