Birleşmiş Milletler ve Avrupa Konseyi belgelerinde konut hakkı ve devletin pozitif yükümlülükleri
The right to housing and positive obligations of the state in the United Nations and Council of Europe documents
Yazar: AHMET CAN AYYILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VOLKAN ASLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Afet konutları = Disaster housing ; Avrupa insan hakları hukuku = European law of human rights ; Geçici barınma merkezi = Temporary shelter center ; Kolektif sosyal haklar = Collective employee loenetits ; Sosyal konut = Social house ; Sosyal konut politikası = Public housing policy ; Toplu konut alanları = Housing estates ; Toplu konut projeleri = Mass housing projects ; Türk Anayasa hukuku = Turkish Constitutional law

Özet:
Konut hakkı ikinci kuşak sosyal bir haktır. Dünyadaki birçok ülkenin anayasasında konut hakkına yönelik hükümler bulunmaktadır. Buna karşın konut hakkı, ihlal edilen insan hakları listesinin başında gelen haklardan biridir. Konut hakkı ihlallerinin en çok karşılaşılan şekilleri yeterli standartlara sahip olmayan konutlar, evsizlik ve zorla tahliyelerdir. Konut hakkı, sosyal bir hak olması sebebiyle devletin pozitif yükümlülüklerini yerine getirmesiyle sağlanabilir bir haktır. Ancak pozitif yükümlülükler gereksinimi konut hakkının yargısallaştırılması noktasında öğretide tartışmaya sebep veren temel noktadır. 

Konut hakkını, uluslararası alanda güvence altına alan sözleşmelerim en önemlileri Birleşmiş Milletler sisteminde yer alan Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi ve Avrupa Konseyi sisteminde yer alan Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı'dır. Bu sözleşmeler konut hakkını doğrudan düzenlemiş olup ayrıca konut hakkına yönelik yargılama niteliğinde kararların alınmasını sağlayan merciler ve denetim mekanizmaları bulunmaktadır. Bu iki sözleşmenin yanı sıra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de her ne kadar Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde konut hakkı doğrudan düzenlenmiş olmasa da konut hakkına yönelik kararlar vermektedir.

Abstract:
The right to housing is recognized as a second-generation social right, enshrined in the constitutional frameworks of numerous countries worldwide. Despite its codification in legal and constitutional texts, it remains one of the most frequently violated human rights. The prevalent forms of such violations encompass substandard housing conditions, homelessness, and forced evictions. As a social right, the effective realization of the right to housing necessitates the fulfillment of the state's positive obligations. However, the scope and necessity of these positive obligations constitute a central point of contention within the academic discourse on the justiciability of the right to housing.

The International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights and the Revised European Social Charter stand as the most prominent international legal instruments safeguarding the right to housing. These treaties not only explicitly regulate the right to housing but also establish mechanisms for judicial oversight and accountability. Furthermore, while the European Court of Human Rights does not explicitly recognize the right to housing under the European Convention on Human Rights, it has developed a jurisprudence that addresses housing-related issues within its broader human rights framework.