Yetişkin bireylerde yeni besin korkusu ve diyet kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of food neophobia and diet quality in adult individuals
Yazar: ENES MUSTAFA UÇAR
Danışman: DOÇ. DR. MEVLÜDE KIZIL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Besinler = Foods ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Diyet = Diet ; Fobiler = Phobic disorders ; Gıda kalitesi = Food quality

Özet:
Yeni besin korkusunun (FN) beslenme üzerinde etkilerinin olduğu bildirilmesine karşın konuyla ilgili çalışmalar literatürde oldukça sınırlıdır. Bu çalışma, FN ile diyet kalitesi arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla Adana'da yaşayan 20-60
yaş aralığına sahip 174 gönüllü birey (89'u kadın, 85'i erkek) ile yürütülmüştür.
Katılımcıların demografik özellikleri, fiziksel aktivite durumu, beslenme alışkanlıkları,
besin tüketim sıklığı, 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı, antropometrik
ölçümleri ve FN düzeyi (FNS ölçeği ile) yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanan anket
aracılığıyla elde edilmiştir. Ayrıca diyet kalitelerini değerlendirmek amacıyla Besin
Çeşitliliği Skoru (DDS) ve Sağlıklı Yeme İndeksi (HEI)-2015 ölçekleri kullanılmıştır.
FN ile yaş arasında pozitif yönde ve zayıf düzeyde ilişki olduğu saptanmıştır (r=0,286,
p<0,05). Ayrıca beden kütle indeksi, artan yeni besin korkusu düzeyiyle birlikte artış
gösterse de bu artışın anlamsız olduğu görülmüştür (p>0,05). Korku düzeyi artıkça,
erkek bireylerin tükettikleri ekmek ve tahıl grubu besinler ile kadın bireylerin tükettikleri peynir, yumurta, sebze ve kepekli ekmek miktarı azalırken, kadınların şekerleme tüketimlerinin arttığı görülmüştür (p<0,05). Ayrıca artan korku düzeyiyle birlikte erkek bireylerde anlamlı düzeyde olmasa da kırmızı et, tavuk, balık ve yumurta tüketim miktarlarının azaldığı bulunmuştur (p>0,05). Yine artan korku düzeyiyle birlikte
erkeklerin kolesterol, retinol, biotin ve B 12 vitaminleri ile magnezyum ve çinko
minerallerini alım miktarlarının önemli düzeyde azaldığı gözlenmiştir (p<0,05). FNS ile
DDS arasında önemli ilişki bulunmazken, FNS ile HEI-2015 arasında negatif yönde,
zayıf ilişki olduğu saptanmıştır (r=-0,182, p=0,016). Sonuç olarak, artan korku düzeyiyle
birlikte tüketilen besin kaynaklarının (özellikle hayvansal kaynaklı besinler) azalmasına
bağlı olarak bazı vitamin ve mineral alımlarının yetersiz düzeyde olabileceği için
bireylerin diyetleri düzenlenirken bu tutumları göz önünde bulundurulmalıdır.

Abstract:
Although food neophobia (FN) are reported to
have nutritional effects, the studies on the subject are fairly limited in the literature. This study was conducted with 174 volunteers (89 female, 85 male) with a range of 20-60
years living in Adana so as to evaluate the relationship between FN and dietary quality.
Participants' demographic characteristics, physical activity status, nutritional habits, food consumption frequency, 24-hour food consumption record, anthropometric
measurements and food neophobia level (with FNS scale) were obtained by means of a
questionnaire administered by face-to-face interview method. Furthermore, Dietary
Diversity Score (DDS) and Healthy Eating Index (HEI) -2015 scales were used to assess
dietary qualities. İt was being determined that there is a weak positive correlation
between FN and age (r = 0.286, p <0.05). Moreover, although the body mass index
increased with FN level, this increase was insignificant (p>0.05). As the level of FN
increases, it is indicated that the amount of bread and grain group foods consumed by
male subjects and the amount of cheese, eggs, vegetables, and wholemeal bread
consumed by female subjects decreased; contrariwise, the consumption of sweets in
women significantly increased (p<0.05). In addition, it was found that the consumption
of red meat, chicken, fish and eggs decreased insignificantly in male individuals with
increased fear levels (p>0.05). Besides, with increasing FN level, the intake of
cholesterol, retinol, biotin and B 12 vitamins and magnesium and zinc minerals decreased
considerably (p <0.05). There is not an significant association between FNS and DDS,
whereas, it is stated that there is a negative weak correlation between FNS and HEI-2015
(r = -0.182, p =0.016). As a consequence, these attitudes had better be taken into account
when individual's diets are being regulated, as some vitamin and mineral intake might
be inadequate due to the reduced level of food resources (especially animal-derived
nutrients) consumed with increasing levels of FN.