Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği döneminde Türkmenistan'daki muhalif hareketler
Opposition movements in Turkmenistan during the Union of Soviet Socialist Republics
Yazar: BAHBİT RAHMANBERDİYEV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAYRAM POLAT
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrasya Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Liderlik = Leadership ; Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Türkistan-Sovyet ilişkileri = Turkistan-Soviet relations ; Türkmenistan = Turkmenistan ; İsyanlar = Rebellions

Özet:
Sovyetlere karşı Türkistan'da muhalif hareket Sovyet Rusya'nın 1918'de
Hokand'ın Muhtariyetini ortadan kaldırmasıyla ortaya çıktı. Bu durum Türkmen
bölgesine de sirayet etti ve Türkmenler'de Ruslar'a karşı ayaklandılar. Türkmenler
Cüneyt Han, Aziz Han, Oraz Serdar, Gaygısız Atabayev ve Nedirbay Aytakov gibi
liderlerin önderliğinde Ruslar'a karşı bağımsızlık savaşı verdiler. Türkmenlerin bu
bağımsızlık mücadelesini Sovyet yönetimi tarafından bir çete hareketi olarak lanse
edildiği gibi Sovyet yönetimi ve onun tarihçileri Türkmenistan halkının bağımsızlık
mücadelesini çete eşkıyalık hareketinden ibaret olduğunu ve amacının eski sömürge
düzenini kurmak olduğu iddiasında bulunsalar da gerçek kısa zamanda anlaşılmıştır.
Türkmen halkı liderlerine Sovyetlere karşı bu bağımsızlık mücadelecilerinde
desteklerini esirgemediler. Hatta Türkmenler Sovyet zulmüne karşı Türkmenistan'da
bağımsızlık mücadelesi veren önderi Cüneyt Han'a sığınarak ondan yardım
isteyeceklerdi. Daima halkının yanında olan Cüneyt Han kendisine sığınan diğer
Türkmen boylarına da sonuna kadar yardım edecekti. Cüneyt Han bağımsızlık
savaşında Sovyetleri en çok uğraştıran ve Türkmenlerin Milli Mücadelesinde önemli
rol oynayan Türkmen aydındır. Onun azimli mücadelesi Türkmenistan'daki
bağımsızlık savaşının diğer yerlere göre daha uzun sürmesine sebebiyet vermiştir.
Türkmenistan'daki bağımsızlık savaşları 1936 yılların sonlarına kadar devam etmiştir.
Cüneyt Han hiçbir zaman Sovyetlerin ifade ettiği gibi eşkıyalık yaparak masum halkı
soymamıştır.

Anahtar kelimeler: Türkmen, Sovyet, Cüneyid Han

Abstract:
The opposition movement against the Soviets in Turkestan emerged when the
Soviet Russia abolished Kokand'i Muhtariyet in 1918. This situation spread to the
Turkmen region, and the Turkmen rebelled against the Russians. The Turkmens fought
a war of independence against the Russians under the leadership of their leaders such
as Cüneyt Han, Aziz Han, Orazi Serdar, Gaygysyz Atabayev and Nedirbay Aytakov.
Even though the Soviet administration and other historians claimed that the struggle for
independence of the Turkmen people was a bandit movement and that its purpose was
to establish the old colonial order, the truth was soon understood.
The Turkmen people did not refuse to support their leaders in their struggle for
independence against the Soviets. Even against the persecution of the Soviet of
Turkmens, they sought refuge in Cuneyt Khan, the leader of the struggle for
independence in Turkmenistan, and asked for his help. Cüneyti Hani, who was always
with his people, was going to help the other Turkmen tribes who took refuge in him
until the end. Cüneyt Han is the Turkmen intellectual who troubled the Soviets the most
in the War of Independence and played an important role in the National Struggle for
the Turkmen. The struggle of his perseverance caused the war of independence in
Turkmenistan to last longer than in other places. Thus, the wars of independence in
Turkmenistan continued until 1936. Cüneyt Han never robbed the innocent people by
committing banditry as the Soviets stated.

Keywords: Turkmen, Soviet, Cüneyd Khan.