Boşanmış kadın ve erkek bireylerin boşanma sonrası yaşadıkları güçlüklerin toplumsal cinsiyet bağlamında karşılaştırılması: Karaman ili örneği
A comparative analysis of post-divorce challenges faced by divorced women and men in the context of gender: The case of Karaman province
Yazar: EDA UYAR
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÇAKIR
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Evlilik, toplumun temel yapı taşlarından biri olarak kabul edilir ve bireylerin sosyal, ekonomik ve duygusal yaşamlarında önemli bir rol oynar. Ancak, çeşitli faktörler nedeniyle evliliklerin sona ermesi ve boşanma süreçlerinin yaşanması kaçınılmaz olabilmektedir. Türkiye genelinde olduğu gibi Karaman ilinde de boşanma oranlarında belirgin bir artış gözlemlenmektedir. Bu artış, boşanmış bireylerin yaşamlarını yeniden düzenlemeleri ve karşılaştıkları zorluklarla başa çıkmaları sürecinde toplumsal cinsiyet kalıplarının nasıl etkili olduğunu anlamayı gerektirmektedir.
Bu çalışma, Karaman ilinde yaşayan boşanmış kadın ve erkek bireylerin boşanma nedenlerini ve boşanma sürecinde karşılaştıkları güçlükleri toplumsal cinsiyet bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada fenomenolojik bir desen benimsenmiş olup, yarı yapılandırılmış mülakat teknikleri kullanılarak derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar, boşanma sürecini yaşamış ve bu süreçte toplumsal cinsiyet normlarının etkisini deneyimlemiş bireylerden seçilmiştir. Elde edilen veriler, betimleyici ve yorumlayıcı analiz yöntemleriyle incelenmiş, katılımcıların yaşadıkları ekonomik, sosyal ve duygusal zorlukların toplumsal cinsiyet normları tarafından nasıl şekillendirildiği ortaya konmuştur.
Bulgular, boşanmış kadın bireylerin toplumsal cinsiyet kalıpları sebebiyle erkek bireylerden daha fazla ekonomik ve duygusal zorluk yaşadıklarını göstermektedir. Kadınlar, boşanma sonrası ekonomik bağımsızlıklarını korumakta zorlanmakta ve duygusal destek eksikliği yaşamaktadırlar. Öte yandan, boşanmış erkek bireyler sosyal damgalanma ve destek eksikliği gibi sorunlarla karşılaşmaktadır. Erkekler, toplumsal beklentiler doğrultusunda duygusal zorluklarını ifade etmekte zorlanmakta ve sosyal destek mekanizmalarından yeterince faydalanamamaktadırlar.
Bu çalışma, toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması ve boşanma sonrası bireylerin sosyal destek sistemlerine erişiminin artırılması için politikaların ve destek programlarının geliştirilmesine yönelik somut öneriler sunmaktadır. Araştırmanın sonuçları, yerel düzeydeki boşanma süreçlerinin toplumsal cinsiyet rollerinden nasıl etkilendiğini ortaya koyarak, genelleştirilebilir sonuçlar sunmakta ve sosyolojik literatüre önemli katkılar sağlamaktadır. Ayrıca, boşanmış bireylerin karşılaştıkları zorluklara yönelik olarak tasarlanacak politikaların, toplumsal cinsiyet eşitliğini desteklemesi ve bireylerin yaşam kalitesini artırması beklenmektedir.
Bu araştırma Karaman ilindeki boşanma süreçlerinin toplumsal cinsiyet perspektifinden incelenmesiyle, bölgesel dinamiklerin anlaşılmasına ve genel geçer sonuçların elde edilmesine olanak tanımaktadır. Aynı zamanda, boşanma sonrası bireylerin yeniden entegrasyonu ve yaşamlarını düzenlemeleri sürecinde karşılaştıkları zorlukların daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunarak, akademik ve pratik uygulamalar için önemli çıkarımlar sunmaktadır.

Abstract:
Marriage is considered one of the fundamental pillars of society and plays a significant role in individuals' social, economic, and emotional lives. However, various factors can make the dissolution of marriages and the processes of divorce inevitable. Like the rest of Turkey, Karaman province has also observed a noticeable increase in divorce rates. This rise necessitates understanding how gender norms influence the challenges divorced individuals face in reorganizing their lives and coping with difficulties.
This study aims to examine the reasons for divorce and the challenges faced by divorced women and men living in Karaman within the context of gender. A phenomenological design was adopted, and in-depth interviews were conducted using semi-structured interview techniques. Participants were selected from individuals who had experienced divorce and observed the impact of gender norms during the process. The collected data were analyzed using descriptive and interpretative methods, revealing how economic, social, and emotional challenges experienced by participants are shaped by gender norms.
Findings indicate that divorced women experience more economic and emotional difficulties compared to men due to gender norms. Women struggle to maintain economic independence post-divorce and face emotional support deficiencies. On the other hand, divorced men encounter social stigmatization and lack of support. Men find it challenging to express their emotional difficulties in line with societal expectations and do not benefit sufficiently from social support mechanisms.
This study offers concrete recommendations for developing policies and support programs aimed at achieving gender equality and enhancing access to social support systems for divorced individuals. The results elucidate how divorce processes at the local level are influenced by gender roles, providing generalizable insights and contributing significantly to sociological literature. Additionally, the study emphasizes the necessity for policies designed to support gender equality and improve the quality of life for individuals post-divorce.
By examining divorce processes from a gender perspective in Karaman province, this research facilitates the understanding of regional dynamics and the derivation of generalizable results. Furthermore, it contributes to both academic and practical applications by offering significant insights into the challenges faced by divorced individuals during their reintegration and life restructuring processes.