Nitelikli personel eksikliği ile iş yükü stresi arasındaki ilişkide okullardaki şiddetin aracılık rolü
The mediation role of school delinquency and violence in the relationship between shortage of qualified teachers and administrators' workload stress
Yazar: KÜBRA ASAL AKAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ŞATA
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim kurumları = Education establishments ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Nitelikli iş gücü = Skilled labour ; Personel = Personnel ; Stres = Stress ; Yapısal geçerlik = Construct validty ; İş stresi = Job stress ; İş yükü = Workload ; Şiddet = Violence

Özet:
Bu araştırmada, nitelikli personel eksikliği ile yöneticilerin iş yükü stresi arasındaki ilişkide okuldaki şiddet sıklığının aracılık rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırma nicel yaklaşımlardan betimsel (tarama) model ile yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini Türkiye'deki ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan yöneticiler oluşturmakta iken, örneklemi TALIS tarafından toplanan 825 okul yöneticisinden oluşmaktadır. Bu çalışmada lisedeki okul yöneticilerinin verdikleri yanıtlar dikkate alınmıştır. Bu bağlamda araştırmaya katılan toplam 448 tane okul yöneticisinden bazı anketlere katılmadığı belirlenen 6 okul müdürü çalışma kapsamının dışında bırakılmış olup araştırma 442 okul yöneticisi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri TALIS tarafından geliştirilen okullardaki suç ve şiddet ölçeği, iş yükü stresi ölçeği ve nitelikli personel eksikliği ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Araştırma verilerinin analiz sürecinde, ilk olarak katılımcıların sosyo-demografik bilgileri için betimsel istatistik ölçüleri (frekans ve yüzde) daha sonra ise değişkenler arasındaki ilişkilerin belirlenmesi için korelasyon analizi ve aracılık modeli için ise yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Ayrıca her bir ölçme aracının geçerlik ve güvenirlik kanıtları için doğrulayıcı faktör analizi ve Cronbach alfa ve McDonalds omega katsayıları hesaplanmıştır. Elde edilen bulgulara göre araştırma kapsamında ele alınan iş yükü stresi, nitelikli personel eksikliği ve okullardaki şiddet sıklığı arasındaki ikili korelasyonların istatistiksel olarak anlamlı oldukları tespit edilmiştir. Araştırma kapsamında kurulan aracılık model sonucunda, yöneticilerin is yükü stres düzeyleri ile kurumlarındaki nitelikli personel eksikliği arasındaki ilişkide kurumundaki şiddet sıklığının kısmi aracılık rolüne sahip olduğu bulunmuştur. Bu sonuca göre okullardaki şiddet sıklıkları az olan okul yöneticilerinin iş yükü stres düzeylerinin de az olduğu ve nitelikli personele duyduğu ihtiyacın da azaldığı görülmektedir. Bu bağlamda Milli Eğitim Bakanlığı özellikle şiddet sıklığı yüksek olan okullarda nitelikli personel sayısını artırarak, okul yöneticilerinin iş yükü stresini azaltmada yardımcı olabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Eğitim yönetimi, Nitelikli personel eksikliği, Okullardaki şiddet, İş yükü stresi, Aracılık rolü.

Abstract:
This study aims to investigate the mediation role of school delinquency and violence in the relationship between shortage of qualified teachers and administrators' workload stres. For  this purpose, this study is carried out with one of the quantitive approaches-descriptive model. While the population of the study is consisted of administrators working in primary schools, secondary schools and high schools in Turkey, research sample is consisted of 825  school administrators gathered by TALIS. In this study, the answers given by school administrators working in high schools taken into consideration. Accordingly, this study is carried out with exact  442 school administrators, without 6 administrators who did not participate in any survey. Data of the study is acquired with the scales built by TALIS- the scale of delinquency and violence in schools, the scale of workload stress and the scale of  shortage of qualified teachers.  In the process of data analysis, descriptive statistics measure (frequency and percentage)  is used for attendants' sociodemographic information, correlation analysis is used to determine relationships between variables and structural equation modeling is used for  mediation model. Moreover, confirmatory factor analysis, Cronbach's alpha and McDonald's omega are calculated for  validity and reliability of every measuring instrument. According to the findings, it is determined that binary correlations between workload stress, shortage of qualified teachers and school delinquency are statistically significant. As a result of the mediation model in the scope of research, it is found that  school delinquency and violence has a partial-mediation role with regards to  the relationship between administrators' workload stress level and shortage of qualified teachers. Consequently, it is clear that school administrators, who have low-level delinquency in their schools, have lower level workload stress and their need for qualified teachers decreases. In this regard, it is thought that Ministry of National Education can help school administrators decrease workload stress by increasing the number of qualified teachers in the schools with high delinquency rate.

Key words: educational administration, shortage of qualified teachers, violence in the schools, workload stress, mediation