Aile ekimliği klinik asistanlarının iletişim becerilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of communication skills of family medicine residency student
Yazar: MEHMET MURAT TOPALOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL ARSLAN ; UZMAN ONAT ÇAKIT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Drama = Drama ; Empati = Empathy ; Saygı = Respect ; Sağlıkta şiddet = Violence in health ; Sosyal beceri = Social skill ; İletişim becerisi = Communication skill ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Aile hekimliği asistanları her yaş grubuna hastalık ayırt etmeden birebir hizmet vermek durumunda olmaları nedeniyle iletişim becerileri durumlarının yeterli olup olmadığı araştırılacaktır. Aile hekimliği asistanlarının iletişim becerileri durumunu ortaya koymak ve etkileyen faktörleri incelemek amaçlanmıştır.
Sağlık profesyonellerine yönelik sözlü ve fiziki şiddet her geçen gün artmaktadır. Tıp mesleğinde de hataların, çatışmaların, davaların çoğunda iletişim eksikliği mevcuttur. Sonuç olarak hekimlerin meslekleri ile ilgili düş kırıklıkları, moral bozuklukları iletişimin diğer yanında yer alan hastalarda da memnuniyetsizlik ve sözlü ve fiziki şiddete eğilim söz konusudur. Hasta ve hekim arasındaki en sorunlu ilişki zor hasta ve yakınları ile olan iletişimdir. Kutsal olarak gördüğümüz mesleğimizin icrasında sorunsuz bir hasta hekim ilişkisi her iki kesiminde lehinedir. Sağlık profesyonellerinin iletişim becerilerini geliştirmekle ilgili eğitimler sonrasında daha az sözlü ve fiziki şiddete maruz kaldıkları ve bu saldırgan tutumlarla daha az karşılaştıkları tespit edilmiştir. Empati yetenekleri artan sağlık profesyonellerine hasta memnuniyeti ve hastanın tedaviye uyumu da yüksek bulunmuştur. Bu beceriler iş stresinin azalması ve mesleki tatmini arttırmaktadır. İletişim engelleri; sağlık profesyonellerinin tıbbi hata, yanlış tanı koyma, yanlış tedavi ve geri dönüşü olmayan durumlarla karşılaşmasına neden olmaktadır. Ayrıca, hasta ve yakınlarının haklarını bilmek bu doğrultuda doğal olarak haklarını talep etmeleri gibi sorumluluklarının tam bilincinde olmaları gerekmektedir. İşte son dönemde popüler bir söylem olan ancak neticelerini göremediğimiz sağlık okuryazarlığı meselesi ulusal bir sorundur.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız gözlemsel ve tamamlayıcı bir çalışma olup,01 Haziran 2021 ile 01 Ağustos 2021 tarihleri arasında Ankara sınırları içindeki Sağlık Bilimleri Üniversitesine bağlı Hastanelerde eğitim görmekte olan 222 Aile hekimliği asistanı ankete katılmıştır. Bu amaçla 6 demografik soru, 7 adet hasta ile iletişim ilgili özellikleri içeren soru ve iç tutarlılık güvenilirliği test-tekrar test güvenilirliği, yakınsaklık geçerliliği ve yapı geçerliliği onaylanmış 18 soruluk Sağlık Profesyonelleri İletişim Becerileri Ölçeğinin Türkçe versiyonu HP-CSS-TR ile toplam 31 soruluk anket uygulanmıştır. HP-CSS'nin Türkçe versiyonu dört faktörden oluşmakta oluşmakta olup, bunlar; Empati, Bilgilendirici İletişim, Saygı, Sosyal Beceri'dir. Verilerin analizinde IBM SPSS Statistics Version 25.00 paket programı kullanılmıştır.
Bulgular: Katılımcıların %80,6'nın hasta ve yakınları ile sorun yaşadığı görülmüştür. Katılımcıların %6,3'nün Sertifikalı eğitim aldığı, %25,7'nin Sertifikasız eğitim aldığı görülmüştür. Katılımcıların % 68'nin ise eğitim almadığı tespit edilmiştir. Katılımcıların % 70,7'nin sağlıkta iletişim konulu eğitim almak istediği görülmüştür. Katılımcıların %9,9'u drama eğitimi aldığını bildirmiştir. Katılımcıların % 99,5'i zor hasta veya yakını ile karşılaştığını ifade etmiştir. Katılımcıların %82'nin zor hasta veya yakını ile ilgili iletişim eğitimi almak istediği görüldü. Katılımcıların aldığı eğitimin yeterli olduğunu düşünen katılımcıların empati ve iletişim seviyelerinin daha yüksek düzeyde olduğu ifade edilebilir. Sertifikalı eğitim alan asistanlarının sosyal beceri seviyelerinin daha yüksek düzeyde olduğu görüldü. Yaş, Mesleki kıdem ilerledikçe iletişim ve sosyal beceri düzeylerinde pozitif yönde bir ilişki olduğu görüldü. Drama eğitimi alan katılımcıların saygı ve sosyal beceri düzeylerinin daha yüksek düzeyde olduğu tespit edildi.  Yapmış olduğumuz çalışmada Aile Hekimliği klinik asistanlarının İletişim, empati, saygı ve sosyal becerileri yüksek düzeyde olduğu görüldü. Genel olarak alt boyutların kendi arasında orta ve yüksek düzeylerde, pozitif şekilde ilişkili olduğu görüldü. Boyutların bir birlerinden etkilendiği empati, iletişim, saygı ve sosyal beceri düzeylerinin etkileşim halinde olduğu görüldü. Sonuçlar incelendiğinde hasta iletişim düzeyine etki eden önemli faktörün Empati düzeyi olduğu görüldü. Sertifikalı iletişim eğitimi alan katılımcıların daha yüksek oranla iletişim düzeyi yüksek olan grupta yer aldığı görüldü. Hasta ve yakınları ile sorun yaşayan katılımcıların daha yüksek oranla iletişim düzeyi yüksek olan grupta yer aldığı görüldü.
Sonuç: Hipotezimiz itibari ile Aile Hekimliği uzmanlık öğrencilerinin iletişim becerilerinin yüksek düzeyde olduğu ve anlamlı bir fark çıkmadığı görüldü. Yüksek İletişim becerilerine rağmen katılımcıların %99,5'gibi nerede ise %100'e yakınının zor hasta ile karşılaştıklarını ifade ettikleri düşünüldüğünde bu durumun, toplumu temsil eden hasta ve hasta yakınlarının iletişim, empati, saygı gibi ulvi duygu ve becerilerin pandemik düzeyde azalıp azalmadığının bilimsel ölçeklerle değerlendirilmesi, tartışılması, literatürlerde dile getirilen hasta muayene süreleri, bekleme salonları vb. tüm fiziki şartların düşünülmesi dışında toplumda artan şiddet ile ilgili sebeplerin yine bilimsel yöntemler ile araştırılması gerektiği düşünüldü. Yurt dışına hekim göçünün sebebleri araştırıldığı taktirde bizim sonuçlarımızla da örtüşen hergün zor hastalar ile karşılaşmak bunun nedeni olabileceği düşünüldü. 
Zor hasta ve veya yakını ile ilgili iletişim eğitimi almak isteyen katılımcıların daha yüksek oranla iletişim düzeyi yüksek olan grupta yer aldığı görüldü. Zor hasta olgularına karşı katılımcıların bu çıkmazı yine iletişim eğitimleri ile aşabileceklerini düşündüklerini, kendilerini geliştirmek istediklerini söyleyebiliriz. Yüksek düzeyde iletişim becerilerine rağmen hasta ve yakınları ile sorunun, iletişimin çift taraflı bir eylem olması nedeni ile ülkemizdeki sağlık okuryazarlığı düzeyindeki düşüklükten kaynaklı olabilir. Sağlık okuryazarlığı, Hastanın hakları gibi sorumluluklarının da bilincin de olması, Medyadan bu konuda en üst düzeyde fayda sağlanması, Kamu ve STK'ların bu konuları ciddiyetle ele alması gerektiği düşünülmüştür.
 Ayrıca Tıp Eğitiminde önemli bir konu olan simüle hasta, drama, ikna eğitimleri konusunun uyumsuz veya saldırgan hasta, hasta yakını simüle eğitimimlerinin yapılması, simüle hasta istihdamının ciddiyetle düşünülmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Bilgilendirici İletişim, Empati, Sosyal Beceri, Saygı, Drama, Simule Hasta, İkna, Sağlık Çalışanlarına Şiddet

Abstract:
In this thesis, I begin to investigating whether the family medicine clinical residency student's communication skills are sufficient, have to provide one-to-one service to every age group without distinguishing the disease,  aimed to reveal status of the the communication skills of family medicine residents andd examined the factors affecting it.
Verbal and physical violence against health professionals is increasing day by day. In the medical profession, there is a lack of communication in most of the errors, conflicts and lawsuits. As a result, there is dissatisfaction and tendency to verbal and physical violence in patients who are on the other side of communication, dissatisfaction with the profession of physicians, morale disorders. The most problematic relationship between the patient and the physician is the communication with the patient and their relatives. In the execution of our profession, which we see as sacred, a problem-free patient-physician relationship is in favor of both parties. It has been determined that health professionals are exposed to less verbal and physical violence after training on improving their communication skills and they are less confronted with these aggressive attitudes. Patient satisfaction and adherence to treatment were also found to be high for healthcare professionals with increased empathy skills. These skills reduce job stress and increase job satisfaction. communication barriers; It causes health professionals to encounter medical errors, misdiagnosis, wrong treatment and irreversible situations. In addition, patients and their relatives should be fully aware of their responsibilities, such as knowing their rights and naturally demanding their rights in this direction. The issue of health literacy, which has been a popular discourse recently but whose results we cannot see, is a national problem.
Materials and Methods: Our study is an observational and complementary study. Between 01 June 2021 and 01 August 2021, 222 family medicine residents studying at the Hospitals of Health Sciences University within the borders of Ankara participated in the survey. For this purpose, 6 demographic questions, 7 questions containing communication-related features, and a 31-question questionnaire were applied with the HP-CSS-TR, the Turkish version of the Health Professionals Communication Skills Scale of 18 questions, whose internal consistency reliability, test-retest reliability, convergence validity and construct validity were approved. The Turkish version of HP-CSS consists of four factors, these are; Empathy, Informative Communication, Respect, Social Skills. IBM SPSS Statistics Version 25.00 package program was used in the analysis of the data.
Results: It was observed that 80.6% of the participants had problems with the patients and their relatives. It was observed that 6.3% of the participants received Certified training and 25.7% received Non-Certified training. It was determined that 68% of the participants did not receive any training. It was observed that 70.7% of the participants wanted to receive training on communication in health. 9.9% of the participants reported that they received drama training. 99.5% of the participants stated that they encountered difficult patients or their relatives. It was observed that 82% of the participants wanted to receive communication training about difficult patients or their relatives. It can be stated that the empathy and communication levels of the participants who think that the training received by the participants is sufficient. It was observed that the social skill levels of the assistants who received certified training were at a higher level. It was observed that there was a positive relationship between communication and social skill levels as age and professional seniority progressed. It was determined that the participants who received drama education had higher levels of respect and social skills. In our study, it was seen that Family Medicine clinical assistants had high levels of communication, empathy, respect and social skills. In general, it was seen that the sub-dimensions were positively related at moderate and high levels. It was seen that the levels of empathy, communication, respect and social skills were in interaction with each other. When the results were examined, it was seen that the important factor affecting the patient communication level was the level of empathy. It was seen that the participants who received certified communication training were in the group with a high level of communication with a higher rate. It was observed that the participants who had problems with the patients and their relatives were in the group with a higher level of communication.
Conclusion: Considering that almost 100% of the participants, like 99.5%, family medicine assistants encounter difficult patients, we can say that their communication skills have decreased socially, and the respect for healthcare personnel has decreased at the Pandemic level. It was observed that the participants who wanted to receive communication training about difficult patients and their relatives were in the group with a high level of communication with a higher rate. Against difficult patient cases, we can say that the participants think that they can overcome this deadlock with communication trainings, and they want to improve themselves. Despite high level of communication skills, the problem with patients and their relatives may be due to the low level of health literacy in our country, since communication is a bilateral action. It is thought that health literacy, awareness of the responsibilities of the patient such as the rights of the patient, the highest level of benefit from the media in this regard, the public and NGO's should take these issues seriously. In addition, persuasion, the simulated patient, which is an important subject in Medical Education, should be studied seriously, and the employment of simulated patients should be seriously considered.
Keywords: Communication, Empathy, Social Skills, Respect, Drama, Simulated Patient, Persuasion, Violence Against Healthcare Workers