Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde okuduğunu anlama ve yazma becerileri aracılığıyla Türk toplum bilgisi paylaşımı
Turkish social knowledge transfer through reading comprehension and writing skills in teaching Turkish to foreigners
Yazar: TUĞÇE TOGAN
Danışman: PROF. DR. ASUMAN AHMED ABDO SHABAN ; DOÇ. DR. ASLI FİŞEKCİOĞLU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilgiler Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dört dil becerisi = Four language skills ; Halk kültürü = Folk culture ; Okuma materyalleri = Reading materials ; Öğretim materyali =

Özet:
İnsanlar, düşünce ve duygu durumlarını karşısındaki kişiye aktarma gereksinimi duyar, söz konusu aktarım ihtiyacını da dil yoluyla sağlar. İnsanlar dil becerileri sayesinde kendilerini ifade edebilmekte ve muhatap alınan diğer insanlarla iletişim ve etkileşimde bulunabilmektedirler. İletişime duyulan ihtiyaç ve iletişim kurulması süreci, insanı toplum içerisine girmeye ve sosyalleşmeye sevk etmektedir. Birey öncelikle kendini ifade edebilmek adına ana dili edinir. Ana dili ediniminden sonra çevresel koşullar ve içsel güdüleri ile bireyde ikinci bir dil öğrenme arzusu ortaya çıkabilir. Türkiye'nin stratejik önemi göz önünde bulundurulduğunda ve son dönemlerde aldığı göçlerle birlikte Türkçe öğrenmeye duyulan ilgi ve ihtiyacın yadsınamaz derecede artmış olduğu gözlenmektedir. Türkçe öğretiminde karşılaşılan pek çok sorundan birisi, çalışmamızın temelini oluşturan Türk toplum bilgisinin paylaşımıdır. Öğrenen öncelikle dil yapılarını zihninde oturtabilmek adına hedef kültürden haberdar olmalıdır. Dil eğitimi sürecinde dil ve kültür ikilisinin birbirinden ayrı düşünülmesi, sağlıklı bir yaklaşım olmayacaktır. Bununla birlikte hedef dilin konuşulduğu toplum içerisinde yaşıyorsa öğrenen, dil kurallarını öğrenmenin yanında sosyal hayata katılma, ana dili Türkçe konuşurları ile sağlıklı iletişim kurma ve Avrupa Dilleri Ortak Öneriler Çerçeve Metninin (2020) de özellikle üzerinde durduğu "sosyal aktör" olma gerekliliğini yerine getirebilmek için Türk toplum bilgisine hâkim olma ihtiyacı duyacaktır. Çalışmamız ile birlikte öğrenenin, öğrenme ortamı içerisinde sosyal hayatta ihtiyaç duyacağı kadar kültürden haberdar edilmesi gerekliliğinden yola çıkarak okuduğunu anlama ve yazma becerileri aracılığı ile Türk toplum bilgisi paylaşımı amaçlanmıştır. "İstanbul'un 100 Âdeti" (Aktaş, 2013) adlı eserlerdeki açıklayıcı metinlerden faydalanarak günümüzde geçerliliği devam etmekte olan Türk âdetleri (İstanbul'da gözlemlenen âdetler ile sınırlandırılmış) üzerinden öğreneni, sosyal yaşamında karşılaşabileceği pek çok durumdan haberdar etmek amaçlanmıştır. Adı geçen eserden belirlenmiş metinler, okuma metinleri olarak kullanılmıştır. Derslerde kültürel ögelerin öğretimine yer verilmesinin faydalı bir başka yanı ise dersi tekdüze dil bilgisi öğretiminden farklı olarak gündelik yaşamı sınıfa getirerek öğrenenlerin ilgisini çeken bir eğitim ortamı oluşmasına katkı sağlamasıdır. 
Çalışmamızda Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi B2 seviyesi temel alınmıştır. Çalışmamızın içerisinde "dil bilgisi bağlamında B2, sözcük bilgisi bağlamda B2, söylemsel yeterlilik, okuduğunu anlama becerisi, yazma becerisi, aracılık, dil kullanıcısı, sosyal aktör, kültürel yeterlilikler" gibi kavramlar açıklanmıştır. Çalışmamızın sonucunda belirlenen âdetlerin tanıtıldığı metinler aracılığı ile okuduğunu anlama ve yazma becerilerine yönelik özgün ders materyalleri oluşturulmuştur. Materyaller oluşturulurken öncelikle öğrenenin metin içeriğinden haberdar olmasını ve hazırbulunuşluluk seviyesini arttırmak adına "Metin Öncesi Hazırlık Soruları"na yer verilmiştir. Ardından "Okuma Sırası Görevi" ile öğreneni okumaya teşvik edecek ve okuma sırasında satır aralarından yakalayabileceği ilgi çekici ve güdüleyici bir soru ile görev verilmiştir. Metnin okunmasının ardından okunan metinden yola çıkarak cevaplanacak sorular "Okuma Sonrası Sorular" başlığı altında D-AOBM (2020) tanımlayıcılarına uygun şekilde oluşturularak öğrenene yöneltilmiştir. Etkinliklerin son görevi olarak "Yaratıcı Yazma" başlığı altında okunan metinden yola çıkarak işlenen konuya dair öğreneni farklı metin türlerine de yönlendirecek şekilde yaratıcı yazma senaryosu verilerek öğrenin yazma becerisinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Oluşturulan materyaller aracılığı ile ders sürecinde kullanılacak etkinlikler örneklenmiş ve Türk toplum bilgisi paylaşımı sağlanmıştır.

Abstract:
People feel the need to convey their feelings and thoughts to the other person, and this transfer is achieved through language. Thanks to language, people can express themselves and communicate and interact with other people. This process leads people to enter society and socialize. The individual first acquires the mother tongue to express himself. After the acquisition of the mother tongue, the desire to learn a second language may arise in the individual with environmental conditions and internal motivations. Considering the strategic importance of Turkey and the recent migrations, it is observed that the interest and need for learning Turkish have increased undeniably. One of the many problems encountered in teaching Turkish is the transfer of Turkish society knowledge, which forms the basis of our study. The learner must first be aware of the target culture to establish the language structures in his mind. It will not be a healthy approach to consider language and culture separately from each other in the language education process. However, if the learner lives in a society where the target language is spoken, in addition to learning the language rules, the learner needs to participate in social life, establish healthy communication with native Turkish speakers, and fulfill the requirement of being a "social actor", which the Common European Framework of Reference for Languages (2020) emphasizes. will need to master the knowledge of society. Our study, it is aimed to transfer Turkish society knowledge through reading comprehension and writing skills, based on the necessity of informing the learner about the culture as much as they will need in social life in the learning environment. By making use of the explanatory texts in the works named "Istanbul's 100 Pieces" (Aktaş, 2013), it is aimed to inform the learner of many situations that he may encounter in his social life through Turkish customs (limited to the customs observed in Istanbul), which are still valid today. The texts determined from the mentioned work were arranged according to the level and used as reading texts. Another beneficial aspect of including the teaching of cultural elements in the lessons is that, unlike monotonous grammar teaching, it contributes to the creation of an educational environment that attracts the attention of learners by bringing daily life to the classroom.
Our study was based on the foreign language Turkish B2 level. In our study, concepts such as "B2 in the context of grammar, B2 in the lexical context, discursive competence, reading comprehension skills, writing skills, mediation, language users, social actors, cultural competencies" are explained. As a result of our study, original course materials for reading comprehension and writing skills were created through the texts in which the determined customs were introduced. While creating the materials, "Pre-Text Preparation Questions" were included to make the learner aware of the text content and to increase the level of readiness. Then, with the "Reading Order Task", the learner was given a task with an interesting and motivating question that would encourage them to read and that they could catch between the lines while reading. After reading the text, cognitive and cognitive functions such as analysis, evaluation, interpretation, hypothesis, opposing view development (antithesis), knowledge-remembering, creativity, problem-solving, inference, comparison, developing different perspectives, estimation, activating prior knowledge will be answered based on the text read. The questions in which metacognitive strategies will be used were asked under the title of "Post-Reading Questions". The last task of the activities is aimed to improve the learning and writing skills by giving a creative writing scenario that will direct the learner to different text types on the subject, starting from the text read under the title of "Creative Writing". Through the materials created, the activities to be used in the course process were sampled and Turkish society knowledge was transferred.