2018 fen bilimleri dersi öğretim programında kaynaşıklık: Resmi ve uygulanan program üzerine bir inceleme
Articulation in the 2018 science curriculum program: A review on the formal and implemented program
Yazar: FATMA DURSUN
Danışman: PROF. DR. BANU YÜCEL TOY
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Ülkelerin gelişmişlik düzeyini arttırabilmesi için fen bilimleri önemlidir bu sebeple fen bilimleri eğitiminin kalitesini arttırmak için öğretim programlarını yenilemek, programın kaynaşıklığını sağlamak ve yenilenen programın uygulanabilmesi için öğretmenlere imkan tanımak gerekmektedir. Bu araştırmanın amacı, resmi ve uygulanan 2018 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programının (FBDÖP) yatay ve dikey kaynaşıklığını dokuman analizi ve öğretmen görüşleriyle incelemektir. Durum çalışması türündeki çalışmada veri kaynaklarını; öğretim programları ve öğretmenler oluşturmaktadır. Dokuman analizi kılavuz sorularıyla, görüşmeler ise görüşme formu aracılığıyla gerçekleştirilmiş, verilerin analizde betimsel analiz yaklaşımı kullanılmıştır. Bulgular FBDÖP'nin yatay kaynaşıklığının kısmen başarılı olduğunu, disiplinler arası olma özelliğinin zayıf olduğunu, az sayıda kazanımın diğer derslerle ilişkili olduğunu ve ön koşul öğrenmelere kısmen dikkate edildiğini göstermektedir. Öğretmenler; ilkokulda diğer derslerle ilişkilendirmeler olduğunu, ortaokulda yeteri kadar ilişkilendirme olmadığını, kalıtım, yoğunluk, sürat gibi matematik bilgisi gerektiren konularda ön koşul öğrenmelere dikkat edilmediğini, programda yer alan matematiksel ifadelerin yatay kaynaşıklığa zarar verdiğini ve öğretimi zorlaştırdığını, bu yüzden programa eklemeler yaptıklarını belirtmişlerdir. Dikey kaynaşıklıkta süreklilik açısından, 3.sınıftan 8.sınıfa doğru gidildiğinde kazanımların kısmen ilişkilendirildiği, tekrar eden kavram ve değerlerin sayısının az olduğu fakat alan özgü becerilerin ve bilimsel süreç becerilerinin (BSB) süreklilik açısından yeterli olduğu belirlenmiştir. Aşamalılık açısından ise, kazanımların sınıflar ilerledikçe kısmen derinleştiği, bilinenden bilinmeyene, kolaydan zora, yakından uzağa, somuttan soyuta sıralandığı fakat ön koşul öğrenmelerin dikkate alınmadığı belirlenmiştir. Sınıf seviyesi ilerledikçe üst düzey düşünme becerilerine doğru ilerleme olduğu fakat sayılarının az olduğu, alt düzey düşünme becerilerine daha fazla yer verildiği görülmüş, BSB bakımından kazanımlarda temelden ileri düzeye doğru ilerleme olmadığı, ileri düzey BSB'lerin az olduğu belirlenmiştir. Öğretmenler; kuvvet, elektrik konularında sürekliliğin sağlandığını, diğer konularda sürekliliğin sağlanmadığını düşünmektedirler. Ayrıca sistemlerin hücre konusundan önce ve bütün sistemlerin 6.sınıfta olmasının öğretimi zorlaştırdığı, mevsimler ve iklim konusunun olmaması gerektiği durumlarında dikey kaynaşıklığı sağlamak adına kazanımlara ekleme yaptıklarını belirtmişlerdir. Sonuç olarak FBDÖP'nin yatay ve dikey kaynaşıklık açısından yeniden düzenlenmesi ve programın güçlendirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Science is important for countries to increase their level of development; therefore, to increase the quality of science education, it is necessary to renew the science curricula (SC), to ensure the articulation of the curriculum and to provide teachers with opportunities to implement the renewed curriculum. Studies examining the fusion of curricula in Turkey are limited. The aim of the study is to examine the horizontal and vertical articulation of the official and implemented 2018 SC through document analysis and teacher opinions. In the case study type study, the data sources were curricula and teachers. Document analysis was collected with guiding questions and interviews were collected with an interview form, and descriptive analysis approach was used to analyze the data. The findings revealed that the horizontal articulation of the SC was partially successful, its interdisciplinarity was weak, few outcomes were related to other courses, and prerequisite learning was partially considered. Teachers stated that there were associations with other courses in primary school, there were not enough associations in secondary school, prerequisite learning was not taken into consideration in subjects requiring mathematical knowledge such as heredity, density, and speed, mathematical expressions in the program damaged horizontal articulation and made teaching difficult, so they made additions to the program. In terms of vertical articulation in terms of continuity, it was determined that the gains were partially related from the 3rd grade to the 8th grade, the number of repetitive concepts and values was low, but domain-specific skills and scientific process skills (SPS) were sufficient in terms of continuity. In terms of gradualism, it was determined that the learning outcomes partially deepened as the grades progressed, from known to unknown, from easy to difficult, from near too far, from concrete to abstract, but prerequisite learning was not considered. As the grade level progressed, it was seen that there was progress towards higher level thinking skills, but their number was low, lower-level thinking skills were given more space, and it was determined that there was no progression from basic to advanced level in terms of SPS, and advanced level SPS were few. Teachers think that continuity is provided in the subjects of force and electricity, but not in other subjects. In addition, they stated that the fact that the systems were before the cell subject and that all systems were in the 6th grade made teaching difficult, that there should not have been a subject on seasons and climate, and that in these cases they added to the acquisitions to ensure vertical articulation. As a result, it is recommended that the SC should be reorganized in terms of horizontal and vertical articulation, and the program should be strengthened.