İmar planlama süreçlerinin kente etkisi: çatalca Kiptaş örneği
Impact of the development planning process over cities: example of catalca Kiptas
Yazar: TAYYİBE MELİS EBEVİ
Danışman: PROF. DR. UFUK DOĞRUSÖZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Çatalca 1115 km² ile İstanbul'un en büyük yüz ölçümüne sahip, eski bir yerleşim olmasına rağmen ilk imar planı 25.11.1955 tarihinde 1/2000 ölçekli Nazım İmar Planı olarak yapılmıştır. İlçe coğrafi konumu, topoğrafyası, iklimi, tarihçesi, kültürü, sosyo-ekonomik durumu gibi gerekçelerle hızlı bir gelişim gösterememiştir. Buradaki en büyük etken ilçenin yüz ölçümünün %65'inin orman alanı, %29'unun tarım alanında kalmasındandır. İçme suyu havza kuşakları ile dere koruma bantları ilçenin doğal sınırlayıcılarını oluşturmakta ve ilçeyi komşularından ayıran kırsal karakteristiğini ortaya koymaktadır. 
İlçe, kentsel gelişim süreçleri incelendiğinde Ferhatpaşa ve Kaleiçi merkez mahalleleri dışında orman mahalleleri, tarım yapılan mahalleleri, imar planı olmayan mahalleleri ve mülkiyet sorunları olan maliye hazinesi mülkiyetinde bulunan mahallelerden oluşmaktadır. 
Bu çalışmada ilçe merkez mahallelerinden Ferhatpaşa yerleşiminde bulunan KİPTAŞ A.Ş. proje alanının, 1/1000 ölçekli Çatalca Merkez ve Yakın Çevresi Uygulama İmar Planı plan raporlarında öngörülen kentsel gelişim aksının dışında bir yerleşime konumlandırılmasının kente ve kentliye olan etkileri incelenecektir. Bu kapsamda kentten kopuk, ikincil bir kent merkezinin, kent bütünlüğü sağlanmadan yaratılmasının mimari, sosyolojik, psikolojik, coğrafik ve topoğrafik açıdan etkilerinin kent ile ilişkisi ele alınacaktır. 
Sonuç olarak, planlama gelişim süreci dikkate alınmadan, kentin kendi normalinde göstermesi gereken gelişim yönünün aksi bir yönde yaşam alanı oluşturulması, kente eklemlenmek zorunda kalan bir yamanın ilerleyen süreçlerde kentle olan bağlantının kurulması açısından yaratılan olumsuzlukları tasarım ilkeleri ve mimari disiplinlerin edinilmiş bilgileri ışığında ortaya koymuştur. 


Anahtar sözcükler: İmar planları, Çatalca Ferhatpaşa yerleşimi, kentsel gelişim

Abstract:
Despite being ancient and with 1115km² acreage Istanbul's largest district, Catalca's first development plan was made in 25.11.1955 with 1/2000 scaled Master Development Plan. Districts some parameters like geography, topography, climate, culture, history, socio-economic status prevented its faster development.The biggest of all reasons being Catalca's land distribution that being 65% of forest area and 29% of agricultural area. Also drinking water basin bents are deterministic elements of its natural borders that highlighting its rural characteristics.
According to urban development processes except Ferhatpasa and Kaleici neighbourhoods of Catalca is a combination of forest neighbourhoods, agricultural neighbourhoods, neighbourhoods without development plans and due to ownership problems neighbourhoods that are owned by Treasure of Finances. 
In this project the impact of KIPTAS A.S project area that is located in Catalca Ferhatpasa neighbourhood that is settling outside of urban development axis that has determined by 1/1000 scaled Central Catalca and Application Development Plan for its immediate surroundings plan reports foresights effects on the district and its inhabitants will be examined. On that scope the effects over architectural, sociological, psychological, geographical and topographical impacts of the secondary disctrict center that is disconnected from the current district center will be observed.
In the end, while ignoring administritive planning development processes, creating a new central district while going out of the way of districts normal development route, the new zone that needs to be implanted to the districts with many patches will bring issues over that are adressed with design principals and architectural disciplines.
Keywords: Master plan, Çatalca Ferhatpaşa settlement, urban development