Beşinci sınıf öğrencilerinin sosyo-bilimsel muhakeme yetenekleri ile karar verme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between socio-scientific reasoning abilities and decision-making skills of fifth grade students
Yazar: MERVE ÖNPEKER
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE BELGE CAN
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokul beşinci sınıf öğrencilerinin mikro-plastikler konusundaki sosyo-bilimsel muhakeme yetenekleri ile karar verme becerileri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Sosyo-bilimsel muhakeme becerisi bu araştırmada "karmaşıklık", "sorgulama temelli olma" ve "çok yönlülük" alt boyutlarıyla ele alınmıştır. Nicel araştırma yaklaşımına göre gerçekleştirilen bu araştırmada ilişkisel tarama deseni benimsenmiştir. Uygun örnekleme yöntemi ile belirlenen çalışma grubu Eskişehir ilindeki iki farklı devlet ortaokulunda 2022-2023 eğitim-öğretim yılının ikinci döneminde öğrenimlerine devam eden beşinci sınıf düzeyindeki 256 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışmanın verileri Sadler, Klosterman ve Topçu (2011) tarafından geliştirilip araştırmacılar tarafından mikro-plastikler bağlamına uyarlanan "Sosyo-bilimsel Konular Anketi" ve Mann, Burnett, Radford ve Ford (1997) tarafından geliştirilip Deniz (2004) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Melbourne Karar Verme Ölçeği I-II" ile toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistik kullanılmıştır. Cansız (2014) ve Sadler, Barab ve Scott (2007) tarafından geliştirilip Sadler, Klosterman ve Topçu (2011) tarafından revize edilen sosyo-bilimsel muhakeme değerlendirme rubrikleri ile ikili puanlama sistemi birlikte kullanılarak açık uçlu sorulara verilen yanıtlar nicel verilere dönüştürülmüştür. SPSS 22.0 programıyla öğrencilerin karar verme stilleri belirlenmiş ve sosyo-bilimsel muhakeme yetenekleriyle arasındaki ilişkiyi belirlemek için Spearman Brown Korelasyon Katsayısı hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar öğrencilerin dikkatli karar verme ile sosyo-bilimsel muhakemenin karmaşıklık (rs=0.155, p<0.05), sorgulama temelli olma (rs=0.204, p<0.01) ve çok yönlülük (rs=0.193, p<0.019) alt boyutları arasında düşük düzeyde pozitif yönlü bir ilişkinin olduğunu göstermiştir. Öğrencilerin karar vermede özsaygı, kaçıngan, erteleyici ve panik karar verme stilleri ile sosyo-bilimsel muhakeme yetenekleri arasında ise istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmamıştır.

Abstract:
The aim of this research is to examine the relationship between fifth grade middle school students socio-scientific reasoning and decision-making skills regarding micro-plastics. The socio-scientific reasoning skill was discussed in this research with the sub-dimensions of "complexity", "inquiry-based" and "multidimensionality". In this research which was conducted according to the quantitative research approach, the relational survey design was adopted. The study group determined by the convenience sampling method, consists of 256 fifth-grade students who continue their education in the second semester of the 2022-2023 academic year at two different public secondary schools in Eskişehir. The data of the research were collected with the "Socio-scientific Issues Questionnaire" developed by Sadler, Klosterman, and Topçu (2011) and adapted to the context of micro-plastics by the researchers and the "Melbourne Decision Making Questionnaire I-II" developed by Mann, Burnett, Radford, and Ford (1997) and adapted into Turkish by Deniz (2004). Descriptive statistics were used to analyze the data. The answers given to open-ended questions were converted into quantitative data by using the socio-scientific reasoning evaluation rubrics and dual scoring system developed by Cansiz (2014) and Sadler, Barab and Scott (2007) and revised by Sadler, Klosterman and Topcu (2011). Students' decision-making styles were determined with the SPSS 22.0 program and the Spearman Brown Correlation Coefficient was calculated to determine the relationship between them and their socio-scientific reasoning skills. The results obtained showed that there was a low level positive correlation between students' vigilance decision making and the complexity (rs=0.155, p<0.05), inquiry-based (rs=0.204, p<0.01) and multidimensionality (rs=0.193, p<0.019) sub-dimensions of socio-scientific reasoning. There was no statistically significant relationship between students' self-esteem, buckpassing, procrastination and hypervigilance decision making styles and their socio-scientific reasoning skills.