Finansal performans değerlendirme ve hisse senedi getiri ilişkisi: Tereddütlü Bulanık AHP temelli yaklaşım
Financial performance evaluation and the relationship between stock returns: Hesitant Fuzzy AHP based approach
Yazar: RAFET EMRE TORAMANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇE CANDAN
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Finans Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bulanık analitik hiyerarşi süreci = Fuzzy analytical hierachy process ; Bulanık mantık = Fuzzy logic ; Finansal performans = Financial performance ; Hisse senedi getirileri = Stock returns ; Hisse senetleri = Stocks ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Finansal performans kavramı tüm şirket ve kuruluşlar için önem arz eden bir konudur. Finansal performans değerlendirme süreci, bir işletmenin rakip işletmelere kıyasla olumlu ya da olumsuz yönlerinin belirlenmesine olanak sağlar. Öyle ki, bir işletme kendisini rekabetçi bir ortamda rakip firmalarla karşılaştırarak sektördeki konumunu belirlerken, işletmenin yönetim sürecinde optimum kararlar alma yönünde katkıda bulunur. Finansal performans değerlendirmenin işletme yöneticilerine sağladığı faydanın yanı sıra, hisse senedi yatırımcılarına da karar sürecinde katkı sağlaması beklenir. Bunun en temel sebebi yatırımcıların, finansal yönetimin başarılı olduğu şirketlere yatırım yapma eğiliminde olmasıdır.
Bu çalışmanın amacı; yeni bir bütünleşik yaklaşım ile, ekonomilerin kalbi olarak niteleyebileceğimiz bankacılık sektöründe, finansal performans değerlendirmesinde bulunmak ve finansal performansın hisse senedi yatırımında tek bir karar faktörü olarak kullanılıp kullanılamayacağı belirlemektir. Türkiye'de faaliyet gösteren ve BİSTXBANK endeksinde işlem gören 10 mevduat bankasının 2008-2017 dönemleri için finansal performansı değerlendirilmiş ve değerlendirme sonuçlarına göre iki grup portföy oluşturulmuştur. Oluşturulan bu portföylerin getirileri çeşitli kantitatif tekniklerle incelenmiştir.
Çalışmada, finansal oranlardan oluşan 7 ana ve 23 alt kriter finansal performans değerlendirme amacıyla kullanılmıştır. Kriterlerin önem ağırlıklarını belirlemek için Tereddütlü Bulanık AHP yönteminden yararlanılırken, alternatifler arasında sıralama yapmak için TOPSIS ve GİA yöntemleri kullanılmıştır. Tereddütlü Bulanık AHPTOPSIS ve Tereddütlü Bulanık AHP-GİA yöntemlerinin bütünleşik olarak kullanılmasıyla literatüre yeni bir performans değerlendirme yaklaşımı sunulmuştur. Finansal performans sonuçlarına göre oluşturulan iki grup portföy arasındaki getiri farkını istatistiksel olarak incelemek için bağımsız iki örneklem t testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda kullanılan yöntemlerin finansal performans değerlendirmesinde kullanılabileceği, bu yöntemlerin portföy oluşturma konusunda uygulanabilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ancak portföyler kantitatif olarak değerlendirildiğinde başarılı sonuçlar elde edilse bile istatistiksel olarak portföyler arasında getiri farkının bulunmadığı görülmüştür. Bu sonuçlara göre, finansal performansın hisse senedi yatırımında tek başına yeterli bir karar faktörü olmadığı görülmüştür. Bu yöntemleri hisse senedi yatırımı için kullanırken, hisse senedi fiyatlarına etki eden diğer faktörlerin hiyerarşik yapıya dahil edilmesi tavsiye edilmektedir.

Abstract:
The concept of financial performance is an important issue for all companies and organizations. The financial performance evaluation process allows determining the positive or negative aspects of a business compared to competing companies. Such that, while comparing itself with competitive companies in a competitive environment, it determines its position in the sector, thus contributing to the process of making optimum decisions in the management process of the enterprise. In addition to the benefits of financial performance evaluation to company managers, it is expected to contribute to stock investors in the decision process. The main reason for this is that investors tend to invest in companies where financial management is successful. The main purpose of this study is evaluate the financial performance with a new integrated approach in the banking sector which we can qualify as the heart of economies, and to determine whether financial performance can be used as a single decision factor in stock investment. In this study financial performance of 10 commercial bank was evaluated which are operating in turkey and traded on BISTXBANK index, for period of 2008-2017. According to the evaluation results, were created two groups of portfolios. The returns of these portfolios were analyzed various quantitative techniques.
In the study, 7 main and 23 sub criteria which is financial ratio, were used for financial performance evaluation purposes. The Hesitant Fuzzy AHP method was used to determine the importance weights of the criteria and TOPSIS and GRA methods were used to rank to sort the alternatives. A new performance evaluation approach has been presented to the literature with the integrated use of Hesitant Fuzzy AHP-TOPSIS and Hesitant Fuzzy AHP-GRA methods. Independent samples t tests was used to statistically examine the difference in returns between the two groups of portfolios created according to financial performance results.
As a result of the study, it has been concluded that the methods used can be used in financial performance evaluation, and that these methods are applicable in creating a portfolio. However, when the portfolios are evaluated quantitatively, even if successful results are obtained, it is seen that there is no statistical difference between the portfolios. According to these results, it was observed that financial performance alone was not an adequate decision factor in stock investment. When using these methods for stock investment, it is recommended to include other factors affecting stock prices in the hierarchical structure.