Üniversite performanslarının Bulanık AHS, Bulanık Swara ve TOPSİS yöntemi ile değerlendirilmesi
Evaluating universities' performance with Fuzzy AHP, Fuzzy Swara and TOPSIS
Yazar: KORKUT KOÇAK
Danışman: DOÇ. DR. KÜBRA ATALAY KABASAKAL ; DOÇ. DR. MURAT DOĞAN ŞAHİN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Ulusal ve uluslararası birçok kurum ve kuruluş üniversite performanslarının değerlendirilmesine ilişkin çalışmalar yürütmektedir. Söz konusu değerlendirmeler, üniversite tercihi, denklik başvurusu, yurt dışı yatay geçiş, burs vb. süreçlerde işe koşulmaktadır. Dolayısıyla değerlendirmelerin objektif ölçütler doğrultusunda yapılması kritik bir öneme sahiptir. Bu araştırmada, üniversitelerin tüm hizmet alanlarına ilişkin performanslarının değerlendirilmesinde kullanılabilecek beş temel alanda 25 gösterge belirlenmiş ve gösterge ağırlık katsayıları çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemleri olan Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (B-AHS) ve Bulanık Oran Analizi ile Basit Toplam Ağırlıklandırma (B-SWARA) ile hesaplanmıştır. Belirlenen ağırlık katsayıları Teknik Optimal Çözüme Benzerlik ile Tercih Sıralama (TOPSIS) yönteminde kullanılarak 198 üniversitenin performansı değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında, yükseköğretim sistemlerine ilişkin araştırma yapan öğretim elemanları arasından seçilen 12 alan uzmanının görüşlerini yansıtmak amacıyla iki farklı kıyaslama anketi geliştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre B-AHS temel alan sıralaması, "B. Ar-Ge, Proje ve Yayın" (0,418)>"A. Eğitim ve Öğretim" (0,335)>"E. Topluma Hizmet ve Sosyal Sorumluluk" (0,159)>"C. Uluslararasılaşma" (0,080) > "D. Bütçe ve Finansman" (0,009) şeklindedir. B-SWARA'ya göre temel alan sıralamaları A. (0,419) > B. (0,331) > E. (0,107) > C. (0,074) > D (0,070) bulunmuştur.  B-AHS ve B-SWARA ağırlık katsayıları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla hesaplanan Spearman korelasyonu rs=0,743 bulunmuştur. Üniversitelerin B-AHS ve B-SWARA katsayılarına dayalı TOPSIS değerlendirme sıralamaları arasındaki ilişki incelenmiş ve Spearman korelasyon katsayısı rs=0,956 bulunmuştur. QS, THE ve URAP üniversite sıralamaları ile araştırma kapsamında elde edilen B-AHS ve B-SWARA'ya dayalı üniversite sıralamaları karşılaştırılmış ve en yüksek korelasyon B-AHS TOPSIS ile URAP sıralamaları arasında (rs= 0,771) en düşük korelasyon B-AHS TOPSIS ile THE sıralamaları arasında (rs= 0,615) bulunmuştur.

Abstract:
Many national and international institutions and organizations carry out studies to assess university performance. These assessments are used in processes such as university, equivalence, international transfer, and scholarship application. Therefore, it is critical that these assessments are made in line with objective criteria. In this study, 25 indicators were identified in five main areas that can be used to assess the performance of universities in all service areas. The indicator weighting coefficients were calculated using Fuzzy Analytic Hierarchy Process (F-AHP) and Fuzzy Simple Additive Weighting and Rank Assessment (F-SWARA), which are multi-criteria decision making (MCDM) methods. The performance of 198 universities was assessed by using the determined weight coefficients in the Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS) method. Within the scope of the study, two different benchmarking questionnaires were developed to reflect the views of 12 field experts selected among academics conducting research on higher education systems. According to the findings, the F-AHP main area ranking is "B. R&D, Projects and Publications" (0.418) > "A. Education and Training" (0.335) > "E. Community Service and Social Responsibility" (0.159) > "C. Internationalization" (0.080) > "D. Budget and Financing" (0.009). According to F-SWARA, the main area rankings are A. (0.419) > B. (0.331) > E. (0.107) > C. (0.074) > D (0.070).  The Spearman correlation used to examine the relationship between the F-AHS, and F-SWARA weight coefficients was rs=0.743. The relationship between the TOPSIS rankings of universities based on F-AHP, and F-SWARA coefficients was examined and the Spearman correlation coefficient was rs=0.956. The university rankings QS, THE and URAP were compared with the university rankings based on F-AHP and F-SWARA obtained within the scope of this study and the highest correlation was found between F-AHP TOPSIS and URAP rankings (rs= 0.771) and the lowest correlation was found between F-AHP TOPSIS and THE rankings (rs= 0.615).