Tanrı'nın varlığı açısından bilinç argümanı: J. P. Moreland örneği
The argument from consciousness for the existence of God: The case of J. P. Moreland
Yazar: İBRAHİM YEŞUA ÖZÇELİK
Danışman: PROF. DR. RECEP ALPYAĞIL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Allah'ın varlığı = Existence of God ; Bilinç = Consciousness ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Doğalcılık = Naturalism ; Dualizm = Dualism ; Moreland, J. P. = Moreland, J. P. ; Tanrı anlayışı = God understanding ; Teizm = Theism ; Varoluş = Existence ; Zihin felsefesi = Mind of philosophy

Özet:
Tanrı'nın varlığına dair öne sürülen argümanların bir kısmı, doğal sebep-sonuç ilişkilerine dayanan açıklamaların yetersiz olduğu durumlardan hareket etmektedir. Günümüzde bilincin doğası da hala gizemini korumaya devam eden önemli fenomenlerden biridir. Dolayısıyla bilincin mahiyeti bir açıklamaya ihtiyaç duymaktadır. Bilinç konusunda günümüzde iki önemli rakip görüş vardır: natüralizm ve teizm. Natüralist yaklaşımlar bilinci doğal bir fenomen olarak ele alıp açıklamaya çalışmaktadır. Buna karşın birçok teist filozof bilincin natüralist bir açıklamasının mümkün olmadığına işaret ederek, onun doğaüstü bir nedeninin ve kişisel bir açıklamasının olması gerektiğini ileri sürmektedir. Tanrı'nın varlığına dair bir delil olarak bilinç argümanı da bu yaklaşımı temel alan önemli bir argümandır. Bu çalışmada bilinç argümanı, James Porter Moreland'ın tümdengelim yöntemiyle ortaya koyduğu iki argüman temelinde ele alınmıştır. Bu argümanların ana hatları itibarıyla iki önemli savı vardır: İlk olarak, fiziksel olmayan zihinsel durumların var olduğu ileri sürülmekle düalist bir pozisyon benimsenmektedir. İkinci olarak ise, bu zihinsel durumlara veya onların fiziksel durumlarla olan ilişkisine dair başarılı hiçbir natüralist açıklamanın bulunmadığı iddia edilmektedir. Bu nedenle bu çalışmada, bilinç argümanını tartışmadan önce bu iki önemli iddianın daha iyi anlaşılabilmesi adına öncelikle natüralizm ve natüralist açıklamayı oluşturan temel bileşenler ele alınmıştır. Sonrasında günümüz zihin felsefesinde pek dikkate alınmayan düalizmin hala canlı bir seçenek olup olmadığı değerlendirilmiştir. Ardından, bu çalışmanın esas konusu olan Moreland'ın sunduğu bilinç argümanları, öncülleri detaylıca tartışılarak değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Sonuç olarak, Moreland'ın sunduğu bilinç argümanlarının rakip görüş karşısında başarılı olduğu görülmüş, fakat bununla birlikte bilinç argümanının daha güçlü bir versiyonunun mümkün olup olmadığı tartışılmıştır.

Abstract:
Some of the arguments for the existence of God are driven from the claim that explanations which are based on natural cause and effect do not sufficiently explain the relevant phenomena. The nature of the consciousness is one of the significant phenomena that still remains a mystery at the present time. Two essential rival worldviews exist on consciousness: naturalism and theism. Naturalistic approaches try to explain consciousness as a natural phenomenon, while many theist philosophers argue that there must be a supernatural cause and a personal explanation for it by pointing out that a naturalistic explanation of consciousness is not possible. The argument from consciousness as an evidence for the existence of God is also an important argument based on this approach. In this study, the argument from consciousness has been discussed on the basis of two arguments that James Porter Moreland puts forward by the deductive method. There are two important claims for the main lines of these arguments: First, a dualist position is adopted by claiming that non-physical mental states exist. Second, it is claimed that there is no naturalistic explanation for these mental states or their relationship to physical states. For this reason, in this study, first of all, naturalism and the basic components that make up the naturalist explanation are discussed in order to better understand these two important claims. Following this analysis, the possibility of dualism as a live option, which is not considered much in today's philosophy of mind, is evaluated. Then, the argument from consciousness introduced by Moreland, which is the main subject of this study, is evaluated by discussing its premises in detail. As a result, the study concludes that the argument from consciousness introduced by Moreland is successful against the opposing view, and discusses whether a stronger version of the consciousness argument may be possible.