Türk armatör şirketlerinde gemi adamı seçim kriterlerinin Bulanık AHP yöntemi ile analizi
Analysis of seafarer selection criterias on Turkish marine companies with Fuzzy AHP method
Yazar: TOLGA ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET FATİH DİNÇER
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Denizcilik İşletmeleri Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Denizcilik = Marine ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bulanık analitik hiyerarşi süreci = Fuzzy analytical hierachy process ; Gemi adamları = Seafarers ; Personel seçimi = Personnel selection ; İstihdam = Employment

Özet:
Türk denizcilik firmalarının gemi işletme pratiklerinin özellikle son 15-20 yıl için yapılan incelemesinde, Türk armatör şirketlerinin yabancı bayrak avantajlarından daha fazla faydalanmak istediği görülmektedir. Bu durum, gemilerde yabancı personel istihdamını da gündeme getirmiş ve özellikle bu dönem içinde, önemli denizcilik firmaları karışık veya yabancı personel ile çalışma tercihinde bulunmuşlardır. Bu durum çeşitli akademik çalışmalarla da ortaya konulmuş olan, Türk bayraklı gemilerde, Türk personel ile çalışmaya meyilli Türk gemi adamlarının da uluslararası gemi adamı piyasasına kaymasına ve bu alanda kendine yer açmaya çalışmasını bir anlamda mecburi kılmıştır.

Bu itibarla yapılan bu çalışmada, Türk armatör şirketlerinin personel seçiminde önemli ve etkili olabilecek kriterler değerlendirmeye alınmış, elde edilecek veriler ile Türk gemi adamlarının uluslararası gemi adamı piyasasında daha çok tercih edilmelerine yardımcı olabilecek öneriler getirilmek istenmiştir. Bu etkiler değerlendirilirken çok kriterli karar verme yöntemlerinden bulanık AHP kullanılmıştır. Çalışma 5 bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde gemi adamı, gemi adamı sertifika ve yeterlilikleri değerlendirilmiştir. 2. bölümde Türkiye'de ve dünyada gemi adamı arz ve talebi değerlendirilmeye çalışılmıştır. 3. bölümde insan kaynakları yönetimi ve denizcilik alanında insan kaynakları uygulamaları açıklanmıştır. 4. bölümde çalışmada kullanılan yöntem açıklanmıştır. 5. bölüm ise sonuç ve önerilerin bulunduğu bölümdür.

Analiz sonuçlarının yapılan değerlendirilmesinde uzmanlar tarafından en önemli görülen ana kriterin "Mesleki yeterlilik" kriteri olduğu tespit edilmiştir. 2. sırada "Kişisel kriterler" ana kriteri gelmektedir. 3. sırada öneme sahip ana kriter "Tecrübe/İş deneyimi" olmuş ve 4. sırada öneme sahip ana kriter "Milliyete bağlı kriterler" olarak tespit edilmiştir. Alt kriterlerin yapılan değerlendirmesinde ise mesleki yeterlilik kriteri alt

kriterlerinden "Yabancı dil/İngilizce bilgisi" kriteri en önemli görülen kriter olmuştur. 2. sırada öneme sahip kriter "Emniyetli yönetim sistemi (ISM) hakkında yeterli bilgiye sahip olma" kriteri olmuştur. Çalışmanın bulgularına göre 3. derecede öneme sahip kriter "Kişisel kriterler" ana kriteri, alt kriterlerinden "Sertifika, vize, yeterlilik vb. belgelerinin geçerlilik süreleri" kriteri olmuştur.

Anahtar Kelimeler: Gemi adamı, Uluslararası Gemi adamı Piyasası, Gemi adamı İstihdamı, Bulanık AHP

Abstract:
In the terms of ship operating practices of Turkish Maritime Companies, It has been observed that Turkish owned maritime companies want to get more advantages of easy flags, especially for the last 15-20 years. This situation causes recruitment multinational seafarers on Turkish owned vessels. And especially during this period many of the major Turkish maritime companies preferred to employe multinational seafarers on the vessels under their control. When it comes to Turkish Seafarers who are willing to work on Turkish Flagged vessel with Turkish crew members, which has been demonstrade by various academic studies, to shift to the international seafarers market. And in this matter it becomes necessity for Turkish crewmember to make a place for themselves in the international seafarers market.

In this study, the criterias that can be important and effective in the seafarers selection of Turkish shipowner companies were evaluated and suggestions were made to help Turkish seafarers to be more preferred in the international seafarers market with the data to be obtained. These criterias has been evaluated by using Fuzzy AHP one of the multi-criteria decision methods. The study consists of 5 parts, In the first part seafarers and seafarers certificates, competencies were evaluated. In chapter 2, seafarer supply and demand in Türkiye and in the world has been evaluated. In chapter 3, human resources management and human resources practices in maritime sector were explained. In the chapter 4, the method used in the study was explained. In chapter 5, conclusions and recommendations have been presented.

In the evaluation of the analyse results of the main criterias, It has been determined that "vocational Competence" main criteria is the most significant followed by "Personal

Criteria", "on board experience". "Criteria by Nationality" is the least weighted criteria for decision makers.

In the evaluation of the analyse results of the sub-criterias, "Foreign Language/ English Knowledge" is the most significant followed by "Having Sufficient Knowledge About The Safety Management System (ISM)" and "validity period of the certificates visa, etc." for decision makers.

Keywords: Seafarers, International Seafarers Market, Recruitment Of Seafarers, Fuzzy AHP