Esnek çalışma ve endüstri ilişkilerine etkisi
Flexible work and its effects on industrial relations
Yazar: ÜLKÜ HATMAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZGÜR MÜFTÜOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Esnek çalışma = Flexible working ; Kanunlar = Laws ; Çalışma = Work ; Çalışma yöntemleri = Working methods ; İş Kanunu = Labour Law ; İş hukuku = Labour law

Özet:
Kriz dönemlerinde üretim ilişkilerinde ve kurumsal yapılarda önemli değişimler meydana gelmektedir. Kapitalizmin 1970'li yıllarda patlak veren krizine çözüm arayışları tüm dünyada neo-liberalpolitikaların devreye girmesiyle örtüşmüştür. Bu yeniden yapılanma-yeniden biçimlenme süreci sermaye birikiminin önündeki engellerin kaldırılmasında kritik bir role sahiptir Bu süreçte neo-liberalizmin kullandığı temel enstrümanlar serbestleşme, özelleştirme, kuralsızlaştırma ve esneklik olmuştur. Devletler sermaye hareketleri ve birikim süreçleri önündeki engelleyici norm ve kuralları kaldırırken (deregülasyon), bir önceki dönemde kamu hizmeti olarak kabul edilen bir çok alanda kamu faaliyetlerini geriye çekmiştir. Eğitim, sağlık, sosyal güvenlik gibi kamusal alanlar serbest piyasaya açılmıştır. Tüm toplumsal kurumları alt üst eden krizden emek piyasaları ve kurumları da nasibini almıştır. Fordizm sonrası endüstri ilişkileri paradigması "esneklik" kavramı üzerinde yükselmiştir. Fordizm sonrası emek süreci örgütlenmesi genel olarak "Post-Fordizm" ve/veya "Esnek Üretim" olarak adlandırılmaktadır. Kapitalizmin yeniden yapılanma sürecinde "Esnek Üretim" ve "Esnek Çalışma" kavramlarıyla beraber değişen endüstri ilişkileri paradigması ve bunun özellikle işçi sınıfı ve sendikal örgütlenme açısından getirdiği değişimler çalışmanın odak noktasını oluşturmuştur. Aslen bu çalışmanın amacını teşkil eden tartışma başlığı ise, Haziran 2003 içinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlülüğe giren 4857 sayılı yeni İş Kanunu'nun yapılanmasına neden olan dinamikler ve esneklik düzenlemeleri açısından yasanın kritik öneme sahip maddelerinin yaratacağı sonuçlar açısından değerlendirilmesidir.Anahtar Kelimeler : Esneklik, Esnek Çalışma, İş Yasası

Abstract:
During the crisis periods important changes occur in production relations and in institutional structures. Efforts to solve the crisis of capitalism that begun in 1970, have coincided with the establishment of neo-liberal policies. This reconstruction and reshaping process has a critical role in removing the obstacles in front of capital saving. The basic instruments that neo-liberalism have used in this process have been liberalization, privatization, deregulation and flexibility. As the states decided to remove the obstructive norms and regulations against capital movements and capital accumulation processes, they withdrew the public activities regarded previously as public services in many areas. Public areas like education* health and social security have been opened to private enterprises. Labor markets and institutions have also been affected by the crisis which devastated all societal institutions. After Fordism, industrial relations paradigm has risen on the notion of "flexibility". Labor process organisation after fordism is generally called "post- fordism" and/or "flexible production". Industrial relations paradigm, which changed with the notions of "flexible production" and "flexible work" in the reconstruction process of capitalism, and the changes brought along especially for the working class and trade union organisations have formed the focal point of this study. The subject of discussion, which forms the purpose of this study is the dynamics that caused the establishment of the new Work Code no 4857, that have been put into effect in June 2003, and the results of this code in the sense that its critical amendments will bring along flexibility reorganisations.