Öğretmen ve yöneticilerin çevre bilinci düzeylerinin tespit edilmesi (Bitlis ili örneği)
Determination of environmental awareness levels of teachers and administrators (the case of Bitlis province)
Yazar: HATİCE KANBUR
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM KOÇ
Bitlis Eren Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: İnsan-çevre etkileşimi = Human-environment interaction

Özet:
Çağımızın güncel ve önemli problemlerinden bir tanesi de şüphesiz çevre kirliliği problemidir. Bu problem, gün geçtikçe büyümekte ve başka problemlerin oluşmasına neden olmaktadır. İnsanların, çevre konusundaki bilinci bu problemin devamını ya da çözümünü sağlayacaktır. Bu araştırma, Bitlis İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı okullarda (anaokul, ilkokul, ortaokul ve lise) görev yapan öğretmen ve yöneticilerin çevre bilinçlerini belirleme amacı ile yapılmıştır. Araştırma, 2021-2022 eğitim ve öğretim yılı bahar yarıyılı döneminde gönüllü 783 öğretmen ve yönetici (% 53,26'ü kadın, % 46,74'ü erkek) ile yapılmıştır. Araştırmada, veri toplama aracı olarak 17 sorudan oluşan "Demografik Bilgi Formu" ve Erten (2005) tarafından Türkçeye uyarlanan "Çevre Bilinci Ölçeği" kullanılmıştır. Veriler, SPSS 25.0 programı ile % 95 güven düzeyinde elde edilmiştir. Katılımcıların, demografik özelliklerine göre dağılımlarını incelemek için frekans ve % değerleri verilmiş, çevre bilinci düzeylerinin ortaya konulmasında ise ortalama ve standart sapma kullanılmıştır. Ölçeğin güvenirliğini incelerken, Cronbach's Alpha güvenirlik analizi yapılmış (α=0,82), ölçek geneli ve alt boyutlarının güvenirlik düzeylerinin 0,60'ın üzerinde olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın amacına uygun olarak, Pearson Korelasyon Analizi, t-testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen bazı bulgulara bakıldığında;  katılımcıların, % 89,02'nın lisans mezunu; % 87,87'inin öğretmen; % 91,95'inin çevreyi korumaya yönelik bir sivil toplum kuruluşuna üye olmadığı; % 97,83'ünün çevre sorunlarıyla ilgilendiği ve küçük şehirde (% 78,29) yaşadığı belirlenmiştir. Katılımcıların, çevre bilinci düzeylerinin 3,81±0,33 ile yüksek düzeyde; çevre bilinci alt boyutları incelendiğinde, çevre bilinci tutumu düzeylerinin 4,10±0,42 ile yüksek düzeyde; davranış bilinci düzeylerinin 3,39±0,46 ile orta düzeyde ve bilgi düzeylerinin 3,93±0,49 ile yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır.

Abstract:
One of the current and significant problems of our age is undoubtedly the issue of environmental pollution. This problem is growing day by day and causing the emergence of other problems. The awareness of people regarding environmental issues will ensure the continuation or solution of this problem. This research was conducted to determine the environmental awareness of teachers and administrators working in schools (kindergarten, primary school, secondary school, and high school) affiliated with the Bitlis Provincial Directorate of National Education. The research was carried out with 783 voluntary teachers and administrators (53,26 % female, 46,74 % male) during the spring semester of the 2021-2022 academic year. In the study, a "Demographic Information Form" consisting of 17 questions and the "Environmental Awareness Scale" adapted into Turkish by Erten (2005) were used as data collection tools. The data were obtained at a 95 % confidence level using SPSS 25.0 software. To examine the distribution of participants according to their demographic characteristics, frequency and percentage values were provided, while the average and standard deviation were used to reveal the levels of environmental awareness. When examining the reliability of the scale, a Cronbach's Alpha reliability analysis was performed (α=0,82), and it was determined that the reliability levels of the overall scale and its sub-dimensions were above 0,60. In accordance with the purpose of the research, Pearson Correlation Analysis, t-test, and one-way ANOVA were conducted. Looking at some findings obtained from the research; it was determined that 89,02 % of the participants were university graduates; 87,87 % were teachers; 91,95 % of them are not members of a non-governmental organization aimed at protecting the environment; 97,83 % were interested in environmental issues, and 78,29 % lived in a small city. It was found that the participants' level of environmental awareness was high at 3,81±0,33; when examining the sub-dimensions of environmental awareness, it was determined that the levels of environmental awareness attitude were high at 4,10±0,42; the levels of behavioral awareness were medium at 3,39±0,46, and the levels of knowledge were high at 3,93±0,49.