Ergenlere yönelik akademik erteleme davranışıyla baş etme programının geliştirilmesi ve bazı değişkenler açısından incelenmesi
The development of a program for the treatment of academic procrastination behaviour among adolescents and its investigation of according to some variables
Yazar: MUSTAFA TANRIKULU
Danışman: PROF. DR. RENGİN KARACA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Akademik erteleme = Academic procrastination ; Başa çıkma = Coping ; Benlik saygısı = Self esteem ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Grupla psikolojik danışma = Group counselling ; Lise öğrencileri = High schools students ; Zaman yönetimi = Time management ; Çözüm odaklı psikolojik danışma = Solution focused counseling ; Öznel iyi oluş = Subjective well-being

Özet:
Bu araştırmanın amacı; çözüm odaklı kısa süreli terapi yaklaşımına dayalı akademik erteleme davranışıyla baş etmeye yönelik grup rehberliği programının ergenlerin akademik erteleme davranışları, benlik saygıları, zaman yönetimi becerileri ile öznel iyi oluş düzeylerine etkisini incelemektir.
Araştırmada, 3x3'lük (splitplot) karma desen kullanılmıştır. Birinci etmen deneysel işlem gruplarını (deney, kontrol, plasebo grubu) ikinci etmen ise bağımlı değişkenin tekrarlı ölçümlerini (öntest, sontest ve izleme ölçümü) göstermektedir. Katılımcılar 2019-2020 eğitim-öğretim yılının bahar yarıyılında Kahramanmaraş İli Afşin ilçesi'nde bulunan Anadolu liselerinin, onuncu ve onbirinci sınıflarında öğrenim gören öğrenciler arasından gönüllülük esasına göre belirlenmiştir. Araştırmaya deney, plasebo ve kontrol gruplarının her birinde 14 öğrenci olacak şekilde toplam 42 öğrenci dahil edilmiştir. Deney grubunda sekiz oturumluk çözüm odaklı kısa süreli terapi yaklaşımına dayalı akademik erteleme davranışıyla baş etmeye yönelik grupla psikolojik danışma oturumları yürütülmüş, kontrol grubunda herhangi bir işlem yapılmamış, plasebo grubunda ise deney grubuyla aynı zaman diliminde kariyer danışmanlığı etkinlikleri gerçekleştirilmiştir. Akademik erteleme davranışıyla baş etme programı oturumları yapılandırılırken çözüm odaklı kısa süreli terapi yaklaşımın temel ilke ve tekniklerinden yararlanılmıştır. Plasebo grubuna uygulanan kariyer danışmanlığı etkinlikleri ise sekiz oturumdan oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Akademik Erteleme Ölçeği", Coopersmith Benlik Saygısı Envanteri, Zaman Yönetimi Ölçeği ile "Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçümlerinin gruplara göre farklılaşıp farklılaşmadığı Tekrarlı Olmayan Ölçümler için Tek Yönlü ANOVA ile değerlendirilmiştir. Programın etkililiğini ölçmek için ise İki Yönlü ANOVA analizi kullanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen bulgular Akademik Erteleme Davranışıyla Baş Etme Programına katılan deney grubundaki öğrencilerin, plasebo ve kontrol grubundaki öğrencilere göre Akademik Erteleme Ölçeği puan ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı bir düşüş olduğu Zaman Yönetimi Ölçeği ve Öznel İyi Oluş Ölçeği puan ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı bir artış olduğu, Benlik Saygısı Ölçeği puan ortalamalarında ise istatistiksel olarak anlamlı bir artış olmadığı sonucu bulunmuştur. 
Araştırma sonucunda etkililiği incelenen programın lise öğrencilerinin akademik erteleme düzeylerini azalttığı, zaman yönetimi ve öznel iyi oluş düzeylerini arttırdığı, özsaygı üzerinde ise anlamlı bir etkisinin bulunmadığı görülmüştür. Elde edilen bulgular alanyazına dayalı olarak tartışılmıştır.

Anahtar kelimeler: Akademik erteleme, çözüm odaklı grupla psikolojik danışma, ergenlik, benlik saygısı, öznel iyi oluş, zaman yönetimi becerisi

Abstract:
This study aimed to investigate the effects of solution-focused academic procrastination programme on academic procrastination, self-esteem, time management skills and subjective well-being of high school students.
A mixed pattern of 3 x 3 (experimental control placebo x pretest, posttest and follow-up test) was used in the study. The research was carried out in three Anatolian high schools located in the Afşin district of the Kahramanmaraş province in the spring semester of the 2019-2020 academic year. 10th and 11th-grade students of three Anatolian High Schools with similar characteristics were included in the study group of the research. A total of 42 students, 14 in the experimental, placebo and control groups, participated in the study. While the solution-focused academic procrastination programme sessions were conducted with the experimental group, no application was made to the control group and vocational guidance activities were conducted with the placebo group. The basic principles and techniques of the solution-focused brief therapy were utilized while the solution-focused academic procrastination programme sessions were structured. The vocational guidance activities applied to the placebo group consisted of 8 sessions. In the research, "The Academic Procrastination Scale", Coopersmith Self-Esteem Inventory, Time Management Scale and "The Subjective Well-Being Scale" were used as data collection tools. Whether the measurements differed according to the groups was evaluated by One Way ANOVA for Non-Repeated Measures. Two ways ANOVA analysis was used to test the effectiveness of the program. 
The findings obtained from the study showed that the students in the experimental group who participated in the solution-focused academic procrastination programme had a statistically significant decrease in the mean scores of the Academic Procrastination Scale. There was a statistically significant increase in the mean scores of the Time Management Scale and Subjective Well-Being Scale. It was found that there was no statistically significant increase in the mean scores of the Self-Esteem Scale.
As a result of the research, the program whose effectiveness was examined was found to reduce high school student's academic procrastination levels, increase time management and subjective well-being levels and there is no effect on self-esteem. The findings were discussed based on the literature.
	
Keywords: Academic procrastination, solution focused group therapy, adolescent, self esteem, subjective well-being, time management skill