Kesimden altı hafta önce rasyonlarla entansif besiye alınan morkaraman ve tuj kuzularının besi performansı, kesim ve karkas ve duyusal özellikleri /
Yazar: MUSTAFA YAPRAK
Danışman: PROF.DR. HAKKI EMSEN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Besi performansı = Fattening performance ; Duyusal özellikler = Sensorial properties ; Entansif besi koşulları = Intensive fattening conditions ; Karkas özellikleri = Carcass characteristics ; Kuzular = Lambs ; Rasyonlar = Rations ; Zootekni = Zootechnics

Özet:
Yaklaşık 2-2.5 aylıkken sütten kesilen Morkaraman ve Tuj kuzuları kesimden altı hafta önce üçer gruba ayrılarak, I. grup yulaf+k. yonca, II. grup arpa+k. yonca ve III. grup ise kuzu besi yemi+k. yonca ile besiye alınmışlardır. Araştırmada kuzuların kesim özellikleri, karkas ölçüleri, karkasta gözönüne alınan bazı kalite ölçütleri, karkas parçaları ve bu parçaların karkastaki oranları belirlenmiştir. Diğer taraftan her bir karkasa ait M. Lorıgissimus dorsi ve M. Semimembranosus kaslarından örnekler alınarak %su, %yağ ve %protein miktarı tespit edilmiştir. Ayrıca 10 kişilik bir jüri oluşturularak etler, duyusal (organoleptik) özellikler bakımından puanlamaya tabi tutulmuştur. Ortalama günlük canlı ağırlık artışı ve yem değerlendirme katsayısı Morkaraman ve Tuj Kuzularında sırasıyla 143±8.11 g ve 7.41+0.64; 151±5.52 g ve 6.19±0.23 bulunmuştur. Rasyon tiplerinin günlük canlı ağırlık artışı üzerine etkisi önemli (P<0.05) çıkmıştır. Kesim özelliklerinden ayak ağırlığı (Morkaramanlarda 897±20.33 g, Tujlarda 801±21.68 g) ve boş işkembe ağırlığı (Morkaramanlarda 1.54±0.04 kg, Tujlarda 1.30±0.05 kg); karkas ölçülerinden sırt-bel uzunluğu, but iç uzunluğu, göğüs çevresi ve göğüs derinliği (Morkaramanlarda sırasıyla 35.96±0.37, 31.13±0.45, 76.79±0.98 ve 16.79±0.21 cm; Tujlarda ise 34.17±0.46, 29.67±0.34, 72.46il.20 ve 15.92±0.27 cm); karkas parçalarından bel ağırlığı (Morkaramanlarda 2.07±0.07 kg, Tujlarda 1.70±0.11 kg) ve böbrek ağırlığı (Morkaramanlarda 107.50±4.94 g, Tujlarda 88.75±5.00 g) bakımından ırklar arasındaki farklar önemli (p<0.05); Morkaramanlarda 14.06±0.54 cm2, Tujlar için ise 11.07±0.46 cm2 olarak tespit edilen M. Lorıgissimus dorsi alanı bakımından gözlenen fark ise çok önemli (p<0.01) bulunmuştur. Karkas randımanı kuzu besi yemi+k. yonca, arpa+k. yonca ve yulaf+k. yonca ile beslenenlerde sırasıyla %52. 40+0.62, %50.57±0.61 ve %49.27±0.63 olarak tespit edilmiş, aradaki farklar istatistiki olarak çok önemli (p<0.01) bulunmuştur. İncelenen diğer özellikler üzerine ırk ve rasyon tipinin etkisi önemsiz çıkmıştır. Duyusal özellikler bakımından gruplar arasında önemli bir farklılık bulunamamıştır.

Abstract:
Red-Karaman and Tushin lambs weaned aproximately at 2-2.5 month of ages and alredy taken intensive fattening were allocated three groups. The lambs in groups I, II, III were fed oat+dried alfalfa hay, barley+dried alfalfa hay and concentrates+dried alfalfa respectively for 6 weeks before slaughter. Slaughtering and carcass characteristics of lambs, carcass measurement, some quality criterions considered in carcass, wholescale cuts and their proportions in carcass were studied in this experiment. In samples taken from M.Longissimus dorsi and M. Semimembranosus belonging to each carcass, water%, fat% and protein% were determined. In addition, some organoleptic and physical characteristics of meat samples were examined by a jury formed by 10 individuals. Average daily weight gain and feed efficiency for Red-Karaman and Tushin lambs in fattening were found 143±8.11 g and 7.41±0.64; 151±5.52 g and 6.19±0.23 respectively; The effect ration type on the daily weight gain was found significant (P<0.05). The differences among the groups relative to feet weight (897±20.33 g in Red- Karaman and 801±21.68 g in Tushin lambs), and empty stomach weight (1.54±0.04 Red-Karaman and 1.30±0.05 kg Tushin lambs) from slaughtering characteristics; back-loin length, internal leg length, chest circumference and chest depth (35.96±0.37, 31.13±0.45, 76.79±0.98 and 16.79±0.21 cm for Red- Karaman; 34.17±0.46, 29.67+0.34, 72.46+1.20 and 15.92+0.27 cm for Tushin lambs) from carcass measurements; loin weight (2.07+0.07 kg and 1.70+0.11 kg) and kidney weight (107+4.94 g and 88.75+5.00 g) were found to be significant. Longissimus dorsi area values for Red-Karaman and Tushin lambs were 14.06+0.54 cm2, and 11.07+0.46 cm2 respectively. The difference between Red- Karaman and Tushin lambs in M. Longissimus dorsi area values was found highly to be significant. Dressing percentage in groups concentrates+dried alfalfa, barley+ dried alfalfa and oat+ dried alfalfa were determined as 52.40+062%, 50.57+0.61% and 49.27+0.63% respectively. The difference among the groups regarding with dressing percentage values was found to be highly significant (P<0.05). The effect of breed and ration types on another traits investigated in this study was no significant. Differences concerning organoleptic properties among treatment groups were found not to be significant.