Cemil Meriç'in Umrandan Uygarlığa ve Işık Doğudan Gelir adlı eserlerinin söz dizimsel açıdan incelenmesi
An analysis of Cemil Meriç's works "Umrandan uygarlığa" and "Işık Doğudan Gelir" in a syntactic perspective
Yazar: ADNAN KOK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. VEYSİ SEVİNÇLİ
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Dil en genel ifadeyle, 'insanlar arasında anlaşmayı sağlayan canlı bir varlık'
olarak tarif edilir. Toplumların ortak değerlerinin başında dil yer almaktadır. Bireyi
ve mensubu bulunduğu toplumların, milletlerin dil yapılarını anlamak, bilmek son
derece önemlidir. Esasında dillerin mahiyetlerini anlamak, onların içinde doğup
geliştikleri uygarlıkları anlamakla eşdeğerdir.
Bu çalışma temelde söz dizimsel bir araştırmayı esas almış olup, üç ana
bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde, kelime grupları hakkında bilgi verilerek
her kelime grubu ayrı ayrı incelenmiştir. Bu inceleme sırasında kelime gruplarını ele
alan diğer eserlerden seçilen örneklerle yapılan açıklamalar desteklenmiştir. Aynı
zamanda kelime gruplarının eserlerde ne sıklıkta kullanıldığı sayısal verilerle ortaya
konmuştur. İkinci bölümde Türkiye Türkçesinin diğer bir önemli konusu olan
"cümlenin öğeleri" ele alınmıştır. Bu bölümde cümlenin öğeleri incelenirken konuyla
ilgili olan eserlerden örnekler alınmak suretiyle verilen bilgiler teyit edilmiştir.
Üçüncü bölümde "cümle çeşitleri" yer almaktadır. Bu bölümde cümle çeşitleri
hakkında detaylı bilgiler verildikten sonra her cümle türü, eserlerden alınan
örneklerle temellendirilmiştir. Farklı türdeki cümlelerin, inceleme konusu olan
metinlerde, hangi sıklıkta kullanıldıkları istatistiklerle tespit edilmiştir.
Sonuç bölümünde, yazarın incelemeye tabi tutulan iki eseri karşılaştırılarak
elde edilen verilerin sayısal dökümü yapılmış ve bu veriler tablolar halinde
gösterilmiştir.

Abstract:
Language is generally described as 'a living being that provides
communication among people' and is one of the leading common values that create a
society. Knowing or recognizing the language structures of the nations and the
communities to which they belong is of great importance. Perception of history and
the world may be possible through understanding the languages.
The expression of thoughts and feelings among the people in a canonical
form takes place in the frame of grammar rules. These rules are dealt by the field of
syntax, a branch of grammar. This study is mainly based on syntactic research and
consists of three main parts: the first part provides information about the groups of
words in Turkish in Turkey and examined each word group individually, addressing
the words groups by giving examples both in this study and from other works
referring to these word groups. At the same time, statistical data on how frequently
word groups are used in the works was revealed. In the second part,the parts of
speech of the Turkish in Turkey, which is another important issue, were examined
and discussed by giving examples from the related works in order to confirm the
information in the former part. In the third part, sentence types were studied.
Statistical data on how frequently the different types of sentences are used in the
works were also given. In the conclusion section, the two works were examined and
the statistical data obtained by comparison were shown in tables.