El-Kaysî'nin "Müşkilü İ'râbi'l-Kur'ân" adlı eserinin tahlili
The analysis of el-Kaysî's "The problematics of the inflectional marks (i'rap)of the Qur'an"
Yazar: İBRAHİM DURMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İSMAİL GÜLER
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Dilbilgisi = Grammar ; El-Kaysi = El-Kaysi ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Müşkilü İ'rabi'l-Kur'an = Müşkilü İ'rabi'l-Kur'an

Özet:
İ'râbu'l-Kur'ân, Kur'ân metninin Arap grameri açısından incelenmesi sonucu hicri II. yüzyılın sonlarıyla III. yüzyılın başlarında ortaya çıkmış bir Kur'ân ilmidir. İ'râbu'l-Kur'ân'ın ortaya çıkışında Kur'ân metninin yanlış okunmasına engel olmak, Kur'ân'ı daha iyi anlamak ve O'nu Kur'ân metninde gramer hatası olduğunu iddia edenlere karşı savunmak gibi etkenler yatmaktadır. İ'râbu'l-Kur'ân sahasmda pek çok eser kaleme alınmıştır. Mekkî b. Ebû Tâlib el-Kaysî'nin (öl. 437/1045) Müşkilü İ'râbi'l-Kur'ân adlı eseri (IV). 10. yüzyılda bu sahada kaleme alman önemli eserlerden biri olarak kabul edilir, el- Kaysî eserim kaleme alırken Kur'ân âyetlerini "müşkil olan ve olmayan" şeklinde sınıflandırmış ve eserinde sadece müşkil ayetlere yer vermiştir. el-Kaysî eserinde Kur'ân ayetlerini Arap dilinin gramer yapısı içinde ele almış ve çoğunlukla Arap dilinin yapısı gereği birden çok anlama gelebilecek ayetleri i'râb etmiştir. Onun müşkil ayetten kastı da budur. Eserin bir başka özelliği de Kur'ân kıraatine dair kıymetli bilgiler içermesidir. el-Kaysî eserme aldığı kırâatları Arap grameri açısından incelemiş ve onların gramere göre izahını yapmıştır. Kur'ân'm Arap grameri açısından incelenmesi hiçbir zaman güncelliğim kaybetmemiş ve bu sahada geniş bir literatür oluşmuştur. Bundan sonra da bu sahada yeni eserlerin kaleme alınacaktır. Özetle el-Kaysî'nin "Müşkilü İ'râbu'l-Kur'ân" adlı eseri "İ'râbu'l-Kur'ân" sahasında kaleme alman, içerisinde Arap gramerine ve Kur'ân kıraatine dair önemli bilgiler içeren bir kaynak kitap olma özelliğini korumaktadır.

Abstract:
The Inflectional marks (i'rap) of the Qur'an is a Qur'anic science that arised in the late 2th century (Hegira Era) and at the beginning of 3th century (Hegira Era). The reasons for emergence of the inflectional marks (i'rap) of the Qur'an can be divided into three categories: 1) to prevent the Holy Qur'anic text being read wrongfully, 2) to understand the Holy Qur'an very well, 3) to defend the Qur'an against those who claim that the Holy Qur'anic text may have some grammatical mistakes. ' The problematics of the inflectional marks (i'rap) of the Qur'an', by Mekkî b. Ebû Tâlib el-Kaysî (d. 437/1045), is viewed as one of the important books written in this field in 10th century. Although al-Kaysî classified his study as the problomatics and non-problomatics of Qur'anic verses he only dealt with the problomatics ones. In his book, al-Kaysî, studied the Qur'anic verses in the frame of the Arabic Grammer and he usually inflected the Qur'anic verses that have multimeanings because of the feature of the Arabic Language. This book has also contained very important information about Quranic recitation. al-Kaysî examined the variety of modes that he put into his book in respect of the Arabic Grammer and explained them according to the rules of this Language. The study of the Holy Qur'anic text in respect of the Arabic Grammer has never been outdated, and therefore a vast literature has been produced. In short, Mekkî b. Ebû Tâlib el-Kaysî's book lThe problematics of the inflectional marks (i'rap) of the Qur'an', has been a source book which contains very important information about both the Arabic Grammer and Quranic recitation.