Cari işlemler dengesizliğinin sürdürülebilirliği, belirleyicileri ve politika önerileri: OECD üzerine uygulama
The sustainability and determinant of current account imbalances and policy proposal: Application on OECD
Yazar: TÜRKAN BÜYÜKNALBANT
Danışman: PROF. DR. HAYRİYE ATİK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Birim kök testleri = Unit root tests ; Cari işlemler = Current accounts ; Cari işlemler dengesi = Current account balance ; Dengesizlik = Imbalance ; Eşbütünleşme = Cointegration ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
Bir ülkedeki yerleşik kişilerin belirli bir dönem boyunca yabancı ülkelerdeki yerleşik kişilerle yaptıkları tüm ekonomik işlemlerin sonucu, ödemeler bilançosunda gösterilmektedir. Ödemeler bilançosu, beş ana hesaptan oluşmaktadır. Bunlar; cari işlemler hesabı, sermaye hesabı, finans hesabı, istatistiki farklar ve resmi rezervler hesabıdır. Cari işlemler hesabı, ödemeler bilançosunun en önemli alt kalemi olarak kabul edilmektedir. Cari hesap kalemi, ülkenin ihraç ve ithal ettiği mal ve hizmetler ile tek yanlı transferlerden meydana gelmektedir.
Cari işlemler bilançosunun fazla ya da açık vermesi, cari işlemler dengesizliği olarak adlandırılmaktadır. Bu dengesizlik, ülkelerin ekonomik istikrarsızlığını göstermektedir. Bu nedenle, cari işlemler dengesizliklerinin sürdürülebilirliğinin ve belirleyicilerinin araştırılarak, bu doğrultuda uygun politikaların uygulaması gerekmektedir.
Bu çalışmada, 1980-2015 yılları arasında 27 OECD ülkesi için cari işlemler dengesizliğinin sürdürülebilirliğinin ve belirleyicilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Cari dengesizliğin sürdürülebilirlği iki model ile incelenmiştir. İlk modelde, cari işlemler verisine ikinci nesil panel birim kök testlerinden SURADF, CADF, Hadri-Kurozumi ve Carrion-i Silvestre yapısal kırılmalı birim kök testleri uygulanmıştır. Yapısal kırılmaları dikkate alan Carrion-i Silvestre Yapısal Kırılmalı Birim Kök Testi sonucunda Avusturya, Almanya, Hong Kong ve İtalya dışındaki tüm ülkelerde cari işlemler dengesizliğinin sürdürülebilir olduğu tespit edilmiştir.
İkinci modelde ise, yatırım ve tasarruf verileri arasındaki eşbütünleşme ilişkisine Westerlund Hata Düzeltme Testi, Westerlund-Edgerton LM Bootsrap Testi ve Westerlund Durbin-Hausman testleri ile bakılmıştır. Westerlund-Edgerton LM Bootsrap Test sonucuna göre yatırım ve tasarruf verileri arasında eşbütünleşme ilişkisi çıkmazken diğer iki test sonucunda anlamlı bir eşbütünleşme ilişkisine rastlanılmıştır. Bu durum, OECD ülkelerinde cari işlemler dengesizliğinin sürdürülebilir olduğunu göstermektedir.
Cari işlemler dengesizliğinin belirleyicileri, 1980-2015 yılları arasında 27 OECD ülkesi için dinamik panel analizlerden Havuzlanmış En Küçük Kareler Yöntemi, Tesadüfi Etkiler Modeli ve Sabit Etkiler Modeli kullanılarak araştırılmıştır. Modellerde, cari işlemler verisinin geçmiş değeri, ekonomik büyüme, bütçe dengesi, faiz oranı, enerji ithalatı, yatırm ve tasarruf oranı kullanılmıştır. Analiz sonucunda, cari dengesizliğin en önemli belirleyicilerinin yatırım ve tasarruf olduğu ortaya çıkmıştır. Cari işlemler dengesizliğinin gecikmeli değeri de bunlardan sonra ikinci önemli değişken olarak görülmektedir. Cari dengesizliğin giderilmesi için öncelikle tasarruf arttırıcı maliye politikalarının daha sonra da ihracatı arttırıcı dış ticaret politikalarının kullanılması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler:  Cari İşlemler Dengesizliği, Panel Birim Kök Testi, Panel Eşbütünleşme Testi, Dinamik Panel Veri Analizi

Abstract:
It is shown at the balance of payment that sum of all economic transactions which  inhabitant in one county make with inhabitant in foreign countries during the certain period. Balance of payment arises five basic summary account. These are; current account, capital account, finance account, statistical difference and official reserve account. Current account is accepted that the most important sub item of balance of payment. Current account consists of export and import of commodities and services of countries and unilateral transfers.
Current deficit and current surplus are called current account imbalances. This imbalance shows economic instability of countries. Therefore, it is needed implemet sustainable policies by being searched sustainability and determinant of current account imbalances.
In this study it is aimed to searched sustainability and determinant of current account imbalances in the 1980-2015 period for 27 OECD countries. Sustainability of current account is analyzed with two model. In first model, it is applied second generate panel unit root tests which are SURADF, CADF, Hadri-Kurozumi and Carrion-i Silvestre unit root test with structural breaks to current account data. As a result of Carrion-i Silvestre unit root test with structural breaks, it is confirmed that current account imbalance is sustainable in all countries except Austria, Germany, Hong Kong and Italy.
In a second model, it is analyzed that cointegration relationship between investment and saving with Westerlund Error Correction Model, Westerlund-Edgerton LM Bootstrap Test and Westerlund Durbin-Hausman Test. As a result of tests, it isn't found cointegration relationship between investment and saving in a Westerlund-Edgerton LM Bootstrap test while it is found cointegration relationships in other two tests. This situation shows that current account imbalance is sustainable in 27 OECD countries.
Determinant of current account is analyzed by using dinamic panel analysis such as Pooled Least Squares Method, Random Effect Model and Fixed Effect Model in the 1980-2015 period for 27 OECD countries. In models, it is used that lagged current account data, economic growth, budget balance, interest rate, energy import, investment and saving. As a result of analysis it is arrised that investment and saving are most important determinant of current account imbalances. It is seen that lagged current account is second important variable after invetsment and saving. To overcome of current account imbalances, primarily it is needed to use saving additive fiscal policy and then foreign trade policies which increase export.
 
Keywords: Current Account Imbalances, Panel Unit Root Test, Panel Cointregration Test, Dinamic Panel Analysis