İntravenöz ilaç uygulama hatalarını önlemeye yönelik girişim kontrol sisteminin geliştirilmesi
Development of intervention control system to prevent intravenous drogba administration errors
Yazar: ZİLAN BARAN
Danışman: PROF. DR. ESRA AKIN PALANDÖKEN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Denetim sistemleri = Control systems ; Tedavi hataları = Medication errors ; İlaç veriş yolları = Drug administration routes ; İlaç veriş-intravenöz = Administration-intravenous

Özet:
Amaç: Araştırma, hemşirelerin intravenöz (IV)  ilaç uygulama hatalarını belirlemeye ve önlemeye yönelik geliştirilen Girişim Kontrol Sistemini'nin etkinliğini incelemek amacı ile gözlemsel olarak gerçekleştirildi.
Gereç-Yöntem: Araştırmanın evrenini, Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Yoğun Bakım Ünitesinde çalışan hemşireler (N=12) ve bu hemşirelerin 2 ay boyunca yoğun bakım ünitesinde uyguladıkları intravenöz ilaç uygulamaları araştırmanın evrenini oluşturdu. Hemşirelerin 24 saatlik nöbet periyotları boyunca uyguladıkları 124 IV ilaç uygulaması araştırmanın örneklemini oluşturdu. IV ilaç uygulama hatalarını belirlemek ve önlemeye yönelik Girişim Kontrol Sistemi geliştirildi. Yazılımda veri tabanı altyapısı olarak Firebase Realtime Database kullanıldı. Bu sistem IV sıvı içerisine ilaç ilave edilmesi, IV bolus yoluyla ilaç uygulama, infüzyon seti ve infüzyon pompası ile IV ilaç uygulama başlıklarını içeren 3 tane arayüzü içerdi. Her bir arayüzde arayüzlerin başlıklarına yönelik girişim basamakları mevcuttur. Girişim basamakları doğrultusunda ilgili arayüzden seçim yapılarak hemşirenin IV ilaç uygulaması gözlemlenip kayıt altına alındı. Tüm veriler toplandıktan sonra hemşirelere IV ilaç uygulama adımlarında gerçekleştirmedikleri ve yanlış olarak uyguladıkları tüm işlem adımları hakkında geri bildirimde bulunuldu. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiksel metotlar (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma) kullanıldı. Normal dağılım gösteren parametrelerin gruplar arası karşılaştırmalarında Oneway Anova Testi ve Student T Testi, normal dağılım göstermeyen parametrelerin gruplar arası karşılaştırmalarında ise Mann Whitney U Testi kullanılmış olup, niteliksel verilerin karşılaştırılması ise Pearson Ki-Kare Testi ile yapıldı.
Bulgular: Araştırmaya katılan hemşirelerin yaş ortalaması 37.5±5.85'dir. Hemşirelerin %66.7'si erkek, %75'i evli, 33.3'ü çocuk sahibi, %58.3'ü ön lisans mezunudur. Hemşirelerin çalışma yılı ortalaması 11.42±4.34 yıl ve klinikteki çalışma süre ortalaması ise 5.92±2.91 yıldır. Hemşirelerin IV ilaç uygulamalarını gerçekleştirirken işlem basamaklarında en sık atladıkları adımlar değerlendirildiğinde; kontrol aşamasında %96.7'sinin ilaçların son kullanma tarihi kontrol etmediği, %89.5'inin hastanın alerji öyküsünü sorgulamadığı; hazırlama aşamasında %49.1'inin ellerini yıkamadığı; uygulama aşamasında %86.2'sinin hastaya açıklama yapmadığı; değerlendirme aşamasında %70.1'inin komplikasyon yönünden hastayı takip etmediği saptandı.
Sonuç:  Araştırmanın sonucunda intravenöz ilaç uygulama hatalarını önlemeye yönelik geliştirilen Girişim Kontrol Sisteminin ilaç hatalarının belirlenmesi ve önlenmesine yönelik kullanılabilir olduğu belirlendi.
Anahtar Kelimeler: İlaç uygulamaları, ilaç hataları, intravenöz ilaç uygulamaları, intravenöz ilaç uygulama hataları, girişim kontrol sistemi

Abstract:
Aim: The research was carried out observationally in order to determine the effectiveness of the Intervention Control System, which was developed to determine and prevent intravenous medication administration errors of nurses.
Material and Method: The universe of the research consisted of the nurses (N=12) working in the Neurology Intensive Care Unit of the Health Sciences University İzmir Tepecik Training and Research Hospital and the intravenous drug applications that these nurses applied in the intensive care unit for 2 months. 124 intravenous (IV) medication administration administered by nurses during 24-hour shift periods constituted the sample of the study. An Intervention Control System was developed to identify and prevent intravenous medication administration errors. Firebase Realtime Database was used as database infrastructure in the software. This system included 3 interfaces, including medication addition into intravenous fluid, medication administration via intravenous bolus, infusion set and infusion pump, and intravenous medication administration caps. In each interface, there are interference steps for the headers of the interfaces. In line with the steps of the intervention, a selection was made from the relevant interface, and the intravenous medication administration of the nurse was observed and recorded. After all the data were collected, the nurses were given feedback about all the steps they did not perform or applied incorrectly during the intravenous medication administration steps. Descriptive statistical methods (number, percentage, mean, standard deviation) were used in the analysis of the data. The Oneway Anova Test and Student's T Test were used for the comparisons of the normally distributed parameters, the Mann Whitney U Test was used for the intergroup comparisons of the parameters that did not show normal distribution, and the comparison of qualitative data was made with the Pearson Chi-Square Test.
Results: The mean age of the nurses participating in the study was 37.5±5.85. 66.7% of the nurses are male, 75% are married, 33.3% have children, 58.3% are associate degree graduates. The average working year of the nurses was 11.42±4.34 years and the average working time in the clinic was 5.92±2.91 years. Considering the steps that nurses skipped most frequently in the process steps while performing intravenous drug administration; during the control phase, 96.7% of the patients did not control the expiration date of the drugs, 89.5% did not question the allergy history of the patient; 49.1% did not wash their hands during preparation; 86.2% did not explain to the patient during the application phase; during the evaluation phase, it was determined that 70.1% of the patients were not followed up in terms of complications.
Conclusion: As a result of the research, it was determined that the Intervention Control System developed for Preventing Intravenous Medication Administration Errors can be used for the detection and prevention of drug errors.
Key Words: Medication applications, medication errors, intravenous medication applications, intravenous medication administration errors, intervention control system