Tüketicilerin sürdürülebilir ürün satın alma davranışlarını etkileyen faktörlerin incelenmesi ve bir uygulama
An examination of the factors affecting consumers' sustainable product purchasing behaviour and an application
Yazar: İLKAY ÖZGEN
Danışman: DOÇ. DR. ERCAN ÇİÇEK
Tarsus Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Sürdürülebilirlik, gelecek nesillerin yaşam hakkını dikkate alarak üretmek ve tüketmek ile ilgili bir kavramdır. Günümüzde tüketicilerin, çevresel sürdürülebilirlik konusundaki farkındalıklarının artması, satın alma tercihlerini de etkilemiştir. Tüketicilerin satın alma tercihleri ve tüketim alışkanlıkları sürdürülebilir satın alma davranışını büyük ölçüde etkilemektedir. Bu doğrultuda yapılan çalışmada, tüketicilerdeki sürdürülebilir ürün satın alma davranışını kapsamlı bir model geliştirerek incelemek amaçlanmaktadır. Bu çalışma; tüketicilerin çevresel bilinç, çevresel duyarlılık, çevresel kaygı ve algılanan tüketici etkinliği gibi faktörlerin, tutum ve niyet aracılığı ile sürdürülebilir satın alma davranışlarına olan etkisini incelemektedir. Araştırmada kolayda örnekleme yöntemi tercih edilmiş ve çevrimiçi anket yardımı ile 404 kişilik örneklem büyüklüğüne ulaşılmıştır. Geliştirilen modelin değerlendirilmesi sürecinde, açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmış daha sonra modeldeki ilişkilerin etki düzeyinin belirlenmesi amacı ile yapısal eşitlik modeli analizinden yararlanılmıştır. Bu araştırmada, tüketicilerdeki çevre bilincinin, çevre duyarlılığının ve algılanan tüketici etkinliğinin, tüketicilerin sürdürülebilir ürünlere yönelik tutumları üzerinde istatiksel olarak anlamlı ve pozitif bir etkisi olup olmadığı incelenmiştir. Araştırmada, katılımcılardaki sürdürülebilir ürünlere yönelik tutumları ile çevre bilinci arasında ve sürdürülebilir ürün satın alma niyeti ile sürdürülebilir ürünlere yönelik tutumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Sürdürülebilir ürün satın alma niyetinin ise sürdürülebilir ürün satın alma davranışı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi vardır. Sürdürülebilir ürünlere yönelik olumlu tutumlar geliştirildiğinde, sürdürülebilirliğe yönelik değer algısına ve dolayısıyla tüketicilerdeki sürdürülebilir ürün satın alma davranışına olumlu etki edeceği sonucu çıkartılabilir. Sürdürülebilir ürünlere yönelik olumlu tutumların geliştirilmesi, tüketicilerin sürdürülebilir ürünlere ödeme yapma isteğini etkileyerek sürdürülebilir ürün satın alma niyetini daha fazla arttırabilir.

Abstract:
Sustainability is a concept related to producing and consuming by taking into account the right to life of future generations. Today, increasing awareness of consumers on environmental sustainability has also affected their purchasing preferences. Consumers' purchasing preferences and consumption habits greatly affect sustainable purchasing behaviour. This study aimed to examine the sustainable product purchasing behaviour of consumers by developing a comprehensive model. This study examines the effect of factors such as environmental awareness, environmental sensitivity, environmental concern and perceived consumer effectiveness on consumers' sustainable purchasing behaviour through attitudes and intentions. In the research, convenience sampling method was preferred and a sample size of 404 people was reached with the help of an online questionnaire. In the process of evaluating the developed model, explanatory and confirmatory factor analysis was performed, and then structural equation modelling analysis was used to determine the level of influence of the relationships in the model. In this study, it was examined whether environmental awareness, environmental sensitivity and perceived consumer effectiveness have a statistically significant and positive effect on consumers' attitudes towards sustainable products. In the study, no statistically significant relationship was found between the participants' attitudes towards sustainable products and environmental awareness and between their intention to purchase sustainable products and their attitudes towards sustainable products. On the other hand, sustainable product purchase intention has a statistically significant effect on sustainable product purchase behaviour. When people have more positive attitudes towards sustainable products are developed, it can be concluded that it will have a positive effect on the value perception towards sustainability and thus on the sustainable product purchasing behaviour of consumers. The development of positive attitudes towards sustainable products may further increase the intention to purchase sustainable products by affecting consumers' willingness to pay for sustainable products.