Afyonkarahisar ilinden toplanan ballarda ağır metal ve diğer element düzeylerinin araştırılması
Investigation of heavy metal and other elements levels presence in honey collected from Afyonkarahisar
Yazar: ÖMER GÜMÜŞTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ULAŞ ACARÖZ
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Besin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Besin Hijyeni ve Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology
Dizin: Afyonkarahisar = Afyonkarahisar ; Ağır metal kirliliği = Heavy metal pollution ; Ağır metaller = Heavy metals ; Bal = Honey ; Bal arısı = Honey bee ; Elementler = Elements ; Kirlilik = Pollution

Özet:
Bal, özellikle karbonhidratlar olmak üzere aminoasitleri, vitaminleri, fenolleri, enzimleri ve mineralleri içeren bir besin maddesidir. Balın bileşimi, nektarlara, botanik kökene, iklime, coğrafik yapıya, bal arısı türlerine, hasata, ambalajlamaya ve depolamaya bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir.
İçerdiği metal konsantrasyonu ise, ölçüde botanik köken ve coğrafik yapıya bağlıdır. Ağır metallerin neden olduğu çevre kirliliği de dünya genelinde bir problemdir. Arılar kimyasalları vücutlarında ve bunun yanında ürünlerinde de biriktirirler. Bu nedenle bal örneklerinde ağır metal miktarı o bölgedeki metal kirliliği hakkında bilgi verir ve arılar çok önemli biyoindikatörlerdendir.
Bu çalışmada, Afyonkarahisar il merkezi ve bağlı ilçe merkezleri sınırları içerisinde; 19 adet arı konaklama alanında yer alan arıcılardan 40 adet bal numunesi toplanarak metal ve ağır metal düzeyleri belirlendi. Bal örneklerinde ICP/MS/MS ile sodyum (Na), magnezyum (Mg), alüminyum (Al), fosfor (P), potasyum (K), kalsiyum (Ca), krom (Cr), mangan (Mn), demir (Fe), kobalt (Co), nikel (Ni), bakır (Cu), çinko (Zn), kurşun (Pb), kadmiyum (Cd), arsenik (As), civa (Hg), baryum (Ba), kalay (Sn) ve selenyum (Se) yönünden analiz edildi. 
Afyonkarahisar'dan toplanan balların ağır metal açısından iyi kalitede olduğu ancak tamamen ağır metalden yoksun olmadığı gözlenmiştir. Bal örneklerindeki ağır metal konsantrasyonunun kabul edilebilir sınırlar dâhilinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Honey  contains amino acids, vitamins, phenols, enzymes and minerals, especially carbohydrates. The composition of honey may vary depending on the nectars, botanical origin, climate, geographic structure, honey bee species, harvest, packaging and storage.
The metal concentration it contains depends largely on the botanical origin and geographic structure. Environmental pollution caused by heavy metals is also a worldwide problem. Bees accumulate chemicals in their bodies as well as in their products. For this reason, the amount of heavy metals in honey samples gives information about metal pollution in that region, and bees are very important bioindicators.
In this study, within the borders of Afyonkarahisar city center and affiliated district centers; metal and heavy metal levels were determined by collecting 40 honey samples from beekeepers in 19 bee accommodation areas by ICP / MS / MS in honey samples in terms of sodium (Na), magnesium (Mg), aluminum (Al), phosphorus (P), potassium (K), calcium (Ca), chromium (Cr), manganese (Mn), iron ( Fe), cobalt (Co), nickel (Ni), copper (Cu), zinc (Zn), lead (Pb), cadmium (Cd), arsenic (As), mercury (Hg), barium (Ba), tin ( Sn) and selenium (Se).
It has been observed that the honey collected from Afyonkarahisar is of good quality in terms of heavy metal, but not completely devoid of heavy metal. It was concluded that the heavy metal concentration in the honey samples was within acceptable limits.