Covıd-19 pandemi sürecinde Ankara'da evsel atık içeriği değişimi ve çevre sağlığı açsından riskler
Change of domestic waste content and risks for environmental health in Ankara during the covid-19 pandemic process
Yazar: ANIL ÇAYDAM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜGE FIRAT
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çevre Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Tüm dünyayı etkileyen COVID-19 pandemisi birçok alanda yarattığı etkiler yanında tüketim alışkanlıklarımızı, buna bağlı olarak ortaya çıkan evsel atık içeriği ve miktarını da değiştirmiştir. Tüm dünyada uygulanan karantina tedbirleri nedeniyle evde geçirilen zamanın artması, alışveriş seçeneklerinin kısıtlanması veya değiştirilmeye zorlanması dolayısıyla çevrimiçi alışverişlerin arttığı gözlenmiştir. Evde geçen zamanın artması ve ev dışı aktivite seçeneklerinin kısıtlanması nedeniyle artan gıda alışverişleri yanında çevrimiçi alışverişin sonucu olarak paketleme malzemelerinin evsel atıklar için de aldığı pay da hızla yükselmiştir. Bunun yanında kullanılan eldiven, maske ve dezenfektan gibi hijyen sağlayıcı ürünlere bağlı atık miktarı da katlanarak artmıştır. Tüm bu değişiklikler çevre sağlığını da etkilemiştir. Yapılan bu araştırma ile pandemi öncesi ve sonrasındaki tüketim değişikliklerine bağlı olarak evsel atık içeriği ve miktarı incelenmiştir. Bunun için 500 kişiye anket uygulaması yapılmış ve 406 sonuç değerlendirmeye alınmıştır. Elde edilen veriler ışığında çevrimiçi alışverişin arttığı, evsel atık içeriğinde gıdanın oranı düşerken paketleme ürünleri ve özellikle plastiğin yükseldiği tespit edilmiştir. Artan tek kullanımlık eldiven, maske, dezenfektan kabı ve paketleme malzemeleri kentsel geri dönüşüm merkezlerinin kapasitelerini zorlamakta, hem elimine edilememeleri hem de işlenmeleri için gerekli enerji ihtiyacının artması nedeniyle çevre üzerinde ciddi bir baskı oluşturmaktadır.

Abstract:
The COVID-19 pandemic, which affects the whole world, has changed our consumption habits, the content and amount of domestic waste, as well as the effects it has created in many areas. It has been observed that online shopping has increased due to the increase in the time spent at home due to the quarantine measures implemented all over the world, the restriction of shopping options or forcing them to change. The share of packaging materials for household waste has also increased rapidly as a result of online shopping, as well as increasing food shopping due to the increase in time spent at home and the restriction of options for out-of-home activities. In addition, the amount of waste associated with hygiene products such as gloves, masks and disinfectants has increased exponentially. All these changes have also affected environmental health. With this research, the content and amount of domestic waste were examined depending on the consumption changes before and after the pandemic. For this, a questionnaire was applied to 500 people and 406 results were evaluated. In the light of the data obtained, it has been determined that online shopping has increased, while the proportion of food in domestic waste content has decreased, packaging products and especially plastic have increased. Increasing disposable gloves, masks, disinfectant containers and packaging materials are pushing the capacities of urban recycling centers, creating a serious pressure on the environment due to the increase in the energy requirement for both their elimination and processing.