Konut yapı kooperatiflerinde şartlı ortaklık ve belge düzeni
Conditional system certificate in housing partnership and building society
Yazar: SELİM SAMİ TERZİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERSİN AYHAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Belge düzeni = Documents system ; Konut kooperatifleri = Housing cooperatives ; Kooperatifler = Cooperatives ; Kooperatifleşme = Cooperativize ; Muhasebe = Accounting ; Ortaklık = Partnership ; Yapı kooperatifleri = Building cooperatives ; Şartlı ortaklık = Conditional partnership

Özet:
Konut yapı kooperatiflerinde karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet asıl gaye olup, kâr elde etme amacı olmaması gerekir. Kooperatif ortaklarının gücünden istifade edilerek konut ihtiyaçlarının ucuz ve kolay temini asıl amacıdır. Bu nedenle, tüzel kişilik olarak faaliyeti, en üst yetkili organı olan genel kurulunu oluşturan üyelerinden, onlar tarafından belirlenen aidatı toplamak ve bunun karşılığında sadece ürettiği konutları, üyelerini konut sahibi yapmak amacıyla maliyet değeri ile onlara dağıtmak şeklinde bir faaliyet çerçevesi çizilebilir. Ancak, normal şartlarda konut edinmek genel kurul tarafından belirlenen aidatları toplamak, bu aidatlarla hisse sayısını karşılayacak konut üretimine yeter büyüklükte arsa alımı yapmak ve üzerine konut inşa etmek suretiyle üyelerinin konut ihtiyacını gerçekleştirme olması gereken kooperatiflerin, 
-İhtiyaç fazlası arsa almak ve hisse sayısından fazla konut karşılığı, başka bir kooperatife veya müteahhide daire karşılığı vermek suretiyle, hisse sayısından fazla konut sahibi olmak, 
-Başka bir kooperatifin veya şahsın Arsasını, müteahhit sıfatı ile Daire Karşılığı almak ve üye sayısı fazlası konut üretimi yapmak, 
-İhtiyaç fazlası arsa almak ve üye sayısından fazla konut inşa etmek, 
suretiyle, hisse sayısını aşan konut sahibi olmak ve bu konutları, Vergi muafiyetinden yararlanma anlamında Genel kurul kararı ile, üye kaydetmek veya üye kaydetmeksizin Yap-Say şeklinde tanımlanacak türden faaliyet içerisine girdikleri görülmektedir. 
Yargı kararları ile şartlı ortaklık olarak tanımlanmakta olan bu uygulamalar, 
a)Yönetim ve Genel Kurul kararı ile üye kaydetmeksizin satış(Yap-Sat) şeklinde olması yanı sıra, 
b)Yönetim Kurulu Kararı ile üye kaydetmek suretiyle satış, 
c)Genel kurul kararı ile üye kaydetmek suretiyle satış, 
şeklinde gerçekleşmektedir. 
Konut Yapı Kooperatiflerinin bu tür faaliyetlerinin yoğunlaşması neticesinde, ticari yönden haksız rekabet ve Vergi Kanunları yönünden kayıt dışı şeklinde tanımlanabilecek bu faaliyetin vergilenmesi yönünden, mali raporlarına nasıl yansıması gerektiği ve kooperatifin karşılaşabileceği ekonomik külfetin hesaplanmasının nasıl yapılacağı hususunda, mevcut yargı kararlarının uygulama şekilleri ile önerilen muhasebe kayıt uygulaması yönünde çalışma yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler : ġartlı ortaklık, konut, yapı, belge

Abstract:
As it has been increased recently, Housing Construction Cooperatives selling residences without registering members in the way called "build & sell", Corporate Tax Law (law no. 5520 came into force on 01/06/2006) ground says that, "It is principal that, members‟ jobs and their needs for subsist is providing by mutual contribution and cooperation of members". Regarding that principle, today, for preventing the commercial activities‟ taxation staying out of the scope, the dispensation provided to cooperation has been limited. For this reason, they loose the dispensation conditions by violating both clauses; either with board decision or general assembly decision, in the both situation, both it is not count as beside partner transaction "acquiring residence or commercial for each share by flat for land", and the clause "making business only with partners". These implementations which are defined by jurisdiction decisions as conditional partnership are implementing with board or general assembly decisions and bringing different judicial conclusions with the following circumstances: 
a)Sales without registering members with board or general assembly decisions, 
b)Sales with registering members with board decision, 
c)Sales with registering members with general assembly decision. 
If it is sold with registering members with board decision; it is accepted that, restitution is just possible by implementing the principle of compensating justice and it is calculating by taking arithmetic mean of payments value from the first payment day until the lawsuit, taken into account the variables can effect the inflation rate like exchange rates, changes in the officer and worker wages etc. If it is sold with registering members with general assembly decision; it is accepted that, it has to be calculated that the partner has to derive a profit as much as provided by the rate proportioning the residence‟s current value and the current value of payments made by the partner who makes normal payment to defendant cooperative and the current value of residence made by that partner. Explaining of the basing method and reasons with cases and discussing with regard of account records are constituting the subject of this master thesis.
Key Words : Conditional partnership, housing, construction, document