İş Sağlığı ve Güvenliği eğitimlerinin güvenli davranışlar üzerindeki etkisi
The impact of occupational health and safety training on safe behavior
Yazar: İLKER MUMCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP FERİDE OLCAY
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kalite Yönetimi ve Kalite Güvence Sistemleri Ana Bilim Dalı / Kalite Yönetimi ve Kalite Güvence Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Günümüz iş dünyasında, iş sağlığı ve güvenliği en üst düzeyde öncelikli 
konu olarak kabul edilmektedir. Çalışanların sağlığı ve güvenliği, sadece etik bir 
sorumluluk değil, aynı zamanda işletmelerin sürdürülebilirliği ve başarısı için de 
kritik bir faktördür. İş kazaları ve meslek hastalıkları hem insan hayatını hem de 
işletmelerin ekonomik performansını olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bu 
nedenle, işyerlerinde güvenli bir çalışma ortamı sağlamak ve çalışanları güvenli 
davranışlarda bulunmaya teşvik etmek, işletmelerin öncelikli hedeflerinden biri 
olmalıdır.
İş sağlığı ve güvenliği eğitimleri, çalışanların işyerlerindeki riskleri 
tanımaları, tehlikeleri önlemek için gerekli önlemleri almayı öğrenmeleri ve 
güvenli davranışları benimsemeleri için kritik bir rol oynamaktadır. Günümüzde 
iş kazalarının ve meslek hastalıklarının önlenmesi, işyerlerindeki verimliliğin 
artırılması ve çalışanların sağlığının korunması açısından iş sağlığı ve güvenliği 
eğitimlerinin rolü giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Çalışanların iş sağlığı 
ve güvenliği eğitimleri sayesinde farkındalıklarının artırılmasıyla, iş kazaları ve 
meslek hastalıklarının minimize edilmesi sağlanarak ülke ekonomisine yönelik 
mali yüklerin azaltılması mümkün olacaktır.
Bu çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerinin iş sağlığı ve güvenliği (İSG) 
konusundaki bilgi düzeylerini, tutumlarını ve farkındalıklarını ölçmek için geçerli 
ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Geliştirilecek bu ölçme aracı, 
öğrencilerin İSG ile ilgili bilgi, tutum ve farkındalık seviyelerini kapsamlı bir 
şekilde değerlendirmeyi hedeflemektedir. Ayrıca, oluşturulan ölçek aracılığıyla, 
öğrencilerin iş sağlığı ve güvenliği bilgi düzeyleri, tutumları ve farkındalıkları ile 
risk algıları arasında bir ilişki olup olmadığını incelemek amaçlanmaktadır. Bu 
sayede, İSG eğitiminin etkilerini daha iyi anlayarak, öğrencilerin güvenlik 
bilincini artırmaya yönelik gerekli veriler elde edilmeye çalışılacaktır.
Bu amaç doğrultusunda anket çalışması uygulanmıştır. Anket sonuçlarının 
analiziyle elde edilen bulgular değerlendirilerek yükseköğrenimde verilen İSG 
eğitiminin ne ölçüde içselleştirildiği öğrencilerin edindikleri bilgiyi uygulamaya 
etkili bir biçimde aktarıp aktarmadığı irdelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, 
iş güvenliği eğitimi almış öğrencilerin ĠSG bilgi seviyelerinin ve farkındalık 
düzeylerinin anlamlı olarak yüksek olduğu tespit edilmiştir. Benzer şekilde 
öğrencilerin genel olarak İSG'ye yönelik olumlu tutumlara sahip oldukları 
gözlemlenmiştir. Öte yandan analizler dikkate alındığında, İSG bilgi düzeyinin ve 
İSG'ye yönelik tutum ve farkındalık düzeyindeki artışların, öğrencilerin risk 
algısını etkilemediği anlaşılmaktadır. Bu durum, öğrencilerin ĠSG bilgi düzeyi ve 
farkındalıklarının risk algıları üzerinde belirgin bir etkisinin olmadığını 
göstermektedir.
Sonuç olarak, iş sağlığı ve güvenliği eğitimi, öğrencilerin bilgi seviyelerini 
ve farkındalıklarını artırmakta önemli bir rol oynamaktadır ancak, bu artışların 
öğrencilerin risk algısını etkilemediği gözlemlenmiştir. Bu durum, ĠSG eğitiminin 
sadece bilgi aktarımına odaklandığını, ancak öğrencilerin riskleri değerlendirme 
ve yönetme becerilerini geliştirmeye yeterince katkıda bulunmadığını 
düşündürmektedir. Eğitimlerin daha etkili hale gelmesi için, teorik bilgilerin yanı 
sıra uygulamalı ve gerçek hayata yönelik senaryolar içermesi, cinsiyetler arası 
tutum farklılıklarının göz önünde bulundurulması, öğrencilerin risk algılarını 
geliştirecek stratejilerin de programa dahil edilmesi önemlidir. Böylece hem 
bireylerin hem de çalışma ortamlarının güvenliğini artıran daha kapsamlı bir 
güvenlik kültürü oluşturulabilir.
İş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin sürdürülebilir kalkınma ile ilişkisi 
oldukça önemlidir. Etkili İSG eğitimi, yalnızca bireylerin güvenliğini sağlamakla 
kalmayıp, aynı zamanda iş yerlerinde verimliliği artırarak ekonomik 
sürdürülebilirliğe de katkıda bulunur. Güvenli çalışma koşullarının teşvik 
edilmesi, iş kazalarının ve sağlık sorunlarının azaltılmasıyla sonuçlanır; bu da 
hem insan sağlığını korur hem de çevresel kaynakların daha etkin kullanılmasını 
sağlar. Böylece, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmak için gerekli olan 
sağlam bir temel oluşturulmuş olur.
Son olarak, iş sağlığı ve güvenliği eğitimi almanın, üniversite eğitimi 
sonrasındaki yaşam kalitesi üzerinde de önemli bir etkisi bulunmaktadır. Bu 
eğitim, bireylerin mesleki yaşamlarında karşılaşacakları riskleri daha iyi 
değerlendirmelerine ve güvenli davranışlar geliştirmelerine olanak tanır. İSG 
konusunda yeterli bilgi ve farkındalığa sahip olan bireyler hem iş ortamlarında 
hem de kişisel yaşamlarında daha bilinçli seçimler yaparak, genel yaşam 
kalitelerini artırabilirler. Bu bağlamda, iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin 
güçlendirilmesi, uzun vadede bireylerin daha sağlıklı, güvenli ve tatmin edici bir 
yaşam sürmelerine katkıda bulunacaktır.

Anahtar Kelimeler: İş Sağlığı ve Güvenliği, İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi, Risk Algısı, Sürdürülebilir Kalkınma, Yaşam Kalitesi

Abstract:
In today's business world, occupational health and safety (OHS) is regarded 
as a top priority. The health and safety of employees is not only an ethical 
responsibility but also a critical factor for the sustainability and success of 
businesses. Workplace accidents and occupational diseases can negatively impact 
both human lives and the economic performance of organizations. Therefore, 
ensuring a safe working environment and encouraging employees to engage in 
safe behaviors should be among the primary goals of businesses.
OHS training plays a crucial role in helping employees recognize risks in 
their workplaces, learn the necessary measures to prevent hazards, and adopt safe 
behaviors. Nowadays, the role of OHS training in preventing workplace accidents 
and occupational diseases, increasing productivity, and protecting employee 
health is becoming increasingly significant.
By raising awareness through OHS training, it is possible to minimize 
workplace accidents and occupational diseases, thereby reducing the financial 
burdens on the country's economy.
The aim of this study is to develop a valid and reliable measurement tool to 
assess university students' knowledge levels, attitudes, and awareness regarding 
occupational health and safety (OHS). This measurement tool aims to 
comprehensively evaluate students' knowledge, attitudes, and awareness levels 
related to OHS. Additionally, it seeks to examine whether there is a relationship 
between students' levels of knowledge, attitudes, and awareness regarding OHS 
and their risk perception. This way, valuable data will be collected to better 
understand the effects of OHS training and to enhance students' safety awareness.
To achieve this aim, a survey study was conducted. By analyzing the survey 
results, the findings were evaluated to determine the extent to which OHS 
training provided in higher education has been internalized and whether students 
effectively apply the knowledge they have acquired.
As a result of the analyses, it was found that students who received safety 
training had significantly higher levels of OHS knowledge and awareness. 
Similarly, it was observed that students generally possess positive attitudes 
toward OHS. However, when analyzing the data, it was noted that increases in 
OHS knowledge, attitudes, and awareness did not affect students' risk perception. 
This indicates that students' knowledge and awareness of OHS do not have a 
significant impact on their risk perceptions.
In conclusion, OHS training plays an important role in enhancing students' 
knowledge and awareness levels. However, it has been observed that these
increases do not influence students' risk perception. This suggests that OHS 
training focuses primarily on knowledge transfer and does not sufficiently 
contribute to developing students' skills in risk assessment and management. To 
make training more effective, it is crucial to include practical and real-life 
scenarios, consider gender differences in attitudes, and incorporate strategies that 
will enhance students' risk perception into the program. This approach can create 
a more comprehensive safety culture that improves both individual and workplace 
safety.
The relationship between occupational health and safety (OHS) training and 
sustainable development is of great importance. Effective OHS training not only 
ensures individual safety but also contributes to economic sustainability by 
enhancing productivity in the workplace. Promoting safe working conditions 
leads to a reduction in workplace accidents and health issues, which protects both 
human health and allows for more efficient use of environmental resources. In 
this way, a solid foundation is established to achieve the goals of sustainable 
development.
Furthermore, OHS training has a significant impact on the quality of life 
after university education. This training enables individuals to better assess the 
risks they may encounter in their professional lives and to develop safe behaviors. 
Consequently, individuals with sufficient knowledge and awareness regarding 
OHS can make more conscious choices in both their work environments and 
personal lives, thereby enhancing their overall quality of life. In this context, 
strengthening occupational health and safety education will contribute to 
individuals leading healthier, safer, and more satisfying lives in the long term.

Keywords: Occupational Health and Safety, Occupational Health and Safety Training, Risk Perception, Sustainable Development, Quality of Life