Cessâs'ın Muhtasaru't-Tahâvi Şerhi ile Kudûrî'nin Muhtasaru'l-Kerhî Şerhi'nin mukayesesi (ibadetler bölümü)
Comparison Of Cessâs's Commentary On Muhtasaru't-Tahâvi and Qudûrî's Commentary On Muhtasaru'l-Karhi (worships section)
Yazar: İSLAM AK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TAYİP NACAR
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışmada Şerḥu Muḫtaṣari'ṭ-Ṭaḥâvi ile Şerḥu Muḫtaṣari'l-Kerḫî adlı eserlerin şerh yönteminin mukayesesi amaçlanmıştır. Giriş ve sonuç kısımları dışında iki bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde Hanefî mezhebinde müşahede edilen telif türleri ile Cessâs ve Kudûrî'nin hayatları incelenmiştir. İkinci bölümde ise söz konusu şerhler ibadetler bölümü özelinde dil ve üslup, şer'î deliller, ilim dallarıyla ilişki ve muhtevaya katkı bakımından mukayese edilmiştir. Çalışmada doküman analizi ve karşılaştırma yöntemleri kullanılmıştır. Mukayese neticesinde Cessâs'ın mezhep içi ihtilaflarda genelde Ebû Hanîfe'nin görüşünü tercih edip delillendirdiği, İmam Şafiî'nin iddia ve itirazlarına sık sık cevap verdiği, iddia ve eleştirilere fenḳâle yöntemiyle ele alıp değerlendirdiği ve şerhin cedel yönü baskın bir eser olduğu tespit edilmiştir. Kudûrî'nin ise şerhinde memzûc yöntemi benimsediği, eserini telif ederken Cessâs'ın şerhinden istifade ettiği, ibâdât bahislerinde muhtasar metne katkısının diğer kısımlara nazaran daha fazla olduğu ve şerhin mukayeseli fıkıh eseri niteliği taşıdığı tespit edilmiştir. Şerhler arasında benzer yönler bulunmakla birlikte telif amacı, temellendirme, muhtevaya katkı ve üslup bakımından özgünlük arz ettikleri sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study aims to compare the commentary method of the work named Şerḥu Muḫtaṣari'ṭ-Ṭaḥâvi and Şerḥu Muḫtaṣari'l-Kerḫî. In the first part of this structure, which consists of two parts except the introduction and conclusion, the types of writing observed in the Hanafi school and the lifestyles of Jassâs and Qudûrî are applied. The section in question is compared in terms of language and style, religious evidence, relationship with branches of science and contribution to the content, especially in the section of commentaries and worships. Document analysis and comparison methods were used in the study. Comparatively, it was determined that Cessas generally preferred and proved Abu Hanifa's arguments in intra-sectarian disputes, that he frequently gave examples of responses to Imam Shafi'i's claims and objections, that he handled and evaluated claims and criticisms with the fanḳâle method, and that the commentary was a work in which the aspect of ijtihad was dominant. It was determined that Quduri adopted the memzûc method in his commentary, that he benefited from Cessas' commentary while writing his work, that his contribution to the concise text in the subjects of worship was greater than in the other parts, and that the commentary was included in the body of the comparative fiqh work. Although there are similar aspects between the commentaries, sections that are original in terms of common purpose of writing, grounding, contribution to the content, and style were reached.