Obezite merkezine başvuran hastalarda vitamin b12 düzeyi ve insülin direncindeki değişimin vücut kompozisyonu üzerine etkisi
The effect of change in vitamin b12 levels and insulin resistance on body compositions in patients admitting to obesity center
Yazar: YASEMİN ÇAKICIOĞLU ERYILDIRIM
Danışman: PROF. DR. FARUK AKSOY ; UZMAN BURCU AYKANAT YURTSEVER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Trabzon Kanuni Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Obezite = Obesity

Özet:
GİRİŞ: Obeziteli bireylerin yönetiminde vitamin B12, hem doğrudan hem de dolaylı etkisi ortaya konmaya başlanmıştır. İnsülin direnci, obezite tedavisini zorlaştırabilen ve sağaltımında kullanılan ilaçlarla vitamin B12'nin emilimini etkileyebilen bir durumdur.  Bu çalışmada obeziteli bireylerde vitamin B12 düzeyi ve HOMA-IR (Homeostasis Model Assessment of Insulin Resistance)'deki değişimin vücut kompozisyon parametrelerindeki değişimle ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
MATERYAL VE METOT: Bu tek merkezli, retrospektif kohort araştırma üçüncü basamak bir hastanenin obezite merkezinde Aralık 2023 – Ocak 2024 tarihleri arasında yapılmıştır. Bu merkezde takip edilmiş 18-65 yaş arası 116 obeziteli hastaların tıbbi kayıtları geriye dönük olarak incelenmiştir. Hastaların yaş, cinsiyet, medeni durum ve ek hastalıklarını içeren demografik bilgileri; takip süreleri; takip sürecinde hastaların reçeteli vitamin B12 ve metformin kullanımları; takip başlangıcı ve bitişinde ölçülmüş olan beden kütle indeksi (BKİ); vücut yağ oranı (VYO; %) ve vücut kas oranını (VKO; %) içeren vücut kompozisyon parametreleri; vitamin B12 ve HOMA-IR'yi içeren laboratuvar verileri kaydedilmiştir. Bariyatrik cerrahi geçirenler ile takip başlangıcında ve bitişinde belirlenen vücut kompozisyon parametreleri ve laboratuvar verilerine tam olarak ulaşılamayan hastalar çalışmadan hariç tutulmuştur.
BULGULAR: Takip sürecinin sonunda katılımcıların BKİ ortalama %5,7±6,0 oranında azalmıştır (p<0,001). Bunun yanında katılımcıların başlangıca göre son ölçülen VYO ve HOMA-IR değerlerinin istatistiksel olarak azaldığı; VKO değerinin ise arttığı gözlenmiştir (p<0,001). BKİ yüzde değişimi ile HOMA-IR değişimi arasında pozitif (p=0,022), vitamin B12 değişimi arasında ise negatif korelasyon (p=0,002) olduğu gözlemlenmiştir. Diyabetes mellitus (DM) olmayanlarda BKİ yüzde değişiminin (p=0,016); prediyabet olanlarda BKİ, VYO, VKO yüzde değişiminin (p değerleri sırasıyla p=0,018 ; p=0,040 ; p=0,012); psikiyatrik hastalığı olmayanlarda ise BKİ ve VYO yüzde değişiminin (p değerleri sırasıyla p=0,020 ; p=0,031) diğerlerine göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Çok değişkenli lineer regresyon analizi sonucuna göre vitamin B12 değişiminin (p=0,007)  ve diyabetes mellitusun, BKİ yüzde değişimini (p= 0,033) bağımsız olarak predikte ettiği görülmüştür.
SONUÇ: Çalışmamızın sonucunda daha fazla kilo verme oranının vitamin B12 seviyelerinde daha fazla yükselme ile ilişkili olduğu gözlenmiştir. HOMA-IR' deki azalmanın ise vitamin B12'deki değişime bağımlı olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle kilo verme programlarında bu iki parametrenin birlikte değerlendirilmesi daha faydalı olacaktır.
ANAHTAR KELİMELER: insülin direnci, obezite, vitamin B12,vücut kompozisyonu

Abstract:
INTRODUCTION AND OBJECTIVE: In the management of individuals with obesity, the direct and indirect effects of vitamin B12 have begun to be elucidated. Insulin resistance, which can complicate the treatment of obesity, also affects the absorption of vitamin B12 when medications are used in the treatment process. This study aims to investigate the relationship between vitamin B12 levels and changes in HOMA-IR with changes in body composition parameters in individuals with obesity.
MATERIAL AND METHODS: This single-center, retrospective cohort study was conducted at an obesity center in a tertiary care hospital between December 2023 and January 2024. Medical records of 116 obese patients, aged 18-65 years, who were followed at this center, were retrospectively reviewed. Demographic data, including age, gender, marital status, and comorbidities; duration of follow-up; use of prescribed vitamin B12 and metformin during the follow-up period; body composition parameters measured at the beginning and end of the follow-up period, including body mass index , body fat percentage, and body muscle percentage; and laboratory data including vitamin B12 and HOMA-IR were recorded. Patients who underwent bariatric surgery and those with incomplete body composition parameters and laboratory data at the beginning and end of the follow-up period were excluded from the study.
RESULTS: At the end of the follow-up period, the participants' body mass index (BMI) decreased by an average of 5.7% ± 6.0 (p<0.001). Additionally, there were statistically significant reductions in body fat percentage (BFP) and HOMA-IR compared to baseline, while body muscle percentage (BMP) increased (p<0.001). A positive correlation was observed between the percentage change in BMI and the change in HOMA-IR (p=0.022), and a negative correlation was found between the percentage change in BMI and the change in vitamin B12 levels (p=0.002). Among those without diabetes mellitus, the percentage change in BMI was higher (p=0.016); among those with prediabetes, the percentage changes in BMI, BFP, and BMP were higher (p=0.018, p=0.040, and p=0.012, respectively); and among those without psychiatric disorders, the percentage changes in BMI and BFP were higher (p=0.020 and p=0.031, respectively) compared to others. Multivariate linear regression analysis indicated that changes in vitamin B12 levels (p=0.007) and the presence of diabetes mellitus (p=0.033) independently predicted the percentage change in BMI.
  CONCLUSION: Our study found that a higher rate of weight loss was associated with a greater increase in vitamin B12 levels. Additionally, the reduction in HOMA-IR was found to be dependent on changes in vitamin B12 levels. Therefore, it would be beneficial to evaluate these two parameters together in weight loss programs.
  KEYWORDS: insulin resistance, obesity, vitamin B12, body composition