Yeni tanı akciğer kanseri hastalarında kemoterapi sonrası bilişsel işlev bozukluğu
Cognitive dysfunction after chemotherapy in newly diagnosed lung cancer patients
Yazar: FİGEN BAY
Danışman: PROF. DR. SEMA SEZGİN GÖKSU
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer neoplazmları = Lung neoplasms ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Kanser hastaları = Cancer patients ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Amaç: Kanser tedavilerindeki gelişmeler kanserli hastalar için önemli ölçüde sağ kalımı uzatmıştır. Birçok hasta, hem kanserin hem de kanser tedavisinin bir yan etkisi olarak bilişsel değişiklikler yaşarlar. Yaşanan bu bilişsel değişiklikler hastaların yaşam kalitelerini olumsuz etkilemektedir (1). Bilişsel değişikliklerin fark edilmesi, hastanın baş etmesini ve duruma uyum sağlamasını kolaylaştırılacaktır. 
Bu çalışmayla akciğer kanseri hastalarında kemoterapi sonrası gelişebilecek bilişsel işlev bozukluklarının tanımlanması, hastalarda gelişecek bilişsel değişiklikler konusunda farkındalık sağlanması ve hasta bakım kalitesine olumlu yansıması hedeflenmiştir.
Yöntem: Akciğer kanseri hastalarında kemoterapi sonrası gelişebilecek Bilişsel işlev bozukluklarını tanımlamak amacıyla planlanan bu çalışma tanımlayıcı kesitsel çalışmadır.
Araştırma, Gazi Üniversitesi Hastanesi Onkoloji Bilim Dalı tarafından takip edilmekte ve 15 Eylül 2020- 15 Kasım 2020 tarihleri arasında ilk kür kemoterapisi verilmekte olan Yeni Tanı Akciğer Kanseri hastalarda yapılmıştır. "Yeni Tanı Akciğer Kanseri Hastalarında Kemoterapi Sonrası Bilişsel İşlev Bozukluğu Veri Toplama Formu", "Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HAD)", "Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MoCA) " kullanılmıştır. Hastaların ikinci değerlendirmesi ilk değerlendirmenin altıncı ayında yapılmış ve sonuçlar karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya başlangıç aşamasında 26 hasta dâhil edilmiştir. Hastaların dördü altıncı ay kontrolünde yaşamını yitirmiş ve birinin HAD puanları yüksek (Anksiyete puanı:15, Depresyon puanı:15) olduğundan araştırmadan çıkarılmış ve 21 hastayla değerlendirme yapılmıştır.
Bu çalışmada kemoterapi alan akciğer kanseri hastalarının; MoCA ölçek puanlarının altıncı ayında yapılan kontrolde ilaç almadan önceki puanlarına göre azalma olduğu görülmüştür. Montreal Bilişsel Değerlendirme skoru ortanca değeri ilk ölçümde 23 (IQR 25-75=22-25), ikinci ölçümde 22 (IQR 25-75=21-23 olarak hesaplanmıştır ve aradaki fark istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur (p=0,008).
Sonuç: Bu çalışmada kemoterapi alan akciğer kanseri hastalarında kemoterapi sonrası bilişsel fonksiyon bozukluğu gözlenmiştir.

Abstract:
Objective: Advances in cancer treatments have significantly prolonged survival for patients with cancer. Many patients experience cognitive changes as a side effect of both cancer and cancer treatment. These cognitive changes negatively affect the quality of life of patients (1). Recognizing the cognitive changes will make it easier for the patient to cope with and adapt to the situation. With this study, it was aimed to define cognitive impairments that may develop after chemotherapy in lung cancer patients, raise awareness about cognitive changes that will develop in patients, and have a positive reflection on the quality of patient care.
Methodology: This descriptive cross-sectional study was planned to identify cognitive impairments that may develop after chemotherapy in lung cancer patients. This research was carried out on newly diagnosed lung cancer patients, who are being followed up by Gazi University Hospital Oncology Department, and receiving the first cure chemotherapy between September 15, 2020, and November 15, 2020. "Cognitive Dysfunction Data Collection Form after Chemotherapy in Newly Diagnosed Lung Cancer Patients," "Hospital Anxiety and Depression Scale, (HAD)" and "Montreal Cognitive Assessment Scale (MoCA)" were used. The second evaluation of the patients was made in the sixth month of the first evaluation, and the results were compared. 
Results: Twenty-six patients were included in the initial phase of the study. At the sixth-month follow-up, four of the patients were found to have died, and one of them had high HAD scores (Anxiety score: 15, Depression score: 15), so they were excluded from the study, and 21 patients were evaluated. In this study, it was observed that the MoCA scale scores of the patients with lung cancer who received chemotherapy at the 6th-month follow-up were decreased compared to the scores before the drug administration. The median value of the Montreal Cognitive Assessment score was 23 (IQR 25-75=22-25) in the first measurement and 22 (IQR 25-75=21-23) in the second measurement, and the difference was statistically significant (p=0.008).
Conclusion: In this study, cognitive dysfunction was observed after chemotherapy in lung cancer patients receiving chemotherapy.