Bağlamada geleneksel tavırlar ve eşritimlilik
Traditional attidudes in bağlama and isorhythm
Yazar: AHMET SERDAR YENER
Danışman: DOÇ. DR. CAN KARAHAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Müzik = Music

Özet:
Bu araĢtırmada, bağlamanın geleneksel nitelikli dağar üzerinden seslendirilmesinde 
duyulan ve geleneği kodlamada aracı olarak da iĢ gören "eĢritimli/isorhythmic" 
yapıların ortaya konması, bunların üretiliĢlerine dair edimlerin çalgısal notalama dizgesi 
olarak bilinen tablatur yazı ile yazılması ve "basitten karmaĢığa", "kolaydan zora" 
Ģeklinde ifade bulan ölçeklerle sınıflanması amaçlanmıĢtır.
Bu amaçla, Türk halk müziğinde geleneksel nitelik gösteren tüm müzikal örneklerde 
göze çarpan kalıplaĢma yani belli unsurlar üzerinden yapılan yineleme olgusu 
incelenmiĢtir.
Türk halk müziği ve bağlama icrasında sıkça rastlanan eĢritimli unsurların ortak paydası 
sayılabilecek "yineleme" olgusunun "yöresel tavır"a dönüĢme sürecindeki teknik ve 
terminolojik belirsizliklerin bilimsel bir bakıĢ açısıyla çözümlenmesine çalıĢılmıĢtır.
Bağlamada "geleneğin temsilcileri" olarak genel kabul gören usta icracıların 
kullandıkları geleneksel tavırların yöresel ya da yöreler arası (ortak) eĢritimli yapılar 
barındırıp barındırmadığı araĢtırılmıĢtır. Bu çerçevede Türk halk müziğinin baĢlıca 
çalgısı olan "bağlama" özelinde, usta icracılarla yapılan görüĢmeler sonucu elde edilen 
veriler, icra boyutunda farklı tavırları niteleyen Zeybek, Silifke, Yozgat, Teke, Azeri, 
Karadeniz, Niğde, Konya, Kastamonu, Kayseri, Ankara, KırĢehir, Rumeli gibi tezene 
kalıpları, ritmik (eĢritimlilik açısından) değerlendirmeye tabi tutulmuĢtur. Ġcra esnasında iv
"tekrar eden ritmik yapılar" tespit edilmiĢ, bu yapıların yörenin müzik karakterini 
sergilemesi konusunda belirleyici yönü ortaya konmuĢtur.
AraĢtırmada, tavır olarak nitelendirilen olgunun, sese zaman boyutunda belli kalıplar 
veya ritmik öbekleĢmeler üzerinden Ģekil veren benzeĢ yönleri incelenmiĢtir.
"Tavır" kavramının, tezene kalıpları ile sınırlandırılamayacak kadar geniĢ ve yöresellik 
kavramı ile iliĢkili bir kavram olduğu, tekrar eden tezene hareketlerinin tek baĢına bir 
tavrı nitelemese bile, tavrın varlığını doğruladığı, yakın yöreler arasında benzer ve aynı 
ritmik kalıplar kullanıldığı, bağlamada kullanılan geleneksel tavırlarda aynı veya benzeĢ 
ritmik kalıpların tekrar eden/yinelenen bir Ģekilde kullanıldığı görülmüĢtür. 
Birbirine yakın olan yörelerde daha çok görülmekle birlikte yöreler arasında da aynı 
ritmik kalıpların -bazen birebir aynı, bazen ritmik bölümlenme aynı tellere serpiĢtirilmiĢ 
tezene hareketleri farklı olmak suretiyle ya da birbirinin içinde küçük bir ritmik bölüm 
oluĢturacak Ģekilde- kullanıldığı tespit edilmiĢtir. 
Gelenekte "tavır" olarak dillendirilen olgunun aslında eĢritimli yapıların 
kombinasyonundan ibaret olduğu, "tavır" kavramının sadece bu eĢritimli yapılar olarak 
değil, çok daha geniĢ bir anlam yelpazesi içinde değerlendirilmesi gerektiği sonucuna 
varılmıĢtır.

Anahtar Sözcükler
Tavır, Gelenek, Ritim, EĢritim

Abstract:
In this study, it has been aimed to put forward the "isorhythmic" structures heard in the 
vocalization of traditional eligibility of Bağlama and also acting a means of encoding 
the tradition, and the roles of the structure in the process of their production of 
instrumental writing and writing tablature notation and classification embodied in the 
form of scales known as a system from simple to complex, easy to difficult.
To this end, stereotyping showing outstanding quality in all the musical examples of 
Turkish folk music in a traditional manner made out of elements repeated over certain 
factors were examined.
From the technical and scientific point of view and the solution of the terminological 
ambiguities of the phenomenon of „repeat‟ in the transformation process of chancing 
into local attitude that could be considered as the common denominator of isorhythmic 
elements frequently encountered in the performance of Turkish folk music were studied.
It has been searched whether traditional attitudes, used by generally accepted as the 
"representatives of tradition" skilled performers, have covered local or between regions 
isorhythmic elements. In this context, the main instrument of Turkish Folk Music, in the 
case of bağlama, data derived from interviews with performers that characterize 
different attitudes such tezene structures as Zeybek, Silifke, Yozgat, Teke, Azerbaijan, 
Black Sea, Niğde, Konya, Kastamonu, Kayseri, Ankara, KırĢehir, Rumeli 
Tectonophysics, as plectrum patterns, rhythm were evaluated in terms of isorhythmic.vi
In the study, patients described as an attitude, a certain sound, the time dimension, or 
rhythmic patterns are similar aspects that shape out of classifications were investigated.
„Attitude‟, is too large to be limited with the plectrum patterns associated with the 
concept of topicality is a concept and an attitude alone characterization of repetitive 
movements plectrum,though, even if the attitude is confirmed by the presence, in 
regions close to the same rhythmic patterns using a similar, but used to connect the 
traditional attitudes repetitive rhythmic patterns, similarly has been used in the same
way.
Though it is seen in a lot of areas close together in the same rhythmic patterns between 
regions, sometimes identical, interspersed with wire plectrum rhythmic movements of 
the partition to be different by the same or a little of each other-were used to form the 
rhythmic section.
It has been concluded that, in tradition, voiced as "attitude" ,infact, consisted of a 
combination of the voiced cases of isorhythmic structures, the concept „attitude‟ is not 
only isorhythmic structures, but it should be evaluated of a wider range of meaning.

Key Words
Attitude, Tradition, rhythm, isorhythmic