Fırat ve Dicle nehirlerinden su kullanım miktarının Türkiye Cumhuriyeti ve Irak arasındaki siyasi ilişkilere etkisi
The impact of the amount of water usege of the Euphrates and Tigris rivers on political relations between republic of Turkey and Iraq
Yazar: YASİN ÇELİK
Danışman: DR. ORHUN CEM KARSAVURAN
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Dicle Nehri = Tigris River ; Fırat Nehri = Euphrates River ; GAP = Southeastern Anatolian Project ; Irak = Iraq ; Siyasi ilişkiler = Political relations ; Su kullanımı = Water use ; Türk-Irak ilişkileri = Turkish-Iraq relations ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası sular = International waters

Özet:
Türkiye Cumhuriyeti ve Irak arasındaki siyasi ilişkiler genel olarak suya bağlı olarak gelişmiştir. Fırat ve Dicle Nehirlerindeki su kullanımı ilk yıllarda sorun teşkil etmezken Güneydoğu Anadolu Projesi'nin başlaması, iki ülkenin nüfuslarının artması, kuraklık olması su sorunlarını başlatmıştır. Bu iki ülke arasındaki su kullanım miktarına bağlı olarak yaşanan sorunlar bugüne kadar siyasi müzakereler yoluyla çözülmüştür. Çözüm için aralarında su konusunda anlaşmalar yapılmıştır. Anlaşmalara rağmen Irak'ta her yönetim değişimi, su konusunda yeni talepleri de berberinde getirmiştir. Irak; Türkiye Cumhuriyeti'ne su konusunda tekrardan anlaşma yapma talebinde bulunmuştur. Türkiye Cumhuriyeti önceki yapılan anlaşmalarda belirlenen su salım miktarına uyacağını belirtmiştir. 
Taleplerden dolayı bugüne kadar tam anlamıyla su sorunu çözülememiştir. Sorunun çözülememesini nedeni; Irak tarafının var olan su miktarından daha fazla oranda su talebinde bulunmasıdır. Talebindeki amacı şimdiden gelecekte ihtiyaç duyacağı suyu garantiye almak istemesidir. Türkiye Cumhuriyeti Irak'ın taleplerine rağmen çözüm olarak BM ve Uluslararası Normlara göre Üç Aşamalı Plan'ı hazırlamıştır. Planla Hakça ve Makul Kullanım Doktrini'ni esas alınmış, her iki devletin ihtiyaçları göz önünde bulundurularak soruna çözüm üretilmeye çalışılmıştır. Çözüm ise Türkiye Cumhuriyeti ve Irak arasında suya bağlı siyasi işbirliğini arttırmaktır. Fırat ve Dicle Nehirlerinde ortak projeler geliştirmelerini sağlamaktır.

Abstract:
Political relations between the Republic of Turkey and Iraq have generally developed depending on the water. While the use of water in the Euphrates and Tigris Rivers was not a problem in the first years, the start of the Southeast Anatolia Project, the increase of the populations of the two countries and the drought started water problems. The problems between these two countries depending on the amount of water use have been resolved through political negotiations so far. For a solution, agreements have been made between them on water. Despite the agreements, every change of leadership in Iraq has brought new demands on water. Iraq; He has asked the Republic of Turkey to renegotiate the water. The Republic of Turkey has stated that it will comply with the amount of water emissions determined in previous agreements.
Due to the demands, the water problem has not been fully solved until now. The reason the problem cannot be solved is because; It is that the Iraqi side demands more water than the amount of water that exists. His goal in his request is that he already wants to guarantee the water he will need in the future. Despite Iraq's demands, the Republic of Turkey has prepared the Three-Stage Plan according to UN and International Norms as a solution. The plan was based on the Doctrine of Fairness and Reasonable Use and tried to solve the problem by taking into account the needs of both states. The solution is to increase water-related cooperation between the Republic of Turkey and Iraq. To enable them to develop joint projects in the Euphrates and Tigris Rivers.