Cam sektöründe ergonomi: Bir cam fabrikasında ergonomik koşulların incelenmesi
Ergonomy in the glass sector: Investigation of ergonomic conditıons in a glass factory
Yazar: UĞUR SAĞLAM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NECLA DALBAY
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Anatomi = Anatomy ; İstatistik = Statistics
Dizin: Cam = Glass ; Cam sektörü = Glass sector ; Ergonomi = Ergonomics ; Fabrikalar = Factories ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Bilgi teknolojilerinin gelişiminin hızla arttığı bu dönemde eğitimden sağlığa, kültürden turizme kadar birçok alanda teknolojinin kullanıldığı aşikârdır. Teknoloji üretim, insan ve makine etkileşimine paralel bir ivmede ilerlemektedir. Ergonomi ise son yıllarda daha da öne çıkan, önemi giderek artan, üretim-insan- makine etkileşimini dikkate alarak yapılan çalışmaların daha verimli hale getirilmesinde ana unsur olmuştur. Ergonomi insan sağlığının ön planda tutularak verimliliğin arttırılması noktasında önemli bir etken olduğu, herkes tarafından kabul edilmiş gerçekliktir.

Bu tez çalışmasında; cam fabrikasında mevcut ergonomik koşullar incelenerek, çalışma ortamlarındaki ergonomi koşulların çalışan sağlığı ve iş verimliliklerine etkilerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır.
Tezin birinci bölümünde, giriş yapılmış ve tezin amacı anlatılmıştır.
İkinci bölümde; iş sağlığı ve güvenliğinde ergonominin tanımı yapılmış, tarihsel gelişiminden bahsedilmiş, ergonomi üzerine yapılan literatür incelenerek özetlenmiş, ergonominin amaçları ve ilgilendiği konular, ergonomide bilimsel ve teknolojik kavramlar hakkında bilgi verilmiş, ergonomik risk faktörleri, iş sağlığı ve güvenliğinde ergonomi ve önemi, mesleki kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları ve ergonomi ile ilişkisi irdelenmiş ve Ülkemizdeki durum değerlendirilmiştir. 
Bu tez çalışmasının üçüncü bölümünde ergonomik risklerin kontrolü ve ergonomik risk değerlendirmesi ile ergonomik risk değerlendirme yöntemleri hakkında bilgi verilmiştir. Bu çalışmada kullanılan yöntem olan REBA yöntemi detaylı incelenmiştir.
Tezin dördüncü bölümünde cam fabrikasında yapılan uygulamalar anlatılmıştır.  Bu kapsamda; cam fabrikasının farklı birimlerinde görev yapan personelin çalışma pozisyonlarına ilişkin ergonomik analizler yapılmış ve riskleri değerlendirilmiştir. Bu hususta, uygulamada yaygın bir şekilde kullanılan ergonomik risk değerlendirme yöntemlerinden biri olan REBA yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular ve birimler arasındaki ilişkiler incelenirken iş yükü, Vücut Kitle İndeksi (VKİ), boy, cinsiyet, yaş, eğitim durumu ve tecrübe gibi faktörler de ele alınmıştır. Teorik olarak doküman analizi yapılmış olup, saha çalışmalarında risk değerlendirmesi, gözlem metotlarından, çalışanların sağlık kayıtlarından ve ergonomik koşullar kaynaklı kas-iskelet sistemi kaynaklı yakınmalarından yararlanılmıştır. Kesitsel tarama, katılımcılardan verileri tek seferde toplanarak durum belirlemesinin yapıldığı, sağlık kayıtlarının incelendiği betimsel bir tarama araştırması yapılmıştır.
Sonuç olarak, yapılan bu araştırmada ergonomik koşullara uygun çalışmanın çalışan sağlığına ve fabrikanın verimliğine olumlu etkileri gözlemlenmiştir. Ergonomik koşulların ve ergonomik işyeri düzenlenmesi uygulamalarının, çalışanların ergonomik kuralları dikkate alarak çalışmalarının ne kadar önemli olduğu, çalışan sağlığına ve iş verimliliğine olan olumlu etkisi ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler: Cam Sektörü, Ergonomi, Kesitsel tarama, Risk değerlendirmesi, REBA yöntemi

Abstract:
It is obvious that the development of information technologies is increasing rapidly in this era and technology is being used in many areas from education to health, from culture to tourism. Technology is progressing at an acceleration parallel to production, human and machine interaction. Ergonomics has become the main factor in making studies when considering production-human-machine interaction has become more prominent and important. It is an accepted fact that ergonomics is an important factor in increasing efficiency by keeping human health at the forefront.
In this thesis; by examining the current ergonomic conditions in the glass factory, it is aimed to determine the effects of ergonomic conditions in working environments on employee health and work efficiency.
In the first part of the thesis, an introduction is placed, and the aim of the thesis is explained.
In the second part; ergonomics in terms of workplace health and safety has been defined, its historical development has been mentioned, the literature on ergonomics has been reviewed and summarized, information about the aims and subtopics, as well as scientific and technological concepts of ergonomics are given; ergonomic risk factors, ergonomics and its importance in workplace health and safety, occupational musculoskeletal disorders and their relation with ergonomics are examined and the situation in our country has been evaluated.
In the third part of this thesis, information about the control of ergonomic risks, ergonomic risk assessment and ergonomic risk assessment methods are given. The REBA method which is used in this study has been examined in detail.
In the fourth part of the thesis, the applications in the glassfactory are explained. In this context; ergonomic analyzes were made regarding the working positions of the personel who work in different units of the glass factory and their risks have been evaluated. In this regard, REBA method, one of the widely used ergonomic risk assessment methods in practice, has been used. When examining relationship between the findings and the units, factors such as workload, Body Mass Index (BMI), height, gender, age, educational background and experience were also considered. Document analysis has been made theoretically and risk assessment in field studies, observation methods, health records of employees and musculoskeletal complaints arising from ergonomic conditions have been used for it. A descriptive scanning study which includes a cross-sectional scanning and health records examination have been carried out. However, while doing that, data of the participants has been collected at once and the situation is determined in one shot.
As a result, it has been observed in this study that working in accordance with ergonomic conditions has positive effects on employee health and efficiency of the factory. It has been seen that ergonomic conditions, ergonomic workplace arrangement practices, and employees' working principles in line with ergonomy are utmost of importance and have positive effects on employee health and work efficiency.

Key Words: Glass Industry, Ergonomics, Cross-sectional Scanning, Risk Assessment, REBA method