Kütüphane ve bilgi bilimi çalışmalarında dönemsel konu analizi
Periodic subject analysis of library and information science
Yazar: KASIM BİNİCİ
Danışman: PROF. DR. İSHAK KESKİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Bilgi bilim = Information science ; Kütüphanecilik = Librarionship ; Kütüphaneler = Libraries ; Metin madenciliği = Text mining

Özet:
Kütüphane ve bilgi bilimi alanının ismi, kapsamı, bilişsel yapısı, entelektüel yapısı ve geleceği çokça tartışılan bir alandır. Bu alana yönelik farklı isimlendirmeler, yaklaşımlar ve değerlendirmeler alan yazıları üzerine tema ve yönelim analizlerinin yapılmasının önem ve gerekliliğini artırmaktadır.
Tez çalışmasında, kütüphane ve bilgi bilimi alanında yapılmış bilimsel yayınların içerikleri analiz edilmiştir. Derme içeriğinin incelenmesinde yayınların başlık, öz ve anahtar kelimelerine odaklanarak tema ve yönelim analizi gerçekleştirilmiştir. Alan çalışmalarının hangi temalarda yapılandığı ve dönemsel olarak hangi konuların revaçta olduğu temsili terimler ile ortaya konmaya çalışılmıştır. Hem tema hem de yönelim analizinde metin görselleştirilerek yorumlanmıştır.
Web of Science veri tabanında "kütüphane bilimi ve bilgi bilimi" başlığı altında indekslenen yayınlar çalışmanın kapsamını oluşturmaktadır. Çalışma bu kapsamdaki yayınlar üzerinde metin madenciliği, kelime birlikteliği, ağ analizi ve metin görselleştirme yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Metin madenciliği teknikleri ile metin dermesi işlenmiş, kelime birliktelik ve ağ analizi yöntemiyle de bilgi çıkarımı yapılmıştır. Tema ve yönelim tespitinde metin görselleştirme yaklaşımı sergilenerek önceki çalışmalar model alınmıştır.
Karma bir yöntem ve geniş bir veri derlemesi üzerinde yürütülen araştırmalar ışığında, bir tema haritası ile iki yönelim haritası elde edilmiştir. Çalışma sonucunda; kütüphane ve bilgi biliminin tematik yapısının, temel kavramlar dâhil edilerek 12 ana bileşen (konu) ve bunların alt konularını yansıtır içerikte biçimlendiği görülmüştür. Üç dönemde incelenen alan yöneliminde; her temada yüksek, yükselen, yeni, durağan, azalan, solan ve düşük kategorilerde kelimelerin olduğu görülmüştür

Abstract:
Library and information science is a field of which name, scope, cognitive and intellectual structures, and future have been quite debated. Different nominations, approaches, and considerations concerning this field enhance the importance and necessity of thematic and trend analysis of the related literature.
The study conducted a content analysis of scientific publications in library and information science. In this context, thematic and trend analysis have been carried out by focusing on title, abstract and keywords of the publications. Representative terms have been adopted to reveal the thematic construction and popularity of topics by period and text visualization has been used in interpretation of both analysis.
The scope of this study comprises of publications indexed in Web of Science database under the "library science and information science" section. Different methods and data analysis techniques such as text mining, co-word, network analysis and text visualization have been used. While text mining techniques were used to process the text corpus, co-word and network analysis methods were implemented for information extraction. Text visualization approach was used to identify thematic and trend analysis and previous studies were taken into consideration as well.
As a result of the combination of many methods and a wide range of data collection, one thematic and two trend maps have been obtained. It was concluded that thematic structure of library and information science is composed of 12 basic components (subjects) and their subclasses including fundamental concepts as well. Moreover, the trend analysis examined in three periods have shown that in every theme there are terms appearing in high, rising, new, stable, declining, fading, and low categories.