Kültür ve sanat ekonomisinde piyasa mekanizmasının etkinsizliği: Gösteri sanatları perspektifinden Türkiye örneği
The market inefficiency in the economi̇cs of art and culture: The case of Turkey through the perspective of performing arts
Yazar: DUYGU BÜYÜKYAZICI
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN KARABULUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Dışsallık = Externality ; Gösteri sanatları = Performance arts ; Kültürel ekonomi = Cultural economy ; Piyasa başarısızlığı = Market failures ; Sanat = Art

Özet:
Kültür ve sanat ekonomisinin ana ekseninde yer alan etkinlik problemine etkin bir yaklaşımda bulunmak adına çalışmada; genç bir alan olan kültür ve sanat ekonomisinin çok yönlü tanıtımına, piyasa aktörleri olan izleyiciler ve gösteri sanatı kuruluşlarının iktisadi davranışlarına yönelik mikroekonomik incelemelere, iktisat teorisindeki piyasa başarısızlıklarının kültür ve sanat piyasaları için incelenmesine, etkinsizlikler sebebiyle önerilen devlet desteğinin biçimi ve kompozisyonuna yer verilmiştir. İlgili bölümlerde yer alan teorik ve ampirik yaklaşımların ışığında Türkiye'de gösteri sanatları incelenerek, piyasayı domine eden ve yüksek pay sahibi olan devletin davranışları ortaya konmuştur.

Türkiye'nin sanat alanındaki örgütlenme biçimi dikkate alınarak tasarlanan ampirik çalışmada, kültür ekonomisi literatüründe en belirgin piyasa başarısızlıkları olan pozitif dışsallıklar ve kamu malı özelliklerinin varlığı Türkiye sanat piyasaları için birey temelli bir yaklaşımla araştırılmıştır. Sonuçlar itibariyle pozitif dışsallıkların bireyler tarafından çok yüksek bir oranda deneyimlendiği kanıtlanmıştır. Piyasa başarısızlıklarının varlığı, kültür ve sanat ürünlerine yönelik ödeme istekliliğinin piyasa fiyatlarından farklı olmasını sağlamakta ve bu sebeple ampirik olarak ölçülmesi gerekmektedir. Bu bağlamda ampirik çalışmanın ikinci aşamasında contingent valuation yöntemi kullanılarak devlet destekli sanata ve kamu malı sanata yönelik talep, ödeme istekliliği formunda ölçülmüştür. Aralık yöntemi kullanılarak, beyanlarda ortaya çıkabilecek stratejik yönelim kontrol edilmiştir. Sonuçlara göre devlet desteği ve sanat kamu harcamaları çok yüksek oranda meşru görülürken; ortalama ödeme istekliliğinin, gerçek sanat harcamalarından oldukça fazla olduğu ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda kamu malı olarak sanat arzı, kamu malı sanat talebini karşılayamamaktadır. Bireyler sanata yönelik kamu harcamalarının artması yönünde görüş bildirirken, gereken ek kaynağın diğer kamu harcamaları azaltılarak elde edilmesini tercih etmişlerdir.

Abstract:
The efficiency problems are located in the main axis of the economics of art and culture. Following topics have been presented in related chapters so as to provide an effective approach to these problems: A well-rounded introduction to the economics of art and culture which is a young field; microeconomic analysis to understand economic behavior of market actors; reappraisal of market failures for the art and culture markets; forms and composition of public support that has been suggested due to inefficiencies. Afterwards, the performing arts in Turkey have been examined in the light of theoretical and empirical approaches that previously presented in related chapters and putted forth the behaviors of the government who dominates the market in Turkey. 

An empirical study designed by taking into account the organizational structure of art markets in Turkey. In that study, positive externalities and public goods whose most evident and accepted market failures in cultural economics, have been surveyed for Turkey with a person-centered approach. As a result, it has been proved that the positive externalities are being experienced by individuals with a very high percentage. The presence of market failures makes willingness to pay amounts differ from market prices and that's why willingness to pay needs to be measured with empirical methods. In this context, the demand for the arts as a public good has been measured in the form of willingness to pay by using contingent valuation method in the second stage of the empirical study. Strategic bias that might be occur during preference revelation has been controlled by using interval method. According to the results, public support and public expenditure for the arts are being considered legitimate by taxpayers. Mean willingness to pay of the sample is excessively much from the actual public expenditure for the arts. As the sample favored an increase public support for the arts with a very high percentage, almost all respondents preferred reduction in other public expenditures rather than an increase in taxes.