Ebeveynlerin çocukluk dönemi aşılarıyla ilgili bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitudes and behaviors of the parents about childhood vaccines
Yazar: BETÜL SEZEN
Danışman: DOÇ. DR. İLKNUR GÖL
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ana-baba = Parents ; Aşı reddi = Vaccination refusal ; Aşı tereddüdü = Vaccine hesitation ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Davranış = Behavior ; Tutumlar = Attitudes ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Amaç: Bu araştırma, ebeveynlerin çocukluk dönemi aşılarıyla ilgili bilgi, tutum ve davranışlarını belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Yöntem: Kesitsel tipte tanımlayıcı araştırmanın evrenini Kasım 2020-Şubat 2021 tarihleri arasında Kastamonu İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı Çatalzeytin ve İhsangazi Aile Sağlığı Merkezlerine herhangi bir sebeple başvuran 0-6 yaş çocuğu bulunan 110 ebeveyn oluşturmuştur. Araştırma verileri, ebeveynlerin sosyo demografik özelliklerini, aşılar ile ilgili bilgi, tutum ve davranışlarını belirleyen anket formu ve "Aşıya ilişkin Tutumlar Ölçeği" kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Veriler, SPSS 25.0 paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde, tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra gruplar arası karşılaştırmada t testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Ebeveynlerin %85.5'inin aşıların gerekli olduğunu düşündüğü, % 90.9'unun çocuklarının aşılarını düzenli olarak yaptırdığı ve %29.1'inin en az bir özel aşı yaptırdığı belirlenmiştir. Rutin aşı takviminde yer alan herhangi bir aşı hakkında bilgi sahibi olmayan ebeveynlerin oranı %10.9'dur. Ebeveynlerin %74.5'i aşıların yan etkisi olduğunu ve %8.5'i otizmi, %6.1'i de kısırlığı aşı yan etkisi olarak düşünmektedir. Ebeveynlerin, Aşıya İlişkin Tutumlar Ölçeği puan ortalamaları 50.43±9.00 olup  aşılara ilişkin tutumları orta düzeydedir. İl merkezinde yaşayan, gelirinin giderinden fazla olduğunu ifade eden, aşıların gerekli olduğunu düşünen ve aşılar hakkındaki bilgiyi sağlık profesyonelinden alan ebeveylerin Aşıya İlişkin Tutumlar Ölçeği puan ortalamalarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p≤0.05).
Sonuç: Çalışmada ebeveynlerin önemli bir bölümünün çocuklarının aşılarını düzenli olarak yaptırdığı belirlenmekle birlikte aşının gerekli olmadığını düşünen, aşıların yan etkileri konusunda yanlış bilgiye sahip olan ve rutin uygulanan aşılar hakkında bilgi sahibi olmayan ebeveynlerin de olduğu görülmüştür. Ebeveynlerin aşılara yönelik tutumlarının olumlu yönde değişmesi için aşılar hakkındaki bilgi gereksinimlerinin belirlenmesi, aşılar ve aşılama programları hakkında doğru ve güvenilir bilgilerin sağlanması önerilebilir. 
Anahtar Kelimeler: Aşı, Aşılama, Aşıya İlşkin Tutum, Ebeveyn.

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to determine the knowledge, attitudes and behaviors of parents regarding childhood vaccinations.
Methods: It is a cross-sectional descriptive type of research. The universe of the research is made up of parents with children aged 0-6 years who applied to Çatalzeytin Family Health Center and Ihsangazi Family Health Center in Kastamonu province for any reason between November 2020 and February 2021. A total of 110 parents were during these dates. Research data were collected through a face-to-face interview method using a questionnaire that determined the sociodemographic characteristics of parents, their knowledge, attitudes and behaviors about vaccines, and the "Attitudes Towards Vaccine Scale". The datas were evaluated using the SPSS 25.0 package program. In the evaluation of the data, besides descriptive statistics, t-test and one-way analysis of variance were used for comparison between groups.
Findings: It was determined that 85.5% of the parents thought that vaccinations were necessary, 90.9% of them had their children vaccinated regularly and 29.1% of them had at least one special vaccination. The rate of parents who do not know about any vaccine in the routine vaccination schedule is 10.9%, 74.5% of parents think that vaccines have a side effect, and 8.5% consider autism and 6.1% infertility as vaccine side effects. The parents Attitudes Towards Vaccination Scale mean score is 50.43±9.00 and their attitudes towards vaccinations are moderate. It was determined that the parents living in the city center, expressing that their income is more than their expenses, thinking that vaccines are necessary and receiving information about vaccines from a health professional, had higher scores on the Attitudes towards Vaccination Scale (p≤0.05).
Conclusion: The study found that a significant proportion of parents regularly vaccinate their children, but it was also found that there are parents who think that the vaccine is not necessary, have incorrect information about the side effects of vaccines and do not know about routinely administered vaccines. In order to change parents attitudes towards vaccines in a positive way, it can be recommended to determine the information needs about vaccines and to provide accurate and reliable information about vaccines and vaccination programs.
KeyWords: Attitude Towards Vaccination, Parents, Vaccination, Vaccine.