Multipl skleroz hastalarında intertalamik adhezyon boyutlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the size interthalamic adhesion in patients with multiple sclerosis
Yazar: ŞEHİDE ÇAĞLA ÖZGÜR
Danışman: DOÇ. DR. ANIL ÖZGÜR
Mersin Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Amaç: İntertalamik adhezyon (İTA) her iki hemisferdeki talamusu birbirine bağlayan
orta hat yerleşimli nöroanatomik bir yapıdır. İTA'nın yaşlanma ve serebral hacim
kaybı ile birlikte boyutlarının azaldığını gösteren çalışmalar vardır. Multiple skleroz
(MS) tüm beyinde ve derin gri cevher yapılarında atrofiye neden olan kronik
demiyelinizan bir hastalıktır. Bu atrofinin değerlendirilmesinde volümetrik ölçümlere
bir alternatif olarak korpus kallozum indeksi (KKİ) kullanılabilmektedir. EDSS, MS
hastalarında klinik bozulmanın düzeyini tanımlayan bir skorlama ölçeğidir. Bu
çalışmada MS hastalarında İTA boyutları araştırılmış ve İTA boyutlarının KKİ, EDSS
skoru ve hastalık süresi ile ilişkisi değerlendirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışma Mersin Üniversitesi Klinik Araştırmalar
Etik Kurulu'ndan onay alınarak gerçekleştirildi.   3B FLAIR sekansı kullanılarak MRG
yapılan 18-60 yaş arası bireyler çalışmaya dahil edildi. MS tanılı 104 birey hasta
grubunu, normal görüntüleme bulgularına sahip 59 birey ise kontrol grubunu
oluşturdu. İki değerlendirici İTA'yı saptamak için 3B FLAIR görüntüleri ayrı ayrı
inceledi. İTA saptanmayan bireylerde İTA 'yok' olarak kaydedildi. İTA saptanan tüm
bireylerde İTA'nın alanı ile anteroposterior (ap) ve kraniyokaudal (kk) boyutu
midsagital görüntü üzerinden ayrı ayrı ölçüldü. Ayrıca tüm bireylerde midsagital
görüntülerde KKİ hesaplandı. MS tanılı hastaların dosyalarından klinik alt tip (RRMS
ya da PMS), EDSS skoru ve hastalık süresi bilgileri toplandı. İstatistik anlamlılıkta
p<0.05 alındı.
Bulgular: Hasta ve kontrol grubu cinsiyet ve yaş olarak homojen dağılmıştı (p=0.055
ve p=0.259). Kontrol grubundaki tüm bireylerde İTA izlenirken MS hastalarının
19'unda İTA yoktu (19/104; % 18,26). KKİ ve İTA ölçümleri için her iki değerlendirici
arasında uyum mükemmeldi (ölçülen her paramatre için kappa ≥ 0,97) Hasta
grubunda KKİ, İTA alan, İTA kk ve İTA ap ortalama değerleri kontrol grubuna göre
daha düşüktü ve iki grup arasındaki farklılık istatistik açıdan anlamlı bulundu. İTA'ya
ait ölçümler kontrol grubunda cinsiyetler arasında anlamlı farklılık gösterirken hasta
grubunda cinsiyetler arası farklılık istatistik açıdan anlamlı değildi. Hasta grubunda
KKİ ile tüm İTA parametreleri arasında orta derecede ilişki saptandı. Ayrıca hasta
grubunda KKİ ve tüm İTA parametreleri ölçümleri ile EDSS skoru ve hastalık süresi
arasında da ters yönde zayıf ilişki bulundu. İTA'sı olmayan hastalarda yaş, hastalık
süresi, EDSS skoru ortalamaları, İTA'sı olan hastaların ortalamalarına göre daha
yüksek bulundu. RRMS ve PMS hastalarında yaş, KKİ, İTA ölçüm, EDSS ve hastalık

7
süresi ortalamaları arasında istatistik açıdan anlamlı bir fark bulundu. Gerek PMS
gerekse de RRMS hastalarında KKİ ile İTA parametreleri arasında ilişki saptandı ve
bu ilişki PMS hastalarında RRMS hastalarına göre daha güçlüydü.
Sonuç: Çalışmamız MS hastalarında serebral atrofi ve klinik bozulmanın
değerlendirilmesinde İTA boyutlarının bir belirteç olarak kullanılabileceğini
göstermektedir.

Abstract:
Aim: Interthalamic adhesion (ITA) is a midline neuroanatomic structure connecting
the thalamus of each hemisphere. Some studies show decrease in size of İTA with
aging and brain atrophy. Multiple sclerosis is a chronic demyelinating disease
causing atrophy in whole brain and deep gray matter structures. Corpus callosum
index (CCI) can be used to evaluate this atrophy as an alternative for the volumetric
measurements. Expanded Disability Status Scale (EDSS) describes severity of
disability in patients with MS. In this study, we investigated the size of ITA in patients
with MS and evaluated the relationship between the size of ITA and CCI, EDSS
score and disease duration.
Materials and Methods: This retrospective study was conducted after the approval
of the Clinical Research Ethics Committee of Mersin University. The subjects aged
18 to 60 years who had magnetic resonance imaging (MRI) with 3D FLAIR sequence
were included to the study. Patient group consisted of 104 subjects with a diagnosis
of MS and the control group consisted of 59 subjects with normal imaging findings.
Two operators independently reviewed 3D FLAIR images to detect ITA. ITA was
noted as 'absent' in subjects with no identifiable ITA. When present, both operators
independently measured the area and the size (anteroposterior (ap) and
craniocaudal (cc)) of ITA using midsagittal image. Additionally, CCI was calculated
using midsagittal image in all subjects. Clinical data including clinical subtype (RRMS
or PMS), EDSS score and disease duration were collected using medical records of
patients with a diagnosis of MS. P<0.05 was considered significant.
Results: Age and sex were homogeneously distrubuted in patient and control groups
(p=0.055 ve p=0.259). While ITA was present in all subjects of control group, it was
absent in 19 MS patients (19/104; % 18,26). The strength of agreement between two
operators was excellent for the measurements of ITA and CCI (kappa ≥ 0.97 for each
measured parameter). The mean values of CCI, area, cc and ap size of ITA in MS
patients were lower than those in control group with a statistically significant
difference. In control group, the measurements for ITA parameters showed a
statistically significant difference between sexes, however there was no statistically
significant difference between sexes in patient group. A moderate level correlation
was present between CCI and ITA parameters in patient group. Additionally,
measurements for CCI and ITA parameters showed a weak inverse correlation with
EDSS score and disease duration in patient group. The mean values for age,

9
disease duration and EDSS score were higher in patients without ITA than those with
an identifiable ITA. The mean values for age, CCI, İTA measurements, EDSS score
and disease duration showed statistically significant difference between RRMS and
PMS patients. There was a correlation between CCI and ITA parameters in RRMS
and PMS patients respectively which is stronger in patients with PMS.
Conclusion: Our study shows that the size of ITA may be a used as a marker to
evaluate the serebral atrophy and the clinical disability in patients with MS.