Sağlık çalışanlarının market alışverişi sırasında güvenli gıda almaya yönelik tutumlarının incelenmesi
Examination of healthcare professionals' attitudes towards safe food purchase during market shopping
Yazar: DİLAN ÖZGÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN SEYLAM KÜŞÜMLER
İstanbul Okan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Alışveriş = Shopping ; Alışveriş davranışları = Shopping behavior ; Besin etiketi = Food label ; Gıda ambalajı = Food packaging ; Gıda güvenliği = Food safety ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tutumlar = Attitudes ; Yiyecek satın alma = Food purchasing

Özet:
Bu araştırma, sağlık çalışanlarının market alışverişi sırasında güvenli gıda almaya yönelik tutumlarını incelenmek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma Mardin iline bağlı olan Kızıltepe ilçesindeki Kızıltepe Devlet Hastanesi'nde yapılmıştır. Analizler toplam 19-60 yaş aralığındaki 157 sağlık çalışanı üzerinden değerlendirilmiştir.  Çalışmaya dahil olan kişiler tabakalı örneklem yöntemiyle seçilmiştir. Hazırlanan anket formu toplam 36 sorudan ve 3 ana bölümden oluşmaktadır. Bireylerin sosyodemografik özellikleri, satın aldıkları gıdaların etiket okuma alışkanlıkları, ambalaj ve gıda güvenirliliği ile ilgili düşüncelerini belirlemek amacıyla yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak anket formu uygulanmıştır. 
Bireylerin eğitim durumlarına göre ambalajlamayı gerekli görme durumuna bakıldığında %93,4'ü evet yanıtı vermiştir. Lisansüstü bireylerin ambalajlamayı gerekli görme nedeni olarak, ürünü koruması ve ürün hakkında bilgi vermesi en çok işaretlenen seçeneklerdir. Etiket bilgilerine dikkat etme durumuna bakıldığında, kadınların erkeklerden pişirme, saklama talimatı, gramaj ve raf ömrü bilgilerini daha çok inceledikleri görülmüştür ve bu veriler istatiksel olarak anlamlıdır. Etiketlemede en çok okunan bilgiler, son kullanma tarihi ve raf ömrüdür. Genellikle eğitim seviyesi arttıkça etikette besin içeriğine bakma oranları da artmaktadır. Bireylerin etiketteki bilgiyi yeterli bulmama oranlarına bakıldığında, yaş grubu arttıkça etiket bilgisini yeterli görmeme oranı artmaktadır (p>0,05). Lise/ön lisans düzeyde eğitimi bulunan bireylerin güvenli gıdayı öğrendikleri bilgi kaynakları %45,2 ile TV programlarıyken, lisans (%46,2) ve lisansüstü (%63,6) eğitimi bulunan bireylerin bilgi kaynağı bilimsel yazı ve yayınlardır. 
 Sonuç olarak, güvenli gıda alımı ve gıda etiket okuma alışkanlığında tüketicilerin bilgi düzeylerinin arttırılması temel hedef olmalıdır. Bu doğrultuda, özellikle sağlık çalışanlarının aracılığı ile topluma yönelik eğitim programları hazırlanmalıdır.

Abstract:
This research was carried out to examine the attitudes of healthcare professionals towards safe food purchase during market shopping. The study was carried out in Kızıltepe State Hospital in Kızıltepe district of Mardin province. The analyzes were evaluated on 157 healthcare workers between the ages of 19-60. The people included in the study were selected by stratified sampling method. The questionnaire prepared consists of 36 questions and 3 main sections. In order to determine the socio-demographic characteristics of individuals, their label reading habits of the foods they buy, their opinions about packaging and food safety, a questionnaire was applied using a face-to-face interview technique.
93.4% of the respondents answered yes, considering the need for packaging according to their educational status. Preserving the product and providing information about the product are the most marked options for the reason that the graduate individuals consider packaging necessary. Considering the attention to label information, it has been observed that women examine more about cooking, storage instructions, weight and shelf life information from men and these data are statistically significant. The most read information on labeling is the expiration date and shelf life. Generally, as the level of education increases, the rates of looking at the nutrient content increase in the label. Considering the rate of individuals not finding the information in the label sufficient, the rate of not seeing the label information sufficient as the age group increases (p> 0.05). While the sources of information where individuals with high school / associate level education learn safe food are TV programs with 45.2%, the source of information for individuals with undergraduate (46.2%) and postgraduate (63.6%) education is scientific writing and publications. 
As a result, increasing the level of knowledge of consumers should be the main target in safe food intake and food label reading habit. Accordingly, education programs for society should be prepared, especially through healthcare professionals.