Mizaç özellikleri ile internet bağımlılığı arasındaki ilişkide duygusal zekânın aracı etkisi: Nevşehir ili örneği
Mediating effect of emotional intelligence in the relationship between temperament characteristics and internet addiction: The case of Nevşehir province
Yazar: CANER ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP ÇAKICI
İstanbul Rumeli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Lise öğrencileri = High schools students ; Mizaç = Temperament ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Amaç: Bu araştırmada, ergenlik döneminde olan lise öğrencilerinin mizaç özellikleri ile internet bağımlılığı arasındaki ilişkide duygusal zekanın aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: Araştırmada, katılımcılara Sosyo-demografik Bilgi Formu, TEMPS-A Mizaç Ölçeği, Young İnternet Bağımlılığı Testi- Kısa Formu ve Gözden Geçirilmiş Schutte Duygusal Zekâ Ölçeği uygulanmıştır. Örneklem sayısı evreni bilinen örneklem hesaplama yöntemine göre belirlenmiş ve çok aşamalı örneklem seçimi tercih edilmiştir. Araştırma kapsamına tabakalı örneklem yöntemi ile toplam 16 lisede öğrenim gören ve yaşları 14-18 arası olan 407 öğrenci dahil edilmiştir. Araştırmada elde edilen verilerin analiz edilmesinde IBM Spss 25 ve Lisrel 8.8 paket programları kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesinde ise Pearson korelasyon analizi ve yol analizi (path analysis) tekniklerinden yararlanılmıştır. Bulgular: Araştırmanın hipotezleri doğrultusunda oluşturulan yapısal eşitlik modelinde, mizacın internet bağımlılığı üzerindeki etkisi negatif iken duygusal zekanın bu etkiyi pozitif yönde etkilediği ve aracı rol üstlendiği belirlenmiştir. Ayrıca duygusal zekanın mizaç türlerinden hipertimik mizaç ile internet bağımlılığı arasındaki ilişkide pozitif yönde tam aracı rol oynadığı, endişeli mizaç ile ilişkide ise direkt etkisinin olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Covid-19 pandemi süreci gibi önemli küresel bir salgın durumunda yürütülen bu araştırma ile ilgili çalışmaların çok sınırlı düzeyde olduğu görülmüştür ve çalışmanın kanıt düzeyinin güçlendirilmesi için farklı çalışmalar ile literatüre katkı sunulması önerilmiştir.

Abstract:
Aim: This research aimed to investigate the mediating role of emotional intelligence in the relationship between temperament characteristics and Internet addiction in adolescent high school students.
Material and Method: In the research, the Socio-Demographic Information Form, TEMPS-A Temperament Scale, Young Internet Addiction Test- Short Form, and Revised Schutte Emotional Intelligence Scale were applied to the participants. The sample size was calculated according to the known population formula, and multi-stage sample selection was preferred. Four hundred seven high school students between the ages of 14 and 18 who studied in 16 high schools were included in the research using the stratified sampling method. IBM SPSS 25 and Lisrel 8.8 software packages were used to analyze the data obtained in the research. Pearson correlation analysis and path analysis techniques were used to assess the relationships among variables. Results: In the structural equation model created in accordance with the research hypotheses, it was determined that while the effect of temperament on internet addiction was negative, emotional intelligence positively affected this effect, assuming a mediating role. In addition, emotional intelligence was determined to have a positive full mediating role in the relationship between hyperthymic temperament and internet addiction.
Conclusion: It was observed that there are a limited number of studies regarding the research topic of the present study, which was conducted during a critical global emergency, the COVID-19 pandemic. Therefore, it is recommended that contributions be made to the literature by conducting additional research to strengthen the evidence level of the present study.