Farklı konsantrasyonlarda sodyum hipoklorit kullanılan gökkuşağı alabalıklarında (oncorhynchus mykıss, walbaum 1792)  patolojik incelemeler
Pathological investigations in rainbow trout (oncorhynchus mykiss, walbaum 1792)   administered with different levels of sodium hypochloride
Yazar: ÖZHAN CENGİZ
Danışman: DOÇ. DR. HAMDİ AVCI
Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Patoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Dezenfektanlar = Disinfectants ; Gökkuşağı alabalığı = Rainbow trout ; Oncorhynchus mykiss = Oncorhynchus mykiss ; Patoloji = Pathology ; Sodyum hipoklorit = Sodium hypochlorite

Özet:
Bu araştırma, havuz dezenfektanı olarak farklı düzeylerde sodyum hipoklorit kullanılmasının gökkuşağı alabalıklarında (Oncorhynchus mykiss) oluşturduğu toksikasyonun patolojik bulgularını değerlendirmek amacı ile gerçekleştirildi. Bu amaçla, 80 adet gökkuşağı alabalığı (80 ± 10 g ağırlığında ve 10-12 cm büyüklüğünde) kullanıldı. Çalışmada gruplandırma; Grup I (2 µl/l), Grup II (5 µl/l), Grup III (10 µl/l), Grup IV (20 µl/l), Grup V (40 µl/l), Grup VI (80 µl/l), Grup VII (100 µl/l) ve Grup VIII (Kontrol grubu) olmak üzere sekiz farklı grup ve her grupta da 10 balık olacak şekilde yapıldı. Çalışma; Grup I, Grup II ve Grup III'de uygulamanın 35. gününde sonlandırıldı. Grup I ve Grup II' de bulunan balıklarda uygulama süresi boyunca ölüm görülmedi. Grup III'de uygulamanın 33., 34. ve 35. günlerinde ölen birer balık olmak üzere toplam üç balıkta ölüm şekillendi. Grup IV'de uygulamanın farklı günlerinde olmak üzere toplam yedi balıkta ölüm görüldü. Grup V, Grup VI ve Grup VII'de uygulama süresince balıkların tamamında ölüm görüldü. Çalışmada ölen ya da ötanazi edilen balıkların nekropsilerini takiben, tüm dokular % 10'luk tamponlu formalinde tespit edildi ve parafin kesitlerinin tamamı hematoksilen-eozin tekniği ile boyanarak ışık mikroskobunda incelendi. Grup I ve Grup II'de bulunan balıklarda dikkati çeken herhangi bir klinik bulguya rastlanılmadı. Yem tüketiminde azalma, hareketlerde belirgin yavaşlama ve su yüzeyine yakın yüzmeler diğer uygulama gruplarında gözlenen klinik bulgular idi. Şekillenen makroskobik bulgular, sodyum hipokloridin uygulama dozuna bağlı olarak farklılık gösterdi. Grup I, Grup II ve Grup III'de solungaçlar solgun ve yüzeyleri değişen miktarlarda mukus ile kaplıydı. Grup II ve Grup III'de az sayıda balıkta solungaçlarda peteşiyel kanamalar dikkati çekti. Grup IV'de bulanan balıklarda solungaçlarda solgunluk ve deride pullarda dökülmeler oldukça belirgindi. Sodyum hipokloritin yüksek dozlarda verildiği Grup V, Grup VI ve Grup VII'de  en belirgin makroskobik bulgu solungaçlarda görüldü. Bu lezyonlar ödem, hiperemi ve kanamalardan oluşan vasküler lezyonlar şeklinde idi. Mikroskobik incelemede Grup I, Grup II ve Grup III'de solungaçlarda hiperplaziler ve eozinofilik granüler hücrelerde artışlar ile deride epidermisde hafif dereceli dejenerasyonlar görüldü. Grup IV'de solungaçlarda ödem, hiperemi, ve kanama, epitellerde nekroz, epitellerde dökülme, telangiektazi ve hiperplazi gözlenenen başlıca mikroskobik bulgulardandı. Deride dejenerasyonlar iki olgu dışında tüm olgularda mevcuttu. Sodyum hipokloritin yüksek dozda verildiği Grup V, Grup VI ve Grup VII'de doku ve organlarda gözlenen mikroskobik bulguların tamamı vasküler özellik göstermekteydi. Sonuç olarak yapılan çalışmada havuz dezenfektanı olarak deneysel amaçlı 10 µl/l (Grup III) ve 20 µl/l (Grup IV) düzeyinde sodyum hipoklorit kullanılması sırası ile hafif ve orta dereceli patolojik bulgulara yol açarken daha üzerindeki düzeylerin (40 µl/l ve üzeri) letal olduğu belirlenmiştir.

Anahtar kelimeler: Gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss), sodyum hipoklorit, patolojik bulgular.

Abstract:
This study was aimed to investigate pathological findings occured with toxicity of different concentrations of sodium hypochloride used as fishpond disinfectant in rainbow trouts (Oncorhynchus mykiss). Eighty rainbow trout (mean weight of 80 ± 10 g and lenght of 10-12 cm) was used in the study. Eight experimental groups were assigned as; Group I (2 µl/L/day), Group II (5 µl/l), Group III (10 µl/l), Group IV (20 µl/l), Group V (40 µl/l), Group VI (80 µl/l), Group VII (100 µl/l) ve Group VIII (control), each consisting of 10 fishes. Experiment is lasted on day 35 in Groups I, II and III. There was no dead fish observed in Groups I and II in the entire study. Three deaths were recorded on days 33, 34 and 35 in Group III.  Seven dead fishes were observed in different periods of study after administration in Group IV. All fishes were died in Groups V, VI and VII at the end of study. Following of necrops of dead or eutanised fishes, all tissues were fixed in 10% neutral buffered formalin solution, embedded in parafin wax, stained by routine methods with haematoxylin and eosin (H&E) examined under the light microscope. There was no significant finding was observed in Group I and II fishes. Decreased feed intake, activity and floating near the surface are clinical signs seen in fishes of other treatments. Macroscobic findings differed according to dose of sodium hypochloride administration.  Gills of Goup I, II and III fishes were pale and their surfaces are covered with mucus in different amounts. Petechial hemorrhagies were significant in a few amount of Group II and III fishes. Fishes with pale gills and flake loss were important signs in Group IV. Most significant macroscobic signs were recorded in gills of fishes treated with high dose of sodium hypochloride administration in Groups V, VI and VII. These lesions were as odema, hyperemia and vascular hemorrhage. Microscobic observations in Group I, II and III were hyperplasia and increase in eosinophilic granular cell count, mild degenerations in epidermis.  Odema, hyperemia, hemorrhage, necrosis, epitel loss, telangiectasia and hyperplasia were primary microscobic  findings in gills of fishes in Group IV.  Degenerations in epitelium were recorded in all samples except two of them. All microscobic signs observed in tissues and organs of high dose Groups (V, VI and VII) were showed vascular properties. In conclusion, experimental admission of fishpond desinfectant sodium hypochloride resulted in mild and mid lesions in a dose of 10 µl/l (Grup III) and 20 µl/l (Grup IV). Beside this, this admission had severe (lethal) effects in rainbow trouts with a dose of 40 µl/l and more in the study.  

Key words: Rainbow trout (Oncorhynchus mykiss), sodium hypochloride, pathological findings.