Roma ve Türk Hukuku`nda Zilyetlik (Possessio)
Possesion in Roman Law and Turkish Law(possessio)
Yazar: HARUN SAMSA
Danışman: DOÇ.DR. NADİ GÜNAL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Roma Özel Hukuku) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Hukuk = Law ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History

Özet:
Samsa, Harun, Roma ve Türk Hukukunda Zilyetlik(Possessio), Yüksek LisansTezi, Danışman: Doç.Dr.Nadi Günal, 101 s.TEZ ÖZETİTaşınır mallarda aynû hakların sağladığı hâkimiyetin dışa açıklanış şekliniifade eden zilyetlik, bu kamuya açıklık fonksiyonu dışında ister hakka dayansın isterdayanmasın, konusu ister taşınır olsun, isler taşınmaz olsun, bir hâkimiyet durumuolarak hukukû sonuçlar doğurur. Bu sebepledir ki zilyetlik, Medenû Kanunumuzdasadece taşınır mallar bakımından değil, her türlü eşya bakımından genel birdüzenlemeye tâbi tutulmuştur.Gerçekten zilyetliğin aynû hak karinesi olması ve bunun sonuçları, kamuyaaçıklık fonksiyonuna bağlı olarak sadece taşınırlarda cari olduğu halde, zilyetliğinkorunması, zilyetliği geri verme borcunun kapsamı, zilyetliğin kazandırıcızamanaşımındaki rolü konularında, taşınırlar ile taşınmazlarda esas itibariyle aynıhükümler geçerlidir.Zilyetliğin en önemli işlevi taşınır mallarda ayni haklar için kamuya açıklıksağlamasıdır. Bunun sonucu olarak, taşınır mallarda aynû hak kazanılması zilyetliğinkazanılmasına bağlanmıştır.(MK. m. 763,795,939). Zilyedin zilyet olduğu taşınır malüzerinde iddia ettiği hakka sahip olduğu karine olarak kabul edilir (MK. m. 985-986)ve hak sahibi olmayan zilyetten iyi niyetle aynû hak kazanması geniş ölçüde korunur.(MK, m. 988-990).Diğer taraftan, zilyetlik, taşınır mallarda da taşınmazlarda da zamanaşımı ileayni hak kazanılmasına imkân sağlar. (MK. M. 712, 713, 777) ve zilyetliğin korunması(MK.m.981-984) çok kere zilyedin hakkının korunmasını da sağlar.Çeşitli fonksiyonları itibariyle Eşya Hukukunun önemli bir kavramı olarakkarşımıza çıkan zilyetlik maalesef üzerinde görüş birliğine varılmış bir kavramdeğildir. Bunun sebebi, Medenû Kanunun bu konudaki hükümlerinin bir kısmınınRoma Hukukunun, diğer bir kısmının ise Cermen Hukukunun etkisi altındadüzenlenmiş olmasıdır.Çok genel bir ifadeyle Roma Hukukunda possessio kelimesiyle ifade edilenzilyetlikle kastedilen, hukuki korumadan yararlanan fiili hakimiyettir. Hukukdüzenlerince bir hakka dayanıp dayanmaması dikkate alınmaksızın hukukû sonuçlarbağlandığından, zilyetliğin hukuken korunan bir fiilû egemenlik olarak kabulü daha uygunolur.Roma Hukuku Öğretisinde , zilyetliğin niteliği, bununla bağlantılı olarak,konusunu oluşturabilen mallar ve zilyetliğe kimlerin sahip olabilecekleri, yani zilyetliğesahip olabilme ehliyeti tartışılmıştır.Çalışmamızda bu tartışmalara da yer verilmiştir.Bu çalışmada zilyetlik kavramının, Roma ve Türk Hukukunda iki ayrı bölümhalinde niteliği, tarihi gelişimi, çeşitleri, kazanılması, kaybedilmesi, korunması yollarıile Roma Hukukunun bu kavramın modern hukuk sistemine taşınması sürecindekikatkısı ele alınmıştır.

Abstract:
Samsa, Harun, Possession in Roman Law and Turkish Law(Possessio), Master?s Thesis,Advisor: Assoc.Prof. Nadi Günal, 101 p.SUMMARYPossession, the way of declaration of dominence provided by real rights onmovable property, arises legal results as a dominence state other than the function ofdeclaration to public, regardless of whether possession is based on a right or not andthe subject of possession is movable or immovable property,. For this reason,possession is generally put in order in Medeni Kanun (Civil Code) not for onlymovable property but also every kind of properties.Although the possession is the presumption of real right and the results ofthis situation is valid on only movable property related to the function of declaration topublic, same provisions are valid for movable and immovable properties on thesubjects of protection of possession, scope of liability of returning possession androle of possession over acquisitive prescription.The most important function of possession is declaration of real rights onmovable properties to public. As a result of this, acquıring real right on movableproperties is depend on acquıring possession.(article 763, 795, 939 of MK.). It isaccepted as a presumption that possessor has the right claiming on the movableproperties which he possesses (article 985-986 of MK.) and taking over the real rightin good faith from the possessor having no right is widely protected. (article 988-990of MK.).On the other hand, possession provides acquiring real right by means ofprescription on both movable properties and immovable properties (article 712, 713,777 of MK ), and protection of possession (article 981-984 of MK) provides protectionof the rights of possesser mostly.Possession which is an important concept in Property Law because ofdifferent functions is unfortunately not a concept which reach a concensus on. Thereason of this situation is that some of provisions of Medenû Kanun about this subjectare regulated under the influence of Roman Law and the other ones are under theinfluence of Germanic Law.In a very general expression, possession meant by the word ?possessio? inRoman Law is de facto dominence benefitting from legal protection. It is moreappropriate to accept possession as a de facto dominence protected by law, since LawSystems attribute legal results to possession, regardless of whether it is based on aright or not.In Roman Law doctrine, characteristic of possession and connected withthis, goods constituting the subject of it, the people who are able to havepossession, that is to say, capacity to have possession are discussed.In this study, characteristics, historical development, types, acquiring, losing,methods of protection of possession and the contribution of Roman Law on processof transfering this concept to Modern Law System are discussed.