Alopesi areata hastalarındaserum sortilin düzeyinin hastalık şiddeti ve subklinik ateroskleroz ile ilişkisi
Evaluation of the level of serum sortilin and its relationshipbetween disease severity and subclinic atherosclerosis in alopeciaareata patients
Yazar: LEYLA MAGSUDOVA
Danışman: PROF. DR. FİLİZ CANPOLAT
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Dermatoloji = Dermatology

Özet:
Amaç: Alopesi areata (AA), sık görülen yamasal şeklinde skarsız saç 
dökülmesiyle karakterize otoimmün inflamatuvar bir hastalıktır. Hastalığın 
patogenezi henüz net bir konu olmasa da, temelinde genetik yatkınlığı olan kişilerde 
çevresel faktörlerin tetiklemesiyle otoimmün süreçlerin başlanması mevcuttur. Kıl 
foliküllerinde immün bağışıklığın kaybı sonucu ortaya çıkan antijenlere karşı T hücre 
aracılı otoimmün yanıt başlar. AA, organa özgü bir hastalık olarak kabul edilse de, 
yapılan çalışmalarda AA'nın patogenezinde çoklu proinflamatuar sitokinlerin 
salgılanması ve sistemik immün aktivasyonun gerçekleşmesi, kardiyovasküler 
hastalık (KVH) riskini artıran sistemik lupus eritematozus (SLE), psoriasis gibi 
immünolojik inflamatuar hastalıklarla ilişkili olabileceği gösterilmiştir.
Sortilin lipid metabolizmasında önemli rol oynayan proteindir ve
makrofajlara LDL alımı ile köpük hücre oluşumuyla ve makrofajlardan 
proinflamatuvar sitokin salınımı ile ateroskleroza yol açar. Sortilinin metabolik 
sendromda (MS), KVH'larda, tip 2 diyabetes mellitusta (DM) rol aldığını gösteren 
çalışmalar vardır.
Bu çalışmada AA hastalarında serum sortilin düzeyinin hastalık şiddeti ile 
ilişkisi ve subklinik aterosklerozun belirteci olarak kullanılabilirliğinin incelenmesi 
amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Deri ve Zührevi hastalıklar polikliniğine başvurmuş, 
bilinen otoimmün hastalığı olmayan, son 3 ay içinde sistemik tedavi, son 1 ay içinde 
topikal tedavi almamış 44 AA hastası ve 44 sağlıklı kontrol çalışmaya dahil edildi. 
Hasta grubunda Severity of Alopecia Tool Score (SALT) skoru hesaplanarak hastalık 
şiddeti değerlendirildi. Her iki grubun serum sortilin seviyeleri ELİSA yöntemi ile 
ölçüldü, karotis intima-media kalınlığı (KİMK) USG ile ölçüldü, bel çevresi ve vücut 
kitle indeksi, HOMA-IR, serum lipit değerleri kayıt edildi; kardiyovasküler risk
puanı hesaplandı. Elde edilen değerler kontrol grubu ile karşılaştırıldı ve hastalığın
ix
şiddeti, aktivitesi, süresi, başlangıç yaşı, tırnak tutulumu, dermoskopik bulguları ve 
hastaların demografik özellikleri ve laboratuvar sonuçları ile ilişkisi değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmamıza 44 AA (20 erkek, 24 kadın) hastası ve cinsiyet, yaş 
açısından benzer olan 44 (19 erkek, 25 kadın) sağlıklı kontrol dahil edildi. Ortanca 
sortilin seviyesi hasta grubunda 0,66 ng/ml (0,09-3,06), kontrol grubunda ise 0,52 
ng/ml (0,17-2,35) ölçüldü ve gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark 
saptanmadı (p= 0,435). Serum sortilin seviyeleri ile hastalık şiddeti, süresi, başlangıç 
yaşı, aktivite durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki yoktu (p>0,05). 
Hastaların sağ ve ortalama KİMK değerleri kontrol grubundan anlamlı olarak 
yüksekti (p=0,04; p=0,018). Sol KİMK değeri açısından her iki grup arasında anlamlı 
fark yoktu. Hastalarda serum sortilin düzeyi ile KİMK değerleri arasında istatistiksel 
olarak anlamlı ilişki saptanmadı (p>0,05). Hastalık şiddeti, süresi, aktivite durumu ile 
KİMK değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki yoktu (p>0,05). Hastalık 
başlangıç yaşı ile sol ve ortalama KİMK değerleri arasında pozitif korelasyon ilişkisi 
saptandı (p<0,05).
Sonuç: Çalışmamızda sortilin seviyeleri hasta ve kontrol grubunda benzer 
saptanmıştır ve serum sortilin düzeyi ile hastalık şiddeti arasında ilişki 
bulunamamıştır. Hasta grubunda ortalama ve sağ KİMK değerleri kontrol grubuna 
göre anlamlı olarak yüksekti. Ancak sortilin ile KİMK değerleri arasında anlamlı 
ilişki saptanmadı. Literatürde de AA hastalarında sortilin düzeyinin kontrol grubuna 
göre anlamlı düzeyde değişmediği gösterilmiştir. Sadece olgu grubunda KİMK 
değerlerinin artmış olması AA hastalarında subklinik ateroskleroz gelişim riskini 
desteklemiştir. Sortilinin AA patogenezindeki rolünün araştırılması ve subklinik 
aterosklerozun göstergesi olabileceği konusunda daha geniş ve şiddetli AA 
popülasyonu içeren, komorbid durumların da kapsadığı yeni çalışmalara ihtiyaç 
vardır.
Anahtar kelimeler: Alopesi Areata, sortilin, ateroskleroz

Abstract:
Aim: Alopecia areata (AA) is an autoimmune inflammatory disease 
characterized by diffuse, patchy, scarless hair loss. Although the pathogenesis of the 
disease is not yet clear, it is based on the initiation of autoimmune processes
triggered by environmental factors in individuals with genetic predisposition. As a 
result of the loss of immune privilege in hair follicles, a T cell-mediated autoimmune 
response is initiated against antigens. Although AA is considered an organ-specific 
disease, studies have shown that the secretion of multiple proinflammatory cytokines 
and systemic immune activation in the pathogenesis of AA may be related to 
immunological inflammatory diseases such as systemic lupus erythematosus and 
psoriasis, which increase the risk of cardiovascular disease (CVD).
Sortilin is a protein that plays an important role in lipid metabolism and leads 
to atherosclerosis through LDL uptake into macrophages, foam cell formation and 
proinflammatory cytokine release from macrophages. There are studies showing that 
sortilin is involved in metabolic syndrome, cardiovascular diseases and type 2 
diabetes.
In this study, we aimed to investigate the relationship of serum sortilin level 
with disease severity and its usefulness as a marker of subclinical atherosclerosis in 
patients with AA.
Material and Methods: 44 AA patients who had no known autoimmune 
disease and were not receiving any systemic treatment in the last three months and 
any topical treatment in the last one month and 44 healthy controls who approached 
to dermatology and venereology outpatient clinic were enrolled in the study. Disease 
severity was evaluated by calculating Severity of Alopecia Tool (SALT) score in the 
patient group. Serum sortilin levels were measured by ELISA, carotid intima-media 
thickness (CIMT) was measured by USG, waist circumference and body mass index, 
HOMA-IR, serum lipid values were recorded and cardiovascular risk score was
xi
calculated. The values obtained were compared with those of the control group and 
the severity, activity, duration, age at onset, nail involvement, dermoscopic findings 
and the relationship with the demographic characteristics and laboratory results of
the patients were evaluated.
Results: 44 AA patients (20 males, 24 females) and 44 age- and gendermatched healthy controls (19 males, 25 females) were included in our study. The 
median sortilin level was 0.66 ng/ml (0.09-3.06) in the patient group and 0.52 ng/ml 
(0.17-2.35) in the control group and no statistically significant difference was found 
between the groups (p= 0.435). There was no statistically significant correlation 
between serum sortilin levels and disease severity, duration, age at onset and activity 
status (p>0.05). The right and mean CIMT values of the patients were significantly 
higher than the control group (p=0.04; p=0.018). There was no significant difference 
between the two groups in terms of left CIMT value. There was no statistically 
significant correlation between serum sortilin level and CIMT values (p>0.05). There 
was no statistically significant relationship between disease severity, duration, 
activity status and CIMT values (p>0.05). There was a positive correlation between 
age at disease onset and left and mean CIMT values (p<0.05).
Conclusion: In our study, sortilin levels were similar in the patient and 
control groups and no correlation was found between serum sortilin levels and 
disease severity. In the patient group, mean and right CIMT values were significantly 
higher than in the control group. However, no significant correlation was found 
between sortilin and CIMT values. In the literature, it has been shown that sortilin 
levels did not change significantly in AA patients compared to the control group. The 
fact that CIMT values were increased in the case group alone supported the view in 
terms of the development of subclinical atherosclerosis in AA patients. Further 
studies involving a larger and more severe AA population and including comorbid 
conditions are needed to investigate the role of sortilin in the pathogenesis of AA and 
to determine whether it may be an indicator of subclinical atherosclerosis.
Keywords: Alopecia Areata, sortilin, atherosclerosis