Edebiyat dergiciliğinde din ve toplum: Mavera Dergisi örneği
Religion and society in literary journalism: The case of Mavera Magazine
Yazar: YUSUF EMRE BALTACI
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM YENEN
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din anlayışı = Understanding of religion ; Mavera dergisi = Mavera magazine ; Modernleşme = Modernization ; Sosyal değişim =   ; Tasavvuf = Mystic

Özet:
Bu çalışmada genel itibariyle, "Mavera Dergisi'nde dini ve toplumsal ögeler nasıl işlenmiştir? İşlenen dini ögeler hangi bakış açısıyla değerlendirilmiştir? Sosyal değişim, modernleşme kavramları nasıl ele alınmıştır?" Sorularına nitel araştırma yöntemi ve söylem analizi tekniği kullanılarak yanıt aranmıştır. Dönem itibariyle Türkiye'de toplumsal değişimin hızlandığı bir süreçte yayın yapan Mavera Dergisi, kendisini "muhafazakar fikir ve edebiyat dergisi" olarak tanımlamıştır. 1970'li yılların sonu, 1980'ler ve 1990 yılı boyunca yayın hayatını sürdüren dergi, çeşitli dini ve toplumsal konuları kendi gündemi yapmış ve okuyucularına sunmuştur. Çalışmaya girizgah mahiyetinde Mavera Dergisi hakkında bilgilendirmelerle başlanmıştır. Akabinde Mavera Dergisi'nde din olgusu işlenmiştir. Ardından Mavera Dergisi'nin temel yaklaşımlarını oluşturan dört temeli izah edilmiştir. Son olarak Mavera Dergisi'nde sosyal değişim ve modernleşme işlenmiş ve çalışma genel sonuca bağlanmıştır. Ulaşılan sonuç itibariyle Mavera Dergisi, dini işlevsel perspektiften bakarak değerlendirmiş ve toplum ve birey için iyi yönlerini ortaya çıkarmıştır. Derginin bu işlevselci yaklaşımlarının ardında ümmetçilik ve tasavvuf yer almaktadır. Toplumsal anlamda gerek sosyal değişmeyi gerek ise modernleşmeyi gündemine almışlar ve batı kaynaklı değişimi reddetmişlerdir. Değişimin veya modernleşmenin karşıtı olmadıklarını ifade etmişler ve değişimin, modernleşmenin ancak İslam ve İslam medeniyeti ile mümkün olabileceğini savunmuşlardır.

Abstract:
In this study, in general, "how were religious and social elements handled in Mavera Magazine? From which point of view are the religious elements processed? How were the concepts of social change and modernization handled?" The answers to the questions were sought by using qualitative research method and discourse analysis technique. Publishing in a period of accelerated social change in Turkey as of the period, Mavera Magazine defined itself as a "conservative journal of ideas and literature". Continuing its publication life throughout the late 1970s, 1980s and 1990s, the journal made various religious and social issues its own agenda and presented it to its readers. The study started with information about Mavera Magazine as an introduction. Subsequently, the phenomenon of religion was covered in Mavera Magazine. Then, the four foundations that make up the main approaches of Mavera Magazine are explained. Finally, social change and modernization were discussed in Mavera Magazine and the study was concluded in general. As a result, Mavera Magazine evaluated religion from a functional perspective and revealed its good aspects for the society and the individual. Behind these functionalist approaches of the journal are panislamism and islamic mysticism. In the social sense, they put both social change and modernization on their agenda and rejected the change originating from the west. They stated that they are not the opposite of alteration or modernization and argued that alteration and modernization can only be possible with Islam and Islamic civilization.