6-8 yaş aralığındaki kekemeliği olan ve olmayan çocukların fonolojik farkındalık becerilerinin karşılaştırılması
Comparison of phonological awareness skills of 6-8 years old children with and without stuttering
Yazar: GÜL SEVİLGEN
Danışman: PROF. DR. MURAT DOĞAN
Kapadokya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü  / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Dil ve konuşma terapisi = Speech therapy

Özet:
Fonolojik farkındalık sözcüğün anlamından bağımsız ve bilinçli olarak, konuşulan dilin 
ses yapısına ilişkin sesleri tanıma, ayırt etme, bölme ve ortak seslerden oluşan 
sözcükleri fark etme şeklinde analiz yapabilme becerisini kapsamaktadır. Kekemelik 
dilin sadece akıcılığında değil bazı araştırmalarda fonolojik farkındalık becerilerinin de 
etkilendiği bulunmuştur. Bu amaç doğrultusunda kekemeliğin fonolojik farkındalık 
becerilerini ne derece etkilediğini ölçmek için bu tez çalışmasında Türkçe konuşan 6;0-
8;11 yaş aralığındaki kekemeliği olan (KO) 20 ve kekemeliği olmayan (KOLM) 20 
çocuğun fonolojik farkındalık becerilerinin karşılaştırılmıştır. Araştırma betimsel 
karşılaştırmalı model kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın veri toplama aracı, 
Fonolojik Farkındalık Testi'dir. Elde edilen veriler SPSS 26 paket programı ile analiz 
edilmiştir. Fonolojik Farkındalık Testi toplam skorları ve testte bulunan alt ölçekler
(sözcük sayma, sözcük atma, sözcük birleştirme, sözcük ayırma (sözcük farkındalığı), 
kafiye ayırt etme, kafiye üretme (kafiye farkındalığı), hece bölme, hece silme (hece 
farkındalığı), fonem ayırt etme, baştaki fonemi bulma, sondaki fonemi bulma, fonem 
birleştirme, fonem bölme, fonem silme, fonem ekleme, fonem değiştirme (fonem 
farkındalığı) gruplar arası karşılaştırılmıştır. Araştırma bulgularına göre kekemeliği 
olmayan çocukların ortalama puanları kekemeliği olmayan çocuklardan daha yüksek 
çıkmasına rağmen sözcük farkındalığı toplam puanı, sözcük sayma ve baştaki fonemi 
bulma görevleri dışında diğer alt ölçeklerde ve toplam skorda istatistiksel olarak anlamlı 
fark çıkmamıştır (p<0,05). Kekemeliği olan çocuklar sözcük sayma, baştaki fonemi 
bulma ve sözcük farkındalığı toplam puanlarında akranlarına göre daha düşük 
performans göstermiştir. Araştırma bulguları, kekemeliği olan çocukların toplam 
skorları arasında anlamlı bir sonuç çıkmamasına rağmen alt ölçeklerdeki performans 
göz önüne alındığında kekemeliği olan çocukların fonolojik farkındalık becerilerinin 
göz önünde bulundurulmasının önemi vurgulanmıştır.

Abstract:
Phonological awareness refers to the ability to recognize, distinguish, segment, and 
idetify words composed of common sounds in the spoken language, independent of 
their meaning and consciously. Stuttering has been found to not only affect the fluency 
of language but also, in some studies, impact phonological awareness skills. In line with 
this purpose, this thesis compares the phonological awareness skilss of 20 non-stuttering 
(NS) children and 20 stuttering (S) children aged between 6;0 and 8;11 years in Turkish. 
The research was conducted using a descriptive comparative model. The data collection 
tool for the research is the Phonological Awareness Test. The obtained data were 
analyzed using the SPSS 26 software package. The total scores of the Phonological 
Awareness test and the sub-tests in the test (word counting, word omission, word 
combination, word separation (word awareness), rhyme discrimination, rhyme 
production (rhyme awareness), syllable separation, syllable deletion (syllable 
awareness), phoneme discrimination, initial phoneme finding, final phoneme finding, 
phoneme combination, phoneme separation, phoneme deletion, phoneme addition, 
phoneme change (phoneme awareness) were compared between the groups. According 
to the research findings although the average scores of non-stutering children were 
higher than those of stuttering children, statistically significant differences were not 
found in the total score and other sub-tests except for word awareness total score, word 
counting and initial phoneme finding tasks (p<0,05). Stuttering children performed 
lower than their peers in word counting, initial phoneme finding and word awareness 
total scores. Despite the lack of statistically significant results in the total scores of 
stutering children, the importance of considering the phonological awareness skills of 
stuttering children was emphasized in light of their performance in sub-tests.