Türkiye'nin kışlık dilimine uygun maltlık arpa çeşit ve çevrelerinin belirlenmesi
Determination of winter malting barley cultivar and ecolojies of Turkey
Yazar: SAFURE GÜLER
Danışman: PROF. DR. RECAİ ERCAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering
Dizin: Arpa = Barley ; Beta = Beta ; Glukanlar = Glucans ; Malt = Malt

Özet:
Bu çalışmada, ülkemizin kışlık diliminde ekilen arpa çeşitlerinin kalite düzeylerini belirlemek ve kaliteli çeşit geliştirmek için en uygun bölgelerin saptanması amacıyla 2006-2007 ve 2007-2008 yılları arasında tarla koşullarında yürütülmüştür. Materyal olarak araştırma kuruluşlarının ıslah programının maltlık özellikleri iyi olan ileri kademe hatları ile yabancı ülkelerden temin edilen toplam 36 adet genotip ve bu genotiplerin 6 tanesi standart maltlık arpa çeşidi (Aydanhanım, Zeynelağa, Anadolu-98, Çumra, Çatalhöyük ve Sladoran ) ile 30 hat/çeşit kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; bölgesel düzeyde hem verim ve hem de malt ekstraktı yönüyle öne çıkan çeşit adayları ve maltlık çeşitler aşağıda verilmiştir.Trakya Bölgesinde yüksek malt ekstraktı ve verimiyle öne çıkan birinci grup aday çeşitler Hat 26 ve Burgaz iken bu hatlara yakın ve aynı düzeyde performans gösteren standart çeşitler de Bolayır, Zeynelağa ve Sladoran olarak saptanmıştır.Karadeniz Bölgesinde yüksek malt ekstraktı ve verimiyle öne çıkan birinci grup aday çeşitler Hat 10, 11, 26, 34 ve Burgaz iken bu hatlara yakın ve aynı düzede performans gösteren standart çeşitlerde Bolayır, Sladoran ve Zeynelağa olarak belirlenmiştir.Batı Geçit Bölgesinde yüksek malt ekstraktı ve verimiyle öne çıkan birinci grup aday çeşitler Burgaz, Hat 10, 11, 34, 35 ve 9 iken bu hatlara yakın ve aynı düzeyde performans gösteren standart çeşitlerde Bolayır, Sladoran ve Zeynelağa olarak saptanmıştır.İç Anadolu Bölgesinde yüksek malt ekstraktı ve verimiyle öne çıkan birinci grup aday çeşitler Hat 13, 1, 34, 31, 21, 32, 7, 16 ve 33 iken bu hatların üzerinde performans gösteren 35 nolu hat olmuş ve bunu daha düşük bir değerle Aydanhanım izlemiştir.Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yüksek malt ekstraktı ve verimiyle öne çıkan birinci grup aday çeşitler Hat 3, 32, 35 ve 29 iken bu hatlardan daha iyi performans gösteren standart çeşit ise Bolayır ve Sladoran olmuştur.Doğu Anadolu Bölgesinde yüksek malt ekstraktı ve verimiyle öne çıkan birinci grup aday çeşitler Hat 21, 16, 13, 34 ve 35 iken bu hatlarla yakın ve daha iyi performans gösteren standart çeşit ise Anadolu-98 dir.Araştırmadan elde edilen bu bulgular ile ülkemizde şu ana kadar maltlık arpa ile ilgili olarak bu denli geniş kapsamlı, ileri malt ve şıra analizlerinin verilerine dayalı olarak her bölge için yeni aday maltlık arpa çeşitleri belirlenmiştir.Bu şekilde ülkemiz malt ve bira sanayinin isteklerini karşılayabilecek, ülkemizin farklı ekolojik koşullarına uyum sağlayacak arzu edilen kalitede maltlık arpa çeşitleri kullanıma sunulması mümkün olabilecektir. Bununla birlikte maltlık arpa üretimine en uygun lokasyonlar (bölgeler) da ortaya konmuş olacaktır.

Abstract:
In this study, with the aim of determining quality level of barley varieties which cultivated in Turkey?s winter season and determining best suitable regions in order to improve qualified varieties, the study was conducted in farm conditions between the years of 2006-2007 and 2007-2008. As a material, totally 36 materials were used, 6 of them were standard malting barley varieties ( Aydanhanım, Zeynelağa, Anadolu-98, Çumra, Çatalhöyük and Sladoran) and 30 of them were lines/varieties. These materials were chosen among barleys which have better malting characteristics of forward grade lines of breeding program. According to the research results, varieties candidates and malting varieties were given in the below part which are prominent in terms of both yield and also malt extract in regional level.In Trakya Region, while Line 26 and Burgaz were first group candidate varieties which prominent in terms of high malting extract and yield, standard varieties of Bolayır, Zeynelağa and Sladoran showed close and/or same level performance compared to previous lines.In Blacksea Region, while Line 10, 11, 26, 34 and Burgaz were first group candidate varieties which prominent in terms of high malting extract and yield, standard varieties of Bolayır, Zeynelağa and Sladoran showed close and/or same level performance compared to previous lines.In West Transitional Zone, while Burgaz, Line 10, 11, 34, 35 and Line 9 were first group candidate varieties which prominent in terms of high malting extract and yield, standard varieties of Bolayır, Zeynelağa and Sladoran showed close and same level performance compared to previous lines.In Middle Anatolia Region, while Burgaz, Line 13, 1, 34, 31, 21, 32, 7, 16 and 33 were first group candidate varieties which prominent in terms of high malting extract and yield, Line 35 showed higher level performance compared to previous lines and Aydanhanım was the latter variety.In Southeastern Anatolia Region, while Burgaz, Line 3, 32, 35 and 29 were first group candidate varieties which prominent in terms of high malting extract and yield, Bolayır and Sladoran showed higher level performance compared to previous lines.In East Anatolia Region, while Burgaz, Line 21, 16, 13, 34 and 35 were first group candidate varieties which prominent in terms of high malting extract and yield, Anadolu-98 showed higher level performance compared to previous lines.With the findings of this study, related with malting barley, this study is the first in Turkey in the aspect of wide ranging, forward malt and wort analysis were performed. As using these data, new malting barleys? candidate varieties were determined.Thus, desired quality of malting barley varieties will be possible to come into use to fulfill the malt and beer industry of Turkey and also to comply with the different ecological conditions of Turkey. Also, best suitable locations (regions) of malting barley production