Evli ve boşanmış ailelerde algılanan ebeveyn kabul veya reddinin çocuğun psikolojik uyumu üzerindeki etkileri
The effects of perceived parental acceptance-rejection on children psychological adjustment in maried or divorced families
Yazar: NİLGÜN ÖNGİDER
Danışman: DOÇ.DR. AZMİ VARAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Rohner (1976, 1988) tarafından ortaya atılmış olan Ebeveyn Kabul-Red Kuramıüzerine temellendirilmiş olan bu çalışmada, evli veya boşanmış olma, eşler arası çatışmave ebeveyn kabul-reddinin, ülkemizdeki ilköğretim çağı çocuklarının psikolojik uyumuüzerindeki etkileri incelenmiştir.Araştırmanın örneklemi, anne-babası evli 138 çocuk ile anne-babası boşanmış124 çocuk ve bu çocukların anneleri olmak üzere toplam 524 kişiden oluşmuştur.Araştırmada ebeveyn kabul-reddi, Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği (EKRÖ); kişilik uyumu,Kişilik Değerlendirme Ölçeği (K DÖ); eş kabul reddi ise Eş Kabul-Red Ölçeği (EŞKRÖ)ile değerlendirilmiştir.Araştırmada, çocukların kişilik uyumu açısından, anne-baba kabul reddi ile anne-baba arasındaki çatışmanın, anne-babanın evli ya da boşanmış olmasından daha önemliolduğu bulunmuştur. Araştırmadan elde edilen verilere göre, çatışmalı evliliklerdekiçocuklar, anne-babası anlaşarak boşanmış çocuklara göre, hem daha fazla ebeveyn reddialgılamakta, hem de psikolojik açıdan daha fazla yıpranmaktadır. Anne-baba arasındakiçatışma, hem annelerin hem de babaların çocuklarına karşı daha reddedicidavranmalarına yol açmaktadır. Çalışmadan elde edilen önemli bir bulgu da, evliailelerde babaların çocuğun psikolojik uyumu üzerinde en az anneler kadar etkili olduğu;ancak, boşanma sonrasında babaların çocukları üzerindeki bu etkisinin oldukça azaldığıve çocuğun yaşamına annenin daha fazla damga vurduğudur.Bu çalışma, çocukların ruhsal gelişimi için en ideal ortamın anne-baba arasındaçatışmanın olmadığı evlilikler olduğunu; bunun dışındaki tüm durumlarda (çatışmalıevlilik, çatışmasız veya çatışmalı boşanma) çocuklar psikolojik açıdan örselendiğiniortaya koymuştur.

Abstract:
Based on parental Acceptance-Rejection Theory developed by Rohner(1976, 1988), this study invesitgated the effects of divorce, interparental conflictand parental acceptance-rejection on psychological adjustment of elementaryschool children in Turkey.The sample of the study consisted of 138 children of married couples and124 children of divorced couples and the mothers of these children, adding up to atotal of 524 respondents. Parental acceptance-rejection, psychological adjustmentand partner acceptance-rejection were assessed with the Parental Acceptance-Rejection Questionnaire (PARQ), Personality Assessment Questionnaire PAQ),and the Intimate Partner Acceptance-Rejection Questionnaire (IPARQ),respectively. Interparental conflict and parental acceptance-rejection was found tobe more important for children?s psychological adjustment than their parents?marital status.According to the findings of the study, children in high-conflict marriagesperceived more parental rejection and were less well adapted psychologicallycompared to the children from low-conflict divorces. Interparental conflict causedparents to display more rejecting behavior towards their children. Anotherimportant finding of the study was that in married families fathers were asimportant as mothers for the children?s psychological adjustment; whereas indivorced families the effects of fathers on children lessened and mothers had agreater impact on their children?s psychological well being.This study demonstrated that the ideal environment for children?spsychological development is low-conflict marriages and that in high conflictmarriages, and low or high-conflict divorces children suffer psychologically.