Engelli çocuğa sahip olan anneler ile engelli çocuğa sahip olmayan annelerin depresyon düzeylerinin ve problem çözme becerilerinin incelenmesi
Research on depression levels and problem-solving skills of mothers who have a disabled child and mothers who do not have a disabled child
Yazar: HANDAN DEMİRKIRAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ENGİN DENİZ
İstanbul Arel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile sağlığı = Family health ; Aile sorunları = Family problems ; Aile tutumu = Family attitude ; Anneler = Mothers ; Depresyon = Depression ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ebeveynler = Parents ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Toplumun temel taşını oluşturan aileler, zaman zaman hayatlarında bazı ruhsal sorunlar yaşayabilir ve bunları çözmek için farklı yollar izleyebilirler. Ancak engelli aileleri, engelli çocuklarına dair yaşadıkları psikolojik, duygusal, fiziksel, ekonomik ve sosyal sorunları çözmede etkisiz kalabilirler. Özellikle anneler, engelli bir çocuğa sahip olmakla birlikte daha fazla sorumluluk üstlenmekte ve bu sorunları daha yoğun yaşamaktadırlar. Ancak engelli annelerinin ruhsal sorunlar ve problemleri çözmede güçlük yaşamasının tek nedeni engelli bir çocuğu sahip olmak değildir. Araştırmalar engelli bir çocuğa sahip olmanın dışında ruhsal sorunları ve problem çözmeyi etkileyebilecek pek çok faktör olduğunu bildirmektedir. Bu bilgiler doğrultusunda araştırmanın amacı, engelli çocuğa sahip olan annelerin depresyon düzeylerini ve problem çözme becerilerini, engelli çocuğa sahip olmayan annelerle karşılaştırarak incelemektir. Araştırmanın örneklemi İstanbul'un Silivri ilçesinde bulunan Özel Silivri Özel Eğitim Ve Rehabilitasyon Merkezi'nde eğitim gören 40 engelli çocuk annesi ve yine aynı ilçede yaşayan 37 sağlıklı çocuğa sahip anneden oluşmaktadır. Katılımcılara Kişisel Bilgi Formu, Beck Depresyon Ölçeği ve Problem Çözme Becerileri Ölçeği uygulanmış, elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 15.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda verilerin normal dağılmamasında ve homojen olmamasından dolayı, engelli çocuğa sahip olan ve olmayanların depresyon ve problem çözme düzeylerinin incelenmesi için parametrik testlerden bağımsız örneklem t testi kullanılmıştır. Diğer taraftan engelli çocuğa sahip annelerin depresyon ve problem çözme düzeylerinin yaşlarına, eğitim durumlarına, gelir düzeylerine, çocuklarının engelli tanısı aldıklarından bu zamana geçen yıla ve çocuklarının kaç yıldır özel eğitim aldıklarına göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek amacıyla Kruskal Wallis H tekniği kullanılmıştır. Elde edilen bulgular %95 güven aralığında 0,05 anlamlılık düzeyinde yorumlanmıştır.
Araştırma sonucunda elde edilen bulgular değerlendirildiğinde, engelli çocuk annelerinin depresyon düzeylerinin ve problem çözme becerilerinin normal sınırlar içerisinde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca engelli çocuğa sahip olmanın, annelerin yaşlarının, eğitim durumlarının, gelir düzeylerinin, çocuklarını engelli tanısı aldıklarından bu zamana geçen yılın ve çocuklarının kaç yıldır özel eğitim aldıklarının depresyon ve problem çözme becerileri üzerinde etkisi olmadığı bulunmuştur.


Anahtar kelimeler: Depresyon, problem çözme becerisi, engelli çocuğa sahip anne.

Abstract:
Families that underlie the society may experience some psychological problems in their lives from time to time and may take different steps to solve them. However, families with disabled child may be ineffective in solving these psychological, emotional, physical, economic and social problems relating to their disabled children. Besides having a disabled child, especially the mothers take more responsibility and suffer from these problems more intensively. However, having a disabled child is not the only reason why the mothers with disabled child have psychological problems and difficulties in problem-solving. Researches suggest that there are many factors that can affect psychological problems and problem-solving skills, apart from having a disabled child. The aim of this research is to examine the depression levels and problem-solving skills of mothers with disabled child by comparing with those of the mothers who do not have disabled child. The sample of the study consists of 40 mothers with disabled child who are educated at Private Silivri Special Education and Rehabilitation Center in Silivri, Istanbul, and 37 mothers having healthy children living in the same district. Personal Information Form, Beck Depression Scale, and Problem Solving Skills Scale were applied to participants and the collected data were analyzed by using SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 15.0 software. As a result of the analysis, because the data were not normally distributed and not homogeneous, Independent-Samples T-Test, one of the parametric tests, was applied for the analysis of depression and problem-solving levels of the families with a disabled child and families with healthy child. On the other hand, the Kruskal-Wallis H Test was applied to determine whether the depression and problem-solving levels of the mothers with a disabled child vary according to their age, educational status, income levels, elapsed time since the diagnosis of the disability in terms of years, and duration of the special education they had in terms of years. The findings were interpreted in 95% confidence interval at 0.05 significance level.
When the findings obtained from the research were evaluated, it was determined that depression levels and problem-solving skills of mothers with disabled child were within normal limits. Besides, it was determined that having a disabled child, the age, educational status, income levels, elapsed time since the diagnosis of the disability in terms of years, and the duration of the special education they had in terms of years have no significant effect on the depression and problem-solving levels of the mothers with a disabled child.


Key words: Depression, problem-solving skills, mother with a disabled child.