Çanakkale Cephesinde Alman bahriyeliler
German naval officers on the Dardanelles Front
Yazar: YUSUF ZİYA ALTINTAŞ
Danışman: PROF. DR. ALİ FUAT ÖRENÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Deniz savaşları = Naval warfares

Özet:
Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı'na dâhil olmasıyla Çanakkale Boğazı, İtilaf devletlerinin birincil hedefi olmuştur. Bunun ana sebebi başkent İstanbul'un ele geçirilmesi ve Osmanlı Devleti'nin bir an önce savaş dışı bırakılmasıydı. Bu sayede Alman İmparatorluğu önemli bir müttefikini, Osmanlı Devleti'ni kaybedecek, tarafsız Balkan devletleri İtilaf devletlerine katılacak ve Alman-Avusturya ittifakı Avrupa içinde kıstırılarak mağlup edilecekti. İtilaf devletlerinin bu hedefe ulaşmalarının önündeki en önemli engel Çanakkale Boğazı'nın geçilmesiydi. Osmanlı-Alman ittifakı ise Almanya'nın kendi tarafında savaşa dâhil olan Osmanlı Devleti'ni koruma altına almasını öngörmekteydi. Ayrıca Avrupa cephelerinde savaşın ilk aylarındaki olumsuz gidişat dolayısıyla Çanakkale Boğazı'nın savunulması Alman İmparatorluğu için de hayati bir mesele hâline gelmişti. Bu genel tabloya bakıldığında Almanya'nın, Çanakkale Boğazı'nın savunmasında etkin olması beklenen bir durumdur. Savaşın ilk yılı olması ve Balkanlar üzerinden iki müttefik arasındaki bağlantının sağlanamamış olması ise bu etkinliğin kısıtlı kalmasının başta gelen nedenidir. Bununla birlikte Alman ordu ve donanma mensupları, sayıca öne çıkmasalar da Çanakkale Boğazı'nın savunması için organize edilen askerî birimlerde, bilhassa komuta düzeyinde etkili konumlarda görev almışlardır. Ağırlıklı olarak Alman kaynaklarının kullanıldığı bu çalışmada öncelikle Alman İmparatorluğu açısından Osmanlı Devleti ile yapılan ittifakın gerekliliği ve Çanakkale Boğazı'nın önemi ortaya konulmuştur. Daha sonra Çanakkale Cephesindeki Alman etkinliği, Boğazın denizden saldırılara karşı savunulması için görevlendirilen Alman bahriyeliler merkeze alınarak incelenmiştir. Bir kısmı Boğaz savunmasında bir kısmı Osmanlı Donanmasında görev alan Alman bahriyelilerin, Boğaz savunmasına yönelik hazırlık sürecinden başlayarak Çanakkale deniz muharebelerindeki etkileri ve ayrıca kara muharebelerine katkıları savaşın bütünü içerisindeki müttefiklik ilişkisi bağlamında incelenmiştir.

Abstract:
The Dardanelles became the primary target of the Entente states when the Ottoman Empire involved in the First World War. The main reason for this was to capture the capital, Istanbul, and the exclusion of the Ottoman Empire from the war immediately. Thus, the German Empire would lose a major ally, the Ottoman Empire, the neutral Balkan states would join the Entente states, and the German-Austrian alliance would be defeated by trapping them inside Europe. The most important obstacle for the Entente states to achieve this goal was to cross the Dardanelles. On the other hand, the Ottoman-German alliance envisioned that Germany would protect the Ottoman Empire, which was involved in the war on its side. Moreover, the defence of the Dardanelles had become a vital issue for the German Empire due to the unfavourable course of events on the European fronts in the first months of the war. Considering this general picture, it is expected that Germany would be active in the defence of the Dardanelles. The fact that it was the first year of the war and the connection between the two allies through the Balkans could not be established is the main reason why this activity remained limited. Nevertheless, members of the German army and navy took effective positions in the military units organized for the defence of the Dardanelles, especially at the commanding level, although they did not stand out in numbers. In this study, in which predominantly German sources are used, the necessity of the alliance with the Ottoman Empire and the importance of the Dardanelles for the German Empire are presented in the first place. Then, German activity on the Dardanelles Front is examined by focusing on the German naval officers assigned to defend Dardanelles against attacks from the sea. The effects of the German naval officers, some of whom took part in the defence of the Dardanelles and some in the Ottoman Navy, on the Dardanelles naval war starting from the preparation process for the defence of the Dardanelles and their contributions to the land battles are examined in the context of the alliance relationship in the whole war.