Liderliğin firma performansına etkisinde girişimcilik eğiliminin aracı rolü ve ulusal kültürün düzenleyici etkisi: Teknopark firmaları üzerine bir araştırma
The mediating role of entrepreneurship orientation in the effect of leadership on firm performance and the moderating effect of national culture: A research on Technopark companies
Yazar: BİROL BAYSAK
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR BOZKURT
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Babacan liderlik = Paternalistic leadership ; Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Firma performansı = Firm performance ; Firma performansı = Firm performance ; Girişimcilik eğilimi = Entrepreneur tendency ; Kültür = Culture ; Liderlik = Leadership ; Teknoparklar = Technoparks

Özet:
Yüksek rekabet ve çevresel belirsizliklerin giderek arttığı günümüzde işletmeler hayatta kalabilmek için kaçınılmaz olan girişimciliğin farkına varmak zorundadırlar. Bu çevresel koşullar altında yaygın liderlik anlayışı her zamankinden daha fazla önem kazanmıştır. Bu çalışma ile de yerli ve milli teknoloji üretiminde büyük bir önemi olan teknopark firmalarında farklı kültürel bağlamlarda değerlendirilen dönüşümcü ve paternalist liderlik tarzlarının, girişimcilik eğilimi, firma performansı ve ulusal kültür değişkenleriyle olan ilişkilerini incelemek amaçlanmıştır. Liderlik davranışı ve teknopark firmalarının girişimcilik eğilimi soyut kaynak ve yetenekler olarak ele alınmış ve kaynak tabanlı yaklaşım çerçevesinde değerlendirilerek bir araştırma modeli oluşturulmuştur. Araştırmanın evrenini Türkiye genelinde teknoparklarda faaliyette bulunan küçük, orta ve büyük işletmelerden oluşan 5778 firma oluşturmaktadır. Bu kapsamda 380 teknopark firması basit tesadüfi örneklem yöntemiyle belirlenmiştir. Kesitsel bir çalışma olan bu araştırmada veriler firma yöneticilerinden anket yoluyla toplanmıştır. Elde edilen veriler SmartPLS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları, dönüşümcü liderliğin hem firma performansı hem de girişimcilik eğilimi üzerinde etkisi olduğunu, girişimcilik eğiliminin de firma performansı üzerinde etkili olduğunu ortaya koymuştur. Bununla birlikte sonuçlar, girişimcilik eğiliminin dönüşümcü liderlik ve firma performansı ilişkisinde kısmi aracılık etkisinin olduğunu göstermiştir. Ayrıca, Hofstede'nin kültürel boyutlarından belirsizlikten kaçınma değişkeninin, paternalist liderliğin girişimcilik eğilimi üzerine etkisinde ve girişimcilik eğiliminin firma performansına etkisinde düzenleyici rolü olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In today's world where high competition and environmental uncertainties are increasing, businesses must realize the importance of entrepreneurship that is inevitable to survive. Under these environmental conditions, extensive leadership has gained more importance than ever. In this study, it is aimed to examine the relationship between transformational and paternalist leadership styles which are evaluated in different cultural context, entrepreneurship orientation, firm performance, and national culture variables in technopark companies, which have great importance in domestic and national technology production. Leadership behavior and entrepreneurship orientation of technopark companies are considered as abstract resources and abilities and by evaluating within the framework of a resource-based approach a research model is proposed. The population of the study consists of 5778 firms which are small, medium, and large scale operating in technoparks in Turkey. In this context, 380 firms are pulled down by a simple random sampling method. In this cross-sectional study, the data were collected through questionnaires and  analyzed by way of the SmartPLS program. Research results revealed that transformational leadership has an impact on both firm performance and entrepreneurship orientation, and entrepreneurship orientation has an impact on firm performance. In addition to that, the results showed that the entrepreneurship orientation has a partial mediating effect on the relationship between transformational leadership and firm performance. Also, it has been determined that the variable of avoiding uncertainty from the cultural dimensions of Hofstede has a moderator role both in the effect of paternalist leadership on entrepreneurship orientation and the effect of entrepreneurship orientation on firm performance.