Preterm bebeklerin annelerine verilen temel yaşam desteği eğitiminin  değerlendirilmesi
Evaluation of basic life support training given to mothers of  preterm babies
Yazar: OKAN ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. SABRİYE KORKUT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Sağlık profesyonelleri haricinde halk arasında temel yaşam desteği
(TYD) farkındalığıyla ilgili bilgiler sınırlıdır. Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi
(YYBÜ)'nde izlenen preterm bebekler, TYD ihtiyacı açısından artmış riske
sahiptirler. Uygun bir eğitim ile ebeveynlerin ve bebeğin bakımından sorumlu
olanların bebeğe TYD basamaklarını uygulayabilmek konusunda beceri ve özgüven
kazanmış olmaları gerekir. Ayrıca yenidoğan anneleri bebeklerinin sağlığını koruma
ve sürdürme konusunda kaygılıdır. TYD gereksinimi gibi acil durumlarda ne
yapacaklarını bilmemek kaygıları artırabilir. Preterm bebeklerin annelerine verilen
eğitim ile annelerin bu konuda bilgi sahibi olması sağlanır ve böylece bebeklerinin
sağlığı konusundaki kaygıları azaltılabilir.
Yöntem: Çalışmamız prospektif gözlemsel olarak planlandı. Çalışmaya
Ankara Bilkent Şehir Hastanesi'nde doğan gestasyon haftası 37 haftadan küçük
preterm bebeklerin anneleri dahil edildi. Katılımcı sayısının en az 100 olması
hedeflendi. Çalışmaya katılan gönüllüler TYD eğitimi öncesi ve sonrası bilgi
düzeyini ölçen ankete ilaveten durumluk ve sürekli kaygı ölçeği olan STAI FORM
TX-1 VE 2 ölçeklerini cevapladılar. TYD eğitimi hasta odalarında, yenidoğan
polikliniğinde ve YYBÜ ziyaretçi odalarında, video ve maket kullanılarak yüz yüze
olarak verildi. Çalışmaya katılan annelerin bebeklerinin prenatal, natal ve klinik
özellikleri kaydedildi. Eğitim öncesi ve sonrası bilgi anketi ve kaygı ölçeklerine
verilen cevaplar değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya katılan annelerin %27'si 18-25 yaş, %55'i 25-35 yaş,
%18'i 35 yaş ve üzeriydi. Çalışmaya katılanlar arasında 18 yaş altında anne
bulunmamaktaydı. Annelerin eğitim durumu incelendiğinde %8 ilkokul mezunu, %6
ortaokul mezunu, %45 lise mezunu, %41 üniversite mezunu bulunmaktaydı.
Çalışmaya katılan annelerin TYD ile ilgili bilgi düzeyinin TYD eğitimi sonrası arttığı
görüldü (p<0,0001). Annelerin eğitim durumuna göre TYD bilgi düzeyi
değerlendirildiğinde üniversite mezunu grubun TYD eğitimi öncesi bilgi düzeyi,
diğer eğitim gruplarından daha yüksek bulundu (p<0,0001). Eğitim düzeylerine göre

x

annelerin TYD eğitimi sonrası bilgi düzeyleri arasında fark yoktu (p=0,60).
Çalışmaya katılan annelerin TYD eğitimi sonrası durumluk ve sürekli kaygı puanı
istatistiksel anlamlı olarak azaldığı görüldü (p<0,0001). Sahip oldukları çocuk
sayısına göre gruplar arasında TYD eğitimi öncesi ve TYD eğitimi sonrası durumluk
ve sürekli kaygı puanları arasında fark bulunmadı (p>0,05). Gerek TYD eğitimi
öncesi gerekse TYD eğitimi sonrası durumluk ve sürekli kaygı puanları eğitim
grupları arasında farklılık göstermedi (p>0,05).

Sonuç: TYD konusunda bilgi sahibi olmak yenidoğan anneleri için, özellikle
riskli bir grup olan prematüre bebeklerin anneleri için çok önemlidir. Çalışmamızda
TYD eğitimi, annelerin bu konudaki bilgi düzeyini arttırdı, kaygılarını azalttı. Bu
nedenle ebeveynlere yönelik uygun TYD eğitim programlarının geliştirilmesi ve
yaygınlaştırılması, gerektiğinde uygun müdahale ile ölüm ve sakatlıkların
azaltılmasında ve böylece toplum sağlığının iyileştirilmesinde önemli bir rol
oynayabilir. Öte yandan kaygı düzeyinin azaltılması da ebeveyn öz yeterliliğinin
arttırılması ile yenidoğanın bakım kalitesinin iyileştirilmesine katkı sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler: Prematüre, anne, ebeveyn, temel yaşam desteği, yenidoğan,
eğitim, kaygı

Abstract:
Aim: Information on basic life support (BLS) awareness among the public,
except for healthcare professionals, is limited. Preterm babies monitored in the
Neonatal Intensive Care Unit (NICU) have an increased risk of needing BLS. With
appropriate training, parents and those responsible for the baby's care must gain the
skills and self-confidence to apply the BLS steps to the baby. In addition, mothers of
newborns are concerned about protecting and maintaining the health of their babies.
Not knowing what to do in emergency situations such as BLS can increase anxiety.
With the education given to mothers of preterm babies, mothers can be informed
about BLS and thus their concerns about the health of their babies can be reduced.

Method: Our study was planned as a prospective observational study.
Mothers of preterm babies with a gestational age of less than 37 weeks, born in
Ankara Bilkent City Hospital, were included in the study. The number of participants
was aimed to be at least 100. Volunteers participating in the study answered the
STAI FORM TX-1 AND 2 scales, which are state and trait anxiety scales, in addition
to the survey measuring the level of knowledge before and after BLS training.BLS
training was given face to face in patient rooms, neonatal outpatient clinics and
NICU visitor rooms, using videos and models. Prenatal, natal and clinical
characteristics of the babies of the mothers participating in the study were recorded.
The answers to the information survey and anxiety scales before and after the
training were evaluated.
Results: 27% of the mothers participating in the study were 18-25 years old,
55% were 25-35 years old, and 18% were 35 years old and above. There were no
mothers under the age of 18 among the participants in the study. When the education
level of the mothers was examined, 8% were primary school graduates, 6% were
secondary school graduates, 45% were high school graduates, and 41% were
university graduates. It was observed that the knowledge level of the mothers
participating in the study about BLS increased after the BLS training (p<0.0001).
When the BLS knowledge level of the mothers was evaluated according to their

xii

education level, the knowledge level of the university graduate group before the BLS
training was found to be higher than the other education groups (p <0.0001). There
was no difference between the mothers' knowledge levels after BLS training
according to their education levels (p = 0.60). It was observed that the state and trait
anxiety scores of the mothers participating in the study decreased statistically
significantly after the BLS training (p<0.0001). There was no difference between the
groups' state and trait anxiety scores before and after BLS training according to the
number of children they had (p>0.05). State and trait anxiety scores both before and
after BLS training did not differ between training groups (p>0.05).

Conclusion: Being informed about BLS is very important for mothers of
newborns, especially mothers of premature babies, who are a risky group. In our
study, BLS training increased mothers' knowledge on this subject and reduced their
anxiety. Therefore, the development and dissemination of appropriate BLS training
programs for parents can play an important role in reducing death and disability and
thus improving public health, with appropriate intervention when necessary. On the
other hand, reducing the level of anxiety may contribute to improving the quality of
care of the newborn by increasing parental self-efficacy.

Keywords: Prematurity, mother, parent, basic life support, newborn, education,
anxiety