Jüvenil idiopatik artritli çocuk ve adölesanlarda öz yönetim destekli telerehabilitasyon uygulamalarının etkinliğinin incelenmesi: Randomize kontrollü bir çalışma
Investigation of the efficacy of self-management supported telerehabilitation  in children and adolescents with juvenile idiopathic arthritis: A randomized controlled study
Yazar: BERNA ÇAĞLA BALKIŞLI
Danışman: PROF. DR. BİLGE BAŞAKÇI ÇALIK
Pamukkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Juvenil İdiopatik Artritli (JIA) çocuklar ağrı, tutukluk, yorgunluk gibi problemler yaşamakta ve bu durum onların egzersiz kapasitelerini ve yaşam kalitelerini bozmaktadır. Ayrıca sağlıklı yaşıtlarına kıyasla fiziksel aktivitelere daha az zaman harcarlar. Hastalığın kronik doğası nedeniyle, çocukların sağlıklarını yönetmeyi ve sorunlarla başa çıkmayı öğrenmeleri oldukça önemlidir. Bu çalışmanın amacı JIA'lı çocuk ve adölesanlarda öz yönetim eğitimine ek senkron ve asenkron uygulanacak telerehabilitasyon temelli egzersiz yöntemlerinin ağrı, hastalık aktivitesi, fonksiyonel durum, yorgunluk, yaşam kalitesi, psikososyal durum ve özyeterlilik durumları üzerine etkinliğini incelemektir. 26 JIA'lı çocuk ve adölesan (senkron egzersiz grubu n=13, yaş ort.= 13,23±2,58 yıl; asenkron egzersiz grubu n=13, yaş ort.= 13,15±2,76 yıl) çalışmaya dahil edildi. Demografik ve hastalıkla ilgili veriler kaydedildikten sonra, ağrı (sayısal derecelendirme ölçeği), hastalık aktivitesi (Jüvenil İdiopatik Artrit Hastalık Aktivite Skoru-JIAHAS), fonksiyonel durum (Çocukluk Çağı Sağlık Değerlendirme Anketleri-ÇÇSDA), alt ekstremite kas gücü ve performansı (otur-kalk testi), yaşam kalitesi (Pediatrik Yaşam Kalitesi Envanteri 3.0 Artrit Modülü-PYKE), yorgunluk (Pediatrik Yaşam Kalitesi Envanteri Çok Boyutlu Yorgunluk Ölçeği- PKYE-Y), öz yeterlilik (Kronik Hastalığı Yönetme Öz Yeterliliği 6 maddelik Ölçek-SE) ve psikososyal durum (Jüvenil Artrit Biyopsikososyal Ölçeği-JABÖ) başlangıçta ve müdahaleden sonra değerlendirildi. Öz yönetim ve egzersiz programları senkron gruba gerçek zamanlı, asenkron gruba video aracılığıyla olacak şekilde uygulandı. Telerehabilitasyon temelli egzersiz programı her iki grupta da haftada 3 gün 12 hafta boyunca gerçekleştirildi. Grupların kendi içinde tedavi öncesi ve tedavi sonrası verileri analiz edildiğinde; senkron egzersiz grubunda PKYE-endişe, otur-kalk testi ve SE puanlarında anlamlı fark görülürken, asenkron egzersiz grubunda JIAHAS, ÇÇSDA-giyinme ile ilgili fonksiyonel durumu, PKYE-günlük yaşam aktiviteleri ve otur-kalk testi puanlarında anlamlı fark görüldü (p<0,05). Delta verileri karşılaştırıldığında; otur-kalk ve özyeterlilik parametrelerinde senkron grup lehine istatistiksel anlamlı fark görülürken, ağrı, hastalık aktivitesi ve giyinme ile ilgili fonksiyonel durum parametrelerinde ise asenkron grup lehine istatistiksel anlamlı fark görüldü (p<0,05). Öz yönetim destekli telerehabilitasyon temelli egzersiz uygulamaları JIA'nın hastalıkla ilişkili parametrelerinde olumlu etkilere sahiptir.

Abstract:
Children with Juvenile Idiopathic Arthritis (JIA) experience problems such as pain, stiffness and fatigue, which impairs their exercise capacity and quality of life. They also spend less time in physical activities compared to their healthy peers. Due to the chronic nature of the disease, it is very important that children learn to manage their health and cope with problems. The aim of this study was to investigate the effectiveness of synchronous and asynchronous telerehabilitation-based exercise methods in addition to self-management training on pain, disease activity, functional status, fatigue, quality of life, psychosocial status and self-efficacy in children and adolescents with JIA. 26 children and adolescents with JIA (synchronous exercise group n=13, mean age = 13.23±2.58 years; asynchronous exercise group n=13, mean age = 13.15±2.76 years) were included in the study. After demographic and disease-related data were recorded, pain (numeric rating scale), disease activity (Juvenile Idiopathic Arthritis Disease Activity Score-JADAS), functional status (Childhood Health Assessment Questionnaires-CHAQ), lower extremity muscle strength and performance (sit-to-stand test), quality of life (Pediatric Quality of Life Inventory 3. 0 Arthritis Module-PedsQL), fatigue (Pediatric Quality of Life Inventory Multidimensional Fatigue Scale-PedsQL-F), self-efficacy (Self-Efficacy to Manage Chronic Disease 6-item Scale-SE), and psychosocial status (Juvenile Arthritis Biopsychosocial Scale-JAB-Q) were assessed at baseline and after intervention. Self-management and exercise programs were administered in real time to the synchronous group and via video to the asynchronous group. The telerehabilitation-based exercise program was performed 3 days a week for 12 weeks in both groups. When the pre-treatment and post-treatment data were analyzed within the groups, a significant difference was observed in PedsQL-anxiety, sit-to-stand test and SE scores in the synchronous exercise group, while a significant difference was observed in JADAS, CHAQ-dressing-related functional status, PedsQL-activities of daily living and sit-to-stand test scores in the asynchronous exercise group (p<0.05). When the delta data were compared, a statistically significant difference was observed in favor of the synchronous group in the sit-and-stand and self-efficacy parameters, while a statistically significant difference was observed in favor of the asynchronous group in the functional status parameters related to pain, disease activity and dressing (p<0.05). Self-management supported telerehabilitation-based exercise interventions have positive effects on disease-related parameters of JIA.