Hastane çalışanları arasında damgalama (stigmatizasyon) olgusu üzerine keşifsel bir çalışma
A heuristic study on stigmatization phenomenon among hospital staff members
Yazar: SÜMEYYE ÖZMEN
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ERDEM
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Damgalama = Stigmatization ; Etiketleme = Labelling ; Hastane yönetimi = Hospital administration ; Hastaneler = Hospitals ; Mobbing = Mobbing ; Sağlık personeli = Health personnel ; Önyargı = Prejudice ; Örgütsel davranış = Organizational behavior

Özet:
Damgalama, insanların kınanmasını gerektirecek herhangi bir durum nedeniyle
itibarının sarsılması olarak tanımlanmaktadır. Damgalamanın mağdur olan kişi, ailesi,
diğer çalışanlar, kurum ve hastalar üzerinde olumsuz etkileri olmaktadır. Bu araştırmanın
amacı, hastanede çalışan hemşirelerin algı ve tecrübelerinden yararlanarak; damgalama
türlerinin, nedenlerinin, sonuçlarının ve damgalamayı önleyici önerilerin belirlenmesidir.
Araştırmada olgubilim deseni kullanılarak, konuyla ilgili deneyimli, araştırmaya
katılmayı kabul eden ve en az 10 yıl çalışma deneyimi olan 20 hemşireyle yarı
yapılandırılmış görüşme formuyla derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Ölçüt ve
kartopu amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak seçilen katılımcıların görüşleri açık,
eksen ve seçici kodlama yapılarak, tümevarımsal yöntem doğrultusunda kategorilere
ulaşılmıştır. Yapılan görüşmeler yorumlayıcı fenomolojik analiz yöntemi ve NVivo 11
Pro programından yararlanılarak analiz edilmiştir.
Yapılan araştırmada, damgalama türlerine, nedenlerine ve sonuçlarına ilişkin ana
temalar oluşturulmuştur. Damgalama türleri hemşireler, hekimler, hasta ve hasta
yakınları, yönetim ve toplum etrafında şekillenmiştir. Damgalamanın nedenleri,
damgalanan, damgalayan, kurum, sistem, şehir/bölge ve travmatik olaylar etrafında
toplanmıştır. Damgalamanın sonuçları, damgalanan, damgalayan, diğer personel,
hastalar, yönetim ve kurumla ilişkili sonuçlar etrafında belirlenmiştir. Damgalamanın
önlenmesiyle ilgili damgalanan, damgalayan ve yönetim boyutunda öneriler toplanmıştır.
Araştırma sonucunda, görüşülen hemşirelerin algı ve tecrübelerinden
yararlanarak; damgalama türleri, nedenleri, sonuçları ve damgalamayı önleyici öneriler
belirlenmiştir. Hastane çalışanları arasında mesleki, siyasi, ahlâki konular başta olmak
üzere damgalamanın yaygın olduğu; bu nedenle damgalanan kişilerin boşanma, şehir
değiştirme, sürgün edilme, emekli olmaya zorlanma gibi yıkıcı etkenlere karşılaştığı
keşfedilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, hastane çalışanlarında damgalamanın
önlenmesine yönelik girişimlerin planlanması ve bu konuyla ilişkili farklı kurumlarda
benzer çalışmaların yapılması önerilmektedir.

Abstract:
Stigmatization is defined as discredit of people's reputation due to any situation
requiring to condemn these people. Stigmatization has negative effects on the victim
person, his/her family, other staff members, institutions and patients. The purpose of this
study is to determine the types, reasons, and results of stigma by utilizing the perceptions
and experiences of the nurses working in the hospitals as well as the preventative
suggestions for stigmatization.
In the study, the in-depth interviews were conducted with 20 nurses, who had the
related experiences, agreed to participate in the study and had at least 10 years of working
experience, through a semi-structured interview form by using phenomenological design.
Once the views of the participants, selected by using criterion and snowball purposeful
sampling methods, were coded as open, axis and selective, the categories were reached
in accordance with the inductive method. The interviews carried out were analyzed by
employing interpretative phenomenological analysis method and NVivo 11 Pro program.
Main themes were formed in the study concerning types, reasons, and results of
stigma. Types of stigma were formed around the nurses, physicians, patients and patient
relatives, administration and the community. The reasons of stigma were collected under
the stigmatized, the stigmatizer, institution, system, city/region, and traumatic events. The
results of stigma were determined around the results concerning the stigmatized, the
stigmatizer, patients, administration and the institution. Suggestions regarding the
prevention of stigmatization were collected from the stigmatized, the stigmatizer, and
administration dimensions.
As a result of the study, the types, reasons, and results of stigma and the
preventative suggestions for stigmatization were determined by utilizing the perceptions
and the experiences of the nurses interviewed. It was found that the hospital staff members
experienced stigmatization in occupational, political, and moral subjects, in which
stigmatization is common; therefore, the stigmatized persons encountered with
detrimental factors such as divorce, moving to another city, being expelled, and being
forced to be retired. In accordance with the results obtained, it is recommended to plan
interventions for preventing stigmatization among the hospital staff members and conduct
similar related studies in different institutions.