Toplu iş sözleşmesinin sona ermesi
Termination of the collective bargaining agreement
Yazar: BURAK KARAKOÇ
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN BİLGE
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
İş hukukuna özgü kaynaklardan olan Toplu İş Sözleşmeleri, bu sözleşmelerden yararlanan işçiler ve toplu sözleşmeye taraf olan işveren veya işveren sendikası için büyük bir önemi haizdir. Çalışma hayatına getirdiği düzen sayesinde işveren yükümlülüklerini eşit hale getiren, işverenler arasında haksız rekabetin önüne geçme fonksiyonuna sahip olan toplu iş sözleşmeleri; taraflar arasında sosyal barışın tesisine hizmet etmenin yanı sıra bu sözleşmelerden yararlanan işçilerin hak talepleri hususunda yadsınamaz bir yere sahiptir. İş sözleşmesinin yapılmasına, içeriğine ve sona ermesine ilişkin hükümleri barındıran normatif kısım ile tarafların karşılıklı hak ve borçlarını düzenleyen borçlar hukukuna ilişkin kısım olmak üzere iki başlık altında incelenen toplu iş sözleşmeleri hükümleri, bireysel iş akitleri üzerinde emredici ve doğrudan etkiye sahiptir. İşçiler açısından taraf sendikaya üye olma, dayanışma aidatı ödeme, yazılı muvafakat ve teşmil gibi yöntemlerle toplu iş sözleşmesinden yararlanma imkanı mevcuttur.
Çalışmamızın esas kısmını oluşturan toplu iş sözleşmesinin sona ermesine sebep olan en büyük gerekçe akdedilmiş olan toplu sözleşmenin süresinin dolmasıdır. Bunun yanı sıra; kendine özgü bir özel hukuk sözleşmesi niteliğini haiz olan toplu iş sözleşmeleri, her özel hukuk sözleşmesi gibi hükümsüzlük ve iptal müesseselerine binaen de ortadan kalkabilecektir. İş sözleşmesinin yapılmasına, içeriğine ve sona ermesine ilişkin hükümleri barındıran normatif kısmının; yeni bir toplu iş sözleşmesi yapılana kadar iş sözleşmesi hükmü olarak uygulanmaya devam edilmesi 'toplu iş sözleşmesinin ard etkisi' kurumunu ortaya çıkarmaktadır ki bu durum toplu iş sözleşmesi hükümlerinin bireysel iş akitleri üzerindeki etkilerinin önemini bir kere daha ortaya koymaktadır. Toplu iş sözleşmesi hükümlerinin her özel hukuk sözleşmesi gibi değişen koşullara uyarlanabilmesi mevzuatsal olarak mümkün olmakla birlikte bu yetki toplu sözleşmenin taraflarına tanınmıştır. İstisnai durumlarda hakim tarafından uyarlama yapılması da yine imkan dahilindedir. Türk kanun koyucu 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nda bazı durumların ise toplu iş sözleşmesini sona erdirmeyeceğini düzenleme altına almıştır. Her ne kadar çalışmamız toplu iş sözleşmesinin sona ermesine yönelik olsa da, toplu sözleşmeleri sona erdirmeyen bu durumlara da içerikte yer verilmiştir.

Abstract:
Collective Bargaining Agreements, which are resources specific to labor law, have great importance for the workers who has benefits from these agreements and the employer or employer union that is a party to the collective agreements. Collective bargaining agreements, which make the employer's obligations equal thanks to the order it brings to the working life, and have the function of preventing unfair competition between employers; In addition to serving to establish social peace between the parties, it has an undeniable place in the rights demands of workers benefiting from these contracts. The provisions of collective bargaining agreements, which are examined under two headings, the normative part that contains the provisions regarding the conclusion, content and termination of the employment contract, and the part related to the law of obligations regulating the mutual rights and obligations of the parties, have an imperative and direct effect on individual employment contracts. It is possible for the workers to benefit from the collective bargaining agreement through methods such as being a member of a party union, paying solidarity dues, written consent and extension.
The biggest reason for the termination of the collective bargaining agreement, which constitutes the main part of our work, is the expiration of the concluded collective agreement. And also; Collective labor agreements, which have the characteristics of a private law agreement of their own, may disappear due to invalidity and annulment procedures, just like any private law agreement. The normative part of the employment contract, which contains the provisions regarding the conclusion, content and termination; continuing to apply it as a labor contract provision until a new collective bargaining agreement is made reveals the institution of 'after-effect of the collective bargaining agreement', which once again reveals the importance of the effects of the provisions of the collective bargaining agreement on individual employment contracts. Although it is legally possible to adapt the provisions of the collective bargaining agreement to changing conditions, like every private law agreement, this authority has been given to the parties of the collective agreement. In exceptional cases, it is also possible to make an adaptation by the judge. The Turkish legislator has regulated that some situations will not terminate the collective bargaining agreement in the Trade Unions and Collective Bargaining Law No. 6356. Although our work is aimed at the termination of the collective bargaining agreement, these situations that do not terminate the collective agreements are also included in the content.