Tek parti döneminde yurttaşlığın ve çocukluğun inşası: 1936-1948 yılları arasında Çocuk dergisinin 23 Nisan sayıları
Construction of citizenship and childhood during single party period: 23 April issues of Çocuk journal between 1936-1948
Yazar: MİNE RUGANCI
Danışman: DOÇ. DR. HALİSE KARAASLAN ŞANLI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations
Dizin: Bayramlar = Fests ; Dergiler = Magazines ; Tek Parti Dönemi = Single Party Period ; Ulus inşası = Nation building ; Çocuk dergisi = Çocuk periodical ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışma, modernleşme hareketi ile ortaya çıkan ulus inşası pratiğini, Çocuk Esirgeme Kurumu'nun 1936-1948 yılları arasında yayımladığı Çocuk dergisinin metin ve görselleri aracılığıyla çocuk ve çocukluk odaklı bir biçimde ele almayı amaçlamıştır. Çalışmanın birinci bölümünde ulus-devlet ve ulus olgusu incelenerek, Anderson'ın "Hayali Cemaatler" (2011) ve Hobsbawm'ın "Geleneğin İcadı" (2006) kavramsallaştırmalarına değinilmiştir. İkinci bölümde, Çocuk Esirgeme Kurumu'nun tarihinden ve dergide nasıl yer aldığından bahsedilmiştir. Çocuk Esirgeme Kurumu'nun başkanı ve derginin sahibi olan Doktor Fuat Umay'ın propaganda odaklı Amerika gezisi ve dergideki temsili de bu bölümde incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise, yeni rejimin çocuğa olan bakış açısı, Çocuk dergisinde çocuğun ve toplumsal bir kategori olarak çocukluğun nasıl kurgulandığına bakılarak irdelenmiştir. Toplumsal, siyasal ve ekonomik bir sürecin ürünü olarak Çocuk dergisi, dönemin koşullarıyla birlikte tartışılmıştır. Bu amaca uygun olarak dönemin oyun / oyuncak ve tasarruf pratikleri çalışmaya dâhil edilmiştir. İnşa sürecinde sembollerin ve anlamların önemi konusunda Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü'nün dergideki temsilleri incelenmiştir. Buna ek olarak icat edilmiş bir pratik olan 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı'nın dergideki söylemi de incelenmiştir. Tek Parti Dönemi'nin makbul yurttaş çocuğu yaratma politikasının açıklanması amacıyla Çocuk dergisinde bahsedilen çocuğa düşen görevler ve beden / davranış terbiyesi öğretileri incelenmiştir. Son olarak, yeni rejimin kendi ötekisi ve reddettiği geçmişi olan Osmanlı İmparatorluğu ve benimsenen Orta Asya söyleminin dergideki temsili ele alınmıştır. Tek Parti Dönemi'nde yayımlanan Çocuk dergisinin, ulusun ve yurttaş çocuğun inşasında oynadığı rol bu çalışmanın temelini oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Tek Parti Dönemi, Yurttaş İnşası, Çocukluk, 23 Nisan, Çocuk Esirgeme Kurumu, Çocuk Dergisi, Süreli Çocuk Yayınları

Abstract:
This study aims to address the practice of nation-building, which emerged with the modernization movement, in a child and childhood oriented manner through the texts and visuals of the Çocuk journal published by the Child Protection Society between 1936 and 1948. In the first part of the study, the concept of nation-state and nation is examined and the conceptions of Anderson's "Imagined Communities" (2011) and Hobsbawm's "Invention of Tradition" (2006) are mentioned. In the second part, the history of the Child Protection Society and how it appeared in the journal are analyzed. The propaganda-oriented trip to America of Dr. Fuat Umay, who was the president of the Child Protection Society and the owner of the journal, and his representation in the journal also explores. In the third chapter, the perspective of the new regime towards the child is examined by looking at how the child and childhood as a social category are constructed in the Çocuk journal. Çocuk journal as a product of social, political and economic process has been discussed with the conditions of the period. For this purpose, plays / toys and saving practices of the period were included in the study. The representations of Mustafa Kemal Atatürk and İsmet İnönü were examined in the journal with reference to the importance of symbols and meanings during the construction process. In addition, the discourse of the April 23 National Sovereignty and Children's Day, an invented practice, was examined. In order to explain the policy of creating a desirable citizen child of the Single Party Period, the duties and the doctrines of body / behavior training of the child mentioned in the Children's journal were examined. Finally, the new regime's own other and the rejected past of the Ottoman Empire and the Central Asian discourse in the journal are discussed. The role of the Çocuk's journal, which is published in the Single Party Period, in the construction of the nation and the citizen child is the basis of this study.

Key Words: Single Party Period, Nation Building, Childhood, April 23, Child Protection Society, Çocuk Journal, Children Periodicals