1858 tarihli Osmanlı Ceza Kanunname-i Hümayunu'nun kaynakları, muhtevası ve şer'î hukukla münasebeti
1858 dated Ottoman Penal Kanunname-i Hümayun's sources, content and its relation with Sharia law
Yazar: MUHAMMED MUSTAFA KAYAPINAR
Danışman: PROF. DR. EKREM BUĞRA EKİNCİ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law ; Tarih = History
Dizin: Ceza hukuku = Criminal law ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı hukuku = Ottoman law ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Osmanlı İmparatorluğu =   ; Osmanlı İnkılabı = Ottoman Revolution ; Tanzimat = Tanzimat ; Tanzimat Dönemi = Tanzimat Period ; Tanzimat Fermanı = Tanzimat Fermanı ; İslam ceza hukuku = Islamic criminal law

Özet:
Osmanlı Devleti, Tanzimat devrinde yeniden yapılanma işine girişmiştir. Bu devirde
birçok ıslahat girişiminde bulunulmuştur. Ceza hukuku da bu ıslahat girişimlerinden
nasibini almıştır. 1840 ve 1851 tarihlerinde iki ceza kanunnamesi ilan edilmiş ve
nihayetinde 1858 tarihinde Ceza Kanunname-i Hümayunu meriyete girmiştir.
Kanunun hazırlanmasında 1810 tarihli Fransız Ceza Kanunu'ndan (Code Pénal) hayli
istifade edilmiştir. Bu istifadenin ne derece olduğu doktrinde tartışmalıdır. Kanunname
hakkında doktrinde tartışmalı olan bir diğer husus da kanunnamenin şer'î hukukla olan
irtibatıdır. Bu çalışmada temel olarak bu iki tartışma ele alınmıştır.
Fransız Ceza Kanunu ile olan irtibatın derecesi, ki kanun arasında benzerlik ve
farklılıklar tespit edilip, mukayese edilerek ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Şeri hukukla olan irtibatta ise öncelikle kanun hükümlerine bakılmıştır. Kanun
hükümlerinin şer'î hukukla olan irtibatı tespit edilmeye çalışılmıştır. Ancak bununla
yetinilmemiş daha doğru bir neticeye ulaşabilmek için alakalı hükümlerin tatbikattaki
durumu ele alınarak bir neticeye ulaşılmaya çalışılmıştır.
Çalışmada, Fransız Ceza Kanunu ile irtibatlandırılabilecek birçok hüküm bulunmakla
beraber farklılıklar göz önüne alındığında kanunnamenin tam tercüme olarak
vasıflandırılamayacağı ve kanunnamenin şer 'î hukuk dairesi içinde değerlendirilebilecek
bir örfî hukuk tatbikatı olduğu neticelerine ulaşılmıştır.

Abstract:
The Ottoman Empire embarked on a restructuring process during the Tanzimat
period. Many reform attempts were made in this period. Criminal law also received its
share from these reform attempts. In 1840 and 1851, two penal codes were promulgated
and finally the Penal Code of 1858 became effective.
The French Penal Code of 1810 (Code Pénal) was used extensively in the preparation
of the Code. The extent of this utilization is controversial in the doctrine. Another
controversial issue in the doctrine is the connection of the code with Sharia law. This
study mainly deals with these two debates.
The extent of the connection with the French Criminal Code has been tried to be
revealed by identifying and comparing the similarities and differences between the two
codes.
As for the connection with Sharia law, the provisions of the law were examined first.
The connection between the provisions of the law and Sharia law was tried to be
determined. However, in order to reach a more accurate conclusion, the situation of the
relevant provisions in practice has been discussed and a conclusion has been tried to be
reached.
Although there are many provisions that can be linked to the French Penal Code,
considering the differences, the study concludes that the code cannot be characterized as
a complete translation and that the code is an application of statute law that can be
evaluated within the circle of Sharia law.