Çocuk istismar/ihmal vakaları ile karşılaşan aile hekimlerinin yaşadıkları
Experiences of family physicians who encountered with cases of child abuse/neglect
Yazar: KÜBRA ÇELEN
Danışman: DOÇ. DR. MEMNUNE ÇİĞDEM APAYDIN KAYA
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Deneyim = Experience ; Çocuk ihmali = Child negligence ; Çocuk istismarı = Child abuse ; Çocuk istismarı-cinsel = Child abuse-sexual ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş: Çocuk istismar ve ihmali son yıllarda hem dünyada hem de ülkemizde önem kazanmış bir halk sağlığı sorunudur. Birinci basamak sağlık sistemi, sağlık sistemine ilk giriş aşaması olması, bu basamakta görev yapan aile hekimlerinin hastalara ait bilgileri içeren kayıtlara sahip olması ve hasta ile uzun dönemli bir ilişki içinde bulunması gibi özelliklere sahiptir. Bu nedenle birinci basamak sağlık sisteminde görev yapan aile hekimlerinin ihmal ve istismarı erken dönemde fark etme açısından kritik bir durumda oldukları söylenebilir. Çalışmamızda çocuk istismar/ihmal vakaları ile karşılaşan aile hekimlerinin yaşadıkları deneyimleri ortaya koymak, ihtiyaç duyulan konuları saptamak amaçlanmıştır. 

Yöntem: Çalışmada toplumda ender görülen olaylar ve durumlarda bütüncül şekilde derinlemesine araştırma sağlayan 'kalitatif araştırma' yöntemi kullanılmıştır. Veriler 7 Mart -30 Aralık 2021 tarihleri arasında yüz yüze ve online olarak yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yoluyla toplandı. Çalışmaya çocuk istismar/ihmal vakası ile karşılaşmış aile hekimleri dahil edilmiştir. Çeşitli mesaj uygulamaları ile sahada çalışan aile hekimlerine ulaşılmış, oluşturulan anket ile gönüllü katılımcılar belirlenmiştir. Bu yöntemle ulaşılan aile hekimlerinden kartopu örneklem yöntemi ile katılımcı sayısı arttırılmıştır.

Bulgular: Toplamda 15'i kadın 2' si erkek 17 aile hekimi ile görüşülmüştür. Çalışmamızdaki birinci basamak hekimleri özellikle süreci yönetirken yaşadıkları sorunlardan ve bu sorunların çözümü için önerilerinden bahsetmişlerdir. Hekimlerin sorunları; çocuk istismarını tanıma, bildirmeye karar verme, bildirim prosedürlerini bilmeme, durumu yetkililere bildirme sırasında öz güvenliği yönetmeydi. Öneri olarak ise çeşitli sistem ve eğitim önerilerinde bulunmuşlardır. En sık tekrar edilen öneri istismar vakaları ile ilgilenen bir çağrı-dayanışma hattının olması, olay anında aradıklarında hemen ulaşabilmeleri, hekimleri bilgilendirmeleri ve gerekli uzman desteğinin bu hat aracılığıyla sağlanmasıdır. Katılımcılar süreç içerisinde profesyonelce davranamamış, birçok duyguyu aynı anda yaşamışlardır. Kimi zaman çaresiz, üzgün, kızgın hissetmişler kimi zaman ise faydalı olduklarını hissedip mutlu olmuşlardır. Hekimler olayı anlatırken sık sık özeleştiriler de bulunmuşlardır. Çocuğun muayenesinde dikkatsiz olmak, çocukla iletişim becerisinin olmaması, bildirim prosedürleri ile ilgili yetersiz bilgi, konu ile ilgili farkındalık eksikliği gibi olumsuz eleştiriler yapmışlardır. Çocuklara resim çizdirip onlarla sohbet ettiklerini söyleyen ya da sağlam çocuk muayenesini çok önemseyip gözü açık olduğunu belirten hekimler de olmuştur.
              
Sonuç: Tanı ve bildirim süreçlerinde yaşanan sorunların giderilebilmesi için sahada aktif olarak çalışan hekimlerin fikirleri dikkate alınmalı, sundukları çözüm önerileri karşılık bulmalıdır.

    Anahtar Kelimeler: Çocuk ihmal ve istismarı, birinci basamak, hekim, deneyim.

Abstract:
Introduction: Child abuse and neglect is a public health problem that has gained importance both in the world and in our country in recent years. The primary health care system has features such as being the first stage of entry into the health system, family physicians working at this level have records containing patient information and have a long-term relationship with the patient. For this reason, it can be said that family physicians working in the primary health care system are in a critical situation in terms of recognizing neglect and abuse at an early stage. In our study, it was aimed to reveal the experiences of family physicians who encountered cases of child abuse/neglect, and to determine the needed issues.
Method: The "qualitative research" method, which provides a holistic in-depth research on rare events and situations in society, was used in the study. Data were collected through semi structured in-depth interviews, face-to-face and online, between 7 March and 30 December 2021. Family physicians who encountered child abuse/neglect cases were included in the study. Family physicians working in the field were reached through various message applications, voluntary participants were determined with the questionnaire created. The number of participants was increased with the snowball sampling method from family physicians reached by this method. 
Results: A total of 17 family physicians, 15 female and 2 male were interviewed. The primary care physicians in our study especially talked about the problems they experienced while managing the process and their suggestions for the solution of these problems. Physicians' problems; recognizing child abuse, deciding to report it, not knowing the reporting procedures, managing self-safety while reporting the situation to the authorities. As a suggestion, they made various system and training suggestions. The most frequently repeated suggestion is to have a call-solidarity line dealing with abuse cases, to be able to reach them immediately when they call, to inform the physicians and to provide the necessary expert support through this line.
The participants could not act professionally during the process experienced many emotions at the same time. Sometimes they felt helpless, sad, angry, and sometimes they felt that they were useful  were happy. Physicians often made self-criticism while describing the event. They made negative criticisms such as being careless in the examination of the child, lack of communication skills with the child, insufficient information about the reporting procedures, and lack of awareness about the subject. There have been physicians who have said that they have children draw pictures and chat with them, or that they care a lot about the examination of healthy children and that their eyes are open.

Conclusion: In order to eliminate the problems experienced in the diagnosis and notification processes, the opinions of the physicians actively working in the field should be taken into account, and the solution proposals they offer should be met.

Key Words: Child neglect and abuse, primary care, physician, experience