Hipoparatiroidili hastaların gerçek yaşam verileri ve yaşam kalitelerinin incelenmesi
Investigation of real life data and quality of life of patients with hipoparathyroid
Yazar: VEDAT TAN
Danışman: DOÇ. DR. ZAFER PEKKOLAY
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Hipoparatiroidizm = Hypoparathyroidism ; Paratiroid hastalıkları = Parathyroid diseases ; Paratiroid hormon = Parathyroid hormone ; Paratiroidektomi = Parathyroidectomy ; SF-36 Sağlık Taraması = SF-36 Health Survey ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Yaşam istatistikleri = Vital statistics ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Hipoparatiroidizm(HipoPT), düşük serum kalsiyum(Ca) ve artmış serum fosforuna rağmen paratiroid hormonu (PTH)'nundüşük veya normal olduğu, nadir bir endokrin hastalıktır. HipoPT'nin en sık nedeni cerrahi sırasındabezlerin istenmeden çıkarılması veya zarar görmesidir.Bu çalışmadaki amacımızüçüncü basamak bir endokrin merkezindeHipoPT tanısıyla takip edilen hastalarındemografik, etyolojik, fizik muayene, laboratuvar, tedavi özelliklerinin belirlenmesi ve yaşam kalitelerini normal sağlıklı popülasyona göre  karşılaştırmaktır.
Yöntem: Bu çalışmaya1 Ocak 2010 ile 31 Aralık 2019tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Erişkin Endokrinoloji polikliniğine  başvuran HipoPT tanılı hastalar retrospektif olarak alındı. Çalışmaya ≥18 ve <80 yaş tüm HipoPT hastaları alındı.Benzer yaş ve cinsiyet dağılımı ile sağlıklı kontrol grubu oluşturuldu. Çalışmaya alınan hastaların demografik bulguları, etyolojik faktörleri, fizik muayene bulguları, laboratuvar bulguları, tedavi özellikleri kayıt altına alındı. Hasta grubu ve kontrol grubuna yaşam kalitesi anketi olan SF-36 testi uygulandı.Hasta grubunun verileri analiz edildi. Hasta ve kontrol grubunun verileri istatistiksel olarak karşılaştırıldı.
Bulgular:Çalışmaya toplam 119 kişi (HipoPT/Kontrol: 65/54) dahil edildi. HipoPT grubunda Kadın/Erkek: 59/6; kontrol grubunda Kadın/Erkek:35/19 idi.HipoPT'li hastaların yaş ortalaması 42,80±13.37;kontrol grubunun yaş ortalaması 33,58±11,9 idi. Hasta grubun Ca değeri 7,95±0,92 mg/dl; kontrol grubunun Ca değeri 9,39±0,35 mg/dl idi (p<0.05).PTHdüzeyi hasta grupta 9,99±6.30 pg/ml kontrol grubunda 46,76±11,01 pg/ml(p<0.01) olarak değerlendirildi.Phasta grubunda 4,45±0,94 kontrol grubunda 3,56±0,36 idi(p˂0,05).SF-36 skoru hasta grubunda 93,46±9,90(76-107); kontrol grubunda 100,75±9,52(80-122) olarak tespit edildi. Hasta grubunda yaşam kalitesi belirgin olarak düşüktü.(p˂0,05)
HipoPT etyolojisi 51(%78) hasta cerrahiye bağlı; 14(%22) hasta otoimmün nedenlere bağlıydı. Cerrahi olan HipoPT'li hastalarda ortalama Ca değeri 8,03±0,93(6.34-9,80) mg/dl iken; cerrahi olmayan hipoparatiroidizmli hastalarda ortalama Ca değeri 7,67±0,85(6,58-9,50)  mg/dl olarak tespit edildi. Cerrahi olan HipoPT'li hastalarda ortalama PTH değeri 10,16±6,21(0,6-20) pg/ml iken; cerrahi olmayan HipoPT'li hastalarda ortalama 9,36±6,82(0,4-19)  pg/ml idi. Cerrahi yapılan 37(%72) hastanınetyolojisi multinodüler guatra bağlıyken, 14(%28) hastada diğer etyolojik nedenlere bağlı HipoPT gelişmişti. Etyolojinin SF-36 ile ilişkisine baktığımızda cerrahi olan HipoPT'li hastalarda ortalama SF-36 değeri 91,98±9,83(75-113) cerrahi olmayan hastaların ortalama SF-36 değeri 98,86±8,44(79-115) idi.(p<0.05)
HipoPT'li hastalarda kullanılan günlük kalsitriol dozu: 30 hasta 0,50 mcg; 20 hasta 1mcg;3 hasta 0,25mcg; 2 hasta 1.5 mcg; 1 hasta 0,75 mcg; 1 hasta 3 mcg alıyordu. Sekiz hasta kalsitriol almıyordu. Günlük oral kalsiyum dozu:20 hasta 1000 mg; 18 hasta 3000 mg; 18 hasta 2000mg; 5 hasta 4000 mgalıyordu. Dört hasta oral kalsiyum almıyordu. Günlük oral kolekalsiferol dozu: 20 hasta 880 IU; 18 hasta 1760 IU; 18 hasta 2640 IU; 5 hasta 3520 IU almaktaydı. Dört hasta kolekalsiferol almıyordu.Hastaların tedavi uyumu; haftanın her günü tedavisini alan 30 hasta; haftada maximum 2 gün tedavisini aksatan 30 hasta; haftada 3 gün ve üstünde tedavisini aksatan 5 hasta tespit edildi. Tedavi uyumu ile uyuşma ve kasılma semptomları arasında ilişki mevcut olup istatistiksel olarak anlamlı bulundu.(p˂0.05)
 Hastalardan 60 hastada uyuşma semptomu mevcut olup 5 kişide uyuşma semptomu yoktu. Kasılma semptomu 49 hastada olup 16 hastada mevcut değildi. Katarakt 2 hastada mevcut olup 63 hastada yoktu. Bazal gangliyon kalsifikasyonu 3 hastada olup 62 hastada yoktu. Böbrek taşı 12 hastada mevcut olup 53 hastada yoktu. Hastaların 28'inde son 1 yılda hastanede yatış öyküsü mevcut olup 37'sinde yatış öyküsü yoktu.HipoPT'li hasta grubunda en sık gördüğümüz semptomlar uyuşma ve kasılma iken, son 1 yıl içinde hastane yatışı yapılan hastaların en sık yatış nedeni semptomatik hipokalsemi, kasılma, nöbet ve renal patolojilere bağlıydı.
Sonuç: HipoPT'li hastalarda Ca ve P düzeyleri normal olsa bile sağlıklı popülasyona göre yaşam kalitesi daha düşüktür. HipoPT'nin en sık etyolojik nedeni multinoduler guatra bağlı cerrahidir. HipoPT'li hastalarda hastaneye en sık yatış nedeni tedavi uyumsuzluğudur. Hastalarda en sık komplikasyon böbrek taşıdır. Rekombinant parathormon analogları HipoPT'li hastalarda semptom, komplikasyon ve iyi yaşam kalitesi için ümit vadetmektedir.

Abstract:
Purpose: Hypoparathyroidism (HypoPT) is a rare endocrine disease in which parathyroid hormone (PTH) is low or normal despite low serum calcium and increased serum phosphorus. The most common occurrence of HypoPT is the involuntary removal or damage of the glands. Our aim in this study is to compare the demographic, etiological, physical examination, laboratory, treatment characteristics and quality of life of the patient followed up with a diagnosis of HypoPT in a tertiary endocrine center with respect to the normal healthy population.
Method: In this study, patients with a diagnosis of HypoPT who admitted to the Adult Endocrinology outpatient clinic of Dicle University Medical Faculty Hospital between January 1, 2010 and December 31, 2019 were retrospectively included. All HypoPT patients aged >18 and <80 years were included in the study. A healthy control group was formed with similar age and gender distribution. Demographic findings, etiological factors, physical examination findings, laboratory findings, and treatment characteristics of the patients included in the study were recorded. SF-36 test, which is a quality of life questionnaire, was applied to the patient group and the control group.
The data of the patient group were analyzed. The data of the patient and control groups were compared statistically.
Results: 119 patients (HypoPT / Control: 65/54) were included in the study. In the HypoPT group, Female / Male: 59/6 ;in the control group, Female / Male: 35/19. The average age of patients with HypoPT is 42.80 ± 13.37; the mean age of the control group was 33.58 ± 11.9. Calcium value of the patient group was 7.95 ± 0.92 mg / dl; the calcium value of the control group was 9.39 ± 0.35 mg / dl (p <0.05). PTH level was evaluated as 9.99 ± 6.30 pg / ml in the patient group and 46.76 ± 11.01 pg / ml in the control group (p <0.01). It was 4.45 ± 0.94 in the P patient group and 3.56 ± 0.36 in the control group. 1.72 ± 0.17 mg / dl in the Mg patient group; 1.83 ± 0.15 mg / dl in the control group. SF-36 score in the patient group was 93.46 ± 9.90 (76-107); it was found to be 100.75 ± 9.52 (80-122) in the control group. Quality of life was significantly lower in the patient group (p˂0.05).
HypoPT etiology 51 (78%) patients due to surgery; 14 (22%) patients were due to autoimmune causes. While the mean calcium value in patients with surgical hypoparathyroidism was 8.03 ± 0.93 (6.34-9.80) mg / dl; in patients with non-surgical hypoparathyroidism, mean calcium value was found to be 7.67 ± 0.85 (6.58-9.50) mg / dl. In patients with surgical hypoparathyroidism, mean PTH value was 10.16 ± 6.21 (0.6-20) pg / ml; in patients with nonsurgical HypoPT, the mean was 9.36 ± 6.82 (0.4-19) pg / ml. While the etiology of 37 (72%) patients who underwent surgery was due to multinodular goiter, 14 (28%) patients developed HypoPT due to other etiological reasons. When we look at the relation of the etiology with SF-36, the mean SF-36 value in patients with hypoPT who underwent surgery was 91.98 ± 9.83 (75-113), and the mean SF-36 value of patients without surgery was 98.86 ± 8.44 (79-115). (p <0.05).
 Daily calcitriol dose used in patients with hypoPT: 30 patients 0.50 mcg; 20 patients 1mcg; 3 patients 0.25mcg; 2 patients 1.5 mcg; 1 patient 0.75 mcg; 1 patient was taking 3 mcg. Eight patients were not taking calcitriol. Daily oral dose of calcium: 1000 mg for 20 patients; 18 patients 3000 mg; 18 patients 2000 mg; 5 patients were taking 4000 mg. Four patients were not taking oral calcium. Daily oral dose of cholecalciferol: 20 patients 880 IU; 18 patients 1760 IU; 18 patients 2640 IU; 5 patients were receiving 3520 IU. Four patients were not taking cholecalciferol. Treatment compliance of patients; 30 patients receiving treatment every day of the week; 30 patients who disrupt their treatment maximum 2 days a week; 5 patients who disrupted their treatment for 3 days or more a week were detected. There was a relationship between treatment compliance and numbness and spasm symptoms, and it was statistically significant (p˂0.05).
 Five patients had no symptoms of numbness, and 60 patients had numbness symptoms. The spasm symptom was not present in 49 patients and 16 patients. Cataract was present in 2 patients and not in 63 patients. Basal ganglia calcification was in 3 patients and not in 62 patients. Kidney stones were in 12 patients and not in 53 patients. 28 of the patients had a history of hospitalization in the last 1 year, and 37 of them did not have a history of hospitalization. While the most common symptoms in the patient group with hypoparathyroidism were numbness and spasm, the most common reason for hospitalization of patients who were hospitalized in the last 1 year was symptomatic hypocalcemia, convulsions, seizures and renal pathologies.
Conclusion: Even if calcium and phosphorus levels are normal in patients with hypoparathyroidism, their quality of life is lower than in the healthy population. The most common etiological cause of hypoPT is surgery related to multinodular goiter. The most common reason for hospitalization in patients with hypoPT is treatment non-compliance. The most common complication in patients is kidney stones. Recombinant parathormone analogues promise for symptoms, complications and good quality of life in patients with HypoPT.