Manevi danışmanlık ve rehberlikte nefs psikolojisi ve nefs psikoterapisi: Teorik ve uygulama boyutları üzerine nitel bir araştırma
Nafs pyschology and nafs psychotherapy in spiritual counseling and care: A qualitative research on dimensions of theoretical and practice
Yazar: ELİF NİHAL AKTAY
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KOÇ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu nitel araştırma, manevi danışmanlık ve rehberlikte nefs psikolojisi ekolü ve nefs psikoterapisi tekniğinin teorik ve pratik boyutlarını kapsamlı bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel metodoloji kapsamında nefs psikoterapistleriyle (n=6) yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak açık uçlu sorularla (n=40) toplanan veriler, kategorisel analiz yöntemiyle detaylı bir şekilde incelenmiştir. Teorik çerçevesinde manevi danışmanlık ve rehberliğin yanı sıra nefs psikolojisi ile nefs psikoterapisine ilişkin kavramsal bilgilerin verildiği araştırmanın nitel uygulama kısmında ise çalışmanın metodolojik bilgilerinin yanı sıra elde edilen nitel bulguların analizleri ve yorumları yer almıştır. Bu nitel araştırmada sonuç olarak; (i) nefs psikolojisinin, kültürel ve dinsel bağlamları dikkate alınarak bütüncül bir yaklaşım benimsediği ve kişisel gelişim ile bireysel potansiyel vurgulanarak bireyin manevi ve kültürel kimliğinin kapsamlı bir şekilde ele alındığı; (ii) nefs psikoterapisinde infak ve îsar, niyet, empati ve pro-sosyal davranışlar gibi olguların yanı sıra rüya analizi ve sembollerin kullanımının önemli bir yer tuttuğu; terapi sürecinde danışana derin bir empati ve kişiye özgü bir yaklaşımla müdahale edilerek, danışanın iyileşme sürecinin etkin bir şekilde desteklendiği; (iii) manevi danışmanlık ve rehberlik ile nefs psikolojisi arasında teori ve pratik bütünlüğü, eğitim ve bilgi alanındaki yetkinlik ve süreç odaklı yaklaşım nedeniyle güçlü bir etkileşim bulunduğu; dolayısıyla bu iki alanın, hem teorik temelleri hem de uygulama becerilerini dikkate alarak, bireylerin manevi ve psikolojik ihtiyaçlarının daha etkin bir şekilde karşılanmasına yardımcı olduğu; (iv) nefs psikolojisinin, manevi danışmanlık ve rehberlik süreçlerinde destekleyici ve yol gösterici bir rol üstlenip kültürel perspektiften çatı kavramlar oluşturduğu; dolayısıyla, manevi danışmanlık ve rehberlikte nefs psikolojisinin hem bireysel hem de toplumsal düzeyde önemli faydalar sağlayabilecek potansiyele sahip olduğu; (v) nefs psikoterapisinin manevi danışmanlık ve rehberlik alanına entegrasyonunda, manevi boyutun geliştirilmesi ve pratik uygulamaların standartlarının belirlenmesinin büyük önem taşıdığı saptanmıştır. Nefs psikolojisi ve psikoterapisinin manevi danışmanlık ve rehberlikte önemli bir yer tuttuğunu gösteren bu araştırmada, adı geçen ekol ile tekniğin özellikle Türk manevi danışmanlık ve rehberlik araştırma ve uygulamalarında etkin bir şekilde kullanılabileceği önerilmektedir.

Abstract:
This qualitative study aims to comprehensively examine the theoretical and practical dimensions of the nafs psychology school and the nafs psychotherapy technique within spiritual counseling and guidance. Within the scope of qualitative methodology, data collected with open-ended questions (n=40) using structured interview technique with nafs-psychotherapists (n=6) were examined in detail with categorical analysis method. In the theoretical framework, theoretical information regarding spiritual counseling and guidance, as well as nafs psychology and nafs psychotherapy, is provided. The qualitative application part includes methodological details of the study alongside analyses and interpretations of the qualitative findings obtained. The study concludes that: (i) nafs psychology adopts a holistic approach by considering cultural and religious contexts, emphasizing personal development and individual potential, and comprehensively addressing the spiritual and cultural identity of the individual; (ii) in nafs psychotherapy, elements such as infak and îsar, intention, empathy, and prosocial behaviors, as well as the use of dream analysis and symbols, play a significant role; deep empathy and a personalized approach are employed in the therapy process, effectively supporting the client's healing process; (iii) there is a strong interaction between spiritual counseling and guidance and nefs psychology due to the integrity of theory and practice, competence in the field of education and knowledge, and a process-oriented approach; hence, both fields, by considering both theoretical foundations and practical skills, help more effectively meet the spiritual and psychological needs of individuals; (iv) nafs psychology, by assuming a supportive and guiding role in spiritual counseling and guidance processes, establishes overarching concepts from a cultural perspective, thus having the potential to provide significant benefits at both individual and societal levels; (v) in the integration of nafs psychotherapy into the field of spiritual counseling and guidance, the development of the spiritual dimension and the establishment of standards for practical applications are of great importance. This study, demonstrating the significant role of nafs psychology and psychotherapy in spiritual counseling and guidance, suggests that the mentioned school and technique can be effectively utilized, especially in Turkish spiritual counseling and guidance research and practices.