Pütürge ilçesinin (Malatya) beşeri ve ekonomik coğrafyası
The human and economic geography of Pütürge district (Malatya)
Yazar: BÜLENT GÜNER
Danışman: DOÇ. DR. M. DURSUN ÇİTÇİ
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Ekonomik coğrafya = Economic geography ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; Malatya-Pütürge = Malatya-Pütürge ; Yerleşim özellikleri = Settlement characteristics

Özet:
Pütürge İlçesi, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Bölümü'nde, Malatya İli'nin güneydoğu sınırları içerisinde yer almaktadır. Yüzölçümü 1181 km²'dir. İlçe, Güneydoğu Toros dağ kuşağında, Malatya ovaları ile Adıyaman platosu arasında yer alan yüksek sahada kurulmuştur. Dağlık alanlar, platolar, vadiler ana jeomorfolojik birimleri oluştururlar. Şiro Çayı ve Karakaya Baraj Gölü, Pütürge'nin en önemli hidrografik unsurlarıdır. İlçe yıllık ortalama 12,4 °C sıcaklık değerine sahiptir. Pütürge, morfografyasından kaynaklanan nedenlerle, Akdeniz-Karasal geçiş iklimi özelliği kazanmıştır.2010 yılı nüfus sayımına göre, Pütürge'de İlçesi'nde, köylerde 17.634 kişi, ilçe merkezinde 2628 kişi olmak üzere, toplam 20.262 kişi yaşamaktadır. Pütürge nüfusu yıllar itibariyle genel olarak azalış göstermektedir. İlçe, özellikle 1950'li yıllardan itibaren, başta İstanbul olmak üzere, büyük kentlere sürekli olarak göç vermektedir. İlçe nüfusunun % 52,2'si kadın, % 47,8'i erkek nüfus oluşturmaktadır.Pütürge, 1892 yılında ilçe statüsü kazanmış ve yerleşme sayıları o tarihten günümüze artış göstermiştir. Günümüzde Pütürge İlçesi'nin 64 köy ve 1 kasaba yerleşmesi bulunmaktadır. 3 yerleşim biriminde belediye örgütlenmesine sahiptir. Yerleşim dokusu genel olarak dağınıktır. İlçede yerleşim birimleri yaklaşık olarak 700 m. ile 1700 m. yükseltileri arasında dağılış göstermektedir. Meskenlerin geleneksel yapı malzemesi taştır. Ancak son yıllarda tuğla yaygınlaşmaktadır.İlçenin ana ekonomik faaliyet türü tarımdır. Kayısıcılık son yıllarda gelişmektedir. Tahıl ve yem bitkileri diğer bitkisel üretimlerdir. Hayvancılık ve yaylacılık faaliyeti geçmiş dönemlere göre önemini yitirmektedir. Ancak son yıllarda ahır hayvancılığı ve arıcılığa yöneliş görülmektedir. Tarımsal üretim daha çok aile ihtiyacını karşılamaya yöneliktir. Pütürge ilçesinde tarım dışı ekonomik faaliyet türleri yeterince gelişmemiştir.Pütürge İlçesi'nin en önemli turizm değerleri Nemrut anıtları ve doğal varlıklarıdır. Ayrıca Pütürge önemli bir organik tarım potansiyeline sahiptir. Ancak çok çeşitli nedenlerle mevcut ekonomik potansiyeller değerlendirilememektedir. Bütünsel bir yaklaşımla, Pütürge İlçesi için organik tarım ve turizme dayalı bir kırsal kalkınma modeli oluşturulabilir.Anahtar Kelimeler: Coğrafya, Malatya, Pütürge, Fırat Nehri, Karakaya Baraj Gölü, Şiro Çayı, Nemrut Dağı, Kırsal Kalkınma

Abstract:
Pütürge County takes place in upper Euphrates region in eastern Anatolia region, in the southeast borders of Malatya. Its area is 1181 km². The county is founded in a high area which is between Adıyaman plateau and Malatya plain in the southeast Taurus Mountains. Mountainous areas, plateaus, valleys constitute main geomorphologic units. Şiro stream and Karakaya Dam Lake are the most important hydrographic factors of Pütürge. The county?s annual average temperature is 12, 4 ºC. Pütürge, because of its morphography, gains a Mediterranean-terrestrial climate specialty.According to 2010 census, in villages 17634 people, in county centers 2628 people, and totally 20262 people live in Pütürge. The population of Pütürge generally decreases year by year. The people in the county, especially from 1950s, migrate to the big cities, especially to Istanbul. The population of the county consists of %52, 2 percent of woman and %47, 8 percent of man.Pütürge obtains its statue in n1892 and the number of emplacement increased until today. Today, Pütürge has 64 villages and 1 town. The emplacement position is generally scattered. In the county, Emplacement units take place between 700 m and 1700 m height. The main building material of the dwellings is stone. But, in recent years, brick pervades.The main economy facility of the county is agriculture. Growing apricot develops in recent years. Cereal and seed plants are the other herbal products. Breeding and transhumance actions lost their importance comparing to former years. But, in recent years, an inclination is seemed to the barn breeding and beekeeping. Agricultural production is for families? necessities. Economic action types, except agriculture, don?t develop enough, in Pütürge.The most important Tourism values of Pütürge are Nemrut monuments and natural wealth. Besides, Pütürge has an important organic agricultural potential. But, owing to many various causes, existing economic potential can?t be evaluated. With a holistic approach, a development program that relies on organic agriculture and tourism can be created.Key Words: Geography, Malatya, Pütürge, river Euphrates (Fırat), Karakaya Dam Lake, Şiro stream, Mount Nemrut, rural development.