Güneydoğu Anadolu bölgesinde os sacrum ve articulatio sacroiliaca anatomisinin yaş ve cinsiyet farklılığına göre bilgisayarli tomografi ile morfometrik olarak incelenmesi
Morphometric evaluation of the sacrum and sacroiliac joint anatomy according to age and gender differences with computed tomography scanning in southeastern anatolia region
Yazar: MEHMET BULUT
Danışman: PROF. DR. MEHMET CUDİ TUNCER
Dicle Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Antropometri = Anthropometry ; Cinsiyet = Gender ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Kemik vidaları = Bone screws ; Sakroiliyak eklem = Sacroiliac joint ; Sakrum = Sacrum ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed ; Yaş faktörleri = Age factors

Özet:
Günümüzde, motorlu araç kazaları, yüksekten düşme ve ateşli silah
yaralanması gibi sebeplerle meydana gelen sakrum ve sakroiliak eklem yaralanmaları
ölüm ve komplikasyonlar açısından ciddi riskler oluşturmaktadır. Sakrum ve
sakroiliak eklemlerin morfolojik yapısının iyi bilinmesi, bu tür yaralanmaların
tedavisinde yol gösterici olacak ve meydana gelebilecek olan ölüm ve komplikasyon
risklerini azaltacaktır.
2015 yılında Dicle Üniversitesi, Radyodiagnostik Anabilim Dalında herhangi
bir sebepten pelvis tomografisi çektiren, yaşları 18-80 arasında olan 50 erkek (Grup
I) ve 50 kadın (Grup II) pelvis tomografileri çalışmaya dahil edildi. Konjenital
anomali, travma, tümör veya başka bir sebepten pelvis iskeletinde şekil bozukluğu
olan hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Görüntü arşivleme ve iletişim sisteminden
(Pacs) elde edilen bilgisayarlı tomografi ve üç boyutlu bilgisayarlı tomografide
sagittal, koronal ve transvers kesitler üzerinde toplam 35 farklı ölçüm yapıldı. Grup I
ve Grup II bu parametreler açısından karşılaştırıldı. Ayrıca gruplar kendi içerisinde
farklı yaş kategorisine göre ikiye ayrılarak karşılaştırıldı. Grup IA 18-39 yaş arası
28, Grup IB ise 40-80 yaş arası 22 olgudan oluşmaktaydı. Benzer şekilde Grup II'de
Grup IIA (18-39 yaş arası 23 olgu) ve Grup IIB (40-80 yaş arası 27 olgu) diye iki alt
kategoriye ayrıldı.
Grup I ve Grup II karşılaştırıldığında; S1 vertebra ön-arka çapları (P<0,001),
S2 vertebra ön-arka çapları (P<0,001), ortalama inlet açılar (P=0,013), S1 vertebra
foramenler arası mesafe (P=0,003), S2 vertebra foramenler arası mesafe (P<0,001),
S1vertebra anterior konkavite açısı (P=0,004), S1vertebra sakral kanal ön-arka çap
(P=0,047), S1vertebra transiliak mesafe (P=0,038), S2 vertebra anterior konkavite açısı
(P=0,001), S2 vertebra sakral kanal ön-arka çap (P=0,007), S2 vertebra sagittal aks
sakroiliak eklem açısı (P=0,028) bakımından gruplar arasında istatistiksel anlamlı
fark vardı.
Grup IA ve Grup IB karşılaştırıldığında, inlet ön açı (P=0,023), S2 vertebra
sakral kanal ön-arka çapı (P=0,039), S2 vertebra ASİ uzunluğu (P=0,008), S2 vertebra
sagittal aks-ASİ açısı (P=0,045) bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark vardı. Grup
IIA ve Grup IIB karşılaştırıldığında, inlet ön açı (P=0,028), S2 vertebra foramen çapı
(P=0,026), sakral slop açısı (P=0,014), S1 vertebra ASİ uzunluğu (P=0,001), S2
vertebra iliak kanat kalınlığı (P=0,018) bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark
vardı.
Sakrum, sakroiliak eklemler ve bunlar arasındaki ilişkilerin iyi bilinmesi bu
bölgeye yönelik olarak yapılacak cerrahi işlemlerde yol gösterici olacak ve cerrahlara
yeni ufuklar açacaktır.

Anahtar sözcükler: Antropometri; sakrum; sakroiliak eklem; bilgisayarlı tomografi;
iliosakral vida uygulaması.

Abstract:
Nowadays, sacral and sacroiliac joint injuries caused by accidents of motor
vehicles, falling from a height and gunshot wounding constitute serious risks in terms
of death and complications. Well knowing the morphological structure of the sacrum
and sacroiliac joint will guide in the treatment of such injuries and decrease the risks
of death and complications which likely to happen.
The pelvic tomography of 50 males (Group 1) and 50 females (Group 2)
between the ages of 18 and 80, who for any reason took pelvic tomography at the
Radiodiagnostic Department of Dicle University in 2015, have been included. The
patients who have structural abnormality in their pelvic skeleton due to congenital
abnormality, trauma, tumour or any other reason have not been included in the study.
A total of 35 different measurements have been taken on sagittal, coronal and
transverse sections obtained by computerized tomography and 3-dimensional
computerized tomography of Picture Archiving and Communications System. Group I
and Group II have been compared based on these parameters. Furthermore, the
groups compared were divided into two types according to different age categories.
Group IA consisted of the 28 cases aged 18-39 years. Group IB consisted of the 22
cases aged 40-80 years. Similarly, Group II was divided into two sub-categories
namely; Group IIA (23 cases, aged 18-39) and Group IIB (27 cases, aged 40-80 ).
When Group I and Group II are compared, there were statistically significant
difference between the groups in terms of S1 vertebrae anterior-posterior diameters
(P<0,001), S2 vertebrae anterior-posterior diameters (P<0,001), average inlet angles
(P=0,013), S1 vertebrae distance between foramina (P=0,003), S2 vertebrae distance
between foramina (P<0,001), S1 vertebrae anterior concavity angles (P=0,004), S1
vertebrae sacral canal anterior-posterior diameter (P=0,047), S1 vertebrae transiliac
distance (P=0,038), S2 vertebrae anterior concavity angles (P=0,001), S2 vertebrae 
viii
sacral canal anterior-posterior diameter (P=0,007), S2 vertebrae sagittal axis,
sacroiliac joint angles (P=0,028).
When Group IA and Group IB are compared there were statistically
significant difference in terms of inlet anterior angles (P=0,023), S2 sacral canal
anterior-posterior diameter (P=0,039), S2 vertebrae sacroiliac joint length (P=0,008),
S2 vertebrae sagittal axis- sacroiliac joint angle (P=0,045). When Group IIA and
Group IIB are compared there were statistically significantly difference in terms of
inlet anterior angles (P=0,028), S2 vertebrae foramen diameter (P=0,026), sacral
slope angle (P=0,014), S1 vertebrae sacroiliac joint length (P=0,001), S2 vertebrae
iliac wing thickness (P=0,018).
Sacrum, sacroiliac joints and understanding the relationship between these
will be helpful for the surgical operations on this part and widen the horizons of
surgeons.

Key words: Anthropometry; os sacrum; sacroiliac joint; computed tomography;
iliosacral screw application