Kısaltılmış dental ark yaklaşımının ağız sağlığı ve fonksiyonları yönünden değerlendirilmesi
Evaluation of oral health and functions in shortened dental arch concept
Yazar: NİHAT KEREM ARAS
Danışman: PROF.DR. UFUK HASANREİSOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Protetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Günümüzde, kısaltılmış dental ark yaklaşımı (KDA), özellikle büyük azı dişlerini kaybetmiş,45 yaş üzeri bireylerde, fonksiyonel ve sosyal gereksinimleri yerine getirebilecek, hareketlibölümlü protez (HBP) uygulamalarına alternatif bir tedavi seçeneği olarak göze çarpmaktadır.Diğer taraftan, KDA uygulamalarında, dişlerde stabilite bozuklukları, TME problemleri,çiğneme etkinliğinde azalma, estetik sorunlar gibi önemli fonksiyonel değişimlerin meydanagelmesi olasıdır. Bu doğrultuda çalışmamızda, benzer arka diş kayıpları sergileyen hastalarda,KDA yaklaşımı ile HBP uygulamaları, ağız sağlığı ve fonksiyonları yönünden karşılaştırmalıolarak değerlendirilmiştir.Araştırma kapsamında azı dişleri bulunmayan, 4 fonksiyonel üniteye sahip, yaşları 45-73arasında değişen 20 hasta yer almıştır. Bu hastalardan 10'u KDA yaklaşımına göre tedaviedilmiş, diğer 10 hastaya hareketli bölümlü protezler uygulanmıştır. Tam dişli 5 hasta isekontrol grubu olarak çalışmada yer almıştır. Çalışma gruplarına çiğneme yeteneği, protezkullanımı ve konforu, TME fonksiyonları, oklüzal stabilite, çiğneme performansı, oklüzaltemas ve toplam ısırma kuvvetinin incelenmesi amacıyla çeşitli testler uygulanmıştır.Değerlendirmeler tedavinin başlangıcında, 6. ve 12. aylarda olmak üzere üç keztekrarlanmıştır. Elde edilen veriler istatistik yöntemlerle irdelenmiştir.Bir senelik takip sonucunda, KDA yaklaşımının, yeterli çiğneme yeteneği ve performansıgösterdiği, TME sağlığı ve oklüzal stabilitenin devamlılığı açısından risk taşımadığıbulgulanmıştır. Oklüzal temas alanları değerlendirildiğinde ise, KDA grubunun oklüzal temasalanları tam dişli kontrol grubuna göre daha az olmasına karşın, HBP grubuna yakındeğerlerde bulunmuştur. Bu sonuçlara göre ağız sağlığı ve fonksiyonları yönünden KDAyaklaşımının, tanımlanan hasta grubu için, HBP'lere alternatif bir tedavi yaklaşımı olabileceğisonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Sözcükler: Dental ark, hareketli bölümlü protez, çiğneme, temporomandibulereklem, ısırma kuvveti

Abstract:
Nowadays shortened dental arch concept (SDA), that can supply functional and social needsof patients who are older than 45 and have lost their molar teeth, can be an alternativetreatment to removable partial denture (RPD). On the other hand important functional changesincluding problems related with occlusal stability, temporomandibular joint (TMJ),appearance and chewing efficiency can be observed in SDA treated patients. Our aim in thisstudy is to compare SDA and RPD treatments in patients with similar tooth loss with respectto oral health and functions.Twenty patients whose ages vary from 45 to 73 and who had lost their molar teeth and havefour functional units participated in this study. Ten of these patients were treated according tothe SDA concept while the others received RPD?s. Five patients without tooth lossparticipated as the control group. Chewing ability and performance, comfort and usage ofRPD?s, TMJ functions, occlusal contact areas and total bite force were investigated in theexperimental groups generally at three evaluation phases; at the beginning, on sixth andtwelfth month of the treatment. Data were statistically evaluated.The results demonstrated that SDA treatment can provide enough chewing ability andperformance, has no risk on TMJ and occlusal stability. Occlusal contacts, although less thanthat of the control group, were similar to the occluzal contacts in RPD patients. As aconclusion shortened dental arch concept can be an alternative treatment to RPD?s for patientswho have lost their molar teeth.Key words: Dental arch, removable partial denture, mastication, temporomandibular joint,bite force