Kültürel yeterlilik eğitim programının hemşirelik öğrencilerinin kültürel yeterliliğine etkisi
The effect on cultural competence of nursing students of cultural competency training program
Yazar: EBRU DIĞRAK
Danışman: PROF. DR. AYFER TEZEL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik eğitimi = Education-nursing ; Kültür = Culture ; Kültürel duyarlılık = Cultural sensivity ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öğrenciler-hemşirelik = Students-nursing

Özet:
Bu çalışma, kültürel yeterlilik eğitim programının, hemşirelik öğrencilerine kültürel yeterliliğe etkisinin değerlendirilmesi amacıyla ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel bir araştırma olarak yapılmıştır. Araştırma 11 Mart 2019 - 17 Mayıs 2019 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi ve Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümlerinde yürütülmüştür. Araştırmanın evreni, Ankara Üniversitesi ve Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü 4. sınıfta öğrenim gören hemşirelik öğrencilerinden oluşturmaktadır.  Araştırmada Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümünden 140 öğrenci müdahale grubuna ve Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümünden 130 öğrenci kontrol grubuna dâhil edilmiştir. Verilerin toplanmasında Tanımlayıcı Özellikler Soru Formu ve Kültürel Yeterlilik Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Müdahale ve kontrol grubunun ön test ve son test puan ortalamaları için bağımlı gruplarda t testi,  puan ortalaması farkları için bağımsız gruplarda t testi ve nominal değişkenlerin grup karşılaştırmalarında Ki-Kare kullanılmıştır. Uygulama sürecinde;  müdahale grubuna sekiz haftalık Kültürel Yeterlilik Eğitim Programı araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Müdahale ve kontrol grubuna ilk hafta ön test uygulaması, sekizinci hafta son test uygulaması yapılmıştır. Kontrol grubuna kültürel yeterlilik ile ilgili herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Müdahale grubunun Kültürel Farkındalık, Kültürel Bilgi, Kültürel Duyarlılık, Kültürel Uygulama alt boyutları ve KYDÖ Toplam Puanı eğitim sonrası ortalama puanının,  eğitim öncesi ortalama puanına göre daha fazla olduğu bulunurken; kontrol grubunda müdahale grubundaki gibi bir değişim göstermediği tespit edilmiştir. Kültürel Farkındalık, Kültürel Bilgi, Kültürel Duyarlılık, Kültürel Uygulama alt boyutları ve Toplam Ölçek Puanından elde edilen ön test ve son test düzey puan ortalamaları arasındaki farkın müdahale grubunda istatistiksel olarak anlamlı olduğu (p<0,05) ve kontrol grubunda istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir (p>0,05).  Müdahale ve kontrol grubunun Kültürel Farkındalık, Kültürel Bilgi, Kültürel Uygulama alt boyutları ve Toplam Ölçek Puanından elde edilen ön test düzey puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olmadığı belirlenirken (p>0,05); son test düzey puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olduğu bulunmuştur (p<0,05). Müdahale ve kontrol gruplarının kültürel yeterlilik düzeyleri değerlendirildiğinde; müdahale grubunda eğitim sonrasında  "yeterli, güvenli ve farkında" düzeylerinde artış olurken; kontrol grubunda önemli bir değişim olmadığı tespit edilmiştir. Kültürel yeterlilik eğitim programının, hemşirelik öğrencilerinin kültürel yeterliliğinin geliştirilmesinde etkili olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
This study was carried out as a quasi-experimental research with pre-test and post-test control groups in order to evaluate the effect of cultural competence education program applied to nursing students on cultural competence. The research was carried out between 11 March 2019 - 17 May 2019 at Ankara University and Ankara Yıldırım Beyazıt University Faculty of Health Sciences Nursing Departments. The universe of the research consists of the nursing students studying at the 4th grade of Ankara University and Ankara Yıldırım Beyazıt University Faculty of Health Sciences Nursing Department. In the research, intervention group 140 consisted of students from Ankara University Faculty of Health Sciences Nursing Department and control group consisted of 130 students from Ankara Yıldırım Beyazıt University Faculty of Health Sciences Nursing Department were included. Descriptive Characteristics Questionnaire and Cultural Competence Assessment Scale were used to collect data. For the pretest and posttest mean scores of the intervention and control groups, t test was used in dependent groups, t test was used in independent groups for the mean difference and chi-square was used in group comparisons of nominal variables. During the application process; Eight-week Cultural Competence Training Program was applied to the intervention group by the researcher. The first week pre-test application and the eighth week post-test application were made to the intervention and control groups. No application on cultural competence has been made to the control group. While the intervention group's Cultural Awareness, Cultural Knowledge, Cultural Sensitivity, Cultural Practice sub-dimensions and CCATool Total Score were higher than the average score before the training; It was determined that it did not change in the control group as in the intervention group. It was determined that the difference between the pre-test and post-test level scores obtained from the Cultural Awareness, Cultural Knowledge, Cultural Sensitivity, Cultural Practice sub-dimensions and Total Scale Score was statistically significant in the intervention group (p <0.05) and was not statistically significant in the control group. (p> 0.05).While it was determined that there was no significant difference between the pretest level scores of the intervention and control groups of Cultural Awareness, Cultural Knowledge, Cultural Practice sub-dimensions and  the Total Scale Score of the obtained from the intervention and control groups (p> 0.05); there was a significant difference between the posttest level mean scores (p <0.05). When cultural adequacy levels of intervention and control groups are evaluated; while there was an increase in "sufficient, safe and aware" levels after the training in the intervention group; no significant change was found in the control group. It has been determined that the cultural competence training program is effective in developing the cultural competence of nursing students.