COVID-19 enfeksiyonu sonrası TSSB görülme sıklığı ve yordayıcı faktörler
Prevalence and predictive factors of PTSD following COVID-19 infection
Yazar: SUFİYA KARAKAŞ
Danışman: PROF. DR. MEHDİYE IŞIN BARAL KULAKSIZOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaçlar: COVID-19 pandemisi, kısa sürede küresel bir sağlık krizine dönüşerek hem bireysel sağlıkta hem de sosyoekonomik düzeyde önemli etkiler yaratmıştır. Daha önce meydana gelmiş büyük çaplı salgınların psikolojik sonuçlarına dair yapılan çalışmalar, uzun dönemde de yüksek TSSB prevalansının saptandığını göstermiştir. Bu çalışma, COVID-19 enfeksiyonu geçirmiş hastalarda, uzun dönemde TSSB prevalansını ve şiddetini belirlemeyi, öngörücü faktörleri tespit etmeyi ve eşlik eden diğer ruhsal hastalıkları saptamayı amaçlamaktadır. Bu faktörlerin tespitinin, gelecekteki olası salgın hastalıklarda, risk altındaki grupların erken tespitine ve gerekli müdahalelere önemli bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir. 
Hastalar ve Yöntem: Araştırmaya COVID-19 enfeksiyonu geçirmiş, hastanede yatarak ya da ayaktan tedavisinin üzerinden 6 ay geçmiş, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi COVID-19 İzlem Polikliniğince izlenmekte olan 131 kişi dahil edildi. Yüz yüze yapılan klinik görüşmelerde, tanı konulması amacıyla, yapılandırılmış bir klinik görüşme formu olan SCID-5-CV'nin tüm modülleri uygulanmış, araştırmacılar tarafından hazırlanan sosyodemografik ve COVID-19 ile ilişkili klinik veri formu doldurulmuştur. Katılımcılar ayrıca, öz bildirim ölçekleri olan; DSM-5 için Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol listesi, Yaşam Olayları Kontrol Listesi, Olayların Etkisi Ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeklerini tamamlamışlardır. Çalışmamızda TSSB'nin öngörücü faktörlerini tespit etmek için lojistik regresyon analizi yapılmıştır. 
Bulgular: Sonuçlarımız, akut enfeksiyondan 6 ay sonra katılımcıların %22'sinin TSSB tanısı aldığını ortaya koymuş, tanı kriterlerini karşılamayan bir grup hastada da travma sonrası stres semptomlarının varlığını ortaya koymuştur. Hastalık süreciyle ilişkili faktörler (hastanede yatarak tedavi görmek, COVID-19 ile ilişkili uzamış semptom varlığı ve tedavi sürecinde yapılan bilgilendirme) ve önceden travmatik olay yaşamış olmanın yanı sıra damgalanma, algılanan yaşam tehdidi, tekrar enfekte olma korkusu ve azalmış sosyal destek gibi psikososyal faktörlerin de TSSB'nin öngörücü faktörleri olduğu tespit edilmiştir. 
Sonuçlar: COVID-19 enfeksiyonu sonrası uzun dönemde TSSB prevalansının yüksek olduğu ve bunun hem hastalık sürecine ilişkin faktörlerle hem de psikososyal faktörlerle önemli ölçüde ilişkili olduğu görülmektedir. Bu bulgular, enfeksiyon sonrası dönemde hastaların sadece fiziksel rehabilitasyona değil, aynı zamanda kapsamlı psikiyatrik değerlendirme ve desteklere ihtiyaç duyduğunu göstermektedir. Elde edilen veriler, klinisyenlerin salgın hastalık sonrası kronik TSSB riski taşıyan vakaları belirlemesinde yardımcı olabilir, pandemi gibi küresel sağlık krizleri sonrasında mental sağlık hizmetlerinin planlanması ve gelecekteki salgınlara karşı hazırlıkta kullanılabilir.

Abstract:
Objectives: The COVID-19 pandemic has rapidly evolved into a global health crisis, causing significant impacts on both individual health and socioeconomic levels. Previous studies on the psychological consequences of major outbreaks have shown a high prevalence of PTSD in the long term. This study aims to determine the prevalence and severity of PTSD in individuals who have recovered from COVID-19 infection in the long term, identify predictive factors, and detect other accompanying mental disorders. Identifying these factors is believed to contribute significantly to the early detection of at-risk groups and provide necessary interventions for potential future disease outbreaks. 
Patient and Methods: The research included 131 individuals who had recovered from COVID-19 infection, with a minimum of 6 months having passed since either their hospitalization or outpatient treatment. These individuals were being monitored by the Istanbul University Istanbul Medical Faculty COVID-19 Follow-up Clinic. Face-to-face clinical interviews were conducted using the Structured Clinical Interview for DSM-5 (SCID-5-CV) to establish diagnoses, and researchers filled out a sociodemographic and COVID-19-related clinical data form. Participants also completed self-report scales, including the DSM-5 PTSD Checklist for DSM-5, Life Events Checklist, Impact of Event Scale, and Multidimensional Perceived Social Support Scale. Logistic regression analysis was performed to identify predictive factors for PTSD in our study.
Results: Our results revealed that 22% of the participants received a diagnosis of PTSD six months after the acute infection, while a group of participants who did not meet the diagnostic criteria showed the presence of post-traumatic stress symptoms. Psychosocial factors such as experiencing the disease in a hospital setting, the presence of prolonged COVID-19-related symptoms, and receiving information during the treatment process, as well as pre-existing traumatic events, stigmatization, perceived life threat, fear of reinfection, and reduced social support, were identified as predictive factors for PTSD.
Conclusions: The study indicates a high prevalence of PTSD in the long-term following COVID-19 infection, significantly associated with both disease-related factors and psychosocial factors. These findings highlight the need for comprehensive psychiatric assessment and support for patients during the post-infection period, not only focusing on physical rehabilitation. The data obtained may assist clinicians in identifying cases at risk of developing chronic PTSD following infectious diseases, aiding in planning mental health services after global health crises like pandemics and preparing for future outbreaks.