Zeybek oyunlarının sahne sunumlarında orkestrasyon ve özgün kompozı̇syon denemelerı̇
Orchestration and original composition experiments in staged zeybek dance performance
Yazar: HASAN ALİ DAĞLI
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGE USTA
Yaşar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Halk müziği = Folk music ; Halk oyunları = Folk dances ; Kompozisyon = Composition ; Orkestrasyon = Orchestration ; Sahneye koyma = Staging ; Türk halk müziği = Turkish folk music ; Türk halk oyunları = Turkish folk dances ; Zeybek havaları = Zeybek songs ; Çalgılama teknikleri = Instrumentation techniques

Özet:
Geleneksel Zeybek müziklerinin çalgılama ve orkestrasyon teknikleri ile
kompozisyonu, eksik bilgi, zaman tasarrufu, eğitim, farklı bakış açıları veya başka nedenler ile uygulayıcılar tarafından hep ikinci planda tutulmuştur. Bu sebeple, geleneksel yaklaşımlar ile yapılan birçok çalışma ve uygulamanın, orkestrasyon teknikleri ile müzik yazısına (partitür)'e aktarılamaması büyük bir sorun oluşturmaktadır. Bu bağlamda, söz konusu olan çalışma, literatürün oluşması ve sonraki çalışmalara model oluşturacak olması açısından büyük önem taşımaktadır.
Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim deseni kullanılmıştır. Yapılan katılımcı gözlem, görüşme ve literatür taraması sonucu ile elde edilen veriler, karşılaştırmalı ve betimsel analiz yöntemleri ile incelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde, Zeybek müzik geleneği kendi yapısı içinde değerlendirilip, elde edilen tespitler belirtilmiştir. İkinci bölümde, oyun, müzik ve sahne etkileşimi bağlamında Zeybek oyun ve müziklerinin sahneleme aşamaları belirtilip, elde edilen veriler ile müzik düzenleme önerisi getirilmiştir. Orkestrasyon teknikleri bağlamında Zeybek oyun ve müziği eşliğinde kullanılan GTHM çalgılarının, çalgılama bilgileri oluşturulup, partitür ve orkestra modelleri için oturma düzeni önerileri getirilmiştir. Sahnelemesi yapılmış iki Zeybek müziği, tespit edilen ve oluşturulan tüm veriler çerçevesinde düzenlenip, orkestra partitürleri yazılmıştır. Üçüncü bölümde, bestelemiş olduğum Zeybek formundaki özgün iki oda orkestrası eseri ve orkestra partitürleri bulunmaktadır.
Çalışma neticesinde, Zeybeğin tür olmasını sağlayan özelliklerine bağlı kalınarak, geleneksel çalgılar ile icra edilen müzik uygulamalarının, uluslararası kompozisyon, orkestrasyon bilgi ve teknikleri ile yeniden ele alınıp, geleneksel çalgıların çalgılama bilgileriyle partitürlerinin hazırlanması ve önerilen orkestra modelleri ile hiçbir sözel anlatıma gerek kalmadan, ulusal ve uluslararası platformlarda seslendirilebileceği sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelime: Zeybek, Halk müziği, Kompozisyon, Orkestrasyon, Çalgılama.

Abstract:
The instrumentation and orchestration techniques for traditional Zeybek music has always been ignored by practitioners due to such reasons as lack of knowledge, time or education, as well as differing points of view. This causes a major problem as many works practiced by traditional approaches cannot be transferred into a score via orchestration techniques. Inthiscontext,thestudycarriesmajorimportanceintermsofcreatingasourceand model for further research.
This work utilizes phenomenological pattern as one of the methods of quantitative research. The data obtained by participatory observation, interview and literature review was analyzed by comparative and descriptive methods. In the first part of the study, the Zeybek music tradition was evaluated and the findings were presented. In the second part, the staging process of the Zeybek dance and music in context of dance, music and stage interaction were defined and music arrangement suggestions were given. Within the context of orchestration techniques, the instrumentation information for the Turkish traditional folk music instruments used in Zeybek dance and music were created and seating charts have been prepared for both scoring and orchestra models. Two examples of Zeybek music, which had already been staged, were arranged and the orchestra partitions were written in the framework of all of the collected data. The third part of the thesis contains two original chamber orchestra works that I have composed in Zeybek form, complete with their orchestra scores and instrumental parts.
As a result of the study, it is concluded that by relying on the qualities that comprise the Zeybek genre, it is possible to stage the music practices performed by traditional instruments on national and international platforms, after dealing with them in accordance with international composition and orchestration techniques. The thesis also suggests that it is possible to perform these traditional dance pieces without a need for any verbal explanations through the preparation, and hence availability of their scores based on traditional performance information.
Keywords: Zeybek, Folk music, Composition, Orchestration, Instrumentation