Akut iskemik inme hastalarında kanda bakılan kalp tipi yağ asidi bağlayıcı protein ve nöron spesifik enolaz seviyelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of serum h-type fatty acid-binding protein and neuron-specific enolase levels in acute ischemic stroke patients
Yazar: YUNUS EMRE FELEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT MURATOĞLU
Başkent Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; Enzime bağlı immünosorbent testi = Enzyme-linked immunosorbent assay ; Nöron spesifik enolaz = Neuron specific enolase ; Yağ asidi bağlayıcı proteinler = Fatty acid-binding proteins ; İnme = Stroke ; İskemi = Ischemia

Özet:
İskemik inme tanısında rutin olarak kullanımda olan ideal bir biyobelirteç henüz mevcut değildir. Bu çalışmanın amacı, kalp tipi yağ asidi bağlayıcı proteinin (H-FABP) veya nöron spesifik enolazın (NSE) iskemik inme için geçerli tanısal ve prognostik biyobelirteçler olarak kullanılıp kullanılamayacağını belirlemekti.
Çalışmamıza başlamadan Başkent Üniversitesi Tıp ve Sağlık Bilimleri Araştırma Kurulu ve Etik Kurulu tarafından onay alındı (Proje no: KA19/325) ve araştırma giderlerimiz Başkent Üniversitesi Araştırma Fonunca desteklendi. Prospektif olarak tasarlanan çalışmamızda acil servise başvuran ve akut iskemik inme tanısı alan 54 hasta vaka grubunu, aynı periyotta acil servise başvuran ve akut iskemik inme dışında tanı alan 26 hasta kontrol grubunu oluşturdu. Tüm hastalardan (n=80) başvurusunun ilk 24 saati içerisinde NSE ve H-FABP örneklemesi için 5 ml periferik venöz kan örneği alındı ve bu numuneler her iki biyobelirteç için de enzim bağlı immünosorbent deneyi (ELISA) yöntemiyle çalıştırıldı. H-FABP ve NSE değerlerinin iskemik inme tanısını ayırmadaki gücü ROC eğrisi altında kalan alan (AUC)  ile değerlendirildi. Her iki biyobelirtecin inme şiddeti, enfarkt boyutu, inme lokalizasyonu, ve belirlenen sonlanımlarla (fonksiyonel durum, hospitalizasyon ihtiyacı, ölüm) ilişkisi incelendi. İstatistiksel analiz için IBM SPSS Statistics v20.0 programı kullanıldı ve istatistiksel anlamlılık sınırı olarak p<0,05 kabul edildi.
Vaka ve kontrol gruplarında hastaların sosyodemografik özelliklerinin dağılımı açısından istatistiksel olarak benzer sonuçlar elde edildi (p>0,05). İskemik inme tanısını öngörmedeki tanısal gücü, ROC eğrisi altında kalan alan itibariyle her iki biyobelirteç için istatistiksel açıdan anlamlı değildi. H-FABP için AUC değeri 0,535 (%95 GA: 0,401-0,669) olarak bulunurken, NSE için bu değer 0,494 (%95 GA: 0,360-0,627) olarak saptandı. Hem H-FABP hem NSE düzeylerinin serum medyan değerleri vaka ve kontrol gruplarında karşılaştırıldığında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık bulunmadı (H-FABP için 3,21 ng/ml'ye 3,15 ng/mL; p = 0,615, NSE için 10,5 ng/ml'ye 11,59 ng/mL; p = 0,926). Ne H-FABP değerleri ne de NSE değerleri, başvuru anında eş zamanlı ölçülen enfarkt alanları (sırasıyla r = -0,105 p = 0,452; r = -0,050 p = 0,717), NIHSS skorları (sırasıyla r = 0,102 p = 0,463; r = -0,086 p = 0,538) ve semptom süreleriyle (sırasıyla r = 0,085 p = 0,541; r = -0,031 p = 0,823) korele bulunmadı. İnme grubunda en sık görülen semptom konuşma bozukluğuydu (%40,7) ve konuşma bozukluğu olan inmeli hastalarda, olmayanlarla kıyaslandığında NSE değerleri daha yüksekti (sırasıyla medyan değerler 15,23 ng/ml'ye 9,28 ng/ml; p = 0,01), ancak H-FABP düzeyleriyle herhangi bir başvuru semptomu arasında anlamlı ilişki yoktu (p>0,05). Her iki biyobelirteç de inme sorumlusu vasküler bölgeyi göstermede anlamlı bulunmadı (p>0,05). 3 aylık ölüm oranları ile hospitalizasyon ihtiyacını öngörmede her iki biyobelirteç için de sonuçlar anlamlı bulunmazken, taburculukta fonksiyonel durum değerlendirmesinde sekelsiz iyileşen grupta H-FABP değerleri daha yüksekti (3,54 ng/ml'ye 2,95 ng/ml; p = 0,048).
Sonuçlarımız, acil servise başvuran akut iskemik inmeli hastalarda tanısal ve prognostik süreçlerin bir parçası olarak H-FABP ve NSE düzeylerinin kullanılabilirliğine dair anlamlı kanıt sunamamıştır. Rutin kullanıma girebilmeleri için daha geniş ölçekli, standardize şekilde tasarlanacak daha fazla prospektif çalışmaya ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler: NSE, H-FABP, iskemik inme, biyobelirteç

Abstract:
A biomarker routinely used in ischemic stroke is not yet available. The aim of this study was to determine heart-fatty acid binding protein (H-FABP) and neuron-specific enolase (NSE) could be used as valid diagnostic and prognostic biomarkers for acute ischemic stroke.
This study was approved by Baskent University Institutional Review Board and Ethics Committee (Project no: KA19/325) and supported by Baskent University Research Fund. Our analysis included 54 patients in case group diagnosed with acute ischemic stroke and we compared results with a control group of 26 patients whom any other diagnosis within the time period we determined. 5 ml of peripheral venous blood samples were taken from all patients (n=80) for NSE and H-FABP within the first 24 hours of admission, and samples were analyzed by enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) method for both biomarkers. The power of H-FABP and NSE values in differentiating the diagnosis of ischemic stroke was evaluated by the area under the ROC curve (AUC). The relationship of serum NSE and H-FABP levels with stroke severity, infarct size, stroke localization, and outcomes (functional outcome, hospitalization, death) was investigated. The study data was analyzed with SPSS for Windows v20.0 software, and p values <0.05 were considered statistically significant.
We obtained statistically similar results in terms of sociodemographic characteristics in case and control groups (>0.05). The area under the ROC curve was not statistically significant for each biomarker in predicting the diagnosis of ischemic stroke. The AUC value for H-FABP and NSE were 0.535 (95% CI: 0.401-0.669), and 0.494 (95% CI: 0.360-0.627), respectively. We found no difference between the case and control groups for median values of both H-FABP and NSE levels compared (3.21 ng/ml vs. 3.15 ng/ml for H-FABP; p = 0.615, 10.5 ng/ml vs. 11.59 ng/ml for NSE; p = 0.926). There was no correlation between the biomarkers with infarct area (r = -0.105 p = 0.452, r = -0.050 p = 0.717, respectively), NIHSS score (r = 0.102 p = 0.463, r = -0.086 p = 0.538, respectively) and duration of symptoms (r = 0.085 p = 0.541; r = -0.031 p = 0.823, respectively). Speech disorder was the most common symptom in stroke group (40.7%), and stroke patients with speech disorders had higher NSE levels (median values of 15.23 ng/ml vs. 9.28 ng/ml, respectively; p = 0.01), but no significant relationship between H-FABP levels and initial symptoms. Both biomarkers were not significant in definition the vascular region responsible for stroke (>0.05). We found no significant results for both biomarkers in predicting 3-month mortality and the need for hospitalization. However, H-FABP values were higher in patients recovered with favorable functional outcome at discharge (3.54 ng/ml vs. 2.95 ng/ml; p = 0.048).
Our results did not provide significant evidence for the utility of H-FABP and NSE levels as part of the diagnostic and prognostic processes in patients with acute ischemic stroke presenting to the emergency department. More randomized prospective studies with selected methodology should be designed before these biomarkers can be used routinely.

Keywords: NSE, H-FABP, ischemic stroke, biomarker