Çölyaklı çocuk hastalara yapılan sürekli ve aralıklı beslenme eğitiminin diyet uygulama ve hastalık bulguları üzerine etkisinin incelenmesi
Analysis on the impact of continuous and discontinuous training of children with celiac disease, on diet applications and disease findings
Yazar: ÖZDEN ÖZGÜR
Danışman: PROF. DR. PERİHAN ARSLAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme eğitimi = Nutrition education ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Diyet = Diet ; Glutenler = Glutens ; Çölyak hastalığı = Celiac disease

Özet:
Bu araştırma Hacettepe Üniversitesi, İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi, Gastroenteroloji Bölüm'ünde takip edilen 7-17 yaş arası toplam 29 Çölyaklı hastalara sürekli (15 günde bir) ve aralıklı (3 ayda bir) beslenme eğitimi verilerek glutensiz diyetin uygulanması üzerine diyete uyumun hastaların klinik, antropometrik (boy, vücut ağırlığı, üst orta kol çevresi) ve serolojik (Anti-Endomisyum Antikor (EMA)) bulgularına yansımasını incelemek amacıyla yürütülmüştür. Hastalar altı ay süreyle takip edilmiştir. Her hastanın yaşına göre gereksinen enerji ve besin öğeleri değerleri hesaplanmış ve besin tüketimleri incelenerek enerji, makro ve mikro besin öğeleri değerlendirilmiştir. On-on üç yaş grubunda hem sürekli beslenme eğitimi (SBE) alan hastalarda hem de aralıklı beslenme eğitimi (ABE) alan hastalarda ilk üç ayın sonunda vücut ağırlığında artış görülse de, SBE alan hastaların vücut ağırlığında gerçekleşen artış, ABE alan hastalardakine kıyasla önemli bulunmuştur (p=0.045). Yaşa göre boy uzunluğu persentil değerleri bakıldığında SBE alan grupta başlangıçta <3 persentildeki hasta oranı %50'den araştırma sonunda %28.6'ya (%21.4) azalırken, ABE alan grupta boy uzunluğu, <3 persentildeki hasta oranı %60'dan %46.6'ya (%13.4) azalmıştır. ÜOKÇ'deki artışların 7-9 yaş grubu SBE alan hasta oranında önemli olduğu gözlenmiştir (p=0.040). Başlangıçta var olan 18 klinik şikayetten 9'unun (%50) (karın şişkinliği, gaz, bulantı, kusma, konstipasyon, anemi, egzema, vücutta morarma, saç dökülmesi) SBE alan hastaların tamamında (%100) görülmediği öğrenilmiştir. ABE alan hasta grubunda ise klinik bulgulardan sadece 2 (%11.1) şikayetin (kusma, vücutta morarma) tamamen (%100) kaybolduğu öğrenilmiştir. SBE alan grupta ABE alan gruba göre 6 ay sonunda EMA'nın negatif olma oranı önemli bulunmuştur (p=0.012). Araştırma öncesinde hastaların %75.9'unun çölyak hastalığı hakkında yeterli, %24.1'nin ise yetersiz ve çok yetersiz bilgiye sahip oldukları öğrenilmiştir. Hastaların %72.4'nün glutensiz diyeti uygulaması ile ilgili sorunlarının olduğu anlaşılmıştır. Sorunlarının nedenleri incelendiğinde hastalığa ilişkin ürün etiket bilgisini anlamama (%76.2) ürün bulmada zorluk (%47.6) ve ürün pahalılığı (%28.6) sorunları önde gelmektedir. SBE ve ABE alan her yaş grubundaki çocuklar genellikle önerilen günlük enerji gereksinmelerinin %75-100 arasında karşılamaktadır. SBE alan 7-9, 10-13, 14-17 yaş grubu erkek ve kızların günlük kalsiyum alımı (883-1456 mg) ABE alan erkek ve kızlara kıyasla (602-1145 mg) yüksek olduğu bulunmuştur. Çölyaklı hastaların beslenme durumlarını inceleyen ve bu konuda uzunlamasına yapılan araştırma sayısı çok azdır. Yeterli ve dengeli beslenme eğitimi ile yaşam boyu bu hastalığa sahip olan çölyaklı çocuk ve adolesanların sağlıklı yaşıtlarını yakalamaları ve klinik yakınmaların görülme sıklığının azalması ile yaşam kalitelerinin artması sağlanabilir.Anahtar kelimeler: Glutensiz diyet, çölyak, beslenme eğitimi

Abstract:
. This research was carried out with a view to investigate the reflection of adaptation of a gluten-free diet as a result of continuous (once in 15 days) and discontinuous (once in 3 months) training of 29 celiac patients aged 7-17 and followed up in Hacettepe University, İhsan Doğramacı Children Hospital Gastroenterology Department, on the clinical, anthropometric (height, body weight, upper middle arm circumference (UMAC)) and serologic (Anti-Endomysium Antibodies (EMA)) findings of the patients. The patients were followed up for a period of six months. Energy and nutrient intakes of the patients were calculated. Energy, macro and micro nutrients have been assessed by examining the food consumption of each patient. Despite that an increase of body weight to be seen in ages 10-13 receiving continuous nutrition training (CNT) and discontinuous nutrition training (DNT), at the end of first 3 months, it is seen important that the increase of body weight of patients receiving CNT, compared to patients receiving DNT (p=0.045). When height for age percentile rates are examined, height <3 patients? rate decreased from %60 to %46.6 (%13.4) in DNT group, while height <3 patients? rate decreased from %50 to %28.6 (%21.4) in CNT group. The increase in UMAC is deemed significant in the case of CNT patients? rate, aged 7-9 (p=0.040). It is found that 9 inception complaints (abdominal swelling, gas, nausea, vomiting, constipation, anemia, eczema, cyanosis and hair loss) out of 18 have not been seen in CNT patients (%100). It is also explored that 2 clinical findings (%11.1) (vomiting, cyanosis) have been completely (%100) eliminated in DNT group. At the end of six months, CNT group?s negative rate is considered more significant compared to the DNT group?s rate (p=0.012). Before the study %75.9 of the patients had sufficient information while, %24.1 of the patients had insufficient and extremely insufficient information on celiac disease. %72.4 of the patients has experienced difficulties while practicing a gluten-free diet. Not recognizing the product label information related to the disease (%76.2), difficulties in accessing the products (%47.6) and the overpriced products, are the leading problems, when the causes of the problem are examined. Nutrition consummation of children in all ages in CNT and DNT groups, meet the %75-100 of their recommended daily requirements. It is discovered that in boys and girls aged 7-9, 10-13, 14-17, daily calcium intake is higher in CNT group (883-1456 mg) than it is in DNT group (602-1145 mg). There are only a few studies thoroughly investigating the nutritional conditions of celiac patients. With the training on a sufficient and balanced diet, the children and adolescents with life-long celiac disease to catch up with their coevals and an improvement in their life qualities through a decrease in frequency of clinical complaints, can be achieved.Keywords: Gluten-free diet, celiac, nutrition training.