Ulusal mutfakların küreselleşmesi: Türk mutfağı örneği
Globalization of national cuisine: The case of Turkish cuisine
Yazar: TOLGA ÇETİNKAYA
Danışman: DOÇ. DR. KUDRET GÜL
Balıkesir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Yöresel mutfak = Local cuisine

Özet:
Bu tez çalışmasında, Türk mutfağının küresel düzeyde bilinirliği ve tercih 
edilirliği konusundaki potansiyeli değerlendirmek amacıyla, "Ulusal Mutfakların 
Küreselleşmesi: Türk Mutfağı Örneği" başlığı ile Türkiye'yi ziyaret eden yabancı 
turistlerin demografik ve coğrafi karakteristiklerinin bunula birlikte küreselleşme 
algılarının Türk mutfağının küreselleşme algısına olan etkisi analiz edilmektedir. 
Sonuçlar Türk mutfağının küreselleşmesi bağlamında geliştirilecek olan tanıtım 
stratejilerine kılavuz niteliğinde olacaktır. Türk yemeklerinin ve restoranlarının 
özelliklerinin etkisinin olduğu kadar küreselleşmeyi algılama durumlarının da Türk 
mutfağının küreselleşmesinde ne gibi etkilerinin olduğunun belirlenmesi 
amaçlanmaktadır. 
Araştırma nicel bir araştırma olup anket tekniği deseni kullanılmıştır. Bu 
doğrultuda İstanbul'u ziyaret eden yabancı turistlere Sultanahmet Meydanı ve 
çevresinde 397 adet anket uygulanmıştır. Beş farklı milletten turistin katıldığı 
araştırmada elde edilen veriler analiz programları kullanılarak incelenmiştir. Yabancı 
turistlerin demografik değişkenlerinin ve küreselleşme algılarının Türk mutfağının 
küreselleşmesine etkileri ölçülmüştür.
Araştırma demografik değişkenler, milliyet aidiyetliği ve küreselleşmeyi 
algılama faktörü ile Türk mutfağının küreselleşmesi algısı arasında anlamlı farklar 
olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Milliyetlerin ve küreselleşme algılarının Türk 
mutfağının küreselleşmesine pozitif yönde etkileri olduğu görülmüştür. Küreselleşme 
algısının Türk mutfağının küreselleşme algısı faktöründen elde edilen bilinirlik, 
toplumsal yapı, siyasal gelişmeler ve göç ve tanıtım alt faktörlerinin tümünü pozitif 
yönde etkilediği görülmüştür. Ayrıca araştırmada önerilen model, ulusal mutfakların 
küreselleşmesi ile ilgili mevcut literatüre katkıda bulunacaktır. Araştırmanın sonunda 
v
resmi kurumlara, turizm işletmelerine ve araştırmacılara yönelik öneriler 
geliştirilmiştir.
 
Anahtar Kelimeler: Dünya Mutfakları, Gastronomi, Küreselleşme, Türk 
Mutfağı, Yerel Mutfaklar.

Abstract:
In this thesis, titled "Globalization of National Cuisines: The Case of Turkish 
Cuisine," the aim is to evaluate the potential of the global visibility and preference of 
Turkish cuisine. Alongside this, the demographic and geographical characteristics of 
foreign tourists visiting Turkey, under the influence of globalization perceptions, are 
analyzed for their impact on the globalization perception of Turkish cuisine. The 
results will serve as a guide for promotional strategies to be developed within the 
context of the globalization of Turkish cuisine. The study aims to determine not only 
the influence of the characteristics of Turkish dishes and restaurants, but also the 
perceptions of globalization on the globalization of Turkish cuisine. 
The research employs a quantitative approach with a survey design using the 
questionnaire technique. Accordingly, 397 surveys were conducted with foreign 
tourists visiting Istanbul in and around Sultanahmet Square. The data obtained from 
the survey, involving tourists from five different nationalities, were analyzed using 
statistical software programs. The impacts of demographic variables and globalization 
perceptions of foreign tourists on the globalization of Turkish cuisine were measured. 
The research concludes that there are significant differences between 
demographic variables, nationality affiliation, perception of globalization, and the 
perception of the globalization of Turkish cuisine. It is observed that nationalities and 
perceptions of globalization have a positive impact on the globalization of Turkish 
cuisine. Furthermore, the globalization perception positively influences all sub-factors 
of the perception of the globalization of Turkish cuisine, namely awareness, social 
structure, political developments, migration, and promotion. Additionally, the 
proposed model in the research will contribute to the existing literature on the 
vii
globalization of national cuisines. Recommendations have been developed for official 
institutions, tourism businesses, and researchers at the end of the study.
Keywords: Gastronomy, Globalization, National Cuisines, Turkish cuisine, 
World Cuisines.