Tarımdan sanata agronomik ağaç baskı
From agriculture to art agronomic wood printing
Yazar: ENGİN KÜÇÜKARSLAN
Danışman: PROF. DR. FİLİZ NURHAN ÖLMEZ
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Ağaç baskı = Hand printed ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts

Özet:
Ahşap kalıplara boya verilmek suretiyle boyalı kalıp ile kumaş üzerine baskı uygulanarak yapılan
desenleme işlemi ahşap baskı olarak ifade edilmektedir. Ahşap baskı sanatı, kullanılan malzemelerin
tamamen doğal olması ve kendine has uygulama tekniği ile tarihsel dönem içerisinde her zaman ilgi
görmüş, bilinen en eski desenleme yöntemidir. Günümüzde, teknoloji ve malzemelerinin yaygın
olarak kullanılması, tasarım ve uygulamaların değişim ve yenilenme ihtiyacının gerekliliğini ortaya
çıkarmış, sanatçılara da tasarımlarında farklı disiplinlerden faydalanarak eserler üretmelerinin
yolunu açmıştır. Bu disiplinlerden birisi de agronomidir. Agronomi ve sanat farklı disiplinler olarak
düşünülse de el sanatı ürünlerin hammaddesini oluşturan tekstil malzemelerinden, baskı kalıplarına,
renklendirmede kullanılan doğal bitkisel boyalardan bitkisel motiflere kadar disiplinler arası ilişki
görülmektedir. Bu çalışmada, ahşap baskı sanatı, uygulama tekniği, uygulama alanları ve
kaynaklarının, alan yazın taraması ve diğer sanatsal üretimlerin incelenmesi ile irdelenmesi; belirli
bir konsept çerçevesinde ahşap baskı kalıbı tasarımı ve oyulan ahşap baskı kalıpları ile giysilere ve
donatılara uygulaması yapılmıştır. Çalışmada ahşap baskı sanatının tarihçesinde önemli yer tutan ve
tarihsel dönem içerisinde bu sanatın her aşamasına şahitlik eden Tokat İli ve çevresinde yetişen on
beş adet tarımsal ürünün konsept olarak seçilmesi ve bu bağlamda yorumlanması amaçlanmıştır. Bu
çalışmanın geleneksel el sanatları sanatçılarına farklı bir bakış açısı kazandırarak, ürettikleri
ürünlerin dokusunu bozmadan, aslına uygun şekilde yeni tasarımlarla, ürünler ortaya çıkarmalarına
ve çalışmanın konsepti içerisinde yer alan tarımsal betilerin, Tokat ve Tokat yöresinde yetiştirilen
tarımsal ürünlerin öne çıkarılarak tanıtılmasına katkı sağlaması hedeflenmiştir. Bu amaç ve hedefler
doğrultusunda geleneksel yöntemlerle ahşap baskı kalıpları oyularak, ev tekstili, yazma, şal, kadın
giysi ve donatıları gibi tekstil ürünleri üzerine baskı uygulaması işlemi gerçekleştirilmiş ve ortaya
çıkan uygulamalar görselleri ile sunulmuştur. On beş adet özgün ahşap baskı kalıbı ve bu kalıplar
kullanılarak süslenen ev tekstilleri, giysiler ve giysi donatılarından oluşan bir kişisel sergi
düzenlenmiştir. Hazırlanan çevrimiçi sergi ile geniş kitlelere ulaşması sağlanan tasarımlara olumlu
geri dönüşler olmuştur.
Anahtar Kelimeler: Ahşap baskı, Tahta baskı, Yazmacılık, Agronomi, Geleneksel sanatlar

Abstract:
The patterning process, made by applying paint to wooden moulds and applying pressure on the
fabric with painted woodblocks is defined as "Woodcut". The art of Woodcut is the oldest
patterning technique known, which has always attracted attention in the historical period, with the
completely natural materials used and the application technique specific to itself. Today, the
common usage of technology and materials has revealed the necessity of change and renewal of
designs, and has paved the way for artists to produce works by making use of different disciplines
in their designs. One of those disciplines is Agronomy (Agricultural Science). Although Agronomy
and art are thought to be different disciplines, there is an interdisciplinary relationship from the
textile materials forming the raw material of the handcraft works to printing blocks, from the
natural vegetable dye used for encolouring to herbal motifs. In this study, woodcut art, application
technique, fields of application and resources, literature review, and examination of the other
works of art; woodcut design, and application of the carved woodblocks to clothing and accessories
were made, within the framework of a specific concept. In the study, it is aimed to choose fifteen
agricultural products grown in Tokat city, which takes an important place in the history of Woodcut
art and witnessed every stage of this art in the historical period, and around as a concept, and to
interpret in this sense. This study is aimed to contribute to the traditional handicraft artists by
providing them with an different perspective, to create new products with innovative designs in
accordance with the original, without deforming the texture of the products they produce, and to
contribute to the promotion of the agricultural products growing in Tokat and Tokat region, which
are included in the concept of the study. In the direction of these goals and objectives, the
woodblocks were carved in traditional ways, and printing on textile products such as home textiles,
yazma, shawl, women clothing, and accessories was applied, the generated implementations were
presented with their visuals. A solo exhibition consisting of fifteen original woodblocks, and home
textiles, clothing, and accessories ornamented by using these woodblocks was organized. With the
online exhibition, there has been positive feedback to the designs which have been reached by a
large mass.
Keywords: Woodcut, woodprint, Yazmacılık, Agronomy, Traditional arts