Alzheimer hastasına bakım veren aile yakınlarının ölüm öncesi yasına, iyilik haline ve sosyal destek algısına yönelik kişi-merkezli, uzaktan ve çok bileşenli psikososyal müdahalenin etkisi
The effects of person-centered, distance, and multi-component psychosocial intervention on the pre-death grief, well being and perceived social support of family caregivers of alzheimer's patients
Yazar: AYŞIL SUSUZLU
Danışman: PROF. DR. AYNUR GÜMÜŞ
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Alzheimer hastası aile yakınına bakım verenlere yönelik oluşturulan kişi-merkezli, uzaktan ve çok bileşenli psikososyal müdahalenin (ABÇUM) bakım verenlerin ölüm öncesi yas, iyilik hali ve sosyal destek algıları üzerindeki etkililiğini araştırmaktır. Bu araştırma nicel araştırma türünde deney kontrol gruplu yarı deneysel yönteme göre planlanmıştır. Deney (n=15) ve kontrol (n=15) grupları amaçlı örneklem yöntemiyle seçilerek, seçkisiz atama yoluyla oluşturulmuştur. Sekiz oturumluk psikososyal müdahalenin içerikleri oluşturulmuş ve yalnızca deney grubu katılımcılarına telefon görüşmeleri yoluyla bireysel şekilde uygulanmıştır. Bağımlı değişkenler için Marwit-Meuser Bakım Veren Yas Ölçeği-  Kısa Formu, Bakıcı İyilik Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Temel Yas Unsurları Ölçeği kullanılarak veriler toplanmıştır. Ön test, son test, birinci ve ikinci izleme olmak üzere dört ölçüm yapılarak Wilcoxon İşaretli Sıralar testi ile denenceler test edilmiştir. Denenceler deney ve kontrol grupları katılımcılarının düşük ve yüksek düzeyde ölüm öncesi yasa (ÖÖY) sahip olmaları dikkate alınarak oluşturulurken, çok düşük yasa sahip olanlar dışarda bırakılarak birleştirilmiş tek grup için de denence geliştirilmiştir. Araştırmanın bulguları, ABÇUM'un (1a) birleştirilmiş deney grubunun ÖÖY'si üzerinde büyük oranda etkili olduğunu, (1b) düşük ÖÖY'li deney grubunun ÖÖY'sinde kısmen etkili olduğunu ve bu etkinin yalnızca birinci izlemede devam ettiğini, (1c) yüksek ÖÖY'li deney grubunun ÖÖY'sinde kısmen etkili olduğunu ve bu etkinin yalnızca birinci izlemede devam ettiğini, (2a) birleştirilmiş deney grubunun bakıcı iyilik hali (BİH) üzerinde kısmen etkili olduğunu, (2b) düşük ÖÖY'li deney grubunun BİH'i üzerinde büyük oranda etkili olduğunu ve bu etkinin birinci izlemede sürerken ikinci izlemede devam etmediğini, (2c) yüksek ÖÖY'li deney grubunun BİH'i üzerinde kısmen etkili olduğunu ve bu etkinin izleme ölçümlerinde kısmen devam ettiğini, (3a) birleştirilmiş deney grubunun algılanan sosyal destek (ASD) üzerinde büyük oranda etkili olduğunu, (3b) düşük ÖÖY'li deney grubunun ASD'si üzerinde büyük oranda etkili olduğunu ve bu etkinin yalnızca birinci izlemede devam ettiğini, (3c) yüksek ÖÖY'li deney grubunun ASD'si üzerinde kısmen etkili olduğunu ve bu etkinin yalnızca birinci izlemede devam ettiğini ortaya koymuştur.

Abstract:
This study aimes to investigate the effectiveness of a person centered, distance and multi-component psychosocial intervention (ADMP) designed for family caregivers of Alzheimer's patients on their pre-death grief, well-being, and perceived social support. This research is planned as a quantitative study using a quasi-experimental method with an experimental and control group. The experimental (n=15) and control (n=15) groups were formed through purposive sampling and formed through random assignment. The contents of the eight-session psychosocial intervention were created and applied individually to the participants of the experimental group through telephone calls. Data were collected using the Marwit-Meuser Caregiver Grief Inventory-Short Form, Caregiver Well-Being Scale, Multidimensional Scale of Perceived Social Support, and Core Bereavement Items for the dependent variables. Four measurements were taken as pre-test, post-test, first follow-up, and second follow-up, and hypotheses were tested using the Wilcoxon Signed-Rank test. The hypotheses were developed considering the low and high levels of pre-death grief (PDG) of the experimental and control group participants, while those with very low grief were excluded, and a combined single group hypothesis was also developed. The findings suggest that ADMP (1a) had a significant effect on the pre-death grief (PDG) of the combined experimental group, (1b) had a partial effect on the PDG of the low PDG experimental group, which persisted only in the first follow-up, (1c) had a partial effect on the PDG of the high PDG experimental group, which persisted only in the first follow-up, (2a) had a partial effect on the caregiver well-being (CWB) of the combined experimental group, (2b) had a significant effect on the CWB of the low PDG experimental group, which persisted only in the first follow-up, (2c) had a partial effect on the CWB of the high PDG experimental group, which partially persisted throughout the follow-up measurements, (3a) had a significant effect on the perceived social support (PSS) of the combined experimental group, (3b) had a significant effect on the PSS of the low PDG experimental group, which continued to increase until the first follow-up but did not persist into the second follow-up, (3c) had a partial effect on the PSS of the high PDG experimental group, which persisted only in the first follow-up.