Ekstrem hava olaylarına karşı dirençli kentler üzerine bir model önerisi; Denizli kenti örneği
A modal proposal on resilient cities against extreme weather events; Denizli city example
Yazar: GİZEM KARACAN TEKİN
Danışman: PROF. DR. DUYGU GÖKCE
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık, Planlama ve Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Denizli = Denizli ; Kentsel dirençlilik = Urban resilience

Özet:
Günümüzde pek çok kent iklim değişikliğine bağlı olarak sıcaklık artışı, sel-taşkın, deniz seviyesinde yükselme, fırtına, kuraklık gibi ekstrem hava olaylarına maruz kalmaktadır. Kentleşmenin hız kazanması ile birlikte sera gazı emisyonundaki artışa paralel olarak bu olaylar ve etkileri de artış göstermektedir. Bu bağlamda kentlerde iklim değişikliğine bağlı olumsuzluklara karşı azaltım ve uyum politika/stratejileri ile müdahale biçimleri geliştirilmektedir. Ancak mevcut durum itibariyle iklim değişikliği ve iklim değişikliği ile mücadele stratejileri kentlerin kendi bağlamları dahilinde ölçekler arası ilişki içerisinde bütüncül bir planlama yaklaşımıyla ele alınmamaktadır. Kentlerin iklim değişikliği ile mücadele eylemlerinde başarılı olmasında öncelikli adım, bu stratejilerin kentlerin yerel ve coğrafi özellikleri göz önünde bulundurularak, planlama ve tasarım süreçleriyle entegrasyonunun sağlanmasıdır. Bu kapsamda çalışmanın amacı, kent ölçeğinden yapılanma ölçeğine kadar uzanan bir ölçek hiyerarşisi içinde, iklim değişikliği azaltım ve uyum stratejilerini esas alan ve bunu kentin alt karakter alanları dâhilinde özelleştirerek, kentlerin iklim değişikliğine karşı dirençli olabilmesi için çerçeve niteliğinde öneriler sunan bir model oluşturulmasıdır.
Çalışmada Denizli kenti yerleşim alan sınırları dâhilinde kent bağlamında iklim değişikliğine bağlı riskler belirlenerek, risk analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda risklerin çok yüksek olduğu dokular incelenerek, yüksek riskli olma nedenleri irdelenmiştir. Saha çalışması ve literatür bulguları değerlendirilerek, iklim değişikliğine dirençli kentler inşa edilebilmesi amacıyla farklı bileşenlerin (hukuksal, mekansal, kurumsal, çevresel, sektörel, sosyal) ilişkisine dayanan Türkiye'ye özgü iklim dirençli kent modeli önerilmiştir. Ayrıca geliştirilen model temel alınarak "kent-mahalle-yapılanma ölçeği" ile "kentin alt karakter alanları" özelinde ve Denizli kenti bağlamında öneriler geliştirilmiş, iklim dirençli kent yaklaşımının imar mevzuatına entegre edilmesi amacıyla öneriler sunulmuştur. Tezin, kurgusu ve çıktıları ile ilgili literatüre katkı sunması ve ilgili yerel yönetimlere yol gösterici olması beklenmektedir.

Abstract:
Today, many cities are exposed to extreme weather events such as temperature increase, floods, sea level rise, storms and drought due to climate change. As urbanization accelerates, these events and their effects increase in parallel with the increase in greenhouse gas emissions. In this context, mitigation and adaptation policies/strategies and forms of intervention are being developed against the negativities caused by climate change in cities. However, as of the current situation, climate change and strategies to combat climate change are not addressed with a holistic planning approach within the context of cities themselves, in inter-scale relationships. The primary step for cities to be successful in their actions to combat climate change is to ensure the integration of these strategies with the planning and design processes, taking into account the local and geographical characteristics of the cities. In this context, the aim of the study is to create a model that is based on climate change mitigation and adaptation strategies within a scale hierarchy ranging from the city scale to the structuring scale, and by customizing these within the sub-character areas of the city, offering framework suggestions for cities to be resilient to climate change.
In the study, risks related to climate change were determined in the urban context within the borders of the residential area of Denizli city and risk analyzes were carried out. In this context, tissues with very high risks were examined and the reasons for their high risk were examined. By evaluating the field study and literature findings, a climate resilient city model unique to Turkey, based on the combination of different components (legal, spatial, institutional, environmental, sectoral, social) in order to build cities resistant to climate change, has been proposed. In addition, based on the developed model, suggestions were developed for the "city-neighborhood-structuring scale" and "sub-character areas" of the city and in the context of Denizli city, and suggestions have been presented to integrate the climate resilient city approach into the zoning legislation. The thesis is expected to contribute to the literature regarding its structure and outputs and to guide relevant local governments.