Amerikan hegemonyasının yeniden inşasında bölgesel faktörlerin rolü: ABD'nin Kuzey Irak politikası örneği
The role of regional factors in reconstruction of american hegemony: US's Northern Iraq policy case
Yazar: SERHAT AHMET ERKMEN
Danışman: DOÇ. DR. İLHAN UZGEL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Bölümü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Hegemonya = Hegemony

Özet:
Bu tez, ABD'nin Kuzey Irak politikasını incelemek ve konuyu Amerikan hegemonyasının yeniden inşası içine oturtarak anlamak üzere hazırlanmıştır. ABD'nin Kuzey Irak politikası, küresel sistemde ve ABD'nin Orta Doğu politikasında görülen temel değişimlere bağlı olarak üç ana bölümde incelenmiştir. Birinci bölüm, Birinci Dünya Savaşı sonrasında Irak'taki Kürt hareketinin doğuşunu ele aldıktan sonra, 1945-1989 döneminde ABD'nin Iraklı Kürtlere yaklaşımı üzerine odaklanmaktadır. 1945-1989 yılları, ABD'nin Iraklı Kürtlere ilgi göstermediği, ilişki kurmakta sınırlı bir yarar gördüğü ve bu nedenle ilişkisini örtülü operasyonlar şeklinde yürüttüğü bir dönemdir. İkinci bölüm, Körfez Savaşı'ndan sonra Orta Doğu'da meydana gelen gelişmeleri, ABD'nin bu gelişmeler içindeki rolünü ve bu bağlamda ABD'nin Iraklı Kürtlere yönelik politikasını ele almaktadır. Bu dönemde ABD'nin Irak'ı çevreleme politikası çerçevesinde Irak'ın kuzeyinde kurduğu ?güvenli bölge?, Iraklı Kürtleri ABD'nin Orta Doğu politikasında geçmişe göre daha önemli maddelerinden birisi haline getirmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise Irak'ın işgali ve sonrasında ABD'nin Kuzey Irak politikası incelenmektedir. 2003'ten sonra ABD'nin Orta Doğu politikasının en önemli sorunu haline gelen Irak meselesinde Kürtler ABD için en yararlı aktörlerden birisi haline gelmiştir. Irak'taki direnişle mücadelede, ülkenin İran yanlısı radikal Şii grupların denetimine geçmesinin engellenmesinde ve gevşek bir federal yapı oluşturulmasında ABD'nin en önemli yerel müttefiki Kürt gruplar olmuştur. Ancak bundan da önemlisi, Balkanlar'da Arnavutlarla kurmuş olduğu ilişkinin bir benzerini Orta Doğu'da Kürtler ile kuran ABD için sadece Iraklı Kürtler değil bölgenin geri kalanında yaşayan Kürtler de stratejik bir önem arz etmeye başlamıştır.

Abstract:
This thesis has been prepared to analyze and understand the US?s Northern Iraq policy within the context of restructuring of US hegemony. The first section focuses on the US approach to Iraqi Kurds between 1945 and 1989. 1945-1989 period is one where the US sees little benefit in constructing relations with the Iraqi Kurds and thus does not pay much attention to them and pursues relations through clandestine operations. The second section examines the developments in the Middle East following the Gulf War, the role of the US in connection with these developments and US policy towards the Iraqi Kurds within this context. In this period the ?safe-haven? constructed in the northern part of Iraq by US in accordance with its policy of containing Iraq led theIraqi Kurds to gain more importance in US Middle East policy in comparison to the past. In the third part, the invasion of Iraq and consequent US Northern Iraqi policy is examined. Following 2003, the Kurds have become one of the most useful tools in the Iraqi issue which has evolved to be the most important problem in US Middle East policy. Yet more importantly, for the US which has similar relations with the Kurds of the Middle East as it does with the Albanians in the Balkans, not only the Iraqi Kurds but the rest of the Kurds which reside in the region have started to gain strategic significance.