Çocuk hastalarda henoch schönlein purpurasında başlangıç klinik bulguları ile böbrek tutulumu arasındaki ilişki /
Yazar: DİLEK ÇAVUŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. ÖNDER YAVAŞCAN
Sağlık Bakanlığı / SSK İzmir Tepecik Eğitim Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
AMAÇ: Henoch-Schönlein Purpurası (HSP) etiyolojisi tam olarak bilinmeyen ve başta cilt olmak üzere eklemler, gastrointestinal sistem (GIS),  böbrekler ve daha seyrek olarak diğer organların etkilendiği çocukluk çağının en sık görülen vaskülitidir. Bu çalışmada HSP tanısı koyularak izlenen çocuk hastaların klinik özelliklerini değerlendirmeyi; cilt, GİS, eklem tutulumunun ağırlığı ile böbrek tutulumu arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
MATERYAL VE METOD: Ocak 2011- Ocak 2012 tarihleri arasında HSP tanısı alan 74 hasta ileriye yönelik kesitsel olarak incelendi. Hastaların demografik özellikleri, organ tutulumları ve hastalığın sistemik etkileri kaydedildi
BULGULAR: Olguların %45.9'u kız, %54.1'i erkek olarak belirlendi. Hastaların yaşları 2-15 yaş arasında değişmekteydi. Yatış günü 3-42 gün arasında değişmekteydi. Çalışmamızda en sık sonbahar (%47.3) aylarında başvuru olduğu belirlendi. ÜSYE %73 en sık neden olarak düşünüldü. Deri tutulumu hastaların hepsinde mevcuttu. Olguların %16.2'sinde sadece ekstremitelerde , %48.6'sında alt ekstremite ve gluteal bölgede ,%35.2'sinde tüm vücutta olduğu belirlendi. Böbrek tutulumu hastaların %50'sinde saptanmakla beraber hematüri olguların %36.4'ünü, hematüri ± proteinüri olguların %9.4'ünü, akut nefritik ve/veya nefrotik sendrom %4'ünü oluşturmaktaydı. Olguların  %4.1'i hipertansif olarak belirlendi. Akut nefritik sendrom ve/veya nefrotik sendrom tanısı alan olguların 6. ve 12.ayda tamamen düzeldiği saptandı. GİS tutulum olguların %64.8'inde saptandı. Karın ağrısı %60.8 ile en sık GİS bulgusu olarak saptandı. Eklem tutulumu olguların %90.5'inde olup artralji olarak olguların %90.5'inde artrit olguların %9.5'inde saptandı. Olguların % 58.1'ine NSAİİ, %37.8'ine steroid tedavisi uygulanıp  %4.1'ine tedavi verilmedi. Artrit şiddeti ve böbrek tutulumu (p:0.02-0.01, r:0.26-0.27) arasında, karın ağrısı şiddeti ve böbrek tutulumu (p:0.01-0.08, r:0.27-0.3) arasındaki korelasyon 1. ayda istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Karın ağrısı şiddeti ve böbrek tutulumu şiddeti arasında ise 6. ayda anlamlı bir korelasyon saptandı (p:0.08-0.005-0.02, r:0.3-0.3-0.25). Karın ağrısının ağrı kesiciye yanıtı ile böbrek tutulumu arasında 1. ayda anlamlı bir ilişki bulundu.(p:0.03-0.02, r:0.27-0.27). Kullanılan ilaç ve böbrek tutulumu ile böbrek tutulumu şiddeti arasında 12 ayda istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon saptandı (p:0.000-0.000-0.000-0.000-0.000-0.000-0.000-0.02,r:0.83-0.57-0.58-0.4-0.46-0.25-0.4-0.26).
SONUÇ: Çalışmamızda ilk bir ayda artrit şiddeti, karın ağrısı şiddeti ve karın ağrısının ağrı kesiciye yanıtının böbrek tutulumu için risk faktörü olduğu saptandı. 12 aylık izlemde ise kullanılan ilacın böbrek tutulumu için risk faktörü olduğu gösterildi. İlk 6 aylık dönemde karın ağrısının ağrı kesiciye yanıtının ve 12 aylık dönemde kullanılan ilacın böbrek tutulumu şiddeti ile ilişkili olduğu belirlendi. Çalışmamızda elde ettiğimiz verilerin daha geniş hasta serilerinde ve uzun süreli çalışmalarla desteklenmesi gerekmektedir.

Abstract:
PURPOSE:  Henoch-Schönlein purpura (HSP) is the most common form of childhood vasculitis of unknown etiology and particularly the skin, joints, gastrointestinal system (GIS), kidneys and more rarely other organs are affected by the disease. This study aimed to assess the clinical characteristics of pediatric patients with HSP diagnosed and determine the relationship between the severity of skin, GIS, joint involvement and renal involvement.
MATERIALS AND METHODS: 74 cases, who were diagnosed as HSP between January 2011-January 2012, were evaluated prospectively and cross-sectionally. Demographic properties of patients, involvements of organs and systemic effects of disease were recorded.
RESULTS: 45.9% of patients were female and 45.9% of patients were male. Their ages were between 2 and 15 years. Time of their hospitalization ranged from 3 to 42 days. In our study, 47.3% of patients were admitted to hospital mostly in autumn. It was thought that upper respiratory tract infection (URTI) was the most common cause (73%).   All patients had skin involvement. Skin involvement detected on only extremities of 16.2% of them, on lower extremities and gluteal region of 48.6% of them, on whole body of 35.2%. 50% of the patients had renal involvement. We observed that hematuria was detected on 36.4% of them, hematuria ±proteinuria accompanied to 9.4% of the patients, nephritic/nephrotic syndrome was identified on 4% of them. 14.1% of the patients were hypertensive. We observed that the cases with the diagnosis of nephritic and/or nephrotic syndrome were cured at 6. and 12. month. 64.8% of the patients had gastrointestinal system (GIS) involvement. The most common finding of GIS involvement was abdominal pain with 60.8%. Joint involvement accompanied to 90.5% of the cases as arthralgia. 9.5% of patients in joint involvement were diagnosed as arthritis. 58.1% of the patients were treated with nonsteroidal antiinflammatory drugs, 37.8% were treated with steroid. 4.1% of patients weren't treated with any drugs. There were statistically significant correlations between the severity of arthritis and renal involvement and also between the severity of abdominal pain and renal involvement at the first month (p:0.01-0.08, r:0.27-0.3). It was showed that there was a significant correlation between the severity of abdominal pain and renal involvement at sixth month (p:0.08-0.005-0.02, r:0.3-0.3-0.25). It was observed that there was a significant correlation between the response of abdominal pain to analgesics and renal involvement at first month (p:0.03-0.02, r:0.27-0.27). It was found there was a significant correlation between drugs used, renal involvement and the severity of renal involvement during 12 months (p:0.000-0.000-0.000-0.000-0.000-0.000-0.000-0.02,r:0.83-0.57-0.58-0.4-0.46-0.25-0.4-0.26).

CONCLUSION: In our study, it was observed that the severirty of arthritis, the severity of abdominal pain and the response of the abdominal pain to analgesics were risk factors for renal involvement during the first month. We showed that using drugs for renal involvement was a risk factor for renal involvement during following up the cases through 12 months. It was established that there were correlations between the response of the abdominal pain to analgesics during the first 6 months, drugs used during 12 months and severity of renal involvement.  The data obtained in this study need to be confirmed in larger series of patients and long term studies.