Türkiye'nin ÇED uygulama deneyimi üzerine bir değerlendirme: 1993-2007
An assesment on implementation experience of EIA in Turkey over 1993-2007 period
Yazar: VOLKAN TURAN
Danışman: PROF.DR. AYŞEGÜL MENGİ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Türkiye'nin ÇED Uygulama Deneyimi Üzerine Bir Değerlendirme: 1993-2007? başlıklı doktora tez çalışmasının amacı, Türkiye'nin ÇED uygulama deneyiminin değerlendirilerek ?varolan durum? ile ?olması gereken? durumu ortaya koyarak, ÇED sürecinin etkin ve verimli işlemesinin sağlanması için çözüm yolları önermek/üretmektir. Türkiye'nin ÇED uygulamalarının ne derecede başarıya ulaştığının ortaya konularak, gerçek anlamda başarıya ulaşması için neler yapılması gerektiğini ortaya konulmasıyla, özellikle de ÇED uygulayıcılarına ve ÇED sürecinin ?paydaşlarına? (taraflarına) uygulamada kolaylık sağlayacak öneriler ve yöntemler geliştirmektir. Böylece, ÇED sürecinin tüm paydaşlarını uygulama aşamasında bilinçlendirmek ve bu kavramın toplum ve ÇED sürecinin tüm paydaşları açısından içselleştirilmesi için neler yapılması gerektiğini ortaya koymak ve uygulamayı kolaylaştırmak için ?olan ve olması gerekenleri? açıklamak yani sorunların giderilmesi için çözümleri ortaya koymak tezin temel amacıdır.Çalışmamızda ÇED kavramı, SÇED kavramı, ÇED'in Dünyada ve özellikle AB'de ki gelişimi, AB'nin çevre ve ÇED politikaları ve uygulamaları anlatılmıştır. Türkiye'nin ?ÇED Uygulama Deneyimi? ise, çevre ve ÇED politikaları, idari yapılanma ve gelişimi, ÇED mevzuatı ve mevzuatın gelişimi, Türkiye'de ÇED'in gerekliliği, ideal olarak kabul edilen AB'nin ÇED süreciyle karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Yürürlükte olan ÇED mevzuatı ?varolan? ve ?olması gereken?ler açısından değerlendirilerek, ÇED süreci için örnek modellemeler yapılarak incelenmiştir. Bunların sonucunda ÇED sürecinin son aşaması olan izleme ve denetleme çalışmalarının durumu çizelgeleştirilerek değerlendirilmiştir. ÇED çalışmalarının tümü için uygulanabilir öneriler geliştirilmiş, örnek ?sıralı denetim dizelgeleri?, seçme eleme, kapsam belirleme ve inceleme-değerlendirme çizelgeleri oluşturularak ve/veya uygulamaları gösterilerek ortaya konulmuştur.Böylece Türkiye'nin ÇED uygulama deneyiminin de değerlendirmesi yapılmıştır.

Abstract:
The Purpose of this study is to examine EIA implementation experience of Turkey over 1993-2007 period and, by lying down both ?existing practice? and ? ideal practice?, produce/suggest efficient and productive solutions to EIA process. While first putting degree of success of implementation of EIA process I develop methods and suggestions regarding what needs to be done for successfull implementation to whom involve in both the process of application of EIA program and beneficiaries/partners of the program to execute it easily. Hence, it is aimed to develop consciousness for all parties involved in the implementation process and put forward what can/should be done for an internalization process by both society, and EIA?s beneficiaries and partners. The goal of the thesis is intended to explain ?have and have-nots? and provide solutions for easy application to EIA process.In the study, the concept, development stages and implementation of EIA and SEA are explored in both world and, especially, European Union. In the case of the EIA implementation experience in Turkey, environment and EIA polices, administrative structure and its development, EIA regulations and their evolutions are compared with ideal EIA of Europe. Existing EIA regime is examined under what should be included in the body of regulations by using sample models. After all as the last stage, the check and control charts are examined. For all EIA work, I develop applicable suggestions by constructing, for example, ordered check list, selection, elimination, scope determination and check-control charts and/or providing applications.By doing so, EIA implementation experience of Turkey is scrutinized in the study.