Migren hastalarında retinal mikrovasküler yapının optik koherens tomografi anjiyografisi ile incelenmesi
Assessment of retinal microvascular structure in migraine patients by optical coherence tomography angiography
Yazar: ABDÜLCEMAL GÜRPINAR
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL SÜLLÜ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases

Özet:
Amaç: Migren tanılı hastalarda sağlıklı kontrollere kıyasla retinal mikrovasküler yapı değişikliklerini Optik Kohorens Tomografi Anjiyografisi ile belirlemek.
Gereç ve Yöntem: Kasım 2023 – Eylül 2024 tarihleri arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Göz Hastalıkları Kliniği'ne başvuran migren tanılı hastalar çalışmaya dahil edildi. Dahil edilme kriterlerini karşılayan 35 aurasız migren  hastasının 70 gözü, 21 auralı migren hastasının 42 gözü, 51 sağlıklı kontrolün 102 gözü değerlendirildi. Tüm katılımcılar için  Optik Koherens Tomografisi (OKT) ile gangliyon hücre tabakası kalınlığı (GHK), retina sinir lifi kalınlığı (RSLT), optik disk alanı, rim alanı, cup/disk (C/D) oranı ölçüldü. Optik Koherens Tomografi Anjiyografisi (OKTA) ile retinal ve peripapiller anjiyogramlar elde edildi. GHK, optik disk parametreleri, yüzeyel kapiller pleksus (YKP) foveal ve parafoveal vasküler dansite (VD), derin kapiller pleksus (DKP) foveal ve parafoveal VD, radyal peripapiller kapiller pleksus (RPKP) VD cihaz yazılımıyla ölçüldü ve gruplar arasında karşılaştırıldı. YKP ve DKP için vasküler alan dansitesi (VAD), vasküler uzunluk dansitesi (VUD), vasküler çap indeksi (VÇİ), vasküler tortusite (VT), dallanma yoğunluğu (DY), akış dışı alan (ADA), foveal avasküler zon (FAZ) parametreleri, foveal dansite-300 (FD-300), makuler fraktal boyut (FB) ve lakünarite; ayrıca RPKP VD, VAD, ADA, peripapiller FB, peripapiller lakünarite ImageJ ve MATLAB yazılımları ile ölçüldü ve gruplar arasında karşılaştırıldı.
Bulgular: Auralı migren grubunda sağlıklı kontrollere kıyasla YKP foveal VD, pafoveal alt kadran VD, VAD, VUD, DY ile en düşük değere sahipti (sırasıyla p=0,001, p=0,003, p= 0,002, p=0,008). YKP VÇİ, FAZ alanı ve FAZ çevresi anlamlı derecede yüksekti (sırasıyla p=0,009, p=0,005, p=0,014). DKP foveal ve parafoveal (üst, nazal, alt, temporal kadranlarda) VD, VAD, VUD ve FD-300 en düşük değerdeydi (sırasıyla p=0,001, p=0,010, p=0,002, p=0,001, p=0,023, p=0,001, p=0,001, p=0,012). DKP VÇİ, ADA, FAZ alanı, FAZ çevresi, FAZ asirkülaritesi anlamlı derecede yüksekti (sırasıyla p=0,001, p=0,002, p=0,007, p=0,006, p=0,001). Auralı migren grubunda GHK santral, nazal, alt ve temporal kadranda anlamlı derecede azalmış, rim alanı anlamlı derece artmıştı (sırasıyla p=0,020, p=0,018, p=0,010, p=0,003, p=0,033). Aurasız migren grubunda sağlıklı kontrollere kıyasla; YKP VÇİ anlamlı derece artmıştı (p=0,007). DKP VAD ve VUD değerleri azalmıştı ( sırasıyla p=0,001, p=0,001). DKP VÇİ, FAZ çevresi ve FAZ asirkülarite indeksi anlamlı derece artmıştı (sırasıyla p=0,001, p=0,002, p=0,001). Makuler FB, hem YKP hem DKP'de auralı migren hastalarında kontrollere kıyasla daha yüksekti (p=0,011, p=0,001). Auralı migrenlilerde YKP ve DKP foveal VD aurasız migrenlilere göre anlamlı derecede düşük, DKP ADA ise anlamlı derecede yüksekti (sırasıyla p=0,001, p=0,048, p=0,005).
Tartışma ve Sonuç: Migren retinal hipoperfüzyona neden olan nörovasküler bir hastalıktır. Migren hastaları önemli retinal mikrovasküler değişikliklerle karşı karşıyadır ve auralı migrende bu durum daha belirgindir. Optik Kohorens Tomografi Anjiyografisi hastalığın patofizyolojisinde vasküler yönünün aydınlatılması, migren tanısı ve tedavi takibinde hızlı, güvenilir, maliyet etkin bir görüntüleme olabilir.

Abstract:
Purpose: To determine retinal microvascular structural changes in migraineurs compared to healthy controls using Optical Coherence Tomography Angiography.
Material and Method: Patients with migraine who applied to Ondokuz Mayıs University Ophthalmology Clinic between November 2023 and September 2024 were included in the study. Seventy eyes of 35 migraine patients without aura (MO), 42 eyes of 21 migraine patients with aura (MA) and 102 eyes of 51 healthy controls (HC) who met the inclusion criteria were evaluated. Ganglion cell layer (GCC) thickness, retinal nerve fiber layer thickness (RNFL), optic disc area, rim area, and cup/disc (C/D) ratio were measured by optic coherence tomography (OCT). Retinal and peripapillary angiograms were obtained by optic coherence tomography  angiography (OCTA). GCC thickness, optic disc parameters, superficial capillary plexus (SCP) foveal and parafoveal vessel density (VD), deep capillary plexus (DCP) foveal and parafoveal VD, radial peripapillary capillary plexus (RPC) VD were measured with the device software and compared between groups. Vascular area density (VAD), vascular length density (VLD), vascular diameter index (VDI), vascular tortuosity (VT), branchpoint density (BD), non-flow area , foveal avascular zone (FAZ) parameters, foveal density-300 (FD-300), macular fractal dimension (FD) and lacunarity were measured with ImageJ and MATLAB software and compared between groups. Also, RPC VD, VAD, NFA, peripapillary FD, peripapillary lacunarity were measured with ImageJ and MATLAB software and compared between groups.
Results: The MA group had the lowest SCP foveal VD, pafoveal inferior quadrant VD, VAD, VLD, BD compared to HC (p=0,001 p=0,003, p=0,002, p=0,008, respectively). SCP VDI, FAZ area and FAZ perimeter were significantly higher (p=0,009, p=0,005, p=0,014). In the DCP, the MA group had the lowest foveal and parafoveal (superior, nasal, inferior, temporal quadrants) VD, VAD, VLD and FD-300 values (p=0,001, p=0,010, p=0,002, p=0,001, p=0,023, p=0,001, p=0,001, p=0,001, p=0,012, respectively). DCP VDI, ADA, FAZ area, FAZ perimeter and FAZ acircularity were significantly higher in MA patients (p=0,001, p=0,002, p=0,007, p=0,006, p=0,001, respectively). In the MA group, GCC was significantly decreased in the central, nasal, inferior and temporal quadrants, and the rim area was significantly increased (p=0.020, p=0.018, p=0.010, p=0.003, p=0.033, respectively). In the MO group, SCP VAD was significantly increased compared to HC (p=0,007). Also, DCP VAD and VLD values significantly decreased compared to HC(p=0.001, p=0.001, respectively). DCP VDI, FAZ perimeter and FAZ acircularity index were significantly increased in MO patients (p=0,001, p=0,002, p=0,001, respectively). Macular FD was higher in MA compared to HC in both FCP and DCP (p=0,011, p=0,001). SCP and DCP foveal VD were significantly lower and DCP ADA was significantly higher in MA than in HC (p=0,001, p=0,048, p=0,005, respectively).
Discussion and Conclusion: Migraine is a neurovascular disease that causes retinal hypoperfusion. Patients with migraine experience notable retinal microvascular alterations, which are particularly pronounced in individuals with migraine with aura. Optical coherence tomography angiography may serve as a rapid, reliable, and cost-effective imaging modality for elucidating the vascular aspect of the pathophysiology, diagnosing migraine, and monitoring treatment outcomes.