Farklı azot dozları ve su kısıtı uygulamalarının silajlık sorgum (Sorgum bicolor L.)'un verim ve kalitesi üzerine etkilerinin belirlenmesi
Determination of effects of different nitrogen doses and deficit irrigations on yield and quality of silage sorghum (Sorghum bicolor L.)
Yazar: MEHMET ALAGÖZ
Danışman: PROF. DR. MEVLÜT TÜRK
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki su tüketimi = Plant water consumption ; Silaj = Silage ; Sorgum = Sorghum

Özet:
Bu çalışma, su kısıtı ve azot uygulamalarının sorgum bitkisinin (Sorghum bicolor L.) silaj verimi ve kalitesi üzerine etkilerini belirlemek amacıyla 2021-22 yıllarında Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Eğitim, Araştırma ve Uygulama Çiftliği'nde yürütülmüştür. Çalışmada Greengo çeşidi kullanılmıştır. Yüzey altı damla sulama yöntemiyle sulanan sorgum bitkisi için 6 farklı su düzeyi (I0, I25, I50, I75, I100 ve I125) ve 5 farklı azot dozu (N0, N8, N16, N24 ve N32) uygulanmıştır. Deneme tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Çalışmada verim tepki etmeni (ky), bitki su tüketimi, WUE, IWUE, bitki boyu, yaprak sayısı, sap kalınlığı, yaprak sap oranı, yeşil ot verimi, kuru madde oranı, kuru ot verimi, ham protein oranı, ham protein verimi, NDF, ADF, ham kül, fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum, klorofil içeriği ve stoma iletkenliği incelenmiştir. Silaj örneklerinde ise pH, kuru madde oranı, ham protein oranı, NDF, ADF, ham kül, fosfor, potasyum, kalsiyum ve magnezyum oranları belirlenmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre, su düzeyleri ve azot dozları araştırmada incelenen tüm özellikleri istatistiki olarak önemli düzeyde etkilemiştir. Verim tepki etmeni (ky) değerleri 0.805-1.479, bitki su tüketim 387.5-808.3 mm, bitki boyu 185.0-327.7 cm, yeşil ot verimi 2929-11476 kg/da, ham protein oranı %5.57-7.33, NDF %45.37-59.93, ADF %24.26-36.14 arasında değişmiştir. Silajlarda yapılan ölçümlerde ise pH değerleri 3.99-4.39, ham protein oranı %5.47-7.59, NDF oranı %41.29-54.06, ADF oranı %21.77-33.59 arasında belirlenmiştir. Sonuçlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, Isparta ve benzeri koşullarda, silajlık sorgumda yüksek verim ve kalite için I100 sulama konusunda

Abstract:
This study was conducted to determine the effects of water levels and nitrogen applications on the yield and quality of sorghum (Sorghum bicolor L.) silage at the Isparta University of Applied Sciences, Education, Faculty of Agriculture, Research, and Application Farm during 2021-22. The Greengo variety was used in the study. For sorghum irrigated using a sub-surface drip irrigation system, six different water levels (I0, I25, I50, I75, I100, and I125) and five different nitrogen doses (N0, N8, N16, N24, and N32) were applied. The experiment was conducted in a split-plot design with three replications, within randomized complete block trials. The study examined yield response factor (ky), plant water consumption, WUE, IWUE, plant height, number of leaf, stem thickness, leaf/stem ratio, green herbage yield, dry matter ratio, hay yield, crude protein ratio, crude protein yield, NDF, ADF, crude ash, phosphorus, potassium, calcium, magnesium, chlorophyll content, and stomatal conductance. In the silage samples, pH, dry matter ratio, crude protein ratio, NDF, ADF, crude ash, phosphorus, potassium, calcium, and magnesium ratios were determined.
As a result of the research, both irrigation levels and nitrogen doses statistically significantly affected all the examined traits. The yield response factor (ky) ranged from 0.805 to 1.479, plant water consumption from 387.5 to 808.3 mm, plant height from 185.0 to 327.7 cm, green herbage yield from 2929 to 11476 kg/da, crude protein ratio from 5.57% to 7.33%, NDF from 45.37% to 59.93%, and ADF from 24.26% to 36.14%. In the silage samples, pH values ranged from 3.99 to 4.39, crude protein ratio from 5.47% to 7.59%, NDF from 41.29% to 54.06%, and ADF from 21.77% to 33.59%. Considering all the results obtained from the study, that applying 16 and 24 kg/da nitrogen with I100 irrigation was the most effective for high yield and quality in silage sorghum under Isparta and similar conditions.