Türkmenistanda basmacı (Milli direniş) hareketi ve Cüneyt Han
Basmachi (Nati̇onal resi̇stance) movement in Turkmeni̇stan and Junaid Khan
Yazar: GURBANGELDI GUTLIYEV
Danışman: PROF. DR. VARİS ÇAKAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Tarih = History
Dizin: Basmacı hareketi = Basmacı movement ; Bağımsızlık = Independence ; Han, Cüneyt = Han, Cüneyt ; Rusya = Russia ; Sosyal hareketler = Social movements ; Tarih = History ; Türk tarihi = Turkish history ; Türkmenistan = Turkmenistan

Özet:
Basmacılık hareketi Sovyet Rusya'nın 1918'de Hokand Muhtariyetini ortadan kaldırmasıyla ortaya çıktı. Ve kısa bir süre sonra tüm Türkistan'a yayıldı. Aynı şekilde Türkmen bölgesine de sirayet etti ve Türkmen coğrafyasında halk Ruslar'a karşı ayaklandı. Türkmenler Cüneyt Han, Aziz Han ve Oraz Serdar gibi liderlerin önderliğinde Ruslar'a karşı bağımsızlık savaşı verdiler. Ama Türkmenlerin bu bağımsızlık mücadelesi Sovyet yönetimi tarafından bir çete hareketi (Basmacılık) olarak lanse edildi. Her ne kadar Sovyet yönetimi ve onun tarihçileri Türkmenistan bağımsızlık mücadelesinin çetecilik, eşkıyalık hareketinden ibaret olduğunu ve amacının eski hanlık ve çarlık (sömürge) düzenini kurmak olduğu iddiasında bulunsalar da gerçek kısa zamanda anlaşılacak ve Türkmen halkı Sovyetlerin Basmacı dediği bu bağımsızlık mücadelecilerinden desteklerini esirgemeyeceklerdi. Hatta Türkmenler Sovyet zulmüne karşı Türkmenistan'da bağımsızlık mücadelesi verenlerin önderi Cüneyt Han'a sığınarak ondan yardım isteyeceklerdi. Daima halkının yanında olan Cüneyt Han kendisine sığınan Türkmenlere sonuna kadar yardım edecekti. Cüneyt Han bağımsızlık savaşında Sovyetleri en çok uğraştıran ve Türkmen Milli Mücadelesinde önemli rol oynayan Türkmen kahramanıdır. Onun azimli mücadelesi Türkmenistan'daki bağımsızlık savaşının diğer yerlere göre uzun sürmesine sebebiyet vermiştir. Böylece Türkmenistan'daki bağımsızlık savaşları 1936 yıllarına kadar devam etmiştir. Cüneyt Han hiçbir zaman eşkıyalık yaparak masum halkı soymamıştır. O İngilizlerden herhangi bir destek görmemiş sadece halkından destek görmüştür. O hiçbir zaman vatanına ve milletine ihanet etmemiştir.

Abstract:
Basmachi movement emerged in 1918 when Soviet Russia removed the Hokand Autonomy. And soon it spread all over Turkestan. İn the same way spread to Turkmen land and people rebelled against the Russians in Turkmenistan. Turkmens fought for independence against Russians under the leadership of leaders like Cüneyt Han, Aziz Han and Oraz Serdar. But this independence war of Turkmens was launched by the Soviet administration as a gang movement (Basmachian). Although the Soviet administration and its historians claimed that the struggle for independence of Turkmenistan is just a gangster movement and a brigandist movement, and its purpose is to establish the old khanate and tsarist (colonial) order, they would soon be understood and the Turkmen people would not spare their support from these independence strugglers. Even the Turkmens would ask help from Junaid Khan against Soviet persecution who the leader of the struggle for independence in Turkmenistan. Junaid Khan who always assisted his nation, would assist to Turkmens who took refuge with him. Junaid Khan who troubled Soviets much in the independence war and he is a Turkmen hero who played important role in the Turkmen National Struggle. His determined struggle led to the independence war in Turkmenistan taking longer than other places. Thus, the independence wars in Turkmenistan continued until 1936. Juniad Khan never robbed innocent people by making banditry. He did not receive any support from the English, but only received support from his nation. He never betrayed his country and nation.