Türkiye'deki yüzey neminin zamansal ve mekânsal değişimi
Temporary and spatial change of surface moisture in Turkey
Yazar: DESTAN GÜL
Danışman: PROF. DR. BÜLENT OKTAY AKKOYUNLU ; DOÇ. DR. HAKKI BALTACI
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı / Çevre Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bölgelerin, iklimlerini oluşturan iklim elemanlarından biri olan yüzey nemi küresel iklim değişikliğinin bir sonucu olarak zamansal ve mekânsal değişime uğramaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'deki yüzey nemi değerlerinin uzun vadeli bölgesel trendleri çıkarılmış olup, bu trendlerin anlamlılıkları istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Çalışmada öncelikle yüzey nemindeki değişimin iklim değişikliğindeki önemi ve diğer iklim elemanları ile ilişkileri anlatılmıştır. Dünya genelinde yüzey neminin zamansal trendleri, nem ile ilgili yapılan bilimsel çalışmalar aracılığıyla sunulmuştur. Türkiye'nin
yüzey nem trendleri de 92 istasyonun son 30 yıldaki (1989-2018 arası) günlük bağıl nem ve hesaplanan özgül nem değerleri kullanılarak her bölge için mevsimsel olarak incelenmiştir. İstasyonlardaki bağıl nem değerleri genellikle tüm mevsimlerde azalma eğilimi göstermektedir. Azalma trendinin en düşük olduğu bölgeler Karadeniz ve Marmara Bölgeleri olup; en fazla olduğu bölgeler ise Akdeniz, Güneydoğu Anadolu ve İç Anadolu Bölgeleridir. En büyük düşüş yaz mevsimi boyunca on yılda %4.41 ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde görülmüştür. İstasyonlardaki özgül nem değerlerinin ise özellikle kış mevsiminde artış eğiliminde olduğu görülmektedir. Marmara, Ege ve Karadeniz Bölgelerinde tüm mevsimlerde özgül nem değerleri artış eğilimdedir. Özgül nemdeki değişimler periyot boyunca tüm bölgelerde bağıl nemdeki kadar keskin değildir.

Abstract:
Surface humidity values, which are one of the climatic elements that make up the climate of the regions, undergo temporal and spatial changes as a result of global climate change. In this study, the long-term regional trend of surface moisture values in Turkey was extracted and the significance of these trends was analyzed statistically. In the study, first of all, the importance of the change in surface moisture in climate change and its relations with other climate elements are explained. The temporal trends of surface moisture around the world have been presented through scientific studies on
moisture. Surface humidity trends in Turkey were also examined seasonally for each region using the daily relative humidity and calculated specific humidity values of 92 stations in the last 30 years (between 1989-2018). Relative humidity values at stations generally tend to decrease in all seasons. The regions with the lowest decreasing trend
are the Black Sea and Marmara Regions; The regions where it is the most are the Mediterranean, Southeastern Anatolia and Central Anatolia Regions. The greatest decrease was seen in the Southeastern Anatolia Region with 4.41% in ten years during the summer season. It is observed that the specific humidity values at the stations tend to increase especially in the winter season. Specific humidity values tend to increase in all seasons in Marmara, Aegean and Black Sea Regions. Changes in specific humidity are not as sharp as relative humidity in all regions over the period.