İmgelem, imge ve simgenin figüratif ve non-figüratif resimde kullanımları açısından incelenmesi
Study of image, imagination and symbol in figurative and non-figurative art
Yazar: FERHUNDE ALGAÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. UMUR TÜRKER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim-İş Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Figüratif resim = Figurative picture ; Resim sanatı = Painting art ; Semboller = Symbols ; İmge = Image ; İmgelem = Imagination

Özet:
İnsan, duyumlarının gelişmesiyle birlikte dünyayı algılayarak, bilmeye ve biçimlendirmeye yönelmiştir. îmge; duyularla algılanan nesnel dünyanın insan bilincine bir yansıması olarak, bilgi edinme sürecinin ilk biçimidir. Bilgi edinme sürecinde imge; kuram olarak; bilgi kuramının oluşumuyla bir paralellik gösterir. Ayrıca imge, duyumların bilince bir yansısı olarak yansıma kuramınında temel niteliğidir. İmgelem ise; imgelerle düşünme yetisi olduğu gibi, imge tasarımlarını yeniden canlandırmada etkin bir rol oynar. îmge ve imgelemin gerek bilgi edinmedeki gerekse sanatsal etkinlikteki önemi göz önünde tutularak; bu iki kuram kendi karakteristik özellikleriyle de incelenerek, imgeyle olan ilişkisi daha açık bir şekilde ortaya konmuştur. Sanatta imgeyi açıklamadan önce ise, görsel imge açıklanarak sanatsal imgenin anlaşılabilirliği arttırılmıştır. İmge ve imgelemin birinci bölümde geniş olarak açıklanmasından sonra, sanatçının öznel tutumu doğrultusunda imgeye anlam yükleyip, biçimlendirmesiyle oluşan simge de ikinci bölümde incelenmiştir. Sanatsal kullanımlarının yanında simge günümüzde; örgütlü toplum yaşayışında, gelişen bilim ve teknolojinin yaşantımızda ve hayatımızda etkili bir yer almasında, ayrıca, çevremizde oluşan; doğanın dışında; yeni bir çevrenin algılanmasının kolaylığı açısından da sıkça kullanılmaktadır. Simgenin bu durumu gözardı edilmeden, farklı kullanımlanda karakteristik özellikleriyle birlikte, küçük başlıklar halinde, incelenmiştir. Günümüzde simge, yaşamdan örneklerle açıklanırken; psikanalizde etkin bir rol oynayan simge de araştırmacıların bu konudaki çıkarımları göz önünde tutularak incelenmiş ve kendi bakış açımızla da yorumlanmıştır. IIIAyrıca, simgeler artık bizim için anlatım öğeleri, ifade biçimleri olmaktan çıkarak bir bildiri aracı haline gelebiliyorlar. Günümüz iletişimi ve bildirişiminin simgeyi kullanımı ve onun kullanım alanını genişletmesi, yeni değer ve biçimler yüklemesiyle onu değişikliklere uğratmıştır. Simge, gene simgedir. Fakat artık simge olarak yüklenen anlam, çok daha etkin anlamlar ve biçimler taşır. Günümüzdeki bu yeni simge, gösterge olarak yer almakta ve göstergebilim tarafından incelenmektedir. Simge ile olan bağlantısından dolayı gösterge 'e bu bölümde incelenmiştir. Sanatın gelişiminin insanlığın gelişimi ile paralellik gösterdiği artık, bugün, tamamiyle kabul edilmiştir. Hatta sanatın; bu toplumsal gelişmeler sonucunda biçimlendiğini ve anlamlandığını söylememiz de yalnış olmaz. O zaman diyebiliriz ki; sanatın toplumsal olma özelliği vardır ve biz bunu gözardı edemeyiz. İşte buradan yola çıkarak kendi konumuzu irdelediğimizde simge ve sembolü birbirinden ayrı olarak incelememiz gerektiği sonucuna varıyoruz. Çünkü simge; sanatçının öznel tutumu doğrultusunda anlamlanıp biçimlenirken, sembol; toplumsal bir uzlaşma sonucunda imgeye belirli bir anlam yüklenip; gerek kendi biçiminde gerekse yeniden biçimlendirilmesiyle ortaya çıkan, yeni imgenin (sembol) toplum tarafından algılanması sonucu oluşur. Yani sembol, simgeye göre daha genel bir anlam taşır. İşte bu yüzden üçüncü bölümde sembolü tek başına ele alarak inceledik. Fakat, sunuda belirtmemiz gerekir ki her ne kadar birbirlerinden ayrı anlam ve işlevsellikleri olsada sanat tarihi çoğu zaman her ikisini birlikte kullanmıştır. Bizde bunu yadsımadan, sadece kendi bakış açımızla konuya yaklaşıyoruz. Ayrıca bu bölümde, sembolik form kavramıda incelenerek, tarihsel süreçte önemli bir yer alan sembolizm akımıda açıklanmıştır. Dördüncü bölümde ise, tek tek incelediğimiz imge, imgelem, simge ve sembolün oluşumu gerçekleştiren duyum, algı, soyutlama, yaratma, imgelem ve IVbiçimlendirme edimleri hem kendi karakteristik özelliklerinde hem de oluşumlarına olan etkileri açısından da incelenmiştir. Son bölüm de ise; imge, imgelem ve simgenin resimde kullanımı incelenirken sanatsal süreçte figüratif ve non-fıgüratif olarak yapılmış sanat eserlerinden, konunun anlaşılmasında etkili olacak resimler seçilmiştir. Bu resimler seçilirken özellikle bilinen sanatçıların eserleri olmasına dikkat edilerek; konunun tarihsel bir perspektif içinde anlaşılabilirliğinin arttırılmasına çaba gösterilmiştir. V

Abstract:
Man is inclined towards perception and shaping of the world with the development of his senses. Image as reflection of the objective world to the conscious of human through sensation of senses is the first form of being in formed, theoretically, image during process of being informed have some similarities with formation of epistemology. Moreover, image which is a reflection of sensation to the conscious, is the basic quality of reflection theory. Imagination plays an active role in reanimation of image reflections. Considering important role of image in artistical activity and in being informed, both of these theories are studied with their self characteristical qualities and relation with image is defined more clearly. Before explaining image in art, visual image is stated thus artistical image can be more easily understood. First chapter of image and imagination deals with image in detail. The second chapter explains how an artist gives meaning to the image by his subjective inclination and symbol is thus being formed. Besides handling of symbol in artistic use, it is used in our daily life such as in organized life of the society, in playing an active role of science and technology in our life as well as perception ease of a new environment outside the nature occurring hear our environment. Noting this property of symbol various uses of symbol have been studied in small subtitles with their characteristic qualities. By giving examples of symbol in our daily lives, symbol that plays an active role in psychoanalysis is studied from different results of some outdoors and they are interpreted through our point of view. Furthermore, symbols are no more elements of expressions or forms of statement, but means of announcement. Today communication and announcement VIuse symbol with new values and forms thus increasing the field of application of symbol have changed it. Symbol again symbol. However meaning which is changed as symbol carries more active meaning ad forms. The new symbol in today's world is taking place as representation and is being studied by functional science. Representation in connection with symbol is studied in this chapter. It has been accepted generally that development of mankind has some parallel points with development of and. It would not be wrong that ant is shaped by the society and society gives it meanings. Therefore art has quality of being sociologic and it cannot be neglected. Starting from this point, when we discuss our topic we conclude that symbol and sign should be studied under different topics. Because sign gains meaning and shape through artist's subjective conduct. However symbol is filled with meaning by social contract and a new image (symbol) formed by itself and by reshaping is perceived by the society. New symbol carries a general meaning than a sign. For this reason we studied symbol individually. But it must be noted that although they have different meaning and functionalities, art history used both of them together. We do not neglect it only we deal it through our perspective. In this chapter, we also studied symbolic form concept as well as symbolism movement in historical process. Fourth chapter deals with sensation, sense abstraction imagination, formation acts that realizes image imagination sign and symbol by their own structures and their interactions through each other. Last chapter deals with image imagination and symbol in art. Pictures are selected both figurative and non-figurative through history to clarify understanding, they are intentionally taken from known artists to place the subjects into historical perspective. vn