Çocuklara yabancı dil olarak İngilizce sözcük öğretiminde şiir kullanımı
Teaching English vocabulary to children through poetry
Yazar: ELİF KATİP ÇIRAKLI
Danışman: PROF. DR. NAZAN TUTAŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Dilbilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil eğitimi = Language education ; Dilbilim = Linguistics ; Edebi eserler = Literary works ; Kelime öğretimi = Vocabulary teaching ; Kelimeler = Words ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Çocuk eğitimi = Child education ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; Şiir = Poem

Özet:
Edebiyatın yabancı dil öğretimindeki yeri gerek okuma, yazma, dinleme ve konuşma gibi dört temel becerinin gelişimi, gerekse sözcük, sesletim ve dilbilgisi yeterliliğinin artması için oldukça önemlidir. Edebi bir tür olan şiir, genellikle yabancı dil öğretiminde kullanımı pek de tercih edilmediği gözlemlenen bir türdür. Bunun sebepleri arasında ise öğrencilerin yeni bir dil öğrenirken şiir dilinin zor olacağı düşüncesi yatmaktadır. Ancak, bir dil içerisinde, günlük dil de buna dahil olmak üzere, şiirsel ifadelere yer verilmesi kaçınılmazdır. Şiir, hayal gücünü, duyguları ve öğrencilerin soyut düzlemde düşünmesini sağlayan metaforik öğeleri içinde taşıyan bir türdür. Öğrencilerin bilinen dilbilgisi kullanımlarının yanı sıra, tümce ve sözcük yapı ve anlamlarının ötesindeki kullanımları görebilmeleri için bakış açısı geliştirmelerini sağlamaktadır. Şiirde ritmik öğelerin varlığı hedef dili öğrenmeyi daha eğlenceli hale getirmekte ve öğrenciler bu sayede hedef dildeki vurgu, ezgi, tonlama gibi parçalar üstü öğelere de aşina olmaya başlamaktadır. Bu sebeplerden dolayı, temel dil becerilerinin öğretimi için kullanılabilecek edebi eserlerden biridir. En önemli noktalardan biri ise uygun şiir seçimidir. Bu aşamada hedef dilin öğretmeni öğrencilerin ihtiyaçlarını, gereksinimlerini, ilgi alanlarını, kültürel art alanlarını ve öğrencilerin dil düzeylerini göz önünde bulundurmalıdır.
Yapılan çalışmanın amacı, İngilizceyi yabancı dil olarak öğrenen 12-14 yaş arası çocuklara sözcük öğretiminde şiir türünün bir araç olarak kullanılabileceğini ve bu araç sayesinde sözcük öğretiminin gerçekleştirilebileceğini ortaya koymaktır. Bu amaç çerçevesinde çocukların ders materyali olarak şiire yönelik görüşlerini de sorgulamaktır. Bu sebeple Ankara Üniversitesi TÖMER'de İngilizce öğrenimi görmekte olan toplam 16 öğrenci ile çalışılmıştır. Öğrencilerin 7'si kontrol grubunu oluştururken, 9'u sayıca fazla olması nedeniyle denek grubunu oluşturmaktadır. Çalışmada eylem araştırması (action research)  kapsamında yarı deneysel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Ardından öğrencilerin şiire yönelik görüşlerini değerlendirebilmek için araştırmacı tarafından hazırlanan görüş sormacası uygulanmıştır. Görüş sormacası aşamasında yarı yapılandırılmış görüşme uygulanarak çocuklara yönlendirme yapılmıştır. Sormacada öğrencilerden "Evet" ve "Hayır" seçeneklerinden birini seçmeleri beklenmiştir. Sormacanın uygulanması esnasında araştırmacı her bir maddeyi öğrencilere sesli olarak okumuş ve öğrencilerden gelen cevaplar ile yorumları ses kaydına almıştır. 8 haftalık çalışma boyunca araştırmacı deney grubunun uygulanan öğretim yöntemine yönelik davranışlarını gözlemlemiş ve deneklerin olası görüşleri hakkında fikir üretmiştir. Öğrencilere uygulanan ön-test ve son-testlerin güvenilirlik ve geçerlilikleri SPSS programındaki Paired t-test uygulanarak test edilmiştir. Görüş sormacasının çözümlenmesi aşamasında ise çift seçimli binom – dbinom testi uygulanmıştır. 
Çalışmanın sonunda elde edilen bulgular, çocuklara yabancı dil olarak İngilizce sözcük öğretiminde şiirin derslerde araç olarak kullanılabileceğini, şiir kullanımı ile yabancı dilde sözcük öğretiminin gerçekleştirilebileceğini ve sözcük bilgisi düzeyinin arttırılabileceğini ortaya koymuştur. Çalışmanın başında ön-testte kontrol grubunu geriden takip eden deney grubu öğrencileri, çalışmanın sonunda büyük bir başarı kaydederek kontrol grubunun başarı oranına oldukça yaklaşmıştır. Deney grubunu oluşturan öğrencilerin öğretim yöntemine yönelik görüşünün ise olumlu yönde geliştiği, öğrencilerin şiirle sözcük öğrenmekten keyif aldıkları, bu tür uygulamalara devam etmek istedikleri, şiirle sözcük öğrenmenin daha kolay olduğunu ifade ettikleri görüş sormacası sonuçlarından ve yapılan görüşmeden elde edilen sonuçlardır.

Abstract:
The place of literature in foreign language teaching is extremely significant in terms of development of main language skills such as reading, writing, listening and speaking and especially for the improvement of vocabulary, pronuncuation and grammar. It has been observed that poetry is not commonly used in foreign language teaching as a literary genre. One of the reasons of this idea includes the opinion that the language of poetry seems difficult to students while learning a new foreign language. However, it is inevitable to use poetic expressions in a language, including daily language as well. Poetry is a genre involving imagination, emotions and metaphorical items that provide students to think in abstract level. It enables students to improve perspectives about the known grammar structures and to see the usages beyond the sentence and vocabulary structures and meanings. The rhythmic items in poetry make learning the target language more enjoyable and students start to know suprasegmental items in the target language such as stress, tone and intonation. One of the most important points is choosing the suitable poem. In this phase, teacher of the target language should consider needs, interests, cultural backgrounds and language levels of students.
The aim of this study is to indicate that poetry can be used as a material in vocabulary teaching to students who are at the age of 12-14 in foreign language teaching and it is also aimed to question opinions of students towards poetry as a lesson material. For this reason, the researcher worked with 16 students who had been learning English at Ankara University TOMER. 7 of the students belong to the control group, and the other 9 students, who are more than the other class, belong to the experiment group. In the study, quasi-experimental research method in the scope of action research was used. And an opinion questionnaire prepared by the researcher was conducted to students to evaluate the opinions of the students towards poetry. In this part of the study, the researcher directed the students by conducting semi-structured interview. Students were supposed to choose "Yes" or "No" options for the questions. During the conducting of the opinion questionnaire, the researcher read the questions loudly to the students and recorded their answers and comments to the sound equipment. The researher observed the behaviours of the students towards the conducted teaching method and tried to produce ideas about their probable attitudes. The reliability and validity of the pre-test and post-test were tested by using the Paired t-test, which is a part of SPSS programme. Binom – D-binom tests were used to analyze the attitude survey.
The results of the study indicate that it is possible to use poetry as a material in lessons to teach vocabularies in English to children and it is also possible to increase the level of vocabulary in English by using poetry.  At the beginning of the study, the experimental group was less successful than the control group; however, at the end of the study they have been nearly as successful as the control group. The attiude of students of the experimental group has been positive. It is also seen in the results of the study that they like learning vocabularies by using poems, they want to continue these kind of studies and they also express that it is much easier to learn vocabularies in English by using poems.