Hilmi Ziya Ülken'in düşünce dünyasında bir tezli roman olarak İnsan Meddücezri
İnsan Meddücezri: A thesis novel in Hilmi Ziya Ülken's world of thought
Yazar: DUYGU CANKILIÇ İLHAN
Danışman: DOÇ. DR. NERMİN ZEYNEP UYSAL
Boğaziçi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Roman = Novel ; Spinoza, Baruch = Spinoza, Baruch ; Türk romanı = Turkish novel ; Ülken, Hilmi Ziya = Ülken, Hilmi Ziya

Özet:
Bu tez çalışması Hilmi Ziya Ülken'in 30'lu ve 40'lı yıllar arasında kaleme aldığı İnsan Meddücezri üst başlığında yayımlanan nehir roman serisinin iki eserinin, 1936 senesinde tefrika edilen Yarım Adam (1943)  ve Posta Yolu (1941)  romanlarının, Ülken'in sosyoloji, felsefe ve tarih araştırmalarını içeren düşünce dünyası arasında çalışmaları arasında durduğu yeri tezli roman tartışması etrafında ele alır. Çalışmada, Ülken'in Aşk Ahlakı (1931) ve İnsani Vatanperverlik (1933) eserlerinde tartıştığı ve ahlak mertebelerinin en üst noktası olarak gördüğü "insani vatanperverlik" kavramının İnsan Meddücezri'ndeki karşılığı değerlendirilir. Romanlar, Hilmi Ziya Ülken'in tarafsızlık ilkesi ile çalıştığı akademik eserlerinin yanında, kişisel fikirlerini gösterebileceği bir alan yaratmaktadır. Bu fikir, Dorrit Cohn'un Şeffaf Zihinler: Kurmaca Eserlerde Bilincin Sunumu eserinde ele aldığı psiko anlatı, alıntılı ve anlatımlı monolog kavramları ve Susan Rubin Suleiman'ın Authoritarian Fictions: The Ideological Novel as a Literary Genre eserinde tezli romanın özellikleri olarak ortaya koyduğu karakterlerin kurgulanması, diyalogların, tekrarların işlevi ve anlatıcının konumu gibi temel meseleler aracılığıyla gözlemlenir. Spinoza'nın kudret derecesi ve ortak mefhum kavramının romanlardaki Anadolu anlatısına etkisi ele alınır. Sonuç olarak İnsan Meddücezri'nin Ülken'in akademik çalışmalarındaki boşlukları tamamlamak, toplumu tüm çelişkileri ile birlikte daha derinden anlayabilmek adına bir edebiyatçı/sanatçı sezgisi ile kaleme aldığı romanlar olduğu yorumu yapılır.

Abstract:
This thesis embraces Hilmi Ziya Ülken's two novels of a roman-fleuve series published under the title of İnsan Meddücezri, written in the 30s and 40s; Yarım Adam was serialized in 1936 and published in 1943 as a novel, and Posta Yolu was published in 1941. The study discusses the place of these novels among Ülken's interdisciplinary works, including his research in sociology, philosophy and history within the context of thesis novel. Through the thesis, reflections of the concept of "humane patriotism", which Ülken discussed in Aşk Ahlakı (1931) and İnsani Vatanperverlik (1933) and interpreted as the highest moral value, to İnsan Meddücezri are evaluated. Among Hilmi Ziya Ülken's impartial academic works, the novels allow for the writer to present his personal ideas. This phenomenon is observed through the notion of psycho-narration that Transparent Minds Narrative Modes for Presenting Consciousness in Fiction and through the fictionalization of characters and dialogues, the role of the repetitions and the position of the narrator that Susan Rubin Suleiman reveals in Authoritarian Fictions: The Ideological Novel as a Literary Genre as the elements of thesis novel. The paper will examine the influence of common notions of Spinoza to the Anatolian narrative within the novels. Consequently, it will be concluded that İnsan Meddücezri makes up for Ülken's academic works and looms large as novels Ülken has written with insights as an artist/a man of letters, to understand the society profoundly and with all its contradictions.