Ankle brakial indeks (ABI) ölçümü yapılarak aterosklerotik risk faktörü olan hastalarda periferik arter hastalığı taranması
Screening of peripheral arterial disease in patients with aterosclerotic risk factor by measuring ankle brachial index (ABİ)
Yazar: YASİN KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT ARSLAN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi = Thoracic and Cardiovascular Surgery
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Ayak bileği = Ankle ; Periferik arter hastalığı = Peripheral arterial disease ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ:
   Periferik arter hastalığı (PAH) aortanın dallarında ilerleyici aterosklerozun etkisiyle doku perfüzyonunun bozulduğu bir hastalık terimi olarak tanımlanmaktadır. Koroner arter hastalığı (KAH), serebrovasküler hastalıklar (SVH) yanı sıra periferik arter hastalığının (PAH) da dünya genelinde mortalite ve morbiditeye etkisi oldukça önemli boyutlardadır. Bu çalışmamızda sağlık sisteminin tüm basamaklarında 'Ayak bileği kol indeksi ( Ankle brakial index – ABI ) kullanılarak aterosklerotik risk faktörü olan hastalara tarama yapmak, PAH şüphesi olan hastaların ileri tetkik ve tedavi amacıyla yönlendirilmesi ve bu konuda hem sağlık çalışanlarının hem de toplumsal farkındalığın oluşturulması amaçlanmıştır.

YÖNTEM:
   Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi Anabilim Dalı'nda Haziran- Aralık 2020 tarihleri arasında herhangi şikayetle polikliniğe başvuran ve aterosklerotik risk faktörlerinden (sigara, dislipidemi, hipertansiyon, diyabet, obezite (BMI≥30),  en az bir tanesine sahip 45 yaş üstü bireyler ABI ile taranmak üzere çalışmaya dahil edildi. Daha önce periferik arter hastalığı (PAH) tanısı ile takip edilen hastalar çalışmaya alınmadı. El tipi vasküler doppler cihazı kullanılarak ABI ölçülen hastaların tıbbi öykü ve fizik muayene kayıtları tutulduktan sonra gerekli görülen katılımcılar (ABI≤0,90) ileri tetkik ve tedavi amacıyla yönlendirildi.


BULGULAR:

     PAH dışı herhangi bir vaskülopati ile takip edilen veya ateroskleroz risk faktörü taşıdığı için diğer polikliniklerden Kalp ve Damar Cerrahisine yönlendirilen 81 (%40.5)'i kadın, 119 (%59.5)'u erkek 200 hasta çalışmaya alındı.  Yaş ortalaması kadınlarda 59.16 (±10.43); erkeklerde 61.8 (±9.3) idi.  Erkek hastalarda %60, kadın hastalarda %36 sigara kullanımı,  102 (63 erkek ve 39 kadın) hastada DM; 110 (72 erkek, 38 kadın) hastada HT tanısı mevcuttu. Ayrıca kadınlarda erkeklere oranla daha yüksek kan lipid profili ve BMI tespit edildi. Çalışmamızda ABI ölçümleri ile 78 (%39) hastada (50 erkek ve 28 kadın )PAH tespit edildi.

SONUÇ:
   Ateroskleroz yaş, cinsiyet, genetik yatkınlık gibi kişi bağımlı risk faktörlerini içeren patofizyolojik bir süreç olmasına rağmen sigara, dislipidemi, hipertansiyon, diyabet ve obezite gibi değiştirilebilir risk faktörlerinin erken dönemde kontrol altına alınması ile önlenebilir. Bu risk faktörlerinin kontrol altına alınması periferik arter hastalıkları yanı sıra koroner arter hastalığı, serebrovasküler hastalıklar, mezenter iskemi gibi birçok vaskülopatiye bağlı morbidite ve mortalite oranlarının azaltılmasında etkilidir. Özellikle PAH ön tanısı için nabız muayenesine ek olarak kolayca uygulanabilen ABI ölçümü yapılması hastalığın erken tanısında önemli bir yere sahiptir.

Anahtar kelimeler: Ayak bileği kol indeksi, periferik arter hastalığı, aterosklerotik risk faktörleri

Abstract:
INTRODUCTION AND PURPOSE:
    Peripheral artery disease (PAD) is defined as a disease term in which tissue perfusion is impaired by the effect of progressive atherosclerosis in the branches of the aorta. In addition to coronary artery disease (CAD), cerebrovascular diseases (CVD); peripheral artery disease (PAD) has a significant impact on mortality and morbidity worldwide. In this study, it was aimed to screen patients with atherosclerotic risk factors using 'Ankle brachial index (ABI) at all levels of the health system, to direct patients with suspected PAD for further examination and treatment, and to create both healthcare professionals and social awareness on this issue.

METHOD:
   45 years of age who have applied to an outpatient clinic with any complaint between June and December 2020 at Atatürk University Faculty of Medicine, Department of Cardiovascular Surgery and who have at least one of the atherosclerotic risk factors (smoking, dyslipidemia, hypertension, diabetes, obesity (BMI≥30) Patients who were previously diagnosed with peripheral artery disease (PAH) were excluded in the study. After the medical history and physical examination records of the patients whose ABI was measured using a hand-held vascular doppler device, the participants considered necessary (ABI≤0,90) was referred for further examination and treatment.

FINDINGS:
     A total of 200 patients, 81 (40.5%) female and 119 (59.5%) male, who were followed up with any vasculopathy other than PAD or referred to Cardiovascular Surgery from other outpatient clinics because of atherosclerosis risk factors were included in the study. The average age for women was 59.16 (± 10.43); 61.8 (± 9.3) in males. Smoking was 60% in male patients, 36% in female patients, DM in 102 (63 male and 39 female) patients; 110 (72 men, 38 women) patients were diagnosed with HT. In addition, higher blood lipid profile and BMI were detected in women compared to men. In our study, PAD was detected in 78 (39%) patients (50 men and 28 women) by ABI measurements.

RESULT:
   Although atherosclerosis is a pathophysiological process that includes individual dependent risk factors such as age, gender, genetic predisposition, it can be prevented by controlling modifiable risk factors such as smoking, dyslipidemia, hypertension, diabetes and obesity in the early period. Control of these risk factors is effective in reducing morbidity and mortality rates due to many vasculopathies such as coronary artery disease, cerebrovascular diseases, mesenteric ischemia as well as peripheral artery diseases. Especially for the pre-diagnosis of peripheral artery disease, an anckle brachial index measurement, which can be easily applied in addition to pulse examination, has an important place in the early diagnosis of the disease.
Keywords: Ankle brachial index, peripheral artery disease, atherosclerotic risk factors