Bölgesel kalkınma ajanslarının büyüme ve istihdam üzerine etkisi: Ampirik bir analiz
The effect of regional development agencies on growth and employment: An empirical analysis
Yazar: BUĞRA ÇAĞRI ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. FERDİ KESİKOĞLU
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; Bölgesel kalkınma ajansları = Regional development agencies ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Panel veri modelleri = Panel data models ; İstihdam = Employment

Özet:
Bölgesel gelişmişlik farklılıklarının azaltılmasına yönelik çalışmalar incelendiğinde, ülkelerin özellikle 2. Dünya savaşından sonraki dönemde bölgesel kalkınma politikalarına daha ağırlık verildiği görülmektedir. Bu kapsamda ortaya atılan modeller merkezden planlanan kalkınma plan ve politikaları çerçevesinde şekillenmekteyken son dönemde yerelden ulusala doğru bir anlayışın da ön plana çıktığı görülmektedir.  Bu noktada az gelişmiş bölgelerin, gelişmişlik farklılıkların giderilmesi için ortaya atılan en önemli fikirlerden biri, kalkınma ajanslarının kurulması fikridir. Dünya'da ilk örnek olan Tennessee Valley Authority, ABD'de 1933 yılında kurulmuştur. Türkiye'de Kalkınma Ajansı kurulma yolunda ilk ciddi adımlar 1999 Helsinki Zirvesinde atılmıştır. Kalkınma Ajanslarının kurulma kararı ise 5449 sayılı kanunun, 25.01.2006 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda oylanarak kurul tarafından kabul edilmiştir.
Bölgesel Kalkınma Ajanslarının temel amacı, danışmanlık ve finansal teşvik hizmetlerinde bulunarak; bölgedeki ekonomiyi hareketlendirmek, bölgesel yatırımların artmasını sağlamak, yerel potansiyeli harekete geçirerek istihdam konusunda bölge halkının iş gücüne katılımını sağlamaktır. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, Türkiye'de faaliyet gösteren bölgesel kalkınma ajanslarının bölgelerin ekonomi ve istihdamına katkısı olup, olmadığını araştırmaktır. 
Çalışmada, 2011 – 2018 yıllarına ilişkin veriler kullanılarak, kalkınma ajanslarının Yıllık Bütçe Gerçekleştirmeleri ile Bölgesel Gayri Safi Yurtiçi Hasıla ve Bölgesel İstihdam verileri kontrol edilerek, panel veri analizi yöntemi ile incelenmiştir. Ampirik sonuçlar, ele alınan dönem, değişken ve verilere bağlı olarak kalkınma ajanslarının ilgili bölgelerin ekonomisine katkı sağladığını göstermektedir.

Abstract:
When the studies aimed at reducing regional development disparities are examined, it is seen that countries have given more weight to regional development policies, especially in the period after the Second World War. While the models put forward in this context are shaped within the framework of development plans and policies planned from the centre, it is seen that an understanding from local to national has come to the fore recently. At this point, one of the most important ideas put forward to eliminate the development differences of underdeveloped regions is the idea of establishing development agencies. Tennessee Valley Authority, the first example in the world, was established in the USA in 1933. The first serious steps towards establishing a Development Agency in Turkey were taken at the 1999 Helsinki Summit. The decision to establish Development Agencies, on the other hand, was approved by the Law No. 5449 by voting in the General Assembly of the Turkish Grand National Assembly on 25.01.2006.
The main purpose of Regional Development Agencies is to provide consultancy and financial incentive services; to mobilize the economy in the region, to increase regional investments, to activate the local potential and to ensure the participation of the people of the region in employment. In this direction, the aim of the study is to investigate whether the regional development agencies operating in Turkey contribute to the economy and employment of the regions.
In the study, using the data of the years 2011 – 2018, the Annual Budget Realizations of the development agencies, and the Regional Gross Domestic Product and Regional Employment data were checked and examined with the panel data analysis method. Empirical results show that development agencies contribute to the economy of the relevant regions depending on the period, variables and data.