Eş'arî'de kelamî düşüncenin oluşumu –Dinî siyasî ve felsefî kelamî etkiler bağlamında bir inceleme-
Formation of kalamî thought in ash'arî –An investigation in context of religious politics and philosophical kalamî effects-
Yazar: ASLI MENEKŞE
Danışman: PROF. DR. GALİP TÜRCAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion
Dizin: Ehl-i sünnet = Ehl-i sunna ; Eş`ari = Eş`ari ; Felsefi düşünce = Philosophical thought ; Kelam = Islamic theology ; Mutezile = Mutazila ; Siyasal etki = Political clout ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmada Ehl-i Sünnet kelamının kurucularından Ebu'l-Hasan el-Eş'arî'nin kelamî görüşlerindeki oluşum ve dönüşüm ele alınacaktır. Nitekim Eş'arî'nin kelamî görüşleri ekseninde bir mezhebin ortaya çıkması, yine bu görüşlerin geniş bir coğrafyaya yayılarak yüzyıllarca varlığını devam ettirmesi onun sağlam ve doğru bir metodolojiye sahip olduğunun göstergesidir. Bu bağlamda Eş'arî'nin, sahip olduğu metot ve görüşlerinin temelinde sağlam bir aklî/felsefî yöntem ile derin bir selefî kültür yer almaktadır. 
Çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Girişte çalışmanın kapsamı, konusu, amacı, yöntemine yer verilmekte ve Eş'arî öncesi kelamî düşüncenin oluşum süreci kısaca ele alınmaktadır. Birinci bölümde Eş'arî'nin yaşadığı dönemin dinî/fikrî yapısı incelenmektedir. Ayrıca söz konusu dönemin sosyo-kültürel yapısından, siyasî çatışmalar ve bu çatışmaların İslam düşüncesine etkisinden bahsedilmektedir. İkinci bölümde Eş'arî'nin metodolojisini inşa eden Yunan düşüncesinin İslam dünyasına dahil olması ve felsefî bakışın Eş'arî ve takipçilerinin görüşleri üzerindeki etkisine yer verilmektedir. Üçüncü bölümde ise Eş'arî'nin Selef kültürüne hakim olmasını sağlayan kişi ve faktörler ele alınmaktadır. Ayrıca Eş'arî'nin kelamî kimliğinin inşaını sağlayan etkenler belirlenmektedir. Son olarak Eş'arî'nin Ehl-i Sünnet kelamındaki belirleyiciliği değerlendirilmektedir.


Anahtar Kelimeler: Kelam, Eş'arî, Mu'tezile, Felsefe, Selef, Ehl-i Sünnet.

Abstract:
In this study, formation and conversion on the Abu'l Hasan al-Ash'arî's kalamî thought is discussed. Thus dawn of a sect in axis of Ash'arî's kalamî thought and continuance it's existence for centuries by spreading over a wide geographical area demonstrate that he has a true and strudy methodology. In that respect a strudy mentally/philosophical method and comprehensive Salafî culture take part in the basis of Ash'arî's method and thought.
In the introduction, extent, subject, purpose and method of the study is existed. There is also the formation process of kalamî thought before Ash'arî. In first chapter is investigated religious/intellectual structure of the Ash'arî's period are examined. Also, socio-cultural structure of this period, political conflicts and its effect to Islamic thought is discussed. In second chapter it is discussed how Greek thought which built the Ash'arî's methodology was included in Islamic World and effect of philosophical approach on Ash'arî and his followers. In third chapter, people or factors that ensure to has comprehensive knowledge of Salafî culture. Furthermore, agents that build the kalamî identity of Ash'arî are determined. Finally, decisiveness of Ash'arî on Ahl-i Sunnah is evaluated.


Key Words: Kalam, Ash'arî, Mu'tazilah, Philosophy, Salaf, Ahl-i Sunnah.