Farklı gelişme dönemlerinde ve muhtelif sürelerde meydana gelen su baskınlarının buğdayda verim ve verim unsurlarına etkisi
The effect of flood occurred in various duration at different developmental stages on wheat yield and yield components
Yazar: AHMET KARA
Danışman: DOÇ. DR. MURAT TİRYAKİOĞLU
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmanın amacı; ekmeklik buğdayın farklı gelişme dönemlerinde ve muhtelif sürelerde maruz kaldığı su baskınının, verim ve verim unsurları üzerine etkisini araştırmaktır. Çalışma, su baskını stresine kaşı farklı tepkiler göstermiş iki adet ekmeklik buğday çeşidinin (Gönen-98: toleranslı ve Meta-2002: duyarlı) bazı temel gelişme dönemlerinde (kardeşlenme: D1, sapa kalkma: D2 ve başaklanma: D3) değişik sürelerde (0, 10, 20, 30 gün) su baskınına maruz bırakılmaları sonucunda gösterecekleri tepkiler çeşitli morfo-fizyolojik özellikler bakımından tespit edilmiştir. Çalışma 86 x 30 x 34 cm (boy; en; derinlik) ebadındaki saksılarda, her saksıda 160 bitki olacak şekilde yürütülmüştür.
Sonuç olarak; fertil başakcık sayısı, birim alan dane sayısı, tek dane ağırlığı, dane verimi, hasat indeksi ve biyolojik verim gibi verim ve ögeleri ile yaprak klorofil içeriği su baskını stresinden olumsuz etkilenmiştir. Buna karşın, stresin başak uzunluğuna herhangi bir önemli olumsuz etkisi tespit edilememiştir. Stresin genotiplere olumsuz etkisi çoktan aza D3 > D2 > D1 şeklinde olmuştur. Stres süresi uzadıkça bitkiye olan olumsuz etkisi daha da artmıştır. Bu olumsuz etkinin özellikle D3'de kendini gösterdiği ve bunun tek dane ağırlığı üzerinden gerçekleştiği tespit edilmiştir. Çeşitlerin su baskınına tepkileri incelenen özellikten özelliğe değişiklik göstermiştir. Birim alan dane sayısı çoktan aza; Meta 2002'de D1 > D2 > D3, Gönen 98'de D3 > D1 > D2 şeklinde tespit edilmiştir. Birim alan dane verimi ise Meta 2002'de D1 > D2 > D3 şeklinde gerçekleşmişken, Gönen 98'de D1 >D3 > D2 şeklinde sıralanmıştır. Tek dane ağırlığında ise her iki çeşidin de tepkileri benzer olmuştur. Sonuç olarak; su baskınının farklı gelişme dönemlerinde çeşitleri farklı şekilde etkilediği, su baskını süresi uzadıkça toleranslı veya duyarlı tüm genotiplerin stresten olumsuz etkilendikleri, dolayısıyla kısa süreli su baskınlarında toleranslı çeşit kullanmanın yetiştiricilikte önemli olduğu görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study to investigate the effects of waterlogging arise at different development stages of bread wheat for various duration on the yield and yield components. Two bread wheat varieties (Gönen-98: tolerance and Meta-2002: sensitive) which have different reaction to flooding stress at three developmental stages (tillering :D1, bolting: D2 and heading: D3) for different stress duration (0, 10, 20, 30 days) were tested in respect to their various morpho-physiological features. Field trials were carried out as a pot experiment (86 x 30 x 34 cm, length/width/depth) with 160 plants per pot.
The results of the study introduced that the yield components such as the number of fertile spikelet, grain quantity per unit area, single grain weight, grain yield, harvest index and biological yield and also the chlorophyll content were negatively affected to waterlogging. However, any significant adverse effects of flooding on spike length was not determined. The most distinct negative effect of waterlogging was emerged at heading, follow up bolting and tillering. The longer the duration of stress the damage was more severe. This negative effect which is determined at D3 stage was particularly identified on single grain weight. The effect of flooding stress was significantly different at different features. While the influencing order of number of grain per unit area by the stress was formed for the variety Meta 2002 as D1 > D2 > D3, the variety Gönen 98 as D3 > D1 > D2. The response was similar for both genotypes in respect to single grain weight. As conclude, waterlogging has affected the varieties at different development stages with different aspect. The increased flooding periods exposed the increased adverse effect on both tolerant and sensitive genotypes. Consequently it is important to cultivate the tolerant wheat varieties throughout the short-term waterlogging conditions.