Davranışsal iktisat perspektifinden yatırımcıların finansal yatırım kararlarının olay analizi yöntemi ile incelenmesi
Investigation of financial investment decisions of investors from the perspective of behavioral economics with event analysis method
Yazar: İLKNUR ÜLKÜ ARMAĞAN
Danışman: PROF. DR. MURAT ALİ DULUPÇU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Davranışsal finans = Behavioral finance ; Finansal yatırım = Financial investment ; Olay etki analizi = Event impact analysis ; Yatırım kararları = Investment decisions ; Yatırımcı davranışı = Investors behavior ; Yatırımcılar = Investors

Özet:
Ana akım teorilerin iktisadi insan olarak tanımladığı Homoeconomicusun, her zaman rasyonel davrandığı, karar probleminde tercihler arasında tam bilgiye sahip, çoğu aza tercih eden, tercihler arasında tutarlı olan, faydasını maksimize eden olduğu kabul edilmektedir. Fakat zaman içinde bu mekanik insanın davranışlarının mevcut teorilerle gerçek insanı açıklayamaması, sorgulanmasına neden olmaktadır. 

Geleneksel finans teorileri de finansal piyasalarda yatırımcının her zaman rasyonel davrandığını, yatırım kararlarında getirisini maksimize edecek kararlar verdiğini, tam bilgiye sahip olduğunu, piyasada işlem maliyetlerinin olmadığını varsaymaktadır. Finansal piyasalarda tüm bilgi finansal varlık fiyatlarına hızla yansımakta, varlık fiyatları gerçek değerini yansıtmakta, normalin üzerinde getiri fırsatı oluşmamaktadır. Bu durum piyasa etkinliği ile tanımlanmakta ve Etkin Piyasalar Hipoteziyle açıklanmaktadır. Fakat geleneksel finans teorileri de gerçek hayattaki finansal yatırımcıların yatırım kararları nedeniyle oluşan anormal varlık fiyatlarını açıklamakta yetersiz kalmaktadır. Geleneksel teorilerle açıklanmakta güçlük çekilen finansal krizler, aşırı reaksiyon anomalisi, düşük reaksiyon anomalisi gibi fiyat anomalileri yatırımcı davranışını temel alan davranışsal finans yaklaşımıyla daha iyi açıklanmaya çalışılmaktadır.

Çalışmada BIST 30 Endeks getirisinden hesaplanan standart sapma değerleri ile tespit edilen haberlerin yatırımcı davranışı üzerindeki etkileri Olay Analizi Yöntemi kullanılarak BIST 30 Endeksi pay senetlerinde oluşan fiyat anomalileri Aşırı Reaksiyon Hipotezi temel alınarak araştırılmaktadır. Analiz sonuçları BIST 30 Endeksinde haber etkisi sonucu yatırımcının aşırı reaksiyonu nedeniyle anormal getiri oluştuğunu ve piyasanın yarı güçlü formda etkin olmadığını göstermektedir. 

Elde edilen bulgulara göre BIST 30 Endeks pay senetlerinde olumlu haber etkisi sonrası negatif trend başlarken, olumsuz haber etkisi sonrasında pozitif trend başlamaktadır. Olumsuz haber etkisiyle getirilerde gerçekleşen değer kaybı daha sonra pozitif trendle değer kazancına, olumlu haber etkisiyle görülen değer kazancı ise ters trendle değer kaybına dönüşmektedir. 

Finansal yatırımcılar yaş gruplarına göre değerlendirildiğinde 40 yaş altı daha çok sayıdaki yatırımcı, daha küçük portföylerle piyasada kısa vadeli işlem yaparken, 40 yaş üstü daha az sayıdaki yatırımcı daha büyük portföylerle daha uzun vadeli yatırım yapmayı tercih etmektedir.

Abstract:
It is accepted that Homoeconomicus, who is defined as an economic person by the mainstream theories, always behaves rationally, has full information among the preferences in the decision problem, prefers most members, is consistent among the preferences, and maximizes his utility. However, over time, the fact that this mechanical human behavior cannot explain the real person with existing theories causes it to be questioned.

Traditional finance theories also assume that the investor always behaves rationally in financial markets, makes decisions that will maximize his return in investment decisions, has full information, and has no transaction costs in the market. In financial markets, all information is rapidly reflected on financial asset prices, asset prices reflect their real value, and there is no opportunity for returns above normal. This situation is defined by market efficiency and explained by the Efficient Markets Hypothesis. However, traditional finance theories are also insufficient to explain the abnormal asset prices caused by the investment decisions of real-life financial investors. Thus, price anomalies such as financial crises, overreaction anomaly, and underreaction anomaly, which are difficult to explain with traditional theories, are explained with the behavioral finance approach.

In the study, the effects of the news detected by the standard deviation values calculated from the BIST 30 Index return on investor behavior are investigated on the basis of the Overreaction Hypothesis of the price anomalies that occur in the BIST 30 Index stocks by using the Event Analysis Method. The results of the analysis show that as a result of the news effect in the BIST 30 Index, abnormal returns occur due to the overreaction of the investor and the market is not efficient in the semi-strong form.

According to the findings, while a negative trend starts after the positive news effect in BIST 30 Index stocks, a positive trend starts after the negative news effect. The depreciation in returns due to the negative news effect turns into a value gain with a positive trend, while the value gain due to the positive news effect turns into a value loss with the opposite trend.

When financial investors are evaluated according to their age groups, more investors under the age of 40 trade short-term in the market with smaller portfolios, while fewer investors over the age of 40 prefer to invest longer term with larger portfolios.