Kronik spontan ürtiker hastalarında serum dehidroepiandrosteron sülfat (DHEA-S), kortizol, serotonin taşıyıcı protein (SERT) düzeylerinin hastalık şiddeti ve psikojenik stres ölçekleri ile ilişkisi
The relationship of serum dehydroepiandrosterone sulfate (SERT), cortisol, serotonin transporter protein (SERT) levels with disease severity and psychogenic stress scales in patients with chronic spontaneous urticaria
Yazar: RABİA ERÇOBAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLCAN SAYLAM KURTİPEK
Selçuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dermatoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Dermatoloji = Dermatology

Özet:
Amaç: Kronik spontan ürtiker; nedeni bilinmeyen, altı haftadan uzun süren, tekrarlayıcı ürtika plakları ve/veya anjioödemle karakterize mast hücre kaynaklı bir hastalıktır. Genel popülasyonun %0,5-5'ini etkileyebilen bu hastalık, yaşam kalitesini ciddi derecede bozmakta, birçok psikiyatrik komorbiditeyle birlikte olabilmektedir. Çalışmalar, inflamatuar deri hastalıklarının patofizyolojisinde özellikle de stresle ilişkili olarak DHEA-S, kortizol, kortizol/DHEA-S ve SERT'in olası bir rolü olduğunu göstermiştir. Bu çalışmada, KSÜ hastalarında sağlıklı kontrollere kıyasla serum DHEA-S, kortizol, kortizol/DHEA-S, SERT düzeylerini saptamak; bu düzeylerin hastalık şiddeti ve psikojenik faktörler ile korelasyonunu değerlendirmek amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Şubat 2020-Ocak 2021 tarihleri arasında, Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Deri ve Zührevi Hastalıkları polikliniğine başvuran, KSÜ tanısı almış, yaşları 18 ile 62 arasında değişen 64 hasta ve yaş ve cinsiyet olarak eş 64 sağlıklı kişi alındı. Hasta grupta hastalık şiddetini belirlemek için ÜAS7 ve ürtikerin son iki haftada hastalar üzerindeki olumsuz etkilerini değerlendirmek üzere KÜYKA skorları hesaplandı. Hasta ve kontrol grubunun her ikisinin sabah açlık serumlarında; DHEA-S, kortizol, SERT seviyeleri ölçüldü. Kortizol/DHEA-S oranı hesaplandı. Ayrıca ruhsal durumu değerlendirmek için tüm katılımcılara Algılanan Stres Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği, Durumluluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği uygulandı. Araştırma verileri istatistiği 'SPSS for Windows version 16.0' yazılımı ile analiz edildi.
Bulgular: Çalışmamıza 64 KSÜ hastası ve 64 kontrol olmak üzere 128 kişi dahil edildi. Hastaların ÜAS7 skoruna göre; %9,4'ü (n:6) iyi/kontrollü ürtiker, %23,4'ü (n:15) hafif şiddetli ürtiker, %42,2'si (n:27) orta şiddetli ürtiker ve %25'i (n:16) şiddetli ürtiker sınıfında yer almaktaydı. Hastalarımızda KÜYKA ortalama puanı 42,8 olup en fazla etkilenen alt grup 10,8 puan ile uyku/mental durumdu. Sonra sırasıyla; günlük aktivite (8,9), görünüm (7,2), kaşıntı (5,3), kısıtlama (4,7) ve en az da şişliklerden (2,1) rahatsız oldukları saptandı. Hasta grupta, ASÖ toplam puanı ve 2 alt boyutu, BDÖ skoru, SKÖ skoru anlamlı olarak yüksek bulundu (tamamında p=0,001). DKÖ skorunda ise gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0,989). ÜAS7-ASÖ arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon izlendi (p=0,028). KÜYKA-ASÖ arasında anlamlı orta seviyede, KÜYKA-BDÖ arasında ise anlamlı düşük-orta seviyede pozitif korelasyon mevcuttu (sırasıyla p=0,001, p=.0,005). Ayrıca KÜYKA-ÇBASDÖ arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif korelasyon mevcuttu (p=0,032). Hasta grubun DHEA-S ortalaması kontrole kıyasla anlamlı olarak daha düşüktü (p=0,016). Kortizol/DHEA-S ve SERT ortalamaları hasta grupta yüksek olmasına rağmen bu fark anlamlı değildi (sırasıyla p=0,075, p=0,872). KSÜ ve kontrol grubunun kortizol ortalamaları karşılaştırıldığında anlamlı fark saptanmadı. KSÜ'lü hastalarda psikiyatrik ölçekler ile biyokimyasal markerlar arasında anlamlı korelasyon tespit edilmedi. ÜAS7 ve KÜYKA puanları ile biyokimyasal markerların korelasyonlarına bakıldığında; DHEA-S, kortizol ve kortizol/DHEA-S oranı ile ÜAS7 ve KÜYKA puanları arasında korelasyon saptanmazken, hastaların SERT düzeyleri ile ÜAS7 skorları arasında anlamlı düşük seviyede pozitif korelasyon saptandı (p=0,041).
Sonuç: Bu çalışmada, KSÜ hastalarında yaşam kalitesinin en fazla bozulduğu alt birim uyku olarak bulundu. KSÜ hastalarında algılanan stres, anksiyete ve depresif belirti düzeyleri kontrollerden daha yüksek, serum DHEA-S daha düşük bulundu. Ancak DHEA-S, kortizol, kortizol/DHEA-S oranı ve SERT düzeyleri ile psikiyatrik ölçek skorları arasında korelasyon saptanmadı. SERT düzeyleri ile ÜAS7 skorları arasında pozitif korelasyon izlendi. KSÜ yönetiminde dermatologlar olarak amacımız sadece hastalığı tedavi etmek değil; eşlik edebilecek psikopatolojileri tespit ederek tüm yönleri ile tam bir semptom kontrolü sağlamak olmalıdır. Bu çalışma, KSÜ hastalarında DHEA-S, kortizol, kortizol/DHEA-S oranı ve SERT düzeylerinin bir arada incelendiği bir çalışma olup, KSÜ'de tüm bu markerların belirli bir psikopatolojinin biyobelirteci olarak kabul edilmesi için; standart bir ölçüm yöntemi ile ve daha büyük örneklemler üzerinde yapılacak geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Sözcükler: kronik spontan ürtiker; DHEA-S; kortizol; SERT; psikopatolojiler

Abstract:
Aim: Chronic spontaneous urticaria; It is a mast cell-derived disease of unknown cause, lasting longer than six weeks, characterized by recurrent urticarial plaques and/or angioedema. This disease, which can affect 0.5-5% of the general population, seriously impairs the quality of life and can be associated with many psychiatric comorbidities. Studies have shown a possible role for DHEA-S, cortisol, cortisol/DHEA-S and SERT in the pathophysiology of inflammatory skin diseases, especially in relation to stress. In this study, to determine serum DHEA-S, cortisol, cortisol/DHEA-S, SERT levels in CSU patients compared to healthy controls; It was aimed to evaluate the correlation of these levels with disease severity and psychogenic factors.
Materials and Methods: The study included 64 patients, aged between 18 and 62, who applied to the Selcuk University Faculty of Medicine Dermatology and Venereal Diseases outpatient clinic between February 2020 and January 2021, and were diagnosed with CSU, and 64 healthy people with the same age and gender. UAS7 scores were calculated to determine the severity of the disease in the patient group, and CU-Q2oL scores were calculated to evaluate the negative effects of urticaria on the patients in the last two weeks. In the morning fasting serum of both the patient and control groups; DHEA-S, cortisol, SERT levels were measured.Cortisol/DHEA-S ratio was calculated.In addition, the Perceived Stress Scale (PSS), Beck Depression Inventory (BDI), State-Trait Anxiety Scale (STAI 1-2) and Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS) were administered to all participants to assess their mental state. Research data statistics were analyzed with the 'SPSS for Windows version 16.0' software.
Results: A total of 128 people, 64 of whom were CSU patients and 64 controls, were included in our study. According to the patients UAS7 score; 9.4% (n:6) good/controlled urticaria, 23.4% (n:15) mild urticaria, 42.2% (n:27) moderate urticaria, 25% (n:16) was in the severe urticaria class.In our patients, the mean CU-Q2oL score was 42.8, and the most affected subgroup was sleep/mental state with a score of 10.8. Then in order; It was determined that they were disturbed by daily activity (8.9), appearance (7.2), itching (5.3), restriction (4.7) and at least swelling (2.1). In the patient group, PSS total score and 2 sub-dimensions, BDI score, and STAI 2 score were found to be significantly higher (p=0.001 in all). There was no statistically significant difference between the groups in the STAI 1 score (p=0.989). A statistically significant positive correlation was observed between UAS7 and PSS (p=0.028). There was a significant moderate positive correlation between CU-Q2oL  and PSS, and a low-moderate positive correlation between CU-Q2oL and BDI (p=0.001, p=.0.005, respectively). In addition, there was a statistically significant negative correlation between CU-Q2oL and MSPSS (p=0.032). The mean DHEA-S of the patient group was significantly lower than the control group (p=0.016). Although the mean of cortisol/DHEA-S and SERT were high in the patient group, this difference was not significant (p=0.075, p=0.872, respectively). When the cortisol averages of the CSU and control groups were compared, no significant difference was found. No significant correlation was found between psychiatric scales and biochemical markers in patients with CSU. When the correlations of UAS7 and CU-Q2oL scores and biochemical markers are examined; While no correlation was found between DHEA-S, cortisol, and cortisol/DHEA-S ratio and UAS7 and CU-Q2oL scores, a significantly low positive correlation was found between the patients' SERT levels and UAS7 scores (p=0.041).
Conclusions: In this study, sleep was found to be the subunit where quality of life was most impaired in CSU patients. Perceived stress, anxiety and depressive symptom levels in CSU patients were higher than controls, and serum DHEA-S was lower. However, no correlation was found between DHEA-S, cortisol, cortisol/DHEA-S ratio and SERT levels and psychiatric scale scores. A positive correlation was observed between SERT levels and UAS7 scores. As dermatologists in the management of CSU, our aim is not just to treat the disease; It should be to provide complete symptom control with all aspects by detecting the psychopathologies that may accompany. This study is a study in which DHEA-S, cortisol, cortisol/DHEA-S ratio and SERT levels were examined together in CSU patients. In order for all these markers to be accepted as biomarkers of a certain psychopathology in CSU; comprehensive studies with a standard measurement method and on larger samples are needed.
Keywords: chronic spontaneous urticaria; DHEA-S; cortisol; SERT; psychopathologies