Türkiye Azerbaycan; Stratejik işbirliği kapsamında askeri ilişkiler
Military cooperation on the scope of Turkey-Azerbaijan strategic partnership
Yazar: RAUF KAMİLZADA
Danışman: PROF. DR. KAMİL VELİ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Askeri ilişkiler = Military relations ; Azerbaycan = Azerbaijan ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası iş birliği = International cooperation ; Uluslararası politika = International policy ; Uluslararası stratejik iş birliği = Intenational strategical cooperation ; İş birliği = Cooperation

Özet:
1990'lı yıllardan itibaren SSCB'de daha açık bir şekilde kendini gösteren siyasi ve ekonomik buhranlar bölgenin siyasi manzarasında kısa bir süre içerisinde büyük değişikliklerin ortaya çıkacağının ayak sesleriydi. Nitekim, bu durum 1991 yılında bağımsızlık harekatının tüm birlik ülkelerine yayılması ile sonuçlanacak, zamanla kan dökülerek işgal edilen bu topraklar tekrar bağımsızlık mücadelesi vererek bağımsızlıklarına kavuşmaya başlayacaklardı ki, bu süreçte bağımsızlığını elde eden 15 ülkeden biri de Azerbaycan Cumhuriyeti'ydi. Azerbaycan'ın bağımsızlığına kavuşmasından sonra hem siyasi ve ekonomik, hem de askeri ve sosyo-kültürel açıdan yeni bir sayfa açılmış, bu süreçte ise Batı dünyasına entegrasyon sürecinde yeni ilişkilerin geliştirilmesi hız kazanmakta iken, aynı zamanda dil ve kültür birliği ile ortak tarihi geçmişe sahip olan Türkiye ile olan ilişkilerin güçlendirilmesi bu dönemden itibaren artan bir seyir ile günümüze kadar uzanan güçlü bağları da beraberinde sunmuştur. 
Sovyetlerin dağılması ile birlikte yeni bir dönüşüm sürecine giren diğer ülkeler gibi Azerbaycan da bu dönemi hiç de kolay bir şekilde atlatamamıştır. Bağımsızlığını yeni kazanan ülkenin uluslararası arenada tanınması en büyük siyasi hedeflerden birini oluşturmaktaydı ki, bu süreçte de Azerbaycan'ı 9 Kasım 1991'de bağımsız olarak tanıyan ilk devlet Türkiye olmuş, bununla da temelleri atılan yeni dönemde ikili ilişkiler her geçen gün güçlenerek günümüze kadar ulaşmıştır. Ortak tarihi geçmiş, ortak dil ve kültür bu ilişkilerin temelini oluşturmasına rağmen ortak ekonomik ve siyasi hedeflerin de bu süreçte önemli bir yere sahip olduğu unutulmamalıdır. Nitekim, Azerbaycan'ın bölgedeki güçlü konumunu koruması ve bağımsızlığını güçlendirmesi, toprak bütünlüğüne yönelik mevcut tehditlerin ortadan kaldıırılması, ayrıca zengin enerji kaynaklarına sahip olan Hazar bölgesinin mevcut potansiyelinden yararlanılrak Batı ülkeleri ile olan ilişkilerin geliştirilmesinde Türkiye'nin müstesna rollere sahip olduğu aşikardır. Bütün bunları göz önünde bulundurarak, bu çalışmada Azerbaycan ve Türkiye arasındaki ikili ilişkilerin tarihsel gelişim sürecinin derinlenmesine incelenmesi, ilişkilere yön veren tarihsel olayların ele alınıp değerlendirilmesi araştırmanın temel amacını oluşturmuştur.

Abstract:
The political and economical depression that could be seen in the USSR from 1990s, were the footsteps of major changes in the regions' political landscape in a very short  time. In fact, this would result with the spread of independence movement to all Union countries in 1991, and the territories that were occupied with  violance and bloodshed would begin to gain their independence again with the struggle for liberty, and in that process Azerbaijan was one of the 15 countries that achieved its independence. After gaining its sovereignty from the USSR,  a new page has been opened in political, economic, military and socio-cultural strategies, while development of new relations as a part of integration process into the Western world started to gain momentum, also relations with Turkey which both nations share a common language, culture and history, started to continuous development that these strong bilateral ties continue to grow till the present day.
Like other countries that entered a new transformation process after the dissolution of the Soviet Union, Azerbaijan did not pass the process without pain.  In this process the recognition of newly independent country in the international arena was one of the greatest political achievement and Turkey was the country that firstly recognized Azerbaijan as independent on November 9, 1991, and that was the birth of new phase in the relations between two countries which continues till today. There is no doubt that common history, language and culture are the main components of that relationship, but it also should not be forgotten that common economic and political targets also have an important role in that process. Therefore it is known fact that for maintaining Azerbaijan's strong position in the region, and to strengthen its independence, eradicating existing threats for its territorial integrity, and in developing relations with Western countries with benefiting from the potential of the Caspian region that has rich energy resources,  Turkey plays an exceptional role. Considering all of these factors, the main purpose of this study is to investigate the historical developent process of Turkey-Azerbaijan partnership and reveal the historical factors that reshape the relations.