Serum lityum düzeyi ölçümünde spektrofotometrik ve ICP-MS yöntemlerinin karşılaştırılması
Comparison of spectrophotometric and ICP-MS methods in serum lithium level measurement
Yazar: RAMADAN ALHESSO
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM KAPLAN
Dicle Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Lityum = Lithium ; Serum = Serum ; Spektrofotometri = Spectrophotometry

Özet:
Amaç: Önemli bir eser element olan lityum, bipolar bozukluğu tedavisinde yaygın                         olarak kullanılan bir ilaçtır. Lityum tedavisinde, terapötik seviyesin dar bir aralıkta olması ve lityum toksisitesime bağlı semptomların non spesifik olması sepebiyle ilacını kandaki seviyesinin düzenli bir şekilde izlenmesi gereken bir parametredir. Bu nedenle lityum düzeyinin doğru, güvenilir, tekrarlanabilir olarak ölçülmesi gerekmektedir. Dolayısı ile analitik yöntemlerin doğru ve kesin sonuçları üretmesi gerekmektedir. Bu amaçla daha önceden lityum ölçümü için alev atomik ve emilim spektrofotometrisi (FAES-FAAS) yöntemleri ile kullanılmıştır. daha sonrasında ise İyon-Seçici-Elektrod (İSE) ve Spektrofotometrik yöntemleri kullanılmaya başlanmıştır. 
   Element analizinde en hassas ve referans yöntem İndüktif Eşleşmiş Plazma – Kütle Spektrometre (İCP-MS) yöntemidir. Ancak maliyet etkinlik açısından düşünüldüğünde bu yöntem rutin ve acil laboratuvarlarda bulunması mümkün değildir.
   Bu çalışmada; İCP-MS yöntemi ile spektrofotometrik yöntemi karşılaştırarak, rutin laboratuvarlarda spektrofotometrik yöntem ile de güvenli bir şekilde sonuç verilip verilemeyeceği amaçlandı

Gereç ve Yöntem: Lityum analizi için laboratuvara gönderilen kan numunelerinden 50 adet numuneyi, laboratuvarda bulunan otoanalizör cihazında spektrofotometrik yöntem ile çalışıldıktan sonra, Dicle Üniversitesi Merkez Laboratuvarında bulunan ICP-MS cihazında ölçüm yapılarak sonuçlar karşılaştırıldı.. Yöntem karşılaştırma, tekrarlanabilirlik, geri kazanım deneyler yapılarak analiz edildi. Yöntem karşılaştırma çalışmasında elde edilen verilerin regresyon analizleri gerçekleştirildi. Yöntemler arası mutlak uyumu değerlendirmek amacıyla Bland Altman grafikleri, yöntemleri arası ilişkisel uyumu göstermek amacıyla da Passing Bablok analizleri gerçekleştirildi.
Bulgular: Doğrusallık (Linearite) çalışmasında linearite aralığı 5-0.156 mmol/L olarak bulundu. % uygunluk miktarları %95 tan büyük olduğu için linearite sınırları içerisinde kabul edildi. Gün içi ve günler arası tekrarlanabilirlik çalışmasında iki farklı kontrol numuneler serum (mean 0.97 ve 1.75 mmol/L) kullanıldı. 0.97mmol/L konsantrasyonu için gün içi ve günler arası tekrarlanabilirlik için sırasıyla: %CV değerleri %2.09 ve %3.68 olarak bulundu. 1.75 mmol/L konsantrasyonu için %CV değerleri %2.28 ve %4.06 olarak bulundu. %CV değerleri %10 dan küçük olduğu için performans yeterli bulundu. Geri kazanım (Recovery) çalışmasında % Geri elde ortalaması %96 olarak bulundu. Orantılı hatayı %4 olarak tespit edildi. Standartlara uygun olduğu görüldü. Yöntem karşılaştırma çalışmasında cihazlar arası sonuçların uyumunun değerlendirilmesi NCCLS EP9-A protokolüne göre yapıldı. Korelasyon katsayısı r =0.963 olarak bulundu.  Her iki yöntem arasında anlamlı düzeyde korelasyon tespit edildi.

Sonuç:  Yapılan çalışmada spektrofotometrik yöntemin analitik performansı yeterli bulundu ve klinik laboratuvarlarda güvenli bir şeklide sonuç verilebileceği saptandı. 

Anahtar Klimeleri: Lityum, İCP-MS, Spektrofotometrik, Bipolar Bozukluk

Abstract:
Aim: Lithium is an important trace element. It is widely used in the treatment of bipolar patients and because its therapeutic window is narrow and there are no specific clinical factors and properties for lithium poisoning, an appropriate method must be found.
In order to trace lithium level in the blood and maintain it consistently, an appropriate calibration method must be available. For this reason, the concentration of lithium in the blood must be measured in a safe, stable and repeatable manner. For this reason, it must produce an analytical method that gives accurate and precise results. For this purpose, in the past, absorbsion and emission spectrophotometri (FAES AND FAAS) were used and then the use of ISE and Spectrophtometric methods started to arise.
   In the analysis of the trace elements, one of the most sensitive and referential methods is the ICP-MS method. However, when we think in terms of costings, this method can't be found in routine laboratories. In our research, we will make a comparison of ICP-MS and Spectrophtometric methods. And in routine and clinical laboratories compared to the Spectrophtometric method, does it give valid results or not.
Metrial and Method: In order to measure lithium, 50 samples were sent to the laboratory. After working on the automatic analysis device found in the laboratory using the method of Spectrophtometric, the samples were sent to the main laboratory in the University of Degla for measuring lithium using ICP-MS method and then the results of the two methods were discussed and compared. We analyzed the results by comparing method and their precision, and recovery. The comparison data was validated by Regrasion analysis.
In order to assess the absolute proportionality between the two methods, we used the Bland Altman methods. In order to show the proportional relationship between the two methods, we used Passing Bablok analysis.
Results: In the linearite process, the linear range is found between (5-0.156 mmol / L). Because the proportional values % recoveries are more than 95%, linearite is within acceptable limits. For repeatability within day and day to day repeatability we took two different standard samples (mean 0.97 and 1.75 mmol / L). Concerning 0.97mmol / L the repeatability concentration within the day and between days CV% value were 2.09% and 3.68 respectively. Concerning 1.75mmoL / L repeatability within the day and between days CV value% were 2.28% and 4.06% respectively. Less than 10% was found to match the standard values. For the recovery process, the mean of the % Recovery values reached 96%, and the relative error of 4% was found appropriate for normal values. The regression coefficient was r = 0.963. In both methods, it was in a proportional and consistent level.
Conclusion: In our research we found that analytical amounts of the spectrophtometric method are sufficient and in clinical biochemistry laboratories, it gave results safely and effectively.
Key Words: Lithium, ICP-MS, Spectrophotometric, Bipolar disorder