Açık inovasyon stratejilerinin işletme performansına etkisi: Türkiye'nin 500 büyük sanayi kuruluşu üzerine bir uygulama
The effects of open innovation strategies on business performance:  The case of the largest 500 industrial enterprises in Turkey
Yazar: ZEHRA BİNNUR AVUNDUK
Danışman: PROF. DR. HALİM KAZAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Açık inovasyon = Open innovation ; Endüstri kuruluşları = Industrial foundations ; Firma performansı = Firm performance ; Performans = Performance ; Yenilik = Innovation ; Yenilik stratejileri = Innovation strategies ; Yenilikçilik = Innovativeness ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Günümüzün hızla değişen ve gelişen dünyasında işletmelerin varlıklarını sürdürebilmeleri ve rekabet üstünlüğü elde edebilmeleri için inovasyon yeteneğine sahip olmaları önemli bir gereklilik haline gelmiştir. Modern teknoloji gün geçtikçe karmaşık hale gelmekte ve büyük şirketlerin bile yeni bir ürün geliştirmeye tek başına gücünün yetmediği çeşitli platformlarda ifade edilmektedir. Bu nedenle dışsal bilgi kaynaklarından yeni teknolojiler araştırmaya ve çeşitli paydaşlarla işbirliği yapmaya yönelik güçlü bir eğilim söz konusudur. İşletmelerin günümüz rekabet koşullarında başarılı olabilmeleri için açık inovasyon yaklaşımını benimsemeleri kaçınılmazdır. 

Açık inovasyon kavramı, yeni bir ürün, hizmet, süreç, yöntem geliştirmek üzere dış çevreden işletme içerisine amaca uygun bilgi girişi ve işletme içerisinden dış çevreye bilgi çıkışlarının değer üretecek şekilde etkin kullanımı olarak tanımlanabilir. Bu bağlamda; yapılan literatür araştırmasında bütüncül bir açık inovasyon modeline rastlanamamıştır. Buna ek olarak, çok büyük ölçekli şirketlerde açık inovasyon konusu üzerine az sayıda kantitatif çalışma bulunduğu anlaşılmaktadır. Literatürdeki ilgili boşluğa bir miktar da olsa katkıda bulunabilmek amacıyla tezde açık inovasyon konusu ele alınmıştır. Türkiye'deki En Büyük Birinci 500 Sanayi Şirketi ana kitle olarak seçilmiştir. Bütüncül bir bakış açısıyla açık inovasyon modeli ele alınarak kantitatif yöntemlerle test edilmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda, araştırmaya ISO'nun her yıl düzenli olarak "üretimden satışlar" ölçütüne göre belirlediği Türkiye'nin En Büyük 500 Sanayi Kuruluşu arasından 241 şirket katılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket formu kullanılmıştır. Anket uygulaması hem internet sitesi üzerinden hem de CATI yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. 

Dışsal bilgi kaynaklarının ve açık inovasyon stratejilerinin, işletme performansı üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçlayan tezin önerilen teorik modeli Yapısal Eşitlik Modellemesiyle test edilmiştir. Açık inovasyon stratejileri; Açık Araştırma Stratejileri ve Teknoloji Stratejileri olmak üzere iki ana grupta sınıflandırılmıştır. Açık inovasyon sürecinin en önemli yapı taşı olan Dışsal Bilgi Kaynaklarının İşletme Performansı üzerindeki hem doğrudan etkisi hem de Teknoloji Stratejileri değişkeninin aracılık etkisiyle incelenmiştir. Ardından önerilen teorik model üzerinde Açık Araştırma Stratejilerinin moderatör etkisi test edilmiştir. Bu kapsamda, açıklayıcı faktör analizi, güvenilirlik ve geçerlilik analizleri, doğrulayıcı faktör analizi, yol analizi ve çoklu grup analizi gibi çeşitli istatistiki analiz yöntemleri uygulanmıştır. 

Araştırmanın sonucunda Dışsal Bilgi Kaynaklarının İşletme Performansı üzerinde doğrudan etkisi olduğu tespit edilmiştir. Bu sonucu takiben Teknoloji Stratejilerinin aracılık etkisi incelenmiştir. Teknoloji Stratejilerinin, Dışsal Bilgi Kaynakları ve İşletme Performansı ilişkisinde tam aracılık etkisine sahip olduğu bulunmuştur. Aracılık etkisinin anlamlılığı Sobel testiyle ölçülmüştür. 

Buna ek olarak, Açık Araştırma Stratejilerinden Derinlik Stratejisinin ise önerilen teorik model üzerinde anlamlı bir moderatör etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda Dışsal Bilgi Kaynakları ile Teknoloji Stratejileri ilişkisinde önemli derecede bir farklılık tespit edilmiştir. Bu sonuç incelendiğinde Derinlik Stratejisinin Teknoloji Stratejileri ile İşletme Performansı ilişkisinde önemli bir moderatör etkiye sahip olduğu bulunmuştur.

Bu çalışma İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje numarası: 20160

Anahtar Kelimeler: Açık İnovasyon, Açık İnovasyon Stratejileri, Genişlik ve Derinlik Stratejileri, İşletme Performansı, Teknoloji Stratejileri, ISO 500, Büyük İşletmeler, Sanayi Kuruluşları, Üretim-İnovasyon, Yapısal Eşitlik Modellemesi.

Abstract:
In today's rapidly changing and developing world, innovativeness has become a significant capability affecting firms' survival and gaining competitive advantage. Modern technology is becoming increasingly more complex and even large companies are not able to develop a new product alone. That is why there is a strong tendency to explore new technologies from external knowledge sources and to collaborate with various stakeholders. It is inevitable for enterprises to adopt an open innovation approach to be successful in today's competitive environment.
Open innovation can be defined as the purposive use of knowledge input obtained from the external environment to develop a new product, service, process, method, and as an effective transfer of knowledge from the internal environment to the external environment. In the literature there are no studies on a holistic model about large companies. Although, there are some quantitative studies on open innovation in large companies. To fill in these gaps in the literature, the population of this research study is taken as the Largest 500 Industrial Enterprises in Turkey. In this thesis, with a holistic point of view, an open innovation model is tested by using quantitative methods. And, 241 companies from among the Largest 500 Industrial Enterprises of Turkey participated in answering the questionnaire. The Largest 500 Industrial Enterprises of Turkey is published yearly considering that "production-based sales" criteria by the Istanbul Chamber of Industry – ICI.  Survey method was used as the data collection tool in the research. The survey was conducted both on the website and also by using the CATI method.
The purpose of the thesis is to explore the effects of External Knowledge Sources and Open Innovation Strategies on Business Performance. The theoretical model of the thesis was tested with Structural Equation Modeling. In the thesis open innovation strategies are classified into two main groups: Open Search Strategies and Technology Strategies. The direct impact of External Knowledge Sources on Business Performance, as the most important building block of the open innovation process, was examined, as well as its effect through the mediating effect of the Technology Strategies variable. Then, within the scope of the proposed theoretical model, the moderator effect of Open Search Strategies was tested. In this context, various statistical analysis methods such as Exploratory Factor Analysis, Reliability and Validity analysis, Confirmatory Factor Analysis, Path Analysis and Multiple Group Analysis was used.
As the result of the research, in the sample of the companies of the Istanbul Chamber of Industry, it was found that the External Knowledge Sources have a direct effect on Business Performance. This result was followed by testing the mediating effect of Technology Strategies. It has been found that Technology Strategies have a full mediation effect in the relationship between the External Knowledge Sources and Business Performance. The significance of the mediation effect was measured by the Sobel test. 
Furthermore, it was found that the Depth Strategy, as one of Open Search Strategies, has a significant moderator effect on the theoretical model. In this context, External Knowledge Sources and Technology Strategies path was found significantly different and in this model Depth Strategy has a significant moderator effect on the Technology Strategies and Business Performance relationship.

This study was supported by Istanbul University Scientific Research Projects Coordination Unit. Project number: 20160

Keywords: Open innovation, Open Innovation Strategies, Breadth and Depth Strategies, Business Performance, Technology Strategies, ICI 500, Large Firms, Industrial Enterprises, Manufacturing-Innovation, Structural Equation Modeling.