Obezitede kilo vermede başarıyla ilgili kişilik faktörleri ve bilişsel faktörler
The personality factors and the cognitive factors related with weight loss succes in obesity
Yazar: SULTAN OKUMUŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. HALUK ARKAR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel özellikler = Cognitive characteristics ; Kilo değişimi = Weight change ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Obezite = Obesity ; Zayıflama = Emaciation ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, verilen kiloların başarıyla korunmasının sürdürülmesiyle ilişkili olan karakter, mizaç ve bilişlerle ilgili farklılıkların araştırılmasıdır. Karakter ve mizaç özellikleri Mizaç ve Karakter Envanteri  (MKE) ile bilişler ise Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeği (FOTÖ) ve Otomatik Düşünceler Ölçeği (ODÖ) ile ölçülürken, özellikle obeziteyle ilgili bilişlerin incelenmesi amacıyla Obeziteyle İlgili Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeği (OBFOTÖ) ve Obeziteyle İlgili Otomatik Düşünceler Ölçeği (OBODÖ) oluşturulup, kullanılmıştır. 
OBFOTÖ ve OBODÖ için güvenilirlik ve geçerlik çalışmalarında, sırasıyla Cronbach alfa değerleri 0.88 ve 0,86 olarak bulunmuştur. Hem OBFOTÖ'nün hem de OBODÖ'nün, kilo vermede başarılı olan obezlerle yardım almayanları ayırabildiği gösterilmiştir. Ayrıca OBFOTÖ başarılı olan obezlerle olmayanları da ayırabilirken, OBODÖ'nün yardım almayan obezlerle normal kilodakileri ayırabildiği gösterilmiştir.
Her iki ölçek, Ödül Bağımlılığı, Kendini Yönetme, İşbirliğine Yatkınlık ile ters orantılı bulunmuş, ayrıca OBODÖ'nün Sebat Etme ile de negatif korelasyon gösterdiği saptanmıştır.
Bulgulara göre, kilo vermede başarılı obezlerin Kendini Yönetme ve İşbirliğine Yatkınlık puanları, yardım almayanlarınkinden daha yüksektir. Zarardan Kaçınmada,  başarısız obezlerin puanları, hem başarılı obezlerinkinden ve hem de normal kilodakilerden daha yüksektir.
Kilo vermede başarılı obezler, başarısızlar ve yardım almayanlara göre, daha düşük vazgeçme ve çaresizlik düşünceleri, yalnızlık izolasyon düşünceleri, olumsuz benlik algısı içeren otomatik düşünce, toplam otomatik düşünce puanları ve Obeziteyle İlgili Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeği (OBFOTÖ) puanları almıştır. Ayrıca kilo vermede başarılı obez grubu, yardım almayanlardan daha düşük karmaşa kaçış fikirleri puanları almıştır. Yardım almayan obezlerin, Obeziteyle İlgili Otomatik Düşünceler Ölçeği (OBODÖ) puanları başarılı olanlardan daha yüksektir. Ayrıca normal kilodakilerin yalnızlık ve izolasyon düşünceleri, olumsuz benlik algısı ve toplam otomatik düşünce puanlarının yardım almayan obezlere göre daha düşük olduğu saptanmıştır. 
      Sonuç olarak bu çalışmada kilo verme başarısı ile ilgili gruplar arasında kişilik faktörleri ve bilişsel faktörler açısından belli farklılıkların varlığına işaret edilmektedir.Aynı zamanda bu çalışmada obeziteye özgü bilişsel çarpıtmaların ve fonksiyonel olmayan düşüncelerin, obeziteye özgü (OBFOTÖ ve OBODÖ gibi) ölçeklerle ölçülmesi gerektiğine işaret edilmektedir. Gelecekte Obeziteyle İlgili Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeği (OBFOTÖ) ve Obeziteyle İlgili Otomatik Düşünceler Ölçeği'nin (OBODÖ) klinik ve araştırma alanlarında faydalı araçlar olacağı umulmaktadır.

Abstract:
The main purpose of this study is detection of the personality (temperament & character) factors and the cognitive factors which coexist with succesfull weight maintenance. Temperament and character was measured by Temperament and Character Inventory (TCI), and cognitions was measured by Dysfunctional Attitudes Scale (DAS) and Automatic Thoughts Questionaire (ATQ). In order to search obesity related cognitions directly, two scales was built and used;  Dysfunctional Attitudes Scale of Obesity (DASOB)  and Automatic Thoughts Scale of Obesity (ATSOB).
According to reliabity and validity studies; Cronbach alpha's for DASOB and ATSOB consequently was 0,88 and 0,86.  Findings indicated that DASOB and ATSOB both could differantiates obeses who doesn't seek professional help from the succesfull obeses. Also, while DASOB could differantiates succesfull and unsuccefull obeses, ATSOB could differantiates the obeses in general society from the normal controls.
Both of the scales was negatively correlated with Reward Dependence, Self Directedness and Cooperativity. Beside, ATSOB was negatively correlated with Persistence.
The obeses who were succesfull at weight loss have higher means than the obeses who doesn't seek help on Self Directedness and Cooperativity. The obeses who were not sucessfull at weight loss,  have higher means than the obeses who were succesfull and than the normal controls on Harm Avoidance.
The obeses who were sucessfull at weight loss have lower means in terms of giving up helplessness, loneliness isolation, negative self concept, total automatic thoughts and Dysfunctional Attitudes Scale Of Obesity (DASOB) scores than the unsuccesfull obeses and than the obeses who doesn't seek help.
Beside the obeses who were succesfull at weight loss have lower means in terms of confusion and escape fantasies scores than the obeses who doesn't seek help. The obeses who doesn't seek help have higher means in terms of Automatic Thoughts Scale Of Obesity (ATSOB) scores than the succesfull obeses. Normal controls have lower means in terms of lonelines isolation thoughts, total automatic thoughts and negative self concept than the obeses who doesn't seek help.
       As a result, this study has pointed out that there are certain differences among groups in terms of personality factors and cognitive factors related with weight loss success. This study has also pointed out that cognitive dystortions and dysfunctional thoughts particularly related with obesity should be investigated by scales (as ATSOB and DASOB)which particularly related with obesity. It is hoped that in the future Dysfunctional Attitudes Scale of Obesity (DASOB) and Automatic Thoughts Scale of Obesity (ATSOB)will be usefull tools in clinical and research areas both.