AİHM içtihatlarında kölelik ve zorla çalıştırma yasağı ile insan ticareti yasağının gelişimi
The development of the prohibition of slavery and forced labour and the prohibition of trafficking in human beings in the case law of the ECtHR
Yazar: HATİCE FEYZANUR CÖRGÜLÜOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLDEN ÇAMURCUOĞLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Genel Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi = European Court Human Rights ; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi = European Convontion on Human Rights

Özet:
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin "kölelik ve zorla çalıştırma yasağı" başlıklı 4. maddesi, Sözleşme'nin 2. ve 3. maddeleriyle birlikte Avrupa Konseyini oluşturan demokratik toplumların temel değerlerinden birini içermektedir. Ancak 2. ve 3. maddelerin aksine 4. maddenin uzun yıllar boyunca oldukça kısıtlı bir etkisi olmuştur. Bu durum ilk olarak ev içi kulluk meselesini ele alan Siliadin v. Fransa davası ile değişmiştir. Ardından "insan ticareti" nin Rantsev v. Kıbrıs ve Rusya kararıyla 4. maddeye dahil edilmesi kırılmanın ikinci ayağını oluşturmuştur. Bu çalışmanın amacı söz konusu kararlar akabinde hız kazanan 4. madde içtihadının gelişimini ve potansiyelini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda öncelikle 4. maddede açıkça zikredilen kölelik, kulluk ve zorla çalıştırma yasakları Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Komisyon kararları ışığında incelenmiştir. Mahkeme'nin köleliğe ilişkin değişen yorumunu ortaya koymak adına farklı mahkemelerin kölelik yorumlarından da yararlanılmıştır. Kulluk ve zorla çalıştırma bölümlerinde ise diplomatik dokunulmazlık ve ayrıcalıkların  ev içi hizmetlerde kötüye kullanılması, cezaevi işletmelerinin özelleştirilmesi, mahkum çalışmalarının ücretlendirilmesi gibi güncel meselelere de yer verilmiştir. Ardından 4. maddeye Mahkeme içtihatları yoluyla dahil olan insan ticareti yasağı ele alınmıştır. İnsan ticaretinin 4. maddeye entegrasyonu; maddenin kapsamı, kavramın madde içerisindeki konumu ve maddedeki diğer kavramlarla ilişkisi noktasında tartışmalar yaratmıştır. Bununla birlikte, doktrinde söz konusu entegrasyonun, insan ticareti mağdurlarının ihtiyaçlarını ele almayı amaçlayan diğer uluslararası yükümlülükler ışığında 4. maddedeki pozitif yükümlülüklerin geliştirilmesi için çeşitli fırsatlar yaratabileceği düşünülmektedir. Bu bağlamda 4. madde, mağdurların korunmasına yönelik; kovuşturmama, barınma ve destek sağlama, geri göndermeme vb. yükümlülüklerin geliştirilmesinde değerlendirilebilir.

Abstract:
Article 4 of the European Convention on Human Rights, entitled "Prohibition of Slavery and Forced Labour", together with Articles 2 and 3, enshrines one of the fundamental values of the democratic societies making up the Council of Europe. Nevertheless, unlike Articles 2 and 3, the effect of Article 4 has been quite limited for many years. This situation was changed for the first time with the case of Siliadin v. France, which addressed the issue of domestic servitude. Subsequently, the inclusion of "human trafficking" into the Article by the decision of Rantsev v. Cyprus and Russia has established the second pillar of the turning point. The aim of the study is to highlight the development and the potential of the Article 4 jurisprudence which has gained momentum in the wake of these judgements. In this context, firstly, the prohibitions on slavery, servitude and forced labour, which are explicitly mentioned in Article 4, are examined in the light of the decisions of the European Court of Human Rights and the Commission.  In order to demonstrate the Court's shifting interpretation of slavery, different courts' interpretations of slavery have also been utilised. The chapters on servitude and forced labour also address current issues such as the abuse of diplomatic immunities and privileges in domestic service, the privatization of penal institutions, and the remuneration of prisoner labour. Then, the prohibition of human trafficking, which is not explicitly mentioned in the text of the Article, is discussed. Integrating human trafficking into  Article 4 has created debates on the scope of the Article, the position of the concept in the Article and its relationship with other concepts in the Article. However, despite all the controversial points, here it is hoped that this integration will foster opportunities for developing the positive obligations in Article 4 in the light of other international obligations which seek to address the needs of victims of human trafficking. In this respect, Article 4 might be used to develop various obligations to protect victims. These include; non-prosecution of victims, accommodation and support, and a right to remain.