Yeni nesil şifalanma pratiklerinin göstergebilimsel analizi
Semiotic analysis of new age healing practices
Yazar: NURCAN ALTIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHATTİN CİZRELİ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
İnsanoğlu yüzyıllardır süregelen dünyayı anlamlandırma serüveninde dinsel öğelerden yararlanmış; mitsel, büyüsel, ezoterik öğretiler ile hayat yoluna ışık tutabilmişti. Modernleşme ile dinsel yapı ve kurumları terk etmeye başlayan medeniyetler, 1980'li yılların ortalarına kadar modern toplumsal yapılarını inşa etmeye devam etti. Bu dönem sekülerleşme, rasyonelleşme, demokratikleşme, bireyselleşme ve bilimsel düşüncenin gelişimi gibi öğelerle tanımlanır. Rasyonelleşme fenomeni hiç şüphesiz modernitenin ve moderniteye bağlı toplumsal değişimlerin ana kaynağı oldu. Eğitim, inanç, bilim, tıp, kültür, sanat ve edebiyatta geleneksel kurguların yerini rasyonel akıl ve pragmatist trend aldı. Gündelik yaşamında cevabını aradığı sorulara inanç kanalıyla yanıt alan geleneksel insan, aradığı cevapları rasyonel akıl ve seküler inançlar aracılığıyla bulan modern bireye dönüştü. Modern birey akılcı, pragmatist ve seküler idi. Rasyonalizasyon sürecinin -kaçınılmaz bir şekilde- dinin etkisini insanın anlam haritasından dışarı atacağı şeklindeki sekülerleşme kuramı uzun yıllar boyunca kabul görmesine rağmen özellikle seksenli yılların sonuna doğru esasen dini/dinsel etkinin yok olmadığı, bireyin kendini anlamlandırma sürecinde evrilerek toplumsal hayata yeniden entegre olduğu gerçeğiyle yüzleşildi. Geç modern dönemin birey merkezli, pragmatist ve hedonist yaklaşımla kurguladığı yeni çağ din ve inançlar sistemi, modernitenin beraberinde getirdiği toplumsal, kültürel, ekonomik eşitsizlikler ile öznel ve yapısal/kurumsal handikaplardan çıkış yolu olarak görüldü. Bu yapılardan biri olan tıp kurumunun, bireyin holistik bir perspektifle tedavi edilmesinden vazgeçip onu sadece bir canlı organizmaya indirgeyen materyalist sağlık politikalarını benimsemesi, bütüncül sağlık ve insan yapısı konusundaki yaklaşımını belirsiz bir konumda bıraktı. Modern yaşam tarzı ve özellikle şehir hayatının getirdiği stres yükü nedenli yeni çağ hastalıklarının çoğalmasıyla birlikte, modern birey yeni çağ şifalanma yöntemlerinin kapısını çaldı. Modern birey derdine derman bulamadığı modern tıp ve onun belirsizliklerinden sıyrılarak, Batı ve/veya Doğu merkezli çok çeşitli terapi pazarından istediğini seçerek tedavi olabilecekti. Sonuç olarak bu neoliberal çıkmazın bir parçası olan kutsal birey, toplumsal, kültürel ve ekonomik çıkmazların yeniden üretilme sürecinin bir figüranı haline geldi.
Anahtar Kelimeler: Birey Kültü, Göstergebilim, Neoliberalizm, Post-sekülerizm, Yeni Çağ Şifalanma Pratikleri.

Abstract:
Human beings have benefited from religious elements in their centuries-long adventure of making sense of the world; they have been able to shed light on the path of life with mythical, magical and esoteric teachings. Civilizations that started to abandon religious structures and institutions with modernization continued to build their modern social structures until the mid-1980s. This period is defined by elements such as secularization, rationalization, democratization, individualization and the development of scientific thought. The phenomenon of rationalization was undoubtedly the main source of modernity and the social changes associated with it. In education, faith, science, medicine, culture, art and literature, traditional constructs were replaced by rational reason and the pragmatist trend. The traditional man, who sought answers to the questions he sought answers to in his daily life through faith, turned into the modern individual who found the answers he sought through rational reason and secular beliefs. The modern individual was rational, pragmatist and secular. Although the secularization theory that the process of rationalization would -inevitably - remove the influence of religion from the map of human meaning was accepted for many years, especially towards the end of the eighties, the fact that the religious/religious influence did not disappear, but evolved in the process of the individual's self-understanding and reintegrated into social life was confronted. The new age system of religion and beliefs, which the late modern period constructed with an individual-centered, pragmatist and hedonist approach, was seen as a way out of the social, cultural, economic inequalities and subjective and structural/institutional handicaps brought about by modernity. The fact that the medical institution, one of these structures, abandoned the treatment of the individual from a holistic perspective and adopted materialist health policies that reduced the individual to a mere living organism left its approach to holistic health and human structure in an uncertain position. With the proliferation of new age diseases caused by the modern lifestyle and especially the stress burden of urban life, the modern individual has sought new age healing methods. The modern individual could be cured by choosing from a wide range of Western and/or Eastern-based therapies, free from modern medicine and its uncertainties. As a result, the sacred individual, who is a part of this neoliberal predicament, has become a figurehead in the process of reproducing social, cultural and economic predicaments.
Keywords: Cult of the Individual, Neoliberalism, New Age Healing Practices, Post-secularism, Semiotics.