Türkçe geniş zaman kullanımının Litvancada veriliş biçimleri
Lithuanian equivalents of Turkish aorist
Yazar: JOVITA DUDOITYTE
Danışman: PROF. DR. KUTHAN KAHRAMANTÜRK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil bilgisi-zaman = Grammar-tense ; Geniş zaman kipi = Simple present tense ; Kipler = Moods ; Litvanca = Lithuanian ; Türkçe = Turkish ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Litvanya ve Türkiye arasındaki ekonomik ve kültürel ilişkiler her geçen gün artmaktadır. Bu aşamada, doğal olarak dillerin önemi vurgulanmakta ve Litvanyada Türk dilini öğrenme talebi yükselmektedir. Türkçe ve Litvanca farklı dil ailelerinden gelmektedirler. Genetik farklılıklardan dolayı birçok dikkat çeken ve öğretim-öğrenim sürecini etkileyen konu ortaya çıkmaktadır. Bu yüksek lisans tezinin hedefi, çıkış dili olarak seçilen Türkçenin geniş zaman, geniş zaman hikayesi ve geniş zaman rivayeti yapılarını tanıtmak ve Litvancadaki veriliş biçimlerini tespit etmektir. Türkçe geniş zaman konusu, Litvancada bu yapının tek bir denkliğinin olmaması ve daha önce Litvanca yazılı kaynaklarda kapsamlı olarak hiç incelenmediğinden dolayı seçilmiştir. 

Bu çalışma için ilk olarak Türkçe geniş zaman, geniş zaman hikayesi ve geniş zaman rivayetinin yapıları, çeşitli araştırmalar ve dilbilgisi kitaplar incelenerek biçimbirimsel, yapısal ve anlamsal özellikleri betimlenmiş ve tanımlanmıştır. Litvancada ayrı bir zaman yapısı olarak bu yapıların tek bir denklikleri olmadığı için, bütün ana zaman yapıları tanıtılmıştır. Çalışmanın ikinci kısmında ise ana materyal olarak Orhan Pamuk'un Benim adım Kırmızı adlı eseri ve Litvanca çevirisi seçilmiş ve içinde bulunan bütün olumlu ve olumsuz geniş zaman, geniş zaman hikayesi ve geniş zaman rivayetinin yapıları ve Litvancadaki veriliş biçimlerinden bir liste oluşturulmuştur. Ortaya çıkan bütünce bazı örnekler aracılığı ile görünüş, kip, anlam kayması, bağlam çerçevesinde yorumlanmıştır. Son olarak, çalışma sürecinde tespit edilen bulgular istatistik ve teorik olarak değerlendirilmiş ve birkaç öneride bulunmuştur. Bu çalışma ile Litvanyadaki Türkçe öğrenmek ve öğretmek isteyen bireyler için öğretim-öğrenim sürecinde bir katkıda bulunması amaçlanmıştır.

Abstract:
Economic and cultural relations between Lithuania and Turkey are increasingly growing every day. In this stage everything is becoming much more dependent on languages and number of Lithuanians wishing to learn Turkish is constantly getting higher.  Turkish and Lithuanian come from different language families. The genetic differences between these two languages create many attention-grabbing and topics that have specific impact on the educational processes. The purpose of this study is to introduce the Turkish aorist, its past and evidential forms and find their best equivalents in Lithuanian language. The reason for why this topic has been chosen is that there is no actual equivalent for Turkish aorist in Lithuanian tense system and because it has never been extensively studied in any written Lithuanian sources before.  

In this study, first of all, various linguistic books and studies on Turkish aorist have been researched. Then, the Turkish aorist and its past and evidential forms have been described and presented considering their morphological, structural and semantic features. As there is no only equivalent for these forms in Lithuanian language, all of the tenses in Lithuanian have been also researched in the same way. In the second, practical, part of this study, Orhan Pamuk's book My Name is Red and its Lithuanian translation have been used as the main material to form the corpus for the study. All examples of positive and negative Turkish aorist and its past and evidential forms and their translations have been listed under the headlines according to the most frequent form used in the translation. Some of the examples have been commented on within the framework of aspect, mood, semantic shift and context. Finally, findings of the study have been statistically and theoretically evaluated and some suggestions regarding the learning and teaching process of Turkish have been made.This study aims and is expected to contribute the process of teaching and learning Turkish for Lithuanian learners.