Adaçayı (Salvia spp.) bitkisinde antioksidan maddelerin araştırılması
Investigation of antioxidant constituents in sage leaf (Salvia spp.)
Yazar: NURGÜL SEZGİN
Danışman: PROF.DR. HACI ORAK
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalışmada, Sideritis persoliata L. türü adaçayı ile Salvia fruticosa M. türüadaçayının antioksidan ve uçucu madde bileşenleri araştırılmıştır. Sideritis persoliata L.türü adaçayı, daha önce üzerinde çalışılmamış bir Sideritis türüdür ve Bergamayöresinde doğal olarak yetişir. Araştırılan diğer tür Salvia fruticosa M. ise MarmaraAdası'nda doğal olarak yetişen adaçayı türüdür.Her iki tür adaçayındaki antioksidan maddeler, %80'lik metanol ile ekstre edilmiş,LC/MS ile yapılan analizler sonucunda, Sideritis persoliata L. türünde luteolin(%62.41), kuersetin dihidrat (%24.35) ve sinnamik asid (%13.24), Salvia fruticosa M.türünde ise; kuersetin dihidrat (%2.47), apigenin (%2.53), sinnamik asid (%2.80),luteolin (%3.34) ve rozmarinik asid (%89.10) bileşenleri tespit edilmiştir.Adaçaylarının uçucu yağları, Sürekli destilasyon-ekstraksiyon yöntemiyle elde edilmişolup GC/MS analizine tabi tutulmuştur. Analizler sonucunda, Sideritis persoliata L.'dekalitatif olarak 24 bileşen tespit edilmiştir. Bunların başlıcaları; Î±-pinen (%5.15),kamfor (%0.06), karyofilen (%93.03), linalool (%0.06), 1,8-sineol(ökaliptol)(%1.68)'dür. Salvia fruticosa M.'in kalitatif analizinde ise 50 bileşen tespit edilmiş olupbunların başlıcaları; Î±-pinen (%12.58), kamfor (%1.56), karyofilen (%4.29), linalool(%0.17), 1,8-sineol(ökaliptol) (%52.60), 2-Î²-pinen (%0.47), borneol (%7.66), kamfen(%18.37), Î²-mirsen (%2.42), linalil asetat (%0.04), terpinen-4-ol (%0.07), tuyon(%0.10)'dur.Araştırma sonucunda, Sideritis persoliata L. türünün Salvia fruticosa M. türüne nazaranuçucu maddeleri daha az içerdiği, her iki türün antioksidan bileşen miktarı bakımındannispeten zengin olduğu anlaşılmıştır.viii

Abstract:
In this study, antioxidant compounds and essential oils of Sideritis persoliata L. andSalvia fruticosa M. sage samples were investigated. The Sideritis persoliata L. species,a herb widely available in and around Bergama, had previously not been extensivelyresearched. In addition, the Salvia fruticosa M. species, which grows naturally in theisland of Marmara, was also closely examined.The antioxidants of both species of sages were extracted using 80% methanol. Extractswere analized by LC/MS, the compounds indentified and their ratio were as follows inSideritis persoliata L. species; luteolin (62.41%), quercetin dihidrat (24.35%), cinnamicacid (13.24%) and in Salvia fruticosa M. species; quercetin dihidrat (2.47%), apigenin(2.53%), cinnamic acid (2.80%), luteolin (3.34%) and rosmarinic acid (89.10%).The essential oils present in the sage samples were obtained using continuousdistillation extraction. The exracts were analized by GC/MS. As a result of the analysis,24 qualitative compounds were detected, the main being: Î±-pinene (5.15%), camphor(0.06%), caryophyllene (93.03%), linalool (0.06%), 1,8-sineol (eucalyptol) (1.68%) inSideritis persoliata L. species. And 50 qualitative compounds were detected, the mainbeing: Î±-pinene (12.58%), camphor (1.56%), caryophyllene (4.29%), linalool (0.17%),1,8-sineol (eucalyptol) (52.60%), 2-Î²-pinene (0.47%), borneol (7.66%), camphene(18.37%), Î²-myrcene (2.42%), linalyl acetate (0.04%), terpinene-4-ol (0.07%), thujone(0.10%) in Salvia fruticosa M. species.In conclusion, Sideritis persoliata L. containing a fewer number of essential compoundscompared to Salvia fruticosa M. furthermore, both species of Sage revealed rich levelsof antioxidants.ix