Hanefî mezhebinin üç mezhebin fıkhî görüşlerine karşı kullandığı hadisler (Tânevî'nin İ'lâü's-Sünen Adlı Eserinden Kitâbü'l-Hacc bölümü)
The hadiths that used by the Hanafi school against the juristic opinions of the three schools (The Book of Pilgrimage/Kitab al-Hajj from al-Tahanawi's I'la' al-Sunan)
Yazar: YAŞAR ERKEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET TAHİR DAYHAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Hanefiler = Hanifies ; Mezhepler = Sects ; Tanevi = Tanevi ; İslam Hukuku = Islamic Law

Özet:
İçinde bulunduğumuz asrın en büyük sorunlarından biri, ilimden uzak bazı kimselerin, İmam Ebû Hanîfe ve öğrencileri tarafından ortaya konan Hanefî fıkıh ekolünün furû kısmının, Hadis ve Sünnet temelli olduğunu görmezden gelmeye, tarihi bir gerçeği yok saymaya çalışmalarıdır. Bu kimseler, birtakım iftira ve bühtanlarla İmam Ebû Hanîfe'ye ve Hanefî mezhebine dil uzatmışlar; Hanefî fukahâsının fetvalarında Kur'ân ve sahih Sünnet'ten elde edilen sağlam delillere ve kanıtlara istinat etmediklerini, "zayıf rivâyetlerle" ihticac ettiklerini iddia etmişlerdir. Onları bu yanlış iddiaya götüren, Hanefîlerin dayandıkları usûl ve kâideler konusundaki cehâletleridir.
İmam Ebû Hanîfe'nin sahih hadisler karşısındaki tavrı, selef âlimlerinin zemmettiği ehl-i re'yden olmadığını ispat etmektedir. Hüküm verirken Hadis ve Sünneti aslî bir kaynak olarak kabul etme bakımından, onun diğer müçtehidlerden farklı olmadığı inkâr edilemez bir gerçektir.

Biz bu tezimizde, Hanefî mezhebinin diğer üç mezhebin (Mâlikî, Şâfiî, Hanbelî) fıkhî görüşlerine muhalif olarak ortaya koyduğu hükümlerde kullandığı hadisleri, Hindistan'lı Hanefî âlim Zafer Ahmed el-Osmânî et-Tânevî/Tehânevî'nin (1394/1974) "İ'lâü's-Sünen" adlı eserinden "Kitâbü'l-Hacc" bölümünü incelemek suretiyle tespit etmeyi hedefledik.
İslâm'ın beş şartından biri olan Hacc ibadetine dair detaylı hükümlerde Hanefî fakihlerinin delil olarak aldıkları hadislerin kaynaklarını, "İ'lâü's-Sünen"den hareketle ortaya koymaya çalıştık. Hanefîlerin -bir örnek olarak- Hacc gibi önemli bir konudaki nebevî dayanaklarını araştırarak, yukarıda sözü edilen iddia ve isnatların doğru olmadığını; delilleriyle ispata gayret ettik.
Bu çerçevede, Tânevî'nin tahric ettiği rivâyetlerin yer aldığı başta Kütüb-i Tis'a olmak üzere diğer hadis kitaplarındaki ilgili yerleri tespit ettik; bu rivâyetler üzerinde Hanefî mezhebinin önde gelen imamlarının hadis tenkîdi kriterlerini esas alarak değerlendirmeler yaptık. Hacc ahkâmı bağlamında, dört mezhebin birbirlerine tenkit yöneltirken hangi konular üzerinde yoğunlaştıkları, aralarındaki muhalefetin sebep ve gerekçelerini incelemeye çalıştık.
Günümüzde Hacc menâsikinin ne şekilde gerçekleştirildiği, mevcut uygulamalar ile çalışmamızda ele alınan hadislerin birbiriyle ne derece örtüştüğü araştırılmış; karşılaşılan bazı güncel problemlerin giderilmesi için çözüm önerileri sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Hanefî Mezhebi, Hadis, Tânevî, İ'lâü's-Sünen, Hacc, Umre.

Abstract:
One of the most instigations of our century is some people who are away from science ignore the Hanafi figh school's forou (subsidiary) part which is brought up by Imam Abu Hanifah and his students based on Hadith and Sunnah and also ignore the historical reality.
These people defined imam Abu Hanifah and his sect with some slanders and they claimed that the Hanafis in their fatwas are not based on Qur'an and valid Sunnahs. These people also asserted that they're relied upon rumours and weak hadiths.
This wrong claim of them is just because of their ignorance of Hanafis methods and bases.
Imam Abu Hanifah's attitude towards the valid hadiths shows that he did not belong to Ahl al-ra'y who are disparaged by predecessor scholars. It's an undeniable reality that he is the same with the other scholars as he accepts Hadith and Sunnah as the basic source when judging.
We, in our thesis, aimed to establish the Hadiths that opposed to other three sects (Maliki, Shafii, Hanbali) by analysing the "Book of Pilgrimage/Kitab al-Hajj" from the "I'la' al-Sunan" written by Indian scholar Zafar Ahmad al-Osmani et-Tahanawi (1394/1974).
We tried to establish the sources of hadiths about Hajj that is one of the five pillars of Islam basing on "I'la' al-Sunan" and to prove that claims and  imputations against Hanafis mentioned above are not true with the evidences by analysing of hadith sources about Hajj.
Within this framework, the related parts in the hadith books especially Kutub al Tis'ah are determined and commented on the grounds of Hanafi School leading Imams hadith criterion. It's tried to be analyzed in the context of Hajj, the four schools when critisizing each other which subjects they're relied on mostly and reasons and justifications of their oppositions.
In our thesis it is analysed how the Hajj is performed today, how much the existing practice and the hadiths match up with each other and solution suggestions for the problems are presented.

Keywords: Hanafi School, Hadith, Tahanawi, I'la' al-Sunan, Pilgrimage, Hajj, Umrah.