Fotoğrafta metinlerarasılık kavramının Ugo Mulas çalışmaları üzerinden incelenmesi
Evaluation of intertextuality concept in photography through Ugo Mulas' artworks
Yazar: FULYA BETEŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR KUTAY
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Deneysel fotoğraf = Experimental photography ; Fotoğraf sanatı = Photography art ; Kavramsal fotoğraf = Conceptual photography ; Metinlerarasılık = Intertextuality ; Mulas, Ugo = Mulas, Ugo ; Postmodern sanat = Postmodern art ; Postmodernizm = Postmodernism

Özet:
Günümüz sanat yapıtlarında postmodernizm etkileri yaygın biçimde görülmektedir. Bu doğrultuda farklı sanat dallarının ve yapıtlarının birbirleriyle alışverişini içeren çoğulcu yaklaşımın bir sonucu olarak metinlerarasılık kavramının, üretim aşamasında sanatçılar arasında daha fazla kullanılmaya başlandığı gözlemlenmiştir. İlk olarak edebiyat alanında ortaya çıkan metinlerarasılık kavramı, bir metnin kendinden önce yazılmış metinleri ödünç alması ya da dönüştürmesi, okurun bir metni anlamak için başka bir metne başvurması anlamına gelmektedir. Metinlerarasılık kavramı edebiyat-tan sonra sanatın diğer alanlarında da yapıtların birbirleriyle kurduğu ilişkileri tanım-lamak için kullanılmaya başlanmıştır. Metinlerarası ilişkileri çözebilmek için başka bir metin veya esere başvurulması gerekliliği de yeni bir izleyici ya da okuyucu profili doğurmuştur. Metinlerarası ilişkiler ile üretilen eserlerde izleyiciden belli bir kültürel birikime sahip olunması beklenerek, izleyici bir eseri anlamak için gerektiğinde bu esere kaynaklık eden diğer çalışmaları araştırmaya sevk edilmektedir.

Bu tez çalışmasında metinlerarasılık kavramı kuramsal çerçevede incelendikten sonra farklı sanat dallarında üretilen yapıtlarda yer alan metinlerarası ilişkiler araştırılmıştır. 19. yüzyıldan  günümüze gelene kadar fotoğraf alanında üretilen çalışmalardan ör-nekler seçilerek, bu fotoğraflardaki metinlerarası ilişkiler incelenmiştir. Fotoğrafta metinler arası ilişkilerin kullanılmasına olanak sağlayan kolaj, fotomontaj, alıntılama, pastiş, parodi ve kadraj içerisinde fotoğraf kullanma gibi yöntemler ile kendine mal etme gibi yaklaşımlar, örnekler üzerinden anlatılmıştır.

Araştırmanın diğer yarısında postmodernizmin henüz çok yeni olduğu, 1960'lardan itibaren metinlerarası ilişkileri eserlerinde sistemli bir şekilde kullanan İtalyan fotoğ-rafçı Ugo Mulas'ın çalışmaları ile  diğer fotoğrafçıların ve sanatçıların eserlerinin bu çalışmalara olan etkisi araştırılmıştır. Aynı zamanda Mulas'ın eserlerinin diğer fotoğ-rafçılara ve sanatçılara olan etkisi üzerinde durulmuştur. Mulas'ın çalışmaları incelen-diğinde, postmodernizmin erken dönemlerinde sanatın bir çok dalında ortaya çıkan  metinlerarası ilişkilerin fotoğraf alanında da bilinçli bir şekilde kullanıldığı tespit edilmiştir. Metinlerarası ilişkiler kullanılarak fotoğraf yapıtları tekdüzelikten kurtulup çok katmanlı bir yapıya dönüşmektedir. Bir yapıta başka bir açıdan bakılması sağlana-rak eski eserlerin ve sanatçılarının hatırlanmasına, güncel tutulmasına yardımcı olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The effects of postmodernism are widely seen in contemporary art. In this respect, as a result of the pluralist approach involving the exchange of art branches and works with each other, it was observed that the concept of intertextuality began to be used more frequently among artists during the production phase. First of all, the concept of intertextuality was used in the field of literature that can be defined a text borrows or transforms texts written before it, and that the reader needs to another text to un-derstand a text. The concept of intertextuality started to be used in literature to de-scribe the relations of works with each other in other fields of art. In order to solve the intertextual relations, the necessity of applying another text or work has also giv-en rise to a new audience or reader profile. In the works produced with intertextual relations, it is expected to have a certain cultural accumulation from the audience and the viewer is encouraged to investigate other works which are the source of this work in order to understand the work. 

In this thesis, after the concept of intertextuality was examined in the theoretical framework, the intertextual relations in the works produced in different art branches were investigated. From the 19th century to the present, examples of the works pro-duced in the photography field were selected and intertextual relations in these pho-tographs were examined. In the photography, the approaches such as collage, photo-montage, quoting, pastiche, parody and using photographs within the frame, which allow the use of intertextual relations, are explained through examples. 

In the other half of the research, the effects of the works of other photographers and artists on the works of Italian photographer Ugo Mulas, who used postmodernism in a very new way, and systematically using intertextual relations in the works from the 1960s, were investigated. At the same time, the influence of the works of Mulas on other photographers and artists is emphasized. When the works of Mulas were exam-ined, it was determined that the intertextual relations that emerged in many branches of art in the early stages of postmodernism were used consciously in the field of pho-tography. Using intertextual relations, photography works get rid of uniformity and become a multi-layered structure. It has been concluded that the old works and art-ists can be remembered and kept up-to-date in a structure by looking from another angle.