Yatak katsayısı ile temellerin tasarımı
Design of foundations with modulus of subgrade reaction
Yazar: BURHAN AVCI
Danışman: PROF. DR. AYHAN GÜRBÜZ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Geoteknik Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Günümüzde kullanılan yapısal analiz programlarında, temel tasarımı yapabilmek için yatak
katsayısına gerek duyulmaktadır. Ülkemizde ve dünyada yatak katsayısı, literatür
çalışmalarından ve plaka yükleme deney sonuçlarından elde edilmektedir. Literatür
çalışmalarında, yatak katsayıları zemin türüne bağlı olarak tablo haline getirilmiş ve çok
geniş bir aralıkta değişkenlik göstermektedir. Bu yöntem kullanılarak elde edilen yatak
katsayısı değerlerinin çok geniş bir aralık için verilmesi sebebi ile bu yöntem kullanılırken
çok dikkatli olunmalıdır. Plaka yükleme deneyleri çok sığ derinlikte etkidiğinden, plaka
yükleme deneyi ile bulunan yatak katsayısı sadece çok sığ temel tasarımları için
kullanılmaları uygundur. Ayrıca, plaka yüklemi deneyi ile bulunan yatak katsayıları temel
boyutuna bağlı olarak düzeltilmelidirler. Bu çalışmada, ölçülmüş plaka yükleme deneyleri
ile oluşturulan veri tabanındaki veriler sonlu elemanlar yöntemi kullanılarak elde edilen
yük – deplasman eğrileri ile karşılaştırılmış ve en iyi sonucu veren eğrileri elde etmek için
elastisite modülü değiştirilerek geri analiz yapılmıştır. Yapılan bu geri analizler sonucunda,
aynı içsel sürtünme açısına sahip zeminlerin çok değişken elastisite modülüne sahip
olabileceği görülmüştür. Bunun sonucunda; temel tasarımı yapılırken, deplasmana bağlı
olarak azalma eğilimi gösteren yatak katsayıları için; temel derinliğine, zemin içsel
sürtünme açısına ve zemin elastisite modülüne bağlı olarak geliştirilen korelasyonların
kullanılmasının daha doğru bir yaklaşım olacağı fikrine varılmıştır.

Abstract:
To perform foundation design with structural analysis programs currently used, modulus of subgrade reaction is required. In our country and in the world, to determine the modulus of subgrade reaction, literature studies and plate loading test results are utilized. In the scope of literature studies, modulus of subgrade reaction values are tabulated with respect to the type of soil and exhibit variance within a wide range. It is important to be careful while using this method due to the fact that the modulus of subgrade reaction values are found for a very wide range. Since the plate load test has extremely shallow impact depth, the modulus of subgrade reaction obtained through this method should be merely used for the design of shallow foundations. Furthermore, the modulus of subgrade reaction values found using the plate loading tests should be corrected depending upon the dimensions of the foundation. In this study, data obtained through measured plate loading tests is compared to the load – displacement curves found by means of finite elements method and thereafter, reverse analysis is conducted by modifying the modulus of elasticity to capture curves which provides the best results. As a result of such reverse analyses, it is observed that the soils with same friction angles may possess variable modulus of elasticity. Accordingly, it is concluded, in terms of the modulus of subgrade reaction which tends to decrease depending on the displacement, that it will be more efficient approach to use correlations developed on the basis of foundation depth, internal friction angle of the soil, and modulus of elasticity of the soil, while designing the foundation.