Suriye'deki güç mücadelesinde bölgesel aktörlerin rekabeti: İran ve İsrail örneği
Competition of regional actors in the power struggle in Syria: The example of Iran and Israel
Yazar: ENES ERDOĞMUŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAHİN ÇAYLI
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Tarihten günümüze güç mücadelelerindeki önemli yerini koruyan Suriye, Akdeniz'e kıyıdaş olması, diğer stratejik geçiş yollarına da haiz olması ve de çeşitli etnik, kültürel, ideolojik farklılıkları barındırması bölgedeki aktörlerin ilgisini çekmiştir. Ortadoğu'daki Arap Bahar'ından etkilenen Suriye 2011'de başlayan iç savaşla tarihi kırılma yaşamış ve kaosa sürüklenmiştir. Suriye'de büyük bir otorite boşluğu oluşmuştur. Sürece tesir eden devletler kendi pozisyonları doğrultusunda iç savaşa müdahil olmuşlardır. Bu çalışmayla 'Suriye'deki güç mücadelesinin arka planında hangi aktörler mevcuttur? Neden iç savaşa güç perspektifinden yaklaşılmıştır? Neden bölgesel aktörlerin rekabeti seçilmiştir? İran ve İsrail hangi güç unsurlarıyla, hangi bağlamda Suriye'ye müdahil olmuştur?' gibi araştırmanın problemleri incelenerek şu saptamalar yapılmıştır. Güç hem araçtır hem de amaçtır. Devletlerin amacı güç maksimizasyonuna ulaşarak rakiplerini bertaraf etmek ve varlığını sürdürmektir. Bu ülkeler stratejik ve milli çıkarlarını gözetmek için güvenlik söylemiyle Suriye'de, erken ön alma çabasına girişmişlerdir. Çalışmanın konusu olan ülkeler çıkarlarına göre vekil savaşçıları caydırıcı araç olarak kullanmışlardır. Bu ülkeler Arap Baharı'nı araçsallaştırarak kendi hedeflerine giden yolda politik, kültürel ve ideolojik olguları kullanmışlardır. Etik ve ahlaki değerler göz ardı edilmiştir. Devlet üstü yapı olarak Birleşmiş Milletler de bu duruma ön alamamıştır. Suriye'deki bölgesel güçlerin güç mücadelesinin eski tarihlerden beri sürdüğünden bahsedilmiştir. Krize giden sürecin arka planı olarak, emperyalist ülkelerin hakimiyeti ve Esad ailesinin iktidara gelmesinden bahsedilmiştir. Bununla birlikte çalışma Arap Baharı sonrasıyla sınırlandırılmıştır. Arap Baharı hem güç sahası Suriye'yi hem de çatışmaya müdahil bölgesel güçleri etkilediği için, bölgesel aktörlerin rekabeti seçilip analiz edilmiştir. Ortadoğu'da yer alan bölgesel güçlerin, aynı süreçte ve aynı coğrafyada sürece doğrudan veya dolaylı müdahil olmaları, aralarındaki rekabeti kaçınılmaz kıldığı sonucuna varılmıştır. Politik bağlamda İran, Suriye'de kendi rejimine sadakatle bağlı bir yönetimin devamından yana pozisyon alırken İsrail ise kendisini tehdit etmeyecek, gücü sınırlandırılmış bir Suriye istemektedir. İdeolojik bağlamda İran Şii Hilali kapsamında hareket ederken İsrail ise vaat edilen topraklar kapsamında hareket etmesi, iki eksenin çakışmasına ve neticede çatışmasına neden olmaktadır. Bu çalışmada, İsrail'in, kendisine karşı Suriye'deki mevcut İran tehdidini öne sürerek bu ülkeye saldırılar düzenlemesi ve İran'ın da İsrail'e karşı Suriye'yi direniş cephesi şeklinde öne sürerek karşı savunma niyetiyle bu ülkedeki askeri varlığını devam ettirmesi, Suriye'deki istikrarsızlığın devam etmesine neden olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Syria, which has maintained an important place in power struggles from history to the present, has attracted the attention of actors in the region due to its coastline on the Mediterranean, having other strategic passageways, and hosting various ethnic, cultural and ideological differences. Syria, affected by the Arab Spring in the Middle East, was thrown into chaos with the civil war that started in 2011. There is a huge authority gap in Syria. States influencing the process intervened in the civil war in line with their own positions. With this study, "What are the factors behind the power struggle in Syria?" Why was the civil war approached from the perspective of power? Why was the competition of regional actors chosen? The research asks 'How, to what extent and in what context were Iran and Israel involved?' By examining problems such as these, the following findings were reached. Power is both means and end. The aim of states is to eliminate their rivals and maintain their existence by maximizing power. They tried to take early measures in Syria with security discourse in order to protect their strategic and national interests. They used proxy fighters as a deterrent tool in their own interests. They instrumentalized the Arab Spring and used political, cultural and ideological phenomena to achieve their own goals. Ethical and moral values were ignored. The United Nations is also ineffective as a supra-state body. It was stated that the struggle for power among regional powers in Syria has been going on since ancient times. The domination of imperialist countries and the Assad family's coming to power were mentioned as the background of the process leading to the crisis. However, the study was limited to the period after the Arab spring. Since the Arab Spring affected both Syria's power field and the regional powers involved in the conflict, the competition of regional actors was selectively analyzed. It has been concluded that the fact that regional powers in the Middle East are directly or indirectly involved in the same process and the same geography makes competition between them inevitable. In the political context, Iran favors the continuation of a government loyal to its regime in Syria, while Israel wants a Syria that will not threaten itself and whose power is limited. In the ideological context, Iran operates within the scope of the Shiite crescent and Israel operates within the scope of the promised land, causing the two axes to overlap and ultimately conflict. In this study, Israel's attacks on this country by claiming the current Iranian threat in Syria against itself and Iran's maintaining its military presence in this country with the intention of defending Syria by claiming it as a resistance front against Israel, its attacks on this country. It was concluded that it was addressed. caused continued instability.