Iraklı göçmenlerin hane geçim stratejileri: Ankara ili örneği
Household livelihood strategies of Iraqi immigrants: The case of Ankara province
Yazar: MERVE ILGAZ
Danışman: PROF. DR. CAHİT GELEKÇİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu tez çalışmasında Irak'ta yaygınlaşan terörize faaliyetler sonucu 2014 yılı itibarıyla ülkesini terk ederek Ankara'ya yerleşmek zorunda kalan Iraklı göçmenlerin hane geçim stratejilerinin belirlenmesi amaçlamıştır. Bu amaç doğrultusunda sosyal ağlar ve sosyal sermaye literatürüne başvurularak hem göç sürecinin hem geçim yollarının tayin edilmesinde rol oynayan etkenler belirlenmiştir. Bu bağlamda, Iraklı göçmenleri Ankara'ya göç etmeye zorlayan tarihsel ve sosyo-kültürel süreçler aktarılarak araştırma kapsamında görüşme yapılan 18 Iraklı göçmenin ifadelerinin bağlam içerisinde anlamlandırılması sağlanmıştır. Yıllar içerisinde farklılaşan göçmenlik deneyimindeki değişiminin neden meydana geldiği, Iraklı göçmenlerin Türkiye'de sahip olduğu hukuki statülerin gündelik yaşamlarına ve geçim stratejilerine etkisi, sosyal sermayenin istihdama erişim yollarını nasıl biçimlendirdiği araştırmanın amacına ulaşma yolunda elde edilen alt bulguları oluşturmaktadır. Yapılan saha araştırması neticesinde, zorunlu göçün dinamikleri dolayısıyla geçim varlıklarında kayıplar yaşayan Iraklı göçmenlerin Ankara'nın sosyo-politik bağlamında yaşamlarını yeniden kurmaya çalışırken yedi farklı geçim stratejisi belirlediği tespit edilmiştir: kayıt dışı piyasaya eklemlenme, kadın emeğine yönelme, tüketimden kısma ve sosyal harcamalardan kaçınma, göçmen dövizi transferleri, sosyal yardımlardan faydalanma, Irak'a geri dönmek. Hane geçim stratejilerinin yanı sıra Iraklı kadınların istihdama katılmasının ve kamusal alandaki görünürlüğünün artmasının toplumsal cinsiyet deneyiminde değişim yarattığı ve Irak'a geri dönüş fikrini olumsuz etkilediği araştırma bulgularına yansımıştır. Ek olarak, en az hedef ülkenin koşulları kadar gönderen ülke olarak Irak'ın siyasi tavır alışının göçmenlerin gönüllü/zorunlu dönüş eylemlerini tetiklediği ve ülkelerine geri dönüş fikrinin oluşmasını engellediği etkenler olduğu görülerek özgün bulgulara ulaşılmıştır.

Abstract:
This thesis aims to determine the household livelihood strategies of Iraqi migrants who had to leave their country and settle in Ankara as of 2014 due to widespread terrorist activities in Iraq. For this purpose, the factors influencing both the migration process and livelihood paths were determined by referencing the literature on social networks and social capital. In this context, the historical and socio-cultural processes that compelled Iraqi migrants to migrate to Ankara were conveyed, and the statements of 18 Iraqi migrants interviewed within the scope of the research were analyzed within this context. The sub-findings obtained in order to achieve the research aim include the reasons for the evolution of the migration experience over the years, the reasons for the impact of the legal status of Iraqi migrants in Turkey on their daily lives and livelihood strategies and how social capital shapes their access to employment opportunities. As a result of the field research, it was determined that Iraqi migrants, who lost their livelihood assets due to forced migration dynamics, identified seven different livelihood strategies while trying to rebuild their lives in the socio-political context of Ankara: integration into the informal market, increased participation of women in the labor force, reduction of consumption and avoidance of social expenditures, remittance transfers, utilization of social assistance, and contemplating a return to Iraq. In addition to household livelihood strategies, the research findings indicate that Iraqi women's increased participation in employment and visibility in the public sphere have altered the gender experience within society and negatively influenced the idea of returning to Iraq. Moreover, it was found that the political stance of Iraq as the sending country, as much as the conditions of the country of destination, influenced the voluntary/forced return actions of the migrants and hindered the idea of returning to their homeland.