Çankırı Karatekin Üniversitesi Orman Fakültesi Araştırma Ormanında büyük memeli türlerinin aktivite örüntüsü ve orman amenajman planına yansıması
Activity pattern of large mammal species in the Research Forest of Çankırı Karatekin University Forest Faculty and its reflection on forest management plan
Yazar: TUĞBA DUDU GÜNLÜ
Danışman: DOÇ. DR. TARKAN YORULMAZ
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Yaban Hayatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada, Çankrı Karatekin Üniversitesi Orman Fakültesi Araştırma Ormanında 30.11.2021-30.11.2022 tarihleri arasında fotokapan yöntemiyle elde edilen kayıtlar dikkate alınarak büyük memeli türlerin tespiti, günlük ve aylık aktivitelerinin belirlenmesi ile elde edilen verilerin orman amenajman planlanına yansımasına yönelik ne gibi çalışmaların yapılması gerektiği araştırılmıştır. Çalışma kapsamında toplam 9 fotokapan kullanılarak 11 farklı istasyondan kayıtlar alınmıştır. Alınan kayıtlar video süresi ve fotoğraf sayısı olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada kaydedilen toplam 8 adet büyük memeli hayvanı türleri: bozayı (Ursus arctos), kaya sansarı (Martes foina), karaca (Capreolus capreolus), kurt (Canis lupus), kızıl tilki (Vulpes vulpes), vaşak (Lynx lynx), yaban domuzu (Sus scrofa) ve yaban tavşanı (Lepus europaeus)'dır. Çalışma alanında video süresine göre en fazla kaydı alınan türler sırasıyla yaban tavşanı (%46.1), kurt (%29.6) ve yaban domuzu (% 20.9) iken, fotoğraf sayısına göre ise en fazla kurt (%44), yaban tavşanı (%36) ve yaban domuzu (%13) tespit edilmiştir. Tespit edilen büyük memeli türlerinin en çok aktivite zamanları: bozayı; Kasım ayında 00:00-02:00, karaca; Temmuz ve Ağustos aylarında 08:00-10:00, kaya sansarı; Nisan ayında 00:00-02:00, kızıl tilki; Ocak ayında 14:00-16:00, kurt; Ağustos ayında 06:00-08:00, vaşak; Ağustos ayında 00:00-02:00, yaban domuzu; Mayıs, Ekim ve Kasım aylarında 00:00-02:00 ve yaban tavşanı ise Nisan, Mayıs ve Temmuz aylarında 00:00-02:00 saat dilimlerinde göstermiştir. Çalışma kapsamında özelikle Temmuz ayında insan, otlatma ve araç hareketliliği faaliyetleri en yüksek seviyeye çıkmış ve bu ayda büyük memeli hayvan faaliyetlerinin azaldığı görülmüştür. Ayrıca çalışma alanında bazı bölmelerde Eylül, Ekim ve Kasım aylarında odun üretim faaliyetleri yapılmış, üretim faaliyetlerinin yakınında yer alan fotokapanlarda büyük memeli faaliyetlerinin azaldığı gözlemlenmiştir. Çalışma sonucunda araştırma ormanının büyük memeli hayvanların faaliyetleri kapsamında önemli bir potansiyele sahip olduğu ve bu potansiyelin dikkate alınarak orman amenajman planlarına yansıması sağlanarak bu alanın koruma altına alınması gerektiği söylenebilir.

Abstract:
In this study, it was investigated what kind of studies should be carried out for the detection of large mammal species, determination of their daily and monthly activities and reflection of the data obtained on forest management plans by taking into account the records obtained by the phototrap method between 30.11.2021-30.11.2022 in Çankrı Karatekin University Forest Faculty Research Forest. Within the scope of the study, recordings were taken from 11 different stations using a total of 9 photo traps. The recordings were evaluated in terms of video duration and number of photographs. A total of 8 large mammal species recorded in the study: brown bear (Ursus arctos), rock marten (Martes foina), roe deer (Capreolus capreolus), wolf (Canis lupus), red fox (Vulpes vulpes), lynx (Lynx lynx), wild boar (Sus scrofa) and wild hare (Lepus europaeus). In the study area, the most recorded species according to video duration were hare (46.1%), wolf (29.6%) and wild boar (20.9%), while wolf (44%), hare (36%) and wild boar (13%) were the most recorded species according to the number of photographs. The most active times of the detected large mammal species were: brown bear; 00:00-02:00 in November, roe deer; 08:00-10:00 in July and August, rock marten; 00:00-02:00 in April, red fox; 14:00-16: 00:00-16:00 in January, wolf; 06:00-08:00 in August, lynx; 00:00-02:00 in August, wild boar; 00:00-02:00 in May, October and November and hare; 00:00-02:00 in April, May and July. Within the scope of the study, human, grazing and vehicle mobility activities peaked in July and it was observed that large mammal activities decreased in this month. In addition, wood production activities were carried out in some compartments in the study area in September, October and November, and it was observed that large mammal activities decreased in the photo traps located near the production activities. As a result of the study, it can be said that the research forest has an important potential for the activities of large mammals and this area should be taken under protection by taking this potential into consideration and ensuring that it is reflected in forest management plans.