İkonografik Düşme Etkinlik Ölçeği'nin Türkçe versiyonu ve geçerlik, güvenirliğinin araştırılması
The Turkish version of the iconographical falls efficacy scale and researching validity, reliability
Yazar: AYSUN YAĞCİ ŞENTÜRK
Danışman: PROF. DR. AYŞE LİVANELİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Düşme kazaları = Accidental falls ; Geriatri = Geriatrics ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Kazalar = Accidents ; Korku = Fear ; Risk faktörleri = Risk factors ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Yaşlılar = Aged ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ülkemizde yaşayan yaşlı bireylerde İkonografik Düşme Etkinliği Ölçeği'nin (İDEÖ) geçerliğini, güvenirliğini incelemek ve ölçeği Türkçe'ye kazandırmaktır. Çalışmaya günlük yaşam aktivitelerinde bağımsız ve bilişsel bozukluğu olmayan 60 yaş ve üzeri 150 birey dahil edildi. Öncelikle İDEÖ'nün Türkçe dil geçerliği sağlandı. Ölçeğin yapı geçerliği faktör analizi yöntemi ile incelendi ve 2 faktörlü bir yapı ortaya kondu. Bunun yanında tek faktör çözümlemesi de yapıldı. Tek faktör çözümlemesinde toplam varyansın %52,22'lik kısmı açıklandı. Kriter geçerliği için, Uluslararası Düşme Etkinlik Ölçeği (UDEÖ) ve Aktiviteye Özgü Denge Güven Ölçeği (AÖDGÖ) kullanıldı. İDEÖ'nün uzun versiyonu ile AÖDGÖ arasında negatif yönde güçlü bir ilişki bulunurken (r=-0,887, p<0,01), İDEÖ'nün uzun versiyonu ile UDEÖ arasında pozitif yönde güçlü bir ilişki bulundu (r=0,910, p<0,01). Benzer şekilde İDEÖ'nün kısa versiyonu ile AÖDGÖ arasında negatif yönde bir korelasyon saptanırken (r=-0,834, p<0,01), UDEÖ ile İDEÖ kısa versiyonu arasında pozitif yönde bir korelasyon elde edildi (r=0,885, p<0,01). Ölçeğin güvenirliğinin saptanmasında iç tutarlılık için Cronbach alfa değeri, test tekrar test güvenirliği için sınıf içi korelasyon katsayısı hesaplandı. İç tutarlılığın belirlenmesinde kullanılan Cronbach Alfa değeri ölçeğin uzun versiyonu için 0,965, kısa versiyonu için 0,902 olarak hesaplandı. Bir hafta ara ile yapılan iki ölçüm arasında hesaplanan sınıf içi korelasyon katsayıları (ICC) ölçeğin uzun ve kısa versiyonu için sırasıyla 0,985 ve 0,970 olarak bulundu (p<0,001). Sonuç olarak; İDEÖ'nün her iki versiyonunun toplumda yaşayan, bilişsel bozukluğu olmayan yaşlılarda geçerli ve güvenilir bir değerlendirme aracı olduğu görüşüne varıldı.

Abstract:
The aim of this study was to examine validity and reliability of the Iconographical Falls Efficacy Scale (IFES) in elderly individuals living in our country and bring it in to Turkish.  The study included 150 individuals aged 60 years and over who were independent in their daily life activities and who did not have cognitive impairment. First of all, Turkish language validity of IFES was provided. The construct validity of the scale was examined by factor analysis method and a 2-factor structure was revealed. In addition single factor analysis was done. In single factor analysis, 52.22% of total variance was announced. For the criterion validity, the International Falls Efficacy Scale (FES-I) and Activities-specific Balance and Confidence Scale (ABC) were used. While a strong negative relationship was found between the long version of IFES and the ABC (r=-0.887, p<0.01), a positive strong relationship was found between the long version of IFES and the FES-I (r=0.910, p<0.01). Similarly, while there was a negative correlation between the short version of IFES and ABC (r=-0.834, p<0.01), a positive correlation was obtained between FES-I and short version of IFES (r=0.885, p<0.01). Cronbach alpha value for internal consistency and intraclass correlation coefficient for test-retest reliability were calculated in determining the reliability of the scale. The Cronbach Alpha value used for determining the internal consistency was calculated as 0.965 for the long version and 0.902 for the short version of the scale. Intraclass correlation coefficients calculated between two measurements performed one week interval were found to be 0.985 and 0.970 for the long and short version of the scale, respectively (p<0.001). As a result, it was concluded that both forms of IFES are valid and reliable assessment tools for older people living in the community without cognitive impairment.