Türkiye'de kurulması olası bir nükleer güç santrali yer seçiminin bulanık AHP ve bulanık TOPSIS yöntemleri ile belirlenmesi
Determination of the location of a possible nuclear power plant in turkey using fuzzy AHP and fuzzy TOPSIS methods
Yazar: TOLGA OFLU
Danışman: DOÇ. DR. YILDIZ ŞAHİN
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Geçmişten günümüze gelişen nükleer teknoloji sayesinde bugün yaşantımızda alternatif olarak kullanabileceğimiz enerji kaynakları ortaya çıkmıştır. Bu enerji kaynaklarından  birisi de nükleer teknolojidir. Nükleer teknolojinin geliştirilmesindeki ana unsur atom çekirdeğinin parçalanmasıdır. Bu parçalanma sonucunda ortaya çıkan büyük enerjinin, elektrik enerjisine dönüştürülebilmesi nükleer güç santrallerinin enerji üretiminde kullanılmasının yolunu açmıştır. Nükleer enerjiyi elektrik enerjisine çeviren yüksek teknolojiye sahip bu tesisler, tasarlanma aşamasından üretimdeki sürdürülen tüm faaliyetlere kadar özel uygulamalar gerektiren ve bağımsız bir düzenleme kuruluşu tarafından denetlenerek işletilen tesislerdir.

Nükleer güç santralleri konusundaki faaliyetler Başbakanlık Atom Enerjisi Komisyonu'nun kurulması ile 1956 yılında Türkiye'de başlamıştır. Fakat uzun yıllar boyunca kapsamlı ve uzun vadeli bir nükleer enerji programı oluşturulamamıştır. Bu konudaki geç kalınmışlık sonucunda ülkenin enerji ihtiyacı konusunda ki dışa bağımlılığı gün geçtikçe artmıştır. Dolayısı ile dışa olan bu bağımlılığı ortadan kaldırmak veya daha düşük seviyelere çekmek için Nükleer güç santralleri (NGS) kurulmasına karar verilmiştir. Türkiye'de kurulan ilk NGS Akkuyu Nükleer Güç Santralidir. Akkuyu NGS Rus kamu şirketi olan Atomstroyexport tarafından kurulmuştur. Kurulan santral 1200 MWe'lik dört üniteden oluşmaktadır ve Türkiye'nin yaklaşık olarak %6'lık enerji ihtiyacını karşılamaktadır.

Türkiye'de kurulması planlanan iki güç santrali daha vardır. Kurulacak bu santrallerin kurulum lokasyonları, çevreye olan etkileri ve santralin azami gerekliliklerinin karşılanması açısından doğru olarak belirlenmelidir. Bu araştırmanın amacı çok kriterli karar verme yöntemlerinden Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi (B-AHP) ve Bulanık Technique For Order Preference By Similarity To An Ideal Solution (B-TOPSIS) kullanılarak alternatiflere göre kurulması en uygun olacak lokasyonun belirlenmesidir. Kullanılacak yöntemlerin çözüm yolları adım adım anlatılacaktır. Santralin kurulması ve güvenli işletilebilmesi için uygun alternatifler belirlenecek ve belirlenen alternatiflere göre kriterler ve alt kriterler oluşturulacaktır. Daha sonra B-AHP ve B-TOPSIS yöntemleri ile belirlenen alternatif ve kriterler doğrultusunda santralin kurulmasının en uygun olacağı alternatif  bulunacaktır.

Anahtar Kelimeler: Bulanık AHP, Bulanık TOPSIS, Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri, Nükleer Güç Santralleri.

Abstract:
Thanks to nuclear technology, which has developed from past to present, energy sources that we can use as alternative in our lives have emerged. One of these energy sources is Nuclear technology. The main element in the development of nuclear technology is the fission of the atomic nucleus. The ability to convert the large amount of energy resulting from this fragmentation into electrical energy has paved the way for the use of nuclear power plants in energy production. These high-tech facilities that convert nuclear energy into electrical energy are facilities that require special applications from the design stage to all activities in production and are inspected and operated by an independent regulatory body.

Activities on nuclear power plants started in Turkey in 1956 with the establishment of the Prime Ministry Atomic Energy Commission. However, a comprehensive and long-term nuclear energy program could not be established for many years. As a result of the delay in this matter, the country's dependence on foreign energy needs has increased day by day. Therefore, it was decided to establish Nuclear Power Plants (NGP) in order to eliminate this external dependency or reduce it to lower levels. It is the first NPP Akkuyu Nuclear Power Plant established in Turkey. Akkuyu NPP was established by Atomstroyexport, a Russian public company. The established power plant consists of four units of 1200 MWe and meets approximately 6% of Turkey's energy needs.

There are two more power plants planned to be established in Turkey. The installation locations of these power plants must be determined accurately in terms of their impact on the environment and meeting the maximum requirements of the power plant. The aim of this research is to determine the most appropriate location to establish according to the alternatives by using Fuzzy Analytical Hierarchy Process (B-AHP) and Fuzzy Technique For Order Preference By Similarity To An Ideal Solution (B-TOPSIS), which are multi-criteria decision-making methods. The solutions of the methods to be used will be explained step by step. Suitable alternatives for the establishment and safe operation of the power plant will be determined and criteria and sub-criteria will be created according to the determined alternatives. Then, the most suitable alternative for the establishment of the power plant will be found in line with the alternatives and criteria determined by B-AHP and B-TOPSIS methods.

Keywords: Fuzzy AHP, Fuzzy TOPSIS, Multi Criteria Decision Making Methods, Nuclear Power Plant.