Glisemik yükü düşük besinleri içeren diyetin insülin direncine erken dönem etkisi
Early period effect of diet with low glycemic load food on insulin resistance
Yazar: SELİN SEZGİN
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSREV HATEMİ
Haliç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Besinler = Foods ; Diyet = Diet ; Glisemik indeks = Glycemic index ; İnsülin = Insulin ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Bu çalışma, insülin direnci üzerine glisemik yükü düşük besinleri içeren bir diyetin erken dönemde etkisini saptamak amacıyla yapılmıştır. Çalışma, Şubat-Ağustos 2018 tarihleri arasında, Fark Etmeden Diyet Beslenme ve Eğitim Danışmanlığı'na başvuran 20-45 yaş arası insülin direnci olan 14 yetişkin birey (7 erkek, 7 kadın) ile yapılmıştır. Bireylerin yaş ortalamaları kadınlarda 34,4±8,3 yıl; erkeklerde ise 40,1±3,8 yıldır. Bireylerle yapılan ilk görüşmede genel bilgileri, sağlık ve beslenme durumunu saptamak amacıyla anket yapılmış ve antropometrik ölçümleri alınmıştır. Ayrıca açlık kan glikozu, açlık insülin ve HOMA-IR parametreleri değerlendirilmiştir. Tüm bireylere 21 gün süresince 110-130 gr karbonhidrat, %20-%25 protein, %25-30 yağ ve glisemik yükü düşük besinleri içeren hipokalorik bir diyet uygulanmıştır. Çalışma sonucunda; toplam grupta diyet sonrası antropometrik ölçümler ve biyokimyasal parametrelerin hepsinde istatistiksel olarak anlamlı azalma görülmüştür (p<0,05). Kadınlarda bel/kalça oranı dışındaki tüm ölçümlerde istatistiksel olarak anlamlı azalma görülmüştür (p<0,05). Erkeklerde ise VFA, bel/kalça oranı ve açlık kan glikozu dışındaki tüm ölçümlerde istatistiksel olarak anlamlı azalma görülmüştür (p<0,05). Erkeklerde kas kütlesinde saptanan azalma kadınlara göre daha fazladır (p=0,002). VFA değeri ise kadınlarda erkeklere göre daha fazla azalmıştır (p=0,018). Erkek ve kadınlar ayrı ayrı incelendiğinde her iki grupta da bel çevresinde anlamlı azalma görülürken bel/kalça oranında azalmanın anlamlı olmadığı saptanmıştır (p>0,05). Erkeklerde açlık kan glikozunda düşüş olmasına rağmen anlamlı olmadığı saptanmıştır (p>0,05). HOMA-IR'de azalma kadınlarda 3,01; erkeklerde ise 1,96 olarak saptanmıştır. Kadınlarda azalma daha yüksek olmasına rağmen cinsiyetler arasında istatistiksel olarak önemli bir fark bulunmamıştır. BKİ ile yağ kütlesi (r=0,775; p=0,001), VFA (r=0,618; p=0,018) ve bel çevresi (r=0,868; p=0,005) arasında pozitif korelasyon saptanmıştır.
Diyet öncesi açlık kan glikozu ile açlık insülin ve HOMA-IR değerleri arasında korelasyon gözlenmez iken diyet sonrası açlık kan glikozu ile açlık insülin ve HOMA-IR arasında pozitif korelasyon saptanmıştır (p≤0,05). Sonuç olarak; düşük kalori, düşük karbonhidrat ve düşük glisemik yük içeren diyetler insülin direncinin önlenmesi ve tedavisinde etkili olabilir.
Anahtar Kelimeler: glisemik indeks, glisemik yük, insülin direnci.

Abstract:
This research is targeted to define diet with low glycemic load food's impact on insulin resistance. 14 participants (7 male, 7 female) who applied Fark Etmeden Diyet nutrition and education consultancy from February 2018 to August 2018 were selected. All participants are diagnosed as insulin resistance. Participants' age range is between 20 and 45 years old. Female attendant average of age is 34,4±8,3; and male attendant average of age is 40,1±3,8. Anthropometric measurement and a questionnaire were made to determine general information, health and nutritional situation. Furthermore, fasting blood glucose, fasting insulin and HOMA-IR parameters were evaluated. All participants applied hypocaloric diet which has 110-130 g carbohydrate, 20%-25 protein and 25%-30 fat. All food that provided, had low glycemic load. In the result of research, there was a statistically significant decrease in the anthropometric measurement and biochemical in total group (p<0,05). There was a statistically significant decrease in all measurement except waist-hip ratio in the women participant group(p<0,05). On the other hand, in the man participant group, there was a statistically significant decrease in all measurement except waist-hip ratio, fasting blood glucose and VFA(p<0,05). The decrease in the muscle mass in men is higher than women(p=0,002) and the decrease in VFA level in women is detected as higher than man. When participant examined separately as male and female group, there is a statistically significant decrease in waist measurement. However, there isn't a statistically significant decrease in the waist-hip ratio(p>0,005). Although, there was a decrease in fasting blood glucose in man, it wasn't found significantly (p>0,05). HOMA-IR decrease in women was 3,01 and in men was 1,96. Despite, the higher HOMA-IR decrease in women, there wasn't any statistically significant differences between gender. The positive correlation was determined between BMI and fat mass (r=0,775; p=0,001), and between VFA and waist measurement (r=0,618; p=0,018). While there was no positive correlation between pre diet fasting blood glucose and fasting insulin and HOMA-IR, there was positive correlation between fasting blood glucose, fasting blood insulin and HOMA-IR during post diet period. Consequently, low calorie, low carbohydrate and low glycemic load diet can be effective treatment for preventing insulin resistance.
Key words: glycemic index, glycemic load, insulin resistance.