Alkanna tubulosa boiss. ve dianthus zonatus fenzl yerüstü ekstraktlarının antimikrobiyal ve antioksidan aktivitelerinin belirlenmesi
Determination of antimicrobial and antioxidant activities of alkanna tubulosa boiss and dianthus zonatus fenzl aboveground extracts
Yazar: EKREM FIRIL
Danışman: DOÇ. DR. MEHLİKA ALPER
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bitkiler insanlığın tarih boyunca ilgisini çekmiştir. Günümüzde bitkiler tarafından üretilen sekonder metabolitlerin, bazı hastalıkların tedavisindeki rolleri çoğunlukla doğrulanmıştır.  Farklı formlarda düzenlenen izole edilmiş bileşikler veya  bitki kısımları, enfeksiyonlar, iltihaplanma ve birçok kronik hastalık dahil olmak üzere sağlık bozukluklarının tedavisinde kullanılmış ve halen kullanılmaktadır. Bu çalışmada Alkanna tubulosa ve Dianthus zonatus bitkilerinin yerüstü aseton, etanol ve su ekstraktlarının antimikrobiyal aktivitelerini belirlemek için disk difüzyon ve minimum inhibitör konsantrasyonu (MİK) deneyleri, antioksidan aktivitelerini belirlemek için FRAP, CUPRAC, DPPH ve ABTS, toplam madde miktarının belirlenmesine yönelik toplam fenolik, toplam tanen ve toplam flavonoid miktarları belirlenmiştir. A. tubulosa bitkisinin etanol ekstraktının fenolik bileşenleri HPLC analizi ile gerçekleştirilmiştir. A. tubulosa bitkisinin etanol ekstraktının Tubifex tubifex helmintleri üzerinde antihelmint aktivite deneyleri gerçekleştirilmiştir. Yapılan antimikrobiyal çalışmalarda en düşük aktivite iki bitkinin de su ekstraktlarında görülmüştür. İki bitkiye ait ekstraktlar kıyaslandığında, A. tubulosa'ya ait ekstraktların genel olarak D. zonatus ekstraktlarından daha etkili olduğu görülmüştür. Yapılan antioksidan aktivite çalışmalarında, en yüksek antioksidan aktiviteyi A. tubulosa su ekstraktında gösterdiği bulunmuştur. Toplam fenolik, toplam tanen ve toplam flavonoid madde miktarı deneylerinde en fazla madde miktarı A. tubulosa etanol ekstraktında görülmüştür. HPLC analizinde en fazla bulunan fenolik bileşen ellajik asitken en düşük fenolik bileşen klorojenik asittir. Antihelmint aktivite açısından pozitif kontrol olan albendazol'e göre etkisinin düşük olduğu belirlenmiştir. Bu çalışmanın elde edilen veriler, ilaç ve alternatif tıp gibi birçok alanda bitkilerden elde edilen ürünlerin kullanımına yönelik araştırmaların geliştirilmesine katkı sağlayacağına inanılmaktadır.

Abstract:
Throughout history, plants have captivated humanity's interest. Nowadays, the roles of secondary metabolites produced by plants in treating certain diseases have been largely confirmed. Isolated compounds or different parts of plants have been used in various forms for the treatment of health disorders, including infections, inflammations, and many chronic diseases, and they are still in use today. In this study, aerial acetone, ethanol, and water extracts of Alkanna tubulosa and Dianthus zonatus plants were subjected to disk diffusion and minimum inhibitory concentration (MIC) experiments to determine their antimicrobial activities. Additionally, their antioxidant activities were assessed using FRAP, CUPRAC, DPPH, and ABTS assays, while the total phenolic, total tannin, and total flavonoid contents were determined. The phenolic components of A. tubulosa ethanol extract were analyzed using HPLC. Antihelminthic activity experiments were conducted on Tubifex tubifex helminths using A. tubulosa ethanol extract. The lowest activity in antimicrobial studies was observed in the water extracts of both plants. When comparing the extracts of the two plants, it was generally found that the extracts of A. tubulosa were more effective than those of D. zonatus. In antioxidant activity studies, the highest antioxidant activity was observed in the water extract of A. tubulosa. The highest amounts of total phenolic, total tannin, and total flavonoid substances were observed in the ethanol extract of A. tubulosa. In HPLC analysis, ellagic acid was the most abundant phenolic component, while chlorogenic acid was the least abundant. In terms of antihelminthic activity, its effectiveness was found to be lower compared to the positive control albendazole. It is believed that the data obtained from this study will contribute to the development of research on the use of products obtained from plants in various fields such as medicine and alternative medicine.