Dışavurumcu sanat terapi ile zenginleştirilmiş narrative terapi temelli grupla psikolojik danışmanın ergenlerin sosyal kaygı düzeylerine etkisi
The effect of narrative therapy based group counselling enriched with expressive art therapy on adolescents' social anxiety levels
Yazar: ÜMİT BAYIN
Danışman: DOÇ. DR. TUĞBA SEDA ÇOLAK TURAN
Düzce Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırma, klinik tanı almamakla birlikte, sosyal kaygı belirtileri gösteren ergenlerin sosyal kaygı düzeylerinin azalmasına yardımcı olmak amacıyla, dışavurumcu sanat terapi ile zenginleştirilmiş narrative terapi temelli bir grupla psikolojik danışma programının geliştirilmesini, uygulanmasını ve etkililiğinin sınanmasını içermektedir. Araştırmanın genel amacı, geliştirilen bu programın ergenlerin sosyal kaygı düzeylerine etkisinin incelenmesidir. Araştırmanın ilk aşamasında, geliştirilen programın eksikliklerini ve aksaklıklarını belirlemek için bir pilot uygulama yapılmıştır. Pilot uygulamada, nicel araştırma yöntemlerinden faydalanılarak, deney ve kontrol grupları arasında ön test- son test yapılarak deneysel bir model kullanılmıştır. Pilot uygulama sonuçları, deney ve kontrol grupları arasında deney grubunun lehine anlamlı bir fark olduğunu göstermiştir. Pilot uygulamanın ardından birtakım düzenlemeler yapılmış ve deneysel uygulamaya geçilmiştir. Deneysel uygulamada, nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma yöntem araştırması kullanılmıştır. Yansız atama ile deney, kontrol ve plasebo gruplarına atanan ergenlerle ön test, son test ve izleme ölçümlü bir araştırma yapılmıştır. Deney grubundaki 16 ergene, haftada bir kez ve yüz yüze gerçekleştirilen ve her biri yaklaşık 90 dakika süren, toplam 8 hafta boyunca devam eden bir grupla psikolojik danışma uygulaması yapılmıştır. Kontrol grubundaki 16 ergene ise herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Plasebo grubundaki 16 ergene ise, haftada bir kez gerçekleştirilen ve her biri yaklaşık 90 dakika süren, toplam 8 hafta boyunca devam eden Akademik Motivasyon başlıklı bir uygulama yapılmıştır. Araştırmada, Ergenler İçin Sosyal Kaygı Ölçeği (ESKÖ) nicel veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Sonuçlar, ön test, son test ve dört ay sonra yapılan izleme ölçümleriyle elde edilmiştir. Nitel veriler için, deney ve plasebo gruplarındaki ergenlere yöneltilen oturum değerlendirme formu ve genel değerlendirme formu, deney grubundaki ergenlerin oturumlar sırasında kullandıkları çalışma formları ve ortaya çıkan ürünler kullanılarak, verdikleri yanıtlar analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, deney grubuna yapılan uygulamanın akademik motivasyon başlıklı programın uygulandığı plasebo grubu ve herhangi bir uygulamanın yapılmadığı kontrol grubu ile karşılaştırıldığında ergenlerin sosyal kaygı düzeylerinin azalmasında anlamlı bir etkisinin olduğu görülmüştür. Ayrıca, yapılan uygulamanın ergenlerin olumsuz değerlendirilme korkusu, genel durumlarda sosyal kaçınma ve huzursuzluk duyma ile yeni durumlarda sosyal kaçınma ve huzursuzluk duyma düzeylerinde de anlamlı bir etki yarattığı saptanmıştır. Ergenlerin oturumlara ilişkin değerlendirmeleri de uygulamanın kendileri üzerinde olumlu etkilerini doğrulamıştır. Sonuçlar, mevcut literatür ışığında tartışılmış ve ileride yapılacak araştırmalara ve alan uzmanlarına yönelik bazı öneriler sunulmuştur.

Anahtar Sözcükler: Narrative Terapi, Dışavurumcu Sanat Terapisi, Ergenlik, Sosyal Kaygı, Grupla Psikolojik Danışma.

Abstract:
This research involves the development, implementation and testing of the effectiveness of a group psychological counseling program based on narrative therapy enriched with expressive art therapy, in order to help reduce the social anxiety levels of adolescents who do not have a clinical diagnosis but show symptoms of social anxiety. The general purpose of the research is to examine the effect of this program on the social anxiety levels of adolescents. In the first stage of the research, a pilot application was conducted to identify the deficiencies and shortcomings of the developed program. In the pilot study, an experimental model was used by making use of quantitative research methods and conducting a pre-test and post-test between the experimental and control groups. Pilot application results showed that there was a significant difference between the experimental and control groups, favoring the experimental one. After the pilot application, some arrangements were made and experimental application was started. In the experimental application, mixed methods research was used, in which quantitative and qualitative research methods were used together. A research was conducted with pre-test, post-test and follow-up measurements with adolescents assigned to experimental, control and placebo groups with unbiased assignment. 16 adolescents in the experimental group were given group psychological counseling, which was conducted face to face once a week, each lasting approximately 90 minutes, for a total of 8 weeks. No application was applied to the 16 adolescents in the control group. 16 adolescents in the placebo group were given an application titled Academic Motivation, which was carried out once a week and lasted approximately 90 minutes each, for a total of 8 weeks. In the study, the Social Anxiety Scale for Adolescents (SAS-A) was used as a quantitative data collection tool. The results were obtained through pre-test, post-test and follow-up measurements after four months. For qualitative data, the session evaluation form and general evaluation form addressed to the adolescents in the experimental and placebo groups, the worksheets used by the adolescents in the experimental group during the sessions, and the resulting products were used to analyze their responses. As a result of the research, it was seen that the application applied to the experimental group had a significant effect on reducing the social anxiety levels of adolescents when compared to the placebo group, where the program titled academic motivation was applied, and the control group, where no application was applied. In addition, it was determined that the application had a significant effect on adolescents' fear of negative evaluation, social avoidance and uneasiness in general situations, and social avoidance and uneasiness in new situations. Adolescents' evaluations of the sessions also confirmed the positive effects of the application on them. The results are discussed in the light of the existing literature and some suggestions are presented for future research and for field experts.

Keywords: Narrative Therapy, Expressive Art Therapy, Adolescence, Social Anxiety, Group Psychological Counseling.