7. sınıf sosyal bilgiler dersinde ahlaki ikilem temelli öğretim uygulamasının adalet değerine ve akademik başarıya etkisi
The effect of moral dilemma-based teaching practice in 7thgrades on justice value and academic achievement in the course of social sciences
Yazar: PERVİN MASRAF
Danışman: DOÇ. DR. AHMET KATILMIŞ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Son yıllarda hızla gelişen teknolojiyle beraber değişen dünyaya ayak uydurabilmenin önemi her geçen gün artmaktadır. Yaşanan bu değişim, eğitim ortamına da yansımış ders anlatımında her geçen gün yeni ve farklı tekniklerin kullanılması yaygınlaşmıştır. Bu durum konuların ve kazanımların daha iyi anlaşılmasını sağlarken aynı zamanda değer aktarımının da önemini ortaya çıkarmıştır. Çünkü okul sadece ders içeriklerinin aktarıldığı yer değildir. Okul, hızla gelişen dünyaya ayak uydurabilen çocuklar ve gençler yetiştirmeyi amaçlamaktadır. Nitekim okul çağındaki çocuklar vakitlerinin büyük bir bölümünü okulda geçirirler ve her bir sınıf aşamasında bir yaş daha büyürler. Her çocuğun ilk eğitim aldığı yer şüphesiz ailedir fakat okulların da ailelere, toplum hayatına ayak uydurabilen çocuklar yetiştirmede yardımcı olduğu bilinmektedir. Bu bilgilerin ışığında son yıllarda okulda değer aktarımının önemi artmıştır. Zira okul sayesinde sadece öğrenciye değil onun ailesine de ulaşma imkânı bulunabilir. Bu sayede okulda başlayan değer aktarımının aileye de ulaştırılması sağlanabilir. Haliyle okulun sadece konuları, kavramları kazandırmakla kalmayan aynı zamanda toplumda kabul görmüş değer yargılarını da öğrencilere verebilen bir kurum olması beklenir. 
Öte yandan okulun toplumu geliştirmekte, değiştirmekte ve yeni ve hızla değişen dünya düzenine ayak uydurabilen yeni bir toplum düzeni inşa etmekte büyük bir işlevi olduğu bilinmektedir. Değerler eğitimi son yıllarda okulların en önemli amaçlarından biri haline dönüşmüştür. Değerler eğitimi sayesinde küçük yaştaki çocuklar, toplum hayatını iyileştirici, güzelleştirici değerler bütününü fark ederek kendi potansiyelinde bu değerleri geliştirme fırsatı bulabilmektedir. Bu değerlerden bazıları; sevgi, saygı, dürüstlük, adalet, çalışkanlık, hoşgörü, empati ve başkasının hakkına saygı gibi toplum hayatını düzene sokabilecek ve birlikte yaşamayı da kolaylaştırabilecek değerlerdir. Şüphesiz ki bu değerlerin bir bireyde olması, o bireyin yaşadığı toplumda kabul gören, sevilen ve sayılan bir kişi haline gelmesine büyük katkı sağlamaktadır.
Bu ifadelerin ışığında, bu araştırmada; 7. Sınıf Sosyal Bilgiler dersi öğretim programında yer alan 'Yaşayan Demokrasi" ünitesi Kohlberg' in ahlaki ikilem kuramından yola çıkarak hazırlanan ahlaki ikilem temelli öğretim uygulamaları ile işlenmiştir. Bu sayede ahlaki ikilem temelli öğretim uygulamalarının akademik başarıya ve adalet değer düzeyine etkisi incelenmiştir. Araştırma, karma yöntemde gerçekleştirilmiş, çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmada, uygulamaya başlamadan önce deney ve kontrol grubu oluşturulup önce ön test olarak öğrencilere yaşayan demokrasi ünitesindeki beş kazanımı ölçen bir "Akademik Başarı Testi" ve adalet değer düzeylerini ölçen "Adil Olma Ölçeği" uygulanmış ardından konular kontrol grubunda normal yöntemle işlenirken deney grubunda yeni oluşturulmuş ahlaki ikilem temelli öğretim uygulamaları ile işlenmiştir. Ardından öğrencilere her ders sonrası duygu ve düşüncelerini anlatmaları istenilen bir günlük tutturulmuş uygulama sonunda her iki gruba da "Akademik Başarı Testi" ve "Adil Olma Ölçeği" tekrar uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen nicel verilerin analizinde t-testi kullanılmış, nitel verilerin analizi ise içerik analizinde gerçekleştirilmiştir. Çıkan sonuçlar karşılaştırılarak birlikte değerlendirilmiştir.

Abstract:
With the rapidly developing technology in recent years, the importance of keeping up with the changing world is increasing day by day. This change has also been reflected in the educational environment and the use of new and different techniques has become widespread. While this situation provides a better understanding of the subjects and achievements, it has also revealed the importance of value transfer. Because school is not only a place where course content is transferred. The school aims to raise children and young people who can keep up with the rapidly developing world. As a matter of fact, school-age children spend most of their time at school and grow one year older at each grade level. The first place where every child receives education is the family, but it is also known that schools help families to raise children who can keep up with social life. In the light of this information, the importance of value transfer at school has increased in recent years. Because thanks to the school, it is possible to reach not only the student but also his/her family. In this way, it can be ensured that the value transfer that starts at school is also delivered to the family. Consequently, the school is expected to be an institution that not only provides students with subjects and concepts but also with the value judgments accepted in society. 
On the other hand, it is known that the school has a great function in developing and changing the society and building a new social order that can keep up with the new and rapidly changing world order. Values education has become one of the most important goals of schools in recent years. Thanks to values education, children at a young age can realize the whole set of values that improve and beautify social life and find the opportunity to develop these values in their own potential. Some of these values are love, respect, honesty, justice, diligence, tolerance, empathy, tolerance, empathy and respect for the rights of others, which can organize social life and make it easier to live together. Undoubtedly, having these values in an individual makes a great contribution to that individual becoming a person who is accepted, loved and respected in the society he/she lives in.
In the light of these statements, in this study, the "Living Democracy" unit in the 7th grade Social Studies curriculum was taught with moral dilemma-based teaching practices prepared based on Kohlberg's moral dilemma theory. In this way, the effect of moral dilemma-based teaching practices on academic achievement and fairness value level was examined. The research was conducted in mixed method and the study group was determined by purposeful sampling method. In the study, before starting the application, an experimental and control group was formed, an "Academic Achievement Test" measuring the five learning outcomes in the living democracy unit and the "Fairness Scale" measuring the value level of being fair were applied to the students as a pre-test, and then the subjects were taught with the normal method in the control group, while in the experimental group, they were taught with newly created moral dilemma-based teaching practices. Then, the students were asked to keep a diary in which they were asked to tell their feelings and thoughts after each lesson, and at the end of the application, the "Academic Achievement Test" and "Being Fair Scale" were applied to both groups again. The quantitative data obtained in the study were analyzed using t-test, while the qualitative data were analyzed using content analysis. The results were compared and evaluated together.