Temel inançlar ve tıkınırcasına yeme bozukluğu ilişkisinde, ontolojik iyi oluş ve duygu düzenleme güçlüğünün aracılık etkisinin incelenmesi
Investigation of the mediating role of ontological well-being and difficulties in emotion regulation in the relation between core beliefs and binge eating disorder
Yazar: YELİZ YAZICI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLİN GÜNERİ
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aşırı yeme bozukluğu = Binge-eating disorder ; Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Duygu düzenleme güçlüğü = Emotion dysregulation ; Ontolojik iyi oluş = Ontological well being ; Ölçekler = Scales ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Bu çalışmada temel inançlar ile tıkınırcasına yeme bozukluğu arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlükleri ve ontolojik iyi oluşun aracılık etkisi değerlendirilmiştir. Ayrıca, aracı değişkenlerin kendi aralarındaki ilişkilerin ortaya konması için, duygu düzenleme güçlüklerinin ontolojik iyi oluş üzerindeki yordayıcılığı test edilmiştir. 
Araştırmanın  çalışma grubunu, çeşitli meslek gruplarına mensup, 18 yaş üstü, 526 kadın ve 198 erkek, toplam 724 gönüllü katılımcı oluşturmuştur. Araştırmada veri toplamak için Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu Ölçeği, Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği, Ontolojik İyi Oluş Ölçeği (Yaşam Projesi Ölçeği) ve demografik bilgi formu kullanılmıştır. Araştırma kapsamında toplanan veriler IBM SPSS 24, IBM SPSS Amos 24 ve Lisrel 8.8  paket programları ile test edilmiştir. Araştırmanın tümünde istatistiksel anlamlılık için .05 düzeyi alınmıştır. Değişkenler arası ilişkilerin değerlendirilmesinde Pearson Korelasyon Katsayısı ve Yapısal Eşitlik Modellemesi uygulanmıştır. Gruplar arası farklılaşmanın değerlendirilmesinde, bağımsız örneklemler için t-testi ve iki yönlü ANOVA uygulanmıştır. 
Bu çalışmada test edilmek üzere belirlenen hipotez model, hem genel örneklemde (n:724), hem kadın-erkek örnekleminde, hem de Beden Kitle Indeksi (BKI) normal (n:448)  ve BKI yüksek (n:276) örnekleminde test edilmiştir. Genel örneklem üzerinden yapılan yapısal model analiz sonuçlarına göre temel inançların tıkınırcasına yeme bozukluğunu anlamlı derecede yordadığı tespit edilmiştir. Aracılık rolleri bağlamında, duygu düzenleme güçlüklerinin tıkanırcasına yeme bozukluğunu etkileme açısından temel inançlar üzerinde aracılık etkisi olduğu; ontolojik iyi oluşun ise aracılık etkisinin olmadığı görülmüştür. Aynı zamanda, temel inançlar ile ontolojik iyi oluş arasındaki ilişkinin duygu düzenleme aracılığı ile gerçekleştiği belirlenmiştir. 
Mevcut çalışmada hem kadın hem de erkek örneklem üzerinde yapılan yapısal model analiz sonuçlarına göre temel inançların tıkınırcasına yeme bozukluğunu anlamlı bir şekilde yordadığı saptanmıştır. Bununla birlikte, kadın katılımcılarda temel inançlar ile tıkınırcasına yeme bozukluğu arasındaki ilişkinin duygu düzenleme güçlükleri üzerinden gerçekleştiği, ontolojik iyi oluşun ise aracılık etkisinin olmadığı görülmüştür. Erkek örnekleminde ise temel inançlar ile tıkınırcasına yeme bozukluğu arasındaki ilişkiye duygu düzenleme güçlüğünün ve ontolojik iyi oluşun aracılık etmediği belirlenmiştir.
Ayrıca çalışmada, BKI yüksek ve BKI normal gruplarında, her iki boyutta da temel inançlar ile tıkınırcasına yeme bozukluğu arasındaki ilişkinin duygu düzenleme güçlükleri ve ontolojik iyi oluş üzerinden gerçekleştiği tespit edilmiştir. 
Çalışmada ulaşılan bulgular, alan yazın kapsamında tartışılmış, ileriki çalışmalara dair öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The current study aims to examine the mediating role of ontological well-being (OWB) and difficulties in emotion regulation in the relation between core beliefs and binge eating disorder (BED). Additionally, the relation between mediating variables was examined.
The sample of the study consisted of 526 adult females and 198 adult males from various occupational groups. The sample was asked to respond to the demographic information form in addition to Binge Eating Scale (BES), Cognitive Distortion Scale (CDS), Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS) and Ontological Well-Being Scale (OWBS).
IBM SPSS 24, IBM SPSS Amos 24 and Lisrel 8.8 statistical package programs were used for statistical analysis. All results were evaluated at 95% confidence interval, p<. 05 significance level. Structural Equation Modeling and Pearson Corrrelation Coefficient were used in evaluating the relationships between variables. Two way ANOVA and independent sample t-test were performed for testing the differences between groups. The proposed model was tested on the general sample (n:724), as well as on female and male sample, Body Mass Index (BMI) normal (n:448), and BMI high group (n:276). 
In both general sample and female sample, the analysis showed that there is a significant direct association of core beliefs on BED. It is found that, difficulties in emotion regulation has a mediator effect on the relation between core beliefs and BED. However, analysis also demonstrated that OWB did not mediate the relation between core beliefs and BED. In addition, it is also found that difficulties in emotion regulation has a mediating role on the relationship between core beliefs and OWB. 
According to the findings concerning the male sample, both OWB and difficulties in emotion regulation did not have a mediating role on the relation between core beliefs and BED.
Besides, the findings revealed that, in both BMI normal and BMI high groups, OWB and difficulties in emotion regulation mediated the relation between core beliefs and BED. 
All results were discussed in the light of the literature. Strenghts as well  as the limitations of this study were presented. Recommendations for the future investigations and studies were added.