Sağlık kurumlarında yeşil uygulamalar: kamu ve özel hastanelerin nitel bir çalışma ile karşılaştırılması
Green practices in health care institutions: a qualitative study to compare public and private hospitals
Yazar: ŞEREF MADEN
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN KERSE
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Sağlık yönetimi = Health management ; Sürdürülebilir çevre = Sustainable environment

Özet:
Halk sağlığının korunması bireysel olarak sarf edilen çabanın yanında, sosyalleştiği tüm çevrenin de etkisine bağlıdır. Kirlenen çevrenin etkisiyle, solunan hava, beslenme ögeleri, yaşam alanları vb. birçok husus sağlık ile doğrudan ilgilidir. Yaşamın devam etmesi, ihtiyaç duyduğumuz kaynakların verimli kullanılmasına, kirletilmemesine ve sürekliliğine bağlıdır. Çevrenin korunması ve sağlığın iyileştirilmesi sürecinde sağlık kurumlarının yapısal olarak işlevi çok değerlidir. Bu bağlamda bu tez çalışmasında araştırma problemi olarak çevresel etkide ön sıralarda bulunan sağlık kuruluşlarının çevreye hangi alanlarda zarar verdiği, çevrenin korunması sürecinde ihmal edilen durumların neler olduğu ve sağlık sektöründe yer alan yeşil uygulamalar ile çevreci davranışların tespiti yer almaktadır. Bu kapsamda; çalışmamızda amaçlı örneklem türlerinden ölçüt örnekleme ve maksimum çeşitlilik örneklemesi yapılmış, kamu ve özel sağlık kuruluşlarından NUTS skalası referans alınarak kamu ve özel sektör yöneticilerinden 24 katılımcı ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara ulaşımda kartopu örnekleme kullanılmış ve yönettikleri kurumlarda gerçekleştirilen yeşil uygulamaların neler olduğu, yeşil uygulamaların görev yaptıkları kuruma, sağlık çalışanlarına ve hastalara ne tür kazanımlar sağladığı, şayet yeşil uygulamalara sahip değillerse bunun kaynağında neler olduğu ve nihayetinde yeşil uygulamaların yaygınlaşması için sağlık kurumlarında neler yapılabileceği belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmada bu doğrultuda kamu ve sağlık kurumlarında yönetici pozisyonunda görev alan kişilerle görüşmeler yürütülmüş ve elde edilen veriler için Maxqda 2020 programı kullanılarak analizler yapılmıştır. Elde edilen bulgulardan sağlık kurumlarında yeşil uygulamaların hayata geçirilmesi ve devamlılığının sağlanmasında 11 temel faktörün rol oynadığı ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda bina yeterliliklerinin ilk tasarım sürecinde dikkate alınması gerektiği, hizmete başlayan sağlık kuruluşlarında ise tasarımsal revizyonların çok maliyetli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Temel faktörlerin sağlık kuruluşlarının kaynaklara yakınlığı, toplu ulaşıma yakınlığı, su ve enerji başta olmak üzere kaynakların etkin kullanımı ve alternatif kaynakların kullanımının sağlanması, atık yönetim sisteminin etkin kullanılması, iklimlendirme ve aydınlatmada bölgesel farklılıkların dikkate alınması, ileri dönüşüm ve karbon ayak izi ile mücadele, sağlık personelinin ve hastaların yeşil konusunda bilinçlendirilmesi şeklinde sıralandığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The protection of public health depends on the individual effort, as well as the impact of the entire environment in which they socialize. Due to the impact of the polluted environment, many issues such as the air we breathe, nutritional elements, living spaces, etc. are directly related to health. The continuation of life depends on the efficient use of the resources we need, their non-pollution and continuity. The structural function of health institutions is very valuable in the process of protecting the environment and promoting health. In this context, the research problem in this thesis is to reveal in which areas health institutions, which are at the forefront in environmental impact, harm the environment what are the neglected situations in the process of protecting the environment, and the determination of green practices and environmental behaviors in the health sector. In this context; in our study, criterion sampling and maximum diversity sampling were conducted from purposeful sampling types, and interviews were conducted with 24 participants from public and private health institutions, from public and private sector managers, using the NUTS scale as a reference. Snowball sampling was used to reach the participants, and the main topics discussed in the interviews were what green practices were implemented in the institutions they managed, what kind of gains green practices provided to the institution they worked for, healthcare professionals and patients, what is the source of this if they do not have green practices, and ultimately what can be done in healthcare institutions to spread green practices. Data obtained from interviews with people in managerial positions in public and healthcare institutions were analyzed using the Maxqda 2020 program. When the findings obtained as a result of the research were evaluated, it was concluded that 11 basic factors played a role in the implementation and continuity of green practices in healthcare institutions, and that building adequacy should be taken into account in the initial design process in line with sustainable development goals, and that design revisions were very costly in healthcare institutions that started service. It was concluded that the basic factors were the proximity of healthcare institutions to resources, proximity to public transportation, efficient use of resources, especially water and energy, and ensuring the use of alternative resources, efficient use of the waste management system, consideration of regional differences in air conditioning and lighting, advanced recycling and combating carbon footprint, and raising awareness of healthcare personnel and patients about green.