Onkoloji hemşirelerinin eşduyum yorgunluğu, iş doyumu, tükenmişlik ve travma sonrası gelişim düzeylerine psikoeğitimin etkisi
The effect of psychoeducation on compassion fatigue, compassion satisfaction, burnout, and post traumatic growth levels for oncology nurses
Yazar: GÜLAY YILMAZ
Danışman: PROF. DR. BESTİ ÜSTÜN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Onkolojik hemşirelik = Oncologic nursing ; Onkolojik hemşirelik = Oncologic nursing ; Tükenmişlik = Burnout ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yorgunluk = Fatigue ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Amaç: Çalışmanın birinci amacı, onkoloji hemşirelerinin profesyonel yaşam kalitesi, travma sonrası gelişim düzeyleri ve bunları etkileyen etmenleri belirlemek; ikinci amacı psikoeğitimin onkoloji hemşirelerinde merhamet yorgunluğu, merhamet memnuniyeti, tükenmişlik ve travma sonrası gelişim düzeylerine etkisini değerlendirmektir.
Yöntem: Bu çalışma birinci adımı tanımlayıcı, ikinci adımı tek grup, pre-test, post-test düzeninde yarı-deneysel olarak tasarlanmıştır. Birinci adımda, Onkoloji Hemşireliği Derneği'ne üye 182 hemşire, web-tabanlı anket yoluyla çalışmaya katılmıştır. İkinci adımda, bir üniversitesi hastanesinde onkoloji hastalarına bakım veren 43 hemşireyle iki oturum psikoeğitim programı yürütülmüştür. Çalışmada Hemşire Tanıtım Formu, Profesyonel Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Travma Sonrası Gelişim Ölçeği kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmanın birinci adımı sonucunda; katılanların çoğunluğu kadın, lisans mezunu ve onkolojiye yönelik eğitim almadığı; yarıdan fazlasının mesleği isteyerek seçtiği ve onkoloji hastasıyla çalışmak istediği saptanmıştır. Travma Sonrası Gelişim Ölçeği Toplam puanıyla Profesyonel Yaşam Kalitesi alt ölçekleri arasında (merhamet yorgunluğu dışında) korelasyon saptanmıştır. Her iki ölçeği, aylık nöbet sayısının; onkolojiye yönelik eğitim almanın; meslekte çalışma süresinin; hemşireliği isteyerek seçmenin; onkoloji hastasıyla çalışmayı istemenin; onkoloji hastalarıyla çalışma süresinin (sadece merhamet yorgunluğu) etkilediği; cinsiyetin, medeni durumun, çocuk sahibi olmanın, eğitim düzeyinin etkilemediği bulunmuştur. Araştırmanın ikinci adımında; psikoeğitim öncesi ve sonrası yapılan değerlendirmede, PYKÖ'nün alt ölçek puanları; TSGÖ'nün tüm alt boyutları ve toplam puan ortalama farkının istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p≤0,05).
Sonuç: Hemşireliği ve onkoloji hastasıyla çalışmayı istemek, nöbet sayısının azlığı hemşirelerin çalışma yaşantısına olumlu katkı sağlamaktadır. Farkındalık, iletişim, empati, ölüm deneyimleri ve başetmeyle ilgili hazırlanan psikoeğitimin, onkoloji hemşirelerinin profesyonel yaşam kaliteleri ve travma sonrası gelişimleri üzerine etkili olduğu bulunmuştur. Psikoeğitim programlarının çalışma ortamlarına entegre edilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Aim: The primary aim of this study is to determine the professional life quality, post-traumatic development levels of oncology nurses and the factors affecting them. The second aim is to evaluate the effect of psychoeducation on compassion fatigue, compassion satisfaction, burnout and post-traumatic development levels for oncology nurses. 
Method: In this study the first step is designed as descriptive, the second step is the one group, pretest-posttest as quasi-experimental. In the first step, 182 nurses of Oncology Nursing Society members were recruited via the web-based survey. In the second step, two sessions of psychoeducation program was carried out with 43 nurses providing care to oncology patients in a university hospital. In this study, nurse identification form, professional quality of life scale and the posttraumatic growth inventory has been used.
Results: As a result of the first step of study, it has been found that majority of respondents were female with bachelor degree and did not received training in oncology. The more than half were found to willingly chose their profession and want to work with oncology patients. The correlation has been determined between total score of posttraumatic growth inventory and subscales of professional life quality with subscales (except compassion fatigue). It was found that the number of shifts per month, to receive the training in oncology, duration of the profession, to select nursing willingly, to want to work with oncology patients (only compassion fatigue) have affected to both scale. It was found that gender, marital status, having children, education level, have not affected to both scale. In the second step of study, subscale scores of PYKÖ (ProQOL), all sub-dimensions of TSGÖ (PTGI) and The total mean difference of score were determined as statistically significant (p≤0,05). 
Conclusion: To want to work with oncology patients and nursing, the low number of night shift provide a positive contribution to professional life of nurses. It was found that psychoeducation prepared about awareness, communication, empathy, coping, death experience has affected the professional life quality and post-traumatic growth of nurses. The integration of the psychoeducational program into the working environments is recommended.