Cyprinidae familyasının bazı cinslerinin sistematik ayrımlarının bilgisayar programları ile incelenmesi; Sakarbaşı örneği
Investigation of the systematic of some genera of cyprinidae family with computer programs; Sakarbaşi example
Yazar: EMRE ÇINAR
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR EMİROĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Hidrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Bilgisayar programlama = Computer programming ; Görsel programlama = Visual programming ; Hidrobiyoloji = Hydrobiology ; Tatlı su balıkları = Freshwater fishes ; Veri programlama = Data programming

Özet:
Balıkların sistematik ayrımları konu uzmanı kişiler tarafından yapılmaktadır. Konu
uzmanı olmayan kişiler için bu iş oldukça zordur. Morfolojik karakterlere göre tür teşhisleri
genel olarak balık tür tayin anahtarları kullanılarak yapılmasına rağmen zamanın verimli
kullanılması ve konu uzmanı olmayan kişilerinde kolaylıkla tür teşhislerini yapabilmeleri
için teknoloji kullanılarak yenilikçi yöntemler geliştirilmesi önemli bir ihtiyaçtır.
Bu çalışmada balık bireylerinin sistematik tür ayrımında kullanılan meristik ve
morfometrik karakterlerden yararlanılarak, Eskişehir Çifteler Sakarbaşı Sulak Alanında
Cyprinidae familyasına ait bazı cinslerin sistematik ayrımlarının, bölge özelinde tasarlanan
bilgisayar programları ile yapılması araştırılmıştır.
Araştırma sonucunda tür tayin anahtarları kullanılarak türleri teşhis edilmiş balık
bireylerinin fotoğraflarından veri seti oluşturulmuştur. Balık bireylerinin meristik
karakterleri referans alınıp her cins için C# yazılım dili kullanılarak kimlik bilgileri Fish
Control (FC) alt yapısına tanımlanmıştır. Pilot bölgedeki balık bireylerinin program
panelinde manuel ölçümler sonucunda cins tayini yapılmaktadır. FC .NET tabanlı balıkların
fotoğrafı üzerinden cins tayini yapabilen programdır. Aynı zamanda bu veri seti kullanılarak
Machine Learning yöntemi ile yapay sinir ağları oluşturulmuştur. Balık cins tayinlerinin
yapılabilmesi için C# yazılım dili kullanılarak tür tayin programı Species Determination
Program Version1 (SDP-V1) geliştirilmiştir. SDP-V1 ML.NET tabanlı balık türlerinin
fotoğraf verilerinin kullanılmasına dayalı cins tayin programıdır. Geliştirilen programlar
Eskişehir Çifteler Sakarbaşı Sulak Alanında Alburnus, Barbus, Capoeta, Carassius,
Cyprinus ve Squalius genusuna ait bireylerin ayrımlarını yapılabildiği görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Tür Tayini, Bilgisayar programı, C#, ML.NET, Visual Studio, Yazılım

Abstract:
Fish taxonomy is typically carried out by expert individuals. It is difficult for nonexpert individuals to do this job. Although species identification based on morphological
characters is generally done using fish identification keys, it is important to develop
innovative methods using technology to efficiently use time and enable non-expert
individuals to easily identify species.
In this study, the systematic separation of fish individuals into species using meristic
and morphometric characters was investigated, using computer programs designed
specifically for the region of the Eskişehir Çifteler Sakarbaşı Wetland Area, for some genera
of the Cyprinidae family.
As a result of the research, a data set was created from photographs of fish individuals
identified using species identification keys. The meristic characters of the fish individuals
were defined in the Fish Control (FC) infrastructure using the C# programming language as
reference for each genus. The species determination of fish individuals in the pilot area is
made manually on the program panel. FC is a program that can determine the species of fish
based on the photograph of the fish using the .NET platform. Artificial neural networks were
also created using this data set using the Machine Learning method. The Species
Determination Program Version 1 (SDP-V1), a species determination program based on the
use of photograph data of fish species, was developed using the C# programming language
to enable the determination of fish species. It was found that the developed programs can
distinguish individuals belonging to the Alburnus, Barbus, Capoeta, Carassius, Cyprinus,
and Squalius genera in the Eskişehir Çifteler Sakarbaşı Wetland Area.
Keywords: Species Determination, Computer Program, C#, ML.NET, Visual Studio,
Software