Ultrasonik ses dalgalarının Sitophilus granarius (L., 1758) (Coleoptera: Dryophthoridae) ve Ephestia kuehniella (Zeller, 1879) (Lepidoptera: Pyralidae)'nın davranışına ve üreme gücüne etkisi
Effect of ultrasound waves on behavior and reproductive power of Sitophilus granarius (L., 1758) (Coleoptera: Dryophthoridae) and Ephestia kuehniella (Zeller, 1879) (Lepidoptera: Pyralidae)
Yazar: CEMİL YETKİN
Danışman: PROF. DR. EMİNE ÇIKMAN
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Depolanmış ürün zararlıları = Stored product pests ; Ekolojik tarım =   ; Organik tarım = Organic farming ; İyi tarım uygulamaları = Good agricultural practices

Özet:
Bu çalışma, 2020-2021 yıllarında GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nde bulunan 27 °C sıcaklık ve %65 nem oranına sahip kontrollü laboratuvar koşullarında yürütülmüştür. Araştırma, 72 kHz frekanstaki kare dalga şeklinde ultrasonik sesin, Un Güvesi Ephestia kuehniella Zeller (Lepidoptera: Pyralidae) ve Buğday Biti Sitophilus granarius (L.) (Coleoptera: Dryophthoridae)'un üreme gücüne etkisi ve tercih testindeki davranışlarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, tesadüf parselleri deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Ultrasonik ses düzeneği olarak; Ultrasonik Elektrostatik ESS16 model hoparlör, ultrasonik Avisoft-Bioacoustics CM16 mikrofon, AFG2225 model sinyal üreteci, TBS 1052B-EDU model dijital osiloskop, UltraSoundGate Player 116 amplifikatör, Ultrasoundgate 116H preamplifikatör ve ses yalıtımlı sandıklar kullanılmıştır. E. kuehniella' ya ultrasonik ses dalgası uygulanması sonucunda; erkek birey sayısı %44.3, dişi birey sayısı %11 ve toplam birey sayısı %29.3 oranında azalmış; dişi birey sayısındaki azalış istatistiki olarak önemli bulunmamıştır. Dişi/erkek eşey oranı 0.77 iken 1.25 olarak (%62.3) değişmiştir. Yumurta boyu %5.9 ve yumurta ağırlığı %3.4 oranında azaltmıştır. Toplam yumurta sayısındaki artış önemsiz bulunurken, popülasyondaki; birey sayısı, yumurta ağırlığı ve yumurta boyundaki azalma dikkate alındığında yumurta açılım oranı azalmıştır. Larvaların pupa olma oranı %21.3 azaltmıştır. E. kuehniella'nın gelişim süresi 1.61 gün azalırken dişi bireylerinin ömrü %23 oranında kısalmış, erkek bireylerin ömürlerindeki artış ise önemsiz bulunmuştur. Tercih testi sonucunda ise E. kuehniella larva ve erginleri ultrasonik sese doğru yönelme veya ultrasonik sesten uzaklaşma davranışı sergilememiştir. S. granarius gruplarına ultrasonik ses dalgası uygulanması sonucunda; popülasyonundaki toplam birey sayısı %25.6 oranında artarken, erkek birey sayısı %32.4 oranında artmış, dişi birey sayısındaki artış ise önemli bulunmamıştır.  Gelişme süresi 1.6 gün azalarak, ortalama 43.6 gün olarak hesaplanmıştır. S. granarius popülasyonundaki dişi/erkek eşey oranı 0.98 iken 0.87 olarak değişmiştir. Besin verilen S. granarius bireylerinin ortalama ömrü 169.2 gün olarak hesaplanmış, besin verilmeyen S. granarius bireylerinin ise ortalama ömrü 6.2 gün olarak hesaplanmıştır.  Ultrasonik ses dalgaları, besin verilen ve besin verilmeyen S. granarius erginlerinin ömrüne etki etmemiştir. Tercih testi sonucunda ise S. granarius dişi ve erkek bireylerinin ultrasonik sese doğru yönelme veya ultrasonik sesten uzaklaşma davranışı sergilemedikleri görülmüştür. Elde edilen bulgulara göre, 72 kHz kare dalga şeklindeki USD E. kuehnilla'nın üreme gücünü azaltırken, S. granarius'un üreme gücünü arttırdığı tespit edilmiştir. Her iki böcek türü de tercih testinde USD'ye karşı önemli bir tepki vermemiştir. Un fabrikaları ve depolarda E. kuehniella mücadelesi için bulunan bu sonuç tek başına yeterli olmamakla birlikte entegre mücadele yöntemleri içinde yer alan biyoteknik mücadele yöntemi olarak 72 kHz kare dalga şeklindeki USD tavsiye edilebilir.

Abstract:
This study was carried out in controlled laboratory conditions which have 27 °C temperature and 65% humidity in the gap agricultural research institute in 2020-2021. The study was conducted to determine the effect of 72 kHz square wave ultrasound on the reproductive power and the choice test of the Flour Moth Ephestia kuehniella Zell. (Lepidoptera: Pyralidae) and Granary weevil Sitophilus granarius (L.) (Col .: Dryophthoridae). The study was conducted according to the randomized plot design in 3 replications. As an ultrasound system; Ultrasonic Electrostatic ESS16 model speaker, ultrasonic Avisoft-Bioacoustics CM16 microphone, AFG2225 model signal generator, TBS 1052B-EDU model digital oscilloscope, UltraSoundGate Player 116 amplifier, Ultrasoundgate 116H preamplifier and sound insulated boxes are used. As a result of the ultrasound wave application to E. kuehniella; The number of males decreased 44.3%, the number of females 11% and the total number of individuals decreased by 29.3%; The decrease in the number of females was not found to be statistically significant. While the female / male sex ratio was 0.77, it changed to 1.25 (62.3%). egg size reduced 5.9% and egg weight 3.4%. While the increase in the total number of eggs is found insignificant, in the population; Considering the number of individuals, egg weight and egg size, egg hatching rate decreased. The pupae rate of the larvae decreased by 21.3%. While the development time of E. kuehniella decreased by 1.61 days, the lifespan of female individuals was shortened by 23%, and the increase in the lifespan of male individuals was found to be insignificant. As a result of the choice test, E. kuehniella larvae and adults did not show the behavior of heading towards ultrasound or moving away from ultrasound. As a result of the application of ultrasound waves to S. granarius groups; While the total number of individuals in the population increased by 25.6%, the number of males increased by 32.4%, and the increase in the number of females was not found to be significant. The development time decreased by 1.6 days, calculated as 43.6 days on average. The female / male sex ratio in the S. granarius population changed from 0.98 to 0.87. The average lifespan of S. granarius individuals, which is given food,  was calculated as 169.2 days, while the average life span of S. granarius individuals, which were not given food was calculated as 6.2 days. Ultrasound waves did not affect the life of S. granarius adults, which were given and not given food. As a result of the choice test, it was observed that female and male individuals of S. granarius did not heading towards ultrasound and did not exhibit the behavior of moving away from ultrasound. It was determined that USD as 72 kHz square wave form decreased the reproductive power of E. kuehnilla, while it increased the reproductive power of S. granarius. Both insect species did not show a significant response to USD in the choice test. Although this result for the control of E. kuehniella in flour mills and warehouses is not sufficient on its own, 72 kHz square wave USD can be recommended as a biotechnical control method included in the integrated control methods.