Topyekûn harp döneminde doktrinlerdeki değişimler ve ders çıkarma süreçleri: 1904-1940
Changes in the doctrines and lessons learned processes in total war era, 1904-1940
Yazar: DORUK AKYÜZ
Danışman: PROF. DR. GÜLTEKİN YILDIZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Askeri doktrinler = Military doctrines ; Askeri taktik = Military tactic ; Savaş = War ; Taktik = Tactics

Özet:
Bu çalışma 1904-1940 yılları arasındaki askeri doktrinlerin modern savaş kaidelerine uyum sürecini ele almaktadır. 
Birinci Dünya Savaşı, kendini modern olarak tanımlayan bütün askeri yapılanmaların mevcut taktiklerinin zamanın silah teknolojisiyle uyumlu olmadığını ortaya koymuştur. Rus-Japon ve Balkan Savaşlarında belirgin şekilde savaş alanına yansıyan ancak görmezden gelinen bu  uyumsuzluk, Batı Cephesi'nde savaşan orduların benimsediği taktikleri uygulayamaz duruma getirmiştir. Tarafların etkinliklerini yitirmesi sonucunda birbirlerine üstünlük sağlayamamalarına yol açmış ve bu da dört yıl sürecek bir yıpratma savaşı doğurmuştur. Bu başarısızlık, deneme-yanılma temelli bir ders çıkartma ve mevcut doktrinlerde bir reform süreci başlatmıştır. Nitekim bu süreç benzersiz bir değişime yol açımıştı ve Batı Cephesi'nde savaşan orduların 1914'teki doktrinleri ile 1918'deki doktrinleri arasında ciddi bir uçurum bulunmaktaydı.
Her şeye rağmen Birinci Dünya Savaşı'ndaki doktrin reformunun da sağlıklı gerçekleştiği söylenemez. Oldukça zorlu geçen bu süreçte karşılaşılan taktik sorunların çözümleri tatmin edici ölçüde üretilememişti. Doğru taktiklerin üretilmesi konusunda tek gerçek başarıyı gösteren taraf Almanlardı. Ancak savaşı kaybetmeleri bu başarılarını gölgelemişti. Savaştan sonra da Almanlar askeri yapılanmalarını genel olarak doğru varsayımlara dayanarak şekillendirirken rakipleri çoğunlukla gerçekçi olmayan varsayımlar üzerinden şekillendirecekti. Bu durum İkinci Dünya Savaşı'nın özellikle ilk iki yılında Almanların rakiplerine karşı benzersiz bir üstünlük sağlamasıyla sonuçlanacaktı. Bu üstünlük 1941'den itibaren yapmaya başladıkları hatalar ve rakiplerinin zaman içinde taktik seviye olarak Almanları yakalamasıyla sona erecek ve sonuç itibariyle uzun zamandan beri süre gelen taktik dengesizlik durumu İkinci Dünya Savaşı'nda giderilecekti.

Abstract:
This study discusses the adaptation process of the military doctrines to the modern warfare principles between 1904-1940.
The First World War proved that the tactics of the military establishments which defined themselves modern wasn't in harmony with the contemporary weapon technology. This lack of harmony which was clearly visible in the battlefields of Russo-Japanese and Balkan Wars but ignored, made the tactics impracticable of armies which fought in the Western Front. No side imposed superiority one another because of this loss of efficiency and as a result of it, four years lasting war of attrition was arisen. This failure triggered a lessons learned period which was based on trial and error and a reformation process of the existing tactics. Consequently, this process resulted with an unique alteration and there was a serious gap between the doctrines of 1914 and 1918.
Nonetheless, it can't be said that the reformation of doctrines process in the First World War is smooth. The invented solutions to the tactical problems which were faced in this compelling process weren't really satisfying. Only Germans had a considerable progress in this matter. However, their failure in the war was overshadowed their success in tactical inventions. After the war, Germans shaped their military establishment with correct assumptions while their opponets mostly shaped their's with unrealistic ones. As a result of it, Germans imposed a remarkable superiority to their enemies especially in the first two years  of the Second World War. The German superiority had been started to diminish beginning from 1941, because of their mistakes and Allied success at reaching the tactical level of Germans in time. In the end, the long-lasting tactical unbalance was disappeared in the Second World War.