İç Anadolu bölgesi referans evapotranspirasyon frekans analizi ve evapotranspirasyon hesaplamalarında solar radyasyon parametreleri
Reference evapotranspiration frequency analysis and solar radiation parameters in Central Anatolian region
Yazar: ÜMMÜGÜLSÜM ŞİMŞEK
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ÜNLÜKARA
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bitki su tüketimi tahminlerinde atmosferin bitki üzerindeki buharlaştırma talebi, referans evapotranspirasyon (ETo) ile gösterilmektedir. ETo ile bitki gelişme dönemine göre değişen bitki katsayıları çarpılarak bitki su tüketimi tahmin edilir. Standart bir yöntem olarak referans evapotranspirasyon hesaplamalarında FAO 56 Penman-Monteith yöntemi kullanılmaktadır. Herhangi bir bölgenin referans evapotranspirasyon hesaplamaları için öncelikle yerel Angstrom katsayılarının kullanılması tavsiye edilmektedir. İşte bu çalışmanın birincil amacı İç Anadolu Bölgesi için yerel Angstrom katsayılarının belirlenmesidir. Bu amaçla Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü'nden İç Anadolu Bölgesi'nde yer alan illere ilişkin uzun yıllar iklim verileri temin edilmiştir. İç Anadolu Bölgesi'nde yer alan Kayseri, Ankara, Kırıkkale, Kırşehir, Aksaray, Yozgat, Sivas, Niğde ve Karaman illeri Angstrom katsayıları saptanmıştır. Güneş radyasyonu verilerindeki problemler nedeniyle Konya, Nevşehir, Çankırı ve Eskişehir için Angstrom katsayıları belirlenememiştir. İllere ilişkin belirlenen Angstrom katsayıları kullanılarak aylık ortalama referans evapotranspirasyon verileri hesaplanmıştır. Angstrom katsayıları belirlenemeyen 4 ilde ise önerilen as= 0.25 ve bs= 0.50 ile hesaplamalar gerçekleştirilmiştir. Uzun yıllar ETo veri serisine frekans analizi yapılarak %5, %10, %25, %50, %75 ve %95 ihtimalle görülmesi muhtemel ETo değerleri belirlenmiş ve frekans eşitlikleri verilmiştir. Yıllık ortalama toplamlar bakımından en düşük ETo değerine 1004 mm ile Sivas ili ve en yüksek 1609 mm ile Niğde ili sahip olmuştur. Tüm illerde yıllık toplam ETo değerleri, Türkiye'de Sulanan Bitkilerin Bitki Su Tüketimleri rehber değerlerinden %14.5-39.8 oranında daha yüksek bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Referans evapotranspirasyon, İç Anadolu Bölgesi, Angstrom katsayıları, frekans analizi

Abstract:
Atmospheric evaporation demand on crop water consumption has been presented by reference evapotranspiration. Crop water consumption was estimated by multiplying reference evapotranspiration with crop coefficients depending on crop growth stage. Recently, FAO 56 Penman-Monteith method was offered as a sole standard method to estimate reference evapotranspiration. Regional Angstrom coefficients are required to estimate ETo of any region.  Therefore, one of purposes of this study is to obtain regional Angstrom coefficient of the provinces of The Central Anatolian Region in Turkey. Long term related meteorological records belong to the provinces were supplied from Turkish Meteorological General Directorate. As a result, monthly Angstrom coefficients of Kayseri, Ankara, Kırıkkale, Kırşehir, Aksaray, Yozgat, Niğde and Karaman provinces were determined. Angstrom coefficients of Konya, Nevşehir, Çankırı and Eskişehir were not determined due to lack of related radiation data. So, recommended coefficients (as= 0.25 and bs= 0.50) by FAO 56 procedure were used to calculate ETo of the last four provinces.  Frequency analysis of long-term monthly evapotranspiration data were performed and reference evapotranspiration values at 5%, 10%, 25%, 50%, 75% and 95% probability were determined and frequency equations of ETo were presented for these provinces. Sivas province had the lowest annual ETo as 1004 mm while Niğde province had the greatest value as 1609 mm. Annual ETo values in Central Anatolian Region were found 14.5-39.8% higher than ones presented by the Guidelines of Evapotranspiration of Irrigated Crops in Turkey. 

Key Words: Reference evapotranspiration, Black Sea Region, Angstrom coefficients and frequency analysis