Firmaların ihracat performanslarını etkileyen unsurlar: Bir model önerisi
The factors that effect firms export performance: A model proposal
Yazar: GAYE AÇIKDİLLİ
Danışman: DOÇ. DR. AKIN KOÇAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Pazarlama = Marketing ; Performans = Performance ; Rekabet stratejileri = Competition strategies ; İhracat = Export

Özet:
Bu çalışmada, kaynak temelli yaklaşım, kaynak avantaj teorisi, dinamik kabiliyetler yaklaşımı ve ağ teorisi kapsamında firmaların kaynak ve kabiliyetleri, pazarlama kabiliyetleri, ihracat pazar yönlülük ve rekabet stratejilerinin, dış faktörlerin düzenleyiciliğiyle, ihracat performansına etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu bağlamda, söz konusu değişkenler arasındaki ilişkilere yönelik hipotezler geliştirilerek, model önerisinde bulunulmuştur. Türkiye'de imalat sektöründe faaliyette bulunan 416 ihracatçı firmaya anket uygulanarak, önerilen model doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modellemesi aracılığıyla test edilmiştir. Ayrıca, dış faktörlerin rekabet stratejileriyle ihracat performansı arasındaki ilişkide düzenleyicilik rolü, hiyerarşik regresyon yöntemiyle incelenmiştir.Yapılan analizler neticesinde oluşturulan alternatif modelle, fiziksel kaynakların rekabet stratejilerini olumlu yönde, insan kaynaklarının ise ters yönde etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca, pazarlama kabiliyetleri boyutlarından ürün geliştirme, fiyatlandırma, satış ve teslimat yönetiminin ihracat pazar yönlülüğe olumlu yönde etkisi bulunmuştur. İhracat pazar yönlülük ile rekabet stratejileri arasında yüksek düzeyde olumlu yönde ilişki elde edilmiştir. Rekabet stratejilerinin ihracat performansı boyutlarından finansal ve stratejik performans ile ihracat girişiminden tatmini olumlu yönde güçlü olarak etkilediği tespit edilmiştir. Bununla birlikte, rekabet stratejileri ile ihracat performansı arasındaki ilişkide rekabet yoğunluğunun ters yönde düzenleyici etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study, drawing on resource-based view, resource advantage theory, dynamic capabilities approach and network theory is aimed to investigate the effects of resources and capabilities, marketing capabilities, competitive strategies and moderating role of external factors, on export performance. In this regard, suggesting hypotheses about the relationships between these variables, the model has been proposed. Using survey data of 416 manufacturing firms based in Turkey that are exporting to international markets, the model was tested by confirmatory factor analysis and structural equation modelling. In addition, to examine the moderating effects of external factors on the relationship between competitive strategies and export performance, hierarchical regression analysis is used.Results indicate that firm?s physical resources has a positive but the human resource has an opposite effects on competitive strategies. Besides, marketing capabilities (i.e., product development, pricing, selling and delivery management) are positively and significantly affects export market orientation. There is a strong relationship between export market orientation and competitive strategies. Also, competitive strategies have a strong positive effect on dimensions of export performance (i.e., financial performance, strategic performance and satisfaction with export venture). Moreover, competitive intensity negatively moderates the effect of competitive strategies on export performance.