Tip 2 diabetes mellitus hastalarında yeme bağımlılığı düzeyleri ile tedavi uyumu arasındaki ilişki
The relationship between food addiction levels and treatment compliance in type 2 diabetes mellitus patients
Yazar: ABDULLAH BAL
Danışman: UZMAN IŞIK GÖNENÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yeme bağımlılığı = Food addiction

Özet:
AMAÇ: Çalışmamızda tip 2 diabetes mellitus hastalarında yeme bağımlılığı sıklığı ve tedavi uyum düzeylerini bulmak ve  literatürde daha önce çalışılmamış olan yeme bağımlılığı düzeyleri ile tedavi uyumu arasındaki ilişkiyi saptamak amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmaya Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniğine başvuran 176 Tip 2 DM hastası dahil edilmiştir. Veriler Sosyodemografik ve Klinik Veri Formu,Yale Yeme Bağımlılığı Ölçeği (YFAS) ve Morisky Tedavi Uyumu Ölçeği-8 (MMAS-8) uygulanarak toplanmıştır. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 21.0 ve MS-Excel 2007 programları kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
 BULGULAR: Katılımcıların yaş ortalaması 59.47±11.12 yıl olup %58.5' i kadındır. Yeme bağımlılığı ölçek puan ortalaması 3.03±0.75 olup, yeme bağımlılığı sıklığı tüm katılımcılarda %11.9, erkeklerde %11.0 kadınlarda %12.6 olarak saptanmıştır. 'MMAS-8'puan ortalaması  6.19±1.89 olup hastalar arasındaki uyum dağılımı; %35.4 yüksek uyum, %32 orta uyum ve %32.6 düşük uyum olarak bulunmuştur. Diyetine dikkat ettiğini belirten hastaların yeme bağımlılığı düzeyi, diyetine dikkat ettmediğini belirten hastalara göre anlamlı derecede düşük, diyetine dikkat ettiğini belirten ve düzenli fiziksel aktivite yaptığını belirten hastaların tedavi uyum düzeyi anlamlı derecede daha yüksek, sadece oral antidiyabetik (OAD) kullanan hastaların OAD ve insülin kullanan hastalara kıyasla yeme bağımlılığı düzeyi anlamlı derecede daha yüksek, psikiyatrik hastalık tanısı olan tip 2 DM hastalarının yeme bağımlılığı düzeyi anlamlı derecede daha yüksek, beden kitle indeksi (BKİ) yüksek olan obez hastalarda ise ilaç uyumu,  BKİ normal  hastalara göre  anlamlı düzeyde daha düşük bulunmuştur. Zayıf düzeyde olmakla beraber ilaç uyumu ile yaş arasında pozitif yönlü, BKİ ile negatif yönlü anlamlı ilişki tespit edilmiştir.
 SONUÇ: Çalışmamızda yeme bağımlılığı düzeyleri ile tedavi uyumu arasında istatistiksel bağlamda bir ilişki bulunamamıştır. Ancak hem yeme bağımlılığı üzerinde olumlu etkileri olduğunu tespit ettiğimiz "diyetine dikkat etme durumu", hem de ilaç uyumu üzerindeki olumlu etkileri açısından yine "diyetine dikkat etme durumu", fiziksel egzersiz ve daha düşük BKİ'nin  hastaları değerlendirirken göz önünde bulundurulması, hastalara doğru beslenme, düzenli egzersiz ve kilo kontrolunun sağlanması konusunda bilgilendirilmelerinin yararlı olacağını düşünmekteyiz.

Abstract:
OBJECTİVE: In our study, it was aimed to find the frequency of food addiction and treatment compliance levels in patients with type 2 diabetes mellitus and to determine the relationship between food addiction levels and treatment compliance, which has not been studied before in the literature.
Method: 176 Type 2 DM patients who applied to Haydarpasa Numune Training and Research Hospital Family Medicine outpatient clinic were included in the study. Data were collected by applying the Sociodemographic and Clinical Data Form, the Yale Food Addiction Scale (YFAS), and the Morisky Medicine Adherence Scale-8 (MMAS-8). IBM SPSS Statistics 21.0 and MS-Excel 2007 programs were used for statistical analysis and calculations. Statistical significance was accepted as p<0.05.

Results: The mean age of the participants was 59.47±11.12 years and 58.5% were women. The mean score of the food addiction scale was 3.03±0.75, and the frequency of food addiction was 11.9% in all participants, 11.0% in males and 12.6% in females. The mean 'MMAS-8' score of the patients was 6.19±1.89, and the distribution of adherence rates among the patients was; high adherence in 35.4%, medium adherence in 32%, and low adherence in 32.6%. The level of food addiction of the patients who stated they adhere to healthy diet was significantly lower than the patients who stated that they did not adhere. The level of adherence to treatment was significantly higher in patients who stated that they adhere to their diet and did regular physical activity. Patients using oral antidiabetics (OAD) only had a significantly higher level of food addiction compared to patients using OAD and insulin; compliance was found to be significantly lower than the patients with normal BMI. Although at a weak level, a positive correlation was found between drug compliance and age, but a negative correlation was found with BMI.

Conclusion: In our study, no statistically significant relationship was found between the levels of food addiction and treatment compliance. However, "the state of adherence to diet", which we found to have positive effects on both food addiction and treatment compliance, and physical exercise and lower BMI, which have positive effects on treatment compliance, should be taken into account when evaluating patients. We think that it would be useful to inform them about proper nutrition, regular exercise and weight control.