Numune boyutu ve şeklinin slake durabilite deneyi üzerindeki etkilerinin araştırılması
The investigation of the effects of the shape and size of the sample on slake durability test
Yazar: ERCAN BEKTAŞ
Danışman: PROF. DR. ALİ BAHADIR YAVUZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Suda parçalanma, kayaçların doğal koşullarda maruz kaldıkları ıslanma-kuruma döngüleri esnasında bozulmadan durabilme yeteneklerinin bir ölçüsü olarak ifade edilir. İlk defa Franklin ve Chandra (1972) tarafından önerilen slake durabilite deneyi kayaçların ıslanma-kuruma döngüsü içerisinde parçalanmaya karşı dayanımlarını belirleyen bir laboratuvar deneyidir. Literatürde, slake durabilite deneyinin numune hazırlanması, çevrim sayısı, deney sıvısı, vd. konuları içeren bir dizi yayımlanmış çalışma bulunmasına karşın bu çalışmalarda slake durabilite deneyinin numune hazırlanmasındaki zorlukların tamamen ortadan kaldırılması üzerinde yoğunlaşılmamıştır. Bu çalışmada ilk olarak fiziksel, kimyasal, mineralojik ve petrografik özellikleri detaylıca saptanan üç farklı volkanik tüf, ayrışmış andezit, mikritik kireçtaşı ve killi kireçtaşı olmak üzere altı farklı kaya türü üzerinde standartlarda öngörülen numune şekli kullanılarak slake durabilite deneyleri yapılmıştır. Daha sonra deneyler, standartlarda öngörülen numune şekline alternatif olarak, farklı deney standartlarında önerilen ve numune hazırlama süreci en kolay olan agrega ve disk şekillerindeki numuneler üzerinde yapılmıştır. Standart ve alternatif numune şekilleri ile yapılan deneylerin sonuçları istatistiksel olarak mukayese edilmiş ve özellikle standart şekilli numeneler üzerinde yapılan deneylerin sonuçları ile agrega kullanılarak yapılan deneylerin sonuçları arasında bir uyum olduğu belirlenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında, deneyler miktarları yüzde 50 azaltılmış standart ve agrega şekillerindeki numuneler üzerinde yürütülmüş ve deneylerden elde edilen sonuçlar istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Son aşamada ise deneyler 1 ve 24 saat suda bekletilen standart ve agrega şekillerindeki numuneler üzerinde yapılmış ve kayaçların kuru-ıslak durumlarının slake durabilite deney sonuçları üzerindeki etkileri araştırılmıştır.

Abstract:
Slaking is a measure of ability to resist disintegration under wetting-drying cycles when the rocks are exposed to the environment. Slake durability test proposed by Franklin and Chandra (1972) is a laboratory test that determines the durability of rocks against disintegration in two wetting-drying cycles. It wasn't sufficiently focused on obviating the difficulties at sampling of slake durability test in the studies even though there have been a series of studies published about sampling of slake durability test, number of cycle, testing fluid, etc. in literature. In this study, slake durability tests were carried out on the six different rock types including three different volcanic tuffs, weathered andesite, micrite limestone and clayey limestone whose physical, chemical, mineralogical, and petrographic properties were initially determined in detail. Afterwards, the experiments were conducted on the aggregate and disc shaped samples which their sampling process is the easiest one and suggested in several test standards as alternative to the sample shape described by the standards. The results of the experiments conducted on the standard and alternative sample shapes were correlated to each other and it was determined that there is a correspondence notably between the results obtained from the standard and aggregate shaped samples. At the second stage of the study, the experiments were conducted on the standard and aggregate samples whose proportions were reduced by 50 per cent and the results obtained from the tests were evaluated as statistical. At the final stage, the experiments were conducted on the standard and aggregate samples kept in water for 1 and 24 hours and the effects of dry-wet states of rocks on the results of slake durability test were investigated.