1908-1918 yılları arasında gazete ve dergilerde çıkan roman değerlendirmeleri üzerine bir inceleme
An examination of novel reviews published in newspapers and magazines between the years 1908-1918
Yazar: SEMRA YAMAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NURİ SAĞLAM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dergiler = Magazines ; Değerlendirme = Evaluation ; Edebi eleştiri = Literary criticism ; Edebi inceleme = Literary analysis ; Edebi metinler = Literary texts ; Gazeteler = Newspapers ; Roman = Novel

Özet:
Bu çalışmada 1908-1918 yılları arasında gazete ve dergilerde çıkan roman değerlendirmeleri incelenmiştir. Edebî tenkidin bir alt dalı olarak roman tenkidinin bu dönemde hangi kriterlere göre yapıldığı ortaya konulmuştur. Roman türünün münekkitler ve okurlar tarafından algılanışı, edebî akımlarla ve başka edebî türlerle ilişkisi irdelenmiştir.
Dört bölümden meydana gelen tezimizin ilk bölümünde roman türü üzerine yapılan değerlendirmeler tek tek incelenmiştir. Bu makalelerde romanın Türk edebiyatına kendini ne dereceye kadar kabul ettirebildiğinin ve türün sınırlarının ne kadar belirlenebildiğinin tartışıldığı görülmüştür. İkinci bölümde Türk romanı ve romancıları üzerine yapılan değerlendirmeler tespit edilmiştir. Üçüncü bölümde aynı dikkat yabancı roman ve romancılara yöneltilmiştir. Bu bölümdeki değerlendirmeler Batı romanının ve yazarlarının münekkitler tarafından oldukça yakından takip edildiğini açığa çıkarmıştır. Dördüncü bölümde Hakkı Tarık Us Süreli Yayınlar Koleksiyonu'nda yer alan bütün gazete ve dergilerin taranması sonucu elde edilen ve incelemeye tabi tutulan yüz elli kadar değerlendirme yazısının sistematik indeksi yapılmıştır. Bu indeks araştırmacılara kolaylık sağlaması açısından "süreli yayın adına göre" ve "münekkit adına göre" olmak üzere iki şekilde sıralanmıştır. Sonuç'ta ise elde edilen incelemelere toplu bir bakış ile 1908-1918 yılları arasındaki roman tenkidinin nasıl bir tablo çizdiği belirlenmiştir.


Anahtar Kelimeler: Roman, Türk Romanı, Yabancı Romanlar, Edebî Tenkit, Gazete, Dergi, II. Meşrutiyet.

Abstract:
In this study, novel reviews published in newspapers and magazines between the years 1908 and 1918 were analyzed. The criteria according to which novel critique was made in this era as a sub branch of literary criticism were examined. The perception of novel genre by critics and readers and its relationship with literary movements and other literary genres were also studied.
In the first chapter of this dissertation, which consists of four chapters, the reviews that were written on the genre of novel were analyzed individually. It was seen in these articles that the extent to which novel genre could get itself accepted by Turkish literature and to what extent the boundaries of this genre were able to be identified were discussed. In the second chapter, evaluations that were made on Turkish novel and novelists were found out. The ways that novelists and novels were criticized by critics were observed.In the third chapter, the same specific research focus was put on the foreign novels and novelists. The findings in this chapter revealed that Western novel and writers were closely monitored by critics. In the fourth chapter, systematic index of about 150 reviews that were obtained by scanning all the newspapers and magazines in Hakkı Tarık Us Periodical Collection and that underwent detailed analysis were written. This index was categorized into two groups as "By periodical name" and "By the name of the critic" so as to make it easier for the researchers. In the conclusion chapter, how novel critique was carried out between 1908 and 1918 was determined along with a holistic look at the obtained reviews.



Keywords: Novel, Turkish Novel, Foreign Novels, Literary Criticism, Newspaper, Magazine, Second Constitutional Era.