Valproik asit tedavisi alan epileptik çocuklarda tromfobilik risk faktörleri
Thromboembolic risk factors in epileptic children treated with valproic acid
Yazar: ÖZLEM ÜNAL
Danışman: PROF. DR. GÜLHİS DEDA
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Pediatrik Nöroloji Bilm Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2004
Konu: Nöroloji = Neurology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Valproik asit, ilk defa 1970'li yılların başında klinik pratikte kullanılmaya başlanmış, günümüze kadar hem minör motor nöbetlerde, hem de jeneralize tonik klonik, basit parsiyel, kompleks parsiyel nöbetlerde çok etkili olduğu ispatlanmış ve çok geniş kullanımı alanı bulmuştur. Valproik asitin geniş kullanım alanı ile çok sayıda yan etkileri saptanmıştır. Valproik asitin geniş kullanım alanı ile çok sayıda yan etkileri saptanmıştır. Tromboz, erişkin hastalığı olarak bilinirken son 10 yıldır çocuklardaki trombotik olaylara ilgi giderek artmaktadır. Klinik bulgular, birçok sistem ve organ etkilenebildiği için çok değişiktir ve hemen hemen her hastalığın ayrıcı tanısı sırasında düşünülmesi gereklidir, özellikle çocuklarda tromboz, çok nedenli bir hastalıktır ve kalıtsal ve edinsel risk faktörleri sıklıkla aynı anda bir arada olmaktadır. Tromboz için genetik risk faktörlerine toplumda sık rastlanmaktadır. Bu çalışmada, valproik asit tedavisi ile trombofîli risk faktörlerinin sıklığında artış olup olmadığının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla tedavi öncesinde ve 9 ay - 1 yıl tedavi sonrasında protein C, protein, S faktör VIII, faktör IX, homosistein, lipoprotein (a) ve tedavi öncesinde tromboz gen mutasyonlarına bakılmıştır. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nörolojisi Bilim Dalına Ocak 2002- Ocak 2003 tarihleri arasında nöbet geçirme şikayeti ile başvuran ve en az iki nöbetten sonra epilepsi tanısı konarak valproik asit tedavisi başlanan, daha önce antikonvülsan tedavi almamış, valproik asit monoterapisi ile nöbetleri kontrol altına alınan ve en az 9 ay- 1 yıl tedavi alan 9'u kız, 12'si erkek, yaşları 1-12 yıl (ortalama 7,75 ± 2,1) arasında 21 olgu çalışma grubumuza alındı. Tedavi öncesinde 1 olguda homosistein yüksekliği, 5 olguda lipoprotein (a) yüksekliği, 5 olguda F VIII yüksekliği, 1 olguda protein C düşüklüğü, 2 olguda F V Leiden heterozigot mutasyonu, 2 olguda PT 20210 GA heterozigot mutasyonu ve 1 olguda aktive protein C resistansı saptandı. Üç olguda 1'den 46fazla risk faktörü birlikte bulundu. Bir olguda F VIII yüksekliği, lipoprotein (a) yüksekliği, F V Leiden heterezigot mutasyonu; 1 olguda F VIII yüksekliği, F V Leiden ve PT 20210 GA heterozigot mutasyonu, aktive protein C resistansı ve 1 olguda F VIII yüksekliği ve protein C düşüklüğü saptandı. Tedavi ile lipoprotein a düzeylerinde anlamlı artış, fibrinojen düzeylerinde anlamlı azalma saptandı, bu değişiklikler valproik asit kan düzeyinden bağımsız bulundu. Homosistein düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı olmayan artış, protein C, protein S, F VIII, F IX, AT III düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı olmayan azalma saptandı. Kombine risk faktörleri bir arada olan olgular da dahil olmak üzere hiçbir olguda tromboza ait bir bulguya saptanmadı. Ancak yine de özellikle ailesinde tromboza ait öykü ve lipoprotein a yüksekliği olan çocuklarda bu yönden dikkatli olmak gerektiği düşünüldü. Valproik asit, etkinliği ve çok çeşitli nöbet tiplerinde kullanılabilmesi nedeniyle ilk seçenek antikonvülsan tedavi olarak kullanılmaya devam etmektedir, özellikle dirençli nöbet tiplerinde etkilidir. Diğer antikonvülsanlar gibi yan etkiler açısından monitörize edilmelidir. 47

Abstract: