İnflamatuvar bağırsak hastalığı tanısı almış 13-18 yaş çocuk hastaların beslenme bilgi düzeylerinin yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of nutritional knowledge lelels on quality of patients aged 13-18, diagnosed with i̇nflammatory bottom disease
Yazar: AYŞE TÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞADİYE DUR
İstanbul Okan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Ergenler = Adolescents ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuklar = Children ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases ; İntestinal hastalıklar = Intestinal diseases

Özet:
Bu araştırma inflamatuvar bağırsak hastalığı (İBH) olan adölesanlarda beslenme bilgi düzeyi ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla tanımlayıcı olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma örneklemini Ocak 2021-Aralık 2021 tarihleri arasında S.B.Ü. Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi çocuk gastroenteroloji poliklinik ve kliniğine başvuran 13-18 yaş arası 102 İBH'lı adölesan oluşturdu. Veriler adölesanların beslenme bilgi düzeylerini ölçen Beslenme Bilgi Düzeyi Formu ve Çocuklar için Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇİYKÖ) kullanılarak elde edildi. Araştırma bulguları SPSS 25 paket programında uygun istatistiksel yöntemlerle değerlendirildi.
Araştırmaya katılan 102 adölesanın %54,90'ı kız olup yaş ortalaması 15,05±1,64 aralığındadır. Adölesanların %55,88'i ülseratif kolit, %44,12'si crohn tanısı almıştır. Adölesanların hastalıkla ilgili diyet uygulayanların sayısı 29 iken, beslenme konusunda eğitim alanların oranı ise %30,39'dur. Adölesanların beslenme bilgi düzeylerine ilişkin puan ortalaması (37,40±4,45) ve ÇİYKÖ Ölçek Toplam Puanı (70,71±15,57) orta düzeyin üstünde bulundu. Beslenme Bilgi Düzeyi değerlendirme formunda, en yüksek oranda doğru cevap verilen madde (%96,08) "Ev yapımı yoğurtların tüketimi tercih edilmelidir" olmuştur. En yüksek oranda yanlış cevap verilen madde; "Protein hayvansal gıdalardan (et, süt, peynir vb.) alınmalıdır" (doğru yanıt oranı %4,9) ifadesi olmuştur. Adölesanların beslenme bilgi düzeyi formu ve yaşam kalitesi ölçeğinden aldıkları puanlar cinsiyetlere göre değerlendirildiğinde Çocuklar İçin Yaşam Kalite Ölçeğinin (ÇİYKÖ) alt boyutu olan "Fiziksel Sağlık Toplam Puanı (FSTP)" erkeklerin, kızlara oranla anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,05). Beslenme Bilgi Formu ve ÇİYKÖ alt boyutları ana öğün atlama durumuna göre değerlendirildiğinde, ana öğün atlayanların psikososyal sağlık toplam puanı (PSTP), okul işlevselliği, sosyal işlevsellik, duygusal işlevsellik puanları ana öğün atlamayanlara göre anlamlı derecede düşük olduğu görüldü (p<0,05). ÇİYKÖ toplam puan ortalaması ise ana öğün atlayan
 
adölesanların, ana öğünlerini atlamayanlara göre ÇİYKÖ toplam puanları anlamlı derecede düşük olduğu saptandı (p<0,05).
Araştırmadan elde edilen bulgular sonucunda beslenme bilgi düzeyi puanı, sosyodemografik özellikler ve hastalık semptomları ile ilişkili yaşam kalitesi ölçeği alt boyutların etkilendiği görüldü. Ancak beslenme bilgi düzeyi puanı ile yaşam kalitesi arasında istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı.

Abstract:
This research was carried out as a descriptive study to examine the relationship between nutritional knowledge level and quality of life in adolescents with inflammatory bowel disease (IBD). The research sample was collected from S.B.Ü between January 2021 and December 2021. It consisted of 102 adolescents with IBD between the ages of 13-18 who applied to the pediatric gastroenterology outpatient clinic and clinic of Ümraniye Training and Research Hospital. The data were obtained by using the Nutrition Knowledge Level Form, which measures the nutritional knowledge level of adolescents, and the Quality of Life Scale for Children (PILQL), and were evaluated with appropriate statistical methods in the SPSS 25 package program.
54.90% of the 102 adolescents participating in the study were girls and the mean age was between 15.05±1.64 years. 55.88% of the adolescents were diagnosed with ulcerative colitis and 44.12% with crohn's. While the number of adolescents who follow a diet related to the disease is 29, the rate of those who receive training in nutrition is 30.39%. The mean score regarding the nutritional knowledge level of the adolescents (37.40±4.45) and the PIDQQ Total Scores (70.71±15.57) were found above the medium level. In the nutritional knowledge level evaluation form, the item with the highest percentage of correct answers (96,08%) was "Homemade yogurt should be consumed". The item with the highest rate of wrong answers; The expression "Protein must be obtained from animal foods (meat, milk, cheese, etc.)" (correct response rate 4.9%). When the scores of the adolescents on the nutritional knowledge level form and the quality of life scale were evaluated according to gender, the "physical health total score (FSTP)", which is a sub-dimension of the Childhood Quality of Life Scale (PILQ), was found to be significantly higher in boys than in girls (p<0.05). When the nutritional information form and PIDQ sub-dimensions were evaluated according to the status of skipping the main meal, it was observed that the psychosocial health total score (PSTP), school functionality, social functionality, and emotional functionality scores of those who skipped the main meal were significantly lower than those who did not skip the main
 
meal (p<0.05). . On the other hand, it was determined that the total scores of the PDQQ scores of the adolescents who skipped the main meals were significantly lower than those who did not skip the main meals (p<0.05).
As a result of the findings obtained from the research, it was seen that the sub- dimensions of the nutritional knowledge level score, sociodemographic characteristics and the quality of life scale associated with disease symptoms were affected. However, there was no statistically significant difference between the nutritional knowledge level score and the quality of life.