Sivas gündüz kelebekleri (Lepidoptera: Papilionoidea, Hesperioidea)
Butterflies of Sivas (Lepidoptera: Papilionoidea, Hesperioidea)
Yazar: HİLAL TEKTEN
Danışman: DOÇ. DR. ZÜHAL OKYAR
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Sivas ili Papilionoidea ve Hesperioidea faunasını belirlemeye yönelik 2010-2011 yıllarında yapılan bu çalışmada, araştırma bölgesini karakterize eden 53 lokaliteden materyal toplanmıştır (Çizelge 3.1, Şekil 3.1). Bu araştırma sonucunda 6 familya'dan Papilionidae'ye ait 3 cins ve 3 tür, Pieridae'ye ait 7 cins ve 13 tür, Nymphalidae'ye ait 7 cins ve 14 tür, Satyridae'ye ait 14 cins ve 19 tür, Lycaenidae'ye ait 10 cins ve 39 tür ve Hesperiidae'ye ait 6 cins ve 9 tür olmak üzere toplam 47 cinse bağlı 97 tür tesbit edilmiştir (Çielge 4.1).Araştırma sırasında saptanan türlerden 10'u (Pieris mannii, Polygonia c-album, Euphydryas aurinia, Krinia roxelana, Pararge aegeria, Cupido alcetas, Celastrina argiolus, Plebeius rosei, Plebeius artaxerxes, Polyommatus eroides) Sivas ili Papilionioidea Faunası için yeni kayıttır. Böylece Sivas ili Gündüz Kelebeklerine (Papilionioidea ve Hesperioidea) ait tür sayısı 173'e ulaşmıştır.Tesbit edilen türlerin habitatlara göre dağılımı dikkate alındığında habitatların tümünde Pieris rapae türüne rastlanmıştır. 16 habitatta Colias crocea, Pieris napi, Pontia edusa ve Polyommatus icarus türlerine; 15 habitatta Coenonympha pamphilus ve Melanargia larissa türlerine; 14 habitatda Leptidea duponcheli, Maniola jurtina, Polyommatus menalcas türlerine yaygın olarak rastlanırken, 1 habitatda Poligonia egea, Brenthis hecate, Krinia roxelana, Lasiommata megera, Melanargia galathea, Pseudochazara mamura, Pseudochazara anthelea, Plebeius rosei, Pyrgus serratulae, Pyrgus cinarae türlerine seyrek olarak rastlanmıştır (Çizelge 4.3). Yaygın olarak rastlanan türlerin besin tercihleri bakımından seçici olmadıkları, farklı habitat koşullarına toleranslı olduğu, 1 habitatda tesbit edilen türlerin habitat tercihleri bakımından sınırlı olabileceği tesbit edilmiştir.Araştırma bölgemizde yaygın olan P. rapae türünün ekonomik açıdan zarara neden olabileceği, diğer türlerin populasyon yoğunluğunun büyük zararlara yol açabilecek derecede olmadığı gözlenmiştir.Hyponephele lycaon'da Hyponephele lycaon-Komplex (?) subspecies collina ve Hyponephele lycaon-Komplex ``Gürün-Form'' olarak tanımlanan ve tip türden morfolojik sapma olarak değerlendirilen varyasyonlar saptanmıştır. Ayrıca, Maniola jurtina ve Arethusana arethusa türlerinde de mevsimsel dimorfizm saptanmıştır.Türkiye gündüz kelebekleri araştırmamız sırasında tesbit ettiğimiz familyalardan başka Libytheidae, Danaidae ve Riodinidae familyaları ile de temsil edilmektedir. Bu familyalar Türkiye'de tek türle temsil edilmektedir. Araştırma bölgemizde kaydedilememiştir.Araştırma sonucunda bölgedeki detaylı ve homojen çalışmamızla birlikte Sivas ili Gündüz Kelebekleri faunası için 10 yeni tür kaydı verilmiş ve tesbit edilen 97 türün il içindeki dağılımları genişletilmiştir.Anahtar kelimeler: Sivas, Lepidoptera, gündüz kelebekleri, taksonomi, fauna.

Abstract:
In this study, performed between 2010 and 2011, the Papilionoidea and Hesperioidea fauna within 53 localities in Sivas province were investigated. As a result, 3 species and 3 genera of Papilionidae, 13 species and 7 genera of Pieridae, 14 species and 7 genera of Nymphalidae, 19 species and 14 genera of Satyridae, 39 species and 10 genera of Lycaenidae and 9 species and 6 genera of Hesperiidae, making the total number as 97 species within 47 genera, were determined.10 of the identified species (Pieris mannii, Polygonia c-album, Euphydryas aurinia, Krinia roxelana, Pararge aegeria, Cupido alcetas, Celastrina argiolus, Plebeius rosei, Plebeius artaxerxes and Polyommatus eroides) determined during the study are new records for Papilionoidea fauna of Sivas. Thus, the number of species of lepidopteran fauna of Sivas, in terms of Papilionoidea and Hesperiodea reached to 173.When identified species were evaluated based on the habitat types studies, Pieris rapae was found to be represented in all habitat types. This evaluation also revealed that Colias crocea, Pieris napi, Pontia edusa and Polyommatus icarus were present in 16, Coenonympha pamphilus and Melanargia larissa were present in 15 and Leptidea duponcheli, Maniola jurtina and Polyommatus menalcas were present in 14 habitats. On the other hand, Poligonia egea, Brenthis hecate, Krinia roxelana, Lasiommata megera, Melanargia galathea, Pseudochazara mamura, Pseudochazara anthelea, Plebeius rosei, Pyrgus serratulae and Pyrgus cinarae were only recorded from 1 habitat. The common species were considered to be habitat tolerant and to be not food selective, while species recorded in only one habitat were regarded as to be limited in terms of their habitat preferences.The most common species, P. rapae, recorded inside the study area was considered to have the potential to raise economical losses but the population densities of other species were found to be not as high as to such big losses.In the specimens of Hyponephele lycaon, morphological variations of the type species defined as Hyponephele lycaon Complex (?) Collina subspecies and Hyponephele lycaon Complex ''Gurun-form? were deterined. In addition, seasonal dimorphisms were determined in Maniola jurtina and Arethusana arethusa.Turkish Lepidoptera fauna is represented with, in addition to the families we determined within this study, Libytheidae, Danaidae and Riodinidae. These families are represented in Turkey with one species for each and were not recorded in the study region.The present detailed and homogeneous investigations added 10 new records for Sivas Lepidoptera fauna and distributional ranges of 97 species in the province were expanded.Key words: Sivas, Lepidoptera, butterfly, taxonomy, fauna.