Kolorektal karsinoma ve öncü lezyonlarında mikrosatellit instabilitesinin immünhistokimyasal olarak değerlendirilmesi
Immunohistochemical evaluation of microsatellite instability in colorectal carcinoma and precursor lesions of colorectal carcinoma
Yazar: SEHER YÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. BERNA SAVAŞ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Patoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Patoloji = Pathology
Dizin: DNA = DNA ; DNA onarımı = DNA repair ; Karsinojenler = Carcinogens ; Karsinoma = Carcinoma ; Kolorektal neoplazmlar = Colorectal neoplasms ; Mikrosatelitler = Microsatellites ; Neoplazmlar = Neoplasms ; İmmünohistokimya = Immunohistochemistry

Özet:
Amaç: Kolorektal karsinomlar (KRK) tüm dünyada kanser ilişkili ölümlerin en önemli nedenleri arasındadır. KRK erkeklerde akciğer, prostat ve mide kanserinden sonra dördüncü; kadınlarda meme ve uterin serviks kanserinden sonra üçüncü sırada görülmektedir. Bu sıklık toplumlara göre değişiklik gösterebilmektedir. Multifaktöryel olarak oluşan KRK 50-75 yaş arasında artmış riske sahiptir. Kolorektal karsinogenezisin moleküler özelliklerinin tanımlanması, KRK olgularının prognozunu ve tedavisini etkileyecek durumların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Kolorektal karsinogenezisin 3 farklı ana moleküler yolundan birisi mikrosatellit instabilite (MSI) yolağıdır. Sporadik KRK olgularında MSI oranı yaklaşık %15-20' dir. MSI gösteren sporadik KRK olgularının prognozlarının daha iyi olduğu, standart tedavilere daha dirençli olduğu belirtilmektedir. Bu nedenle hastaların takibi ve tedavisi açısından bu özelliklerin belirlenmesi zorunluluk haline gelmiştir. MSI gösteren sporadik KRK' lerin "serrated" poliplerin öncülük ettiği "serrated" neoplazi sekansından geliştiği belirtilmektedir. Bu nedenlerden dolayı bu tez çalışmasında sporadik KRK' lerde ve KRK' nin ana moleküler yolakları ile ilişkilendirilmiş adenoma-karsinoma sekansı ve "serrated" neoplazi sekansını içeren öncü lezyonlarda immünhistokimyasal olarak MSI araştırılmasını amaçladık.
Materyal ve Metod: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Patoloji Anabilim Dalında incelenmiş materyaller bilgisayar kayıt sisteminden taranmış; 60 yaş üstü, erkek ve kadın olguları içeren 92 KRK olgusu ve 60 adenomatöz polip (tübüler adenoma, tübülovillöz adenoma, villöz adenoma), 58 hiperplastik - "serrated" polip (hiperplastik polip, serrated adenoma/polip, "traditional serrated" adenoma) olgularından yeterli dokusu olanlar belirlenmiştir. Bu materyallerden alınan 4 mm uzun çaplı korlar doku "array" yöntemi kullanılarak tekrar bloklanmıştır. Bu bloklardan elde edilen kesitler üzerinde immünhistokimyasal olarak MLH1, MSH2, MSH6 ve PMS2 çalışılmıştır. 
Sonuçlar: İmmünhistokimyasal olarak kullanılan dört markerın herhangi birinde tam kayıp olması (negatif) MSI lehinde değerlendirilmiştir. Buna göre; 66 olgu (%71,7) MSS, 23 olgu (%25) MSI olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca 3 olguda (%3,3) MSH2 ve MSH6 pozitif olmasına rağmen PMS2 veya MLH1' in teknik olarak boyanmaması nedeniyle MSI durumu belirlenememiştir. 23 olgunun 18' inde (%78,26) MLH1-PMS2 birlikte negatif, 3' ünde (%13,04) MSH2-MSH6 birlikte negatif, 1' inde (%4,35) sadece PMS2 negatif, 1' inde (%4,35) MLH1 negatif ancak PMS2' de teknik nedenlerle boyanma elde edilememiştir. MSI gösteren tümörlü olguların tümör boyutu ortalamasının MSS tümörlere göre daha büyük olduğu saptanmıştır ve bunun istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır. MSI gösteren tümörlü olguların daha çok sağ kolon yerleşimli oldukları, büyük kısmının (%73,9) grade 3 özelliğinde olduğu, daha az lenf nodu ve uzak metastaz gösterdiği saptanmıştır. Adenomatöz polip grubunda tüm olgularda MLH1, MSH2, MSH6, PMS2 ile nükleer boyanma (pozitif) saptanmıştır. "Serrated" poliplerde MLH1 ile odaksal ekspresyon kaybı dikkati çekmiştir (bunları pozitif olarak değerlendirmiyoruz).  Odaksal ekspresyon kaybının saptandığı 13 polibin 8' i aynı olguya, 5' i farklı olgulara aittir; 13 polibin 1' i TSA, 12' si SSA özelliğindedir.
Tartışma: Çalışmamızda saptadığımız bulguların büyük bir kısmının literatür ile benzer olduğunu saptadık. Sporadik KRK gelişiminin %15-20' sinden sorumlu olan MSI yolağının immünhistokimyasal verilerle saptanması, hem kolay uygulanabilir olması, hem de olgunun takibinde ve tedavisinde bundan sonra önemli yere sahip olacağından dolayı patoloji laboratuarlarında rutin uygulamalar arasına alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.  


Anahtar Kelimeler: Mikrosatellit instabilitesi, Kolorektal karsinom, Kolorektal karsinomun öncü lezyonları, Kolorektal karsinogenezis, DNA "mismatch" onarım genleri.

Abstract:
Aim: Colorectal carcinoma (CRC) is one of the major causes of cancer-related death, in all over the world. CRC ranks as the fourth most frequent carcinoma type in men after lung, prostate and stomach cancer; and third in women after breast and uterine cervix cancer. The frequency of CRC may vary in different parts of the world. CRC is multifactorial and 50-75 years of age have an increased risk. Colorectal carcinogenesis has different pathways. Microsatellite instability (MSI) is one of the main molecular pathways. MSI compromised approximately 15-20% of sporadic CRC. CRC showing MSI is known to be more resistant to standart treatments and have better prognosis. Therefore, determination of molecular features has become a necessity for the treatment of patients with follow-up. It is reported that CRC with MSI develops from serrated polyps that have been leaded to serrated neoplasia sequence. For these reasons, we aimed to investigate MSI with immunohistochemistry in CRC and polyps that have been related to serrated neoplasia sequence and adenoma-carcinoma sequence. Identification of the molecular features of colorectal carcinogenesis will affect the prognosis and treatment of patients with CRC. 
Material and Methods: In this study, patients were screened from computer system of Ankara University of Medicine. 92 CRC cases over 60 years of age and 60 adenomas (tubuler, tubulovillous, villous adenoma), 58 hyperplastic-serrated polyps (hyperplastic polyp, sesil serrated adenoma/polyp, traditional serrated adenomas) were included. After reavaluation of the archive slides 4-mm cores were taken from parafin blocks and then they were embedded into tissue array blocks. Tissue macro-array blocks were prepared and sections were stained immunohistochemically with MLH1, MH2, MSH6 and PMS2 antibodies. Expression loss in any of the antibodies accepted as MSI.
Results: Sixty-six cases of CRC (71,7%) were MSS while 23 patients (25%) show MSI. In 3 cases (3,3%) status could not be determined due to the technical problems in staining of PMS2 or MLH1. Eighteen of 23 (78,26%) cases were negative with MLH1 and PMS2; 3 of 23 cases (13,04%) were negative with MSH2 and MSH6; 1 of 23 cases (4,35%) was negative with PMS2; 1 of 23 cases (4,35%) was negative with MLH1. CRC cases with MSI is found to be more larger in tumour size than MSS CRC cases. CRC cases showing MSI were found to be lokalized in right colon, majority of cases were grade 3 adenocarcinomas and show less lymph node and distant metastasis. All of the polyps in adenomatous polyp group were MSS. Focal MLH1 expression loss was found in serrated polyps. Focal expression loss was detected 13 polyps, 8 of 13 polyps were belong the same patient ("serrated" poliposis syndrome)  and 5 of 13 polyps were belong the different patients and 1 of 13 polyps was TSA, 12 of 13 polyps were SSA. 
Conclusions: Our results are similar with the literature. MSI was detected %25 of CRCs. Immunohistochemical evaluation of MSI should be used in routine pathological practice to lead the treatment and follow-up of the cases. 

Key Words: Microsatellite instability, Colorectal carcinoma, Precursor Lesions of Colorectal Carcinoma, Colorectal carcinogenesis, DNA mismatch repair genes.