Farklı genotiplerdeki damızlık kazlarda yumurta ve kuluçka özellikleri ile palazlarda entansif besi performansı, karkas ve et kalite özellikleri
Egg and hatching characteristics in goose breeders of different genotypes and intensive fattening performance, carcass, and meat quality properties in goslings
Yazar: SABİHA GÜLANAR ASLAN
Danışman: PROF. DR. ESİN EBRU ONBAŞILAR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı / Zootekni Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Nüfus artışıyla birlikte hayvansal proteine olan talebin sürekli artması, ekstansif beside salgın hastalıkların bulaşma riski ve kaz yetiştiriciliğine destek sağlanması kaz üretimin daha büyük çiftliklerde entansif besi şeklinde yapılmasını teşvik etmektedir. Bu şekilde yapılacak beside Türkiye'de bulunan farklı genotiplerin performanslarının ayrıntılı bir şekilde ortaya konulması önem taşımaktadır. Projede, aynı işletmede bulunan Toulouse, Mast ve Linda damızlık kazlarında yumurta kalite ve bileşimi, kuluçka sonuçları, palazlarında entansif beside büyüme, kesim ve karkas özellikleri ile et kalitesinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmada, Toulouse, Mast ve Linda kaz genotiplerine ait damızlıklar kullanılmıştır. Yumurtalama döneminin başında, pik döneminde ve sonunda olmak üzere 3 farklı dönemde her bir genotipe ait yumurtalardan sürü yumurta ağırlığı ortalamasına yakın 12 yumurta alınarak kalite ve bileşim özellikleri tespit edilmiştir. Ayrıca bu 3 farklı dönemde her bir genotipe ait 100 adet yumurta tartılarak numaralandırılıp kuluçka makinesine yerleştirilmiştir. Kuluçka sonunda çıkan palazlar tartılmış ve kuluçka sonuçları tespit edilmiştir. Besi performansını belirlemek için her bir genotipe ait ortalamaya yakın 70 palaz 12 hafta boyunca entansif beslenmiştir. Kazlarda canlı ağırlık, canlı ağırlık artışı, yem tüketimi, yemden yararlanma oranı belirlenmiştir. Besi sonunda kesilerek kesim-karkas özellikleri, et kalitesi ve kemik özellikleri değerlendirilmiştir. Genotipin yumurta ağırlığı, bazı kalite parametreleri, ak kuru madde, bazı yağ asitleri ve palaz ağırlığı üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir (P<0.05; P<0.01; P<0.001). Toulouse genotipinde yumurta ve palaz ağırlığının daha yüksek, dış yumurta kalite özellikleri, sarı yüzdesi ve sarı indeksinin daha iyi olduğu belirlenmiştir. Linda kazından elde edilen yumurtalarda da ak yüzdesi, ak indeksi ve Haugh biriminin daha iyi olduğu bulunmuştur. Yumurtlama dönemi kabuk yüzdesi dışında incelenen kalite parametrelerinde etkili olmuştur. Yumurtlama döneminin sonunda, başlangıca göre sarıda kuru madde, kül, yağ ve protein ile ak kuru madde ve proteinin azaldığı belirlenmiştir. Genotip, C15:0, C18:0, C17:1, C20:1, C20:4n-6 ve İYA değerlerinde etkili olmuştur (P<0.05; P<0.01; P<0.01). Farklı yumurtlama dönemlerinde yağ asitleri karşılaştırıldığında, C17:0, C23:0, C18:2n-6, C18:3n-6, ΣÇDşYA ve ΣÇDşYA/ΣDYA seviyelerinin değişiklik gösterdiği görülmüştür. Yumurtlama döneminin sonunda, üç genotipte de döllü yumurta sayısında ve çıkım sonuçlarında önemli bir azalma olmuştur. Palaz ağırlığı ve relatif palaz ağırlığı en düşük Linda genotipinde bulunmuştur. Palaz ağırlığı, yumurtlama döneminin ilerlemesi ile azalmıştır. Besi performansı, karkas özellikleri, iç organ oranları ve göğüs ile but etlerinin bileşimleri genotip grupları arasında farklılık göstermiştir (P<0.05; P<0.01; P<0.01). Karın yağı, Mast genotipinde daha yüksek bulunmuştur. Etteki kuru madde ve protein değerleri genotipe bağlı olarak değişmiştir. Toulouse ve Linda genotiplerinin etlerinin daha düşük ΣDYA, n6/n3 ve TI değerlerine sahip olduğu, ancak daha yüksek ΣTDşYA, ΣDşYA ve protein değerlerine sahip olduğu ve bu nedenle Mast genotipine göre üstün olduğu belirlenmiştir. But etinde, daha düşük ΣDYA, AI ve TI değerleri ile daha yüksek ΣTDşYA ve ΣDşYA değerleri içerdiği ve göğüs etine göre daha üstün olduğu belirlenmiştir. Bu özellik ile kaz ürünlerinde kardiyovasküler sistem hastalıkları için daha düşük risk but etinde bulunmaktadır. Kaz karaciğerinde İYA ve BD değerlerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Linda genotipinde femur ve metatarsus kemiklerinin dayanıklılık indekslerinin Mast genotipine göre daha düşük olması nedeniyle Linda genotipinin kemik dayanıklılığının daha üstün olduğu tespit edilmiştir. Bu durum Linda kazlarında besi döneminde kemik ile meydana gelecek sorunları azaltmaktadır. Toulouse kazları yağlı karaciğer üretiminde tercih edilebilir. Entansif beside Linda va Toulouse genotiplerinden elde edilen ürünlerin besin içeriği açısından daha değerli olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
With the increase in population, the continuous demand for animal protein, the risk of epidemic diseases in extensive farming, and support for goose farming increase the practice of intensive farming in larger farms. It is important to detail the performance of different genotypes found in Turkey in this respect. In this project, Toulouse, Mast, and Linda breeder goose genotypes housed in the same farm were used to determine egg quality and composition, hatching results, intensive fattening performance, slaughter and carcass properties, and meat quality. In this study, Toulouse, Mast, and Linda breeder goose genotypes were used. At the beginning, peak, and end of the laying period, 12 eggs close to the average weight of the flock for each genotype were taken to determine quality and composition properties. In addition, 100 eggs from each genotype were weighed, numbered, and placed in the incubator during these three different periods. Goslings hatched at the end of incubation were weighed, and hatch results were determined. To determine fattening performance, an average of approximately 70 goslings per genotype were raised for 12 weeks. Body weight, body weight gain, feed consumption, and feed conversion ratio were determined in geese. At the end of fattening, slaughter-carcass properties, meat quality, and bone properties were evaluated. Genotype was found to affect egg weight, some quality parameters, albumen dry matter, some fatty acids, and gosling weight (P<0.05; P<0.01; P<0.001). It was determined that the Toulouse genotype had higher egg and gosling weights, better external egg quality characteristics, yolk percentage, and yolk index. Eggs obtained from Linda geese had better albumen percentage, albumen index, and Haugh unit. The laying period affected quality parameters examined except for shell percentage. At the end of the laying period, it was determined that dry matter, ash, fat, and protein of yolk and dry matter and protein of albumen decreased compared to the beginning. Genotype was effective on C15:0, C18:0, C17:1, C20:1, C20:4n-6, and DFA values (P<0.05; P<0.01; P<0.01). When fatty acids were compared at different laying stages, it was observed that levels of C17:0, C23:0, C18:2n-6, C18:3n-6, ΣPUFA, and ΣPUFA/ΣSFA varied. At the end of the laying period, there was a significant decrease in the number of fertilized eggs and hatch results in all three genotypes. Gosling weight and relative gosling weight were lowest in the Linda genotype and decreased with advancing laying stage. Fattening performance, carcass properties, internal organ ratios, and composition of breast and thigh meats differed among genotype groups (P<0.05; P<0.01; P<0.01). Abdominal fat was higher in the Mast genotype. Dry matter and protein values in meat varied depending on genotype. Toulouse and Linda genotypes were found to have lower SFA, n6/n3, and TI values in meat, but higher MUFA, UFA, and protein values, making them superior to the Mast genotype. It was determined that thigh meat had lower SFA, AI, and TI values and higher MUFA and UFA values compared to breast meat. Higher DFA and NF values were found in goose liver. With this feature, goose products pose a lower risk for cardiovascular system diseases anmd the lowest risk is the leg meat. It has been determined that the levels of DFA and NV are higher in goose liver. Due to the lower durability indices of femur and metatarsus bones in the Linda genotype compared to the Mast genotype, it has been established that the Linda genotype has superior bone durability. This reduces the issues that may arise with bones during the fattening period in Linda geese. Toulouse geese can be preferred for fatty liver production. It has been determined that the products obtained from Linda and Toulouse genotypes in intensive fattening are more valuable in terms of nutritional content.