Türk-Yunan nüfus mübadelesinin tarih yazımına yansımaları: Türk-Yunan literatürünün karşılaştırmalı analizi
The reflection of the Turkish-Greek population exchange to the historiography: the comparative analysis of Turkish and Greek literature.
Yazar: MAKBULE SAPAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAHİN KILIÇ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Balkan Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Lozan Ahali Mübadelesi = Lausanne Exchange of Populations ; Mübadele = Exchange ; Nüfus = Population ; Tarihçilik = Historiography ; Türk-Yunan ilişkileri = Turkish-Greek relations ; Yunanistan = Greece

Özet:
1923 yılında Lozan Barış Konferansı'nda karara bağlanan Türk-Yunan Nüfus Mübadelesi, her iki taraftan toplamda yaklaşık iki milyon insanı içermesi ve zorunlu olması nedeniyle tarihte önemli bir yer alırken, getirdiği siyasi, ekonomik ve sosyal sonuçlar nedeniyle iki ülkenin yakın tarihinin en önemli konularından biri olmuştur.
Bu çalışmada, Türk-Yunan Nüfus Mübadelesinin iki ülkenin tarih yazımına yansımaları incelenmiş, konuyla ilgili Türk-Yunan literatürünün karşılaştırmalı analizi yapılmıştır. Nüfus Mübadelesinin taraf ülkelerin tarih yazımına yansımasında başlıca iki eğilim görülmektedir. Birinci eğilim, ulus devletlerin oluşturulması çerçevesinde mübadelenin iki ülkede nüfusların homojenliğini sağlaması nedeniyle faydalı olduğu ve kısa vadede yaşanılan tüm sıkıntılarına rağmen uzun vadede olumlu sonuçları olan bir uygulama olduğu yönündedir. Özellikle 1990'lı yıllardan sonra beliren ikinci eğilim ise, mübadeleye insan temelli bir yaklaşım göstererek bu uygulamanın insanlara yaşattığı ağır travmaların altını çizmekte, insanların doğup büyüdükleri, vatanı bildikleri toprakları zorunlu bir şekilde terk etmelerine neden olan bu uygulamayı eleştirmektedir. Bu eğilim, birinci eğilimin tersine, mübadelenin ülkelerin ekonomik ve toplumsal yapısında neden olduğu olumsuz sonuçları vurgulamaktadır. 
Nüfus Mübadelesinin tarih yazımına yansımasında, taraf devletlerin taşıdığı siyasi ve ideolojik yaklaşımların da etkileri olmuştur. 1922'de Anadolu üzerindeki hayalleri son bulan ve büyük göçmen kitlesini karşılayan Yunanistan, yenilginin sonuçlarını hafifletmek ve toplumsal bütünlüğünü sağlamak amacıyla nüfus mübadelesini olumlu sonuçları olan bir gelişme olarak görmeyi tercih etmiş, çok sayıdaki göçmenin topluma katılımlarını bir başarı öyküsü olarak sunmuştur.  Yeni kurulan Türkiye'de ise milli kimlik oluşturma sürecinde mübadele konusu devletin çok üzerinde durmak istemediği bir konu olmuştur. Devletlerin bu yaklaşımları konuyla ilgili tarih yazımının oluşmasını ve içeriğini etkilemiştir.

Abstract:
The Turkish-Greek Population Exchange which is settled at the Lausanne Conference, including nearly two million people from both side and being compulsory practice, took an important place in history. On the other hand having economic and social effects it became one of the most important issues of the two countries' recent history.
At this study, the reflection of the Turkish –Greek Population Exchange to the historiography of the two countries has been examined and been made the comparative analysis of Turkish and Greek literature about this matter. About the reflection of the Population Exchange to the historiography two main tendencies are observed. First tendency within the framework of the creation of nation states explains that it is a beneficial application because it provided the population homogeneity of two countries. And although it had the problems in the short term, it had positive results in the long term. On the other hand the second tendency that especially occurred after the 1990's, within the framework human, underlines the severe trauma of people that is caused by the Exchange Population. And criticize the application because it made the people necessarily to leave the lands at which they born and raised and adopted as a homeland. This tendency, contrary to the first one, emphasizes the negative results of the Exchange Population at the economic and social structure of the countries. 
At the reflection of the Population Exchange to the historiography, the political and ideological approaches of the states also had been effected. Greece whose dreams about the Anatolia came to the end in 1922 met the immense mass of immigrants, to mitigate the consequences of defeat and to ensure social integrity, preferred to see the Population Exchange as a great development that had positive results and presented the participation of refugees in society as a success story. In newly established Turkey the state didn't prefer to focus on the issue of population at the period of creation national identity. These approaches of the states effected the formation and the content of historiography.