Hatay yöresi köpeklerinde cryptosporidium spp. yaygınlığının mikroskobik ve moleküler yöntemlerle araştırılması
Investigation of the prevalence of cryptosporidium spp. in dogs in the Hatay region using microscopic and molecular methods
Yazar: İPEK ERDEM
Danışman: PROF. DR. MEHMET YAMAN ; PROF. DR. BİLAL DİK
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Parazitoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı / Parazitoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Parazitoloji = Parasitology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Cryptosporidiosis, zorunlu hücre içi ekstrasitoplazmik bir protozoon olan Cryptosporidium türleri tarafından oluşturulan zoonoz nitelikte bir hastalıktır. İnsan ya da hayvan dışkılarında bulunan parazit ookistlerinin fekal-oral yolla alınması sonucu enfeksiyon şekillenir. Günümüzde köpekler aile fertlerinden biri haline gelmiştir. Dolayısıyla insan-köpek yakınlaşması ile köpeklerdeki bazı hastalıkların insanlara geçmesi riski doğmuştur. Bu tez çalışmasında Türkiye'de Hatay ilindeki köpeklerden elde edilen dışkı numunelerinde Cryptosporidium spp. ookistlerinin varlığı ve yaygınlığını Kinyoun asit fast ve safranin-metilen mavisi boyama yöntemleri ile nested PCR yöntemi kullanılarak araştırılması, tanı yöntemlerinin birbiri ile kıyaslanması, parazitin yaygınlığı ve baskın olarak görülen türün belirlenmesi amaçlanmıştır.
Bu çalışmada; 125 adet sahipli, 125 adet de sahipsiz olmak üzere toplamda 250 adet köpeğe ait dışkı numunesi kullanıldı. Çalışmaya ait materyaller Ocak 2022-Ocak 2023 döneminde toplandı. Tüm dışkı numuneleri natif ve flotasyon yöntemi kullanılarak herhangi bir parazit varlığı açısından değerlendirildikten sonra Kinyoun asit fast ve safranin-metilen mavisi yöntemi ile boyanarak Cryptosporidium spp. ookistleri yönünden incelendi. Ardından DNA izolasyonu ve nested PCR işlemi uygulandı. Reaksiyon sonunda pozitif çıkan numuneler sekans analizine gönderildi. 
Kinyoun asit fast ve safranin-metilen mavisi boyama yöntemleri sonucunda her ikisinde de aynı numaralı örnek olmak üzere %0.4 (1/250) oranında pozitiflik saptandı. Nested PCR sonrası sahipli hayvanlarda %0.8 (1/125) ve sahipsiz hayvanlarda %1.6 (2/125) toplamda ise %1.2 (3/250) oranında Cryptosporidium spp. ookisti tespit edildi. Sekans analizinde her üç numune de Cryptosporidium canis olarak belirlendi.
Sonuç olarak Hatay ilinde köpeklerde Cryptosporidium spp. varlığı ilk kez araştırılmıştır. Türkiye'de ise köpeklerde Cryptosporidium canis ilk kez sekans analizi ile doğrulanarak rapor edilmiştir. Köpeklerde bu parazitin varlığının saptanması daha ileri teşhis, tedavi ve kontrol çalışmalarının yapılması gerektiğini ortaya koymuştur.

Abstract:
Cryptosporidiosis is a zoonotic disease caused by species of Cryptosporidium spp., an obligate intracellular extracytoplasmic protozoan. The infection occurs through ingesting of parasite oocysts present in the faeces of humans or animals via the faecal-oral route. Today, dogs have become integral members of many families. Consequently, the close relationship between humans and dogs has increased the risk of transmission of certain diseases from dogs to humans. This thesis aims to investigate the presence and prevalence of Cryptosporidium spp. oocysts in faecal samples in dogs in the Hatay province in Türkiye using Kinyoun acid fast and safranin-methylene blue staining methods and the nested PCR technique. In addition, the study aims to compare these diagnostic methods, evaluate the prevalence of the parasite, and identify the predominant species.
In this study, faecal samples from 250 dogs were used, including 125 owned dogs and 125 stray dogs. The material for this study was collected between January 2022 and January 2023. After evaluating all faecal samples for the presence of any parasites using native and flotation methods, the samples were stained using the Kinyoun acid fast and safranin-methylene blue methods to examine them for Cryptosporidium spp. oocysts. DNA isolation and nested PCR were then performed. Positive samples were then sent for sequence analysis.
As a result of the Kinyoun acid fast and safranin-methylene blue staining methods, a positivity rate of 0.4% (1/250) was detected, with the same sample being positive in both staining methods. After nested PCR, Cryptosporidium spp. oocysts were detected at a rate of 0.8% (1/125) in owned dogs, 1.6% (2/125) in stray dogs, and 1.2% (3/250) overall. Sequence analysis identified all three samples as Cryptosporidium canis.
In conclusion, the presence of Cryptosporidium spp. in dogs has been investigated for the first time in the Hatay province. Furthermore, Cryptosporidium canis in dogs has been confirmed and reported for the first time in Türkiye, through sequence analysis. The detection of this parasite in dogs highlights the need for further diagnostic, treatment, and control efforts.