Türkiye'deki bebek ölüm hızının 2009-2019 yılları arasındaki değişiminin incelenmesi
Investigation of change in infant mortality rates between 2009-2019 in Turkey
Yazar: İPEK AÇIKSÖZ
Danışman: PROF. DR. KEVSER SETENAY ÖNER
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı 2009-2019 yılları arasındaki bebek ölüm hızının değişimini cinsiyet, bölge ve il bazında incelemektir. 
Yöntem: Belirtilen 10 yıllık periyotta TÜİK'in İstatistik Veri Portalı'nda yer alan nüfus ve demografi verilerinden yararlanılmıştır. Nüfus ve demografi verilerinden doğum istatistiklerinden il ve cinsiyete göre doğum sayıları, ölüm istatistiklerinden il ve cinsiyete göre ölüm sayıları kullanılarak bebek ölüm hızları hesaplanmıştır. İl bilgisi kullanılarak bölge bilgisine ulaşılmış ve bölge bazında da ölüm hızları hesaplanmıştır.
Bulgular: Türkiye'deki bebek ölüm hızı 2009 yılında %13,9 iken önemli bir azalış göstererek 2019 yılında %9,1 olarak gerçekleşmiştir. Kadınlardaki bebek ölüm hızı 2019 yılında %8,3 iken erkeklerde %9,8 olarak gerçekleşmiştir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi, %12,88 ile 2019 yılındaki en yüksek bebek ölüm hızına sahip bölgedir. En düşük oran ise %7,17 ile Karadeniz Bölgesi'nde gerçekleşmiştir. Karadeniz Bölgesi, incelenen 10 yıllık periyotta bebek ölüm hızında en fazla düşüş gözlenen bölge olmuştur. Gaziantep, 2019 yılında % 16,2 bebek ölüm hızı ile bebek ölüm hızı en yüksek olan il olmuştur.
Sonuç: İncelenen on yıllık dönemde Türkiye'de bebek ölüm hızında düşüş gözlenmiştir. Türkiye'deki ana-çocuk sağlığı hizmetlerinin iyileşmesinin, anne-baba eğitim düzeyinin artmasının, sağlık hizmetlerinin kalitesinin ve ulaşılabilirliğinin artmasının bebek ölüm hızına olumlu yansıdığı söylenebilmektedir.
Anahtar Sözcükler: Bebek ölüm hızı, bebek ölüm sayısı, bebek ölüm hızını etkileyen faktörler

Abstract:
Aim: The aim of this study is examine the infant mortality rate by gender, region and province in Turkey between 2009-2019.
Methods: Population and demographic data in the statistical data portal of TÜİK have been used for the specified 10-year period. Infant mortality rates were calculated by using the number of births by province and gender which are among the births statistics from population and demographic data and the number of deaths by province and gender which among the deadth statistics. Region information was obtained by using province information and death rates were calculated on the basis of region.
Results: While the infant mortality rate in Turkey was %13,9 in 2009, it decreased and became %9,1 in 2019.  While the infant mortality rate in women was %8,3 in 2009, it was %9,8 in men. Güneydoğu Anadolu Region has the highest infant mortality rate in 2019 with %12,88. The lowest rate was %7,17 in the Karadeniz Region. Karadeniz Region was the region with the highest decrease in infant mortality rate in the 10-year period examined. Gaziantep was the province with the highest infant mortality  rate with %16,2 infant mortality rate in 2019.
Conclusions: In the 10-year period examined, a significant decrease was observed in the infant mortality rate in Turkey. The improvement of  maternal and child health services in Turkey, the increase in the level of education of parents, the quality and accessibility of health services have a positive effect on the infant mortality rate.
Keywords: Infant mortality rate, number of infants deaths, factors affecting infant mortality rate