Çevrimiçi öz düzenleyici öğrenme ortamında farklı denetim odaklarına göre sunulan metabilişsel rehberliğin öğretmen adaylarının öz düzenleme becerilerine ve öz yeterlik algılarına etkisi
The effects of metacognitive guidance given in accordance with different locus of control on preservice teachers? self regulation skills and self efficacy perceptions in online self regulated learning environment
Yazar: SERAP SAMSA YETİK
Danışman: PROF. DR. HAFİZE KESER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilgi teknolojisi = Information technology ; Elektronik öğrenme = Electronic learning ; Rehberlik = Guidance ; Teknoloji = Technology ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; Öğretmenler = Teachers ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Bu araştırmada, çevrimiçi öz düzenleyici öğrenme ortamında farklı denetim odağı yönelimlerine sahip bilişim teknolojileri öğretmen adaylarına sunulan metabilişsel rehberliğin, öz düzenleme becerilerini ve bilgisayar öğretmenliği öz yeterlik inançlarını nasıl etkilediği belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma 2x3 faktöriyel desende yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu Ankara Üniversitesi ve Gazi Üniversitesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü'nde sekizinci dönemde öğrenim gören ve 2009?2010 bahar yarıyılında Öğretmenlik Uygulaması dersini alan 72 öğretmen adayı oluşturmuştur. Araştırmanın verileri, denetim odağı yönelimlerinin göz önünde bulundurulmasıyla farklı gruplara atanan öğretmen adaylarına, metabilişsel rehberlik yapılarak destek verilme durumuna göre, 6 hafta devam eden deneysel işlemler sonucu elde edilmiştir. Araştırmanın bağımsız değişkenleri, denetim odağı yönelimleri (içten denetimli, dıştan denetimli, denetim odağı belirlenemeyen) ve metabilişsel rehberlikten oluşmaktadır. Bağımlı değişkenleri ise, çevrimiçi öz düzenleyici öğrenme becerisi ve bilgisayar öğretmenliği öz yeterlik algısıdır. Araştırmada ayrıca, çevrimiçi öz düzenleyici öğrenme ile çevrimiçi ortamda algılanan sosyalleşme arasında bir ilişki olup olmadığı da incelenmiştir. ?Çevrimiçi Öz Düzenleyici Öğrenme Ölçeği? ve ?Bilgisayar Öğretmenliği Öz Yeterlik Ölçeği? puanları uygulamanın başında ve sonunda öntest ve sontest olmak üzere tekrarlı ölçümler yoluyla elde edilmiştir. ?Çevrimiçi Öğrenme Ortamında Algılanan Sosyalleşme Ölçeği? öğrenciler tarafından araştırmanın sonunda yanıtlanmış ve sontest olarak çözümlemeye alınmıştır.Araştırmadan elde edilen bulgularda, metabilişsel rehberliğe göre çevrimiçi öz düzenleyici öğrenme ölçeği öntest puanları arasında anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir. Ancak, uygulama sonucunda çevrimiçi öz düzenleyici öğrenme ölçeği sontest puanları arasında anlamlı bir fark elde edilmiştir. Denetim odağı türlerine göre belirlenen grupların çevrimiçi öz düzenleyici öğrenme ölçeğinden aldıkları öntest puanlarının rehberlik alan ve almayan her iki grupta da anlamlı bir şekilde farklılık gösterdiği görülmüştür. Ancak, araştırma sonunda bu fark ortadan kalkmıştır. Metabilişsel rehberlik alan grupların kendi içlerinde öz düzenleyici öğrenme ölçeği öntest ve sontest puanları karşılaştırıldığında sontest lehine anlamlı farklar olduğu gözlenmiştir. Bilgisayar öğretmenliği öz yeterlik ölçeği puanları incelendiğinde, öntest puanları arasında anlamlı bir farklılık yokken, uygulama sonunda metabilişsel rehberliğin anlamlı bir etki yaptığı görülmüştür. Denetim odaklarına göre gruplarda öntest puanlarında anlamlı fark bulunurken araştırma sonunda metabilişsel rehberlik yapılan ve yapılmayan tüm gruplar arasında fark olmadığı belirlenmiştir. Metabilişsel rehberlik alan grupların kendi içlerinde bilgisayar öğretmenliği öz yeterlik ölçeği öntest ve sontest puanları karşılaştırıldığında sontest lehine anlamlı fark olduğu gözlenmiştir. Bu sonuçların yanı sıra, çevrimiçi öz düzenleyici öğrenme ölçeği sontest puanları ile bilgisayar öğretmenliği öz yeterlik ölçeği sontest puanları arasında yüksek düzeyde, pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu görülmüş, buna karşın denetim odağı ve metabilişsel rehberlik puanları kontrol edildiğinde (sabit tutulduğunda), çevrimiçi öz düzenleyici öğrenme ölçeği sontest puanları ile çevrimiçi öğrenme ortamında algılanan sosyalleşme ölçeği sontest puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Bu bağlamda, benzer bir araştırmada çevrimiçi öz düzenleyici öğrenmenin sosyal boyutunun incelenmesinde yarar olduğu söylenebilir.Anahtar Kelimeler: Çevrimiçi öz düzenleyici öğrenme, denetim odağı, metabilişsel rehberlik, problem tabanlı öğrenme, öz yeterlik algısı, sosyalleşme.

Abstract:
The purpose of this study is to determine how metacognitive guidance given to preservice teachers of information and communication technologies having different locus of control tendencies affects their self regulation skills and self efficacy beliefs of computer teaching in online self regulated learning environment. The study was carried out in 2x3 factorial design. The research group consists of 72 8th semester students studying at the Department of Computer and Instructional Technologies Education at Ankara University and Gazi University and who attended the lesson of ?Teaching Practice? in spring semester of 2009-2010. The data of the study were obtained as a result of a six-week ongoing experimental procedure applied to the preservice teachers who were appointed to different groups in accord with their locus of control tendencies and took metacognitive guidance. Independent variables of the study are the locus of control tendencies (internally controlled, externally controlled, unidentified locus of control) and metacognitive guidance. Online self regulated learning skill and self efficacy belief of computer teaching are dependent variables. Whether there is a relation between online self regulated learning and perceived socialization in online environment or not was also investigated in the study. The scores of ?Online Self Regulated Learning Scale? and ?Computer Teaching Self Efficacy Scale? were obtained by using repetitive measurements of pretest and posttest at the begining and end of the study. ?Perceived Socialization in Online Learning Environment Scale? was answered by the students at the end of the study and it was analyzed as a posttest.The findings of the study showed no significant difference among online self regulated learning pretest scores with regard to the metacognitive guidance. However, a significant difference was identified among the Online Self Regulated Learning Scale posttest scores at the end of the application. It was noticed that there was a significant difference in online self regulated learning scale pretest scores of the groups both with and without metacognitive guidance, which were formed in accordance with the types of their locus of control tendencies. However, this difference was removed at the end of the study. When the self regulated learning pretest and posttest scores of the groups having metacognitive guidance were compared among themselves, significant differences were observed in favour of posttest. The analysis of the computer teaching self efficacy scale scores showed no significant difference among pretest scores while metacognitive guidance had a meaningful effect. While in terms of locus of control there was a significant difference among the pretest scores, it was noted that there was no difference among the groups with and without metacognitive guidance at the end of the research. When the computer teaching self regulation pretest and posttest scores of the groups with metacognitive guidance were compared among themselves, It was observed that a significant difference existed in favour of posttest. In addition to these findings, a high level, positive and significant difference was found between online self regulated learning posttest scores and computer teaching self efficacy scale posttest scores; nevertheless, when the scores of locus of control and metacognitive guidance were controlled (fixed), no significant difference was found between the posttest scores of online self regulated learning and perceived socialization in online learning environment. Within this context, a research on the social extent of online self regulated learning could be useful.Keywords: Online self regulated learning, locus of control, metacognitive guidance, problem based learning, self efficacy, sociability.