XVIII. yüzyılda "Kosova": Sosyo-ekonomik tarih
Kosova during the XVIIIth century: The social and economic history
Yazar: AGRON ISLAMI
Danışman: PROF. DR. FİKRET SARICAOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Kent tarihi = Urban history ; Kosova = Kosovo ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure

Özet:
İlk çağlardan beri birçok devletin ve topluluğun sahip olmak istediği bir bölgede yer alan Dardanya bölgesi, 1389 senesinde Kosova ovasında meydana gelen savaşa istinaden Kosova adını almıştır. XV. yüzyılın ilk yarısında Vulçıtrın, Dukakin ve Prizren sancaklarının oluşturduğu Kosova'nın Osmanlı hâkimiyeti altına girdikten sonraki idarî, sosyal ve ekonomik açıdan tarihinin yazımınında dönemin kaynakları yeteri kadar değerlendirilmemiştir. Bu çalışma, Kosova ile ilgili mevcut eksikliği gidermeyi ve Osmanlı şehir tarihi araştırmalarına katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Tez adında Kosova isminin tırnak içinde verilmesi, ismin tez konusunda gösterilmesi zorunluluğundan kaynaklanmakta ve söz konusu yüzyılda Kosova'nın Osmanlı idarî teşkilâtındaki gerçek yerine işâret etmeyi amaçlamaktadır.
Bu çalışma, Osmanlı Arşivi ve Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivleri'nden tespit edilip temin edilen belgeler esas alınarak hazırlanmıştır. Yine konuyla ilgili seyâhatnameler, kaynak eserler ve farklı dillerdeki kaynak eserlerden de istifade edilmiştir. 
XVII. yüzyılda yapılan savaşların akabinde ortaya çıkan düzensizlikler Kosova bölgesini de ziyadesiyle etkilediği ve Kosova'yı ihtiva eden sancak ve kazâlar'ın fizikî, toplumsal ve ekonomik yapısının büyük zararlar gördüğü görülmektedir. XVIII. yüzyılda ekonomik yapısı dikkate alındığında Kosova'nın Vulçıtrın, Dukakin ve Prizren sancaklarından çok daha geniş sınırlara sahip olduğu ve Osmanlı Devleti için çok önemli bir gelir kaynağını oluşturduğu görülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Vulçıtrın, Dukakin, Prizren, Kosova, XVIII. yüzyıl, sosyo-ekonomik tarih.

Abstract:
Dardania was an ancient region that many states and communities wanted to conquer. It was renamed Kosovo, since the Battle of 1389 occurred at the Plain of Kosovo. 
The social and economic issues of the administrative provinces (Ottoman Sandjaks) of Vushtrri, Dukagjin and Prizren, which fell under Ottoman rule during the first part of century fifteen, and that today comprise a part of modern Kosovo, have not adequately been treated by archival sources of the time. Therefore, this work aims to elaborate on some gaps regarding Kosovo, and at the same time to research the history of the Ottoman city. The thesis title Kosova in quotation marks represents an Ottoman administrative province and intends to reflect the real position of todays' Kosovo territory within the Ottoman administration during the eighteenth century.
The wars that occurred during the seventeenth century were followed by disruption of peace and order in the territory given above. This disruption greatly impacted the physical and social issues in the administrative divisions (sandjaks and kazas) during the seventeenth century. The Sandjaks of Vushtrri, Prizren and Dukagjini were much wider than current Kosovo territory and were also listed within the Ottoman administrative divisions that provided significant revenues to the Ottoman state.
This article was drafted based on sources researched and collected at the Ottoman Archive and the Temple Foundations Directorate (Waqf) in Ankara. In addition, the records of travelers, published documents and other materials related to the topic have been used as well.

Keywords: Vushtrri, Dukagjin, Prizren, Kosova, XVIIIth century, socio-economic life.