Sosyal medyada din algısı (Twitter örneği)
Perception of religion in social media (Twitter example)
Yazar: LOKMAN CERRAH
Danışman: PROF. DR. FAZLİ POLAT
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Algı = Perception ; Din algısı = Perception of religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Din-kültür ilişkileri = Religious-culture relations ; Din-siyaset ilişkileri = Religious-politics relations ; Din-toplum ilişkileri = Religious-society relations ; Dini yapı = Religious structure ; Siyasal sistem = Political system ; Sosyal medya = Social media ; Twitter = Twitter

Özet:
Dünyada birey ve toplum hayatının her alanında gerek maddi gerekse manevi boyutlarıyla her an bir değişim ve dönüşüm yaşanmaya devam etmektedir. Özellikle teknolojik alanda gerçekleşen yenilikler beraberinde küreselleşmeyi zaman ve mekân baskısından kurtararak, toplumların birbirleriyle kolayca etkileşim içerisine girmelerinin yolunu açmıştır. Bu yeniliklerden birisi de sosyal medyadır. Bireylerin birbirleriyle yazılı veya görsel olarak iletişim kurmalarını kolaylaştıran bu olgu farklı inanç, milliyet ve kültürlere sahip insanların diğerlerini tanımalarına ve aynı zamanda kendilerini sorgulamalarına da yol açmıştır. Dolayısıyla sosyal medya birey ve toplumların değişmesine imkân tanımış bununla beraber toplumlarda ki değişimlerin de anlık olarak göz önüne çıkmasını sağlamıştır. Bu gün artık insanlar sosyal medyayı takip ederek dünyayı tanıma, kendini dünyaya anlatma imkân ve fırsatına her zamankinden daha çok sahiptirler. Yine günümüzde bir toplumun veya grubun zihinsel değişiminin ele alındığı bir çalışma kapsamında o toplum veya gruptaki bireylerin sosyal medya hesaplarının değerlendirilmesi sonucu bu değişimle ilgili önemli veriler elde edilebilir. Çünkü sosyal medya bütün insanlara açık bir platformdur. Yapısı itibariyle de çoğunluğun benimsediği, takip ettiği veya onayladığı düşünce ve davranışlarda ön plana çıkmaktadır. Dolayısıyla sosyal medya kamuoyunu yansıtan bir işleve bürünmektedir. İşte bu tez çalışması da bu noktadan hareketle Türk toplumunun dini algısını sosyal medya paylaşımlarını inceleyip analiz ederek ortaya koymayı hedeflemiştir. Ancak sosyal medya araçlarının çok sayıda oluşu ve bu araçlarda yapılan paylaşımların rakamlarla ifade edilemeyecek boyutta olması dolayısıyla bir sınırlama içerisine gidilmiştir. Bu amaçla temel kaynak olarak Twitter sosyal medya aracı alınmış, destekleyici mahiyette de diğer sosyal medya araçlarından faydalanılmıştır. Twittürk Twitter takip sitesinden kavramlarla ilgili veriler toplanmış, daha sonra bu veriler hem nicel hem de nitel olarak değerlendirilmiş ve analiz edilmiştir. Çalışma da İçerik Analizi yöntemi kullanılmış veriler kaynak, içerik, nitelik, bağlam ve değer açısından incelenmiş sonuç olarakda ortaya çıkan algılar her bir kavram için ortaya konmuştur. Bütün değerlendirmeler sonucunda Türk toplumunun din algısı olarak birbirinden farklı düşünce ve algılara sahip olduğu, bu algı ve düşüncelerini ortaya koymada İslam dininin temel kaynaklarına çok az başvurduğu, söylemlerinin bilgi arama veya bilgilendirme amacı taşımadığı görülmüştür. Din algısının çok sayıda bağlam içerisinde dile getirildiği ve bu bağlamlar içerisinde siyaset bağlamının önemli bir yer tuttuğu görülmüştür. Toplumda teorik ve pratik dini algıların birbirinden farklı olduğu ortaya çıkmıştır. Paylaşımlar teorik olarak toplumun dini algısının, İslam'ın temel kaynaklarına uygunluk gösterdiğini fakat pratikte pek çok açıdan uymadığını iddia etmektedir. Özellikle sosyal ahlak ve dini pratikler açısından yoğun bir eleştiri dikkat çekmektedir.



Anahtar Kelimeler: Din-siyaset ilişkileri, Dini yapı, Dini tecrübe, Din-toplum ilişkileri, Dini tören, Dini unsurlar, Din­ kültür ilişkileri, Algılama, Siyasal sistem

Abstract:
The world continues to experience a change and transformation, every moment in every aspect of individual and social life materially and spiritually. In particular, technological innovations paved the way for entry into society easily interact with each other by eliminating the pressure of space and time on globalization. One of these innovations is The Social Media. This phenomenon, that facilitate individuals to communicate with each other  visually and in writing, let the individuals to learn about the other people from different religions, cultures and nations and also led to question themselves at the same time. Therefore, the social media enabled the individuals and the society to change and also provided to these society changes to emergence transiently. Today, people have the opportunities and possibilities to acknowledge the world, to tell the world about themselves more than ever before by following the social media. Yet today, in the extent of a study that dealt with the mental changes of a society or a group in the evaluation of that society or groups' social media accounts, one can obtain important data about this change. Because social media is a platform open to all people. It comes into prominence as of it's structure in the thought or behavior adopted or followed by the majority. Therefore, social media is assumed as a function that reflects the public opinion. This thesis, from this point forth, aimed to analyze and demonstrate the social media sharing of the religious perception of Turkish society. However, because of the abounding social media tools and social media shares on these tools, a limitation was needed. For this purpose, Twitter was taken into account and other social media tools were also benefitted by way of supporting.  The data about the concept were collected from the Twitter Twittürk monitoring sites and than evaluated and analyzed both quantitatively and qualitatively. In this study, the data that were used by the content analysis method, were examined according to source, content, quality, context and value and as a result every perception for every notion were demonstrated. In consequence of all evaluations it  is seen that Turkish society have different thoughts and perceptions from each other as perception of religion, and consult too little to main Islamic sources in producing these thoughts and perceptions and also it is seen that  their discourses have no purpose of informing or  inquiry. In this regard, it is observed that religious perception was expressed in many contexts and political context has a very important part in these perceptions. Theoretical and practical religious perception in society has emerged as different from each other. Shares show that in theory the society's perception of religion has a convenience with the Islamic main sources but in practical it fails to comply. Especially, an intense criticism about social morality and religious practices draws attention


Keywords: Religious-politics relations, Religious structure, Religious experience, Religious­ society relations, Ritual, Religious elements, Religious-culture relations, Perception, Political system