Dağlık Kilikia'da tapureli antik yerleşimi kiliselerinin incelenmesi
Researching for churches of ancient settlement of Tapureli in Rough Cilicia
Yazar: HÜLYA ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT AYDINOĞLU
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Antik Çağ = Ancient Ages ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Bizans kiliseleri = Byzantine churchs ; Dağlık Kilikya = Rough Cilicia ; Kaya kiliseleri = Rock churcs ; Kilikya = Cilicia ; Kiliseler = Churchs ; Mersin-Erdemli-Tapureli = Mersin-Erdemli-Tapureli

Özet:
Tapureli antik yerleşimi, Mersin ili Erdemli ilçesinde, Erdemli'nin yaklaşık 36 km. kuzeyindeki Tapureli köyü içerisindedir. Tapureli, bölgede kırsal alanda kurulmuş yerleşimler arasında konumu ve kalıntılarıyla öne çıkmaktadır.  Yerleşimin iyi korunmuş kalıntıları ise son kullanım evresi olan Geç Antik Döneme aittir. Bu kalıntılar arasında sekiz kilise bir şapel ve çok sayıda konut yer almaktadır. Yerleşimde sürdürdüğümüz çalışmalarda, antik yerleşimi dolaşan iyi korunmuş taş döşeli antik yolların tespit edilmiş olması planlı bir yerleşime işaret eder. Tapureli antik yerleşiminde, daha önceden burayı ziyaret etmiş gezgin ve araştırmacılar tarafından, herhangi bir yazıt olmadığından harfler ile adlandırılarak kayda alınmış beş kilise bilinmektedir. Son dönem de sürdürmekte olduğumuz yüzey araştırmaları kapsamında yerleşimde üç kilise daha keşfedilmiştir. Bu çalışma Tapureli Antik yerleşiminde bulunan kiliselerin incelenmesini amaçlamaktadır. Yerleşimin en dikkat çekici grubunun kiliseler olması bunları incelemeyi zorunlu hale getirmektedir. Gerek yerleşimdeki kamusal yapılar olmaları gerekse de yerleşim içindeki dağılım ve konumları kiliselerin, yerleşim hakkında önemli veriler sağlayacağını gösterir. Bu kapsamda yerleşimdeki kiliselerin ayrıntılı incelemelerinin yapılması ve belgelenmeleri amaçlanmaktadır. Sahip oldukları yapısal ve plansal özellikler böylelikle ortaya çıkarılacaktır. Bu sayede yerleşimdeki sekiz kilise arasındaki benzerlikler ve farklılıkların tespit edilmesi ve bunların sebeplerinin tez içerisinde tartışılması amaçlanmaktadır.

Abstract:
The Tapureli antique settlement is located in Erdemli town of Mersin province, approximately 36 km. in village of Tapureli in the north. Tapureli stands out among the settlements established in the countryside in the region with its location and remains. The well preserved remains of the settlement belong to the Late Antiquity, which is the end-use phase. Among these are eight churches, a chapel and a large number of dwellings. In the studies we have carried out at the settlement, a well-preserved stone paved ancient road circulating antique settlement indicates a planned settlement. In the Tapureli antique settlement, five churches are known by travelers and researchers who had previously visited here, and were named with  letters because there were no inscriptions. Three more churches were discovered in the settlement in the course of our recent survey. This study aims to examine the churches in Tapureli Antique settlement. The fact that the most remarkable group of settlements are the churches makes it necessary to examine them. Whether they are public buildings in the settlement or the distribution and location within the settlement, it is important that the churches provide important information about the settlement. Within this scope, detailed examination of the churches in the settlement is aimed to be done and documented. Thus, the features of the structures and plans of the churches will be revealed. It is aimed to identify the similarities and differences between the eight churches on the settlement and to discuss the causes of these within the thesis.