Refik Halid Karay'ın eserlerinin halkbilim ve toplumsal  değişme açısından incelenmesi
The analysis of Refik Halid Karay's works in terms of folklore and social change
Yazar: YELİZ OKAY
Danışman: PROF. DR. FARUK ÇOLAK
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Romanları ve hikâyeleri ile bilinen Refik Halid Karay aynı zamanda Türkçe'ye olan hâkimiyeti ve kendisine özgü akıcı ve güzel üslubu ile de bilinir. Gençlik yıllarında siyasetle de ilgilenen Refik Halid Millî Mücadele döneminde Ankara'ya karşı takındığı muhalif tutum sebebi ile yurt dışına gitmiş ve daha sonra 150'likler listesine dâhil edilmiştir. 1938'de yeniden Türkiye'ye dönen Karay 1965'teki ölümüne kadar İstanbul'da yaşamıştır. Bu tezde siyasî ve edebî yönü değişik çalışmalara konu olan Refik Halid eserlerindeki halkbilim unsurları ve yine bu eserlerine yansıyan halk kültürü ve toplumsal değişim incelenmiştir. Türkiye'ye döndükten sonra yirmibeş yıldan fazla bir zaman gazete ve dergilerde yazılar yazan Karay'ın bu yazıları 2014 yılından itibaren toplanarak bir araya getirilip yayımlandığından ilk defa olarak inceleme olanağı bulunmuştur. Böylelikle eksiksize yakın bir külliyat incelenerek Karay'ın eserlerinde geçen halkbilimsel unsurlar belirlenmiş ve onun yaşamında önemli bir yer tutan İstanbul, hem folklor hem de toplumsal değişme açısından sosyolojik bir bakış açısıyla ele alınmıştır. Bu bağlamda, yazarın özellikle İstanbul'un Abdülaziz, Abdülhamid, Meşrutiyet ve erken Cumhuriyet dönemlerinde geçirdiği toplumsal değişim, yemek kültürü, dinsel gelenekler ve din algısındaki değişiklikler, kadın-erkek ilişkileri, alışveriş ve esnaf kültürü ve özellikle İstanbullu olarak tarif ettiği İstanbul çocuğu tiplemesi öne çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Refik Halid Karay, Halkbilim, İstanbul, Toplumsal Değişim

Abstract:
The Analysis of Refik Halit Karay's Works in Terms of Folklore and Social Change
Refik Halid Karay is widely known with his short stories, novels, amplitude and fluency in Turkish. He was also active in politics during the Armistice years (1918-1920) and was dissent to National Struggle in Ankara. He lived abroad and returned Turkey in 1938 and lived in İstanbul until his death in 1965. In this dissertation, Refik Halid's works are examined in terms of folkloristic elements, folk culture and social change. Karay wrote in newspapers and magazines in more than twenty-five years after his return to Turkey. However, these writings have been compiled and published since 2014 and that is why they have been analysed for the first time. Karay's all published books and his collected articles between 1938 and 1965 are examined, folkloristic elements in these works have been identified and Istanbul, which has an important place in his life, has been handled with a sociological point of view both in terms of folklore and social change. In this context, the author's social change in Istanbul especially in the time of Abdülaziz, Abülhamidid, Constitutional Monarch and the early Republican periods, food culture, religious traditions and changes in the perception of religion, women-men relations, shopping and craftsmen culture, and especially his attitude to daily life of İstanbul and İstanbul culture.

Keywords: Refik Halid Karay, Folklore, Istanbul, Social Change