Patara Hurmalık Hamamı antik yapı malzemelerinin mikroanaliz teknikleri ve spektroskopik yöntemlerle karakterizasyonu
Characterization of antique construction materials of Patara Hurmalik Bath using microanalysis tecniques and spectroscopic methods
Yazar: BÜLENT ARIKAN
Danışman: PROF. DR. SERVET TURAN ; PROF. DR. YÜKSEL ERGÜN
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Yüksek Enerji ve Plazma Fiziği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Arkeometri = Archaeometry

Özet:
Arkeolojik buluntuların ve eski yapılarda kullanılan yapı malzemelerinin laboratuar analizleri, geçmiş dönemlerde yaşamış toplumların sahip oldukları malzeme bilgisini ve teknolojisini anlamak, mevcut yapılara zarar veren fiziksel etkenleri ortaya koymak ve restorasyon çalışmaları için gerekli malzeme altyapısını sağlamak açısından oldukça büyük öneme sahiptir. Bu çalışmada, Patara antik kenti içerisinde yer alan Hurmalık Hamamı kalıntılarından alınan harç örneklerinin karakterizasyonu yapılmıştır. Karakterizasyon çalışmalarında, harç örneklerinin hammadde özelliklerinin, harçları oluşturan malzemelerin mineralojik ve morfolojik özelliklerinin, kullanılan bağlayıcıların hidroliklik ve agregaların puzolanik özelliklerinin ve olası organik katkı maddelerin varlığının ortaya konulması amaçlanmıştır. Numuneler, uygun koşullar altında, çeşitli yöntem ve tekniklerle hedeflenen analizler için hazırlanmış ve laboratuar analizleri yapılmıştır. Harç örneklerinin analizlerinde, taramalı elektron mikroskobu (SEM), stereo mikroskop gibi çeşitli görüntüleme tekniklerinden, X-ışınları spektrometre ve difraktometre tekniklerinden (EDX, XRD, XRF) ve diferansiyel termal analiz (DTA) ve termogravimetrik analiz (TGA) gibi termal analiz yöntemlerinden yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda, yapılan tüm analiz sonuçları değerlendirilerek, söz konusu dönemin harç teknolojisi anlaşılmaya çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Harç, Sıva, SEM, Karakterizasyon, Arkeoloji

Abstract:
The analysis of archaeological and construction materials which were used in ancient architecture is quite important in understanding the materials knowledge and technology which ancient community had, the physical effects which cause damage on existent buildings and to establish a materials infrastructure. In this study, mortar and plaster specimens which are taken from Hurmalık Bath ruins located in the antique city Patara were characterized. In characterization studies, it was aimed to state the properties of raw materials of mortar materials belonging to the period, mineralogical and morphological properties of these mortar raw materials, hidraulicity of binders and puzzolanic properties of aggregates and possible existence of organic additives. Specimens were prepared under suitable conditions for different techniques and analyses were carried out by using different imaging techniques scanning electron microscope (SEM) and stereo microscope, X-ray spectrometry (EDX, XRF) and diffractometry techniques (XRD) and thermal analysis techniques differential thermal analysis (DTA) and thermogravimetric analysis (TG) were utilized in the analysis of mortar specimens. At the end of the study, mortar technology of the period was tried to be understood considering the conclusions of all analysis.Keywords: Mortar, Plaster, SEM, Characterization, Archaeology