Monguş Kenin Lopsan'ın hayatı ve şiir sanatı
The life and poetry art of Mongush Kenin-Lopsan
Yazar: ZÜLEYHA DURAK ÖZEN
Danışman: PROF. DR. MUVAFFAK DURANLI
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dünyası Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Türk Dünyası Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Güney Sibirya Türk topluluklarından olan Tuva Türklerinin şiir sanatının yakın
zamandaki en önemli temsilcisi Monguş Kenin-Lopsan'ın hayatının ve sanatının ele alındığı
bu çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. Türkiye'de Tuva Edebiyatı Çalışmaları üzerinde
genel bir değerlendirme yapılarak yayımlanmış kitaplar, tezler ve makaleler ele alınmıştır.
Çalışmamızın giriş bölümünde Monguş Kenin-Lopsan'ın hayatı ele alınarak şiir
sanatı dışındaki bilimsel ve sanatsal üretimlerine yer verilmiştir. Çalışmamızın birinci
bölümünde Monguş Kenin-Lopsan'ın şiir sanatındaki belirleyici motifler belirlenmiştir.
Çalışmamızın ikinci bölümünde Monguş Kenin-Lopsan'ın tez çalışmamız kapsamında
incelediğimiz "Meen Çüreem" (Benim Yüreğim) isimli eserindeki şiirlere yansıyan
temaların incelemesi yapılmıştır. İnceleme malzemesi olarak seçtiğimiz şiirler, hem Tuva
edebiyat tarihi hem de Türk Dünyası için önemlidir.
Çalışmamızın üçüncü bölümünde metin aktarımı kısmıyla ilgili alanda Tuva şiir
sanatının temsilcisi ve kültür adamı Monguş Kenin-Lopsan'ın Tuva Türkçesi ile yazılan yüz
on dokuz şiiri transkribe edilerek Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Kenin-Lopsan'ın
şiirlerindeki söz varlığı ile ilgili olarak bir sözlük çalışması hazırlanmıştır. Çalışmamız Giriş
kısmıyla başlayıp Sonuç ve Kaynakça kısımlarıyla son bulmuştur.
Anahtar Sözcükler: Tuva Edebiyatı, Tuva Şiir Sanatı, Monguş Kenin-Lopsan, Şiir, Şair

Abstract:
This research, focusing on the life and artistic contributions of Mongush Kenin-
Lopsan, a prominent figure within the realm of Tuva Turk poetry, a constituent of the Turkic
communities situated in Southern Siberia, is structured into four primary sections. Entails a
comprehensive appraisal of the state of Tuva Literature Studies in Turkey, encompassing a
discussion of published books, theses, and scholarly articles.
The introductory segment of our study entails an examination of Mongush Kenin-
Lopsan's life and an exploration of his intellectual and creative endeavors, extending beyond
the realm of poetry. In the initial section of our research, we delineate the salient motifs that
underpin Mongush Kenin-Lopsan's poetic oeuvre. Subsequently, in the second section of our
study, we undertake a meticulous analysis of the thematic elements inherent in the verses of
Kenin-Lopsan's work, "Meen Çüreem" (My Heart), which has been scrutinized within the
purview of our thesis. The poems selected for our analytical framework bear profound
significance, both within the context of the history of Tuva Literature and in the broader
landscape of the Turkic World.
The third part of our study is designated as the "text transfer" component,
encompasses the transcription and translation of one hundred and nineteen poems originally
composed in Tuva Turkish by Mongush Kenin-Lopsan, a prominent exponent of Tuva poetry
and a revered cultural figure within this domain, into the Turkish language as spoken in
Turkey. We present a comprehensive analysis comprising focusing on the lexicon employed
within Kenin-Lopsan's poetic compositions. Commencing with the Introduction, our study
culminates with a comprehensive Conclusion and an exhaustive Bibliography.
Key Words: Tuva Literature, Tuva Poetry Art, Mongush Kenin-Lopsan, Poetry, Poet.