Osmanlı-Alman politik ilişkileri bağlamında arkeolojik çalışmalar
Archaeological studies in the context of Ottoman-German political relations
Yazar: YASEMİN ATEŞ ÖZÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FARİZ ÖNCÜ
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı İmparatorluğu özellikle 17. yüzyılın ikinci yarısından itibaren iç ve dış zorluklarla karşı karşıya kaldı. Bu süreçte, toprak kayıpları ve ekonomik sıkıntılar devleti dengeli bir dış politika izlemeye yöneltti. Aynı dönemde Avrupa'da Rönesans'ın etkisiyle devam eden süreçte bilim, sanat ve edebiyat alanlarında önemli gelişmeler yaşanmaya devam ediyordu. Rönesans'ın etkisiyle, arkeoloji meraklıları Antik Çağ sanat eserlerine artan bir ilgi göstermeye başladılar. Avrupa'da Rönesans'la başlayan Reformasyon, Aydınlanma ve devrimlerle devam eden süreç ile birlikte arkeoloji ve müzecilik faaliyetleri de gelişti. Antik eserlere giderek daha fazla eğilim gösteren Avrupalılar, kendi ülkelerinin dışındaki eserleri görmek için Osmanlı coğrafyasına yoğun bir ilgi gösterdiler. Ancak bu ilgi zamanla bilimsel merakın ötesinde sömürgeci emellerin bir aracı olarak kullanıldı.
Osmanlı Devleti, 19. yüzyılın başlarında antik eserlerin korunması için politik ve yasal girişimlerde bulunmasına rağmen, ekonomik ve siyasi zorluklarla karşı karşıyaydı ve arkeolojiye yeterli kaynak ve enerjiyi ayıramıyordu. Bu durum, arkeolojinin politik bir manipülasyon aracı olarak kullanılmasını engellemedi. Dolayısıyla Osmanlı İmparatorluğu'nun zengin tarih ve kültürel mirası, dönemin büyük güçleri arasındaki rekabet ve mücadele konusu haline geldi. Özellikle Almanya'nın yükselişi ve Osmanlı ile olan ilişkileri, uluslararası siyasi, ekonomik ve kültürel rekabetin yeni bir evresine işaret ediyordu. Berlin Antlaşması gibi önemli uluslararası antlaşmalarla şekillenen ve giderek derinleşen Osmanlı-Almanya ilişkileri, Alman arkeologların çalışmalarının yönünü de belirliyordu. Almanya'nın arkeolojik keşifleri ve antik eserleri kendi müzelerinde sergilemek için izlediği yöntemler dönemin uluslararası politik ilişkilerinin ve kültürel etkileşimin karmaşık bir yansımasıydı.
Anahtar Kelimeler: Alman Arkeologlar, Antik Eserler, Arkeoloji, Müzeler, Osmanlı-Alman İlişkileri

Abstract:
The Ottoman Empire faced internal and external challenges, particularly from the second half of the 17th century onwards, leading to territorial losses and economic hardships, which compelled the state to pursue a balanced foreign policy. Concurrently, significant advancements continued in the fields of science, art, and literature in Europe, influenced by the Renaissance. Enthusiasts influenced by Renaissance ideas began showing intense interest in antiquities, particularly those from the Ancient Age. Alongside the Renaissance in Europe, the processes of Reformation, Enlightenment, and subsequent revolutions fostered the development of archaeology and museology. Europeans, increasingly drawn to ancient artifacts, displayed a keen interest in Ottoman territories to see works beyond their own countries. However, this interest eventually became a tool for colonial ambitions beyond mere scientific curiosity.
Despite political and legal efforts by the Ottoman Empire in the early 19th century to preserve ancient artifacts, economic and political challenges hindered the allocation of sufficient resources and energy to archaeology. Consequently, archaeology became a tool for political manipulation. Thus, the rich historical and cultural heritage of the Ottoman Empire became a subject of competition and struggle among the great powers of the time. Particularly, the rise of Germany and its relations with the Ottoman Empire signaled a new phase of international political, economic, and cultural competition. Ottoman-German relations, shaped by significant international treaties like the Berlin Treaty, influenced the direction of archaeological efforts. Germany's archaeological discoveries and methods for exhibiting ancient artifacts in its own museums were a complex reflection of the era's international political relations and cultural interactions.
Keywords: Ancient Artifacts, Archaeology, German Archaeologists, Ottoman-German Relations, The Museums