Aleksitimi ve depresyon düzeylerinin psikolojik doğum sırası ve çocuklukta algılanan ebeveynlik biçimleri açısından incelenmesi
The relationships between alexithymia, depression, psychological birth order and perceived parental style
Yazar: TUĞBA AY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHİR YEŞİLDAL
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aleksitimi = Alexithymia ; Algılanan ebeveynlik biçimleri = Perceived parenting styles ; Depresyon = Depression ; Psikolojik doğum sırası = Psychological birth order

Özet:
Araştırmanın temel amacı psikolojik doğum sırası ve çocuklukta algılanan
ebeveynlik biçimleriyle depresyon ve aleksitimi düzeyleri arasındaki ilişkilerin
incelenmesidir. Bununla birlikte, katılımcıların depresyon ve aleksitimi düzeyleri
cinsiyet, yaş, eğitim durumu, çocuklukta bakım veren kişi, geçmişteki intihar düşünceleri
ve girişimleri gibi değişkenler açısından da incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini, 18-
50 yaş aralığındaki 233 sağlıklı gönüllü oluşturmaktadır. Araştırmada sosyo-demografik
özellikleri belirlemek için Sosyo-Demografik Form"; psikolojik doğum sırasını tespit
etmek için "White-Campbell Psikolojik Doğum Sırası Envanteri"; çocuklukta algılanan
ebeveynlik biçimlerini belirlemek için "Kısaltılmış Algılanan Ebeveyn Tutumları ÖlçeğiÇocuk
Formu"; aleksitimi düzeylerini belirlemek için "Toronto Aleksitimi Ölçeği -20"
ve depresyon seviyelerini belirlemek için "Beck Depresyon Ölçeği" uygulanmıştır.
Çalışmadaki veriler SPSS 24.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir.
Araştırma sonucunda, çocuklukta algılanan ebeveynlik biçimleriyle depresyon ve
aleksitimi ilişkili bulunmuştur. Depresyon ve aleksitimi ile duygusal sıcaklık boyutu
negatif yönde ilişkili bulunurken; aşırı koruyuculuk ve reddedicilik boyutları pozitif
yönde ilişkili bulunmuştur. Ortanca çocuk (dışlanmış/ihmal edilmiş) ve tek çocuk
psikolojik doğum sırası (dikkatle bakılan/üzerine titrenilen) ile depresyon arasında pozitif
korelasyon saptanırken, büyük çocuk (memnun edici/düzenleyici) ve küçük çocuk
(sevimli/ikna edici) psikolojik doğum sıraları ile depresyon arasında anlamlı bir ilişki
bulunmamıştır. Büyük çocuk psikolojik doğum sırası ile aleksitimi arasında anlamlı bir
korelasyon bulunmazken; ortanca ve tek çocuk psikolojik doğum sırası ile pozitif yönlü,
küçük çocuk psikolojik doğum sırası (sevimli/ikna edici) ile negatif yönlü bir ilişki tespit
edilmiştir. Bunun yanı sıra, depresyon puanları cinsiyete göre farklılaşmazken, aleksitimi
puanı anlamlı bir şekilde farklılaşmaktadır. Depresyonun, yaş, ilişki durumu, kardeşler
arası konum, çocuklukta bakım veren kişi ve ailede psikiyatrik tanının olup olmaması
durumuyla ilişkili olmadığı, eğitim düzeyi ile negatif yönlü bir ilişkiye sahip olduğu;
aleksitiminin yaş ve eğitim durumu ile negatif yönlü bir ilişkiye sahip olduğu
bulunmuştur. Katılımcıların geçmişteki intihar düşüncesi ve intihar girişimlerine göre
aleksitimi ve depresyon puanları karşılaştırıldığında anlamlı farklılıklar bulunmuştur.
Ayrıca, depresyon ve aleksitiminin pozitif yönde ilişkili olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: psikolojik doğum sırası, çocuklukta algılanan ebeveynlik
biçimi, aleksitimi, depresyon.

Abstract:
The aim of the present study was to investigate the relationships between
depression, alexithymia, psychological birth order and perceived parental style. Besides,
depression and alexithymia were examined by sex, age, education level, caregiver in
childhood, suicidal thought and attempt. Sample of the study consisted of 233 participants
between 18-50 ages. In this research, "Sociodemographic Questionnaire", "White-
Campbell Psychological Birth Order Inventory", "Egne Minnen Barndoms Uppfostran;
my memories of upbringing scale", "Toronto Alexithymia Scale-20 item" and "Beck
Depression Inventory" are used as data collection instruments. Statistical analysis for the
data was performed using statistical package for the social sciences (SPSS) software
version 24.0 program.
According to results, it has been determined that alexithymia and depression have
a significant relationship with perceived parental styles. Depression and alexithymia
nagatively correlate with parental warmth, possitively correlate with overprotection and
rejection. Depression possitively correlates with, middle born and only child
psychological birth order but there is no significant relationship with first born and last
born. Alexithymia possitively correlates with middle born and only child psychological
birth order, and negatively correlate with last born. There is no significant relationship
with first born. Besides, depression level did not significantly differentiate according to
sex but alexithymia did. Depression has not relationship with age, marital status, birth
order, caregiver in childhood and psychiatric diagnosis in the family but it has negative
relationhip with educational level. Additionally, alexithymia was associated with age,
educational level and depression. Furthermore, alexithymia and depression scores were
differentiated according to suicidal thought and attempts.
Keywords: psychological birth order, perceived parental style, alexithymia,
depression.