X, Y ve Z kuşaklarının gelinliğe bakış açılarının karşılaştırılmalı olarak incelenmesi
A comparative analysis on the perspectives of the generations X, Y and Z on wedding dress
Yazar: MEDİNE KAYNAK
Danışman: PROF. FATMA ÖZTÜRK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Giyim Endüstrisi ve Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Giyim Endüstrisi = Clothing Industry

Özet:
Kültür, tarihsel ve toplumsal gelişme süreci içinde yaratılan, geçmişten süzülerek gelen, sistemli ve sistemsiz şekilde nesilden nesile aktarılan, inanışların, kabullenişlerin, yaşama şekillerinin bütünüdür. Maddi kültür varlıkları içerisinde yer alan giyim de kültürel öğrenme ve aktarım süreci içerisinde önemli bir unsurdur. Giyim ve giyinme kavramları insanlığın varoluşundan itibaren varlığını sürdürmektedir. En temel tanımıyla insanları tabiatın etkilerinden korumak için kullanılan giyim yalnızca fizyolojik ihtiyaçların karşılanmasına yönelik bir meta olmaktan çok uzun zaman önce uzaklaşmıştır. Günümüzde çok daha önemli kabul edilen sosyal ve psikolojik ihtiyaçlara hizmet eden giyim, toplumsal kimliklerimizin oluşmasında ve ifade edilmesinde, içinde bulunduğumuz toplumun kültürel ve davranışsal örüntülerini kabul ettiğimizi göstermede önemli bir araçtır. Yaşam tarzının bir göstergesi, olan giyim kavramı kültürden kültüre değişiklik gösterse de kültürler üstü bir hal alan giysiler de bulunmaktadır. Bunlardan en önemlisi geçmişi çok eskilere dayanmamasına rağmen tüm dünyada kabul görmüş ve geleneksel gelin giysilerinin yerini almış olan beyaz gelinliktir. Tüm dünya da gelenekler üstü bir şekilde kabul gören gelinliğin tarihi ve model seçimine yönelik pek çok çalışma bulunurken gelinliğin giyen-giyecek kişide uyandırdığı anlamlar göz ardı edilmiştir. 21. yüzyılla birlikte sıkça kullanılan ve tartışılan bir kavram olan kuşak kavramı çalışma içerisinde gelinlik üzerinden ele alınmıştır. Bu araştırmanın amacı X, Y ve Z kuşaklarının gelinliğe bakış açılarını karşılaştırılmalı olarak incelemektir. Bu amaca ulaşmak için Karma Yöntem Deseni kullanılmıştır. Araştırmada veri toplayabilmek için nicel ve nitel sorulardan oluşan bir soru havuzu oluşturulmuş, yapılan çalışmalar neticesinde bazı sorular elenerek veri toplama aracına son hali verilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu doğum tarihleri 1960 ile 2006 arasında değişen toplam 685 kadından oluşmaktadır. Doğum tarihleri dikkate alınarak 1960-1979 tarihleri arasında doğan katılımcılar X kuşağı, 1980-1999 tarihleri arasında doğan katılımcılar Y kuşağı ve 2000 ve sonrası doğan katılımcılar ise Z kuşağı olarak tanımlanmıştır. Araştırmada öncelikli olarak X, Y ve Z kuşaklarının alışveriş, moda ve evliliğe yönelik tutumları ölçülmüştür. X, Y ve Z kuşağı mensuplarının genel davranış örüntülerini ölçmeyi amaçlayan bu bölümlerden sonra gelinlik tercihini etkileyen etkenlerin neler olduğu ve bu etkenlerle modaya yönelik tutumları arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığı saptanmaya çalışılmıştır. Bir sonraki aşamada gelinlik tercihi ile evliliğe yönelik tutumlar arasında anlamlı bir ilişki bulunup bulunmadığına bakılmıştır. Bu saptamaların ardından X, Y ve Z kuşaklarının gelinlik hakkındaki görüşleri belirlenmiş, bu görüşlerle modaya yönelik tutum ve evliliğe yönelik tutum arasındaki ilişki nasıldır sorularına kuşaklararası karşılaştırmalı olarak cevap aranmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise X, Y ve Z kuşaklarının gelinliğe yükledikleri anlamlar, gelinlikle ilişkilendirilen duyguları ve gelinlik giyildiğinde hissettirmek istediği duyguların neler olduğu tespit edildikten sonra; X, Y ve Z kuşaklarının gelinliğe ilişkin metaforları nelerdir belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre tüm kuşaklarda moda tercihlerini etkileyen en önemli kaynağın alışveriş merkezleri olduğu, moda liderliğinin X kuşağından Z kuşağında gidildikçe arttığı, gelinlikte mutlaka bulunması gereken aksesuarlar arasında tüm kuşaklarda birinci sırada duvağın bulunduğu, tüm kuşakların en çok önem verdiği özelliğin gelinlik giyildiğinde yaşanılacak duygusal tatmin olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada kuşaklar arasında ortalama evlilik yaşına henüz gelmemesine rağmen Z kuşağında bulunan katılımcıların metafor analizi kısmında X ve Y kuşağı ile benzer yanıtlar vermesi gelinliğin kuşaksız ve zamansız bir giysi olarak görüldüğü ve mutluluk için bir simge olarak kabul edildiği sonucuna ulaşmamızı sağlamıştır.

Abstract:
Culture is the whole of beliefs, acceptances and ways of life created in the process of historical and social development, filtered from the past and transferred from generation to generation in a systematic and unsystematic way. As one of the tangible cultural assets, clothing is also an important element in the cultural learning and transfer process. The concepts of clothing and dressing have existed since the existence of humanity. In the most common definition, clothing which was used to protect people from the effects of nature has long ago moved away from being a commodity only for meeting physiological needs. Clothing, which serves social and psychological needs, which are considered much more important today, is a crucial tool in the formation and expression of our social identities, and in showing that we accept the cultural and behavioral patterns of our society. Although the concept of clothing, which is an indicator of lifestyle, varies from culture to culture, there are also clothes that have become transcultural. The most important of these is the white wedding dress, which has been accepted all over the world and has taken the place of traditional bridal dresses, although it does not date back a long time. While there are many studies regarding the history and model selection of the wedding dress, which is accepted all over the world beyond tradition, the feelings aroused by the wedding dress in the person who wears it have been ignored. The concept of generation, which is a frequently used and discussed concept in the 21st century, has been handled in the study through wedding dresses. The purpose of this research is to carry out a comparative analysis on the perspectives of the generations X, Y and Z on wedding dress. Mixed Method Design was used to achieve this goal. In order to collect data in the research, a pool of questions consisting of quantitative and qualitative questions was created, and as a result of the studies, some questions were eliminated and the data collection tool was finalized. The study group of the research consists of 685 women whose birth dates vary between 1960 and 2006. Taking into account their birth dates, participants born between 1960-1979 were defined as generation X, participants born between 1980-1999 as generation Y and participants born in 2000 and later as generation Z. In the research, primarily, the attitudes of the generations X, Y and Z towards shopping fashion and marriage were measured. Afterwards, the attitudes of the generations towards marriage were measured. Following these sections, which aim to measure the general behavior patterns of the members of the generations X, Y and Z, the factors affecting the wedding dresses preference and whether there is a significant relationship between these factors and their attitudes towards fashion were tried to be determined. At the next stage, it was examined whether there was a significant relationship between wedding dress preference and attitudes towards marriage. After these determinations, the views of the generations X, Y and Z about wedding dresses were determined, and an intergenerational comparative answer was sought to the questions of what is the relationship between these views and attitudes towards fashion and attitudes towards marriage. In the last section of the study, after determining the meanings ascribed by the generations X, Y and Z to the wedding dress, their feelings associated with the wedding dress, and the emotions that they would like to feel when the wedding dress is worn; the metaphors of the generations X, Y and Z regarding wedding dresses were tried to be specified. According to the research results, it was determined that shopping malls are the most important source affecting fashion preferences in all generations, the fashion leadership is increasing from the generation X to the generation Z, the veil is in the first place among the accessories that must be found in the wedding dress for all generations and the most important feature is the emotional satisfaction to be experienced when the wedding dress is worn for all generations. In the research, despite the fact that the generation Z participants has not yet reached the average marriage age among the generations, gave similar answers to the generations X and Y in the metaphor analysis part, led us to conclude that the wedding dress is considered as a timeless garment beyond generations and it is accepted as a symbol for happiness.