Kişilik ve dini başa çıkma arasındaki ilişkinin incelenmesi – Çorum örneği
Examining the relationship between personality and religious coping- Example of Çorum
Yazar: YELİZ AKKAYA TÜRKOL
Danışman: PROF. DR. MUAMMER CENGİL
Hitit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Dini başa çıkma = Religious coping ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Stres = Stress ; Stresle başetme = Coping with stress ; Ölçekler = Scales

Özet:
Hayatta karşılaştığımız tehlikeler bizi strese sokmakta ve stresten kurtulmak için Başa Çıkma Yöntemleri kullanmaktayız. Stresten kurtulmak için gösterdiğimiz bu çabanın Dini yönelimi ise bizim Dini Başa Çıkma Metodumuzu oluşturmaktadır. Kimi insanlar Allah'dan yardım isterken, kimi insanlar ise dinden uzaklaşmaktadır. Bizde bu çalışmamız ile Kişilik Özellikleri ve Dini Başa Çıkma arasındaki ilişkiyi bazı Demografik Özellikler ile birlikte incelemeyi hedeflemiş bulunmaktayız. Bu kapsamda 2019 yılı Eylül, Ekim aylarında Çorum ilinde ikamet eden 20 yaş üzeri toplam 400 kişiye ulaşılarak veri toplama araçları uygulanmıştır. Katılımcılara Kişilik Özelliklerini belirlemek için Somer, Korkmaz ve Tatar tarafından geliştirilen ve sonrasında Tatar tarafından kısaltılan Beş Faktör Kişilik Envanteri'nin kısa versiyonu (5FKE-KF) ile Dini Başa Çıkma çeşitlerini öğrenebilmek için Prof. Dr. Ali Ayten tarafından geliştirilen Dini Başa Çıkma Ölçeği uygulanmıştır. Ayrıca katılımcıların yaş, cinsiyet, eğitim ve medeni durumları arasındaki fark değerlendirilmiştir. Anket sonuçları SPSS for Windows 23.0 kullanılarak; t testi, One Way Anova ve Korelasyon İstatistik analizlerine tabi tutulmuş ve sonuçlar yorumlanmıştır.  Çalışmamız sonucuna göre örneklemimizin Olumlu Dini Başa Çıkma ortalaması daha yüksek bulunmuştur. Sorumluluk, Yumuşak Başlılık ve Gelişime Açıklık Kişilik Özelliği ile Olumlu Dini Başa Çıkma arasında zıt ve zayıf ilişki bulunmuştur. Olumsuz Dini Başa Çıkma ile Sorumluluk ve Gelişime Açıklık Kişilik Özelliği arasında doğrusal ve zayıf, Yumuşak Başlılık Kişilik Özelliği ile doğrusal ve orta düzey bir ilişki bulunduğu ancak Duygusal Tutarsızlık Kişilik Özelliği ile zıt ve zayıf bir ilişki olduğu bulgulanmıştır. Kişilik Özelliği ile Dini Başa Çıkma arasında ilişkinin olduğunu iddia eden hipotezimiz desteklenmiştir. Ancak; Duygusal Tutarsızlık Kişilik Özelliği ile Olumlu Dini Başa Çıkma, Dışa Dönüklük Kişilik Özelliği ile hem Olumlu hem Olumsuz Dini Başa Çıkma oranları arasında anlamlı bir ilişki bulunamamış hipotezimiz reddedilmiştir. 

Anahtar Kavramlar: Dini Başa Çıkma, Kişilik, Beş Faktör Kişilik Envanteri.

Abstract:
The dangers we face in life stress us and we use Coping Methods to get rid of stress. Religious orientation of this effort we have made to get rid of stress is our Religious Coping Method.  While some people seek help form Allah, Some people are moving away from religion. With this study, we aimed to examining the relationship between Peronality Traits and Religious Coping with some Demographic Features. In this context, data collection tools were used by reaching 400 people over the age of 20 who resided in Çorum in September and October 2019. To determine the Personality Traits of the participants, to learn the types of Religious Coping with the short version (5FKE-KF) of the Five Factor Personality İnvertory developed by Somer, Korkmaz and Tatar. The Religious Coping Scale developed by Prof.Dr.Ali Ayten was applied. In addition, the difference between the participants' age, gender, education and marital status was evaluated. Survey results using SPSS for Windows 23.0; The t test was subjected to One Way Anovva and Correlation Statistics analyzes and the results were interpreted.  According to the results of our study , the Positive Religious Coping Average of our sample was higher. There is an opposite and weak relationship between Responsibility, Softness and Openness to Development Personality and Positive Religious Coping; ıt was found that tehere was a linear and weak relationship between Negative Religıous Coping. Responsibility and Openness to Development, and a linear and medium level relationship with Softness Personality Trait, but a contrast and weak relationship whit Emotional İnconsistency Peronality Trait. Our hypothesis, which claims that there is a relationship between Peronality Trait and Religious Coping, has been supported. But; Our Emotional Inconsistency Peronality Trait and Positive Religious Coping, Extroversion Personality Trait and both Positive and Negative Religious Coping rates were not found.  

Keywords: Religion Coping, Personality, Five Factor Personality İnvertory