Şanlıurfa ili aile sağlığı merkezlerine başvuran 0-24 aylık bebeği olan annelerin, anne sütü ve emzirme konusunda bilgi tutum ve davranışların değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitudes and behaviors about breast milk and breastfeeding of mothers with 0-24 months of baby WHO apply to Sanliurfa Family Health centers
Yazar: BAHAR ER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENAY KOÇAKOĞLU
Harran Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Anne sütü = Milk-human ; Anneler = Mothers ; Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Bebekler = Infant ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Davranış = Behavior ; Emzirme = Breast feeding ; Kolostrum = Colostrum ; Şanlıurfa = Şanlıurfa

Özet:
Bebeklerin kendi anneleri tarafından emzirilerek beslenmesi, bebek beslenmesinin en ideal yoludur. Anne sütü, son derece karmaşık ve yüksek besin değerleri içeren biyolojik bir sıvı olup, bebeğin ihtiyaç duyduğu tüm besin maddelerini (D ve K vitaminleri hariç) yeterli miktarda içermektedir. Bağışıklık sistemini güçlendirerek bebeği akut ve kronik birçok hastalığa hatta kanserlere karşı koruyan mucizevi bir besin kaynağıdır. DSÖ ve UNICEF, bebeklere yaşamlarının ilk altı ayı boyunca sadece anne sütü verilmesini ve bebeklerin iki yaş ve ötesine dek ek gıdalarla beraber emzirilmesini önermektedir. Sadece anne sütü ile emzirerek beslemenin önerildiği ilk 6 aylık dönemden, tamamlayıcı beslenme olarak adlandırılan aile gıdalarına geçiş dönemi, altı ile yirmi dört aylık bir süreyi kapsar. DSÖ, düşük gelirli ülkelerde her beş çocuktan ikisinde gelişme geriliği olduğunu tahmin etmektedir.
Bu çalışmaya 0-24 aylık bebeği olan, yaşları 18-49 yaş aralığında dağılım gösteren 383 anne katılmıştır. Kesitsel tipte olan bu çalışmada annelere yönelik toplam 40 sorudan oluşan bir anket formu uygulanmıştır. Katılımcıların %33,7'sinin yaşları 25 yaştan küçüktür. Bebeklerin %48,6'sı kız, %51,4'ü erkektir. Katılımcılardan anne sütü ve emzirme ile ilgili bir yerden/kimseden bilgi almış olanların oranı %74,2'dir. Annelerin %82' sinin bebeklerine ilk besin olarak anne sütü vermiş olduğu, %97,9'unun bebeklerini bir süre emzirdikleri, bebeklerini 12-24 ay emzirenlerin oranının ise %27 olduğu görülmüştür. Araştırma kapsamındaki annelerin %50,9'u ilk bir saat içerisinde bebeklerini emzirmeye başlamıştır. Annelerin %75,2'si bebeğine kolostrum vermiştir. TNSA 2018 verilerine göre Türkiye'de ortalama emzirme süresi 16,7 aydır. Bizim çalışmamızda bu oranın çok daha düşük olduğu, katılımcıların çoğunluğunun emzirmeyi 24 aya dek sürdürmedikleri ve annelerin sütünün yetersiz olduğu düşüncesinin yeterli süreyle emzirmemeye en sık gerekçe olarak sunulduğu tespit edilmiştir.
DSÖ ve UNICEF'in evrensel mesajlarında bildirildiği üzere; başarılı bir emzirmenin başlatılması ve sürdürülmesi için kadınların hem gebelikleri süresince hem doğumdan sonra sağlık personelleri tarafından bilgilendirilmesi, aileleri ve yakın çevreleri tarafından desteklenmesi çok önemlidir.
Türkiye genelinde doğurganlık hızı en yüksek ilimiz olan Şanlıurfa'da anne ve bebeklerin sağlığı ve bebek beslenmesi konuları öncelikle ele alınacak konuların başında gelmektedir. Bu çalışmada Şanlıurfa ili merkez ilçelerinde yaşayan, 0-24 aylık bebeği olan annelerin, anne sütü ve emzirme konusunda bilgi düzeyleri, tutum ve davranışları irdelenmiş, bebeklerin anne sütüyle emzirilerek beslenme süresine etki eden faktörler ve olası sorunlar araştırılmıştır. Bu çalışma sonucunda elde edilen verilerle, emzirmenin başlatılması ve sürdürülmesine katkı sunma yönünde öneriler geliştirilebilmesi amaçlanmıştır. Anne sütü ve emzirmenin desteklenmesinde birinci basamakta sağlık hizmetlerinden sorumlu aile hekimlerine büyük görevler düşmektedir.
Anahtar Kelimeler: Anne sütü, emzirme, kolostrum, beslenme.

Abstract:
Breastfeeding by their own mothers is the ideal way to feed the baby. Breast milk is an extremely complex and high nutritional biological fluid and contains all the nutrients (except vitamins D and K) needed by the baby in sufficient amounts. It is a miraculous food source that protects the baby against many acute and chronic diseases and even cancers by strengthening the immune system. WHO and UNICEF recommend that babies be given breast milk only during the first six months of their lives and breastfeeding babies with supplementary foods up to two years of age and beyond. The transition period from the first 6 months when breastfeeding is recommended only through breast milk to family foods called complementary feeding covers six to twenty-four months. WHO estimates that two out of five children in low-income countries have developmental delays.
383 mothers with a 0-24-month-old baby aged between 18 and 49 years old participated in this study. In this cross-sectional study, a questionnaire form consisting of a total of 40 questions was applied to the mothers. The ages of 33.7% of the participants are under 25 years old. 48.6% of babies are girls and 51.4% are boys. The percentage of participants who received information from a place / person about breast milk and breastfeeding is 74.2%. It was observed that 82% of the mothers gave breast milk to their babies as the first food, 97.9% of them breastfed their babies for a while, and the rate of those who breastfeed their babies for 12-24 months was 27%. 50.9% of the mothers in the study started to breastfeed their babies in the first hour. 75.2% of mothers gave colostrum to their baby. According to the TDHS 2018 data the average duration of breastfeeding was 16.7 months in Turkey. In our study, it was found that this rate was much lower, the majority of the participants did not continue breastfeeding for up to 24 months, and the idea that mothers' milk was insufficient was presented as the most frequent reason not to breastfeed for a sufficient time.
As reported in the universal messages of WHO and UNICEF; In order to start and maintain a successful breastfeeding, it is very important for women to be informed by their healthcare providers both during their pregnancy and after birth, and to be supported by their families and close friends.
In Şanlıurfa province, which has the highest fertility rate across Turkey, maternal and infant health and infant feeding issues are some of the most crucial issues to be addressed. In this study, the knowledge levels, attitudes and behaviors of mothers living in the central districts of Sanliurfa province with a 0-24-month-old baby were examined, the factors affecting the duration of breastfeeding and the potential problems were investigated. With the data obtained as a result of this study, it is aimed to develop suggestions to contribute to the initiation and maintenance of breastfeeding. Family doctors, who are responsible for health services in the first stage, play a great role for the primary care in supporting breast milk and breastfeeding.
Keywords: Breast milk, breastfeeding, colostrum, nutrition