Yabancı dil öğretiminde duygu temelli bellek stratejileri uygulamalarıyla kelime bilgisi geliştirmenin öğrencilerin edim ve edinç düzeylerine etkileri
The effects of developing vocabulary by using applicationof emotional based memory strategies in foreign language teaching to the students' competence and performance levels
Yazar: ADNAN OFLAZ
Danışman: PROF. DR. ZEKİ KARAKAYA
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bellek = Memory ; Bilişsel tarzlar = Cognitive styles ; Duygu = Emotion ; Duygusal bellek = Emetional memory ; Duygusal uyaran = Affective stimulus ; Söz varlığı = Vocabulary ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Yabancı dil öğretimi stratejileri = Foreign language learning strategies ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu çalışmanın amacı, kelime hazinesi geliştirmede duygusal uyartı kullanımının öğrencilerin kelime bilgisine, kelimelerin kalıcılığına, bellek ve bilişsel stratejilerin kullanımına etkilerini belirlemektir. Çalışmada öğrencilerin yabancı dil öğrenimi süreçlerinde kelime hazinesi geliştirme konusundaki yetersizliklerinin gözlemlenmesi üzerine, öğrencilerin bu konudaki eksikliklerinin giderilmesine katkıda bulunmak için bir model sunulmaktadır. Çalışmanın uygulama sürecinde duygusal denetim ve tepkilerden sorumlu limbik sistemin bir bölümü olan  "Amigdala" ve uzun süreli hafıza oluşumunda kilit rol oynayan "Hipokampüs"teki işleyiş dikkate alınmış, duygu yoğunluklu uyartılar oluşturularak, kelimenin uzun süreli belleğe gönderilmesine ve uygulanan tekrar tekniği ile kalıcılığının sağlanmasına çalışılmıştır. Araştırma deseni olarak kontrol ve deney gruplu ön test-son test deneysel model kullanılmıştır. OMÜ, Eğitim Fakültesi Alman Dili Eğitimi Anabilim Dalında öğrenim gören 385 öğrenci araştırmanın evrenini, 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı Güz Yarıyılında öğrenim gören 2.ve 3. sınıftaki altmış öğrenci örneklemi oluşturmaktadır. Çalışmada, 300 kelime 7 hafta süresince ilgili stratejilere uygun yapılan uygulamalarla kazandırılmaya çalışılmıştır. Veri toplama araçları olarak, ön test, son test, kalıcılık testleri, dinleme testleri ve dil öğrenme stratejileri anketi kullanılmıştır. Toplanan veriler ile 7 günlük, 1 aylık ve 2 aylık süreler içinde kelime kalıcılık oranları tespiti yapılmıştır. Verilerin analizlerinde Independent –Samples T- Testi kullanılmıştır.
Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlar şöyle sıralanabilir: Uygulamaların bitiminden otuz gün sonra yapılan Almanca – Türkçe Tanıma ve Dinleme testi, Türkçe- Almanca Tanıma testi ve son uygulama sonrası altmışıncı günde yapılan, Almanca - Türkçe Kelime Kalıcılık testi sonuçlarına göre deney grubu öğrencileri lehine anlamlı bir fark olduğu, deney grubu öğrencilerinin kontrol grubu öğrencilerine göre çok daha fazla kelime öğrendikleri ve bu kelimeleri yüksek oranda hatırlayabildikleri ve kullanabildikleri görülmektedir. 
Deney ve kontrol gruplarına ön test öncesi uygulanan  "Dil Öğrenme Stratejileri" anketiyle ölçülen dil öğrenme stratejileri kullanım düzeyleri ile deneysel uygulamalar sonunda uygulanan anket sonuçlarında deney grubu lehine anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Deney grubu öğrencilerinin orta seviyede kullandıkları "Bellek" ve "Bilişsel" stratejilerin kullanım oranı uygulamalar sonunda yüksek seviyeye ulaşmıştır.  Analiz sonuçlarına göre, duygusal uyartı kullanım tekniği deney grubu öğrencilerinin Almanca kelime bilgisi edinç ve edim düzeylerini olumlu yönde etkilemiş, öğrenilen kelimelerdeki kalıcılık ve hatırlama oranını artırmıştır. Aynı zamanda öğrencilerin "öğrenmeyi öğrenme" bağlamında dil öğrenme stratejilerini kullanma farkındalığı artmış,  kelime öğreniminde bellek ve bilişsel stratejileri kullanım oranının da yükseldiği tespit edilmiştir. Bu sonuçlara göre kelime hazinesi geliştirmede "Duygusal Uyartı Kullanım Tekniği"nin, kalıcı öğrenmeyi ve uzun süreli hatırlamayı sağlayan, etkili ve uygulanabilir bir öğrenme modeli olduğu görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to determine, in developing vocabulary knowledge, the effects of emotional stimulus on students' vocabulary knowledge, permanence of words, and on the use of memory and cognitive strategies. Upon the observation of the study that students are insufficient in vocabulary learning process, a model is offered to contribute to the fulfilment of this need.
In the practice process of the study, the operation in "Amygdala",which is a part of limbic system and responsible for emotional supervision and reactions, and in "Hippocampus", which has a keyrole in the formation of  long-term memory, was taken into account. By forming high emotional stimuli, it was tried to send the words to the long-term memory and to provide the permanence of the word by repetition technique. In this study, the pre-test, post-test experimental model with control and experimental groups were used as a research design. 385 students from Ondokuz Mayıs University Faculty of Education, German Language Education Department constitute the population, 60 students from 2nd and 3rd graders of 2012-2013 Academic Year Spring Term constitute the sample of the study. In the study, 300 words are tried to be taught by practices throughout seven weeks. Pre-test, post-test, permanence tests, listening tests and language acquisition strategies questionnaire are used as data collection tools. Word permanence rates of the collected data were set in 7-day, 1-month and 2-month periodic intervals. Independent-Samples T-Test is used in data analysis.
The results obtained from research findings are: According to German-Turkish identification and listening tests and Turkish-German identification test that were applied 30 days after the end of practices, and to "German-Turkish Vocabulary Permanence Test" that was applied at 60th day after the practices, it was found that there is a reasonable difference on behalf of experimental group students when compared with the control group and that they learn more words than control group students and remember and use these words at high rates.
"Language Learning strategies"questionnaire was applied to the participants of the study and their level of use of language learning strategies was measured. According to the results of the questionnaire after the practices, a meaningful difference was found on the behalf of experimental group. The usage rate of "Memory" and "Cognitive" strategies that experimental group students apply at intermediate levels improved to a higher level after the practices. Emotional stimulus technique positively affected the German vocabulary acquisition levels of experimental group students, developed the permanence and recall rates of learnt words, and also developed students' memory and cognitive strategies usage in vocabulary learning. According to these results of the study, it was found that Emotional Stimulus technique is an effective and applicable learning model which enables permanent learning and long-term recall.