Çorum ve yozgat illerinde insanlar üzerinde parazitlenen kenelerin (Acari: Ixodıda) sistematik yönden incelenmesi ve bu kenelerde rickettsıa varlığının ve yaygınlığının PCR yöntemiyle araştırılması
A systemati̇c study on the ticks (Acari: ixodida) of Çorum and Yozgat provinces and determination of the presence of the rickettsia in these ticks by using PCR
Yazar: AYSUN EROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. AHMET BURSALI
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Biyoloji = Biology ; Parazitoloji = Parasitology ; Zooloji = Zoology
Dizin: Keneler = Ticks ; Polimeraz zincirleme reaksiyonu = Polymerase chain reaction ; Yozgat = Yozgat ; Çorum = Çorum

Özet:
Çalışma kapsamında Haziran ve Eylül 2009 tarihleri arasında Çorum (n=1551, 687♂, 450♀, 407 nimf, 7 larva) ve Yozgat  (n=559, 330♂, 180♀, 49 nimf) illeri ve ilçelerinde 2085 kişi üzerinden 14 farklı türe ait toplam 2110 adet kene toplanmıştır. Her iki il genelinde insanlar üzerinde parazitlenen en yaygın kene türlerinin sırasıyla Hyalomma marginatum, Dermacentor marginatus ve Rhipicephalus turanicus olduğu belirlenmiştir. Çalışma bölgesinde Haemaphysalis erinacei taurica, Haemaphysalis sulcata, Ixodes laguri ve Ixodes ricinus türlerinin sadece Çorum ilinde, Rhipicephalus annulatus ve Rhipicephalus sanguineus türlerinin ise sadece Yozgat ilinde insanlar üzerinde parazitlendiği gözlenmiştir. Yine proje kapsamında Hyalomma cinsine ait toplam 386 (335 nimf, 7 larva Çorum ilinde; 44 nimf Yozgat ilinde) adet ergin olmayan kenenin bölgede insanlar üzerinde parazitlendiği tepit edilmiştir. Ayrıca I. laguri ve H. erinacei taurica türlerinin Çorum ilinde varlığı ilk kez tespit edilmiştir. Proje kapsamında Çorum (1010) ve Yozgat (229) yöresinden toplanan 1239 adet keneden elde edilen DNA'lar riketsiya varlığı ve yaygınlığının araştırılması amacıyla riketsiyal sitrat sentaz (gltA) ve dış membran protein A (ompA) gen bölgelerini hedefleyen primerler kullanılarak Polimeraz Zincir Reaksiyonu (PCR) yöntemi ile taranmıştır. PCR sonuçlarına göre, Çorum ilinde insanlar üzerinden toplanan 741 H. marginatum örneğinin 51 (%6,88)'inde Rickettsia aeschlimannii, 3 (%0,4)'ünde Rickettsia sibirica mongolitimonae; 32 D. marginatus örneğinin 3 (%9,4)'ünde Rickettsia raoultii, 3 (%9,4)'ünde Rickettsia slovaca varlığı tespit edilmiştir. Yozgat yöresinden toplanan H. marginatum türüne ait 153 örnekten 10 (%6,5)'unda R. aeschlimannii; 52 D. marginatus örneğinden 1 (%1,9)'ide Rickettsia raoultii, 11 (%21,2)'inde Rickettsia slovaca; 16 H. parva örneğinin 2 (%12,5)'sinde Rickettsia hoogstraalii varlığı tespit edilmiştir.

Abstract:
In the current study, a total 2110 tick belonging to 14 different species were collected on 2085 humans between June and September 2009. Of 2110 ticks, 1551 (687♂, 450♀, 407 nymphs, 7 larvae) were found in Çorum province, whereas 559 (330♂, 180♀, 49 nymphs) were found in Yozgat province. The most common ticks infesting humans in both provinces were Hyalomma marginatum, Dermacentor marginatus and Rhipicephalus turanicus. In the study, Haemaphysalis erinacei taurica, Haemaphysalis sulcata, Ixodes laguri and Ixodes ricinus were found in only Çorum province, while Rhipicephalus annulatus and Rhipicephalus sanguineus were found in only Yozgat province. Here, 386 (335 nymph, 7 larvae Çorum province; 44 nymph Yozgat province) immature ticks belonging to genus Hyalomma were also detected. In order to determine the presence of rickettsiae in ticks collected on humans in Çorum (1010) and Yozgat (229) provinces, a total 1239 ticks were examined by Polymerase Chain Reaction (PCR) targeting rickettsial citrate synthase (gltA) and outer membrane protein (ompA) genes. According to PCR results, out of 741 H. marginatum ticks collected from humans in Çorum province, it was determined that 51 (6.88%) infected Rickettsia aeschlimannii, 3 (0.4%) infected Rickettsia sibirica mongolitimonae; out of 32 D. marginatus samples 3 (9.4%) infected Rickettsia raoultii and 3 (9.4%) infected Rickettsia slovaca. Out of 153 H. marginatum samples collected from Yozgat province, 10 (6.5%) infected R. aeschlimannii; out of 52 D. marginatus samples 1 (1.9%) infected R. raoultii, 11 (21.2%) infected R. slovaca, and out of 16 H. parva samples 2 (12.5%) infected Rickettsia hoogstraalii.