Sibirya destanlarında kahramanların erginlenme (olgunlaşma) süreçleri
Hero's initiation process in the Siberian epics
Yazar: ŞERİFE YENİAY
Danışman: DOÇ. DR. TUĞRUL BALABAN
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
İnsanoğlu var olduğundan beri, kuşaktan kuşağa, dün ve bugün arasında bir bağ kuran sözlü kültür ürünleri arasında destanlar önemli bir yer tutmaktadır. Destanlar, toplumların tarihini, inançlarını ve değerlerini yansıtan önemli kaynak, içerdiği bakımından derin anlamlar barındıran ve toplumun mitik düşüncelerini aktaran metinlerdir. 
Türk düşünce sisteminin sözlü bir görünümü olan destanlar Türk milletinin yaşamı yorumlama şekillerini ve yaşam karşısında gösterdikleri tutum ve davranışlarını barındıran sözlü kültür ürünüdür. Geçmişten günümüze kadar aktarılan bu ürünler, insanlığın kültürel mirasının önemli bir parçasını oluşturmaktadır. 
Destanların çeşitli görünümlerine rağmen benzer motifleri ve işleyişleri olduğu bilinmektedir. Joseph Campbell kahraman arketipine odaklanarak, kahramanların benzer hikâyelerinin döngüselliğini "monomit" kavramıyla kuramsallaştırmıştır. Monomit kuram, kahramanın "yola çıkış-erginlenme-dönüş" aşamalarının halk anlatılarında döngüsel ve ortak bir akış içinde meydana gelmesini ifade etmektedir. 
Sibirya Destanlarında Kahramanın Erginlenme (Olgunlaşma) Süreçleri adlı bu çalışmada Joseph Cambell'in "Kahramanın Sonsuz Yolculuğu" şeklinde Türkçeye çevrilen çalışmasında teorik çerçevesini belirlediği monomit kuramı, Sibirya Sahası Türk kahramanlık destanlarına uygulayarak bu metinlerin ortak sembolizm açısından benzerliklerini değerlendirmek amaçlanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Sibirya Türk Destanları, Altay, Hakas, Tıva, Yakut (Saha), Şor, Erginlenme

Abstract:
Epics are not limited to the history of a single society but are essential elements that form the common cultural heritage of humanity by encompassing shared human experiences and universal themes. Through fundamental subjects such as heroism, love, justice, supernatural beings, and others, these texts contribute to the sharing of common values and worldviews among people. Epic poems facilitate the maintenance of a cultural connection by enabling intergenerational communication through the power of language. Simultaneously, they strengthen cultural continuity by bridging past teachings with contemporary societies, creating a link between them.
Epics, as a verbal manifestation of the Turkish thought system, encompass the ways in which the Turkish nation interprets life and the attitudes and behaviors they exhibit in the face of life. These oral cultural products, transmitted from the past to the present, constitute a crucial part of humanity's cultural heritage.
Despite their various manifestations, epics are known to have similar motifs and functioning. Focusing on the hero archetype, Joseph Campbell theorized the cyclicality of similar stories of heroes with the concept of "monomyth". Monomyth theory refers to the occurrence of the hero's "departure-İnitiation/ Maturation -return" stages in a cyclical and common flow in folk narratives.
In this dissertation titled "Hero's Initiation Processes in Siberian Epics", it is aimed to evaluate the similarities of these texts in terms of common symbolism by applying the monomyth theory, the theoretical framework of which was determined by Joseph Cambell in his work translated into Turkish as "Kahramanın Sonsuz Yolculuğu [The Endless Journey of the Hero]", to the Turkish heroic epics of the Siberian Sahara.

Keywords: Siberian Turkic Epics, Altai, Khakas, Tuva, Yakut(Sakha), Shor, Initiation