Kelâmda ilâhi adâlet fikri açısından çocuklar ve hayvanlarda mükâfat ve ceza meselesi
The issue of recommendation and punishment in children and animals from the idea of di̇vi̇ne justi̇ce i̇n the kalam
Yazar: AYŞE ÇİĞDEM YURDUSEVEN
Danışman: DOÇ. DR. RIZA KORKMAZGÖZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Ceza = Punishment ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Hayvanlar = Animals ; Kelam = Islamic theology ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Çocuklar = Children ; Ödül = Reward ; Ödüllendirme = Rewarding ; İlahi adalet = Divine justice ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kullarına karşı adaletle hükmeden ilah anlayışını merkeze alan İslamiyet, kulların dünyada sınava tabi olduklarını ahirette ise karşılık bulacakları inancını benimser. Aklı başında kullar için iki durum arasında seçim yapma hürriyetinin bulunması ve davranışların sonuçlarını algılayarak ödül yahut cezaya muhatap olunması beklenir bir durumdur. Ancak çocuk, hayvan ve zihinsel engelliler akli yetenekleri gelişmediği için fiilleri arasında sebep sonuç ilişkisi kuramamaktadırlar. Bu durumda ahirette davranışlarıyla ilgili sorumluluklarının bulunup bulunmamasıyla ilgili sorular İslam'ın ilk dönemlerinden itibaren merak edilmiştir. Aynı zamanda olaylardan ders çıkararak ibret alma kabiliyetleri olmamasına rağmen savaş, kıtlık, cinayet, hastalık, taciz gibi dünyevi elemleri de yaşamaktadırlar. Bunun yanında dünyanın bazı nimetlerini tadamadan ölen çocuk, hayvan ve zihinsel engelliler de mevcuttur. Tüm bu durumlar göz önüne alındığında masum olmalarına rağmen bu kulların çektikleri sıkıntıların ilahi adaletle olan ilişkisi incelemeye değer konulardandır. Bunlara ilaveten yaşayamadıkları dünya nimetleri açısından da Allah tarafından onlara bir telafi verilip verilmeyeceği de çalışmamızda incelenmiştir. Bu bağlamda imtihan, ivaz, ibret gibi kavramlar çalışmamız için önemlidir. 
Kelam literatüründe mesele genel itibariyle çocuğun ebeveyninin mümin yahut kafir oluşuna göre kategorize edilmektedir. Ancak her iki başlıkta da öne çıkan fikir dinen mükellef kabul edilmeyecek durumda olan çocukların ve zihinsel engellilerin bir cezaya muhatap olmalarının söz konusu olmayacağı şeklindeki görüştür. Bunun yanında ergenlik çağına gelmeden ölmüş peygamber çocuklarının da uhrevi akıbetleri ayrı bir başlıkta ele alınmaktadır. Genel itibariyle masum kulların uhrevi durumları ile ilgili ekollerin farklı teorileri olsa da ağırlıkta olan görüşün ebeveyninin müslüman ya da gayri müslim olmasına bakılmaksızın buluğ çağına ermeden ölmüş çocukların cennette olacakları inancı olduğu görülmektedir. Bu görüşün ağırlıkta olmasının esas sebebi ise Allah'ın kullarına zulüm etmekten münezzeh oluşudur.

Abstract:
Centering on the understanding of a god who rules over his servants with justice, Islam adopts the belief that servants are subject to tests in this world and that they will be rewarded in the hereafter. It is expected for sane servants to have the freedom to choose between two situations and to be rewarded or punished by perceiving the consequences of their behavior. However, children, animals, and mentally handicapped people cannot establish a cause-effect relationship between their actions because their mental abilities are not developed. In this case, questions about whether they have responsibilities for their behavior in the hereafter have been wondered since the first periods of Islam. At the same time, although they do not have the ability to learn from the events and take a lesson, they also experience worldly pains such as war, famine, murder, disease, and harassment. In addition, there are children, animals, and mentally handicapped people who die before they can taste some of the blessings of the world. Considering all these situations, although they are innocent, the relationship between the sufferings of these servants and divine justice is one of the issues worth examining. In addition to these, it has also been examined in our study whether Allah will compensate them for the worldly blessings they cannot live. In this context, concepts such as test, ivaz, and examples are important for our study.
In the kalam literature, the issue is generally categorized according to whether the child's parent is a believer or an unbeliever. However, the prominent idea in both titles is the view that it is out of the question for children and mentally disabled people who are not to be considered religiously liable to be subject to punishment. In addition, the otherworldly fate of the children of the prophets who died before reaching the age of puberty is discussed under a separate heading. In general, although there are different theories of the schools regarding the otherworldly status of innocent servants, it is seen that the dominant view is the belief that children who die before reaching puberty will be in Paradise, regardless of whether their parents are Muslim or non-Muslim. The main reason for this view to prevail is that Allah is free from oppressing his servants.