İç Anadolu Bölgesi mısır alanlarında zararlı yaprak piresi Zyginidia sohrab zachvatkin, 1947 (Hemiptera: cicadellidae)'ın biyo-ekolojisi üzerinde araştırmalar
Research on the bio-ecology of Zyginidia sohrab zachvatkin, 1947 (Hemiptera: cicadellidae) pest leafhoppers in maize fields of the central anatolia region
Yazar: MEHMET ÇULCU
Danışman: PROF. DR. AVNİ UĞUR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Entomoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
biyo-ekolojisinin belirlenmesi amacıyla doğa koşullarında silajlık birinci ürün mısır bitkisi üzerinde yaprak kafesleri içerisinde 2021-2022 yıllarında yürütülmüştür.
Zyginidia sohrab erginleri havaların ısınmasıyla birlikte kışlama alanlarından çıkarak arpa ve buğday tarlaları ile tarla kenarlarındaki yabancıotlar üzerinde yaklaşık 1-1,5 ay beslendikten sonra mayıs sonu-haziran başında 2-4 yapraklı mısır bitkisine geçmektedir. 
Z. sohrab bitkinin 2-4 yapraklı evresinden hasat dönemine kadar 4,5 ay süreyle mısır üzerinde bulunmakta ve 2 döl vermektedir. Doğa koşulları ve kafes içerisindeki yumurtaları sıcaklığa bağlı olarak değişmekle birlikte 1-2 haftada açılmakta, beş nimf dönemini 14-20 günde tamamlayarak ergin döneme geçmektedir. Bu türün ikinci döl erginlerinin mısır bitkisinin kuruması ya da silajlık bitkilerin biçilmesi nedeniyle mısırdan tarla kenarlarındaki yabancı otlara geçmektedir.
Z. sohrab'ın cinsiyetler oranı her iki yılda dişilerin lehinde olup, 2021 yılı çalışmasında toplam üreme gücü (GRR) birinci dölde 71 gün, kalıtsal üreme yeteneği (r) birinci dölde 0,095 gün, popülasyonu ikiye katlama süresi (DT) birinci dölde 9,06 dişi/gün, popülasyonun günlük artış sınırı (λ) birinci ve ikinci döllerde sırasıyla 1,079 ve 0,974 dişi/gün, 2022 yılında ise toplam üreme gücü (GRR) birinci dölde 77 gün, kalıtsal üreme yeteneği (r) birinci dölde 0,076 gün, popülasyonu ikiye katlama süresi (DT) birinci dölde 7,26 dişi/gün, popülasyonun günlük artış sınırı (λ) birinci ve ikinci döllerde sırasıyla 1,100 ve 1,091 dişi/gün olarak belirlenmiştir. Ortalama döl süresi (T) 2021 ve 2022 yılları birinci döllerde 52,53 ve 42,63 gün olarak tespit edilmiştir. Mısır bitkisinin kuruması nedeniyle ikinci döl erginler yabancıotlara geçtiklerinden döl süreleri tespit edilememiştir. Net üreme gücünün (Ro): ilk yıl birinci ve ikinci döllerde sırasıyla 55,51 ve 0,39; ikinci yıl ise birinci dölde 42,63, ikinci dölde ise 15,28 dişi/dişi olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study was to determine the bio-ecology of Zyginidia sohrab, a pest of maize plants in the Central Anatolia Area, and it was conducted in leaf cages on the first crop of maize for silage in the natural environment in the years 2021–2022.
Z. sohrab adults emerge from their wintering habitats when the weather warms, and after feeding on barley and wheat fields and weeds at the borders of the fields for around 1-1.5 months, they move to corn plants with 2-4 leaves at the end of May-early June.
Z. sohrab feeds on maize for 4.5 months, from the 2-4 leaf stage of the plant until harvest and produces two offspring. While it varies with temperature, it has been shown that the eggs hatch in 1-2 weeks, and after five nymphal periods, which last 14–20 days, the larvae become adults. It has been determined that the second-generation adults have passed over from the maize to the weeds on the edge of the field due to the drying of the corn plant or the harvesting of the silage plants.
The sex ratios of the pest were in favor of females in both years. In the first generation in 2021, total reproductive power (GRR) was 71 days, intrinsic rate of increase (r) was 0,095 days, population doubling time (DT) was 9,06 females/day, and the finite rate of increase population (λ) is 1.079 and 0,974 female/day in the first and second generation, respectively. In the first generation in 2022, total reproductive power (GRR) was 77 days, intrinsic rate of increase (r) was 0.076 days, the population doubling time (DT) was 7.26 females/day, the finite rate of increase population (λ) was in the first and second generation was 1,100 and 1,091 female/day, respectively. Mean generation time (T) was found as 52.53 and 42.63 days in the first progeny between 2021 and 2022. Due to the drying of the maize plant, the offspring period could not be determined because the second adults passed to the weeds. Net reproductive power (Ro) was determined as 55,51 and 0,39 respectively in the first and second generation in the first year, while the first and second generation has been determined 42,63 and 15,28 female/female respectively in the second year.