Hadîs usûlü'nde vuhdân ve nesâî'nin tesmiye'sinin vuhdân bağlamında değerlendirmesi
Wuhdan in hadith methodology and the evaluation of nasai's "tasmiyah" in the context of wuhdan
Yazar: FATMA BEYZA ÇOLAK
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA CELİL ALTUNTAŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Hadîs ilminde vuhdân, çoğunlukla kendisinden yalnızca bir râvinin rivâyet ettiği kişiler için kullanılmıştır. Bu tanımın yanı sıra tek râvisi olan kimselerin rivâyet ettikleri hadîsler ve tek râvisi olan kimselerle az hadîs rivâyet etmiş olanlar hakkında yazılan kitaplar gibi tanımlar da yapılmıştır. Ancak ilk anlamı vuhdânın kullanım alanlarında en geniş alanı kapsamaktadır. Râvinin yalnızca bir kişi vasıtasıyla biliniyor olması o râvinin adâleti ile ilgili birtakım soru işaretleri oluşturmaktadır. Usûl eserlerinde bu hususa değinilmiş ve bazı muhaddisler tarafından vuhdân olarak vasıflanan râvilerin güvenilirliği ile ilgili genel bir hüküm vermenin imkânı üzerinde durulmuştur. Bu çalışmada usûl eserlerinde vuhdân konusunun nasıl işlendiğine, bu konuyla ilgili bir risale telif etmiş olan Nesâî'nin (ö. 303/915) vuhdân olarak vasıfladığı râvilerin biyografilerine ve rivâyetlerine yer verilmiştir. Bu vasıtayla bir hadîs âlimince vuhdân olarak nitelenen râvinin rivâyetlerinin bu nitelikten ne ölçüde etkilendiği hususu da incelenmiştir. Ayrıca vuhdân râvinin hoca-talebe ilişkisi üzerinde de durulmuştur. Böylece vuhdân konusuyla ilgili genel bir çerçeve çizilmeye çalışılmış ve bir hadîs âliminin vuhdân olarak nitelediği kişinin, kendisine veya yaşadığı beldeye nispetle vuhdân olabileceği dolayısıyla mezkûr râvi ve rivâyetleri hakkında mutlak bir hüküm vermenin doğru bir yöntem olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.  
Anahtar Kelimeler: Hadîs, Vuhdân, Nesâî, Tesmiye, Cehâletu'r-râvi

Abstract:
In the science of hadith, the term "wuhdan" is mostly used for narrators from whom only one transmitter has reported. Besides this definition, "wuhdan" has also been defined as hadiths narrated by individuals with only one transmitter, as well as books written about those who have narrated a few hadiths. However, the first meaning encompasses the broadest scope of the use of "wuhdan". The fact that a narrator is known through only one transmitter raises some questions about the narrator's justice. This issue has been mentioned in the works of usool and some muhaddithis have emphasized the possibility of making a general judgment about the reliability of the narrators who are characterized as wuhdan. This study includes how the issue of "wuhdan" is handled in methodological works, as well as biographies and narrations of narrators labeled as "wuhdan" by Nasai (b. 303/915), who wrote a treatise on this subject. Through this, the extent to which the narrations of a narrator characterized as "wuhdan" by a hadith scholar are influenced by this characteristic is also examined. Additionally, the teacher-student relationship of the "wuhdan" narrator is discussed. Thus, a general framework on the subject of "wuhdan" has been tried to be drawn and it has been concluded that a person who is described as "wuhdan" by a hadith scholar may be considered wuhdan concerning himself or the town where he lived, and therefore it is not a correct method to make an absolute judgment about the said narrator and his narrations.
Keywords: Hadith, Wuhdan, Nasai, Tasmiyah, Jahalah al-rawi