Polikistik over sendromu'nun alt gruplarında metabolik özellikler
Metabolicfeatures in polycstic ovary syndrome subgrups
Yazar: MUKADDES KARADAĞ
Danışman: PROF. DR. FAHRETTİN KELEŞTİMUR
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Hiperandrojenizm = Hyperandrogenism ; Kadın ürogenital hastalıkları = Female urogenital diseases ; Metabolizma = Metabolism ; Polikistik over sendromu = Polycystic ovary syndrome ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
AMAÇ: Polikistik over sendromu (PKOS) üreme çağındaki kadınlarda en sıkgörülen endokrinolojik bozukluktur. PKOS kronik anovulasyon, menstrüeldüzensizlik ve hiperandrojenizm ile karakterize heterojen bir hastalıktır. Buçalışmada yeniden düzenlenen Rotterdam tanı kriterlerine göre PKOS alt gruplarınınmetabolik özelliklerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır.HASTALAR ve METOD: Çalışmaya (16-40 yaş arasında) 95 PKOS'lu hasta alındıve hastalar 4 gruba ayrıldı; 1.Grup: Oligomenore ve/veya anovulasyon + Klinikve/veya biyokimyasal hiperandrojenizm bulguları (HA+OA), 2. Grup: Klinikve/veya biyokimyasal hiperandrojenizm bulguları + Ultrasonografide polikistikoverler (HA+PKO), 3. Grup: Oligomenore ve/veya anovulasyon + Ultrasonografidepolikistik overler (PKO+OA), 4. Grup: Ultrasonografide polikistik overler +Oligomenore ve/veya anovulasyon + Klinik ve/veya biyokimyasal hiperandrojenizmbulguları (HA+OA+PKO). Tüm hastaların beden kitle indeksi (kg/m2) ve bel-kalçaoranı hesaplandı. 12 saatlik açlık sonrasında, açlık glukozu, total kolesterol, düşükdansiteli lipoprotein (LDL), yüksek dansiteli lipoprotein (HDL), trigliserid seviyeleri,böbrek, karaciğer fonksiyon testlerine bakıldı. İnsülin direncini değerlendirmekamacıyla oral glukoz tolerans testine (OGTT) glukoz ve insülin cevaplarına bakıldıve HOMA skoru hesaplandı. Menstrüel siklusun folliküler fazında kortizol, tiroidstimülan hormon, prolaktin, dehidroepiandrosteron sülfat, 17-hidroksiprogesteron,androstenedion, follikül stimulan hormon, lüteinizing hormon, östradiol, totaltestosteron, serbest testosteron ve seks hormonu bağlayan globulin seviyeleri ölçüldü.Hasta gruplarında adrenal fonksiyonların değerlendirilmesi amacıylaadrenokortikotropin (ACTH) uyarı testi (0.5 mg. Synacthen IM) ve ovaryanfonksiyonların değerlendirilmesi amacıyla da buserelin testi yapıldı. Tüm hastalarover ultrasonografisi ile PKO morfolojisi açısından değerlendirildi.BULGULAR: Klasik PKOS fenotiplerinin sıklığı (%74.7) nonklasik PKOSfenotiplerinden (%25.2) daha fazlaydı. Tüm gruplarda beden kitle indeksi, bel-kalçaoranları, total kolesterol, LDL ve HDL kolesterol düzeyleri benzerdi. Trigliseridviiidüzeyleri 2. grupta diğer gruplardan anlamlı derecede düşüktü (p<0.01). Tümgrupların ortalama açlık glukoz değerleri arasında fark olmamasına rağmen,OGTT'ne en yüksek insülin yanıtı ve AUC insülin değerleri 2. grupta anlamlı şekildedüşüktü (p<0.05). Bozulmuş açlık glukozu ve bozulmuş glukoz toleransı görülmesıklığı tüm gruplarda benzerdi. 3. grupta serbest testosteron ve androstenedionseviyesi 4. gruptan anlamlı derecede düşüktü.SONUÇ : Hiperandrojenizm olmayan PKO+OA grubunda klasik PKOS gruplarıylabenzer metabolik özellikler vardı. HA+PKO grubunda ise lipid seviyeleri ve insülindirenci açısından daha hafif metabolik bozukluklar saptandı. Tüm bu bulgular; yenioluşan PKO+OA ile HA+PKO gruplarının PKOS spektrumunun bir parçası olduğuve polikistik over morfolojisinin PKOS'nun tanı kriterlerinden biri olduğu görüşünüdesteklemektedir.ANAHTAR KELİMELER: Polikistik over sendromu, hiperandrojenizm, metabolikfarklılıklar, insülin direnc

Abstract:
AIM : Polycystic ovary syndrome (PCOS) is the most frequently seenendocrinological disorder in women during reproductive age. PCOS is aheterogenous disease that is characterized with chronic anovulation, menstrualirregularities and hyperandrogenism. In the present study we aimed to compare themetabolic features of PCOS' subgroups based on revised Rotterdam diagnosticcriterias.MATERIALS and METHODS : Ninety-five women with PCOS (16 to 40 yearsold) were enrolled into the study and divided into four groups. Group 1; the patientswith oligomenorrhea and/or anovulation with biochemical hyperandrogenemiaand/or hyperandrogenism (HA+OA), group 2; the patients with biochemicalhyperandrogenemia and/or hyperandrogenism with polycystic ovaries (HA+PKO),group 3; the patients with oligomenorrhea and/or anovulation with polycystic ovaries(PKO+OA) and group 4; the patients with polycystic ovaries with oligomenorrheaand/or anovulation with biochemical hyperandrogenaemia and/or hyperandrogenism(HA+OA+PKO). Body mass indeces (kg/m2) and waist to hip ratios were calculatedin all study patients. Fasting glucose, total cholesterol, low-density lipoprotein(LDL)-cholesterol, high-density lipoprotein (HDL)-cholesterol, triglyceride levels,renal and hepatic functions tests were measured after 12 hours fasting. Oral glucosetolerance test (OGTT) was performed to evaluate the responses of glucose andinsulin and homeostasis model assessment (HOMA) scores were calculated in orderevaluate insulin resistance in all study patients. In the follicular phase of a menstrualcycle cortisol, thyroid stimulating hormone, prolactin, dehydroepiandrosteronesulfate, 17-hydroxyprogesterone, androstenedione, follicle-stimulating hormone,luteinizing hormone, estradiol, total testosterone, free testosterone and sex hormonebinding globulin levels were measured. Adrenocorticotrophic hormone (ACTH) (0.5mg Synacthen IM) and gonadotrophin-releasing hormone agonist (buserelin) testswere performed in order to evaluate adrenal and ovarian hyperandrogenemia.xOvarian ultrasonography was performed on all study patients to define PCOmorphology.RESULTS : The frequency of the classical PCOS phenotype was found to be higherthan the nonclassical PCOS phenotype (74.7%, 25.2% respectively). Body massindeces, waist to hip ratios, serum levels of total, LDL and HDL- cholesterol weresimilar in all groups. Serum triglyceride levels were found to be significantly lowerin group 2 (HA+PKO) than the other groups (p< 0.01). Although the fasting glucoselevels were similar among the groups, the peak insulin and AUC insulin levels weresignificantly lower in group 2 (HA+PKO) (p< 0.05). The prevalance of imparedfasting glucose and impared glucose tolerance were similar in all groups. The levelsof free testosterone and androstenedione in group 3 (PKO+OA) were significantlylower as compared to group 4 (HA+OA+PKO).CONCLUSION : Metabolic disturbances of patients with PCOS withouthyperandrogenism (PCO+OA group) were similar to the classical PCOS groupscontrary to the expectations. The metabolic disturbances found in patients withPCOS without menstrual dysfunction (HA+PCO group) were found to be milder interms of lipid levels and insulin resistance. These findings support that newlydeveloped PCO+HA and HA+PCO groups are the part of wide PCOS spectrum andalso it supports that PCO morphology is one of the diagnostic criterias of PCOS.KEY WORDS : Polycystic ovary syndrome, hyperandrogenism, metabolicdifferences, insulin resistance