Anonim şirketlerde sermaye koyma borcunun yerine getirilmemesinin hukuki sonuçları
Legal consequences of non-payment of capital share in joint stock companies
Yazar: HÜSEYİN EKİNCİ
Danışman: PROF. OĞUZ KÜRŞAT ÜNAL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anonim ortaklıklar = Incorporated companies ; Anonim şirketler = Joint stock companies ; Cezai şart = Penal clause ; Nakdi sermaye = Cash capital ; Pay sahipleri = Shareholders ; Pay senetleri = Stocks tradet ; Sermaye borcunun ifa edilmemesi = Non fulfilment to capital debt ; Temerrüt = Default

Özet:
Pay sahiplerinden ayrı tüzel kişiliği ve kendi bağımsız sermayesi olan anonim ortaklıkların amaçlarını gerçekleşebilmesi büyük oranda, taahhüt konusu sermaye paylarının karşılıklarının mevzuata ve ana sözleşmeye uygun biçimde tam ve eksiksiz olarak yerine getirilmesine bağlıdır. Anonim ortaklıklar açısından sermaye alacaklarının tahsil edilememesi, tüzel kişiliği ciddi biçimde tehdit eden bir olgu iken, bu aynı zamanda pay sahiplerinin temettü kaybını ve üçüncü şahısların da ortaklıktan olan alacaklarını elde edememesi tehlikesini beraberinde getirmektedir.Bu çalışmada anonim ortaklık sermayesinin yasa ve ana sözleşme kurallarına uygun biçimde ifa edilmemesinin yaptırımı ve sermayenin korunmasına yönelik sorunlara ilişkin doktrin ve uygulamadaki yaklaşımın ve çözüm önerilerinin ortaya konulması hedeflenmiştir. Bu süreçte pay sahipleri başta olmak üzere, kurucular, ortaklık organları, alacaklılar, adlî ve idari merciler gibi pek çok kişi ve kuruluşun üstlendiği işlevler ile yüklendikleri yetki, görev ve sorumluluklar üzerinde durulan başlıca konulardandır. Ayrıca, anonim şirketler hukuku alanındaki gelişmeler ile modernleşme ve teknolojik gelişmelerin zorunlu kıldığı değişim ihtiyacını karşılamayı amaçlayan TTK Tasarısı'nın bu konudaki hükümleri, Komisyon tutanaklarında dile getirilen görüşler, Tasarı'nın kamuoyuna açıklanmasının ardından yapılan yayınlar ve değerlendirme toplantılarındaki eleştiriler de göz önünde tutularak irdelenmiştir.Toplam dört bölümden oluşan tezin birinci bölümünde, sermaye koyma borcu, tarafları, pay bedellerinin yasa ve ana sözleşme kuralları çerçevesinde ödenmesine dair temel ilkeler; ikinci bölümde, pay sahibinin sermaye koyma borcu ve agionun ifasında temerrüdü, nakit dışı sermaye taahhüdüne yönelik ortaya çıkan ifa imkânsızlığı ve sermaye borcunun zamanaşımına uğraması konuları değerlendirmektedir. Üçüncü bölümde, sermaye koyma borcunun ifa edilmemesi nedeniyle borçlu pay sahibine karşı başvurulabilecek hukuk yolları ile ortaklığın tescilinden önce ve sonra bu konuda sahip olduğu olanaklar; dördüncü bölümde ise sermaye borcunun ifa edilmemesinden dolayı borçlu pay sahibi dışındaki kurucular, ortaklığın yönetim kurulu ve denetim kurulu üyeleri ile onların eylemlerine katılan üçüncü kişilerin sorumluluklarının kapsamı, sorumluluğun sona ermesi inceleme konusu yapılmaktadır.

Abstract:
Accomplishment of the aims of joint stock companies having a separate legal personality other than their shareholders and having their own capital mainly depends on the payment of capital shares according to legal regulations and their founding charter completely and without defect. Non-payment of capital share claims is not only an event that may seriously threaten legal personality of joint stock companies, but also it may bring loss of capital of shareholders and may consequently bring risk on non achievement of receivables of the third parties.In this study, it has been aimed to display sanctions to be applied to non fulfillment of joint stock companies? capital according to legal regulations and their founding charter, to point out approaches in doctrine and in practice. Some suggestions related to the problems on protection of capital protection have also been presented. Shareholders, founders and organs of joint stock companies, creditors, functions, duties and competencies of judicial and administrative authorities and similar individuals and institutions are the main subjects that have been deeply examined in this study. Moreover, the provisions of the Draft Law on Turkish Trade Code which aims to meet necessities of transformation related to the developments on joint stock companies law and its modernization, the opinions expressed during meetings of the Commissions of the Turkish Grand National Assembly, publications made after the revelation of the Draft Law to the public and critics made during evaluation meetings have been taken account and evaluated.The thesis is composed of four chapters. In the first chapter, liability to put capital, parties, basic principles of capital payment to be made under the provisions of law and founding charter of companies have been examined. In the second chapter, obligations of share holders in putting capital, default in fulfillment of agio, and impossibility on fulfillment of non cash commitment and prescription on capital dept have been presented and evaluated. In the third chapter, legal remedies that are available for non fulfillment of capital dept and the possibilities that may be applied before or after registration of joint stock company has been evaluated. In the fourth chapter, responsibilities of founders and administrative and supervisory board and third parties and termination of responsibilities have been deeply analyzed. At the end of this study, suggestions to the problems faced on joint stock companies have been submitted.