Türkiye'de taşımacılık sistemi içerisinde modlararası ilişkilerin analizi
Analyses of relationships among the modes of transportation system in Turkey
Yazar: NURİYE TARHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FULYA TAŞEL
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı / Lojistik ve Tedarik Zinciri Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ulaşım = Transportation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Lojistik = Logistics ; Taşıma modu = Transport mode ; Taşımacılık = Transportation ; Uluslararası ticaret = International trade ; Yük taşıma = Load carrying ; Yük taşımacılığı = Freight transportation

Özet:
Taşımacılık; hammadde, yarı mamul ve bitmiş ürünün nihai müşteriye ulaştırılmasını için yapılan bir faaliyettir. Gelişmekte olan ülkelerde pazar payını artırmakta taşımacılık önemli bir rol oynamaktadır. Sonuç olarak yapılan alım – satım işlemlerinde en önemli kriter, doğru malın, doğru miktarda, doğru yerde, hedef müşteri kitlesine minimum maliyet ile ulaştırılmasıdır. Türkiye'de yük ve yolcu taşımacılığı ele alındığında, yıllar içerisinde yaşanan tecrübelerden elde edilen sonuçlara bağlı olarak taşıma modlarında da birtakım değişimler meydana gelmiştir.
Bu tez çalışmasında 1987-2018 yılları arasındaki veriler kullanılarak ekonomik göstergeler ile yük taşıma modaları arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bu kapsamda demiryolu, havayolu, ihracat, ithalat ve dış ticaret verileri Türkiye İstatistik Kurumu'ndan (TUİK); karayolu taşımacılık verileri Karayolları Genel müdürlüğü resmi web sitesinde ve denizyolu taşımacılık verileri İMEAK Deniz Ticaret Odasını resmi veri sitesinden elde edilmiştir. GSYİH (Gayrisafi yurt içi hâsıla Ulaştırma ve Depolama) verileri 1998-2018 yılları arasında TUİK'ten ve son olarak Sanayi üretim indeksi verileri, 2005-2018 yılları arasında TUİK resmi sitesinden alınmıştır.  Bu kapsamda tanımlayıcı istatistikler, korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Modelde araştırmada ekonomik göstergeler (İhracat, İthalat, GSYİH ve Sanayi Üretim İndeksi) bağımsız değişken,  taşıma modları ile taşınan yük miktarları ise bağımlı değişken olarak belirlenmiştir. Bağımsız değişkenlerin bağımlı değişken üzerindeki göreli etkilerini daha net olarak tespit etmek ve bazı araştırma sorularının cevaplarını bulabilmek için daha güçlü bir analiz olan regresyon analizi yapılmıştır.  Araştırma sonucunda, ekonomik göstergeler ile yük taşıma modları arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Dış ticaret, lojistik, taşımacılık, taşıma modları

Abstract:
Transportation; is an activity for delivering raw materials, semi-finished products and finis products to the final customer. Transportation plays a crucial role in increasing market share in developing countries. As a result, the most important criterion in buying and selling transactions is the delivery of the right goods to the target customer in the right place and in the right amount with minimum cost. Taking Turkey's passenger and freight transport into consideration, transport modes are gradually changed depending on the results obtained from years of experience. 
In the present thesis study, the relationship between economic indicators and modes for the transport system in Turkey are analyzed using this data set between 1987 and 2018 years. In this context railways, airways, import, export and foreign trade data was obtained from the Turkey Statistical Institute (TUIK); the highway transportation data was obtained from the official website of the General Directorate of Highways, and maritime transportation data was gathered from the official data site of the Chamber of Shipping (IMEAK). GNP (Gross Domestic Product Transportation and Storage) data was taken from TUIK between 1998 and 2018 and finally industrial production index data was obtained from TUIK official website between 2005 and 2018. In this context, descriptive statistics, correlation and regression analyzes were performed. In the statistical model, economic indicators (Export, Import, GNP and Industrial Production Index) were determined as independent variables, and the modes of transportation and the amount of cargo carried were dependent variables. Regression analysis, which is a robust statistical technique, was carried out to determine the relative effects of independent variables on the dependent variable more clearly and to find answers to some research questions. As a result of the research, significant relations were found between economic indicators and modes of transport.

Keywords: Foreign trade, logistics, transport, modes of transport.