Ankara ili kamu genel lise yönetici ve öğretmenlerinin örgütsel muhalefete ilişkin görüşleri
The opinions of administrators and teachers working in public high schools in Ankara province on organizational dissent
Yazar: MURAT ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. İNAYET AYDIN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Eko. Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ankara = Ankara ; Devlet okulları = State schools ; Liseler = High schools ; Muhalefet = Opposition ; Yöneticiler = Managers ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Örgütler = Organizations ; Örgütsel muhalefet = Organizational dissent ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalısmada Ankara ili merkez ilçelerindeki kamu genel liselerindegörev yapan yönetici ve öğretmenlerin, örgütsel muhalefete iliskingörüslerinin belirlenmesi amaçlanmıstır. Tarama modelinde olan çalısma,nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı `karma arastırma' yaklasımı ileyürütülmüstür. Arastırmanın nicel asamasında hedef evreni, 134 kamu genellisesinde görev yapan 6449 öğretmen olusturmustur. Arastırmanınörnekleminde ise 381 öğretmen yer almıstır. Örnekleme, arastırmacıtarafından gelistirilmis olan Örgütsel Muhalefet Ölçeği uygulanmıstır. Eldeedilen veriler SPSS programında çözümlenmistir. Öğretmenlerin, ölçekte yeralan maddelere verdikleri yanıtların aritmetik ortalama ve standart sapmalarıhesaplanmıstır. Örgütsel muhalefete iliskin öğretmen görüslerinin çesitlidemografik değiskenlere göre fark gösterip göstermediği t-testi ve tek yönlüvaryans analizi (ANOVA) ile çözümlenmistir. Farkın kaynağınınsaptanmasında ise LSD testi kullanılmıstır. Arastırmanın nitel asamasında 15okul yöneticisi ile görüsme yapılmıs, ardından görüsme dökümleri içerikanalizine tabi tutulmustur. Arastırmada öğretmen muhalefetine genel olaraketik dısı, hukuk dısı ve zorbaca davranıslar sergileyen yönetici tutumlarınınyol açtığı görülmüstür. Demografik değiskenlerin örgütsel muhalefetdavranısı üzerindeki etkileri incelendiğinde eğitim düzeyi yüksek, sendikalı,orta yasta olan, orta düzeyde kıdeme sahip ve fazla okulda görev yapmısöğretmenlerin görece daha fazla muhalif oldukları anlasılmıstır. Arastırmada`haber uçurma' davranısının öğretmenler arasında yaygın bir davranısolmadığı görülmüstür.Öğretmenlerin en sık sergiledikleri muhalif davranısbiçimi ise yöneticilere doğrudan itiraz etmek seklinde kendini göstermektedir.Arastırmada muhalif öğretmenlerin yöneticiler tarafından baskı altınaalınmaya çalısıldığı saptanmıstır. Ayrıca muhalefetin yöneticiler üzerindeolumsuz sonuçlar doğurduğu da görülmüstür. Muhalefetin okulda öz-denetim,demokrasi, adalet ve örgütsel yenilesme gibi çesitli olumlu sonuçlara nedenolmasının yanı sıra, huzuru ve ahengi bozan bir etken olduğu daanlasılmıstır.

Abstract:
This research aimed to find out the opinions of administrators andteachers working in public high schools located in central districts of Ankaraon organizational dissent. The study which is a descriptive survey wascarried out with a mixed research design including quantitative andqualitative methods. The target population of the quantitative phase of thestudy consisted of 6449 teachers working in 134 public high schools. Thesample of the study was composed of 381 high school teachers.Organizational Dissent Scale (ODS), which was developed by theresearcher, was administered to the sample. The data were analyzed withthe Statistical Package for Social Sciences (SPSS). Arithmetic means andstandard deviations of the answers that teachers gave to the items werecalculated. T-test and one-way analysis of variance (ANOVA) were used todetermine whether teachers? opinions on organizational dissent differaccording to the various demographic variables or not and also LSD test wasused to determine the source of the difference. In the qualitative phase of theresearch 15 school administrators were interviewed and then the documentswere examined with content analysis. It was found out in the research thatdissent expressions of the teachers were triggered by the unethical, illegaland bullying behaviors of the school administrators. When the effects ofdemographic variables on organizational dissent were analyzed, it wasunderstood that those whose educational level is high, members of unions, intheir middle ages, in the middle of their occupation and worked at manydifferent school were much more dissenter. It was also seen that `whistleblowing?was not common among the teachers. The most common dissentbehavior of the teachers was to object directly to the administrators. In thestudy it was understood that the dissenters were tried to be suppressed bytheir administrators. Dissent was found to affect not only the teachers butalso the administrators negatively. In the study it was concluded that dissenthad some positive effects on various organizational processes like selfcontrol,democracy, justice and organizational renewal, on the other hand itwas a threatening factor for peace and harmony in the schools.