Çocukluk çağı travmaları ve obsesif kompulsif belirtiler ilişkisinde kontrol odağı, çıkarımsal karmaşa ve sorumluluk tutumlarının rolü
The role of locus of control, inferential confusion and responsibility attitudes in the relationship between childhood traumas and obsessive-compulsive symptoms
Yazar: DİLARA ŞAKAR
Danışman: PROF. DR. HATİCE DEMİRBAŞ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Çocukluk çağı travması obsesif kompulsif belirtiler gibi birçok psikolojik bozukluğa zemin hazırlamaktadır. Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), obsesyonlar (girici düşünceler ya da takıntı) ve kompulsiyonların (tekrarlayıcı davranışlar ya da zorlantı) varlığı ile karakterize edilmektedir. Mevcut araştırmanın amacı çocukluk çağı travmaları ve obsesif kompulsif belirtiler ile ilişkisini incelemektir. Bu ilişkide kontrol odağı, çıkarımsal karmaşa ve sorumluluk tutumlarının aracı rolleri incelenmiştir. Araştırma örneklemi 18-55 yaş aralığındaki 329 katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırmanın amaçları doğrultusunda veri toplama araçları olarak kişisel bilgi formu, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (ÇÇTÖ), Padua Envanteri–Washington Eyalet Üniversitesi Revizyonu (PE-WEÜR), Kontrol Odağı Ölçeği (KOÖ), Çıkarımsal Karmaşa Ölçeği (ÇKÖ) ve Sorumluluk Tutumları Ölçeği (STÖ) kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçları, çocukluk çağı travmaları ve obsesif kompulsif belirtiler arasında anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir. Çocukluk çağı travmaları, kontrol odağı, çıkarımsal karmaşa ve sorumluluk tutumlarının obsesif kompulsif belirtileri pozitif yönde anlamlı bir şekilde yordadığı bulunmuştur. Hiyerarşik regresyon analizinde ilk modelde çocukluk çağı travmalarının obsesif kompulsif belirtileri pozitif yönde anlamlı bir şekilde yordadığı görülse de diğer modellerde kontrol odağı, sorumluluk tutumları sırayla eklendiğinde açıklanan varyanslarda önemli bir artış görülmektedir. Son modele çıkarımsal karmaşanın eklenmesiyle çocukluk çağı travmalarının obsesif kompulsif belirtileri anlamlı bir şekilde yordamadığı görülmüştür.  Aracılık analizi sonucunda ise çocukluk çağı travmaları ve obsesif kompulsif belirtiler ilişkisinde çıkarımsal karmaşa ve sorumluluk tutumlarının tam aracılık gösterdiği bulunmuştur. Araştırmanın bulguları; çocukluk çağı travmaları arttıkça çıkarımsal karmaşa ve abartılmış sorumluluğun arttığını ve bu artışların ise obsesif kompulsif belirtilerde artışa sebep olduğunu göstermektedir. Ayrıca araştırmanın bulguları OKB tedavisi sürecinde bireysel farklılıklar göz önüne alınarak davranışsal yaklaşımlara ek olarak abartılı sorumluluk tutumları gibi OKB'nin çeşitli bileşenlerinin ele alınmasının ve bilişsel/duygusal becerileri geliştiren tekniklerin kullanılmasının önemli olduğunu desteklemektedir.
Anahtar Kelimeler: obsesif kompulsif belirtiler, çocukluk çağı travmaları, kontrol odağı, çıkarımsal karmaşa, sorumluluk tutumları

Abstract:
Childhood trauma paves the way for many psychological disorders such as obsessive-compulsive symptoms. Obsessive-Compulsive Disorder (OCD) is characterized by existence of obsessions (intrusive thoughts or obsessions) and compulsions (recurrent behaviours or compulsions). Aim of the present study is to look for the relationship between childhood traumas and obsessive-compulsive symptoms. In this relationship, mediatory roles of locus of control, inferential confusion and responsibility attitudes are studied. The research sample consists of 329 participants between the ages of 18 and 55. In alignment with the aims of this study, personal information form, Childhood Traumas Questionnaire (CTQ), Padua Inventory-Washington State University Revision (PI-WSUR), Locus of Control Scale (LCS), Inferential Confusion Scale (ICS) and Responsibility Attitudes Scale are used to gather data. The findings of this study indicate a meaningful relation between childhood traumas and obsessive-compulsive symptoms. It has been revealed that childhood traumas, locus of control, inferential confusion and responsibility attitudes positively predict obsessive-compulsive symptoms meaningful way. In the analysis of hierarchical regression, even though it has been found that in the first model, childhood traumas positively predict obsessive-compulsive symptoms in a meaningful way, in the other models, a significant increase are observed in the variance explained when locus of control and responsibility attitudes are respectively added.  In the last model, with the addition of inferential confusion, it is observed that childhood traumas do not predict the obsessive-compulsive symptoms in a meaningful way. As the result of mediatory analysis, it is found that inferential confusion and responsibility attitudes shows a complete mediation between childhood traumas and obsessive-compulsive symptoms. Findings of the study put forth that as childhood traumas increases, inferential confusion and inflated sense of responsibility mount and that these increases bring about rises in obsessive-compulsive symptoms. Furthermore, the findings of the study lay support for the importance of taking various causes of OCD such as inflated responsibility attitudes into account and the use of techniques that improve cognitive/emotional abilities by considering individual differences during the OCD treatment process in addition to behavioural approaches.
Keywords: obsessive-compulsive symptoms, childhood traumas, locus of control, inferential confusion, responsibility attitudes