Kent içi transit yollarda trafiğin optimizasyonu (İstanbul için bir uygulama)
Optimization of traffic on urban highways (a case study for Istanbul)
Yazar: NECLA TEKTAŞ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM DOĞAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Yöneylem Araştırması Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Trafik = Traffic ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Benzetim = Simulation ; Optimizasyon = Optimization ; Trafik = Traffic ; Trafik tıkanıklığı = Traffic congestion ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Istanbul kentiçi ulaşımında trafik sıkışıklıklarının en sık yaşandığı yerler, ana yollar ve bunlarla bağlantılı bazı yan yollardır. Günümüzde bu yollardaki trafik sıkışıklıklarının yalnız saha gözlemlerine dayanan makroskopik akım verilerinin esas alındığı kapasite analizi yöntemleriyle azaltılması mümkün görülmemektedir. Klasik kapasite analizi yöntemlerinin yam sıra trafik akımlarının gerçekçi bir şekilde temsil edildiği matematiksel modelleri esas alan optimizasyon yöntemlerinin kullanılması zorunlu hale gelmiştir. Bu modellerden yararlanarak kentiçi karayolu ağlarmdaki trafik akımlarının optimizasyonu üzerine yapılan çalışmalar, esas olarak ana yollar, sinyalize arterler ve sinyalize kavşaklardaki akımların denetim sürecine ilişkin optimizasyon yöntemlerini konu edinmektedir. Bu kapsamda, ana yollar üzerindeki akımların optimizasyonu; katılım denetimi (ramp metering), değişken hız denetimi (variable speed control) ve güzergah (rota) seçimi (route guidance) yöntemlerinin kullanıldığı mekanizmalar ile sağlanmaktadır. Ana yol akımlarının optimizasyonu için en yaygın olarak kullanılan denetim yöntemi, katılım denetimidir. Katılım denetimi, bir katılım kolundan gelen talebin, ana yol akımları üzerindeki bozucu etkilerini azaltarak, ana yol üzerinde kapasite kullanımını iyileştirmeyi amaçlar. Bu çalışmada izole katılım denetimi sürecine eşlik edecek bir optimizasyon modeli önerilmiştir. Söz konusu optimizasyon modeli önerisi İstanbul kentiçi karayolu ağlarında önemli bir yer tutan D 100 (E5) karayolunun Kozyatağı kesimindeki katılım noktasında trafik sıkışıklıklarının azaltılması amacıyla geliştirilmiştir. Modelin testine ilişkin çalışmalar VISSIM simülasyon ortamında gerçekleştirilmiştir.Soriuçlar, sahadaki denetimsiz şartlara nazaran, çok önemli performans artışının sağlandığım göstermiştir.

Abstract:
Highways and some surface streets related to these highways are the places where traffic congestion is frequently situated in urban transportation of Istanbul. Nowadays, it is not possible to solve these traffic congestion only by capacity analysis which are based on microscobic flow data colected by field observations. Additional to the classical capacity analysis methods, It has become an obligation to use optimization methods which are based on mathematical models that represents traffic flow in real. Studies done on optimization of traffic flows in urban highways by using these methods are about optimization methods related to control process of flows at highways, arterials and junctions which have signalization system in pripciple. In this scope, optimization of flows on highways has been achieved by mechanism which uses ramp metering, variable speed control and route guidance methods. Ramp metering is the most commonly used control methods for highway flow optimization. The aim of ramp metering is to improve the capacity usage at highway by decreasing spoiling effect of junction branch demand on highway flow. In this study, Insulated ramp metering period model accompaniment has been proposed. This proposal optimization model is developed to solve traffic congestion at D 100 (E5) Kozyatağı highway in Istanbul. Studies of test of the model have been done in VIS SIM simulation environment. Results have showed that the performance have been increased increadibly in comparison to uncontrolled conditions in the field.