Ahmedî Divanı'nda çok anlamlılık
Polysemy in Ahmedi Divan
Yazar: ELİF ÖZBAKIR
Danışman: PROF. DR. HALUK GÖKALP
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Divan şiiri, edebi sanatlar aracılığıyla oluşturulmuş iç içe geçen çoklu anlam katmanlarına sahiptir. Şairler, şiirlerinin arka planında sözcüklerin çok anlamlılığından istifade ederek tevriye/ihâm, ihâm-ı tenâsüp, ihâm-ı tezat, kinâye gibi çeşitli edebi sanatlar yoluyla bazı sözcükleri/ibareleri/kalıp ifadeleri birden fazla anlamına uygun düşecek şekilde kullanarak farklı anlam katmanları ve anlam örgüleri oluşturup şiirlerine anlam derinliği kazandırmışlardır. Sözcüklerin farklı anlamlarıyla oynayarak şiirlerini anlam bakımından zenginleştirmiş, beyitlerini çeşitli yorumlamalara açık hale getirmiştirlerdir. Bir sözcüğün sahip olduğu çeşitli anlamlar, diğer sözcüklerle ilişki içinde ve sözcüğün birden fazla anlamına işaret edecek kullanılarak şiirlere yansımıştır. Böylece divan şiirinde şairlerin şiirlerinde çok anlamlı sözcüklere yer vermesi gelenek haline gelmiştir. Diğer divan şairleri gibi çalışmamıza konu olan Ahmedî de Divânı'nda çok anlamlılıktan yoğun bir şekilde faydalanmış, şiirlerini anlam bakımından zenginleştirmiştir.
Bu çalışmada Ahmedî Divanı çok anlamlılık bakımından incelenmiştir. Divanda tespit edilen çok anlamlı sözcükler yardımıyla divan şiirinin anlam zenginliği, çok katmanlı anlam yapısı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ahmedî Divanı'nda çok anlamlılığı tespit etme amacını taşıyan bu tezde çok anlamlılık farklı başlıklar altında incelenmiş, tez örneklerden yola çıkılarak metin merkezli yürütülmüştür. Seçilen divanda çok anlamlı sözcüklerin yer aldığı örneklerin sayısal dökümü, tablolar ve şekiller halinde verilerek genel durum istatiksel olarak ortaya konulmuştur. 

Anahtar kelimeler: divan şiiri, Ahmedî, Divan, çok anlamlılık.

Abstract:
Divan poetry has multiple intertwined layers of meaning created through literary arts. bay taking advantage of the polysemy of words in the background of their poems, poet create different layers of meaning and meaning patterns by using some words/phrases/pattern expressions in a way that suits more than one meaning through various literary arts such as tevriye/iham, iham-ı tenasüp, iham-ı tezat, kinaye. They created and added depth of meaning to their poems. by playing with different meanings of words, they enriched their poems in terms of meaning and made their couplets open to various interpretations. the various meanings of a word are reflected in poems by using it in relatoinship with other words and to indicate more than one meaning of the word. Thus, it has become a tradition in divan poetry for poets to include polysemous words in their poems. Like other divan poets Ahmedi, who is the subject of our study, made extensive use of polysemy in his Divan and enriched his poems interms of meaning.
	In this study, Ahmedi Divan was examined in terms of polysemy. With the help of polysemous words identified in the divan, the richness of meaning and mlti-layered meaning structure of divan poetry has been tried to be revealed. In this thesis, which aims to detect polysemy in the Ahmedi Divan, polysemy has beenexamined under different headings and the thesis has been carried out text-centered, based on examples. The numerical breakdown of the examples containing polysemous wors in the selected divan was given in tables and figures, and general situation was revealed statistically.

Key words: divan poetry, Ahmedî, Divan, polysemy.