Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Hastanesindeki araştırma görevlisi hekimlerin maruz kaldığı mobbing ve depresyon, anksiyete, stres üzerine etkileri
Mobbing and its effects on depression, anxiety and stress among research assistant physicians in Sivas Cumhuriyet University Hospital
Yazar: AHMET EMİR ÖZDOĞAN
Danışman: PROF. DR. FATMA YÜCEL BEYAZTAŞ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Adli tıp = Forensic medicine ; Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Stres = Stress

Özet:
Mobbing birine karşı çeteleşme, zorbalık veya psikolojik terör şeklinde tanımlanmakla birlikte, çalışma hayatında genel olarak bir çalışanın, amirin veya yöneticinin diğer çalışanlar, astlar veya üstler tarafından sistematik ve tekrarlı bir şekilde kötü muameleye maruz kaldığı ve mağdur edildiği durumlar şeklinde ifade edilmektedir. Türkiye'de mobbing konusu kanun nezdinde kendine yeni yeni yer bulmaya başlayan bir kavram olduğundan bu konuda farkındalık seviyesi istenilen düzeyde değildir. Mobbing hemen her çalışma alanında olduğu gibi sağlık alanında da sıkça karşımıza çıkabilmektedir. Dolayısıyla araştırma görevlisi hekimlerin mobbing mağduru olma potansiyeli nedeniyle çalışmamızda Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Hastanesi'nde aktif görev yapmakta olan araştırma görevlisi hekimlerin mobbing algı düzeylerini belirlemek, mobbing konusunda farkındalık düzeyinin artmasına yardımcı olmak, mobbingin depresyon, anksiyete ve stres düzeylerine etkisini belirlemek ve bu konuda çözüm önerileri getirmek amaçlanmıştır.
Çalışmamızda Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan alınan izin doğrultusunda 15/10/2023 ve 15/01/2024 tarihleri arasında Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde aktif olarak görev yapmakta olan ve çalışmamıza katılmayı kabul eden araştırma görevlisi hekimler dahil edilmiştir. Çalışmaya katılmayı kabul eden araştırma görevlisi hekimlere sosyodemografik veri formu, LPTÖ ve DASS-21 ölçekleri uygulanmıştır. Araştırmaya katılan 203 kişiden 112 (%55,2)'sinin erkek, 113 (%55,7)'ünün evli, 48 (%23,6)'inin çocuk sahibi olduğu görülmüştür. Katılımcıların yaş ortancası 29,00 (27,00-30,00), çocuk sahibi olan 48 kişinin çocuk sayısı ortancası 1,00 (1,00-2,00) olarak hesaplanmıştır. Katılımcıların LPTÖ puanı ortancası 56,00, depresyon ölçek puan ortancası 3,00, anksiyete ölçek puanı ortancası 2,00, stres ölçek puanı ortancası 4,00 olarak hesaplanmıştır. LPTÖ ölçek puanına göre 173 (%85,2) kişinin hiçbir zaman mobbinge maruz kalmadığı belirlenmiştir. Depresyon ölçek puanına göre 123 (%60,6) kişi normal, anksiyete ölçek puanına göre 126 (%62,1) kişi normal, stres ölçek puanına göre 155 (%76,4) kişi normal olarak değerlendirilmiştir. Katılımcıların uzmanlık eğitimi aldığı branş/birim memnuniyet düzeyi, şiddete maruziyet ve ruhsal sıkıntı yaşama durumlarının LPTÖ ve DASS-21 ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılığa neden olduğu saptanmıştır. LPTÖ puanı ile depresyon ölçek puanı arasında, LPTÖ puanı ile anksiyete ölçek puanı arasında ve LPTÖ puanı ile stres ölçek puanı arasında orta derecede pozitif yönlü korelasyon olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca mobbinge çok nadir ve bazen maruz kalanların depresyon, anksiyete ve stres ölçek puanları hiçbir zaman maruz kalmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu (sırasıyla p<0,001, p<0,001, p<0,001).
Sonuç olarak; mobbing algı düzeylerinin değişkenler üzerinden değerlendirilmesinde literatürde bulunan çalışmalarda farklı sonuçlar elde edilmesine karşın mobbing algı düzeylerine etki eden branş memnuniyeti, şiddete maruziyet gibi belli başlı faktörler bulunmaktadır. Bu durumun da asistan hekimlerde depresyon, anksiyete, stres gibi ruhsal durum bozukluklarına yol açabileceği sonucuna varılmıştır. Bunun çözümünün sağlıkta şiddetin sona erdirilmesi ve doğru branş seçiminin yapılmasından geçtiği yorumu yapılabilir. Ayrıca kurumlarda görev alacak bağımsız mobbing birimlerinin mobbingin istenmeyen sonuçlarının ortaya çıkmasını engellemek adına atılmış büyük bir adım olabileceği ve rutin sağlık tarama programlarına periyodik ruhsal durum muayenelerinin eklenmesinin çalışan sağlığı açısından önemli olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Although mobbing is defined as ganging up, bullying or psychological terror against someone, it is generally defined as a situation in which an employee, supervisor or manager is systematically and repeatedly mistreated and victimised by other employees, subordinates or superiors. Since mobbing in Turkey is a concept that has only recently begun to find its place in the law, the level of awareness on this issue is not at the desired level. Mobbing can be encountered frequently in the field of health as in almost every field of work. Research assistant physicians have the potential to be victims of mobbing. For this reason, in our study, it was aimed to determine the mobbing perception levels of research assistant physicians who are actively working in Sivas Cumhuriyet University Hospital, to determine the effect of mobbing on depression, anxiety and stress levels, to help increase the level of awareness about mobbing and to provide solutions in this subject.
In our study, in accordance with the permission obtained from Sivas Cumhuriyet University Faculty of Medicine Non-Interventional Clinical Research Ethics Committee, research assistant physicians who were actively working at Sivas Cumhuriyet University Faculty of Medicine Hospital between 15/10/2023 and 15/01/2024 and who agreed to participate in our study were included. Sociodemographic data form, LIPT and DASS-21 scales were applied to the research assistant physicians who agreed to participate in the study. Of the 203 participants, 112 (55.2%) were male, 113 (55.7%) were married, and 48 (23.6%) had children. The median age of the participants was 29.00 (27.00-30.00), and the median number of children of 48 participants with children was 1.00 (1.00-2.00). The median LPTQ score of the participants was 56.00, the median depression scale score was 3.00, the median anxiety scale score was 2.00, and the median stress scale score was 4.00. According to the LPIT scale score, 173 (85.2%) participants had never been exposed to mobbing. According to depression scale score 123 (60.6%) participants, according to anxiety scale score 126 (62.1%) participants and according to stress scale score 155 (76.4%) participants evaluated as normal. It was found that statistically significant difference between the LPIT and DASS-21 scale scores on the participants' satisfaction level with the deprtment of specialty education, exposure to violence and experiencing mental distress. There was a moderate positive correlation between the LPIT score and depression scale score, between the LPIT score and anxiety scale score, and between the LPIT score and stress scale score. In addition, depression, anxiety and stress scale scores of those who were rarely and sometimes exposed to mobbing were statistically significantly higher than those who were never exposed to mobbing (p<0.001, p<0.001, p<0.001, p<0.001, respectively).
As a result, although different results were obtained in the studies in the literature in the evaluation of mobbing perception levels over variables, there are certain factors such as branch satisfaction and exposure to violence that affect mobbing perception levels. It was concluded that this situation may lead to mental disorders such as depression, anxiety and stress among physician assistants. It can be interpreted that the solution to this problem lies in ending violence in health and making the right department selection. In addition, it was concluded that independent mobbing units to be assigned in institutions can be a big step towards preventing the undesirable consequences of mobbing, and the addition of periodic mental status examinations to routine health screening programs is important for health of the employees.