Güney Çin Denizi tahkimi'nin zorunlu uyuşmazlık çözümü bakımından değerlendirilmesi
Evaluation of the South China Sea arbitration in terms of compulsory dispute settlement
Yazar: FEHİME ONBAŞIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ERDEM İLKER MUTLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Güney Çin Denizi, yarı-kapalı bir deniz olması ve birden fazla devletin egemenlik iddialarına konu olması sebebiyle çıkarların sık sık çatıştığı bir denizdir. Ancak ilk defa 2016 yılında Çin ile aralarındaki deniz alanlarına ilişkin uyuşmazlığın Filipinler tarafından uluslararası uyuşmazlık çözümüne taşınması ile bölgedeki anlaşmazlıkların kapsamı daha açık bir biçimde anlaşılmıştır. Yalnızca Filipinler tarafından tahkim yoluna taşınan bu uyuşmazlık bakımından Çin'in öne sürdüğü özellikle tarihsel haklar gibi bazı unsurlar, uluslararası hukukun deniz alanlarının sınırlandırılmasına bakış açısını görebilmek adına tartışılmaya muhtaçtır. Çin'in Güney Çin Denizi'ne ilişkin iddialarının Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne göre geçerliliğinin bulunup bulunmamasının yanı sıra, esasen zorunlu uyuşmazlık çözümünde devletlerin rızasına ilişkin genel kabulün bu tahkim sürecindeki yerinin değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Güney Çin Denizi tahkiminde de, pek çok uluslararası yargı kararındakine benzer şekilde, yargılama yetkisine ilişkin değerlendirmenin tahkim mahkemesi tarafından kendiliğinden yapıldığı görülmektedir. Bu değerlendirmenin yapılması bakımından, her uyuşmazlığın mahiyetinin farklı olacağı dikkate alındığında, çeşitli unsurların göz önünde bulundurulması gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Güney Çin Denizi tahkiminde bu unsurların değerlendirilmesi, özellikle Çin'in yargılamadaki yokluğu ve zorunlu uyuşmazlık çözümüne ilişkin tarafların rızası bakımından söz konusu olmaktadır.
Anahtar Sözcükler Güney Çin Denizi, Güney Çin Denizi Tahkimi, Zorunlu Uyuşmazlık Çözümü, Daimi Tahkim Mahkemesi.

Abstract:
The South China Sea is a sea where interests often conflict, as it is a semi-enclosed sea and subject to sovereignty claims by more than one state. However, the scope of the disputes in the region became clearer in 2016 when the Philippines referred its maritime dispute with China to international dispute settlement for the first time. In terms of this dispute, which was only brought to arbitration by the Philippines, some elements put forward by China, such as historical rights, need to be discussed in order to see the perspective of international law on the delimitation of maritime areas. In addition to the legitimacy of China's claims regarding the South China Sea under the United Nations Convention on the Law of the Sea, it is essential to evaluate the place of the general acceptance of the consent of states in compulsory dispute settlement in this arbitration process. In the South China Sea arbitration, similar to many international judicial decisions, it is observed that the assessment of jurisdiction is made by the arbitral tribunal instinctively. Considering that the nature of each dispute will be diverse, various factors need to be taken into consideration in making this assessment. In the South China Sea arbitration, the evaluation of these factors is particularly relevant in terms of China's absence from the proceedings and the consent of the parties to compulsory dispute settlement.
Keywords South China Sea, South China Sea Arbitration, Compulsory Dispute Resolution, Permanent Court of Arbitration.