Kekemeliği olan ve olmayan yetişkinlerin sosyal kaygı, mental iyi oluş ve pozitif algı düzeylerinin karşılaştırılması: kekemeliğin klinik görünümü açısından bir inceleme
Comparing social anxiety, mental well-being, and positive perception levels in adults with and without stuttering: an examination of the clinical aspects of stuttering
Yazar: NİHAL ULUDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM OĞUZ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dil ve Konuşma Terapisi = Language and Speech Therapy

Özet:
Kekemelik, konuşma akışındaki kesintiler nedeniyle bireylerin yaşam kalitesini ve psikososyal durumunu olumsuz etkileyebilmektedir. Bu araştırma, kekemeliği olan ve olmayan yetişkinlerin sosyal kaygı, mental iyi oluş ve pozitif algı durumlarını karşılaştırmayı; Cinsiyete, yaşa, eğitim durumuna, gelir düzeyine göre farklılaşmasını incelemeyi; Uygulanan ölçeklerle kekemelik sıklığı arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda karşılaştırmalı ve ilişkisel desen kullanılmıştır. Araştırmaya 18 yaş üstü kekemeliği olan 20 ve kekemeliği olmayan 20 birey katılmıştır. Katılımcılara Pozitif Algı, Warwick Edinburgh Mental İyi Oluş ve Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçekleri uygulanmış, kekemelik sıklığı ölçülmüştür. Bulgular, kekemeliği olan bireylerde sosyal kaygı (p=0,001) ve kaçınma (p=0,002) düzeylerinin daha yüksek, mental iyi oluş (p=0,032) ve pozitif algının (p=0,001) ise daha düşük olduğunu göstermiştir. Kaygı ile kaçınma arasında pozitif (r=0,856; p=0,000), kaçınma ve pozitif algı arasında negatif (r=-0,480; p=0,032), kekemelik şiddeti ile sosyal kaygı arasında pozitif  bir ilişki bulunmuştur (r=0,539; p=0,014). Araştırma, kadınların erkeklere göre
(p=0,005), genç yetişkinlerin diğer yaş gruplarına göre (p=0,005) kaygı düzeyinin daha yüksek, pozitif algının ise daha düşük olduğunu göstermektedir. Eğitim (p=0,005) ve gelir düzeyi (p=0,016) analizlerinde, düşük gelirli ve lise mezunu katılımcıların daha yüksek kaygı ve daha düşük pozitif algı puanlarına sahip olduğu bulunmuştur. Mental iyi oluş düzeyi katılımcılarda cinsiyet, yaş, eğitim durumu, gelir düzeyi açısından anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Bu bulgular, kekemeliğin yalnızca konuşma zorluklarıyla sınırlı kalmayıp psikolojik temelinin de olabileceğini göstermektedir. 

Anahtar Kelimeler: Kekemelik, pozitif algı, mental iyi oluş, sosyal kaygı, kekemelik sıklığı

Abstract:
Stuttering can negatively affect individuals' quality of life and psychosocial well-being due to disruptions in speech fluency. This study aims to compare social anxiety, mental well-being, and positive perception levels between adults with and without stuttering; examine differences based on gender, age, education level, and income level; and investigate the relationship between stuttering frequency and the applied scales. A comparative and correlational design was used for this purpose. The study included 20 adults with stuttering and 20 adults without stuttering, all aged 18 and above. Participants completed the Positive Perception Scale, Warwick-Edinburgh Mental Well-being Scale, and Liebowitz Social Anxiety Scale, and stuttering frequency was measured. Findings indicated that individuals with stuttering had significantly higher levels of social anxiety (p = 0.001) and avoidance (p = 0.002) and significantly lower levels of mental well-being (p = 0.032) and positive perception (p = 0.001). A positive correlation was found between anxiety and avoidance (r = 0.856; p = 0.000), a negative correlation between avoidance and positive perception (r = -0.480; p = 0.032), and a positive correlation between stuttering severity and social anxiety (r = 0.539; p = 0.014). The study also showed that women had higher anxiety levels than men (p = 0.005) and that young adults had higher anxiety and lower positive perception than other age groups (p = 0.005). Analyses of education (p = 0.005) and income levels (p = 0.016) revealed that low-income and high school graduate participants had higher anxiety and lower positive perception scores. Mental well-being did not show significant differences based on gender, age, education level, or income level. These findings suggest that stuttering may not be limited to speech difficulties but may also have a psychological basis. Therefore, developing social support and coping strategies for individuals with stuttering is considered important.

Keywords: Stuttering, positive perception, mental well-being, social anxiety, stuttering frequency