Madde kullanımı öyküsü olan ergenlerde dissosiyatif yaşantıların, travma sonrası büyümenin ve stresle başa çıkma stratejilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of dissociative experiences, posttraumatic growth, and coping strategies with stress in adolescents with a history of substance use
Yazar: ELEZ İLKİM TAŞTABANOĞLU
Danışman: PROF. DR. ZEKİ YÜNCÜ
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Dissosiyasyon = Dissociation ; Dissosiyatif bozukluklar = Dissociative disorders ; Duyarsızlaşma = Depersonalization ; Ergenler = Adolescents ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Stres = Stress ; Stres yönetimi = Stress management ; Travma sonrası büyüme = Post-traumatic growth

Özet:
Giriş: Bilimsel literatürde; madde kötüye kullanımı ve dissosiyasyon arasında dikkate değer
bir bağlantı vardır. Ayrıca, madde kullanımı ile düşük travma sonrası büyüme ve düşük stresle
başa çıkma arasında bir ilişki olması mümkündür. Araştırmamızda bu kavramlar arasındaki
ilişkiyi açıklamayı amaçlıyoruz.
Amaç: Çalışmamızın amacı 14-18 yaş arası madde kullanım öyküsü olan ergenler ile aynı
yaş grubu madde kullanım öyküsü olmayan kontrol grubunun dissosiyatif bulgularının,
travma sonrası büyümenin ve stresle başa çıkma stratejilerinin nitel ve nicel farklılığının
ortaya konulmasıdır.
Yöntem: Araştırmanın örneklemi, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi ÇERSAH EGEBAM
polikliniğinden 14-18 yaş arası madde kullanım öyküsü bulunan 64 olgu ile, Ege Üniversitesi
Tıp Fakültesi Hastanesi personel yakını olan,14-18 yaş grubu 58 sağlıklı kontrolü içeren 2
farklı gruptan oluşmaktadır. Araştırmanın başında, katılan genç ve ailelerine onam formu ve
sosyodemografik bilgi formu verilmiştir. Daha sonra, olgu ve kontrol grubuna dahil olan
gençlerden Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği-28(CTQ-28), Stresle Baş Etme Stratejileri
Ölçeği (SBSÖ), Travma Sonrası Büyüme Envanteri (TSBE) ve Ergen Dissosiyatif Yaşantılar
Ölçeği (EDYÖ)'ni doldurmaları istenmiştir.
Bulgular: Araştırmamızda Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği toplam puan, duygusal istismar,
fiziksel istismar, cinsel istismar, fiziksel ihmal ve duygusal ihmal alt ölçekleri bakımından
gruplar arası anlamlı fark bulunmuştur (p<0,001; p<0,001; p<0,001; p<0,001;
p<0,001;p<0,001). Olgu grubu Stresle Baş Etme Stratejileri Ölçeği (SBSÖ) toplam puanı
bakımından kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı ölçüde düşük bulunmuştur
(p<0,001). Gruplar arası Travma Sonrası Büyüme Envanteri (TSBE) toplam puan ve alt
ölçekleri bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). Ergen
Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği (EDYÖ) toplam puanı ile dissosiyatif amnezi, pasif etkilenme,
depersonalizasyon/derealizasyon alt ölçekleri bakımından olgu grubu kontrol grubundan
istatistiksel olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0,002;p=0,019; p=0,007; p<0,001).
Sonuç: Madde kullanımının düşük stresle baş etme, yüksek travma-istismar yaşantısı ve yüksek
dissosiyasyon deneyimleri ile ilişkili olabileceği düşünülebilir. Sonuç olarak, çalışmamızda
son hipotez haricindeki tüm hipotezler doğrulanmıştır. Madde kullanımı ile travma sonrası
büyüme arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.
Anahtar Kelimeler: Madde kullanımı; ergen, depersonalizasyon; derealizasyon

Abstract:
Introduction: In the light of scientific literature; substance abuse and dissociation have a
noteworthy link between them. In addition,it is possible that there is an association between
substance use and low posttraumatic growth and low stress coping.In our research,we aim to
explain the association between these concepts.
Objective: The aim of our research to evaluate the dissociative finding, posttraumatic growth and
strategies for coping with stress in adolescent between the ages of 14 -18 who applies to the
addiction outpatient clinic with the history of substance use and in adolescent with the same
age group who has no history of substance use.
Method: Our research sample consist of two different groups; the case group which contains
64 adolescents between the ages of 14-18 who applies to Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi
ÇERSAH EGEBAM with the history of substance use and the control group which contains 58
adolescent between the ages of 14-18 with no history of substance use. At the beginning of the
research, the consent form and sociodemographic form given to the adolescent and their parents
who has participated in our research. Then, Childhood Trauma Questionnaire- 28(CTQ-28),
Scale of Strategies for Coping with Stress(SSCS), Posttraumatic Growth Inventory(PTGI)
and Adolescent Dissociative Experiences Scale (ADES) given to be filled to the adolescent
who was included the case group or the control group.
Results: In our study,the significant difference was found between two groups regards to
Childhood Trauma Questionnaire total scale score and emotional abuse, physical abuse,
physical neglect, emotional neglect and sexual abuse subscale scores (p<0,001; p<0,001;
p<0,001; p<0,001; p<0,001;p<0,001). Scale of Strategies of Coping Stress scores of the case
group was found to be significantly lower than the control group scores (p<0,001). No
significant difference was found between groups regard Posttraumatic Growth Inventory total
score and subscale scores (p>0,05).Adolescent Dissociative Events Scale total score and
dissociative amnesia, passive influence, depersonalisation/derealisation subscale scores were
found to be significantly higher than the control group scores (p=0,002;p=0,019; p=0,007;
p<0,001).
Conclusions: It can be thought there is an association between substance use and low stress
coping,higher trauma-abuse experience and higher dissociative symptoms. As a result, in our
study the hypotheses we put forward were confirmed except the lastone.No association found
between substance use and posttraumatic growth.
Keywords: Substance use; adolescent; depersonalisation ;derealisation