Orta Karadeniz bölümü (Samsun/Türkiye) kıyı kumullarında bulunan bazı türlerin grime stratejilerine göre sınıflandırılması
Classification of some species found in coastal sand dunes of the Central Black Sea region (Samsun/Turkey) according to grime strategies
Yazar: SULTAN MİKEL
Danışman: PROF. DR. HAMDİ GÜRAY KUTBAY
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Botanik = Botany

Özet:
Kıyı kumulları sürekli olarak stres ve tahribat faktörlerinin etkisine maruz kalan ekosistemlerdir. Kıyı kumullarında bulunan bitki türleri stres ve tahribat faktörlerine karşıfarklı şekilde tepkiler göstermektedir. Kumul türlerinin stres ve tahribat faktörlerine karşı verdikleri cevap türden türe değişmektedir. Çalışmanın başlıca amacı Samsun ili sınırlarıiçinde bulunan kıyı kumullarında yaygın olan türlerin (Pancratium maritimum L., Xanthium orientalesubsp. cavanillesiiL., Achillea maritima subsp. maritimaL., Eryngium maritimumL.,Polygonum maritimumL., EuphorbiaparaliasL., Medicago marinaL. veHippopheae rhamnoidesL.) Grime'in CSR (rekabetçi, strese-dirençli,ruderal) metodu kullanılarak ana ve ara stratejiler halinde sınıflandırılmasıdır. Bu sınıflandırmaya dayanarak türlerin Grime stratejilerinin hangilerini benimsedikleri belirlenmiştir. Bu çalışma kapsamında öncelikle Samsun ilinde bulunan tipik kıyı kumullarını içeren yedi adet bölgeye (Çoban Yatağı, Hürriyet, Sindel, Costal, Sahilkent, Doyran ve Cernek)gidilmiştir. Bu bölgelerde kıyı kumullarında yaygın olarak bulunan bitki türleri belirlenmiştir.Bu bitki türlerinde ayrı ayrı kanopi boyu, yapraktaki kuru madde içeriği, çiçeklenme periyodu,lateral yayılma durumu, kuru yaprak ağırlığı, spesifik yaprak alanı ve çiçeklenme başlangıcı belirlenmiştir. Pancratium maritimum CR stratejisi göstermektedir. Xanhium orientale CR,C/CR ve S/SC stratejilerine sahiptir. Achillea maritima subp. maritimaSindel'deki CR/CSR stratejisiharicinde P.maritimum'a benzerdir. Eryngium maritimum'un R/CR ve CR stratejilerine sahipolduğu saptanmıştır. Polygonum maritimum, yalnızca bir lokalitede S-stratejisine sahipolmasına rağmen CR ve SC stratejisine sahiptir. Euphorbiaparalias, Medicago marina gibitersiyer stratejilere ilaveten CR stratejisi göstermektedir. Hippopheae rhamnoidesise SC,C/CR ve C/SC stratejisine sahiptir. Sonuç olaraktürlerin tamamına yakınının sekonder stratejiler gösterdiği bulunmuştur. Buna karşın çalışılantürlerin çoğunun StrateFy yöntemine göre S stratejisine sahip oldukları belirlenmiştir. Bu çalışmada bitki fonksiyonel tipleri de belirlenmiştir. Bitki fonksiyonel tiplerin ayrımında bitkilerde rizom olup olmaması, klonallik, dikenlilik ve karbonhidrat depolanması önemli bulunmuştur.

Abstract:
Coastal dunes are ecosystems that are constantly exposed to stress factors and disturbances. Plant species found in coastal dunes react differently to these factors. The response of dune species to stress and disturbance factors varies among species. The main purpose of this study is to classify the common species (Pancratiummaritimum, Xanthium orientalesubsp. cavanillesii, Achillea maritima subp. maritima and Eryngiummaritimum, Polygonum maritimum, Euphorbia paralias, Medicago marina, Hippopheaerhamnoides) in coastal dunes in Samsun province as pure or intermediate strategies using Grime's CSR (competitive, stress-resistant, ruderal) method. Within the scope of this study, first seven regions (Çoban Yatağı, Hürriyet, Sindel, Costal, Sahilkent, Doyran and Cernek) including typical coastal dunes in Samsun province were studied. Plant species commonly found in coastal dunes in these regions were determined. In these plantspecies, canopy length, dry matter content in the leaf, flowering period, lateral spread, leaf dry weight, Spesifik leaf area and flowering start were determined. Pancratium maritimum; exhibit CR strategy. Xanthium orientalesubsp. cavanillesiiexhibit CR, C/CR ve S/SC strategies. Achillea maritima subp. maritima was similar to P. maritimum except for CR/CSR strategy in Sindel. It was found that Eryngium maritimum; usually exhibit R/CR and CR strategies. Polygonum maritimum exhibit CR and SC strategies although this species exhibit pure S-strategy in only one locality. Euphorbia paralias exhibit CR strategy in addition to tertiary strategies like Medicago marina. Hippopheae rhamnoides exhibit SC, C/CR and C/SC strategies, respectively. As a result, it was found that almost all of the species showed secondary strategies.However, studied plant species usually exhibitS-strategies according to StrateFy method. Plant functional types (PFTs) were also determined. The presence of rhizome, clonality, thorniness and carbonhydrate storage were found to be significant in discrimance of PFTs.