Bulanık mantık yaklaşımıyla geri dönüşüm süreci için stoksuzluk içeren envanter modeli geliştirilmesi
Developing an inventory model including shortage for the recycling process using fuzzy logic approach
Yazar: ŞEYMA ÇELİK EROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF ŞAHİN
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bulanık mantık = Fuzzy logic ; Envanter modelleri = Inventory models ; Stok = Stock ; Stok modelleri = Stock models ; Stoksuzluk = Shortages ; Yeniden kazanma = Recycling

Özet:
Ürünler, kullanım ömrü bittikten sonra ürünün çeşidine ve-veya hammaddesine göre birçok işlemden geçirilerek yeniden kullanılabilir hale getirilmektedir. Bu işlem geri dönüşüm olarak tanımlanmakta olup çevresel, ekonomik ve sosyal alanlarda insonoğluna birçok fayda sağlamaktadır. Çevrenin korunması, hammadde ihtiyacının azalması, kaynakların ekonomik kullanımı ve kirliliğin azaltılması gibi faydaları nedeniyle de geri dönüşüm sektörünün önemi dünya çapında giderek artmaktadır. Bu çalışmada, geri dönüşüm sürecini içeren bulanık bir stok modeli önerilmektedir. İlk olarak, Dobos ve Richter (2003) tarafından geliştirilen sabit talep ve geri dönüş oranlarına sahip genişletilmiş bir üretim/geri dönüşüm modeli atıkların yok edilme süreci ve oluşacak stok düzeyi bakımından yeniden düzenlenmiştir. İkinci aşamada ise düzenlenen modele, stoksuzluk varsayımı eklenerek yeni bir stok model önerisi yapılmıştır. Son olarak talep ve tüm maliyet parametreleri üçgen bulanık sayı kabul edilerek model bulanıklaştırılmıştır. Böylece ikinci bir model önerisi olarak bulanık stok modeli geliştirilmiştir. Bulanık modelde, kademeli ortalama entegrasyon temsil (GMIR) yöntemi ile durulaştırma yapılmıştır. Toplam maliyet(br) (CU), talebin karşılanamadığı dönem uzunluğu(tp), üretim ve geri dönüşüm döngü uzunluğu (T) için hesaplanan optimal çözüm değerleri kesin olarak ifade edilmiştir. Yapılan deneysel uygulama sonuçları değerlendirildiğinde, önerilen bulanık stok modelinin temel alınan deterministik stok modeline kıyasla daha başarılı sonuçlar verdiği gözlemlenmiştir.

Abstract:
After the end of its lifespan usable their the products are made reusable by going through many processes according to the type and/or raw material of the product. This process is defined as recycling and provides many benefits to human beings in the environmental, economic and social areas. The importance of the recycling industry is increasing worldwide due to its benefits such as environmental protection, reduction of raw material need, economical use of resources and reduction of pollution. In this study, a fuzzy inventory model including the recycling process is proposed. Firstly, an expanded production/recycling model with fixed demand and return rates developed by Dobos and Richter (2003) is rearranged in terms of the waste disposal process and the level of stock to be created. In the second stage, a new stock model was proposed by adding the shortages assumption to the model. Finally, the model is fuzzified by taking the demand and all cost parameters as triangular fuzzy numbers. Thus, fuzzy stock model was developed as a second model proposal. The fuzzy model is defuzzification by the graded mean integration representation (GMIR) method. Optimal solution values calculated for the total cost(br) (CU), the length of shortages cycle (tp), length of a production-recycling cycle (T) were expressed crisp value. When the results of the experimental application are evaluated, it has been observed that the proposed fuzzy stock model gives more successful results than the deterministic stock model based on.