Öğrenilmiş çaresizlikte grupla psikolojik danışmanlık ve grupla yönlendirilmiş imgelem yöntemlerinin etkinliklerinin karşılaştırılması
Comparison of the effectiveness of group psychological counseling and group-guided imagination methods in learned helpeless
Yazar: SÜMEYRA YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. KENAN TAŞTAN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı öğrenilmiş çaresizlikte grupla psikolojik danışma ve yönlendirilmiş imgelem yöntemlerinin etkinliklerinin karşılaştırılmasıdır.
Meteryal ve Metod: Araştırma amacı doğrultusunda 9. Sınıf öğrencilerine göre 6 oturumluk grupla psikolojik danışma ve 6 oturumluk yönlendirilmiş imgelem programı geliştirilmiştir. 9. Sınıf öğrencilerine (n= 171) öğrenilmiş çaresizlik ölçeği uygulanmış ve öğrenilmiş çaresizlik puanı 60 ve üzerinde olan  (n=70) öğrencilerden çalışmaya katılmaya gönüllü olanlar randomize olarak iki gruba ayrılmıştır. 1. Gruba  (n=15), 6 seans grupla psikolojik danışmanlık uygulaması yapılmıştır. 2. Gruba (n=15) ise 6 seans, grupla yönlendirilmiş imgelem uygulaması yapılmıştır. Her iki gruba çalışmadan önce ve çalışmadan sonra Öğrenilmiş Çaresizlik Ölçeği (ÖÇÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Yaşam Doyumu Ölçeği (YDÖ) uygulanmıştır. Araştırma verilerinin analizleri için SPSS 23.0 istatistik programı kullanılmıştır. Katagorik değişkenler sayı ve yüzde, numerik değişkenler ortalama ve standart sapma, ortanca ve çeyreklikler olarak verilmiştir. Numerik değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogrov-Simirnov testi ve grafikleme yöntemleriyle araştırılmıştır. Normal dağılmayan sayısal değişkenlerin karşılaştırmalarda Mann Whitney-U, Spearman Korelasyon, katagorik değişkenlerin karşılaştırmalarında Ki-Kare testi, normal dağılım göstermeyen bağımlı grupların analizinde ise Wilcoxon İşaretli sıralar testi uygulanmıştır. P< 0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların sosyo-demografik özellikleri incelendiğinde; yaş ortalamalarının 14.5±0.5, %83.3'ünün kız, anne eğitim durumunun %63'ünün ilkokul mezunu, baba eğitim durumunun %40'ının lise ve üzeri eğitim gördüğü. %76.7 sinin babasının çalıştığı, kardeş sayısı ortalamasının 3.6 ± 4 ve evin 1. ve 2. çocuğu olma durumunun sıklığının %60 olduğu saptanmıştır. Grupla psikolojik danışma ve grupla yönlendirilmiş İmgelem uygulanan gruplarda ÖÇÖ ve BDÖ'nin ilk ve son ölçüm ortalamalarına bakıldığında son ölçümlerin ortalamalarının daha düşük ve YDÖ ortalamalarının yüksek olduğu ve bu durumun istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür.
Sonuç: Yönlendirilmiş imgelem yöntemi ile grupla psikolojik danışma yöntemi öğrencilerin öğrenilmiş çaresziliklerini ve algılanan depresyon düzeylerini düşürürken, yaşam doyumlarını arttırmıştır. İki yöntem arasında anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Her iki yöntemin de öğrenilmiş çaresizlik düzeyini düşürmede etkili olduğu görülmüştür.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to compare the effectiveness of group psychological counseling and guided imagery methods in learned helplessness.
Materials and Methods: In line with the purpose of the research, a 6-session group psychological counseling and 6-session guided imagery program was developed for 9th grade students. Learned helplessness scale was applied to 9th grade students (n= 171), and students with a learned helplessness score of 60 and above (n=70) who volunteered to participate in the study were randomly divided into two groups. Group 1 (n=15) received 6 group psychological counseling sessions. Group 2 (n=15) received 6 sessions of group guided imagery. Learned Helplessness Scale (LSS), Beck Depression Inventory (BDI) and Life Satisfaction Scale (LIS) were administered to both groups before and after the study. SPSS 23.0 statistical program was used to analyze the research data. Catagorical variables are given as numbers and percentages, numerical variables as mean and standard deviation, median and quartiles. The suitability of numerical variables to normal distribution was investigated using the Kolmogrov-Simirnov test and graphing methods. Mann Whitney-U and Spearman Correlation were used in comparisons of non-normally distributed numerical variables, Chi-Square test was used in comparisons of categorical variables, and Wilcoxon Signed Ranks test was used in the analysis of dependent groups that were not normally distributed. P< 0.05 was considered statistically significant.
Results:When the socio-demographic characteristics of the participants are examined; Their average age is 14.5±0.5, 83.3% are girls, 63% of their mothers are primary school graduates, and 40% of their fathers are high school or above. It was determined that 76.7% of the children had a working father, the average number of siblings was 3.6 ± 4, and the frequency of being the first or second child in the house was 60%. When the first and last measurement averages of SAS and BDI were examined in the groups where group psychological counseling and group-directed imagery were applied, it was seen that the averages of the last measurements were lower and the averages of the BDS were higher, and this situation was statistically significant.
Conclusion:The guided imagery method and group counseling method decreased students' learned helplessness and perceived depression levels, while increasing their life satisfaction. No significant difference was observed between the two methods. Both methods have been shown to be effective in reducing the level of learned helplessness.