İşitsel düzenliliğin fark edilmesinin gürültüde konuşmayı ayırt etme problemi olan ve olmayan bireylerde elektrofizyolojik yöntemlerle karşılaştırılması
Comparision of auditory regularity detection between individuals with and without speech in noise problems BY electrophysiological methods
Yazar: MEHMET YARALI
Danışman: PROF. DR. SONGÜL AKSOY
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Biyofizik = Biophysics
Dizin: Elektrofizyoloji = Electrophysiology ; Gürültü = Noise ; Odyoloji = Audiology ; İşitme = Hearing ; İşitme algısı = Auditory perception ; İşitme testleri = Hearing tests

Özet:
Günlük yaşamda karmaşık sesler ve gürültü içerisinde düzenli ses paternlerini yakalamak işitsel objelerin fark edilmesi için gereklidir. İşitsel düzenlilikleri fark etmek elektrofizyolojik yöntemlerle de incelenmiş, ve düzensiz ses sıralarının ardından gelen kendini tekrar eden ses sıralarının işitsel sistemin dikkat edilmediği durumda da kortikal düzeyde özel bir cevap oluşturduğu bulunmuştur (Chait ve diğ. 2007, 2008, 2012). İşitsel objeler gerçek işitsel dünyada her durumda kendini tekrarlayan ses paternleri olarak karşımıza çıkmayabilirler. Örneğin frekans bakımından düzenli olarak yükselen veya alçalan melodiler de (konuşmanın prosodik özellikleri) işitsel objeler olarak karşımıza çıkabilirler. İşitsel düzenlilikleri fark etmek gürültüde konuşmayı anlamak ile de bağlantılıdır. Bu bilgiler ışığında çalışmamızda normal işitmeye sahip gürültüde konuşmayı anlama puanları farklı olan, iki grup katılımcıda işitsel düzenliliğin fark edilmesi elektrofizyolojik yöntemlerle incelenmiştir. Rastgele seslerden sonra gelen frekans bakımından alçalan ses dizisinin de işitsel sistem tarafından bir düzenlilik olarak fark edildiği ve N1 cevabı oluşturduğu gözlenmiş, grupların kortikal cevapları arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır. Gürültüde konuşmayı anlama skorları ile alçalan ses dizisinin aktif dinleme fazında oluşturduğu N1 cevabının amplitüdü arasında anlamlı korelasyon elde edilmiş, grupların en iyi ve en kötü performans gösteren katılımcılarında bu uyaranın oluşturduğu cevapların amplitüdleri arasında anlamlı fark bulunmuştur. Bulgular frekans bakımından alçalan ses dizilerinin de işitsel düzenlilik olarak fark edildiğini ve bu işitsel düzenliliğin kortikal gösterimlerinin gürültüde konuşmayı ayırt etme ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Test yöntemindeki paradigmanın gürültüde konuşmayı anlamada klinik düzeyde problem yaşayan işitme kayıplılara, işitme cihazı ve koklear implant kullanıcılarına, disleksik bireylere, öğrenme bozukluğu olan bireylere uygulanması , bu araştırma sonuçlarına göre işitme cihazları ve koklear implant algoritmalarının ve eğitim programlarının düzenlenmesi önerilmiştir.

Abstract:
Capturing the regular sound patterns in complex sounds and noise in daily life is necessary for detection of auditory objects. Auditory regularity detection has been investigated via electrophysiological means, special cortical responses evoked by repeating sound patterns after irregular sound patterns have been observed even when stimuli is not attented   (Chait et. al. 2007, 2008, 2012). Auditory objects may not be appearing in auditory world always as repeting sound patterns. The melodies with regulary increasing and decreasing frequency (prosodic features of speech) may be confronted as auditory objects. Detection of auditory regularities is linked to speech understanding in noise. In the light of this knowledge, auditory regularity detection in two groups of participants with normal hearing and different speech discrimination in noise scores is investigated via electrophysiological methods. It was observed that the sound pattern with decreasing frequency trajectory was detected as a regularity and evoked N1 cortical response, with no significant difference in cortical response parameters between the groups. Speech in noise scores were found to be correlated with the amplitude of N1 response evoked by decreasing sound pattern and the top and bottom performers of top and bottom performing groups were found to be significantly different on the amplitudes of the responses evoked by decreasing frequency stimuli. These findings show that the sound patterns with decreasing frequency are detected as auditory regularities, and the cortical representations of these regularities have relation to speech discrimination in noise performance. It was suggested that the paradigm utilized in the study may be applied to people with hearing loss posessing clinical level speech in noise problems, to hearing aid and cochlear implant users,  to people with dyslexia and learning deficiencies; the results of these future studies may be used in designing cochlear implant and hearing aid algorithyms and rehabilitation programs.