ETİ GÜMÜŞ A.Ş.'de siyanürle gümüş üretimi ve gümüş veriminin artırılması
Silver production and increasing of silver recovery efficiency at ETİ GÜMÜŞ A.Ş.
Yazar: GÖKHAN KÖYMEN
Danışman: PROF. DR. YUNUS ERDOĞAN
Dumlupınar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Çözünme = Dissolution

Özet:
Ülkemizde Altın ve gümüş gibi değerli metaller, siyanürlü ortamda liç işlemine tabii tutularak kazanılmaktadırlar. Altın cevherlerinin siyanürlenerek elde edilmesi, gümüş cevherine  göre daha yüksek verimde gerçekleşir. Bu yüzden Gümüş cevherinin liç süresi, siyanürle  olabildiğince fazla kompleks oluşturması için daha uzun sürer (32-48 saat). Gümüş cevherinin  kazanılmasında, liç esnasında, çözünmeyi yavaşlatan etkileri, olabildiğince en aza indirgemeyi  sağlayarak verimin artırılması hedeflenmiştir. Değirmenlerde öğütülen cevherlerin, tanecik  boyutunun büyük olması, liç esnasında, siyanürle nüfuz eden miktarı azalttığı için verimi  düşüren geciktirici etki olarak bilinmektedir.Bu tezin amacı; cevherin türüne göre gümüş veriminin hesaplanması ve gümüş  veriminin artırılmasına yönelik tane boyutu çalışmalarıdır. Önce farklı cevherlerde gümüş  verimi hesaplanmış ve daha sonra ise aynı cevherin farklı tane boyutlarında liç deneyleri  yapılarak verim hesabı yapılmıştır. Üretim şartlarına ve reaksiyonların gerçekleşme sürelerine  bağlı kalınarak 32 saat süren liç deneyleri, siyanürle reaksiyona girerek katı fazda bulunan  gümüşün sıvı fazda çözündükten sonraki verim hesabı yapılarak deney sonlandırılmıştır. Liç süresince 0,65 L/dk hava verilmiş ve düzenli olarak kireç ilavesiyle pH:10-12  olacak şekilde bazik ortam sağlanmıştır. Deney sonuçlarından; aynı miktarda gümüş içeren  cevherlere aynı deney şartları uygulanmış ve liç testlerine göre; tane boyutu küçülmesinin,  gümüş çözünme verimini arttırdığı gözlenmiştir. Günümüz şartlarında kullanılan cevherlerin  (96g/ton Ag) liç testlerini göz önünde bulundurursak; 7 mikron tanecik boyutlu cevherlerin  verimi, 15 mikron tanecik boyutlu cevherlerin verimine göre %7.3 daha fazladır. Bu ve buna benzer diğer liç testi sonuçlarına göre cevherin ne kadar iyi öğütülürse verimin de ona göre  yükseleceği ortaya koyulmuştur.Anahtar Kelimeler: Gümüş, Siyanür, Tane Boyutu.

Abstract:
In our country, precious metals such as gold and silver are produced by the way of  Leaching Process. Leaching process efficiency in gold is higher than silver leach process. So  the reaction period takes longer time (32-48 hours) than gold during silver recovery process to  create more complex. In recovering silver, during the leaching process , it is aimed to increase  silver recovery efficiency by the way of reducing the slowing down effects for dissolution. Big  sized ore particles which is ground in the mills are known as reducing effect for teach efficiency  because it reduces the quantity which is connected to the sodium cyanide. The scope of this thesis is the test works for particle size to increase silver recovery and  calculation of recovery efficiency depending on ore type. At first step the calculations of silver  recovery were carried on different ore types and realized for different particle sizes of same  silver ore after leach tests. Adherence to the terms and duration of the realization of the  production reactions leaching experiments, were terminated in 32 hours after recovery  efficiency calculation depending on silver in liquid phase silver which reacts with sodium  cyanide. During leaching test, 0,65 liter per minute of air is given and the alkaline media was  provided with addition of lime regularly so that pH becomes between 10 and 12. Due to the  experimental results, same experimental conditions were applied to the ores which contains  same silver grade. The less particle size the higher silver dissolution efficiency was observed.  Considering the leaching test results of the silver ores which has 96 g/ton Ag grade and was  used in our daily conditions, the efficiency of 7 micron sized ore is higher 7,3 percent than 15  micron sized ore. According to the leach results of this and other similars, it was observed that  how well the ore is ground less particle size, the silver recovery efficiency will increase  accordingly.Keywords: Particle Size, Silver, Sodium Cyanide.