Gıda sektöründe yeşil lojistik uygulamalarının işletmelerin lojistik performansları üzerindeki etkisi
The effect of green logistics applications in the food sector on logistics performance of businesses
Yazar: TUĞBA DELİCE AKCA
Danışman: PROF. DR. M. ŞÜKRÜ AKDOĞAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Gıda işletmeleri = Food companies ; Gıda sektörü = Food sector ; Lojistik = Logistics ; Tersine lojistik = Reverse logistics ; Yeşil lojistik = Green logistic

Özet:
Bu çalışmanın amacı; ilk olarak yeşil tedarik, yeşil ambalajlama, yeşil dağıtım, tersine lojistik ve lojistik performans faktörlerinin işletmelerin ve yöneticilerin demografik özelliklerine göre değişip değişmediğini ortaya koymaktır. İkinci olarak lojistik performansın yeşil tedarik, yeşil ambalajlama, yeşil dağıtım ve tersine lojistik gibi yeşil lojistik faaliyetlerini ifade eden faktörlerden etkilenip etkilenmediğinin, eğer bu faktörlerle lojistik performans arasında bir ilişki varsa bu ilişkinin ne yönde olduğunun tespit edilmesidir. Yeşil Tedarik, Yeşil Dağıtım, Yeşil Ambalajlama, Tersine Lojistik ve Lojistik Performans faktörlerinden oluşan modelde "Yeşil Lojistik Faaliyetler" ile "Lojistik Performans" arasındaki ilişki incelenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla İstanbul Sanayi Odası (ISO) 2017 ve 2018 yılı "Türkiye'nin En Büyük 1000 Kuruluşu" içerisinden 120 gıda işletmesi yöneticisiyle anket yapılarak veriler toplanmıştır.
Çalışmada verilere öncelikle demografik özelliklere göre karşılaştırma yapabilmek için Bağımsız Örneklemler t-Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi uygulanmıştır. Analizler sonucunda Yeşil Tedarik, Yeşil Dağıtım, Yeşil Ambalajlama, Tersine Lojistik ve Lojistik Performans faktörlerinin demografik değişkenlerin bazılarına göre farklılık gösterdiği bazılarına göre farklılık göstermediği belirlenmiştir. Daha sonra "Yeşil
Tedarik, Yeşil Dağıtım, Yeşil Ambalajlama ve Tersine Lojistik" faktörlerinin "Lojistik Performans" faktörü üzerindeki etkisini ortaya koymak amacıyla Pearson Korelasyon Analizi ve Çoklu Doğrusal Regresyon ile model test edilmiştir. Pearson Korelasyon Analizi sonuçlarına göre; Yeşil Tedarik ve Tersine Lojistik faktörleri ile Lojistik Performans faktörü arasında pozitif yönde ve zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Yeşil Dağıtım ve Yeşil Ambalaj faktörleri ile Lojistik Performans faktörü arasında da pozitif yönde ve çok zayıf düzeyde anlamsız bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Çoklu Doğrusal Regresyon sonuçlarına göre; yeşil tedarik, lojistik performans üzerinde istatistiki olarak anlamlı bir etkiye sahipken; yeşil dağıtım, yeşil ambalajlama ve tersine lojistiğin lojistik performans üzerinde doğrudan etkili olmadığı sonucuna varılmıştır.
Çalışmaya katılan gıda işletmelerindeki yöneticiler, faaliyetlerinde çevresel kaygı ile hareket ederek tersine lojistik, yeşil ambalajlama ve yeşil dağıtım gibi yeşil lojistik faaliyetlere önem verdiklerini ifade etseler de uygulamalarda birtakım eksikliklerin olduğu görülmüştür.

Abstract:
The first aim of this study is to reveal whether the performance factors of green supply, green packaging, green distribution, reverse logistics and logistics change according to the demographic characteristics of businesses and managers. The second purpose of the study is to determine whether the logistics performance is affected by the factors that are related with green logistics activities such as green supply, green packaging, green distribution and reverse logistics; and if there is a relationship between these factors and logistics performance, it is aimed to reveal what direction this relationship is.In the model consisting of Green Supply, Green Distribution, Green Packaging, Reverse Logistics and Logistics Performance factors, the relationship between "Green Logistics Activities" and "Logistics Performance" is tried to be examined. For this purpose, the data were collected by the survey made with the administrators of the companies which are among the "Turkey's Top 1000 Corporations" prepared by Istanbul Chamber of Industry (ICI) in 2017 and 2018.
In the study, firstly Independent Samples t-Test and One-Way ANOVA were applied to the data in order to make a comparison according to demographic characteristics. As a result of the analyses, it was determined that Green Supply, Green Distribution, Green Packaging, Reverse Logistics and Logistics Performance factors differ according to some of the demographic variables and do not differ according to others. Then, the model was tested with Pearson Correlation Analysis and Multiple Linear Regression in order to reveal the effect of "Green Supply, Green Distribution, Green Packaging and Reverse Logistics" factors on "Logistics Performance" factor. According to the Pearson Correlation Analysis results; It was determined that there is a significant and weak positive relationship between Green Supply and Reverse Logistics factors and Logistics Performance factor. It was determined that there is an insignificant and very weak relationship between the Green Distribution and Green Packaging factors and the Logistics Performance. According to Multiple Linear Regression results; It was concluded that while Green Supply has a statistically significant effect on Logistics Performance; Green Distribution, Green Packaging and Reverse Logistics do not have a direct effect on Logistics Performance.
Although the managers in the food businesses participating in the study stated that they attach importance to green logistics activities such as reverse logistics, green packaging and green distribution by acting with environmental concerns in their activities, it was observed that there were some deficiencies in the practices.