Mardin, Midyat ilçesindeki sivil ve dinî mimari yapıların yörenin bir kültür destinasyonu olmasındaki rolünün değerlendirilmesi
Evaluation of the role of civil and religious architectural structures in Mardin, Midyat district in becoming a cultural destination of the region
Yazar: MİHRİBAN KARDAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ŞEREMET ; DOÇ. DR. HASAN BUĞRUL
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Araştırma sahası olan Midyat ilçesi, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Dicle Bölümü sınırları içinde yer almaktadır. Şehir merkezine 68 kilometre uzaklıktaki Midyat, resmi olarak Mardin iline bağlıdır. Medeniyetlerin bir araya geldiği ender örneklerden biri olan Midyat'ta birçok etnik kökenden, dilden ve inançtan birey barış içinde bir arada yaşamaktadır. Çok sayıda geleneksel ev, iş yeri, han ve çeşitli dinlere ait ibadethaneleri (camii, kilise ve manastır) içeren tarihî dokusu, özgün özelliklerinin çoğunu korumasına yardımcı olmaktadır.
Midyat'ın kentsel dokusu ve sosyoekonomik yapısı kültürel çeşitlilik sergilemektedir. Dicle Nehri, Kuzey Mezopotamya'da kireçtaşı masifinden oluşan Tur Abdin platosunun/bölgesinin doğu ve kuzey sınırını oluşturmaktadır. Bölge altıncı yüzyılda Tur Abdin olarak adlandırılmış, daha önce ise Kasieri ve Masius olarak anılmıştır. Yakındaki Diyarbakır (Amida), Şanlıurfa (Edessa), Dara (Anastasiopolis) ve Nusaybin (Nisibis) kentlerinin dinî mimari gelenekleri Erken Hıristiyanlık döneminde bölgeyi etkilemiştir. Üçüncü ve dördüncü yüzyıllarda bu bölgelerde ilk Hıristiyan dinî yapıları ortaya çıkmıştır. Tur Abdin bölgesindeki en eski yapılar beşinci yüzyılın sonları ve altıncı yüzyılın başlarına aittir. Hristiyanlık geliştikçe, Tur Abdin bölgesi birçok kilise ve manastırın kurulmasına tanık olmuş ve burayı en önemli Hristiyan dinî merkezlerinden biri haline getirmiştir. Coğrafyası ve kutsallığı nedeniyle Tur Abdin bölgesi "Doğu'nun Athos Dağı" olarak bilinmektedir. Bu çalışmada; Mardin, Midyat ilçesindeki sivil ve dinî mimari yapıların yörenin bir kültür destinasyonu olmasındaki rolünün değerlendirilmesi bağlamında, Midyat ilçesinin dinî ve sivil destinasyonlarının tanıtımı, Midyat dinî ve sivil mimarisinin kentin bir kültür destinasyonu olarak yöre turizmine katkılarının araştırılması amaçlanmıştır.

Abstract:
Midyat district, the focus of this study, is situated within the Tigris Basin of the Southeastern Anatolia Region. Midyat, officially part of Mardin Province, is located 68 kilometers from the city center. Midyat exemplifies a unique instance of civilizational reconciliation, where individuals of all ethnic backgrounds coexist, communicating in various languages and practicing distinct faiths together. It is a communal center where individuals of many ethnic and religious backgrounds coexist. It mostly retains its original characteristics, with a historical texture that includes houses of worship for all religions.
In addition to cultural variety, the urban texture illustrates Midyat's socio-economic framework. The Tur Abdin plateau, a limestone massif situated in Northern Mesopotamia, is flanked by the Tigris River to the east and north. The territory, referred to as Kasieri and Masius throughout different eras, was designated Tur Abdin in the sixth century. In the Early Christian era, the area was shaped by the religious architectural traditions of neighboring towns, including Diyarbakır (Amida), Şanlıurfa (Edessa), Dara (Anastasiopolis) and Nusaybin (Nisibis). The first Christian edifices emerged in these places throughout the third and fourth century. The oldest structures in the Tur Abdin area are dated to the late fifth century and early sixth century. As Christianity proliferated, the Tur Abdin area became as a significant hub for the faith, with several monasteries and churches. Consequently, the Tur Abdin area is regarded as the "Mount Athos of the East" concerning both its geography and sanctity. This study aiM.S. to assess the contributions of civil and religious architectural structures in the Midyat district of Mardin to the region's status as a cultural destination, specifically focusing on their impact on local tourism.