Hiperbarik oksijen tedavisi uygulanan merkezlere yapılan hava saflık analizlerinin retrospektif incelenmesi
Retrospective evaluation of air analysis results of hyperbaric oxygen therapy centers
Yazar: ZEHRA YAZICI MUTLU
Danışman: PROF. DR. ŞAMİL AKTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Sultan Abdülhamid Eğt. ve Arş. Hast. / Deniz ve Sualtı Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Deniz ve Sualtı Hekimliği = Marine and Underwater Medicine
Dizin: Basınçlı ortam = Pressure medium ; Hava = Air ; Hava kalitesi = Air quality ; Hiperbarik oksijenasyon = Hyperbaric oxygenation ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Saflık tayini = Purity determination

Özet:
Bu çalışmada, Hiperbarik Oksijen Tedavi merkezlerine yapılan hava saflık analizlerinin Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan Hiperbarik Oksijen Tedavisi Uygulanan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkındaki Yönetmelik'te belirtilen solunabilir hava kalite standartlarına uygunluğu değerlendirilecektir. Aynı zamanda Hiperbarik Oksijen Tedavi merkezlerine yapılan anket ile basınçlı havanın solunabilir hale gelmesine etki eden faktörler sorgulanarak ülkemizdeki basınç odalarının durumu hakkında objektif bir bilgi elde edilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem
İstanbul Tıp Fakültesi Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp Anabilim Dalı'nda kayıtları tutulan hava saflık analizleri retrospektif olarak derlendi. Aynı zamanda hazırlanan anket Hiperbarik Oksijen Tedavi merkezlerine e-posta yolu ile ulaştırıldı. Çalışmada elde edilen veriler Microsoft Excel programında düzenlenirken, istatistiksel analizler için IBM SPSS Statistics 22 programı kullanıldı.
Bulgular
Ulaşılan 294 adet hava saflık analizinin hiçbirinde yağ buharı, CO ve O2 normal sınırların ötesinde değildi. Su buharı 19 ölçümde (%9,5) 50 mg/m3'ün üstünde saptandı. Yalnızca bir ölçümde koku varlığı tespit edildi.
Ankete 44 merkez dönüş yaptı. Özel merkezlerde kamuya bağlı merkezlere göre hem rutin hem de son ay yapılan seans sayısı anlamlı olarak fazla saptandı (P=0,000). Merkezlerin tamamında birinci kompresör vidalı alçak basınç kompresörü idi. Yedi merkezde tek kompresör mevcuttu. Hiçbir merkezde hava hattı üzerinde, BIBS öncesinde ek filtre yer almamaktaydı. İlk kompresörünü tek başına veya varsa her iki kompresörünü aynı anda çalıştırıp kurutucu kapasitesini aşmayacak biçimde sistem kurulumuna sahip merkez sayısı yalnızca 15'di. Sadece 10 merkez hava analizlerini 6 ayda bir yaptırıyordu.
Sonuç
Çalışmada ülkemizdeki Hiperbarik Oksijen Tedavisi uygulanan merkezlerde kompresör ve kurutucu kapasiteleri, filtre yerleşimleri, kompresör de kullanılan yağın marka-modeli gibi hususlarda uygun olmayan pratik uygulamalar ve merkezlerde kurulum hataları olduğu saptandı. Kompresör bakımı, filtre değişimi, regülatör temizliği ve hava depolarının kontrolü gibi konularda merkezler arası ortak bir yaklaşım bulunmamaktaydı. Hava analizlerinin merkezlerin çoğunda düzenli aralıklarla yapılmadığı ve bu durumun yapılan denetlemelerde dikkate alınmadığı görüldü. İlgili yönetmelikte bu konularda yapılacak düzenlemelere ihtiyaç vardır. Basınç odası güvenliği ve tedaviye alınan hastaların ve yardımcı personelin sağlığını doğrudan etkileyen bu konuda, kamuya bağlı veya özel merkez fark etmeksizin yapılacak denetlemeler ve düzenlemeler ile, ülkemizdeki Hiperbarik Oksijen Tedavi merkezlerinin iyileştirilmesi ve standardizasyonu sağlanabilir.
Anahtar Kelimeler: Basınç odası, Hiperbarik Oksijen Tedavisi, solunabilir hava analizi

Abstract:
In this study, the compliance of air purity analyzes to Hyperbaric Oxygen Therapy centers to the breathing air quality standards specified in the Regulation on Hyperbaric Oxygen Therapy Applied by the Ministry of Health will be evaluated. At the same time, it was aimed to obtain an objective information about the state of the pressure chambers in our country by questioning the factors affecting the making the pressurized air breathable with the survey conducted to Hyperbaric Oxygen Therapy centers.
Materials and methods
The air purity analyzes recorded in Istanbul University, Istanbul Faculty of Medicine Undersea and Hyperbaric Medicine Department were compiled retrospectively. The concurrent questionnaire was sent to Hyperbaric Oxygen Therapy centers via e-mail. While the data obtained in the study were edited in Microsoft Excel program, IBM SPSS Statistics 22 program was used for statistical analysis.
Results
In none of the 294 air purity analyzes reached, oil vapor, CO and O2 were beyond the normal limits. Water vapor was found above 50 mg/m3 in 19 measurements (9.5%). Only one measurement detected odor.
44 centers returned to the survey. The number of both routine and last month sessions was significantly higher in private centers than in public centers (P = 0,000). In all centers, the first compressor was the low pressure screw air compressor. There was only one compressor in seven centers. No center had additional filters on the air line prior to BIBS. The number of centers with system set-up was only 15, operating the first compressor alone or, if any, both compressors at the same time, not exceeding the dryer capacity. Only 10 centers were performing the air analysis every 6 months.
Conclusion
In the study, it was determined that there were inconvenient practical applications in the centers where Hyperbaric Oxygen Therapy applied in our country, such as compressor and dryer capacities, filter placements, brand-model of the oil used in the compressor, and installation errors in the centers. There was no common inter-center approach to issues such as compressor maintenance, filter replacement, regulator cleaning and air tank control. It was observed that air analyzes were not carried out at regular intervals in most of the centers and this situation was not taken into consideration during the inspections. Regulations to be made on these issues are needed in the relevant regulation. Improvement and standardization of Hyperbaric Oxygen Therapy centers in our country can be achieved with the inspections and arrangements to be made regardless of the public or private centers, in this regard, which directly affects safety of the hyperbaric chamber and the health of the patients and inside attendant who are taken into treatment.
Key Words: Breathing air analysis, hyperbaric chamber, Hyperbaric Oxygen Therapy