COVID-19 pandemisi ile mücadelede halk sağlığı alanındaki alınan önlemlerin orantılılık ilkesi bağlamında normatif analizi ve etik açıdan değerlendirilmesi
Normative analysis and ethical evaluation of measures taken in the field of public health in the context of the principle of proportionality in combating the COVID-19 pandemic
Yazar: AYŞENUR DALDABAN BERBEROĞLU
Danışman: PROF. DR. İLHAN İLKILIÇ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı / Tıp Tarihi ve Etik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics ; Halk Sağlığı = Public Health ; Hukuk = Law
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Halk sağlığı = Public health ; Karantina = Quarantine ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Orantı = Ratio ; Pandemiler = Pandemics

Özet:
Dünya tarihinde farklı bir yere sahip olacak olan COVID-19 Pandemisiyle mücadelede aynı zamanda birçok etik soru ve sorunlar ortaya çıkmıştır. Bunlardan en önemlilerinden biri pandemiyle mücadele sırasında alından tedbirlerin bireysel hak ve özgürlükleri kısıtlaması ya da ihlal etmesidir. Bireyin ve toplumun sağlığını korumaya yönelik bu önlemler her ne kadar yüksek değerlere sahip olan amaçlara hizmet etseler bile, sınırsız bir meşruiyet hakkına sahip değillerdir. Salgının yayılmasına ve özellikle ilk dönemlerde can kaybını önlemeye yönelik bu önlemlerin verimli ve etkili olması kadar, temel hak ve özgürlükleri ihlal etmemesi ya da mümkün olan en az düzeyde kısıtlaması önemlidir. İşte tüm bu değişkenler arasında kabul edilebilen ve gerekli bir dengenin kurulması ancak pandemi döneminde özellikle halk sağlığı etiği alanında ön plana çıkan orantılılık ilkesiyle mümkündür. Bu yüksek lisans tezi yukarıda bahsedilen çerçeve içerisinde orantılılık ilkesine odaklanmaktadır. Bu çalışmada orantılılık kavramı hem farklı düşünce geleneklerinde tarihi süreç içerisinde incelenmiş, hem de felsefi teorilerdeki yeri araştırılmıştır. Bu araştırmalar daha çok normatif bir düzlemde gerçekleştirilirken, çalışmamızda aynı zamanda nicel bir analizle mevcut literatürde orantılılık ilkesinin hangi anlam ve içeriklerde ve hangi bağlamlarda kullanıldığı da sorgulanmış ve değerlendirilmiştir. COVID-19 pandemisi kapsamında gerçekleştirilen kapanma, karantina ve izolasyon önlemlerinin genel olarak fayda ve zararları irdelenerek, bu önlemler orantılılık ilkesinin içerdiği kriterlere göre değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmede daha önce farklı ülkelerde gerçekleştirilmiş olan empirik çalışmaların sonuçlarından yararlanılmıştır. Bu tez çalışmasında hem tıbbi hem de bilimsel anlamda farklı süreçleri içeren COVID-19 Pandemisinde birçok belirsizliğe rağmen orantılılık ilkesinin neden alınan önlemlerde her daim kullanılması gereken bir ilke olduğu bilimsel bir çerçeve içerisinde ortaya konmuştur. Aynı zamanda konuyla ilgili argümanlar somut hale getirilmiştir. Diğer taraftan etik analiz sonucu pandemi sürecinde önemli etkenlerin değişebilmesinden dolayı orantılılık ilkesinin uygulanmasının neden sürekli güncellenmesi gerektiği argümanlarıyla açıklanmıştır.

Abstract:
In the fight against the COVID-19 Pandemic, which will have a exceptional example in world history, many ethical questions and issues have also emerged. One of the most important of these is that the measures taken during the fight against the pandemic restrict or violate individual rights and freedoms. Although these measures to protect the health of the individual and society serve high-value purposes, they are not entitled to unlimited legitimacy. It is important that these measures to prevent the spread of the epidemic and loss of life, especially in the early stages, are efficient and effective, as well as not violating fundamental rights and freedoms, or limiting them to the minimum extent possible. Establishing an acceptable and necessary balance between all these variables is only possible with the principle of proportionality, which comes to the fore especially in the field of public health ethics during the pandemic period. This master thesis focuses on the principle of proportionality within the framework mentioned above. In this study, the concept of proportionality was examined both in the historical process in different traditions of thought and its role in philosophical theories. While these researches are mostly carried out on a normative basis, our study also questioned and evaluated the meanings and contexts in which the principle of proportionality is used in the existing literature through a quantitative analysis. The benefits and harms of the lockdown, quarantine and isolation measures carried out within the scope of the COVID-19 pandemic were examined in general, and these measures were evaluated according to the criteria included in the proportionality principle. In this evaluation, the results of empirical studies carried out in different countries were used. In this thesis, it has been demonstrated within a scientific framework why proportionality is a principle that should always be implemented in the measures taken despite many uncertainties in the COVID-19 Pandemic, which contains different processes in both medical and scientific aspects. At the same time, the arguments on the subject were concretized. On the other hand, it was explained with arguments why the implementation of the proportionality principle should be constantly updated as important factors may change during the pandemic process due to ethical analysis.