Ankara ilindeki aile hekimliği asistanlarının sigara bırakma tedavisi konusundaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitude and behavior of family medicine assistants in Ankara province on smoking cessation treatment
Yazar: FATMA ERDEM DEMİREZEN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÇELİK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Ankara = Ankara ; Bilgi = Knowledge ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; Tutumlar = Attitudes ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Amaç: Tütün kullanımı, şu anda bütün dünyadaki ölümlerin önde gelen önlenebilir nedenlerinden birisidir. Son yıllarda tüm dünyada tütünle ciddi bir mücadele sürmesine rağmen tütün kullanımı yoğun şekilde devam etmektedir. Toplumun her kesimine en kolay şekilde ulaşan, koruyucu ve kapsayıcı sağlık hizmeti sunan aile hekimleri, sigara bağımlılığı tedavisinde etkin rol oynama imkanına sahiptir. Biz de bu amaçla, uzmanlık eğitimini tamamladıktan sonra birinci basamakta hizmet verecek olan aile hekimliği asistanlarının, sigara bırakma tedavisi konusunda bilgi, tutum ve davranış düzeylerini değerlendiren bir çalışma hazırladık.
Gereç ve Yöntem: Ankara'da eğitim görmekte olan 563 aile hekimliği asistanından güven aralığı %90, hata payı %5 alınarak yapılan hesaplamada en az 211 adet anket yapılması planlandı. Anketler 20 Ağustos 2020-30 Eylül 2020 tarihleri arasında online olarak yapıldı ve 233 kişi katılım gösterdi. Ankette; sosyodemografik sorular, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi ve bilgi, tutum ve davranış değerlendirme soruları bulunmaktadır.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 30,04±5,62 yıldır, 164'ü (%75,1) kadın, 69'u (%29,6) erkektir. Asistan hekimlerin 175'i (%75,1) hiç sigara kullanmamış, 32'si (%13,7) bırakmış ve 26'sı (%11,2) halen sigara içmektedir. Katılımcıların 104'ü (%44,6) sigara bırakma ile ilgili hiç eğitim almamış, 106'sı (%45,5) sözel olarak eğitim almış ve 23'ü (%9,9) sertifikalı olarak eğitim almıştır. Sigara içme durumu ile bilgi, tutum ve davranış puanları arasında anlamlı ilişki bulunmazken, sigara bırakma eğitimi alma durumunun bilgi, tutum ve davranışı etkilediği saptandı.
Sonuç: Aile hekimliği asistanlarının bilgi, tutum ve davranış düzeyleri yetersiz bulunmuştur. Sigara ile mücadelede ön safta yer alması gereken aile hekimlerinin sigara bırakma eğitimi alması konusunda ve bilgilerini kullanma konusunda desteklenmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, sigara, sigara bırakma tedavisi

Abstract:
Aim: Tobacco use is now one of the leading preventable causes of death worldwide. Although there has been a serious struggle against tobacco all over the world in recent years, tobacco use continues intensively. Family physicians, who can reach every segment of the society in the easiest way and provide protective and inclusive health services, have the opportunity to play an active role in the treatment of cigarette addiction. For this purpose, we prepared a study evaluating the knowledge, attitude and behavior levels of family physicians about smoking cessation treatment who will serve in primary health care after completing their specialty training.
Materials and Methods: At least 211 surveys were planned to be made in the calculation made by taking the confidence interval of 90% and the margin of error as 5% among 563 family medicine assistant doctors who are studying in Ankara. The surveys were conducted online between 20 August 2020 and 30 September 2020 and 233 people participated. In the survey; there are sociodemographic questions, Fagerström Tolerance Questionnaire and knowledge, attitude and behavior evaluation questions.
Results: The average age of the participants is 30.04 ± 5.62 years, 164 (75.1%) are female and 69 (29.6%) are male. 175 of the assistant doctors (75.1%) have never smoked, 32 (13.7%) quit and 26 (11.2%) are still smoking. 104 of the participants (44.6%) did not receive any training on smoking cessation, 106 (45.5%) received verbal training, and 23 (9.9%) received certified training. While there was no significant relationship between smoking status and knowledge, attitude and behavior scores, it was found that smoking cessation education affected knowledge, attitude and behavior.
Conclusion: The knowledge, attitude and behavior levels of family medicine assistant doctors were found to be insufficient. Family physicians, who should be at the forefront of the fight against smoking, should be supported in taking smoking cessation training and using their knowledge.

Key Words: Family medicine, smoking, smoking cessation treatment