Seri katil mitlerine inancı etkileyen faktörlerin üniversite öğrencileri perspektifinden incelenmesi
Examining the factors affecting belief in serial killer myths from the perspective of university students
Yazar: CANSEL AKYÜZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NACİ AKDEMİR
Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Suç Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Cinayet = Murder ; Kriminoloji = Criminology ; Mitler = Myths ; Morbidite = Morbidity ; Seri katiller = Serial killers ; Sosyal psikoloji = Social psychology ; Suç psikolojisi = Crime psychology ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Üniversite öğrencileri = University students ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Seri katil aralarında bekleme süresinin olduğu iki ve daha fazla cinayet işleyen kişilerdir. Seri katil mitleri, seri katil ve cinayetler hakkında kalıplaşmış yanlış inançlardır. Seri katil mitleri, seri katiller hakkındaki kalıp yargıların yaygınlaşmasıyla oluşmaktadır. Failin kişisel özellikleri, cinayetlerin nedenleri ve olay yeri özelliklerine dair kalıplaşmış bilgiler seri katil mitlerini oluşturur. Bu tezin amacı seri katil mitlerine bireylerin inanmasında etkili olduğu düşünülen etmenlerin incelenmesidir. Bu amaçlara ulaşmak için Ankara'da bulunan üniversitelerde eğitim gören 324 öğrencinin katılımı ile çevrim içi formlar aracılığı ile veri toplanmıştır. Nicel analiz yöntemlerinden Mann Whitney U testi, Açıklayıcı Doğrusal Faktör Analizleri, Güvenirlik Analizi ve son olarak Yapısal Eşitlik Modeli kullanılarak araştırma hipotezleri test edilmiştir. Çalışmada medyanın bireyin düşünce, tutum ve davranışlarına etkisi yetiştirme kuramı perspektifinden incelenmiş, bireyin nahoş olaylara ve konulara ilgisini gösteren morbid merakının seri katil mitlerine inanç üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Çalışmada Zuckerman ve Litle'ın oluşturduğu (1986) Morbid Olaylara Merak Ölçeği ve Harrison ve Frederick'in geliştirdiği (2020) Morbid Psikoloji Konularına İlgi Maddeleri kullanılmıştır. Tez çalışmasının en önemli bulgusu yetiştirme teorisi ve morbid psikoloji konularının seri katil mitlerine inancı yordamasıdır. "Seri katil mitlerine olan inançta suç medyasına olan maruz kalma yoğunluğu etkilidir." ve "Seri katil mitlerine olan inançta morbid psikoloji konularına ilgi etkilidir." hipotezleri doğrulanmıştır. Seri katil mitlerine inancı suç türü medyaya maruz kalma negatif yönde ve morbid psikoloji konularına ilgi pozitif yönde yordamaktadır. Morbid merakının seri katil mitlerine inançta yordayıcı etkisi bulunamamıştır, bu durumda "Seri katil mitlerine olan inançta morbid merakı etkilidir." hipotezi doğrulanmamıştır. Çalışmada elde edilen bulgular bir suç türü mitlerine inancı etkileyen faktörlerin ortaya koymuştur. Bu bilgiler ışığında toplumda yer alan suç ve suçluya dair yanlış bilgileri azaltma stratejileri geliştirilebilir, bu stratejiler yanlış bilgilerin ortandan kalkmasında, suç korkusunun azalmasında ve suç soruşturmalarının kalıp yargılardan uzak yürütülmesinde etkili olabilir.

Abstract:
Serial killers are people who commit two or more murders with a waiting period between them. Serial killer myths are stereotyped false beliefs about serial killers and murders. Serial killer myths are formed by the spread of stereotypes about serial killers. The personal characteristics of the perpetrator, the causes of the murders, and the stereotyped information about the crime scene form serial killer myths. The aim of this thesis is to examine the factors that are thought to be effective in belief in serial killer myths. In order to achieve these goals, data were collected through online forms with the participation of 324 students studying at universities in Ankara. The research hypotheses were tested using the Mann Whitney U test, Explanatory Linear Factor Analysis, Reliability Analysis, and finally the Structural Equation Model, which are quantitative analysis methods. In the study, the effect of the media on the thoughts, attitudes and behaviors of the individual was examined from the perspective of the cultivation theory, and the effect of the morbid curiosity, which shows their interest in unpleasant events and issues, on the belief in serial killer myths was investigated. In the study, Curiosity about Morbid Events Scale created by Zuckerman and Litle (1986) and Items of Interest for Morbid Psychology Issues developed by Harrison and Frederick (2020) were used. The most important finding of the thesis study is that the subjects of breeding theory and morbid psychology predict belief in serial killer myths. "Belief in serial killer myths is driven by the intensity of exposure to crime media." and "Interest in morbid psychology issues is effective in belief in serial killer myths." hypotheses were confirmed. Belief in serial killer myths predicts exposure to criminal media negatively and interest in morbid psychology positively. Morbid curiosity was not found to have a predictive effect on belief in serial killer myths, in this case " Morbid curiosity is effective in belief in serial killer myths." hypothesis is not confirmed. The findings obtained in the study revealed the factors affecting belief in a crime type myths. In the light of this information, strategies to reduce misinformation about crime and criminals in the society can be developed, these strategies can be effective in eliminating false information, reducing fear of crime and conducting crime investigations away from stereotypes.