Birleşik Krallık dış politikası: Brexıt sonrası yeniden yapılanma
United Kingdom foreign policy: Restructuring post-Brexit
Yazar: KÜBRA ÇAĞLAR HEKİMOĞLU
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN ERKAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Birleşik Krallık'ın Avrupa bütünleşmesine bakışı ve AB ile ilişkisi, Kıta Avrupası ülkeleri ile AB arasındaki ilişkilerden farklı olarak gelişmiş ve daha değişik bir doğaya sahip olmuştur. Birleşik Krallık Avrupa bütünleşmesi için somut işbirliği arayışlarına destek verirken, Kıta Avrupası ülkelerinden farklı ve üstün addettiği özelliklerine atıfta bulunarak ilk başta AB'ye üye olmak istememiştir. Değişen koşullarla birlikte, sonrasında AB'ye üye ülke konumuna gelse de Birleşik Krallık, Birliğin ortak politikalarının birçoğunun dışında kalmıştır. Üyeliği boyunca AB ile ilişkileri mesafeli, tereddütlü ve inişli çıkışlı bir seyir izlemiş ve AB ile tam bütünleşememiştir. Bu nedenlerden dolayı Birleşik Krallık, AB içerisinde istisnai bir konumda olmuştur. Nihayetinde, 23 Haziran 2016'da AB üyeliğini referanduma taşıyarak, %51,9 oy oranıyla AB üyeliğinden ayrılma yani Brexit kararı almıştır. Bu kararın ardından Birleşik Krallık ve AB ayrılık müzakerelerine başlamış, uzun süren müzakereler sonucunda Ocak 2020'de Birleşik Krallık AB'den resmi olarak ayrılmıştır. Ardından, Aralık 2020'de Ticaret ve İşbirliği Anlaşması'nın (TCA) imzalanması ve geçiş döneminin sona ermesiyle Birleşik Krallık AB'den tam anlamıyla ayrılmıştır.
Brexit ile birlikte AB'den ayrılan Birleşik Krallık'ın dünyadaki konumu değişmiş ve Birleşik Krallık dünyadaki rolünü yeniden tanımlama çabası içine girmiştir. Başka bir ifadeyle, yaşanan Brexit süreciyle AB'den ayrılan Birleşik Krallık'ın dış politikası yeniden şekillenmeye başlamıştır. Bu bağlamda tez, tarihsel süreç içerisinde Birleşik Krallık-AB ilişkilerinin özgün yapısını ele alarak, Brexit referandumu ve Birleşik Krallık'ın AB'den ayrılmasının, Birleşik Krallık'ın dünyadaki yerini/konumunu nasıl değiştirdiğini tespit etmeyi amaçlamıştır. Tez kapsamında, Birleşik Krallık'ın AB, ABD, Hint-Pasifik, Rusya ve Orta Doğu ile ilişkileri analiz edilerek Brexit sonrası Birleşik Krallık dış politikası ortaya konulmuştur. Söz konusu çerçevede, Brexit süreciyle birlikte Birleşik Krallık dış politikasında değişim yaşandığı ve bu bağlamda bağımsız ve daha aktif hareket eden Birleşik Krallık dış politikasının şekillenmeye başladığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda, Brexit sonrası bağımsız bir dış politika oluşturma yetisi elde eden Birleşik Krallık, uluslararası arenadaki rolünü "Küresel Britanya" olarak tanımlayarak dış politikada bağımsız ve daha aktif hareket eden bir Birleşik Krallık'a işaret etmiştir.

Abstract:
The United Kingdom's view of European integration and its relationship with the EU developed differently from the relations between the Continental European countries and the EU, and the United Kingdom had a different nature with the EU. While the United Kingdom supported the search for concrete cooperation for European integration, it did not want to become a member of the EU at first, referring to its different and noble character from the Continental European states. With the changing conditions, although it later became a member state of the EU, the United Kingdom remained outside most of the common policies of the Union. During its membership, its relations with the EU followed a distant, doubtful and bumpy course and could not fully integrate with the EU. For these reasons, the United Kingdom was in an exceptional position within the EU. Eventually, on June 23, 2016, by carrying the EU membership to a referendum, it decided to leave the EU membership, namely Brexit, with 51.9% of the votes. Following this decision, the UK and the EU started separation negotiations, and as a result of long negotiations, the UK officially left the EU in January 2020. Then, with the signing of the Trade and Cooperation Agreement (TCA) in December 2020 and the end of the transition period, the UK has exactly left the EU.
The position of the United Kingdom, which left the EU with Brexit, has changed in the world and the United Kingdom has tried to redefine its role in the world. In other words, the foreign policy of the United Kingdom, which left the EU with the Brexit process, has begun to reshape. In this context, the thesis aims to determine how the Brexit referendum and the UK's departure from the EU have changed the UK's position in the world, by addressing the unique structure of the UK-EU relations in the historical process. Within the scope of the thesis, the UK's relations with the EU, USA, Indo-Pacific, Russia and the Middle East were analysed and the post-Brexit UK foreign policy was revealed. In this framework, it has been concluded that there has been a change in the foreign policy of the United Kingdom with the Brexit process and in this context, the foreign policy of the United Kingdom, which acts independently and more actively, has begun to take shape. The United Kingdom, which gained the ability to create an independent foreign policy after Brexit, defined its role in the international arena as "Global Britain", pointing to a United Kingdom that acts independently and more actively in foreign policy.