Yetişkin epilepsi hastalarında kronik bakım kalitesinin değerlendirilmesi
Assessment of quality of chronic care in patients with epilepsy
Yazar: OĞUZHAN FIRAT
Danışman: PROF. DR. SALİH KUTAY DEMİRKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Epilepsi-genel = Epilepsy-generalized ; Farmakoloji-klinik = Pharmacology-clinical ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu çalışmada yetişkin epilepsili
hastalara sunulan kronik bakım kalitesi tespit edilerek hastalara yeterli düzeyde
sunulamayan bakım hizmetlerinin meydana getireceği potansiyel risklere yönelik
klinik eczacılık hizmetlerinin tanımlanması ve bu hizmetlerin hasta sonuçları
üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma Şubat 2022-Haziran
2023 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri Nöroloji Polikliniği'nde,
prospektif olarak dört dönemde yürütülmüştür. Birinci dönemde (3 ay) kalite
indikatörleri (Kİ) kontrol listesi ile 162 hastanın bakım kalitesi gözlemsel olarak tespit
edilmiş ve ikinci dönemde uzman panel tarafından kalite indikatörlerine
uyumsuzluktan dolayı oluşabilecek potansiyel risklere yönelik klinik eczacılık
hizmetleri tanımlanmıştır. Üçüncü dönemde (12 ay) ise 154 hastaya klinik eczacılık
hizmetleri uygulanmış ve nöbet sıklığı, tedaviye uyum (İlaç Uyumunu Bildirim
Ölçeği, İUBÖ), epilepsinin hasta üzerindeki etkisi (Personal Impact of Epilepsy Scale,
PIES), yaşam kalitesi (Quality of Life in Epilepsy, QOLIE-10) ve depresyon (Hasta
Sağlık Anketi, PHQ-9) meydana gelen değişim 6 aylık takip süresince
değerlendirilmiştir. Dördüncü dönemde (3 ay), kalite indikatörleri kontrol listesi
hekimlere aktarılmış, 162 hasta için uyum oranları tekrar ölçülmüştür. Birinci
dönemde, en yüksek uyum oranları Kİ-1a ve Kİ-10, en düşük uyum oranları ise Kİ-7,
Kİ-8 ve Kİ-9'da tespit edilmiştir. Uzman panel toplantısında tedaviye uyum, yan etki
izlemi, yaşam tarzı ve yaşam kalitesine yönelik hasta eğitimi planlanmıştır. Üçüncü
dönemde hastaların nöbet sıklığı, İUBÖ, PIES VE QOLIE-10 puanlarında anlamlı
iyileşmeler tespit edilmiştir (p<0,001). Dördüncü dönemde, Kİ-2a (p=0,032), Kİ-3d
(p=0,012), Kİ-4 (p=0,001) ve Kİ-5 (p=0,002) kalite indikatörlerine uyum oranlarının
anlamlı düzeyde arttığı gözlemlenmiştir. Bu çalışma epilepsili hastalara sunulan rutin
bakım hizmetlerinin kalite indikatörlerine düşük uyum gösterdiği ve potansiyel
risklere karşı geliştirilen klinik eczacılık hizmetlerinin önemini göstermektedir.

Abstract:
The aim of this study was to assess the
quality of chronic care provided to adult patients with epilepsy, identify clinical
pharmacy interventions for potential risks arising from inadequately delivered care
services, and evaluate the impact of clinical pharmacy services on patient outcomes.
The study was conducted prospectively in four phases between February 2022 and
June 2023 at the Neurology outpatient clinics of Hacettepe University Hospitals. In
the first period (3 months), the quality of care of 162 patients was determined
observationally with the quality indicators (QI) checklist and in the second period,
clinical pharmacy services were defined by the expert panel for potential risks that
may occur due to non-adherence with quality indicators. In the third period (12
months), 154 patients received clinical pharmacy services and the changes in seizure
frequency, medication adherence (Medication Adherence Reporting Scale, MARS),
personal impact of epilepsy on the patient (Personal Impact of Epilepsy Scale, PIES),
quality of life (Quality of Life in Epilepsy, QOLIE-10) and depression (Patient Health
Questionnaire, PHQ-9) were evaluated during the 6-month follow-up period. In the
fourth period (3 months), the QI checklist was provided to physicians and adherence
rates were re-assessed for 162 patients. In the first period, the highest adherence rates
were observed in QI-1a (96.3%) and QI-10 (100%), while the lowest compliance rates
were found in QI-7, QI-8, and QI-9. The patient education on treatment adherence,
side effect monitoring, lifestyle, and quality of life was planned as part of the clinical
pharmacy services during the expert panel meeting. Significant improvements were
detected in seizure frequency, MARS, PIES, and QOLIE-10 scores during the third
period (p<0.001). In the fourth period, it was observed that the rates of adherence to
QI-2a (p=0.032), QI-3d (p=0.012), QI-4 (p=0.001) and QI-5 (p=0.002) significantly
increased. This study shows that routine care services have low adherence to QIs, and
the importance of clinical pharmacy services developed against potential risks.