İlk atak psikoz hastalarında nöropsikolojik değerlendirmeler
Neuropsychological assessment in first episode psychosis
Yazar: ESRA AYDINLI
Danışman: PROF. DR. KÖKSAL ALPTEKİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Sinir Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Nöropsikoloji = Neuropsychology ; Nöropsikolojik testler = Neuropsychological tests ; Psikotik bozukluklar = Psychotic disorders ; Şizofrenik psikoloji = Schizophrenic psychology

Özet:
Amaç: Psikotik belirtinin ortaya çıkmasından tedavi başlangıcına kadar geçen süre uzadıkça tedaviye yanıt azalmakta ve alevlenmeler daha sık olmaktadır. İlk psikozun ortaya çıktığı bu dönem şizofreninin gidiş özellikleri hakkında önemli ipuçları içermektedir. Erken yaşta ortaya çıkan ilk psikoz atağı birçok sosyodemografik ve klinik değişkenlerin etkisinde gerçekleşmektedir. İlk atak psikoz hastalarında bilişsel ve işlevsel bozulmalar da söz konusu olabilir. Bu çalışmada ilk psikotik atak yaşayan hastalarda sosyodemografik değiĢkenler, alkol ve madde kullanımı, travmatik yaşam olayları gibi çevresel etkenlerin psikozun oluşmasındaki rolü incelenmekte ve ilk atak psikotik hastalarda bilişsel işlevlerde bozulma olup olmadığı araştırılmaktadır.
Yöntem: Araştırmanın örneklemi 60 İlk Atak Psikoz (İAP) hastası ve 60 sağlıklı gönüllü kontrolden oluşturuldu. İki grubun bilişsel işlevlerini değerlendirmek için Nöropsikolojik Test Bataryası; psikososyal etkenleri değerlendirmek için Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği (CTQ), Sosyal Çevre Ölçüm Aracı, Yaşam Olayları Ölçeği, Tütün ve Alkol Kullanım Ölçeği ve Madde/Esrar Kullanım Ölçeği kullanıldı. Hasta grubunun klinik durumunu değerlendirmek için; Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Young Mani Belirtileri Ölçeği, İçgörü Ölçeği kullanıldı.
Bulgular: İlk atak psikoz hastalarında; son bir yıl içinde yaşanan yaşam olayları, doğum mevsimi, adli öykü, OKB öyküsü, 1.derece akrabada şizofreni olma ve psikoz bulunma, intihar girişimi gibi klinik değişkenler açısından sağlıklı kontrollere göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık görüldü. Çocukluk çağı travma puanları açısından iki grup arasında fark olmadığı saptandı. İlk atak psikoz hastalarında sağlıklı normallerle karşılaştırıldığında, özellikle sözel bellek, dikkat, işlem hızı, çalışma belleği ve yürütücü işlevlerde daha belirgin bilişsel işlev bozulması olduğu saptandı.
Sonuç: Şizofrenide önemli belirti kümelerinden biri olan bilişsel işlev bozulması şizofreni hastalığının başlangıcında, ilk psikoz atağının çıktığı dönemde de bulunmaktadır.

Abstract:
Objective: After the emergence of psychotic symptoms, if treatment is prolonged, response to treatment is decreased and psychotic relapses are more common. This period which first psychosis emerges contains important clues about the properties. First episode psychosis which shows up in young ages occurs under the effect of many sociodemographic and clinic varieties. In the first episode psychosis patients, cognitive and functional distruptions may be a matter. In this study the effect of socio-demographic variables, alcohol and substance use, the environmental factors such as traumatic life events over the emergence of pyschosis in the first episode psychosis patients were examined and cognitive funtions in first episode psychosis patients were evaluated.
Methods: The study sample consisted of 60 First Episode Psychosis patients and 60 healthy control subjects. We used Neuropsychological Tests to evaluate cognitive functions in two groups. Psychosocial risk factors were assessed using Childhood Trauma Questionnaire, Social Environment Measurement Tool, Life Events Scale, Tobacco Alcohol Use Scale and Substance/Marijuana Use Scale. In addition to the clinical evaluation of the patient group PANSS, the Young Mania Symptoms Scale and Insight Scale were used for detecting psychiatric symptoms.
Results: In this study we found statistically significant differences regarding the last year life events, birth season, judicial history, obsessive compulsive symptoms, familial liability of schizophrenia and psychosis in 1st degree relatives, and attempted suicide in patients with first psychotic episode compared to healthy controls. Childhood trauma scores did not differ between the two groups. Cognitive impairments were significantly impaired in first-episode patients. Patients had poor performance in verbal memory, attention, processing speed, working memory and executive functions that is similar to the previous literature findings.
Conclusion: In schizophrenia, deterioration of cognitive function, which is one of the major symptom clusters, is found in the beginning of schizophrenia and also found in the period of first episode psychosis.