Kemaliye (Eğin) halıları
Kemaliye (Eğin) carpets
Yazar: NOMAN ÖZTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SELMAN CAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Erzincan-Kemaliye = Erzincan-Kemaliye ; Halılar = Carpets ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts

Özet:
Bu araştırma, Kemaliye (Eğin) yöresinde dokunmuş olan halıları tespit etmek ve özelliklerini ortaya çıkarmak için yapılmıştır.Geleneksel Türk El Sanatları'nın en önemli kollarından biri olan halıcılık, tarih boyunca çok önemli gelişmeler geçirmiştir. Büyük Selçuklular döneminde Anadolu'da önemli bir yere sahip olduğu bilinmektedir. Fakat bu dönemden günümüze kadar örnekler gelmemiştir. XIII. yy'da Anadolu Selçukluları döneminden kalma halı parçaları ise bize o dönem hakkında geniş bilgi vermektedir. Daha sonra XIV-XV. yüzyıl Beylikler Dönemi'nde halı sanatı başka bir boyut kazanmıştır. Hemen ardından XV-XVI. yüzyıl Erken Osmanlı Dönemi halıları da Türk Halı Sanatı'nın gelişmesindeki rolü çok büyüktür. XVI. yüzyılda Osmanlı devri Anadolu-Türk halıları altın çağındadır ve bu devir halıları Klâsik Osmanlı Devri Halıları adıyla bilinir. XVII. yy:'da, batı Anadolu'da Kula, Bergama, Gördes ve Milas, İç Anadolu Bölgesi'nde de Mucur, Lâdik, Kırşehir ve yörelerindeki halılar karakteristik özellikleri ile ün kazanmışlardır ve varlıklarını günümüze kadar devam ettirebilmişlerdir.XIX. yüzyılda halı şirketleri Anadolu'nun değişik şehirlerinde halı dokutturmaya devam ettirmişlerdir. Eğin yöresinde de halıcılık bu yüzyılda başlamış ve büyük bir ün kazanmıştır. Kendine has özellikleri olan, Eğin halısına artan talep üzerine ortakları halktan oluşan halı şirketi kurulmuş ve yörede hem önemli bir kazanç kaynağı olmuş hem de çok farklı renk ve desen örnekleri ile uzun yıllar kendisinden bahsettirmiştir.Eğin halısında, İran halı sanatının özelliği kendisini hissettirmektedir. Çünkü bu yöreye halıcılığı ilk getirenlerin İran'dan gelenler olduğu bilinmektedir. Bazı örneklerinde ise Anadolu'nun diğer yörelerinden etkileşim olmuştur.Yöre halılarında malzeme olarak çözgü ve atkıda pamuk, ilme (düğüm)'de yün kullanılmıştır. Halılar ince kalite olarak dokunmuştur.Renk olarak genellikle lacivert, kırmızı, beyaz, yeşil, mavi, pembe ve kahverengi kullanılmıştır. Desenler genellikle köşe göbek, rapor ve mihraplı olup, motiflerde genellikle bitkisel karakterdedir.

Abstract:
This research was made to determine woven carpets and reveal the properties of these woven rugs in Kemaliye (Eğin).One of the most important branches of the traditonal Turkish Crafts, Carpets has showed very important developments throughout history. It is known that carpets have an important place in Anatolia during the Seljuk but the examples didn?t come up (reach) from this period to present. In XIII.century, the parts of Anatolian Seljuk-era carpets give us a broader knowledge of that period.Then XIV-XV century,in the period of Emirates ,Art of Carpet has an another dimension. Immediately after XV-XVI. century,early Ottoman Carpets have a very large role in the development of Turkish Carpet Art,too.In XVI.century, the Ottoman period of Anatolia Turkish Carpets are in the golden age and also carpets of this period known as the classical Ottoman period. XVII century,in the Western Anatolia; Kula, Bergama, Gördes and Milas, In the Central Anatolia Region; Mucur, Ladik, Kırşehir and the carpets of these regions are marked with the characteristic features and perpetuated their existence to present day.XIX. century. Carpets Companies had continued carpet weaving in different cities of Anatolia. In Eğin Region,carpet has started in this century and has earned a great reputation. On the increasing demand of Eğin Carpets which has the unique characteristics,carpet company has been established consisting of partners from the public. Also it has been important source of income in this region as well as has mentioned its? examples of many different colors and patterns for many years.On Eğin Carpets, you can see the Persians Carpet Art?s features because it is known that İranians first brought the carpets to this region. Other regions of Anatolia has been interaction with the some examples.On the local carpets,as materials,the warp and weft from cotton ,knot from wool were used. Carpets were woven as fine quality.Colors usually dark blue,red,white,gren,blue,pink,and brown were used. Patterns are generally köşe göbek, report and mihraplı, motifs are usually herbal character.