Türkiye'nin enerjide dışa bağımlılığı ve dışa bağımlılığın azaltılmasında uygulanan politikalar
Turkey's foreign energy dependence and the policies applied to reduce its external dependence
Yazar: SEBGHATULLAH TEMORİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL İBRAHİM KAYA
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Dışa bağımlılık = External dependence ; Enerji = Energy ; Enerji bağımlılığı = Energy dependence ; Enerji politikaları = Energy policies ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Enerji, dünya üzerindeki her insan ve her toplum için yaşamsal bir unsurdur. Enerji, ülkelerin refah seviyelerinin, sosyal, siyasi ve ekonomik düzenlerinin belirlenmesinde çok önemli bir rol almaktadır. Günümüzde yaşanan teknolojik ilerlemeler, hızlı nüfus artışı ve yükselen hayat standartları enerji talebini arttıran en önemli etmenlerdir. 
Türkiye enerji talebi artış hızı oldukça yüksek bir ülkedir. Fosil yakıt zenginliği olmayan ve enerjide dışa bağımlı olan Türkiye gibi ülkeler, artan enerji talebini ithalat ile karşılamaktadır. Enerji ithalatı, Türkiye'nin ithalat kalemi içerisinde ilk sırayı almaktadır. Fosil yakıt zenginliği olmayan ve enerjide dışa bağımlılığı yıldan yıla artış gösteren Türkiye'de, enerji ithalatını azaltabilmek ve yerli üretimi arttırabilmek adına yenilenebilir enerji yatırımlarının artmasının yanısıra Rusya iş birliğinde nükleer enerji santralinin inşasına tamamlanmak üzeredir. Türkiye'nin nükleer enerjiden 2023 yılında faydalanmaya başlaması beklenmektedir. Yenilenebilir enerji kaynaklarından ise özellikle son yıllarda YEKDEM ve YEKA modelleri aracılığıyla faydalanmaya başlayan Türkiye'de son on yıllık süreçte bu enerji kaynaklarının kapasitelerinde ciddi artışlar gözlemlenmektedir.
Uzun zamandır faydalanılan hidro enerjinin yanısıra rüzgâr enerjisi, güneş enerjisi, biyoenerji ve jeotermal enerji kaynaklarının özellikle elektrik üretimi içerisindeki payları son yıllarda artmıştır. Bu çalışmanın amacını, Türkiye'nin enerjide olan dışa bağımlılığı, ve dışa olan bağımlılığını azaltılması için uygulanan politikalar, ve Türkiye'de son yıllarda artan yenilenebilir enerji kapasitelerinin özellikle YEKDEM ve YEKA politikasının faaliyetlerinin incelemesi oluşturmaktadır. Çalışmanın yöntemi ise, nitel araştırma olup politikalar önerilmiştir. 
Elde edilen sonuçlara göre, fosil yakıt tüketiminin artmasının, enerji ithalatını arttırdığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Türkiye'de büyük oranda dışa bağımlı olunan fosil yakıtların hala hakimiyetlerini koruduğunu ve yenilenebilir enerji, enerjide olan dışa bağımlılığını azaltmada yetersiz kaldığını göstermektedir. 
Anahtar Kelimeler: Enerji Bağımlılığı, Yenilenebilir Enerji, Fosil Enerji, Nükleer Enerji, Enerji politikaları, YEKDEM, YEKA.

Abstract:
Energy is a vital element for every person and every society on earth. Energy plays a very important role in determining the welfare levels, social, political and economic orders of countries. Today's technological advances, rapid population growth and rising living standards are the most important factors that increase energy demand.
Turkey is a country with a very high energy demand growth rate. Countries like Turkey, which is not rich in fossil fuels and dependent on foreign energy, meet their increasing energy demand with imports. Energy imports take the first place in Turkey's import item. In Turkey, which has no fossil fuel wealth and whose dependence on foreign energy is increasing year by year, in order to reduce energy imports and increase domestic production, the construction of two nuclear power plants has begun in cooperation with Russia and Japan, as well as the increase in renewable energy investments. It is expected that Turkey will start to benefit from nuclear energy in 2023. In Turkey, which has started to benefit from renewable energy sources, especially in recent years, YEKDEM and YEKA models, serious leaps in the capacities of these energy sources have been observed in the last ten years.
In addition to hydro energy, which has been used for a long time, the shares of wind energy, solar energy, bioenergy and geothermal energy sources, especially in electricity production, have increased in recent years. The aim of this study is to examine the activities of Turkey's foreign dependency in energy, and the policies implemented to reduce its dependence on foreign energy, and especially the activities of the renewable energy capacities that have increased in Turkey in recent years, especially the YEKDEM and YEKA policy. and how effective it is is the most important aim of the study. The method of the study is qualitative research and policies are suggested. 
According to the results obtained, it was concluded that the increase in fossil fuel consumption increased the energy import. It shows that fossil fuels, which are heavily dependent on foreign sources in Turkey, still maintain their dominance and renewable energy is insufficient to reduce foreign dependency on energy.
Keywords: Energy Dependence, Renewable Energy, Fossil Energy, Nuclear Energy, Energy policies, YEKDEM, YEKA.