Gaziantep ağzında kıpçak Türkçesi unsurları
The primary factors of kipchak Turkish in Gaziantep dialect
Yazar: SUNA AKILLAR
Danışman: PROF. DR. HÜLYA ARSLAN EROL
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Kıpçaklar, Türk boyları içerisinde önemli bir yere sahip olmuşlardır. Farklı topluluklar ile bir araya gelmiş bulundukları coğrafyalarda kültür, dil, din alışverişi yapmışlardır. 1237 yılına kadar Orta Asya'nın geniş topraklarında yaşamış olsalar da bu tarihten sonra tıpkı diğer Türk boylarının etkilendiği gibi Kıpçaklar da siyasi faktörlerden etkilenmiştir. Siyasi hamlelerden etkilenen Türk boyları bulundukları topraklardan farklı coğrafyalara göç etmişlerdir. 11. yüzyılda Anadolu'ya yapılan göçler sırasında Oğuz boyu ile birlikte Kıpçakların da bu bölgeye gelip yerleştikleri bilinmektedir. Anadolu'da bugün birbirinden farklı ağızlar bulunmaktadır. Bunun sebebi ise bu bölgenin 11. yüzyıldan bu yana göç almış olmasıdır. Anadolu'ya gelip yerleşen boylar farklı ağız özelliklerini de beraberinde getirmiştir. Bu boylar arasında çalışmamızda da ele aldığımız Kıpçak boyu önemli bir yer taşımaktadır. Dilin kendi içinde şekillendiği, üzerinde yaşanılan coğrafyadan da izler taşıyarak farklılaşıp geliştiği unutulmamalıdır. Çünkü dil yaşayan bir varlıktır. Tıpkı insan gibi bir dil de doğar, yaşar ve ölür. Bu canlılıktan dolayıdır ki Orta Asya'da yaşayan bir kelimenin, bir ses unsurunun Anadolu'da da yaşayıp geliştiğini söylemek mümkündür. Her dilde olduğu gibi Türkçede de bu böyledir. Orta Asya'dan kopup gelen Kıpçak boyu Anadolu'da belirli yerlerde kümelenmiş ve bu kümeler bugün dahi kendini koruyabilmiştir. Anadolu ağızları üzerine yapılan tasnifler; Doğu Grubu ağızları, Kuzeydoğu Grubu ağızları ve Batı Grubu ağızları olarak 3 başlık altında toplanmaktadır. Çalışmamızda Batı Grubu ağızları içerisinde yer alan Gaziantep ağzı üzerinde durulacaktır. Bu ağız içerisinde Kıpçak Türkçesine ait ses unsurları karşılaştırılarak örnekleriyle verilecektir. 
Anahtar Kelimeler: Ağız, Kıpçak, Gaziantep, Dil

Abstract:
Kipchaks had an important place among Turkish tribes. They came together with different communities and exchanged culture, language and religion in the geographies they lived in. Although they lived in the vast lands of Central Asia until 1237, after this date the Kipchaks were affected by political factors, just like other Turkish tribes. Turkish tribes, affected by political moves, migrated from the lands they were in to different geographies. It is known that the Kipchaks, along with the Oghuz tribe, came and settled in this region during the migrations to Anatolia in the 11th century. There are different dialects in Anatolia today. The reason for this is that this region has received immigration since the 11th century. The tribes that came and settled in Anatolia brought with them different dialect characteristics. Among these tribes, the Kipchak tribe, which we also discussed in our study, has an important place. It should not be forgotten that the language is shaped within itself and differentiates and develops by carrying traces from the geography in which it is lived. Because language is a living entity. Just like a human, a language is born, lives and dies. Because of this vitality, it is possible to say that a word or a sound factor that lives in Central Asia also lives and develops in Anatolia. This is the case in Turkish, as in every language. The Kipchak tribe, which came from Central Asia, clustered in certain places in Anatolia, and these clusters have been able to preserve themselves even today. Classifications on Anatolian dialects are generally; they are grouped under three headings: Eastern Group dialects, Northeastern Group dialects and Western Group dialects. In our study, we will focus on the Gaziantep dialect, which is among the Western Group dialects. The phonetic factors of Kipchak Turkish in this dialect will be compared and given with examples. 
Keywords: Dialect, Kipchak, Gaziantep, Language