Mimarlıkta üretken tasarım ve fabrikasyon modeli üzerinden kitlesel özelleştirme sistem önerisi: Konut örneği
Mass customization system proposal through generative design and fabrication model in architecture: Housing example
Yazar: İREM İŞBİTİREN
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT ONUR TURAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Enformatik Ana Bilim Dalı / Bilgisayar Ortamında Sanat ve Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Araştırma, mimarlığın güncel tartışma konularından hesaplamalı tasarım kavramının uygulama ile kesiştiği alan olan dijital fabrikasyon kavramını kitlesel özelleştirme ile kullanıcıya ulaşma sürecini incelemektedir. Bu süreç, konut üretim modelini kullanarak gerçekleştirilmektedir. Araştırma modeli, kullanıcı ile tasarımcıyı arayüzde karşılaştırarak konut ölçeğinde plan düzleminde özelleştirmesini sağlamıştır. Ayrıca, tasarım ve üretim entegre edilerek süreç otomatize edilmiştir.
Çalışma kapsamında hesaplamalı tasarım modellerinin sistematikliği araştırılmış ve dijital fabrikasyon yöntemleri kullanarak üretilen konut örnekleri gösterilmiştir. Bu kapsamda araştırılan örneklerden açık kaynaklı tasarım ve üretim sistemi olan Wikihouse blokları kullanılarak yeni üretken fabrikasyon model önerisi yapılmıştır. Araştırma kitlesel özelleştirmeye uygun, hızlı konut planı üretimine imkan veren üretken sistem kullanarak, sürdürülebilir, uyarlanabilir, üretime hazır, geri dönüştürülebilir entegre sistem önerisi yapmaktadır. Araştırılan hesaplamalı tasarım modellerinden üretken tasarım seçilerek kural tabanlı modelleme ile varyasyon üretilmesi sağlanmıştır. Modelin dijital fabrikasyon üretim aracı olan CNC makinesi ile inşa edilmeye hazır düz paket şeklinde üretilmesi amaçlanmıştır. Bu araştırma modeli üretilmeden önce arayüz, kullanıcı ile etkileşime geçerek son ürüne ulaşmadan tasarım aşamasında bulunarak kendi ihtiyaçlarına göre özelleştirecektir. Kullanıcının istediği tasarım sonuç ürünün hesaplamalı üretim modeli üretime gönderilmek üzere hazırlanacaktır. Dijital fabrikasyon araçlarının entegre tasarım ve üretim sisteminin parçası olması, kullanıcının ihtiyacına göre üretkenlik göstermesi ve özelleşmesi, kullanıcının tasarım ve uygulamada aktif rol oynaması tüm sürecin yönetilmesini sağlamıştır. 
Çalışmanın önemi hızlı konut konusunda dijital fabrikasyon alanındaki mevcut teknolojiler kullanılarak kullanıcı ile tasarımdan üretime etkileşime geçen üretken tasarım tabanlı bir araştırma önermektedir. Günümüzdeki sürdürülebilirlik, erişilebilirlik, hızlı konut, döngüsel ekonomi kavramları ile konunun birleşmesi önem taşımaktadır. Alternatif hesaplamalı sistem önerisi, geleneksel üretim yöntemlerinin dışında verimli ve esnek bir üretim süreci sağlamaktadır. Bu sistemler, dijital tasarım ve üretim teknolojilerini kullanarak, tasarımın gerçekleştirilmesinden ürünün fiziksel olarak inşa edilmesine kadar olan süreçleri optimize etmektedir. Ek olarak bu araştırma, hızlı konut üretimindeki mevcut süreçlere yeni bakış açısı getirerek, açık kaynaklı tasarım ve üretim sistemlerinin potansiyelini ortaya çıkarmış ve gelecekteki konut üretimi yöntemlerine alternatif hesaplamalı sistem önerisi sunmuştur. Tasarım yerinde üretilebilir düz paket hızlı konut üretimi, inşaat sürecini optimize etmek ve zaman maliyet verimliliğini arttırmak için kullanılması gereken bir yöntemdir. Hızlı konut üretimi afet sonrası acil barınma alanlarının oluşturulmasına yönelik yerleşimi de desteklemektedir.

Abstract:
The research examines the process of reaching the user with mass customization of the concept of digital fabrication, which is one of the current research topics of architecture, the area where the concept of computational design intersects with practice. This process is carried out using the housing production model. The research model allowed the user and the designer to customize it on the plan plane at the housing scale by comparing it at the interface. In addition, the process has been automated by integrating design and production. Within the scope of the study, the systematicity of computational design models was investigated and housing samples produced using digital fabrication methods were shown. In this context, a new productive fabrication model proposal was made using Wikihouse blocks, an open-source design and production system, from the examples investigated in this context. The research makes a sustainable, adaptable, production-ready, recyclable integrated system proposal by using a productive system that allows rapid housing plan production suitable for mass customization. Productive design was selected from the investigated computational design models and variation generation was provided by rule-based modeling. It is aimed to produce the model in the form of a flat package ready to be built with a CNC machine, which is a digital fabrication production tool. Before this research model is produced, the interface will interact with the user and customize it according to their needs by being at the design stage before reaching the final product. The design result requested by the user will be prepared for the computational production model of the product to be sent to production. The fact that digital fabrication tools are part of an integrated design and production system, demonstrate productivity and customize according to the user's needs, and the user plays an active role in design and implementation has enabled the entire process to be managed. The importance of the study suggests a productive design-based research on rapid housing that uses existing technologies in the field of digital fabrication to interact with the user from design to production. It is important to combine the current concepts of sustainability, accessibility, fast housing, circular economy with the subject. The alternative computational system proposal provides an efficient and flexible production process outside of traditional production methods. These systems optimize the processes from the realization of the design to the physical construction of the product by using digital design and production technologies. In addition, this research has brought a new perspective to the current processes in rapid housing production, revealed the potential of open source design and production systems and offered an alternative computational system proposal to future housing production methods. Design can be produced on-site flat-pack rapid housing production is a method that should be used to optimize the construction process and improve time cost efficiency. Rapid housing production also supports the settlement for the creation of emergency shelter areas after disasters.