Rahmi Efendi  ve el-'İkdu'n-Nâmî 'ale'l- Câmî adlı eseri
Rahmî Efendi and his work al-`İkdu'n-Nâmi 'ale'l-Câmî
Yazar: YAŞAR ACAT
Danışman: PROF. DR. M.REŞİT ÖZBALIKÇI
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Din = Religion
Dizin: Ale'l-Cami = Ale'l-Cami ; Arapça = Arabic ; El-İkdu'n-Nami = Al-İkdu'n-Nami ; Mehmed Rahmi el-Eğini = Mehmed Rahmi el-Eğini ; Şerh = Commentary

Özet:
Son dönem Osmanlı âlimlerinden Rahmî Efendi'nin hayatı ile onun el-`İkdu'n-Nâmî `ale'l-Câmî isimli eserini konu alan bu çalışma, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır.Bilindiği üzere bu eser, el-Kâfiye'nin şerhlerinden biri olan el-Fevâidü'z-Ziyâiyye üzerine yapılmış bir hâşiye'dir. Bu yüzden girişte, Musannif İbnü'l-Hâcib ve kitabı el-Kâfiye ile Şârih Mollâ Câmî ve şerhi el-Fevâidü'z-Ziyâiyye hakkında kısaca bilgi verdik.Birinci bölümde ise Mehmed Rahmî el-Eğînî'nin yaşadığı dönem siyasi, iktisadi ve kültürel açılardan incelenmiş ve daha sonra o dönemin eğitim kurumlarında öğretilen Arap dili'nin durumu izah edilmiştir. Daha sonra yazarın hayatı, eserleri ve ilmi yönü anlatılmış ve böylece tarafımızdan ilk defa sistemli bir şekilde işlenmiştir.İkinci bölümde ise el-Fevâidü'z-Ziyâiyye'nin hâşiyelerinden birisi olan el-`İkdu'n-Nâmi `ale'l-Câmî'nin muhteva, tertip, metot ve kaynak yönünden tahlili yapılmış ve Arap dili ve Belağatı açısından önemi hakkında bilgi verilmiştir.Uzun bir zamandan beri medreselerde mütâlaa kitabı olarak tedrîs edilen bu tür kitapların, günümüzdeki etkilerinin belirlenmesi önem arz etmektedir. Bu çalışma ile Rahmî Efendi ve söz konusu eserini bütün yönleriyle ele alıp inceledik.Anahtar Kelimeler: Mehmed Rahmî el-Eğînî, `İkdu?n-Nâmî `ale?l-Câmî, el-Kâfiye, el-Fevâidü?z-Ziyâiyye, Hâşiye, Mollâ Câmî, Arap Dili

Abstract:
This study is about the life of Rahmî Efendi who is one of the scholars of the last period of the Ottoman Empire and his work al-`İkdu?n-Nâmi `ala?l-Câmî is consist of introduction and two chapters.As is it known this book is in fact one of the commentaries on the work al-Fawa?id al-Diya?iyya which was written on the interpretation of al-Kafiya. For this reason, we have provided a brief information about the author Ibn al-Hagib and his book al-Kafiya and about the commentator al-Gami and his study titled al-Fawa?id al-Diya?iyya.İn the first chapter, the commentator Rahmî Efendi?s life time, politically, economically and culturally has been thoroughly studied. Later on, that period?s educational institutions? Arabic language teaching has been explained. Followed by the author?s life, his work and his academic contributions. For first time a systematic research about the author and his work has been approached by us.İn the second chapter, the content of al-`İkdu?n-Nâmî `ala?l-Câmî has been analyzed in terms of content, method, style and resource. Also a thorough data has been provided about Arabic language and its eloquence.For a long time, such books have been taught at Madrasahs and determining their contemporary impact is crucial. With this study we have closly looked at and studied Rahmî Efendi?s life and his work from every aspect.Keywords: Mehmed Rahmî el-Eğînî, al-`İkdu?n-Nâmî `ala?l-Câmî, alKâfiyah, al-Fawâ?id al-Diya?iyya, Hâşiye, Mollâ Jâmi, Arabic Grammar.