REM ilişkili obstrüktif uyku apne sendromu olan hastalarda uyku mimarisi, oksijenizasyon ve polisomnografik özellikler
Sleep architecture, oxygenation, and polysomnographic features in patients with REM related obstructive sleep apnea syndrome
Yazar: ELVAN BURAK VERDİ
Danışman: PROF. DR. TURAN ACICAN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Oksijen satürasyonları = Oxygen saturation ; Polisomnografi = Polysomnography ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Uyku-REM = Sleep-REM

Özet:
Amaç: REM ilişkili obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS), apne ve hipopnelerin baskın olarak uykunun REM döneminde meydana geldiği bir klinik fenotiptir. Evre ilişkisiz OUAS'la karşılaştırıldığında, REM döneminde görülen apne ve hipopnelerin süresinin daha uzun, hipokseminin daha derin olduğu bilinmektedir. Sadece total apne hipopne indeksi (AHİ) değerine göre değerlendirildiğinde, bu hastaların tamamına yakını hafif-orta şiddette OUAS grubunda yer aldığı için etkin tedavinin verilebilmesi açısından REM ilişkili OUAS'ın tanınması önemlidir. Bu çalışmada, tanı kriterlerinin belirlenmesinde dahi tartışmaların devam ettiği REM ilişkili OUAS fenotipinin, evre ilişkisiz OUAS ile karşılaştırılarak, uyku mimarisi, oksijenizasyon, kardiyak status ile polismonografik özellikler açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 

   Gereç ve Yöntem: 2018-2020 yılları arasında uykuda solunum bozukluğu ön tanısı ile, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Uyku Laboratuvarında polisomnografi tetkiki yapılmış 469 hasta retrospektif olarak değerlendirildi. Hastalar; REM ilişkili OUAS, REM'de ağırlaşan OUAS ve evre ilişkisiz OUAS olarak 3 grupta sınıflandırıldı. REM ilişkili OUAS tanısı için; REM dönemi uykusu en az 30 dakika olacak şekilde, "REM AHİ, NREM AHİ'nin 2 katı veya daha fazlası, total AHİ ≥ 5/saat ve NREM AHİ < 5/saat" kriterleri kullanıldı.

   Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 469 hastanın %19.4'ünde OUAS saptanmadı. OUAS saptanan hastaların %7.9'u REM ilişkili OUAS, %16.6'sı REM'de ağırlaşan OUAS ve %75.3'ü de evre ilişkisiz OUAS hastaları idi. REM ilişkili OUAS'ta kadın, evre ilişkisiz OUAS'ta erkek cinsiyetin hakim olduğu görüldü (sırasıyla %60, %73.3). Evre ilişkisiz OUAS'ta derin uyku (N3) oranının düşük olduğu saptanırken, REM ilişkili OUAS grubu ile sağlıklı hastaların N3 uyku süreleri benzer bulundu. REM ilişkili OUAS grubunun total AHİ'si 6.3/saat, REM'de ağırlaşan grubun 14.9/saat, evre ilişkisiz grubun 32.2/saat olduğu görüldü. Total AHİ değerlerine göre, REM ilişkili grubun tamamı hafif şiddette, REM'de ağırlaşan grubun %96.8'i hafif-orta şiddette ve evre ilişkisiz grubun %70.2'si orta-ağır şiddette OUAS olarak sınıflandırıldı. REM ilişkili grubun gece boyunca ölçülen oksijen satürasyonlarının %90'ın altında olduğu sürenin oranı %37.3, evre ilişkisiz grubun %29, REM'de ağırlaşan grubun ise %21 olduğu saptandı. Evre ilişkisiz OUAS hastalarında noktürnal oksijen desatürasyonu (NOD) pozitifliği %36.9 iken REM ilişkili grupta NOD pozitifliği %42.3 olarak bulundu.

   Sonuç: OUAS hastalarının takip ve tedavi planlamasında, total AHİ değeri ve semptomların yanı sıra uyku mimarisi ve evre ilişkili özelliklerin de değerlendirilmesi gerekmektedir. REM ilişkili OUAS, erken evre veya hafif şiddette OUAS olarak kabul edilmemeli, hastaların noktürnal oksijenizasyonu detaylı şekilde incelenerek komplikasyonların önlenebileceği akılda tutulmalıdır. 

   Anahtar Sözcükler: REM ilişkili obstrüktif uyku apne sendromu, evre ilişkili obstrüktif uyku apne sendromu, uyku mimarisi, oksijenizasyon

Abstract:
Aim: REM-related obstructive sleep apnea syndrome (OSAS) is a clinical phenotype in which apneas and hypopneas occur predominantly during the REM period of sleep. It is known that the duration of apnea and hypopnea seen in the REM period is longer and the hypoxemia is deeper when compared to stage unrelated OSAS. Since almost all of those patients are in the mild-to-moderate OSAS when evaluated only according to the total AHI value, it is important to recognize REM-related OSAS in order to give effective treatment. This study aims to evaluate the REM-related OSAS phenotype, which is still controversial even in determining the diagnostic criteria, in terms of sleep architecture, oxygenation, cardiac status, and polysomnographic features by comparing it with stage unrelated OSAS.
   
   Materials and Method: Between 2018 and 2020, 469 patients who underwent polysomnography examination in Ankara University Faculty of Medicine, Department of Chest Diseases Sleep Laboratory with a preliminary diagnosis of sleep breathing disorder were evaluated retrospectively. The patients were classified into three groups as REM-related OSAS, OSAS aggravated by REM, and stage unrelated OSAS. For the diagnosis of REM-related OSAS; REM sleep is at least 30 minutes, the criteria of "REM AHI ≥ NREM AHI x 2, total AHI ≥ 5/hour, and NREM AHI < 5/hour" were used.

   Results: OSAS was not detected in 19.4% of the 469 patients included in the study. Of the patients with OSAS, 7.9% were REM-related OSAS, 16.6% were OSAS aggravated by REM, and 75.3% were stage unrelated OSAS patients. It was observed that females were predominant in REM-related OSAS and males in stage unrelated OSAS (60% and 73.3%, respectively). While the ratio of the deep sleep (N3) was found to be low in stage unrelated OSAS, N3 sleep durations of the REM-related OSAS group and healthy patients were found to be similar. The total AHI of the REM-related OSAS group was 6.3/hour, the group aggravated by REM was 14.9/hour, and the stage unrelated group was 32.2/hour. According to the total AHI values, the entire REM-related group was classified as mild, 96.8% of the group aggravated by REM was classified as mild-moderate, and 70.2% of the stage unrelated group was classified as moderate-severe OSAS. The ratio of the time during which the oxygen saturation measured during the night was below 90% in the REM-related group was found to be 37.3%, 29% in the stage unrelated group, and 21% in the group aggravated by REM. While the existence of nocturnal oxygen desaturation (NOD) in stage unrelated OSAS patients was 36.9%, it was found to be 42.3% in the REM-related group.

   Conclusion: In the follow-up and treatment planning of OSAS patients, sleep architecture and stage-related features should be evaluated as well as total AHI value and symptoms. REM-related OSAS should not be considered an early stage or mild OSAS. It should be kept in mind that complications can be prevented by examining this patient's nocturnal oxygenation in detail.

   Keywords: REM related obstructive sleep apnea syndrome, stage related obstructive sleep apnea syndrome, sleep architecture, oxygenation