Borsa İstanbul'da sektörel bazda getirilerdeki ayrışmanın tespiti ve analizi
Detection and analysis of the seperation in returns on a sectoral basis in Borsa Istanbul
Yazar: ŞEYDA MUDUN
Danışman: PROF. DR. METİN KAMİL ERCAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ayrışma = Dissociation ; Borsa = Stock exchange ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Getiri = Return ; Hisse senedi getirileri = Stock returns ; Sektörel analiz = Sectoral analysis

Özet:
Bu tez çalışmasında Borsa İstanbul'da yer alan sektörlerin getiri bazındaki ayrışmaları ve seçili makroekonomik değişkenlerin sektörlere etkileri, en küçük kareler yöntemi ile gerçekleştirilen çoklu regresyon analizi ve VAR temelli Granger nedensellik analizi ile incelenmiştir. Çalışmada Ocak 2010-Ocak 2020 dönemine ait aylık veriler kullanılmıştır. Borsa İstanbul'da sektörleri ve değişkenleri temsilen sekiz model oluşturulmuştur. Çalışmada; BİST kapsamında yer alan sektörler (BİST Gıda, BİST Teknoloji, BİST Kimya, BİST Bilişim) ve BİST 100 ele alınmıştır. Ek olarak çalışmada, altın fiyatları, faiz oranı ve döviz kuru makroekonomik değişkenler olarak ele alınmıştır. Analizlere göre BİST 100 üzerinde, döviz kuru değişkeninin ve BİST Gıda, BİST Teknoloji ve BİST Kimya sektörlerinin anlamlı etkiye sahip olduğu görülmüştür. Aynı zamanda BİST Bilişim endeksinin, BİST Teknoloji endeksi üzerinde anlamlı etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Granger Nedensellik Analizi sonuçlarına göre altın fiyatları ve döviz kuru ile BİST Bilişim, BİST Gıda, BİST Teknoloji sektörleri ve BİST 100 ve arasında tek yönlü kısa dönemli nedensellik ilişkisi görülmüştür. Benzer şekilde BİST Gıda sektörü ile faiz oranı arasında da tek yönlü kısa dönemli nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Seçili makroekonomik değişkenlerin sektör getirilerini negatif etkilediği tespit edilmiştir fakat döviz kurunun BİST Bilişim sektörü üzerindeki anlamlı etkisi hariç diğer makroekonomik değişkenler istatistiki açıdan anlamlı bulunmamıştır.

Abstract:
In this thesis, the differentiation of the sectors in Borsa Istanbul on the basis of returns and the effects of selected macroeconomic variables on the sectors are examined with the least squares method multiple regression analysis and VAR-based Granger causality analysis. Monthly data for the period January 2010- January 2020 were used in study. Eight models were created to represent the sectors and variables in BIST. In this study, sectors in BIST (BIST Food, BIST Technology, BIST Chemical, BIST Information Technology (IT)) and BIST 100 are considered. In addition in this study; gold prices, interest rate and exchange rate are considered as macroeconomic variables. According to the analyzes, it has been observed that the exchange rate variable over BIST 100 and the BIST Food, BIST Technology and BIST Chemical sectors have a significant effect. At the same time, it was concluded that the BIST Informatics index had a significant effect on the BIST Technology index. According to the results of Granger Causality Analysis, a one-way short-term causality relationship was observed between gold prices and exchange rate and BIST IT, BIST Food, BIST Technology sectors and BIST 100. Similarly, a one-way short-term causality relationship was found between the BIST Food sector and the interest rate. It was determined that the selected macroeconomic variables affected the sector returns negatively, but other macroeconomic variables were not statistically significant, except for the significant effect of the exchange rate on the BIST IT sector.