Kronik diyaliz tedavisi alan hastalarda fabry prevalansı ve klinik özellikleri
Prevalence and clinical features of fabry disease in patients get treatment chronic dialysis
Yazar: ENGİN DİLEKÇİ
Danışman: PROF. DR. FERHAN CANDAN
Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Fabry hastalığı = Fabry disease ; Nefroloji = Nephrology ; Prevalans = Prevalence ; Renal diyaliz = Renal dialysis

Özet:
Kronik böbrek hasarı (KBH), glomerüler filtrasyon hızı (GFH) dikkate alınmadan, en az 3 aydır var olan ya da var olduğu farz edilen böbrek hasarının, biyokimyasal, patolojik ve/veya radyolojik olarak gösterilmesi ya da böbrek hasarı olduğu halde, GFH'nin 3 aydan daha uzun 60 mL/dk/1.73 m2 'den düşük olması durumudur.
           Tüm dünyada ve ülkemizde kronik böbrek hastalığının en sık nedeni Diyabetes Mellitus'tur. Bunu, hipertansiyon ve glomerüler hastalıklar izler.
           KBH etyolojisinde birçok hastalık rol oynar. Fabry hastalığı da KBH'nın nadir sebeplerinden birisi olan lizozomal bir depo hastalığıdır. Fabry hastalığı zor tanı konulan, nadir görülen kalıtsal bir hastalıktır. Fabry hastalığı, α galaktosidaz A enziminin (AGAL) yetersiz aktivitesi nedeniyle globotriaosylceramide (GL-3) ve diğer glikosfingolipidlerin hücrelerde biriktiği nadir, X'e bağlı, sistemik, çok organı tutabilen bir hastalıktır Son dönem böbrek yetmezliği (SDBY) olgularında %0,2-1,2 civarında görülmektedir.
          Fabry hastalığının kesin teşhisi için kriterler: AGAL (α galaktosidaz A enzimi) aktivitesinin azalması veya yokluğu (ortalama kontrol değerinden <3.3 nmol/ml/h) ve en az bir spesifik semptom (nöropatik ağrı, kornea vertisillata, anjiyokeratom, sol ventrikül hipertrofisi) ile birlikte GLA genindeki patolojik mutasyonun olmasıdır.

          Çalışmamıza alınan hastalar Sivas ve Tokat illerinde son dönem böbrek yetmezliği tanısı ile kronik diyaliz tedavisi alan 18 yaş üstü erkek ve kadın olmak üzere toplam 425 hastadan oluştu. Çalışma Mayıs 2021 ile Ocak 2022 tarihleri arasında gerçekleştirildi.
        Tüm kadın hastalardan 'Sanger yöntemi' ile GLA gen dizi analizi yapıldı. Erkek hastalardan öncelikli olarak ELISA yöntemi ile alfa galaktozidaz enzim düzeyi bakıldı. Alfa galaktozidaz A <3,3 nmol/mLh olan erkek hastalardan 'Sanger yöntemi' ile GLA gen dizi analizi gönderilerek konfirmasyon yapıldı.
       Çalışmamızda 3 kadın hastada GLA gen mutasyonu tespit edildi ve sonuçları heterozigot olarak raporlandı. Enzim düzeyi düşük gelen 2 erkek hastadan sonrasında çalışılan GLA gen analizinde mutasyon tespit edildi ve hemizigot olarak raporlandı.
      Çalışmamızda Fabry prevalansı %1.17 olarak saptandı. Bulduğumuz veriler de göstermektedir ki KBH'nın nadir nedenlerinden olan Fabry hastalığının her zaman göz önünde bulundurulması ve daima akılda tutulması gerekmektedir

Abstract:
Chronic kidney disease (CKD), present for at least 3 months, biochemical, pathological and/or radiological demonstration of kidney damage or GFR is less than 60 ml/min/1.73 m^2 longer than 3 months.
Many diseases play a role in the etiology of CKD. Fabry disease is a lysosomal storage disease that is one of the rare causes of CKD. Fabry disease is a rare, inherited disease that is difficult to diagnose.
Fabry disease is a rare, X-linked, systemic, multi-organ disease in which globotriaosylceramide (GL-3) and other glycosphingolipids accumulate in cells due to insufficient activity of the α galactosidase A enzyme (AGAL). It is seen around %0.2-1.2 in patients with end-stage renal disease (ESRD).
Diagnostic criteria for Fabry disease: GLA with decreased or absent AGAL activity(<3.3 nmol/ml/h from mean control value) and at least one specific syptom ( neuropathic pain, cornea verticillata, angiokeratoma, left ventricular hypertrophy) having a pathological mutation in the gene.
Our study consisted of 425 patients over the age of 18 who received chronic dialysis treantment with the diagnosis of end-stage renal disease.
GLA gene sequence analysis was performed with the 'Sanger method' in female patients. AGAL levels were measured primarily by ELISA method in male patients. Confirmation was made by sending GLA gene sequence analysis using the 'Sanger method' from male patients with AGAL levels < 3.3 nmol.
In our study, GLA gene mutations were detected in 3 female patients and the results were reported as heterozygous. After 2 male patients with low enzyme levels, mutations were detected in the GLA gene analysis studied and reportedas hemizygous.
In our study, the prevalence of Fabry was found to be %1.17. The data also show that Fabry disease, which is one of the rare causes of CKD, should always be considered and always kept in mind.