Çocuklara verilen insani yardım hizmetlerine sosyolojik bir bakış: UNICEF Irak, Erbil örneği
A sociological perspective on humanitarian aid services given to children: The case of UNICEF in Iraq, Erbil
Yazar: MOFAQ HASSAN HUSSEIN KOFIK
Danışman: PROF. DR. İLKNUR ÖNER
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu = UNICEF ; Irak-Erbil = Iraq-Erbil ; Sosyal yardımlaşma = Social aid ; Yardımlar = Aids ; Çocuklar = Children ; İnsani yardımlar = Humanitarian aid

Özet:
Çatışma ve savaş ortamlarından etkilenmiş çocukların durumlarında etkili olan pek çok unsur bulunmaktadır. Bunlar farklı açılardan incelenmektedir ancak sayıları oldukça azdır. Etkili unsurlardan olan UNICEF gibi kurum ve kuruluşların çabaları önemlidir. Ancak yapılan çalışmalar; kimi zaman annenin, kimi zaman gönüllü çalışanların kimi zaman ise çocukların bakış açılarına odaklanmaktadır.  Bu tür ortamlarada, bu üç grubun bakış açısını mahalleler arası farklara da dikkat ederek çalışan araştırmalara rastlanamamaktadır.  Araştırmada alan çalışmasına odaklanılmış ve Erbil'i çevreleyen Kasnazan, Shawes, Mamzawa ve Daratu yoksul mahalelerinde, UNICEF'in de üzerinde çalıştığı çocukların durum tespiti; doğrudan çocuklardan, dolaylı olarak ise anne ve gönüllülerin bakış açıları üzerinden değerlendirilmeye çalışılmaktadır. Bu amaçla 52 çocuk, 52 anne ve 15 UNICEF gönüllüsü tesadüfi örneklem ve uygun örneklem teknikleriyle seçilmiştir. Onlara anketler uygulanmış, gözlemler ve konuyla ilgili kaynak taramaları yapılmıştır. Anket verileri SPSS programı ile analiz edilerek sunulmuştur.  Çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. Giriş ve kavramsal ve teorik bölümlerde çalışmanın önem ve orjinalliğine değinilmektedir. Üçüncü bölümde, çalışmanın metodolojik detaylarına yer verilmektedir. Dördüncü bölümde ise bulgular ve değerlendirmeler yer almaktadır. Burada; sosyo-demografik bulgular, yerleşim birimi, eğitim durumu, sağlık ve güvenlik durumu, aile yapıları, akran gruplarla ve akrabalarla, komşularla ilşkiler, ikamet alanlarındaki değişimler, çocukların etkileşimde oldukları görevli ve kuruluşlar, UNICEF'in çocuk konulu uygulamaları, bu programların ortakları, çocukların farklılıkları, farklı ortamlarda farkındalık ve tanınırlıkları, çocukların yaşamlarında oluşan ve hedeflenen değişimler ve COVID-19 Pandemisinin etkileri başlıkları altında veriler analiz edilmektedir.   Sonuç ve öneriler kısmında, Erbil'in bu dört yoksul mahallesinde çocukların farklı çocukluk deneyimlerinin olabildiği, çocuklara ilişkin değerlendirmelerde bakış açısının farklılaşabileceğine ve durum tespitlerinde sonuçların katılımcılar (çocuk, anne ve gönüllüler) ve yerleşim yerlerine göre ( Erbil ve dört mahalesi) farklı sonuçlar verebileceğini ortaya konulmaktadır. Yerleşim bazlı çalışmaların önemine dikkat çekilmektedir. UNICEF gibi uluslararası kuruluşlar kadar katılımcıların, hükümetlerin ve sosyal çevrenin de çatışma ortamlarından etkilenen çocukların durumlarını belirlemede ne kadar önemli fonksiyonlarının olduğu da vurgulanmaktadır. Bu bölümde, gelecek çalışmalar için kısmi önerilerde de bulunulmaktadır.

Abstract:
There are many factors that are effective in the situations of children who have been affected by conflict and war. Previously these are studied from different angles and in different places, but they are very few in number. One of the effective effort groups is the efforts of institutions and organizations such as UNICEF. However, studies sometimes focus on the perspectives of mothers, sometimes volunteers and sometimes children. In such environments, there are no studies that study  the  perspectives of these three groups by paying attention to differences between sub districts.  The reserach focused on fieldwork. In the poor neighbourhoods of Kasnazan, Shawes, Mamzawa and Daratu on the outskirts of Erbil, the children's situation which UNICEF also works on, is tried to be evaluated directly from the perspectives of the children demselves and in directly about them from the perspectives of the mothers and volunteers. For this purpose, 52 children, 52 mothers and 15 UNICEF volunteers sampling groups have been sellected according to random sampling and appropriate sampling techniques. A literature review hase been done and questionnaires were applied to the sampling groups and observations were carried on them. The survey data was presented after being analzed with the SPSS program.  The study consists of four main parts. The importance and orginality of the study are mentioned in the introduction and conceptual and theoretical sections. In the third chapter, the methodological details of the study are given. In the fourth part, the findings and evaluations are included. Here, soco-demographic findings, settlement, educational sitations, health and safety stiuations, family structures, relations with peer groups, relatives and neighbours, changes in residencial areas, interractions with officials and organizations interested in children, UNICEF's practices on children, partners of these programs, differences of childhoods and awarenes and recognitons of them, changes that occurr and targetted in children's lives, and the effects of the COVID-19 Pandemic were evaluated. In the conclusion and recommendations section, it revealed that children may have different childhood experiences in these four poor neighbourhoods of Erbil, their perspectives may differ in the evaluations of children, and the results may yield different results according to the subjects (child, mother and volunteers) and settlements (erbil and its four districts) in case determinations. The importance of settlement-based studies is also indicated. It also highlights how important the roles of subjects, governments and the social environment in determining the situation of children affected by conflict environments, as well as international organizations such as UNICEF.  This section also provides partial recommendations for future works.