Türk edebiyatında manzum tevcit metinleri
Manzum tejvit texts in Turkish literature
Yazar: MURAT AKKAYA
Danışman: PROF. DR. MUHİTTİN ELİAÇIK
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anlatı = Narrative ; Tecvid = Tecvid ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Bu çalışma, manzum tecvit metinlerinin Türk edebiyatındaki edebî ve sanatsal
durumlarına genel bir çerçeve çizilmesi için hazırlanmıştır. Tez, üç bölümden
oluşmaktadır. Birinci bölüm öncesi ''Önsöz'', ''Özet'', ''Kısaltmalar'', ''Tablolar''
ve ''Giriş'' bölümleri sırasıyla yer almaktadır.
Birinci bölümde beş başlık bulunmaktadır. İlk olarak tecvitin tanımı yapılmış ve amacı
anlatılmıştır. Daha sonra dinî eserlerin manzum kaleme alınması açıklanmıştır. Tecvit
metinlerinin de nazmen anlatımına dair izah yapıldıktan sonra üzerinde inceleme
yapılan dokuz manzum tecvit metni hakkında bilgi verilmiştir.
İkinci bölümde manzum tecvit metinleri şekil, muhteva ve sanat yönünden
incelenmiştir. Şekil yönünden nazım şekli, vezin/ölçü, kafiye ve redif noktalarından
incelemelerde bulunulmuştur. Muhteva bölümünde, manzum tecvit metinlerinin
muhteva durumlarına genel bir çerçeve belirlenmiştir. Sanat yönünden ise manzum
tecvit metinlerinin Türk edebiyatındaki sanatsal durumlarına genel bir çerçeve
çizilmiştir.
Üçüncü bölümde bu çalışmada dahil edilen dokuz manzum tecvit metninin
transkribeleri verilmiştir. Bu metinlerden '' Naẓmü'l-Ehemm Fî ʿİlmi Tecvîdi'lElzem'' ve ''Tercüme-i Manẓûme-i İbn-i Cezerî'' adlı iki eserin günümüz Türkçesine
aktarımı da yapılmıştır. Metinlerden sonra manzum tecvit metinlerinin muhteva
durumlarına dair genel bir tablo hazırlanmıştır. Sonuç bölümünde ise bu tezin
hazırlanış amacı olan Türk edebiyatında manzum tecvit metinlerinin durumları
hakkında bütün bir değerlendirme verilmiştir.
Kaynakça kısmında ise tezde yararlanılan eserlerin künyeleri verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Tecvit, Nazmen Anlatım, Türk Edebiyatı, Manzum Tecvit

Abstract:
This work has been prepared to draw a general framework for the literary and artistic
situations of poetical tajwid texts in Turkish literature. The thesis consists of three
parts. The sections 'Preface', 'Summary', 'Abbreviations', 'Tables' and 'Introduction'
are included before the first chapter, respectively.
There are five titles in the first chapter. First, the definition of tajwit was made and its
purpose was explained. Then the religious works that were written in verse are
explained. After explaining the narration of the tajwid texts as well information was
given about the nine verses tajwid texts examined.
In the second part, verse tajwid texts were examined in terms of form, content and art.
Examinations in terms of form from the points of verse form meter/measure, rhyme
and redif (repeated voice) were made. In the content section, a general framework has
been determined for the content of verse tajwid texts. In terms of art, a general
framework is drawn to the artistic situations of verse tajwid texts in Turkish literature.
In the third chapter, transcripts of nine verse tajwid texts included in this work are
given. Two works of these texts named "Nazmu'l-Ehemm Fi ʿİlmi Tecvidi'l-Elzem"
and "Tercume-i Manzume-i Ibn-i Cezeri" were also translated into modern Turkish.
After the texts, a general table about the situation of verse tajwid texts was prepared.
In the conclusion part, a complete evaluation is given about the status of the texts in
verse of Turkish literature, which is the purpose of this thesis.
In this bibliography part, the label of the works used in the thesis are given.

Keywords: Tajwid, Narration, Turkish literature, In verse tajwid