Öğrenme için evrensel tasarım öğretmen öz-yeterlik ölçeği'nin geliştirilmesi
The development of the universal design for learning teacher self-efficacy scale
Yazar: SELVİHAN EROĞLU GARİP
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE DOLUNAY SARICA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Evrensel tasarım = Universal design ; Tasarım = Design ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğrenme = Learning ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Eğitimde güncel yaklaşımlardan olan öğrenme için evrensel tasarım (ÖET), evrensel tasarım ilkelerinin öğrenme-öğretim süreçlerine uygulanması ile oluşturulmuş ve beyin araştırmalarıyla desteklenmiş bir öğrenme tasarımıdır. Öğrenenleri ve öğrenmenin nasıl gerçekleştiğini temel alan ÖET'e dayalı programlar öğrenen merkezli, öğrenme engellerini ortadan kaldıran, bireysel farklılıkları gözeten ve bireysel gereksinimlere yanıt veren esnek yapıdadır. ÖET'e dayalı öğrenme süreçlerinin geleneksel yaklaşımlara göre öğrenme çıktıları bakımından daha etkili olduğu görülmekle birlikte çalışmaların çoğunlukla tek bir derse ya da konuya ilişkin ÖET'e dayalı program tasarımı ve etkililiğini sınadığı görülmektedir. Türkiye'de ise, ÖET konulu araştırmaların oldukça sınırlı olduğu dikkat çekmektedir. Dünyada olduğu kadar Türkiye'de de ÖET'in sistematik ve kapsamlı uygulamalarının gerçekleştirilebilmesi için ilk aşamada öğretmenlerin ÖET yeterliklerine etki eden etmenlerin belirlenmesi ve müdahalelerin bu doğrultuda geliştirilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla bu araştırmanın amacını, Türkiye'de görev yapan öğretmenlerin ÖET öz-yeterliklerini etkileyen değişkenlerin belirlenmesi oluşturmaktadır. Türkiye için alanyazında ÖET öz-yeterliklerine ilişkin herhangi bir ölçme aracı bulunmadığından, araştırma ölçek geliştirme ve ana uygulama olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilmiştir.
Nicel olarak tasarlanan araştırmanın ölçek geliştirme aşamasında, Öğrenme İçin Evrensel Tasarım – Öğretmen Öz-Yeterlik Ölçeği'nin (ÖET-ÖY) psikometrik özellikleri sınanmıştır. Bu süreçte İzmir İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı K-12 devlet okulları ile özel okullarda görev yapan ve araştırmaya katılım onayı veren 321 öğretmene araştırmacı tarafından geliştirilen Sosyo-Demografik Bilgi Formu ile kapsam geçerliği yapılan ve 46 maddeden oluşan ÖET-ÖY uygulanmıştır. Verilerin SPSS for Windows 25 ve AMOS programlarına aktarılmasıyla birlikte ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Doğrulayıcı ve açımlayıcı faktör analizi sonuçlarına göre ÖET-ÖY iyi uyum indeksleriyle 28 maddeden oluşan beş faktörlü bir yapı sergilemiştir. Ayırt edici geçerlik bulguları ise ölçeğin alt ve üst %27'lik puan dilimlerini anlamlı düzeyde ayırt ettiği yönündedir. Güvenirliğe ilişkin bulgular da, tüm ve alt ölçeklerde iç tutarlılık ve test tekrar test güvenirliğin doyurucu düzeyde olduğunu göstermiştir.
İkinci aşama olan ana uygulamada, aynı evren içerisinde yer alan ancak farklı katılımcılardan oluşan 311 kişilik bir örnekleme ölçek geliştirme aşamasında kullanılan Sosyo-Demografik Bilgi Formu ile ÖET-ÖY'nin son versiyonu uygulanmıştır.
Bulgular, ÖET-ÖY alt ölçek puanlarını anlamlı düzeyde yordayan değişkenlerin cinsiyet, hizmet içi eğitim alma ve özel gereksinimli öğrencilerin genel eğitime katılımlarına yönelik görüşler olduğunu göstermiştir. Buna göre cinsiyet tüm alt ölçeklerde; hizmet içi eğitim alma "Aktif katılım ve destekler" ile "Fiziki düzenlemeler ve yönergeler" alt ölçeklerinde; özel gereksinimli öğrencilerin genel eğitime katılımlarına yönelik olumlu görüşlerin "Fiziki düzenlemeler ve yönergeler" ile "Motivasyon ve ifade" alt ölçeklerinde yordayıcı değişkenler olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda bulgular, özel eğitim/kaynaştırma/bütünleştirme konulu hizmet içi eğitimlerden yararlanmamış, özel gereksinimli öğrencilerin genel eğitimden yararlanmalarına olumlu bakmayan erkek öğretmenlerin ÖET öz-yeterliklerinin geliştirilmesi gereğine işaret etmektedir. 
Sonuç olarak, bu çalışmanın gelecek dönemlerde ÖET öğretmen eğitimi programlarının şekillenmesine anlamlı katkılar getireceğine inanılmaktadır. Araştırmanın, Türkiye'de ÖET öğretmen öz-yeterliklerinin ölçülmesinde geçerli ve güvenilir bir ölçme aracını sunmasının da ikincil bir katkı olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Öğrenme için evrensel tasarım, eğitimde bütünleştirme, öğretmen, öz-yeterlik, ölçek.

Abstract:
Universal design for learning (UDL), a modern understanding in education, is a learning design based on the principles of universal design and brain development studies. Learners and the learning processes are the foundations of UDL, where such programs display a learner-centered, learning barrier free and an individual differences perspective within a flexible approach. Although interventions based on a UDL approach are known to yield better learning outcomes compared to traditional approaches, studies are mostly known to test its effects on a single course or course subject. In Turkey, very few studies, to date have captured the concept of UDL. The first step in developing systematic and in-depth UDL programs and practices across the globe as well as Turkey seems to be identifying the factors responsible for teacher UDL efficacies. Therefore, the purpose of this study was to identify the possible predictors of teacher UDL self-efficacy working in Turkey. Due to a lack of a UDL self-efficacy instrument for the Turkish population, the study was conducted under two distinct stages: the instrument development phase and the main study.
In the instrument phase of the quantitative study, the psychometric properties of the Universal Design for Learning – Teacher Self-Efficacy Scale (UDL-TSES) were tested. A Demographics Form and the 46-item draft version of UDL-TSES, both developed by the researcher were administered to teachers working in K-12 public and private schools across Izmir and data derived from 321 participants were found suitable for analysis. Validity and reliability studies were conducted using SPSS 25 for Windows and AMOS. The results of exploratory and confirmatory factor analyses revealed a five-factor structure including a total of 28 items with good indices of fit. The scale was also shown to display discriminant validity via the lower and upper 27% score comparisons. Internal consistency estimates and test-retest comparisons revealed good reliability results for the whole as well as the sub-scales.
The main study involved the administration of the Socio-Demographic Form and the five factor version of UDL-TSES to an independent sample of 311 teachers working in public and private K-12 schools across Izmir. Results of multiple linear regressions revealed that gender, in-service training and view on the inclusion of special needs students were the significant predictors of UDL-TSES scores. Accordingly, gender was a predictor of all sub-scales, in-service training was for "Active involvement and supports" and "Physical accommodations and given directions", while view on the inclusion of special needs students was for "Physical accommodations and instructions" and "Motivation and self-expression" sub-scales. In light of these findings, male teachers who had not taken in-service training on mainstreaming and inclusion and who expressed negative views on the inclusion of special needs students were to be supported in UDL self-efficacy.
In sum, this study was considered to bring important contributions in terms of shaping future teacher training programs regarding UDL. It seems also important to point that the introduction of a valid and reliable measure for UDL teacher self-efficacy may be thought of as a second contribution for the Turkish literature on UDL.

Keywords: Universal design for learning, inclusive education, teacher, self-efficacy, rating scale.