İlk müslüman nesillerin üstünlüğü düşüncesi ve "İnsanların en  
hayırlısı benim asrımda yaşayanlardır…" rivâyetinin tahlil ve tenkidi
The idea of the primacy of the first muslim generations and textual analysis and criticism of the statement "The most conscientious humans are the ones who live during my time…"
Yazar: SELAHATTİN AYDEMİR
Danışman: PROF. DR. KAMİL ÇAKIN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Din = Religion
Dizin: Ayetler = Verses ; Erdem = Virtue ; Hayırlılık = Goodness ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Müslümanlar = Muslims ; Rivayetler = Rumours ; Sahabe = Sahabe ; Sahib-i Raiyyet = Sahib-i Raiyyet ; Tabiun = Tabiun

Özet:
Vahyin nüzulüne, hadîslerin vurûduna şahit olan sahâbe ve onların öğrencileri tâbiîn ve tebe-i tâbiîn on dört asırdır ilgi odağı olmuş ve kıyamete kadar devam edeceği anlaşılmaktadır. Fazilet algısında başat rivâyetlerden biri "karn" rivâyetidir. 
     Giriş bölümünde, konunun problem durumu, araştırmanın kapsam ve amacı, tezin yöntemi ve kullanılan kaynaklara dair bilgi verilmiştir.
     Birinci bölümde, Arap toplumu, kültürü ve ilk Müslüman nesillere etkisi tespit edilecektir. Sahâbe, tâbiîn ve tebeu't-tâbiîn kavramları açıklandıktan sonra bu nesilleri birbirinden ayırt eden özellikleri, erken dönem için var olan fazilet algısının temelleri araştırılacaktır. Fazilette Kur'an'ın rolü düşünülerek ilgili ayetler incelenecektir. Meselenin menşeini ve geçirdiği tekâmülü anlamak için Peygamber-sahâbe ve diğer ilgili nesillerin ilişkilerinde fazilet eğilimli bir yaşamın varlığı araştırılacaktır. Siyasî tartışmaların itikâdî sorun haline gelmesi üzerine mezheplerin sahâbeye bakışı yansıtılacaktır. 
     İkinci bölümde, "karn" rivâyetinin senet tenkidi yapılacaktır. Rivâyetler sahâbe kaynağına göre sınıflandırılarak isnâttaki râviler cerh ve ta'dîl ilmine göre incelenecektir. Rivâyetin yayıldığı coğrafî bölgenin tespiti, râvilerin mezhebî ve siyasî kimlikleri belirlenecektir. Sıhhat durumu tespitinden sonra metin mukayesesi yapılacaktır. Senetlerin net görülmesi için şematik gösterimden yararlanılacaktır.
     Üçüncü bölümde, rivâyetler konu tasnifine tabi tutularak metin değerlendirmesi yapılacaktır. "Karn" rivâyetinin metin tenkidi Kur'an'a, sahîh sünnete/diğer hadîslere, tarihî gerçeklere ve akla arz edilecektir. Üç neslin faziletine vurgu yapan rivâyetlerle ihtilaflı rivâyetler verilerek araştırmanın problemli durumu netleştirilmiş olup varsa uzlaştırma yoluna yoksa nasıl anlaşılması gerektiği üzerinde durulacaktır. "İlk Nesillerin Üstünlüğü" düşüncesinin dayanaklarına bakılacaktır. Müslüman toplumunun ilk nesiller üzerinden yaptığı tartışmadaki en temel sorunların meselenin itikâdî sorun haline gelmesi ve ibret alınamaması yansıtılmaya çalışılacaktır.

Abstract:
the sahâbah of Prophet Muhammad (PBUH) along with their learners named tabiin and tebeut tabiin who witnessed the arrival of divine revelation and delivery of hadiths have become the focus of attention for 14 centuries and this seems to continue until the time of doomsday. one of the principal narrations regarding the virtue is the narrative of ''karn''.  
     In introduction, information over the problematic aspect of the theme, theoretical background, references and methodology has been provided.
     In the first chapter, Arabic society and culture along with the effects on the first Muslim generations will be ascertained. After the elucidation of the concepts of tabiin and tebeut tabiin, the characteristics which distinguish the aforementioned generations from one another and the roots of the perception of virtue existing during the early period will be investigated. By contemplating the role of the Qur'an in virtue, related verses will be studied. To gain an insight into the origin and development of the issue, the existence of a life based on virtue between Prophet Muhammad (PBUH)-his sahâbah/companions and the other related generations will be explored. How sects regard the sahâbah of Prophet Muhammad (PBUH) will be reflected after political disputes have turned into faith-based conflicts.
     In the second chapter, documentational criticism will be applied to the narrative of  "karn". The narrators will be scrutinized according to the disciplines of ''cerh'' and ''tadil'' by means of categorizing the narratives into the sources of the sahâbah. Geographical regions where the narratives have spread, sects of the narrators and their political identities will be revealed. Once the documents are double checked, textual comparison will be fulfilled. Charts and graphics will be referred to make all documents appear clearly. 
     In the third chapter, textual analysis will be conducted by classifying the narratives into subjects. Textual criticism of the narrative of ''karn'' will be submitted to Qur'an, sahih sunnah/other Hadiths, historical accuracy and mind. The problematic aspect of the dissertation will be framed by providing both the narratives focused on the virtue of three generations and controversial narratives; and accordingly, mediation will be offered if it applies or how this situation could be understood will be referred. The pillars of the idea of "the primacy of the first generations" will be examined. The core of the discussions of the first generations by Muslim societies has been a faith-based conflict and this dissertation examines how this problematic issue has evolved and Muslim societies have failed to learn a lesson from it.