Kerim Tinçurin'in hikâyeleri üzerine Tatarca dil incelemesi (İnceleme-metin-dizin)
A linguistic analysis of stories penned by kerim Tinçurin in Tatar language (Analysis-text-index)
Yazar: KÜBRA ŞEKER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET TURAN TÜRK
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Biçimbilim = Morphology ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Edebi eserler = Literary works ; Ses bilgisi = Phonetic ; Tatarca = Tatar language ; Tinçurin, Kerim = Tinçurin, Kerim

Özet:
XIII. yüzyılın ilk çeyreğinde kurulan Altın Ordu Devleti zamanında ünlenen Tatar kavmi, 1552 yılında Kazan'ın işgal edilmesiyle birlikte Rusların siyasî, iktisadî ve dinî yönden çeşitli yaptırımlarına maruz kalmış, fakat bütün bu yaptırımlara rağmen dillerini ve kültürlerini korumayı başarmıştır. Bu kavmin konuştuğu Tatar Türkçesi, Altın Ordu Devleti döneminde imparatorluk dili hâline gelen tarihî Kıpçak Türkçesinin en önemli temsilcilerinden biridir. Tatar Türkçesi üzerine dil incelemesi yaptığımız bu çalışmada metin olarak Tatar tiyatrosunun önemli isimlerinden biri olan Kerim Tinçurin'in Kerim Tinçurin Dramalar, Ḳomĕdiyeler, Ḫikeyeler (2007) isimli kitapta yer alan İskender, Ḫekimcan Aġay, Ḳara Könnerde, Yöz Mĕñ, Yübiley, Daçalar Möbarek Bulsın! ve Aḳ Çirbik isimli hikâyeleri seçilmiş, böylece tiyatroları ile tanınan Kerim Tinçurin'in bilinmeyen bir yönü olan hikâyeciliğini ön plana çıkarmak amaçlanmıştır. Çalışmamız İnceleme, Metin ve Dizin olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın girişinde Tatar Türkleri, Tatar Türkçesi, Kerim Tinçurin'in Hayatı ve Eserleri hakkında bilgi verildikten sonra, Dil İncelemesi yapılmıştır. Dil İncelemesi, Ses Bilgisi ve Biçim Bilgisi olmak üzere iki başlık altında incelenmiştir. Metin bölümü Transkripsiyon ve Türkiye Türkçesine Aktarma biçiminde iki başlık altında ele alınmış, Türkiye Türkçesine aktarma sırasında mümkün olduğunca Tatar Türkçesinin özellikleri korunmaya çalışılmıştır. Dizin bölümü ise Söz Dizini ve Özel İsim Dizini olmak üzere iki başlık altında değerlendirilmiştir. Söz Dizini ve Özel İsim Dizininde geçen sözlerin sıklıkları madde başının altında köşeli parantez içerisinde verilmiştir. Çalışmanın sonunda ise tüm bu çalışmaların neticesinde ulaştığımız çıkarımlar paylaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kerim Tinçurin, Tatar Türkçesi, Ses Bilgisi, Şekil Bilgisi, Dil İncelemesi, Dizin.

Abstract:
The Tatar tribe, which became famous in the time of the Golden Horde State established in the first quarter of the 13th century, were subjected to various political, economic and religious sanctions of the Russians with the occupation of Kazan in 1552, but despite all these influence, they succeeded in preserving their language and culture. Kazan Tatar Turkic language is one of the most important representatives of the historical Kipchak Turkish, which became the imperial language during the Golden Horde. In this study, which study of language was done on Tatar Turkish, stories named İskender, Ḫekimcan Aġay, Ḳara Könnerde, Yöz Mĕñ, Yübiley, Daçalar Möbarek Bulsın! and Aḳ Çirbik take part in the Kerim Tinçurin Dramalar, Ḳomĕdiyeler, Ḫikeyeler (2007) named book have been selected as the material of the thesis and Kerim Tinçurin's narrative which is an unknow way, has been wanted to exposed, who is one of the important names of Tatar theater. Thus, it was aimed to bring to the forefront the unknown story of Kerim Tinçurin known for his theaters. Our study consists of three sections: Study of Language, Text and Index. At the beginning of the study, the information was given about Tatar people, Tatar Turkish, Kerim Tinçurin's Life and Works, after that Study of Language was conducted. Study of Language has been examined under two titles: Phonetics and Morphology. Text section discussed under two headings as Transcription and Translation to Turkish and during Translation to Turkish, features of Tatar have been tried to protect as much as possible. The Index section is evaluated under two headings: Word Index and Proper Name Index. The frequency of the words in the Word Index and Proper Name Index is given in brackets under the lexical entry. At the end of the study, the conclusions we have reached as a result of all these studies were shared.
Key Words: Kerim Tinçurin, Tatar, Phonetics, Morphology, Study of Language, Index.