Güneydoğu Anadolu Bölgesi çayır-mera ve doğal vejetasyonlarında yetişen bazı Lathyrus genotiplerinde ot kalie özelliklerinin belirlenmesi
Determination of grass quality characteristics in some Lathyrus genotypes growing in meadow-pasture and natural vegetations of Southeast Anatolia Region
Yazar: MÜZEYYEN UCAKAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAŞBAĞ
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Lathyrus = Lathyrus

Özet:
Bu çalışmada; Güneydoğu Anadolu Bölgesinin doğal çayır mera alanlarından toplanan bazı lathyrus genotiplerinin ot kalite özelliklerini belirlemek amacı ile yapılmıştır. Araştırmada Diyarbakır, Batman, Mardin, Adıyaman, Gaziantep, Kilis, Şırnak illerine ait doğal mera alanlarından toplanan 27 Lathyrus genotipi kullanılmıştır. Her bir genotipten alınan ot örnekleri laboratuar ortamında kurutularak, öğütülmüş ve 3 tekerrürlü olarak NIRS (Near Infrared Spectroscopy) cihazında analize tabi tutulmuş ve buna göre bazı kalite özellikleri belirlenmiştir. 
Yapılan analiz ve hesaplamalara göre Lathyrus genotiplerinde ham protein (HP) %17,55-30,28, kuru madde oranı (KM) %90,54-93,29, asit deterjanda çözülmeyen lif oranı (ADF) %15,41-28,18, nötral deterjanda çözünmeyen lif oranı (NDF) %31,79-50,80, asit deterjanda çözünmeyen protein oranı (ADP) %0,24-0,80,  sindirilebilir kuru madde oranı (SKM) %66,94-76,90, kuru madde tüketimi (KMT) %2,36-3,78, nispi yem değeri (NYD) 139,52-217,49, toplam sindirilebilir besin maddesine (TSBM) %74,39-84,35, nispi yem kalitesi (NYK) %140,49-229,59, sindirilebilir enerjisi ile (SE) 3,14-3,56, metabolik enerji (ME) 2,57-2,92, potasyum (K) %1,91-3,93, kalsiyum (Ca) %1,45-2,02, magnezyum (Mg) %0,09-0,43, fosfor (P) %0,36-0,56 kalsiyum/fosfor (Ca/P) 2,66-4,90 ve K/(Ca+Mg) 0,092-0,245 olarak bulunmuştur. İncelenen özelliklerden HP, ADF, NDF, SKM, TSBM, SE, ME, Ca ve P bakımından 16 ve 12 no'lu Lathyrus cicera genotipleri; KM, KMT, NYD, NYK ve K bakımından da 4 no'lu Lathyrus annuus genotipi istatistiksel olarak en yüksek değeri vermişlerdir. Bu genotiplerin, bundan sonra yapılacak araştırmalarda öne çıkan bu yönleriyle dikkate alınması yararlı olacaktır.

Abstract:
In this study, scientific methods and techniques were applied to determine the quality and yield characteristics of Lathyrus genotypes collected from natural grassland pasture areas in the Southeast Anatolia Region. A total of 27 Lathyrus genotypes were reached as a result of the examination of plants collected from natural pasture areas previously identified with coordinates in Diyarbakir, Batman, Mardin, Adiyaman, Gaziantep, Kilis, and Sirnak provinces. Grass samples taken from each genotype were dried in a laboratory environment, ground and analyzed in NIRS (Near Infrared Spectroscopy) device in 3 replicates and some quality characteristics were determined accordingly. According to the analysis and calculations, the following data were obtained for Lathyrus genotypes: crude protein (CP) %17,55-30,28; acid detergent fiber (ADF) %15.41-28.18; neutral detergent fiber (NDF) %31.79-50.80; acid detergent insoluble protein (ADP) %0.24-0.80; dry matter (DM) %90.54-93.29; digestible dry matter (DDM) %66.94-76.90; dry matter intake (DMI) %2.36-3.78; relative feed value (RFV) 139.52-217.49; total digestible nutrient (TDN) %74.39-84.35; relative feed quality (RFQ) %140.49-229.59; digestible energy (DE) 3.14-3.56; metabolizable energy (ME) 2.57-2.92; potassium (K) %1.91-3.93; calcium (Ca) %1.45-2.02; magnesium (Mg) %0.09-0.43; phosphorus (P) %0.40-0.56; calcium/phosphorus (Ca/P) 2.66-4.90; K/(Ca+Mg) 0.245-0.092.  Among the examined traits, Lathyrus cicera genotypes number 16 and 12 in terms of CP, ADF, NDF, DDM, TDN, DE, ME, Ca and P; Lathyrus annuus genotype number 4 were found the highest value in terms of DM, DMI, RFV, RFQ and K. It would be useful to consider these prominent aspects of these genotypes in future studies.