Çayeli (Rize) ve çevresinin istatistiksel yöntemlerle heyelan duyarlılık analizi
Landslide susceptibility analysis of Çayeli region (Rize) by statistical methods
Yazar: SERHAT DAĞ
Danışman: PROF. DR. FİKRİ BULUT
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Çayeli (Rize) ve çevresinin istatistiksel analiz yöntemleri kullanılarak heyelan duyarlılık analizi gerçekleştirilmiştir. Çayeli ve çevresinin 1/25000 ölçekli jeoloji haritası hazırlanmış ve litostratigrafi birimleri yaşlıdan gence doğru; Hemşindere Formasyonu (Santoniyen-Maastrihtiyen), Kaçkar Granitoyidi (Geç Maastrihtiyen), Melyat Formasyonu (Erken-Orta Eosen), Pazar Formasyonu (Sarmasiyen) ve Alüvyon (Kuvaterner) olarak ayırtlanmıştır. İklimsel koşulların ön plana çıktığı çalışma alanındaki kayaçlarda yüzeysel ayrışma büyük öneme sahiptir. Bölgede 23 Temmuz 2002 ve takip eden birkaç günlük sürede gerçekleşen aşırı ve şiddetli yağııların tetiklemesi ile özellikle yüksek derecede ve tamamen ayrışmış kayaçlarda çok sayıda heyelan meydana gelmiştir. Bu heyelanlara ait envanter haritası arazi çalışmaları neticesinde hazırlanmıştır. Çalışmada, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Uzaktan Algılama (UA) teknikleri ile farklı kaynaklardan toplanan veriler değerlendirilmiştir. İki değişkenli istatistiksel analiz ve Mantıksal regresyon analizi kullanılarak heyelan duyarlılık haritaları üretilmiştir. Üretilen duyarlılık haritalarında, çok az duyarlı, az duyarlı, duyarlı, yüksek duyarlı ve çok yüksek duyarlı olmak üzere 5 farklı duyarlılık alanı ayırtlanmıştır. Üretilen duyarlılık haritalarının performans analizleri, mevcut heyelanlarla duyarlılık haritaları karşılaştırılarak yapılmıştır. İki değişkenli istatistiksel analizle üretilen duyarlılık haritasında toplam alanın % 15'i, heyelanların ise % 81'i, mantıksal regresyonla üretilen duyarlılık haritasında ise, toplam alanın % 19'u, mevcut heyelanların ise % 92'si duyarlı, yüksek ve çok yüksek duyarlı alanlarda tespit edilmiştir. Her iki analizden elde edilen sonuçlara göre üretilen duyarlılık haritalarının performans analizleri, haritaların kullanılabilirliğini göstermektedir. Parametrelerin bir arada değerlendirildiği daha yüksek performans gösteren mantıksal regresyon analizi sonuçları göreceli olarak tercih edilmektedir. Ancak üretilen haritaların gerçek performansı, gelecekte bölgede Temmuz 2002 tarihinde meydana gelen meteorolojik olayın benzeri bir gelişme yaşandığı zaman değerlendirilebilir. Anahtar Kelimeler: Heyelan duyarlılık haritası, envanter haritası, Coğrafi Bilgi Sistemleri, İki Değişkenli İstatistiksel Analiz, Mantıksal Regresyon Analizi

Abstract:
In this study, landslide susceptibility analysis of Çayeli Region (Rize) was performed by using statistical analysis methods. By preparing a 1/25000 scale geological map of Çayeli Region, lithostratigraphic units were seperated from oldest to youngest as follows; Hem^indere Formation (Santoniyen-Maastrihtiyen), Kaçkar Granitoid (Late Maastrihtiyen), Melyat Formation (Early-Middle Eosen), Pazar Formation (Sarmatian) and alluvium (Quaternary). Surficial weathering, on rocks of study area where climatic conditions presence to be on first place, has great importance. In the region, due to triggering of heavy rainfalls on 23rd of July 2002 and during the a couple of days, numerous landslides occured especially highly and completely weathered rocks. Inventory maps of these landslides were prepared by field works. In this study, data obtained from different sources were evaluated by Geographical Information Systems (GIS) and Remote Sensing (RS) techniques. Landslide susceptibility maps were produced using bivariate statistical analysis (BSA) and logistic regression analysis (LRA). On these susceptibility maps, five different susceptibility area were seperated. These are as follows; very low, low, medium, high and very high susceptible area. Performance analysis of these maps were carried out by comparing the actual landslides. On susceptibilty maps, produced with BSA 15 % of total area and 81 % of landslides, produced by LRA 19 % of total area and 92 % present landslides were determined as susceptible, high and very high susceptible areas. According to the results obtained from both analysis, performance analysis of susceptibility maps showed that these produced maps are suitable for use. LRA result where parameters evaluated all together and have higher performance might be preferred relatively. However, in future true performance of produced maps, will be evaluated when similar case of July 2002 meteorological event was happened. Key Words: Landslide susceptibility map, inventory map, Geograpgical Information Systems, Bivariate statistical analysis, Logistic regression analysis