Öğretmenlerin çokkültürlülük tutumları ve sosyal adalet eğilimleri
Teachers' multiculturalism attitudes and social justice orientations
Yazar: MELİKE PINARCIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MİTHAT KORUMAZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Sosyal adalet = Social justice ; Çok kültürlülük = Multiculturalism

Özet:
Çokkültürlülük içinde birden fazla kültürü barındıran toplumların özelliği olduğu gibi toplumda engelli olma, kadın olma veya azınlık gruplara mensup olma ile de açıklanmaktadır. Sosyal adalet toplumdaki dezavantajlı kişilere adil fırsatlar yaratmayı ele alan bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu araştırmada ise birbirleriyle ilişkili olduğu düşünülen sosyal adalet ve çokkültürlülük, öğretmenler üzerinden incelenmiştir. Araştırmanın amacını öğretmenlerin sosyal adalet eğilimlerinin çokkültürlülük tutumlarını yordayıp yordamadığının ortaya çıkarılmasıdır. Bu çalışmada, nicel araştırma yaklaşımlarından ilişkisel tarama deseni kullanılmıştır. Araştırma İstanbul ili, Zeytinburnu ilçesinde görev yapan çeşitli branşlardan basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilen 481 öğretmen ile yürütülmüştür. Veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından hazırlanan demografik form, Okullarda Sosyal Adalet Ölçeği ve Öğretmenlerin Çokkültürlü Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde öğretmenlerin sosyal adalet eğilimlerinin yüksek düzeyde olduğu bulunmuştur. Öğretmenlerin sosyal adalet eğilimleri dağıtımcı ve katılımcı boyutlarda ilkokulda çalışan öğretmenler lehine farklılaşmakta, öğretmenlerin branşlarına göre katılımcı boyutta farklılaşmakta, cinsiyet açısından kadın öğretmenler lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Öğretmenlerin kariyer evreleri sosyal adalet eğilimleri üzerinde belirleyici değildir. Öğretmenlerin çokkültürlülük tutumları "katılıyorum" düzeyindedir. Öğretmenlerin çokkültürlülük tutumları çalıştıkları okul türüne, branşlarına, kariyer evrelerine ve cinsiyetlerine göre farklılaşmamaktadır. Öğretmenlerin sosyal adalet eğilimleri çokkültürlülük tutumlarının %7'sini açıklamaktadır.  Elde edilen bulgulardan hareketle oluşturulan öneriler araştırmanın son bölümünde hem politika yapıcılar ve uygulayıcılara hem de araştırmacılara yönelik olarak sunulmuştur. Bu öneriler öğretmen eğitimi programlarına sosyal adalet, çokkültürlülük ve kültürel değerlere duyarlı eğitim konularının eklenmesi, öğretmenlerin bu konuları nasıl algıladıkları ve deneyimlediklerinin incelenmesi ve daha fazla öğretmenle aynı çalışmanın tekrarlanması şeklindedir.

Abstract:
Multiculturalism is a characteristic of societies that harbour more than one culture, in addition to being associated with topics such as being disabled, being a woman or belonging to a minority group in society. Social justice is a concept that deals with creating fair opportunities for disadvantaged people in society. In this study, social justice and multiculturalism, which are thought to be related to each other, were examined through teachers' perspectives. The aim of the research  was to reveal whether teachers' social justice orientations predict their attitudes towards multiculturalism. In this study, relational survey design, one of the quantitative research approaches, was used. The research was conducted with 481 teachers selected by simple random sampling method,  from various branches teaching in Zeytinburnu district of Istanbul province at the time of study. The demographic form prepared by the researcher, Scale of Social Justice in Schools and Scale of Teachers' Multicultural Attitude  were used as data collection tools. As a result of the findings, it was found that teachers' social justice orientations were at a high level. Teachers' social justice orientations differed in distributive and participatory dimensions in favour of teachers practising in primary schools; teachers differed in participatory dimension according to their branches, and a significant difference was found in favour of female teachers in terms of gender. Career stages of teachers were not determinative on their social justice orientations. Teachers' multiculturalism attitudes were at the level of "agree". Teachers' multiculturalism attitudes did not differ with respect to the type of school they teach in, their branches, career stages, and gender. Teachers' social justice tendencies explained 7% of their multiculturalism attitudes. In the last part of the study, recommendations based on the findings are presented for policy makers, practitioners, and researchers. These recommendations include augmenting teacher education programmes with subjects related to social justice, multiculturalism, and culturally-sensitive pedagogy. It is also recommended to examine how teachers perceive and experience these issues and replicate the same study with the same study with a larger group of sample.