Çukurova'da septorya yaprak lekesi etmeni [Zymoseptoria tritici (Desm.) Quaedvlieg&Crous]'nin biyolojisi, hastalığın epidemiyolojisi ve tahmin-erken uyarı sisteminin oluşturulmasına yönelik araştırmalar
Research on the biology of septoria leaf spot pathogen [Zymoseptoria tritici (Desm.) Quaedvlieg&Crous], the epidemiology of the disease, and the formation of the prediction-early warning system in Çukurova
Yazar: GÜLSÜM ÜNAL
Danışman: PROF. DR. ALİ ERKILIÇ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Biyoloji = Biology ; Buğday = Wheat ; Epidemiyoloji = Epidemiology ; Yaprak lekesi = Leaf spot

Özet:
Buğdayda Septorya Yaprak Leke Hastalığı etmeni Zymoseptoria tritici'nin biyolojisi ve epidemiyolojisine yönelik yürütülen bu çalışmada, in vitro'da en fazla miseliyal gelişme 20 ºC sıcaklıkta, MEA, MYA ve YMDA besi ortamlarında gerçekleşmiştir. Buna karşın spor oluşumu; PDA ortamında, 15 ºC sıcaklıkta en yüksek bulunmuştur. Ancak sıcaklık arttıkça spor oluşumu azalmıştır. Spor çimlenmesi ise 20 ºC sıcaklıkta, 36 saat sonra %92.9 düzeyine ulaşmıştır. Sürekli NUV ışık ve sürekli karanlık koşullar, miseliyal gelişmeyi arttırmıştır. Diğer taraftan, spor oluşumu 12s NUV+12s beyaz ışık koşullarında en yüksek düzeye ulaşmıştır. Spor çimlenmesi ise aynı ışık kombinasyonu ve sürekli NUV ışıkta daha fazla teşvik edilmiştir.
Z. tritici etmeninin buğday yapraklarına penetrasyonu, 15-30 ºC arasındaki inkübasyon sıcaklıklarında, 4-8 saat arasındaki yaprak ıslaklık sürelerinde bir farklılık oluşturmamıştır. Ancak penetrasyon ve semptom gelişimi, 15 ºC ve 20 ºC ortam sıcaklıklarında daha fazla gerçekleşmiş, sıcaklığın artması ise hastalık oluşumunu azaltmıştır.
Tarla şartlarında yapılan hastalık kontrollerinde 2017-2018 üretim döneminde Hacıali lokasyonundaki hastalık çıkışı, Mercimek lokasyonuna göre çok daha geç bir tarihte olmasına karşın; Hacıali'de %60.5-75.0 gibi yüksek, Mercimek'de ise %25.9 gibi daha düşük hastalık şiddeti tespit edilmiştir. Her iki üretim alanında da iklimsel veriler arasında önemli bir fark görülmemiştir. Bir sonraki yıl ise her iki bölgede de hastalık şiddeti yakın değerler göstermiş ve %42.9-53.0 arasında değişmiştir.

Abstract:
This study was conducted on the biology and epidemiology of wheat Septoria Leaf Spot Disease Zymoseptoria tritici and the best in vitro mycelial growth occurred in MEA, MYA and YMDA media at 20 ºC. On the other hand, spore formation was highest at 15 ºC in PDA medium. As the temperature increased, spore formation decreased. Spore germination reached 92.9% after 36 hours at 20 ºC. Continuous NUV light and continuous dark conditions enhanced mycelial development. On the other hand, spore formation reached its maximum level under 12s NUV+12s white light conditions. Spore germination was promoted in the same light combination and continuous NUV light.
Penetration of Z. tritici into wheat leaves did not differ at incubation temperatures of 15-30 ºC, with leaf wetness times of 4-8 hours. However, penetration and symptom development were better at 15 ºC and 20 ⁰C temperatures, and the increase in temperature decreased the occurrence of disease.
In the disease emergency field controls, in the 2017-2018 production period, although the disease emergence in Hacıali is much later than in Mercimek; the disease severity was as high as 60.5-75.0% in Hacıali and lower as 25.9% in Mercimek. There was no significant difference between the climatic data in both regions. In the next year, Disease severity showed parallel values in both regions and varied between 42.9-53.0%. It has been observed that in field conditions, first infections can occur in low rainfall conditions or only in the presence of dew.