Mortal seyreden toksikolojik vakaların demografik ve klinik olarak retrospektif analizi
Retrospective analysis of demographic and clinical features of mortal toxicological cases
Yazar: HATİCE FERAHKAYA
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN KÖYLÜ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Demografi = Demography ; Mortalite = Mortality ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Toksisite = Toxicity ; Yoğun bakım = Intensive care ; Zehirlenmeler = Poisonings

Özet:
AMAÇ:Zehirlenmelere bağlı morbidite ve mortalite dünya çapında ciddi bir halk sağlığı sorunudur. Akut zehirlenmelerin yoğun bakım mortalite oranı %0-15,7 arasında tespit edilmiştir. Bu çalışmanın amacı YBÜ'lerine zehirlenme sebebi ile yatırılan hastalardan mortal seyredenlerin sosyodemografik özelliklerini belirlemek, ilk başvuru anındaki vital bulgularını, temel klinik özelliklerini ve uygulanan tedavi yöntemlerini tanımlamak ve araştırmaktır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamızda acil servise 01.01.2008 – 30.06.2018 tarihleri arasında başvuran 18 yaş ve üzeri herhangi bir yolla zehirlenmiş ve yoğun bakımda takip edildikten sonra mortal seyretmiş 64 zehirlenme olgusu çalışmaya geriye dönük incelenmek üzere dahil edildi. Olguların yaş, cinsiyet, yaşadığı yer, etnik köken, çalışma durumu, şikayetinin kazara-intihar girişimi-madde kötüye kullanımı olması, başvuru anındaki vital bulguları, özgeçmişlerinde ek hastalık varlığı, kan gazları, hematolojik ve biyokimyasal belirteçleri, EKG ölçümleri kaydedilmiştir. Ayrıca intoks etkeni, hangi yolla maruz kalındığı, alınan madde ilaç ise kendi ilacı olup olmadığı, maddeye maruz kaldıktan ne kadar süre sonra hastaneye başvurduğu, hastanede yatış süresi, mekanik ventilatör ihtiyacı, takibinde gelişen komplikasyonlar, diyaliz ihtiyacı, ek olarak verilen tedaviler, vazopressör tedavi ihtiyacı ve hastanın hastaneye gelişindeki şok indeksi, ApacheII skorları incelendi.
Elde edilen verilerin analizi SPSS (Statistical Package for SocialScience) 26.0 paket programında yapıldı. Sayısal verilerin normal dağılıma uygunluğu değerlendirilerek tanımlayıcı istatistikler, normal dağılıma uyan değişkenler için ortalama ± standart sapma, normal dağılıma uymayanlar için ortanca ve çeyreklerarası aralık (ÇA); kategorik değişkenlerde ise oran olarak ifade edildi. Sonuçlar %95 güven aralığında değerlendirildi ve p<0,05 olarak elde edilen değerler istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
BULGULAR: 2008-2018 yılları arasında kliniğimiz yoğun bakımlarında toplam 7941 hasta zehirlenme nedeniyle takip edildi. Bunların 5269'u (%66,4) kadın, 2672'si (%33,6) erkekti. Bu hastaların yaşı ortanca değeri 24 (ÇA:17) olarak hesaplandı.64 (%0,8) hasta çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların yaşı ortanca değeri 50 (ÇA:48) saptandı. Hastaların 29'u (%45,3) kadın, 35'i (%54'7) ise erkekti. Kadınlarda ortanca yaş 60 (54), erkeklerde 48 (43) hesaplandı.
Özgeçmiş değerlendirmesinde ise toplamda hastaların 52'sinde (%81,3) en az 1 ek hastalık mevcuttu.Hastaların 22'si (%34,4) intihar girişimi, 27'si (%42,2) kazara maruziyet ve 15'i (%23,4) ise madde kötüye kullanımı olarak saptandı. Hastaların 46'sı (%71,9) terapötik olarak kullanılmayan tarım ilacı, sokak ilaçları veya alkoller ile zehirlenmiştir.
Hastaların hastanede yatış süresi ortanca 3 (ÇA:4) gün olarak saptandı. Apache2 skoru ise ortalama 20,6±7,8 olarak hesaplandı.
Hastalara destek tedaviye ek olarak 30'unda (%46,9) ek tedavi ihtiyacı görülmüş olup 4'üne (%6,2) hiperbarik oksijen tedavisi, 23'üne (%35,9) antidot tedavisi, 2'sine (%) İLE, 1'ine (%1,7) de plazmaferez uygulanmıştır.  
Çalışılan olgulardaki tedavi sürecinde 59'unda (%92,2) mekanik ventilatör ihtiyacı, 40'ında (%62,5) komplikasyonlar ve 31'inde (%48,4) diyaliz ihtiyacı gelişmiştir.
SONUÇ: Zehirlenmelerde bireysel özellikler ile zehirlenme sebebi ve etken maddesi mortalite belirleyicileri olduğundan iyi sorgulanmalıdır. Erken müdahale hayat kurtarıcıdır. Yoğun bakım skorlama sistemleri mortaliteyi öngörmede çok değerlidir ve kullanılmalıdır. Daha çok genç, sosyal ve ekonomik olarak aktif popülasyonu ilgilendiren, erken müdahale ve uygun tedavi ile mortalitesi önlenebilen bir sağlık problemi olması sebebi ile mortalite ve morbiditeyi etkileyen faktörlerin belirlenmesi çok önemlidir. Bu konuda daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Akut zehirlenme, mortalite, yoğun bakım, acil servis

Abstract:
OBJECTIVE: Morbidity and mortality due to poisoning is a serious public health problem worldwide. Intensive care mortality rate of acute poisoning was determined between 0-15.7%. The aim of this study is to determine the sociodemographic characteristics of patients who are hospitalized in ICUs due to poisoning, to identify vital signs, clinical features and treatment methods at the first application.
MATERIALS AND METHODS: In our study, 64 cases of poisoning who were admitted to the emergency department between 01.01.2008 and 30.06.2018, who had been poisoned by any means, and who had a mortal course after intensive care, were included in the study for retrospective study. Age, gender, place of residence, ethnicity, employment status, accident-suicide attempt-substance abuse, complaint vital signs at the time of admission, presence of additional disease in their history, blood gases, hematological and biochemical markers, and ECG measurements were recorded. In addition, the factor of intoxication, in what way it is exposed, if the drug is users' current drug, how long it has taken in applying to the hospital, the duration of hospitalization, the need for a mechanical ventilator, the complications that follow up, the need for dialysis, the additional treatments, vasopressor treatment need and shock index on arrival at the hospital, ApacheII scores were examined.
The analysis of the data obtained was done in SPSS (Statistical Package for Social Science) 26.0 package program. Descriptive statistics by evaluating the suitability of the numerical data to the normal distribution, mean ± standard deviation for the variables that fit the normal distribution, median and interquartile range (IQR) for those who do not fit the normal distribution; categorical variables were expressed as ratios. The results were evaluated within the 95% confidence interval and the values obtained as p <0.05 were considered statistically significant.
RESULTS: A total of 7941 patients were followed up in our intensive care units between 2008 and 2018 due to poisoning. Of these, 5269 (66.4%) were female and 2672 (33.6%) were male. The median age of these patients was calculated as 24 (IQR: 17). 64 (0.8%) patients were included in the study. The median age of the patients included in the study was 50 (IQR: 48). 29 (45.3%) of the patients were female and 35 (54%) were male. The median age for women was 60 (54) and 48 (43) for men. 
In the CV evaluation, at least 1 additional disease was present in 52 of the patients (81.3%). 22 (34.4%) of the patients were suicide attempts, 27 (42.2%) were accidental exposure and 15 (23.4%) were substance abuse. 46 (71.9%) of the patients were poisoned with pesticides, street drugs or alcohols that were not used therapeutically. 
The median length of hospital stay was 3 (IQR: 4) days. The Apache2 score was calculated as 20.6 ± 7.8 on average. 
In addition to supportive treatment, 30 (46.9%) additional treatment needs were seen, 4 (6.2%) hyperbaric oxygen therapy, 23 (35.9%) antidote therapy, 2 (%) ILE treatment, 1 (1.7%) was also applied plasmapheresis.
In the treatment process studied, the need for mechanical ventilation in 59 (92.2%), complications in 40 (62.5%) and dialysis in 31 (48.4%) developed.
CONCLUSION: In poisoning, individual characteristics, cause of poisoning and active substance should be questioned as mortality determinants. Early intervention is life-saving. Intensive care scoring systems are very valuable in predicting mortality and should be used. It is very important to determine the factors affecting mortality and morbidity as it is a health problem that concerns more young, socially and economically active populations and can prevent mortality with early intervention and appropriate treatment. More comprehensive studies are needed in this regard.
Keywords: Acute poisoning, mortality, intensive care, emergency room