Altın yığın liçi projesinde farklı kırma boylarının verimlilik ve geçirimlilik performanslarının incelenmesi
Investigation of gold recovery and permeability performance by different crush sizes in gold heap leach project
Yazar: EMRE ERKAN
Danışman: PROF. DR. AHMET HAKAN BENZER
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Cevher Hazırlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Siyanür liçi = Cyanide leaching

Özet:
Altın birim fiyatının artması ile birlikte geçmişte işletilmesi ekonomik olmayan
düşük tenörlü cevherlerin işletilmesi gündeme gelmiştir. Düşük tenörlü ve yüksek
rezerve sahip cevherlerin işletilebilmesi yığın liçi prosesi ile mümkün
olabilmektedir.
Yığın Liçi prosesi, cevheri geçirimsiz bir yüzey üzerinde çözücü çözelti ile ıslatarak
yığının içerisindeki değerli metallerin çözeltiye alınarak işlenmesidir. Hazırlıklı ve
hazırlıksız gibi değişik uygulamaları da mevcuttur. Yaygın olarak kullanılan yığın
liçi yönteminde , cevher kırma işlemi ile istenilen boyuta indirilir ve önceden
hazırlanmış geçirimsiz yüzeye (plastik, jeoteksil gibi) serilir. Damlama borulama
sistemi kullanılarak çözelti üstten verilir. Yığının üstünden süzülürken değerli
metalleri bünyesine alan çözelti yığının altındaki toplayıcı borular vasıtasıyla
çözelti yüklü çözelti havuzuna alınır ordan da işleme tesisine gönderilir. Öğütme
gibi ilk yatırım ve üretim maliyeti yüksek olan bir proses kullanılmadığı için düşük
tenörlü cevherde uygulanabilirliği ekonomik olmaktadır. Kırma boyunun liç verime
ve yığın geçirimliliğe etkisi araştırılamak üzere 4 farklı test gerçekleştirilmiştir.
ii
 İnce boy şişe çevirme testleri
 İri boy şişe çevirme testleri
 Kolon testleri
 Geçirimlilik testleri
Bu çalışmanın ilk aşamasında, açık ocağın değişik bölgelerinden alınan üç farklı
kompozit cevher, üç farklı boya kırılarak hazırlanmıştır. Toplamda elde edilen
dokuz örnek değişik çaptaki dokuz ayrı kolona yerleştirilip liç testi yapılmıştır.
Çalışmanın ikinci aşamasında ise, liç işlemi bittikten sonra kolondaki atık malzeme
yıkanıp geçirimlilik testi yapılmıştır.. Bu test ile yığın liçinde cevherin kendi
ağırlığından dolayı sıkışma senaryosu test edilmeye çalışılmıştır.
Her iki aşamadan elde edilen veriler ışığında, ilk olarak kırma boylarında altının
veriminin nasıl değiştiği araştırılmıştır. Sonraki aşamada ise elde edilen geçirimlilik
verileri sayesinde yığın yüksekliğinin kaç metre olması gerektiği araştırılmıştır.
Anahtar Kelimeler : Liç prosesi, yığın liçi, altın kazanımı

Abstract:
Depending on the increasing gold prices, low grade gold whose has not extracted
by economically in the past become the main topic of conversation. It is possible
that ore which has low grade and high reserve can be extracted by heap leach
process.
Heap Leach is a process which consisted of stacking the ore on the imperable
surface and wetting by the solution. It can be applied with crushed ore and run of
mine ore which is called dump leaching. In the common leaching method, ore is
crushed to the targetted size and stacked on the imperable surface such as
plastic, jeotexile etc. Solution is applied by drip emitters. During the percolating of
solution to the bottom, soluable metals can be tranferred the aqueous form.
Solution is collected by collector pipes and sent to pond. Then pregnant solution
is sent to process facility. There is no grinding costs in heap leaching so operating
cost can be lower. Four tests was executed for investigate effects of different
crush size on heap leach recovery and heap permeability.
iv
 Bottle roll tests
 Coarser size bottle roll tests
 Column tests
 Percolation tests
At the first stage of this study, three representive ore which has taken from
different zones crushed three different sizes. Totally, nine column test was
conducted.
Secondly, percolation test was conducted on the tails of column testing with
different loads. In this test, ore condition was tried to simulate with different loads
which caused by lift weight.
The datas which is collected by two stages was used for understanding changes in
gold recovery. In next stage, percolation data used for finding optimum heap leach
parameters.
Keywords: Leaching, Heap Leaching, Gold Extraction