Farklı yazılım süreç referans modelleri ile değerlendirmeleri desteklemek için ontoloji tabanlı bir araç
An Ontology Based Tool for supporting assessments with different software process reference models
Yazar: RUKİYE BAKIRHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET COŞKUNÇAY
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control
Dizin: Akıllı değerlendirme sistemi = Smart assessment system ; Anlamsal ağlar = Semantic networks ; Açık kaynaklı yazılım = Open source software ; Ontoloji = Ontology ; Süreç modeli = Process model ; Süreç ontolojisi = Process ontology ; İş süreçleri = Business processes

Özet:
Amaç: Bu tezin amacı, organizasyonlar tarafından yaygın olarak kullanılan CMMI, SPICE ve TMMI süreç referans modellerini ortak bir ontoloji üzerinde buluşturarak organizasyonların yazılım süreç değerlendirmesini destekleyen bir araç geliştirmektir. 
Yöntem: Bu çalışmada ontoloji tabanlı bir süreç değerlendirme aracı geliştirmek için ontolojileri oluşturma programı olarak Protégé programını, geliştirme ortamı olarak Eclipse' i, kavram tabanı olarak OWL ontolojisini, sorgulama dili olarak SPARQL' i, programlama dili olarak Java'yı, ontolojileri yüklemek için ise JENA kütüphanesini kullanmıştır. Geliştirilen araç OSPAT (Ontology-Based Software Process Assessment Tool) ile bir organizasyonda üç farklı modelin süreç değerlendirmesi yapılarak doğrulaması yapılmıştır.
Bulgular: Bu araç ile kabul görmüş standart modellerde değerlendirme yapabilme, farklı modellerde değerlendirme yapabilme, basit arayüze sahip olma, ontoloji tabanlı olma ve bu sayede kolay güncellenebilme gibi özellikleri ile organizasyonlara süreç değerlendirmesi yaparken destek sağlamıştır. Bu araç üç modelin eşleştirilerek bir ontolojide buluşabileceğini gösterdi.
Sonuç: Bu çalışmada OSPAT adındaki üç farklı modelde değerlendirme yapmaya olanak sağlayan hem manuel hem de otomatik olarak kullanılabilen ontoloji tabanlı yazılım süreç değerlendirme aracı geliştirilmiştir. Bu aracın giriş kısmında hedeflenen özelliklere yeterli ölçüde sahip olduğu kanıtlanmıştır. Ayrıca bu araç organizasyonlara düzenli yapacakları süreç değerlendirmelerinin sonuçlarını karşılaştırma yapma imkânı sağlamıştır. 

Anahtar Kelimeler:  Yazılım Süreç Değerlendirme Aracı, Yazılım Süreç Referans Modelleri, Yazılım Süreç İyileştirme, Anlamsal Ağ, Ontoloji, CMMI, SPICE, TMMI

Abstract:
Purpose: The aim of this thesis is to develop a tool that supports the overall process evaluation of organizations by bringing together the CMMI, SPICE and TMMI models, which are popularly used by organizations, on a common ontology, by enabling computers to understand the concepts.
Method: In this study, to develop an ontology-based process evaluation tool, we used the Protégé program as the ontology creation program, Eclipse as the development environment, OWL ontology as the concept base, SPARQL as the query language, Java as the programming language, and to load the ontologies, it used the JENA library. With the developed tool OSPAT (Ontology-Based Software Process Assessment Tool), in three different models in an organization were verified by making process evaluations.
Findings: With this tool, it has provided support to organizations when evaluating processes with its features such as making evaluations in accepted standard models, evaluating in different models, having a simple interface, being ontology-based and thus easy to update. This tool showed that three models can be matched to meet in an ontology.
Conclusion: In this study, an ontology-based software process evaluation tool that can be used both manually and automatically, which allows evaluation in three different models called OSPAT, has been developed. This tool has adequately been proven to have targeted features in the introduction. In addition, this tool provided organizations with the opportunity to compare the results of their regular process evaluations.

Keywords: Software Process Assessment Tool, Software Process Reference Models, Semantic Web, Ontology, CMMI, SPICE, TMMI