Cumhuriyetin paradigma değişiminin tarih kitaplarına yansıması (Bellek çalışmaları üzerinden bir değerlendirme)
The reflection of the Republic's paradigm shift on history books (An assessment through memory studies)
Yazar: YILMAZ YAPICI
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN GÜRKAN PAZARCI
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Siyasal İletişim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Anlatı = Narrative ; Bellek = Memory ; Ders kitapları = Textbooks ; Değişim = Change ; Tarih dersi = History lesson ; Tarih kitapları = History books ; Toplumsal bellek = Social memory ; Türkiye Cumhuriyeti = Turkish Republic ; İktidar = Government

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye Cumhuriyeti'nin tarihyazımının farklı dönemlerde uğradığı değişimin bellek çalışmaları üzerinden bir değerlendirilmesi yapılmıştır. Bellek, tarihsel süreç içerisinde yaşanan kolektif veya bireysel deneyimleri işleyen, kaydeden ve dönüştüren bir mekanizmadır. Toplumsallaşma sürecinde bellekte yer edinen bir takım kültürel veriler zamanla bellekte kalıcı olarak yer edinerek tutumları ve kimliği belirlerken bazı ögeler de aynı şekilde silinmekte veya dönüştürülmektedir. Siyasal bir otoritenin bilinçli ve planlı bir müdahalede bulunarak belleği dönüştürme çabası ise tamamen farklı bir anlatıdır. Söz konusu bilinçli müdahalelerin somut ürünü olan tarih ders kitapları belleği değiştirme ve dönüştürme adına yapılan politikaların sonucudur. Bu çalışmada da iki farklı tarihsel dönemde yer alan tarih kitaplarının ön plana çıkardığı anlatıların neler olduğu ve bu anlatılarda hangi toplumsal ve kültürel ögelerin aktarıldığı, hangi tarihi ve siyasi kişilerin kutsallaştırıldığı, her iki dönemde de ne gibi farklılıkların ve benzerliklerin olduğu incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Bellek, tarih, eğitim, ders kitapları, anlatı, toplumsal bellek, iktidar

Abstract:
In this study, an assesment is conducted on the change which the historiography in Republic of Turkey has gone under in different historical periods from a memory studies perspective. Memory is a mechanism which processes, records and transforms the individual and collective experiences gained throughout the historical process. Whereas some of the cultural data recorded in the memory through the socialization process becomes permanent through time to determine the identity and attitudes, other elements are erased or transformed in the same manner. On the other hand, The efforts of a political authority to transform memory through a conscious and planned intervention is a whole different narrative. Historical textbooks as tangible products of these efforts, are results of the policies implemented for the sake of changing and transforming the memory. Therefore, in this study, history textbooks used in schools from two different periods in history are examined according to which narratives they highlighted and which social and cultural elements were conveyed in those narratives, as well as which historical and political figures were sanctified and the similarites and differences between the two periods in question.

Key Words: Memory, history, education, textbooks, narrative, collective memory, power