Türkiye'de iktisat politikalarının hedefleri ve optimal politikanın belirlenmesi (1990-2006 dönemi)
Targets of the economy policies in Turkey and formulating the optimal policy (1990-2006 period)
Yazar: OĞUZHAN ÖZÇELEBİ
Danışman: PROF. DR. HALİT TARGAN ÜNAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Ekonomi = Economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Finans = Finance ; Küreselleşme = Globalization ; Para politikaları = Monetary policies ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
1990'lı yıllardan itibaren dünyada küreselleşme olgusu hüküm sürmektedir. Küreselleşme olgusu makro ekonomik ilişkileri karmaşık hale getirmiştir. Bu durum iktisat politikası uygulaması üzerinde belirleyici olmaktadır.Yüksek enflasyonun neden olduğu sosyal ve ekonomik maliyetler iktisat politikasının diğer amaçları içerisinde fiyat istikrarını önemli hale getirmiştir. Fiyat istikrarı amacına ulaşılmasında para ve maliye politikası iktisat politikasının vazgeçilmez temel iki aracıdır. Bu noktada dünya ekonomisinde küreselleşme olgusunun hüküm sürdüğü günümüzde para ve maliye politikası uygulamasının makro ekonomik değişkenler ve makro ekonomik değişkenlerin de para ve maliye politikası uygulaması üzerindeki etkilerinin incelenmesi, önemli bir araştırma konusudur.Para politikası fiyat istikrarını sağlayabilmek için para politikası stratejileri kullanarak yürütülmektedir. Bu stratejilerinin başarılı olabilmesi için para politikasına ilişkin değişkenler ile temel makro ekonomik değişkenler arası ilişkilerin kavranması gerekmektedir. Maliye politikası ile temel makro ekonomik değişkenler arası ilişkilerin analiz edilmesi de fiyat istikrarı amacı doğrultusunda maliye politikası uygulamasında etkinliği artıracaktır. Bu nedenle Türkiye'de 1990-2006 döneminde para politikası stratejileri ve maliye politikası ile temel makro ekonomik değişkenler arası ilişkiler Vektör Otoregresyon modeli (VAR) ile incelenmiş ve optimal iktisat politikası oluşturulurken hangi etkenlerin dikkate alınması gerektiği ortaya konulmuştur.Fiyat istikrarının sağlanabilmesi için para ve maliye politikasının koordinasyonunun sağlanması gerekli olmaktadır. Para ve maliye politikasının koordinasyonu optimal iktisat politikası uygulanmasını beraberinde getirmektedir. Optimal iktisat politikasının belirlenmesinde kayıp fonksiyonları kullanılmakta ve kayıp fonksiyonları ile iktisat politikası uygulamasının optimalliğini sağlayacak para ve maliye politikası aracının değeri bulunabilmektedir. Bu nedenle de çalışmada para ve maliye politikası kayıp fonksiyonları temelinde kısmi türev alınarak optimal para ve maliye politikası aracı formülüze edilmiştir.Türkiye ekonomisinde 1990 yılından itibaren uygulanan iktisat politikaları sonucunda yaşanılan enflasyon olgusu para ve maliye politikası arası etkileşimi ve karşılıklı bağımlılığı artırmıştır. Bu nedenle para ve maliye politikası arası ilişkilerin incelenmesi Türkiye'de optimal iktisat politikasının belirlenmesi için gerekli olmaktadır. Çalışmada 1990-2006 dönemine ait veriler kullanılarak VAR ve Durum-Uzay (State-Space) modeli ile para ve maliye politikası arası ilişkiler analiz edilmiştir.Çalışmada gerçekleştirilen analizler genişletici para ve maliye politikası uygulamalarının birbirlerini olumsuz etkilediğini bu nedenle de fiyat istikrarının sağlanabilmesi için para ve maliye politikası uygulamasında disiplininden taviz verilmemesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
Wind of globalization has been prevelant all over the world since 1990?s. Globalization phenomenon complicated macro economic relations. This fact is a determinative on the implementation of economic policies.Social and economic costs originating from high inflation rates made the price stability important among the other objectives of an economic policy. Attaining the price stability objective, monetary and fiscal policies are the two basic and indispensible instruments of the economy policy. At this point, studying the effects of the implementation of monetary and fiscal policies on macro economic variables and also the effect of the implementation of macro economic variables on the monetary and fiscal policies is an important research topic while the existing globalization phenomenon has been prevelant.In order to attain the price stability, monetary policies have been implemented by using monetary policy strategies. At this point, for the success of monetary policy strategies, the relations between the monetary policy and basic macro economic variables have to be cognized. In addition, analyzing the relations between the fiscal policy and basic macro economic variables increases the efficency of the fiscal policy for the price stability objective. Therefore, the interactions between monetary policy strategies, fiscal policy and basic macro economic variables in Turkey between 1990-2006 term are analyzed by the use of Vector Autoregression (VAR) model, and the factors that have to be considered when formulating the optimal economy policy are revealed.Coordination between monetary and fiscal policies is needed to attain the price stability. Coordination of monetary and fiscal policies results in the implementation of the optimal economic policy. Loss functions have been used to formulate the optimal economic policy and the value of the instrument for monetary and fiscal policies which makes the economy policy optimal can be found. Therefore, in this thesis optimal instrument for the monetary and fiscal policies is formulated by taking partial derivative of the associated loss functions.Inflation phenomenon that is a result of the economy policy that has been implemented in Turkish economy since 1990?s deepened interactions and interdependence between the monetary and fiscal policies. Therefore, in order to formulate the optimal economic policy in Turkey, the interactions between the monetary and fiscal policies have to be examined. In this thesis, by using the data of the monetary and fiscal policies for the 1990-2006 period, the interactions are analysed with the VAR and State-Space Models.The analyses in the thesis revealed that expansionary monetary and fiscal policies will negatively effect each other; therefore, in order to attain price stability, monetary and fiscal policies should be implemented without compromising from discipline.