Karotis ve vertebral arter darlığı veya plak  tespit edilmiş  hastalarda  nitrik oksit düzeylerinin araştırılması
Plasma nitrite levels in patients that has carotid and vertebrobasiller artery stenosis or plaque in doppler usg
Yazar: İSMET GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. MÜNİFE NEYAL
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Karotis arteri hastalıkları = Carotid artery diseases ; Karotis arterleri = Carotid arteries ; Karotis stenozu = Carotid stenosis ; Nitrik oksit = Nitric oxide ; Ultrasonografi-doppler = Ultrasonography-doppler ; Vertebral arter = Vertebral artery

Özet:
İnme; beyin kan akımının bozulması sonucunda fokal serebral fonksiyon kaybına ait belirti ve bulguların ortaya çıkması ile karakterize klinik bir sendromdur. İnme etyopatogenezi ile birçok etken ilişkilendirilmiştir. Sinir sisteminin kanlanmasında en önemli yere sahip olan karotis ve vertebral arterlerde aterosklerotik plak veya darlık bulunması inme, transiyent iskemik atak (TİA) gibi hastalıkların  etyopatogenezinde önemli yer tutarak bu hastalıkların oluşma  riskini  artırmaktadır. Karotis ve vertebral arterlerde aterosklerotik plak veya darlık oluşmasına aracılık eden faktörlerden biri nitrik oksit değişiklikleri olabilir.
Bu çalışmaya Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı polikliniğine başvuran, son 1 ay içerisinde inme geçirmemiş ancak herhangi bir nedenle yapılmış olan Doppler ultrasonografide karotis ve vertebral arterlerde aterosklerotik plak veya darlık tespit edilmiş 68 hasta, karotis arterlerinde sadece intimal kalınlaşma olan 12 hasta ve 60 kontrol olgusu dahil edildi. Hasta grubu ile kontrol grubu serebrovasküler hastalık açısından bilinen bazı risk faktörlerinin varlığı ve plazma nitrit düzeyleri açısından değerlendirildi.
Hasta ve kontrol grupları özgeçmişlerinde bildirilen diyabetes mellitus (DM), koroner arter hastalığı (KAH), hipertansiyon (HT) açısından karşılaştırıldı. KAH ve HT açısından istatistiksel olarak anlamlı fark görüldü. (Sırasıyla p=0,004, p=0,015 ) DM açısından ise  anlamlı farkın olmadığı görüldü (p=0,062).
Hasta grubu ve kontrol grubunun bazı kan paremetreleri açısından karşılaştırılmasında BUN (p=0.001), kreatin (p=0,005), ve ESR (p=0,006), açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı.
Hasta ve kontrol grupları arasında ortalama plazma nitrit seviyeleri açısından anlamlı farklılık izlenmedi.
Sonuç olarak, HT, KAH gibi iskemik SVO açısından önemli risk faktörlerine ekstrakraniyal büyük arter hastalığı bulunan kişilerde de sık görülebilir. Bu nedenle Doppler USG'de ekstrakraniyal büyük arter hastalığı tespit edilen hastalarda risk faktörü olabilecek sistemik hastalıkların gözden geçirilmesi gelişme riski yüksek olan iskemik inmeden korunmada önemli olabilir. Bu çalışmada bulunan BUN, kreatin ve ESR yüksekliklerinin önemli göstergeler olup olmadıklarının değerlendirilmesi için uygun çalışma modelleriyle yapılacak araştırmalar yararlı olabilir. Ekstrakraniyal büyük arter hastalığı tespit edilen kişiler plazma nitrit düzeyleri açısından anlamlı farklılık göstermemiş olsa da bu konuda yapılmış çok az çalışma olduğu göz önünde bulundurarak başka çalışmalara da gereksinim olduğu söylenebilir. 

Anahtar kelimeler: Karotis arter, Vertebral arter, Doppler USG, Plazma nitrit düzeyi

Abstract:
Stroke is caused by the failure of the blood supply of the brain areas that results in the loss of brain function and focal cerebral signs and symptoms Pathophysiology of stroke is multifactorial. The presence of atherosclerotic changes in the carotid and/or vertebral arteries, as well  having stroke or transient ischemic attack (TIA) previously is important in increasing the risk of cerebrovascular disease. Disturbances in plasma nitric oxide levels may have a role in the formation of atherosclerotic changes in the extracranial arterial system. 
Sixty-eight cases with atherosclerotic plaque or stenosis of carotid and vertebral arteries, 12 cases with bilateral intimal thickening in the carotid arteries, and 60 control cases with normal Doppler USG findings were enrolled into the present study. The associated systemic diseases, that were previously identified as risk factors for ischemic cerebrovascular diseases were asked and the plasma nitrite levels of all cases were assessed. 
Mean plasma nitrit levels didn't show any significant differences. Personal medical histories revealed that patient group had greater risk for having coronary artery disease (CAD) (p=0,004) and hypertension (HT) (p=0,015), The risk for having diabetes mellitus tended to be higher in the patient group but we couldn't reveal a significant difference between patient and control cases (p = 0.062). 
Additionally according to our results patient group had significantly higher blood urea nitrogen (BUN) (p = 0.001), kreatine (p=0.005), and erythrocyte sedimentation rate (ESR) (p=0.006) levels.
In conclusion, a) it should be kept in mind that atherosclerotic changes in the carotid and vertebral arteries may be associated with CAD and HT and; b) elevated ESR, plasma BUN, and kreatine levels should be confirmed in further studies; and c) plasma nitrite levels does not seem as having a role in the atherosclerotic changes in the carotid and vertebral arteries. However, further studies are needed for confirmation of this result. 


Key words: Carotid artery, Vertebral artery, Doppler USG, Plasma nitrit level