Günlük yaşam kuramları ve tasarım ilişkisinin incelenmesi: Kuramsal sistematik bir yaklaşım
Investigation of the relationship between everyday life theories and design: A theoretical systematic approach
Yazar: BETÜL AYBALA ÇAKMAKÇIOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZMİYE ÖZTÜRK
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstriyel Sanatlar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Sosyoloji = Sociology ; Tasarım = Design

Özet:
Günlük yaşam; bireylerin her an içinde var olduğu, üreterek, tüketerek ve hatta kimi zaman hiçbir şey yapmayarak, onunla hemhal olduğu, bilhassa bu yüzden çoğunlukla gözden kaçırdığı bir alandır. Günlük yaşam; özne ve nesneye bağlı ilişki biçimlerini ve bu doğrultuda günlük eylemleri içinde barındırdığı gibi tasarıma da zemin oluşturmaktadır. Bu alana nesnelerle kurulan ilişkiler, nesnelere yüklenen anlamlar ve onları kullanma biçimleri ile dahil olan tasarım pratiği, günlük yaşam ile devamlı bir etkileşim halindedir.
Bu çalışmada, günlük yaşam kavramı ve sosyolojisine genel bir bakış ile bu konuda öne çıkan bazı yaklaşım ve perspektifler sistemli olarak incelenmiş, sosyolojinin referans çerçevesi dahilinde, bu hem açık hem de muğlak görünen konu, yaşamlarımıza eşlik eden nesneler bağlamında tasarım pratiğiyle ilişkilendirilmiştir. Tasarım ve günlük yaşam kuramları arasındaki ilişkinin analiz edilmesi, bu ilişki içerisinde var olan örüntülerin keşfedilmesi hedeflenmiştir.
Tasarım ve günlük yaşam kuramları arakesitinde karşılaşılan güç ilişkileri, yeniden üretim gibi kavramlar ışığında günlük yaşam ve tasarım ilişkisine dair potansiyeller araştırılmıştır. Yoğun bir literatür taraması ile günlük yaşam yaklaşımları incelenmiş, bu bilgiler ışığında tasarım ile ilişkisi farklı bağlamlarda sorgulanmıştır. Çalışma vasıtasıyla, disiplinler arası düşüncenin teşvik edilmesi, günlük yaşamın tasarım alanı için önemine dikkat çekilmesi ve burada analiz edilen ilişkiler çerçevesinde, tasarım alanında yapılabilecek çalışmalara temel sağlanması amaçlanmıştır. Çalışma sonunda elde edilen bulgular değerlendirilerek, güncel ve geleceğe yönelik bir bakış ile tartışılmıştır.

Abstract:
Everyday life is a field in which individuals are present at all times, producing, consuming, and sometimes even doing nothing, becoming a part of it and therefore this field is often overlooked. As everyday life incorporates the forms of relationships related to the subject and the object, and the daily actions within this direction; it also forms the basis for design. The design practice, which is involved in this field through the relationships established with objects, the meanings embedded on objects and the way they are used, is constantly in interaction with everyday life.
In this study, some approaches and perspectives on the concept and sociology of everyday life have been examined systematically, and within this framework this clear/ambiguous subject has been associated with the practice of design in the context of the daily objects. The aim is to analyze the relationship between theories of everyday life and design and to explore the existing patterns.
Potentialities of the relation between everyday life and design are examined in the light of concepts including power relations, consumption and reproduction –encountered at the intersection of design and everyday life theories. The everyday life approaches were examined and schematized by means of an extensive literature review, and via acquired knowledge, their relation to design was questioned in various contexts. The aim of this study is to encourage interdisciplinary thinking, to draw attention to the importance of everyday life for the design field, and to provide the basis for future studies on design in the context of the relations analyzed here. Finally, obtained results are evaluated and discussed with a current and future oriented perspective.