Aksiyal spondiloartrit hastalarında serum endokan düzeyinin ve hastalık aktivitesiyle ilişkisinin araştırılması
Investigation of serum endocan level and its relationship with disease activity in patients with axial spondyloarthritis
Yazar: SEVGİ GÜNDÜZ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÇAĞLAYAN
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation ; Romatoloji = Rheumatology
Dizin: ENDOKAN = ENDOCAN ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; Spondiloartrit = Spondylarthritis

Özet:
Spondiloartritler (SpA); ortak klinik, radyolojik, laboratuvar ve genetik özellikleri olan bir grup hastalığı tanımlayan ortak bir terimdir. Tutulum paternine göre baskın olarak periferik SpA ve baskın olarak aksiyel SpA (axSpA) olarak sınıflandırılabilir. Klinik takipte kullanılabilecek duyarlı bir biyobelirteç malasef yoktur. Endokan proteoglikan yapısında bir moleküldür. Endokanın akut inflamasyonda ve kronik inflamasyonun değişik basamaklarında önemli görevler üstlendiği yapılan çalışmalarla gösterilmiştir. Biz bu çalışmada axSpA tanılı hastalarda serum endokan düzeylerini ve bu düzeylerin klinik ve laboratuvar parametreler ile korelasyonunu araştırmayı amaçladık.
Çalışmaya axSpA için geliştirilmiş "Assessment of SpondyloArthritis International Society (ASAS)" sınıflandırma kriterlerine göre tanı almış 30 biyolojik tedavi alan axSpA hastası, 30 non-steroid anti inflamatuar ilaç kullanan axSpA hastası ve 30 bilinen hastalığı olmayan sağlıklı gönüllü alındı. Hastaların değerlendirilmesinde "Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivitesi İndeksi (BASDAİ)", "Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivitesi Skoru (ASDAS)-CRP", "Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel İndeksi (BASFİ)", AS yaşam kalitesi indeksi ve "Bath Ankilozan Spondilit Metroloji İndeksi (BASMİ)" kullanıldı. Demografik, klinik özellikleri ve laboratuvar verileri kayıt edildi. Eş zamanlı alınan serumda endokan düzeyleri "enzyme linked immunosorbent assay" (ELİSA) ile ölçüldü.
Spondiloartrit grubu ile kontrol grubu arasında serum enokan düzeyleri arasında istatiksel açıdan anlamlı farklılık görülmedi (p: 0,084). Alt grup analizinde de 3 grup arasında istatiksel açıdan anlamlı farklılık görülmedi (p:0,175). Serum endokan düzeyi ile eritrosit sedimentasyon hızı (ESH) arasında negatif korelasyon (r:-0,32 ve p:0,010) ve hemoglobin düzeyi arasında pozitif korelasyon (r:0,335 ve p:0,009) saptandı. Sabah tutukluğu süresi ile serum endokan düzeyleri arasında anlamlılık düzeyinde negatif korelasyon saptandı (r: -0,294 p: 0,022).
Sonuç olarak; serum endokan düzeylerinin axSpA tanı, takip ve patogenezindeki rollerini araştırdığımız çalışmamızda, hasta ve kontrol grubu arasında istatiksel açıdan anlamlı farklılık görülmedi. Serum endokan düzeyleri bazı laboratuvar parametreleri arasında korelasyon gözlendi. Bu moleküllerin axSpA tanı, takip ve patogenezindeki rolünün daha iyi anlaşılması için daha büyük olgu sayılarını içeren klinik çalışmalara ihtiyaç olduğunu düşünüyoruz.
Anahtar kelimeler: Aksiyel spondiloartrit, ankilozan spondilit, endokan.

Abstract:
Spondylarthritis (SpA) is a collective term describing a group of diseases with common clinical, radiological, laboratory and genetic features. It can be classified as predominantly peripheral SpA and predominantly axial SpA (axSpA) according to the involvement pattern. Unfortunately, there is no sensitive biomarker that can be used in clinical follow-up. Endocan is a molecule with proteoglycan structure. Studies have shown that endocan plays an important role in acute inflammation and in different stages of chronic inflammation. In this study, we aimed to investigate serum endocan levels and the correlation of these levels with clinical and laboratory parameters in patients diagnosed with axSpA. 
Thirty axSpA patients receiving biological therapy and diagnosed according to the "Assessment of Spondylarthritis International Society (ASAS)" classification criteria developed for axSpA and, 30 axSpA patients using non-steroidal anti-inflammatory drugs, and 30 healthy volunteers without known disease were included in the study. "Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index (BASDAI)", "Ankylosing Spondylitis Disease Activity Score (ASDAS)-CRP", "Bath Ankylosing Spondylitis Functional Index (BASFI)", AS quality of life index and "Bath Ankylosing Spondylitis Metrology Index (BASMI)" was used for the evaluation of patients. Demographic, clinical characteristics and laboratory data were recorded. Endocan levels in serum taken simultaneously were measured by enzyme linked immunosorbent assay (ELISA).
There was no statistically significant difference in serum endocan levels between the spondylarthritis group and the control group (p: 0.084). There was also no statistically significant difference between the 3 groups in the subgroup analysis (p:0.175). There was a negative correlation between serum endocan level and erythrocyte sedimentation rate (ESR) (r: -0.32 and p: 0.010), and a positive correlation between serum endocan level and hemoglobin level (r:  0.335 and p: 0.009). A significant negative correlation was found between the duration of morning stiffness and serum endocan levels (r: -0.294 p: 0.022).
In conclusion, in our study in which we investigated the roles of serum endocan levels in the diagnosis, follow-up and pathogenesis of axSpA, no statistically significant difference was found between the patient and control groups. Correlation was observed between serum endocan levels and some laboratory parameters. We believe that clinical studies with larger case numbers are needed to better understand the role of these molecules in the diagnosis, follow-up and pathogenesis of axSpA. 
Keywords: Axial spondylarthritis, ankylosing spondylitis, endocan.