Trafikte sürücü davranışı ve dindarlık ilişkisi: Kayseri örneği
Relationship between driver behavior and religiousness in traffic: The case of Kayseri
Yazar: MUSTAFA SERİN
Danışman: PROF. DR. ABDULVAHAP TAŞTAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Dindarlık = Religiousness ; Dini eğilimler = Religious tendencies ; Kayseri = Kayseri ; Sosyal etki = Social affect ; Sürücü davranışları = Driver behaviors ; Trafik = Traffic ; Trafik kazaları = Traffic accidents ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma, Kayseri örneğinde sürücü davranışları ile dindarlık biçimleri arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Kent merkezindeki amatör (profesyonel olmayan) otomobil sürücülerinin örnekleme alındığı çalışma, nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma desende gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda öncelikle, sosyo-demografik bilgiler, Sürücü Davranışı Ölçeği (SDÖ) ve Yeniden Yapılandırılmış Müslüman Dini Yönelim Ölçeğinden (MROS-R) oluşan anket 463 kişiye uygulanmıştır. Elde edilen veriler, betimleyici istatistikler (frekans, yüzde), t-testleri, varyans analizi ve korelasyon analizi tekniği ile çözümlenmiş ve yorumlanmıştır. Araştırmada ikinci olarak, 20 kişiyle yarı yapılandırılmış mülakatlar, ayrıca katılımlı ve katılımsız gözlemler yapılmıştır. Buna göre, katılımcıların dışsal ve sorgulayıcı dini yönelimleri artıkça sıradan ihlalleri; sorgulayıcı dini yönelimleri artıkça saldırgan ihlal düzeyleri; içsel, dışsal ve katı kuralcı dini yönelim düzeyleri artıkça olumlu sürücü davranışı düzeyleri artmaktadır. Dini yönelim ve sürücü davranışları demografik değişkenlere (cinsiyet, medeni durum, öğrenim düzeyi gibi) göre bazı farklılaşmalar göstermiştir. Yine, sürücü davranışları dindarlığın pratik boyutunda yer verdiğimiz trafikte dua okuma durumuna göre farklılaşmıştır. Yani trafikte dua okuyan katılımcılar okumayanlara göre daha fazla pozitif davranışlar gösterirken daha az ihlal davranışı sergilemişlerdir. Katılımcılar, trafikte sergilenen davranışları çok yüksek oranda "kul hakkı" kavramıyla ilişkili görmüşlerdir. Ayrıca sürücü davranışları tüm boyutlarında trafik kazaları konusundaki tutumlara göre farklılaşmış ve kazalar konusunda kaderci olmanın ihlal yapmada etkili olduğu görülmüştür. 
Anahtar Kelimeler:	Kayseri, Sürücü Davranışı, Sosyal Etki, Dindarlık, Dini Yönelim.

Abstract:
This study investigates the relationship between driver behaviors and forms of religiousness in the case of Kayseri. The study, in which amateur (non-professional) car drivers in the city center were sampled, was carried out in a mixed design in which quantitative and qualitative methods were used together. In this context, a questionnaire consisting of socio-demographic information, Driver Behavior Questionnaire (DBQ) and Revised Muslim Religious Orientation Scale (MROS-R) were applied to 463 people. The obtained data were analyzed and interpreted with descriptive statistics (frequency, percentage), t-tests, analysis of variance and correlation analysis techniques. In the second part of the research, semi-structured interviews with 20 people, as well as participatory and unattended observations were made. Accordingly, as the extrinsic and quest religious orientations of the participants increased, their ordinary violations; their level of aggressive violations as their quest religious orientation increases; As the intrinsic, extrinsic and religious fundamentalism orientation levels increase, positive driver behavior levels increase. Religious orientation and driver behaviors showed some differentiations according to demographic variables (such as gender, marital status, education level). Again, driver behaviors differed according to the situation of praying in traffic, which we included in the practical dimension of religiousness. In other words, the participants who prayed in traffic showed more positive behaviors and less violating behaviors than those who did not. The participants related the behaviors exhibited in traffic very highly to the concept of "right". In addition, driver behaviors differed in all dimensions according to attitudes towards traffic accidents, and it was seen that being fatalistic about accidents was effective in committing violations.
	Keywords: Kayseri, Driver Behaviour, Social Influence, Religiousness, Religious Orientation.