Koklear implant kullanıcısı okul öncesi dönemdeki çocukların fonolojik farkındalık ve gelişimsel görsel algı becerilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of phonological awareness and developmental visual perception skills of cochlear implant user preschool
Yazar: MELEK KAYA
Danışman: PROF. DR. İSMET BAYRAMOĞLU ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞADİYE BACIK TIRANK
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı / Odyoloji Konuşma ve Ses Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Fenoloji = Phenology ; Görsel algılama = Visual perception ; Koklea hastalıkları = Cochlear diseases ; Koklear implantlar = Cochlear implants ; Kulak hastalıkları = Ear diseases ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children

Özet:
İşitme kaybı her yaştan birey üzerinde olumsuz etkileri olan, toplumda en sık görülen engel türlerinden biridir. İşitme kaybının bu olumsuz etkileri kaybın türü, şiddeti, tanı ve tedavi yaşı gibi değişkenlere bağlı olarak değişmekte ve çeşitlenmektedir. Özellikle tüm alanlarda gelişimin en yoğun gerçekleştiği erken çocukluk döneminde ortaya çıkan işitme kaybı konuşma ve dil gelişimi başta olmak üzere, sözel, sosyal ve motor becerilerde geriliğe sebep olmaktadır. Koklear implant ileri/çok ileri işitme kayıplı çocuklarda işitme kaybının olumsuz etkilerini en aza indirmek ve işitmenin kazanılmasını sağlayan en önemli müdahale yöntemlerinden biridir. Bu çalışmada koklear implant kullanan okul öncesi dönemdeki çocuklarda okuma-yazma becerilerinin temeli olan fonolojik farkındalık ve görsel algı becerilerinin değerlendirilmesi ve normal gelişim gösteren yaşıtlarıyla karşılaştırılması amaçlanmıştır. Çalışmamıza 60-72 ay arası 10 koklear implant kullanıcısı(5 kadın, 5 erkek), 10 normal işiten(5 kadın, 5 erkek) toplam 20 çocuk dâhil edilmiştir. Tüm katılımcılara, "Erken Çocukluk Dönemi Fonolojik Farkındalık Becerisi Kontrol Listesi(SFKL)" ve "Frostig Gelişimsel Görsel Algı Testi" uygulanmıştır. Elde edilen bulgular nedensel-karşılaştırmalı araştırma modeli ve ilişkisel tarama modeli ile analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda; yaş ortalaması çalışma grubunda 65,8±3,8, kontrol grubunda 65,5±3,8 olarak bulunmuştur. Görsel algı testinden elde edilen toplam puan ortalaması çalışma grubunda 52,3±21,3, kontrol grubunda 79,2 ±21,3 olarak elde edilmiştir. Gelişimsel görsel algı becerileri açısından iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur.(p = 0,008) SFKL'den elde edilen puanlar; çalışma grubunda 23.30±6.72, kontrol grubunda 25.60±3,17'dir. Fonolojik farkındalık becerileri açısından koklear implantlı grup normal işiten gruptan düşük puanlar elde etse de SFKL sonuçlarına göre gruplar arasındaki fark istatistiksel anlamlı bulunmamıştır. Fonolojik farkındalık(uyak becerileri, sözcük farkındalığı ve sesbirim farkındalığı) ve görsel algı becerilerinin yaş ve cinsiyet değişkeninden etkilenmediği bulunmuştur. Her iki grup için de fonolojik farkındalık ve görsel algı becerileri arasında anlamlı bir ilişki elde edilememiştir. Çalışma sonuçlarımız işitme kayıplı çocukların görsel algı becerileri açısından desteklenmesi gerektiğini göstermektedir.

Abstract:
Hearing loss is one of the most common types of disability in society, which has negative effects on individuals of all ages. Such negative effects vary depending on variables such as the type and severity of the loss and the age at which diagnosis and treatment are practiced. Hearing loss, which occurs especially in early childhood, during which development is most intense in all areas, causes retardation in verbal, social and motor skills, apart from the one in speech and language development. Cochlear implant is one of the most important intervention methods to minimize the negative effects of hearing loss and to regain hearing in children with severe/profound hearing loss. This study aims to evaluate the phonological awareness and visual perception skills of preschool children using cochlear implants, which lay the foundations of literacy skills, and to compare them with their peers showing normal development. A total of 20 children aged 60-72 months, 10 of whom being cochlear implant users - five women and five men – 10 of whom having normal hearing - five women and five men - were included in our study. "Phonological Awareness Skill Checklist" (PASC) and "Frostig Developmental Visual Perception Test" were administered to all of the participants. The findings were analyzed with the causal comparative research model and the relational survey model. As a consequence of the study, it was found out that the mean age was 65.8±3.8 in the study group and 65.5±3.8 in the control group. The mean total score obtained from the visual perception test was found to be 52.3±21.3 in the study group and 79.2 ±21.3 in the control group. It was found that there existed a statistically significant difference between the two groups in terms of developmental visual perception skills. (p = 0.008) It was also found that the mean PASC was 23.30±6.72 in the study group and 25.60±3.17 in the control group. Although the cochlear implanted group achieved lower scores than the normal hearing group in terms of phonological awareness skills, the difference between the groups according to the PASC results was found not to be statistically significant. Phonological awareness - rhyme skills, word awareness and phoneme awareness - and visual perception skills were found not to be affected by variables like age and gender. No significant relationship between phonological awareness and visual perception skills for both groups could be found. Our study results have revealed that children with hearing loss should be supported in terms of visual perception skills.