Anayasa Hukukunda kanun kavramı
The concept of act in Constitutional Law
Yazar: GÜNDÜZ ALP ASLAN
Danışman: PROF. DR. MERİH ÖDEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa hukuku = Constitutional law ; Kanunlar = Laws ; Kanunlaştırma = Codification

Özet:
Normlar hiyerarşisinde anayasadan sonraki basamakta yer alsa da; anayasanın kurduğu hukuk düzenini biçimlendirecek işlem kanundur. Ancak kanunun tanımı 1982 Anayasasında yer almamaktadır. Kanunun genel olarak kural koyan bir işlem olduğu söylenebilir. Buna karşın, kanunun her koşulda kural koyması zorunlu değildir. TBMM'ye kural koymak dışında da yetkiler tanınmıştır. TBMM yetkilerini kanun ya da karar biçimindeki işlemlerle kullanmaktadır. Dolayısıyla Türk hukukunda kanun biçimsel anlamıyla tanımlanabilir. Buna göre, kanun, TBMM'nin kanun adı altında yaptığı işlemdir.
Kanun belli bir süreç sonunda ortaya çıkan bir işlemdir. Önce tasarı veya teklif olarak TBMM'ye sunulması; sonra komisyonlarda incelenmesi ve sonunda Genel Kurulda görüşülüp kabul edilmesi gerekmektedir. Bu bakımdan, kanun koyma süreci üç aşamadan oluşmaktadır. Kanunu ancak biçimsel anlamda tanımlayabildiğimiz için, kanunun nasıl yapıldığı öncelikle incelenmiştir.
TBMM'nin bir kanunu kabul etmesi, kanunun hemen uygulanacağı anlamına gelmemektedir. Kanunun uygulanabilir duruma gelmesini sağlayan işlem yürürlüğe girmesidir. Kanunun yürürlüğe girebilmesi için öncelikle Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanması gerekir. Ancak Cumhurbaşkanı kanunu yayımlatabileceği gibi geri de gönderebilir. TBMM, kanunun yürürlüğe girmesi için yayım yanında başka bir olay veya tarih de belirlemiş olabilir. Öte yandan, kanunun zaman bakımından uygulanmasında Bakanlar Kurulunun yetkili olduğu durumlarla da karşılaşılabilir.
Son olarak, kanunun yürürlükten kalkması incelenmiştir. Kural olarak kanun yürürlükte olduğu süre boyunca uygulanabilir. Ancak süreli kanunlar veya kanunun fiilen uygulanmamasıyla da karşılaşılabilir. Kanunu yürürlükten kaldırma iradesi açık olabileceği gibi üstü kapalı olarak da ortaya konabilir. Ayrıca, Anayasa Mahkemesinin iptal kararının Resmi Gazetede yayımlanmasıyla da kanun yürürlükten kalkacaktır.

Abstract:
The act which is in the next step to the Constitution in the hierarchy of norms, shapes the legal order which was established by the Constitution. But there is no definition of the act in the 1982 Constitution. Generally, it can be said that the act sets rules. However, it is not mandatory in all circumstances that an act is going to set rules. TGNA has different powers except setting rules too. TGNA will exercise powers by making acts and taking decisions. Therefore, the act can only be defined by its formal meaning in Turkish law. Accordingly, the act is a decision which is made by TGNA under the name "act".
The act will occur in the end of a process. First, the proposal or bill will be presented to TGNA; then it will be examined by the committee and finally it will be discussed and accepted in the Grand Assembly. Therefore, the act making process consists of three stages. We can only be able to define the act by its formal meaning, so it was examined primarily how an act is made.
When TGNA made an act, it does not mean that the act will be applied immediately. It must come into force too. It must be promulgated by the President first. But the president will either promulgate or send it back to TGNA. Also, TGNA will determine a date or other events in addition to promulgation and publication. On the other hand, it can be seen that the Cabinet will be authorized for the implementation of the act in terms of time.
Finally, abolition of the act was examined. As a rule, an act is applicable where it is in force. But there will be situations like fixed term acts or not implemented acts. The will of abolition of an act will be explicit or implicit. In addition, an act will be abolished when the Constitutional Court's annulment decision is published to the Official Gazette.