Acil servise hepatik ensefalopati ile başvuran hastalarda mortalite ile ilişkili faktörlerin araştırılması
Investigation of factors associated with mortality in patients presenting to the emergency department with hepatic encephalopathy
Yazar: ALİ YÜKSEK
Danışman: UZMAN SELEN ACEHAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Amonyak = Ammonia ; Ensefalopati = Encephalopathy ; Hepatik ensefalopati = Hepatic encephalopathy ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Laktatlar = Lactates ; Mortalite = Mortality ; Natriüretik ajanlar = Natriuretic agents

Özet:
Giriş: Hepatik ensefalopati (HE), dekompanse sirozlu hastalarda bozulmuş beyin fonksiyonu ile karakterize nörometabolik sendromdur. HE, sirozun ölüme yol açan komplikasyonlarından biridir. Çalışmamız da acil serviste hepatik ensefalopati tanısı alan hastaların demografik ve klinik özellikleri, predispozan hastalıkları, laboratuvar bulguları ve hastalık şiddet skorları analiz edildi. Bu analizler sonucunda hepatik ensefalopati tanısı alan hastalarda mortalite ve morbidititeyi öngörebilecek faktörlerin saptanması amaçlandı.
Materyal ve Metod: Çalışmaya Eylül 2018 ve Eylül 2021 tarihleri arasında, Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi acil servisine başvuran ve HE tanısı alan 18 yaş üstü karaciğer sirozu olan hastalar dahil edildi. Çalışmaya dâhil edilen hastaların demografik ve klinik özellikleri, laboratuvar parametreleri, predispozan hastalıkları ve sonlanımları veri formuna kaydedildi. HE, West Haven kriterlerine göre sınıflandırıldı. Mevcut karaciğer hastalığının ciddiyetini değerlendirmek için Child Pugh Skoru (CPS), Son dönem karaciğer hastalığı modeli (MELD), MELD-Na ve MELD-Laktat skorları hesaplandı. 
Bulgular: HE tanısı alan 254 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların %59,1'i erkek idi. Hastaların yaş ortalaması 65.2±12.6 idi. West Heaven kriterlerine göre; hastaların %11,8'i Evre 3 ve %3,9'u Evre 4 idi. Hastaların %52,8'i yaşarken, %47,2'si öldü. Laboratuvar parametrelerinin ve hastalık şiddet skorlarının mortaliteyi prediktif özelliklerini belirleyen ROC analizi incelendiğinde MELD-Laktat skorunun AUC değeri (0,858 %95 GA 0.812-0.904, p<0.001) en yüksek olarak belirlendi. MELD-Laktat skorunun cut-off değerinin 34 alınması durumunda sensitivitenin %79,2 ve spesifitenin %78,4 olduğu tespit edildi. Hastaların 30 günlük mortalitelerinin tahmini için yapılan binary logistik regresyon analizi ise CPS ve MELD-Laktat skorları ile kanda amonyak ve BNP seviyelerinin mortalitenin bağımsız öngörücüleri olduğunu gösterdi. 
Sonuç: Çalışma verilerine göre acil serviste hepatik ensefalopati tanısı alan hastalarda MELD-Laktat skoru otuz günlük mortalitenin bağımsız bir belirtecidir.

Anahtar Kelimeler: Amonyak, BNP, Child-Pugh Skoru, hepatik ensefalopati, MELD-Laktat, mortalite.

Abstract:
Introduction: Hepatic encephalopathy (HE) is a neurometabolic syndrome characterized by impaired brain function in patients with decompensated cirrhosis. HE is one of the fatal complications of cirrhosis. In our study, demographic and clinical characteristics, predisposing diseases, laboratory findings and disease severity scores of patients diagnosed with hepatic encephalopathy in the emergency department were analyzed. As a result of these analyzes, it is aimed to determine the factors that can predict mortality and morbidity in patients diagnosed with hepatic encephalopathy.
Materials and Methods: Patients with liver cirrhosis over the age of 18 who were admitted to the Adana City Training and Research Hospital emergency department and diagnosed with HE between September 2018 and September 2021 were included in the study. Demographic and clinical characteristics, laboratory parameters, predisposing diseases and outcomes of the patients included in the study were recorded in the data form. HE was classified according to the West Haven criteria. Child Pugh Score (CPS), The model for end-stage liver disease (MELD), MELD-Na and MELD-Lactate scores were calculated to assess the severity of existing liver disease.
Results: Two hundred and fifty-four patients diagnosed with HE were included in the study. 59.1% of the patients were male. The mean age of the patients was 65.2±12.6. According to West Heaven criteria; 49.6% of the patients were Stage 1, 34.6% were Stage 2, 11.8% were Stage 3 and 3.9% were Stage 4. While 52.8% of the patients survived, 47.2% died. When the ROC analysis of laboratory parameters and disease severity scores, which determines the predictive properties of mortality, was examined, the AUC value of the MELD-Lactate score (0.858 95% CI 0.812-0.904, p<0.001) was determined as the highest. If the cut-off value of the MELD-Lactate score was 34, the sensitivity was 79.2% and the specificity was 78.4%. Binary logistic regression analysis for the estimation of patients' 30-day mortality; It showed that Child Pugh and MELD-Lactate scores and blood ammonia and BNP levels were independent predictors of mortality.

	Conclusion: According to study data, the MELD-Lactate score is an independent predictor of 30-day mortality in patients diagnosed with hepatic encephalopathy in the emergency department.

Keywords: Ammonia, BNP, Child-Pugh Score, hepatic encephalopathy, MELD-Lactate, mortality.