Madeni yağ fabrikasında risk değerlendirmesi
Risk assessment in a lubricant oil plant
Yazar: BERDA ALTUN
Danışman: PROF. DR. ZEHRA ZEYBEK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering
Dizin: Madeni yağlar = Mineral oils

Özet:
Riskleri değerlendirmek ve riskleri uygun ölçüde en aza indirgemek için tasarlanmış düzenleyici belgelerden birisi olan Seveso Direktifi kapsamında, risk değerlendirme çalışmalarında yaşanan belirsizlikleri gidermek ve risk değerlendirmesi yapanlara yol gösterici olmak amacıyla ARAMIS Metodolojisi (Endüstriler İçin Kaza Risk Değerlendirme Metodolojisi) geliştirilmiştir. Bu çalışmada, Kırşehir ilinde faaliyetini sürdüren bir madeni yağ fabrikasının proses ekipmanları üzerinde ARAMIS metodolojisi ve metodolojinin iki alt yöntemi çalışılmıştır. İlk yöntem olan MIMAH (Büyük Kaza Tehlikelerinin Belirlenmesi Metodolojisi) ile tesiste meydana gelebilecek olası tüm büyük kaza senaryoları ve tehlikeleri tanımlanarak kritik olaylar tespit edilmiştir. Hata ağacının solda ve olay ağacının sağda olduğu papyon yönteminin kullanımına dayanan bu adımda, güvenlik bariyerlerinin olmadığı kabul edilmiştir. ARAMIS'in ikinci alt yöntemi olan MIRAS (Referans Kaza Senaryolarının Belirlenmesi Metodolojisi) ile referans kaza senaryoları tespit edilmiştir. Referans kaza senaryoları, tehlikeli olayların sonuçlarının seviyesi ve yıllık sıklık oranını içeren bir risk matrisi baz alınarak belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre tesiste tehlikeli olayların büyük çoğunluğunun orta etki bölgesi ve ihmal edilebilir etki bölgesinde olduğu belirlenmiştir. Yüksek etki bölgesinde 12 adet tehlikeli olay tespit edilmiştir. Bu tehlikeli olaylar kompresör ve pompa ekipmanlarındaki kritik olaylar sonucu gerçekleşmektedir. Yüksek etki bölgesindeki bu tehlikeli olayların ihmal edilebilir bölgeye çekilebilmesi için önerilerde bulunulmuştur. Bu çalışma, ARAMIS metodolojisini kullanarak bir madeni yağ tesisindeki muhtemel kaza senaryolarının analizine ve tesisteki mevcut risklerin değerlendirilmesine dayanarak, proses ekipmanlarında oluşabilecek kaza ve tehlikeli olayların önlenmesine katkıda bulunmasının yanı sıra çalışmanın analistlere, sanayicilere ve ilgili kuruluşlara yol gösterici olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
One of the regulatory documents designed to assess risks and minimize risks is the Seveso Directive. Within the content of that, ARAMIS Methodology (Accidental Risk Assessment Methodology for IndustrieS) has been developed in order to eliminate the uncertainties in risk assessment studies and to guide the risk assessors. In this study, ARAMIS methodology and two sub-methods of methodology were studied on the process equipment of a lubricant oil plant operating in Kırşehir province. With the first method MIMAH (Methodology for the Identification of the Major Accident Hazards), all major accident scenarios and hazards that may occur in the plant and critical events have been identified. In this step, which is based on the use of the bow tie method on which the fault tree is on the left and the event tree to the right, it is assumed that there are no safety barriers. Reference accident scenarios have been identified with MIRAS (Methodology for the Identification of Reference Accident Scenarios), the second sub-method of ARAMIS. Reference accident scenarios are based on a risk matrix that includes the level of the results of the dangerous phenomena and the frequency. According to the results, it was determined that the majority of the dangerous phenomena in the plant were in the middle and negligible effect zone. 12 hazardous events were detected in the high effect zone. These dangerous phenomena are the result of critical events in the compressor and pump equipment. Suggestions have been made to go through these dangerous phenomena in the high impact zone to the negligible zone. This study, based on the analysis of possible accident scenarios in a mineral oil plant using the ARAMIS methodology and the assessment of existing risks in the plant, contributes to the prevention of accidents and dangerous phenomena in the process equipment. In addition, it is thought that the study will guide the analysts, industrialists, and related organizations.