Türkiye'deki doğal gaz dağıtım şirketlerinin stokastik sınır analizi yöntemi ile etkinlik analizi
Efficiency analysis of Turkish natural gas distribution companies with stochsatic frontier analysis
Yazar: ALAADDİN EMRE EVGALLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. CEVRİYE GENCER
Gazi Üniversitesi / Bilişim Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Operasyonel etkinlik = Operational efficiency ; Teknik etkinlik = Technical efficiency

Özet:
Türkiye'de doğal gaz dağıtım şirketlerinin tarifeleri EPDK tarafından belirlenmektedir. Fiyat tavanı yöntemine göre yapılan bu belirlemede şirketlerin maliyetlerini düşürmek yoluyla daha etkin çalışmaları teşvik edilmektedir. Bu çalışmada Türkiye'de faaliyet gösteren 55 doğal gaz dağıtım şirketinin 2013-2015 yılları arasındaki teknik etkinlikleri Stokastik Sınır Analizi (SSA) yöntemi ile incelenmiştir. Bu amaçla, Battase ve Coelli (1992) modelinden (M92) dört ve Battase ve Coelli (1995) modelinden de (M95) beş adet olmak üzere toplamda dokuz adet Stokastik Sınır Analizi modeli kullanılmıştır. Bu modeller için girdi olarak işletme gideri; çıktı olarak ise tüketici sayısı, tüketim miktarı, hat uzunluğu ve km2 ye düşen acil müdahale araç sayısı belirlenmiştir. Ayrıca M95 modellerine çevresel faktör olarak tüketici sayısının tüketim miktarına oranı ve ısıtma gün derecelerinin (HDD) tersi eklenmiştir. Modellerde şirketlerin 2013 - 2015 yılları arasındaki panel veriler kullanılmış ve veriler Frontier 4.1 programı ile analiz edilmiştir. Tahmin edilen model sonuçları incelendiğinde, modelde yer alan katsayı tahminlerinin işaretlerinin ve anlamlılık düzeylerinin oldukça tatmin edici olduğu gözlemlenmiştir. Tahmin yapılan modellerde katsayıların bir tutarlılığa sahip olduğu; ayrıca, alternatif tüm modellere göre hat uzunluğu hariç tüm çıktıların doğal gaz dağıtım şirketlerinin etkinliğinin iyileştirilmesinde önemli olduğu görülmüştür. Yine modellerin hesaplanan varyans oranına göre, birleşik hata terimi içerisinde rassal hataların önemsiz bir seviyede olmadığı gözlemlenmiştir. Bu doğrultuda ortalama varyans oranları, çalışma için SSA'nın doğru bir tercih olduğunu göstermektedir. Alternatif modellerin etkinlik tahminleri incelendiğinde, M92 ve M95 modellerinin ortalama etkinlikleri arasında çoğunlukla önemli bir değişme olmamasına rağmen şirketlerin etkinlik skorlarında ve sıralamalarında önemli değişimler gözlemlenmiştir. Bu sonuç M95 modelleri için belirlenen çevresel faktörlerin bazı şirketlerin etkinlik skorlarını yükseltmesine karşın bazı şirketlerin etkinlik skorlarını düşürmesine bağlanabilir.

Abstract:
In Turkey, tariffs of natural gas distribution companies are determined by Energy Market Regulatory Authority (EMRA). Distribution companies are incented to work efficiently by reducing costs with this determination carried out according to price cap method. In this study, technical efficiencies of 55 natural gas distribution companies in Turkey during 2013 and 2015 has been examined with Stochastic Frontier Analysis (SFA). In this context, nine Stochastic Frontier Analysis models have been used for measuring of technical efficiencies of distribution companies. Four of these models are Battese and Coelli (1992) (M92) and the others are Battese and Coelli (1995) (M95).  For these models, operating expense as an input and number of total consumers, total consumption amount, length of pipeline and number of emergency vehicles per km2 as outputs have been determined. Additionally, ratio of total number of consumers to total consumption amount and inverse of heating degree days (HDD) have been added as environmental factor to M95 models. Panel data containing 2013-2015 have been used for measuring technical efficiencies of companies and the data has been analyzed with Frontier 4.1software. When examined the results of models, it has been observed that signs and significance levels of the coefficient estimations are quite satisfactory in all models. In estimating models, it has been observed that coefficients have a consistency. Additionally, it has been considered that  all outputs except length of pipeline are important in progressing technical efficiency of the natural gas distribution companies according to the all alternative models. Moreover, according to variance ratio, it has been observed that random errors in the combined error term are not insignificant level. Consequently, average variance ratios have showed that SFA is right choice for this study. As for efficiency estimations of the alternative models, although there is no significant alteration between average efficiency scores of M92 and M95 models, it has been seen that efficiency scores and rankings of companies has changed considerably. This result can be attributed that while environmental factors determined for M95 models have increased efficiency score of some companies, they have decreased efficiency score of some companies.