Dr. Muhammed Hasan Cebel'in "El-mu'cemu-l İştikaki el-Muassıl li Alfaz el-Kur'an el Kerim" eserinde anlam değişmesi
The change of meaning in Dr. Muhammed Hasan Cebel's dictionary "El-mu'cemu-l İştikaki el-Muassil li Alfaz el-Kur'an el Kerim"
Yazar: HANANE CHARFI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MONEER GOMAA AHMED MOHAMED
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion
Dizin: Anlam = Meaning ; Anlam bilim = Semantics ; Anlam daralması = Meaning narrowing ; Anlam genişlemesi = Meaning extension ; Anlamsal değişim = Semantic change ; Cebel, Muhammed Hasan = Cebel, Muhammed Hasan ; Kur'an-ı Kerim = Koran

Özet:
Araştırmacıların çaba ve gayretleri, semantik gelişim üzerine yoğunlaşmıştır. Semantik gelişim, anlamı belirleyen, art arda gelişen değişimler sonucunda oluşan modern semantik biliminin odak noktasını oluşturur. Anlam, dil çalışmalarının amacıdır.
Bu çalışmamız, modern bilim insanlarının belirlediği özel kılma (tahsis), genelleme (tamim) ve aktarım (intikal) kelimelerinin temsil ettiği üç olguya göre semantik anlam gelişimi olgusunu incelemeyi amaçlamaktadır. Bunun yanında, hakkında çok az bir çalışma yapılmasının dışında gereken ilgiyi görmemiş, büyük bir araştırmacı olan Dr. Muhammed Hassan Cebel'e ışık tutmayı amaçlamaktadır. Daha önce sözlüğü hakkında herhangi bir çalışma yapılmamıştır.
Bu çalışmamız, uygulama yönü başta olmak üzere, özellikle büyük ve önemli bir grup Arapça lügat ve sözlüklere dayanmaktadır. Bunun nedeni de; sözcüklerin tespiti, ifadelerin bir dönemden diğerine geçişte oluşan anlam gelişimini belirleme, bu konudaki kanıtları ve karşıt görüşleri tespit etme ve Dr. Cebel'in sözcüğün ve semantik gelişimin sunumunda hemfikir veya karşıt olduğu sözlüklere odaklanmadır.
- Etimolojik sözlükte geçen bazı semantik gelişim örneklerini incelememiz sonucunda şu sonuçları elde ettik:
- Semantik daralma, modern toplum hayatının gereksinimleri neticesinde ortaya çıkan dilsel bir zorunluluktur.
- Semantik sözcük dairesi genişleyerek insanlar eski anlamı unutularak ondan uzaklaşmış ve bu yeni anlam yayılmıştır.
- Semantik aktarımda önceki iki olguda olduğu gibi anlam daralmaz veya tamim edilmez, tam tersine sözcük değişerek önceki anlamı ve konusundan başka bir noktaya geçer.
Anahtar Kelimeler: Anlamsal Değişim, Anlam Daralması, Anlam Genişlemesi, Anlam Kayması.
2020, 82 Sayfa

Abstract:
The researchers have focused on semantic development. Semantic development is the focal point of modern semantic science, which results from successive changes that determine the meaning. Meaning is the purpose of language studies.
This study aims to examine the aspects of semantic meaning development according to the three phenomena described by modern scientists, which are represented with customization (allocation), generalization (circular), and transmission (succession). Additionally, this study aims to shed light on the works of Dr. Muhammed Hassan Cebel, an exceptional researcher who did not receive sufficient attention except very little research. There is no previous study on the dictionary of Muhammad Hassan Cebel.
Particularly the practical side of this study is based primarily on the large and chief Arabic vocabulary and dictionaries. The reason for this is the determination of words, revealing the evolution of the meaning in the transition from one period to the other, as well as to determine the evidence and opposing views on this issue and to focus on the dictionaries that Cebel agrees or opposes in the presentation of words and their semantic development.
- After examining some examples of semantic development in the etymological dictionary, we obtained the following results:
- The semantic narrowing is a linguistic necessity that emerges as a result of the needs of modern social life.
- The semantic word circle had expanded; people moved away, forgetting the old meaning, which resulted in the spread of the new denotation.
- In semantic transfer, the meaning is not narrowed or diffused as in the two previous cases. On the contrary, the word changes from its last purpose and moves to another point.
Key Words: Semantic Change, Contraction of Meaning, Extension of Meaning, Shift of Meaning.
2020, 82 Pages