Transaminaz yüksekliği olan olguların retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of cases with high transaminases
Yazar: ELİF ASLAN
Danışman: PROF. DR. YAŞAR DOĞAN
Fırat Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Transaminaz yüksekliği çocuklarda sık karşılaşılan bir durumdur. Bu çalışmada 2012-2022 yılları arasında çeşitli yakınmalarla hastanemiz Çocuk Gastroenteroloji hepatoloji ve Beslenme polikliniğine başvuran ve takibinde transaminaz yüksekliği saptanan çocukların demografik özelliklerini ve tanılarını araştırmak istedik.
Çalışmaya 340'ı (%42,7) kız ve 457'ü (%57,3) erkek olmak üzere toplam 797 olgu dahil edilmiştir. Olguların %24,6'sı 0-1 yaş aralığında, %37,8'i 1-5 yaş aralığında, %16,9'u 6-10 yaş aralığında ve %20,7'si ise 11-17 yaş aralığında bulunmuştur. Olguların başvuru esnasındaki AST değerleri incelendiğinde %77,9'unun hafif, %11,1'inin orta ve %11'inin ağır düzeyde yüksek olduğu görülmüştür. Başvuru esnasındaki ALT değerlerine göre bakıldığında %0,4'ünün normal, %71,4'ünün hafif, %14,4'ünün orta ve %13,8'inin ağır derecede yüksek olduğu görülmüştür. Kızların ağır AST yüksekliği oranı (%15,2) erkeklere göre (%7,9) anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Cinsiyetler arasında ALT yüksekliği açısından anlamlı farklılık görülmemiştir (p=0,549). Hastalar tanılarına göre gruplandığında 375'i (%47) enfeksiyöz (viral hepatitler, viral hepatit dışı enfeksiyonlar ve non hepatotrop virüsler) nedenliydi. Viral hepatitli olguların 30'u (%24,6) HAV enfeksiyonuydu. İlaca bağlı transaminaz yüksekliği 89 (%10,5) olguda tespit edildi. 
Sonuç olarak çalışmaya aldığımız olguların çoğunluğunda transaminaz yüksekliği karaciğer hastalığına özgü olmayan yakınmalar nedeni ile tetkik edilirken saptanmıştır. Hastalar tanılarına göre gruplandırıldığında çoğunun enfeksiyöz (viral hepatitler, non hepatotrop virüsler) nedenli olduğunu saptadık. Daha az sıklıkta görülmelerine karşın erken tanı ve tedavi ile hastalığın ilerleyişinin önlenebildiği genetik/metabolik hastalıklar, otoimmün hepatit, çölyak hastalığı gibi hastalıklarda önemli bir grubu oluşturmaktaydı. 
Çalışmamızda etyolojik nedenin belirlenemediği olguların bazılarında transaminaz değerleriin kendinden normalleştiği bazılarında da yüksekliğin 6 aydan uzun devam ettiği görüldüğünden transaminazların seyrine göre daha ileri tanısal tetkiklerin planlanması gerektiğini vurgulamak istedik.

Anahtar kelimeler: Transaminaz yüksekliği, çocuklar, etyoloji

Abstract:
In this study, we aimed to investigate the demographic characteristics and diagnoses of children with elevated transaminase levels who applied to the Pediatric Gastroenterology Hepatology and Nutrition Outpatient Clinic of our hospital between 2012 and 2022.
A total of 797 patients, 340 (42,7%) female and 457 (57,3%) male, were included in the study. 24,6% of the patients were in the 0-1 age range, 37.8% were in the 1-5 age range, 16.9% were in the 6-10 age range, and 20.7% were in the 11-17 age range. When the AST values of the cases were examined, it was seen that 77,9% were mild, 11% were moderate and 11% were severely high. Considering the ALT values at the time of admission, 0,4% were found to be normal, 71,4% mild, 14.4% moderate and 13.3% severe. The rate of severe AST elevation in girls (15,2%) was significantly higher than in boys (7.9%) There was no significant difference between the genders in terms of ALT elevation (p=0.549). When the patients were grouped according to their diagnoses, 375 (47%) were due to infectious (viral hepatitis, non-hepatotropic viruses and non-viral hepatitis infections viruses). Thirty- one (24,6%) of the cases with viral hepatitis were HAV infection. There were 89(10.5%) patients with drug-induced transaminase elevation. The other diagnosis groups were Steatohepatitis 23 (2.9%), multi-trauma patients (0.4%), myositis (0.1%), and cholestasis due to total parenteral nutrition (TPN) (2.8%), respectively.
As a result, in our study, when the patients were grouped according to their diagnoses, we found that most of them were infectious (viral hepatitis, non-hepatotropic viruses). Therefore, we suggest that infectious markers should betaken into account in the etiological evaluation of children with elevated transaminase levels. Although they are less common, we recommend investigating diseases such as genetic/metabolic diseases, autoimmune hepatitis, and celiac disease, in which the progression of the disease can be prevented with early diagnosis and treatment. In most of the cases, elevated transaminases were detected during investigation due to complaints not specific to liver disease. We emphasize that transaminase elevation should also be checked when investigating another non-liver-specific complaint. In our study, we would like to emphasize that further diagnostic tests should be planned according to the course of transaminases, since in some of the children for whom the etiologic cause could not be determined, transaminases were self-normalized and the elevation continued for more than 6 months in others.
Key words: Hypertransaminasemia, etiology, children