Bilişim teknolojileri öğretmenlerinin yapay zeka öğretimine yönelik hazır bulunuşluk ve davranışsal niyetlerinin incelenmesi
An investigation of information technologies teachers' readiness and behavioral intentions towards teaching artificial intelligence
Yazar: HASAN TOKATLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET FATİH ERKOÇ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Planlanmış davranış = Planned behavior ; Teknolojik pedagojik alan bilgisi = technological pedagogical content knowledge ; Yapay zeka = Artificial intelligence ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency

Özet:
Yapay zeka teknolojilerindeki ilerlemeler sosyal yaşama çok farklı açılardan etki etmekte, özellikle kişisel ve mesleki yaşamda yeni beceri ihtiyaçlarını ortaya çıkarmakta, daha da ötesinde kendine has yeni mesleklerin doğuşuna sebep olmaktadır. Bireylerin gelecekteki kişisel ve mesleki yaşamlarına yönelik bilgi ve becerilerle donatılması eğitim sistemlerinin hedefleri içerisinde yer almaktadır. Eğitim yöneticileri tarafından teknolojik gelişmelerin etkisiyle ortaya çıkan yeni ihtiyaçlara paralel olarak öğretim müfredatlarının sürekli gözden geçirilmesi, öğretmenlerin müfredat güncellemeleri veya yeni müfredatlara karşı hazır bulunuşluk düzeylerinin değerlendirilerek önlemler alınması gerekmektedir. Bu çalışma ile okullarda görev yapmakta olan BT öğretmenlerinin yapay zeka öğretimine yönelik hazır bulunuşluk ve davranışsal niyet algılarının demografik özellikleri bağlamında incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden kesitsel tarama deseninde bir modele sahiptir. Araştırma örneklemini Türkiye'de Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı devlet okullarında ve özel okullarda görev yapan ortaokul kademesindeki 837 BT öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında öğretmenlerin yapay zeka öğretimine yönelik hazır bulunuşluk ve davranışsal niyet algısı düzeylerini ölçmek için ayrıca Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi eğitim çerçevesi ve Planlanmış Davranış Kuramını temel alan bir ölçek geliştirme çalışması yürütülmüştür. Araştırma bulgularına göre BT öğretmenleri yapay zeka öğretimine yönelik yüksek hazır bulunuşluk ve davranışsal niyet düzeylerine sahiptir. Bunun yanında, öğretmenlerin yarısından fazlasının daha önce bir yapay zeka eğitimi almadıkları ortaya çıkmış, ayrıca yüksek düzeyde yapay zeka öğretimi öncesinde eğitim alma ihtiyacı algısına sahip oldukları görülmüştür. Yapay zeka öğretimine yönelik hazır bulunuşluk ve davranışsal niyet algısı düzeyleri bakımından; devlet okullarında çalışan BT öğretmenlerinin özel okullarda çalışan meslektaşlarına göre anlamlı düzeyde daha düşük puanlara, mesleki kıdem sürelerine göre ise özellikle 21 yıl ve üzeri deneyime sahip olan öğretmenlerin en düşük puana sahip oldukları belirlenmiştir. Ayrıca geliştirilen ölçeğin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu ortaya koyulmuştur. Yapılan çalışmanın, yapay zeka derslerinin okullarda etkin bir şekilde öğretimi için BT öğretmenlerinin profesyonel gelişimlerinin önemine ve planlanmasına yönelik değerli sonuçlar ortaya çıkardığı düşünülmektedir. Araştırmanın son bölümünde, ortaya çıkan bulgular ışığında eğitim yöneticileri ve araştırmacılar için öneriler getirilmiştir.

Abstract:
Technological advancements in artificial intelligence are having a wide range of effects on social life, including the emergence of new professions and the creation of new skill requirements, particularly in the personal and professional spheres. One of the objectives of education systems is to provide people with the knowledge and abilities they will need for their future personal and professional lives. It is recommended that educational authorities conduct a continuous review of curricula to align with the evolving needs of technology. Additionally, they should assess teachers' readiness for new or updated curricula. This study aims to examine the perceptions of ICT teachers' readiness and behavioral intention towards teaching artificial intelligence in the context of their demographic characteristics. The research has a cross-sectional survey design, one of the quantitative research methods. The research sample consists of 837 ICT teachers at the middle school level working in public and private schools affiliated to the Ministry of National Education in Turkey. Within the scope of the research, a scale development study based on the Technological Pedagogical Content Knowledge educational framework and the Theory of Planned Behavior was also conducted to measure teachers' perceptions of readiness and behavioral intention towards teaching artificial intelligence. The findings of the study revealed that ICT teachers have high levels of readiness and behavioral intention towards teaching artificial intelligence. In addition, it was revealed that more than half of the teachers had not received any AI training before, and they also had a high level of perceived need for training before teaching AI. In terms of readiness and behavioral intention perception levels towards teaching artificial intelligence, it was found that ICT teachers working in public schools had significantly lower scores than their colleagues working in private schools, and according to their professional seniority, especially teachers with 21 years of experience and above had the lowest scores. Moreover, the developed scale was found to be a valid and reliable measurement tool. It is believed that this study reveals valuable results regarding the importance and planning of professional development of ICT teachers for the effective teaching of artificial intelligence classes in schools. In the final section of the study, recommendations were proposed for educational administrators and researchers based on the findings.