Biga Yarımadasındaki yağış ve akım değişimlerinin ve atmosferik salınım indisleri ile bağlantılarının incelenmesi
Investigation of precipitation and stream-flow variations in the Biga Peninsula and associations with the atmospheric oscillation indices
Yazar: ZAHİDE ACAR
Danışman: PROF. DR. MURAT TÜRKEŞ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Coğrafya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Atmosfer = Atmosphere ; Biga Yarımadası = Biga Peninsula ; Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Coğrafya = Geography ; Yağışlar = Rainfall ; Çanakkale-Biga = Çanakkale-Biga ; İklim = Climate ; İklim özellikleri = Climate properties

Özet:
Bu çalısmanın amacı, Biga Yarımadası ve çevresindeki hava sıcaklıgı, yagıs veakarsu akım dizilerindeki uzun süreli degisiklikleri ve egilimleri belirlemektir.Ayrıca, bu çalısmada, klimatolojik/hidrolojik dizilerdeki yıllararası degisimler veçesitli atmosfer salınımı indisleri arasındaki baglantılar incelenmistir. Mann-Kendallsınaması, ortalama, ortalama maksimum ve minimum sıcaklıkların, sonbahar dısındatüm mevsimlerde genel olarak artmakta oldugunu gösterir. Anlamlı ısınmaegilimleri, ilkbahar ve yaz sıcaklıklarında belirgindir. Kıs yagıslarında 1970'lerdebaslayan ve 1990'larda giderek belirginlesen bir azalma egilimi gözlenir.Kısın, El Niño-Güneyli Salınım (EÑSO) dısında, Kuzey Atlantik Salınımı(NAO), Akdeniz Salınımı (MO) ve Arktik Salınım (AO) indisleri ile ortalama,ortalama maksimum ve minimum sıcaklıkların yıllararası degiskenligi arasında,istatistiksel açıdan anlamlı negatif bir iliski bulunur. lkbaharda ise, EÑSO ve havasıcaklıkları arasında anlamlı pozitif bir iliski görülür. Baglantının en kuvvetli oldugudegisken, minimum sıcaklıktır.Çalısmada, ayrıca, atmosferik uzakbaglantı desenlerinin ortalama, ortalamaminimum, ortalama maksimum ve toplam yagıs verileri üzerindeki etkilerinibelirleyebilmek için kümelerarası iliski analizi uygulandı. Kümelerarası iliskianalizine göre, tüm sıcaklıklar üzerinde en belirleyici olan atmosferik indisler, kısınAO, MO ve NAO'dur. AO daha çok iç bölümde etkili olurken, NAO ve MO kıyıkusagında daha etkilidir. Tüm ilkbahar sıcaklıkları en iyi EÑSO ile açıklanırken,NAO'nun degiskenligi yaz sıcaklıklarındaki yıllararası degisimleri daha iyi açıklar.Tüm sonbahar sıcaklıklarındaki degisimler ise en iyi AO tarafından açıklanır. Yagıstutarları üzerinde en belirleyici etkiye sahip olan atmosferik salınım indisi, kısın AOve NAO'dur. lkbahar yagıslarında AO ve NAO etkili olurken, yaz yagıslarında yereletkiler daha belirleyicidir. Sonbahar yagıslarındaki yıldan yıla degisimleri ise, en iyiNAO ve AO'nun yıldan yıla degiskenligi açıklar.

Abstract:
The aim of this study is to determine long-term changes and trends in airtemperature, precipitation and streamflow series in Biga Peninsula and itssurroundings. In addition, the linkages between interannual variations ofclimatological/hydrological series and several atmospheric oscillation indices wereinvestigated. According to results of Mann-Kendall test, mean, maximum andminimum air temperatures have generally tended to increase in all seasons exceptautumn. The decreasing trend in winter precipitation started in 1970?s and graduallybecome evident in 1990?s.A statistically significant negative correlation was found in winter betweeninterannual variability of mean, maximum and minimum air temperatures and theNorth Atlantic Oscillation (NAO), Mediterranean Oscillation (MO) and ArcticOscillation (AO) indices, except the El Niño-Southern Oscillation (EÑSO). Springair temperatures were found strongly and positively correlated with the EÑSO. Theconnection is strongest for minimum air temperature.In the study, canonical correlation analysis was also applied for determiningeffects of the atmospheric teleconnection patterns on mean, maximum and minimumair temperatures and precipitation total data. According to the canonical correlationanalysis, there are diagnostic effects of the AO, MO and NAO indices over all winterair temperature series. While AO is effective inner part of study area, the NAO andMO indices are most effective on the coastal zone. In spring, all air temperatureseries are better explained with the EÑSO, whereas the NAO variability betterexplains interannual variations in summer air temperatures. On the other hand,interannual variations in all autumn air temperatures are closely explained with theAO. The most apparent influence among the atmospheric oscillation indices onprecipitation total series is of the AO and NAO in winter. The AO and NAO indiceshave an influence on precipitation in spring, while the summer precipitation is mostlycharacterized with the local influences. Year-to-year variability of the NAO and AObetter explain year-to-year variability in autumn precipitation.