Behiç Ak'ın çocuk kitaplarındaki eğitici iletiler üzerine bir araştırma
A study on the educational messages in the children's books of Behiç Ak
Yazar: SEVDE NUR ÖREN
Danışman: DOÇ. DR. NESLİHAN KARAKUŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ak, Behiç = Ak, Behiç ; Eğitim = Education ; Eğitsel değerler = Educational values ; Eğitsel iletiler = Educational messages ; Kitaplar = Books ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Çocuk edebiyatı ürünlerinde; bilgi, değer, tutum ve davranışları kapsayan eğitici iletiler bulunmaktadır. Bu iletiler sayesinde çocuklara doğrudan ya da örtük bir şekilde çeşitli mesajlar verilir. Bu mesajlar, çocukların zihinlerinde yer edinir ve hayat boyunca karşılaştıkları olay ve durumlara yaklaşımlarını etkiler. Bu çalışmada, eğitici iletilerin; çocukların kişilik gelişimine, kültürel birikimine ve toplumsallaşmasına etkisinden hareketle Behiç Ak'ın çocuk kitaplarındaki eğitici iletiler incelenmiştir. Yazarın "Gülümseten Öyküler" adı altında topladığı 10 hikâye ile sınırlandırılan araştırmada durum çalışması desenlerinden iç içe geçmiş tek durum deseni kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak doküman incelemesi kullanılıp hikâyeler dikkatle okunmuş ve iletiler bulunmuştur. Betimsel analizle özetlenip örneklenen iletiler, içerik analiziyle sınıflandırılarak bağlantıları doğrultusunda üst kategoriler altında toplanmıştır. Bu üst kategoriler; kişisel gelişimi destekleyen iletiler, sosyal gelişimi destekleyen iletiler, millî-manevi gelişimi destekleyen iletiler, çevre bilincini geliştirmeye yönelik iletiler ve hayvan sevgisini destekleyen iletiler olarak belirlenmiştir. Ayrıca, belirlenen eğitici iletilerin tekrar sıklığı ve oranları tablolarla gösterilmiştir. Çalışma bağlamında incelenen hikâyelerde, yazarın çevre ve hayvanlar üzerinde sıklıkla durduğu görülmüştür. Bu sebeple, çevre bilincini geliştirmeye yönelik iletiler ve hayvan sevgisini destekleyen iletiler ayrı ayrı üst kategori olarak değerlendirilmiştir. Behiç Ak, hayvanlara ve çevreye dikkat çekerek muhatabı olan çocuklara bu konularda farkındalık ve duyarlılık kazandırmaktadır. Çalışmanın inceleme nesneleri olan "Gülümseten Öyküler" her yaştan okurun ilgisini çekebilecek nitelikte olsa da hedef kitlesi ortaokul öğrencileridir. Aileler, öğretmenler ve akademik çalışma yapanlar; yazarın eserleri hakkında bilgi edinmek, belli bir amaç doğrultusunda kitap seçmek, çocukların belirtilen kategorilerdeki gelişimlerini desteklemek ve benzer araştırmalarda yararlanmak için bu çalışmayı inceleyebilirler. Çalışmanın özellikle, çocuklara çevre ve hayvanlarla ilgili duyarlılık kazandırmayı amaçlayan ebeveynler ile öğretmenlere yol göstereceği düşünülmektedir.

Abstract:
In children's literature works, there are educational messages covering information, values, attitudes and behaviors. By these messages, various messages are given directly or indirectly to the children. These messages take place in children's minds and influence their approaches to the events and situations they face throughout their lives. In this study, with reference to the influence of educational messages on the personality development, cultural accumulation and socialization of children, educational messages in the children's books of Behiç Ak have been analyzed. The single-case research design is used from the case study designs in the research that is limited to 10 stories that the author collected under the title of "Gülümseten Öyküler". As a data collection tool, document review was used and the stories were read carefully and the messages were found. The messages summarized by descriptive analysis and sampled are classified by content analysis and collected under the upper categories in the direction of their connections. These upper categories are; messages that support personal development, messages that support social development, messages that support national and spiritual development, messages to improve environmental awareness, and messages that support animal love. In addition, occurrence and ratios of the identified educational messages are shown in tables. In the works examined in the context of the study, the author was seen to emphasize the issues about the environment and animals very often. For this reason, the messages to promote environmental awareness and the messages supporting animal love were considered as upper categories on an individual basis. Behiç Ak draws attention to the animals and the environment and gets children adopt an awareness about these issues. Although "Gülümseten Öyküler" which is the subject of this study draws attentions of the readers of all ages, the target group is secondary school students. Parents, teachers and academicians can review this study in order to learn about the author's works, to select books for a certain purpose, to support the development of the children in the specified categories, and to get benefit for their similar researches. It is thought that this study will guide parents and teachers aiming to raise awareness of children about the environment and animals.