Covid-19 salgın sürecinde bisiklet sporcularının stres, saldırganlık ve beslenme ilişkisinin incelenmesi
Examination of stress, aggression and nutrition relationship of cycling athletes during the Covid-19 epidemic
Yazar: GÜL BAHAR BAYIROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EMRE ERYÜCEL
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Spor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı / Spor Yöneticiliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu araştırmanın amacı Covid-19 salgın sürecinde bisiklet sporcularının stres, saldırganlık ve beslenme ilişkisinin incelenmesi olarak belirlenmiştir. Araştırmanın amacı kapsamında araştırmanın evrenini Antalya ilinde organize edilen iki farklı müsabakada yer alan sporcular oluşturmaktadır ve özel kuruluşlar tarafından organize edilen AKRA Gran Fondo ve 120 dk bisiklet yarışına katılan toplam 492 sporcu oluşturmaktadır. Örneklem grubunu ise yarışmalara iştirak eden ve araştırmamıza gönüllü olarak katılım sağlayan 144 bisiklet sporcusu oluşturmaktadır. Verilerin toplanması amacıyla Cohen, Kamarck ve Mermelstein'in geliştirdiği (1983), Eskin, Harlak, Demirkıran ve Dereboy (2013) tarafından Türkçe uyarlaması yapılan Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ), Maxwell ve Moores'ın geliştirdiği (2007), Gürbüz, Kural ve Özbek (2019) tarafından Türkçe uyarlaması yapılan Sporda Saldırganlık ve Öfke Ölçeği (SSÖÖ) ve araştırmacı tarafından hazırlanmış olan kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Veriler, bilgisayar ortamında IBM SPSS 22.00 (Statistics for Windows) programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntem olarak sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma kullanılmıştır. İkili karşılaştırmalarda bağımsız örneklem t-testi ve çoklu karşılaştırmalarda tek yönlü varyans analizi kullanılmış olup; farklılığın belirlenmesi için LSD testi uygulanmıştır. Ölçeklerden elde edilen puanların arasındaki ilişkiyi ortaya koyabilmek için pearson momentler çarpımı korelasyon analizi (r) uygulanmıştır. Anlamlılık değeri p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular yorumlanarak ilgili alan yazında bu konuda yapılan araştırma bulgularıyla karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; antrenman veya yarıştan hemen önce enerji artırıcı besin maddesi kullanan sporcuların kullanmayan sporculara göre daha saldırgan oldukları tespit edilmiştir.  Sporcuların yarış kamplarında bulundukları sırada beslenmelerinden kulübü sorumlu olan sporcuların, beslenmelerini kendileri planlayan sporculara göre daha saldırgan oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Cinsiyetlere göre stres düzeyleri incelendiğinde; kadınların erkeklere oranla daha stresli olduğu saptanmıştır. Beslenmesine dikkat etmeyen sporcuların stres düzeyleri beslenmesine dikkat eden sporculara göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Yeterli beslendiği kanısında olan sporcuların yeterli beslendiğine inanmayan sporculara göre stres düzeylerinin daha düşük olduğu saptanmıştır. Sabah kahvaltı yapmayan sporcuların stres düzeylerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Çalışmaya katılan bisiklet sporcularının algılanan stres toplam puanlarıyla, saldırganlık ve öfke ölçeği toplam puanı arasında (r=,275, p=,001) pozitif yönde ilişki tespit edilmiştir. Algılanan stres toplam puanlarıyla, saldırganlık ve öfke ölçeği alt başlıklarından saldırganlık alt boyutuyla (r=,315, p=,000) pozitif yönde ilişki tespit edilirken, algılanan stres ölçeği alt boyutları incelendiğinde; yetersiz öz yeterlik algısıyla, saldırganlık ve öfke ölçeği toplam puanı arasında (r=,195, p=,019) pozitif yönde ilişki tespit edilmiştir. Saldırganlık ve öfke ölçeğine ait alt boyutlar incelendiğinde ise saldırganlık alt boyutuyla (r=,249, p=,003) pozitif yönde ilişki tespit edilmiştir. Stres/rahatsızlık algısı alt boyutu ile saldırganlık ve öfke ölçeği toplam puanı arasında (r=,308, p=,000) pozitif yönde ilişki tespit edilmiştir. Saldırganlık ve öfke ölçeğine ait alt boyutlar incelendiğinde ise saldırganlık alt boyutuyla (r=,332, p=,000) ve öfke alt boyutuyla (r=,169, p=,043) pozitif yönde ilişki tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Covid-19, Bisiklet, Beslenme, Saldırganlık, Stres

Abstract:
The aim of this research is to examine the relationship between stress, aggression and nutrition of cyclists during the Covid-19 epidemic. Within the scope of the purpose of the research, the universe of the research consists of the athletes who took part in two different competitions organized in the province of Antalya, and a total of 492 athletes participated in the AKRA Gran Fondo and 120 min bicycle race organized by private organizations. The sample group consists of 144 cyclists who participated in the competitions and voluntarily participated in our research. In order to collect the data, the Perceived Stress Scale developed by Cohen, Kamarck and Mermelstein (1983), adapted into Turkish by Eskin, Harlak, Demirkıran, and Dereboy (2013), and the Aggression in Sport and Anger Scale developed by Maxwell and Moores (2007) and adapted into Turkish by Gürbüz, Kural and Özbek (2019). The data were analyzed in computer environment using IBM SPSS 22.00 (Statistics for Windows). Number, percentage, mean and standard deviation were used as descriptive statistical methods in the evaluation of the data. Independent sample t-test was used in pairwise comparisons and one-way analysis of variance was used in multiple comparisons; LSD test was applied to determine the difference. Pearson product-moment correlation analysis (r) was applied to reveal the relationship between the scores obtained from the scales. The significance value was accepted as p<0.05. The findings obtained as a result of the research were interpreted and examined in comparison with the research findings made on this subject in the relevant literature. According to the results obtained from the research; It has been determined that the athletes who use energy-enhancing nutrients just before the training or race are more aggressive than the athletes who do not. It has been concluded that the athletes whose club is responsible for the nutrition of the athletes while they are in the race camps are more aggressive than the athletes who plan their nutrition themselves. When stress levels are examined according to genders; It has been found that women are more stressed than men. It has been determined that the stress levels of the athletes who do not pay attention to their nutrition are higher than the athletes who pay attention to their nutrition. It has been determined that the stress levels of the athletes who believe that they are adequately nourished are lower than the athletes who do not believe that they are adequately fed. It has been determined that the stress levels of the athletes who do not have breakfast in the morning are higher. A positive correlation was found between the perceived stress total scores of the cyclists participating in the study and the aggression and anger scale total scores (r=.275, p=.001). While a positive correlation was found with the total scores of perceived stress and the aggression sub-dimension (r=.315, p=.000), which is one of the sub-headings of the aggression and anger scale, when the sub-dimensions of the scale of perceived stress were examined; A positive correlation was found between the perception of insufficient self-efficacy and the total score of the aggression and anger scale (r=.195, p=.019). When the sub-dimensions of the aggression and anger scale were examined, a positive correlation was found with the aggression sub-dimension (r=.249, p=.003). A positive correlation was found between the stress/discomfort perception sub-dimension and the total score of the aggression and anger scale (r=.308, p=.000). When the sub-dimensions of the aggression and anger scale were examined, a positive correlation was found with the aggression sub-dimension (r=.332, p=.000) and the anger sub-dimension (r=.169, p=.043).

Keywords: Covid-19, Cycling, Nutrition, Aggression, Stress