Yetişme ortamı envanterinin doğrudan, dolaylı ve uzaktan algılama yöntemleri ile belirlenmesi ve karşılaştırılması
Forest site classification using direct, indirect and remote sensing methods
Yazar: ALKAN GÜNLÜ
Danışman: PROF. DR. EMİN ZEKİ BAŞKENT
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışmada, farklı orman ekosistemlerinden oluşan Artvin-Merkez Planlama Biriminde (PB) 112, Gümüşhane-Karanlıkdere PB'nde 122, Sinop-Merkez PB'nde 52 ve Ayancık-Göldağ PB'nde 70 olmak üzere toplam 356 deneme alanı alınarak doğrudan ve dolaylı yöntemlerle yetişme ortamı envanteri yapılmıştır. Bu yöntemlerin uygulanması sonucu ortaya çıkan yetişme ortamı özellikleri ve bonitet sınıfları Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ortamında meşcere bazında karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar değerlendirildiğinde Artvin-Merkez, Gümüşhane-Karanlıkdere ve Sinop-Merkez PB'nde yöntemlerin birbiriyle uyumlu olmadığı buna karşın Ayancık-Göldağ PB'nde ise uyumlu olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca bu çalışmada doğrudan yöntem sonucu elde edilen yetişme ortamı özellikleri kullanılarak Landsat 7 ETM, IKONOS ve QUICKBIRD uydu görüntüleri üzerinde kontrollü sınıflandırma yapılmış, uzaktan algılama tekniklerinden yararlanılmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrudan ve dolaylı yöntemlerle CBS ortamında karşılaştırılmıştır. PB'lerinde alınan deneme alanlarında açılan toprak profillerinde üst toprağa ilişkin belirlenen higroskopik nem ile uydu görüntüleri üzerinde o deneme alanının alındığı noktaya tekabül eden yansıma değerleri arasındaki ilişkiler, hem yetişme ortamı özellikleri hem de meşcere tipleri bazında korelasyon analizi yapılarak ortaya konmuştur. IKONOS ve QUICKBIRD uydu görüntülerinde herhangi bir ilişki bulunmazken, Landsat 7 ETM uydu görüntülerinde orta düzeyde ve RADARSAT-1 uydu görüntülerinde özellikle Artvin-Merkez ve Gümüşhane-Karanlıkdere PB'lerinde bozuk ve 1 kapalı meşcerelerde iyi düzeyde ilişkiler bulunmuştur. Buna karşın, diğer iki PB'nde ise herhangi bir ilişki bulunamamıştır.Orman ekosistemlerinin verim gücü belirlenirken kullanılan yöntemlerin içerik, kapsam, özellik ve hassasiyetleri ile pratik uygulamaları açısından bir hayli farklılıklar olduğu ortaya çıkmıştır. Genel olarak fazla müdahale görmemiş meşcerelerde geleneksel olarak kullanılan dolaylı yöntemin kullanılmasının ciddi sakıncalar oluşturmadığı, ancak, diğer alanlarda ise ciddi sorunlar oluşturabileceği görülmüştür. Bozuk yapıdaki meşcereler, açık ve OT (orman toprağı) gibi alanların verimliliğinin belirlenmesi aktif uydular ile mümkün olabilmektedir.

Abstract:
This research aims to characterize forest sites in some research areas located in four different planning units with different forest ecosystems in Artvin-Center Planning Unit, Gümüşhane-Karanlıkdere Planning Unit, Sinop-Center Planning Unit and Ayancık-Göldag Planning Unit in Turkey using both direct and indirect methods. 112 sample plots in Artvin-Merkez planning unit, 122 in Gümüşhane-Karanlıkdere planning unit, 52 in Sinop-Merkez planning unit and 70 in Ayancık-Goldag planning unit were taken to determine forest sites. The forest sites generated from both direct and indirect methods were compared to each other based on stand types using Geographic Information Systems (GIS) functions. The forest sites determined by direct method do not generally correspond to the sites determined by indirect method in Artvin-Merkez, Gümüşhane-Karanlıkdere and Sinop-Merkez planning units. However, the forest sites from both methods were generally compatible in Ayancık-Göldag planning unit. Supervised classification was conducted using Landsat ETM 7, IKONOS and QUICKBIRD images based on the forest site maps generated from direct method as ground measurements to generate forest site maps. Results were compared with both direct and indirect method using GIS. In each planning unit, soil moisture measured in the upper horizon of the soil profile dogged in the field experiment was correlated with reflectance values of this experiment point in the satellite image. In the correlation analyses, a relationship between IKONOS and QUICKBIRD with soil moisture was not found. However, Landsat 7 ETM satellite image showed medium level correlation with soil moisture. RADARSAT-1 images showed high level of correlation in degraded areas and loose covered forest areas in Artvin-Merkez and Gümüşhane-Karanlıkdere planning units.In conclusion, it is determined that there are some evidential differences among the methods with respect to their content, scope, feature, sensitivity and practical applications in determining forest sites. Generally, indirect method (site index) can be used particularly in unmanaged or less disturbed forests, yet may not be used in other heavily managed or degraded forest stands. It is also possible that active satellite images can be used to determine forest site classification in degraded, open and treeless area.