Ortaokul 7. sınıf sosyal bilgiler dersinde öğrencilerin tarihsel düşünme becerilerini geliştirme: Bir eylem araştırması
Developing students' historical thinking skills in 7th grade social studies course at secondary school: An action research
Yazar: MERYEM ÇİVİLER
Danışman: PROF. DR. KAYA YILMAZ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Tarihsel düşünme becerisi = Historical thinking skill

Özet:
Bu çalışmada, 7. sınıf Sosyal Bilgiler dersinde öğrencilerin tarihsel olgu ve yorumları ayırt etme, zaman ve kronolojiyi algılama, tarihsel empati, kalıp yargıları fark etme becerileri incelenmiştir. Çalışma, ilköğretim 7. sınıf öğrencilerinin tarihsel düşünme becerileri düzeylerini tespit etmeyi ve geliştirmeyi hedeflemiştir. 
Çalışmada, nitel araştırma desenlerinden eylem araştırması kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen, farklı başarı düzeylerine sahip 30 öğrenci oluşturmaktadır. Eylem planı, ihtiyaç analizi tespiti, görüşme ve doküman incelemesi yapılmasını gerektirmiştir. Eylem planı uygulama süreci hakkında geri bildirim öğrenci ders içi etkinlikleri, günlük ve ödevleri aracılığıyla sağlanmıştır. Toplanan veriler betimsel analiz ve içerik analizi ile çözümlenmiştir. Görüşme ve doküman analizinden elde edilen verilerin çözümlenmesi, öğrencilerin tarihsel düşünme becerilerinin ve tarihsel kavramları algılama düzeylerinin düşük olduğunu ortaya koymuştur. Öğrencilerin eylem planı uygulama öncesinde tarih konularını ezbere dayalı çalıştıkları belirlenmiştir. Öğrenciler uygulama süreci içerisinde tarihçi gibi tarih çalışma imkânı sağlanmış, bunun sonucunda tarihsel düşünme becerilerinin geliştiği ve tarihçinin geçmişe bakış açısını kazanmaya başladıkları tespit edilmiştir. Öğrenciler tarihi olay ve durumların doğal ortamıyla etkileşimlerini algılamakta zorlanmamışlar, tarihçinin alt yapısına göre kalıp yargılar taşıyabileceğinin bilincine varmışlardır. Öğrenciler zaman içerisinde değişme ve gelişmelerin yaşandığını ve yaşanan her bir olay veya durumun bir başka olayın sonucunda meydana gelirken, başka bir olaya sebep olduğunu fark etmişlerdir. Zaman kavramının sadece tarihlerden ibaret olmadığını, yaşanılan dönemin veya tarihsel bağlamın bir ifadesi olduğunu kavramışlardır. Öğrencilerin kronolojinin zincirleme bir düzen olduğunu, aradan çekilmiş bir tarihin bile geçmişe dair boşluklar oluşturabileceğine dikkat çekmişlerdir. Öğrenciler geleceğin temellerinin geçmişin yaşantıları üzerine kurulu olduğunu, yani geleceğin bugünde gizli olduğunu idrak etmişlerdir. Araştırma sonucunda öğrenciler, tarihin kendi hayatlarıyla ve geçmişin günümüzle ilişkisini algılayarak geçmişe yönelik bakış açılarını ve tarihsel düşünme becerilerini geliştirmişlerdir.

Abstract:
This study examined 7th grade students' recognition of historical phenomenon and explanations, understanding of the chronological order, historical empathy and stereotypes. The aim of this study was to identify and improve 7th grade students' historical thinking skills. 
In this study, action research as one of the qualitative research designs was used. There were 30 students who participated in this study. The participants were chosen via purposeful sampling. Action plan required the analysis of interview transcripts and other documents. The feedback for the action plan application process was obtained via the events observed during the lectures, dairies and homework. Descriptive analysis along with contend analysis was used to analyze collected data. 
At the beginning of the study, the analysis of the interviews and other documents showed that students' historical thinking skills and understanding of basic historical concepts were low and insufficient. It was also observed that students approach to learning history was based on memorization. Once action plan was implemented, students began to work as a historian while engaged in historical topics. As a result of action plan, it was detected that students' historical thinking skills improved significantly. Students also developed the ability to view the past events and developments as a historian. Students didn't have difficulty in understanding the interaction between historical events and their natural places. They comprehended that depending on the historian's background, stereotypes or biases may play a role in looking at the past events and interpreting them. Students noticed that an event in history is a result of previous historical events and process and each historical event is a trigger of a new one. Students also understood that the concept of time is not only about the dates, but also about time era and historical context. Students remarked that historical chronology is an enchaining order. That is, if one of the events was taken away from the list, it can cause blank point in history. Students realized that the future is based on the experiences in the past, which means that the future is hidden within today.  As a result of this research study, students realized that history has a relation with their life and today. This study helped students develop a historical perspective and improved their historical thinking skills.