Reçel Blog örnekliğinde İslami feminizmin imkânı
The possibility of Islamic feminism in the example of Jam Blog
Yazar: MERYEM CEMİLE ÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. RIFAT ATAY
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Reçel Blog, Dücane Cündioğlu'nun 2004 yılında yazdığı bir köşe yazısında kullandığı "reçel yapamayan Müslüman kadınlar" ifadesine atıfla dini hassasiyete sahip bir grup Müslüman kadın tarafından 2014 yılında kurulmuştur. Kurucular bu blog vasıtasıyla, özellikle Müslüman kadınların gündelik ve toplumsal meselelere dair kendi seslerini duyurabilecekleri bir platform oluşturmayı amaçlamışlardır. Reçel Blog'un kurucuları her ne kadar feminist bir blog olma hedefi taşımadıklarını belirtseler de portalde yer verilen yazılar ve söylemler onu İslami feminizm kavramı ile bir araya getirmektedir. 
Çalışma, "gelenekselliği çağrıştıran İslam dini ile modern bir kimliği olan feminizmin birlikteliği mümkün müdür?" sorusuna yanıt aramaktadır. Çalışmanın amacı, bu birlikteliğin imkanını Reçel Blog örnekliğinde rasyonel, objektif, tutarlı ve kapsamlı bir yaklaşımla sorgulamaktır. Literatür taramasında elde edilen verilere dayanan çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın temel konusu olan blog yazıları, içerik ve eleştirel söylem çözümlemesine tabi tutularak İslami feminizmin imkânı felsefi bakış açısı ölçütleriyle değerlendirilmiştir.
Reçel Blog yazarlarının söylemlerinde, "muhafazakâr-feminist" olarak nitelendirilebilecek yeni bir Türk kadın kimliğinin izleri görülmektedir. Yazarlar, söylemleriyle İslam'ın sınırları içinde kalarak dine ve geleneğe feminist bir eleştiri getirmekte, eşitlikçi bir toplum arzusuyla kadın birlikteliğine ve mücadelesine vurgu yapmaktadır. İslam'ın temel kaynaklarını sorgulayıcı ve eleştirel bir yaklaşımla ele alarak geleneksel yorumlara karşı kadın merkezli alternatif bir okuma sunan blog yazarları, söylemleriyle ataerkil hegemonyayı dine dayandıran zihniyete başkaldırmaktadır. 
Reçel Blog yazarlarına göre, İslam'ın temelinde mevcut olan gerçek eşitlik, tarih boyu gelişen eril tefsir ve fıkıh anlayışlarıyla yozlaştırılarak yok edilmiştir. Bu anlamda blog yazarlarının söylemleri, ya ataerkil yorumlardan sıyrılmış gerçek İslami okuma ya da feminizmin İslamlaştırılması olarak değerlendirilebilir. Bununla birlikte her iki durumda da yazarların feminist bir tutum sergiledikleri dikkatlerden kaçmamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Din Felsefesi, Söylem Analizi, İslami Feminizm, Müslüman Kadın, Reçel Blog

Abstract:
Recel Blog was founded in 2014 by a group of Muslim women with religious sensitivities in reference to the expression "Muslim women who cannot make jam" used by Dücane Cündioglu in a column he wrote in 2004. Through this blog, the founders aimed to create a platform where particularly Muslim women could make their voices heard on daily and social issues. Although the founders of Recel Blog state that they do not aim to be a feminist blog, the articles and discourses on the portal bring it together with the concept of Islamic feminism. 
The study seeks an answer to the question "Is it possible for Islam, which evokes traditionalism, and feminism, which has a modern identity, to be together?" The aim of the study is to question the possibility of this unity with a rational, objective, consistent and comprehensive approach in the example of Recel Blog. The qualitative research method was used in the study based on the data obtained from the literature review. The blog posts, which are the main subject of the study, were subjected to content and critical discourse analysis and the possibility of Islamic feminism was evaluated with philosophical perspective criteria.
In the discourse of Recel Blog writers, traces of a new Turkish female identity that can be characterised as "conservative-feminist" can be seen. With their discourses, the authors bring a feminist criticism to religion and tradition while remaining within the boundaries of Islam and emphasise women's unity and struggle with the desire for an egalitarian society. The bloggers, who offer a women-centred alternative reading against traditional interpretations by treating the basic sources of Islam with a questioning and critical approach, rebel against the mentality that bases patriarchal hegemony on religion with their discourse. 
According to the authors of Recel Blog, the true equality that is the basis of Islam has been corrupted and destroyed by the masculine interpretation and understanding of jurisprudence that has developed throughout history. In this sense, the discourses of the bloggers can be evaluated as either a true reading of Islam free from patriarchal interpretations or the Islamisation of feminism. However, in both cases, it is noteworthy that the authors display a feminist attitude.

Keywords: Philosophy of Religion, Discourse Analysis, Islamic Feminism, Muslim Women, Recel Blog