Yurtta kalan üniversite öğrencilerinin beslenme alışkanlıkları, diyet kalitesi ve beslenme bilgi düzeylerinin belirlenmesi: Çorum örneği
The determination of nutrition habits, diet quality and nutrition knowledge of undergraduates: Çorum sample
Yazar: GÖZDE ÇEVİK
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET ALİ CEBİRBAY
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Beslenme Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme bilgisi = Nutrition knowledge ; Dengeli beslenme = Balanced nutrition ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırma Hitit Üniversitesi'nde öğrenim gören ve yurtta kalan 580 öğrencinin beslenme alışkanlıkları, diyet kalitesi ve beslenme bilgi düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür. Araştırma verileri ilişkisel tarama modeli niteliğinde, yüz yüze görüşme yöntemi ile beş bölümden oluşan anket formu aracılığı ile toplanmıştır. Anket formu; katılımcıların genel bilgileri, antropometrik özellikleri ve beslenme alışkanlıkları, beslenme bilgi düzeyleri, 24 saatlik besin tüketim kaydı, besin tüketim sıklığı formu, besinlere yönelik tutum sorularını içermektedir. Araştırmada diyet kalitesini belirlemek amacıyla Uluslararası Diyet Kalite İndeksi (DKİ-U) kullanılmıştır. Cinsiuyete göre katılımcıların %26.9'u erkek, %73.1'i kadındır. Beden Kütle İndeksi (BKİ) erkeklerde 24.90±4.09 kg/m2, kadınlarda 22.14±3.91 kg/m2 olarak tespit edilmiştir.  Erkek ve kadınların sırasıyla beslenme bilgi düzeyi puanı ortalaması 55.5±19.36 ve 62.9±16.41'dir (p<0.05). Beslenme eğitimi alan katılımcıların (65.8±18.85), beslenme eğitimi almayanlara (58.2±16.21), göre beslenme bilgi düzeyi puanı daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Diyet kalitesi katılımcıların %59.8'inde zayıf, DKİ-U puanı erkeklerde 55.5±12.35, kadınlarda 57.6±12.07'dir. Beslenme bilgi düzeyi artıkça DKİ-U puanının arttığı görülmüştür (p<0.05). Beslenme bilgi düzeyi puanı ile DKİ-U puanları arasında zayıf düzeyde pozitif yönlü anlamlı ilişki bulunmuştur (r=0.423, p<0.05). Günlük enerji ve besin ögesi alımı, Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER)'nde yaş ve cinsiyete göre önerilen düzey ile karşılaştırıldığında kadınların, erkeklere göre daha fazla besin öğesini yeterli miktarda tükettiği tespit edilmiştir. İyi diyet kalitesi makro ve mikro besin ögeleri yönünden fark yaratmıştır (p<0.05). Katılımcıların beyaz peynir (E:%37.8; K:%31.4), beyaz ekmek (E:%36.5; K:%30.7), yumurta (E:%31.4; K:30.4) ve çayı (E:%39.1; K:%40.8) sıklıkla her gün tükettiği sonucuna ulaşılmıştır. Üniversite öğrencilerinin beslenme bilgisi, besin tercihi ve diyet kalitesini geliştirmeye yönelik daha fazla çalışma yapılması önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this research was to evaluate the relationships between nutrition habits, diet quality, and levels of nutritional knowledge of 580 undergraduates studying at Hitit University and living in the dormitory. The data were gathered using a questionnaire consisting of five sections designed correlational survey model through a face-to-face interview method. The questionnaire included participants demographic and anthropometric characteristics, nutrition habits, level of nutrition knowledge, a recalled 24-hour food intake record, food intake frequency, and attitudes towards foods. Diet quality was assessed in the study using the Diet Quality Index-International (DQI-I). According to gender of the participants, 26.9% were male and 73.1% were female. Body Mass Index (BMI) was determined to be 24.9±4.09 kg/m2 among men and 22.1±3.91 kg/m2 among women. The mean nutrition knowledge level scores for males and females were 55.5±19.36 and 62.9±16.41, respectively (p<0.05). Participants who received nutrition education (65.8±18.85) had a higher score for nutritional knowledge level compared to those who did not receive nutrition education (58.2±16.21) (p<0.05). Diet quality was poor in 59.8% of the participants, with DQI-I scores of 55.5±12.35 among males and 57.6±12.07 in females. It was observed that the DQI-I score increased as the level of nutrition knowledge increased (p<0.05). A positive weak and significant relation was found between the nutrition knowledge level and DQI-I scores (r=0.423, p<0.05). When the daily energy and nutrient intakes were compared with the recommendations by age and gender in the Turkish Dietary Guideline (TUBER), females were found to consume more adequate amounts of nutrients than males. Good diet quality made a difference in terms of macro and micro nutrients (p<0.05). The study determined that the participants frequently consumed cheese (M:37.8%; F:31.4%), white bread (M:36.5%; F:30.7%), egg (M:31.4%; F:30.4%) and tea (M:39.1%; F:40.8%) on a daily basis. It is recommended that further studies be carried out to improve the nutrition knowledge, food preferences, and diet quality of the undergraduates.