Hemşirelerin eleştirel düşünme eğilimleri ve problem çözme becerilerinin incelenmesi
The ınvestigation of critical thinking disposition and problem solving abıiity of nurses
Yazar: SAADET ERZİNCANLI
Danışman: YRD. DOÇ. AYTEN ZAYBAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability

Özet:
Araştırma, hemşirelerin eleştirel düşünme eğilimlerini ve problem çözme becerileri ve etkileyen etmenleri etkenleri belirlemek amacı ile yapılmış tanımlayıcı bir çalışmadır.Araştırma Ağustos 2009 ? Ekim 2009 tarihleri arasında bir üniversite hastanesi ve bir özel hastanede yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, araştırmanın yapıldığı hastanelerde çalışan hemşireler (N= 840), örneklemini, tabakalı tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen 264 hemşire oluşturmuştur.Araştırma verilerinin toplanmasında, ilgili litaratür doğrultusunda geliştirilen ?Birey Tanıtım Formu?, Facione tarafından geliştirilen ve Türkiye'deki geçerlilik ve güvenilirlik çalışması Kökdemir tarafından yapılan ?California Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği? ve Heppner ve Peterson tarafından geliştirilen ve Türkçe'ye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması Taylan (1990) ile Şahin(1993) tarafından yapılan ?Problem Çözme Envanteri? kullanılmıştır.Verilenin değerlendirilmesinde, pearson korelasyon analizi, t-testi, varyans analizi ve Shcfee testi kullanılmıştır. Araştırmanın yapılabilmesi için etik kuruldan, araştırmanın yapılacağı kurumlardan ve araştırmaya katılan hemşirelerden yazılı/sözlü izin alınmıştır.Araştırma sonucunda,Araştırma kapsamına alınan hemşirelerin, % 39.8 ` inin 26-32 yaş grubunda, % 61.7`sinin evli olduğu, %80.7 `si orta sosyo- ekonomik düzeyinin orta düzeyde olduğu, % 44.7`sinin lisans mezunu olduğu, % 79.2'sinin üniversite hastanesinde çalıştığı %61'nin servis hemşiresi olarak görev yaptığı, % 40.2'sinin 5 yıl ve daha az süredir çalıştığı, ,% 62.9'unun bilimsel toplantıya katıldığı, büyük çoğunluğunun (%78.8)'nin eleştirel düşünme ve (%68.2)'sinin problem çözme süreci ile ilgili eğitim almadığı saptanmıştır.Araştırmada hemşirelerin KEDEÖ puan ortalamaları (217.38 ± 18.83) ve PÇÖ'den toplam puan ortalamaları (92.17±19.75) orta düzeyde bulunmuştur. Yaşın, eleştirel düşünme eğilimini etkilemediği, Problem çözme becerilerinin, ?yaklaşma-kaçınma? boyutunda etkili olduğu (p<0.05), eğitim durumunun eleştirel düşünme eğiliminin `'açık fikirlilik'' boyutunda etkili olurken, problem çözme becerilerinin ?yaklaşma-kaçınma? boyutunu etkilediği (P<0.05), medeni durumun eleştirel düşünmenin `'meraklılık'' boyutunu (p<0.05) etkilediği ancak, problem çözme becerilerini etkilemediği saptanmıştır (p>0.05).Hemşirelerin çalıştıkları hastanenin eleştirel düşünmenin toplam ölçek, `'meraklılık'' ve `'sistematik'' boyutlarında, problem çözmenin, yaklaşma-kaçınma boyutunda etkili olduğu (p<0.05 ), çalışma süresi ile eleştirel düşünme eğilimi arasında ilişki olmadığı, problem çözme becerileri ?yaklaşma-kaçınma? boyutuyla ilişki olduğu (p<0.05) belirlenmiştir. Hemşirelerin eleştirel düşünme ile ilgili eğitim alma durumunun ile eleştirel düşünmenin açık fikirlilik alt boyutunda, problem çözme becerileri ile ilgili eğitim alma durumunun, yaklaşma-kaçınma boyutunda etkili olduğu (p<0.05), bilimsel toplantıya katılma durumunun ise hem eleştirel düşünme hem de problem çözme becerilerini etkilemediği saptanmıştır.Eleştirel Düşünme Eğilimi ölçeği alt boyutları ve problem çözme envanteri alt boyutları puan ortalamaları incelendiğinde, eleştirel düşünme eğilimi ölçeğinin alt boyutları ile problem çözme envanteri alt boyutları arasında negatif yönde bir ilişki olduğu saptanmıştır(p<0.001).Ölçek alt boyutlarından eleştirel düşünme ölçeği ?analitiklik? ve `'açık fikirlilik'' alt boyutları ile problem çözme envanterinin tüm alt boyutları (p<0.001), ?meraklılık? ve `'doğruyu arama'' alt boyutları ile problem çözme envanterinin ?Yaklaşma-kaçınma? ve `'kişisel kontrol? boyutu arasında (p<0.001), ?Sistematiklik? ile ?Problem çözme yeteneğine güven? ve kişisel kontrol? boyutları arasında ilişki olduğu saptanmıştır (p>0.001).Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği? ile ?problem çözme envanteri'' toplam ölçek puanları ile yapılan analizde, iki ölçek puan ortalamaları arasında negatif yönde ve yüksek düzeyde bir ilişki olduğu (p<0.001), dolayısıyla hemşirelerin eleştirel düşünme eğilimleri arttıkça problem çözme becerilerinin arttığı saptanmıştır.Anahtar sözcükler: Eleştirel düşünme eğilimi, hemşire, problem çözme becerisie-mail: saadeterzincanli@hotmail.com

Abstract:
Research is a descriptive study which has been carried out with the aim of determine nurses? critical intellectual tendency and their problem-solving abilities and influential factors.The research was carried out in a university hospital and private hospital between August,2009 and October,2009. The research has focused on the nurses ( N=840 ) who work in hospitals where the researchs have been carried out, its illustration has formed of 264 nurses who were chosen by the coincidental illustration method.? Individual Introduction Form? which was improved according to this research, ?California Critical Intellectual Tendency Criterion? which was improved by Facione and whose validity and reliability study in Turkey was done by Kökdemir and ?Problem-solving Inventory? which was improved by Heppner and Peterson and whose adaptation to Turkish, validity and reliability study was done by Taylan ( 1990 ) and Şahin ( 1993 ) were used in gathering the research datas.Shefee Test, variance analysis, t-test, pearson corelation analysis were used in the evaluation of datas. Written/ Oral permission were gotten by the nurses who attended the research, the institutions where the research would be carried out and ethnic committee in order to be able to do the research.As a result of this research, the nurses who are included in this research have shown that % 39.8 of them are 26-32 years old, % 61.7 of them are married, % 80.7 of their socio-economic levels are of middling quality, % 44.7 of them university graduate, % 79.2 of them work in a university hospital, % 61 of them work as a service nurse, % 40.2 of them have been working for 5 years or less than it, % 62.9 of them have attended scientific meeting, the vast majority of these nurses ( % 78.8 ) have not been trained in critical intellect area and % 68.2 of them have not been trained in problem-solving area.In this research, nurses? CCTDI score averages ( 217.38 = 18.83 ) and PÇÖ total score averages (92.17±19.75) are of the middling quality.Age is not an influential factor on critical intellect, but has an effect on the ?approach-avoid dimensions? of problem-solving abilities . Wheras the education has an effect on the broad-minded dimension of critical intellectual tendency (p<0.05), the ?approach-avoid dimension? of problem solving abilities and also marital status affects the ?curiosity dimension? of critical intellect (p<0.05), but not the problem-solving abilities have been determined (p>0.05).It has been understood that the hospital where the nurses work has an influence on total criterion, curiosity and systematic dimensions of critical intellectual tendency, approach-avoid dimensions of problem-solving inventory, there is no relationship between the working hours and critical tendency, but is related to the approach-avoid dimensions of problem-solving abilities. Nurses? getting trained in critical intellect has an effect on broad-minded sub-dimension of critical intellect, their getting trained in problem-solving has an effect on approach-avoid dimension, their attendancy of scientific meeting has not an influence on both critical intellect and problem-solving abilities.When Critical Intellectual Tendency Criterion?s sub-dimensions and problem-solving inventory?s sub-dimensions were examined, it was understood that there was a negative relationship between Critical Intellectual Tendency Criterion?s sub-dimensions and problem-solving inventory?s sub-dimensions.There is a relationship between ?Analytical? and ? Broad-minded? sub-dimensions of Critical Intellectual Criterion and all sub-dimensions of problem-solving inventory, between sub-dimensions of ?Curiosity? and ? Looking for the truth? and ?Approach-avoid? and ?Self-control? dimensions of problem-solving inventory (p<0.001), between ?The systematic?, ? Have a self-confidence of problem-solving abilities? and ?Self-control? dimensions (p>0.001)..The analysis which was done via Critical Intellectual Tendency Criterion and ?problem-solving inventory? total evaluation scores has shown that the relationship between two evaluation score averages is both negative and high and so, the more critical intellectual tendency the nurses have, the more problem-solving abilities they have(p<0.001).Key Words : Critical Intellectual Tendency, Problem-Solving Abilities