Köyceğiz lagün sisteminde yaşayan mavi yengeç (Callinectes sapidus Rathbun, 1896)'de ağır metal birikimi
Heavy metal accumulation in blue crab (Callinectes sapidus Rathbun, 1896) inhabiting Köyceğiz lagoon
Yazar: TUNCER OKAN GENÇ
Danışman: DOÇ. DR. FEVZİ YILMAZ
Muğla Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Bölümü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology

Özet:
Bu çalışma Köyceğiz Lagün sisteminde yaşayan Mavi Yengeç (Callinectes sapidus Rathbun, 1896)'de ağır metal birikiminin araştırılması amacı ile Haziran 2009 ve Mayıs 2010 tarihleri arasında yapılmıştır. Bu amaçla aylık dönemlerde araziye çıkılarak toplam altmış mavi yengeç örneği yakalanmış ve incelenmiştir. Mavi Yengeç'lerdeki ağır metal birikimin belirlenmesi için kas, hepatopankreas, solungaç ve kabuklarından doku örnekleri alınarak önce mikrodalga ünitesinde yakılmış sonra da ICP-AES cihazında metal ölçümleri yapılmıştır.Elde edilen sonuçlara göre, en yüksek Zn birikimi kas ve hepatopankreas dokularında ortalama olarak sırasıyla 43,98 µg/g ve 55,20µg/g hesaplanmıştır. Solungaç dokusundaki en yüksek birikim ortalama 173,07 µg/g ile Fe; kabuk da ise en yüksek birikim 106,87 µg/g ortalama ile Mn ağır metali ile gerçekleşmiştir. Araştırılan ağır metallerin kas dokusunda birikimi; Zn > Cu > Fe > Mn > Cr > Pb > Ni > As > Cd > Hg > Se olarak sıralanmıştır. Solungaç dokusunda ise bu sıralama Fe > Cu > Zn > Mn > Ni > Cr > Pb > As > Cd > Hg >Se olarak belirlenmiştir. Hepatopankreas dokusunda araştırılan ağır metallerin birikimlerinin sıralanması; Zn > Cu > Fe > Mn > Cr > Ni > Pb > Cd > As > Se > Hg iken kabuk dokusunda bu sıralama; Mn > Fe > Zn > Cu > Cr > Pb > Ni > As > Cd > Hg > Se şeklindedir.Köyceğiz Lagün Sisteminde yapılan bu çalışma sonucunda elde edilen sonuçlara göre mevcut durumda yoğun bir ağır metal kirliliği tespit edilmemesine rağmen ilerleyen zamanlar için muhtemel kirlilik potansiyelinin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edilen bu bölgede gerekli önlemler bölgedeki resmi ve sivil toplum kuruluşlar başta olmak üzere tüm halk tarafından alınmalı ve bölge korunmalıdır.Anahtar Kelimeler:Ağır Metal Kirliliği, Mavi Yengeç (Callinectes sapidus), Köyceğiz Lagünü

Abstract:
This study was carried between June 2009- June 2010 to determine heavy metal accumulation in Blue crab (Callinectes sapidus Rathbun, 1896) in habiting Köyceğiz Lagoon System. For this purpose a total of sixty Blue crab samples were caught and investigated by the field works which were done monthly. To determine the heavy metal accumulation in Blue crab the tissues samples from muscle, hepatopancreas, gills and shell of Blue crab were taken. The samples were analyzed in ICP-AES after dried in microwave unit.According to obtained results, in the muscle and hepatopancreas tissues, highest Zn accumulation were observed with a mean of 43, 98 µg/g and 55,20 µg/g respectively. In gill tissue, mean highest accumulation was observed at Fe with 173, 07 µg/g while the mean highest accumulation in shell tissue was at Mn with 106,87 µg/g levels. The accumulation of investigated heavy metals in muscle tissue was in order as; Zn > Cu > Fe > Mn > Cr > Pb > Ni > As > Cd > Hg > Se. In gill tissue the order of accumulation of the investigated heavy metals was as; Fe > Cu > Zn > Mn > Ni > Cr > Pb > As > Cd > Hg >Se. In hepatopancreas tissue the order of he accumulation of the investigated heavy metals was Zn > Cu > Fe > Mn > Cr > Ni > Pb > Cd > As > Se > Hg while it was; Mn > Fe > Zn > Cu > Cr > Pb > Ni > As > Cd > Hg > Se in shell tissue.According to the obtained results of the study which was carried out in Köyceğiz Lagoon System, intensive heavy metal pollution was not determined in present situation but the possible pollution potential was determined for future. As a result required precautions fort he region should be taken by Goverment agencies, Non- Govermental organisations and local peoples.Key Words:Heavy Metal Pollution, Blue Crab (Callinectes sapidus), Köyceğiz Lagoon System