Pulmoner hipertansiyon hastalarında uyku bozuklukları sıklığı ve özellikleri
The rate of sleep related breathing disorders and its characterstics in pulmonary hypertension patients
Yazar: ÖZGE KARAKILIÇ
Danışman: PROF. DR. CAN SEVİNÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Hipertansiyon = Hypertension ; Hipertansiyon-pulmoner = Hypertension-pulmonary ; Polisomnografi = Polysomnography ; Solunum bozuklukları = Respiration disorders ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests ; Uyku = Sleep ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders

Özet:
Amaç: Pulmoner hipertansiyon (PH), sağ ventrikül yetmezliğine neden olan ve tedavi edilmediği durumlarda ölüme yol açan, progresif pulmoner vasküler direnç artışı ile seyreden kronik bir hastalıktır. Klinikte pek çok hastalık PH'a neden olabilmektedir. Uyku ile ilişkili solunum bozukluğu PH olgularında sıklıkla görülmektedir. Bu nedenle kılavuzlarda, PH tanısı olan olgulara polisomnografi ve noktürnal oksimetri yapılması önerilmektedir. Çalışmamızda PH hastalarında görülen uyku ile ilişkili solunum bozukluğu (OSA, CSA, noktürnal desatürasyon) sıklığını, özelliklerini ve diğer parametrelerle ilişkisini belirlemeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya PH tanısı olan 32 hasta alındı. Hastaların antropometrik özellikleri, sigara öyküleri, PH grubu, fonksiyonel sınıfları, ekokardiyografi bulguları, sağ kalp kateterizasyonu bulguları, SFT bulguları, altı dakika yürüme testi (6DYT) sonuçları ve kan gazı analizi sonuçları kaydedildi. Olguların tümüne polisomnografi yapıldı ve verileri kaydedildi.
Bulgular: Olguların 25'i kadın (%78,1), 7'si erkekti (%21,9). Ortalama yaş 58,2±2,5, ortalama BMİ 30,5±1,2 olarak bulundu. Olguların %40,6'sını grup 1 yani PAH olguları oluşturmaktayken, %59,4'ünü diğer gruplar (grup 2, 3, 4 ve 5) oluşturuyordu. Olguların NYKC fonksiyonel sınıflamasına göre %50'sini sınıf 1-2, %50'sini sınıf 3-4 olgular oluşturuyordu. Olguların AHİ değeri ortalama 19,6±5,1/h olarak bulundu. Olguları uyku ile ilişkili solunum bozukluğunun ağırlığına göre gruplandırdığımızda; olguların 10'unda (%31.2)  AHİ>15 olarak bulundu. Bu olguların kilo (p=0,01), BMİ (p=0,006) değeri anlamlı olarak yüksek iken, N3 uyuma süresi  (p=0,04), uykuda en düşük oksijen satürasyonu (p=0,01) ve 6DYT mesafesi (p=0,05) anlamlı olarak düşük bulundu. Olguların 7'sinde AHİ>30 olarak bulundu. Bu olguların sağ ventrikül çapı (RV) (p=0,04) ve sağ atrium basıncı (p=0,01) değerleri anlamlı olarak yüksek idi. 
Olgular noktürnal desatürasyon varlığına göre; uykuda ortalama oksijen satürasyonu ≤%88 olan ve >%88 olan olgular olarak ayrıldığında, Grup 1 (PAH) olgularında noktürnal desatürasyonu olan olgu sayısının diğer gruplara kıyasla anlamlı olarak yüksek olduğu saptandı (p=0,01). Noktürnal desatürasyonu olan olgularda, PAB (p=0,02), sağ ventrikül çapı (RV) (p=0,002) anlamlı olarak yüksek iken, 6DYT mesafesi (p=0,03), kan gazı analizinde PaO2 (p=0,007), dinlenme halindeki oksijen satürasyonu (p=0,004) anlamlı olarak düşük bulundu.
Tartışma: Daha önce yapılan araştırmalarda olduğu gibi çalışmamızda da, PH hastalarında; dinlenme halinde ya da egzersiz sırasında desatürasyon olmasa bile, OSA ve nokturnal desatürasyon gibi uyku ile ilişkili solunum bozukluklarının sık görüldüğü saptanmıştır. Bu nedenle PH tanısı alan tüm olgulara; grubu belirlenirken, tanı aşamasında ya da tanı konulduktan sonra PSG ve noktürnal oksimetri incelemesi yapılmasının gerekli olduğu sonucuna varılmıştır. 

Anahtar Sözcükler: Pulmoner hipertansiyon, uyku ile ilişkili solunum bozukluğu, apne-hipopne indeksi, noktürnal desatürasyon, polisomnografi

Abstract:
Background: Pulmoner hypertension (PH), is a chronic disease that causes right ventriculous insufficiency and causes death when not treated and progresses with progressive pulmoner vascular resistance increase. Many diseases can cause PH. Sleep related breathing disorders can be seen frequently in PH cases. Therefore, it is recommended in guideline that polysomnography and nocturnal oximetry should be applied. In our study; we aimed to determine the frequency, features and other parameters of sleep related breathing disorders observed in PH patients (OSA, CSA, nocturnal desaturation).  
Methods: 32 patients with PH diagnosis have been included in this study. The antropometric features, smoking histories, PH group, functional classes, ecocardiographic, right heart catetherisation, PFT findings, 6 minute walking test (6 MWT) and blood gas analysis results were recorded. Polysomnography was performed in all the cases and the data was recorded.
Results: 25 (%78,1) of the cases were women, and 7 (%21,9) were men. Mean age was found as 58,2±2,5, mean BMI as 30,5±1,2kg/m2. While %40,6 of the cases consisted group 1 PAH cases, the other groups (group 2, 3, 4 ve 5) consisted %59,4. According to the NYHA functional classification of the cases,  %50 of the cases consist were class 1-2 and %50 of the cases were class 3-4. AHI value of the cases found as mean 19,6±5,1/h.  When we classify the cases according to the severity of sleep related breathing disorders; AHİ>15 was found in 10 (31.2%) of the cases. While the values of these cases were significantly high as weight (p=0,01), BMI (p=0,006), N3 sleep time (p=0,04), the least oxygen saturation in sleep (p=0,01) and 6MWT distance (p=0,05) were found significantly low. AHİ>30 was found in the 7 of the cases. The right ventricular diameter of these cases (RV) (p=0,04) and right atrium pressure (p=0,01) values was significantly high.
 When the cases were divided in order with the existence of nocturnal desaturation, as cases which were ≤%88 and >%88 mean oxygen saturation in sleep, it was detected that in Group 1 (PAH) cases, the number of cases that had nocturnal desaturation was significantly higher (p=0,01) in comparison with the other groups. In the cases with nocturnal desaturation PAB (p=0,02), right ventrcicular diameter (RV) (p=0,002) were significantly high, 6MWT distance (p=0,03), PaO2 (p=0,007), oxygen saturation in rest (repose) position (p=0,004) was found signficantly low.
Conclusions: In our study like the previous studies it has been found that; even though desaturation does not occur during rest position or exercise in PH patients; sleep related breathing disorders like OSA and nocturnal desaturation are found frequently. Therefore, while determining the group of the cases who have PH diagnosis; the result that is reached is that PSG and nocturnal oxymetry research should be applied during the initial diagnosis phase or after diagnosis is made.

Key Words: Pulmoner hypertension, sleep related breathing disorders, apnea – hypoapnea index, nocturnal desaturation, polysomnography