Devletlerarası ve devlet dışı aktör olarak İngiliz Milletler Topluluğu ve Türk dış politikası üzerine çıkarımlar
British Commonwealth of Nations as an intergovernmental and nongovernmental actor and its implications on Turkish foreign policy
Yazar: ZAHİDE MELİS ÖZÜN
Danışman: DOÇ. DR. SİRET HÜRSOY
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Devletler topluluğu = Society of states ; Orta Asya = Central Asia ; Sosyal yapısalcılık = Social constructivism ; Topluluklar sosyolojisi = Sociology of community ; Türk Cumhuriyetleri = Turkish Republics ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası örgütler = International organizations ; İngiltere = England

Özet:
Soğuk Savaş'ın sona ermesinin ardından Kazakistan, Türkmenistan, Özbekistan, Azerbaycan, Kırgızistan ve Tacikistan olmak üzere altı yeni Türk Cumhuriyeti bağımsız birer devlet olarak uluslararası sistemdeki yerini almıştır. SSCB'nin dağılmasıyla birlikte, Soğuk Savaş döneminde var olan Moskova etkisi nedeniyle ilişki kurulamayan Türk Cumhuriyetleri ile Türkiye arasındaki engel ortadan kalkmış ve Türkiye ile bağımsızlığını kazanan Orta Asya Türk Cumhuriyetleri arasında siyasal, sosyal ve ekonomik bir birliğin kurulmasının yolu açılmıştır.Sosyal yapısalcılık kuramına göre kimlik, kültür ve norm gibi düşünsel ve toplumsal öğeler sosyal bir dünya olarak devletler arası ilişkilerin ortaya çıkmasında ve geliştirilmesinde materyal yapılardan daha az önemli değildir. Kuramın da ileri sürdüğü üzere Orta Asya Türk Cumhuriyetleriyle paylaşılan ortak tarihi, dilsel, dinsel ve kültürel özellikler Türkiye'ye bölge ülkeleriyle ilişkilerini güçlendirme ve ekonomik, siyasi, sosyal alanlarda işbirliğine gitme konusunda benzersiz bir fırsat sunmaktadır. Türkiye 1990'lı yıllardan beri uyguladığı plansız, istikrarsız ve hedef odaklı olmayan politikaları nedeniyle Türk Cumhuriyetleri ile olan ilişkilerde yeterince kullanamadığı avantajlı konumunu ise İngiltere'nin eski sömürgeleriyle kurmuş olduğu Milletler Topluluğu'nu örnek alarak verimli hale getirebilir.Milletler Topluluğu, üyeleri arasındaki siyasi ve ekonomik ilişkiler ile sosyo-kültürel faaliyetler ve kurumsal yapısıyla yakın çevresinde barışın korunmasıyla istikrar ve refahın arttırılması doğrultusunda benimsenen çok boyutlu ve pragmatik dış politika çerçevesinde Türk Cumhuriyetleri ile olan ilişkilerin kurumsallaştırılması konusunda Türkiye için başarılı bir örnek teşkil etmektedir. Sosyal yapısalcılık kuramı temel alınarak değerlendirildiğinde paylaşılan ortak değerler nedeniyle orta ve uzun vadede kurulması muhtemel olan Milletler Topluluğu benzeri bir kurumsal yapı Türkiye-Türk Cumhuriyetleri arasındaki bağların kuvvetlendirilmesini sağlamanın yanında ülkeler arasında istenilen güven ortamını sağlayarak dünya barışına da katkıda bulunacaktır.Anahtar kelimeler: Orta Asya Türk Cumhuriyetleri, sosyal yapısalcılık kuramı, Türk Dış Politikası, Milletler Topluluğu.

Abstract:
After the end of the Cold War, six new Turkish Republic that is composed of Kazakhstan, Turkmenistan, Uzbekstan, Azerbaijan, Kyrgyzstan and Tajikistan took their places in the international system as independent states. Accompanied by the collapse of Soviet Union, the block that obstruct the relationships between Turkey and Central Asia Turkish Republics was removed and a probability of constructing a political, social and economic union appeared for Turkey and the Republics.According to social constructivist theory social and intellectual elements like identitiy, culture and norm are as important as material structures for appearing and developing the relations between states. As theory says, common historical, linguistic, religious and cultural features sharing with Central Asia Turkish Republics give an unprecedented chance to Turkey to develop and cooperate with Republics in the economic, political an social areas. Turkey can streamline its advantageous situation, which wasn?t used effectively because of its unplanned and instable politics in its relations with Republics, by following Brtish Commonwealth.Commonwealth with its institutional structure, economic and political relationships and the social activities between its members is a successful model to institutionalize the relationships with Republics for Turkey who monitors pragmatic and multi-faceted foreign policy according to adopted policy of protecting peace and increasing welfare and stability in its near surroundings. When it is evaluated by considering social constructivist theory, it can be said that a structure which is smilar to Commonwealth and has a probability to be established in the middle or long term thanks to common values will strenghten the relations between Turkey and the Republics and contribute world peace by providing desired security area between countries.Key Words: Central Asia Turkish Republics, social constructivist theory, Turkish Foreign Policy,Commonwealth.