18 yaş ve üstü bireylerin kanser hakkında bilgi tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge attitudes and behaviors of individuals 18 years and older about cancer
Yazar: GÜLBİN MERVE AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. GÜZİN ZEREN ÖZTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Davranış = Behavior ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Amaç: Kanser; sebebi bilinen ölümler sıralamasında ikinci sırada yer almaktadır. Kanserde erken tanı hayat kurtarıcıdır. Bu nedenle kişilerin kanser hakkında bilgisini ölçmek ve farkındalığını arttırmak önemlidir. Çalışmamızda;18 yaş ve üstü bireylerin kansere ilişkin bilgi, tutum ve davranışlarını ölçmeyi amaçladık.

Yöntem: Çalışmamız tek merkezli, prospektif, kesitsel, tanımlayıcı ve analitik niteliktedir. Örneklem büyüklüğü Mart ve Mayıs 2019 ayları arasında SBÜ Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran 18 yaş ve üstü bireyler üzerinden "basit rastgele örneklemde örneklem genişliği tahmini" yöntemiyle hesaplandı. Anket; bireylerin sosyo-demografik özelliklerini belirleyen, kanser hakkında bilgi tutum ve davranışlarını değerlendiren kadın ve erkekler için 20 ortak soru ve toplamda 26 kadın, 25 erkek sorularından oluşmaktadır. İstatistiksel analiz için SPSS 15.0 for Windows programı kullanıldı. İstatistiksel alfa anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edildi.

Bulgular: Araştırma grubundaki bireylerin %60'ı kadın, %40'ı erkek; %57,6'sı 18-39 yaş grubunda, %37,4'ü 40-64 yaş grubunda ve %5'i 65 yaş ve üstüydü. Katılımcıların %70,6'sı kanserin ölümcül olduğunu, %87,9'u erken tanıyla tedavisi olan bir hastalık olduğunu düşünüyordu. En sık ifade edilen ilk 3 kanser belirtisi; memede ya da vücutta hissedilen kitle (%90,3), ben ve siğillerde değişiklik (%74,7), aşırı kilo kaybı (%72,9), ilk 3 kanser risk faktörü; sigara (%97,9), sağlıksız yaşam tarzı (%90,9), radyasyon (%90,9); ilk 3 kanserden korunma önlemi; sigara içmemek (%66,5), sağlıklı beslenmek (%50,6), radyasyondan kaçınmak (%45,9) idi. Katılımcıların kanser olsalardı öğrenmek isteyeceklerin oranı %77,9'du. Kanser taraması için başvuranlar %27,4, doktor tarafından yönlendirilenler %15 oranındaydı. Kadın bireylere göre; meme kanseri tarama yöntemleri; mamografi (%78,4) , KKMM (%63,2) idi, serviks kanseri tarama yöntemleri; pap smaer testi (%62,3), HPV testiydi (%15,2) . Kadın bireylerin %39,2'si meme kanseri, %39,2'si serviks kanseri taraması yaptırmıştı. Erkek bireylerin %30,1'i GGK testi ile, %55,6'sı kolonoskopi ile kolon kanseri taraması yapıldığını biliyordu. Erkek bireylerin %5,9'u kolon kanseri, %15,4'ü prostat kanseri taraması yaptırmıştı.
Sonuç: Çalışmamızda bireylerin kanser belirtileri, risk faktörleri, kanserden korunma önlemleri, tarama yöntemleri konularında bilgileri belli düzeyde mevcuttur, ancak bu oranları arttırmak gerekmektedir.
Anahtar kelimeler: Kanser, Bilgi, Tutum, Davranış

Abstract:
Objective: Cancer; the second cause of deaths are known. Early diagnosis in cancer is life-saving. Therefore, it is important to measure and increase awareness of people about cancer. In this study, we aimed to measure the knowledge, attitudes and behaviors of individuals aged 18 years and older.
Methods: Our study is single-centered, prospective, cross-sectional, descriptive and analytical. The sample size was calculated by using the "simple random sample sampling estimate üzerinden method for individuals aged 18 years or older who applied to the Family Medicine outpatient clinics of SBU Şişli Hamidiye Etfal Training and Research Hospital between March and May 2019. Survey; It consists of 20 common questions for men and women who determine the sociodemographic characteristics of individuals and evaluates their knowledge and attitudes about cancer and a total of 26 female and 25 male questions. SPSS 15.0 for Windows program was used for statistical analysis. Statistical alpha significance level was accepted as p <0,05.
Results: 60% of the individuals in the research group were female and 40% were male; %57,6 were in the 18-39 age group, %37,4 were in the 40-64 age group, and %5 were 65 and over. %70,6 of the participants thought that cancer was fatal and %87,9 thought it was a disease that was treated with early diagnosis. The first three most common cancer symptoms are; breast or body mass (%90,3), changes in nevus and warts (%74,7), excessive weight loss (%72,9), the first 3 cancer risk factors; smoking (%97,9), unhealthy lifestyle (%90,9), radiation (%90,9); top 3 cancer prevention measures; not to smoke (%66,5), healthy eating (%50,6), avoiding radiation (%45,9). The percentage of participants who would like to learn if they had cancer was %77,9. The rate of those who applied for cancer screening was %27,4 and the rate of those referred by the doctor was %15,2. According to female individuals; breast cancer screening methods; mammography (%78,4), BSE (%63,2), cervical cancer screening methods; pap smaer test (%62,3) and HPV test (%15,2). %39,2 of the women had breast cancer screening and %39,2 had cervical cancer screening. %30,1 of male subjects knew that colon cancer screening was performed by GGK test and %55,6 by colonoscopy. %5,9 of the male subjects had colon cancer screening and %15,4 had prostate cancer screening.
Conclusion: In our study, individuals had some knowledge about cancer symptoms, risk factors, cancer prevention measures, screening methods, but these rates should be increased.
Keywords: Cancer, Knowledge, Attitude, Behavior