Türkiye zaman kullanım anketi 2006 verilerinin sağlığı geliştirici fiziksel aktivite açısından analizi
Evaluation of health enhancing physical activity by using the data of the time use survey 2006 Turkey
Yazar: DEMET BÖREKÇİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHMUT SAADİ YARDIM
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Etki süreci = Effect process ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Sağlığın geliştirilmesi = Health promotion ; Zaman = Time ; Zaman yönetimi = Time management

Özet:
Türkiye İstatististik Kurumu Zaman Kullanım Anketi 2006 (ZKA-2006) kapsamında Türkiye genelinde 5070 haneye ve hanelerde yaşayan 11 bin 815 hanehalkına ulaşılmıştır. Türkiye'yi temsil eden bir örneklemde kişilerin hafta içi ve hafta sonu birer gün zarfında zamanlarını nasıl geçirdiklerini verilen günlüklere kaydetmeleri istenmiş ve elde edilen bu veriler kodlanarak veri tabanı oluşturulmuştur. Bu tez çalışması ZKA-2006 mikro veri setinin sekonder analizi olarak planlanmıştır. Katılımcıların fiziksel aktivite düzeyleri, metabolik eşdeğerlerine (MET) çevirilerek sağlığı geliştirici fiziksel aktivite düzeyleri değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme için, dakika cinsinden kaydedilen aktivitelerin süreleri, Amerikan Zaman Kullanım Çalışmaları, Fiziksel Aktiviteler Özet Listesinden Metabolik Eşdeğer (MET) cinsinden değerlerle çarpılmıştır. Hesaplamalara 3 MET ve üzeri aktiviteler katılmış, yüzde 95 güven aralığı esas alınarak tek yönlü varyans analizi, etki büyüklüğü ve lineer regresyon analizleri yapılmıştır. Hafta içi günler dikkate alındığında kadın olmak, 25-45 yaş grubunda bulunmak, son bir haftada ücretli bir işte çalışmış olmak, ilkokul ve altı eğitim düzeyine sahip bulunmak, kırsal kesimde yaşıyor olmak, iyi algılanan sağlık durumuna sahip olmak, ve en düşük refah düzeyinde yer almak sağlığı geliştirici fiziksel aktiviteyi arttıran özellikler olarak saptanmıştır. Ülkemizde de düzenli olarak yapılmaya başlanan ZKA verilerini kullanarak sağlığı geliştirici fiziksel aktiviteyi etkileyen faktörleri tespit etmek ve bu konuda politikalar geliştirmek ve zaman içerisinde meydana gelen değişim trendini inceleyerek bu politikaların etkisini ortaya koymak mümkün olacaktır. Bu tez çalışması bu anlamda bir metodolojik çalışma olarak ileriki çalışmalara bir temel oluşturma girişimidir.

Anahtar kelimeler: sağlığı geliştirici fiziksel aktivite, etki büyüklüğü, metabolik eşdeğer (MET), zaman kullanım anketi

Abstract:
In the scope of Turkish Statistictical Institute Time Use Survey 2006 (TUS-2006), 5070 house 11 thousand 815 household has been reached. In a sample that is resembling Turkey, household were asked to record daily activities during one designated weekday and weekend days for each houses and data set was gathered by coding in computer. This dissertation was planned as a seconder analysis of tha micro data set of the TUS-2006. By converting physical activity levels of the participants in metabolic equivalent (MET) values, health-enhancing physical activity levels were evaluated. For this evaluation, activities that is recorded in minutes were multiplied with the values from American Time Use Survey Compendium of Physical Activities. Activities with the metabolic equivalent that is more than 3 MET were taken into account. One-way ANOVA, effect size and lineer regression analysis was conducted with confidence interval of 95%. According to results concerning to weekday values, being female, being in 25-44 years age group, to have worked in a paid job in the last week, having primary school and less education level, living in rural region, having good percieved health status, and being in the least wealth level were found to be among the characteristics that increase health-enhancing physical activity levels. By using the data of TUS which are also started to be done regularly in our country, defining the factors affecting health-enhancing physical activity, establishing policies on this topic and evaluating of the effect of the policies by monitoring the trend of changes in time will be possible. From this scope this dissertation is an attempt of foundation of the basis of the methodology for the following researches on this topic.

Key words: health-enhancing physical activity, time use survey, effect size, metabolic equivalent (MET), Turkey