Türkiye ve Japonya'daki arkeolojik kültür varlıklarının yönetimine ilişkin mevzuatın karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi
Comparative evaluation of the legislation regarding the management of archaeological cultural properties in Türkiye and Japan
Yazar: İLKAY İVGİN
Danışman: PROF. DR. YAŞAR SELÇUK ŞENER
Gazi Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Kültür Varlıklarını Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Hukuk = Law ; Müzecilik = Museology
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Arkeolojik miras = Archaeological heritage ; Kültür = Culture ; Kültür Bakanlığı = Ministy of Culture ; Kültür hukuku = Cultural law ; Kültür varlıkları = Cultural properties ; Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu = Code of Protection of Cultural and Natural Properties ; Kültür ve Turizm Bakanlığı = The Ministy of Cuture and Tourism ; Kültür yönetimi = Cultural management

Özet:
Osmanlı Devleti'nde Tanzimat Fermanı ile Kıta Avrupası referans alınarak kültür varlıklarının korunması ve yönetimi ile ilgili hukuki kurallar da düzenlenmeye başlamış, Osmanlı'nın son dönemlerine kadar bu konuda çalışmalar devam ederek, nihayet standart kurallar oluşturulmaya başlanmıştır. Hatta Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra bile bu koruma ve yönetim anlayışı şekil bakımından günümüze kadar mevcudiyetini korumuştur. 
Gelişen ve değişen dünya koşullarında kültür varlıklarını koruma standartlarının ve yönetiminin değişiklik gösterdiğini ve eskiye nazaran geliştiğini biliyoruz. Günümüzde kültür varlığının müzelerde sıkı sıkıya kapatarak koruma zihniyetinden, toplumla iç içe yönetişim ile koruma modelinin benimsendiği bilimsel bir ortama evrilmiştir. Bu gelişimi yakalayabilmek ve ülkemizin kültür varlığı potansiyelini koruyarak, yönetim sistemini en iyi örnek modellere adapte edebilmek için çalışmamızda Asya'nın en doğusundaki Japonya örnek alınmıştır. Japonya gerçekten de kültür varlığı yönetimi konusunda uzman ve bu uzmanlığını diğer ülkelerle de paylaşan bir sistem kurmuş vaziyettedir.  
Yüzde yetmiş beşi dağlık olan Japonya'nın geriye kalan yüzde yirmi beşlik kesiminde halkın yaşayıp, tarım yapıp, endüstrileşip aynı zamanda yine aynı bölgede yer alan kültür varlığı birikimini koruyup yönetmesi çok zor ve bir o kadar da imkânsız gibi görünse de doğru kurgulanan bir sistemle Japonlar bunu başarabilmiştir.  .
Çalışmamızda öncelikle ülkemizdeki mevcut kültür varlıklarını koruma ve yönetimine ait hukuki yapı incelenmiş sonrasında Japon mevzuatı irdelenmiştir. Karşılaştırma yaparak ülkemizin yönetim yapısına uygun, olması gereken en uygun koruma ve yönetim standartları önerisinde bulunularak çalışmamız tamamlanmıştır. Çalışmamızda kültür varlıklarının gelecek nesillere en doğru şekilde ulaştırılması için kültür varlıkları yönetiminin önemi ortaya konulmuş, geçmiş ve mevcut kültürü ile barışık nesillerin yetişebilmesi için de toplumsal eğitimin önemine değinilmiştir. Büyük Önderimiz Mustafa Kemal Atatürk'ün "kültürüne sahip çıkmayan milletler başka milletlerin kültürüne esir düşerler" sözünü iyi anlayıp kavrayarak kültür yönetimine önem verilmesi gerektiği çalışmamızın sonunda kavranmış olacaktır.

Abstract:
In the Ottoman Empire, the Tanzimat Edict introduced rules for protecting and managing cultural heritage, inspired by European practices. This approach continued until the end of the Ottoman period and into the early years of the Turkish Republic. Even today, the basic ideas from that time still influence how we manage and protect cultural heritage.

We know that standards for protecting cultural heritage have changed and improved over time. Instead of just keeping artifacts locked away in museums, today's approach involves working closely with the community. To understand these changes and improve our own system, we look at Japan, which is known for its effective cultural heritage management.

Despite its mountainous terrain, Japan has successfully managed and protected its cultural heritage in the areas where people live and work. In our study, we first reviewed the current laws for protecting cultural heritage in Türkiye, then examined Japanese regulations. By comparing the two, we suggest the best ways for Türkiye to manage and protect its cultural heritage. We also discuss the importance of education in helping people appreciate and preserve their culture. By understanding Mustafa Kemal Atatürk's idea that "nations that do not protect their own culture become slaves to the cultures of others," we see why it's important to focus on cultural management.