İlköğretim okulu yöneticilerinin mesleki benlik saygıları
Primary School Administrators' Vocational self-esteem
Yazar: HÜSEYİN SERİN
Danışman: DOÇ. DR. İRFAN ERDOĞAN
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Benlik kavramı = Self concept ; Benlik saygısı = Self esteem ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Mesleki benlik saygısı = Occupational self-esteem ; Yöneticiler = Managers ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde görev yapan " İlköğretim Okul
Yöneticilerinin mesleki benlik saygı düzeylerinin incelenmesidir. Bu amaçla İstanbul ili
Bağcılar, Beşiktaş, Eminönü ve Fatih, ilçelerinde görev yapan ilköğretim okul yöneticilerine,
Arıcak (1999) tarafından geliştirilen Mesleki Benlik Saygısı ölçeğinin yanı sıra bir kişisel bilgi
formu uygulanmıştır. İnceleme sonucunda 121 yöneticinin (98 erkek, 23 bayan) ölçeklerinin
eksiksiz olduğu görülmüş ve analizler SPSS paket programında 121 yönetici üzerinden
yapılmıştır. Veriler, 200S-2006 öğretim yılında toplanmıştır. Uygulamadan sonra eksiksiz
yanıtlandığı belirlenen ölçme araçları SPSS paket programına girilmiş ve alt amaçlar
doğrultusunda analizleri yapılmıştır. Yöneticiler hakkındaki bazı kişisel bilgiler frekans ve
yüzde olarak sunulmuş; iki sürekli değişken arasındaki ilişkiye Pearson korelasyon tekniği ile,
iki grup dağılımı arasındaki farka ise bağımsız grup t-testi ile bakılmıştır. İkiden fazla grup
dağılımı arasındaki farkı test ederken ise tek yönlü varyans analizi tekniği kullanılmıştır.
Araştırmada elde edilen bulgular aşağıda özetlenmiştir:
Yöneticilerin son bitirdikleri öğrenim kurumuna bakıldığında, halen % 39.7 gibi yüksek bir
oranda Açık Öğretim lisans tamamlama bölümünde öğrenim görmüş olan yöneticilerin görev
yaptıkları görülmektedir. Bu oranı % 24 ile Eğitim Fakültesi, % 17.4 ile Eğitim Enstitüsü /
Eğitim Yüksekokulu ve % 14 ile de lisans düzeyinde eğitim veren diğer fakülteler
izlemektedir. Ancak, yönetim kademesine gelen personelden beklenilen, kendisine yönetim
alanında bir uzmanlık dalı seçerek bu alanda yüksek düzeyde eğitim almasıdır. Oysa
araştırmaya katılan ilköğretim okulu yöneticileri arasında yalnızca % 4,1 'inin (S kişi) yüksek
lisans ve doktora düzeyinde eğitim aldıkları görülmektedir.
Araştırmaya katılan yöneticilerin % Sl,2'sinin (62 kişi) 41-50 yaş arasında olduğu, %
25.6'sının 51 ve üstü yaşta olduğu görülmektedir. Yöneticilerin genellikle yaşlı olması, bu
zamana kadar yöneticilerin okullardaki kıdemli öğretmenlerin arasından çeşitli bilimsel
olmayan kriterlerle seçiliyor olmasından kaynaklanmaktadır.
Araştırmaya katılan kadın ve erkek deneklerin görüşleri arasında da anlamlı bir fark
bulunmamıştır. Dolayısıyla cinsiyetin eğitim yöneticilerinin mesleki benlik saygısı üzerinde
anlamlı etkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Yaş değişkenine göre deneklerin görüşleri incelendiğinde gruplar arasında görülen farkın
istatistikselolarak anlamlı olmadığı belirlenmiştirMezun olunan eğitim kurumuna göre ilköğretim okulu yöneticilerinin mesleki benlik saygısı
puan ortalamalarına bakıldığında yüksek lisans / doktora mezunlarının benlik saygısının diğer
gruplara göre daha yüksek olduğu görülmektedir. Gruplar arasında görülen bu farkın
istatistikselolarak anlamlı olup olmadığını incelemek için tek yönlü varyans analizi
uygulanmıştır. Elde edilen bulgular incelendiğinde gruplar arasında görülen bu farkın
istatistikselolarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir.
Mezun olunan branşa göre ilköğretim okulu yöneticilerinin mesleki benlik saygısı puan
ortalamalarına bakıldığında Fen Bilgisi Öğretmeni! Matematik Öğretmenliği bölüm
mezunlarının benlik saygısının diğer gruplara göre daha yüksek olduğu görülmektedir.
Gruplar arasında görülen bu farkın istatistikselolarak anlamlı olup olmadığını incelemek için
tek yönlü varyans analizi uygulanmıştır. Elde dilen bulgular sonucunda farkın istatistiksel
olarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir.
Öğretmen olarak hizmet süreleri ile ilköğretim okulu yöneticilerinin mesleki benlik saygısı
puan ortalamalarına bakıldığında öğretmen olarak 11-20 yıl hizmet süresi bulunan
yöneticilerin mesleki benlik saygısının diğer gruplara göre daha yüksek olduğu, 1-10 yıl
hizmet süresi olan yöneticilerin mesleki benlik saygısının daha düşük olduğu görülmektedir.
Gruplar arasında görülen bu farkın istatistikselolarak anlamlı olup olmadığını incelemek için
tek yönlü varyans analizi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular incelendiğinde gruplar arasında
görülen bu farkın istatistikselolarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p O.OS).
Okuldaki hizmet süresi değişkenine göre deneklerin görüşleri incelendiğinde yönetici olarak
11 ve üstü hizmete sahip ilköğretim okul yöneticilerinin mesleki benlik saygısı puanları
ortalamasının 1-10 yıl hizmete sahip yöneticilerin benlik saygısı puanlarından daha yüksek
olduğu ve gruplar arasında görülen bu farkın istatistikselolarak anlamlı olmadığı
belirlenmiştir (p>O.OS).
Anahtar Kelimeler: Okul Yöneticiliği, Mesleki Benlik Kavramı, Mesleki Benlik Saygısı.

Abstract:
The aim of this study is; to search the level of vocational self-esteem of primary school
administrators who work for the Ministry of Education. A survey has been conducted in
İstanbul; Bağcılar, Beşiktaş, Eminönü, Fatih districts. The survey was developed by Arıcak
(1999) and it is a vocational self-esteem scale.Also a personal infonnation fonn has been used.
The sample consists of 121 administrators (98 males, 23 females) and the results are assessed
in SPSS. Data has been collected in 2005-2006 and analised in line with the sub-aims. The
infonnation related to the administrators is presented in percentages or frequencies. The
relationship between two constant variables has been assessed by Pearson Correlation Test ;
the difference between two group dispersion has been assessed by t-test. The difference
between more than two groups has been done by using one-way variance test technique.
The results of the study is summarized below:
39.7 % of the administrators are gratuated from open university undergraduate programme.
24% of the administrators are gratuated from education faculties, 14 % of them are from the
other undergraduate programmes. Nevertheless, a graduate or postgraduate degree is expected
from the administrators. Whereas only 4.1 % of them (5 people) have , a graduate or
postgraduate degree.
51.2% of the administrators (62 people) are between the age of 41 and 51, 25.6% ofthem are
over 51. The administrators being elderly shows that there is no scientific evidence in
choosing them; only seniority counts.
There is no meaningful difference between the opinions of male and female administrators.As
a result it can be said that sex diffefence has no meaningful effect on the vocational seifesteem.
AIso there is no meaningful statistical difference among the opinions of different age groups.
With respect to the branch, the self-esteems of the administrators who are Science and Maths
garduates are higher compared to the other branches. To see the the meaningfulness of this
difference one-way variance test is used. As a result the difference is not meaningfuL.
The self-esteems of the teachers whose in-service durations are between 11-20 are higher than
the ones whose duartion is between 1-10. To see the the meaningfulness of this difference oneway
variance test is used. As a result the difference is meaningful (p<0.05).
Multiunit Scheffe Test related to vocational self-esteem, shows that there is a significant
difference between the administrators who have 11-20 years in-service and 1-10 years inservice
(p