Muhasebe eğitiminde mesleki yetkinliklerin kademeler itibariyle araştırılması
Research of professional competencies in accounting education by levels
Yazar: ABDURRAHİM ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. REŞAT KARCIOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Günümüz bilgi teknolojilerindeki gelişmeler ve artan küreselleşme her alanda olduğu gibi
muhasebe alanında da değişimler oluşturmuş, bu değişimler muhasebe meslek elemanından
beklenilen yetkinlikleri de değiştirmiştir. Meslek elemanlarından beklenen yetkinliklerin elde
edilmesi, geleceğin meslek elemanı adayı öğrencilerin de en önemli amaçlarından biri olmuştur.
Diğer taraftan meslek adayı olan öğrencilerin motivasyonları, akademik öz yeterlilikleri, derse
karşı tutumları da yetkinlikleri elde etmelerinde etkili olmaktadır.
Bu çalışmanın amacı, uluslararası muhasebe eğitim standartları kapsamında ortaöğretim,
önlisans, lisans ve lisansüstü tüm muhasebe eğitim kademelerinde eğitim gören öğrencilerinin
kazanmaları gereken mesleki yetkinlikleri ne düzeyde elde ettiklerinin ve öğrencilerin akademik
öz yeterliliklerinin, akademik içsel motivasyonlarının ve muhasebe dersine ilgilerinin mesleki
yetkinliklerini elde etmelerini etkileyip etkilemediklerinin araştırılmasıdır.
Bu amaçla bir model oluşturulmuş ve modelin testi için 2022-2023 eğitim öğretim yılında
Erzurum ilinde muhasebe eğitimi alan tüm eğitim kademelerinin son sınıf öğrencilerine 391 adet
anket uygulanmış ve elde edilen veriler SPSS programı ile analize tabi tutulmuştur.
Yapılan araştırmada muhasebe yetkinliklerinin elde edilmesinde eğitim kademelerine göre
farklılık olup olmadığının tespiti için tek yönlü varyans analizi, akademik içsel motivasyon,
akademik öz yeterlilik ve muhasebe dersine ilgi değişkenlerinin muhasebe yetkinliklerinin elde
edilme düzeylerini etkileyip etkilemediğini belirlemek için ise çoklu doğrusal regresyon analizi
yapılmıştır.
Analizler sonucunda lisansüstü eğitim kademelerindeki muhasebe öğrencilerinin diğer
eğitim kademelerine göre yetkinlik elde etme düzeylerinin en yüksek seviyede olduğu,
ortaöğretim eğitim kademesindeki muhasebe öğrencilerinin beklenen yetkinlikleri elde etme
düzeylerinin en düşük seviyede olduğu, önlisans öğrencilerinin lisans öğrencilerine göre
yetkinlikleri elde etme düzeylerinin ise daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin
eğitim kademeleri ile akademik öz yeterlilik, akademik içsel motivasyon ve muhasebe dersine
ilgi değişkenleri arasında anlamlı farklılıkların olduğu, ilgili değişkenlerin muhasebe yetkinliğini
anlamlı olarak etkilediği ve aralarında pozitif doğrusal ilişki bulunduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Muhasebe Eğitimi, Uluslararası Muhasebe Eğitim Standartları,
Muhasebe Mesleki Yetkinlikleri

Abstract:
Developments in today's information technologies and increasing globalization have
created changes in the field of accounting, as in every field. These changes have also changed the
competencies expected from professional accountants. Obtaining the competencies expected from
professional staff has become one of the most important goals of future professional candidate
students. In addition, students' motivation, academic self-efficacy and attitudes are also effective
in achieving competencies.
The aim of this study is to investigate to what extent all accounting students have achieved
the professional competencies they need to obtain within the scope of international accounting
education standards and the relationship levels between students' academic self-efficacy,
academic intrinsic motivation, interest in accounting course and the achievement of
competencies.
For this purpose, a model was created and for the test of the model, 391 surveys were
applied to senior students of all educational levels studying accounting in Erzurum in the 2022-
2023 academic year and the obtained data were analyzed with the SPSS program.
In the research, one-way anova analysis was conducted to determine whether whether there
are differences in the acquisition of accounting competencies according to education levels, and
multiple linear regression analyzes was conducted to determine whether the variables of academic
intrinsic motivation, academic self-efficacy and interest in accounting course affected the
acquisition levels of accounting competencies.
As a result of the analysis, it was determined that the proficiency level of accounting
students at postgraduate education levels was at the highest level compared to other education
levels, that the level of accounting students in secondary education attaining the expected
competencies is at the lowest level, that associate degree accounting students had higher
competency levels than undergraduate accounting students. Also it was determined that there
were significant differences between the education levels of the students and the variables of
academic self-efficacy, academic intrinsic motivation and interest in the accounting course. İn
addition It was determined that the relevant variables significantly affected accounting
competence and there was a positive linear relationship between them.
Key Words: Accounting Education, International Accounting Education Standards,
Accounting Professional Competencies