Kriz kavramı, finansal kriz ve 2008-2012 finans krizi: Türkiye özelinde gelişme yolundaki ülkelere etkisi
Crisis concept, financial crisis, and finance crisis of 2008-2012: In the axis of Turkey, his effects on developing countries
Yazar: HAKAN ERPOLAT
Danışman: DOÇ. DR. NURTAÇ YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Ekonomik kriz 2008 = Economical crisis 2008 ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; Finansal kriz = Financial crisis ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Kriz = Crisis ; Küresel kriz = Global crises ; TodaYamamoto Nedensellik Analizi = TodaYamamoto Causality Analysis ; Zaman serileri analizi = Time series analysis

Özet:
Bu tezin amacı, 2008 global finans krizinin gelişim aşamalarını, coğrafi sınırlarını ve Türkiye özelinde gelişme yolundaki ülkelere etkisini ortaya koymaktır. ABD'de başlayıp bütün dünyaya yayılan 2008 krizinin, bir gelişme yolundaki ülke olarak Türkiye'ye derinden etkileri olmuştur. Bu etkilerin anlaşılabilmesi için kriz kavramı ve finansal krizlerin yapısal incelemesi gerekli görülmüştür. Bu bağlamda bu tez, finansal krizlerin neden olduğu resesyonların diğer krizlerin yol açtığı resesyonlardan daha uzun ve derin geçtiği iddiasını desteklemekle beraber krizin başlangıç ve gelişme noktaları konusunda ayrışmaktadır; finansal krizler finans piyasalarının aksine reel sektörlerde başlamakta, finansal alana bulaşıp güçlü bir formda reel sektörlere dönmektedir.
2008 Finans Krizi'nin, gelişmiş ülkeler kadar gelişme yolundaki ülkelere de ciddi etkileri olmuştur: büyüme oranında gerileme, çıktı seviyesinde keskin düşüş, işsizlik, cari dengede bozulma ve enflasyonist baskılar. Türkiye, 2001 bankacılık krizi sonrası finansal yapıda gerçekleştirilen güçlendirmelere rağmen, 2008 krizinden en fazla etkilenen gelişme yolundaki ülkeler arasında olmuştur. Türkiye, global krize Avrupa Birliği ülkeleriyle gerçekleştirdiği ihracat kanalı aracılığıyla maruz kalmıştır. Makro iktisadi bozulmaların büyük kısmına, Türkiye'nin toplam ihracatında meydana gelen ani bozulmalar yol açmıştır. Bu açıdan, 2008 krizinin, Türkiye'nin yaşadığı "döviz darboğazı" krizlerinden pek az farkı bulunmaktadır.
Türkiye'nin toplam ihracatı (LNEXP), en büyük 10 ihracat partneri Avrupa ülkesinin gelir seviyesi (LNEUGDP), Euro/TL kur oranı (EUCUR) ve ithalatına konu 5 aramalı (LNIMP5) zaman serisine uygulanan ARDL sınır testi, değişkenler arasında uzun dönem denge ve koentegrasyon ilişkisine işaret etmektedir. Koentegrasyon ilişkisinin varlığını tamamlayıcı unsur olarak Toda-Yamamoto (TY) Granger Nedensellik analizleri gerçekleştirilmektedir. Toda-Yamamoto (TY) Granger Nedensellik analizi, EUCUR dâhil LNEUGDP ve LNIMP5 değişkeninden LNEXP serisine doğru nedenselliğe ışık tutmaktadır.

Anahtar sözcükler: 2008 global finans krizi, gelişme yolundaki ülkeler, gelişmiş ülkeler, finansal krizler, resesyon, reel sektör, finansal alan, gelişmiş ülkeler, büyüme oranı, çıktı seviyesi, işsizlik, cari denge, enflasyonist baskı, finansal yapı, makro iktisadi bozulma, döviz darboğazı, ARDL Sınır Testi, döviz kuru, aramalı ithalatı, uzun dönem denge, koentegrasyon, Toda-Yamamoto (TY) Granger Nedensellik analizi

Abstract:
The object of this thesis is to reveal the phases of global financial crisis of 2008, its geographical limits and effects on emerging markets in the pivot of Turkey. The 2008 crisis erupted in the United States and spread all over the world had profound impacts on Turkey as an emerging economy. The crisis concept and structural etude of financial crises have considered essential for better understanding these effects. In that context, this thesis shore up the claim that the recessions caused by financial crises last longer-go deeper than the recessions induced by other crises, but diverges from the cropping up and development points of the crisis.
2008 crisis had impacts as severe as in emerged countries on emerging markets: contraction in grow rate, severe decrement in the output levels, unemployment, deterioration in the current balance and inflationary pressures. Despite the strengthening of the financial structure after the 2001 banking crisis, the Turkish economy was among the emerging markets, which had been most affected by the 2008 crisis. Turkey exposed to the global crisis through its export channel to European Union countries. Most macroeconomic deteriorations led by sudden distortions in Turkey's total exports. In this respect, 2008 crisis has little difference compared to "currency bottleneck" crises Turkey experienced before.
ARDL and Toda-Yamamoto (TY) Granger Causality Tests have applied to total export of Turkey, income level of top-10 European countries, Euro/TL exchange rate, and its five intermediate goods import. Tests have resulted in long-run relationship and TY causalities between some variables.

Key words: Global Finance Crisis of 2008, emerging markets, financial crises, recessions, real sectors, financial area, emerged countries, grow rate, output levels, unemployment, current balance, inflationary pressures, financial structure, macroeconomic deteriorations, currency bottleneck, ARDL, exchange rate, intermediate goods import, long-run equilibrium, cointegration, Toda-Yamamoto (TY) Granger Causality Test