Kırım kongo kanamalı ateşi hastalarında klinik seyir ve apoptoz ilişkisi
Relationship between clinical course and apoptosis in patients with Crimean congo hemorrhagic fever
Yazar: MEHMET SAMET DEMİREL
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM KADER
Yozgat Bozok Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology

Özet:
Giriş ve Amaç
Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Hastalığı (KKKA) ciddi morbidite ve mortaliteye neden olan
multisistemik tutulum gösteren bir hastalıktır. Vakaların çoğunluğu akut ateşli dönemden sonra
toparlanmalarına rağmen olgu fatalite oranı Dünya genelinde ortalama %30 olarak bildirilirken,
Türkiye'de bu oran %5-10 civarındadır. Hastalık sürecinde etkene yönelik yapılan çalışmalar, gidişat
hakkında veri toplanmasını sağlamaktadır. Bu sayede kazanılan izlemler, tecrübe ve deneyimler
hastalığın kontrol edilmesinde ve ilerlemesinin durdurulmasında yarar sağlar. Dünya'da halen
devam eden KKKA vakalarının temel mekanizmalarının aydınlatılması için, ilimizdeki verilerin
çalışmamızda klinik ve patolojik olarak değerlendirilmesi, çalışmamızda bölgedeki hastalığın
seyrinin nasıl devam edeceği, tedavide erken dönemde izlenilecek yollar konusunda önümüze ışık
tutacaktır.
Yöntem
Çalışmaya Yozgat Bozok Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Enfeksiyon
Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji A.B.D' na başvuran ve KKKA tanısı alan 49 erişkin hasta
dahil edildi. Hastalar, SGS skoru (Şiddet Derecelendirme Skoru) kullanılarak hafif ve ağır
vakalar olmak üzere 2 gruba ayrıldı. Hafif hasta grubunda 25, ağır hasta grubunda 24 hasta
vardı. KKKA tanısı alan hastalardan rutin incelemeler için laboratuvarlara gönderilen venöz
kanlardan artan kan örnekleri kullanıldı. Serumlar - 80 °C'de analiz aşamasına kadar
saklanacaktır. KKKA ön tanısı ile yatırılan hastaların kesin tanısı için kan örnekleri T.C Sağlık
Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu referans laboratuvarında moleküler yöntemlerle (real
time PCR) etkenin analizi yapılarak konulmaktadır. Bu yöntemle kesin KKKA tanısı alan
hastaların kan örneklerinde apoptoz belirteçleri (Clusterin, TRAIL, kaspaz-8,sitokrom-C, Apaf-
1) için incelemeler ELISA (Enzyme- Linked ImmunoSorbent Assay) yöntemi ile Yozgat Bozok
Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Laboratuvarı'nda çalışıldı. Elde edilen sonuçlar
yaş, cinsiyet, klinik tablo gibi nedenlere göre istatistiksel olarak yorumlandı. İstatistiksel
analizler STATA 11,0 (College station, Texas, USA) bilgisayar programı ile yapıldı.
İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi.

Bulgular

Hafif seyirli hastaların akut dönem TRAİL düzeyleri, konvelesan döneme göre daha
yüksekti (p<0.001). Hafif seyirli hastaların clusterin, Apaf-1, kaspaz-8, sitokrom-c düzeyleri
arasında akut ve konvelesan dönemde değişiklik saptanmadı. Ağır seyirli hastaların akut
dönemde, konvelesan döneme göre TRAİL düzeyi anlamlı derecede yüksekti (p=0.005). Ağır
seyirli hastaların clusterin, Apaf-1, kaspaz-8, sitokrom-c düzeyleri arasında akut ve konvelesan
dönemde değişiklik saptanmadı. Hastalığın akut döneminde ağır hastaların clusterin, TRAİL,
kaspaz-8 ve Apaf-1 düzeyleri hafif hastalar göre anlamlı derecede yüksekti, sitokrom-C
düzeyleri arasında anlamlı fark görülmedi (p=0,459). Konvelesan dönemde ise ağır hastaların
TRAİL düzeyi hafif hastalara göre anlamlı derecede yüksekti (p=0.009); clusterin, kaspaz-8,
Apaf-1 ve sitokrom-C düzeylerinde her iki hasta grubun arasında anlamlı fark saptanmadı.
Clusterinin ağır hastaların tespitinde duyarlılığı % 91.67, özgüllüğü % 64, pozitif prediktif
değeri % 89.79, negatif prediktif değeri % 51.73 bulunmuştur. TRAİL proteininin ağır
hastaların tespitinde duyarlılığı % 87.5, özgüllüğü % 68, pozitif prediktif değeri % 90.43,
negatif prediktif değeri % 61.16 bulunmuştur. Kaspaz-8 proteininin ağır hastaların tespitinde
duyarlılığı % 91.67, özgüllüğü % 84, pozitif prediktif değeri % 97.62, negatif prediktif değeri
% 58.44 bulunmuştur. Apaf-1 proteininin ağır hastaların tespitinde duyarlılığı % 83.33,
özgüllüğü % 60, pozitif prediktif değeri % 83.89, negatif prediktif değeri % 59.01 bulunmuştur.
Sitokrom-C proteininin ağır hastaların tespitinde duyarlılığı % 58.33, özgüllüğü % 52, pozitif
prediktif değeri % 58.86, negatif prediktif değeri % 50.42 bulunmuştur.

Sonuçlar

Akut dönemde özellikle ağır hastalarda apoptozun indüklendiği tespit edilmiştir.
Hastalığın patogenezinde apoptoz ve apoptoza etki eden proteinler önemli yer tutmaktadır.
Akut dönemde yüksek düzeyde tespit edilen apoptoz proteinleri, hastalığın şiddetleneceğini
öngörmektedir. Ağır hastaların tespitinde apoptoz proteinleri önemli duyarlılık ve özgüllük
yüzdesine sahiptir. Hastalığın şiddetini erken dönemde öngörmek, uygun tedavi yaklaşımlarıyla
kalıcı organ hasarını ve mortaliteyi azaltacaktır.

Anahtar kelimler:Kırım Kongo Kanamalı Ateşi,şiddet derecelendirme skoru,apoptoz.

Abstract:
İntroduction and Purpose
Crimean Congo Haemorrhagic Fever (CCHF) is a multisystemic disease that causes
severe morbidity and mortality. Although the majority of cases recover after an acute febrile
episode, the case fatality rate is reported to be approximately 30% worldwide, this rate is around
5-10% in Turkey. Studies on the causative agent in the disease process enable data to be
collected on the course of the disease. The monitoring, experience and expertise gained in this
way can be useful in controlling the disease and halting its progression. To elucidate the
underlying mechanisms of ongoing CCHF cases around the world, clinical and pathologic
evaluation of the data from our province in our study, how the course of the disease in the region
will continue in our study, will shed light on the paths to be followed in the early stages of
treatment.
Method
The study included 49 adult patients who were admitted to Yozgat Bozok University
Research and Practice Hospital, Department of Infectious Diseases and Clinical Microbiology
and diagnosed with CCHF. Patients were divided into 2 groups: mild and severe cases using
the SGS score (Severity Rating Score). There were 25 patients in the mild patient group and
24 patients in the severe patient group. Ascending blood samples from venous blood sent to
laboratories for routine examinations from patients diagnosed with CCHF were used. For the
definitive diagnosis of patients hospitalized with a preliminary diagnosis of CCHF, blood
samples are analyzed for the causative agent by molecular methods (real time PCR) in the
reference laboratory of the Public Health Institution of Turkey, Ministry of Health. Blood
samples of patients diagnosed with definite CCHF by this method were analyzed for apoptosis
markers (Clusterin, TRAIL, caspase-8, cytochrome-C, Apaf-1) by ELISA (Enzyme-Linked
ImmunoSorbent Assay) method at Yozgat Bozok University Medical Faculty Medical
Microbiology Laboratory. The results were statistically interpreted according to age, gender
and clinical picture. Statistical analyses were performed with STATA 11.0 (College station,
Texas, USA) computer program. Statistical significance level was accepted as p<0.05.

Findings

Acute period TRAIL levels were higher in patients with mild course compared to the convalescent period (p<0.001). No change was found between clusterin, Apaf-1, caspase-8,
cytochrome-c levels of patients with mild course in the acute and convalescent periods. In
patients with severe course, TRAIL levels were significantly higher in the acute period
compared to the convalescent period (p=0.005). No change was found between clusterin, Apaf-
1, caspase-8, cytochrome-c levels of patients with severe course in acute and convalescent
periods. In the acute phase of the disease, clusterin, TRAIL, caspase-8 and Apaf-1 levels were
significantly higher in severe patients compared to mild patients, while no significant difference
was observed between cytochrome-C levels (p=0.459). In the convalescent period, TRAIL
levels of severe patients were significantly higher than those of mild patients (p=0.009); no
significant difference was found in clusterin, caspase-8, Apaf-1 and cytochrome-C levels
between the two patient groups. The sensitivity, specificity, positive predictive value, positive
predictive value and negative predictive value of Clusterin in the detection of severe patients
were 91.67%, 64%, 89.79% and 51.73%, respectively. The sensitivity, specificity, positive
predictive value, positive predictive value and negative predictive value of TRAIL protein were
found to be 87.5%, 68%, 90.43% and 61.16%, respectively. The sensitivity, specificity, positive
predictive value and negative predictive value of caspase-8 protein were 91.67%, 84%, 97.62%
and 58.44%, respectively. The sensitivity, specificity, positive predictive value, positive
predictive value and negative predictive value of Apaf-1 protein were found to be 83.33%, 60%,
83.89% and 59.01%, respectively. The sensitivity, specificity, positive predictive value,
negative predictive value and positive predictive value of cytochrome-C protein were 58.33%,
52%, 58.86% and 50.42%, respectively.
Results
Apoptosis was found to be induced in the acute period, especially in severe patients.
Apoptosis and proteins affecting apoptosis play an important role in the pathogenesis of the
disease. High levels of apoptosis proteins detected in the acute phase predict an exacerbation
of the disease. Apoptosis proteins have a significant percentage of sensitivity and specificity in
detecting severely ill patients. Predicting the severity of the disease at an early stage will reduce permanent organ damage and mortality with appropriate treatment approaches.

Keywords:Crimean-Congo Haemorrhagic Fever,severity grading score,apoptozis.