Serbest zamanda sıkılma algısı, ilgilenimi, doyumu ve mutluluk arasındaki ilişki
The relationship between boredom, involvement, satisfaction and happiness in leisure
Yazar: ANIL SİYAHTAŞ
Danışman: PROF. DR. SELÇUK BORA ÇAVUŞOĞLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Spor Yönetim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Spor Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Spor = Sports
Dizin: Fiziksel aktivite = Physical activity ; Serbest zaman doyumu = Leisure time satisfaction ; Serbest zaman ilgilenim = Leisure involvement

Özet:
Giriş ve Amaç: Modern çağda; artan stres ve sedanter yaşamın olumsuz etkilerini ortadan kaldırarak bireyin biyopsikososyal ihtiyaçlarını karşılamada anahtar bir role sahip olan serbest zaman etkinliklerine olan ilgi her geçen gün artmaktadır. Bu amaçla araştırmada, fiziksel aktivitelere katılan bireylerin demografik özelliklerine göre serbest zamanda sıkılma algısı, ilgilenim, doyum ve mutluluk düzeyleri arasındaki farklılıkları incelenmiş ve kavramlar yapısal ilişki modeliyle test edilmiştir.
Yöntem: İlişki tarama modelinde tasarlanan araştırmanın çalışma grubu basit rastgele örneklem yöntemine göre seçilmiştir (n=646). Araştırma İstanbul iline bağlı iki ilçede Mayıs-Temmuz 2023 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. "Kişisel Bilgi Formu", "Serbest Zamanda Sıkılma Algısı Ölçeği (SZSAÖ)", "Serbest Zaman İlgilenim Ölçeği (SZİÖ)", "Serbest Zaman Doyum Ölçeği (SZDÖ)", Oxford Mutluluk Ölçeği-Kısa Formu (OMÖ-KF)" ile toplanan veriler istatistik paket programlarıyla test edilmiştir. Verilerin değerlendirmesinde tanımlayıcı istatistikler, t-testi, ANOVA ve Pearson Korelasyon testi kullanılmıştır. Çalışma kapsamında kurgulanan araştırma modeli ise Yapısal Eşitlik Modellerinden (YEM) Yol Analizi ile incelenmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılanların yaş ortalaması 26,31 (±10,08) olup %50,2'si kadındır. Fiziksel aktivite yapan bireylerin SZSAÖ, SZİÖ, SZDÖ ve OMÖ-KF'den aldıkları toplam puan ortalamaları sırasıyla 2,58 (±,59), 3,45 (±,73), 3,66 (±,60), 3,52 (±,66) olarak tespit edilmiş ve demografik değişkenler arasında istatistiksel farklılıklar olduğu görülmüştür. YEM analiz bulgularına göre, SZSAÖ doyumsuzluk alt boyutunun SZİÖ üzerinde (β=-,375; p<0,001), sıkılma (β=-,146; p<0,001) ve doyumsuzluk alt boyutlarının (β=-,308; p<0,001) ise SZDÖ üzerinde negatif yönlü etkileri olduğu belirlenmiştir. SZİÖ'nün SZDÖ üzerindeki pozitif yönlü etkisine (β=,389; p<0,001) ek olarak SZİÖ (β=,125; p=0,027) ve SZDÖ'nün (β=,142; p=0,014) OMÖ-KF üzerinde saptanan pozitif yönlü etkisi kurgulanan modeli doğrulamıştır. Ayrıca doğrulanan modelde SZİÖ ve SZDÖ'nün aracı rolleri olduğu bulunmuştur.
Sonuç: Araştırmada, serbest zamanlarında fiziksel aktivite yapan bireylerin sıkılma algılarının düşük, ilgilenim, doyum ve mutluluk düzeylerinin yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, serbest zamanlarında fiziksel aktivitelere ilgilenim davranışının yükselmesi sıkılma algısını azaltıp doyum ve mutluluk düzeylerini arttırdığı söylenebilir.

Abstract:
Introduction and Aim: In the modern age, the interest in leisure activities, which have a key role in meeting the biopsychosocial needs of the individual by eliminating the negative effects of increasing stress and sedentary life, is increasing day by day. For this purpose, in the study, the differences between the perception of boredom, involvement, satisfaction and happiness levels in leisure according to the demographic characteristics of individuals participating in physical activities were examined and the concepts were tested with the structural relationship model.
Method: The study group of the research designed in the correlation survey model was selected according to the simple random sampling method (n=646). The research was conducted in two districts of Istanbul between May-July 2023. The data collected with "Personal Information Form", "Leisure Boredom Scale (LBS)", "Leisure Involvement Scale (LIS)", "Leisure Satisfaction Scale (LSS)", Oxford Happiness Scale-Short Form (OHS-SF)" were tested with statistical package programs. Descriptive statistics, t-test, ANOVA and Pearson Correlation test were used to evaluate the data. The research model designed within the scope of the study was examined with Path Analysis from Structural Equation Models (SEM). 
Results: The average age of the study participants is 26.31 (±10.08) and 50.2% are female. The mean total scores of the individuals who engaged in physical activity on the LBS, LIS, LSS and OHS-SF were 2.58 (±.59), 3.45 (±.73), 3.66 (±.60), 3.52 (±.66), respectively, and there were statistical differences between demographic variables. According to the findings of SEM analysis, it was determined that the dissatisfaction sub-dimension of the LBS had a negative effect on the LIS (β=-.375; p<0.001), and the boredom (β=-.146; p<0.001) and dissatisfaction sub-dimensions (β=-.308; p<0.001) had negative effects on the LSS. In addition to the positive effect of the LIS on the LSS (β=.389; p<0.001), the positive effect of the LIS (β=.125; p=0.027) and the LSS (β=.142; p=0.014) on the OHS-SF confirmed the model. In addition, it was found that LIS and LSS had mediating roles in the validated model.
Conclusion: In the study, it was determined that the boredom perceptions of individuals who engaged in physical activity in their leisure were low, and their levels of involvement, satisfaction and happiness were high. As a result, it can be said that increasing involvement in physical activities in leisure decreases the perception of boredom and increases satisfaction and happiness levels.