Kentsel alanlarda insan ve motor: Woonerf konsepti ve İstanbul'daki potansiyel kullanımı üzeri bir çalışma
Man and motor in urban spaces: A study on Woonerf concept and its potential usee in İstanbul
Yazar: YOUSRA AL HOUSSEIN
Danışman: PROF. DR. HALİL İBRAHİM ŞANLİ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Yenileme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Eskiden sokaklara yayalar hakimdi. Zaman içinde, otomobiller sokaklara ve şehir düzenlemesine hâkim oldu, çünkü şehir planlamacıları ve tasarımcıları kentleri otomobil ve otoyol merkezli şekilde tasarlamaya başladı. Buna bağlı olarak durumu geliştirmek için bazı kavramlar oluşmaya başladı. Bunlardan biri olan Woonerf Konseptinin temel amacı, otomobilleri tümüyle dışlamadan insanları ön planda tutan, sakinleri için mahalleleri sosyal mekânlar haline getirmekti. Bu kavram, basit bazı düzenlemelerle yayalar ve otomobillerin bir arada yaşayabilmesini amaçlamaktaydı. Çalışmanın amacı, öncelikle Woonerf sisteminin yapısını kentsel mekânın araçlarla, özellikle de hususi otomobillerle paylaşımı kapsamında ele alarak genel bir açıklama yapmak ve bu sistemin İstanbul'daki uygulamasına ilişkin bir değerlendirme yapmaktır. Bu çerçevede, dünyadaki bazı örnekleri incelemenin yanında, insanların otomobille paylaşılan bu mıkanlar hakkında memnuniyet durumunu ölçmeye yönelik bir anket çalışması da yapılmıştır. Woonerf'in İstanbul'daki yenileme projelerinde uygulanma kabiliyeti de araştırılmıştır. Çalışmada yöntem olarak Woonerf sisteminin teorik arka planı incelenmiş ve İstanbul'daki yarı Woonerf örnekleri değerlendirilmiştir. Çalışmada, insanlar ve araçlar arasında mekânı paylaşmaları nedeniyle Türkiye'deki ve diğer ülkelerdeki çeşitli geleneksel sokakların Woonerf konseptine çok benzediği ve örneğin İstanbul'da yeni gelişen mekânlarda bu prensibin uygulanmasının, yayalara saygı duyulurken mekâna canlılık katmaya yardımcı olduğu sonucuna varılmıştır. Zira yapılan anket, insanların önemli bir bölümünün belirli koşullar altında araçlarla mekân paylaşımı fikrinden memnun olduğunu göstermektedir. Bu çalışmanın önemi, İstanbul'daki çok sayıda kentsel yenileme, yeniden geliştirme projesinin ışığında ortaya çıkmaktadır. Bu projeler, insana ve yaşam kalitesine odaklanan bir şehir inşa etmek için bir fırsat teşkil etmektedir.

Abstract:
In the past, streets were dominated by pedestrians. Over time, automobiles dominated the streets and urban planning, as planners and designers started to design cities car- and highway-centered. Some concepts and ideas started forming to improve the situation in this context. One of these movements was the Woonerf Concept, whose main aim was to make neighbourhoods social places for residents that prioritise people without altogether rejecting cars. It aimed to make some coexistence between pedestrians and automobiles with some simple regulations. In this frame, the aim of the study is primarily to make a general explanation of the structure of the Woonerf system in the context of the sharing of urban space with vehicles, especially private cars, and to make an evaluation of the application of this vehicle/space sharing system in Istanbul using a survey to measure peoples satisfaction with this streets, in addition to exploring some global examples. The ability to apply Woonerf in redevelopment projects in Istanbul is also explored. The study's method is to review the theoretical background of the Woonerf system and examine semi-Woonerf examples in Istanbul. The study concludes that many traditional streets in Turkey and other countries are very similar to the Woonerf Concept, as they share space between humans and vehicles, and that applying such a principle to newly developing places in Istanbul, for example, helps add vitality to the place while respecting pedestrians; especially since the undertaken survey concludes that a significant portion of people are satisfied with the idea of sharing space with vehicles, under some conditions. The importance of the study comes in light of the large number of redevelopment projects in Istanbul. It is an opportunity to seize these projects to build a city that focuses on people and their quality of life.