Yazılı kaynaklara göre Hititler devrinde kadın ritüelleri
Women's rituals in the Hittite period according to written sources
Yazar: MEHMET ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. SUZAN AKKUŞ MUTLU
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Çalışmanın konusu olan kadınlar, tarihin başlangıcından bu yana birçok sosyal statüye
sahip olmuşlardır. Antik dünyada, geldikleri topluma bağlı olarak kadınlara farklı
davranılmış ve çoğu toplumda dezavantajlı hukuki kurallar konmuştur. Kadının sosyal
statüsü ne kadar yüksek olursa, sahip olduğu ayrıcalıklar o kadar fazla olmuştur. Eski
Anadolu medeniyetlerinde kadının statüsünü anlamamıza yardımcı olan olgulardan
birisi de onlarla ilgili olan ritüellerdir. Tezimiz, Anadolu'da kadının gerçekleştirdiği
ritüeller, büyü, dini metinler, tıp, doğum, cenaze ve bayram törenlerindeki rolü ve
önemini beş bölümde incelemektedir. Birinci bölümde Asur Ticaret Kolonileri
devrinde kadının yeri ve önemi, ikinci bölümde Hititlerde ritüel ve büyü kavramlarında
kadının işlevi, üçüncü bölümde Hititler Devrinde dini metinlerde kadının temsili,
dördüncü bölümde Hititlerde tıp ve doğum ritüellerinde kadının katılımı, beşinci
bölümde ise Hititlerde cenaze ve bayram törenlerinde kadının gerçekleştirdikleri
ritüeller irdelenmektedir.
Çalışmamızda ritüellerin yapılış amacı, nasıl uygulandığı ve bu uygulama esnasında
kadınların pozisyon ve rolleri hakkında bilgiler verilecektir. Ritüellerin, kadınların
sosyoekonomik ve kültürel hayatında ne derece önemli olduğu da tespit edilmeye
çalışılacaktır. Zamanla ritüel kavramı hangi şekilleri almıştır. Hitit toplumunda
ritüellerin önem derecesi nedir? Ritüeller ne şekilde kullanılmıştır. Ritüel nedir? Bu
kavramlar ilk hangi tarihte ortaya çıkmıştır? Bunlara değinilecek ve bahsedilen
dönemde hayatın nasıl vazgeçilmez bir parçası olduğu kavranmaya çalışılacaktır.
Bulunduğu coğrafyanın yaşam tarzına uygun olarak nasıl ve neden kullanıldığı
incelenecektir. Netice olarak kadının sosyal statüsü, dini ve kültürel hayattaki yeri ve
önemi gibi daha birçok alanda bilgiler verilmeye çalışılacak olup, kadının hem günlük
hayattaki hem de ritüeller esnasında büründükleri rollere göre yaşayış tarzları farklı bir
bakış açısıyla sunulacaktır. Yapılan ritüeller günümüzde olmasa da bahsedeceğimiz
zamanın ne kadar önemli bir parçası olduğu ortaya konulacaktır. Hamilelikten
doğuma, kraliçeden büyücü kadına kadar Hitit siyasi, sosyal, ekonomik ve dinsel
hayatında yer alan her statüdeki kadının yeri ve önemi açıklanmaya çalışılacaktır. Tüm
bu bağlamlar temel alınarak ritüeller çerçevesinde ele alınacak ve detaylıca incelenecektir.

Anahtar Kelimeler: Eskiçağ, Anadolu, Hitit, Kadın, Ritüel

Abstract:
The women who are the subject of the study have had many social statuses since the
beginning of history. In the ancient world, women were treated differently depending
on the society they came from and most societies imposed disadvantageous legal rules
on them. The higher the social status of women, the more privileges they had. One of
the phenomena that helps us understand the status of women in ancient Anatolian
civilizations is the rituals related to them. Our thesis examines the role and importance
of women in rituals, magic, religious texts, medicine, birth, funeral and festival
ceremonies in Anatolia in five chapters. The first chapter deals with the place and
importance of women in the Assyrian Trade Colonies period, the second chapter deals
with the function of women in the concepts of ritual and magic in the Hittites, the third
chapter deals with the representation of women in religious texts in the Hittite period,
the fourth chapter deals with the participation of women in medicine and birth rituals
in the Hittites, and the fifth chapter deals with the rituals performed by women in
funeral and festival ceremonies in the Hittites.
In our study, information will be given about the purpose, implementation and
position and roles of women during the rituals. It will also be tried to determine how
important rituals are in the socioeconomic and cultural life of women. Over time, what
forms did the concept of ritual take? What is the degree of importance of rituals in
Hittite society? How were rituals used? What is a ritual? When did these concepts first
emerge? These will be addressed and it will be tried to understand how they were an
indispensable part of life in the mentioned period. It will be examined how and why
they were used in accordance with the lifestyle of the geography they were in. As a
result, information will be given on many areas such as women's social status, their
place and importance in religious and cultural life, and women's lifestyles according
to the roles they assumed both in daily life and during rituals will be presented from a
different perspective. Although the rituals performed are not today, it will be revealed
how important a part of the time we will talk about. The place and importance of
women of every status in Hittite political, social, economic and religious life, from
pregnancy to birth, from queen to witch woman, will be tried to be explained. All these
contexts will be taken into account within the framework of rituals and examined in detail.

Keywords: Ancient, Anatolian, Hittite, Woman, Ritual