Türkiye'de mülki teşkilatlanma (1920-1924)
The territorial administration in Turkey (1920-1924)
Yazar: HÜSEYİN AYDOĞMUŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KADİR KASALAK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Tarih = History
Dizin: Batılılaşma = Westernization ; Mülki idareler = Civil government ; Yerel yönetimler = Local administrations

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 1920-1924 yılları arasında Türkiye'deki teşkilatlanma içerisinde ayrı bir öneme sahip olan mülki teşkilatlanmayı incelemektir. Türkiye'deki mülki teşkilatlanmanın tarihsel geçmişine bakıldığında bazı dönüm noktaları dikkati çekmektedir. Kurumlarının büyük çoğunluğunu Osmanlı İmparatorluğu'ndan devraldığı bilinen Türkiye'nin mülki teşkilatlanmasında Fransız İhtilali'yle başlayan fikri hareketler ve buna paralel olarak gelişen devlet yapıları ve rejimlerin önemli etkisi olduğu bilinen bir gerçektir. Bu nedenle çalışmanın başlangıç noktası Fransız İhtilali kabul edilmiş ve ardından Batılılaşma çabalarının güçlü bir yansıması olan Tanzimat ve Islahat Fermanlarının mülki idare konusunda getirdiği yenilikler ele alınmıştır. Mülki teşkilatlanmanın tarihsel gelişiminde "yerel meclisler" ilk dikkat çeken gelişme olarak tespit edilmiş, ikinci önemli bir gelişme olarak ise "1864 Vilayet Nizamnamesi" belirlenmiştir. Dönüm noktası olarak kabul edilebilecek üçüncü bir gelişme ise, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e devreden "1913 tarihli Vilayet Kanunu" ve bu kanunun mülki idareye kazandırdıklarıdır. 
BMM'nin kuruluşu, 1921 Anayasası'nın kabulü, Cumhuriyet'in ilanı gibi yeni Türk devletinin temellerinin atıldığı bir dönemde, mülki idareye dair içerdiği hükümler itibariyle 1921 Anayasası adeta bir mihenk taşı konumundadır. Ayrıca söz konusu dönemde belediyelerle ilgili yapılan düzenlemeler ve çıkarılan "Köy Kanunu" da detaylı bir biçimde incelenerek devletin mülki teşkilatlanmaya verdiği önem gösterilmeye çalışılmıştır. Ancak bu dönemi incelerken gözden kaçırılmaması gereken en önemli nokta, söz konusu dönemin bir savaş dönemi olduğu gerçeğidir.


Anahtar Kelimeler
Mülki teşkilatlanma, Fransız İhtilali, Batılılaşma, Vilayet, 1921 Anayasası, Köy Kanunu

Abstract:
This study aims to analyze the territorial administration which has a particular importance in Turkish organization between the years 1920- 1924. When the history of territorial administration was examined, some milestones were seen. It is a known fact that the effect of movements of thought started with the French Revolution and correspondingly developed structure and system of the governments on territorial administration of Turkey is important as it is known that most of the councils were taken over from the Ottoman Empire. Therefore, the French Revolution was determined as a starting point of this study and then the reforms of Tanzimat and Islahat Edicts, which were the important results of the process of westernization efforts in territorial administrations were examined. First important development was determined as "local assemblies" through the historical development of territorial administrations and the second one was determined as "1864 Province Charter". Moreover, the third important development, which can be regarded as a milestone, was determined as "The 1913 Provincial Law" which was taken over by the Republic from the Ottoman Empire and its benefits for territorial administrations.
Among the events of the foundation of new Turkish state such as the foundation of Grand National Assembly, the adoption of 1921 constitution and the foundation of the republic, the 1921 constitution is a touchstone for territorial administrations due to the laws that it contains. In addition, the regulations of city corporations and "Village Law" of the mentioned period were examined in details to show the importance given to territorial administrations by the government. However, while examining this period it shouldn't be underestimated that the mentioned dates were the periods of war.


Keywords
Territorial administration, French Revolution, Westernization, Province, 1921 Constitution, Village Law