İlkokul öğrencilerinin sahip oldukları kalıp yargı ve ön yargıların incelenmesi
Examining the stereotypes and prejudices of primary school students
Yazar: CEREN AĞGÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FERAT YILMAZ
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sınıf Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Basmakalıp yargı = Stereotyping ; Karma yöntemler = Mixed methods ; Sosyal beceri = Social skill ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Temel beceriler = Basic skills ; Yaşam becerileri = Life skills ; Önyargı = Prejudice ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu çalışmada ilkokul öğrencilerinin sahip olduğu kalıp yargı ve ön yargıların incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nitel ve nicel araştırmaların birlikte kullanıldığı karma araştırma yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Bu doğrultuda çalışmaya Mardin ilinde görev yapan kıdem, cinsiyet, yerleşim birimi ve doğum yeri bilgileri açısından çeşitlilik sağlayan 20 gönüllü sınıf öğretmeni katılmıştır. Nitel veriler, tez yazarı ve tez danışmanı tarafından geliştirilen "İlkokul Öğrencilerinde Görülen Kalıp Yargı ve Ön Yargılara İlişkin Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" ile toplanmış ve içerik analizi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın nicel boyutu tarama yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Nicel veriler, tez yazarı ve tez danışmanı tarafından geliştirilen Çocuklar için Kalıp Yargı Ölçeği ve Çocuklar için Ön Yargı Ölçeği ile elde edilmiştir. Bu ölçekler aracılığıyla öğrencilerin hangi konularda kalıp yargı ve ön yargılarının olduğu, kalıp yargı ve ön yargı düzeyleri ile kalıp yargı ve ön yargılarında cinsiyet ve yaş değişkenine göre anlamlı bir fark olup olmadığı incelenmiştir. Ölçekler Mardin ili Kızıltepe ilçesinde bulunan ilkokul 4. sınıfa devam eden 448 öğrenciye uygulanmıştır. Ölçeklerden elde edilen veriler SPSS programında Tek Yönlü Varyans Analizi ve İlişkisiz Örneklemler t- Testi ile analiz edilmiştir. Öğretmen görüşlerine göre ilkokul öğrencileri; cinsiyet, etnisite/ırk, dil, din, yerler, meslekler, özel gereksinimli bireyler, dersler, sosyoekonomik düzey ve bireysel farklılıklar ile ilgili konularda kalıp yargılara sahiptir. Öğrencilerin, kalıp yargılara sahip oldukları gruplar karşısında kaçınma, uzak durma, dışlama, tercih etmeme, iğrenme ve engelleme gibi ön yargılı tutum ve davranışlar sergilediği ifade edilmiştir. Nicel bulgularda, öğrencilerin genel puanlarına göre kalıp yargı puanlarının daha düşük, ön yargı puanlarının ise daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Cinsiyet değişkenine göre öğrencilerin kalıp yargı ve ön yargı düzeyleri arasında anlamlı bir fark görülmemiştir. Yaş değişkeni açısından elde edilen bulgular, daha büyük yaş grubunun kalıp yargılarının daha fazla olabileceğini, daha alt yaş gruplarının ise  
ön yargılarının daha fazla olabileceğini göstermektedir. Çocuklarda kalıp yargılar ve ön yargılar, erken yaşlardan itibaren ortaya çıkmaktadır. Bu kalıp yargı ve ön yargıların azaltılması için küçük yaşlarda bu konuda bir eğitim verilmelidir. Bu yüzden Sosyal Bilgiler Dersinde kalıp yargı ve ön yargıları fark etme becerisi, 7. sınıftan itibaren değil 4. sınıftan itibaren kazandırılmalıdır.

Abstract:
It has been aimed to examine the stereotypes and prejudices of primary school students with this study. The research has been realized with the mixed research method in which qualitative and quantitative researches are used together. The main qualitative research design was used in the qualitative dimension of the study. Thereby, the 20 volunteer primary school teacher who work in Mardin and provide diversity in terms of eniority, gender, settlement and place of birth, participated in the study. Qualitative data were collected with the "Semi-Structured Interview Form in Related to Stereotypes and Prejudices of Primary School Students" developed by the researchers and analyzed with content analysis. The quantitative data of the study were obtained with the Stereotypes Scale for children and the Prejudice Scale for children, which were developed by the researchers. By the virtue of these scales, it has been analyzed in which topics the students have stereotypes and prejudices and whether there is a significant difference in stereotype and prejudice levels and stereotypes and prejudices according to gender and age variable. This scales were applied to 448 students who are at 4th grade of primary school in Kızıltepe, Mardin. The data that was obtained with scales were analyzed in One-Way Analysis of Variance and Independent Samples t-Test in SPSS program. Primary school students have stereotypes on issues related to gender, ethnicity/race, language, religion, places, occupations, individuals with special needs, courses, socioeconomic level and individual differences in regard to teacher opinions. It has been stated that the students expose prejudiced attitudes and behaviors such as avoidance, staying away, exclusion, not choosing, disgust and prevention against the groups they have stereotypes.  It was determined that stereotype scores were lower and prejudice scores were higher in terms of students' general scores in quantitative findings. There was no significant difference between the stereotype and prejudice levels of the students as regards gender variable. The findings obtained in terms of the age variable show that the older age group may have more stereotypes than prejudices, while the lower  
age groups may have more prejudices than stereotypes. Stereotypes and prejudices in children are seen from an early age. An education should be given on this subject at an early age to reduce stereotypes and prejudices. For this reason, the ability to recognize stereotypes and prejudices in the Social Sciences Lesson should be gained from the 4th grade, not from the 7th grade.