Ürdün'de çocuk edebiyatı
Jordanian children's literature
Yazar: SEMRA TANIR ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. ÖMER İSHAKOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Bu çalışma, yetişkin edebiyatı ile aynı sanatsal değeri içeren fakat ondan farklı bir türü ifade eden bir kavram olarak 19. yüzyılda ortaya çıkan çocuk edebiyatının Ürdün'de doğuşunu ve gelişim aşamalarını doküman analizi yöntemiyle incelemektedir. Ayrıca bu çalışmada Ürdün çocuk edebiyatının türleri ve bu türlerde verilen eserlerde işlenen temalar örnekleri ile sunulmaya çalışılmıştır.
Ürdün'de çocuk edebiyatı, siyasi istikrarsızlık, sömürgecilik, ekonomik sebepler ve çevre ülkelerde meydana gelen savaşlar sonucu alınan göçlerden kaynaklanan değişen ekonomik ve sosyal düzenin kültürel hareketliliği de etkilemesiyle diğer Arap ülkelerine nazaran daha geç bir dönemde ortaya çıkmıştır. Başlangıçta İbrahim Bevârşî, İskender el-Hûrî, Râdî Abdulhâdî, İsa en-Nâ'ûrî, Fâyiz Ali el-Gûl gibi yazarların bireysel çabaları şeklinde gelişen çocuk edebiyatı çalışmaları, yeterli tecrübenin olmayışından dolayı çoğunlukla istenen seviyeye ulaşacak sanatsal yeterlilikte olmamış, yayımlanan eserlerin çoğu deneysel bir çerçeveden çıkamamıştır. 1977 yılında Sâmir Dergisinin çıkmaya başlaması ve 1979 yılının Dünya Çocuk Yılı ilan edilmesiyle çocuğa ilginin artmasına paralel olarak çocuk edebiyatına bakışın değişmesiyle birçok yazar bu alana yönelmiştir. Bu dönemde Ürdün'de çocuk edebiyatı alanında yaratıcı deneyim gelişmeye başlamış, öykü, tiyatro, biyografi ve halk hikayeleri dallarında yaratıcı eserler yazılmıştır. Ürdün çocuk edebiyatı 90'lı yıllardan itibaren sadece bu alanda eser veren yazarların ortaya çıkmasıyla büyük bir sıçrama yaşamıştır. Ürdünlü çocuk edebiyatçıları ülke dışında yaygın Arap dergilerinde de eserlerini yayımlamaya başlamış ve bu dönemde Arap dünyasında önemli başarılar elde etmişlerdir. Ürdün'de çocuk edebiyatının her alanında çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalarda, vatan sevgisi, ahlaki öğütler, bilimsel konular, doğa ve tabiat ile ilgili konular ve dini öğretiler gibi hayatın her alanına dair temalar işlenmiştir.

Abstract:
This study examines the emergence and developmental stages of children's literature in Jordan, which emerged in the 20th century as a concept that contains the same artistic value as adult literature but expresses a different genre from it, through document analysis method. In addition, this study aims to present the types of Jordanian children's literature and the themes covered in these genres with examples.
Due to the way that cultural mobility has been affected by the changing economic and social order caused by political instability, colonialism, economic reasons and migration as a result of wars in neighboring countries, children's literature in Jordan emerged at a later period compared to other Arab countries. Children's literature, initially spearheaded by writers like Ibrahim Bawȃrşȋ, Iskender al-Hȗrȋ, Rȃdȋ Abdulhādī, Isa an-Nȃ'ȗrȋ, and Fâyiz Ali al-Gûl, often lacked the artistic competence to attain the desired level due to limited experience. Many published works remained within an experimental framework.. In 1977, with the publication of Sâmir Magazine and the declaration of 1979 as the World Year of the Child, many writers turned to this field with the change in the view of children's literature in parallel with the increase in interest in children. During this period, creative experimentation in the field of children's literature began to develop in Jordan, and creative works were written in the fields of short stories, theatre, biography and folk tales. Since the 90s, Jordanian children's literature has experienced a great leap forward with the emergence of writers working exclusively in this field. Jordanian children's writers started to publish their works in Arabic magazines outside the country and achieved significant success in the Arab world during this period. In Jordan, studies have been carried out in all fields of children's literature. In these works, themes related to all areas of life such as love for homeland, moral advice, scientific subjects, nature and nature and religious teachings were covered.