Ebeveynlerin sosyal problem çözme becerileri ile okul öncesi dönem çocuklarının sosyal yetkinlik ve davranış problemleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigation of with preschool children's social competence and behavioral problems the relationship between parents 'social problem solving skills
Yazar: ZEYNEP YÜKSEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HİKMET ZELYURT
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ebeveynler = Parents ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Sosyal sorunlar = Social problems ; Sosyal yetkinlik = Social self-efficacy

Özet:
Okul öncesi dönem tüm gelişim alanlarında olduğu gibi sosyal gelişim alanında da
çocuğun çevresel uyaranlara daha fazla duyarlı olduğu kritik bir dönemdir. Bu dönemde
başta ebeveynler olmak üzere, çocuğun çevresinde bulunan diğer aile bireyleri, akran ve
öğretmenler gibi çocukla etkileşim halinde olan herkes çocuğun sosyal gelişimini farklı
şekillerde etkilemektedir. Çocuğun içine doğduğu aile ortamı ve dolayısıyla ebeveynler
çocuğun gelişimini etkileyen çevresel unsurlar içerisinde en büyük paya sahiptir. Bu
nedenle ebeveynlerden, diğer aile bireylerinden, akran ve öğretmenlerden ayrı bir sosyal
gelişim alanı düşünülemez. Bu açıdan bakıldığında çocuğun sosyal gelişimini ele alan
çalışmaların ebeveyn, öğretmen ve akran ilişkileri konularında yoğunlaşmasını anlamak
mümkündür. Ebeveynleri konu edinen çalışmalar incelendiğinde, ebeveynlerin çeşitli
özelliklerinin çocuğun sosyal gelişimi ile olan ilişkisinin ele alındığı görülmektedir. Bu
çalışmalar arasında ebeveynlerin sosyal becerileri ve çocukların sosyal becerilerini bir
arada ele alan çalışmalar diğer araştırma konularına nazaran daha az sayıdadır. Bu
araştırmanın amacı, okul öncesi eğitime devam eden 48-66 aylık çocukların
ebeveynlerinin sosyal problem çözme becerileri ile çocukların sosyal yetkinlik ve
davranış problemleri arasındaki ilişkiyi çeşitli değişkenler açısından incelemektir.
Araştırma ilişkisel tarama modelinde olup Nevşehir il merkezinde, Milli Eğitim
Bakanlığı'na bağlı anasınıfı ve bağımsız anaokuluna devam eden çocukların ebeveynleri
ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ebeveynlerin sosyal problem çözme becerilerini
ölçmek amacıyla Sosyal Problem Çözme Envanteri – Kısa Formu; çocukların sosyal
yetkinlik ve davranış problemlerini ölçmek amacıyla Sosyal Yetkinlik ve Davranış
Değerlendirme Ölçeği (SYDD-30) veri toplama aracı olarak kullanılmıştır.
Verilerin analizi istatistik paket programı yardımıyla yapılmıştır. Örnekleme ait
betimsel bilgiler frekans, yüzde ve aritmetik ortalama kullanılarak analiz edilmiştir. İkili
gruplar arası karşılaştırmalarda cinsiyet ve aile tipi değişkenleri için parametrik testlerden
bağımsız iki örneklem t testi uygulanmıştır. İkiden fazla gruplar arası karşılaştırmalarda
nicel değişkenler için parametrik testlerden tek yönlü ANOVA (F) testi kullanılmıştır.
Nicel veriler arasındaki ilişki parametrik testlerden Pearson korelasyon analizi
kullanılarak değerlendirilmiştir. Bu araştırmanın sonucunda kız çocuklarının erkek
çocuklarına göre sosyal yetkinliklerinin daha yüksek; kızgınlık saldırganlıklarının ise
daha düşük olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. 40 yaş üstü annelerin çocuklarının anksiyete
içe dönüklüklerinin fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma verileri, çocukların
anksiyete-içedönüklüklerinin baba yaşına göre de farklılaştığını göstermiştir. Aile tipi
değişkeninin çocukların sosyal yetkinlik ve davranış problemleri üzerinde değişkenlik
meydana getirmediği sonucuna ulaşılmıştır. Ebeveynlerin sosyal problem çözmelerine
dair araştırma sonuçları ise; iki çocuklu ebeveynlerin sosyal problem çözmelerinin tek
çocuklu ebeveynlere göre daha fazla kaçınan tarzda olduğu, 31-40 yaşlarındaki annelerin
sosyal problem çözmelerinin daha rasyonel tarzda olduğu, küçük yaştaki ebeveynlerin
sosyal problem çözme becerilerinin daha dikkatsiz ve dürtüsel tarzda olduğu, 40 yaş ve
üzeri annelerin ve babaların sosyal problem çözmelerinin 40 yaş altındakilere göre daha
fazla kaçınan tarzda olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma düşük gelir düzeyinde
sosyal problem çözmenin daha dikkatsiz dürtüsel tarzda olduğunu göstermiştir.
Ebeveynlerin sosyal problem çözmeleriyle çocukların sosyal yetkinlik ve davranış
problemleri arasındaki ilişki incelendiğinde ebeveynlerin rasyonel problem çözmeleri ile
çocukların kızgınlık saldırganlıkları arasında pozitif yönde orta düzey bir ilişki;
ebeveynlerin kaçınan tarz problem çözmeleri ile çocukların anksiyete içe dönüklükleri
arasında pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlar
ışığında uygulayıcılara ve araştırmacılara alan eksikliklerinin giderilmesine, konunun
aydınlatılmasına ve araştırmanın çocukların yararına olmasına yönelik önerilerde
bulunulmuştur.

Anahtar Sözcükler: Sosyal yetkinlik, Sosyal sorun çözme, Sosyal davranış problemleri

Abstract:
Preschool period is a critical period in which the child is more sensitive to environmental
stimuli in the field of social development as in all areas of development. During this
period, everyone who interacts with the child, especially parents, other family members,
peers and teachers around the child, affects the social development of the child in different
ways. The family environment in which the child was born and therefore the parents have
the biggest share among the environmental factors that affect the development of the
child. Therefore, a separate social development assessment cannot be considered from
parents, other family members, peers and teachers. From this point of view, it is possible
to understand that the studies dealing with the social development of the child concentrate
on parent, teacher and peer relations. When the studies on parents are examined, it is seen
that the relationship between the various characteristics of the parents and the social
development of the child is considered. However, among these studies, studies that deal
with parents' social skills and children's social skills together are less in number compared
to other research subjects. The purpose of this study is to examine the relationship
between the social problem-solving skills of parents of 48-66 months-old children
attending pre-school education and children's social competence and behavior problems
in terms of various variables. The research is in the correlational survey model and it was
carried out in Nevşehir city center with the parents of the children who attend the
kindergarten affiliated to the Ministry of National Education and the independent
kindergarten. Social Problem Solving Inventory – Short Form in order to measure parents'
social problem solving skills; Social Competence and Behavior Assessment Scale (SYDD-30) to measure children's social competence and behavior problems were used as
data collection tools.
The analysis of the data has been done with the help of statistical package program. The
descriptive information of the sample was analyzed using frequency, percentage and
arithmetic mean. In the comparisons between paired groups, independent two samples ttest was used to compare gender and family type variables. One-way ANOVA (F) test
was used for quantitative variables in comparisons between more than two groups. The
relationship between quantitative data was evaluated with Pearson correlation analysis.
As a result of this research, it was concluded that girls' social competencies were higher
than boys while they had lower anger aggression. It was found that the children of mothers
over the age of 40 had higher levels of anxiety introversion. The research data showed
that the anxiety-introversion of children also differed according to the age of the father.
It was concluded that the family type variable did not cause any variability on children's
social competence and behavioral problems. The research results on parents' social
problem solving are the social problem solving of parents with two children is more
avoidant than the parents with one child; the social problem solving of the mothers aged
31-40 is more rational, the social problem-solving skills of younger parents are more
inattentive and impulsive; the mothers and fathers aged 40 and over are more avoidant in
social problem solving than those under 40. The research data showed that social problem
solving was more inattentive and impulsive at low income level. It was concluded that a
moderately positive relationship between parents' rational problem solving and children's
anger aggression. Similarly, there is a moderate positive correlation between parents'
avoidant style of social problem solving and children's anxiety introversion. According
to these results, some suggestions were made to practitioners and researchers to eliminate
the deficiencies of the field, to clarify the subject and to make the research for the benefit
of children.

Keywords: Social competence, Social problem solving, Social behavior problems