Spontan intrakraniyal kanamalı hastalarda beyin tomografisinde optik sinir kılıf çapı ölçümünün prognozu öngörmede etkinliği
Effectiveness of computerized tomography optic nerve sheath diameter measurement in predicting outcome of the patients with sontaneous intracranial hemorrhage
Yazar: İBRAHİM BİLGİN
Danışman: DOÇ. DR. BAŞAK BAYRAM ; DOÇ. DR. NEŞE ÇOLAK ORAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Beyin = Brain ; Hematoma = Hematoma ; Hemorajiler = Hemorrhage ; Optik sinir = Optic nerve ; Prognoz = Prognosis ; Serebral hemoraji = Cerebral hemorrhage ; Subaraknoid kanama = Subarachnoid hemorrhage ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Giriş ve Amaç:  BBT görüntülerinde optik sinir kılıf çapı ölçümü; invaziv olmayan bir yöntem olması ve ek bir işlem gerektirmeden mevcut BBT görüntülerinden ölçülebilmesi sebebiyle acil serviste hastaların prognozunu göstermede kullanışlı bir tanı aracı olabilir. Bu hipotezi test edebilmek için planladığımız bu çalışmada intrakranial kanaması olan hastalarda optik sinir kılıf çapının BBT'den yapılan ölçümlerinin mortaliteyi öngörüp görmediği ve prognozla ile ilişkisi olup olmadığının değerlendirilmesi amaçladık.  
Gereç ve Yöntem:   Çalışmamıza Dokuz Eylül Üniversitesi Acil Servisine son dört yılda başvuran (01.01.2014-01.01.2018) ve bilgisayarlı beyin tomografisi ile non-travmatik intrakraniyal kanama tanısı konan tüm hastalar çalışmaya dahil edildi. Optik sinir kılıf çapı ölçümleri, radyoloji hekimlerince hasta bilgilerine kör olarak, PACS sistemi kullanılarak yapıldı. Çalışma ekibince hasta dosyaları incelenerek hastaların demografik bilgileri, hastanede yatış süreleri, yattıkları servisler, aldıkları tedaviler, cerrahi yapılıp yapılmadığı ve mortaliteleri belirlendi. Optik sinir kılıf çapı ile kanama lokasyonu ve prognostik faktörlerin ilişkisi değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmamıza alınan 142 hastada BBT'de en sık tespit edilen kanama tipi SAK'dı (N:83, %58,5). Sistolik ve diyastolik kan basıncı yüksek olan, GKS düşük olan, saturasyonu düşük olan hastaların ölümle sonlanımı arasında anlamlı ilişki tespit edildi. Tek taraflı kanamalara göre bilateral kanamalarda OSKÇ'larının artmış olduğu belirlendi. SAK'lı hastalarda tüm ölçümlerin daha yüksek olduğu tespit edildi. Hastalara uygulanan spesifik tedaviler ile OSKÇ ölçümleri karşılaştırıldığında cerrahi müdahaleler uygulanan hastalarda (operasyon ve/veya girişimsel tedavi) OSKÇ'larının daha geniş olduğu görüldü (p<0.001 ve p=0.001). Cerrahi müdahale gereksinimi açısından, sağ gözde OSKÇ>5,05 için duyarlılık %55,9 ve seçicilik % 67,5 olarak belirlendi (AUC 0,672; %95 GA 0,583-0,762) Sol gözde OSKÇ>5,05 için duyarlılık %61 ve seçicilik % 64 olarak AUC: 0,668 (%95 GA: 0,579-0,757). Kanama ile ilişkili ölüm olasılığı için sağ gözde OSKÇ>5,15 için duyarlılık %55,7 ve seçicilik % 72,8 olarak belirlendi (AUC 0,667; %95 GA 0,577-0,756) Sol gözde OSKÇ>5,05 için duyarlılık %60,7 ve seçicilik % 70,4 olarak AUC: 0,652 (%95 GA: 0,559-0,744). 
Sonuç: Kanamanın lokasyonu ile OSKÇ ölçümleri karşılaştırıldığında bilateral kanamalarda ve kanama tiplerinden SAK'da OSKÇ'larının daha geniş olduğu belirlendi. Acil servis sonlanımı değerlendirildiğinde ölen ve yoğun bakım/servise yatan hastalarda, hastaneye yatırıldıktan sonra ölen hastalarda, cerrahi/girişimsel tedavi ihtiyacı olan hastalarda anlamlı olarak OSKÇ geniş olarak ölçülmüştür. Buna karşılık bu ölçümlerin cerrahi müdahale gereksinimi, ölüm ve yoğun bakım ihtiyacını öngörmede kullanılması için duyarlılığı düşüktür. Bu nedenle hastaların prognozunun değerlendirilmesinde BBT'de OSKÇ tek başına yeterli bir kriter değildir.

Anahtar Kelimeler: spontan kafa içi kanama, optik sinir kılıf çapı, Bilgisayarlı beyin tomografisi, subaraknoid kanama, intrakraniyal hematom

Abstract:
Introduction: Measurement of optic nerve sheath diameter (ONSD) in cranial computed tomography (CCT) images is a noninvasive method and can be used as a diagnostic tool to demonstrate the prognosis of patients in the ED due to the fact that it can be measured from the present CCT images without requiring additional procedures. To test this hypothesis, we aimed to evaluate whether the measurements of ONSD in patients with intracranial hemorrhage are predictive of mortality or relation to prognosis.
Materials and Methods: In this study, we evaluated all patients who were admitted to the Dokuz Eylul University Emergency Department in the last four years (01.01.2014-01.01.2018) and who were diagnosed with non-traumatic intracranial hemorrhage by computerized tomography. ONSD measurements were made using PACS system by radiology physicians who were blinded to patient information. The demographic data, length of hospital stay, the wards they were admitted to, the treatments such as medication or surgery, mortality rates and relationship of this data with ONSD measurements investigated.
Results: One hundred forty two patients were enrolled to this study. The most frequent type of bleeding on CCT was subarachnoid hemorrhage (SAH) (N = 83, 58.5%). A significant relationship was found between the mortality and high systolic, diastolic blood pressure, low GCS and low oxygen saturation. In comparison bilateral hemorrhages had increased ONSD than unilateral hemorrhage. All measurements was found to be higher in patients with SAH. Compared with the specific treatments applied to the patients and the ONSD measurements, it was observed that the patients who had undergone surgical interventions (operation and / or interventional treatment) were found to be thicker (p <0.001 and p = 0.001). In terms of the need for surgical intervention, the sensitivity was 55.9% and specificity was 67.5% in the right eye for ONSD> 5.05 (AUC 0.672; 95% CI 0.583-0.762). In the left eye, sensitivity was 61% and specificity was 64% for OSND> 5.05 (AUC: 0,668; 95% CI: 0,579-0,757). The relationship between mortality and bleeding, in the right eye the sensitivity was %55,7 and specificity was % 72,8 for ONSD>5,15 (AUC 0,667; %95 GA 0,577-0,756), in the left eye the sensitivity was %60,7 and specificity was % 70,4 for ONSD>5,05 (AUC: 0,652; %95 GA: 0,559-0,744).
Conclusion: ONSD measurements were higher in bilateral hemorrhages and SAH. When ED outcomes were evaluated, patients who died, admitted to hospital or the intensive care unit, patients who needed surgical / interventional treatment ONSD were wider. On the other hand, these measurements have a low sensitivity to use of predicting the need for surgical intervention, mortality and intensive care. Therefore, in the evaluation of the prognosis of the patients, ONSD is not a sufficient criterion.

Keywords: spontaneous intracranial hemorrhage, optic nerve sheath diameter, computerized brain tomography, subarachnoid hemorrhage, intracranial hematoma