Yaşa bağlı makula dejenerasyonu ilişkili coğrafik atrofili az gören hastaların rehabilitasyon yöntemleri ve rehabilitasyonun yaşam kalitesi üzerine etkisi
Rehabilitation methods of patients with geographic atrophy due to age related macular degeneration and effects of rehabilitation on quality of life
Yazar: DAMLA ERGİNTÜRK ACAR
Danışman: PROF. DR. FİGEN ŞERMET
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Atrofi = Atrophy ; Görme bozuklukları = Vision disorders ; Göz hastalıkları = Eye diseases ; Makula dejenerasyonu = Macular degeneration ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada yaşa bağlı makula dejenerasyonu (YBMD) ilişkili coğrafik atrofili az gören olgularda, az görme rehabilitasyon yöntemlerini değerlendirmek ve görsel rehabilitasyonun yaşam kalitesi üzerine etkililiğinin araştırılması amaçlandı.
Araştırmaya Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Anabilim Dalı Görme Araştırmaları ve Az Görme Rehabilitasyon Birimi'ne YBMD'ye bağlı coğrafik atrofi sonucu az görme şikayeti ile başvuran 78 hastanın, 78 iyi gören gözü dahil edildi. Tüm olguların sosyodemografik özellikleri, göz muayene bulguları, yakın ve uzak için seçilen az görmeye yardımcı yöntemleri kaydedildi. Az görme yardım cihazını kullanan 58 hasta rehabilitasyon grubu, cihazı hiç kullanmayan 21 hasta kontrol grubu olarak isimlendirildi. Hastaların tümüne ilk muayene sırasında ve görme rehabilitasyonundan/ilk muayeneden en az 6 ay sonra Ulusal Göz Hastalıkları Enstitüsü görsel işlevsel anketi (NEI-VFQ-25) uygulandı.
YBMD ilişkili coğrafik atrofili az gören hastalarda NEI-VFQ-25 anket skorlamasında en düşük puanı yakın aktivite alt ölçeği alırken, en yüksek puanı renkli görme alt ölçeği aldı. Rehabilitasyon grubunda az görme rehabilitasyonu uygulamasından sonra NEI-VFQ-25 yaşam kalite ölçeğinin genel puan, genel görme, yakın ve uzak aktiviteler, sosyal fonksiyon, ruhsal sağlık, rol güçlükleri, bağımlılık alt ölçek puanlarında istatistiksel olarak anlamlı ölçüde artışlar tespit edildi. Kontrol grubunda ise yaşam kalite ölçeğinin genel puan ve alt ölçeklerinin hiçbirisinde istatistiksel olarak anlamlı bir değişiklik olmadı. Hastalarımız yakın görme için ilk sırada mikroskobik camları tercih ederken, uzak görme için teleskopik gözlükleri tercih etmişlerdir. YBMD ilişkili coğrafik atrofili az gören hastaların az görme rehabilitasyon yöntemleri ile mümkün olan en kısa zamanda tanışmaları ve az görme rehabilitasyon programlarına dahil olmaları gerekmektedir.

Anahtar Sözcükler: Az görme, az görme rehabilitasyonu, coğrafik atrofi, yaşa bağlı makula dejenerasyonu, yaşam kalite ölçeği.

Abstract:
In this study, it was aimed to evaluate the low vision rehabilitation methods and to investigate the effectiveness of visual rehabilitation on quality of life in patients with low vision with geographic atrophy due to age-related macular degeneration (ARMD). 
Seventy-eight well-sighted eyes of 78 patients who applied to Ankara University Faculty of Medicine, Department of Eye Diseases, Vision Research and Low Vision Rehabilitation Unit with complaints of low vision as a result of geographic atrophy due to ARMD were included in the study. Sociodemographic characteristics, eye examination findings, low vision aid methods chosen for near and far distance of patients were recorded. Fifty eight patients using a low vision aid device were named as the rehabilitation group, whereas 21 patients who never used the device were named as the control group. The National Eye Institute Visual Function Questionnaire (NEI-VFQ-25) was applied to all patients at the initial examination and at least 6 months after the visual rehabilitation/or initial examination.
In NEI-VFQ-25 scoring; the near activity subscale was the lowest score and the color vision subscale was the highest score in patients with low vision of ARMD-related geographic atrophy. In the rehabilitation group, statistically significant increases were found in the overall score, general vision, near and distant activities, social function, mental health, role difficulties, and dependency subscale scores of the NEI-VFQ-25 quality of life scale after low vision rehabilitation. In the control group, there was no statistically significant change in any of the overall score and subscales of the quality of life scale. Patients preferred microscopic glasses for near vision, and telescopic glasses for distance vision as the first choice.
Low vision patients with ARMD-related geographic atrophy should meet with low vision rehabilitation methods as soon as possible and should be included in low vision rehabilitation programs.

Keywords: Low vision, low vision rehabilitation, geographic atrophy, age related macular degeneration, quality of life scale.