İdari yargılama usulünde derdestlik
Lis pendens in administrative judiciary
Yazar: MEHMET EMİN SEVEN
Danışman: PROF. DR. NACİ MÜNCİ ÇAKMAK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / İdare Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Dava şartı = Cause of action ; Derdestlik = Lis pendens ; İdari Yargılama Usulü Kanunu = Administrative Procedure Law ; İdari yargı = Administrative justice

Özet:
Roma hukukundan beri var olan "ne bis in idem" prensibine yani bir fiilden dolayı iki kez yargılama yapılamaması ilkesine dayanan derdestlik, yargılamanın etkinliği açısından önem arz etmektedir. Bir uyuşmazlıkla ilgili olarak açılmış ve görülmekte olan bir dava varken, aynı taraflarca, aynı uyuşmazlık, aynı sebeplere dayanılarak tekrar mahkeme önüne getirilemez. Görülmekte olan bir davanın aynısının ikinci kez yargı yeri önüne getirilmesinde, davacının hukuken korunması gereken herhangi bir menfaati bulunmamaktadır. Aynı davanın farklı yargı yerlerinde görülerek karara bağlanması halinde birbiriyle çelişen kararların ortaya çıkması ihtimalinde yargı yerlerine güven sarsılacaktır. Temel amacı bu olumsuz sonucun ortaya çıkmasını engellemek olan derdestlik müessesesi ayrıca yargı yerlerinin gereksiz yere meşgul edilmesinin önüne geçerek usul ekonomisi ilkesinin tesisine de katkı sağlar. Kamu düzeniyle yakından ilgili olan derdestlik, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda bir dava şartı olarak düzenlenmişken, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda yer almamıştır. Ancak, derdestlik, idari yargılama usulünde de uygulanma kabiliyetini haiz usul hukukunun temel kurumlarındandır. Bununla birlikte, idari yargıda uygulanan derdestlik, idari yargılama usulünün kendine has özelliklerinden dolayı, medeni usul hukukundaki uygulamasından farklılaşabilmektedir.

Abstract:
On the principle of "ne bis in idem", which has existed since Roman law, that is, the principle of not being able to be tried twice for an act, the lis pendens is important for the effectiveness of the trial. When there is a case filed and pending in relation to a dispute, the same dispute cannot be brought before the court again by the same parties on the basis of the same reasons. In bringing the same case before the court for the second time, the plaintiff has no interest that should be legally protected. If the same case is heard and decided in different jurisdictions, trust in the judicial places will be shaken in the possibility of contradictory decisions. The doctrine of lis pendens, whose main purpose is to prevent the occurrence of this negative result, also contributes to the establishment of the principle of procedural economy by preventing the judicial places from being unnecessarily occupied. While the tenet is closely related to public order, was regulated as a condition of litigation in the Code of Civil Procedure, it was not included in the Code of Administrative Procedure. However, lis pendens is one of the basic institutions of procedural law that has the ability to be applied in administrative proceedings as well. However, the application of lis pendens in administrative jurisdiction may differ from civil procedure law due to the peculiarities of the administrative procedure law.