Gelenek" kurguları:Türkiye'de 2000'lerin başlarında "tasavvuf musîkisi" kültürel üretim alanı
Constructions of "tradition":Cultural productions in the field of "tasavvuf music" in Turkey in the early 2000s
Yazar: ERDEM İLGİ AKTER
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL ÖZBUDUN DEMİRER ; PROF. DR. NİLGÜN DOĞRUSÖZ DİŞİAÇIK
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Müzik = Music
Dizin: Bourdieu, Pierre = Bourdieu, Pierre ; Gelenekler = Traditions ; Kültür = Culture ; Müzik = Music ; Tasavvuf = Mystic ; Tasavvufi unsurlar = Mystical elements ; Tekke musikisi = Tekke music ; Türk tasavvuf musikisi = Turkish mysticism music ; Üretim = Production

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Bourdieu'nün kültürel üretim alanı analizi kuramından esinlenerek, güncel bir "tasavvuf mûsikîsi kültürel üretim alanı" analizi gerçekleştirmektedir. "Tasavvuf mûsikîsi" kavramı, Osmanlı geçmişle ilişkisinde tekke mûsikîsine gönderme yapan, ancak tekke mûsikîsi kavramının resmî ideolojiye tehditkâr iması sebebi ile, ağırlıkla 1960 ve 1970'lerde kullanılmaya başlanıp, 1980 sonrası dönemde popülerleşen, muğlak bir kavramdır. Geç Osmanlı ve erken dönem Türk modernleşmesi sürecinde gerçekleşen modernleşme tecrübesinin mûsikî kültürü ile karmaşık ilişkileri çerçevesinde icat edilmiş bir kavram olan ve güncel bağlamda tasavvuf kültürü ile birlikte popülerleşen "tasavvuf mûsikîsi", müziğin toplumsal yönünün değişen tarihî süreçler içerisinde anlaşılmasına olanak tanıyan bir alan sunmaktadır.

Mûsikî kültürünün yerine geçer biçimde kullanılan, alana özel gelenek kavramı ise, "tasavvuf mûsikîsi kültürel üretim alanı" içerisinde geçmişten gelen, günümüze taşınan ve güncel bağlamda oluşan farklı konumlanmaların tarihî ve güncel bağlama referansla anlaşılmasına olanak sağlamaktadır. Geleneği değişmez bir bütün olarak ele alan sosyal bilimlerdeki hâkim gelenek anlayışının aksine, ona, toplumsal aktörlerin konumlarını sağlamlaştırıcı bir söylemsel pratikler bütünü olarak yaklaşması ile araştırma, gelenek kavramı üzerinden güncel "tasavvuf mûsikîsi kültürel üretim alanı"nı ve bu alandaki çatışmaları çözümlemeyi amaçlamaktadır. Güncel siyasî bağlamdaki kültürel uygulamalara tekabül ettiğini iddia ettiğimiz geleneksel(leşme)cilik fenomeninini dikkate alan bu çözümleme, konumların birbirleri ve onları çevreleyen ekonomik ve siyasî alan ile ilişkilerini ortaya koyarken; alanın sosyal ve kültürel aktörlerinin "gelenek" ve "geleneksel(leşme)cilik" arasında işgal ettiği konumları ve uyguladıkları söylemsel stratejileri incelemektedir. Böylelikle, "tasavvuf mûsikîsi kültürel üretim alanı analizi" hem gelenek kavramı ile ilgili söylem ve çatışmaları anlamamıza, hem de bunları Türkiye'de 2000'li yılların başından itibaren belirleyici olan güncel kültürel ve siyasî yaşantıyla ilişkilendirebilmemize olanak sağlamaktadır.



Anahtar Kelimeler: gelenek, geleneksel(leşme)cilik, tasavvuf mûsikîsi, mûsikî,  Bourdieu, alan, kültürel üretim alanı.

Abstract:
This study aims to make an analysis of the "field of tasavvuf music" in Turkey in early 2000s, based on and inspired by Bourdieu's theory of field of cultural production. The term "tasavvuf music" is a vogue concept, which refers the "lodge music" in relation to its Ottoman past, yet was invented in the 1960s and 70s to bypass the threatening connotation of the term "lodge". Popularized after the 1980s, the term was adopted in the context of complex relationships of the late Ottoman and early Turkish modernization experience with the Turkish maqam music. Yet significantly popularized especially after the 2000s, the term provides a field for the researchers, by which social aspects of music can be grasped in the changing historical processes.

The concept of tradition, on the other hand, is used by the musical agents of this field to refer a unique musical culture encompassing "tasavvuf music". Contrary to the prevailing use of the concept in social sciences taking tradition as a composite whole, however, this study approaches the concept as a set of discursive practices supporting the positions of social/cultural agents. In this way, the concept of tradition helps us to analyze these positions in relation to a broader historical and actual context. Focusing on the positions that have developed in the past and the present, yet both existing in the current field, therefore, the study aims to analyze the cultural struggles within the "field of tasavvuf music", by relating them to a more general economic and political field. Here, the term traditionalization needs mentioning, as it refers the cultural implementations of a particular political and economic power, which has been dominating the cultural life in Turkey since the early 2000s. In other words, positions of the field agents with respect to the concept of tradition are encompassed with the practices of traditionalization in the current cultural, political and economic life. Therefore, this analysis both includes the relations of the positions with each other and with the practices of traditionalization, hence with a larger economic and political context. In this way, the analysis of the "field of tasavvuf music" helps us both to understand the different discursive practices of the concept of tradition, and to relate them with the current cultural and political life in Turkey.



Key Words: tradition, traditionalization, tasavvuf music, Turkish maqam music,
Bourdieu, field, field of cultural production.