L5 vertebra pedikül ve intervertebral foramenin bilgisayarlı tomografi ile yapılan morfometrik incelenmesi ve güvenli alanların analizi
Morphometric measurement of pedicle and intervertebral foramen of L5 vertebra by computed tomography and analysis of safe zones
Yazar: AZAT MUSTAFAYEV
Danışman: PROF. DR. FERHAT HARMAN
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Beyin ve Sinir Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nöroşirürji = Neurosurgery
Dizin: Lomber vertebra = Lumbar vertebrae

Özet:
Amaç: Bu çalışmada amacımız, Türk toplumunun L5 vertebraya ait bilgisayarlı
tomografi ile morfometrik parametrelerin incelenmesi, varyasyonların saptanması,
güvenli alanların analizinin yapılması ve elde edilecek bulgularla transpediküler vida
ile fiksasyonu için katkısının incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesinde
Ocak 2022 ile Haziran 2023 tarihleri arasında lomber/pelvis bilgisayarlı tomografi
çekilen 200 hastada L5 vertebrasına ait pedikül ve intervertebral foramen incelendi.
Bulgular: L5 vertebrada lateral reses genişliği (LRG) ve pedikülün foramen
girişindeki genişliği (PGg) ölçüldü. LRG/(PGg+LRG) oranı>=0,5 olanlar yüksek
çıkışlı L5 kökü olarak kabul edildi (p90=0,5). Bu orana göre sinir kökü 43 olguda
yüksek çıkışlı (%10,8), 357 olguda normal çıkışlı (89,2) olarak bulundu. Normal
çıkışlı sinir kökü grubu yüksek çıkışlı sinir kökü grubuna göre SSA bakımından
istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksektir (sırasıyla 37,7 (SD=7,58) ve 34
(SD=9,28); p=0,003).
Sonuç: Sağlıklı popülasyonda L5 vertebrada önemli morfometrik farklılıkların
olabileceği gösterildi. L5 sinir kökünü, çıkışına göre yüksek çıkışlı ve normal çıkışlı
olarak iki kategoriye ayıran bir sınıflandırma getirildi. Yüksek çıkışlı sinir kökü
varyasyonlarında giriş noktasının literatürde kabul edilen transvers çıkıntının ortasının
seçilmesinin pedikül medial duvar penetrasyonu riskini arttırabileceği ve bu sebeple
pedikül vidası giriş noktası olarak üst sınırının kullanılması önerilebilir. Bu anatomik
değişkenlerin bilinmesinin; ameliyat öncesi cerrahi planlamada ve oluşabilecek
komplikasyonların en aza indirilmesinde omurga cerrahlarına yararlı pratik bilgiler
sağlayacağı kanaatindeyiz.
Anahtar kelimeler: L5 vertebra, pedikül, lateral reses, morfometrik ölçüm

Abstract:
Purpose of the study: This study aims to investigate the morphometric dimensions of
the L5 vertebra with computed tomography in Turkish population, to detect variations,
to analyze safe areas and to evaluate the contribution of the findings to TPV fixation.
Materials and Methods: The pedicle and intervertebral foramen of the L5 vertebra
were examined in a total of 200 patients who underwent lumbar/pelvis computed
tomography for various reasons (except lumbosacral pathologies) between January
2022 and June 2023 at Marmara University Pendik Training and Research Hospital.
Results: In the L5 vertebra, the lateral recess width (LRW) and the width of the pedicle
at the entrance of the foramen (PWe) were measured. Those with LRW/(PWe+LRW)
ratio >=0.5 were considered as high-riding L5 nerve root (p90=0.5). According to this
ratio, the high riding nerve root were found in 43 cases (10.8%) and normal exiting in
357 cases (89.2%). The normal exiting nerve root group was statistically significantly
higher in SSA than the high riding nerve root group (37.7 (SD=7.58) and 34
(SD=9.28), respectively; p=0.003).
Conclusion: It has been shown that there may be significant morphometric differences
in the L5 vertebra in the healthy population. A classification was introduced that
divides the L5 nerve root into two categories according to its output: high output and
normal output. In high-output nerve root variations, choosing the entry point in the
middle of the transverse process, which is accepted in the literature, may increase the
risk of pedicle medial wall penetration, and therefore it may be recommended to use
its upper border as the pedicle screw entry point. We believe that knowing these
anatomical variables will provide useful practical information to spine surgeons in
preoperative surgical planning and minimizing possible complications.
Keywords: L5 vertebrae, pedicle, lateral recess, morphometry