Türkiye ile Orta Asya Türk Cumhuriyetleri'nin ekonomik analizleri ve geliştirilebilecek dış ticaret imkanları /
Yazar: KAMİL ÇEKEROL
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 1993
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Ekonomik yapı = Economic structure ; Kazakistan = Kazakhstan ; Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Tacikistan = Tajikistan ; Türk Cumhuriyetleri = Turkish Republics ; Türkiye = Turkey ; Türkmenistan = Turkmenistan ; Uluslararası ticaret = International trade ; Özbekistan = Uzbekistan

Özet:
ÖZET Günümüzde tüm Dünya ülkeleri kendisinde bulunmayan veya üretilmesi ekonomik olmayan ihtiyaçlarını ithal etmekte; ucuza ürettiği veya kendisinde bol bulunan ürünleride ihraç etmektedir. Ülkelerin ekonomileri içinde dış ticaret önemli bir yer tutmaktadır. 1991 yılında SSCB'nin resmen dağılmasıyla bağımsızlıklarını kazanan Türk Cumhuriyetleri tarihsel ve kültürel nedenlerle Türkiye ile bir yakınlaşma içerisine girmişlerdir. Türkiye'yi piyasa ekonomisine geçişte bir model olarak görmüşler ve ekonomik anlaşmalarla Türkiye ile ilişkilerini geliştirme yoluna gitmişlerdir. Bu bağlamda, kendilerinde bol bulunan, ihracatçısı oldukları ürünleri Türkiye'ye teklif etmişler; ihtiyaçları olan, ithalatına gereksinme duydukları ürünleri de Türkiye'den satın almak istemişlerdir. Türkiye'de, Türk Cumhuriyetleri ile dış ticaret ilişkilerine girmeye oldukça istekli olduğundan, ülkeler arasında potansiyel dış ticaret imkanı ortaya çıkmıştır. Türkiye bu ülkelerin teklif ettiği bir çok ürünün ithalatçısı durumundadır. Ayrıca Türk Cumhuriyetlerinin ihtiyaç duyduğu bir çok üründe Türkiye'de bulunmaktadır. Türk Cumhuriyetleri büyük miktarda petrol, doğalgaz, çeşitli madenler ve mineraller gibi doğal kaynaklara sahiptirler ve pamuk ve tahıl ürünleri gibi tarım ürünleri yetiştiricileridirler. Sahip oldukları bu ürünler dış ticaretlerini de etkilemekte dünya pazarlarında söz sahibi olmayı hedeflemektedirler. Türkiye Türk Cumhuriyetlerinin sahip oldukları petrol, doğalgaz gibi doğal kaynakların İthalatçısıdır. Ayrıca tekstil sektörü için ihtiyaç duyduğu pamuk üretiminde Türk Cumhuriyetlerinin uzmanlaştığı görülmektedir. Türk Cumhuriyetleri ise kısa vadede acil ihtiyaç duydukları gıda maddelerini ve zaman içinde gelişmesini istedikleri endüstriler için gerekli olan maddeleri Türkiye'den ithal etmek İstemektedirler. Türkiye'de de Türk Cumhuriyetlerinin ihtiyaç duyduğu birçok ürün bulunmaktadır.Ülkelerin ihtiyaç duyduğu ürünlerin birbirlerinde bulunduğu görülmektedir. Türkiye İle Türk Cumhuriyetleri arasında dış ticaretin geliştirilebilmesi için her türlü ortam vardır. Ancak Türk Cumhuriyetlerinin içinde bulundukları koşullar itibari ile yapılacak dış ticarette bir çok sorunla da karşılaşılabilecektir. Türk Cumhuriyetlerinin şu ânda siyasi istikrarsızlık içinde bulunmaları, dış ticaret rejimlerinin bulunmayış veya yerine oturmamış olması, dövizlerinin olmayışı çıkabilecek sorunlardır. Ancak demokratik sistem ve piyasa ekonomisine geçişteki karalılık bu sorunların aşılmasını sağlayacaktır. Ülkelerin tüm bu riskleri gözönüne alarak ve kararlılıklarını sürdürerek dış ticaret ilişkilerini geliştirmeleri ilgili bütün ülkelerin yararına olacaktır.

Abstract:
ABSTRACT Today all of the countries import the goods that they don't have or that are uneconomical to produce. Moreover, they export the goods that are abundant, or are produced at relatively low costs. Foreign trade plays a crucial role for the economy of a country. Because of the independence of The Turkish Republics, due to the historical and cultural similarities, have conducted close relationships with Turkey. The Turkish Republics have taken Turkey as a model for entering into the market economy, having signed economic treaties. Accordingly, they have exported the goods they have to Turkey, and imported the goods that they need. Since Turkey wants to have trade with The Turkish Republics, potential foreign trade opportunities have come to exist among The Turkish Republics and Turkey. Turkey imports what The Turkish Republics export. Moreover, Turkey has most of the goods The Turkish Republics want to have. The Turkish Republics have naturalresources such as petrol, naturalgas, several mines and minerals, and also they grow cotton and cereals. Of course, this affects their foreign trade positively. Furthermore, The Turkish Republicshave specialized in growing cotton which is the raw material of the textile industry. The Turkish Republics would like to import the goods which they need on a short-term basis and the goods which will be useful for them on a long-term basis in order to devolop future industries. Turkey is an indispensible resource for these Turkish Republics. What a country needs may be abundant in another country. Technological devolopments give way to the improvement in foreign trade. However, some problems may arise because of the condition in The Turkish Republics. Possible problems may arise due to instability in the government,nonexistance of their foreign trade policy or if there is any, instability in their foreign trade policy, nonexistence of their own currency units. On the other hand, the determination of The Turkish Republics is to have access into the democratic system and market economiy. Above-Mentioned countries should take the risks mentioned and should be determined to continue their foreign trade. This would be profitable for both sides.