İnsan hakları ışığında 1982 Anayasasında hak arama hürriyeti
Freedom to claim rights under 1982 Constitution in the framework of human rights
Yazar: EKİN NAZLI YAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TİJEN DÜNDAR SEZER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa 1982 = Constitution 1982 ; Anayasa = Constitution ; Hak arama = Legal remedies ; Hak arama hürriyeti = Right to legal remedies ; Kamu hukuku = Public law ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Hak arama hürriyeti, 1982 Anayasasının 36. maddesinde düzenlenen bir insan hakkıdır. Bu hakkın iki boyutu bulunmaktadır. Hak arama hürriyeti, kişilerin haklarını arayabilmelerine imkân sağlayan hakkı temsil ettiği gibi, hakka yönelik ihlal veya ihlal ihtimali halinde hakkın korunması için başvurulabilecek yolları da ifade eder. İkinci boyutu ile hak arama hürriyeti, diğer hak ve hürriyetlerin korunmasına ilişkin bir güvencedir. Kişilerin haklarını arayabilmelerinin yolu, bu yolların hukuk tarafından tanınmış ve güvence altına alınmış olmasından geçer.
Anayasamızın 36. maddesi, herkesin meşru vasıta ve yollardan faydalanarak yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma hakkına sahip olduğunu düzenler. Maddeye göre hak arama hürriyeti, yargısal makamlar önünde adli, idari ve anayasal yollardan hak arama faaliyetinin gerçekleşmesi olarak düzenlenmiştir. Bu nedenle tezimizde, hak arama hürriyetinin madde metninde yer alan tanımı, kapsamı ve sınırları üzerinde durulmuştur.
Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde hak arama hürriyetine ilişkin temel kavramlar, hakkın tarihsel gelişimi, hakkın hukuk devleti ilkesi ile olan ilişkisi ve hak arama hürriyeti ile ilişkili diğer temel hak ve hürriyetler ele alınmaktadır. İkinci bölüm çalışmanın ana konusu olan 1982 Anayasasında hak arama hürriyetine ayrılmıştır. Bu bağlamda hakka ilişkin unsurlar, devletin yükümlülükleri ve hakka ilişkin düzenlemeler ve hak arama hürriyetinin nasıl sınırlanacağı anlatılmıştır. Son bölümde hak arama hürriyetine ilişkin müdahale kavramından bahsedilmiş ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları ile Anayasa Mahkemesi kararlarına yer verilmiştir.

Abstract:
The freedom to claim rights is a human right which regulated in Article 36 of the 1982 Constitution. This right has two extent. The freedom to claim rights not only represents the right that allows individuals to claim their rights, but also refers to the ways that can be applied to protect the right in case of violation or possible violation of right. With its second extent, the freedom to claim rights is an assurance regarding the protection of other rights and freedoms. The way people can claim their rights is that these remedies are regulated and guaranteed by law.
Article 36 of our Constitution regulates that everyone has the right to claim and defend as plaintiff or defendant before the judicial authorities by making use of legitimate means and means. According to the article, the freedom to claim rights is regulated as the realization of the act of claim rights before judicial authorities through judicial, administrative and constitutional means. For this reason, in our thesis, the definition, extent and limits of the right to claim rights in the text of the article are emphasized.
The thesis consist three parts. In the first chapter, the basic concepts related to the freedom to claim rights, the historical development of the right, the relationship of the right with the principle of the rule of law and other fundamental rights and freedoms related to the freedom to claim rights are discussed. In the second chapter is devoted to the freedom to claim rights in the 1982 Constitution, which is the main subject of the study. In this context, the elements related to the right, the obligations of the state and the regulations regarding the right and how limit the freedom of claim are examined. In the last section, the concept of interference with the right to claim Rights is mentioned and decisions of the European Court of Human Rights and the decision of the Constitutional Court are given.