Menakıblarda hadis kullanımı (İmam Ebu Hanife ve İmam Şafii menakıbları özelinde)
Use of hadith in the menakibs (Specially of İmam Ebu Hanife and İmam Shafii menakibs)
Yazar: MEHMET FARUK GEYLANİ
Danışman: DOÇ. DR. HABİL NAZLIGÜL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Ebu Hanife = Ebu Hanife ; Hadis = Hadith ; Menkıbe = Menkıbe ; Rivayetler = Rumours ; İmam Şafii = İmam Şafii ; İslamiyet = Islam

Özet:
Menkıbe İslam Tarihinde önemli şahsiyetlerin biyografilerinin anlatıldığı eserlere verilen addır. İmam Ebu Hanife ve İmam Şafii de yaşamış önemli iki şahsiyettir. Her ikisinin de kurucusu oldukları mezheplerin çok sayıda müntesibi bulunmaktadır. Bu iki önemli şahsiyetin mezheplerini savunan müntesibleri onların hayatlarını ele alan eserler yazmışlardır ve bu eserlerde onlar hakkında söylenmiş hadisleri eserlerine almışlardır. Bu çalışmada bu hadislerin sıhhat değeri ele alınmış ve gerekli araştırmalar yapılmaya çalışılmıştır. 
Hadis Hz. Peygamber'in söylemiş olduğu sözlerdir ve çok önem arzeder. Hadisin önemini bilen bazı kişiler hadis uydurma gibi bir işleme girişmişlerdir. Hadis uydurmanın sebepleri çoktur. Kimi zaman fırka ve mezhebi müdafaa gayretinden dolayı hadis uydurulurken kimi zaman da İslam'a hizmet düşüncesi veya İslam'a zarar düşüncesiyle hadis uydurulmaktadır.
Bu çalışmada mezhebi öne çıkartmak için uydurulan hadisler incelenmeye ve iki imam olan Ebu Hanife ve Şafii'nin menakıpları üzerinden bu amaca ulaşmaya çalışılacaktır.  Çalışmada bazı menakıblarda kullanılan uydurma ve zayıf rivayetler tespit edilip bunların tahric ve tahlili yapılmak suretiyle sahih hadisleri bunlardan ayırmak hedeflenmektedir.  
Bu çalışmanın asıl amacı bu eserlerdeki kıymetli bilgileri hatalı bilgilerden arındırarak iki imam hakkında sağlam biyografilere sahip olmaktır. Böylece bu çalışma neticesinde menakıblarda hadis rivayet etmenin sebepleri daha iyi anlaşılacak ve hadis uydurmacılığının arka planı ortaya çıkacaktır. 
Anahtar Kelimeler: Menakıb, Rivayet, Hadis

Abstract:
Menkıbe is the name given to the works in which the biographies of important personalities in the history of Islam are told. Imam Abu Hanifa and Imam Shafii are two important personalities who also lived. There are many followers of the sects of which both of them are founders. The followers of these two important personalities, who defended their sects, wrote works dealing with their lives and included the hadiths said about them in these works. In this study, the authenticity of these hadiths was discussed and necessary researches were tried to be done.
Hadiths are considered important because they are the sayings of the Prophet Muhammad. Some people, who knew the importance of hadith, attempted to fabricate a hadith. There are many reasons for fabricating hadith. Some do so to defend their sect or school of thought, while others may do so with the intention of serving or harming Islam.
This study examines hadiths that were fabricated to promote a particular school of thought, focusing on the biographies of Abu Hanifa and Shafi'i. In the study, it is aimed to distinguish the authentic hadiths from these by identifying the fabricated and weak narrations used in some menakibs and making their interpretation and analysis.
The main purpose of this study is to clear the valuable information in these works from erroneous information and to have solid biographies about the two imams. Thus, as a result of this study, the reasons for narrating hadiths in menakibs will be better understood and the background of hadith fabrication will be revealed.
Keywords: Menakib, Rumor, Hadith