Rezene (Foeniculum vulgare L.) bitkisinin tarımsal verim ve bazı kalite özelliklerine farklı dozlarda uygulanan organik gübrelerin etkisi
The effect of different doses of organic manures on agronomic yield and some quality properties of fennel (Foeniculum vulgare L.)
Yazar: FURKAN ERHAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLSÜM YALDIZ
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Organik gübreler = Organic fertilizers ; Rezene = Fennel ; Uçucu yağlar = Essential oils ; Yağ asitleri = Fatty acids

Özet:
Bu araştırma rezenenin (Foeniculum vulgare L.) verim ve bazı kalite özelliklerine farklı dozlarda uygulanan inek ve koyun organik gübrelerinin etkisini belirlemek amacıyla, Bursa - İznik iklim şartlarında 2020 yılında yürütülmüştür. Deneme ''Tesadüf Blokları Deneme Desenine'' göre 3 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Bu çalışmada 4 farklı dozda (750, 1500, 2250 ve 3000 kg/da) yanmış inek ve koyun gübresi ile kontrol (gübresiz) koşullarında rezene yetiştirilmiştir. Araştırmada, bitki boyu (73,63-81,48 cm), bitki başına dal sayısı (4,94-5,61 adet), şemsiye sayısı (18,31-20,17 adet/bitki), şemsiyecik sayısı (292,53-329,52 adet/şemsiye), bin meyve ağırlığı (6,61-7,41 g) tespit edilmiştir. Meyve verimi (53,04-79,91 kg/da), biyolojik verim, (600,02-844,67 kg/da), hasat indeksi (%8,54-11,68), uçucu yağ oranı (%2,88-3,27), uçucu yağ verimi (1,68-2,42 l/da) ve sabit yağ oranı (%14,71- 25,38) tespit edilmiştir. Uçucu yağ bileşenleri sırasıyla t-anetol (%32,54-42,51), kafur (%18,55-20,93), limonen (%10,12-16,18) ve anisaldehit (%2,47-14,08) olarak tespit edilmiştir. Yağ asitleri sırasıyla petroselinik asit (%16,95-65,93), kaprik asit (%4,24-48,36), linolenik asit (%1,9-17,05) ve cis 4.7.10.13.16.19- dokosaheksaenoik (%1,93-14,79) olarak tespit edilmiştir.

Çalışmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda; inek ve koyun gübrelerinin bir çok verim değeri üzerine etkili olduğu, verim bakımından 2250 kg/da inek gübre dozu uygulaması, uçucu yağ ana bileşeni bakımından 2250 kg/da koyun gübre dozu uygulaması, yağ asitleri bakımından 1500 kg/da koyun gübre dozu uygulaması önerilebilir.

Abstract:
This study was conducted to determine the effects of different doses of cow and sheep manures applied on the yield and some quality characteristics of fennel (Foeniculum vulgare L.) in Bursa - Iznik climate conditions in 2020 year. The experiment was established with three replications according to the Randomized Blocks Design. In this study, fennel was grown at 4 different doses (750, 1500, 2250 and 3000 kg/da) of cow and sheep and control (without fertilizer) conditions. In the study, plant yield values were found as plant height (73,63-81,48 cm), number of branches per plant (4,94-5,61 number), number of umbrellas (18,31-20,17 number/plant), number of umbrellas (292,53-329,52 number/umbel) thousand fruit weight (6,61-7,41 g), fruit yield (53,04 -79,91 kg/da). Biological yield (600,02-844,67 kg/da), harvest index (8,54-11,68%), essential oil rate (2,88-3,27%), essential oil yield (1,68-2,42 l/da) and fatty oil rate (14,71- 25,38%) were determined. The essential oil components were determined as t-anethole (32,54-42,51%), camphore (18,55-20,93%), limonene (10,12-16,18%) and anisaldehyde (2,47-14,08%).  Fatty acids was determined as petroselinic acid (16,95-65,93%), capric acid (4,24-48,36%), linolenic acid (1,9-17,05%) and cis 4.7.10.13.16.19-docosahexaenoic acid (1,93-14,79%).

According to results obtained from the study, it was seen that manures of cow and sheep was effective on many yield values. In addition, it can be recommended that 2250 kg/da cow manure dose application in terms of yield, and 2250 kg/da and 1500 kg/da sheep manure doses can be applied for essential oil main component and fatty acids, respectively.