İşyerinde zorbalık, örgüt bağlılığı ve çalışan memnuniyeti ile performans ilişkisi: Irak'ta yükseköğretim kurumlarında bir araştırma
Bullying at the workplace, organizational commitment and employee satisfaction relationship with performance: A research in higher education in Iraq
Yazar: MOHAMMED JABER MOHAMMED
Danışman: PROF. DR. ORHAN ÇAĞLAYAN
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Çalışmanın önemi, herhangi bir ülkede kalkınmanın itici güçlerinden biri olarak yükseköğretim sektörünün öneminden kaynaklanmaktadır. Ayrıca, Irak'taki yükseköğretim kurumlarında zorbalıkla ilgili araştırmaların azlığı, konunun tanımlanmaması ve bunun diğer temel göstergeler üzerindeki etkilerinin teşhis edilmemesi nedeniyle bir risk oluşturmaktadır. İşyerinde zorbalığın etkilerini hafifletmek için zamanında alınması gereken müdahale önlemleri, sorunun anlaşılamaması ve analiz edilememesi nedeniyle engellenmektedir. Araştırmanın temel amacı, işyerinde zorbalığın iş tatmini, örgütsel bağlılık ve performans üzerindeki etkisini araştırmaktır. İstatistiksel analiz, kavramlar ve alt boyutları arasındaki ilişkiyi incelemeyi de içerecektir. Irak'taki yükseköğretim kurumlarındaki çalışanlardan rasgele bir örneklemden toplam 398 nitelikli anket toplanmıştır. Açımlayıcı faktör analizinde, dört ölçeğin maddelerinin çoğu, ölçek maddeleri arasında iyi bir karşılıklı korelasyon gösteren yüksek faktörlerle yüklenmiştir. Korelasyonel analizde, Spearman'ın rho testi analizi, iş yerindeki zorbalık ile diğer üç değişken arasında negatif, orta ila güçlü ilişkiler göstermiştir. Araştırmanın dört değişkeni için Smart PLS 4 ile yol analizi yapılmıştır. Modele dayanarak, işyerinde zorbalığın örgütsel bağlılık, çalışan memnuniyeti ve performans üzerinde olumsuz etkisi, örgütsel bağlılığın performans üzerinde orta düzeyde pozitif bir etkisi bulunurken
İşyerinde zorbalığın performans üzerindeki etkisinde örgütsel bağlılık ve çalışan memnuniyetinin aracılık ilişkisi bir süreç makro analizi ile test edilmiştir. Analiz sonuçları, her iki değişkenin de ilişkiye aracılık ettiğini göstermiştir. Araştırma bulgularının Irak eğitim sektörüne ve yetkililere yol göstermesi, araştırmacılara da katkı sağlaması beklenmektedir.
ANAHTAR KELİMELER: İşyerinde Zorbalık, Örgütsel Bağlılık, Çalışan Memnuniyeti, Çalışan Performansı, Yüksek Öğrenim, Irak

Abstract:
The importance of the study emerges from the importance of the higher education sector as one of the drivers for the development in any country. Furthermore, the scarcity of research on bullying in higher education institutions in Iraq imposes a risk through the lack of identification of the issue, as well as the lack of diagnosis of its implications on other key indicators. Intervention measures that are supposed to be taken in a timely manner to alleviate the effects of bullying in the workplace are hindered by incapability of understanding and analyzing the problem. The main purpose of the research is to investigate the effect of workplace bullying on job satisfaction, organizational commitment and performance. Statistical analysis will also include examining the relationship between concepts and their sub-dimensions. A total of 398 qualified questionnaires were collected from a random sample of employees in higher education institutions in Iraq. In the exploratory factor analysis, most of the items of the four scales were loaded with high factors that showed good correlation between the scale items. In the correlational analysis, Spearman's rho test analysis showed negative, moderate to strong associations between workplace bullying and the other three variables. Path analysis was performed with Smart PLS 4 for the four variables of the study. Based on the model, workplace bullying has a negative effect on organizational commitment, employee satisfaction and performance, while organizational commitment has a moderate positive effect on performance.
The mediation relationship between organizational commitment and employee satisfaction in the effect of workplace bullying on performance was tested with a process macro analysis. Analysis results showed that both variables mediated the relationship. It is expected that the research findings will guide the Iraqi education sector and authorities and contribute to the researchers.
KEYWORDS: Bullying İn The Workplace, Organizational Commitment, Employee Satisfaction, Employee Performance, Higher Education, Iraq