Gülmece unsurlar içeren çocuk öykülerinin ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin okuma motivasyonu ve tutumuna etkisi
The effect of children's stories with humorous elements on children's fourth grade students' reading motivation and attitude
Yazar: BEKİR YILDIZ
Danışman: PROF. DR. FİLİZ YURTAL
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Gülmece dili = Humour language ; Hikaye = Story ; Okuma = Reading ; Okuma alışkanlığı = Reading habit ; Okuma becerileri = Reading skills ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı, gülmece içerikli çocuk öykülerinin ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin okuma motivasyonu ve tutumuna etkisini belirlemektir. Araştırma, nitel veri setlerinin nicel verilere ulaşmada basamak oluşturduğu karma araştırma yöntemlerinden sıralı dönüşümsel tasarım modeli temele alınarak tasarlanmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda araştırma kapsamına alınan çocuk öyküleri Mizah Teorileri ve Mizah Yaratma Yöntemleri'ne göre üç okur tarafından tahlil edilmiş ve gülmece unsurlar açısından analizi yapılmıştır. Nicel verileri desteklemek amacıyla analiz edilen mizahi öyküler deneysel uygulama sürecinde kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda öntest sontest karşılaştırma gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır.
Araştırma, 2020-2021 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde Mersin ili Erdemli ilçesindeki bir ilkokulda yapılmıştır. Deney grubunda 18, karşılaştırma grubunda 18 öğrenci olmak üzere toplam 36 dördüncü sınıf öğrencisi ile gerçekleştirilen çalışma sekiz hafta sürmüştür. Araştırma kapsamında deney grubu öğrencilerine mizah içerikli öyküler, karşılaştırma grubu öğrencilerine ise mizah içermeyen öyküler araştırmacı tarafından okunmuştur. Araştırmanın nitel boyutunda "Hikaye Değerlendirme Formu", nicel boyutunda ise öğrencilerin kitap okumaya ilişkin motivasyon ve tutumlarını belirlenmek için "Okuma Motivasyon Ölçeği" ile "Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılarak veriler toplanmıştır. Nitel analiz bölümünde mizah içerikli öykülerde yer alan mizah unsurları, okurlar tarafından kuramsal temel dikkate alınarak betimsel olarak analiz edilmiştir. Nicel analiz bölümünde deney grubu ve karşılaştırma gruplarının deneysel işlem öncesi öntest ve sontest puanları parametrik olmayan testlerden Mann Whitney U Testi ile analiz edilmiştir. 
Nitel verilerden elde edilen bulgulara göre, mizah içerikli öyküler, Mizah Teorileri'ne ve Mizah Yaratma Yöntemleri'ne göre detaylı olarak tahlil edilmiş ve çok sayıda gülmece unsur belirlenmiştir. Çocuk öykülerinde yazarların üstünlük, uyumsuzluk ve rahatlama teorilerinin her üçünü de kullandıkları tespit edilmiş ancak Üstünlük Teorisi ve Uyumsuzluk Teori'sinin Rahatlama Teorisi'ne göre daha sıklıkla kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Öykülerde mizah yaratma yöntemlerinden komik unsurlar, alay içerikli söylemler, abartılı söz ve anlatımlar ve benzetme yapma gibi yöntemlerin oldukça fazla yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır. 
Nicel verilerden elde edilen bulgulara göre, araştırmanın deney grubu ve karşılaştırma grubu öntest sontest puanları karşılaştırılmış; mizah içerikli öykü okuma uygulaması ile öğrencilerin okuma motivasyonlarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görülürken okumaya yönelik tutumlarında herhangi bir farklılığın gerçekleşmediği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Mizah, Mizah Teorileri, Mizah Yaratma Yöntemleri, Okuma Motivasyonu, Okuma Tutumu.

Abstract:
The purpose of this study is to identify the effect of humorous stories for children on the reading motivation and attitude of fourth-grade primary school students. The research was designed on the basis of the sequential transformative design model, which is one of the mixed research approaches in which qualitative data sets are used as a step toward quantitative data. Children's stories included in the research were analyzed by three readers according to Theories of Humor and Humor Creation Methods and analyzed in terms of humorous elements in the qualitative dimension of the research. The humorous stories analyzed to support the quantitative data were employed in the experimental application process. A quasi-experimental design with a pretest-posttest comparison group was employed in the quantitative dimension of the research.
The research was conducted in a primary school in Mersin province's Erdemli district during the second term of the 2020-2021 academic year. The study which was conducted with a total of 36 fourth-grade students (18 in experimental group and 18 in comparison group), lasted eight weeks. The researcher read humorous stories to the students in the experimental group and non-humorous stories to the students in the comparison group within the scope of the research. The data were collected by using  the "Story Evaluation Form" in the qualitative dimension of the research; and by using the "Reading Motivation Scale" and the "Attitude towards Reading Scale" to determine the students' motivation and attitudes toward reading in the quantitative dimension of research. The readers descriptively analyzed the humor elements in the humorous stories in the qualitative analysis section, taking into account the theoretical underpinning. The pretest and posttest scores of the experimental and comparison groups before the experimental procedure were analyzed using the Mann Whitney U Test, one of the non-parametric tests, in the quantitative analysis section.
According to the findings of the qualitative analysis from data, humorous stories were thoroughly examined by Theories of Humor and Humor Creation Techniques, and numerous humor elements were identified. It was found that the authors of children's stories utilized all three theories of superiority, incompatibility, and relaxation, however it was concluded that the Theories of Superiority and Incompatibility were used more frequently than the Theory of Relaxation. It was found that the techniques, such as humorous elements, caustic remark, exaggerated words and narratives, and drawing analogy are so much included in the stories.
According to the findings of the quantitative analysis from data, the pretest-posttest scores of the experimental group and comparison group of the research were compared; and while it was found a statistically significant difference in the reading motivations of the students with the application of humorous story reading, found no difference in their attitudes toward reading.

Keywords: Humor, Theories of Humor, Methods of Creating Humor, Reading Motivation, Reading Attitude