AB ve Türk Hukuku uyarınca sözleşmeden doğan borç ilişkilerine uygulanacak hukuka ilişkin genel kural
General provision on the law applicable to contractual obligations in Turkish and EU Law
Yazar: F. ASLI BAYATA CANYAŞ
Danışman: PROF. DR. BİLGİN TİRYAKİOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Avrupa Birliği hukuku = European Union law ; Borçlar = Debts ; Borçlar hukuku = Law of obligations ; Hukuk seçimi = Law selection ; Sözleşmeler = Contracts ; Türk Hukuku = Turkish Law

Özet:
Sözleşmelerden doğan borç ilişkilerine uygulanacak hukuku ele alan genelhüküm, Avrupa Birliğinde Roma I Tüzüğü (Sözleşmeden Doğan Borç İlişkilerineUygulanacak Hukuka İlişkin Roma I Tüzüğü); Türk Hukukunda ise MÖHUK(Milletlerarası Özel Hukuk ve Usûl Hukuku Hakkında Kanun) kapsamındadüzenlenmiş ve çalışmamızda karşılaştırmalı bir şekilde incelenmiştir.Her iki düzenleme de irade özerkliğini temel ilke olarak kabul etmiştir.Dolayısıyla, taraflar, aralarındaki sözleşmeye uygulanacak hukuku tespitedebileceklerdir; ayrıca örtülü hukuk seçimi de mümkün kılınmıştır. Uygulanacakhukuk sübjektif olarak belirlenmemişse ya da taraflar arasındaki hukuk seçimigeçerli değilse, uygulanacak hukukun objektif tayini yoluna gidilecektir.Objektif bağlama kuralı kapsamında, Tüzükte uluslararası alanda sıkçakarşılaşılan sözleşme türleri açısından uygulanacak hukuk kesin ve katı kurallaryoluyla belirlenmiştir. Sözleşme, kesin ve katı kuralların kapsamında elealınmamışsa ya da sözleşmenin unsurları bu kuralların birden fazlasının kapsamınagiriyorsa uygulanacak hukuk, karakteristik edim kuralı uyarınca tespit edilecektir. Bukurallar uyarınca uygulanacak hukuk tespit edilemediğinde ise en sıkı bağlantılı ülkehukukunun uygulanacağı düzenlemesine yer verilmiştir. Ayrıca somut olayın tümşartları uyarınca kesin kurallara rağmen, sözleşmenin bir başka ülke ile açıkça dahayakın bağlantılı olması durumunda sözleşmeye bu ülkenin hukukununuygulanacağını öngören bir kaçış hükmü de getirilerek esnekliği sağlamakamaçlanmıştır. MÖHUK'da ise en sıkı ilişkili hukukun uygulanması temel ilkeolarak belirlenmiş; en sıkı ilişkili hukuk karakteristik edim karinesindesomutlaştırılmıştır. Ayrıca karakteristik edim borçlusunun mutad meskeni (ya da işyeri vb.) hukukuna göre, olayın tüm şartları gereğince sözleşmeyle daha sıkı ilişkili 299bir hukukun olması hâlinde bu hukukun uygulanmasını mümkün kılan bir istisnakuralı getirilmiştir

Abstract:
General provision on the law applicable to contractual obligations has beenregulated within the scope of Rome I Regulation (Rome I Regulation ont the LawApplicable to Contractual Obligations) in the European Union and under MOHUK(Turkish Code on Pivate International Law and International Civil Procedure) inTurkish law and the provision has been analyzed comparatively in this study.Each of the these two sources has adopted party autonomy as the mainprinciple. Therefore, the parties are entitled to choose the law applicable to theircontract; moreover implied choice of law is also enabled. If the parties have notchosen the applicable law or if their choice is not valid, applicable law is determinedobjectively.Within the framework of the objective rule of the Regulation, applicable lawto contracts which frequently appear in international arena is determined by certainand strict rules. Where the contract is not covered by any of these rules or theelements of the contract are covered by more than one rule, the applicable law isdetermined in accordance with the characteristic obligation rule. If applicable lawcan not be determined pursuant to these rules, the law of the country with which thecontract is most closely connected is applied. Also, en escape clause is enabled toensure flexibility: where it is clear from all the circumstances of the case that thecontract is manifestly more closely connected with a country other than the countryindicated by the rules, the law of more closely connected country is applied. UnderMOHUK, application of the most closely connected law has been adopted as themain principle and the principle has been embodied by characteristic obligationpresumption. Moreover, an exemption clause has been provided stipulating thatwhere there is more closely connected law under the circumstances of the case other 301than the law of characteristic performer's habitual residence (or place of businessetc.), that closely connected law is applied.