Mersin ilinde çalışan hekimlerin beslenme tutum ve davranışlarının araştırılması
Investigation of nutritional attitudes and behaviors ofdoctors who working in Mersin
Yazar: ARMAĞAN ŞAŞMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇEN GARİPOĞLU
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Dengeli beslenme = Balanced nutrition ; Doktorlar = Physicians ; Mersin = Mersin ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Toplu beslenme hizmetleri = Institutional food services ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Hekimler sağlığın korunmasından, tanı ve tedavi süreçlerine kadar tüm sağlık hizmetleri içinde çalışmaktadır. Hekimlerin sorumlulukları nedeniyle yaptıkları işler yorucu ve streslidir. Bu araştırma ile Mersin'deki hekimlerin sağlıklı beslenme tutum ve davranışlarının araştırılması amaçlanmıştır. Kesitsel tipte planlanan bu çalışma Kasım 2020 ile Ekim 2021 aralığında Mersin ilinde gerçekleştirildi. Çalışmanın evrenini Mersin ilinde çalışan hekimlerden oluşmaktadır. Çalışmaya 315 kişinin katılması planlandı, 275 kişiyle çalışma tamamlandı. Katılımcılar sosyodemografik özellikler anketi, beslenme tutum ve davranış anketi, Beslenme kaydı, Sağlıklı Beslenmeye ilişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ) ile değerlendirilmiştir. Veriler Google survey aracılığıyla çevrimiçi olarak elde edilmiştir. İstatistiksel analizlerde anlamlılık p<0,05 olarak alınmıştır.
Çalışmaya katılan hekimlerin 138'i (%50,2) kadın, 137'si (%49,3) erkek idi. 
Katılımcıların yaş ortalamasının 48,0±10,2 yıl olarak saptandı. Hekimlerin yüzde 50,6'sı kilolu aralıkta yer alırken, yüzde 10,9'u da şişman grupta yer alıyordu. Hekimlerin yüzde 54,9'u sağlıklı beslenme konusunda eğitim almışken, yüzde 81,8'inin beslenme eğitimine ihtiyaç duyduğu kaydedildi. Temel besin gruplarının günlük tüketim oranları incelendiğinde, yetersiz beslenmenin tahıl grubunda yüzde 79,9, süt ve süt ürünlerinde yüzde 77,2, et grubunda yüzde 51,2, kuru baklagil grubunda yüzde 49,0, sebze grubunda %90,2 ve meyve grubunda da yüzde 70,9 olduğu saptandı. Değerlendirme sonucu SBİTÖ'den alınan puanlara göre hekimlerin yüzde 64,7'sinde yüksek puan saptanırken, yüzde 21,1'inde de çok yüksek olduğu tespit edildi. Düzenli egzersiz yapan ve 50 yaş üzerinde olan hekimlerin tutum ölçek puanının diğer gruplara kıyasla daha yüksek olduğu belirlendi (p<0,05). Düzenli egzersiz yapan hekimlerde; yaş ve çalıştıkları branş grubunun, aylık gelir düzeylerinin, et, kuru baklagil, süt, meyve, sebze gibi besin gruplarının tüketilmesinin ve beslenme eğitimi alınmasının besin tüketimi ile ilişkili olduğu bulundu (p<0,05).
Çalışmamızda Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ) puanlarının yüksek bulunması hekimlerin beslenme tutumlarının iyi olduğunu göstermektedir. Ancak hekimlerin TÜBER-2015'e göre tüketmesi gereken günlük besin gruplarının düşük olması çelişki yaratmaktadır. Bu sonuçtan yola çıkarak hekimlerin  sağlıklı beslenmeye ilişkin davranışlarının yetersiz olduğu yorumu yapılabilir. Hekimlerin  sağlıklı beslenme konusunda sahip oldukları bilgi ve tutumu davranışa yansıtamadığı düşünülmektedir.
Hekimlerin beslenme eğitimine ihtiyaç duydukları, bu eğitimleri ağırlıklı olarak diyetisyenlerden almak istedikleri kaydedildi. Katılımcıların temel besin gruplarından yüzde 49,0 – 90,2 oranında günlük yetersiz tüketim yaptıkları tespit edildi. Yetersiz beslenme ile yoğun iş temposunun birleşmesi, hekimlerin uzun vadede yaşam kalitelerinde ve iş verimlerinde düşüşe yol açabilir.

Abstract:
Doctors work in all health services, from health protection to diagnosis and treatment processes. Due to the responsibilities of doctors, the work they do is tiring and stressful. With this research, it was aimed to investigate the healthy eating attitudes and behaviors of doctors in Mersin.
This cross-sectional study was carried out in Mersin between November 2020 and October 2021. The universe of the study consists of doctors working in Mersin. It was planned that 315 people would participate in the study, and the study was completed with 275 people. Participants were evaluated by sociodemographic characteristics questionnaire, nutritional attitude and behavior questionnaire, nutritional record, and Attitudes towards Healthy Eating Scale (SBIAS). Data were obtained online through Google survey. Significance was taken as p<0,05 in statistical analysis.
Of the doctors participating in the study, 138 (50,2%) were female and 137 (49,3%) were male.
The mean age of the participants was 48,0±10,2 years. While 50,6% of the doctors were in the overweight range, 10,9 percent were in the obese group. While 54,9% of the doctors received training on healthy nutrition, it was noted that 81,8% of them needed nutrition education. When the daily consumption rates of basic food groups are examined, it was determined that malnutrition was 79,9 percent in the cereal group, 77,2 percent in the milk and dairy products, 51,2 percent in the meat group, 49,0 percent in the legumes group, 90,2% in the vegetable group and 70,9 percent in the fruit group. As a result of the evaluation, 64,7% of the physicians were found to have a high score according to the scores obtained from the SBIÖ, while it was found to be very high in 21,1 percent. It was determined that the attitude scale score of the doctors who exercised regularly and were over 50 years old was higher than the other groups (p<0,05). Doctors who exercise regularly; Age and branch group they work in, monthly income levels, consumption of food groups such as meat, legumes, milk, fruit and vegetables, and receiving nutrition education were found to be associated with food consumption (p<0,05).
The high scores on the Attitudes towards Healthy Eating Scale (SBIAS) in our study indicate that doctors nutritional attitudes are good. However, the fact that the daily food groups that doctors should consume according to TUBER-2015 are low creates a contradiction. Based on this result, it can be interpreted that the behaviors of physicians regarding healthy nutrition are insufficient. It is thought that doctors are not able to reflect their knowledge and attitude about healthy nutrition to behavior.
It was noted that doctors need nutrition education and they want to receive these trainings mainly from dietitians. It was determined that the participants made insufficient daily consumption of 49,0 – 90,2 percent from the basic food groups. The combination of malnutrition and intense work schedule can lead to a decrease in the quality of life and work efficiency of doctors in the long term.