Görme yetersizliği olan öğrencilerin araştırmaya dayalı öğrenme yaklaşımı modellerinden rehberli keşfetme modelinin deneysel işlem becerilerine, akademik başarılarına ve fen bilimleri dersine yönelik tutumlarına etkisi
The contribution of guided discovery model of inquiry - based approach to visually impaired students acquisition of experimental procedures, academic success and attitudes towards sciences
Yazar: TAMER KARAKOÇ
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL ATAMAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Görme Engellilerin Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Araştırma-inceleme yoluyla öğretim = Research-investigation by learning ; Deneysel öğrenme = Experimental learning ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Görme engelliler = Visually impaired ; Özel eğitim = Special education ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; İşlem becerisi = Processing skills

Özet:
Son yıllarda Fen Bilimleri dersinin öğretiminde benimsenen araştırmaya dayalı yaklaşımlar
ile görme yetersizliğinden etkilenmiş öğrencilerin öğrenme durumları benzer özellikler
taşımaktadır. Görme yetersizliği olan öğrenciler öğrenme boyunca duyu kanallarını efektif
olarak kullandıklarında somut objeleri keşfetmede üst düzey anlayışlar, sorgulama,
keşfetme ve test ederek keşfetme gibi durumları doğal alışkanlık haline getirirler. Bu ve
benzeri yaklaşımların Fen Bilimleri dersinin öğretiminde kullanılması, görme yetersizliği
olan öğrencilerin daha üst düzeyde ilgilerini ateşleyerek anlamalarını sağlayacak ve
öğrencilere gelecekte daha çok fırsatlar sunacağı düşünülmektedir. Bu düşünceler görme
yetersizliği olan öğrencilerin öğrenme süreçlerinde daha etkin öğrenmeler
gerçekleştirebilmeleri için araştırmaya dayalı öğrenme yaklaşımını ön plana çıkarmıştır.
Bu çerçevede araştırmanın genel amacı; ilköğretim 4 ve 5. sınıf Fen Bilimleri dersinde
araştırmaya dayalı öğrenme yaklaşımı ile geleneksel öğretim yaklaşımına göre işlenen
dersin, görme yetersizliği olan öğrencilerin akademik başarıları, deneysel işlem becerileri
ve Fen Bilimleri dersine yönelik tutumları arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığının
belirlenmesidir. Özdeş olarak belirlenen gruplar içerisinden yansız atama yoluyla
oluşturulmuş deney ve kontrol gruplu deneysel araştırma desenlerinden çok denekli
desenlerin içinde yer alan yarı deneysel desen kullanılarak yapılan çalışma, 2014-2015
eğitim yılı bahar döneminde Ankara ili, Altındağ ilçesi, Aydınlıkevler "Göreneller Görme 
Engelliler İlköğretim Okulunun" 4 ve 5. sınıflarında uygulanmıştır. 4 ve 5.sınıflardan ortak
bir deney grubu ve bir kontrol grubu oluşturulmuştur. Birinci grup, deney grubu olarak
adlandırılmış ve bu grupta Fen Bilimleri dersinde 4 ve 5. sınıfın ortak konuları olan
sürtünme, erozyon ve çözünme konuları araştırmaya dayalı öğrenme yaklaşımı ile
işlenmiştir. Kontrol grubu olarak adlandırılan ikinci grubun öğretimine söz konusu konular
geleneksel öğretim yaklaşımı ile işlemiştir. Araştırmaya, deney grubu (N=20) ve kontrol
grubunda bulunan (N=19) öğrenci sayısı ile toplam 39 öğrenci katılmıştır. Araştırmada,
öğrencilerin deneysel işlem becerilerindeki ve akademik başarılarındaki gelişimlerini tespit
etmek için araştırmacı tarafından; sürtünme, erozyon ve çözünme konularına ilişkin
hazırlanan "Deneysel İşlemler Testi" ve "Akademik Başarı Testi", Fen Bilimleri dersine
yönelik tutumlarını ölçmek için Geban ve arkadaşları (1994) tarafından hazırlanan "Fen
Bilgisi Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Deney ve kontrol grubundaki öğrencilere
araştırmanın başlangıcında ön test olarak deneysel işlemler testi, akademik başarı testi ile
fen bilgisi tutum ölçeği uygulanmıştır. Veri toplama araçlarının uygulanmasının ardından
her iki grupta, sürtünme, erozyon ve çözünme konularının öğretimi gerçekleştirilmiştir.
Altı hafta süren öğretimin ardından hem deney hem de kontrol grubundaki öğrencilere
deneysel işlemler testi, akademik başarı testi ve fen bilgisi tutum ölçeği, son test olarak
yeniden uygulanmıştır. Görme yetersizliği olan öğrencilerin Fen Bilimleri dersinde
işledikleri konulardaki edinmiş oldukları düzeye ilişkin, kalıcılığın tespit edilmesi
amacıyla son testin uygulanmasından dört hafta sonra tüm veri toplama araçları, izleme
testi olarak öğrencilere tekrar uygulanmıştır. Araştırmada, öğrencilere uygulanan testlerden
elde edilen nicel veriler analiz edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre; araştırmaya dayalı
öğrenme yaklaşımının kullanıldığı deney grubundaki öğrencilerin deneysel işlem
becerileri, akademik başarıları ve Fen Bilimleri dersine yönelik tutumları, kontrol
grubundaki öğrencilere göre anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir. Deney grubundaki
öğrencilerin cinsiyetlerine, sınıf düzeylerine, yaşlarına, okula devam durumlarına, görme
düzeylerine göre deneysel işlem becerileri, akademik başarıları ve Fen Bilimleri dersine
yönelik tutumları arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Sonuç olarak; araştırmaya
dayalı öğrenme yaklaşımının görme yetersizliği olan öğrencilerin deneysel işlem
becerilerini kazanmalarına, akademik başarılarına ve Fen Bilimleri dersine yönelik
tutumlarını geliştirmede geleneksel öğretim yaklaşımına göre daha etkili olduğu
söylenebilir.

Abstract:
Recently, the inquiry-based approaches maintained in the teaching of science classes and
the students suffering visual impairedness have similar qualities. Visually-impaired
students develop natural habits about situations such as discovering, discovering by testing,
questioning, discovering concrete objects when they effectively use their sense organs
during the learning activity. It is assumed that the maintenance of such kinds of approaches
to the teaching of pure sciences will activate the interests of visually-impaired students at a
higher level, will contribute to their understanding and provide them with more
opportunities in the future. Such considerations have foregrounded the inquiry-based
learning approach for the visually-impaired students to develop more effective learning
activities in their learning processes. With these approaches in mind, the general aim of the
research is to understand whether these is significant difference detween the inquiry-based
approach to the teaching of püre sciences to the 4 th and 5 th grades of the primary
education and the contribution of a traditional lesson to the academic success, experimental
skills and to the attitudes of püre sciences lessons for the visually impaired students. The
study which was developed out of a semi-design model taking place in a multi-design
model was applied to the 4 th and 5 th grades of "Göreneller Visually İmpaired Primary
School" Altındağ, Ankara. It had both "Experimental group" and "Controlled group". The
shared experiment and control groups were taken from both grades. The first group was
named as the experiment group and the common units such as friction, erosion and
dissolution were studied through inquiry approach as the science lessons of the 4 th and 5 
th grades. The students in the control group learned the same units according to the
traditional approach. A total number of 39 students took part in the research, the 20 being
in the experiment group (N=20) and 19 in the control group (N=19). In the research, the
"Experimental Process Test" and "Academic Achievement Test" were applied by the
researcher in order to test the experimental and academic improvements of the students in
the units of "friction, erosion and dissolution". On the other hand, "The Pure Sciences
Attitude Scale" was used by Geban, et all (1994) in order to test the attitudes of students to
the pure sciences lessons. At the beginning of the research, the experimental processes test,
academic achievement test and pure sciences attitude scale were applied as a pre-test to
the students in the experiment and control groups. Following the application of data
collection instruments, the units "friction, erosion and dissolution" were taught to both of
the groups. After a 6 week instruction, the students in both groups took the experimental
processes test academic achievemnet test and pure sciences attitude scale as a post-test.
Concerning the level the visually impaired students reached in the units of pure science
lessons, all the data collection instruments were reapplied to the students as a follow-up
test 4 weeks after the post test in order to determine permanence. In the research, the
qualitative findings gained from the tests were analyzed. According to the findings, the
experimental process, academic achievement and the attitudes toward pure science lessons
of the students in the experiment group in which the inquiry based approach was applied,
were significantly different from those of the ones in the control group. No significant
difference was found between the students in the experiment group in reference to their
sexes, class levels, ages, attendance levels achievements visual Powers. In conclusion, it
can be said that the inquiry-based instruction approach has been more effective with
visually impaired students in attaining their experimental processes, academic
achievements and in developing their pure science attitudes when compared to the ones in
more traditional approaches.