Erişkin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu belirtileri ile erteleme, mükemmeliyetçilik ve davranışsal inhibisyon ve aktivasyon sistemleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between symptoms of adult attention deficit hyperactivity disorder and procrastination, perfectionism and behavioural inhibition and activation systems
Yazar: LUTFİYE TOPRAK DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇEN DUYMAZ
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), çocuklukta başlayıp yetişkinlikte de süren ve sebebi tam olarak açıklanamayan nörogelişimsel bir bozukluktur. Mevcut çalışma erteleme, mükemmeliyetçilik ve Davranışsal İnhibisyon/Aktivasyon Sistemlerinin DEHB belirtileri ile ilişkisini araştırmayı hedeflemiştir. Bu araştırma 866 kişi ile yürütülmüş olup, çalışma kapsamında katılımcılara Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği (ASRS), Erteleme Eğilimleri Ölçeği, Büyük Üçlü Mükemmeliyetçilik Ölçeği-Kısa Formu (BÜMÖ-16) ve Pekiştireç Duyarlılık Ölçeği (PDÖ) uygulanmıştır. DEHB genel ve alt tipleri ile sosyo-demografik değişkenler bağlamında incelendiğinde; eğitim durumu, psikolojik destek alma durumu, ek psikiyatrik tanı varlığında, ailede DEHB tanı alan birey olma durumunda, sosyoekonomik seviyelerinde farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu araştırma kapsamında, erteleme, mükemmeliyetçilik (katı mükemmeliyetçilik, öz-eleştirel mükemmeliyetçilik ve narsistik mükemmeliyetçilik) ve DİS, DAS ve DKDS (dövüş-don-kaç) alt boyutlarının DEHB toplam, dikkat eksikliği ve hiperaktivite/dürtüsellik belirtilerini yordadığına ilişkin hipotezi test etmek için çoklu doğrusal regresyon analizleri yapılmıştır. Analiz sonuçları; erteleme, mükemmeliyetçilik, DAS, DKDS değişkenlerinin dikkat eksikliği belirtilerini yordadığını göstermektedir. Bir diğer analiz hiperaktivite/dürtüsellik belirtileri için yapılmıştır. Erteleme, DAS, mükemmeliyetçilik, DKDS değişkenlerinin hiperaktivite/dürtüsellik belirtilerini yordadığını ortaya koymuştur. Son yapılan analiz; erteleme, DAS, mükemmeliyetçilik, DKDS değişkenlerinin DEHB genel belirtilerini yordadığı sonuçlarını bulmuştur. Bu araştırmanın sonuçları, mevcut literatür çerçevesinde değerlendirilmiş ve gelecekte yapılacak çalışmalar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is a neurodevelopmental disorder that begins in childhood and continues into adulthood, with its exact cause still unclear. This study aimed to investigate the relationship between ADHD symptoms and procrastination, perfectionism, and the Behavioral Inhibition/Activation Systems. The research involved 866 participants who completed the Adult ADHD Self-Report Scale (ASRS), the Procrastination Tendency Scale, the Short Form of the Big Three Perfectionism Scale (BTPS-16) and the Sensitivity to Reinforcement Scale (RSQ). When examining ADHD in general and its subtypes within the context of socio-demographic variables, However, education level, psychological support status, presence of additional psychiatric diagnoses, having a family member diagnosed with ADHD, and socio-economic status. To test the hypothesis that procrastination, perfectionism (rigid perfectionism, self-critical perfectionism, and narcissistic perfectionism), and BIS/BAS, along with the fight-flight-freeze system (FFFS), predict total ADHD, inattention, and hyperactivity/impulsivity symptoms, multiple linear regression analyses were conducted. The analysis results indicated that procrastination, perfectionism, BIS, and FFFS variables predict inattention symptoms. Another analysis for hyperactivity/impulsivity symptoms showed that procrastination, BIS, perfectionism, and FFFS variables predict hyperactivity/impulsivity symptoms. The final analysis revealed that procrastination, BIS, perfectionism, and FFFS variables predict overall ADHD symptoms.The results of this study were evaluated within the context of existing literature, and recommendations for future research were provided.