Evrensel bakış açısıyla ülkemizde 1930-2010 yılları arasında basılan resimli çocuk kitapları
Illustrated children's books printed between 1930 and 2010  through universal point of view
Yazar: NERGİZ KUL
Danışman: PROF. DR. İSMAİL KAYA
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Grafik Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Resimli kitaplar = Illustrated books ; Resimli çocuk kitapları = Illustrated children books ; Çocuk kitapları = Children's books ; İllüstrasyon = Illustration ; İllüstratif resimleme = Illustrative illustration

Özet:
Bu çalışma 1930 yılından 2010 yılına kadar Türkiye'de basılmış olan resimli çocuk kitaplarındaki resimlemeler  ve evrensellikleri ile ilgilidir. Çocuk kitabı resimlemeleri, görsel açıdan, çocuğa uygunlukları, çocuğa neler kazandırdıkları ve resimlemede kullanılan yöntemler yönünden incelenmektedir. Toplumu meydana getiren değerlerin en önemlilerinden biri olan çocuğun okul öncesinde alacağı görsel eğitim onun ve ülkesinin geleceğini belirler.
I. Bölümde, çocukluk kavramı evrensel anlamda tanımlandı. Bu tanımlamaya ilk, nerede ve ne zaman gereksinim duyulduğu araştırıldı. Bu kavram, Eğitim Bilimi ve Psikoloji açısından bilişsel gelişim kurallarına göre dört aşamalı yaş gurubu olarak ele alınarak incelendi. Ülkemizde çocukluk kavramının gelişimi; ilk Türk adının konduğu Göktürk Devletinin, Orhun Kitabeleri'nden başlanarak, bugüne kadar gelindi. Çocukta yaş özellikleri, onların bilişsel gelişim evreleri  üç ayrı yaş gurubu özellikleri üzerinden araştırıldı. 
II. Bölümde, çocuk kitabının tanımı ve gelişimi, başlangıç tarihi M.Ö. esas alınarak günümüze kadar gelen dört kültürel süreçte incelendi. İşaretlerle anlaşıp konuşmaya başlayan ilk insanların masalları öncelikle büyüklerin büyüklere anlattıkları masallar olarak belirlendi. İkinci süreç, I.-XV yüzyıl Rönesans ve Matbaanın gelişimi başlığı altında Alman eğitimci Comenius tarafından yayınlanan ilk resimli çocuk kitabı 'Orbis Pictus' un resimlendiği yıllardı. Burada  incelenen üçüncü süreç,  XVIII. yüzyıl hürriyet ve kazanımların olduğu yıllardır. Bu dönem, ilk çocuğa özgü tasarımların yapılmaya başlandığı, çocuğun önemsenip adam yerine konulmaya başlandığı yıllar olarak önemsenmiş, araştırılmıştır. 
Dördüncü incelenen süreç; XX. Yüzyıl ise insan haklarına en çok gereksinim duyulan süreç olarak ele alındı. Çocukların, sanat, eğitim ve tarihle daha çok etkileşimli olarak incelendikleri dönemdir. 
III. Bölümde çocuk kitaplarında temel evrensel öğeler olan dört ana başlık, metin, resimleme, tasarım ve üretim teknikleri olarak incelendi. İncelenen  resimlemelerde çocuğa göre özelliklere bakılarak örnekler verildi.   
IV. Bölümde, ülkemizde Cumhuriyet'in ilanından günümüze, sosyolojik açıdan farklılıklar içeren dört ayrı kültürel dönem ele alındı. Evrensel kültür anlamda bizden daha ileri olan ülkelerin resimli çocuk kitapları, ülkemizdeki resimli çocuk kitapları ile karşılaştırmalı olarak incelendi, sonuca varıldı.


Anahtar Kelimeler: Resimli Çocuk Kitabı İllüstrasyonları, illüstrasyon, evrensel, analiz.

Abstract:
This study is about the illustrations and how universal those illustrations are in the illustrated children's books printed between 1930 and 2010. These illustrations are analyzed through if they are appropriate and what they give to children along with the methods used in illustrating them. What determines the future of a country as well as the child is visual education that children get in pre-school education; those children are one of the most important values that makes up the society.
In the I.section, the concept of childhood has been defined in universal meaning. The questions when and where was this definition first needed has been investigated. This concept has been examined in 4 different age groups according to the science of education, psychology and cognitive development rules. The progress of the childhood concept in our country has been examined through 3 different age groups taking it from Gokturks and Orhıun booklets up till today. 
In the II. section the definition of children's books has been examined in 4 cultural duration taking the concept form BC up to today. The tales of people communication through gestures are defined as tales for grownups. 2nd duration was the years that German educator Comenius's illustrations for the first children's book "Orbis Pictus" under the title of I.-XV century Renaissance and the Printing Press. 3rd duration that's been examined here is XVIII; Independence and gaining years. This duration is the time when children were taken into consideration with child-like designs and taken as important. 
4th duration that's examined, XX century, is taken as the term that human rights is most needed. This term is when children are examined with the effect of history, art and education. 
In the III. section the basic elements are examined under 4 main titles prose, illustration, design and production techniques. In the illustrations examined the exemplifications are made according to childhood components. 
In the IV. section 4 different duration in our country are analyzed since the foundation the Republic until today with their sociological nuances. With universal culture meaning the illustrated children's books from other countries and those in our country are compared with each other and evaluated.


Key words: Illustrated children's books, illustrations, universal, analyze.