Kekeleyen çocukların kekemelik şiddetlerinin yönetici işlev ve durumluk sürekli kaygı düzeylerine etkisi
The effect of stuttering severity on executive functiones and state trait anxiety levels in children who stutter
Yazar: SEVDENUR AKBUDAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EVRİM GERÇEK
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Durumluk kaygı = State anxiety ; Durumluk kaygı = State anxiety ; Kekemelik = Stuttering ; Sürekli kaygı = Trait anxiety ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Çocuklar = Children

Özet:
Kekeleyen Çocukların Kekemelik Şiddetlerinin Yönetici İşlev ve Durumluk ve Sürekli Kaygı Düzeylerine Etkisi
Kekemelik; duygusal, sosyal ve bilişsel bileşenlerle etkileşim içinde bulunan çok faktörlü bir akıcılık bozukluğudur. Alanyazında sosyal duygusal ve bilişsel özelliklerin kekemeliği olan kişilerin hayatını olumsuz yönde etkilediğine dair araştırmalar mevcuttur. Bu çalışma kapsamında kekemeliği olan çocukların kekemelik şiddetlerinin durumluk sürekli kaygıları ve yönetici işlev davranışları üzerine etkileri incelenmiştir. Kekemeliği olan 9-12 yaş aralığında 34 erkek çocuğun kekemelik şiddetleri ''Kekemelik Şiddeti Değerlendirme Aracı-4 (KEŞİDA-4)''; durumluk sürekli kaygı düzeyleri, ''Çocuklar için Durumluk Sürekli Kaygı Envanteri (ÇDSKE)'' ve yönetici işlev davranışları ise Yönetici İşlev Davranışlarını Derecelendirme Ölçeği- Anne/Baba Formu (YİDDÖ-ABF) ile değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda kekemeliği olan çocukların kekemelik sıklıkları, ikincil davranış ve kekemelik şiddet puanlarının; durumluk-sürekli kaygı ve yönetici davranışları üzerine anlamlı bir etkisi bulunamamıştır. Sürekli kaygı ile duygusal kontrol, kaydırma ve yönetici işlev üst gösterge puanlarının birbirleri üzerine anlamlı etkileri bulunmuştur. Ketleme alt test puanı ile ikincil davranış puanının birbirleri üzerinde anlamlı etkileri bulunmuştur. Üst biliş ve yönetici işlev puanının, toplam kekemelik şiddet puanını yordadığı görülmüştür. Üst bilişteki değişiklikler toplam kekemelik şiddet puanındaki değişikliklerin %14.8'ini, yönetici işlev puanındaki değişiklerin ise %12.2'sini açıkladığı, toplam kekemelik şiddet puanını en iyi yordayan değişkenin üst biliş olduğu sonucuna varılmıştır. Çalışma sonucunda sosyal, duygusal ve bilişsel özelliklerin kekemeliğe etkileri görülmüştür. Davranışsal görevlerle kaygı ve yönetici işlev davranışlarının birbirlerine etkilerinin detaylı incelenmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Kekemelik şiddeti, durumluk sürekli kaygı, yönetici işlevler

Abstract:
The Effect of Stuttering Severity of Children Who Stutter on Executive Function and State Trait Anxiety Levels
Stuttering;  is a multifactorial fluency disorder that interacts with emotional, social and cognitive components. In the literature, there are studies that show that social, emotional and cognitive characteristics negatively affect the lives of people with stuttering. In this study, the effects of stuttering severity on state trait anxiety and executive function skills of children with stuttering were investigated. The stuttering severity of 34 boys aged 9-12 years with stuttering was determined as "Stuttering Severity Instrument-4 (SSI-4)"; stait-trait anxiety levels were evaluated with the "State Trait Anxiety Inventory for Children (STAIC)" and executive functioning behaviors were evaluated with the ''Behavioral Rating of Executive Functiones'' (BRIEF). As a result of the study; stuttering frequency, secondary behaviors and stuttering severity scores has no significant effect on state-trait anxiety and executive functiones of children with stuttering. Significant effects of trait anxiety and emotional control, shifting and executive function upper indicator scores were found on each other. A significant effect was found between the inhibition subtest score and the secondary behavior score. It was observed that metacognition and executive function scores predicted the total stuttering severity score. It was concluded that the changes in metacognition explained 14.8% of the changes in the total stuttering severity score and 12.2% of the changes in the executive function score, and metacognition was the variable that best predicted the total stuttering severity score. As a result of the study, the effects of social, emotional and cognitive characteristics on stuttering were observed. It is recommended to examine the effects of anxiety and executive functioning behaviors with behavioral tasks in detail.

Keywords: Stuttering severity, state-tait anxiety, executive functiones