19. yy Osmanlı Devleti'nde vergi uygulamaları: Niğde Sancağı Temettüat Defteri üzerine bir değerlendirme
Taxation in the Ottoman Empire in the 19th century: An assassment on Temettuat Defterleri of Nigde Sanjak
Yazar: ALİ GÖKHAN GÖLÇEK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SAKAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Maliye = Finance ; Tarih = History
Dizin: Niğde Sancağı = Niğde Sanjak ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Temettuat Defterleri = Temettuat Registers ; Vergiler = Taxes

Özet:
Osmanlı Devleti'nde yönetimsel ve mali bunalım ilk olarak 16. yüzyılda kendini göstermiş ve etkileri derinleşerek 19. yüzyıla kadar devam etmiştir. Neticede 19. yüzyılın son çeyreği Osmanlı Devleti için sonun başlangıcı niteliği taşımıştır. Mali bunalımın kronikleşmesi devletin dağılmasına yol açmıştır. Bu bunalımın etkilerinin silinmesini sağlamak için, 19. yüzyılın ortalarında Tanzimat Fermanı ilan edilmiş ve ferman ile bazı reform uygulamaları da hayat bulmuştur. Temettüat Tahrirleri, mikro ölçekte bölgelerdeki hane-halkının sosyoekonomik durumuna ilişkin ayrıntılı bilgiler veren; emlak, arazi, hayvanat ve temettü üzerinden alınan vergilerin tek bir defterde tutulmasını sağlayan kayıtlardır. 
Çalışmanın konusunu Karaman Eyaleti, Niğde Sancağına bağlı Kalkanlı Kazası Bâzirgân Karyesi ile Anduğu Kazasına bağlı Ortaköy Karyesinin temettüat defterleri oluşturmaktadır. Temettüat defterlerinde yer alan bilgiler ışığında, söz konusu kazalardaki gelir dağılımı ve göreli yoksulluk oranı tespit edilmiştir. Yapılan hesaplamalar neticesinde ilgili kazalarda, Gini Katsayısı 0,3477 ve göreli yoksulluk oranı ise % 24 çıkmıştır. Bu bağlamda vergi uygulamalarının, gelir dağılımda eşitsizliği tetiklediği ve regresif sonuçlar verdiği tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Mali Bunalım, Vergi Reformu, Gelir Dağılımı, Gini Katsayısı, Lorenz Eğrisi, Göreli Yoksulluk, Temettüat Defterleri

Abstract:
Administrative and financial crisis in Ottoman Empire firstly emerged in the 16th century and its effects continued until the 19th century by gradually deepening. So, the last quarter of the 19th century turned into the beginning of the end of Ottoman Empire. Financial crisis became chronic and lead to the collapse of the state. Imperial Edict of Reorganization was proclaimed in the mid-19th century in order to be able to erase the effects of this crisis and some reforms were put into practice through this proclamation. Royalty records are the records which provide detailed information regarding the socio-economic status of the residents in micro level regions as well as recording the taxes which are collected for real estates, land, livestock and royalties in one single record book. 
This study aims at creating the revenue distribution and relative poverty in the relevant counties in accordance with the information regarding the royalty records of Kalkanli County, Bâzirgân Village located within Karaman State, Niğde Shire and Ortaköy Village located within Anduğu County. As a result of the calculations, Gini coefficient was found as 0,3477 and relative poverty rate was found as 24 % in these counties. In this regard, it was determined that tax applications stimulate inequalities in revenue distribution and provide regressive outcomes.
Keywords: Ottoman Empire, Financial Crisis, Tax Reform, Revenue Distribution, Gini Coefficient, Lorenz Curve, Relative Poverty, Royalty Records