Sanat eğitimine yer verme açısından Türkçe dersi öğretim programı ve Türkçe ders kitapları
Turkish curriculum and Turkish textbooks in terms of including art education
Yazar: PELİN KAYIKCİ
Danışman: PROF. DR. CANAN ASLAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Güzel Sanatlar Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Sanat eğitimi = Art education ; Sanatsal gelişim = Artistic development ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Sanat eğitimi çocukların gelişim sürecinin önemli bir parçasıdır. Farklı sanat dallarıyla erken yaşlardan başlayarak buluşma olanağı bulan çocukların yaratıcılıkları ve estetik duyarlıkları gelişir, düş güçleri zenginleşir ve evrensel değerleri benimsemeleri kolaylaşır. Okul türü öğrenme ortamları, çocukların sanat eğitimi sürecinde en uygun ortamlardan biridir. Özellikle öğretim programları ve bu programlara bağlı kalınarak hazırlanan ders kitapları çocukların sanat eğitimi sürecinde önemli değişkenler arasında yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı Türkçe Dersi Öğretim Programı ile Türkçe ders kitaplarını sanat eğitimine yer verme düzeyi bakımından incelemektir.
Çalışma nitel araştırma modelindedir ve araştırmanın inceleme nesneleri (veri kaynağı) Türkçe Dersi Öğretim Programı ile 5.-8. Sınıf Türkçe ders kitaplarıdır. Çalışmada Türkçe Dersi Öğretim Programı ile ders kitaplarına ilişkin veriler, belge (doküman) incelemesi yöntemiyle toplanmış, betimsel analiz yöntemi ile çözümlenmiştir. İnceleme nesnelerinin çözümlenmesinde ana kategori olarak "Sanat Eğitimi" alınmış; alt kategoriler ise "Sanat", "Yüzey Sanatları", "Mekân Sanatları", "Ses Sanatları", "Hacim Sanatları", "Hareket Sanatları", "Dramatik Sanatlar" ve "El Sanatları" olarak belirlenmiştir. İnceleme nesnelerindeki alt kategoriler yorumlanırken sıklık ve yüzde puanlarından yararlanılmıştır.
Araştırmanın sonucunda Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda sanat eğitimi vermeye dönük kazanım, tema ve açıklamaların nicelik yönünden yetersiz olduğu ve çocukların sanat eğitimi sürecini destekleyecek nitelikte olmadığı görülmüştür. 5-8. sınıf Türkçe ders kitaplarına seçilen metinlerde bütüncül bir sanat eğitimi yaklaşımının benimsenmediği ve sanat eğitimi vermeye dönük metinlerin özellikle 5. ve 6. sınıf Türkçe ders kitaplarında nicelik yönünden yetersiz olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Türkçe ders kitaplarındaki etkinlik ve soruların hem nicelik hem de nitelik olarak çocuğa sanat eğitimi verecek yeterlikte olmadığı, görsellerin ise okuma metinleri ile uyumlu olsa da sanatçı duyarlığıyla hazırlanmadığı görülmüştür. Bu çalışmanın sonuçlarından yola çıkılarak Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın hazırlanması sürecinde sanat eğitimcilerinin de yer alması ve Türkçe ders kitaplarının çocukların sanatsal gelişimlerine katkı sunacak biçim ve içerikte olmasına özen gösterilmesi gerektiği önerilmiştir.

Abstract:
Art education is an important part of children's development process. Children who have the opportunity to meet with different branches of art from an early age develop their creativity and aesthetic sensitivity, enrich their imagination and facilitate their adoption of universal values. School-type learning environments are one of the most suitable environments for children's art education. Especially curricula and textbooks prepared in accordance with these curricula are among the important variables in the process of children's art education. The aim of this study is to examine the Turkish curriculum and Turkish textbooks in terms of the level of inclusion of art education.
The study is a qualitative research model and the objects of investigation (data source) of the study are the Turkish Curriculum and 5th-8th grade Turkish textbooks. Grade Turkish textbooks. In the study, the data related to the Turkish Curriculum and textbooks were collected by document analysis method and analyzed by descriptive analysis method. In the analysis of the objects of study, "Art Education" was taken as the main category; subcategories were determined as "Art", "Surface Arts", "Spatial Arts", "Sound Arts", "Volume Arts", "Movement Arts", "Dramatic Arts" and "Handicrafts". While interpreting the subcategories in the objects of study, frequency and percentage scores were used.
As a result of the research, it was seen that the achievements, themes and explanations for art education in the Turkish Language Teaching Program are insufficient in terms of quantity and are not qualified to support children's art education process. It was concluded that a holistic art education approach was not adopted in the texts selected for 5th-8th grade Turkish textbooks and that the texts for providing art education were insufficient in terms of quantity, especially in 5th and 6th grade Turkish textbooks. It has been observed that the activities and questions in the Turkish textbooks are not sufficient to provide art education to children in terms of both quantity and quality, and the visuals, although compatible with the reading texts, are not prepared with an artist's sensitivity. Based on the results of this study, it is suggested that art educators should be involved in the preparation process of the Turkish Language Teaching Program and that care should be taken to ensure that Turkish textbooks have a form and content that will contribute to children's artistic development.