Osmanlı'dan Cumhuriyet'e bir âlim, yazar ve şair: Tahir Harîmî Balcıoğlu
A scholar, author and poet from Ottoman to the Republic of Turkey: Tahir Harimi Balcıoğlu
Yazar: EREN YAVUZ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET YALÇIN YILMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Balcıoğlu, Tahir Harimi = Balcıoğlu, Tahir Harimi ; Balıkesir-Edremit = Balıkesir-Edremit ; Biyografi = Biography ; Hatırat = Memoirs ; Mitoloji = Mitology ; Tarihçilik = Historiography ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk romanı = Turkish novel ; Türk şiiri = Turkish poem

Özet:
Tahir Harîmî Balcıoğlu, 1893-1951 yılları arasında yaşamış, çok sayıda eser kaleme almış bir fikir adamıdır. Tarih, mitoloji, felsefe, tasavvuf, tarih, hatırat, roman ve şiir gibi alanlarda eserler vermiş, farklı dergilerde çok sayıda yazısı yayımlanmıştır. Bu çalışmada, Balcıoğlu'nun hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilip eserlerinden hareketle edebî kişiliği aydınlatılmıştır. Birinci bölümde, arşiv belgeleri, Tahir Harîmî'nin eserleri ve konuyla ilgili diğer kaynaklar kullanılarak müellifin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, Tahir Harîmî'nin çeşitli yazılarından hareketle onun dil ve edebiyat hakkındaki görüşleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde, Balcıoğlu'nun mitoloji hakkındaki görüşleri irdelenmiştir. Mitolojiden edebiyat-felsefeye evrilen bir çerçevede varlığın, suların, kuşların, ağaçların ve dağların sahip olduğu anlamlar evreni tespit edilmeye çalışılmıştır. Dördüncü bölümde, Tahir Harîmî'nin hem hatıratında yer alan Osmanlı Türkçesi ile yazdığı hem de çeşitli dergilerde yayımlanmış şiirlerinin metinleri yer almaktadır. Ayrıca, şiirlerindeki otobiyografik unsurlar dikkate alınarak Tahir Harîmî'nin şiirleri ve hatıraları arasındaki müşterek mevzular tespit edilmeye çalışılmıştır. Beşinci bölümde, Balcıoğlu'nun Mayasıllı Muhtar Kabak Ali isimli kısa hikâyesi, Gün Görmeyen Sokak ve Konya Selçukî Sultanları ve Bâtınîler adlı romanları yapı ve tema bakımından incelenmiştir. Ek bölümünde ise Tahir Harîmî'nin hayatına, memuriyetine dair arşiv belgelerine ve yazma hâlindeki eserlerinin kapak sayfalarına yer verilmiştir. Yine burada, yazarın otobiyografik bilgiler içeren bir yazısının ve şu an elimizde olmayan bir eserine yazdığı giriş yazısının orijinal ve çeviri yazı metinleri yer almaktadır. Ayrıca bu bölümde, Gün Görmeyen Sokak ve Konya Selçukî Sultanları ve Bâtınîler romanlarındaki kişi ve olaylarla ilgili bilgiler veren, bu romanların taslağı sayılabilecek metinler ve çeviri yazıları bulunmaktadır.

Abstract:
Tahir Harimi Balcıoglu is an intellectual who lived between 1893-1951 and wrote many works. He produced works in fields such as history, mythology, philosophy, mysticism, history, memoirs, novels and poetry, and published many articles in different journals. In this study, information about Balcıoğlu's life and works was given and his literary personality was enlightened based on his works. In the first chapter, information about the life and works of Tahir Harimi is given by using archival documents, the works of the author and other sources related to the subject. In the second chapter, Tahir Harimi's views on language and literature were examined based on his various writings. In the third chapter, Balcıoğlu's views on mythology were examined. In a framework evolving from mythology to literature-philosophy, the universe of meanings of existence, water, birds, trees and mountains has been tried to be determined. In the fourth chapter, there are the texts of Tahir Harimi's poems, both written in Ottoman Turkish in his memoirs and published in various journals. In addition, considering the autobiographical elements in his poems, the common themes between Tahir Harimi's poems and memoirs were tried to be determined. In the fifth chapter, Balcioglu's short story titled Mayasıllı Muhtar Kabak Ali, and his novels titled Gün Görmeyen Sokak and Konya Selçuki Sultanlari ve Batiniler are analyzed in terms of structure and theme. The appendix section, archive documents about Tahir Harimi's life and civil service and the cover pages of his works in writing includes. Again, here are the original texts and their transcriptions of an article written by the author containing autobiographical information and an introduction to a work that is not currently available. In addition, in this section, there are texts that can be considered as drafts of Gün Görmeyen Sokak and Konya Selçuki Sultanlari ve Batiniler and their transcriptions, which provide information about the people and events in these novels.