Kültürel miras olarak kırsal medreseler: Trabzon yöresi kırsal medreseleri
Abstraction rural medrese as a cultural heritage: Trabzon province's rural medreses
Yazar: HÜSEYİN KESKİN
Danışman: DOÇ. DR. TÜLAY ZORLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Medreseler, hem mimari, hem toplumsal yaşam kültürümüzün hem de eğitim tarihimizin önemli yapılarındandır. Anadolu' da ve İstanbul'da çok önemli örneklerini görebileceğimiz bu yapıların çoğu günümüze dek korunmuş iken kırsal alanlardaki küçük ölçekli medrese yapılarının çoğu yaşatılamamıştır. Trabzon'un fethedilmesinden sonra eyalet sınırları içinde yer alan Of bölgesindeki küçük ölçekli birçok medrese inşa edimiş olup günümüze çok azı ulaşabilmiştir. Koruma çalışmalarının ilk adımı tespit ve belgelemedir. Bu bağlamda, Trabzon ilinin Of, Çaykara ve Dernekpazarı ilçelerinde günümüze ulaşan medrese yapılarını tespit ederek literatüre kazandırılması ve gelecek nesillere aktarılabilmesi için koruma önerilerinin sunulması amacıyla gerçekleştirilen bu çalışma yedi adımdan oluşmakta ve aşağıdaki konuları içermektedir. İlk bölümde çalışmanın kuramsal temelinin oluşturulmasına yönelik olarak medrese kültürü, medrese yapıları, kırsal medrese kültürüne ilişkin literatür bilgileri yer almaktadır. İkinci bölümünde ise; çalışmanın amacı, çalışma yöntemi, çalışma alanı ilişkin bilgiler sunulmaktadır. Üçüncü bölümünde; çalışma alanı dahilinde günümüze dek ulaşan medrese yapılarının yerinde tespitiyle elde edilen verilerle hazırlanan envanter fişlerine yer verilmektedir. Dördüncü, beşinci ve altıncı bölümlerde ise sırasıyla; Çalışanlar Mahallesi medrese ve rüştiye yapılarına ilişkin rölöve projeleri, malzeme ve hasar analizleri, restitüsyon ve restorasyon projeleri sunulmaktadır. Son bölümde ise çalışmadaki bulguların irdelenmesiyle elde edilen sonuçlar ve öneriler ortaya konmaktadır. Tez Bilimsel Araştırma Proje (BAP) birimi tarafından FYL-2017-6995 nolu projeyle desteklenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kırsal Medreseler, Kültürel Miras, Koruma, Restorasyon, Of Vadisi

Abstract:
Medrese is one of the significant constructions of our social-cultural life and part of our educational history. While many of important examples of Madreses in İstanbul and Anatolia are preserved, many small-scaled Madreses located in rural areas are not conserved. After conquest of Trabzon several small- scaled Madreses were constructed in Of region located within borders of estate but a small number of them have been survived. The first step of protection is identification and documentation. In this regard, the Medreses Of, Çaykara and Dernekpazarı districts of Trabzon province were identified and in order to contribute to the literature and with the aim of transferring them to future generations conservation proposals are presented. This study consists of seven steps and includes the following topics. In the first chapter, in order to constitute theoretical basis of the study there is information about the Medrese culture, Medrese constructions and rural Medrese culture in literature. In the second chapter the aim of the study, the method and information about the study area are included.  In the third chapter, the data obtained by environmental index cards about the Medreses constructions remaining until today are determined in their site. Respectively in the fourth, fifth and sixth chapter, the surveying projects about Medrese and Rüştiye constructions of Çalışanlar neighbourhood, material and damage determinations, and restitution and restoration projects are presented. In the last chapter, the results obtained by scrutinizing the findings of study and the suggestions of this study are included. The thesis was supported by the Scientific Research Project (BAP) unit with the project FYL-2017-6995.

Key Words: Rural Medreses, Cultural heritage, Conservation, Restoration, Of valley