Burdur alt havzası entegre su kaynakları yönetiminin belirlenmesinde weap (water evaluatıon and plannıng system) modelinin kullanılması
Usage of weap (water evulation and planning system) model in the determination of integrated water resources management for burdur sub-basin
Yazar: CİHANGİR ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. ZELİHA SELEK
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Su kaynaklarının günden güne azalması ve su kıtlığı yaşayan ülkelerin artması sebebiyle suyla ilgili problemler küresel boyuta ulaşmıştır. Herhangi bir su kaynağına yapılan müdahale diğer havza elemanlarını doğrudan veya dolaylı olarak etkilemektedir. Çevrenin tüm doğal kaynaklarıyla bir bütün oluşturması "Entegre Su Kaynakları Yönetimi" yaklaşımının gelişmesine neden olmuştur. Bu sebeple su kaynakları planlanıp yönetilirken, suyun sadece miktarı değil, kalitesi, toprak ve havayla ilişkileri, tüm fiziksel faktörler bir arada dikkate alınmalıdır. Bu çalışmada, Burdur Gölü Havzası entegre su kaynaklarının yönetimi için WEAP (Water Evaluation and Planning System) programından yararlanılmıştır. Burdur Gölü Havzasında yer alan su kaynakları ile talep bölgeleri (içme suyu, sulama vb.) programa tanıtılmış ve WEAP modeli oluşturulmuştur. Akabinde havzadaki su kullanımları ile akım gözlem istasyonlarından elde edilen yağış, akış, buharlaşma vb. gibi hidrolojik veriler kullanılarak programda mevcut durumun su bilançosu hesaplanmıştır. Oluşturulan model ile geleceğe yönelik (2017-2050) su ihtiyacının belirlenmesi için iyimser ve kötümser senaryolar türetilmiştir. Yapılan hesaplamalara göre yüzeysel ve yeraltı suları dâhil Burdur Gölü havzasına giren su miktarı mevcut durumda 275,7 hm3, karşılanamayan su talebi 21 hm3'tür. İyimser senaryoda 2050 yılında havzaya giren su miktarı 353,5 hm3, karşılanamayan su talebi 8,9 hm3 iken kötümser senaryoda havzaya giren su miktarı 189,4 hm3, karşılanamayan su talebi 85 hm3 olarak bulunmuştur. Mevcut sistemlerdeki kayıp kaçakların fazla olması, suyun bilinçsiz tüketilmesi, belgeli belgesiz sondaj miktarının fazla olması gibi nedenlerden dolayı havzada su açığı bulunmaktadır. Su açığını kapatmak için kamuoyunda su farkındalığının arttırılması, belgesiz kuyuların kontrol altına alınması, sistemlerdeki kayıp kaçak miktarlarının en aza indirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
As water resources decrease day by day and increase of countries facing with water scarcity, water related problems have reached a global dimension. The intervention in any water source affects other basin elements directly or indirectly. The creation of a whole with the natural resources of the environment has led to the development of the "Integrated Water Resources Management" approach. Therefore, while water resources are planned and managed, not only the quantity of water, but also the quality, the relations with the soil and air, all physical factors should be considered together. In this study, WEAP (Water Evaluation and Planning System) program has been used for integrated water resources management of the Burdur Lake Basin. Water resources and demand areas (potable water, irrigation etc.) in the Burdur Lake Basin have been introduced to the program and WEAP model has been created. Then the water balance sheet of the current situation has been calculated by using the hydrological data obtained from the stream gauge stations such as precipitation, inflow, evaporation etc. With created model, optimistic and pessimistic scenarios are derived for determining the future (2017-2050) water need. According to the calculations, the amount of water entering the Burdur Lake Basin including the surface water and ground water is currently 275,7 hm3 and the water demand is 21 hm3. In the optimistic scenario, it was found that the amount of water entering the basin in the year 2050 is 353,5 hm3 and the deficit in water demand is 8,9 hm3 while in pessimistic scenario, the amount of water entering the basin is 189,4 hm3 and deficit in water demand is 85 hm3. There is a water deficit in the basin due to the high quantity of leakages in existing systems, unconscious consumption of water and high amount of undocumented drilling. In order to decrease this water deficit, raise public awareness for water, undocumented wells should be taken under control, and leakage amounts in systems should be minimized.