Travma bilgili dans/hareket ve sanatla ifade yöntemleri kullanımının ruh sağlığı çalışanlarının ikincil travma, interoseptif farkındalık ve psikolojik sağlamlık düzeylerine etkisinin incelenmesi: Pilot çalışma
Investigation of the effect of trauma-informed dance/movement and art expression methods on secondary trauma, interoceptive awareness and psychological resilience levels of mental health workers: A pilot study
Yazar: AYLİN AYDINOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ASUDE ÖZDEMİR
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Travma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada, travma bilgili dans/hareket temelli sanatla ifade yöntemleri 
kullanımının ruh sağlığı çalışanlarının interoseptif farkındalık, ikincil travmatik stres ve 
psikolojik sağlamlık düzeylerine etkisini değerlendirmek amaçlanmaktadır. Araştırma, 
21 Ocak - 25 şubat 2024 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, 
araştırma kriterlerini karşılayan 18 psikososyal destek çalışanı oluşturmaktadır. 
Katılımcılar randomize edilerek iki ayrı gruba ayrılmıştır. Kontrol grubu katılımcılarına 
(n=9, yaş: 29,33±3,39) herhangi bir müdahale uygulanmazken müdahale grubu 
katılımcılarına (n=9, yaş: 28,44±2,50) 6 haftalık travma bilgili dans/hareket ve 
dışavurumcu sanat yöntemleri uygulanmıştır. Araştırmanın verileri; İkincil Travmatik 
Stres Ölçeği, Yetişkin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ve Çok Boyutlu Bedensel 
Farkındalık Ölçeği aracılığı ile toplanmıştır. İlgili ölçümler, üç ayrı zaman diliminde 
(başlangıç, müdahale sonrası ve müdahale sonrası 1 ay sonra) ölçülmüştür. Normal 
dağılım gösteren verilerde Bağımsız Örneklem T Testi ve Tekrarlayan Ölçümlerde 
ANOVA ile normal dağılım göstermeyen verilerde Mann Whitney U, Friedman Analizi 
ve Wilcoxon ĠĢaretli Sıralar Testi kullanılmıĢtır. Araştırma sonucunda, müdahale grubu 
katılımcılarının ikincil travmatik stres düzeye başlangıca göre anlamlı bir şekilde 
düşmüştür. Gruplar arası ikincil travmatik stres düzeylerinde müdahale sonrası ve 1 
aylık izlemde anlamlı bir farklılık görülmüştür. Müdahale grubunun ikincil travmatik 
stres düzeyi müdahalenin ardından düşmüş ve 1 aylık izlemde başlangıca göre düşen 
ikincil travmatik stres düzeyi korunmuştur. İnteroseptif farkındalık ve psikolojik 
sağlamlık düzeylerinde grup içinde ve gruplar arasında anlamlı bir farklılık 
bulunmamıştır. Sonuç olarak araştırmamız, Türkiye örnekleminde travma bilgili
dans/hareket ve sanat yöntemlerinin kullanıldığı ilk çalışma olmakla birlikte ruh sağlığı 
ve psikososyal destek çalışanlarının iyilik halini korumaya ve güçlendirmeye yönelik 
sınırlı çalışmalardan biridir.

Abstract:
The aim of this study was to evaluate the effect of using trauma-informed
dance/movement-based artistic expression methods on interoceptive awareness, 
secondary traumatic stress and psychological resilience levels of mental health workers. 
The study was conducted between 21 January and 25 February 2024. The sample of the 
study consisted of 18 psychosocial support workers who met the research criteria. The 
participants were randomized and divided into two groups. While no intervention was 
applied to the control group participants (n=9, age: 29,33±3,39), 6-week traumainformed dance/movement and expressive art methods were applied to the intervention 
group participants (n=9, age: 28,44±2,50). The data of the study were collected through 
the Secondary Traumatic Stress, Adult Psychological Resilience and Multidimensional 
Bodily Awareness scales. Relevant levels of the participants in both groups were 
measured at three different time periods (baseline, post-intervention and 1 month after 
the intervention). Independent Sample T Test, Repeated Measures ANOVA, Mann 
Whitney U, Friedman Analysis and Wilcoxon Signed Ranks Test were used in the 
study. As a result of the study, the secondary traumatic stress level of the intervention 
group participants decreased significantly compared to the baseline. A significant 
difference was observed after the intervention and at 1-month follow-up. The secondary 
traumatic stress level of the intervention group decreased after the intervention and the 
secondary traumatic stress level, which decreased compared to the baseline, was 
maintained at the 1-month follow-up. There was no significant difference in the levels 
of interoceptive awareness and psychological resilience within and between the groups. 
Our study is the first study using trauma-informed dance (movement and art methods) 
in a Turkish sample, but it is one of the limited studies aimed at protecting and 
strengthening the well-being of mental health and psychosocial support workers.