Mimari tasarımlarda metaforun kullanımı
Using metaphor in architectural design
Yazar: EBRU BÜYÜKBAYRAM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM BAKIR
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışma, mimarlığın genel anlamda bakıldığında, metaforu bir iletişim aracı olarak kullandığını göstermek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla, dünyadaki genel mimarlık anlayışı tümden tekile doğru, genelden özele bir yol çizerek ve tekilden tüme doğru bazı mimarların yapıtlarından örnekler vererek, literatür taramasına dayalı olarak incelenmiştir. Tezin ikinci bölümünde; metafor kavramının ve metafora dayalı bazı kavramların tanımları, içerikleri ve bu kavramların birbirleriyle olan ilişkileri irdelenmiştir. Bunun yanında metaforun gündelik hayatta karşımıza çıkan boyutları (edebiyat, sanat, rimeller gibi) ele alınmıştır. Tezin üçüncü bölümünde; genelden özele doğru, mimarlığın ilişkili olduğu kavramlar ve bu kavramların (simge, metafor, analoji gibi) ilişkileri anlatılmıştır. Tezin dördüncü bölümünde; mimarlıkta metaforun kullanıldığına dair örnekler ilk çağlardan günümüze kadar uzanan süreçte kronolojik olarak incelenmiştir. Tezin beşinci bölümünde; modern çağda, dünya mimarlarının metaforu kimi zaman bilinçli, kimi zamanda bilinçsiz kullandığına dair örnekler verilmiştir. Dünya mimarlarının yanısıra ülkemizde de bazı mimarların metaforu yapılarında iletişim aracı olarak kullandığı ve metaforu mimariye farklı nedenlerle de (ideolojik sebepler gibi) taşındığı gösterilmiştir. Yapılan araştırmada; dünyanın pek çok yerinde olduğu gibi, ülkemizde de metaforun mimarlık alanında (plan düzleminde, kütle-cephe boyutunda) kullanıldığı, doğru göndermelerle, doğru mesajlar üretildiğinde başarılı yapıların oluştuğu, ancak bu kavramın bilinçsizce kullanıldığında başarısız yapıların ortaya çıktığı ve tepkilerin doğduğu sonucuna varılmıştır. Onun için; bu kavramların mimar adaylarına bilinçli olarak öğretilmesinin faydalı olacağı görülmüştür.Anahtar Kelimeler: metafor, anıştırma, simge, analoji, gönderme, mesaj.

Abstract:
This study, if it looks generally, was made for the aim of architecture is using metaphor for a communication mediator. For this aim; the general architecturel mind in the world, is investigated leaning against to lining a road, giving examples from some architect's building In the second part of the thesis, the metaphor concept and some concepts leaning against to metaphor and relationships of these concepts were investigated. On the other hand, the dimensions ( like literature, art) of the metaphor that we need in daily life, were investigated. In the third part of the thesis, from general to private, the concepts related to architecture and these concepts (like symbol, metaphor, analogy) relations were talked about. In the fourth part of the thesis, the examples that metaphor was used in architecture were investigated chronologically from the firs times to the last times. In the fifth part of the thesis, examples were given for the world's architects who used metaphor sometimes conscious and sometimes unconscious in modern time. Besides world's architects, in our country metaphor was used as a communication mediator in their buildings by some architects, and the reasons carried metaphor to architecture (ideological reasons) were showed. In this study, these conclutions can be sad; as it can be in the world, also in our country metaphor was used in architecture (from plan geometry to mass-side dimentions). The successful buildings can be made with the right sendings, right massages but if this concept is used unconsciously, unsuccessful buildings would be formed and the reactions were borned. Because of this, architect candidates have to be tought these concepts as consciously. Key Words: metaphor, symbol, analogy, sending, massage