Çeşitlendirme stratejisi örgütsel performans ilişkisi: İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda kayıtlı olan işletmeler üzerine bir araştırma
The relationship between diversification strategy and organizational performance: A research about the firms registered in İstanbul Stock Exchange
Yazar: İHSAN YİĞİT
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ANIL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Performans = Performance ; Çeşitlilik = Diversity ; Örgütsel performans = Organizational performance ; İMKB = İstanbul Stock Exchange ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Bu çalışmada, çeşitlendirme stratejisi ile örgütsel performans arasındaki ilişki araştırılmıştır. İlişkili çeşitlendirme stratejilerinin avantajları olarak; fiziksel ve fiziksel olmayan kaynakların ve yönetim becerilerinin paylaşımı söz konusu olurken, ilişkisiz çeşitlendirme stratejilerinin avantajı olarak ise; tek bir alanda faaliyet göstermenin olası risklerini azaltma, işlem maliyetinde azalma, çevrenin başka iş alanlarında verebileceği olası fırsatları görebilme olanakları sayılmaktadır. Öte yandan, büyük olmanın getirdiği bürokratik maliyetler, yöneticilerin kendi çıkarlarını işletme çıkarlarından üstün görmesi ve buna yönelik davranışlarından kaynaklanabilecek vekalet problemi ve başka alanlardaki olası fırsatların değerlendirilememesinden kaynaklanan getiri riski çeşitlendirme yapmış işletmeler için öngörülen risklerdir.Çeşitlendirme stratejisi örgütsel performans ilişkisinin gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde farklılık gösterdiği anlaşılmaktadır. Gelişmiş ülkelerde bu ilişkinin trendinin belirlenmesine yönelik çalışmaların 2000 yılı öncesinde bitirildiği, ilişkinin ters çevrilmiş U biçiminde olduğu genel kabul görmekte ve çalışmaların daha çok ilişkinin belirleyicileri üzerine yoğunlaştığı anlaşılmaktadır. Ancak gelişmekte olan ülkelerde, hükümet-işletme ilişkileri, Pazar koşulları, üretim yapıları, emek faktörlerinin durumu ve politik-ekonomik değişkenlerin etkisiyle çeşitlendirme stratejisi-örgütsel performans ilişkisi trendinin farklılık gösterdiği ifade edilmektedir.Literatürde yaygın kullanılan çeşitlendirme ölçüsü ile örgütsel performans göstergeleri (ROA, ROS, ROE) arasındaki ilişkiler araştırma hipotezi olarak tanımlanmıştır.. Bu ilişkileri test etmek için Türkiye'de İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda kayıtlı olan işletmelerin beş yıllık verileri üzerinden Kruskall Wallis yöntemiyle analizler yapılmıştır. Elde edilen bulguların performans ortalamaları esas alındığında ülkemizdeki sonuçların literatürdeki benzer araştırmaların sonuçlarını desteklediği ve ortalamalar itibari ile ilişkili çeşitlendirme yapmış işletmelerin performansının en yüksek, yoğunlaşmış işletmelerin en düşük olduğu saptanmıştır.

Abstract:
The relationship between diversification strategy and organizational peformance is examined in this study. While sharing physical and non-physical sources and management skills exists as the advantages of related diversification strategies, reducing the possible risks of having operations in a single area, reduction in transaction cost and noticing the possible opportunities that the environment can give in different business areas are considered as the adventages of unrelated diversification strategies. Additionally, the bureaucratic costs of being a big business, putting their own interests of managers before the business interests ,the proxy problems that can be resulted from the these attitudes and the profit risk resulted from not evaluating the possible opportunities in other areas are the risks predicted for diversified businesses.It is emerged that the relationship between diversification strategy and organizational performance shows differences in developed countries and developing countries. It is generally accepted that the studies intended for identifying the trend of this relationship in developed countries were finished before 2000 and the relationship is in the form of inverted U shape. It is also concluded that the studies are mostly focused on the determining factors of the relationship. However, in the developing countries, it is stated that there are differences in the trend of the relationship between diversification strategy and organizational performance with the effect of government- business relations, market circumstances, production structures, labour and politic-economic variables.The relationship between the diversification measure used widely in literature and organizational performance indicators (ROA, ROS, ROE) were identified as research hypothesis. Analysis were made on the five-year data of the firms registered in Istanbul Stock Exchange using the Kruskall Wallis method in order to test these relations. When the performance average of the findings were considered, it was stated that the results in our country support the results of similar researches in the literature, the perfomance of the related-diversified businesses as of averages is the highest and the performance of the single businesses is the lowest.