Cami, medrese ve Kur'an Kurslarının Kur'an-ı Kerim eğitimi açısından incelenmesi (Mardin örneği)
Examination of Mosques, Madrases and Qur'an courses in terms of Qur'an education (Mardin example)
Yazar: TURAN ÖZTEMEL
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN BAYRAKTUTAN
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kur'ân-ı Kerîm Okuma ve Kırâat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Çok dinli toplum yapısıyla Mardin İli, birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Şehre hâkim olan her güç ve devlet bu topraklarda kendilerinden, inançlarından, mimari yapılarından, kültürlerinden izler bırakmışlardır. Mezopotamya Ovası'na bakan bir yamaçta kurulan şehir, ticaret için de transit bir konumdadır. Mardin bölgesinin kendisine has coğrafik yapısı ve kayaç türleri sayesinde mimari yapı da taşlar üzerinden şekillenmiştir. Her beylik veya devlet bu şehir üzerinde kendilerine has karakteristik özellikler taşıyan yapılar bırakmışlardır. Taşlara yansıyan mimari yapılardaki sanatsal motif ve süslemeler, yaptıran devleti de bir nevi açığa çıkarmaktadır. Bu haliyle Mardin ili âdeta bir açık hava müzesi gibi, farklı farklı medeniyetlerden estetik değerleri ve tarihsel geçmişleri oldukça gerilere dayanan eşsiz eserler sergilemektedir. Kendisine has bir çehreyle, her ne kadar bozulmalara maruz kalsa da, günümüze kadar varlık sahası bulmuş nadide eserlerle orijinal yapısını korumaktadır.
Mardin İli geçmişten günümüze eğitim-öğretim faaliyetleri itibariyle de önemli bir merkez olmuştur. Eski devletlerin hâkimiyetinde medreselerde eğitim faaliyetleri yürütülmüş, günümüzde de hâlâ klasik Doğu-Güneydoğu medreseleri sayesinde dinî eğitim faaliyetleri yürütülmektedir. Ufak farklılıklar barındırsa da bu medreselerin ders işleme usul kaideleri aynıdır. Yine az oranda değişen dünya şartları karşısında sistemsel bazı ekleme-çıkarmalar yaşansa da hâlâ o özgün yapılarını koruduğu söylenebilir. Çalışmamız Mardin İlinin medrese ve camilerinde devam eden ilmi gelenek içerisinde Kur'ân-ı Kerim ve kırâat derslerinin yeri ve mahiyeti hakkında elde edilen verileri kayıt altına almak ümidiyle gerçekleştirilmiştir. Mülakat, betimsel analiz, katılımcı teyidi ve gözlem tekniklerinin kullanıldığı bu çalışmamızda, elde edilen veriler ve ses kayıtları analiz edildikten sonra tarafsız, olduğu gibi ve akademik üslup ile yazıya aktarılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Kur'ân-ı Kerim, Kırâat, Medrese, Cami, Mardin.

Abstract:
With its highly structured religious community structure, the province of Mardin has hosted many civilizations. Every power and state that dominates the city has left traces of themselves, their beliefs, architectural structures and cultures on these lands. Established on a slope overlooking the Mesopotamian Plain, the city is also in a transit location for trade. Thanks to the unique geographical structure and rock types of the Mardin region, the architectural structure was also shaped by stones. Each principality or state left structures with their own characteristics on this city. The artistic motifs and decorations in the architectural structures reflected on the stones also reveal the state that built them. In this state, the province of Mardin, like an open-air museum, exhibits unique artifacts from different civilizations, whose aesthetic values and historical backgrounds go back quite a bit. With its unique face, it preserves its original structure with the rare artifacts that have survived until today, although it is subject to deterioration.
Mardin Province has been an important center in terms of educational activities from past to present. Educational activities were carried out in madrasahs under the rule of the old states, and today, religious education activities are still carried out thanks to the classical east-southeast madrasas. Although there are minor differences, the principles of teaching method in these madrasahs are the same. Again, it can be said that although there are some systemic additions and subtractions in the face of the changing world conditions, it still preserves its original structures. Our study was carried out in the hope of recording the data obtained about the place and nature of the Quran and recitation lessons in the scientific tradition that continues in the madrasahs and mosques of Mardin Province. In this study, in which the interview technique was used, the obtained data and audio recordings were analyzed and transcribed in an impartial, as-is and academic style.
Keywords: Quran, Recitation, Madrasa, Mosque, Mardin.