Doğu Anadolu bölgesinden selekte edilen yazlık elma, badem ve ahududu genotiplerinin aflp ve ssr moleküler primerleri ile genetik çeşitliliklerinin belirlenmesi
Determination of genetical diversities of summer apple, almond and raspberries genotypes selected from the east anatolian region of turkey with aflp and ssr molecular primers
Yazar: HALİL KARAKURT
Danışman: DOÇ. DR. RAFET ASLANTAŞ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma Doğu Anadolu Bölgesinin farklı ekolojilerinden daha önce selekte edilen ve koleksiyon parsellerinde bulunan yazlık elma, badem ve ahududu türlerinin her birinin kendi tipleri arasındaki genetik ilişkileri belirlemek için AFLP ve SSR moleküler metotları kullanılarak 2010 ve 2011 yıllarında yürütülmüştür. Çalışma kapsamında, yazlık elma için 21 tip ve 5 standart çeşit, badem için 12 tip ve 2 standart çeşit, ahududu için 12 tip ve 1 standart çeşit moleküler analizler için kullanılmıştır. Bu amaçla, her üç meyve türünde yer alan çeşit/tiplere ait numunelerin moleküler analizleri Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü Laboratuvarında gerçekleştirilmiştir. 
Çalışma kapsamında tipler arasındaki genetik çeşitliliğin belirlenmesinde, son yıllarda başarılı sonuçların alındığı AFLP ve SSR moleküler metotları tercih edilmiştir. Ayrıca, bu iki metotta önceden aynı türlerde yapılan çalışmalarda olumlu sonuç alınan primerlerden bazıları kullanılmıştır.
AFLP ve SSR primerleri ile yapılan analizler sonucunda, UPGMA metoduna göre elma, badem ve ahududu tipleri her iki metotta da iki ana grup, her ana grup içinde ikişer alt grup oluşturmuş ve gruplar içinde yer alan tiplerin dağılımı çok önemli oranda benzerlik göstermiştir. 
Sonuç olarak, her iki moleküler metot kullanılarak çeşitler/tipler arasındaki polimorfizm durumu ve genetik ilişkiler başarılı şekilde ortaya çıkarılabilmiştir. Elde edilen veriler ışığında, farklı genetik özelliklere sahip olduğu belirlenen tiplerin gen kaynağı olarak koruma altına alınması, ileri ıslah çalışmalarına hem zaman hem de maliyet açısından önemli oranda destekleyici olabileceği ve ayrıca genetik çeşitliliğin korunmasına katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
This research was performed to determine the genetical relations among the types for each of summer apple, almond and raspberry species, which are placed in the collection parcels and selected formerly from the different locations of the East Anatolia Region, in itself by using the AFLP and SSR molecular methods in 2010 and 2011. In the scope of the current research, 21 types and 5 standart cultivars for summer apple, 12 types and 2 standard cultivars for almond and 12 types and 1 standard cultivar for raspberry were used for molecular analyses. For this purpose, the molecular analyses of these samples were carried out in the laboratuar of Department of the Agricultural Biotechnology of Faculty of Agriculture at the University of Suleyman Demirel in Isparta after the samples of cultivar/types of each species were taken in the suitable conditions.
AFLP and SSR molecular methods which the using rate have been recently increased due to their advantages were prefered. In addition to this, some of primers, which have been used in previous studies on same species and gave positive results, were used in both molecular methods.
As a result of the molecular analyses carried out by using by the primers, the types of apple, almond and raspberry species have constituted two main groups, two sub-groups of each according to UPGMA method through both molecular methods. And also, the distribution of the cultivars /types within these main groups has shown a considerable similarity. 
In conclusion, the polimorphism and genetical relationships among cultivars/types by using both molecular methods could be determined succesfully. In the light of the findings, it is thought that protection of the types with different genetical characteristics as genetic resource could be significantly supportive in terms of both timing and cost for further breeding researches and also contribute to the protection of genetical diversity.