Ortaöğretim öğrencilerinin hayvanların deneylerde kullanımı ile ilgili sahip oldukları etik değerlerin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Analyzing ethical values that secondary and high school children have about using animals in experiments in terms of different variables
Yazar: FERHAT KARAKAYA
Danışman: PROF. DR. ORHAN ARSLAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Biyoloji = Biology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biyoetik = Bioethics ; Biyoloji = Biology ; Biyoloji eğitimi = Biology education ; Deneyler = Experiments ; Etik = Ethics ; Eğitim = Education ; Hayvanlar = Animals ; Ortaöğretim = Secondary education ; Öğrenciler = Students

Özet:
Bu araştırma ortaöğretim öğrencilerin hayvanların deneylerde kullanılmasıyla ilgili karar verme süreçlerinde oluşan etik durumların hangi değişkenlerden etkilendiği ortaya çıkarmak için yapılmıştır. Araştırmanın hedefleri ve yapılan literatür taraması sonucunda oluşturulan teorik temeller doğrultusunda, senaryolar hazırlanmıştır. Senaryoların içeriğinin hazırlanması sırasında 21.yy. da insanlık için sorun teşkil eden ve hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalarda göz önünde bulundurularak kanser tedavisi, obezite hastalığı, kozmetik sanayi, ticari kaygı konuları göz önünde bulundurulmuştur. Literatürde yer alan etik yaklaşımlar incelenerek konuların bazıları tek senaryo ile ifade edilirken bazıları ise iki senaryo ile farklı yönlerinden ele alınmıştır.Araştırmanın önemli bir basamağı olan sosyoekonomik düzeye göre okulların belirlenmesinin sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi için DPT'nin açıklamış olduğu Ankara iline ait ilçelerin gelişmişlik düzeyi verilerinden yararlanılmıştır. Senaryoların uygulamalarının yapılacağı okullar Thompson'ın hazırlamış olduğu oransal hesaplama formülü kullanılarak seçilmiştir. 4 farklı gelişmişlik düzeyinde toplam 8 ilçede evreni %12.56 oranda i temsil edecek 23 okulda uygulama yapılmıştır. Bu uygulama sırasında senaryolardan farklı olarak öğrencilerin sahip oldukları demografik bilgilerin açığa çıkarılması amacıyla ``Kişisel Bilgi Anketi' ve başarı düzeylerinin belirlenmesi amacıyla da ``Başarı Testi'' yapılmıştır.Uygulama sonrası öğrencilerin senaryolara vermiş oldukları cevaplar nitel veri analiz tekniklerinden içerik analizi stratejileri kullanılarak incelenmiş, etik konusunda belirlenen üst temalar ışığında kodlamaları yapılarak sonuçlar elde edilmiştir.Sonuçta, öğrencilerin hayvanların deneylerde kullanımı ile ilgili sahip oldukları değerler ve bu etik değerler üzerinde etkisi olduğu düşünülen parametreler belirlenmiş, gerekli yorumlama ve önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Biyoetik, Biyoetik Eğitimi, Etik Yaklaşımlar, Hayvan Deneyleri

Abstract:
This research has been carried out to determine from which variables secondary and high school children are affected in the process of deciding the animals? being used in the experimentsAs a result of the targets of the research and literature scanning, scenarios were prepared, in accordance with formed theoretical bases. While the contents of the scenarios were being prepared, by considering the diseases that caused suffering for people during the 21st century and the studies conducted on animals, cancer treatment, obesity, cosmetics industry and commercial worries were taken into account.In order to choose the schools properly in terms of their socio-economical levels, which was an important step for the research, we benefited from tha data of development levels in the towns of Ankara, provided by State Planning Organization (DPT). The schools where the scenarios would be applied were chosen by using proportional calculating Formula of Thompson. In four different developmental levels, the scenarios were applied in 23 schools in total 8 towns, which accounted for 12,56 % representative sampling. During these applications, in order to find out the demographic information that the students had ecxept for the scenarios, `?personal data inquiry (questionnaire, survey)?? was used and `?success test?? was performed to determine their levels.After the application, the responds that the students gave were examined by using the strategies of content analysis, a technique of data analysis, and in the light of top themes, the were encoded and the results were obtained.Finally, the values that the students had about the usage of animals in experiments and the parameters that were thought to have influence on these values were determined and necessary comments and suggestions were made.Key words: Bioethic, Education of Bioethic, Ethical Approaches, Animal Experiments