Türkiye'de fen okuryazarlığı alanında yapılan lisans üstü tez çalışmalarının analizi
Analysis of graduate thesis studies conducted in the field of science literacy in Turkey
Yazar: HACI AHMET ALAGÖZ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA YAZICI
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Betimsel analiz = Descriptive analysis ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Fen okuryazarlığı = Scientific literacy ; Lisansüstü tezler = Postgraduation thesises ; Tezler = Theses

Özet:
Türkiye'de 2002-2020 yılları arasında fen okuryazarlığı alanında yapılmış ve Ulusal Tez Merkezi'nde erişime açık olarak yayımlanan lisansüstü tez çalışmaların analizinin amaçlandığı bu çalışmada doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu bağlamda   YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanında kayıtlı 15'i doktora 71'i yüksek lisans seviyesinde 86 lisansüstü tez çalışması incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; yüksek lisans düzeyinde yapılan çalışmaların daha fazla olduğu ve yıllara göre arttığı, doktora düzeyinde yapılan çalışmaların ise daha az olduğu ve yıllara göre fazla değişmediği görülmüştür. Çalışmalarda PISA verilerine göre Türkiye'de fen okuryazarlığı ile ilgili faktörleri ve değişkenleri belirlemeye yönelik alt problemlerin daha fazla kullanıldığı; çoğunlukla ilişkisel tarama ve tarama yöntemlerinin kullanıldığı, verilerin genellikle PISA uygulamalarından elde edildiği, katılımcıların çoğunlukla PISA uygulamalarına katılan lise öğrencileri olduğu tespit edilmiştir. Çalışmaların sonuçlarına göre baba eğitim düzeyi, evdeki olanakları, aile sosyoekonomik düzeyi, akademik başarısı ve çevre bilinci yüksek olanlar ile fen lisesi ve özel okullarda öğrenim gören öğrencilerin fen okuryazarlık seviyelerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgulara göre fen okuryazarlığının gelişimine katkıda bulunmaya yönelik çalışma yapan araştırmacılara ve uygulayıcılara önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Document analysis method was used in this study, which aimed to analyze the graduate thesis studies conducted in the field of science literacy in Turkey between 2002-2020 and published in the National Thesis Center. In this context, 86 postgraduate theses, 15 of which are at the doctoral level and 71 at the master's level, registered in the database of YÖK National Thesis Center were examined. According to the findings obtained from the research; It has been observed that the number of studies conducted at the master's level is more and has increased over the years, while the studies conducted at the doctoral level are less and do not change much over the years. According to PISA data, sub-problems to determine the factors and variables related to science literacy in Turkey are used more in studies; It has been determined that mostly relational scanning and scanning methods are used, data are generally obtained from PISA applications, and the participants are mostly high school students who participate in PISA applications. According to the results of the studies, it has been determined that the science literacy levels of those who have high father education level, opportunities at home, family socioeconomic level, academic success and environmental awareness, and students studying in science high schools and private schools are higher. According to the findings obtained in the study, suggestions were made to researchers and practitioners who work to contribute to the development of science literacy.