İşitme engelliler ilkokullarında görev yapan özel eğitim öğretmenlerinin beden eğitimi ve oyun dersinin öğretimi hakkındaki görüşleri
Perceptions of special education teachers on teaching physical education and play classes in primary schools for hearing impaired
Yazar: CEMİL TEMEL ODABAŞI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BEKİR ERHAN ORHAN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı işitme engelliler ilkokullarında görev yapmakta olan özel eğitim öğretmenlerinin beden eğitimi ve oyun dersine yönelik görüşlerini belirlemektir. Bu amaca uygun olarak, nitel yaklaşımla gerçekleştirilen çalışmanın verileri, İstanbul'da bulunan dört işitme engelliler ilkokulunda görevli 14 özel eğitim öğretmeni ile yarı yapılandırılmış bireysel görüşmelerle toplanmıştır. Elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuştur.
Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, işitme engelliler ilkokullarındaki özel eğitim öğretmenleri almış oldukları hizmet öncesi eğitimin yetersiz olması ve hizmet içi eğitim almamış olmalarından dolayı, beden eğitimi ve oyun derslerinin etkili öğretimi konusunda kendilerini yeterli görmemektedirler. Öğretmenler özellikle öğrencilerin gelişim ihtiyaçlarını belirleme, uygun etkinlikler düzenleme ve muhtemel yeteneklerini keşfetme konularında kendilerini yetersiz görmektedirler. Öğretmenler beden eğitimi ve oyun derslerinin öğrencilerin özellikle sosyal, psikolojik ve fiziksel yönler başta olmak üzere pek çok faydası olduğuna inanmalarına rağmen, kendilerini dersin öğretimi konsunda yeterli hissetmemeleri ve velilerin de talepleri doğrultusunda zaman zaman ders saatlerini Türkçe ve Matematik gibi derslere ayırmaktadırlar. Öğretmenler beden eğitimi ve oyun öğretim programı kazanımlarının tam olarak işitme engelli öğrencilere uygun olmadığını ve kazanımlarda bazı uyarlamalar yapılması gerektiğini düşünmektedirler, ancak kendilerini bu değişiklik ve uyarlamaları yapacak yeterlilikte görmemektedirler. Okulların spor malzemeleri, bahçe, kapalı spor salonu gibi ihtiyaçları bulunmaktadır. Özellikle 4. sınıflarda ders saatleri yetersizdir. 
Çalışmada ulaşılan sonuçlara göre işitme engelliler ilkokullarında beden eğitimi ve oyun derslerinin, özel eğitime yönelik beden eğitimi öğretmeni yetiştiren lisans programlarından mezun öğretmenler tarafından yürütülmesi ve üniversitelerde bu öğretmenlerin yetiştirilmesine yönelik lisans programlarının yaygınlaştırılması önerilmektedir. Bu gerçekleşene kadar, mevcut özel eğitim öğretmenlerinin beden eğitimi ve oyun dersinin öğretimi hakkında bilgi, beceri ve tutumları gibi yetkinliklerini geliştirmek amacıyla düzenlenecek uygulamalı hizmet içi eğitim etkinliklerine zorunlu olarak katılımları sağlanabilir. İşitme engelliler ilkokullarında beden eğitimi ve oyun derslerine beden eğitimi ve spor öğretmenliği lisans programı mezunu öğretmenler atanabilir. İşitme engelli çocukların gelişimi açısından beden eğitimi ve oyun dersinin önemi ve gerekliliği konusunda velilerin bilinçlendirilmesine yönelik eğitim etkinlikleri düzenlenebilir. Ayrıca, beden eğitimi ve oyun dersinin etkili yürütülebilmesi açısından işitme engelliler ilkokulları ilgili dersin araç, gereç ve materyalleri yönünden desteklenebilir. Son olarak da işitme engelliler ilkokullarında, özellikle dördüncü sınıflarda, beden eğitimi ve oyun ders saatinin ders saati artırılmalıdır.

Abstract:
The aim of this research is to determine the perceptions of spacial education teachers on teaching physical education and play classes in primary schools for hearing impaired. In line with this aim, a qualitative study design was employed. Data on the perceptions of 14 special education teachers working in 4 primary schools for hearing impaired in İstanbul was collected through semi-structured individual interviews. Data was analysed using content analysis method. 
According to the results, speacial education teachers perceived themselves inadequate to teach physical education and play classes, mainly because of the reason that neither they received adequate training during their preservice education nor they received any inservice training during their professional careers. Teachers perceived themselves unable to determine students' needs and design instruction to meet their unique learning needs.
Although, the teachers did believe that physical activity is associated with students' social, psychological, physical and mental well-being, they used physical education class hours to teach more valued academic subjects, such as Turkish and mathematics. The main reasons for that were the parents' demands and teachers'perceptions of themselves as inadequate in teaching physical education. The teachers did not perceive physical education curriculum as totaly appropriate for hearing impaired and called for changes and adaptations to make it more applicable. Some of the schools need facilities like playing fields, indoor sports-hall and sporting equipment. Time allocated for weekly physical education classes especially at grade 4 was perceived to be inadequate. 
Based on the results obtained in the study, it is recommended that physical education and play lessons in primary schools for the hearing impaired be taught by teachers who graduated from undergraduate programs that train physical education teachers for special education, and that the number of undergraduate programs for training these teachers should be increased. Until this happens, current special education teachers may be required to participate in more practice-based in-service training programs to be organized in order to improve their knowledge, skills and attitudes about teaching physical education and play or physical education teachers should be appointed to teach this lesson. Parents should be informed about the importance of physical education for hearing-impaired children. Needs assessment should be conducted to determine and meet the needs of schools in terms of teaching tools and facilities and weekly physical education class hours should be increased especially at grade 4.