Türkiye'de çok boyutlu kırsal yoksulluk ve belirleyenleri
Multidimensional rural poverty and its determinants in turkey
Yazar: BURAK ÖZTORNACI
Danışman: PROF. DR. HAYDAR ŞENGÜL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'nin 2006-2016 yılları arasında çok boyutlu kırsal yoksulluğu hesaplanmış ve çok boyutlu kırsal yoksulluğa dair uygulanan politikaların etkileri analiz edilmiştir. Çok boyutlu yoksulluk değerleri, tek boyutlu değerlerle ve ilgili makroekonomik değişkenler ile karşılaştırılmış, çok boyutlu yoksulluk üzerinde etkili olan politikalar tarihsel olarak incelenmiştir. Elde edilen bulgular çerçevesinde Türkiye'de çok boyutlu kırsal yoksulluğu azaltmaya yönelik çözümler önerilmiştir.
Elde edilen sonuçlara göre incelenen dönem için çok boyutlu yoksulluk değeri Türkiye geneli için ortalama 0,41 olarak bulunmuştur. Çok boyutlu kırsal yoksulluk değeri ise ortalama 0,51'dir. Bölgeler, hane büyüklükleri ve hane reisinin eğitim seviyesine göre hesaplanan çok boyutlu yoksulluk değerleri, hemen hemen her değişkende tek boyutlu yoksulluk değerlerinden yüksek bulunmuştur. Hem Türkiye genelinde hem de kırsal alanda 2,5 kat daha fazladır.
Hem Türkiye geneli hem de kırsal alan için, hanelerin en büyük çok boyutlu yoksulluk nedeni konuta dair ödemelerini aksatmalarıdır. Ayrıca incelenen dönemde, hem Türkiye geneli hem de kırsal alan için bütün çok boyutlu yoksulluk göstergelerinde azalışlar gözlemlenmesine rağmen,  "Hane halkının 2 günde 1 et, tavuk veya balık yiyememe", "Konut harici ödemeleri aksatma" ve "Hanede çalışabilecek durumda olan en az 1 işsiz birey olması" göstergelerinde artışlar tespit edilmiştir.
Türkiye'de çok boyutlu kırsal yoksulluk üzerinde etkili olan politikalar sosyal yardımlar ve kırsal kalkınma yatırımları politikaları olarak tespit edilmiştir. Bu politikaların çok boyutlu yoksulluk üzerindeki etkileri 3 farklı ekonometrik yaklaşım ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre özel sosyal yardımların, çok boyutlu yoksulluk üzerinde, 3 yönteme göre de negatif ve istatistiksel olarak anlamlı etkisi olduğu tespit edilmiştir. Devlet yardımlarının etkisi ise yöntemlere göre farklılık göstermiştir. Analizler sonucunda Türkiye'de çok boyutlu yoksulluk üzerinde en etkili değişkenler hane halkı büyüklüğü ve tarım sektöründe çalışmak olarak bulunmuştur.

Abstract:
In this study, after estimating multidimensional rural poverty indices for Turkey for the years 2006-2016, effects of policies applied in this context were analyzed.  Multidimensional poverty indices were compared with one-dimensional ones and related macroeconomic variables and the policies affecting them were reviewed historically. Based on the findings, some suggestions were given to reduce multidimensional poverty in Turkey. 
Overall and rural multidimensional poverty indices for Turkey were found to be 0.41 and 0.51 respectively for the research period. Both overall and rural multidimensional indices estimated based on variables of region, household size and education level of the household head were found to be more than 2.5 times higher than the one-dimensional indices in almost all of them. 
The greatest determinant of both overall and rural multidimensional poverty is housing payment arrears. Although there are some general improvements in overall and rural indices during the period, deteriorations were also observed in "to eat meat -or another adequate source of proteins- regularly", "Have payment arrears (excl. housing)" and "living in a household with at least one unemployed individual" parameters.
Policies affecting multidimensional poverty were analyzed in two broad categories: social support and rural development investments. Effects of these policies were analyzed with 3 different econometric approaches. According to the results of the three analyses, coefficients of the private social support variables were found to be negative and statistically significant, implying an adverse effect on multidimensional poverty. The effect of state support differs based on the method employed. According to the results, the most important variables on multidimensional poverty were found to be household size and to be working in the agricultural sector in Turkey.