Türkiye'de kamu ve özel sektör dış borçları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki
The relationship between public and private sector external debt and economic growth in Turkey
Yazar: ŞENER İLTER
Danışman: PROF. DR. BÜLENT GÜNSOY
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Dış borçlanma = External borrowing ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Kamu sektörü = Public sector ; Nedensellik testleri = Causality test ; Özel sektör = Private sector

Özet:
Dış borçlanmanın ekonomik büyüme üzerindeki etkisi, uzun süredir üzerinde
tartışılan ve ampirik analizler yapılan bir konudur. Dış borçlanmanın ekonomik büyüme
üzerindeki etkisini araştıran ampirik çalışmalar incelendiğinde, literatürde bir görüş
birliğinin bulunmadığı görülmektedir. Bu çalışmada, dış borçlanmanın ekonomik
büyüme üzerindeki etkisi incelenmektedir. Bu kapsamda, Türkiye'nin toplam, kamu ve
özel sektör dış borçları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki 1989-2021 dönemini
kapsayan yıllık veri seti kullanılarak test edilmektedir. Öncelikle kullanılan serilerin
durağanlık seviyelerini belirlemek için geleneksel ve yapısal kırılmaya izin veren birim
kök testleri kullanılmıştır. Kullanılan değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek için,
ARDL sınır testi, Toda-Yamamoto nedensellik testi ve Hatemi-j asimetrik nedensellik
testinden faydalanılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular, sabit sermaye oluşumunun,
iş gücüne katılım oranının ve ihracatın ekonomik büyümeyi pozitif; toplam, kamu ve
özel sektör dış borç stokun da ekonomik büyümeyi negatif yönde etkilendiğini
göstermektedir. Ayrıca, büyümenin pozitif şokları ile toplam ve kamu sektörü dış borç
stoku değişkenlerinin pozitif şokları arasında, büyümeden toplam ve kamu sektörü dış
borç stokuna doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi bulunmaktadır. Bu bulgular, politika
yapıcılara Türkiye'nin toplam, kamu ve özel sektör dış borç stokunda meydana gelen
artışların büyümeyi olumsuz yönde etkilediğini göz önünde bulundurmaları gerektiğini
göstermektedir.

Abstract:
The effect of external debt on economic growth is a subject that has been discussed and
empirically analyzed for a long time. When empirical studies investigating the effect of
external debt on economic growth are examined, it is seen that there is no consensus in
the literature. In this study, the effect of external debt on economic growth is examined.
In this context, the relationship between Turkey's total, public and private sector
external debt and economic growth is tested using the annual data set covering the
period 1989-2021. First of all, traditional and structural break unit root tests were used
to determine the stationarity levels of the series. ARDL bounds test, Toda-Yamamoto
causality test and Hatemi-j asymmetric causality test were used to determine the
relationships between the variables. The findings obtained in the study show that fixed
capital formation, labor force participation rate and exports positively affect economic
growth; total, public and private sector external debt stock also negatively affected
economic growth. In addition, there is a one-way causality relationship between the
positive shocks of growth and the positive shocks of the total and public sector external
debt stock variables, from growth to the total and public sector external debt stock.
These findings show that policy makers should consider that increases in Turkey's total,
public and private sector external debt stock negatively affect growth.