Tıbbi adaçayı (Salvia officinalis) hatlarında azotlu gübrelemenin herba verimi ve bazı özellikler üzerine etkileri
Effects of nitrogen fertilization on herb yield and some characteristics of sage (Salvia officinalis) lines
Yazar: ARİF İPEK
Danışman: PROF. DR. BİLAL GÜRBÜZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Azotlu gübreler = Nitrogen fertilizers

Özet:
Bu çalısma, tıbbi adaçayı (Salvia officinalis) hatlarında azotlu gübrelemenin herbaverimi ve bazı özellikler üzerine etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıstır. ArastırmaAnkara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme tarlalarında 2003ve 2004 yıllarında yürütülmüstür. Tesadüf bloklarında bölünmüs parseller denemedesenine göre dört tekrarlamalı olarak yürütülen denemelerde ana parsellere dört farklıtıbbi adaçayı hattı, alt parsellere ise dört farklı azot dozları (0, 5, 10 ve 15 kg/da)yerlestirilmistir. ncelenen özelliklerin ortalama sonuçları yıllara göre sırasıyla, bitkiboyu 24.3-23.0 cm, yesil herba verimi 2463.9-2244.3 kg/da, drog herba verimi 783.2-739.7 kg/da, yesil yaprak verimi 1787.4-1672.4 kg/da, drog yaprak verimi 476.9-493.8kg/da, yaprak oranı % 73.5-76.6, uçucu yag oranı % 1.46-1.60, uçucu yag verimi ise11.42-10.88 l/da olarak bulunmustur. En uzun bitki boyu Hat-4'den elde edilmistir.2003 ve 2004 yılının genel ortalamasında yesil herba, drog herba ve drog yaprakveriminde Hat-3, yesil yaprak ve uçucu yag veriminde Hat-2, yaprak oranı ve uçucu yagoranında Hat-1 ön plana çıkmaktadır. Tüm özelliklerde ve biçimlerde azotlu gübrelemeoranları degisiklik göstermekle birlikte tıbbi adaçayı azotlu gübrelemeye olumlu tepkivermektedir. Tıbbi adaçayı hatları içinde Hat-3 herba verimi, Hat-2 uçucu yag verimibakımından tercih edilmelidir.Anahtar Kelimeler: Tıbbi adaçayı (Salvia officinalis), herba verimi, azotlu gübreleme,uçucu yag oranı, uçucu yag verimi

Abstract:
The aim of the study was to determine effects of nitrogen fertilization on herb yield andsome characteristics of sage (Salvia officinalis) lines. The research was conducted at theDepartment of Field Crops, Faculty of Agriculture, University of Ankara. The fieldexperiments were designed at a split-plot randomized block design with fourreplications. Four different sage lines and four different nitrogen (0, 5, 10 and 15 kg/da)doses were distributed to main and sub-plots, respectively. According to the average oftwo trial years; mean plant height (24.3-23.0 cm), herb yield (2463.9-2244.3 kg/da),drug herb yield (783.2-739.7 kg/da), leaf yield (1787.4-1672.4 kg/da), drug leaf yield(476.9-493.8 kg/da), leaf ratio (73.5-76.6 %), essential oil ratio (1.46-1.60 %) andessential oil yield (11.42-10.88 l/da) were determined. The highest plant height wasobtained from Line-4. According to the average of 2003 and 2004 years, fresh herb,drug herb and drug leaf yields of Line-3, fresh leaf and essential oil yields of Line-2 andleaf and essential oil of Line-1 showed the highest performance when compared to theother lines. Although fluctuations were determined in all traits examined, medicinalsage gave a good response to the nitrogen fertilization in all the morphologicalcharacteristics and at all cutting periods. Line-2 and Line-3 among the sage lines shouldbe preferred in terms of essential oil yield and herb yield, respectively.Key Words: Sage (Salvia officinalis), herb yield, nitrogen fertilization, essential oilratio and essential oil yield.