Çölyak hastalığında karaciğer fonksiyonlarının değerlendirilmesi ve prognoz ile ilişkisi
Evaluation of liver functions in celiac disease and its correlation with disease prognosis
Yazar: İLKER KARADUMAN
Danışman: PROF. DR. KADİR KAYATAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Folat = Folate ; Karaciğer fonksiyon testleri = Liver function tests ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Prognoz = Prognosis ; Serolojik testler = Serological tests ; Çölyak hastalığı = Celiac disease

Özet:
Giriş ve Amaç: Çölyak hastalığı enteropatinin ön planda olduğu fakat karaciğer tutulumu da görülebilen bir hastalıktır. Sıklıkla hafif düzeyde transaminaz yüksekliği mevcuttur. Bu çalışmamızda bunun görülme sıklığını belirlemek ve diğer markerlar ile ilişkisini saptamayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: 01.01.2010 -01.06.2020 tarihleri arasında SBÜ Haydarpaşa Numune Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi'ne başvuran, çölyak hastalığı tanılı, hastaların ilgili anamnez, klinik ve laboratuvar verileri retrospektif olarak değerlendirildi. Hastalar karaciğer fonksiyon testleri (ALT ve AST) düzeylerine göre sınıflandırılıp demir, folat, vitamin B12, HGB, WBC, PLT, ALP, GGT, total bilirubin, direk bilirubin, amilaz, lipaz, albümin, INR değerleri ile çölyak hastalığı şiddeti arasındaki ilişki araştırıldı. Çalışmada hastaların yaşı cinsiyeti komorbid hastalıkları, kullandıkları ilaçlar, vital bulguları, fizik muayene bulguları, laboratuvar parametreleri, sonuçları toplanıp verilerin istatiksel analizi yapıldı.
Bulgular: Çalışma yaşları 18 ile 78 arasında değişmekte olan, 45'i (%26.2) erkek ve 127'si (%73.8) kadın olmak üzere toplam 172 olgu ile yapılmıştır. Olguların yaşları ortalaması 37.37±12.51'dir. Çalışma transaminaz yüksekliği 90'ı (%52.6) Grup 1 (transaminaz yüksekliği yok), 19'u (%11.1) Grup 2 (ilk başvuruda transaminaz yüksekliği görülmeyen fakat takiplerde ortaya çıkan) ve 62'si (%36.3) Grup 3 (ilk başvuruda transaminaz yüksekliği görülen) olmak üzere üç grup altında incelenmiştir. transaminaz yüksekliği görülen ve görülmeyen hastalar arasında folat değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmaktadır (p:0.032; p<0.05). Transaminaz yüksekliği görülen hastaların folat değerleri, transaminaz yüksekliği görülmeyen hastalardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur (p1:0.049; p2:0.024; p<0.05). Grup 2 ve Grup 3 arasında folat değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır (p>0.05). Ayrıca transaminaz yüksekliğiyle başvuran hastaların bakılan 5 farklı otoimmün markerın da yüksekliği görülme sıklığı anlamlı olarak farklı bulunmuştur
Sonuç: Çalışmamızda hastaların %47.4'ünde transaminaz yüksekliği saptanmıştır. Transaminaz yüksekliği olan hastaların folat değerleri anlamlı olarak düşük bulunmuştur. Çölyak hastalığı serolojik marker düzeylerinde yükseklik görülme sıklığı transaminaz yüksekliği olan hastalarda daha fazladır.

Anahtar kelimeler: Çölyak Hastalığı, Folat, Karaciğer, Karaciğer Fonksiyon Testleri, Serolojik Testler

Abstract:
Aim: Celiac disease is a primarily a disease with enteropathy bu it also has liver involvement as well. Often there is a mild increase in transaminase levels. Our aim in this study is to find out how often liver involvement occurs and how i this in relation with other markers.
Materials (patients) and Methods: Anemnesis, clinical and laboratory data of the patients who applied to SBÜ Haydarpaşa Numune Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi between the dates 01.01.2010 -01.06.2020 have been evaluated retrospectively. Patient were classified according to their liver funciton test results and then we looked for corelation with Iron, Folate, B12, HGB, WBC, PLT, ALP, GGT, Total bilirubin, Direct bilirubin, Amylase, Lipase, Albumin, INR levels to determine a relation with Celiac Disease severity. We collected data of patients age, sex, drugs used, vitals, physical examination findings and laboratory values and did a statistical analysis.
Results: This study was made with 172 patients with ages between 18 and 72. 45 (26.2%) of them were male and 127 (73.8%) of them were female. Their mean age was 37.37±12.51. Patients were evaluted within 3 groups by liver function tests (ALT and AST). Groups were identified as; 90 (52.6%) patients with normal liver enzyme levels (Group 1), 19 (11.1%) patients with normal liver enyzme levels at first visit but elevated leves in the following visits (Group 2) and 62 (36.3%) patients with elevated liver enzymes at the first visit (Group 3). Folate levels were different between the liver function tests (LFT) groups with a statistical significance (p:0.032; p<0.05). Patients with elevated LFT had lower folate levels compared to normal LFT patients with a statistical significance (p1:0.049; p2:0.024; p<0.05). There was no statistically significant differance between Group 2 and Group 3 (p>0.05). Each of the 5 different serological markers of Celiac Disease were also different and statistically significant between normal and elevated LFT groups.
Conclusion: 47.4% of our patients had elevated LFT. LFT elevated patiebts had lower folate levels. Elevated levels of serological markers of The Celiac disease were more with the elevated LFT groups

Keywords: Celiac Disease, Folate, Liver, Liver Function Tests, Serologic Tests