Sağlık bilişim sistemlerinin hastane etkinliğinin artırılmasında yeri ve önemi (Veri zarflama analizine dayalı bir uygulama)
The role and importants of health information systems for increasing hospital efficiency (An application based on data envelopement analysis)
Yazar: MUSA ÖZATA
Danışman: DOÇ. DR. HASAN KÜRŞAT GÜLEŞ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bilişim = Informatics ; Bilişim sistemleri = Information systems ; Hastaneler = Hospitals ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık sektörü = Health sector ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Veri zarflama yöntemi = Data envelopment method

Özet:
ÖZET Bu çalışma, ülkemizdeki üniversite ve devlet hastanelerinin etkinlik düzeylerinin tespit edilmesi ve bu hastanelerin etkinlik düzeylerinin artırılmasında Sağlık Bilişim Sistemleri'nin (SBS) yeri ve öneminin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma kapsamına 100 devlet ve 32 üniversite hastanesi olmak üzere toplam 132 hastane alınmıştır. Hastanelerin etkinlik düzeylerini ölçmek için Veri Zarflama Analizi (VZA) tekniğinden faydalanılmıştır. VZA yöntemiyle toplam etkinlik (CRS), teknik etkinlik (VRS) ve ölçek etkinliği olmak üzere üç farklı etkinlik skoru hesap edilmiştir. Hastanelerdeki SBS yatırımı olarak teşhis ve tedavide kullanılan sistemler ile bilgisayarların parasal değeri alınmıştır. Etkinliği artırmada SBS'nin rolünün belirlenmesi amacıyla bağımsız gruplar arası t testi, korelasyon ve regresyon analizi yöntemleri kullanılmıştır Çalışmanın bulgularına göre; üniversite hastanelerin toplam etkinlik (CRS) ortalaması 0.84, teknik etkinlik (VRS) ortalaması 0.89, ölçek etkinliği ortalaması 0.93'tür. Devlet hastanelerinin ise; toplam etkinlik (CRS) ortalaması 0.83, teknik etkinlik (VRS) ortalaması 0.90 ve ölçek etkinliği ortalaması 0.92 olup, bu sonuçlar her iki hastane grubunda da kaynakların verimsiz kullanıldığını ortaya koymaktadır. Araştırmada elde edilen bulgular; SBS'nin hem üniversite hem de devlet hastanelerinin etkinlik düzeylerinin artırılmasında pozitif yönde etki yaptığım ve SBS yatırımı yüksek olan hastanelerin, yatırım düzeyi düşük olan hastanelere oranla daha etkin çalıştığım göstermektedir. Ayrıca SBS hastanelerdeki çıktı miktarının artırılmasında da önemli bir rol oynamaktadır. Anahtar Kelimeler: Bilişim Sistemleri, Sağlık Bilişim Sistemleri, Hastanelerde Etkinlik, Veri Zarflama Analizi. XIII

Abstract:
ABSTRACT This study has been conducted to ascertain the efficiency level of our country's university and state hospitals and determine the importance of Health Information Systems (HIS) on increasing the efficiency level of these hospitals. The study scope consists of a total of 132 hospitals, 100 state and 32 university hospitals. To measure the efficiency level of hospitals, Data Envelopment Analysis (DEA) has been used. By using DEA method, three different efficiency score that is total efficiency (CRS), technical efficiency (VRS) and scale efficiency have been measured. As HIS investments in hospitals, systems used in the diagnosis and treatment with monetary value of computers have been utilized. In order to determine the role of HIS on increasing efficiency, t test among groups, correlation and regression analysis methods have been used. According to the study findings, the average total efficiency (CRS) of university hospitals is 0.84, average technical efficiency (VRS) is 0.89 and average scale efficiency is 0.93. In state hospitals; the average total efficiency (CRS) is 0.83, average technical efficiency (VRS) is 0.90 and average scale efficiency is 0.92 and these results show that in both hospitals group resources used unproductive. Findings in the research show that HIS have positive effects on increasing efficiency level in both state and university hospitals and hospitals having high level of HIS investments are more efficent than the other hospitals having low level of HIS investments. Besides, HIS have an important role to increase hospitals' outputs. Key Words: Information Systems, Health Information Systems, Efficiency in Hospitals, Data Envelopment Analysis. XIV