Halk kültüründe ve halk belleğinde Adnan Menderes
Adnan Menderes in folk culture and folk memory
Yazar: SEVİLAY DURMUŞ
Danışman: PROF. DR. CANER IŞIK
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Adnan Menderes siyasî tarihimizde "Yeter Söz Milletindir!" diyerek yola çıkıp Demokrat Parti'yi 1946'da Celal Bayar, Refik Koraltan ve M. Fuat Köprülü ile birlikte kurmuştur. 1950-1960 yılları arasında başbakan olarak görev yaparak Türk siyasî tarihinde on yıllık bir döneme damgasını vurmuş önemli bir şahsiyettir. Bunun yanı sıra siyasete girdiği 1930'dan önce Aydın'ın Çakırbeyli Köyü'nde dedesi Hacı Ali Paşa'dan kalan çiftliğinde çiftçilik yaparak kırsal kesimi oluşturan halk içinde bir toprak beyi olarak da karşımıza çıkmaktadır. 
Adnan Menderes siyasî hayatı boyunca gücünü halktan aldığını, halkı temsil ettiğini ve halkın sözcüsü olduğunu iddia ettiği bir çizgide siyaset yapmıştır. Bu nedenle çalışmamızda halk nezdinde alan araştırmaları yapılarak Adnan Menderes'in halk kültüründe, halkın hafızasında nasıl bir yer edindiği geçmişten bugüne hem kamuoyunda hem de sosyal, siyasal ve kültürel düzlemdeki yeri yazılı/sözlü kaynaklar, süreli yayınlar, arşiv taramaları, derleme çalışmaları ışığında nasıl bir iz bıraktığı tespit edilmiştir. 
Halk belleği bizim için daima bir arşiv niteliğinde olduğundan önemlidir. Adnan Menderes'in gerek toprak beyi gerekse Serbest Cumhuriyet Fırkası, Cumhuriyet Halk Partisi ve Demokrat Parti içindeki siyasî kimliği halkın hafızasında ve halkın kolektif bilincindeki yeri çalışmamızın esasını oluşturmaktadır. Bu bağlamda halkın Adnan Menderes hakkındaki hatıratları, o döneme ait tanıklıkları, tecrübeleri Menderes'in gerek siyasete girmeden önceki gerekse siyasete girişinden sonrası ve askeri darbe ile siyasetten uzaklaştırılıp idam edilinceye kadar geçen süreç içinde öne çıkan olayların halk tarafından nasıl değerlendirildiği, derleme çalışmaları, arşiv taramaları ve yazılı kaynaklardan istifade edilerek bir araya getirilmiştir. 
Çalışmamızın özgün yanı; şimdiye kadar Adnan Menderes üzerine yapılan teorik bilgi kaynaklı çalışmaların ötesinde onun hayatına dahil olmuş kişilerin ve bu kişilerin ikinci, üçüncü kuşaktan devam eden jenerasyonunun görüş ve tutumlarını geniş bir alan çalışması ile derleyip yazıya aktarmasıdır. Bu bağlamda Adnan Menderes'in Çakırbeyli'deki çiftliğinde tarımla uğraştığı yıllar, siyasete girişi, kendi çiftliğinden halka toprak dağıtması, Atatürk ile tanışması, Ankara'dan Aydın'a gelip giderken halk ile olan iletişimi, başbakanlığı sırasında yapmış olduğu icraatler, darbe sonrası Yassıada'da geçirdiği tutukluluk günleri gibi pek çok önemli hadise halkın tanıklığı ve halkın gözünden bugünün bakış açısı ile değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler bu çalışma ile tarafımızdan kayıt altına alınmıştır.

Abstract:
Adnan Menderes has founded Democrat Party in 1946 with Celal Bayar, Refik Koraltan and M. Fuat Köprülü by saying "Enough, the voice belongs to the nation!". He is an important figure who left his mark on a ten-year period in Turkish political history by serving as Prime Minister between 1950-1960. In addition, before entering politics in 1930, he appeared as a landlord among the people who make up the rural area by farming on the farm inherited from his grandfather, Hacı Ali Pasha, in Çakırbeyli Village of Aydın.
Throughout his political life Adnan Menderes has been involved in politics in a way that he claims to derive his power from the people, to represent the people, and to be the spokesperson of the people. For this reason, in our study, by conducting field studies, we found how Adnan Menderes got a place in the folk culture and in the memory of society, and his place in the public and social, political and cultural realms from the past to the present, in the light of written/oral sources, periodicals, archival scans, compilation studies.
Folk memory is important since it is always an archive for us. Adnan Menderes' place in the memory and collective consciousness of the society, both as landlord and his political identity in the Free Republican Party, the Republican People's Party and the Democrat Party, constitutes the basis of our study. In this context, the folk's memories of Adnan Menderes, their testimonies of that period, and their experiences are brought together by making use of compilation studies, archive scans and written sources, and evaluations of the events by the public (both before Menderes entered politics, after his entry into politics, and during the period until he was removed from politics and executed by the military coup).
The distinguishing aspect of our study is that it compiles the views and attitudes of the people who were involved in his life and the second and third generation of his relatives through a wide field study and puts them into writing beyond the theoretical knowledge-based studies on Adnan Menderes. In this context, many important events such as Adnan Menderes' years engaged in agriculture in his farm in Çakırbeyli, his entry into politics, the distribution of land from his own farm to the public, his meeting with Atatürk, his communication with the people on the way from Ankara to Aydın, his actions during his prime ministry and his days of imprisonment in Yassıada after the military coup are evaluated by the public from today's viewpoint. Those viewpoints are recorded by us with this study.