Seçilmiş ülkeler ve yeni gelişmeler ışığında Türkiye'de elektronik vergi denetimi
Electronic tax audit in Turkey in the light of selected countries and new developments
Yazar: SEDA YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH ÇAVDAR
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Devletin ülkede kamusal mal ve hizmet sunumunda bulunabilmesi için gelire ihtiyacı vardır. Kamu finansmanında gelir kaynağı olarak en çok başvurulan yöntem vergilerdir. Türkiye'de devlet finansmanında kullanılan vergiler, mükelleflerin beyanına göre tahsil edilmektedir. Devlet, ülkemizde halen kullanılmaya devam eden beyan yöntemini basitleştirmek ve etkili bir şekilde kullanmak için birçok yenilik yapmaktadır. Öncelikle, sistemin doğru işlemesini sağlayacak programlar oluşturulmalı ve mükellefler üzerindeki vergi baskısını kontrol etmek için etkin vergi denetim sistemleri geliştirilmelidir. Gelişen teknoloji ile birlikte, devletlerin denetim yöntem ve tekniklerinde değişimler yaşanmıştır ve özellikle, mükelleflerin gelişim ve uyum göstermesine yönelik yapılan çalışmalarda fazlasıyla artış olmuştur.
Çalışma kapsamında, Türkiye ve seçilmiş ülkelerin vergi denetimi ve elektronik uygulamalarında yaşanan gelişmelerin neler olduğuna değinilmiştir. Devlet, hizmet sunarken birçok unsuru göz önünde bulundurarak faaliyetlerini gerçekleştirmektedir. Başta, vergi sistemlerine uygun denetim yöntem ve teknikleri geliştirmektedir ve bunları elektronik uygulamalarla destekleyici nitelikte yapmaktadır. Sonuç olarak, yaşanan gelişmeler doğrultusunda devletin, kamu kurumlarına ve mükelleflere yönelik olarak sunduğu uygulamaların usul ve esaslarının kapsamının nasıl oluştuğu ve bu usul ve esasların etkin ve verimliliğine yönelik yaptığı çalışmaların neler olduğu değerlendirilmiştir. Çalışmanın amacı, seçilmiş ülke vergi sistemlerde kullanılan elektronik uygulamaların vergilendirme ve denetim alanında ne gibi katkılar sağlandığı incelenmiştir. Mükellefler, vergilerini önceden vergi dairelerine giderek ve çeşitli aksaklıklarla karşılaşarak ödemekteydi. Ancak vergi ödemeleri, günümüzde vergi dairelerine gidilmesine gerek kalmadan bilgi ve iletişim teknolojileri ile geliştirilmiş uygulamalar kullanılarak hızlı bir şekilde gerçekleştirilebilmektedir. Denetim işlemlerinde bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımı, vergisel işlemlerin kayıt altına alınmasını sağlayarak, denetim elemanlarının denetim işlemlerini kolaylaştırmış ve iş yükünü azaltmıştır.  Ayrıca, defter ve belgelerde yer alan bilgilerin doğruluğu tespit edilmekte ve beyannamelerde belirtilmemiş olan vergiler, kayıt altına alınarak kayıtdışılığı azaltmıştır.

Abstract:
In order for the government to provide public goods and services in the country, it needs revenue. The most commonly used method for revenue in public finance is taxes. In Turkey, taxes used in government finance are collected based on taxpayers' declarations. The government is making many innovations to simplify and effectively use the declaration method still being used in our country. Firstly, programs that ensure the proper functioning of the system should be established, and effective tax audit systems should be developed to control the pressure of taxes on taxpayers. With advancing technology, changes have occurred in governments' audit techniques and methods, particularly with a significant increase in efforts aimed at taxpayers' development and compliance.
This study discusses developments in tax audits and electronic applications for Turkey and selected countries. When providing services, the government takes numerous factors into consideration when conducting its activities. It primarily develops audit methods and techniques suitable for tax systems and supports them with electronic applications. As a result, considering the developments taking place, an evaluation has been made regarding how regulations governing practices offered by the state to public institutions and taxpayers have come about and what efforts have been made to ensure their effectiveness. The aim of the study is to examine the contribution of electronic applications used in selected country tax systems to taxation and auditing. Taxpayers used to pay their taxes by going to tax offices and encountering various problems. However, now, without having to go to tax offices, tax payments can be made quickly using applications developed with information and communication technologies. The use of information and communication technologies in auditing processes has facilitated the auditing processes of auditing personnel by ensuring that tax transactions are recorded and has reduced their workload. In addition, the accuracy of the information in the books and documents has been determined and taxes not stated in the declarations have been recorded, thus reducing informality.