Türkiye'de  konut yapılarında yeşil bina üretim sürecinin paydaşlar üzerinden değerlendirilmesi
Evaluation of green building production process  in the framework of stakeholders on housing  in Turkey
Yazar: SELEN SOĞUKSU
Danışman: DOÇ. DR. ALMULA KÖKSAL IŞIKKAYA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Konut Üretimi ve Yapım Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
"Sürdürülebilir mimarlık", gelecek nesilleri de dikkate alarak, yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımına öncelik veren, çevreye duyarlı, enerjiyi, malzemeyi, suyu ve bulunduğu alanı etkin şekilde kullanan, bununla birlikte insanların güvenliğinin, sağlığının,  psikolojik ve fiziksel konforunun devamını sağlayan yapılar ortaya koyma faaliyetlerinin bütünü olarak tanımlanabilir. Bu bağlamda sürdürülebilirlik ilkesinin yerine getirilmesi amacıyla yeşil bina kavramı ortaya çıkmıştır.  Yeşil binalar; yapının arazi seçiminden başlayarak yaşam döngüsü çerçevesi kapsamında değerlendirilerek, iklim verilerine, yenilenebilir enerji kaynakları ve ekosistemlere uyumlu, sürdürülebilir yapılar olarak tanımlanmaktadır. Dünyada son yıllarda binaların, bu anlamda performanslarını ölçmeye yönelik olarak, uygulanmaya başlayan değerlendirme yöntemlerinin başında yeşil bina standartları ve sertifikasyon sistemleri gelmektedir. USGBC ve ÇEDBİK verilerine göre Türkiye'de 427 adet yeşil bina bulunmakta olup, %59'u İstanbul'da bulunmaktadır. Proje türüne göre bakıldığında ise %24'lük diliminin konut projelerinin oluşturduğu görülmektedir.
Konut pazarı inşaat sektörünün %12,7 payla en büyük pazardır. Konut pazarında talebi oluşturan unsurlara bakıldığında; tüketicilerin demografik özellikleri, yaşam biçimleri ve ekonomik unsurlar dikkati çekmektedir. TÜİK 2017 verilene bakıldığında konut pazarı yıldan yıla genişlemektedir. Ne var ki, inşaat sektörünün en büyüt alt pazarında Türkiye genelinde üretilen konutların on binde biri, yeşil bina sertifikasına sahiptir. 
Yeşil bina yapı üretim sürecinde, gerek endüstriyel ürün, gerekse inşaat ürünü olarak araştırmacılar yönetimsel bağlamda nesnel ve kavramsal modeller geliştirmişlerdir. Bu modellemelerde yeşil bina üretim sürecinde kaşılaşılan yönetim problemleri, tasarım ve yapım kalitesinin arttırılması, yatırım ve işletme maliyetlerinin tasarım kaynaklı hatalardan dolayı artışının önlenmesi gibi çeşitli çözüm önerileri ortaya konmuştur. Ancak proje üretim süreçlerindeki paydaşlar çerçevesinde herhangi bir değerlendirme yapılmadığı görülmüştür.
Yapılan literatür araştırmaları sonucunda yeşil bina oluşum süreçlerinde bütünleşik tasarım sisteminin önemli olduğu görülmüştür. Bununla birlikte yerel çalışmalar ulusal sertifikasyon sisteminin bulunmamasının, Türkiye'de yeşil binaların yaygınlaştırılamamasında, rolü olduğunu ortaya koymuştur. Bu konuda ÇEDBİK çalışmaları sonrası oluşturulan ÇEDBİK-KONUT sertifika sistemine rağmen konut üretiminde "yeşil bina" sorunu aşılamamıştır. Bu durum da, sorunun yalnızca bir sertifika sorunu olmadığı, bunun yanı sıra anlayış sorunu olduğu sonucuna varılmıştır.  Bu bağlamda konut üretimini gerçekleştiren paydaşlar çerçevesinde konunun ele alınarak irdelenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda çalışmanın hedefi; paydaşlar çerçevesinde, konut projelerinde yeşil bina sistemlerinin yaygınlaştırılamamasının nedenlerini ortaya koymaktadır. Çalışmada, yeşil bina üretim sürecindeki ve konut üretim sürecindeki paydaşlar çakıştırılarak sınırlılıklar belirlenmiştir. Paydaşların yeşil bina üretim sürecine yönelik bakış açılarını belirlemek üzere kriterler; sosyal durum, yasal, sistem, süreç, pazar yapısı ve üretim olarak belirlenmiştir. 
Amacı gerçekleştirmek için nitel bir çalışma yöntemi seçilmiştir. Paydaşların bakış açılarını anlamak ve veri toplamak için karşılıklı görüşme yöntemi benimsenmiştir. Çoklu örnek olay incelemesi kapsamında, Türkiye'de yeşil bina sertifikasına sahip olan ve olmayan ikişer adet konut projesi belirlenerek, bu projelerdeki paydaşlara yönelik görüşme soruları oluşturulmuştur. Seçilen projelerin tamamı İstanbul'da konumlanmakta olup, hasılat paylaşımı ve yap-sat modelleriyle geliştirilmiştir. 3 projenin inşaatı devam ederken, 1 proje tamamlanmış durumdadır. Görüşmeci paydaşlar, iş sahibi, yükleniciler, tasarımcılar, proje yöneticileri ve danışmanlar olup, toplam 22 paydaş ile görüşme yapılmıştır ve görüşmeler cihaz ile kayıt altına alınmıştır. Yapılan görüşmeler sonucu elde edilen bulgular ışığında, Türkiye'deki konut projelerinde yeşil bina sertifikasyon sistemlerinin yaygınlaştırılamamasının nedenleri, sosyal durum, yasal, sistem, süreç, pazar yapısı ve üretim kriterleri altında, paydaşlar üzerinden ortaya konulmaktadır.

Abstract:
"Sustainable architecture" can be defined as, refers to the activities that enable the use of energy, water, material and space that is sensitive to the environment, which gives priority to the use of renewable energy resources and which will provide people with health, safety, psychological and physical comfort at the same time. In this context, the concept of green building has emerged for the sustainability principle. According to USGBC and ÇEDBİK, there are 427 green buildings and 59% are located in Istanbul. Plus,  It is seen that, 24% are residential Projects.
Housing market construction sector is the biggest market with 12.7% share.  When we look at the elements that make demands in the housing market; demographical features, lifestyles and economic elements of consumers draw attention. According to TÜİK 2017,  the housing market is expanding year by year. However, one of the larger sub-market of the construction sector in Turkey produced thousands of homes across, has a green building certificate. 
In the process of green building building production, both industrial and, as a construction product, researchers developed objective and conceptual models in the administrative context. In these models, various solutions have been proposed in the process of green building production, such as management problems, increase in design and construction quality, prevention of increase in investment and operating costs due to design-related mistakes. However, no assessment has been made on the basis of stakeholders in the project production process. As a result of literature studies, it is seen that integrated design system is important in green building process. However, the lack of local studies of national certification system, failing to disseminate green buildings in Turkey, has revealed that role. Despite the ÇEDBİK-HOUSING certification system that was created after ÇEDBİK's work in this regard, the problem of "green building" in housing production has not been met. This is the result of the fact that the problem is not just a certificate problem, but also a problem of understanding. In this context, the stakeholders that realize the housing production need to be examined in the frame of this article. The goal of working in this context is; reveals the reasons why green building systems in public housing projects can not be extended in the framework of stakeholders. 
For this reason, evaluation of the data obtained from interviews with the stakeholders of the projects with and without the green building certificate will be made.   A case evaluation will be done for the dissemination of green building projects in housing construction in the framework of stakeholders in Turkey. In the study, the boundaries were determined by putting the stakeholders in the green building production process and the housing production process. Criteria for determining the perspectives of stakeholders on the green building production process; social status, legal, system, process, market structure and production. 
A qualitative study method was chosen to accomplish the objective. Interview method has been adopted to understand the perspectives of the stakeholders and collect data. Multiple case studies covered, having a green building certificate in Turkey and non-residential projects identified two pieces, interview questions for the stakeholders in this project has been created. All of the selected projects are located in Istanbul and they are developed with revenue sharing and build-sell models. While 3 projects are under construction, 1 project has been completed. The interviewers were stakeholders, business owners, contractors, designers, project managers and consultants, and a total of 22 stakeholders were interviewed and interviews were recorded. The interviews in the light of the findings obtained, the reasons why spreading the green building certification systems in residential projects in Turkey, social conditions, laws, systems, processes, under the market structure and production criteria, lays out the stakeholders.