TRT kurumuna bağlı radyolardaki günümüz Türk müziği keman icra üslûbunun tespit ve teşhiri
Determination and dissection of violin performance tone in Turkish music in the radios connected to TRT
Yazar: NACİ PARLAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VASFİ HATİPOĞLU
Gazi Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Müzik = Music ; Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Keman = Violin ; Müzik = Music ; Müzik eserleri = Music works ; Radyo = Radio ; Sanatkarlar = Artisans ; TRT = Turkish Radio and Television Corporation ; Türk müziği = Turkish music ; Çalgılama teknikleri = Instrumentation techniques ; İcra = Performing

Özet:
Radyo, Türk müziği eğitiminde, Türk müziği icrâsında, icrâların yayın ve yayımında ve sanatkârların himaye edilmesi bağlamında müziğimiz açısından önemli bir yere sahiptir. Bu duruma ek olarak 19. yüzyılın sonları itibariyle Türk müziğinde kullanılmaya başlanılan ve giderek temel saz olma niteliği kazanan keman sazının icrâsı ve eğitimine yönelik kaynakların yetersizliği sebebiyle gerek eğitim gerekse aktarım açısında da çok önemli bir yer teşkil etmiştir. Bu araştırmada, günümüz icrâ kurumlarının başında gelen TRT kurumuna bağlı radyolarda görev alan kemanîlerin icrâları; yay teknikleri ve süslemeler (teknik, ezgisel-tartımsal çeşitleme) bakımından teşrîh edilerek özelde bağlı bulunduğu icrâ kurumuna ait üslûbun tespit edilmesi genelde ise günümüzde söz konusu kurumdaki Türk müziği keman icrâ üslûbunun ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini, Ankara, İstanbul ve İzmir Radyolarında bulunan ve adı geçen kurumda en az 15 yıl görev yapmış kemanîler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise tesadüfî olarak belirlenmiş 7 kemanî (Aydın Varol, Fevzi İpteş, Kemal Caba, Murat Kadir Gök, Şenol Dinleyen, Talat Er, Yener Elmas) oluşturmaktadır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemi ve alan araştırması modeli kullanılmıştır. TRT kurumuna bağlı radyolardaki Türk müziği keman icrâ üslûbunun tespitinin yapılabilmesi için araştırma örnekleminde yer alan icrâcılara uzman görüşleri doğrultusunda belirlenen eserler (Segâh Peşrevi, Muhayyer Saz Semaisi, Hicaz Şarkı (Ey Büt-i Nev Edâ), Nikriz Longa) icrâ ettirilmiş, söz konusu icrâların ses ve görüntü kayıtları alınmıştır. İcralar notaya aktarılmış ve üzerinde kategorisel içerik analizi yapılmıştır. Kemaniler ile gerçekleştirilen görüşme sürecinde, söz konusu kurumdaki keman üslûbunun tespitine imkân sağlayacak ek bulguların elde edilmesi maksadıyla yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Bu doğrultuda; günümüzde TRT kurumuna bağlı radyolardaki kemanîlerin icrâlarında en sık kullanmış oldukları süsleme tekniklerinin; çarpma, vurkaç çarpma ve vibrato olduğu, kurumda geçmişte doğru görülen ve kabul edilen üslûp ile günümüzde doğru görülen ve kabul edilen üslûp anlayışının değiştiği sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
Radio plays an important role in Turkish music education, Turkish music performance, broadcasting and publishing of performances and in the context of the preservation of artisans. In addition to this situation, it constituted a very important place both in terms of education and transfer due to the lack of resources for the performance and education of the violin instrument, which has been used in Turkish music as of the end of the 19th century and has gradually become a basic instrument. In this research, the performances of violinists working in the radio stations of TRT, which is one of the leading institutions of today, will be solved in terms of bow techniques and decorations (technical, melodious diversity). This study has two aims: to determine the style of the executive institution to which it is attached, and to present the Turkish music violin playing style in the institution in question. The universe of the research consists of violinists who have been working at the radio stations in Ankara, Istanbul and Izmir for at least 15 years. The sample of the study consists of 7 randomly determined violinists (Aydın Varol, Fevzi İpteş, Kemal Caba, Murat Kadir Gök, Şenol Dinleyen, Talat Er, Yener Elmas). Qualitative research method and field research model were used in the study. In order to determine the Turkish music violin performance style in the radio stations of TRT, the works (Segâh Peşrevi, Muhayyer Saz Semaisi, Hicaz Şarkı (Ey Büt-i Nev Edâ), Nikriz Longa) determined in line with the expert opinions of the performers in the research sample were carried out and audio and video recordings of these performances were taken. Performances were transferred to the notes and category-based content analysis was performed. During the interview process with the violinists, a semi-structured interview form was used to obtain additional findings that would allow the identification of the violin style at the institution in question. In this direction; it's observed that the most frequently used ornamentation techniques used by violinists in the radio stations of TRT are grace note, hit multiplication and vibrato; and it's also found that the style that was seen and accepted in the past and the style that has been accepted today have differences.