Topluluk Önünde Konuşma Kaygısının Yönetiminde 360° Sanal Gerçeklik Videolarının Kullanımı: Fizyolojik ve Öz-Bildirime Dayalı Bir Değerlendirme
The Use of 360° Virtual Reality Videos in the Management of Public Speaking Anxiety: A Physiological and Self-Report Based Assessment
Yazar: ELİF BETÜL DAĞILGAN
Danışman: PROF. DR. UĞUR DOĞAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 360° sanal gerçeklik videolarının topluluk önünde konuşma kaygısı üzerindeki etkisini değerlendirmek ve bu videoların izleyicilerin kaygı düzeyleri üzerindeki etkisini anlamaktır. Bu amaç doğrultusunda, karma yöntem desenlerinden biri olan sıralayıcı açıklayıcı desen kullanılmıştır. Çalışmanın nicel aşamasında, zayıf deneysel desenlerden biri olan tek grup öntest-sontest deseni tercih edilmiştir. Nicel veriler, Polar Verity Sense Optik Kalp Atış Hızı Sensörü, Sosyodemografik Bilgi Formu, Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği (LSKÖ) ve Olumsuz Değerlendirilme Korkusu Ölçeği-Kısa Formu (ODKÖ-KF) aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma, topluluk önünde konuşma kaygısı yaşayan üniversite öğrencilerine afiş ve duyurular aracılığıyla ulaşarak gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara Sosyodemografik Bilgi Formu, LSKÖ ve ODKÖ-KF uygulanmış, LSKÖ'den 45 ve üzeri puan alan öğrenciler çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi'nde çeşitli bölümlerde okuyan 17 üniversite öğrencisinden (3 erkek, 14 kadın) oluşmaktadır.
Nicel aşamada, her seansın başında katılımcıların dinlenik haldeki kalp atış hızları beş dakika boyunca ölçülmüştür. İlk oturumda, katılımcılara 6 farklı senaryoyu içeren 360° sanal gerçeklik videoları üçer dakika izletilmiş ve her video sırasında rastgele belirlenmiş konularda doğaçlama konuşma yaptırılmıştır ve bu esnada katılımcıların kalp atış hızları kalp atış hızı sensörü ile kaydedilmiştir. İkinci oturumdan önce, her katılımcının en yüksek kalp atış hızı ortalamasına sahip olduğu video belirlenmiş ve kalan üç oturum bu video üzerinden yürütülmüştür. 2., 3. ve 4. oturumlarda, seçilen videolar katılımcılara beşer dakika izletilmiş ve bu süre boyunca doğaçlama konuşmalar yaptırılmıştır. Aynı zamanda katılımcıların kalp atış hızları ölçülmüştür. 4. oturum sonunda, katılımcılara LSKÖ ve ODKÖ-KF yeniden uygulanarak sontest verileri toplanmıştır.
Nitel aşamada ise, olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Nitel veriler, dört oturum süresince yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Video izleme ve doğaçlama konuşmalar tamamlandıktan sonra, katılımcıların o hafta ölçülen kalp atış hızı grafikleri incelenmiş ve kaygıyı artıran video unsurları derinlemesine analiz edilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler, kişi bazlı ve grup bazlı olarak ayrı ayrı analiz edilmiştir. Kişi bazlı veriler normallik varsayımı karşılanmadığı için Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile; grup bazlı veriler ve öntest-sontest olarak toplanan ölçek verileri de normallik varsayımı karşılandığı için Bağımlı İki Örneklem t-Testi ile analiz edilmiştir. Analiz aşamasında, katılımcıların kalp atış hızı ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığı analiz edilmiştir. Ayrıca, katılımcıların video izleme esnasındaki kalp atış hızlarından dinlenik durumdaki kalp atış hızları çıkarılarak fark verileri elde edilmiştir. Kişi bazlı ve grup bazlı analizler fark verileri için de yapılmıştır.
Sonuçlar, kişi bazlı analizlerde 1. oturum ile 4. oturum arasında kalp atış hızı anlamlı düzeyde azalan 14 katılımcının olduğunu göstermiştir. Bu bulguya dayanarak, katılımcıların %82.35'inde kaygı düzeyinin azaldığı söylenebilir. Kişi bazlı fark analizlerinde ise, kalp atış hızı anlamlı düzeyde azalan 9 katılımcı tespit edilmiştir; bu da %52.94'lük bir kaygı azalmasını göstermektedir. Grup bazlı ortalama analizlerinde, 1. oturum ortalaması ile 3. ve 4. oturum ortalamaları arasında; grup bazlı fark analizlerinde ise 1. oturum ile 2., 3., ve 4. oturum ortalamaları arasında anlamlı bir fark bulunmuştur; bu farklar, 2., 3. ve 4. oturumların ortalamalarının 1. oturuma göre daha düşük olduğunu göstermektedir. Ayrıca, LSKÖ ve ODKÖ-KF öntest ve sontest puanları arasında anlamlı bir fark bulunmuş ve dört haftalık müdahale sonunda her iki ölçeğin sontest ortalamalarının anlamlı düzeyde azaldığı görülmüştür. İçerik analizi sonucunda elde edilen temalar, temayı oluşturan kodlar ve kodları oluşturan alıntılara yer verilmiştir.  Elde edilen bulgular, alanyazınla karşılaştırılarak tartışılmış ve gelecekteki araştırmalar için önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar kelimeler: topluluk önünde konuşma kaygısı, sanal gerçeklik, giyilebilir cihazlar, kalp atış hızı, 360° videolar

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the effect of 360° virtual reality videos on public speaking anxiety and to understand the effect of these videos on the anxiety levels of the viewers. For this purpose, a sequential explanatory design, one of the mixed method designs, was used. In the quantitative phase of the study, one-group pretest-posttest design, one of the weak experimental designs, was preferred. Quantitative data were collected using Polar Verity Sense Optical Heart Rate Sensor, Sociodemographic Information Form, Liebowitz Social Anxiety Scale (LSAS) and Fear of Negative Evaluation Scale-Short Form (B-FNE). The study was conducted by reaching university students who experience public speaking anxiety through posters and announcements. The participants were administered the Sociodemographic Information Form, the LSAS and the B-FNE, and students who scored 45 and above on the LSAS were included in the study. The study group consisted of 17 university students (3 males and 14 females) studying in various departments at Muğla Sıtkı Koçman University.
In the quantitative phase, participants' resting heart rates were measured for five minutes at the beginning of each session. In the first session, the participants were shown 360° virtual reality videos of 6 different scenarios for three minutes each, and during each video, they were asked to give an impromptu speech on randomly selected topics, during which their heart rates were recorded with a heart rate sensor. Before the second session, the video with the highest average heart rate of each participant was determined and the remaining three sessions were conducted on this video. In the 2nd, 3rd and 4th sessions, the selected videos were shown to the participants for five minutes each and they were asked to improvise during this time. At the same time, participants' heart rates were measured. At the end of the 4th session, the participants were administered the LSAS and the B-FNE again and the posttest data were collected.
In the qualitative phase, a phenomenology design was used. Qualitative data were collected with a semi-structured interview form during four sessions. After the video watching and impromptu conversations were completed, the heart rate graphs of the participants measured that week were examined and the video elements that increased anxiety were analyzed in depth. The data obtained were evaluated by content analysis method. The data obtained were analyzed separately as individual-based and group-based. Individual-based data were analyzed with Wilcoxon Signed Ranks Test since the normality assumption was not met; group-based data and scale data collected as pretest-posttest were analyzed with Dependent Two-Sample t-Test since the normality assumption was met. In the analysis phase, it was analyzed whether there was a significant difference between the participants' heart rate averages. In addition, difference data were obtained by subtracting the participants' resting heart rates from their heart rates during video viewing. Person-based and group-based analyses were also performed for the difference data.
The results showed that there were 14 participants whose heart rates decreased significantly between session 1 and session 4 in person-based analyses. Based on this finding, it can be said that anxiety level decreased in 82.35% of the participants. In person-based difference analyses, there were 9 participants whose heart rate decreased significantly, which indicates a 52.94% decrease in anxiety. In group-based mean analyses, a significant difference was found between the 1st session mean and the 3rd and 4th session means; in group-based difference analyses, a significant difference was found between the 1st session and the 2nd, 3rd, and 4th session means; these differences indicate that the means of the 2nd, 3rd, and 4th sessions were lower than the 1st session. In addition, a significant difference was found between the pre-test and post-test scores of LSAS and B-FNE, and it was observed that the post-test averages of both scales decreased significantly at the end of the four-week intervention. The themes obtained as a result of the content analysis, the codes that make up the theme and the quotations that make up the code are given.  The findings were discussed by comparing them with the literature and suggestions were made for future research.
Keywords: public speaking anxiety, virtual reality, wearable devices, heart rate, 360° videos