Türkiye'de kapsayıcı kurumlar ve faydalı bilginin rolü: Meslek eğitimi veren kurumların piyasa toplumu inşasındaki önemi
Inclusive institutions and useful knowledge in Turkey: The importance of vocational education institutions in the construction of a market society
Yazar: KARDELEN KAYA ERMAN
Danışman: PROF. DR. ALTUĞ YALÇINTAŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Teknik Eğitim = Technical Education
Dizin: Bilgi toplumu = Information society ; Endüstri toplumu = Industry society ; Kapsayıcı eğitim = Inclusive education ; Kurumsal ekonomi = Corporate economy ; Meslek ahlakı = Professional ethics ; Mesleki bilgi = Professional knowledge ; Mesleki eğitim = Vocational education ; Sosyal inşaa = Social construction ; Tarihsel kurumsalcılık = Historical institutionalism ; Teknik eğitim = Technical education

Özet:
Bu tezde, faydalı bilgi üretebilen ve bu bilgiyi kullanabilen bir beşerî sermaye, geleneksel iktisadi toplumdan bilgi temelli iktisadi topluma geçişi sağlayabilir mi sorusunun cevabı ve mesleki eğitimin bu geçişteki rolü araştırılmıştır. Tezde mesleki ve teknik eğitimin kalkınmadaki rolü Türkiye örneği üzerinden incelenmiştir. İktisaden faydalı olan bilginin öğretildiği teknik eğitim modelinin piyasa toplumunun gelişimi ile paralel gidişatı ortaya koyularak geleneksel toplumdan piyasa toplumuna geçiş incelenmiştir. Kapsayıcı kurumların inşa sürecini bu bağlamda ele alarak mesleki eğitimin toplumun iktisadi zihniyetinde yarattığı değişimi açıklanmaya çalışılmıştır.
Sanayi Devrimi'nden sonra, üretim ilişkileri değişmiş, sınai üretim ve piyasa toplumuna geçiş hız kazanmıştır. Bu durum dünyada bir dönüşümün de habercisi olma niteliğindedir. Ekonomiler, bilgi temelli ekonomi olma yoluna girmiş ve buna yönelik beşerî sermaye oluşturulmaya başlanmıştır. Bu tarihlerde Osmanlı'da da birtakım yeniliklere gidilmiştir. 1800'lü yılların sonuna gelindiğinde Osmanlı, dünyadaki sınai üretim ve bilgi toplumu oluşturmaya yönelik adımlara takiben teknik eğitim veren meslek okullarını hayata geçirmiştir. Tarihçesi Esnaf Loncaları ve Ahilik Teşkilatına kadar uzandığı düşünülen mesleki eğitim kurumları, modern anlamda mesleki ve teknik eğitim vermeye II. Abdülhamid döneminde başlamıştır. Tezde II. Abdülhamid döneminden, erken Cumhuriyet dönemine kadar olan dönem incelenmektedir.
Sanayi Devrimi'nin ardından faydalı bilgiyi üretmek ve kullanmak ülkeler için son derece önemli bir hal almıştır. Bu kapsamda toplumsal zihniyet de dönüşümler gerçekleşmiştir. Toplumsal zihniyetteki dönüşümler, iktisadi dönüşümlerin önünü açmıştır. Geleneksel bilgiye olan toplumsal tutum değişme eğilimine girmiştir. Piyasa toplumu inşa sürecinde, geleneksel bilgi, iktisaden faydalı bilgiye doğru evrilmektedir.
Faydalı bilgi, doğru bilgi kabul edilmeye başlanarak iktisaden üreten ve sorgulayan beşerî sermaye oluşmaya başlamıştır. Meslek okulları bu dönüşüm için gerekli eğitim reformu olarak görülmüştür. Bu trend doğrultusunda Osmanlı'da usta-çırak ilişkisinin ötesinde meslek eğitimi ve teknik eğitim veren modern tarzda okullar açılmaya başlanmış, mesleki eğitim kurumsallaşmıştır. Faydalı bilginin üretimi ve kullanımının ancak kurumsallaşmış bir mesleki eğitim ile gerçekleşeceği öngörülmektedir.

Abstract:
In this thesis, the answer to the question of whether a human capital that can produce and use useful knowledge can enable the transition from a traditional economic society to a knowledge-based economic society and the role of vocational education in this transition have been investigated. In the thesis, the role of vocational and technical education in development has been examined through the example of Turkey. The transition from the traditional society to the market society has been examined by revealing the parallel course that the technical education model in which the economically useful knowlegde is taught, has taken with the development of the market society. By considering the construction process of inclusive institutions in this context, the change that vocational education has created in the economic mentality of the society, has been explained
After the Industrial Revolution, the relations of production have changed and the transition to industrial production and market society has accelerated. This situation is also a harbinger of a transformation in the world. Economies have started to become knowledge-based economies and human capital has begun to be created for this purpose. In this period, some innovations were made in the Ottoman Empire. By the end of the 1800s, the Ottoman Empire had implemented vocational schools providing technical education, following in the steps taken throughout the world to create an industrial production and information society. Vocational education institutions, whose history is thought to go back to the Ahi Community and Craftsmen Guilds, started to provide vocational and technical education in the modern sense during the reign of Abdulhamid II. In this thesis, the period that spans from the reign of Abdülhamid II to the early Republican period is examined.
After the Industrial Revolution, producing and using useful information became extremely important for countries. In this context, transformations took place in social mentality. Transformations in social mentality paved the way for economic transformations. The social attitude towards traditional knowledge tended to change. In the process of building a market society, traditional knowledge evolved into economically useful knowledge. Beginning to accept useful knowledge as correct knowledge, human capital that undertook economic production and also was inquisitive of this process began to emerge. Vocational schools were seen as the necessary educational reform for this transformation. In line with this trend, modern-style schools that provided vocational and technical education beyond the master-apprentice relationship began to be opened in the Ottoman Empire, and vocational education was institutionalized. It is foreseen that the production and use of useful knowledge will only be realized with an institutionalized vocational training.