Nezahat Gökyiğit botanik bahçesi örneğinde botanik bahçeleri planlama ve tasarım ilkeleri üzerine araştırmalar
Research on planning and design principles of botanical gardens, in case of Nezahat Gökyi̇ği̇t botanical garden
Yazar: NİHAN SEVİNÇ MUŞDAL
Danışman: PROF. DR. TEVFİK HAKAN ALTINÇEKİÇ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Botanik bahçesi = Botanical garden ; Doğa = Nature

Özet:
Son yıllarda artan çevre sorunlarına paralel olarak insanlar, doğaya olan özlemlerini gidermek, dinlenme ihtiyaçlarını karşılamak ve bunu yaparken de doğa ve çevre ile ilgili bilgi birikimlerini artırmak için kentselaçık alanlardan biri olan botanik bahçelerini kullanmaktadırlar.

Dünya üzerindeki yaşamın sürdürülebilirliği yalnızca bitkiler açısından zengin yeşil bir dünya ile mümkündür. Ancak iklim krizi dolayısıyla doğa kaybolmak üzeredir. Bazı bitki türleri tamamen yok olma tehlikesi altında kalmıştır.

Dünya geneli üzerinde yaklaşık 3000 botanik bahçesi, çok çeşitli bitki topluluklarına ve bitki çeşitliliğini korumak için benzersiz bir potansiyele sahiptir. Koruma biyolojisi hızlı hareket eden ve çoğunlukla tartışmalı bir alandır. Bitki koruma yönetimi çok yönlüdür; korumayı amaçladığı biyoçeşitlilik karmaşıklığını yansıtır ve sadece tehdit altındaki bitkileri korumak için değil ekosistem hizmetlerini korumak vebiyosfer bütünlüğünü sağlamak için çabalar.

Botanik bahçeleri, sürdürülebilir bir gelecekte, besin zincirindeki fotosentez temelinin ve doğadaki döngülerin çeşitliliğini korumaya yardımcı olan ana aktörlerdir. Bu tür derin problemleri çözebilecek kurumsal kapasiteleri, bitki taksonomisi, teşhisi, duyurusu ve yetiştiriciliği konusundaki uzmanlıklarıyla birleştiğinde korudukları bitki çeşitliliği yaşamakta ve devamlı olarak gelişmektedir.



xxii
 
Bu çalışmada zengin bir faaliyet ağına sahip, doğru bilgiler ile çevre duyarlılığı ve koruma bilincinin oluşmasını sağlayan botanik bahçelerinin genel özellikleri ve kurulumlarında dikkat edilmesi gereken ilkeler (Yer seçim ilkeleri, planlama ilkeleri, tasarım ilkeleri) açıklığa kavuşturulmaya çalışılmıştır.

Bu araştırmada botanik bahçelerinin planlama ve tasarım ilkeleri, Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi örneği üzerinden değerlendirilmiştir. Öncelikle botanik bahçelerinin genel planlama ve tasarım ilkeleri açıklanmış, dünyada ve ülkemizdeki örnekleri incelenmiştir. Daha sonra Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi'nin günceldurumu ortaya konmuştur.

Bu araştırma sonucunda, NGBB'nin, sınırlı alanından, otoyol kenarında bulunan ilk ve halen tek botanik bahçesi olmasından, bütün zayıf ve güçlü yönlerinden ve Türkiye'nin en aktif ve en çok bilinen botanik bahçesi olmasından apaçık bir şekilde bahsedilmiştir. NGBB, bu noktaya 16 yıllık bir botanik bahçesi geçmişi ile gelmiştir. Şu an bulunduğu noktaya bakıldığında NGBB, sadece Türkiye'dedeğil, dünya genelindeadını gururla duyurmaya devam edecektir.

Abstract:
In parallel with the increasing environmental problems in recent years, people have started to use botanical gardens, which are one of the public areas, in order to fulfill their longing for nature and to satisfy their needs of rest also to increase their nature and environmental knowladge.
Sustainability of life on earth is only possiblewith a plant-rich green world. However, nature is about to disappear due to the climatecrisis. Someplant species are threatened with complete extinction.
Around 3,000 botanical gardens around theworld possess a wide range of plant communities and unique potentialto preserve plant diversity. Conservation biology is a rapidlymoving and often controversialarea. Plant protection management is versatile; it reflects the complexity of biodiversitythat it aims to protect, and endeavors not onlyto protect threatened plants, but to protect ecosystem services and ensure the integrity of the biosphere.
Botanical gardens are the main actors that help to preserve the diversity of thecycles of nature and the basis of photosynthesis in the food chain in a sustainablefuture. Their corporate

xxiv
 
capacity, that can solve such deep problems, combined with their expertise in plant taxonomy, diagnosis, announcement and cultivation, protects the diversity of plants they maintain and is constantlyimproving.
In this study, generalcharacteristics of botanical gardens which havea rich activitynetwork and which create environmentalawareness and protection awareness with the right information, and the principles that should be taken into consideration in the establisments of have been tried to be clarified.
In this research, planning and design principles of botanical gardens, were evaluated according the case of Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi. Firstly, generalplanning and design
principles of botanical gardens have been explained and examples of botanical gardens in the world and in our countryhave been examined. Then, the current situation in Nezahat Gökyiğit Botanic Gardenwas revealed.
As a result of this research, it is clearlymentioned that Ertan, has limited area, it is thefirst and still the onlybotanical garden on the side of the highway, its strengths and weaknesses, and it is the most active and best known botanical garden in Turkey. NGBB has reached this point with a 16-year botanical garden history. Looking at the current point; NGBB, will continue to get famous to the whole world, not only in Turkey.