Birinci basamak sağlık hizmetlerinde karşılaşılan dermatolojik lezyonların tanısı ve yönetimine yönelik bir eğitim programının değerlendirilmesi ve geliştirilmesi
Evaluation and improvement of an educational program forthe diagnosis and management of dermatological lesions inprimary healthcare services
Yazar: KAAN YURTCANLI
Danışman: PROF. DR. GÜLRU PEMRA CÖBEK ÜNALAN
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Dermatoloji = Dermatology ; Sağlık Eğitimi = Health Education

Özet:
Giriş: Dermatolojik hastalıklar, birinci basamak sağlık hizmetlerinde sıkça görülen sorunlardır. Yanlış teşhisler ve tanı konulamamalar, hastalara ciddi sorunlar ve gereksiz sağlık harcamaları getirebilir. Birinci basamak sağlık hizmetleri, sağlık kalitesini artırmada ve maliyetleri azaltmada önemli bir rol oynamaktadır. Ancak, dermatolojik sorunları olan hastaların birinci basamak sağlık kuruluşlarına başvurma oranı %6 ila %15 arasında değişmektedir. Bu nedenle, aile hekimlerinin dermatolojik hastalıkların tanı ve tedavisinde yetenekli olmaları büyük önem taşır. Bu çalışma, birinci basamak hekimlerinin dermatolojik hastalıkların tanı ve tedavi yeteneklerini değerlendirmek ve geliştirmek için uygulanan bir eğitim programının etkinliğini değerlendirmektedir. Böylece daha etkili ve kolay sağlık yönetimi için, birinci basamak hekimlerinin hastalık ve tedavi seçeneklerine dair güncel bilgilere sahip olmaları, hastalara hızlı ve erişilebilir bir şekilde yardımcı olmaları sağlanabilecektir. Yöntem: Bu araştırma, analitik gözlemsel bir araştırma olarak tasarlanmıştır. Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı tarafından koordine edilen bu çalışmaya Pendik, Tuzla ve Maltepe ilçelerinde görev yapmakta olan birinci basamak hekimleri katılmıştır. Toplam 3 oturumdan oluşan eğitim programı, gönüllü katılımcılara uygulanmıştır. İlk oturum yüz yüze, ikinci ve üçüncü oturum zengin görsel öğeler içeren senkron çevrim içi eğitimler olarak düzenlenmiştir. Veriler; eğitim programının hemen ardından ilk hafta ve üçüncü ay sonunda toplanmış ve değerlendirilmiştir. Veriler çalışmaya kör ve tarafsız bir profesyonel tarafından kaydedilmiştir. İstatistiksel analizler için Ki Kare testi, Mann Whitney U Testi ve Kruskal Wallis Testi kullanılmıştır. p değerinin 0,05'in altında olduğu durumlar istatistiksel olarak anlamlı bulgular olarak değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya toplam 56 kişi katılmıştır. Katılımcıların %60,7'si (n=34)kadın,
%53,6'sı bekar (n=30) ve %62,5'i (n=35) hastanede çalışmaktadır. Katılımcıların ortalama yaşı 30,60 ± 7,12'dir. Eğitim öncesi katılımcıların %91,1'i dermatolojik hastalık tanısında zorluk yaşadığını belirtirken, eğitim sonrası bu oran %66,1'e
 
düşmüştür. Eğitim sonrası toplam bilgi puanı, eğitim öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksektir (p<0,001). Hastanede ve ASM'deki toplam dermatofit tanı sıklığının diğer jenerik tanı sayılarına oranla eğitim öncesi ve sonrası karşılaştırılmasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0,001). Katılımcıların tamamı eğitim oturumlarındaki kalite değerlendirmelerinde olumlu önermelere katılmışlardır. Kalitatif bölümde ise katılımcıların eğitimin aralıklı tekrar edilmesinin kalıcılığı arttırmadaki en önemli etken olduğu ortaya çıkmıştır.
Tartışma: Çalışmanın sonuçları, bu çalışmada olduğu gibi yapılandırılmış olan öğrenen merkezli, audio-vizüel materyalden zengin, konsültasyon fırsatı içeren, tekrarları olan ve hatırlamaya yardım edecek şekilde yapılandırılmış bir kaynak kütüphanesi bulunan etkileşimli eğitim programı Dermatolojik Lezyonlar Eğitimi'nin (DELE) katılımcıların dermatoloji bilgi ve becerilerini anlamlı bir şekilde geliştirdiğini göstermektedir. Katılımcıların dermatolojik lezyonları daha iyi tanımlamaktaki bilgi ve becerilerinin arttığı görülmüştür. Ayrıca, DELE" eğitim aracının katılımcıların dermatolojik problemleri daha etkili bir şekilde yönetme becerilerini artırdığı gözlemlenmiştir. Çalışma, mezuniyet sonrası eğitim programının etkinliğini artırmak için aralıklı olarak alınan katılımcı geri bildirimlerinin programı uygulama süreci içinde ihtiyaçlara ve geliştirilmesi beklenen noktalara dikkat ederek yeniden düzenlenebilmesine olanak tanıdığını göstermektedir. Bu nedenle Katılımcılar, dermatoloji konusundaki bilgi ve becerilerinde belirgin bir artış yaşandığını ifade etmişlerdir. Katılımıların %65,7'si uzmanlık eğitimi sırasında cilt lezyonları hakkında daha fazla eğitim alabileceklerini ve eğitimin mezuniyet sonrası aralıklarla hatırlatılması gerektiğini düşünmektedirler.
Sonuç: Çalışmamız dermatoloji eğitiminin birinci basamak sağlık hizmeti veren doktorlar için önemli bir gereksinim olduğunu vurgulamakta ve mezuniyet sonrası eğitim sırasında kullanılabilecek eğitim yöntemleri ile dermatolojik hastalıkları tanımak ve tedavi etmek konusundaki yetkinliklerin artırılabileceğini göstermektedir. Ayrıca, bu tür eğitim programlarının daha sık tekrarlanması ve hedef kitlenin ihtiyaçları ve geri bildirimleri doğrultusunda geliştirilerek pratiğe daha uygun hale getirilebileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar kelimeler: Dermatolojik lezyonlar, birinci basamak, mezuniyet sonrası eğitim, aile hekimliği

Abstract:
Introduction: Dermatological diseases are frequently encountered issues in primary healthcare services. Incorrect diagnoses and failure to identify conditions can lead to serious problems for patients and unnecessary healthcare expenditures. Primary healthcare services play a crucial role in improving health quality and reducing costs. However, the rate of patients with dermatological problems seeking primary healthcare services ranges from 6% to 15%. Therefore, it is of paramount importance for primary care physicians to be proficient in the diagnosis and treatment of dermatological diseases. This study aims to assess the effectiveness of an applied educational program designed to evaluate and improve the capabilities of physicians working in primary healthcare services in diagnosing and treating dermatological diseases. The goal is to equip primary care physicians with up-to-date information on diseases and treatment options, enabling them to assist patients quickly and accessibly for more effective health management.
Methods: This research is designed as an analytical observational study. Primary care physicians serving in Pendik, Tuzla, and Maltepe districts participated in this study coordinated by the Marmara University Department of Family Medicine. The educational program, consisting of three sessions, was administered to voluntary participants. The first session was conducted in person, while the second and third sessions were organized as synchronous online training sessions with rich visual elements. Data were collected and evaluated immediately after the training program, in the first week, and at the end of the third month. The data were recorded by a blind and unbiased professional. Statistical analyses employed Chi-square test, Mann- Whitney U test, and Kruskal-Wallis test. Situations where the p-value was below 0.05 were considered statistically significant findings.
Results: A total of 56 individuals participated in the study. 60.7% of participants were female (n=34), 53.6% were single (n=30), and 62.5% worked in hospitals (n=35). The
 
average age of participants was 30.60 ± 7.12. Before the training, 91.1% of participants reported difficulty in diagnosing dermatological diseases, which decreased to 66.1% after the training. The overall knowledge score after the training was statistically significantly higher than before (p<0.001). In comparing the pre and post-training periods, a statistically significant difference was observed in the frequency of total dermatophyte diagnoses in the hospital and primary healthcare center (PHC) compared to other generic diagnostic counts (p<0.001). All participants expressed agreement with positive statements in the quality assessments of the training sessions. In the qualitative section, it was revealed that the intermittent repetition of the training was the most important factor in increasing the sustainability of the education.
Discussion: The results of the study indicate that an interactive training program, such as the Dermatological Lesions Education (DELE), structured as learner-centered, rich in audio-visual material, involving consultation opportunities, and incorporating repetitions, significantly improves participants' dermatology knowledge and skills. Participants demonstrated increased knowledge and skills in better identifying dermatological lesions. Additionally, the DELE training tool was observed to enhance participants' abilities to manage dermatological problems more effectively. The study suggests that intermittent participant feedback received during postgraduate training programs allows for program adjustments to be made in line with needs and areas expected to be improved throughout the implementation process. Therefore, participants reported a significant increase in their knowledge and skills related to dermatology. 65.7% of participants believe that they could receive more training on skin lesions during family medicine specialization, and they suggest that the training should be reminded intermittently after graduation.
Conclusion: This study emphasizes the significant need for dermatology education among primary healthcare physicians and demonstrates that competencies in diagnosing and treating dermatological diseases can be enhanced through training methods that can be utilized during postgraduate education. Furthermore, it concludes that such training programs can be more effective if repeated more frequently and redesigned to be more suitable for practice based on the needs and feedback of the target audience.
Keywords: Dermatological lesions, primary care, post-graduate education