Demokratik okullarda tarih derslerinin temel özellikleri
The key features of history lessons at democratic schools
Yazar: LEYLA ES BAKİ
Danışman: DOÇ. DR. AKİF PAMUK
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Demokratik eğitim = Democratic education ; Demokratik okul = Democratic school ; Tarih dersi = History lesson ; Tarih eğitimi = History education

Özet:
Bu araştırmanın amacı alternatif okul türlerinden birisi olan demokratik okullarda tarih derslerinin temel özelliklerini ortaya koymaktır. Bu amaçla demokratik okullarda tarih derslerinde yararlanılan materyaller, tarih öğretmeninin rolü, öne çıkan tarihsel düşünme becerileri, ölçme değerlendirme ve tarih derslerine yüklenen anlamın tarih derslerinin temel özelliklerini oluşturmadaki yerine dair demokratik okul deneyimi olan öğrenci, mezun, öğretmen ve uzman görüşlerine başvurulmuştur.
Araştırmanın çalışma grubunu ABD, Almanya, Brezilya, Finlandiya, Fransa, Hollanda, İngiltere, İrlanda, İsrail, Kanada, Meksika ve Portekiz'de yaşamakta olan demokratik okul deneyimine sahip öğrenci, mezun, öğretmen, görevli ve uzmanlarla birlikte toplam 28 katılımcı oluşturmaktadır. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın problemine dahil olan katılımcıların probleme ilişkin yaşantılarını ortaya koymak için nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji (olgubilim) seçilmiştir. 
Araştırmanın verilerini görüşme ve doküman incelemesi yoluyla elde edilen bilgiler oluşturmaktadır. Veriler çevrimiçi canlı bağlantı yoluyla yapılan Fransızca, İngilizce, Portekizce ve görüşmelerde kayıt altına alınmış ve yazıya aktarıldıktan sonra Türkçe'ye tercüme edilmiştir. Katılımcıların bulundukları ülkelerdeki yerel saat farkı, bireysel programlarının doluluğu, dil bariyeri nedeniyle kendilerini sözlü ifadede rahat hissetmediklerini beyan etmeleri gibi çeşitli nedenlerle çevrimiçi canlı bağlantı organize edilemeyen durumlarda Almanca, Fince, Fransızca, İngilizce ve İspanyolca hazırlanmış olan yarı yapılandırılmış görüşme formları katılımcılara google formlar aracılığıyla iletilmiş, elde edilen yazılı veriler Türkçeye tercüme edilerek kayıt altına alınmıştır. Katılımcıların elektronik posta yoluyla paylaştıkları demokratik okul toplantı tutanakları, tarih ders materyalleri gibi dokümanlar da Türkçe'ye tercüme edilerek kayıt altına alınmıştır. Elde edilen verilerin analizinde içerik analizi ve betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır.
Katılımcılar demokratik okullarda tarih derslerinin neliği, temel özellikleri, önemi ve anlamına dair demokratik eğitimin karakteristik özellikleriyle örtüşen ifadelerde bulunmuşlardır. Demokratik eğitim anlayışı ve bireylerin talebi doğrultusunda var olabilen tarih derslerinde problem çözme becerisiyle beraber gelişen tarihsel sorun analizi ve karar verme, eleştiri becerisiyle eş güdümlü ilerleyen tarihsel empati, tarihsel analiz ve yorum becerisi gibi tarihsel düşünme becerileri ön plana çıkmaktadır.

Abstract:
The aim of this research is to find out the key features of history lessons in democratic schools which is one of the alternative school types. With this aim, the opinions of the students, alumni, experts, teachers and staff with democratic school experience are applied on the formation of the key features of history lessons in democratic schools by the materials used in history lessons in democratic schools, the role of the history teachers, outstanding historical thinking skills, assessment and evaluation and the meaning attributed to history lessons.
The study group of the research consists of 28 participants, including students, alumni, teachers, staff and experts with democratic school experience living in Brazil, the USA, Germany, Finland, France, Netherlands, England, Ireland, Israel, Canada, Mexico and Portugal. Qualitative research method was used in this study. Phenomenology (phenomenology) was chosen from qualitative research designs to reveal the experiences of the participants involved in the problem of the study. 
The data of the research consists of the information obtained through interviews and document analysis. The data were recorded in English, Portuguese, and French interviews made via the online live connection and translated into Turkish after being transcribed. Semi-structured interview forms prepared in English, German, Finnish, Spanish and French were sent to the participants via google forms in cases where a live connection could not be organized due to various reasons such as the difference in local time in the countries where the participants were located, the fullness of their individual programs, and their expressing that they did not feel comfortable in verbal expression due to the language barrier. The obtained written data were translated into Turkish and recorded. Documents such as democratic school meeting minutes, history course materials shared by the participants via e-mail were translated into Turkish and recorded. Content analysis and descriptive analysis methods were used in the analysis of the data obtained.
Participants made statements about the nature, basic features, importance and meaning of history lessons in democratic schools, which correspond to the characteristics of democratic education. Historical thinking skills such as historical problem analysis and decision-making, historical empathy, historical analysis and interpretation skills that progress in coordination with criticism skills come to the fore in history lessons that can exist in line with the understanding of democratic education and the demands of individuals.