Okul temelli psikolojik ihtiyaç doyumu ölçeğinin geliştirilmesi
Okul temelli psikolojik ihtiyaç doyumu ölçeğinin geliştirilmesi
Yazar: ALADDİN DÜNDAR
Danışman: DR. ÖZGÜR OSMAN DEMİR
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Psikolojik ölçekler = Psychological scales ; İhtiyaç doyumu = Need satisfaction ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ilkokul düzeyi öğrencilerin psikolojik ihtiyaç doyumu düzeylerinin ölçülmesine yönelik geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmış bir ölçme aracı geliştirmektir. Araştırmanın örneklemini Güneydoğu Anadolu Bölgesinde bir ilkokulda öğrenim görmekte olan 256'sı kız, 301'i erkek olmak üzere, gönüllü 557 ilkokul 3. ve 4. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmaya dahil edilecek bireyler seçilirken uygun örnekleme yöntemi seçilmiştir. Araştırma da Kişisel Bilgiler Formu, Okul Temelli Psikolojik İhtiyaç Doyumu Ölçeği kullanılarak veri toplanmıştır. Verilerin analizinde, açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Ölçek geliştirme sürecinde verilerin analize uygunluğu incelenmiş, verilerin normal dağılım gösterdiği görülmüştür. Alt boyutların belirlenebilmesi için açımlayıcı faktör analizi yöntemi kullanılmış ve tek faktörlü yapı belirlenmiştir. Tek faktörlü yapının açıkladığı toplam varyans .31 olarak bulunmuştur. Doğrulayıcı faktör analizi yöntemi ile tek faktörlü yapının doğruluğu test edilmiş ve uyum indeksleri (X2/df 1.79, CFI .93, TLI .92, CFI .89, AGFI .85, RMSEA .06) yeterli bulunmuştur. Cronbach alpha katsayısı kullanılarak güvenirlik analizi yapılmış, .89 olarak bulunmuştur. Test - tekrar test analizinde korelasyon değeri .82 olarak bulunmuştur. Ardından madde toplam puan korelasyonu belirlenmiştir. Madde toplam korelasyon değerlerinin .44 ile .71 arasında olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgularla Okul Temelli Psikolojik İhtiyaç Doyumu Ölçeğinin geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma ile öğrencilerin okulda psikolojik ihtiyaç doyumunu ölçen bir ölçek okul psikolojik danışmanlarının hizmetine sunulmuştur. Bunun yanı sıra okullarda öğrencilerin ihtiyaç doyumunu ve ihtiyaç doyumu ile ilişkili olduğu düşünülen değişkenlerle ilişkisini ölçmek üzere araştırmacıların hizmetine sunulmuştur.

Abstract:
Bu programın amacı, ilkokul düzeyindeki psikolojik ihtiyaç doyumu düzeyindenin düzeyine yönelik güncel ve güvenirlik çalışmaları görülen bir artış aracının genişlemesidir. Araştırmanın faaliyetlerini Güneydoğu Anadolu Bölgesinde bir ilkokulda bulunan 256'sı kız, 301'i erkek olmak üzere, gönüllü 557 ilkokul 3. ve 4. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmaya dahil edilecek bireyler seçilirken uygun parmak yöntemi seçilmiştir. Araştırma da Kişisel Bilgiler Formu, Okul Temelli Psikolojik İhtiyaç Doyumu Ölçeği ile veri toplanmıştır. Verilerin analizinde, açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Ölçek geliştirme verilerinin analiz edilmesi incelenmiş, kaydedilen normal dağılım görülmüştür. Alt boyutların belirlenebilmesi için açımlayıcı faktör analizi yöntemi kullanılmış ve tek faktörlü yapı belirlenmiştir. Tek faktörlü sermayenin açıkladığı toplam varyans .31 olarak değişir. Doğrulayıcı faktör analizi yöntemi ile faktörlü oranların dağılımı test edilmiş ve uyum indeksleri (X2/df 1.79, CFI .93, TLI .92, CFI .89, AGFI .85, RMSEA .06) yeterli değildir. Cronbach alfa yapısal güvenlikirlik analizi yapılmış, .89 olarak belirlenmiştir. Test - tekrar test analizinde açıklık değeri .82 olarak değişir. Ayrıca madde toplam puan dağılımı belirlenir. Madde toplam açıklık değerlerinin .44 ile .71 arasında olduğu tespit edildi. Elde edilen bulgularla Okul Temelli Psikolojik İhtiyaç Doyumu Ölçeğinin geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma ile ilgili aşamada psikolojik ihtiyaç doyumunu ölçen bir ölçek okul psikolojik danışmanlarının hizmetlerine sunulmaktadır. Bunun yanı sıra okullarda ihtiyaç doyumunu ve ihtiyaç doyumu ilerleyebildiği değişkenlerle ilişkileri kullanılmak üzere öğrencilerin hizmetine sunulmaktadır.