COVİD-19 geçiren diyabet hastalarında hastalığın ve pandemi sürecinin metabolik parametrelere etkisinin retrospektif incelenmesi
Retrospective investigation of the effect of the disease and the pandemic process on metabolic parameters in diabetes patients with COVİD-19
Yazar: AYŞENUR ERTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERTAŞ ERARSLAN
Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Metabolizma = Metabolism ; Pandemiler = Pandemics ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
Giriş ve Amaç
Coronavirüs ailesinden SARS-CoV-2'nin neden olduğu COVID-19, diyabet başta olmak üzere komorbid hastalıkların varlığı ve ileri yaş gibi faktörlere bağlı yüksek morbidite ve mortalite oranları ile seyreden bir enfeksiyon hastalığıdır. Diyabeti olan COVİD-19 hastalarında daha yüksek oranda hastaneye başvuru, yatış, şiddetli pnömoni gelişimi ve mortalite görülmektedir. Çalışmamızda, Tip 2 diyabetes mellituslu hastalarda COVID-19 enfeksiyonunun ve pandemi sürecinin diyabet regülasyonu ve diğer metabolik parametreler üzerine olan etkisini araştırmayı amaçladık.  
Mateyal ve Metod
Araştırma; COVİD-19 enfeksiyonunun ve pandemi sürecinin DM2'li hastalara etkisini araştırmak amacıyla yapılan retrospektif kohort çalışmasıdır. Çalışmaya 01/02/2021 – 01/05/2021 tarihleri arasında iç hastalıkları veya endokrinoloji ve metabolizma polikliniklerine başvuran hastalardan seçilen COVİD-19 nedeniyle yatarak tedavi olan ve pandemi sürecinde COVİD-19 enfeksiyonu geçirmeyen iki hasta grubu dahil edilmiştir. Çalışmaya 79 kadın ve 48 erkek olmak üzere toplam 127 hasta alınmış olup; bu hastaların 64'ü Covid-19 geçirmiş, 63'ü ise enfeksiyon geçirmemiştir. Hastaların altı aylık süreç sonrasında kontrol diyabet ve diğer metabolik parametrelerindeki değişimi kendi içinde ve diğer grupla karşılaştırılmış ve gruplar arası farklılıklar incelenmiştir. 
Bulgular
Covid-19 geçiren hasta grubunda açlık plazma glukozu (APG) ortalaması; Covid'den önce 158.7 iken, 6 ay sonra kontrolde ise 158.6 olup, istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptamadık (p>0.05). HbA1c, Total kolesterol, LDL ve HDL değerlerinde hastalık öncesi ve sonrası arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark vardır (p<0.05). HbA1c 8'den 7.7'ye düşmüştür. LDL kolesterol 113.7'den 124.9'a yükselmiştir. HDL kolesterol 42.9'dan 52.3'e yükselmiştir.
Covid geçirmemiş hasta grubunda APG, Total kolesterol, LDL ve Trigliserid değerlerinde pandemi öncesi ve kontrol arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktur (p>0.05). HbA1c ve HDL kolesterol değerlerinde ise pandemi öncesi ve kontrol arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark vardır (p<0.05). HbA1c 7.9'dan 6.9'a gerilemiştir. HDL kolesterol 48.5'ten 51.8'e yükselmiştir.
Covid-19 geçiren diyabetli hastalar ile geçirmeyen hastalar arasında diyabet ilişkili metabolik parametreler açısından anlamlı farklılık bulunamadı.
Sonuç
Pandemi süreci, enfeksiyon ve bu süreçte kullanılan ilaçların diyabetli hastalarda metabolik süreçleri bozmadığı tespit edildi. Ancak COVİD-19'un vasküler düzeyde hasarlara sebep olduğu bilinmektedir ve ilerleyen süreçlerde kronik komplikasyonlarda artış görüleceği düşünülmektedir.
Anahtar kelimeler: Tip 2 diabetes mellitus, Covid-19, pandemi

Abstract:
Introduction and Mission
COVID-19, caused by SARS-CoV-2 from the coronavirus family, is an infectious disease with high morbidity and mortality rates due to the presence of comorbid diseases, especially diabetes, and advanced age. COVID-19 patients with diabetes have higher rates of hospital admission, hospitalization, severe pneumonia and mortality. In our study, we aimed to investigate the effect of COVID-19 infection and pandemic process on diabetes regulation and other metabolic parameters in patients with Type 2 diabetes mellitus.
Material and Method
Research; It is a retrospective cohort study conducted to investigate the effect of COVID-19 infection and the pandemic process on patients with diabetes. Two patient groups, selected from the patients who applied to the internal medicine or endocrinology and metabolism polyclinics between 01/02/2021 and 01/05/2021, were included in the study, who were hospitalized for COVID-19 and did not have COVID-19 infection during the pandemic process. A total of 127 patients, 79 women and 48 men, were included in the study; 64 of these patients had Covid-19 and 63 had no infection. After six months, the changes in control diabetes and other metabolic parameters of the patients were compared within themselves and with the other group, and the differences between the groups were examined.
Results
Average fasting plasma glucose (FPG) in the patient group with Covid-19; It was 158.7 before Covid, and 158.6 at the control 6 months later. We did not find a statistically significant difference (p>0.05). There was a statistically significant difference in HbA1c, Total cholesterol, LDL and HDL values before and after the disease (p<0.05). HbA1c decreased from 8 to 7.7. LDL cholesterol increased from 113.7 to 124.9. HDL cholesterol increased from 42.9 to 52.3.
There was no statistically significant difference between pre-pandemic and control values in FPG, Total cholesterol, LDL and Triglyceride values in the patient group who did not have Covid infection (p>0.05). There was a statistically significant difference between pre-pandemic and control levels in HbA1c and HDL cholesterol values (p<0.05). HbA1c decreased from 7.9 to 6.9. HDL cholesterol increased from 48.5 to 51.8.
There was no significant difference in diabetes-related metabolic parameters between patients with diabetes who had Covid-19 and those who did not.
Conclusion
It was determined that the pandemic process, infection and the drugs used in this process did not impair metabolic processes in patients with diabetes. However, it is known that COVID-19 causes damage at the vascular level, and it is thought that there will be an increase in chronic complications in the future.
Keywords: Type 2 diabetes mellitus, Covid-19, pandemic