Hasan Saka (1885-1960)
Hasan Saka (1885-1960)
Yazar: FATİH ÖZTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YAŞAR SEMİZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Tarih = History

Özet:
1885 yılında Trabzon-Akçaabat'ta dünyaya gelen Hasan Hüsnü Saka MeşrutiyetDöneminde Avrupa'ya gönderilen ilk öğrenci kafilesinde yer aldı. Sorbonne'da maliye veiktisat üzerine eğitimini tamamladı(1912).1912-1919 arasında çeşitli devlet kademelerindegörev yaptı .Son Osmanlı Mebussan Meclisi'ne Trabzon mebusu olarak girdi ve bugörevini seçilmek suretiyle 1954'e kadar sürdürdü.Son Mecliste Felah-ı Vatan grubuiçinde yer aldı.TBMM'de Milli Mücadele yıllarında Maliye Vekilliği yaptı.Bu uzmanlığıonun Lozan Heyeti'ne III.Delege olarak katılmasını sağladı.İnönü Hükümetleri'nde İktisat, Ticaret ve Maliye Vekillikleri yaptı. İş Bankası'nınkuruluşunda Celal (Bayar) Bey ile birlikte aktif rol aldı. Aynı yıllarda (1925-1941) HukukMektebi'nde (Ankara)Maliye ve Siyasal Bilgiler Bölümü'nde profesörlük yaptı.Bugörevini hükümetin 30 Eylül 1941 tarihli milletvekilliği ile profesörlüğün bir aradayürütülemeyeceğine dair kararına kadar sürdürdü.Çeşitli defalar TBMM Başkanvekilliği ve CHP Başkanvekilliği yaptı. Saraçoğlu vePeker hükümetlerinde Dışişleri Bakanlığında bulundu. Bu dönemde Amerika merkezliyeni oluşumda,San Francisco Konferansı'nda (1945) Türkiye adına BM Anayasası'naimza attı.Artan demokratikleşme çabaları arasında ılımlı ve kibar tavırlarıyla İsmetİnönü'den kabine kurma görevini aldı ve 2 kez kabine kurarak başbakanlık yaptı(Eylül1947-Ocak 1949). Hem partisinden hem de muhalefetten eleştiri aldı.İki defa evlendi. İkinci eşi Melahat Hanım Ankaralı bir aileden geliyordu. ÖzellikleDışişleri Bakanlığı döneminde davetlerde Melahat Hanım başarılıydı.Oğullarından Bekir Sami Bey İstanbul'da yaşadı ve orada vefat etti. Can Saka iseyurt dışında (Belçika) yaşıyor.1954 seçimlerinde kaybettikten sonra gençlerle yaptığı sohbetlerle tanındı.29Temmuz 1960'ta vefat etti ve Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.

Abstract:
Hasan Hüsnü Saka, who was born in Akçaabat/Trabzon in 1885,took part inthe first student company sent to Europe in Meşrutiyet (constitutional goverment)Period.He complated his education on economy and finance in Sorbonne (1912).Heworked in various national jobs between the years of 1912 and 1919.He was elected asTrabzon deputy in the last Otoman Mebusan Assembly,and this period lasted till1954.He was one of the participants of Felah-ı Vatan Group in the last Assembly. Heworked as Finance Minester in TBMM in the national struggle years. This experiancemade him the third delegate who managed to take part in Lausanne Delegation.During the İnönü Goverment he worked as Economy, Trade and FinanceMinester. He was actively involved in the foundation of İş Bank with Celal Bayar.In thesame years (1925-1941) he was the professor of Finance and Political EducationDepartment in Law Department.This occupation lasted till the decision of thegoverment that he couldn?nt handle the two jobs,being a professor and being aparticipant of 30th September 1941 in the same time.In many times he work on TBMM(Grand National Asembly) chairman attornyand CHP chairman attorny. During the Saraçoğlu and Peker Goverment years he wasinvolved in Foreign Affairs Ministry.During this period he signed United Nations(UN)Constitution for the sake of Turkey in San Francisco Conference in 1945 and thiscorporation was American centered.Among the increasiry democratical attemps with his polite and confidentbehaiovurs he took the responsibilty of founding the cabinet from İsmet İnönü.Meanwhile he founded the goverment two times and became Prime Ministry(September 1947-January 1949).Both the participants of his party and the other sidescriticized him.He got married two times.His second wife Mrs.Melahat came from a familywho belonged to Ankara.Mrs.Melahat was really succesful in the parties especially inForeign Affairs Ministry period.Mr. Bekir Sami who was one of his sons lived in Istanbul and died in thesame place. The other son Can Saka lives abroad in Belgium.Hasan Saka couldn?t elect as deputy in 1954 election and during six years(1954-1960) he visited Trabzon to make coversation with the young people.He died athis house in İstanbul in 29 July 1960 because of his illness.