Sağlıklı erişkinlerde seks steroid hormon düzeylerinin sinir ileti hızı, reaksiyon zamanı, kognitif fonksiyonlar ve serebral lateralizasyon üzerine etkisi
The effect of sex steroid hormone levels in healthy adults on nerve conduction velocity, reaction time, cognitive functions and cerebral lateralization
Yazar: BESTE MENTEŞE
Danışman: PROF. DR. NECİP KUTLU
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Beyin lateralizasyonu = Brain lateralization ; Biliş = Cognition ; Cinsiyet hormonları = Sex hormones ; Elektromiyografi = Electromyography ; Menstrüal siklus = Menstrual cycle ; Reaksiyon zamanı = Reaction time ; Sinir iletimi = Neural conduction ; Sinyal nakli = Signal transduction ; Steroidler = Steroids

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, sağlıklı erkeklerin ve menstrüel siklus fazlarına göre gruplandırılan kadınların, seks steroid hormon düzeylerinin, beynin kognitif becerileri, sinir ileti hızı ve sağ-sol el asimetrisi üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız 18-25 yaş arasındaki sağlıklı ve gönüllü, 30 kadın ve 30 erkek birey üzerinde gerçekleştirildi. Her bir kadının menstrüel siklusunun foliküler (3-4.gün), östrojen (12-15.gün) ve luteal fazında (21-22. gün) üç kere, erkeklerin ise herhangi bir zamanında bir kere venöz kandan serum estradiol (E2), progesteron, total serum testosteron, seks hormon bağlayıcı globulin (SHBG), serbest testosteron (erkeklerde) ve ELİSA yöntemi ile serum östrojen alfa ve beta düzeyleri ölçülmüştür. Erkekler ve kadınlara (üç fazda), sağ el ve sol el medyan sinirden elektromiyografi (EMG) ölçümü yapılmış ve motor sinir ileti hızları hesaplanmıştır. Kognitif beceri testlerinden reaksiyon zamanı testi (RTms), stres altında tepki verme hızı-kalitesi testi (DT-DTsüre ms), muhakeme yeteneği testi (SPMIQ), görsel algı-dikkat testi (LVT) ve görsel hafıza testi (TAVT) uygulanmıştır. Ayrıca duygu durumunu belirleyen anketlerden BECK depresyon ölçeği, STAI1 (durumluluk kaygı), STAI2 (sürekli kaygı) ölçekleri uygulanmıştır. Tüm veriler SPSS 15.0 ve MİNİTAB 18 istatistik programları ile analiz yapılmıştır.
Bulgular: Kadınların (n=25) luteal dönemindeki DT ve DTsüre ms, SPMIQ ve TAVT ortalamaları ovulasyon ve foliküler dönemine göre yüksekti (p<0,05). Sağlak-solak kadın ve erkeklerin dominant ellerinin iletim hızları dominant olmayan ellerine göre yüksekti(p<0,05). Kadınların foliküler fazındaki sinir iletim hızı ortalamaları luteal faza göre yüksekti ve latansı daha kısaydı(p>0,05). 
Sonuçlar: Seks steroid hormon düzeylerinin serebral asimetri, beyin fonksiyonları ve periferal sinir sistemi üzerinde nöromodülatör etkisi olabileceği görüşüne varılmıştır.

Abstract:
Object: In this study, we aimed to investigate the effects of sex steroid hormone levels on cognitive skills, nerve conduction velocity and right-left hand asymmetry of healthy male and female examined according to menstrual cycle phases. 
Materials and Methods: Our study was carried out on healthy and voluntary, 30 female and 30 male individuals between the ages of 18-25. In the follicular of each female (3-4th day), in the estrogen (12-15th day) and in the luteal phase (21-22th day) and and once in any time in male, estradiol (E2), progesterone, total serum testosterone, sex hormone binding globulin (SHBG), free testosterone concentrations were measured. Serum estrogen alpha and beta levels were measured by ELISA method. Electromyography (EMG) was measured from the median nerve of the right hand and left hand, and motor nerve conduction velocities were calculated for male and female (in three phases). Cognitive skills tests; Reaction time test (RTms), reaction speed-quality test (DT-DTtime ms) under stress, reasoning test (SPMIQ) and visual perception-attention test (LVT), visual memory test (TAVT) were applied. In addition, BECK depression scale, state anxiety scale (STAI1), trait anxiety scale (STAI2) were applied to the questionnaires which determined the mood. 
Results: Female (n = 25) had a higher luteal response DT, DTsüre ms, SPMIQ, and TAVT than ovulation and follicular period (p<0.05). The conduction velocities of the dominant hands of right-left-handed male and female were higher than those of the non-dominant hands (p<0.05). The mean nerve conduction velocity in the follicular phase of female was higher than the luteal phase and the latency was shorter.
 Conclusion: It was concluded that sex steroid hormone levels may have neuromodulatory effects on cerebral asymmetry, brain functions and peripheral nervous system.