Anterior omuz instabilitesi olan hastalarda glenohumeral eklemin morfolojik parametrelerinin radyolojik olarak değerlendirilmesi
Radiological evaluation of the morphological parameters of the glenohumeral joint in patients with anterior shoulder instability
Yazar: SEBATİ BAŞER CANBAZ
Danışman: PROF. DR. MAHMUT ARGÜN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ortopedi ve Travmatoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Ortopedi ve Travmatoloji = Orthopedics and Traumatology

Özet:
Amaç: Literatürde glenohumeral eklem (GHE) morfolojik yapısını inceleyen çok sayıda çalışma vardır; fakat hem glenoid hem de humerus başını beraber inceleyen çalışma sayısı çok azdır ve bu çalışmalarda kapsamlı bir değerlendirme yapılmamıştır. Çalışmamızda anterior omuz instabilitesi (AOI) olan hastalar ile eşleşen kontroller arasındaki glenoid ve humerus başı morfolojik parametrelerini karşılaştırmak, ölçümler arasındaki farklılıkları değerlendirmek ve AOI için risk faktörlerini netleştirmek amaçlandı.
Yöntem: Retrospektif olarak yapılan bu çalışmada, 2012-2022 yılları arasında Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri'nde anterior omuz çıkığı nedeniyle bilgisayarlı tomografi (BT) çekilen hastaların ve başka bir sebeple omuzu ve dirseği içine alacak şekilde BT çekilen hastaların arşivlenmiş görüntüleri tarandı. Radyografik olarak doğrulanmış, en az bir defa anterior omuz çıkığı geçiren 75 hasta instabilite grubuna dahil edildi. İnstabilite grubundaki hastaların demografik özellikleri dikkate alınarak, hiç omuz çıkığı geçirmeyen sağlıklı 75 gönüllü kontrol grubuna dahil edildi. GHE kemik morfolojisi için yapılacak ölçümler üç boyutlu BT ve formatlanmış iki boyutlu  BT görüntüleri üzerinden yapıldı. Korakohumeral mesafe (KHM), glenoid versiyonu, glenoid inklinasyonu, glenoid genişliği, glenoid yüksekliği, glenoid indeks (GI), anterior-posterior (AP) ve superior-inferior (SI) doğrultulardaki glenoid derinliği, glenoid AP derinlik-genişlik oranı, glenoid SI derinlik-yükseklik oranı, AP ve SI doğrultulardaki glenoid eğrilik yarıçapı (GEYÇ), humerus başı versiyonu, intertüberküler sulkus (ITS) oryantasyonu, humerus başı inklinasyonu, humerus başı yüksekliği, humerus başı AP ve SI çapı, humerus başı AP-SI çap oranı, AP ve SI doğrultulardaki humerus başı eğrilik yarıçapı (HEYÇ), AP ve SI doğrultulardaki glenohumeral uyumsuzluk oranı (GHUO), AP ve SI doğrultulardaki glenohumeral uygunluk indeksi (GHUI), stabilite açısı, glenoid SI derinlik-humerus başı yüksekliği oranı ve BSSR (bone shoulder stability ratio) değerleri her iki grup için ayrı ayrı ölçüldü. İnstabilite grubu ve kontrol grubu arasındaki veriler karşılaştırıldı.
Bulgular: AOI olan hastaların ortalama yaşı 25,8±7,2 (15-45) yıl, sağlıklı gönüllülerin ortalama yaşı 26,6±8,7 (15-44) yıldır. Grupların demografik verileri istatistiksel olarak benzerdir. KHM, glenoid versiyonu, glenoid inklinasyonu, glenoid genişliği, glenoid yüksekliği, GI, glenoid AP derinliği, glenoid SI derinliği, glenoid AP derinlik-genişlik oranı, glenoid SI derinlik-yükseklik oranı, GEYÇ AP, GEYÇ SI, humerus başı versiyonu, ITS oryantasyonu, humerus başı AP çapı, humerus başı SI çapı, humerus başı AP-SI çap oranı, HEYÇ AP, HEYÇ SI, GHUO AP, GHUO SI, GHUI AP, GHUI SI, stabilite açısı, glenoid SI derinlik-humerus başı yüksekliği oranı, BSSR GEYÇ AP, BSSR GEYÇ SI, BSSR HEYÇ AP ve BSSR HEYÇ SI parametrelerinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık vardır. (p değerleri sırasıyla <0,001, <0,001, <0,001, <0,001, 0,041, <0,001, <0,001, <0,001, <0,001, <0,001, <0,001, <0,001, <0,001, <0,001, 0,002, <0,001, <0,001, <0,001, <0,001, <0,001, <0,001, <0,001, <0,001, 0,001, <0,001, <0,001, <0,001, <0,001, <0,001)
Sonuç: Çalışmamızda çok sayıda parametrenin AOI için risk faktörü olduğu görüldü. İnstabiliteyi değerlendirirken humerus başı ile glenoidi beraber değerlendirmenin daha doğru olduğu kanaatindeyiz. GHE kemik morfolojik yapısının anterior omuz çıkığı için risk oluşturabileceği, daha fazla hasta sayısıyla ve prospektif olarak yapılacak çalışmalarla daha da aydınlatılmalıdır. Bu durum diğer risk faktörleriyle birlikte değerlendirilerek gruplara, hatta kişiye özel tedavi ve rehabilitasyon programları geliştirilebilir.

Abstract:
Objective: There are many studies in the literature examining the morphological structure of the glenohumeral joint (GHJ); however, there are very few studies examining both the glenoid and humeral head together and a comprehensive evaluation has not been made in these studies. Our study aimed to compare glenoid and humeral head morphological parameters between patients with anterior shoulder instability (ASI) and matched controls, evaluate differences between measurements and clarify risk factors for ASI.
Methods: In this retrospective study, archived images of patients who underwent computed tomography (CT) due to anterior shoulder dislocation at Erciyes University Faculty of Medicine Hospitals between 2012 and 2022 and patients who underwent CT involving the shoulder and elbow for another reason were scanned. 75 patients who had at least one radiographically confirmed anterior shoulder dislocation were included in the instability group. Considering the demographic characteristics of the patients in the instability group, 75 healthy volunteers who had never had a shoulder dislocation were included in the control group. Measurements for GHJ bone morphology were made on three-dimensional CT and formatted two-dimensional CT images. Coracohumeral distance (CHD), glenoid version, glenoid inclination, glenoid width, glenoid height, glenoid index (GI), glenoid depth in anterior-posterior (AP) and superior-inferior (SI) directions, glenoid AP depth-width ratio, glenoid SI depth-to-height ratio, glenoid radius of curvature (GROC) in AP and SI directions, humeral head version, intertubercular sulcus (ITS) orientation, humeral head inclination, humeral head height, humeral head AP and SI diameter, humeral head AP-SI diameter ratio, humeral head radius of curvature (HROC) in AP and SI directions, glenohumeral mismatch ratio (GHMR) in AP and SI directions, glenohumeral conformity index (GHCI) in AP and SI directions, stability angle, glenoid SI depth-humeral head height ratio and BSSR (bone shoulder stability ratio) values were measured separately for both groups. Data between the instability group and the control group were compared.
Results: The mean age of patients with ASI is 25.8±7.2 (15-45) years, and the mean age of healthy volunteers is 26.6±8.7 (15-44) years. The demographic data of the groups are statistically similar. There is a statistically significant difference between the groups in CHD, glenoid version, glenoid inclination, glenoid width, glenoid height, GI, glenoid AP depth, glenoid SI depth, glenoid AP depth-width ratio, glenoid SI depth-height ratio, GROC AP, GROC SI, humeral head version, ITS orientation , humeral head AP diameter, humeral head SI diameter, humeral head AP-SI diameter ratio, HROC AP, HROC SI, GHMR AP, GHMR SI, GHCI AP, GHCI SI, stability angle, glenoid SI depth-humeral head height ratio, BSSR GROC AP, BSSR GROC SI, BSSR HROC AP and BSSR HROC SI parameters. (p values are respectively <0.001, <0.001, <0.001, <0.001, 0.041, <0.001, <0.001, <0.001, <0.001, <0.001, <0.001, <0.001, <0.001, <0.001, 0.002, <0.001, <0.001, <0.001, <0.001, <0.001, <0.001, <0.001, <0.001, 0.001, <0.001, <0.001, <0.001, <0.001, <0.001)
Conclusion: In our study, many parameters were found to be risk factors for ASI. We believe that it is more accurate to evaluate the humeral head and glenoid together when evaluating instability. The fact that the GHJ bone morphological structure may pose a risk for anterior shoulder dislocation should be further clarified through prospective studies with a larger number of patients. This situation can be evaluated together with other risk factors and treatment and rehabilitation programs can be developed for groups or even individuals.