Tedarik zinciri yönetiminde bilgi teknolojilerine yapılan yatırımların zincir performansına etkileri: Otomotiv sektörüne yönelik bir analiz
A research on the effects of the information technology investments on the supply chain performance: An analysis on the automotive sector
Yazar: GALİP AHMET YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. BURCU ARACIOĞLU
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Küreselleşen rekabet koşulları çerçevesinde işletmeler açısından tedarik zinciri yönetiminin her geçen gün daha da kritik öneme sahip olmaya başladığı görülmektedir. Bununla beraber tedarik zinciri yapılarının entegre edilmesi ve yapılar dahilinde anlık veriye ulaşılabilmesi açısından güncel teknolojilerinin kullanılması eğilimi de artmaktadır.  Yapıları dahilinde başta gerek bilgi sistemleri gerekse kullanılan bilgi teknolojileri bu güncel teknolojilerin en önemlileri arasında yer almaktadır.
 	Bu bağlamda yoğun rekabet koşulları altında faaliyetlerine devam etmek isteyen işletmeler de bilgi teknolojilerine sürekli ve yüksek miktarlarda yatırım yapmaktadır. Ancak bilgi teknolojilerine yapılan yatırımların tedarik zinciri performansında her zaman istenilen sonucu vermediği görülmektedir. Bu noktada sadece yatırım yapılması değil stratejik olarak da doğru kararlar alınabilmesi büyük önem taşımaktadır. Yapılan yatırıma, işletmenin ana stratejisine uygunluğu, personelin eğitimi, yatırım alternatifleri arasında en uygun olanın seçilmesi gibi noktalara da dikkat edilerek bu kararlar verilmelidir.
	Bu noktalardan hareketle oluşturulan tez çalışmasında; Türkiye'de otomotiv sektöründe bilgi teknolojilerine yapılan yatırımların tedarik zinciri performansına etkilerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçla literatürde yer alan çalışmalar da temel alınarak, kullanılan bilgi teknolojilerine yapılan yatırımlar bağlamında bu teknolojilerin tedarik zinciri performansına etkilerinin tespit edilebilmesine yönelik bir yapı geliştirilmeye çalışılmıştır. Ayrıca firmalara yönelik olarak, tedarik zinciri performans kriterleri bağlamında değerlendirmeleri amacıyla, kriterlerin önem derecelerini belirleyecek bir web sitesi hazırlanmıştır (www.galipahmetyilmaz.com.tr). Web sitesi arka planda analitik hiyerarşi süreç metodolojisini kullanarak çalışmaktadır. 
	Tezin alan çalışması iki ana başlıkta yapılandırılmıştır. Öncelikle 5 otomotiv firmasında tedarik zinciri bağlamında karar verici konumdaki yöneticilerle, literatürde tedarik zinciri performansının değerlendirilmesinde temel alınan kriterlere yönelik bir değerlendirme yapılmıştır. Bu değerlendirme çalışmasında analitik hiyerarşi süreç yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bulguların konsolidosyonu sonucunda otomotiv firmaları açısından en önemli kriterin kalite olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında da otomotiv firmalarına bu kriterlerinde temel alındığı bir anket uygulanmıştır. Anket çalışması için İstanbul Sanayi Odası'nın ilk 500 ve ikinci 500 işletme listesinde yer alan otomotiv sektöründeki 87 işletme seçilmiştir. Bu firmaların 33 tanesinden geri dönüş sağlanabilmiştir. Bu oranın düşük olmasında pandemi dönemi de oldukça etkili olmuştur. Elde edilen veriler, SPSS paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Temel istatistiki analizler verilmiştir. Daha sonrasında en son bilgi teknolojileri yatırımından önce ve en son bilgi teknolojileri yatırımından sonra olarak iki durum arasındaki farklılıklar analiz edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda genel olarak işletmelerde ERP sistemlerinin yaygın olarak kullanıldığı söylenebilir. Kalite kriterinin alt parametrelerinden bazılarında en son bilgi teknolojileri yatırımı öncesi ve sonrasında fark bulunmamıştır. Genel olarak, firmaların bilgi teknolojileri yatırımlarından olumlu sonuç aldıkları görülmüştür. Daha sonra işletmeler çalışan sayısına, bilgi teknolojilerine yaptıkları yatırım miktarına ve son 3 yıl içinde bilgi teknolojilerine yatırım yapıp yapmama durumlarına göre bölünerek incelenmiştir. Böylece bilgi teknolojileri yatırımlarının tedarik zinciri performansına etkisi ile ilgili daha detaylı bilgi sağlanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
It is observed that due to the globalized competition conditions supply chain management becomes more critically important every day. Integration of the supply chain structures and access to instant data increases the inclination of the use of contemporary technologies. Information systems and information technologies are among the most important of these technologies.
	For this reason, companies that want to continue their actions in these intense competition conditions are constantly investing in information technologies in great amounts. But it is observed that investments in information technologies do not always give the desired results in supply chain performance. At this point not only making investments but also making correct decisions from the strategic point of view is of great importance. These decisions must be taken by paying attention to the points like the fit between the investment and the main strategy of the company, the training of the personnel, and choosing the best investment alternatives.
In this thesis, it is aimed to inspect the effects of information technology investments on the supply chain performance of companies in the automotive sector in Turkey. With this purpose, a structure has been developed which is aimed to measure the effects of information technology investments on the supply chain performance by using the literature. In addition to that, a website has been prepared for the companies to rate the supply chain performance criteria (www.galipahmetyilmaz.com.tr ). The website is working by using the analytical hierarchy process in the back frame. 
The fieldwork of the thesis is structured in two main headings. First of all, an evaluation was made with the managers who are in the decision-making position in the context of supply chain in 5 automotive companies, regarding the criteria used in the evaluation of supply chain performance in the literature. The analytical hierarchy process was used in this evaluation stage. In this study as a result of the consolidation of the answers the criteria which was considered to be the most important by the companies is the quality. As a second step of the study, a questionnaire was applied to the automotive companies. 87 automotive companies were selected from the first 500 and the second 500 companies list of the Istanbul Chamber of Commerce. 33 answers were collected from these companies. The pandemic has been effective in the low response ratio. The gathered data were analyzed by using the SPSS program. Basic statistical analyses were given. After that the differences between the two situations, before the last information technology investment and after the last information technology investment were analyzed. According to the results obtained, it can generally be said that ERP systems are used prevalently. No difference was found in some of the sub–parameters of quality criteria between before and after the last information technology investment. Generally, it is observed that companies benefit positively from information technology investments. After this step, companies were divided according to the number of employees, the amount of investment made in information technology, and according to whether they made and investment in the last 3 years in information technology and were analyzed accordingly. The aim here is to get more information about the effect of information technology investments in the supply chain.