Anadolu'da mide rahatsızlıklarına karşı kullanılan halk ilaçlarından Phlomıs grandıflora H.S. Thompson üzerinde araştırmalar
Research on Phlomis grandiflora H.S. Thompson as a treatment for stomach illness in anatolian folk medicine
Yazar: EMRAH TATAR
Danışman: DOÇ. DR. İLHAN GÜRBÜZ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Anadolu'da halk ilacı olarak kullanılan Phlomis grandiflora'nın su, metanol ve %80 etanol ekstrelerinin gastrik ülser üzerindeki etkisi daha önceki çalışmalarda tespit edilmiştir. Bu çalışmada bitkiden %80'lik etanol ile ana ekstre hazırlanmış, sıvı-sıvı ekstraksiyon teknikleri ile hekzan, kloroform, etil asetat ve n-bütanol ile fraksiyonlanarak kalan sulu faz ile birlikte 5 farklı fraksiyona ayrılmıştır. Hazırlanan fraksiyonlar uygun dozlarda etanolle oluşturulan gastrik ülser yöntemi kullanılarak oral olarak sıçanlara uygulanmıştır. Deney sonucuna göre kloroform fraksiyonu, istatistiksel olarak en kuvvetli (%98.88, p<0.01) gastroprotektif etkiye sahiptir. Bununla birlikte n-bütanol fraksiyonu da yine istatistiksel olarak anlamlı bir koruma sağlamıştır (%83.10, p<0.05). Kalan su ve hekzan fraksiyonlarında ise, istatistiksel olarak anlamlı olmamakla birlikte belirgin bir gastroprotektif etki görülmüştür.İn vivo deney sonuçları, gastroprotektif etkinin farklı polaritedeki maddelerden kaynaklandığını ve etkinin farklı fraksiyonlara dağıldığını göstermektedir. Bulgular, pek çok bitkisel ilaçta olduğu gibi bir sinerjik etkinin olabileceğini düşündürmektedir. Ancak Phlomis grandiflora'nın kimyasal içeriği ve muhtemel sinerjik etkisi üzerindeki bilgilerimizin az olması nedeniyle daha ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.Anahtar KelimelerPhlomis grandiflora, antiülserojenik aktivite, halk ilacı.

Abstract:
Phlomis grandiflora is used as folk medicine in Anatolia, against gastric ulcer. In previous studies, the anti-ulcerogenic effects of aqueous, methanol and 80% ethanol extracts of Phlomis grandiflora were determined. In this study, a main extract was prepared with 80% ethanol. Hexane, chloroform, ethyl acetate, n-butanol and the remaining aqueous fraction were separated using the solvent-solvent extraction technique. These five prepared fractions were administered to rats in appropriate doses using the ethanol-induced gastric ulcer technique as orally. Statistically, the chloroform fraction had the most powerful gastroprotective effect (98.88%, p<0.01). In addition, the n-butanol fraction provided significant protection (83.10, p<0.05). The remaining aqueous and hexane fractions were not statistically significant, yet they showed a prominent gastroprotective effect.In vivo test results show that gastroprotection arises from substances of different polarities, dispersed amongst the different fractions. Our findings lead us to belive that gastroprotection may arise from synergistic interactions, similar to other plant-based remedies. However, little is known about Phlomis grandiflora?s chemical, and possibly synergistic, properties. Further, more advanced, studies are required.KeywordsPhlomis grandiflora, anti-ulcerogenic effect, folk medicine.