Sınıf öğretmenlerinin derslerinde biliş üstü beceri geliştiren stratejileri kullanma özelliklerinin incelenmesi
Investigation of primary school teachers use of metacognitive strategies in their lessons
Yazar: ZEYNEP ÇİĞDEM ÖZCAN
Danışman: PROF.DR. AYLA OKTAY
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bilgi çağı olarak nitelendirilen 21. yüzyılın başında olduğumuz şu günlerde bireylerinbilgiye ulaşma yollarını bilmeleri gerekmektedir. Eğitimde asıl önemli olanöğrendiklerini kontrol edebilen öğrenciler yetiştirmektir. Buna eğitim dilinde `özdenetimsel öğrenme' denilmektedir. Öz denetimsel öğrenmenin boyutlarından biri olanbiliş üstü beceri bu çalışmanın esas konusunu oluşturmaktadır.Biliş üstü beceri `kişinin bilişsel özelliklerinin farkında olması ve bilişsel özelliklerinikontrol etmesi'dir. Yapılan araştırmalar biliş üstü beceriler ile akademik başarıarasında yüksek korelasyon olduğunu göstermektedir. Biliş üstü beceriler dersesnasında yapılacak doğru eğitsel yaklaşımlarla öğretilebilir. Öğretmenler eğitiminkalitesini artırmak amacıyla derslerinde biliş üstü beceri geliştiren stratejilerikullanmalıdır. Bu araştırmada amaç öğretmenlerin derslerinde biliş üstü becerilergeliştiren stratejiler kullanmalarına etkileyen faktörlerin hangisinin daha etkiliolduğunu incelemektir.Bu çalışmanın örneklem grubunu Kadıköy-Maltepe-Kartal-Pendik sınırları içerisindebulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilköğretim okullarında görev alan 161 erkek,261 kadın öğretmen oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak Öğretmen KişiselBilgi Formu, Sıfat Listesi, Yetişkinler İçin Öğrenme Stratejileri, Yetişkinler İçin BilişÜstü Beceri Testi, Öğretmenlerin Biliş-üstü Becerilerini Derslerinde Kullanmalarınaİlişkin Görüşleri Ölçeği kullanılmıştır.Bu çalışmada elde edilen sonuçlara göre;â¢ Öğretmenlerin öğrenirken öğrenme stratejilerini ve biliş üstü becerilerinikullanmaları ile derslerinde biliş üstü beceri geliştiren stratejiler kullanmalarıarasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki ortaya çıkmıştır.â¢ Öğretmenlerin bazı kişilik özelliklerinin öğretmenlerin derslerinde biliş üstübeceri geliştiren stratejiler kullanmalarıyla ilişkili olduğu görülmüştür.â¢ Öğretmenin mezun olduğu okulun, kıdeminin, çalıştıkları okulun türünün,okuttukları sınıfın mevcudunun derslerinde biliş üstü beceri geliştiren stratejilerkullanmalarına etkisi olduğu ortaya çıkmıştırAnahtar Kelimeler: Öz denetimsel öğrenme, biliş üstü beceriler, öğrenme stratejileri,kişilik özellikleri, demografik özellikler

Abstract:
In the 21st century people should know the ways to reach information. The mostimportant thing is teach students controlling one?s own learning. In education it iscalled self-regulated learning. Metacognition that is one of the components of selfregulated learning is main concern of this study.Metacognition can be defined as `one?s knowledge about his/her cognition and havingthe ability to control and monitor it. Metacognitive skills of students can be developedthrough the use of relevant learning strategies. In order to increase the quality ofeducation teachers must use metacognitive strategies. The aim of this study is toinvestigate factors that effects the use of metacognitive strategies in their lessons.The subjects of this study were 161 men and 261 women teachers who worked inschools stated at Kadiköy, Maltepe, Kartal or Pendik. The scales used in this studywere: Teacher Personal Information Form, Adjective Check List, Learning StrategiesFor Adults, Metacognitive Strategies for Adults, Self Reflection on EnhancingMetacognition.According to the results of this study;â¢ There is a correlation between teachers? use of learning strategies andmetacognitive strategies in their learning and use of metacognitive strategies intheir lessons.â¢ There is a correlation between teachers? personality and use of metacognitivestrategies in their lessons.â¢ The school which the teacher graduated from, type of school, size ofclassroom and seniority of teacher affects the use of metacognitive strategiesin their lessons.Key Words: Self regulated learning, metacognition, learning strategies, personality,demografik features