Nöbet tutan sağlık personelinde huzursuz bacak sendromu ve insomnia arasındaki ilişki
The relationship between restless legs syndrome and insomnia for the staff in shift
Yazar: NİHAT GÜLSER
Danışman: PROF. DR. YAHYA ÇELİK
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Huzursuz bacak sendromu = Restless legs syndrome ; Sağlık personeli = Health personnel ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Vardiya sistemi = Shiftwork system ; İnsomni = Insomnia

Özet:
Huzursuz bacak sendromu, bacakları hareket ettirme dürtüsü veya ihtiyacı ile ortaya çıkan, anormal duyularla karakterize, uykuya dalmayı engelleyen, kronik, ilerleyici sensori-motor bir bozukluktur.Vardiya-nöbet sistemi ile çalışmaya bağlı uyku bozukluğu; uyku-uyanıklık döngüsü ile uyku ve uyanıklığı sağlayan içsel süreçler arasındaki uyumsuzluğa bağlı bir sirkadiyen ritm bozukluğudur.Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı'nda gerçekleştirilen bu çalışmaya aynı kurumda çalışan 21- 40 yaş arası toplam 770 sağlık çalışanı alındı. Olgular iki gruba ayrıldı. 385 olgu gündüz, 385 olgu ise gece+gündüz mesaisinde çalışmaktaydı. Tüm olgulara ''International Restless Legs Syndrome Study Group'' tarafından belirlenen 4 sorudan oluşan minimal tanı kriterleleri ve huzursuz bacak sendromu tanısı alan tüm olgulara Huzursuz Bacak Sendromu-Şiddet Değerlendirme Ölçeği anketi uygulandı. Uyku bozukluğunu tespit etmek amacı ile tüm olgulara Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi anketi uygulandı.Nöbet tutanların/gündüz mesaisinde çalışanların yaş ortalaması 30.49 ± 5.49/30.82 ± 4.47 olarak bulundu. Toplam 83 (%10.77) olguda huzursuz bacak sendromu tespit edildi. 53'ü nöbet tutan (%13.76), 30'u (%7.79) kontrol grubu olgularıydı (p=0.008). Huzursuz bacak sendromu, kontrol grubunda 1.7, nöbet tutanlarda 1.4 kat kadınlarda daha sıktı (p=0.000). Huzursuz bacak sendromu tespit edilen 83 olgunun 28'inde aile öyküsü mevcuttu [14'ü (%46.6) kontrol grubu, 14'ü (%20.7) nöbet tutanlardı (p=0.000)]. Huzursuz bacak sendromu semptomları olguların %77'sinde sadece bacaklarda %23'ünde hem kol hem bacaklarda olduğu gözlendi [Nöbet tutan olgularda tutulum bacaklarda daha sıktı (%84.9/%63.3), p=0.012)]. Huzursuz bacak sendromunun semptomları nöbet tutan (p=0.007) ve aile öyküsü (+) (p=0.000) olanlarda daha şiddetliydi. Olguların %40.9'unda anemi öyküsü mevcuttu. Huzursuz bacak sendromlu olguların (nöbet tutan olgularda anlamlı derecede yüksek) sosyal yaşam kalitelerinin (p=0.012) ve ruhsal durumlarının (p=0.025) olumsuz etkilendiği gözlendi. Huzursuz bacak sendromunda nöbet tutan olguların subjektif uyku kaliteleri (p=0.000), uykuya dalma süreleri (p=0.015), toplam uyku süresi (p=0.003), gündüz işlevselliğin (p=0.000) daha fazla etkilendiği ve toplam Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeks puanının daha yüksek olduğu (p=0.000) bulundu. Nöbet tutmayan olguların %14.08'inde, ayda 5-7 nöbet tutanların %22.2'sinde, 8-10 nöbet tutanların %87.18'inde uyku kalitelerinin bozulduğu tespit edildi (3 grup için p=0.000).Sonuçta; huzursuz bacak sendromu: Belirgin uyku bozukluğuna neden olan, bacaklarda, bayanlarda ve gece vardiyasında çalışanlarda daha sık görülen, genetik geçişli, insanın ruhsal durumunu ve sosyal yaşamını olumsuz etkileyen bir hastalıktır. Vardiya-nöbet sistemi ile çalışmak sirkadiyen uyku bozukluğunun önemli bir nedenidir.Anahtar kelimeler: Huzursuz bacak sendromu, nöbet-vardiya sistemi, uyku bozukluğu

Abstract:
Restless legs syndrome is a chronic, progressive, sensori-motor disorder which obstructs falling asleep an occurs whit the impetus or need acting legs, characterized by abnormal senses.Sleep disorder related to working as shift system is a circadian rythm disorder connected whit the inconsistency between internal process that sleeping and being awake and the circle of sleeping-being awake.Totally 770 health personnel who at the same establishment and whose ages were between 21-40 were taken into this study, performed at Neurology Department of Medical Faculty, Trakya University. Cases were divided into two groups. 385 cases were working at daytime and 385 cases were working at night+daytime shift. All cases were applied minimal diagnosis criteria composed of 4 questions, determined by International Restless Legs Syndrome Study Group and all cases with diagnosis of restless legs syndrome were applied Restless Legs Syndrome-Severity Evaluating Scale. To determine the sleep disorder all cases were applied the survey of Pittsburgh Sleep Quality Index.Average age of the staff on shift/working daytime was found as 30.49 ± 5.49/30.82 ± 4.47. Restless legs syndrome was determined totally at 83 cases (10.77%). 53 of them (13.76%) were the staff on shift, 30 of them (7.79%) were control group cases (p=0.008). Restless legs syndrome was more frequent for females as 1.7 times at control group and 1.4 times at the staff on shift (p=0.000). 28 of total 83 cases determined restless legs syndrome had a family history [14 of them (46.6%) were control group and 14 of them (20.7%) were the staff on shift (p=0.000)]. Restless legs syndrome synptoms were observed only at legs with 77 percent and both at arms and legs with 23 percent. [Involvement was more frequent at legs for cases of the staff on shift (84.9%/63.3%), (p=0.012)]. Restless legs syndrome synptoms were more severe for the staff on shift (p=0.007) and had a family history (+) (p=0.000). At 40.9 percent of cases had anemia history. It was observed that social life qualities (p=0.012) and moods (p=0.025) of cases with restless legs syndrome were adversely affected (it was significantly high for cases of the staff on shift). It was found that subjective sleeping qualities (p=0.000), duration of falling asleep (p=0.015), total sleeping time (p=0.003), day time performance (p=0.000) of cases the staff on shift at restless legs syndrome were affected more and total pittsburgh sleep quality index point (p=0.000) was higher. Sleep qualities disorder was determined at 14.08 percent of cases with the staff that wasn't on shift, 22.2 percent of cases of the staff on shift 5-7 times monthly, 87.18 percent of them with 8-10 shifts monthly (for 3 group p=0.000).Consequently; restless legs syndrome is as disorder which causes distinctive sleep disorder, mostly seen at legs-females and night shift workers, inherited, affecting mood an social life of a person adwersely. Working with shift system is a major cause of circadian sleep disorder.Key Words: Restless legs syndrome, shift system, sleep disorder