Üniversite öğrencilerinin kariyer danışmanlığını almalarına göre kariyer farkındalıklarının, kariyer streslerinin ve kariyer uyumlarının incelenmesi
Examination of career awareness, career stress and career adaptability among university students according to receiving career counseling
Yazar: İSMAİL KILIÇASLAN
Danışman: PROF. DR. FULYA YÜKSEL ŞAHİN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Kariyer = Career ; Kariyer danışmanlığı = Career counseling ; Kariyer farkındalığı = Career awareness ; Kariyer seçenekleri = Career preference ; Kariyer tercihi = Career choice ; Kariyer uyumu = Career adaptability ; Stres = Stress ; Ölçekler = Scales ; Üniversite sıralaması = University ranking ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Araştırmada, üniversite öğrencilerinin üniversite tercih döneminde kariyer danışmanlığını alıp almamaya, öğrenim gördükleri bölüm kararını vermede en etkili olan kişiye, öğrenim görülen bölümden memnun olup olmamaya, cinsiyete ve öğrenim gördükleri bölümü seçme nedenlerine göre kariyer farkındalık, kariyer stresi ve kariyer uyumluluk düzeylerinin anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Araştırma, betimsel ve nedensel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunu, Yıldız Teknik Üniversitesi'nde öğrenim gören 526 lisans düzeyi üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Katılımcıların 374'ü (%71.1) kadın ve 152'si (%28.9) erkektir. Araştırmada veriler "Kariyer Farkındalığı Ölçeği", "Kariyer Stresi Ölçeği", "Kariyer Uyumluluk Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formu" ile toplanmıştır. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde SPSS 20 istatistik paket programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde, MANOVA-Wilks Lambda(λ) Testi ve MANOVA-Pillai's Trace Testinden yararlanılmıştır. Farklılığın nereden kaynaklandığını belirleyebilmek için Tukey Testi kullanılmıştır.
Araştırmanın sonucunda, üniversite tercih döneminde kariyer danışmanlığı alıp almamaya, öğrenim görülen bölümden memnun olup olmamaya, öğrenim gördükleri bölümü seçme nedenlerine göre üniversite öğrencilerinin kariyer farkındalıkları, kariyer stresi ve kariyer uyumluluk puan ortalamalarının anlamlı olarak farklılık gösterdiği bulunmuştur. Kariyer danışmanlığı hizmeti alan öğrencilerin kariyer farkındalık ve kariyer uyum puan ortalamaları, bu hizmeti almayan öğrencilerinkinden anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Kariyer stresi puan ortalaması ise anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Araştırmanın sonucunda, öğrenim gördükleri bölümlerinden memnun olan öğrencilerin kariyer farkındalık ve kariyer uyum puan ortalamaları, memnun olmayan öğrencilerinkinden anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Kariyer stresi puan ortalaması ise anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur.  Araştırmanın sonucunda, öğrenim gördüğü bölümünü ilgi ve yeteneğine uygun olduğu için seçen öğrencilerin kariyer farkındalık ve kariyer uyum puan ortalamaları, iş bulma olanaklarının daha fazla olması nedeniyle seçen öğrencilerinkinden anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Kariyer stresi puan ortalaması ise anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Öğrenim gördüğü bölümü kişilik özelliklerine uygun olduğu için seçen öğrencilerin kariyer uyum puan ortalaması, iş bulma olanaklarının daha fazla olması nedeniyle seçen öğrencilerinkinden anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Kariyer stresi puan ortalaması ise anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Araştırmanın sonucunda üniversite öğrencilerinin öğrenim gördüğü bölüm kararını vermede en etkili olan kişiye göre kariyer farkındalıkları ve kariyer stresi puan ortalamaları arasında anlamlı olarak bir farklılık bulunmamış; kariyer uyumluluk puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Öğrenim gördükleri bölüme karar vermede daha çok kendisi etkili olan üniversite öğrencilerinin kariyer uyumluluk puan ortalaması, öğrenim gördükleri bölüme karar vermede daha çok akrabası etkili olan öğrencilerin kariyer uyumluluk puan ortalamasından anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur.
Araştırmanın sonucunda, cinsiyete göre kadın üniversite öğrencilerinin kariyer stresi puan ortalamaları, erkek üniversite öğrencilerinkinden anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Kadın ve erkek üniversite öğrencilerinin kariyer farkındalık ve kariyer uyumluluk puan ortalamaları arasında anlamlı olarak farklılık bulunmamıştır.
Araştırmadan elde edilen bulgular, alanyazın ışığında tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This study examines whether the levels of career awareness, career stress and career adaptability significantly differ among university students according to whether they received career counseling during university selection, the person who was the most influential in their decisions for their department of study, whether they are satisfied with their department of study, gender, and the reasons for choosing the department of study. The research is a descriptive and causal study. The study group of the research consists of 526 undergraduate university students at Yıldız Technical University (YTU). 374 (71.1%) of the participants are female and 152 (28.9%) are male. The data in the study were collected through the "Career Awareness Scale", "Career Stress Scale", "Career Adaptability Scale" and "Personal Information Form". The analysis of the data was carried out via the SPSS 20 statistical software. MANOVA-Wilks Lambda(λ) Test and MANOVA-Pillai's Trace Test were employed for data analysis. Tukey Test was used to identify where the difference originated from.
As a result of the research, it was found that the university students' mean scores of career awareness, career stress and career adaptability significantly differed according to whether they received career counseling during university selection, whether they are satisfied with their department of study, and the reasons for choosing the department of study. The mean career awareness and career adaptability scores of the students who received career counseling service were found to be significantly higher than those of the students who did not receive this service. On the other hand, the career stress mean score of the former group was found to be significantly lower. As another result of the research, the students who are satisfied with their department of study were found to have significantly higher career awareness and career adaptability mean scores and a significantly lower career stress mean score than those of dissatisfied students. The research results demonstrated that the students who selected their department of study because it was suitable for their interests and abilities had significantly higher career awareness and career adaptability mean scores and a significantly lower career stress mean score than those of the students who selected their departments because they offered more job opportunities. The research results also demonstrated that the students who selected their department of study because it was suitable for their personality characteristics had significantly higher career adaptability mean score and a significantly lower career stress mean score than those of the students who selected their departments because they offered more job opportunities. According to the research results, no significant difference was found between the career awareness and career stress mean scores of the university students according to the person who was the most influential in their decisions for their department of study, while a significant difference was found between their career adaptability mean scores. The university students who were more effective personally in their decision for their department of study were found to have a significantly higher career adaptability mean score than the students whose relatives were more influential in their decision.
As a result of the research, the career stress mean scores of female university students were found to be significantly higher than male university students according to gender. There was no significant difference between the career awareness and career adaptability mean scores of female and male university students.
	The findings of the study have been discussed with relevant literature and suggestions have been offered.