Devletlerarası tahkim /
Yazar: BEYZA ÖZTURANLI
Danışman: DOÇ. DR. CAVİD ABDULLAHZADE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Milletlerarası Tahkim Kanunu = International Arbitiation Law ; Tahkim = Arbitration ; Uluslararası uyuşmazlıklar = International disputes ; Uyuşmazlık = Incompatibility

Özet:
Devletlerarası tahkim, uluslararası kamu hukuku çerçevesinde devletlerarasındaki uyuşmazlıkların barışçıl ve yargısal çözüm yollarından biridir. Bu yönüyle uluslararası barış ve güvenliğin devamının teminine, uluslararası hukukun gerçekleştirilmesine ve gelişimine, yüz yılı aşkın bir zamandır katkıda bulunmaktadır. Uluslararası kamu hukukunda, -uluslararası özel hukuktan farklı olarak- uluslararası hukuk kişileri arasındaki uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözümünün açıklanması ve konunun uluslararası hukuk açısından değerlendirmesinin yapılması, devletlerarası tahkim sürecinde prosedürel uygulamaların, meydana gelebilecek teknik sorunların, yargısal sürecin gerektirdiği işlemlerin, örnek hakemlik kararları ile açıklanması aracılığıyla önemli bir mesele açıklığa kavuşturularak, mevcut bilgi karmaşasının giderilmesi gerekmektedir.
Son yıllarda, özellikle de kesin kurallar formüle etmenin zor olduğu ve yoğun siyasi hassasiyet taşıyan alanlarda, uyuşmazlığa uzaktan ve daha tarafsız bir gözle bakacak olan ve tarafların sürece hakimiyetlerini muhafaza eden tahkim yöntemi, diğer yöntemlere nazaran daha makul ve güvenli görünmektedir. Ancak geleceğe dönük tercih edilebilirliğinin ve meşruiyetinin artması bakımından, uluslararası ticari tahkim uygulamalarından esinlenilmesi gerekmektedir. Günümüz koşullarında artık "uluslararası kamu hukuku hakemliği- uluslararası özel hukuk hakemliği" şeklinde kesin çizgileri olacak bir ayrım yapabilmek için başvurulacak bir alt yapı kalmamıştır. Yargı organı, uyuşmazlıkların barışçıl çözümüne etkin biçimde hizmet ettiği ölçüde, usul ya da esasa ilişkin olarak özel hukuk kurallarına başvurulabileceğini göstermektedir. 
Bu çerçevede devletlerarası tahkimden geleceğe dönük olarak beklenilen, kamu hukuku ve karma sistemlerin bir araya getirilmesi suretiyle, kurumsal tahkim imkanlarından faydalanabilmesi, böylece uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözümü konusunda gerçekten etkili bir rol oynayabilmesi ve böylece uluslararası hukukun gelişimine katkıda bulunmasıdır.

Abstract:
Inter-state arbitration is a peaceful settlement methods of international disputes under the public international law. It has contributed to the protection of international peace and security, realisation and development of international law for more than hundred years. Dissimilarly from private international law, the settlement of disputes through by arbitration, procedural practices in the process of inter-state arbitration, potential technical problems and the necessary operations in the adjudication have to be disclosured with the judgments of arbitral tribunals and an important issue have to be clarified.
Expecially for the areas which carry the intensive political interest and the issues which is difficult to formulate strict rules, arbitration as an objective method, is able to see the dispute as an impartial side and it can be more appropriate and safe in comparison with the other methods. Neverthless, for promoting the preferability and legitimacy of inter-state arbitration it is necessary to inspire from international commercial arbitration. Contemporarily there is no structure to draw a definite line between public international law arbitration and its private international law version. As long as it contributes to the peaceful settlement of disputes, it is appropriate to apply to the procedural or substantial rules of private international law.  
Under these circumstances, the expectation from inter-state arbitration is being able to benefit from the possibilities of institutional arbitration by favour of gathering the systems of public law and hybrid systems. So that, inter-state arbitration can play an effective role and subscribes the development of international law.