Farklı yetiştirici koşullarında morkaraman koyunlarının kırkım sonu canlı ağırlığı ve kirli yapağı verimi
Live weight after shearing and greasy wool yield of morkaraman ewes in different raising conditions
Yazar: İRFAN İNAN
Danışman: PROF. DR. TURGUT AYGÜN
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Morkaraman koyunları = Morkaraman sheeps

Özet:
Bu tez çalışmasında, farklı yetiştirici koşullarındaki Morkaraman koyunlarının kırkım sonu canlı ağırlığı, kirli yapağı verimi ve randıman özelliği incelenmiştir. Hayvan materyalini, Muş iline bağlı Alican köyünde 50 baş, Boyuncuk köyünde 50 baş, Bozbulut köyünde 48 baş, Çiçekli köyünde 50 baş ve Yukarısızma köyünde 50 baş olmak üzere toplam 248 baş koyun oluşturmuştur.
Morkaraman koyunlarında kırkım işlemi, Haziran ayı başı ile Temmuz ayı başı arasında kırkım makası kullanılarak elle yapılmıştır. Her koyuna ait kirli yapağı gömleği ve kırkım sonu canlı ağırlığı 100 g'a duyarlı elektronik dijital baskül ile tartılarak koyunların kirli yapağı ağırlığı ve kırkım sonu canlı ağırlığı belirlenmiştir. Daha sonra, analize yetecek miktarda ve örnek alma tekniğine uygun bir şekilde her sürüden 12'şer baş 2-6 yaş aralığında, koyunun sağ omuz son kaburga bölgesinden yaklaşık 15-20 g civarında yapağı numuneleri alınarak uygun numune poşetlerine bırakılmıştır. Numunelerin randıman tayini Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölüm laboratuvarında yapılmıştır. Elde edilen verilere ilişkin istatistik analizler SAS paket programına göre bilgisayarda yapılmıştır.
Morkaraman koyunlarında kirli yapağı verimi üzerine yaşın etkisi Alican, Boyuncuk, Bozbulut, Çiçekli ve Yukarısızma köylerinde önemsiz (p>0.05), kırkım sonu canlı ağırlığın etkisi ise önemli (p<0.01) bulunmuştur. Tüm işletmeler genel olarak değerlendirildiğinde, kirli yapağı verimi üzerine etkisi incelenen varyasyon kaynaklarından kırkım yaşı ve işletmenin etkisi istatistik olarak önemsiz (p>0.05); kırkım sonu canlı ağırlığın etkisi istatistik olarak önemli (p<0.01) bulunmuştur.
Alican, Boyuncuk, Bozbulut, Çiçekli ve Yukarısızma köylerinde yetiştirilen Morkaraman koyunlarında kirli yapağı verimine ilişkin En-Küçük Kareler ortalamaları sırasıyla 1.51±0.05, 1.45±0.05, 1.39±0.05, 1.41±0.05 ve 1.20±0.06 kg olarak bulunmuştur. Tüm işletmeler genel olarak değerlendirildiğinde ise Morkaraman koyunlarında kirli yapağı verimine ilişkin En-Küçük Kareler ortalaması 1.41±0.021 kg olarak bulunmuştur.
Morkaraman koyunlarında kırkım sonu canlı ağırlığı üzerine yaşın etkisi Alican, Boyuncuk, Bozbulut, Çiçekli ve Yukarısızma işletmelerinde önemli (p<0.01) bulunmuştur. Morkaraman koyunlarında ortalama kırkım sonu canlı ağırlığı Alican, Boyuncuk, Bozbulut, Çiçekli ve Yukarısızma köylerinde sırasıyla; 54.26±0.96, 51.78±0.74, 52.96±0.76, 51.76±0.68 ve 58.22±0.86 kg bulunmuş. Tüm işletmelerin genel ortalaması ise 53.80±0.40 kg olarak belirlenmiştir.
Araştırmanın yapıldığı Alican, Boyuncuk, Bozbulut, Çiçekli ve Yukarısızma işletmelerindeki Morkaraman koyunun yapağı randıman değerleri sırasıyla; %61.48±2.53, %68.47±5.93, %66.31±8.17, %62.95±6.21 ve %63.54±6.17; tüm işletmelerin genel ortalama randıman değeri ise %64.55±5.80 olarak bulunmuştur.

Abstract:
In this study, the live weight after shearing, the greasy wool yield and, the clean fleece percentage of Red Karaman ewes in different conditions were investigated. The animal material consisted of a total of 248 head of Red Karaman ewes in different flocks maintained in the villages of Alican (n= 50), Boyuncuk (n= 50), Bozbulut (n= 48), Çiçekli (n= 50) and, Yukarısızma (n= 50) in Muş city.
Red Karaman ewes were sheared using shearing scissors at the beginning of June and beginning of July. Each of body weight of ewes after shearing and ewes' greasy fleece was weighed using electronic digital weighing scale with 100 g sensitivity. Fleece samples were taken as sufficient quantity for analysis, according to the sampling technique, from area of the last rib on the right shoulder of 12 head of ewes in each flock. Then, analysis of clean fleece percentage was performed in the laboratory at the Van Yüzüncü Yıl University, Agricultural Faculty, and Department of Animal Science. SAS package program was used for the statistical analysis of the data obtained.
For Red Karaman ewes, the effect of shearing age on greasy wool yield was not significant (p>0.05) but the effect of body weight after shearing on greasy wool yield was significant (p<0.01) in Alican, Boyuncuk, Bozbulut, Çiçekli and, Yukarısızma villages. When all the farms were generally evaluated, the effect of shearing age and the farm on greasy wool yield was found insignificant (p>0.05) but the effect of live weight after shearing was statistically significant (p<0.01).
Least-squares means for greasy wool yield of Red Karaman ewes raised at Alican, Boyuncuk, Bozbulut, Çiçekli and, Yukarısızma villages were 1.51±0.05, 1.45±0.05, 1.39±0.05, 1.41±0.05 and, 1.20±0.06 kg. When all the farms were generally evaluated, least-squares mean for greasy wool yield of Red Karaman ewes was1.41±0.021 kg.
The effect of age on live weight after shearing in villages of Alican, Boyuncuk, Bozbulut, Çiçekli and, Yukarısızma was significant (p<0.01). For Red Karaman ewes, averages of live weight after shearing in Alican, Boyuncuk, Bozbulut, Çiçekli and, Yukarısızma villages were found as 54.26±0.96, 51.78±0.74, 52.96±0.76, 51.76±0.68 and, 58.22±0.86 kg while average of live weight after shearing in all the villages was found as 53.80±0.40 kg.
Averages for clean fleece percentage of Red Karaman ewes in Alican, Boyuncuk, Bozbulut, Çiçekli and, Yukarısızma villages were found as 61.48±2.53%, 68.47±5.93%, 66.31±8.17%, 62.95±6.21% and, 63.54±6.17%, respectively. General mean for clean fleece percentage was found as 64.55±5.80% in all the farms.