Ticari bankalarda operasyonel risk yönetimi ve denetimi: Türkiye, hollanda ve Rusya uygulaması
Operational risk management and audit in commercial banks: An application for Turkey, the Netherlands and Russia
Yazar: KORCAN DEMİRCİOĞLU
Danışman: PROF. DR. CEMAL İBİŞ
Marmara Üniversitesi / Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü / Bankacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Bankacılık = Banking
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Denetim = Control ; Risk yönetimi = Risk management

Özet:
Ekonomik gelişmelere ve artan finansal ihtiyaçlara paralel olarak bankaların taşıdıkları riskler artmakta, bu risklerin tanımlanması, ölçülmesi ve yönetilmesi önem kazanmaktadır. Yaşanan çeşitli olumsuz örnekler nedeniyle bankacılığın taşıdığı risklerin kontrol altına alınması konusunda çalışmalar yapılmıştır.Basel II Düzenlemeleri çerçevesinde, beklenmedik operasyonel risklerin gerçekleşmesi halinde bankalarda ortaya çıkabilecek kayıpları karşılayabilmek için gerekli sermaye tutarının hesaplanması ve ayrılması gerektiği konusunda uzlaşmaya varılmıştır. Ayrıca, operasyonel risklerin denetimi konusunda da çeşitli standartlar belirlenmiştir.Yapılan çalışmada, operasyonel riskin yönetimi ve denetimi konusunda Basel Komitesi ile Türkiye, Hollanda ve Rusya'nın düzenlemeleri çerçevesinde, her üç ülkeden seçilen birer bankanın uygulamaları değerlendirilmiş ve söz konusu bankalar için operasyonel risk denetim matrisi oluşturulmuştur. Bunun yanı sıra, söz konusu bankalar için operasyonel riske esas tutar Basel Komitesi tarafından önerilen yöntemler kullanılarak hesaplanmış, ileri ölçüm yaklaşımı çerçevesinde iç denetim bulgularına dayalı bir skorkart modeli geliştirilmiştir. Dolayısıyla, operasyonel risk yönetimi ve denetimi için daha sistematik, dinamik ve etkin çözüm üreten yöntemler için öneriler getirilmesi amaçlanmıştır.Sonuç olarak, operasyonel risk yönetimi ve denetimi konusunda Basel Komitesi ile örnek ülkelerin düzenlemelerinin paralel olduğu, ancak bankaların uygulamalarında farklılıklar olabildiği, oluşturulan operasyonel risk denetim matrisinin çalışmada yer verilen büyük ve orta ölçekli bankalarda kabul edilebilir sonuç verdiği ve skorkart yöntemi ile hesaplanan sermaye gereksiniminin de bu bankalar için en düşük tutarda olduğu belirlenmiştir. Örnek bankaların mevcut düzenlemeler çerçevesinde operasyonel risk yönetimi uygulamaları açısından bazı alanlarda eksikliklerini gidermesi gerektiği, ayrıca iç denetim sistemleri etkin ve etkili olan bankaların önerilen skorkart yöntemi ile operasyonel risk için gerekli sermaye tutarını hesaplayabilecekleri belirlenmiştir.Anahtar Sözcükler: Basel II, Basel Komitesi, Operasyonel Risk, Operasyonel Risk Yönetimi, İç Denetim, Sermaye, Skorkart Yöntemi, İleri Ölçüm Yaklaşımı.

Abstract:
Due to economic progress and growing financial needs, the risks associated with the banking sector increase rapidly. As a result of this trend, it becomes important to identify, define, measure and manage these risks. There are some regulations made in order to improve the risk management in banking.Some methodologies were agreed under Basel II Regulation in order to calculate the capital required to cover the loss from an unexpected operational risk loss event. Besides, some standards were set for operational risk audit activities.Operational risk management and audit activities of three banks from Turkey, the Netherlands and Russia are analyzed subject to Basel Committee?s and these countries? regulations. Depending on the data provided, operational risk audit matrices are constructed for these sample banks. The required capital for operational risk is also calculated by making use of recommended Basel II methodologies. For the advanced measurement approach, a scorecard model is developed by using the internal audit results. Though, it is the main goal of the study to recommend new methodologies producing systematic, dynamic and efficient solutions in operational risk management and audit activities.As a result of the study; sample countries? regulations are found to be in parallel to Basel Committee?s regulations in operational risk management and audit. Nevertheless, the sample banks applications have some deficiencies in regard to these regulations. Operational risk audit matrix is found to be providing acceptable results for the large and medium sized sample banks and the scorecard based on it also gives the least capital amount required for operational risk. These results suggest that the sample banks need to achieve progress in some areas of operational risk management activities, and the banks with efficient and effective internal audit systems may use the recommended scorecard model in order to calculate required capital for operational risk.Key Words: Basel II, Basel Committee, Operational Risk, Operational Risk Management, Internal Audit, Capital, Scorecard Approach, Advanced Measurement Approach.