COVID-19 salgını sırasında annelerde doğum sonu anksiyete düzeyi ve doğum sonu güvenlik hislerinin değerlendirilmesi
Evaluation of postpartum anxiety level and postpartum security senses in mothers during the COVID-19 outbreak
Yazar: GAMZE YİĞİT
Danışman: PROF. DR. LALE TAŞKIN
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anneler = Mothers ; COVID 19 = COVID 19 ; Hemşirelik = Nursing ; Postpartum dönem = Postpartum period

Özet:
COVID-19 salgını, ilk olarak 2019 yılı Aralık ayında Çin'de tespit edilmesinden sonra tüm dünyayı etkisi altına alarak bireylerin yaşam alışkanlıklarında değişim, sosyal izolasyon, kısıtlayıcı uygulamalar, salgının seyri hakkındaki belirsizlikle birlikte bireylerin yaşamlarının kendi kontrolü altında olduğuna dair güven duygusunu zedeleyerek kaygı düzeylerini en üst düzeye çıkarmıştır. Doğum sonrası dönemde olan annelerin bu dönemin getirdiği zorlukların yanında pandemi nedeniyle ek anksiyete ve güvensizlik hissi yaşamaları olağandır. Bu çalışma COVID-19 salgını sırasında doğum sonu dönemde olan annelerin hastanede yattıkları sürede anksiyete düzeylerinin ve doğum sonu güvenlik hislerinin incelenmesine yönelik tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini Gazi Üniversitesi Hastanesi'nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Servisi'nde normal vajinal ve sezaryen doğum yapan anneler oluşturmuştur. Araştırma örneklemini ise araştırma kriterlerine uyan 128 anne oluşturmuştur. Veriler üç ayrı veri toplama aracı ile toplanmıştır. Birinci veri toplama aracında annelerin sosyodemografik, gebelik, doğum sonu dönem ve bebek, gebelik veya öncesinde COVID-19 aşısı olma durumu ve COVID-19 geçirme durumuna ait bilgilerini içeren ve literatür çalışması ile geliştirilen anket formu, ikinci veri toplama aracında Durumluk Kaygı Ölçeği, üçüncü veri toplama aracında Annelerin Doğum Sonu Güvenlik Hisleri Ölçeği yer almaktadır. Veri toplama araçları katılımcıların kendileri tarafından doldurulmuştur. Verilerin değerlendirilmesinde Independent Sample-t, ANOVA, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H test yöntemleri kullanılmıştır. Üç veya daha fazla grup için anlamlı fark çıkan değişkenlerin ikili karşılaştırmaları için "Bonferroni" düzeltmesi uygulanmış, normal dağılıma sahip olmayan iki nicel değişkenin ilişkilerinin incelenmesinde "Spearman" korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Araştırma kapsamındaki annelerin yaş ortalaması 30,84±4,62 (yıl) ve %39,1'i 31-35 yaş grubunda, %82,1'inin doğum sonu dönemle ilgili yeterince bilgi aldığı, %29,7'sinin bebeğini beslerken kaygı yaşadığı, annelerin %80,5'inin gebelik veya öncesinde COVID-19 aşısı yaptırdığı ve %35,9'unun gebelik veya öncesinde COVID-19 enfeksiyonu geçirdiği tespit edilmiştir. Annelerin Durumluk Kaygı Ölçeği'nden aldığı toplam puan ortalaması 36,05 ± 9,75 (DKÖ'den alınabilecek en yüksek puan: 80) ve Annelerin Doğum Sonu Güvenlik Hisleri Ölçeği'nden aldıkları toplam puan ortalaması 56,88 ± 7,63 (ADSGHÖ'den alınabilecek en yüksek puan: 72) olarak belirlenmiştir. Araştırmada annelerin yaşı arttıkça durumluk kaygı düzeyleri artmaktadır. Durumluk kaygı ölçeği ile güçlendirici davranış, genel iyilik, aile bağları, emzirme davranışı ve toplam – ADSGHÖ puanları arasında negatif yönde, zayıf/orta derecede ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir (p<0,05). Gebelik veya öncesinde COVID-19 aşısı olanların genel iyilik hali puanları, aşı olmayanlara göre anlamlı düzeyde daha yüksektir. Ayrıca  doğum sonu dönemde olan annelerin COVID-19 pandemisi nedeni ile ek bir anksiyete ve güvenlik hislerini zedeleyen ek bir sorun yaşamadıkları belirlenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre pandemi döneminde doğum yapan ileri yaş annelerin anksiyete açısından daha yakından gözlenmesi, pandemi döneminde doğum sonu kliniklerinde doğum yapmış olan annelerin bebeğin beslenmesiyle ilgili endişelerinin giderilmesi, doğum sonrası tüm annelere sistemli olarak kendi ve bebeğinin bakımı ile ilgili eğitim verilmesi, pandemi döneminde gebelerin aşılanmaları konusunda gerekli desteğin verilmesi, konunun doğum öncesi bakım protokolü kapsamında ele alınması için gerekli düzenlemenin yapılması önerilir.

Abstract:
COVID-19 pandemic increased the anxiety to the highest level by damaging the sense of security about having control over individual's life through changes in life habits, social isolation, restrictive practices, and uncertainty about the course of the pandemic after its first appearance in December 2019 in China. It is natural for mothers in their postpartum state to have additional anxiety and a sense of insecurity due to the pandemic in addition to the difficulties of this period. This is a descriptive study that aimed to examine the mother's level of anxiety and sense of security in their postpartum state during their hospital stay within the COVID-19 pandemic. The universe of the study included mothers who gave normal vaginal and cesarean birth in Gazi University Hospital Gynecology & Obstetric Service. The study sample contained 128 mothers who met the study criteria. Data were collected from 3 different data collecting tools. The first tool was a survey form formed based on literature studies containing data about sociodemographic, pregnancy, postpartum state and baby, the status of COVID-19 vaccination before or during pregnancy, and state of having COVID-19. The second tool was State Anxiety Scale, and the third tool was Postpartum Sense of Security Scale. Participants filled these tools by themselves. Independent Sample-t, ANOVA, Mann-Whitney U, and Kruskal-Wallis H test methods were used to evaluate data. "Bonferroni" correction was used for pairwise comparison of variables with significant differences in ≥3 groups, and "Spearman" correlation coefficient to examine the relationship between 2 quantitative variables that had no normal distribution. The mean age of mothers in the study was 30.84 ± 4.62 (year) and 39.1% were in the 31-35 age group, 82.1% were sufficiently informed about their postpartum state, 29.7% felt anxiety while feeding their babies, 80.5% were vaccinated for COVID-19 and 35.9% had COVID-19 infection during or before pregnancy. The mean total score of the State Anxiety Scale of Mothers was 36.05 ± 9.75 (the highest score for SAS: 80) and that of the Postpartum Sense of Security Scale of Mothers was 56.88 ± 7.63 (the highest score for PSSSM: 72). In the study, it was determined that as the age of the mother increases the level of state anxiety also increases. There was a negative, poor/moderate, and statistically significant relationship between the state anxiety scale and empowering behavior, general well-being, family ties, breastfeeding behavior, and total – PSSSM scores (p<0.05). General well-being scores of those who were COVID-19 vaccinated during or before pregnancy were significantly higher than those without the vaccine. In addition, it was also determined that mothers who were in the postpartum period didn't experience an additional problem that led to anxiety and an impaired sense of security during COVID-19 pandemic. According to the results of the study, it is recommended that mothers at advanced age who gave birth during the pandemic period should be under close surveillance in terms of anxiety, the concerns of the mothers who gave birth in postpartum clinics about feeding their babies should be addressed, systematic education should be given to all postpartum mothers about self-care and care of the babies, necessary support should be given for vaccination of the pregnant women, and necessary arrangements to handle the issue should be made within the scope of prepartum care protocol.