Özel eğitimde öğrencilerin eğitim süreçlerine ailelerin katılımına ilişkin öğretmen veli ve okul yöneticisi görüşleri
Teacher parent and school administrator opinions regarding the involvement of families in the education processes of students in special education
Yazar: EDA TAYTAK KÜÇÜK
Danışman: DOÇ. DR. PELİN TAŞKIN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile katılımı = Family participation ; Eğitim = Education ; Eğitim faaliyetleri = Education activities ; Eğitim ihtiyaçları = Training needs ; Veliler = Parents ; Yöneticiler = Managers ; Özel eğitim = Special education ; Öğretim süreçleri = Teaching processes ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, özel eğitimde öğrencilerin eğitim süreçlerine ailelerin katılımına ilişkin öğretmen, veli ve okul yöneticisi görüşlerinin ortaya çıkarılmasıdır.  Araştırmanın çalışma grubunu 2020- 2021 eğitim –öğretim yılında İzmir ilinin Seferihisar ilçesinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı kamu okullarının özel eğitim sınıflarında çalışan 13 öğretmen, çocuğu bu özel eğitim sınıflarında okuyan sekiz veli ve bu özel eğitim sınıflarının bulunduğu okullarda yöneticilik yapan sekiz okul yöneticisi oluşturmaktadır. 
       Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseninin benimsendiği bu araştırmada veriler araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formuyla elde edilen veriler görüşme esnasında yazarak kaydedilmiş, kaydedilen görüşmeler daha sonra bilgisayar ortamına aktarılmıştır. Söz konusu veriler üzerinde betimsel analiz yapılmıştır. Ayrıca bulgular kısmında katılımcı görüşlerine doğrudan yer verilmiştir.
       Araştırmanın sonucunda öğretmenlerin, velilerin ve okul yöneticilerinin aile katılımı konusunda görüşlerinin olumlu yönde olduğu, aile katılımının pek çok faydasının olduğunu düşündükleri ve bu nedenle aile katılımını gerekli gördükleri tespit edilmiştir. Velilerin ve okul yöneticilerinin görüşlerine göre öğretmenler aile katılımı çalışmaları konusunda gayretli ve çalışkandırlar; fakat öğretmenler aile katılımı çalışmalarında velilerin katılımını ve okul yöneticilerinin gayretini yetersiz görmektedir. Öğretmenler velilerden en çok işbirliği içinde olmalarını, evde çocuklarının ödevlerini öğretmenlerin anlattığı şekilde yaptırmalarını, kendilerini katılım konusunda geliştirmelerini ve iletişime açık olmalarını istemektedirler. Öğretmenler okul yöneticilerinden en çok velilerle daha çok iletişim kurmalarını, rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerini daha aktif kullanmalarını istemektedirler. Veliler aile katılımı konusunun öneminin farkında olup katılım konusunda yetersiz kalmaktadırlar. Velilerin katılımlarını engelleyen en önemli nedenler velilerin psikolojik durumu, sahip oldukları çocuk sayısı, sosyal destek yetersizliği ve özel eğitim hakkında bilgi eksikliği gibi konulardır. Veliler aile katılımı konusunda okul yöneticilerinin ve rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin yetersiz kaldığını düşünmektedirler. Veliler çocuklarının eğitim sürecine nasıl katkı sağlayacakları ile ilgili rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin bilgilendirici toplantılar düzenlenmesini istemektedirler. Araştırma sonuçları doğrultusunda aile katılımı konusunun daha iyi anlaşılabilmesi ve uygulanabilmesi için çözüm önerilerine yer verilmiştir. Okullarda rehberlik ve psikolojik hizmetler biriminin, çocuğu özel eğitim alan velilere yönelik MEB tarafından hazırlanan aile eğitimi programları çerçevesinde bilgilendirici toplantılar ve seminerler düzenlenmesi, okul yöneticilerine aile katılımı ve aile eğitimi konularında hizmet içi eğitimler verilmesi bu çözüm önerilerinden bazılarıdır.
Anahtar Sözcükler: Aile Katılımı, Özel Eğitim, Aile Eğitimi.

Abstract:
The main purpose of this study is to reveal the views of teachers, parents, and school administrators regarding the involvement of families in the educational processes of students in special education.  The working group of the research consists of 13 teachers working in the special education classes of public schools affiliated within the Ministry of National Education in Seferihisar, district of Izmir province in the 2020-2021 academic year, eight parents whose children attend these special education classes and eight school administrators who manage the schools where these special education classes are located.        
        In this research, the data was collected by the semi-structured interview form developed by the researcher. The data obtained by the semi-structured interview form was recorded by writing during the interview, and the recorded conversations were then transcripted. Descriptive analysis was carried out on the data in question. In addition, participant opinions are directly included in the findings section.       
        As a result of the research, it was determined that teachers, parents, and school administrators have a positive opinion about family involvement, that they think that family involvement has many benefits and therefore they consider family involvement necessary. According to parents and school administrators, teachers are diligent and diligent in their work on family engagement. However, teachers mention the involvement of parents and the efforts of school administrators as inadequate in terms of supporting their children at home. Teachers want from parents to be more cooperative, to have their children's homework done at home as teachers describe, to improve themselves in involvement, and to be open to communication. Teachers mostly demand from school administrators to communicate more with parents and use guidance and counseling services more actively. Parents are aware of the importance of family involvement however they are inadequate to participate. The most important reasons that prevent parents from participating are the psychological state of the parents, the number of children they have, the lack of social support, and the lack of knowledge about special education. Parents feel that school administrators and guidance and counseling services are inadequate when it comes to family involvement. Parents want to organize informative meetings on how to contribute to their children's education process and psychological counseling services. In line with the results of the research, solutions are given to better understand and implement the issue of family involvement. These solution proposals include organizing informative meetings and seminars within the framework of family education programs prepared by Minister of Education for parents whose children receive special education, providing in-service training on family participation and family education to school administrators.
Keywords: Family Involvement, Special Education, Family Education.