İlköğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel güven ve kolektif yeterlik algıları ile örgütsel farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examination of relationships among organizational trust, collective efficacy perceptions and organizational mindfulness levels of teachers
Yazar: DEMET ZAFER GÜNEŞ
Danışman: DOÇ. DR. TÜRKAN ARGON
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Denetimi ve Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Farkındalık = Awareness ; Kolektif yeterlik = Collective aficiency ; Örgütsel farkındalık = Organizational mindfulness ; Örgütsel güven = Organizational trust ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel güven ve kolektif yeterlik algıları ile örgütsel farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkileri belirlemektir. Örgütsel güven ile kolektif yeterlik değişkenlerine ilişkin öğretmen algılarının; cinsiyet, yaş, öğrenim durumu, kıdem, bu kurumda çalışma süresi, branş ve yönetim/eğitim bilimleri alanında yüksek lisans yapma değişkenlerine göre değişip değişmediği saptanmıştır. Araştırmanın evrenini, 2012-2013 eğitim-öğretim yılında İstanbul İli Avrupa yakasındaki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ilköğretim okulları ve bu okullarda görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise tabakalı örnekleme yolu ile belirlenen 101 okul ve bu okullarda görev yapan 1760 öğretmen oluşturmaktadır. 
Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Okullarda Örgütsel Güven Ölçeği", "Kolektif Öğretmen Yeterliği Ölçeği" ve "Okullarda Örgütsel Farkındalık Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 20.0 programında çözümlenmiştir. İlköğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel güven algıları, kolektif yeterlik algıları ve okullarda örgütsel farkındalık düzeylerinin belirlenmesinde her üç ölçeğin alt boyutlarından alınan puanların aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri incelenmiştir. Demografik değişkenlerle örgütsel güven ve kolektif yeterlik arasındaki farkın anlamlı olup olmadığı belirlenirken ilişkisiz örneklemler t-test, tek yönlü varyans analizi (Anova) kullanılmıştır. Örgütsel güven, kolektif yeterlik ve örgütsel farkındalık arasındaki ilişkiler belirlenirken ise Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı, ve regresyon analizleri kullanılmıştır. Yapılan analiz sonuçları p<.05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. 
Araştırmadan elde edilen sonuçlar şöyledir; Öğretmenlerin algıları örgütsel güven ve tüm alt boyutlarında, kolektif yeterlik algıları ile okullarda örgütsel farkındalık ve alt boyutlarında oldukça katılıyorum düzeyinde bulunmuştur. Cinsiyet değişkenine göre ilköğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel güvene ilişkin algıları yeniliğe açıklık ve iletişim ortamı boyutlarında istatistiksel anlamda manidar fark gösterirken yaş ve kıdem değişkenlerine göre öğretmenlerin örgütsel güvene ilişkin algıları yöneticiye güven boyutunda istatistiksel anlamda manidar fark göstermiştir. İlköğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel güvene ilişkin algıları öğrenim durumu, kurumdaki çalışma süresi ve kurumdaki yönetici ile çalışma süresi değişkenlerine göre istatistiksel anlamda manidar fark göstermemiştir. Branş değişkenine göre ilköğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel güvene ilişkin algıları çalışanlara duyarlık ve iletişim ortamı boyutlarında istatistiksel anlamda manidar fark göstermiştir. Yönetim/eğitim bilimleri alanında lisansüstü eğitim yapma değişkenine göre ilköğretim okulu öğretmenlerinin algıları örgütsel güvenin tüm alt boyutlarında istatistiksel anlamda manidar bulunmuştur.
İlköğretim okulu öğretmenlerinin kolektif yeterlik algıları cinsiyet, yaş, öğrenim durumu, kıdem, kurumdaki çalışma süresi branş ve yönetim/eğitim bilimleri alanında lisansüstü eğitim yapma değişkenlerine göre istatistiksel anlamda manidar fark göstermiştir. Kurumdaki yönetici ile çalışma süresi değişkenine göre öğretmenlerin kolektif yeterlik algılarında istatistiksel anlamda manidar fark bulunmamıştır. Öğretmen farkındalığı, yönetici farkındalığı ve okullarda örgütsel farkındalık ile kolektif yeterlik algıları ve örgütsel güven algıları arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Regresyon analizi sonucunda yöneticiye güven ve yeniliğe açıklık boyutlarının, öğretmen farkındalığını anlamlı düzeyde yordadığı ve yeniliğe açıklık boyutunun, okullarda örgütsel farkındalığı anlamlı düzeyde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the relationships among organizational trust, collective efficacy perceptions and organizational mindfulness levels of teachers and to identify whether the perceptions of primary school teachers regarding organizational trust and collective efficacy perceptions change according to variables such as gender, age, seniority, field, educational level, working time in this school, working time with principal in this school, do master degree in educational science. The universe of the study was formed of primary schools and school teachers working in Istanbul European Side during the 2012-2013 educational year and the sample of the study consisted of 101 primary schools and 1760 teachers. The sample was chosen through stratified sampling.
"Personal Information Form", "Organizational Trust Scale", "Collective Efficacy Scale" and "School Mindfulness Scale" were used as data collection tools in the study. SPSS 20.00 programs were used in analysis of the data. Arithmetic means and standard deviation values obtained from scales were utilized in identifying the levels of organizational trust, collective efficacy and school mindfulness. In order to determine whether there was a meaningful relationship between the demographic variables and organizational trust and collective efficacy Independent Sample t-Test and One Way ANOVA techniques were applied. The relationship among organizational trust, collective efficacy and school mindfulness was tested by Pearson Moments Product Correlation Coefficient and Multiple Regression Analysis. The results of the analysis displayed a significance level of p<.05.
The results of the research identified that teachers in the study selected "Somewhat Agree" towards organizational trust, collective efficacy and school mindfulness and in all dimensions. The perceptions of teachers regarding the organizational trust showed significant differences according to gender variable in openness to innovation and communication atmosphere dimensions whereas these perceptions showed statistical significant differences according to age and seniority variable in trust to principal dimension. The perceptions of primary school teachers regarding organizational trust were not found to be statistically meaningful in any dimensions according to the variables of educational level, working time in this school, working time with principal in this school. In terms of field variable, statistically meaningful difference in teacher perceptions related to organizational trust was found in openness to innovation and sensitivity to personnel dimension. In terms of do master degree in educational science variable statistically meaningful difference in teacher perceptions related to organizational trust was found in all dimensions. 
The perceptions of teachers regarding the collective efficacy showed statistical significant differences according to gender, age, seniority, field, educational level, working time in this school, do master degree in educational science variables. In terms of working time with principal in this school variable meaningful difference in teacher perceptions related to collective efficacy was not. Positive and significant correlations were found towards principal mindfulness, teacher mindfulness and school mindfulness with organizational trust and collective efficacy. Regression analyzes revealed that teacher mindfulness was positively predicted from openness to innovation and trust to principal dimensions and school mindfulness was positively predicted from openness to innovation dimension.