Menopozal dönemlerdeki kadınlarda uyku sorunları ve yaşam kalitesine etkisi
Sleeping problems among menopausal women and their effect on quality of life.
Yazar: SERMİN TİMUR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NEVİN HOTUN ŞAHİN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Demografi = Demography ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Çalışma ülkemizdeki menopozal dönemlerdeki kadınların uyku sorunları, etkileyen faktörler ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi inceleyen kesitsel tipte tanımlayıcı bir araştırmadır.Araştırmanın evrenini Malatya'da yaşayan 45-59 yaş aralığındaki kadınlar oluşturmaktadır. Araştırmanın birinci aşamasında 35 menopozal kadın üzerinde, Kadın Sağlığı İnisiyatifi Uykusuzluk Ölçeği (KSİUÖ)'nin geçerlik ve güvenirlik çalışmasında test-tekrar test korelasyon katsayısı 0.745 olarak bulunmuştur. İkinci aşamada, örneklem yüzde 95 güven aralığı ve ± % 3 sapma ile 887 kadın olarak hesaplanmıştır. Örneklemi, belirlenen sağlık ocaklarının Ev Halkı Tespit Fişlerinden basit rasgele örnekleme yöntemiyle seçilen ve ev ziyaretini kabul eden kadınlar oluşturmuştur. Resmi kurum ve katılımcılardan yazılı ve sözlü onaylar alınmıştır. Veriler, Aralık 2006 - Haziran 2008 tarihleri arasında kadınlar ile evlerinde yüz yüze görüşme yöntemi kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS for Windows (Version 10.0 ) paket programı kapsamındaki Pearson Korelasyon testi, iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi (t), Tek Yönlü Varyans analizi (ANOVA), post-hoc Tukey testi, Kruskal-Wallis varyans analizi, Mann-Whitney U testi ve Backward Stepwise lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. KSİUÖ'nin geçerlik ve güvenirliği Cronbach Alpha, madde toplam puan korelasyonları ve iki yarım test yöntemleri ile değerlendirilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre, kadınlarda uykusuzluk prevalansı % 54'dir. Lojistik regresyon analizi sonucunda uykusuzluk gelişme riski; perimenopoz dönemde olanların premenopoz dönemde olanlara göre 2.4 kat, hormon tedavisi alanların almayanlara göre 1.7 kat, fiziksel hastalığı olanların olmayanlara göre 1.5 kat daha fazla, depresyonu olanların olmayanlara göre 3.9 kat fazla ve yaştaki bir birimlik artışın uykusuzluğu 1.04 kat artırdığı bulunmuştur. Menopozal dönemdeki kadınların yaşam kalitesini, depresyonun varlığı, uykusuzluk, horlama, gün içerisinde uykusuzluk yaşama ve uykusuzluk yaşama sıklığı olumsuz olarak etkilemektedir.Anahtar Kelimeler: Uykusuzluk, menopoza özgü yaşam kalitesi ölçeği, kadın sağlığı inisiyatifi uykusuzluk ölçeği, menopoz, yaşam kalitesi.

Abstract:
This is a cross sectional descriptive study analyzing the sleeping problems among the menopausal women in our country, relevant factors and their association with the quality of life. The population of the study is the women aged 45-59 living in Malatya. During the first phase of the study, the validity and reliability of the Women?s Health Initiative Insomnia Rating Scale (WHIIRS) was tested upon its administration on 35 menopausal women using test re-test method, which revealed a correlation coefficient of 0.745. Next in the second phase, the sample of the study was calculated as 887 at 95 % confidence interval with ± 3 % deviation. The sample consisted of those women who were selected randomly out of Household Records of the selected heath centers and who accepted our request for home visits. Both verbal and written permissions were granted from concerning official institutions and the participants. The data were collected through personal interviews with women at their home between December, 2006 and June, 2008. The data were analyzed using Pearson Correlation test, t test, one way ANOVA, post-hoc Tukey test, Kruskal-Wallis F test, Mann-Whitney U test and Backward Stepwise logistic regression analysis based on software SPSS for Windows (Version 10.0 ). The validity and reliability of the WHIIRS were assessed using Cronbach Alpha, item total score correlation, and two split test methods. The prevalence of insomnia among women was found 54 %. The logistic regression analysis revealed that the risk of insomnia development was 2.4 times higher in perimenopausal period than premenopausal period, 1.7 times higher among those receiving hormonal treatment than those who do not, 1.5 times higher among those with a physical disease that those without, 3.9 times higher among those with depression than those without, and that one unit increase in age causes a 1.04 times increase in insomnia. The quality of menopausal women?s lives was affected adversely by depression, insomnia, snoring, insomnia during daytime, and insomnia frequency.Key words: Insomnia, the menopause specific quality of life questionnaire, women?s health initiative insomnia rating scale, menopause, quality of life.