İnsülin kullanan ve kullanmayan tip 2 diyabetli bireylerin öz-yeterlilik düzeylerinin belirlenmesi
Determination of the self-efficacy levels of individuals with insulin user and non-insulin users type 2 diabetes
Yazar: AYŞE TOPUZ
Danışman: PROF. DR. MAĞFİRET KAŞIKÇI
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hemşirelik = Nursing ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; İnsülin = Insulin

Özet:
Amaç: Bu çalışma insülin kullanan ve kullanmayan tip 2 diyabetli bireylerin öz yeterlilik düzeylerinin belirlemesi amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel tipte yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırmanın evrenini 2017 yılı içerisinde Karaman Devlet Hastanesi Dahiliye Polikliniklerine kayıtlı yatarak ve ayaktan tedavi alan tip 2 diyabetli hastalar oluşturdu. Araştırmanın örneklemini ise Eylül 2018 ve Ocak 2019 tarihleri arasında Dahiliye Polikliniklerine kayıtlı olup, araştırma kriterlerini sağlayan 400 hasta oluşturdu. Karşılaştırma yapmak amacıyla örneklem sayısı 200'ü insülin kullanan, kalan 200'ü ise insülin kullanmayan olacak şekilde iki gruba ayrıldı. Görüşme programı hafta içi mesai saatlerine planlandı ve gelişigüzel örnekleme yöntemi ile örneklem büyüklüğüne ulaşılana kadar 4 ay devam etti. Veriler Sosyo-Demografik,  Hastalık Özellikleri, Metabolik Kontrol Değişkenleri ve Tip 2 Diyabetlilerde Öz-Yeterlilik Skalası (DÖS) kullanılarak toplandı. 
Bulgular: Çalışmaya katılan tüm hastaların %52,3'ü 50-64 yaş arasında, %69,8'i kadın, %85'i evli, %61,5'i ev hanımı, %72,8'i ilkokul mezunuydu. Bu çalışma için Diyabet Öz-Yeterlilik Skalası (DÖS) toplam Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı 0,84 olarak iyi derece saptandı ve DÖS toplam puan ortalamaları açısından iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmadı (p>0,05). DÖS alt boyutlarında insülin kullanmayanların diyet + ayak kontrolü alt boyutu puan ortalamasının insülin kullananlara göre daha yüksek olduğu saptandı (p=0,037; p<0,05). İnsülin kullananların tıbbi tedavi alt boyutu puan ortalamasının insülin kullanmayanlara göre daha yüksek olduğu saptandı (p=0,001; p<0,01). Fiziksel egzersiz puan ortalamaları açısından ise istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmadı (p>0,05).  
Sonuç: Çalışmada kullanılan tedavi tipine göre gruplanan hastaların birçok değişkeni arasında anlamlı farklılıklar bulunmasına rağmen öz yeterlik düzeyleri arasında anlamlı bir fark bulunmayıp öz yeterliklerinin yüksek olduğu görüldü. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda hastaların öz yeterlik düzeylerini geliştirmek ve sürdürebilmek için diyabet eğitimlerinin içeriğinin arttırılması, buna göre hemşirelik bakımının planlanması, uygulanması, tele-sağlık sistemlerinin yaygınlaştırılması ve diyabetli bireylerin öz yeterlik düzeylerini etkileyen faktörlerin incelenmesi ile ilgili inceleyen çalışmaların yapılması önerilir.
Anahtar Kelimeler: Hemşire, insülin kullanan ve kullanmayan, tip 2 diyabet, öz yeterlilik

Abstract:
Aim: This study was conducted in descriptive and cross-sectional type research design in order to determine the self-efficacy levels of insulin user and non-insulin users type 2 diabetes.
Materials and Methods: The study population consisted of outpatient and hospitalized patients with type 2 diabetes registered in the Internal Medicine Outpatient Clinics of Karaman State Hospital in 2017. The study sample consisted of 400 patients, who met the research inclusion criteria and registered in the Internal Medicine Outpatient Clinics between September 2018 and January 2019. In order to make comparisons, the sample size was divided into two groups: 200 insulin users and 200 non-insulin users. The interview schedule was planned for weekday working hours and continued for 4 months until the sample size was reached by random sampling method. The data were collected using the Socio-Demographic Characteristics, Disease Characteristics, Metabolic Control Variables Form and the Diabetes Management Self-Efficacy Scale (DMSES) for patients with type 2 diabetes.
Results: Of all the patients participated in the study, 52.3% was in the 50-64 age group, 69.8% was female, 85% was married, 61.5% was a housewife, and 72.8% was primary school graduate. In this study, the total Cronbach's alpha internal consistency coefficient for the Diabetes Management Self-Efficacy Scale (DMSES) was 0.84, indicating a good consistency, and there was no statistically significant difference between the two groups in terms of DMSES total mean scores (p>0.05). The DMSES diet + foot control sub-scale score average was higher in non-insulin users than the insulin users (p=0.037, p<0.05). Medical treatment sub-scale score average of the insulin users was higher than the non-insulin users (p=0.001, p<0.01). However, no statistically significant difference was found in the physical exercise score averages (p>0.05).
Conclusion: Although there were significant differences between many variables of the patients who were grouped according to the treatment type used in the study, there was no significant difference between the levels of self-efficacy, and their self-efficacy levels were found to be high. According to the results obtained, it can be recommended to improve the diabetes training content in order to enhance and maintain the self-efficacy levels of patients, to plan and implement nursing care accordingly, dissemination of tele-health systemsand to conduct further research to investigate the factors affecting the self-efficacy levels of individuals with diabetes.
Keywords: Nurse, Insulin-User, Non-Insulin-User, Type 2 Diabetes, Self-Efficacy