Cevizcioğlu Çiftliği nekropolü insan iskelet kalıntılarının paleodemografi ve ölü gömme gelenekleri açısından incelenmesi
The analysis of Cevizcioğlu Çiftliği necropolis human skeletal remains in terms of paleodemography and burial traditions
Yazar: GÖKHAN ÇAKAN
Danışman: PROF. DR. ÖMÜR DİLEK ERDAL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Helenistik Dönem = Hellenistic Period ; Nekropol = Necropolis ; Paleodemografi = Paleodemography ; Ölü gömme = Burying the dead ; Ölü gömme adetleri = Tradition of burying the dead ; İskelet = Skeleton

Özet:
Anadolu' da Hellenistik-Roma Dönemi çalışmaları genellikle kentlere ve materyal
kültüre odaklanmıştır. Bu çalışma Hellenistik-Roma Dönemine tarihlendirilen
Cevizcioğlu Çiftliği insan iskelet kalıntılarından yola çıkarak kırsal yerleşimlere dair
ölüm uygulamaları ve demografik verilerin elde edilmesi amaçlanmıştır.
Cevizcioğlu Çiftliği Nekropolü'nün yaşam tabloları ve gömü uygulamalarındaki
farklılıklar Nekropolün Hellenistik, Roma ve Geç Roma şeklinde değerlendirilmesi
gerektiğini ortaya koymuştur. Üç dönem için cinsiyet oranlarının 1/1 oranına yakın
olduğu belirlenmiştir. Ancak dönemler arası ölüm oranlarının farklılaştığı ve Hellenistik
Dönem ölüm oranlarının diğer dönemlerden yüksek olduğu görülmüştür. Roma Dönemi
ve Geç Roma Dönemi'nde bebek ve çocuk temsil oranları az olmakla birlikte
Anadolu'nun geneliyle uyumludur. Ancak Hellenistik Dönem bebek ve çocuk temsiliyeti
açısından düşük oranlara sahiptir. Bu bulgu erişkin olmayan bireylerin ayrı mekanlara
defnedilmiş olabileceğini düşündürtmektedir.
Cevizcioğlu Çiftliği Nekropolü kadın ve erkeklerinin gömü biçimleri açısından farklık
göstermediği belirlenmiştir. Ancak, her iki cinsiyet mezar hediyeleri açısından farklılık
göstermektedir. Kadın mezarlarına toprak ürünler erkek mezarlarına ise cam malzemeden
hediyeler konulmuştur. Mezar hediyelerindeki farklılık sadece cinsiyetler açısından değil
aynı zamanda yaş gruplarında da farklılık göstermektedir. Örneğin, bebek ve çocuklara
figürün ve çıngırak konduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak Hellenistik-Roma Dönemi'ne tarihlenen nekropollerin bir bütün olarak
değerlendirilmemesi, Roma Dönemi'nin de kendi içinde bölümlenerek ele alınması
gerektiği görülmüştür.
Anahtar Sözcükler
Paleodemografi, ölü gömme gelenekleri, Hellenistik-Roma, Geç Roma, mezar
hediyeleri, bebek-çocuk ölümlüğü

Abstract:
Hellenistic-Roman Period studies in Anatolia were usually focused on cities and material
culture. This study is aimed to obtain mortality practices and demographic data about
rural settlements based on human skeletal remains of Cevizcioglu Çiftliği Nekropolis
dated to the Hellenistic-Roman Period.
Differences in life tables and burial practices of Cevizcioğlu Çiftliği Necropolis revealed
that the Necropolis should be evaluated as Hellenistic, Roman and Late Roman. It was
determined that the sex ratios for the three periods were close to the 1/1 ratio. However,
it was observed that the death rates between the periods differed and the death rates of the
Hellenistic Period were higher than the other periods. Although infant and child
representation rates are low in the Roman Period and Late Roman Period, they are
compatible with Anatolia in general. However, the Hellenistic Period has low rates in
terms of infant and child representation. This finding suggests that immature individuals
may have been buried in separate places.
It has been determined that the Cevizcioglu Çiftliği Nekropolis does not differ in terms
of the burial forms of men and women. However, both sexes differ in terms of burial gifts.
Earthenware products were placed on women's graves, and gifts made of glass were
placed on men's graves. The difference in grave gifts differs not only in terms of sex, but
also in age groups. For example, it was determined that the figures and the rattles are put
on babies and children.
viii
In conclusion, it has been seen that the necropolises dating to the Hellenistic-Roman
Period should not be evaluated as a whole and that the Roman period should be dealt with
in its division.
Keywords
Paleodemography, burial traditions, Hellenistic-Roman, Late Roman, burial gifts,
infant-child mortality