Hz. Ali'nin devlet idaresi
The governing of Hz. Ali
Yazar: MURAT BIYIKLI
Danışman: PROF. DR. SEBAHATTİN SAMUR
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Tarih = History
Dizin: Devlet idaresi = State administration ; Dört Halife Dönemi = Four Caliph Period ; Halifelik = Caliphate ; Hz. Ali = Hz. Ali ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Hz. Ali H. 35 yılında halifeliğe geçmiş beş yıl üç ay halifelik yaptıktan sonra H. 40 senesinde Hz. Ali'nin, İbni Mülcem tarafından şehit edilmesiyle dönemi son bulmuştur. Hz. Ali halifeliği döneminde idareye büyük önem vermiş, adaletten ayrılmamıştır. Her zaman ?Devlet başkanına Allah'ın malından şu ikisi dışında hiçbir şey helal değildir: Kendisinin ve ailesinin iaşesi ve insanlara sunduğu ziyafetler? anlayışıyla hareket etmiş ve böyle bir anlayışla İslâm devletini yönetmiştir. Hz. Peygamber'in Hz. Ali'yi Yemen'e kadı olarak göndermesi ve Hz. Ömer'in Ebû'l-Hasan'ın bulunmadığı bir yargı olayından Allah'a sığınırım demesi onun adli yönden hangi mesabede olduğunu göstermektedir. Hz. Ömer'in akli dengesi bozuk olan kadını zina suçundan dolayı taşlatma isteğini, Hz. Ali üç kişiden kalem kaldırılmıştır (Uyanana kadar uyuyandan, buluğ çağına ulaşıncaya kadar çocuktan, akli dengesi bozuk kimseden) hadisini hatırlatarak engellemiştir.Bu tez çalışmasında, öncelikle Hz. Ali'nin, Hz. Peygamber ve kendisinden önce üç halife döneminde sosyal ve askerî alandaki idareciliği ve özellikle idarecilikle alakalı yönleri ortaya koyuldu. Hz. Ali'nin, Hz. Peygamber zamanındaki gazve ve seriyyelerde idarî yönden hangi görevde olduğu ve sosyal alandaki konumu anlatılmaya çalışıldı. Akabinde Hz. Ali'nin gerek Hz. Ebûbekir gerek Hz. Ömer gerekse Hz. Osman zamanında hukuki, sosyal, ailevi meselelerde nasıl bir konumda bulunduğu tezimiz konusu gereğince idarî yönden anlatıldı.Son olarak, Hz. Ali'nin halifeliği dönemindeki savaşları, Cemel Savaşı, Sıffin Savaşı, Nehrevan Savaşı, Hakem Olayı, ve özellikle bu savaşlardaki idareciliğini, orduyu nasıl idare ettiğini, düşmana karşı nasıl bir metot izlediğini tespit ettik. Hz. Ali'nin, halifeliği döneminde de adaletten ayrılmadığını, ( Sıffin Savaşı'nda Muaviye ordusunun öncü birlikleri Fırat suyunu Hz. Ali'nin ordusuna vermemesine rağmen Hz. Ali'nin ordusu suyu ele geçirince Hz. Ali'nin onlara sudan kullanmalarına izin vermesi vb.) örnekler vererek ortaya koyduk. Daha sonra da Hz. Ali'nin dönemindeki hükümeti, idare anlayışını, hükümet organlarını anlatarak, kerpiçten ceza evleri gibi tarihte ilk defa yaptığı şeyleri tespit ettik.Anahtar Kelimeler: Hükümet, İdare, Atama, Hukuk, Biat, İstişare, Yönetim, Adalet, Sosyal.

Abstract:
Hz. Ali who became a caliph at the year 35 A.H. After, he served five years and three months as a caliph and his period came to an end at the year of 40 A.H. with the killing of İbniMülcem. Hz. Ali paid great importance to management and he never left justice. He always believed the idea of ` Nothing is permissible from the property of God to the head of the government except these two things ; his family?s and his own feeding and the God?s fests for people.? And he managed the Islamic Government with that point of view. The prophet Mohammed?s sending Hz. Ali to Yemen as a judge and Hz. Ömer?s mentioning ` I prefer to take shelter in God if Ebu?lHasan is absent in a judgment event ; both of them shows how a high degree caliph Ali was, from the point of justice. Once, Hz. Ali hindered the Hz. Ömer?s wish to kill an insane woman due to her fornication guilt by making him remembering the hadith ( Till waking up from the sleeper, till he/she is teen from a child, from mentally ill.)In this thesis study, firstly; it is suggested that Hz. Ali?s management in social and military areas, especially his management skills at the time of the prophet Mohammed and three caliphs before his period. The social position of Hz. Ali and duty on which he was during the Prophet Mohammed?s time gazve and serriyes were tried to be explained through the management aspects. As our thesis theme contained Hz. Ali?s position on legal, social and domestic subjects at the times of Hz. Ebubekir, Hz. Ömer and Hz. Osman was explained.Finally; we determined; the methods he followed against enemy, how he managed the army and especially his management skills during his caliph period wars such as Cemel War, Sıffin War, Nehrevan War and Hakem Event. We suggested that Hz. Ali never left justice also in his caliph period, by giving examples such as ( In Sıffin War, although, the advance troops of the Muaviye Army didn?t let the army of Hz. Ali to use the water of river Fırat, Hz. Ali?s Army let them to use water when they captured the river Fırat.) After that; we explained the idea of management and the components of the government of the period of Hz. Ali and we determined his firsts in the history.Keywords : Government, Management, Appointment, Law, Pledge, Consultation, Administration, Justice, Social.