Şizofreni tanılı bireylerde watson'ın insan bakım modeline temellendirilmiş görsel sanatlar grup terapisinin algılanan sosyal destek ve işlevsel iyileşme üzerine etkisi
The effect of visual arts group therapy based on watson's human care model on perceived social support and functional recovery in individuals with schizophrenia
Yazar: NURCAN DÜZGÜN
Danışman: PROF. DR. SATI DEMİR
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Hast. Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Watson İnsan Bakım Modeli = Watson Human Care Model ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Bu çalışma, şizofreni tanılı bireylerde Watson'ın İnsan Bakım Modeli (WİBM)'ne temellendirilmiş görsel sanatlar grup terapisinin algılanan sosyal destek ve işlevsel iyileşme üzerine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla randomize kontrollü olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma, Ekim 2022 - Şubat 2023 tarihleri arasında Yenimahalle Toplum Ruh Sağlığı Merkezi'nde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini içleme kriterlerini karşılayan ve basit rastgele randomizasyon yöntemi ile belirlenen müdahale (n=34) ve kontrol grubu (n=33) olmak üzere toplam 67 şizofreni tanılı birey oluşturmuştur. Müdahale grubuna üç grup şeklinde haftada bir gün, ortalama 90 dakika süren, toplam altı oturumdan oluşan WİBM'ye temellendirilmiş görsel sanatlar grup terapisi uygulanmıştır. Kontrol grubu ise yalnızca kurumdaki rutin takip, tedavi ve uygulamalara katılmıştır. Müdahale ve kontrol grubu terapi öncesi (ön test), terapi sonrası (son test) ve bir ay sonrasında (izlem) ''Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ)'' ve ''Şizofrenide İşlevsel İyileşme Ölçeği (ŞİİÖ)'' ile değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde ki-kare testi, t-testi, Mann Whitney U testi, tekrarlı ölçümler varyans analizi, pearson korelasyon analizi ve regresyon analizi kullanılmıştır. Terapi öncesi müdahale ve kontrol grubundaki katılımcıların tanımlayıcı özellikleri ile ÇBASDÖ ve ŞİİÖ ön test puanları benzerdir.  Terapi sonrasında müdahale grubundaki bireylerin son test ve izlem değerlendirmesinde ÇBASDÖ ve ŞİİÖ puan ortalamalarının anlamlı düzeyde arttığı (p<0,05), kontrol grubunda ise olumlu yönde bir fark olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, şizofreni tanılı bireylerin algıladıkları sosyal destek arttıkça işlevsel iyileşmelerinin de arttığı saptanmıştır. Böylece, şizofreni tanılı bireylere uygulanan WİBM'ye temellendirilmiş görsel sanatlar grup terapisinin algılanan sosyal destek ve işlevsel iyileşmeyi arttırdığı (p<0,05) sonucuna ulaşılmıştır. Buradan hareketle WİBM'ye temellendirilmiş görsel sanatlar grup terapisinin TRSM'lerin rutin programlarına entegre edilmesi ve şizofreni tanılı bireylerde kullanılması önerilebilir. Bu çalışma, clinictrials.gov adresine kayıtlıdır, NCT05954208.

Abstract:
This study was conducted in a randomized controlled to evaluate the effect of visual arts group therapy based on Watson's Human Care Model (WHCM) on perceived social support and functional improvement in individuals with schizophrenia. The study was carried out in Yenimahalle Community Mental Health Center between October 2022 and February 2023. The sample of the study consisted of 67 individuals diagnosed with schizophrenia, including the intervention (n=34) and control group (n=33), who met the inclusion criteria and were determined by simple randomization method. Visual arts group therapy based on WHCM was applied to the intervention group, consisting of six sessions, lasting 90 minutes on average, once a week in three groups. The control group participated only in the routine follow-up, treatment and practices in the institution. Intervention and control groups were evaluated with the "Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS)" and "Functional Remission of General Schizophrenia Scale (FROGS)" before therapy (pre-test), post-therapy (post-test), and one month later (follow-up) evaluated. Chi-square test, t-test, Mann Whitney U test, repeated measures analysis of variance, pearson correlation analysis and regression analysis were used in the evaluation of the data. The descriptive features of the participants in the pre-therapy intervention and control groups, and their MSPSS and FROGS pretest scores were similar. In the post-test and follow-up evaluation of the individuals in the intervention group after therapy, it was determined that the MSPSS and FROGS score averages increased significantly (p<0,05), while there was no positive difference in the control group. In addition, it was determined that as the perceived social support of individuals with schizophrenia increased, their functional recovery also increased. Thus, it was concluded that WHCM-based visual arts group therapy applied to individuals with schizophrenia increased perceived social support and functional recovery (p<0,05). From this point of view, it can be suggested that visual arts group therapy based on WHCM should be integrated into the routine programs of CMHCs and used in individuals diagnosed with schizophrenia. This study is registered at clinictrials.gov, NCT05954208.