Dikizleme kültürü perspektifinden sanal dedikodu
Virtual gossip from the perspective of voyeurism culture
Yazar: EKREM BEKTEŞ
Danışman: DOÇ. DR. EBRU GÖKALİLER
Yaşar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Benlik sunumu = Self-presentation ; Dedikodu = Gossip ; Dikizleme kültürü = Voyeurism culture ; Facebook = Facebook ; Sosyal medya = Social media

Özet:
Sosyal medya uygulamalarını kullanarak dikizleme alışkanlığı edinen insanlar, dikizlemenin ve kimlik sunumlarının ötesinde sanal dedikodu eylemlerini de gerçekleştirme imkânı bulmuştur. Bu bağlamda, sosyal medyanın kişilere hem sanal eylem hem de kimlik yaratımına ilişkin elverişli bir ortam sunması, bu kişilerin neden oldukları ve olacakları durumların bir araştırma kapsamında belirlenmesini gerekli kılmaktadır. Çalışmada, Facebook'ta bireylerin benlik sunumlarını nasıl gerçekleştirdikleri ve dikizleme kültürü perspektifinden sanal dedikodu yapıp yapmadıkları incelenmektedir. Bu bağlamda 25 Mart 2018 – 2 Mayıs 2018 tarihleri arasında 40-59 arası orta yaş olarak belirlenen katılımcılarla birlikte derinlemesine görüşme yapılarak araştırma gerçekleştirilmiştir. Derinlemesine görüşme yöntemi ve 17 soru ile gerçekleştirilen bu araştırma, demografik özellikler, Facebook kullanımı, benlik sunumu, dikizleme ve sanal dedikodu olarak dört grupta incelenmiştir. Araştırmada örneklem olarak belirlenen kişilerin Facebook aracılığı ile gerçek kimliklerini nasıl kurdukları ve nasıl yansıttıklarının yanında, Facebook hesaplarındaki takip etme biçimleriyle başkalarını neden dikizledikleri ve Facebook'ta dedikodu yapıp yapmadıkları sorularına cevap aranmaktadır. Niteliksel olarak gerçekleştirilen bu çalışmada, sosyal medyayı yoğun olarak kullanan ve İzmir'de yaşayan 8 kadın 8 erkek toplam 16 katılımcı ile görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen bulgular ve sonuçlar literatür ile karşılaştırılarak irdelenmiştir. Araştırma sonucunda, kişilerin Facebook'taki gerçek kimliklerini kişisel zevk ve arzularına göre oluşturdukları ve kimliklerini toplumun onaylayacağı bir şekilde yansıttıkları gözlenmiştir. Katılımcıların, Facebook'taki takip etme biçimleriyle başkalarını merak, özel hayatı bilme isteği ve motivasyon gibi nedenlere dikizledikleri belirlenmiştir. Ayrıca dikizleme eylemleri ile birlikte sanal eylemlerini gerçekleştiren bu kişilerin sanal dedikodu yaptıkları sonucuna da ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sanal Dedikodu, Dikizleme Kültürü, Benlik Sunumu.

Abstract:
The people, to have the habbit of voyeurism using the social media applications, have found the opportunity to realize the virtual gossip actions beyond voyeurism and identity presentations. With this manner, the fact of social media presenting a convenient environment for both virtual act and identitiy creation to the people, obliges to determine the cases caused and to be caused by those people under the scope of a research. In this study, it has been analysed how people actualise their individualism presentations and whether or not they virtually gossip from the perspective of voyeurism culture on Facebook. In this regard, a research has been made by in-depth interviewing with the attendees dedicated as middle age with an interval of 40 – 59, on the dates between 25th of March 2018 – 2nd of May 2018. This research, by the method of in-depth interview and with 17 questions, has been analysed under four categories including; demographic properties, Facebook usage, individualism presentation and virtual gossip. In the study, for the individuals determined as samples, in additon to the points how they build their real identities and how they represent over Facebook, it has been also searched for answers to the questions why they peep the others by the manner of following on their Facebook accounts and whether or not they gossip on Facebook. In this qualitative study, interviews have been made with totally 16 people including 8 women and 8 men, who intensively use the social media. The findings and the results obtained have been analysed comparing with the literature. As a consequence of the study, it is observed that the individuals created their real identities on Facebook regarding their personal pleasures and desires and represented their identities in the way to be approved by the society. It is also determined that they peep the others by the manner of following on Facebook with some reasons such as curiosity, wish to know private lives and motivation. In addition, it is resulted that those individuals realising their virtual actions with voyeurism actions make virtual gossip.

Key Words: Virtual Gossip, Voyeurism Culture, Self-Presentation.