Kastamonu ili cumhuriyet dönemi ortaöğretim kurumları (1923-1950)
Kastamonu city republican era secondary institutions (1923-1950)
Yazar: YEŞİM BEKTAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA ESKİ
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Ana Bilim Dalı / İlköğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Kastamonu = Kastamonu ; Ortaöğretim = Secondary education

Özet:
Araştırmanın konusu, 1923-1950 yılları arasında Kastamonu'daki orta öğretim
kurumlarıdır. Öğretmen Okulu, Lise ve Sanat Okulu gibi imparatorluktan Cumhuriyete
miras kalan eğitim kurumlarının yanında; Kız Ortaokulu, Köy Enstitüsü ve Kız Sanat
Enstitüsü gibi okullar da 1923-1950 arasında açılmıştır.
Araştırmanın giriş kısmında eğitim tarihimiz hakkında kısa bilgi verilmiş; özellikle
Tanzimat ve I. Meşrutiyet dönemi eğitiminin nitelikleri tanıtılmıştır. Birinci bölümde
klasik eğitim veren kurumlardan Kastamonu Lisesi ile Kız Ortaokulu ele alınmıştır.
Kastamonu Lisesi 1885 yılında kurulmuş olup Türkiye'de açılan ilk resmi lise özelliğini
taşımaktadır.
1924'de Kız Lisesi açılmış; ancak ülke genelinde karma eğitime geçilmesinden dolayı
işlevini ortaokul olarak sürdürmüştür. Kızların kısa yoldan meslek sahibi olmaları için
Akşam Kız Sanat Okulu ile başlatılan çalışmalar 1945'de Kız Sanat Enstitüsü'nün
açılmasıyla daha nitelikli bir duruma getirilmiştir.
Cumhuriyet öncesinde kurulan Sanayi Mektebi, araştırdığımız dönem içinde de eğitimöğretim çalışmalarını başarıyla sürdürmüş, çeşitli adlar değiştirerek günümüze kadar
gelmiştir.
6
İmparatorluk döneminde açılan öğretmen okullarından Darülmuallimat 1923'de;
Darülmuallimin de ekonomik gerekçelerle 1931'de kapatılmıştır. Devlet; öğretmen
ihtiyacının sürekli artması üzerine önce kurslarla soruna çözüm aramış; yeterli
olmayınca 1940 yılında Köy Enstitüleri uygulamasını başlatmıştır. Bunun üzerine aynı
yıl Kastamonu'da Gölköy Köy Enstitüsü açılmıştır.
Okullarda yüksek düzeyde nitelikli eğitim-öğretim yapılmıştır. Cumhuriyet döneminin
önemli şair ve yazarlarında Orhan Şaik Gökyay, Arif Nihat Asya ve Rıfat Ilgaz orta
öğrenimlerini Kastamonu'daki okullarda yapmışlardır.
Sosyal ve kültürel etkinlik olarak müsamere, sergi ve anma geceleri düzenlenmiştir.
Ayrıca çevre gezileri ve izcilik çalışmaları da dikkat çekmektedir. Yerel basın tüm bu
çalışmalara geniş şekilde yer ayırmıştır.
Önemle belirtmek istediğimiz bir husus da şudur: Valiler okulların çalışmalarıyla
yakından ilgilenmiş, düzenlenen her türlü etkinliğe devamlı katılmışlardır.
Anahtar kelimeler: Kastamonu, Cumhuriyet Dönemi, Ortaöğretim Kurumları.

Abstract:
The subject of the study, between the years 1923-1950 are between secondary schools in
Kastamonu. Teachers, inherited from the empire, such as the Republic High School and
School of the Arts next to the remaining training institutions; Girls Secondary School, as
the school's Graduate School of Arts was opened in the village and girls in 1923-1950.
Research presented in the introduction of a short information about our education; First
Constitutional Reforms and especially the quality of the training period has been
introduced. In the first part of the classical educational institutions Kastamonu High
School Girls Secondary School were discussed. Kastamonu High School was founded in
1885 and opened the first official high school bears the property in Turkey
Girls High School opened in 1924; but it continued to function because of the
introduction of co-education in secondary schools across the country. The evening
started working with Art School for Girls to be employed in a more direct way the girls
were brought to the opening of the 1945 qualified status Girl Art Institute.
Founded in pre-Republican Industrial School, also in the period we continued education
efforts we have successfully explored is modifying several names come up today.
8
Empire in 1923 during the opening Darülmuallimat school teacher; Darülmuallimin is
also closed in 1931 for economic reasons. State; Before the continuous increase of the
teachers on the need to find solutions to the problems that the course; Without adequate
in 1940, it began the Village Institutes application. The Institute was opened in
Kastamonu village Gölköy same year on it.
High quality education in schools is made. Orhan important poets and writers in the
Republican era Şaik Gökyay have done Arif Nihat Asya and Rifat Ilgaz secondary
education in schools in Kastamonu.
Ceremonies as social and cultural events, exhibitions and memorial night is regulated.
Also noteworthy in sightseeing and scouting activities. Local press has widely separate
places in all these efforts.
An important consideration is that we would like to state: Governor were interested in
the work of schools have participated in every event held constant.
Keywords: Kastamonu, Republican of Secondary Education