Primer glomerüler hastalıklarda hastalık başlangıcı, aktivitesi ve immunosupresif tedavi sırasında ortaya çıkan yan etkiler üzerine mevsimsel değişikliklerin etkisi
Effects of seasonal changes on disease onset, activities and serious adverse effects of immunosuppressive therapy in patients with primary glomerular diseases
Yazar: EVGİN MATLUP BEĞTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. EGEMEN CEBECİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Glomerüler filtrasyon = Glomerular filtration ; Glomerüler filtrasyon hızı = Glomerular filtration rate ; Mevsimler = Seasons ; Mevsimsel etki = Seasonal effect ; Nüks = Recurrence ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions ; İmmünosupresif ajanlar = Immunosuppressive agents ; İmmünosüpresyon = Immunosuppression

Özet:
Amaç: Ülkemizde ve dünyada sıklığı giderek artan primer glomerüler hastalıklarda (PGH) nüks sebepleri ortaya konulmuşken, mevsimsel değişikliklerin hastalığın başlangıcına, tedavi yan etkisine ve nüks üzerine etkileri henüz net olarak bilinmemektedir. Çalışmamızda, PGH'de hastalığın başlangıcına, aktivitesine ve kullanılan immunosupresif tedaviye bağlı ortaya çıkan yan etkiler üzerine mevsimsel değişikliklerin etkilerinin ortaya konması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: 1 Ocak 2005-30 Kasım 2022 tarihleri arasında Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniğinde biyopsi ile kanıtlı PGH tanısıyla takip edilen 360 hasta çalışmaya dahil edildi. Biyopsi anı demografik özellikleri, semptom başlangıç mevsimi, biyopsinin yapıldığı mevsim, toplam takip süresi, nüks mevsimleri, immunosupresif ilaç kullanımı, yan etkilerin ortaya çıktığı mevsim ve hastalık sonlanımları kaydedildi.
Bulgular: Hastaların ortalama yaşı 43,4±14,2 yıldı ve %54,2'si erkekti. Hastaların %21,7'sinin semptomları ilkbahar, %22,2'sinin yaz, %21,7'sinin sonbahar, %34,4'ünün kış mevsiminde başlamıştı. IgA nefropatisi (IgAN), membranöz nefropati ve fokal segmental glomerüloskleroz ile karşılaştırıldığında kış aylarında yapılan biyopsilerde yaz aylarına göre daha sık rastlanmaktaydı(p=0,048). Hastaların 52'sinde(%14,4) toplam 82 defa hastalık nüksü gelişmişti. Bunların %56,1'i yaz aylarında gelişmişken, %43,9'u kış aylarında gelişmişti. Hastaların 196'sına(%54,4) immunosupresif tedavi başlanmış ve bu hastaların %74'ünde ilaca bağlı yan etki gelişmişti. Kortikosteroid sonrası enfeksiyöz yan etkilerin %15,5'i ilkbahar mevsiminde, %19,7'si yaz, %32,4'ü sonbahar ve %32,4'ü kış mevsiminde gelişmişti. IgAN hastaları değerlendirildiğinde kortisteroid kış aylarında başlananlar ile yaz aylarında başlananların enfeksiyöz yan etki oranları benzerdi(sırasıyla %44,7 ile %25,0,p=0,117). Ortanca takip süresi 33,5 ay olan hastaların %12,2'si renal replasman tedavilerine ihtiyaç duymuşken, %6,4'ü eksitus olmuştu.
Sonuç: Primer glomerülonefrit hastalarının üçte birinin semptomları kış mevsimde başlarken, kış aylarında yapılan biyopsilerde IgAN daha sık saptanmaktaydı. Kortikosteroid kullanımına bağlı gelişen enfeksiyöz yan etkiler çoğunlukla kış aylarında gelişmişti. IgAN nedeniyle kış aylarında kortikosteroid başlanan hastalarda yaklaşık iki kat daha fazla enfeksiyöz yan etkiler gelişmesine rağmen bu veri istatistiksel anlamlılığa ulaşmamıştır. IgAN hastalarında kortikosteroid başlanma mevsiminin, enfeksiyöz yan etkiler üzerine etkisini araştıran daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

	Anahtar Kelimeler: Glomerülonefrit, mevsimler, mevsimsel değişim, nüks, yan etkiler

Abstract:
Aim: We aimed to investigate the effects of seasonal changes on the onset, activity, and side effects of immunosuppressive treatment in primary glomerular diseases (PGD), which are becoming increasingly common in our country and the world. Although the causes of relapse in PGD have been identified, the effects of seasonal changes on the onset, side effects of treatment, and relapse of the disease are not yet clearly understood.
Materials and Methods: 360 patients with biopsy proven PGD who were followed up between January 1,2005 and November 30,2022 at the Nephrology Clinic of Haseki Training and Research Hospital were included in the study. Demographic characteristics at the time of biopsy, season of symptoms onset, season of biopsy, total follow-up period, relapse seasons, immunosuppressive drug use, seasons of side effects and disease outcomes were recorded.
Results: The average age of the patients was 43.4 ±14.2 years and 54.2% were male. Symptoms began in 21.7% in spring, 22.2% in summer, 21.7% in autumn, and 34.4% in winter. Compared to IgA nephropathy (IgAN), membranous nephropathy and focal segmental glomerulosclerosis, biopsies performed in winter months were found to be more frequently diagnosed with IgAN as compared to those performed in summer months(p=0.048). In 52 patients (14.4%), a total of 82 relapses of the disease occurred. While 56.1% of these relapses occurred in the summer months, 43.9% occurred in the winter months. Immunosuppressive therapy was started in 54.4% (196) of the patients, and 74% of these patients developed drug-related side effects. Infectious side effects after corticosteroids occurred in 15.5% in spring, 19.7% in summer, 32.4% in autumn, and 32.4% in winter. In IgAN patients, the rates of infectious side effects after corticosteroids started in winter and summer were similar (respectively 44.7% and 25.0%, p=0.117). The median follow-up period was 33.5 months, 12.2% of the patients had renal replacement therapy, and the mortality rate was 6.4%.
Conclusion: While in PGD, one-third of patients' symptoms begin in the winter, IgAN is more commonly found in biopsies during the winter. Infectious side effects related to corticosteroid use mostly occurred in the winter. Although there were approximately two times more infectious side effects in patients who started corticosteroids in the winter due to IgAN, this data did not reach statistical significance. There is a need for studies investigating the effect of the initiation season of corticosteroid treatment on infectious side effects in IgAN.

Key Words: Adverse effects, glomerulonephritis, recurrence, seasons, seasonal variation