Tarih öğretmeni tipleri ile sınıfa yansıyan tarih anlayışı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaulation of the relation between history teacher types and teachers' conceptions about history
Yazar: ABDULLAH YILDIZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ŞAHİNGÖZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Tarih Öğretmenliği Ana Bilim Dalı / Tarih Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Tarih dersi = History lesson ; Tarih öğretimi = History teaching ; Öğretim stilleri = Teaching style ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmada, tarih öğretmenlerinin tarih anlayışları, öğretim stilleri, öğretmenlerin tarih anlayışlarını etkileyen yaşantıları ve öğretmenlerin tarih anlayışlarının öğrencilerin fikirleri üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Çalışmanın amacı, tarih öğretmeni tipleri ile sınıfa yansıyan tarih anlayışı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesidir.Bu araştırmada nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karışık yöntemden (mixed method) yararlanılmıştır. Bu çalışma iki ayrı bölüm halinde yürütülmüştür. İlk olarak, Tarih Öğretmenlerinin Tarih Öğretmeni Tiplerine İlişkin Görüşleri Ölçeği kullanılarak öğretmenlerin tarih öğretmeni tiplerine ilişkin görüşleri belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında, beş tarih öğretmeni tipinin her birini temsil eden ikişer öğretmen ve bu öğretmenlerin ikişer öğrencisiyle görüşme yapılmıştır.Araştırmanın nicel boyutu tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Bu aşamada kullanılmak üzere, Evans'ın (1994) araştırmasına dayanarak Tarih Öğretmenlerinin Tarih Öğretmeni Tiplerine İlişkin Görüşleri Ölçeği geliştirilmiştir. Uzman görüşleri alınarak araştırmacı tarafından geliştirilen bu ölçeğin 80 öğretmenle pilot uygulaması yapılarak ölçme aracına son hâli verilmiştir. 239 tarih öğretmenine uygulanan ölçme aracından elde edilen veriler SPSS 15.0 paket programında yüzde, frekans, aritmetik ortalama ile ?tek yönlü varyans analizi (ANOVA) testi yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir.Araştırmanın nitel boyutunda tarih öğretmenlerinin tarihin ne olduğuna ilişkin görüşlerini, bilgi birikimlerinde etkili olan yaşantılarını, tarih eğitiminin amaçlarına yönelik hangi görüşlere sahip olduklarını, tarih derslerindeki öğretim stilleri, tarihteki modeller ve tarihsel genellemeler konusundaki görüşlerini belirlemek amacıyla görüşme yöntemine başvurulmuştur. Tarih öğretmenleri ve onların öğrencileriyle yapılan görüşmelerden elde edilen veriler betimsel analiz yoluyla incelenmiştir.Bulgulara göre, tarih öğretmeni tiplerine ilişkin betimsel veriler incelendiğinde en büyük grubu Eklektikler (%34,3) oluştururken en küçük grubu ise Kozmikler (%2,1) oluşturmaktadır. Bu çalışmada yer alan tarih öğretmenlerinin yaklaşık üçte birinin Eklektik, yaklaşık üçte birinin Rölativist-Reformcu ve yaklaşık üçte birinin ise Bilimsel Tarihçi tarih öğretmeni tipinin özelliklerini taşıdıkları söylenebilir.Beş tarih öğretmeni tipini temsil eden öğretmenlerin öğrencileriyle yapılan görüşmelerde öğrencilerin genel olarak ?tarihin ne olduğu, tarihi öğretme amacı ve tarih dersindeki öğretim stilleri? konusunda öğretmenlerinin görüşlerini yansıttıkları görülmüştür. Tarih derslerindeki öğretim stili ile ilgili olarak öğrencilerin görüşleri incelendiğinde tarih öğretmenlerinin öğrenci merkezli öğretim anlayışından uzak oldukları görülmektedir.Bu bulgular ışığında tarih öğretmenlerinin yetiştirilmesine, tarih öğretmenlerinin bireysel gelişimlerine, okullarda tarih öğretimine ileride yapılabilecek araştırmalara ilişkin öneriler sunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Tarih Eğitimi, Ortaöğretim, Tarih Öğretmeni Tipi, Tarih Anlayışı.

Abstract:
This research aims at evaluating the relation between history teacher types and teachers? conceptions about history. In this research, we searched history teachers? conceptions of history, teaching styles, background factors that may have an influence on development of teacher conceptions, and the effects of teachers? concep¬tions on student beliefs.In this research, the mixed method employing both the qualitative and the quantitative research methods was used. This research was performed in two different parts. First, we tried to determine the teachers? views concerning history teacher typologies. In the second part of the research, we interviewed with each teachers who representing all history teachers? types and with students of these teachers.The quantitative dimension of the research is practised in survey model. In this step we developed History Teachers Views Concerning History Teacher Types Scale based on the research of Evans (1994) to use in this research. After being applied the pilot study, which being developed by giving opinions of experts, to 80 history teachers, we gave last shape of the scale. The data being obtained by the application of the scale to 239 history teachers was analyzed with SPSS 15.0 packaged software by using percentage, frequence, means with single-sided variance (ANOVA).For qualitative dimension of the research, we used interview method to determine history teachers? views about what history is, purposes of history teaching, teaching styles in history lessons, patterns in history, historical generalizations. The data being obtained from the interviews was analyzed by descriptive analysis method.When the descriptive datas concerning with history teachers? typologies was analyzed, it is found that the biggest group consists of Eclectics (%34,3) and the smallest group consists of Cosmics (%2,1). Thus, it can be said that almost 1/3 of the history teachers participating in this research are Eclectics, almost 1/3 of the history teachers are Relativist-Reformers and almost 1/3 of the history teachers are Scientific Historians.During the interviews with the students of these teachers representing five typologies of history teachers it is seen that the students reflect the opinions of their teachers about what history is, purpose of history education and teaching styles in history education. Moreover, when students? opinions about teaching styles in history education is examined it is found that history teachers do not typically use student-centered teaching techniques.In this study, some guidelines related with education of history teachers, individual development of history teachers and with researches would be done in the future about history education at schools are offered in the light of these findings.Key Words: History Education, Secondary Education, History Teacher Type, Teachers? Conceptions about History.