Diyabetik ayak hastasına bakım veren hemşirelerin diyabetik ayak konusundaki bilgi ve tutumları
Nurses caring for diabetic foot patients knowledge and attitudes on diabetic foot
Yazar: AYŞE AYHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BERNA NİLGÜN ÖZGÜRSOY URAN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diabetik ayak = Diabetic foot ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik bakımı = Nursing care

Özet:
Giriş: Diyabetin türlerinden hepsi, vücudun birden fazla bölümünde komplikasyonlara neden olabilir ve erken yaşta ölüm riskini artırabilir. Diyabetin uzun dönem komplikasyonları makrovasküler ve mikrovasküler hastalıklara sebep olmaktadır. Bunlar inme, kalp ve damar hastalıkları, nöropati, hipertansiyon, nefropati, retinopati, ayak ülserleri gibi ciddi hastalıklardır. Diyabetli bir hastanın hayatı boyunca %12-25 oranında diyabetik ayak yarası oluşma riski vardır. Diyabetik ayak yaraları, hastanın yaşam kalite düzeyinin bozulmasına, tedavi maliyetlerinin ciddi anlamda yükselmesine, alt ekstremite ampütasyonlarına ve mortalite oranında artışa neden olur. Non-travmatik ayak ampütasyonlarının %50-70'i diyabetli hastalarda gerçekleşmektedir. Diyabetik ayakta oluşan problemler önlenebilir komplikasyonlardır. Tanıdan itibaren düzenli izleme ve koruyucu sağlık davranışlarının kazandırılması önemlidir. Diyabet ekibinin üyelerinden biri olarak hemşire, koruyucu sağlık bakımını planlayarak sürdürebilecek bir sağlık profesyoneli olmakla birlikte, bu konu hakkında yeterli beceri ve bilgiye sahip olmaları nedeniyle diyabetli hasta için uygun bakım ortamını sağlayacak meslek üyesidir. 
Amaç: Bu araştırmada, hemşirelerin diyabetli hastalarda diyabetik ayak bakım yönetimi süreci konusunda bilgi düzeylerinin ve tutumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Yöntem: Araştırma tanımlayıcı nitelikte bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemini 01.11.2021-01.06.2022 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi ile İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görev yapan ve araştırmaya katılmaya onay veren 146 hemşire oluşturmuştur. Araştırma verilerini 'Hemşire Tanıtım Formu', 'Diyabetik Ayak Bakımına Yönelik Tutum Ölçeği' ve 'Diyabetik Ayak Bilgi Formu' oluşturmaktasdır. Diyabetik Ayak Bakımına Yönelik Tutum Ölçeği'nden toplamda alınabilecek en düşük puan 8 ve en yüksek puan 40 olup; alınan puanın artması hemşirenin diyabetik ayağa karşı tutumunun iyi olduğunu göstermektedir. Diyabetik Ayak Bilgi Formu'ndan en düşük doğru sayısı 0, en yüksek doğru sayısı 30 alınmaktadır. Doğru sayısının yükselmesi ile hemşirelerin bilgi düzeylerinin arttığı anlaşılmaktadır. Araştırma veri analizi SPSS 25.00 programı ile yapılmıştır.
Bulgular: Diyabetik Ayak Bakımına Yönelik Tutum Ölçeği'nin dil uyarlaması ve validasyonu yapılmıştır. Türkçe formunun 8 maddelik toplam korelasyon değerlerinin 0.583 ile 0.734 arasında değişim gösterdiği ve toplam ölçek Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının α=0,890 olduğu bulunmuştur. Ölçeğin KMO değerinin 0.882 olduğu belirtilmiştir. Bu değer iyi olarak kabul edilen 0.810'un üzerindedir. Ölçekte bulunan maddelerin tek boyutuna ait faktör yükleri 0.461- 0.666 aralığında yer almıştır. Hemşirelerin demografik özellikleri ile Diyabetik Ayak Bilgi Formuna verdikleri doğru yanıt sayıları arasındaki ilişkinin incelenmesi için Pearson Ki Kare ve Fisher's Exact testleri uygulanmıştır. Analiz sonucunda herhangi bir demografik özellik ile doğru sayısı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir (p>0,05). Diyabetik Ayak Bakımına Yönelik Tutum Ölçeğine verilen cevaplara göre yaş ve hemşirelik deneyimi değişkenleriyle ölçek toplam puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır (p>0.05). Hemşirelerin bilgi düzeyi formuna verdikleri doğru cevap sayıları ile Diyabetik Ayak Bakımına Yönelik Tutum Ölçeğinden aldıkları toplam puanların ortalamaları arasındaki fark Anova testi ile incelenmiş ve aralarında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0.05).
Sonuç: Klinik ortamda çalışan hemşirelerin diyabetik ayaklı hastalara bakım verme sırasındaki tutumlarına yönelik geliştirilen "Diyabetik Ayak Bakımına Yönelik Tutum Ölçeği" geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracıdır. Hemşirelerin bilgi düzeylerinin orta düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Tutumun sosyodemografik analizlerinde yaş arttıkça ölçek toplam puan ortalamasından daha yüksek değerde olduğu saptanmıştır. Y hastanesinde çalışan hemşirelerin tutum ölçek toplam puan ortalamasının, X hastanesinde çalışan hemşirelerin ölçek toplam puan ortalamasından daha yüksek olduğu, çalışma deneyimi arttıkça tutumun ölçek toplam puan ortalamasının ise daha yüksek olduğu görülmüştür. 
Anahtar Kelimeler: Diyabet, diyabetik ayak, diyabetik ülser, hemşirelik

Abstract:
Introduction: All forms of diabetes can cause complications in multiple parts of the body and increase the risk of premature death. Long-term complications of diabetes cause macrovascular and microvascular diseases. These are stroke, heart and vascular diseases, neuropathy, hypertension, nephropathy, retinopathy, they're serious diseases like foot ulcers. There is a risk that a diabetic patient will have 12-25% diabetic foot injuries in his life. Diabetic footinjuries cause deterioration of the patient's quality of life, significant increase in treatment costs, lower extremity amputations and increased mortality. 50-70% of non-traumatic foot amputations occur with diabetic patients. Problems with diabetic standing are preventable complications. It is important to provide regular monitoring and preventive health behavior from the diagnosis. As a member of the diabetes team, the nurse is a health professional who can continue to plan preventive health care, but is a professional member who will provide the appropriate care environment for the diabetic individual because they have sufficient skills and knowledge about this.
Objective: In this study, it was aimed to evaluate the knowledge levels and attitudes of nurses about the diabetic foot care management process in patients with diabetes.
Method: Research is a descriptive study. The sample of the study was created by 146 nurses who worked at Ege University Hospital and İzmir Bozyaka Training and Research Hospital between 01.11.2021 and 01.06.2022 and approved to participate in the research. The research data is to create 'Nurse Demonstration Form', 'attitude Scale for diabetic foot care' and 'diabetes foot Information Form'. The lowest score in all from the attitude Scale for diabetic foot care is 8 and the highest score is 40; the increased score indicates that the nurse's attitude toward diabetic foot is good. The minimum number of correct numbers 0 and the highest number of correct numbers 30 are obtained from the diabetic foot Information Form. It is understood that the right number increases and the nurse's information levels increase. The research data analysis was done with the SPSS25.00 program.
Results: Language adaptation and validation of the attitude Scale for diabetic foot care has been performed. The total correlation values of 8 points of Turkish form vary between 0,583 and 0,734 and the total scale of Cronbach Alpha reliability coefficient was α=0.890. It is indicated that the scale has a KMO value of 0,882. This value is greater than 0,810 considered good. The factor loads of the single size of the items on the scale are within the range of 0,461 to 0,666. Pearson Ki Square and Fisher's Exact tests have been performed to examine the relationship between the nurse's demographic characteristics and the correct number of responses to the diabetic foot Information Form. A statistically significant relationship between any demographic property and the correct number was not observed as a result of the analysis (p>0.05). According to the responses to the attitude scale for diabetic foot care, a statistically significant difference was found between age and nursing experience variables and scale total score averages (p>0.05). The difference between the correct number of responses the nurses gave to the information level form and the average of the total scores taken from the attitude scale for diabetic foot care was examined by Anova testing and no statistically significant difference was detected (p>0.05).
Conclusion: The "attitude Scale for diabetic foot care" developed for the attitudes of nurses working in the clinical environment during treatment of patients with diabetic feet is a valid and reliable measurement tool. It has been determined that the nurses have a moderate level of information. In socio-demographic analysis, the scale has been found to be higher than the overall score average as age increases. Nurses working at the Y hospital have found that the average of the total point of attitude scale is higher than the average of the total points of scale for nurses working at the X hospital, and the higher the average of the total points of the attitude as the study experience increases, the higher the average of the total points of the scale.
Keywords: Diabetes, diabetic foot, diabetic ulcer, nursing