Kurumsal devamlılık, değişim ve mekân: YTÜ Şehir ve Bölge Planlama Bölümü üzerine bir araştırma
Institutional continuity, transformation and space: A case study on the Planning School of YTU
Yazar: SİNEM ÇAMLIBEL
Danışman: PROF. DR. YİĞİT EVREN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Mekan = Space

Özet:
1990'lı yıllarda ekonomik coğrafyanın tanıklık ettiği "kültürel dönüş", bu disiplinin diğer sosyal bilimlerle yakınlaşma sürecini hızlandırmakla kalmamış, aynı zamanda kurumsal ekonomik coğrafya yaklaşımının ortaya çıkışında etkili olmuştur. Bu yaklaşımın temelinde "kurum(lar)" kavramı yatmaktadır. Literatürde kurumlar üzerinde henüz tam bir mutabakat sağlanmamış olsa da, kurumsal iktisadın en önemli temsilcilerinden Douglas North (1990) tarafından yapılan tanım yaygın olarak kabul görmektedir. North, bu kavramı açıklarken oyun metaforuna başvurmakta, toplumsal ve iktisadi hayatı bir oyun alanına benzetmektedir. Bu oyunda bireyler, firmalar, kuruluşlar ve diğer tüm aktörler oyunun oyuncularıyken, aktörlerin etkileşimini biçimlendiren kısıtlayıcı ve/veya kolaylaştırıcı toplumsal düzenlemeler, oyunun kurallarına, yani kurumlarına işaret eder. Bu kurumlar, kurallar, yasalar ve yönetmelikleri içerir şekilde formel olabilecekleri gibi, değerleri, toplumsal normları, düşünce ve davranış kalıplarını, inançları ve gelenekleri içerecek şekilde enformel de olabilirler. Yakın zamanda ise, kurumları "meşru karşılıklı beklentiler ve yaptırımlar" üzerinden tartışan bir literatürün gelişmekte olduğunu söylemek mümkündür (Bathelt ve Glückler, 2014; Glückler ve Lenz, 2016). Bu literatürün ilgi alanına giren bir diğer konu ise, kurumların ortaya çıkış ve değişim sürecidir (Streeck ve Thelen, 2005; Mahoney ve Thelen, 2009; Bathelt ve Glückler, 2014). Bu tez çalışmasında geçtiğimiz yıl kırkıncı yaşını kutlayan Yıldız Teknik Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü'nde mevcut enformel kurumlar ve bu kurumlarda meydana gelen değişimler analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular, bölümün 40 yılı aşan tarihi boyunca, kurumlarının değişimine altlık teşkil eden üç dönemin yaşandığına işaret etmektedir. Buna ek olarak mekân, birtakım kurumların devamlılığını birtakım kurumların ise değişimini destekleyici bir faktör olarak karşımıza çıkmıştır.

Abstract:
Economic geography experienced a significant shift in the 1990s, commonly referred to as the "cultural turn." This shift not only fostered closer connections between this discipline and other social sciences but also paved the way for the development of the institutional approach. At the heart of this approach lies the concept of "institutions". Although the literature has not yet reached a consensus on the definition of this notion, the framework provided by North (1990) enjoys broad acceptance. By employing the metaphor of a game, North compares social and economic activity to a playground. In this game, individuals, firms, organisations, and all other actors are the players. Any restrictive and/or enabling social arrangements that influence the interaction of actors are indicative of the game's rules or institutions. These institutions can be formal, including rules, laws and regulations, or informal, including values, social norms, patterns of thought and behaviour, beliefs and traditions. Recently, we have witnessed a growing body of literature discussing institutions through "legitimate mutual expectations and sanctions" (Bathelt and Glückler, 2014; Glückler and Lenz, 2016). Another issue of interest in this literature is the emergence and change of institutions (Streeck ve Thelen, 2005; Mahoney ve Thelen, 2009; Bathelt ve Glückler, 2014). The objective of this thesis is to the informal institutions and institutional change in the Department of City and Regional Planning at Yıldız Technical University, which marked its 40th anniversary this year. Initial findings from exploratory research indicate that there have been at least three milestones in the department's forty-year history that led to the institutional transformation. Furthermore, the space appears to be a supporting factor for the continuity of some institutions or supporting factor for the change of some institutions.