Okul çağı öncesi çocuğu olan annelerde sağlık okuryazarlığı ve ateş yönetimi
Health literacy and fever management in mothers with pre-school children
Yazar: MUHAMMED MUSTAFA TAŞYÜREK
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ALTUNTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile = Family ; Aile hekimliği = Family practice ; Anneler = Mothers ; Ateş = Fever ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
Amaç: Araştırmamızda, okul çağı öncesi çocuğu olan annelerin sağlık
okuryazarlığı ve ateş yönetimindeki tutumları arasındaki olası ilişki incelenmektir.
Bu çalışma ile sağlık okuryazarlığı ve ateş yönetimi konularında eğitim programları
düzenlenebilir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızın tipi gözlemsel, tanımlayıcı ve kesitseldir.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bağcılar Sağlık Uygulama ve Araştırma
Merkezi Esenler Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'nde, 01.06.2022-30.06.2022 tarihleri
arasında yürütülmüştür. Bir aylık sürede polikliniğe başvuran 142 okul çağı öncesi
çocuğu olan annelerden 111'i dahil edilme kriterlerini karşılaşmıştır. Katılımcılara
literatürdeki benzer çalışmalar araştırılarak hazırlanan sosyodemografik veri formu,
EAYÖ(Ebeveyn Ateş Yönetim Ölçeği), SOYÖ(Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği) yüz
yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır.
Araştırmada değerlendirilen vakaların demografik ve klinik özellikleri
betimleyici istatistiksel analizlerle (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma vb.)
incelendi. Eğitim, meslek, çocuk sayısı, ekonomik durum, bilgi alınan kişiler, sigara
kullanımı, ailede yaşayan kişi veya kişiler, kronik hastalık, çocuğun doktora gitme,
ateşli çocuğa ilişkin bilgi alma, febril konvülziyon(FK) geçirme, hastanede yatma
durumlarına göre EAYÖ ve SOYÖ skor ortalamalarının ve medyan değerlerin
karşılaştırılması Bağımsız gruplar t testi, Kruskal Wallis H testi ve Mann Whitney U
testi ile yapılmıştır. Araştırmada değerlendirilen vakaların yaş, EAYÖ ve SOYÖ
skorları arasındaki ilişki Pearson Korelasyon Analizi ile incelenmiştir. Araştırmada
değerlendirilen vakaların EAYÖ skorlarına etki eden faktörler Basit Doğrusal
Regresyon Analizi ile incelenmiştir. Tüm analizler için anlamlılık seviyesi p<0,05
olarak belirlendi. Verilerin normal dağılıma uygunluğu basıklık ve çarpıklık
değerleriyle (±1,5) kontrol edildi. Analizlerin uygulamasında IBM SPSS 22.0
programı kullanıldı.
Bulgular: Araştırmamızda eğitim düzeyi yüksek, aktif çalışma hayatına
sahip; aile yapısı olarak ise çekirdek aile yapısında, az sayıda çocuğun bulunduğu,
yüksek gelir düzeyi olan bir aileye sahip annelerin, diğer annelere göre sağlık
okuryazarlığının daha yüksek olduğu tespit edilmiş olup ayrıca; bu annelerin ateş
yönetiminde de daha başarılı oldukları görülmüştür. Kullandığımız iki ölçek
arasındaki ilişkiye bakıldığında sağlık okuryazarlığı ile ateş yönetimi arasında
anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Annelerin sağlık okuryazarlığı arttıkça ateş
yönetiminde daha başarılı oldukları gözlenmiştir.
Sonuç: Okul çağı öncesi çocuğu olan annelerin sağlık okuryazarlığı ile ateş
yönetimi arasındaki anlamlı ilişkisine dayanarak annelerin sağlık okuryazarlığının
artırılması için eğitimler ve çalışmalar düzenlenebilir. Ayrıca çocuk sayısı azaldıkça
da ateş yönetimindeki başarı arttığı için ailelere etkili bakım verebilecekleri sayıda
çocuk yapmaları için aile planlaması eğitimleri verilebilir. Çalışmamızdan
çıkarılabilecek bir başka değerli sonuç da sağlık çalışanları tarafından
bilgilendirilmiş annelerin ateş yönetiminde diğer annelere göre daha başarılı
olduğudur. Medya organları ya da sağlık konusunda yetkin olmayan kişilerden alınan
yanlış bilgiler, hasta çocuğa yarardan çok zarar sağlayabilir. Bu konuda çalışmalar
yapılarak annelerin uygun olmayan kişi ve yayın organları ile değil, sağlık
konusunda yetkin kişiler tarafından bilgilendirilmesi sağlanmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Ebeveyn Ateş Yönetimi, Sağlık Okuryazarlığı, Aile
Hekimliği

Abstract:
Objective: In our study, the possible relationship between the health literacy
of mothers with pre-school children and their attitudes towards fever management is
to be examined. With this study, educational programs for health literacy and fever
management especially on mothers can be organized.
Material and Method: The type of our study is observational, descriptive
and cross-sectional. It was carried out between 01.06.2022 and 30.06.2022 at the
University of Health Sciences, Istanbul Bağcılar Health Application and Research
Center Esenler Education Family Health Center. In a one- month period, 142
mothers with preschool children applied to the outpatient clinic, 111 of them met the
inclusion criteria. The sociodemographic data form prepared by researching similar
studies in the literature, PFMS (Parental Fever Management Scale), and HLS (Health
Literacy Scale) were applied to the participants by face-to-face interview technique.
Demographic and clinical characteristics of the cases evaluated in the study
were analyzed with descriptive statistical analyzes (number, percentage, mean,
standard deviation, etc.). The mean scores of PFMS and HLS according to education,
occupation, number of children, economic status, people receiving information,
smoking, person or persons living in the family, chronic disease, seeing the child's
doctor, getting information about the child with fever, having febrile convulsions,
hospitalization, and Comparison of median values ​​was done with independent groups
t test, Kruskal Wallis H test and Mann Whitney U test. The relationship between age,
PEMS, and HLS scores of the cases evaluated in the study was examined by Pearson
Correlation Analysis. The factors affecting the PFMS scores of the cases evaluated in
the study were examined by Simple Linear Regression Analysis. The significance
level for all analyzes was determined as p<0.05. The conformity of the data to the
normal distribution was checked with the values ​​of kurtosis and skewness (±1.5).
IBM SPSS 22.0 program was used in the analysis.
Results: In our research, mothers with a high-level education and an active
working life; In terms of family structure, mothers with a nuclear family structure,
who has few children, and a high-level income are more successful in fever
management than other mothers. In our research, a mother with a high-level education and an active working life; In terms of family structure, mothers with a
nuclear family structure and a family with a high-level income have better health
literacy than other mothers. Considering the relationship between the two scales we
used, a significant relationship was found between health literacy and fever
management. It was observed that as mothers' health literacy increased, they were
more successful in fever management.
Conclusion: Based on the significant relationship between health literacy of
mothers with pre-school children and fever management, trainings and studies can be
organized to increase mothers' health literacy. In addition, since the success in fever
management increases as the number of children decreases, family planning training
can be given to families in order to have as many children as they can provide
effective care. Another valuable result that can be drawn from our study is that
mothers who were informed by health professionals are more successful in fever
management than other mothers. Inaccurate information received from media or
from people who are not competent in health can do more harm than good to the sick
child. Studies should be carried out on this subject and it should be ensured that
mothers are informed by people who are competent in health, not by unsuitable
people and media.
Key words: Parental Fever Management, Health Literacy, Family Medicine