Obsesif kompulsif bozukluk ve dissosiyasyon birlikteliği; dissosiyatif-OKB alt tipinin OKB'den ayrıştırılması
Obsessive compulsory disorder and dissociation combination; discrimination of dissociative-OCD subtype from OCD
Yazar: HÜSEYİN TOYGUN DURMUŞ
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH YILDIRIM
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Dissosiyatif bozukluklar = Dissociative disorders ; Dissosiyatif yaşantılar = Dissociative experiences ; Nörolojik belirtiler = Neurologic manifestations ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder

Özet:
Amaç: Dissosiyasyon ve OKB arasındaki ilişki giderek artan klinik ilgi odağı olmuştur. Daha yüksek derecede dissosiyasyonu olan hastalarda daha şiddetli OKB semptomları gösterilmiştir. Klinik sunumun heterojenliği göz önünde bulundurulduğunda, sadece birkaç çalışma, OKB hastalarının psikopatolojik olarak OKB'nin farklı alt gruplarında ve farklı OKB semptom boyutlarında sistematik olarak dissosiyasyonu değerlendirmiştir. OKB'li yetişkinlerde OKB-dissosiyasyon birlikteliğininin aksine OKB alt tipleri ve alt tiplerinin OKB'den ayrıştırılması ile ilgili çok fazla çalışma yapılmamıştır. Özellikle ülkemizde bu konu ile ilgili bir çalışma bulunmamaktadır. Bizim bilgilerimize göre bu konuda ilk kez yapılacak olan çalışmamızda, dissosiyatif-OKB alt tipi var mı, varsa bu alt tipin OKB'den ayrıştırılmasında altta yatan sebeplerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: KSÜ Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine başvuran ve DSM-5'e göre Obsesif Kompulsif Bozukluğu tanısı alan 18-65 yaş arası 63 yetişkin çalışmaya dahil edilmiştir. Her olgu ile görüşülerek psikiyatrik ve silik nörolojik muayene yapılmış, muayene sırasında verilmiş olan ölçeklerin doldurulması yoluyla veriler elde edilmiştir. Hasta tarafından Obsesif İnanışlar Anketi-20 (OİA 20 ), Obsesif Kompulsif Envanteri-Revize (OKE-R), Van Obsesyonel Disosiyasyon Ölçeği (VOD-Ö), Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği (DASÖ-21), Obsesyonel Olasılıklı Çıkarım Ölçeği (OOÇÖ), Üst-Biliş Ölçeği-30 (ÜBÖ-30), Disosiyatif Yaşantılar Ölçeği
iv
(DYÖ), Yale Brown Obsesyon Kompulsiyon Ölçeği (YBOKÖ) doldurulmuştur. Hasta grubuna, ilk görüşmeden 3 ay sonra psikiyatrik ve silik nörolojik muayene yapılmış, muayene esnasında 2. kez ölçekler tekrarlanmıştır. Hasta grubunun ilk geliş verileri ile ikinci geliş verileri karşılaştırılmıştır. Verilerin istatistiksel analizi SPSS 23.0 paket programında gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Çalışmamızda, OKB ile birlikte en sık görülen psikiyatrik bozuklukların literatürle uyumlu olarak depresif bozukluk ve anksiyete bozuklukları olduğu saptanmıştır. Tüm toplam ve alt ölçek skorları karşılaştırıldığında, çalışma grubunun son ölçüm bulgularının, ilk ölçüm bulgularına göre daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Çalışma grubunda bulunan OKB hastalarının yaklaşık olarak %50'inde tedaviye direnç görülmüştür. Tedaviye dirençli grupta VOD-Ö, DYÖ, ÜBÖ-30, OİA-20, DASÖ, OOÇÖ, OKE-R ölçek puanları, tedaviye cevap veren gruptaki puanlara göre anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır.
Sonuç: Literatürle uyumlu olarak OKB hastaları ile SNB arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur ve SNB puanı yüksek olan OKB hastalarının tedaviye dirençli olduğu saptanmıştır. Tedaviye dirençli grupta VOD-Ö, DYÖ ölçek puanlarının, tedaviye cevap veren gruptaki puanlara göre anlamlı olarak daha yüksek görülmesi, OKB ile dissosiyasyon arasında anlamlı bir ilişkinin olduğunu göstermiştir. OKB hastalarının yaklaşık olarak %50'nin tedaviye yanıt vermemesi ve tedaviye dirençli grupta dissosiyatif ve SNB puanların yüksek saptanması, OKB'de bir alt grup ayrımı yapmanın gerekli olduğunu göstermiştir. Dissosiyatif-OKB'nin bir OKB alt tipi olarak tanımlanması konusunda çok daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Bu anlamda, OKB ve ilişkili bozukluklar spektrumunda yer alan alt tanı kategorilerini de kapsayan, kontrol grubu ile karşılaştırabileceğimiz, travma faktörünün bir belirteç olarak görüldüğü, daha geniş hasta örnekleminde komorbiditelerin kontrol edildiği yeni çalışmalar, konuyla ilişkili tartışmalara önemli katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Objective: The relationship between dissociation and OCD has been the focus of increasing clinical attention. More severe OCD symptoms have been demonstrated in patients with a higher degree of dissociation. Given the heterogeneity of clinical presentation, only a few studies have systematically evaluated OCD patients psychopathological dissociation in different subgroups of OCD and different OCD symptom dimensions. In contrast to the association of OCD-dissociation in adults with OCD, not many studies have been conducted to differentiate OCD subtypes and subtypes from OCD. Especially in our country, there is no study on this subject. In our study, which will be the first to be conducted on this subject according to our knowledge, it was aimed to evaluate whether there is a dissociative-OCD subtype and, if so, the underlying reasons for differentiating this subtype from OCD.
Materials and methods: 63 adults between the ages of 18-65 who applied to KSU Faculty of Medicine Mental Health and Diseases outpatient clinic and were diagnosed with Obsessive Compulsive Disorder according to DSM-5 were included in the study. Psychiatric and Neurological Evaluation Scale (NES) were made by interviewing each case, and data were obtained by filling in the scales given during the examination. Obsessive Beliefs Questionnaire-20 Questionnaire (OBQ-20 ), Obsessive Compulsive Inventory-Revised (OCE-R), Van Obsessive Dissociation (VOD-Q),
vi
Depression, Anxiety and Stress Inventory (DAS-21), Obsessive Probabilistic Inference Scale (OPIS), Meta-Cognition Scale-30 (MCQ-30), Dissociative Experiences Scale (DES), Yale Brown Obsession Compulsion Scale (YBOCS) were completed. The patient group underwent psychiatric and NES 3 months after the first interview, and the scales were repeated for the second time during the examination. The data of the first visit and the data of the second visit of the patient group were compared. Statistical analysis of the data was carried out in the SPSS 23.0 package program.
Results: In our study, the most common psychiatric disorders with OCD were found to be depressive disorder and anxiety disorders, in line with the literature. When all total and subscale scores were compared, it was observed that the last measurement findings of the study group were higher than the first measurement findings. Treatment resistance was observed in approximately 50% of the OCD patients in the study group. In the treatment-resistant group, VOD-Q, DES, MCQ-30, OBQ-20, DASS, OPIS, OCI-R scale scores were found to be significantly higher than the scores in the treatment-responding group.
Conclusion: Consistent with the literature, a significant relationship was found between OCD patients and neurological soft signs(NSS), and OCD patients with high NSS scores were found to be resistant to treatment. The fact that the VOD-Q, DES scale scores were significantly higher in the treatment-resistant group than in the treatment-responding group showed that there was a significant relationship between OCD and dissociation. The fact that approximately 50% of OCD patients did not respond to treatment and the high dissociative and NSS scores in the treatment-resistant group showed that it was necessary to distinguish a subgroup in OCD. Much more work is needed to define dissociative-OCD as a subtype of OCD. In this sense, new studies that include sub-diagnostic categories in the spectrum of OCD and related disorders, which we can compare with the control group, where the trauma factor is seen as a marker, and comorbidities are controlled in a larger patient sample, will contribute significantly to the discussions on the subject.