Sağlık algısı ve COVİD-19 aşısına yönelik tutumlarının incelenmesi: Sağlık çalışanları örneği
Investigation of perception of health and attitudes towards the COVİD-19 vaccine: The example of healthcare professionals
Yazar: MELEK SEYHAN DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ÖZCAN AYGÜN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algı = Perception ; Aşı tereddüdü = Vaccine hesitation ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; COVID 19 = COVID 19 ; COVID 19 aşıları = COVID 19  vaccines ; Sağlık = Health ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Bu çalışmanın amacı, sağlık çalışanlarının sağlık algısı ve COVID-19 Aşısına Yönelik Tutumlarını belirlemek, sağlık algısı ile aşı tutumunun ilişkisini incelemektir. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte olan çalışma Ocak- Haziran 2022 tarihleri arasında bir şehir hastanesinde yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini 323 sağlık çalışanı oluşturmuş, veriler, sosyodemografik veri formu, Sağlık Algısı Ölçeği (SAÖ) ve COVID-19 Aşısına Yönelik Tutumlar Ölçeği (ATÖ-COVID-19) kullanılarak yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Verilerin analizinde sayı, yüzde, normal dağılıma uygunluk testleri, Pearson korelasyon analizi, bağımsız değişkelerde t testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, Kruskall Wallis H testi ve düzeltilmiş Bonferroni testi kullanılmıştır. Sağlık çalışanlarının %35.3'ünün erkek, %61.9'unun evli, %53.9'unun çocuklarının olduğu, sağlık çalışanlarının %86.1'inin sağlığını iyi olarak değerlendirdiği, %19.5'inin kronik hastalığının olduğu, %74'ünün orta düzeyde sosyo ekonomik durumunun olduğu, %61.9'unun mesleğini isteyerek seçtiği, %36.5'inin 16 yıl ve üstü çalıştığı, %61'inin hemşire olduğu ve %31.0'inin cerrahi kliniklerde çalıştığı belirlenmiştir. Mesleği hekim  olan sağlık çalışanlarının sağlık algısı ölçeği puan ortalamalarının, mesleği hemşire ve ebe olan sağlık çalışanlarına göre daha fazla olduğu, çalıştığı birim dahili klinikler olan sağlık çalışanlarının sağlık algısı ölçeği puan ortalamalarının, çalıştığı bölüm acil, ameliyathane ve yoğun bakım olan sağlık çalışanlarına göre daha fazla olduğu saptanmıştır (p<.05). Mesleği ebe olan sağlık çalışanlarının ATÖ-COVID-19 olumsuz tutum,  ATÖ-COVID-19 olumlu tutum boyutları ve ATÖ-COVID-19 puan ortalamalarının, mesleği hemşire olan sağlık çalışanlarına göre daha fazla olduğu belirlenmiştir (p<.05). SAÖ kontrol merkezi ile ATÖ-COVID-19 arasında pozitif, SAÖ Öz-farkındalık boyutu ile ATÖ-COVID-19 arasında negatif ilişki saptanmıştır (p<.05). Sağlık çalışanlarının sağlık algılarının yüksek olduğunu  ve COVID-19 aşısına yönelik tutumlarının olumlu düzeyde olduğu belirlenmiştir. Çalışmanın aşı uygulamaları konusunda oluşturulacak müdahale çalışmaları için rehber niteliğinde olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the health perception of health workers and their attitudes towards the COVID-19 Vaccine, and to examine the relationship between health perception and vaccine attitude. The descriptive and correlational study was conducted in a city hospital between January and June 2022. The sample of the study consisted of 323 healthcare professionals, and the data were collected by face-to-face interview technique using the sociodemographic data form, the Health Perception Scale (HPS) and the Attitudes towards COVID-19 Vaccine Scale (ATV-COVID-19). In the analysis of the data, number, percentage, normal distribution tests, Pearson correlation analysis, independent variables t test, One-Way Analysis of Variance, Kruskall Wallis H test and corrected Bonferroni test were used. 35.3% of health workers are male, 61.9% are married, 53.9% have children, 86.1% of health workers evaluate their health as good, 19.5% have chronic diseases, 74% have moderate socio-economic status. It was determined that 61.9% chose their profession voluntarily, 36.5% worked for 16 years or more, 61% were nurses and 31.0% worked in surgical clinics. Health perception scale mean scores of health care workers who are physicians are higher than those of health workers who are nurses and midwives, and the health perception scale mean scores of health workers who work in internal clinics are higher than those of health workers whose departments are emergency, operating rooms and intensive care units. was found to be (p<.05). It has been determined that the ATV-COVID-19 negative attitude, ATV-COVID-19 positive attitude dimensions and the ATV-COVID-19 score averages of the health workers who are midwives by profession are higher than those of the health workers who are nurses (p<.05). A positive correlation was found between HPS control center with ATV-COVID-19, and a negative relationship was found between HPS Self-awareness dimension and ATV-COVID-19 (p<.05). It has been determined that the health perceptions of healthcare professionals are high and their attitudes towards the COVID-19 vaccine are at a positive level. It is thought that the study is a guide for intervention studies to be created on vaccine applications.