Engelsiz turizm: Alanya örneği "Engelli turistlerin destinasyona ilişkin algılarının memnuniyet, tekrar ziyaret etme ve tavsiye etme niyeti üzerine etkisi"
Accessible tourism: The case of Alanya "The effect of disabled tourists' perceptions of the destination on satisfaction, revisit and recommendation intention
Yazar: PINAR KARAKUŞ
Danışman: PROF. DR. SALİHA ÖZPINAR
Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Turizmi Ana Bilim Dalı / Sağlık Turizmi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Turizm = Tourism

Özet:
Engelsiz turizm gelişmekte olan ve turizm literatüründe gün geçtikçe daha fazla
çalışılmaya başlanılan bir turizm türüdür. Engelsiz turizm/engelli turizmi, engelli
bireylerin konaklama faaliyetlerini ve farklı yerler görmek amacıyla gerçekleştirdikleri
seyahatleri içermektedir. Engelli bireyler, seyahatleri esnasında, konaklama
işletmelerinde, müze ve ören yerleri, vb. çekim merkezleri ziyaretlerinde erişim
engelleri ile karşılaşmaktadır. Engellilerin yaşamın her alanında olduğu gibi turizm
faaliyetlerine de aktif olarak katılımlarının sağlanması, diğer sağlıklı bireyler ile eşit
haklara sahip olması gerekir. Bu hakkı kullanabilmeleri ve turizm faaliyetlerine istendik
düzeyde katılabilmeleri için, karşılaşabilecekleri güçlüklerin ortadan kaldırılması
gerekir. Bu bağlamda ilk yapılması gereken bu güçlüklerin belirlenerek engelsiz turizm
olanaklarının sağlanmasıdır. Bu gerekçe ile planladığımız araştırmanın amacı, Alanya
destinasyonunu ziyaret eden engelli turistler perspektifinden engelli turist algısı, müşteri
memnuniyeti ve tekrar ziyaret etme niyeti ve belirleyicilerinin saptanmasıdır.
Araştırmanın evreni, Alanya ilçesini ziyaret eden 4 ve 5 yıldızlı otellerde
konaklayan engelli turistler oluşturmaktadır. Alanya'yı ziyaret eden engelli turist
sayısına ulaşılamadığından araştırmanın örneklemi %95 güven düzeyinde 1.000.000
kişiyi temsil etme özelliğine sahip 384 olarak belirlendi. Araştırma veriler 4 form ile
toplandı; kişisel bilgi formu, engelli turist algısı ölçeği", müşteri memnuniyeti ölçeği ve
tekrar ziyaret etme ve tavsiye etme niyeti ölçeği. Veriler 01.01.2023-31.08.2023
tarihleri arasında yüz yüze ve bırak-topla yöntemi ile toplandı. Verilerin
değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler ve student t testi, ANOVA testi,
korelasyon ve çoklu regresyon istatistik analiz yöntemleri kullanıldı. Çalışmaya
katılanların %56,2'si erkek, %35,1'i 60-69 yaş grubundadır (yaş dağılımı X±SS; min-
max 20-74). Katılımcıların %61,8'i Türkiye, %14'1'i İngiltere'den gelmiştir.
Katılımcıların milliyetinin %70,5'i Türkiye, %14,12'i İngiltere'dir. Engelli turist algısı
dağılımı 3,305±0,715 (min-max 1-5), müşteri memnuniyeti dağılımı 3,735±0,948 (min-
max 1-5) ve tekrar ziyaret etme ve tavsiye etme dağılımı 3,865±1,161 (min-max 1-
5)'dir. Çalışmada müşteri memnuniyeti eğitim durumu, sigara kullanımından negatif,
engelli turist algısından ise pozitif yönde etkilendiği saptandı (p<0.05). Tekrar ziyaret
etme ve tavsiye etme durumunun ise eğitim durumu, sosyal sınıf, sigara kullanımından
negatif, engelli turist algısından ise pozitif yönde etkilendiği tespit edildi (p<0.05).
Çalışmada ayrıca, tekrar ziyaret etme ve tavsiye etme ile müşteri memnuniyeti ve
engelli turist algısı arasında pozitif yönlü güçlü bir ilişki olduğu tespit edildi.
Sonuç olarak, çalışmanın önemli bir sonucu engelli turist algıları pozitif yönde
arttıkça müşteri memnuniyeti ve tekrar ziyaret etme niyetinin artmasıdır. Diğer önemli
sonucu ise sosyoekonomik düzeyin belirleyici olduğu, sosyoekonomik düzeyi daha iyi
olanların müşteri memnuniyetleri ve tekrar ziyaret etme ve tavsiye etme niyetinin
diğerlerine göre daha kötüdür. Bu sonuçlardan yola çıkarak Engelli turistlerle iletişim
kurarak tatil deneyimlerini sürekli olarak iyileştirmek için geri bildirim toplanmalı ve
engelli turist gruplarını ağırlamaya yönelik özel paketler veya indirimler sunulmalıdır.
Anahtar Sözcükler: Engelsiz Turizm, Engellilik, Memnuniyet, Tekrar Ziyaret Etme,
Tavsiye Etme

Abstract:
Disability-free tourism is a type of tourism that is developing and is being
studied more and more in the tourism literature. Barrier-free tourism/disabled tourism
includes accommodation activities of disabled individuals and their travels to see
different places. Individuals with disabilities encounter access barriers during their
travels, accommodation establishments, museums and archaeological sites, etc. during
their visits to attraction centres. It is necessary to ensure that disabled people actively
participate in tourism activities as in all areas of life and have equal rights with other
healthy individuals. In order for them to use this right and participate in tourism
activities at the desired level, the difficulties they may encounter should be eliminated.
In this context, the first thing to be done is to determine these difficulties and to provide
barrier-free tourism opportunities. The aim of the research we have planned with this
rationale is to determine the perception of disabled tourists, customer satisfaction and
intention to visit again and determinants from the perspective of disabled tourists
visiting Alanya destination.
The population of the research consists of disabled tourists staying in 4 and 5
star hotels visiting Alanya district. Since the number of disabled tourists visiting Alanya
could not be reached, the sample of the research was determined as 384, which has the
feature of representing 1.000.000 people at 95% confidence level. The research data
were collected with 4 forms; personal information form, disabled tourist perception
scale", customer satisfaction scale and intention to visit and recommend again scale.
The data were collected between 01.01.2023-31.08.2023 by face-to-face and drop-and-
collect method. Descriptive statistics and student t test, ANOVA test, correlation and
multiple regression statistical analysis methods were used in the evaluation of the data.
Of the participants, 56.2% were male and 35.1% were between the ages of 60-69 (age
distribution X±SS; min-max 20-74). 61,8% of the participants came from Turkey and
14,1% from England. The nationality of the participants is 70,5% from Turkey and
14,12% from England. The distribution of perception of disabled tourists is
3,305±0,715 (min-max 1-5), the distribution of customer satisfaction is 3,735±0,948
(min-max 1-5) and the distribution revisiting and recommending is 3,865±1,161 (min-
max 1-5).
In the study, it was found that customer satisfaction was negatively affected by
educational status, smoking and positively affected by the perception of disabled
tourists (p<0.05).It was determined that revisiting and recommending were negatively
affected by education level, employment status, smoking and positively affected by the
perception of disabled tourists (p<0.05). In the study, it was also determined that there
was a strong positive relationship between revisiting and recommending, customer
satisfaction and perception of disabled tourists.
As a result, an important result of the study is that as the perceptions of disabled
tourists increase positively, customer satisfaction and intention to visit again increase.
The other important result of the study is that socioeconomic level is determinative, and
those with better socioeconomic level have worse customer satisfaction and intention to
revisit and recommend than others. Based on these results, feedback should be collected
to continuously improve holiday experiences by communicating with disabled tourists
and special packages or discounts should be offered to accommodate disabled tourist
groups.
Keywords: Accessible Tourism, Disability, Satisfaction, Revisit, Recommend