Havacılıkta örgütsel sessizlik: Havaaracı bakım personelinin raporlamada bulunmamalarının nedenleri üzerine bir araştırma
Organizational silence in civil aviation: A study on the reasons not to self-report of aircraft maintenance personnel
Yazar: İLKER ÜNDER
Danışman: DOÇ. DR. ENDER GEREDE
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sivil Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Emniyet = Safety ; Emniyetli yönetim = Safety management ; Hava yolu taşımacılığı = Airline transport ; Havacılık = Aviation ; Raporlama = Reporting ; Sivil havacılık = Civil aviation ; Sivil havacılık işletmeleri = Civil aviation companies ; Örgütsel sessizlik = Organizational silence

Özet:
Yeni nesil emniyet yönetim yaklaşımları havacılık emniyet performansının sürekli artırılması esasına dayanmaktadır. Emniyet performansının sürekli artırılabilmesi ise örgütlerin yeni nesil emniyet yönetimindeki en temel araç olan Emniyet Yönetim Sistemini (EYS) kullanarak, öneylemci ve kestirimci bir yaklaşım sergilemesi ile mümkün olabilmektedir. EYS'nin başarılı bir şekilde uygulanması için zamanında, nitelikli ve zengin bir veri setine ihtiyaç duyulmaktadır. Emniyete ilişkin veri ve bilgilerin önemli bir kaynağı ise işgörenlerin yapmış olduğu gönüllü raporlamalardır. Ancak işgörenlerin, emniyetin sağlanması için çok kıymetli olan emniyetsiz olayları, sebeplerini ve risk azaltıcı önlemleri yeterince ve gönüllü olarak raporlamadıkları düşünülmektedir. Örgütlerin başarıya ulaşmalarının önündeki en büyük engel olarak görülen ve işgörenlerin örgütlerinde karşılaştıkları sorunlara ilişkin duygu, düşünce ve fikirlerini dile getirmekten kaçınmaları olarak ifade edilen örgütsel sessizlik, havacılık örgütlerinde karşımıza gönüllü raporlamadan kaçınma olarak çıkmaktadır.
Bu bağlamda araştırmanın temel amacı, havacılık örgütlerinde işgörenlerin hangi faktörlerden dolayı gördükleri emniyetsiz olaylar/durumlar karşısında ya da emniyeti arttırıcı önerileri dile getirme konusunda sessiz kalarak gönüllü raporlamada bulunmadıklarının nedenlerini boyutlar halinde ortaya koymaktır. Bu kapsamda çalışma, havacılık emniyetinin sağlanmasında kilit rol üstlenen havaaracı bakım kuruluşlarındaki işgörenler ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında araştırmanın problemine ve araştırma sorularına uygun olarak bir veri toplama aracı geliştirilmiştir. 483 işgörenden elde edilen verilerin önce geçerlilik ve güvenirlilik analizleri yapılmıştır. Sonrasında açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılarak havacılıkta gönüllü raporlamamanın nedenlerine ilişkin yapı test edilmiştir. Sonuç olarak işgörenlerin, ilişkisel ve prososyal sessizlik, umursamazlık yaklaşımına dayalı sessizlik, boyun eğmeye ve kabullenmeye dayalı sessizlik ve korkuya ve korunmaya dayalı sessizlik faktörlerine bağlı olarak gönüllü raporlamada bulunmadıkları tespit edilmiştir.

Abstract:
New generation safety management approaches are based on the principal of continuous improvement of safety. Ensuring the continuous improvement of safety is only possible by using Safety Management System (SMS) which is the basic tool in new generation safety management approach and showing a proactive and predictive approach. To carry out SMS successfully, there is a need for qualified and rich data set. An essential resource of safety related data and information is voluntary reports of personnel. Nevertheless, it is thought that the personnel do not report unsafe conditions, events and their reasons and risk reducing precautions adequately and voluntarily which is very valuable to ensure safety. Organizational silence, the biggest obstacle of organizational success, is stated as avoiding of personnel to express feelings, opinions and ideas about the organizational issues, correspond to avoiding from voluntary reporting in aviation organizations. 
In this context, this study aims to exhibit the dimensions of reasons not to report the unsafe events/conditions or to avoid to articulate safety increasing suggestions. In this content this study is carried out with the personnel of aircraft maintenance organizations who play the key role in ensuring the safety performance. To achieve this goal, we developed a data gathering tool. We first made reliability and validity analysis to the data collected from 483 personnel. Then we tested the structure of reasons not to voluntary report in aviation organizations with explanatory and confirmatory factor analysis. As a consequence, we ascertained that personnel in aircraft maintenance organizations do not report voluntarily for four reasons. These four factors are prosocial and relational silence, disengaged silence, acquiescent silence and defensive silence.