Kentsel bir bölgede 18-64 yaş arasındaki erişkinlerde sigara kullanımı ve pasif sigara maruziyetinin nedenselliği ve yaşam kalitesi ile ilişkisi
The causality of smoking and passive cigarate exposure and their effects on the quality of life in an urban district
Yazar: KÜBRA KAYGISIZ ESGİN
Danışman: PROF. DR. ERHAN ESER
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Kentler = Cities ; Sigara dumanı kirliliği = Tobacco smoke pollution ; Sigara içme = Smoking ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Manisa Şehzadeler ilçesinde kentsel bir Aile Sağlığı Merkezi (ASM) bölgesinde 18-64 yaş arası yetişkinlerde sigara kullanımı, pasif sigara maruziyetinin nedenselliği ve yaşam kalitesi ile ilişkisini değerlendirmektir. 
Gereç ve Yöntem: Toplum tabanlı kesitsel bir çalışma olan bu araştırma Manisa'nın Şehzadeler ilçesinde kentsel bir ASM bölgesine kayıtlı 18-64 yaş arası yetişkinlerde yapılmıştır. Araştırma evrenini kentsel bir ASM bölgesine kayıtlı 18-64 yaş arası 6574 kişi oluşturmaktadır. Örnek büyüklüğü %95 güven düzeyi %5 sapma ve %31 prevalans ile 434 olarak hesaplanmıştır. Çalışmaya katılım oranı %83.3'tür. Araştırmanın bağımlı değişkenleri sigara kullanımı, pasif sigara dumanı maruziyeti, yaşam kalitesi ve sigara kullanma tutum ve bırakma davranışıdır. Bağımsız değişkenleri sosyodemografik değişkenler, sağlık riskleri ve antropometrik göstergeler, sosyal ilişkiler, ruhsal durum değerlendirmesi, sigara bağımlılık düzeyi ve sigara kullanımı ile ilgili diğer tanımlayıcı değişkenlerdir. 
Bulgular: Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 39.0±11.8, %67.7'si kadındır. Çalışmamızda katılımcıların %35.3'ü sigara kullanmaktadır. Erkeklerin %47.9'u, kadınların ise %29.3'ü sigara kullanmaktadır. Çok değişkenli analizlerde erkekler 1.88 kat (%95GA:1.08-3.29), çalışan bireyler 1.92 (%95GA:1.12-3.30) kat, alt sosyal sınıftakiler 2.28 kat (%95GA:1.19-4.37)  ve alkol kullananlar 11.21 kat (%95GA:5.43-23.11) daha fazla sigara kullanmaktadır. Bu araştırmada kişilerin %43.5'i evde, %29.6'sı işyerinde ve %68.9'u dışarıda sigara dumanına maruz kaldığını belirtmişlerdir. Bu çalışmada aktif olarak çalışan yetişkinler 2.06 kat (%95GA:1.25-3.39), alt sosyal sınıftakiler 1.85 kat (%95GA:1.14-3.00), alkol kullananlar 2.57 kat (%95GA:1.15-5.74) daha fazla pasif sigara dumanına maruz kalmaktadır. Çalışmamızda sigara kullanımı (OR:1.14 %95GA:0.65-1.97) ve pasif sigara dumanı maruziyeti (OR:0.52 %95GA:0.04-6.73) ile yaşam kalitesi arasında bir ilişki bulunmamıştır. Yaşam kalitesi uyku problemi olanlarda 3.94 kat (%95GA:1.56-9.94) ve depresif duyguduruma sahip bireylerde 9.20 kat (%95GA:3.32-25.51) daha kötü bulunmuştur.
Sonuçlar: Sigara kullanımını ve pasif sigara dumanı maruziyetini etkileyen ortak değişkenler gelir getiren bir işte çalışmak ve alkol kullanımıdır. Sigara kullanımı ve pasif sigara dumanı maruziyetini azaltmak için sigara denetimleri daha efektif yapılmalı, Yeşilay gibi kuruluşlarla beraber çalışılmalı ve iş sağlığı güvenliği birimleri ile ortak hareket edilmelidir. Sigara kullanımı veya pasif sigara dumanı ile yaşam kalitesi ilişkisini göstermek için daha çok çalışmaya ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: sigara kullanımı, pasif sigara maruziyeti, yaşam kalitesi

Abstract:
Objective: The aim of this study is to evaluate the casuality of smoking and passive smoking exposure and thier relationship with quality of life in adults aged 18-64 in an urban Family Health Center (FHC) district in Şehzadeler/Manisa.
Materials and Methods: This is a cross-sectional study, conducted in adults between the ages of 18-64 registered in an urban FHC district in Şehzadeler/Manisa. The population of the research consists of 6574 people aged 18-64 who are registered in an urban FHC region. The sample size was calculated as 434 with 95% confidence level, 5% deviation and 31% prevalence. The participation ratio of the study is 83.3%. Dependent variables of the research are smoking, passive cigarette smoke exposure, quality of life and smoking attitude and quitting behavior. Independent variables of the study are sociodemographic variables, health risks and anthropometric indicators, social relations, mood assessment, cigarette addiction level and other descriptive variables related to smoking.
Findings: The mean age of the is 39.0 ± 11.8, and 67.7% are women. 47.9% of men and 29.3% of women has been smoking. In multivariate analyzes, men are 1.88 times (95GA: 1.08-3.29), working individuals are 1.92 (95GA: 1.12-3.30) times, those in the lower social class are 2.28 times (95GA: 1.19-4.37), and those who use alcohol are 11.21 times (95%: 5.43-23.11) smokes more. In this study, 43.5% of the people stated that they were exposed to cigarette smoke at home, 29.6% at work and 68.9% outside. In this study, actively working adults 2.06 times (95GA: 1.25-3.39), those in the lower social class 1.85 times (95%: 1.14-3.00) and alcohol users 2.57 times (95GA: 1.15-5.74) more exposes to cigarrette smoke. No relationship was found between smoking and quality of life (OR: 1.14% 95GA: 0.65-1.97) and passive cigarette smoke exposure and quality of life (OR: 0.52% 95GA: 0.04-6.73). Quality of life was found 3.94 times (95% CI: 1.56-9.94) worse in individuals with sleep problems and 9.20 times (95% CGA: 3.32-25.51) worse in individuals with depressive mood.  
Conclusion: Common variables that increases cigarette smoking and passive cigarette smoke exposure are working in an income-generating job and using alcohol. To reduce smoking and passive cigarette smoke exposure, community level cigarette checkings controls should be done more effectively, in collaboration with organizations such as Yeşilay (Green Crescent) and cooperate with occupational health and safety units.
Key words: smoking, passive cigarette exposure, quality of life