Geçiş maliyetleri ve ağ etkileri: Ajan temelli hesaplamalı iktisat yaklaşımı
Switching costs and network effects: An agent based computational economics approach
Yazar: HAKKI KUTAY ÇİLİNGİROĞLU
Danışman: PROF. DR. ERCAN EREN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ajan tabanlı modelleme = Agent based modeling ; Ağlar = Networks ; Benzetim = Simulation ; Geçiş maliyetleri = Switching costs

Özet:
Modern ekonomide birbirleri ile uyumsuz ürünlerin rekabeti, geçiş  maliyetleri ve ağ etkileri kavramları ile sıklıkla açıklanmaktadır. Geçiş maliyetleri ve  ağ etkileri literatürlerinde hem analitik hem de ampirik analizlere rastlamak mümkündür. Bu analizlerin büyük çoğunluğu geleneksel tekniklerin hakim olduğu, gerçek dünya koşullarını fazlasıyla soyutlayan varsayımlar aracılığı ile yapılsa da, rekabetin doğasından gelen kompleksite yeni metodolojilere ve disiplinlere ihtiyaç duymaktadır. Çalışmada geçiş maliyetleri ve ağ etkilerini, otonom ve etkileşimde olan ajanların bulunduğu bir piyasa ortamı için simülasyon teknikleri ile analiz edilmiştir. Bu analizin temelini ifade etmek adına, sırası ile geçiş maliyetleri ve ağ etkileri farklı bölüm başlıkları altında anlatılmıştır. Geçiş maliyetleri için rekabetin karakteristiği, oligopol piyasa dinamikleri, piyasaya giriş bariyerleri, karlılık düzeyleri ve tüketici beklentilerinin rekabete olan etkisi gibi konular incelenmiştir. Ağ etkisi için de kritik düzey, koordinasyon başarısızlıkları, tamamlayıcılık ilkesi ve ağ yapıları ön plana çıkan konulardır. Ardından, gerçek dünya koşullarının karmaşıklığını kompleksite kavramı üzerinden bilimsel çerçevede sunan ve bu çerçeveyi modelleyebilecek olan ajan bazlı hesaplamalı iktisat konusu sunulmuştur. Tüm bu incelemenin ışığında geçiş maliyetleri ve ağ etkileri altında duopol rekabet ortamını, ajan temelli hesaplamalı iktisat araçları ile inceleyen bir simülasyon modeli geliştirilmiştir. Çalışmada kullanılan simülasyon araçları sistemin ortaya çıkardığı düzeni veya düzensizlikleri deneysel olarak gözlemleme şansı verirken, teorinin ortaya attığı yaklaşımları deneme ve yorumlama imkanı da verir. Kullanılan ajan bazlı hesaplama teknikleri homojenlik, tam bilgi, etkileşimsiz ajanlar gibi alışıla gelmiş varsayımları yumuşatmış ya da ortadan kaldırmıştır. Simülasyon sonuçları hem ana akım iktisatta kabul gören tam bilgiye ve sınırsız becerilere sahip olan iktisadi bireyin rasyonel çerçevesinden hem de eksik bilgiyle yapılacak olan değerlendirmenin potansiyel sonuçları açısından iki farklı şekilde değerlendirilmiştir. Tam bilgi perspektifi literatür ile uyumlu bir sonuç üretirken, eksik bilgi ile oluşabilecek büyük sapmalar gösterilmiştir. Bu çalışma ayrıca bu sapmaların istikametini yorumlayabilecek olan genetik ve evrimci algoritmaları kullanacak gelecek çalışmalar için yol gösterici olacaktır.


Anahtar kelimeler: Ajan Temelli Hesaplamalı İktisat, Geçiş Maliyetleri, Ağ Etkileri, Simülasyon

Abstract:
In many parts of modern economies; competition is increasingly characterized by switching costs and network effects phenomenon of incompatible products. Both switching costs and network effects literature contains analytical and empirical analyses which always use general assumptions unable to encapsulate entire real world issues like other economic topics. So the complexity surrounding our environment requires us to seek new methodologies and disciplines. I have analyzed switching costs and network effects together with a new simulation approach to modeling systems composed of autonomous and interacting agents.I have demonstrated various concepts about the switching cost which like competition issues, entry barriers, oligopoly dynamics, level of profits and type of customer expectations. Similarly I have represented network effect concepts, particularly in regard to critical mass, coordination failures, network formalities and complementarity issues. After representing switching cost and network effect, I have provided a brief introduction to complexity and agent based computational economics (ACE) which is one of the simulation tools for complex economic systems. I have developed an agent based computational model of duopolistic competition in order to analyze how network effects and switching costs shape competitive outcomes by simulation methods. This study aims to test, critique and comment mainstream theories of the switching costs and network effects, as well as offering an empirical understanding of how particular observed regularities and irregularities have evolved by using the methodology of ACE. In the complete information perspective which is consistent with formal literature, I assume that each agent knows all about other agents' information and properties and has perfect cognitive abilities so that they can easily maximize their utilities and profits. In these perspectives I have observed similar simulation results consistent with formal literature. As for the incomplete information perspective, cognitive abilities come into prominence that make model more difficult to solve. Even though the integration of both the collective (network effect) and the individual (switching cost) dimensions in the same framework is a real challenge for cognitive perspective, this study will evolve to this direction in order to analyze dynamic features of markets viewed as cognitive and complex social interactive systems.


Keywords: Agent-based Computational Economics, Switching Costs, Network Effects, Simulation