Zard x Hacıhaliloğlu melezi F1 kayısıların şarka hastalığına dayanıklık durumlarının belirlenmesi
Plum pox virus resistance of hybrid F1 apricots produced by hybridizing Zard and Hacihaliloğlu varieties
Yazar: ADIL MOHAMED ALI EDRIS ADIL MOHAMED ALI EDRIS
Danışman: DOÇ. DR. KAHRAMAN GÜRCAN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology
Dizin: Erik = Plum ; Kayısı = Apricot ; Markörler = Markers ; Prunus armeniaca = Prunus armeniaca

Özet:
ÖZET

Kayısı (Prunus armeniaca L.), ılıman bölgelerde küresel olarak yetişen bir meyve türüdür. Şarka hastalığına nedenolan plum pox virüsü (PPV), kayısı üretiminin önündeki birincil engel olarak tanımlanmıştır. Türkiye hem kuru hem de taze kayısı üretiminde dünyanın lider üreticisidir. Türkiye'deki önemli kayısı çeşitleri PPV'ye hassastır. Bu çalışmada, PPV'ye hassas kurutmalık "Hacıhaliloğlu ile PPV'ye dayanıklı Zard çeşidi melezlenerek kurutmalık karakterine sahip ve PPV'ye dayanıklı melez kayısıların (F1) elde edilmesi amaçlamıştır. Melezleme 2018 yılında Kayseri'de gerçekleştirilmiştir. 241 adet fidan üretilmiştir. Fidanlar bir yıl fidan poşetinde yetiştirildikten sonra 3x2 m aralıkla deneme parseline dikilmiştir. F1 melez bitkilerin dayanıklılık durumunu belirlemek için dayanıklılığı kodlayan başlıca aday gen lokusu PPVres ile ilişkili 5 bp'lik bir delesyondan geliştirilmiş olan ZP002 moleküler markörü kullanılmıştır.  F1 bitkilerin 237'u PPVres lokusunu heterozigot taşınırken, dört F1 melezin ise PPVres için homozigot dayanıklı olduğu bulunmuştur. 3 adet homozigot dayanıklı melez bitkinin tüm genom DNA'sı dizilenmiş, Hacıhaliloğlu ve Zard çeşitlerinin birinci bağlantı grubu üst kolu üzerine yer alan 300 kb uzunluğundaki DNA bölgesi ile eşleştirilmiş, bu bölgede yer alan PPVres lokusundaki alelik varyasyon incelenmiştir. ZP002 markörü ve genom dizileme çalışmaları sonucunda Zard çeşidinin PPVres için homozigot olduğu belirlenmiştir. Ayrıca F1 popülasyonundaki melez bitkiler PPV-T ırkı ile inoküle edilmiştir. Moleküler testlere ek olarak, ileriki yıllarda elde edilecek biyolojik denemenin sonuçları, melez bitkilerin (F1) şarka hastalığına dayanıklılık durumlarını belirlemede önemli olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Melez Kayısı, F1, Erik Pox Virüsü, ZP002 Marker, PPV Dayanıklı.

Abstract:
ABSTRACT

 
The apricot (Prunus armeniaca L.) is a fruit species that grows globally in temperate regions. Plum pox virus (PPV), which is the cause of Sharka disease, has been found to be the main problem with apricot production. Türkiye is the world's leading producer of both dry and fresh apricots. The main varieties of apricots in Türkiye are susceptible to PPV. In this study, it was aimed to obtain PPV-resistant hybrid apricots (F1) by hybridizing "Hacıhaliloğlu" and the PPV-resistant "Zard" variety. Crossbreeding was conducted in 2018 in Kayseri, Türkiye. A total of 241 seedlings were produced. After the seedlings were grown in a greenhouse for a year, they were planted in the trial parcel at 3 x 2 m intervals. The resistance status of F1 hybrid plants was figured out by using the molecular marker ZP002, which was designed to detect a 5 bp deletion in PPVres main candidate gene locus for PPV resistance (PPVres). A total of 237 progenies were found to be heterozygous for resistant genes, while four progenies were found to be homozygous for resistant genes. The whole genome DNA of three homozygous resistant progenies were sequenced and compared with a 300 kb long DNA segment of the first linkage group (LG1) of the "Hacıhaliloğlu" and "Zard" varieties. The allelic variation in the locus was detected. The results of the ZP002 marker and genome-wide association studies showed that the "Zard" variety was homozygous for PPVres. Furthermore, the progenies in the F1 population were inoculated with an isolate of PPV-T strain. In addition to molecular testing, the results of biological experiments will help us figure out how resistant progenies (F1) are to the Sharka disease.

Keywords: Hybrid Apricots, F1, Plum Pox Virus, ZP002 Marker, PPV Resistance.