Bazı yenilebilen böceklerin in vitro genotoksik ve oksidatif etki potansiyellerinin incelenmesi
Biomonitoring of the genotoxic and oxidative effects potentials of some insects in vitro
Yazar: KÜBRA KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT İNCEKARA
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
İnsanoğlu yüzyıllardan beri böcekleri önemli bir besin kaynağı olarak tüketmiştir. Modern çağlarda ise böcek yeme birçok toplulukta azalmıştır. Ancak dünya çapında dağılmış olan çeşitli kültürler arasında böcekler, protein, yağ, mineral ve vitaminlerin ana kaynağı olan ve tercih edilen bir gıda halindedir. Yenilebilen böceklerin dünyada bu kadar yaygın olmasına karşın literatürde bunların genotoksik ve oksidatif etkileriyle ilgili sınırlı bilgi mevcuttur. Bu tez çalışmasında, suda çözünebilen Bambu kurtçuğu (BK), Gübreböceği (GB), Uçan çekirge (UÇ), Danaburnu (DB) ve Dokumacı karıncalar (DK) ekstrelerinin insan kan kültürleri üzerinde genotoksik ve oksidatif etki potansiyelleri değerlendirildi. Sulu ekstreler 12 farklı konsantrasyonda (0-2000 mg/L) kültürlere uygulandı. In vitro şartlarda sulu ekstrelerin oluşturduğu DNA ve kromozom hasarlarının tespitinde mikroçekirdek (MÇ) testi kullanıldı. Böcek ekstrelerinin oksidatif etkilerini değerlendirebilmek için de toplam antioksidan kapasitesi (TAK) ve toplam oksidatif durum (TOD) seviyeleri ölçüldü. Sonuçlarımız, test edilen konsantrasyonlarda bu ekstrelerin genotoksik etkilerinin bulunmadığını ortaya çıkardı. Ancak ekstreler, hem TAK hem de TOD seviyelerinde doza bağlı değişimlere yol açtı. Bu bulgulara dayanarak çalışılan böceklerin güvenle tüketilebileceği ancak oksidatif strese bağlı olarak ortaya çıkabilecek hücresel hasarları da dikkate almak gerektiği kanaatine varıldı. Oksidatif ve genotoksik değerlendirmeler için bu in vitro yaklaşımın, yenilebilen böceklerin potansiyel sağlık risklerini değerlendirebilmek için de faydalı olabileceği ileri sürüldü.

Abstract:
Humans have consumed insects an important food resource for thousands of years. In modern times, eating insects has declined in many societies. Yet, among various cultures scattered throughout the world, insects remain a preferred food and an essential source of protein, fat, minerals and vitamins. Although edible insects have become so widespread in the world, very limited information is available concerning with their genotoxic and oxidative effects in the literature. In this thesis study, the genotoxic potentials of water soluble extracts of Bamboo Worms (BK), Dung Beetles (GB), Flying Grasshopper (UÇ), Mole Crickets (DB) and Weaver Ants (DK) have been assesed on cultured human blood cells. The extracts were added to the cultures at 12 different concentrations (0-2000 mg/L). Micronucleus (MN) tests were used to monitor the DNA and chromosomal damage produced by aqueous extracts in vitro. To assess the oxidative effects of these insect extracts, total antioxidant capacity (TAC) and total oxidant status (TOS) levels were also measured. Our results indicated that these extracts did not show genotoxic effects at the tested concentrations. However, the extracts caused dose dependent alterations in both TAC and TOS levels. Based on the findings, it was concluded that the studied insects can be consumed safely, but it is necessary to consider the cellular damages which are likely to appear depending on oxidative stress. It has been also suggested that this in vitro approach for oxidative and genotoxicity assessments may be useful to evaluate the potential health risks of edible insects.