Şeker mısırda (Zea mays saccharata Sturt.) ekim sıklığı ve azot dozlarının taze koçan verimi ile verim öğeleri üzerine etkisi
Effect of different plant densities and nitrogen doses on fresh ear yield and yield components of sweet corn (Zea mays maccharata Sturt.)
Yazar: ERKAN özata
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN GEÇİT
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma; İki yıl süre ile (2010 ve 2012) Merit (F1) şeker mısır çeşidini altı farklı ekim sıklığında yetiştirerek (50x15, 50x20, 50x25, 70x10, 70x15, 70x20 cm)  ve beş değişik azot dozu (N5, N10, N15, N20, N25 kg/da) uygulanarak, ekim sıklığı ve azot dozlarının taze koçan verimi ile verim öğelerindeki değişimin incelenmesi ve şeker mısır için en uygun ekim sıklığı ve azot dozunun belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. 
Araştırma sonucunda ekim sıklıklarına göre en yüksek taze koçan verimi 2010 yılında 1018 kg/da ile 50x25 (8 bitki/m2) ekim sıklığından, 2012 yılında ise 1319 kg/da ile 50x20 (10 bitki/m2) ekim sıklığından alınmıştır. En düşük taze koçan verimi birinci yılda 833 kg/da ile 70x10 (14 bitki/m2) ekim sıklığı uygulamasından, ikinci yılda ise 1196 kg/da ile 50x25 (8 bitki/m2) ekim sıklığı uygulamasından alınmıştır. Azot dozlarına göre en yüksek taze koçan verimi birinci yılda 1123 kg/da ile N25 azot dozundan, ikinci yılda 1336 kg/da ile N20 azot dozundan belirlenmiş, en düşük taze koçan verimi ise her iki yılda da (639-986 kg/da)  N5 azot dozundan elde edilmiştir. 
Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; m2de bitki sayısı (ekim sıklıkları) arttıkça taze koçan verimi, taze tane verimi, hasıl verimi, pazarlanabilir koçan sayısı, tepe püskülü çıkarma süresi, koçan püskülü çıkarma süresi, olgunlaşma süresi, bitki boyu, ilk koçan yüksekliği ve koçan uç boşluğu artmıştır. Buna karşılık koçan uzunluğu, koçan çapı, koçanda sıra sayısı, koçanda tane sayısı, tek koçan ağırlığı, tek koçanda taze tane ağırlığı, bitki başına koçan sayısı, suda çözünebilir kuru madde miktarı azalmıştır. Ekim sıklığının tanede protein ve tanede yağ oranına etkisi istatistiki yönden önemsiz olmuştur. 
Azot dozları yönünden uygulanan azot dozları arttıkça;  bitki boyu, ilk koçan yüksekliği, koçan uzunluğu, koçan çapı, koçanda sıra sayısı, koçanda tane sayısı, tek koçan ağırlığı, tek koçanda taze tane ağırlığı, bitki başına koçan sayısı, taze koçan verimi, taze tane verimi, pazarlanabilir koçan sayısı, hasıl verimi, tanede protein oranı ve suda çözünebilir kuru madde miktarını artmış, tepe püskülü çıkarma süresi, koçan püskülü çıkarma süresi, olgunlaşma süresi, koçan uç boşluğu ve tanede yağ oranını azalmıştır.

Abstract:
This study was conducted to investigate the effect of six different sowing densities (50x15, 50x20, 50x25, 70x10, 70x15, 70x20 cm) and five different nitrogen doses (N5, N10, N15, N20, N25 kg / da) on fresh ear yield and yield components and determine the best suitable sowing density ana nitrogen dose for sweet corn.   
As a result of the research, the highest fresh ear yield  which was 1018 kg/da was obtained from 50x25  unit (8 plant/m2) sowing density in 2010, while 1319 kg/da was obtained from 50x20 (10 plant/m2) in 2012. The lowest fresh ear yield (833 kg/da) was taken from 70x10 (14 plant/m2) sowing density in the first year and the lowest yield (1196 kg/da) was determined from the 50x25 (8 bitki/m2) sowing density in the second year. The highest fresh ear yield (1123 kg/da)  was obtained from the N25 nitrogen dose in the first year and N20 dose gave the highest fresh ear yield with 1336 kg/da value in the second year. Combined data showed that the lowest yield was taken from N5 nitrogen dose in both years (639-986 kg/da). 
According to the results, when plant number of m2 increasing fresh ear yield, fresh grain yield, gren yield, number of marketable ear, days to tasseling, days to silking, duration of maturity, plant height, ear height and ear tip clearance  increased .  On the other hand ear length, ear diameter, number of row per ear, number of kernel per ear, one ear weight, a single fresh grain weight per ear, number of ears per plant, total soluble solids content decreased. The effect of sowing density on grain protein and grain oil  was statistically insignificant.
With increasing doses of nitrogen, plant height, ear height, ear length, ear diameter, kernel row number, number of grains per ear, one ear weight, a single fresh grain weight per ear, number of ears per plant, fresh ear yield, fresh grain yield, number of marketable ear, green yield, grain protein content and amount of soluble solids increased, tasseling period, ear days to silking, maturity period, ear tip emptiness and oil rate decreased.