Muhammed Şerifî'nin hayatı, edebî kişiliği, eğitim anlayışı ve ?Pend-i Gülistan? adlı eseri (inceleme-tenkitli metin)
The life of Muhammed Şerifî, his literary personality, his education approach and his Pend-i Gulistan (analysis-critical text)
Yazar: FERDİ KİREMİTÇİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SERHAN ALKAN İSPİRLİ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Biyografi = Biography ; Edebiyat = Literature ; Muhammed Şerifi = Muhammed Şerifi ; Nasihatname = Nasihatname ; Pendnameler = Pend-names ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Çalışmamızın amacı, XIX. yüzyıl şairlerinden Erzurumlu Muhammed Şerifî'nin hayatı, eserleri, edebî kişiliği ve eğitim anlayışını belirlemek; şaire ait Pend-i Gülistan adlı didaktik eserin tenkitli metnini ortaya koymaktır.Diyarbakırlı Ahmed Mürşidî'nin ?Pend-i Mürşidî? adlı eserine nazire olarak yazılmış bu eser, Şerifî'nin dinî-ahlaki kitaplardan ve şahsi tecrübelerinden hareketle pek çok konuyu işlediği oldukça hacimli bir eserdir. Şerifî, eserini 98 bölüm ve 403 varak hâlinde, toplam 12505 birimden oluşacak şekilde meydana getirmiş; eserde çeşitli hikâyeleri, ayet-hadisleri ve Türk kültür ve geleneklerine ait malzemeleri sade bir dille işlemiştir. Çalışmamız, giriş ve onu izleyen üç bölümden oluşmaktadır:Giriş bölümünde klasik Türk edebiyatı öğretici metin türlerinden olan ?pendnameler? hakkında bilgi verilmiştir.Birinci bölümde Şerifî'nin hayatı, eserleri ve edebî kişiliği dikkatlere sunulmuştur.İkinci bölümde Pend-i Gülistan'ın şekil ve muhteva bakımından incelemesi yer almaktadır. Eserin yazılışı, dil-anlatım özellikleri ve içeriği hakkında bilgi veren bu bölümde, şairin ele aldığı dinî-tasavvufi-ahlaki unsurlar ve eğitim anlayışı belirlenmiştir.Üçüncü bölümde Pend-i Gülistan'ın tespit edilebilen üç nüshasının tenkidi yapılmıştır. Bu bölümde, eserin genel değerlendirilmesi yapılarak günümüz açısında önemi üzerinde durulmuştur.Şerifî, eserini sanat kaygısından çok bireye ve topluma ışık tutmak için yazdığını belirtmiştir. Bu yüzden öğütlerinin dikkate alınmasını ve davranışa dönüştürülmesini tavsiye eder. Pend-i Gülistan'da Şerifî'nin bilgi, ahlak ve insani değerlerle yoğrulmuş bir insan modelini arzuladığı görülmektedir.

Abstract:
The aim of our study is to identify life, works, literary personality and training personality of 19th century poet Erzurumlu Muhammed Şerifî and to produce critıcal text of his didactic work named Pend-i Gülistan.Pend-i Gülistan, written parallel to Pend-i Mürşidî by Diyarbakırlı Ahmed Mürşidî, is a voluminous work in which Şerifî wrote about religious moral books and his personal experiences. Şerifî?s work is formed of 98 chapters, 403 pages and 12505 units in total. He expressed various stories, verses of the Quoran, traditions and materials belong to Turkish culture and traditions in a simple language in his work. Our study consists of introduction and other three parts.In the introduction chapter, information has been given about ?pendnameler?, one of the types of didactic classical Turkish literature.In the first chapter, Şerifî?s life, his works and his literary personality are presented.In the second chapter, the analysis of Pend-i Gülistan on account of its shape and content takes place. This part in which form, language-expression and content of the work is told, identifies poet?s educational approach and his religious -sufistic- moral elements.In the third chapter, three copies, could be ascertained up to now, of Pend-i Gülistan are criticized. In this part, Pend-i Gülistan?s present importance is emphasized by generally assessing.Şerifî stated that he had written his work with not art care so much but for sheding light on society and individual. Thus, he suggests his advices to be taken into consideration and to be carried out. In Pend-i Gülistan, It is clear that Şerifî wishes a human model comprised of knowledge, moral and humanely values.