Tokat ili mahallelerinin toponomik analizi
Toponomic analysis of Tokat province neighborhoods
Yazar: BERNA ARIKAN
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN MERTOL
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafya = Geography ; Mahalleler = Neighborhoods ; Tokat = Tokat ; Toponomiya = Toponymy ; Yerleşme =

Özet:
Tokat ilindeki mahalle adlarının ele alındığı bu araştırmanın amacı mahalle adlarının coğrafi bir bakış açısıyla, bulunduğu mekân ile ilişkisini coğrafi prensipler doğrultusunda incelemektir. Bu çalışmada Tokat ilinde yer alan mahallerin geçmişten günümüze doğru eski ve yeni adları ortaya konulmuş, bu mahalle adlarının ne anlama geldiği tespit edilmiş ve anlamları üzerinde etkili olan coğrafi unsurları vurgulayarak fiziki, beşerî ve ekonomik özelliklerine göre sınıflandırma yapılmıştır. Çalışma sahasının sınırlarını Tokat ili Merkez ilçe dahil olmak üzere 12 ilçe oluşturmaktadır. Tokat ili sınırları içerisinde yer alan belde yerleşmeleri ve bu beldelere ait mahalleler çalışmaya dahil edilmemiştir.  Bu doğrultuda Tokat ilçe merkezlerinde yer alan 186 mahalle ele alınmıştır. 
Bu araştırma için gerekli veriler literatür çalışması ve saha çalışmalarıyla elde edilmiştir. Araştırma alanı ile ilgili daha önce yapılmış çalışmalardan faydalanılarak çalışmanın alt yapısı oluşturulmuştur. Gerek resmî kurumlardan alınan veriler gerekse araştırmanın asıl veri kaynağını oluşturan Tokat ili sınırları içinde yer alan merkez mahallelerde yapılan gezi, gözlem, yerel halk ile yapılan görüşmeler ve incelemeler sonucunda elde edilen bilgiler, coğrafyanın ilkeleri doğrultusunda ortaya konularak çalışma tamamlanmıştır. 
Araştırma sahasındaki mahallelerin %17,7'si adını fiziki coğrafya özelliklerinden %64,5'i beşerî coğrafya özelliklerinden ve %9,1'i ekonomik coğrafya özelliklerinden almaktadır. Bu sınıflandırmalara dahil olamayan diğer mahalle adları ise %8,6'lık bir orana sahiptir. Adını fiziki coğrafya özelliklerinden alan mahalleler arasında en yüksek oran (%34) hidrografyaya aittir. Beşerî coğrafya özelliklerinin mahalle adlarında görüldüğü en yüksek oran şahıs ve unvan adları (%46) kategorisine aittir. Bu başlık altında ise en fazla oran Cumhuriyet Öncesi Dönemi şahıslarına aittir. Burada Türk tarihi boyunca etkili olan kumandan, komutan, devlet adamı ve padişahların isimlendirmede etkili olduğu görülmüştür. Ekonomik coğrafya özelliklerinin mahalle adlarında görüldüğü en yüksek oran ise tarım (%41) kategorisine aittir.  Diğer mahalle adları başlığı altında incelenen mahalleler ise anlamına ulaşılabilen ve anlamına ulaşılamayan mahalleler olmak üzere iki gruba ayrılmıştır.

Abstract:
The purpose of this research, which deals with the neighborhood names in Tokat province, is to examine the relationship of neighborhood names with the place they are located from a geographical point of view in accordance with geographical principles. In this study, the old and new names of the neighborhoods in Tokat province from the past to the present have been revealed, what these neighborhood names mean has been determined and classification has been made according to their physical, human and economic characteristics by emphasizing the geographical elements that have an impact on their meanings. The boundaries of the study area are made up of 12 districts, including the central district of Tokat province. Settlements in towns located within the borders of Tokat province and neighborhoods belonging to these towns were not included in the study.  In this direction, 186 neighborhoods located in Tokat district centers were considered. 
The necessary data for this research have been obtained through literature studies and field studies. The infrastructure of the study has been created by using the previously conducted studies related to the research area. Both the data obtained from official institutions and the information obtained as a result of trips, observations, interviews with local residents and investigations conducted in the central neighborhoods located within the borders of Tokat province, which constitute the main data source of the research, were revealed in accordance with the principles of geography and the study was completed. 
17.7% of the neighborhoods in the research area are named after physical geography features, 64,5% are named after human geography features, and 9.1% are named after economic geography features. Other neighborhood names that cannot be included in these classifications have a rate of 8,6%. The highest proportion (34%) belongs to hydrography among the neighborhoods that get their name from physical geography features. Dec. The highest proportion of human geography characteristics seen in neighborhood names belongs to the category of personal and title names (46%). Under this heading, the highest proportion belongs to the individuals of the Pre-Republican Period. Here, it has been seen that commanders, commanders, statesmen and sultans who have been influential throughout Turkish history have been influential in naming. The highest proportion of economic geography characteristics seen in the names of neighborhoods belongs to the category of agriculture (41%).  The neighborhoods examined under the heading of other neighborhood names are divided into two groups: neighborhoods whose meaning can be reached and neighborhoods whose meaning cannot be reached.