Lise öğrencilerinde DKAB eğitimi ile saldırganlık arasında dindarlık ve ahlaki olgunluğun aracılık rolünün incelenmesi
The mediating role of religiosity and moral maturity in the relationship between religious culture and ethical knowledge education and aggression in the high school students
Yazar: MUSTAFA FATİH AY
Danışman: PROF. DR. NURULLAH ALTAŞ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ahlaki olgunluk = Moral maturity ; Din eğitimi = Religious education ; Din kültürü ve ahlak bilgisi dersi = Religious culture and moral knowledge lesson ; Din-ahlak ilişkisi = Religion-moral relation ; Dindarlık = Religiousness ; Lise öğrencileri = High schools students ; Saldırganlık = Aggressiveness

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın temel amacı,  lise öğrencilerinde DKAB eğitimi ile saldırganlık arasında dindarlık ve ahlaki olgunluğun aracılık rolünün olup olmadığının belirlenmesidir. Bu genel amaç çerçevesinde şu araştırma sorularına cevap aranmıştır: DKAB eğitimi, saldırganlığı yordamakta mıdır? DKAB eğitimi, dindarlığı ve ahlaki olgunluğu yordamakta mıdır? Dindarlık ve ahlaki olgunluk, saldırganlığı yordamakta mıdır?
Yöntem: Bu çalışma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeline göre tasarlanmıştır. Çalışmanın evrenini Erzurum ili merkez Yakutiye, Palandöken ve Aziziye ilçelerindeki imam-hatip lisesi haricindeki lise türlerinde 2015-2016 eğitim-öğretim yılında okuyan son sınıf (12. Sınıf) öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi, %42.6'sı erkek (n=335), %57.4'ü (n=452) kız olmak üzere 787 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri 2015-2016 bahar yarıyılında toplanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu, ortaöğretim DKAB genel amaçlarına erişim düzeyi ölçeği, saldırganlık ölçeği, dindarlık ölçeği ve ahlaki olgunluk ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde ise, açımlayıcı faktör analizi (AFA), doğrulayıcı faktör analizi (DFA), t testi, ANOVA, MANOVA, korelasyon, regresyon analizi ve aracılık testleri kullanılmıştır.
Bulgular: Yapılan analizler sonucunda, DKAB dersi genel amaçlarına erişim düzeyinin, dindarlık, ahlaki olgunluk ve saldırganlığı yordadığı belirlenmiştir. Dindarlık ve ahlaki olgunluğun ise, saldırganlığı yordadığı belirlenmiştir. Lise öğrencilerinin DKAB dersi genel amaçlarına erişim düzeyi ile saldırganlık arasında dindarlık ve ahlaki olgunluğun tam aracı rolünün olduğu belirlenmiştir. 
Sonuç: DKAB dersi öğrencilerin dindarlık ve ahlaki olgunluk düzeylerini pozitif yönde etkilemektedir. Bu etki ile de öğrencilerin saldırganlık düzeylerini düşürdüğü söylenebilir.

Abstract:
Purpose: The main purpose of this research is generally to define whether religiosity and moral maturity have a mediating role between lesson of Religious Culture and Ethical Knowledge (RCEK) and aggression.  In this framework, answers to research questions have been investigated: Does RCEK education predict the aggression? Does RCEK education predict religiosity and moral maturity? Does religiosity and moral maturity predict the aggression?
Method: It is designed according to the relational survey model of the research's quantitative research methods. The scope of the research contains senior students who study during the 2015-2016 academic year in the high school types (except the imam-hatip high school) in the central districts of Erzurum province. The study sample is consisted of 787 students. The data collection tools of the research were implemented in 2015-2016 spring term. Personal information form and four data collection tools were used in the research. In data analysis; exploratory factor analysis (EFA) and confirmatory factor analysis (CFA), t test; one factor-variance analysis (ANOVA), multivariete analysis of variance (MANOVA), correlation analysis, regression analysis and for mediation tests was conducted.
Findings: In the scope of main problem of research RCEK education also predicts religiosity and moral maturity and aggression. religiosity and moral maturity predict aggression. There is full mediating role of religiosity and moral maturity between RCEK education and aggression. 
Results: RCEK education has a positive effect on students' levels of religiosity and moral maturity. With this effect, it can be said that the students decrease their level of aggression.