Hedda Gabler'de ahlak sorunsalı
The problematic of morality in Hedda Gabler
Yazar: ŞEYMA YILDIZ
Danışman: PROF. DR. SEMA GÖKTAŞ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı / Dramatik Sanatlar Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Ahlak = Morality ; Burjuvazi = Bourgeoisie ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Feminist sanat = Feminist art ; Feminizm = Feminism ; Gabler, Hedda = Gabler, Hedda ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Bu çalışmada 1828 ve 1906 yılları arasında yaşamış Henrik Ibsen'in 1890 yılında yazdığı Hedda Gabler oyunu, ahlak ekseninde toplumsal cinsiyet rolleri, burjuva toplumu, bu toplumun aile ve toplumsal değerleri incelenmiştir. Ibsen, yaşadığı yıllar boyunca 300 tane şiir ve 26 tane de tiyatro oyunu yazmıştır. Oyunlarında, ataerkil dinin etkisinde kalmış burjuva ahlakını, XIX. yüzyıldaki burjuva aile yapısını ve kadının eş ve anne olmak dışındaki görevlerini sorgulamış, oyunlarında genel olarak bu konuları bireyci anarşist bir tavırla, eleştirel gerçekçi bir dil ile ele almıştır. Ayrıca bireyin boşa çıkan yaşam uğraşlarını, bu noktada bireysel ve toplumsal çalkantıların çatışmalarını da ele almıştır. "Ibsen hayatını insan ruhunun veya insan iradesinin, insanın ideallerinden daha üstün olduğunu göstermeye adamıştır." (Shaw, 2015: 160). Bu yüzden gerçekçi oyunlar yazmıştır.
Ibsen'in yazdığı oyunlar adeta topluma karşı bir ayna görevi gördüğü için izlediği veya okuduğu tiyatro oyunundan ahlaki eğitim beklentisinde olan burjuva seyircisini/okuyucusunu rahatsız etmiş ve Ibsen'in seyirciden/okuyucudan olumsuz tepki almasına neden olmuştur. Bunun yanında kendi yaşamından deneyimlerini de oyunlarına yansıtan Ibsen, hayatına giren bir kadından ilham alıp Hedda Gabler karakterini ana karakter olarak yazdığı Hedda Gabler adında bir oyun yazmıştır. Hedda Gabler oyununun Ibsen'in de rahatsız olduğu yozlaşmış burjuva ahlakının ikiyüzlü ve dürüst olmayan, kadın-erkek arasında ayrımcılık yapan ve bireyleri yok sayan toplumsal değerlere sahip olan bu toplumun karakterlerinin arasındaki çatışmaları Hedda Gabler karakteri ve ahlak sorunsalı ekseninde incelemesi yapılmıştır.

Abstract:
In this study, Hedda Gabler play written in 1890 by Henrik Ibsen who lived between 1828 and 1906, gender roles in the context of morality, bourgeois society, family and social values of this society were examined. During his lifetime, Ibsen wrote 300 poems and 26 plays. In his plays, he questioned the bourgeois morality that was influenced by the patriarchal religion, the bourgeois family structure in the 19th century and the duties of women other than being a wife and mother. Also, in his plays he generally dealt with these issues in an individualist anarchist manner and with a critical realistic style. He also handled the wasted life struggles of the individual, and at this point the conflicts between individual and social storms. "Ibsen has devoted his life to showing that the human spirit, or human will, is superior to human ideals." (Shaw, 2015: 160). That's why he wrote realistic plays. Since the plays Ibsen wrote almost functioned as a mirror for the society, he disturbed the bourgeois audience / reader who expect moral education from the theater play he watched or read. Therefore, it caused Ibsen to get a negative reaction from the audience / reader. In addition, Ibsen, who reflects his experiences from his own life, wrote a play named Hedda Gabler, which was inspired by a woman who entered his life and wrote Hedda Gabler as the main character. Hedda Gabler play has been examined in the context of Hedda Gabler and her moral problems, the conflicts between the characters of this society, which has social values that are hypocritical and dishonest, discriminate between men and women and ignore individuals, of the corrupt bourgeois morality, which Ibsen is also uncomfortable with.