Arap edebiyatında nebevi medihler bağlamında Ömer Harpûtî'nin Kaside-i Bürde şerhi
Omer Harputi's Kaside-i Burde commentary in the context of prophetic eulogies in Arabic literature
Yazar: YUSUF İBRAHİM YÜCEL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. OSMAN KESKİNER
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Tarih = History
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Arap şiiri = Arabic poetry ; Kaside-i Bürde = Kaside-i Bürde ; Ömer Harputi = Ömer Harputi ; Şerh = Commentary ; Şiir = Poem

Özet:
7. yy. Arap şiirinin önemli şahsiyetlerinden biri olan Şerefüddin el-Bûsîrî'nin Kasîde-i Bürde'si nebevî medihler denildiğinde ilk akla gelen şiirlerdendir. Bu şiir üzerine günümüze kadar yüzlerle ifade edilebilecek çalışma yapılmıştır. Bunlardan biri 19. yy. Harput (Elâzığ) âlimlerinden Ömer Naîmî Efendi'nin Asîdetü'ş-Şühde Şerhu Kasîdeti'l-Bürde adlı şerhidir. 
Ömer Naîmî Efendi 1801 yılında Harput'ta doğmuş, Antep ve Kayseri'de tahsil görmüş ve uzun yıllar Harput'ta müftülük ve müderrislik yapmıştır. 1882 yılında Harput'ta vefat etmiştir. İlmi nesebi hocası Göncüzade Kasım Efendi üzerinden Tarikat-ı Muhammediye şarihi Ebu Saîd el-Hâdimî'ye dayanır. En meşhur talebeleri oğlu Abdulhamit el-Harpûtî ve Abdullatif el-Harpûtî'dir. Fazla eseri olmayan Ömer Naîmî Efendi'nin kendisiyle meşhur olduğu eseri 1825'te Kayseri'de hocası Sarıabdullahzade Mehmed Efendi'nin ders notlarını zenginleştirerek kaleme aldığı Kaside-i Bürde şerhidir. Eser Kahire ve İstanbul'da defalarca basılmış, hüsnü kabul görmüştür. Eser son olarak 2013 yılında Pakistan-Karaçi'de ve 2017 yılında Beyrut'ta tahkik edilerek basılmıştır. 
Harpûtî'nin şerhi, kasideyi, lügat, sarf, nahiv, belâgat açısından ele alan, yanısıra mantık, tefsir, hadis, kelam, fıkıh, tasavvuf, ahlak gibi birçok islâmî disiplinden bilgilerle zenginleştirilmiş kısa ve doyurucu bir şerhtir. Lügat ve belağata dair açıklamaların sarf ve nahve kıyasla daha çok olduğu söylenebilir. Şerhte âyet, hadis ve Arap şiirinden çokça nakiller yapılmıştır.

Abstract:
One of the most important figures of Arabic poetry in 7th century, Şerefüddin al-Bûsîrî's Kasîde-i Bürde, is one of the first poems that come to mind when the prophetic eulogıes (nebevî medihs) are mentioned. This poem has been studied hundreds of times. One of them is one of the scholars of Harput (Elâzığ) in the 19th century, Ömer Naîmî Efendi's commentary named Asîdetü'ş-Şühde Şerhu Kasîdeti'l-Bürde.
Ömer Naîmî Efendi was born in Harput in 1801, studied in Antep and Kayseri and worked as a mufti and scholar in Harput for many years. He passed away in 1882 in Harput. His sciencific roots are based on Abu Saîd al-Hâdimî, commentator of the Tariqat-i Muhammadiyah, through his teacher Göncüzade Kasım Efendi. His most famous students were his son Abdulhamit al-Harpûtî and Abdullatif al-Harpûtî. Ömer Naîmî Efendi, who hasn't much work, became famous for his work on Kasîde-i Burde which was written by enriching the lecture notes of his teacher Sarıabdullahzade Mehmed Efendi in Kayseri in 1825. The work has been published numerous times in Cairo and Istanbul and has been accepted by the honor. The work was published in 2013 in Pakistan-Karachi and in 2017 in Beirut.
Harpûtî's commentary is a short and satisfying commentary that handles the qasida in terms of vocabulary, morphology, sentax, rhetoric and enriched with information from many Islamic disciplines such as logic, commentary, hadith, kalam, fiqh, sufism and morality. It can be said that the explanations about vocabulary and rhetoric are more compared to morphology and sentax. There are many transcriptions from the Qoran verses and hadiths and Arabic poetry.