Öğretmen adaylarının eğitiminde ve ilköğretim I. kademe fen eğitiminde kavram karikatürü kullanımının etkileri
The effects of using concept cartoons on the education of teacher candidates and elementary science education of students
Yazar: ÜMİT İZGİ
Danışman: PROF. DR. FİTNAT KAPTAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Kavram karikatürleri = Concept cartoons ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training ; Üniversiteler = Universities ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırmada öğretmen adaylarının eğitiminde ve ilköğretim I. kademe Fen ve Teknoloji eğitiminde kavram karikatürü kullanımının öğretmen adayları ve ilköğretim öğrencileri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Kavram karikatürüne dayalı öğretimin; öğretmen adaylarının; fen öğretimi öz-yeterlik inançları ve tutumları, eleştirel düşünme eğilimleri ve yaratıcı düşünme becerileri, ilköğretim I. kademe öğrencilerinin de yaratıcı düşünme becerileri üzerindeki etkileri, öğretmen adayları ile ilköğretim I. kademe öğrencilerinin kavram karikatürü kullanımıyla ilgili görüşleri de alınarak belirlenmiştir. Araştırma; 2009?2010 öğretim yılı bahar döneminde Ankara İli Hacettepe Üniversitesi Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı son sınıf öğrencileri (74 öğretmen adayı), Ankara İli Ayten Şaban Diri ve Ulubatlı Hasan İlköğretim okullarındaki (76 öğrenci) 4. ve 5. sınıf öğrencisi ile yürütülmüştür. İlköğretim I. kademe öğrencilerine ?Torrance Yaratıcı Düşünme Testi?; öğretmen adaylarına ?Torrance Yaratıcı Düşünme Testi?, ?Fen Öğretiminde Öz-Yeterlik İnancı Ölçeği? ve ?California Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği?, ?Fen Öğretimi Tutum Ölçeği? ön-test ve son-test olarak uygulanmıştır. Araştırma sonucunda; öğretmen adaylarının yaratıcı düşünme, fen öğretimi öz yeterlik ve eleştirel düşünme ön test -son test puanları arasında anlamlı bir fark olmadığı; ancak fen öğretimi tutum ön test-son test puanları arasında, son test puanları lehine anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. İlköğretim I. kademe öğrencilerinin yaratıcı düşünme becerileri ön test-son test puanları arasında, son test puanları lehine anlamlı bir fark bulunmuştur.Ayrıca öğretmen adaylarının eğitim öncesi ve eğitim sonrası açık uçlu sorulara verdikleri yanıtlar ile eğitim sonunda 5 öğretmen adayıyla ve 6 ilköğretim öğrencisiyle yapılan görüşmeler nitel analiz tekniğiyle incelenmiştir. Nitel analiz sonuçlarına göre, öğretmen adaylarının uygulama öncesinde kavram karikatürleriyle ilgili bilgi düzeylerinin, uygulama sonucuna göre daha az olduğu görülmektedir. Uygulama öncesinde kavram karikatürlerinin genel özelliklerini belirtirlerken (eğlenceli, görsel, vb.) uygulama sonrasında hem öğretmen adayları hem de öğrenciler açısından yararlarını vurgulamaktadırlar. Özellikle öğretmen adayları kendi sahip oldukları kavram yanılgılarının ve öğrencilerin sahip oldukları kavram yanılgılarını tespit etme ve gidermede kavram karikatürlerinin oldukça etkili olduğunu, öğrencilerin derse aktif katılmasını sağladığını, özellikle fen ve teknoloji dersi için çok uygun olduğunu, zor olduğu düşünülen birçok fen konusunu basitleştirdiğini, özellikle dersin başında dikkat çekme aşamasında, pekiştirmede ve en son değerlendirmede kullanabileceklerini belirtmişlerdir. Öğretmen adaylarının ifadeleriyle benzer şekilde öğrenciler de kavram karikatürlerinin oldukça eğlenceli, ilgi çekici, renkli olduğunu ifade etmişlerdir. İlköğretim öğrencilerinin, öğretmen adaylarından farklı olarak, kullanılan karakterlere çok fazla dikkat ettikleri bulgusu karşımıza çıkmıştır. Ayrıca Fen ve Teknoloji dersinin kavram karikatürleri için uygun olduğunu, kendilerini araştırmaya teşvik etiğini, düz anlatım yerine kavram karikatürlü derslerin daha çok hoşlarına gittiğini, hatta ödevlerinin kavram karikatürleriyle verilmesini istediklerini belirtmişlerdir.

Abstract:
The effects of using concept cartoons on the education of teacher candidates and elementary science education of students on the teacher candidates and primary school students has been analysed In this research. The effects, which is concerned teacher cadidates? self-efficiency beliefs and attitudes, tendancy to critical thinking skills and creative thinking skills, also creative thinking skills of primary degree students, are determined based on the opinions of teacher candidates and primary degree studens about using concept cartoons. The research is drived via senior class students of Ankara city Hacettepe university department of classroom teacher on 2009-2010 spring semester (74 teacher candidate), the 4th and 5th year students of Ayten Şaban Diri and Ulubatlı Hasan primary schools (76 students). For primary school students ?Torrance Creative Thinking Test?, for teacher candidates ?Torrance Creative Thinking Test?, ?self-efficiency belief criterion in science teaching? and ?California tendancy of critical thinking criterion? are applied as pre-test and last-test. At the end of research, it is determined that there is no significant difference between the pre-test?s and last-test?s points of creative thinking, science education self-efficiency and critical thinking but there is significant difference between the pre-test?s and last-test?s points of science teaching attitudes. At the creative thinking skills of primary school students? points of pre-test and last-test, there is a significant difference in the favor of the last-test.Also at the end of education the interview with the 5 teacher candidates and 6 primary school students is analysed by the technique of qualitative analysis by the teacher candidates? answers to open-ended questions at the before and after education. According to qualitative analysis reports it is seen that teacher candidates? level of information about concept cartoon is less than the level at end of application. While they are specifying the general features of concept cartoons (funny, visual etc.) before the application, they highlight the benefits for either teacher candidates or students. Especially teacher candidates specify that, the concept cartoon is very effective for to ascertain and remove the balks of yourself and students, satisfying the students joining lessons more actively, it is very suitable for science ad technology lessons, it is getting easier the subjects that are known as difficult, they will use especially at the beginning of coarse at the stage of attraction attention, intensify, and the last assessment. Similar to the teacher candidates? expression, students specify that the concept cartoons are very funny, interesting and colourful. Unlike teacher candidates, primary school students give much more attention to the characters used in. Also students specify that science and technology coarse is very suitable for concept cartoons, it cheers them to research, it is more funny to use concept cartoons than normal teaching methods, they want to do homeworks via concept cartoons.