İyileştirme bahçeleri ve uygulanabilir konsept tasarımların oluşturulması: Erzurum örneği
Healing gardens and creating applicable concept designs: The case of Erzurum
Yazar: MUHAMMET EMRE YAZICI
Danışman: DOÇ. DR. ELİF AKPINAR KÜLEKÇİ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Aromatik bitkiler = Aromatic plants ; Doğal peyzaj = Natural landscape ; Kentsel peyzaj = Urban landscape ; Konsept tasarım = Concept design ; Kültürel peyzaj = Cultural landscape ; Peyzaj = Landscape ; Peyzaj mimarlığı = Landscape architecture ; İşitsel peyzaj = Soundscape

Özet:
Amaç: Yapılan bu çalışmanın amac=ı, henüz dünyada yeterince önemsenmeyen ve ilgi görmeyen 'iyileştirme bahçeleri' kavramını tanıtmak ve bu bahçelerin planlama aşamalarında tasarımsal stratejilerden yararlanarak insan sağlığına faydalı bir çevre oluşturmak için öneriler sunmaktır. Bu bağlamda, iyileştirme bahçelerinin insan stresini azaltmak, zihinsel sağlığı iyileştirmek, fiziksel aktiviteyi artırmak ve sosyal bağları güçlendirmek gibi pek çok faydası olduğu literatürde belirtilmektedir. Bununla birlikte, iyileştirme bahçelerinin tasarım aşamasında doğru bitki seçimi, renk ve materyal kullanımı, ölçeklendirme, ışıklandırma ve görsel özellikler gibi faktörlerin göz önünde bulundurulması önemlidir. Bu çalışma, iyileştirme bahçelerin nasıl planlanması gerektiğine dair tasarım önerileri sunmayı hedeflemektedir. Çalışmada yeşil alanların ve iyileştirme bahçelerinin, sağlık ve refah açısından önemli olduğunu vurgulanmakta ve kentsel alanlarda bu ihtiyacın giderilebilmesine yönelik tasarımsal fikirler sunulmaktadır. Bu çalışma, iyileştirme bahçelerinin planlama ve tasarımı için önemli bir kaynak olarak literatüre katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Yöntem: Erzurum, Özel Güzide Bakım Merkezi, örnek çalışma alanı olarak seçilmiş ve iyileştirme bahçesi şeklinde tasarlanmıştır. Literatür araştırmaları sonucunda iyileştirme bahçelerinde dikkat edilmesi gereken tasarımsal ve fonksiyonel nitelikler belirlenmiş ve bu nitelikler doğrultusunda yapılan anket çalışmalarıyla desteklenmiştir. İlgili kişilere anket çalışmaları yapılmış ve görüşleri alınmıştır. Bu anketlerin sonuçları, literatür bilgileriyle derlenerek oluşturulacak tasarımın gidişatını belirlemiştir. AutoCad programında tasarımın ana iskeleti oluşturulmuş, SketchUp ve diğer yardımcı programlarla üç boyutlu modellenerek detaylandırılmıştır. Lumion programında bitkilendirme yapılarak gerçekçi fotoğraf çıktıları alınmıştır.
Bulgular: İyileştirme bahçelerine uygulanması gereken tasarım kriterlerine fikir oluşturmak amacıyla, çocuklar ve engelli bireylere için ve çalışanlar için yetkin kişilere yapılan anketlerde iyileştirme bahçeleri, katılımcılar tarafından gerekli görülmüştür. Sorulan sorulara katılımcıların verdikleri yanıtlardan yola çıkarak çocuklar, engelliler, yaşlılar, hastalar ve çalışanlar için iyileştirme bahçelerinin faydalı olduğu kanaatine ulaşılmıştır. Ayrıca çocuklara ve engellilere yönelik duyu bahçelerinin de bu anlamda gerekli olduğu düşünülmüştür. 
Sonuç: Yapılan çalışmada elde edilen literatür verileri ve anket çalışmaları değerlendirildiğinde; günümüz koşullarında iyileştirme bahçelerinin, insanların refah seviyesinin artırılması ve sağlıklı bir toplumsal yaşam elde edilmesi hususunda önemli bir konuma sahip olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca bu bahçelerde tasarımın ne derece etkili olduğu ve tasarımsal değişikliklerin getirdiği kavramsal farklılıklar ortaya koyulmuştur. Elde edilen bulgular neticesinde, Özel Güzide Bakım Merkezi çevresine çocuklar, engelliler, yaşlı bireyler, çalışanlar ve ziyaretçiler düşünülerek bir iyileştirme bahçesi konsept tasarımı oluşturulmuştur.

Abstract:
Purpose: The purpose of this study is to introduce the concept of 'healing gardens' which is not yet well-known and not sufficiently emphasized in the world and to provide suggestions for creating an environment beneficial to human health by utilizing design strategies in the planning stages of these gardens. In this context, it is stated in the literature that healing gardens have many benefits such as reducing human stress, improving mental health, increasing physical activity, and strengthening social ties. However, in the design phase of healing gardens, factors such as correct plant selection, use of color and material, scaling, lighting, and visual features should be taken into account. This study aims to provide design suggestions for the planning and design of healing gardens. The importance of green spaces and healing gardens in terms of health and well-being is emphasized in the study and design ideas are presented to meet this need in urban areas. This study aims to contribute to the literature as an important resource for the planning and design of healing gardens.
Method: Erzurum, Özel Güzide Care Center was selected as the sample study area and designed as a healing garden. Design and functional qualities that need to be considered in healing gardens were determined as a result of literature research and supported by questionnaire studies. Questionnaire studies were conducted with relevant individuals and their opinions were taken. The results of these questionnaires determined the course of the design, compiled with literature information. The main skeleton of the design was created in AutoCad program and detailed with three-dimensional modeling in SketchUp and other auxiliary programs. Planting was carried out in Lumion program, and realistic photo outputs were obtained.
Findings: In order to create ideas for the design criteria that should be applied to healing gardens, healing gardens were considered necessary by the participants in questionnaires conducted for children, disabled individuals, and competent individuals for employees. It was concluded that healing gardens are useful for children, disabled individuals, elderly individuals, patients, and employees based on the answers given by the participants to the questions asked. In addition, sensory gardens for children and disabled individuals were also considered necessary in this regard.
Sonuç: When the literature data and questionnaire studies obtained in the study were evaluated, it was understood that healing gardens have an important position in increasing the well-being of individuals and achieving a healthy social life under today's conditions. In addition, the effectiveness of design in these gardens and the conceptual differences brought about by design changes were revealed. As a result of the findings obtained, a healing garden concept design was created around the Private Güzide Care Center, taking into account children, disabled individuals, elderly individuals, employees, and visitors.