Hastane kaynaklı çoklu antibiyotiğe dirençli Pseudomonas aeruginosa enfeksiyonlarında risk faktörleri araştırması
Evaluation of risk factors for nosocomial multi-drug resistant Pseudomonas aeruginosa infections
Yazar: CEMAL ÜSTÜN
Danışman: PROF. DR. SALİH HOŞOĞLU
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2007
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Pseudomonas aeruginosa, birçok antibiyotiğe karşı doğal dirençli olup yüksek morbidite ve mortalite ile seyreden ciddi hastane enfeksiyonlarına neden olabilir. Gelişen dirençlerin bir araya gelmesi ve antibiyotikler arasında çapraz direnç gelişimi, `'çoklu antibiyotik dirençli'' P. aeruginosa (ÇADPa) sorununu ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışmada hastanemizde yatan hastalarda ÇADPa enfeksiyonlarının risk faktörleri araştırıldı.Materyal ve Metot: Dicle Üniversitesi Hastanesinde ÇADPa enfeksiyonu için risk faktörlerini belirlemek amacıyla prospektif olarak vaka-kontrol çalışması yapıldı. Hastalara, klinik örneklerden ÇADPa izole edilen bakterilerin kaydedilmesi ile ulaşıldı. ÇADPa ile hastane enfeksiyonu gelişen hastalar vaka grubu olarak alındı. İki farklı kontrol grubu oluşturuldu. Her vakadan sonra gelen uygun ilk hasta kontrol grubuna dahil edildi. Birinci kontrol grubunda (K?1) çoklu antibiyotik direnci olmayan P. aeruginosa suşları vardı. İkinci kontrol grubuna (K?2) ise çoklu antibiyotik direnci olmayan Gram negatif bakterilerin yaptığı hastane enfeksiyonları alındı. Vaka ve kontrol hastalarının demografik özellikleri, laboratuvar değerleri ve muhtemel ÇADPa risk faktörleri kaydedildi. ÇADPa suşlarının antibiyotik duyarlılıkları `'Disk Diffüzyon Testi'' (Oxoid) ile doğrulandı. ÇADPa gelişimi için risk faktörü olabilecek değişkenler tek değişkenli ve çok değişkenli lojistik regresyon analizi ile test edildi.Bulgular: Çalışmaya alınan hastalarda yaş ortalamaları vakaların 29,8 ± 27,2 yıl, K-1'de 29,2 ± 25,9 yıl, K-2'de 46,6 ± 24,8 yıl idi. Vakaların % 59'u, K-1'in % 69'u, K-2'nin % 61'i erkekti. Tek değişkenli analizde her iki grupta da çok sayıda değişken risk faktörü olarak görülmekteydi. Çok değişkenli analize göre K?1 ile karşılaştırıldığında anlamlı olan risk faktörleri; Karbapenem kullanımı (p<0,011; RR=5,71), uzun süreli hospitalizasyon (p<0,006; RR=4,12), İnvaziv girişim sayısı ?3 (p<0,018; RR=4,68), Kronik bakım hastası (p<0,027; RR=0,35), Risk faktör fayısı ?7 (p<0,009; RR=7,41), Geçirilmiş cerrahi operasyon (p<0,001; RR=0,83) ve Total parenteral nütrisyon (p<0,016; RR=0,14) idi. Çok değişkenli analize göre K?2 ile karşılaştırıldığında ise anlamlı risk faktörleri; Karbapenem kullanımı (p<0,022; RR=29,2), uzun süreli hospitalizasyon (p<0,041; RR=6,61), İnvaziv girişim sayısı ?3 (p<0,002; RR=208), Kronik bakım hastası (p<0,018; RR=0,28), Yanık (p<0,001; RR=734), Pnömoni (p<0,012; RR=0,17) ve Sepsis (p<0,005; RR=0,35) olarak bulundu.Sonuç: ÇADPa ciddi bir sağlık problemi olmaya devam etmektedir. Özellikle hastanede uzun süre yatan, çok sayıda invaziv girişim yapılan, uzun süreli antibiyotik (özellikle karbapenem) kullanımı olan ve çok sayıda başka hastalığı olanların ÇADPa gelişimi açısından dikkatle izlenmesi gerekmektedir.

Abstract:
Introduction and Aims: Pseudomonas aeruginosa causes serious infections that leads high mortality and morbidity and has intrinsic resistance to multidrug. Acquired resistance and cross-resistance between antimicrobials lead to Multidrug resistant P. aeruginosa (MDR-Pa) problem. In this study, the risk factors of MDR-Pa were evaluated.Material and method: A prospective case-control study was done for evaluation of risk factors of MDR-Pa infections at Dicle University Hospital. The patients were found surveillance of laboratory results that isolated MDR-Pa. The case group was formed from patients with a nosocomial MDR-Pa infection. Two different control groups were structured. The following patients from each case were entered into the control group. The first control group (C-1) was consisted of the patients with non-MDR-Pa infections. The second control group (C-2) was consisted of the patients with non-MDR gram negative bacterial infections. The epidemiological features, laboratory findings and possible risk factors for MDR-Pa of cases and controls were recorded using a standardized data form. The susceptibility of P. aeruginosa strains were confirmed using `disc diffusion test? (Oxoid). The possible risk factors for MDR-Pa acquisition were analyzed with univariate and multivariate logistic regression tests.Results: The mean age was 29.8 ± 27.2-years for the cases, 29.2 ± 25.9-years for C-1 and 46.6 ± 24.8-years for C-2. The ratio of men was 59% in the cases, 69% in the C-1 and 61% in C-2. In the multivariate analyses comparing C-1 group the following variables were found: Use of carbapenem (p<0,011; RR=5,71), long time hospitalization (p<0,006; RR=4,12), number of invasive procedure ?3 (p<0,018; RR=4,68), Chronic care patients (p<0,027; RR=0.35), number of risk factor ?7 (p<0,009; RR=7,41), Previous surgical intervention (p<0,001; RR=0,83) and Total parenteral nutrition (p<0,016; RR=0,14). In the multivariate analyses comparing C?2 group the following variables were found: Use of carbapenem (p<0,022; RR=29,2), long time hospitalization (p<0,041; RR=6,61), number of invasive procedure ?3 (p<0,002; RR=208), Chronic care patients (p<0,018; RR=0.28), Burn (p<0,001; RR=734), Pneumonia (p<0,012; RR=0,17) and Sepsis (p<0,005; RR=0,35)Conclusion: MDR-Pa is a serious healthcare problem in many hospitals. Particularly the patients should be followed carefully if the followings are available: long time hospitalization, multiple invasive procedures, antimicrobial drug use (especially carbapenem) and multiple co-morbidities.