Tıp fakültesi öğrencilerine verilen "kanıta dayalı tıp" eğitiminin fresno testi ile değerlendirilmesi
Evaluation of an "evidence-based medicine" training given to medical students utilizing the fresno test
Yazar: ÖZLEM SERPİL ÇAKMAKKAYA
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE HİLAL BATI
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kanıta dayalı tıp = Evidence-based medicine ; Kanıta dayalı uygulamalar = Evidence-based practice ; Tıp eğitimi = Education-medical ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Öğrenciler-tıp = Students-medical

Özet:
Kanıta dayalı tıp, hastalarla ilgili tıbbi kararlar verilirken klinik deneyimlerin yanı sıra bilimsel kanıtın da dürüst, açık ve mantıklı şekilde kullanılmasıdır. Hekimlerin kanıta dayalı tıbbı uygulayabilmeleri için klinik soru oluşturma, veri tabanlarında etkin arama yapma ve bilimsel araştırmaların eleştirel olarak değerlendirilmesi gibi konularda eğitim almaları gerekmektedir. Kanıta dayalı tıp uygulamalarını engelleyen önemli faktörlerden birisi yeterince bilgi ve beceriye sahip olunmamasıdır. Bu nedenle ulusal ve uluslararası eğitim organizasyon ve kurulları tıp fakültesi eğitim programlarında kanıta dayalı tıp eğitimlerine yer verilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. 
Bu çalışmanın amacı Cerrahpaşa Tıp Fakültesi eğitim programına uygun bir kanıta dayalı tıp eğitim programının geliştirilmesidir. Programın etkinliğinin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere Fresno Test'in Türkçeye uyarlanması ve değerlendirme sonuçlarına göre eğitimin tıp fakültesinin hangi aşama ya da aşamalarında yer almasının uygun olacağının belirlenmesi hedeflenmiştir.
Yöntem
Araştırma ön ve son-test değerlendirmelerin uygulandığı deneysel bir araştırmadır. Araştırma kapsamında Cerrahpaşa Tıp Fakültesi eğitim programı içerisinde yer alacak bir kanıta dayalı tıp eğitimi programı uygulanmıştır. Program içeriği kanıta dayalı tıbbın temel basamaklarını kapsayacak şekilde hazırlanmıştır. Öğrenci başarısının değerlendirilmesinde kullanılmak üzere dünyada yaygın olarak kullanılan Fresno Test Türkçeye uyarlanmıştır. 
Bulgular
Cerrahpaşa tıp fakültesinde ilk kez uygulanan bu eğitime 3, 4 ve 5. sınıflardan toplam 76 gönüllü öğrenci katılmıştır. Eğitim programına katılmak isteyen öğrencilerden başvuru sırasında gereksinim belirlemeye yönelik bilgi toplanmış, program bu çerçevede düzenlenmiştir. 
Öğrencilerin eğitim öncesinde Türkçeye uyarlanmış Fresno testten aldıkları puan 49,9 ±18,2 iken eğitim sonrası puan 118,9 ±26,3 olarak belirlenmiştir (p<0,0001). Ön ve son-test sonuçları sınıflar açısından karşılaştırıldığında toplam puanlarda sınıflara göre farklılık olmadığı görülmüştür (Ön-test p=0,37, son-test p= 0,63). Son-test sonuçları üzerinden Cronbach α katsayı %78,4 olarak bulunmuştur. Değerlendiriciler arası güvenirliğin değerlendirilmesinde sürekli değişkenler için sınıf içi korelasyon (intraclass correlation-ICC) katsayısı ve kategorik değişkenler için kappa analizi uygulanarak kappa katsayıları hesaplanmıştır. Sınıf içi korelasyon katsayıları ön-test için 0,66-0,95 ve son-test için 0,83-0,97 arasında değişmektedir. Kappa katsayıları ise tüm ön-test soruları için 1,00 iken son-testte sadece bir soru için 0,89, diğer sorular için 1,00 olarak belirlenmiştir. Testin kapsam geçerliği kanıta dayalı tıp alanında deneyimli hekimler tarafından değerlendirilmiş ve kapsam geçerlik indeksi 1,00 olarak bulunmuştur.
Öğrencilerin eğitim programın geneline ilişkin memnuniyet düzeyi yüksektir. Program değerlendirme sürecinde elde edilen nitel ve nicel veriler incelenmiş program geliştirilmesinde kullanılmak üzere güçlü ve zayıf yönler belirlenmiştir. Çalışmanın tüm verilerine dayanarak bu programın Cerrahpaşa Tıp Fakültesi eğitim programının 3. yılında yer alması önerilmiştir.
Sonuç
İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi'nde öğrencilerin kanıta dayalı tıp konusunda bilgi ve becerilerini geliştirmek üzere Kanıta Dayalı Tıp Okulu isimli özgün bir eğitim programı hazırlanmıştır. Öğrenci başarısı ve programın etkinliğinin değerlendirilmesi amacıyla Türkçeye uyarlanan Fresno Test'in kanıta dayalı tıp eğitimini değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu görülmüştür. Değerlendirme sonuçları, programın öğrencilerin kanıta dayalı tıp alanındaki bilgi ve beceri düzeylerini geliştirmede etkili olduğunu göstermiştir. Fresno Test sonuçları bakımından sınıflar arasında farklılık görülmese de program değerlendirme sürecinde elde edilen verilere dayanarak bu eğitimin fakültenin üçüncü yılında yer almasının uygun olacağı öngörülerek, seçmeli ders olarak programa eklenmesi önerilmiştir.,

Anahtar Kelimeler: Kanıta Dayalı Tıp, Fresno Test, Tıp Eğitimi

Abstract:
Evidence-based medicine is the conscientious explicit and judicious use of current best evidence in combination with clinical experience in making decisions about the care of individual patients. Training on asking clinical questions, effective database searches and critical appraisal of scientific research is necessary to practice evidence-based medicine. The lack of knowledge and skills is one of the important factors that hinder the practice of evidence-based medicine. For this reason, national and international educational organizations and boards emphasize that evidence-based medicine training should be included in the medical school curriculum. 
The aim of this study is to develop an evidence-based medicine education program in accordance with the curriculum of Cerrahpaşa Medical School. We aimed to adapt the Fresno Test to the Turkish language and based on the evaluation results to determine which phase of medical school is the most appropriate for program implementation. 
Method
This study is an experimental investigation using pre- and post-test evaluations. An evidence-based medicine education program has been prepared and carried out to be included in the curriculum of Cerrahpaşa Medical School. The program has been prepared to cover the basic steps of evidence-based medicine. The Fresno test which is commonly used was adapted to Turkish to evaluate students' performance. 
Results
A total of 76 volunteer students from the 3rd, 4th and 5th year participated in this educational program that was applied for the first time at Cerrahpaşa Medical School. Information from students who wanted to participate in the education program was collected for needs assessment and the program was developed accordingly. 
The students' score of the Turkish Fresno Test was 49.9 ±18.2 pre-training and 118.9 ±26.3 post-training (p <0.0001). There was no difference in the total scores of pre-test and post-test results between years (pre-test p = 0.37, post-test p = 0.63). The Cronbach α coefficient was 78.4% on the post-test results. The intraclass correlation (ICC) coefficient for continuous variables and the kappa analysis for categorical variables were calculated to evaluate interrater reliability. The ICC coefficients ranged from 0.66 to 0.95 for the pre-test and 0.83 to 0.97 for post-test results. The Kappa coefficients were 1.00 for all pre-test and post-test questions except one post-test question which was 0.89. The content validity of the test was evaluated by experienced physicians in the field of evidence-based medicine, and the content validity index was 1.00. The overall students' satisfaction of the education program was high. Qualitative and quantitative data obtained in the program were used to identify strengths and weaknesses which will be used for program improvement.
Based on all study data, we suggest that the program might be best suited for the third year of Cerrahpaşa Medical School's curriculum. 
Conclusion
An educational program called "Evidence-Based Medicine School" was developed at University of Istanbul Cerrahpasa Medical School to improve students' knowledge and skills on evidence-based medicine. 
The Turkish adapted Fresno Test used to evaluate students' success and program effectiveness is valid and reliable measurement tool. 
Program evaluation results indicate that the program was effective in improving students' knowledge and skills on evidence-based medicine.
Although there was not any difference in Fresno test scores between the years of medical school we propose to implement the program as an elective course during the third year of the medical school curriculum based on all data obtained during the program evaluation.

Keywords: Evidence-Based Medicine, Fresno Test, Medical Education