Ebussuûd'un İrşâdü'l-Akli's-Selîm ilâ Mezâya'l-Kitâbi'l-Kerîm adlı tefsirinde peygamber kıssalarının işleniş biçimi
The narrative style of the prophet stories in the tafsir of Ebussuûd's Irşâdü'l-Akli's-Selîm ilâ Mezâya'l-Kitâbi'l-Kerîm
Yazar: YAKUP ALTUNSOY
Danışman: DOÇ. DR. MURAT KAYA
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kıssalar = Narratives ; Peygamberler = Prophets ; Tefsir = Commentary ; İrşadü'l-Akli's-Selim = İrshad al aql al Salim ; İslamiyet = Islam ; Şeyhülislam Ebussuud Efendi = Şeyhulislam Ebussuud Efendi

Özet:
Kur'ân-ı Kerîm, hidayet rehberi olması itibariyle insanlığa sunulmuş son ilâhî kitaptır. Kur'ân'ı anlamak ve hayatımıza aktarmak öncellikle biz Müslümanların daha 
sonra da tüm insanlığın en mühim vazifesidir. Yüce Allah insana doğru yolun örneklerini en açık şekliyle göstermek maksadıyla Kur'ân'da pek çok peygamber kıssasına 
yer vermiştir. İnsan hayatı için çok mühim olması sebebiyle müfessirler bu kıssaları 
açıklayıp gerekli dersleri çıkarmaya önem vermişlerdir. Biz de bu çalışmada Osmanlı 
Devleti'nin her bakımdan en yüksek seviyeye ulaştığı döneminde yaşamış, dönemin 
ilim ve siyaset çevrelerine kendini kabul ettirmiş, devrin dini, içtimai ve idari konularında önemli roller üstlenmiş büyük bir devlet ve ilim adamı olan, kendi zamanında 
Şeyhülislâm, Hoca Çelebi, Ebû Hanîfe-i Sâni unvanlarıyla anılan Ebüssuûd Efendi'nin İrşâdü'l-Akli's-Selîm ilâ Mezâya'l-Kitâbi'l-Kerîm isimli tefsirinde peygamber 
kıssalarını nasıl işleyip izah ettiğini inceledik. Onun peygamber kıssalarını anlatırken 
her türlü rivayet ve dirâyet unsurlarını bolca kullandığını gördük. İsrâilî rivayetler 
karşısında dikkatli olup, uydurma ve akla mantığa ters olan rivayetler konusunda 
okuyucuyu uyardığını müşahede ettik. Anahtar Kelimeler: Ebüssuûd, İrşâdü'l-Akli's-Selîm ilâ Mezâya'l-Kitâbi'l-Kerîm, 
Kur'ân, Tefsir, Peygamber, Kıssa

Abstract:
The Quran is the last divine book presented to humanity as a guide to the true path. 
Understanding this book and bring it into practice is one of the most important duties 
of all of humanity, and in particular to us believers. In order to make it easier to understand the Quran and to transfer it to our lives, the Almighty Allah has included 
various stories in His book, most of all the stories of the prophets. In this study, I 
have studied the Quranic commentary İrşâdü'l-Akli's-Selîm ilâ Mezâya'l-Kitâbi'lKerîm written by Ebüssuûd Efendi, and the prophets' stories within it. He was a great 
statesman and scholar who lived in the golden era when the Ottoman Empire reached 
the highest level in all respects, he was seen as an authority by the scientific and political circles of the period, played important roles in the religious, social and administrative fields of the time, and earned the honorary names of Şeyhülislâm, Hoca Çelebi, Ebû Hanîfe-i Sâni. This thesis consists of an introduction, three main chapters, 
and a conclusion. The subject of this study, its importance and purpose, the method 
followed during the research and its sources are mentioned respectively. In the first 
part, the life, scientific achievements, and works of Ebüssuûd Efendi have been discussed. The subsequent second chapter studies his Quranic commentary and includes 
an analysis from an usul al-tafsir perspective. In the third and final chapter, a portrayal of Ebüssuûd's narrative style on the prophet stories has been made. Key Words: Ebüssuûd, Irşâdü'l-Akli's-Selîm ilâ Mezâya'l-Kitâbi'l-Kerîm, Quran, 
Tafsir, Prophets, Stories