Çocuk ve aile hizmetleri çerçevesinde "Aile planı" uygulaması, planın "Aile grup toplantısı" modeli: kültürlerarası bir karşılaştırma
"Family plan" and "Family group conferencing" in child welfare: A cross-cultural comparison
Yazar: KADİR GÜNDÜZ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM KISAÇ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Aile planlaması = Family planning ; Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Kültürlerarası farklılıklar = Intercultural differences ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu = Social Services and Child Protection Agency ; Türkiye = Türkiye ; Çocuk refahı = Child welfare ; Çocuklar = Children ; Çocukların korunması = Child protection

Özet:
Bu çalışmada, ABD ve Türkiye Cumhuriyeti Devleti çocuk esirgeme hizmetlerinin kültürlerarası bir karşılaştırması, 'Aile Planı' ve 'Aile Grup Toplantısı' modellerinin ABD çocuk esirgeme alanında incelenmesi ve Türkiye'ye uygun 'aile planı' ve 'aile grup toplantısı' modellerinin geliştirilmesi amaçlandı. Araştırma kapsamında, amaçlarda ifade edilenlerin dışında, ABD ve Türkiye çocuk esirgeme tarihçeleri; ABD çocuk esirgemesindeki sorunların yasal, yapısal ve kalıtsal olduğu; psikolojik danışma ve çocuk esirgeme etkileşimi; çocuk esirgemede 'güç temelli yaklaşım' ve 'babaların ailedeki katılımı' konuları incelendi ve tartışıldı. Nitel bir çalışma olan araştırmada veriler doküman incelemesi ile toplanmıştır. Doküman analizi ile yürütülen çalışma sonucunda, Türkiye çocuk esirgemesinin, daha önetkin ve önleyici bir yapıya sahip olduğu ve koruma altındaki çocuğu yetişkin hayatına hazırlamada ileri politikalar uyguladığı bulundu. Öte yandan hem çocuk esirgeme alanının akademide ele alınmasının hem de koruma altındaki çocukların ihtiyaçları için psikolojik danışma alanında oluşan ihtisaslaşmanın, ABD'de çok köklü ve yaygın olduğu tespit edildi. "Aile Planı" ve "Aile Grup Toplantısı" uygulamalarıyla ilgili olarak, Türkiye şartlarına uygun modellerin geliştirilebilmesinin mümkün ve hatta gerekli olduğu da görüldü. Bu meyanda da herhangi bir sebeple, bir çocuğun gönüllü olarak ÇHGM'ye verilmek istenmesi durumunda, konunun, bir 'Aile Grup Toplantısı'nda masaya yatırılıp orada bir 'aile planı' geliştirilmesinin, çocuğun ÇHGM'ye devrini engelleyebileceği öngörülmektedir. Araştırma sonuçlarının uygulamaya geçirilebilmesi açısından ise koruma altına alınmadan SED ile desteklenen çocukların, çocuk esirgeme kapsamında mütalaa edilmesi, SED rakamlarının 'her bin çocukta x" istatistiklerine yansıtılması ve bunun da Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü (ÇHGM) tarafından takip edilmesi önerilir.  Bu arada, "Aile Planı" ve "Aile Grup Toplantısı" modellerinin başka hangi alanlara uyarlanabileceği ve uygulamaya nasıl geçirilebileceği de ayrı araştırma konuları olarak teklif edilir. Araştırmada ABD çocuk esirgemesi için öne çıkan öneri ise ülkedeki ÇEK'lerin önetkin ve birincil-seviye önleyici uygulamalara geçebilmesine yardım edecek yasal ve finansal düzenlemelerin bir an önce yapılmasıdır.

Abstract:
The purpose of this study was to make a cross-cultural comparison of the child protection philosophy and services in the USA and Turkey, examine the "Family Plan" and "Family Group Conferencing" models in the US child welfare, and develop 'family plan' and 'family group conferencing' models in accordance with Turkish culture. Additionally, within the scope of the research, the history of child protection in the US and Turkey; structural and legal inherent problems in the US child welfare; psychological counseling services and child welfare interaction; the uses of 'strengths-based approach' and 'father engagement' in "family plan" development have been examined and discussed, some briefly, some in details. The qualitative study was carried out with document analysis. Some major findings are that child welfare in Turkey employs more proactive and primary preventive applications and implements more advanced policies in preparing the child under protection for adult life than the US child welfare agencies. On the other hand, both 'counseling services or therapy in child welfare' and 'child welfare research and studies' in academia are very rooted and widespread in the US to the extent that "child welfare therapy" has been a long-standing specialization. Developing "Family Plan" and "Family Group Conferencing" models in accordance with Turkish culture not only is possible but also necessary. When a family, for any reason, wants to give its child to the protection agency, it is foreseen that a "family plan" developed in a "family group conference" may prevent the transfer. In terms of the research implications: In Turkey, in-home children supported by SED (Social & Economic Support) should be considered within the scope of child protection, reflected in the statistics of "x per thousand". It is suggested to study what other areas could benefit from the "Family Plan" and "Family Group Conferencing" models in Turkey and how to put them into practice. A highlight recommendation for the US child welfare is that legislative and financial arrangements should be made as soon as possible to help child protective agencies move to proactive and primary-level preventive applications.