Ms hastalarının yaşam kalitesi: Karşılaştıkları güçlükler ve hak kayıplarına ilişkin bir değerlendirme
Life quality of ms patients: An assessment on diffculties and loss of rights
Yazar: FATİH MEHMET ATAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FİLİZ DEMİRÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Hak kaybı = Loss of right ; Hasta hakları = Patient rights ; Hastalar = Patients ; MS = MS ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Psikolojik sorunlar = Psychological problems ; Sağlık sorunları = Health problems ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmada MS hastalarının tanı sonrasında karşılaştıkları güçlükler ve uğradıkları hak kayıpları ile yaşam kaliteleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda, MS hastalarının bazı sosyo-demografik, hastalık özellikleri, karşılaştıkları sosyal, ekonomik ve psikolojik güçlükler, beklentiler ve uğradıkları hak kayıpları gibi değişkenler ile yaşam kalitesi ölçeğinden aldıkları puanlar arasındaki ilişki araştırılmıştır.
Araştırmaya, 01.03-15.05.2016 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi Nöroloji Anabilim Dalı Polikliniği'ne tedavi ya da kontrol amacıyla gelmiş 70 hasta dahil edilmiştir. Yaşam kalitesi puanları; Vickrey tarafından geliştirilmiş MSQOL-54 yaşam kalitesi ölçeğinden, hastaların sosyo demografik özellikleri, karşılaştıkları güçlükler, beklentileri ve hak kayıpları ise düzenlenen "Hasta Görüşme Formu" aracılığıyla elde edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen veriler SPSS 23.0 paket programı aracılığı ile bilgisayara aktarılarak veri analizi Pearson, Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleri ile yapılmıştır. 
Sosyo-demografik, hastalık özellikleri ile yaşam kalitesi puanları arasında ilişki incelendiğinde genel olarak istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilememiş, ancak ortalamalar arasında farkların oluştuğu saptanmıştır. Hastaların psikolojik, ekonomik, sosyal alanlarda yaşadıkları toplam sorun sayıları ile yaşam kalitesi ölçeğinden alınan puanlar arasındaki korelasyon incelendiğinde istatiksel açıdan anlamlı bir ilişki olmadığı ancak ilişkinin yönünün negatif olduğu tespit edilmiştir. Hak kaybı noktasında değerlendirildiğinde BFS ve BMS puanları açısından gruplar arasındaki farkın anlamlı olduğu bulunmuştur. Elde edilen bulgulardan hareketle süreç, Hak temelli bir bakış açısıyla değerlendirildiğinde ilgili sorunların çözümüne yönelik hakların MS hastalarına sağlanması gereksinimini görünür kılmıştır.

Abstract:
In this study, the challenges faced by MS patients after diagnosis and the relationship between their rights losses and their quality of life were examined. In accordance with this purpose; the relationship between some of the variables of MS patients such as socio-demographic, disease characteristics, faced social, economic and psychological challenges, expectations and rights losses and the obtained scores from the quality of life scale has been investigated.
The study includes 70 patients who applied to Hacettepe University Adult Hospital Department of Neurology Polyclinic either for treatment or control between dates of 01.03-15.05.2016. Quality of life scores have been obtained from The MSQOL-54 quality of life scale developed by Vickrey, socio-demographic characteristics of patients, faced challenges, expectations and rights losses have been obtained via "Patient Interview Form". Gathered data in the survey has been transferred to the computer via SPSS 23.0 package program and analyzed using Pearson, Mann-Whitney U and Kruskal-Wallis tests. 
In the examination of the relationship between socio-demographic, disease characteristics and quality of life scores no statistically significant difference has been found in general, but it is found that the differences between the means occur. When the correlations between the total number of problems patients experienced in psychological, economic and social areas and the scores obtained from the quality of life scale was examined, it is found that there was not a statistically significant relationship however a negative relationship has been found. The difference between the groups was found to be significant in terms of BFS and BMS scores when assessed for rights losses. Regarding the findings, when assessed from a Rights based perspective the procedure brought the necessity of the provision of rights to MS patients for the resolution of relevant issues into the view.