COVID-19 pandemisi sürecinde maske kullanımının değerlendirilmesi
Evaluation of mask use during the COVID-19 pandemic process
Yazar: FATMA DİLARA TÜRKUŞAĞI YİĞİT
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÇELİK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Kişisel koruyucu donanım = Personal protective equipment ; Maskeler = Masks ; Pandemiler = Pandemics ; Solunum sistemi = Respiratory system ; Solunum yolları enfeksiyonları = Respiratory tract infections

Özet:
Amaç: Çalışmamız Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi aile hekimliği polikliniklerine başvuran kişilerin maske kullanım davranışlarını ve maske kullanımında yaşadıkları problemleri tanımlamayı amaçlamıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 1 Temmuz-30 Eylül 2021 tarihleri arasında S.B.Ü. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniklerine muayene olmaya gelen ve çalışmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden 18 yaş ve üzeri kişiler dahil edildi. Çalışmaya katılmayı kabul eden 924 kişiden sosyodemografik veri formu ve Covid-19 sırasında maske kullanımı ile alakalı sorular içeren anket formunu doldurması istendi. Okumakta zorlanan ve okuma yazması olmayan kişilere anket formu yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulandı. Araştırma boyunca toplanan veriler, IBM SPSS 25.0 (International Business Machines Statistical Package for Social Sciences, version 25) programı ile değerlendirildi. İstatistiksel olarak p<0,05 değeri anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya S.B.Ü. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniklerine başvuran 924 kişi katıldı. Katılımcıların 504'ü (%54,5) kadın, 420'si (%45,5) ise erkekti. Katılımcıların tamamı yüz maskesi kullanmaktaydı. Katılımcıların 696'sı (%75,3) zorunlu olmasa da maske kullanmaya devam edeceğini ifade etti. Zorunlu olmasa da maske kullanma oranı anlamlı olarak kadın cinsiyette ve kronik hastalığı olan grupta daha yüksekti (sırasıyla; p=0,001, p<0,001). Katılımcılar koronavirüs ve KKE kullanımı hakkında en çok TV'den (n=644, %69,7)  bilgi edindiğini ifade etti. Katılımcıların büyük kısmının cerrahi/tıbbi maske (n=838, %90,7) kullandığı saptandı, %22'si (n=203) cerrahi/tıbbi maskeyi birden fazla kez kullandığını ifade etti. Çalışmamızda Covid-19 pandemisi ile ilgili endişe puanı ortalaması 5,94±3,72 olarak hesaplandı. Katılımcıların %66,1'i (n=611) maske kullanmaktan rahatsız olduğunu ifade etti. En sık belirtilen rahatsızlık nefes almada zorluktu (n=434, %47,0). Katılımcıların hemen hemen hepsi toplu taşıma araçlarında (n=865, %93,6), alışveriş sırasında (n=866, %93,7) ve sağlık merkezlerinde (n=862, %93,3) maske kullandığını belirtti. Katılımcıların 771'i (%83,4) maskeyi doğru kullandığını düşünüyordu. Maskeyi doğru kullandığını düşünme kadınlarda (n=439, %87,1) ve Covid-19 endişe puanı yüksek olanlarda (6,04±3,73) anlamlı olarak daha yüksekti (sırasıyla; p<0,001, p=0,021). Katılımcıların 622'si (%67,3) maske ile daha korunaklı hissettiğini ifade etti. Yaş ortalaması daha yüksek olanların (48,81±12,29) ve kadın katılımcıların (n=359, %71,2) maske kullanırken kendini korunaklı hissetme oranları anlamlı olarak daha yüksekti (sırasıyla; p<0,001, p=0,008). Katılımcıların çoğu (n=623, %67,4) maske kullanmanın koronavirüs bulaşmasını önlediğini düşünüyordu. Maske kullanmanın koronavirüs bulaşmasını önlediği düşüncesi kadın cinsiyette (n=361, %71,6), yaş ortalaması daha yüksek olanlarda ve Covid-19 endişe puanı yüksek olan grupta anlamlı olarak daha yüksekti (sırasıyla; p=0,010, p<0,001, p=0,002).
Sonuç ve Öneri: Halkın en sık başvurduğu bilgi kaynakları TV ve sağlık bakanlığı olduğundan TV'de sağlık bakanlığı tarafından hazırlanan veya desteklenen yayın ve reklamlar şeklinde halka yönelik eğitimler yapılması düşünülebilir. Çalışmamızın sonuçları göz önüne alınırsa katılımcıların çoğunluğunun maskenin koronavirüs bulaşmasını önlediğini düşündüğü ve maske ile daha korunaklı hissettiği bulundu. Ancak ülkemizdeki maske kullanım davranışlarının tam olarak anlaşılması ve tüm topluma genellenebilmesi için daha büyük ölçekli ve daha çok sayıda çalışmaya ihtiyaç vardır.  
Anahtar Kelimeler: 	Covid-19, maske, koronavirüs, koruyucu ekipman, solunum yolu hastalıkları

Abstract:
Aim: Our study aimed to describe the mask usage behaviors and the problems experienced by the people who applied to the Ankara Training and Research Hospital family medicine outpatient clinics.
Materials and Methods: The study was conducted between 1 July and 30 September 2021 at S.B.U. People aged 18 and over who came to Ankara Training and Research Hospital Family Medicine Polyclinics to be examined and voluntarily agreed to participate in the study were included. 924 people who agreed to participate in the study were asked to fill out a sociodemographic data form and a questionnaire containing questions about mask use during Covid-19. . The questionnaire form was applied to the people who had difficulty in reading and who were illiterate, by face-to-face interview method. The data collected during the research were evaluated with the IBM SPSS 25.0 (International Business Machines Statistical Package for Social Sciences, version 25) program. A P value of <0.05 was considered statistically significant.
Results: S.B.U. 924 people who applied to Ankara Training and Research Hospital Family Medicine Polyclinics attended. Of the participants, 504 (54.5%) were female and 420 (45.5%) were male. All of the participants were using face masks. 696 (75.3%) of the participants stated that they will continue to use masks, even if it is not compulsory. Although not compulsory, the rate of wearing a mask was significantly higher in females and in the chronic disease group (respectively; p=0.001, p<0.001). Participants stated that they got the most information about the coronavirus and the use of PPE from TV (n=644, 69.7%). It was determined that most of the participants (n=838, 90.7%) used surgical/medical masks, 22% (n=203) stated that they used the surgical/medical mask more than once. In our study, the mean score of anxiety about the Covid-19 pandemic was calculated as 5.94±3.72. 66.1% (n=611) of the participants stated that they were uncomfortable using masks. The most frequently reported discomfort was difficulty in breathing (n=434, 47.0%). Almost all of the participants stated that they use masks in public transportation vehicles (n=865, 93.6%), during shopping (n=866, 93.7%) and in health centers (n=862, 93.3%). 83.4% (n=771) of the participants thought that they used the mask correctly. Thinking of using the mask correctly was significantly higher in women (n=439, 87.1%) and those with high Covid-19 anxiety scores (6.04±3.73) (respectively; p<0.001, p=0.021). 67.3% (n=622) of the participants stated that they felt more protected with a mask. Those with a higher mean age (48.81±12.29) and female participants (n=359, 71.2%) had significantly higher rates of feeling protected while using a mask (respectively; p<0.001, p=0.008). Most of the participants (n=623, 67.4%) thought that using a mask prevents the transmission of coronavirus. The idea that using a mask prevents the transmission of coronavirus was significantly higher in the female gender (n=361, 71.6%), those with a higher mean age, and the group with a high Covid-19 anxiety score (respectively; p=0.010, p<0.001, p=0.002).
Conclusion and Suggestion: Since TV and the ministry of health are the most frequently consulted sources of information, training for the public in the form of broadcasts and advertisements prepared or supported by the ministry of health on TV can be considered. Considering the results of our study, it was found that the majority of the participants thought that the mask prevents the transmission of coronavirus and felt more protected with the mask. However, larger scale and more studies are needed in order to fully understand the mask usage behaviors in our country and generalize them to the whole society.
Keywords: Covid-19, mask, coronavirus, protective equipment, respiratory diseases