Demontaj hattı dengeleme problemlerinin çözümünde optimizasyon temelli yaklaşımlar için bütünsel bir yöntembilim sunulması
Presenting a holistic methodology for optimization-based approaches to solving disassembly line balancing problems
Yazar: ELİF ÖKSÜZ
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER FARUK YILMAZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Karma tamsayılı programlama = Mixed integer programming ; Tedarik optimizasyonu = Supply optimization ; Tersine lojistik = Reverse logistics

Özet:
Tersine tedarik zinciri, kullanılmış veya atık ürünlerin geri toplanması, işlenmesi ve yeniden değerlendirilmesi süreçlerini içerirken, demontaj hattı dengeleme probleminde ise bu süreçlerin daha verimli ve uyumlu hale getirilmesi amaçlanmaktadır. Optimize edilmiş bir demontaj hattı, tersine tedarik zinciri süreçlerinin daha düşük maliyetlerle yürütülmesine, atık miktarının azaltılmasına ve kaynakların daha verimli kullanılmasına katkıda bulunur. Bu tez çalışması, sürdürülebilir üretim ve tüketim süreçlerinin önemini vurgulamakta ve geri dönüşüm süreçlerinin optimizasyonuna odaklanmaktadır. Bu çalışmada, birbiriyle ilişkili olan, çok insanlı demontaj hattı dengeleme problemi, parti boyutlandırma problemi ve tersine tedarik zinciri tasarlama problemi entegre olarak ele alınmaktadır. Böylece, ömrünü tamamlamış ürünlerin geri dönüşümü ve yeniden değerlendirilmesi süreçlerinin optimize edilmesi amaçlanmaktadır. Bu çalışmada, bu üç problemin entegrasyonu sağlanarak, stratejik düzeydeki tersine tedarik zinciri kararları ile taktik düzeydeki demontaj hattı dengeleme problemleri arasındaki ilişki detaylı olarak incelenmektedir. Bu problem için bir karma tamsayılı doğrusal programlama modeli önerilmiş ve deneysel veriler kullanılarak problemler test edilmiştir. Ayrıca, merkezi ve merkezi olmayan tersine tedarik zinciri tasarım stratejilerinin sonuçlar üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Sonuç olarak, bu tez çalışması hem akademik hem de uygulamalı alanlarda sürdürülebilir üretim ve tüketim süreçlerinin geliştirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Ayrıca, endüstri uygulayıcılarına stratejik ve taktiksel kararlara ilişkin yararlı temel bulgular ve yönetimsel öneriler sunmaktadır.

Abstract:
While the reverse supply chain involves the processes of reclaiming, processing and reusing used or waste products, the disassembly line balancing problem aims to make these processes more efficient and harmonized. An optimized disassembly line contributes to the execution of reverse supply chain processes at lower costs, reducing the amount of waste and using resources more efficiently. This thesis highlights the importance of sustainable production and consumption processes and focuses on the optimization of recycling processes. In this study, the interrelated multi-manned disassembly line balancing problem, the lot sizing problem and the reverse supply chain design problem are addressed in an integrated manner. Thus, it is aimed to optimize the processes of recycling and reuse of end-of-life products. In this study, by integrating these three problems, the relationship between strategic level reverse supply chain decisions and tactical level disassembly line balancing problems is examined in detail. A mixed integer linear programming model is proposed for this problem and the problems are tested using empirical data. Furthermore, the effects of centralized and decentralized reverse supply chain design strategies on the results are analyzed. In conclusion, this thesis plays an important role in the development of sustainable production and consumption processes in both academic and applied fields. It also provides industry practitioners with useful key findings and managerial recommendations for strategic and tactical decisions.