Kan donörlerinde olası immün değişikliklerin pteridin yolağı ile ilişkili parametrelerle değerlendirilmesi
Evaluation of possible immune alterations in blood donors by pteridin pathway releated parameters
Yazar: SONGÜL ÜNÜVAR
Danışman: PROF. DR. TERKEN BAYDAR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Kinürenin = Kynurenine ; Neopterine = Neopterine ; Triptofan = Tryptophan ; Triptofan = Tryptophan ; İmmünite-hücresel = Immunity-cellular

Özet:
Organ, doku ve kan transferleri çoğu koşulda hayat kurtarıcıdır. Kan bankaları, kanın uygun ve saf olduğundan ve herhangi bir enfeksiyon, hematolojik veya immunolojik hastalık bulundurmadığından emin olmakla yükümlüdürler. Nakil birimleri kanın toplama, tarama, görüntüleme ve depolama aşamalarında kan bankalarına güvenmektedirler. Neopterin, hücresel immün yanıtın önemli bir biyogöstergesidir. İnterferon gama (INF-gama) uyarısı ile monosit/makrofajlarca salınır. İnflamasyon ve enfeksiyon sürecinde neopterinin aracı ve düzenleyici olarak potansiyel bir görevi bulunmaktadır. Bu özelliği nedeniyle belli biyolojik sıvılarda neopterin konsantrasyonlarının tayini, tanı koyma, prognoz ve tedavi etkinliğinin izlenmesi ve belli faktörlere temasın erken dönemde belirlenmesinde önemlidir. Fiziksel muayenede belirti göstermedikleri halde yüksek neopterin düzeyine sahip olan kan donörlerinin düşük neopterin düzeylerine sahip donörlere oranla, subklinik akut enfeksiyonu olma olasılığının daha yüksek olduğu bildirilmiştir. Biyogöstergeler sağlık, zaman ve maliyet açısından kan transferinin güvenliği için önemlidir ve ölçümleri hem kan donörleri hem de alıcılar açısından önem arz etmektedir. Bu tez çalışmasında, neopterin konsantrasyonlarının ve triptofan yıkımının tayini ile 193 kan donöründe (44 kadın ve 149 erkek) immün değişiklikler incelenmiştir. Yaş dağılımı, cinsiyet, kan grubu ve Rh faktörü ile olası değişiklikler değerlendirilmiştir. Neopterin düzeyleri 2,8-36,8 nmol/L aralığında, triptofan yıkımının göstergesi olarak kinürenin triptofan oranının (Kyn/Trp) ise 17,2-76,4 mikromol/mmol arasında değiştiği saptanmıştır. Kyn/Trp düzeylerinin erkeklerde kadınlara oranla anlamlı yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Neopterin düzeyleri ve Kyn/Trp düzeylerinin yaşla arttığı (tümü, p<0,05) kan grubu veya Rh faktörünün herhangi bir değişikliğe neden olmadığı bulunmuştur (tümü, p>0,05). Çalışmaya dahil edilen 193 donörden 5'i (%2,6) normal değerlerden yüksek neopterin düzeyine, %97,4'ü ise normal aralıkta neopterin düzeyine sahiptir. Sonuç olarak, hücresel immün sistem aktivasyonunu göstermesi nedeniyle, neopterin düzeylerinin 19 nmol/L'yi aştığı kan bağışı durumlarında güvenli transferi sağlamak için kanın transfer programından çıkarılması gerekmektedir. Kan bankalarında kan transferinden önce neopterin düzeylerinin rutin olarak analiz edilmesi göz önünde bulundurulmalıdır.

Abstract:
Organ, tissue and blood transfusions are life saving in many conditions. Blood banks are responsible to know that the blood unit is potent, pure and will not transfer any infectious, hematologic or immunologic disease. Transfusion units trust the blood banks for all aspects of collection, screening, testing and storage of the blood. Neopterin is an important biomarker of cellular immunity. It is released from monocytes/macrophages with interferon gamma (INF-gama) stimulation. Neopterin has a potential function in the process of inflammation and infection as mediator and/or regulator. Because of this feature, it is important to assess the neopterin concentrations in certain biological fluids for the diagnosis, prognosis, monitoring of treatment efficacy and early detection of possible effects of contact with certain factors. It has been demonstrated that in blood donors who has already passed the physical examination even they have high neopterin concentrations, they were more likely to have subclinical acute infections with certain viruses compared to donations with lower neopterin concentrations. Biomarkers are important for the safety of blood transfusion in aspects of health, time and cost and their measurements have been reported to be important in terms of both donors and receivers. In this thesis, immune changes were evaluated by determination of neopterin concentrations and also tryptophan degradation in 193 blood donors (44 female and 149 male). Age distribution, gender, blood type and Rh factor differences were also evaluated. Neopterin levels were found to range between 2.8 and 36.8 nmol/L while kynurenine to tryptophan ratio (Kyn/Trp) as an estimation of tryptophan degradation ranged between 17.2 and 76.4 mikromol/mmol. Kyn/Trp levels were observed to be statistically higher in males compared to females (p<0.05). Neopterin levels and Kyn/Trp were both found to increase with age (both, p<0.05) while neither blood type nor Rh factor has caused any changes (all, p>0.05). Five of the 193 donors included in the study (2.6%) had neopterin levels exceeding the limits while 97.4% were in normal range. In conclusion, donations with neopterin levels above 19 nmol/L should be excluded from the program in order to perform safe transfusion since increased neopterin levels indicate activation of the cellular immune system. Routine measurement of neopterin concentrations before transfusion should be considered in blood banks.