Öğretim elemanlarının mesleki eylemlilik algılarında örgütsel demokrasinin ve örgütsel vatandaşlık davranışlarının rolü
The role of organizational democracy and organizational citizenship behaviors on the perceptions of professional agency of academics
Yazar: ESRA GÜLER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA USLU GÜLŞEN
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı Mersin Üniversitesi'nde görev yapmakta olan öğretim elemanlarının mesleki eylemlilik algıları üzerinde örgütsel demokrasinin ve örgütsel vatandaşlık davranışlarının rolünü belirlemektir. Nicel araştırma deseninde tasarlanan araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini 2021-2022 eğitim öğretim yılında Mersin Üniversitesinde görev yapmakta olan öğretim elemanları oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemi kolay örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Mesleki Eylemlilik, Örgütsel Vatandaşlık Davranış ve Örgütsel Demokrasi ölçekleri ile elde edilen veri, SPSS programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Toplam örneklem için elde edilen bulgular ögütsel demokrasi ve örgütsel vatandaşlık davranışı değişkenlerinin birlikte öğretim elemanlarının mesleki eylemlilik algılarında toplam varyansın %32'sini açıkladığını göstermektedir. Toplam örneklem grubu için örgütsel demokrasi algısının öğretim elemanlarının mesleki eylemlilik algılarını açıklayan en güçlü değişken olduğu tespit edilmiştir. Kadın ve erkek örneklem grubuna yönelik yapılan çoklu ve adımsal regresyon analizi sonucunda kadın örneklem grubu için örgütsel demokrasi algısı ve örgütsel vatandaşlık davranışının mesleki eylemliliğin anlamlı yordayıcıları olduğu tespit edilmiştir. Erkek örneklem grubu için ise örgütsel demokrasi algısı anlamlı bir yordayıcı iken örgütsel vatandaşlık davranışının mesleki eylemliliği anlamlı düzeyde yordamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durumun sadece kadın öğretim elemanlarında görülme sebebi kadınların toplumsallaşma süreci boyunca kazandıkları tecrübeler aracılığı ile erkeklere kıyasla daha yardımsever, nezaketli ve fedakar tutumlar sergilemeleri olabilir. Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda, örgütsel demokrasi algısı ve örgütsel vatandaşlık davranışının; öğretim elemanlarının görev yaptıkları üniversitelerde aktif bir çalışan olmalarına, işleri ile ilgili çalışmalarında veya kendi kimlikleri ile ilgili alanlarda seçim yapabilmelerine ve diğer öğretim elemanlarını etkileyebilmelerine katkı sağladığı belirtilebilir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the roles of academics perceptions of organizational democracy and organizational citizenship behaviors on their professional agency. The correlational survey model was used in the research design. The population of the study consists of academics working at Mersin University in the 2021-2022 academic year. The sample of the study determined by the convenience sampling method. The data obtained through Professional Agency, Organizational Citizenship Behavior and Organizational Democracy scales were analyzed through the SPSS program. The results of the analyses for the total sample group revealed that the variables of organizational democracy and organizational citizenship behavior together explain 32% of the total variance in the perceptions of professional agency of the academics. For the total sample group the variable of organizational democracy has been determined the strongest variable that explains the professional agency perceptions of the academics. As a result of the multiple and stepwise regression analysis for the female and male sample groups, it was determined that the perception of organizational democracy and organizational citizenship behavior were significant predictors of professional agency for the female sample group. For the male sample group, while the perception of organizational democracy was a significant predictor, it was concluded that organizational citizenship behavior did not significantly predict professional agency. The reason why this situation is seen only among female academics may be that women exhibit more helpful, courteous and altruistic attitudes compared to men through the experiences they have gained during the socialization process. Thanks to the findings obtained from this research, it can be stated that the variables of organizational democracy and organizational citizenship behavior contribute to the fact that the academics are active employees in the universities where they work, make choices in their work-related studies or areas related to their own identities, and influence other lecturers.