Dijitalleşen dünyanın gündelik hayat kültürlerinde bedenin cisimleşmiş temsilleri ve güzellik kültü: Instagram örneği
Embodied representations of the body and cult of beauty in everyday life cultures of the digitalising world: The case of Instagram
Yazar: ZEYNEP KURUKIZ
Danışman: DOÇ. DR. CEM TUTAR
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Görsel İletişim Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Beden sosyolojisi = Body sociology ; Bilgi teknolojisi = Information technology ; Dijital toplum = Digital society ; Gündelik kültür = Daily culture ; Güzellik = Beauty ; Sosyal medya = Social media ; Tüketici kültürü = Consumer culture

Özet:
İnsanoğlu, sosyal psikolojik boyutta dışsallaşmasının bir ürünü olarak sosyo-kültürel alanı inşa etmektedir. Bu bağlamda gündelik hayat kültürü tarihin her döneminde o dönemin teknik olanakları ve bilgi birikimine bağlı olarak farklılaşmaktadır. Gündelik hayatın modernleşmesi sürecinde toplumsal yapı rasyonelleşirken, kültürel alan ise endüstriyel bir şekilde üretilmeye başlanmıştır. Zaman içerisinde sistem bireyleri artık pasif kültür tüketicileri olmaktan çıkararak aktif anlam üreticileri haline getirirken, enformasyon ekonomisine dayalı dijital kültürde sosyo-kültürel alan geçmişten çok daha fazla küresel bir etkileşim sürecine girmiştir. Tüketime dayalı yaşam tarzlarının sosyo-kültürel alanda dolaşıma girdiği bu dönemde bedene ilişkin bakış açısı da farklılaşarak geleneksel ya da modern dönemin başındaki acı çeken, çalışan, emek veren beden algısının dışına çıkılarak haz arayışındaki hedonist bir beden algısı özellikle dijital medya araçları üzerinden sunulmaya başlanmıştır. Bu alandaki yeni medya araçları bedenin yeni cisimleşme alanı haline gelmiştir. Söz konusu süreçte sadece beden değil aynı zamanda güzellik de yeniden tanımlanmaya başlanmıştır. Tarih boyunca güzelliğin tanımı ve temsili sosyo-kültürel boyutta inşa edilirken yeni medya araçları içerisinde yer alan ve bir görselleşme rejimini dayatan Instagram gibi sosyal medya platformları güzelliği biçim ve içerik boyutunda yeniden tanımlamaktadır. Popüler bir uygulama olarak Instagram'da beden ve güzellik temsilleri ön planda olup dijital ekosistemin bir parçası olarak yer almakta ve bu alanlardaki toplumsal standartları yeniden inşa etmektedir. Çalışmada amaçlı örneklem tekniği kullanarak araştırma konusuna (gündelik hayat pratikleri, yaşam tarzı, beden ve güzellik) ait paylaşımlarda bulunan ve en yüksek takipçi sayısına sahip ilk üç yabancı ve üç yerli kadın Influencer olarak Kendall Jenner, Priyanka Chopra, Bella Hadid, Neslim Güngen, Danla Bilic ve Gamze Erçel Yıldırım hesapları analiz edilmiştir. Belirlenen influencerların 2024 yılının ilk 6 ayına (Ocak-Haziran) ait postları, araştırmanın kuramsal perspektifine koşut belirlenen analiz kategorileri doğrultusunda Nitel İçerik Analizi yöntemi ile incelenmiştir. Çalışma, influencerların Instagram'ı ekonomik kazanç sağlamak için etkin bir şekilde kullandıklarını ortaya koymuştur. Ayrıca, kapitalist gelişmenin bir ürünü olarak dijital medyanın gündelik hayat pratikleri içerisinde etkin bir araç olarak beden temsilleri ve güzellik kültürünü şekillendirdiği söz konusu alanların dönemin teknolojik olanakları üzerinden yapılandığı saptanmıştır.

Abstract:
Human beings construct the socio-cultural sphere as a product of their externalization in the social psychological dimension. In this context, the culture of everyday life differs in every period of history depending on the technical possibilities and knowledge accumulation of that period. In the process of modernization of everyday life, while the social structure was rationalized, the cultural field started to be produced in an industrial way. Over time, the system has transformed individuals from passive consumers of culture into active producers of meaning. In the digital culture based on the information economy, the socio-cultural field has entered a process of global interaction much more than in the past. In this period, as consumption-based lifestyles circulated in the socio-cultural sphere, the perspective on the body has also changed. The perception of a hedonistic body in search of pleasure has started to be presented, especially through digital media tools, going beyond the traditional or modern period's perception of a body that suffers, works, and labors. While the definition and representation of beauty have been constructed in the socio-cultural dimension throughout history, social media platforms such as Instagram, which are among the new media tools imposing a visualization regime, redefine beauty in terms of form and content. As a popular application, Instagram places body and beauty representations at the forefront, making them part of the digital ecosystem and reconstructing social standards in these areas. In the study, using the purposive sampling technique, the accounts of Kendall Jenner, Priyanka Chopra, Bella Hadid, Neslim Güngen, Danla Bilic, and Gamze Erçel Yıldırım were analyzed. These influencers were selected as the top three foreign and three domestic female influencers with the highest number of followers who share posts on the research topic (daily life practices, lifestyle, body, and beauty). The posts of the identified influencers from the first six months of 2024 (January-June) were analyzed using the Qualitative Content Analysis method, based on the analysis categories determined by the theoretical perspective of the research. The study revealed that influencers effectively use Instagram for economic gain. Additionally, it was determined that digital media, as a product of capitalist development, shapes body representations and beauty culture as an effective tool in daily life practices, and that these areas are structured through the technological possibilities of the period.