2003'te Irak'a yapılan müdahalenin "güç kullanma" kavramına olası etkileri
The possible effects of 2003 intervention on Iraq to the concept of "use of force"
Yazar: EDİN TAHİROVİÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İLHAMİ ALKAN OLSSON
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Askeri müdahale = Military intervention ; Güç ilişkileri = Power relations ; Irak = Iraq ; Irak Savaşı = Iraq War ; Müdahale = Intervention ; Orta Doğu = Middle East ; Savaş = War

Özet:
Soğuk Savaş sonrası tek kutuplu dünyasında genellikle ABD'nin yalnız ya da müttefikleri ile gerçekleştirdiği askeri müdahale, işgal ve diğer anlamdaki güç kullanımları, genellikle mevcut uluslararası hukukun güç kullanma unsurlarını aşmakta ve dolayısıyla uluslararası ilişkilerdeki güç kullanma (yasağına) yeni boyut ve nitelik kazandırmaktadır. Soğuk Savaş sonrası tartışılanlardan konulardan biri de, 2003'teki ABD'nin Irak'ı işgalinde Birleşmiş Milletleri'nin açık izni olmadan güç kullanımının meşru olup olmadığı ve ABD'nin tek taraflı güç kullanmasının uluslararası hukuktaki güç kullanma kavramına nasıl etkide bulunacağı olmuştur. ABD, Saddam rejimini Kitle İmha Silahları (KİS) geliştirmekle ve terör örgütleri ile yakın ilişkiler içerisinde olmakla suçlamış; bu rejimin öylece dünya barışına tehdit oluşturduğunu savunmuş ve Irak'ın işgali bu şekilde meşrulaştırılmaya çalışmıştı. Ancak bu gerekçelerle Irak'ın işgali, günümüzde uluslararası hukukta ve ilişkilerde güç kullanma yasağını ihlal etmiş olabileceğine ilişkin kaygıları ortadan kaldırmaya yetmemiştir. Dahası, söz konusu işgalin, Birleşmiş Milletler Antlaşması'nda düzenlenen güç kullanmanın yasağının algılanmasını, yorumlanmasını ve sınırlarını ciddi bir biçimde değiştirme potansiyeli taşıdığı tartışılmaya başlanmıştır. Öyle ki, bu müdahalenin gelecekte BM Güvenlik Konseyi'nin dünya barışını sağlama görevinin devre dışı bırakılabileceğinden ve geleneksel uluslararası hukukun haklı savaşa (just war) anlayışına dönme riskinin ortaya çıkmış olduğundan söz etmek mümkün hale gelmiştir.Bu tezin amacı, 2003 Irak işgalinin uluslararası hukukta güç kullanma kavramına olası etkilerini tartışmaktır. Üç bölümden oluşan tezin ilk bölümü, uluslararası hukukta güç kullanmanın yasağını incelerken, ikinci bölüm, incelenen ilk bölümün ışığında 2003 müdahalesinin uluslararası hukuka uygunluğunu tartışmaktadır. Son bölümde ise söz konusu müdahalenin bu kavramın gelecekte nasıl şekillenebileceğini, özellikle `hegemonik uluslararası hukuk' kavramı çerçevesinde değerlendirmektedir.

Abstract:
Intervention and use of force by the USA in foreign territories, alone or with her allies, was an extension of existing international law. Therefore the facts of use of force in international relations have gained importance. One important debate is whether the unilateral Iraqi invasion of the USA without permission of the UN in 2003 legitimate or not, and to what extend does it affect the existing rules of use of force in international law. Iraqi government was accused of developing Weapons of Mass Destruction (WMD) and having close relations with terrorist groups. Thus, to legitimize her intervention, the USA was trying to portray Iraq as a threat against world peace. The fact that Iraq had no WMDs revealed that the operation was deployed in order to satisfy the interests of the USA and her allies. Moreover, another big concern within the modern international law and relations has been whether the intervention of the USA constitutes a peer for other problematic regions or not, this intervention openly forced the limit, interpretation and the nature of the rules regarding use of force as regulated in the UN Charter. For the future, the role of the UN Security Council to ensure world peace might be canceled, and a return to the ?just war? understanding of traditional international law might occur.The aim of this thesis is to discuss the possible effects of the Iraqi invasion on the future of the concept of use of force. The thesis is compesed of three sections; the first section examines the concept of use of force as is regulated in the UN Charter, while the second scrutunise the 2003 Iraqi invanteion. The last chapter speculates the possible development of the concept of use of force in the light of the concept of `hegemonic international law?.