Ankara`da halk kütüphanesi kullanımı: Sosyoekonomik çözümleme
Public library use in Ankara: Socioeconomical analysis
Yazar: BÜLENT YILMAZ
Danışman: PROF.DR. İRFAN ÇAKIN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kütüphanecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1995
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Halk kütüphaneleri = Public libraries ; Kütüphane kullanımı = Library usage ; Sosyoekonomik faktörler = Socio-economic factors

Özet:
Halk kütüphaneleri, toplumların kalkınmasına katkıda bulunan demokratik kurumlardır. Eşitim, kültür, bilgi ve boş zamanları değerlendirme işlevlerine sahip halk kütüphaneleri için temel amaç toplumun tümü tarafından en üst düzeyde kullanımdır. Halk kütüphaneleri, amaç ve işlevlerini kullanıldıkları oranda gerçekleştirebilirler. Halk kütüphaneleri, özellikle Türkiye'de yeterince ve toplumun tümü tarafından kullanılmamaktadır. Bu sorunu temel alan araştırmamız, halk kütüphanesi kullanımının sosyo-ekonomik nedenlerini sistem bütünlüğü içinde ortaya koyacak bir model geliştirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, sosyo-ekonomik etkenler olarak yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi, meslek, gelir düzeyi, cografik köken, statü, rol, yaşama tarzı (kültür) ve boş zamanları değerlendirme kavramları ele alınacaktır. Bu çerçevede araştırma hipotezi şöyledir: "Ankara'da, kişiler sosyo-ekonomik etkenlere bağlı olarak halk kütüphanelerini kullanmamaktadırlar/az kullanmaktadırlar. " Toplum survey (betimleme) yönteminin kullanıldığı araştırmada veriler anket, görüşme ve gözlem yoluyla elde edilmiştir. Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde alt, orta ve üst sosyo-ekonomik düzeyde kabul edilerek seçilen örneklem dahilinde 16 mahalle ve 600 hanede oturan 1800 kişiye anket uygulanmıştır. Ankara'da bulunan halk kütüphaneleri gözlem yoluyla incelenmiş ve yetkililerle görüşmeler yapılmıştır. Anket sonuçları Khi Kare Testi ve korelasyon temelinde değerlendirilmiştir. Araştırmada genel sonuç olarak, halk kütüphanesi kullanımının sosyo-ekonomik etkenlere bağlı olduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
Public libraries are democratic institutions which contribute to the development of societes. The main objective for the public library which has functions of education, culture, information, and leisure, is the maximum usage by the community it serves. Public libraries can achieve their objectives and functions as long as they are used. Public libraries in Turkey, are not being used sufficiently by the community. Taking this fact into consideration our research, aims at building a model in order to identify the socio-economic reasons of public library usage, within the system integrity. In this research; the concepts of age, sex, marital status, educational level, occupation, income, geographical origin, social status, social role, life style (culture) and activities of leisure time have been taken into consideration as socio-economic factors. Thus, the hypothesis of our research has been established as; individuals (society) do not use public libraries or do not benefit from them enough in Ankara because of the socio-economic factors mentioned above. The survey method has been used in the study and data were gathered by means of questionnaire, interviews, and personal observations. The sample of the research covers 1800 citizens, who belong to different socio-economic levels (lower, middle, upper) and live in 16 different districts and in 600 houses within the 6 orders of the Greater Ankara Municipality. The directors of public libraries in Ankara were interviewed. The results of the investigation have been analyzed by chi square test and correlation. The main result of our research is that the public library usage depends on the socio-economic factors.