Dirençli aşırı aktif mesane sendromunda botoks uygulamaları
Botox applications in resistant overactive bladder syndrome
Yazar: TUĞÇE ARSLANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA GÜNGÖR UĞURLUCAN
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Aşırı aktif mesane (AAM), kadınlarda oldukça sık görülen ve hayat kalitesini
olumsuz etkileyen bir sendromdur. Çalışmamızın amacı; tedaviye dirençli AAM sendromu
olan hastalarda intravezikal Onabotulinum toksin A enjeksiyonunun hastaların hayat
kalitesine ve üriner semptomlarına olan etkisini değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Sık idrara çıkma, aciliyet hissi, noktüri ve/veya acil üriner
inkontinans şikayeti ile 2014-2018 tarihleri arasında İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları
ve Doğum Anabilim Dalı Ürojinekoloji Bilim Dalı'na başvuran ve ürojinekolojik
değerlendirme sonrasında aşırı aktif mesane tanısı konulan ve verilen tedavilerle düzelme
sağlanamayıp tedaviye dirençli AAM tanısı alan ve intravezikal Onabotulinum toksin A
uygulanan hastalar çalışmaya alındı. Hastalara genel anestezi altında sistoskopi eşliğinde 100
Ünite Onabotulinum toksin A 20 farklı noktaya enjekte edildi. Hastaların tümünün anamnez
ve ürojinekolojik muayene bilgilerine Ürojinekoloji Bilim Dalı'nda yer alan hasta
dosyalarından ulaşıldı. Hastaların tedavi öncesi ve sonrası üriner günlük ve ürodinami
parametreleri değerlendirildi. Hastaların yaşam kalitelerini değerlendirmek için King Sağlık
Anketi, Urinary Distress Inventory-7 (UDI-7),Incontinence Impact Questionnaire ( IIQ6),International Consultation on Incontinence Questionnaire-Female Lower Urinary Tract
Symptoms ( ICIQ-FLUTS), Female Sexual Function Index (FSFI), Pelvic Organ Prolapse /
Urinary Incontinence Sexual Inquiry (PISQ-12) tedavi öncesi ve tedavi sonrası sonuçları
değerlendirildi. Anketler postoperatif 1.ayda tekrar uygulandı. Çalışmada istatistik analiz için
SPSS 15 (Statistical Package for Social Sciences) programı kullanıldı.
Bulgular: Çalışmaya toplam 20 hasta dahil edildi. Hastaların ortalama yaşı 56.8
±11.0, ortalama doğum sayısı 4.1±2.1'di. Hastaların 19'unun (%95) en az bir doğum öyküsü
vardı. Hastaların 18'inde(%90) en az 1 operasyon öyküsü vardı. Bu operasyonların 6'sı
ürojinekolojik, 8'i jinekolojik (abdominal histerektomi) diğerleri ise abdomen dışı
operasyonlardı. Tedavi öncesi hastaların 10'nunda (%50) acil üriner inkontinans, 10'nunda
(%50) ise mikst üriner inkontinans mevcuttu. Hastaların 15'inde(%75) pelvik organ
prolapsusu vardı ve en sık olarak (%45) sistorektosel saptandı. POP saptanan hastaların
14'ünde (%70) 2° prolapsus varken 1'inde (%5) 3° prolapsus vardı. 3° prolapsusu olan bu
hastada anestezi ile ilgili sebeplerden dolayı öncesinde Lefort Kolpokleizis+ Perineoplasti
yapılmıştı, vaginal histerektomi yapılamamıştı. İntravezikal Onabotulinum toksin A 
2
enjeksiyonu öncesinde, hepsine; davranışsal tedavi, mesane eğitimi verilip, sıvı regülasyonu
öğretilmişti. Hastaların 5'i (%25) pelvik taban kas egzersizi yapmamıştı. Hastaların yalnızca
1'i (%5) dar açılı glokom nedeniyle oral antimuskarinik ilaç kullanmamıştı. Hastaların tedavi
öncesi 10 'u (%50) kombine ilaç tedavisi almıştı. Tedavi öncesi 24 saatlik ped testi ortalama
değeri 306 ± 605 gr idi. Hastaların tümünde işlem başarıyla, komplikasyonsuz
gerçekleştirildi. Tüm hastalara 100 Ü Onabotulinum toksin A 20 noktaya uygulandı; trigona
enjeksiyon yapılmadı. Hiçbir hastada postoperatif dönemde üriner retansiyon ve
kateterizasyon ihtiyacı gelişmedi. 20 hastaların 5'inde (%25) tekrar intravezikal
Onabotulinum toksin A enjeksiyonu yapıldı. Bu 5 hastanın 2'sine (%10) üç kez, 3'üne (%15)
de iki kez tekrar intravezikal Onabotulinum toksin A enjeksiyonu yapıldı. Bu hastalara
İntravezikal Onabotulinum toksin A enjeksiyonu en erken 10 ay en geç ise 2 yıl arayla
tekrarlanmıştı. Hastalar en az 6 ayı şikayetsiz geçirmişlerdi. Tedavi öncesi ve sonrası yapılan
üriner günlük değerlendirmesinde; diüretik sıvı alımı ve inkontinans sayısında anlamlı azalma
izlendi. Tedavi öncesi ve sonrası üroflowmetri parametrelerinden maksimum idrar akım
hızında anlamlı azalma izlendi. Tedavi öncesi ve sonrası yapılan King Sağlık Anketi
değerlendirmesinde kişiler arası ilişkiler dışında tüm skorlarda anlamlı azalma izlendi. Tedavi
öncesi ve sonrası Tedavi öncesi ve sonrası Kadın Cinsel Sağlık Anketi (FSFI)
değerlendirildiğinde anlamlı bir değişiklik olmadığı izlendi. Ancak diğer yaşam kalite
anketleri olan UDI-6, IIQ-7, ICIQ-FLUTS ve PISQ-12'de anlamlı bir azalma olduğunu ve
yaşam kalitesinde olumlu değişim olduğunu izlendi.
Sonuç: İntravezikal Onabotulinum toksin A uygulaması, tedaviye dirençli AAM
sendromunda günlük idrar kaçırma sayılarında azalmaya neden olarak üriner semptomlarda
ve hayat kalitesinde düzelme sağlamaktadır. Tekrar enjeksiyonlar gerekebilir ve
komplikasyon olmadan uygulanabilir. İntravezikal Onabotulinum toksin A enjeksiyonu idrar
akım hızını azaltmaktadır; boşaltım fonksiyonları ileri derecede etkilenen hastalarda üriner
retansiyon ve kateterizasyon ihtiyacı gelişebilir.
Anahtar Kelimeler: Aşırı aktif mesane; Onabotulinum toksin A, Üriner inkontinans

Abstract:
Aim: The purpose of our study; is to assess the effect of intravesical injection of
Onabotulinum toxin A on patients' quality of life and urinary symptoms in patients with
treatment resistant overactive bladder syndrome.
Materials and Methods: Patients who suffered from frequency, nocturia, and urgency
with / without urge urinary incontinence and applied to Istanbul Faculty of Medicine
Department of Obstetrics and Gynecology Division of Urogynecology between years 2014-
2018 and were diagnosed with overactive bladder syndrome after urogynecologic evaluation
were taken into study. Intravesical injection of Onabotulinum toxin A was administered to all
of the patients. The urogynecologic history and urogynecologic examination of all of the
patients were obtained from patient files in Division of Urogynecology. Bladder diary and
urodynamic parameters of patients were evaluated before and after treatment. In order to
evaluate the quality of life of the patients, the pre/posttreatment outcomes of the King's
Health Questionnaire, Urinary Distress Inventory-7 (UDI-7),Incontinence Impact
Questionnaire ( IIQ-6),International Consultation on Incontinence Questionnaire-Female
Lower Urinary Tract Symptoms ( ICIQ-FLUTS), Female Sexual Function Index (FSFI),
Pelvic Organ Prolapse / Urinary Incontinence Sexual Inquiry (PISQ-12) were evaluated.
During the operations, 100 Units of Onabotulinum toxin A were injected into 20 different
sites. SPSS 15 (Statistical Package for Social Sciences) program was used for statistical
analysis in the study.
Results: A total of 20 patients were included in the study. The mean age of the
patients was 56.8 ± 11.03 and the number of deliveries was 4.1 ± 2.1. 19 (95%) of the patients
had at least one delivery. 18 (90%) of the patients had at least one operation history. Six of
these operations were urogynecologic, eight were gynecologic (abdominal hysterectomy) and
the others were not gynecologic. Ten of the patients had (50%) immediate urinary
incontinence, and 10 (50%) had mixed urinary incontinence before treatment. Pelvic organ
prolapse was present in 15 (75%) of the patients and the most frequent (45%)
cystocele+rectocele were detected. Of the patients with POP, 14 had prolapse of 3 ° (70%)
while 1 had prolapse (1 of 5). In this patient with 3 ° prolapse, Lefort Colpocleisis +
Perineoplasty was performed because of anesthesia related reasons, vaginal hysterectomy
could not be performed
4
Before the intravesical injection of Onabotulinum toxin, the patients received
behavioral therapy, bladder training and fluid regulation. Five of the patients (25%) did not
perform pelvic floor exercises. Only 1 (5%) of the patients could not use oral antimuscarinic
drugs due to narrow angle glaucoma. Ten patients (50%) received combined medication
before treatment. The mean pre-treatment pad test was 306 ± 605 g. In all of the patients, the
procedure was performed successfully, without complications. All patients received 100 U of
Onabotulinum toxin A at 20 points; trigonal injection was not performed. No patients needed
urinary retention and catheterization in the postoperative period. Five of the 20 patients (25%)
were injected again with intravesical Onabotulinum toxin A. Two of these 5 patients received
intravesical injection of Onabotulinum toxin three times (10%) and 3 (15%) twice. In these
patients, intravesical injection of Onabotulinum toxin was repeated at the earliest 10 months
and at the latest 2 years. Patients spent at least 6 months without any complaints.
In the evaluation of the bladder diary before and after treatment; significant decrease
was observed in the diuretic fluid intake and number of leakage episodes. There was
statistically significant difference in uroflowmetry parameters before and after treatment for
the maximum urine flow rate. In the evaluation of the King's Health Questionnaire before and
after the treatment, significant decrease was observed in total scores and all the domains
except the interpersonal relations. There was no significant change in the pretreatment and
posttreatment FSFI results. However, there was a significant improvement in other quality of
life questionnaires including UDI-6, IIQ-7, ICIQ-FLUTS and PISQ-12, and positive change
in quality of life.
Conclusion: Patients did not have urinal retention or need catheterization at all after
treatment. There were no complications. Five of these patients (25%) needed re-injection of
intravesical Onabotulinum toxin A. Two of these 5 patients received three times and, three of
these received two times intravesical Onabotulinum toxin A injection again. After treatment,
we found a significant decrease in urinary incontinence of patients according to the bladder
diary. Although there was a decrease in the sense of urgency, this was not found statistically
significant. According to questionnaires, there was a significant improvement in quality of
life.
Key Words: Overactive bladder syndrome; Onabotulinum toxin A; urinary
incontinence