İnflamatuvar bağırsak hastalıklarında sarkopeni ve klinik tablo ile ilişkisi
Sarcopenia in inflammatory bowel diseases and its relationship with the clinical course
Yazar: SEMİH ÖZYURT
Danışman: PROF. DR. AYŞE NURDAN TÖZÜN ; PROF. DR. NESLİAR ESER VARDARELİ
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Crohn hastalığı = Crohn disease ; Kas distrofileri = Muscular dystrophies ; Kolit-ülseratif = Colitis-ulcerative ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Ölçekler = Scales ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
AMAÇ : İnflamatuvar bağırsak hastalığı (İBH), gastrointestinal sistemdeki en yaygın kronik inflamatuvar proçesi oluşturur. Bozulmuş vücut kompozisyonunun bir parçası olan  ve "sarkopeni" olarak adlandırılan kas iskelet kitlesinde azalma durumu, İBH'lı hastalarda artan oranlarda raporlanmaya başlanmıştır. İBH'da gözlenen kronik inflamasyon, malnütrisyon ve immobilite sarkopeni gelişimine katkıda bulunmaktadır. İBH'lı hastalarda sarkopeni ve azalmış yağsız kas kitlesinin yarattığı risk ve sekel potansiyeline rağmen literatürde bu konuyla ilgili aydınlatıcı bilgi eksikliği göze çarpmaktadır. Çalışmamızdaki asıl amaç sarkopeni ve İBH  ilişkisini literatürde ağırlıklı olarak ele alınan cerrahi perspektif dışındaki faktörleri de dahil ederek değerlendirmek ve sarkopeninin; İBH'daki prevalansı, İBH'nın klinik seyri, aktivitesi, tutulum yeri, gebelik, kullanılan ilaçlar, extraintestinal manifestasyonlar, cerrahi ihtiyacı ve nütrisyonel risk ile olan ilişkisini aydınlatmaktır.

YÖNTEM : Araştırma materyali retrospektif olarak incelenen ve hastanelerimizin gastroenteroloji bölümünde ülseratif kolit ve Crohn hastalığı tanısı almış ve takip altında  olan 18-50 yaş grubundan hastalardan oluşturuldu. İncelenen hastalara dışlanma kriterlerleri uygulandıktan sonra kalan 90 olgu çalışmaya dahil edildi. Kontrol grubu olarak hasta grubuyla yaş ve cinsiyeti eşleşen aynı sayıda sağlıklı kişiler alındı. Sarkopeninin tanımlanması için BT ile  L3 vertebral kesitindeki tüm iskelet kas kütlesi ölçümü yardımıyla iskelet kası indeksi (SMI) hesaplandı. Sarkopeni eşik değeri olarak daha önce tanımlanan erkekler için SMI <52,4  cm2/ m², kadınlar için  SMI <38,5 cm2/ m² alındı. Hastaların detaylı olarak tutulan kayıtlarından geriye dönük olarak; demografik verileri, İBH ile ilişkili laboratuvar,  radyolojik, medikal ve cerrahi tedavi verileri, ek hastalıkları, malnütrisyon risk durumları, ÜK hastaları için hesaplanmış Mayo skorları, CH için hesaplanmış CDAI, SES-CD, indeksleri sarkopeni durumlarıyla beraber hem tanımlayıcı olarak hem de birbirleriyle ilişkisi karşılaştırmalı olarak incelendi.
BULGULAR: İBH'lı hastaların SMI'ya göre %55,6'sı (n=50) sarkopenik, sağlıklı kontrol grubunun ise SMI'ya göre % 28,9'u (n=26) sarkopenik saptandı. İBH'lı hasta grubunun sarkopenik olma oranı anlamlı olarak yüksek bulundu (p<0.001). Sarkopenik hastaların sarkopenik olmayan hastalara göre anlamlı derecede düşük vücut ağırlığı ve VKİ'ye sahip olduğu saptandı (p=0,012; p=0,001). Cerrahiye giden hasta grubunda sarkopeniklerin VKİ ortalamaları anlamlı olarak daha düşük bulundu (p=0,005). İBH'lı hastalarda sarkopenik grupta, MUST skoruna göre orta ve yüksek risk grubunda olan hastaların oranı sarkopenik olmayan gruba kıyasla anlamlı olarak yüksek saptandı (p=0,004). Aynı zamanda cerrahiye giden İBH hastaları arasında sarkopenik olanların sarkopenik olmayan hastalara göre malnütrisyon bakımından yüksek risk (MUST ≥2) grubunda olma oranı anlamlı olarak yüksek bulundu (P=0,017). 

SONUÇ: Sarkopeni prevalansı İBH hastalarında belirgin olarak yüksektir ve sağlıklı bireylere göre anlamlı olarak fazla oranda izlenmektedir. Sarkopeni İBH'nın seyrinde ve  patogenezinde yaştan bağımsız olarak rol oynuyor olabilir. Bu nedenle, klinik uygulamada sonuçları iyileştirmek, komplikasyonları azaltmak, perioperatif yaklaşımlar oluşturmak için sarkopeninin saptanması, bununla beraber beslenme ve malnütrisyon risk durumunun rutin olarak değerlendirilmesi İBH'da bir köşe taşı olmalıdır.

Anahtar kelimeler: SMI, sarkopeni, İBH, Crohn, ülseratif kolit, MUST

Abstract:
BACKGROUND: Inflammatory bowel disease (IBD) is the most common chronic inflammatory process in the gastrointestinal tract. The decrease in the musculoskeletal mass, which is a part of the impaired body composition and called "sarcopenia", has been reported in increasing rates in patients with IBD. Chronic inflammation, malnutrition and immobility observed in IBD contributes to the development of sarcopenia. Despite the risk and sequelae potential of sarcopenia and decreased lean muscle mass in patients with IBD, there is a lack of satisfactory information on this subject. The main purpose of our study is to investigate the relationship between sarcopenia and IBD with respect to factors other than surgical perspective, and to evaluate sarcopenia; To clarify its prevalence in IBD, its clinical course, activity, involvement, its effect on pregnancy, drugs used, extraintestinal manifestations, pregnancy, surgical need, and relationship with nutritional risk.
METHOD: Patients from the 18-50 age group diagnosed with ulcerative colitis or Crohn's disease who were followed in the gastroenterology department of our hospitals were included into the study. After the exclusion criteria were applied to the patients examined, the remaining 90 were included in the study. As the control group, the same number of healthy subjects were matched with the age group and gender. In order to identify sarcopenia, skeletal muscle index (SMI) was calculated with the help of all skeletal muscle mass measurements in the L3 vertebral section with the help of CT. SMI <52.4 cm2 / m² for men previously defined as sarcopenia threshold value, SMI <38.5 cm2 / m² for women were taken. Retrospectively from the detailed records of the patients; demographic data, laboratory, radiological, medical and surgical treatment data associated with IBD, additional diseases, risk of malnutrition, calculated Mayo scores for UC patients, CDAI, SES-CD, indexes calculated for CH are both descriptively and the relationship with each other was examined comparatively.

RESULTS:  According to SMI, 55.6% of the patients with IBD (n = 50) were sarcopenic and 28.9% (n = 26) of the healthy control group were sarcopenic. The rate of sarcopenia in the  group of patients with IBD was found to be significantly high (p <0.001). Sarcopenic patients were found to have significantly lower body weight and BMI compared to non-sarcopenic patients (p = 0.012; p = 0.001). BMI averages of sarcopenics were significantly lower in the patient group undergoing surgery (p = 0.005). In patients with IBD, the status of the sarcopenic group in the middle and high risk group was significantly higher than the non-sarcopenic group according to the MUST score (p = 0.004). At the same time, in patients with IBD who had surgery, those who were sarcopenic were in the high risk of malnutrition (MUST ≥2) compared to non-sarcopenic patients (P = 0.017).

CONCLUSIONS: The prevalence of sarcopenia is significantly higher in IBD patients compared to normal and is significantly higher than healthy individuals. Sarcopenia may play a role independently of age in the course and pathogenesis of IBD. Therefore, the detection of sarcopenia in order to improve the results in clinical practice, reduce complications, and create perioperative approaches, however, routine evaluation of the risk of nutrition and malnutrition should be a cornerstone in IBD.
 
Keywords: SMI, sarcopenia, IBD, Crohn, ulcerative colitis, MUST