STEM odaklı öğretim süreçlerinde öğrencilerin matematiksel muhakeme, matematiğe yönelik tutum ve öz yeterliklerinin incelenmesi
An analysis of mathematical reasoning, attitudes towards mathematics and self-efficacy of students in STEM-oriented teaching processes
Yazar: ŞULE KOÇYİĞİT
Danışman: PROF. DR. KÜRŞAT YENİLMEZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education ; Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; STEAM eğitimi = STEAM education ; STEM eğitim yöntemi = STEM training method ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Amaç: Değişim hızını takip edemediğimiz bilim ve teknoloji dünyasında inovasyon yapabilen ve teknoloji üreten ülkeler güçlü ülke olarak nitelendirilmekte, ekonomik açıdan diğer ülkelere göre daha üst seviyelerde ve prestij sahibi ülkeler ol-maktadırlar. Bireyler açısından bakıldığında teknoloji ve mühendislik ürünlerinin bu kadar hızlı gelişmesi iş sektörlerini değiştirmektedir. Karanlık fabrikalar olarak anılan insansız çalışan fabrikaların yaygınlaştığı günümüzde kas gücü gerektiren işlerde insana ihtiyacın azaldığı görülmektedir. Ancak aynı zamanda yeni iş sahaları da açılmaktadır. Bu meslekler kas gücüne değil yaratıcı düşünebilen, muhakeme yapabilen, eleştirel dü-şünebilen, iş birlikli çalışabilen, iletişim kuran, ilişki kuran ve problem çözebilen nitelikte bireylere ihtiyaç duymaktadır. Ancak günümüz eğitim sisteminde bu niteliklerle bireyler yetiştirmek çok mümkün görünmemektedir. Bu kapsamda kökeni çok eskiye dayanmasına rağmen son 20 yıldır bütün ülkelerin politik ve eğitim gündemlerine aldık-ları STEM hareketi kapsamında öğrencileri yetiştirmek önemlidir.  
Endüstri meslek liseleri mühendislik alanının alt yapısı olması ve sanayiyle yakın ilişki kurmasından dolayı günümüz eğitim sisteminde önemlidir. Ancak meslek lisesi öğrencilerinin temel bilgi ve becerilerde dahi oldukça eksiklikler yaşamaları meslek lisesinden istenilen nitelikte öğrencilerin yetişmesini engellemektedir. Bu kapsamda meslek lisesi öğrencilerin niteliklerini arttırmak önemli hem ülke ekonomisi hem de kalifiye eleman açısından oldukça önemlidir. Bu kapsamda bu araştırmada meslek lise-sinde öğrenim gören öğrencilerin STEM eğitimi uygulanmasıyla matematiksel muhakeme becerilerinin gelişimine, matematiğe yönelik tutumlarına ve matematik özyeterlik algılarına katkısının belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu araştırma bir eylem araştırmasıdır. Eylem araştırması çatısında ce-birsel muhakeme değerlendirme aracı, matematiksel muhakeme değerlendirme aracı, matematik tutum ölçeği ve matematik özyeterlik algısı ölçeğinden nicel veriler, öğrencilerle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler ve saha notlarıyla nitel verileri toplanmıştır. 
Bulgular: Araştırma kapsamında STEM eğitiminin öğrencilerin matematiksel muhakeme becerilerinin katkısının incelenmesi amacıyla ön test olarak cebirsel muha-keme değerlendirme aracı ve son test olarak matematiksel muhakeme değerlendirme aracı uygulanmıştır. Veri analizi sonucunda STEM eğitiminin öğrencilerin matematiksel muhakeme becerilerinin gelişimine katkı sağladığı görülmüştür. Araştırmanın bir diğer bulgusu ise STEM eğitiminin öğrencilerin matematik tutumlarına e anlamlı derecede etkisi olduğu görülmüştür ancak matematik özyeterlik algısına etkisi bulunamamıştır. Öğrencilerle STEM eğitimi hakkında görüşmeler yapılmış ve öğrencilerin STEM eğitimi hakkında olumlu düşündükleri, derslerin daha eğlenceli geçtiği ve daha akılda kalıcı olduğunu belirtmişlerdir. 
Sonuç ve Öneriler: STEM eğitimi öğrencilerin matematiksel muhakeme beceri-lerinin gelişimine katkıda bulunmuş olup bu kapsamda meslek liselerinde STEM eğiti-minin yaygınlaştırılması önerilmektedir.

Abstract:
Purpose: In the world of science and technology, where we cannot follow the pace of change, the countries capable of innovating and producing technology are considered as strong countries, and they are at higher levels and prestigious countries in terms of economy. In terms of individuals, the rapid development of technology and engineering products changes the business sectors. It is seen that the need for people decreases in the works requiring muscular strength in today's world where unmanned factories known as dark factories have are becoming more and more widespread.However, at the same time, professional fields are being opened.These professions do not require muscle power, but they need individuals who can think creatively, critically, reason, work collaboratively, communicate, relate and solve problems. However, it does not seem possible to train individuals with these qualities in today's education system.In this context, it is important to educate students within the STEM movement, which has been included in the political and educational agendas of all countries for the last 20 years, although its origins date back to ancient times.
Industrial vocational high schools are important in today's education system because of being the infrastructure of engineering field and establishing close relationships with industry. However, the fact that the vocational high school students experience some deficiencies even in the basic knowledge and skills prevents the students from the vocational high school to be trainedwith desirable qualities. In this context, it is important to increase the qualifications of vocational high school students both in terms of national economy and highly qualified personnel. In this context, it is aimed to determine the contribution of STEM education to the development of mathematical reasoning skills, attitudes towards mathematics and self-efficacy perceptionstudents by applying STEM education.
Method: This is an action research. In this action research framework, quantitative data from the algebraic reasoning assessment tool, mathematical reasoning assessment tool, mathematics attitude scale and mathematics self-efficacy scale were collected, and qualitative data were collected with semi-structured interviews with students and field notes.
Results: Algebraic reasoning assessment tool was used as a pre-test and mathematical reasoning assessment tool was used as a post-test in order to examine the contribution of STEM education to students' mathematical reasoning skills.Another finding of the study was that, STEM education had a significant effect on students' math attitudes but there was no effect on mathematics self-efficacy perceptions. The students were interviewed about STEM education and stated that they thought positively about STEM education, the lessons were more fun and more memorable.
Conclusion and Suggestions: STEM education has contributed to the development of mathematical reasoning skills of students and it is recommended to spread STEM education in vocational high schools.