Sosyal bilgiler ders kitaplarında yazılı ve sözlü edebi ürünlerin yansıma düzeyleri
Reflection levels of written and oral literary products in social studies textbooks
Yazar: ESRA AKPINAR
Danışman: DOÇ. DR. YAVUZ TOPKAYA
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Sosyal bilgiler = Social studies

Özet:
Sosyal Bilgiler dersinde ele alınan konular tamamıyla insana zengin bir bakış açısı kazandırmayı amaçlamaktadır. Bireye bu zengin bakış açısını kazandırmak için de öğretmenlerin özellikle ders süreci içerisinde yazılı ve sözlü edebi ürünlerden sıklıkla faydalandıkları bilinmektedir. Geçmiş ile gelecek arasında bağ kurulmasını sağlayan edebi ürünlerin bireyin zengin bir zihinsel arka planı oluşturmasına olanak sağlamasına neden olduğu ifade edilebilir.  Bu denli öneme sahip olan yazılı ve sözlü edebi ürünlerin incelendiği bu araştırma Millî Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu Başkanlığının 5 yıl süreyle kullanılmasına onay verdiği ve Milli Eğitim Bakanlığı Yayınevi tarafından basılan 5, 6 ve 7. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarında yazılı ve sözlü edebi ürünlere ne sıklıkla yer verildiğini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Yapılan çalışmada sosyal bilgiler ders kitaplarında yer alan yazılı ve sözlü edebi ürünler inceleneceğinden bu yönüyle çalışma Nitel bir boyut taşımaktadır. Yapılan çalışmada verilerin elde edilebilmesi amacıyla da Doküman İncelemesi tekniğinden faydalanılmıştır. Elde edilen bulgular göz önüne alındığında 5. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabında 8 edebi türe (destan, masal, öykü, roman, biyografi, karikatür, fıkra, şiir) yer verilirken geriye kalan diğer 22 edebi türe (efsane, makale, deneme, gezi yazısı, tarihi roman, mani, belgesel, söylev, anı, mektup, röportaj, eğitici çizgi roman, türkü, tiyatro, atasözü, deyim, fabl, tekerleme, bilmece, menakıpname, gazavatname, siyasetname) yer verilmediği tespit edilmiştir. 6. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabında 7 edebi türe (destan, öykü, biyografi, makale, gezi yazısı, anı, deyim) yer verilirken diğer 23 edebi türe (efsane, masal, roman, karikatür, fıkra, deneme, tarihi roman, mani, şiir, belgesel, söylev, mektup, röportaj, eğitici çizgi roman, türkü, tiyatro, atasözü, fabl, tekerleme, bilmece, menakıpname, gazavatname, siyasetname) yer verilmediği tespit edilmiştir.  7. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabında ise 10 edebi türe (öykü, biyografi, karikatür, fıkra, gezi yazısı, belgesel, söylev, anı, mektup, siyasetname) yer verilirken 20 edebi türe (destan, efsane, masal, roman, makale, deneme, tarihi roman, mani, şiir, röportaj, eğitici çizgi roman, türkü, tiyatro, atasözü, deyim, fabl, tekerleme, bilmece, menakıpname, gazavatname) yer verilmediği tespit edilmiştir.

Abstract:
The subjects covered in the social studies course aim to provide people with a rich perspective. In order to provide individuals with this rich perspective, it is known that teachers frequently make use of oral and written literary products, especially in the course process. It can be stated that literary products, which provide a connection between the past and the future, enable the individual to create a rich mental background.  This study, in which oral and written literary products, which have such importance, were examined, was conducted to reveal how often oral and written literary products are included in the 5th, 6th and 7th grade social studies textbooks approved by the Ministry of National Education, Board of Education, for use for 5 years and published by the Ministry of National Education Publishing House. Since oral and written literary products in social studies textbooks will be examined in this study, the study has a qualitative dimension in this respect. In order to obtain data in the study, Document Analysis technique was utilized. Considering the findings obtained, it was determined that the Grade 5 Social Studies textbook included 8 literary genres (epic, fairy tale, story, novel, biography, biography, cartoon, anecdote, poem), while the remaining 22 literary genres (legend, article, essay, essay, travel writing, historical novel, mani, documentary, discourse, memoir, letter, interview, educational comic, folk song, theater, proverb, idiom, fable, nursery rhyme, riddle, menakıpname, gazavatname, politicname) were not included. In the 6th grade Social Studies textbook, 7 literary genres (epic, story, biography, article, travel writing, memoir, idiom) were included, while 23 other literary genres (legend, fable, novel, cartoon, joke, essay, historical novel, mani, poem, poem, documentary, discourse, letter, interview, educational comic book, folk song, theater, proverb, fable, nursery rhyme, riddle, menakıpname, gazavatname, politic) were not included.  In the Grade 7 Social Studies textbook, 10 literary genres (story, biography, cartoon, anecdote, travel writing, documentary, discourse, memoir, letter, politic) were included while 20 literary genres (epic, legend, fairy tale, novel, article, essay, historical novel, mani, poem, interview, educational comic book, folk song, theater, proverb, idiom, fable, rhyme, riddle, menakıpname, gazavatname) were not included.