Kibyra metal buluntuları
Metal finds of Kibyra
Yazar: ÜNAL DEMİRER
Danışman: PROF. DR. HAVVA IŞIK
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Kibyra = Kibyra ; Metal kaplar = Metal vessels ; Metal malzemeler = Metal materials ; Metaller = Metals

Özet:
Kibyra antik kentinde 2006-2012 yılları arasındaki kazılarda bulunan metal eserlerin incelenmesine yönelik bu çalışmada, çoğu gündelik yaşamda kullanılmış ve yerel atölyelerin ürünü olan eserlerin işlevleri ve arkeoloji bilimine katkılarının belirlenmesi hedeflenmiştir. Her grubun önce genel özellikleri, işlevleri ve gelişimleri açıklanmış, daha sonra buluntular tek tek benzer örneklerle karşılaştırılarak, benzerlerle Kibyra buluntuları arasında bağ kurulmaya çalışılmış, tarihlemelerde benzerlerin tarihlendiği dönemler yanında buluntu konumlarındaki paralel veriler de dikkate alınmıştır. 
Özellikle, benzersizlikleriyle arkeolojide yeni bir keşif olan Bouleuterion/Odeion çatı örtüsüne ait metal aksamların, bu önemli yapının çatısıyla ilgili soru işaretlerini çözmüş olması öne çıkarılmıştır. Konu araştırılırken, eserlerin işlevlerine yönelik kesit ve görünüş çizimleriyle de desteklenen, ileride yapılacak restorasyon çalışmalarına yönelik çatı restitüsyon önerileri oluşturulmuştur.  Ayrıca, Kibyra?da madencilik faaliyetlerine yönelik belge ve bulgular değerlendirilmiş; konuyla endirekt ilgisinden dolayı Anadolu?da madencilik ve metalurji ile ilgili yararlanabilecek başlıca kaynaklar verilmiştir.Gündelik yaşamı dolduran bir çok metal eserin yaşantımızda ne kadar önemli oldukları, işlevleri değişmeden günümüze ulaşmış örneklerle ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda, kazılarda ele geçen gündelik kullanıma ait işlevsel buluntuların geleneksel izleri Gölhisar çevresinde sivil mimaride ve gündelik yaşamda bulunmaya çalışılmıştır.
Kibyra kazılarında ele geçen buluntulardan katalog kapsamında incelenen metal eserlerin tamamı, yayınlarda bulunan benzerlerle yapılan karşılaştırmalar ve kontekstlerdeki paralel veriler yardımıyla katalog içindeki ?tarihleme? bölümünde tarihlenmiştir. Bouleuterion/Odeion yapısında bulunan eserlerin tarihlenmesi, inşa evresi olan 3. yüzyıl ortalarında kullanılmış olan mimari aksam ve çivilerin tarihlenmesi stoadaki yazıtlara dayanılarak yapılmıştır. GDH ve GDYG açmalarında da, bu açmaların üst tabakalarını oluşturan mühür dipli unguentarium/ampullaların kronolojisi temel alınmıştır. Buluntuların niteliği ve tarihlenmeleriyle ilgili yapılan genel değerlendirmede, çoğunluğu demir malzemeden yapılmış eserlerin BO dışındaki alanlarda 5.-6. yüzyıllara ait Erken Doğu Roma tabakalarında bulunmuş, instrumenta domestica olarak tanımlanan yerel üretim, işlevsel alet ve aksamlar olduğu görülmektedir.

Abstract:
In this study concerning the metal artifacts most of used in everyday life those found between 2006-2012 excavations of the ancient city of Kibyra, aimed to examine the products of local workshops and determine the functions and contributions of them to the science of archeology. Firstly each group?s general features, functions and development is explained with examples and then tried to set a link between the similar examples of literature and Kibyra findings by one by one comparing and while dating the finds, beside the similars context data is also taken into consideration. 
In particular, the recent discovery of metal components of the Bouleuterion/Odeion  have solved the question marks on the building roof is highlighted. While investigating the subject, roof restutition suggestions for future restoration work was created and supported by drawings. In addition, the documents and evidence for mining activities in Kibyra were evaluated and due to the indirect interest, the main sources in bibliography provided about mining and metallurgy in Anatolia. It arises how important metal work stil in daily life, a lot of examples of unchanged functions that have survived until today. In this context, the traditional marks of functional findings of everyday use has been tried to be found around daily life and architecture of todays Gölhisar.
All of the metal artifacts uncovered during the excavations examined in catalogue were dated in the ?dating? section by comparing the similars which found in publications and paralel data came out of the contexts.. The dating of architectural components and nails of Bouleuterion/Odeion based on the  structure phase of the the inscriptions that have been dated to mid-3rd century. Bottom-sealed unguentariae/ampullae chronology that make up the upper layers of the GDH and GDYG trenches is also taken as a base for dating. In an overall asssesment, the majority of the works made of iron found early 5th-6th centuries of the Eastern Roman Era layers, except the findings of BO are seen that the functional-local production tools and parts those identified as instrumenta domestica.