İlköğretim 5. sınıf sosyal bilgiler dersinde işbirliğine dayalı öğrenmenin öğrencilerin akademik başarılarına ve hatırda tutma düzeylerinde etkisi (Bilecik-Bozüyük ilçesinde bir araştırma)
The effects of learning based on cooperation academical success and the students' rememberance of knowledge in social studies in fifth grade in primary school (Bilecik-Bozüyük)
Yazar: ZEHRA NUR ERSÖZLÜ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YÜKSEL GÜÇLÜ
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Hatırda tutma = Retention ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students ; İşbirlikli öğrenme = Cooperative learning

Özet:
Anahtar Kelimeler: Yapılandırmacı Öğrenme, İşbirliğine Dayalı Öğrenme, Sosyal Bilgiler, Öğretim Programı Bilindiği gibi günümüzde bilim ve teknolojideki hızlı gelişmeler toplumsal ve bireysel gereksinimlerde değişimleri ve eğitimde de yeni yapılanmaları gündeme getirmektedir. Dolayısıyla, toplumun eğitimden beklentileri de değişmektedir. Günümüz toplumları artık, eğitim kurumlarından sadece bazı bilgilerle donanık bireyler değil aynı zamanda işbirliği içinde çalışabilen problem çözme ve diğer bazı sosyal becerilere sahip, aktif bireyler yetiştirmelerini beklemektedir. Sosyal Bilgiler dersi bu işlevi görebilecek en önemli derstir. Çünkü, öğrencilere bu dersle önemli sosyal beceriler ve demokratik yaşam kuralları kazandırılarak, onların toplumsallaşmaları ve iyi birer vatandaş olarak yetiştirilmeleri amaçlanmaktadır. İlköğretim okullarında Sosyal Bilgiler dersi genel olarak küme çalışması yöntemiyle yürütülmektedir.Küme çalışması yöntemi sınıfta yarışmacı bir ortam oluşturarak aktif öğrencilerin hep aktif diğerlerinin ise pasif kalmasına neden olarak başarısı düşük öğrencilerin başarılı olma olasılığını azaltmaktadır. Oysa yeni eğitim anlayışımıza göre; her öğrenciye kendisini en üst düzeyde geliştirebilmesi için olanaklar sağlanmalıdır.Bunun için de, sosyal bilgiler dersinde anlamlı öğrenme yaşantıları gerçekleştirerek, öğrencilerin hem duyuşsal, sosyal hem de akademik başarılarını arttırmaya yönelik yöntem ve yaklaşımların etkililiğini sınayan araştırmaların yapılması gerekmektedir. Bu tür araştırmalar farklı yaklaşımların etkililiğini sınadığından, öğretimin geliştirilmesine önemli katkılar sağlar. Bu farklı öğretim yaklaşımlardan birisi de yapılandırmacı kuramdır. Yapılandırmacı kuramı sınıf ortamına taşıyarak uygulanmasını sağlayan yaklaşımlardan biri de işbirliğine dayalı öğrenmedir. Bu araştırma, ilköğretim beşinci sınıfta Sosyal Bilgiler dersinde işbirliğine dayalı öğrenmenin öğrencilerin akademik başarılarına ve hatırda tutma düzeylerine etkisini belirlemek amacıyla, deneme modellerinden "ön test-son test kontrol gruplu model"e göre desenlenmiş ve gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya ilişkin uygulama 2003-2004 öğretim yılı ikinci döneminde Bilecik ili Bozüyük ilçesi Çitosan İlköğretim Okulunda deney ve kontrol grubu olarak belirlenen 5-A ve 5-B sınıflarında gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplamak amacıyla öğrencilerin denkleştirilmesinde kullanılmak üzere bir anket, öğrencilerin akademik başarılarını ve hatırda tutma düzeylerini ölçecek bir başarı. testi, ayrıca Sosyal bilgiler dersinin işbirliğine dayalı öğrenmeye göre işlenebilmesi için ders planlan, çalışma yaprakları, izleme testleri gibi sınıf içi materyaller düzenlenmiştir. Grupların ortalama puanlan ile puan dağılımlarının standart sapmaları hesaplanmıştır. Grup içi ve gruplar arası karşılaştırmalarda t testinden yararlanılmış ve anlamlılık düzeyi olarak.05 güven düzeyi benimsenmiştir. Yapılan veri çözümlemelerinden sonra şu sonuçlara ulaşılmıştır. 1. Sosyal Bilgiler dersinde işbirliğine dayalı öğrenme yaklaşımı uygulanan deney grubu ile geleneksel öğretimin uygulandığı kontrol grubundaki öğrencilerin akademik başarıları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark vardır. 2. Sosyal Bilgiler dersinde, işbirliğine dayalı öğrenme yaklaşımı uygulanan deney grubu ile geleneksel öğretimin uygulandığı kontrol grubundaki öğrencilerin, bilgileri hatırda tutma düzeyleri arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark vardır. iv

Abstract:
Key words: Constructive theory, Learning based on cooperation, Social Studies, Curriculum As it is known, the rapid improvements in science and technology, have made changes social and individual needs, and reconstructions in education are a current issue. Consequently, the expectations of the society from education have also been changed. What the societies of today expect from educational institutions is not only individuals equipped with some kind of knowledge, but also active individuals who are able to cooperate and with other people who have some other social abilities such as problem solving. Social studies is the most important subject which can achieve these aims. Social studies is aimed to be train students as socialized citizens by teaching them earn important social abilities and democratic rules. In primary schools, social studies is usually carried out by group work method. Group work method causes active students stay active and passive students stay passive as it forms a competitive medium. Consequently, students with low success stay unsuccessful. But according to our new educational approach, every opportunity should be supplied to every student so that they can improve themselves at highest degree. Therefore, some researches which test the effectiveness of the methods and approaches aiming to increase perceptive, social and academical success of the students, should be done. Such researches makes important contributions to improvement of teaching as they test the effectiveness of diffrent approaches. One of these didactic approaches is constructive theory. Another approach which makes constructive theory appliable in class is the learning based on cooperation. This research, which aims to determine the effects of learning based on cooperation on the academical success and the students' rememberance of knowledge in social studies in fifth grade in primary school for social studies. The study is designed and executed according to "pre-test, final-test model with control grup" which is one of the trial methods. The application related to the research was realized in the second term of the educational year 2003-2004 at Çitosan primary school in Bozüyük- Bilecik in classes 5-A and 5-B which were determined as control groups. To collect data, a questionaire which would be used in balancing students, an achievement test which would be used in measuring the academical success and the rememberance of knowledge of the students, and yearly and daily lesson plans for social studies were studied. According to the learning based on cooperation, work sheets, quizes and class materials were prepared. The standart deviations of the awerage points and point distribution of the groups were calculated in comparisons within and between the groups, t test was used and.05 trust level were adopted as meaningfulness level. After evaluating data the following results were obtained. There is a remarkable difference between the experiment group's academical success on learning approach based on cooperation and the experimental group's learning approach which based on traditional educational methods. There is also substantial difference between the experiment group's the level of rememberance of social studies knowledge and that of the experiment group's based on traditional methods.