Türkiye'de yetişen bazı Alnus mıller taksonları üzerinde farmakognozik araştırmalar
Pharmacognostical investigations on some alnus miller taxons  growing in Turkey
Yazar: ÇİĞDEM ALTINYAY
Danışman: PROF. DR. MEHMET LEVENT ALTUN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eczacılık Bölümü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Alnus miller = Alnus miller ; Antiinflamatuar ajanlar = Anti inflammatory agents ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Betula = Betula ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Taksonomi = Taxonomy ; Türkiye = Turkey ; Yara iyileşmesi = Wound healing

Özet:
Betulaceae familyasında yer alan Alnus Miller cinsi dünyada yaklaşık olarak 35 tür ile temsil edilmekte olup kuzey yarımkürenin sıcak bölgelerinde dağılım göstermektedir. Türkiye'de ise Alnus cinsine ait altı takson doğal olarak yetişmektedir.

Alnus türleri dünyada halk arasında antiperspirant olarak, kronik herpes, ekzema ve kaşıntılı deri hastalıkları gibi çeşitli cilt rahatsızlıklarında, diş apselerinde, tırnak enflamasyonu, romatizma ve hemoroid tedavisinde, yara iyileştirici ve ateş düşürücü olarak, rahim kanserinde ve çeşitli tümörlere karşı olmak üzere pek çok alanda kullanılmaktadır. Türkiye'de ise halk arasında A. glutinosa yaprakları ezildikten sonra haricen kesik ve yara tedavisinde, yapraklardan hazırlanan infüzyon ise günde 3 öğün birer bardak içilerek romatizma tedavisinde kullanılmaktadır.

Bu çalışmada Türkiye'de yetişen A. glutinosa subsp. glutinosa, A. orientalis var. orientalis ve A. orientalis var. pubescens bitkisinin yapraklarından hazırlanan sulu ve metanollü ekstreler üzerinde yara iyileştirici, antienflamatuvar ve antioksidan etki çalışmaları yapılmış, daha yüksek etki gösteren A. glutinosa subsp. glutinosa yapraklarının metanollü ekstresi, biyolojik aktivite yönlendirmeli fraksiyonlama (BAYF) tekniği ile fraksiyonlanmıştır. Çalışma sonucunda izole edilen ve yapısı NMR ve IR spektroskopisi yöntemleri kullanılarak tayin edilen şikimik asitin etkiden sorumlu majör bileşik olduğu tespit edilmiştir.

Aynı bitkilerin metanollü ekstreleri üzerinde yapılan kromatografik çalışmalarda yaprakların içerdiği şikimik ait miktarı kantitatif olarak tayin edilmiştir.


Bu çalışma ülkemizde yetişen bazı Alnus taksonlarının yara iyi edici, antienflamatuvar ve antioksidan özelliklerinin araştırıldığı ilk ve tek çalışmadır.

Abstract:
The genus Alnus Miller, belongs to Betulaceae family, consists of about 35 species and is distributed in temperate regions of the northern hemisphere. There are six taxones of Alnus species growing wild in Turkey. 

Alnus species have been used as anti-perspirant and for the treatment of rheumatism, hemorrhoids, uterus cancer, dental abscesses,  and various skin diseases such as chronic herpes, eczema, prurigo and nail inflammation and for wound healing in folk medicine.  In Turkey, the leaves of Alnus glutinosa have been used as a folk remedy to treat wounds and cuts, and one glass of the infusion of leaves is drunk three times per day to treat rheumatism.

In this study, the aqueous and methanolic extracts of A. glutinosa subsp. glutinosa, A. orientalis var. orientalis and A. orientalis var. pubescens leaves were evaluated for their wound healing, anti-inflammatory and antioxidant activities. Methanolic extract of the leaves of A. glutinosa subsp. glutinosa, the most potent extract, was fractionated by bioassay-guided fractionation technique.  The structure of the isolated compound was determined as shikimic acid by using NMR and IR analysis. Shikimic acid was found to be the major compound responsible from the activity.

Quantitative analysis of shikimic acid found in the leaf methanolic extracts of the same plants were performed by using HPLC method.

This is the first and unique study that investigates wound healing, anti-inflammatory and antioxidant effects of some Alnus taxons growing in Turkey.