Ömer Nesefi ve Ebu'l-Futuh Razi'nin Kur'an yorumlamaları (karşılaştırmalı bir yaklaşım)
Omar Nasafi and Abu al-Fotouh Razi's interpretation methods of Quran(a comparative method)
Yazar: SEYFULLAH EFE
Danışman: PROF. DR. ÖMER DUMLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Din = Religion
Dizin: Et-Teysir fi`t-Tefsir = Et-Teysir fi`t-Tefsir ; Tefsir = Commentary

Özet:
Bu araştırmada Ömer Nesefî?nin ?et-Teysîr fî?t-Tefsîr? adlı eseri ile Ebû?l-Fütûh Râzî?nin ?Ravzu'l-Cinân? adlı tefsirleri Kur'ân yorumları açısından karşılaştırılmıştır. Müfessirlerimizden Ömer Nesefî, Hanefî-Mâtürîdî çizgiye bağlı kelam, fıkıh ve tefsir yönü oldukça güçlü bir kişidir. Ebû'l-Fütûh Râzî ise Şîî-Fârisî çizgide olup bu alanda tefsir yazan ilk müfessirdir. 
Çalışmamız, giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, yöntemi ve kaynakları hakkında bilgi verilmiştir. 
Birinci bölümde ilk olarak tarihî, sosyal ve ilmi yönden müfessirlerin yaşadıkları ortam resmedilmiş, her iki müfessirin hayatları, eserleri, hocaları ve öğrencileri zikredilerek tefsirlerin adları, yazılış tarihleri, hacimleri, mukaddimelerinde işlenilen konular, ayetleri ve sureleri ele alış tarzları hakkında bilgi verilmiştir.
İkinci bölümde müfessirlerin ilk ve son inen ayetler, Kur'ân?ın toplanması gibi Kur'ân tarihine ilişkin konuların yanında esbab-ı nüzul, muhkem-müteşâbih, nesh vb. konularında dile getirdikleri de incelenmiştir.
Üçüncü bölüm rivayet ve dirayet tefsiri başlıklarına ayrılmıştır. Burada Kur'ân?ın Kur?an?la tefsiri, Kur'ân?ın sünnetle tefsiri, Kur'ân?ın sahabe kavliyle tefsiri rivayet bölümünde ele alınmıştır. Kur'ân?ın dilbilimsel tefsiri yanında müfessirlerin kelamî, fıkhî ve tasavvufî açıdan Kur'ân yorumları da dirayet bölümünde işlenmiştir.

Abstract:
In this research, Omar Nasafi?s commentary ?at-Tayseer fi al-Tafseer? was been compared with Abul-Fotouh Râzî?s commentary ?Ravd al-Jenaan? in terms of Quranic interpretation. Omar Nasafi who is one of the exegetes is follower of Hanafi-Maturidi line and master in the areas of Islamic Theology, Islamic Law and Exegesis. Abul-Fotouh Râzî is scholar/writer of Shiite-Persian commentary.
Our study consists of an introduction, three chapters and a conclusion. In introduction, information about study?s subject, aim, method and sources were given.
In the first chapter, age of exegetes was described historically, socially and scientifically. Secondly; their lives, works, teachers and pupils were addressed. In addition, names of commentaries, dates when were written, volumes and topics that commentaries? introductions include were explained. 
In the second chapter, not only issues about history of Quran like first and last revealed verses and collection of Quran but also what exegetes tell about occassions of revelation, clear and ambiguous verses and abrogation and etc. were studied.  
In the third chapter, exegesis by means of Quran, Hadith and opinions of Companions and followers were examined under the section of narrated exegesis. Thoughts of exegetes about linguistics, Islamic theology, Islamic law and Islamic mysticism were taken part under the section of tafsir al-dirâyah.