Ölümün kutsallaştırılmasının sosyolojik temelleri
Sociological bases of sacralize death
Yazar: GÜLER ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ÖMER ÇAHA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Düşman = Enemy ; Milliyetçilik = Nationalism ; Sosyalizm = Socialism ; Türk milliyetçiliği = Turkish nationalism ; Ölüm = Death ; Ölümsüzlük = Immortality ; İslamiyet = Islam ; Şehitlik = Graveyard

Özet:
Varoluşsal bir kaygı olarak ölüme dair üretilen "çözümler" arasında şehitliğin diğer tüm yanıtları aşan bir olgu olduğu söylenebilir. Toplumun yaşama ve ölüme dair endişelerine cevap veren diğer yandan da toplum için tutkal görevi gören şehitlik olgusu, belirli bir inanç sisteminin kutsallarının talep ettiği en büyük eylemdir. Bu bağlamda da, şehitlik, kutsal bir değer için ölümü isteyerek göze almak ya da o uğurda öldürülmeyi işaret etmektedir. Bu çalışmanın amacı da, Türkiye'de daha fazla görünür olan ve nispeten daha geniş bir alanı kaplayan dini, milliyetçi ve sosyalist gruplar üzerinden şehitliğin nasıl kurgulandığını ortaya koymaktır. Bunun için öncelikle anlamlı ölümün/şehitliğin toplumsal imgelemde nasıl yer ettiği antik dünyadan ulus-devlete kadar ele alınmıştır. Ardından ise Türkiye'de dini, milliyetçi ve sosyalist anlatıda şehitliğin ne olduğu literatür üzerinden tartışılmıştır. Böylelikle şehitliğin Türkiye toplumunda ve kültüründe nasıl yerleşmiş olduğu ortaya konulmuştur. Son olarak ise kendini söz konusu gruplardan birine ait olarak tanımlayan katılımcılarla mülakatlar yapılmış, onların şehitliği nasıl anlamlandırdığı, biz ve ötekini nasıl kurduğu, feda olmanın veya ötekini ortadan kaldırmanın meşruiyetinin ne olduğu sorularına cevap aranmıştır. Bu sorularla birlikte bu üç grubun şehitlik algısında benzerlikler ve farklılıkların hangi noktalarda ortaya çıktığı gösterilmiştir. Sonuç olarak, dini, milliyetçi ve sosyalist grupların her biri dokunulmaz ve kutsal değerler yaratmakta ve bu değerler uğruna feda edileceklerin içinde en önemli olanın kişinin canının olduğunu ortaya koymaktadır. Kişilerin kendilerini bağlı oldukları değerler uğruna feda etmesi ise grubun varlığının garantisi olmaktadır. Grubu tanımlayan kimlik farklı farklı inşa edilse de diğeri karşısında kendi davasını meşrulaştırmasının yolu olmaktadır. Diğer yandan düşman öteki farklı yeri işaret etse de savaşılacak bir düşmanın varlığı her bir grup için ortak olmaktadır.

Abstract:
Martyrdom is a phenomenon that transcends all other answers among the "solutions" produced about death as an existential anxiety. This phenomenon responding to the anxieties of society's life and death, while also serving as a glue for society is the greatest act demanded by the sanctity of a particular system of beliefs. In this context, martyrdom refers to wanting to die for a sacred value or to be killed for that sacrifice. The aim of this study is to show how martyrdom is constructed through nationalist, socialist and religious groups that are more visible in Turkey and cover a relatively larger area in the country. For this, firstly, meaningful death/martyrdom is discussed from ancient world to nation state by how it is constructed in social imagery. Following, the meaning of religious, nationalist and socialist narration of martyrdom in Turkey is reviewed from literature. Thus, how the martyrdom is settled in Turkey's society and culture is presented. Inconclusion, interviews were held with participants who describe themselves as a part of mentioned groups and analyzed the questions of how they give the meaning of martyrdom, the concept of us and them, what is the legitimacy to be sacrificed or disposal of other. Within this questions, the similarities and differences of the perception of the martyrdom of this three groups views are presented. Thus, questions have been addressed like how martyrdom has been settled in Turkish society and culture, how martyrdom is interpreted, how us and others are established, and what the legitimacy of being sacrificed and destroying the other is have been searched. As a consequence, each of the religious, nationalist and socialist groups creates invioable and sacred values and reveals that the most important thing to be sacrificed for these values is the person's life. And people sacrificing themselves for the sake of their values guarantee the existence of the group. The identity that identifies the group is constructed in different ways, however it is the way of legitimizing its own case against the other. On the other hand, even though the enemy points to a different place, the existence of an enemy to be fought is common to every group.