Çocukluğunda savaş mağduru olan ergen ve genç yetişkinlerde psikolojik sağlığın çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Analysis in terms of various variables of psychological health in adolescent and young adults who are victims of war in childhood - БАЛА КЕЗИНДЕ СОГУШТУН КУРМАНДЫГЫ БОЛГОН ӨСПҮРҮМДӨРДҮН ЖАНА ЖАШТАРДЫН ТҮРДҮҮ ӨЗГӨРҮҮЛӨРГӨ ДУУШAР БОЛУШУНУН ПСИХОЛОГИЯЛЫК САЛАМАТТЫГЫНЫН ИЗИЛДЕНИШ
Yazar: SELVA KALA
Danışman: PROF. DR. HASAN YILMAZ
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik saygısı = Self esteem ; Mental iyi oluş = Mental well-being ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Psikolojik sağlık = Psychological health ; Savaş = War ; Savaş mağduru = Victim of war ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Ölçekler = Scales

Özet:
Araştırmada, savaş döneminde çocukluğunu ve ergenliğini geçirmiş bireylerin yetişkin ve genç yetişkin olduklarında sahip oldukları psikolojik sağlamlık, mental iyi oluş, yaşam doyumu ve benlik saygısı değişkenlerine göre analizlerinden elde edilen veriler, Kosova'da 1999 yılındaki savaşı yaşamış bireylere uygulanan anketler ile toplanmıştır. Savaşlar, devletlerin, milletlerin, halkların oluşumundan itibaren toprakları fethetmek, bağımsızlık kazanmak gibi amaçlarla yüzyıllar boyunca yaşanmış ve yaşanmaya devam etmektedir. 
Savaş mağdurları ile ilgili Türkiye'de yeterli sayıda araştırma olmadığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda araştırmadan elde edilen verilerin Türkiye'deki savaş mağdurları alanındaki literatüre kaynak sağlayacağı ve savaş mağdurlarının psikolojik olarak yaşadıklarına dikkat çekerek farkındalık oluşturacağı düşünülmektedir. Araştırmanın evrenini 1998-1999 yıllarında Kosova'da meydana gelen bağımsızlık savaşında çocuk ve ergen olan bireyler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise rastgele yöntemle seçilen 298 birey oluşturmaktadır. 
Araştırmada ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntem iki ve daha çok sayıdaki değişken arasında birlikte değişimin varlığını veya derecesini belirlemeyi amaçlar. Anket, kişisel bilgi formundan, psikolojik sağlamlık ölçeğinden, yaşam doyumu ölçeğinden, Warwick-Edinburgh mental iyi oluş ölçeğinden ve benlik saygısı ölçeğinden oluşmaktadır. Çalışmada istatistiksel analizler SPSS için programı kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Savaş mağduru, Mental iyi oluş, Psikolojik sağlamlık, Yaşam doyumu, Benlik Saygısı

Abstract:
In the research, the data obtained from the analysis of the individuals who have undergone childhood and adolescence during the war period according to the variables of psychological resilience, mental well-being, life satisfaction and self-esteem were collected through questionnaires applied to individuals who experienced the war in 1999 in Kosovo. Wars have been going on for centuries with the aim of conquering lands and gaining independence since the formation of states, nations and peoples. 
It was determined that not sufficient number of research related to victims of war in Turkey. In this sense, data obtained from research will provide resources to literature related to victims of war  in the field of  in Turkey and will be create awareness about psychological  problems of war victims. The universe of the research consists of individuals who are children and adolescents in the Kosovo war in 1998-1999. The sample of the study consists of 298 individuals who are randomly selected. Relational screening model was used in the research. Relational screening model aim to determine the presence and level of change between two or more variables and to specify the relationships between the variables. 
The survey consists of personal information form, psychological resilience scale, life satisfaction scale, Warwick-Edinburgh mental well-being scale and self-esteem scale. In the study, SPSS program was used for statistical analysis.

Keywords: Victim of war, Mental well-being, Psychological resilience, Life satisfaction, Self-Esteem





Изилдөөдө согуш мезгилинде балалыгын жана өспүрүм курагын өткөргөн
балдардын бой жеткен учурдагы психикалык туруктуулугу, акыл-эс саламаттыгы,
жашоого канааттануу жана өзүн-өзү сыйлоо деңгээлдерине карай иликтенген
маалыматтар Косоводо 1999-жылы согушту башынан өткөргөн балдарды
сурамжылоо аркылуу топтолду. Мамлекеттер, улуттар түптөлгөндөн бери
жерлерди тартып алуу, эгемендүү болуу максатында согуштар жүздөгөн жылдар
бою уланып келген жана улана бермекчи.
Түркияда согуштардын курмандыктары тууралуу жетиштүү деңгээлде изилдөө
жүрүзүлбөгөндүгү аныкталды. Ошондуктан изилдөөдөн алынган маалыматтар
Түркияда согуштун курмандыктары боюнча жазылган адабияттарга салым кошот
жана согуштун курмандыктарынын психикалары айырмаланат деген ойдобуз.
1998-1999-жылдар аралыгында Косоводо көз карандысыздык үчүн болуп өткөн
согуштагы жаш жана өспүрүм курактагы балдар изилдөөнүн объекттисин түзөт. Ал
эми изилдөөнүн предметин кокусунан тандалып алынган 298 киши түзөт.
Изилдөөдө реляциондук талдоо ыкмасын колдондук. Бул ыкма бир же андан ашык
өзгөрүүлөрдөн анын бар же жок экендигин же даражасын аныктап алууну көздөйт.
Сурамжылоо жеке маалыматтар формасынан, психологиялык туруктуулук
шкаласынан, жашоого ыраазы болуу шкаласынан, Варвик-Эдинбургдун психологиялык эсендик шкаласынан жана өзүн-өзү сыйлоо шкаласынан турат.
Изилдөөдө статистикалык маалыматтарды алуу үчүн SPSS программасы
колдонулду.
Ачкыч сөздөр: согуштун курманы, акыл-эс саламаттыгынын шкаласы,
психикалык туруктуулук, жашоодон канааттануу, өзүн-өзү сыйло