Kırgız Türkçesindeki ünlü ile başlayan fiiller üzerine etimolojik bir inceleme
An etimolojical study on the verbs beginning with vowels in Kyrgyz Turkish
Yazar: KALMAMAT KULAMSHAEV
Danışman: PROF. DR. ÇETİN PEKACAR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ağızlar = Dialects ; Dil bilgisi-eylem = Grammar-verb ; Köken bilim = Etymology ; Kırgızca = Kyrgyz language ; Türk lehçeleri = Turkish dialects

Özet:
Bu çalışmada, Kırgız Türkçesi edebî dilinde kullanılan ve ünlüyle başlayan fiiller etimolojik açıdan incelenmeye çalışılmıştır. Fiiller, K. K. Yudahin'in ?Kirgizsko-Russkiy Slovar? adlı sözlüğünden tespit edilmiştir. Çalışma, ?Ön Söz?, ?İçindekiler?, ?İşaretler? ?Kısaltmalar?, I. Bölüm: Giriş?, ?II. Bölüm: İnceleme?, ?III. Bölüm: Bulgular ve Yorumlar: Kök Anlamlarına ve Ek İşlevlerine Göre Fiiller?, ?IV. Bölüm: Sonuç?, ?Kaynakça?, Türkçe ve İngilizce ?Özet? bölümlerinden oluşmaktadır.Çalışmada Kırgız Türkçesindeki tek ünlüden, ünlü ünsüzden, ünlü ünsüz ünsüzden ve ünlü ünsüz ünlüden oluşan fiiller öncelikle, ses düzenleri dikkate alınarak kendi içlerinde tasnif edilmiştir. Tasnif yapılırken, günümüz Kırgız Türkçesi esas alındığı için, uzun ünlüler tek ses olarak değerlendirilmiştir. Bu şekilde incelenen fiiller, ses düzenleri dikkate alınarak, dört maddede ele alınmıştır. Sonra her maddede, o maddeye uyan fiiller alt maddelerde incelenmiştir. Her alt maddede bir fiil kökü incelenmektedir. Fiil kökleri incelenirken, öncelikle Kırgız Türkçesindeki şekli ve anlamları, sonra sırasıyla Eski Türkçedeki ve Etimoloji incelemelerindeki şekilleri ve anlamlarına yer verilmiş, bu kaynaklardaki bilgiler, aynı maddenin sonunda yer alan ?Değerlendirme? kısmında değerlendirilmiş; araştırmacıya ait görüşler ve eleştiriler yine bu kısımda sunulmuştur.Aynı anlam dairesi etrafında toplanan ve ön ve son seslerinde denklikler görülen fiiller Bulgular ve Yorum bölümünde tablolar hâlinde bir araya getirilerek, bugüne kadar tespit edilemeyen dip kökler ile yapım ekleri ortaya konmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The study examines the verbs beginning with the vowels used in Kyrgyz literary language in terms of etimology. The verbs studied have been determined in the ?Kyrgyz-Russian Dictionary? by K.K. Yudahin. The study contains: ?Preface?, ?Contents?, ?Symbols?, ?Abbreviations?, Chapter I: Introduction?, ?Chapter II: Analysis?, ?Chapter III: Findings and Discussions: Classification of the verbs according to their meanings and additional functions?, ?Chapter IV: Conclusion?, ?Bibliography?, and the ?Summary? part.In this study the verbs beginning with the vowels used in Kyrgyz literary language have been studied in terms of etimology. The verbs have been determined in the ?Kyrgyz-Russian Dictionary? by K.K. Yudahin. The study contains: ?Preface?, ?Contents?, ?Symbols?, ?Abbreviations?, Chapter I: Introduction?, ?Chapter II: Analysis?, ?Chapter III: Findings and Discussion: Classification of the verbs according to their meanings and additional functions?, ?Chapter IV: Conclusion?, ?Bibliography?, and the ?Summary? part in Turkish and English.Firstly, according to the phonological arrangements Kyrgyz verbs have been divided into 4 categories as the verbs (1)consisting of a vowel; (2) of vowel and consonant; (3) of vowel, consonant and vowel and (4) vowel, consonant and consonant . As the classification has been made on the basis of the Modern Kyrgyz Turkish, long vowels were evaluated as single phonemes. The verbs evaluated in this way, also, have been studied under four groups according to their phonological arrangement. Then in each group the verbs appropriate to that group have been analysed under the subgroups. Each subgroup contains one verb root/ etymon. In the analysis of the verb roots/ etymons, primarily, their meanings and forms in Kyrgyz Turkish have been taken into consideration and then their meanings and forms in Old Turkish and their meanings in etymologic studies have been presented respectively. The findings in these sources as well as the researcher?s opinions and comments are given in ?Evaluation? section.