Özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin yaşam doyumu,sosyal karşılaştırma ve psikolojik sağlamlık düzeyleri
Life satisfaction, social comparison and psychological resilience levels of parents with special needs children
Yazar: ZEKERİYA BOZTAŞ
Danışman: PROF. DR. ÖMER FARUK TUTKUN
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Yaşam Boyu Öğrenme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin yaşam doyumu, sosyal
karşılaştırma ve psikolojik sağlamlık düzeyleri ve aralarındaki ilişkinin ortaya konulması
amaçlanmıştır. Çalışmada, araştırma yöntemi olarak, ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır.
Araştırmanın evreni, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında, İzmir ilindeki Rehberlik Araştırma
Merkezleri tarafından takip edilen, bölgedeki özel eğitim okullarına ve özel eğitim
sınıflarına devam eden özel gereksinimli öğrencilerin 13350 ebeveynlerinden oluşmaktadır.
Araştırmanın örneklemi ise, bu evrenden kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile
ulaşılabilen 618 ebeveynden oluşmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Dağlı ve
Baysal (2016) tarafından geliştirilen "Yaşam Doyumu Ölçeği", Şahin, Durak ve Şahin
(1993) tarafından geliştirilen "Sosyal karşılaştırma Ölçeği" ile Doğan (2015) tarafından
geliştirilen "Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen
bulgular: Özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin yaşam doyumu ve psikolojik
sağlamlık düzeyleri orta düzeyde, sosyal karşılaştırma düzeyleri ortanın üstünde
bulunmuştur. Özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin yaşam doyumu, sosyal
karşılaştırma ve psikolojik sağlamlık düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Özel
gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin yaşam doyumu düzeyleri ile cinsiyet, yaş, çocuğun
cinsiyeti ve çocuğun yaşı arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Özel gereksinimli çocuğa
sahip ebeveynlerin yaşam doyumu düzeylerinin özel gereksinimli çocuk sayısı, eğitim
durumu, medeni durum, iş durumu, algılanan ekonomik gelir, ebeveynin özel gereksinime
sebep olarak gördüğü etmen, eşler arasındaki iletişim ve aile destek durumu değişkenleri ile
anlamlı olarak farklılaştığı tespit edilmiştir. Özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin
sosyal karşılaştırma düzeyleri ile cinsiyet, yaş, çocuğun cinsiyeti ve çocuğun yaşı arasında
anlamlı fark bulunmamıştır. Özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin sosyal
karşılaştırma düzeyleri özel gereksinimli çocuk sayısı, eğitim durumu, medeni durum, iş
durumu, algılanan ekonomik gelir, ebeveynin özel gereksinime sebep olarak gördüğü etmen,
eşler arasındaki iletişim ve aile destek durumu değişkenleri ile anlamlı olarak farklılaşmıştır.
Özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin psikolojik sağlamlık düzeyleri ile cinsiyet, yaş,
çocuğun cinsiyeti ve çocuğun yaşı arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Özel gereksinimli
çocuğa sahip ebeveynlerin psikolojik sağlamlık düzeyleri özel gereksinimli çocuk sayısı,
eğitim durumu, medeni durum, iş durumu, algılanan ekonomik gelir, ebeveynin özel
gereksinime sebep olarak gördüğü etmen, eşler arasındaki iletişim ve aile destek durumu
değişkenleri ile anlamlı olarak farklılaşmıştır.
Anahtar Kelimeler: Özel gereksinimli, Ebeveyn, Yaşam Doyumu, Sosyal Karşılaştırma,
Psikolojik Sağlamlık, Eğitim Programı, Aile, Çocuk.

Abstract:
In this study, it was aimed to reveal the levels of life satisfaction, social comparison and
psychological resilience of parents with special needs children and the relationship between
them. The population of the study consisted of 13350 parents of students with special needs
attending special education schools and special education classes in the region, followed by
Guidance Research Centers in Izmir province in the 2022-2023 academic year. The sample
of the study consisted of a total of 618 parents who could be reached from this population
through convenience sampling method. As data collection tools in the study, "Life
Satisfaction Scale" developed by Dağlı and Baysal (2016), "Social Comparison Scale"
developed by Şahin, Durak and Şahin (1993) and "Brief Psychological Resilience Scale''
developed by Doğan (2015) was used. The findings from the research: Parents' life
satisfaction and psychological resilience levels were found to be moderate, and social
comparison levels were found to be above average. A significant relationship was found
between life satisfaction, social comparison and psychological resilience levels of parents
with children with special needs. No significant difference was found between the life
satisfaction levels of parents of children with special needs and gender, age, gender of the
child and age of the child. It was found that life satisfaction levels of parents with children
with special needs differed significantly with the variables of number of children with special
needs, educational status, marital status, employment status, perceived economic income,
the factor that the parent sees as the cause of special needs, communication between spouses
and family support status. No significant difference was found between the social
comparison levels of parents of children with special needs and gender, age, gender of the
child and age of the child. The social comparison levels of parents with children with special
needs differed significantly with the variables of number of children with special needs,
educational status, marital status, employment status, perceived economic income, the factor
that the parent sees as the cause of special needs, communication between spouses and
family support status. No significant difference was found between the psychological
resilience levels of parents of children with special needs and gender, age, gender of the
child and age of the child. The psychological resilience levels of parents with children with
special needs differed significantly with the variables of number of children with special
needs, educational status, marital status, employment status, perceived economic income,
the factor that the parent sees as the cause of special needs, communication between spouses
and family support status.
Keywords: Special Needs, Parent, Life Satisfaction, Social Comparison, Psychological
Resilience, Curriculum, Family, Children.