Budesonidin elektrokimyasal davranışlarının incelenmesi ve voltammetrik yöntemle miktar tayini
Investigation of electrochemical behaviors of budesonide and quantification by voltammetric method
Yazar: ORKHAN YOLCHUYEV
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP AYDOĞMUŞ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Budesonid = Budesonide ; Elektrokimya = Electrochemistry ; Elektrokimyasal davranış = Electrochemical behavior ; Farmasötikler = Pharmaceuticals ; Miktar tayini = Determination ; Voltametri = Voltammetry

Özet:
Bir glukokortikosteroid olan budesonid geniş spektrumlu antienflamatuvar ve antialerjik ajandır. Bronşiyal astım, KOAH, Crohn hastalığı ve ülseratif kolit hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır.  
Bu tez çalışmasında kolay, hızlı, ucuz ve çok az organik çözücü kullanarak budesonidin preparatında tayin için yeni bir diferansiyel puls voltametrisi (DPV) yöntemi geliştirildi ve valide edildi. Budesonidin elektrokimyasal davranışları farklı elektrolit ve tampon çözeltilerinde (pH 2 ile 9) döngüsel voltametri (CV) ve DPV ile belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda maddenin en yüksek hassasiyetle %13 KCl ve %8 metanol içeren 0,1M HCl çözeltisinde tayin edilebildiği görüldü. Budesonidin en uygun çalışma aralığının 0,0 mV ile -1400 mV olduğu belirlendi. Yaklaşık -859 mV tersinmez iyi belirlenmiş bir madde indirgenme piki elde edildi. 
Maddenin pH-Ep grafikleri incelendiğinde, pik potansiyelinin pH artışıyla negatife doğru kaydığı görülmüştür. Buda reaksiyonda hidrojenin katılmasıyla gerçekleşebileceğini göstermiştir. Maddenin tarama hızı çalışmasında, pik akımının tarama hızı artışı ile doğru orantılı arttığını ve potansiyelinin  ise tarama hızı artışı ile daha negatif alana kaydığını göstermektedir. Elde edilen grafiklerden elektrokimyasal reaksiyonun adsorpsiyon kontrollü olduğunu göstermiştir. Maddenin tayini için geliştirilen DPV yönteminde pik akımı ile madde konsantrasyonu arasında kalibrasyon eğrisi oluşturuldu ve 1,65 – 35,35 µg/mL aralığında doğrusal ölçü eğrisi elde edildi. Maddenin teşhis sınırı (LOD) ve tayin sınırı (LOQ) değerleri sırasıyla 0,52 µg/mL ve 1,57  µg/mL olarak bulunmuştur. Geliştirilen DPV yöntemi süspansiyon ampullerinde tayinlerine uygulandı. Geliştirdiğimiz yöntem daha önce mevcut olanlara alternatif  herhangi bir  ön işlem gerektirmeyen hassas, seçici, hızlı ve çevre dostu olup budesonidin tayini ve kalite kontrol laboratuvarlarında rutin analizlerinde başarı ile kullanılabilir.

Anahtar Kelimeler: Budesonide, Voltametrik yöntem, Miktar tayini, Farmasötik preparat, Validasyon 
Bu çalışma, İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje No: TYL-2020-35210.

Abstract:
Budesonide, a glucocorticosteroid, is a broad spectrum of anti-inflammatory and antiallergic agent. It is used in the treatment of bronchial asthmatic COPD, Crohn's disease and ulcerative colitis.
In this thesis, a new differential pulse voltammetry (DPV) method was developed and validated for the determination of budesonide in suspension ampoules, which is easy, fast, inexpensive, and environmentally friendly compared to previously available ones. The electrochemical behavior of budesonide was determined by cyclic voltammetry (CV) and DPV in different electrolyte and buffer solutions (pH 2 - 9). The analysis results showed that drug could be determined with the highest sensitivity in 0.1 M HCl solution containing 13% KCl and 8% methanol. The operating range of drug was determined to be 0.0 mV to -1400 mV. An irreversible well-defined reduction peak of about -859 mV was obtained.
From the examination of pH-Ep graphs, it was observed that the peak potential shifted towards negative with the increase of pH. This showed that the reaction could occur with the addition of hydrogen. In the scanning rate study, the peak current increases with the increase scanning rate, and the potential shifted to more negative area. These showed that the reaction was adsorption controlled. In DPV, calibration curve was linear between 1.65 – 35.35 µg/mL. The limit of detection (LOD) and limit of quantification (LOQ) values were found as 0.52 µg/mL and 1.57 µg/mL, respectively. The developed method is sensitive and accurate, and can be successfully used for routine analysis in drug determination and quality control laboratories.

Keywords: Budesonide, Voltammetric method, Quantification, Pharmaceutical preparation, Validation
The present work was supported by the Research Fund of Istanbul University. Project Number TYL-2020-35210.