Türkçe ve sınıf öğretmeni adaylarının Türkçe dersi öğretim araçlarındaki okuma metinlerini özetleme becerileri
Turkish and preschool teacher candidates skills of summarizing the reading materials in the Turkish lesson teaching aids
Yazar: SEMA OKUR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HALİT KARATAY
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Metin okuma = Text reading ; Okuma = Reading ; Okuma eğitimi = Reading training ; Okuma metinleri = Reading texts ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Özetleme = Summarizing

Özet:
Bu araştırmada, Türkçe ve sınıf öğretmeni adayı dördüncü sınıf öğrencilerinin Türkçe dersi öğretim araçlarındaki okuma metinlerini özetleme becerileri incelenmiştir. Öğretmen adaylarının Türkçe dersi öğretim araçlarındaki okuma metinlerini özetleme becerilerinin bölümlere, metin türlerine, cinsiyete ve okuma alışkanlıklarına göre değişip değişmediğini ortaya çıkarma araştırmanın temel amacıdır.Ankara Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi ve Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesinde yansız seçilen 200 öğrenci araştırmada örneklem olarak kullanılmıştır. Örnekleme giren öğretmen adaylarının Türkçe dersi öğretim araçlarındaki okuma metinlerini özetleme becerilerini değerlendirmek için ?Özet Metinleri Değerlendirme Ölçeği? geliştirilmiştir. Elde edilen verilerin analizinde Cronbach alfa, yüzde (%), frekans (f), aritmetik ortalama (X), standart sapma (S) ve ilişkisiz ölçümler t-testi, varyans analizi için ANOVA istatistik tekniklerinden yararlanılmıştır.Araştırmada şu sonuçlara ulaşılmıştır:?Türkçe ve sınıf öğretmeni adaylarının bilgilendirici metinleri özetleme becerileri bakımından, Türkçe öğretmeni adaylarının lehine anlamlı bir fark vardır. Türkçe öğretmeni adaylarının bilgilendirici metinleri özetleme becerileri ?orta?, sınıf öğretmeni adaylarının bilgilendirici metinleri özetleme becerileri ?zayıf? düzeydedir.?Türkçe ve sınıf öğretmeni adaylarının öyküleyici metinleri özetleme becerileri bakımından, Türkçe öğretmeni adaylarının lehine anlamlı bir fark vardır. Türkçe öğretmeni adaylarının öyküleyici metinleri özetleme becerileri ?orta?, sınıf öğretmeni adaylarının öyküleyici metinleri özetleme becerileri ?zayıf? düzeydedir.?Öğretmen adaylarının her iki metin türüne ilişkin özetleme becerilerinde, bilgilendirici metin türünün lehine anlamlı bir fark vardır. Genel olarak öğretmen adaylarının bilgilendirici metinleri özetleme becerileri ?orta?, öyküleyici metinleri özetleme becerileri ise ?zayıf? düzeydedir.?Metin özetleme becerisi ile ilgili belirlenen değerlendirme ölçütleri açısından genel olarak öğretmen adayları ?silme? aşamasında ?zayıf?; ?genelleme? ve ?yeniden kurma? aşamalarında ise Türkçe öğretmeni adayları ?orta?, sınıf öğretmeni adayları ?zayıf? düzeydedir.?Bayan öğretmen adayları, erkek öğretmen adaylarına oranla metin özetlemede daha başarılıdır.?Öğretmen adaylarının özetleme becerileriyle okuma alışkanlıkları -son bir yılda ders kitapları dışında okudukları kitap sayısı- arasında anlamlı bir fark vardır.Araştırmayla, ileride ana dili eğitimi verecek olan öğretmen adaylarının Türkçe dersi öğretim araçlarındaki okuma metinlerini özet metne dönüştürme sürecinde ne yapacaklarına ilişkin bilgi ve beceri eksikliği içinde oldukları gözlemlenmiştir. Bu bağlamda eğitim fakültelerinde izlenen programların yeterliliği gözden geçirilmeli; okuma stratejilerinden biri olan özetlemenin, öğretmen yetiştirme sürecinde etkin bir şekilde öğretimi ve kullanımı için uygun öğretim yöntem ve teknikleri kullanılmalı ve bu alanla ilgili uzman öğretim elemanı ihtiyacı varsa giderilmelidir.Anahtar Kelimeler: Okuma, okuduğunu anlama stratejileri, özetleme, Türkçe ve sınıf öğretmeni adayları, Türkçe öğretimi.

Abstract:
In this study, the candidates of Turkish and classroom teachers? skills of summarizing the reading materials in the Turkish lesson teaching aids are tried to be examined. The main purpose of this study is to reveal whether the summarizing skills of the reading materials are changing according to the sections, genres, sex and the reading habits or not.200 students, who are objective, are chosen from the Faculties of Education in Ankara Gazi University and Abant Izzet Baysal University as samples. In order to evaluate the summarizing skills of the teachers who attended as samples a kind o scale is developed called ?The scale of the Summarized Articles Evaluation?. The utilized statistics techniques are Cronbach alfa, percentage (%), frequency (f), arithmetic mean (X), standard deviation (S), unrelated measurement t-test, for variant analysis ANOVA.In the study these results are handled:?There is a remarkable difference between of the Turkish teacher candidates and classroom teacher candidates, in favour of Turkish teacher candidates, when taken into account the summarizing skills of the informative articles. Turkish Teachers? skills are in ?medium? level, but classroom teachers skills are in ?low? level.?In respect to the summarizing skills of the narrative articles, in favour of the Turkish teachers, there is a remarkable difference between classroom teachers. Turkish Teachers? summarizing skills in this type of article is in ?medium? level, classroom teachers? skills are in ?low? level.?In the skills of summarizing relating to both kinds of article, there is a great difference in favour of informative articles rather than narrative ones. In genereal the teachers? skills of summarizing the informative articles are in ?medium? level, on the other hand the narrative articles? summarization is in ?low? level.?In terms of the evaluation standards that are determined about the ability of article summarizing, generally the teacher candidates are in ?low? level in the phase of ?erasing?, in the phases of ?generalizing? and ?reestablishment? Turkish teacher candidates are in ?medium? level, classroom teachers are in ?low? level.?Schoolmarms are more successful than schoolmasters in article summarizing.?There is a stunning difference between the teacher candidates? reading habits and their success in article summarization- when taken into account the number of the books they have read in the last one -year-period.By the help of the study, it is observed and understood that the teacher candidates, who are going to teach the mother tongue, are in lack of information and ability during the process of summarization of the reading materials in the teaching aids. In this sense, the education programs applied in the faculties of education should be revised and in the process of teacher formation, in order to teach the summarization skill effectively, the appropriate teaching methods and techniques should be used and in this field the necessity of specialist and competent instructors should be supplied.Key Words: Reading, The Strategies of Reading Comprehension, Summarization, Turkish and Classroom Teacher Candidates, Teaching of Turkish.