Karabaş otu (Lavandula stoechas L. ) bitkisinin farklı in vitro besin ortamlarında kültüre alınması
Cultivation of spanish lavender (Lavandula stoechas L.) in different in vitro nutrient media
Yazar: SERPİL ORHAN
Danışman: PROF. DR. AYNUR GÜREL
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyomühendislik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Biyomühendislik = Bioengineering

Özet:
Bu tezde, tıbbi ve aromatik özelliklere sahip karabaş otu bitkisine ait sürgün nodeksplantlarının farklı besin ortamlarındaki büyüme parametreleri incelenmiştir.Çimlendirme, sürgün oluşumu ve gelişimi ile köklendirme için uygun besinortamları belirlenmiştir. En iyi çimlendirmeler (%97), 1 mg/L Benzil Amino Pürin (BAP)içeren Murashige ve Skoog (1962) (MS) besin ortamında gerçekleştirilmiştir.Çimlendirilen iki adet karabaş otu tohumundan elde edilen sürgün nod eksplantlarından invitro bitki klonları (klon 1 ve klon 2) çoğaltılmıştır. Klon 1 bitkiciklerinin sürgün nodeksplantları 9 farklı MS ortamına aktarılmış ve büyüme parametreleri; sürgün uzunluğu,sürgün sayısı, sürgündeki nod sayısı ve kök sayısı ile kallus oluşturan eksplant yüzdesiincelenmiştir. Klon 1 bitkiciklerine ait sürgün nod eksplantlarında, 0,1 mg/L NaftalenAsetik Asit (NAA) (ortalama 3,6 sürgün/eksplant, 8,44 nod/eksplant) ve 0,5 mg/L İndolBütirik asit (IBA) (ortalama 3,44 sürgün/eksplant, 8,62 nod/eksplant) içeren MSortamlarında en iyi sürgün gelişimleri sağlanmıştır. En iyi köklenmeler ise 1 mg/L NAA(ortalama 3,44 kök/eksplant) ve 0,5 mg/L NAA (ortalama 2,29 kök/eksplant) içeren MSortamlarında gözlenmiştir. Kültüre alınan eksplantlarda en uzun boylu bitkicikler(ortalama 2,23 cm) 0,1 mg/L IBA içeren MS ortamında elde edilmiştir. Sürgün nodeksplantları, 1 mg/L BAP (%68,09) ve 0,5 mg/L BAP (%37,77) içeren MS ortamındayüksek oranda kallus oluşturmuşlardır. Klon 2 bitkiciklerinden alınan sürgün nodeksplantları 2 farklı MS ortamına aktarılmış ve elde edilen büyüme parametreleri klon 1bitkilerinin büyüme parametreleri ile karşılaştırılmıştır. Büyüme parametreleri içinyapılan istatistiki değerlendirmede iki klon arasındaki farklılıklar önemsiz bulunmuştur.VITüm kültürlerde, 4000 lux aydınlatma, 27±4ºC sıcaklık ve 16 saat aydınlık, 8 saatkaranlık fotoperiyot kullanılmıştır.Anahtar Sözcükler: Lavandula stoechas L., karabaş otu, in vitro, klon, büyümeparametreleri.

Abstract:
In this thesis, growth parameters of nodal shoot explants of Spanish lavender a wellknown aromatic and medicinal plant were investigated in different culture media.Optimum nutrient media were determined for germination, shoot formation,development and rooting. The best germination in seeds was obtained on Murashige andSkoog, (1962) (MS) medium supplemented with 1 mg/L Benzyl Amino Purine (BAP)(%97). In vitro plant lines (clone 1 and clone 2) were propagated from nodal shootexplants of two germinated seeds. Nodal shoot explants of clone 1 plantlets weretransferred on 9 different MS media and growth parameters (plantlet length, shootnumber, nodal segment number and root number on shoot and percentage of shootspossessing callus formation) were investigated. The best shoot development in nodalshoot explants of clone 1 plantlets was obtained on MS medium supplemented with 0,1mg/L Naphthalene acetic acid (NAA) (3,6 average number of shoots/explant, 8,44average number of nodal segments/explant) and 0,5 mg/L Indole Butyric acid (IBA)(3,44 average number of shoots/explant, 8,62 average number of nodal segments/explant).The best root development was obtained on MS medium supplemented with 1 mg/L NAA(3,44 average number of roots/explant) and 0,5 mg/L NAA (2.29 average number ofroots/explant). The tallest plantlets (2,23 cm average plant length) were observed on MSmedium supplemented with 0,1 mg/L IBA. The nodal shoot explants induced highpercentage of callus formation on MS medium supplemented with 1 mg/L BAP (%68,09)and 0,5 mg/L BAP (%37,77). Nodal shoot explants of clone 2 plantlets were transferredVIIIto 2 different MS media. Then growth parameters of clone 2 plantlets in two media werecompared with those of clone 1. Between two lines there weren?t significant differenceson growth parameters. All cultures were incubated at 27 ± 40C under a light intensity of4000 lux, with 16 hour photoperiod.Key Words: Lavandula stoechas L., Spanish lavender, in vitro, clone, growthparameters.