Yüksek yoğunluklu aralıklı antrenmanın erkek sporcularda büyüme hormonu, leptin ve kortizol düzeylerine etkisi
Effect of high intensity interval training on growth hormone, leptin, and cortisol levels in male athletes
Yazar: MUHAMMED ÖNİZ
Danışman: PROF. DR. NAZMİ SARITAŞ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
Hormon parametrelerinde antrenmanın etkili olduğu bilinmesine rağmen, günümüzde yaygınlık kazanan yüksek yoğunluklu aralıklı antrenmana (YYAA) organizmanın cevabı net değildir. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı, YYAA'nın büyüme hormonu (BH), kortizol, leptin, anaerobik kapasite (AK), yorgunluk indeksi (Yİ), WAnT güç değerleri (zirve güç (ZG), ortalama güç (OG), 0-5/10-15/25-30 saniye periyotlarında güç) üzerindeki etkisini inceleyerek, sporcuların antrenman programlarına daha iyi uyarlanmış ve hormon düzenlemeleri açısından optimize edilmiş egzersiz protokollerinin geliştirilmesine katkı sağlamaktır. Çalışmada iki haftalık YYAA uygulanmıştır. Katılımcılar çift kör şekilde rastgele iki gruba (n=10 deney, n=10 kontrol) ayrılmıştır. Çalışmada fiziksel olarak aktif 18-30 yaş arasındaki 20 sağlıklı erkek sporcuya bisiklet ergometresinde YYAA protokolü uygulanmıştır. Protokolün ilk ve son seanslarında toplanan kanlar ve wingate verileri analiz edilerek katılımcıların BH, kortizol, leptin, AK, Yİ ve WAnT güç değerlerine bakıldı. Elde edilen bulgular karışık model tekrarlayan ölçümlerde varyans analizi ile analiz edildi. Grup içi ön test ve son test verilerinin analiz sonuçlarına göre katılımcıların ön test ve son testleri arasında BH (p<0.05) ve kortizol (p<0.05) değerlerinin arttığı, leptin (p<0.001), AK (p<0.01), ZG (p<0.001) ve OG (p<0.001) değerlerinin düştüğü tespit edilmiştir. Diğer taraftan, BH (p=0.088), kortizol (p=0.905), leptin (p=0.262), AK (p=0.068), Yİ (p=0.624), ZG (p=0.765), OG (p=0.771), 0-5sn güç (p=0.130), 10-15sn güç (p=0.962) ve 25-30sn güç (p=0.988) değerlerinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı (p>0.05). Bulgular, YYAA'nın grup içi değerlerde zaman ana etkisine bağlı olarak BH ve kortizol değerlerini artırdığını ve leptin, AK, ZG ve OG düzeylerini ise azalttığını göstermektedir ama gruplar arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Yİ ve WAnT güç değerlerinde ise hem grup içi hem de gruplar arası değerlerde istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır. Bu bulgular, YYAA'nın biyokimyasal değişimler üzerinde etkili olabileceğini, ancak gruplar arası farklılık olmadığından performansa etkisinin net olmadığını göstermektedir. YYAA'nın performans üzerindeki etkisini daha net olarak belirlemek için daha büyük sayıda örneklem kullanılması ve YYAA'nın daha uzun süreli uygulanması önerilmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Anaerobik Kapasite; Egzersiz; Hııt; Hormon; Wingate Test

Abstract:
Exercise is known to be very effective for increasing hormone levels, but, the effects of high-intensity interval training (HIIT) protocols are uncertain. The study aimed to examine the effects of HIIT on growth hormone (GH), cortisol, leptin, anaerobic capacity (AC), fatigue index (FI), WAnT power values (peak power (PP), average power (AP), power in 0-5/10-15/25-30 seconds periods) and to contribute to the development of exercise protocols that are better adapted to the training programs of athletes and optimized in terms of hormone regulation. In this study, participants underwent a 2-week HIIT protocol. Participants were randomly divided into two groups (n=10 experimental, n=10 control) in a double-blind manner. 20 healthy male athletes aged 18–30 years were subjected to HIIT exercise on a cycle ergometer. Blood measurements and Wingate test were carried out pre and post-protocol and were analyzed. The participants' GH, cortisol, leptin, AC, FI, and WAnT power values (PP, AP, "power in 0-5; 10-15; 25-30 seconds periods") were examined. The findings were analyzed with mixed-design repeated measures analysis of variance. According to the results of the analysis of the intragroup pre and post-tests data, it was found that GH (p<0.05) and cortisol (p<0.05) values increased, while leptin (p<0.001), AC (p<0.01), PP (p<0.001) and AP (p<0.001) values decreased between the pre-test and post-test of the participants. On the other hand, no statistically significant difference was found between the groups in the values of GH (p=0.088), cortisol (p=0.905), leptin (p=0.262), AC (p=0.068), FI (p=0.624), PP (p=0.765), AP (p=0.771), 0-5 s power (p=0.130), 10-15 s power (p=0.962) and 25-30 s power (p=0.988) (p>0.05). The results showed that HIIT increased GH and cortisol levels and decreased leptin, AC, PP, and AP levels in intra-group values due to the time main effect, but no significant difference was found between the groups. No statistically significant difference was found in FI and WAnT power values both within and between groups. These findings suggest that HIIT may be effective in biochemical changes, but its effect on performance is not clear since there is no difference between groups. To determine the effect of HIIT on performance more clearly, it is recommended to use a larger sample size and to apply HIIT for a longer period.
Keywords: Anaerobic capacity; exercise; HIIT; hormone; wingate test.