İnsani müdahale harekatlarında çatışma ve kriz yönetimi: Sivil-asker işbirliği tartışmaları
Conflict and crisis management in humanitarian intervention operations: Debate on civil-military cooperation
Yazar: HÜSEYİN UYSAL
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜN ERLER BAYIR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Koruma sorumluluğu = Responsibility to protect ; Kriz yönetimi = Crisis management ; Sivil-asker ilişkileri = Civil-military relations ; Sivil-asker ilişkileri = Civil-military relations ; Yeniden oluşturma = Reconstruction ; Çatışma yönetimi = Conflict management ; İnsani müdahale = Humanitarian intervention

Özet:
İnsani müdahaleler, insan haklarını koruma sorumluluğu ile devlet egemenliği ilkesi arasındaki tartışmalı ilişkinin merkezinde yer almaktadır. Soğuk Savaş'ın ardından silahlı çatışmaların çoğunlukla uluslararası nitelikte olmayan iç çatışmalar şeklinde gerçekleşmesi nedeniyle insani müdahalelerin önemi artmıştır. İnsani müdahale, temel insan haklarının ciddi ve geniş çaplı ihlallerine son vermek amacıyla, bir devlet veya devletler grubunun, ihlallere doğrudan veya dolaylı sebep olan devlete karşı kuvvet kullanımında veya tehdidinde bulunmasını kapsamaktadır.
Koruma Sorumluluğu, 2001 yılında, Müdahale ve Devlet Egemenliği Uluslararası Komisyonu (International Commission on Intervention and State Sovereignty-ICISS) tarafından kabul edilmiştir. Koruma sorumluluğu, bir devletin soykırım, savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve etnik temizlikten halkının koruması konusunda öncelikli sorumluluğu taşıması anlamına gelmektedir. Eğer bir devlet, bu sorumluluğunu gerçekleştirmez veya gerçekleştirmek istemez ise BM Güvenlik Konseyi kararı doğrultusunda uluslararası toplum kolektif kuvvet kullanımını da içeren tedbir alabilecektir. Koruma sorumluluğu kapsamına önleme, tepki verme ve yeniden inşa sorumlulukları dâhil edilmiştir.
Bu çalışma kapsamında uluslararası ilişkilerde bir politika aracı olarak insani müdahalenin kavramsal konumunu belirlemek, insani gerekçeler ile kuvvet kullanımının etik ve hukuki yönüne yönelik görüşleri incelemek, örnek olaylar ışığında müdahalelerde çatışma ve kriz yönetiminin nasıl yapılacağı ve sivil-asker işbirliğinin gerçekleştirilmesi üzerine tespitlerde bulunmak amaçlanmaktadır.

Abstract:
Humanitarian intervention is at the center of contradictory relations between the responsibility of protecting human rights and the principle of state sovereignty. After the Cold War, since armed conflicts have generally happenned as inner conflicts, which are not in the international qualification, practice of international humanitarian intervention has gained significance. Humanitarian intervention includes threatening State or use of force against it, the reason of direct and indirect violations by a State or group of states, in order to end widespread and grave violations of fundamental human rights.
Responsibility to Protect (RtoP) is accepted by International Commission on Intervention and State Sovereignty in 2001. RtoP means that the State carries the primary responsibility for the protection of its population from genocide, war crimes, crimes against humanity and ethnic cleansing. If a State is unwilling or unable to take its responsibility, the international community shall take measure including collective use of force through the Security Council. RtoP includes prevention, reaction and reconstruction responsibilities.
This study aims at locating the conceptual functioning of humanitarian intervention as a means of policy instrument in international relations; assessing the debates on ethical and legal notions of use of force resorted on the basis of humanitarian justifications; determining on how to deal with conflict and crisis management in interventions and realization of civil-military cooperation in consideration of sample cases.