Baraj rezervuarının, giriş akımlarının istatistiksel özellikleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
The effect of dam reservoirs on the statistical properties of inlows
Yazar: MELTEM BİRCAN AKA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TANJU AKAR
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Zaman serileri = Time series

Özet:
Baraj düzenlemelerinin ve doğal değişimlerin neden olduğu iklim değişikliği ile birlikte oradaki akım karakteristikleri de değişecektir. Akarsu akım debisi bir rastgele değişken olmak üzere, bunun eşit zaman aralığında ölçülmüş değerleri ile bir zaman serisi oluşturulabilir. Zaman serileri modelleme teknikleriyle yapılacak çalışmalarla bir baraj rezervuarının inşasından önce, modelleme için yeterli uzunluktaki veri ile lineer stokastik modeller kurulabilir. Rezervuarın inşasından sonraki dönemde gelen akım değerleri yeterli uzunlukta ölçülebilmiş ise modelleme yapmak mümkün olabilmektedir. Bu çalışmada baraj inşasından önce ve sonra oluşturulan modellerin değişimi incelenmiştir. Bölgedeki iklimsel değişiklikleri ve bölgesel hidrolojik rejimlerin değişiminde insan aktivitelerinin (baraj inşası gibi) etkisi modelleme ile birlikte araştırılmıştır.Yapılan çalışmada Orta Akdeniz Havzasında yer alan Manavgat Nehri üzerindeki Sinanhoca istasyonunda ölçülmüş (1964-2005) yıllarına ait aylık ortalama akım debileri kullanılmıştır. 1983 yılından sonraki akım verileri Oymapınar Barajı inşa edildikten sonra ölçülmüş olan akım verileridir. Baraj inşasından önce ve sonra ayrı ayrı modelleme oluşturmak üzere yıllık ortalama debilerinin öncelikle normal dağılıma uyduğu belirlenmiş, ardından Olasılık Çizgisi Korelasyon Katsayısı Testi (PPCC) ile kontrol edilmiştir. Yıllık değerler için AR(1), MA(1), AR(2), ARMA(1,1) modelleri her iki durum için kurulmuştur. Ancak süreci temsil eden en uygun modelin belirlenebilmesi için Akaike Bilgi Kriteri (AIC) uygulanmış ve her iki durum için AR(1) modeli seçilmiştir. Daha sonra bağımsız rastgele bileşeninin bağımsızlığının belirlendiği Portmanteau testi uygulandıktan sonra her iki durum için AR(1) modelinin testi geçtiği belirlenmiştir.

Abstract:
The change in the climate caused by dam arrangements and natural transformations will evidently result in a change in the flow characteristics. A time series could be developed employing a cross-sectional measurement of the current flow of a river, this being a random variable. With the help of studies involving time series modeling techniques, lineer stochastic models could be developed with data large enough for the modeling before the construction of a dam reservoir. The modeling is applicable only if the current values after the construction of the reservoir are measured detailed enough. This study involves the change of the models made before and after the construction of dam. Climatic changes in the area and the effect of the human activities such as dam construction on the change of regional hydrological regime are analyzed in this study along with the modeling.The present study employs the average monthly current flow between 1964 and 2005 recorded in the Sinanhoca Station which is situated on Manavgat River in the Middle Mediterranean basin. The data after 1983 represent data recorded after the construction of Oymapınar Dam. Having formed modeling before and after the construction of the dam respectively, the study first revealed that the average annualFlowrate was in line with normal distribution; and then it was tested via Probability Plot Correlation Coefficient Test (PPCC). AR(1), MA(1), AR(2), ARMA(1,1) models were employed for both situations for annual values. However, Akaike Information Criterion (AIC) was used in order to identify the most suitable model that best represents the process, and the AR(1) model was chosen for both situations. Consequently, after conducting the Portmanteau test, in which the independency of the independent random component was identified, the study revealed that the AR(1) model passed the test for both situations.