Sosyal bilgiler öğretim programında yer alan coğrafya okuryazarlık kazanımlarının uygulanabilirliği hakkında öğretmen görüşleri
Teacher's opinions on the applicability of geographical literacy related benchmarks in social studies curriculum
Yazar: BETÜL DEMİR
Danışman: PROF. DR. KİBAR AKTIN
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma, 2018 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda yer alan ilköğretim 5, 6 ve 7. sınıf coğrafya okuryazarlık becerileriyle ilişkili kazanımların uygulanabilirlik düzeylerine ilişkin öğretmen görüşlerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji (olgubilim) deseni kullanılmıştır. Katılımcılar, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Sinop İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı devlet okullarında görev yapan 19 Sosyal Bilgiler öğretmeninden oluşmaktadır. Katılımcılar, amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir durum örneklemesiyle seçilmiştir. Veri toplama aracı olarak anket formu kullanılmış ve elde edilen veriler içerik analizi ve frekans analizi yöntemleriyle incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenler SBDÖP'de yer alan 5, 6 ve 7. sınıf düzeyindeki coğrafya okuryazarlığı ile doğrudan ilişkili 19 kazanımdan 6'sının uygulanabilirliği hakkında olumsuz görüş bildirmişlerdir. Olumsuz görüşlerin ortak noktaları arasında; kazanımların öğrenci seviyesine uygun olmaması, soyut olması, ilgi çekici bulunmaması, güncel konularla ilişkilendirilememesi ve ders süresinin yetersizliği nedeniyle yeterince derinlemesine işlenememesi yer almaktadır. Ayrıca, coğrafi kavramların karmaşıklığı ve yaratıcı düşünme becerilerinin gerektirdiği kazanımlarda öğrencilerin özgün fikirler üretememesi de dile getirilmiştir. Öğretmenler, kazanımların gerçekleştirilebilirliğini artırmak için, öğrencilerin yaşadıkları doğal ve beşerî çevreyle, günlük yaşam deneyimleriyle ilişkili, somut ve ilgi çekici olmaları gerektiğini vurgulamışlardır. Bu sorunların üstesinden gelmek için öğrenci seviyesine uygun materyallerin kullanılması, harita okuryazarlık becerisinin kazandırılması, grafik düzenleyicilerin kullanımı, öğretim ilkelerine uygun öğretim yaklaşımları ve öğrenci merkezli, etkinlik temelli zengin öğrenme ortamlarının oluşturulması gerektiğini ifade etmişlerdir. Bu öneriler, coğrafya okuryazarlık becerilerinin daha etkili bir şekilde kazandırılmasına ve ilgili kazanımların uygulanabilirliğinin artırılmasına yardımcı olabilir. Ancak araştırma sonuçları bazı önemli kazanımların da güncellenmesine ihtiyaç olduğunu göstermektedir.

Abstract:
This study aims to determine the opinions of teachers regarding the applicability of the geography literacy skills related outcomes in the 2018 Social Studies Curriculum for 5th, 6th, and 7th grades. The research employs the phenomenology (case study) design, a qualitative research method. The participants consist of 19 Social Studies teachers working in public schools under the Sinop Provincial Directorate of Atonal Education during the 2022-2023 academic year. Participants were selected using the convenience sampling method, one of the purposive sampling techniques. A survey form was used as the data collection tool, and the obtained data were analyzed using content analysis and frequency analysis methods. According to the research results, participants expressed negative views about the applicability of 6 out of 19 outcomes directly related to geography literacy at the 5th, 6th, and 7th grade levels in the SSC. Common points of the negative views include the outcomes being unsuitable for the student level, abstract, uninteresting, unrelated to current topics, and insufficient lesson time preventing in-depth coverage. Additionally, the complexity of geographical concepts and the inability of students to generate original ideas in outcomes requiring creative thinking skills were noted. Teachers highlighted that the applicability of the outcomes is linked to their relevance to students' immediate natural and human environment, daily life experiences, being concrete and interesting, and suitable for the student level. They suggested that these issues could be overcome by using materials appropriate to the student level, fostering map literacy skills, utilizing graphic organizers, employing teaching approaches in line with teaching principles, and creating student-centered, activity-based rich learning environments. These recommendations can help improve the effectiveness of teaching geography literacy skills and enhance the applicability of related outcomes. However, the research results also indicate that some key outcomes need to be updated.