Zaman baskısı altında ve belirsiz ortamda karar vermek: Doktorlar üzerine bir araştırma
Decision making under time pressure and uncertainty: A research on the doctors
Yazar: MUSTAFA ÇAĞATAY YAZICI
Danışman: DOÇ. DR. OKAN YAŞAR
Milli Savunma Üniversitesi / Atatürk Stratejik Araştırmalar ve Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İstihbarat Çalışmaları Ana Bilim Dalı / İstihbarat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; Uluslararası İlişkiler = International Relations ; Yönetim Bilişim Sistemleri = Management Information Systems
Dizin: Yönetim kararları = Management decisions ; Çok amaçlı karar verme = Multiobjective decision making ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; İrrasyonel karar verme = Irrational decision making

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı doktorların zaman baskısı ve belirsizlik altındaki karar
alma süreçlerinin araştırılmasıyla, Doğal Karar Verme (DKV) süreciyle rasyonel
yaklaşımlarla arasındaki ilişkinin açıklanmasıdır. Araştırmaya en uygun olduğu
değerlendirilen karma yöntem deseninin eşzamanlı iç içe geçmiş tasarım deseni
tercih edilmiştir. Bu kapsamda nicel ve nitel veriler toplanmış, nitel veriler NVIVO
14, nicel veriler de SPSS 21 programlarıyla analiz edilmiştir. Nitel araştırma grubu
10 uzman doktordan oluşturulmuş ve yarı yapılandırılmış mülakat yoluyla nitel
veriler elde edilmiştir. Nitel analiz yoluyla, doktorların karar alma eğilimleri, bunu
etkileyen faktörler ve acil durumlarda etkili karar verme süreçleri incelenmiştir.
Nitel verilerin analiziyle altı adet tema elde edilmiştir. Temalar, temalara ait
kavramlar ve bu çatı altında yer alan kodlar, doktorların karar verirken DKV
eğiliminde olduklarını göstermiştir. Bulgular, acil durumların yönetilmesinde
deneyimin kritik bir rol oynadığını ve doktorların hızlı karar vermek için
sezgilerinden faydalandığını ortaya koymuştur. Acil duruma anındaki olaya yönelik
bilgi seviyelerinin doktorların durumsal farkındalığını arttırdığı ve daha bilinçli
kararların alınmasına katkı sağladığı tespit edilmiştir. Nicel verilerin örneklem
kümesini İstanbul'da ve Ankara'da konuşlu özel ve devlet hastanelerinde
halihazırda çalışmakta olan 122 doktor oluşturmaktadır. Araştırmanın örnekleme
yönteminde basit tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Nicel veriler,
doktorların DKV eğiliminde olduğunu, eğitim ve tecrübe durumlarının doktorların
karar vermesine etki ettiğini göstermiştir. Nitel ve nicel bulgular sayesinde
araştırmacılara, icracılara ve eğitimcilere öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In this study, the main purpose is to investigate the decision-making processes of
doctors under time pressure and uncertainty, and to explain the relationship between
Naturalistic Decision Making (NDM) process and Rational approaches. The
simultaneous nested design pattern of the mixed method design, which was considered
to be the most appropriate for the research, was preferred. In this context, quantitative
and qualitative data were collected at the same time, qualitative data were analyzed
with NVIVO 14 and quantitative data were analyzed with SPSS 21 programs. The
qualitative research group consisted of 10 specialist doctors and qualitative data were
obtained through semi-structured interviews. Through qualitative analysis, doctors'
decision-making tendencies, the factors affecting it and effective decision-making
processes in emergency situations are examined. Six themes were obtained by
analyzing qualitative data. Themes, concepts belonging to the themes and codes under
this framework have shown that doctors tend to NDM when making decisions. The
findings revealed that experience plays a critical role in managing emergencies, and
doctors use their intuition to make quick decisions. It has been identified that the level
of knowledge about the emergency increases the situational awareness of doctors and
contributes to making more informed decisions. The sample set of the quantitative data
consists of 122 doctors currently working in private and public hospitals located in
Istanbul and Ankara. Simple random sampling method was used in the sampling of
the study. Quantitative data showed that doctors tend to NDM, and that their education
and experience influence their decision-making. Through qualitative and quantitative
findings, recommendations were presented to researchers, executioners and educators.