Sinema eğitiminde yeni yaklaşımlar: Newyork Film Akademesi
New approaches in cinema education:Newyork Film Academy
Yazar: ÖVÜNÇ ÇELİKEZEN
Danışman: PROF. DR. MEHMET SEZAİ TÜRK
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Eğitim = Education ; New York Film Akademisi = New York Film Academy ; Sanat eğitimi = Art education ; Sinema = Cinema

Özet:
Lumier kardeşlerin karanlık odada gösterdiği ilk hareketli görüntü örnekleri, insanları derinden etkileyerek; sıra dışı bir deneyim sunmuştur. Bu sıradışı deneyim sinemaya yönelik çalışmalara hız kazandırmıştır. Çeşitli tekniklerde gerçekleşen denemeler; dil ve üslup arayışları, sinemaya yeni bir boyut kazandırarak film yapımına dair bir metodoloji ortaya çıkarmıştır. Sinema bu metodolojiyle birlikte; yaratıcı yaklaşımlar gerçekleştirerek film yapımına dair yaratıcı ve özgün bir bakış açısı sunmuştur. Her bir yönetmenin filmlerinde ifade ettiği farklı biçim ve teknik, çağdaşlarını beraberinde etkileyerek sinemaya yönelik çeşitli yaklaşımların oluşmasına olanak sağlamıştır.
Yönetmenlerin özellikle sinemanın ilk dönemlerinde birbirinden esinlenerek kullandığı benzer biçim ve teknikler; sinemanın metodolojisini kalıplaştırıp, tektipleştirmesine rağmen; daha sonraki süreçlerde diğer yönetmenler tarafından tıpkı labaratuarda deney yapar gibi sinemaya yönelik farklı yaklaşımlar araması hatta keşfetmesi sinema metodolojisini zenginleştirmesinin yanı sıra yeni özgün yaratıcı yaklaşımların doğmasının da önünü açmıştır. Sinemaya dair metodolojik yaklaşımlar, ortaya çıktığı dönemden sonraki kuşağa aktarılması yönüyle devamlılık arz etmiştir. Geçmiş dönemde herhangi yönetmen tarafından inşa edilen anlayışın gelecek kuşaktaki yönetmen tarafından da filmlerinde aynı biçim ve tekniği temsil etmesi, sinema eğitiminin geçmiş ve gelecek arasında bir etkileşim yarattığının göstergesi olmuştur.
Sinema eğitimi, sinemanın icat edilmesine kadar uzanan derin bir süreci kapsamaktır. Ortaya çıkan yaklaşımlar; sinemanın geçirdiği değişimlere bağlı olarak şekillenmiştir. Özellikle ilk dönemlerde teknolojik gelişime bağlı olarak film stüdyolarının kurulması, film araç gereçlerinin gelişimi ve sinemacıların öykülü bir anlatım gerçekleştirmek istemeleri sonucu yeni çekim açıları ve montaj tekniğini fark etmeleri sinemayı hareketlendiren ilk dönüm noktası olarak tarihe geçmiştir. Daha sonra sinemadaki teknolojik olanaklar; biçimsel yapıyı da beraberinde geliştirmiştir. Biçimsel olarak gelişmesindeki en önemli etken sinemanın toplumla birlikte anlam ve değer kazanması olmuştur. Toplumsal yapıyı etkileyen olaylar ve hareketler sinemadaki anlamın belirleyici unsur olarak değer kazanmıştır.
Tüm bu gelişmeler sinemaya olan ilgiyi arttırarak film eğitimine dair yaklaşımların gelişmesine sebep olmuştur. İlk dönemlerde birbirlerinin filmlerini sinemada izleyerek sinema öğrenmeye çalışan nesil; daha sonralarda film kulüplerinde
ve derneklerinde toplanarak sinemayı akademik – düşüncesel yapıya dönüştürmüştür. Sinema akademik nitelik kazanmıştır ve sinema tekniği kuramsallaşarak sinema eğitimine dair yaklaşımlar, metodlar inşa etmiştir. Sinema düşüncesel olarak sınırları aşarak film okullarının kurulmasına olanak sağlamıştır.
Film okullarının kurulmasıyla birlikte sinema, set ortamında öğrenilen usta – çırak ilişkisine farklı bir boyut kazanmıştır. Teorik ve uygulamayı bir arada sunarak sinemaya dair yeni yaratıcı yaklaşımlar kazandırmak ve bireyi sinemasal anlamda yeterli olarak eğitime amaçlanmıştır. Sinema sektöründe nitelikli eleman yetiştirme amaçlı kurulan VGIK ve Deutsches Institut Für Film und Fernsehen gibi ilk sinema okulları diğer sinema okullarının temelini atmıştır, müfredatını oluşturmuştur. Avrupa'da IDHEC, FAMU, Lodz ve Centro Sperimentale Di Cinematografia gibi okullar sinema akımlarına yön veren bir ideolojik perspektifte kurulmuştur. Sinema eğitimi, o ideolojik çerçevede ilerlemiştir. Amerika'daki film okulları Variety dergisinin 'nitelikli eleman aranıyor' ilanından sonra oluşmaya başlamıştır. Kurslar, kameraman dernekleri, hareketli görüntü dernekleri daha sonra akademik olarak birleşmiştir. Steven Spielberg, Martin Scorsese, George Lucas gibi ekoller film okulunda yetişerek akademik deneyimi sinemada uygulamalı olarak yansıtmıştır.
Araştırma kapsamında incelenen New York Film Akademisi (NYFA) 1922 yılında Jerry Sherlock tarafından kurulan uygulamalı, multi disipliner bir sinema okuludur. Teknolojik araç gereçlerinin herkes tarafından erişilmesine bağlı olarak bağımsız sinemanın ortaya çıkışıyla oluşmuştur. Temel felsefesi, sinemayla ilgili bireyleri mümkün olan en kısa sürede öğrenmelerini, ancak mükemmel sonuçlar ve deneyimler elde etmelerini sağlayan pratik "yaparak öğrenme" kavramına dayanmıştır. New York Film Akademesi, Hollywood stilini uygulamalı olarak öğreterek Amerika'daki film – dizi sektörüne nitelikli eleman kazandırmaktadır. Öğrencilerin hedeflerine ulaşması konusunda; meslek profesyonelleriyle pratik eğitim ve danışmanlık hizmeti vermektedir. NYFA, ihtiyaç duyulan profesyonel beceriler sağlamaktadır. Rekabetçi ortamda öğrencilerin yaratıcılığını geliştirmeyi amaçlamaktadır. Öğrencilerin gelecek meslek hayatı için yeni araçlar meydana getirmesine katkı sağlamaktadır.
Bu çalışmada, sinemadaki yeni yaratıcı yaklaşımların (biçimsel ve teknik) sinema eğitimine nasıl etkilediği amaçlanmıştır. Film yapımı pratiğini uygulamalı olarak kazandıran, film sektörüne doğrudan nitelikli eleman yetiştirmeyi amaçlayan NYFA incelenmiştir. NYFA'dan mezun ve ABD'deki film endüstrisinde farklı görevlerde çalışan kişilerle görüşmeler yapılarak veriler elde edilmiştir.

Abstract:
Караңгы бөлмөдө тартылган ага-инилер Люмерлердин алгачкы кинотасмалары адамдарды таң калтырды; укмуштуудай эксперимент тартуулады. Бул укмуштуудай тажрыйба кинонун ишин тездетти. Ар кандай техникалардагы эксперименттер жана тилди жана стилди издөө киного жаңы өлчөм кошуу менен кинонун методологиясын жаратты. Кинотеатр ушул методология менен бирге; Кино тартууга багыт берүүчү жана билим берүүчү квалификация катары ийгиликтерге жетишти. Бул кино муундун жаңы чыгармачыл ыкмалар менен өнүгүүсүнө мүмкүндүк берди.
Кино боюнча билим берүү ыкмалары: кинодогу өзгөрүүлөрдөн улам калыптанган. Технологиялык өнүгүүгө байланыштуу фильм студияларынын курулушу, кинотехникаларынын өнүгүшү, кинорежиссерлордун олуттуу көйгөйлөрдү чагылдыруу каалоолорунун жыйынтыгында, жаңы ракурс жана монтаждоо техникасынын ар түрдүүлүгү кино тармагынын өнүгүшүнө түрткү берген биринчи кадамдардан болгон. Кийинчерээк кино тармагындагы технологиялык мүмкүнчүлүктөр; ошондой эле, расмий структураны дагы бирге иштеп чыккан. Анын формалдуу өнүгүшүнүн эң маанилүү фактору кинонун коом алдында маани-маңызга ээ болгону болуп саналат. Коомдук түзүлүшкө таасир берген окуялар жана кыймыл-аракеттер кинодогу маанини аныктоочу фактор катары мааниге ээ болгон.
Ушул өнүгүүлөрдүн бардыгы кино тармагына болгон кызыгууну арттырып, кино тармагында билим берүү ыкмаларын иштеп чыгууга түрткү болгон. Алгачкы жылдарда кинорежиссерлор бири-бирлеринин фильмдерин көрүп, сабак алып, алардан билим алууга аракет кылган; кийинчерээк киноклубдарда жана бирикмелерде чогулуп, кинонун академиялык -идеалдуу түзүмгө айландырышкан.
Кино академиялык квалификацияга ээ болду. Ал эми кино техникасы теориялык жактан курулуп, кино боюнча билим берүүнүн ыкмалары түзүлдү. Ошондой эле, кино тармагы чек араларды интеллектуалдык жол менен кесип өтүп, кино мектептерин түзүүгө жол ачты. Кино тармагын окуткан мектептердин түптөлүшү менен кино белгилүү чөйрөдө устат-шакирт мамилелерине дагы кандайдыр бир маани берген. Теория менен практика ишин чогу көрсөтүү менен
киного жаңы чыгармачыл мамилелерди алып келүү жана инсанды кинематикалык мааниде адекваттуу тарбиялоо максаты коюлган.
"ВГИК" жана "Deutsches Institut Für Film und Fernsehen" сыяктуу алгачкы кино мектептери, кино тармагында квалификациялуу кадрларды даярдоо максатында түзүлгөн, башка кинотеатрлардын пайдубалын түптөп, алардын окуу планын түзүшкөн. "IDHEC", "FAMU", "Lodz" жана "Centro Sperimentale Di Cinematografia" сыяктуу мектептер Европадагы кинематографиялык кыймылдарды башкарган идеологиялык көз карашта түзүлгөн. Ошол идеологиялык алкакта кино билим берүү илгериледи.
"Variety" журналы "квалификациялуу кызматкерлер изделүүдө" деп жарыялагандан кийин Америкада кино мектептер пайда боло баштады. Курстар, операторлор ассоциациялары, кинофильмдер бирикмелери кийин академиялык жактан биригишти. Стивен Спилберг, Мартин Скорсезе жана Джордж Лукас сыяктуу адамдар киномектепте өсүп, кинодогу академиялык тажрыйбаны чагылдырган.
Изилдөөнүн алкагында текшерилген Нью-Йорк киноакадемиясы; Бул 1922-жылы Джерри Шерлок негиздеген прикладдык, көп дисциплиналуу кино мектеби. Ар бир адам технологиялык шаймандардын жеткиликтүүлүгүнө жараша көзкарандысыз кинонун пайда болушун камсыз кылган. Анын негизги философиясы киного тартылган адамдарга мүмкүн болушунча тезирээк үйрөнүүгө, бирок мыкты натыйжаларга жана тажрыйбаларга ээ болууга мүмкүнчүлүк берген "иш жүзүндө үйрөнүү" практикалык концепциясы негизделген.
"Нью-Йорк Киноакадемиясы" Голливуд стилин иш жүзүндө үйрөтөт жана Америкада кино жана сериал тармагына квалификациялуу кадрларды алып келет. Студенттер өз максаттарына жетиши үчүн; кесипкөй адистерден практикалык окутуу жана консультациялык кызматтарды көрсөтөт. "NYFA" зарыл кесиптик көндүмдөрдү камсыз кылат. Ал атаандаштык шартында студенттердин чыгармачылыгын өркүндөтүүгө багытталган. Бул студенттердин келечектеги кесиптик жашоосу үчүн жаңы куралдарды түзүүгө өбөлгө түзөт.
Бул изилдөөдө кинодогу жаңы чыгармачыл мамилелер (формалдуу жана техникалык) кинотасмалык билим берүүгө кандайча таасирин тийгизет. Кинематографияны иш жүзүндө колдонууну камсыз кылган жана түздөн-түз киноиндустрия үчүн квалификациялуу кадрларды даярдоого багытталган NYFA экспертизадан өткөрүлдү. Институттун Веб-сайты - сайттагы жылдык отчеттор жана NYFAнын бүтүрүүчүлөрү жана кызматкерлери менен интернеттеги маектешүүлөр изилдөөгө жетекчилик кылган.
Изилдөө үч бөлүктөн турат. Биринчи бөлүгүндө кинонун искусство катары жаралышы, анын тарыхы жана индустрияга айлануусу бааланат. Экинчи бөлүктө, коомдук көз караш, кинодогу кыймылдар жана кинодогу ойлордогу теориялар орун алды. Үчүнчү бөлүгүндө кинотасмалардын билим берүүсү, кино мектептери жана Нью-Йорктун киноакадемиясы каралат.