Obje sanatının ortaokul öğrencilerinin yaratıcılığına etkisi
The effect of object art on the creativity of middle secondary school students
Yazar: KÜRŞAT AZILIOĞLU
Danışman: PROF. DR. MELİHA YILMAZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Nesne = Object ; Obje = Object ; Obje sanatı = Object art ; Sanat = Art ; Sanat etkinlikleri dersi = Art activities course ; Sanat eğitimi = Art education ; Sanat objeleri = Art objects ; Sanatsal malzeme = Artistic material ; Sanatsal yaratıcılık = Artistic creativity ; Yaratıcı süreç = Creative process

Özet:
Obje Sanatı; 20. yüzyıl başlarında Batı sanatında resim ve heykel dışında formalist bir tür olarak ortaya çıkan, etkisini ve önemini günümüzde halen sürdürmekte olan bir sanat pratiğidir. Bu yaklaşım, objenin salt varlığından yola çıkarak, kolaj, asamblaj, hazır yapım ve yerleştirme gibi tekniklerle metaforik bir anlatım dili ve sanatsal bir önerme oluşturmayı amaçlar. Araştırmamızda ele alınan obje sanatı, sözü geçen tarihsel süreçteki eğilimlerin bir yansıması sonucu yakın zamanımızda ortaya çıkmış benzer bir terminolojiye sahip daha özerk bir sanat uygulamasıdır. Buna göre sıradan objeler kâğıt düzlemi üzerine yerleştirilerek analojik bir yaklaşım sonucunda etraflarına yapılan çzimlerle farklı imajlara dönüştürülmektedir. Obje sanatının ülkemizde sanat eğitimine yansımaları henüz sınırlı düzeydedir. Bu araştırma somut işlemden soyut işleme geçişin yaşandığı önemli bir dönem olan 5. sınıf öğrencilerinin sanatsal yaratıcılıkları ve tutumları üzerine yoğunlaşmıştır. Sanat eğitiminde, çocukların sanatsal gelişimlerine ve yaratıcılıklarına katkıda bulunacak obje sanatı etkinliklerinin önemini vurgulamaktadır. Araştırmanın temel amacı, obje sanatının ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin görsel sanatlar derslerindeki yaratıcılıklarına etkisinin olup olmadığını belirlemektir. Bu temel amaca dayalı olarak alt amaçlar: Öğrencilerin obje art ön uygulamaları ile obje art son uygulamaları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını,  öğrencilerin ön test yaratıcılık ölçeği ile son test yaratıcılık ölçeği sonuçları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını, öğrencilerin ön test tutum ölçeği ile son test tutum ölçeği sonuçları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını, araştırma sürecine yönelik öğrencilerin görüşlerinin neler olduğunu, araştırmacının sürece yönelik gözlemlerinin neler olduğunu, öğrencilerin ön uygulama ve son uygulama sonrası gerçekleştirdikleri öz değerlendirme sonuçları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını ortaya koymaktır. Bu araştırma, karma yöntem araştırmaları içinde kullanılan Yakınsak Desen (Tek Aşamalı Desen) ile tasarlanmıştır. Araştırmanın nicel aşaması tek gruplu öntest-sontest kontrollü yarı deneysel desen, nitel aşaması ise gözlem ve görüşmeler ile veri toplanmasının amaçlandığı durum çalışması olarak tasarlanmıştır. Çalışma grubu, Ankara'nın Yenimahalle ilçesindeki bir ortaokulda öğrenim gören ve ölçüt örneklemeye göre seçilen 30 ortaokul öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırma, 10 haftalık bir uygulama sürecinde gerçekleştirilmiştir. Nicel veriler, "Obje sanatı dereceli puanlama anahtarı", "genel ve sanatsal yaratıcılık ölçeği" ve "Görsel Sanatlar Dersine Yönelik Tutum Ölçeği" ile toplanmış, nitel veriler ise kişisel bilgiler formu, araştırmacı gözlem formu, öğrenci günlükleri ve yarı yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilmiştir. Araştırmanın başında gerçekleştirilen obje sanatı ön uygulaması ardından, öğrencilere obje sanatı eğitimi verilmiş ve bu eğitimlerde araştırmacı tarafından hazırlanan "Obje Art Eğitim" kitapçığı kullanılmıştır. Eğitim sürecinin ardından, son uygulama olarak öğrencilere istendik rastlantı seçkisiyle çeşitli objelerden oluşan obje art çalışmaları yaptırılmıştır. Nicel veriler SPSS 23 programında Wilcoxon işaretli sıralar testi ile yapılan analizden elde edilen verilere göre ön uygulama çalışmaları ile obje sanatı eğitimi sonrası yapılan son uygulama çalışmaları arasında son uygulama çalışmalarının lehine anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Genel ve Sanatsal Yaratıcılık ölçeği ve Görsel Sanatlar Dersine Yönelik Tutum ölçeklerinin Wilcoxon işaretli sıralar testi ile yapılan analizden elde edilen verilere göre son testler lehine anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Nitel verileri oluşturan yarı yapılandırılmış görüşme sorularına verilen yanıtlar, içerik analizi yapılarak çözümlenmiştir. Öğrencilerin sanatsal çalışmaları ve öğrenci günlükleri betimsel yöntemle analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara dayalı sonuçlara göre; obje sanatı uygulamalarına yönelik araştırmanın tüm alt amaçlarında başarı elde edilmiştir.  Araştırma sonuçları, obje sanatı uygulamalarının öğrencilerin yaratıcı davranışlarında anlamlı değişikliklere yol açtığını göstermiştir. Bu araştırma, yaratıcılığın ortaya çıkarılmasına ve geliştirilmesine yönelik farklı disiplinlerdeki sanat uygulamalarının faydalı olabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Object Art; It is an art practice that emerged as a formalist genre, apart from painting and sculpture, in Western art in the early 20th century, and which still maintains its influence and importance today. This approach aims to create a metaphorical expression language and an artistic proposition, starting from the mere existence of the object, through techniques such as collage, assemblage, ready-made and installation. The object art discussed in our research is a more autonomous art practice with a similar terminology that has emerged recently as a reflection of the trends in the mentioned historical process. The reflections of object art on art education in our country are limited. This research emphasizes the importance of object art activities that will contribute to children's artistic development and creativity, especially in art education. It focused on the artistic creativity and attitudes of 5th grade students, which is an important period in which the transition from the concrete operational period to the abstract operational period is experienced. The main problem of the research is whether object art has an effect on the creativity of 5th grade secondary school students in visual arts lessons and their attitudes towards visual arts lessons. The main problem of the research is whether object art has an effect on the creativity of 5th grade secondary school students in visual arts lessons and their attitudes towards visual arts lessons. For this purpose, it was designed with the Convergent Design (Single-Stage Design) used in mixed methods research. The quantitative phase of the research was designed as a single-group pretest-posttest controlled quasi-experimental design, and the qualitative phase was designed as a case study in which data collection was aimed through observation and interviews. The quantitative phase of the research was designed as a single-group pretest-posttest controlled quasi-experimental design, and the qualitative phase was designed as a case study in which data collection was aimed through observation and interviews. The study group consists of 30 secondary school students studying in a secondary school in Ankara's Yenimahalle district and selected according to criterion sampling. The research was carried out during a 10-week application period. Quantitative data were collected with the "general and artistic creativity scale" and "Attitude Scale towards the Visual Arts Course", and qualitative data were obtained with the personal information form, researcher observation form, student diaries and semi-structured interview form. After the pre-test phase of the research, the students were given object art training and the "Object Art Education" booklet prepared by the researcher was used in these trainings. After the training process, the students were made to create object art works with a random selection of various objects. According to the data obtained from the analysis of quantitative data using the Wilcoxon signed-rank test in the SPSS 23 program, a significant difference was detected between the pre-test application studies and the post-test application studies conducted after the object art training, in favor of the post-application studies. The answers given to the semi-structured interview questions that constitute the qualitative data were analyzed by content analysis. Students' artistic works and student diaries were analyzed using a descriptive method. In the light of the data obtained, it was concluded that object art is important in determining the effect of object art on the creativity of secondary school students in the visual arts course. Research results have shown that object art practices lead to meaningful changes in students' creative behaviors. This research shows that art practices in different disciplines can be useful for revealing and developing creativity.