Yerli televizyon dizilerinde kent olgusu: İstanbul örneği
The phenomenon of city in Turkish television series: the case of İstanbul
Yazar: SİMİN AKSU EROL
Danışman: PROF. DR. NEŞE KARS
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Dizi film = Serial film ; Diziler = Serials ; Kent dokusu = Urban texture ; Kentsel kültür = Urban culture ; Kentsel mekan = Urban space ; Kentsel çevre = Urban environment ; Televizyon = Television ; Televizyon dizileri = Television serials ; İstanbul tarihi = Istanbul history

Özet:
Televizyon, diğer kitle iletişim araçları gibi, bir yandan kendi araçsal özellikleri ile sınırlıdır, diğer yandan da programlarının bütününe yerleşen bir ideolojik gerçeklik içerisinden hareket etmektedir. Kültür ve medeniyetlerin doğduğu, geliştiği, yayıldığı yerleşim yeri olan ve tarihsel süreç içerisinde değişimlere uğrayan ?kent? olgusunu da, kendi araçsal özelliği ve programlarındaki ideolojik gerçeklik içerisinde yansıtmaktadır. Bu varsayımdan hareketle bu çalışma, Türk televizyonlarında önemli bir yeri olan yerli televizyon dizileri üzerinden, farklı çizgilerde yayın yaptığı düşünülen televizyon kanallarında aynı dönemde yayınlanan benzer türdeki örnekleri içerisinde verilen ?kent? olgusunu, tarihsel geçmişi, bugünü ve moderniteyle bağlantısı kapsamında ilişkilendirek açıklamak üzerine temellendirilmiştir. Türkiye'de modern kentleşmenin öncüsü olması ve günümüzde yerli dizilerin büyük çoğunluğunda kentsel mekan olarak kullanılması sebebiyle ?İstanbul?, ?kent? olgusunun temsili olarak incelenmektedir. Televizyon dizilerinde gösterilen kent, ne kendine özel bütünlüklü kişiliğe sahip, karakteristik bir kent, ne de insan varlığının, hayatının fiziksel ve ruhsal olarak sağlıkla sürdürülebilmesi için ideal olan çevreye sahip bir kenttir. Diziler zaten parçalı/bölünmüş olan İstanbul'u istedikleri yerinden çekerek ortaya koymakta, kendi araçsal ve ideolojik gerçeklikleri içerisinde İstanbul'u ve kent yaşamını istedikleri yönden tekrar tekrar şekillendirerek vermektedirler. Bu kapsam içerisinde çalışmada, bir drama türü olarak televizyon dizilerinde anlatı özellikleri, ideoloji ve birbirleriyle bağlantıları incelenmiş, ?kent? olgusunun tarihsel geçmişi araştırılarak, İstanbul'da kentsel değişimin süreci ve moderniteyle bağlantısı ortaya konmuştur. Göstergebilimsel çözümleme yöntemiyle incelenen televizyon dizilerinden elde edilen bulgular kent, televizyon gerçekliği ve ideoloji ve kavramlarıyla ilişkilendirilip bu bağlamda bir değerlendirmeye varılmıştır.

Abstract:
Television, similar to other mass media, is limited by its own instrumental features, and operates from within an ideological reality pervading the entirety of its shows. In keeping, television covers the phenomenon of ?city? ? namely, the place of birth, evolution and spread of civilisations, which has undergone several changes in the historical process ? within its own instrumental attributes and ideological reality. Based on this assumption, the present study seeks to offer an explanation for the phenomenon of ?city? with reference to its past, its present and its relationship with modernity as presented in comparable concurrent Turkish television series broadcast on ideologically disparate TV channels. The focus here is on ?Istanbul? as a representation of the phenomenon of ?city? due to both its pioneering role in Turkey?s modern urbanisation and the centre stage it occupies in a great majority of Turkish television series. The city shown in TV series is neither a typical city with its own unique holistic identity nor a city with an ideal environment for human existence or for the pursuit of a physically and emotionally healthy life. TV series put to their audiences selective pictures of Istanbul ? a diversified and stratified city ? drawing on those aspects which suit their particular purposes, and constantly remoulding Istanbul and city life from their particular angles. In this framework, the present study examines storytelling/expression, ideology and their interrelationship in TV series as a form of drama, while it traces the historical past of the phenomenon of ?city? and explores Istanbul?s urban transformation process along with its relationship to modernity. The data derived from TV series through semiotic analysis are being linked here to the concepts of city, television reality and ideology, and critically assessed within this context.