İnsan kaynaklarının psiko-sosyal bakımdan geliştirilmesi amacıyla hazırlanan gelişim programlarının değerlendirilmesine yönelik bir araştırma: Man Türkiye A.Ş. örneği
A research about the evaluation of development programs prepared in respect to psycho-social development of human resources: Example of ManTtürkiye A.Ş.
Yazar: UĞUR ÇAĞRI TUNCER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BÜLENT BAYAT
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Psikososyal gelişim = Psychosocial development ; Takım çalışması = Team work ; Ölçekler = Scales ; Öğrenen organizasyonlar = Learning organizations ; İletişim becerisi = Communication skill ; İnsan kaynakları yönetimi = Human resources management

Özet:
Örgütü oluşturan, amaçları belirleyen ve bu amaçlara hangi yollarla ulaşılacağını ortaya koyan ve örgüt üretiminin nihai tüketicisi insandır. Dolayısıyla örgüt ?insan odaklı? olmak zorundadır. Bu anlayış çerçevesinde insan kaynağı örgütün amacı konumuna gelmekte ve aynı zamanda bu amaca ulaşmak için bir araç görevini üstlenmektedir. Bu nedenle örgütler sahip olduğu insan kaynaklarını yani başka bir değişle sahip olduğu asli değeri korumalı ve geliştirmeye çalışmalıdırlar.Örgütlerde eğitim ve geliştirme yaklaşımı bireysel öğrenme düzeylerinin, kolektif ve sistematik bir biçimde yapılandırılan örgütsel öğrenme sistemleriyle sağlanabilmektedir. Bu bağlamda anılan yaklaşım doğrultusunda öğrenen örgüt, değişim olgusunu algılayabilecek, yönetebilecek ve nihai olarak değişimi yaratabilme yeteneğine haiz olacaktır. Farkındalık düzeyi yüksek ve çevresiyle sürekli etkileşim halinde sosyal bir yapı olarak öğrenen bir örgüt olacaktır.Öğrenen örgütler sürekli ve sistematik öğrenme süreçlerini ?İnsan Kaynakları Gelişim Programları?nı, misyon ve vizyonu doğrultusunda bilimsel yöntemler ışığında yapılandırma zarureti içerisindedir. Bu bağlamda gelişim programlarının örgüt kültürü, insan kaynaklarının davranış ve tutumları hedef odaklı yapılandırılması gerekmektedir. Anılan açıklamalar doğrultusunda tezin konusu olarak örgütün en üst düzeyde verimliliğinin sağlanması hedefine ve tam rekabet koşullarında etkin üretim süreçlerine sahip olması amacıyla ihtiyaç duyulan insan kaynakları gelişim programlarının tasarımı, uygulanması ve değerlendirilmesi olarak belirlenmiş tez çalışmasına konu kuramlar ve yaklaşımlar MAN Türkiye A.Ş. fabrikasında uygulanmıştır. Tez çalışmasında ?İletişim Becerileri Ölçeği (İBÖ)? ve ?Takım Çalışmasına Yatkınlık Ölçeği (TÇYÖ)? olmak üzere iki ölçme aracı geliştirilmiştir. İBÖ'e ait Cronbach Alpha güvenilirlik katsayısı ,81'dir. TÇYÖ'nin Cronbach Alpha güvenilirlik katsayısı 79 olarak hesaplanmıştır. Tez çalışması süresince iletişim becerileri ve takım çalışması eğitimi olmak üzere iki ayrı alanda eğitimler deney grubuna uygulanmış, kontrol ve deney gruplarına ön test ? son test uygulanarak eğitimlere ilişkin değerlendirmeye esas veriler toplanmıştır. Eğitimler sonucunda deney grubunda istatistikî açıdan anlamlı değişim gözlemlenirken, kontrol grubunda istatistikî anlamda herhangi bir değişim gözlemlenmemiştir.Tezin birinci bölümü, giriş bölümünde, araştırmanın amacı, önemi, kuramsal çerçevesi açıklanmıştır. İkinci bölümde alan araştırmasına konu tanımlamalara ve kuramsal açıklamalara yer verilmiştir. Bu bölümde örgütsel öğrenme ve öğrenen örgüt kavramları, insan kaynakları gelişim programlarının tarihsel gelişimi, yapılandırılması ve değerlendirilmesi detaylı bir biçimde incelenmiştir. Ardından tez çalışmasına konu kişisel gelişim alanlarına ilişkin eğitim programlarına ve ölçme aracı olarak tarafımızca geliştirilen ?İletişim Becerileri Ölçeği? ve ?Takım Çalışmasına Yatkınlık Ölçeğine? ilişkin temel nitelik arz teorilere ve kuramsal açıklamalara yer verilmiştir. Tezin son bölümü üçüncü bölümünde ise MAN Türkiye A.Ş.'de gerçekleştirilen teze konu alan uygulaması aktarılmıştır. Bu bölümde ?İletişim Becerileri Ölçeği? ve ?Takım Çalışmasına Yatkınlık Ölçeği?nin oluşturulma süreci ve güvenilirlik çalışmalarına ilişkin detaylı açıklar yer almaktadır. Diğer taraftan iletişim becerileri ve takım çalışması eğitimi program içerikleri ve uygulama süreci bölüm içerisinde aktarılmıştır. Son olarak ölçeklerin deney ve kontrol gruplarına uygulanmasıyla elde edilen araştırmaya konu veriler değerlendirilmiştir.Anahtar Sözcükler:1 ? İletişim Becerileri2 ? Takım Çalışması3 ? Gelişim Programları4 ? Öğrenen Örgüt5 - İnsan Kaynakları Yönetimi

Abstract:
A person is the founder of an organization, whom sets the goals and the ways to reach these goals and the final consumer of the organization production. Therefore, the organization should be ?human-focused?. In this framework, human resource becomes the aim of the organization and more over, undertakes to be the instrument in order to reach these goals. Thus, the organizations should protect and continue to develop their human resource, in other words their primitive value.The education and development approaches in organizations can be provided by organizational learning system that is configured collectively and systematically by their individual learning levels. In this context, the organization, which is learning in accordance with the aforementioned approaches, can perceive and manage the conversion factor and finally will have the ability to create the exchange. Consequently, it will be an organization, which will be learning as a social structure interacting with its environment with a high level of awareness.The learning organizations are in the necessity of structuring their continuous and systematic learning processes, their ? Human Resources Development Programs?, in the light of scientific methods in respect to their mission and vision. In this context, the organization cultures and behaviors and attitudes of human resources of the development programs should be configured as target-focused. In respect of the aforementioned descriptions, the necessity of design, application and evaluation of human resources development programs in order to provide the high level productivity and to have efficient production processes under the competitive conditions and the theories and approaches mentioned in the thesis are applied in the factory of MAN Turkey A.Ş. During this study, two separate measurement instrument s have been developed as: ?Communication Skills Scale (CSS)? and ? Team Work Susceptibility Scale (TWSS)?.Cronbach Alpha reliability co efficiency of the CSS is 81. Cronbach Alpha reliability co efficiency of the TWSS is calculated as 79. During the thesis, communication skills and teamwork trainings are applied to the experiment group and with the first and the final test applications, the evaluation data about the educations is gathered. At the end of the trainings, it has been observed that there is a significant change statistically in the experiment group, and there were not any change statistically in control group.In the first and the development part of the thesis, the goal and the importance of the research has been explained. In the second part, the field survey, subject definitions and theory explanations are cited. In this part, organizational learning, organization concepts, the historical development, structuring and the evaluation of the human resources development programs are analyzed in detail. Afterwards, the educational programs in respect to personal development fields and the theories and theoretical explanations about the ?Communication Skills Scale? and ? Team Work Susceptibility Scale?, which are developed as a measurement instrument, are mentioned. The third part is the final part of the thesis. The applications in MAN Türkiye A.Ş., which is the subject of the thesis, are explained through this part. In addition to this, detailed explanations about the ?Communication Skills Scale? and ?Team Work Susceptibility Scale? structuring process and reliability studies are specified. On the other hand, educational program content and application processes of communication skills and teamwork studies are cited through this part. Finally, the data gathered by the scale applications applied to experiment and control groups are evaluated.Key Words:1 ? Communication Skills2 ? Teamwork3 ? Development Programs4 ? Learning Organization5 ? Human Resources Management