Hadi Zarif tarafından derlenen Özbek destanı Yusuf ve Ahmed (Ş. 205-304) (Metin-inceleme-dizin)
Yusuf and Ahmed, an Uzbek folk epos compiled by Hadi Zarif (P. 205-304) (Text-examination-index)
Yazar: ALPER YASİN BOĞATEKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKSEL ÖZTÜRK
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Destanlar = Epics ; Türk destanları = Turkish legends ; Yusuf ve Ahmed = Yusuf and Ahmed ; Özbek edebiyatı = Uzbek literature ; Özbekler = Uzbeks

Özet:
Yusuf ve Ahmed, Türk kahramanlık ve destan geleneğine ait bir Türk destanıdır. Hikayede yer yer Köroğlu destanından ve özellikle Yusuf kıssasından motiflere rastlanan destan bize tarihi gerçeklerden de söz etmektedir.  
Bu destanda neredeyse çocuk yaşlarda Mirza Mahmut tarafından esir alınıp Güzelşah tarafından zindanlara atılan iki yiğit kuzenin hikayesi konu alınır. Yedi yıl zindanda kaldıktan sonra bir âşık atışmasıyla kurtulan Yusuf ve Ahmet, evlerine dönerken yolda kendilerini esir alan Mirza Mahmut'u bulup öldürürler. Yolda bir kervanla karşılaşan Yusuf ve Ahmet, Nadirşah'ın kızına -yani Ahmetbey'in hatununa- bir toy hazırladığını öğrenir. Yusuf ve Ahmet bunu öğrenince aceleyle toya giderler. Toyu tarumar eden iki kardeş sekiz yıl sonra hatunlarına ve sevdiklerine kavuşurlar. Daha sonra ise diğer Türk boylarından asker toplayıp ordu kurarak kendilerini zindana atan Güzelşah'a sefer düzenlerler…
Yusuf ve Ahmed destanının Özbek varyantı üzerinde çalışılmıştır. Metin incelendiğinde iki derleyici tarafından derlendiği görülmüştür.
Bu çalışma beş bölümden oluşmaktadır: İnceleme, orijinal Özbek Kiril harfli metin, transliterasyon, çeviri ve dizin. İnceleme sıfatfiil ve zarffiillerin kullanımını ele almaktadır. Transliterasyon için günümüz Özbek Latin alfabesi kullanılmıştır. Dizin transliterasyon metnindeki numaralandırma üzerinden yapılmıştır. Transliterasyon metnindeki numaralar "[]" ile belirtilmiştir.         
Alper Yasin BOĞATEKİN
İstanbul 2018

Abstract:
Yusuf and Ahmed is a Turkic epos that belongs to Turkic heroism and epos tradition. The epos which shares motives with the Köroğlu epos and Yusuf  kıssa time to time, mentions us historical facts too.
This epos tells the story of two heroic brothers that captured by the Mirza Mahmut and imprisoned by the Güzelşah at the childhood. After seven years of imprisonment the two brothers wins a competition and on their way to home they find Mirza Mahmut who captured them and kill him. On the way to home they met with a convoy and find out that there is preperation to marriage for Nadir Şah's daughter, Ahmed's lover. After find in gout this, they go to wedding place hastily. After they bring down the wedding they regains with their lovers.
Here worked on the Uzbek variant of the Yusuf and Ahmed epos. When the text studied, it appears that the text collected from two different people.
This work contains five section; examination, orijinal script in Uzbek Cyrillic alphabeth, transliteration, translation and index. Examination, focuses on usage of participles and gerunds. For the transliteration contemporary Uzbek Latin alfabeth is used. Enumaration of the index is based on the transliteration numbers. Transliteration numbers are highlighted with the "[]"  in the transliteration text.
Alper Yasin BOĞATEKİN
İstanbul 2018