Yemen krizi bağlamında Suudi Arabistan-İran rekabeti /
Yazar: MEHMET BAŞKAL
Danışman: PROF. DR. ALİ AYATA
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Husiler = The Houthis ; Mezhepçilik = Sectarianism ; Suudi Arabistan = Saudi Arabia ; Vahhabilik = Wahabiism ; Yemen = Yemen ; Çatışma = Conflict ; İran = Iran ; Şiiler = Shi'is

Özet:
Bu tez çalışması, Suudi Arabistan ile İran münasebetlerinde ayyuka çıkan tenakuzun nedenlerini ve bunun sonucu olarak Yemen'de sergilenen güç mücadelesini tetkik etmeyi geye edinmektedir. Her iki devletin de birçok kalemden menfaat sağlayabilmek için, mezhebi siyasallaştırarak bir araç haline getirmelerinin bölgede ve Yemen'de nelere mal olduğu gözler önüne serilmektedir. Tabi tüm bunlar, araçsalcılık ve inşacılık yaklaşımları minvalinde tahlil edilmiştir. 1979 İran Devrimini, 2003 Irak'ın İşgalini ve 2011 Arap Baharını takip eden hadiseler, söz konusu politik mezhepçiliğin tırmanış evreleri olarak ifade edilirken,  Suudi Arabistan ile İran'ın amansız güç mücadelesi silsilesinin, Yemen ve diğer çökmüş devletlerin topraklarında nasıl sahnelendiği izah edilecektir.
Yine bu çalışma, Yemen topraklarında 2004 senesinde baş gösteren Hûsî isyanının faillerinin ortaya koyduğu Hûsî hareketini tarihsel, siyasî ve dinî çerçevede irdelemeyi, bu Arap Baharı ismi ile müsemma olmuş, tüm Ortadoğu'daki devletleri hedef almış ve bu coğrafyaya kan ile gözyaşından başka bir şey getirmemiş olan söz konusu kaos sürecinden bu yana ülkeyi demir yumrukla idare eden Ali Abdullah Salih'e karşı Yemen'de başlatılan siyasi değişim taleplerinden, Ali Abdullah Salih'in iktidardan indirilmesine; toplumun her kesiminden teşekkül ettirilen Ulusal Diyalog Konferansı'ndan, meseleyi mezhepleştirirek Suudi Arabistan öncülüğündeki uluslararası operasyona kadar, Yemen'deki durumu analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu analizin sıhhati için, Şii kökenli Husilere desteğini hiç esirgemeyen İran ile hükümete ve kendine yakın inanç gruplarına destek veren Suudi Arabistan'ın da bu süreçteki hususi rollerine önem atfedilerek detaylıca değinilmektedir. Dolayısıyla Yemen meselesi, farklı bir bakış açısıyla yeniden güncel bir analize ihtiyaç duymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Suudi Arabistan, İran, Mezhepçilik, Araç, Yemen, Husi, Şii-Vehhâbî, Çatışma,

Abstract:
This thesis aims to examine the reasons for the conflict in the relations between Saudi Arabia and Iran and the power struggle in Yemen as a result. It is revealed what it costs both states to politicize the sect and make it a tool in order to benefit from many items, in the region and in Yemen. Of course, all these have been analyzed in terms of instrumentalism and constructivism approaches. While the events following the 1979 Iranian Revolution, the 2003 Invasion of Iraq and the 2011 Arab Spring are expressed as the escalation stages of the aforementioned political sectarianism, the relentless power struggle between Saudi Arabia and Iran and how it was staged in the lands of Yemen and other collapsed states will be explained.
Again, this study aims to analyze the Hûsî movement, which was put forward by the perpetrators of the Hûsî revolt in Yemen in 2004, in the historical, political and religious framework, this is the name of the Arab Spring, targeting all the states in the Middle East and bringing nothing but blood and tears to this geography. From the political change demands initiated in Yemen against Ali Abdullah Saleh, who has ruled the country with an iron fist since the said chaos, to the removal of Ali Abdullah Saleh from power, from the National Dialogue Conference, which was made up of all segments of the society, to the international operation led by Saudi Arabia by sectarianizing the issue. aims to analyze the situation in Yemen. For the soundness of this analysis, the important roles of Iran, which has never spared its support to the Houthis of Shiite origin, and Saudi Arabia, which supports the government and belief groups close to itself, are mentioned in detail, by attaching importance to the important roles in this process. Therefore, the Yemen issue needs an up-to-date analysis from a different perspective.

Keywords: Saudi Arabia, Iran, Sectarianism, Vehicle, Yemen, Houthi, Shiite-WahhaHout Conflict,