Almanca ve Türkçede eğretileme süreci
The process of metaphor in German and Turkish languages
Yazar: ÖMER LÜTFİ İSPİRLİ
Danışman: PROF. DR. MEHMET OSMAN TOKLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Alman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Alman Dili ve Edebiyatı = German Linguistics and Literature ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Alman şiiri = German poem ; Almanca = German ; Dil özellikleri = Language features ; Karşılaştırmalı dil bilgisi = Comparative grammar ; Karşılaştırmalı dil bilim = Comparative linquistics ; Metafor = Metaphor ; Modern şiir = Modern poem ; Türkçe = Turkish ; Şiir = Poem

Özet:
Bu çalışmada eğretilemenin dil sisteminin farklı alanlarındaki önemine de değinilerek 20. yüzyıl ikinci yarısı Alman ve Türk şiiri içerisinde alışılmamış bağdaştırmalar (künhe Metapher) ve her iki kültürdeki önemi araştırılmıştır. Almanca ve Türkçede özellikle şiir dilinde kullanılan eğretilemenin bir türü olan alışılmamış bağdaştırmalar ilgili ulusların düşünme ve dünyayı algılama biçimlerinin de sonucunda ortaya çıkan birer dilsel ve bilişsel figürlerdir. Bu çalışmayı anlamlı kılan ise, günümüz anlambilim alanındaki açıklamalara ek olarak Almanca ve Türkçedeki şiirlerde karşılaşılan alışılmamış bağdaştırmaların ve bunların kültürel artalanla ilgili ulusların dünyayı kavrama ve bakış açılarındaki olguları ortaya koyması ve alışılmamış bağdaştırmaların nasıl bir estetik değer kazandığının ortaya konulmasıdır.
Bu çalışmada eğretilemenin günümüzdeki tanımı, anlamı ve kullanımı üzerinde durulmuş, Almanca ve Türkçede belirli dönemlerde, özellikle de modern şiir dili içerisinde eğretilemenin bir türü olan alışılmamış bağdaştırmalar ele alınarak eklektik yöntemle belirlenen 20. Yüzyıl şairlerinin şiirleri örneğinde araştırılmıştır. Her iki kültürde şairler belirlenirken kullandıkları alışılmamış bağdaştırmaların çokluğu göz önünde bulundurularak seçim yapılmıştır. Bu çalışmadaki amaç her bir şiirin kapsamlı bir yorumu değil, şairlerin kullandıkları alışılmamış bağdaştırmaların dilsel özelliklerinin irdelenerek her iki edebiyata ait şiirlerde karşılaştırılmasıdır.

Abstract:
In this study, semantic deviations in German and Turkish poetry in the second half of the 20th century and their importance in these two cultures were studied mentioning also the importance of metaphor in different areas of the language system.  Semantic deviations which are a kind of metaphor used in German and Turkish languages especially in poetry are linguistic and cognitive figures resulted from the two nations' ways of thinking and the ways of understanding the world.  The thing that makes this study significant is that in addition to the explanations in the present day linguistics, it presents the semantic deviations found in German and Turkish poems and the facts related to these two nations' understanding the world and their point of views with cultural backgrounds and what aesthetics value semantic deviations have obtained.
In this study, the present day definition of metaphor, its meaning, and use were emphasized. Semantic deviations which are a kind of metaphor found in German and Turkish languages particularly in poetry of specific periods were discussed and studied applying the eclectic method analyzing the poems of the 20th century poets.  The poets in two cultures were determined considering the frequency of their use of semantic deviations in their poems.  The aim of this study is not to provide a comprehensive commentary of each poem, but compare the semantic deviations in the poems of the two literatures studying the linguistic features of the semantic deviations that the poets used.