Mitokritiğe giriş: Gaston Bachelard ve mit analizinin imgesel boyutu bağlamında bir uygulama
Introduction to mythocritic: An aplication in the context of Gaston Bachelard and the imaginary aspect of the myth analysis
Yazar: IŞIL KÖYLÜ
Danışman: PROF. DR. MEDİNE SİVRİ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Bachelard, Gaston = Bachelard, Gaston ; Durand, Gilbert = Durand, Gilbert ; Fransız edebiyatı = French literature ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Mitler = Myths ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Uzuner, Buket = Uzuner, Buket ; İmgelem = Imagination

Özet:
Tarihsel süreçte bakıldığında insanlar yüzyıllardır gerçekliği farklı şekillerde tanımlama ve farklı yollarla arama eğilimine girmişlerdir. Gerçekliğin farklı şekillerde algılanabilmesi ve değişebilir olma özelliği eleştirmenleri mitlere farklı bakış açılarıyla yaklaşma, onları farklı okuma yöntemleri ile çözümlemeye yönlendirmiştir. Dolayısıyla kuramsal açıdan bakıldığında mit tanımlamalarının ve çözümleme yöntemlerinin mitleri inceleyen araştırmacının görüşü doğrultusunda şekillenen birbirinden farklı birçok mit teorisinin ortaya çıkmasına olanak sağlamıştır. 
	Çalışmamızda filozof ve fenomenolog olan Gaston Bachelard'ın mitlere karşı tutumu, onun mit okuma yöntemi ile çözümlemeleri odak noktamız olmuştur. Bu bağlamda mit çözümlemesi üzerine kuramsal bir çalışma ortaya koymak adına, mitokritik kavramın tarihsel süreci üzerinde durularak, Gaston Bachelard'ın düş gücüne dayanan, imajlar üzerinden yola çıkarak ve dört elementi (hava, su, toprak, ateş) esas alarak oluşturduğu çözümleme yöntemini mit analizine uygulama yoluna gidilmiştir.  
	Edebiyat ve sanat yapıtlarının insanların düşlemleri olarak insan ruhunun derinliklerini bize aktardıkları belirlenmiştir. Ayrıca bir mit çözümlemesi uygulaması ile mitsel imgelerin edebi eserlerde tekrar yoluyla aktarıldıkları karşılaştırmalı edebiyat verileri doğrultusunda açığa çıkarılmaya çalışılmıştır. Çalışmada Buket Uzuner'in "Toprak" adlı eserinde yer yer su, ateş ve hava elementleriyle yan yana getirerek orijinal bir unsur olan toprak elementini baskın bir element olarak yoğun bir şekilde işleyerek düşleminde var ettiği görülmüştür. Bu yarattığı toprak imgeleriyle kendi düş gücünü somutlaştırmanın içgüdüsel bir yoluna ulaşarak ve toprağı merkez alarak imgeleme yoluna gitmiş olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Karşılaştırmalı Edebiyat, Mitokritik, Mit eleştirisi, Gaston Bachelard, Gilbert Durand, Buket Uzuner, İmgelem, Dört Element

Abstract:
When viewed in the historical process, people have tended to define and to seek the reality in different ways and for centuries. The fact that reality can be perceived in different ways and is changeable has led critics to approach myths from different perspectives and analyze them with different reading methods. Therefore, from a theoretical point of view, myth definitions and analysis methods have enabled the emergence of many different myth theories, which are shaped in line with the opinion of the researcher who studies myths. 
	In our study, the attitude of Gaston Bachelard, who is a philosopher and phenomenologist, towards myths and his analysis with the method of myth reading has been our focus. In this context, in order to present a theoretical study on myth analysis, by emphasizing the historical process of the mitocritical concept, Gaston Bachelard's method of analysis based on imagination and four elements (air, water, earth, fire) was used to analyze myth.
	 It has been determined that literary and artistic works convey the depths of the human spirit to us as their imaginations. In addition, with a myth analysis application, it is tried to be revealed in the direction of comparative literature data that mythical images are transferred through repetition in literary works. In the study, it was seen that Buket Uzuner brought the earth element together with the elements of water, fire and air in her work "Toprak" as an original element, by intensely processing it as a dominant element in her imagination. It has been determined that she went to the path of imagining taking the earth as the center by reaching an instinctive way of embodying her own imagination with these images of the earth she created.
	
Key Words: Comparative Literature, Mythocritic, Myth Criticism, Gilbert Durand, Gaston Bachelard, Buket Uzuner, Imagination, Four Element.