Multiple Sklerozlu hastalarda mekanik hippoterapi cihazıyla yapılan egzersizlerin ve Cawthorne-Cooksey egzersizlerinin denge, baş dönmesi, yorgunluk ve yaşam kalitesi üzerine etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of exercises with mechanical hippotherapy device and Cawthorne-Cooksey exercises on balance, dizziness, fatigue and quality of life in patients with Multiple Sclerosis
Yazar: ALESTA KABUK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER ŞEVGİN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Bu çalışma Multiple Sklerozlu(MS)hastalarda mekanik hippoterapi cihazıyla yapılan 
egzersizlerin ve Cawthorne Cooksey egzersizlerinin denge, baş dönmesi, yorgunluk ve 
yaşam kalitesi üzerine etkilerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya, MS tanılı 
34'ü kadın 16'sı erkek 50 hasta dahil edildi. Katılımcılar rastgele 25 kişilik 2 farklı 
egzersiz grubuna ayrıldı. İki gruba da 35 dakikalık geleneksel fizik tedavi programı 
uygulanırken; ek olarak ilk gruba mekanik hippoterapi cihazıyla yapılan egzersizler ikinci 
gruba ise Cawthorne Cooksey egzersizleri 15'er dakika verildi. Bu egzersizler gruplara 8 
hafta boyunca, haftada 3 gün, günde tek seans(15 dakika)olacak şekilde uygulandı. 
Katılımcıların sosyodemografik bilgileri kaydedildi. Katılımcıların denge düzeyleri
Tinetti Denge Değerlendirme Ölçeği; baş dönmesi etkilenimleri Baş Dönmesi Engellilik 
Envanteri; yorgunluk şiddetleri Yorgunluk Şiddet Ölçeği; yorgunluk etki düzeyleri 
Yorgunluk Etki Ölçeği; yaşam kaliteleri Ferrans&Powers Yaşam Kalitesi İndeksi MS 
Uyarlaması ile çalışma öncesi ve sonrasında değerlendirildi. Tedavi sonrasında 
Cawthorne Cooksey egzersiz grubu hastalarında yorgunluk şiddeti ve yorgunluk etki 
ölçümlerinde azalma daha belirgin gözlenmiştir(Zaman test p<0,001).Mekanik 
hippoterapi cihazıyla egzersiz yapan grup hastalarında Tinetti denge, yürüme, denge ve 
yürüme ölçümlerinde artış daha belirgin gözlenmiştir (Zaman test p<0,001).Cawthorne 
Cooksey egzersiz grubu hastalarında Fiziksel Engellilik, Duygusal Engellilik, 
Fonksiyonel Engellilik, Baş Dönmesi Engellilik ölçümlerinde azalma daha belirgin 
gözlenmiştir (Zaman test p<0,001). Hem Cawthorne Cooksey egzersiz grubu hastalarında 
hem de mekanik hippoterapi cihazıyla egzersiz yapan grup hastalarında tedavi öncesi 
EDSS(Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği) skorları ve tedavi sonrası EDSS skorları 
arasında istatistiksel anlamlı fark görülmemiştir (p>0,05). 
Cawthorne Cooksey egzersiz grubu hastalarında Yaşam Kalitesi Aile alt parametresi 
ölçümünde artış daha belirgin gözlenmiştir. Mekanik Hippoterapi egzersiz grubu 
hastalarında Sağlık ve Fonksiyonellik, Sosyal ve Ekonomik, Psikolojik ve İnançsal alt 
parametreleri ve Yaşam Kalitesi ölçümlerinde artış daha belirgin gözlenmiştir (Zaman 
ii
test p<0,001). Araştırmamız sonuçlarına göre Cawthorne Cooksey egzersizlerinin; 
yorgunluk şiddeti ve etkisini, baş dönmesine bağlı engelliliği azaltmada daha etkili 
olduğu bulunmuştur. Mekanik Hippoterapi cihazıyla yapılan egzersizler de denge ve 
yürüme skorlarını iyileştirmede ve genel yaşam kalitesini artırmada daha etkili olmuştur. 
Her iki egzersiz de EDSS skorlarının değişmesinde etkili olamamıştır (p>0,05). 
Çalışmamız Multiple Sklerozlu bireyleri çok yönlü değerlendiren bir çalışmadır.
Fizyoterapistlerin uygulayacakları nörorehabilitasyon programlarının egzersiz içeriği
hakkında literatüre önemli katkılar sağlayabilir. Sonraki çalışmaların daha uzun takipli 
olması, daha büyük bir örneklem grubunu içermesi ve benzer başka tedavi protokollerinin 
karşılaştırmalı incelenmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Baş dönmesi, Cawthorne Cooksey egzersizleri, Denge, Hippoterapi 
simülatörü, Multiple skleroz

Abstract:
This study was conducted to examine the effects of exercises performed with a 
mechanical hippotherapy device and Cawthorne Cooksey exercises on balance, dizziness, 
fatigue and quality of life in patients with Multiple Sclerosis.50 definitively diagnosed 
patients with Multiple Sclerosis (MS) participated in the study.Of these patients, 34 were 
female and 16 were male. The participants were randomly divided into 2 different 
exercise groups of 25 people. While a 35-minute traditional physical therapy program 
was applied to both groups; In addition, the first group was given exercises with a 
mechanical hippotherapy device and the second group was given Cawthorne Cooksey 
exercises for 15 minutes. These exercises were applied to both groups for 8 weeks, 3 days 
a week, once a day, with each session lasting 15 minutes. The sociodemographic 
information of the participants was recorded. The participants balance levels were 
assessed using the Tinetti Balance Rating Scale, the effects of dizziness were measured 
using the Dizziness Disability Inventory, fatigue severity was evaluated using the Fatigue 
Severity Scale, fatigue impact levels were measured using the Fatigue Impact Scale, and 
quality of life was assessed before and after the study using the Ferrans&Powers Quality 
of Life Index MS Adaptation. After the treatment, a significantly greater decrease in 
fatigue severity and fatigue impact measurements was observed in patients in the 
Cawthorne Cooksey exercise group (Time test p<0.001). The increase in Tinetti balance,
gait, balance and gait measurements was observed more significantly in the group patients 
who exercised with a mechanical hippotherapy device (Time test p<0.001). Physical 
Disability, Emotional Disability, Functional Disability, Dizziness Disability 
measurements were decreased more significantly in Cawthorne Cooksey exercise group 
patients (Time test p<0.001). There was no statistically significant difference between the 
pre-treatment EDSS scores and post-treatment EDSS scores in both the Cawthorne 
Cooksey exercise group and the group of patients exercising with a mechanical 
hippotherapy device (p>0.05). In the Cawthorne Cooksey exercise group, a more 
prominent increase in the Quality of Life Family subparameter was observed in 
patients.The increase in the sub-parameters of Health and Functionality, Social and 
iv
Economic, Psychological and Belief, as well as the overall Quality of Life measures, was 
significantly greater in patients in the Mechanical Hippotherapy exercise group (Time 
test p<0.001). According to the research findings Cawthorne Cooksey exercises were 
found to be more effective in reducing the severity and effect of fatigue and disability due 
to vertigo. Exercises performed with the Mechanical Hippotherapy device were also more 
effective in improving balance and gait scores in their structures and overall quality of 
life. Neither exercise was effective in changing EDSS scores (p>0.05). The study is a 
multidimensional evaluation of individuals with Multiple Sclerosis. It can make 
important contributions to the literature about the exercise content of neurorehabilitation 
programs that physiotherapists will implement. It is recommended that future studies 
should have longer follow-up, include a larger sample group, and compare other similar 
treatment protocols.
Keywords: Dizziness, Cawthorne Cooksey exercises, Balance, Hippotherapy simulator, 
Multiple sclerosis