Milli Mücadele Dönemi Türk-Amerikan ilişkileri /
Yazar: İSMİGÜL ÇANKAYA
Danışman: PROF.DR. SEMİH YALÇIN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Manda sorunu = Mandate problem ; Milli Mücadele Dönemi = National Struggle Period ; Türk-Amerikan ilişkileri = Turkish-American relations

Özet:
ÖZET 1830 yılında kurulan Amerika Birleşik Devletleri-Osmanlı Devleti arasındaki ilişkiler 1914 yılına kadar ticari ilişkiler olarak devam etti. I. Dünya Savaşı başladığı halde devam eden ilişkiler 1917 yılında Amerika'nın savaşa katılması ile kesildi. Amerika cumhurbaşkanı Woodrow Wilson yayınladığı 14 noktası ile bütün dünyada olduğu gibi Türkiye'de de etkili oldu. Wilson Prensipleri Amerika'ya karşı sempatisi olanları çoğalttı. Paris barış Konferansı'nda Amerika'ya Ermenistan mandası teklif edildi. Ayrıca Boğazlar Bölgesi'nin mandası veya tüm Anadolu'yu içine alan bir mandanın da Amerika tarafından üstlenilmesi isteniyordu. Paris Barış Konferansı'nda ortaya çıkan manda meselesi, Türkiye'de de özellikle aydınlar arasında çok fazla taraftar buldu ve konu üzerinde uzun tartışmalar yapıldı. Manda taraftarları Mustafa Kemal'i ve Erzurum ile Sivas Kongrelerini etkilemeye çalıştılar. Kongrelerden manda lehine bir karar çıkartmak istiyorlardı. Paris Barış Konferansı esnasında, Wilson kendi koyduğu prensipleri Türklere uygulamaktan çekindi ve çoğunluğu Türk olan İzmir'in Yunanistan'a verilmesinde büyük rol oynadı. Amerika bölge şartlarını yerinde incelemek üzere bölgeye iki komisyon gönderdi. King-Crane Komisyonu daha çok Suriye ve Filistin bölgesi ile ilgilenirken Harbord Heyeti doğu Anadolu Bölgesi ile yani Ermenisran mandası ile ilgileniyordu. Bu iki heyet, raporlarında Amerika'nın bölgede bir manda kurmasının zorlukları ve Harbord Heyeti'nin raporunda da Ermenistan Devleti'nin kurulamayacağını açıklamalarının da etkisiyle Amerikan Senatosu, Ermenistan mandasını reddetti. Bunun sonucunda Türkiye'de, Amerika'da ve Avrupa'da yavaş yavaş Amerikan mandası tartışmaları sona erdi. Amerika Birleşik Devletleri'nin İstanbul'daki Yüksek Komiseri Amiral Bristol, Ankara Hükümeti ile ilişkilerin iyileştirilmesini ve resmi ilişkiye girilmesini istiyordu. Çoğu zaman Milli Mücadele'nin başarısı ve haklılığı konusunda Washington'u uyarıyordu. Ama Washington, Ankara ile resmiilişki içine girmekten her zaman kaçındı, iki hükümet arasında diplomatik ilişkiler Sakarya Savaşı'ndan sonra başladı. Washington, Ankara Hükümeti ile görüşmelerini ticarî ilişkiler çerçevesinde sürdürdü. Açık Kapı ilkesini ve çıkarlarını korumaya çalıştı, iki ülke arasında imzalanan Lozan Antlaşması'nın Senato'da kabul edilmesi işi yapılan propagandalar nedeniyle zorlaştı. Ermeniler ve onları destekleyen kişiler anlaşmanın imzalanmasını engellemeye çalıştılar. Anlaşmayı destekleyenler de olsa, 1927 yılında Amerikan Senatosu anlaşmayı reddetti. Bunun üzerine Amiral Bristol ve Tevfik Rüştü Bey arasında yapılan görüşmeler sonucunda iki ülke arasında diplomatik ilişkileri tesis eden bir antlaşma imzalandı. Böylece iki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler kurulmuş oldu.

Abstract:
ABSRACT The relations between the United States of America and the Ottoman Government that vas established in1830 continued in the form of commercial relations until 1914. These relations that continued though the 1. World War, interrupted in 1917, when America entered the war. The American President Woodrow Wilson became effective not merely on the World, but also on Turkey with the 14 particular items he declared. The Wilson Principles increased the number of those who felt sympathy for America. During the Paris Peace Conference, Armenian mandate vas proposed to America was also expected to undertake the mandates that included the Straits Region or the entire Anatolia. The mandate subject that emerged during the Paris Peace Conference found too many supporters, especially among intellectuals in Turkey as well; and long discussions were hold on this subject. The mandate supporters tried to influence Mustafa Kemal and the Erzurum and Sivas Congresses. They were trying to reach a decision that was in favor of the mandate. During the Paris Peace Conference, Wilson was reluctant to enforce his own-principles on Turkey and played a great role in delivering Izmir- the majority of which was Turks to Greece. America sent two commissions to the region in order to have local investigations on the circumstances of the region. Whilst the King-Crane Commission was more interested in the Syria and Palestine regions, the Harbord Delegation was interested in the East Anatolia, namely the Armenian mandate. As these two delegations reported that America would have difficulties in establishing a mandate t the region and as it was stated in Harbord Delegation's report that an Armenian State could not be established, the American Senate rejected the Armenian mandate. As a result of this, discussions on the American mandate in Turkey, America and Europe came gradually to an end. The Higher Commissioner of the United States in İstanbul, Admiral Bristol, was willing to improve the relations with the Ankara Government andto start the official relations. He usually was warning Washington about the success and rightfulness of the National Struggle. However, Washington was always unwilling in entering into official relations with Ankara, the diplomatic relations between the two governments commenced after the Sakarya War. Washington was continuing the dialogs with the Ankara Government on a commercial basis. He tried to preserve the open Gate principal and the benefits. Because of the propaganda activities, it became more difficult to the Senate to accept the Lausanne Treaty undersigned between the two countries. The Armenians and their supporters tried to impede the Treaty, the American Senate rejected the treaty in 1927. As a result of that and the dialogs between Admiral Bristol and Tevfik Rüştü, a treaty that established the diplomatic relations between the two countries was undersigned. So the diplomatic relations between the two countries were established.