Satış sözleşmesinin tarihsel kökleri
Les origines historiques de la vente
Yazar: SELAHATTİN EREN
Danışman: PROF. DR. HAVVA KARAGÖZ
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Alım-satım = Sale and purchase ; Rıza = Consent ; Satış = Sale ; Satış sözleşmeleri = Sales contracts ; Sözleşmeler = Contracts

Özet:
Tarafların herhangi bir şekle bağlı olmaksızın birbirine uygun karşılıklı irade açıklamalarıyla kurulan satış sözleşmesi, bir mal ile bedelin değişimi konusunda yapılan bir rızaî sözleşmedir. Borçlandırıcı bir işlem olarak satış sözleşmesi Arkaik dönem toplumlarına yabancıdır; zira ilkel hukuk düşüncesinde haksız fiiller dışında borç, yalnızca şekle bağlı işlemlerden doğardı.

Herhangi bir şekle bağlı olmayan anlaşma üzerine hukuken tanınan ve korunan bir borcun doğumu, bütün Eski Çağ toplumları arasında yalnızca Romalılar tarafından kabul edilmiştir. M.Ö. II. yüzyılda rızaî nitelik taşıyan satış sözleşmesi ortaya çıkmıştır. Bu tarihten önceki dönemde, mal il bedel değişimi, aynı işlem sırasında aynı anda gerçekleştirilirdi. Bu dönemde satış işlemi, zapttan sorumluluk dışında borçlandırıcı olmayan ve malın fiilî hâkimiyetinin devrinden ibaret bir peşin satıştır.

Rızaî satışın nasıl ortaya çıktığı sorusuna ilişkin birçok teori ileri sürülmüştür. Bunlardan en öne çıkanı, rızaî satışın o zamana kadar peşin satış işlemi niteliği taşıyan mancipatio'nun içinden çıkıp geliştiğine ilişkin teoridir. Rızaî satışın kendine özgü özelliklerinin, başlamış ama tamamlanmamış bir peşin satışın sonucu olduğuna kuşku yoktur. İlk olarak taşınmaz satışlarında, anlaşma ile ifa birbirinden ayrılmış ve iki farklı hukukî işlemin konusu haline gelmiştir. Eski Yunan felsefesinin etkisiyle Romalılar tarafından geliştirilen bona fides ilkesi, satıcıyı yarım kalmış satış işlemini tamamlama borcu yüklemiştir. İşte rızaî satış böyle ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The contract of sale formed by the non-solemn exchange of expressions of reciprocal and concordant wills is a consensual contract consisting in the exchange of a thing for its price. The sale generative of obligations constituted a foreign idea to archaic societies. In primitive legal thought, except for delictum, an obligation could arise only from solemn acts.

Among all the legal systems of Antiquity, the birth of a legally enforceable obligation from a non-formal agreement is recognized solely by the Roman system. Before the appearance of the consensual sale in the second century BC, the exchange of property for its price was realized spontaneously in a single legal act. In this period, the sale was a non-binding cash sale, with the exception of the obligation of auctoritas, simply transferring the material control of the thing.

Several hypothesis have been stated on the question of how consensual sale has appeared in the historical process. The theory that stands out from others is the one that defends that consensual sale has developed from the mancipation, until then a cash sale. There is no doubt that the pecularities of the consensual sale result from a started yet not completed cash sale. The convention and the delivery of the thing first splited up into two different acts in the sale of immovable properties. The principle of bona fides, developped by the Romans under the influence of Greek philosophy, obliged the seller to complete the act of sale already begun. Thus the consensual sale appeared.