AR-GE ve ihracat yoğunluğunun finansal performansa etkisi: Türkiye'nin 500 büyük sanayi kuruluşu üzerine bir uygulama
The effect of R&D and export intensity on financial performance: An application on Turkey's Top 500 industrial enterprises
Yazar: HATİCE AKYOL
Danışman: DOÇ. DR. NASIF ÖZKAN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Finans ve Bankacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Aktif karlılığı = Return on asset ; Araştırma-geliştirme harcamaları = Research-development expenditures ; Finansal performans = Financial performance ; ISO 500 = ISO 500 ; Karlılık = Profitability ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Teknoloji = Technology ; Uluslararasılaşma = Internationalization ; Özkaynak karlılığı = Return on equity ; İhracat = Export

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin 500 büyük sanayi kuruluşunun AR-GE ve ihracat yoğunluğu ile finansal performansı arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışma ayrıca, ihracat yoğunluğunun AR-GE ile finansal performans arasındaki ilişkiye etkisini de irdelemektedir. Çalışmada, 2012–2020 yılları arasında Türkiye'nin en büyük 500 şirketi sıralamasına giren ve AR-GE harcaması yapan 171 şirket ile bu şirketlere ait 574 gözlem panel veri modelleriyle analiz edilmektedir. Çalışmada Türkiye gibi gelişmekte olan bir ülkede, AR-GE yoğunluğu, ihracat yoğunluğu ve finansal performans ilişkilerinin ve bu ilişkilerin yüksek-düşük teknolojili şirketler çerçevesinde incelenmesinin önemli olduğu düşünülmektedir. Analiz sonuçları, şirketlerin AR-GE harcamalarının finansal performanslarını başlangıçta negatif yönde etkilediğini, bu etkinin AR-GE harcamalarının belirli bir seviyeye gelmesiyle de pozitife döndüğünü göstermektedir. Ayrıca ihracat yoğunluğunun, firmaların finansal performansları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı sonucuna da ulaşılmıştır. Yüksek teknolojili şirketlerde, AR-GE yoğunluğu ile finansal performans arasındaki ilişki kısa vadede negatifken, AR-GE harcamaları belirli bir seviyeye ulaştığında bu ilişki tam tersine pozitif olmaktadır. Düşük teknolojili şirketlerde ise bu değişkenler arasında herhangi bir ilişkinin varlığından bahsedilememektedir. AR-GE yoğunluğu ile finansal performans arasındaki kısa vadeli negatif ilişkide, artan ihracat yoğunluğunun yüksek teknolojili şirketlerin öz sermaye kârlılığını olumlu etkilediği görülmekteyken, düşük teknolojili şirketlerin ise ihracat yoğunluğunun sağladığı avantajlardan olumlu yönde etkilenemediği ortaya koyulmaktadır.

Anahtar kelimeler: AR-GE Yatırımı, Uluslararasılaşma, Yüksek ve Düşük Teknolojili Sektörler, Aktif Kârlılığı, Öz Sermaye Kârlılığı, İSO 500

Abstract:
This study examines the relationship between R&D and export intensity with the financial performance of Turkey's largest 500 industrial enterprises. The study also investigates the impact of export intensity on the relationship between R&D and financial performance. The study analyzed 171 companies and 574 firm-year observations between 2012-2020 with panel data models. According to us, the analysis is critical because it is one of the studies to examine the relationship between R&D intensity, export intensity, and financial performance in a developing country like Turkey through HIGH-TECH and LOW-TECH sectors. The analysis results show that firms' R&D expenditures affect their financial performance negatively at the beginning, and this effect turns positive when R&D expenditures reach a certain level. In addition, we concluded that the export intensity did not have a statistically significant impact on the financial performance of the firms. In HIGH-TECH firms, the relationship between R&D intensity and financial performance is negative in the short run. However, this relationship becomes positive when R&D expenditures reach a certain level. In low-technology firms, there is no relationship between these variables. In the short term, a negative relationship between R&D intensity and financial performance is positively affected by the increasing export intensity, which causes a higher return on equity for HIGH-TECH firms, while LOW-TECH firms are not positively affected by the advantages provided by export intensity.

Keywords: R&D Investment, Internationalization, High and Low Technology Sectors, Return on Assets, Return on Equity, ISO 500