Marmara bölgesi limanlarının çok kanallı kuyruk teorisiyle talep ve işletme yönetim modelinin geliştirilmesi
Development of demand and management models by way of multi-channel queueing theory for seaports in Marmara region
Yazar: GÜL EMECEN
Danışman: PROF. DR. SADETTİN ÖZEN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Denizcilik = Marine

Özet:
ÖZETDenizyolu taşımacılığındaki gelişmeler zaman içinde Marmara bölgesi limanlarındatalep dalgalanması ve artması durumlarının ortaya çıkacağını göstermektedir. Bu yöndebazı limanlarda sıkışıklıklar tıkanıklıklar yaşanması, gemilerin limanlarda beklemesürelerinin artması problemleri ile ek kapasite ve yeni liman inşası gereksinimi, bazılimanlarda ise boş servis olanakları oluşması gündeme gelmektedir.Çalışmada bu problemin çözümüne yönelik olarak bölge limanlarında etkin bir yönetimmodelinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Bu model ve yöntem ile problem uzun, orta-kısa dönemli olarak ele alınmakta ve çözümlenmektedir. Problemin uzun dönemliçözümü; ulaştırma sistemi toplam maliyeti minimum olacak şekilde bölgedekilimanların rıhtım sayıları ile planlamasını, orta- kısa dönemli çözümü ise toplam taşımamaliyeti minimum olacak şekilde gemi trafiğinin planlanmasını öngörmektedir.Uzun dönemli çözüm modeli çok kanallı kuyruk modeli ve ulaştırma modellerininsentezine dayalı olarak geliştirilmiştir. Model ile kara tarafı noktaları arz ve talepmiktarına göre bölge limanlarının rıhtım sayıları ile planlanması, yük trafiğininlimanlara atanması çözümü yapılmaktadır. Modelin sayısal olarak çözümünde limantrafik yoğunluğu, rıhtımın elleçleme hızı, limanların kara tarafı noktalarına uzaklıklarınabağlı taşıma maliyeti verileri kullanılmıştır.Gemi trafiğinin planlanması ise geminin limana gelme zaman maliyeti, limanda mevcutkuyruk uzunluğuna bağlı bekleme maliyeti ve yüklerin son varış noktasına ulaştırılmasımaliyeti toplamının minimum olması ilkesine göre yapılmakta ve geminin tercihedebileceği liman seçenekleri belirlenmektedir.Bu çözümlemelerle Marmara bölgesi limanları gemilerin ve içindeki birimlerinbekleme maliyetleri ile limanların işletme maliyeti optimum olacak şekildeplanlanmakta ve kaynak kayıpları minimuma indirilebilmektedir.Bu bağlamda çalışmanın Giriş Bölümünde; problem tanıtılmış, daha önce yapılmışçalışmalar verilerek çalışmanın amacı ve çözüm yöntemine giriş yapılmıştır. GenelKısımlar bölümünde; problemin tanımı ve çözümü yönünde genel tanımlar, ilgiliçalışmalar verilmiştir. Malzeme ve Yöntem bölümünde; Marmara bölgesi fiziki veişletme durumuna ilişkin veriler elde edilerek, çözüm modeli ve yöntemi oluşturmaçalışmaları yapılmıştır. Çözümleme ve Bulgular kısmında; Marmara bölgesi limanlarıservis sistemi ve kuyruk uzunlukları incelenerek mevcut durum hakkında bilgi eldeedilmiştir. Ayrıca problem sayısal olarak uzun ve orta- kısa dönemli olarakçözümlenmiştir. Tartışma ve sonuçlar kısmında; tezin orijinal yanları ile elde edilensonuçlar özetlenmiş ve ileriki çalışmalar için bazı önerilerde bulunulmuştur.viii

Abstract:
SUMMARYDEVELOPMENT OF DEMAND AND MANAGEMENT MODELS BY WAY OFMULTI-CHANNEL QUEUEING THEORY FOR SEAPORTS IN MARMARAREGIONRecent developments in shipping activities in the Sea of Marmara Region haveindicated that demand increase and fluctuations will likely be observed in the regionalports. It is expected that the current ongoings to bring about the port congestionproblems and hence increase in ships?port time which will ultimately lead to furtherinvestment requrements in the same ports of the region; whereas idle berths in someother ports serving for the area.In this study it is the aim to develop an effective management model which will helpsolving the problems. Problems and their relevant solutions are taken up as short-term,middle-term and long-term ones in this study.Number of berths needed in regional ports and the way how they are planned are donethe model developped by way of synthesis of multi-channel queueing model andtransport model. The model in question originally sorts out how many berths areneeded, how planning is affected and the means how to switch cargo flow towards theseports are processed. Intensity of port traffic and forwarding cost based on the hinterlandtransport distance are used in working out of the model numerically.Planning the shipping traffic however is based on the principle that time cost for waitingat the queue, plus transport cost for forwarding the cargo to final destination should beminimum. The said principle will also clarify the preferred call-ports fromshipowners?angle.In this thesis, solution and proposals aim planning the optimisation of port running coststo be minimum in connection with waiting cost for ships and the units onboard.ix