Trigliserit-glukoz indeksi ile dipper hipertansiyon ve non-dipper hipertansiyon arasındaki ilişki
The relationship between triglyceride-glucose index (TyG) with dipper hypertension and non-dipper hypertension
Yazar: ALİ OĞUZHAN KARAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞLAR ALP
Kırıkkale Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Kardiyoloji = Cardiology

Özet:
Hipertansiyon ciddi komplikasyonları ve yaygın görülmesi nedeniyle önemli bir halk 
sağlığı problemidir. Hipertansiyon en sık görülen kronik hastalıklardan olup sağlık ve 
ekonomi yönünden ülkelere önemli yük getiren bir hastalıktır. Oluşan bu tıbbi yükü 
hafifletmek bireysel bazda morbidite ve mortalitenin önüne geçmek için hipertansiyon 
yönetimine odaklanmalıyız. Hipertansiyon yönetiminde en önemli adım risk 
faktörlerini ele almak ve doğru sınıflandırma yapıp tedaviye yoğunlaşmaktır.
Kan basıncının belirli bir sirkadiyen ritmi vardır. Gece kan basıncında gündüz kan 
basıncı değerlerine göre %10'dan fazla düşme olması normal olarak kabul 
edilmektedir. Gece kan basıncında bu düşmenin görülmeyişi non-dipper hipertansiyon 
paterni olarak tanımlanmıştır. Non-dipper ve dipper hasta gruplarının karşılaştırıldığı 
uzun dönem çalışmalarda non-dipper hasta grubunun kardiyovasküler olay ve 
mortalite açısından daha kötü prognoza sahip olduğu gösterilmiştir.
Hipertansiyon genellikle diğer metabolik risk faktörleri ile birliktelik gösterir. 
Hipertansif hasta grubunda diabetes mellitus(DM) , insülin direnci ve dislipidemi 
insidansı normotansif grubuna göre daha yüksektir. Normal kan şekeri düzeyine sahip 
non-diabetik bireylerde de yüksek insülin düzeylerinin ve insülin direncinin 
hipertansiyon ilişkili olduğu görülmüştür. İnsülinin vasküler düz kas hücrelerinde 
hipertrofi yapıcı etkisi, sempatik sinir sistemini aktiviteyi arttırması, böbrek sodyum 
reabsorbsiyonu arttırması, myokard hipertrofisi yapması ve intrasellüler kalsiyum 
düzeyinin arttırarak vasküler tonusu arttırması hipertansiyona neden olan temel 
mekanizmalarıdır. Rutin tetkikler arasında olan açlık glukozu ve trigliserit düzeyi 
kullanılarak hesaplanan trigliserit-glukoz indeksi (TyG) düşük maliyetli ve hızlı elde 
edilebilen bir belirteçtir. Yapılan çalışmalarda insülin direncini göstermede 
homeostatik modelden (HOMA-IR) daha üstün olduğu saptanmıştır. Ayrıca birçok 
II
çalışmada TyG ile hipertansiyon, arteriyel sertlik, koroner arter kalsifikasyonu 
arasında ilişki gösterilmiştir. TyG indeksinin kardiyovasküler mortalite ile ilişkili 
olduğu yapılan çalışmalarda gösterilmiştir. Kardiyovasküler olay yaşayan hastalarda 
TyG indeksinin tek başına trigliserit veya tek başına glukozdan daha iyi prediktif 
değere sahip olduğunu belirten çalışmalarda mevcuttur. Aynı zamanda endotel 
disfonksiyonu ve otonomik disfonksiyon ile de ilişkili bir belirteç olduğu 
gösterilmiştir. Kan basıncının sirkadiyen ritminde rol oynayan mekanizmalarla TyG 
arasındaki ilişki aşikardır. Fakat kan basıncındaki sirkadiyen ritim ile TyG ilişkisini 
gösteren yeterli düzeyde çalışma yapılmadığı görülmüştür. Biz çalışmamızda 
kardiyovasküler mortalite ve morbiditenin daha yüksek olduğu non-dipper 
hipertansiyon paterni ile TyG arasındaki ilişkiyi göstermeyi amaçladık. 
Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji poliklinik başvurularının 2020-2022 
yılları arasındaki elektronik medikal incelendi. Ambulatuvar kan basıncı(ABPM) 
sonuçlarına göre çalışmamıza dipper (n=48 ), non-dipper(n=58) ve normotansif 
kontrol grubu(n=44) olmak üzere üç grupta toplam 150 hasta dahil edilmiştir. Gruplar 
arasında cinsiyet, boy, kilo, açlık kan şekeri, açısından istatistiksel olarak anlamlı fark 
saptanmamıştır.
Çalışma sonuçlarında elde ettiğimiz veriler doğrultusunda TyG gece kan basıncı 
düşüşü oranıyla negatif korelasyon göstermiştir(r=-0.199 p =0.015, Sperman 
korelasyon analizi) ve TyG değeri arttıkça gece kan basıncı düşme oranlarında azalma 
görülmüştür. TyG kan basıncının sirkadiyen ritminde bozulmanın bir göstergesi olarak 
kullanılabilir. TyG ile normotansif ve hipertansif grup arasında belirgin fark 
saptanmıştır (p<0.001). Ayrıca dipper ve non-dipper hastaların TyG değerleri arasında 
da istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fark saptanmıştır (p=0.033). Non-dipper 
hipertansiyonda görülen TyG yüksekliğinin kardiyovasküler mortalite ve morbidite 
artışını gösteren ek bir parametre olabileceği düşünülebilir. Hipertansif hasta 
yönteminde yüksek TyG değerleri bize non-dipper hipertansiyon paternini düşündüren 
bir parametre olabilir.
Anahtar kelimeler: Hipertansiyon , insülin direnci, non-dipper hipertansiyon , 
trigliserit-glukoz indeksi

Abstract:
dipper hypertension and non-dipper hypertension, Department of Cardiology, 
Kırıkkale University Faculty of Medicine, Specialty Thesis, Kırıkkale, 2023. 
Hypertension is a significant public health problem due to its high prevalence and 
serious complications. It is one of the most common chronic diseases and imposes a 
significant burden on both the healthcare systems, and economies. To alleviate this 
medical burden and prevent morbidity and mortality on an individual basis, the 
management of hypertension should focus on addressing risk factors and providing 
appropriate classification and treatment. Blood pressure exhibits a specific circadian 
rhythm, with a normal nighttime decrease of more than 10% compared to daytime 
values. The absence of this nocturnal decrease is defined as the non-dipper 
hypertension pattern. Long-term studies comparing non-dipper and dipper patient 
groups have shown that the non-dipper group has a worse prognosis in terms of 
cardiovascular events and mortality. Hypertension is often associated with other 
metabolic risk factors. The incidence of diabetes mellitus (DM), insulin resistance, and 
dyslipidemia is higher in hypertensive patients compared to normotensive individuals. 
Even in non-diabetic individuals with normal blood glucose levels, it has been 
observed that elevated insulin levels and insulin resistance are associated with 
hypertension. The main mechanisms leading to hypertension include insulin's 
hypertrophic effects on vascular smooth muscle cells, increased sympathetic nervous 
system activity, enhanced renal sodium reabsorption, induction of myocardial 
hypertrophy, and elevation of intracellular calcium levels leading to increased vascular 
tone. The triglyceride-glucose index (TyG), calculated using fasting glucose and 
triglyceride levels, is a low-cost and readily available marker. It has been found to be 
superior to the homeostatic model assessment (HOMA-IR) in indicating insulin 
resistance. Additionally, numerous studies have shown an association between TyG 
and hypertension, arterial stiffness, and coronary artery calcification. Studies have also 
demonstrated that TyG index is associated with cardiovascular mortality. Some studies 
suggest that TyG index has better predictive value for cardiovascular events compared 
IV
to triglycerides or glucose alone. It has also been shown to be associated with 
endothelial dysfunction and autonomic dysfunction. The relationship between the 
mechanisms involved in the circadian rhythm of blood pressure and TyG is not wellestablished due to limited studies. In our study, we aimed to demonstrate the 
relationship between the non-dipper hypertension pattern, which is associated with 
higher cardiovascular mortality and morbidity, and TyG. 
The electronic medical records of patients who visited the Cardiology Clinic of 
Kırıkkale University Faculty of Medicine between 2020 and 2022 were reviewed. 
Based on ambulatory blood pressure monitoring (ABPM) results, a total of 150 
patients were included in our study, divided into three groups: dipper (n=48), nondipper (n=58), and normotensive control group (n=44). There were no statistically 
significant differences in terms of gender, height, weight, and fasting blood glucose 
among the groups.
According to the results of our study, TyG showed a negative correlation with the 
nocturnal blood pressure decrease rate (r=-0.199, p=0.015, Spearman correlation 
analysis), indicating that an increase in TyG value was associated with a decrease in 
nocturnal blood pressure dipping. TyG could be used as an indicator of circadian 
rhythm disruption in blood pressure. There was a significant difference in TyG values 
between the normotensive and hypertensive groups (p<0.001). Furthermore, there was 
a statistically significant difference in TyG values between dipper and non-dipper 
patients (p=0.033). The elevated TyG levels observed in non-dipper hypertension may 
serve as an additional parameter indicating increased cardiovascular mortality and 
morbidity. High TyG values in hypertensive patients could be a parameter suggestive 
of non-dipper hypertension pattern.
Keywords: Hypertension, insulin resistance, non-dipper hypertension, triglycerideglucose index