Kırtâs olayı
The qirtas event
Yazar: YASİN ÖKMEN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA EKİNCİ
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışmanın konusu, İslam Peygamberi Hz. Muhammed'in (sav) vefatına yakın gerçekleşen ve onun kâğıt-kalem istemesiyle ortaya çıkan Kırtâs olayının Ehli Sünnet ve Şiâ açısından anlaşılma biçimiyle alakalıdır. Hz. Peygamberin vefatından sonra Müslümanların genelini teşkil eden Ehli Sünnet ve azınlık durumunda olan Şiâ'nın meseleye yaklaşımları ve geçmişten günümüze konunun nasıl anlaşıldığı bu mezheplerin kendi kaynakları çerçevesinde incelenmiştir. Hâdisenin Hz. Peygamberin (sav) hastalığı sürecinde gerçekleşmesi, kendisinden sonra vâsi bırakıp bırakmadığıyla alakalı olması ve mezheplerin kendi fikirlerini savunmak için tarihi süreç içerisinde olayı hangi deliller çerçevesinde ele almaları açısından önemlidir. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ihtilafın tanımı, ihtilafın sebepleri, ilk dönem ihtilafları, Ehli Sünnet ve Şiâ'nın hilafet veya imamet anlayışından bahsedilmiştir. İkinci bölümde Kırtâs olayının isimlendirilmesi, olayın diğer rivayetler açısından tekrardan ele alınması, konuyla ilgili Buhârî ve Müslim'deki rivayetlerin değerlendirilmesi yapılmıştır. Son bölümde ise Ehli Sünnet ve Şiâ'nın kendi kaynaklarında meseleyi nasıl ela aldığıyla alakalı örnekler verildikten sonra sonuca gidilmiştir. Sonuç olarak meseleyle ilgili rivayetlerin birçok tarihi vesikada zikredilip işlenmesi, Kırtâs olayı denen hâdisenin gerçek anlamda vuku bulduğunun bir göstergesidir. Meselenin ilgili rivayetlerde geçen kelimelerle de anılması olayın kırtasiye malzemesiyle isimlendirilmesine sebebiyet vermiştir. Bununla birlikte bu hadiseyi mezhepler kendi anlayışları çerçevesinde anlamlandırmış ve yorumlamışlardır. İlk dönemdeki anlayışları bir sonraki nesiller genişleterek geleceğe taşımışlardır. Ehli Sünnet meseleyi genel olarak Hz. Ebubekirin halife tayin edilmesiyle ilgili görmüş ve bu çerçevede değerlendirmede bulunmuştur. Böylece özelde Hz. Ömer'i genelde de diğer sahâbeleri savunan bir yaklaşım tarzı konunun açıklanmasına hâkim olmuştur. Buna mükabil Şiî'ler ise hâdiseyi dolaylı olarak Hz.Ali'nin imam olarak kabul edilmesine dayanak kabul etmiş olsalar da onlar Kırtâs hâdisesini daha çok Hz. Ömer'in ve onunla beraber hareket edenlerin tenkit edilmesi açısından bir dayanak olarak kullanmışlardır.
Anahtar Kelimeler; Kırtâs, Vasiyet, Hastalık, Perşembe Günü, Hz. Ömer, Ehli Sünnet, Şiâ, Hilâfet.

Abstract:
The subject of thjs study is related to the examination of the Qirtas event in terms of Ahl as – Sunnah and Shia which took place close to the passing away of the Prophet of Islam, Prophet Muhammed (pbuh) and emerged when he asked for paper and pencil. After the death of the Prophet, the approaches of the Ahl as-Sunnah, who constitute the majority of Muslims, and the Shia, who are in the minority, and how the issue is understood from the past to the present have been examined within the framework of the works of these religious cults. It is important that the incident took place during the illness of the Prophet Muhammad (pbuh), and that it is related to whether he left a successor after him, and that the religious cults consider the event within the framework of the historical process in order to defend their own ideas. Our study consists of three parts. In the first part, the definition of the conflict, the reasons for the conflict, the first period conflicts, the understanding of the caliphate or imamate of the Ahl Sunnah and Shia are mentioned. In the second part, the naming of the Qirtas event, the re-examination of the event in terms of other narrations, the narrations in Bukhari and Muslim on the subject were evaluated. In the last chapter, after giving examples about how the Ahl as-Sunnah and Shia dealt with the issue in their own works, the conclusion was reached. As a result, the fact that the rumors about the issue are mentioned and processed in many historical documents is an indication that the Qirtas event took place in real terms. The fact that the issue was mentioned with the words mentioned in the related narrations caused the event to be named with stationery. However, the sects interpreted and gave meaning this event within the framework of their own understanding and carried their understanding in the first period to the future by expanding it to the next generations. The Ahl as-Sunnah saw the issue related with being inducted Abu Bakr as caliph in general and explained the issue in this context. Thus, an approach that defended Omar (hrh)  in particular, and generally other companions, also caused to open the explanation of the subject. On the other hand, even if the Shiites indirectly accepted the incident as a basis for the acceptance of Ali (hrh) as the imam, according to them, the incident of Qirtas mostly served as evidence in terms of criticizing Omar (hrh) and those who acted with him.

Keywords: Qirtas, Will, Illness, Thursday, Ömer (hrh), Ahl as-Sunnah, Shia, Caliphate