Silajlık mısır (Zea mays L.)'da farklı çapraz ekim yöntemlerinin verim ve kalite üzerine etkilerinin belirlenmesi
Determination of the effects of different cross planting methods on yield and quality in silage maize (Zea mays L.)
Yazar: KEMAL ALTUNTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA YILMAZ
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma; 2023 yılı vejetasyon döneminde, Sakarya ili iklimsel şartlarında, tesadüf blokları deneme planına göre, 3 tekrarlı olarak yürütülmüştür. 5 ayrı ekim yönteminin uygulandığı araştırmada; geleneksel 15×70 cm ekim şekline alternatif olarak, 20+50 cm sabit sıra arası mesafesine sahip çapraz ekim yönteminde 4 farklı sıra üzeri uzunluğun (15, 20, 25 ve 30 cm) verim ve kaliteye etkisi araştırılmıştır.
Araştırmada incelenen özelliklerden; bitki boyu, yaprak boyu, yaprak eni, yeşil ot verimi, yaprak/sap oranı, koçan/bitki oranı, kuru madde verimi, ham protein, ADF, NDF ve ham selüloz oranları yönünden ekim yöntemleri arasında oluşan fark istatistiki olarak çok önemli (P<0,01) bulunmuşken, yaprak sayısı, kuru madde ve ham kül oranı yönünden ekim yöntemleri arasında oluşan farkın ise istatistiki değerlendirmede önemsiz olduğu belirlenmiştir.
En uzun bitki boyu 347 cm ile 15×(20+50) cm ekim yönteminde, en kısa bitki boyu ise 333 cm ile 15×70 cm ekim yönteminden elde edilmiştir. En uzun yaprak boyu 126 cm ile 30×(20+50) cm ekim yönteminde, en kısa yaprak boyu ise 120 cm ile 15×(20+50) cm ekim yönteminden elde edilmiştir. En geniş yaprak eni 9,7 cm ile 15×70 cm ekim yönteminde, en dar yaprak eni ise 8 cm ile 15×(20+50) cm ekim yöntemlerinden elde edilmiştir. En yüksek yeşil ot verimi 11.330 kg/da ile 15×(20+50) cm ekim yönteminde, en az yeşil ot verim değeri ise 9.762 kg/da ile 15×70 cm ekim yönteminden elde edilmiştir. En yüksek yaprak/sap oranı %68,4 ile 15×(20+50) cm ekim yönteminde, en az yaprak/sap oranı ise %57 ile 15×70 cm ekim yönteminden elde edilmiştir. En yüksek koçan/bitki oranı %32 ile 15×70 cm ekim yönteminde, en az koçan/bitki oranı ise %23,8 ile 15×(20+50) cm ekim yönteminden elde edilmiştir. En yüksek kuru madde verimi 3.650 kg/da ile 15×(20+50) cm ekim şeklinde, en az kuru madde verim değeri ise 3.042 kg/da ile 15×70 cm ekim yönteminden elde edilmiştir. En yüksek ham protein oranı %9,1 ile 30×(20+50) cm ekim şeklinde, en az ham protein oranı ise %7,16 ile 15×(20+50) cm ekim yönteminden elde edilmiştir. En yüksek ADF oranı %40,64 ile 30×(20+50) cm ekim yönteminde, en düşük ADF oranı ise %33,98 ile 15×(20+50) cm ekim yönteminden elde edilmiştir. En yüksek NDF oranı %61,15 ile 15×70 cm ekim yönteminde, en düşük NDF oranı ise %51,8 ile 15×(20+50) cm ekim yönteminden elde edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Silajlık mısır, çapraz ekim yöntemi, verim, kalite

Abstract:
This research was carried out in the vegetation period of 2023, in the climatic conditions of Sakarya province, according to the coincidence blocks experiment plan, with 3 replications. In the research where 5 different sowing methods were applied; the effect of 4 different row lengths (15, 20, 25 and 30 cm) on yield and quality in the cross sowing method with a fixed row spacing of 20+50 cm as an alternative to the traditional 15×70 cm sowing method was investigated.
Among the traits analysed in the study; plant height, leaf height, leaf width, green herb yield, leaf/stalk ratio, cob/plant ratio, dry matter yield, crude protein, ADF, NDF and crude cellulose ratios were found to be statistically very significant (P<0,01), while the difference between the sowing methods in terms of number of leaves, dry matter and crude ash ratio was found to be insignificant in statistical evaluation.
The longest plant height was obtained from 15×(20+50) cm sowing method with 347 cm and the shortest plant height was obtained from 15×70 cm sowing method with 333 cm. The longest leaf length was obtained from 30×(20+50) cm sowing method with 126 cm and the shortest leaf length was obtained from 15×(20+50) cm sowing method with 120 cm. The widest leaf width was obtained from 15×70 cm sowing method with 9.7 cm and the narrowest leaf width was obtained from 15×(20+50) cm sowing method with 8 cm. The highest green grass yield was obtained from 15×(20+50) cm sowing method with 11330 kg/da and the lowest green grass yield value was obtained from 15×70 cm sowing method with 9762 kg/da. The highest leaf/stalk ratio was obtained from 15×(20+50) cm sowing method with 68.4% and the lowest leaf/stalk ratio was obtained from 15×70 cm sowing method with 57%. The highest cob/plant ratio was obtained from 15×70 cm sowing method with 32% and the lowest cob/plant ratio was obtained from 15×(20+50) cm sowing method with 23.8%. The highest dry matter yield was obtained from 15×(20+50) cm sowing method with 3650 kg/da and the lowest dry matter yield was obtained from 15×70 cm sowing method with 3042 kg/da. The highest crude protein rate was obtained from 30×(20+50) cm sowing method with 9.1% and the lowest crude protein rate was obtained from 15×(20+50) cm sowing method with 7.16%. The highest ADF rate was obtained from 30×(20+50) cm sowing method with 40.64% and the lowest ADF rate was obtained from 15×(20+50) cm sowing method with 33.98%. The highest NDF rate was obtained from 15×70 cm sowing method with 61.15% and the lowest NDF rate was obtained from 15×(20+50) cm sowing method with 51.8%.
Keywords: Silage maize, cross sowing method, yield, quality