Kültürel kahramanların ambalaj tasarımında kullanımı
Usage of cultural heroes in packaging design
Yazar: SİBEL BAŞAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYNUR KARAGÖL
İSTANBUL TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Grafik Tasarım Ana Bilim Dalı / Grafik Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Ambalaj, insanların saklama, koruma ve taşıma ihtiyaçlarını karşılamak üzere tarih boyunca önemli değişimlere uğramış ve günümüzde markalar için vazgeçilmez bir unsur haline gelmiştir. Ambalaj tasarımı, markaların tüketicilerle ilk etkileşim noktası olup, marka kimliğini ve tüketici üzerinde olumlu bir etki yaratma aracı olarak öne çıkmaktadır. Renkler, şekiller ve içeriklerle dolu olan ambalajlar, ürünleri korumanın yanı sıra markaların değerlerini yansıtmaktadır. Bu nedenle, günümüz tüketim toplumu ambalajın gücünü fark etmiş durumdadır ve alışveriş kararlarını etkileyebileceğini bilmektedir. Üreticilerde, ürünlerini rakiplerden ayırt etmek ve tüketicilerin ilgisini çekmek için ambalaj tasarımına büyük önem vermektedir. Özellikle çocuk ürünlerinde, çizgi film karakterleri, popüler masal kahramanları gibi ikonik figürlerin kullanımı, çocukların dikkatini çekmekte ve ürünle olumlu bağ kurmalarını sağlar. Kültürel kahramanlar, genellikle belirli bir toplumun özelliklerini yansıtan karakterlerdir. Toplumların değerlerini, normlarını, tarihini yansıtarak bir kimlik oluştururlar. Araştırmada, kültürel kahramanların ambalaj tasarımındaki kullanım etkileri dünya genelinden ve Türkiye'den örneklerle incelenmiş, özellikle Nasrettin Hoca figürünün, mevcut süt ambalajlarından farklı olarak tasarlanıp, tasarımın tüketici algısı ve davranışları üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Araştırma ilk olarak, ambalajın tarihsel süreci ve tasarımının önemi, malzemesine göre ambalaj çeşitleri, grafik tasarım unsurlarının önemi, malzeme seçimi ve görsel öğelerin kullanımı konuları üzerinde durmuştur. Araştırma, Nasrettin Hoca figürünün süt ambalajı tasarımı üzerindeki etkisini değerlendirmek ve aynı zamanda, kültürel emperyalizme alternatif bir yerel yaklaşım sunmayı hedeflemektedir. Çalışma nitel araştırmayı içermekte olup, öncelikle kapsamlı bir literatür taraması yapılmıştır. Veriler yapılandırılmış görüşme yöntemi ile toplanıp betimsel analiz tekniğiyle değerlendirilmiştir. Kültürel kahramanların eğitici, eğlenceli ve güçlü etkisi, ambalaj tasarımının mevcut kriterleri ile birleştiğinde, ürünün tercih edilmesine olumlu katkı sağladığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Packaging, meeting the needs of storage, protection, and transportation, has undergone significant changes throughout history and has become an indispensable element for brands today. Packaging design is the first point of interaction between brands and consumers, standing out as a tool to create a positive impact on the consumer and represent the brand identity. Packaging, filled with colors, shapes, and content, reflects the values of brands while protecting the products. Therefore, today's consumer society has realized the power of packaging and knows it can influence shopping decisions. Producers place great importance on packaging design to differentiate their products from competitors and attract consumer interest. Particularly in children's products, the use of iconic figures like cartoon characters and popular fairy tale heroes attracts children's attention and fosters a positive connection with the product. Cultural heroes are characters that often reflect the characteristics of a particular society. They create an identity by reflecting a society's values, norms, and history. This research examines the effects of using cultural heroes in packaging design with examples from around the world and Turkey, focusing particularly on the figure of Nasreddin Hodja. It investigates how the design, differing from current milk packaging, affects consumer perception and behavior. The research first delves into the historical process of packaging and the importance of its design, types of packaging according to material, the importance of graphic design elements, material selection, and the use of visual elements. The study aims to assess the impact of the Nasreddin Hodja figure on milk packaging design and also to offer an alternative local approach to cultural imperialism. The study is qualitative and began with a comprehensive literature review. Data were collected using structured interview methods and analyzed with descriptive analysis techniques. It was concluded that the educational, entertaining, and powerful impact of cultural heroes, combined with the current criteria of packaging design, positively contributes to product preference.