Fırat nehri üzerindeki barajların (Keban, Karakaya, Atatürk) bölgenin yağış ve sıcaklık değerlerine etkisi
The effects of barrages on Euphrates river (Keban, Karakaya and Atatürk) on the temperature
Yazar: RAMAZAN ALPER UYSAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BEKİR NECATİ ALTIN
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Atatürk Barajı = Atatürk Dam ; Barajlar = Dams ; Coğrafya = Geography ; Fırat Nehri = Euphrates River ; Karakaya Barajı = Karakaya Dam ; Keban Barajı = Keban Dam ; Kuraklık = Drought ; Sıcaklık = Temperature ; Yağışlar = Rainfall ; İklim = Climate

Özet:
Bu çalışmada amaçlanan husus; Keban, Karakaya, Atatürk barajları gibi büyük bir sistem oluşturan Orta Fırat Nehri üzerine kurulu barajlar dizisinin çalışma alanımızın sıcaklık ve yağış değerleri üzerinde etkilerinin olup olmadığının ortaya konulmasıdır.Bu amaçla seçilen çalışma sahası yer şekillerinin özelliklerine göre kuzey ve güney olmak üzere iki bölüme ayrılmıştır. Çalışma alanımızın kuzeyi engebeli ve ortalama yükseltisi fazladır. Çalışma alanımızın güneyi daha sade ve ortalama yükseltisi daha azdır. Keban ve Karakaya Barajları çalışma alanımızın kuzeyinde kalırken Atatürk Barajı çalışma alanımızın güneyinde kalmıştır.Çalışmamız için seçilen üç il ve on beş ilçe istasyonuna ait 1975-2009 yılları arasındaki yağış ve sıcaklık verilerini farklı iki döneme karşılık gelen 1975-1990 ve 1991-2009 yılları arası birbirleriyle karşılaştırılmıştır.Çalışma alanımızın kuzeyi ve güneyinde barajların iklime etkisini belirlenmesi için uygulanan formüllerde de dönemler arasında farklılıkların olduğu tespit edilmiştir. Çalışma alanımızda uygulanan formüller neticesinde çıkan sonuçlara ait tablolar incelendiğinde ise Erinç (1965)'e göre çalışma alanımızın kuzeyinde bir istasyon hariç tüm istasyonlarda indis değerleri ikinci dönemde azalmıştır. Güneyde ise tüm istasyonlarda azalmıştır. Köppen (1928)'e göre ikinci dönemde kuzeyde tüm istasyonlarda artış görülürken güneydeki istasyonlardan ikisinde dönemler arasında değişiklik görülmez iken diğerlerinde artmıştır. Thornthwaite (1948), iklim tasnifine göre bir istasyonda dönemler arası artış belirlenirken diğer istasyonlarda ise azalma görülmüştür. Güneydeki sahada ise tüm istasyonlarda dönemler arası azalma vardır. Emberger (1954)'e göre kuzeyde bir istasyon hariç azalma, Güneyde iki istasyonda artış, diğer istasyonlarda ise azalış tespit edilmiştir.

Abstract:
Whether the barrage series over the River Fırat that composes a great system including Keban, Karakaya, Atatürk barrages have affects on temperature and precipitation values or not in our working area is aimed point in this study.The working land that was selected for this purpose has been divided in two sections as north and south according to geographical formation. The north of our working land is hilly ground and its average elevation is high. The south of our working land is plainer and its average elevation is less. While Keban and Karakaya barrages are included in the north of our research area, Ataturk Barrage was included in the south of our study.Te precipitation and temperature data between 1975 and 2009 belongs to three provinces and fifteen district stations have been divided in two period as 1975 ? 1990 and 1991 ? 2009 and these periods have been compared with each others.It has been determined there is regional difference at the applied formulas to determine affects of barrages to climate in the south and north of our research area. At the end of applied formulas in our working area, when occurred tables were examined, according to Erinç (1965) the index value in all stations except one in the north region of our working area decreased in the second term. But it was decreased in all stations in the south region. According to Köppen (1928), it was determined that an increase was seen in all stations in the north in the second term, no change was determined among the stations in the south region between the periods but others were increased. According to Thornthwaite (1948) Climate classification, while increase is determining between the periods, decreasing is seen in the other stations. There is decreasing in all stations in the south area. According to Emberger (1954) no decreasing was determined except one station in the north, it was increased in two stations in the south and it decreased in other stations.