Hititlerde dini temizlik ve arınma
Religious cleaning and purification in Hittites
Yazar: RUKEN ASLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDEF AYYILDIZ
Bitlis Eren Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures ; Tarih = History
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Arınma = Refinement ; Dini tören = Ritual ; Eski Çağ = Old Age ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Hititler = Hittites ; Ritüel = Ritual

Özet:
M.Ö. ikinci binyılda Orta Anadolu coğrafyasında ilk siyasi birliği kuran Hititler, Anadolu'da güçlü bir imparatorluk kurmuşlardır. Ayrıca kültürel, dinsel, sosyal ve siyasi olarak pek çok önemli faaliyetlerde bulunmuşlardır. Teokrasi ile yönetilen Hitit devletinde din çok önemli bir yere sahip olmuştur. Hititler devlet idaresinden, sosyal yaşamlarına, hukuki yapılarından topraktaki işleyişe kadar dinle iç içe geçmiş bir yaşantı ortaya koymuşlardır. Dinin her alanda etkili olduğu Hitit toplumunda din ve tanrı kültleri çok önemli olmuştur. Tanrılarını insan gibi algılayan Hititler, tanrılarının bir ruhu ve bedeni olduğunu düşünmüşlerdir. Bu yüzden insanların önem verdiği şeylerin tanrılar içinde önemli olduğuna inanmışlardır. Hititler, kirliliğin tanrıların öfkesine neden olacağını düşündüğünden kirlilik durumlarından kaçınmışlardır. Hititlerin temizliğe verdiği önem ile ilgili olarak hazırlanmış olan direktif metinlerinde temizlik kuralları ve tapınak çalışanlarının uyması gereken kurallar özellikle belirtilmiştir. Hititlerde temizlik daha çok dini manada kullanılmıştır. Dini olarak ele alınan temizlik konusu hem bedensel hem mekânsal hem de ruhsal olarak dikkat edilen bir husus olmuştur. Bu çalışma da Hititçe çivi yazılı belgelerden faydalanılarak Hititlerin dini inançları gereği tanrılarına duydukları saygı ve gösterdikleri önem neticesinde onların temizlik anlayışları ele alınmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Hitit, Dini Temizlik, Ritüel, Arınma, Anadolu.

Abstract:
The Hittites, who established the first political union in the Central Anatolian geography in the second Millenium BC, established a powerful empire in Anatolia. In addition, they have been involved in many important cultural, religious, social and political activities. Religion had a very important place in the Hittite state, which was ruled by a theocracy. The Hittites revealed a life intertwined with religion, from the state administration to their social life, from their legal structures to the functioning of the land. Religion and god cults were very important in the Hittite society, where religion was effective in all areas. The Hittites, who perceived gods as human beings, thought that their gods had a soul and a body. Therefore, they believed that the things that people care about are also important to the gods. The Hittites avoided situations of pollution because they thought that pollution would cause the anger of the gods. In the directive texts prepared regarding the importance given to cleanliness by the Hittites, the rules of cleanliness and the rules that the temple staff should follow are specifically stated. In the Hittites, cleaning was mostly used in a religious sense. The subject of cleanliness, which is considered religiously, has been a matter of attention both physically, spatially and spiritually. This study has tried to deal with the Hittite's understanding of cleanliness as a result of the respect and importance they show to their gods as a result of their religious beliefs by making use of Hittite cuneiform documents.
        		
Keywords: Hittite, Religious Cleansing, Ritual, Purification, Anatolia.