Tarihi kentlerin korunmasında kültür ve tabiat varlıklarını koruma kurulu kararlarının Edirne kenti örneğinde değerlendirilmesi
An investigation on the conservation decisions of the council of monuments for Edirne historical centre
Yazar: AYSUN EYÜBOĞLU ERŞEN
Danışman: DOÇ. DR. ŞADUMAN SAZAK
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Bölümü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Edirne-Kaleiçi = Edirne-Kaleiçi ; Kentsel koruma = Urban conservation ; Kültür varlıkları = Cultural properties

Özet:
Günümüzde tarihi kentlerin korunmasında; yasal düzenleme, planlama ve kentleşme, finansal kaynak yetersizliği, koruma bilincinin eksikliği ve kurumsal yapılanmadan kaynaklanan pek çok sorun yaşanmaktadır. Bu çalışmada kurumsal yapılanmadan kaynaklanan sorunlara ışık tutmak amacıyla ülkemizde 1983 yılında yapılandırılan, korumayan ilişkin uygulamalara yön veren Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurullarının yapısı ele alınmıştır. Bununla birlikte çalışmada; Kurulun almış olduğu kararların tarihsel kentlerin korunmasındaki etkisini Edirne kenti örneğinde irdelenmeye çalışılmıştır.Tezde aynı zamanda Türkiye' de kültür varlıklarının korunmasında; korumaya ilişkin uygulamalara yön veren Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurullarının mevcut yasalar çerçevesinde işleyişini irdelenmiş ve yeniden yapılandırma önerisi getirilmiştir. Çalışma kapsamında 1976-2006 döneminde Edirne kenti bütününde ve Kaleiçi sit alanında Edirne Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun aldığı kararlar incelenmiş ve karşılaştırmalı analizleri yapılmıştır.Çalışma dokuz bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; çalışmanın amacı ve yöntemi yer almaktadır. İkinci bölümde; korumaya ilişkin tanımlar, kavramlara yer verilmiş, koruma kavramının gelişimi ve yaşanan sorunlar değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde; Avrupa'da koruma kavramının gelişimi ve kurumsal yapılanma süreci ele alınarak, örgütlenmesini tamamlamış, tarihi kent korumada örnek oluşturan ülkelerden İngiltere, Fransa, Hollanda, Almanya ve İtalya incelenmiştir. Tezin dördüncü bölümünde; 1800-2006 yılları arasında Türkiye'de koruma olgusu ve kurumsal yapılanma değerlendirilmiştir.Beşinci bölümde; örnek çalışma alanı Edirne kenti ile Kaleiçi sit alanının tarihsel gelişimi incelenmiş, tezin araştırma metodolojisi verilmiştir. Altıncı bölümde; örnek çalışma alanı Edirne kent bütününde 1976-2006 döneminde Koruma Bölge Kurulu Tarafından Alınmış Kararlar kodlandırılarak yıllara ve dönemlere göre sayısal analizleri yapılmıştır. Yedinci bölümde; Örnek çalışma alanı Kaleiçi sit alanında 1976-2006 döneminde Koruma Bölge Kurulu Tarafından Alınmış Kararların yıllara ve dönemlere göre sayısal analizleri yapılarak değerlendirilmiştir. Sekizinci bölümde; Edirne kent bütünü ile Kaleiçi sit alanında 1976-2006 döneminde alınmış Kurul Kararlarının yıllarla ve dönemlere göre sayısal analizleri karşılaştırılmış, Kaleiçi sit alanında doku bozulmalarına yol açabilecek Kurul Kararlarının ada ve parsel ölçeğinde sayısal dağılımları irdelenerek değerlendirilmiştir. Dokuzuncu bölümde; Sonuç ve öneriler yer almaktadır.Anahtar Kelimeler: Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulları, Tarihi Çevre Koruma, Kentsel Koruma, Edirne, Sit alanı

Abstract:
Nowadays in the cities protection; a lot of problem is lived insufficient, protection of consciousness deficiency and orginating from institution structural. In this study culture and nature existences protection region of councils structure was concidered. That structured in our country in 1983 by aim to light the way for problems originating from institution structural. However in this study; Edirne city on example was investigated what was taken decisions of council the history cities in protectionan effect.The thesis, at the same time in Turkey culture existences in the protection; culture and nature existences protection region of councils that give a direction to protection existing legals application in the limitation proccesing was investigated and again structural a suggestion was brought. The study in contain, culture and nature existences protection region of council were examinationed where is whole Edirne city and Kaleiçi sit area and comparative analysis were made 1976-2006 in the term.The study consist of nine part. The first part; in the study aim and method is located in. The second part; protection related to definitions, concepts were allowed, protection in concept development and lived problems were evoluationed. The third part; The Europe an organize complated that consider in protection concept development and structural building process. England, France, Holland, Germany and Italy was investigated that example constituted countries that history city protection.The thesis in the fourth part; protection fact and structural building was evaluationed between 1800-2006 years in Turkey. The fifth part example study area was examinated which is Edirne city with Kaleiçi sit of area historical development. Research methodology of thesis was given. The sixth part; example study area was made a numerical analys according to years and terms by protection region councils was taken decisions in 1976-2006 term where is Edirne city.The seventh part; example study area was made a numerical analysis according to years and terms by protection region concils was taken decisions in 1976-2006 term where is Kaleiçi sit area. The eighth part; Edirne city completed with Kaleiçi sit area was comparatived a numerical analysis according to years and terms that was taken concil decisions in 1976-2006 term, concils decisions was evalutioned which coused at issue was messed up where Kaleiçi sit area in the island and parcel scale by investigated numerical distribution. The nineth part; result and suggestions is located.Keywords: The Council of Monuments, Cultural Properties, Conservation of Historical Environment; Urban-Related Conservation, Edirne, Sit area