Endemik Prangos abieticola aytaç & H.duman ve P. heyniae H.duman & M.F.watson türleri üzerine farmasötik botanik araştırmalar
Pharmaceutical botany studies on endemic prangos abieticola aytaç & h.duman and P. heyniae H. duman & M.F. watson species
Yazar: ESENGÜL KARAHİSAR
Danışman: PROF. DR. YAVUZ BÜLENT KÖSE ; PROF. DR. OSMAN TUGAY
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Botanik = Botany
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Apiaceae = Apiaceae ; Farmasötik botanik = Pharmaceutical botany ; Morfoloji = Morphology ; Palinoloji = Palinology ; Prangos abieticola = Prangos abieticola ; Prangos heyniae = Prangos heyniae ; Yağlar-uçucu = Oils-volatile

Özet:
Bu tez çalışmasında Prangos abieticola Aytaç & H.Duman ve P. heyniae H.Duman & M.F.Watson endemik türlerin karşılaştırmalı morfolojik, anatomik, palinolojik, mikromorfolojik, moleküler çalışmaları yapılarak ve uçucu yağ kompozisyonları belirlenerek, türlerin özellikleri ortaya konulmuştur. Morfolojik çalışmalarda, türlerin yaprak, çiçek, meyve gibi kısımlarının morfometrik ölçümleri verilmiştir. Anatomik çalışmalarda, türlerin ışın, pedisel, pedunkul, gövde ve meyve enine kesitlerinin yapıları incelenerek sonuçlar tablolar halinde sunulmuştur. Palinolojik çalışmalarda, ışık mikroskobu ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) kullanılmıştır. Polenlerin polar ve ekvatoral, kolpus genişliği ve uzunluğu, por genişliği ve uzunluğu ile eksin ve intin kalınlıkları ölçülmüş ve polen oranları hesaplanmıştır. Türlerin polen şekilleri perprolat, apertür tipi trizonokolporattır. Yüzey ornemantasyonu rugulattır. SEM çalışmaların da meyveler fotoğraflanmış ve farklılıklar tablo ile verilmiştir. Moleküler çalışmalar kapsamında Prangos Lindl. cinsine ait türler ve dış grup olarak da Bilacunaria aksekiensis A. Duran & B. Doğan kullanılmış ve sonuçlar değerlendirilerek filogenetik ilişkileri ortaya çıkarılmıştır. Bitkilerin, herba, çiçek durumu ve kökü ayrılarak kurutulmuştur. Bu kısımların uçucu yağları Clevenger apareyinde su distilasyonu yöntemiyle elde edilmiş, elde edilen bu uçucu yağların kimyasal bileşimi GK ve GK/KS ile analiz edilmiştir. Türlere ait analiz sonuçları tablolar halinde verilmiştir.

Abstract:
In this thesis study, comparative morphological, anatomical, palynological, micromorphological, molecular studies of Prangos abieticola Aytaç & H.Duman ve P. heyniae H.Duman & M.F.Watson which are endemic species were investigated compenatively in terms of their essential oil compositions were determined, and the characteristics of the species were revealed. In the morphological studies, the measurements of the parts of the species such as leaves, flowers and fruits were given. In anatomical studies, the structures of the ray, pedicel, peduncle, stem and fruit cross sections of the species were examined and the results were presented in tables. Light microscopy and scanning electron microscopy (SEM) were used in palynological studies. In palynological investigations pollens dimensions, sulcus length and width, por width and length, exine and intine thickness have been measured and pollen ratio calculated. Pollen shapes of the species were found as perprolate, their aperture types are trizonolcolporate. Pollen surface sculpturing patterns were determined as rugulate. In SEM studies, fruits were photographed and the differences were given in a table. Within the scope of molecular studies, species belonging to Prangos Lindl. genus and Bilacunaria aksekiensis A.Duran & B.Doğan as outgroup were used and their phylogenetic relationships were revealed by evaluating the results. It was established by separating the herb, inflorescence, and root of the plants. The essential oils of these parts were obtained by water distillation method in Clevenger apparatus, and the chemical composition of these essential oils was analyzed by GC and GC/MS. Analysis results of the species were given in tables.