Müze ziyaretçilerinin profillerinin ve deneyimlerinin belirlenmesi: Zeugma Müzesi örneği
Determination of the profiles and experiences of museum visitors: The example of Zeugma Museum
Yazar: ECEM TEZGEL
Danışman: PROF. DR. İSMAİL KIZILIRMAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Müzecilik = Museology ; Turizm = Tourism
Dizin: Deneyim = Experience ; Deneyimsel turizm = Experiential tourism ; Müzecilik = Museology ; Müzeler = Museums ; Profil = Profile ; Profil belirleme = Profile evaluation ; Zeugma = Zeugmas ; Ziyaretçiler = Visitors

Özet:
Bu tez çalısmasında, müze ziyaretçilerinin profillerinin ve deneyimlerinin belirlenmesi amacıyla tarama modelinde bir araştırma tasarlanmıştır. Araştırma evreni, Gaziantep Zeugma Müzesi'ni ziyaret eden yerli ziyaretçilerden oluşmaktadır. Araştırmada veriler, araştırmacı ve anketörler aracılığıyla 28 Nisan-06 Mayıs tarihleri arasında yüz yüze uygulanarak toplanmıştır. Araştırma kapsamında 549 adet kullanılabilir anket formu elde edilmiştir. Anket formu aracılığıyla elde edilen veriler, bilgisayar ortamında tasnif ve analiz edilmiştir. Veriler analiz edilirken öncelikle frekans dağılımlarına ve oranlara yer verilmiştir. Araştırma kapsamında geliştirilen hipotezler test edilirken ise parametrik hipotez testlerinden bağımsız çift örneklem t-testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Ayrıca çalışmada çok değişkenli istatistik analiz tekniklerinden biri olan faktör analizi kullanılmıştır. Elde edilen veriler; ziyaretçilerin cinsiyet ve medeni durum açısından dağılımlarının birbirine yakın ve her yaş grubundan bireylerden oluştuğunu, büyük bir kısmının ön lisans ve lisans mezunu olduğunu, kamu ve özel sektör çalışanlarının ziyaretçilerin % 50'sini oluşturduğunu ve ziyaretçilerin % 37,8'inin 4.000-6.000 ₺ arası gelire sahip olduğunu göstermektedir. Ziyaretçiler büyük çoğunlukla İstanbul, Ankara ve Gaziantep illerinde ikamet etmekte, ziyaretçilerin % 77,4'ü ziyaret esnasında Gaziantep'te geceleme yapmaktadırlar. Müzeye ilişkin bilgi kaynakları arasında internet ve aile ve arkadaş tavsiyesi ön plana çıkmaktadır. Müzeyi ilk kez ziyaret edenler büyük çoğunluktadır. Ziyaretçilerin % 58,6'lık kısmı müzeyi 1-2 saat içinde gezdiklerini belirtmişlerdir. 536 ziyaretçi müzeyi tanıdıklarına tavsiye edeceğini belirtirken, ziyaretçilerin % 80,6'sı beklentilerinin karşılandığını, % 65,'si ise müzeyi tekrar ziyaret edeceğini ifade etmiştir. 394 ziyaretçi müzedeki en etkileyici eser olarak "Çingene Kızı Mozaiği"ni belirtmişlerdir. Yapılan faktör analizi sonucu; eğlence ve kaçış, bağlılık, estetik, öğrenme, ilgi, saygınlık ve konfor ve sosyalleşme boyutları elde edilmiştir. Ayrıca bağımsız çift örneklem t-testi ve ANOVA analizi sonucunda çeşitli gruplar arasında farklılıklar tespit edilmiştir.

Abstract:
In this thesis, it was designed a survey model in order to determine the profiles and experiences of the museum. The population of the research consists of Turkish visitors who visit the Gaziantep Zeugma Museum. In the research, the data were collected by researcher and pollsters through face to face implementation of questionnaire between 28th of April and 6th of May. In the field research, 549 completed and valid questionnaire forms were obtained. The data obtained through the questionnaire were classified and analyzed on the computer. When the data are analyzed, frequency distributions and ratios are given first. Independent double sample t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) were used for the parametric hypothesis tests when hypotheses developed within the scope of the research were tested. In addition, factor analysis, which is one of the multivariate statistical analysis techniques, has been used in the study. The data obtained; in terms of gender and marital status are close to each other and from every age groups, a large part is the associate and undergraduate degree, public and private sector employees compose 50 % of visitors and 37,8 % of them have an income between of 4.000-6.000₺. Most of the visitors are residing in Istanbul, Ankara and Gaziantep, while 77,4 % are staying in Gaziantep during the visit. Internet and family and friends' advice are stand out among the sources of information. The first time visitors to the museum are the majority. 58,6 % of the visitors stated that they visited the museum within 1-2 hours. While 536 visitors indicated that they would recommend museum to their acquaintances, 80,6 % said they would be satisfied, and 65% said they would visit the museum again. 394 visitors mentioned "Gypsy Girl Mozaic" as the most impressive work in the museum. Entertainment and escape, commitment, aesthetics, learning, interest, respectability and comfort and socialization dimensions are obtained as a result of factor analysis. Furthermore, independent double-sample t-test and ANOVA analysis revealed differences between the various groups.