Erişkin bireylerin deri kanseri bilgi düzeyleri ve güneşten korunma davranışları
Adults' skin cancer knowledge and sun protection behaviors
Yazar: FİRDEVS DOĞAN DUYAR
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KÜRŞAT ŞAHİN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Deri hastalıkları = Skin diseases ; Deri neoplazmları = Skin neoplasms ; Farkındalık = Awareness ; Güneş ışığı = Sunlight ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Yetişkinler = Adults

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada erişkin bireylerin deri kanseri hakkındaki bilgi düzeyleri ve güneşten korunma davranışlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Kesitsel ve tanımlayıcı tipte online bir anket çalışmasıdır. Çalışma Ağustos-Eylül 2022 tarihleri arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesinde yürütülmüştür. Çalışmada veri toplama aracı olarak 46 sorudan oluşan anket formu kullanılmış olup 18 yaş üstü bireylere dağıtılmıştır. Anket formunda sosyodemografik verileri ve deri kanseri risk faktörlerini içeren 13 soru, deri kanseri bilgisini ölçen 25 soruluk Deri Kanseri ve Güneş Bilgi Ölçeği (DKGBÖ) ve güneşten korunma davranışlarını değerlendirmek için 8 sorudan oluşan Güneşten Korunma Davranış Ölçeği (GKDÖ) kullanılmıştır. 
BULGULAR: Çalışmaya toplamda 511 kişi katılmıştır. Katılımcıların DKGBÖ ortalama puanı 15,4±3,2; GKDÖ ortalama puanı 25,0±6,3 dür. Gençlerin, kadınların, eğitim düzeyi yüksek, açık ten renkli, güneşe maruziyeti kısa, kendi kendine deri muayenesi yapan ve kendini deri kanseri açısından riskli görenlerin bilgi düzeyi anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. En sık kullanılan güneşten korunma davranışı güneşten kaçınmaktır. Güneşten Korunma davranışı ise kadınlarda, eğitim durumu yüksek, ekonomik durumu iyi ve açık tenli bireylerde daha fazladır. Katılımcıların %17,4'ü kendi kendine deri muayenesi yaptığını belirtmiştir. Eğitim düzeyi yüksek olanlar ve kendisini riskli görenler daha fazla kendi kendine deri muayenesi yapmıştır. Deri kanseri hakkında en sık kullanılan bilgi kaynağı medya araçlarıdır. Aile hekimi tarafından bilgilendirilme oranı ise %8,9'dur.
SONUÇ: Bu çalışma ile erişkin popülasyonunda deri kanseri bilgisi ve güneşten korunma davranışlarının yeterli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Medya araçları ile toplum bilinçlendirilebilir fakat tıp doktorları tarafından verilen danışmanlık daha etkilidir ve yaygınlaştırılmalıdır.   
Anahtar Kelimeler: deri kanseri, güneşten korunma, bilgi, farkındalık

Abstract:
AIM: This study aimed to evaluate the knowledge levels and sun-protection behaviors of adults with skin cancer.
MATERIALS AND METHODS: This was a cross-sectional descriptive online survey. The study was conducted at Ondokuz Mayıs University Faculty of Medicine between August and September 2022. In this study, a questionnaire consisting of 46 questions was used as a data collection tool and distributed to individuals over the age of 18 years. In the questionnaire form, 13 questions, including sociodemographic data and skin cancer risk factors, the Skin Cancer and Sun Knowledge Scale (SCSKS) with 25 questions measuring skin cancer knowledge, and the Sun Protection Behavior Scale (SPBS) consisting of 8 questions were used to evaluate sun protection behaviors. 
RESULTS: A total of 511 participants participated in this study. The participants' mean SCSKS score was 15.4±3.2, and the mean SPBS score was 25.0±6.3. The level of knowledge of young people, women, those with a high education level, light skin color, and short exposure to the sun, who underwent skin self-examination and felt themselves at risk for skin cancer were significantly higher. The most common sun protection behavior is avoiding the sun. However, sun protection behavior is higher in women, individuals with high educational status, good economic status, and light-skinned individuals.  Of the participants, 17.4% stated that they had undergone skin self-examination. Those with higher educational levels and those who see themselves as risky have performed more skin self-examinations. Media is the most frequently used source of information on skin cancer. The rate of being informed by family physicians was 8.9%.
CONCLUSIONS: This study concluded that knowledge of skin cancer and sun protection behaviors is insufficient in the adult population. Public awareness can be raised with media tools, but counseling provided by medical doctors is more effective and should be expanded.
Keywords: skin cancer, sun protection, knowledge, awareness