Aihm kararları ışığı altında etkili ve etkin bir idari yargı denetimi
Effective and efficient judicial review of administration in the light of the jurisprudence of Echr
Yazar: JALE KALAY
Danışman: PROF.DR. METİN GÜNDAY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Türkiye'nin 1949 yılında üye oldugu Avrupa Konseyi'nin enönemli ve ilk eseri Avrupa nsan Hakları Sözlesmesi'dir. 1949 yılındaSözlesmenin 6. maddesi hazırlanırken, çalısma grubu çesitli sebeplerlevergi hukuku, askerlik hukuku ve takdir yetkisi gerektiren idari islemlerekonu kamusal alana ait idare hukuku konularını Sözlesme kapsamıdısında bırakmıstır.Toplumda olusan teknik ve sosyal degisimlere uyumlu olmaküzere, Sözlesmede yer alan hakları teorik ve soyut degil, pratik ve etkiliolarak ele aldıgını belirten AHM, 1970'lerden sonra, kamu hukukuuyusmazlıklarında Sözlesmedeki bir terime yönelik olarak kendisi ilesavunmayı yapan Devlet arasında yorum uyusmazlıgı olması halinde,bu hakkın niteliginin ?Yeknesak Avrupa degeri? olup olmadıgınınbelirlenmesi gerektigini vurgulamıstır.Mahkemenin Sözlesmenin kavramlarına kendine has yorumunuvermeye basladıgı tarihten sonra Sözlesmenin orijinal halinde yerverilmesine gerek görülmemis pekçok durumu dahil edebilmistir.AHS'nin 6. maddesinde belirtilen medeni hak ve yükümlülüklereMahkeme tarafından getirilen maddi tanımlamalar sayesinde,Sözlesmenin uygulama alanı içtihat yoluyla « otonom kavramlar » ileidari yargıya genisletilmistir.Bu arastırma ile idari yargıya iliskin uyusmazlıklarda Sözlesmenin6. maddesi kapsamında kabul edilen hakkaniyete uygun yargılamanınyapılacagı yargı organlarının olusumu, nitelikleri, çalısma usulü elealınmıstır. AHM'nin kamusal islemlerin denetim yolu idari yargılamanın,yasayla kurulmus, bagımsız ve tarafsız bir mahkemede, hakkaniyeteuygun, kamuya açık aleni bir durusmada, makul sürede yapılıpyapılmadıgını denetleme kriterleri ile degerlendirilmeleri incelenmistir.AHM'nin özellikle 6. madde kapsamında verdigi içtihatlarıdogrultusunda Türkiye'de yargı yolu açık idari islemlerin hukukauygunlugunu denetlemekle görevli idari yargı mercilerinin olusumu,üyelerinin nitelikleri, bu organların yaptıgı denetimin etkin veetkililiginin tahlil ve elestirisi yapılmıstır.

Abstract:
Le premier et le plus important oeuvre du Conseil de l?Europe dont laTurquie est membre depuis 1949, est la Convention Européenne des Droits del?Homme. Pendant les travaux préparatoires de l?article 6 de la Convention en1949, le Groupe de Travail a exclu du champ d?application de la Conventionpour le contentieux militaire, pour le contentieux fiscale et pour le contentieuxadministratif dont les sujets de la sphère publique, les procédures de natureadministrative et discrétionnaire.La CEDH affirmant que la Convention a pour but de protéger des droitsnon pas théoriques ou illusoires, mais concrets et effectifs pour avoirl?harmonisation avec les changements sociaux et techniques réalisées dansles sociétés, a confirmé après les années 1970, qu?il est nécessaire de qualifierla notion de droit, pour dégager en la matière « une notion européenneuniforme », lorsqu?il existe un conflit d?interprétation entre elle-même et legouvernement d?un Etat défendeur, à propos d?un terme de la Convention.A partir du moment où la Cour donne sa propre interprétation desnotions de la Convention, elle peut y faire entrer de nombreuses situations quin?étaient pas nécessairement prévues à l?origine. Grâce aux définitionsmatérielles données aux «contestations sur des droits et obligations enmatière civile» citées dans l?article 6, par la Cour, le champ d?application de laConvention en est substantiellement élargi par la voie de jurisprudence aucontentieux administratif par les « notions autonomes ».Par l?intermédiaire de cette recherche, on a examiné la procédure, lanature et l?organisation de l'organe juridictionnel compétente qui décideraéquitablement, publiquement et dans un délai raisonnable, sur descontestations des droits et obligations du contentieux administratif.On a analysé l?organisation et le fonctionnement de la juridictionadministrative compétente pour contrôler les décisions administratives faisantsujet au recours contentieux en Turquie, commenté et critiqué l?effectivité etl?efficacité de voie de recours faite par ces organes, selon la jurisprudence dela CEDH concernant particulièrement l?article 6.