Tip 1 diyabeti olan adölesanların annelerinin yaşadıkları sorunların belirlenmesi ve geliştirilen hemşirelik yaklaşımlarının etkinliğinin değerlendirilmesi
Determination of problems experienced by mothers of adolescents having type 1 diabetes and evaluation of efficacy of improved nursing approaches
Yazar: HANDAN BOZTEPE
Danışman: PROF. DR. HİCRAN ÇAVUŞOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Ergenlik = Puberty ; Problem envanteri = Problem inventory ; Sosyal destek = Social support ; Stresle başetme = Coping with stress

Özet:
Araştırma Tip 1 diyabeti olan adölesanların annelerinin yaşadıkları sorunların belirlenerek geliştirilen hemşirelik yaklaşımlarının etkinliğinin değerlendirilmesi amacıyla yarı deneysel olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemine Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Cebeci Hastanesi Çocuk Endokrin ve Metabolizma Ünitesi ve Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji ve Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrin Ünitesi'nde Tip 1 diyabet tanısıyla izlenen 23 adölesanın annesi alınmıştır. Veriler Demografik Veri Formu, Tip 1 Diyabetli Adölesana Sahip Annelerin Yaşadıkları Sorunlara İlişkin Veri Toplama Formu, Annelerin Diyabet Hakkındaki Bilgilerini Değerlendirme Formu, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Problem Çözme Envanteri ile toplanmıştır. Araştırmacı tarafından sorunların çözümüne yönelik bakım planı rehberliğinde yedi ev ziyareti yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde iki eş arasındaki farkın önemlilik testi, tekrarlı ölçümlerde varyans analizi ve Mc Nemar testi kullanılmıştır. Yapılan hemşirelik girişimleri sonucunda annelerin adölesanlarla yaşadıkları sorunların azaldığı ve Tip 1 diyabetle ilgili bilgilerinin artttığı belirlenmiştir. Ayrıca annelerin Stresle Başa Çıkma Ölçeği; kendine güvenli yaklaşım, iyimser yaklaşım ve sosyal destek arama yaklaşımı alt boyutları puan ortalamaları son ziyarette istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artmıştır (p<0.05). Annelerin çok boyutlu algıladıkları sosyal destek ölçeğinden aldıkları toplam ve tüm alt boyutlara ilişkin puan ortalamaları son ziyarette istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artmıştır (p<0.05). Araştırmadan elde edilen bu bulgular doğrultusunda, Tip 1 diyabetli adölesana sahip annelerinin bu dönemde yaşadıkları sorunlar yönünden değerlendirilmeleri ve hemşireler tarafından danışmanlık ve eğitim alarak desteklenmeleri önerilmiştir.Anahtar Kelimeler: Tip1 diyabet, çocuk hemşireliği, ebeveyn, başetme becerileri, sosyal destek, problem çözmeDestekleyen Kurumlar:H.Ü.B.A.B. (010D06401003).

Abstract:
The study was made as quasi-experimental in order to evaluate nursing approaches by determining issues experienced by mothers of adolescents having Type 1 Diabetes. Examples of the study are 23 mothers of adolescents followed up with diagnosis of Type 1 Diabetes in Ankara University Medical Faculty Cebeci Hospital Pediatric Endocrine and Metabolism Unit and Ankara Pediatrics, Hematology and Oncology Training and Research Hospital Endocrine Unit. Data is gathered through Demographical Data Form, Data Gathering Form Related to Issues Experienced by Mothers of Adolescents having Type 1 Diabetes, Evaluation Form Concerning Knowledge of Mothers on Diabetes, The Ways of Coping Inventory, Multi-dimensionally Perceived Social Support Scale and Problem Solving Inventory. Seven home visits were carried out with guidance of care plan focusing on solution of problems. Test on importance of difference between two spouses, variance analysis in repeated measurements and Mc Nemar test were used in data evaluation. As a result of nursing interventions, it was determined that mothers? problems experienced with adolescents were decreased and their knowledge on Type 1 Diabetes was increased. Furthermore, in The Ways of Coping Inventory, lower point averages of ?self- confident?, ?optimistic approach? and ?searching for social support? was statistically significant increased last visit measurements (p<0.05). Mothers? total point averages related to all sub-dimensions obtained from multi dimensionally perceived social support scale were statistically significant increased last visit measurements (p<0.05). In direction of findings obtained from the study, it has been recommended to evaluate mothers of adolescents having Type 1 diabetes in terms of problems experienced during this period and to support them by providing consultancy and training through nurses.Key Words: Type 1 diabetes mellitus, pediatric nursing, parent, coping skills, social support, problem solvingSupported by H.U.B.A.B. (010D06401003).