Meme kanserli hastalarda potansiyel ilaç etkileşimlerinin sıklığı ve risk faktörleri
Frequency and risk factors of potential drug interactions in breast cancer patients
Yazar: FATMA ACAR BAKIRHAN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN HARPUTLUOĞLU
İnönü Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Risk faktörleri = Risk factors ; İlaç etkileşimleri = Drug interactions ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Amaç: Meme  kanseri  kadınlarda en sık görülen kanserdir. Yaşamları boyunca her altı kadından birinde meme kanseri gelişme riski mevcuttur. Meme kanseri çoğunlukla ileri yaşlarda görülmektedir. Meme kanserli hastalar sitotoksik tedavi ile birlikte hormonal tedavi, komorbid hastalıklarının  tedavisi ve palyatif  tedavi amacıyla birçok ilaç kullanmaktadırlar. Hastalar kullandıkları bu çoklu tedaviler nedeniyle potansiyel ilaç etkileşimleri açısından risk altındadırlar. Çalışmamızda meme kanserli hastalarda potansiyel ilaç etkileşimlerinin sıklığını, şiddetini, klinik önemini ve risk faktörlerini değerlendirmeyi amaçladık.
Gereç?Yöntem: Çalışmaya Mayıs?Temmuz 2013 tarihleri arasında İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Turgut Özal Tıp Merkezi Hastanesi medikal onkoloji polikliniğinde ayaktan ve medikal onkoloji servisinde yatarak tedavi gören 200 meme kanserli hasta dahil edilmiştir. Hastaların demografik özellikleri, aldıkları kanser tedavisi, komorbid hastalıkları ve destek  tedavisi amacıyla kullandıkları ilaçları içeren bilgiler çalışma için hazırlanan anket formuna kaydedilmiştir. İnternet tabanlı   ''interaction checker '' programı olan www.medscape.com programı ile ilaç etkileşimlerinin saptanması ve ciddiyetine göre sınıflandırılması yapılmıştır.
Bulgular: Hastaların % 99' u kadın , % 1'i erkekti. Ortanca yaşları 51.26 idi.   Kullanılan ortanca ilaç sayısı 3 olarak bulundu.  Hastaların % 93.5' i poliklinik takipli hasta ve % 6.5' i yatan hastalardan oluşmaktaydı. Poliklinik takipli hastaların kullandıkları ortalam a  ilaç sayısı 3.47, ortalama ilaç etkileşim sayısı 1.58 iken serviste yatan hastaların  kullandıkları ortalama ilaç sayısı 5.15, ortalama ilaç etkileşim sayısı 4.58 olarak saptandı. Hastaların % 52' sinde en az bir komorbidite saptanmış ve hastaların %94' ü palyatif ilaç kullanmaktaydı. Komorbid hastalıklar değerlendirildiğinde % 22 hipertansiyon, %15.5 diyabetes mellitus saptandı. Komorbiditesi olan hastaların % 83.7' sinde potansiyel ilaç etkileşimi saptanmıştır. İlaç gruplarına göre değerlendirildiğinde % 68' inde antineoplastikler arası etkileşim, %14.5' inde komorbidite ilaçları arasında etkileşim saptanmıştır. Hastaların %80' inde en az bir potansiyel ilaç etkileşimi saptanmıştır. İlaç etkileşimlerinin % 72.5' i orta seviyede, % 20.1' i minör seviyede ve % 4.3' ü ciddi seviyede etkileşim olarak saptandı. Çok değişkenli analizde kullanılan ilaç sayısı, yatan hasta olmak ve komorbidite varlığının ilaç etkileşimlerini arttırdığı bulundu (p<0.01).
Sonuç: Meme kanserli hastaların yaşam süresi uzadığından ve çoğunlukla ileri yaşlarda görüldüğünden komorbid hastalıkları nedeniyle birçok ilaç tedavisi almaktadırlar. Meme kanserli hastalarda potansiyel  ilaç etkileşimleri sık görüldüğünden hastalara tedavi başlamadan önce kullandıkları ilaçlar sorgulanmalıdır.  Kullanılan ilaç sayısı, komorbidite varlığı ve yatan hasta olmak potansiyel ilaç etkileşimleri için belirlenen risk faktörleridir.
Anahtar Kelimeler: Meme Kanseri,  İlaç Etkileşimleri, Risk Faktörleri

Abstract:
Objective: Breast cancer is the most common cancer in women. Breast cancer is seen in one of every six women during their lifetime period. It's mostly seen at older ages. In addition to cytotoxic treatment, these patients use various medication for hormonal treatment, treatment of comorbid diseases and palliative treatment. Due to this polydrug treatment, patients are at high risk of potential drug interactions. In our study we aimed to evaluate frequency, severity, clinical importance and risk factors of drug interactions in breast cancer patients.
Material?Method: 200 breast cancer patients who applied to İnönü University Medical Faculty Turgut Özal Hospital's medical oncology inpatient and outpatient clinics are included to this study. Patient's demogrofical features, their treatment regimen, comorbid diseases and other medication being used in purpose of supportive treatment are gathered with a questionnaire. The web-based ''interaction checker '' programme, "www.medscape.com", is used to detect drug interactions and classify them in the order of importance.
Findings: %99 of all patients was female and %1 was male. Median age was 51.26. Median number of drugs that patietns use was found as 3. %93,5 of patients was outpatient and %6,5 of them was inpatient. Mean number af drugs that outpatients use was 3,47; and that inpatients use was 5,15. Also median drug interaction was 1,58 for outpatients and  4,58 for inpatients. At least one comorbidity was detected in %52 of all patients and %94 of patients were on palliative treatment. When these comorbid diseases are evaluated further, %22 of them found as hypertension and %15,5 of them found as diabetis mellitus. Potential drug interaction was identified in %83,7 of patients who have comorbidities. When drug groups are overwieved, %68 of interactions were between antineoplastics and %14,5 of them was between comorbidity drugs. %80 of patients had at least one drug  interaction. %72,5 of these interactions were moderate, %20,1 was minor and %4,3 was severe. Number of drugs used, being inpatient and existance of comorbidity were detected to increase drug interactions according to multivariate analysis (p<0.01).
Result: Breast cancer patients are using polydrug treatments due to their prolonged survial, their comorbid diseases and elder emergence of the disease. Potential drug interactions are commonly seen in these patients, therefore their entire medication regimen should be investigated before starting any treatment. Number of drugs that are being used, existance of comorbidity and being inpatient are the risk factors for drug interactions. 
Keywords: Breast cancer,  drug interactions, risk factors
?