Bir edebiyat dergisi olarak Büyük Doğu
Büyük Doğu (The great east) as a literary journal
Yazar: ŞULE ÇETİN
Danışman: PROF. DR. ALİ ŞÜKRÜ ÇORUK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Büyük Doğu dergisi = Büyük Doğu magazine ; Dergiler = Magazines ; Edebiyat dergisi = Literature magazine

Özet:
Tanzimat döneminden itibaren Batılılaşma çalışmalarının dergiler aracılığıyla edebiyata sirayetiyle birlikte Türk edebiyat anlayışı değişerek yeni bir şekil kazanmıştır. Necip Fazıl Kısakürek, 1943-1978 yılları arasında, 15 devreye ayrılan, günlük, haftalık ve aylık periyotlarda toplam 555 sayı çıkan Büyük Doğu dergisinde toplumun ve edebiyatın Tanzimat'tan beri geçirdiği değişimlere itiraz etmiştir.

Batılılaşmaya ve devlet rejimine muhalif, İslamî yayın politikası nedeniyle birçok kez kapatılan fakat ismini aldığı ideolojisini halka tanıtmak ve benimsetebilmek için her defasında tekrar yayın hayatına geri dönen Büyük Doğu dergisi bünyesinde yer alan sanatkârlar, edebî metinler ve yazıların sahip olduğu çeşitlilikten dolayı Cumhuriyet Dönemi edebiyat tarihi için önemli bir kaynak teşkil etmektedir. 

Büyük Doğu dergisinde şiir, hikâye, piyes, roman, hatırat ve fıkra türlerinde edebî metinler yayımlanmıştır. Türk edebiyatı, edebî dönem, edebî tür, sanatkâr ve dil kapsamında eleştirilmiştir. Türk edebiyatı dışında Eski Yunan, Fransız, Rus, İngiliz, İtalyan, Alman, Amerikan, Arap, Fars, Urdu ve Eski Mısır edebiyatlarına dair değerlendirmeler yapılmıştır. Türk ve Batı edebiyat aktüalitesi hakkındaki haberlere yer verilmiştir. Peyami Safa ve Marko Paşa dergisiyle polemikler yaşanmıştır.  Röportaj, anket ve yarışmalarla edebî isimlerin yakından tanınması amaçlanmıştır.

Siyasî ve fikrî yönü ön plana çıksa da edebiyat ve sanat alanında da geniş bir içeriğe sahip olan Büyük Doğu dergisinde tiyatro, müzik, resim, sinema, mimarî, heykel ve karikatür gibi sanat dalları konu edilmiştir. Bu çalışmanın ekler bölümünde derginin edebiyat ve sanat içeriğinin yazar adlarına ve imzalara göre indeksine yer verilmiştir.

Abstract:
With the entry of Westernization studies into literature through journals that began at the Tanzimat Reform Era, Turkish literature concept has changed and attained a new format. Between 1943-1978, Necip Fazıl Kısakürek had objected to the changes that society and literature underwent since the Tanzimat Reform Era in The Büyük Doğu Journal that was divided into 15 cycles and that was published in 555 volumes in daily, weekly, and monthly periods.

Büyük Doğu, which opposed westernization and the state regime, which was shut down many times but returned to broadcast its ideology to the public and have the public adapt it, presents an important resource for the Republican Period Literature due to the variety of artists, literature, and articles. Büyük Doğu had published literature such as poems, stories, plays, novels, memoirs, and anecdotes. Turkish literature was criticized within the scope of literary period, genre, artist, and language. Apart from Turkish literature, it also made assessments on Ancient Greek, French, Russian, English, Italian, German, American, Arabic, Persian, Urdu, and Ancient Egyptian literatures. It included news on the Turkish and Western literature actualities. Polemics were experienced with Peyami Safa and the Marko Paşa Journal. Interviews, surveys, and competitions aimed at having literary names known well.

With its political and intellectual aspect at the forefront, Büyük Doğu had a wide literature and artistic content. It covered theater, music, painting, cinema, architecture, sculpture, and caricature. This study includes the authors' names and signatures of the literature and artistic content based index.