Betonarme bir binanın deprem performansının farklı deprem yönetmeliklerine göre belirlenmesi
Determining the earthquake performance of a reinforced concrete building according to different earthquake regulations
Yazar: ESLEM KİRAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF BORU
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / İnşaat Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Betonarme binalar = Reinforced concrete buildings ; Deprem yönetmelikleri = Earthquake regulations

Özet:
Jeolojik konumu itibari ile deprem gerçekleşme olasılığı yüksek bölgede bulunan ülkemizde meydana gelen depremlerde ciddi düzeyde can ve mal kaybı yaşanmıştır. Olası depremlere karşı, teşkili söz konusu yeni teşkiledecek binaların depreme dayanıklı biçimde tasarlanması ve hali hazırda bulunan mevcut binaların ise deprem yükü etkisi altında incelenerek performans seviyesinin istenilen düzeyde olmaması durumunda yapısal güçlendirme, yıkım veya yeniden yapım alternatiflerinin değerlendirilmesi binanın deprem güvenliği anlamında oldukça önem taşımaktadır. Yeni yapılacak binaların yönetmelik koşullarına bağlı olarak depreme dayanıklı biçimde tasarlanması ve binanın tasarlanan projeye uyumlu, kusursuz bir şekilde uygulanması, mevcut binaların ise deprem güvenliğinin irdelenerek gerekli görülmesi durumunda yapısal anlamda güçlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Binada can güvenliğini sağlamak ve gerçekleşecek hasar seviyesini en aza indirgemek için binaların deprem yükleri etkisinde davranışını ve tepkisini değerlendirme gerekliliği ortaya çıkmaktadır. 

Yapıların deprem yükleri altında irdelenmesi amacıyla performansa dayalı tasarım teknikleri konuya basit bir çözüm üretmeye çalışmaktadır. Performansa dayalı tasarımda ATC-40, ASCE 71-41 ve TBDY-2018 gibi yönetmeliklerde ayrıntılı şekilde açıklanmıştır. Bu yönetmelik ve raporlar, analizin neticesinde yapı elemanlarında öngörülen hasar muhtemel hasar durumlarını ortaya koymak üzere ilgili performans  koşullarını ve hesaplama yöntemlerini açıklamaktadır. 

Bu çalışmada; yapımı 1975 yılına dayandığı bilinen iki katlı betonarme bir binanın, taşıyıcı sistemine ait malzeme ve dayanım değerlerinin belirlenerek statik röleve, beton örneği (karot) alma, donatı okuma (röntgen), beton sıyırma, zemin etüdü ve saha tespit çalışmalarının tamamı yapılarak bina statik modelinin oluşturulması ve mevcut bina modelinde TBDY-2018 ve ASCE 41-17 olmak üzere iki farklı yönetmelik çerçevesinde deprem performanslarının belirlenerek bina deprem performansının karşılaştırılması amaçlanmıştır. Belirtilen yönetmelikler arasındaki farkılıklar ve yönetmeliklerin performans değerlendirmesinde etken faktörler ortaya konmuş, belirtilen yönetmeliklere göre binanın performans analizi gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
In our country, which is located in a region with a high probability of earthquake occurrence due to its geological position, significant loss of life and property has been experienced in past earthquakes. In order to mitigate potential earthquakes, it is crucial to design new buildings in a earthquake-resistant manner and, for existing buildings, to assess their performance under seismic loads. If the performance level is found to be insufficient, options such as structural strengthening, demolition, or reconstruction need to be considered to ensure earthquake safety.

The new buildings should be designed to meet the requirements of the earthquake design codes and constructed flawlessly in accordance with the designed project to ensure their earthquake resilience. Evaluating the behavior and response of buildings under earthquake loads is essential to ensure human safety and minimize the level of damage in the event of an earthquake.

Performance-based design techniques aim to provide a straightforward solution for evaluating structures under earthquake loads. Various regulations and guidelines such as ATC-40, ASCE 41-17, and TBDY-2018 have detailed explanations on how to perform such evaluations. These codes and reports describe the relevant performance criteria and calculation methods to predict the potential damage scenarios in building elements based on the analysis results.

In this study, a two-story reinforced concrete building, which is known to have been constructed in 1975, is assessed. The material properties and strength values of the load-bearing system are determined through static survey, concrete core sampling, reinforcement examination, concrete scabbing, soil investigation, and on-site inspections. The static model of the building is then created, and the earthquake performance of the existing building is compared based on two different regulations: TBDY-2018 and ASCE 41-17.