2000 sonrası ilköğretim düzeyindeki fen bilimleri dersi öğretim programları kazanımlarının Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'ne göre incelenmesi (2005-2013-2017-2018)
Investigation of post-2000 primary science curriculum outcomes according to the Revised Bloom's Taxonomy (2005-2013-2017-2018)
Yazar: FİLİZ SAĞLAMÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YILMAZ SOYSAL
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / İlköğretim Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel talep = Cognitive demand ; Bloom taksonomisi = Bloom taxonomy ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu çalışmada 2000 yılından sonra Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından yayımlanan dört farklı İlköğretim Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programları kazanımları analitik ve bütüncül bir biçimde Yenilenmiş Bloom Taksonomisi (YBT) aracılığıyla incelenmiştir. Bu çalışma kapsamında bilişsel talep olgusu YBT bağlamında ve metodolojik ekseninde ele alınmıştır. Bu çalışma kapsamında incelenen öğretim programlarının, kazanım bazında analitik program bazında ise genel olarak, öğretmenlerin öğretimleri aracılığıyla öğrenenler için hangi bilişsel düzeylerde bilişsel talepler yaratarak, onların öğrenme fırsatlarına katkıda bulunabildiğinin derinlemesine nitel ve nicel bir betimlemesi gerçekleştirilmiştir. Temel inceleme ya da çözümleme parametreleri yıl, sınıf ve özellikle bilişsel talep olarak belirlenmiş ve işe koşulmuştur. 
Bu çalışmada amaç 2005-2013-2017-2018 yıllarındaki Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programları (FBDÖP) kazanımlarının bilişsel talep düzeylerinin YBT' ye göre "yıl" ve "sınıf düzeyi" değişkenleri açısından incelenmesi ve incelenen kazanımların bilişsel talep düzeylerinin belirlenmesiyle programların öğrenenlerde hangi düzeylerde bilişsel talepler yaratmayı hedeflediğinin tespit edilmesidir. Araştırmada temel nitel araştırma yaklaşımlarından biri olan doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Veriler, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı sayfasından, 1927 yılından günümüze kurul kararları incelenerek, karar numaralarına ulaşıldıktan sonra elde edilmiştir. Dokümanların tamamına formal ve informal şekilde ulaşılmıştır. Araştırmada toplam 1514 İlköğretim Fen Bilimleri Dersi kazanımı, uzman görüşleri alınarak incelenmiş; bulgular içerik analizi yöntemi ile derinlemesine ele alınmıştır. 
Araştırma sonucunda 2013 yılı öğretim programından itibaren kazanımlarda nicel olarak sadeleşmeye gidildiği görülmüştür. 2005 FBDÖP' nda toplam 591 kazanım, 2013 programında 320 kazanım, 2017 programında 310 kazanım, 2018 programında ise 293 kazanım sayılmıştır. Ayrıca 3, 4 ve 5. sınıflardaki kazanım sayıları 6, 7 ve 8. sınıflardaki kazanımlardan daha azdır (2013-2017-2018 FBDÖP). Tüm programların sınıf temelli incelendiği bulgularda, YBT' nin bilişsel talep basamaklarından çoğunlukla "anlama" ve "uygulama" basamaklarında yoğunlaştığına ulaşılmıştır. 2005 FBDÖP' de tüm sınıflarda en çok kodlanan bilişsel talep basamağı "uygulama" basamağıdır (6. sınıf=%35,9; 7.sınıf=%41,6; 8. sınıf=%38,07). Yıl temelli incelenen programlarda ise 6. , 7. ve 8. sınıflarda YBT' nin üst biliş basamaklarına daha çok yer verildiğine ulaşılmıştır. 2013 programında 3. sınıfta değerlendirme ve yaratma üst biliş basamakları toplamı %7,14 iken, bu oran 7. sınıfta %17,32, 8. sınıfta ise %19,23 olarak elde edilmiştir. FBDÖP' de yer alan kazanımların Yenilenmiş Bloom Taksonomisi açısından incelenmesine yönelik araştırmaların az olması ve derinlemesine olmaması, kazanımların bilişsel talep durumunun belirlenmesine yönelik çalışmalara ihtiyaç duyulması, bu araştırmayı önemli kılmaktadır. Çalışmanın sonucunda elde edilen bilişsel talep boyutları göz önünde bulundurularak program geliştirme çalışmaları sürdürülebilir. Ayrıca program değerlendirme çalışmalarında araştırmanın bulgularından yararlanılabilir. 

Anahtar kelimeler: öğretim programı, fen eğitimi, yenilenmiş Bloom taksonomisi, bilişsel talep

Abstract:
In this study, the achievements of four different Primary Science Course Curriculum published by the Board of Education after 2000 were analyzed analytically and in a holistic manner through the Revised Bloom Taxonomy (YBT). In this study, the phenomenon of cognitive demand is handled in the context of YBT and its methodological axis. Within the scope of this study, an in-depth, qualitative and quantitative description of the curricula on the basis of outcome based on the analytical program, in general, by creating cognitive demands for learners at which cognitive levels through their teaching, can contribute to their learning opportunities, has been made. The basic analysis or analysis parameters are determined as year, class and especially cognitive demand and put into practice. The aim of this study is to examine the cognitive demand levels of the Science Curriculum (FACS) achievements in the years 2005-2013-2017-2018 in terms of "year" and "grade level" variables according to YBT, and by determining the cognitive demand levels of the examined gains, the cognitive levels of the programs in learners. determining that it aims to create demands.
Document analysis method, which is one of the basic qualitative research approaches, was used in the research. The data were obtained from the Board of Education page, after examining the decisions of the board from 1927 to the present and reaching the decision numbers. All documents have been accessed both formally and informally. In the research, the achievements of 1514 Primary Science Course in total were examined by taking expert opinions; The findings were discussed in depth using the content analysis method.
As a result of the research, it has been seen that since the 2013 curriculum, there has been a quantitative simplification in the acquisitions. A total of 591 gains in 2005, 320 gains in the 2013 program, 310 gains in the 2017 program, and 293 gains in the 2018 program were counted. In addition, the number of acquisitions in the 3rd, 4th and 5th grades is less than the gains in the 6th, 7th and 8th grades (2013-2017-2018 SAC). In the findings where all the programs were examined on a class basis, it was found that YBT mostly concentrated on the "comprehension" and "application" stages of the cognitive demand stages. In 2005 FACS, the most coded cognitive demand step in all grades is the "application" step (6th grade = 35.9%; 7th grade = 41.6%; 8th grade = 38.07%). In the year-based programs, it was found that in the 6th, 7th and 8th grades, the metacognitive levels of YBT were included more. In the 2013 curriculum, the total of assessment and creation metacognitive levels in the 3rd grade was 7.14%, while this rate was 17.32% in the 7th grade and 19.23% in the 8th grade. The fact that there are few and no in-depth studies to examine the gains in FIMP in terms of the Renewed Bloom Taxonomy and the need for studies to determine the cognitive demand state of the gains make this research important. Program development studies can be continued considering the cognitive demand dimensions obtained as a result of the study. In addition, the findings of the research can be used in program evaluation studies.

Keywords: curriculum, science education, revised Bloom's taxonomy, cognitive deman