Gelişimsel pediatri polikliniklerine başvuran ebeveynlerin rutin periyodik çocuk muayeneleri ve çocuk gelişim basamakları hakkında bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Assessment of parental knowledge levels on routine periodic child examinations and child development milestones among parents attending developmental pediatrics clinics
Yazar: UĞUR SELÇUK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÇELİK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Rutin periyodik çocuk sağlığı muayenesi; sağlıklı bebek veya çocukların, fizik muayene ve tarama testleri ile sağlık eğitimi ve danışmanlık yoluyla iyilik halinin devamını sağlamak amacıyla yapılan düzenli sağlık kontrolleridir. Bu muayenelerde bütün çocukların; büyüme ve gelişme takipleri yapılır, çocukluk çağı aşıları yapılır, sık görülen çocukluk çağı hastalıklarının taramaları yapılır, sağlık durumları irdelenir, koruyucu hekimliğin ön planda olduğu sağlık hizmetleri sunulur. Rutin periyodik çocuk sağlığı muayenelerinde amaç sağlığı sürdürmek, sakatlıkların engellemek ve bebek ve çocuk ölümlerini en aza indirmektir. Bu çalışmada Ankara
Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gelişimsel Pediatri Polikliniğine başvuran ebeveynlerin rutin periyodik çocuk sağlığı muayeneleri hakkındaki bilgi, tutum ve görüşlerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi, gelişimsel pediatri polikliniğine 01.02.2023-28.02.2023 tarihleri arasında ayaktan başvuran 18 yaş üzeri, iletişim engeli olmayan ve psikiyatrik rahatsızlığı bulunmayan ebeveynler çalışmaya dahil edildi. 221 katılımcıya sosyodemografik veriler ve bilgi düzeyi ölçen sorulardan oluşan anket uygulandı. Araştırma boyunca toplanan veriler, IBM SPSS (International Business Machines Statistical Package for Social Sciences) programı ile analiz edildi. İstatistiksel olarak p<0,05 değeri anlamlı
kabul edildi.

Bulgular: Çalışmaya %67'si kadın, %33'ü erkek olmak üzere toplam 221 ebeveyn katıldı. Ebeveynlerin %57,9'u üniversite mezunu, %62,0'sinin geliri giderine eşit, %82,8'i ilde yaşamaktadır. Ebeveynlerin %86,4'ü aile hekimi izlemlerine çocuğunu eksiksiz getirmiş, %99,1'inin izlemleri normal seyirdedir. Ebeveynlerin %83,3'ü aile hekiminin, çocuk doktorunun izlemlerle ilgili yeterli bilgi verdiğini,
%29,0'u izlemlere vakit ayırmakta zorlandığını, %81,0'i izlemlerin yeterli olduğunu, %96,8'i izlemlerin yapılmasının gerekli olduğunu belirtmiştir. Ebeveynlerin %81,0'i izlem öncesi bilgi sahibi olmak için çaba gösterdiğini belirtmiş, %52,9 oranla en çok bilgi edinilen kaynak internettir. Anne sütü ve tamamlayıcı beslenme önerileri, tarama programları ve proflaktik destek tedavileri ebeveynlerin en çok bilgi sahibi olduğu konular olmuştur. İnfantile kolik, emzik kullanımı, çocuklarda tuvalet eğitimi ve sünnet yaşı ile ilgili olan ifadelerde bilgi düzeyi düşük bulunmuştur.

Sonuç: Ailelerin çocukluk çağı muayeneleri hakkında farkındalıklarının yeterli olmadığı anlaşılmıştır. Aynı zamanda babaların bilgi düzeylerinin annelere göre daha düşük olduğu, eğitim durumu düşük olan ebeveynlerin bilgi düzeyi daha düşük olarak bulundu. Bu çalışmada, ebeveynlerin çocukluk çağı periyodik muayeneleri ile ilgili yeterli düzeyde bilgi sahibi olmadıkları, aile hekimlerinin yaptıkları işler konusunda aileleri yeterince bilgilendirmedikleri sonucu çıkmıştır.

Anahtar kelimeler: Sağlam çocuk, gelişimsel pediatri, sağlık okuryazarlığı

Abstract:
Aim: The routine periodic child health examination aims to ensure the ongoing well-being of healthy infants or children through physical examinations, screening tests, health education, and counseling. These examinations involve monitoring the child's growth and development, administering childhood vaccinations, screening for common childhood illnesses, assessing their overall health status, and providing preventive healthcare services. The goal of routine periodic child health examinations is to maintain health, prevent disabilities, and minimize infant and child mortality. This study aimed to determine the knowledge, attitudes, and opinions of parents who visited
the Developmental Pediatrics Clinic at Ankara Training and Research Hospital regarding routine periodic child health examinations.

Materials and Methods: Parents over the age of 18 who visited the Developmental Pediatrics Clinic at Ankara Training and Research Hospital as outpatients between February 1, 2023, and February 28, 2023, and who did not have communication disabilities or psychiatric disorders were included in the study. A total of 221 participants completed a questionnaire consisting of sociodemographic data and
questions assessing their level of knowledge. The data collected during the research were analyzed using the IBM SPSS (Statistical Package for Social Sciences) program. A p-value of <0.05 was considered statistically significant.

Results: A total of 221 parents participated in the study, with 67% being female and 33% being male. Among the parents, 57.9% were university graduates, 62.0% had income equal to their expenses, and 82.8% resided in the same city where the study took place. Of the parents, 86.4% brought their children for regular follow-ups with the family physician, and 99.1% reported that the follow-ups were proceeding normally. Regarding the information provided during the follow-ups, 83.3% of parents
stated that the family physician and pediatrician provided sufficient information. However, 29.0% of parents found it challenging to allocate time for follow-ups. Additionally, 81.0% of parents believed that the follow-ups were adequate, and 96.8% expressed that the follow-ups were necessary.
In terms of acquiring information, 81.0% of parents indicated that they made an effort to be informed before the follow-ups. The internet was the most common source of information, with 52.9% of parents relying on it. Parents were found to have the highest level of knowledge regarding recommendations for breastfeeding, complementary feeding, screening programs, and prophylactic support treatments. However, their knowledge level was lower regarding topics such as infantile colic, pacifier usage, toilet training in children, and the appropriate age for circumcision.

Conclusion: The study revealed that parents have insufficient awareness regarding childhood periodic examinations. It was also found that fathers have lower levels of knowledge compared to mothers, and parents with lower educational levels have lower knowledge levels as well. The findings indicate that parents lack sufficient knowledge about childhood periodic examinations and that family physicians are not adequately informing families about their work.

Keywords: Healthy child, Developmental pediatrics, Health literacy