Türkiye'de siyasetin finansmanı
Financing of politics in Turkey
Yazar: TUNCER ÖZYAVUZ
Danışman: PROF.DR. İBRAHİM KABOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Hukuk = Law ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Seçimde, serbest ve etki altına alınmamıs seçmen iradesine geçerlilik tanınabilmesinin önkosullarından biri de ?seçimin finansmanı?dır. Artık günümüzde bir seçimin demokratik veadil seçim olup olmadıgının tespitindeki kriterlerden birisi de finansmanının mesru ve saydamolup olmadıgı ile ölçülmektedir.Siyasi partilerin gelir kaynakları SPK'nun 61. maddesinde ?gelirler ve kaynakları? baslıgıaltında tahdidi olarak sayılmıs olup, bu maddeye göre partiler toplam on kalemden olusan birgelir çesidine sahiptir. Bunlar: Parti üyelerinden alınacak giris aidatı ile üyelik aidatı; partilimilletvekillerinden alınacak milletvekilligi aidatı; (milletvekili, belediye baskanlıgı, belediyemeclis üyeligi, il genel meclisi üyeligi) aday adaylarından alınacak özel aidat; parti bayragı,flaması, rozeti ve benzeri rumuzların satısından saglanacak gelirler; parti yayınlarının satısbedelleri; üye kimlik kartlarının ve parti defter, makbuz ve kagıtlarının saglanmasıkarsılıgında alınacak ücretler; parti tarafından düzenlenen balo, eglence ve konserfaaliyetlerinden saglanan gelirler; parti mal varlıgından elde edilecek gelirler; bagıslar;devletçe yapılan yardımlardır.1982 Anayasası'ndaki ilk düzenleme ise 1995 yılında yapılmıstır. Gerçekten de, 23.07.1995tarihinde kabul edilen 4121 sayılı yasa ile Anayasa'nın 68. maddesinin son fıkrasına ?siyasipartilere, Devlet, yeterli düzeyde ve hakça mali yardım yapar. Partilere yapılacak yardımın,alacakları üye aidatının ve bagısların tabi oldugu esaslar kanunla düzenlenir? hükmüeklenerek, hazine yardımı bir anayasa kuralı haline getirilmistir. 1982 Anayasası 1995 yılındadegistirilerek, partilere yapılan hazine yardımı anayasal bir kural haline getirilmesine ragmen,SPK'nda gerekli düzeltmeler henüz yapılmadıgı için Maliye Bakanlıgı mevcut kanunhükümlerini uygulamaktadır.Siyasi partilerin finansmanı konusunda Türk mevzuatının önemli eksikliklerinden birisi deseçim kampanyası gelir ve giderlerinin etkin yollarla kamuoyuna açıklanması zorunlulugunundüzenlenmemis olmasıdır. Anayasa Mahkemesi'nin yaptıgı mali denetim sonucu ResmiGazete'de yayınlanmasının, yukarıda ayrıntıları ile açıklandıgı gibi hem bu denetim yolununetkin olmaması, geç sonuçlanması, gerçeklerle örtüsmemesi nedeniyle farklı bir uygulamanıngetirilmesi zorunlulugu vardır. Örnegin Yunanistan'da devlet yardımı alan partilerinhesaplarının her yıl günlük iki gazetede yayınlanması gibi bir düzenleme bu sorununçözümünde etkili olabilir.Demokratik siyasal sistemin saglıklı sekilde islemesi için, sistemin aktörleri olan siyasipartilerin, hükümetin ve Meclisin itibar ve halkın güvenini kazanmaları kaçınılmaz birzorunluluktur. Bunun için de, öncelikle Siyasi Partiler Kanunu'nda yapılacak düzenlemelerle,siyasi partilerin ekonomik (finans) kaynaklarında açıklık, saydamlık getirilmesi; seçimharcamalarının hem partiler hem de adaylar için kayıtlı hale getirilerek seffaflastırılması;seçim finansmanlarının demokratik, objektif bir denetim ve gözetim sistemine baglanmasıgerekmektedir.

Abstract:
In election, one of the preconditions of being acceptable in free and not influencedelector?s will is also financing of politics. In these days, one of the criterion to provewhether an election is democratic and fair or not is measured with the financing?s beinglegal and clear or not.The sources of income of the political parties are admitted limited SPK?s(Political Parties Legislate) 61. article of code under the heading of `incomes andresources? and according to this article the parties have a kind of income which iscomprised with 10 items. These are; admission and membership contributions takenfrom the members of party; the contributions taken from deputies; (deputy, the office ofthe mayor, the membership of municipal assembly, the membership of provincialcouncial) the special contributiıns taken from the pre-candidates; the incomes which willbe supplied with the selling of the party?s flag, signal flag, rosette and such kind ofthings; the sale values of party publication; the costs taken on the condition of supplyingmember identity card and party register, receipt and papers; the incomes supplied fromthe ball, entertainment and concert that are organized by the parties; the incomes whichwill be available from the assets; donations, aids made by government.The first arrangement in 1982 Constitution was made in 1995. In fact, in23.07.1995 with the admitted law code numbered 4121 adding the judgement,`Government supplies fair and enough financial help to the political parties. The aidsthat will be made to the parties, the membership contribution that the parties will takeand the facts that the donations are liable to, are regulated with law.? the exchequer aidis turned into a constitution rule. Although, the exchequer aid that is made to the partiesis turned into a constitution rule, with the changes in 1982 Constitution in 1995, as thenecessary regulations have not been made in SPK, Ministry of Finance is applying thepresent law decisions.One of the most important deficiency of Turkish Legislation about the financingof political parties is being unarranged of the obligatory explanation of the electioncampaign?s incomes and expenditures to the public opinion effectively. Because of thepublication of the financial inspection, which is made by Constitution Law Court, in TheOfficial Gazette, this control?s being uneffective, late resulted, not being suitable to therealities, there is an obligatory to use a different application. For example, in Greece,like a regulation that the publication of the accounts of parties, which take help fromGovernment, in two daily newspapers every year, can be effective to solve this problem.To continue a regular democratic political system, it is an unavoidable obligationto gain esteem and the confidence of people for political parties, Government andassembly that are the actors of the system. To make this a real, it is necessary to makethe economical resources of the political parties clear; to make the election expendituresdeficit for both parties and candidates; to bound the financing of election to democratic,an objective control and supervision system, with the regulations made in SPK