Ehl-i Sünnet akâidinin oluşumunda Âmentü metninin tarihsel gelişimi
Historical development of the text of the credit in the formation of the Ahl-i Sunna credit
Yazar: ALİ METİN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ŞIK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
İlk insan ve peygamber olan Hz. Âdem'den son peygamber olan Hz. Muhammed'e kadar bütün elçiler hiçbir değişikliğe mahal vermeden Tanrı'nın muhatap aldığı insanlara Tevhid inancını tebliğ etmiştir. Bu bağlamda Hz. Âdem'in bireyleri ve toplumu çağırdığı inanç ile Hz. Muhammed'in davet ettiği inanç arasında herhangi bir değişiklik bulunmamaktadır. Zira iman esasları beşerî müdahaleden uzak kaldığında zamana ve mekâna göre değişkenlik göstermez. Bu bağlamda İbrahimî dinlerden Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam, Tanrı tarafından Tevhid inancının ortak ilke olarak belirlenmesiyle insanlara farklı elçiler aracılığıyla gönderilmiştir. Söz konusu Tevhid inancının beşerî unsurlar nedeniyle dinin inananları tarafından tahrifata uğratılması dinlerin birbiri ardına gelmesine sebebiyet vermiştir. Tanrı, muhatabı olan insana inanılması zaruri olan ilkeleri kutsal kitaplarla bildirmiş ve örnek teşkil etmesi açısından elçiler göndermiştir. Elçilerin vefatıyla birlikte Tanrı ile irtibatı kısıtlı hale gelen dindarlar tecrübe ettiği siyasi, sosyal ve kültürel olaylar karşısında dinin ıslah ve ihya etmeyi amaçladığı geçmiş toplum kabullerini tekrar gündeme getirmişlerdir. Eskiye nazaran insanların benimsemiş olduğu bu unsurlar dinî bir boyut kazanmış ve siyasi-itikâdî kitleler tarafından dinin asıllarından kabul edilerek metinleşmiştir. Yahudi, Hıristiyan ve İslam dinlerinin özü itibariyle aynı olmasına rağmen ayrışması ve birbiri yerine ikâme edilmesi söz konusu dinlerin iç dinamiklerinde de etkili olmuş ve dinin içinde de farklılaşmalar yaşanmıştır. Bu bağlamda Allah, Kur'an'da İslam'ın temel inanç esaslarını bildirmesine rağmen siyasi ve ictimai olaylara dinî anlam yüklemek Müslümanları da tıpkı Ehl-i Kitap mensupları gibi ayrıştırmıştır.
Tevhid ortak paydasında bulunmasına rağmen insanlar tarih boyunca ortaya koydukları Âmentüler neticesinde birbirlerini din dışına itmiş ve ötekileştirmiştir. İbrahimî dinlerin erken dönemlerinde gelişen sosyal ve siyasi hadiseleri araştırmak, inanç ilkelerinin yalnızca Allah tarafından belirlenebileceğini ortaya koymak, beşerî saikler neticesinde teşekkül eden ve iman ögesi haline gelen unsurların gayr-i ilâhi olduğunu saptamak bu bağlamda önem arz etmektedir.

Abstract:
The first human being and prophet, Hz. The last prophet from Adam, Hz. All messengers until Muhammad conveyed the belief of Tawhid to the people whom God addressed, without leaving any changes. In this context, Hz. With the faith that Adam called individuals and society to, Hz. There is no change in the belief that Muhammad invited. Because the principles of faith do not vary according to time and place when they are away from human intervention. In this context, the Abrahamic religions Judaism, Christianity and Islam were sent to people by God through different messengers, with the belief of Tawhid as a common principle. The distortion of the belief in Tawhid by the believers of the religion due to human factors has caused religions to come one after another. God communicated the principles that must be believed to the human being through the holy books and sent messengers to set an example. Religious people, whose communication with God became limited after the death of the messengers, brought up the past social acceptances that religion aims to reform and revive in the face of the political, social and cultural events they experienced. Compared to the past, these elements that people have adopted have gained a religious dimension and have been accepted as one of the origins of religion by the political-faith masses and become a text. Although the Jewish, Christian and Islamic religions are essentially the same, their separation and substitution have also affected the internal dynamics of these religions, and differentiation has occurred within the religion. In this context, although Allah reveals the basic principles of belief in Islam in the Quran, attributing religious meaning to political and social events has differentiated Muslims, just like the members of the People of the Book.
Although Tawhid is the common denominator, people have pushed each other out of religion and alienated each other as a result of the Creeds they have put forward throughout history. In this context, it is important to investigate the social and political events that occurred in the early periods of Abrahamic religions, to reveal that the principles of faith can only be determined by God, and to determine that the elements that were formed as a result of human motives and became elements of faith are non-divine.