Postyapısalcılık bağlamında Queer teori ve din
Queer theory and religion in the context of poststructuralism
Yazar: MUSTAFA YÜCEL
Danışman: DOÇ. DR. HİCRET KİRAZ TOPRAK
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / İslami Araştırmalar Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
1990'lı yıllarda Feminist hareket içinde ortaya çıkan Queer, zamanla sosyal bilimlerde bir kuram olarak gelişmiştir. Queer teori, postyapısalcı söyleme dayanarak felsefi ve sosyolojik bir zemin üzerinde inşa edilmiştir. Queer'in teorisyenlerinden biri, hatta kurucusu olarak kabul edilen Judith Butler'ın kitapları ve söylemleriyle şekillenen Queer, kamusal görünürlüğünü artırdığı günümüzde daha fazla akademik çalışmaya konu olmaya başlamıştır. Bir hareket olarak Queer, akademiden sanata, medyadan mimariye kadar pek çok alanda kendine bir alan ve söylem inşa etmektedir. 
Queer teorisyenleri son yıllarda "din" olgusu üzerinde de durmaktadır. Özellikle Derrida'nın postyapısalcılık düşüncesinden edindiği "yapısöküm" ve Judith Butler'ın akıl hocası konumunda bulunan Foucault'nun "özne" ve "cinsiyet" kavramlarına getirdiği yeni bakış açıları Queer teorisyenlerinin din temelli çözümlemelerinde etkili olmaktadır.
Bu tezde Quuer teori ve din ilişkisi postyapısalcılık bağlamında ele alınmaktadır. Feminizmden başlayarak Queer teorinin gelişim süreci incelenmekte ve bu sürecin toplumsal cinsiyet ve eş cinsellik kavramlarıyla ilişkisi ele alınmaktadır. Nihai noktada gelinen noktanın çatı bir kavram olarak kullanılan "Queer" olduğu ifade edilmiştir. Queer'in postyapısalcı yapısı Butler özelinde ele alınarak işlevlerine değinilmiştir. Kimlikleri reddeden, sabit olan her şeyi sorgulayan ve buna karşı çıkan yapısıyla cinsiyeti sorunlaştıran bir teori olduğu vurgulanmıştır. 
Son olarak postyapısalcı düşüncenin dine yaklaşımı ele alınmıştır. Hakikati reddeden, sabiteyi yok sayan düşünürlerin, din ve queer ilişkisine nasıl baktığı incelenerek iki olgunun bir aradalığı dinlerin söylemleri çerçevesinde sorunlaştırılmıştır. Sonuç itibariyle bu iki olgunun bir araya gelmesinin imkansız bir kimliksizlik hali olduğu, dinlerin söylemi ile Queer'in söyleminin ortak bir zeminde bulunamayacağı ifade edilmiştir.

Abstract:
Queer, which emerged within the Feminist movement in the 1990s, has developed as a theory in social sciences over time. Queer theory is built on a philosophical and sociological ground based on poststructuralist discourse. Shaped by the books and discourses of Judith Butler, who is considered one of the theorists and even the founder of Queer, Queer has started to be the subject of more academic studies today as it has increased its public visibility. Queer as a movement constructs a space and discourse for itself in many fields from academia to art, from media to architecture. 
Queer theorists have also emphasized the phenomenon of "religion" in recent years. Especially Derrida's "deconstruction" from poststructuralism and Judith Butler's mentor Foucault's new perspectives on the concepts of "subject" and "gender" are effective in the religion-based analysis of Queer theorists. 
In this thesis, the relationship between Queer theory and religion is discussed in the context of poststructuralism. Starting from feminism, the development process of Queer theory is examined and the relationship of this process with the concepts of gender and homosexuality is discussed. At the end, it is stated that the point reached is "Queer", which is used as an umbrella concept. The poststructuralist structure of Queer is discussed in the context of Butler and its functions are mentioned. It is emphasized that it is a theory that problematizes gender with its structure that rejects identities, questions everything that is fixed and opposes it. 
Finally, the approach of poststructuralist thought to religion is discussed. By examining how thinkers who reject the truth and ignore the fixed look at the relationship between religion and queer, the coexistence of the two phenomena is problematized within the framework of the discourses of religions. As a result, it is stated that the coming together of these two phenomena is an impossible state of non-identity and that the discourse of religions and the discourse of Queer cannot be found on a common ground.