Tip 2 diyabetes mellitus hastalarına verilen planlı eğitimin hastaların tutumlarına, iyilik hallerine ve metabolik kontrol değişkenlerine etkisi
The effect of planned education given to the patients with type 2 diabetes mellitus on the attitudes, well-being and metabolic control variations of patients
Yazar: SİBEL KARACA SİVRİKAYA
Danışman: Y.DOÇ.DR. SEHER ERGÜNEY
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
ÖZETTip 2 diyabetes mellitus hastalarına verilen planlı eğitimin hastaların tutumlarına,iyilik hallerine ve metabolik kontrol değişkenlerine etkisiAraştırma, Tip 2 diyabetes mellituslu hastalara uygulanan planlı diyabeteğitiminin hastaların tutumlarına, iyilik hallerine ve metabolik kontrol değişkenleriüzerine etkisini araştırmak amacıyla tek grup ön test-son test deneme öncesi modeliolarak yapılmıştır.Araştırmanın evrenini, Atatürk Üniversitesi Süleyman Demirel Tıp MerkeziYakutiye Araştırma Hastanesi Endokrinoloji Polikliniğinde tip 2 diyabetli olan veayaktan tedavi gören toplam 95 hasta oluşturmuştur fakat araştırma hastalarla ilgiliçeşitli nedenlerle 61 hasta ile tamamlanmıştır.Verilerin toplanmasında, hastalara ön test olarak sosyo-demografik ve hastalığaait özelliklerini belirlemeye yönelik soru formu, tutumları ölçmek için Diyabet TutumÖlçeği (DTÖ), iyilik halini değerlendirmek için İyilik Hali Ölçeği (İHÖ) uygulanmış vemetabolik kontrol değişkenleri ölçülüp kaydedilmiştir. Ön testin yapıldığı gün ilkeğitimleri yapılmış daha sonra birer ay ara ile 2 kez daha eğitim yapılmıştır. Üçüncüeğitimden bir ay sonra ise son test uygulanmıştır. Son test olarak DTÖ, İHÖ uygulanmışve metabolik kontrol değişkenleri ölçülüp kaydedilmiştir. Araştırmanın verileri 17Nisan 2005- 20 Nisan 2006 tarihleri arasında toplanmıştır.Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik dağılımlar ve eşleştirilmiş t testikullanılmıştır.Araştırmada hastaların eğitim sonrası tutumları ve iyilik hallerinde olumlu yöndeartışlar olmuştur. Hastaların ön ve son test tutum ve iyilik hali ölçeği puan ortalamalarıarasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.001). Metabolik kontroldeğişkenlerinden HbA1c ve total kolesterol değerleri de önemli ölçüde düşmüştür, önve son test ortalamaları arasındaki fark da istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur(p<0.001). Hastaların beden kitle indeksi ve bel çevreleri ölçüm sonuçları eğitimsonrasında düşmüştür ve bu sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05).Hastaların trigliserid, HDL, LDL, sistolik ve diyastolik kan basıncı ölçüm değerlerieğitim sonrasında düşüş göstermiştir ancak istatistiksel olarak anlamsız bulunmuştur(p>0.05).Anahtar Kelimeler: Tip 2 diyabet, tutum, iyilik hali, metabolik kontroldeğişkenleri, eğitim.

Abstract:
SUMMARYThe effect of planned education given to the patients with type 2 diabetesmellitus on the attitudes, well-being and metabolic control variations of patientsThe study was carried out as pre-experimental one group with pretest-posttestdesign to determine the aim of investigating the effect of planned education given to thepatients with type 2 diabetes mellitus on attitudes, well-being and metabolic controlvariations of the patients.The population of the study consisted of out-patient total 95 patients with type 2diabetes mellitus in Endocrinology Polyclinic of Atatürk University Süleyman DemirelMedical Centre Yakutiye Research Hospital. But the study was completed with 61patients due to several reasons dealing with the patients.In the collection of the data, inquiry form about of feature of socio-demographicand the disease, and diabetes attitude scale for measuring the attitudes, and well-beingquestionnaire scale to measure well-being of the patients were applied to the patients,and metabolic control variations were measured and recorded. The day when pretestwas applied their first education were made and two other education were performedwith a month intervals. A month later from the third education, the posttest was applied.Diabetes attitude scale and well-being scale were applied as the last test and metaboliccontrol variations were measured and recorded. The data of the study were collectedbetween the dates 17 April 2005 ve 20 April 2006.In the evaluation of the data , percentage and paired t test were used.In the study, we observed that positive increases in their well-beings andattitudes after education occured. There was statistically significant difference betweenscore average of well-being scale and attitude scale in pretest-posttest (p<0.001).Of metabolic control variations, HbA1c and total colestrol values were reducedconsiderably, and there was statistically significant difference among pretest-posttestscore averages (p<0.001). Body mass index and waist round measurement of the patientwere lowered after the education and these results were found statistically significant(p<0.05). İn addition, the values of trigliserid HDL, LDL, systolic and diastolic bloodpressure measurements of th patients indicated reduction after the education, but werefound statistically insignificant (p>0.05).Key Words: Type 2 diabetes, Attitude, Well-being, Metabolic ControlVariations, Education.