Reaktif boyar maddelerin tekli ve ikili karışımlarının fotokatalitik degradasyon yöntemi ile sulu çözeltilerden gideriminin incelenmesi
Determation of removal single and binary reactive dyes from liquid media by using photocatalytic degradation method
Yazar: FATMANUR YILMAZ
Danışman: PROF. DR. GÜLBEYİ DURSUN
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Proses ve Reaktör Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering

Özet:
Tekstil endüstrisi, işlenen hammaddelerin boyanmasında kullanılan kimyasal ve yardımcı maddelerin çeşitlilik göstermesinden dolayı farklı özellikte ve fazla miktarda atık su oluşturmaktadır. Bu durum; sudaki toksik etki yanında, suda ışığın penetrasyonuna engel olarak sudaki oksijeni kısıtlar ve çevresel sorunları beraberinde getirir. Bu sorunların üstesiden gelebilmek için birçok arıtım yöntemi geliştirilmiştir. En etkili arıtım yöntemlerinden birisi olan ve çalışmada da uygulanan fotokatalitik oksidasyon prosesi, organik kirleticileri CO2 ve H2O gibi son ürünlere parçalar. Çalışmada tesktil endüstrisinde yaygın olarak kullanılan Reaktif Blue 19 (RB19) ve Reaktif Yellow 145 (RY145) boyar maddelerinin, tekli ve ikili karışımlarının renk giderim verimi ile Toplam Organik Karbon (TOC) giderim verimi incelenmiştir. Sistemde, hava beslemeli bir fotoreaktör, TiO2 (P25) fotokatalizörü ve UV-C ışık kaynağı kullanılmıştır. Çalışmada; pH'ın etkisi, TiO2 (P25) miktarı, başlangıç boyar madde konsantrasyonu, hava akış hızı, karıştırma hızı ve sıcaklık parametrelerinin değişimlerinin mekanizmayı nasıl etkilediği incelenmiştir. Yapılan deneyler sonucunda; gözlenen uygun şartlar altında (RB19 için 4 g/L, RY145 için 3 g/L TiO2 (P25) miktarı; 0.5 L/dk hava besleme ve 600 rpm karıştırma hızı; 20oC sıcaklık) 200 mg/L RB19 ve 350 mg/L RY145 için maksimum renk giderim verimi sırasıyla %100 ve %98.70 olarak elde edilirken, TOC giderim verimi ise sırasıyla %76.00 ve  %62.40 olarak elde edilmiştir. Ayrıca eşit konsantrasyonlarda karışımın sağlandığı deneyde ise katalizör miktarının artışı ile renk giderim verimi neredeyse %100'e ulaşırken, TOC giderim verimi de maksimum %73.70 olarak belirlenmiştir. Karışım deneylerinde başlangıç boyar madde konsantrasyonunun etkisi de incelenmiş ve konsantrasyon artışı ile renk ve TOC giderim verimi azalmıştır.
Sonuç olarak bu çalışmanın, tekstil endüstrisinde büyük bir sorun olan renkli atık suların arıtılmasında uygulanacak olan heterojen fotokatalitik degradasyon yöntemleri için bir birikim oluşturacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The textile industry creates different kinds of wastewater due to the variety of chemicals and auxiliaries used in the dyeing of raw materials. This situation; In addition to the toxic effect in water, it prevents the penetration of light in the water, restricts the oxygen in water and brings environmental problems. Many treatment methods have been developed to overcome these problems. The photocatalytic oxidation process, which is one of the most effective treatment methods and applied in this study, breaks organic pollutants into the final products such as CO2 and H2O. In this study, total organic carbon (TOC) removal efficiency and color removal efficiency of Reactive Blue 19 (RB19) and Reactive Yellow 145 (RY145) dyes, which are widely used in the fixing industry, were investigated. In the system, an air-fed photoreactor, TiO2 (P25) photocatalyst and UV-C light source were used. In this study; the effects of pH, catalyst amount, initial dye concentration, air flow rate, mixing speed and temperature parameters were investigated. As a result of the experiments; under suitable conditions observed (4 g/L for RB19, 3 g/L catalyst amound for RY145; 0.5 L/min. air feed and 600 rpm mixing speed; 200C temperature) 200 mg/L RB19 and 350 mg/L RY145 for maximum color removal as 100% and 98.70% respectively, while the efficiency of TOC removal was 76.00% and 62.40%, respectively. In addition, in the experiment in which the mixture was provided in equal concentrations, the color removal efficiency was increased to 100% with the increase in the amount of catalyst, while the efficiency of TOC removal was determined as 73.70%. In the mixed experiment also examined the effect of initial dye concentrations were and decreased the color and TOC removal efficiency with increasing concentration.
As a result, it is thought that this study will create an accumulation of knowledge in heterogeneous photocatalytic degradation methods which will be applied in the treatment of colored wastewater which is being a big problem in textile industry.