Relaps ve remisyonla seyreden multiple skleroz olgularında kognitif rehabilitasyonun etkileri
The effects of cognitive rehabilitation at the relepsing remitting multiple sclerosis patients
Yazar: İLKNUR GÜÇLÜ
Danışman: UZMAN DR.BARIŞ TOPCULAR
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Bilişsel tedavi = Cognitive therapy ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Testler = Tests

Özet:
Amaç: Bu çalışmada relaps ve remisyonla seyreden MS (RRMS) olgularında Brief Repeatable Battery Neuropsychology (BRB-N) ile kognitif bozukluk şiddetinin belirlenmesi, bilişsel kayıpları yavaşlatarak başa çıkma stratejileri geliştirilmesi ve mümkünse rejenerasyonun sağlanması amacıyla yürütülen kognitif rehabilitasyon programlarının faydalarının gösterilmesi amaçlanmıştır.Materyal Metod: Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi 3. Nöroloji kliniği MS polikliniğine başvuran RRMS tanısı almış hastalara BRB-N ile kognitif tarama yapılmıştır. Çalışmaya alınma ve dışlanma kriterlerine uygun, kognitif bozukluk saptanan 32 hasta Mart 2010- Mart 2011 tarihleri arasında ardışık 8 hafta süresince haftada 1 kez psikolog eşliğinde bilgisayar destekli kognitif rehabilitasyon programına alınarak 4 hafta arayla tekrarlanan testlerle kognitif rehabilitasyon programının etkileri değerlendirilmiştir. Çalışmada istatistiksel analizler için NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007 Statistical Software (Utah, USA) paket programı kullanıldı. Gruplar arası karşılaştırmalarda tek yönlü varyans analizi alt grup karşılaştırmalarında Tukey çoklu karşılaştırma testi, grupların takipli karşılaştırmalarında eşlendirilmiş varyans analizi, alt grup karşılaştırmalarında Newman Keuls çoklu karşılaştırma testi, verilerin birbirleri ile ilişkilerini belirlemede Pearson Korelasyon testi kullanıldı. Anlamlılık p<0,05 düzeyinde değerlendirildi.Bulgular: Çalışmaya alınan 32 olgunun yaşları 24 ile 45 arasında değişmekte olup, ortalama yaş 36,09±7,19 yıldır. Olguların %75'i kadın (n=24), %25 `i (n=8) erkektir. Olguların %46,88'i (n=15) ilkokul mezunu, %43,75'i (n=14) ortaokul ve lise mezunu, %9,37'si (n=3) üniversite ve üstü eğitim grubunda yer almaktadır. Başlangıç, 1. Kontrol, 2. Kontrol MSNQ (Multiple Sclerosis Neuropsychological Screening Questionare) değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmemiştir (p=0,079). Başlangıç, 1. Kontrol, 2. Kontrol SPART (Spatial Recall Test) I, SPART II, SPART III değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmemiştir (p>0,05). Başlangıç, 1. Kontrol, 2. Kontrol PASAT (Paced Auditory Serial Addition Test) değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmiştir (p=0,0001). Başlangıç, 1. Kontrol, 2. Kontrol WLG (The Word List Generation) değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmiştir (p=0,0001). Başlangıç, 1. Kontrol, 2. Kontrol SRT (Selective Reminding Test) 1 ve SRT 2 değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmiştir (p=0,0001).Sonuçlar: Hastaların yaşları ve eğitim durumları ile kognitif rehabilitasyona yanıt arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Kognitif rehabilitasyonun vizyospasyal öğrenme üzerinde etkisiz olduğu tespit edildi. Kognitif rehabilitasyon ile dikkati sürdürme, çalışma belleği ve bilgi işleme hızında belirgin düzelme saptandığı tespit edildi. Kognitif rehabilitasyon ile verbal bellek, verbal akıcılık ve verbal öğrenmede belirgin düzelme olduğu saptandı. MS hastalarında sık görülen ve yaşam kalitesini bu derece olumsuz etkileyen kognitif bozukluğun etkin tedavisinin yapılabilmesi için daha kapsamlı araştırmaların planlanması gerekmektedir.Anahtar Kelimeler: Multipl Skleroz, Kognitif Rehabilitasyon, BRB-Nİletişim Adresi: Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Hastanesi 3.Nöroloji Kliniği 34147 Bakırköy/İstanbulE-mail: ilknurguclu@yahoo.com

Abstract:
The Aim: The aim of this study is to determine the severity of cognitive disorder with Brief Repeatable Battery Neuropsychology (BRB-N) and to show the benefits of cognitive rehabilitation programs that develop strategies for coping by decelerating the cognitive dysfunction and maintain regeneration if possible in Relepsaing Remitting Multiple Sclerosis Patients (RRMS)Materials and Methods: Cognitive screening with BRB-N is applied to RRMS patients,which came to 3rd Neurology Clinic of Bakırköy Psychiatric and Neurological Diseases Hospital. 32 patients with cognitive disorder, appropriate to inclusion and exclusion criteria, participated a computer-assisted program, accompanied by a psychologist, once a week for 8 weeks between March 2010-March 2011 and the effects of the program was evaluated with the tests repeated in every 4 weeks. In this study, NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007 Statistical Software (Utah, USA) software package program was used for statistical analysis. Evaluation of operating data was made by using analysis of variance in comparisons between groups, Tukey?s multiple comparison test in subgroup comparisons, Newman Keuls multiple comparison test and Pearson Correaltion test in relationship of groups with each other. The significance evaluated with p<0.05Results:. Ages of 32 cases in study were between 24 and 45, mean was 36.09± 7.19 years. %75 of cases (n=24) were women and %25 was (n=8) were men. %46.88 (n=15) was graduated from primary school, %43.75 (n=14) from secondary school and high school, %9.37 was from university or higher educational status. There was no significant statistical differentiation between MSNQ values of Preface, 1. Control and 2. Control (p=0.079). There was no significant statistical differentiation between SPART 1, 2 and 3 values of Preface, 1. Control and 2. Control ( p>0.05). There was significant statistical differentiation between PASAT values of Preface, 1. Control and 2. Control ( p=0.0001). There was significant statistical differentiation between WLG values of Preface, 1. Control and 2. Control ( p=0.0001). There was significant statistical differentiation between SRT values of Preface, 1. Control and 2. Control ( p=0.0001).Conclusion: There was no significant relationship between ages and educational status of patients and response to cognitive rehabilitation. Sustaining attention, working memory and information processing speed, significantly improved with cognitive rehabilitation. Cognitive rehabilitation was found to be ineffective on visuospatial learning. Verbal memory, verbal fluency and verbal learning were significantly improved with cognitive rehabilitation. However the scarcity of cases, lack of a control group, shorter duration of follow-up, the data obtained was mostly consistent with the literature. More extensive studies should be planned to treat cognitive disorder which is frequently seen in MS patients and affect their life The more comprehensive studies should be planned for more effective treatment of cognitive disorder that badly affect life quality of MS patients.Key Words: Multiple Sclerosis, Cognitive Rehabilitation, BRB-NCorresponding Author Address: Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Hastanesi 3.Nöroloji Kliniği 34147 Bakırköy/İstanbulE-mail: ilknurguclu@yahoo.com