Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme özgürlüğünün ceza hukuku bakımından sınırları
Limitations of freedom of assembly and demonstration in terms of the criminal law
Yazar: EMRAH ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÖZEN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza hukuku = Criminal law ; Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Toplantı ve gösteri yürüyüşleri = Assembly and demonstration marches ; Türk ceza hukuku = Turkish criminal law ; İfade özgürlüğü = Expressive  freedom

Özet:
Bu çalışmanın konusunu, temel bir insan hakkı olarak toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğü ve bu özgürlüğün ceza hukuku bakımından sınırları oluşturmaktadır. Hukuk sistemimiz açısından toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğünün ceza hukuku bakımından sınırlarının, suç olarak düzenlenen fiiller etrafında ve suç genel kuramı çerçevesinde ayrıntılı olarak değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda söz konusu özgürlüğün kullanım usul ve esasları ile ceza sorumluluğunu düzenleyen temel mevzuat olarak 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu (TGYK) hükümleri inceleme konumuz olacaktır. Çalışmamız üç ana bölümden oluşmaktadır. 
Birinci bölümde, toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğünün insan hakları ile ilişkisi nedeniyle öncelikle insan hakları kavramına değinilecek ardından özgürlüğün tarihi gelişim süreci ele alınacaktır. Konunun devamında toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğünü düzenleyen uluslararası insan hakları belgeleri incelenecektir. Ardından, batı hukuk sistemleri (Fransa, Almanya, İngiltere ve Amerika) ile Türk hukuk sistemi (Osmanlı Dönemi ve Cumhuriyet Dönemi) açısından toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğünün pozitif hukuk metinlerine (Anayasa ve Kanun) geçiş sürecine değinilerek birinci bölüme ilişkin açıklamalar tamamlanacaktır.
İkinci bölümde, 2911 sayılı TGYK kapsamında değerlendirme konusu edilecek olan "toplantı" ve "gösteri yürüyüşü" kavramları, öğretide kabul edilmiş olan kişi, amaç, yer, süre ve düzenleme (organizasyon) unsurları da gözetilerek açıklanmaya çalışılacaktır. Ardından, toplantı türleri hakkında açıklamalarda bulunulacaktır. İkinci bölümün devamında, toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğünün insan haklarının tasnifi bakımından konumu ile çağdaş demokrasilerdeki önemi ve işlevi üzerinde durulacaktır. Son olarak, söz konusu özgürlüğün ifade özgürlüğü, kolektif özgürlükler ve sivil itaatsizlik eylemleri ile olan ilişkisine değinilerek ikinci bölüme ilişkin açıklamalar tamamlanacaktır. 
Üçüncü bölümde ise toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme özgürlüğünün ceza hukuku bakımından sınırlarının ayrıntılı olarak değerlendirilmesi amacıyla 2911 sayılı TGYK'nın 28 ile 34 üncü maddeleri arasında düzenlenmiş olan her bir suç tipi, ceza hukuku kuramı çerçevesinde ve akademik çalışmalarda sıklıkla kullanılan suç tipi inceleme usulü kapsamında değerlendirme konusu edilecektir. 

Anahtar Kelimeler: Toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğü, kanuna aykırı toplantı ve gösteri yürüyüşleri, toplantı ve gösteri yürüyüşlerinde ceza hukuku sorumluluğu, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı, ifade özgürlüğü, direnme suçu

Abstract:
The subject of this study is freedom of assembly and demonstration as a fundamental human right and the limits of this freedom in terms of criminal law. In terms of our legal system, it is aimed to evaluate the limits of the freedom of assembly and demonstration in terms of criminal law in detail around the acts regulated as crime and within the framework of the general theory of crime. In this context, provisions of the Law No. 2911 on Meetings and Demonstrations (TGYK), as principles and procedures for the use of the freedom in question and the basic legislation regulating criminal liability, will be our subject of investigation. Our study consists of three main parts. 
In the first part, due to the relation between freedom of assembly and demonstration and human rights, firstly the concept of human rights will be mentioned, then the historical development process of this freedom will be discussed. In the continuation of the subject, international human rights documents regulating the freedom of assembly and demonstration will be examined. Then, explanations on the first part will be completed by mentioning transition process of the freedom of assembly and demonstration to positive legal texts (Constitution and Law) in terms of western legal systems (France, Germany, England and America) and Turkish legal system (Ottoman Period and Republic Period).
In the second part of the study, the concepts of "meeting" and "demonstration" that will be evaluated within the scope of the Law No. 2911 on Meetings and Demonstrations (TGYK) will be explained by considering the person, purpose, place, duration and regulation (organization) factors accepted in the doctrine. Then, explanations about meeting types will be given. In the continuation of the second part, the position of freedom of assembly and demonstration in terms of classification of human rights and its importance and function in contemporary democracies will be emphasized. Finally, the explanations regarding the second part will be completed by mentioning the relation of this freedom with freedom of expression, collective freedoms and acts of civil disobedience. 
In the third part of the study, each type of crime regulated between Articles 28 and 34 of the Law No. 2911 on Meetings and Demonstrations (TGYK) in order to evaluate in detail the limits of the freedom of assembly and demonstration in terms of criminal law will be the subject of evaluation within the scope of the crime type examination procedure which is frequently used in academic studies within the framework of criminal law theory and doctrine.

Key words: Freedom of assembly, meeting and demonstration, illegal meetings and demonstrations, criminal law liability in meetings and demonstrations, the right to meetings and demonstrations, freedom of expression, the crime of prevention of performance