Kimyasal uygulamalarının siyah mürver (Sambucus nigra L.) tohumunda dormansinin kırılması ve çimlenme üzerine etkisi
Effect of chemical treatments on dormancy breaking and germination of black elderberry (Sambucus nigra L.) seed
Yazar: SEDANUR ODABAŞ
Danışman: PROF. DR. ŞEVKET METİN KARA
Ordu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Günümüzde tıbbı ve aromatik bitkilerin kullanım alanlarının yaygınlaşması ve bu bitkilerin bilinçsiz bir şekilde doğadan toplanmasına yol açmaktadır. Bazı türlerde doğadan toplamak kısa vadeli ekonomik olsa bile, doğadan toplanan bitkilerde kaliteli ve standart ürün elde etmek zordur. Bu yüzden, ekonomik öneme sahip olan bitki türlerinin uygun tekniklerle çoğaltılması gerekmektedir. 
Mürvergiller (Adoxaceae) familyasından önemli tıbbi ve aromatik bir bitki olan ve Anadolu'da yivdin adıyla da anılan siyah mürver (Sambucus nigra L.), Türkiye'de özellikle Kuzey Anadolu'da çalılık-fundalık alanlarda doğal olarak bulunmaktadır. Mürver üretimi vegetatif yolla veya tohumla generatif olarak yapılabilmektedir. Ancak, tohumla çoğaltmada dormansi sorunu olduğu için, tohumların çimlenmesi çok uzun sürebilmektedir. Bu yüzden, çeşitli uygulamalarla dormansinin kırılması ve çimlenmenin teşvik edilerek kısa sürede gerçekleşmesi konusu önem kazanmaktadır. Bitki tohumlarında dormansinin kırılması amacıyla soğukta katlama, fiziksel aşındırma, çeşitli asitlerle muamele, hormon çözeltisinde bekletme veya bunların değişik kombinasyonları birlikte uygulanmaktadır. 
Yapılan literatür taramalarında ülkemizde siyah mürverde dormansinin kırılması ve çimlenmenin artırılması konusunda herhangi bir bilimsel çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu nedenle yapılacak bu çalışmanın sonuçları bilimsel açıdan ve pratiğe uygulama yönünden oldukça önem taşımaktadır. 
Çalışmamızda doğal floradan toplanan tohumlarda dormansinin kırılması ve çimlenme üzerine nitrik asit (HNO3), sülfürik asit (H2SO4) ve gibberellik asit (GA3) uygulamalarının etkisi araştırılacaktır. Sakarya ilinden, doğal floradan toplanan tohumlara, önce dormansinin kırılması için farkı dozlarda nitrik asit (HNO3) ve sülfürik asit (H2SO4) uygulanacak, daha sonra çimlenmenin teşvik edilmesi amacıyla artan dozlarda gibberellik asit uygulaması yapılacaktır. Bu şekilde ön uygulamaya tabi tutulan tohumlar çimlendirme denemelerine alınacak ve çimlenme değerleri tespit edilecektir.  

Anahtar Kelimeler: Gibberellik asit, GA3, HNO3, H2SO4

Abstract:
Nowadays, the use of medicinal and aromatic plants is widely used and these plants are unconsciously collected from nature. In some species, it is difficult to obtain quality and standard products in the plants collected from nature, even if it is short-term economic. Therefore, plant species with economic importance should be reproduced by appropriate techniques.
Mürvergil and (Adoxacea A) is important medicinal and aromatic plants of the family and the groove can have a name in Anatolia said black elderberry (Sambucus nigra L.), especially the naturally in the brush-scrub area in the northern Turkey in Turkey. Elder production can be done by vegetative or seed generative. However, seed reproduction has a dormancy problem, so the germination of the seeds may take a long time. Therefore, it is important to break the dormancy with various applications and to encourage germination in a short time. In order to break the dormancy in plant seeds, cold folding, physical abrasion, treatment with various acids, holding in hormone solution or different combinations are applied together.
In the literature search, no scientific studies have been encountered in our country about the increase of germination of black elderberry dormancy. Therefore, the results of this study are of great importance in terms of scientific and practical application.
In our study, the effect of nitric acid (HNO3), sulfuric acid (H2SO4) and gibberellic acid (GA3) applications on the breakdown of dormancy and germination of seeds collected from natural flora will be investigated. Seeds collected from the natural flora of Sakarya province will be treated with different doses of nitric acid (HNO3) and sulfuric acid (H2SO4) in order to break the dormancy. The seeds which are pretreated in this way will be taken to germination trials and germination values ​​will be determined.

Key Words: Gibberellic acid, GA3, HNO3, H2SO4