Türkiye-Suriye ilişkilerinde kriz dönemlerinin değerlendirilmesi (1915-1998)
Evaluation of crisis periods on Turkey-Syria relations (1915-1998)
Yazar: GÖKHAN ARSLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YUNUS EMRE TANSÜ
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Hatay = Hatay ; Hatay sorunu = Hatay problem ; Kriz = Crisis ; Ortadoğu = Middle East ; Suriye = Syria ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Suriye ilişkileri = Turkish-Syrian relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Bu çalışmada Türkiye-Suriye ilişkilerinde ortaya çıkan kriz dönemlerine ve iki ülke arasında savaş durumunun doğmasına neden olan hadiselerin değerlendirmesi yapılmıştır. İkinci Dünya Savaşı öncesinde Türkiye-Fransa ve Suriye arasında vukuu bulan Hatay krizine Türkiye'nin 1936 yılında müdahale etmesiyle kriz uluslararası bir hal almış ve 1939'da Türkiye'nin Hatay'ı ilhakıyla Türkiye-Suriye ilişkileri kökten sarsılmıştır. Sovyetler Birliği'nin Türkiye'den toprak talepleri ve Orta Doğu ülkelerine Komünist ideolojisini yayma girişimi Türkiye'nin Batı blokunu tercih etmesini sağlarken; ABD ve İngiltere'nin sömürgeci tutumları Mısır ve Suriye'yi Sovyetler Birliği'ne yakınlaştırmıştır. Ayrıca Suriye'nin Bağdat Paktına karşı çıkması ve Suriye Genelkurmay Başkanlığına Marksist bir generalin getirilmesi Türkiye'nin Komünist devletlerce sarılma algısı yaşamasına neden olmuştur. Bu durum üzerine Türkiye'nin Suriye sınırına asker yığmasıyla 1957 Suriye krizi olarak adlandırılan olay patlak vermiş ve kriz BM'ye taşınarak uluslararası bir hal almıştır. Türkiye'nin bölgesel kalkınma hamleleri kapsamında Fırat ve Dicle Nehirleri üzerine barajlar inşa etmeye başlaması üzerine Suriye'nin adı geçen nehir sularını ortak kaynak niteliği taşıdığı gerekçesiyle uluslararası sular olarak görmesi ve kazanılmış haklar olduğunu iddia etmesiyle yeni bir bölgesel sorunu doğurmuştur. Suriye yönetimi komşularıyla olan sorunlarında siyasi ve askeri üstünlük sağlayamaması üzerine o devletleri içten yıpratmak ve iç çalkantılara sürüklemek için terörizmi bir silah olarak kullanma yoluna başvurmuştur. Bu bağlamda Suriye yönetimi çeşitli terör örgütlerini alenen destekleyerek komşu ülkelerden siyasi ve iktisadi menfaat sağlamaya çalışmıştır. Bu durum Orta Doğu'da yeni uluslararası kriz ortamlarının doğmasına neden olmuştur.
Anahtar Kelimeler: Suriye, Türkiye, Uluslararası İlişkiler, Ortadoğu, Kriz

Abstract:
In this study the circumstance that lead to the crisis and war between Turkey and Syria are evolutated. Before the World War II, Hatay crisis, which occurred in 1936 with the participation of Turkey, affected the relationships of Turkey-France and Syria, which turned the situation into an international affair. Besides, in 1939 Turkey's annexation changed the relations between Turkey and Syria radically. While USSR demanded land from Turkey with the ideolgy of widening Communism, which caused Turkey to take part in the western World, the colonial idea of the U.S.A. and the U.K. over Syria and Egypt made these countries feel close to the Soviet regime. In addition to this, Syria was agahst Baghdad Organization and appointment of a Marxist general to the headof Syrian Ministry of Defense made Turkey believe that it was surrounded by communist countries. This led to the fact that Turkey put soldiers on its Syrian border, which caused 1957 Syrian crisis. It was later discussed in Un that turned it into an international affair. The moves of Turkish regional development and the Euphrates and Tigris with dams built, made Syria claim that those rivers were international sources and Syria had rights on them. This caused another regional affair. Syria, as it was weak both politically and in military ways, choose to weaken its neighbouring countries with terrorist attacks. In this context, Syria tried to take advantage in this context, Syria tried to take advantage at its neighbouring countries economically and politically by openly supporting various terrorist groups. This has led to other new crisi in the Middle East.
Keywords: Syria, Turkey, International Relations, Middle East, Crisis