Tip 2 diyabetli bireylerin fonksiyonel gıdaları bilme, kullanma durumları ve ilişkili etmenlerin belirlenmesi
Determine the knowledge, usage status and related factors of functional foods on patients with TYPE 2 diabetes
Yazar: NEZİHE OTAY
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE ŞİMŞEK KESKİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Besinler = Foods ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diyet = Diet

Özet:
Araştırmanın amacı Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Endokrin Polikliniği'ne başvuran, 18 yaş ve üzeri olup altı aydan daha uzun süredir Tip 2 diyabet tanılı olan hastaların fonksiyonel gıdayı bilme, kullanma durumları ve ilişkili etmenleri belirlemektir.
Araştırma kesitsel tiptedir. Bilinmeyen evrende, %50 sıklık ve %7 hata payı ile ulaşılması gereken en az örnek büyüklüğü 196 olarak hesaplanmıştır. Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Endokrin Polikliniği'ne 2016 yılının Mayıs ve Temmuz ayları arasında başvuran, 196 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Bağımlı değişkenler fonksiyonel gıdayı bilme ve kullanmadır. Bağımsız değişkenler sosyo-demografik ve ekonomik özellikler, sağlık durumu değişkenleri ve fonksiyonel gıda bilgi kaynağıdır. Veri araştırmacı tarafından yüz yüze uygulanan anket ile toplanıp, Ki-kare ve Lojistik Regresyon Analizi ile çözümlenmiştir.
Çalışmaya katılan 196 bireyin ortalama yaşı 57.9±11.5 (21-77), %58.7'si (n=115) kadındır. Kan şekerini dengelemede etkili olan en az bir fonksiyonel gıdayı bilme sıklığı %95.9 (n=188), kullanma sıklığı %83.7'dir (n=164). Bu çalışma grubunda sosyodemografik değişkenlerin, ailede diyabet öyküsünün, sağlık algısının, tedaviye uymanın, diyabet dışında başka bir kronik hastalık varlığının, beslenme danışmanlığı almanın, diyabetik diyet yapmanın, fonksiyonel gıda danışmanlığı almanın, bilgi kaynağının arkadaş, tanıdık olmasının fonksiyonel gıdanın şu anda kullanımına anlamlı etkisi yoktur. Düzenli egzersiz yapanlar (OR=3.370, %95GA=1.201-9.458, p=0.021), bilgi kaynağı sağlık çalışanı olanlar (OR=3.921, %95GA=1.106-13.894, p=0.034) ve bilgi kaynağı internet olanlar (OR=4.152, %95GA=1.176-14.661, p=0.027) fonksiyonel gıdayı şu anda anlamlı olarak daha fazla kullanmaktadır.
 Diyabetik bireylerin kullanım sıklığı giderek yaygınlaşan fonksiyonel gıdalarla ilgili olarak bilgi düzeylerinin arttırılması, duydukları gıdaları hekim ve diyetisyene danışmadan kullanmamaları konusunda eğitilmeleri önemlidir.  Ülkemizde fonksiyonel gıdalar ve sağlık üzerine etkilerini, bireylerin bilgi düzeyini ve kullanım sıklıklarını, ölçen ve girişimde bulunan çalışmalar yapılmalıdır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the knowledge, usage and related factors of functional foods on patients diagnosed with type 2 diabetes for more than six months who are aged 18 years and over and who are applied to Dokuz Eylul University Endocrinology Clinic.
The population of this cross-sectional study is 196 people. Minimum sample size was calculated by prevalence is 50% with 7% error. 196 people who applied to Dokuz Eylül University Hospital Endocrine Polyclinic between May and July of 2016 were included in the study. Dependent variables are knowledge and use of functional food. Independent variables were sociodemographic and economic features, health status features and information source of functional food. Data were collected by researcher with face-to-face interview and analysed using chi-square and logistic regression analysis.
Mean age is 57.9±11.5 (21-77), %58.7 (n=115) were female. The prevelance of knowledge at least one functional food is %95.9 (n=188), use of functional food is %83.7 (n=164). In this study group, sociodemographic variables, family diabets story, perception of health, apply treatment, another chronic illness other than diabetes, dietitian counseling, doing diabetic diet, functional food counseling and information sources that friends or familiar have no significant effect on functional food use at this time. People who, doing regular exercise (OR=3.370, %95CI=1.201-9.458, p=0.021), information sources of functional food that health workers (OR=3.921, %95CI=1.106-13.894, p=0.034) and information sources of functional food that internet (OR=4.152, %95CI=1.176-14.661, p=0.027) uses more of to functional food at this time.
It is important for diabetic individuals to be educated about increasing the level of knowledge about the functional food which increasingly widespread and not using them without consulting physicians and dietitians. Studies should be done in our country that measure and intervention functional food and their effects on health, information level of individuals and frequency of using functional food.