Saksağan (pica pica) ve kınalı keklik (alectoris chukar)'te karşılaştırmalı olarak plexus lumbosacralis'in makroanatomik incelenmesi
Comparative macroanatomical study on the lumbosacral plexus of the magpie (pica pica) and chukar partridge (alectoris chukar)
Yazar: HÜLYA KARA
Danışman: PROF. DR. DEVRİŞ ÖZDEMİR
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Anatomi = Anatomy ; Morfoloji = Morphology
Dizin: Anatomi-veteriner hekimlik = Anatomy-veterinary ; Keklik = Partridges ; Kuşlar = Birds ; Kınalı keklik = Alectoris chukar ; Lumbosakral pleksus = Lumbosacral plexus ; Saksağan = Pica pica ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Amaç: Çalışmada, saksağan (Pica pica) ve Kınalı keklik (Alectoris chukar) plexus lumbosacralis'leri ile dallarının karşılaştırmalı olarak belirlenmesi ve her iki türdeki farklılıkların araştırılması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Çalışmada, Erzurum İli Uzundere İlçesi ve köylerinde doğal yollarla ölen veya yaralı olarak bulunan 20 adet saksağan (Pica pica) ile Amasya İli Merzifon İlçesi'ndeki ''Keklik-05 Amasya-Merzifon Kınalı Keklik Üretim Çiftliği''nden temin edilen 20 adet Kınalı keklik (Alectoris chukar) kullanılmıştır. Her iki tür aneztezi altında öldürülüp kanları akıtıldıktan sonra, %10'luk formaldehit solüsyonu kullanılarak fiksasyonları sağlandı. Her iki türde de plexus lumbosacralis'i oluşturan sinirlerin her biri ayrı ayrı diseke edilerek fotoğrafları çekildi.
Bulgular: Plexus lumbosacralis'i çalışılan her iki türde 8 adet (2-9) synsacral spinal sinirin ventral dallarının bir araya gelerek oluşturduğu tespit edilirken, n. ilioinguinalis'in sadece Kınalı keklikte var olduğu görüldü. Saksağanda n. femoralis'in iki ana dala ayrıldıktan sonra, bu dalların da ikişer adet caudal dala ayrıldığı;  Kınalı keklikte ise n. femoralis'in üç ana dala ayrılarak cranial'de yer alan dalın üç caudal dala, caudal'de yer alan dalın ise iki caudal dala daha ayrıldığı tespit edildi. Saksağanda n. peroneus'un vermiş olduğu en kalın ve en sonda yer alan dalın n. peroneus profundus olduğu görülürken, Kınalı keklikte n. peroneus profundus'un, n. peroneus'tan musculer dallardan daha sonra ayrıldığı, orijinini takiben n. peroneus superficialis ile paralel bir şekilde seyrettiği belirlendi.
Sonuç: Araştırılan her iki türde de plexus lumbosacralis'in oluşumu ile bu plexus'u meydana getiren sinirlerin yayılımlarının anatomik yapı ve seyiri itibariyle birçok kanatlı türüyle büyük oranda benzerlik gösterdiği belirlendi. Ancak, keklikte plexus sacralis'i oluşturan sinirlerin ve bu sinirlerin yan dallarının saksağana göre daha kalın olduğu tespit edildi.

Abstract:
Aim: in the aim of this study is comparatively determination the plexus lumbosacralis and its branches of magpie (Pica pica) and chukar partridge (Alectoris chukar) and anatomic differences between two species.
Material and method: In the present study, there were used 20 magpies (Pica pica) that found as naturally death and injured in deadly and 20 chukar partridges (Alectoris chukar) were bought from ''Chukar-05 Amasya-Merzifon Chukar Partridge Production Farm'' from district of Merzifon in Amasya Country. All animals were sacrificed under anesthesia and body cavity was opened and the blood was drained off and then the body was fixed in 10% formaldehyde solution. The nerves forming plexus lumbosacralis were separately dissected and photographed in the both species.
Results: It was determined that both in species, plexus lumbosacralis was forming by 8 pieces of (2-9) ventral branches of synsacral spinal nerves, and n. ilioinguinalis was found only in chukar partridge. In addition, it was seen that n. femoralis divided into two branches and then these branches also divided into two caudal branches in magpie, on the other hand, n. femoralis of chukar partridge divided into three branches and then cranial branch also divided into three branches, caudal branch divided into two caudal branches. It was observed that although n. peroneus profundus was the thickest nerve of n. peroneus and located at the end nerve of n. peroneus in magpie, n. peroneus profundus of chukar partridge left from n. peroneus after muscular branches and n. peroneus superficialis run parallel to n. peroneus profoundus.
Conclusion: In the present study, it was determined that forming of plexus lumbosacralis and general anatomic distribution of nerves arising from plexus in the both species were similar with other many bird species. However, nerves forming the sacral plexus and their branches were thicker in chukar partridge than magpie.