Kent meydanlarının tasarım yönünden irdelenmesi: Isparta Kaymakkapı Meydanı örneği
Examining the design of urban public squares: Isparta Kaymakkapi Public Square sample
Yazar: HÜSEYİN YILDIZHAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ILGAR KIRZIOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
İnsan yaşamını sürdürebilir kılmanın belli başlı şartlarından biri kutuplaşma olmadan bu yaşamın sosyal iletişimsel olması ve karşılıklı anlayış ve işbölümü içermesidir.  Birlikte yaşamın teşekkül ettiği mekanlar ise, kentlerin merkezi ve odağı olan kent meydanlarıdır. Kent meydanlarının tasarımı birlikte yaşamın da tasarımıdır.

Bu çalışmanın amacı; kentlerde oluşmuş meydanların oluşum süreçlerini, şekillerini, işlevlerini, kullanım amaçlarını, fonksiyonlarını, sınıflandırılmaları ile kullanıcıların tercihlerine göre tasarımlarını incelemek ve bulguları örneklem alanı olarak seçilen Isparta kentindeki Kaymakkapı Meydanı bazında değerlendirmektir. Çalışmanın bir diğer amacı; kentsel tasarım yoluyla mekan ve fonksiyonel ilişkiler arasında gerilimi belirlemek ve bertaraf etmektir. 

Kent, mekan, meydan kavramlarının tanımlamasından sonra, literatür taraması yapılmıştır. Meydanların oluşumunda etkili olan tasarım girdi ve faktörler belirlenmiş; dünyadan ve ülkemizden seçilen örnekler incelenmiştir. Alanda bir anket çalışması yapılmıştır. Yapılan anket çalışmaları, yerinde ve ilgili mekansal planlarda yapılan mekânsal analizler neticesinde; meydanın mevcut durumda kentin ne tören alanı işlevini ne de sosyalleşme ve kültürel aktiviteleri paylaşma işlevlerini tam anlamıyla karşılayamadığı ve meydanı bölen taşıt yollarının meydanı kentin diğer odak noktalarından ve kültürel alanlarından kopardığı belirlenmiştir. 

Kaymakkapı Meydanı'nın işlevsel analizi ve diğer kentsel odaklarla ilişki ağları analizi yanı sıra, meydan ve yakın çevresine yönelik mevcut ulaşım sistemi ve görsel değerleri ve peyzaj özellikleri incelenmiştir. Anket çalışmaları neticesinde, meydanın yapısal ve bitkisel peyzaj özellikleri hakkında kullanıcıların düşünceleri tespit edilmiştir. Özellikle meydanın tasarımına girdi sağlamak amacıyla, meydanı çevreleyen binalar ve kullanımları ile kentlilerce meydanda olması istenilen kentsel değerlerin ve aktivitelerin neler olabileceği hakkında veriler elde edilmiştir. 

Bu çalışmanın sonucunda; Isparta Kaymakkapı Meydanı'nın yakın çevre kentsel odaklar ile bütünleşme sağlayamadığı, kentin ana meydanı kimliği ile örtüşen özellikleri yerine getiremediği, yapısal ve bitkisel peyzaj yetersizlikleri sergilediği ve kentsel karakterinin uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu kapsamda, kent meydanı ve dolayısıyla kentin yaşamının sürdürebilir kılınması amacıyla kentsel tasarımına dair önermede bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Kent, Meydan, Kentsel Odak, Sürdürülebilirlik

Abstract:
One of the main conditions for making human life sustainable may be defined as being social, communicative, and having mutual understanding and division of labor without polarization. Urban public squares are the spaces have an important function as the focus and the center of the city centers where a common life is formed. Designing of urban squares is the design of the common life. 

The aim of this study; is to examine the formation processes, public of squares in the cities and their forms, functions, purposes of use, classifications and designs according to the user preferences and to discuss findings with reference to Kaymakkapı Public Square in Isparta as a case study area. The other aim of the study is to determine and overcome the tension between space and functional relations through urbain design. 

After the definitions of city, space and public square concepts. The factors effective in the formation of the public squares have been determined and selected samples from the world and our country have been examined. A field survey is carried out. As a result of the surveys and the spatial analyzes of the site and related spatial plans, it has been determined that the public square in the present case isn't able to fulfill the functions neither as the ceremony area nor the socialization and cultural activities and that the streets dividing the public square is aparting the square from other focal points and cultural areas of the city.

Besides the functional analysis of the Kaymakkapı Public Square and the analysis of network relations with other urban nodes, the existing transport system and visual value of landscape features in the square and its vicinity were examined. As a result of the survey, user thoughts about structural and landscaping features of the square were determined. In particular, in order to provide input to the design of the public square, data about the characteristics of the surrounding buildings and their land uses and user's requests about urban values and activities to be present in the public square were obtained. 

The conclusive remarks of this study are; this public square can not provide integration with the city's closer urban nodes, could not fulfill the characteristics coinciding with parade ground identity as the city's main public square,  exhibits structural and landscaping deficiencies and has an unsuitable urban character. Within this context, in order for an urban square so as the city to be sustainable in urban design proposal has been proposed.

Keywords: Urban, Public Square, Urban Focus, Sustainability