Fark yaratan bir Türkçe öğretmeninin okuduğunu anlama becerisiningeliştirilmesine yönelik uygulama ve stratejileri: Bir durum çalışması
The practices and strategies of a Turkish teacher who makes a difference towards the development of reading comprehension skills: A case study
Yazar: HASRET NUR BAŞ
Danışman: DOÇ. DR. PINAR KANIK UYSAL
Ordu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel strateji öğretimi = Cognitive strategy instruction ; Okuduğunu anlama becerisi =   ; Okuduğunu anlamak =   ; Okuma = Reading ; Okuma stratejileri = Reading strategies

Özet:
Bu araştırmada, fark yaratan bir Türkçe öğretmeninin derslerinde okuduğunu anlama becerisini
geliştirmeye yönelik gerçekleştirdiği uygulamaları ve bu uygulamalarda yer verdiği okuduğunu
anlama stratejilerini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma; kendi branşında ödüller almış,
öğretmenlik mesleğinin yanı sıra yazarlık kimliği ile de ön plana çıkmış başarılı bir Türkçe
öğretmeni ile yürütülmüş, bu öğretmenin uygulamalarını derinlemesine inceleyebilmek
amacıyla araştırma yöntemi olarak durum çalışması tercih edilmiştir. Veri toplama aracı olarak
gözlem formu, öğretmen görüşme formu ve öğrencilerden elde edilen dokümanlar
kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama süreci 14 hafta sürmüş elde edilen verilerin analizinde
içerik analizi kullanılmıştır. Katılımcı öğretmenin okuduğunu anlama becerisinin
geliştirilmesine yönelik gerçekleştirdiği uygulamalara ilişkin bulgular öğretim programının
gereklilikleri bağlamında yapılan dersler, okumanın bir beceri olduğu bilinciyle yapılan dersler
ve sınav sisteminin varlığının kabulüyle yapılan dersler şeklinde üç ana temaya; metin dersleri,
özet dersleri, dergi dersleri ve paragraf dersleri şeklinde dört alt temaya ayrılmıştır. Araştırma
sonucunda öğretmenin derslerinde sırasıyla en çok okuma öncesi stratejilerine, ardından okuma
sonrası stratejilerine, en az ise okuma sırası stratejilerine yer verdiği tespit edilmiştir. Derslerde
okuma öncesi stratejilerinin tamamı kullanılırken okuma sırası stratejilerden sadece akıcı bir
biçimde okuma ve bağlam ipuçlarını kullanma stratejilerinin kullanıldığı görülmüştür. Okuma
sonrası stratejilerden ise en sık kullanılan stratejilerin soru-cevap ilişkisini kullanma, soru
oluşturma ve tartışma stratejilerinin olduğu tespit edilmiştir. Katılımcı öğretmenin özellikle soru
oluşturma/üretme stratejisine çok yer ve önem verdiği görülmüştür.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the practices of a Turkish language teacher who made a
difference in her lessons to improve reading comprehension skills and the reading
comprehension strategies she used in these practices. The research was conducted with a
successful Turkish language teacher who received awards in her own branch and came to the
forefront with her identity as a writer as well as her teaching profession, and a case study was
preferred as the research method in order to examine the practices of this teacher in depth.
Observation form, teacher interview form and documents obtained from students were used as
data collection tools. The data collection process lasted 14 weeks and content analysis was used
to analyze the data obtained. The findings regarding the participant teacher's practices for the
development of reading comprehension skills were divided into three main themes: lessons
conducted in the context of the requirements of the curriculum, lessons conducted with the
awareness that reading is a skill, and lessons conducted with the acceptance of the existence of
the exam system; and four sub-themes: text lessons, summary lessons, magazine lessons and
paragraph lessons. As a result of the research, it was determined that the teacher used pre-
reading strategies the most, followed by post-reading strategies and the least by reading order
strategies. While all of the pre-reading strategies were used in the lessons, it was observed that
only reading fluently and using context clues were used among the reading order strategies.
Among the post-reading strategies, it was found that the most frequently used strategies were
using the question-answer relationship, question generation and discussion strategies. It was
seen that the participant teacher gave a lot of space and importance especially to the strategy of
creating/generating questions.