Beyzâvî Tefsirinde uydurma hadisler ve tahlili
The fabricated hadiths in the Tafsir of al - Baidawi and their analyzation
Yazar: GALİP AKIN
Danışman: PROF. DR. BİLAL SAKLAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Din = Religion
Dizin: Asılsız yayın = Unfounded publication ; Beyzavi = Beyzavi ; Hadis = Hadith ; Rivayetler = Rumours ; Tefsir = Commentary ; Yanlış = Error ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kur'ân-ı Kerim'i anlayamaya yönelik tefsir çalışmalarında bir kısım müfessirler,
özelllikle hadislerden ve ayetlerden hareketle sureleri tefsir etme diyebileceğimiz rivâyet
metodunu benimsemiştir. Diğer taraftan bazı müfessirler de rivâyetle yetinmeyip aklî ve dil
kaidelerine dayanarak ve yeni görüşler ilave etmek suretiyle dirayet metodunu tefsirlerinde
esas almışlardır.
Ayrıca her iki metodu da mezc ederek kullanan müfessirlerde de olmuştur. İşte
bunlardan birisi de Beyzâvî'dir. O, Envâru't-Tenzîl adlı tefsirinde pekçok hadise müracaat
etmiş, fakat bunları senedsiz ve kaynaksız olarak aktarmıştır. Özellikle surelerin faziletleri ile
ilgili hadisler arasında, hadis ilmî kriterleri açısından incelendiğinde bir kısmının
mevzu/uydurma olduğu dikkatleri çekmiştir. Buradan hareketle çalışmamız Beyzâvî'nin
tefsirindeki mevzu/uydurma hadisleri tespit etmeyi esas almıştır.
Araştırmamız bir giriş ve iki ana bölümden oluşmuştur. Giriş bölümünde konunun
amacı, önemi, sınırları, yöntemi, tahric kavramı, usulü ve kaynaklar üzerinde durulmuştur.
Birinci bölümde Beyzâvî'nin hayatı, ilmî kişiliği, Envâru't-Tenzîl adlı tefsiri ve tefsir
ilmîndeki yeri ve otoritesi ile hadislere yaklaşımı ele alınmıştır.
İkinci bölümde ise bu tefsirde bulunan mevzu hadisler üzerinde durulmuştur. Surelere
göre mevzu hadisler taranmış ve tespit edilmeye çalışılmıştır. Rivâyetlerin hadis kriterleri
açısından değerlendirilmesi yapılmıştır. Bunların büyük bir çoğunluğunun, sureleri okumanın
faziletine dair olduğu ortaya konulmuştur.

Abstract:
A number of commentators (mufessirun) of the Qur'an used Rivayah method a
possible description of which tries to understand surahs by using verses and hadiths (sayings
of Prophet Muhammad pbuh) in their tafsir studies on the Qur'an. Some other commentators,
on the other hand, did not see Rivayah method enough in terms of its content by itself, but
used Dirayah method that they added new opinions based on reasoning and language criteria
in addition to previous method.
Moreover, there were some commentators who mixed both methods up and used. One
of the commentators was al-Baidawi. He applied to many hadiths in his tafsir work named
Envâru't-Tenzîl but used them without providing their sources and providers. Especially,
when it is analysed in terms of criteria of hadith studies, it is understood that some of those
applied hadiths are not genuine. Hence, from this point, our study aims to detect these
fabricated hadiths mentioned in the study of al-Baidawi.
This study has an introduction and two main chapters. In the introduction, the
purpose, importance, scope and method of the study are stated as well as the concept of tahric,
its' method and sources. In the first chapter, the life and academic personality of al-Baidawi
are analyzed. Moreover, the tafsir Envâru't-Tenzîl and its' place in the study of tafsir studies
are investigated in terms of its approach to hadiths.
In the second chapter, the fabricated hadiths mentioned in the tafsir are held. Those
fabricated hadiths are detected according to surahs of the Qur'an. The reported hadiths are
analyzed in terms of general hadith criteria. It is understood that most of the hadiths as such
are about the value of reading Qur'an.

Key Words: 
al- Baidawi, Envâru't-Tenzîl, hadith, Fabricated hadith.