Kök hücre nakli planlanan kanser hastalarının sosyal destek düzeyleri ve stresle başa çıkma tarzları
Social support levels and coping styles with stress in cancer patients scheduled for stem cell transplantation
Yazar: SÜMEYYE İBRAHİMOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU ERKOÇ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Hematopoetik kök hücre transplantasyonu = Hematopoietic stem cell transplantation ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Kök hücre taransplantasyonu = Stem cell transplantation ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sosyal destek = Social support ; Stres = Stress ; Stres yönetimi = Stress management ; Stresle başetme = Coping with stress

Özet:
Tanımlayıcı-ilişki arayıcı türde olan bu çalışma, HKHN planlanan kanser hastalarının algılanan sosyal destek düzeylerini ve stresle başa çıkma tarzlarını belirlemek ve aralarındaki ilişkiyi saptamak amacıyla gerçekleştirildi. Örneklemi, İstanbul'da bir eğitim ve araştırma hastanesinde hematoloji servisinde yatarak tedavi gören ve kök hücre nakli planlanan en az 64 kanser hastası oluşturdu. Örneklem sayısı uygun örnekleme yöntemi kullanılarak hesaplandı ve çalışma 68 hasta ile tamamlandı. Veriler yüz yüze görüşme yöntemi ile toplandı. Verilerin toplanmasında, "Hasta Bilgi Formu", "Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği" ve "Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği" kullanıldı. Verilerin analizinde Basıklık-Çarpıklık testi, Bağımsız Örneklem t-Testi, Mann Whitney-U testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, Kruskal Wallis testi, pearson-spearman korelasyon testi ve basit regresyon analizi testi kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 alındı. Kök hücre nakli planlanan kanser hastalarının sosyal desteği en fazla özel kişiden algıladıkları ve stresle başa çıkmada olumlu yaklaşımlarının (kendine güvenli, iyimser) yüksek düzeyde, olumsuz yaklaşımlarının (çaresiz, boyun eğici, sosyal destek arama) ise orta düzeyde olduğu bulundu. Aileden algılanan sosyal destek ile iyimser yaklaşım arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptandı (r=0,282; p<0,020). Hastaların yaşları ile stresle başa çıkma tarzlarından sosyal destek arama yaklaşımı arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki saptandı (r=-0,240; p<0,049). Hastaların hastalık sürecinde iş ve aile yaşamına kıyasla sosyal yaşamlarının daha fazla etkilendiği, çekirdek ailede yaşayanların stresle başa çıkmada olumlu yaklaşımları daha fazla kullandığı tespit edildi (p<0,05). 
Sonuç olarak hastaların sosyal destek düzeyleri hastalığın sosyal yaşama etkisi gibi değişkenlerden, stresle başa çıkma tarzları ise yaş ve aile tipi değişkeninden etkilenebilmektedir. Hastaların özel kişiden algıladıkları sosyal destek algısı arttıkça stresle başa çıkma tarzları daha olumlu hal almaktadır. Kök hücre nakli öncesi hastaların ailesiyle birlikte bir bütün olarak değerlendirilmesi ve desteklenmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: hasta, hematopoetik kök hücre transplantasyonu, kanser, algılanan sosyal destek, stresle başa çıkma

Abstract:
This descriptive-relationship seeking study was carried out to determine the perceived social support level and coping styles of stress and to determine the relationship between them. The sample consisted of 64 at least cancer patients who were hospitalized in the hematology ward of a training and research hospital in Istanbul and were planned for stem cell transplantation. The sample size was calculated using the appropriate sampling method and the study was completed with 68 patients. Data were collected by face-to-face interview method. "Patient Information Form", "Multidimensional Perceived Social Support Scale" and "Coping with Stress Styles Scale" were used to collect data. In the analysis of the data, Kurtosis-Skewness test, Independent Sample t-Test, Mann Whitney-U test, One-Way Analysis of Variance, Kruskal Wallis test, pearson-spearman correlation test and simple regression analysis test were used. Statistical significance level was taken as p<0.05. It was found that cancer patients who were planned for stem cell transplantation perceived social support the most from a special person, and their positive approach (self-confident, optimistic) in coping with stress was at a high level, while their negative approach (desperate, submissive, seeking social support) was at a moderate level. A positive and significant relationship was found between the perceived social support from the family and the optimistic approach (r=0.282; p<0.020). A significant negative correlation was found between the ages of the patients and their approach to seeking social support, which is one of the ways of coping with stress (r=-0.240; p<0.049). It was determined that the social lives of the patients were affected more compared to their work and family life during the disease process, and those living in the nuclear family used positive approaches more in coping with stress (p<0.05).
As a result, patients' social support levels can be affected by variables such as the effect of the disease on social life, and their coping styles can be affected by age and family type variables. As the perception of social support from the private person increases, the way of coping with stress becomes more positive. It is recommended that patients and their families be evaluated and supported as a whole before stem cell transplantation.
Keywords: patient, hematopoietic stem cell transplantation, cancer, perceived social support, coping with stress