Posttravmatik stres bozukluğu (PTSB) tanısı almış malûl gazi asker ve eşlerinin travma deneyimleri ve aile dayanıklılığı
Trauma experiences and family resilience of mentally handicapped veterans and their spouses diagnosed with posttraumatic stress disorder (PTSD)
Yazar: FİLİZ ER
Danışman: PROF. DR. VELİ DUYAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services

Özet:
Bu araştırmanın amacı nitel desen ve fenomenolojik yaklaşımla posttravmatik stres bozukluğu (PTSB) tanısı almış malul gazi asker ve eşlerinin travma deneyimi ve aile dayanıklılığı hakkında değerlendirmelerinin derinlemesine incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu PTSB tanısı alan 21 malul gazi olan asker ve 21 malul gazi asker eşleri oluşturmuştur. Araştırmanın verileri katılımcılarla yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yapılan derinlemesine görüşmeler yoluyla toplanmış ve veri analizleri MAXQDA 2020 programı kullanılarak yapılmıştır. Çalışmada içerik analizi ve betimsel analiz yapılmıştır. Buna göre ilk ana boyut olarak travma deneyimi ve bunun altında travma gelişim deneyimi ve travma ve PTSB'nin beş gelişim boyutuna etkisi ana temaları oluşturulmuştur. İkinci ana boyut olan aile dayanıklılığı boyutunda ise aile inanç sistemi, ailenin yapısal sistemi, sosyal destek sistemi, iletişim sistemi, problem çözme sistemi, ailenin dayanıklılığı ve son olarak aile dayanıklılığına artırmaya yönelik öneriler olmak üzere toplamda çalışmada iki ana boyut ve dokuz adet ana tema oluşturulmuştur. 


Çalışmanın ilk ana boyutu olan travma deneyimi değerlendirildiğinde, travmatik olaydan ziyade travmatik olaylara maruz kalmanın süresi, yoğunluğu ve travmaya verilen cevabın, PTSB gelişimini belirlediği anlaşılmıştır. Travma deneyimi ve PTSB'nin aradan yıllar geçse bile etkilerinin devam edebildiği ve sadece gazileri değil aynı zamanda eşlerini ve ailelerini birçok bağlamda ve süreğen biçimde derinlemesine etkilediği ve hatta gazi eşlerinin PTSB'nin dolaylı kurbanları olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca travma deneyimi ve PTSB belirtilerinin, gazi ve gazi eşlerinin beş gelişim boyutunu farklı düzeyde etkilediği ve bu etkilerin daha çok olumsuz ögeler taşıdığı anlaşılmıştır. Bu tür etkilerin hepsi bireysel, ilişkisel ve sosyal anlamda zorlu yaşantısal deneyimler barındırdığı ve yeni deneyimlerle, yeni zorluklara katkı verdiği anlaşılmıştır. Bu bulgulara göre, gazi ve gazi eşlerinin birçok psikososyal hizmetlere ihtiyaç duyduğu belirlenmiştir.


Çalışmanın ikinci ana boyutu olan aile dayanıklılığı değerlendirildiğinde, gazi ve eşlerinin dolayısı ile aile birimi, travma deneyimi ve PTSB sürecine ilişkin olumsuz etkileşim süreçleri geliştirseler de, ailenin  yeni ve olumlu deneyimleri dizayn edilebilecek beceriler geliştirdiği anlaşılmıştır. Böylece aile dayanıklılığının, travma deneyimi ve PTSB'den kaynaklı zorlaşan ve ayrışan aile hayatını güçlendirmede ve ailenin kalıcı ilişkilerinin devamlılığı konusunda önemli kaynak olduğu sonucuna ulaşılmıştır.  


Anahtar Kelimeler: Travma, Posttravmatik Stres Bozukluğu (PTSB), Beş Gelişim Boyutu, Aile Dayanıklılığı, Sosyal Hizmet

Abstract:
The aim of this study is to examine the evaluations of disabled veteran soldiers and their spouses, who were diagnosed with posttraumatic stress disorder (PTSD), about trauma experience and family resilience, using a qualitative design and phenomenological approach. The study group of the research consisted of 21 disabled veterans diagnosed with PTSD and 21 disabled veteran spouses. The data of the research were collected through in-depth interviews with the participants using a semi-structured interview form, and data analyzes were made using the MAXQDA 2020 program. Content analysis and descriptive analysis were performed in the study. Accordingly, the main themes of trauma experience as the first main dimension and trauma development experience and the effect of trauma and PTSD on the five developmental dimensions were formed. In the family resilience dimension, which is the second main dimension, two main dimensions and nine main themes were created in the study: family belief system, family structural system, social support system, communication system, problem solving system, family resilience, and finally suggestions to increase family resilience. .


When the trauma experience, which is the first main dimension of the study, was evaluated, it was understood that the duration and intensity of exposure to traumatic events rather than the traumatic event, and the response to trauma determined the development of PTSD. It has been understood that the effects of trauma experience and PTSD can continue even after years and deeply affect not only veterans but also their spouses and families in many contexts and continuously, and even veteran spouses are indirect victims of PTSD. In addition, it has been understood that trauma experience and PTSD symptoms affect the five developmental dimensions of veterans and their spouses at different levels, and these effects have mostly negative elements. It has been understood that all such effects involve challenging experiential experiences in individual, relational and social terms and contribute to new challenges with new experiences. According to these findings, it has been determined that veterans and their spouses need many psychosocial services.


When the second main dimension of the study, family resilience, was evaluated, it was understood that although the veterans and their spouses developed negative interaction processes related to the family unit, trauma experience and PTSD process, the family developed skills to design new and positive experiences. Thus, it has been concluded that family resilience is an important resource for strengthening family life, which is difficult and disintegrating due to trauma experience and PTSD, and for the continuity of the family's permanent relationships.


Keywords: Trauma, Posttraumatic Stress Disorder (PTSD), Five Developmental Dimensions, Family Resilience, Social Work