Depresyon hastalarında, otomatik düşünceler ve düşünce özellikleri ile temel inançlar ve metakognisyonlar arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between automatic thoughts and thought errors and core beliefs and metacognitions in depression patients
Yazar: SELİN ALTUĞ
Danışman: DOÇ. DR. YASİR ŞAFAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel farkındalık = Metacognitive ; Depresyon = Depression ; Düşünce yapısı = Construction of the theought ; Otomatik düşünce = Automatic thoughts ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Giriş ve Amaç: Depresyon, çökkünlük, isteksizlik, zevk alamama,
yorgunluk, davranışlarda yavaşlama, suçluluk, karamsarlık, değersizlik düşünceleri,
uyku ve iştah düzensizlikleri ve cinsel isteksizlik gibi belirtiler ile karakterizedir.
Etiyolojisinde psikolojik kuramlardan klasik bilişsel kuram öne çıkmaktadır. Ancak
görece daha yeni bir yaklaşım olan metakognitif kuram ile ilgili literatür çalışmaları
artmaktadır. Metakognitif kuramın bilişsel kuramdan en önemli farkı,
psikopatolojinin kaynağını kişinin düşünce içeriğinde değil, düşünce biçiminde
görmesidir. Bu çalışmanın amacı depresyonda metakognisyonlar ve bilişler
(otomatik düşünceler ve temel inançlar) ile depresif belirtiler arasındaki ilişkiyi
incelemektir.
Yöntem: Çalışmaya Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Psikiyatri Kliniğine başvuran ve DSM-5 için Yapılandırılmış Klinik Görüşme
(SCID-5-CV) tanı ölçütlerine göre Depresyon tanılı 100 hasta alınmıştır. Araştırma
katılımcılarına Depresyona Özgü Sosyodemografik Veri Formu, Beck Depresyon
Ölçeği (BDÖ), Üstbiliş Ölçeği-30 (ÜBÖ-30), Otomatik Düşünceler Ölçeği (ODÖ),
Düşünce Özellikleri Ölçeği (DÖÖ) ve Sosyal Karşılaştırma Ölçeği (SKÖ)
uygulanmıştır.
Bulgular: Depresif belirtilerin şiddetini otomatik düşünceler büyük oranda
tek başına açıklamaktadır. Temel inançlar otomatik düşüncelere göre daha düşük
düzeyde açıklamaktadır. Etki gücü en düşük olan ise düşünce özellikleridir. Temel
inançlar, otomatik düşünceler ve düşünce özellikleri arasındaki aracılık modellerinde
klasik bilişsel kuramı destekleyen sonuçlara ulaşılmıştır. Aynı zamanda
metakognisyonların da belli otomatik düşünceler ve düşünce özellikleri aracılığı ile
depresif belirtiler üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir.
Tartışma ve Sonuç: Temel inançlar depresif belirtilerin düzeyini yüksek
düzeyde açıklamaktadır. Metakognisyonların depresyon düzeyi üzerindeki etkisinde
belli otomatik düşünceler ve düşünce özelliklerinin rolü olduğu tespit edilmiştir. Bu
durum iki kuramın birbirinden ayrı değil, birbirine entegre edilerek kullanımının
doğru olabileceğini düşündürmektedir.

Abstract:
Introduction and Aim: Depression is characterized by symptoms such as depressed mood, lack of interest or pleasure, fatigue, guilt, pessimism, thoughts of worthlessness, sleep and appetite disorders and sexual reluctance. Among the psychological theories, cognitive theory comes to the fore in its etiology. However literature studies on metacognitive theory, which is a relatively new approach increasing. The most important difference of metacognitive theory from cognitive theory is that the source of psychopathology is not in the person's thought content, but in the form of thought.  The aim of this study is to examine the relationship between metacognitions and cognitions and depressive symptoms in depression.
Method: 100 patients who applied to the Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital Psychiatry Clinic and were diagnosed with Depression according to the Structured Clinical Interview for DSM-5 (SCID-5-CV) diagnostic criteria were included in the study. Depression Specific Sociodemographic Data Form, Beck Depression Inventory (BDI), Metacognition Scale 30 (MCS-30), Automatic Thoughts Scale (ATS), Thought Characteristics Scale (TCS), and Social Comparison Scale (SCS) were applied to the research participants.
Results: Automatic thoughts alone explain the severity of depressive symptoms to a large extent. Core beliefs explain less than automatic thoughts. Thought characteristics are the least influential. In the mediation models between core beliefs, automatic thoughts and thought characteristics, results supporting the classical cognitive theory were obtained. At the same time, it has been determined that metacognitions are effective on depressive symptoms through certain automatic thoughts and thought features.
Discussion and Conclusion: Core beliefs explain the level of depressive symptoms at a high level. It has been determined that certain automatic thoughts and thought characteristics have a role in the effect of metacognitions on the level of depression. This situation makes us think that the use of the two theories not separately from each other, but integrating them may be correct.