Çocuk ve ergen psikiyatrisi polikliniğine başvuran hastalarda bruksizm değerlendirmesi
Evaluation of the bruxism in patients attending child and adolescent psychiatry outpatient clinic
Yazar: EDA BÜYÜKNALBANT
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA AYDINBELGE ; PROF. DR. ŞAZİYE SARI
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Bruksizm = Bruxism ; Ergenler = Adolescents ; Prediabetik durum = Prediabetic state ; Psikiyatri klinikleri = Psychiatry clinics ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients

Özet:
Çalışmanın amacı;  çocuk psikiyatri hastalarında noktürnal bruksizm sıklığının belirlenmesi, noktürnal bruksizmin psikopatolojik nedenlerinin incelenmesi, hastaların bruksizm şiddetlerinin farklı değişkenlerle ilişkilerinin değerlendirilmesidir. Çalışmada Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Ve Ergen Psikiyatri Kliniği'ne Başvuran, 6-17 yaşları arasındaki 230 çocuk noktürnal bruksizm sıklığı açısından değerlendirildi. Daha sonra çalışma, noktürnal bruksizm varlığı tespit edilen 49 çocuk ve bu hastalarla yaş ve cinsiyet dağılımı eşit olacak şekilde seçilen noktürnal bruksizmi olmayan 49 çocuk  (kontrol grubu) olmak üzere toplam 98 çocuk üzerinde yürütüldü. Çalışma sırasında hasta velilerine uygulanan anketle, hastaların anamnez bulguları kayıt edildi, bruksizm belirtileri olup olmadığı saptandı. Çocuk psikiyatri kliniğinde anket bulgularına göre bruksizm ön tanısı konan hastaların intraoral muayeneleri, Erciyes Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Anabilim Dalı kliniğinde yapılarak Amerikan Uyku Tıbbi Birliği'nin  (American Academy of Sleep Medicine AASM) kriterlerine göre bruksizm tanıları kesinleştirildi. Hastaların bruksizm seviyeleri tek kullanımlık bruksizm testi olan BiteStrip uygulanarak değerlendirildi. Araştırmada psikopatolojik durum değerlendirmesi yapmak için Çocuklarda Depresyon Ölçeği  (ÇDÖ)  (Kovacs 1981) ve Beck Anksiyete Ölçeği  (BAÖ)  (Beck, Epstein et al. 1988) kullanıldı. Çocuk psikiyatri kliniğine 6 ay içerisinde başvuran yaşları 6-17 arasında değişen hastalardaki noktürnal bruksizm görülme sıklığı %26,5 olarak tespit edilmiştir. Bruksizmin demografik verilerle ilişkisi incelendiğinde; okul türü, sistemik hastalık varlığı, ilaç kullanım durumu, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, aile gelir düzeyi ve anne baba birlikteliği ile çocuklarda görülen bruksizm arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir. Bruksizmli çocuklarda gözlenen dişlerde aşınma, uyandığında baş ağrısı, uyandığında çene kaslarında ağrı gibi bulgular kontrol grubunda bulunan çocuklardan anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Psikiyatri kliniğine başvuran hastaların psikopatolojik tanıları ile bruksizm arasındaki ilişki incelendiğinde; sadece sınır zekâ durumunun kontrol grubunda bruksizm pozitif grubuna göre anlamlı derecede yüksek olduğu tespit edilmiştir. Uyum bozukluğu görülen hastalarda, bruksizm şiddeti çoğunlukla en yüksek skor olan 3 seviyesinde tespit edilmiştir. Bu durum istatistiksel olarak anlamlı bir farkı ifade etmektedir. Annesinde psikolojik rahatsızlık olanlar ve aile içi şiddet görenlerde istatistiksel olarak anlamlı derecede fazla bruksizm tespit edilmiştir. Anksiyete ve depresyon ölçek puanları incelendiğinde; her iki parametre için de bruksizm pozitif grubunda beklendiği şekilde daha yüksek skorlara ulaşılmasına rağmen bu durumun istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir.  Sonuç olarak; bruksizmin psikososyal, morfolojik, patofizyolojik, nörolojik gibi birçok etkenle ilişkili olabilecek önemli bir sağlık sorunu olduğu gerçeğinden yola çıkarak, tüm bu faktörlerin etiyolojide ne kadar etkili olabileceğinin ortaya konulacağı geniş bir popülasyonda iyi planlanmış, prospektif çalışmalara ihtiyaç olduğu düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: BiteStrip;  Bruksizm;  Pediatri;  Psikolojik durum

Abstract:
The purpose of this study is to determine prevalence of the sleep bruxism in child psychiatry patients, to examine the psychopathological causes of sleep bruxism and to evaluate the relationship between the severity of bruxism and different variables. In the study, 230 children between the ages of 6-17 who applied to the Child and Adolescent Psychiatry Clinic of Erciyes University Faculty of Medicine were evaluated in terms of the prevalence of sleep bruxism. Afterwards, the study was carried out on 98 children, including 49 children with sleep bruxism and 49 children without sleep bruxism  (control group), who were selected with equal age and gender distribution. During the study, the anamnesis findings of the patients were recorded with a questionnaire applied to the parents of the patients and it was determined whether they had bruxism symptoms. Intraoral examinations of the patients who were diagnosed with bruxism according to the survey findings in the pediatric psychiatry clinic were performed in the Erciyes University Faculty of Dentistry Department of Pedodontics, and the diagnosis of bruxism was confirmed according to the criteria of the American Academy of Sleep Medicine  (AASM). The bruxism levels of the patients were evaluated by applying the disposable bruxism test, BiteStrip. In the study, Child Depression Scale  (CDS)  (Kovacs 1981) and Beck Anxiety Inventory  (BAI)  (Beck, Epstein et al. 1988) were used to evaluate psychopathological status. The prevalence of sleep bruxism in patients aged 6-17 who applied to the child psychiatry clinic within 6 months was found to be 26.5%. When the relationship of bruxism with demographic data is examined; no statistically significant relationship was found between school type, presence of systemic disease, drug use, mother's education level, father's education level, family income level and parental union and bruxism in children. Findings such as tooth wear, headache when waking up, and pain in the jaw muscles observed in children with bruxism were found to be significantly higher than the children in the control group. When the relationship between the psychopathological diagnoses of the patients who applied to the psychiatry clinic and bruxism was examined; only borderline intelligence was found to be significantly higher in the control group than in the bruxism positive group. In patients with adjustment disorder, the severity of bruxism was mostly found at the highest score of 3. This indicates a statistically significant difference. Statistically significantly higher rates of bruxism were detected in those whose mothers had psychological disorders and who had experienced domestic violence. When the anxiety and depression scale scores were examined; although higher scores were achieved as expected in the bruxism positive group for both parameters, it was determined that this situation was not statistically significant. As a result; based on the fact that bruxism is an important health problem that can be associated with many factors such as psychosocial, morphological, pathophysiological and neurological, it is thought that well-planned, prospective studies are needed in a large population to reveal how effective all these factors can be in the etiology
Key Words: BiteStrip; Bruxism; Pediatrics; Psychological state