Annelerin çalışma durumu ve statüsüne göre emzirilmenin sürdürülmesi: TNSA verilerinin ikincil analizi
Exclusive breastfeeding according to working status and status of mothers: secondary analysis of TDHS data
Yazar: ŞEYMA ÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. SIDDİKA SONGÜL YALÇIN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Pediatri Ana Bilim Dalı / Sosyal Pediatri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Anneler = Mothers ; Emzirme = Breast feeding ; Çalışan kadınlar = Working women

Özet:
Anne sütü bebekler için en ideal besin kaynağıdır. Annenin çalışması emzirmenin 
sürdürülmesinde etkili faktörlerden birisi olarak bilinmektedir. Çalışan anneler iş ve 
annelik rollerini bir arada yürütmek durumundadır. Bu çalışma ile annelerin emzirme 
davranışının çalışma durumları ile ilişkisini, çalışma statüsü ve çalışma koşullarının 
emzirmenin sürdürülmesi üzerine olan etkisini göstermeyi amaçladık. Türkiye Nüfus 
Sağlık Araştırmaları (TNSA) 2008, 2013 ve 2018 verileri çalışmaya alındı. Çalışma
örneklemi 15-49 yaş grubunda olup 2 yaşın altında çocuğu olan annelerin annesi ile 
yaşayan, son tekil gebelikten doğan çocukları olarak belirlendi. Çalışmamıza 3557
(ağırlıklandırılmış 3490) çocuk-anne çifti dahil edildi. Annenin çalışması ile emzirme 
arasındaki ilişkiyi bulabilmek için karmaşık örneklem çoklu lojistik regresyon analizi 
kullanıldı. Çalışmamızda doğu bölgesinde, refah düzeyi en düşük hanelerde, 35 yaş ve 
üstü, eğitimi olmayan, Kürtçe konuşan annelerde, 4 ve üstü doğum sırası olan, normal 
vajinal yolla doğan, 0-5 ay aralığında olan, 2500 gr ve üstünde doğan, biberon 
kullanmayan, evde sigara içilmeyen bebeklerde, emzime oranları anlamlı oranda 
yüksekti. Annelerin %35,5'i hiç çalışmamış, %18,6'sı halen çalışıyor, %45,9'u 
geçmişte çalışmış şu anda çalışmıyor idi. Annenin çalışması ile emzirme oranlarına 
bakıldığında sadece 2008 yılında çalışan annelerin emzirme oranı, hiç çalışmamış ve 
geçmişte çalışıp şu anda çalışmayan annelere göre anlamlı oranda düşüktü [59,5 (%95 
GA:52,3-66,4)]. Diğer yıllarda ve genel toplamda annenin çalışması emzirmeyi 
etkilememişti. İleri analizlerde 2018 yılında endüstride çalışan anneler tarımda çalışan 
annelere göre [Model 0, %80 (%95 GA:0,05-0,85), Model 1 %94 (%95 GA:0,01-
0,48)] daha düşük emzirme oranına sahipti. Bu sonuçlar annenin çalışmasının 
emzirmeye devam etmesine engel olmadığını göstermektedir. Endüstride çalışan 
annelere yönelik emzirme politikaları geliştirilmelidir. Kadınlara iş hayatından 
kopmadan uygun koşullar sağlanarak emzirmeye devam edebilecekleri hakkında 
bilgilendirici eğitimler verilmelidir.

Abstract:
Breast milk is the ideal food ingredient for babies. Maternal working status is known as one of the factors that affect the continuation of breastfeeding. Working mothers are in a situation where they have to 
manage both their job and maternal roles simultaneously. With this study, we aim to 
show the relationship between mothers' breastfeeding behavior and working status, as 
well as the effect of their working conditions on the continuation of breastfeeding. This 
study examined Turkey Demographic Health Survey (TDHS)'s data from 2008, 2013, 
and 2018. This study sample consisted of the working mothers aged between 15 and 
49 with children under the age of two living with their mothers, born from a single 
pregnancy, as the last offspring. We included 3557 (weighted 3490) child-mother pairs 
in our study. This study undertook a complex sample multiple logistic regression 
analysis to explore the relationship between breastfeeding and maternal employment. 
In our study, the rate of breastfeeding was significantly higher in low-income 
households in Eastern Turkey, among mothers over 35 years old, with no education 
and speaking Kurdish, with birth rates of 4 and more, with normal vaginal delivery, 
between 0-5 months of age, with a weight of 2500 grams and above, with no bottlefeeding in a smoke-free home. 35.5% of the mothers had never worked, 18.6% were 
still working, and 45.9% had worked in the past but were not currently working. When 
examining breastfeeding rates based on maternal working status, the breastfeeding rate 
for mothers employed in 2008 was significantly lower than those who had never 
worked and worked previously but not currently [59,5 (95% CI:52,3-66,4)]. In other 
years and overall, maternal employment didn't affect breastfeeding. In subsequent 
analysis, maternal employment in the industry sector had lower breastfeeding rates 
[Model 0, %80 (95% CI:0,05-0,85), Model 1 %94 (95% CI:0,01-0,48)] than those 
working in agriculture.These results show that the mother's working status does not 
impede continuing breastfeeding. Breastfeeding policies should be developed for 
mothers working in the industry. Women should be provided with informative training 
on how to continue breastfeeding while staying in the workforce under suitable 
conditions.