İttihat ve Terakki Cemiyeti üyelerinden İsmail Canbulad 
(1880-1926)
A member of the Committee of Union and Progress, İsmai̇l 
Canbulad (1880-1926)
Yazar: NERMİN ZAHİDE AYDIN
Danışman: PROF. DR. AHMET EYİCİL
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Biyografi = Biography ; Canbulad, İsmail = Canbulad, İsmail ; Meşrutiyet II = Constitutional Monarcy II ; İttihat ve Terakki = Union and Progress Society ; İzmir Suikasti = Izmir Assassination

Özet:
İttihat ve Terakki Cemiyeti, İkinci Meşrutiyet'in ilanını sağladıktan sonra
devlet idaresinde on yıl iktidarda kaldı. İktidarda olan Cemiyet üyelerinin hayatı,
kişilikleri, ilişkileri ve siyasi anlayışları devlet yönetimi üzerine etkili oldu.
Cemiyet'in üyelerinden İsmail Canbulad'ın da hayatı, eğitim anlayışı ve
komitacılık faaliyetleri, o dönemde meydana gelen olayların gelişmesini dolaylı
veya doğrudan etkiledi.
Cemiyet'in sekiz numaralı üyesi olan İsmail Canbulad, Çerkes kökenli
siyasetçiydi. Askeri okullarda okuduktan sonra yüzbaşı olarak Manastır ve
Selanik'te çalıştı. Osmanlı Hürriyet Cemiyeti'nin kurucu üyesi oldu. İttihat ve
Terakki Cemiyeti'nde aktif olarak çeşitli hizmetlerde bulunan İsmail Canbulad, II.
Abdülhamid yönetimine karşı yürütülen hareketlere katıldı. Meşrutiyet'in
ilanından sonra İsmail Canbulad, sırasıyla Adalar Kazası Kaymakamlığı,
Emniyet Umumiye Müdürlüğü, İzmit ve İstanbul Mebusluğu, Vali Vekâleti,
Şehremaneti, Dâhiliye Nezareti Müsteşarlığı ve Dâhiliye Nazırlığı görevlerinde
bulundu. Balkan Savaşı'na gönüllü olarak katılan İsmail Canbulad, Kamil
Paşa'nın sadrazamlığı sırasında kendisini tutuklamaya gelen Nizamettin adındaki
inzibat çavuşunu vurdu. Daha sonra Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya
Savaşı'ndaki tutumundan ve Ermenilerin zorunlu iskâna tabi tutulmalarından
dolayı suçlanarak yargılandı ve Malta'ya sürgün edildi. Malta'da geçirdiği
günlerde siyasetten uzaklaşmak istedi ise de bunda başarılı olamadı. Özgürlüğüne
kavuştuktan sonra Anadolu'ya döndü ve İstanbul Mebusu seçildi. Kısa bir süre
sonra hükümet üyeleri ile aralarında fikir anlaşmazlıkları çıkınca Cumhuriyet
Halk Fırkası'ndan istifa etti. Eski İttihat ve Terakki Cemiyeti üyesi olan
arkadaşları ile Meclis'te İkinci Grup adı altında muhalefet yaptı. Teceddüt Fırkası
ve Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurucu üyeleri arasında yer aldı.
İsmail Canbulad'ın adı İzmir Suikastı olayına karıştı. Suikasttan haberi
olduğu halde bunu hükümete bildirmediği ve hükümeti değiştirme faaliyetlerinde
yer aldığı iddiasıyla tutuklandı. Yargılama sırasında kendisine yöneltilen
suçlamaları kabul etmedi. On yıl kürek mahkûmiyeti ile cezalandırılınca karara
itiraz etti. Kendini tekrar savundu fakat bu kez idam cezasına çarptırıldı. İsmail
Canbulad'la birlikte İzmir'de mahkemelerinde Suikast davasında yargılanan ve
suçlu bulunan on üç kişi idam edildi.



Anahtar Kelimeler: İsmail Canbulad, İttihat ve Terakki Cemiyeti, II. Meşrutiyet,
Dâhiliye Nezareti, İzmir Suikastı, Mustafa Kemal Paşa.

Abstract:
The Committee of Union and Progress was in power for ten years after they
declared the Second Constitutionalism. The lives, personalites, connections and
political attitudes of the members of the Committee had some impact on how to
govern the state. One of the members of the Committee, İsmail Canbulad, had a
profound direct or indirect impact on the events with his life, his attidutes towards
education and his secret activities.
İsmail Canbulad, who was the eighth member of the Committee, was a
politician of Circassian origin. He worked in Manastır and Selanik as a captain
after he graduated from military schools. He was one of the charter members of
the Ottoman Committee of Freedom and he worked actively for the Committee of
Union and Progress and was among those who took part in some movements
against Abdülhamid II. After the declaration of the Second Constitutionalism, he
worked as the Governor of Adalar District, Chief Security Director, Deputy of
İzmir and İstanbul, Vice Governor, Mayor, Consultant to Minister of Internal
Affairs and Minister of Internal Affairs, respectively. One of the military
volunteers of the Balkan War, İsmail Canbulad killed a police sergeant named
Nizamettin, who came to arrest him when Kamil Pasha was the grand vizier. He
was charged with and tried for the actions of the Ottoman Empire in the first
World War and for the displacement of Armanians and he was sent to exile to
Malta. Although he tried to be away from the politics, he couldn't do so. After he
was granted his freedom, he came to Anatolia and was elected as deputy of
İstanbul. He resigned from The Republican People's Party soon after he had some
disagreements with the members of the government. He became one of the
members of The Second Group in the parliament with his friends from The
Committee of Union and Progress on the oppositon side. He was one of the charter
members of Renewal Party and the Prograssive Republican Party.
He was supposed to be involved in the İzmir Assassination and he was
arrested with the accusation of not informing the goverment about the
assassination though he knew about it and of being involved in the movements to
change the goverment. During the trial, he refused to have done so and when he
was sentenced to rowing for ten years, he objected to the verdict and he had
another trial but this time he was sentenced to death. He was executed with
thirteen other people who were charged with, by the court in İzmir, taking part in
the Assassination by the court in İzmir.




Key words: İsmail Canbulad, The Committee of Union and Progress, Second
Constitutionalism, Ministry of Interior affairs, İzmir Assassination, Mustafa
Kemal Pasha.