Bursa ili iç ve dış ortam havasında organoklorlu pestisit (OCP) seviyelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of organichlorine pesticide (OCP) levels in indoor and outdoor air in Bursa province
Yazar: SÜNDÜZ SHANABO
Danışman: PROF. DR. FATMA ESEN
Bursa Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Bursa = Bursa ; Dış mekan = Outdoor ; Hava kirliliği = Air pollution ; Organoklor = Organochlor ; İç mekan = Interior space

Özet:
Bu çalışmada, iç ve dış ortam hava örnekleri Aralık 2019 ve Şubat 2020 ayları arasında, Bursa ili'nin 15 farklı noktasındaki mekanlardan pasif hava örnekleyici (PHÖ) kullanılarak Organoklorlu Pestisitlerin (OCP'lerin) seviyeleri değerlendirilmeye çalışılmıştır. 15 farklı noktadan iç ortam hava örnekleri alınırken bu noktalardan 6 tanesinden de aynı örnekleme zamanında dış ortam hava örnekleri alınmıştır.
Örneklemenin yapıldığı bölgeler Bursa'nın Yıldırım, Kestel, Mudanya, Nilüfer ve Osmangazi ilçelerindedir. İç ortam havasında ölçülen toplam 10 OCP (∑10OCP) konsantrasyonları için minimum değer 93,39 pg/m3 ile Yıldırım ilçesinde Bursa Modern evinde (8.), maksimum değer 887,10 pg/m3 ile Yıldırım ilçesinde Vişne caddesindeki tekstil atölyesinde (5.) tespit edilmiştir. Değerinin yüksek olmasının sebebi bölgenin sanayi olması olduğu belirlenmiştir.
Dış ortam havasında ölçülen Σ10OCP konsantrasyonları için minimum değer 130,6 pg/m3 ile Nilüfer ilçesinde Yüzüncüyıl Mahallesinde yer alan referans noktalardan biri olan ev (13.) iken; maksimum değer 888,8 pg/m3 ile Yıldırım ilçesinde Esenevler Mahallesindeki eve (6.) aittir.  Bu durum, bölgelerde daha önce pestisitlerin kullanıldığı ve hava ortamında hala etkilerinin gözlenebileceğini ortaya koymaktadır. Yüksek konsantrasyonun alanda kirleticinin varlığına ek nedenlerinden biri de örnekleme döneminde binanın dış bölümünde yapılan boyama çalışmasıdır. İç ve dış ortam OCP konsantrasyonlarının oranları (İ/D) hesaplanmış ve kirleticilerin çoğunlukla iç ortamdan kaynaklandığı sonucuna varılmıştır. Tanı oranları kullanılarak da Bursa'da lindan kullanımının hala devam ettiği belirlenmiştir. PHÖ kullanarak elde edilen OCP'lerin konsantrasyon değerleri kullanarak yetişkin insanlarda ve çocuklarda oluşabilecek kanser riski değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre hem iç hem de dış ortam için yetişkin insanlarda ve çocuklarda solunum yoluyla oluşan OCP'ye ait kanser riskinin yüksek seviyelerde olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, the levels of Organochlorine Pesticides (OCPs) were evaluated by using passive air sampler (PHÖ) in indoor and outdoor air samples from 15 different locations in Bursa between December 2019 and February 2020. While indoor air samples were taken from 15 different points, outdoor air samples were taken from 6 of these points at the same sampling time.
The sampling areas are in Bursa's Yıldırım, Kestel, Mudanya, Nilüfer and Osmangazi districts. For total 10 OCP (∑10OCP) concentrations measured in indoor air, the minimum value is 93.39 pg/m3 in Bursa Modern house (8th) in Yıldırım district, the maximum value is 887.10 pg/m3 in the textile workshop on Vişne street in Yıldırım district. (5.) has been identified. It has been determined that the reason for its high value is that the region is industrial.
The minimum value for Σ10OCP concentrations measured in the outdoor air is 130.6 pg/m3, while the house (13th) is one of the reference points located in Yüzüncü Yıl Mahallesi in Nilüfer district; The maximum value of 888.8 pg/m3 belongs to the house (6th) in Esenevler Mahallesi in Yıldırım district. This situation reveals that pesticides were used in the regions before and their effects can still be observed in the air environment. One of the additional reasons for the presence of the pollutant in the high concentration area is the painting work done on the exterior of the building during the sampling period. The ratios (I/O) of indoor and outdoor OCP concentrations were calculated and it was concluded that the pollutants mostly originate from the indoor environment. Using the diagnosis rates, it was determined that the use of lindane still continues in Bursa. The risk of cancer in adults and children was evaluated using the concentration values ​​of OCPs obtained by using PHO. According to the results obtained, it has been determined that the cancer risk of respiratory OCP in adults and children is at high levels for both indoor and outdoor environments.