Sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının COVID-19 hastalığı üzerine etkisi: Ankara örneği
The effect of healthy lifestyle behaviours on the COVID-19 disease: Sample of Ankara
Yazar: ELİF BAŞTÜRK OCAKCI
Danışman: DOÇ. DR. NAZAN TORUN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Keşifsel ve kesitsel olan çalışmada, bazı bireysel özellikler ile sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının COVID-19 hastalığı üzerine etkisi araştırılmıştır. Olasılıksız örnekleme yönetimi ile belirlenen çalışma grubu, Ankara ilinde yaşayan ve COVID-19 tanısı alan, herhangi bir kronik hastalığı olmayan, 18 yaşından büyük 400 katılımcıdan oluşmaktadır. Çalışmada "Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II" ile araştırmacı tarafından hazırlanan Anket Formu katılımcılara 17.01.2022 - 26.05.2022 tarihleri arasında çevrimiçi olarak uygulanmıştır. Kadın katılımcıların (%51.75) fazla olduğu çalışmada, evli (%66.75), lisans mezunu (%64.5), kamu çalışanı (%71.25) ve hanede 4 kişi yaşayan (%29.75) katılımcılar çoğunluğu oluşturmaktadır. Katılımcıların çoğunluğu hastalığa yakalanmadan önce sigara, alkol ve vitamin preparatı, takviye edici veya destek veren ilaç veya ürünleri kullanmamıştır. Ayrıca katılımcıların çoğunluğu COVID-19 aşısı yaptırmamışken, yaptırılan aşı dozu en fazla ikidir. Katılımcıların hastalık süresince takibi daha çok evde yapılmış ve katılımcılarda en fazla yorgunluk (halsizlik) belirtisi görülmüştür. Hastalığın, katılımcılarda hastalık süresince görülen belirti, karşılaşılan tablo ve uygulanan tedavilere göre daha çok hafif seyrettiği bulunmuştur. Çalışmaya katılan kadın katılımcıların, görülen belirti durumuna göre hastalık seyri erkek katılımcılardan daha ağır olarak belirlenmiş ve lisans, lisansüstü mezunu olan katılımcıların diğer katılımcılara göre hastalığı daha çok evde geçirdikleri tespit edilmiştir. Yaş ortancası daha yüksek olan katılımcıların, hastalığın şiddetini azaltmaya yönelik tedavi aldıkları, hastalığın semptomlarını daha ağır geçirdikleri ve serviste yatış oranının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Hastalığın şiddetini azaltmaya yönelik tedavi alanların oranı sigara kullanmayan, 1-10 adet sigara tüketen (günlük) ve çalışan katılımcılarda daha yüksek bulunmuştur. Alkol kullanan katılımcılara hastalık süresince hastalığın şiddetini azaltmaya yönelik ağır tedaviler uygulanmıştır. Aşı yaptıran katılımcıların daha çok evde takip edildiği, hastanede hastalığın seyrini azaltmaya yönelik daha az tedavi aldığı tespit edilirken Biontech aşısı yaptıranların Sinovac aşısı yaptıranlara göre hastalığı daha rahat geçirdiği belirlenmiştir. Fiziksel aktivite yapan katılımcıların hastalık belirtilerini daha hafif geçirdiği belirlenirken manevi gelişimi ve kişilerarası ilişkileri iyi olan katılımcıların hastalığı hafif bir tabloda geçirdiği belirlenmiştir. Ayrıca manevi gelişimi ve kişilerarası ilişkileri iyi olan katılımcıların yoğun bakımda yatış durumlarının daha az olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this exploratory and cross-sectional study, some personal characteristics and the effect of healthy lifestyle behaviours on the COVID-19 disease was investigated. The study group determined by improbable sampling method consists of 400 participants over the age of 18 who live in Ankara province, who do not have any chronic disease and who suffered from COVID-19 disease. In the study, "Healthy Lifestyle Behaviours Scale II" and a Questionnaire Form prepared by the researcher to evaluate the course of COVID-19 disease were conducted online between 17.01.2022 - 26.05.2022. In this study, in which there were more female participants (51.75%), the majority of the participants were married (66.75%), had a bachelor's degree (64.5%), were public employees (71.25%) and have lived with 4 people at home (29.75%). The majority of the participants had not smoked, used alcohol and vitamin preparations, supplements or supplementary medicines or products before getting the disease. Moreover, while the majority of the participants were not vaccinated, the maximum dose of COVID-19 vaccination was two. The participants were mostly followed up at home during duration of the disease, and the most common symptom was tiredness (fatigue). It was determined that the symptoms observed during the disease process progressed more slightly than the picture encountered and the treatments applied. The disease course of the female participants was found to be more severe than the male participants in terms of the symptoms experienced. It was also determined that the number of participants with undergraduate and graduate degrees who survived the disease at home is higher than the other participants. It was found out that participants with a higher median age received treatment to reduce the severity of the disease, experienced more severe symptoms of the disease, got a higher rate of hospitalisation. The rate of receiving treatment to reduce the severity of the disease was found to be higher in non-smoker, between 1 and 10 cigarettes (per day) smoker and worker groups. Alcohol user participant groups was received highly hard treatment to reduce the severity of the disease. It was determined that the participants who were vaccinated were followed up more commonly at home and received less treatment in the hospital to reduce the course of the disease, while it was figured out that those who had the Biontech vaccine experienced less difficult course of the disease than those who had the Sinovac vaccine. It was found that the paticipants who engaged in physical activities had milder symptoms of the disease, while the participants with good spiritual development and interpersonal relationships had a slightly course of the disease. Lastly, it was determined that the participants with good spiritual development and interpersonal relationships had less hospitalisation status in intensive care unit.