İlaca yönelik heterosiklik türevlerin sentezi
The synthesis of heterocyclic derivatives pioneering to drug formation
Yazar: TÜRKAN GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. OLCAY ANAÇ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalışmada ,ß-konjuge karbonil grubu içeren heterosiklik bir aldehit olan tiyofen-2-karbaldehit bileşiğinin 1-diazo-1-fenilpropan-2-on, (E)-metil 2-diazo-4-fenilbut-3-enoat ve dimetil diazomalonat gibi üç farklı diazo bileşiği ile Rh2(OAc)4 katalizörü varlığındaki reaksiyonları, ayrıca yine tiyofen-2-karbaldehit bileşiğinin dimetil diazomalonat ile farklı bakır katalizörleri  Cu(acac)2, Cu(hfacac)2  varlığında da reaksiyonları incelenmiştir.  
Anaç ve ekibinin önceki çalışmalarına paralel olarak ,ß-doymamış aldehitlerden türetilen ilidlerin elektrofilik aldehit karbonuna [1,5]-elektrosiklik halka kapanması ile kapanmayı tercih ettikleri ve sübstitüye karbonil-ilid üzerinden 1,3-dioksol türevleri oluşturduğu gözlenmiştir. Dioksolan oluşumunda, karbenin karbonil oksijenine atak etmesi ile oluşan karbonil-ilid daha sonra kendini oluşturan karbonil bileşiği ile formal [ 3+2 ] siklokatılma reaksiyonu ile meydana geldiği görülmüştür.  
Çalışmada tiyofen-2-karbaldehit bileşiğinin 1-diazo-1-fenilpropan-2-on (donör-akseptör özelikli) ile Rh2(OAc)4 katalizörü varlığındaki  reaksiyonunda aldehit C-H?ına  araya girme ürünü üzerinden (E)-4-hidroksi-3-fenil-4-(tiyofen-2-il)büt-3-en-2-on (Büchner-Curtius-Schlotterbeck reaksiyonu analoğu)  ile  [2+1] epoksi ürünü üzerinden yürüyen [3+2] katılma ürünü 1-(4-fenil-2,5-di(tiyofen-2-il)-1,3-dioksolan-4-il)etanon bileşikleri elde edilmiştir. Çıkış aldehitin donör-akseptör özellikteki (E)-Metil 2-diazo-4-fenilbut-3-enoat bileşiği ile Rh2(OAc)4 katalizörü varlığındaki  reaksiyonunda [2+1] epoksi ürünü (E)-metil 2-stiril-3-(tiyofen-2-il)oksiran-2-karboksilat tek ürün olarak elde edilmiştir. Son olarak da, çıkış bileşiğin, sadece dimetil diazomalonat ile (akseptör-akseptör özellikli) farklı katalizörler  - Rh2(OAc)4, Cu(acac)2, Cu(hfacac)2- varlığındaki reaksiyonları karşılaştırılmıştır ve ürün dağılımındaki etkiler irdelenmiştir.  
Çalışmada ayrıca ileriye yönelik olarak, elektrosiklik halka kapama reaksiyonlarında kullanılmak üzere ?,ß-doymamış biskarbonil fonksiyonu içeren etil 3-okso-2-(tiyofen-2-ilmetilen)butanoat bileşiği sentezlenmiştir.

Abstract:
In this study the intermolecular reactions of electron-rich sulfur heterocycle with copper and rhodium carbenoids discussed. 
An  , ß- conjugated aldehyde compound that contains  thiophene function -thiophene-2-carbaldehyde- was selected and reacted  with three different diazo compounds such as 1-diazo-1-phenylpropane-2-one, (E)-methyl 2-diazo-4-phenylbut-3-enoate and dimethyl diazomalonate in the presence of Rh2(OAc)4 catalyst. Moreover, the reactions were repeated with thiophene-2-carbaldehyde and  dimethyl diazomalonate in the presence two more copper catalyst  and  products distributions were examined. 
The  reaction with thiophene-2-carbaldehyde and 1-diazo-1-phenylpropane-2-one (having donor-acceptor property) in the presence of Rh2(OAc)4 catalyst, two diasteromeric dioxolane  derivatives, 1-(4-phenyl-2,5-di(thiophen-2-yl)-1,3-dioxolan-4-yl) ethanone, were obtained aproximately at similar ratios. In this reaction,  a minor product (Z)-4-hydroxy-3-phenyl-4-(thiophen-2-yl) but-3-en-2-one  was also determined. This Z-enol compound  was derivated from aldehydic C-H insertion product.  
The reaction of thiophene-2-carbaldehyde with (E)-methyl 2-diazo-4-phenylbut-3-enoate (having donor-acceptor property) in the presence of Rh2(OAc)4 catalyst epoxy derivative  (E)-methyl 2-styryl-3-(thiophen-2-yl)oxirane-2-carboxylate was obtained as a single product. 
Finally the reactions of thiophene-2-carbaldehyde compound  with dimethyl diazomalonate (acceptor-acceptor property)  in the presence of Rh2(OAc)4, Cu(acac)2 and Cu(hfacac)2 catalysts, epoxide and dioxolane products nearby dimers were  observed at different rates.
, ß-unsaturated biscarbonyl function containing ethyl 3-oxo-2-(thiophen-2-ylmethylene) butanoate compound was also synthesized in order to use in electrocyclic ring closure reactions prospectively.