İran/Tebriz ve Ahvaz yöresinde yaygın olarak yetiştirilen hurma (Phoenix dactylifera L.) kişniş (Coriandrum sativum L.) ve yaban mersini (Vaccinium myrtillus L.) bitkilerinin beslenme durumlarının toprak ve bitki analizleri ile değerlendirilmesi
Estimation of nutritional status of date (Phoenix dactylifera L.)  coriander (Coriandrum sativum L.) and blueberries (Vaccinium myrtillus L.) plant by soil and leaf analysis grown in iran/tebri̇z and ahvaz region
Yazar: MALAK SOHRABI
Danışman: PROF. DR. NESRİN YILDIZ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, İran'da,Tebriz/ Hokma Abad ve Ahvaz/Sedrud yöresinde yaban mersini , kişniş ve hurma bitkilerinin beslenme durumunu toprak ve bitki analizleriyle belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla toplamda 30 farklı noktadan toprak ve bitki örneklemesi yapılmıştır.
Elde edilen sonuçlara göre İran'ın Tebriz yöresinde kişniş bitkisinin yetiştirildiği alandan örneklenen  toprakların tuzluluk ve kireçlilik sorunları mevcut olup ayrıca organik madde  ve azot içerikleri düşüktür. Yaban mersini bitkisinin yetiştiği topraklarda; benzer şekilde tuzluluk, kireçlilik sorunları yanında organik madde, toplam azot düşük düzeyde bulunmuş ayrıca kısmen bakır ve çinko yetersizlikleri tespit edilmiştir. Hurma bitkisinin yetiştiği toprakların da tuzluluk ve kireçlilik sorunları yanında organik madde ve toplam azot düzeyi düşük, kısmen bitkiye yarayışlı demir, bakır, çinko ve mangan düzeyi düşük bulunmuştur.

Kişniş bitkisi yaprak örneklerinde fosfor, potasyum,  mangan ve demir kritik düzeyin altında bulunmuştur.. Yaban mersini yaprak örneklerinde azot, fosfor ve kalsiyum düzeyleri kritik seviyenin altında, mikro elementlerden demir, bakır, mangan  ve çinko düzeyleri yeterli bulunmuştur. Hurma bitkisi  yaprak örneklerinde azot, kalsiyum potasyum içerikleri normal seviyenin altında, ayrıca bütün örneklerde demir, mangan ve çinko, bir kısım yaprak örneklerinde ise bakır kritik seviyenin altında bulunmuştur.

Elde edilen bulgulardan ; araştırma konusu bitkilerin gübre yönetiminde ideal düzeyde olan toprak özelliklerinin korunması ve eksikliği söz konusu olan sorunların giderilmesi noktasında, korelasyon ve kalibrasyon çalışmalarına dayalı, ekolojik ve ekonomik gübre desteği ilkesine uygun olarak üreticilerin 4 doğru (doğru gübre, doğru doz, doğruz zaman ve doğru şekilde uygulama) ya göre  gerekli önlemleri alması gerektiği sonucuna varılmıştır.


Anahtar kelimeler: Yaban mersini, kişniş, hurma, toprak testleri, bitki analizleri, toprak verimliliği

Abstract:
This study conducted to determine the nutritional status of  palm, coriander and blueberry  grown soils in Tabriz / Hokma Abad and Ahvaz / Serdrud region of Iran. For this purpose total 30 representative soils and  leaf were sampled and analyzed. 
According to the results obtained, there are salinity and liming problems of the soils sampled from the area where coriander is grown in Tabriz/ Hokma Abad region of Iran, and organic matter and nitrogen contents are low. In the soil where the blueberry plant grows; Similarly, in addition to salinity and liming problems, organic matter and total nitrogen were found to be low and also copper and zinc deficiencies were detected. In addition to salinity and liming problems, the amount of organic matter and total nitrogen was found to be low, and iron, copper, zinc and manganese levels were partially beneficial to the plant.
Phosphorus, potassium, manganese and iron content of coriander leaf samples were found under sufficient level . Nitrogen, phosphorus and calcium levels of blueberry leaf samples were insufficient on the other hand, iron, copper, manganese and zinc levels of blueberry leaf samples were sufficient. The nitrogen and calcium potassium contents of palm leaf samples were insufficient,and iron, manganese and zinc in all leaf samples, and copper was below the critical level in some leaf samples.
The results indicated that growers should be in an attempt of conservation and improvement of current nutritional status of the soils. In the areas whith in the study  site where  element deficiency is present , it is evaluated thet the problems could be solved economically and ecologicaly by applying fertilizer containing either to soil or plant by considering the findings supported by the correlation and calibration studies with 4 right (right fertilizer , right dose , right timing and right application method).

Keywords:  Blueberries, coriander, date palm, soil tests, plant analysis, soil fertility