Sindirim sistemi rahatsızlıklarında kullanılan tıbbi çay formülleri
Medical tea formulas used in digestive system disorders
Yazar: RAMAZAN YÜCEL ÖNER
Danışman: PROF. DR. NUR TAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı / Fitoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Farmakognozi = Pharmacognosy ; Gastrointestinal hastalıklar = Gastrointestinal diseases ; Gastrointestinal sistem = Gastrointestinal system ; Sindirim sistemi = Digestive system ; Sindirim sistemi fizyolojik olayları = Digestive system physiological phenomena ; Sindirim sistemi hastalıkları = Digestive system diseases ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Çay = Tea

Özet:
Amaç: Bu tez ile amaçlanan öncelikle sindirim sistemini doğru tanımak ve sık görülen sindirim sistemi problemlerini değerlendirerek tedavilerinde hastalığa en uygun tıbbi bitkilerin kullanımını sağlamaktır. Fitoterapide öncü ülkelerden biri olan Almanya ile Türkiye'de kullanılan sindirim sistemi rahatsızlıklarında kullanılan tıbbi çay formülleri karşılaştırmaktır.
Metot: Egbert Meyer'in eczacılar ve doktorlar için hazırladığı Tee-Rezepturen adlı el kitabında bulunan sindirim sistemi rahatsızlıklarında kullanılan tıbbi çay formülleri güncel bilimsel araştırmaların sonuçları ışığında düzenlenen monograf bilgilerini içeren veriler ile güncellenmiştir. Türkiye'de sindirim sistemi rahatsızlıklarında tercih edilen tedavi yöntemleri ile tıbbi çaylara yönelim incelendi.
Bulgular: Mide ve bağırsak hastalıklarında kullanılan tıbbi çayların dağılımı şu şekildedir. 69 adet mide rahatsızlığında kullanılan tıbbi çay reçetesi ile bir adet ağız ve boğaz hastalıklarınıntedavisinde kullanılan tıbbi çay reçetesi ve 10 adet konstipasyonda kullanılan tıbbi çay reçetesi incelenmiştir. Sindirim sistemi rahatsızlıklarında tıbbi çayların Türkiye'de tercih edilme oranın düşük olduğu tespit edilmiştir. 
Sonuç: Tıbbi bitkilerin geleneksel olarak kullanımına bağlı olarak günümüzde halen kullanılmakta olan birçok reçete vardır. Bunlardan bir tanesi tıbbi çay reçeteleridir ve bu konuda kanıta dayalı bilimsel veriler ışığında düzenlenmiş bir kaynak bulunmamaktadır. Yapılan bu yüksek lisans tezi ile ülkemizde sıklıkla tercih edilen tıbbi bitkilerin tıbbi çay olarak kullanımındaki bu eksikliğe yardımcı olması için tıbbi çay formülasyonları ve dozları güncel monograflar ışığında düzenerek standardizasyonu sağlanmaya çalışılmıştır. Yürütülen bu tez çalışmaları Türkiye'de sindirim rahatsızlıklarında kullanılan/kullanılabilecek tıbbi çayların doktorlar tarafından önerilme oranının çok düşük olduğu tespit edilmiştir. Aynı zamanda eczanelerin temiz ve standardize drog elde etmesinin zor olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Sindirim sistemi; tıbbi çay; formül; reçete; gastrointestinal sistem.

Abstract:
Objective: The aim of this thesis is to examine, initially, human digestive system deeplyand, according to concerned problem, to provide usage of specific medicinal plants on common digestive system diseases as treatments. In addition, it aims to compare medicinal tea recipes that are used for treatment on common digestive diseases in Turkey with Germany that is pioneer in the field of Phytotherapy.
Method: As methods, tea recipes for digestive healthcare, which are from the handbook for pharmacist and doctors called Tee-Rezepturen written by Edger Meyer, are updated with the data of current scientific results gathered from monograph information. The tendency of conventional treatment methods for digestive system diseases and the tendency of using medicinal tea are analyzed in Turkey. 
Results: The divisions of medicinal tea recipes for stomach and intestine diseases are as follows: the number of the recipes for stomach diseases is 68, the number of the recipes for mouth and throat diseases is 1, the number of the recipes for constipation is 10. The findings show that the tendency to use medicinal tea to cure digestive system problems is low.
Conclusion: There are still lots of recipes that include medicinal plants used in conventional way. One of the recipes is using medicinal plants as tea, however, there is lack of scientific source of organized data about tea recipes. This masters' degree thesis aims to fill the gap about organized recipes information of medicinal plants used as teas and to standardize the formulas and dosage of commonly preferred medicinal tea recipes, according to current monograph data. This thesis determines that the ration of ordering medicinal teas to cure digestive system diseases by doctors is low. Additionally, it is observed that it is hard to produce standard and sterilized drugs in pharmacy shops. 

Keywords: Digestive system, medicinal tea, formula, recipe, gastrointestinal system.