Etik ve estetik arasındaki diyalektik gerilimde kötülüğün sinemadaki görünümleri
Aspects of evil in cinema: the dialectic conflict between ethics and aesthetics
Yazar: SİBEL KABA
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER TİMİSİ NALÇAOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Diyalektik = Dialectic ; Estetik = Aesthetics ; Etik = Ethics ; Kötülük = Evil ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Modern bir mesele olarak sinemada kötülük sorgulaması, kurgu ve gerçek, imgelem ve tarihsel söylem arasındaki gerilimlerle birlikte bir temsil krizi olarak ortaya çıkar. Seyircinin de sorumluluk alabileceği bir pozisyonda konumlandığı daha kışkırtıcı anlatılar üretmek amacıyla kimi yönetmenler, çeşitli estetik yollara başvururlar. Bu tezin amacı, sinemada kötülükle etik yüzleşmenin, yönetmenlerin estetik tercihlerini nasıl biçimlendirdiğini ve bu yolla kötülüğü algılama biçimlerimiz üzerine yeniden düşünmemizi sağlayan ne türden bir seyretme deneyiminin yaratıldığını anlamaya çalışmaktır. Bu amaçla yola çıkıldığında kötülük, Tanrı'nın ölümünün yarattığı değer krizi ve insanın sorumluluğunda temellenen modern bir mesele olarak karşımıza çıkar. Böylece modern süreçte felsefi, politik ve edebi tartışmaları biçimlendiren bir kavram olarak kötülüğün çok yönlü doğasını kavrayan disiplinler arası bir metodolojiden yararlanılmıştır. Kötülüğü geleneksel algılanışının ötesinde ele alan filmleri yeniden düşünürken, tezin araştırma yöntemi de, özellikle Holokost üzerinden tanıklık ve temsil edilemez olan tartışmalarının yapıldığı çeşitli film örneklerinin analiziyle, hem içerik olarak hem de estetik tartışmayı içerecek şekilde biçimlendirilmiştir. Böylece tez, kötülüğü anlamanın, anlatmanın ve ona çıplak gözle bakabilmenin etik, estetik ve politik meselelerle nasıl da iç içe geçebildiğini vurgulamaktadır. Her ne kadar Holokost anlatıları üzerine temellense de, bu tartışmalardan Türkiye'de özellikle 90'lı yıllardan sonra kötülük ve geçmişin travmaları ile yüzleşmeye çabalayan filmleri değerlendirmek için de yararlanılmıştır. Böylece amaç, hassas bir konuya yaklaşmak ve tartışmaları zenginleştirmek için yeni bir yol açmaktır.


Anahtar Kelimeler: Kötülük, etik, estetik, temsil krizi, temsil edilemez olan,tanıklık, seyirci

Abstract:
When considering the question of evil as a modern problem in cinema, a crisis of representation appears along with conflicts between fiction and reality, imagery and historical discourse. In an attempt to put the spectators in a position where they can also take responsibility, some directors use aesthetic ways to do this.  The aim of this thesis is to understand how facing evil ethically in cinema, shapes the director's aesthetical choices and in this way forces us to rethink our perception of evil.  To this end, we confront evil as a modern problem which is based on a crisis of values after the death of God and the responsibility of the human being. Thus an interdisciplinary methodology was used which comprehends the multiple faces of evil as a notion which has shaped philosophical, political and literary debates within a modern process. While reconsidering the films which approach evil beyond the traditional perception, the method of research for this thesis was shaped by the analyses of various films regarding debates on witnessing and unrepresentability. The focus has been on the Holocaust debates in terms of both content and aesthetic discussions. This thesis argues that to understand, to narrate and to look with the naked eye at evil is interwoven with ethical, aesthetical and political questions. Although these discussions are related to the Holocaust narratives, they can also be used to evaluate films made following the 1990s in Turkey which aimed to face evil and trauma of the past. The purpose is to open up a new way to approach a sensitive subject and to enrich the debate.


Keywords: Evil, ethics, aesthetics, crisis of representation, unrepresentable,testimony, spectatorship