Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde Mustafa Orakçı'nın "Levent Çanakkale'de" adlı kitabının metinsellik ölçütlerine göre sadeleştirilmesi
The simplification of the book "Levent Çanakkale'de" By Mustafa Orakçı in the teaching Turkish as a foreign language according to textual criteria
Yazar: HANİFE GÜNEY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEDİHA MANGIR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Dil öğretimi = Language teaching ; Kitaplar = Books ; Metinsellik = Textualization ; Orakçı, Mustafa = Orakçı, Mustafa ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature

Özet:
Dil öğrenmek günümüzde bir ihtiyaçtır. Türkçe de dünyada öğrenilmek istenen dillerdendir. Türkçeye olan bu ilgi, öğretimde kullanılmak üzere seçilecek metinlerin sayısının artırılmasını ve öğretime daha uygun hâle getirilmesini gerekli kılar.
Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde metinler özgün veya değiştirilmiş şekilleriyle kullanılır. Bu çalışmada, yabancılara Türkçe öğretimi alanında okuma-anlama gelişimine katkı sunan yardımcı okuma materyali hazırlamada çocuk edebiyatı eserlerinin sadeleştirilerek kullanımı ele alınmıştır. Bu çalışmayla, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenler için yetkin çocuk edebiyatı metinlerinin, öğretimi hedeflenen düzeye uygun sadeleştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, önce alan yazın taranmış ve konuyla ilgili kaynaklara ulaşılmıştır. Doküman analizinin kullanıldığı çalışmada, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde temel düzeydeki yardımcı okuma materyali ihtiyacının, dil kullanımı, söz varlığı ve dil bilgisel yapı bakımından A1-A2 düzeyine uygun sadeleştirilmiş çocuk edebiyatı eserleri tarafından karşılanabileceği öngörülmüştür. Bu açıdan, özgün bir çocuk edebiyatı eseri olan Mustafa Orakçı'nın Levent Çanakkale'de adlı kitabı, A1-A2 düzeyine uygun olarak sadeleştirilmek üzere seçilmiştir. Sadeleştirme yaparken önceki çalışmalarda hazırlanan sözlüksel ve sözdizimsel sınıflandırmalar dikkate alınmıştır. Değiştirilecek sözcüklerin ve yapıların belirlenmesinde Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe ders kitabındaki dil bilgisi yapıları ve söz varlığı, Diller İçin Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi'nin belirlediği kazanımlar ve Nihal Çalışkan'ın düzeylere göre hazırladığı sözcük listeleri belirleyici olmuştur. Çalışmanın bulgularında önce özgün, sonra değiştirilmiş cümleye yer verilmiştir. Değiştirilmiş cümlede hangi işlemlerin yapıldığına dair açıklamalar, değiştirilmiş cümlenin yanına parantez içinde yazılmıştır. Çalışmanın sonuna "Levent Çanakkale'de"nin sadeleştirilmiş hâli eklenmiştir. Bu bağlamda, çocuk edebiyatı eserlerinin yabancılara Türkçe öğretiminde yardımcı materyal olarak kullanılabileceği, çocuk edebiyatı metinlerinin hedef dilde yazılmış olmasına rağmen çok fazla karmaşık dil yapıları içermediğinden sadeleştirmeye uygun olduğu görülmüştür. Çocuk edebiyatı metinlerine müdahale, yetişkin edebiyatı eserlerinden daha az olduğu için metnin özgünlüğünün daha iyi korunduğu sonucuna da ulaşılmıştır.
Alan araştırmacılarına çocuk edebiyatı eserlerini sadeleştirerek yabancılara Türkçe öğretimi alanında yardımcı okuma materyali üretmeleri önerilebilir. Ayrıca "Levent Çanakkale'de"nin yer aldığı "Levent-Türkiye'yi Geziyorum" serisinde yer alan diğer kitapların A1-A2 düzeyine uygun sadeleştirilmesi ile alandaki yardımcı okuma materyallerine bu serinin de eklenebileceği belirtilmiştir.
Anahtar Sözcükler: Çocuk edebiyatı, kültür, sadeleştirme, yabancı dil olarak Türkçe.

Abstract:
In line with the developments in the world, foreign language learning has become a necessity from now on. Turkish is one of the languages requested to be learned in the world. It is required that necessitates increasing the number of texts to be selected for use in teaching and making them more suitable for teaching thanks to the interest of Turkish.
In teaching Turkish as a foreign language, texts are used in their original or modified forms. In this study, it is discussed that the simplification of the use of children's literature works in the preparation of auxiliary reading material that contributes to the development of reading-comprehension skills, which is one of the four basic skills in the field of teaching Turkish to foreigners.
With this study, it is aimed that simplifying the competent children's literature texts written in the target language for those who learn Turkish as a foreign language, in accordance with the target level of education. For this purpose, in the begining of this study, the literature was scanned and the necessary resources related to the subject were reached. In the study, in which document analysis was used, it was predicted that the need for basic reading aids in teaching Turkish as a foreign language could be met by simplified children's literature works suitable for A1-A2 level in terms of language use, vocabulary and grammatical structure. In this respect, Mustafa Orakçı's book Levent Çanakkale'de, which is an original work of children's literature, was chosen to be simplified in accordance with A1-A2 level. While simplifying, lexical and syntactic classifications prepared in previous studies were taken into account. It was decisive that grammar structures and vocabulary in the Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe textbook, the achievements determined by the Common European Framework of Reference for Languages and the word lists prepared by Nihal Çalışkan according to the levels in determining the words and structures to be changed. In the findings of the study, first the original sentence and then the modified sentence were included. Explanations about which operations are performed in the modified sentence are written in parentheses next to the modified sentence. The simplified form of the children's literature work Levent Çanakkale'de was added on the end of the study according to the A1-A2 level. In this context, it has been seen that children's literature works can be used as auxiliary materials in teaching Turkish to foreigners, and although children's literature texts are written in the target language, they are suitable for simplification since they do not contain too many complex language structures. In addition, it has been concluded that the originality of the text is better preserved, since the intervention in children's literature texts is less than in adult literature works.
It can be suggested to researchers in the field to produce supplementary reading
v
material in the field of teaching Turkish to foreigners by simplifying the works of children's literature. In addition, the book Levent Çanakkale'de, which we used in the study, is the first book in a series called "Levent-Türkiye'yi Geziyorum". It is stated that by simplifying the other books in this series according to A1-A2 level, the series called "Levent-Türkiye'yi Geziyorum" can be added to the auxiliary reading materials in the field.
Keywords: Children's literature, culture, simplification, teaching Turkish as a foreign language.