Nefrotik sendromlu çocuklarda tedavi yan etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of treatment side effects in children with nephrotic syndrome
Yazar: HALUK ESMERAY
Danışman: PROF. DR. SEVİNÇ EMRE
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Komplikasyonlar = Complications ; Nefrotik sendrom = Nephrotic syndrome ; Steroidler = Steroids ; Tedavi = Treatment

Özet:
ÖZETAmaç: Ülkemizde NS'un tedavisi sırasında görülen yan etkilerin sıklığını yansıtan veriler yetersizdir. Bu çalışmada, kliniğimizde NS nedeniyle izlenen hastaların sosyodemografik ve klinik verilerinin belirlenmesi, tanı yaklaşımı ve tedavi yöntemlerinin prognoza olan etkisi ve ortaya çıkan tedavi yan etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.Metod: İ.Ü. İ.T.F. Çocuk Nefrolojisi B.D. polikliniğine 1986-2010 yılları arasında başvuran ve NS hastalığı tanısı ile izleme alınan toplam 206 hastanın (126 erkek; 80 kız) verileri geriye dönük olarak değerlendirildi.Tüm hastaların sosyodemografik bilgileri ile başvurudaki yakınma ve klinik bulguları incelendi. İdrar ve serum biyokimyasal tetkikleri, biyopsi sonuçları ve görüntüleme yöntemleri değerlendirildi. Hastaların kullandığı ilaçlar ve yan etkiler muayenelerde kayıt altına alındı.Tedavi iki bölümden oluşuyordu. Primer tedavi steroidleri, alkilleyici ajanları ve kalsinörin inhibitörlerini kapsamaktaydı. Yardımcı tedavi de ise antihipertansifler, statinler, vitamin D3, kalsiyum ve antiasitler bulunmaktaydı.İstatistiksel analiz SPSS 15 for Windows kullanılarak yapıldı.Bulgular: Çalışma grubuna alınan toplam 206 hastanın (126 erkek; 80 kız) % 83.8'i (n:176) Marmara bölgesinden idi. Başvuru sırasındaki yaş ortalaması 3.8±2.8 yıl (alt-üst sınır: 0.2-13.8) idi. Muayenede dokuz hastada (%4.3) plevral effüzyon, 25 hastada (%11,8) assit ve 7 hastada (%3,3) anazarka tarzında ödem tespit edildi. 24 saatlik idrar toplayabilen 121 hastanın ortalama proteinüri düzeyi 80,21±145,11 mg/m²/sa idi. 24 saatlik idrar toplayamayan 85 hastada spot idrar protein/kreatinin oranı ortalama 24,50±48,23 idi.İzlemde herhangi bir ilaca karşı hastaların 171'inde (%83) en az bir yan etki oluştu. En fazla yan etki steroidlere bağlı 170 hastada (%82,9) oluştu.Steroid tedavisinde en sık görülen yan etki cushingoid görünüm gelişmesi 107 hastada (%52,1) oldu. Büyüme geriliği 35 vakada (%17), katarakt 14 vakada (%6,8), osteoporoz 14 vakada (%6,8) ve hipertansiyon 48 vakada (%23,4) görüldü.Siklofosfamid kullanan 13 hastada (%41,9) nötropeni, Siklosporin A kullanan 5 hastada (%29,4) hipertansiyon gözlendi.Sonuç: NS'lu çocuklardan elde ettiğimiz veriler, NS'un tedavi yan etkileri için çocuklarda ayrıntılı fizik muayene, laboratuar değerlendirmeleri, KMY ölçümü ve göz muayenelerinin yapılmasını desteklemiştir.Anahtar Kelimeler: Nefrotik sendrom, steroid tedavisi, yan etki

Abstract:
SUMMARYObjectives: There is insufficient data regarding the frequency of side effects seen during treatment of Nephrotic syndrome (NS) in Turkey. In this study, we aimed to collect the sociodemographic and clinical data of NS patients observed at our clinic, to determine the effects of diagnostic approaches and treatment methods on prognosis, and to evaluate the the side effects of treatment.Methods: We retrospectively reviewed the data of 206 NS patients (126 male; 80 female) followed up at the Pediatric Nephrology outpatient clinic of the Istanbul University Medical Faculty between 1986-2010.All patients? sociodemographic data, clinical findings and complaints upon admission were examined. Urine and serum biochemistry tests, biopsy results and imaging findings were evaluated. All used medications and side effects were noted during examination.Primary treatment constituted steroids, alkylating agents and calcineurin inhibitors. Adjunctive therapy consisted of antihypertensives, statins, Vitamin D3, calcium and antacids.SPSS 15 for Windows was used for statistical analysis.Results: 176 (%83,8) of the total 206 patients in the study group (126 male; 80 female), 83.8% (n:176) were from the Marmara region. Average patient age at the time of admission was 3.8±2.8 years (range: 0.2-13.8). Upon examination, 9 patients (4.3%) were found to have pleural effusion, 25 patients (11.8%) had ascites, and 7 patients (3.3%) anasarca edema. In 121 patients who were able to collect a 24-hour urine specimen, mean proteinuria level was 80.21±145.11 mg/m²/hr. In 85 patients, spot urine samples showed a protein/creatinine ratio of 24.50±48.23.During follow-up, 171 patient (83%) experienced at least one side effect in reaction to a drug. Most side effects were caused by steroids, occurring in 170 (82.9%) of patients.The most frequently observed side effect of steroid use was cushingoid appearance, seen in 107 (52.1%) patients. Growth retardation was seen in 35 cases (17%), cataract in 14 (6.8%), osteoporosis in 14 (6.8%), and hypertension in 48 (23.4%).Neutropenia was detected in 13 (41.9%) patients who used Cyclophosphamide, while 5 (29.4%) patients who used Cyclosporin A were found to have hypertension.Conclusion: The data we obtained on pediatric patients with nephrotic syndrome shows that detailed physical examination, laboratory analyses, BMD measurement and eye exams are necessary in these patients in order to determine the side effects of NS treatment.Keywords: Nephrotic syndrome, steroid therapy, side effect.