Tme disfonksiyonlu bireylerde, kondiler dejeneratif değişiklikler ile kalite ve kantite arasındaki ilişkisinin CBCT ve konvansiyonel radyografi üzerinden değerlendirilmesi.
Evaluation of the relationship between quality and quantity with condilar degenerative changes in individuals with tmj dysfunction by CBCT and conventional radiography
Yazar: SÜMEYYE DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DOĞAN DURNA
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Bu tez çalışması, temporomandibular eklem disfonksiyonu (TMED) olan
bireylerde kondiler dejeneratif değişikliklerin kalite ve kantite arasındaki ilişkisinin
Konik Işınlı Bilgisayarlı Tomografi (Cone Beam Computed Tomography, CBCT) ve
konvansiyonel radyografi yöntemleri ile değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Çalışma,
TMED olan bireylerin kondiler bölgelerinde meydana gelen yapısal değişikliklerin
tanımlanması, bu değişikliklerin kemiğin yapısı ile ilişkisi ve farklı görüntüleme
teknikleri ile karşılaştırılması üzerine yoğunlaşmaktadır.
Materyal ve Metot: Çalışmamızda; Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi
Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Anabilim Dalına TME'ye yönelik şikâyetlerle başvuran
ve TMED ön tanısı konulan 63 kadın, 37 erkek toplam 100 hasta değerlendirmeye alındı.
Çalışmanın bir parçası olarak, sonuçların geçerliliğini ve güvenilirliğini artırmak
amacıyla kontrol grubu olarak 100 sağlıklı birey (200 kondil) dâhil edildi. 400 mandibular
kondil bölgesi hem CBCT hem de konvansiyonel radyografi yöntemleri ile görüntülendi.
Görüntüler üzerinde kondiler bölgedeki dejeneratif değişikliklerin varlığı, türü,
yaygınlığı ve şiddeti ile bu değişikliklerin kondil bölgesindeki kemiğin kalite ve kantitesi
arasındaki ilişki analiz edildi. CBCT'de kondil değişiklikleri incelenirken; düzleşme
(flattening), erozyon, osteofit, subkondral kist ve skleroze artışı gibi beş farklı dejeneratif
değişiklik kaydedildi. Ayrıca CBCT'de kemik kalite indeksine bakılarak kemik kalite
sınıflaması yapıldı. Panoramik radyografi üzerinde de kondiler kemiğe ait anatomik
bölgelerde fraktal analiz uygulandı. Verilerin analizi, istatistiksel yöntemler kullanılarak
değerlendirildi.
Bulgular: Araştırma verilerinden, kondiler dejeneratif değişiklikler ile kemiğin
kalitesi ve kantitesi arasında ilişki olduğunu tespit ederek farklı ölçüm yöntemleri ile bunu
destekleyen bulgular elde edildi. Kemik kalitesinin tip 3 ve tip 4 olduğu vakalarda,
kondiler kemikteki dejeneratif değişikliklerde artış gözlendi. Fraktal boyut değeri
TMED'li bireylerde, sağlıklı bireylerden daha düşük değerde gözlemlendi.
Sonuç: Bu çalışmada; kemiğin kalite ve kantitesindeki değişimlerin, kondiler
bölgedeki oluşabilecek dejenerasyon miktarını etkilediği sonucuna varılmıştır. TMED
olan bireylerde kondiler dejeneratif değişikliklerin değerlendirilmesinde, kemik kalite
indeksi ve fraktal boyut analizi, vakaların değerlendirilmesinde hekimin teşhisine yönelik
önemli katkılar sağlamıştır. Bu bulgular ve verilerin değerlemesindeki yöntemler TMED
tanısında daha etkili ve doğru yaklaşımların geliştirilmesine katkı sağlayabilir.
Anahtar Kelimeler: Cone beam computed tomography, kondiler dejenerasyon,
konvansiyonel radyografi, temporomandibular eklem, temporomandibular eklem
disfonksiyon

Abstract:
Aim: This thesis study aims to evaluate the relationship between quality and
quantity of condylar degenerative changes in individuals with temporomandibular joint
dysfunction (TMJD) using Cone Beam Computed Tomography (CBCT) and
conventional radiography methods. The study focuses on identifying the structural
changes that occur in the condylar regions of individuals with TMJD, their relationship
with the structure of the bone, and their comparison with different imaging techniques.
 Materials and Methods: In our study; A total of 100 patients, 63 women and 37
men, who applied to the Department of Oral and Maxillofacial Radiology of Atatürk
University Faculty of Dentistry with complaints about TMJ and were pre-diagnosed as
TMJD, were evaluated. The regions of 200 mandibular condyles were imaged with both
CBCT and conventional radiography methods. The presence, type, prevalence and
severity of degenerative changes in the condylar region on the images and the relationship
between these changes and the quality and quantity of the bone in the condylar region
were analyzed. When examining condylar changes in CBCT; Five different degenerative
changes such as flattening, erosion, osteophyte, subchondral cyst and increased sclerosis
were recorded. Additionally, bone quality classification was made by looking at the bone
quality index in CBCT. Fractal analysis of the condylar bone was also performed on the
panoramic radiography. As part of the study, a control group 100 healthy individuals (200
mandibular condyles) was included in order to increase the validity and reliability of the
results. The analysis of the data was carried out using statistical methods.
 Results: From the research data, it was determined that there was a relationship
changes in the quality and quantity of bone affect the amount of degeneration that may
occur in the condylar region. Findings were obtained that emphasize the importance of
bone quality index and fractal analysis in the evaluation of condylar degenerative
changes in individuals with TMJD. In cases with type 3 and type 4 bone quality, an
increase in degenerative changes in the condylar bone was observed. The fractal
dimension value was observed to be lower in individuals with TMJ than in healthy
individuals.
Conclusion: In this study, it was concluded that changes in the quality and
quantity of bone affect the amount of degeneration that may occur in the condylar region.
In the evaluation of condylar degenerative changes in individuals with TMJD, bone
quality index and fractal analysis have made significant contributions to the physician's
diagnosis in the evaluation of cases. This findings and methods for evaluating data may
contribute to the development of more effective and accurate approaches to TMJD
diagnosis.
 Key Words: Cone beam computed tomography, condylar degeneration, conventional
radiography, temporomandibular joint, temporomandibular joint dysfunction