Okul yöneticilerinin öğrenme merkezli liderliği ile programı okuryazarlığı arasındaki ilişki
The relationship between the learning-centered leadership and curriculum literacy of school administrators
Yazar: CANAN KALKAN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. FERUDUN SEZGİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okul yönetimi = School administration ; Program okuryazarlığı = Curriculum literacy ; Yöneticiler = Managers ; Öğrenme = Learning

Özet:
Öğrenme merkezli liderlik, okulların öğrenen örgütlere dönüşümünü sağlamak amacıyla öğrenmeyi odak noktası haline getiren ve okulun tüm üyelerinin mesleki gelişimlerini destekleyen liderlik türüdür. Program okuryazarlığı ise okul yöneticilerinin, öğretim programının başarıyla uygulanmasını sağlamak için sahip olmaları gereken temel becerileri ifade etmektedir. Bu araştırma, okul yöneticilerinin öğrenme merkezli liderliği ile program okuryazarlığı arasındaki ilişkiyi okul yöneticilerinin görüşlerine göre belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırma nicel olarak ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın örneklemi, Türkiye'de Ankara ilindeki merkez ilçelerde resmi ilkokul ve ortaokullarda görev yapan okul yöneticilerinden oluşmaktadır. Katılımcılar, uygun örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Araştırmaya, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Ankara'da resmi ilkokul ve ortaokullarda görev yapan 239 okul yöneticisi katılmıştır. Araştırmaya ait veriler, 'Öğrenme Merkezli Liderlik Ölçeği' ve 'Öğretim Programı Okuryazarlık Düzeyi Ölçeği' kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin analizinde; betimsel istatistikler, ilişkisiz örneklemler için t testi, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı ve Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, okul yöneticilerinin öğrenme merkezli liderlik ve program okuryazarlığına ilişkin algılarının yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Okul yöneticilerinin öğrenme merkezli liderlik ve program okuryazarlığına ait algılarının; cinsiyet, görev yaptıkları eğitim kademesi ve kurum değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir. Ancak okul yöneticilerinin öğrenme merkezli liderlik ve programı okuryazarlık algıları, görev türüne göre anlamlı bir şekilde farklılık göstermektedir. Buna göre, okul müdürleri, öğrenmeye dönük bir vizyon oluşturma, öğrenme desteği sağlama ve öğrenme programını yönetme ve model olma davranışlarını müdür yardımcılarına göre daha sık göstermektedir. Bunun yanında, okul müdürlerinin öğretim programı ile ilgili tutumlarının müdür yardımcılarına göre daha olumlu olduğu ve program yönetiminde daha aktif oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda, bundan başka öğrenme merkezli liderlik ile program okuryazarlığı arasında pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Regresyon sonuçlarına göre, öğrenme merkezli liderliğin öğrenmeye dönük bir vizyon oluşturma ve öğrenme desteği sağlama boyutları, program okuryazarlığının program yönetim becerisi ve tutum alt boyutları tarafından yordanmaktadır. Öğrenme programını yönetme ve model olma alt boyutu ise, program okuryazarlığının sadece tutum boyutu tarafından yordanmaktadır. Tüm bunlar ışığında, okul müdürlerinin, öğretmenlerin mesleki gelişimlerini ödüllendirmeleri için gerekli bütçenin sağlanması ve ödüllendirme yetkilerinin artırılması önerilmektedir. Okul müdürlerine program okuryazarlıklarını artırmaya yönelik mesleki eğitimlerin düzenlenmesinin, okullarda öğretim programlarının uygulanması sürecine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Çalışmanın daha geniş örneklemde nitel ve karma modeller kullanılarak tekrar edilmesinin literatüre katkıda bulunacağına inanılmaktadır.

Abstract:
Learning-centered leadership is a type of leadership that focuses on learning and supports the professional development of all members of the school to transform schools into learning organizations. Curriculum literacy refers to the basic skills that school administrators possess to ensure the successful implementation of the curriculum. This study aims to determine the relationship between school administrators' learning-centered leadership and curriculum literacy according to school administrators' views. The research is designed in the quantitative research method and correlational research model. The sample of the research comprises school administrators working in primary and secondary public schools in the central districts of Ankara, Türkiye. Participants were determined by using a convenience sampling method. 239 school administrators working in the primary and secondary schools in Ankara in the 2020-2021 education year participated in the research. The data of the research were obtained using the 'Learning-Centered Leadership Scale' and the 'Curriculum Literacy Level Scale'. In the analysis of data, descriptive statistics, Independent Samples t-tests, Pearson Product Moments Correlation Coefficient, and Multiple Linear Regression Analysis were used. As a result of the research, school administrators' perceptions of learning-centered leadership and curriculum literacy are identified at a high level. Their perceptions do not differ according to their gender, education levels, and the institutions they work. However, the perceptions of school administrators about learning-centered leadership and curriculum literacy differ significantly according to their task type. School principals' behaviors of building a learning vision, providing learning support and managing the learning program and modeling are more common than the assistant principals' behaviors. In addition, it was concluded that school principals' attitudes towards the curriculum are more positive and they are more active in managing the curriculum. As a result of the research, it was also determined that there is a positive and significant relationship between learning-centered leadership and curriculum literacy. According to the regression results, building a learning vision and providing learning support which are sub-dimensions of learning-centered leadership are predicted by the curriculum management skills and attitude sub-dimensions of curriculum literacy. Managing the learning program and being a model dimension of learning-centered leadership is predicted only by the attitude dimension of curriculum literacy. In light of these, it is recommended to provide the necessary budget for school principals to reward teachers' professional development and to increase their rewarding powers. It is thought that organizing professional training for school principals to increase their curriculum literacy will contribute to the implementation of the curriculum in schools. It is believed that repeating the study using qualitative and mixed models in a larger sample will contribute to the literature.