Ekolojik ikilemlere ilişkin tutum, toplumsal sorumluluk ve yabancılaşmanın toplumsal değer yönelimi açısından incelenmesi
An analysis of attitudes towards ecological dilemmas, social responsibility, and alienation in terms of social value orientation
Yazar: ÖZGEN YALÇIN
Danışman: PROF. DR. ALİ DÖNMEZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Bölümü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Sosyal değerler = Social values ; Sosyal psikoloji = Social psychology ; Sosyal sorumluluk = Social responsibility ; Yabancılaşma = Alienation ; İkilem = Dilemma

Özet:
Bu çalışmada, yabancılaşmanın, ekolojik ikilemlere ilişkin tutumun ve toplumsal sorumluluğun toplumsal değer yönelimine bağlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek; böylece kendine yanlıların mı yoksa toplum yanlılarının mı toplumdan daha fazla uzaklaşmış hissettiklerini, toplumsal sorumluluk hissettiklerini ve ekolojik ikilemlerde ortak çıkar yanlısı olduklarını görmek amaçlanmıştır. Ek olarak, siyasal görüş ve cinsiyetin, sözü edilen durumlarda etkilerinin olup olmadığı; ekolojik ikilemlere ilişkin tutumun, toplumsal sorumluluğun ve yabancılaşmanın birbirleriyle ilişkileri ele alınmıştır. Bu doğrultuda %54.7'si kadın, %45.1'i erkek olmak üzere sağ (%43.2) ve sol (%56.8) siyasal görüşlerden 508 üniversite öğrencisine, sırasıyla Üç Baskın Toplumsal Değer Yönelimi Ölçeği, Ekolojik İkilemlere İlişkin Tutum Ölçeği, Dean'in Yabancılaşma Ölçeği, Toplumsal Sorumluluk Ölçeği, Middleton'ın Yabancılaşma Ölçeği ve Anomi Ölçeği uygulanmıştır. Katılımcıların %50.9'u kendine yanlı, %49.1'i toplum yanlısı olarak belirlenmiştir. Yapılan çok yönlü varyans analizi sonucunda, toplum yanlılarıyla karşılaştırıldığında, kendine yanlıların daha fazla yabancılaşma ve anomi hissettikleri, ekolojik ikilemlerde daha fazla ortak çıkar yanlısı oldukları görülmüş, buna karşın iki grup arasında toplumsal sorumluluk bakımından bir fark olmadığı ortaya çıkmıştır. Ek olarak, kadınların erkeklerden daha fazla yabancılaşma ve anomi hissettikleri, ekolojik ikilemlerde daha fazla ortak çıkar yönelimli oldukları ve daha fazla toplumsal sorumluluk hissettikleri saptanmıştır. Analiz sonuçları, yabancılaşmayla toplumsal sorumluluk arasında olumsuz, ekolojik ikilemlere ilişkin tutum arasında olumlu ve ekolojik ikilemlere ilişkin tutum ve toplumsal sorumluluk arasında olumlu bir ilişki olduğunu göstermiştir. Temel denenceyle tutarlı olarak, toplum yanlılarıyla karşılaştırıldığında kendine yanlılar toplumdan daha fazla uzaklaşmakta ve yabancılaşma hissetmektedirler. Bu sonuç, insanların kendi çıkarlarını ortak çıkarların üstünde tuttukça toplumdan uzaklaşmış hissettikleri anlamına gelmektedir. Araştırma sonuçları ilgili yazın çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
The aim of this research is to analyze the relationship among alienation, attitude towards ecological dilemmas and social responsibility, and social value orientation in order to investigate whether proselfs or prosocials feel alienated from society. To determine individuals in which group feel themselves more responsible to society and is on the side of common interest in terms of ecological dilemma is another aim. In addition, this study examined whether political opinion and sex have the effects on the above mentioned situation. The relations of the ecological dilemma of attitudes, social responsibility, and alienation with each are taken into consideration. With these aims on the basis of questions mentioned above, 508 university students 54.7 percent of which are female and 45.1are male. Participants are also classified according to their political views as rightist (43.2%) and leftists (56.8 %). Participants attitudes were considered according to results of respectively given six scales: Triple-Dominance Measure of Social Value, Ecological Dilemmas Attitude Scale, Dean Alienation Scale, Social Responsibility Scale, Middleton Alienation Scale and Anomy Scale. 50.9 percent of the participants were classified as proselfs and 49.1 percent as prosocials. As a result of multivariate analysis of variance, proselfs feel much more alienation and anomy and they are more likely on the common interest? side in terms of ecological dilemma in comparison to prosocials. On the other hand, distinction between two groups in terms of social responsibility is not significant. In terms of differences between sexes, female participants feel more alienated and anomic, and they are more likely on the side of common interests when they face ecological dilemmas in comparison to male participants. Results of analyzes suggest that there is a negative relationship between alienation and social responsibility; relationship between alienation and attitudes in terms of ecological dilemmas is positive. According to results, there is a positive relation between social responsibility and attitudes in terms of ecological dilemmas. Consistent with the basic hypothesis, proselfs fell more alienated from society in comparison to prosocials. According to these results, it can be suggested that individuals feel more alienated from the society when they treat as if their self interests are more important than common interests. Results and implications are discussed within the framework of the relevant literature.