Okul öncesi eğitim kurumlarına giden ve gitmeyen ilkokul birinci sınıf öğrencilerinin alıcı ve ifade edici dil düzeyleri /
Yazar: HAMİYET ÖZTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ABİDE GÜNGÖR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1995
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil gelişimi = Language development ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Çocuk gelişimi = Child development ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Okulöncesi eğitim kurumlarına giden ve gitmeyen ilkokul birinci sınıf öğrencilerinin alıcı ve ifade edici dil düzeylerini saptamak amacıyla yapılan bu çalışmada okulöncesi eğitim kurumlarına gitme durumu, sosyo-ekonomik düzey, cinsiyet, anne-baba öğrenim duru mu, kardeş sayısı ve doğuş sırası bağımsız değişkenler olarak, öğrencilerin alıcı ve ifade edici dil düzeyleri ise bağımlı değişkenler olarak kullanılmıştır.. Araştırmanın evrenini Ankara ilindeki ilkokul ve ilköğretim okullarında okuyan ilkokul birinci sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklerini alt ve üst sosyo ekonomik düzeyleri temsil eden dört ilkokuldan seçilen 50' şer öğrenci olmak üzere toplam 100 öğrenci oluşturmaktadır Öğrencilerin 50'si okulöncesi eğitim kurumlarına giden diğer 50'si ise gitmeyendir. Öğrencilerin 50'si kız, 50' si erkektir. Öğrencilerin seçilmesinde araştırmacı tarafından hazırlanan Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında öğrencilerin alıcı dil düzeylerini ölçmek için "Peabody Resim-Kelime Testi", ifade edici dil düzeylerini ölçmek içinde "Lügatçe ve Dil Testi" kullanılmıştır. Verilerin Analizi için %, X2 Bilgisayar Programı kullanılmış ve anlamlılık derecesi olarak 0.05 esas alınmıştır. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda aşağıdaki bulgular elde edilmiştir. Okul öncesi eğitim kurumlarına giden öğrencilerin alıcı dil düzeyleri ifade edici dil düzeyleri ("resimleri isimlendirme" ve "resimleri işlevlerine göre tanımlama" düzeyleri), gitmeyenlerden yüksek bulunmuştur (P<0.01). Alt Sosyo-ekonomik düzeydeki (ASED) okulöncesi eğitim kurumlarına (OÖEK) giden öğrencilerin alıcı ve ifade edici dil düzeyleri, gitmeyenlerden yüksek bulunmuştur (P<0.05). Üst sosyo-ekonomikII düzeydeki (ÜSED) öğrencilerin alıcı dil ve resimleri işlevlerine göre tanımlama düzeyleri arasında OÖEK gitme durumuna göre fark an lamsız (P>0.05), resimleri isimlendirmede ise anlamlıdır (P<0.05). ASED ve ÜSED öğrencilerin dil düzeyleri arasında ÜSED öğrenciler lehine anlamlı bir fark vardır (P<0.001). Kız öğrencilerden OÖEK gidenlerin dil düzeyleri gitmeyenler den istatistiksel olarak yüksekken (P<0.05) erkek öğrencilerin dil düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık yoktur (P>0.05). Kız ve erkek öğrencilerin dil düzeyleri arasında anlamlı bir fark yoktur (P>0.05). Anne ve baba öğrenim durumlarına göre öğrencilerin dil düzeyleri arasında yüksekokul mezunu olanlar lehine anlamlı farklar bulunmuştur. (P<0.001). Tek çocuk, üç-dört kardeş olan öğrencilerin dil düzeyleri arasında OÖEK gitme durumuna göre anlamlı fark yokken (P>0.05), iki kardeş olanlarda anlamlı fark bulunmuştur (P<0.01). Doğuş sırası farklı olan öğrencilerin alıcı dil düzeyleri arasında ilk çocuklar lehine anlamlı farklılık bulunmuş (P<0.05), ifade edici dil düzeyleri arasında ise anlamlı bir farklılık yoktur Alıcı dil düzeyi düşük olan öğrencilerin ifade edici dil düzeyleri de düşüktür. Araştırma bulguları bu konuda yapılan diğer araştırma bulgularıyla karşılaştırılarak tartışılmış ve konuyla ilgili önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study is made with an aim to determine the perceptive and expressive language levels of the first grade primary school students who have or not an experience of a preschool educational institution. The experience of a mentioned above institution, socio-economic level, sex, educational status of parents, number of the children in the family and their order of birth are used as independent variables and the perceptive and expressive language levels, as dependent variables. The study is made on 100 first grade students of the primary schools of the Ankara province. These students are chosen from 4 primary schools. The half of them represent the lower socio-economic level and the other half, the higher one. 50 of the students are female and the other 50-male. In selection of the students a "Students Surveying Form", prepared by the researcher have been used. In collection of the data, a "Peabody Picture-Vocabularly Test" is used to survey the perceptive language level of the students and a "Vocabulary and Language Test", to survey their expressive level. For analysis of the data, %X2 computer programme has been used and 0.05 has been taken as basis of the perceptive degree. In conclusion of the accomplished analysis the following findings have been obtained : The perceptive and expressive language levels of the students who have an experience of a preschool edicational institution (as their abbility levels to "name the pictures" and to "describe the pictures according to their functions") were determined to be higher than the level of those who have not an experience of a mentioned above institution (P<0.01). The perceptive and expressive language levels of the students from the lower socio-economic level (LSEL) who have an experience of a preschool educational institution (PEI) were determined to be higher than those of them from the same socio-economic level who have not an experience of a mentioned above institution (P<0.05). There was not any significant difference between the students of the higher socio-economic level who have or not an experience of aIV preschool educational institution in respect to their perseptive language level and picture descriptive level according to their functions (P>0.05), but the difference between the same groups as naming the pictures was significant (P<0.05) and was in favour of the students from the higher socio-economical level (HSEL) (P<0.001). While the language level of the female students who have an experience of a PEI was statistically higher than those who have not an experience of a mentioned above institution (P<0.05), there was not a significant difference between the language levels of the male groups (P>0.05). There was not also a significant difference between the language levels of the female and male students (P>0.05). In respect with the language level there was found a significant difference between the students whose parents have graduated from universities and those whose have not, in favour of the first group (P<0.001). While there was not any significant difference between the language levels of the students of sole and two or three children family in respect with the PEI experience (P>0.05), there was a significant difference between the students from the two children families (P<0.01). While there was a significant difference between the students of the different order of birth in respect with their language perceptive levels in favour of the first born children (P<0.05), there was not a significant difference between the same groups in respect with their expressive language levels. The expressive language level of the the students with lower perceptive level was also lower. The findings of this study were discussed contrasting them with the findings of the other studies made on the same subject and it has been given some suggestions relating to the subject.