Fincan ve kahvenin Türklerin yaşamındaki yeri ve günümüzdeki kullanımı /
Yazar: MEHMET DOĞAN ÖZGÜNDOĞDU
Danışman: DOÇ. HAMİYE ÇOLAKOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1992
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Fincan = Cup ; Kahve = Coffee ; Seramikler = Ceramics ; Türk kahve kültürü = Turkish coffee culture ; Türkler = Turks

Özet:
İlk olarak X. yüzyılda Araplar tarafından keşfedilen kahve, hiçbir zaman sadece susuzluğu giderici ya da içimizi ısıtıcı bir içecek olmamıştır. Bütün dünyada moda olan şeylerin dışında kendine özgü mistik yapısıyla ayrıcalıklı bir yer edinmiş olan kahve XVI. yüzyılın ortalarında İstanbul'a getirilmiştir. Kahvenin halk arasında çok sevilmesi ve bir anda yaygınlaşması sonucu birçok kahvehane de peşpeşe açılmaya başlamıştır. Halkın kahvehanelere gösterdiği ilgi karşısında devrin din ve devlet adamları çeşitli defalar kahvehanelerin açılmasını ve kahve içilmesini yasaklamışlardır. Kahve içme alışkanlığı kahve için yapılmış özel kap-kacaklann üretimini de beraberinde getirmiştir. Bunlar arasında fincanlar, tabaklar, zarflar, cezveler, toprak tava, değirmen, kahve-şeker kutusu ve kahve soğutucusu sayılabilir. Hazırlanışı ve sunulması neredeyse törensi bir havaya bürünen kahve, bir anlamda, ailenin misafire olan saygısının da bir simgesi olarak görülmüştür. Zamanla değişen yaşam biçimlerine paralel olarak insanların tüketimine sunulan ürünler de farklılaşmıştır. Günümüzde kullanılan fincanların hacmi, kahvenin sütsüz ve şekersiz içildiği döneme göre daha da artmıştır. Çekilmiş olarak satın alınan kahve için kullanılan elemanların sayısı azalmış, üzerlerinde görülen aşırı süsleme yerini sadeliğe bırakmıştır. Kahvenin işleniş ve içiliş biçimlerindeki farklılığa uygun olarak kahve takımları yanındanescafe içiminde kullanılan, daha fazla elemana sahip nescafe takınılan da üretilmeye başlamıştır.

Abstract:
Coffe, initially founded by Arabs in the 10"1 century, has never only been a drink to quench thirst or warm ourselves. Coffee, aport from what has been a fashion over the world, has a special place for itself with its mystical quality. It has been brought to Istanbul in mid 16"1 century. As a result of public favor and sudden spread, several coffee-houses opened. Because of a great public interest to the coffee-houses, several times the theologians and governors of the age have prohibited the opening of coffee-houses and drinking coffee. The habit of coffee drinking has brought the production of several utensils and tools with it. Among these are the mugs, plates, coffee cooking pots, earthenware pot, coffee grinders, coffee-sugar box, and coffee cooler, Preparing and presenting coffee has become almost a ritual and this ritual has been seen as a symbol of respect toward the guests. The products offered have changed with the changing daily life. The mugs used today are larger than the mugs used when coffee was drunken without sugar and milk. The products used to buy ground coffee has reduced in number. These products now have more simple designs compared to the sofisticated decorations in the past. The changes in the production and consuming habits of coffee has changed the drinking utensils. ivBesides this change instant coffee mugs are used in consuming instant coffee.