Fonksiyonel somatik sendromlar: Fibromiyalji ve başarısız bel cerrahisi sendromlarında tıbbi yardım arama davranışı ve belirti sayısının psikolojik yordayıcıları
Functional somatic syndromes: Psychological predictors of help-seeking behaviour and number of symtomps in fibromyalgia and failed back sugery syndromes
Yazar: BURAK DURUK
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM SERTEL BERK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uygulamalı Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bedenselleştirme = Somatization ; Bel ağrısı = Back pain ; Cerrahi = Surgery ; Cerrahi tedavi = Surgical treatment ; Fibromiyalji = Fibromyalgia ; Fonksiyonel somatik sendromlar = Functional somatic syndromes ; Yardım arama davranışı = Help seeking behaviors

Özet:
Son yıllarda tıp ve psikoloji alanını hayli meşgul eden ve ?Somatizasyon? adı altında ele alınan tıbben açıklanamayan belirtiler artık ?Fonksiyonel Somatik Sendrom?lar (FSS) başlığı altında değerlendirilmektedir. Bu çalışmanın birinci amacı, Fibromiyalji ve Başarısız Bel Cerrahisi Sendromları (FMS-BBCS) gibi kronik ağrı şikayetleri ile belirgin iki farklı klinik görüngünün psikolojik özellikleri açısından FSS ortak başlığı altında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğine ek olarak bu hastaların en önemli özellikleri arasında yer alan yoğun Tıbbi Yardım Arama Davranışı (TYAD) ve onun en güçlü yordayıcısı olduğu düşünülen Belirti Sayısı?nın yordayıcılarının tespit edilmesidir. Bu araştırma; FSS grubunda, FMS?lu 35 ve BBCS?lu 12 katılımcıdan oluşan toplam 47, Sağlıklı Kontrol (SK) grubunda 47 ve Kronik Hastalıklı Kontrol (KHK) grubunda da 56 olmak üzere toplam 150 katılımcı ile yürütülmüştür. Gruplara Toronto Aleksitimi Skalası?nın (TAS-20) yanı sıra Semptom Yorumlama Anketi (SYA), Bedensel Duyumları Abartma Ölçeği (BDAÖ) ve Beck Depresyon Envanteri (BDE) uygulanmıştır. Araştırmada yer alan bütün katılımcıların genel sağlık durumları, demografik ve ağrı ile ilgili bilgileri için yarı yapılandırılmış formlar kullanılmıştır. Bulgular; FMS ve BBCS?nin araştırmada yer alan temel psikososyal değişkenlerin tamamında faklı bir örüntü sergilemediğini buna karşın bu iki klinik görüngünün FSS olarak ele alındığı grubun ise bu değişkenlerin tamamında diğer iki kontrol grubundan farklı bir örüntü sergilediğini göstermiştir. FSS grubunun Belirti Sayısı ve TYAD üzerindeki yordayıcı etkilerine de bakılmış ve bu değişkenlerden hiçbirinin TYAD üzerinde yordayıcı etkisi olmadığı; ancak SYA-Psikolojize ve TAS-20 Duyguları Tanımada Güçlük alt ölçeklerinin SYA-Belirti Sayısının önemli yordayıcıları olduğu bulgulanmıştır. Sonuçlar, konuyla ilgili literatür bulguları ışığında tartışılmıştır.



Anahtar Kelimeler: Somatizasyon, Fonksiyonel Somatik Sendrom, Fibromiyalji Sendromu, Başarısız Bel Cerrahisi Sendromu, Tıbbi Yardım Arama Davranışı

Abstract:
Medically unexplained symptoms widely called as ?somatization? are currently being considered under the heading of ?Functional Somatic Syndrome? (FSS) in recent literature on medicine and psychology. The primary aim of this study is to investigate whether two distinct clinical phenomena characterized by chronic pain, namely ?Fibromyalgia Syndrome? (FMS) and ?Failed Back Surgery Syndrome? (FBSS), can be evaluated under the unique title of FSS regarding their psychological features. This study intends to further examine the predictors of both Medical Help Seeking Behavior (MHSB) which individuals with these syndromes frequently display and the symptom frequency as reckoned to be the major determinant of MHSB as well. Participants were 150 individuals; 47 with FMS (n=35) and FBSS (n=12) in FSS group, 47 in healthy control group (HC), and 56 in Chronic Illness Control Group (CIC). The Turkish versions of Toronto Alexithymia Scale (TAS-20), Symptom Attribution Inventory (SII), Somatosensory Amplification Sclae (SAS), Beck Depression Inventory (BDI) and a semi-structured form questioning general health, pain and demographics were administered to all participants. According to results, FMS and FBSS participants did not differ as a function of major psychosocial variables considered in this study. However, when they were combined under the same group of FSS, they were significantly different from HC and CIC groups in terms of all these variables. The results also revealed that while neither of the variables predicted MHSB, ?SII-Psychologize? and ?TAS-20-Difficulty in Identifying Feelings? subtest scores were significant predictors of Symptom Frequency. Results were discussed with respect to relevant literature.



Keywords: Somatization, Functional Somatic Syndrome, Fibromyalgia Syndrome, Failed Back Surgery Syndrome, Medical Help Seeking Behavior