İslam kültüründe seyahat ve Endülüslü Seyyah İbn Cübeyr'in hac yolculuğu
Travel in Islamic culture and Hajj travel of Andalusian traveler Ibn Jubayr
Yazar: ŞEYMA ÇANKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEVKET YILDIZ
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Hac = Pilgrimage ; Hac yolu = Pilgrimage road ; Seyahat = Travel ; İbn Cübeyr = İbn Cübeyr ; İslam kültürü = Islamic culture ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmanın amacı İslam geleneğinde seyahatin yerini anlamak ve 12. yüzyılın
öncü ve meşhur seyyahlarından olan İbn Cübeyr ismiyle tanınan Ebu'l Hasan
Muhammad b. Ahmed İbn Jubayr al-Kinani'nin "Rihletü İbn Cübeyr" adlı
seyahatnamesi üzerinden bir inceleme yapmaktır. İbn Cübeyr, Hac ibadetini
gerçekleştirme niyetiyle Endülüs Gırnata'dan uzun bir yolculuğa çıkmış ve gidiş-dönüş
rotasında Kuzey Afrika, Levand (Şam), Arap Yarımadası bölgelerindeki bir çok şehri
ziyaret etmiştir.
Arapça "seyh" kelime kökünden türeyen seyahat kavramı, genel olarak
yürümek, ibadet etme amacıyla yeryüzünde dolaşmak ya da uzun yolculuk şeklinde
tanımlanmaktadır. İslam geleneğinde önemli bir yere sahip olan seyahat, erken
dönemlerden bu yana önemini ve varlığını sürdürmüştür. Hac, ilim talebi, dilbilim
çalışmaları ve coğrafi araştırmalar gibi birçok amaç için seyahatler gerçekleştirilmiştir.
Bu nedenle, seyahatname veya "Rihle" kavramı, erken İslami dönemden bu yana,
seyyahların dünya görüşleriyle zenginleştirilmiş gerçek seyahat tecrübelerinin
yazılmasıyla oluşmuş ve geliştirilmiştir.
Bu çalışmanın sonucu, seyahatin İslam kültüründeki önemini göstermektedir.
İslam'ın seyahati teşvik etmesi, Allah'ın insanlardan yeryüzünde yaratmış olduklarını 
vi
görüp bunlar üzerine düşünmesini istemesi, hac ibadeti, çağın gereklilikleri gibi belli
başlı motive sebepleri insanları hep seyahat etmeye yönlendirmiştir. Bu sebeple de tarih
sahnesinde pek çok Müslüman seyyaha rastlanmaktadır. Rihletü İbn Cübeyr, seyyahın
zamanının çoğunu geçirdiği kutsal topraklar Mekke ve Medine ve başlıca İslam
merkezleri olan Şam, Irak ve Hicaz gibi yerler ile ilgili tarihi, sosyolojik, kültürel ve
mimari bilgiler içerdiği için son derece yüksek tarihi bir değere sahiptir. Bununla
birlikte, Hristiyan yönetimi altındaki Sur, Akka ve Sicilya'yı ziyareti, oralardaki sosyopolitik durumu ve kültürel bakış açısını ortaya koyması ve Müslüman-Hıristiyan
ilişkilerini Müslüman bir gözlemci olarak anlatması onu önemli ve seçkin kılan
faktörler arasındadır.

Abstract:
The aim of this study is to understand the place of travel in Islamic tradition and
to make a study through the book "The Travel of Ibn Jubayr" which was written by one
of the pioneers and famous travellers of the 12th century, Abu'l Hasan Muhammad ibn
Ahmad ibn Jubayr al-Kinani whose widely known as Ibn Jubayr. On the purpose of
Hajj, starting from Granada in al-Andalus (Islamic Spain), Ibn Jubayr made a long
journey travelling to many cities in North Africa, Levand (Damascus), Arabian
Peninsula on his round trip route.
The concept of "Seyh" deriving from the Arabic root is generally defined as
walking, travelling on the purpose of worship on the earth, or long journeying. Travel,
which has an important place in Islam, has always maintained its importance and
existence since the early periods. Many travels have been made for many purposes such
as Hajj, demand for knowledge, linguistic studies and geographical researches.
Moreover, the concept of travel book or "Rihlah" has been formed and developed since
the early Islamic period through writings which are authentic travel experiences
enriched with the worldview of the travelers. 
viii
The result of this study shows us the importance of travel in Islamic culture.
Certain reasons such as Islam's encouragement to travel, the wish of Allah from man to
see what Allah has created on earth and to think about the cerated things, Hajj, the
necessities of the age, have led people to travel. A great many Muslim travellers can be
seen on the stage of history due to these reasons. "The Travel of Ibn Jubayr" has a
highly historical value as it contains historical, sociological, cultural and architectural
information about the holy lands of Mecca and Medina where he spent most of his time
and the main Islamic centers such as Damascus, Iraq and Hijaz. Furthermore, his
visiting to Sur, Acre and Sicily which were under the Christian rule, his description of
socio-political situation and cultural perspective there and his explanation of MuslimChrsitian relations as a Muslim observer and narrator are among the factors that make
him important and outstanding.
Keywords: Travel, Rihlah, Traveler, Travel book , Ibn Jubayr, The Travel of Ibn Jubayr