Türkiye'deki kardelen (Galanthus L.) taksonlarının revizyonu
Revision of snowdrop (Galanthus L.) taxa in Turkey
Yazar: İBRAHİM SIRRI YÜZBAŞIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ALİYE ARAS PERK
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Botanik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Botanik = Botany

Özet:
Bu çalışma, Galanthus L. cinsinin (Amaryllidaceae) Türkiye'de yetişen taksonlarının revizyonunu içermektedir. Konu ile ilgili çok sayıda kaynak bir araya getirilerek cinsin problemli taksonomik geçmişi detaylı bir şekilde incelenmiştir.Tezin materyalini daha önceden yerli ve yabancı botanikçilerce toplanan örnekler ile asıl olarak tez aşaması ve öncesinde tarafımızdan toplanan çok sayıdaki örnek oluşturmaktadır. Arazi çalışmalarına, herbaryum örneğinde adlandırmada yaşanan güçlükler nedeniyle büyük önem verilmiştir. Arazide her takson detaylı olarak fotoğraflanarak sistematik botanikte yeni kullanılmaya başlayan bir metodla tüm taksonların karakteristik özellikleri vurgulanmıştır. Tohum yüzeylerine ait fotoğraflar verilmiştir.Türkiye'de yayılış gösteren, 12 tür (14 takson) ve bir hibrid ile temsil edilen Galanthus taksonlarının morfolojik yapıları incelenmiştir. Taksonların morfolojik özellikleri yanında daha kullanışlı tür teşhis anahtarı, tür tanımları, sinonimleri, coğrafik yayılışları ayrıntılı olarak verilmiştir. Gerek Türkiye Florası adlı eserde gerekse Flora'nın yayımlanmasından sonra yazılan eserlerdeki Galanthus taksonlarının dağılışlarının yanlışlıkları ve eksiklikleri saptanmış ve bunlar düzeltilmiştir. Yayılış alanı gözetilerek yapıldığı düşünülen teşhisler ve oluşturulan sinonimlerin doğru takson altında yer alması sağlanmıştır. En çarpıcı örnek olarak G. plicatus M. Bieb. subsp. guenerii N. Zeybek ve G. plicatus M. Bieb. subsp. vardarii N. Zeybek'in Türkiye Florası'nın 11. cildinde belirtildiği şekilde G. plicatus M. Bieb. subsp. plicatus'un değil G. woronowii Losinsk.'nin sinonimi oldukları anlaşılmıştır.Çalışmamız sırasında Galanthus taksonlarının herbaryum örneklerinden teşhis edilmesinin zorluğu bir kez daha görülmüştür. Bunun bir sonucu olarak G. elwesii Hook. f. türü için yeniden tipifikasyon yapılmasına ihtiyaç olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca bu çalışma ülkemizdeki Galanthus taksonlarına ait dağılış haritalarının doğru bir şekilde ortaya konulmasını sağlamıştır.

Abstract:
This study comprises revision of the Galanthus L. (Amaryllidaceae) taxa grow in Turkey. Problematic taxonomic background of the genus was studied by collecting many resources.Beside the collected material by other botanists, many new materials were collected from field for this study. Due to the difficulty of identifiying species from dried herbarium specimens, importance was given to field work where living specimens of each taxa could be studied in habitat. Utilising a new method of systematic botany, the flowers of each species were disected and laid out flat for photographing which emphasized and highlighted the different characteristics of each taxon. Photographs of their seed surfaces were given.12 Galanthus species (14 taxa) which grow in Turkey, plus one hybrid, have been studied morphologically. In addition to the morphological characteristics of the taxa, identification keys, descriptions, synonyms and geographic distribution of these species were given in detail. Previous distribution errors in the Flora of Turkey and other subsequent publications have been corrected and others confirmed. It has provided true systematic distrubution of identifications and synonyms that were thougt to be done by looking distribution areas of taxa. As the most significant example, although G. plicatus M. Bieb. subsp. guenerii N. Zeybek and G. plicatus M.Bieb. subsp. vardarii N. Zeybek were stated as the synonym of G. plicatus M. Bieb. subsp. plicatus as cited in 11th volume of Turkish Flora, it has been understood that these are synonyms of G. woronowii Losinsk.This study has confirmed the difficulty of identification of Galanthus taxa from herbarium specimens which has required a new typification of G. elwesii Hook. f.. The study has provided an accurate up to date distribution map of Galanthus taxa in Turkey.