Ulvi Cemal Erkin'in piyano konçertosu eserinin tonal müzik için üretici bir teori (A generative theory of tonal music) yaklaşımıyla incelenmesi
An analysis of Ulvi Cemal Erkin's piano concerto with a generative theory of tonal music approach
Yazar: ÜMİT FIŞKIN
Danışman: DOÇ. DR. İLKE BORAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzikoloji Ana Bilim Dalı / Müzikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
Bu çalışmanın amacı Ulvi Cemal Erkin'in armoni anlayışını Piyano Konçertosu örneği üzerinden incelemektir. Bu bağlamda bestecinin bu yapıtta kurguladığı armonik yol haritası, melodik ve armonik süreç içindeki gerilme-çözülme bölge ve noktaları tespit edilmeye çalışılacaktır. 
Çalgan ve Aydın'a göre Erkin'in Piyano Konçertosu'nun ilk bölümü sonat allegrosu, dördüncü bölümü rondo formunda bestelenmiştir. Klasik dönemde sonat allegrosu veya rondo formunun geleneksel uygulamalarında, bazı istisnaları bulunsa da, tonal plan kurgusunda bir sistematik vardır. Bu doğrultuda başlıca problemimiz Erkin'in bu formları ele alırken nasıl bir tonal/modal plan izlediği olacaktır. Alt problemimiz Erkin'in Piyano Konçertosu'nda tonal/modal kurgu bağlamında kesit veya bölmeler arasında sistematik ilişki var mı, Erkin sonat allegrosu ve rondo formunu ele alırken Klasik dönemde genellikle uygulanan tonal kurguya sadık kalmış mıdır, eğer sadık kalmadıysa nasıl bir tonal/modal kurgu tercih etmiştir, kullandığı ses malzemesi olarak dizilerin nitelikleri nelerdir sorularına cevap aranacaktır.
Çalışmada literatür tarama ve müzikal analiz yöntemi uygulanacaktır. Müzikal analiz yöntemi olarak Tonal Müzik İçin Üretici Bir Teori (A Generative Theory of Tonal Music (GTTM)) kullanılacaktır. Erkin'in yapıtları ve Piyano Konçertosu'yla ilgili yayımlanan tez, makale, inceleme ve biyografi yayınları, GTTM ile ilgili bildiri, makale ve tez gibi çalışmalar bağlamında literatür taraması yapılmıştır. 
Çalışmanın sonucunda U. C. Erkin'in Piyano Konçertosu'nda global bölgelerde tanımladığımız armonik süreçler iki bölge ve bölgelerin tekrarları dışında güçlü uzatım ve zayıf uzatım kalıplarıyla örtüşmektedir. Erkin'in bu yapıtı bestelerken tonal armonik ilerleyiş koşullarına bağlı kaldığını, yapıtın birinci bölümünü sonat allegrosu, dördüncü bölümünü rondo-zinciri formunda bestelediğini değerlendiriyoruz. Fakat her iki bölümde de özgün bir armonik plan tasarlanmıştır. Erkin'in bu yapıtta Türk Makam Müziği'nde ve 20. yüzyılda Batı müziğinde kullanılan ses malzemelerinden tetratonik, pentatonik ve heptatonik dizilere başvurduğu gözlenmiştir. Çalışmamızda Erkin'in Piyano Konçertosu bağlamında GTTM için dört kural önerisi, bir kural revizesi gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
The aim of this dissertation is to examine Ulvi Cemal Erkin's esthetic of harmony through the example of Piano Concerto. In this context, it will be tried to determine the harmonic path, the tension-relaxtion regions and points in the melodic and harmonic progression that the composer constructed in this work.
According to Çalgan and Aydın, the first movement of Erkin's Piano Concerto was composed in the sonata allegro and the fourth part in the rondo form. Although there are some exceptions in the common practice of the sonata allegro or rondo form in the classical period, there is a systematic in the harmonic progression. Our main problem will be what kind of tonal/modal construct Erkin setup while handling these forms. In this context, our sub-problem is, whether there is a systematic relationship between sections or sections in the context of tonal/modal construct in Erkin's Piano Concerto, and while Erkin was handling the sonata allegro and the rondo form; whether he remain adhere to the harmonic progression that was generally applied in the Classical period; if not, what kind of tonal/modal setup he did. In this dissertation, answers will be sought to the questions of what are the qualities of the scales as the sound material used.
Literature research and musical analysis method will be applied in this dissertation. A Generative Theory of Tonal Music (GTTM) will be used as a musical analysis method. A literature review was carried out in the context of studies such as thesis, article, review and biography publications about Erkin's works and Piano Concerto, as well as papers, articles and theses related to GTTM.
As a result of the dissertation, harmonic progression that we defined in global regions in U. C. Erkin's Piano Concerto coincide with strong prolongation and weak prolongation patterns, except for two regions and repetitions of regions. In this direction, we consider that while composing this work, Erkin adhered to the tonal harmonic progression, and composing the first part of the work in the form of sonata allegro form and the fourth part in the rondo-chain form. However, a specific harmonic construct was designed in both sections. In this dissertation, it has been observed that Erkin used tetratonic, pentatonic and heptatonic scales, which are sound materials used in Turkish Maqam Music and Western music in the 20th century. In our dissertation, four rule proposals and one rule revision were made for GTTM in the context of Erkin's Piano Concerto.