Hanehalkı tasarruflarının belirleyicileri ve tasarruf motivasyonu: Eskişehir örneği
Determinants of household savings and saving motivation: Eskisehir case
Yazar: GÖKHAN TAŞDEMİR
Danışman: PROF. DR. GÜLER GÜNSOY
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Eskişehir = Eskişehir ; Hanehalkı = Household ; Tasarruf = Saving

Özet:
Gelişmiş ülkelerde ekonomik bir avantaj unsuru olarak değerlendirilen yabancı
sermaye akımları ulusal tasarruf açığı ve yapısal kırılganlıkları olan ülkeler için önemli
bir ekonomik sorun olma özelliği taşır. "Yabancı tasarruf" olarak da adlandırabileceğimiz
yabancı sermaye, tasarruf açığına bağlı olarak kronik cari açık, bütçe açığı ve dış ticaret
açığı gibi yapısal sorunlarla karşı karşıya olan ülkelerde kriz dönemlerinde ülkeden geri
çekilme eğilimi gösterir. Bu durum ilgili ülkedeki yatırım ve üretim yapısında, döviz
kurlarında ve enflasyon üzerinde ciddi baskıların oluşmasına neden olabilir. 2000 sonrası
dönemde Türkiye'de ulusal tasarruflar toplam sabit sermaye yatırımlarını karşılayacak
düzeyin altında kaldığı için bu dönemde yabancı kaynaklara bağımlı bir büyüme modeli
benimsenmiştir. Buna bağlı olarak yıllar içinde cari açık problemi kronik hale gelmiş ve
2015'ten bu yana ekonomi, siyaset ve dış politika alanlarında yaşanan bazı sorunlar ülke
verilerinin gittikçe bozulmasına neden olmuştur. Ulusal tasarruf açığı nedeniyle gelişen
bu durumun temel nedeni 2000 sonrası dönemde toplam tasarrufların en önemli bileşeni
olan özel tasarrufların ve hanehalkı tasarruflarının düşme eğilimine girmiş olmasıdır.
Günümüzde ülkenin karşı karşıya olduğu ekonomik sorunların temel kaynaklarından
birini ortaya koymak bakımından çalışmada hanehalkı tasarruflarını belirleyen unsurlar
incelenmiştir. Eskişehir'de hanehalkı anketi aracılığıyla elde edilen verilerle yapılan
analiz sonucunda geleneklerin ve kültürel değerlerin, hane gelirinin, çocuk sayısının,
likidite kısıtının, siyasi gündem ve vergilerin ve ihtiyat güdüsünün hanehalkı
tasarruflarının temel belirleyicileri olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca tasarrufu olumlu
etkileyen faktörler "tasarruf motivasyonu" kavramı kapsamında değerlendirilmiştir.

Abstract:
Foreign capital flow which is considered as an economic advantage factor in
developed countries may signify an important economic problem for countries facing
national saving deficit and structural fragilities. Foreign trade -can be named as "foreign
saving" as well- have an withdrawal tendency from countries facing structurel problems
as chronic current account deficit, budget deficit and foreign trade deficit in crisis periods
as a consequence of saving deficit. This situation can cause serious pressure on countries'
production and investment pattern, exchange rates and inflation rates. Turkey adopted a
foreign resource borne growth model after 2000's, since in this period national savings
went under total fixed capital investment level. As a result of this current account deficit
had an chronic structure and after 2015 some economic, political and forign policy
problems caused deterioration on country's economic parameters. The foundation of this
situation which is emerge of national saving deficit is falling tendency of private savings
and household savings that are most important components of total savings after 2000.
To exhibit basis of problems that our country is facing today we examined determinants
of household savings. Analaysis' results that had run with household saving data gathered
from Eskisehir shows that traditions, culturel assets, household income, number of
children, liquidity constraint, political agenda, taxes and precaution motive are basic
determinants of household savings. Furthermore factors that have a positive impact on
household saving are covered in "saving motive" term's content.