Medikal alanda meydana gelen radyoaktif kontaminasyon için dekontaminasyon malzemelerinin etkinliğinin incelenmesi
Investigation of the effectiviness of decontamination materials for occoring radioactive contamination in medical
Yazar: OĞUZ AKSAKAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAYRETTİN EROĞLU
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Nanobilim ve Nanomühendislik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Nükleer tıpta yaygın olarak kullanılan Teknesyum-99m-Perteknetat ve bunun bileşikleri olan radyofarmasotikler, FDG (Florodeoksiglikoz),  İyot-131, Talyum-201'un radyoaktif çözeltileri kontaminasyon maddeleri olarak belirlendi. Kontaminasyon için, çalışma ortamında bulunan ve kullanılan fayans, yer döşemesi, formika, lateks eldiven, önlük kumaşı ve insan derisine benzerlik göstermesinden dolayı ölü hayvan derisi kullanıldı. 
Radyoaktif kontaminasyondan dolayı oluşan zararın en alt düzeye indirilmesi için, dekontaminasyon çok önemlidir. Bu çalışmada dekontaminasyon malzemesi olarak su, sıvı sabun, yüzey temizleyicileri, özel geliştirilmiş çok amaçlı temizleyici ve ticari radyoaktif temizleyiciler kullanılmıştır. Dekontaminasyon malzemelerinden en etkin olanı tespit edilerek, kontamine edilen malzemelerin cinsine ve yüzeyine bağlı olarak dekontaminasyon etkisi araştırılmıştır. Dekontaminasyona pH'ın, sıcaklığın, dekontamisyon malzemesinin miktarın ve karıştırma hızının etkinlikleri incelenmiştir. Ayrıca en etkin dekontaminasyon malzemesinin içerdiği gruplardan anyonik ve noniyonik, fosfat ve asetat grupları belirli oranda artırılarak incelenmiş ve dekontaminasyon için etkin olanın asetat grubun olduğu görülmüştür. Bu çalışmalara ek olarak, özellikle cilt temizlemede kullanılan ve nano boyutta sentezlenen normal, kırmızı ve sarı kilin dekontaminasyon özelliği araştırılmış ve dekontaminasyona etkisi olmadığı saptanmıştır.
Yapılan çalışmalar sonunda ticari radyoaktif temizleyicilerin çok etkili olmadıkları, özel olarak geliştirilen nano boyuttaki temizlik malzemesinin (DM-D) etkili olduğu görülmüştür. Dekontaminasyon etkinliğinde asetat grubun etkin olmasından dolayı geliştirilecek yeni dekontaminasyon malzemesi için temel oluşturulacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The Technetium-99m- Pertechnetate and its radiopharmaceutic compounds such as the radioactive solutions of Talium-201, Iodine-131 and FDG (Fluorodeoxyglucose) have been determined as contamination materials. For contamination, tile, flooring, formica, latex gloves, scrub and leather which is similar to the human skin were used.
Decontamination of the radiation is the crucial process in order to minimize the hazards arising from radioactive contamination. In the present work, water, liquid soap, surface cleaners, especially designed all purpose cleaners and commercial radioactive cleaners have been used. The most effective decontamination material has been determined and the decontamination effect depending on the surface and the type of the materials, that are contaminated, has been investigated. The effects of pH, temperature, amount of decontamination material and mixing speed to on the decontamination have been investigated as well. Moreover, the anionic and non-anionic, phosphate and acetate groups were investigated by increased amounts in given ratios. It was seen that the acetate groups appeared to be the most effective ones for decontamination. In addition, the ordinary, yellow and red clays, which have been synthesized in the order of nano size and have been used as skin cleaner, were investigated with respect to the decontamination properties and it has been found that they don't have any significant effect on decontamination.

From the results, it has been concluded that the commercial radioactive cleaners are not as effective as nano size cleaners (DM-D) that are designed on purpose for decontamination. Since the acetate groups were effective for decontamination, it is expected that the new decontamination material to be developed would consider the acetate groups.