Özel tüketim harcamalarının gayri safi milli hâsıla ile ekonometrik ilişkisi: Türkiye örneği
The econometric relationship between private consumption expenditure and gross national product: The case of Turkey
Yazar: ZEYNEP DİLHAN ÇILKADAROĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics ; İstatistik = Statistics

Özet:
Ekonomik büyüme tüm dünyada, ülkeler için ulusal ve uluslararası alanda, temel politikalar üretildiği, üzerinde sürekli çalışıldığı konu alanlarının başında gelmektedir. Her ülke, büyüme planlarını hazırlarken yerel ve uluslararası alandaki gereksinimleri ve günün koşularını karşılamaya yönelik adımlara göre hareket etmek durumundadır. Bununla birlikte ülkeler için gelir ve tüketim kavramları, toplumsal refah için önemi yadsınamaz kavramlar arasında yer almaktadır. Tüketim harcamaları pek çok farklı unsur tarafından şekillenmektedir. Genel olarak bu unsurlar; demografik, psikolojik ve sosyokültürel faktörler ile açıklanmaktadır. 
Bu araştırma kapsamında 2000-2022 yılları arasında Türkiye'nin Özel Tüketim Harcamalarının Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla ile ekonometrik ilişkisi incelenmektedir. Keynesian teorisine göre bir kişinin tüketimi, geliri ile doğru orantılıdır. Bu tüketim genel olarak bireyin gelirinden fazla olamadığı gibi bu durum bir ülkenin özel tüketim davranışı için de geçerlidir. Fakat son yıllarda tüketim alışkanlığını açıklamak için yapılan çalışmalar sadece regresyon modellerini değil dinamik etkili modelleri de içermektedir. Bu bağlamda gelir-tüketim arasındaki ilişki hem regresyon modeli hem de dinamik etkili model ile açıklanmaya çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre hem Keynesian teoriyi destekleyen bir model, hem de iki dinamik model önerisi getirilmiştir.

Abstract:
Economic growth is at the forefront of the subject areas on which basic policies are produced and constantly studied for countries in the national and international arena all over the world. While each country is preparing its growth plans, it has to act towards the steps to meet the local and international requirements and conditions of the day. In addition, the concepts of income and consumption for countries are among the undeniable concepts for social welfare. Consumption expenditures are shaped by many different factors. In general, these elements are; It is explained by demographic, psychological and sociocultural factors.
Within the scope of this research, the econometric relationship between Turkey's Private Consumption Expenditures and Gross Domestic Product between 2000 and 2022 is analyzed. According to Keynesian theory, a person's consumption is directly proportional to his income. This consumption is generally not more than its income, and this is also valid for a country's private consumption behavior. However, in recent years, studies conducted to explain consumption habits include not only regression models but also models with dynamic effects. Within the scope of this research, the relationship between income and consumption has been tried to be explained by both the regression model and the dynamic effect model. According to the results obtained, both a model supporting the Keynesian theory and two dynamic models have been proposed.