Geleneksel ve modern toplumlar bağlamında farklı kuşaklarda büyü algısı: Baby Boomer kuşağı ve Z kuşağı örneği
Perception of magic in different generations in the context of traditional and modern societies: The example of Baby Boomer generation and generation Z
Yazar: NESLİHAN ŞEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAL FİDAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Büyü = Incantation ; Ritüel = Ritual ; Şamanizm = Shamanism

Özet:
Büyü, geleneksel toplum yapısı içerisinde Şamanizm inancıyla birlikte toplumlarda varlığını
ve etkinliğini koruyarak günümüz modern toplum yapısına kadar etkisini devam ettirmiştir. Büyü,
Şamanizm inancında Şaman aracılığıyla uygulanan ritüellerle toplum içinde problemlerin
çözümünde bir umut oluşturmuştur. İslamiyet'in kabulüyle büyü yasaklanmışlar arasına girmiş
olmasına rağmen etkisini devam ettirmiştir. Gelişen ve değişen toplum yapısında artan teknolojik
gelişmeler, bilimsel çalışmalarla yaşam içinde oluşan rekabetçi süreç, büyünün etkisini azaltmış
olsa da varlığını yok etmemiştir. Bu araştırma da geleneksel toplumdan modern topluma geçişle
birlikte büyünün algı durumu araştırılmıştır. Aynı zamanda büyünün değişen toplum yapısında ne
kadar etkin olduğu ve inanç boyutu olarak ne derece etkili olup olmadığı da araştırılmıştır. Yapılan
araştırmanın teorik zeminini, James Frazer'in büyü-din arasındaki ilişkiyi araştıran çalışmasında
Benzerlik Kanunu ve Bulaşma (Temas) Kanunu Teorisi oluşturmaktadır. Araştırmanın mekânsal
sınırı olarak Trabzon ili belirlenmiştir. Çalışma grubu, 20-30 yaş arası bireylerle 60 yaş ve üzeri
bireylerden olan 20 kişiden oluşmaktadır. Araştırma süreci boyunca daha geniş verilere
ulaşabilmek için nitel yöntem tercih edilmiş ve fenomenolojik yaklaşım esas alınmıştır. Araştırma
verileri, ölçüt örnekleme tekniğiyle hedeflenmiş olan 20 katılımcıya yarı yapılandırılmış
derinlemesine mülakat yapılarak elde edilmiştir. Araştırma sonunda elde edilen veriler betimsel
analiz tekniği kullanılarak yorumlanmıştır. Geleneksel toplumdan modern topluma geçişle birlikte
büyüye olan inancın etkisinin kırıldığı ve uygulanan büyü işlemlerinin azaldığı sonucu elde edilmiştir.

Abstract:
It has been accepted that the existence of magic, which preserves its existence and
effectiveness in societies with the belief of Shamanism in the traditional society structure,
continues its effect until today's modern society structure. In the belief of shamanism, the rituals
applied through the shaman have created a great hope in solving the problems in the society.
Despite the fact that with the acceptance of Islam, magic became one of the forbidden ones, its
influence continued. Although the increasing technological developments in the developing and
changing society structure, scientific studies and the competitive process in life have reduced the
effect of magic, it has not destroyed its existence. In this research, the perception of magic was
investigated with the transition from traditional society to modern society. At the same time, it has
been investigated how effective magic is in the changing social structure and how effective it is as
a belief dimension. The theoretical basis of the research is James Frazer's study of the relationship
between magic and religion, and the Law of Similarity and the Law of Contamination (Contact)
Theory. Trabzon province was determined as the spatial limit of the research. The study group
consists of individuals aged 20-30 and 20 individuals aged 60 and over. The phenomenological
approach was used in this research, in which the qualitative method was preferred in order to reach
wider data throughout the research process. Research data; It was obtained by conducting semistructured in-depth interviews with 20 participants who were targeted with the criterion sampling
technique. The data obtained at the end of the research were interpreted using the descriptive
analysis technique. With the transition from the traditional society to the modern society, the effect
of belief in magic was broken and the magic procedures applied decreased.