Risk odaklı iç denetim: Enerji sektöründe bir uygulama
Risk based internal audit: An implementation at energy sector
Yazar: GÖKHAN ÖMER KARLIDAĞ
Danışman: PROF. DR. FATMA LERZAN KAVUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Enerji = Energy ; İşletme = Business Administration
Dizin: Denetim = Control ; Doğal gaz dağıtım piyasası = Natural gas distribution market ; Enerji sektörü = Energy sector ; Risk = Risk ; İç denetim ve iç kontrol = Internal control and internal audit

Özet:
Günümüzde iç denetim, işletme içinde tesis edilen iç kontrol mekanizmalarının
etkin ve verimli yürütülüp yürütülmediğini incelemesinin yanı sıra işletme risklerini
de tanımlayıp, izleyerek risk yönetim süreçlerini de desteklemeye çalışmaktadır. Bir
diğer değişle iç denetçiler yürüttükleri denetim faaliyetlerinde işlem ve hata odaklı
yaklaşımın yanı sıra süreçlerin etkin yönetilip yönetilmediğini tespit etme
fonksiyonunu da üstlenmeye başlamıştır. İşletme faaliyetleri her zaman risklerle iç
içedir. Stratejik, finansal ve operasyonel kararların hemen hepsinde bazı belirsizlikler
söz konusu olabilir. Bu belirsizliklerin bazıları işletme faaliyetlerine şans eseri pozitif
etkide bulunurken, bazı etkiler ise risk olarak nitelenerek işletme faaliyetlerinde
olumsuz sonuçlar yaratır. Stratejik, finansal ve operasyonel kararların değerlendirilip
işletmeye olan veya olacak olan etkilerinin değerlendirilmesi ancak risk odaklı iç
denetim yaklaşımıyla sağlanabilmektedir.
Bu çalışmada, iç denetim, iç denetimle ilgili kavram ve teorilere yer verilmiş,
daha sonra risk odaklı iç denetim yaklaşımı, yaklaşımın uygulama aşamaları ve
risklerin saptanma, değerlendirilme süreci ayrıntılı şekilde açıklanmıştır. İşletmelerde
risklerin yönetilmesi, Türkiye'de enerji sektöründe işletmelerin yüz yüze kaldığı
riskler, risk odaklı iç denetim uygulamalarıyla ilgili görüşlerine ilişkin bilgi sahibi
olmak amacıyla Türkiye'de enerji sektöründe faaliyet gösteren halka açık ve halka
açık olmayan işletme çalışanları ve bu çalışanların yöneticilerine anket yapılarak,
çalışanların ankete verdikleri yanıtlar değerlendirilmiştir. Ayrıca, çalışmada risk
odaklı iç denetim yöntem, araç ve teknikleri kullanılarak, enerji sektöründe faaliyet
gösteren ABC Enerji A.Ş.'nin doğalgaz dağıtım iş kolunda risk odaklı iç denetim
uygulama çalışması gerçekleştirilmiştir.
Gerçekleştirilen uygulama sonucunda, işletmenin iş süreçlerine ilişkin risk haritası ve
iç denetim çalışma planı oluşturulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Risk Odaklı İç Denetim, Enerji Sektörü, İç Denetim, Doğalgaz
Dağıtım İş Kolu, Risk Odaklı İç Denetim Uygulaması

Abstract:
Nowadays, internal audit tries to support risk management processes by identifying and monitoring the business risks as well as examining whether the internal control mechanisms established within the enterprise are carried out effectively and efficiently. In other words, as well as the transaction and error-oriented approach in the audit activities internal auditors conducted, they began to undertake the function of determining whether the processes were managed effectively. Business activities are always intertwined with risks. Almost all of the strategic, financial and operational decisions may contain uncertainties. Some of these uncertainties positively affect business activities by chance, while some of these uncertainties that are considered as risk, create negative results in business activities. The evaluation of the strategic, financial and operational decisions and their impact on the company can only be achieved through a risk-focused internal audit approach.
In this study, internal audit, the concepts and theories related with internal audit were explained, then the risk-oriented internal audit approach, the stages of implementation of the approach and the determination of risks and the process of risk evaluation were clarified in detail. In order to have information about the risks faced publicly traded and non-publicly traded enterprises operated at Turkey's energy sector and energy sector employee's view regarding risk based internal audit practices, a questionnaire was implemented. As a result, responses given to questionnaire were evaluated. In addition, by using risk based internal audit methods, tools and techniques, a risk-based internal audit implementation was carried out in the natural gas distribution enterprise of ABC Energy Incorporation.
As a result of the implementation, a risk map and an internal audit work plan for processes of the natural gas distribution enterprise was prepared.

Keywords: Risk Based Internal Audit, Energy Sector, Internal Audit, Branch of
Natural Gas Distribution, Risk Based Internal Audit Implementation