Sosyal bilgiler dersi öğretim programındaki finansal okuryazarlık becerisinin iş insanlarının ve sınıf öğretmenlerinin gözüyle karşılaştırmalı olarak incelenmesi
A comparative analysis of financial literacy skills in the social studies curriculum from the perspectives of business people and of elementary school teachers
Yazar: YASİN TÜLÜ
Danışman: PROF. DR. TUĞBA SELANİK AY
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Temel beceriler = Basic skills

Özet:
Son dönemlerde giderek önemi artan becerilerden biri de finansal okuryazarlıktır. Finansal okuryazarlık, bireylerin ekonomik refahında ve toplumların gelişip ilerlemesinde; öğrencilerin de okul yaşamlarında, gelecekte iş yaşamlarında ve özel yaşamlarını sürdürürken ve planlarken gereksinim duyacağı beceriler içinde öne çıkan becerilerden biri olarak ifade edilebilir. Bu nedenle bu becerinin küçük yaşlardan itibaren öğrencilere kazandırılması gerekmektedir. Bu kapsamda 2018 SBDÖP'de finansal okuryazarlık becerisine yer verilmiştir. Ancak SBDÖP'de finansal okuryazarlığın tanımı, kapsamı, uygulamaları, hangi kazanımlarla doğrudan ilişkilendirilebileceğinin belirtilmediği; bu becerinin öğrencilere kazandırılmasına yönelik ayrıntılı bilgiye yer verilmediği görülmektedir. Finansal okuryazarlığın tanım, kapsam ve uygulama boyutunda genel çerçevesinin çizilebilmesi için bu araştırmada iş insanlarının ve sınıf öğretmenlerinin finansal okuryazarlığa ilişkin görüşlerinin belirlenmesi ve karşılaştırmalı olarak ele alınması amaçlanmıştır. Bu araştırma ile finansal okuryazarlığın geniş bir bakış açısıyla genel çerçevesinin çizilmesine ve sınıflarda finansal okuryazarlıkla ilgili etkili uygulamalar gerçekleştirilmesine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji(olgubilim) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını 2022-2023 eğitim öğretim yılı 2. döneminde Afyonkarahisar il merkezinde farklı(alt, orta, üst) sosyo-ekonomik düzeyde yer alan beş devlet ilkokulunda görev yapan 13 sınıf öğretmeni ve yine Afyonkarahisar il merkezinde farklı sektörlerde çalışan 13 iş insanı oluşturmaktadır. Araştırma verileri yüzyüze görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Görüşmeler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda sınıf öğretmenlerinin görüşlerinden; finansal okuryazarlığın tanımı, finansal okuryazarlık uygulamaları, SBDÖP ve ders kitabında finansal okuryazarlık, finansal okuryazarlık eğitiminde kullanılan kaynak ve araç-gereçler, finansal okuryazarlığın katkıları, finansal okuryazarlık öz yeterliklerine ilişkin görüşler ve gerekçeleri ve finansal okuryazarlıkla ilgili yaşanan sorunlar ve sonuçları temalarına ulaşılmıştır. İş insanları ile yapılan görüşmeler sonucunda ise; finansal okuryazarlığın tanımı, finansal okuryazarlığın katkıları, finansal okuryazarlık becerisini arttırmaya ilişkin öneriler, finansal okuryazarlık göstergeleri, finansal okuryazar olmak için gerçekleştirilen faaliyetler, iş yaşamında finansal okuryazarlık problemleri, finansal okuryazarlık öz yeterliklerine ilişkin görüşler ve gerekçeleri, başarılı iş insanlarının özellikleri ve okullarda finansal okuryazarlık temalarına ulaşılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin ve iş insanlarının çoğunun kendilerini orta düzeyde finansal okuryazar gördükleri belirlenmiştir. Katılımcılar finansal okuryazarlığın öğretmene, öğrenciye, bireye, topluma, çalışana ve işverene birçok katkısının olduğunu; yaşamlarında finansal okuryazarlıkla ilgili birçok sorun ve problemlerle karşılaştıklarını ifade etmişlerdir. Sınıf öğretmenleri, Sosyal Bilgiler derslerinde finansal okuryazarlıkla ilgili farklı uygulamalar ve etkinlikler yaptıklarını; aynı zamanda ders kitabı dışında farklı kaynaklardan da yararlandıklarını açıklamışlardır. SBDÖP ve ders kitabının finansal okuryazarlık konusunda eksik olduğunu ve geliştirilmesi gerektiğini belirtmişlerdir. İş insanları finansal okuryazarlık becerisini arttırmaya yönelik işverene ve çalışanlara önerilerde bulunmuşlardır. İş insanlarının çoğunluğu finansal okuryazarlıkla ilgili eğitim almadıklarını mesleki ve yaşam deneyimi ile bilgi edindiklerini; işe alımlarda çalışanlarda mesleki donanım, kişisel özellik ve değerlendirme ölçütlerine dikkat ettiklerini açıklamışlardır. Ayrıca iş insanları finansal okuryazarlık eğitiminin okullarda öğrencilere küçük yaşlardan itibaren uygulamalı olarak verilmesi gerektiğini belirtmişlerdir. İş insanları ve sınıf öğretmenlerinin finansal okuryazarlıkla ilgili görüşleri karşılaştırıldığında; iş insanlarının iş yaşamının içinde olması ve bu alanda deneyim sahibi olmaları nedeniyle finansal okuryazarlık konusunda kapsamlı, derinlemesine, toplumsal ve farklı bakış açılarına sahip çok boyutlu değerlendirmelerde bulundukları görülmüştür. Sınıf öğretmenleri ise finansal okuryazarlıkla ilgili sınırlı ve yüzeysel değerlendirmelerde bulunmuşlardır.

Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler dersi, finansal okuryazarlık, iş insanları, sınıf öğretmenleri, beceri

Abstract:
One of the skills that has become increasingly important recently is financial literacy. Financial literacy is important in the economic well-being of individuals and the development and progress of societies; It can be expressed as one of the prominent skills that students will need in their school lives, future business lives and while maintaining and planning their private lifes. Therefore, this skill should be gained students from an early age. In this context, financial literacy skills are included in the 2018 SBDÖP. However, the definition, scope and applications of financial literacy and the achievements that can be directly associated with it are not specified in social studies curriculum clearly; It seems that there is no detailed information about how to gain this skill to students. In order to draw the general framework of financial literacy in terms of definition, scope and implementation, this research aims to determine the opinions of business people and elementary school teachers regarding financial literacy and to examine them comparatively. It is thought that this research can contribute to drawing the general framework of financial literacy from a broad perspective and to carrying out effective implementations regarding financial literacy in elementary schools. Phenomenology pattern, one of the qualitative research methods, was used in the research. The participants of the research consist of 13 elementary school teachers working in five public primary schools at different (lower, middle, upper) socio-economic levels in Afyonkarahisar city center in the second semester of the 2022-2023 academic year and also 13 business people working in different sectors in Afyonkarahisar city center. Research data was collected through face-to-face interviews. The interviews were analyzed with content analysis. As a result of the research, from the opinions of elementary school teachers; The themes of the definition of financial literacy, financial literacy practices, financial literacy in social studies curriculum and textbook, resources and tools used in financial literacy education, contributions of financial literacy, opinions and justifications regarding financial literacy self-efficacy, and problems and results related to financial literacy were reached. As a result of interviews with business people; definition of financial literacy, contributions of financial literacy, suggestions for increasing financial literacy skills, financial literacy indicators, activities carried out to become financially literate, financial literacy problems in business life, opinions and justifications regarding financial literacy self-efficacy, characteristics of successful business people and financial literacy themes in schools. has been reached. It has been determined that most elementary school teachers and business people consider themselves to be moderately financially literate. Participants stated that financial literacy has many contributions to teachers, students, individuals, society, employees and employers; They stated that they encountered many problems and problems related to financial literacy in their lives. Elementary school teachers stated that they carried out different practices and activities related to financial literacy in Social Studies classes; They also explained that they benefited from different sources other than the textbook. They stated that SBDÖP and the textbook are lacking in financial literacy and need to be improved. Business people have made suggestions to employers and employees to increase financial literacy skills. The majority of business people stated that they did not receive training on financial literacy, but acquired knowledge through professional and life experience; They explained that they pay attention to professional qualifications, personal characteristics and evaluation criteria in employees when recruiting. In addition, business people stated that financial literacy education should be given practically to students in schools from an early age. When the opinions of business people and elementary school teachers about financial literacy are compared; It has been observed that business people make comprehensive, in-depth, social and multidimensional evaluations with different perspectives on financial literacy because they are involved in business life and have experience in this field. Elementary school teachers, on the other hand, made limited and superficial evaluations about financial literacy.

Keywords: Social Studies course, financial literacy, business people, elementary school teachers, skills