Trafik suçlarının suç kuramlarındaki yeri ve sosyolojik analizi
The sociological causes of traffic offences and their situation in the context of sociological theories of crime
Yazar: YASEMİN CEYLAN
Danışman: PROF. DR. SERAP SUĞUR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Suç = Crime ; Suç sosyolojisi = Crime sociology ; Taksir = Negligence ; Trafik = Traffic ; Trafik kazaları = Traffic accidents

Özet:
Bu çalışmanın amacı trafik suçlarının suç kuramları içindeki yerini tartışmak ve temelinde yatan sosyolojik nedenleri incelemektir. Çalışma 2013-2014 yılları arasında Eskişehir'de yürütülen bir alan araştırmasının verilerine dayanmaktadır. Nicel yöntemi izleyen araştırmanın verileri 300 anketle toplanmış, SPSS yardımıyla çözümlenmiş ve 12 yarı yapılandırılmış görüşme ile desteklenmiştir. Araştırmada cinsiyet, yaş, eğitim, meslek ve gelir gibi değişkenlerin yanı sıra trafikte sürücü veya yaya olmanın trafik kazalarına ve trafik suçlarına yönelik düşünce ve davranışlar üzerindeki etkisini ortaya koymaya yönelik sorular sorulmuştur. Çalışmada ayrıca ölümlü veya yaralanmalı trafik kazası geçirmiş olma deneyiminin trafik suçlarına yönelik bakış açısı üzerindeki etkisi de araştırılmıştır. Bu amaçla, araştırmada özellikle kendileri veya yakınları ölümlü veya yaranmalı trafik kazası geçirmiş olan katılımcılarla geçirmemiş olan katılımcıların trafik kazaları ile trafik suçlarının nedenlerine ve çözüm önerilerine yönelik görüşleri karşılaştırılmıştır.

Çalışmada trafik suçlarının sosyolojik nedenleri dört ana başlık altında toplanmaktadır. Bunlar; modern dünyanın maddi unsurlarıyla maddi olmayan unsurlarının eş zamanlı gelişmemesinin küresel ve ülke bazında yol açtığı sonuçlar, toplumda trafik kazalarına ilişkin kültürel bir hafızanın gelişmemiş olması, trafik suçlarının toplumda etnik, sınıfsal ve sosyal tüm kesimler ve gruplar tarafından işlenebilen bir suç olması ve son olarak trafik suçlarının kapitalist bir ekonomide satılabilir riskler olmamasıdır.

Bulgular cinsiyet, yaş, eğitim, meslek ve gelir düzeyi gibi değişkenlerin trafik suçlarına yönelik düşünce ve davranışları etkilediğini ortaya koymaktadır. Öte taraftan bulgular, katılımcıların ölümlü ya da yaralanmalı trafik kazası geçirmiş olmalarının trafik kazaları ve trafik suçlarının nedenlerine ve çözüm önerilerine yönelik görüşleri üzerinde önemli bir etki yaratmadığını da ortaya koymaktadır.

Trafik suçlarının ışık ihlalinden taksirle ölüme sebebiyet vermeye kadar uzanan farklı suç türlerini içinde barındırması birçok suç kuramının kavramsal bütünleşmesiyle açıklamayı gerektirmektedir. Dolayısıyla bu çalışmada trafik suçları caydırıcılık teorisi, rutin aktiviteler teorisi ile nötrleştirme teknikleri gibi bazı sosyal öğrenme ve süreç teorilerinin belirli kavramlarıyla açıklanmaya çalışılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Suç, suç sosyolojisi, suç kuramları, trafik kazaları, trafik suçları

Abstract:
The purpose of this study is to discuss the place of traffic offenses in the sociological theories of crime and to examine the sociological reasons underlying traffic offenses. The study is based on data collected from a field research conducted in Eskisehir between the years of 2013-2014. Following quantitative method, the research data were collected through 300 questionnaires, resolved with the help of SPSS and were supported by 12 semi-structured interviews. During the research, some questions were asked to participants, in order to find out the impact of variables such as gender, age, education, occupation, income and also the fact of being a driver or pedestrian on participants views about traffic accident and traffic offences. For this purpose, opinions about the causes and solutions of traffic accidents and traffic offences of those participants who themselves or their relatives have had traffic accidents and those who had not had any traffic accident were compared. 

Sociological causes of traffic offenses in this study are grouped under four main headings. These are; the global and local consequences which are caused by asynchronous development of material and non-material elements of modern world, the absence of a cultural memory in relation to traffic accidents, the fact that traffic offenses are a kind of crime that can be processed by all social classes and social groups and finally the fact that traffic offenses contain such kind of risks that cannot be sold in a capitalist economy. 

Results reveals that variables such as gender, age, education, occupation and income level affects opinions and behaviours of participants about traffic offenses. On the other hand, the findings also reveals that having traffic accidents with fatal or injury does not have much effect on participants opinions about the causes and solutions of traffic offenses.

Traffic offenses host in different types of crimes ranging from violation of light to negligence causing death requires clarification with conceptual integration of many crime theories. 

Therefore, this study attempt to clarify traffic offenses with the help of certain concepts of deterrence theory, routine activities theory and social learning theory with neutralization techniques. 

Key Words: Crime, sociology of crime, theories of crime, traffic accidents, traffic offenses