Akut koroner sendrom sonrası statin tedavisi alan hastalarda beslenme eğitiminin lipid profili üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of nutrition education on lipid profile in patients receiving statin therapy after acute coronary syndrome
Yazar: SEMRA ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. FATMA İLKNUR ÇINAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Akut koroner sendrom = Acute coronary syndrome ; Hiperlipidemiler = Hyperlipidemias ; Kardiyovasküler hemşirelik = Cardiovascular nursing ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition

Özet:
Amaç: Bu çalışma, akut koroner sendrom sonrası statin tedavisi alan hastalarda beslenme eğitiminin lipid profili üzerine etkilerini değerlendirilme amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma, Şubat 2022–Şubat 2023 tarihleri arasında müdahale ve kontrol gruplarında 70'er hasta olacak şekilde ile yarı deneysel klinik çalışma olarak yapılmıştır. Kontrol grubuna kliniğin rutin protokolü uygulanmış, müdahale grubuna kliniğin rutin protokolünün yanı sıra taburculukları sırasında Akdeniz diyeti eğitimi verilmiş, 2. ayda telefon görüşmesi yapılmış ve iki gruptaki hastalar 3. ayda tekrar değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında veriler; yüz yüze görüşme yöntemi ile anket uygulaması yapılarak ve rutin laboratuvar değerlerinden toplanmıştır. Çalışma verileri; "Hastaların Tanıtıcı Özellikleri ve Tıbbi Bilgilerine İlişkin Veri Toplama Formu", "Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği " ve "Morisky-Green-Levine İlaç Uyum Ölçeği"  kullanılmıştır. Verilerin analizinde; tanımlayıcı istatistikler (ortalama standart sapma, medyan, frekans ve yüzde) ile ki-kare, t-testleri, Mann-Whitney U-testi ve Wilcoxon işaretli sıralar testleri kullanılmıştır. 
Bulgular: Gruplar arası karşılaştırma yapıldığında; eğitim ve egzersiz yapma durumları müdahale grubunda yüksek bulunmuştur (p<0,05). Bel çevresi ölçümünde müdahale grubunda 3 ay sonraki değerlendirmede artma bulunmuştur (p=0,034). LDL, total kolesterol ve trigliserid değerlerinde 3 ay sonraki değerlendirmede müdahale ve kontrol grubunda azalma bulunmuştur (p<0,05). Açlık kan glikozu değerinde 3 ay sonraki değerlendirmede kontrol grubunda azalma bulunmuştur (p=0,001). Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği değerinde 3 ay sonraki değerlendirmede müdahale grubunda artma bulunmuştur (p=0,007). 
Sonuç: Çalışma sonuçları; 3 ay sonra hastalar değerlendirildiğinde LDL, total kolesterol ve trigliserid değerlerinde hem kontrol hem de müdahale grubunda düşüş olmuştur. Dolayısıyla bu düşüş sebebi diyet eğitiminden ziyade ilaç kullanımı etkisinden kaynaklanmış olabilir. Diyet eğitiminin etkinliği için tekrarlı eğitimler ve sık izlemler önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: akut koroner sendrom, akdeniz diyeti, beslenme eğitimi, lipid profili, hemşire

Abstract:
Objective: This study was conducted to evaluate the effects of nutrition education on the lipid profile of patients receiving statin therapy after acute coronary syndrome.
Materials and Methods: The study was conducted as a quasi-experimental clinical study between February 2022 and February 2023, with 70 patients in the intervention and control groups. The clinic's routine protocol was applied to the control group, the intervention group was given Mediterranean diet training at the time of discharge in addition to the clinic's routine protocol, a telephone interview was made in the 2nd month, and the patients in both groups were re-evaluated in the 3rd month. Data within the scope of the research; A survey was conducted using face-to-face interviews and routine laboratory values were collected. Study data; "Data Collection Form on Patients' Descriptive Characteristics and Medical Information", "Mediterranean Diet Adherence Scale" and "Morisky-Green-Levine Medication Compliance Scale" were used. In the analysis of data; Descriptive statistics (mean standard deviation, median, frequency and percentage) as well as chi-square, t-tests, Mann-Whitney U-test and Wilcoxon signed-rank tests were used.
Results: When comparison is made between groups; Education and exercise levels were found to be high in the intervention group (p<0.05). An increase in waist circumference was found in the intervention group at the 3-month follow-up evaluation (p=0.034). A decrease was found in LDL, total cholesterol and triglyceride values in the intervention and control groups in the evaluation after 3 months (p <0.05). A decrease in fasting blood glucose levels was found in the control group in the evaluation 3 months later (p=0.001). An increase in the Mediterranean Diet Adherence Scale value was found in the intervention group at the 3-month follow-up evaluation (p=0.007).
Conclusion: Study results; When the patients were evaluated after 3 months, there was a decrease in LDL, total cholesterol and triglyceride values in both the control and intervention groups. Therefore, the reason for this decrease may be due to the effect of medication use rather than diet education. Repeated training and frequent monitoring are recommended for the effectiveness of diet education.

Keywords: acute coronary syndrome, mediterranean diet, nutrition education, lipid profile, nurse