20. yüzyıl Batı resim sanatında toplumsal gerçekçilik bağlamında kent imgesi ve sanat eğitimindeki yeri
The images of cities in the context of social realism in 20th century Western art and their place in art education
Yazar: EDA UYGAN
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL ALMELEK İŞMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Batı resim sanatı = Western painting art ; Kentler = Cities ; Kentleşme = Urbanization ; Kentlileşme = Urbanized ; Kentsel yaşam = Urban life ; Resim sanatı = Painting art ; Sanat eğitimi = Art education ; Toplumsal gerçekçi eğilim = Social reality tendencies ; İmge = Image

Özet:
Tarihin her döneminde farklı nitelikler taşıyarak çeşitli anlamları bünyesinde
barındıran kent kavramı, zaman dilimine ya da toplumsal yapıya bağlı olarak değişmektedir.
Gelişime ve dönüşüme uğrayan bu yapısını yansıtan Toplumsal Gerçekçilik, sanatın toplumsal
yönününü vurgulayan bir anlayıştır. Kentler, 18. ve 19. yüzyıllarda başta Sanayi Devrimi ve
onun toplumda yol açtığı teknolojik yeniliklerin ve icatların merkezi haline gelmiştir.
Kentlerin yeniliklere, teknolojiye, bilgiye açık ve kolay iş bulunabilen bir mekân haline
dönüşmesi, dünya üzerinde bulunan kent sayılarında görülen artış ve mevcut kentlerde
yaşayan insan sayısının hızlı bir şekilde artması olarak tanımlanan kentleşmeye neden
olmuştur. Birçok sanatçı kentleşme olgusuna ilgi duymuş, özellikle metropol kentlere giderek
burada gözlemledikleri sokakları, meydanları ve işlek caddeleri ya da kentin bir simgesi haline
gelmiş yapıları resmetmiştir.
Sanatçılar kent konulu resimlerde, kimi zaman kentlerin hızlı, sağlıksız ve çarpık
yapısını ya da insanların geçmiş yaşamlara duydukları özlemi ve kentteki yalnızlık duygusunu
yansıtmışlar; kimi zaman ise kentlerin kazandırdığı yeni alışkanlıklar ile tiyatro, sinema,
konser ve dans salonları, kafe ve barlar gibi kültür ve eğlence mekânları üzerinde
durmuşlardır. 20. yüzyılın başlarında ulaşımda yaşanan önemli gelişmeler, kentin gelişimini
etkilemiş ve sanatçılar tren, metro, otobüs gibi ulaşım araçlarını betimlemişlerdir.
İnsanlar modern kentlerin getirdiği toplumsal değişimlere alışmaya çalışırken 1.
Dünya Savaşı'nın yaşanmasının ardından Dünya Ekonomik Krizi'nin meydana gelmesi,
kentte yaşayan insanlarda daha büyük bir yıkıma ve işsizlik sorununa yol açması, sanatçıların
yapıtlarına konu olmuştur. Büyük Buhran sonunda kentte yeniden düzelmeye başlayan yaşam
şartları, 2. Dünya Savaşı ile yeniden bozulmuştur.
Sanatçıların kent yaşamındaki toplumsal sınıfları ve kültürleri inceledikleri festivaller,
törenler, milli ve dini bayramlar, şükran günlerini resmettikleri eserlere rastlanmıştır. Yeni
toplum yapısının ana mekânları olan kentleri konu edinen sanatçılar, çocukların merkeze
yerleştirildiği kompozisyonlardan oluşan yaratımlar yapmıştır. Bunun yanında kent
toplumunun bir parçası haline gelen yeni kadın imajı, sanatçıların yapıtlarında yer verdikleri
ilgi çekici konuların başında gelmiştir.
Sanatçıların Amerika, Avrupa ve Rusya dâhil olmak üzere geniş bir coğrafyada farklı
ülkelerdeki kent yaşamını nasıl yansıttıkları incelenecek ve bu konunun sanat eğitimine
katkıları değerlendirilecektir.

Abstract:
The concept of the city, embodying different qualities and acquiring various meanings
in every period of history, has been changing due to the time period or social structure. Social
Realism, reflecting this structure which is undergoing improvement and transformation, is an
understanding that emphasizes the social aspect of art. In the 18th and 19th centuries, cities
have main centers of Industrial Revolution and inventions and the technological innovations
it caused in the society.
The transformation of cities into a place which is open to innovations, technology,
information and easy to find work has caused urbanization, which is defined as the increase in
the number of cities in the world and the rapid increase in the number of people living in
existing cities. Many artists got interested in the phenomenon of urbanization, especially by
going to metropolitan cities they have been drawing the streets, squares and busy streets they
observed or structures that became symbols of the cities.
The artists sometimes reflected the rapid, unhealthy and crooked structure of the cities
or the longing of the people to past lives and the feeling of loneliness in the city in the paintings
about cities; and sometimes they concentrated on venues of culture and entainment such as
theater, cinema, concert and dance halls, cafes and bars, new habits offered by the city life.
Important improvements in transportation in the early 20th century influenced the
development of the city and artists depicted transportation vehicles such as trains, subways
and buses.
While people try to get accustomed to the social changes brought by modern cities,
the breakout of the World Economic Crisis after the First World War and its leading to a
greater destruction and unemployment problem among the people living in the city has been a
subject for artists. After the Great Depression, the living conditions which started to improve
in the city, again deteriorated with the Second World War.
Works have been found in which artists explored the social classes and cultures in the
city life and depicted festivals, parades, national and religous fests, thanksgiving days.
The artists, who used cities which are the main places of the new social structure, created
compositions in which children are placed in the center. In addition, the new image of women,
which has become a part of urban society, has been one of the most interesting subjects in the
artists works.
How artists reflect urban life in different countries in a wide geography including
America, Europe and Russia will be studied and their contribution to art education will be
evaluated.