Çocukluktan anneliğe menstrüasyona ilişkin algının değişimi ve aktarımı
Change and conveyance of perception about menstruation from childhood to motherhood
Yazar: RABİA AKKOÇ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM BELKIS
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Kadın Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Ana-çocuk ilişkisi = Mother child relations ; Annelik = Motherhood ; Kız çocukları = Young girls ; Menarş = Menarche ; Menstrüasyon = Menstruation ; Tabu = Taboo

Özet:
Menstrüasyon, her sağlıklı kadının gebelik dışında ilk periyodik
kanaması olan menarş ile başlayarak menopoza kadar süren, 28-30 günde 
bir gerçekleşen fiziksel ve biyolojik bir süreci ifade etmektedir. Bu süreç aynı
zamanda tıbbi, dini, sosyolojik, psikolojik yönleri olan sosyo-kültürel bir 
olgudur. Menstrüasyona ilişkin sınırlayıcı ve dışlayıcı birçok tabu, söylem 
ve pratik üretilmiştir. Bu nedenle menarş ve menstrüasyonla ilgili 
kadınların bilgilenmesi önemli olduğu kadar kuşaktan kuşağa bilginin akışı 
ve niteliğinin incelenmesi de önemlidir. Bu çerçevede çalışmamızın amacı, 
menarş deneyimi ve anneden kıza menstrüasyon bilgi aktarımı hakkındaki 
deneyim ve görüşleri araştırmak ve incelemektir. Bu amaç doğrultusunda
araştırma şu sorulara yanıt aramıştır: Menstrüasyon nedir, nasıl 
tanımlanmaktadır? Menarş deneyimi nasıl yaşanmıştır? Anne-kız 
ilişkisinde menstrüasyon hakkında bilgi aktarımı nasıldır? Menstrüasyona 
ilişkin görüşler, çocukluktan yetişkinliğe nasıl bir değişim göstermektedir?
Nitel araştırma yöntemiyle fenomenoloji deseninde gerçekleştirilen
bu çalışma için veriler İzmir ilinde ikamet eden ve kızı menarş yaşamış 50 
anne ile derinlemesine görüşmelerle toplanmıştır. Felsefi varsayım olarak 
ontolojiye, yorumlayıcı çatı olarak da feminizme dayanan bu çalışmanın 
önemi, anne-kız arasında menarş/menstrüasyon bilgi ve deneyim akışını 
anlamaya çalışmanın yanında, bu bilginin annelik deneyiminde nasıl 
aktarıldığını incelemektir.
v
Araştırmanın bulgularına göre her iki anneden biri menarş öncesinde 
bilgiye sahip olabilmiş, fakat annelerin tamamına yakını kızlarına 
menarş/menstrüasyon hakkında bilgi ve deneyim aktarmıştır. Annelerin, 
tabularla çevrelenmiş kendi deneyimleri yerine kızlarına doğru bilgiyi 
aktarmakta özen gösterdikleri görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Kadın çalışmaları, Menarş, Menstrüasyon, Annelik, 
Tabu, Anne-kız.

Abstract:
Menstruation refers to a physical and biological process that takes 
place in every 28-30 days, starting with menarche, which is the first
periodical bleeding of every healthy woman outside of pregnancy, and 
lasting until menopause. This process is also a socio-cultural phenomenon 
with medical, religious, sociological, and psychological aspects. Many 
restrictive and exclusionary taboos, discourses and practices related to 
menstruation have been produced. Therefore, it is important not only to
inform women about menarche and menstruation, but also to examine the
information that handed down from generation to generation and its 
quality. In this context, the aim of our study is to research and examine the 
experiences and opinions about the menarche experience and the transfer 
of information about menstruation from mother to daughter. For this 
purpose, the research sought answers to the following questions: What is 
menstruation and how is it defined? How was the menarche experience? 
How is the transfer of information about menstruation in the motherdaughter relationship? How do views on menstruation change from 
childhood to adulthood?
vii
The data for this study, which was carried out with the qualitative 
research method in the phenomenology pattern, were collected through indepth interviews with 50 mothers residing in Izmir and whose daughters had
menarche. The importance of this study, which is based on ontology as a 
philosophical assumption and on feminism as an interpretative framework, 
is to try to understand the transfer of information about 
menarche/menstruation and experience from mother to daughter, and also 
to examine how this knowledge is transferred in the experience of 
motherhood. According to the findings of this study, one of every two 
mothers could have knowledge before menarche, but almost all mothers 
transfer information and experience about menarche/menstruation to their 
daughters. It is seen that mothers care about transferring the right 
information instead of their own experiences surrounded by taboos, to their 
daughters.

Key Words: Women's Studies, Menarche, Menstruation, Motherhood, 
Taboo, Mother-Daughter