Çözüm odaklı kısa terapiye dayalı bireylerle sosyal hizmet müdahalesinin gençlerin umutsuzluk ve stres düzeylerine etkisi
The effect of social work intervention with individuals based on solution focused brief therapy on college students' hopelessness and stress levels
Yazar: MELEK ZUBAROĞLU YANARDAĞ
Danışman: PROF. DR. EMİNE ÖZMETE
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Psikolojik sağlık = Psychological health ; Psikolojik sorunlar = Psychological problems ; Sosyal hizmetler = Social services ; Stres = Stress ; Tedavi = Treatment ; Umutsuzluk = Hopelessness ; Öğrenci sağlık hizmetleri = Student health services ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Hacettepe Üniversitesi Beytepe Psikolojik Danışma Birimine başvuran öğrenciler üzerinde gerçekleştirilen bu çalışmada; 10'u deney grubu ve 14'ü kontrol grubuna dâhil olmak üzere 24 genç ile çalışılmıştır. Deney grubuna katılanların yaşça en küçüğü 18, en büyüğü 24 yaşındadır ve 8'i kadın, 2'si erkek, lisans öğrencileridir. Kontrol grubuna katılanların yaşça en küçüğü 18, en büyüğü 30 yaşındadır.  Bu gençlerin 2'si doktora, 12'si lisans öğrencisi ve 6'sı kadın, 8'i erkektir. 
Bu araştırma, Çözüm Odaklı Kısa Terapiye dayalı bireylerle sosyal hizmet müdahalesinin, gençlerin umutsuzluk ve stres düzeylerine etkisini nicel ve nitel bulgularla ortaya koymayı amaçlamıştır. Araştırma, 2015-2016 güz akademik döneminde Hacettepe Üniversitesi Beytepe Psikolojik Danışma Biriminde gerçekleştirilen karma metotlu (mixed method) bir araştırmadır. Karma yöntem kapsamında araştırma için seçilen desen; yakınsayan paralel desendir. Araştırmanın nicel kısmı için, ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel model seçilmiş ve nitel veriler içerik analizi ile yorumlanmıştır. Araştırmada kullanılan tüm ölçeklerin puanları, Mann Whitney U testi ile değerlendirilmiş ve müdahalenin istatistiksel olarak anlamlı, dolayısıyla etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Buna göre; Umutsuzluk Ölçeği "Motivasyon Kaybı Alt Ölçeği" puan farkları açısından yapılan müdahale istatistiksel olarak anlamlı (p<0,05), Umutsuzluk Ölçeği, Umutsuzluk ölçeği diğer alt ölçekleri (Gelecekle İlgili Duygular ve Beklentiler Alt Ölçeği ve Umut Alt Ölçeği) ve Algılanan Stres Ölçeği puan farkları açısından yapılan müdahale ileri düzeyde anlamlı bulunmuştur (p<0,001).  Tüm ölçekler ve alt ölçekler için(biri dışında) yapılan müdahalenin etki büyüklüğü yüksek düzeyde bulunmuştur (yalnızca Umutsuzluk Ölçeği- Motivasyon Kaybı Faktörü için ise orta düzeyde bulunmuştur). 
Çözümlenerek bilgisayarda yazıya dökülen görüşme kayıtları üzerinde, Nvivo programı aracılığıyla yapılan içerik analizinde 10 adet tema(kategori) ortaya çıkmıştır. Bu temalar sırasıyla;  "Çözümler hakkında konuşma, Derecelendirme Soruları,  Görüşmelerde dilin kullanımı ve yeniden çerçeveleme, Geri Bildirim ve Övgü Sunma, Görüşme Öncesi Değişim, İstisnaların Bulunması, Mucize Soru ve Tamamlayıcı Sorular, Olumluyu Ortaya Çıkarma ve Haftalık İlerlemeler, Ödevler, Sürecin Sonlandırılması" şeklindedir.

Anahtar Sözcükler: Algılanan Stres Düzeyi, Bireylerle Sosyal Hizmet Müdahalesi, Çözüm Odaklı Kısa Terapi, Umutsuzluk Düzeyi, Üniversite Öğrencileri.

Abstract:
Students who applied to Hacettepe University Psychological Counseling Unit, participated in this study. The sample consisted of a total of 24 students: Ten of whom were in intervention group and the other 14 students were in the control group. In the intervention group the age range was 18-24. Eight of ten participants were women (and other 2 were men undergraduate students). For the control group the age range was 18-30. Two of the 14 students were doctoral students (and the others were undergraduate students) and both genders were equally represented.
The research aims to investigate the effects of "Social Work Intervention with Individuals Based on Solution Focused Brief Therapy" on students' hopelessness and stress levels, utilizing both qualitative and quantitative methods. This study is a mixed method research which was  conducted at Hacettepe University Beytepe counseling Unit in the fall of  2015-2016 academic year. The model/design of this mixed research is called converging parallel design. A quasi-experimental research model based on pretest-posttest with comparison group has been choosed for the qualitative part of the study and quantitive datas interpreted by content analysis. Mann Whitney U test utilized  to analyze scales results. Results indicate the intervention was statistically significant and effective.
For the Hopelessness Scale the difference among scores for the Motivation Loss Subscale was statistically significant (p<0,05). Similarly, the difference among scores for the total Hopelessness Scale score and the two other Hopelessness  Sub Scales  scores (Expectations and Feelings About Future, and Hope Subscales) and for Perceived Stress Scale Scores were statistically significant in favor of the intervention group (p<0,001). Effect size of the intervention was found to be large on for the all scales and sub scales except one ( only for Hopelessness Scale- "Hope Subscale" effect size was found to be medium).
Content analysis of transcriptions of the therapy sessions revealed 10 themes. These themes were the following: Talking Over Solutions, Scaling Questions, Use of language and Reframing in Sessions, Providing Feedback and Compliments, Pre-Session Changes, Finding the Exceptions, Miracle Question and Follow-up Questions, Revealing the Good Things and Weekly Progress, Tasks, Terminating the Sessions.


Key Words: , College Students, Hopelessness Level, Perceived Stress Level, Social Work Intervention with Individuals, Solution Focused Brief Therapy.