Türk Hukukunda tarımsal kira sözleşmesi
Agricultural leasing contract
Yazar: MEHMET KILIÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÇİĞDEM KIRCA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Kira sözleşmesi = Lease agrement ; Sözleşmeler = Contracts ; Tarım alanları = Agricultural lands ; Tarım işletmeleri = Agricultural enterprises ; Tarımsal kira sözleşmesi = Agricultural leasing contract

Özet:
Türk hukukunda "Tarımsal Kira Sözleşmesi" adını taşıyan bu araştırmada, tarımsal işletme veya tarım arazilerinin kiralanarak işletilmesi ve bu işletmecilik şeklinde kiralayanla kiracı arasındaki hukuki ilişkiler incelenmiştir. Türk hukukunda tarımsal kira sözleşmesini özel olarak düzenleyen kanun veya kanun hükümleri yoktur. Tarımsal kira sözleşmesi, ürün veren tarımsal işletme veya tarım arazisini konu edindiğinden, Borçlar Kanununu hasılat kirası hükümlerine tabidir. Borçlar Kanununun hasılat kirasma ilişkin hükümleri ise, emredici nitelikte değildir. Bu nedenle taraflar, sözleşme özgürlüğü ilkesi çerçevesinde bu hükümlerin aksini her zaman kararlaştırabilmektedirler. Bu durum ekonomik yönden kiralayana göre oldukça zayıf olan kiracının, kiralayanın ileri sürdüğü her türlü şartları kabul etmesi sonucunu doğurmaktadır. Tarımsal kira sözleşmesi Borçlar Kanununun hasılat kirası hükümlerine tabi olmakla beraber, bölgesel örf ve adetlerin etkisi altında değişik bölgelerde, değişik isimlerle anılan kiracılık uygulamaları ortaya çıkmaktadır. Bu durum bölgeler arasında uygulama birliğinin sağlanamaması sonucunu doğurmaktadır. Borçlar Kanununun hasılat kirasına ilişkin hükümlerinde sözleşmenin şekli, süresi, kira bedeli gibi konularda açık hükümler yer almadığından taraflar bu hususları serbestçe kararlaştırabilmektedirler. Özellikle uygulamada kira sözleşmeleri genellikle bir yıllığına yapılmakta, kira bedeli de tamamen kiralayanın insiyatifine bırakılmaktadır. Bunun gibi, tarafların hakları ve borçları, sözleşmenin sona ermesi, sözleşme sona erdikten sonra çıkan kiracının yapmış olduğu iyileştirme çalışmalarından doğan tazminat hakkı, gibi konularda açık hükümler yer almamaktadır. Borçlar Kanununun hasılat kirasına ilişkin hükümleri tarımsal kira sözleşmesi bakımından bir çok yönlerden yetersiz kalmakta, sosyal ve ekonomik yönü daha ağır basan ve kiralayan karşısında daima zayıf durumda bulunan kiracımn, hem ekonomik hem de hukuki yönden korunmasını sağlayamamaktadır. Kanımızca, bu konu, yasama organı tarafından Batı ülkelerinde olduğu gibi özel bir kanunla, ayrıntılı bir şekilde düzenlenmelidir.

Abstract:
In this study, named "Agricultural Leasing Contract" in Turkish Law, leased management of agricultural business enterprises or agriculture fields and the legal relations between the lessor and the lessee in this managership have been researched. There are no codes or code sentences regulating especially the agricultural leasing contract in the Turkish Law. Since the Agricultural Leasing Contract handles with the agricultural business enterprise or the agriculture fields, it is subject to the revenue sentences of the Law of Obligations. And the sentences of the Law of Obligation concerning the revenue leasing are not mandatory. For this reason, the parties are always able to decide the opposite of the sentences within the context of the contract liberty principle. This circumstance leads to the result where the lessee - having economically a worse status compared to the lessor- accepts almost the entire provisions the lessor puts forward. Although the Agricultural Leasing Contract is subject to the revenue leasing of the Law of Obligation, leasing practises referred with different names in different regions come true under the influence of the regional conseutude and customs. This situation brings about the result where no practise integrity is provided between the regions. As the matters such as contract template, period, and leasing amount are not clearly set in the senteces of the Law of Obligation concerning the revenue leasing, the parties are able to decide these matters freely. Especially the leasing contracts are generally performed anually in practise, and the leasing amount is completely on the lessor's initiative. Nevertheless, there are no clear provisions concerning matters such as the rights and obligations of parties, termination of contract, indemnity rights occuring due to the improvement activity of the lessee after the contract is terminated. The sentences of the Law of Obligation concerning the revenue leasing are mainly lacking with respect to the agricultural leasing contract and it can not provide neither an economical nor a legal protection to the lessee having always a worse status compared to the lessor. We believe that this topic have to be regulated by the legislative organ in detail with an exclusive code, as it is the case in the Western countries. 5S2S3S&