Ebü'l-Müeyyed en-Nesefî'nin er-Râ'iyye adlı akâid manzûmesinin şerhi: Tahkik ve değerlendirme
The commentary on Abū'l-Mu'ayyad al-Nasafi's Manzūmah fi al-'Aqā'id known as al-Ra'iyyah: Critical edition and analysis
Yazar: DAMRA AKDENİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SÜRURİ
İbn Haldun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Akaid = Akait ; Ebü'l-Müeyyed en-Nesefi = Abu'l-Mu'ayyad al-Nasafi ; Er-Raiy'ye = Al-Raiyyah ; Manzumeler = Poems ; Şerh = Commentary

Özet:
İslam ilim geleneği metin yazım türleri içerisinde önemli bir yere sahip olan şiir türü, kelâm ilminin bir alt dalı olarak akaid literatüründe de kendisine yer bulmuştur. Genel olarak düz yazı şekinde telif edilen akaid metinleri, eğitim ve öğretim faaliyetlerinin gelişip medreselerin yaygınlaşmasıyla birlikte şiir şeklinde de yazılmaya başlanmıştır. Bu tür eserlerin kolay ezberlenmesi, zihinde daha kalıcı olması ve talep edilen ilmin konularını bir araya toplaması gibi faydaları sebebiyle bu tarz telif türlerine ilgi artmış ve ilmî ortamlarda yaygınlaşmıştır. 

Bu çalışmanın temel amacı, Ebü'l-Müeyyed en-Nesefî'nin (ö. 519/1125) şiir formatında telif etmiş olduğu el-Manzûmetü'r-râ'iyye adlı eseri ve bu esere anonim bir kimse tarafından yazılmış olan şerhin incelemesi ve tenkitli neşrini yaparak kelâm literatürüne mütevazı bir katkı sunmaktır. Hanefî-Mâtürîdî telif geleneğinde şiir türünde üretilen akaid metinlerinin ilk örneğini oluşturan bu eserin ve şerhlerinin daha önce çalışılmamış olması bu araştırmayı önemli kılmaktadır. 

Çalışmanın ilk bölümünde el-Manzûmetü'r-râ'iyye adlı eserin müellifi olan ve hakkında çok az bilgiye sahip olduğumuz Ebü'l-Müeyyed en-Nesefî'nin hayatı hakkında bilgi verilmiş olup bu eserin el yazma nüshaları tanıtılmış ve eserin Nesefî'ye aidiyeti incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise el-Manzûmetü'r-râ'iyye şerhinin nüshaları tanıtılmış ve eserin müellifi tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın son bölümünde el-Manzûmetü'r-râ'iyye şerhinin içerik analizi yapılmış ve kelâm literatürü içerisindeki yeri tespit edimeye çalışılmış olup çalışmanın sonunda manzumenin şerhinin tenkitli neşri bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Akaid, Ebü'l-Müeyyed en-Nesefî, er-Râ'iyye, Manzume

Abstract:
Poetry that holds an important place in the types of text writing in the tradition of Islamic knowledge gained ground in also 'aqā'id literature as a sub-branch of ʿilm al-Kalām. The 'aqā'id texts that are compiled generally in the form of prose began to be written also in the form of poetry in parallel with the improvement of education and training activities and the proliferation of madrasahs. These types of compilation drew increased interest and became prevalent in scholarly environments due to the benefits through their being easily memorised and more permanent in mind and the ease of collecting the subjects of knowledge.

The purpose of this study to offer a modest contribution to Kalām literature by examining and critically disseminating the work of Abū'l-Mu'ayyad al-Nasafī (d. 519/1125) named al-Râiyyah which is composed in the form of poetry and the commentary on that work written by an anonymous person. Being the prototype of 'aqā'id texts produced in the type of poetry in the tradition of Ḥanafī-Māturīdī compilation, neither this text nor its commentaries are previously studied. This makes this research significant.

In the first part of the study, the life of Abū'l-Mu'ayyad al-Nasafī, the author of the work named al-Râiyyah, with whom we have a nodding acquaintance is presented as well as the manuscripts of this work are introduced afterwards the attribution of the work to al-Nasafī is examined. In the second part of the study, the copies of the sharḥ on al-Râiyyah are demonstrated and the author of this work is tried to be determined. In the final part of the study, the content of the sharḥ on al-Râiyyah is analysed and its place in Kalām literature is explored. This research presents the critical edition of the sharḥ on al-Râiyyah at the end of the study.

Keywords: 'aqā'id, Abū'l-Mu'ayyad al-Nasafī, al-Râiyyah, manzūmah