Mobilya sektöründe ergonomik risk değerlendirmesi: Bir mobilya fabrikasında saha çalışması
Ergonomic risk assessment in furniture industry: Application in a furniture factory
Yazar: SELMA KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM MÜGE TESTİK
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Gelişen teknoloji ile birlikte üretim süreçlerindeki makineleşme oranı yapılan işleri kolaylaştırsa da emek gücü ile üretim, hala birçok alanda yoğun olarak kullanılmaktadır. Sırt, bacak, kol, boyun, bilek vb. bölgeleri etkileyen kas iskelet sistemi rahatsızlıkları, fiziksel güç gerektiren işleri yapan çalışanlarda sıklıkla görülmektedir. Bu nedenle, insanın çalışma ortamında yıpranmasını azaltmak, yeteneklerinden daha etkin bir şekilde yararlanmak amacı ile ergonomik uygulamaların yaygınlaşması kaçınılmaz hale gelmiştir. Ergonomik uygulamalar, kas iskelet sistemi rahatsızlıklarının en aza indirilmesi çalışmalarında önemli faydalar sağlamaktadır.
Bu çalışmada, öncelikle iş sağlığı ve güvenliği, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi ve risk değerlendirmesi kavramları anlatılmıştır. Ergonomi kavramından bahsedilmiş ve ergonominin dünyada ve Türkiye'deki tarihsel gelişimi anlatılmıştır. Daha sonrasında, işle ilgili kas iskelet sistemi rahatsızlıkları çok yönlü olarak ele alınmıştır. Literatürde yer alan ergonomik risk değerlendirme metotlarına yer verilmiş, mobilya imalatındaki işe bağlı kas iskelet sistemi sorunlarına değinilmiştir.
Çalışmanın uygulama aşamasında, tehlikeli sınıfta yer alan ve sektörde öncü bir mobilya fabrikası tercih edilmiştir. Araştırmanın yöntemi belirlenirken birleştirilmiş/ tüm vücut değerlendirme metotlarından olan OWAS, REBA, QEC ve ManTRA yöntemleri seçilmiştir. Seçilen bu 4 yöntem ile mobilya fabrikasında ergonomik risk değerlendirmesi yapılmış olup, tespit edilen ergonomik risklere ilişkin çözüm önerileri geliştirilmiştir.
Uygulamanın ilk aşamasında fabrikada ergonomik risk değerlendirmesi yapılacak görevler belirlenmiştir. Görevler belirlenirken, fabrikanın üretim ünitelerinde yapılan tüm işlemlere ilişkin görevler ele alınmış olup, yalnızca tekrarlı görevler değerlendirmeye alınmamıştır. Hammadde aşamasından ürünün teslim aşamasına kadar olan fabrikanın üretim sürecine ait 40 adet görev belirlenmiştir. Daha sonrasında, belirlenen 40 görev OWAS, REBA, QEC ve ManTRA yöntemleri ile tek tek değerlendirilmiştir. Yapılan ergonomik risk değerlendirmesi sonrasında, mevcut riskler değerlendirilmiş ve seçili görevlere ilişkin iyileştirme önerileri geliştirilmiştir. Önerilen iyileştirmelerin belirlenen 40 göreve uygulanması durumu göz önüne alınarak, görevler OWAS, REBA, QEC ve ManTRA yöntemleri ile tekrar analiz edilmiştir. Uygulanan değerlendirme yöntemleri farklı ölçekler içerdiği için, ölçekler 100 tam puan üzerinden değerlendirme puanlarına dönüştürülmüştür. Son olarak, mevcut durum ile öngörülen iyileştirme sonrası durum arasındaki farklar (iyileştirme puanları) tablo ile sunulmuştur.

Abstract:
Although mechanization rate of jobs in the manufacturing process made easier with the developing technology, production and labor are still used extensively in many areas. Musculoskeletal disorders which are affecting back, legs, arms, neck, wrist etc, frequently found in workers working in jobs that require physical strength. Therefore, in order to reduce the wear conditions of the people in the working environment, to benefit from skills of people more effectively, the spread of ergonomic applications has become mandatory. Ergonomic applications, is making a significant contribution in reducing musculoskeletal disorders.
In this study, primarily occupational health and safety, occupational health and safety management systems and risk assessment concepts were explained. Ergonomics concept was mentioned and the historical development of the ergonomics in the world and Turkey was described. Later, work related musculoskeletal disorders were considered as versatile. Ergonomic risk assessment methods in the literatüre were mentioned and work related musculoskeletal disorders in furniture manufacturing were explained.
The implementation phase of the study, a furniture factory which is located in a hazard class and industry-leading was preferred. When selecting methods, OWAS, REBA, QEC and ManTRA methods were selected because of they are combined / whole body assessment methods. Ergonomic risk assessments have been made in furniture factory with these 4 methods and solutions have been developed related to identified ergonomic risks. 
In the first stage of the application, tasks to be carried out ergonomic risk assessments were determined. In determining the tasks, all tasks are performed in the plant's production units were discussed and only repetitive tasks were not taken into consideration. 40 tasks from the raw material stage to the delivery stage of the factory's manufacturing process were determined. Later, the designated 40 tasks were assessed individually by the OWAS, REBA, QEC and ManTRA methods. After made the ergonomic risk assessments, current risks were evaluated and suggestions for improvement were developed related to the selected tasks. Considering that the proposed improvements implemented to 40 tasks, tasks were evaluated again by the OWAS, REBA, QEC and ManTRA methods. Because of applied evaluation methods involve different scales, scales were converted assessment points formed by 100 points. Finally, the differences (improvement points) between the the current situation and situation after the required improvements was presented with the table.