Koroner arter hastalarında enerji kısıtlı akdeniz diyetinin beslenme durumu, biyokimyasal ve antioksidan parametreler üzerine etkisi
The effect of energy restricted mediterranean diet on nutritional status, biochemical and antioxidant parameters in coronary artery patients
Yazar: MUSTAFA FEVZİ KARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. ADVİYE GÜLÇİN SAĞDIÇOĞLU CELEP
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Koroner arter hastalığı (KAH) insan sağlığını etkileyen ve birincil ölüm nedenlerinden biridir.
Minimal koroner arter hastalarında enerji kısıtlı Akdeniz diyetinin beslenme durumu, biyokimyasal ve antioksidan parametreler üzerine etkilerini incelemek amacıyla yürütülen bu çalışmaya 36-64 yaş aralığında 8 erkek 7 kadın 15 birey katılmıştır. Çalışma başlangıcında tüm bireylere tanımlayıcı bilgiler, beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite kaydı ve Akdeniz diyeti bağlılığının sorgulandığı anket formu uygulanmış, vücut bileşimi ve biyokimyasal değerleri analiz edilmiş, bazı antropometrik ölçümleri ve üç günlük besin tüketim kayıtları alınmıştır. Katılımcılara özgü enerjisi hesaplanmış olan Akdeniz diyeti ilkelerine uygun beslenme programı hazırlanmıştır. Çalışma Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Kardiyoloji Kliniğ' nde Mayıs 2022 – Mayıs 2023 tarihleri aralığında yürütülmüş, diyet müdahalesi 8 hafta sürmüştür. Çalışma sonunda besin tüketimleri tekrar sorgulanmış, antropometrik ölçümleri, vücut bileşimi ve biyokimyasal değerleri analiz edilmiştir. Çalışma başlangıcına göre erkeklerde bel çevresi, bel/kalça (p<0,05) ve bel-boy oranında (p=0,01) azalma görülmüştür. Kadınlarda vücut yağ oranında azalma (p<0,05), vücut su oranı, yağsız vücut kütlesi ve vücut kemik kütlesinde artış (p<0,05) gözlenmiştir. Bütün katılımcılarda trigliserit, VLDL-K ve HDL dışı kolesterol (nonHDL-K) düzeyinde ve aterojenite indeksinde azalma saptanmıştır (p<0.05). Çalışma sonunda erkeklerde AST (U/L) ve aterojenite indeksinde azalma (p<0,05) görülürken kadınlarda okside glutatyon (GSSG) düzeyinde azalma, glutatyon (GSH)/GSSG oranında artma (p<0,05) görülmüştür. Çalışma sonunda bütün bireylerde kırmızı et ve ürünleri tüketimi (g) ile GSH/GSSG oranı arasında negatif (p<0,01) iken malondialdehit (MDA) arasında pozitif (p<0,05), GSSG ile süt ürünleri tüketimi (g) arasında negatif (p<0,05), 8 hidroksi 2'-deoksi guanozin (8-OHdG) ile süt ürünleri ve zeytinyağı tüketimi arasında negatif (p<0,05) ilişki görülmüştür. Çalışma süresince zeytinyağı alımındaki artış GSH düzeyindeki artma ve GSSG düzeyindeki azalma ile pozitif ilişkili bulunmuştur (p<0,05). Meyve tüketimindeki artış ile 8-OHdG düzeyindeki azalma pozitif ilişkili bulunmuştur (p<0,05). ox-LDL düzeyindeki azalma ile yağ (g/gün), doymuş yağ asitleri (DYA) (%kkal) ve diyet kolesterolü (mg/gün) alımındaki azalma negatif ilişkili bulunmuştur. Sonuçlar, enerji kısıtlı Akdeniz diyetinin aterojenite ve vücut antioksidan parametreleri üzerinde olumlu etki sağlayabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Coronary artery disease (CAD) affects human health and is one of the primary causes of death. Fifteen individuals, 8 males and 7 females, aged between 36-64 years, participated in this study, which was conducted to examine the effects of the energy-restricted Mediterranean diet on nutritional status, biochemical and antioxidant parameters in patients with minimal coronary artery disease. At the beginning of the study, a survey form questioning descriptive information, nutritional habits, physical activity record and Mediterranean diet adherence was applied to all individuals, body composition and biochemical values were analyzed, some anthropometric measurements and three-day food consumption records were taken. A nutrition program was prepared in accordance with the principles of the Mediterranean diet, with the energy specific to the participants calculated. The study was conducted at Ankara Bilkent Şehir Hospital Cardiology Clinic between May 2022 and May 2023, and the dietary intervention lasted 8 weeks. At the end of the study, their food consumption was questioned again and their anthropometric measurements, body composition and biochemical values were analyzed. Compared to the beginning of the study, there was a decrease in waist circumference, waist-to-hip (p<0.05) and waist-to-height ratio (p=0.01) in men. A decrease in body fat ratio (p<0.05) and an increase in body water ratio, lean body mass and body bone mass (p<0.05) were observed in women. A decrease in triglyceride, VLDL-C and non-HDL cholesterol levels and atherogenicity index was detected in all participants (p<0.05). At the end of the study, a decrease in AST (U/L) and atherogenicity index was observed in men (p<0.05), while a decrease in oxidized glutathione (GSSG) level and an increase in the glutathione (GSH)/GSSG ratio (p<0.05) were observed in women. At the end of the study, there was a negative difference between red meat and products consumption (g) and GSH/GSSG ratio in all individuals (p<0.01), a positive difference between malondialdehyde (MDA) (p<0.05) and a positive difference between GSSG and dairy products consumption (g). A negative (p<0.05) relationship was observed between 8-hydroxy 2'-deoxy guanosine (8-OHdG) and consumption of dairy products and olive oil. During the study, the increase in olive oil intake was found to be positively associated with the increase in GSH level and decrease in GSSG level (p<0.05). An increase in fruit consumption was found to be positively associated with a decrease in 8-OHdG levels (p<0.05). The decrease in ox-LDL level was found to be negatively associated with the decrease in fat (g/day), saturated fatty acids (SFA) (%kcal) and dietary cholesterol (mg/day) intake. The results indicate that the energy-restricted Mediterranean diet may provide positive effects on atherogenicity and body antioxidant parameters.