Travma nedeniyle hastaneye yatırılan geriatrik hastalarda elektrolit bozukluklarının mortalite ve morbidite üzerine etkisinin retrospektif olarak değerlendirilmesi
A retrospective evaluation of affect of electrolyte disorders on mortality and morbidity on hospitalised geriatric trauma patients
Yazar: İBRAHİM ARZIMAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ERYILMAZ
GATA / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Geriatri = Geriatrics ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Elektrolitler = Electrolytes ; Geriatri = Geriatrics ; Hastaneye yatırma = Hospitalization ; Morbidite = Morbidity ; Mortalite = Mortality ; Potasyum = Potassium ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Sodyum = Sodium ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Amaç: Biz bu çalışmada, GATA Acil Tıp Ana Bilim Dalına müracaat eden, travma nedeniyle hastaneye yatırılan geriyatrik olgularda Na⁺, K⁺, Ca++, Cl⁻, Mg++ düzeylerinin mortalite ve morbidite üzerine etkisini değerlendirmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntemler: 01 Ocak 2012 – 31 Aralık 2012 tarihleri arasında acil servisten diğer kliniklere travma nedeniyle yatırılan 65 yaş ve üzeri hastaların acil servisteki kayıtları, hastane bilgi sistemindeki verileri, yattığı klinikteki dosyaları retrospektif olarak incelendi. Yaş, cinsiyet, Na⁺, K⁺, Ca++, Cl⁻, Mg++ düzeyleri, yattığı klinik, acil servite kalış süresi, hastanede yatış süresi, komorbid rahatsızlıkları, kullandığı ilaçlar veri toplama formuna kaydedildi. 3 aylık mortalite ve morbidite verileri hastane bilgi sisteminden veya telefonla hastalara ulaşılarak kaydedildi. Veriler istatistiksel olarak analiz edildi.
Bulgular: 01.01.2012 – 31.12.2012 tarihleri arasında GATA Acil Tıp ADden diğer kliniklere 115 65 yaş ve üzeri travma hastasının yattığı belirlendi.
115 hastanın Na⁺ değerleri 97sinin (%84,4) normal aralıkta, 16 hastanın (%13,9) düşük, 2 hastanın (%1,7) yüksek tespit edildi. Gelişinde Na⁺ değeri anormal olan 18 hastanın 10'unun 3 ay içinde öldüğü tespit edildi. (%55.56). Gelişinde Na⁺ değeri normal olan 97 hastanın 13'ünün 3 ay içinde öldüğü tespit edildi. (13.4)
115 hastanın 102inin (%88,7) K⁺ değerleri normal aralıkta, 12 hastanın (%10,4) düşük, 1 hastanın (%0,9) yüksek tespit edildi. Gelişinde K⁺ değeri anormal olan 13 hastanın 8'inin 3 ay içinde öldüğü tespit edildi. (%61.54). Gelişinde K⁺ değeri normal olan 102 hastanın 15'inin 3 ay içinde öldüğü tespit edildi (%14.7).
115 hastanın sadece 19unda (%16,5) Ca++  değerleri bakıldığı tespit edildi. Bu 19 hastanın 10unun (%52,6) Ca++  değerleri normal aralıkta, 8 hastanın (%42,1) düşük, 1 hastanın (%5,3) yüksek tespit edildi. Sonuçları anormal olan 9 hastanın oranı %47,4 idi Gelişinde Ca⁺⁺ değeri anormal olan 9 hastanın 8'inin 3 ay içinde öldüğü tespit edildi. (%88.89). Gelişinde Ca⁺⁺ değeri normal olan 10 hastanın 3'inin 3 ay içinde öldüğü tespit edildi (%30). 3 aylık mortaliteyle Na⁺, K⁺, Ca++ un normal veya anormal değerleriyle değerlendirildiğinde istatistiksel olarak anlamlı fark vardır (sırasıyla p<0,001, p<0,001, p=0,009). Na⁺, K⁺, Ca++  hastanede yatış süresi (morbidite) üzerine etkisi olmadığı tespit edildi (sırasıyla p=0,083, p=0,0684, p=0,153). Cl⁻, kan gazı sonuçlarından bakıldığı, sonuçların güvenilir olmaması nedeniyle ve Mg++ olgu azlığı nedeniyle değerlendirilmeye alınmadı.
Sonuç: Çalışmamızda,  geriatrik travma olgularında geliş Na⁺, K⁺ve Ca⁺⁺ değerleri ile mortalite yakından ilişki gözlenmiştir. Ancak bu parametrelerle hastanede yatış süresi arasında anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir. Geriatrik travma olgularında elektrolit panelinin rutin olarak değerlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir. Geriatrik travma olgularında elektrolit bozukluklarının mortalite ve morbidite ile ilişkisinin daha geniş serili prospektif çalışmalarla ortaya konulmasına ihtiyaç olduğu değerlendirilmektedir.
Anahtar Kelimeler: geriatrik travma, elektrolit, mortalite, sodyum, potasyum

Abstract:
Objective: In this study, we aimed to evaluate the effects of Na⁺, K⁺, Ca++, Cl⁻, Mg++ levels of geriatric patients who admitted to Department of Emergency Medicine, GMMA and were hospitalized due to trauma, on mortality and morbidity.
Material and Methods: Emergency department records, hospital data system and the files in the hospitalized clinic of the 65≥ year old patients who were hospitalized from emergency department to the other clinics between 01.01.2012 - 31.12.2012 were studied retrospectively. Age, gender, levels of Na⁺, K⁺, Ca++, Cl⁻, Mg++, hospitalized clinic, duration of emergency department stay, duration of hospital stay, comorbid diseases, medication were recorded. 3 month mortality and morbidity data were recorded from the hospital data system or by reaching the patients by phone. Data were analyzed statistically.
Results: It is observed that there were 115 patients who were 65≥ year old that were hospitalized to the other clinics from Department of Emergency Medicine, GMMA between 01.01.2012-31.12.2012. Na⁺ levels of 97 (84.4%) were between normal ranges, 16 (13.9%) were low, 2 (1.7%) were high.  It is observed that the 10 of 18 patients (55.56%) who had abnormal Na⁺ levels on admission and 13 of 97 patients (13.4%) who had normal Na⁺ levels on admission died in three months. K⁺ levels of 102 (88.7%) between normal ranges, 12 (10.4%) were low, 1 (0.9%) were high.  It is observed that the 8 of 13 patients (61.54%) who had abnormal K⁺ levels on admission and 15 of 102 patients (14.7%) who had normal K⁺ levels on admission died in three months. Only 19 of 115 patients (16.5%) had Ca++ parameters. Ca++ levels of 10 of 19 patients (52.6%) were between normal ranges, 8 (42.1%) were low, 1 (5.3%) were high.  It is observed that the 8 of 9 patients (88.89%) who had abnormal Ca++  levels on admission and 3 of 10 patients (30%) who had normal Ca++  levels on admission died in three months. When 3 month mortality and normal or abnormal levels of Na⁺, K⁺, Ca++ were analyzed, there was statistical significant difference (respectively p<0,001, p<0,001, p=0,009). It is also observed that the levels of Na⁺, K⁺, Ca++  had no effect on duration of hospital stay (morbidity) (respectively p=0,083, p=0,0684, p=0,153).
Levels of Cl⁻ and Mg++ were not included in the study because of levels of Cl⁻ were recorded from blood gas results and the results were not reliable, and cases that checked Mg++ levels were few.
Conclusion: In this study, we observed that levels of Na⁺, K⁺ and Ca⁺⁺ on admission of geriatric trauma patients and mortality have a close relationship. But there was not significant relationship between these parameters and the duration of hospital stay. We think that electrolytes of geriatric trauma patients shall be checked routinely on admission. Further prospective studies that will investigate the relationship between electrolyte disorders and mortality/morbidity in geriatric trauma patients are needed.
Key Words: geriatric trauma, electrolyte, mortality, sodium, potassium