Söz eylem kuramı açısından Japoncada vedalaşma ifadeleri
Japanese farewell expressions from the viewpoint of speech act theory
Yazar: BÜŞRA ATAKOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYŞE NUR TEKMEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Japon Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Edimbilim = Pragmatics ; Japonca = Japanese language ; Söz edimleri = Speech acts ; Vedalar = Farewells

Özet:
Bu tezde, Japoncada kullanılan vedalaşma ifadeleri söz eylem kuramı açısından incelenmiştir. Konuşucuların vedalaşma esnasında hangi özellikte söz eylemler kullandığı ve vedalaşma ifadelerinin insan ilişkilerini nasıl etkilediği, bu çalışmanın temel problemlerini oluşturmuştur. Bu doğrultuda aile ortamını temel alan Ichi Rittoru no Namida, iş ortamını temel alan Atelier, iş yaşantısıyla birlikte romantik ilişkileri temel alan Jimi ni Sugoi! Kōetsu Gāru: Kōno Etsuko ve liseli gençlerin okul yaşantısını temel alan Nobuta wo Produce dizilerinde yer alan vedalaşma ifadeleri bu çalışmanın veri tabanını oluşturmuştur. Elde edilen veriler Hymes'ın Konuşma Analizi ile çözümlenmiştir. Çözümleme neticesinde konuşucuların vedalaşma esnasında dışa vurumsallar, yönlendiriciler, temsilciler ve bağlayıcılar gruplarından yararlandığı görülmüştür. Yalnızca, beyanlar grubunun vedalaşma esnasında kullanıldığına rastlanmamıştır.
Sonuç olarak yatay-dikey insan ilişkileri ve konuşmanın yer aldığı günlük-resmî vb. konuşma ortamı doğrultusunda vedalaşma ifadelerinin farklılaştığı ve vedalaşmaya ek olarak dilek dileme, sorumluluk yükleme, bildirimde bulunma vb. çeşitli söz eylemlerin gerçekleştirildiği görülmüştür.

Anahtar Sözcükler: Japonca, Pragmatik, Söz Eylem, Veda, Vedalaşma

Abstract:
In this thesis, farewell expressions used in Japanese have been analyzed from the viewpoint of speech act theory. The main questions discussed in this work were "what kinds of speech acts do the speakers use during leave taking", and "how do the farewell expressions affect the human relationships". In this respect, the farewell expressions used in; 1 Liter of Tears which takes place in a family setting, Atelier which takes place in a work setting, Pretty Proofreader which focuses mainly on the work environment as well as romantic relationships of its characters and Producing Nobuta which focuses on high school life of teenagers, make up the database of this study. Hymes's S.P.E.A.K.I.N.G. Model have been utilized in the analysis of the said database. The results of the analysis show that the speech acts used by the speakers belong to these groups: expressives, directives, representatives, commissives. Declaratives were not used during farewell.
In conclusion, it has been confirmed that depending on horizontal and vertical relationships, and the setting and scene, in which a conversation takes place, farewell expressions differ in usage. Moreover, speech acts such as well-wishing, entrusting, informing, etc. were found to be conducted in addition to the act of farewell.

Keywords: Japanese, Pragmatics, Speech Act, Farewell, Leave-taking.