Koklear implantlı çocukların fonolojik farkındalık becerileri ve ilişkili faktörlerin incelenmesi
Examination of phonological awareness skills and related factors in children with cochlear implant
Yazar: SAMET CAN ÇANKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM OĞUZ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapistliği Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
Bu araştırmada konuşma sesi bozukluğu olan 4-7 yaş arasındaki koklear implantlı çocukların koklear implantasyon yaşlarının, çocukların konuşma sesi bozukluğu tanıları ve fonolojik farkındalık becerileri ile arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca konuşma sesi bozukluğu tanıları ve fonolojik farkındalık becerileri ile dil ve konuşma terapi alma süresi, işitsel rehabilitasyon süresi ve işitme cihazı kullanım süreleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi hedeflenmiştir. Araştırmaya 30 Kİ'li çocuk dâhil edilmiştir. Katılımcılar, koklear implantasyon yaşı 24 ay öncesi ve sonrası olanlar olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Çalışmadaki tüm katılımcılara Sesletim Tarama Alt Testi (SET), İşitsel Ayırt Etme Testi (İAT) ve Türkçe Fonolojik Farkındalık Testi (FFT) uygulanmış; ebeveynlerine de doldurmaları için Katılımcı Bilgi Formu sunulmuştur. İstatistiksel analizler IBM SPSS Statistics v.26 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Analizler sonucunda, SET (p=0,035), İAT (0,038), sözcük sayma (p=0,003), sözcük atma (p=0,013), sözcük birleştirme (p=0,002), sözcük ayırma (p=0,012), kafiye ayırt etme (p=0,023), hece bölme (p=0,018) ve hece silme (p=0,001) skorları ve Kİ uygulanma yaşları arasındaki farklar istatistiksel olarak anlamlıdır. 24 ay öncesi Kİ uygulamasının, konuşma sesi bozukluğu tanıları ve fonolojik farkındalık becerileri gelişimi açısından 24 ay sonrası Kİ uygulamasına göre daha etkili olduğu bulunmuştur. Dil ve konuşma terapisi süresi ile sözcük sayma (r=0,409; p=0,037), sözcük atma (r=0,376; p=0,026) ve kafiye ayırt etme (r=0,444; p=0,036) parametreleri arasında pozitif yönde ve zayıf derecede bir ilişki vardır. Kİ'li çocuklarda dil ve konuşma terapisi süresi arttıkça sözcük sayma, sözcük atma ve kafiye ayırt etme testlerindeki performansın arttığı bulunmuştur. Bu çalışmanın sonuçlarından yola çıkarak, prelingual işitme kayıplı çocuklarda konuşma sesi ve fonolojik farkındalık becerileri gelişimini desteklemek için daha erken yaşta Kİ uygulaması önerilmektedir.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the relationship between the age of cochlear implantation of cochlear implanted children aged 4-7 years with speech sound disorders and their speech sound disorder diagnoses and phonological awareness skills. In addition, it was aimed to examine the relationships between speech sound disorder diagnoses and phonological awareness skills and the duration of speech and language therapy, duration of auditory rehabilitation and duration of hearing aid use. The study included 30 children with CI. Participants were divided into two groups as those with cochlear implantation age before and after 24 months. All participants in the study were administered the Pronunciation Screening Subtest (PSS), Auditory Discrimination Test (ADT) and Turkish Phonological Awareness Test (TPAT), and their parents were provided with a Participant Information Form to complete. Statistical analyses were performed using IBM SPSS Statistics v.26 software. As a result of the analyses, the differences between the SET (p=0.035), IAT (0.038), word counting (p=0.003), word deletion (p=0.013), word blending (p=0.002), word segmentation (p=0.012), rhyme discrimination (p=0.023), syllable segmentation (p=0.018), and syllable deletion (p=0.001) scores and the age at which the CI was administered were statistically significant. The pre-24-month CI intervention was found to be more effective than the post-24-month CI intervention in terms of the speech sound disorder diagnoses and the development of phonological awareness skills. There is a positive and weak correlation between the duration of speech therapy and word counting (r=0.409; p=0.037), word deletion (r=0.376; p=0.026) and rhyme discrimination (r=0.444; p=0.036) parameters. It was found that the performance in word counting, word deletion and rhyme discrimination tests increased as the duration of speech and language therapy increased in children with CI. Based on the results of this study, it is recommended that children with prelingual hearing loss should receive CI at an earlier age to support the development of speech sound and phonological awareness skills.