Kemoterapi tedavisi alan yetişkin onkoloji hastalarının serum vitamin D ve B12 düzeyleri, beslenme durumları ile depresyon ve anksiyete durumu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between serum vitamin D and B12 levels, nutrition status, depression and anxiety status of adult oncology patients receiving chemotherapy treatment
Yazar: MİHRİCAN KAÇAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAL ERZURUM ALİM
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Beck Depresyon Ölçeği = Bech depression scala ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Depresyon = Depression ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Vitamin B 12 = Vitamin B 12 ; Vitamin D = Vitamin D ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Bu çalışma; kemoterapi tedavisi alan yetişkin onkoloji hastalarının kemoterapi öncesi ve sonrası dönemde serum vitamin D ve B12 düzeyleri, beslenme durumları ile depresyon ve anksiyete durumu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacı ile planlanmıştır. Çalışma Nisan 2019-Aralık 2019 tarihleri arasında Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Kemoterapi Ünitesine tedavi için başvuran kanser tanısı almış 44 hasta (Hasta Grubu-HG) ile 44 sağlıklı gönüllü birey (Kontrol Grubu-KG) üzerinde yürütülmüştür. Bireylerin genel özellikleri, sağlık durumları, yaşam tarzı alışkanlıkları, antropometrik ölçümleri ve beslenme alışkanlıklarına ilişkin bilgileri saptamak amacıyla anket formu araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme tekniğiyle uygulanmıştır. Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ), Hasta Esaslı Subjektif Global Değerlendirme (PG-SGA), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) kullanılmıştır. HG'deki bireylerin yaş ortalaması 52.50±12.21 yıl, KG'dekilerin 52.84±10.98 yıldır. HG'deki bireylerin çoğu ileri evrededir (Evre III, %25; Evre IV %50) ve %72.7'sinde metastaz bulunmaktadır. En sık görülen komplikasyon iştah kaybıdır. HG'deki bireylerde ilk kürdeki Serum D ve B12 düzeyleri son kürdekinden daha yüksektir (p>0.05). HG'deki bireylerde KG'dekilere göre günlük enerji ve toplam protein alımı daha düşüktür (p<0.05). Günlük diyetle alınan C vitaminin kanser riskini azalttığı belirlenmiştir (OR:0.920, % 95 GA: 0.899-0.942, p=0.042).  HG'deki bireylerde ilk kürden son küre PG-SGA, BDA ve BAÖ puanları artmıştır. Depresyon ve anksiyete puanları ile serum D ve B12 vitamini düzeyleri arasında ilişki saptanmamıştır (p>0.05). HG'de son kür sonrası BAÖ puanlarıyla vücut ağırlığı arasında negatif korelasyon (r=-0.311, p=0.040) belirlenmiştir. Son kür sonrası PG-SGA ölçeği puanlarıyla BDÖ (r=0.372, p=0.013) ve BAÖ puanları (r=0.423, p=0.004) ilişkili bulunmuştur. 
Sonuç olarak; kemoterapi tedavisinin fiziksel aktivite ve beslenme alışkanlıkları üzerindeki olumsuz etkisiyle D ve B12 vitamini düzeylerini etkileyerek depresyon ve anksiyete gelişimine zemin hazırlayabileceği belirlenmiştir. Kemoterapi tedavisi alan bireyler beslenme yönünden izlenmeli, gereksinimlerine uygun sağlıklı ve dengeli bir diyet tüketmeleri sağlanmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Anksiyete, B12 vitamini, beslenme, D vitamini, depresyon, kanser

Abstract:
This study aims to determine the relationship before and after chemotherapy between serum vitamin D and B12 levels, nutritional status, depression and anxiety status of adult oncology patients receiving chemotherapy treatment. This study was conducted with 44 patients (Patient Group-PG) who were diagnosed with cancer and applied to the Erzincan Binali Yıldırım University Mengücek Gazi Education and Research Hospital Chemotherapy Unit for treatment and 44 healthy volunteers (Control Group-CG) between April 2019 and December 2019. The questionnaire form was administered by the researcher using face-to-face interview technique in order to determine the general characteristics, health conditions, lifestyle habits, anthropometric measurements and nutritional habits of the individuals. The data were collected with International Physical Activity Questionnaire (IPAQ), Patient Generated Subjective Global Assessment (PG-SGA), Beck Depression Inventory (BDI) and Beck Anxiety Inventory (BAI). The average age of individuals in PG is 52.50±12.21 years and those in CG are 52.84±10.98 years. Most of the individuals in PG are at advanced stage (Stage III, 25%; Stage IV, 50%) and 72.7% of them have metastases. The most common complication is loss of appetite. Serum D and B12 levels in the first cycle in individuals in PG are higher than in the last cycle (p> 0.05). Daily energy and total protein intake is lower in individuals in PG than in CG (p <0.05). It was determined that vitamin C taken with a daily diet reduces the risk of cancer (OR:0.920, 95% CI: 0.899-0.942, p=0.042). PG-SGA, BDI and BAI scores increased in individuals in PG from the first cycle to the last cycle. No correlation was found between depression and anxiety scores and serum vitamin D and B12 levels (p>0.05). A negative correlation (r=-0.311, p=0.040) was determined between BAI scores and body weight after the last cycle in PG. After the last cycle, PG-SGA scale scores were correlated with BDI (r=0.372, p=0.013) and BAI scores (r=0.423, p=0.004).
As a result, it was determined that the negative effect of chemotherapy treatment on physical activity and eating habits may lay the groundwork for the development of depression and anxiety by affecting vitamin D and B12 levels. Individuals receiving chemotherapy treatment should be monitored in terms of nutrition, they should be ensured to consume a healthy and balanced diet that is suitable for their needs.
Keywords: Anxiety, vitamin B12, nutrition, vitamin D, depression, cancer