Türkiye'de sıcak para hareketleri ve ekonomik krizlere etkisi (1990-2006 dönemi)
Hot money and its effects to the economic crises in Turkey (the period of 1990-2006)
Yazar: MEHMET DEMİRAL
Danışman: PROF. DR. ERDİNÇ TUTAR
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Arbitraj = Arbitrage ; Ekonomik kriz 1994 = Economical crisis 1994 ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; Ekonomik kriz Kasım 2000 = Economical crisis November 2000 ; Ekonomik kriz Şubat 2001 = Economical crisis February 2001 ; Finansal deregulasyon = Financial deregulations ; Finansal kriz = Financial crisis ; Finansal serbestleşme = Financial liberalization ; Kısa vadeli sermaye = Short term fund ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Üretim, tüketim, tasarruf ve yatırım gibi ekonomik kararların serbest piyasa koşullarında belirlenmesine yönelik düzenlemeleri içeren ekonomik küreselleşme süreci bir ülke ekonomisini, dış ticaret liberalizasyonu ve finansal liberalizasyon bakımından etkilemektedir. Finansal liberalizasyon süreciyle birlikte sermaye hesabı kısıtlamaları ve sermaye kontrollerinin kaldırılmasından sonra hem yer hem de çeşit bakımından yeni yatırım olanaklarının ortaya çıkması, uluslararası yatırımcıların ve gelişmiş ülkelerin kârlarını maksimum düzeye çıkarmalarına olanak sağlamaktadır. Ancak, gelişmekte olan ülkelerde kısa vadeli sermaye hareketliliğinin artması, krizlere kadar varan büyük ekonomik kayıplara neden olabilmektedir.Türkiye ekonomisinde 24 Ocak 1980'de başlayan finansal liberalizasyon süreci, 1989 yılında her türlü sermaye hareketlerinin tamamen serbestleşmesiyle devam etmiştir. Özellikle bu yıldan itibaren yoğun ve kontrolsüz bir şekilde spekülatif sıcak para giriş-çıkışlarının yaşanmasına rağmen, bu hareketliliğin neden olduğu istikrarsızlıkları giderecek etkili önlemlerin alınmadığı görülmektedir. Bu nedenle sıcak para girişlerinin aniden durması ya da tersine dönerek hızlı çıkışların yaşanması 1990 sonrasında, gelişmekte olan ülkelerde yaşanan örneklerinde olduğu gibi, Türkiye'de ekonomisinde meydana gelen ekonomik krizlerde de büyük etkiler ortaya çıkarmıştır.Bu çalışmada, 1990-2006 döneminde sıcak para hareketlerinin Türkiye'de yaşanan ekonomik krizlere etkisi, diğer gelişmekte olan ülkelerde yaşanan ekonomik krizlerle karşılaştırılarak araştırılmıştır. Bu araştırmalarda, kriz dönemlerinde özellikle sıcak para hareketliliğinin aşırı bir şekilde arttığı görülmüştür. Türkiye ekonomisinde sıcak para döngüsünde gelişen ekonomik krizler, büyük cari açıklar, yüksek reel faizler, sıcak para finansmanı, ulusal paranın aşırı değerlenmesi, spekülatif sıcak para hareketlerinin tekrar hızlanması, kur istikrarının bozulması, ani sıcak para çıkışlarının yaşanması, kurların aşırı yükselişi ve ekonomik krizler şeklinde bir seyir izlemiştir.

Abstract:
Economic globalization process, containing the deregulations for determination of economic decisions like production, consumption, saving and investment on the free market conditions, effects countries in terms of foreign trade liberalization and financial liberalization. In the financial liberalization process, through the removal of capital account restrictions and capital controls, new investment opportunities for both places and types helps to international investors and developed countries get maximum profit. However, it is seen that excessive short term capital mobility can cause large financial losses which can result in economic crises for the developing countries.In the Turkish economy, the process of openness and financial liberalization, that started at January 24, 1980, continued with liberating all kinds of capital movements in 1989. After this year, although there have been large amount of short term and speculative hot money inflows-outflows to the Turkish economy, there have not been effective measures against instabilities that this high capital mobility has brought. On this account, sudden stop of hot money inflows or sudden hot money outflows reversely, have caused important effects to Turkey?s economic crises, as is in other developing countries after the year of 1990.In this study, the effects of speculative hot money movements to economic crises in the Turkish economy are investigated for the period of 1990-2006, comparing with well-known economic crises which other developing countries experienced. As a result of this study, it is observed that especially hot money mobility was getting increased in economic crises times. In the Turkish economy, within the context of hot money circle, economic crises emerged with the sequence of large current account deficit, upward real interest rate, hot money financing, national currency appreciation, attracting speculative hot money again, rises on exchange rate imbalances, sudden outflows of hot money, devaluations and crisis.