İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin yıldırma (mobbing) yaşama düzeylerinin affetmek ve örgütsel sessizlik açısından incelenmesi
An analysis of primary school teachers' levels of suffering from mobbing from the perspective of forgiving and organisational silence
Yazar: ABDULKERİM ÖZKAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ASIM ÖZDEMİR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağışlama = Forgiveness ; Mobbing = Mobbing ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel sessizlik = Organizational silence ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin algılarına göre, öğretmenlerin yaşadıkları yıldırma ile affetme ve örgütsel sessizlik davranışları arasındaki ilişkiyi saptamaktır. Araştırma, ilişkisel tarama modelindedir. Araştırma modelinde, biri bağımsız (yıldırma), ikisi bağımlı (affetme ve örgütsel sessizlik davranışı) olmak üzere üç değişken bulunmaktadır. Araştırmanın evrenini Ankara ili Yenimahalle ilçesindeki 8 eğitim bölgesinin sınırları içerisinde bulunan 87 ilköğretim kurumunda görev yapan 3335 öğretmen oluşturmaktadır. Örneklem çok aşamalı örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Birinci aşamada tabakalı örnekleme yöntemi; ikinci aşamada basit seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Örneklem için belirlenen bölgede bulunan 16 okuldaki 857 öğretmenden, 357 öğretmene ulaşılmıştır. Ancak 6 anket, analiz öncesi veri tarama aşamasında çıkartılmış, geriye kalan 351 anket ile analizler yapılmıştır. Araştırmada, veri toplama aracı olarak, Negatif Davranışlar Ölçeği, Heartland Affetme Ölçeği ve Örgütsel Sessizlik Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi için SPSS 22.0 ve LİSREL 8.5 istatistik paket programları kullanılmıştır. Araştırma sonucuna göre, öğretmenler nadiren yıldırmaya maruz kalmakta; affetme davranışı ve örgütsel sessizlik davranışı orta düzeyde gerçekleşmektedir. Öğretmen algılarına göre affetme davranışında en yüksek düzey başkasını affetme boyutunda gerçekleşmektedir. Öğretmen algılarına göre örgütsel sessizlik davranışında en yüksek düzeyde okul yöneticisi boyutunda gerçekleşmektedir. Öğretmenlerin yıldırma yaşama düzeyleri ile başkasını affetme, izolasyon ve sessizliğin kaynağı boyutları arasında anlamlı ve pozitif yönlü ilişki tespit edilmiştir. Demografik değişkenlere göre yapılan analiz sonuçlarında; öğretmenlerin yıldırma yaşama düzeyleri cinsiyet ve branş değişkenine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı bulunmuştur. Ancak, öğretmenlerin yaş, medeni durum ve eğitim durumu değişkenlerine göre yıldırma yaşama düzeylerinde anlamlı düzeyde farklılaşmadığı bulunmuştur. Öğretmenlerin cinsiyet ve branş değişkenine göre affetme düzeylerinde anlamlı bir fark olduğu bulunmuştur. Ancak, öğretmenlerin yaş, medeni durum ve eğitim durumu değişkenlerine göre affetme düzeylerinde anlamlı bir fark bulunmamıştır. Öğretmenlerin eğitim durumu ve branş değişkenine göre örgütsel sessizlik düzeyleri anlamlı bir şekilde farklılaşmaktadır. Ancak, öğretmenlerin yaş, medeni durum ve cinsiyet değişkenlerine göre örgütsel sessizlik düzeyleri anlamlı farklılaşmamaktadır.


Anahtar Kelimeler : Yıldırma, affetme, örgütsel sessizlik, ilköğretim, öğretmen.

Abstract:
This study aims at determining the correlations between mobbing encountered by teachers and the acts of forgiving and organisational silence according to the perceptions of teachers employed in primary schools. This is a study conducted in relational survey model. The research of the study includes three variables on of which is independent (mobbing), and two of which are dependent (forgiving and organisational silence behaviours). The research population was composed of 3353 teachers teaching in 87 institutes of primary education located within the eight educational regions of Yenimahalle, Ankara. The sample for the population was established through multi-stage sampling. Stratified sampling method was employed at stage one while random sampling was employed at stage two. 357 teachers out of 857 teachers determined for the sample in 16 schools were reached. Yet, 6 of the questionnaires were excluded prior to the analyses, and the analyses were done with the remaining 351 questionnaires. Negative Behaviours Scale, Heartland's Forgiving Scale, and Organisational Silence Scale were used as the tool of data collection. SPSS 22.0 and LISREL 8.5 statistical package programmes were used in the analysis of the data. The results showed that teachers rarely encountered mobbing, and that forgiving and organisational silence behaviours occurred at medium levels. According to teachers' perceptions, the highest level in forgiving behaviour was in terms of forgiving others. The highest level in silence behaviour was in terms of school administrators. Positive and significant correlations were found between teachers' levels of suffering from mobbing, forgiving others, isolation and sources of silence. According to demographic variables, significant differences were found in levels of suffering from mobbing on the basis of gender and branch of teaching. Yet, no significant differences were found in teachers' levels of suffering from mobbing according to their age, marital status and educational status. However, significant differences were found in teachers' levels of forgiving behaviour according to their age and branch of teaching.  On the other hand, no significant differences were found in their levels of forgiving according to their age, marital status and educational status. Significant differences were found in teachers' levels of silence according to their educational status and branch of teaching. But no significant differences were found in their levels of silence according to age, marital status and gender.


Key words : Mobbing, forgiving, organisational silence, primary education, teacher