11 Eylül sonrası ABD-İran rekabetinin Irak siyaseti üzerindeki etkileri
The effects of the US-Iran rivalry on Iraq politics after September 11
Yazar: İSMAİL KEREM KARSLI
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN ERKAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: 11 Eylül 2001 olayı = Event of September 11th ; Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Irak = Iraq ; Irak Savaşı = Iraq War ; Rekabet = Competition ; Siyasal etki = Political clout ; Uluslararası rekabet = International competition ; İran = Iran ; İşgal = Occupation

Özet:
Orta Doğu asırlardır sahip olduğu çeşitli özellikleriyle birçok devlet için egemenlik alanı olmuş 
ve birçok savaşa ev sahipliği yapmıştır. Irak, çalışmada Orta Doğu'nun bir minyatürü olarak tasvir 
edilmiştir. Irak zengin maden kaynakları, kültür çeşitliliği, medeniyetler tarihi, kutsal mekânları ile 
her dönem savaşlara ev sahipliği yapmıştır. 11 Eylül saldırıları sonrası ABD'nin küresel teröre savaş 
açarak önce Afganistan'ı ardından Irak'ı işgal etmesi ile bu iki devlet eskisinden daha istikrarsız bir 
hal almıştır. Irak'ın işgali sonrası Irak ile güç dengesi içerisinde olan İran güç dengesinden sıyrılmış 
ve bölgesel hâkimiyet politikalarına yönelerek Şii nüfusun yoğun olduğu yerlerde bu nüfusu da 
kullanarak nüfuz kurmaya çalışmıştır.
Çalışmada ABD işgali sonrası bölgesel hegemonya oluşturmak isteyen İran ile ABD'nin Irak 
topraklarında girdikleri rekabet tarih sahnesi içerisinde ele alınmış ve Irak'ın "başarısız devlet" 
olarak kategorize edilmesinde bu işgal sonrası yaşanan gelişmelerin etkisi ele alınmıştır. ABD- İran 
rekabetinin Irak siyaseti üzerindeki olumlu ve olumsuz etkilerinin neler olduğu, Irak'ın başarısız 
devlet olmasında rekabetin etkisinin neler olduğu sorularına çalışmada cevap aranmıştır. Çalışmanın 
amacı, 11 Eylül saldırıları sonrası ABD'nin Irak işgali ile ülkede yaşanan rekabetin Irak siyasetine 
etkisini ortaya koymaktır. Çalışmada, literatür taraması yapılmış olup yazılı ve elektronik 
kaynaklardan faydalanılmıştır. 
ABD'nin 11 Eylül saldırıları sonrası Irak'ı işgal etmesinin ardından güç dengesinden sıyrılan 
İran, Irak topraklarında nüfuz kurmaya çalışmış ve ABD ile rekabete girmiştir. Irak'ın günümüzde 
başarısız devlet olarak kategorize edilmesinde birçok sebep bulunmaktadır ancak ABD-İran 
rekabetinin etkisi diğer sebeplerle etkileşimli olduğu için en temel sebep olduğu sonucuna varılmıştır. 
İlaveten bir toprak parçası üzerinde yabancı devletlerin çıkarları için diğer yabancı devletlerle 
rekabete girmelerinin bu devletleri "başarısız devlet" yaptığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The middle East has been a sovereign area for many states with its various features for centuries 
and has hosted many wars. Iraq is depicted as a miniature of the Middle East in the study. Iraq has 
always hosted wars with its rich mineral resources, cultural diversity, history of civilizations and
holy places. After the September 11 attacks, these two states became more unstable than before, with 
the United States opening a war on global terrorism and invading Afghanistan and then Iraq. After 
the invasion of Iraq, Iran which was in the balance of power with Iraq, got rid of the balance of power 
and tried to establish influence by using this population in places where the Shiite population is 
concentrated, by turning to regional domination policies.
In the study, the rivalry between Iran, which wanted to establish regional hegemony after the 
US invasion, and the US, in the territory of Iraq, was discussed in the historical scene and the effect 
of the developments after this invasion on the categorization of Iraq after the September 11 attacks 
and the competition in the country on Iraq politics. In the study, answers were sought to the questions 
of what are the positive and negative effects of the USA-Iran rivalry on Iraqi politics, and what is the 
effect of the competition on Iraq's failure as a state. The aim of the study is to reveal the effect of the 
US invasion of Iraq after the September 11 attacks and the competition in the country on Iraqi 
politics. In the study, a literature review was made and written and electronic sources were used.
After the USA invaded Iraq after the September 11 attacks, Iran, which got rid of the balance 
of power, tried to establish influence in the Iraq territory and entered into competition with the USA. 
There are many reasons for categorizing Iraq as a failed state today, but it has been concluded that 
the US-Iran rivalry is the most fundamental reason because its effect is interactive with other reasons. 
In addition, it was concluded that foreign states' competing with other foreign states for their interests 
on a piece of land made these states a "failed state".