İleriye dönük belleğin yürütücü işlevler ve dikkat ile ilişkisinin elektrofizyolojik yanıtlar üzerinden incelenmesi
Examination of the relationship of prospective memory with executive functions and attention by EEG
Yazar: TUĞÇE NUR AKAR
Danışman: PROF. DR. LÜTFÜ HANOĞLU
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Bellek = Memory ; Dikkat = Attention ; Olay ilişkili potansiyeller = Event related potentials ; Yönetici işlevler = Executive functions ; İleriye yönelik bellek = Prospective memory

Özet:
Kişilerin gelecekteki niyetlerini uygun zamanda faaliyete geçirecek şekilde hatırlayıp yapabilme ve yürütebilme becerisi ileriye dönük bellek (İDB) olarak adlandırılır. İDB temelde hatırlamanın hangi değişken üzerinde gerçekleştiğine bağlı olarak zaman ve olay temelli İDB şeklinde ikiye ayrılmaktadır. Olay temelli İDB; kişinin çevresel bir uyaran ile tetiklenmesiyle gecikmiş niyeti gerçekleştirmeyi hatırlamasıdır. Olay temelli İDB ipuçları kontrollü dikkat süreçlerinin kullanılmasına göre odak veya odak dışı olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Odak dışı İDB görevlerinin daha fazla kontrollü dikkat süreçlerini gerektirdiği varsayılmaktadır. Stroop renk-kelime testi, seçici dikkatin incelenmesinde yaygın olarak kabul edilen bir ölçüttür. Bu çalışmada; İDB'nin dikkatle ilişkisinin, odak dışı ipucu uyaranıyla hazırlanan İDB görevi ile sağlıklı erişkinlerde davranışsal ve elektronörofizyolojik yanıtlarının incelemesi hedeflendi. Çalışmaya 12 kadın ve 7 erkek olmak üzere 19 genç erişkin katılımcı alındı. Olaya ilişkin potansiyel analizleri santro-parietal, parietal ve oksipital bölgeler için yapıldı. Erken dikkat ile ilişkili N100 ve P100 potansiyellerinin amplitüdlerinin oksipital bölgelerde İDB odak dışı ipucu uyaranından etkilendiği ve İDB odak dışı ipucunun dikkat ile doğrudan ilişkisi olduğunu gösterdi. İDB ipucusunun basit dikkat ile ilişkili olduğu görüldü. Parietal pozitifliğin santro-parietal ve parietal bölgelerde diğer uyaran türlerine kıyasla ipucu uyaranında belirgin bir aktivasyon açığa çıkardığı gözlemlendi. Parietal pozitiflik bulgularının alan yazındaki bulgularla örtüştüğü görüldü.

Abstract:
The ability to remember, make, and execute one's future intentions in a way that activates them at the appropriate time is called prospective memory (PM). PM is basically divided into two time-based and event-based, depending on which variable the recall takes place. Event-based PM is when a person remembers to perform a delayed intention when triggered by an environmental stimulus. Event-based PM cues are divided tow subcategories depending on the use of controlled attention processes as focus or out-of-focus event-based PM. It is assumed that out-of-focus ON tasks require more cognition of attention processes. The Stroop Color-Word test is a widely accepted criterion in the examination of selective attention. This study, it was aimed to examine the relationship between PM and attention in healthy adults while solving PM out-of-focus cue stimuli tasks. A total of 19 young adult participants' behavioral and electro neurophysiological data were collected. Event-related potential analyzes were performed for the centro-parietal, parietal, and occipital regions. It showed that the amplitudes of the N100 and P100 potentials associated with early attention were affected by the PM out-of-focus cue in the occipital regions, and PM was directly related to attention. The PM cue was associated with selective attention instead of divided attention. It was observed that parietal positivity revealed significant activation of the cue stimulus in the centro-parietal and parietal regions than other stimuli. Parietal positivity findings were found to be consistent with the previous studies.