Deprem erken uyarı sistemi geliştirilmesi: Bursa örnek çalışması
Development of earthquake early warning system: Bursa case study
Yazar: SÜLEYMAN TUNÇ
Danışman: PROF. DR. ŞERİF BARIŞ
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Deprem Mühendisliği = Earthquake Engineering ; Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering
Dizin: Bursa = Bursa ; Deprem = Earthquake ; Erken uyarı sistemleri = Early warning systems ; P dalgası = P wave ; Tetikleme = Triggering

Özet:
Türkiye, dünyanın deprem açısından oldukça etkin olan Alp-Himalaya aktif tektonik
kuşağında yer almaktadır. Bu kuşak üzerinde bulunan Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ)
binlerce yıldan beri yıkıcı ve hasar verici depremler üretmektedir.
Bursa ili, bu aktif kuşak üzerinde yer aldığı için deprem riski yüksek olan illerimizden
biri olup, bu zamana kadar birçok yıkıcı depremle karşı karşıya kalmıştır. 17 Ağustos
1999 Kocaeli depreminden sonra yerbilimcilerin bazıları bir sonraki büyük depremin,
1999 deprem kırığının güneybatı ucunda yer alan aktif faylar üzerinde olacağına dair
ortak bir görüşte birleşmişlerdir.
Bursa ili ve civarı 4 milyondan fazla insanı ve birçok ağır sanayi ve tarihi yapıları
barındırmaktadır. Deprem zararlarını azaltmanın en önemli yollarından biri deprem erken
uyarı sisteminin kurulmasıdır. Bu tür bir sistemin amacı, hasar verici bir deprem anında
hızlı bir şekilde algılanan depremin ilksel dalgalarından faydalanarak, depremin yeri ve
büyüklüğünü tespit edip, hasar veren ikincil dalgaların yerleşim yerlerine ulaşmasından
önce uyarı sinyali oluşturarak elektrik-doğalgaz vanalarını kapatmak ve raylı sistemler
gibi ulaşım araçlarını yavaşlatarak/durdurarak meydana gelebilecek ikincil afetlerin
önüne geçebilmektir.
Tez çalışması kapsamında halen bölgede bulunan Kocaeli Üniversitesi Yer ve Uzay
Bilimleri Araştırma Merkezi, Bursagaz ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'na
(AFAD) ait hızölçer ve ivmeölçerler tek bir yazılım altında birleştirilerek erken uyarı
sinyali elde edilmiştir. Tez çalışmam kapsamında dünyada yaygın olarak kullanılan bir
deprem erken uyarı yazılımı olan ElarmS (EPIC) kullanılmış ve ülkemiz için
uyarlanmıştır.

Abstract:
Türkiye is located on the Alpine-Himalayan active tectonic zone, which is very active in
terms of earthquakes. The North Anatolian Fault Zone (NAFZ) on this zone has been
producing destructive and damaging earthquakes for thousands of years.
Bursa province is one of our provinces with a high earthquake risk as it is located on this
active zone and has faced many destructive earthquakes until now. After the August 17,
1999 Kocaeli earthquake, some geoscientists agreed that the next major earthquake would
be on active faults located at the southwest end of the 1999 earthquake rupture.
Bursa province and its vicinity are home to more than 4 million people and many heavy
industry and historical buildings. One of the most important ways to reduce earthquake
damage is the establishment of an earthquake early warning system. The purpose of such
a system is to detect the location and magnitude of the earthquake by making use of the
primary waves of the earthquake, which is quickly detected in the event of a damaging
earthquake, and by creating a warning signal before the damaging secondary waves reach
the settlements, closing the electricity-natural gas valves and slowing down/stopping
transportation vehicles such as rail systems to prevent secondary disasters that may occur.
Within the scope of the thesis, an early warning signal was obtained by combining the
seismometers and accelerometers of Kocaeli University Earth and Space Sciences
Research Center, Bursagaz and Disaster and Emergency Management Presidency
(AFAD), which are installed in the region, under a single software. Within the scope of
this thesis, ElarmS (EPIC), an earthquake early warning software that is widely used in
the world, was used and adapted for our country.