İslami finansal okuryazarlık: Vergi müfettişleri üzerine bir araştırma
Islamic financial literacy: A research on tax inspectors
Yazar: GÖKHAN GÜNEY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HARUN ŞENCAL
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonomi Finans Ana Bilim Dalı / Ekonomi ve Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Denetçiler = Controller ; Finansal okuryazarlık = Financial literacy ; Vergi denetimi = Tax audit ; Vergi müfettişi = Tax auditor ; İslami finans teknikleri = Islamic finance techniques

Özet:
Kişinin yaşamını planlamak, tercihlerini elde etmek ve gerektiğinde bu süreçte istediği an istediği müdahaleyi yapabilmesi günümüz kapitalist düzeninde çoğunlukla "para" ile mümkün kılınabilmektedir. Parayı elde etme, koruma ve daha da artırma çabası ise sağlam bir finans yönetimi gerektirmektedir. Söz konusu finans yönetiminin başarısı ise finansal okuryazarlık kavramı ile doğru orantılı ve güçlü bir ilişki içerisindedir. Tam bu noktada küresel ekonominin benimsediği ve İslam dinince yasak olan bazı finansal enstrümanların İslam dinine uyarlanması ve bu husustaki finansal kararların dinin gerektirdiği inanç ve değerlere zıt düşmemesi İslami finans kavramını ve önemini ortaya çıkarmıştır. İslami finans kavramını anlamak, günlük hayata ve İslami değerlere uygunluğunun farkındalığı ile alınacak finansal kararlara uygulayabilmek ise İslami finansal okuryazarlık düzeyinin geliştirilmesiyle mümkün olacaktır. 
Bu çalışmada ulusal ve uluslararası ölçekte önemi artan İslami finansal okuryazarlık düzeyi ve özelinde İslami finans ürünlerinin ne kadar bilinir olduğu, ekonomik aktörlerden biri olan Vergi Müfettişleri için ölçülmeye çalışılmıştır. Türkiye'de görev yapan 289 Vergi Müfettişine "Google Forms" ile hazırladığımız anket ulaştırılmıştır. Bu anket çalışmasının sonuçlarından elde edilen veriler de SPSS programı ile analiz edilmiştir. 
Yapılan analiz sonucunda İslami finans ürünlerine ilişkin bilgi düzeyinin cinsiyet, öğrenim durumu ve unvana göre anlamlı bir farklılık gösterebildiği görülmüştür. Demografik değişkenlere göre en yüksek farklılık gösteren ürünlerin Müşareke ve Müdarebe olduğu; Sukuk, Riba ve Murabaha ürünlerine ait bilgi düzeyinin ise hiçbir demografik değişkene göre farklılık göstermediği görülmüştür. Ayrıca çalışma bölgesi değişkenine göre bilgi düzeyinin farklılık göstermediği görülmüştür. Sonuç olarak vergi müfettişlerinin İslami finansal okuryazarlık düzeyinin düşük olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In today's capitalist order, planning life, obtaining preferences and making the desired intervention in this process whenever necessary can be made possible with "money". Efforts to obtain, protect and further increase money require sound financial management. The success of the said financial management is directly proportional and in a strong relationship with the concept of financial literacy. At this point, the adaptation of some financial instruments adopted by the global economy and prohibited by the religion of Islam to the religion of Islam in such a way that the financial decisions on this issue do not contradict the beliefs and values required by the religion, revealed the concept of Islamic finance and the importance of this concept. Understanding the concept of Islamic finance and applying it to financial decisions with the awareness of its compatibility with daily life and Islamic values will be possible by developing the level of Islamic financial literacy.
In this study, the level of Islamic financial literacy, which has gained importance on a national and international scale, and how well-known Islamic financial products are, were measured within the scope of Tax Inspectors, one of the economic actors. The questionnaire we prepared with "Google Forms" was sent to 289 Tax Inspectors working in Turkey. The data obtained from the results of this survey study were also analyzed with SPSS.
As a result of the analysis, it has been seen that the level of knowledge about Islamic finance products can differ significantly according to gender, education level and title. According to demographic variables, the products that show the highest difference are Musharakah and Mudarebe; It was observed that the level of knowledge of Sukuk, Riba and Murabaha products did not differ according to any demographic variables. In addition, it was observed that the level of knowledge did not differ according to the work region variable. As a result, it has been determined that the Islamic financial literacy level of tax inspectors is low.