Osmanlı-Cumhuriyet Modernleşmesinde İki Özgürlük Kavramı
Two concepts of liberty in the Ottoman -Republician modernization
Yazar: YILDIRAY OĞUR
Danışman: PROF. DR. FATMAGÜL BERKTAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Bir Batı-dışı modernleşme sürecinde özgürlük kavramı, salt bir kavram olarakbulunmaz, en başta bir `özgürleşme' süreci olarak ortaya çıkan modernleşmenin onayüklediği anlam ve tartışmaların taşıyıcısı olmak zorundadır. Osmanlı-Cumhuriyetmodernleşmesinde, siyasal özgürlüklerle, Batı-dışı'ndan kaynaklanan yapısalsorunlar nedeniyle kendini siyaset dışı bir zeminde kültür ve kimlik üzerindentanımlayan modernleşme ya da özgürleşme projesi arasındaki çatışma, farklıtarihsel ve düşünsel koşullar içinde iki özgürlük anlayışının ortaya çıkışında datemel belirleyici olmuştur: Siyasal bir özgürlük kavramı olarak hürriyet ve siyasetdışı `özgürleşme' olarak özgürlük. Bu iki farklı özgürlük kavramsallaştırmasınıyaratan temel ayrım noktası birincisinin siyaset, ikincisinin ise siyaset dışı birzeminde anlamlandırılmasıdır. Hürriyet, 1860'lardan itibaren Yeni Osmanlılar'ın?istibdat? olarak adlandırılan modernleşen iktidar karşısında verdikleri siyasalözgürlük mücadelesi içinde, Osmanlı dünyasının kendi düşünsel kaynaklarına,siyasal kültürüne ve kelimenin dilde sahip olduğu kadim anlam dünyasına referanslabir Batı-dışı modernleşme tecrübesi olarak keşfettikleri özgün bir siyasi kavramdır.Özgürlük ise 1930'larda Cumhuriyet'in Kültür Sorunu'ndan `özgürleşme'çabalarının yoğunlaştığı, siyaset alanının kapandığı ve siyasal özgürlüklerin askıyaalındığı bir tarihsellik içinde dilde sadeleştirme çabalarıyla hürriyetin karşısındaüretilmiş, özgürlüğü insanın bir iç sorunu ve bir egemenlik meselesi olarak görensiyaset-dışı felsefi bir özgürlük kavramına denk düşer.

Abstract:
The concept of liberty does not exist merely as a concept, in a non-Westernmodernization process; rather, it has to be the bearer of the meanings anddiscussions that modernization, which emerged as an liberation at the beginning,imposed on it. The most determinate meaning and discussion that which the conceptof liberty has been inevitably imposed on in the Ottoman-Republican modernizationemerges out of the clash between political liberties and the modernization oremancipation project which defines itself via culture and identity on a non-politicalbasis due to structural problems that are non-Western in origin. This clash has alsobeen the main determinate factor at the origination of two different concept ofliberty under various historical and intellectual circumstances: hürriyet as apolitical concept and özgürlük as a non-political one.The main parting of point thatcreates two different conceptualization is trying to givve meaning the first one withpolitical aspect and the latter one with non-political aspect. Among them, hürriyet isan authentic concept discovered very after 1860s in a political struggle against`modernized state?, named `istibdat?, as a non-Western experience of modernizationwith reference to the intellectual sources of the Ottoman sphere, its own politicalculture and the ancient semantic context of the word in the language. The latter one,özgürlük, corresponds to a non-political but philosophical emancipation concept,perceiving liberty as an internal problem of human being or a matter of sovereignty,which was synthetically generated by the efforts of purifying Turkish language vis àvie the hürriyet in a historical frame when the emancipation from the CulturalQuestion of 1930s? Republic was major on the agenda, all entrances and exits wereclosed in the field of politics and all the liberties were suspended.