Bakla Tepe Erken Tunç Çağı I seramiğinin Ege arkeolojisindeki yeri ve önemi
Early Bronze Age I pottery from Bakla Tepe: Its place and importance in the archaeology of the Aegean
Yazar: KADİR BÖYÜKULUSOY
Danışman: PROF. DR. SEVİNÇ GÜNEL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Bakla Tepe = Bakla Tepe ; Ege bölgesi = Aegean region ; Erken Tunç Çağı = Early Bronze Age ; Seramikler = Ceramics

Özet:
Batı Anadolu Erken Tunç Çağı kültürü daha erken dönemlerden kopuk olmayan ancak kendine özgü gelişim çizgisi olan bir evreye işaret etmektedir. Geç Kalkolitik Çağ da yaşanan gelişmeler Erken Tunç Çağı ile birlikte hızlanmış ve farklılaşmıştır. Bu durum özellikle mimari, metal işçiliği ve seramik üretiminde net bir şekilde izlenmektedir. Bakla Tepe yerleşimi de bu gelişim çizgisini iyi yansıtan merkezlerden birisidir. Yerleşim ve mezarlık alanından elde edilen arkeolojik ve antropolojik veriler önemli sonuçlar ortaya koymuştur. İzmir Bölgesi Kazı ve Araştırmalar Projesi (IRERP) çerçevesinde araştırılmış olan Bakla Tepe, Erken Tunç Çağı'nda çok farklı bir yerleşim modeli ortaya koymaktadır. Geç Kalkolitik Çağ'da görülen ızgara planlı yapı modelinden uzun dikdörtgen yapı modeline geçilmiş ve yerleşim bir savunma sistemi ile koruma altına alınmıştır. Çalışma kapsamında hem yapılardan hem de mezarlardan bulunmuş olan seramik incelenmiştir. Bu inceleme sonucunda, ince (BT1), orta (BT2) ve kaba nitelikli (BT3) olmak üzere üç grupta toplanan seramik, malzeme-teknik, yüzey işlenişi gibi özellikler dikkate alınarak farklı alt gruplarda değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme sonucunda orta nitelikli seramiğin (BT2) Bakla Tepe Erken Tunç Çağı I'de en belirleyici seramik grubunu oluşturduğu görülmektedir. Tüm bu gruplar dikkate alındığında ise siyah astarlı ve perdahlı seramiğin (BT1A, 2A, 3A) her iki evrede de en sık karşılaşılan örnekleri oluşturduğu anlaşılmaktadır. Seramiğin tamamı el yapımıdır. 14 farklı kap tipinin görüldüğü Bakla Tepe'de, yerleşim ve mezarlık alanından bulunan kap tipleri farklı özellikler göstermektedir. Mezarlarda bulunan kapların, yerleşim alanında olmayışı bu kapların mezarlar için üretildiğini ortaya koymuştur.Bakla Tepe Erken Tunç Çağı I seramiği, Batı Anadolu ve Doğu Ege Adaları ile yakın benzerlikler göstermektedir. Bu benzerlikler Batı Anadolu'nun iç kesimleri, Göller Bölgesi, Trakya'ya doğru azalmaktadır.

Abstract:
The West Anatolian culture in the Early Bronze Age indicates a phase, which has its own distinctive development path and yet is not disconnected from the earlier periods.  The developments seen in the Late Chalcolithic Period had accelerated and differentiated during the Early Bronze Age. This is clearly observed especially in the architecture, metalworking and ceramic production. In this respect, Bakla Tepe is one of the settlements that best reflect this development path. The archaeological and anthropological data obtained from the settlement and the burial ground has revealed significant results. Bakla Tepe, researched within the framework of the İzmir Region Excavations and Research Project (IRERP), exhibits a very different settlement model in the Early Bronze Age. The grill-planned building structure seen in the Late Chalcolithic Period was replaced by a long rectangular building model, and the settlement was protected with a defense system. Within the scope of the study, ceramics uncovered from both the buildings and the graves have been examined. As a result of this examination, the ceramics classified into three groups as fine (BT1), medium (BT2) and coarse (BT3) have been evaluated in different subgroups considering the characteristics such as material-technique and surface work. According to this evaluation, it is observed that the medium coarse (BT2) ceramics constitute the determinative ceramic group of Bakla Tepe in the Early Bronze Age I. When all these groups are taken into account, it is understood that the black slipped and burnished ceramics (BT1A, 2A, 3A) form the most frequently encountered examples in both phases. All of the ceramics are hand-made. At Bakla Tepe, where 14 different types of pottery are observed, the pottery recovered from the settlement and the burial ground differs from each other. The fact that the pottery found in the graves is not present within the settlement area reveals that this pottery was made particularly for the graves. Early Bronze Age I ceramics of Bakla Tepe bear a close resemblance to those of Western Anatolia and East Aegean Islands. This resemblance diminishes through inland Western Anatolia and the Lakes Region, and up towards Thrace.