14.yüzyıl-16.yüzyıl dönemi Avrupasında giysi yaka formlarının tekstil sanatı boyutunda incelenmesi /
Yazar: BESTE BAYINDIR ERKAN
Danışman: DOÇ. DR. SELDA KOZBEKÇİ AYRANPINAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Giyilebilir  sanat = Wearable art ; Rönesans Dönemi = Renaissance Period ; Tekstil sanatı = Textile art ; Yakalar = Collars

Özet:
14. yüzyılın başından itibaren dünyada birçok değişim yaşanmaya başlamıştır. Rönesans ile birlikte yeni yerler keşfetme ihtiyacı, farklı kültürler deneyimleyebilme imkanı ile yeni düşünce biçimleri oluşmuş, sanat, moda, ekonomi, siyaset, bilim, kültür v.b.  alanlarda gelişmeler meydana gelmiştir. Bu gelişmeler doğrultusunda yaka formlarında da farklı stillerin oluşmasına olanak sağlamış ve 14. yüzyıldan başlayarak günümüze kadar birçok farklı yaka formunun kullanılmış olduğu incelenmiştir. Kumaş çeşitliliğinin artması,  alternatif malzeme  (tel, dantel, nişasta v.b) kullanımına yönelmenin de yardımıyla da yeni yaka formlarının oluşmasına ve çeşitlendirilmesine olanak sağlamıştır. Araştırmaya bir temel oluşturması açısından, 14. yüzyıl ve 16. yüzyıl Avrupa'sında ki yaka formları dönemin tablolarından ve kaynak kitaplardan incelenerek yorumlanmıştır. Bu çalışmanın amacı; Rönesans döneminin ikonik parçası haline gelmiş olan ruff yakaların yapım, bakım aşamaları ve kullanım alanlarına dair detaylı şekilde bilgi verilerek tekstil sanatı içerisindeki konumu ve günümüz giyilebilir sanat kapsamında yer verilmiş olan çalışmalardan örnekle özgün sanatsal çalışmalar ortaya çıkartabilmektir.
Bu doğrultuda yeni malzeme alternatifleri ve sanatçının yüklemiş olduğu anlam vasıtasıyla kültürel bir giysi elemanı olmaktan ziyade tekstil ve giyilebilir sanat içerisinde,  geçmiş dönem ile bağlantı kuran güncel birer sanat objesine dönüşmüştür, Tez araştırması kapsamında elde edilen bilgiler ve incelemeler doğrultusunda farklı malzemeler alternatifleriyle ruff yakalardan esinlenerek hazırlanmış olan sanatsal yaka çalışmalarına da yer verilmiştir. 

Anahtar Kelimeler; Rönesans, Yaka, Ruff Yaka, Giyilebilir Sanat, Tekstil Sanatı

Abstract:
Since the beginning of the 14th century, many changes have begun to occur in the world. With the Renaissance, the need to explore new places, new ways of thinking have emerged by experiencing different cultures, and art, fashion, economy, politics, science, culture, etc. developments have taken place. Within these developments, it has been possible to create different styles in collar forms as well and it has been examined that many different collar forms have been used since the 14th century until today. The increase in the variety of fabrics has enabled the creation and diversification of new collar forms with the help of the use of alternative materials (wire, lace, starch, etc.). To form a basis for the research, the collar forms in 14th and 16th century Europe were interpreted by examining the tables and sourcebooks of the period. The aim of this study is to provide detailed information about the construction, maintenance stages, and usage areas of ruff collars, which have become an iconic part of the Renaissance period, and to reveal original artistic works with examples of their position in textile art and the works included in today's wearable art. 
In this direction, it has turned into a contemporary art object that connects with the past period in textile and wearable art, rather than being a cultural clothing element through new material alternatives and the meaning that the artist has attributed. In line with the information and examinations obtained within the scope of the thesis research, artistic collar works inspired by ruff collars with different material alternatives are also included.

Keywords: Renaissance, Collar, Ruff Collar, Wearable Art, Textile Art