Râvî tenkidinde tarafsızlık sorunu ve nesnel tenkid örnekleri
The problem of impartiality in rawi criticism and examples of objective criticism
Yazar: NURAY KORKMAZ
Danışman: DOÇ. DR. VELİ ABA
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Eleştiri = Criticism ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Nesnellik = Objectivity ; Raviler = Ravis ; Tarafsızlık = Impartiality ; İslamiyet = Islam

Özet:
Nesnellik birçok disiplinin önem verdiği ve verileri elde ederken uygulamaya çalıştığı bir yöntemdir. Nesnelliğin seviyesi arttıkça elde edilen verilerin doğruluk olasılığı da artmaktadır. Birincil kaynaklarımızdan olan hadislerin doğruluğunun tespitinde de râvî tenkidlerinin büyük bir yeri vardır. Bu nedenle tezimizde râvî tenkidinde tarafsızlık problemi ele alınarak bu sorunun altında yatan nedenler irdelenmiştir. Bunun yanı sıra nesnel tenkid örneklerinin büyük bir yekûn teşkil ettiği ilgili örneklerle ispatlanmaya çalışılmıştır.
Râvî tenkidlerinin yer aldığı tabakat-terâcim kitaplarından elde edilen veriler bu açıdan yolumuzu aydınlatmaktadır. Hz. Peygamber'den günümüze kadar hadislerin ulaştırılmasında en büyük rolü üstlenen râvîler değerlendirilirken de bu husus göz önünde bulundurulmuştur. Râvî değerlendirmelerinde azımsanmayacak sayıda nesnel tenkid örneklerinin olduğu tespit edilmiştir.
Bu çalışmada tenkid kavramının lugavî ve ıstılahî manalarına yer verilerek tenkidle ilgili nakd, cerh, eleştiri, kritik ve reddiye kavramları ele alınmıştır. Tespit edilen nesnel tenkid örnekleri Kur'an-ı Kerim, Hz. Peygamber, sahabe ve hadis âlimleri açısından değerlendirilip baba-oğul, şeyh-talebe, mezhep, bölge, ırk, sosyal ve siyasî açılardan kategorize edilerek incelenmiştir. 
Genel manada nesnelliğin ele alındığı ve nesnel râvî tenkidi örneklerinin dikkatlere sunulduğu bu çalışmada yer verilen her bir kategori müstakil çalışmalara konu edilebilecek seviyededir. Bu bağlamda gerek belirli eserler özelinde yahut da belirli asırlar çerçevesinde nesnel tenkid örnekleri ön plana çıkarıldığı takdirde hadis ilmine büyük bir katkı sağlanacağı kanaatindeyiz.

Abstract:
Objectivity is a method that importance given by many disciplines and that they try to exercise when obtaining data. The more level of objectivity increases, the more probability that the accuracy of the obtained data will also increases. The method of rawi criticism play crucial role in determining the accuracy of the hadiths which are one of our primary sources. Accordingly, in our thesis, the problem of impartiality in the rawi criticism was discussed and the underlying causes of this problem were scrutinized. In addition to this, it has been tried to prove with relevant examples that examples of objective criticism constitute a large amount.
The data obtained from the tabaqat-tarajim books containing the rawi criticism illuminate our path in this respect. This issue has also been taken into consideration when evaluating the Rawis who have played a major role in the delivery of the hadiths from the Prophet Muhammad to the present day. It has been determined that there are considerable number of examples of objective criticism in the evaluations of rawi.
In this study, the word and term meanings of the concept of criticism are included and the concepts of naqd, al-jarh, criticism, and refutation related to criticism are discussed. The identified examples of objective criticism were evaluated in terms of the Qur'an, the prophet Muhammad, the companions of prophet Muhammad, the scholars of hadith and examined by categorizing in with regards to the father-son, the shaykh-disciple, sect, region, race, social and political aspects.
Each category in this study, which on the whole the objectivity is discussed and the examples of rawi criticism are presented to the attention, is at a level that can be the subject of independent studies. In this regard, we are of the opinion that a great contribution will be made to the science of hadith in case of examples of objective criticism are brought to the forefront, either within the framework of specific works or within the framework of specific centuries.