Türkiye'nin doğal gaz ve petrole bağımlılığının Türk dış politikasına Hazar havzası bağlamında etkileri
The effects of Turkey's dependence on natural gas and petroleum to Turkish foreign policy in context of caspian basin
Yazar: ERÇİN TAHMİNCİLER
Danışman: YRD. DOÇ. M. DENİZ TANSİ
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Bölümü / Güvenlik Stratejileri ve Yönetimi Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Enerji = Energy ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Boru hatları = Pipelines ; Doğal gaz = Natural gas ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Enerji politikaları = Energy policies ; Hazar bölgesi = Caspian region ; Petrol = Petroleum ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Geçmiş yüzyılda olduğu gibi, 21'inci yüzyılda da dünya devletlerinin üzerinde hasasiyetle duracağı en önemli konu enerji olacaktır. Çünkü teknolojik gelişmeler baş dödürücü bir hızla gelişmekte ve bir o kadar da insanlığı enerjiye bağımlı hale getirmektedir. Özellikle sürdürülebilir ekonomik kalkınma için vazgeçilmez bir girdi haline gelen enerjiyi, devletler; kesintisiz, güvenilir, temiz ve ucuz yollardan bulmak ve arz güvenliği sağlamak için bu kaynakları çeşitlendirme gayreti içerisine girmişlerdir. Bu kapsamda enerji kaynakları içerisinde tüketim açısından en dikkat çekeni ise petrol ve doğal gazdır.Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle küresel enerji kaynağı bölgelerine dahil olan Hazar Havzası, petrol ve doğal gaz zenginlikleriyle küresel ve bölgesel birçok aktörün dikkatini çekmiştir. Çünkü Hazar Havzası sahip olduğu rezervlerle ikinci bir Orta Doğu olmasa da, sağlayacağı kaynak çeşitliliği bakımından büyük önem taşımaktadır. Türkiye'nin petrol ve doğal gaz alanındaki dışa bağımlılık durumu göz önüne alındığında, ihtiyaç duyduğu bu enerji kaynaklarını elde etmek ve arz güvenliğinin sağlanması için yöneleceği bölgelerin başında Hazar Havzası gelmektedir.Hazar Havzası üzerinde oynanan Yeni Büyük Oyun'un en önemli unsurunu kaynakların uluslararası pazarlara aktarılması konusunda yaşanan mücadele ve Hazar'ın hukuki statüsü oluşturmaktadır. Çünkü Hazar'ın paylaşımı, zengin petrol ve doğal gaz rezervlerinin sahiplerini, suların sınırlarını ve boru hatlarının güzergahını belirleceği için önem kazanmaktadır.Bu kapsamda çalışmada Türkiye'nin enerji terminali olma iddiasını gerçekleştirebilmesi ve ihtiyaç duyduğu petrol ve doğal gazı kesintisiz, ucuz ve güvenilir bir şekilde elde edebilmesi için bölgedeki aktörlerin politik hedefleri irdelenmeye çalışılmıştır. Daha sonra da bölgede oluşabilecek olumsuzluklardan etkilenmeden hedeflerini gerçekleştirebilmesi için izlemesi gerektiği düşünülen enerji diplomasisinin hatları belirlenmeye çalışılmış ve şu verilere ulaşılmıştır.Enerji diplomasisinin uzun soluklu olduğu ve ülkenin genel dış politika stratejisinin parçasını oluşturduğu gözden kaçırılmayarak yeni yapılanmanın gerektiği değerlendirilmektedir. Enerji diplomasinde amaçların uzun döneme yönelik olması sebebiyle geleceğe yönelik senaryolara özel önem verilmelidir. Bu nedenle, enerji diplomasisi karar vericilerinin devamlılık arz etmesi ve geleceğe yönelik senaryolar üreten bilim çevreleri ve düşünce kuruluşları ile yakın ilişkiler içerisinde olmasının iyi olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
As it was in the past century, also in 21st century, the most crucial issue that the world countries put emphasize is the energy. The reason is that the technology is developing incredibly fast and as a result is making the humanity more dependant to energy. Particularly, the states struggle to find the energy, which has become an indispensable input for sustainable economic development by using uninterrupted, safe, clean and cheap methods and also in order to ensure the supply security, they work hard to diversify their sources. In this context, among the energy sources, petroleum and natural gas are the ones to notify due to their widely usage.By the end of Cold War, the Caspian Basin which has become a part of energy source areas has attracted the attention of many global and regional actors due its abundance of petroleum and natural gas. The reason for this is that, although with its reserves are not enough to create another middle east, it carries great importance because of its resource diversity. When Turkey?s dependence on outside resources for petroleum and natural gas is taken into consideration, Caspian Basin is at the top of the list of the areas which she will look to obtain energy sources and provide their security.The most considerable elements of this New Great Game played on Caspian Basin are the struggle being done on transferring these sources into international markets and the legal status of the region. Because it will affect the owners of rich petroleum and natural gas fields, the borders of the waters and the direction of the pipelines, the allocation of the Caspian Basin is highly critical.This paper tries to reveal the political objectives of the actors in the region as Turkey aims to fulfill her goal of becoming an energy terminal in the region and tries to obtain the petroleum and natural gas it needs in an uninterrupted, cheap and secure way. Later in the paper, in order achieve not to get affected by the circumstances that might occur in the region, the general outlines of Turkey?s energy policy is tried to be determined and as a result the following results have been attained.