Yabani ve kültür nohutlarının moleküler genetik yöntemlerle karakterizasyonu
Characterization of wild and cultivated chickpea via molecular genetics methods
Yazar: DENİZ SARAÇOĞLU
Danışman: Y.DOÇ.DR. ERDOĞAN EŞREF HAKKI
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Biyoloji = Biology ; Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZETYüksek Lisans TeziYABANİ VE KÜLTÜR NOHUTLARININ MOLEKÜLER GENETİKYÖNTEMLERLE KARAKTERİZASYONUDeniz SARAÇOĞLUSelçuk Üniversitesi Fen Bilimleri EnstitüsüTarla Bitkileri Anabilim DalıDanışman : Yrd.Doç.Dr. Erdoğan Eşref HAKKI2007, 91 sayfaJüri : Yrd.Doç.Dr. Erdoğan Eşref HAKKIProf.Dr. Mehmet BABAOĞLUProf.Dr. Mustafa ÖNDERBu tez çalışmasında, gen merkezi Anadolu olan nohutun, kültür formları çoksınırlı bir genetik varyasyona sahip olduğu için, Anadolu'nun zengin yabani nohutbiyoçeşitliliğinden yararlanılabilmesi maksadı ile bu türlerin genetik çeşitlilik vebenzerliklerinin RAPD ve ISSR teknikleri kullanılarak belirlenmesi hedeflenmiştir.RAPD ve ISSR markör teknikleri, aralarında kültürü yapılan Cicerarietinum'un da bulunduğu 7 tek yıllık Cicer türü genotiplerine uygulanmıştır.RAPD primerlerinden seçilen 14'ü, ISSR primerlerinden de yeterli polimorfik bandüreten 16'sı kullanılarak toplam 385 band skorlanmıştır. NTSYS-pc, 2.0 programıkullanılarak elde edilen dendogramlar neticesinde tek yıllık Cicer türlerinin 2 anakola ayrıldığı görülmüştür. İlk kümede kültür nohutu olan Cicer arietinum, Cicerreticulatum ve Cicer echinospermum, diğer kümede ise Cicer pinnatifidum, Cicerbijugum ve Cicer judaicum yer almıştır. Bu kollara uzak olan dış grupta iseAfganistan'da yetişen endemik bir tür olan Cicer yamashitae bulunmaktadır. Cicerreticulatum'un kültür nohutu Cicer arietinum'un yabani atası olduğu ve Türkiye'ningüneydoğusunun nohutun anavatanı olduğu savı çalışmamızın sonuçlarıyla dadesteklenmiştir. Ayrıca, kültür nohutunun dar bir genetik havuzda yer aldığı, bunakarşılık aynı melezleme grubunda yer alan C. reticulatum ve C. echinospermum'ungenetik varyasyonunun geniş olduğu da analizlerimizle belirlenmiştir. Kültür nohutuile direkt melezleme olanağı bulunmayan ikinci melezleme grubuna ait türlerin iseilk gruptaki türlerden belirgin bir şekilde ayrıldığı gözlenmiştir.ANAHTAR KELİMELER: Cicer, gen kaynağı, RAPD, ISSR, polimorfizm, genetikçeşitliliki

Abstract:
ABSTRACTMaster ThesisCHARACTERIZATION OF WILD AND CULTIVATED CHICKPEA VIAMOLECULAR GENETICS METHODSDeniz SARAÇOĞLUSelçuk UniversityGraduate School of Natural and Applied SciencesDepartment of Field CropsSupervisor: Asist. Prof. Dr. Erdoğan Eşref HAKKI2006, 91 pagesJury: Asist. Prof. Dr. Erdoğan Eşref HAKKIProf. Dr. Mehmet BABAOĞLUProf. Dr. Mustafa ÖNDERThis thesis study was conducted to reveal the wide genetic diversity of theAnatolian originated wild Cicer species in order to be used in the improvementprograms of the narrow genetic pool of the chickpea cultivars.RAPDs and ISSRs were the molecular techniques employed to the 7 annualCicer species, including the cultivar Cicer arietinum. Selected 14 RAPD primerswere utilised together with 16 ISSRs and a total of 385 fragments were scored.NTSYS-pc version 2.0 was used to generate the dendograms that clearly classifiedthe Anatolian Cicer species into two major groups. The first group was occupied byCicer arietinum, C. reticulatum and C. echinospermum while in the second group C.pinnatifidum, C. bijugum and C. judaicum were included. C. yamashitae was anendemic plant of Afghanistan and was used as an outgroup. The hypothesis that C.reticulatum is the progenitor of chickpea and the southeastern part of Turkey is theplace where this crop was first domesticated, was also supported with our study.Additionally, it was also determined that the cultivar has a narrow genetic pool whilethe wild relatives of the first crossability group, namely C. reticulatum and C.echinospermum, display a wide genetic variation. The wild Cicer species without theability to be crossed with the cultivar, members of the second crossability group,were clearly seperated from the first group.KEY WORDS: Cicer, genetic resources, RAPD, ISSR, polimorphism, geneticdiversityi