Bankacılıkta sistemik risk sorunu ve Pigovian çözüm yaklaşımı: Türk bankacılık sektörü açısından bir değerlendirme
Pigouvian solution to the systemic risk problem in banking: An assessment of the solution in terms of Turkish banking system
Yazar: BÜLENT NAVRUZ
Danışman: PROF. DR. NAGİHAN OKTAYER IŞIKLAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Bankacılık = Banking ; Maliye = Finance
Dizin: Ahlaki tehlike = Moral hazard ; Bankacılık = Banking ; Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankacılık sistemi = Banking system ; Risk = Risk ; Sistemik risk = Systemic risk ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector ; İflas = Bankruptcy

Özet:
Bu çalışmada, başta sistemik öneme sahip büyük ölçekli bankalar olmak üzere finansal kuruluşların neden oldukları sistemik risk, kamusal finansal maliyet ve ahlaki tehlikenin önlenmesine yönelik olarak önerilen pigou tipi sistemik risk vergisi uygulaması, Türk bankacılık sektörü açısından değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, öncelikle sistemik riskin kaynakları ve önlenmesi tartışmalarına değinilmiş, özellikle büyük ölçekli bankaların neden olduğu sistemik risk ile sistemik risk vergisi önerisi üzerinde durulmuştur. Daha sonra, Türk bankacılık sektöründe sistemik öneme sahip bankalar ve neden olabilecekleri kamusal maliyetler ele alınmış, sistemik risk vergisi için önemli birer gerekçe oluşturmaları nedeniyle, Türk bankacılık sektöründe "iflas için çok büyük algısı" ve "ahlaki tehlike" sorununun olup olmadığı, 2002-2016 dönemi verileri ve panel veri regresyon analizi yöntemiyle ampirik olarak araştırılmıştır.

Araştırma neticesinde, mevduat sahipleri nezdinde büyük ölçekli bankalara yönelik "iflas için çok büyük algısı"nın olduğunu destekler nitelikte bir sonuç elde edilmiş, ancak banka hissedar ve/veya yöneticilerinde "iflas için çok büyük algısı"nın varlığını ve ahlaki tehlikenin yaşandığını destekleyen bir sonuca ulaşılamamıştır.
 
Ampirik analiz sonuçları, Türkiye'de sistemik risk vergisi uygulamasını kısmen destekliyor olsa da; Türk bankacılık sektöründe sistemik öneme sahip büyük ölçekli bankaların bulunması, bu bankaların sorunlu hale gelmeleri durumunda önemli büyüklükte maliyet doğuracak olmaları, sektördeki bankaların yıl sonu bilançolarını büyük gösterme çabası içinde olduklarının gözlenmiş olması ve bu durumun sistemik riski artırıyor olması gibi nedenlerle, Türk bankacılık sektöründe sistemik riske yönelik mali bir yükümlülük uygulamasına ihtiyaç olduğu sonucuna varılmış ve bu konuda bazı genel belirlemeler yapılarak önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, pigovian systemic risk tax proposed to prevent systemic risk, public cost and moral hazard caused by systemically important large scale banks, was assessed in terms of Turkish banking system. In this context, source and prevention of systemic risk topics were initially reviewed by placing a special emphasis on systemic risk caused by large scale banks and the tax proposal on systemic risk. Then, systemically important banks in Turkish banking system and their potential costs to public were examined. As they justify the systemic risk tax, existence of "too big to fail perception" and "moral hazard" problem in Turkish banking system is analyzed for the period of 2002-2016. 

The result of the analysis was in favor of the existence of depositors' "too big to fail perception". However, it was not found that bank managers' and bank shareholders' perception of "too big to fail" and "moral hazard" problem exist in Turkish banking system.

Although the analysis results are partially in favour of systemic risk tax charge in Turkey, existence of systemically important large scale banks, their potential costs to public and the banks' efforts to inrease their year-end balance sheet sizes are thought to provide sufficient justifications for the systemic risk tax. In this regard, some general suggestions were made towards systemic risk tax charge in Turkish banking system.