Tip 1 diyabetli adölesanların okul ve aile ilişkilerinin metabolik kontrollerine etkisi
The effect of adolescents with type 1 diabetes on metabolic controls of school and family relationships
Yazar: YEŞİM ERDEN KARABULUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ULVİYE GÜNAY
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aile = Family ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Ergenler = Adolescents ; Metabolik hastalıklar = Metabolic diseases ; Metabolizma = Metabolism ; Okullar = Schools

Özet:
Amaç: Bu çalışma Tip 1 diyabetli adölesanların okul ve aile ilişkilerinin metabolik kontrollerine etkisini belirlemek amacıyla yapıldı.
Materyal ve Metot: Bu araştırma Mart 2016 – Nisan 2017 arasında İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi, çocuk endokrin / diyabet poliklinik ve servislerinde tedavi gören  Tip 1 Diyabet tanılı 104 adölesan ile tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Veriler "Tip 1 Diyabetli Adölesanların Sosyodemografik Özelliklerini Belirleme Formu" . "Tip 1 Diyabetli Adölesanların Okula İlişkin Bazı Özelliklerini ve Beslenme, Kan Şekeri Ölçme, İnsülin Uygulama Durumlarını Belirleme Formu" ve adölesanlar için "Aile Değerlendirme Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Kruskal Wallis, korelasyon ve student t testi kullanılmıştır. 
Bulgular: Tip 1 diyabetli adölesanların %51.9'u kız, %67.4'ünün 15-17 yaş aralığında olduğu, %42.3'ünün okulda haftada 1-3 kez hipoglisemi, %44.2'sinin hiperglisemi yaşadığı belirlenmiştir. Adölesanların %40.4'ünün kan şekeri ölçerken, %50'sinin de insülin uygularken okulda rahatsızlık hissetiği, %46.2'sinin insülinini çantasında taşıdığı ve okulun tuvaletinde insülin uyguladığı saptandı. Adölesanların  metabolik kontrollerinin zayıf olduğu, HbA1c değeri yüksek (x= 10.9 ±2.22) ve okulda diyabetin yönetiminde zorluk yaşadıkları belirlendi. Aile değerlendirme ölçeği roller alt boyutu ile  HbA1c arasında ilişki ( r=0.218; p=0.048) anlamlı bulunmuştur,  ölçek toplamı ve  diğer alt boyutları arasında ilişki  önemli bulunmamıştır.
Sonuç: Tip 1 diyabetli adölesanların okulda diyabetin gerektirdiği tedavi ve bakımı yapmakta zorlandıkları, aile ilişkilerinin sağlıklı olamadığı ve metabolik kontrollerinin yeterli olmadığı bulundu.
Anahtar kelimeler: Adölesan, aile, metabolik kontrol, okul, tip 1 diyabet

Abstract:
The Effect of Adolescents with Type 1 Diabetes on Metabolic Controls of School and Family Relationships
Aim: This study was conducted to determine the effect of adolescents with type 1 diabetes on metabolic control of school and family relationships.
Material and Method: This descriptive study was conducted between March 2016 - April 2017 with 104 adolescents diagnosed as Type 1 Diabetes who were treated in the pediatric endocrine / diabetes outpatient clinic and services of İnönü University Turgut Özal Medical Center. The data were collected by using "Sociodemographic Characteristics Form of Adolescents with Type 1 Diabetes", "Some of the school-related characteristics of adolescents with Type 1 diabetes and Nutrition", "Blood Glucose Measurement", "Insulin Application Form", "Family Assessment Scale" for adolescents. Kruskal Wallis, correlation and student t test were used to evaluate the data.
 Results: It was determined that 51.9% of adolescents with type 1 diabetes were girls, 67.4% were in the 15-17 age range, 42.3% had hypoglycemia 1-3 times a week and 44.2% had hyperglycemia. It was found that 40.4% of adolescents were measuring blood sugar, 50% felt uncomfortable while applying insulin, 46.2% carried insulin in their bag and applied insulin in the toilet of the school. Adolescents were found to have poor metabolic control, high HbA1c mean value (x = 10.9 ± 2.22) and difficulty in managing diabetes at school. There was a correlation (r = 0.218; p = 0.048) between the HbA1c sub-dimension and the family evaluation scale, The relationship between the scale total and other sub-dimensions was not significant.  
Conclusion: It was found that adolescents with type 1 diabetes had difficulty in the treatment and care required by diabetes in the school, their family relations were not healthy and their metabolic controls were not sufficient.
      
 Key words: Adolescent, family, metabolic control, school, type 1 diabetes