Çağdaş cami tasarımlarına yönelik kullanıcı algısı
Users perception of contemporary mosque designs
Yazar: ESRA ŞAHİN ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. PINAR DİNÇ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mekansal algı = Spatial perception ; Tasarım = Design

Özet:
Bu çalışmada, özgün mimari arayışları olan 21. yüzyıl cami örnekleri üzerinden anket yoluyla, genç cami kullanıcılarının çağdaş camilere yönelik düşünceleri saptanmaya çalışılmıştır. Tezin ana eksenini oluşturan deneysel çalışmanın amacı, genç cami kullanıcılarının cami algısını ve camilerle ilgili beklentilerini ölçmektir.Çalışmanın kuramsal araştırma bölümü kapsamında, günümüz cami mimarisi yaklaşımları ve bunlar çevresinde geliştirilmiş olan söylemler üzerinde durulmuştur. Bu bölümde kısaca, tarihsel süreç içinde cami mimarisinin oluşumu ve farklılaşmaları özetlenmiş, mimarlıkta algı, toplumsal bellek kavramı ve rasyonalizm olguları ise temel prensipleri bazında ele alınmıştır.Tezin deneysel çalışma kısmında, çalışmanın özgün kabulünü oluşturan 4 cami tipolojisi; 1) Gelenekselin taklidi kubbeli cami, 2) Gelenekselin yorumlandığı kubbeli cami, 3) Prizma biçimli cami ve 4) Özgür biçimli cami şeklinde ayrıştırılarak, bu tipolojilerden 10 örnek seçilip, seçilen örnekler üzerinden, genç cami kullanıcılarının çağdaş cami tasarımlarına yaklaşımları anket tekniği ile ölçülmüştür. Böylece, bu grubun günümüz cami tasarımı yaklaşımlarına yönelik beğenileri anlamında mimari platformda bilgi temeli oluşturulması hedeflenmiştir.Çalışmada, gelenekselin yorumlandığı kubbeli camilerin genç cami kullanıcıları tarafından anlamlı bir biçimde diğer tipolojilerden daha olumlu değerlendirildiği, kubbenin cami tipolojilerini ayrıştırmada etken bir eleman olduğu, tüm tipolojiler bağlamında ise ferah ve aydınlık iç ortamların cami tasarımlarına yönelik beğenide en önemli değişken olduğu saptanmıştır. Bunlara ek olarak, katılımcıların gündelik hayatlarında cami kullanma sıklıkları ve cinsiyetlerinin cami tasarımlarına yönelik beğenilerinde etkin rol oynamadığı, buna karşılık kullandıkları medya ortamlarının sınırlı ölçüde de olsa beğenide bir etken olduğu bulgulanmıştır.

Abstract:
In this study, perceptions of young mosque users for comtemporary mosque designs were diagnosed via a questionnaire that used unique mosque examples from 21st century. The objective of the empirical study, which constitutes the main axis of the thesis, is to evaluate young mosque users? perception and expectations of mosques.The theoretical part of this study elaborates on the approaches to contemporary mosque architecture and discourses which have developed within this context. In this chapter, a brief historical process, formation and differentiations of the mosque architecture were provided with and perception in architecture, social memory notion and rationalism phenomenon were approached as basic principles.The empirical part of the thesis forms the original basis of the study, 4 mosque typologies; 1) Imitation of the traditional domed mosque, 2) Interpretation of the traditional domed mosque, 3) Prism-shaped mosque and 4) Free-shaped mosque were separated. In this chapter, 10 mosque samples were selected from these typologies and through the selected samples, young mosque users? perception for mosque, their individual liking and approaches to contemporary mosque designs were evaluated by a survey data methodology. Thus, the main goal of this study was to generate database in architectural platform for mosque design taste of this group.This study finds out that interpretation of the traditional domed mosques were evaluated in a more positive way than the other typologies by young mosque users, dome was an effective component for separating mosque typologies and in the context of all typologies; spacious and light interiors were the most important factor for individual liking of mosque designs. Besides, frequency of daily mosque using and genders of the participants were not played effective role for admiration of mosque designs. On the other hand, media the participants use was shown to be a limited factor for admiration.