inflamatuvar barsak hastalıklarında tromboza eğilim
tendency of thrombosis in inflammatory bowel disease
Yazar: FATMA YEŞİM ADAKAN
Danışman: UZMAN BAHRİYE PAYZİN
Sağlık Bakanlığı / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2002
Konu: Hematoloji = Hematology

Özet:
İBH'lannın seyrinde çeşitli komplikasyonlar oluşmaktadır. Bu hastalıkların
seyrinde önemli bir morbidite ve mortalite nedeni de gelişen tromboembolik
komplikasyonlardır.
Antitrombin lll, protein C, protein S eksikliği ve fonksiyonel anormallikleri iyi
bilinen trombotik hastalık nedenlerindendir. Bunlar ailesel trombotik hastalığın %14-
24'ünden sorumludurlar. Ancak sporadik venöz tromboz vakalarının %8'inden azında
saptanmış lar. öte yandan, günümüzde herediter trombofilinin en sık nedeni APCR' dir
( %2-5 ).
Yapılan çalışmalann çoğunda, inflamatuvar parametreler olan CRP,
sedimanıasyon hızı, trombosit sayısı ve fibrinojen düzeylerinde hastalık aktivitesi ile
birlikte bir artış saptanmıştır. Ayrıca özellikle aktif İBH olan olguların kontrol
olgularına göre vWF düzeyleri yüksek bulunmuştur. Bu da vWF düzeyinin, endotelyal
hücre hasarını yansıttığı görüşünü desteklemektedir.
Bu çalışmada amaç, sağlıklı kontrol ve İBH'lı olgularda trombofilik
anormalliklerin sıklığını ve inflamatuvar parametreleri değerlendirmekti.
İBH'lı 50 hasta ve 37 sağlıklı kontrol incelendi. Hastalar ve kontroller arasında
trombosit sayısı, PZ, APTZ açısından anlamlı istatistiksel fark bulunmadı. Fibrinojen
düzeyi İBH tanısı almış hastalarda sağlıklı kontrollere göre istatistiksel olarak anlamlı
yüksek bulundu. Elli hastanın 8'inde {%16) ve kontrollerin 7'sinde (%18, 9) plazma
test yöntemi ile APCR saptandı. Hasta ve kontroller arasında ortalama APC oranı ve
APCR gösteren hasta yüzdesi karşılaştırıldığında istatistiksel anlamlı fark yoktu. ATili,
PC, PS doğal antikoagulanlarının plazma düzeyleri karşılaştırıldığında hasta ve
kontroller arasında anlamlı fark saptanmadı. Hastalar ve kontroller karşılaştırıldığında
plazma FVIIT ve vWF düzeyleri istatistiksel olarak anlamlı fark göstermedi. Aktif
dönemdeki hastalar ile kontroller karşılaştırıldığında; ortalama APTZ düzeyi aktif
dönemdeki hastalarda kontrol grubuna gore anlamlı olarak düşük bulunurken, ortalama
fibrinojen düzeyi, ortalama vWF düzeyi, ortalama APC oranı aktif dönemdeki
hastalarda kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek bulundu. Aktif dönemdeki
hastalar ile remisyondaki hastalar karşılaştırıldığında; ortalama trombosit sayısı,
ortalama fibrinojen düzeyi, ortalama vWF düzeyi, ortalama PS düzeyi ve ortalama CRP
düzeyi aktif dönemdeki hastalarda remisyonda olanlara gore anlamlı olarak yüksek
bulundu. APCR saptanan hastalar karşılaştırıldığında, aktif dönemde olanlar ile
remisyondakiler arasında istatistiksel anlamlı fark yoktu. APC oranları
karşılaştınldığında ak-rif done m hastaları ve kontroller arasınğaki fark istatistiksel olarak
anlamlı iken, APCR mevcut ak-rif hasta ve kontroller arasındaki fark istatistiksel anlamlı
bulunmadı. Diğer parametreler dikkate alındığında karşılaştırılan guruplar arasında
anlamlı istatistiksel fark Yok.-ru.
Sonuç olarak öykıllerinde tromboembolisi bulunmayan İBH'lı olgularımızda,
protein C, protein S, antitrombin III eksikliği ve APCR saptanmadı. Çalışmamızdaki
Protein S'nin aktif hasta grubunda yüksek oluşu ve aktif hasta ve kontroller arasındaki
APCR farkının istatistiksel olarak anlamsız oluşu İBH'lı olgularda tromboza eğilimi
desteklemez görünmektedir. İnflamatuvar parametreler olan CRP, trombosit sayısı ve
fibrinojen düzeyi aktif hastalığı olan grupta istatistiksel olarak anlamlı yüksekti.
Sedimantasyon hızı yüksekliğinin aktif hastalığı olan grupta, remisyondaki hasta
grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı farkı yoktu. Ancak trombotik komplikasyonu
olan İBH olgularında artmış tromboz riski ile trombofilik anormallikler ve inflamatuvar
parametreler arasındaki ilişkiyi saptamak için daha geniş sayıdaki hasta grupları ile
yapılacak çalışmalara gereksinim vardır.

Abstract:
Background/aims: Thromboembolic events are a rare but significant
complication of inflammatory bowel disease. The aim
of this study was to investigate the level of natural coagulation
inhibitors and activated protein C resistance in Turkish patients
with inflammatory bowel disease. Methods: Fifty patients
(29 male, 21 female) without venous thrombosis history and 37
healthy controls were included in the study. Erythrocyte sedimentation
rate, C-reactive protein, thrombocyte count, prothrombin
time, activated partial thromboplastin time, fibrinogen
concentration, von Willebrand factor antigen, factor VIII activity,
activated protein C resistance, functional levels of antithrombin
III, protein C and protein S were measured. Patients
and controls with activated protein C resistance were further
studied using a polymerase chain reaction assay for factor V Leiden
mutation. Results: There was no significant difference
between patients and the controls in terms of antithrombin III,
protein C, protein S, factor (F) VIII and Willebrand factor levels.
The mean thrombocyte counts, fibrinogen levels, and Willebrand
factor levels were found to be significantly higher in patients
who were in the active period of the disease than in controls
and patients in remission. No significant difference was observed
in those showing activated protein C resistance and factor
V Leiden mutation between patients and controls.
Conclusions: The presence of inherited thrombophilic defects,
in particular activated protein C resistance and natural coagulation
inhibitor deficiency, is uncommon in Turkish patients
with inflammatory bowel disease in both active and remission
periods. As a result, a controlled study in inflammatory bowel
disease patients with thrombosis history is recommended.