Sır dizileri üzerine bir din sosyolojisi araştırması
A sociology of religion study on "Mystery series"
Yazar: ÜMİT HARUN AKKAYA
Danışman: PROF. DR. ABDULVAHAP TAŞTAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din sosyolojisi = Religious sociology ; Ezoterizm = Esoterism ; Medya = Media ; Televizyon = Television ; Televizyon dizileri = Television serials ; Televizyon programları = Television programs

Özet:
Toplumsal bir ürün olan medya, toplumun hemen her alanı ile derin bir ilişki ve etkileşim içerisindedir. Bu süreç medya ve din arasında da farklı biçimlerde yaşanmakta, dolayısıyla medya-din ilişkisinin din sosyolojisinin araştırma alanı içerisine girmesi kaçınılmaz hale gelmektedir. Bu bağlamda "Sır Dizileri" olarak adlandırılan programlar inceleme konusu olarak seçilmiştir. Araştırmada, "Sır Dizileri"'nin görünen ve gizli mesajlarının muhataplarına hangi yollarla nasıl iletildiğini ortaya koymak hedeflenmiştir. Dizi içerikleri ana ve alt mesajları boyutuyla irdelenmiş, ardından diziler bağlamında medya-din ilişkisine yönelik çıkarsamalar yapılmıştır. Bu dizilerin ilk ortaya çıktığı ve en yaygın gösterime girdiği STV, FETÖ (Fetullahçı Terör Örgütü)  olarak tanımlanmış bir örgüte bağlı yayın grubudur. Bugün gelinen noktada örgütün, özellikle paralel bir devlet kurma hedefine dayalı gizli ve tehlikeli hedefleri olduğu, bu hedeflerine ilgili dizilerin farklı şekillerde alet edildiği görülmektedir. Bu terör örgütünün topluma kapalı ezoterik yapısı ve geçmişte sahip olduğu büyük medya gücüyle kendi ideolojisini 'hedefler uğruna her yol mubahtır' anlayışı ile yaydığı düşünüldüğünde, ilgili medya grubunda sıkça yer bulan "Sır Dizileri"nin incelenmesinin önemi ortadadır. Araştırma sürecinde öncelikle medya ve ilintili kuramsal yaklaşımlar irdelenmiş, pek çok dizi izlenmiş ve kapsamlı bir içerik analizi tablosu oluşturulmuştur. İçerik analizi ile elde edilen verilere ilaveten, odak grup görüşmesi, görüşme ve gözlemlere dayalı veriler ve dizilerin öykü formatına dönüştürülerek analiz edilmesi ile ulaşılan veriler olmuştur. Süreçte dizilerdeki bazı imajlar da ele alınmış bu imajlar üzerinden okumalar yapılmıştır. Ulaşılan veriler ekseninde özellikle ötekileştirme, kadının konumu, şiddet ve pasif dindarlık gibi kavramlar ekseninde bir kavramsallaştırma yapılmaya çalışılmıştır. Son olarak bulgular genel olarak yorumlanmış ve tartışılmıştır. 


Anahtar Kavramlar: Televizyon, Sır Dizileri, Teodise, Din Sosyolojisi, Ezoterizm

Abstract:
As a social product, mass media, has a deep relationship and interaction with almost all areas of society. This process has different reflections on mass media and religion, so the relationship between media and religion inevitably becomes the search area of sociology of religion. In this context, "Mystery Series" were chosen as the topic of research. In this research, it was aimed to put forward "how" and in what ways" the visible and hidden messages are sent to audiences in "Mystery Series". The content of TV-Series were examined as main and sub messages, then influences were concluded on media and religion relationship from the perspective of TV-Series.  These series were first appeared and widespreadly transmitted on STV, which was defined as the channel of FETO (Fetullah Terrorist Organization) broadcasting group. Today, it is clearly understood that this organization had secret and dangerous aims to build a parallel state and these series were used by aiming these targets. When it is considered that of this organization's esoteric structure closed to the society and its spreading its ideology by using the mass media power with in understanding of "anything is fair in order to achieve the goals", it is quite important to analyze the "Mystery Series" commonly on display on this media group. During the research process, initially mass-media and related institutional approaches were examined, lots of TV-Series were watched and a detailed contetnt analyses chart was formed. Apart from the data gathered from content analyses, another data was formed from focused group interview, interview and the data based on observations and data converted from TV-Series to story form. In this process, some images from TV-Series were also handled and they were interfered. In the frame of the gathered data, a conceptualization was tried on the line of otherism, women's situation, violence and passive devotion concepts. Finally, findings were generally interpreted and discussed.


Key Words: Television, Mystery Series, Theodicy, Sociology of Religion, Esotericism