Madde kullanım bozukluğu ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu eştanılı üniversite öğrencilerinde destekli eğitim uygulamasının etkililiği
The effectiveness of supported education practice in university students with substance use disorder and attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: KÜBRA İPÇİ
Danışman: PROF. ZEKİ YÜNCÜ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Madde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Amaç: Çalışmamızda alkol madde kullanım bozukluğu ve dikkkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu eş tanılı üniversite öğrencilerine yönelik yapılandırılmış grup eğitimi ve bireysel görüşmeler ile gerçekleştirilen bireysel destekli eğitim uygulamasının semptom yönetimi, değişim motivasyonu ve okula devam oranlarının artması üzerine etkisini değerlendirmek amaçlandı.
Yöntem: İstanbul Okan Üniversitesi'nde ilk yıl öğrenimini gören ve çalışmaya katılmayı kabul eden öğrenciler ile Haziran 2023 - Mart 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilen çalışmamızın örneklem büyüklüğü G power programı kullanılarak hesaplandı. Çalışmanın ilk aşamasında Sosyodemografik Veri Formu, Erişkin DEB/DEHB Tanı ve Değerlendirme Envanteri, Alkol Kullanım Bozuklukları Tanıma Testi ve Madde Kullanım Bozukluğu Tanıma Testi kullanılarak 501 öğrenciden veri toplandı. Dahil olma kriterlerini karşılayan öğrenciler randomize olarak deney ve kontrol gruplarına atandı. 17 deney ve 19 kontrol olmak üzere 36 öğrenci ile çalışma tamamlandı. Her iki gruba da çalışma başlangıcında tarama ölçeklerine ek olarak Değişime Hazır Olma ve Tedavi İsteği Ölçeği ile Devamsızlık Eğilimi Ölçeği uygulandı. 
Deney grubuna 9 oturumluk grup eğitimi verildi ve her bir katılımcıyla 15 gün ara ile 45-50 dk süren 6 bireysel görüşme yapıldı. Kontrol grubuna hiçbir müdahale uygulanmadı. 
Bireysel destekli eğitim uygulaması tamamlandığında son test ölçümleri için örneklem grubunun tamamına Alkol Kullanım Bozuklukları Tanıma Testi, Madde Kullanım Bozukluğu Tanıma Testi, Değişime Hazır Olma ve Tedavi İsteği Ölçeği ve Devamsızlık Eğilimi Ölçeği yeniden uygulandı.
Verilerin analizinde Kolmogorov-Smirnov, Shapiro Wilk's test, Bağımsız Gruplar t Testi, Whitney U testi, Wilcoxon Testi, Ki-Kare analizi, Fisher's Exact Test, Pearson Ki-Kare analizi ve Spearman testi kullanıldı.
Bulgular: Deney grubunda Alkol Kullanım Bozuklukları Tanıma Testi puanlarında anlamlı bir düşüş olduğu belirlendi (p<0,05). Madde Kullanım Bozukluğu Tanıma Testinde anlamlı bir değişim gözlenmedi. Deney ve kontrol grubunda Değişime Hazır Olma ve Tedavi İsteği Ölçeği ön test ve son test toplam puan ortalamaları arasında istatiksel olarak anlamlı fark bulunamamakla birlikte, "ikilem" ve "farkına varma" alt boyutunda istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu, Devamsızlık Eğilimi Ölçeği puan ortalamalarının deney grubunda anlamlı olarak düştüğü saptandı (p<0,05).
Sonuç: Bireysel destekli eğitim uygulamasının; okul devamlılığının artması, alkol madde kullanım bozukluğu ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun doğasına ilişkin farkındalık kazanılması ve değişime yönelik motivasyonun yükselmesi kapsamında anlamlı etki gösterdiği saptandığından alkol madde kullanım bozukluğu ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı bireylere yönelik tedavi ve iyileştirim hizmetlerinin içerisine dahil edilmesinin yararlı olacağı düşünülmektedir. Çalışma alkol madde kullanım bozukluğu ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu eştanılı üniversite öğrencilerine yönelik ülkemizde bilinen ilk destekli eğitim uygulaması olması açısından özgünlük taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler; Destekli eğitim, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, alkol madde kullanım bozukluğu

Abstract:
Objective: In our study, we aimed to evaluate the effect of supported education application with structured group education and individual interviews on symptom management, motivation to change and increased school attendance rates of university students with co-diagnosed alcohol substance use disorder and attention deficit hyperactivity disorder.
Method: The sample size of our study, which was conducted between June 2023 and March 2024 with first-year students at Istanbul Okan University who agreed to participate in the study, was calculated using the G power programme. In the first phase of the study, data were collected from 501 students using the Sociodemographic Data Form, Adult ADD/ADHD Diagnostic and Evaluation Inventory, Alcohol Use Disorders Recognition Test and Substance Use Disorder Recognition Test, and students who met the inclusion criteria were randomly assigned to the experimental and control groups. The study was completed with 36 students, 17 experimental and 19 control. In addition to the screening scales, the Readiness for Change and Treatment Willingness Scale and the Absenteeism Tendency Scale were administered to both groups at the beginning of the study. 
The experimental group received 9 sessions of group training and 6 individual interviews lasting 45-50 minutes were conducted with each participant at 15-day intervals. No intervention was applied to the control group, and a brochure prepared by the researcher including symptom management and access to school support units was given by informing about access to treatment and support resources during the pre-test process. 
When the individually supported education intervention was completed, the Alcohol Use Disorders Recognition Test, Substance Use Disorder Recognition Test, Readiness for Change and Treatment Desire Scale and Absenteeism Tendency Scale were re-administered to the entire sample group for post-test measurements.
Kolmogorov-Smirnov, Shapiro Wilk's test, Independent Groups t Test, Whitney U test, Wilcoxon Test, Chi-Square analysis, Fisher's Exact Test, Pearson Chi-Square analysis and Spearman test were used to analyse the data.
Findings: It was determined that there was a significant decrease in the Alcohol Use Disorders Recognition Test scores in the experimental group (p<0.05). No significant change was observed in the Substance Use Disorders Recognition Test. Although there was no statistically significant difference between the pre-test and post-test total mean scores of the Readiness for Change and Treatment Desire Scale in the experimental and control groups, it was found that there was a statistically significant difference in the 'dilemma' and 'realisation' sub-dimensions, and the mean scores of the Absenteeism Tendency Scale decreased significantly in the experimental group (p<0.05).
Conclusion: Since it was found that the individual supported education application had a significant effect on increasing school attendance, gaining awareness about the nature of alcohol substance use disorder and attention deficit hyperactivity disorder, and increasing motivation for change, it is thought that it would be useful to be included in the treatment and improvement services for individuals diagnosed with alcohol substance use disorder and attention deficit hyperactivity disorder. The study is unique in terms of being the first supported education application known in our country for university students with comorbid alcohol substance use disorder and attention deficit hyperactivity disorder.
Keywords; Supported education; attention deficit hyperactivity disorder; alcohol substance use disorder