Sosyal hizmet akademisyenleri ve sosyal hizmet uzmanlarının Türkiye çocuk koruma sistemine ilişkin görüş ve değerlendirmeleri
Opinions and evaluations of social work academics and social workers on Turkey child protection system
Yazar: RUKİYE KARAVELİ
Danışman: DOÇ. DR. GAMZE ERÜKÇÜ AKBAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Günümüz modern toplumlarında çocukların korunması bir ihtiyaç değil çocuk haklarının bir gereğidir. Her geçen gün daha fazla risk ile karşı karşıya kalan çocukların korunmasında sosyal hizmet mesleği önemli bir yer tutmaktadır. Sosyal hizmet akademisyenleri ve sosyal hizmet uzmanlarının Türkiye çocuk koruma sistemine ilişkin görüş ve değerlendirmelerinin belirlenmesi çocuk refahı alanındaki bilgi eksikliğinin giderilmesi bu araştırmanın konusunu ve motivasyonunu oluşturmaktadır.
Bu araştırmanın temel amacı; sosyal hizmet akademisyenleri ve sosyal hizmet uzmanlarının Türkiye'nin çocuk koruma sistemine ilişkin görüş ve değerlendirmelerini ortaya koymak, çocuk koruma alanındaki eksiklikleri her iki tarafın bakış açısıyla bütüncül bir şekilde tespit etmek ve ortaya çıkan sorunlara ilişkin çeşitli çözüm önerileri geliştirmektir. Sosyal hizmet akademisyenleri ve sosyal hizmet uzmanlarının Türkiye çocuk koruma sistemine ilişkin görüşlerinin bir arada yansıtılması, uygulamaya dönük bilgi oluşturması, uygulamada karşılaşılan sorunlarının ve çözüm önerilerinin bütüncül bir şekilde ortaya konulması literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Bu araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden fenomonolojik yaklaşım ile yürütülmüştür. Araştırmada amaçlı ve kartopu örnekleme yoluyla 14 sosyal hizmet akademisyeni ve 17 sosyal hizmet uzmanı olmak üzere toplam 31 özne ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşme süresince ses kaydı alınmış, ardından ses kayıtları araştırmacı tarafından transkript edilmiş, tematik analiz ile çözümlenmiştir. Görüşmelerde öznelere çocuk koruma alanındaki mevzuat, çocuk koruma sisteminin hak temelli yaklaşım açısından durumu, çocuk koruma alanında sunulan hizmetlerin değerlendirilmesi, sistemde yaşanan sorunların ve bu sorunlara yönelik çözüm önerilerinin neler olduğu, çocuk koruma alanında görev alan sosyal hizmet uzmanlarının hangi bilgi, beceri ve değerlere sahip olması gerektiği konularında sorular yöneltilmiştir. 
Veriler, üç ana tema altında toplanmıştır. Bunlar; Türkiye çocuk koruma sisteminin genel olarak değerlendirilmesi (mevzuat, hak temelli yaklaşım sunulan hizmetler), Türkiye çocuk koruma sisteminin sorunları ve Türkiye çocuk koruma siteminde yaşanan sorunlara yönelik çözüm önerileridir. Türkiye çocuk koruma sisteminin sistem işlerliğinde olmadığı, bütüncül bir hizmet sunumu gerçekleştiremediği, hizmetlerin hak temelli bir şekilde sunulmadığı, alana ilişkin mevzuatın uygulamada karşılık bulmadığı, birincil ve ikincil düzeyde çocuk koruma hizmetlerinin yeterli olmadığı, sistemin eksikliklerinin giderilmesinde hak temelli yaklaşım perspektifi ile koruyucu önleyici hizmetlerin geliştirilmesi ve hizmetlerin sunumunda bütüncüllüğün gözetilmesi gerektiği ortaya konulmuştur. 
Sosyal hizmet akademisyenleri ve sosyal hizmet uzmanları perspektifi ile Türkiye çocuk koruma sisteminin değerlendirildiği bu araştırma sonucunda; Türkiye çocuk koruma sisteminde koruyucu önleyici hizmetlerin yetersiz olduğu, hizmetlerde koordinasyon ve iş birliğinin eksik olduğu, sosyal çalışma görevlisi tanımında sorunlar olduğu, vaka yönetimi ve süpervizörlük sisteminin olmadığı, çocuk korumanın merkezi bir yapılanma ile sunulması gerektiği, hizmet modellerinin yetersiz ve niteliksiz olduğu, liyakat esasına uygun olmayan personel ve idareci görevlendirilmesi olduğu belirlenmiştir. Çocuk koruma hizmetlerin geliştirilmesine yönelik okul sosyal hizmeti, aile sağlığı merkezlerinde sosyal hizmet uzmanı ve aile yanında destek hizmetlerinin geliştirilmesi, sisteme süpervizörlük ve vaka yönetimi uygulamalarının entegre edilmesine yönelik öneriler getirilmiştir.

Abstract:
In today's modern societies, the protection of children is not a necessity but a requirement of children's rights. The social work profession has an important place in the protection of children who face more and more risks every day. Determining the views and evaluations of social work academics and social workers on the child protection system in Turkey and eliminating the lack of knowledge in the field of child welfare constitute the subject and motivation of this research.
The main purpose of this study is to reveal the views and evaluations of social work academics and social workers on Turkey's child protection system, to identify the deficiencies in the field of child protection in a holistic manner from the perspective of both parties, and to develop various solutions for the problems that arise. It is thought that reflecting the views of social work academicians and social workers on the child protection system in Turkey, creating information for practice, revealing the problems encountered in practice and solution suggestions in a holistic manner will contribute to the literature
This research was conducted using a phenomenological approach based on qualitative research methods. In the study, semi-structured, in-depth interviews were conducted with 31 subjects, including 14 social work academics and 17 social workers, selected through purposive and snowball sampling. During the interviews, the audio recording was taken, and then the audio recordings were transcribed by the researcher and resolved with thematic analysis. During the interviews, the subjects were asked about the legislation in the field of child protection, the status of the child protection system in terms of rights-based approach, the evaluation of the services provided in the field of child protection, the problems experienced in the system and the solutions to these problems, and what knowledge, skills and values social workers working in the field of child protection should possess.
The data were categorized under three main themes. These are; the general evaluation of Turkey's child protection system (legislation, rights-based approach, services offered), the problems of Turkey's child protection system, and solution proposals for the issues experienced within Turkey's child protection system. It has been revealed that the child protection system in Turkey is not in the system collaboration, can not offer a holistic service, does not provide services in a rights-based manner,  the legislation related to the field does not find a response in practice, child protection services at the primary and secondary level are not sufficient,   Eliminating the deficiencies of the system requires the development of protective-preventive services with a rights-based approach and ensuring comprehensiveness in the delivery of services. 
As a result of this research, in which the child protection system of Turkey was evaluated from the perspective of social work academics and social workers, it was determined that protective and preventive services are inadequate in the child protection system of Turkey, coordination and cooperation in services are lacking, there are problems in the definition of social workers, there is no case management and supervision system, child protection should be provided with a centralized structure, service models are inadequate and unqualified, and personnel and administrators are assigned not in accordance with the merit principle. Suggestions were made for the development of school social services for the improvement of child protection services, the development of social worker and family support services in family health centers, and the integration of supervision and case management practices into the system.