İş sağlığı ve güvenliğinde 5x5 matris ve fıne-kınney yöntemi ile risk değerlendirme ve metal sektöründe uygulanması
Risk assessment in occupational safety with 5x5 matris and fine kinney method and application in metal industry
Yazar: AYGÜL AKER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TİJEN ÖVER ÖZÇELİK
Sakarya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Dünyada ve ülkemizde sanayileşme ve teknolojik gelişmelere paralel olarak, işyerlerinde çalışanların sağlık ve güvenliğini tehdit eden, işletmeyi ve iş verimini tehlikeye sokan birtakım sorunlar ortaya çıkmıştır. Konu ile ilgili yapılan araştırmalar neticesinde "İş sağlığı ve güvenliği" kavramı doğmuş, konuya bilimsel açıdan yaklaşılmaya başlanmıştır.
Her geçen gün artan iş kazaları ve oluşan maddi, manevi kayıplar oldukça ciddi boyutlara ulaşmaktadır. İş kazaları ve neden olduğu kayıpları en aza indirmek amacıyla güvenlik önlemlerinin belirlenmesi ve uygulanması konusunda yapılan çalışmalar sonucunda, çalışma ortamının düzenini kapsayan kurallar ve yasalar yürürlüğe girmiştir. Risk Değerlendirme İş sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri ve yasalarının bel kemiğini oluşturmaktadır. İşçi veya memur çalıştıran kamu ve özel sektör olmak üzere bütün faaliyet alanlarını kapsamakta olan yasa, proaktif yaklaşımı esas almaktadır.
Tüm bunlara ilaveten, son yıllarda metal sektörünün hızla gelişmesiyle birlikte, kaza oranları gözle görülür bir şekilde artış göstermiştir. Çok çeşitli ve yüksek risklerin barındığı bu sektörde, risk değerlendirmesi ile tehlikelerin belirlenip önleyici faaliyetler ile azaltılarak, kaza sonuçlarının asgari düzeye indirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada metal sektöründe faaliyet gösteren bir firmada tehlike ve riskleri önleyebilmek ve minimum seviyeye indirebilmek amacıyla risk değerlendirme uygulaması yapılmıştır. Değerlendirme için öncelikle 5x5 matris yöntemi (L tipi matris) tercih edilmiş, bu yöntemin risk sonucunu oluşturmak için iki değişkene sahip olması dezavantaj olarak görüldüğünden bir başka parametreye sahip olan Fine-Kinney yöntemi uygulamaya dahil edilmiştir. Bu yöntem ile frekans değeri de kullanılmış olup, daha ayrıntılı bir değerlendirme imkanı bulunmuştur.
Sonuç olarak, metotların karşılaştırılması aşamasında istatistiksel analizlerin de yardımıyla metotların farklılık oranı desteklenmiştir. Kullanılan metotlar değerlendirilerek sektörel bazda firma için hangi metodun daha uygun ve kullanılabilir olduğuna karar verilmeye çalışılmış, Fine-Kinney metodu ile daha gerçekçi sonuçlara ulaşılması sebebiyle daha verimli bir yöntem olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar kelimeler: İş Sağlığı ve Güvenliği, risk değerlendirme, risk analizi, metal sektörü, 5x5 matris, Fine-Kinney metodu

Abstract:
In parallel with industrialization and technological developments in the world and in our country, there have been some problems that threaten the health and safety of employees in the workplaces and endanger the operation and work efficiency. As a result of researches about the subject, the concept of occupational health and safety emerged and the subject was started to be evaluated scientifically.
Work accidents, which are increasing day by day, and thus the material and moral losses caused by them, reach quite serious dimensions. As a result of the studies on the determination and implementation of security measures in order to minimize the work accidents and the losses caused by them, the rules and laws covering the layout of the working environment have come into force. Risk Assessment is the backbone of Occupational Health and Safety Management Systems and laws. The law encompassing all fields of activity, namely the public and private sector employing workers or civil servants, is based on a proactive approach.
In addition, with the rapid development of the metal sector in recent years, accident rates have increased significantly. In this sector where there is a wide variety and high risks, it is of great importance to identify the hazards by risk assessment and to minimize the accident results by reducing preventive activities. In this study, a risk assessment application has been carried out in a metal company in order to minimize the risks and the hazards. For the evaluation, firstly 5x5 matrix method (L type matrix) is preferred and this method is considered to be disadvantageous because of having two variables to create risk result. So Fine-Kinney method is included in the application. With this method, the frequency value has been used and a more detailed evaluation has been reached.
As a result, the ratio of the methods was supported by the help of statistical analyzes in the comparison of methods. Based on the methods used, it has been tried to decide which method is more suitable and usable for the company on a sectoral basis and it has been determined that it is a more efficient method because of the more realistic results achieved by Fine-Kinney method.

Keywords: Risk Assessment, Occupational Health and Safety, Fine Kinney Method, 5x5 Matris Method, Metal industry