Bir iç ve dış politik aktör olarak Hizbullah
Hezbollah as a domestic and foreign political actor
Yazar: ENGİN EREN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN ÜNAL
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu çalışma etnik ve dini farklılıkları ile öne çıkan 18 resmi mezhebin bulunduğu Lübnan'ın en etkin güçlerinden biri olan Hizbullah'ı bir iç ve dış politik aktör olması bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaca uygun olarak çalışma ilk olarak Hizbullah'ı ortaya çıkaran tarihi ve sosyal etkenlerle birlikte Hizbullah'ın sosyolojik ve ideolojik temellerine dair bir inceleme yapmış, akabinde Hizbullah'ı iç ve dış politik aktör olarak yürüttüğü faaliyetleriyle birlikte tarihsel anlatım ve literatür tarama yöntemleri çerçevesinde yorumsamacı bir yaklaşımla ele almıştır. Türkçe ve İngilizce dillerinde birincil ve ikincil kaynaklardan faydalanan çalışma Uluslararası İlişkiler disiplininde 20. yüzyıldan itibaren yoğun bir şekilde gündeme gelen aktörlük kavramını Hizbullah'ı daha iyi tanımlaması nedeniyle iç ve dış politik aktörlük olmak üzere iki farklı şekilde kullanmıştır. Bulgular sosyal, kültürel, ekonomik ve askeri faaliyetleriyle öne çıkan Hizbullah'ın Lübnan siyasal hayatında kilit bir rolü olan bir iç politik aktöre; İsrail'e karşı olan mücadelesi ve Suriye İç Savaşı sırasında daha da belirginleşen bağımsız dış politika reflekslerine de sahip müstakil bir dış politik aktöre dönüştüğünü ortaya koymuştur. Çalışma ayrıca Lübnan devletinin resmi olarak tarafsız kaldığı kimi dış politik olaylarda dahi kendi politik amaçlarını yürütme kabiliyetini gösteren, bu çerçevede operasyonel adımlar atabilen Hizbullah'ın böyle bir konuma nasıl gelebildiğini Lübnan devletinin kendine has koşullarından da kaynaklanan yönüne de vurgu yapmıştır.

Anahtar Kelimeler: Hizbullah, Şiilik, Lübnan, siyasal aktör, İslami Direniş,

Abstract:
This study aims to examine Hezbollah, one of the most influential forces in Lebanon, where there are 18 official sects that stand out with their ethnic and religious differences, in the context of being a domestic and foreign political actor. In accordance with this purpose, the study first examined the sociological and ideological foundations of Hezbollah, together with the historical and social factors that created Hezbollah, and then dealt with it made a hermeneutic approach within the framework of historical narrative and literature review methods, together with the activities of Hezbollah as a domestic and foreign political actor with an interpretative approach within the framework of historical narrative and literature review methods. The study, which makes use of primary and secondary sources in Turkish and English, has used the concept of actor, which has been on the agenda since the 20th century in the discipline of International Relations, in two different ways, as domestic and foreign political actors, since it better defines Hezbollah. Findings revealed that Hezbollah, which stands out with its social, cultural, economic and military activities has turned into a domestic political actor that has a key role in Lebanese political life. The findings also revealed that Hezbollah has turned into a foreign policy actor with independent foreign policy reflexes, which became more evident during its struggle against Israel and the Syrian Civil War. The study also emphasized that Hezbollah could pursue its own political goals and take operational steps within this framework, even in some foreign political events where the Lebanese state is officially neutral, and could come to such a position due to the unique conditions of the Lebanese state. 

Keywords:  Hezbollah, Shiism, Lebanon, political actor, Islamic Resistance