Farklı engel gruplarına sahip çocukların anneleri ile normal gelişim gösteren çocukların annelerinin duygu düzenleme, aile içi uyum ve tükenmişlik düzeyi açısından karşılaştırılması
A comparison of mothers of children with different disability groups and mothers of children with normal development in term of emotion regulation, family harmony and bornout degrees
Yazar: KÜBRA POLAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUNUS EMRE AYNA
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, özel gereksinimli çocuğa sahip olan annelerin aile içi uyum, tükenmişlik düzeyleri ve bilişsel duygu düzenleme arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırmacın ulaşabildiği ve araştırmaya katılmayı kabul eden Elazığ'da yaşayan yaşları 0-25 arasında değişen otizm, down sendromu, özgül öğrenme, dil ve konuşma güçlüğü, bedensel veya zihinsel engelli tanılı çocuğa sahip 180 anne ile yaşları 0-15 arasında değişen normal gelişim gösteren çocuğa sahip 30 anne araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Katılımcılara Demografik Bilgi Formu, Aile Uyumu Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği uygulanmıştır. Araştırmada aile içi uyumun ve tükenmişlik düzeyinin demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek amacıyla bağımsız örneklemler t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yapılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkilerin tespit edilmesi için Pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Aile içi uyumu yordayan değişkenleri saptamak amacıyla hiyerarşik regresyon analizi yöntemi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, annelerin özel gereksinimli çocuğa sahip olmanın ve çocuğun tanı türünün aile içi uyum ve tükenmişlik düzeyinde anlamlı bir farklılık oluşturmadığı belirlenmiştir. Araştırmanın korelasyon analizi sonuçlarına göre, özel gereksinimli çocuğa sahip annelerin aile içi uyumu bilişsel duygu düzenleme ve tükenmişlik düzeyleri ile pozitif yönde ilişkilidir. Yapılan hiyerarşik regresyon analizi sonuçları; tükenmişliğin kişisel başarı alt boyutu ile bilişsel duygu düzenlemenin diğerlerini suçlama ve plana tekrar odaklanma alt boyutunun özel gereksinimli çocuğa sahip annelerin aile içi uyumunun anlamlı yordayıcıları olduğu saptanmıştır. Bulgular ilgili alanyazına göre tartışılmış, sonuç ve öneriler sunulmuştur.

Anahtar Sözcükler: Aile içi uyum, Tükenmişlik, Bilişsel duygu düzenleme, özel gereksinimlilik

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the relationships between family adjustment, burnout levels and cognitive emotion regulation of mothers who have children with special needs. The sample of the study consists of 180 mothers living in Elazig who have a child aged 0-25 with a diagnosis of autism, Down syndrome, specific learning, language, and speech difficulties, and physical or mental disabilities and 30 mothers with normally developing children aged 0-15 years who were reached by the researcher and who accepted to participate. Demographic Information Form, Family Adjustment Scale, Maslach Burnout Scale and Cognitive Emotion Regulation Scale were applied to the participants. In the study, independent samples t-test and one-way ANOVA analysis were conducted to examine whether the level of family adjustment and burnout differed according to demographic variables. Pearson correlation analysis was performed to determine the relationships between the variables. Hierarchical regression analysis method was used to determine the variables predicting family adjustment. As a result of the analyses, it was determined that the mothers' having a child with special needs and the type of diagnosis of the child did not make a significant difference in the level of Family adjustment and burnout. According to the results of the correlation analysis of the study, the Family adjustment of mothers with children with special needs is positively related to cognitive emotion regulation and burnout levels. Hierarchical regression analysis results, Personal achievement sub-dimension of burnout and blaming others and refocusing on the plan sub-dimension of cognitive emotion regulation were found to be significant predictors of family adjustment of mothers with children with special needs. Findings were discussed according to the relevant literature, and conclusions and recommendations were presented.

Keywords: family adjustment, burnout, cognitive emotion regulation, special needs