Yönetici, çalışma arkadaşları ve örgütsel destek algısının hemşirelerin psikolojik iyi oluş ve iş performansına etkisi
Effects of percieved supervisor, co-workers and organizational support on psychological well-being and job performance of nurses
Yazar: HANİFE TİRYAKİ ŞEN
Danışman: PROF. DR. AYTOLAN YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Yöneticiler = Managers ; Yönetim = Management ; Örgütsel destek = Organizational support ; İş arkadaşları = Coworkers ; İş performansı = Job performance

Özet:
Kurum içindeki yönetim tarzı ve yapısı, çalışanların işe bağlılığını, iş stresini, psikolojik iyi oluşlarını ve iş doyumu düzeylerini etkileyebilmektedir. Çalışma, hastanelerde görev yapan hemşirelerin algıladıkları, yönetici, çalışma arkadaşları ve örgütsel destek algısının, psikolojik iyi oluş ve iş performansına etkisinin belirlenerek, yönetici, çalışma arkadaşları ve örgütsel destek algısının, iş performansına etkisi üzerinde psikolojik iyi oluşun aracı rolünün sınanması amacıyla planlanmıştır. Tanımlayıcı ve metodolojik tipteki çalışmanın evrenini, 2016 yılında, İstanbul'da bir özel ve bir kamu hastanesi ile bir özel ve bir kamuya bağlı üniversite hastanesi olmak üzere dört hastanede çalışan 1911 hemşire oluşturmuş, veriler araştırmaya katılmayı kabul eden 1056 hemşireden elde edilmiştir. Veriler "Katılımcı Bilgi Formu, Algılanan Yönetici Desteği, Algılanan Çalışma Arkadaşları Desteği, Algılanan Örgütsel Destek, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği ve İş Performansı Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde tanımlayıcı, ilişki arayıcı, psikometrik analizler ile Yapısal Eşitlik Modellemesi (Lineer Regresyon Analizleri ve Sobel Test) kullanılmıştır. 
Araştırmaya katılan hemşirelerin, yaş ortalaması 30,69±7,53 yıl olup, %63,8'i lisans mezunu, %31,5'i 2-5 yıllık çalışma deneyimine sahiptir. Katılımcıların, Yönetici Desteği Ölçeği, Çalışma Arkadaşları Desteği Ölçeği ve Örgütsel Destek Ölçeği puan ortalamalarının orta düzeyin üzerinde, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği ve İş Performansı (Bağlamsal ve Görev) Ölçeği puan ortalamalarının ise iyi düzeyde olduğu bulunmuştur. Kadınların, çalışma arkadaşları, iş performans ve psikolojik iyi oluş puan ortalaması erkeklere göre; çalışma şekli gündüz olan hemşirelerin örgütsel destek ve yönetici desteğinden aldıkları puan ortalaması vardiyalı çalışanlara göre istatistiksel olarak yüksek bulunmuştur (p<0,05). Psikolojik iyi oluşun, yönetici desteği ile iş performansı (bağlamsal ve görev performansı boyutunda) arasındaki ilişkide aracı rol üstlenmediği saptanmıştır (p>0,05). Çalışma arkadaşları desteği ile bağlamsal performans arasındaki ilişki üzerine psikolojik iyi oluşun kısmi aracı etkisinin olduğu tespit edilmiştir (z=3,034; p=0,002). Örgütsel destek ile bağlamsal performansı ilişkisi üzerine psikolojik iyi oluşun tam aracı etkisinin olduğu (z=2,848; p=0,004); algılanan örgütsel destek puanı ile görev performansı ilişkisi üzerine psikolojik iyi oluşun kısmi aracı etkisinin olduğu (z=4,373; p<0,001) belirlenmiştir.
Çalışmada elde edilen bulgulara göre, algılanan örgütsel destek ile çalışma arkadaşları desteğinin bağlamsal ve görev performansı üzerine etkisinde psikolojik iyi oluşun belirleyici bir faktör olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda örgütsel destek ile çalışma arkadaşları desteğinin güçlendirilmesi, hemşirelerin psikolojik iyi oluş ve iş performansı çıktılarına olumlu katkı sağlayabilir.

Abstract:
Management style in institution and institutional frame affect work commitment of workers, work stress and psychological well-being and work satisfaction of workers. This study was planned so as to determine effects of perceptions of supervisor, co-workers and organizational support on psychological well-being of nurses and job performance and to test mediation role of psychological well-being in effects of perceptions of supervisor, co-workers and organizational support on job performance. Unıverse of the study, descriptive and methodologic type,  is formed  from 1911 nurses who worked in four hospitals including one private hospital, one public hospital and two university hospital, one of them was private  hospital the  other was public hospital, in Istanbul in 2016.   Data of study was obtained from 1056 nurses who accepted to participate in study.  Data was collected with paticipant information form, percieved supervisor support scale, pecieved co-workers support scale, percieved organizational support scale, psychological well-being scale and job performance scale. Descriptive, relationship searcher and psycometrical analysis and structural equation moel Testdelling (Lineer Regresyon Analysis and Sobel Test ) were used in stastistical analysis of data.
Average age of nurses who participated to study was 30,69±7,53 and 63,8% of them had bachelor's degree and 31,5% of them had 2-5 years working expriences. It was found that average points  of paticipants in  Supervisor Support Scale, Co-worker Support Scale and Organizational Support Scale were above mediocre , psychological well-being scale and job performance scale (Contextual and Task ) average points were in  good  level.   It was found that average points of women of  Co-workers, jop performance and psychological well-being were stastistically  higher than men and  average points of day shift nurses of organizational support and supervisor support were statistiacally higher than  average points of shift working nurses  (p<0,05). It was determined that psychological well-being didn't play in mediation role on relationship between supervisor support and job performance (contextual and task performance) (p>0,05). It was determined that psychological well-being were partial effective on relationship between co-workers support and contextual performance (z=3,034; p=0,002). It was determined that psychological well-being were overall mediational effective on relationship between organizational support and contextual performance (z=2,848; p=0,004), partial mediational effective on relationship between point of perceived organizational support and task performance (z=4,373; p<0,001).
According to findings of the study  it was determined that psychological well-being was a determinant factor in effects of perceived organizational support and co-workers support on contextual and task performance. In this regard, enhancement of organizational support and co-workers support can contribute to outputs of psychological well-being and job performance of nurses positively.