Koklear implant ve işitme cihazı kullanıcılarının sosyal yeterlilik ve sosyal sonuç beklentilerinin incelenmesi İstanbul ili örneği
Investigation of social competence and social result expectations of cochlear implant and hearing aid users İstanbul provincial example
Yazar: SUDE SARIÇİÇEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU GÜDÜCÜ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Koklear implantlar = Cochlear implants ; Sosyal hayat = Social life ; Sosyal yeterlilik = Social competence ; Yeterlilik = Sufficiency ; İstanbul = Istanbul ; İşitme cihazları = Hearing aids

Özet:
İşitme kaybı dünya genelinde yaşanan ve gittikçe artan bir sağlık sorunu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu sağlık probleminde icat edilen buluşların geliştirilmesi ile yaşanan teknolojik gelişmeler sayesinde çözümler ortaya çıkmıştır. Bunlardan ikisi işitme cihazı ile koklear implant olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada amaç sağlıkla beraber sosyolojinin ele alınmasıdır. İşitme kaybı bir takım sosyal problemler meydana getirmektedir. Sağlık konusunda dezavantajı olan bireyler ister istemez toplum içerisinde dezavantajlı bir konuma sahip olabilmektedirler ve bu da toplumsal alanda bireyler arasında eşitsiz bir düzen oluşturmaktadır. Cihaz kullanan bireylerde toplum bilincine ve toplum düzenine göre sosyal hayat şekillenebildiği gibi bireylerin aile ortamı, yaşadıkları çevre ve kişilik özellikleri gibi etkenlerde sosyal hayatı şekillendirebilmektedir. Bu çalışma sosyolojik bağlamda ele alınarak, koklear implant ve işitme cihazı kullanıcılarının sosyal yeterlilik ve sosyal sonuç beklentileri konusunda ankette yer alan etkenlerle birlikte sosyal yeterliliğin ne derecede etkilediği incelenmekte ve bu etkenlerin sosyal yeterliliğe nasıl yansıdığı ele alınmaktadır. 
Koklear implant ve işitme cihazı kullanıcılarının sosyal yeterlilik ve sosyal sonuç beklentileri üzerine incelenen bu çalışmada ilk bölüm olarak ana eksen, sağlık kavramı ve sağlık sosyolojisi ile başlayıp işitmeyi sağlayan organımız olan kulak, işitme kaybı, işitme cihazı, koklear implant, her iki cihazın tarihsel süreci ve işitme engelliliği şeklinde bilgi verilmesi amaçlanarak literatür araştırmasını kapsamaktadır. Bunun yanı sıra ilerleyen kısımlarda ise çalışmanın diğer problemi olarak sosyal hayat, sosyal yeterlilik, sosyal sonuç beklentisi kavram ve kuramları konu edilmiştir. İkinci bölümde nicel bir anket çalışması gerçekleştirilen 18 ile 65 yaş arasını kapsayan, işitme cihazı, koklear implant ve her ikisini de kullanan 230 kişi ile bu kişilerin sosyal yeterlilik etkenlerinin ve biçimlerinin ortaya çıkarılmasını kapsamaktadır.
Çalışma yapılan işitme cihazı, koklear implant ve her ikisini de kullanan bireylerin, çeşitli faktörlerle sosyal yeterlilikleri hakkındaki düzeylerinin ortaya çıkarılması için bir anket uygulanmıştır. Anket iki kısımdan oluşmakta olup ilk kısım, bireylerin demografik bilgileri, eğitim durumu, cihaz türleri ve boş zamanlarda yapılan etkinliklerden oluşmaktadır. Anketin ikinci kısmı ise bireylerin toplum içinde ki sosyal becerileri, sosyal hayata katılımı, diğer insanlarla ilişkisi ile ilgili soruların bulunduğu ve sosyal yeterliliği ölçmek için kullanılan sosyal yeterlik ve sosyal sonuç beklentileri ölçeğinden yararlanılmıştır. Yapılan bu çalışmada anket her cihaz kullanıcısı bireylere tek tek ulaşılarak Covid-19 süreci sebebi ile Google Drive üzerinden dijital yöntem ile gerçekleştirilmiştir. 
Yapılan çalışmanın sonucunda bireylerin, duyma kaygısı ile sosyal yeterlilik ve sosyal sonuç beklentisinde kullanılan cihaz tipi arasında anlamlı bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler: İşitme, İşitme Cihazı, Koklear İmplant, Sağlık Sosyolojisi, Sosyal Yeterlilik

Abstract:
Hearing loss is an increasing health problem worldwide. Solutions have emerged in this health problem thanks to the technological developments experienced with the development of the inventions. Two of these are hearing aids and cochlear implants. The aim of this study is to consider sociology together with health. Hearing loss creates a number of social problems. Individuals who have a disadvantage in health may inevitably have a disadvantaged position in the society, and this creates an unequal order among individuals in the social field. Social life can be shaped according to social consciousness and social order in individuals who use devices, as well as factors such as the family environment of individuals, the environment in which they live and their personality traits. Considering this study in a sociological context, the extent to which social competence is affected by the factors in the questionnaire on social competence and social outcome expectations of cochlear implant and hearing aid users is examined, and how these factors are reflected on social competence is discussed.
In this study, which examines the social competence and social outcome expectations of cochlear implant and hearing aid users, the first chapter starts with the main axis, the concept of health and the sociology of health, and the ear, hearing loss, hearing aid, cochlear implant, the historical process of both devices and It includes a literature review with the aim of providing information on hearing impairment. In addition to this, in the following parts, social life, social competence, social outcome expectation concepts and theories are discussed as the other problem of the study. The second part includes 230 people aged between 18 and 65, who use hearing aids, cochlear implants and both, and the social competence factors and forms of these people, for whom a quantitative survey was conducted.
A questionnaire was applied to reveal the level of social competence of individuals using hearing aids, cochlear implants and both. The questionnaire consists of two parts, and the first part consists of the demographic information of the individuals, their educational status, device types and leisure time activities. In the second part of the questionnaire, the social competence and social outcome expectations scale, which contains questions about the social skills of individuals in the society, their participation in social life, their relations with other people, and which is used to measure social competence, was used. In this study, the survey was carried out by digital method via Google Drive due to the Covid-19 process by reaching each device user one by one.
As a result of the study, it was revealed that there is a significant relationship between the hearing anxiety of individuals and the type of device used in social competence and social outcome expectation.

Key Words: Hearing, Hearing Aid, Cochlear Implant, Sociology of Health, Social Competence