Annelerin psikolojik durumları ve sosyal medya kullanım özellikleri
Psychological resilience and social media usage characteristics of mothers
Yazar: BETÜL ORHAN KILIÇ
Danışman: PROF. DR. BETÜL ULUKOL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Sosyal Pediatri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anneler = Mothers ; Fotoğraf paylaşımı = Photo sharing ; Psikoloji = Psychology ; Psikolojik durum = Psychological status ; Psikolojik sağlık = Psychological health ; Sosyal medya = Social media ; Çocuklar = Children

Özet:
Teknolojik gelişmeler sonucunda annelerin sosyal medya kullanımının artması beraberinde birçok tartışma konusunu getirmiştir. Bunlardan ilki sosyal medya platformlarının annelerin ruh sağlığını nasıl etkilediğidir. Bir grup çalışmada; sosyal medya kullanımın annelere destek olarak daha iyi hissetmesini sağladığı gösterilmiştir (Chouve Edge, 2012; Kross, Verduyn, Demiralp, 2013). Diğer taraftan bazı araştırmacılar da annelerin sosyal medya kullanımının onları olumsuz etkileyerek depresif belirti düzeyinin artışı ile ilişki olduğunu göstermiştir (Padoa ve ark., 2018; Sidani ve ark., 2020). Annelerin dijital dünyada varlığı ile birlikte gündeme gelen bir diğer durum ise "sharenting" diye bahsedilen ebeveynlerin sosyal medya platformlarında çocuklarına ait paylaşımlarıdır. Annelerin henüz söz hakkı olmayan çocuğuna ait paylaşımlarının hem niteliği hem niceliği çocuk hakları açısından sorun yaratabilmektedir. Bu araştırmada; annelerinin sosyal medya kullanım özellikleri ile sosyal medya platformlarında çocuklarına ait paylaşımlarının niteliği ve niceliğinin incelenmesi ve sosyal medya kullanım özelliklerinin psikolojik sağlamlık durumları ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Araştırmaya; 2020 Nisan-2021 Ocak tarihleri arasında Başkent Üniversitesi Hastanesi çocuk polikliniğine başvuran çocukların annelerinden, İnstagram hesabı olan, hesabını @dr_anne_baba kullanıcısı tarafından takip etmemize izin veren, çocuğu 13 yaşından küçük olan ve anketi doldurmayı kabul eden 130 anne dahil edilmiştir. Araştırmaya katılmayı kabul eden anneler, sosyodemografik özellikler, sosyal medya kullanım özellikleri ve internet güvenliğine ilişkin özelliklerini değerlendirmek için bir anket formu ve depresyon düzeylerini belirlemek için Beck Depresyon Ölçeğin (BDÖ), yaşam doyum düzeylerini belirlemek için Yaşam Doyum Ölçeği (YDÖ), psikolojik sağlamlık düzeyini belirlemek için Bilişsel Üçlü Envanter (BÜE) ve narsistik kişilik özelliklerini belirlemek için Narsistik Kişilik Envanterinden (NKE) oluşan bir anket formunu online olarak doldurmuştur. Araştırmaya katılmaya kabul eden annelerin İnstagram hesabı, tarafımızca açılan "@dr_anne_baba" hesabı tarafından bir kez incelenerek annelerin İnstagram profil ve çocuklarına ait paylaşım özelliklerini içeren "İnstagram Kullanım Özelliklerine İlişkin Veri Formu" tarafımızca doldurulmuştur. 
Araştırmamıza dahil edilen annelerin ortalama yaşları 34,54,4 idi. Katılımcıların ilk tercih ettikleri sosyal medya platformunun İnstagram olduğu görülmüştür. Annelerin tamamının İnstagram (%100), %63,8'inin Facebook, %40,8'inin Twitter ve %6,2'sinin Snapchat (%6,2) hesabı olduğu saptanmıştır. Annelerin sosyal medya platformlarını en sık olarak iletişim (%82,3) amacıyla kullandıkları tespit edilmiştir. Annelerin ortalama 5,84,1 kez/gün ile en sık olarak ve 75,559,5 dakika/gün olarak en uzun süreli olarak İnstagram'a girdiği tespit edilmiştir. Katılımcıların İnstagram'a giriş süresi ve sıklığı ile depresif belirti düzeyi arasında pozitif yönde, yaşam doyumu ve psikolojik sağlamlık düzeyi arasında negatif yönde istatistiksel anlamlı ilişki gösterilmiştir (p<0,05). Facebook'a giriş süresi ve Twitter'a giriş sıklıkları ile yaşam doyumu düzeyi arasında negatif yönde istatistiksel anlamlı ilişki gösterilmiştir (p<0,05). Facebook'a giriş süresi ve Twitter'a giriş sıklığı ile gelecek algısı negatif yönde istatistiksel anlamlı ilişki saptanmıştır(p<0,05). Annelerin çocuklarına ait fotoğraf paylaşımları @dr_anne_baba adlı kullanıcı tarafından annelerin İnstgram profili incelenerek değerlendirilmiştir. Çocuklarına ait mahremiyet ihlal eder ve kimlik bilgileri içerir tarzda fotoğraf paylaşan annelerin bu tarz paylaşımlar yapmayanlara kıyasla depresif belirti düzeylerinin yüksek ve yaşam doyum düzeylerinin düşük olduğu gösterilmiştir (p<0,05). Annelerden takipçi sayısı fazla olanların, istatistiksel anlamlı olarak yıllık toplam ve çocuklu paylaşım sayısının daha yüksek olduğu ve bu annelerin çocuklarına ait oynarken, kimlik bilgisi içerir ve mahremiyeti ihlal eder tarzda fotoğraf paylaşma olasılığının daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05).
Araştırmamızda İnstagram'ı daha uzun ve daha sık kullananların depresif belirti düzeyinin daha yüksek, yaşam doyum ve psikolojik sağlamlık düzeyinin daha düşük olduğu görülmektedir. Depresif belirti düzeyi yüksek ve yaşam doyum düzeyleri daha düşük olan annelerin çocuklarına ait kimlik bilgisi içerir ve mahremiyeti ihlal eder tarzda paylaşım yapma olasılığının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bu durum depresif ruh haline sahip bireylerin sosyal medyayı bilinçli ve yeterli kullanma konusunda dikkatsiz davranması ile açıklanabilir. Diğer taraftan kişilerin uzun süreli ve sık olarak sosyal medya platformlarına girmesi kişinin diğer insanlarla yüz yüze iletişimini azaltarak depresyon gelişimine zemin hazırlayabilir. Benzer şekilde depresif ruh haline sahip anne, sosyal medya platformlarındaki riskleri farkedemeyebilir ve bu platformlarda çocuğuna ait paylaşımlar yaparken tedbirsizce davranabilir. Bu açıdan annenin sosyal medyayı bilinçli olarak kullanması ve anneye sosyal medya dışında da destek olabilecek ortamların geliştirilmesi önemlidir.

Abstract:
As a result of technological developments, the increase in the use of social media by mothers has brought along many controversial topics. The first is how social media platforms affect the mental health of mothers. In a group study, it has been shown that the use of social media as a support makes mothers feel better (Chouve Edge, 2012; Kross, Verduyn, Demiralp, 2013). Whereas in other studies, some researchers have shown that mothers' use of social media negatively affects them and is associated with an increase in the level of depressive symptoms (Padoa et al., 2018, Sidani et al.2020). Another situation that comes forward along with the presence of mothers in the digital world is the sharing of their children on their own social media platforms, which is referred to as "sharenting". Both the quality and the quantity of mothers' posts about their children, who have no right to speak, can create problems in terms of children's rights. In this study, the aim was to examine the social media usage characteristics of mothers and the quality and quantity of their children's posts on social media platforms, and to evaluate the relationship between their social media usage characteristics and their psychological resilience.
The subjects included in this study are 130 mothers of children who applied to Başkent University Hospital pediatric outpatient clinic between April 2020 and January 2021, who had an Instagram account, who allowed us to follow their account by username " @dr_anne_baba", whose children were under 13 years old, and who accepted to fill in the questionnaire. Mothers who agreed to participate in the study filled an online questionnaire to evaluate sociodemographic characteristics, social media usage characteristics, internet safety characteristics, the Beck Scale of Depression to determine their level of depression, the Life Satisfaction Scale to determine the life satisfaction levels, the Cognitive Triad Inventory determine their level of psychological resilience, and the Narcissistic Personality Inventory to determine narcissistic personality traits. The Instagram account of the mothers who accepted to participate in the study was examined once by the "@dr_anne_baba" account opened by us, and the "Data Form on Instagram Usage Features" containing the Instagram profile features of the mothers and the sharing features of their children was filled by us.
The mean age of the mothers included in our study was 34.54.4 years. It has been observed that the first social media platform preferred by the participants is Instagram. It was determined that all mothers had Instagram (100%), 63.8% had Facebook, 40.8% had Twitter and 6.2% had Snapchat (6.2%) accounts. It was found that mothers most frequently used social media platforms for communication (82.3%). It was found that mothers used Instagram most frequently (5.84.1 times / day) and the longest (75.559.5). There was a positive correlation between the duration and frequency of participants' login to Instagram and their level of depressive symptoms, and a negative statistically significant relationship between life satisfaction and psychological resilience (p<0,05). A negative statistically significant relationship was found between Facebook login time and frequency of Twitter login and life satisfaction level (p<0,05). Negative statistically significant relationship between Facebook login time and frequency of Twitter login and future perception was determined (p<0,05). The photo sharing of the mothers' children was evaluated by a user named @dr_anne_baba by examining the Instagram profile of the mothers. It has been shown that mothers who share photos containing privacy and identity information of their children have higher the levels of depressive symptoms and lower levels of life satisfaction compared to mothers who did not share such photos (p<0,05). It was determined that mothers with a higher number of followers had a statistically significant higher total and number of posts with children per year, and these mothers were more likely to share pictures of their children, including playing photo, identity information, and privacy (p<0,05).
In our study, we found the mothers who use Instagram longer and more frequently had higher levels of depressive symptoms and lower levels of life satisfaction and psychological resilience. It was found that mothers with high levels of depressive symptoms and lower levels of life satisfaction were more likely to share photos that include identity information and privacy of their children. This can be explained by the carelessness of individuals with a depressive mood in using social media consciously and adequately. On the other hand, long-term and frequent use of social media platforms may pave the way for the development of depression by reducing the person's face-to-face communication with other people. Similarly, the mother with a depressed mood may not be aware of the risks on social media platforms and may act imprudently while sharing her child's posts on these platforms. In this respect, it is important for the mother to use social media consciously and to develop environments that can support the mother outside of social media.