Türkiye'de üniter devletin idari cihazlanması
Administrative composition of unitary state in Turkey
Yazar: İBRAHİM ETHEM AKTOPRAK
Danışman: DOÇ. DR. M. TEVFİK GÜLSOY
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Merkezi yönetim = Central management ; Yerel yönetimler = Local administrations ; Üniter devlet = Unitary state

Özet:
Bu çalısma, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Üniter Devlet yapısını tarihselkökenleriyle beraber, merkezi yönetim- yerel yönetim iliskileri çerçevesindeincelemektedir. Günümüzde kamu yönetiminin etkinliği ve yönetime katılma olgusu dahada önem kazanmıstır. Yönetimlerarası iliskilerin rasyonel bir zemine oturtularak, her ikiyönetim düzeyinin islevsel kılınmaya çalısıldığına tanık olunmaktadır. Yine, günümüzdedemokratiklesme ideallerinin yükselen değer haline gelmesi ve yerel değerlerin ön planaçıkması, yerel yönetimlerin önemini daha da artırmıstır. Merkezi yönetim ile yerelyönetimler arasındaki iliskiler siyasi, hukuki, toplumsal ve ekonomik yapılar tarafındanbelirlenmekte, dolayısıyla bu iliskinin doğası bir toplumun geçmisten getirdiği birikimlerinsonucu olarak olusmaktadır. Üniter devlet yapısının idari ilkesi, merkeziyetçiliktir. Bu ilke,siyasal iktidar ile birlikte, idareyi de ?tek? ve ?bütün? sayar. Merkez ile çevreye doğruyayılmayı sağlayan kademeler arasında kurulan iliski, görevler ayırımına değil, yukarıdanasağıya yetki paylasımına dayanır. Dolayısıyla bu bir hiyerarsik iliski olarak belirir. Yetkipaylasımı, yetki parçasını üstlenen kademeye o parça için ?hükümranlık? sağlamaz;sorumluluk yükler. ?Yerel yönetimleri güçlendirmek?, bu kategoriye ait bir süreçtir. Bukonudaki Türk idari yapılanmasının tarihi bir perspektifle ele alındığı ve bugünküdurumunun ortaya koyulup tartısıldığı çalısmada merkez-yerel iliskisi, görev ve yetkipaylasımı, gelir bölüsümü ve idari vesayet kriteri çerçevesinde analiz edilmistir.Merkeziyetçilik-adem-i merkeziyetçilik iliskilerinin merkeziyetçilikten yana ağır basanisleyisi ve niteliği, bugün Türkiye'de pek çok ekonomik, sosyal, hukuki, siyasi ve idaritemel soruna kaynaklık etmektedir. Özellikle küresellesen bir dünyada bu temel sorunlar,Türkiye'nin içe kapanmasına etki edecek bir tehdit olusturabilir. Bu tehdidi önlemenin yoluise demokrasinin, insan haklarının etkinliliğini artırıp, üniter yapıyı korumak suretiyleyerellesmenin öne çıkarılmasına iliskin bir anlayıs ve yapılanmadan geçmektedir.Demokratiklesmenin ve yerellesme eğilimlerinin hızla öne çıktığı bir dünyada, bunun birgereklilik olduğu kadar, aynı zamanda bir zorunluluk olduğu göz ardı edilmemelidir.

Abstract:
historical roots, in terms of the relationships between central and local governments.Nowadays, efficiency of public administration and the issue of people?s involvement areincreasingly important. An attempt toward making both governmental levels functional byputting intergovernmental relations on a rational basis has been observed. Localgovernmets have also gained extra importance because of the ideals of democratizationbeing rising values and local values being put forward. The relationships between centraland local governments are determined by political, judical, social and economic structures.Thus, the nature of this relationship is the result of socio-historical background.Administrative principle of unitary state structure is centrality. This principle takesadministaration as a whole and sole. The relationship between different governmentallevels is based not on the job differantiation but on authority repartition from the top to thebottom. Thus, this appears to be an hierarchical relationship. Authority repartition doesnot provide a sovereignty to undertaker but impose a responsibility. ?Empowering localgovernments? is a proccess of this type. In this study evaluating Turkish governmentalstructure in an historical perspective and current position, the relationship between centraland local governments is analized in terms of authority and responsibility repartition,revenue sharing, and the criteria of administrative tutelery. Current economic, social,judical and political problems are mainly because of centrality characteristics of Turkishgovermental structure. These problems are main treaths for Turkey to be an inward lookingcountry in a globalizing world. The way to prevent this treath passes through localizationby increaing the efficiency of democracy and human rights, while protecting the unitarygovernmental structure. This is not just a necessity but also an obligation in today?s world.