Ziya Gökalp ve Mümtaz Turhan'ın eğitim anlayışlarının mukâyesesi
A comparison of the educational approaches of Ziya Gökalp and Mümtaz Turhan
Yazar: KÜBRA SEHER ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. YÜCEL GELİŞLİ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimin Sosyal ve Tarihi Temelleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma Türk sosyolog Ziya Gökalp ve Türk psikolog Mümtaz Turhan'ın eğitim konusundaki görüşlerinin karşılaştırmalı olarak analiz edilerek aralarındaki benzerlikler ve farklılıkları ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Bu araştırma, nitel araştırma türlerinden tarihsel araştırma yöntemi kullanılarak yapılmıştır.  Araştırmanın temel veri kaynaklarını Ziya Gökalp ile Mümtaz Turhan'ın eserleri ve bu şahsiyetlerin dünya görüşleri ile alakalı literatürde yer alan kitap, tez ve makaleler oluşturmaktadır. Araştırmada doküman incelemesi yöntemi kullanılarak ulaşılan tez, makale ve kitaplardaki verilerin analizleri yapılmıştır. Bu çalışma genel itibariyle üç ana başlıktan meydana gelmektedir. Bunların ilki olan kavramsal çerçeve bölümünde Ziya Gökalp ve Mümtaz Turhan'ın hayatları, şahsiyetleri ve eserleri ile yaşadıkları dönemde var olan fikir akımları, fikir dünyalarının şekillenmesinde etkili olan şahsiyetler ve dünya görüşleri ortaya konulmuştur. İkinci bölüm olan bulgular ve yorumlar kısmında Ziya Gökalp ve Mümtaz Turhan'ın eğitim alanında kullanmış oldukları temel kavramlar, eğitim-öğretime yükledikleri anlam, eğitimin unsurları, kademelere göre eğitim, din ve ahlâk eğitimi ile eğitim sistemine yöneltmiş oldukları eleştiriler ve reform önerileri ayrı ayrı ortaya koyularak en nihayetinde karşılaştırılmıştır. Son bölüm olan sonuç ve tartışma başlığı altında ise Ziya Gökalp ve Mümtaz Turhan'ın ortaya koyulan tüm veriler ışığında değerlendirilmiştir. Sonuç olarak Ziya Gökalp ve Mümtaz Turhan farklı dönemlerde yaşamalarına rağmen Türk eğitim sistemindeki problemlerin çözülmeksizin her geçen gün daha da artması sebebiyle bu şahsiyetlerin eğitim sistemine dair serzenişleri ve çözüm önerileri büyük oranda benzerlik göstermektedir. En büyük ortak nokta olarak her iki şahsiyetin de hareket noktalarının Türk kültürü olduğu ve hedeflerinin de Türk milletini muasır medeniyetler seviyesine ulaştırmak olduğu gösterilebilir.

Abstract:
This study aims to conduct a comparative analysis of the educational views of Turkish sociologist Ziya Gökalp and Turkish psychologist Mümtaz Turhan, highlighting the similarities and differences between them. The research employs the historical research method, one of the qualitative research approaches. The primary data sources for the study consist of the works of Ziya Gökalp and Mümtaz Turhan, as well as books, theses, and articles in the literature related to their worldviews. Data from these sources were analyzed using the document analysis method. The study is broadly organized into three main sections. In the first section, the conceptual framework, the lives, personalities, and works of Ziya Gökalp and Mümtaz Turhan, as well as the intellectual movements of their time, the figures who influenced their intellectual development, and their worldviews are presented. The second section, findings and interpretations, elaborates on the fundamental concepts employed by Gökalp and Turhan in the field of education, their interpretations of education and teaching, the elements of education, education by levels, religious and moral education, as well as their critiques of the education system and reform proposals. These aspects are analyzed separately and then compared. In the final section, titled conclusion and discussion, the insights gained from all the findings are evaluated comprehensively in light of the presented data. The results indicate that, despite living in different periods, Ziya Gökalp and Mümtaz Turhan share significant similarities in their critiques and reform suggestions regarding the Turkish education system. This is largely due to the persistence and worsening of unresolved problems in the Turkish education system over time. Their most notable commonality lies in their shared emphasis on Turkish culture as the foundation of their ideas and their ultimate goal of elevating the Turkish nation to the level of contemporary civilizations.