Osmanlı'da suç ve ceza: XIX. yüzyılın ikinci yarısında Halep ve Konya
Crime and punishment in the Ottoman Empire: Aleppo and Konya in the second half of the 19th century
Yazar: ABDULVAHAP ALICI
Danışman: PROF. DR. CANER ARABACI
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Ceza = Punishment ; Halep Sancağı = Aleppo Flag ; Konya = Konya ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Suriye-Halep = Syria-Aleppo ; Suç = Crime ; Özgürlük = Freedom

Özet:
Bu tez, Osmanlı Devleti'nin XIX. yüzyılın ikinci yarısında geçirdiği hukuki değişimleri ceza kanunnameleri ve pratiği bağlamında incelemiştir. Bu dönemde keskin idarî, hukukî ve iktisadî değişimlere maruz kalan Osmanlı toplumu, bu durum karşısında Müslümanların siyasi ve idari olarak egemen olduğu yapısını kaybetmiştir. Bunun sonucunda ekonomik olarak zenginleşen gayrimüslimlerin toplumda siyasî ve idarî olarak farklı statü talepleri siyasî suçların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Müslüman-gayrimüslim ilişkilerinin şekillendirdiği siyasî suçların yanı sıra savaş, kıtlık, salgın ve ekonomik kriz dönemlerinde adi suçların arttığı görülmektedir. Bu durum, Osmanlı arşiv belgeleri, Fransız ve İngiliz konsolosluk kayıtları, dönemin basılı ve süreli eserleri ile seyahatnameler kullanılarak ortaya konmaya çalışılmıştır. Halep ve Konya vilayet örnekleri seçilerek coğrafi konum, demografi, ticari etkinlik ve sosyal yapı gibi faktörlerin suç ve suçlu pratikleri üzerinde ne derece etkili olduğu gösterilmiştir. Halep Vilayeti'nin ticari etkinliği, göç hareketleri, heterojen nüfus yapısı ve demografisi daha yoğun bir siyasi suç niceliğine neden olurken, Konya Vilayeti'nde ise daha homojen nüfus yapısının, sınırlı göç hareketlerinin ve ekonomik kapalılığın adi suçların yoğunlaşmasına neden olduğu görülmüştür. Bu çalışmada, belirtilen faktörlerin mahkeme kararlarındaki etkinliği ve kararların bölgesel farklılıkları bu bağlamda değerlendirilmiştir.

Abstract:
This thesis aims at investigating the juridical reforms in the Ottoman Empire     during the second half of the 19th century in context with the penal laws and practices. The Ottoman society, which was exposed to sharp administrative, legal, and economic changes in this period, lost its Muslim dominant structure whose authority is superior in political and administrative areas. Therefore, the demands of non-Muslims inaugurated for a new political and administrative status in the society which unearthed the political crimes. In addition to political crimes set in due to the Muslim and non-Muslim tension, it is demonstrated that ordinary crimes increased during periods of war, famine, epidemic and economic crisis. This situation has been attempted to be revealed by using Ottoman archive documents, French and British consular records, contemporary journals, and published materials, and travel books. The patterns of Aleppo and Konya Vilayets have been chosen to display to what extent geographical location, demography, commercial activity and social structure effective on crime, and criminal practices. While the heterogeneous population structure, migration movements, commercial activity and demography of the Vilayet of Aleppo cause a more intense amount of political crime, it has been observed that the more homogeneous population structure, limited migration movements and economic closure in the Vilayet of Konya precipitated the intensification of ordinary crimes. The cogency of the mentioned factors in court decisions and the regional differences in the trial results were evaluated in this context.