Teizm ve Deizm bağlamında kötülük problemi
The problem of evil in the context of Theism and Deism
Yazar: YAŞAR ARMAĞAN ER
Danışman: DOÇ. DR. HASAN OCAK
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Deizm = Deism ; Kötülük = Evil ; Tanrı = God ; Teizm = Theism ; Teodise = Theodicy

Özet:
Düşünce tarihi boyunca insanın var olduğu andan itibaren dini anlayış ve algılayış biçimi ile birlikte Tanrı sorunu, Tanrı'nın varlığı ve alemle ilişkisi bağlamında birçok felsefi düşünce ortaya çıkmıştır. Bu, Tanrı'nın alem ile ilişkisine getirilen yorumlar neticesinde her kavramın karşıtı ile mücadelesi ele alınmıştır. ''İyi'' kavramının karşısında ''kötü'' ve ''kötülük'' kavramlarının yer alması felsefi düşüncede ve dini anlayışlarda aynı zamanda filozoflar ile alimler arasında kötülüğün varlığı ve amacı hakkında çıkarımlar yapılmıştır. Burada Tanrı'nın varlığı ve alemle ilişkisi bağlamında teizm, deizm, ateizm gibi düşünceler hem Tanrı hakkında hem de alemde var olan iyi-kötü, sevap-günah, helal-haram gibi konularda kendi felsefi düşünceleri çerçevesinde fikirler üretmişlerdir. Aynı zamanda bunlar dini yargılarla karşılaştırarak açıklanmıştır. David Hume'un ortaya koyduğu klasik biçim olan: ''Tanrı, kötülüğü önlemek istiyor da gücü mü yetmiyor? O halde güçsüzdür. Gücü yetiyor da önlemek mi istemiyor? O halde O, iyi niyetli değildir. Hem gücü yetiyor hem de iyi niyetli ise bunca kötülük nasıl var oluyor?'' görüşü etrafında farklı düşünceler oluşmuştur. Bununla birlikte ortaya atılan kötülük problemi ve teodise kavramları, günümüzde halen güncelliğini korumaktadır. Kötü ve kötülük kavramını ortaya koymak açısından bu tezimizde kötülük kavramı, Batı ve İslam düşüncesinde filozofların konuya bakış açısı, teodise kavramı, kötülüğün mahiyetinin Tanrı ve insan açısından ne anlama geldiği açıklanmıştır. Özellikle Teizm ve Deizm felsefelerinin konuya bakış açısı ve bunların ateizm ile olan ilişkisi ele alınmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Throughout the history of thought, since the moment man came into existence, many philosophical thoughts have emerged in the context of the problem of God, the existence of God and his relationship with the world, along with the form of religious understanding and perception.As a result of the interpretations of this God's relationship with the world, the struggle with the opposite of each concept was discussed. The inclusion of the concepts of 'bad' and 'evil' in the face of the concept of 'good' was instrumental in philosophical thought and religious understanding, as well as in deciphering the existence and purpose of evil between philosophers and scholars. Here, in the context of the existence of God and his relationship with the world, thoughts such as theism, deism, atheism have generated ideas about God and good-evil, reward-sin, halal-haram that exist in the world within the framework of their philosophical thoughts . At the same time, these are explained by comparing them with religious judgments. The classic form put forward by David Hume: 'Does God want to prevent evil, but he is not able to? Then he is powerless. Does he have the power, but does he not want to prevent it? Then He does not mean well. If he is both able and well-intentioned, how does all this evil exist?" different thoughts have formed around his opinion. However, the problem of evil and the concepts of theodisia, which were put forward, still remain up-to-date today. In terms of revealing the concept of bad and evil, the concept of evil, the perspective of philosophers in Western and Islamic thought, the concept of theodise, and what the nature of evil means from the point of view of God and man are explained in this thesis. In particular, the point of view of Theism and Deism philosophies on the subject and their relationship with atheism have been tried to be addressed.