0-5 yaş arası çocukların uyku özelliği ve bunu etkileyen faktörler
Sleep pattern of children younger than five years old and effecting factors
Yazar: SUZAN GÜNDÜZ
Danışman: PROF. BETÜL ULUKOL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ana-baba = Parents ; Ana-baba algısı = Parents perception ; Bebekler = Infant ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Türk çocukları = Turkish children ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Çocuklar = Children

Özet:
Çocukların uyku-uyanma özellikleri ilk bir yılda hızlı bir şekilde gelişmekte ve
çocukluk dönemi boyunca olgunlaşmaya devam etmektedir. Uyku, yaşam şeklinden
ve kültürel belirteçlerden etkilenmektedir. Ülkemizde beş yaşından küçük çocukların
uyku özelliklerini ortaya koyan geniş çaplı çalışmalara rastlanmamıştır. Bu
çalışmada beş yaşından küçük sağlıklı 700 çocuğun ebeveynine anket uygulanmıştır.
Bu çocukların uyku özellikleri ve bunu etkileyen parametreler araştırılmıştır. Elde
edilen sonuçlar diğer ülke ve kültürlerle karşılaştırılmıştır. Bu veriler ışığında, bu
çalışmadaki çocukların beyaz ırk ülkelerine göre toplam uyku ve gece uykularının
daha kısa olduğu, daha geç uyudukları, daha geç uyandıkları, uykuya daha zor ve
uzun sürede daldıkları, gece daha sık uyandıkları, ancak gündüz uyku süre ve
sayılarının daha iyi olduğu görülmüştür. Çalışmaya katılan çocukların Asya
ülkelerine benzer uyku özelliklerine sahip oldukları, ancak gündüz uykularının daha
az olduğu ve gece uyanma sayılarının daha sık olduğu görülmüştür. Beyaz ırk
ülkeleri ve Asya ülkelerine göre gece en sık uyanan çocukların, çalışmamızdaki
çocuklar olduğu dikkat çekmiştir.
Çalışmaya katılan ailelerin yarısına yakını çocuğunda uyku problemi olmadığı,
sadece %12,9'u ciddi problem olduğunu ifade etmiş olup bu sonuçlarla bile uyku
sorunu açısından en kötü ülkeler arasında olduğumuz görülmüştür. Ciddi uyku
problemlerin en düşük olduğu yaş dönemi 3-6 aylık dönem olup, en yüksek olduğu
dönem ise 9-12 aylık dönemdir.
Uyku ortamlarının uygun şartlarda ve uyku öncesi rutinlerin yaygın olması ile
çalışmaya katılan ailelerde uyku hijyeni uygulamalarının yaygın olduğu görülmüştür.
Ancak çalışmaya katılan çocukların hemen hemen hepsi uyku sırasında ebeveyn 
100
varlığına ihtiyaç duyması, uyku öncesi rutinlerin sabit olmaması, çocuk uykuya
dalana kadar ebeveynlerin sakinleştirici metotları uygulaması, ilerleyen yaşlara kadar
gece beslenmelerinin devam etmesi gibi uyku problemleri için risk oluşturan
uygulamaların yaygınlığı dikkat çekmiştir. Ancak bu uygulamaların ailelerin
çocuklarında ciddi sorun algısıyla anlamlı bir ilişkisi olmadığı görülmüştür.
Aileler tarafından en sık belirtilen uyku problemlerinin uykuya dalmakta
zorluk, gece sık uyanma ve geç uyku saatleri olduğu görülmüştür.
Çalışmaya katılan çocukların uyku özelliklerinin iyi olmadığı, ancak ailelerin
bunu sorun olarak görmedikleri dikkat çekmiştir. Bu çocuklara uyku hijyeni ve iyi
uyku özellikleri kazandırmak için ailelerin eğitilmesi ve farkındalıklarının
arttırılması gerektiğini düşünmekteyiz.
Anahtar Sözcükler: Ebeveyn Algısı, Küçük Çocuklar, Uyku Hijyeni, Uyku
Problemleri

Abstract:
Sleep-wake regulation and sleep states evolve rapidly during the first year of life
with continued maturation across childhood. Sleep is also influenced by both modes
of living and cultural deteminants. We did not encounter any study of large group of
children younger than five years of age in our country. A questionnaire was
conducted to the parents of 700 children younger than five years age. Sleep pattern of
children and effecting factors were assessed. The results have been compared with
other countries and cultures. According to the results; children included in the
present study have less total sleep and night sleep having late bedtimes and wake up
times, having long and difficult sleep onset latencies, more night wakings but having
better naptimes than Caucasian children. However participating children's sleep
patterns are similar to the Asian children, but they have less naps and more night
wakings. While comparing to both Caucasian and Asian children, the participating
children's night wakings were the most frequent.
Nearly half of participating parents reported no sleep sleep problem in their
children, only 12.9% reported severe problem. However these results demonstrated
that we are in the category of the worst countries in regards of sleep problems.
Severe sleep problems were less between 3-6 months and peaked between 9-12
months.
With appropriate sleep environments and bedtime routines, sleep hygiene
practices are common among participant parents. But parental presence at bedtime,
no consistent bedtime routines, continued soothing methods until children fall asleep,
night feedings until older ages were common and they are risk factors for sleep 
102
problems. However these practices did not have statistical relationship with the
parental severe sleep problems.
The most reported sleep problems were difficulty with sleep initiation,
excessive night wakings and late bedtimes.
The participating children had poor sleep quality, but participating parents did
not consider this as a problem. Good sleep habits and sleep hygiene can be achieved
by parental education and improving awareness.
Key Words: Children, Parental Perception, Sleep Hygiene, Sleep Problems.