Türk eğitim sisteminde himayeci değerler ilköğretim ders kitapları örneği
Protective values in Turkish education system example; primary education leson books
Yazar: RECEP ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL DOĞAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, Türk Eğitim Sistemi'nin ilköğretim kademesinde, zorunluilköğretim uygulanmasının öncesi ve zorunlu ilköğretim uygulanmasının sonrasıokutulan sosyal alan ders kitaplarında himayeci değerlerin incelenmesi konuedilmektedir.Araştırmada Türk Eğitim Sistemi'nin ilköğretim kademesinde, zorunluilköğretim uygulanmasının öncesi ve sonrası sosyal alan derslerinde okutulan derskitaplarında himayeci değerlerin incelenmesi amaçlanmıştır.Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Beş temel veri kaynağıbulunmaktadır. Bunlardan birincisi ilköğretim sosyal alan içerikli ders kitapları; ikincisiilköğretim sosyal alan ders öğretmenleri; üçüncüsü Milli Eğitim Bakanlığı TalimTerbiye Kurulu Başkanlığı'nda görevli uzmanlar; dördüncüsü ilköğretim sosyal alanders kitabı yazarları, beşincisi ise literatür taramasıdır.Ders kitaplarına ilişkin evren, zorunlu ilköğretim yasanının çıkarıldığı 1997 yılıtemel alınarak, bu yasanın öncesi 1994-1996 yılları ile yasanın çıktığı tarihten sonra2001-2003 yıllarında ilköğretim 5. ve 8. sınıflarda okutulan sosyal alan (Türkçe, SosyalBilgiler, Vatandaşlık ve İnsan Hakları Eğitimi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, DinKültürü ve Ahlak Bilgisi) derslerinden oluşmaktadır. Bu dönemde toplam 14 derskitabı belirlenmiş olup tamamına ulaşılmıştır.İlköğretim sosyal alan ders öğretmenlerinin araştırma evreninde Ankara merkezilçelerde yaklaşık on bin öğretmenin görev yaptığı varsayılmıştır. Araştırma evreni 384kişilik bir örneklem büyüklüğü ile temsil edilebileceği hesaplanmış olup, toplam 396ilköğretim sosyal alan öğretmenine ulaşılmıştır.Çalışmanın uzman evreninde, Talim Terbiye Kurulu ders kitapları incelemeuzmanlarından 41 kişi çalışmanın uzman örneklemini oluşturmuştur.Araştırmanın yazarlar evreninden çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden9 ders kitabı yazarına ulaşılmıştır.Çalışmada anket, görüşme ve içerik analizi yoluyla elde edilen bilgiler ayrı ayrıincelenerek değerlendirmeye tabı tutulmuştur.

Abstract:
This research aims to explore the patronizing values embedded in social sciencecourse books that are taught at the primary level of Turkish Educational System beforeand after the implementation of compulsory education law.Survey research model was employed as a research method. There are five majordata sources. The first one is the social science course books taught at the primaryeducation; the second, social science teachers; the third, course book investigationspecialists working for the Ministry of National Education, Board of Talim and Terbiye;the fourth, authors of social science course books for the primary education; and thefifth, literature review.The year 1997, in which compulsory education law has been put into practicewas set as a reference point for the analysis. In this sense, social science course books(Turkish, Social Knowledge, Citizenship and Human Rights Education, History ofRevolution and Ataturk?s Principles, Knowledge of Religion Culture and Ethics) thatwere taught at fifth and eighth grade both between the years 1994 and 1996, before thecompulsory education law, and the years 2001 and 2003, after the compulsoryeducation law are chosen as a course book sample of this research. In these periods, 14course books were determined and accessed.It was assumed that there are approximately ten thousand social science teachersworking in the central districts of Ankara at the primary education level. Departing fromthis assumption, although it was estimated that 384 people would be representative ofthis population, 396 social science teachers were accessed.41 people working for the Board of Talim and Terbiye as a course bookinvestigation specialist constituted the specialist population of this research whereas 9authors of social science course books who volunteered to participate in this researchwere accessed for author population.Data gathered through questionnaires, interviews, and content analyses areexplored and evaluated independent from each other.Keywords: Protection, Protective Values, Lesson Books, Content analysis,tradition, traditional society.