Varis dışı üst GİS kanamalarında trombosit indekslerinin kanama ciddiyeti, prognoz ve skorlama sistemleri ile ilişkisi
Thrombocyte indices relation to bleeding acuteness prognosis and scoring systems in nonvariceal upper GI bleeding
Yazar: FAZIL BURAK DİLEK
Danışman: DOÇ. DR. BANU BÖYÜK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gaziosmanpaşa Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Gastrointestinal hastalıklar = Gastrointestinal diseases ; Gastrointestinal hemoraji = Gastrointestinal hemorrhage ; Hemorajiler = Hemorrhage ; Kan trombositleri = Blood platelets ; Prognoz = Prognosis ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: İnvaziv olmayan, tam kan sayımında değerlendirilebilen, düşük maliyetli trombosit indekslerinin; varis dışı üst GİS kanamalarında kanama ciddiyeti  prognozu öngörmedeki yeri ve skorlama sistemleriyle ilişkisini belirlemeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: G.O.P Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesinde varis dışı üst GİS kanaması nedeniyle iç hastalıkları kliniğine yatırılımış 18 yaş üstü, gebe ve malignitesi olmayan hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastaların başvuru anındaki, 5.gündeki ve taburculuklarındaki tam kan sayımı değerleri kaydedildi. Hastaların klinik ve endoskopik bulgularına göre Rockall ve Blatchford skorları hesaplandı ve Forrest sınıflaması yapıldı. 
Bulgular: Çalışmaya katılan 210 hastanın (kadın/erkek: 72/138) ortalama Rockall değerleri 4.26±2.15 ve ortalama Blatchford değerleri ise 9.58±4.07 dir. Hastaların Forrest sınıflamasında %0.93'ü 1A, %14.02'si 1B, %14.02'si 2A, %7.48'i 2B, %6.54'ü 2C ve %57.01'i 3 dür. Yatış süresi 5 gün üzeri ve transfuzyon ihtiyaci olan hastaların Blatchford ve Rockall değerleri; yatış gün sayısı 5 gün altında olan ve transfuzyon ihtiyacı olmayan gruba göre daha yüksektir.( p<0.001).  Yatış süresi 5 gün üzeri ve altında olan gruplar karşılaştırıldığında PLT, PCT, MPV ve PDW değerleri arasında anlamlı fark saptanmadı (p >0,05). Transfüzyon yapılan ve yapılmayan gruplar karşılaştırıldığında PLT, PCT, MPV ve PDW değerleri arasında anlamlı fark saptanmadı (p >0,05). Blatchford skoru 12 nin üzerindeki ve altındaki gruplar karşılaştırıldığında hastaların ilk gün, 5.gün ve taburculuğundaki PLT, PCT, MPV ve PDW değerleri arasında anlamlı fark saptanmadı (p >0,05). Rockall skoru 3 ün üzerindeki ve altındaki gruplar karşılaştırıldığında hastaların ilk gün, 5.gün ve taburculuğundaki PLT, PCT değerleri arasında anlamlı fark saptanmadı (p >0,05). Trombosit indekslerinden sadece MPV ve PDW nin taburculuk zamanındaki değerleri Rockall skoru >3 olan grupta daha yüksek bulundu (MPVT için p=0,045; PDWT için p=0,037). MPV, MPVT ve PDW-T değişkeni ile Blatchford değişkeni arasında aynı yönlü çok zayıf bir ilişki bulundu (r=0.143; p=0.038 r= 0.159; p=0.021 r= 0.144; p=0,037 ). MPV-T ve PDW-T ile Rockall değişkeni arasında aynı yönlü çok zayıf bir ilişki bulundu (r= 0.154; p=0.025 r= 0.145; p=0.035). Hastaların trombosit endeksleri ile yatış süresi arasında bir korelasyon saptanmadı (p >0,05).Yatış süresinin 5 gün ve üzeri olması riskini öngörmede ileriye doğru seçimli lojistik regresyon analizi yapıldığında trombosit indeksleri bağımsız prediktör olarak saptanmadı.
Sonuç: Trombosit indekslerininin kanamanın ciddiyeti ve prognoza etkisinin çok zayıf olduğu düşünüldü. Çalışmamızda yatış süresi ve eritrosit transfüzyon ihtiyacı, üst Gis kanamalarında kanama ciddiyeti ve prognozu belirlemede baz alındığında; bağımsız prediktor olarak trombosit indeksleri yer almasa da MPV ve PDW nin skorlama sistemleri ile çok zayıf ilişkili olduğu gözlendi.
Anahtar kelimeler: Blatchford skorlama; Rockall skorlama; trombosit indeksleri; varis dışı üst GİS kanama

Abstract:
Aim: We aimed to determine the place of noninvasive, low-cost thrombocyte indices that can be assessed in complete blood count in foreseeing the acuteness and prognosis of nonvariceal upper GI bleeding and its relation to scoring systems.
Material and Method: Patients were included in the study who were hospitalized in internal diseases clinic due to nonvariceal upper GI bleeding, above 18 years of age, and not pregnant or malignant. Complete blood count values of the patients were recorded at the moment of application to the hospital, on the fifth day, and upon discharge. According to the clinical and endoscopic findings of the patients, Rockall and Blatchford scores were calculated, and Forrest classification was made. 
Findings: The mean Rockall values of 210 patients who took part in the study (women/men: 72/138) were 4.26±2.15 and their mean Blatchford values were 9.58±4.07. As per the Forrest classification, 0.93% of the patients were 1A, 14.02% were 1B, 14.02% were 2A, 7.48% were 2B, 6.54% were 2C and 57.01% were 3. The Blatchford and Rockall values of the patients whose hospitalization duration was over five days and who needed transfusion were higher than those of the patients whose hospitalization duration was below five days and who did not need transfusion (p<0.001). No meaningful difference was observed among the PLT, PCT, MPV and PDW values of the groups whose hospitalization durations were over or below five days (p >0,05). When the groups to which transfusion was and was not given were compared, no meaningful difference among the values of PLT, PCT, MPV and PDW (p >0,05). When the groups whose Blatchford score was over and below 12 were compared, no meaningful difference was observed among the patients' first day, third day and upon-discharge values of PLT, PCT, MPV and PDW (p >0,05). When the groups whose Rockall score was over and below three were compared, no meaningful difference was observed among the patients' first day, third day, and upon-discharge values of PLT and PCT (p >0,05). Out of thrombocyte indices, only MPV and PDW values upon discharge were found to be higher in the group whose Rockall score was >3 (p=0,045 for MPVT; p=0,037 for PDWT). A very weak positive correlation was found between the MPV, MPVT and PDW-T variable and Blatchford variable (r=0.143; p=0.038 r= 0.159; p=0.021 r= 0.144; p=0,037). A very weak positive correlation was found between MPV-T, PDW-T and Rockall variable (r= 0.154; p=0.025 r= 0.145; p=0.035). No correlation was observed between thrombocyte indices and hospitalization duration of the patients (p >0,05). When forward-selection logistic regression analysis was made to foresee the risk of the hospitalization duration being five days or more, thrombocyte indices were not observed to be independent predictor. 
Conclusion: It is thought that thrombocyte indices had very little effect on bleeding acuteness and prognosis. In our study, when hospitalization duration and the need for erythrocyte transfusion were used as base to determine bleeding acuteness and prognosis in upper GI bleedings, it was observed that thrombocyte indices, though not functioning as independent predictor, had a very weak correlation with the scoring systems of MPV and PDW. 
Key Words: Blatchford scoring, Rockall scoring, thrombocyte indices, nonvariceal upper GI bleeding