Türkiye'de okul çağındaki Suriyeli çocukların eğitim ve uyum sorunları: Okul sosyal hizmeti model önerisi
Education and integration problems of school-age Syrian children in Turkey: School social work model proposal
Yazar: MURAT AKYOKUŞ
Danışman: PROF. DR. REYHAN ATASÜ TOPÇUOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyal Hizmet = Social Work ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu araştırmada 2011 yılında başlayan Suriye iç savaşından sonra Suriye'den Türkiye'ye başlayan yoğun göç neticesinde artan göçmen çocuk nüfusuyla birlikte eğitim çağındaki Suriyeli göçmen çocukların okullaşma durumları ve eğitim sistemine uyum süreçleri, John Berry'nin Uyum Teorisi ışığında azınlık ve dominant grup davranışları açısından incelenmiştir.

Nitel bir araştırma olan bu tez çalışmasında veriler 42 katılımcıdan; 5 devlet okulunda ve 1 Geçici Eğitim Merkezi'nde (GEM) bulunan öğrenci, öğretmen, okul yöneticileri ve 4 farklı bölgeden Altındağ (Siteler), Keçiören, Çubuk ve Sincan ilçelerinde ikamet eden velilerle yapılan derinlemesine görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır.

Araştırma bulguları değerlendirildiğinde ilk olarak Türkiye'de okul çağında Suriyeli göçmen çocukların okullaşma durumları nitelik ve nicelik açısından incelenmiştir. İkinci olarak çocukların okullaşma süreçlerindeki eğitim sistemine uyum durumları incelenmiştir. Okullaşma ve uyum sürecinde azınlık grubu oluşturan göçmen çocuk ve ailelerinin Berry'nin Uyum Teorisi'ne göre ayrışma ve marjinalleşme davranışları sergilediği, dominant grubu oluşturan yerli çocukların ve ailelerin ise dışlama ve ayrımcılık davranışları gösterdiği yapılan saha çalışmasında tespit edilmiştir.

Bulguların üçüncü bölümünde ise okullaşma ve uyum sürecini artırmaya yönelik makro-mezzo ve mikro stratejiler incelenmiştir. Bu stratejiler analiz edildiğinde azınlık grubun entegrasyon ve uyum çabalarının yanında dominant grubun eritme potası (melting point) davranışını yoğun olarak sergilediği görülmüştür.

Son olarak tüm bu okullaşma ve uyum çabalarına yönelik stratejilerin daha kurumsal ve sistematik ilerleyebilmesi açısından sosyal hizmet mesleğinin neler yapılabileceği üzerinde durulduğunda okullarda birer "Okul Sosyal Hizmeti Birimi" kurulması önerilmiştir. Okul sosyal hizmet biriminde çalışacak uzmanlar ile okullaşma ve uyum sürecinde birimin makro-mezzo ve mikro düzeyde yapabileceği müdahaleler üzerinde durulmuştur.

Abstract:
In this research, with the ever increasing immigrant child population which resulted from the intense migration of Syrians to Turkey after the Syrian Civil War that began in 2011,the schooling status of Syrian immigrant children of educational age and their ability to adapt to the Turkish education system were examined in terms of minority and dominant group behaviors in light of Berry's Adaptation Theory.

In this qualitative research, data was collected from 42 participants through in-depth interviews with students, teachers, and school administrators from 5 public schools and 1 Temporary Research Center (TRC), with parents residing in 4 different regions: viz.,Altındağ (Siteler), Keçiören, Çubuk and Sincan districts.

Firstly, the schooling status of school-age Syrian immigrant children in Turkey was examined in terms of quality and quantity. Secondly, when the adaptation of children to the education system during their schooling process is examined. It was determined in this field study that immigrant children and their families, who constitute a minority group, exhibit segregation and marginalization behaviors during the schooling and adaptation process according to Berry's Adaptation Theory, while native children and families, who constitute the dominant group, exhibit exclusionary and discriminatory behaviors.

Thirdly, macro-mezzo and micro strategies for increasing the schooling and adaptation process were examined. When these strategies were analyzed, it was seen that the dominant group exhibited intense melting point behaviors, whereas the minority group displayed integration and harmony.

Finally, when addressing what the social work profession could do in order for all these schooling and adaptation efforts to progress more institutionally and systematically,it was suggested that a "School Social Work Unit" should be established in schools. The experts who will work in the school social work unit and the interventions that unit can make at the macro-mezzo and micro levels during the schooling and adaptation process are emphasized.