Yeşil satınalma uygulamaları, çevresel ve ekonomik performans ilişkisi
The relation of green-purchasing practices, environmental and economic performance
Yazar: ALİ İBRAHİM BALIN
Danışman: PROF. DR. KAZIM SARI
Beykent Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ekonomik performans = Economic performance ; Firma performansı = Firm performance ; Satın alma = Purchasing ; Tedarikçi değerlendirme = Supplier evaluation ; Tedarikçi geliştirme = Supplier development ; Tedarikçi seçim = Supplier selection ; Yeşil pazarlama = Green marketing ; Yeşil tüketiciler = Green consumers ; Yeşil ürün = Green product ; Çevresel performans = Environmental performance

Özet:
Çalışmanın amacı yeşil satınalma uygulamaları, çevresel ve ekonomik performansların ilişkilerinin tespit edilmesidir. Araştırma Kaynak Bağımlılığı Teorisi doğrultusunda ele alınmış olup araştırma kapsamında Türkiye'de 57 farklı şehirden 455 firma yer almıştır. Araştırma örnekleminin seçiminde tesadüfi örneklem türlerinden kolayda örneklem tekniği kullanılmıştır. Çalışmanın verileri anket ile veri toplama tekniği ile toplanarak SPSS ve AMOS Paket programları ile analiz edilmiştir. Elde edilen veriler üzerinde güvenilirlik, geçerlilik, açımlayıcı faktör, doğrulayıcı faktör, korelasyon ve regresyon analizleri uygulanmıştır. Analizlerin sonucu olarak güvenirlik katsayıları ve faktör yüklerinin iyi düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Regresyon analizleri sonucu yeşil satınalma uygulamalarının firmaların çevresel ve ekonomik performanslarını olumlu yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Ancak tedarikçi geliştirme ve değerlendirme uygulamalarının çevresel performansa anlamlı bir etkisi tespit edilememiştir. Çevresel performansın ekonomik performansı olumlu yönde etkilediği ve yeşil satınalma uygulamaları ile ekonomik performans arasındaki ilişki üzerine kısmi aracı etkisini de bu yolla telafi ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Çevresel performansın aracı etkisi sadece tedarikçi geliştirme ile ekonomik performans ilişkisi üzerinde tespit edilememiştir. Çalışma kapsamında orijinal bir yeşil satınalma uygulamaları ölçeği geliştirilmiştir. Çalışmada kullanılan ölçeği diğer çalışmalardan ayıran hususlar ölçeğin Türkiye'deki firmaların dinamiklerine göre oluşturulmuş olması ve literatürde bu konuda mevcut olan ölçüm aracı boşluğudur.

Abstract:
This study aims to determine the relationship between green purchasing practices and environmental and economic performances. The research, which was based on 455 companies from 57 cities in Turkey, was handled in line with the Resource Dependency Theory. Convenience sampling, one of the random sampling techniques, was used to select the research sample. The study data were collected by questionnaire and analyzed with SPSS and AMOS package programs. Reliability, validity, exploratory factor, confirmatory factor, correlation and regression analyzes were applied to the obtained data. Statistical analysis proved that the reliability coefficients and factor loads were at a reasonable level. As a result of the regression analysis, it was concluded that green purchasing practices positively affect the environmental and economic performances of the companies. However, supplier development and evaluation practices did not have a significant effect on environmental performance. It has been concluded that environmental performance positively affects economic performance and compensates for the partial mediating effect on the relationship between green purchasing practices and economic performance in this way. The mediating effect of environmental performance has not been determined only on the relationship between supplier development and economic performance. An original scale of green purchasing practices was developed within this study. The originality of the scale lies it was based on the dynamics of the companies in Turkey and presents a measurement tool to fill the gap in the literature on this subject.