Psikotik bozukluğu olan hastalara bakım veren kişilerde ruh sağlığı okuryazarlığının hastaların işlevselliği ile ilişkisi
Caring for patients with psychotic disorders mental health in people who give literacy and functionality of patients relationship with
Yazar: EMRULLAH DEMİREL
Danışman: PROF. DR. HAKAN DEMİRCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı psikotik bozukluğu olan hastalara bakım veren kişilerde 
ruh sağlığı okuryazarlığının hastaların işlevselliği ile ilişkisinin incelenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 01.12.2023-31.05.2024 tarihleri arasında Sağlık 
Bilimleri Üniversitesi Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ruh Sağlığı 
ve Hastalıkları Kliniği ve Yıldırım Toplum Ruh Sağlığı'na poliklinikten başvuran ve 
ayaktan takip edilen Hastalara bakım verenlerle yüz yüze yapılmıştır. Çalışmaya 174 
bakım veren katılmıştır, bakım verenlere RSOY Ölçeği uygulanmıştır.
Bulgular: Çalışmamız sonucunda bakım verenlerin eğitim durumu (p<0,001) ve gelir 
seviyesi yükseldikçe (p=0,005) bakım verilen hastanın işlevselliğinin anlamlı seviyede 
arttığı tespit edildi. Bakım verilen hastanın tanısı şizofren olanlarda şizoaffektif ve 
bipolar tanı olan hasta gruba göre işlevsellik daha düşük saptandı. Uzun süre kent 
yaşamı sürdüren bakım verenlerin hastalarının işlevselliği kırsal yaşam sürdüren 
katılımcıların hastalarının işlevselliğine göre yüksek (p=0,014) bulundu. Çalışmamıza 
katılan erkeklerin ruh sağlığı okuryazarlığı düzeyi kadın katılımcılara göre yüksek 
(p=0,007) saptandı. Kentte yaşayan katılımcıların ruh sağlığı okuryazarlık düzeyi 
kırsalda yaşayan katılımcılara göre anlamlı seviyede yüksek (p=0,008) bulundu.
Katılımcıların yaş değerleri ile ruh sağlığı okuryazarlığı (p<0,001), değerleri arasında 
istatistiksel açıdan anlamlı seviyede negatif korelasyon olduğu bulundu. Çalışmamıza 
katılan bakım verenlerin ruh sağlığı okuryazarlığı düzeyi arttıkça bakım verilen hastanın 
işlevselliğinin anlamlı seviyede arttığı (p<0,001) sonucuna ulaşıldı.
Sonuç: Araştırmamız bakım verenlerin ruh sağlığı okuryazarlığı düzeyinin psikoz 
hastalarının işlevselliği üzerine etkisinin değerlendirildiği ilk çalışma olması açısından 
değerlidir. Bakım verenlerin RSOY düzeyi arttıkça, ruh sağlığı hastalıklarını daha iyi 
tanımaları, hastalarının ihtiyaçlarını anlamaları ve etkin tedaviye olan yaklaşımları 
psikoz hastalarının işlevselliğini arttırmış olabilir. Psikoz hastalarını hayat kalitesini 
arttırmak ve bakım verenlerin yükünü azaltmak için sağlık okuryazarlığının 
geliştirilmesi önerilebilir.
Anahtar kelimeler: Ruh Sağlığı Okuryazarlığı, İşlevsellik, Psikoz

Abstract:
Aim: The aim of this study is to examine the relationship between mental health literacy 
and the functionality of patients who care for patients with psychotic disorders.
Materials and Methods: This research was conducted face-to-face with caregivers of 
outpatients who applied to Health Sciences University Bursa Yüksek İhtisas Training 
and Research Hospital Mental Health and Diseases Clinic and Yıldırım Community 
Mental Health polyclinic between 01.12.2023 and 31.05.2024. 174 caregivers 
participated in the study, and the RSOY Scale was applied to the caregivers.
Results: As a result of our study, it was determined that as the education level 
(p<0.001) and income level of the caregivers increased (p=0.005), the functionality of 
the patient being cared for increased significantly. Functionality was found to be lower 
in the patients diagnosed with schizophrenia compared to the patient group diagnosed 
with schizoaffective and bipolar. The functionality of patients of caregivers who lived in 
cities for a long time was found to be higher (p=0.014) than the functionality of patients 
of caregivers who lived in rural areas. The mental health literacy level of men 
participating in our study was found to be higher than that of female participants 
(p=0.007). The mental health literacy level of participants living in the city was found to 
be significantly higher (p = 0.008) than the participants living in rural areas. It was 
found that there was a statistically significant negative correlation between the 
participants' age values and their mental health literacy (p<0.001). It was concluded that 
as the mental health literacy level of the caregivers participating in our study increased, 
the functionality of the patient being cared for increased significantly (p<0.001).
Conclusion: Our research is valuable in that it is the first study to evaluate the effect of 
caregivers' mental health literacy level on the functionality of psychotic patients. As 
caregivers' RSOY levels increase, their better recognition of mental health diseases, 
their understanding of their patients' needs, and their approach to effective treatment 
may have increased the functionality of psychotic patients. Improving health literacy 
may be recommended to improve the quality of life of psychosis patients and reduce the 
burden on caregivers.
Keywords: Mental Health Literacy, Functioning, Psychosis