Fen öğretiminde pedagojik analojik modellerin anlamlı öğrenmeye etkisi
The effect of pedagogic analogical models in science teaching on meaningful learning
Yazar: RABİA ÖZMEN
Danışman: PROF. DR. MURAT DEMİRBAŞ
Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Modeller bilimsel olayların, bilim insanları tarafından ortaya atılan fikirlerin,
teorilerin, soyut düşüncelerin, ispatların birer açıklamasıdır. Bu çalışmada
modellemeye dayalı etkinliklerle yürütülen fen bilimleri dersinin öğrencilerin
akademik başarıları, kavramsal öğrenmeleri, problem çözme becerileri üzerine
etkileri incelenmiştir. Yarı deneysel çalışmanın yürütüldüğü deney grubunda çeşitli
model, şekil, grafik gibi pedagojik analojik modeller kullanılarak ders işlenirken,
kontrol grubunda normal öğretim süreci işe koşulmuştur. Araştırmanın çalışma
grubunu 2018-2019 eğitim öğretim yılında Ankara da yer alan bir devlet
ortaokulunun 7. sınıfında öğrenim gören 48 öğrenci oluşturmaktadır. Deney
grubunda fen bilimleri dersi için ders kazanımlarında verilmesi istenmeyen formül
bilgisi verilerek çeşitli modeller kullanılıp ders işlenirken, kontrol grubunda ise
herhangi bir değişikliğe gidilmeyerek 2018 yılı fen bilimleri ders kazanımı birebir
işlenmiştir. Uygulama öncesinde sekizinci sınıflar ile ön çalışma yapılmıştır.
Araştırma da veri toplama aracı olarak akademik başarı testi, kavramsal öğrenme
formu, kelime ilişkilendirme testi, zihin haritası, kavram çizimleri ve problem
çözmeye yönelik açık uçlu sorular kullanılmıştır. Verilerin analizinde parametrik
testlerden bağımsız ve bağımlı t testi ile birlikte frekans ve yüzde gibi betimsel
istatistikler kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; deney grubuna uygulanan pedagojik
analojik modellerin öğrencilerinin akademik başarı ve kavramsal öğrenmeleri
üzerine olumlu etkileri oluşturduğu belirlenmiştir.
Bunun yanında deney grubundaki öğrenciler zihin haritaları ve kavram çizimlerinde
kontrol grubu öğrencilerine göre daha fazla ve ilişkili kavramlar üretebilmişlerdir.
Kontrol grubuna uygulanan normal öğretim süreci ise sadece öğrencilerin kavram
öğrenmeleri üzerine etkili olabilmiştir.
Anahtar Sözcükler: Modelleme, modelleme türleri, fen eğitimi, anlamlı öğrenme.

Abstract:
Models are explanations of scientific events, ideas, theories, abstract thoughts, and
proofs put forward by scientists. In this study, the effects of the science course
conducted with modeling-based activities on students' academic achievement,
conceptual learning, and problem-solving skills were examined. In the experimental
group in which the half-experimental study was carried out, the lesson was taught
using pedagogical analogous models such as various models, figures, and graphics,
while the normal teaching process was applied in the control group. The study group
of the research consists of 48 students studying in the 7th grade of a public secondary
school in Ankara in the 2018-2019 academic year. While in the experimental group,
various models were used and the lesson was taught by giving the formula
information which is not desired to be given in the lesson outcomes for the science
lesson, in the control group, the science lesson outcome of 2018 was processed oneto-one without any changes. A preliminary study was carried out with the eighth
graders before the application. In the research, academic achievement tests,
conceptual learning forms, word association tests, mind maps, concept drawings, and
open-ended questions for problem-solving were used as data collection tools. In the
analysis of the data, descriptive statistics such as frequency and percentage were
used, along with independent and dependent tests from parametric tests. As a result
of the research; It was determined that the pedagogical analogical models applied to
the experimental group had positive effects on the academic achievement and
conceptual learning of the students. In addition, the students in the experimental
group were able to produce more and related concepts in their mind maps and
concept drawings than the students in the control group. The normal teaching process
applied to the control group was only effective on students' concept learning.
Keywords: Modeling, types of modeling, science education, meaningful learning.