Üstün zekâlı ve özel yetenekli öğrencilerin sanat eğitimine yönelik bir farklılaştırma yaklaşımı
A differentiation approach to art education of gifted and talented students
Yazar: FİLİZ KANSU ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN ÇAYDERE
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Görsel sanatlar eğitimi = Visual arts education ; Sanat eğitimi = Art education ; Sanatsal yaratıcılık = Artistic creativity ; Yaratıcılık = Creativity ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu araştırmanın amacı Bilim ve Sanat Merkezinde öğrenim görmekte olan üstün zekâlı ve özel yetenekli öğrencilerin görsel sanatlar eğitimine yönelik bir farklılaştırma yaklaşımı geliştirmektir. Geliştirilmiş olan farklılaştırma yaklaşımı, öğrencilerin yaratıcılıklarının üzerindeki etkisi incelenerek değerlendirilmiştir. Çalışmanın, üstün zekâlı öğrencilerin görsel sanatlar dersindeki potansiyellerini en iyi derecede kullanabilmelerine imkan sağladığı düşünülmektedir. Araştırma, öğrencilerin farklı ve yaratıcı düşünme becerilerini geliştirerek, üstün yetenekli/ zekâlı öğrencilerin yaratıcılıkları üzerindeki etkisi açısından önemlidir. Ayrıca araştırma, geliştirilmiş farklılaştırma yaklaşımının dünyada uygulanan bir model çerçevesinde işlenen derslerle de  karşılaştırılarak etkililiğinin ortaya koyulmuş olması bakımından önem arz etmektedir. Çalışmanın üstün zekâlı/yetenekli bireylerin görsel sanatlar eğitimine yönelik geliştirilen farklılaştırma yaklaşımı kapsamında sınırlı çalışmalardan biri olması açısından alan yazına katkı sağlayacağı ve elde edilecek bulgular itibarıyla da önem taşıdığı düşünülmektedir.Çalışmada nicel araştırma deseni kullanılmıştır. Nicel araştırma desen kapsamında tek gruplu ön test - son test yöntemi uygulanmıştır. Bu sebeple geliştirilen farklılaştırma yönteminin etkililiğini tespit etmeye yönelik olarak Torrance yaratıcılık testi uygulanmış, sonuçları tablolaştırılmış, yorumlanmış ve bu yolla derinlemesine bilgi elde edilmiştir. Araştırma dahilinde yapılmış çalışmanın evrenini Türkiye sınırları içerisinde görsel sanatlar alanında tanı almış üstün zekâlı ve özel yetenekli bireyler, örneklemini ise;  İstanbul'da yer alan bir bilim ve sanat merkezinde öğrenim gören özel yetenekli 45 birey oluşturmuştur. Araştırmada amaçlı örnekleme uygulanmıştır. Söz konusu araştırma kapsamında üstün zekâlı ve özel yetenekli öğrencilerin görsel sanatlar eğitimine yönelik bir farklılaştırma yaklaşımı geliştirilmiştir. Farklılaştırma yaklaşımı geliştirme açısından Milli Eğitim Bakanlığının bilim ve sanat merkezleri için hazırladığı Bilsem Etkinlik Kitabındaki görsel sanatlar dersi bünyesinde işlenebilecek 'Göç ve Mültecilik' konusu seçilip, mevcut konunun içerik, süreç, ürün ve öğrenme çevresi açısından bir takım farklılaştırmaları yapılmıştır. Söz konusu kılavuz kitap, özel yetenekli öğrenciler için özel bir öğretim yöntemine göre hazırlanmamıştır ve içerdiği kazanımlar açısından milli eğitim bakanlığının örgün eğitime dahil olan ortaokullarındaki görsel sanatlar dersi müfredatıyla aynı kazanımları taşımaktadır. İçerik açısından mevcut konu dahilinde Yetenekler Sınırsızdır Modelinin (Carol Schlichter) kazanımlarına da yer verilmiştir. Süreç boyunca öğretmenlerin kullanacağı stratejiler, temel beceriler, araştırma becerilerine ve ürünlere yer verilmiştir. Farklılaştırma yaklaşımının geliştirilmesinde üstün zekâlı ve özel yetenekli öğrenciler için tasarlanmış ve dünya çapında uygulamada olan Yetenekler Sınırsız Modeli' nden faydalanılmıştır. Yapılan araştırma kapsamında geliştirilmiş farklılaştırma yaklaşımına yönelik tasarlanan dersler, Milli Eğitim Bakanlığı' nın ders müfredatını içeren etkinlik kitabı ve öğretmenlerin Görsel Sanatlar dersinde kullandıkları yöntem ile karşılaştırılmış ve sonuçları yorumlanmıştır. Öğrencilerin Görsel Sanatlar dersi başarı puanlarında ve yaratıcılık puanlarında anlamlı artış olduğu gözlenmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to develop a differentiation approach towards the visual arts education of gifted and talented students studying at the Science and Art Center. The developed  differentiation approach has been evaluated by examining its effect on students' creativity. It is thought that the study enables gifted students to use their potential at the best  level  in the visual arts lesson. The research is important in terms of its effect on the creativity of gifted / intelligent students by improving students' different and creative thinking skills. In addition, the research is important in terms of demonstrating the effectiveness of the developed differentiation approach by comparing with the lessons taught within the framework of a model applied in the world.It is thought that this study will both contribute and have a place in  the body of literature in terms of being one of the limited studies within the scope of developed differentiation approach and  also the results obtained  for the visual arts education of gifted / talented individuals. Quantitative research design was used in the study. Single group pre-test - post-test method was performed within the scope of quantitative research design.For this reason, Torrance creativity test was applied to determine the effectiveness of the developed differentiation method, the results were tabulated, interpreted, and in this way got the lowdown.The target population of the study conducted within the scope of the research is gifted and talented individuals who are diagnosed in the field of visual arts within the borders of Turkey ; sample consists of 45 individuals with special talent who study in a science and art center in Istanbul. Purposeful sampling was applied in the study.  A differentiation approach was developed for the visual arts education of gifted and talented students within the scope of the research .In terms of developing a differentiation approach, the subject of 'Immigration and Refugee'was selectedwhich can be covered within the visual arts course in the Bilsem Activity Book prepared by the Ministry of National Education for Science and Art centers and some differentiation of the current subject was made in terms of content, process, product and learning environment.The guide book in question  is not prepared according to a special teaching method for  talented students ; in terms of the acquisitions it contains, it brings through  the same achievements as the visual arts course curriculum of the secondary schools of the Ministry of National Education, which are included in formal education.In terms of content, the achievements of the Talents Are Unlimited Model (Carol Schlichter) are also included within the current topic.The strategies, basic skills, research skills and products that teachers will use throughout the process are included.In the development of the differentiation approach, The Talents Are Unlimited Model, which is designed for gifted and talented students, has been used worldwide.Within the scope of the research, the courses designed for the developed differentiation approach used by the teachers in the Visual Arts course were compared with the activity book containing the curriculum of the Ministry of National Education and the results were interpreted.It was observed that there was a significant increase in the Visual Arts course success points and creativity scores of the students.