Alkolik olmayan yağlı karaciğer hastalığının beslenme kalite indeksi ve antropometrik ölçümlerle ilişkisi
Relationship of non-alcoholic fatty liver disease to nutritional quality index and anthropometric measurements
Yazar: AZİZ KILINÇ
Danışman: PROF. DR. YASEMİN AKDEVELİOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Vitaminler = Vitamins ; Vücut bileşimi = Body composition

Özet:
Diyet non alkolik yağlı karaciğer hastalığının (NAYKH) patogenezine en büyük katkı sağlayıcı olup aynı zamanda tedavinin de önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Bu çalışma NAYKH için koruyucu olabilecek ve risk teşkil edebilecek besin ögelerini tanımlamak, NAYKH taramasında antropometrik ve biyokimyasal indekslerin teşhis performansını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Bu araştırma Mart-Temmuz 2021 tarihleri arasında bir devlet hastanesinin Diyet Polikliniği'ne başvuran 18-65 yaş arası 52 NAYKH hastası ve 52 kontrol olmak üzere toplam 104 birey üzerinde yürütülmüştür. Katılımcılara uygulanan anket formlarına 3 günlük besin tüketim kayıtları, fiziksel aktiviteleri, antropometrik ölçümleri ve bazı biyokimyasal bulguları kaydedilmiştir. Bireylerin besin tüketim kayıtlarından elde edilen verilerle beslenme kalite indeksi (INQ) skorları, antropometrik ve biyokimyasal ölçüm verileri kullanılarak da antropometrik ve biyokimyasal indeksler hesaplanmıştır. Her iki cinsiyette de NAYKH riski ile enerjinin karbonhidratlardan gelen yüzdesi arasında anlamlı şekilde pozitif, enerjinin proteinden gelen yüzdesi arasında anlamlı şekilde negatif ilişki bulunmuştur (p<0,05). Her iki cinsiyette de INQ skoruna göre vaka grubunda kontrol grubuna kıyasla diyet A, B2, B5, B6, folat, B12, C vitamini, potasyum, magnezyum, kalsiyum ve fosfor alımları anlamlı şekilde daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Her iki cinsiyette de vücut ağırlığı, beden kütle indeksi, bel çevresi ve vücut yağ yüzdesi ile NAYKH riski arasında anlamlı bir pozitif ilişki gözlenmiştir (p<0,05). Kadınlarda lipid birikim ürünü (LAP), erkeklerde ise hepatik steatoz indeksi (HSİ)'nin NAYKH tanısı için en yüksek doğruluk oranına sahip olduğu bulunmuştur. NAYKH' ndan şüphelenilen, ileri tetkik ve tedaviye ihtiyaç duyan hastaların basit ve hızlı bir şekilde tespiti için LAP ve HSİ' nin kullanımı faydalı olabilir. NAYKH hastaları için yeterli düzeyde karbonhidrat ve protein içeren, vitamin ve mineraller yönünden zengin, besin çeşitliliği olan bir beslenme modeli uygulanmalıdır.

Abstract:
Diet is the biggest contributing to the pathogenesis of non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) and also consists of a major part of the treatment. This study is aimed at defining the nutrients that can be protective for and pose risk to NAFLD and evaluating the diagnostic performance of anthropometric and biochemical indices in NAYKH screening. This study has been conducted between March and July 2021 on a total of 104 individuals of whom 52 were NAFLD patients and 52 were control subjects aged 18-65, who had referred to the Diet Polyclinic of a state hospital. The survey forms assigned to each participant were filled with food consumption records for 3 days, physical activities, anthropometric measurements and some biochemical findings. Index of nutritional quality (INQ) scores have been calculated using the data obtained from the food consumption records of the individuals as well as anthropometric and biochemical indices have been calculated using the anthropometric and biochemical measurement data. In both genders, the risk of NAFLD was found to be significantly positively correlated with the percent of energy from carbohydrates and significantly negatively correlated with the percent of energy from protein (p<0,05). According to the INQ scores, in both genders, the case group exhibited significantly lower levels of dietary A, B2, B5, B6, folate, B12, vitamin C, potassium, magnesium, calcium, and phosphor intake compared to the control group (p<0,05). In both genders, a significant positive correlation was found between body weight, body mass index, waist circumference, body fat percent and NAFLD risk (p<0,05). It was found that lipid accumulation product (LAP) in females and hepatic steatosis index (HSİ) in males produce the highest rate of accuracy for NAFLD diagnosis. The use of LAP and HSİ may be beneficial for a simple and quick identification of patients suspected for NAFLD who need advanced examination and treatment. NAFLD patients should be subjected to a nutritional model that contains sufficient levels of carbohydrates and proteins, is rich in vitamins and minerals and has a variety of food types.