Tarihsel çevrenin korunması alanında sanal gerçeklik kullanımı
Using of virtual reality in the preservation of historical environment
Yazar: ŞERİFE GÜL KARADALLI
Danışman: PROF. DR. ESTER ETİ AKYÜZ LEVİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Koruma = Conservation ; Sanal gerçeklik = Virtual reality ; Sunum = Presentation ; Tarihi çevre = Historical environment ; İzmir = Izmir

Özet:
Dünyada, Endüstri 4.0'la birlikte sanal ve artırılmış gerçeklik gibi çeşitli kavramlar ve teknolojilerin kullanımı dikkat çekmektedir. Bunlar mimarlık, şehir planlama gibi çeşitli çalışma alanlarını etkileyerek ilgili alanlarda geliştirilmeye devam etmektedir. 
Bu çalışmada Endüstri 4.0 kavramlardan biri olan sanal gerçeklik incelenerek kullanım alanlarından tarihsel çevrenin korunmasına odaklanılmıştır. Söz konusu alanda hazırlanan modern teknolojinin kullanımını destekleyen mevzuatlar Endüstri 4.0 ve sanal gerçeklikle ilişkilendirilerek ele alınmıştır. Ardından ilgili konuda sanal gerçeklik kullanım yaklaşımları irdelenerek değerlendirilmiştir.
Çalışmada sanal gerçeklikle tarihsel çevrenin tanıtılması ve bu çevrenin süreçteki değişiminin somutlaştırılarak açığa çıkartılması hedeflenmiştir. Toplumda tarihi çevre farkındalığının oluşturulması, tarihi çevreyi yorumlama altyapılarının ve koruma davranışlarının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, İzmir Kemeraltı Çarşısı ve Hanlar Bölgesi'nde, tarihi liman aksı olan günümüzdeki Anafartalar Caddesi üzerindeki 238 ve 239 numaralı yapı adalarına odaklanılmıştır. Bu alan, dönemin önemli ticari han yapılarını içeren bir kentsel doku olması ve İzmir tarihindeki sosyo-ekonomik sürecin yarattığı değişimi yansıtmasıyla dikkat çekmektedir. 
Odak alanla ilgili arşiv çalışmasında tarihsel yöntem kullanılmıştır. Arşiv çalışmasından elde edilen verilerin üç boyutlu olarak modellenmesinde ve sanal gerçeklikle canlandırılmasında görselleştirme ve sunum yöntemleri kullanılmıştır. Oluşturulan sanal gerçeklik çalışması bulut aracılığıyla link ve karekod bağlantıları ile internet üzerinden erişime açılmıştır. Bu aşamada Revit ve Twinmotion'dan yararlanılmıştır.
Sonuç olarak tarihsel çevrenin sanal gerçeklikle sunumuna yönelik odak çalışma, Kültürel Miras Alanlarının Yorumlanması ve Sunumuna İlişkin ICOMOS Tüzüğü'ndeki yorumlama ve sunum ilkeleri kapsamında değerlendirilerek tarihsel çevrenin sanal gerçeklikle sunumuna ilişkin öneriler geliştirilmiştir. Bu alanda sanal gerçeklik kullanımı, geliştirilebilir altyapısıyla verimli, düşük maliyetli, zaman ve mekândan bağımsız erişim olanağı sunan esnek bir yöntemdir.

Abstract:
In this study, it is focused on the use of virtual reality, one of the Industry 4.0 concepts, in the field of protection of the historical environment. Charters prepared in the aforementioned area encouraging the use of modern technology are discussed in this context. Then, the approaches to the use of virtual reality in the preservation of the historical environment were examined and evaluated.
In the study, it is aimed to introduce the historical environment with virtual reality and to reveal the change of this environment in the process. It is aimed to create awareness of the historical environment in the society, to interpret the historical environment and to develop conservation behaviors. For this purpose, it was focused on the building blocks numbered 238 and 239 on Anafartalar Street in İzmir Kemeraltı Bazaar and Khans Area. 
The historical method was used in the archival study. Visualization and presentation methods were used in the three-dimensional modeling and its animation with virtual reality. The created virtual reality work has been opened via the cloud.
As a result, the focus study on the presentation of the historical environment with virtual reality was evaluated within the scope of the interpretation and presentation principles of the ICOMOS Charter on the Interpretation and Presentation of Cultural Heritage Sites, and suggestions were developed for the presentation of the historical environment with virtual reality. The use of virtual reality in this field, with its improvable technological infrastructure, is a flexible method that offers efficient, time and place-independent access.