Talep yönlü makroekonomik politikaların etkinliği: 1980-1990 Türkiye örneği /
Yazar: KEMAL YILDIRIM
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Doktora, 1992
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: 1980 sonrası = After 1980 ; Makroekonomik politikalar = Macroeconomic policies ; Maliye politikaları = Fiscal policies ; Para politikaları = Monetary policies ; Türkiye = Turkey

Özet:
-ÖZET Ekonomide sık eık görülen dalgalanmaları azaltmak, istikrar sağlamak ve arzulanan hedeflere ulaşmak amacıyla ülkeler, yapıları na uygun politikaları uygulamaya koyarlar. Genelde istikrar poli tikaları olarak nitelenen bu aktivitelerle amaçlanan; gelişen bir ekonomide enflasyonsuz tam istihdamı sağlayacak toplam talep düzeyine ulaşılması ve muhafaza edilmesidir. Bu amaca ulaşmada otoritelerin yararlandıkları başlıca iki araç para ve maliye poli tikalarıdır, istikrar sağlamada yardımcı olabilecek diğer araçlar, sadece ekonominin belirli sektörlerinde etkili oldukları halde para ve maliye politikalarının hem etki sahaları bunlara göre çok daha geniş ve hemde etkinlikleri fazladır. Dolayısıyla ekonomik istikrarın sağlanmasında talep yönlü makroekonomik politikalar ve etkinlikleri çalışmamızın içeriğini oluşturmaktadır. Çalışmamıza toplam talep kuramına ilişkin açıklamalarla başlanmıştır. Para ve mal piyasalarındaki denge koşullarından hareketle negatif eğimli toplam talep eğrisinin elde edilişi, eğrideki kaymalar ve bazı özel durumlarda eğrinin alacağı şekil IS-LM modeli çerçevesinde birinci bölümde incelenmiştir, ikinci bölümde talep yönlü makroekonomik politikalar dışa kapalı bir ekonomi çerçevesinde ele alınmıştır. Burada para politikasındaki değişiklikler ( para arzındaki değişmeler ) ve maliye politikasın daki değişikliklerin ( kamu harcamaları ve vergi oranlarındaki değişmelerin ) toplam talebi nasıl etkilediği açıklanmıştır. Kulla nılan modele dinamiklik sağlamak amacıyla bütçe denkliği ve portföy kuramına yer verilmiştir. Politika uygulamalarında bekle yişlerin rolü de gözönüne alınarak etkinlik ve etkinsizlik tar tışmalarına girilmiştir, üçüncü bölümde model dışa açık bir ekonomi için düzenlenmiştir. Sabit ayarlanabilir döviz kuru ve esnek döviz kuru politikaları karşısında kapital mobilitesinin durumu da göz önüne alınarak IS-LM-BP modeli çerçevesinde talep yönlü makroekonomik politikalar ve etkinlikleri değerlendiril miştir. Yine ekonominin dinamik işleyiş mekanizmasını oluştu ran stok- akım dengesi farklı döviz kuru sistemlerinde ayrı ayrı incelenmiştir. Türkiye için talep yönlü makroekonomik politika uygu lamaları ve sonuçları dördüncü bölüm içerisinde açıklanmıştır. Politika etkinliklerini test etmek amacıyla, IS-LM modeli ve St. Louis modeli çerçevesinde 1980-1990 dönemine ilişkin üç aylık veriler kullanılarak regresyon analizleri yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar teorik açıklamalara uygun çıkmıştır. Türkiyede para ve maliye politikalarının etkili oldukları, özellikle maliye politikasının para politikasına oranla daha etkin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
ABSTRACT Countries apply appropriate policies, in order to dampen the economic oscillations, to stabilise their economy and to reach their determined target. These activities are generally called stabilisation policies. The purpose of these policies are to attain an aggregate demand level, which provides full employment without inflation in a developing economy, then to maintain that level. Authorities mainly benefit from two tools, that are fiscal and monetary policies, for attaining their goals. The other tools, which could help to stabilise economy, have effects on some sectors of the economy. But monetary and fiscal policies have effects on overall the economy and also their effectiveness are high. So, the coverage of this study is demand side macroeconomic stabilisation policies and their effectiveness. We begun to our study by examining aggregate demand theory. From the equilibrium conditions of money and good markets, we derived negative sloped aggregate demand curve, than explored shifts at that curve and the shapes of it in special cases. In the first part, these explanation are made in the framework of the IS-LM model. In the second part, demand side macroeconomic policies are explained in a closed economy. At this part, we explain how monetary policy changes (changes in money supply) and fiscal policy changes (changes in government purchases and tax schedule) operate to shift aggregate demand curve. In order to make the model dynamic, budget balance and portfolio theory are included. After including expectations to the model, we entered effectiveness and ineffectiveness debates. At the third part, the model is designed for an open economy. Demand side macroeconomic policies and their effectiveness are evaluated with adjustable fixed exchange rate and flexible exchange rate systems in the IS- LM-BP model. Making the model dynamic, also stock-flow equilibrium is included and explanation is made separately for different exchange rate systems. Demand side macroeconomic policy application and results are explained for Turkey, in the fourth part. In order to evaluate the policy effectiveness IS-LM and St. Louis models are used in regression analysis with quarterly data, from 1980-1990. The results are satisfactory and appropriate for the theoretic explanation. So monetary and fiscal policies are effective, especially fiscal policy is more effective than monetary policy at Turkey.