Dicle Üniversitesi Tıp Fakultesi Hastanesi Aile Hekimliği Palyatif Bakım Servisinde yatan hastaların klinik özelliklerinin retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of clinical characteristics of patients in Dicle University Medical Faculty Hospital Family Medicine palyative care service
Yazar: EMRULLAH TURHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET YILMAZ
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Bu çalışmada, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri Aile Hekimliği Palyatif Bakım merkezinde son 2 yıllık sürede palyatif bakım ihtiyacı  olan hastaların sosyodemografik özellikleri, yatış tanıları, yatış süreleri, klinik özellikleri, taburculuk durumları ve bunları etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlandı. Sonuçlar eşliğinde hastaların yatış sürelerini ve taburculuk durumlarını etkileyen faktörlerin belirlenerek, değiştirilebilir durumların tespit edilmesi ile gereksiz sağlık harcamalarının önüne geçilmesi, uzun yatışın neden olabileceği mortalite ve morbiditenin önüne geçilmesinin amaçlandığı bu çalışmada elde edilen veriler mevcut ve güncel litaraturler eşliğinde tartışılarak palyatif bakım hizmeti verecek sağlık profesyonellerine yol gösterici bir çalışma olması amaçlandı.

Materyal ve Metod: Araştırmanın evrenini Dicle Üniversitesi Tıp Fakultesi Palyatif bakım merkezine 01.01.2018-01.01.2020 tarihleri arasında yatan hastalar oluşturdu. Retrospektif, tanımlayıcı olan bu çalışmaya dâhil edilme kriterlerine uyan 321 hastanın sosyodemografik özellikleri, yatış tanıları, komorbıd hastalık durumları, malignite tanısı ve türü, polifarmasi, enfeksiyon varlığı ve tipi, antibiyotik kullanımı, analjezik kullanımı, bası yarası varlığı, yatış süresi ve taburculuk durumları hastanenin probel sistemindeki kayıtlara ulaşılarak elde edildi. İstatistiksel analizler için SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 21.0 (IBM Corp., Armonk, USA) programı kullanıldı. Verilerinin normal dağılıma uyup uymadığı Kolmogorov-Smirnov testi ile kontrol edildi. Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metodların (Ortalama±Standart sapma, medyan, sayı, yüzde) yanısıra niceliksel verilerin karşılaştırılmasında ortalamalar arasındaki farkların anlamlılığı için normal dağılım gösteren parametrelerde ikili gruplarda Student t testi, çoklu gruplarda One Way ANOVA testi, normal dağılım göstermeyen parametreler için ise ikili gruplarda Mann Whitney U testi, çoklu gruplarda Krukal Wallis Testi kullanılacaktır. Niteliksel verilerin karşılaştırılmasında ise Ki-Kare (gerekirse Fisher's exact) testi kullanıldı. Parametreler arasındaki ilişkilerin incelenmesinde normal dağılım gösteren parametrelerde Pearson korelâsyon testi, normal dağılım göstermeyen parametreler için ise Spearman's rho korelâsyon testi
 
yapıldı. Multivaryant analizler için lojistik regresyon modeli kullanılacaktır. Sonuçlar %95'lik güven aralığında ve anlamlılık p≤0.05 düzeyinde değerlendirildi.



Bulgular: Araştırmaya alınan 321 hastanın cinsiyet dağılımına bakıldığında 150 (%46,7) hastanın erkek 171 (%53,3) hastanın kadın olduğu tespit edildi. Hastaların yaş ortalaması 69 (18-96 ), yatan kadın hastaların yaş ortalaması 70(24-96), yatan erkek hastaların yaş ortalaması 68(18-88) yaş olup cinsiyetler arasında yaş bakımından istatistiksel açıdan herhangi bir farklılık saptanmadı (p: 0,185). En sık yatış tanıları incelendiğinde; 17,1% ile malignite ilk sırada yer almakta olup ikinci sıklıkta enfeksiyon üçüncü sıklıkta serebrovasküler olay tanıları nedeniyle yatış aldıkları saptandı.
321 hastanın palyatif bakım merkezimizdeki ortalama yatış süresi 9±6,5(2-
33) gün saptandı. Erkeklerde ortalama yatış süresi 9±5,9(2-29) gün iken kadınlarda 9±5,9(2-33) gün olduğu görüldü. Hastaların yatış günü ortanca değerine bakıldığında erkeklerde 10,5 gün, kadınlarda 11,3 gün olduğu saptandı. Cinsiyete göre yatış süresi açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmadı (p:0,526).Yaş ve yatış süreleri arasındaki ilişki korelâsyon analizi ile değerlendirildi. İstatiksiksel açıdan oldukça anlamlı ve pozitif bir korelâsyon saptandı (r: 0,257) (p< 0,001). Erkeklerde yaş ve yatış süresi arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir ilişki saptandı (r:0,257) (p:0,001). Kadınlarda yaş ve yatış süresi arasında istatistiksel açıdan oldukça anlamlı ve pozitif bir korelasyon saptandı (r:0,257) (p<0,001).
İncelenen hastaların klinik özellikleri incelendiğinde; 151 (%47) hastada enfeksiyon, 72 (%22,4) hastada bası yarası, 194 (%60,4) hastada anemi tespit edildi. Hastaların 151'inde (%47) antibiyotik kullanımı ve %67'sinde polifarmasi saptandı. Hastaların taburculuk durumları incelendiğinde %81,6'i haliyle taburcu olurken ,
%5,9'unun başka kliniğe, %10'unun yoğun bakıma transfer edildiği belirlendi. Hastaların %2,5' inin kliniğimizde vefat ettiği görüldü.
Sonuç: Palyatif bakım birimine yatan hastaların kaliteli bir yaşam sürdürebilmesi için mevcut hastalıkları ve semptomları, eşlik eden komorbid durumları, nutrisyonel durumları, beslenme desteği ihtiyacı olup olmamaları, bası yaraları ve ağrı durumları iyi gözlemlenip tanımlanarak hastaların hayat kalitesini artıracak tedaviler ve
 
önlemler alınmalıdır. Ayrıca palyatif bakım hastalarının hastanede uzun süre yatışlarının hastanın yararına olup olmadığının iyice değerlendirilmesi gerekmektedir.


ANAHTAR SÖZCÜKLER: Palyatif bakım, Yaşam sonu bakım

Abstract:
Introduction and Aim: In this study, the sociodemographic characteristics, hospitalization diagnoses, length of hospitalization, clinical features, discharge status and factors affecting them in the last 2 years in the Dicle University Medical Faculty Hospital Family Palliative Care Center, determination of preventable and treatable conditions, after palliative service care It was aimed to evaluate the effectiveness of the treatment they received by observing the changes and well-being of the patients.

Material and Methods: The population of the study consisted of the patients hospitalized at Dicle University Medical Faculty Palliative Care Center between 01.01.2018-01.01.2020. Sociodemographic characteristics, hospitalization diagnoses, comorbid disease states, diagnosis and type of malignancy, polypharmacy, presence and type of infection, antibiotic use, use of analgesics, presence of pressure sores, length of stay, and discharge status of 321 patients who meet the inclusion criteria It was obtained by accessing the records in the probel system. SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 21.0 (IBM Corp., Armonk, USA) program was used for statistical analysis. The normal distribution of the data was checked with the Kolmogorov-Smirnov test. While evaluating the study data, descriptive statistical methods (Mean ± Standard deviation, median, number, percentage) as well as Student's t test in paired groups for the significance of the differences between the means in the comparison of quantitative data, One Way ANOVA test in multiple groups, and for parameters that do not show normal distribution Mann Whitney U test will be used in paired groups and Krukal Wallis Test will be used in multiple groups. For the comparison of qualitative data, Chi- Square (Fisher's exact test if necessary) was used. In examining the relationships between parameters, Pearson correlation test was used for parameters with normal distribution, and Spearman's rho correlation test was used for parameters not  showing normal distribution. Logistic regression model will be used for multivariate analysis. The results were evaluated at a 95% confidence interval and the significance level was p≤0.05.
 
Results: Looking at the gender distribution of 321 patients included in the study, it was found that 150 (46,7%) patients were male and 171 (53,3%) patients were female. The average age of the patients was 69 (18-96), the average age of the inpatients was 70 (24-96), the average age of the inpatients was 68 (18-88), and there was no statistically significant difference between men and women in terms of age (p: 0.185). The most common hospitalization diagnosis; Malignancy was in the first place with 17,1%, the second was infection and the third was hospitalization due to cerebrovascular event diagnoses.
The average length of stay of 321 patients in our palliative care center was 9
± 6.5 (2-33) days. The average length of stay was 9 ± 5,9 (2-29) days in men, while it was 9 ± 5.9 (2-33) days in women. When the median value of the patients on hospitalization was examined, it was found that it was 10,5 days for men and 11.3 days for women. There was no statistically significant difference between men and women in terms of length of stay (p: 0.526). The relationship between age and length of stay was evaluated using correlation analysis. A statistically significant and positive correlation was found (r: 0.257) (p: <0.001). A statistically significant and positive correlation was found between age and length of stay in men (r: 0.257) (p: 0.001). A statistically significant and positive correlation was found between age and length of stay in women (r: 0.257) (p <0.001).
When the clinical characteristics of the patients were examined, it was found that 151 (47%) patients had infection, 72 (22,4%) patients had pressure sores, 151
(47) patients used antibiotics, 194 (60,4%) patients had anemia, and 67% of the patients had polypharmacy. . When the discharge status of the patients was examined, it was determined that 81,6% were discharged, 5,9% transferred to another clinic and 10% transferred to intensive care. It was determined that 2,5% of the patients died in our clinic.

KEYWORDS: Pallative care, End of life care