Manavgat Çayı-Dim Çayı arasının bitki örtüsü ve biyoçeşitlilik analizi
Vegetation and biodoversity analysis in the area between Manavgat River and Dim Stream
Yazar: SEDA AKKURT GÜMÜŞ
Danışman: PROF. DR. MERAL AVCI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Bitki coğrafyası = Plant geography ; Bitki çeşitliliği = Plant variety ; Bitki örtüsü = Vegetation ; Biyoçeşitlilik = Biodiversity ; Dim Çayı = Dim Brook ; Manavgat Çayı = Manavgat stream ; Toros dağları = Taurus mountains

Özet:
Batı Toroslar ile Orta Torosları ayıran Manavgat Çayı ile doğuda Dim Çayı vadisinin sınırlarını oluşturduğu araştırma alanında en yüksek nokta Geyik Dağı zirvesidir (2877 m). Güneyde Akdeniz'e dökülen büyük akarsuların tamamı (Manavgat, Karpuz, Çenger, Alara, Kargı ve Dim), kuzeyde ise Göksu ve Gevne Çayı'nın bir kısmı araştırma alanının içinde bulunur. Kısa mesafede büyük değişkenlik gösteren yer şekillerine bağlı oluşan mikroklima ortamları ile güneyde Akdeniz ve kuzeyde karasal iklimin hüküm sürdüğü tüm klimatik şartlar, diğer ekolojik faktörlerle detaylıca araştırılmış, bitki türleri ve bunların oluşturduğu bitki formasyonları ile dağılışı incelenmiş, örnek alan olarak seçilen iki büyük akarsu havzasının (Kargı ve Karpuz) floristik çeşitliliği biyoçeşitlilik hesaplamalarıyla ölçülerek öncelikli koruma alanının seçilmesine kantitatif bir cevap aranmıştır. 
Bitki örtüsü orman formasyonu, çalı formasyonu, alpin bitkiler ve kumul formasyonu olarak gruplandırılıp her biri ayrı başlıkta incelenmiştir. Vejetasyon devrelerinde gerçekleştirilen arazi çalışmalarında toplam 355 bitki örneği toplanarak teşhis edilmiştir. Bitki dağılışı hakkında fikir vermesi amacıyla kabaca K-G ve D-B yönlü 8 adet bitki kesiti oluşturulmuştur. Başlıca ağaç türlerinin (Pinus brutia, P. nigra subsp. pallasiana, Abies cilicica subsp. isaurica, Cedrus libani, Juniperus sp., Quercus sp. gibi) yanı sıra bazı çalı ve otsu türlerin de yerleştirildiği bitki dağılış haritası çizilmiştir. Ayrıca topografik değişkenlere bağlı olarak GIS ortamında türlerin fizyolojik ihtiyaçları sebebiyle yoğunluk gösterdiği alanların belirlenmesi de dağılışı açıklamada oldukça yol gösterici olmuştur.
Kargı ve Karpuz Çayı havzalarındaki toplam 160 örnek alanda yapılan floristik çalışmada 175 farklı bitki türü toplanmıştır. Birlik içi çeşitlilik 'alfa' (α), birlikler arası çeşitlilik 'beta' (β) ve toplam alan 'gama' (γ) çeşitliliği analizleriyle hesaplanmış, sonuçta Kargı Çayı havzasının bitki çeşitliliği açısından daha zengin olduğu ortaya konmuştur. Son olarak biyoçeşitlilik hesaplamalarında oldukça önemli yer tutan 'SHE' analiziyle çeşitlilik hesaplamalarının sonuçları detaylıca değerlendirilerek örnek alanlardaki türlerin dengeliliği ve ekosistemlerin hassaslığı analiz edilip korumada öncelik verilmesi gereken bölgeler belirlenmiştir.

Abstract:
The highest point in the research area where the Manavgat Stream separates the Western Taurus and Central Taurus and the Dim River valley in the east is the summit of the Geyik Mountain (2877 m). All of the big streams pouring into the Mediterranean Sea in the south and part of Göksu and Gevne Stream in the north are within the research area. In this study, the priority of the two major river basins (Kargı and Karpuz), which are selected as a sample area, are measured by biodiversity calculations, with the Mediterranean and continental climate, as well as all the parameters of the climate that varies depending on the altitude, and other ecological factors are studied in detail. A quantitative answer was sought for the selection of the field.
The vegetation was grouped as forest formation, maquis formation, alpine plants, coastal dune formation, and each was examined under a separate heading. In the field studies carried out in vegetation periods, a total of 356 plant samples were collected and all of them were identified. In order to give an idea about plant distribution, 8 plant sections have been created roughly in the N-S and E-W directions. The plant distribution map, which includes some shrubs and herbaceous species as well as the dominant tree species, is one of the most important outputs of the research. In addition, determination of the areas where the species show density due to the physiological needs of the GIS environment depending on the topographic variables has been quite a guide in explaining the distribution.
In the floristic study conducted in 160 sample areas in Kargı River and Karpuz River basins, 175 different plant species were collected. Biodiversity parameters calculated by "alpha" (α), "beta" (β) and gamma (γ) diversity analysis, as a result, Kargı River basin was found to be richer in terms of plant diversity. Finally, with the 'SHE' analysis, which takes an important role in biodiversity calculations, the results of the diversity calculations were evaluated in detail, and the sensitive areas to be prioritized in conservation were determined by analyzing the diversity and balance of the sample areas.