Samsun ili Kıyı Kesimi'nden bir grup dokuma aleti
A group of weaving tools from the coastal part of Samsun province
Yazar: MERVE GÜNAY ZEYTİN
Danışman: DOÇ. DR. ATİLA TÜRKER
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Dokuma tezgahları = Weaving looms ; Dokumacılık = Weaving ; Kalkolitik Dönem = Chalcolithic Period ; Karadeniz kıyıları = Black Sea coasts ; Kıyı bölgesi = Littoral zone ; Kıyılar = Coasts ; Prehistorya = Prehistory ; Protohistorya = Protohistory ; Samsun = Samsun ; Tunç Çağı = Bronze Age

Özet:
Bu tez çalışmasında, Samsun Bölgesi Kıyı Kesimi'nde 2015-2017 ve 2019 yıllarında gerçekleştirilen "Prehistorik ve Protohistorik Dönem Arkeolojik Yüzey Araştırması" çalışması ile 1940-1941 yıllarında kazıları yapılan Dündartepe, Kaledoruğu ve Tekkeköy yerleşiminde ele geçen dokuma aletlerinin bir kısmı ile 2021 yılı Dombalaktepe Höyük kazısında bulunan toplam 50 adet dokuma aleti ele alınmıştır. Buluntuların tipolojik ve teknik özellikleri ayrıntılı bir şekilde incelenip, tasnif edilerek, benzer buluntu görülen çağdaş lokalitelerle karşılaştırılıp değerlendirilmiştir. 
Tez çalışması sonucunda Samsun Bölgesi'ndeki dokuma aletlerinin bölgede dokumacılık faaliyetlerinin var olduğunu, dokuma üretimlerinin yapıldığını ve farklı tip tezgâhların kullanıldığını bizlere sunmaktadır. Aynı zamanda dokuma aletlerinde görülen formların çeşitliği ve elde edilen bu teknoloji hem bölge içinde hem de bölgelerarası etkileşimin olduğunu kanıtlayarak; Samsun Bölgesi'nde yer alan İkiztepe yerleşiminin Erken Tunç Çağı sonu ve Orta Tunç Çağı'na (Geçiş Çağı/Er-Hitit) kadar tarihlenen tabakalarında benzerlik göstermektedir. Bu benzerlikler ile bölgede kültürel bir birliğin olduğu düşünülebilir.
 Anadolu'daki pek çok yerleşimin kirman ağırlığı ve tezgâh ağırlığı incelendiğinde, benzer formların geleneksel bir devamlılık içinde olduğu, dönem olarakta Kalkolitik Çağı'ndan Demir Çağı'n sonuna kadar devam ettiği saptanmıştır. Bu buluntular ve kapsamlı çalışmalar neticesinde dokumacılık faaliyetinin en önemli unsuru olan dokuma aletlerinin erken dönemlerden geç dönemlere kadar kullanıldığı tespit edilmiştir. Bölgede ihtiyaca yönelik farklı kalınlıkta ip üretimi yapıldığı ve dokuma tezgâh sistemiyle dokuma faaliyetlerini gerçekleştirip çeşitli kalitede dokumalar yapıldığı anlaşılmıştır.

Abstract:
In this thesis, some of the weaving tools found in the settlements of Dündartepe, Kaledoruğu and Tekkeköy, which were excavated in1940-1941, with the "Prehistoric and Protohistoric Period Archaeological Survey" conducted in the 2015-2017 and 2019 in the Samsun Region Coastal Section and a total of 50 weaving tools found in the Dombalaktepe Mound excavation were handled. The typological and technical features of the finds were examined in detail, classified, and compared and evaluated with contemporary localities with similar finds.
As a result of the thesis study, it presents us that the weaving tools in Samsun Region have weaving activities in the region, weaving productions are made and different type of looms are used. At the same time, the diversity of forms seen in weaving tools and this technology obtained by proving that there is interaction both within the region and between regions; It shows similarities in the layers of the İkiztepe settlement located in the Samsun Region, which are dated to the end of the Early Bronze Age and the Middle Bronze Age (Transitional Period/Er-Hittite). With these similarities, it can be thought that there is a cultural unity in the region.
When the spindle weight and loom weight of many settlements in Anatolia were examined, it was determined that similar forms were in a traditional continuity and continued from the Chalcolithic Age to the end of the Iron Age. As a result of these finds and extensive studies, it has been determined that weaving tools, which are the most important element of weaving activity, were used from early to late periods. It has been understood that different thicknesses of yarn are produced in the region and weaving activities are carried out with the weaving loom system and various quality weavings are made.