Hemşire görevlendirme ve çizelgeleme problemlerinin sayısal yöntemlerle çözümü: Yoğun bakım ünitelerine yönelik bir model önerisi
Solution of nurse assignment and scheduling problems using numerical methods: A model proposal for intensive care units
Yazar: ORHAN PARILDAR
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞDAŞ ERKAN AKYÜREK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Sayısal yöntemler = Numerical methods ; TOPSIS = TOPSIS ; Winter Yöntemi = Winter Method ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Çizelgeleme = Scheduling ; Çizelgeleme modeli = Scheduling model ; İnsan kaynakları planlaması = Human resources planning

Özet:
Sağlık kurumlarının temel hedefi, toplumun ihtiyacı olan sağlık hizmetlerini, istenilen kalitede, en kısa sürede ve mümkün olan en düşük maliyetle sunmaktır. Aynı zamanda sağlık sektöründe çalışan personelin verimli bir şekilde sağlık işletmelerinde görevlendirilmesini sağlamaktır. Hemşirelerin hasta ile bire bir ilgilenmesinden dolayı, görevlendirme ve çizelgeleme çalışmaları hizmet kalitesinin iyileştirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bunun için arzu edilen niteliklere sahip hemşire sayısının asgari sayıda olması önemlidir. Hemşire sayısının yetersiz olması iş yükünün artmasına ve hizmet kalitesinin düşmesine sebep olurken, buna karşın hemşire sayısının fazla olması da hastane için personel giderini artıracağından vardiya tipine göre görevlendirilen hemşire sayısına dikkat edilmesi gerekmektedir.
Bu çalışmada, Ankara da hizmet veren bir kamu hastanesinin cerrahi yoğun bakım 3. seviyesindeki hemşirelerin görevlendirme ve çizelgeleme problemi ele alınmıştır. Yoğun bakım servisinde hemşirelik hizmetlerinin yerine getirilmesi amacıyla görevlendirilmesi gereken minimum hemşire sayısı, Temel Sağlık İstatistikleri Modülünden (TSİM) aylık yatak doluluk oranları baz alınarak Holt-Winter Metodu ile tespit edilmiştir. En uygun düzeltme sabitlerinin α=0,99,  β=0,03, γ = 0,99 ve Ortalama Mutlak Yüzde Hata değeri 5,24 olarak hesaplanmıştır. Gece ve gündüz vardiyasında bulunması gereken hemşire sayısı 3 olarak bulunmuştur.
Hemşirelerin iş gücü yetenek düzeyinin 8 kriter temelinde AHS-TOPSIS Yöntemi ile değerlendirilmesi yapılarak, karar verme yöntemleri ile elde edilen değerlendirme sonuçları Hedef Programlama (HP) modeli için bir kısıta dönüştürülmüş ve hemşire çizelgeleme problemi 0-1 Hedef Programlama modeli ile modellenerek, GAMS paket programı yardımıyla çözülmüştür. Bu aşamadan sonra, 13 hemşire açısından adil ve dengeli bir çizelge oluşturan ve aynı zamanda maliyetleri de minimize eden bir çizelgeleme önerilmiştir.

Abstract:
The main goal of health institutions is to provide the health services that society needs in the desired quality, in the shortest time and at the lowest possible cost. At the same time, it is to ensure that personnel working in the health sector are efficiently assigned to health institutions. As nurses take care of the patient one-on-one, assignment and scheduling activities play an important role in improving service quality. For this, it is important to have the minimum number of nurses with the desired qualifications. While the insufficient number of nurses causes the workload to increase and the service quality to decrease, on the other hand, the number of nurses should be paid attention to the number of nurses assigned according to the shift type, since the high number of nurses will increase the staff expenses for the hospital.
In this study, the problem of assignment and scheduling of nurses at the 3rd level of surgical intensive care in a public hospital in Ankara was discussed. The minimum number of nurses required to perform nursing services in the intensive care unit was determined by the Holt-Winter Method based on the monthly bed occupancy rates from the Basic Health Statistics Module. The optimal correction constants were calculated as α = 0,99, β = 0,03, γ = 0,99 and Mean Absolute Percent Error as 5,24. The number of nurses required to be in the day and night shift was found to be 3.
Assessment of the workforce skill level of nurses on the basis of 8 criteria with the AHP TOPSIS method and the evaluation results obtained by decision-making methods were transformed into a constraint for the Goal Programming model and the nurse scheduling problem was modeled with the 0-1 Goal Programming model, with the help of the GAMS package program, has been resolved. After this phase, a scheduling was proposed that creates a fair and balanced schedule for 13 nurses, while minimizing costs as well.