Örgütlerde gücün vatandaşlık davranışına etkisinde karizmatik liderlik davranışının aracı rolü
The mediating role of charismatic leadership behavior on the effect of power on citizenship behavior in organizations
Yazar: MUSTAFA ABDÜSSAMED DEMİREL
Danışman: DOÇ. DR. ERCAN YAVUZ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Rekreasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration

Özet:
Örgütler için insan en temel kaynaklardan biridir. En verimli biçimde yönetilmesi önem arz eden insan kaynağının rol fazlası davranışlar sergilemesi örgütler açısından büyük öneme sahiptir. Bu davranışların ortaya çıkısında liderlik ve güç ile olan etkileri davranışın gelişmesi açısından desteklenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda çalışmanın ana amacını, işgörenler üzerinde gücün örgütsel vatandaşlık davranışına etkisinde karizmatik liderliğin aracı rolünün tespit edilmesi oluşturmaktadır. Çalışmanın diğer alt amaçları ise; (a) gücün alt boyutlarını oluşturan zorlayıcı güç, meşru güç, uzmanlık gücü, karizma gücü, ödüllendirici güç ve bilgiye dayalı güç boyutlarının örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkilerin tespit edilmesi, (b) karizmatik liderliğin örgütsel vatandaşlık davranışı alt boyutlarını oluşturan nezaket, sivil erdem, centilmenlik, vicdanlılık ve diğergamlık üzerindeki ektilerinin belirlenmesi ve (c) gücün alt boyutlarını oluşturan zorlayıcı güç, meşru güç, uzmanlık gücü, karizma gücü, ödüllendirici güç ve bilgiye dayalı güç boyutlarının karizmatik liderliğe olan etkilerinin tespit edilmesidir. Değişkenler arasındaki ilişkilerin ve etkilerin belirlenmesi amacıyla nicel araştırma yöntemleri arasında yer alan ilişkisel tarama modelinden yararlanılarak araştırmanın modeli ve hipotezleri oluşturulmuştur. Araştırmanın evrenini, Ankara ilinde faaliyet gösteren hizmet sektörü ve alt dallarına bağlı kamu ve özel örgütlerde çalışan işgörenler, alt kademe yöneticiler, orta kademe yöneticiler ve üst kademe yöneticiler oluşturmaktadır. Araştırmaya imkân tanıması açısından belirli evren büyüklüğü içerisinden örneklem tanımlaması yapılmıştır. Esas alınan örneklem büyüklüğü kapsamında örneklemin evreni temsil etmesi açısından olasılıklı örnekleme yöntemleri içerisinde yer alan basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile araştırma grubu belirlenmiştir. Araştırma kapsamında 428 çalışandan oluşturulan anket formu vasıtasıyla veriler elde edilmiş ve veri seti oluşturulmuştur. Araştırmanın temel sonucu karizmatik liderlik değişkenin, güç değişkeninin örgütsel vatandaşlık davranışına etkisinde kısmi aracı role sahip olduğudur.

Abstract:
Human is one of the most basic resources for organizations. It is of great importance for organizations that the human resource, which is important to be managed in the most efficient way, exhibits extra-role behaviors. In the emergence of these behaviors, the effects of leadership and power should be supported in terms of the development of the behavior. In this context, the main purpose of the study is to determine the mediating role of charismatic leadership in the effect of power on organizational citizenship behavior on employees. Other sub-objectives of the study are; (a) determining the effects of coercive power, legitimate power, expert power, charisma power, rewarding power and knowledge-based power on organizational citizenship behavior, (b) courtesy, civic virtue, which constitute the organizational citizenship behavior sub-dimensions of charismatic leadership. and (c) determining the effects of coercive power, legitimate power, expert power, charisma power, rewarding power and knowledge-based power dimensions, which are the sub-dimensions of power, on charismatic leadership. In order to determine the relationships and effects between the variables, the model and hypotheses of the research were formed by using the relational survey model, which is among the quantitative research methods. The universe of the research consists of employees, lower-level managers, middle-level managers and top-level managers working in public and private organizations operating in the service sector and its sub-branches operating in Ankara. In order to allow the research, a sample definition was made within a certain universe size. The research group was determined with the simple random sampling method, which is one of the probability sampling methods in terms of the sample being representative of the universe within the scope of the sample size taken as basis. Within the scope of the research, data were obtained through a questionnaire formed from 428 employees and a data set was created. The main result of the research is that the charismatic leadership variable has a partial mediating role in the effect of the power variable on organizational citizenship behavior.