Karadeniz'de yaşayan solea biscaris (Risso, 1880)'te yaş belirleme yöntemleri /
Yazar: DERYA BOSTANCI
Danışman: PROF. DR. NAZMİ POLAT
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Karadeniz = Black Sea ; Solca lascaris = Solca lascaris ; Yaş tayini = Age determination

Özet:
ÖZET Bu çalışma Karadeniz'de yaşayan Solea lascaris'in yaş tayininde kullanılacak güvenilir kemiksi yapıyı belirlemek amacıyla yapılmıştır. Ekim 1996-Ekim 1997 tarihleri arasında yakalanan 215 örnekten pul, omur ve otolitler çıkarılmıştır. Herbir kemiksi yapıyı yaş tayinine hazırlamak için belirli metotlar uyguladıktan sonra pullar preparat haline getirilerek, omurlar ise alkol ortamında binoküler mikroskopta incelenmiştir. Otolitler bütün haldeyken ve merkezlerinden geçecek biçimde kırılıp, alkol alevinde yakılmak suretiyle iki farklı yolla değerlendirilmiştir. İncelenen dört farklı kemiksi yapının birbirleriyle ilişkileri tablolar ve grafiklerle gösterilmiştir. Herbir kemiksi yapı için ortalama yaş tespiti yapılmıştır. Yine her bir yapı için elde edilen tekrarlı okumalar arasındaki uyum araştırılmıştır. Bağımlı gruplarda iki oran farkına ait hipotez testi kullanılarak kırık otolit metodundaki uyum derecesi ile diğer metotlardaki uyum dereceleri karşılaştırmıştır. Sonuçta merkez boyunca kırılarak yakılmış otolitlerin türün yaş tayini için güvenilir olduğu bulunmuştur. Diğer kemiksi yapılardan elde edilen yaşların, güvenilir bulunan kırık otolit yaşından sapma grafikleri oluşturulmuştur. Von bertalanffy büyüme denklemi kırık otolit yaş verilerinden yararlanılarak Lt=24.85x[l-e"° 113(t+3 87)] olarak belirlenmiştir. Her ne kadar literatürde türün yaş tayini için omur tercih edilmişse de bu metodla bazı halkaların kaçırılması mümkündür. Bu sebeple, bundan sonra yapılacak olan türe ait yaş-uzunluk anahtarları, yaşama, büyüme ve ölüm oranları, belli bir stoktaki yaş kompozisyonu, stoğun üreme ve yenilenme kapasitesinin belirlenmesi gibi türün biyolojisini belirlemeye yönelik çalışmalarda balığın yaşının belirlenmesinde otolitlerin kırılarak yakılması metodunun kullanılmasının gerektiği vurgulanmıştır.Anahtar Kelimeler: Solea lascahs, Yaş Tayini, Karadeniz.

Abstract:
II ABSTRACT This study is conducted to determine the most reliable bony structure for ageing of Solea lascaris inhabiting Black Sea. Scale, vertebra and otolith were removed from 215 individuals collected between October 1996 and October 1997. Scales were prepared by mounting between slides for age determination and also vertebra were interpreted in alcohol using a binocular microscope. Otoliths were investigated in two ways such as whole observation and after burning the centrally broken surfaces of otolith in alcohol flame. The relations between four bony structures were presented in tables and figures. Mean ages were estimated for each bony structure. The agreement percent between multiple counts were estimated seperately for each structure. The agreement level of broken and burnt otolith and other bony structures were controlled by hypothesis test of two rate difference in dependent groups. It is concluded that broken-burnt otolith is the most reliable structure for ageing of this species. Ages of bony structures deviating from broken-burnt otolith ages were represented in figures. Von bertalanffy growth equation is calculated from broken-burnt otolith ages as L,=24.85x[i-e° 113(t+3;87)]. Even though vertebra is the mostly preferred ageing structure in literature, it is possible to miss some annuli by this method. For this reason, in studies such as age-length keys, rate of survival, growth and mortality, age composition and reproduction rate of a stock which is necessary for life history of this species, age determination must be realized by broken-burnt otolih method from now on. Keywords: Solea lascaris, Age Determination, Black Sea.