Üniversite öğrencilerinde bilişsel esneklik ve belirsizliğe tahammülsüzlük ile kişilik özellikleri arasındaki ilişki
Relationship between cognitive flexibility and intolerance of uncertainty and personality traits  university students
Yazar: FATMA GÜVENÇ
Danışman: PROF. DR. ERDAL HAMARTA
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Belirsizlik = Uncertainty ; Belirsizliğe tahammülsüzlük = Intolerance of uncertainty ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Esneklik = Flexibility ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmada; üniversite öğrencilerinde bilişsel esneklik, belirsizliğe tahammülsüzlük ile kişilik özellikleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini; 2017- 2018 Eğitim-Öğretim yılında Necmettin Erbakan Üniversitesi'nin farklı bölümlerinde öğrenim görmekte olan 700 öğrenci oluşturmuştur.
Katılımcıların demografik bilgilerini belirlemek için 'Kişisel Bilgi Formu',  bilişsel esneklik düzeylerini belirlemek için 'Bilişsel Esneklik Envanteri', belirsizliğe tahammülsüzlük düzeylerini belirlemek için 'Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği', kişilik özelliklerini belirlemek için 'Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi' kullanılmıştır. Verilerin analizinde, katılımcıların bilişsel esneklik, belirsizliğe tahammülsüzlük ve kişilik özelliklerinin cinsiyet değişkenine göre anlamlı olarak farklılaşma durumunu ortaya koymak için; 'Bağımsız Gruplar İçin T Testi' analizi kullanılmıştır. Bilişsel esneklik, belirsizliğe tahammülsüzlük ile kişilik özellikleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla 'Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Tekniği' analizinden yararlanılmıştır. Kişilik özelliklerinin bilişsel esnek ve belirsizliğe tahammülsüzlük üzerindeki yordayıcı etkisini test etmek amacıyla çoklu regresyon analizi uygulanmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre; üniversite öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeyleri, cinsiyete göre anlamlı ölçüde farklılaşırken belirsizliğe tahammülsüzlük düzeyleri cinsiyete göre anlamlı olarak farklılaşmamaktadır. Dışadönüklük, deneyime açıklık, yumuşak başlılık ve sorumluluk kişilik özelliklerinde cinsiyete göre farklılaşma bulunmazken, duygusal dengesizlik kişilik özelliklerinde kadınların lehine anlamlı bir farklılık bulunmaktadır. Bilişsel esneklik, belirsizliğe tahammülsüzlük ve kişilik özellikleri arasındaki ilişkiye bakıldığında; bilişsel esneklik ile belirsizliğe tahammülsüzlük arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Bilişsel esneklikle kişilik özelliklerinden dışadönüklük, deneyime açıklık, yumuşak başlılık ve sorumluluk arasında pozitif yönlü; duygusal dengesizlik arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Belirsizliğe tahammülsüzlüğün, duygusal dengesizlik kişilik özelliğiyle pozitif yönlü, dışadönüklük, deneyime açıklık ve sorumluluk kişilik özellikleri ile negatif yönlü anlamlı olarak ilişkili olduğu bulunmuştur. Bununla beraber belirsizliğe tahammülsüzlük ile yumuşak başlılık arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olmadığı ortaya konmuştur. Yapılan çoklu regresyon analizi sonucunda; bilişsel esnekliğin yordanmasında sırasıyla duygusal dengesizlik, deneyime açıklık, sorumluluk, dışadönüklük ve yumuşak başlılık kişilik özelliklerinin anlamlı olarak etkili oldukları görülmüştür. Belirsizliğe tahammülsüzlüğün yordanmasında ise; sırasıyla duygusal dengesizlik ve dışadönüklük kişilik özelliklerinin anlamlı bir etkisi olduğu bulunmuştur.

Abstract:
In this study, the relationship among cognitive flexibility, intolerance of uncertainty and personality traits among university students is examined. The sample is composed of 700 students studying at different faculties at Necmettin Erbakan University in 2017-2018 Academic Year.
In the study, to determine the demographic information of the participants "the Personal Information Form", to define their cognitive flexibility levels "the Cognitive Flexibility Inventory(CFI)", to identify their intolerance of uncertainty levels "the Intolerance of Uncertainty Scale(IUS)" and to define their personality traits "the Adjective Based Personality Scale(ABPT)" have been used.For data analysis, "The Independent Sample T-Test" has been analyzed in order to reveal the meaningful differentiation of the participants' cognitive flexibility, intolerance of uncertainty and personality traits according to the gender variable. "Pearson Correlation Moments Coefficient" has been analyzed to identify the relationship between cognitive flexibility, intolerance of uncertainty and personality traits. Moreover, multiple regration analysis has been applied to test the predictive effect of personality traits on cognitive flexibility and intolerance of uncertainty.
According to the results of the study; while the cognitive flexibility levels of university students meaningfully differentiates according to gender, their  intolerance of uncertainty levels does not. Although there has been no differentiation in the extraversion, openness to experience, agreableness and conscientiousness among personality tarits according to gender; there hes been a significant difference in neuroticism in favor of women.  Based on the relationship between cognitive flexibility, intolerance of uncertainty and personality traits; a significant negative correlation between cognitive flexibility and intolerance of uncertainty has been detected. While a significant positive correlation between cognitive flexibility and personality traits(extraversion, openness to experience, agreableness, conscientiousness) has been found, there has been a significant negative correlation between cognitive flexibility and neuroticism. On the basis of the results of the multiple regression analysis; neuroticism, openness to experiance, conscientiousness, extraversion and agreableness have respectively been observed to be significantly effective in predicting cognitive flexibility. Furthermore, neuroticism and extraversion have respectively been found effective in predicting intolerance of uncertainty.