Türkiye'de engelli istihdam politikaları ve İŞKUR'un rolü: Karaman ilinde bir araştırma
Employment policies for the disabled in Turkey and the role of İŞKUR: A research in Karaman province
Yazar: METİN AKGÜL
Danışman: DOÇ. DR. SEFA USTA
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Engelli hakları = Handicapped rights ; Engelli istihdamı = Disability employment ; Engellilik = Disability ; Kamu politikaları = Public policies ; Karaman = Karaman ; Sosyal politika = Social policy ; İstihdam politikaları = Employment policies ; İş ve İşçi Bulma Kurumu = Association of Work and Workman Foundation

Özet:
Gerek uluslararası kuruluşların gerekse ulusal hükümetlerin sosyal dışlamayı engelleme ve ayrımcılıkla mücadele noktasında son derece geniş sorumluluk alanları bulunmaktadır. Bu doğrultuda devletler, engellilerin toplumsal hayata ve istihdama katılmalarının önündeki engellerin kaldırılması, hak temelli yaklaşımlar çerçevesinde anayasal ve yasal düzenlemelerle güvence altına alınmaları anlamında başat aktörlerdir. Belirtmek gerekir ki engelli istihdamının istenilen düzeye ulaştırılmasından ve engellilerin kendilerini ifade edebilecekleri, refah seviyelerini yükseltebilecekleri çalışma standartlarının geliştirilmesinden merkezi hükümetler kadar sivil toplum kuruluşları (STK), yerel yönetimler ile birlikte işverenler de sorumludur. Dolayısıyla toplumun bir parçası olan engellilerin yaşadıkları sorunların toplumun bir parçası olarak tüm tarafların sorunu olduğunu belirtmek yanlış olmayacaktır. 
Bu çalışmada, Türkiye'de engelli istihdam politikaları konusunda, sosyal politikanın da bir unsuru olarak İŞKUR'un sunduğu hizmetler yukarıda dile getirilen niyet temelinde incelenmektedir. Çalışma kapsamında öncelikle engelli istihdam politikalarına yönelik kavramsal çerçeveye yer verilmektedir. Çalışmada engelli istihdam politikalarının şekillenmesinde rol oynayan aktörler irdelenerek, uluslararası ve ulusal yasal düzenlemeler de ele alınmaktadır. Ayrıca Türkiye'de engelli istihdam politikalarıyla ilgili kurumsal yapı ve uygulamalar Avrupa Birliği İlerleme Raporları gözüyle de incelenmektedir.
Çalışmanın son bölümünde, gerçekleştirilen literatür taramasının ve bilgi/belge/doküman incelemesinin yanında Karaman ilinde engelli istihdamına ilişkin detaylı bir durum analizinin ortaya konulabilmesi adına nitel araştırma yöntemlerinden yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme tekniği kullanılarak engelli istihdamının en önemli aktörlerinden olan işverenlerle toplam 15 işyerinde mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Salgın dönemi içerisinde olunması nedeniyle tüm görüşmeler uzaktan, çevrimiçi veya telefon konuşmaları yoluyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada elde edilen temel bulgu engelli istihdam politikalarında İŞKUR'un etkin rol oynadığıdır. Bununla birlikte engellilere yönelik yürütülecek politikalarda kamu-özel sektör işbirliği ve sivil toplum kuruluşları ile olan etkileşim önem arz ettiğidir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Politikalar, Engelli, Engelli İstihdam Politikaları, İŞKUR, Dezavantajlı Gruplar

Abstract:
Both international organizations and national governments have extremely wide areas of responsibility in preventing social exclusion and combating discrimination. In this direction, states are the leading actors in terms of removing the obstacles to the participation of the disabled in the society and employment, and securing them with constitutional and legal regulations within the framework of rights-based approaches. It should be noted that non-governmental organizations (NGOs), local administrations and employers are responsible for the development of working standards, where the disabled people can express themselves and increase their welfare level and for the employment of the disabled to reach the desired level as well as the central governments. Therefore, it would not be wrong to state that the problems experienced by the disabled, who are a part of the society, are the problems of all parties as a part of the society.
In this study, the services provided by İŞKUR as an actor of social policy regarding the employment policies of the disabled in Turkey are examined on the basis of the above-mentioned intention. Within the scope of the study, first of all, the conceptual framework for disability employment policies is given. In the study, the actors that play a role in shaping the employment policies of the disabled are examined and international and national legal regulations are also discussed. In addition, the institutional structure and practices related to disability employment policies in Turkey are also examined through the perspective of the European Union Progress Reports.
In the last part of the study, besides the literature review and information/document analysis, semi-structured in-depth interview technique, one of the qualitative research methods, were used. In this context, interviews were conducted with employers, one of the most important actors of the employment of the disabled, in a total of 15 workplaces. Due to the fact that we are in the epidemic period, all the interviews were online or telephone conversations. The findings obtained, the effective role of İŞKUR in the fields of employment is fundamental. It is the one that is more important than the interaction with public-private business and civil society, which will be used for people for joint use.
Keywords: Social Policies, Disabled, Disabled Employment Policies, İŞKUR, Disadvantaged Groups