Uzun süreli uçuş görevlerinde uyku/uyanıklık durumunun düzenlenmesi
Regulation of sleep/wakefulness state in long duration flight operations
Yazar: ERDİNÇ ERCAN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET AKIN
GATA / Tıp Fakültesi / Hava ve Uzay Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Hava ve Uzay Hekimliği = Air and Space Medicine
Dizin: Kafein = Caffeine ; Melatonin = Melatonin

Özet:
Hava harekâtı koşullarında 7 gün 24 saat esasına göre uçuş görevlerini icra eden uçucu personelden, uçuş emniyetinden taviz verilmeden maksimum verim alınması gerekmektedir. Bu sebeple uyku/uyanıklık düzeyinin bilimsel yöntemler ile düzenlenmesi gereklidir. Çalışmamızda, yan etkisi düşük ve güvenilir ilaçlar olan kafein ve melatonin kullanılmıştır. Her iki ilacın plasebosu hazırlanarak çalışma çift-kör plasebo kontrollü yapılmıştır. Çalışmada 2 doz halinde toplam 400 mg. kafein kullanılmış olup kafeinin kardiyovasküler yan etkileri gözlenmemiştir. Uçucu performansları uçuş simülatörü ve DSST (Digit Symbol Substitution Test) ile değerlendirilmiştir. Plasebo alan gruplara göre, kafein alan grupların 2nci DSST sonuçları yüksek bulunmuş olup istatistiksel olarak anlamlı değildir (p>0,05). Kafein alan gruplarda pilot performansını gösteren DSST incelendiğinde belirgin bir düşüş yaşanmamış ve pilot performansları korunmuştur. Plasebo alan gruplarda ise süre ilerledikçe pilot performansı azalmış olup istatistiksel olarak anlamlı değildir (p>0,05). Uçuculara uykusuzluk periyodunu müteakip uykuyu başlatmak için 3mg. melatonin veya plasebo ilaç verilmiştir. Melatonin alan grupların toplam uyku süreleri, iyi hissetme skorları ve uyku kalitesi skorları yüksek bulunmuş olup istatistiksel olarak anlamlı değildir (p>0,05). Uyku sonrası simülatör sonuçları, melatonin alan gruplarda daha yüksek bulunmuş olup istatistiksel olarak anlamlı değildir (p>0,05). İstatistiksel anlamlılığının gösterilememesine düşük grup sayılarının neden olduğu düşünülmektedir. Kafeinin uyku/uyanıklık üzerine olan etkilerinin değişken olması ve olası yan etkileri nedeniyle operasyonel ortamda kullanılmasının uygun olmayacağı, melatoninin ise yan etki ve artık etkilerinin az olması nedeniyle, Jet-Lag, Shift-Lag sendromlarında sınırlı kullanımının uygun olacağı değerlendirilmektedir.

Abstract:
During flight operations, maximum efficiency has to be gained from the aircrew who are flying missions 24 hours and 7 days profile without a concession from flight safety. For this reason sleep and wakefulness levels are to be arranged by scientific methods. Caffeine and melatonin were used in our study. They have less adverse effects and they are safe drugs. Placebo of both drugs was prepared and placebo controlled double-blinded study was performed. Two dose 200 mg. caffeine (total 400 mg.) was used in the study and no adverse effect was observed. DSST (Digit Symbol Substitution Test) and a flight simulator profile used to evaluate pilots performance. DSST-2 results of caffeine used groups were higher than placebo groups (p>0.05). DSST results of caffeine used groups showed no significant decrease in contrast to the placebo groups (p>0.05). After sleepless period, 3 mg. melatonin or placebo drug was administered to pilots in order to initiate sleep. Total sleep times, fine feeling scores and sleep quality scores of melatonin used groups were higher (p>0.05). After-sleep period simulator flight profile repeated and results of melatonin used groups were higher (p>0.05). It is thought that insignificancy of statistics was because of lacking group quantities. The sleep/wakefulness effects of caffein are variable and it is not convenient to use in operational context for its probable adverse effects. Since the adverse and remnant effects of melatonin is low, limited use of this drug can be possible in Jet-Lag and Shift-Lag syndromes.