Değerler ve örtük liderlik teorisi ilişkileri üzerine Türkiye ve Romanya'da kültürlerarası bir araştırma
A cross-cultural study on relationship between values and implicit leadership theory in Turkey and Romania
Yazar: İLKYAZ ÖZENCİ
Danışman: PROF. DR. GÜLER SAĞLAM ARI
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Değerler = Values ; Kültürel değerler = Cultural values ; Kültürel liderlik = Cultural leadership ; Otomotiv sektörü = Automotive sector ; Romanya = Romania ; Türkiye = Turkey ; Çalışanlar = Workers ; Örtük liderlik = Implicit leadership

Özet:
Kültür; bir toplumun yaşamını biçimlendiren, etkileyen değerler ve normlar örüntüsü olarak tanımlanabilmektedir. Değerler ve liderlik ilişkisi uluslararası işletmecilik ve yönetim yazınında incelenen önemli bir çalışma alanıdır. Liderlik bireye, sahip olduğu özellikler ve davranışların, izleyenlerin zihinlerinde oluşturdukları lider prototipleri ile örtüşmesi halinde atfedilir. Son yıllarda liderlikte yeni bir yaklaşım olan örtük liderlik teorisi liderin izleyenlerin zihinlerindeki karşılığını araştırır. Örtük liderlik teorisine göre bireyler, zihinlerinde bir lider prototipi oluşturur ve potansiyel lideri bu modelle karşılaştırarak lider olarak nitelendirir ya da lider olarak kabul etmez. Değerler, takipçilerin örtük liderlik algılarını etkileyen önemli faktörler arasında yer almaktadır. Kültüre ait unsurları toplum ile bir arada analiz etmek için kullanılan değerler, zamanla kültürler arasındaki farklılıkların tespitinde kullanılan bir araç haline gelmiştir. Bu araştırmanın amacı; farklı kültürlerde bireylerin değer öncelikleri ve örtük liderlik algıları arasındaki ilişkileri ortaya koymaktır. Bu amaçla Türkiye ve Romanya'da otomotiv sektörü çalışanlarından oluşan 150 kişilik örneklem üzerinde Tabak, Kızıloğlu ve Türköz (2013)'ün geliştirdiği, Örtük Liderlik Ölçeği ve Schwartz (1992) tarafından geliştirilen Kişisel Değerler Ölçeği uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 23 veri analizi programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Bu çalışmada istatistik analiz tekniklerinden frekans, yüzde ve ortalama değerleri hesaplanmış, farklılık ve korelasyon analizi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, her iki ülkede bireylerin lider kabullerinin farklılaştığı görülmektedir. Türk örnekleminde, bir kişinin lider olarak kabulü için, kişisel ahlak, duyarlılık, etkileyicilik ve beceriklilik özelliklerinin, Romen örneklemine göre daha yüksek düzeyde olması istenmektedir. Romen çalışanların kültürel değer yönelimlerinin Türk çalışanlara göre görece daha yüksek ortalamaya sahip olduğu gözlenmiştir. Türkler beceriklilik & etkileyicilik boyutunda daha yüksek korelasyonlara sahip iken; Romenler duyarlılık boyutunda daha yüksek korelasyonlara sahiptir. Değerler bireyin hayatını yönlendirmeleri açısından ne derece önemliyse, bir kişinin lider olarak kabul görmesi açısından bu derecelendirme o derece etkili olacaktır. Değerlerin sıralamalarının yapılması, bireylerin ve farklı kültürlere sahip toplumların olaylara yaklaşımı hakkında fikir vermekte ve toplumlardaki bireylerin değer öncelikleri ile kültürlerarası farklılıkları ortaya koymaktadır. Her iki kültürde de en üst sırada "Güvenlik" değeri yer alırken, her iki kültür için dördüncü sırada "İyilikseverlik" değeri ve yine her iki kültür için sekizinci sırada "Geleneksellik" değeri yer almaktadır. Buna göre iki ülke çalışanlarının da yardımsever, dürüst, bağışlayıcı, sorumluluk sahibi, açık fikirli, erdemli, geleneklere saygılı, ılımlı, toplumsal düzenin sürmesini isteyen değerlerine verdikleri önemin eşit olduğu görülmektedir.

Abstract:
Culture can be defined as a pattern of values and norms that shape and influence the life of a society. Values and cultural differences are an important field of study in the international business and management literature with respect to the leadership. Leadership is attributed to the individual when his characteristics and behaviors match with the leader prototypes that are formed in the minds of audience. The implicit leadership theory, which is a new approach in leadership in recent years, studies the perception of leader in the minds of audience. According to the implicit leadership theory, individuals form a leader prototype in their minds and compare the potential leader with this model and call him a leader or do not accept him as leader. Values are among the important factors that influence implicit leadership perceptions of the followers. The values that are used to analyze the cultural elements together with the society have become a means for finding the differences between cultures over time. This study aims to find out the relationships between value priorities and implicit leadership perceptions of individuals in different cultures. To that end, the Implicit Leadership Scale, which was developed by Tabak, Kızıloğlu and Türköz (2013), and Personal Values Scale, which was developed by Schwartz (1992), were applied on a sample of 150 individuals consisting of automotive industry workers in Turkey and Romania. The data obtained were analyzed using the SPSS 23 data analysis software. In this study, from among the statistical analysis techniques, frequency, percentage and mean values were calculated and the difference and correlation analyses were made. As a result of the analyses, it was found that leadership acceptances of individuals differ in these two countries. The Turkish sample wants that personal morality, sensitivity, effectiveness and skillfulness characteristics should be at a higher level compared to the Romanian sample for an individual to be accepted as a leader. It was observed that cultural value tendencies of Romanian workers had a relatively higher average than those of Turkish workers. Ranking the values provides an insight about the approach of individuals and societies with different cultures to events and reveals the value priorities and intercultural differences of individuals in the societies. The "Security" value is ranked first in both cultures, the "Benevolence" value is ranked fourth in both cultures and the "Traditionality" value is ranked eighth in both cultures. Accordingly, it was found that the workers of both countries give equal importance to the values that are of helpful, honest, forgiving, responsible, open-minded, virtuous, respectful to traditions, moderate and intending to maintain the social order.