Ahmed Hâlis'in Tufeylü Menâkıbi'l - Kibâri'l- Mevlevî Fî Menkabeti Hazreti'ş - Şeyhi's-Sâkıbi'l-Ma'nevî'si ve eserin nesir üslûbu açısından değerlendirilmesi [inceleme - metin (1b - 76b)]
Ahmed Hâlis' Tufeylü Menâkıbi'l-Kibâri'l - Mevlevî Fî Menkabeti Hazreti'ş - Şeyhi's-Sâkıbi'l-Ma'nevî and the analysis of this work in terms of its prose style [analysis - text (1b - 76b)]
Yazar: FATMA İMAMOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALİ EMRE ÖZYILDIRIM
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ahmed Halis = Ahmed Halis ; Menakıbname = Menagip ; Tufeylü Menakıbi'l-Kibari'l-Mevlevi fi Menkabeti Hazreti'ş-Şeyhi's-Sakıbi'l-Ma'nevi = Tufeylü Menakıbi'l-Kibari'l-Mevlevi fi Menkabeti Hazreti'ş-Şeyhi's-Sakıbi'l-Ma'nevi

Özet:
Bu tez ile XVIII. yüzyılda yaşamış olan Türk Edebiyatı şair, nâsir ve şeyhlerinden Ahmed Hâlis'in Türkçe kaleme aldığı Tufeylü Menâkıbi'l-Kibâri'l-Mevlevî fî Menkabeti Hazreti'ş-Şeyhi's-Sâkıbi'l-Ma'nevî adlı menakıbının transkripsiyonlu ve tenkitli metninin hazırlanarak eserin tanıtılması ve menakıbın dil ve üslûp özelliklerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Ahmed Hâlis, menakıbında kendisi gibi bir Mevlevî şeyhi ve şairi olan babası Mustafa Sâkıb Dede'nin hayatını ve kerametlerini kaleme almıştır. Menakıp, ayrıca Mevlevîlik kültürü ve tarihi ile ilgili önemli bilgiler içermektedir. Eser, Mevlevîlik tarihi açısından büyük öneme sahip bir şehir olan Kütahya'da 48 yıl şeyh olan, yetiştirdiği kişiler ve ortaya koyduğu eserlerle Mevlevî kültüründe ve edebiyat tarihinde büyük izler bırakan şair Sâkıb Dede'nin hayatının yine bir şair olan oğlu Ahmed Hâlis'in kaleminden aktarılması sebebiyle önem arz etmektedir. Mensur olarak kaleme alınan menakıp; bilhassa Mevlânâ'nın Mesnevî'sinden, Sâkıb Dede'nin Divan'ından ve Ahmed Hâlis'in şiirlerinden alınmış manzum parçalar içermektedir. Eserin Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesinde bir, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesinde üç olmak üzere toplam dört nüshasına ulaşılmış ve bu çalışma hazırlanırken bu nüshalardan en eski tarihli ve en güvenilir olduğunu düşünülen Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi 1186'da kayıtlı nüsha ile İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi 10145'de kayıtlı nüshaların edisyon kritiği yapılarak eserin metni oluşturulmuştur. Bu çalışma; 18. yüzyıl mensur eserlerine genel bir bakış, Ahmed Hâlis'in hayatı ve Tufeylü Menâkıbi'l-Kibâri'l-Mevlevî fî Menkabeti Hazreti'ş-Şeyhi's-Sâkıbi'l-Ma'nevî''nin transkripsiyonlu ve tenkitli metni, metnin dil ve üslûp incelemesi ve nüshaların tanıtımından oluşmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Ahmed Hâlis, Tufeylü Menâkıbi'l-Kibâri'l-Mevlevî fî Menkabeti Hazreti'ş-Şeyhi's-Sâkıbi'l-Ma'nevî, Sâkıb Dede, Menakıp

Abstract:
This thesis is, in some extends, to demonstrate the characteristics of language and style of the menakib; to introduce Tufeylü Menâkıbi'l-Kibâri'l-Mevlevî fî Menkabeti Hazreti'ş-Şeyhi's-Sâkıbi'l-Ma'nevî written by Ahmed Hâlis who lived in 18th century poet of Turkish literature, sheikh and nâsir (is a special term to describe someone who writes proses in Divan Literature), with its transcription and criticism. In his menakib, Ahmed Hâlis aimed to describe Mustafa Sâkıb Dede's life , his father, who was a Mevlevî sheikh and poet like him, and his miracles. The menakib, also, has valuable details about Mevlevî culture and its history. Because the menakib has written about the life of poet Sâkıb Dede, who lived for forty-eight years in Kütahya(,which is an important city in terms of Mevlevi culture,) as a sheikh and who made a great contribution to many of his followers' education, by his son Ahmed Hâlis it is immensely important. It was written as a prose and it is has manzum texts  (are written in rhyme and meter) from the  poems of Mesnevi by Mevlânâ and Divan by Sâkıb Dede and also from some of the poems written by Ahmed Hâlis. Four of its copies have been reached and among those four copies there is one copy in Süleymaniye Manuscripts Library; three copies in Istanbul University Library- Rare Collection. In this study the copy recorded to number 1186 in Süleymaniye Manuscripts Library  and the copies are recorded to number 1186 in Süleymaniye Manuscripts Library and the copies are recorded to number 10145 in İstanbul University Library and -Rare Collection, which are supposed to the most trustable and oldest copies have been edited and the text of the work has been formed. This study has a general view to 18th century prose works, the life of Ahmed Hâlis and Tufeylü Menâkıbi'l-Kibâri'l-Mevlevî fî Menkabeti Hazreti'ş-Şeyhi's-Sâkıbi'l-Ma'nevî, its criticizing transcription, analysis of the text in terms of style and language and the introduces of the  copies.
Key Words: Ahmed Hâlis, Tufeylü Menâkıbi'l-Kibâri'l-Mevlevî fî Menkabeti Hazreti'ş-Şeyhi's-Sâkıbi'l-Ma'nevî, Sâkıb Dede, Menakib