Türkiye'nin Avrupa Birliği karşısındaki göreli gelişme düzeyi: istatiksel bir analiz
Relati̇ve development of Turkey in compari̇son wi̇th the 
European Uni̇on: A statistical analysis
Yazar: SEYYİD ALİ ERTAŞ
Danışman: PROF. DR. HAYRİYE ATİK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik gelişmeler = Economic developments ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Gelişme = Development ; Kalkınma = Development ; Kümeleme analizi = Cluster analysis ; Temel bileşenler analizi = Principal components analysis ; Türkiye = Turkey

Özet:
Türkiye'nin Avrupa Birliği karşısındaki göreli gelişme düzeyi; işgücü piyasası, ekonomi,
eğitim, endüstri-ticaret-hizmetler, sosyal koruma, sağlık, nüfus ve demografik faktörler,
tarım ve ar-ge başlıkları altında olmak üzere toplam dokuz ana gruptan oluşan 57 sosyoekonomik
gösterge kullanılarak, temel bileşenler ve kümeleme analizleri ile birlikte
detaylı bir şekilde incelenmiştir.
Çalışmada öncelikle, ekonomik büyüme, ekonomik kalkınma ve ekonomik gelişme
kavramları açıklanarak; bu kavramların birbirleri ile olan ilişkileri ele alınmıştır. Bununla
birlikte, ekonomik büyüme ve ekonomik kalkınma arasındaki temel farklar belirtilerek,
kalkınmayı oluşturan unsurlar ve kalkınma teorileri kapsamlı bir şekilde açıklanmıştır.
Sonraki bölümde, kalkınmanın ekonomik ve sosyal göstergelerine değinilerek,
kalkınmanın ölçülmesi konusu üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde, Türkiye'nin
Avrupa Birliği karşısındaki göreli gelişme düzeyi; ekonomik göstergeler, sağlık
göstergeleri, enerji göstergeleri, Ar-Ge ve teknoloji göstergeleri yardımıyla incelenmiştir.
Son bölümde ise, sosyo-ekonomik göstergeler açısından, Türkiye'nin Avrupa Birliği
karşısındaki göreli gelişme düzeyi hem 2003 hem de 2014 yılları için analiz edilmiş ve
analizde elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır.
2003 ve 2014 yılları için yapılan analizler sonucunda, Türkiye'nin hiçbir AB üyesi ile
benzer bir gelişme düzeyinde bulunmadığı ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kalkınma, Türkiye ve Avrupa Birliği, Temel Bileşenler Analizi,
Kümeleme Analizi

Abstract:
Relative development of Turkey in comparison with the European Union (EU) is explored
by using 57 socio-economic indicators which can be classified under nine majör groups
as labour market, economy, education, industry-trade-services, social protection, health,
population and demography, agriculture, research and development (R and D) by using
principal components and hierachical cluster analyses.
Firstly, the concepts of economic growth, economic development and economic
expansion were explained and the relations among these concepts were discussed.
Moreover, the differences between economic growth and economic development were
determined and the factors which effect economic development and the theories of
development were examined. In the third part, relative development of Turkey in
comparison with the EU were examined through economic indicators, energy indicators,
health indicators, R & D and technology indicators.
As a results of the analysis applied for 2003 and 2014, it is observed that Turkey did not
share the same development stage with any of the EU countries.

Keywords: Development, Turkey and the European Union, Principal Components
Analysis, Cluster Analysis