Ortaöğretim kurumlarında görev yapan yöneticilerin duygu yönetimi davranışlarının incelenmesi
The investigation of emotion management behaviors of high school principals
Yazar: SERAP BERBER ABAKA
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM KOCABAŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duygu yönetimi = Emotion management ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Okul yöneticileri = School administrators ; Olumlu duygulanım = Positive mood ; Olumsuz duygulanım = Negative mood ; Ortaöğretim kurumları = Secondary education institutions ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Yöneticiler = Managers ; Ölçekler = Scales ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı; yönetim süreçleri açısından resmi ortaöğretim kurumlarında görev yapan yöneticilerin duygu yönetimi davranışlarını öğretmen görüşleri doğrultusunda incelemektir. Bu genel amaç doğrultusunda öğretmenlerin görev yaptıkları kurumlarda olumlu ve olumsuz duyguları hissetme sıklığı ile yöneticilerin yönetim süreçleri alt boyutlarında duygu yönetimi davranışları sorgulanmıştır. 
Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın verileri 2017-2018 Eğitim-Öğretim Yılı'nda İstanbul İli Avcılar, Başakşehir, Fatih ve Esenler ilçelerinde bulunan resmi ortaöğretim kurumlarında görev yapan toplam 553 öğretmene ölçek uygulanarak toplanmıştır. Araştırmada kullanılan veri toplama aracının ilk bölümünü demografik değişkenler, ikinci bölümünü Watson, Clark ve Tellegen (1988) tarafından geliştirilen "Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği" ve üçüncü bölümünü Çoruk (2012) tarafından geliştirilen "Yönetim Süreçleri Açısından Yöneticilerin Duygu Yönetimi Davranışları Ölçeği" oluşturmaktadır. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde frekans, yüzde dağılımı, ortalama, standart sapma, t-testi, Pearson korelasyon katsayısı ve tek faktörlü varyans analizi kullanılmıştır.
Araştırmada şu sonuçlara ulaşılmıştır: (1) Öğretmenler görev yaptıkları kurumlarda olumlu duyguları genel olarak "sık" düzeyinde (2) olumsuz duyguları ise "az" düzeyinde hissetmektedirler. (3) Öğretmenlerin olumlu ve olumsuz duyguları hissetme sıklığı cinsiyet ve branş değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermezken; 21 yıl ve üzeri kıdeme sahip öğretmenlerin olumlu duyguları hissetme sıklığının 16-20 yıl arası kıdeme sahip öğretmenlerin olumlu duyguları hissetme sıklığından istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur. 2/4'ü hizmet alanında bulunan okullarda görev yapan öğretmenlerin olumlu duyguları hissetme sıklığının 2/5'i hizmet alanında bulunan okullarda görev yapan öğretmenlerin olumlu duyguları hissetme sıklığından yüksek; yine 2/4'ü hizmet alanında bulunan okullarda görev yapan öğretmenlerin olumsuz duyguları hissetme sıklığının 2/5'i hizmet alanında bulunan okullarda görev yapan öğretmenlerin olumsuz duyguları hissetme sıklığından düşük olduğu tespit edilmiştir. (4) Öğretmenlerin olumlu ve olumsuz duyguları hissetme sıklığı arasında anlamlı, negatif yönde ve orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur. (5) Öğretmenler yönetim süreçleri açısından yöneticilerin duygu yönetimi davranış düzeylerini hem genel olarak (6) hem de tek tek tüm yönetim süreçleri alt boyutlarında "kısmen katılıyorum" derecesinde değerlendirmişlerdir. (7) Öğretmen görüşleri doğrultusunda yöneticilerin duygu yönetimi davranış düzeyleri yönetim süreçleri alt boyutlarında cinsiyet, branş ve kıdem değişkenleri bazında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermezken; görev yapılan okulun hizmet alanı değişkeni bazında incelendiğinde 2/4 hizmet alanında görev yapan öğretmenlerin görüşlerinin planlama, iletişim, koordinasyon ve değerlendirme alt boyutlarında daha olumlu olduğu görülmüştür. Son olarak (8) yönetim süreçleri alt boyutlarından karar verme ve değerlendirme süreçleri arasında anlamlı, pozitif yönde ve orta düzeyde, diğer yönetim süreçleri arasında ise anlamlı, pozitif yönde ve yüksek düzeyde bir ilişki bulunmuştur.

Abstract:
The general purpose of this research is examining the emotional management behaviours of the principals working in official high schools in terms of management processes in the direction of teacher opinions. In line with this general purpose, the feeling degree of positive and negative emotions in the institutions where the teachers were working and the emotional management behaviours of the principals in the management processes sub-dimensions were questioned.
The survey model was used in the study. Scale data were collected from 553 teachers working in high schools in the provinces of Istanbul, Avcılar, Basaksehir, Fatih and Esenler in 2017-2018 Education Year by applying a questionnaire. The first part of the questionnaire used in the research constitutes the demographic variables, the second part constitutes the "The Scale of Positive and Negative Emotion" developed by Watson, Clark and Tellegen (1998) and the third part constitutes the "The Scale of Managers' Emotion Management Behaviours in Terms of Management Processes" developed by Çoruk (2012). Frequency, percentage distribution, mean, standard deviation, t-test, Pearson coefficient of correlation and one-factor variance analysis were used in the analysis of the obtained data. 
The following results were obtained in the study: (1) Teachers feel positive emotions at the level of "frequent" (2) and negative emotions at the level of "low" in the schools they are working. (3) While the teachers' positive and negative emotions don't differ significantly according to gender and branch variables; it was found that the frequency of feeling positive emotions of 21 years and over seniority teachers is statistically significantly higher than the positive emotions of teachers with 16-20 years of seniority. The frequency of positive emotions of the teachers working in the schools in 2/4 service area is higher than the frequency of positive emotions of the teachers working in the schools in 2/5 service area; and the frequency of negative emotions of the teachers working in the schools in 2/4 service area is lower than the frequency of negative emotions of the teachers working in the schools in 2/5 service area. (4) There was a significant, negative and moderate relationship between the frequency of teachers' feelings of positive and negative emotions. (5) In terms of management processes, teachers evaluated principals' emotion management behaviours both in general and (6) in the sub-dimensions of management processes with "partially agree" level. (7) While there was no statistically significant difference in principals' emotional management behaviour levels in sub-dimensions of management processes in terms of gender, branch and seniority variables according to teachers' opinions; it was seen that the opinions of the teachers working in the 2/4 service area were more positive in the planning, communication, coordination and evaluation sub-dimensions when the service area of the school was examined on the basis of variable. Finally, (8) a significant, positive direction and moderate relationship between the decision-making and evaluation processes from the sub-dimensions of management processes and a meaningful, positive direction and high level of relationship between other management processes were found.