Makroekonomik değişkenlerin büyüme üzerine etkisi: Türkiye örneği
Effect of macroeconomic variables on growth: Turkey example
Yazar: ÇETİN CAN EKMEKÇİLER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TANER TAŞ
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonomi Finans Ana Bilim Dalı / Ekonomi ve Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Büyüme = Growth ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Eşbütünleşme testleri = Cointegration tests ; Makroekonomi = Macroeconomy ; Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Dünya ekonomik sisteminin içinde bulunduğu küreselleşme olgusunun sonucu
olarak modern ekonomik sistem içerisinde kendisine yer bulmuş ülkeler ve kurumlar
için ekonomik büyüme ve borçluluk kavramları en önemli konuların başında
gelmektedir. Bu sistemde, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkeler birbirleri
arasında borçlanma gerçekleştirmektedirler. Bu doğrultuda Türkiye'nin de dış
borçlanma ve ekonomik büyüme ilişkisi yoğun araştırmalara konu olmaktadır.
Bu bağlamda yapılan çalışmada analize konu olan veriler, Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası Elektronik Veri Dağıtım Sistemi tarafından sunulan ve 1998Q1 ile
2021Q4 dönemlerini kapsayan, gsyih ve dış borç verilerinden oluşmaktadır. Bu
çalışmanın nihai amacı, Türkiye'nin dış borçlanma durumunu kısa ve uzun vadeli
olmak üzere kamu ve özel sektör ayrımı gözetilerek ayrı ayrı değerlendirmek, hem
ekonomik büyüme hem de büyümenin alt kalemleri olan tüketim ve yatırım ile
ilişkisinin var olup olmadığını araştırmak ve varlığı durumunda bu etkilerin yönünü
ve büyüklüğünü açıklamaktır.
Çalışmada amaçlanan hedefe ulaşmak amacı ile birinci ve ikinci kısımda
ekonomik büyümenin ve dış borçlanmanın kavramsal çerçevesi ve teorik yaklaşımlar
değerlendirilmiş olup üçüncü kısımda ise öncelikle durağanlığı sınanan değişkenlerin
eşbütünleşme ve nedensellik ilişkileri analiz edilmiştir. Uzun dönemli ilişkileri ortaya
çıkarılan ve nedensellik yönü belirlenen değişkenlerin son olarak eşbütünleşme
katsayıları hesaplanarak dış borçlar ve gayrısafi yurtiçi hasıla arasındaki ilişki
yorumlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Dış Borçlanma, Eşbütünleme Testi, Nedensellik Analizi

Abstract:
As a result of globalization process that world economic system in, notions of
economic growth and state of debtor are the primary subjects for the countries which
make graoun in modern economic system. Both developed and developing countries
can actualize going into debt between each other in this system. Accordingly,
relationship of foreign indebtment and economic growth of Turkey has been a subject
to researches intensively.
In this sense, datas that became subject of the study which is done come into
existence from datas of gdp and foreign debt that are presented by Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası Elektronik Veri Dağıtım Sistemi and involve period of 1998Q1 and
2021Q4. The ultimate purpuse of this study are to evaluate situation of external
borrowing of Turkey with looking out for differentiation if public and private sector
as both sort and long term period, to research if there is a relationship between
invesment and expenditure that are under title of both economic growth and upgrowth
or not and if there is, to clarify direction and magnitude of the effects.
With the purpose of reaching the targeted goal in this study, conceptual framework of
economic growth and external borrowing and theoretical approaches have been
evaluated in the first and second part, and in the thirt part firstly, analyze of causality
relationship and cointegration of varriables that were tested in terms of stability were
done. Finally, relationship between foreign debts and gdp has been expounded by
cointegration coefficient of the variables that long term relationships are revealed and
casuality was determinated.

Key Words: Economic Growth, Foreign Borrowing, Cointegration Test, Causality Analysis