Burdur gölü alt havzasının 2019 ve 2020 yılları kuraklık verilerinin analizi
Analysis of 2019 and 2020 drought data of Burdur lake sub-basin
Yazar: HAKAN YILMAZ AYAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BEKİR CENGİL
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım ve Yaşam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Küresel iklim değişikliğinin en önemli etkilerinden bir tanesi de kuraklıktır.  Geçmişten günümüze uzanan yolda su kaynakları kuraklık sırasında önemli düzeyde azalabilmekte hatta yok olma tehdidiyle karşı karşıya kalmaktadır. Bu kapsamda bakıldığında Burdur gölü alt havzası, kuraklık tehdidi sonucu kuruma ile karşı karşıya olan bir yer üstü su kaynağıdır. Kuru koşullar farklı sebeplerden dolayı geliştikleri için; meteorolojik kuraklık, hidrolojik kuraklık ve tarımsal kuraklık gibi birden fazla tanımı bulunmaktadır. Bu çalışmada baz alınan kuraklık tipi olan meteorolojik kuraklık için; dünyadaki en sıcak 3 yıldan 2'si olan 2019 ve 2020 yıllarının, Burdur gölü alt havzasındaki kuraklık etkileri analiz edilerek güncel bir kuraklık değerlendirmesi yapılmıştır. 2019 ve 2020 yıllarının 24 aylık dönem (1 Ocak 2019 – 31 Aralık 2020) verileri için; Burdur gölü alt havzasında bulunan, 7 istasyona ait; günlük yağış verileri ve aylık toplamları, 30 yıllık döneme (1990-2020) ait normalleri, aylık ortalama sıcaklık ve aylık toplam yağış verileri kullanılarak, PNI (normalin yüzdesi indeksi), De Martonne kuraklık indeksi, sıcaklık ve yağış analizleri yapılmıştır. 2019 yılı toplam yağış ortalaması 377,94 mm, sıcaklık ortalaması 13,58o C'dir. 2020 yılı toplam yağış ortalaması 379 mm, sıcaklık ortalaması da 13,6o C olarak hesaplanmıştır. 2019 ve 2020 yılları De Martonne yıllık kuraklık indeksi değerleri her iki yıl içinde yarı kurak – nemli arasıdır. 2019 ve 2020 yılı 3 aylık (Ekim, Kasım ve Aralık) PNI kuraklık indekslerinde bu 3 aylık periyotta alt havzada meteorolojik kuraklık gerçekleşmiştir. Bulunan her kuraklık indeksleri ArcMap ile haritalanmış, aylık ve yıllık olarak ayrıntılı bir şekilde gösterilmiştir. De Martonne kuraklık indeksinin, PNI indeksine göre Burdur gölü alt havzasına daha uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
One of the most important effects of global climate change is drought. On the way from the past to the present, water resources may decrease significantly during drought and even face the threat of extinction. In this context, Burdur Lake sub-basin is an above-ground water source that faces drying out as a result of the threat of drought. Since dry conditions develop for different reasons; It has more than one definition such as meteorological drought, hydrological drought and agricultural drought For meteorological drought, which is the type of drought taken as a basis in this study; A current drought assessment has been made by analyzing the drought effects of 2019 and 2020, which are 2 of the 3 hottest years on our planet, in the Burdur lake sub-basin.For the 24-month period (1 January 2019 – 31 December 2020) data for 2019 and 2020; belonging to 7 stations located in the lower basin of Burdur Lake; PNI (percentage of normal index), De Martonne drought index, temperature and precipitation analyzes were made using daily precipitation data and monthly totals, normals for the 30-year period (1990-2020), monthly average temperature and monthly total precipitation data. The total precipitation average in 2019 is 377.94 mm, and the average temperature is 13.58o C. The total precipitation average for 2020 is 379 mm, and the average temperature is calculated as 13,6o C. De Martonne annual drought index values for 2019 and 2020 are between semi-arid to humid in both years. In the 3 months (October, November and December) PNI drought indexes of 2019 and 2020, meteorological drought occurred in the sub-basin during this 3-month period. Each drought indices found were mapped with ArcMap, detailed monthly and annually. It was concluded that De Martonne method is more suitable for Burdur lake sub-basin than PNI method.