Örgütsel DNA ve bir uygulama
Organizational DNA an application
Yazar: ERCAN ÇANDIR
Danışman: PROF.DR. MELEK TÜZ
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
ÖZETSosyal atom olan insan, sosyal molekül olan grupları, gruplar da sosyalorganizma olan örgütleri oluştururlar. Yönetim biliminin doğuşuyla, örgütteorileri de zaman içerisinde gelişimini göstermiş ve mekanik yapılanmalarınhakim olduğu başlangıcından gittikçe organikleşerek günümüzdeki halini almıştır.Birinci bölüm örgütle ilgili genel kavramlar, örgüt teorisinin tarihsel gelişimindenbahsetmektedir. kinci bölümde de pazar ortamı ile doğal ekolojilerle arasındakibenzerlikleri göstermesi açısından bir karşılaştırma yapılmıştır.Örgütsel DNA adına üç ayrı bakış açısının sunulduğu bu çalışmada, üçbakış açısının da organik DNA'yı oluşturan dört temel maddeden yola çıktığıgörülmektedir. Birinci görüş örgütsel DNA'yı, bir örgütün yapısına veprosedürlerine ait tüm bilgilerinin -zamanın getirdiği değişimlere ayakuydurabilecek esneklikte ve herkesin ulaşımına hazır halde- bir araya getirilmişhali olarak tanımlamaktadır.kinci görüş ilişkiler üzerine yoğunlaşmaktadır ve bir örgütün DNA'sınıoluşturan temellerin bağlantılarını, insanlar arası ilişkilerle benzeştirmektedir.Müşteri, işgören, lider ve performans olarak belirlediği dört temelin aralarındakiilişkilerin incelenmesini ve buradan bir örgütün DNA'sını belirlememizi tavsiyeetmektedir.Üçüncü görüş, dört temele, daha farklı bir açıdan yaklaşmakta ve temelleri;yapı, karar yetkisi, güdüleyiciler (motivasyon) ve bilgi olarak önermektedir.Bunların üzerine odaklanılması gerektiğini tavsiye eden bu görüşün bir diğerözelliği bu belirtilen temeller çerçevesinde bir ölçek geliştirmiş olmasıdır.Üçüncü görüş -örgütsel DNA kavramını daha somut bir çerçeveye oturtmuşolduğu için- baz alınarak bir uygulama gerçekleştirilmiş ve üçüncü bölümünsonunda bu uygulamadan değinilmiştir. Uygulama yukarıda belirtilen ölçekkullanılarak, Türkiye'de belirli sayıda örgüt üzerinde uygulanmış ve bu örgütlerinölçek açısından tipleri belirlenmiştir. Bu veriler, ayrıca toplanan; katılanın yaşı,cinsiyeti, statüsü, örgütün yıllık gelir durumu ve karlılığıyla ilişkilendirilmiş vesonuçlar yorumlanmıştır.Anahtar Kelimeler: mekanik, organik, pazar, ekoloji, örgütsel DNA, genom, yapıtaşı,iii

Abstract:
ABSTRACTHumans -social atoms- constitute groups -social molecules-, and groupsconstitute organizations -social organisms. Science of management, in time, gaveway to the development of organization theories, and mechanical structures haveevolved into more organic ones of today?s organizations. Part one deals with theconcepts and historical development of organizational theories. In part two, acontrastive analysis -of market environments and natural ecologies- has been done.This study presents three different views of Organizational DNA. All threeviews consider the four bases of Organic DNA to make an analogy. First point ofview defines the Organizational DNA as all the information of organizationalstructure and procedures -packed together and available to everybody.Second view focuses on the relationships among bases -as the relationshipsamong individuals. This view advises that the relationships among the four bases -`Customer?, `Employee?, `Leader? and `Measure?- should be examined, so, theDNA of an organization can be determined.The third view has a different approach; it considers `Structure?, `DecisionRights?, `Motivators? and `Information? as the bases that form the organizationalDNA. Distinguishing factor, here, is that it has a scale.Since the third view has a more concrete approach with its scale, it wastaken as the base to the application of this study -mentioned at the end of partthree. This scale was applied to a definite number of organizations to determinetheir organizational types. The data were also related to the age, gender, statue,revenues and profitability, and the results were interpreted accordingly.Keywords: mechanical, organic, market, ecology, organizational DNA, genome,baseiv