Sinemanın kurumsallaşması perspektifinde ulusal film merkezlerinin incelenmesi ve Türkiye için model önerisi
A study on national film centres from the perspective of institutionalization of cinema and an example for Turkey
Yazar: RECEP ÇELEBİ
Danışman: PROF. DR. MEHMET IŞIK
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İletişim Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Arşivler = Archives ; Film = Film ; Film arşivi = Film archive ; Kurumsallaşma = Institutionalization ; Kültürel bellek = Cultural memory ; Sinema = Cinema ; Sinematek = Cinematheque ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Bu çalışmada dünyada birçok örneği bulunan ulusal film merkezleri, sinemanın
kurumsallaşması perspektifinde ele alınmıştır. Dünyada ulusal sinema ve kültürel belleğin
korunması ve kuşaklar boyu erişilebilir kılma problemini çözmek amacıyla kurumlar
oluşturulmuştur. Bu kurumlar arasında en önemlileri, ulusal film/sinema merkezleridir.
Kültürel belleğin önemli nüvelerinden biri olan ulusal sinemanın topluma, sinema
profesyonellerine, araştırmacılara ve sanat dünyasına daha ulaşılabilir olması gerekmektedir.
Türkiye'de sinemanın kurumsallaşma çabaları 1900'lü yılların başlarına uzansa da bu
faaliyetler büyük ölçüde yarıda kalmış, dünyadaki örneklerine benzer bir ulusal film/sinema
merkezi faaliyete geçirilememiştir. Türk sinemasında çok sayıda filmin kayıp olmasının da
nedeni budur. Değil sinemamızın ilk yılları 1990'lı yıllarda çekilen bazı filmlerin dahi kayıp
olması kültür tarihimiz açısında önemli bir eksikliktir. Bu eksiklikten hareket eden bu
çalışmada, dünyada birçok örneği bulunan ulusal film merkezleri, sinemanın kurumsallaşması
perspektifinde incelenmiş ve Türkiye için model önerisinde bulunulmuştur.

Abstract:
In this thesis, national film centers, which have many examples in the world, are
discussed from the perspective of the institutionalization of moving pictures. Institutions have
been established all around the world to solve the problem of national cinema, the preservation
of cultural heritage, and its accessibility through generations. The most important of these
institutions are national film/moving picture centers. National cinema, which is one of the
important cores of cultural memory, needs to be more accessible to society, cinema
professionals, researchers, and the art world. In this study, national film centers, which have
many examples in the world, are discussed from the perspective of the institutionalization of
moving pictures, and a model proposal for Turkey is made. Although the institutionalization
efforts of cinema in Turkey date back to the early 1900s, these activities were largely
interrupted, and a national film/cinema center similar to the examples in the world could not
be put into operation. This is the reason why so many films are missing in Turkish cinema.
Not only the first years of our cinema, the loss of some films shot in the 1990s is an important
shortcoming in terms of our cultural history. Starting from this shortcoming, in this study,
national film centers, which have many examples in the world, were examined in the
perspective of institutionalization of cinema and a model proposal was made for Turkey.