Toplum ruh sağlığı merkezleri'nin şizofreni tanılı hastaların bakım verenlerinin yükünü azaltma, yaşam kalitesi ve hastalığa ait inançların değişimine etkisi
The effect of communi̇ty mental health centers (CMHC) on decreasing the burden  of caregi̇vers of patients diagnosed with schizophrenia, on their quality of life and beliefs towards the disease
Yazar: LEVENT TEKİN
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT KADRİ GÜLTEKİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Ruh sağlığı = Mental health ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Toplum ruh sağlığı hizmetleri = Community mental health services ; Toplum ruh sağlığı merkezleri = Community mental health centers ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç : Bu çalışmada, Toplum Ruh Sağlığı Merkezlerinin (TRSM) şizofreni tanılı hastaların bakım verenlerinin yükünü azaltmaya, yaşam kalitesine ve hastalığa ait inançlarına etkisini saptamak amaçlandı.
Yöntem : Araştırma kesitsel ve kontrollü bir çalışmadır. Çalışmaya, Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi'ne bağlı Kadıköy TRSM' ye düzenli devam eden 51 Şizofreni tanılı hasta bakım vereni ile TRSM hizmeti almayıp poliklinik kontrollerine devam eden 51 şizofreni tanılı hasta bakım vereni dahil edildi. Hasta bakım verenlerine, sosyodemografik ve klinik veri toplama formu, pozitif ve negatif sendrom ölçeği (PANSS), SF-36 yaşam kalitesi ölçeği (kısa form), ruhsal hastalığa dair inançlar ölçeği, Zarit bakıcı yükü ölçeği uygulandı.
Bulgular : TRSM hizmeti alan şizofreni tanılı hasta bakım verenlerinde eğitim düzeylerinin daha düşük, bakım verme sürelerinin daha yüksek olduğu, aile üyelerinden daha fazla yardım aldıkları saptandı. Ayrıca kontrol grubundaki hasta bakım verenlerinin TRSM grubu bakım verenlerine kıyasla şizofreni hastalığına ilişkin bilgilerinin daha az olduğu ve hastalığa ilişkin olarak daha az bilgi aldıkları bulundu. Çalışmada TSRM hizmeti alan bakım verenlerde RHAİÖ toplam puanı 61.43±10.04, kontrol grubu hasta bakım verenlerinin RHAİÖ toplam puanı 75.21±13.87 olarak saptandı (p<0.001).
Çalışmada TSRM grubu hasta bakım verenlerinin emosyonel rol güçlüğü, vitalite enerji, sosyal işlevsellik, ruhsal sağlık, ağrı ve genel sağlık algısı boyutu puan ortalamaları kontrol grubu hasta bakım verenlerinin puan ortalamalarından anlamlı düzeyde düşük bulundu (p<0.05). Fiziksel fonksiyon ve fiziksel rol güçlüğü boyutu puan ortalamaları arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmedi (p>0.05).TSRM grubu hasta bakım verenlerinin ZBYÖ toplam puan ortalaması ile ekonomik yük ve bağımlılık boyutu puan ortalamaları kontrol grubu hasta bakım verenlerinin puan ortalamalarından anlamlı düzeyde düşük bulundu (p<0.05). Ruhsal gerginlik, özel yaşamın bozulması, sinirlilik, kısıtlanmışlık ve toplumsal ilişkilerde bozulma boyutu puan ortalamaları arasında ise istatiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmedi (p>0.05).
Sonuç : Çalışmamızda TRSM hizmeti alan şizofreni tanılı hasta bakım verenlerinin eğitim düzeyinin kontrol grubundaki bakım verenlere göre daha düşük, bakım verme sürelerinin daha yüksek, şizofreni hastalığına ilişkin bilgilerinin daha fazla olduğu bulundu. TRSM grubundaki bakım verenler kontrol grubundaki bakım verenlere kıyasla ruhsal hastalığa ilişkin olarak daha olumlu inanca sahip olduğu ve yaşam kalitelerinin daha yüksek olduğu görüldü. TRSM grubundaki bakım verenlerin genel bakım yükü kontrol grubundaki bakım verenlere kıyasla daha düşük olarak saptandı. Bu çalışmada TRSM' lerin şizofreni tanılı hasta bakım verenlerine her alanda önemli oranda katkı sağladığı görüldü. TRSM' lerin sadece şizofreni tanılı hastalara değil aynı zamanda hasta bakım verenlerine katkıları göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi, tasarlanması yararlı olacaktır.
Anahtar kelimeler : Toplum Ruh Sağlığı Merkezi (TRSM), Şizofreni, Bakım Yükü, Yaşam Kalitesi, Ruhsal Hastalığa Ait İnançlar, Bakım Veren

Abstract:
Aim :: In this study, it was aimed to determine the effect of Community Mental Health Centers (CMHC) on decreasing the burden of caregivers of patients diagnosed with schizophrenia, on their quality of life and beliefs towards the disease.
Method : The research is a cross-sectional and controlled study. 51 patients diagnosed with schizophrenia who regularly attend Kadıköy CMHC affiliated to Erenköy Psychiatric and Neurological Diseases Hospital and 51 patients with schizophrenia who continued their polyclinic controls without receiving CMHC service were included in this study. Sociodemographic and clinical data collection form, positive and negative syndrome scale (PANSS), SF-36 quality of life scale (short form), beliefs towards mental illness scale, and Zarit caregiver burden scale were applied to patient caregivers.
Results : It was found that caregivers of patients with schizophrenia who received CMHC service had lower education levels, higher caregiving durations, and received more help from family members. In addition, it was found that caregivers in the control group had less knowledge about schizophrenia and received less information about the disease than those in the CMHC group.In the study, the total score of BMI was 61.43 ± 10.04 in caregivers who received CMHC service and 75.21 ± 13.87 for the caregivers in the control group (p <0.001).
In the study, the mean scores of emotional role difficulties, vitality energy, social functionality, mental health, pain and general health perception dimension of the CMHC group patient caregivers were found to be significantly lower than the mean scores of the caregivers of the control group patients (p <0.05). There was no statistically significant difference between the mean scores of physical function and physical role difficulty dimension (p> 0.05).
The mean ZCBS total score of the patient caregivers in the CMHC group and the mean scores of the economic burden and dependency dimension were found to be significantly lower than the mean scores of the caregivers of the patients in the control group (p <0.05). No statistically significant difference was found between the mean scores of the dimensions of mental tension, disruption of private life, nervousness, restriction and social relations deterioration (p> 0.05).
Conclusion : In our study, it was found that the education level of the caregivers of patients diagnosed with schizophrenia who received CMHC service was lower than the caregivers in the control group, their duration of care was higher, and their knowledge of schizophrenia was higher. It was observed that caregivers in the CMHC group had more positive beliefs towards mental illness and their quality of life was higher than caregivers in the control group. The general care burden of the caregivers in the CMHC group was found to be lower than the caregivers in the control group. In this study, it was observed that CMHCs significantly contributed to caregivers of patients diagnosed with schizophrenia in all areas. It would be beneficial to evaluate and design CMHCs not only for patients with a diagnosis of schizophrenia but also for their caregivers.
Keywords : Community Mental Health Center (CMHC), Schizophrenia, Care Burden, Quality of Life, Beliefs towards Mental Illness, Caregiver