Hızlı gelişen bir afet türü olarak COVID-19 pandemisinin kültür mirası üzerine etkileri
The effects of COVID-19 pandemic on cultural heritage as a rapid onset disaster
Yazar: SERRA AYDIN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP GÜL ÜNAL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: COVID 19 = COVID 19

Özet:
Şüphesiz 21. yüzyılda meydana gelen en büyük afetlerden biri, Çin'in Vuhan kentinde tespit edilen ve büyük bir hızla tüm dünyaya yayılan virüs nedeniyle 11 Mart 2020'de Dünya Sağlık Örgütü tarafından bir afet türü olarak ilan edilen COVID-19 pandemisidir. Yakın geçmişte yaşanan birçok afetin aksine COVID-19 pandemisi belirli bir bölgeyle sınırlı kalmamış, tüm dünyaya yayılarak küresel bir afete dönüşmüştür. Bu afetin diğerlerine göre bir diğer önemli farkı da etkilenen nüfusun olayın merkezinden güvenli bölgelere hareket ettiği diğer afetlerin aksine hemen herkesin bulunduğu yapılı çevrenin sınırları içinde uzun bir zaman diliminde kalınmasını zorunlu kılan küresel ölçekte bir izolasyona neden olmasıdır. Koronavirüsün beklenmedik hızdaki yayılımını yavaşlatmak üzere alınan seyahat kısıtlamaları, karantina ve sokağa çıkma yasakları, festival ve kutlamalar gibi kültürel etkinliklerin iptalleri gibi insan hareketliliğini sınırlandıran önlemler doğrudan ve dolaylı yoldan somut ve somut olmayan kültür mirasını etkilemiştir. Kültür mirası; bir toplumun ortaya çıkışından itibaren süregelen, sahip olduğu bilgi, inanç ve geleneklerin izlerini taşıyan, somut ve somut olmayan varlıklardır. Bireylerin topluma aidiyeti, toplumsal hafıza ve nesiller arası etkileşimde önemli rol oynayan kültür mirası toplumlar için yeri doldurulması mümkün olmayan kaynaklardır. Bu yüzden sahip oldukları değerlerin korunması evrensel olarak önem taşımaktadır. COVID-19 pandemisi döneminde çoğunlukla erişimi kısıtlanan, düzenli bakım ve güvenlikten uzak kalan kültür mirası değerlerini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır. Bu yüzden tez kapsamında küresel etkili COVID-19 pandemisinin dünya ve Türkiye'deki kültür mirası üzerine etkilerinin, güncel uluslararası literatürün değerlendirilmesi yoluyla ortaya konulması amaçlanmıştır. İklim değişikliği, silahlı çatışmalar gibi var olan tehditlere COVID-19 pandemisinin de eklenmesiyle oluşan belirsiz ve karmaşık ortamda, kültür sektörünün de mevcut problemleri artmıştır.  Ancak tüm etkenlere rağmen risk farkındalıklı küresel kültür politikalarının geliştirilmesiyle,  kültür sektörünün dirençliliğinin arttırılması mümkündür.

Abstract:
Without any doubt COVID-19 pandemic had been one of the biggest disasters that happened in the 21st century, which was first detected in China's Wuhan city and spread all over the world rapidly and was declared as a disaster by the World Health Organization on March 11, 2020. Unlike most of the disasters that happened in recent history, COVID-19 pandemic was not limited to certain places and it was spreaded to the whole world and became a worldwide disaster. Compared to other disasters COVID-19 has a significant difference in the first action on implementation of the affected individuals. While in other types of disasters where individuals being affected are immediately taken to a safe space from the center of the disaster itself; in COVID-19, they are being restricted to stay put in their built environment for a long time. Therefore causing a global scope isolation. In order to slow the spread of coronavirus, restrictions of travel, quarantine implementation, lockdowns or curfew on daily life, cancelling festivals, celebrations and cultural activities limited human mobility and socializing efforts caused both direct and indirect impact on cultural heritage. Cultural heritage is the sum of information, belief and traditions which are both tangible and intangible elements that belong to a society's continuity since the emergence of it. Cultural heritages are irreplaceable sources for societies playing a huge role in individuals sense of belonging to society, collective memory and inter generational interaction. Hence, it holds a universal importance to protect the value of cultural heritages. Cultural heritage was in threat of losing its values due to Covid 19 pandemic's restrictions of not being able to be taken care of properly and not being secured effectively. Therefore, within the scope of the thesis, it is intended to evaluate globally affected COVID-19 pandemic's impacts on Turkey's and world cultural heritage's by analysing current international literature. In the uncertain and complex environment caused by the addition of the COVID-19 pandemic to existing threats, such as climate change and armed conflicts, the existing problems of the cultural sector have also been exacerbated. However, in spite of all factors it is possible to improve the culture sector's resistance by risk aware global cultural policies.