Solaklı deresinden gelen kirleticilerin kıyısal bölgedeki dağılımının matematiksel modeli
Mathematical modeling of pollutant distribution from Solaklı stream to coastal area
Yazar: BÜLENT SÖNMEZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERCAN KÖSE
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Balıkçılık Teknolojisi = Fisheries Technology
Dizin: Doğu Karadeniz bölgesi = Eastern Black Sea region ; Kirleticiler = Pollutants ; Matematiksel modelleme = Mathematical modelling ; Solaklı deresi = Solaklı stream

Özet:
ÖZET Akarsular, körfezler ve deniz kıyıları sürekli olarak kirletilmektedir. Çeşitli amaçlar için kullanılan bu kaynakların sularındaki kirlilik konsantrasyonunun, zaman ve mesafeyle değişimi bilinmelidir. Bu ise, bir su ortamına deşarj edilen atık maddelerin ne şekilde yayıldıklarının bilinmesi ile mümkündür. Bunun için, atık maddelerin yayılmasını ifade eden bir matematik modelin kurulup analitik, nümerik veya deneysel metotlar yardımıyla çözülerek atık madde konsantrasyonunun zaman ve mesafeyle değişimi belirlenmelidir. EPA (Environmental Protection Agency) tarafından geliştirilen Cornell Mixing Zone Expert System (CORMTX 3), dere içine yapılan deşarjın tahmini, analizi ve tasarımım yapmaya yardım eder. CORMTX 3 yüzebilen yüzey deşarjları sonucu kirletici akışının nitel ve nicel özeliklerini belirler. Çevresel koşullar ve oldukça büyük deşarj miktarı verildiğinde, CORMTX 3 en önemli özeliklerine göre akıntıyı uygun şekilde sınıflandıran bir sınıflandırma şeması geliştirme gereği duyar. Çevresel ve deşarj koşularıyla belirlenen akıntı sınıflandırması bir matematiksel benzeşimdir. Bu matematiksel benzeşim kirletici akışının derinliği, genişliği, yörüngesi ve seyrelmesinin nicel tahminini sağlar. CORMTX 3 yeterli yönergeler ile girdilere, deşarj konumunun analizine ve program sonuçlarının açıklanarak seyrelme özelliklerini iyileştirilmesi için önerilere yer verir. Bu çalışmada, Doğu Karadeniz'deki Solaklı deresinden gelen kirletici yüklü akışın kıyısal bölgedeki dağılımı CORMTX 3 bilgisayar programı kullanılarak analiz edildi. CORMTX 3 oluşturulan veri dosyasını kullanarak, Solaklı Deresinden gelen kirleticilerin kıyısal bölgedeki uzaysal ve zamansal değişimini, yakın-alan ve uzak-alan etkisini de hesaba katarak belirledi. Anahtar Kelimeler : Doğu Karadeniz Bölgesi, CORMTX 3, Kirletici,dağılımı,Kirletici deşarjı. VII

Abstract:
SUMMARY  Pollution is an important problem for rivers and coastal areas. The waste concentration in water is used for various purposes and its variation with respect to time must be known. Problems of environmental pollution can always be reduced to the solution of a mathematical model. The unknown quantity in such problems is an entity, C, a scalar physical quantity, which may be the mass of a pollutant or temporal and spatial distribution of pollutants. To evaluate the potential impacts of effluent discharges into receiving waters, we must make estimates of plume geometry and dilution characteristic. In area of growing environmental concern, accurate prediction of the impacts from aqueous discharges into our natural waters is essential, To aid the design, analysis, and prediction of discharges into the coastal zone, by using The Cornell Mixing Zone Expert System ( CORMTX) has been developed by EPA. CORMTX 3 gives both qualitative and quantitative descriptions of the effluent flow resulting from buoyant surface discharges. Given the large number of possible discharge and ambient conditions, it is necessary to develop a classification scheme which properly categorizes the flow according to its most significant characteristics. Coupled with the flow classification is a mathematical simulation which provides the quantitative predictions of the dilution, trajectory, width and depth of effluent stream. CORMTX 3 facilitates the input and analysis of a discharge situation by providing ample instructions, explanations of the results, and suggestions for improving the dilution characteristics. Purpose of this research is to investigate pollutant distribution in Coastal region at Black Sea. For this reason, Solaklı coastal region which is located at the South Eastern Black Sea is chosen as pilot area. Then, pollutant distribution in sea were analyzed by using CORMTX 3. This model takes into account the effect of near field and far field. CORMTX 3 has been shown spatial and temporal variations of pollutant from Solaklı stream to coastal area. Key Words: Eastern Black Sea, CORMTX 3, Pollutant distribution, effluent discharges. VIII