Sükûtî Divanı'nın tahlili
Analysis of Sükûtî Divan
Yazar: MUSTAFA TAŞTAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER DEMİRBAĞ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Rumeli bölgesi, Osmanlı toprakları içerisinde bulunan ve kültür birikimimiz açısından ön plana çıkan önemli yerlerden biridir. Bu bölgeler birçok şair yetiştirmiştir. Hayali Bey, Yahya Bey ve Mesihi gibi şairler bunların başında gelmektedir. Rumeli topraklarının yetiştirdiği ve divan edebiyatının son dönemlerinde yetişmiş şairlerden birisi de Murtaza Sükûtî Efendi'dir. Sükûtî Efendi (1825-1894) Köprülü adlı ve günümüzde Makedonya toprakları içinde bulunan bir kasabada doğmuş ve ömrünün çoğunu bu kasabada geçirmiştir. Vefatı da yine bu kasabada gerçekleşmiştir. Sükûtî Efendi eser olarak divanını bırakmıştır. Bu divanın tek nüshası bulunmaktadır. Bu nüsha Almanya Berlin Devlet Kütüphanesi'nde bulunmaktadır. Şiirlerini Türkçe kaleme almış, anlaşılır ve sade bir üslup kullanmıştır. Tasavvuf ehli olan Sükûtî Efendi şiirlerinde tasavvufi ifadelere çokça yer vermiştir. İfadelerinde ve üslubunda samimiyet hakimdir. Aruz ölçüsüyle yazmış olduğu şiirlerinin yanında hece ölçüsüyle de kaleme aldığı şiirleri vardır. Sükûtî Efendi, Rifai Tarikatının bir kolu olan Sa'diyye tarikatının müntesiplerindendir. Sa'diyye Tarikatı, ayakta zikir ve on iki terkli külah ritüelleri ile öne çıkan bir tarikat koludur. Bektaşilikte hakim olan Hz. Ali, Ehl-i Beyt ve On iki İmam sevgisi şairin divanında çokça işlenmiştir. Hz. Ali ve ehl-i beyt ile ilgili şiirlerinin daha heyecan verici ve samimiyetle ifade edildiği görülmektedir. Bu tahlil çalışmamızda Sükûtî'nin divanında geçen unsurlar tespit edilerek, edebi sanatlar ve ölçüler çerçevesinde tahlil edilmeye çalışılacaktır.

Abstract:
Rumelia region; It is one of the important places in the Ottoman lands that stands out in terms of our cultural accumulation. Many poets grew up in this region. Poets such as "Hayale Bey"," Yahya Bey" and "Mesihi" are among them. One of the poets who grew up in the Rumelian lands and who grew up in the lats periods of divan literature is Murtaza Sükûtî Efendi. Sükûtî (1825-1894) was born in a town called Köprülü, which is today in the territory of Makedonia, and spent most of his life here. He also died here. Sükûtî left his divan as a work. There is only one copy of this divan. This divan is located in the Berlin State Library, Germani. He wrote his poems in Turkish and used an understandable and simple style. Sükûtî, who is a Sufi person, included many Sufi expressions in his poems. Sincerity prevails in his expressions and style. In addition to the poems he wrote in Aruz meter, he also has poems written in syllabic meter. Sükûtî is a member of the Sa'diyye sect, Which is a branch of the Rifai sect. The Sa'diyye sect is a branch of the sect that stands out with its standing dhikr and twelve-leaf cone rituals. The love of Hazreti Ali, ahl al-Bayt and the Twelve Imams, which dominate Bektashism, is widely discussed in the poet's divan. It is seen that his poems about Hazrat Ali and Ahl al-Bayt are expressed more excitingly and sincerely. In this analysis study, we will try to identify the elements in Sükuti's divan and analyze them within the framework of literary arts and measurements.