Kentsel yaya-alışveriş sokaklarında geçirgenlik kavramının irdelenmesi: Doğu Karadeniz kentleri örneği
Studying the concept of the permeability in the urban pedestrian shopping streets ; sample of the Eastern Black Sea cities
Yazar: AYSEL YAVUZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NİLGÜN KULOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Son yıllarda, kentsel tasarım uzmanlarının kalite arayışlarında geçirgenlik kavramına yer verdikleri açıkça görülmektedir. Tasarımla ilgili tüm alanlarda bu kavramın önemli olduğu düşünülmektedir. Peyzaj Mimarlığının çalışma alanlarından biri olan yaya alışveriş sokaklarında geçirgenlik kavramını irdeleyen bu çalışmada, geçirgenliği sağlayan kavramlar ve buna bağlı olarak geçirgenlik düzeyini olumlu yönde etkileyecek elemanlar bu çalışma kapsamında araştırılmıştır.Bu tez çalışması, nitelikli ve kaliteli çevreler yaratabilmek için önemli olduğu düşünülen geçirgenlik kavramının, tasarım meslek disiplinlerinde (mimarlık, iç mimarlık, peyzaj mimarlığı, şehir ve bölge planlama) tasarım kriterleri arasında yer alması gerektiğini ortaya koymaktır. Yaya alışveriş sokaklarındaki geçirgenlik düzeyinin fiziksel, işlevsel ve algısal özellikler bağlamında belirlenmesini ve mekan kullanımını olumlu yönde artırmayı amaçlayan bu çalışma Doğu Karadeniz Bölgesindeki Trabzon,Rize,Ordu ve Samsun kıyı illerinde çalışılmıştır.Çalışma üç aşamada yürütülmüştür. Birinci aşamada, literatür araştırması yapılarak bu kavramın kapsamı ortaya konulmuştur. İkinci aşamada, geçirgenliği tanımlayan bileşenler ve ilişkili olduğu ölçütler belirlenmiştir. Üçüncü aşamada ise, kullanıcıların yaya alışveriş sokaklarındaki davranışları gözlenmiş, sonrasında kullanıcı tercihlerini saptamaya yönelik bir anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Bu anket çalışmasından elde edilen verilerle ikinci bir anket çalışması yapılıp, geçirgenlik kavramını tanımlayan sıfatlar aranmıştır.Çalışmanın sonucunda, bir sokağın geçirgenlik düzeyinin, geçirgenliği sağlayan fiziksel, işlevsel ve algısal boyutlarla yakından ilişkili olduğu saptanmış ve geçirgenliği sağlamanın en iyi yolunun sokak mekanlarında bu üç boyutun birlikte ele alınmasıyla sağlanacağı belirlenerek, oluşturulan model ile geçirgenlik kavramına farklı ve yeni bir bakış açısı getirilmiştir.

Abstract:
It is obviously seen that urban designing experts have recently taken the concept of permeability into consideration in seeking quality. It is considered that this concept is important in all areas connected with design. The sub-concepts providing permeability and depending on these, the elements affecting the level of permeability in a positive way have been researched within this study that scrutinizes the concept of permeability in shopping streets for pedestrians which is one of the study areas of landscape architecture.This study of thesis has put forward the necessity that the concept of permeability, considered to be important to create well designed and qualified environments, must take place among the design criteria of architecture, interior architecture, landscape architecture, and city and district planning in the professional discipline of designing. Intending to determine the level of permeability in the shopping streets for pedestrians in the context of physical, functional and perceptual properties and to increase the usage of space in a positive way, this study has been conducted in the coastal cities Trabzon, Rize, Ordu, and Samsun, in the Eastern Black Sea Region.The study has been conducted in three stages. In the first stage, research of literature has been conducted and scope of this concept has been put forward. Components defining permeability and the criteria they are related to have been determined in the second stage. And in the third stage, behaviors of the users in the shopping streets for pedestrians have been observed, and then a study of questionnaire has been conducted in order to determine the choices of users. By means of the data obtained from this study of questionnaire, a second one has been conducted, and the objectives defining the concept of permeability.In conclusion, it has been determined that permeability level of a street is closely related to physical, functional as well as perceptual dimensions, and determined that the best way of obtaining permeability is to handle these three dimensions together in the street spaces, and by means this established model a different and new point of view has been formed.