Çenelerde görülen intraosseöz lezyonların dental volumetrik tomografi, ultrasonografi ve histopatolojik bulgularının değerlendirilmesi
Assessment of the dental volumetric tomography, ultrasonography and histopathological findings of intraosseous jaw lesions
Yazar: İBRAHİM ŞEVKİ BAYRAKDAR
Danışman: PROF. DR. AHMET BERHAN YILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry ; Patoloji = Pathology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Histopatoloji = Histopathology ; Kemik hastalıkları = Bone diseases ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Çene = Jaw ; Çene hastalıkları = Jaw diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; çenelerde görülen litik kemik içi lezyonların dental volumetrik tomografi (DVT), ultrasonografi (USG), histopatolojik bulgularını sunmak, elde edilen bulguların birbiriyle olan ilişkisini değerlendirmek ve çenelerde görülen kemik içi lezyonların görüntülenmesinde, DVT ve USG cihazları için, bir görüntüleme prosedürü oluşturmaktır. 
Materyal ve metot: Bu çalışmada; 112 hastada tespit edilen 123 adet litik kemik içi çene lezyonu; DVT ve DVT bulguları rehberliğinde USG incelemesine tabi tutulduktan sonra, lezyondan elde edilen biyopsi materyali patoloji laboratuvarına gönderilerek histopatolojik değerlendirme yapılmıştır. Histopatolojik olarak tanı konulan lezyonlar; kistler-tümör ve benzeri lezyonlar olmak üzere iki grup altında sınıflandırıldıktan sonra, bu iki gruba ait lezyonların; DVT, USG, histopatolojik bulguları ve bu bulguların birbirleriyle olan ilişkisi değerlendirilmiştir.  
Bulgular: Çalışmamızda değerlendirilen 123 lezyonun 74 (% 60,2) tanesi kist, 49 (% 39,8) tanesi tümör ve benzeri lezyondu. En çok rastlanılan kist radiküler kist, en çok rastlanılan tümör ve benzeri lezyon ise; keratokistik odontojenik tümördür. DVT incelemesi yapılan 123 lezyonun 89 tanesinden USG görüntüsü alınabilmiştir. Palatinal-lingual perforasyonun tespitinde ve lezyonların üç düzlem üzerinde yapılan boyutsal ölçümlerinde, DVT ve USG bulguları arasında uyumluluk olduğu tespit edilmiştir (p<0.001). Ayrıca; lezyonların içeriğinin değerlendirilmesinde, USG bulgularıyla histopatolojik bulgular arasında korelasyon varlığı tespit edilmiştir (p<0.001). 
Sonuç: DVT; çenelerde görülen kemik içi patolojilerin teşhisinde yararlı bilgiler verir. USG; çenelerde bukkal kortikal incelmeye ya da perforasyona sebep olan kemik içi lezyonların değerlendirmesinde, DVT ile birlikte, destekleyici bir görüntüleme yöntemi olarak kullanılabilir.
Anahtar Kelimeler: dental volumetrik tomografi, kemik içi çene lezyonları, ultrasonografi

Abstract:
Aim: The purpose of this study is to present dental volumetric tomography (DVT), ultrasonography (USG) and histopathological findings of lytic intraosseous jaw lesions and to evaluate the findings' relationships with each other and to suggest an imaging protocol for intraosseous jaw lesions on DVT and USG.
Material and methods: Using DVT and USG examination, 123 lytic intraosseous jaw lesions diagnosed from 112 patients were evaluated with guidance of the DVT findings in this study. After the examinations, the biopsy specimens were sent to the pathology laboratory, and histopathological examinations of the biopsy specimens were made. Considering the histopathological evaluations, the lesions were classified into two groups: cysts or tumor and tumor-like lesions. After, DVT, USG and histopathological findings of the lesions of the two groups and the findings' relationships with each other were assessed.
Result: In this study, 123 lesions were evaluated; 74 (60.2%) lesions were cysts and 49 (39.8%) lesions were tumor and tumor-like lesions. The most common cyst was the radicular cyst, and the most common tumor and tumor-like lesion was the keratocystic odontogenic tumor. USG images were able to 89 lesions from the 123 lesions that were examined using DVT. The DVT and USG findings were compatible in detecting the palatal-lingual perforations and the dimensional measurements of the lesions on the three planes (p<0.001). The USG findings and histopathological findings were correlated in assessing the content of the lesions (p<0.001).
Conclusion: DVT provides useful information in diagnosing intraosseous jaw lesions. USG can be used as a complementary imaging method for imaging intraosseous jaw lesions that have been caused by buccal cortical thinning or perforation.
Keywords: dental volumetric tomography, intraosseous jaw lesion, ultrasonography