İzmir'in Aliağa İlçesi belediye sınırları içerisinde 2011 yılında meydana gelen ölümlerin nedenleri ve sosyodemografik değişkenlerle ilişkisi
The causes of death occured within the Aliaga İzmir  
municipial boundaries in 2011 and their relation with the  
sociodemographic variables
Yazar: VOLKAN HALİL DAMGACI
Danışman: PROF. DR. REYHAN UÇKU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Endüstri bölgesi = Industrial area ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Mortalite = Mortality ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Çevre = Environment ; Ölüm = Death ; İzmir = Izmir ; İzmir-Aliağa = İzmir-Aliağa

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Hastalıkların ve ölüm nedenlerinin başında sanayi kaynaklı kimyasal kirleticiler yer almaktadır. Yoğun endüstriyel kirlilik kanseri daha belirgin ve bilinir duruma getirmiştir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tüm kanserlerin %80?ini doğrudan veya dolaylı olarak çevresel faktörlere bağlı olduğunu belirtmektedir. Gelişmekte olan bölgelerde tüm ölümlerin %25?i, gelişmiş bölgelerdeki ölümlerin %17?si çevresel nedenlerden kaynaklanmaktadır. Bu çalışmada Aliağa ilçesi belediye sınırları içerisinde 2011 yılında meydana gelen ölümlerin nedenlerini araştırmak, kanser nedenli ölümleri ve sosyo-demografik değişkenlerle ilişkisini incelemek amaçlanmıştır.
YÖNTEM: Kesitsel bir araştırmadır. İzmir, Aliağa ilçesi belediye sınırları içinde yer alan on bir mahallede 2011 yılında meydana gelen ölümler araştırmanın evrenini oluşturmaktadır ve evrenin tamamı çalışmaya alınmıştır. İzmir Büyükşehir Belediyesi Mezarlıklar Müdürlüğü?nün 2011 yılı İzmir?e ait bilgisayar ölüm kayıtları ve Aliağa Belediyesi Mezarlıklar Müdürlüğü 2011 yılına ait ölüm belgeleri incelenmiş ve ölenlerin birinci derece yakınları ile yüz yüze görüşülmüştür. Ölüm belgelerinin incelenmesi sonucu, yetersiz bilgi olduğu tespit edildiğinde ölüm nedenini saptamak için  DSÖ tarafından kabul edilen ve Sağlık Bakanlığı tarafından da kullanılan ayrıntılı bir sözel otopsi uygulanmıştır. Çözümlemede Ki-kare, Mantel Haenszel ki-kare çözümlemesi, Fisher'in kesin testi ve Lojistik regresyon analizi, kullanılmıştır.

BULGULAR: Aliağa belediye sınırları içinde 2011 yılında 174 ölüm belirlenmiştir. Aliağa?da ikamet edip 2011 yılında ölenlerin  ölüm nedenleri arasında kalp damar hastalıkları %36.2 oranı ile ilk sırada, kanserler %26.4 ile ikinci sırada bulunmuştur. Tüm kanser nedenli ölümler içinde birinci sırada solunum sistemi kanserleri (%43.5) gelmiştir. Erkeklerde ilk sırayı yine solunum sistemi kanserleri (%57.1) alırken, kadınlarda ilk sırayı gastrointestinal sistem kanserleri (%27.8) almıştır. Yaş gruplarına göre kanser nedenli ölüm oranı, 45 yaş altında %10.3, 45-54 yaş grubunda  %10.9, 55-64 yaşta %17.8, 65-74 yaşta %16.1, 75-84 yaşta %25.9, 85 ve üstünde %19.0'dır. Yaş ile kanser nedeniyle ölüm arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Anlamlılık 55-64 ve 75 ve üzeri yaş gruplarından kaynaklanmaktadır.  İkamet süresi ile kanser ölümleri arasında da anlamlı ilişki bulunmuştur. Farkı yaratan grup 15-29 yıl Aliağa?da ikamet etmiş olanlardır. Sigara içenlerde kanser nedeniyle ölüm oranı % 48.9, içmeyenlerde %18.7'dir. Sigara içenlerde kanser nedeniyle ölüm oranı içmeyenlerden anlamlı düzeyde yüksektir  Birinci derece akrabalarda kanser öyküsü olanlarda olmayanlara göre kanser nedeniyle ölüm oranı daha anlamlı olarak daha yüksektir. Yapılan lojistik regresyon analizi sonucunda Aliağa'da 15-29 yıl yaşamış olanlarda kansere bağlı ölüm riski 15 yıldan daha az yaşamış olanlara göre 4.7 kat daha fazla olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, kansere bağlı ölüm olasılığı sigara içenlerde, sigara içmeyenlere göre 2.8 kat daha fazladır. 
SONUÇ VE ÖNERİLER: Araştırmada Aliağa ilçe belediye sınırları içinde 2011 yılı ölüm nedenleri arasında kanserler ikinci sırada yer almaktadır. Kansere bağlı ölümler göz önüne alındığında akciğer kanseri ve solunum sistemi kanserleri yüksek çıkmıştır. Bu çalışmanın sonuçları ileri çalışmalar ile desteklenmelidir. Sanayi ve sanayiye bağlı hava, su ve toprak kirliliğinin insan sağlığına etkileri ile ilgili özellikle ileriye yönelik daha çok bilimsel çalışmaya gereksinim vardır.
Anahtar kelimeler: Kanser, Ölümlülük, Endüstriyel bölge, Çevre

Abstract:
INTRODUCTION and OBJECTIVES: Chemical pollutants from industrial sources have been leading cause of illness and death all over the world. Dense industrial pollution has caused cancers more prominent and known. The World Health Organization (WHO) has stated that  80% of all cancers are related, directly or indirectly, to the environmental factors. 25% of all deaths in developing regions and 17% of all deaths in developed ones are due to environmental factors. In this study, it is aimed to determine the causes of death and find out the relation between socio-demographic variables and cancer-deaths occured in Aliaga in 2011.
METHODS: In this cross-sectional study, the research population described as individuals who died in 11 districts located within the boundaries of Aliaga (Izmir) in 2011; all population was included in the study. The death records by computer belonging to The Izmir Metropolitan Municipality and The Aliaga Municipality's certificates of death recorded in 2011 were used and interviewed face-to-face with first-degree relatives of the dead people. In case of inadequate information, a detailed verbal autopsy, accredited by the WHO, was applied. In analysis, Chi-square, Fisher's exact test, Mantel-haenszel Chi-square and Logistic regression analyses were used.
RESULTS: Within the Aliaga municipal boundaries, 174 deaths were determined for the year 2011. The main causes of death was found to be cardiovascular diseases (36.2%) and cancers (26.4%). Among cancer deaths, respiratory system cancers were in the first rank (43.5%). While the respiratory system cancers ranked first in men (57.1%), gastrointestinal cancers were more widespread in women (27.8%). Proportion of cancer deaths by age groups of 45-and-under, 45-54, 55-64, 65-74, 75-84 and 85+ were 10.3%,10.9%, 17.8%, 16.1%, 25.9% and 19.0%, respectively. A significant relationship between age and cancer deaths was found. The significance was due to the age groups of 55-64 and 75-and-over. Another significant relationship was between inhabitancy and cancer deaths. The difference was due to those who had resided in Aliaga for 15-29 years. Mortality rate in smokers (48.9%) was significantly higher than non-smokers (18.7%).  Mortality rate in those whose first degree relatives had cancer was higher and statistically significant. According to the logistic regression analysis,  the risk of cancer death was found to be 4.7 times greater in those who had resided in Aliaga for 15-29 years than in those who had resided less than 15 years. In addition, in smokers, the risk of cancer death was 2.8 times higher than in non-smokers. 
CONCLUSIONS AND RECOMMENDATIONS: According to the results of the study, cancer was the second leading cause of deaths in the Aliaga municipal boundaries in 2011. Taking into account the deaths related to cancer, lung and respiratory system cancers have been found to be higher than other types of cancers.  The results of the study should be supported by further studies. Especially for the future, more scientific studies about the effects of industry and industry-related air, water and soil pollution on human health are needed.

Key words: Cancer, Mortality, Industrial region, Environment