Klasik Türk müziğinde azınlık besteciler
Minority composers in Turkish classical music
Yazar: KUBİLAY YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA HİLMİ BULUT
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Bilim Dalı / Müzik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Müzik = Music
Dizin: Azınlıklar = Minorities ; Bestekarlar = Composers ; Ermeniler = Armenians ; Klasik Türk müziği = Classical Turkish music ; Rumlar = Rums ; Türk sanat müziği = Turkish art music ; Yahudiler = Jews

Özet:
Bu çalışmada, yüzyıllarca klasik Türk müziğine katkı sağlamış Rum, Ermeni ve Yahudi (azınlık) bestecilerin Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu, Türk sanat müziği repertuarına hangi oranda katkı sağladıklarını tespit etmek amaçlanmıştır. Bu temel amacın yanı sıra, yüzyıllara göre azınlık bestecilerin sayısını tespit etmek ve azınlık bestecilere ait eserlerin makam, form ve usûl bakımından analizini yapmak, araştırmanın alt amaçları olarak kabul edilmiştir.
Bu amaçlar doğrultusunda, çeşitli kaynaklarda "azınlık müzisyen" olarak nitelendirilen ve TRT TSM repertuarında kayıtlı eseri bulunan toplam 77 adet besteci tespit edilmiştir. Daha sonra söz konusu bestecilere ait eserlerin tespiti için TRT TSM arşivinde kayıtlı 22.936 adet sözlü eser ve 3.691 adet saz eseri olmak üzere toplam 26.627 adet eser incelenmiş ve azınlık bestecilerin klasik Türk müziğine sağladıkları katkı, sayısal verilerle, tablolar eşliğinde sunularak yorumlanmıştır. Bununla birlikte, söz konusu bestecilerin doğum-ölüm tarihleri ve hangi millete mensup oldukları hakkında kısa bilgiler derlenmiştir.
Araştırma sonucunda, azınlık bestecilere ait olan, TRT TSM repertuarında kayıtlı 929 adet sözlü eser ve 235 adet saz eseri olmak üzere toplam 1164 adet eser tespit edilmiştir. Bu sayı, TRT TSM repertuarına kayıtlı olan toplam 26.627 eserin      % 4,37'lik bir bölümünü temsil etmektedir. Azınlıklara ait olduğu tespit edilen 1164 eserde en çok tercih edilen makam, 107 kez ile hicaz makamı, en çok tercih edilen form, 809 kez ile şarkı formu, en çok tercih edilen usûl ise 185 kez ile aksak usûlüdür. Bunun yanı sıra çalışmaya konu olan 77 besteciden 38'inin (% 49,35) 20. yüzyılın ikinci yarısında öldüğü tespit edilmiştir.

Abstract:
This study aims to identify to what extend the Greek, Armenian and Jewish composers (minority composers) - who have contributed to the Classical Turkish Music – contributed to Turkish Radio and Television Corporation (TRT) Turkish Art Music (TSM) repertoire. Apart from this basic aim, determine the numbers of minority composers in each century, and analyze the pieces of art which belong to these composers in terms of form, maqam and usul was accepted as sub-objectives.
In line with these purposes, 77 composers described as ''minority musician'' in various sources and who have registered musical work in TRT (Turkish Radio and Television Corporation) TSM (Turkish Art Music) repertory were identified. Afterwards, for the identification of the musical works belonging to aforementioned composers, in total of 26.627 musical works comprised of 22.936 oral works and 3.691 instrumental works registered in TRT TSM archive were examined and minority composers' contributions to Classical Turkish Music were interpreted by being presented with numeric data and tables. Besides, brief information about the birth-death dates and nationalities of the aforementioned composers was compiled.
In consequence of the research, 1164 musical works consisting of 929 oral works and 235 instrumental works registered in TRT TSM repertory belonging to minority composers were determined. This number represents 4.37 percent of a total of 26.627 pieces of works registered in TRT TSM repertoire.In the 1164 musical work identified as belonging to minorities, the most preferred maqam is hicaz maqam with 107 times, the most preferred form is song form with 809 times and the most preferred usul is aksak usul with 185 times. In addition to this, it was determined that 38 (% 49,35) of the 77 composers who are subject to the study were died at the second half of the 20th century.