Salgın yönetimi ve yönetici desteği algısı ile iş stresi, iş yükü ve iş performansı arasındaki ilişkiler: Ölçek geliştirme ve uyarlama çalışması
The relationships between the perception of epidemic management and manager support and work stress, workload and work performance: Scale development and adaptation study
Yazar: HAFİZE BOYACI
Danışman: DOÇ. DR. SELMA SÖYÜK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: İş performansı = Job performance ; İş stresi = Job stress ; İş yükü = Workload

Özet:
Salgın sürecinde sağlık kurumlarının salgın yönetimi uygulamaları ve yönetici desteği ile iş stresi, iş yükü ve iş performansı arasındaki ilişkiyi sağlık çalışanları algısı üzerinden belirlemek, gelecekte oluşabilecek salgınlara karşı hazırlıklı olmak için önemlidir. Salgın döneminde ilgili araştırma ve çeşitli analizlerle mevcut değişkenler arası ilişkileri belirleyebilmek için yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak bir model oluşturulmuştur.Salgın sürecinde sağlık çalışanlarını bütün olarak değerlendiren bir çalışma yapılmamıştır ve ilk olacağı düşünülmektedir. Bu doğrultuda alanyazında eksikliğini gördüğümüz, "Salgın Yönetimi Algısı Ölçeği" ölçek geliştirme ve "Yönetici Desteği Algısı Ölçeği'nin" Türkçeye uyarlaması ile güncel ve geniş kapsamlı ölçekler ortaya koymak diğer amaçlarımız arasındadır. 
Araştırma, İstanbul ilinde bir üniversite hastanesinde görev yapan 365 sağlık çalışanı ile gerçekleştirilmiştir. Veriler sistematik rastgele örnekleme yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. Araştırma kesitsel bazlı metodolojik ve kesitsel bazlı tanımlayıcı bir araştırma olma niteliğindedir. Araştırmada, değişkenler arası ilişkilerde korelasyon ve fark testleri kullanılmıştır. Ölçeklerin geçerlilik analizinde madde analizi, açıklayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi; güvenilirlik analizinde ise Cronbach Alfa, CR ve AVE değerlerinden yaralanılmıştır. Araştırmada Salgın Yönetimi Algısı Ölçeği Cronbach Alfa değeri 0,963,Yönetici Desteği Algısı Ölçeği 0,97 olarak belirlenmiştir.
Araştırmada yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak değişkenler arası ilişkiler modellenmiştir. Araştırma sonucunda sağlık çalışanlarının yönetici desteği algısı ile salgın yönetimi algısı ve alt boyutları arasında yüksek düzeyde pozitif (r= ,606;%36) yönde anlamlı ilişki saptanmıştır (Planlama%30,8; Örgütleme %26,2; Yönetim %21,9 ve Kontrol %36,2). Ayrıca salgın sürecinde sağlık çalışanlarının iş yükü ile iş stresi arasında yüksek düzeyde pozitif ilişkiye rastlanmıştır (r=0,780;%60). İş yükü ile iş performansı arasında ilişkiye rastlanmamıştır. Diğer değişkenler arasında düşük ve orta düzeyde ilişkiler tespit edilmiştir.
 Ölçeklerin ortalama puanları ile sosyo-demografik değişkenler arasında yapılan fark testi sonuçlarına göre; cinsiyet, eğitim, görev-unvan, meslekte çalışma süresi ve çalıştıkları bölüme göre farklılıklar olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Salgın sürecinde kadın sağlık çalışanların iş yükü ve yönetici desteği algısının yüksek, hemşirelerin iş yükü ve iş stresinin fazla olduğu belirlenmiştir. Cerrahi Anabilimdalı çalışanları iş yükü miktarını yüksek, salgın yönetimini düşük olarak algılamışlardır. İş performansı, erkek ve lise mezunu çalışanlarda yüksek bulunmuştur. Araştırmada salgın sürecinde en fazla koruyucu ekipman eksikliği yaşadığı saptanmıştır. Araştırma sonucunda geliştirilen ve adaptasyonu yapılan ölçeklerin diğer kurum ve kuruluşlara uyarlanarak kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
It is important to determine the relationship between epidemic management practices and manager support of healthcare institutions and workload, work stress and work performance through the perception of healthcare professionals during the epidemic, in order to be prepared for future epidemics. A model was created using structural equation modeling to determine the relationships between existing variables through relevant research and various analyzes during the epidemic period. A study evaluating healthcare workers as a whole during the epidemic has not been conducted and it is thought to be the first. In this regard, our other aims are to develop the "Epidemic Management Perception Scale" and to adapt the "Manager Support Perception Scale" into Turkish and to produce current and comprehensive scales, which we see are lacking in the literature.
The research was conducted with 365 healthcare professionals at a university hospital in Istanbul. In the research, data were obtained using the systematic random sampling method. The research is a cross-sectional methodological and cross-sectional descriptive research.In the research, correlation and difference tests were used in the relationships between variables. In the validity analysis of the scales, item analysis, explanatory factor analysis, confirmatory factor analysis; In the reliability analysis, Cronbach Alpha, CR and AVE values were used. In the research, "Epidemic Management Perception Scale" Cronbach Alpha was determined as 0.963, and  "Manager Support Perception Scale" was determined as 0.97.
In the research, relationships between variables were modeled using structural equation modeling.As a result of the research, a highly positive (r = 0.606;36%) significant relationship was found between healthcare workers' perception of managerial support and their perception of epidemic management and sub-dimensions (Planning 30 %, Organizing 26 %, Management 21.9 % and Control 36.2 %). In addition, a high level of positive relationship was found between the workload and work stress of healthcare workers during the epidemic (r=0.780; %60). No relationship was found between workload and work performance. Low and moderate relationships were detected between other variables. 
According to the results of the difference test between the average scores of the scales and socio-demographic variables; It was concluded that there were differences according to gender, education, job title, working time in the profession and department they worked in. It was determined that during the epidemic period, female health workers' perception of workload and manager support was high, and nurses' workload and work stress were high. Department of Surgery staff perceived the workload as high and epidemic management as low. Work  performance was found to be higher in male and high school graduate employees. In the research, it was determined that protective equipment was the biggest deficiency during the epidemic. As a result of the research, it is recommended that the developed and adapted scales be adapted and used in other institutions and organizations.