Çankırı'da Halvetîlik
Halvetism in Çankırı
Yazar: AHMET DAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EYYUP AKDAĞ
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Halvetiyye = Halvetiyye ; Tarikatlar = Religious orders ; Tasavvuf = Mystic ; Çankırı = Çankırı ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tasavvufun yaygınlaşması neticesinde meydana gelen tarîkatlar, tesis ettikleri tekkeler, 
vakıflar, zâviyeler, medreseler, imarethaneler gibi yapılarla halkın maddî ve manevî
eğitimlerinde aktif rol oynamışlardır. Bu tarîkatlardan biri de Halvetiyye tarîkatıdır. 
Halvetiyye tarîkatı, kurucu olarak Ömer el-Halvetî'ye (ö.800/1397-1398) nispet edilen, her 
sınıf ve zümreden insana hitap eden İslâm dünyasının en yaygın tarîkatlarından biridir. Bu 
tarîkat, pek çok şûbe ve kola ayrılması aynı zamanda tekke adedi yönünden diğer tarîkatlardan 
fazla olmasından dolayı "tarîkat fabrikası" olarak nitelendirilmiş ve İslâm dünyasında ve 
Anadolu'nun her şehrinde bıraktıkları manevi miraslar ile toplumları etkilemiştir. 
Anadolu'nun bir şehri olan Çankırı'da dini ve tasavvufi yaşam oldukça eskiye dayanmaktadır. 
Bu şehir, inanç ve kültür bakımından merkezi konumda olmuştur. Bu şehirde pek çok sûfî 
yetişmiş ve bu şahıslar da düşünce ve eylemleriyle toplumda etkili olmuşlardır.
Çankırı bölgesinde hayat sürmüş veya bu bölgeyi etkilemiş Halvetî büyüklerini ve gönül 
insanlarını araştırmak ve incelemek bu tezin ana gayesini oluşturmaktadır. Bu gayeye uygun 
olarak Halvetiyye tarîkatının genel özellikleri ve Çankırı özelinde başlangıç tarihinden 
günümüze kadar seyri, öncüleri ve tekkeleri bu araştırmada ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Çankırı özelinde Halvetiyye tarîkatı, meşhur Halvetiyye şeyhleri, Halvetiyye dergâhları ve 
Halvetiyye'nin Çankırı'daki etkileri gibi konular çalışmanın ana yapısını oluşturmaktadır. Bu 
eser bir giriş ile iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Halvetiyye tarîkatının 
karakteristik özellikleri ve tarihî gelişimi üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise Çankırı 
özelinde Halvetiyye konusu işlenmiştir.

Abstract:
The sects that came into being as a result of the spread of Sufism have played an active role in 
the material and spiritual education of the people with structures such as tekkes, foundations, 
lodges, madrasas, imarethanes that they have established. One of these sects is the Halvetiyye 
sect.
The Khalwatiyya sect was founded by Umar al-Khalwati (d.800/1397-1398) is one of the most 
widespread sects of the Islamic world, which appeals to people of all classes and groups. The 
separation of many branches and branches in the history of Sufism has also been characterized 
as a "cult factory" due to the fact that the sect is more than other sects in terms of the number 
of tekkes, and has influenced societies in the Islamic world and in every city of Anatolia with 
the spiritual legacies they have left. Religious and sufi life in Çankırı, a city of Anatolia, dates 
back to a very old time. This city has been in a central position in terms of faith and culture. 
Many sufis have grown up in this city, and these individuals have also become influential in 
society with their thoughts and actions.
The main purpose of this thesis is to investigate and study the Halveti elders and people of 
hearts who have lived or influenced this region in the Çankırı region. In accordance with this 
purpose, the general characteristics of the Halvetiyye sect and its course, antecedents and 
tekkes from the date of its inception to the present day, in particular Çankırı, have been tried 
to be revealed in this research. The general characteristics of the Halvetiyye sect, which is the 
subject of the study, and its course, antecedents and tekkes from the date of its inception to the 
present day, in particular Çankırı, have been tried to be revealed in this research. Topics such 
as the Halvetiyye sect, the famous Halvetiyye sheikhs, Halvetiyye dergahs and the effects of 
Halvetiyye in Çankırı in particular constitute the main structure of the study. This work 
consists of two parts.