Yahudi, hristiyan ve müslüman kadınların hasta haklarından olan beden mahremiyetine yaklaşımları üzerine bir araştırma
A study on the approaches of jewish, christian and muslim women to body privacy which is one of rights of patients
Yazar: MERYEM ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. FATMA ARIN NAMAL ; DOÇ. DR. MAHMUT SALİHOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics ; Din = Religion
Dizin: Din = Religion ; Etik = Ethics ; Hasta hakları = Patient rights ; Hristiyanlar = Christianies ; Kadınlar = Women ; Mahremiyet = Privacy ; Müslümanlar = Muslims ; Tıp etiği = Medical ethics ; Yahudiler = Jews ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Temel insan haklarının uygulanmasına yönelik talepler her geçen gün artmaktadır. Mahremiyet hakkı da talep edenin insan olması dolayısıyla temel bir insan hakkıdır. Sağlık hizmetleri söz konusu olduğunda mahremiyet taleplerinin olmadığı bir alan düşünülemez. Bireylerin mahremiyet beklentilerinin arka planında ise hukuk, sosyoloji, psikoloji, kültür ve din gibi belirleyenler bulunmaktadır. Mahremiyet hakkının ihlal edilmesi kişilerin onurlarının kırılmasına sebep olmakta ve insan haklarının kullanımını engellemektedir. Sağlık hizmetlerinde; bilgi mahremiyeti, beden mahremiyeti ve mekan mahremiyeti olmak üzere üç temel mahremiyet türü bulunmaktadır. Psikolojik mahremiyet, sosyolojik mahremiyet, bilişsel mahremiyet gibi türler eklense de bunlar daha çok bu üç temel mahremiyet türünün kapsamında değerlendirilebilir.Kişilerin izin alınmadan özel alanlarına girilmesi ve bilgilerinin paylaşılması hukukun yanı sıra tıp etiği açısından da doğru bulunmamıştır. Bu araştırma kapsamında tıpta beden mahremiyeti konusu ele alınmıştır. Çalışmanın amacı aynı hukuki, sosyolojik, kültürel ortamda yaşayan fakat farklı dinlerdeki insanların sağlık hizmetlerinde beden mahremiyeti taleplerinin arka planında hangi belirleyenin olduğunu tespit edebilmektir.  Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden çoklu durum deseni kullanılmış, araştırmanın verileri yarı-yapılandırılmış mülakatlar yoluyla elde edilmşitir. Çalışma kapsamındaki literatür taranmış, yapılan saha çalışması sonrasında bulgular elde edilmiştir. Saha çalışmasından elde edilen bulgular MAXQDA 2020 programı yardımıyla içerik analizine tabi tutulmuştur. Bu çalışmanın ışığında katılımcıların bir kısmının mahremiyetin arka planında dinin etkisi olduğuna vurgular yaptığı saptanmıştır. Katılımcıların tamamı kültürün mahremiyet algısını etkilediğini düşünmektedir. Sonuçta mahremiyet algısında kültürün etkisinin daha fazla üzerinde durulan bir konu olduğu ortaya çıkmıştır. Yine mahremiyetin kişiden kişiye değişen yapısına vurgu yapılmıştır. Sağlık hizmetlerinde kültürel mahrem sınırların belirlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Every passing day, demands related with applying human rights are increasing. Right of privacy is a fundamental human right because it is also related with demands of human. Thinking that there is an area on which is not privacy demands in health care services is almost impossible. Some of the most important areas which are in background of privacy expectations of persons are law, sociology, psychology, culture and religion. Violation of privacy rights degrade the person and prevent efficiency of human rights. In health care services, there are three type of fundamental privacy right: information privacy, body privacy, and space privacy. Also, some other types such as psychological privacy, sociological privacy, and cognitive privacy are discussed but these types can be thought as subfields of three fundamental privacy rights. Entering privacy areas and sharing privacy information of persons without permission are not approved from the point of not only law but also medical ethics. In this research, body privacy in medicine was dealt with. Purpose of the research is to determine the factors behind privacy demands of persons who live in same legal, sociological, and cultural place but believe in different religions. In the research, multiple case study which is one of the quantitative research methods was used and datas of the research was obtained by the help of semi-structured interviews. Literature survey related with scope of the project has been realized and findings have been obtained after the fieldwork. Findings achieved from the fieldwork were subjected to content analysis by MAXQDA 2020 computer program. In the light of this study, it was detected that a group of participants think that religion is one of the factors in background of privacy. In addition, all of the participants think that culture affects privacy perception. As a result, it was arised that the participants think that culture is more dominant factor in formation of privacy perception. Also, nature varying from person to person of privacy was underlined. It was concluded that determining borders of cultural privacy is required.