İbnü'l-Mukaffa'nın siyasal düşüncesi
Political thought of İbn al-Muqaffa
Yazar: NECMEDDİN TURAN
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Din = Religion ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din = Religion ; Hukuk = Law ; Siyasi görüşler = Political thoughts ; Sosyopolitik = Socio-political ; Sosyopolitik yapı = Socio-political structure ; İbnu'l-Mukaffa = İbnu'l-Mukaffa ; İslami söylem = Islamic discourse ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışma, II/VIII. yüzyılda İslam siyaset düşüncesiyle ilgili ilk ve özgün fikirler ortaya koyan ve düşünceleriyle kendisinden sonraki İslam siyaset geleneğini etkileyen İbnü'l-Mukaffa'nın (ö. 142/759) siyasal düşüncesini ele almaktadır. Çok uzun bir hayat süremeyen İbnü'l-Mukaffa el-Edebü's-sağir, el-Edebü'l-kebir ve Risaletü's-sahabe gibi hacimce küçük olmalarına rağmen İslam siyaset düşüncesine özgün bir bakış açısı kazandıran ve rafine bilgiler içeren bazı eserler telif etmiştir. Aynı zamanda tercüme faaliyetlerinin merkezinde yer almış olan yazarın, siyasal düşünce dünyasına paralel olarak çevirisini yaptığı eserlerle de İslam düşüncesine önemli katkıları olmuştur.
Bu çalışmada, İbnü'l-Mukaffa'nın diğer eserleri göz ardı edilmemekle beraber, siyasal teorilerini ve yaklaşımlarını doğrudan ihtiva eden Risaletü's-sahabe adlı eseri merkeze alınarak onun 'imamet' üzerine yaptığı teopolitik tartışmalar ortaya konuldu. 
Çalışmanın ilk bölümü, din ve siyaset arasındaki ilişkinin doğasını anlamaya hasredildi. İkinci bölümde, İbnü'l-Mukaffa öncesi din/siyaset ilişkisinin yapısı ve onun siyasal düşüncesinin oluşumuna katkıda bulunan bazı faktörler incelendi. Üçüncü bölümde ise İbnü'l-Mukaffa'nın siyasal düşüncesi, onun siyasal düşüncesinin kendi dönemindeki yönetim ve hukuk üzerine yapılan tartışmalarla birlikte nasıl ortaya çıktığı ve kendisinden sonraki dönemlere muhtemel etkisinin neler olduğu tartışıldı.

Anahtar Kelimeler: İbnü'l-Mukaffa, Risaletü's-sahabe, siyaset, din, imamet, hukuk.

Abstract:
This study is based political thought of Abdallah Ibn al-Muqaffa (d.142/759) who owns first and original ideas about Islamic political thought, which influences his subsequent Islamic political tradition, in the eighth century. Ibn al-Muqaffa, who does not last a very long life, has wrote some works which giving a unique perspective and containing refined information on Islamic political thought, as they are small in size like al-Adab al-saghir, al-Adab al-kabir and especially Risala fi'l-sahaba. Besides, the contribution of the author, who also took place in the center of the translation activities in the eight century, to the Islamic thought tradition with his tranlation works in parallel with to his own political view should not be ignored. 
In this study, while not ignored other works of Ibn al-Muqaffa, his work named Risala fi'l-sahaba which directly contains his political theories and approaches were more closely examined and Ibn al-Muqaffa's teopolitical discussions on 'imamah' were put forward.
In the first part of the work was devoted to understanding the nature of relation between religion and politics. In the second part, the structure of relations between religion and politics before Ibn al- Muqaffa and some factors contributing to the formation of his political thought were examined. As for the last part, how the back ground of Ibn Muqaffa's political thought emerged with the debates on the administration and legality and what was the likely effect of his subsequent periods were argued.

Key Words: Ibn al-Muqaffa, Risala fi'l-sahaba, policy, religion, imamah, legality.