Ruhsal bozukluğu olan hastaların üstbiliş özelliklerinin ve sosyal işlevselliklerinin karşılaştırılması
Comparison of metacognition properties and social functionality of patients with mental disorders
Yazar: ZEYNEP KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. DERYA TANRIVERDİ
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Mental bozukluklar = Mental disorders ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Psikoloji = Psychology ; Psikolojik bozukluklar = Psychological disorders ; Sosyal iletişim = Social communication ; Sosyal ilişkiler = Social relations ; Sosyal sorunlar = Social problems ; Üstbiliş = Metacognitive ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Araştırmada farklı ruhsal bozukluğu olan hastaların üstbiliş özelliklerinin ve sosyal işlevsellik düzeylerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Karşılaştırmalı tanımlayıcı türde olan araştırma, bir araştırma hastanesinin psikiyatri polikliniklerinde ve bir Aile Sağlığı Merkezinde (ASM) yapılmıştır. Araştırmanın örneklemi, hastanenin psikiyatri polikliniğine gelen şizofreni ve diğer psikotik bozukluklar, depresyon, bipolar bozukluk, anksiyete bozuklukları, madde kullanım bozukluklarından herhangi birinin tanı ölçütlerini karşılayan her bir ruhsal bozukluk grubundan 50'şer kişi ve Obsesif Kompülsif Bozukluktan (OKB) 30 kişi olmak üzere 280 hasta ve ASM'ye başvuran herhangi bir ruhsal bozukluk tanısı almamış 50 sağlıklı birey olmak üzere toplam 330 kişiden oluşmaktadır. Verilerin toplanmasında, Kişisel Bilgi Formu, Üstbiliş Ölçeği-30 (ÜBÖ-30), Sosyal İşlevsellik Ölçeği (SİÖ) kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, pearson korelasyon analizi, bağımsız gruplarda t testi, tek yönlü varyans analizi yapılmıştır. Bireylerin yaş ortalaması 35.4±9.9 olup, %60.3'ü erkek, %59.4'ü evli, %41.2'si ilkokul mezunudur. Hastaların üstbilişsel bozukluk düzeylerinin ortanın üzerinde olduğu bulunmuştur. Çalışmaya dahil edilen ruhsal bozukluklar arasında üstbilişsel bozukluğun en fazla depresyon hastalarında, en az şizofreni ve psikoz hastalık grubunda olduğu saptanmıştır. Gruplar arasında üstbilişsel bozukluk bakımından anlamlı fark tespit edilmiştir (p<0.05). Ruhsal bozukluğu olan bireylerin sosyal işlevsellik düzeylerinin ortanın altında olduğu bulunmuştur. Sosyal işlevselliğin en çok bozulduğu hastalık grubu şizofreni ve psikozla giden bozukluklar olup tıbbi tanı grupları arasında anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<0.05). Hastaların üstbiliş ve sosyal işlevsellik ölçekleri toplam puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p=0.363). Fakat, ölçeklerin alt boyutları arasında anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür (p<0.05). Psikiyatri hemşirelerinin, ruhsal bozukluğu olan bireylere üstbiliş eğitimi, üstbilişsel terapi, psikososyal beceri eğitimi, üstbiliş odaklı sosyal beceri eğitimi vb. girişimler uygulaması önerilir.


Anahtar Kelimeler: Psikiyatri Hemşireliği, Ruhsal Bozukluk, Sosyal İşlevsellik,
Üstbiliş

Abstract:
The aim of this study was to compare the metacognition characteristics and social functionality of patients with different mental disorders. The comparative descriptive study was conducted in a psychiatric outpatient clinic of a research hospital and a Family Health Center (FHC). The sample of the study consists of mental patients and healthy individuals. There are 280 individuals with mental disorders. Patients consisted of 50 individuals from each mental disorder group who met the diagnostic criteria of schizophrenia and other psychotic disorders, depression, bipolar disorder, anxiety disorders, substance use disorders, and 30 individuals from OCD. Healthy individuals in the control group consisted of 50 individuals who were not diagnosed with any mental disorder. The sample consisted of 330 individuals. Personal Information Form, Metacognition Scale-30 (MCQ-30) and Social Functioning Scale (SCQ) were used to collect the data. Descriptive statistics, pearson correlation analysis, independent samples t test, One Way ANOVA test were used for data evaluation. The mean age of the individuals was 35.4 ± 9.9, 60.3% were male, 59.4% were married and 41.2% were primary school graduates. Metacognitive disorder levels of individuals with mental disorders were found to be above the average. Among the mental disorders included in the study, metacognitive disorder was found to be the highest in depression patients and the lowest in schizophrenia and psychosis patients. There was a significant difference between the groups in terms of metacognitive disorder (p <0.05). Social functioning levels of individuals with mental disorders were found to be below the average. The group with the most impaired social functioning was schizophrenia and disorders with psychosis, and a significant difference was found between the medical diagnosis groups (p <0.05). There was no significant relationship between the metacognition and social functioning scales total score (p = 0.363). However, there were significant relationships between the sub-dimensions of the scales (p <0.05). It is recommended that psychiatric nurses practice metacognitive training, metacognitive therapy, psychosocial skills training, and metacognitive focused social skills training for mental patients.


Keywords: Psychiatric Nursing, Mental Disorder, Social Functioning, Metacognition