Hipertansiyon tanılı hastalarda metabolik sendrom risk faktörlerinin araştırılması
Investigation of metabolic syndrome risk factors in patients diagnosed with hypertension
Yazar: NUREBRAR ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. KENAN TAŞTAN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Hipertansiyon = Hypertension ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Giriş ve Amaç: Günümüzde hipertansiyon ve metabolik sendrom yaygınlığı giderek artmaktadır. Metabolik sendrom, insülin direnci zemininde gelişen diyabetes mellitus, abdominal obezite, dislipidemi ve hipertansiyon gibi sistemik bozuklukların bir arada görüldüğü bir metabolik disfonksiyondur. Çalışmamızda, hipertansiyon tanılı hastalarda hipertansiyonun metabolik sendromun diğer tanı kriterleri ile aralarındaki ilişkinin incelenmesi ve metabolik sendrom sıklığının belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Yöntem: Bu araştırma, 1 Aralık 2021- 1 Mart 2022 tarihleri arasında, Atatürk Üniversitesi Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı'na bağlı olan 2 Eğitim Aile Sağlığı Merkezi nüfusuna kayıtlı 302 adet hipertansiyon tanılı yetişkin hasta üzerinde yapılmıştır. Katılımcılara Uluslararası Diyabet Federasyonu tarafından 2009 yılında yayınlanan Metabolik Sendrom tanı kriterlerinin dahil edildiği araştırmacılar tarafından hazırlanan veri toplama formu yüz yüze görüşme yöntemi kullanılarak uygulanmıştır.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 60±9,7 yıldı. Çalışmamızda hipertansiyona en sık eşlik eden metabolik bozukluk olarak abdominal obezite (%68,5) bulunmuştur. Abdominal obeziteyi sırasıyla düşük HDL-K seviyeleri (%47,7), yüksek açlık kan glukozu seviyeleri (%42,4) ve hipertrigliseridemi (%41,7) izlemiştir. Metabolik sendromu olan hasta grubunun oranı ise %69,5 olarak tespit edilmiştir. Kadınlarda metabolik sendrom olma durumu %74,7, erkeklerde ise % 62,9 olarak anlamlı idi (p<0,05).
Açlık kan glukozu ≥100 mg/dl ve trigliserit ≥150 mg/dl olanlarda metabolik sendrom olma durumu yüksek oranlarda ve ilişkili bulunmuştur (p<0,001). Metabolik sendrom olma durumu, erkek katılımcılarda HDL kolesterolün 40 mg/dl altında ve bel çevresinin 100 cm veya üzerinde olanlarda yüksek iken kadın katılımcılarda ise HDL kolesterolün 50 mg/dl altında ve bel çevresinin 90 cm veya üzerinde olanlarda yüksek ve istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,001).
Sonuç: Çalışmamızda hipertansiyon tanılı hastalarda metabolik sendrom bileşenlerini tek tek incelediğimizde; diyabet, dislipidemi ve abdominal obezite sıklığının fazla olduğunu gördük. Bununla beraber metabolik sendrom tanı kriterlerini karşılayan hastaların prevalansının oldukça yüksek olduğunu gösteren sonuçlar elde ettik. Bu nedenle, birinci basamakta hipertansif hastalarda sık görülen metabolik sendrom komponentlerini taramanın ve uygun multidisipliner yönetimle hastaya yaklaşmanın çok önemli olduğunu vurguluyoruz.
Anahtar Kelimeler: hipertansiyon, metabolik sendrom, birinci basamak

Abstract:
Background: The prevalence of hypertension and metabolic syndrome is increasing day by day. Metabolic syndrome is a metabolic dysfunction in which systemic disorders such as diabetes mellitus, abdominal obesity, dyslipidemia and hypertension occur together as a result of insulin resistance. In our study, it was aimed to examine the relationship between patients with hypertension and other diagnostic criteria of metabolic syndrome and to determine the prevalence of metabolic syndrome.
Methods: This research was carried out on 302 adult patients with hypertension diagnosed between December 1, 2021 and March 1, 2022, registered to the population of 2 Education Family Health Centers affiliated to Atatürk University Family Medicine Department. The data collection form prepared by the researchers, which included the Metabolic Syndrome diagnostic criteria published by the IDF in 2009, was applied to the participants using the face-to-face interview method.
Results: The mean age of the participants was 60±9,7 years. In our study, abdominal obesity (68,5%) was the most common metabolic disorder associated with hypertension. Abdominal obesity was followed by low HDL-C levels (47,7%), high fasting blood glucose levels (42,4%) and hypertriglyceridemia (41,7%). The prevalence of patients with metabolic syndrome was 69,5%. Metabolic syndrome status was 74,7% and 62,9% in women and men, respectively (p<0,05). 
In patients with fasting blood glucose ≥100 mg/dl and triglyceride ≥150 mg/dl, metabolic syndrome was found to be associated with high rates (p<0,001). The prevalence of metabolic syndrome was higher and statistically significant in male participants with HDL cholesterol levels below 40 mg/dl and waist circumference of 100 cm or more, whereas it was higher and statistically significant in female participants with HDL cholesterol levels below 50 mg/dl and waist circumference of 90 cm or more (p<0,001).
Conclusion: In our study, when we analyzed the components of metabolic syndrome individually in patients with hypertension, we found that the frequency of diabetes, dyslipidemia and abdominal obesity was high. Moreover, we obtained results showing that the prevalence of patients who meet the diagnostic criteria for metabolic syndrome is quite high. Therefore, we suggest that it is very important to screen for the common components of metabolic syndrome in hypertensive patients in primary care and to approach the patient with appropriate multidisciplinary management.
Keywords: hypertension, metabolic syndrome, primary care