Kadın hükümlülerin yaşam öykülerinde toplumsal cinsiyet izleri
Gender traces in the life stories of women convicts
Yazar: RUŞEN AYATA KÜÇÜKBÜKÜCÜ
Danışman: PROF. DR. GÜLSÜM ÇAMUR
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Feminizm = Feminism ; Hükümlüler = Convicts ; Kadınlar = Women ; Sosyal hizmetler = Social services ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Yaşam öyküsü = Life story

Özet:
Bu araştırmada hükümlü kadınların yaşam öykülerinde yer alan toplumsal cinsiyet örüntüleri incelenmektedir. Araştırmanın temel amacı hükümlü kadınların yaşantılarında toplumsal cinsiyetin var olma şekillerini ortaya koymaktır. Bu amaç çerçevesinde suç işlemiş, hüküm giymiş ve cezaevi geçmişi bulunan kadınların yaşam öyküleri incelenmiştir. Araştırmada kartopu örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak sekiz kadın ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden 4 tanesi kadınların evinde, 2 tanesi ev dışı bir yer belirlenerek farklı bir mekanda, 2 tanesi ile online şekilde gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler 150-210 dakika aralığında sürmüştür. Görüşmelerde kadınların yaşam alanları sekiz ayrı tema olarak ele alınmış ve temaların içeriğine odaklanan sorular aracılığıyla görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar çerçevesinde sekiz tema belirlenmiştir. Bu temalar; kadınların kişilik ve psikolojik özellikleri, çocukluk ve aile yaşamı, eğitim yaşamı, çalışma yaşamı, sosyal yaşamı, evlilik yaşamı, toplumsal cinsiyet ve toplumsal cinsiyetin farklı yaşam alanlarına etkisi, kadınların suç işleme ve hüküm süreci olarak adlandırılmıştır. Elde edilen nitel veriler içerik analizi yöntemi kullanılarak Maxqda 2020 programı ile incelenmiş ve kodlama yapılmıştır. Araştırma konusu kapsamında 19 alt tema ve 95 kod elde edilmiştir. 
Araştırmada elde edilen kodlar ışığında kadınların yaşam alanlarında toplumsal cinsiyet örüntüleri ve toplumsal cinsiyet eşitsizliklerine dair durumlar saptanmıştır. Kadınların yaşamsal süreçlerinde (çocukluk, eğitim, aile ilişkileri, sosyal alan, evlilik yaşamı, evliliğe karar verme, partner ile iletişim, evlilik içi toplumsal cinsiyet rolleri, şiddete ve/ya baskıya maruz kalma, suç işleme nedenleri vb.) ataerkil toplumun benimsediği cinsiyet rolleri ve cinsiyetlere özgü yaşam biçimlerinin, cinsiyet ayrımcılığının ve eşitsizliklerin oldukça etkili olduğu görülmektedir.  Elde edilen sonuçlar literatür bilgisi ve feminist sosyal hizmet yaklaşımı çerçevesinde tartışılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet, Toplumsal Cinsiyet Rolleri, Kadın Suçluluğu, Kadın Hükümlü, Sosyal Hizmet, Feminist Sosyal Hizmet

Abstract:
In this study, gender patterns in the life stories of convicted women are examined. The primary purpose of the research is to reveal the position of convicted women regarding gender in their lives. For this purpose, the life stories of women who have committed crimes, convicted, and have a prison history were examined. The Snowball sampling method was used in the research. In-depth interviews were conducted with eight women using a semi-structured interview form. 4 of the interviews were conducted at the women's home, 2 of them were conducted in a different place by determining a place outside the home, and 2 of them were conducted online. The interviews lasted between 150-210 minutes. In the interviews, women's living spaces were handled as eight separate themes, and interviews were conducted through questions focusing on the content of the themes. Eight themes were determined within the framework of the results obtained. These themes are named as women's personality and psychological characteristics, childhood and family life, education life, working life, social life, marriage life, gender and the effects of gender on different areas of life, women's crime, and sentencing process. The qualitative data obtained were analyzed with the Maxqda 2020 program using the content analysis method and coded. Within the scope of the research, 19 sub-themes and 95 codes were obtained.
In the light of the codes obtained in the research, gender patterns and gender inequalities in women's living spaces were determined. It is seen that the gender roles and gender-specific lifestyles, gender discrimination, and inequalities adopted by the patriarchal society are very effective in the life processes (childhood, education, family relations, social area, marital life, decision to marry, communication with partner, gender roles within marriage, exposure to violence and/or oppression, reasons for committing crimes, etc.) of women. The obtained results were discussed within literature knowledge and the feminist social work approach.

Keywords: Gender, Gender Roles, Female Criminality, Female Convict, Social Work, Feminist Social Work