Altmışbeş yaş ve üstü bireylerin mental durum ve günlük yaşam aktiviteleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Assessment of relationship between mental state and daily living activities at indivisuals age of sixty five and over
Yazar: HATİCE DUYGU KIZILÇAY
Danışman: ÖĞR. GÖR. ELİF DENİZ ŞAFAK
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Mental durum ölçeği = Mental status schedule ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı 65 yaş ve üzeri bireylerde mental durum ve günlük yaşam aktiviteleri arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. 
Gereç ve Yöntem:Bu kesitsel analitik çalışmada; Kayseri ilinde yaşayan, Aile Sağlığı Merkezlerine (ASM) kayıtlı olan 65 yaş ve üzeri 872 birey rastgele seçildi. Çalışma grubumuzun mental durumlarını değerlendirmek için SMMT (Standardize Mini Mental Test),temel günlük yaşam aktiviteleri için Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (GYA), Enstrümental günlük yaşam aktiviteleri için Lawton'ın Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği EGYA) ve sosyodemografik özellikleri içeren anket uygulandı.
Bulgular:Çalışma grubunun yaş ortalaması 71,9±5,5, bilişsel bozukluk sıklığı %26,6 olarak saptandı. SMMT puanı ortalaması26,2±3,4, olup kadınlarda 25,4±3,7, erkeklerde 26,8±3,0 olarak saptandı. Tüm yaşlılarda EGYA puanlarına göre bağımlılıkoranı %17,6olup kadınlarda erkeklere göre %5,5 yüksek saptandı, fark istatistiki olarak önemliydi. GYA puanlarınagöre bağımlılık oranı %0,6 olup cinsiyetler arası anlamlı fark saptanmadı.SMMT veEGYA puanlarının yaş arttıkça azalma gösterdiği ancak GYA puanında değişme olmadığı saptandı. Bilişsel fonksiyon bozukluğu olanların EGYA ve GYA puanlarına göre bağımlılık oranı daha fazlaydı. Logistik regresyon analizinde ileri yaş, düşük eğitim seviyesi ve çocuk sayısının artması bilişsel fonksiyon bozukluğu için risk faktörü olarak bulunmuştur.
Sonuç: İleri yaş ve düşük eğitim seviyesi bilişsel bozukluğun temel bileşeni olduğundan toplumdaki 65 yaş üzeri yaşlıların bilişsel bozukluk açısından daha erken dönemde kontrol edilmelerini öneriyoruz. Eğitim seviyesi arttıkça çocuk sayısının azalmakta olduğu bilinmekte olup artmış eğitim seviyesi bilişsel bozukluklar açısından koruyucu olacaktır. Bu nedenleentellektüel aktivitelerin özellikle geç erişkinlik döneminde arttırılması ve mevcut entelektüel aktivitenin korunması bilişsel fonksiyon bozukluğu açısından koruyucu bir önlem olarak kabul edilebilir.

Anahtar Kelimeler:Günlük yaşam aktiviteleri, bilişsel yetersizlik, yaşlı

Abstract:
Objective: The aim of this study is to investigate the relationship between mental state and daily living activities inindividuals of65 years and over.
Method: In this cross-sectional analytic study, 872 individuals of 65 years and overliving in the province of Kayseri who are registered to Family Health Centers were randomly selected.Standardized mini mental state examination(SMMSE) to assess their mental state, Katz's Activities of Daily Living Scale (ADL) forbasic daily living activities, Lawton's Activities of Daily Living Scale(IADL) forinstrumental daily living activities and a questionnaire including sociodemografik characteristics were performed in our study group. 
Results (Findings): The mean age of the study group was 71.9±5.5 and the frequency of cognitive impairment wasdetermined %26.6. Mean SMMSE score was 26.2±3.4 overall (25.4 ± 3.7 and 26.8 ± 3.0 respectively for females and males. The frequency of dependency calculated with IADL was %17.6, it was %5 higher in women than men, and statistically significant.The frequency of dependency calculated with GYA Scale was %0.6 where was no difference betweeneach gender.We detected that SMMSE, EGYA scores decreased with increased age, where GYA scores did not changed.Those with cognitive impairment had higher dependency rate according to both EGYA and GYA scores.According to the logistic regression analysis advanced age, low education level and increased number of children were detected as significant risk factors of cognitive impairment. 
Conclusion: Since increased age and low education is a fundamental component of cognitive impairment we propose check in early adulthood for cognitive impairment over 65 years old community dwelling elders. It is known that as educational level increases the number of children is decreased so increased educational level would be protective for cognitive impairment. Additionally increased intellectual activities or keeping actual intellectual activity level during late adulthood can also be considered as protective measure for cognitive impairment.

Key Words:Activities of daily living, cognitive impairment, elderly