Bir üniversite hastanesine başvuran 18 yaş üstü bireylerin akılcı ilaç kullanımı ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of rational drug use and affecting factors of individuals over the age of 18 applying to a university hospital
Yazar: EMİNE ARSLAN KARAHAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA NECMİ İLHAN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Bu çalışma bir üniversite hastanesine başvuran 18 yaş üstü bireylerin akılcı ilaç kullanımı ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma kesitsel tipte bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini Ankara ilinde bulunan Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi polikliniklerine 1-5 Mart 2021 tarihleri arasında herhangi bir nedenle başvuran 18 yaş üstü bireyler oluşturmaktadır. Araştırma verisi SPSS 15.0 istatistik paket programı aracılığıyla değerlendirilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler aritmetik ortalama(±) standart sapma, ortanca (minimum;maksimum), frekans dağılımı ve yüzde olarak sunulmuştur. Istatistiksel yöntem olarak Pearson Ki Kare testi  ve  Fisher's Exact Test kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeti p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
Bu çalışmada katılımcıların %5,5'i her zaman hekim reçetesi olmadan ilaç kullandığını, %55,8'i ise bazen kullandığını, %0,7'sinin komşu ve akrabalarının tavsiyeleri üzerine her zaman ilaç kullandığını, %19,0'ının bazen kullandığını, %20,4'ü prospektüs okumadığını, %11,5'i ilacı kullanmadan önce son kullanma tarihine bakmadıklarını belirtmişlerdir.
Yaş, medeni durum, eğitim durumu, meslek, aylık toplam hane halkı gelir durumu, kronik hastalık durumu, düzenli ilaç kullanma durumu, sağlık personeli yakını olma durumu ile hekim reçetesi olmadan ilaç kullanma durumu arasında; eğitim durumu, meslek, kendi sağlığını değerlendirme durumu ile komşu ve akrabalarının tavsiyeleri üzerine ilaç kullanma durumu arasında; yaş, medeni durum, eğitim durumu, kronik hastalık durumu, düzenli ilaç kullanma durumu ile prospektüs okuma durumu arasında; yaş, cinsiyet, eğitim durumu ile göre ilacın son kullanma tarihine bakma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur.
Bu verilerle AİK ile ilgili farkındalığın ve bilincin artırılması gerektiği düşünülmektedir. Kişilerin sağlık okuryazarlığı düzeyini artırmanın, ilaç kullanımıyla ilgili doğru ve kolay anlaşılır bilgi kaynakları sunmanın toplumun akılcı ilaç kullanımını artıracağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study was conducted to evaluate the rational drug use of individuals over the age of 18 who applied to a university hospital and the affecting factors. The research is a cross-sectional type of research. The population of the study consists of individuals over the age of 18 who applied to the outpatient clinics of Gazi University Medical Faculty Hospital in Ankara between 1-5 March 2021 for any reason. The research data were evaluated through the SPSS 15.0 statistical package program. Descriptive statistics are presented as arithmetic mean (±), standard deviation, median (minimum, maximum), frequency distribution, and percentage. Pearson Chi-Square test and Fisher's Exact Test were used as statistical methods. Statistical significance level was accepted as p<0.05.
In this study, 5.5% of the participants always use drugs without a doctor's prescription, 55.8% use it sometimes, 0.7% always use it on the advice of their neighbors and relatives, 19.0% sometimes use it. 20.4% stated that they did not read the prospectus, 11.5% stated that they did not look at the expiration date before using the drug.
Between age, marital status, education level, occupation, monthly total household income, chronic illness, regular drug use, being a relative of health personnel and using drugs without a doctor's prescription; between educational status, occupation, self-assessment status, and drug use on the advice of neighbors and relatives; between age, marital status, educational status, chronic disease status, regular drug use and prospectus reading; A statistically significant difference was found between age, gender, educational status, and looking at the expiration date of the drug.
With these data, it is thought that awareness and consciousness about RDU should be increased. It is thought that increasing the health literacy level of individuals and providing accurate and easy-to-understand information sources about drug use will increase the rational drug use of the society.