Paranazal sinüs ve nazal kavite varyasyonlarının bilgisayarlı tomografi ile değerlendirilmesi
Evaluation of paranasal sinus and nasal cavity variation with computed tomography
Yazar: ENGİN ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SAİT MENZİLCİOĞLU
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyodiagnostik Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Bilgisayarlı tomografi = Computed tomography ; Etmoid sinüs = Ethmoid sinus ; Frontal sinüs = Frontal sinus ; Maksiller sinüs = Maxillary sinus ; Nazal kavite = Nasal cavity ; Paranazal sinüs hastalıkları = Paranasal sinus diseases ; Paranazal sinüsler = Paranasal sinuses ; Sfenoid sinüs = Sphenoid sinus ; Varyasyon = Variation

Özet:
Multiplanar görüntüleme kullanarak paranazal sinüs bilgisayarlı
tomografi (BT) taramalarını değerlendirmek bu bölgenin karmaşık anatomisinin ve
birçok anatomik varyasyonun daha iyi anlaşılmasını sağlar. Radyologların bu
anatomik varyasyonları tanımasının kritik klinik sonuçları olacağının farkında olmaları
önemlidir. Radyolog ve cerrah arasındaki iletişim, değerlendirmelerin genel kalitesini
iyileştirerek daha iyi cerrahi sonuçlar sağlar(1). Bu çalışmada özellikle tehlikeli
olabilecek varyasyonların cerrahi öncesi tanınması, tespiti ve buna bağlı olası
komplikasyonların önlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmamızda Ocak 2020-Aralık 2021
tarihleri arasında Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Şahinbey Eğitim Araştırma
Hastanesi Radyoloji polikliniğinde paranazal sinüs BT'si çekilen yaşları 18-84
arasında değişen 402 (177 kadın, 225 erkek) olgunun paranazal sinüs BT'leri
retrospektif olarak incelendi. Sinüs cerrahisi öyküsü olan olgular, 18 yaşından küçük
olgular, sinonazal masif polipozis, ciddi sinüs enflamatuar hastalığı, konjenital majör
anomalisi, fibroosseöz lezyonu ve sinüs malignitesi bulunan olgular çalışmaya dahil
edilmedi. Çalışmamızda en sık saptanan anatomik varyasyon %77,6 (n=312) ile ager
nazi hücresi oldu. En az tespit edilen anatomik varyasyonlar ise %0 (n=0) ile
pnömotize alt konka ve unsinat proçes (UP) agenezisi varyasyonları oldu. Ayrıca
literatürde nadir olarak bildirilen ve çalışılan bifid alt konka, bifid UP, alt konka
hipoplazisi ve anterior etmoid arter kanalı ile lamina paprisea dehissansı (LP)
çalışılmış olup literatüre katkı sağlayacağımızı düşünmekteyiz. Çalışmamızda
özellikle multiplanar yapılan değerlendirmenin varyasyon değerlendirmesinde
tartışmasız çok değerli bir görüntüleme metodu olduğu birkez daha vurgulanmıştır.

Anahtar kelimeler: Paranazal sinüs, anatomik varyasyon, bilgisayarlı tomografi,
sfenoid sinüs, fonksiyonel endoskopik sinüs cerrahisi.

Abstract:
Evaluating paranasal sinus computed tomography (CT) scans using multiplanar
imaging provides a better understanding of the complex anatomy of this region and its
many anatomical variations. It is important for radiologists to recognize these
anatomical variations and be aware of the critical clinical implications.
Communication between the radiologist and surgeon improves the overall quality of
assessments and provides better surgical outcomes (1). This study aims to identify and
detect the variations that may be especially dangerous before surgery and to prevent
possible complications related to these variations. In our study, paranasal sinus CTs of
402 (177 female, 225 male) cases aged between 18 and 84 who underwent paranasal
sinus CT at the Radiology outpatient clinic of Gaziantep University Faculty of
Medicine between January 2020 and December 2021 were retrospectively analyzed.
Cases with a history of sinus surgery, younger than 18 years of age, sinonasal massive
polyposis, severe sinus inflammatory disease, congenital major anomaly, fibroosseous lesion, and sinus malignancy were not included in the study. The most
common anatomic variation detected in our study was the agger nasi cell with 77.6%
(n=312). The least detected anatomical variations were pneumatized inferior turbinate
and Uncinat process (UP) agenesis with 0% (n=0). In addition, bifid inferior turbinate,
bifid UP, inferior turbinate hypoplasia, and anterior ethmoid artery canal and lamina
papyracea dehiscence, which are rarely reported and studied in the literature, have
been examined and we think that we will contribute to the literature. In our study, it
was emphasized once again that multiplanar evaluation is indisputably a very valuable
imaging method in the evaluation of variation.

Keywords: paranasal sinus, anatomical variation, computed tomography, sphenoid
sinus, functional endoscopic sinus surgery