İktisat politika uygulamalarında bağımsız Merkez Bankacılığı ve makroekonomik performansın değerlendirilmesi
Independent Central Banking in economic policy applications and evaluation of its macroeconomic performance
Yazar: JANAT JAMANOV
Danışman: PROF. DR. HÜSNÜ ERKAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Genel İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bağımsız idari otoriteler = Independent administrative authority ; Bağımsızlık = Independence ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Makroekonomi = Macroeconomy ; Makroekonomik politikalar = Macroeconomic policies ; Merkez Bankası = Central Bank ; Performans = Performance

Özet:
ÖZET Bağımsız bir merkez bankasının enflasyonu düşürmek açısından etkili olacağı iddia edilmektedir. Bu çalışmada bu iddialar incelenmektedir. Merkez bankasına bağımsızlık kazandırma gerekçeleri olarak, merkez bankası bağımsızlığının zaman tutarsızlık ve güvenilirlik problemlerine bir çözüm olması, diğer yandan, enflasyonun temel nedenlerinden biri olarak siyasi otoritenin, kısa vadeli kazançları elde etme uğruna, para politikasını kullanması olarak gösterildiğinden, merkez bankasının siyasi otoritenin baskı ve müdahalelerinden uzaklaştırılması gereği ileri sürülmektedir. Bununla birlikte, merkez bankası bağımsızlığı, merkez bankasının hükümetten kopması, tamamıyla ayrılması anlamına gelmemektedir. Bağımsızlık kavramı, daha çok, bankanın fiyat istikrarı amacına ulaşmak üzere, para politikasını ve politika araçlarını, siyasi otoritenin baskı ve müdahalelerine maruz kalmadan, belirleme ve uygulama yeteneğini ifade etmektedir. Yani, merkez bankasının fiyat istikrarını sağlamada siyasi otoritenin etkisinden bağımsız olması anlamına gelmektedir. Dolayısıyla, merkez bankası bağımsızlığının ölçülmesi ve bağımsız bir merkez bankasının performansının ölçülmesiyle ilgili bir çok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmada, merkez bankası bağımsızlığının ne olduğunu, bağımsızlığı belirleyen unsurları, ölçütlerini ve bağımsızlığın ölçülmesi ile ilgili konular araştırılmış, bağımsız bir merkez bankasının makroekonomik performansı ile ilgili çalışmalar incelenmiş ve merkez bankası bağımsızlığı ile enflasyon arasında, genel olarak negatif bir ilişkinin mevcut olduğunu, bağımsızlığın enflasyonu düşürmek için zorunlu ve yeterli bir koşul olmamasına rağmen yararlı olabileceğini sonucuna ulaşılmıştır. Daha sonra, T. C. Merkez Bankası Yasasındaki değişiklikler çerçevesinde Merkez Bankası'nın yasal bağımsızlığı ölçülmüştür. T. C. Merkez Bankası'nın dünyada en yüksek yasal bağımsızlığa sahip bankalardan biri olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
ABSTRACT It is argued that independent central bank is effective in reducing inflation. In this study such ideas are examined. As reasons for central bank independence are shown that central bank independence is one of solutions to time inconsistency and credibility problems and that political authority increases inflation by using monetary policy to obtain some short run gains, so to avoid it, central bank must be held away from political authority's interferences. Hovewer, central bank independence does not mean that central bank is completely diverged from government. Concept of independence mostly expresses central bank authority to determine and to apply monetary policy and monetary policy tools without political authority's interferences in order to achieve its price stability goal. That is, it means that central banka independent from political authority in achieving its price stability goal. Consequently, there are a lot of studies that aim to measuring central bank independence and its performance. In this study, studies about measurment of central bank independence and performance of independent central bank are examined and concluded that there is a negative relationship between central banka independence and inflation and that central bank independence is not neccesary nor sufficient for reducing inflation, but that it may be useful. Then, in context of changes in law of Central Bank of Republic of Turkey its legal independence is calculated. It is concluded that Central Bank of Republic of Turkey has one of the highest legal independence level in the world. VI