Erken dönemde bazı Bianchi tipi evrenler
Some Bianchi type universes at early times
Yazar: HAKAN ESER
Danışman: PROF. DR. CAN KILINÇ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı / Genel Astronomi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences

Özet:
Bu tez çalışmasında, bazı Bianchi metrikleri farklı karanlık enerji adayları ile birlikte Einstein alan denklemlerinde kullanılarak kozmolojik modeller elde edilmiştir. 
Standart kozmolojik model (ΛCDM), günümüz homojen ve izotrop evrenini gözlemlerle uyumlu bir şekilde açıklar. Bununla birlikte, gözlenen CMBR anizotropileri erken evrenin anizotrop bir şekilde başlaması gerektiğini göstermiştir. Dahası, günümüz evreninin izotrop olması erken dönemde de izotrop olması gerektiği anlamına gelmeyeceği gibi böylesi bir kabul erken evreni anlama konusunda kısıtlamalara yol açacaktır. Buna ek olarak, aynı gözlemler yoluyla evrenin negatif basınçlı karanlık enerjinin sebep olduğu düşünülen hızlanan bir genişlemeye sahip olduğu görülmüştür.  
Böylelikle, yukarıda sayılan nedenlerden dolayı, bu çalışmada, erken dönemde uzaysal olarak homojen ve anizotrop olan geç dönemlerde ise izotrop hale gelen Bianchi I, V ve IX metrikleri, karanlık enerji adayları olan chaplygin gazı, skaler alanlar, dinamik kozmolojik sabit ve holografik karanlık enerji ile birlikte kullanılarak kozmolojik modeller elde edilmiştir. Elde edilen tüm kozmolojik modellerde, evrenin genişleme hızını ölçen zamana bağlı bir q frenleme parametresine yol açan bir ortalama ölçek faktörü kullanılmıştır. Daha sonra, elde edilen kozmolojik modellerin, fiziksel ve kinematik parametreler yoluyla gözlemsel verilerle uyumlu olup olmadığı incelenmiştir.

Abstract:
In this thesis, cosmological models are obtained by using some Bianchi metrics together with different dark energy candidates in Einstein field equations.
The standard cosmological model (ΛCDM) explains present-day homogeneous and isotropic universe in accordance with observations. However, the observed CMBR anisotropies showed that the universe had to start in an anisotropic way in the early stages.  Moreover, the fact that the present-day universe is isotropic does not mean that it should be isotropic in the early period, and such an acceptance will lead to limitations in understanding the early universe. In addition, through the same observations, it was seen that the universe has an accelerating expansion thought to be caused by negative-pressure dark energy. 
Thus, due to the reasons mentioned above, in this study, Bianchi I, V and IX metrics, which are spatially homogeneous and anisotropic in the early period and become isotropic in the late periods, have used with chaplygin gas, scalar fields, dynamic cosmological constant and holographic dark, which are candidates for dark energy, to obtain cosmological models. In all cosmological models obtained, an average scale factor used, which leads to a time-dependent deceleration parameter q that measures the acceleration of the expansion of the universe. Then, whether the cosmological models obtained are compatible with the observational data by means of physical and kinematic parameters has examined.