Ulusal varlık fonları ve Türkiye'de bütçe dışı fonlar kapsamında Türkiye Varlık Fonunun değerlendirilmesi
Sovereign wealth funds and evaluation of Turkey Wealth Fund in terms of extra-budgetary funds in Turkey
Yazar: BÜŞRA HAMAMCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE GÜNAY BEKÂR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Fonlar = Funds ; Türkiye Varlık Fonu = Turkiye Wealth Fund ; Varlık fonları = Wealth funds ; Ülke fonları = Country funds

Özet:
Geçmişi 1950'li yıllara dayanan Ulusal Varlık Fonlarının çıkış noktasını 
petrol ve doğalgaz gibi doğal kaynaklardan elde edilen gelir fazlalarının verimli 
kullanılması isteği oluşturmuştur. Söz konusu fonlara, devletlerin sahip olduğu 
ve aktiflerinde yer aldığı cari fazlalarını sürdürülebilir kılmak, denetimlerini 
gerçekleştirmek, gözetimini sağlamak gibi pek çok misyon yüklenmekle birlikte 
kurulan her ulusal varlık fonu, kurulduğu ülkeye ve kurulma nedenlerine göre 
farklılık taşımaktadır. Devletler için bu fonların yalnızca kaynak yaratabilme 
gücü değil aynı zamanda etkin yönetilmeleri de önem arz etmektedir. Türkiye, 
içinde bulunduğu jeopolitik konumu ve sahip olduğu stratejik önemi nedeniyle 
beklenti içerisinde olduğu hedeflerini gerçekleştirmek için Türkiye Varlık 
Fonunu kurmaya ihtiyaç duymuştur. 
Bu çalışmanın amacı, Ulusal Varlık Fonlarının ve Türkiye'nin bütçe dışı 
fonları kapsamı içerisinde yer alan Türkiye Varlık Fonunun mali açıdan 
değerlendirilmesidir. Çalışmanın birinci bölümünde fon tanımına, bütçe içi ve 
bütçe dışı fon ayrımına Türkiye'de mevcut bütçe dışı fon uygulamalarına 
değinilmiş, ikinci bölümünde ulusal varlık fonlarının tanımına, tarihçesine, 
özelliklerine, denetim türlerine ve örnek ülkelerde bulunan ulusal varlık 
fonlarının uygulamalarına yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise Türkiye Varlık 
Fonu detaylı olarak incelendikten sonra diğer ülke varlık fonlarından farkları
ortaya konularak, Türkiye Varlık Fonuna yönelik olumlu ve olumsuz görüşler 
irdelenerek çalışma sonlandırılmıştır.

Abstract:
The starting point of the National Sovereign Wealth Funds, which date 
back to the 1950s, was the desire to use the surplus income obtained from 
natural resources such as oil and natural gas efficiently. Although many 
missions such as making the current account surpluses owned and included in 
the assets of the states sustainable, performing their audits and ensuring their 
oversight are assigned to these funds, each national wealth fund established 
differs according to the country in which it was established and the reasons for 
its establishment.
It is important for states that these funds are not only able to create 
resources, but also to be managed effectively. Due to its geopolitical position and 
its strategic importance, Turkey needed to establish the Turkey Wealth Fund in 
order to realize its expectations. 
The aim of this study is the financial evaluation of the National Wealth 
Funds and the Turkey Wealth Fund, which is within the scope of Turkey's 
extra-budgetary funds. In the first part of the study, the definition of the fund, 
the distinction between budgetary and extra-budgetary funds, and the current 
extra-budgetary fund applications in Turkey are mentioned, and in the second 
part, the definition, history, characteristics, audit types of sovereign wealth 
funds and the applications of sovereign wealth funds in sample countries are 
given. In the third chapter, after examining the Turkey Wealth Fund in detail, 
its differences from other countries' wealth funds were revealed, and the study
was concluded by examining the positive and negative opinions about the 
Turkey Wealth Fund.