Hobbes, Locke ve Kınalızade'nin adalet kavramları arasında eleştirel bir karşılaştırma
A critical comparison between justice concepts of Hobbes, Locke and Kınalızade
Yazar: MELİK KARAGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. HİKMET KIRIK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Felsefe = Philosophy ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Adalet = Justice ; Devlet-halk ilişkileri = Relationships of state-public ; Hobbes, Thomas = Hobbes, Thomas ; Kınalızade Ali Çelebi = Kınalızade Ali Çelebi

Özet:
Bir dönemin toplumsal, siyasal, ekonomik bağlamı, o dönemde siyasal düşüncenin de şekillenmesinde önemli bir etkendir. Erken modern dönemde, sözleşme geleneğinin, feodal ilişkilerin, sermaye sınıfının gelişimi Avrupa'da siyaset düşüncesinde devletin, büyük oranda toplum yaratımı bir yapı olarak düşünülmesine yol açmıştır. Osmanlı'da ise Tımar sistemi, sermaye sınıfının gelişmemesi ve padişah karşısında farklı güç odaklarının oluşamaması, siyaset düşüncesini, devletin, toplumun üzerinde konumlanan ve itaat edilmesi gereken bir yapı olarak görülmesine yol açmıştır
 Tarihsel bağlamın etkisi, en net şekilde Erken modern dönemde Avrupa'da yaşamış olan, Hobbes, Locke ile Osmanlı'da yaşamış bir devlet adamı ve düşünür olan Kınalızade'nin adalet kavramlarından görülebilmektedir. Hobbes ve Locke örneğinde adalet, bireylerin yaşam, güvenlik, mülkiyet gibi haklara sahip olmaları ve bunları kendilerinin kuracağı bir devlet aracılığıyla güvence altına almaları anlamına gelir. Kınalızade örneğinde adalet ise, adalet dairesi çerçevesinde, toplumu oluşturan zümrelerin "itidalde olması" yani olabildiğince sabit tutulması, tebaanın zulümden korunması ve bunun sonucunda padişah otoritesinin ve nizamın sağlanması olarak ifade edilmektedir. 
 Bu bağlamda, Kınalızade'nin anlayışı, devletten topluma doğru bir adalet iken ve padişahın otoritesi ve nizam için, tebaayı araçsallaştırmakta iken; Hobbes ve Locke'daki adalet anlayışı, bireyden devlete bir seyir izler ve bireyin yaşam, güvenlik ve mülkiyetinin korunması amacıyla, devleti araçsallaştırır. Bir diğer deyişle, Kınalızade'de adalet, nizamın sebebi ya da aracıyken; Hobbes ve Locke'da adalet, bireyin, kendini ve haklarını koruması ve bu amaçla devleti kurmasının bir sonucudur. 


Anahtar Kelimeler: Adalet, Adalet Dairesi, Toplum Sözleşmesi, Devlet-Toplum İlişkileri

Abstract:
The social, political, economic context of one era, has an important role in shaping the political thinking in that era as well. The contract tradition, feudal relationships, development of the capital holders etc. in Europe in the early modern era, has led political thinking in a way that state is perceived; as a secular, representative and participatory institution. On the Ottoman Empire example, the tımar system, lack of capital holders and lack of shareholders of political power has affected political thinking in a way that state is perceived above society and it is always worth to obey.
The effect of the historical context can be clearly seen in the concepts of justice, used by Hobbes, Locke of early modern Europe; and statesman and thinker Kınalızade of Ottoman Empire at that time.  The justice concept of Hobbes and Locke means, the right of individuals to life, security and property and their right to protect them via a state that they established. On the other hand, Kınalızade's understanding of justice, in parallel with the term "circle of justice", means "moderation" or itidal of the classes (zümre), protection of tebaa from zulm, and as a result of this ensuring authority of padişah and nizam of the society.
In this context, the justice understanding of Kınalızade has a line that goes from state to society and instrumentalizes tebaa for the sake of authority and nizam. On the other hand, Hobbes' and Locke's understanding of justice goes from individual to the state and instrumentalizes state for the sake of life, security and property rights of the individuals. In other words, while justice is the reason for authority and nizam in Kınalızade's thought; it is a result of the protection of individual and its rights, and to this aim, establishment of the state in Hobbes's and Locke's thought.

Key Words: Justice, Circle of Justice, Social Contract, State-Society Relations