Türk Medenî Hukuku'nda istihkak davası (TMK M. 683'e göre)
Replevin in turkish civil law (based on TCC art. 683)
Yazar: HAKAN BURAK AKINCI
Danışman: DOÇ. DR. AGAH KÜRŞAT KARAUZ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Eşya hukuku = Real law ; Medeni hukuk = Civil law ; Mülkiyet = Property ; Zilyedlik = Possesion ; İstihkak davası = Action of replevin

Özet:
İstihkak davası, malikin mülkiyet hakkını koruyabilmesi için Türk Medenî Kanunu m. 683/II'de düzenlenmiş olan iki dava türünden biridir. Mülkiyet hakkının varlığı ve kullanılması kadar korunması da önem arz eder. Zira hakkı koruyamıyor olduktan sonra, bunun sadece var olması bir anlam ifade etmez. Bu sebeple, devlet rejimlerini dahi etkileyen mülkiyet hakkının nasıl korunacağına ilişkin her hukuk sisteminde cevabın bulunması gerekir. 
Türk Medeni Kanunu'nda mülkiyet hakkının korunması kapsamında istihkak davası düzenlenmiş olmakla beraber, Türk Hukuku öğretisinde buna ilişkin kapsamlı bir çalışma ile karşılaşılmamıştır. Bu durum, konunun doktora tezi olarak çalışılmasının Türk Hukuku'na katkı sağlayacağı fikrini uyandırmış ve tez konusu olarak istihkak davası seçilmiştir. 
Kanundaki düzenleme istihkak "davası" şeklinde olduğundan, tezin adı da buna uygun olarak belirlenmiştir. Öte yandan, meseleyi "dava" ile sınırlandırarak usul hukuku boyutuna itmenin doğru olmayacağı kanaatine ulaşılmıştır. Bu sebeple, çalışmamızda hem istihkak davasını hem de davaya gerek olmaksızın kendiliğinden mevcut olan ve öne sürülebilen geniş anlamdaki istihkak talebini birlikte içine alan bir "istihkak olgusu" çatısı meydana getirilmiştir. Birinci bölümde istihkak olgusuna ilişkin teorik değerlendirmelere yer verilmiştir. İkinci bölümde ise istihkak davasına ilişkin bilgilendirmeler ve davanın ilgili diğer davalarla karşılaştırılması meseleleri ele alınmıştır. Üçüncü ve son bölümde, haksız zilyedin iade yükümlülüğünün kapsamı gibi istihkak talebinin sonuçlarına ilişkin hususlar ile talebin sona ermesi veya şekil değiştirmesi konuları incelenmiştir. Tüm bu konular ele alınırken yerli ve yabancı yüksek mahkeme kararlarından da yararlanılarak, uygulamadaki eksiklik ve sorunlara çözüm üretilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The action of replevin (rei vindicatio, recovery of property) is one of the two types of actions regulated under Article 683/II of the Turkish Civil Code for the owner to protect his right of property. The protection of the property right is as important as its existence and use. The mere existence of the right is meaningless if it cannot be protected. For this reason, every legal system must have an answer on how to protect the right to property, which even affects state regimes. 
Although the Turkish Civil Code regulates the action of replevin within the scope of the protection of the right of property, there is no comprehensive study on this subject in the Turkish Law doctrine. This situation has aroused the idea that the study of the subject as a doctoral thesis would contribute to Turkish Law and the action of replevin was chosen as the subject of the thesis.
Since the regulation in the Law is in the form of a lawsuit, the title of the thesis has been determined accordingly. On the other hand, it has been concluded that it would not be correct to push the issue into the dimension of procedural law by limiting it to a "lawsuit". For this reason, in our study, a framework of "the fact of replevin" (istihkak olgusu, Vindikationslage) has been created, which includes both the action of replevin and the broad claim of recovery of property, which exists and can be asserted spontaneously without the need for a lawsuit. In the first part, the theoretical evaluations regarding the fact of replevin are given. In the second part, the information regarding the action of replevin and the comparison of the action with other related actions are discussed. In the third and final part, the issues related to the consequences of the claim of recovery of property, such as the scope of the wrongful possessor's obligation to return, and the termination or change of form of the claim are examined. While addressing all these issues, it was tried to find solutions to the deficiencies and problems in practice by making use of domestic and foreign high court decisions.