İşçinin iş görmekten kaçınma hakkı
Employees' right to abstain from work
Yazar: BETÜL ERKANLI BAŞBÜYÜK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ALP
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Çalışanlar = Workers ; Çalışmaktan kaçınma = Right of absenteeism ; İş Hukuku = Labour Law ; İş Kanunu = Labour Law ; İş sözleşmesi = Employment contract ; İşçiler = Workers

Özet:
İş sözleşmesi, tarafların karşılıklı iradeleri ile kurulan ve sözleşmenin her iki tarafına karşılıklı borçlar yükleyen, sürekli nitelik taşıyan bir özel hukuk sözleşmesidir. İş Kanunu'nun 8. maddesinde bu sözleşme, "bir tarafın bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşme" şeklinde tanımlanmıştır. İş görme ile ücret edimleri birbirinin karşılığını teşkil ettiğinden, ana kural iş görme edimi ifa edilmeksizin işçinin ücretine hak kazanamayacağıdır. Ancak anılan temel kuralın istisnaları mevcuttur. İşçinin iş görmekten kaçınma hakkı da bunlardan biridir.
İşçiye iş görmekten kaçınma hakkı iş mevzuatında iki durumda tanınmıştır. Bunlar; ücretinin yirmi gün süreyle ödenmemesi ile işyerinde iş tehlikelerinin ortaya çıkmasıdır. Ancak iş kanunlarında yer verilen iki sebebin yanı sıra, işçinin iş görmekten kaçınma hakkının doğabileceği başka durumlar da akla gelmektedir.
"İşçinin İş Görmekten Kaçınma Hakkı" konulu doktora tez çalışmamız 3 ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde genel olarak işçinin iş görme borcu ile iş görmekten kaçınma hakkı kavramı ve hukuki niteliği, Türk ve Alman hukukundaki görüşler de incelenerek ele alınmıştır.
İkinci Bölümde işçinin ücretinin ödenmemesi ile işyerinde iş tehlikelerinin ortaya çıkması durumunda hangi koşullarla işi ifadan kaçınabileceği ve sonuçları incelenmiştir.
Üçüncü bölümde ise, kanunda yer verilmemekle beraber işçinin iş görmekten kaçınma hakkının söz konusu olabileceği diğer haller ele alınmıştır. Bu kapsamda ayrımcılık yasağına aykırılık, cinsel veya psikolojik taciz, yıllık iznin kullandırılmaması ve manevi sebeplerin işçiye iş görmekten kaçınma hakkı verip vermeyeceği Alman Hukukunda yer alan kanuni düzenlemeler ve öğreti görüşleri de değerlendirilerek tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: İş Sözleşmesi, İş Görme Borcu, Ücret, İş Görmekten Kaçınma Hakkı

Abstract:
Employment contract is a private law contract that is established with the mutual will of the parties and which imposes mutual debts on both sides of the contract. Under the Article 8 of the Turkish Labor Law, this contract is defined as an agreement whereby one party (the employee) undertakes to perform work in subordination to the other party (the employer) who undertakes to pay him remuneration. Since the performance of work and remuneration are in synallagma, the main rule is that the employee will not be entitled to the remuneration without performing work. However, there are exceptions to this main rule. Employee's right to abstain from work is one of them.
The right to abstain from work is recognized in two conditions in the labor legislation. These are the non-payment of wages for twenty days and the emergence of occupational hazards in the workplace. However, in addition to these two reasons included in labor laws, there are some other situations that employee has the right to abstain from work.
Our thesis, entitled "Employees' Right to Abstain from Work", consists of three main sections. In the First Section, the performance of work, the concept of the right to abstain from work and its legal character in the context of the views in Turkish and German Law have been examined.
In the Second Section, the right of the employee to abstain from work in case of the non-payment of remuneration and the imminent and urgent danger in the workplace have been discussed.
In the Third Section, other cases that the employee has the right to abstain from work have been examined. In this context, violation of the prohibition of discrimination, sexual or psychological harassment, refuse of the employee's request to use annual leave, and whether the moral reasons would give the employee the right to abstain from work have been discussed in consideration of the legal regulations in German Law.

Keywords: Employment Law, Performance of Work, Remuneration, Right to Abstain from Work