Akademisyenlerde çalışmanın anlamının meslek algısına etkisi
The effect of the meaning of working on the perception of profession in academicians
Yazar: ŞÜKRİYE ULAŞKIN
Danışman: PROF. DR. HİLMİ BAHADIR AKIN
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İşletme = Business Administration
Dizin: Akademik personel = Academic personnel ; Akademisyenler = Academicians ; Meslek algısı = Job perception ; Çalışma = Work ; Çalışma algısı = Working perception ; Ölçekler = Scales ; İş anlamı = Job meaning

Özet:
Üniversite kurumunun temel işlevleri, tarihi ve toplumsal gelişmelere bağlı olarak şekillenmiştir. Orta Çağ döneminde kurumsallaşmaya başlayan üniversitenin temel amacı eğitim ve öğretim iken, ikinci nesil üniversite anlayışıyla birlikte, araştırma rolü üniversitenin temel misyonlarından biri haline gelmiştir. Günümüz üniversite yapısını temsil eden üçüncü nesil anlayışta ise üniversitelerden beklenen, bilginin üretim ve aktarımına ek olarak ticari bir değer yaratımıdır. İşte bu ortamda, akademisyenlerin mesleki algılarını şekillendiren birtakım yeni unsurlar ortaya çıkmaktadır. Bu doğrultuda, tezde akademisyenlerin mesleklerine yönelik algılarının ve çalışmanın anlamının hangi boyutlardan oluştuğunun tespiti ve mesleki algı üzerinde çalışmanın anlamının etkili olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Yanı sıra demografik ve kişisel özelliklerin meslek algısı ile çalışmanın anlamı üzerinde herhangi bir farklılığa sebep olup olmadığının ortaya çıkarılması amaç edinilmiştir. Söz konusu amaçlar doğrultusunda çalışma, nicel araştırma yöntemine uygun olarak yürütülmüştür. Araştırmaya, Türkiye'nin farklı coğrafi bölgelerinde çalışan 936 akademisyen katılım sağlamıştır. Araştırma verileri 2019-2020 eğitim-öğretim yılında yalnızca Türkiyede görev yapan akademisyenlerden elde edilmiştir. Veri toplama tekniği olarak anket tercih edilmiştir. Toplanan veriler; SPSS, AMOS ve MAXQDA paket programları kullanılarak analiz edilmiştir. Keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarına göre akademisyenlik meslek algısının; maaş motivasyonu, olumlanan eğitimci rolü, özerklik, tanınma motivasyonu, piyasa işbirlikleri ve özdeşleşme olmak üzere 6 boyuttan oluştuğu görülmüştür. Çalışmanın anlamının ise; içsel beklentiler, araçsal beklentiler, sosyal normlar, çalışma ortamı ve fiziksel koşullar olmak üzere 5 boyuttan oluştuğu görülmüştür. AMOS programında kurulan yapısal eşitlik modeli sonucunda, çalışmanın anlamının akademisyenlik meslek algısı üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir. Demografik ve kişisel özelliklerin, akademisyenlik meslek algısı ile çalışmanın anlamı üzerinde farklılaşmaya sebep olup olmadığının ortaya çıkarılması amacıyla SPSS programında MANOVA analizleri yapılmıştır. Yalnızca, yüksek lisans/doktoranın yurtdışı veya Türkiye'de yapılmış olmasının, meslek algısı ve çalışmanın anlamı üzerinde anlamlı bir farklılığa sebep olmadığı görülmüştür. Ankette yer alan "çalışmak sizin için ne ifade eder?" açık uçlu sorusunun analizi ise MAXQDA programında yapılmıştır. Analiz sonucuna göre akademisyenler, çalışmanın en çok üretmek/değer yaratmak yönünü vurgulamışlardır.

Abstract:
The basic roles of the university institution have been shaped by historical and social developments. While the main purpose of the university was education and training, which started to be institutionalized in the medieval period, with the understanding of the second generation university, the research role became one of the main missions of the university. In the third generation understanding that represents today's university structure, what is expected from universities is the creation of commercial value in addition to the production and transfer of knowledge. It is in this environment that a number of new elements emerge that shape the professional perceptions of academics. In this direction, it is aimed to determine the perceptions of academicians about their profession and the dimensions of the meaning of work and to determine whether the meaning of work is effective on professional perception. In addition, it is aimed to reveal whether demographic and personal characteristics cause any difference between the perception of profession and the meaning of work. For these purposes, the study was carried out in accordance with the quantitative research method. 936 academicians working in different geographical regions of Turkey participated to the research. Research data were obtained only from academics working in Turkey in the 2019-2020 academic year. Questionnaire was preferred as the data collection technique. Data were analyzed using SPSS, AMOS and MAXQDA packages. According to the results of exploratory and confirmatory factor analysis, the perception of academician profession; It has been seen that it consists of 6 dimensions: salary motivation, affirmative educator role, autonomy, recognition motivation, market collaborations and identification. The meaning of working, has been seen that it consists of 5 dimensions: internal expectations, instrumental expectations, social norms, working environment and physical conditions As a result of the structural equation model established in the AMOS program, it was seen that the meaning of the study was effective on the perception of the profession of academics. MANOVA analyzes were carried out in the SPSS program in order to reveal whether demographic and personal characteristics cause a difference in the perception of academician profession and the meaning of working. It was seen that only the fact that the master's and doctorate degrees were made abroad or in Turkey did not cause a significant difference on the perception of the profession and the meaning of the work. The open-ended question in the survey "What does work mean to you?" was analyzed in the MAXQDA program. According to the results of the analysis, the academicians emphasized the aspect of producing/creating value the most.