Beliren yetişkinlik dönemindeki ayrılma-bireyleşme ile ebeveynleşmenin ilişkisi: Duygu düzenleme güçlüklerinin rolü
Relationship between separation-individuation and parentification in emerging adulthood: The role of emotion regulation difficulties
Yazar: FERAY İPEK
Danışman: DOÇ. DR. GİZEM CESUR SOYSAL
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Ayrılma-bireyleşme dönemi kişilerin hayatlarında tekrar tekrar kendisini gösteren karmaşık bir süreçtir. Mevcut çalışmanın amacı, beliren yetişkinlik dönemindeki ayrılma-bireyleşme sürecinde ebeveynleşmenin ve duygu düzenleme güçlüklerinin rolünü incelemektir. Bu doğrultuda, 380 katılımcıya Ayrılma-Bireyleşme Ergen Testi (SITA), Ebeveynleşme Envanteri (EE) ve Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği Kısa Formu (DDGÖ-16) uygulanmıştır. Demografik değişkenler bağlamında yapılan analiz bulgularına göre; katılımcıların ayrılma-bireyleşme puanları cinsiyet, sosyo-ekonomik düzey ve ailede ve/veya kendinde psikolojik/fiziksel rahatsızlığın varlığı bağlamında değişmektedir. Ayrıca, araştırmada, ebeveynleşme ve duygu düzenleme güçlüklerinin ayrılma-bireyleşmeyi yordadığı hipotezini test etmek amacıyla yapılan üç farklı çoklu doğrusal regresyon analizleri yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre; EE'nin alt boyutları olan kardeş odaklı ebeveynleşme ve DDGÖ-16'nın alt boyutları olan amaçlar, strateji ve kabul etmeme alt boyutları SITA'nın ayrılık kaygısı alt boyutunu anlamlı düzeyde yordamaktadır. Ek olarak, EE'nin alt boyutları olan kardeş odaklı ebeveynleşme ve ebeveynleşmenin algılanan yararı ile DDGÖ-16'nın alt boyutları olan kabul etmeme alt boyutları SITA'nın kısıtlanma kaygısı alt boyutunu anlamlı düzeyde yordamaktadır. Son olarak, EE'nin alt boyutları olan kardeş odaklı ebeveynleşme ve ebeveynleşmenin algılanan yararı ile DDGÖ-16'nın alt boyutları olan açıklık, strateji ve kabul etmeme alt boyutları SITA'nın reddedilme beklentisi alt boyutunu anlamlı düzeyde yordamaktadır.  Elde edilen bulguların, klinik müdahaleler bağlamında da önemli olduğu düşünülmektedir. Ayrıca araştırmanın bulguları ilgili alanyazın bağlamında tartışılmış, ileride yapılacak olan çalışmalara öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The separation-individuation period that emerges repeatedly in human being's lives, is a complex process. In this study, it was aimed that the role of parentification and emotion regulation difficulties in the separation-individuation process at emerging adulthood. In accordance with this aim, Separation-Individuation Test (SITA), Parentification Inventory (PI) and Difficulties in Emotion Regulation Scale-Brief Form (DERS-16) was carried out to 380 participants. Based on the findings of the analysis in terms of demographic variables; the separation-individuation scores of participants vary based on the participants' gender, soci-economic level and the presence of psychological/physical disorder in the family and/or in themselves. Moreover, three different multiple linear regression analyzes were conducted to test the hypothesis which parentification and emotion regulation difficulties predict separation-individuation. Based on the findings, sibling-focused parentification that is the sub-dimension of EE, and goals, strategies and non-acceptance that are the sub-dimensions of DERS-16, significantly predict the separation anxiety which is the sub-dimension of SITA. In addition, sibling-focused parentification and perceived benefit of parentification that are sub-dimensions of EE, and non-acceptance which is sub-dimension of DERS-16, significantly predict the engulfment anxiety which is the sub-dimension of SITA. Lastly, sibling-focused parentification and perceived benefit of parentification that are sub-dimensions of EE, and awareness, strategy and non-acceptance which are sub-dimensions of DERS-16, significantly predict the rejection expectancy. It is thought that the findings are important in the context of clinical interventions. The findings were discussed in consideration of the relevant literature, and further suggestions were presented for future studies.