İşitme cihazı kullanan çocukların değerlendirilmesinde cihaz kabulü, işitsel algı, tanımlama, sözel ifade ve anlaşılırlık ölçeğinin geçerlik güvenirlik çalışmasının yapılması
Validity and reliability of acceptance, perception, comprehension, expression and i̇ntelligibility profile on Turkish language assessment of children with hearing aid
Yazar: RAHİME MİRZA
Danışman: PROF. DR. METİN YILMAZ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Dil gelişimi = Language development ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Kulak hastalıkları = Ear diseases ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales ; İşitme = Hearing ; İşitme algısı = Auditory perception ; İşitme bozuklukları = Hearing disorders ; İşitme cihazları = Hearing aids ; İşitme testleri = Hearing tests

Özet:
İşitme kaybının sosyal, ekonomik, akademik beceriler ve dil gelişimi üzerindeki olumsuz etkilerini en aza indirmek için erken teşhis hayati önem taşımaktadır. Erken teşhis sonrası performans takibi ise müdahale sürecinin en az teşhis kadar önemli bir parçasıdır. Bu çalışmada cihaz kabulü, işitsel algı, tanıma ve anlama, sözlü ifadeler ve anlaşılırlık alanlarında performans belirlemeyi sağlayan ve orjinal adı "Acceptance-Perception-Comprehension-Expression-Intelligibility Profile (APCEI)" olan bir ölçek üzerinde çalışılmıştır. Bu ölçek "Cihaz Kabulü, İşitsel Algı, Tanımlama, Sözel İfade ve Anlaşılırlık" Ölçeği (KATSA) ismiyle Türkçeye adapte edilmiştir. Ülkemizde işitme kayıplı çocukların işitsel ve sözel performanslarının değerlendirilmesi için odyoloji alanındaki ihtiyacın karşılanmasına katkı sağlamak amacıyla bu uyarlama yapılmıştır. Bu amaçla ölçeğin İngilizce-Türkçe çeviri ve geri çeviri aşamalarından sonra Türkçe versiyonu oluşturulmuştur. Çalışmaya 1-18 yaş aralığında 35 koklear implant kullanıcısı, 21 işitme cihazı kullanıcısı olmak üzere 56 çocuk dahil edilmiştir. Çocuklar kliniğe başvuranlar içinden rassal olarak seçilmiş ve farklı derecelerde işitme kaybına sahiptir. İşitme kaybı dışında bir engeli olmayan çocuklar;  otoskopik muayene, timponometrik ve odyometrik değerlendirmeden geçirilmiştir. Sonra KATSA'nın Türkçe versiyonu bu çocuklara uygulanmıştır.  Elde edilen verilerin Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmış, Kolmogorov-Smirnov testi ile normal dağılımına bakılmıştır. Maddelerin arasındaki iç ilişkileri ortaya çıkartmak için korelasyon katsayıları da ayrıca hesaplanarak yorumlanmıştır.  Bu maddelerin ilişkili olup olmadığına  Pearson  korelasyon analizi ile bakılmıştır. KATSA profil ölçeği geçerlik analizi içinse ayırt edici (discriminant validity) geçerlik yöntemi tercih edilmiştir. Uygulama sonucu elde edilen veriler üzerinde yapılan analiz ile Cronbach alpha sonuçlarının güvenilir düzeyde olduğu, iç tutarlılığın sağlandığı, elde edilen verilerin normal dağıldığı ve toplam KATSA puanı değişkeni kullanılarak grup karşılaştırma testlerinin güvenle yapılabileceği kanıtlanmıştır Değişkenler üzerinde yapılan analizler ile elde edilen bulgular ise KATSA'nın discriminant geçerliğinin bulunduğunu göstermektedir. Yani toplam KATSA puanı ile yapılan analiz sonuçlarının  güvenilir olmasının yanı sıra geçerli olduğu görülmektedir.  Bu sonuçlar ile; "Cihaz Kabulü, Algı, Tanımlama, Sözel İfade ve Anlaşılırlık" (KATSA) ölçeğinin 1-18 yaş aralığında, işitme kayıplı çocukların performans takibini yapmaya uygun olduğu gösterilmiştir


Anahtar Kelimeler : Dil gelişimi, performans değerlendirme, işitsel algı, anlaşılırlık,
 tanımlama

Abstract:
Early diagnosis is of vital importance to minimize the negative effects of hearing loss on social, economic, academic skills and language development. Post-early diagnosis performance monitoring is an important part of the intervention process as much as the diagnosis. In this study, it was studied on a scale with the original name of "Acceptance-Perception-Expression-Intelligence Profile"(APCEI) which provides performance determination in the areas of device acceptance, auditory perception, recognition and comprehension, verbal expressions and intelligibility. This scale was adapted to Turkish with the name of "Cihaz Kabulü, İşitsel Algı, Tanımlama, Sözlü İfadeler ve Anlaşılırlık Profil Ölçeği"(KATSA). In order to evaluate the auditory and verbal performance of children with hearing loss in our country, this adaptation was made in order to contribute to the needs of audiology area. For this purpose, the Turkish version of the scale was conducted after the steps of translated into English and Turkish and translation back. The study included 56 children with 35 cochlear implant users and 21 hearing aid users with between the ages 1-18.Turkish version scale was applied to the children participants in the study. Cronbach's alpha results were placed in a reliable condition, the internal consistency was provided, the data distributed normally, the group comparison tests could be performed by using the total KATSA scores and the discriminant validity was proven for the scale. As a result of the findings obtained in our study; It has been shown that "Cihaz Kabulü, İşitsel Algı, Tanımlama, Sözlü İfadeler ve Anlaşılırlık Profil Ölçeği"(KATSA).  scale is suitable for performing performance follow-up in children with hearing loss between the ages 1-18 



Key Words : Language development, performance evaulation, auditory perception,
intelligibility, comprehension