Takım sporlarında gün zamanı ve kronotipin çeviklik, dikey sıçrama, esneklik ve tekrarlı sprint performansı üzerine etkisi
The effect of time of day and chronotype on agility, vertical jump, flexibility, and repeated sprint sperformance in team sports athletes
Yazar: SEMİHA KORKMAZ
Danışman: DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM CEYLAN
Atatürk Üniversitesi / Kış Sporları ve Spor Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, takım sporcularında kronotip dikkate alınarak günün zamanının esneklik, dikey sıçrama, çeviklik ve tekrarlı anaerobik sprint performansı üzerindeki etkisini incelemektir.
Yöntem: Çalışmaya 28 aktif takım sporcusu katıldı. Katılımcılar, Sabahçıl-Akşamcıl Anketi sonuçlarına göre sabahçıl tip (n=14, 10 erkek, 4 kadın) ve akşamcıl tip (n=14, 10 erkek, 4 kadın) olarak iki gruba ayrıldı. Her iki grubun sabah (08:00-10:00) ve akşam (16:00-18:00) saatlerinde esneklik, dikey sıçrama, çeviklik ve tekrarlı anaerobik sprint performansları ölçüldü.
Bulgular: Sabahçıl tip grupta, sabah saatlerinde dikey sıçrama performansı (x̄ = 41.00 cm) akşam saatlerine (x̄ = 37.92 cm) göre anlamlı derecede yüksek bulundu (p = 0.024, Cohen's d = 0.68). Ayrıca, tekrarlı anaerobik sprint performansında ortalama güç (p = 0.000, Cohen's d = 1.46), maksimum güç (p = 0.004, Cohen's d = 0.94) ve minimum güç (p = 0.000, Cohen's d = 1.94) akşam saatlerine göre sabah saatlerinde daha yüksek çıktı. Akşamcıl tip grupta ise esneklik (p = 0.001, Cohen's d = -1.11) ve dikey sıçrama performansı (p = 0.000, Cohen's d = -1.25) akşam saatlerinde sabaha göre anlamlı derecede yüksekti. Ayrıca, tekrarlı anaerobik sprint performansı açısından tüm güç ölçümleri ve yorgunluk indeksi akşam saatlerinde daha yüksekti.
Sonuç: Fiziksel performansın kronotip ve günün saatine göre değiştiği, sabahçıların sabah, akşamcıların ise akşam saatlerinde daha iyi performans sergilediği görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: takım sporcusu, gün zamanı, kronotip, tekrarlı anaerobik sprint.

Abstract:
Purpose: This study examined the effect of time of day on flexibility, vertical jump, agility, and repeated anaerobic sprint performance, considering chronotype in team athletes.
Method: Twenty-eight active team athletes participated in the study. Based on the Morningness-Eveningness Questionnaire results, participants were divided into two groups: morning-type (n=14, 10 males, 4 women) and evening-type (n=14, 10 males, 4 women). Flexibility, vertical jump, agility, and repeated anaerobic sprint performances were measured in both groups during the morning (08:00-10:00) and evening (16:00-18:00) hours.
Findings: In the morning-type group, vertical jump performance was significantly higher in the morning (x̄ = 41.00 cm) compared to the evening (x̄ = 37.92 cm) (p = 0.024, Cohen's d = 0.68). Additionally, in the repeated anaerobic sprint performance, average power (p = 0.000, Cohen's d = 1.46), maximum power (p = 0.004, Cohen's d = 0.94), and minimum power (p = 0.000, Cohen's d = 1.94) were higher in the morning than in the evening. In the evening-type group, flexibility (p = 0.001, Cohen's d = -1.11) and vertical jump performance (p = 0.000, Cohen's d = -1.25) were significantly higher in the evening compared to the morning. Additionally, all power measurements and fatigue index in the repeated anaerobic sprint performance were higher in the evening.
Result: The results indicate that physical performance varies according to chronotype and time of day, with morning types performing better in the morning and evening types performing better in the evening.
Keywords: team athlete, time of day, chronotype, repeated anaerobic sprint.