Türkçe öğretmeni adaylarının amaca uygun metin yazma becerilerinin belirlenmesi
Determining of skills on writing text for purpose of Turkish teacher candidates'
Yazar: HATİCE COŞKUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ASİYE DUMAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Metin oluşturmak = Textual constrction ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yazma becerisi = Writing skills ; Yazma öğretimi = Writing training ; Yazılı anlatım = Written expression ; Yazılı anlatım becerisi = Writing skills based

Özet:
Türkçe öğretiminde yazma eğitimi ve metin bilgisi ile ilgili derslere önem verilmekte ve öğretmen adaylarından yazma konusunda yeterli olmaları beklenmektedir. Türkçe öğretmenliği bölümünden mezun olan bir öğretmenin öğretim sürecinde ihtiyaç duyduğunda derste kullanmak üzere amacına uygun metin yazabilme becerisine sahip olması gereklidir. Her metnin bir amaç doğrultusunda üretildiği göz önüne alındığında öğretmenin öğrencilerin ihtiyaçlarına, programa, kazanımlara ve konuya uygun metin üretebilmesi öğretimin etkili ve başarılı olmasını sağlayacaktır. Bu noktada da öğretmenin amaca uygun metin yazma konusundaki düşüncesi ve becerisi önemli bir yer tutmaktadır. Bu araştırma da Türkçe öğretmeni adaylarının ihtiyaç duyduklarında öğretim materyali olarak amaca uygun metin yazma konusundaki düşüncelerinin ve amaca uygun metin yazma becerilerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Nitel araştırma yöntemine göre düzenlenen bu araştırmanın çalışma grubunu üç farklı üniversitenin eğitim fakültesi Türkçe öğretmenliği dördüncü sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışma grubunda 130 Türkçe öğretmeni adayı yer almaktadır. Katılımcılardan 39'u Gazi Üniversitesi, 51'i Mustafa Kemal Üniversitesi, 40'ı da Yüzüncü Yıl Üniversitesi öğrencisidir.
Veri toplama sürecinde dört sorudan oluşan yapılandırılmış görüşme formu ile birlikte dört farklı yazma formu kullanılmıştır. Görüşmeler içerik analiziyle çözümlenmiş, yazma formlarının değerlendirilmesinde araştırmacı tarafından geliştirilen metin değerlendirme formları kullanılmıştır.
Araştırmanın bulguları öğretmen adaylarının amaca uygun metin yazma konusundaki düşünceleri, amaca uygun olarak yazdıklarını düşündükleri metinlerin değerlendirilmesi ve örnek metin incelemelerinden meydana gelmektedir.
Elde edilen bulgular incelendiğinde öğretmen adaylarının kendilerini en yeterli gördükleri metin türünün deneme olduğu belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının büyük çoğunluğu öğretmenlik yaparken derste işleyecekleri konuyla ilgili metin yazmalarının gerekli olduğunu düşünmektedir. Aynı zamanda öğretmen adayları ihtiyaç duyduklarında ders konusuyla ilgili metin yazabilecekleri görüşündedir. Dolayısıyla bu metinleri yazarken dikkat edecekleri hususlar da öğrenci, dil ve anlatım, konu/içerik ve program/kazanımlar temalarında toplanmıştır.
Öğretmen adaylarının yazdıkları metinler incelendiğinde genel olarak başlık, açıklık, anlaşılırlık ve akıcılık, tutarlılık ve sınıf düzeyine uygunluk açısından başarılı oldukları görünse de bu özelliklerde başarısız olunan metin sayısı bu konuda ciddi problemler de olduğunu göstermektedir. Metinler amaç ve ana fikri verme şekline göre değerlendirildiğinde ise amaç ve ana fikrin daha çok sezdirilerek verilmeye çalışıldığı fakat açıkça söylemenin de sezdirilerek verilme yöntemine yakın olduğu görülmektedir.
Öğretmen adayları derste ihtiyaç duyduklarında öğretim materyali olarak metin üretebileceklerine inanmakta, nelere dikkat etmeleri gerektiğini bilmekte fakat uygulamada bu hususlara uygun metinler yazmakta sorunlar yaşamaktadır. Bu sorunların çözümünde Türkçe öğretmeni yetiştirme programlarında görev yapan öğretim üyelerine, araştırmacılara, özellikle de öğretmen adaylarına önemli görevler düşmektedir. Yazma eğitiminde uygulamaya dönük çalışmalar yapılması ve öğretim materyali olarak metinlerin taşıması gereken özellikler ve gerektiğinde bu özelliklere uygun metin yazma hususunda öğretmen adaylarının yeterince eğitim alması gerekmektedir.

Abstract:
The classes on writing instruction and text information are regarded highly in the teaching of Turkish and teacher candidates are expected to be satisfying to write. A teacher who graduates from the Turkish teacher training department is required to have the ability to write the text for the purpose in order to use when needed during the teaching process. Considering that each of the texts is produced for a purpose, the ability of the teacher to produce a text appropriate for the needs of students, for the program, for academic achievements and subjects will ensure an effective and successful teaching. At this point, the teacher's idea and skill in writing the text fit for purpose takes an important place. This study was conducted to determine candidates of Turkish teachers' thoughts on writing texts fit for the purpose as teaching material when they need and their writing skills to write the text fit for the purpose.
Fourth year students of Turkish teacher training department of faculty of education at three different universities constitute the study group of this research organized according to qualitative research methods.
130 Turkish teacher candidates take part in the study group. 39 of the participants are students of Gazi University, 51 of Mustafa Kemal University, 40 of Yüzüncü Yıl University.
In the process of data collection, a structured questionnaire form consisting of four questions was used together with four different writing forms. Content analysis was held in the analysis of the interviews; text evaluation forms developed by the researcher were used in the evaluation of writing forms.
Research findings consist of teacher candidates' ideas about writing text fit for the purpose, evaluation of the texts fit for the purpose that they have written and examination of sample texts. Considering the findings, the type of text on which teacher candidates deem themselves as most adequate is essay. The majority of teacher candidates consider that it is necessary to write the text on the subject they will teach while teaching course. At the same time, they are of the opinion that they can write the text on the course subject when needed. The issues with which they will be careful when writing emerge in the themes of student, language and expression, subject/content and program/ achievements.
Although when examined, teacher candidates' written texts were successful overall in terms of title, openness, clarity and fluency, coherence and suitability for grade level, the number of texts failing to have these features shows that there are serious problems.
When the texts were evaluated according to the purpose and the form of giving the main idea, it is seen that the purpose and the main idea are tried to be given implicitly, but giving explicitly in the text is also close to the method of giving implicitly. Teacher candidates believe that they can produce text as teaching material in class when they need, know what to pay attention, but experience problems in practice in writing text appropriate for these issues. For the solution of these problems, faculty members who work in Turkish teacher training programs, researchers, and particularly teacher candidates have important roles. Practical studies in the writing education and training teacher candidates enough about the specifications required for the texts as teaching material are essential.