Kaz Dağları Bölgesi'nde dağlı ve ovalı toplulukların kültürel belleği ve yaşam biçimleri: Sabahattin Ali'nin Hasan Boğuldu hikâyesi üzerinden içerik analizi ve tarihsel coğrafi bağlam incelemesi
Cultural memory and lifestyles of mountainous and lowland communities in the Kaz Mountains Region: Content analysis and historical-geographical context analysis on Sabahattin Ali's Hasan Boğuldu story
Yazar: SERAP ALCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALDUN VURAL
Kapadokya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü  / Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Antropoloji = Anthropology
Dizin: Edebiyat antropolojisi = Anthropology of the literature ; Sosyal antropoloji = Social anthropology

Özet:
Kültür, bir toplumun yüzyıllar boyunca geliştirdiği ve diğer toplumlardan farklı olan gelenek, görenek ve tutumlar olarak ele alındığında; kültürü, bir topluluğun veya toplumun sahip olduğu paylaşılan değerler, normlar, inançlar, ritüeller, semboller ve pratiklerin bütünü olarak tanımlanabiliriz.  
Kültürün oluşumunda çeşitli faktörler etki eder. Göçler ve coğrafi yapı da kültür             oluşumunda önemli rol oynar. Göçler, farklı kültürlerin etkileşimini teşvik ederken, coğrafi yapı ise yerel kültürlerin şekillenmesine ve değişimine neden olur. Bu faktörlerin bir araya gelmesi, çeşitli kültürel toplulukların oluşmasını ve kültürel çeşitliliğin artmasını sağlar. Ayrıca göçler, kültürel toplulukların oluşmasını etkilerken bu toplulukların kimliklerini de şekillendirir. Bu topluluklar süreç içinde göçün ve coğrafi yapının kültür üzerindeki etkileri nedeni ile kendi aralarında da gruplaşır ve farklı isimlerle özdeşleşir. Yüksek dağlık bölgelerde yaşayan "dağlılar" ve ovalarda yaşayan "ovalılar," gibi isimlendirmeler zamanla kültürel değişimlerin ve aktarmaların etkisi ile çeşitlenir ve yörük, manav, macır (muhacir) gibi kültürel kimliklendirmeler oluşur. Göç ve coğrafi yapı farklı kültürlerin etkileşimini ve birbirleriyle bütünleşmelerini teşvik ederken, aynı anda kültürel çeşitliliği ve zenginliği oluşturur. Bu nedenle, göçün kültürel topluluklar üzerindeki etkileri karmaşık ve çeşitlidir. 
Zaman içinde kültürel hareketliliğin meydana getirdiği etkileşimler, toplumda yerel        edebiyatın oluşmasını da teşvik eder. Yerleşim bölgeleri, yerel edebiyatın başat unsurları olup toplumsal yapılara ilişkin bilgiler haline gelmiştir. Yüksek dağlık bölgelerde yaşayan "dağlılar" ve ovalarda yaşayan "ovalılar," yazarların derlemesi yoluyla hikâyelerde yer alan karakterler olmuştur. Coğrafi olarak aynı bölgenin farklı yerle-rinde yaşayan sözde karşıt, özde bir dağlı-ovalı tipi kültürlerin dinamik doğasını tem-sil etmesi ve coğrafyanın kültür üzerindeki etkisinin bir örneği olması açısından önem taşımaktadır. Bu bağlamda 'Hasan Boğuldu' hikâyesi, Sabahattin Ali'nin       Kaz Dağları'nın zengin kültürünün, doğal ve coğrafi özelliklerinin insan yaşamındaki olağanüstü etkisini aktarmaktadır. Hikâye, dağlılara ve ovalılara odaklanarak bölgenin yaşam tarzını etkileyici bir şekilde anlatır. 
Bu çalışmanın amacı, Kaz Dağları Bölgesi'nde yaşayan dağlı ve ovalı toplulukların kültürel hafızasını ve yaşam biçimlerini incelemektir. Özellikle, Sabahattin Ali'nin Hasan Boğuldu hikâyesini içerik analizi yöntemiyle ele alarak, bu hikâyenin ele aldığı kültürel yapının nasıl bir değişime uğradığı incelenmiştir. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden etnografik desen (kültür analizi) kullanılmıştır. İçerik analizi, Sabahattin Ali'nin Hasan Boğuldu hikâyesinin metnini detaylı bir şekilde incelemek için kullanılmıştır. Ayrıca, bölgenin tarihsel ve coğrafi yapısını anlamak amacıyla haritalar ve coğrafi veriler de kullanılmıştır. Alan araştırması bölge halkıyla yapılan görüşmeler ve gözlemlerle desteklenmiştir. Alan araştırması, Kaz Dağları Bölgesi'nde   yapılan araştırmaları içerir. Araştırmada hikâyede geçen bölge ziyaret edilmiş, bireylerle röportaj yapılmış, günlük yaşamları gözlemlenmiştir.  
Araştırma sonucunda, Kaz Dağları Bölgesi'nde yaşayan dağlı ve ovalı toplulukların kültürel belleği ve yaşam biçimleri hakkında bir anlayış ortaya çıkarılmıştır.

Abstract:
When culture is considered as the traditions, customs and attitudes that a society has developed over centuries and that are different from other societies; we can define culture as the whole of shared values, norms, beliefs, rituals, symbols and practices that a community or society has. Various factors influence the formation of culture. Migrations and geographical structure also play an important role in culture formation. While migrations encourage the interaction of different cultures, geographical struc-ture causes the shaping and change of local cultures. The combination of these factors leads to the formation of various cultural communities and an increase in cultural di-versity. In addition, migration influences the formation of cultural communities and shapes the identities of these communities. In the process, due to the effects of migra-tion and geographical structure on culture, these communities are grouped among themselves and identified with different names. Nomenclatures such as "mountain people" living in high mountainous regions and "lowlanders" living in the plains diver-sify over time with the effect of cultural changes and transfers, and cultural identifica-tions such as yörük, manav, macır (muhajir) are formed. Migration and geographical structure encourage the interaction and integration of different cultures, while simul-taneously creating cultural diversity and richness. Therefore, the effects of migration on cultural communities are complex and diverse. 
The interactions brought about by cultural mobility over time encourage the formation of local literature in society. Settlement areas have become the dominant elements of local literature and information about social structures. "Highlanders" living in the high mountainous regions and "lowlanders" living in the plains became characters in the  stories through the collection of writers. The so-called opposing but essentially one type of highlanders and lowlanders living in different parts of the same region is important in terms of representing the dynamic nature of cultures and being an exam-ple of the effect of geography on culture. In this context, Sabahattin Ali's story 'Hasan Boğuldu' conveys the extraordinary effect of the rich culture, natural and geographical features of the Kaz Mountains on human life. The story impressively describes the lifestyle of the region by focussing on the mountain people and the lowlanders. The aim of this study is to      analyse the cultural memory and life styles of the mountain-ous and lowland           communities living in the Kaz Mountains Region. In particular, by analysing Sabahattin Ali's story Hasan Drowned with the content analysis method, it is examined how the cultural structure addressed by this story has undergone a change. Ethnographic design (cultural analysis), one of the qualitative research meth-ods, was used in the study.   Content analysis was used to analyse the text of Sabahat-tin Ali's story    Hasan Drowned in detail. Maps and geographical data were also used to understand the historical and geographical structure of the region. The field research was supported by interviews and observations with local people. Field research in-cludes research conducted in the Kaz Mountains Region. In the research, the region mentioned in the story was visited, individuals were interviewed and their daily lives were observed. As a result of the   research, an understanding of the cultural memory and lifestyles of the mountainous and lowland communities living in the Kaz Mountains Region was revealed.