Fen bilimleri öğretmenlerinin 21. yüzyıl becerileri özyeterlik algıları ile öğretme stilleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between science teachers' 21st century skills self-efficacy perceptions and teaching styles
Yazar: SERDAR ÇITLAK
Danışman: PROF. DR. HALUK ÖZMEN
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı; fen bilimleri öğretmenlerinin 21. yy becerilerine yönelik yeterlik algıları ile öğretme stilleri arasındaki ilişkinin ortaya konulmasıdır. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeline göre tasarlanmış; araştırma sorularına yanıt bulmak için tekil tarama ve ilişkisel tarama yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma örneklemini, 2023 yılında Türkiye genelinde MEB'e bağlı resmi ve özel ortaokullar ile bilim-sanat merkezlerinde görev yapan 140 fen bilimleri öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak; Anagün vd. (2016) tarafından geliştirilen "21. Yüzyıl Becerileri Özyeterlik Algısı Ölçeği" ile Sarıtaş ve Süral (2010) tarafından Türkçeye uyarlaması yapılan "Grasha - Reichmann Öğretme Stili Ölçeği" kullanılmıştır. Gerekli izinler alındıktan sonra ölçekler Google formlarda anket olarak düzenlenip, 2023 Haziran-Ekim ayları arasında Türkiye genelinde araştırmaya gönüllü olarak katılan fen bilimleri öğretmenlerine akıllı telefon ve bilgisayarlarda bulunan WhatsApp programı üzerinden ulaştırılarak uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 21 programına aktırılarak gerekli betimsel istatistik çalışmaları, bağımsız gruplar t testi, tek faktörlü varyans analizi (ANOVA) ve regresyon analizi yapılarak istatistiksel olarak yorumlanmıştır. Yapılan analizler sonucunda; fen bilimleri öğretmenlerinin 21. yy becerileri yeterlik algılarının ortalamanın üzerinde olduğu ve 21. yy becerileri alt boyutlarında kendilerini en çok bilgi, medya ve teknoloji becerilerinde yeterli gördükleri tespit edilmiştir. Cinsiyet, hizmet yılı, okul türü, herhangi bir sivil toplum kuruluşuna üye olarak yürütülen gönüllü çalışmalar ve teknoloji kullanım düzeyi değişkenlerinin fen bilimleri öğretmenlerinin 21. yy becerileri yeterlik algısı üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Öğrenim durumu, bilimsel bir proje yürütme sürecine katılım ve hizmet içi eğitime katılım değişkenleri 21. yy becerileri yeterlik algısı üzerinde anlamlı bir etki oluşturmasa da 21. yy becerileri alt boyutlarında anlamlı düzeyde fark yarattıkları görülmektedir. Araştırmada fen bilimleri öğretmenlerinin öncelikli olarak rehber, ardından kişisel ve bilgi aktarıcı öğretme stillerini kullandıkları tespit edilmiştir. Cinsiyet, hizmet yılı, çalışılan okul türü, herhangi bir sivil toplum örgütüne üye olarak yürütülen gönüllü çalışmalar ve teknoloji kullanım düzeyi değişkenleri fen bilimleri öğretmenlerinin öğretme stili tercihleri üzerinde anlamlı bir etkiye sahiptir. Öğrenim durumu, proje yürütme sürecine katılım ve hizmet içi eğitime katılım değişkenlerinin ise öğretme stilleri üzerinde anlamlı bir etkisi yoktur. 21. yy becerileri yeterlik algısı ile öğretme stili arasında anlamlı düzeyde bir ilişki belirlenmiştir. Rehber öğretme stili ile 21. yy becerileri yeterlik algısı arasındaki yüksek düzeyli anlamlı ilişki; rehber öğretme stilinin 21. yy becerilerinin önemli bir yordayıcısı olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the relationship between science teachers' perceptions of efficacy towards 21st century skills and their teaching styles. The study was designed according to the survey model, one of the quantitative research methods; single survey and relational survey methods were used to answer the research questions. The research sample consisted of 140 science teachers working in public and private secondary schools and science and art centers affiliated to MoNE in Turkey in 2023. "21st Century Skills Self-Efficacy Perception Scale" developed by Anagün et al. (2016) and 'Grasha - Reichmann Teaching Style Scale' adapted into Turkish by Sarıtaş and Süral (2010) were used as data collection tools. After obtaining the necessary permissions, the scales were arranged as questionnaires in Google forms and administered to science teachers who voluntarily participated in the study between June-October 2023 across Turkey via WhatsApp program on smart phones and computers. The data obtained were transferred to the SPSS 21 program and statistically interpreted by performing the necessary descriptive statistics studies, independent groups t test, one-factor analysis of variance (ANOVA) and regression analysis. As a result of the analyses, it was determined that science teachers' perceptions of 21st century skills efficacy were above average and they considered themselves most efficacious in information, media and technology skills in the sub-dimensions of 21st century skills. It was determined that gender, years of service, school type, volunteer work carried out as a member of any non-governmental organization and technology usage level variables had a significant effect on science teachers' perception of 21st century skills efficacy. Although the variables of educational status, participation in the process of conducting a scientific project and participation in in-service training did not have a significant effect on the perception of 21st century skills competence, it is seen that they made a significant difference in the 21st century skills sub-dimensions. In the study, it was determined that science teachers primarily used guiding, followed by personal and knowledge transferring teaching styles. Gender, years of service, type of school, volunteer work carried out as a member of any non-governmental organization and technology usage level variables have a significant effect on science teachers' teaching style preferences. The variables of educational status, participation in the project execution process and participation in in-service training do not have a significant effect on teaching styles. There was a significant relationship between 21st century skills, efficacy, perception and teaching style. Guide teaching style the high-level significant relationship between the perception of 21st century skills efficacy and the perception of 21st century skills efficacy; mentor teaching style is a significant predictor of 21st century skills show.