Ölü deniz fay zonu kuzey kesiminin kuvaterner aktivitesi
Quaternary activity of the northern Dead sea fault zone
Yazar: VOLKAN KARABACAK
Danışman: PROF.DR. ERHAN ALTUNEL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Genel Jeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
ÖLÜ DENİZ FAY ZONU KUZEY KESİMİNİNKUVATERNER AKTİVİTESİVolkan KarabacakÖZETArap ve Afrika plakaları arasındaki sınırı oluşturan sol yönlü doğrultu atımlı ÖlüDeniz Fay Zonu, Antakya İli'nin güneydoğusundan ülkemiz sınırlarına girmektedir. Suriyesınırı ile Amik Ovası kuzeyi arasında jeolojik, jeomorfolojik, paleosismolojik, jeofizik vearkeosismolojik çalışmalarla ayrıntılı olarak ortaya konulan fay zonu Hacıpaşa Fayı olarakadlandırılmıştır. Kırıkhan'ın kuzeyinde eğim bileşeni kazanan fay, Karasu Vadisi'nin batıkenarı boyunca K300D doğrultusunda uzanmaktadır. Karasu Fayı olarak adlandırılan bu fay,olasılıkla ÖDFZ ile Doğu Anadolu Fay Zonu arasındaki bağlantıyı sağlayan en önemliyapıdır.Amik Ovası ve yakın çevresi arkeolojik açıdan zengin bir bölgedir. Fay zonu üzerindeyer alan arkeolojik yapılar incelendiğinde, kuruluş yaşı henüz bilinmeyen bir höyüğünyaklaşık 35 m, Antakya ile Halep arasında uzanan ve ÖDFZ'nu geçmek zorunda kalan antikbir yolun ise yaklaşık 23 m sol yanal olarak ötelendiği ortaya konmuştur.Bölgede Antakya gibi önemli bir arkeolojik yerleşimin varlığı uzun döneme aitgüvenilir tarihsel deprem kayıtlarını sunmaktadır. Bu kayıtların paleosismolojik verilerlebirlikte değerlendirilmesi, 526, 859, 1408 ve 1872 depremlerinin Hacıpaşa Fayı; AmikOvası'nın kuzeyinde meydana gelen 1822 depreminin ise Karasu Fayı'ndan kaynaklandığınıortaya koymuştur. Bu veriler ışığında, Hacıpaşa Fayı üzerinde yüzey kırığı oluşturabilecekdepremlerin tekrarlanma aralığı 450Â±50 yıl olarak hesaplanmıştır. Mevcut veriler, kaymahızının Hacıpaşa Fayı üzerinde 6-7 mm/yıl, Karasu Fayı üzerinde ise yaklaşık 4 mm/yılolduğunu göstermektedir.Bölgede günümüzde etkin olan tektonik rejim, olasılıkla Kuvaterner başında HacıpaşaFayı'nın aktivitesi ile ortaya çıkmıştır. Kuvaterner öncesinde de diri olan Karasu Fayı ise buyeni sistem içerisinde aktivitesine devam etmiştir. Yeni tektonik rejim, Karasu Vadisiboyunca gözlenen volkanik aktivitenin başlamasına ve daha güneybatıda kalan Antakya-Samandağ Koridoru'nun aktivitesini yitirmesine neden olmuştur.Anahtar Kelimeler: Ölü Deniz Fay Zonu, Hacıpaşa Fayı, Karasu Fayı, Paleosismoloji,Arkeosismoloji, Jeomorfoloji, Antakya, Amik Ovası

Abstract:
QUATERNARY ACTİVİTY OFTHE NORTHERN DEAD SEA FAULT ZONEVolkan KarabacakSUMMARYThe Dead Sea Fault Zone that forms the boundary between Arabian and African platesenters Turkey from southeast of Antakya City. Fault zone expressed by detailed geological,geomorphological, paleoseismological, geophysical and archeoseismological studies betweenSyrian border and north of Amik Basin is named by the Hacıpaşa Fault. The fault has a dip-slip component, in the north of Kırıkhan and controls the western margin of Karasu Valley inN300E direction. Probably, this fault, namly Karasu Fault, is the most significant structurethat plays the role of connecting structure between the DSFZ and the East Anatolian FaultZone.Amik Basin and its close vicinity is archeologically one of the richest region in theworld. Detailed study of archeological sites on the fault zone revealed that a tell of unknownage is offset by about 35 m, an ancient road crossing the DSFZ between Antakya and Halep isoffset by 23 m left-laterally.Since Antioch was an important ancient city, historical earthquake records are longand reliable in the region. Comparison of paleoseismological data with these records showedthat 526, 859, 1408 and 1872 earthquakes took place on the Hacıpaşa Fault and 1822earthquake on the Karasu Fault. On the basis of these data, it is suggested that the recurrenceinterval for surface faulting event is about 450Â±50 years on the Hacıpaşa Fault. Acquired dataindicate that slip rate on the Hacıpaşa Fault is about 6-7 mm/year and on the Karasu Fault, ~4mm/year during Quaternary.Lasting tectonic regime in the study area has commenced with the activation of theHacıpaşa Fault at the beginning of the Quaternary. The Karasu Fault was also active beforeQuaternary and has continued its activity during neotectonic regime. This regime is alsoresponsible from volcanism around Karasu Valley; it also caused Antakya-SamandağCorridor to loose its activity in further SW.Key Words: Dead Sea Fault Zone, Hacıpaşa Fault, Karasu Fault, Paleoseismology,Archeoseismology, Geomorphology, Antakya, Amik Basin