Kastamonu ili Taşköprü ilçesindeki Türk devri yapıları
Architectural monuments of Turkish period in Taşköprü-Kastamonu
Yazar: ZEYNEP AYTEKİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. REMZİ AYDIN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Askeri yapı = Military structure ; Camiler = Mosques ; Hamamlar = Baths ; Kamu binaları = Public buildings ; Kastamonu-Taşköprü = Kastamonu-Taşköprü ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Tarihi yapılar = Historic structures ; Türbeler = Tombs ; Türk devri = Turkish period ; Çeşmeler = Fountains

Özet:
Bu çalışma; Taşköprü'de kurulmuş olan mevcut Türk yerleşiminin ve yöredeki mimari yaklaşımın kendine özgü bir karakter taşıyıp taşımadığını sorgulamaktadır. Çalışma kapsamında; yörede Çobanoğulları ve Candaroğulları Beylikleri ile Osmanlı Devleti tarafından yürütülen imar faaliyetleri konu edinilmiştir. Taşköprü ilçesinin günümüzdeki idari sınırları içerisinde yer alan Cumhuriyet Dönemi öncesinde inşa edilmiş meskenler haricindeki tarihi yapılar incelenmiştir. 
Araştırmanın ilk aşamasında salnameler ve Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde yer alan tarihi kayıtlar taranmıştır. Arşiv ve literatür taramasının ardından Taşköprü'ye bağlı köylerde saha araştırması yapılmıştır. Taşköprü köylerinden yirmi dördünde ve ilçe merkezinde yer alan toplam 41 yapı, türlerine göre gruplandırılarak ayrı başlıklar altında incelenmiştir. İncelenen yapılar arasında 24 cami, 1 zaviye, 2 türbe, 5 hamam, 4 çeşme, 1 köprü, 1 hükümet konağı, 1 redif taburu binası, 1 cephanelik ve 1 okul bulunmaktadır. Yapılar hakkında tespit edilen bulgular ortaya konduktan sonra değerlendirme safhasına geçilmiştir. Günümüze ulaşan yapılar; "plan özellikleri ve mekan anlayışı", "malzeme ve teknik", "yapısal elemanlar", "mimari ögeler", "süsleme" ve "kitabeler" başlıkları altında değerlendirilmiştir.
İncelenen yapıların aynı döneme ait diğer taşra yapılarıyla benzerlikler taşıdığı tespit edilmiştir. Camilerin iç mekanlarında; ahşap yapı unsurlarının ağırlıklı olarak kullanıldığı ve bunların mütevazi bir şekilde süslendiği görülmüştür. Bu bakımdan Kuzey Anadolu'daki diğer Türk yerleşimleri ile benzeşen Taşköprü camilerindeki mimari eğilimin, Anadolu'daki diğer Türk yerleşimlerinden kısmen ayrılan bir karakter gösterdiği anlaşılmıştır. İdari ve askeri binaların ise; 19. yüzyıl sonlarında merkezi politikalar doğrultusunda, ülkenin diğer yörelerindeki yapılara benzer olarak tip projeler şeklinde inşa edildiği anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Taşköprü, Cami, Hamam, Hükümet Konağı, Askeri Yapılar

Abstract:
This study examines whether the Turkish settlement and architectural attitude of Taşköprü district have distinctive character or not. The study is about the construction activities carried out by Beylik of Çobanoğulları anda Beylik of Candaroğulları and Ottoman Empire in the district of Taşköprü. Within the scope of the study historical buildings, except the houses built before the Republic Period, were examined.
In the first phase of the study, Ottoman yearbooks and documents in Ottoman Government Archive were searched. After the phase of literature research, field survey was carried out in the villages of Taşköprü. Forty-one historical buildings which are located in twenty- four villages of Taşköprü and the center of the town were grouped and examined according to the building types. Within these historical buildings there are twenty-four mosques, one zaviye, two tombs, five hammams, four fountains, one bridge, one government office building, one building of "redif" organization, one arsenal building and one school. After determining the architectural features of the extant buildings, plan layouts, material properties and techniques, structural and architectural elements, ornamentation and inscription panels of the buildings were handled for each type of the structure in the evaluation phase.  It is determined that the structures which were examined resemble the structures which are dated in the same period in provinces. It is seen that wooden structural elements are used inside the mosques such as mahfils, and they are decorated in simple and plain style. In this regard it is understood that architectural attitude seen in the mosques of Taşköprü district which resembles the attitude of Northen Anatolia differs from the other settlements in provinces. On the other hand, administrative and military structures were built in the same plan layout in accordance with the central governmental policy in the 19th century.

Keywords: Taşköprü, Mosque, Hammam, Government Office, Military Structures