Öğretmenlerde COVID-19 aşı okuryazarlığının aşı tutumuna etkisi
The effect of COVID-19 vaccine literacy on  vaccine attitude in teachers
Yazar: ENES HIŞIROĞLU
Danışman: PROF. DR. DERYA AKBIYIK
Hitit Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aşı tereddüdü = Vaccine hesitation ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; COVID 19 = COVID 19 ; COVID 19 aşıları = COVID 19  vaccines ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Tutumlar = Attitudes ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Giriş ve Amaç: Aşılar geçmişte olduğu gibi bugün de bulaşıcı hastalıklardan korunmada ve olası salgınların önlenmesinde en etkili yöntemler olarak görülmektedir. Mevcut Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) salgınında kısa sürede geliştirilen birçok aşının etkinliği kanıtlanmıştır. Fakat kısa sürede uygulanmaya başlanan aşılara karşı tereddüt olabilmektedir. Aşı okuryazarlığı kavramı sağlık okuryazarlığı kavramının üzerine kurulmuş ve aşılarla ilgili bilgiye ulaşma, yorumlama, kullanma ve aktarma becerilerini kapsamaktadır. Aşı okuryazarlığı; aşı kabulünü artırabilmekle birlikte aşılara karşı tereddüt veya reddetme davranışının oluşmasına da katkı sağlayabilmektedir. Farklı çalışmalar farklı sonuçlar ortaya koymuştur. Mevcut COVID-19 aşılarıyla ilgili olarak ise aşı okuryazarlığı ile aşı kabulü arasında anlamlı ve olumlu bir ilişki olduğunu gösteren çalışmalar da mevcuttur. Bu çalışmada toplumun eğitimli bir kesimi olan öğretmenlerde COVID-19 aşı okuryazarlığı seviyelerinin tespiti ve bunun COVID-19 aşı tutumlarına etkisinin ortaya konması amaçlandı.
 Gereç ve Yöntem: Çalışma kapsamında 07.02.2022 ile 04.03.2022 tarihleri arasında Çorum Merkez'deki 8 ilkokul, 9 ortaokul ve 8 lisede çalışmaya katılmaya gönüllü olan toplam 286 öğretmenle yüz yüze görüşülmüştür. Kişilere sosyodemografik veri formu, COVID-19 Aşı Okuryazarlığı Ölçeği ve COVID-19 Aşı Tutumları Ölçeği uygulandı.
Bulgular: Katılımcıların COVID-19 aşılarını yaptırma oranı %95,1 ile yüksek bulunmuştur. Aşı yaptıranların %69,9'u aşı yaptırmadan önce tereddüt yaşamış ve bu tereddütleri giderme noktasın en fazla tercih edilen bilgi kaynağı ise %50 ile yetkililerin açıklamaları olmuştur. Katılımcıların önemli bir kısmında fonksiyonel aşı okuryazarlığı sınırlı bulunmuştur. Erkeklerin hem aşı okuryazarlığı hem de aşılara karşı olumlu tutum puanları daha yüksek bulunmuştur. Katılımcılarda COVID-19 aşılarına karşı tutumların oldukça olumlu olduğu tespit edilmiştir. Aşı okuryazarlığı arttıkça aşılara karşı olumlu tutumların da arttığı tespit edilmiştir.
Sonuç: COVID-19 pandemisi ile mücadelede en etkili yöntem aşılardır. Aşılanma oranlarının artırılması ve aşı tereddütlerinin giderilmesi bu mücadelede önemli bir katkı sağlamaktadır. Aşı okuryazarlığının artmasıyla COVID-19 aşılarına karşı olan olumlu tutumlar da artmaktadır. Mevcut ve gelecekteki salgın ve bulaşıcı hastalıklarla mücadelede aşı okuryazarlığının artırılması gerekmektedir.
Anahtar kelimeler: COVID-19 aşıları, Aşı okuryazarlığı, Aşı tutumları

Abstract:
Introduction and Aim: Vaccines are seen as the most effective methods in the prevention of infectious diseases and possible epidemics today, as in the past. In the current COVID-19 epidemic, many vaccines developed in a short time have been proven effective. But there may be hesitation about vaccines that are started to be applied in a short time. The concept of vaccine literacy is built on the concept of health literacy and includes the skills to access, interpret, use and transfer information about vaccines. Vaccine literacy; While it can increase vaccine acceptance, it can also contribute to the formation of hesitation or rejection behaviour against vaccines. Different studies have produced different results. Regarding current COVID-19 vaccines, there are also studies showing that there is a significant and positive relationship between vaccine literacy and vaccine attitude and acceptance. This study, it was aimed to determine the COVID-19 vaccine literacy levels in teachers, who are an educated part of the society, and to reveal the effect of this on COVID-19 vaccine attitudes.
Materials and Methods: Within the scope of our study, a total of 286 teachers who volunteered to participate in the study were interviewed face-to-face in 8 primary schools, 9 middle schools, and 8 high schools in the Center of Çorum between 07.02.2022 and 04.03.2022. Sociodemographic data form, COVID-19 Vaccine Literacy Scale, and COVID-19 Vaccine Attitudes Scale were applied to the subjects.
Results: The rate of participants getting COVID-19 vaccines was found to be high at 95.1%. 69.9% of those who had been vaccinated had hesitations before they were vaccinated, and the most preferred source of information to resolve these hesitations was the statements of the authorities with 50%. A significant portion of the participants had limited functional vaccine literacy. Both vaccine literacy and positive attitude scores for vaccines were found to be higher in men. It has been determined that the attitudes of the participants towards the COVID-19 vaccines are quite positive. It has been determined that as vaccine literacy increases, positive attitudes towards vaccines also increase.
Conclusion: Vaccines are the most effective method of combating the COVID-19 pandemic. Increasing vaccination rates and eliminating vaccine hesitations make an important contribution to this struggle. With the increase in vaccine literacy, positive attitudes towards COVID-19 vaccines are also increasing. Vaccine literacy needs to be increased in the fight against current and future epidemics and infectious diseases.
Keywords: COVID-19 vaccines, Vaccine literacy, Vaccine attitudes