Gümrük hukukunda idari faaliyet ve hukuki denetimi
Administrative action and its judicial review in customs law
Yazar: MURADİYE ÇEVİKÇELİK
Danışman: PROF. DR. NACİ MÜNCİ ÇAKMAK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Gümrük Birliği = Customs Union ; Gümrük Kanunu = Customs Law ; Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması = General Agreement of Tariffs and Trade ; Gümrük muhafaza hizmetleri = Customs quard services ; Gümrük tarifesi = Customs tariff ; Gümrük vergisi = Customs tax ; Gümrükler = Customs ; Hukuki denetim = Legal rewiew ; İdare hukuku = Administrative law

Özet:
Gümrük vergileri, tarihin bütün dönemlerinde iktisat politikasının en önemli araçlarından biri olmuştur. Gümrük vergileri; gelir elde etme, iç ve dış politikaları şekillendirmek, ülkenin genel sağlığını, yerli sanayii ve bebek endüstrileri korumak gibi pek çok amaca hizmet etmektedir. Taşıdığı bu öneme karşın ülkemizde gümrükler üzerinde yeterince çalışma yapılmamıştır. Bu eksiklik tarih, uluslararası ticaret, maliye, lojistik ve iktisatın yanı sıra hukuk doktrininde de görülmektedir. Gümrük mevzuatının hacmi, karmaşıklığı ve sürekli değişim içerisinde olması, gümrük hukukuna ilişkin çalışma yapılmasını güçleştirmektedir. Bu nedenle gümrük hukukuna ilişkin tartışmalar, gümrük vergileri ve uyuşmazlık çözüm yollarıyla sınırlı kalmıştır. Son yıllarda gümrük hukukuna ilişkin gümrük kabahatlerini konu edinen çalışmaların artması sevindiricidir. Bununla birlikte konunun idare hukuku boyutu geri planda kalmaya devam etmektedir. Bu tez ile gümrük faaliyetlerinin ve gümrük işlemlerinin, idare hukuku kurum ve ilkeleri çerçevesinde incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmanın hazırlanması aşamasında ağırlıklı olarak gümrük mevzuatından, gümrüklere ilişkin yazılmış Türkçe eser ve kaynaklardan yararlanılmıştır. Anayasa Mahkemesi, Danıştay ve Bölge İdare Mahkemesi kararlarıyla çalışmada ele alınan problemler somutlaştırılmıştır. Çalışma neticesinde, gümrük gözetim ve kontrol faaliyetlerinin kolluk faaliyeti niteliğinde olduğu, gümrük idareleri tarafından gümrük mevzuatının uygulanması amacıyla tesis edilen işlemlerin idari işlem olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların yargısal çözümünde idari yargılama usul kurallarının uygulanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Customs duty has been one of the most important tools of economic policy in all periods of history. Customs duties serve many purposes such as generating income, shaping policy, protecting the general health of the country, domestic industry, and baby industries. Despite this importance, there has not been enough study on customs in our country. This deficiency can be seen in many branches of science such as history, international trade, finance, logistics, economics, and law. The volume, complexity, and constant change of customs legislation make it difficult to work on customs law. Therefore, discussions on customs law have been limited to customs duties and dispute resolution methods. It is good that the number of studies on customs misdemeanors has increased in recent years. But administrative law dimension of the issue remains in the background. It is aimed to examine customs activities and customs acts within the framework of administrative law institutions and principles in this thesis. During the writing process, customs legislation, Turkish legal doctrine, and resources written about customs were mainly used. The problems addressed in the study were embodied by the decisions of the Constitutional Court, Council of State, and Regional Administrative Court. As a result, it has been concluded that customs surveillance and control are law enforcement activities, the acts of customs administrations regarding the implementation of customs law are administrative acts, and the administrative procedure rules should be applied in the resolution of disputes arising from these transactions.