Adı konmamış sürdürülebilirlik
Unspoken sustainability
Yazar: RÜKSAN TUNA
Danışman: PROF. DR. FATMA ZEYNEP AYGEN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Sorunları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışma 20. yüzyılda mimarlık alanında gerçekleştirilmiş yapıları kendi koşulları içinde irdeleyerek, günümüz mimarisinde değerlendirilmelerini önermektedir. Ekolojik/sürdürülebilir mimarlık alanında geçmiş uygulamalarla gelecek tasarımlar arasındaki boşluğu doldurmak amacındadır.

Günümüz gündeminde önemli bir yer tutan sürdürülebilirlik alanının ve ilkelerinin yeni bir kavram olmadığı ve önceki mimarilerde bu isimle anılmasa da başarıyla gerçekleştirilmiş olduğu bu çalışmanın varsayımıdır. Bu varsayımı kanıtlamak üzere Türkiye mimarlığında 20. yüzyılın ilk yarısında yapılmış kamu yapıları incelenmiştir. Kamu yapıları yönetim, kültür ve ticaret yapıları ile sınırlandırılmıştır. Derlenen dönem kamu yapıları kronolojik tablolar halinde sunulmuştur.

Derinlemesine arşiv taranarak dönem yapılarının haklarında yazılan yazılar ve mimari yorumlara ulaşılmıştır. Yapıların çözümleri plan, kesit, cephe ve iç hacim fotoğrafları ile irdelenmiş, sürdürülebilirlik kriterleri doğrultusunda yorumlanmıştır. Günışığı alımı konusunda ise cephedeki boş yüzeylerin dolu yüzeylere ve oda taban alanına oranları bulunarak bugünün standartlarını karşılayıp karşılamadığı araştırılmıştır.

Pasif tasarım araçları olarak sürdürülebilirlik kriterleri iklime uyum, yönelim, günışığı alımı, doğal havalandırma esaslıdır. Bu ölçütler LEED, BREEAM gibi uluslararası sertifika sistemlerinde "Sağlık ve Konfor" başlığı altında yer alan konulardır. Doğal aydınlatma ve doğal havalandırma sağlık ve konforun vazgeçilmez ölçütleri olmanın yanı sıra, psikolojik konforu da sağlamanın aracıdır. Geçmişte yapılan örneklerde ve mimari tasarımlarda bu ölçütler uygulanmış ve yüksek tavanlarıyla rahat, ferah, havadar ve aydınlık yapılar yapılmıştır. Bu ölçütleri unutmamak, hatırlamak, bugünün mimari tasarım ölçütleri olarak yeniden gündeme getirmek geçmişle gelecek arasında köprü kuracaktır.

Abstract:
This study proposes that architectural buildings of the twentieth century examined in their own terms and evaluated within the context of contemporary architecture. It aims to fill in the gap between the past practices and the future designs in the field of ecological/sustainable architecture.

The hypothesis of the study is that the principles of sustainability, which comprise an important part of the modern-day agenda, have been successfully applied to the previous architectural buildings, although not told as such. In order to attest to the said assumption, public buildings constructed in Turkey in the first half of the twentieth century have been examined. Public buildings is limited to the administrative, cultural and commercial buildings in the study. Such buildings of the period in question have been presented in chronological charts.

An in-depth archival scan has made it possible to have access to the articles and comments written on the buildings of the period. The planning solutions of the buildings have been examined through the photographs of the plans, sections, facades and interior volumes, analyzed and interpreted according to the sustainability criteria. In terms of daylight intake, the ratio of the empty surfaces on the façade to the solid surfaces and the room floor area has been found and it has been investigated whether they meet today's standards.

The sustainability criteria as passive tools of design are based on climate-adaptability, orientation, daylight admittance and natural ventilation. These are found under the heading "Health and Comfort" in the international certificate systems such as LEED, BREEAM. Natural light and ventilation are the indispensable criteria of health as well as physical and psychological comfort. The architectural designs of the past periods have applied these criteria, constructing spacious, restful, airy and bright buildings with high ceilings. Not forgetting these criteria, always calling them in mind and re-raising them as current architectural design criteria will bridge the gap between the past and the present.