Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylere uygulanan ayak banyosunun uyku kalitesi ve yorgunluk düzeyine etkisi
The effects on sleep quality and fatigue level of foot bath made in patients with chronic obstructive pulmonary disease
Yazar: SETENAY BATIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİL BİÇER
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Ayak = Foot ; Banyo = Bathroom ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Bu çalışma, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) olan bireylere uygulanan ayak banyosunun uyku kalitesi ve yorgunluk düzeyine etkisinin belirlenmesi amacı ile randomize olmayan kontrollü araştırma olarak yapılmıştır. Araştırma, Kayseri Nuh Naci Yazgan Göğüs Hastalıkları Hastanesi' nde KOAH tanısı ile yatan, araştırmaya dahil edilme ölçütlerine uyan 35'i müdahale, 35'i kontrol grubunda toplam 70 hasta ile yürütülmüştür. Çalışmada etik kurul onayı, kurum izni ve hastalardan bilgilendirilmiş gönüllü olur alınmıştır. Araştırmanın verileri yüz yüze görüşme tekniği ile Hasta Bilgi Formu, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi ve Piper Yorgunluk Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Çalışmada ayrıca ayak banyosu yaptırabilmek için özel tasarlanmış ayak banyosu küveti ve ayakları terletmeyen ve ısıyı muhafaza eden özel çorap kullanılmıştır. Müdahale grubuna; 30 günlük ayak banyosu gece yatmadan önce 10 dakika süreyle uygulanırken, kontrol grubuna herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve Piper Yorgunluk Ölçeği her iki grupta da uygulamanın başlangıcında serviste (birinci izlem) ve dört hafta sonra (ikinci izlem) kontrole çağrıldıkları zaman poliklinikte uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; bağımsız iki örneklem t testi, Pearson ve Spearman korelasyon analizleri, Pearson χ2 analizi, Eşleştirilmiş t testikullanılmıştır. Nicel ve nitel değişkenler arasındaki ilişki Nokta Çift Serili korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir.
Müdahale grubundaki bireylerin ayak banyosu uygulaması sonrası PUKİ öznel uyku kalitesi, uyku süresi, uyku etkinliği, gündüz işlev bozukluğu ve toplam PUKİ puanı ortalaması birinci izleme göre düşmüş olup iki izlem arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Müdahale grubundaki bireylerin ikinci izlemdeki Piper Yorgunluk Ölçeği'nin tüm alt boyut ve toplam puan ortalamalarının azaldığı, kontrol grubundaki bireylerin ise Piper Yorgunluk Ölçeği'nin tüm alt boyut ve toplam puan ortalamalarının arttığı, uygulama öncesi müdahale grubundaki bireylerin kontrol grubundaki bireylere göre Piper Yorgunluk Ölçeği davranış/şiddet alt boyutu ve toplam puan ortalamaları yüksek ve aradaki fark anlamlı iken uygulama sonrası aradaki farkın anlamlı olmadığı belirlenmiştir.
Sonuç olarak, KOAH tedavisi alan bireylerde ayak banyosunun uyku kalitesini arttırmada ve yorgunluk düzeyini azaltmada etkili, kolay uygulanabilir ve tolere edilebilir bir uygulama olduğu söylenebilir.
Anahtar Kelimeler:  KOAH, Ayak Banyosu, Uyku Kalitesi, Yorgunluk

Abstract:
This study was conducted as a nonrandomized controlled trial to determine the effect of foot bath on sleep quality and fatigue level in patients with chronic obstructive pulmonary disease (COPD). The study was carried out between in Kayseri Nuh Naci Yazgan Chest Diseases Hospital with a total of  70 patients 35 in the control group and 35 in the control group. In our study, ethics committee approval, institution permit and informed consent were obtained from patients. The data of the study were collected by face-to-face interview technique using the written Patient Information Form, Pittsburgh Sleep Quality Index and Piper Fatigue Scale. In the study, a specially designed foot bath tub and socks that do not sweat the feet were used. Intervention group; The 30-day foot bath was administered for 10 minutes before bedtime, while no control was performed in the control group. The Pittsburgh Sleep Quality Index (PUKI) and the Piper Fatigue Scale were administered in both groups at the beginning of the service (first follow-up) and four weeks later (second follow-up) at the outpatient clinic. In the evaluation of the data; two independent samples t test, Pearson and Spearman correlation analysis, Pearson χ2 analysis, Paired t test were used. The relationship between quantitative and qualitative variables was evaluated by using Point Dual Series correlation analysis.
According to our findings in the intervention group in the foot bath application after the PUKİ; subjective sleep quality, sleep duration, sleep efficiency, daytime dysfunction and total PUKİ score decreased and the difference between the two observations was statistically significant. In the second observation, all subscale and total score averages of Piper Fatigue Scale decreased in intervention group. In the control group, all subscales and total mean scores of the Piper Fatigue Scale increased. Piper fatigue scale behavior / severity subscale and total score averages were high and the difference was significant compared to the control group. However, the difference after the application was not significant.
In conclusion, it can be said that foot bath is an effective, easy to use and tolerable application to improve sleep quality and reduce fatigue in individuals receiving COPD treatment.

Keywords: COPD, Foot Bath, Sleep Quality, Fatigue