Semitik geleneklerde hayvanların konumu ve hakları
The position and rights of animals in the semitic traditions
Yazar: EMİNE BİLGE ERKOÇ
Danışman: PROF. DR. ALİ İHSAN YİTİK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy ; Tarih = History

Özet:
Günümüzde hayvan hakları ve hayvan refahı konularına duyulan ilgi giderek artmaktadır. Bu ilgi artışında özellikle endüstriyel hayvancılıkta hayvanların gördüğü muamelelerin ve hayvancılık endüstrisinin ekolojik kriz üzerindeki önemli payının, yani hem etik hem çevreci kaygıların etkili olduğu görülmektedir.  
Semitik gelenekler olan Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam da, zaman zaman bu kaygılardan doğan eleştirilerin hedefi olabilmektedir. Zira bu dinî geleneklerin genel olarak insan merkezli bir dünya algısı sundukları kabul edilmektedir. Buna göre insan, yeryüzünün efendisidir ve hayvanlar da dâhil tüm varlıklar üzerinde hâkimiyete sahiptir. Hatta onların yaratılış sebebi de insanın dünyadaki mutluluğuna hizmet etmektir. İnsanlığın doğaya ve hayvanlara karşı tahripkâr tavrında, bu öğretilerin teşvik edici bir rolü olduğu düşünülmektedir. Ancak söz konusu dinî geleneklerde hayvanlar aynı zamanda, yaratıcılarıyla aralarında insandan bağımsız özel ve kutsal bir bağ olan, Tanrı'nın varlığına delil gösterilen, içsel değere sahip varlıklar olarak da sunulmaktadır.  
Bu araştırmada sırasıyla Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam'ın temel kutsal metinlerinde ve ikincil kaynaklarında hayvanların hangi bağlamlarda yer aldıkları incelenmiştir. Ardından bu dini geleneklerde hayvan hakları ve refahı bakımından yapılan güncel yorumlara yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Hayvan Hakları, Hayvan Refahı, Yahudilik, Hıristiyanlık, İslam, İnsan merkezcilik

Abstract:
Nowadays, interest in animal rights and animal welfare issues is increasing. It is seen that this increase in interest is especially influenced by the treatment of animals in industrial livestock farming and the significant share of the livestock industry in the ecological crisis, that is, both ethical and environmental concerns.
Semitic traditions such as Judaism, Christianity and Islam may also be subject to criticism arising from these concerns from time to time. Because it is generally accepted that these religious traditions offer a human-centered perception of the world. Accordingly, man is the master of the earth and has absolute authority and domination over all beings, including animals. In fact, the reason for their creation is to serve human happiness in the world. It is thought that these teachings have an encouraging role in humanity's destructive attitude towards nature and animals. But, in these religious traditions, animals are also presented as beings with intrinsic value, who have a special and sacred bond with their creator, independent of humans, and are evidence of the existence of God.
In this research, the contexts in which animals are included in the basic sacred texts and secondary sources of Judaism, Christianity and Islam, respectively, were examined. Then, current interpretations of animal rights and welfare in these religious traditions are included.

Keywords: Animal Rights, Animal Welfare, Judaism, Christianity, Islam, anthropocentrism