Türkiye Türkçesinde Farsça kökenli kelimeler
Persian-origin words in Turkey Turkish
Yazar: DOĞAN ÖZLÜK
Danışman: PROF. DR. MEHMET ATALAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Fars Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Dil etkileşimi = Language interaction ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Etkileşim = Interaction ; Fars edebiyatı = Persion  literature ; Farsça = Persian ; Farsça kelimeler = Persian words ; Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; Türkiye Türkçesi = Turkey Turkish ; Türkçe = Turkish

Özet:
Bu araştırmada Türkiye Türkçesinde Farsça kökenli kelimeler incelenmiştir. Farsça ve
Türkçe, çok eski dönemlerden bu yana karşılıklı ilişkiye ve etkileşime sahip iki dildir. Farsça,
bugünkü Türkiye coğrafyasında Arapçadan sonra İslam dünyasının en önemli dili olarak uzun
yıllar boyunca kullanılmış ve ilgi odağı olmuştur. Bugüne kadar Türkçe ile Farsça edebiyat
etkileşimine dair birçok çalışma yapıldı. Ancak bu çalışmalarda Türkçe ve Farsça dillerinin
etkileşimini konu alan çalışmaların yeterli olduğu söylenemez. Oysa günümüz Türkçesinde
bin üç yüzü aşkın Farsça kökenli kelime mevcuttur. Bu kelimelerden türetilen diğer sözcük,
deyim ve atasözleri göz önünde bulundurulduğunda ise bu sayı altı bini aşmaktadır. Aynı
şekilde Farsçada da çok sayıda Türkçe kökenli sözcüğün varlığı söz konusudur.
Türkçede kimi zaman Farsça kökenli bazı kelimeler, tıpkı Türkçe kökenli bir sözcük
gibi kullanılmış ve bu kelimelerden Türkçe ve Farsça ekler yardımıyla yüzlerce kelime,
kavram ve deyim türetilmiştir. Söz gelimi "can, ateş, para, yaban ve zor" sözcüklerinden
sırasıyla 200, 90, 100, 80 ve 50 civarında sözcük türetilmiştir. Araştırmalar Türkçede
kullanılan Farsça kökenli kelimelerin önemli bir kısmının etkileşim sonucu ses, yapı ve anlam
değişimine uğradığını, hatta kimi zaman Farsçada hiç kullanılmayan yeni anlamlar
kazandığını ve farklı yapılar kurduğunu göstermektedir. Bu araştırmada Türkiye Türkçesinde
Farsça kökenli kelimelerin yapı, ses, anlam ve tür bakımından durumları ile kullanıldıkları
alan ve kullanım biçimleri ele alınmıştır. Ardından Türkçedeki Farsça kökenli kelimelerden
türetilen kelime, deyim ve atasözlerine yer verilmiştir.

Anahtar kelimeler: Türkçe, Farsça, Diller arası etkileşim, Türkiye Türkçesinde
Farsça kökenli kelimeler.

Abstract:
This research investigates Turkey Turkish words of Persian origin. Persian and
Turkish are two languages that have been interrelated and interacting during past centuries.
Persian, in the contemporary geography of Turkey, after Arabic as the most important
languages of the Islamic world has been used for many years and attracted attentions. To date,
many studies on the interactions of Turkish and Persian literature have been conducted.
However, among them, the studies specifically on the interaction of Turkish and Persian
languages are still insufficient. In fact, in today's Turkish there are more than three thousand
words of Persian origin. When other derived words including idioms and proverbs from these
main words are taken into consideration, this number exceeds six thousand words. Likewise,
there are many Turkish origin words in Persian.
Some words of Persian origin have been treated as a word of Turkish origin and
hundreds of words, structures and idioms are derived from these words with the application of
various Turkish and Persian suffixes. For example, from the words "can" (life) "ateş" (fire),
"para" (money), "yaban" (wild) and "zor" (hard) respectively 200, 90, 100, 80 and 50 new
words are derived. The research shows that a significant portion of the Persian-origin words
used in Turkish have undergone a change of pronunciation, structure and meaning as a result
of interaction so that sometimes they have acquired new meanings that are never used in
Persian and have established different structures. In this research, the words of Persian origin
in Turkey Turkish have been studied for their structure, pronunciation, meanings and types
with their usage field and usage pattern. Moreover, the words, idioms and proverbs derived
from the Persian words in Turkish are included.

Key words: Turkish, Persian, Interaction between languages, Persian words in Turkey
Turkish.