Yaşlılarda günlük yaşam aktiviteleri ile ihmal ve istismar arasındaki ilşki
The relationship between daily life activities and NEGLECT and ABUSE in the ELDERLY
Yazar: ZEYNAL KİZİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE SERAP KOÇAK ; DOÇ. DR. EMİNE KAPLAN SERİN
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Geriatri = Geriatrics ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Yaşlılar = Elderly ; Yaşlılara kötü muamele = Elder abuse ; İhmal = Neglect ; İstismar = Abuse

Özet:
Araştırma yaşlıların, günlük yaşam aktiviteleri ile ihmal ve istismar arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel tipte yapılmıştır. Araştırma Adıyaman İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı 1 ve 14 No'lu Aile sağlığı Merkezleri'ne kayıtlı olan 234 yaşlı ile yapıldı. Verilerin toplanmasında Standardize Mini Mental Test, Kişisel Bilgi Formu, Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi (BGYAİ), Yaşlı İhmal Tanılaması, Hwalek-Sengstock Yaşlı İstismarı Tarama Testi (H-S "YAŞİST") kullanıldı. Çalışmanın analizi IBM SPSS 21 programında sıklık, yüzde, ortalama, Kruskal Wallis, Mann Whitney U ve korelasyon testleriyle yapıldı. Yaşlıların günlük yaşam aktivitelerini yerine getirirken %43.8'inin orta düzeyde bağımlı olduğu, %63.4'ünün bir istismar türüne maruz kaldığı ve %28.9'unda olası ihmal durumu saptandı. Günlük yaşam aktivitelerini yerine getirirken ileri derecede bağımlı olan yaşlıların H-S "YAŞİST" Ölçeği toplam puan ortalaması daha yüksek bulundu (r: 4.52  ± 2.76). Yaşlıların BGYAİ ile H-S "YAŞİST" puan ortalamaları arasındaki ilişki anlamlı olup negatif yöndedir (r= -0.383, p<0.001). Çoklu regresyon analizi sonucu ile yaşlı ihmali ve günlük yaşam aktivitelerinin yaşlı istismarını ciddi düzeyde etkilediği belirlendi. Buna göre yaşlılarda ihmal ve günlük yaşam aktivitelerinde bağımlılık arttıkça istismarın da arttığı belirlendi (p=0.000). Bulgulardan yola çıkarak yaşlıların birçoğunun en az bir istismar türüne maruz kaldığı ve maruziyet türü incelendiğinde ise diğer istismar türlerine oranla psikolojik istismar türünün daha fazla olduğu görülebilmektedir. Yaşlıların günlük yaşam aktivitelerindeki bağımlılık düzeyleri arttıkça ihmal ve istismar durumlarına maruz kalma oranında da artış meydana geldiği belirlendi.
Anahtar Kelimeler: Yaşlı, Günlük Yaşam Aktiviteleri, İhmal ve İstismar, Halk Sağlığı Hemşireliği.

Abstract:
The research was conducted in a descriptive and cross-sectional type to determine the relationship between the daily life activities of the elderly and neglect and abuse. The research was conducted with 234 elderly people registered in Family Health Centers No. 1 and 14 affiliated to Adıyaman Provincial Health Directorate. Standardized Mini-Mental Test, Personal Information Form, Barthel Daily Life Activities Index (Barthel ADL), Elderly Neglect Diagnosis, Hwalek-Sengstock Elder Abuse Screening Test (H-S "EAST") were used to collect the data. The analysis of the study was performed with frequency, percentage, mean, Kruskal Wallis, Mann Whitney U and correlation tests in the IBM SPSS 21 program. Among the elderly 43.8% were moderately dependent, 63.4% were exposed to a type of abuse, and 28.9% were found to have possible neglect while performing the daily life activities. The mean total score of the H-S "EAST" Scale was found to be higher in the elderly who were highly dependent while performing daily life activities (r: 4.52  ± 2.76). The relationship between Barthel ADL score and H-S "EAST" score of the elderly was significant and negative (r= -0.383, p<0.001). As a result of multiple regression analysis, it was determined that elderly neglect and daily life activities significantly affected elderly abuse. Accordingly, it was determined that abuse increased as the addiction increased in the elderly in terms of neglect and daily life activities (p=0.000). Based on the findings, it can be seen that most of the elderly are exposed to at least one type of abuse, and when the type of exposure is examined, it can be seen that the type of psychological abuse is higher than other types of abuse. It was determined that as the dependency levels of the elderly in daily life activities increased, the rate of exposure to neglect and abuse increased.
Keywords: Elderly, Daily Living Activities, Neglect and Abuse, Public Health Nursing.