Çocuk ruh sağlığı uzmanlarının gözünden hayat bilgisi ders kitaplarına bakmak: Hangisini niçin tercih ediyorlar?
An examination of life studies textbooks from the viewpoint of child mental health professionals: Which one do they prefer and why?
Yazar: ERCAN GÜLMEZ
Danışman: PROF. DR. YÜCEL KABAPINAR
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Hayat bilgisi = Life science ; Hayat bilgisi dersi = Life science lesson ; Ruh sağlığı = Mental health ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı çocuk ruh sağlığı uzmanlarının 1998, 2005 ve 2018 yılı öğretim programlarına göre değişen Hayat Bilgisi ders kitaplarının niteliklerine ilişkin bakış açılarının araştırılmasıdır. Bu amaçla birlikte uzmanların; Hayat Bilgisi Öğretim Programlarına göre düzenlenmiş ders kitaplarını bazı ölçütler üzerinden incelemesi, değerlendirmesi ve materyallerle iç içe olması da hedeflenmiştir. Bu amaçlar doğrultusunda hazırlanan araştırma soruları şu şekildedir:
1) Çocuk ruh sağlığı uzmanlarının; yazılı bilginin/metinlerin sunumu, etkinlikler, görseller, görsel okuma ve görsellerin işlevi açılarından 1998, 2005 ve 2018 yılı programlarına göre düzenlenmiş Hayat Bilgisi ders kitaplarının niteliklerine ilişkin bakış açıları nasıldır?
2) Çocuk ruh sağlığı uzmanlarının; birey olma farkındalığı, çocuğa görelilik, öğrenciyi hayata hazırlama, çocuğun sosyalleşmesi ve eğlenerek öğrenmesi açılarından 1998, 2005 ve 2018 yılı programlarına göre düzenlenmiş Hayat Bilgisi ders kitaplarının niteliklerine ilişkin bakış açıları nasıldır?
Bu çalışma nitel bir araştırmadır. Araştırmanın çalışma grubu 30 çocuk ruh sağlığı uzmanıdır. Çocuk ruh sağlığı uzmanları; Şişli ve Kağıthane devlet okullarında görev yapan 15 rehber öğretmen, 6 rehberlik ve psikolojik danışmanlık alan uzmanı akademisyen, 5 klinik psikolog, 2 çocuk psikiyatristi ve 2 çocuk gelişimi uzmanıdır. Araştırmanın uygulaması 2018-2019 eğitim-öğretim yılının bahar ve 2019-2020 eğitim-öğretim yılının güz döneminde yapılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları kullanılmadan önce uzmanlara Hayat Bilgisi kitapları ve öğretim programlarına ilişkin eğitim verilmiştir. Araştırmada veri toplama araçları olarak; birebir yapılan yarı yapılandırılmış görüşme, açık uçlu sorulardan oluşan anket, inceleme formu ve doküman analizi kullanılmıştır. Veriler içerik analizi tekniği ile çözümlenmiştir. 
Araştırma sonucunda çocuk ruh sağlığı uzmanları; 2005 yılı öğretim programına göre düzenlenen Hayat Bilgisi ders kitaplarını yazılı bilginin sunumu/metinler, etkinlikler, birey olma farkındalığı, çocuğun sosyalleşmesi ve eğlenerek öğrenmesi ölçütlerinde daha nitelikli bulmuşlardır. 2018 yılı programına göre düzenlenen ders kitaplarını ise görseller, görsel okuma ve görsellerin işlevi açılarından daha nitelikli bulmuşlardır. Öğrenciyi hayata hazırlama ve çocuğa görelilik ölçütlerinde ise 2005 ve 2018 öğretim programlarına göre düzenlenmiş Hayat Bilgisi kitapları yakın oranlarda nitelikli bulunmuştur. 1998 programına göre düzenlenen Hayat Bilgisi ders kitapları hakkında ise sunuş şekli açısından olumsuz görüşler daha fazladır. Ayrıca çocuk ruh sağlığı uzmanları, ders kitaplarının yazım ve onay sürecinde mutlaka bulunmaları gerektiklerini belirtmişlerdir. Bulgular ilgili literatür kapsamında tartışılarak bu alanda çalışacak araştırmacılara ve uygulayıcılara önerilerde de bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to make a research with regard to the perspectives of child psychologists and Child's Mental Health experts on the quality of the textbooks and lesson materials prepared according to the changing Life Science Curriculum of 1998, 2005 or 2018 respectively. Therefore, the experts are intended to examine the textbooks and lesson materials designed according to the Life Science Curriculum depending upon certain criterion, evaluate those materials mentioned above and be in close contact them. In the light of this general purpose, following questions are put forward:
1) According to the viewpoints of the child psychologists and experts, how qualified are the textbooks and lesson materials prepared according to the changing Life Science Curriculum of 1998, 2005 or 2018 respectively in terms of the presentation of written information /texts, activities and visuals, readability and the function of the visuals?
2) According to the viewpoints of the child psychologists and experts, how qualified are the textbooks and lesson materials prepared according to the changing Life Science Curriculum of 1998, 2005 or 2018 respectively regarding such points as the awareness of being an individual, suitability to the child, the preparation of the students for the real life, the socialization and learning process while having fun?
This study is a qualitative research. The study group consists of a total of 30 child psychologists and experts, 15 of whom are employed in Şişli and Kağıthane public schools, 6 of whom are academicians specialized in guidance and psychological counseling, 5 of whom clinical psychologists, 2 of whom are child psychiatrist and 2 of whom are child development specialist. The research is applied in the spring semester of 2018-2019 and the fall semester of the 2019-2020 academic year. Before making use of the data collection tools, the experts are informed about the textbooks and the curriculum. During the research process, as data collection tools, one to one semi-structured interview, questionnaire comprised of open-ended questions, analysis form and document review are utilized. The data is analyzed by the content analysis technique. According to the experts, the textbooks which are designed in accordance with the Life Science Curriculum of 2005 are found to be more qualified in terms of the presentation of written information/texts, activities, the student awareness of being an individual, the socialization and learning process while having fun. The textbooks prepared according to the the program of 2018 are found to be more qualified in terms of visuals, visual reading and the functions of the visuals. As for the preparation of the students for real life and suitability to the child, the textbooks designed according to the the program of 2005 and 2018 are both found similarly qualified. The negative views are more common regarding the presentation style of the Life Science textbooks based on 1998 curriculum. What is more, child psychologists and experts state that they should be a part of the process of textbook writing/preparing and approval. The findings are discussed within the scope of related literature and the implementers are given suggestions.