Sağlıklı perimenopoz ve postmenopozlu kadınlarda akdeniz diyetine uyum, diyet toplam antioksidan kapasitesinin depresyon, anksiyete ve stresle ilişkisinin incelenmesi
Adaptation to the mediterranean diet in healthy perimenopausal and postmenopausal women, investigation of the relationship of dietary total antioxidant capacity with depression , anxiety and stress
Yazar: TUĞÇE ÇETİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNE YILMAZ
Ankara Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Postmenopoz = Postmenopause

Özet:
Bu çalışma, sağlıklı perimenopoz ve postmenopozlu kadınlarda Akdeniz diyetine uyum ile diyet toplam antioksidan kapasitesinin depresyon, anksiyete ve stresle ilişkisinin incelenmesi amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Çalışmaya, 35-60 yaş arasında 145 perimenopozlu, 58 postmenopozlu toplam 203 gönüllü kadın birey katılmıştır. Araştırmada veriler, araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu ile toplanmıştır. Anket formunda katılımcıların demografik özellikleri, sağlık bilgileri sağlık bilgileri sorgulanmış, antropometrik ölçümleri (vücut ağırlığı, boy uzunluğu) ve 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı alınmış olup ORAC (Oksijen Radikalini Absorbe Etme Kapasitesi) değeri BeBİS programı kullanılarak hesaplanmıştır. Katılımcılar ayrıca Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği (MEDAS), Depresyon Anksiyete Stres-21 Ölçeği (DASÖ-21), SF-12 Yaşam Kalitesi Ölçeğini (SF-12) doldurmuşlardır. Katılımcıların beden kütle indeksi (BKİ) ortalaması 25,4 ±3,7 kg/m^2  (alt: 17,2 kg/m^2 , üst: 35,3 kg/m^2  ) 'dir. Katılımcıların %29'u menopoza girmiş, %71'i ise girmemiştir. MEDAS puanlamasında ˂7 puan Akdeniz diyetine uyum göstermezken ≥7 puan Akdeniz diyetine uyumu göstermektedir. Katılımcıların MEDAS puanları ortalaması 5,6±1,54 puan, DASÖ-21 puanlamasında depresyon, anksiyete ve stres sorularının puanları ayrı ayrı toplanıp puan durumlarına göre değerlendirilmektedir. Sağlıklı bir psikolojiye sahip bireylerin puan ortalaması 0-14 arasında değerlendirilirken çok ileri seviye depresyon, anksiyete ve strese sahip bireylerin puan ortalaması 41 ve üstündedir. Katılımcıların DASÖ-21 ortalama puanı 52 ±11,91; SF-12 puanlamasında 0-100 arasında puan alınabilmektedir. Ölçeğin kesin bir noktası yoktur, ölçekten alınan yüksek puanlar yaşam kalitesinin yüksek olduğunu göstermektedir. SF-12 ortalama puanı 31,8±5,05'dir. Katılımcıların SF-12 puanlarının perimenopozlu, sezaryen doğum yapan, düzenli vitamin, mineral desteği alan ve BKİ durumuna göre obez kadınlarda daha yüksek bulunmuştur. Katılımcıların besin tüketim değerleri analiz edildiğinde; aldıkları MUFA (tekli doymamış yağ asitleri), PUFA (çoklu doymamış yağ asitleri) ve B6 vitamini değerlerinin perimenopozlu kadınlarda postmenopoz kadınların alımların daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Bu çalışmada perimenopozlu bireylerin yaşam kalitesinin daha yüksek olduğu ve SF-12'de bir puan artışının depresyon, anksiyete, stres seviyelerini 0,581 kat azalttığı tespit edilmiştir. Akdeniz diyetine uyumun perimenopoz ve postmenopozlu kadınlar üzerinde depresyon, anksiyete ve stres üzerinde anlamlı bir farklılık gösterdiği tespit edilmemiştir (p>0.05).
Çalışma sonucunda perimenopoz ve postmenopzolu kadınların Akdeniz tipi beslenme uyum durumunun ve diyet toplam antioksidan kapasitesinin depreyon, anksiyete ve stres üzerinde anlamlı bir etkisi görülmemiştir.

Abstract:
This study was designed and conducted to investigate the relationship between adherence to the Mediterranean diet and the total antioxidant capacity of the diet with depression, anxiety, and stress in healthy perimenopausal and postmenopausal women. A total of 203 volunteer female individuals, aged between 35-60 years, including 145 perimenopausal and 58 postmenopausal women, participated in the study. Data were collected through a researcher-prepared questionnaire, which included participants' demographic characteristics, health information, anthropometric measurements (body weight, height), and 24-hour dietary recall. The Oxygen Radical Absorbance Capacity (ORAC) value was calculated using the BeBIS program. Additionally, participants completed the Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS), the Depression Anxiety Stress-21 Scale (DASS-21), and the SF-12 Health Survey. The mean body mass index (BMI) of the participants was 25,4 ± 3,7 kg/m², with 29% being menopausal and 71% not menopausal. A MEDAS score of <7 indicates non-adherence to the Mediterranean diet, while a score of ≥7 indicates adherence. The mean MEDAS score of the participants was 5,6 ± 1,54 points. For DASS-21 scoring, the scores of depression, anxiety, and stress questions were separately summed and evaluated based on their score statuses. Scores ranging from 0-14 indicate normal psychological health, while scores of 41 and above indicate severe levels of depression, anxiety, and stress. The participants' mean DASS-21 score was 52 ± 11,91. Scores between 0-100 can be obtained in SF-12 scoring, with higher scores indicating higher quality of life. The mean SF-12 score of the participants was 31,8 ± 5,05. When analyzing participants' dietary intake values, it was found that the intake of monounsaturated fatty acids (MUFA), polyunsaturated fatty acids (PUFA), and vitamin B6 was higher in perimenopausal women compared to postmenopausal women (p<0.05). In this study, it was found that perimenopausal individuals had a higher quality of life, and a one-point increase in SF-12 scores reduced depression, anxiety, and stress levels by 0.581 times. Adherence to the Mediterranean diet did not show a significant difference in depression, anxiety, and stress levels among perimenopausal and postmenopausal women (p>0.05). As a result, the adherence to a Mediterranean-type diet and the total antioxidant capacity of the diet did not have a significant effect on depression, anxiety, and stress levels in perimenopausal and postmenopausal women.