Ağırnas kentsel sit alanı ve Mimar Sinan caddesi üzerine bir araştırma
A survey about Ağırnas urban site area and Mimar Sinan street
Yazar: AYTEN GÜL OKYAY
Danışman: DOÇ. DR. NADİDE SEÇKİN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalısma, Kayseri iline baglı Agırnas'ın korunması gerekli kültür varlıklarının tanıtılması,belgelenmesi, genel koruma ilkelerine göre degerlendirilmesini içermektedir.Günümüze kadar farklı uygarlıkların sosyal yapı ve mimari ögelerini barındıran önemli biryerlesim olan Kayseri sınırları içinde yer alan Agırnas da bu tarihi izlerini tasır.Agırnas'ta bulunan ve Kapadokya bölgesinin devamı niteliginde olan yeraltı kentleri, milattanönce oldugu gibi Hıristiyanlıgın ilk dönemlerinde de önemli bir kullanıma sahiptir. Çevredeyer alan kaya yerlesimleri, kaya mezarları ve kaya kiliselerinin de bu dönemden kalma oldugutahmin edilmektedir. Ayrıca yerlesim bölgesinde bir Rum Kilisesi de mevcuttur.Agırnas'ta Mimar Sinan'ın vakfiyesinde yer alan anıtsal bir çesme de bulunmaktadır. Bununyanında, yöreden elde edilen tüf tasları ile insa edilmis kâgir konut yapılar bulunmaktadır.Mimar Sinan'ın dogdugu köy olarak tanıtımı yapılan yerlesimin büyük bir kısmı arkeolojik vekentsel sit alanı olarak tescillenmistir. Ayrıca tek yapı ölçeginde de kültür varlıgı olaraktescillenmis yapılar bulunmaktadır.Bu çalısmada ele alınan bölge, Mimar Sinan'ın dogdugu evin de üzerinde bulundugu MimarSinan Caddesi ve yakın çevresidir. Bu cadde Agırnas yeraltı sehrinin üzerine kurulmus olmasıile de önem kazanmaktadır. Cadde üzerinde Mimar Sinan evinin yer aldıgı ada dısında tescilkaydı bulunan yedi sivil mimarlık örnegi bulunmaktadır.Birinci bölümde; çalısmanın amacı, kapsamı ve yöntemi anlatılmıstır.kinci bölümde; Agırnas'ın cografi konumu, iklimsel özellikleri, ekonomisi, nüfusu, tarihselgelisimi ve Agırnas Projesi'nin içerigi kısaca ele alınmıstır.Üçüncü bölümde; Agırnas'ın kültürel mirası, dini yapılar, egitim yapıları, sivil yapılar, suyapıları, yeraltı sehri, kaya kiliseleri ve güvercinlikler, alt baslıklar altında incelenmis ve sitalanlarının tanım ve özellikleri belirtilmistir.Dördüncü bölümde; seçilen çalısma bölgesinin mevcut durum tespitleri açıklanmıs, caddeninsokak dokusu ve mimaride kullanılan malzeme ve yapım teknikleri, mimari ögelerincelenmis, ayrıntılı rölöveleri hazırlanmıstır. Korunması gerekli yapılar tespit edilerek buyapıların da girilebildigi ölçüde rölöveleri hazırlanmıstır. Yapılan tespit çalısmalarısonucunda bölgenin mimari özellikleri degerlendirilmistir.Besinci bölümde; çalısma bölgesini içeren koruma yaklasımı önerileri sunulmustur. Önerilertek yapı ölçeginde degerlendirilerek bütüne olan etkisi irdelenmistir.Altıncı bölümde; Yapım teknikleri, yapı malzemeleri, mimari mekân ve elemanlara ait yöreseltanımları içeren bir sözlük hazırlanmıstır.Anahtar Kelimeler: Agırnas, Mimar Sinan, Kentsel Sit

Abstract:
This work includes the introduction, documentation and assessment of the cultural property inAgırnas, subordinate to Kayseri province, in accordance with the general protectionprinciples.Kayseri is an important settling area carrying the social structure and architecturalcharacteristics of different civilizations. Agırnas, which is located within the province ofKayseri, has the tracks of these civilizations too.The underground cities in Agirnas, which are the extensions of the Cappadocia region, hadimportant functions in the first years of Christianity like they had had before Christianity. Therock cliff churches in the region are also thought to date from this period. Besides, there is anArmenian church in the settlement place.There is a monumental fountain in Agirnas, which is mentioned in Mimar Sinan?s Vakfiye.Besides, the stone buildings made from the volcanic rocks found in the region are remarkable.An important part of the settlement introduced as the birth place of Mimar Sinan is registeredas archeological and urban site. There are also buildings registered as cultural property on thebuilding scale.The area studied here is the Mimar Sinan Avenue where there is the house Mimar Sinan wasborn in. This avenue is remarkable due to the fact that it was built on an underground city.There are seven examples of civil architecture which are registered excluding the house ofMimar Sinan in this street.In the first chapter the aim, scope and methodology of the study is presented.The second chapter presents information about the geographical location, climate, economy,population, historical development and the context of the Agirnas Project. .In the third chapter cultural heritage of Agirnas is examined under the headings as follows:religious, educational and civil buildings, water constructions, underground city, rockchurches and dovecotes. Sites are also defined and identified in this chapter.In the fourth chapter detections on the present situation is declared, street texture, material andconstruction techniques and architectural elements of the avenue is examined, and surveys ofthe entrance doors are drawn. The buildings that need to be protected are detected and theirsurveys are drawn. Upon detection, an architectural characteristic of the area is assessed.In the fifth chapter propositions about protection of the area studied are presented. Thepropositions are assessed on building scale.In the sixth chapter, a dictionary including regional definitions about construction techniques,construction materials, and architectural place and elements is preparedKeywords: Agirnas, Mimar Sinan, Urban Site