2000 sonrası Türk sinemasında görsel efekt ve gerçeklik ilişkisi
Relation of visual effects and reality in Turkish cinema after 2000's
Yazar: TEVFİK ALTAN DOYRAN
Danışman: PROF. SÜREYYA ÇAKIR
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Görsel İletişim Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Efekt = Effect ; Gerçeklik = Reality ; Görsel efekt = Visual effects ; Hollywood = Hollywood ; Sinema = Cinema ; Sinema tarihi = Cinema history ; Türk sineması = Turkish cinema ; Özel efekt = Special effect

Özet:
Sinema ve Görsel Efekt ilişkisinin "gerçeklik" ekseninde ele alınacağı bu tezde yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılarak elde edilecek verilere tezde yer verilmiştir. Tezin son bölümü ise doküman analizi yöntemiyle filmlerin incelemelerini içermektedir. 

"Gerçeklik" kavramı sinema öncesi dönemlerde de hep sanatla birlikte felsefenin konusu olmuş, konu üzerine birçok düşünür farklı kuramsal ve kavramsal yaklaşımlar geliştirmiştir. Disiplinlerarası bir yapısı olması gereği sinemanın gerek farklı sanat dallarına ilişkin gerçeklik yaklaşımlarını gerekse de sinemacıların kuramsal yaklaşımlarını göz önünde bulundurarak "gerçeklik" kavramı ele alınmış ve sinemanın gerçeklik ile olan ilişkisini irdelenmiştir.  Sinemanın özellikle gelişim sürecinin anlaşılması "gerçeklik" yaklaşımının uygulamalar ile birlikte ne tür değişimlere uğradığının kavranması açısından kilit rol oynamaktadır. Nitekim sinema teknik ve teknolojik gelişmelerden bağımsız bir sanat dalı olarak düşünülemezken, imkânların el verdiği yeni yaklaşımlar sürekli gelişimini sürdüren sinemanın yaklaşımlarının şekillenmesi sürecinde rol oynamıştır. Amerikan sinema endüstrisinin ve onunla bağlantılı olarak görsel efekt endüstrisinin gelişimi kronolojik bir yapı ile incelenirken görsel efektin bileşenlerine de tez kapsamında yer verilmiştir.

Türk sinemasının gelişim süreci ilk örneklerinin verildiği dönemden itibaren göz önünde bulundurularak tarihsel gelişimi incelenmiş özellikle 1990'lı yıllara kadar geri kalmışlığının nedenleri araştırılmıştır. Yapılan araştırmalar sonucu Türk sinemasının, Hollywood sineması ile gerek teknik, gerek imkân gerekse de siyasi politikalar gereği gelişim sürecinin ve ifade özgürlüğünün boy ölçüşemeyiş nedenleri saptanmıştır. Sinemanın dijital dönüşümünün yakalanmaya başlandığı 1990 yılından itibaren Türk sineması görsel efekt kullanımı özelinde hızlı bir gelişim süreci içerisine girmiştir. Gerek tez kapsamında incelenen görsel efekt unsurları gerekse 1990'dan günümüze uygulanan görsel efektler göz önünde bulundurulduğunda Türk sinema sektörünün gelişen teknoloji ve teknik alt yapıya ayak uygudurma eğiliminde olduğu anlaşılmıştır.Türk sinemasının 1990'dan sonraki görsel efekt uygulamalarının özellikle ses getiren uygulamalarında Hollywood ekiplerinden destek alınmış, ortaya çıkan örnekler tatmin edici olsa da Hollywood'dan tamamen bağımsız gerçekleştirilmemişlerdir. Buna karşın sektörel gelişimi sürdüren Türk sineması 2010'dan sonra görsel efekt uygulamalarının filmin "gerçeklik" ile olan ilişkisini pekiştirecek nitelikte gerçeklik yanılsaması yaratabilecek örnekler vermeye başlamıştır. Tez kapsamında görsel efekt unsurlarının kullanımı ve gerçeklik ilişkisi irdelenmiş olan Karaoğlan (2013) filmi de bu duruma bir örnek teşkil etmektedir. 

Türk sinemasının görsel efekt uzmanları ile yapılan görüşmelere de tezde yer verilmiştir. Özellikle sektörün önde gelen uzmanlarının yorumları neticeksinde sektörel gelişimin hızlı bir şekilde devam ettiği ve her geçen gün daha başarılı örnekler ortaya çıkartıldığı anlaşılmıştır. Buna karşın yetişmiş, eğitimli personelin bulunamadığı ve yapımcıların gerekli yatırımları yapmadığı dolayısıyla da imkânların belli ölçüde kısıtlı olduğu belirtilmiştir. Bu tez sinemanın gerçeklik ile sanatın ilişkisinin sinemanın icadından da önce var olduğu bilinciyle sinema öncesi dönemlerdeki gerçeklik algısının kuramsal ve kavramsal çerçevede açıklamalarının ardından sinemanın gerçeklik ile olan ilişkisini sorgulamaktadır.

Abstract:
In this thesis the relationship between Cinema and Visual Effects will be considered on the axis of "reality" and the data to be obtained by making semi-structured interviews are given in the thesis. The final part of the thesis is the examination of the films by document analysis method.

The concept of "reality" has always been a topic of philosophy and art in the pre-cinema era, and many thinkers on the subject have developed different theoretical and conceptual approaches. In order to have an interdisciplinary structure of the cinema, both cinema and reality approaches to different branches of art are taken into consideration, considering the theoretical approaches of filmmakers, and they have questioned the concept of "reality" and questioned the relation of cinema with reality.

In order to understand cinema's developmental process in particular plays a key role in understanding what the "reality" approach is going to be with applications. As a matter of fact, while cinema can not be thought of as an art scene independent of technical and technological developments, new approaches handed in by the opportunities played a role in shaping the approach of the cinema which sustained its continuous development. The development of the American cinema industry and the visual effects industry in connection with it is examined with a chronological structure, and the components of the visual effect are also included in the thesis.
The historical development of the Turkish cinema has been investigated considering the period of its first developmental process, and the reasons behind its backwardness, especially until the 1990s, have been investigated. The results of the researches that have been done have revealed the reasons why Turkish cinema can not compete with Hollywood cinema in terms of development process and freedom of expression, both in terms of technical and possible but also political policies. Since 1990, when the digital transformation of cinema began to be captured, Turkish cinema has entered a rapid development process especially in the use of visual effects. It was understood that the visual effects elements examined within the scope of the thesis tended to adapt to the developing technology and technical underpinnings of the Turkish cinema industry when the visual effects applied from 1990 were taken into consideration. The Turkish cinema's support for visual effects applications from 1990 was supported by Hollywood teams, although the resulting examples are satisfactory, they are not completely independent of Hollywood. On the contrary, the Turkish cinema which continues the sectoral development has begun to give examples after 2010 that can create the reality mistake in the quality that will strengthen the relation of visual effects applications with the film "reality". The use of visual effects elements and the relationship between reality and reality are examined in the thesis, and the film Karaoğlan (2013) is an example of this.

Meeting with Turkish visual effects experts were also included in the thesis. Especially in the comment of the leading experts in the sector, it has been understood that the sectoral development continues rapidly and every day more successful examples are revealed. On the other hand, it has been stated that the trained personnel are not found and the producers are not making the necessary investments and the opportunities are limited to a certain extent.