İbn Sina tababeti kapsamında geleneksel Anadolu yemek reçeteleri ve oluşturulma nedenleri
Anatolian food recipes within the scope of Ibn Sina tababet and the reasons for their establishment
Yazar: HİLAL AYVALI
Danışman: DOÇ. DR. SAADET PINAR TEMİZKAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts
Dizin: Ahlat-ı erbaa = Ahlat-i erbaa ; Anadolu = Anatolia ; Gastronomi = Gastronomy ; Geleneksel gıda = Traditional food ; Geleneksel yöntemler = Traditional methods ; Yemek tarifleri = Recipes ; İbn Sina = Ibn Sina

Özet:
Bu çalışma; geleneksel Anadolu yemek reçetelerinde yer alan besinlerin birarada kullanılma nedenlerine, reçete içeriklerine ve de reçetelerde uygulanan tekniklere yöneltilen neden sorusu üzerine gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın amacı, Anadolu'da aşın ve aşçının taşıdığı kritik önemin, reçetelerin barındırdığı Anadolu aş – şifa kültürünün, İbn Sina Hıltlar Teorisi kapsamıyla Gastronomi disiplini tarafından araştırılmasına katkı sağlamaktır. Geleneksel Anadolu beslenme reçetelerine yöneltilen "neden" sorusu ile reçetelerde birlikte yer alan besinler, teknikler, reçetelerin oluşturulma felsefeleri, kaideleri ve kültürü incelenmiştir. Çalışmanın ana mihrakı; aş ile aşçının değerinin, geçmişin aş - şifa bilgeliğinin, beslemenin ve beslenmenin hakiki öneminin, felsefesinin, nezaketi ve şifasının günümüze aktarılması, reçete uygulama – uyarlamanın dışında, reçete bilgeliği yaklaşımıyla akademiye, sektöre ve de topluma binlerce yıllık bir bakışın anımsatılması, aktarılmasıdır.
Yazılı belgelerden elde edilen bulgulara göre Sökeli Thales ile Anadolu'dan doğan aşta şifa arayışı, hekim feylesoflarla Ortadoğu, Mezopotamya, Ceziretü'l Arab, Asya ve Avrupa'yı dolaşarak yüzyıllar içerisinde artan bilgeliği ve İbn Sina'nın son şeklini vermiş olduğu haliyle Anadolu'ya dönmüş olan, Anadolu cemaatlerinin ve de saraylarının yeme - içme düzenini, reçetelerini yapılandıran, Anadolu Gastronomisi'ne değerler katan beslenme, şifa öğretisidir. Çalışma, konunun muhteviyatından mütevellit tarihi sürecin, derinlemesine araştırılmasını gerektirmiştir. Doküman analizi yöntemi ile yapılan eser çevirileri ve alan yazın taramalarıyla süreç incelenmiş, bilgilerin günümüze aktarılabilmesi maksadıyla mizaç tayin tabloları derlenmiştir. 
Ayrıca 20 katılımcı ile yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmış görüşme yöntemi tatbik edilerek kuramın tarihteki öneminin günümüze de sirayet edebilmesine katkı sağlanabilmesi hedeflenmiştir.

Abstract:
This study was carried out on the question of why the foods in traditional Anatolian food recipes are used together, the recipe contents and the techniques applied in the recipes. The aim of the study is to contribute to the research of the critical importance of the food and the cook in Anatolia, the Anatolian food and healing culture by the discipline of Gastronomy within the scope of Avicenna Hiltlar Theory. With the question of "why" directed to traditional Anatolian nutrition recipes, the foods, techniques, philosophies, rules and culture of creating the recipes were examined. The main focus of the study; It is to transfer the value of the food and the cook, the cooking wisdom of the past, the true importance of nutrition and nutrition to the present, and to remind and convey a view of thousands of years to the society, academy and industry.
According to the findings obtained from the written documents, the search for healing in the dishes originating from Anatolia with started Sökeli Thales, it traveled to the Middle East, Mesopotamia, Ceziretü'l Arab, Asia and Europe with physician philosophers, and returned to Anatolia his increasing wisdom and Ibn Sinaas gave final shape over the centuries. 
The study requires an in-depth examination of the historical process resulting from the content of the subject. The process has been examined with the translations of the works made by the document analysis method and the literature review, and the temperament determination tables have been compiled so that the information can be used today. In addition, by applying semi-structured and structured interview method with 20 participants, it is aimed to contribute to the spread of the importance of the theory in history to the present day.