11 Eylül sonrası terörizmle mücadele bağlamında BMGK daimî üyesi ülkelerin güvenlik strateji belgelerinin mukayeseli analizi
Comparative analysis of post-9/11 security strategy documents of the UNSC permanent member countries in the context of combating terrorism
Yazar: İRFAN ÖZSERT
Danışman: PROF. DR. GİRAY SADIK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası Güvenlik ve Terörizm Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Milli güvenlik politikası = National security policy ; Milli güvenlik stratejisi = National security strategy ; Ulusal güvenlik = National security ; Ulusal güvenlik politikası =   ; Uluslararası güvenlik = International security ; Uluslararası güvenlik stratejileri = International security strategies ; Uluslararası terörizm = International terrorism

Özet:
Soğuk Savaş'ın sona ermesi, küreselleşme ve özellikle 11 Eylül terör saldırıları güvenlik anlayışını derinleştirmiş, genişletmiştir. Geleneksel güvenlik anlayışı yerini yeni bir güvenlik anlayışına bırakmıştır. 11 Eylül sonrası dönemde terörizm amaç, içerik, yöntem, nitelik, teşkilat ve küresel eylem yeteneği açısından kapsamlı olarak değişmiştir. Bu çalışma, bu değişimlerin izdüşümleri ile birlikte, 11 Eylül terör saldırılarından sonra terörizm ve terörizmle mücadele kavramlarının BMGK daimî üyesi ülkelerin ulusal güvenlik strateji belgelerini ve uluslararası güvenlik politikalarını etkileyen başat bir etken olup olmadığını belgelerin karşılaştırmalı analizini yaparak ortaya koymayı amaçlamaktadır. Literatürde ulusal güvenlik strateji belgelerine yönelik birçok çalışma bulunmasına rağmen, belgeleri karşılaştırmalı olarak inceleyen çalışmalar nadirdir. Bu özgün çalışma ile literatürde tespit edilen boşluğun doldurulması hedeflenmiştir. Çalışmadaki analiz iki aşamada yapılmıştır. Öncelikle, üye ülkelerin belgeleri kendi içerisinde tehdit, tedbir ve bunların dış politika ve güvenlik politikalarına etkisi faktörleri üzerinden karşılaştırılmıştır. Müteakiben üye ülkelerin belgeleri aynı faktörler bağlamında birbiriyle karşılaştırılarak bütüncül bir analiz sunulmuştur. Bulgular, terörizmin yanı sıra siber güvenlik, kitle imha silahları, yasa dışı göç, mülteci konusu, salgın hastalıklar, çevre/iklim felaketleri ve başarısız devletler konularının yeni güvenlik yaklaşımı kapsamında belgelerde tehdit tanımlarında yer bulduğuna işaret etmektedir. Buna karşılık tedbirler olarak; caydırıcılık, önleyici müdahale, ileride konuşlanma, ittifaklar, yasal düzenlemeler, kuvvetlerin ve istihbarat yeteneklerinin modernizasyonu ve teşkilat düzenlemeleri hususlarının belgelerde somut olarak yer aldığı tespit edilmiştir. Bu çalışmanın sonucunda; terörizm ve terörizmle mücadelenin, 11 Eylül saldırılarından sonra yayımlanan ulusal güvenlik strateji belgelerini ve uluslararası güvenlik politikalarını etkileyen temel etken olduğu, ülkelerin terörizmle mücadele söylemlerini uluslararası güvenlik ortamında birer politik araç olarak kullandıkları ve ulusal çıkar ile emellerin değişen belgelerde devamlılık gösterdiği ortaya konulmaktadır.

Abstract:
The end of the Cold War, globalization and especially the terrorist attacks of September 11 have deepened and expanded the perception of security. The traditional security approach has been replaced by a new security understanding, as terrorism has evolved extensively in terms of purpose, content, method, nature, organization and global action capabilities. This study, alongside the effects of these changes, examines whether terrorism and counter-terrorism concepts after September 11 are dominant factors affecting the national security strategy documents and international security policies of the permanent member states of the UNSC. Although there are many studies of national security strategy documents in the literature, country-by-country comparisons of such documents are relatively rare. This original study seeks to fill this gap identified in the literature. The study is two-fold. First, the documents of each member state are assessed regarding threats, measures and their impact on foreign and security policies. Subsequently, a holistic analysis is presented comparing the sets of national documents. The findings indicate that, cybersecurity, weapons of mass destruction, illegal migration, refugee issues, epidemics, environmental/climate disasters and failed states are included, in addition to terrorism, within the threat definitions of the new security perception. In reaction to these threats, deterrence, preemptive intervention, forward deployment, alliances, legal arrangements, modernization of forces and intelligence capabilities, and organizational adjustments are identified as concrete response measures. This study concludes that terrorism and counter-terrorism became the main factors affecting national security strategy documents and international security policies after the September 11 attacks; that countries use the rhetoric of fighting against terrorism as a political tool in the international security environment, and that national interests and ambitions show continuity while the documents evolve.