Bilişsel stillerin konuşmada 'ima' edilenin algılanması üzerindeki etkisi ve eşlik eden olaya ilişkin potansiyel örüntüsü
Examining the effects of cognitive styles on detecting implications hidden in speech and interpretation of erp patterns
Yazar: DİLEM DİNÇ
Danışman: PROF. DR. ASLI ASLAN
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel stil = Cognitive style ; Dolaylı anlatım = Indirectness ; Dolaysız anlatım = Direct speech ; Olay ilişkili potansiyeller = Event related potentials ; İma etme = Implication

Özet:
Çalışmanın amacı Sözel/Görsel ile Holistik/Analitik bilişsel stillerin farklı bağlamlarda yapılan konuşmaların algılanmasında etkisinin olup olmadığının; varsa bu etkinin EEG örüntüsünün incelenmesidir. Çalışmanın ilk kısmına gönüllü olarak katılmış olan 68 kadın 40 erkek olmak üzere 108 bireyden veri toplanmıştır. İkinci kısmına ise Bilişsel Stil Analizi (BSA) testi sonucunda elde edilen gruplara bağlı olarak değerlendirilen 16 kadın ve 13 erkek olmak üzere 29 katılımcı alınmıştır. Bu katılımcılardan ima yorumlama görevi sırasında olaya ilişkin potansiyel (OİP) kayıtları alınmıştır. Çalışma için veri toplama araçları olarak Bilişsel Stil Analizi (BSA) testi, EEG-OİP kaydı ve sistemi, anlam yorumlama görevi, Dolaylılık Ölçeği, Kültürel İletişim Ölçeği ve demografik bilgi toplama formu kullanılmıştır. Çalışma iki aşamadan oluşturulmuştur. Çalışmanın ilk kısmında sözel ölçümler ile BSA testi kullanılmıştır. Verilerin analizi için Pearson korelasyon analizi, varyans analizi (ANOVA) ve Bağımsız gruplar için t-Testi kullanılmıştır. Çalışmanın amacına yönelik olarak hazırlanan anlam yorumlama görevinde Holistik bilişsel stili kullanmaya eğilimli olan katılımcıların Analitik bilişsel stili kullanmaya eğilimli olan katılımcılara göre ima içeren yorumları daha fazla seçtikleri gözlenmiştir. Bu çalışma ile özellikle konuşma metinleri ile ilgili olarak verilen ima içeren ve ima içermeyen yorumlar sırasındaki olaya ilişkin potansiyel örüntüsü belirlenmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Analitik Bilişsel Stil, Holistik Bilişsel Stil, Bilişsel Stil, Konuşma Bağlamı, Olaya İlişkin Potansiyel

Abstract:
The purpose of the study is to determine the effects of cognitive styles on detecting implications and giving its ERP patterns. Data were collected from 108 individuals, including 68 women and 40 men, who voluntarily participated in the study. The study was planned in two stages. In the first stage, verbal measurements and CSA were used. In the second stage, 29 of participants, 16 women and 13 men, who were evaluated depending on the groups were obtained as a result of the CSA. EEG-ERP recordings were taken from these participants during the interpretation task. Cognitive Style Analysis (CSA), EEG-ERP device, interpretation task, Indirectness Scale, Cultural Communication Scale, and demographic information form were used as data collection tools for the study. To analyze the data, Pearson correlation analysis, analysis of variance (ANOVA) and independent sample t-test were carried out. In the interpretation task, it was observed that participants who tended to use Holistic cognitive style chose implications more than participants who tend to use Analytical cognitive style. With this study, we aimed to determine the event related potential pattern during the implied and non-implied comments hidden in speech texts.

Key words: Cognitive style, Analytic cognitive style, Wholistic cognitive style, Speech Context, Event-Related Potential