Türkiye'de yapılan okul öncesi dönem çocuklarının gelişim alanlarını destekleyici çalışmaların incelenmesi: Bir meta analiz çalışması
Investigation of studies supporting the developmental areas of the preschool children in Turkey: A meta-analysis study
Yazar: OSMAN BASİT
Danışman: PROF. DR. ÜMİT DENİZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Meta analizi = Meta analysis ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Sosyal duygusal gelişim = Social emotional development ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
Bilimin temel amacı evren hakkında bilinmeyenleri cevaplandırmak ve insanlığa yarar sağlayacak bilgileri sistematik bir şekilde ortaya koymaktır. Türkiye'de ve Dünya'da her gün yüzlerce bilim insanı binlerce yeni bilimsel araştırma yayınlamaktadır. Farklı araştırmacılar tarafından, farklı örneklem gruplarıyla, farklı zamanlarda, farklı yerlerde yapılmış bireysel çalışmaları bir araya getirmek, o konudaki yapılan çalışmaların bütününü görmek açısından önemlidir. Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de 1998-2020 yılları arasında yayınlanan, okul öncesi dönem çocuklarının gelişim alanlarını desteklemeye yönelik olarak yapılan lisansüstü tezlerdeki deneysel çalışmaların etkisini meta analiz yöntemiyle incelemektir. Bu amaç doğrultusunda ilgili yıllar içerisinde yapılan 250 lisansüstü tez araştırma kapsamına dâhil edilmiştir. Araştırma kapsamında ele alınan lisansüstü tezlerde uygulanan eğitimsel müdahale programlarının okul öncesi dönem çocuklarının bilişsel, psikomotor, sosyal duygusal ve genel gelişimlerine etkisi incelenmiştir. Araştırma sonucunda bilişsel gelişimi destekleyen 140 tezin büyük düzeyde (d= 1,712), psikomotor gelişimi destekleyen 28 tezin orta düzeyde (d= 0,671), sosyal duygusal gelişimi destekleyen 97 tezin büyük düzeyde (d= 1,538), genel gelişimi destekleyen 246 tezin büyük düzeyde (d=1,102) etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca araştırma kapsamına giren 250 tezden 37'sinde deney grubundaki çocuklara uygulanan müdahalelerin cinsiyete göre etkisi incelenmiştir. Cinsiyet değişkeni ile ilgili meta analiz sonucunda eğitimsel müdahalelerin kız çocuklar ile erkek çocukların arasında gelişimsel farklılığa neden olmadığı belirlenmiştir. Moderatör analizine göre, uygulanan eğitimsel müdahalelerin toplam süresinin 10 hafta ve üzerinde olmasının, haftalık oturum sayısının üç gün ve üzerinde olmasının ve uygulama yapılan gruptaki çocuk sayısının 20'nin altında olmasının eğitimsel müdahalenin çocukların genel gelişimlerine etkisini artırdığı tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda; okul öncesi eğitim alanında çalışan araştırmacılara, danışmanlara, enstitüler ve Yükseköğretim Kurulu'na ve ebeveynlere bazı öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of science is to answer the unknowns about the universe and to reveal information that will be useful to humanity in a systematic way. Hundreds of scientists in Turkey and in the world publishes thousands of new scientific studies every day. Some of these studies conducted independently of each other and reveal different results on a similar subject. It is important to gather individual studies made by different researchers, with different sample groups, at different times and in different places, in order to see the whole of the studies on that subject.This study aims to examine the effect of experimental studies on postgraduate theses published between the years 1998-2020 in Turkey conducted to support the developmental areas of preschool children by meta-analysis method. For this purpose, 250 graduate theses made in the relevant years have been included in the scope of the research. The effects of educational intervention programs applied in the postgraduate theses discussed within the scope of the study on cognitive development, psychomotor development, social-emotional development, and general development of preschool children were examined. As a result of the research, there were 140 theses supporting cognitive development at a large level (d = 1.712), 28 theses supporting psychomotor development at a medium level (d = 0.671), 97 theses supporting social-emotional development at a large level (d = 1.538), and 246 theses supporting general development at a large level ( d = 1,102) has been found to have an effect. Besides, in 37 of 250 theses within the scope of the research, the effects of the interventions applied to the children in the experimental group by gender were examined. As a result of the meta-analysis on the gender variable, it was determined that educational interventions did not cause developmental differences between girls and boys. According to the moderator analysis, it was determined that the total duration of the applied educational interventions was ten weeks or more, the number of weekly sessions was three days or more, and the number of children in the applied group was less than 20, which increased the effect of the educational intervention. As a result of the research, some suggestions were presented to researchers working in the field of preschool education, consultants, institutes, The Higher Education Council, and parents of preschool children.