Ortaöğretim coğrafya programları açısından Finlandiya ve Türkiye?nin karşılaştırılması /
Yazar: MELİKE ÖZER ÇETİNKAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERSİN GÜNGÖRDÜ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Coğrafya Eğitimi Ana Bilim Dalı / Coğrafya Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Bu araĢtırmanın amacı Finlandiya‟da ve Türkiye‟de ortaöğretim düzeyinde verilen 
coğrafya öğretim programlarının (kazanımlar, beceri, tutum ve değerler)
karĢılaĢtırılmasıdır. AraĢtırmada Türkiye ve Finlandiya ortaöğretim kademesi coğrafya 
öğretim programının gösterdiği benzerlik ve farklılıkların analiz edilerek karĢılaĢtırılmıĢ 
olup, karĢılaĢtırmalı eğitim yaklaĢımlarından yatay yaklaĢım ve nitel araĢtırmada 
modellerinden tarama modelleri kullanılmıĢtır. 
Orta öğretim coğrafya programları açısından Finlandiya ile Türkiye‟yi karĢılaĢtırabilmek 
için, iki ülkeye ait coğrafya (zorunlu, seçmeli) dersleri, derslere ait kazanımlar, 
kazanımların içerikleri ve yapıları, derslerin konuları ve sürelerine dair bilgiler 
kullanılmıĢtır. Ayrıca, iki ülke eğitimlerinin dünyadaki yerini görmek ve birbirleri ile 
karĢılaĢtırmak için dünyaca kabul gören PISA çalıĢmasının 2003, 2006, 2009, 2012 
sonuçlarından da yararlanılmıĢtır. 
AraĢtırmadan elde edilen bulgulara göre Finlandiya‟da esnek ve aktüaliteye göre 
Ģekillenebilen bir öğretim programı, Türkiye‟de ise stabil bir öğretim programı mevcuttur. 
PISA araĢtırmasında baĢarı sıralamasında Finlandiya ilk sıralarda yer alırken, Türkiye 
çalıĢmada ilk sıralarda yer alamamıĢtır. Ancak Türkiye‟nin her yapılan PISA araĢtırması 
sonucunda ilerleme kaydettiği belirlenmiĢtir. 
Coğrafya dersi, ülkelerin kendi eğitim sistemleri içerisinde farklı bilimler altında yer 
almaktadır. Finlandiya‟da coğrafya dersi "Çevre ve Doğa Bilimleri" içinde yer alırken, 
Türkiye‟de "Sosyal Bilimler"in alt dalı konumundadır. Finlandiya‟da coğrafya dersinde 
konuya göre okul dıĢı ortamlardan da yararlanılmakta, arazi çalıĢması yapılmakta ve 
teknolojinin tüm imkanları kullanılmakta iken Türkiye‟de coğrafya dersi sınıf ortamında, 
yapılandırmacı yaklaĢıma geçilmesine rağmen çoğunlukla geleneksel yöntemlerle 
iĢlenmektedir. Son yıllarda Türkiye‟de projeksiyon ve akıllı tahta kullanımının artması ile viii
birlikte donanımlı öğretmen dersi görsellerden istifade ederek hem kalıcı hale getirmekte 
hem de öğrenci için zevkli kılmaktadır.
Finlandiya ve Türkiye‟deki coğrafya programlarına bakıldığında, Türkiye‟de lisans 
müfredatında yer alan bazı konuların Finlandiya‟da ortaöğretim müfredatında yer aldığı 
belirlenmiĢtir.
Finlandiya‟da dört ayrı coğrafya dersi kendilerine ait müfredatları ile öğretilirken, 
Türkiye‟de tek bir coğrafya dersi 5 öğrenme alanında (doğal sistemler, beĢeri sistemler, 
mekânsal bir sentez Türkiye, küresel ortam; bölgeler ve ülkeler, çevre ve toplum) dört yıl 
süreyle öğretilmektedir. Ġki ülke coğrafya programları arasındaki en önemli fark ise 
Finlandiya‟da müfredat değiĢimlerinin tümünü değiĢtirmekten ziyade program ayarlama 
yönünde olduğu, Türkiye‟de ise müfredatın tümünün değiĢimi Ģeklinde olmasıdır. 
Türkiye‟de son yıllarda yapılan müfredat değiĢimi öğretmen eğitiminin kalitesinin 
yükseltilmesi, eğitim öğretimde kullanılan materyallerin niteliğinin artırılması, bilgi ve 
eğitim teknolojilerinin geliĢtirilmesi, coğrafya eğitimi ile ilgili uluslararası ve ulusal 
çalıĢmaların sayısının artması ülkemiz açısından ümit verici olmakla birlikte coğrafya 
programlarında mevcut program üzerinden ayarlama yapılması; programcı, öğretmen, 
öğrenci açısından daha faydalı olacaktır.
Bilim Kodu : 
Anahtar Kelimeler : Coğrafya eğitimi, PISA, Coğrafya Programları, Finlandiya ve 
Türkiye eğitim sistemi, KarĢılaĢtırmalı Eğitim

Abstract:
The purpose of this research is to compare geography curriculum carried out in high school 
in Finland and Turkey in terms of acquisitions, skills, attitudes, and values. In this study, 
similarities and differences between geography curricula in high schools in Finland and 
Turkey are analyzed and as a form of comparative educational approaches, horizontal 
approach and qualitative research methods are utilized. 
To be able to compare Finland and Turkey in terms of geography curricula, data 
about geography courses in both countries (both obligatory and elective), acquisitions out 
of courses, contents and structures of acquisitions, subjects and periods of the courses are 
used. Furthermore, in order to evaluate the education systems of two countries and 
compare them with each other, the results of 2003, 2006, 2009, and 2012 PISA research 
are also made use of. 
According to the findings, there is a flexible curriculum in Finland, but Turkey has 
a stable one. Whereas Finland ranks among the top in PISA research, Turkey could not do 
so. However, it has been indicated that Turkey has made progress in every PISA research. 
Geography course is within the scope of different sciences in each country. While 
geography course is involved in "Environment and Nature Sciences" in Finland, it is a subbranch of "Social Sciences" in Turkey. In geography courses in Finland, out-of-school 
environments are used in line with the subjects, field studies are conducted, and all the 
facilities of the technology are made use of. On the other hand, geography courses are 
mostly taught in classroom settings in Turkey by using traditional methods even though 
constructivist approaches have been adopted. In recent years, in accordance with the 
increase in the use of projection and smart boards in Turkey, well-equipped teachers have 
made the course both more memorable and enjoyable for the students by means of visuals. x
When geography curricula in Finland and Turkey are analyzed, it has been 
determined that some subjects in undergraduate program in Turkey are ininvolved in high 
school curriculum in Finland.
In Finland, four different geography courses are taught by their own curriculum 
whereas only one geography course is taught in Turkey in five learning areas during four 
years (natural systems, humane systems, a spatial synthesis Turkey, global environment, 
regions and countries, environment and society). The most significant difference between 
the curricula of these two countries is that changes in curriculum are in the form of 
adjustments rather than radical changes in Finland whereas complete changes are preferred 
in Turkey. 
It has been promising for our country that thanks to the changes in curriculum in 
recent years, the quality of teacher education and the materials has improved. Moreover, 
information and educational technologies have developed and the number of national and 
international studies in the field of geography has increased. However, there is a need for 
adjustments on the current curriculum for the benefit of programmers, teachers, and 
students.