Tükenmişlik ve kendini engelleme arasındaki ilişkide genel öz yeterlilik ve kendini ayarlamanın aracı rolü
The mediating role of self-efficacy and self-monitoring on the relationship between burnout and self-handicapping
Yazar: SEDA NUR EMEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEÇİL KESKİN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada tükenmişlik ve kendini engelleme arasındaki ilişkide genel öz yeterlilik ve kendini ayarlamanın aracı rolü incelenmektedir. Aracı analizine ek olarak kendini engelleme ve kendini ayarlama kavramlarının Türkiye'de nadir çalışılan konular olmaları nedeniyle bu değişkenler hakkında daha fazla bilgi sahibi olmak için demografik değişkenlerle birlikte incelenmiştir. Hizmet sektöründe bulunan beyaz yakalı 161 kadın ve 203 erkek katılımcı araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Bu tez çalışmasında kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak katılımcılara ulaşılmıştır. Veri toplama araçları olarak Demografik Bilgi Formu, Kendini Engelleme Kısa Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Ölçeği, Genel Öz Yeterlilik Ölçeği, Gözden Geçirilmiş Kendini Ayarlama Ölçeği kullanılmıştır. Veri analizi için uygun işlemler yapılmıştır. Sonuç olarak tükenmişliğin alt boyutu olan kişisel başarı hissinde azalma ile kendini engelleme arasında genel öz yeterlilik ve kendini ayarlamanın aracı rolü olduğu görülmüştür. Kişisel başarı hissinde azalma arttıkça genel öz yeterlilik düşmekte ve genel öz yeterliliğin düşmesiyle kendini engelleme artmaktadır. Kişisel başarı hissinde azalma puanları düştükçe kendini ayarlama artmakta ve böylece kendini engelleme artmaktadır. Dolayısıyla genel öz yeterlilik ve kendini ayarlamanın aracı rolü olduğu söylenebilmektedir. Kendini engelleme, duygusal tükenmişlik ve duyarsızlaşmada sektör farklılığı görülürken, kendini ayarlamada cinsiyet ve medeni durumun ortak etkisi görülmektedir. Kendini engellemeyi yordayan değişkenler arasında sırasıyla duygusal tükenmişlik, sektör, genel öz yeterlilik ve kendini ayarlama yer almıştır. Bu araştırma; tükenmişlik ve kendini engelleme arasında genel öz yeterlilik ve kendini ayarlamanın aracı rolünün incelenmesi açısından ilk olma özelliği taşımaktadır. Kendini Engelleme Kısa Ölçeği bu çalışmayla Türkçeye kazandırılmıştır. Bulgular literatüre göre tartışılmış ve gelecek çalışmalar için öneriler belirtilmiştir. 
ANAHTAR KELİMELER: Tükenmişlik, Kendini engelleme, Genel öz yeterlilik, Kendini ayarlama

Abstract:
This research examines the mediator role of self-efficacy and self-monitoring on the relationship between burnout and self-handicapping. In addition to mediation analyzes since self-handicapping and self-monitoring concepts rarely studied in Turkey, they were examined with demographic variables.161 female and 203 male white-collar workers in service industry constitute the sample of the research. Convenience sampling method was used to reach the participants. Demographic information form, Short Version of Self Handicapping Scale, Maslach Burnout Inventory, General Self Efficacy Scale, Revised Self-Monitoring Scale were used in the data collection process. Appropriate series of analysis were executed for data analysis. According to analyzes mediator role of general self-efficacy and self-monitoring was found between reduced personal accomplishment subscale of burnout and self-handicapping. When reduced personal accomplishment scores increase, general self-efficacy decreases thus self-handicapping increases. Also reduced personal accomplishment scores decrease, self-monitoring scores increase thus self-handicapping scores increase. Higher scores of self-efficacy and self-monitoring negatively correlate with self-handicapping scores. Thus, general self-efficacy and self-monitoring were found as mediators between burnout and self-handicapping. Also, sector differences were found in self-handicapping, reduced personal accomplishment and depersonalization. Joint effect of gender and marital status was observed in self-monitoring. Emotional burnout, sector, general self-efficacy, and self-monitoring were among the predictors of self-handicapping, respectively. This research can be considered unique as it examines the mediator role of self-efficacy and self-monitoring on the relationship between burnout and self-handicapping. Also, short version of self-handicapping scale is adapted to Turkish. The findings are discussed based on the literature and suggestions for the future research are presented. 
KEYWORDS: Burnout, Self-handicapping, General self-efficacy, Self-monitoring