Mozart'ın senfonilerindeki serimlerin biçimsel yapılar bağlamında incelenmesi
Analysing of the expositions in Mozart's symphonies in the context of formal structures
Yazar: ALİ LEVENT MARANCI
Danışman: DOÇ. DR. KORAY SAZLI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Müzik ve Sahne Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Biçim = Form ; Mozart, Wolfgang Amadeus = Mozart, Wolfgang Amadeus ; Senfoni = Symphony

Özet:
Avusturya'lı besteci Wolfgang Amadeus Mozart sadece klasik dönemin değil, tüm müzik tarihinin önemli bestecilerinden biridir. Otuz beş yıllık yaşamında sayısız önemli eser bestelemiştir. Operadan senfonilere, konçertolardan kuartetlere kadar yüzlerce bestesi günümüze kadar defalarca seslendirilmiştir ve gelecekte de seslendirilmeye devam edecektir. Asıl olarak opera bestecisi olarak bilinse de, senfoniler Mozart'ın önemli orkestral eserlerinin başında gelir. Dönemin anlayışı içerisinde senfonilerin birinci bölümleri her zaman sonat allegrosu biçimindedir. Bu biçim kabaca serim, gelişme ve yeniden serim kısımlarından oluşmaktadır. Bu sebeple serim kısmını incelemek sonatın büyük çoğunluğu üzerinde fikir sahibi olmaya olanak tanır. Son dönemde özellikle klasik dönem batı müziğiyle ilgili yapılan bazı çalışmalar, bu dönemde kullanılan biçimsel yapılarla ilgili birçok konuya açıklık getirmiştir. O sebeple bu çalışmada ilk olarak biçimsel yapıların tarihsel gelişimi araştırılmıştır. On sekizinci yüzyıla kadar dayanan ilk tanımlamalar çeşitli teorisyenler tarafından günümüze kadar geliştirilmiştir. . İlk olarak Joseph Riepel'in bahsettiği bu yapılar, sonrasında Heinrich C. Koch tarafından daha detaylı ve uygulanabilir bir biçimde ele alınmıştır. Arnold Schönberg'e kadar bu konu hakkında çeşitli çalışılmalar yapılmasına rağmen Cümle yapısını tanımlayan ilk isim o olmuştur. William E. Caplin ise hem Cümle hem de Periyot özellikleri gösteren Melez yapıları tanımlamıştır. Bu çalışmada tespit edilen bu yapılara Türkçe terim ve kısaltmalar önerilmiştir. Ardından bütün serimler bu biçimsel yapılar çerçevesinde incelenmiştir. Serimlerin türleri ve içerisindeki biçimsel yapıların işlevleri belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Biçimsel Yapılar, Cümle, Periyot, Temel Fikir, Serim

Abstract:
Austrian composer Wolfgang Amadeus Mozart is not only the classical period but also one of the most important composers of all music history. In his thirty-five-year life, he composed numerous important works. Hundreds of his compositions, from opera to symphonies, concertos to quartets, have been performed many times and will continue to be performed in the future. Although originally known as an opera composer, the symphonies are one of Mozart's most important orchestral works. In the understanding of the period, the first movements of the symphonies are always in the form of sonata allegro. This form consists of roughly exposition, development and recapitulation. For this reason, examining the exposition section allows an opinion on the vast majority of sonata. Some of the recent studies on western music, especially classical period, have clarified many issues related to the formal structures that used in this period. For this reason, in this study, the historical development of formal structures was first explored. These structures, which Joseph Riepel first mentioned, were later discussed by Heinrich C. Koch in a more detailed and practical way. Although several studies were conducted on this subject before Arnold Schönberg, he was the first to describe the Sentence structure. William E. Caplin, on the other hand, has identified hybrid structures with both sentence and period features. In this study, Turkish terms and abbreviations are proposed for these structures. Then, all the expositions were examined within the framework of these formal structures. The types of the expositions and the functions of the formal structures were determined.

Keywords: Formal Structures, Sentence, Period, Basic Idea, Exposition