Türkiye`de Kamu İktisadi Teşebbüsleri`nde özelleşleştirme ve verimlilik ilişkisi (Çimento sektörüne ilişkin bir uygulama) /
Yazar: MUHARREM AFŞAR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Doktora, 1995
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: KİT = State Economic Enterprises ; Verimlilik = Productivity ; Çimento endüstrisi = Cement industry ; Özelleştirme = Privatization

Özet:
ÖZET Bütün dünyada, özellikle 1929 bunalımından sonra çeşitli sosyo¬ ekonomik ve siyasal nedenlerle kurulmuş bulunan KİTler, gelişmiş ülkelerde genellikle devletleştirme politikalarının; azgelişmiş ülkelerde ise, ağırlıklı olarak bir yandan sermaye birikiminin oluşmaması, öte yandan da özel teşebbüs insiyatifinin gelişmemiş oluşu sonucunda ortaya çıkmışlardır. KiT'ler, ister sosyal amaç, isterse ekonomik ya da siyasal amaçlarla kurulmuş olsunlar, uzun yıllar devletin ekonomiye müdahalesinin en önemli araçlarından birisi durumunda olmuşlardır. Zaman içinde devletin müteşebbis olarak ekonomik yapı içindeki yeri ve önemi tartışmaya açılmış, devletin ekonomiye doğrudan müdahalelerinin azaltılması ve KiT'lerin özelleştirilmesi politikalarının uygulanmasına geçilmiştir. Gerek Türkiye'de, gerekse diğer ülkelerde son yılların en güncel konularında olan özelleştirme için öne sürülen gerekçelerden birisi, özelleştirilen işletmelerde verimliliğin ve karlılığın, dolayısıyla etkinliğin artacağıdır. İngiltere dahil birçok ülkede özelleştirilen KiT'lerin verimlilik düzeylerinin artması sonucunda, ekonominin genelinde bir verimlilik artışının sağlanması ayrı bir önem arz etmektedir. Mikro ekonomik planda özel işletmelerin verimlilik ve genel anlamda performans bakımından KiT'lere göre daha iyi sonuçlara ulaşacağı görüşünden hareketle, kamunun elinde çeşitli nedenlerle verimli işletilemeyen kuruluşların, özel kesimin dinamizmi ve kâra motive olma anlayışı içinde daha verimli çalışacağı, özelleştirme taraftarlarınca genel kabul görmüştür. Bu bağlamda KiT'lerin mülkiyetinin kamu kesiminden özel kesime geçmesi olarak tanımlanan özelleştirmenin, işletme düzeyinde kaynak kullanımı yani verimlilik üzerinde olumlu etkiler yaratması beklenmektedir.

Abstract:
ABSTRACT Throughout the world, specifically after the 1929 crisis, SEEs (State Economic Enterprises), established for socio-economic and political purposes, have emerged resulted from nationalization policies in developed countries, and due to lack of capital formation and lack of private sector initiatives in developing countries. SEEs, based on an economic or political goal, have been one of the most important means of government interference to economy. In time, it has been started to review the role of the government as an entrepreneur in the economic structure, and has been switched to the policies emposing lesser government interference and privatization of SEEs. Both in Turkey and the abroad, one of the rationales behind the idea of privatization is that productivity and profitability, thus effectiveness, will increase in the enterprises to be privatized. It is also important to see some productivity increase in the economy in general thanks to productivity increases in SEEs in many countries, including England. It is generally accepted that, by pro-privatization, the enterprises run ineffectively by the government will be more productive thanks to dynamism and motivation of private sector. This point, in the microeconomic plan, is based on the idea that private enterprises will attain better results in terms of productivity and general performance. In this sense, SEEs, defined as switching ownership of SEEs from public sector to private sector, are expected to create positive effects on uses of sources and productivity at the business level.