Pamuk ve geri dönüşüm pamuk liflerinden eğrilen ipliklerin özelliklerinin incelenmesi
Investigation of the properties of the yarns produced from cotton fibre and primary-reused cotton fibre blends
Yazar: SİNEM YELKOVAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DEMET YILMAZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Tekstil teknolojisindeki gelişmelere paralel olarak kişi başına düşen lif tüketimi artmakta, artan bu lif tüketimini karşılamak amacıyla da tekstil atıklarının geri dönüşümü önem kazanmaktadır. Bu konudan yola çıkarak, bu tez çalışmasında kısa ştapel iplik üretiminde oluşan çeşitli elyaf teleflerin iplik üretiminde kullanılması durumunda elde edilecek iplik özelliklerinin araştırılması amaçlanmıştır. Tez kapsamında, harman-hallaç dairesi, tarak makinesi ve cer, fitil, ring iplik gibi çeşitli makine emişleri ile toplanan telefler olmak üzere üç farklı telef (hallaç, şapka ve pnomofil), %5 ile %40 arasında değişen oranlarda ham pamuk içerisine karıştırılmış ve telef türü ve miktarının iplik kalitesine etkisi incelenmiştir. Çalışmada, konvansiyonel ring ile RoCoS® ve Rieter K46 kompakt ipliklerin iplik özelliklerindeki değişimin yanında elde edilen ring ipliklerin iplik kalite değerlerinin USTER Dünya İstatistikleri ile kıyaslaması yapılarak hangi kalite dilimi içerisinde yer aldığı belirlenmiştir. Tez çalışmasının sonucunda, telef türü ve oranının iplik özellikleri üzerinde etkili olduğu, pnomofil telefi içeren ipliklerin diğer telef türlerine kıyasla daha iyi ve telefsiz ipliklerle benzer kalite değerleri verdiği görülmüştür. Şapka ve hallaç teleflerinde, düşük telef kullanım oranlarında beklentileri karşılayabilecek kalitede iplik üretiminin mümkün olduğu, yüksek telef oranlarında harman hallaç dairesinde yapılacak hazırlık işlemleri veya uygun tarak makinesi ayarları ile karşılaştırılabilir değerlere sahip iplik eldesinin sağlanabileceği sonucuna varılmıştır. İplik tüylülüğü ve neps açısından hallaç, diğer iplik özellikleri açısından ise şapka telefinin daha iyi değerler verdiği belirlenmiştir. İplik tüylülüğü ve iplik hataları üzerinde kısa lif, neps ve tohum kabuğu neps miktarı gibi elyaf özelliklerinin; iplik düzgünsüzlüğü ve gerilme özellikleri üzerinde ise liflerin açma derecesinin daha etkili olduğu gözlenmiştir. Tüylülük, mukavemet ve kopma uzaması özellikleri açısından kompakt ipliklerin konvansiyonel ring ipliklerden daha iyi kalite değerlerine sahip olduğu belirlenmiştir. Ancak, mekanik yoğunlaştırma prensibine göre çalışan RoCoS® kompakt eğirme sisteminin Rieter K46 sistemine kıyasla daha iyi değerler verdiği görülmüştür.

Abstract:
Fibre consumption per capita increases in parallel to the developments in textile technology. Therefore, recycling of textile wastes gains importance to supply growing fibre consumption. Based on this subject, present thesis was aimed to investigate the yarn properties produced from fibre wastes occurred in short staple yarn spinning mills. Within the scope of thesis, various fibre wastes were collected from blowroom, carding machine and sucking from drawframe, roving frame, ring spinning machine (blowroom, card flat and pneumafil) and three types of fibre wastes were mixed with raw cotton at the different ratios between 5-40%, and the effect of fibre waste types and the waste amounts in the blends on yarn quality was investigated. In addition, changes of conventional ring and RoCoS® and Rieter K46 compact yarn properties were studied and quality levels of the yarns were determined according to USTER World Statistics. As a result of thesis, it was found that the type of waste fibre and the ratio of the wastes in fibre blends have an influence on yarn properties. In addition, properties of the yarns produced from pneumafil waste fibres are better than that of the other waste fibres and is similar to that of the 100% cotton yarns. As to blowroom and card flat wastes, it is thought that it is possible to produce the yarns fulfilling the expectations at lower waste fibre ratios or comparable yarn properties could be obtained at higher waste ratios with preparation processes in blowroom or proper carding settings. It was determined that blowroom wastes gave better values regarding to yarn hairiness and neps, while flat wastes are better at other yarn properties. It was observed that fibre properties like as short fibre, neps and seed cotton neps amounts are effective on yarn hairiness and yarn imperfections while fibre openness have an impact on yarn irregularity and tensile properties. As similar to findings in literature, it was indicated that compact yarns are less hairy and stronger than conventional ring spun yarns. However, contrary to expectations, RoCoS® compact yarn spinning working on mechanic condensing principle gave better values than Rieter K46 compact system having pneumatic condensing.