Enerji kırıcı havuzlarda farklı tip enerji kırıcı blokların enerji sönümleme oranlarının incelenmesi
An Investigation of energy damping ratios of different type energy dissipator blocks in stilling basin
Yazar: NİHAT KAYA
Danışman: PROF. DR. AHMET TUNA
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Enerji kırma havuzu = Energy stilling basin ; Enerji kırıcılar = Energy dissipators ; Enerji sönümleme = Energy damping ; Hidrolik sıçrama = Hydraulic jump

Özet:
ÖZET Doktora Tezi ENERJİ KIRICI HAVUZLARDA FARKLI TİP ENERJİ KIRICI BLOKLARIN ENERJİ SÖNÜMLEME ORANLARININ İNCELENMESİ Nihat KAYA Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü İnşaat Mühendisliği Anabilim Dalı 2003, Sayfa: 101 Hidrolik prensipleri uygulayarak enerji kırmanın en iyi yolu, hidrolik sıçramadır. Bu olayı, bir düzene sokan ve belirli bir bölge içinde oluşmasmı sağlayan tesisler, enerji kırıcı (düşüm) havuzlar olarak isimlendirilmektedir. Enerji kinci havuzların bir elemanı olan enerji kinci bloklar, suyun enerjisini kırma açısından oldukça önemlidir. Enerji kinci bloklar, hidrolik sıçramanın oluşumunu temin etmek, türbülansı arttırmak ve var olan enerjinin kırılması amacıyla düşüm havuzlarına yerleştirilmektedirler. Bu çalışmanın amacı, dip savaklardan geçen akım enerjisinin kınlmasmı araştırmaktır. Tüm deney dizilerinde, toplam enerji kinci blok uzunluğu, enerji kinci havuz genişliğinin %40'ı olacak şekilde alınmıştır. Froude sayısı 2.5 ile 4.5 arasında ve memba su yüksekliği 0.10 ile 0.26 m arasında değiştirilmiştir. Ayrıca, kapak açıklığı 0.04 m olarak alınmıştır. Bu çalışmada, alamla temas eden yüzey uzunlukları eşit olan farklı geometrik şekilli 21 adet enerji kinci blok kullanılmıştır. Bloklar, tek sıra halinde yerleştirilerek enerji sönümleme oranlan belirlenmiştir. Yapılan deneysel araştırmalar sonucunda T ve beşgen tipli enerji kırıcı blokların en iyi enerji sönümleme oranlarına sahip olduklan tespit edilmiştir. T tipi blok, suyun bloğa çarpmasıyla enerjiyi kırarken, beşgen tipli blok suyu ayırarak sönümlemeyi gerçekleştirmiştir. Aynca, T ve beşgen tipli bloklar iki sıra halinde yerleştirilip enerji sönümleme oranları belirlenmiştir. Tek sıralı enerji kırıcı blokların daha fazla enerji sönümlediği gözlenmiştir. Sonuç olarak, tek sıralı T ve beşgen şekilli blokların daha fazla enerji sönümleme yeteneklerine sahip olduğu belirlenmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Enerji kinci blok, Enerji kırıcılar, Enerji sönümleme, Düşüm havuzu, Hidrolik sıçrama, Dip savak. Lsr*

Abstract:
ABSTRACT PhD Thesis AN INVESTIGATION OF ENERGY DAMPING RATIOS OF DIFFERENT TYPE ENERGY DISSIPATOR BLOCKS IN STILLING BASIN Nihat Kaya Fırat University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Civil Engineering 2003, Page: 101 Hydraulic jump is the best way of the energy dissipation by using hydraulic principles. Hydraulic structures organizing this phenomenon are called stilling basin. However, baffle blocks being a member of stilling basins are quite important for breaking of flow energy. The baffle blocks are embedded in stilling basin in order to obtain hydraulic jump, increase turbulence and decrease the existence energy. The aim of this study is to investigate the breaking of the flow energy in bottom weirs. In all experimental series, the total length of all baffle blocks are taken width of stilling basin of 40%. Froude numbers and water heights of upstream are adjusted about from 2.5 to 4.5 and from 0.10 to 0.26 m, respectively. The gate opening ratio is taken 0.04 m in the present work. Moreover, twenty-one baffle blocks with identical surface length, but of distinct geometry, are used. The energy damping ratios of these blocks are determined by embedding single row. Consequently, it is estimated that baffle blocks with T and pentagon shapes give the best results according to the energy damping ratios. The T shaped block decreases the energy by striking while the pentagon shaped by separating. In addition to this, the T and pentagon shaped blocks were arranged as double row and energy damping ratios were calculated. Finally, it is noticed that single row T and pentagon shaped baffle blocks have more ability of energy damping. KEY WORDS: Baffle block, Energy dissipators, Energy damping, Stilling basin, Hydraulic jumping, Bottom weir. n