Türkiye'de milli görüş söyleminin dönüşümü: AK Parti örneği
Transformation of national vision discourse in Turkey: The example of AK Party
Yazar: AYŞE KAÇAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VAHAP GÖKSU
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Din ve siyaset ilişkisi, insanlığın varoluşundan bu yana kendini gösteren bir olgudur. Bu bağlamda siyasal İslamcılık, İslam dininin teorik söylemi ile döneminin siyasal toplumsal sorunları ve gelişmeleri çerçevesinde şekillenmiş bir düşüncedir. Osmanlı devletinin son dönemlerinde imparatorluğun çöküşünün engellenmesi açısından kullanışlı olduğu düşünülen bu düşünce biçimi bizzat devlet tarafından İslamcılık ideolojisi adı altında uygulanmış olsa da, bu politik yönelim imparatorluğun yıkılışını önleyememiştir. Cumhuriyet'in ilanını takiben de Türk modernleşmesiyle uyumsuz bulunan siyasal İslamcı hareketler diğer "uyumsuz" geleneklerle beraber tasfiye edilmiştir. Çok partili dönemin başlamasıyla siyasal İslamcı hareketler yeniden siyaset sahnesinde görünür hale gelmiş, ancak doğrudan siyasal İslamcı kimliğe sahip bir partinin kurulması 1970' leri bulmuştur. Bu tarihten itibaren Türkiye'de siyasal İslamcı kimlik, siyasi aktörlerin fikir ve görüşlerini ifade etmek için kullandıkları araçlardan biri olmuştur. Demokrasinin sık sık darbe ve muhtıralarla sekteye uğradığı bu dönemlerde siyasal İslamcılığın farklı parti isimleri ile "Milli Görüş hareketi" tarafından temsil edildiği görülmektedir. Ancak 2000'li yıllardan itibaren Türkiye'de siyasal İslamcı kimlik ciddi bir kırılma yaşamış, gelenekçiler ve yenilikçiler olarak ikiye ayrılmıştır. 2002 yılında AK Parti adıyla iktidara gelen siyasal İslamcılığın yenilikçi kanadı, siyasi kimliğinde de değişiklikler yaptığını iddia etmekte ve kendisini muhafazakâr- demokrat olarak nitelendirmektedir. Bu çalışmada Türkiye'de siyasal İslam'ın yukarıda bahsedilen serüveni ve AK Parti iktidarının ideolojik kimliği incelenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The relationship between religion and politics is a phenomenon that has manifested itself since the existence of humanity. In this context, political Islamism is a thought shaped within the framework of the theoretical discourse of Islam and the political and social problems and developments of its time. Although this way of thinking, which was thought to be useful in preventing the collapse of the empire in the last periods of the Ottoman state, was implemented by the state itself under the name of Islamist ideology, this political orientation could not prevent the collapse of the empire. Following the proclamation of the Republic, political Islamist movements that were deemed incompatible with Turkish modernization were liquidated along with other "incompatible" traditions. With the beginning of the multi-party era, political Islamist movements became visible on the political scene again, but it was not until the 1970s that a party with a direct political Islamist identity was established. This has been one of the tools used by political actors to express their ideas and meetings, since the emergence of political Islamist identities in Turkey. In these periods when democracy was frequently disrupted by coups and memorandums, political Islamism was represented by the "National Vision Movement" under different party names. However, since the 2000s, political Islamist identity in Turkey has experienced a serious fracture and has been divided into traditionalists and innovators. The innovative wing of political Islamism, which came to power under the name of AK Party in 2002, claims to have made changes in its political identity and describes itself as conservative-democrat. In this study, the above-mentioned adventure of political Islam in Turkey and the ideological identity of the AK Party government were tried to be examined.