Üniversite öğrencilerinde bağlamsalcılık ve bireycilik ile öznel iyi olma arasındaki ilişkilerde temel psikolojik ihtiyaçların aracı rolü
The mediating role of basic psychological needs in the relationships between contextualism and individualism and subjective well-being in university students
Yazar: HATİCE ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. ÜNSAL YETİM
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlamsalcılık = Contextualism ; Bireysellik = Individualism ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Öznel iyi oluş = Subjective well-being ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Birey-Çevre etkileşimi sosyal psikoloji disiplininin ortaya çıkış noktalarındandır. Sosyal psikoloji bireyi çevreden ve çevreyi de bireyden ayrı düşünemeyeceğimizi savunmaktadır. Bu konu üzerine yapılan araştırmalar zaman içerisinde 'Bireycilik ve Toplulukçuluk' kavramlarını ortaya çıkarmış ve bireyi, bireylerin davranışlarını içinde yaşadığı kültürde ve özellikle de içinde bulunduğu bağlamda incelememiz gerektiği sonucuna ulaşmıştır. Sözünü ettiğimiz 'bağlam' kavramı disiplinin başlangıcından bu yana merkezi kavram olmasına karşın, kültürler arası boyutta yeni çalışılmaktadır.  Son araştırmalar, insanları anlamada bağlamın önemini ifade eden bağlamsalcılık yapısına odaklanmakta ve bağlamsalcılığı kültürel kolektivizmin bir parçası olarak görmektedir (Owe et all,2013). Yine kültürel bireycilik tipik olarak kuzey Avrupa ve kuzey Amerikanın temel oluşturucu ekseni olmasına karşın; küreselleşme ile tüm dünyaya yayılmıştır. Özellikle genç kuşaklarda yaygın bireyci özellikler tüm dünyada gözlenmektedir. Çalışmamız kültürel kolektivizmin bağlamsalcılık boyutu ve bireyciliğin öznel iyi olma ile ilişkilerinde temel psikolojik ihtiyaçların aracı etkisini incelemiştir. Çalışmamızın örneklemini, Mersin Üniversitesinin farklı bölümlerinde öğrenim gören 362 üniversite öğrencisi oluşturmuştur. Çalışmada, Bağlamsalcılığı ölçmek için 'Bağlamsalcılık Ölçeği', Bireyciliği ölçmek için INDCOL Ölçeğinin bireycilik ile ilgili maddeleri, Temel Psikolojik İhtiyaçları ölçmek için 'İhtiyaç Doyumu Ölçeği', Yaşamdan alınan doyumu ölçmek için 'Yaşam Doyumu Ölçeği' ve Olumlu-Olumsuz duyguyu ölçmek için 'PANAS (Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği)' kullanılmıştır. Verilerin analizi için yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, bağlamsalcılık ile yaşam doyumu, olumlu duygu ve olumsuz duygu arasındaki etkinin tam olarak yeterlik tarafından aracılık edildiğine dair bir sonuç ortaya çıkmıştır. Ayrıca, bireycilik ile yaşam doyumu ve olumsuz duygu arasında özerklik ve yeterliğin kısmi aracılık etkisi; bireycilik ile olumlu duygu arasında özerklik ve yeterliğin tam aracılık etkisi bulunmuştur. Araştırmanın sonuçları ve sınırlılıkları literatür çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
Individual-environment interaction is one of the emerging points of the discipline of social psychology. It is argued that we cannot think of the individual from the environment and the environment from the individual in social psychology. Research on this subject has revealed the concepts of 'Individualism and Collectivism' over time and stated that we should examine the individual's behaviors in the culture especially in the context in which they live. The concept of 'Context' we are talking about is a subject that is re-studied in the literature of social psychology. Recent research focuses on the structure of contextualism, which expresses the importance of context in understanding people and considers contextualism as part of cultural collectivism (Owe et all, 2013). Again, cultural individualism is typically the main forming axis of northern Europe and North America, but has spread throughout the world through globalization. Especially in younger generations, common individualistic characteristics are observed all over the world.Our study examined the contextualism dimension of cultural collectivism and the mediating effect of basic psychological needs in relationship of individualism's subjective well-being. The sample of this study consisted of 362 university students studying in different departments of Mersin University. In the study, 'Contextualism Scale' to measure Contextualism, Individualism related items of INDCOL Scale to measure individualism, 'Satisfaction Scale of Needs' to measure Basic Psychological Needs, 'Satisfaction Scale of Life' to measure Life Satisfaction, and PANAS (to measure Positive-Negative Emotion) Positive and Negative Emotion Scale). Structural equation modeling was used for data analysis. According to the results of the study, it is concluded that the effect between Contextualism and Satisfaction with Life, Positive Emotion and Negative Emotion is fully mediated by competence. Furthermore, the partial mediating effect of Autonomy and Competence between Individualism and Life Satisfaction and Negative Emotion; There was a full mediating effect of Autonomy and Competence between Individualism and Positive Emotion. The results and limitations of the research are discussed in the light of the literature.