Ulus-devletin çözülüşü sürecinde yurttaşlık tartışmaları
Debates over citizenship in the collapoing process of nation-state
Yazar: YEŞİM GÜNDOĞDU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALEV ÖZKAZANÇ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Ulus-devlet = Nation-state ; Vatandaşlık = Citizenship

Özet:
Son yirmi yıldır yurttaşlık, siyaset teorisinde merkezi tartışmalardan birisi haline gelmiştir.Hukuki yaklaşım yurttaşlığı, bireye hak ve görevler veren bir kavram olarak açıklar. Bu tanım hukuksal açıdan yeterli olsa da, yurttaşlığın siyasal ve sosyal boyutunu yansıtmaz. Yurttaşlık antik zamanlardan beri, sınıf mücadelelerinin merkezinde yer almıştır ve yurttaşlık haklan, bu mücadeleler ile gelişmiştir. Modern öncesi dönemde yurttaşlığın en önemli özelliği, dışlayıcı yapısıdır. Yurttaşlık, bu dönemde, cinsiyet ve sınıf ayrımcılığı üzerine temellenmiş ve bu ayrımcılık, gelenek hukukuyla desteklenmiştir. Modern yurttaşlığın temel özelliği kanun önünde eşitlik ilkesidir. Modern zamanlarda yurttaşlık haklarının ortaya çıkması, gelişmesi ve genişlemesi, bu ilke ile gerçekleşmiştir. Bir başka deyişle, geniş kitleler, kanun önünde eşitlik ilkesi sayesinde yurttaşlık haklarını elde etmişlerdir. Bununla birlikte, modern yurttaşlık, yeni toplumsal hareketlerin meydan okumasıyla karşı karşıyadır. Yeni toplumsal hareketler, modern yurttaşlığın kanun önünde eşitlik ilkesini eleştirmişler, yurttaşlığın kimlik farklılıklarını da içerecek şekilde yeniden tanımlanmasını talep etmişlerdir. Bunun yanı sıra, küreselleşme sürecinde, ulus-devlet yurttaşlığına alternatif olarak, Avrupa Birliği yurttaşlığı, kent yurttaşlığı gibi yurttaşlık önerileri de gündeme gelmiştir. Bütün bu tartışmalar bize yurttaşlık konusunda, küresel düzlemde yeni bir tartışmanın başladığım göstermektedir. Yeni yurttaşlık talepleri, ancak doğal kaynakların hakkaniyete uygun dağılımı sorununu çözdükleri sürece hayatta kalabilirler. Bir başka deyişle, modem yurttaşlığın çözülüşüyle, çokkültürcüler, ekolojistler, feministler gibi çeşitli toplumsal gruplar tarafından yurttaşlık konusunda bir tartışma başlatılmıştır. Bu sürecin sonunda yurttaşlık, kesin ve nihai bir tanıma kavuşmayacaktır. Çünkü yurttaşlığın hiçbir zaman kesin ve nihai bir tanımı86 yapılmamış, yurttaşlığın anlam ve içeriği daima, toplumsal mücadeleler sonucunda değişmiştir.

Abstract:
Citizenship has become one of the central debates since last two decades. The legal approach defines citizenship, as an idea that recognises individual's rights and responsibilities. Altough this definition reflects the legal approach, it can not reflect the political and social approaches of citizenship. Citizenship has been the central idea in the class conflicts since ancient times. Citizenship rights have beeen developed by these conflicts. In the classical times, main feature of citizenship was, its discriminative structure. Citizenship was based on gender and class discrimination and this discrimination was supported by customary law, in the classical times. The most important feature of modern citizenship is, principle of equality before the law. In modern times, citizenship rights rised, developed and expanded by this principle. In other words, principle of equality before the law, helped mass of people to get citizenship rights. But modern citizenship, had been challenged by new social movements. New social movements, criticise the principle of equality before the law, and demand a new definition of citizenship that includes identity differences. And also in the process of globalisation, there has been debates over nation-state and questions if citizenship exists without the nation-state. Europen Union citizenship and urban citizenship are presented as alternatives of nation-state citizenship. All these debates show us, a new conflict has been started on citizenship in a global stage. New citizenship demands can survive as long as they solve the problem of distribution of natural sources according to equity in the global stage. Briefly, with the collapsing of modern citizenship a new debate has been started on citizenship by many social groups like multiculturalists, ecologists, feminists etc. At the end of this process, citizenship will not have an exact and final definition. Becouse citizenship never had a final definition before, its meaning changed with the social conflicts in the historical process.