Temel göstergeler ile Türkiye ekonomisinin makroekonomik performansının çok kriterli karar verme yöntemleri ile ölçümü (2003-2021)
Measurement of basic indicators and macroeconomic performance of the Turkish economy with multi-criteria decision making methods (2003 - 2021)
Yazar: ABDULBAKİ PINAR
Danışman: DOÇ. DR. SAVAŞ ERDOĞAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Çalışma kapsamında ekonomik büyüme, enflasyon, işsizlik, cari denge ve bütçe dengesinin GSYH'ya oranlarına ait yıllık veriler kullanılarak, ÇKKV Yöntemleri ile Türkiye ekonomisinin 2003 – 2021 dönemine ait performans ölçümü gerçekleştirilmiş ve en iyi performansın sergilendiği dönemden en kötü performansın sergilendiği döneme doğru sıralama yapılmıştır.  
Çalışma kapsamında öncelikle, analize dahil edilen temel makroekonomik göstergelere ilişkin teorik ve kavramsal çerçeve çizilmiş ve bu göstergelerin aralarındaki ilişki literatür örnekleri ile açıklanmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde, Cumhuriyet'in kuruluşundan 2002 yılına kadar Türkiye ekonomisinin genel görünümü temel makroekonomik göstergeler bağlamında özetlenmiştir. Ardından 2003 – 2021 döneminde ele alınan makroekonomik göstergeler bağlamında Türkiye ekonomisinin seyri gerekçeleri ile birlikte açıklanmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise beş farklı ÇKKV yöntemi ile Türkiye ekonomisinin performansı ölçülmüştür. Eşit Ağırlıklı TOPSIS yöntemi, Ağırlıklı TOPSIS yöntemi ve MPE yöntemi ile yapılan performans ölçümlerinde en iyi performansın 2005 yılında sergilendiği görülmüştür. Çalışma kapsamında CRITIC yöntem ile çalışmaya konu kriterlerin ağırlık hesaplaması yapılmış ve en yüksek ağırlığa sahip kriterin Cari Denge / GSYH değişkeni olduğu belirlenmiştir. CRITIC yöntem ile hesaplanan ağırlık katsayıları kullanılarak MABAC ve VIKOR yöntemleri ile yapılan performans ölçümlerinde en iyi performansın 2005 yılında sergilendiği görülmüştür. Çalışmanın sonunda, beş farklı ÇKKV yöntemi ile yapılan performans sıralamaları, COPELAND yöntemi ile birleştirilmiş ve Türkiye ekonomisinin 2003-2021 yılları arasında, en iyi performansı 2005 yılında, en kötü performansı ise 2009 yılında sergilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Türkiye, Ekonomik Performans, TOPSIS, MPE, CRITIC, MABAC, VIKOR, COPELAND

Abstract:
Annual data on GDP regarding economic growth, inflation, rate, current balance and budget ratios within the scope of the study, and the performance of Turkish economies between 2003 and 2021 were carried out using MCDM Methods and tabulated from the period with the best performance to the correct period with the worst performance. .
Within the scope of the study, firstly, the basic macroeconomic indicators included in the analysis can be framed theoretically and flexibly, and the relationship between these cells is explained with examples from the literature. In the second part of the study, the general view of the Turkish economy from the period of the Republic until 2002 and the basic macroeconomic indicators are summarized. Then, the macroeconomic indicators discussed in the 2003 – 2021 period were explained together with the current conditions of the flexible Turkish economy. In the last part of the study, the performance of the Turkish economy was measured with five different MCDM methods. In the performance measurements made with the Weighted TOPSIS method, the Weighted TOPSIS method and the MPE method, it was observed that the best performance was equally exhibited in 2005. Within the scope of the study, the weight planning of the general analysis criteria was made with the CRITIC method and the criterion with the highest weight was determined as the Current Balance / GDP variable. In the performance measurements made with the MABAC and VIKOR methods, using the weight coefficients calculated with the CRITIC method, it was observed that the best performance was exhibited in 2005. At the end of the study, the rankings made with five different MCDM methods were combined with the COPELAND method and the point where the Turkish economy exhibited its best performance in 2005 and its worst performance in 2009 between 2003 and 2021 was reached.

Keywords: Turkey, Economic Performance, TOPSIS, MPE, CRITIC, MABAC, VIKOR, COPELAND