Yeni medyada dijital bağımlılığa karşı dijital detoks uygulamaları
Digital detox practices against digital addiction in new media
Yazar: DENİZ YARAMIŞ
Danışman: DOÇ. DR. RECEP ÜNAL
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Teknolojik bağımlılık = Technological dependence ; Yeni medya = New media

Özet:
Yeni medya çağında insan ile dijital teknolojinin bağı giderek daha yoğun hale gelmektedir. Yeni medya sunduğu olanaklarla hayatımızı kolaylaştırmanın yanı sıra bizleri dijital teknolojilere bağımlı bireyler haline getirme tehlikesiyle de karşı karşıya bırakmaktadır. Dijital teknolojilerin sorunlu kullanımı fiziksel, zihinsel ve sosyal problemlere neden olabilmektedir. Bu çalışmada dijital bağımlılık kapsamında internet bağımlılığı, sosyal medya bağımlılığı, oyun bağımlılığı ve akıllı telefon bağımlılığı ve bu bağımlılıklara karşı bireylerin kendi iradeleri ve imkânları dâhilinde uygulayabileceği dijital detoks yöntemleri incelenmiştir. İki aşamalı olan araştırmada ilk olarak; Mersin Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümüne 2021-2022 bahar döneminde kayıt yaptıran lisans düzeyindeki 240 öğrenciden 141'inin bağımlılık seviyeleri ölçülmüştür. Cinsiyet ve sınıf faktörleri baz alınarak analizler yapılmıştır. Yapılan anket sonucu elde edilen verilere göre öğrencilerin %66'sının bağımlılık riski olmayan kullanıcı, % 30'unun bağımlılık riski olan kullanıcı olduğu, %4'ünün ise bağımlı kullanıcı olduğu ortaya çıkmıştır. Erkeklerin ise kadınlara oranla bağımlılığa daha yatkın olduğu görülmüştür. İkinci aşamada, bağımlılık seviyelerine göre 23 öğrenci ile 3 ayrı grup oluşturularak odak grup görüşmesi yapılmış hem dijital bağımlılık hem de dijital detoks uygulamaları konusundaki fikirleri ele alınarak içerik analizi yapılmıştır. Yapılan görüşmeler sonucunda dijital bağımlılık konusundaki farkındalıkları incelenmiş ve deneyimledikleri dijital detoks yöntemleri ortaya konmuştur. Odak grup görüşmesi yapılan öğrencilerin büyük bölümünün dijital bağımlılık belirtileri olan yoksunlukları yaşadıkları ve bu durumu davranışlarına yansıttıkları görüşmelerde ortaya çıkmıştır. Odak grup görüşmesi yapılan katılımcıların %43'ü dijital detoks kavramını daha önce hiç duymadığını belirtirken %57'si duyduğunu belirtmiştir. Katılımcıların dijital detoks hakkında yeteri kadar bilgi sahibi olmadığı, bireysel olarak ihtiyaç duyduklarında dijital detoks yöntemlerine başvurdukları görülmüştür. Katılımcılar dijital detoksun gerekliliğini ifade etmelerine rağmen uygulanmasının zor olduğunu da ifade etmiştir.

Abstract:
In the new media age, the connection between human and digital technology is increasing. New media channels not only make our lives easier with the services they offer, but also expose us to the danger of making us dependent on digital technologies. Problematic use of digital technologies causes physical, mental and social problems. In this study, within the scope of digital addiction, internet addiction, social media addiction, game addiction and smartphone addiction and digital detox methods that individuals can apply against these addictions within their own will and possibilities were examined. First of all, in the two-stage research; The addiction levels of 141 of 240 undergraduate students enrolled in Mersin University Communication Faculty Radio, Television and Cinema Department in the spring term of 2021-2022 were measured. Analyses were made based on factors gender and class. According to the data obtained from the questionnaires, it was revealed that 66 % of the students were user without risk of addiction, 30 % were user at risk of addiction, and 4 % were addicted. It has been observed that men are more prone to addiction than women. In the second stage, focus group interviews were conducted with 23 students by forming 3 separate groups according to their addiction levels, and content analysis was carried out by considering their ideas on both digital addiction and digital detox practices. As a result of the interviews, their awareness of digital addiction was examined and the digital detox methods they experienced were revealed. It was revealed in the interviews that most of the students who were interviewed in the focus group interview experienced deprivation, which is the symptoms of digital addiction, and reflected this situation in their behaviors. 43% of the participants in the focus group interview stated that they had never heard of the concept of digital detox before, while 57% stated that they had. It was observed that the participants did not have enough information about digital detox, and they applied to digital detox methods when they needed it individually. Although they expressed the necessity of digital detox, it was determined that they thought it was difficult to implement.