Türk romanında Ankara
Ankara in Turkish novel
Yazar: ESRA SAZYEK
Danışman: PROF. DR. ESAT HARMANCI ; PROF. DR. YAKUP ÇELİK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ankara = Ankara ; Kamusal mekanlar = Public places ; Mekan = Space ; Mimari = Architectural ; Roman = Novel ; Sosyal mekan = Social space ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
Tarih boyunca pek çok uygarlığa ev sahipliği yapmış, farklı kültürlere kavşak noktası olmuş Ankara, Osmanlı döneminde kasaba görünümünde sıradan bir Anadolu şehriyken; Millî Mücadele'nin merkezi oluşuyla özgürlüğün simgesine dönüşür. Kurtuluş Savaşı'nın zaferle sonuçlanması ise hem zihinlerde hem de yüreklerde kutsallaşan bu şehri, altı yüz yıllık bir imparatorluğun küllerinden doğan Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti yapar. Dolayısıyla Ankara, Birinci Dünya Savaşı'nın sonrasında çökmeye başlayan Osmanlı İmparatorluğu'nun bir devamı olmaktan çok, sosyal ve mekânsal bir kopuşu ifade eder. Değişimin mekânla sınırlı kalmadığı, bir yaşam tarzına dönüştüğü sürecin değişik açılardan irdelenişi ise roman türünün başlıca sorunsallarından biri haline gelir. 
Bir doktora tezi olarak hazırlanan bu çalışmada iki yüz yedi roman incelenmiş; 29 Ekim 1923'ten itibaren çok yönlü ve hızlı bir değişim sürecine giren Ankara, kurmaca dünyaya yansıyan tüm boyutlarıyla ele alınmaya çalışılmıştır. Beş ana bölümden oluşan çalışmanın "Tarihte Ankara" başlığını taşıyan ilk kısmında, Roma başta olmak üzere pek çok eski uygarlığa ev sahipliği yapmış Ankara'nın tarihî önem taşıyan mimarî eserleri irdelenmiş; "Ankara'nın Doğası" başlığını taşıyan ikinci bölümde şehrin uluslararası literatüre giren doğal varlıkları ele alınmış; "Ankara'nın Mekânları" başlığını taşıyan üçüncü bölümde şehrin başkent olmadan önceki ve olduktan sonraki mekânları tespit edilmiş; "Kentsel Doku" başlıklı dördüncü bölümde şehrin dokusunu oluşturan heykeller, anıtlar, parklar, meydanlar ve bahçeler incelenmiş; "Şehir-İnsan-Zaman-Mekân" başlıklı beşinci ve son bölümde ise demografik yapı, şehre yönelik nitelemeler, yaşanan konut sıkıntısı, başkentin imarı ve neredeyse tüm bölümlere sinen Ankara-İstanbul mukayesesi yer almıştır. 

Anahtar sözcükler: Ankara, Başkent, Roman, Mimarî, Mekân, Şehir

Abstract:
Cradling many civilizations throughout the history, a junction point for many cultures, Ankara, while during the Ottoman period was an ordinary Anatolian city purporting to be a small town; transforms into a symbol of freedom by being the epicenter of the Turkish War of Independence. The victory won at the end of the War makes this city, consecrated both in minds and in hearts, the capital city of the Turkish Republic rising from the ashes of a six-century old empire. Hence Ankara rather than being a continuation of the Ottoman Empire declining since the I. World War represents a social and spatial detachment. As for that, scrutinizing from different perspectives the process of the transformation not limited to the space but a way of life, becomes one of the major problematic of fiction novels. 
Prepared as a doctorate thesis, in this study 207 novels are examined; Ankara, which had entered into a rapid and multidimensional period of change since October 29 1923, is tried to be approached from all dimensions reflected in the fictional world.  Consisted of five main sections, in the first section of the study, titled "Ankara in History" historically significant architectural works in Ankara which Rome being in the first place, cradled many civilizations, are examined; in the second section titled "The Nature of Ankara" natural assets of Ankara which were also emanated in international literature are discussed; in the third section titled "The Places of Ankara" places of Ankara before and after it became the capital city are established; in the fourth section  titled "Urban Fabric" elements which comprise the urban fabric of the city such as statues, monuments, parks, squares and gardens  are studied, and in the fifth and the final section titled "City-Man-Space-Time" the demographical structure, attributions to the city, housing shortage, development of the city and Ankara-Istanbul comparison which permeated almost in all sections takes place. 


Key words: Ankara, Capital, Novel, Architecture, Space, City