İlaçların "Kullanma talimatı" üzerine bir dil incelemesi
A linguistic study on the "Instructions for Use" of medicines
Yazar: EMİNE ELMASCI
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA UĞURLU
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Prospektüs ya da ilaç "Kullanma Talimatı", "bir yandan alanın uzmanları diğer taraftan uzman olmayanlar", "kullanıcılar" ya da "hastalar" tarafından anlaşılması gereken metinlerdir. Bunların hem düzenlenişi hem de dili dolayısıyla karmaşık ve anlaşılmaz olduğu görüşü sıkça dile getirilmiştir.  
Bu çalışmada incelenen söz varlığı, Türkiye'de son yıllarda en çok kullanılan ilaçlarla ilgili verileri yansıtan Türkiye İlaç Pazarı Gözlem Raporu'nda yer alan yirmi ilacın kullanma talimatlarıdır. Bunların kullanma talimatlarında özellikle uzman olmayanlar ya da "hastalar" tarafından anlaşılması gereken "Nedir ve ne için kullanılır?" , "Kullanmadan önce dikkat edilmesi gerekenler", "Nasıl kullanılır?" gibi bilgilerin bulunduğu bölümler taranmış ve söz varlığı tespit edilmiştir. Bunlara dayanarak çalışmanın amacına uygun sorular oluşturulmuştur. Bu sorular vasıtasıyla kullanma talimatındaki ifadenin doğru anlaşılıp anlaşılmadığının tespiti için iki farklı denek grubuyla çalışılmıştır. Birinci ve az sayıda olan denek grubu ile "yüz yüze anket uygulama" yöntemiyle sorular sorulmuş, sorularda seçenekler belirtilmeden kullanma talimatındaki ifadenin doğru anlaşılıp anlaşılmadığı tespit edilmiştir. Birinci gruptakilerden farkı seçeneklerin verilmesi olan aynı sorular, ikinci ve daha geniş katılımlı olan denek grubuna da sorulmuş ve çıkan sonuçlar, birinci grupta ortaya çıkan sonuçların geçerliliği hususunda yol gösterici olmuştur.  
Bu çalışma ile belirtilen rapora göre Türkiye'de en çok kullanılan yirmi ilacın kullanma talimatlarındaki, alanın uzmanı olmayanlar ya da "hastalar" tarafından anlaşılamayan ifadelerin veya kelimelerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Sonuçta bunların daha anlaşılır duruma nasıl getirilebileceği yolunda önerilerde bulunulmuştur. Bu bakımdan bu çalışmanın, kullanma talimatlarının anlaşılamaması, bir başka deyişle ilaçların yanlış kullanılmasından dolayı zarar gören hastaların sayısını azaltmak, doğru ilaç kullanımını sağlamak hususunda topluma faydası olacağı beklenmektedir.

Abstract:
Prospectus or drug "Instructions for Use" are texts that should be understood by experts in the field on the one hand, and by non-experts, "users" or "patients" on the other hand. It has been frequently expressed that they are complex and incomprehensible due to both their organization and language. 
The vocabulary examined in this study is the instructions for use of twenty drugs included in the Turkish Pharmaceutical Market Observation Report, which reflects data on the most used drugs in Turkey in recent years. In their instructions for use, the question "What is it and what is it used for?" should be understood, especially by non-experts or "patients", "Things to consider before use", "How to use?" Sections containing information such as these were scanned and their vocabulary was identified. Based on these, questions suitable for the purpose of the study were created. Through these questions, two different groups of subjects were studied to determine whether the statement in the instructions for use was understood "correctly". Questions were asked to the first and small group of subjects using the "face-to-face survey" method, and it was determined whether the expression in the instructions for use was understood "correctly" without specifying the options in the questions. The second and larger group of subjects, who were given the same questions but also options, and the results obtained in the first group were instructive in terms of obtaining information about their validity. 
With this study, it was aimed to determine the expressions or words in the instructions for use of the twenty most used drugs in Turkey, according to the specified report, that could not be understood by non-experts or "patients". As a result, suggestions were made on how these could be made more understandable. In this regard, it is expected that this study will benefit and impact society in reducing the number of patients harmed due to misunderstanding of the instructions for use, in other words, due to misuse of medications, and ensuring correct medication use.