Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki öyküleyici metinler örneğinde tutarlılık ilişkilerinin kaynağı üzerine bir inceleme
An examination of coherence relations in narrative texts in middle school Turkish coursebooks
Yazar: AZİZE YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. FERHAT ENSAR
Bursa Uludağ Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Dil eğitimindeki gelişmeler, metinden öğrenme süreçlerinin gücül değerini arttırmıştır.
Öğrencilerin metinden öğrenme süreçlerinin iyileştirilmesi üzerine alanyazında
gerçekleştirilen pek çok araştırmanın metinlerdeki tutarlılık ilişkilerini tanımlamayı
amaçladığı açıktır. Öteden beri araştırmacıların metinlerdeki tutarlılık ilişkilerini açık bir
biçimde kodlayarak bir tutarlılık taksonomisi geliştirmeyi hedefledikleri bilinmektedir.
Bundaki amaçları ise metinden öğrenme süreçlerinde öğrencilerin söz konusu ilişkileri
içselleştirmelerini kolaylaştırmaktır. Bu çerçevede bu çalışmada, Türkçe ders kitaplarındaki
öyküleyici metinler tutarlılık ilişkilerinin görünümü açısından incelenmiştir. Bununla birlikte
bu ilişkilerin doğasının tanımlanarak öğrencilerin metinlerden öğrenmelerinin
kolaylaştırılmasının amaçlandığı alan yazın örneklerinin araştırmamız aracılığıyla tartışılması
da amaçlanmıştır. Nitel araştırma yaklaşımı ile hazırlanan bu çalışmada temel nitel araştırma
deseni benimsenmiştir. Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin tutarlılık ilişkilerinin
görünümünü ortaya koymak için Sanders vd.'nin (1992) ilişkiler arası ilişkileri belirleme
taksonomisi kullanılmış ve bu taksonomiye göre ilişkiler listelenmiştir. Öyküleyici metinlerde
tutarlılık ilişkilerinin kaynağına bakıldığında anlamsal ilişkilerin pragmatik ilişkilere göre
daha sık kullanıldığı görülmüştür.

Abstract:
Advancements in language education have significantly enhanced the potency of the
process of learning from texts. It is evident from the existing literature that numerous research
studies in the field aim to delineate the coherence relationships in texts with the goal of
improving students' learning processes from texts. Researchers have long sought to develop a
coherence taxonomy by explicitly encoding coherence relationships in texts. The objective
behind this endeavor is to facilitate students' internalization of these relationships in the
process of learning from texts. In this context, this study investigates the appearance of
coherence relationships in narrative texts within Turkish language textbooks. Furthermore, the
nature of these relationships is defined, and the literature examples, which aim to facilitate
students' learning from texts by identifying the nature of these relationships, are discussed
through our research. This qualitative research adopts a basic qualitative research design. To
reveal the appearance of coherence relationships in Turkish language textbooks, Sanders et
al.'s (1992) taxonomy for determining inter-clause relationships is utilized, and the
relationships are listed according to this taxonomy. When examining the source of coherence
relationships in narrative texts, it is observed that semantic relationships are more frequently
used than pragmatic relationships.