Deniz süngerlerinden Sarcotragus spinulosus'un biyoaktif etken maddelerinin izolasyonu ve yapı tayini
Isolation and structure elucidation of active compounds from marine sponge Sarcotragus spinulosus
Yazar: BURÇİN ERGENE
Danışman: PROF. DR. BELMA KONUKLUGİL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Türkiye'de, Akdeniz ve Ege Denizi'nde yayılış gösteren Sarcotragus spinulosus cinsi sünger, araştırmamızın konusu olarak seçilmiştir. Bu çalışmada seçilen sünger türünden hazırlanan ekstreden etkili bileşiklerin izolasyonu amaçlanmıştır. Ayrıca ekstrenin DPPH radikali süpürücü aktivitesi ve sitotoksik etkisi araştırılmıştır.2008 yılı, Ocak ayında Akdeniz Bölgesi, Antalya'dan 25 metre derinlikten toplanan sünger örneğinden metanollü ekstre hazırlanmıştır. Metanollü ekstreden sıvı-sıvı partisyonu ile elde edilen etil asetat fazından, prenil hidrokinon türevi üç bileşik [2-heptaprenil-1,4-hidrokinon; 2-oktaprenil-1,4-hidrokinon ve 2-oktaprenil-1,4-hidrokinonun hidroksilli türevi] izole edilmiştir. İzolasyon çalışmalarında ince tabaka kromatografisi, kolon kromatografisi ve yüksek basınçlı sıvı kromatografisi yöntemlerinden, izole edilen bileşiklerin yapı tayininde ise NMR yöntemlerinden yararlanılmıştır.Ardından, süngerden hazırlanan metanollü ekstrenin DPPH radikali süpürücü ve sitotoksik aktiviteleri araştırılmıştır.DPPH radikali süpürücü aktivitenin araştırılması sonucunda; ekstrenin 2,0 mg/ml konsantrasyonunda hazırlanan dilüsyonunun antioksidan aktivitesi % 10,62 ± 0,65; 1,0 mg/ml konsantrasyonundaki dilüsyonunun aktivitesi % 8,03 ± 0,00 bulunmuştur. Ekstrenin 0,5 mg/ml konsantrasyonundaki dilüsyonu antioksidan aktivite göstermemiştir.Süngerden hazırlanan metanollü ekstrenin sitotoksik aktivite ölçümleri sonucunda; fare B lenfoma hücrelerinin % 5,9'luk gelişimi ile ekstrenin oldukça aktif olduğu görüldü.

Abstract:
Marine sponge Sarcotragus spinulosus which is widespread at the coast of Mediterranean and Aegean Seas in Turkey, have been chosen as our research subject. In this study, isolation of the active compounds from the extract of the sponge has been aimed. Besides, DPPH-radical scavenging activity and cytotoxicity of the extract was investigated.Methanol extract was prepared from the samples of the sponge that were collected from the depth of 25 meters in Antalya, in Mediterranean region of Turkey, in January of 2008. Two prenylated hydroquinone derivatives [2-heptaprenyl-1,4-hydroquinone; 2-octaprenyl-1,4-hydroquinone and a 2-octaprenyl-1,4-hydroquinone derivative with hydroxyl group] were isolated from the ethyl acetate phase that was obtained from methanol extract by liquid partition. Methods of thin layer chromatography, column chromatography and high pressure liquid chromatography were employed for the isolation studies and NMR for the structure elucidation of the isolated compounds.Afterwards DPPH-radical scavenging activity and cytotoxicity of the methanol extract, which was prepared from the sponge, were investigated.As a result of the determination of DPPH-radical scavenging activity; the antioxidant activity of dilution which was prepared in the concentration of 2,0 mg/ml of extract was found as 10,62 ± 0,65% ; and in the concentration of 1,0 mg/ml was 8,03 ± 0,00%. The dilution of 0,5 mg/ml concentration of the extract did not possess any antioxidant avtivity.Following the determination of the cytotoxic activity of the methanol extract; the extract was found to be quite active with 5,9% growth of mouse B lymphoma cells.