Kuzey Anadolu'da yayılış gösteren Dryomys nitedula (Pallas, 1778) (Rodentia: Gliridae) populasyonlarının filogenetik analizi
Phylogenetic analysis of Dryomys nitedula (Pallas, 1778) (Rodentia: Gliridae) populations distributed in Northern Anatolia
Yazar: CEREN KARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. ERCÜMENT ÇOLAK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology
Dizin: Filogenetik = Phylogenetic ; Filogeni = Phylogeny ; Kemiriciler = Rodentia ; Kuzey Anadolu bölgesi = Northern Anatolia region

Özet:
Bu tez çalışmasında Kuzey Anadolu bölgesinde Kızılırmak'ın batısından ve doğusundan belirlenmiş olan 17 lokaliteden toplanan 47 Dryomys nitedula örneğinin mitokondriyal DNA (mtDNA) sitokrom b (cytb) gen bölgesine ait diziler analiz edidi. Dış grup (Eliomys) ve türe ait farklı soy hatları dahil edilmeden oluşturulan veri seti için 32 haplotip; dış grup ve türe ait farklı soy hatları dahil edilerek oluşturulan veri seti içinse 43 haplotip belirlendi. Oluşturulan Maximum Likelihood ve Bayesian filogenetik ağaçlarında Kızılırmak bir sınır olarak kabul edildiğinde genel anlamda doğu ve batı haplotipleri kendi içerisinde aynı dallarda gruplanma gösterirken, Sivas haplotipinin batı haplotipleriyle bir arada gruplandığı, ayrıca iki Samsun haplotipinin de batı grubu içerisinde ayrı bir dallanma sergilediği tespit edildi. Giresun ve Gümüşhane örneklerinin farklı soy hatlarına ayrıldığı görüldü. Kızılırmak'ın doğusu ve batısına ait populasyonlar arasında orta dereceli bir genetik farklılaşma belirlendi. Nehrin ya da ekolojik bir engelin orman habitatlarının sürekliliğini kesintiye uğratarak populasyonlar arasındaki gen akışını kısıtlıyor olabileceği düşünüldü. Elde edilen filogenetik ağaçlarda genel anlamda batı ve doğu gruplanmasının oluştuğu görülse de, doğu ve batı arasında tam anlamıyla net bir ayrımın olmadığı söylenebilir.

Abstract:
In this thesis, the sequences of mitochondrial DNA (mtDNA) cytochrome b (cytb) gene region of 47 Dryomys nitedula specimens collected from 17 localities determined from the west and east of Kızılırmak in Northern Anatolia were analysed. A total of 32 haplotypes were identified for the data set created without including the outgroup (Eliomys) and different lineages of the species, and 43 haplotypes were identified for the data set created by including the outgroup and different lineages of the species. In the Maximum Likelihood and Bayesian phylogenetic trees, when Kızılırmak was accepted as a boundary, it was determined that the eastern and western haplotypes were grouped in the same branches, while the Sivas haplotype was grouped together with the western haplotypes, and the two Samsun haplotypes also exhibited a separate branching within the western group. It was observed that Giresun and Gümüşhane samples were divided into different lineages. A moderate degree of genetic differentiation was found between populations from east and west of the Kızılırmak. It was thought that the river or ecological barrier may be interrupting the continuity of forest habitats, restricting gene flow between populations. In the phylogenetic trees obtained, although it is seen that the western and eastern groupings are generally formed, it can be said that there is not a clear distinction between east and west.