Inflamatuvar barsak hastalarında spondiloartrit ve fibromiyalji prevalansının araştırılması
The prevalences of spondyloarthritis and fibromyalgia in inflammatory bowel disease
Yazar: ASLI BESLEK
Danışman: PROF. DR. FATOŞ ÖNEN ; PROF. DR. HALE AKPINAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2005
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Romatoloji = Rheumatology

Özet:
Giriş: İnflamatuvar Barsak Hastalığında (Ülseratif Kolit ve CrohnHastalığı) barsak dışı bulguların sık görüldüğü bilinmektedir. Bunlar arasındaen sık ortaya çıkanları eklem bulgularıdır. ?Avrupa Spondiloartropati ÇalışmaGrubu (ESSG)? kriterlerine göre İBH ile birlikte spondilit veya periferik artrit (altekstremite eklemlerinde asimetrik artrit) ortaya çıktığında bu olgu SpA tanısıalmaktadır. İBH ile SpA birlikteliği ise ?enteropatik artrit? veya ?İBH ile ilişkiliartrit? olarak adlandırılır.Amaç: Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi (DEUTF) Gastroenterolojipolikliniğinde İBH; Crohn Hastalığı (CH) ve Ülseratif Kolit (ÜK) tanısıyla izlenenhastalarda Spondiloartropati (SpA) ve Fibromiyalji Sendromu (FMS) sıklığınıaraştırmakGereç ve Yöntem: ?İnflamatuvar Barsak Hastalığı Polikliniği?nde CH veÜK tanıları ile izlenmekte olan 150 hasta, SpA grubu hastalıklar ve FMSaçısından incelenmek üzere Romatoloji polikliniğine çağrıldı. Başvuran İBH'lıolgulardaki yaş, cinsiyet, hastalık başlama yaşı, hastalık lokalizasyonu, varsakomplikasyonlar, hastalığın aktivitesi ve daha önceki aktivite tarihleri, halenkullanılmakta olan ve daha önce kullanılmış olan tedaviler ve tarihleri kayıtedildi. Hastalık lokalizasyonu, dosya kayıtlarındaki son endoskopi sonuçlarınagöre işlendi. SpA yönünden inflamatuvar bel ağrısı (IBA) özellikleri sorgulandı.Öyküyle ve/veya araştırma sırasındaki veya önceki muayenelerde en az bireklemde ağrı ve şişliği olan olgularda periferik artrit (PA) olduğu kabul edildi(RA, gut, osteoartrit ve ARA ile ilişkili PA'ler dışlandı). Bu olgularda artritinkarakteristik özellikleri sorgulandı ve kayıt edildi. SpA grubu hastalık özellikleriöykü alınarak, dosyalar incelenerek ve muayene ile araştırıldı. Topuk ağrısıtanımlayanlarda ve/veya muayenede, topukta aşil tendonu veya plantar fasiayapışma yerinde basmakla ağrı veya şişlik, kızarıklık saptananlarda entezitvarlığı kabul edildi. Üveit varlığı için oftalmolog tanısı şartı arandı. Eritemanodosum dosya kayıtlarının taranmasından sonra kayıt edildi. Ailede SpAgrubu hastalıklar ve IBH, üveit ve psöriyazis öyküsü sorgulandı.Tüm hastalarda kas-iskelet sistemi bakısını da içeren tam bir fizik bakıyapıldı Tüm İBH'lı hastalarda, SpA tanısı için gerekli öykü ve fizik muayeneyiiçeren ilk değerlendirme işlemi, İç hastalıkları uzmanlık öğrencisi tarafındanyapıldı. Hastalar ilk değerlendirme sırasında, iki Romatoloji yan dal uzmanlıkviöğrencisine danışıldı.İBA tanısı alanlarda veya periferik artrit öyküsü / bulgusu olanlarda ya dafizik bakıda omurga hareketlerinde veya göğüs ekspansiyonunda kısıtlılıksaptananlara omurga grafileri çekildi.Pelvis grafileri daha önceden tanımlanmış kriterlere göre 0 ve IV arasındaromatoloji uzmanı tarafından derecelendirildi. SpA tanısı için ESSG kriterleri, AStanısı için ?Modifiye New York? kriterleri kullanıldı. Fibromyalji sendromu (FMS)tanısı ACR 1990 kriterleri temel alındı.Sonuçlar: Çağrılan 150 hastadan 122'si (%81.3) Romatoloji polikliniğinebaşvurdu. Bu 122 hastanın 28'i (%23) Crohn Hastalığı (19 kadın, 9 erkek), 94'ü(%77) Ülseratif Kolit (46 kadın, 48 erkek) tanısı ile izlenmekte idi. ÜKolgularındaki ortalama hastalık süresi 65.1Â±61.8 ay, CH olgularındaki ortalamahastalık süresi 47.1 Â± 55.6 ay idi.122 IBH'lı olgunun 35'i (% 28.7) ESSG kriterlerine göre SpA tanısı aldı.SpA tanısı alan 35 olgunun ( 24 kadın, 11 erkek) 16'sı (% 57.1) CH, 19'u(%20.2) ÜK tanısı ile izlenmekteydi (p:0.000). SpA tanısı alan olguların25'inde İBA, 19'unda PA, 9'unda hem İBA hem PA vardı.122 IBH'lı olgudan 10'u (%8.2) Modifiye New York kriterlerine göre AStanısı aldı. AS tanısı alan 10 olgunun (6 kadın, 4 erkek) 4'ü (%14.3) CH, 6'sı(%6.4) ÜK tanısı ile izlenmekteydi (p:0.2). AS tanısı alan olguların 4'ünde PA(% 40), 2'sinde üveit (% 20) vardı. AS olan grupla olmayan grup arasında PAve üveit oluşumu açısından fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p değerlerisırasıyla 0.03 ve 0.02).Tüm IBH olgularının 23'ünde öykü ve dosya kayıtlarının incelenmesi ile,2'sinde (%1.6) muayene ile PA saptandı. Bunların 5'inde, PA, SpA bulgusuolarak değil de diğer tanılarla ilişkili olduğu düşünüldüğü için değerlendirmeyealınmadı. Diğer 19 ( %15.6) olgunun 3'ünde ( %2.4) PA hastalık tanısındanönce, 4'ünde ( %3.3 ) olguda İBH tanısı anında ortaya çıkmıştı. Bu 19 olgudan12'sinin ( %63.2) monoartiküler, 7'sinin ( %36.8) oligoartiküler tutulumuolmuştu. Beş olgu gezici, 12 olgu intermitan, 2 olgu aditif paternde tanımladı.Ortalama artrit süresi 23.9Â±30.8 ( 2 -120 ) gün idi. 2 olguda 6 haftadan uzunsüreli artrit vardı.122 IBH'lı olgudan 24'ünde ( % 19.6 ) entezit, 3'ünde ( % 2.5) eritemanodosum (EN), 6'sında ( % 4.9) üveit, 2'sinde ( %1.6) episklerit saptandı. SpAviiolan grupta olmayan gruba göre üveit oluşumu istatistiksel olarak anlamlı olarakdaha yüksek bulundu (p:0.03).Tüm IBH olgularının 14'ü ( %11.5) ACR 1990 kriterlerine göre FMS tanısıaldı. FMS tanısı alan 14 olgunun ( 9 kadın, 5 erkek ) yaş ortalaması 46.1Â±14.9 (25-66 ) idi. Bu olguların 4'ü ( %14.3 ) CH, 10'u ( %10.6 ) ÜK tanısı ileizlenmekteydi (p:0.5). Fibromyalji sıklığı yönünden her iki hastalık grubuarasında anlamlı fark bulunmadı. Fibromyalji her iki hastalık grubunda dakadınlarda daha sık bulunurken, aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı değereulaşmadı.Sonuç: İBH ile SpA grubu hastalıklar sık olarak birliktelik gösterir. Bunedenle İBH'lı olgular SpA gelişimi, tersine SpA tanısıyla izlenen hastalar İBHgelişimi yönünden izlenmelidir. SpA kadınlarda da en az erkeklerdeki sıklıktaortaya çıkmakta, hatta daha sık olabilmektedir. Erken tanı ile zamanındatedaviye başlanmasıyla sakatlık ve amiloidoz gibi korkulan komplikasyonlarınönlenmesi sağlanır. İBA olan İBH'lı olgularda SpA-Fibromiyalji ayırıcı tanısıyapılmalıdır.viii

Abstract:
Introduction: It?s well known that a sort of extra-intestinal manifestationsis common in Inflammatory Bowel Disease (IBD); Crohn Disease (CD) andUlcerative Colitis (UC). The most common among them are jointmanifestations. When spondylitis or peripheral arthritis occur in IBD, they areclassified as Spondyloarthritis (SpA) according to EuropeanSpondyloarthropathy Study Group (ESSG) criteria. The association of İBD andSpA is named as ?enteropathic arthritis? or ?arthritis associated with IBD?Objective: To assess the prevalence of Spondyloarthritis (SpA) andFibromyalgia Syndrome (FMS) in IBD (Crohn Disease and Ulcerative Colitis)patients attending to Gastroenterology /IBD outpatient clinic in Dokuz EylulUniversity Faculty of Medicine (DEUFM).Methods: The study was surveyed by DEUFM Rheumatology andGastroenterology Departments. Among one hundred and fifty patients withestablished diagnosis of IBD as either Crohn?s disease (CD) or ulcerative colitis(UC) were invited to Rheumatology outpatient clinic. IBD patients who attendedto study interviewed about age, gender, age at disease onset, localization andactivity, intestinal complications, present and past treatment protocols. All thesedata were recorded. Disease localization are recorded according to lastendoscopic findings. Peripheral arthritis (PA) was defined at least oneanamnestic or current episode of pain and swelling in at least one or severaljoints. (PA associated with RA, gout, osteoarthritis and ARF are ruled out). Inthese patients, general characteristics of arthritis were recorded. Other featuresof SpA were also investigated. Family history of SpA, IBD, üveitis and psöriasis(Ps) interwieved. All the patients including those previously diagnosed with orwithout SpA had a complete rheumatologic examination and they first wereevaluated by Internal Medicine student and by 2 rheumatology fellows. Theradiographies were obtained in patients who have IBP and/or synovitis and/orin the presence of abnormal physical examination signs. Pelvic X-Rays wereevaluated according to previously defined criteria by a rheumatologist.European Spondyloarthropathy Study Group ( ESSG) criteria for SpA andModified New-York (MNY) criteria for AS were used. ACR 1990 criteria areused for FMS.ixResults: 122 ( 81.3 % ) of 150 IBD patients who were invited toRheumatology outpatient clinic attended the study. 28 of those 122 patients (23 % ) had the diagnosis of Crohn Disease (19 female, 9 male ) and 94 of them( 77 % ) Ulcerative Colitis ( 46 female, 48 male). The mean IBD duration;65.1Â±61.8 months for UC and 47.1 Â± 55.6 months for CD. Medical treatmenthad been instituted in 106 ( 86% ) of these patients and over 93 ( 76% ) ofthem had been treated with Meselazine. The resulting 10 % had been takingsteroid and immunsuppressive drug combinations.35 of those 122 patients ( 28.7 % ) have diagnosed as SpA according toESSG criteria. Of these 35 patients ( 24 female, 9 male ) 16 ( 57.1 % )patients had the diagnosis of CD, 19 patients ( 20.2 %) had the diagnosis ofUC ( p: 0.000 ) . 10 of those 122 patients ( 8.2 % ) have diagnosed as ASaccording to Modified New-York criteria. Of these 10 patients ( 6 female, 4male ) 4 ( 14.3 % ) patients had the diagnosis of CD, 6 patients ( 6.4 %) hadthe diagnosis of UC ( p: ns ) .Peripheral arthritis ( PA) occurence had observed in 4 of the 10 patients( 40 %) diagnosed as AS , üveitis occurence in 2 ( 20% ) . PA and üveitisoccurence in between AS and without AS were found statistically significant. (pvalues 0.03 & 0.02 respectively).Peripheral arthritis (PA) occurence 24 (%19.6) , 5 of them excludedthat?s because PA is related to other rheumatic diseases. Of other 19 (%15.6)patients in 3 of them (%2.4) arthritis occured before the onset of IBD, in 4 ofthem ( %3.3 ) arthritis was present at presentation. In 12 of the 19 patients (%63.2) arthritis were monoarticular, in 7 ( %36.8) oligoarticular pattern.Entesitis occurence was found 24 ( 19.6 %), eritema nodosum (EN) 3 (2.5 %) ,uveitis 6 ( 4.9 %) and episcleritis 2 (1.6 % ). Uveitis occurence in between SpAand without SpA were found statistically significant. (p: 0.03).14 of those 122 patients ( 11.5 % ) have diagnosed as FMS according toACR 1990 criteria. The prevalence of chronical widespread pain ( CWP ) was18 %. Of these 14 patients ( 9 female, 5 male ) 4 ( 14.3 % ) patients had thediagnosis of CD, 10 patients ( 10.6 %) had the diagnosis of UC ( p: 0.5 ) . Themean age of these 14 patients was 46.1Â±14.9 ( 25-66 ). CWP and FMSprevalences are not found statistically significant in between CD and UC. FMSfound more prevalent in women but the difference did not reached significantxdifference.Conclusion: Both IBD and SpA are related disorders seen together.That?s why patients with IBD should be followed for for SpA and wise wersa istrue. Spondyloarthritis is seen in women as frequent as men, occasionally morefrequent. İn women. Early diagnosis will prevent the serious complications likeamyloidosis and prevent inability. In IBD the differantial diagnosis offibromyalgia and SpA should be made.xi