Hızır Şeyyâd'ın Ebû Müslimnâme'si (inceleme-metin)
Ebû Müslimnâme by Hızır Şeyyad (review-text)
Yazar: MEVLÜT İLHAN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Destanlar = Epics ; Dil özellikleri = Language features ; Ebu Müslim = Ebu Müslim ; Kafiye = Rhyme ; Nazım şekilleri = Characters ; Vezin = Meter

Özet:
Türk Edebiyatında destanlar önemli bir yer tutmaktadır. Dönem olarak İslamiyet öncesi ve sonrası diye ayrılan destanlardan İslamiyet sonrası oluşan destanlar arasında Ebû Müslimnâmeler halk arasında oldukça ilgi görmüştür. Destanın kahramanı olan Ebû Müslim, Emevîler'in yıkılarak halifeliğin Abbasîler'e geçmesinde önemli rol oynamıştır. 
Bu tezin konusunu müellifi Hızır Şeyyâd olan ve Eski Anadolu Türkçesi döneminde yazılan Ebû Müslimnâme metni oluşturmaktadır. Mesnevi nazım şeklinde yazılan ve iki cilt halinde olan yazma, Ankara Millî Kütüphane'de kayıtlıdır. Yazmanın birinci cildi 158, ikinci cildi ise 197 varaktan oluşmaktadır. Eserde, birinci cilt 5889, ikinci cilt ise 7231 olmak üzere toplam 13120 beyit bulunmaktadır. 
Giriş ve iki bölümden oluşan tezin giriş bölümünde öncelikle Ebû Müslim'in hayatı hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Arap ve Fars Edebiyatlarında Ebû Müslimnâmelerin yeri anlatıldıktan sonra Türk Edebiyatında Ebû Müslimnâmeler hakkında bilgi verilmiştir. Hızır şeyyâd'ın Ebû Müslimnâmesi başlığı altında müellif ve eseri hakkında bilgiler verilmiştir. Metnin nazım şekilleri, vezin ve kafiye hususiyetleri örneklerle anlatılmıştır. Daha sonra eser dil, üslup ve muhteva açısından incelenmiştir. Muhteva başlığı altında daha önce yayınlanmış Ebû Müslimnâme metinleri ile Hızır Şeyyâd'ın Ebû Müslimnâmesi karşılaştırılmış; kişiler, yer ve zaman ayrıntılı olarak izah edilmiştir. Tezin son bölümünü eserin çeviriyazılı metni oluşturmaktadır.

Abstract:
Epics have an important place in Turkish Literature. Epics can be divided into pre-Islamic and post-Islamic periods. Among the epics formed after Islam, Eba Muslimnames attracted a lot of attention among the people. Abu Muslim, the hero of the epic, played an important role in the collapse of the Umayyads and the passing of the caliphate to the Abbasids. 
The subject of this thesis is the text of Eba Muslimname by Hizir Şeyyad and written in the Old Anatolian Turkish period. The manuscript, which is in two volumes and written in masnawi verse, is registered in the Ankara National Library. The first volume of the manuscript consists of 158 and the second volume consists of 197 leaves. There are a total of 13120 couplets in the work, 5889 in the first volume and 7231 in the second volume. 
The thesis consists of an introduction and two parts. In the introduction part of the thesis, first of all, brief information about Abu Muslim's life is given. After explaining the place of Eba Muslimnames in Arabic and Persian Literature, information is given about Ebû Muslimnâmes in Turkish Literature. Information about the author and his work is given under the title of Eba Muslimname by Hizir Şeyyad. The verse forms, meter and rhyme features of the text are explained with examples. Later, the work was examined in terms of language, turn of expression and content. Under the title of content, other Eba Muslimname texts and Hızır Şeyyâd's Eba Muslimname were compared. People, place and time are explained in detail. The last part of the thesis is the transliterated text of the work.