Osmanlı ceza hukukunda meşru müdafaa
Self-defense in Ottoman criminal law
Yazar: GÖKCAN YAMAN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET KILINÇ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Ceza hukuku = Criminal law ; Kamu hukuku = Public law ; Meşru müdafaa = Self defence ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı hukuku = Ottoman law ; İslam ceza hukuku = Islamic criminal law

Özet:
Çalışma, meşru müdafaa müessesesinin Osmanlı ceza hukukundaki yerini ele almaktadır. 
Literatürde konuyla ilgili detaylı araştırmaların bulunmadığı tespit edildiğinden, çalışma ile 
birlikte, literatürdeki bu boşluğun bir nebze de olsa doldurulması ve bu suretle Osmanlı ceza 
hukuku müktesebatına katkı sağlanması hedeflenmektedir. Çalışmada zaman ve bölge 
yönünden sınırlamaya gidilmemiş, meşru müdafaanın tüm Osmanlı tarihi ve coğrafyasındaki 
görünümü ortaya konulmaya çalışılmıştır. Şer'iyye sicilleri, mühimme defterleri, arşiv 
belgeleri, Osmanlı kanunnameleri, fetvalar gibi birinci el kaynaklardan istifade edilen tezde
ayrıca meşru müdafaanın şer'î hukuktaki yerini göstermesi açısından fıkıh kitaplarından;
Tanzimat dönemi hukukçularının yaklaşımını yansıtması bakımından ise bu hukukçuların 
kitap ve makalelerinden istifade edilmiştir. Yeri geldikçe doktrindeki görüşlere de temas 
edilmiştir. Elde edilen sonuçları şöyle özetlemek mümkündür: Osmanlı hukuk sisteminin 
meşru müdafaayı istikrarlı şekilde hukuka uygunluk sebebi olarak kabul ettiği; Tanzimat 
dönemi için tartışmalı noktalar bulunmakla birlikte, meşru müdafaanın nefse, ırza ve mala 
karşı suçlarda ve ayrıca üçüncü kişilere yönelik saldırılarda tanındığı anlaşılmıştır. Tahlil 
edilen kararlardan hareketle, gerek klasik dönemde gerekse Tanzimat döneminde, teorik 
bilgilerin uygulamaya yansıdığı sonucuna ulaşılmıştır. Tanzimat dönemine ait mahkeme 
kayıtları, ikili hukukun ahenk içerisinde uygulandığını göstermektedir. Ayrıca dönemin
hukukçularının, 1858 Ceza Kanunnamesi'ndeki meşru müdafaa düzenlemelerine yönelik 
tenkitleri dikkate alınarak kanunî düzenlemeler yapıldığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The study deals with the place of the institution of self-defense in the Ottoman criminal law. 
Since it has been determined that there is no detailed research on the subject in the literature, 
it is aimed to fill this gap in the literature to some extent and thus contribute to the Ottoman 
criminal law acquis. In the study, there was no limitation in terms of time and region, and 
the appearance of self-defense in the entire Ottoman history and geography was tried to be 
revealed. In the thesis, which benefited from primary sources such as sharia registers, 
mühimme books, archival documents, Ottoman codes, and fatwas, the thesis also included 
fiqh books in order to show the place of self-defense in shari'a law; In terms of reflecting the 
approach of the jurists of the Tanzimat period, the books and articles of these jurists were 
used. Where appropriate, the views in the doctrine were also touched upon. It is possible to 
summarize the results obtained as follows: The Ottoman legal system consistently accepted 
self-defense as a reason for compliance with the law; Although there are controversial points 
for the Tanzimat period; It has been understood that self-defense is recognized in crimes 
against self, rape and property, and also in attacks against third parties. Based on the analyzed 
decisions, it was concluded that theoretical knowledge was reflected in practice both in the 
classical period and in the Tanzimat period. Court records of the Tanzimat period show that 
dual law was applied in harmony. In addition, it was determined that legal regulations were 
made by taking into account the criticisms of the lawyers of the period against the self-defense regulations in the 1858 Penal Code.