Okul çağı çocukları ve ebeveynlerine verilen beslenme eğitiminin çocukların beslenme durumu, yeme davranışı ve diyet kalitesi üzerine etkisinin belirlenmesi
Determining the effect of nutrition education given to school-age children and their parents on nutritional status, eating behavior and diet quality of children
Yazar: HAZAL KÜÇÜKKARACA ZAKKOUR
Danışman: PROF. DR. HİLAL YILDIRAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma, okul çağındaki çocuklara ve ebeveynlerine verilen beslenme eğitiminin çocukların beslenme durumu, yeme davranışları ve diyet kalitesi üzerine etkilerini değerlendirmeyi amaçlayan ön test son test değerlendirilmesi yapılan deneysel prospektif bir çalışmadır. Çalışmaya 8-10 yaş aralığındaki 83 öğrenci ve ebeveynleri dahil edilmiş, katılımcılar kontrol grubu, çocuk eğitim grubu (ÇEG) ve ebeveyn katılım grubu (EKG) olarak gruplandırılmıştır. Çocuklara üç hafta süresince toplam 5 seans (45 dk-1 saat\gün) yüz yüze beslenme eğitimi verilirken, ebeveynlere toplam 3 seans (45 dk-1 saat\hafta) online beslenme eğitimi verilmiştir. Çalışma verileri (genel bilgiler, beslenme alışkanlıkları, antropometrik ölçümler, beslenme bilgi testi, Akdeniz Diyet Kalite İndeksi (KIDMED), Çocuklar İçin Yeme Farkındalığı Ölçeği, 24 saatlik fiziksel aktivite kayıt formu, Ebeveyn Besleme Tarzı Anketi (EBTA), Yetişkinler için beslenme bilgi düzeyi ölçeği (YETBİD), Yeme farkındalığı ölçeği (YFÖ-30), Yeme tutum testi (YTT-26), üç günlük besin tüketim kaydı) eğitim öncesi, eğitim sonrası (3. hafta) ve izlem sonrası (6. hafta) toplanmıştır. Eğitim verilen öğrencilerin eğitim sonrasında beslenme bilgi puanları ve KIDMED puanlarında anlamlı artış belirlenmiştir (p<0,05). İzlem sonrasında diyet kalitesinde artış gözlenmiş ve EKG'de yüksek diyet kalitesine sahip olanların oranının (%69,2) ÇEG'den (%44,8) daha yüksek olduğu saptanmıştır. Eğitim sonrasında eğitim verilen çocukların YFÖ puanları artmış, YFÖ alt faktörü olan bilinçsiz yeme puanı ÇEG ve EKG'de azalırken (p<0,05), kontrol grubunda artış olduğu belirlenmiştir. Farkındalık puanı ise eğitim sonrasında ÇEG'de azalırken, EKG'de artmış, izlem sonrasında ise iki grupta da anlamlı bir artış göstermiştir (p<0,05). ÇEG ve EKG'de eğitim ve izlem sonrasında süt ve ürünleri tüketiminde artış gözlenirken (p>0,05), katı yağ ile şeker ve şekerli besin tüketimi azalmıştır (p<0,05). Ebeveynlerine eğitim verilen çocuklarda kurubaklagil ve meyve tüketiminde artış belirlenmiştir.  Çalışma sonucunda, çocuklarla birlikte ebeveynlere de beslenme eğitimi verilmesinin çocukların yeme davranışlarının olumlu yönde değişmesi, diyet kalitesinin artması ve beslenme durumlarının iyileşmesinde daha etkili olduğu görülmektedir. Okul çağı çocuklarına beslenme eğitimi verilmesi ile ilgili çalışmalar mevcutken, çocuklarla birlikte ebeveynlere beslenme eğitimi verilmesinin incelendiği çalışmaların kısıtlı olmasından dolayı çalışmanın literatüre önemli katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study is an experimental prospective with pre-test post-test evaluation planned to evaluate the effects of nutrition education given to school-age children and their parents on children's nutritional status, eating behaviors and diet quality. Eighty-three students aged 8-10 years and their parents were included in the study, participants were grouped as control group, child education group (CEG), and parent participation group (PPG). While children were given face-to-face nutrition education total five sessions (45 min-1 hours\day) for three weeks, parents were given a total of three sessions (45 min-1 hour\week) of online nutrition education. Study data (general information, eating habits, anthropometric measurements, nutrition knowledge test, Mediterranean Diet Quality Index (KIDMED), Mindful Eating Questionnaire for Children (MEQ-C), 24-hour physical activity record form, Parental Feeding Style Questionnaire (PFSQ), Nutrition Knowledge Level Scale For Adults, Mindful Eating Questionnaire (MEQ-30), Eating Attitude Test (EAT-26), three-day dietary record) were collected before education, after education (3rd week) and after follow-up (6th week). A significant increase was determined in nutrition knowledge scores and KIDMED scores of students who received education (p<0.05). After follow-up, an increase in diet quality was observed, and the rate of those with high diet quality in the PPG (69.2%) was higher than CEG (44.8%). After nutrition education, MEQ-C scores of trained children increased. While the mindless eating score, which is the MEQ-C sub-scale, decreased in CEG and PPG (p<0.05), and it was determined that there was an increase in the control group. While the awareness subscale decreased in CEG after education, it increased in PPG and showed a significant increase in both groups after follow-up (p<0.05). While an increase was observed in the consumption of milk and its products after education and follow-up in CEG and PPG (p>0.05), consumption of solid fat, sugar, and sugary foods decreased (p<0.05). An increase in consumption of legumes and fruits was determined in children whose parents were given nutrition education. As a result of the study, it is seen that providing nutrition education to parents and children is more effective in positively changing children's eating behaviors, increasing quality of their diet, and improving their nutritional status. While there are studies on providing nutrition education to school-age children, our study will make a significant contribution to the literature since there are limited studies examining nutrition education to parents and children.