COVID-19 geçirmiş kadın doktorlarda uzamış COVID semptomlarının tükenmişlik ve depresyon üzerine etkisi
The effect of LONG COVID symptoms on burnout and depression in female physicians with a having COVID-19
Yazar: ASLIHAN AS
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE ZEYNEP TUZCULAR VURAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Anksiyete = Anxiety ; COVID 19 = COVID 19 ; Depresyon = Depression ; Doktorlar = Physicians ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik-mesleki = Burnout-professional

Özet:
Amaç: Dünya Sağlık Örgütünce (DSÖ) yapılan tanımlamaya göre 'Uzamış COVID, COVID-19 tanısı doğrulanmış kişilerde, semptomlarla birlikte COVID-19'un başlangıcından 3 ay sonra ve en az 2 ay süren, alternatif başka tanılarla açıklanamayan semptomlar bütünüdür'. Çalışmamızın amacı COVID-19 tanısı alan kadın doktorlarda uzamış COVID semptomlarını ve bu semptomların tükenmişlik ve depresyon düzeyleri ile olan ilişkisini incelemek ve uzamış COVID'in etkilerini azaltmaya yönelik stratejilerin geliştirilmesine katkıda bulunmaktır.
Gereç Ve Yöntem: Bu çalışma Kadın Hekimler Eğitime Destek Vakfı (KAHEV) 'e üye olup COVID-19 tanısı alan ve çalışmaya katılmayı kabul eden kadın doktorlara araştırmacılar tarafından literatürden yararlanarak oluşturulan, sosyodemografik bilgiler ile COVID-19 geçirme öyküsü, COVID-19 sonrası organ ve sistemlerde meydana gelen değişiklikleri sorgulayacak soruları içeren Kişisel Bilgi Veri Formu, Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ), Koronavirüs Anksiyete Ölçeği Kısa Formu (KAÖ), Birinci Basamak İçin Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ-BB) uygulanmıştır. Kullanılan ölçeklerin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapılmıştır.
Araştırmanın evrenini çalışmaya katılmaya gönüllü, anket ve ölçekleri eksiksiz bir şekilde dolduran, KAHEV Grubu üyesi olan kadın hekimler oluşturmaktadır. KAHEV'in internette 23.000 civarında üyesi bulunmaktadır. Çeşitli çalışmalara göre hekimler arasında COVID-19 geçirme prevalansı pandeminin evresi ve branşa göre farklı olmakla birlikte %2,7 ile %14,6 arasında değişmektedir. Literatürdeki çalışmaların verilerine göre hekimler arasında COVID-19 geçirme sıklığı ortalama %8 olarak hesaplandığında çalışma evreninden basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile örneklem genişliği hesaplamasına göre: örneklem sayısı %95 güven düzeyi ve %5 güven aralığı içinde 318 olarak saptanmıştır (hesaplamada sample size calculator kullanılmıştır).
            İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 21.0 (IBM Corp. Released 2012. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 21.0. Armonk, NY: IBM Corp.) ve MS-Excel 2007 programları kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmamızda uzamış COVID prevalansı %92,6.olup en sık görülen uzamış COVID semptomları kapsamında 3 semptom yorgunluk, egzersiz sonrası halsizlik ve bilişsel disfonksiyon olarak bulunmuştur. COVID geçiren kadın doktorlardaki bireysel faktörlerden; cerrahi branşlarda çalışmanın, devlet kurumunda görev yapmanın, COVID tanısı alındığında nöbet tutuyor olmanın tükenmişliği olumsuz etkilediği bulunmuştur. COVID-19 geçirildiği süreç içerisinde çalışılan kurumdan yeterli destek almamanın, haftada 80 saat ve fazla çalışıyor olmanın tükenmişlik ve depresyonu olumsuz yönde etkilediği saptanmıştır. Uzamış COVID semptomu olanlarda ve COVID-19 geçirildikten sonra mesleki performansında azalma olduğunu düşünenlerde tükenmişlik, depresyon ve koronavirüs anksiyetesi yüksek olarak saptanmıştır. 40 yaş altında olmanın, çocuk sahibi olmamanın depresyonu olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir. Medeni durumun, çocuk sayısının, sigara ve alkol kullanımın, kronik hastalık varlığının, sürekli ilaç kullanımı varlığının tükenmişlik, depresyon ve koronavirüs anksiyetesi üzerine etkisi olmadığı bulunmuştur.
Sonuç: Uzamış COVID multisistem bakının ve multidisipliner yaklaşımın gerektiği semptomları içeren sendromik bir durumdur. Bu durumla baş edebilmek için öncelikle uzamış COVID'i tanımak gerekmektedir. Birinci basamakta aile hekimleri hem pandeminin tüm evrelerine yakından tanık olup hem de bu süreci yönettikleri için eşsiz bir pozisyondadır. Ülkemizde yapılan uygulama ile tanısı polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) ile doğrulanan COVID-19 vakalarının akut enfeksiyon dönemindeki takibi aile hekimlerince yapılmakta olup. Uzamış COVID için risk faktörlerinin bilinerek tarama yapılması, gerekli görüldüğünde daha yakın takibe alınıp gözlenmesi önemlidir. COVID-19 ile iç içe çalışan doktorlarda uzamış COVID nedeniyle tükenmişlik düzeylerinde artış olabileceği göz önüne alınarak tükenmişlikle ilgili çalışmaların yapılması, iş gücü kayıplarının önüne geçip, ekonomik, psikososyal anlamda da büyük gelişmeleri beraberinde getirebilir. Uzamış COVID kapsamında gelişebilecek depresyonun taranması öz kıyım riski nedeni ile daha da önem kazanmaktadır. Doktorlarda COVID-19 geçirdikten sonra depresyona yönelik taramanın özellikle birinci basamakta yapılıp ileri tedavi gerekenlerin sevkinin de yapılması hayat kurtarma zincirine bir halka daha eklemek demektir.
Anahtar Kelimeler: Doktorlar, uzamış COVID, tükenmişlik, depresyon, koronavirüs anksiyetesi

Abstract:
Objective: According to the definition made by the World Health Organization, "long-COVID is the set of symptoms that cannot be explained by other alternative diagnoses in persons with confirmed COVID-19 diagnosis, lasting at least 3 months and at least 2 months after the onset of COVID-19".  The aim of our study is todetermine long-COVID symptoms and their relationship with burnout and depression levels in female doctors diagnosed with COVID-19, and to contribute to the development of strategies to reduce the effects of Long-COVID.
Materials and Methods: This study was conducted on female physicians who were members of the Women Physicians Education Support Foundation (KAHEV) and diagnosed with COVID-19 and accepted to participate in the study. The participants were asked to fill in a personal information data form, Maslach Burnout Scale, Coronavirus Anxiety Scale (Short form) and Beck Depression Inventory for Primary Care. Validation had been demonstrated for Turkish versions of the scales used in the study. The universe of the research consisted of female physicians who were members of the KAHEV Group, who volunteer to participate in the study and completed the questionnaires and scales. KAHEV has around 23,000 members on the Internet. According to various studies, the prevalence of COVID-19 among physicians varies between 2,7% and 14,6%, although it differs according to the stage of the pandemic and the specialty of the physician. According to the data of the studies in the literature the average frequency of COVID-19 infection among physicians was calculated as 8%,: using the simple random sampling method the sample size was found to be 318 within the 95% confidence level and the 5% confidence interval (sample size calculator was used in the calculation). IBM SPSS Statistics 21.0 and MS-Excel 2007 programs were used for statistical analysis and calculations. Statistical significance level was accepted as p<0,05.
Results: In our study, the prevalence of prolonged COVID was 92,6%. The most common prolonged COVID symptoms were found to be 3 symptoms as fatigue, post-exercise weakness and cognitive dysfunction. From individual factors in female doctors who had COVID; It has been found that working in surgical branches, working in a government institution, being on guard when diagnosed with COVID affects burnout negatively. It has been determined that not getting enough support from the institution, working 80 hours a week or more during the period of COVID-19, affects burnout and depression negatively. Burnout, depression, and coronavirus anxiety were found to be high in those with prolonged COVID-19 symptoms and those who thought that their occupational performance had decreased after COVID-19. It has been determined that being under the age of 40 and not having a child negatively affects depression. It was found that marital status, number of children, smoking and alcohol use, presence of chronic disease, presence of continuous drug use had no effect on burnout, depression, and coronavirus anxiety.
Conclusion: In our study, among the individual factors in female doctors who had COVID-19; It has been found that working in surgical branches, working in a government institution, being on guard when diagnosed with COVID-19 affects burnout negatively. It has been determined that not getting enough support from the institution, working 80 hours a week or more during the period of COVID-19, affects burnout and depression negatively. Burnout, depression, and coronavirus anxiety were found to be high in those with prolonged COVID-19 symptoms and those who thought that their occupational performance had decreased after COVID-19. It has been determined that being under the age of 40 and not having a child negatively affects depression. It was found that marital status, number of children, smoking and alcohol use, presence of chronic disease, presence of continuous drug use had no effect on burnout, depression, and coronavirus anxiety.
Key Words: Physicians, long-COVID, burnout, depression, coronavirus anxiety