Edirne Merkez ilçede sosyoekonomik düzeyi farklı iki mahallede yaşayan erişkin kadınlarda kanser risk algısı ve sağlıklı yaşam biçimi davranışı
Cancer risk perception and healthy lifestyle behaviour in adult women living in two neighborhoods of different socioeconomic levels in Edirne district
Yazar: SERAP BAYSAL
Danışman: PROF. DR. GALİP EKUKLU
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Edirne = Edirne ; Erken teşhis = Early diagnosis ; Kadınlar = Women ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Sosyoekonomik düzey = Socio-economic level ; Yetişkinler = Adults

Özet:
ÖZET
Kanser tüm dünyadaki en sık ikinci ölüm nedenidir ve önemli bir halk sağlığı sorunudur. Ölümle sonuçlanmasının yanı sıra ciddi psikososyal ve ekonomik yük de getirmektedir. Kanser için algılanan risk, kanserle ilişkili sağlık davranışlarına yönelik tutumu, uygun zamanda ve biçimde sağlık hizmeti alma olasılığını ve kanserden korunma davranışlarını etkilemektedir. Bu nedenle kanser risk algısı, kanser hastalarında sağlık davranışının önemli bir bileşenidir.
Bu çalışmayla, Edirne Merkez ilçede sosyoekonomik düzeyi farklı iki mahallede yaşayan kadınlarda sosyodemografik değişkenlerin, kanser ve risk faktörleriyle ilgili bilgi düzeyinin; risk algısını ve tarama davranışlarını nasıl etkilediği incelenmiştir.
Çalışma kesitsel ve tanımlayıcı nitelikte olup, Eylül 2016-Nisan 2017 tarihleri arasında, Fatih Mahallesi'nden 391, Menzilahir Mahallesi'nden 156, toplamda 547 kadınla gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, risk algısı ve yaşam biçimi verileri geliştirilen anket formu ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II kullanılarak toplanmıştır.
Kronik hastalık ve aile öyküsü olanların, 1. derece yakını kanser olanların, kanser hastası olan yakınına bakım verenlerin, düzenli fiziksel aktivite yapanların ve sigara kullananların daha fazla erken tanı ve tarama amaçlı başvuruda bulunduğu belirlenmiştir (p<0,05). Sosyoekonomik koşulları daha iyi olan Fatih Mahallesi'nde sağlık sorumluluğu, fiziksel aktivite, beslenme, kendini gerçekleştirme, stres yönetimi ve toplam ölçek puanları daha yüksek bulunmuştur.
Sonuç olarak; daha iyi sosyoekonomik koşulların, ailede kanser öyküsünün, kötü sağlık algısının ve sigara kullanımının kadınların kanser risk algısını artırdığı görülmüştür. Bu nedenle sağlıklı bir yaşam biçimi geliştirme konusunda farkındalık artırılmalı; hastalıkla ilgili algı ve inançları, erken tanı ve tedaviye ilişkin tutum ve davranışları etkileyen faktörleri inceleyen çalışmalar yapılmalıdır.
Anahtar kelimeler: Sosyoekonomik düzey, Kanser risk algısı, Kanser erken tanısı, Sağlıklı yaşam biçimi davranışı.

Abstract:
SUMMARY
Cancer is the second most coomon cause of death worldwide and is an important public health concern. Besides ending up with death, it also causes serious psychosocial and economic burden. Cancer risk perception, effects the cancer-related health behaviors like receiving health service in appropriate time and way and cancer prevention. For this reason, cancer risk perception is an important component of cancer-related health behaviour of individuals.
This study investigates how the socioeconomic variables, the level of knowledge about cancer and risk factors effect the risk perception and screening behaviours in two neighborhoods of different socioeconomic levels.
It is a cross-sectional and descriptive study and was conducted between September 2016 and April 2017, with 391 women from Fatih neighborhood, 156 women from Menzilahır neighborhood, 547 women in total. Sociodemographic characteristics, risk perception and lifestyle data of the participants were collected by using a questionnaire developed by researchers and Healthy Lifestyle Behaviour Scale II.
It was determined that, those who have history of chronic disease and family history, those who have first degree relatives with cancer diagnosis, cancer caregivers, those who perform regular physical activity and smokers referred for early diagnosis and screening more than the others (p<0,05). In Fatih neighborhood whose socioeconomic conditions are more developed, responsibility of health, physical activity, nutrition, self-realization, stress management and total scale points were found to be higher than Menzilahir. 
As a result; better socioeconomic conditions, family history of cancer, poor health perception, and smoking have been shown to increase cancer risk perception of women. For this reason, awareness should be raised for developing a healthy lifestyle; studies should be conducted that investigate the perception and beliefs about disease, the factors that effect the attitudes and behaviours related to early diagnosis and treatment.
Key words: Socioeconomic level, Cancer risk perception, Cancer early diagnosis, Healthy lifestyle behaviour