Konuşma eğitimini etkileyen boyutların çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examining the factors affecting speaking education in terms of various variables
Yazar: SELMİ DEMİRKOL
Danışman: PROF. DR. GIYASETTİN AYTAŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Konuşma = Speech ; Konuşma becerisi = Speaking skills ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bu araştırmada Türkçe öğretmenlerinin konuşma becerisinin eğitim ve öğretiminde hangi konular üzerinde durması gerektiğine dair geçerli ve güvenilir bir öz yeterlik ölçeği geliştirmek ayrıca geliştirilen ölçekte yer alan maddelerin Türkçe Dersi Öğretim Programı, Türkçe ders kitabı, fakültelerin konuşma eğitimi ders yükleriyle ilişkisini ele almak amaçlanmıştır. Bu amaç kapsamında karma yöntemle yürütülen bu araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Çalışmanın nicel veri analizi ile değerlendirilmesinde konuşma eğitiminde en etkili unsur olan öğretmen boyutu üzerinde durulmuş, bu bağlamda Türkçe öğretmenlerinin konuşma eğitimi konusunda nelere dikkat etmeleri gerektiğine dair öz yeterlik algıları araştırmacı tarafından geliştirilen "Konuşma Becerisi Eğitimine İlişkin Türkçe Öğretmenlerinin Öz Yeterlik Ölçeği" aracılığıyla ölçülmeye çalışılmıştır. Pilot uygulamanın ardından 354 Türkçe öğretmeninin katılımıyla uygulanan ölçeğin yapı geçerliğine ilişkin bulgular, açımlayıcı faktör analizi yöntemi ile sağlanmış ve 38 maddeden oluşan tek boyutlu bir yapı ortaya çıkmıştır. Ölçekten elde edilen verilerin KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) değeri ,913 ayrıca Bartlett testi sonuçlarının (X2=4824,821, p=0.000) ki-kare değerinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür. Ölçeğin bütünü için hesaplanan Cronbach-alfa değeri .94'tür. Verilerin analizi için IBM SPSS Statistics 22.0 programı ile elde edilen verilerin çözümlenmesinde, açımlayıcı faktör analizi tekniklerinden temel bileşenler analizi kullanılarak ölçekte yer alan maddelerin güvenirliğini test etmek üzere Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanarak güvenirlik analizi; madde-toplam korelasyonu, alt ve üst % 27'lik grupların farklarının ilişkisiz t-testi kullanılarak denenmesi, Spearman Brown iki yarı test korelasyonu ve Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanması ile yapılıp "Konuşma Becerisi Eğitimine İlişkin Türkçe Öğretmenlerinin Öz Yeterlik Ölçeği" olarak geliştirilen ölçeğin, Türkçe öğretmenlerinin ya da öğretmen adaylarının öz yeterliklerini ölçmede kullanılabilecek, geçerli ve güvenilir bir araç olduğu belirlenmiştir. Konuşma eğitimini bütüncül olarak ele almak için listelenen ölçek maddeleri aracılığı ile Türkçe Dersi Öğretim Programında kullanılabilecek bir kazanım listesi önerilmiştir. Çalışmada ölçek geliştirilmesinin yanında veri çeşitliliği sağlamak amacıyla eğitim-öğretim faaliyet ve materyallerinin şekillenmesinde temel dayanak olan Türkçe Dersi Öğretim Programı (MEB, 2019 ve 2006) konuşma kazanımları, Türkçe ders kitabındaki bazı konuşma etkinlikleri ve fakültelerin Türkçe Öğretmenliği programlarında yer alan konuşma eğitimi içerikli ders başlıkları ve ders yükleri, Türkçe öğretmenlerinin konuşma eğitimi hakkındaki görüşleri nitel veri analiziyle incelenip yorumlanmış; ayrıca TDÖP kazanım maddeleri ile önerilen kazanım listesinin ne kadar örtüştüğü de ortaya konmaya çalışılmıştır. Konuşma becerisinin eğitiminde etkili olan farklı boyutların ele alındığı bu araştırma ile Türkçe eğitiminde konuşma becerisi alanında yapılan çalışmalara katkı sağlanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The aim of this study was to develop a valid and reliable self-efficacy scale for the subjects that should be emphasized by Turkish teachers in the teaching of speaking skills, and also to discuss the correlation of the items in the developed scale with the Turkish Course Curriculum, the Turkish textbook, and the speaking education course loads of the faculties. In line with this aim, this study was conducted with a mixed method in which quantitative and qualitative research methods were used together.
In the evaluation of the study with quantitative data analysis, the teacher factor, which is the most effective factor in speaking education, was emphasized, and in this context, an attempt was made to measure Turkish teachers' self-efficacy perceptions about the topics they should pay attention to in speaking education through the "Turkish Teachers' Self-Efficacy Scale for Speaking Skills Education" developed by the researcher. After the pilot implementation, the findings regarding the construct validity of the scale, which was administered with the participation of 354 Turkish teachers, were obtained with the exploratory factor analysis method, and a one-factor structure consisting of 38 items emerged. The KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) value of the data obtained from the scale was calculated as .913, while the chi-square value of the Bartlett test results (χ2=4824.821, p=0.000) was found to be statistically significant. The Cronbach alpha value for the whole scale was calculated as .94. In the analysis of the data obtained with the IBM SPSS Statistics 22.0 program for data analysis, by performing reliability analysis by calculating Cronbach's alpha internal consistency coefficient to test the reliability of the items in the scale using the principal component analysis technique of exploratory factor analysis, item-total correlation, testing the differences between the lower and upper 27% groups using independent t-test, Spearman-Brown split-half test correlation, and calculation of Cronbach's alpha internal consistency coefficient, it was determined that the scale, which was developed as the "Turkish Teachers' Self-Efficacy Scale for Speaking Skills Education", is a valid and reliable tool that can be used to measure the self-efficacy of Turkish teachers or preservice teachers. In order to discuss speaking education holistically, a list of learning outcomes that can be used in the Turkish Course Curriculum was proposed through the listed scale items. In addition to the scale development in the study, in order to ensure data triangulation, the learning outcomes for speaking in the Turkish Course Curriculum (Ministry of National Education, 2019 and 2006), which is the main basis for shaping educational activities and materials, some speaking activities in the Turkish textbook, the course titles and course loads with speaking education content in the Turkish Teaching programs of the faculties, and Turkish teachers' views on speaking education were examined and interpreted using qualitative data analysis. Moreover, an attempt was made to reveal the extent to which the learning outcome items in the Turkish Course Curriculum and the proposed list of learning outcomes overlapped. Through this study, in which different factors that are effective in the teaching of speaking skills are discussed, an attempt has been made to contribute to studies in the field of speaking skills in Turkish education.