Total diz protezi ameliyatı olan hastalara verilen mobil tabanlı eğitim ve egzersiz programının kaygı, hareket korkusu ve fiziksel fonksiyona etkisi
The effect of mobile-based education and exercise program given to patients with total knee replacement surgery on anxiety, kinesiophobia and physical function
Yazar: ALKAY KARA
Danışman: PROF. DR. NEZİHA KARABULUT
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diz protezi = Knee prosthesis ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hemşirelik = Nursing ; Mobil tabanlı eğitim = Mobile based education

Özet:
Amaç: Bu araştırma, TDP ameliyatı olan hastalara uygulanan mobil tabanlı eğitim ve egzersiz programının hastaların kaygı, hareket korkusu ve fiziksel fonksiyonuna etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Randomize kontrollü deneysel türde araştırmanın verileri Giresun Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği'nde Şubat 2022-Şubat 2023 tarihleri arasında toplandı. Araştırma örneklemini 53 deney 55 kontrol olmak üzere 108 hasta oluşturdu. Deney grubundaki hastalara ameliyat öncesinden başlamak üzere taburculuktan 4 hafta sonrasına kadar mobil tabanlı eğitim ve egzersiz programı uygulandı. Veriler tanıtıcı bilgi formu, SKÖ, DKÖ, TKÖ, KOOS-PS, GKAÖ, GKUÖ ve T-CSUQ- SV ile toplandı. Verilerin analizi SPSS 22.00 istatistik paket programı ile yapıldı.
Bulgular: Deney grubundaki hastaların kontrol grubuna göre ameliyat sabahı, ameliyat sonrası 1. gün, taburcu olunan gün, taburculuk sonrası 1. hafta ve 4. hafta durumluk kaygı ve  ağrı düzeylerinin daha düşük olduğu ve uyku kalitesinin ise daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.05). Deney grubundaki hastaların kontrol grubuna göre ameliyat sonrası 1. gün, taburcu olunan gün, taburculuk sonrası 1. hafta ve 4. hafta hareket korkusu düzeylerinin daha düşük olduğu bulunmuştur (p<0.05). Deney grubundaki hastaların kontrol grubuna göre taburcu olunan gün, taburculuk sonrası 1. hafta ve 4. haftada fiziksel fonksiyonlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Kontrol grubundaki hastaların taburcu olduktan 4 hafta sonra DKÖ puanı ile GKAÖ ve GKUÖ puan ortalamaları arasında pozitif yönde ve DKÖ puanı ile KOOS-PS puan ortalamaları arasında negatif yönde, GKAÖ puanı ile TKÖ ve GKUÖ puan ortalamaları arasında pozitif yönde, GKAÖ ile KOOS-PS puan ortalamaları arasında negatif yönde ve KOOS-PS ile GKUÖ puan ortalamaları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.05). Deney grubundaki hastaların taburculuk sonrası 4. hafta DKÖ ile TKÖ puan ortalamaları arasında pozitif yönde ve GKAÖ ile KOOS-PS puan ortalamaları arasında negatif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0.05). 
Sonuç: TDP olan hastalara mobil tabanlı eğitim ve egzersiz programının hastaların kaygı, ağrı, hareket korkusu, fiziksel fonksiyon ve uyku kalitesinde olumlu iyileşmeler saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Fiziksel fonksiyon, hareket korkusu, kaygı, mobil uygulama,  total diz protezi.

Abstract:
Aim: This study was conducted to investigate the effect of mobile-based training and exercise programme on anxiety, kinesiophobia and physical function of patients with TDP surgery.
Material and method: The data of the randomised controlled trial study were collected in the Orthopaedics and Traumatology Clinic of Giresun Training and Research Hospital between February 2022 and February 2023. The study sample consisted of 108 patients, 53 experimental and 55 control. Mobile-based training and exercise programme was applied to the patients in the experimental group starting from preoperative period until 4 weeks after discharge. Data were collected using a descriptive information form, SKÖ, DKÖ, TKÖ, KOOS-PS, GKAÖ, GKUÖ and T-CSUQ-SV. Data analysis was performed with SPSS 22.00 statistical package programme.
Results: It was found that the patients in the experimental group had lower state anxiety and pain levels and higher sleep quality on the morning of surgery, the 1st postoperative day, the day of discharge, the 1st week and the 4th week after discharge compared to the control group (p<0.05). It was found that the patients in the experimental group had lower levels of fear of movement on the 1st postoperative day, the day of discharge, the 1st week and the 4th week after discharge compared to the control group (p<0.05). It was found that the patients in the experimental group had higher physical functions on the day of discharge, 1st week and 4th week after discharge compared to the control group (p<0.05). A significant relationship was found between the mean scores of the patients in the control group 4 weeks after discharge in the positive direction between the mean scores of DKÖ and GKAÖ and GKUÖ and in the negative correlation between the mean scores of DKÖ and KOOS-PS, in the positive correlation between the mean scores of GKAÖ and TKÖ and GKUÖ, in the negative correlation between the mean scores of GKAÖ and KOOS-PS and in the negative correlation between the mean scores of KOOS-PS and GKUÖ (p<0. 05). A significant positive correlation was found between the mean scores of DKÖ and TKÖ and a significant negative correlation was found between the mean scores of GKAÖ and KOOS-PS of the patients in the experimental group at the 4th week after discharge (p<0.05).
Conclusion: Positive improvements were found in anxiety, pain, fear of movement, physical function and sleep quality of patients with TDP in mobile-based education and exercise programme.

Key Words: Physical function, kinesiophobia, anxiety, mobile application, total knee replacement.