Eskişehir aktarlarında satılan Tilia flos örneklerinin farmakognozik incelenmesi ve uçucu yağlarının bileşimi
Research of Tilia flos drugs in Eskisehir herbal market related to pharmacopeia and compositions of essential oil
Yazar: AYŞEN ERKÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. MİNE KÜRKÇÜOĞLU
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Aktarlar = Herbalists ; Eskişehir = Eskişehir ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Ihlamur = Linden ; Kromatografi-gaz = Chromatography-gas ; Tilia = Tilia ; Uçucu yağlar = Essential oils ; Yağlar-uçucu = Oils-volatile

Özet:
Eskişehir Ormanlarında Tilia argentea, Tilia rubra ve Gökçekaya'da Tilia platyphyllos yetiştiği saptanmıştır. Tilia cordata'nın braktesinin alt ve üst epiderma hücre duvarlarının dalgalı iken T. rubra'nın düz duvarlı, T. argentea'da alt epidermanın dalgalı olduğu görülmüştür. T. rubra ve T. cordata braktesinde tek hücreli örtü tüyü, T. argentea'da bol miktarda çok kollu (8-9) yıldız örtü tüyü vardır. Diğer anatomik yapılar ise üç türde aynı olarak gözlenmiştir. Çiçekte farklı görülen ovaryumdaki yıldız örtü tüyleri T. cordata, T. rubra'da 4-6 kollu iken, T. argentea'da 8-9 kolludur ve daha sık bulunmaktadır. Bursa T.argentea örneğinde yabancı madde miktarı %2'nin altında olup, Farmakopeye uygundur. Diğerleri ise uygun değildir. Kurutmada kayıp, toplam kül ve asitte erimeyen kül tayini analiz sonuçları farmakopeye uygun bulunmuştur. Örneklerin  çiçek oranı % 53-70, su distilasyonu ile elde edilen uçucu yağların verimi T. cordata'da %0,02, T.argentea örneklerinde %0,02 ve T.rubra örneklerin de  %0,01-0,03 ve Düzce T.cordata (tıbbi tür) örneğinin uçucu yağında, trikosan %28, heneikosan %19, nonakosan %13, hekzadekanoik asit % 8, pentakosan % 6 ve hekzahidrofarnesil aseton % 6 ana bileşikler olarak bulunmuştur. Eskişehir, Manisa, Balıkesir, Amasya T.rubra örneklerinin uçucu yağlarında ki ana bileşikler, trikosan (%22, 29, 42, 25), hekzadekanoik asit (%22, 17, 7, 26), kaur-16-en (%11, 6, 3, 0), hekzahidrofarnesil aseton (% 8, 7, 8, 6), heneikosan (%7, 9, 2, 14), pentakosan (%7, 7, 11, 6) olarak saptanmıştır. Bursa, Kütahya T.argentea uçucu yağlarında hekzadekanoik asit (%31, 40), trikosan (% 21, 12), hekzahidrofarnesil aseton (%14, 7), pentakosan (%7, 4), kumin aldehit (%0, 7), linoleik asit (%5, 4) ana bileşikler olarak bulunmuştur.

Abstract:
Tilia argentea, Tilia rubra trees are growing wild in all forests of Eskişehir and Tilia platyphyllos in Gökçekaya. Examine under microscope the adaxial epidermis of T. cordata and T. argentea bracts showed cells with slightly sinuous anticlinal walls and abaxial epidermis cells showed cells with wavy-sinuous anticlinal walls and anomocytic stomata. Whereas adaxial epidermis of T. rubra  bracts showed cells with straight. The adaxial epidermis of T. rubra, T. cordata and T. argentea sepals beared bent, thick-walled covering trichomes, unicellular or stellate with up to 4-6 cells (T. cordata, T. rubra) or else with up to 9 cells (T. argentea). The foreign matter of Bursa T. argentea sample was the only sample below the limit of maximum 2 percent determined in European Pharmacopoeia 8.0. Total ash, acid-insoluble ash and loss on drying contents were acceptable in accordance with EP.  The percentage of the inflorescences and bracts of the samples was 53-70% and the essential oils content of T. cordata, T. argentea and T. rubra were found to be 0.02, 0.02 and 0.01-0.03 %. The main metabolites of hydro-distilled sample Düzce T.c. oil were tricosane 28%, heneicosane 18.5%, nonacosane 12.6%, hexadecanoic acid 8%, pentacosane 6%, hexahydrofarnesyl acetone 6 % respectively, In Eskişehir, Manisa, Balıkesir, Amasya T. rubra samples, tricosane (22, 29, 42, 25%), hexadecanoic acid (22, 17, 7, 26%), kaur-16-ene (11, 6, 3, 0%), hexahydrofarnesyl acetone (8, 7, 8, 6%), heneicosane (7, 9, 12, 14 %), pentacosane (7, 7, 11, 6%) were the major constituents of the essential oils whereas in Bursa and Kütahya T. argentea contained hexadecanoic acid (31, 40%), tricosane (21, 12%), hexahydrofarnesyl acetone (14, 7%), pentacosane (7, 4%), cumin aldehyde (0, 7%), linoleic acid (5, 4%).