Okul öncesi dönemde özel gereksinimli bireylere yönelik farkındalık eğitiminin etkililiği
The effectiveness of awareness training for individuals with special education needs in the pre-school period
Yazar: SÜMEYRA KAPSIZ
Danışman: PROF. DR. YEŞİM FAZLIOĞLU
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Engelli Çalışmaları  Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Engelli kişiler = Disabled persons ; Farkındalık = Awareness ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Özel gereksinimli bireyler = Special needs individuals ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Bu araştırmada okul öncesi öğrencilerine uygulanan engelli farkındalığı eğitimleri programıyla çocukların davranışlarında uygulama sonunda engelli farkındalığı yönünde değişiklik olup olmadığını okul öncesi çocukların görüşlerini alarak ve program değerlendirmesi yapılarak incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda araştırmanın problemini toplumsal hayatta engelli bireylere karşı gerek medyadan gördüğüm gerekse de yaşamsal rutinlerde sıkça gözlemlediğim olumsuz davranışların olduğu saptanıp, okul öncesi çocukların özel gereksinimli bireylere yönelik duygu ve düşüncelerinin belirlenmesi amacıyla nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması tekniğine göre desenlenmiştir. Araştırmada ölçme aracı olarak, araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 Öğretim yılında, Tekirdağ İl Merkezi'ndeki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bir ilkokulunun anasınıfında öğrenim gören 5 yaş grubunda olan 7 okul öncesi öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu oluşturan öğrencilerin dördü kız, üçü erkektir. Veriler, nitel veri analiz yöntemlerinden betimsel analiz ve içerik analizi yoluyla analiz edilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak katılımcıların, araştırma konusu hakkındaki görüşlerine yönelik araştırmacı tarafından uzmanlardan görüş alınarak hazırlanan "Öğrenci görüşme formu" kullanılmıştır. Görüşme formu çocuklara uygulama öncesi ve uygulama sonrası olmak üzere iki kez uygulanmıştır. Uygulama sürecinde ise araştırmacı tarafından her engel grubuna yönelik hazırlanan ve on dört eylemden oluşan engelli farkındalığı eğitimleri programı uygulanmıştır.Araştırmada elde edilen bulgular okul öncesi öğrencilerin görüşleri açısından "uygulama öncesi" ve "uygulama sonrası" olmak üzere sekiz alt amaç başlığı altında incelenmiştir. Araştırma sonucunda, okul öncesi öğrencilerinin engelli bireylere yönelik olumlu görüşlerinin olduğu, engellileri fark ettikleri, engel gruplarını algıladıkları, engellerin kullandığı materyalleri engel gruplarına göre ayırt ettikleri, engelli bireylere yönelik empati kurdukları, engellilerin sosyal kabulü okul öncesi öğrencileri tarafından sağlandığı ve okul öncesi dönemde verilecek engelli farkındalığı eğitimlerin son derece önemli olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular ilgili literatür doğrultusunda yorumlanmış ve öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi Dönem Çocukları, Özel Gereksinimli Bireyler, Akran Görüşleri, Okul Öncesi Dönemde  Engelli Farkındalığı

Abstract:
In this study, ıt was aimed to examine whether there is a change ın children's  behavior towards disability awarenenss at the and of the implementation with the disability awareness training and activites program to be applied to preschool students by taking the opinions of applied to preschool children. Accordingiy, the problem of the reseorch can ve asked against disabled people ın our soclety and it ıs determined that there are negative behaviors we observe, and preshool research apply the order of feelings and thoughts towords individuals with special wills. The semi-structured interview form prepared by the researcher was used as o measurement tool in the research. The study group of the 7 pre-school students in the age group of 5 who study in the kindergarten of a primary school offiliated to the Ministry of National Education in Tekirdağ Province in the academic year of 2020-2021. The study group of the research consists of four girls and three boys. The data were analyzed through descriptive analysis and content analysis, which are among qualitative data analysis methods. As a data collection tool in the study, the  "students interview form"  prepared by the researcher in consultation with the experts regarding the opinions of the participants on the research subject was used. The interview form was administered to the children twice, before and after the application.During the implementation process, a disability awareness training and activities program consisting of fourtheen actions prepared by the researcher four each disability group was implemented.The findings obtained in the study were examined under eight sub-goals as "before the applicotion" and "after the applicotion" in terms of the opinions of preschool students. As a result of the research, preschool students have positive opinions about disabled people, they perceive the disability groups, thet distinguish the materials used by the disability groups, they empathize with the disabled individuals, the sociol acceptance of the disabled is provided by pre-scholl students and the disabled it has been observed that awareness training and activities are important. The findings obtained were interpreted in accordance with the relevant literatüre and recommendations were presented.

Key words: Preschool Children, Individuals with Special Needs , Peer Views, Disability Awareness in Preschool Period