Sanayileşme olgusunun kirlilik sığınağı hipotezi ve çevresel vergiler açısından yeniden değerlendirilmesi
Reassessment of industrialization phenomenon in terms of pollution haven hypothesis and enviromental taxes
Yazar: FERDA NAKIPOĞLU ÖZSOY
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN BEKMEZ
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Değerleme = Valuation ; Endüstrileşme = Industrialization ; Kirlilik = Pollution ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Vergiler = Taxes ; Yeniden değerleme = Revaluation ; Çevre = Environment ; Çevre ekonomisi = Environmental economics ; Çevre vergisi = Environmental tax

Özet:
Sıkı bir bağa sahip olan çevre ve ticaret ilişkisi büyüme kavramının da dahil edilmesiyle oldukça kompleks bir hal almıştır. Ulusal ekonominin yapısı üzerinde önemli bir etkiye sahip olan ticaret, bir yandan ekonomik büyümeyi sağlarken diğer yandan da kaynak kullanımındaki etkinliğin sağlanmasında rol oynamaktadır. Aynı zamanda artan büyüme ile çevresel hizmetlere talep artışı yaşanmakta, bu durum ise yüksek yaşam standardına yol açmaktadır. Ancak çevre ve ticaret ilişkisinin her zaman olumlu yönlerinin olmadığını ileri süren görüşlerde mevcuttur. Çevresel problemlerin daha çok ticaret kaynaklı büyümeden kaynaklandığı da ifade edilmektedir. Artan ekonomik faaliyetler ve serbest ticaret aşırı kaynak kullanımına yol açabilmekte, etkinlikten sapmalar söz konusu olabilmektedir. Aynı zamanda ülkelerin maliyetlerini düşürmeleri için düşük çevresel standartlarını uygulamaya itebilmektedir. Bu durumda ise çevre kirliliğinin neden olduğu dışsallıkların içselleştirilmesi adına özellikle çevre vergilerini gündeme getirmektedir.
Bu çalışma dört temel bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde çevre ekonomisinin iktisadi düşünceler tarihindeki yerine bakılmıştır. Daha sonra çevre ve sürdürülebilir kalkınma ilişkisi çeşitli göstergeler ve endeksler ile açıklanmıştır. Çevre sorunlarının ekonomik nedenleri açıklanırken, bir yandan büyüme ve çevre ilişkisine diğer yandan ise serbest ticaret ve çevre ilişkisine değinilmiştir.İkinci bölümde çevre sorunlarına mikroekonomik düzeyde getirilen çözümler açıklanmış, çevre sorunlarından kaynaklı dışsal maliyetlere uygulanan vergiler aktarılmış ve OECD ülkelerinde ve Türkiye'de uygulanan çevre vergilerihakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde, analizlerde kullanılan Panel Eşbütünleşme Testleri ile Panel Nedensellik Testleri tanıtılmıştır. Dördüncü bölümde ise bir yandan büyüme ve dışa açıklığın çevre kirliği üzerindeki etkisi araştırılırken diğer yandan ise büyüme ve çevre vergilerinin çevre kirliliğine olan etkisi araştırılmıştır. Ayrıca kukla değişken kullanılarak çevre kirliliği üzerinde Kyoto Protokolü'nün herhangi bir etkisi olup olmadığı test edilmiştir. 
Elde edilen bulgulara göre Kirlilik Sığınağı Hipotezi'nin varlığı kabul edilmiş, gelişmiş ülkelerde çevre kirliliği azalırken gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerde artış gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca Kyoto Protokolü'nün yürürlüğe girmesiyle birlikte protokolü imzalayan ve imzalamayan OECD ülkelerinde farklı sonuçlara yol açtığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonuç bölümünde ise elde edilen bulgulara bağlı olarak ülke grupları için politik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The relationship between environment, trade and growth has become very complicated over the years. Trade affecting the structure of national economy has an important role on both economic growth and efficiency of resources uses. Besides, there is a demand rise on environmental services through increasing growth. Therefore it has caused high life standards. However, there are a number of studies assuming that the relationship between environment and trade is not always positive. It has been also argued that the environmental problems are derived from mostly growth based on trade. Increasing economical activities and free traderesult in excessive resources use while these may cause deviation of economical efficiency. At the same time, these can cause the application of low environmental standards in order to decrease the costs of countries. In this case, environmental taxes becomevery popular for internalizing externalities bringing about environmental pollution.
This study consists of four main parts: In the first part, it has been shown environmental economy in the field of economical thoughs history. Then the relationship between the environment and sustainable development has been explained by various indicators.While explaining the economical reasons of environmental problems, the relationship between growth-environment and the relationship between free trade-environment has been described.In the second part, microeconomic solutions for environmental problems have been explained. The taxes for external costs based on environmental problems have been also mentioned. Some information about the environmental taxes which are applied in the OECD countries and Turkey has been given. In the third part, the methods which have used in the analysis, Panel Cointegration Tests and Panel Causality Tests have been introduced. The fourth part has been investigated both the effects of growth and trade openness on enviromental pollution and the effects of growth and enviromental taxes on enviromental pollution. Also, the date regarding Kyoto Protocol has been used as a dummy variable in order to test validity of the effect of Kyoto Protocol on enviromental pollution. 
The findings indicate that the presence of Pollution Haven Hypothesis is supported. Additionally, it is concluded that enviromental pollution has decreased in developed countries whereas it has increased in developing and less developed countries. Also, the results show that Kyoto Protocol leads to different results among signed and not signed countries. In the conclusion of the study, policy recommendations have been made based on research findings.