Hatay'ın Dörtyol ilçesinde halk hekimliği
Folk medicine in Dörtyol district of Hatay
Yazar: ÖMER ÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. PERVİN ERGUN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Halk bilimi = Folklore ; Halk hekimliği = Folk medicine ; Halk inançları = Public beliefs ; Halk kültürü = Folk culture ; Hatay-Dörtyol = Hatay-Dörtyol

Özet:
Bu çalışma, Hatay'ın Dörtyol ilçesinde daha önce uygulanmış ya da günümüzde uygulanmaya devam eden halk hekimliği uygulamalarını içermektedir. Çalışma alanı Hatay'ın Dörtyol ilçesi sınırları içerisinde yer alan merkez mahalleleri ve köyleri kapsamaktadır. Dörtyol, köklü tarihi ve birçok kültürün kavşak noktası olması nedeniyle inanç ve inançlara bağlı pratikler noktasında oldukça fazla kaynağa sahip olan bir ilçedir. Dörtyol halkı, günümüzde modern tıbba alternatif olarak ya da çoğu kez modern tıpla beraber halk hekimliği yöntemlerine başvurmak suretiyle şifa bulmayı amaçlamaktadır. Hastalıklardan korunmak, hastalığın tedavi edilmesini sağlamak amacıyla bitkisel ve hayvansal ilaçlara, büyüye, sihre başvurulmakta; şifacılara, hocalara, kırıkçılara, şifalı sulara, yatır ve ziyaret yerlerine gidilmektedir. "Hatay'ın Dörtyol İlçesinde Halk Hekimliği" adlı çalışma giriş kısmından ve dört ana bölümden oluşmaktadır.Gelenek, ritüel ve törenler aracılığıyla kültürel bellekte kodlanmış unsurlar nesilden nesile aktarılır. Halk hekimliğine bağlı uygulamalar da yüzlerce yıllık deneyim ve gözlemin sonucunda günümüze kadar gelmiştir. Şifa pratiklerinin icra edildiği zaman ve mekan da büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda Dörtyol yöresindeki sağaltım pratiklerinin uygulanmasında tercih edilen sözler ve eylemler geçmişten günümüze geçirdikleri değişim ve dönüşümlerle beraber değerlendirilmiştir. Hastalıklar için uygulanan sağaltım  pratikleri birbirinden farklı gözükse de hepsinin özünde şifa bulunacağına dair güçlü bir inanç yatmaktadır. Hastalığın nedenleri ve şifanın bulunma yöntemleri kutsal kavramı ile beraber ele alınmalıdır. Halk, inanç olmadan uygulamaların tek başına şifa getirmeyeceğine inanmaktadır. Bu doğrultuda uygulanan pratikler hastalık adlarının başlıkları altında tek tek incelenmiştir. Şifa pratiklerinin uygulanması için gidilen mekanlar, tercih edilen zaman da uygulamaya kutsallık kazandırmaktadır. Kutsal mekanların ve şifa ocaklarının da kendilerine özgü kuralları bulunmaktadır. Bu doğrultuda kutsallık kazanan ocaklar, mekanlar ile şifa pratiklerine dair yürütülen araştırma gözlem ve derinlemesine görüşme gibi yöntemlerle yapılmıştır.

Abstract:
This study contains the practice of folk medicine which was previously applied or still used today in Dörtyol county of Hatay. The study area covers the central neighborhoods and villages within the boundaries of Dörtyol county of Hatay. Dörtyol is a district which has a lot of resources in terms of beliefs and beliefs due to its deep-rooted history and being a crossroads of many cultures. Dörtyol people nowadays aim to find healing as an alternative to modern medicine or often with modern medicine, by means of applying to folk medicine methods. In order to protect the disease and to treat the disease, it is applied to herbal and animal medicines, magic and sorcery; healers, mentors, bonesetters, healing waters, visits to places and entombed saints. "Folk Medicine in Dörtyol District of Hatay" consists of introduction and four main sections. Elements that are encoded in cultural memory through tradition, ritual and ceremonies are passed on from generation to generation. The practices related to folk medicine have survived to the present day as a result of hundreds of years of experience and observation. The time and place where healing practices are carried out is of great importance. In this context, the preferred words and actions in the implementation of the treatment practices in Dörtyol region were evaluated together with the changes and transformations they have undergone from the past to the present. Although the treatment practices for diseases seem to be different from each other, there is a strong belief that all of them will be healing.  The causes of the disease and the methods of finding the healing should be considered together with the holy concept. People believe that without faith, practices will not cure alone. The practices applied in this direction are examined under the titles of disease names. The places preferred for the application of the healing practices, the preferred time brings holiness to the application. Sacred spaces and healing lore also have their own rules. In this direction, the sacred healing lore were carried out by methods such as observation and in-depth interviews carried out on places and healing practices.