Çağdaş sanatta mekan algısı ve tekinsiz imge
Perception of space and the uncanny image in contemporary art
Yazar: İLAYDA YILDIZ
Danışman: DOÇ. YILDIZ ERSAĞDIÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Birinci bölümde mekân kavramı ve mekânı algılama sürecinden bahsederken, mekânı anlamlandırmada önemli bir faktör olarak algı ve işleyişi incelenmiş; mekân ve algı, aidiyet oluşturma, mekân ve belleğin ilişkisi, mekânın duyusal yönü üzerinden ele alınmıştır. 20. Yüzyıl sanatının mekânı alışılmışın dışında ele alışı, toplumsal sorunların sanat yoluyla tasvirine ve hatıra ve anıların toplum inşasına olan katkıları, çağdaş sanat üretimleri üzerinden örneklenmiştir.
İkinci bölümde tekinsizlik kavramının ilk ortaya çıkışı ve araştırılması üzerinden, bu kavramın mekânı ne şekilde ilgilendirdiği ve tekinsizliğin ev kavramıyla bağlantısı araştırılarak ne gibi olguların tekinsizliği oluşturduğu incelenmiştir.
Üçüncü bölümde 1945 sonrası çağdaş sanat örnekleriyle ikinci bölümde araştırılan tekinsizlik kavramının izdüşümü üzerinde durulur. Sanatta ortaya çıkan bireyselliğin ve sanatın nesnesinin dönüşüm süreci, mekânda ve sanatsal dildeki değişimi etkileyişi ele alınmıştır. Bu tezde, çağdaş sanat nesnesinin süreç içerisindeki yaşadığı öz kaybı ve bu kayıp üzerinden yeni anlamlar yüklenen nesnelerin sanattaki dili üzerinde durulur. İnsanın dünyaya gelişinden bu yana güvenli bir alan arayışı, modernizm ile birlikte karşımıza nesne ve mekânın işlevselliği dışında kullanımını çıkarır. Bu, alışıldık olanın bozumu aidiyetsizlik, muğlaklık ve yabancılaşma üzerinden okunabilir.

Abstract:
In the first chapter, while talking about the concept of space and the process of perceiving space, perception and its functioning were examined as an important factor in making sense of space; space and perception, creating belonging, the relationship between space and memory are discussed through the sensory aspect of space. 20th century art's unorthodox treatment of space, the depiction of social problems through art, and the contributions of memories and memoirs to the construction of society are exemplified through contemporary art productions.
In the second part, the first emergence and research of the concept of the uncanny is examined, how this concept relates to space, and what kind of phenomena create the uncanny by investigating the connection of the uncanny with the concept of home.
The third part focuses on the projection of the concept of the uncanny, which is researched in the second part, with examples of contemporary art after 1945. The transformation process of individuality emerging in art and the object of art, and its impact on the change in space and artistic language, are discussed. In this thesis, the focus is on the loss of essence of the contemporary art object in the process and the language in art of objects that are given new meanings through this loss. Man's search for a safe space since his birth leads us to use objects and spaces other than their functionality with modernism. This disruption of the familiar can be read through lack of belonging, ambiguity and alienation.