Küresel göç hareketleri ve yoksulluk ilişkisi: Ampirik analiz
Global migration movements and poverty relationship: Empirical analysis
Yazar: MURAT İSTEKLİ
Danışman: PROF. DR. MURAT USTAOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
İnsanların bir yerden başka bir yere, ulusal veya uluslararası bir şekilde yer değiştirmeleri hareketini içeren göç hareketleri ile temel ihtiyaçların karşılanabilmesi için gerekli kaynaklardan yoksun olma durumunu ifade eden yoksulluk arasındaki ilişki oldukça karmaşık ve çok yönlüdür. Bu ilişkiyi daha iyi anlayabilmek için dikkate alınması gereken bazı önemli noktalar vardır. Küresel göç hareketleri hem çıkış noktasındaki ülkeler için olumsuz koşullar olan "itici" faktörlerden hem de varış noktası ülkelerdeki olumlu koşullar olan "çekici" faktörlerden etkilenir. Örneğin daha iyi iş olanakları, daha yüksek yaşam standartları ve sosyal imkânlar, varış noktası ülkeler için çekici faktörlerdir. Çıkış noktası ülkelerdeki itici faktörlerin bir örneği olan yoksulluk ise insanların başka yerlerde daha iyi yaşam koşulları ve fırsatlar araması için en önemli nedendir.
Yoksul bölgelerdeki ekonomik eşitsizlikler ve kısıtlı fırsatlar, bireyleri ve aileleri ülkelerinin ya da dünyanın çeşitli yerlerinde daha iyi beklentiler doğrultusunda bir arayışa yönlendirir. Örneğin kırsal alanlardaki yoksulluk, daha iyi istihdam fırsatları ve hizmetlere kolay erişim arayışıyla kent merkezlerine göçü hızlandırır. Buna benzer bir şekilde ekonomik olarak dezavantajlı ülkelerdeki insanlar, yoksulluktan kurtulma ve yaşam standartlarını iyileştirme umuduyla imkânların daha bol olduğu ülkelere göç ederler. Sonuç olarak göç hareketleri genellikle bir arayış doğrultusunda gerçekleşir. Buna ek olarak insanlar arayışları ile ilgili tatmine ulaşıp ulaşamayacaklarını her zaman merak ederler. Bu merakın giderilmesinde ise devreye ilişkiler ağı ve bağlantılar girer. İlişkiler ağı ve bağlantılar göç kararı alınmasında cesaret verici ve gelecekle alakalı endişeler hakkında ise ferahlık sağlayan bir işlev görür. Her şeye rağmen yasal engeller, ırkçılık ve sosyal hizmetlere sınırlı erişim dahil olmak üzere çeşitli zorluklar, göçmenlerin karşı karşıya kalabilecekleri bazı önemli gerçeklerdir. Bu gerçekler, refah düzeyi yüksek ülkelere göç edilse bile yoksulluktan kurtulmanın garanti olmadığının kanıtıdır. Göç hareketleri ve yoksulluk arasındaki ilişkiyi ele almak, yoksulluğun temel nedenlerini yok etmeyi amaçlayan, dezavantajlı bölgelerde ekonomik fırsatlar yaratan ve güvenli göç yollarını destekleyen kapsamlı politikalar gerektirir. Uluslararası iş birliği ve sürdürülebilir kalkınma girişimleri, göç hareketlerinin hem göçmenlere hem de çıkış ve varış noktası ülkelere fayda sağlayacak şekilde yönetilmesinde çok önemli bir rol oynar.
Bu çalışmada, küresel göç hareketleri ile yoksulluk arasında var olan yakın ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Literatürde sıkça karşılaşılan, küresel göç hareketlerinin yoksulluğa neden olduğunu iddia eden çalışmalara ek olarak bu çalışmada yoksulluğun küresel göç hareketleri için itici bir neden olduğu iddia edilmektedir. Ayrıca ilişkiler ağının ve bağlantıların da küresel göç hareketleri üzerinde önemli bir etkisi olduğu düşünülmektedir. Araştırmadaki amaç doğrultusunda, belirlenen ülkelerde sadece uluslararası göçmenleri kapsayan bir anket formu uygulanmıştır. Anket uygulaması yüz yüze ve internet ortamında olmak üzere iki şekilde gerçekleştirilmiştir. Uluslararası göçmenlerin yoğun olarak bulunduğu derneklerin, vakıfların, ibadethanelerin ve bunları kapsayan bölgelerin önceden tespit edilmesi ve belirlenen ülkelere gidilmesi, anketlerin büyük çoğunluğunun yüz yüze gerçekleştirilebilmesi ve katılımcılara ulaşma konularında avantaj sağlamıştır. Elde edilen veriler istatistiksel bir analize tabi tutulmuştur. Analiz sayesinde yoksulluğun küresel göç hareketleri üzerindeki etkisi ve göçe etki eden diğer faktörler ortaya koyulmuştur. Sonuçlara göre yoksulluğun küresel göç hareketleri üzerinde çok güçlü bir etkisi vardır. Yoksulluğa ek olarak siyasi istikrarsızlıklar, güvenlik endişeleri ve sosyal imkânların yetersizliği de küresel göç hareketleri üzerinde etkilidir. Ayrıca iş ile ilgili görevlendirme, evlilik-aile birleşimi ve daha gelişmiş ülkelerde eğitim görme gibi nedenler de küresel göç hareketleri üzerinde etkilidir. Ek olarak göç kararının alınmasında kişilerin varış noktası olarak hedeflenen ülkelerdeki ilişkiler ağının ve bağlantılarının da oldukça etkili olduğu görülmüştür.
Bu çalışma YÖK 100/2000 Doktora Burs Programı'nın Yoksulluk Çalışmaları alt alanı kapsamında desteklenmiştir.

Abstract:
The relationship between migration movements, which includes the movement of people from one place to another, nationally or internationally, and poverty, which expresses the deprivation of the necessary resources to meet the basic needs, is quite complex and multifaceted. There are some important points to consider to better understand this relationship. Global migration movements are affected by both "push" factors, which are negative conditions for countries of origin, and "pull" factors, which are positive conditions in destination countries. For example, better job opportunities, higher living standards and social opportunities are attractive factors for destination countries. Poverty, an example of a push factor in originating countries, is the most important reason for people to seek better opportunities and living conditions elsewhere.
Economic inequalities and limited opportunities in poor areas lead individuals and families to seek better prospects in their country or around the world. For example, poverty in rural areas accelerates migration to urban centers in search of better employment opportunities and easy access to services. Similarly, people from poor countries migrate to more abundant countries in hopes of escaping poverty and improving their living standards. As a result, migration movements usually take place in line with a search. In addition, people always wonder if they can find satisfaction in their search. In the elimination of this curiosity, the network of relations and connections come into play. The network of relationships and connections act as an encouragement in migration decision making and a relief about future concerns. Nevertheless, various challenges, including legal barriers, racism, and limited access to social services, are some important realities that immigrants may face. These realities do not guarantee freedom from poverty, even if one migrates to high-prosperity countries. Addressing the relationship between migration movements and poverty requires comprehensive policies that aim to eradicate the root causes of poverty, create economic opportunities in disadvantaged areas, and support safe migration routes. International cooperation and sustainable development initiatives play a crucial role in managing migration movements in a way that benefits both immigrants and countries of origin and destination.
In this study, it is aimed to examine the close relationship between global migration movements and poverty. In addition to the studies that are frequently encountered in the literature and claim that global migration movements cause poverty, this study claims that poverty is a driving factor for global migration movements. Additionally, it is thought that the network of relations and connections have a significant impact on migration movements. For the purpose of the research, a questionnaire form covering only international immigrants was applied in the selected countries. The survey was conducted in two ways, face-to-face and online. The pre-detection of associations, foundations, places of worship and their encompassing regions with a high concentration of international immigrants and the fact that they went to the designated countries provided an advantage in meeting the participants and conducting most of the surveys face-to-face. The obtained data were subjected to a statistical analysis. The analysis reveals the impact of poverty on global migration flows and other factors affecting migration. According to the results, poverty has a very strong impact on global migration flows. In addition to poverty, political instability, security concerns and lack of social opportunities also have an impact on global migration flows. In addition, reasons such as work-related assignments, marriage-family reunification and studying in more developed countries also have an impact on global migration movements. Additionally, it has been seen that the network of relations and connections in the countries targeted as the destination of the people are very effective in taking the migration decision.
This study was supported within the scope of Poverty Studies sub-field of YÖK 100/2000 PhD Scholarship Program.