Bilişsel farkındalık stratejilerinin Türkçe dersine ilişkin tutum, okuduğunu anlama ve kalıcılığa etkisi
The effects of metacognitive strategies on attitudes toward Turkish course, reading comprehension achievement and retention
Yazar: İSMAİL GELEN
Danışman: Y.DOÇ.DR. AHMET DOĞANAY
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel farkındalık = Metacognitive ; Farkındalık = Awareness ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Araştırmada geliştirilen BFOA stratejisinin uygulandığı deneysel yapıdaki Türkçe öğretimi ile, kontrol grubunda uygulanan geleneksel yapıdaki Türkçe öğretiminin öğrencilerin; bilişsel farkındalık becerilerinin gelişimine, okuduğunu anlama başarılarına, ve derse ilişkin tutumlarına olan etkisi ve bunların kalıcılığı karşılaştırılmıştır. Araştırma öntest- sontest kontrol gruplu deneme modelinde tasarlanmıştır. BFOA stratejisi araştırmanın bağımsız değişkenini oluştururken, okuduğunu anlama başarısı ve Türkçe dersine ilişkin tutumlar ise bağımlı değişkenini oluşturmaktadır. Stratejinin kullanılabilir olup- olmadığını sınamak için bir ay süreyle pilot uygulama yapılmıştır.Asıl uygulama ise farklı gruplarda bulunan deney ve kontrol grupları üzerinde bir yarıyılda yapılmıştır. Araştırma Hatay- Antakya merkez ilçede tanımlanan B.G.ve H.M. İlköğretim Okullarının 7. sınırlarındaki deney ve kontrol grupları üzerinde gerçekleştirilmiştir. Örneklem, amaçlı örneklem yöntemlerinden benzeşik örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışma evreninde belirlenen 8 okulda birbirine; basan, sosyoekonomik düzey, tutum ve bilişsel farkındalık becerileri açısından en çok benzeyen iki denk grup deney ve kontrol grubu olarak tanımlanmıştır. Deney grubunda BFOA stratejisi uygulanırken, kontrol grubunda geleneksel yapıdaki Türkçe öğretimi uygulanmıştır. Araştırmada; BFOA Ölçeği, IOWA Okuduğunu Anlama Başarı Testi, Türkçe Dersi Tutum Ölçeği, SED Ölçeği, Bilişsel Farkındalık Görüşme Formu, Bilişsel Farkındalık Gözlem Formu, Araştırma Güncesi, Öğrenci Değerlendirmesi ve Haftalık İzleme Testleri olmak üzere toplam 9 adet ölçme aracı kullanılmıştır. Böylece nicel olarak elde edilen bulgular, nitel olarak da kontrol edilmiş ve desteklenmiştir. Bu ölçme araçlarından "BFOA Ölçeği" deney grubunda uygulanan stratejinin etkililiğini ölçmek için, bu araştırmada geliştirilmiştir. Ölçeğin Cr. Alpha değeri.83 ve ölçümler arası Pearson Momentler çarpım korelasyonu.77 olarak hesaplanmıştır. Nicel verilerin analizinde; frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, eşli gruplar t testi, bağımsız gruplar t testi, yinelenmiş ölçümler varyans analizi (ANOVA) ve kovaryans analizi (ANCOVA) istatistiksel teknikleri kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise her ölçme aracının yapısına özgü nitel veri analiz yöntemleri kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlarda deney grubunda uygulanan BFOA stratejisinin, kontrol grubunda uygulanan geleneksel öğretime göre;. öğrencilerin Türkçe dersindeki bilişsel farkındalık düzeylerini hem artırmada (p=.000), hem de bunun kalıcılığını sağlamada (p=.0O0) anlamlı fark oluşturduğu,. öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerini hem artırdığı (p-.000), hem de kalıcılığını sağlayarak (p=.000) anlamlı fark oluşturduğu,. öğrencilerin Türkçe ders tutumlarını olumlu ve anlamlı olarak etkilediği (p=.000), ancak tekrar geleneksel eğitime dönüş ile birlikte bu tutumların olumsuz yönde etkilendiği (p=.50) ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak; bilişsel farkındalık stratejisinin Türkçe dersinde; öğrencilerin bilişsel farkındalık becerilerini artırdığı, öğrencilerin okuduğunu anlama başarısını artırdığı, öğrencilerin derse ilişkin tutumlarını olumlu yönde artırdığı ve buna ek olarak bilişsel farkındalık becerileri ve okuduğunu anlama başarıları açısından kalıcılığı sağladığı söylenebilir.Anahtar Kelimeler: Bilişsel Farkındalık, Strateji, Okuduğunu Anlama, Türkçe Eğitimi, Düşünme Becerileri, Öğrenme, Öğretme

Abstract:
The study aimed to find out whether there would be a significant difference between experimental and control group on the reading comprehension, attitudes toward Turkish course, and retention of both of them. The study was designed as an experimental one. The use of the metacognitive strategies were the independent variable whereas, reading comprehension, attitudes towards Turkish course, and their retention were dependent variables. A pilot study lasted one month was carried out in order to be sure whether the strategies selected could be utilized. However, the main study including the experimental and the control groups lasted one semester. The 7th grade students from the primary schools participated in this study B.G. and H.M. located in the center of Antakya Hatay. Stratified random selection was used for the sampling method. Out of the eight similar schools regarding reading comprehension achievement, socioeconomic status, attitude and metacognitive skills, the two most resembling groups were selected as experimental and control groups. In the experimental group metacognitive strategies were implemented in Turkish course while in the control group, the traditional Turkish course teaching was employed. The following measurement instruments were used in the study, 1- Metacognitive Strategies Scale 2- IOWA Silent Reading Tests I 3- Turkish Course Attitude Scale 4- SED (Socioeconomic Status) Scale 5- Metacognitive Strategies Interview Form 6- The Checklist for The Observation of the Metacognitive Strategies 7- The Research Diary - Student Evaluations 9- Weekly Follow Up Tests Thus, the quantitative data obtained were testified with qualitative data. The researcher himself developed a Metacognitive Strategies Scale used in the experimental and the control group. The reliability and validity of this inventory was tested and the value of Cr. Alpha.83 and Pearson Moments Correlation.77. In the quantitative analysis, frequency, mean, standard deviation, percentage, paired sample t test, independent sample t test, ANOVA, and ANCOVA were used. In addition, the most convenient methods for each of the data were applied. The analysis of data revealed the following:. the significant difference was found between both the experimental and the control groups in both the use of the metacognitive strategies and the retention of them.. the significant difference was found between groups in reading comprehension and the retention of it.. the significant increase was seen between groups in the attitude, but not in retention of it. In conclusion, the results of this study suggest that the use of metacognitive strategies increase. metacognitive skills. reading comprehension. the attitude towards Turkish course. This skills also enable students to maintain their achievement in reading comprehension.Key Words: Metacognition, Strategy, Reading Comprehension, Turkish Teaching, Thinking Skills, Learning, Teaching