Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma modellerinin yeniden dizayn edilmesinde bir alternatif olarak Çin modelinin uygulanabilirliği
Applicability of the Chinese model as an alternative to re-designing development models of developing countries
Yazar: ELİF KAYA
Danışman: PROF. DR. HALİL TUNALI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Dinamik panel teknikleri = Dynamic panel techniques ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Ekonomik modeller = Economic models ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Kalkınma = Development ; Kalkınma politikaları = Development policies ; Nedensellik = Causality ; Çin = China

Özet:
2007'de başlayan ve izleyen 2 yıl boyunca derinleşip global hale gelen Küresel Finansal Kriz, hemen her ülkeyi farklı oranlarda etkilemiştir. Dünya toplam dış ticaretinde daralmalara yol açmış, ülkelerin milli gelirinde ve büyüme oranında azalmalara ve buna paralel olarak işsizlik oranında artışlara neden olmuştur. Bu süreç boyunca neoliberal iktisatın yeterliliği ve başarısı tartışılır hale gelmiş hem akademide hem pratikte doğal olarak yeni arayışlar başlamıştır. Denetimi elden bırakmadan, ülkenin ekonomik sistemini, küresel ve kapitalist dünyaya entegre ederek yoluna devam eden Çin'in bu alternatif arayışında bir kalkınma modeli olup olamayacağı hem akademik hem de siyasi çevrelerde tartışılır hale gelmiştir. Alternatiflerin varlığının neoklasik dünyada unutulmaya yüz tuttuğu dönem Çin Halk Cumhuriyeti'nin yükselişe geçtiği dönemle kesişmiştir. Bu tezde, kalkınmaya yeni bir perspektiften bakmanın gereğini vurgulanmakta ve başka alternatiflerin varlığını göstermek amacıyla Çin Kalkınma Modeli üzerine bir inceleme yapılmaktadır. Kalkınmanın öncelenmesinin gerekliliği ve bu bağlamda Çin modelinin gelişmekte olan ülkeler için bir kalkınma modeli teşkil edip edemeyeceği bu doktora tezinin temel konusudur. Tezin temel hipotezi ise, Çin'in gelişmekte olan ülkeler için bir mutlak bir model oluşturamayacağı yönündedir.
Kalkınma iktisadının ortodoks yaklaşımının eleştirildiği, literatürdeki kalkınma yaklaşım ve teorilerinin bu bağlamda tartışıldığı ilk bölümden sonra ikinci bölümde Çin Kalkınma Modeli detaylarıyla irdelenmiş, modeli diğer modellerden ayıran yönleri ortaya konulmuştur. Üçüncü ve son bölümde ise önce nedensellik testi, sonrasında ise dinamik panel analizi ile Çin'in de içinde olduğu 92 ülkenin büyüme modeli bileşenlerinin analizi yardımıyla kalkınmadan büyümeye giden yolun varlığı ispat edilmiş ve gelişmekte olan ülkeler için Çin'in kalkınma modelinin alternatif bir model olarak uygulanıp uygulanamayacağı tartışılmıştır. İlk iki bölümdeki teorik tartışmaların ardından yapılan testlerin sonuçlarının kalkınmanın öncelenmesi gerektiği hipotezini desteklemesi gelişme yolunun kalkınmadan büyümeye gittiğine dair güçlü bir kanıttır. Çin Modelinin örnek teşkil edip edemeyeceği sorusunun cevabı ise Çin'in kendine özgü özelliklerinden kaynaklı olarak birebir örnek alınamayacağı yani mutlak bir örnek olamayacağı yönündedir. Yine de başka alternatiflerin varlığını göstermesi noktasında Çin'in gelişmekte olan ülkeler için model olduğu gerçeği göz ardı edilmemelidir.

Abstract:
The Global Financial Crisis, which started in 2007 and deepened and became global in the following 2 years, affected almost every country at different levels. It has led to contractions in the world's total foreign trade, resulting in decreases in the national income and growth rate of countries and, accordingly, increases in the unemployment rate. Throughout this process, the adequacy and success of neoliberal economics have become debatable, and new searches have naturally begun. It has become controversial in both academic and political circles whether China, which continues its way by integrating the country's economic system with the global and capitalist world, without giving up its control, can be a development model in this alternative search. The period when the existence of alternatives was forgotten in the neoclassical world coincided with the rise of the People's Republic of China. In this thesis, the necessity of looking at development from a new perspective is emphasised and an examination of the Chinese Development Model is made to show the existence of alternatives. The necessity of prioritizing development and whether the Chinese model can constitute a development model for developing countries in this context is the main subject of this doctoral thesis. The main hypothesis of the thesis is that China cannot create an absolute model for developing countries.
After the first part, in which the orthodox approach of development economics is criticized and the development approaches and theories in the literature are discussed in this context, in the second part, the Chinese Development Model is examined in detail and the aspects that distinguish the model from other models are revealed. In the third and last part, the existence of the path from development to growth has been proven with the help of causality test first and then dynamic panel analysis and analysis of growth model components of 92 countries including China, and whether China's development model is applied as an alternative model for developing countries. implementation has been discussed. The results of the tests conducted after the theoretical discussions in the first two chapters support the hypothesis that development should be prioritized, which is strong evidence that the path of development goes from development to growth. The answer to the question of whether the Chinese Model can serve as an example is that it cannot be taken as a one-to-one example due to the unique characteristics of China, that is, it cannot be an absolute example. Nevertheless, the fact that China is a model for developing countries should not be ignored in terms of showing the existence of other alternatives.