Yerleşim alanlarının memeli yaban hayvanlarının dağılımı üzerine etkisi
The effect of settlement areas on the distribution of wild mammals
Yazar: BAHADDİN UYSAL
Danışman: DOÇ. DR. HALİL SÜEL
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Yaban Hayatı Ekolojisi ve Yönetimi Ana Bilim Dalı / Ekoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışma, yerleşim alanlarının memeli yaban hayvanlarının dağılımı üzerine etkilerini incelemektedir. Isparta ili merkez ve çevresindeki yerleşim yerlerinde gerçekleştirilen araştırmada, yaban hayvanlarının yerleşim alanlarına yaklaşma sebepleri ve bu etkileşimlerin sonuçları ele alınmıştır. Çalışma kapsamında doğrudan ve dolaylı gözlem teknikleri kullanılarak, yaban hayvanlarının dağılımı ve yerleşim alanlarıyla olan etkileşimleri haritalandırılmıştır. İnsan faaliyetlerinin yaban hayvanları üzerindeki etkileri, habitat kaybı, parçalanma ve çevresel kirlilik gibi faktörlerle değerlendirilmiştir. Yerleşim yerlerinin genişlemesi ve artan insan nüfusu, yaban hayvanlarının doğal yaşam alanlarını daraltmakta ve bu durum, yaban hayvanlarının besin ve barınma ihtiyaçlarını karşılamak için yerleşim alanlarına yönelmelerine neden olmaktadır. Özellikle yaban domuzları (Sus scrofa) ve kızıl geyikler (Cervus elaphus) gibi türlerin tarım alanlarına girmesi, çiftçiler için önemli zararlar doğurmaktadır. Çalışmada, insan-yaban hayatı çatışmalarının yönetimi için çeşitli stratejiler önerilmiştir. Elektrikli çitlerin kullanımı ve toplumsal farkındalığın artırılması gibi önlemler, bu çatışmaların azaltılmasında etkili olabilir. Ayrıca, yaban hayvanlarının adaptasyonu ve davranış değişiklikleri de incelenmiştir. Bazı türler, insanların yoğun olarak bulunduğu bölgelerden kaçınırken, bazıları insan varlığına alışarak bu alanlarda yaşamaya devam edebilmektedir. Ekosistem üzerindeki etkiler ve koruma stratejileri de çalışmanın önemli bir parçasını oluşturmuştur. Koruma alanlarının oluşturulması ve yaban hayvanlarının doğal yaşam alanlarının korunması, ekosistemlerin sürdürülebilirliği için kritik öneme sahiptir. Çalışma, Isparta ili merkez ve çevresindeki memeli yaban hayvanlarının dağılımını ve yerleşim alanlarıyla olan etkileşimlerini inceleyerek, yaban hayatı yönetimi ve koruma stratejileri açısından önemli bulgular sunmaktadır. Bu bulguların, gelecekte yapılacak çalışmalarla daha geniş alanlarda uygulanabilirliği test edilerek, insan-yaban hayatı çatışmalarının daha etkili yönetilmesi sağlanabilir.

Abstract:
This study examines the effects of settlement areas on the distribution of wild mammals. The research was conducted in the central and surrounding settlements of Isparta province, focusing on the reasons why wild animals approach settlement areas and the consequences of these interactions. Using direct and indirect observation techniques, the distribution of wild animals and their interactions with settlement areas were mapped. The impact of human activities on wild animals was evaluated through factors such as habitat loss, fragmentation, and environmental pollution. The expansion of settlements and the increasing human population are narrowing the natural habitats of wild animals, causing them to turn to settlement areas to meet their food and shelter needs. Particularly, species such as wild boars (Sus scrofa) and red deer (Cervus elaphus) entering agricultural fields cause significant damage to farmers. The study proposes various strategies for managing human-wildlife conflicts. Measures such as the use of electric fences and raising public awareness can be effective in reducing these conflicts. Additionally, the adaptation and behavioral changes of wild animals were examined. Some species avoid areas with high human density, while others may continue to live in these areas by getting accustomed to human presence. The effects on the ecosystem and conservation strategies are also an essential part of the study. Creating protected areas and preserving the natural habitats of wild animals are crucial for the sustainability of ecosystems. This study provides significant findings for wildlife management and conservation strategies by examining the distribution of wild mammals and their interactions with settlement areas in the central and surrounding areas of Isparta province. These findings, tested for wider applicability in future studies, can contribute to more effective management of human-wildlife conflicts.