Sosyal hizmet bakış açısıyla yoksulluk ve hastalık ilişkisi
The relationship between poverty and diseases from a social work perspective
Yazar: DERYA ODUNCU ALPAGO
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH KARATAY
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Hastalık = Disease ; Kısır döngü = Vicious cycle ; Sağlık = Health ; Sosyal hizmetler = Social services ; Sosyal sağlık = Social health ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
Bu çalışma hastalığın yoksulluğa, yoksulluğunda hastalığa sebep olabileceği görüşünü savunmaktadır. Yoksul olan bireyin yaşam koşulları yetersiz olduğu için diğer bireylere oranla belli hastalıklarla daha çok karşılaşabilir. Aynı zamanda hasta olan kişinin gelir getirici bir işte çalışamaması sonucu birey yoksulluğa sürüklenmiş olur. Gelir dengesinin bozulması ile ortaya çıkan ve çalışmaya engel olabilen durumlar dolayısı ile kazancın azalması hatta kazanç elde edememe durumu baş gösterir. Bu sebepten dolayıdır ki kazancın olmaması durumu ve bunun süreklilik arz etmesi kişiyi her açıdan olumsuz etkiler. Yeterli besini alamama durumu hastalığa yakalanma veya fiziksel olarak zayıf düşme durumunu ortaya çıkarır. Kişinin herhangi bir sosyal güvencesi yoksa hastaneye gidemez ve sağlık durumunu düzeltecek bir girişimden yoksun kalır. Böylece hastalık yoksulluk kısırdöngüsünün içine sürüklenmiş olur. Kaldı ki sağlık sektöründe gelişen tedavi yöntemleri ve imkânlarına rağmen artan maliyetler insanları birçok sağlık sorunuyla karşı karşıya bırakmaktadır. Gerçekten de geçmişte olduğu gibi 21. yüzyılda da sürdürülebilir sağlıklı bir yaşam için insanların yeterli oranda gelire sahip olması gerekmektedir. Özellikle de günümüzde sağlık giderleri artan çevre sorunları ve doğal olmayan besleneme ve barınma koşullarından dolayı giderek artmaktadır. Diğer yandan bu sağlık sorunlarıyla baş edebilmek için gelişen tıbbi teknolojik imkânlardan yararlanmak önem kazanmaktadır. Fakat bunun maliyeti de sunulan imkânlar ölçüsünde artmaktadır. Böylece yoksulluğu besleyen sorunlar zincirinin devamlılık arz etmesinden dolayı insanların birçoğu yaşamları boyunca ve hatta kuşaklarca yeterli bir gelir seviyesinden yoksun kalarak yoksulluk ve hastalık kısır döngüsünden kurtulamamaktır. Bu durumun en büyük nedeni yoksulluk ve hastalığın birbirini besleyen gelişmeler zincirinin belirleyici birer halkası olmasıdır. Yeterli ve sürdürülebilir bir çözüm imkânı sunulmadığı zaman zincir süreklilik arz eden bir kısır döngüye dönüşür.
Bu çerçevede yoksulluk ve hastalık ilişkisini sosyal hizmet bakış açısıyla değerlendiren bu çalışmada yetersiz ekonomik kaynaklardan dolayı başta beslenme, barınma ve giyim gibi fizyolojik ihtiyaçların yanı sıra eğitim ve sağlık gibi hizmetlerden yeterince yararlanmamanın yoksulluk ve hastalık kısır döngüsüne yol açtığı tezi savunulmuştur. Bu yüksel lisans tezi temel olarak mülakat ve ankete dayalı nicel bir saha çalışmasının yanı sıra araştırma konusunun kavramsal ve sistemsel boyotunun iyi anlaşılabilmesi açısından betimleyici bir literatür taramasını da içeren bir yöntemi temel almıştır. Burada temel amaç yoksulluk ve hastalık ilişkisini gösteren verileri sahada elde ederek sosyal hizmet çalışmalarına ve bu konuda çalışma yapan araştırmacılara sistematik ve gerçekçi veriler temelinde katkı sağlamaktır. Nitekim yoksulluk ve hastalık kısırdöngüsüne dair yapılan araştırmalarda görülmüştür ki kalıcı ve sürdürülebilir yeterli çözüm üretilmediği için konu daha çok palyatif yani sadece geçici çözümlerle bu noktaya gelmiştir. Sosyal hizmet bakış açısı ile baktığımızda sorunun temeli incelenerek çözümler sunulacağı için konunun bütününe dokunmuş olunacaktır. Gerek akademik literatür gerek mülakat gerekse anket sonuçlarına göre yoksul insanların hastalıklarla daha çok karşı karşıya kaldıkları ve hastalık ile yoksulluğun aynı anda hüküm sürmesinden dolayı insanların yaşam kalitelerinin düştüğü ve ölüm oranlarının genç yaşlarda yüksek seyrettiği görülmüştür. Sonuç itibariyle yoksulluk ve hastalık birbirlerini besleyen iki olumsuz etken olarak bir kısır döngüye yol açmaktadır. Bu amaçla araştırmada yoksulluk hastalık kısırdöngünün sebep ve sonuçlarıyla mücadelede etmede sosyal hizmet disiplinin rolü ve önemi vurgulanmış ve çözüm önerileri sunulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
This study stimulates the view that disease can cause poverty and poverty can cause disease. Since the living conditions of the poor individual are inadequate, they may encounter certain diseases more than other individuals. At the same time, as a result of the sick person's inability to work in an income-generating job, the individual is dragged into poverty. Due to the situations that occur with the deterioration of the income balance and which can prevent working, the situation of decreasing the income or even being unable to earn a profit occurs. For this reason, the absence of income and its continuity affect the person negatively in every aspect. The inability to get enough nutrients reveals the state of being sick or physically weakened. If the person does not have any social security, he cannot go to the hospital and is deprived of any attempt to improve his health condition. Thus, the disease is dragged into the vicious circle of poverty. Moreover, despite the developing treatment methods and opportunities in the health sector, increasing costs leave people face to face with many health problems. Indeed, as in the past, people need to have sufficient income for a sustainable healthy life in the 21st century. Especially today, health expenses are increasing due to increasing environmental problems and unnatural nutrition and housing conditions. On the other hand, in order to cope with these health problems, it is important to benefit from the developing medical technological opportunities. However, the cost of this increases in proportion to the opportunities offered. Thus, due to the continuity of the chain of problems that feed poverty, most of the people are not able to get rid of the vicious circle of poverty and disease by being deprived of an adequate income level throughout their lives and even for generations. The biggest reason for this situation is that poverty and disease are the determining links of the chain of developments that feed each other. When an adequate and sustainable solution is not offered, the chain turns into a continuous vicious circle.
In this context, in this study, which evaluates the relationship between poverty and illness from the perspective of social work, it is argued that due to insufficient economic resources, not benefiting from physiological needs such as nutrition, shelter and clothing, as well as services such as education and health, leads to a vicious cycle of poverty and illness. This master's thesis is basically based on a method that includes a quantitative field study based on interviews and questionnaires, as well as a descriptive literature review in order to better understand the conceptual and systemic dimension of the research topic. The main purpose here is to contribute to social work studies and researchers working on this subject on the basis of systematic and realistic data by obtaining data showing the relationship between poverty and disease in the field. As a matter of fact, it has been seen in the researches on the vicious circle of poverty and disease that since permanent and sustainable adequate solutions are not produced, the issue has come to this point with more palliative, that is, only temporary solutions. When we look at it from a social work perspective, the whole issue will be touched, as the basis of the problem will be examined and solutions will be presented. According to both academic literature, interviews and survey results, it has been seen that poor people are more exposed to diseases and because of the simultaneous prevalence of disease and poverty, people's quality of life decreases and mortality rates are high at young ages. As a result, poverty and disease are two negative factors that feed each other, leading to a vicious circle. For this purpose, the role and importance of the social work discipline in combating the causes and consequences of the poverty-disease vicious circle has been emphasized in the research and solution proposals have been tried to be presented.