Planlama ve coğrafya yazınlarında kurumlar üzerine karşılaştırmalı bir literatür incelemesi
A literature review on institutions: Planning and geography writings compared
Yazar: ZOZAN ÜÇDAĞ
Danışman: PROF. DR. YİĞİT EVREN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kurumlar (institutions) sosyal ve beşeri bilimler şemsiyesi altında faaliyet gösteren birçok disiplinin incelediği konularından biridir. Her ne kadar, kurum yerine kullanılan kavramlar -çok genel hatlarıyla- formel ve informel olmak üzere ikili bir ayrıma işaret etse de yapılan çalışmalarda kurumların ele alınış biçimlerindeki çeşitlilik dikkat çekicidir. Örneğin formel kurumlar ekseriyetle kurallar, ya da yasal mevzuata tabii yasa, yönetmelik ve yönerge gibi kavram setleri üzerinden tanımlanırken, informel kurumlar daha çok sosyal sermaye, yönetişim ve katılım gibi konular etrafında ele alınmakta ve farklı türden aktörler arasındaki ilişkileri biçimlendiren normlar, tutum ve değerler üzerinden tartışılmaktadır. Bunun yanında kimi araştırmacılar bölgesel büyüme ve gelişmeyi açıklamada yararlandıkları "ticari olmayan karşılıklı bağımlılıkları" (Storper, 1995; Storper ve Salais, 1997; Sanchez, Aparicio-Amador ve Alonso-Santos, 2010) ve "sözleşmeleri" de (Storper, 1998) informel kurumlar arasında saymaktadır. Tüm bunların yanı sıra, formel ve informel ayrımını reddederek, kurumları "karşılıklı meşru beklentiler" (Bathelt ve Glückler, 2014; Glückler ve Lenz, 2016) üzerinden tanımlayan yeni bir araştırma gündeminin de giderek kabul görmeye başladığını ifade etmekte fayda vardır.   
Çalışma, Türkiye'den planlama ve coğrafya alanlarında Türkçe ve İngilizce yazılmış yüksek lisans ve doktora tez çalışmalarını kapsayan bir sınırlı literatür taraması şeklinde kurgulanmıştır. Çalışma sonucunda kurum kavramının görece ağırlıklı olarak planlama alanı tartışmaları içerisinde yer bulduğu; planlama disiplininin  kurum ile ilgili yeni tartışma gündemlerini takip ederek evrensel literatür tartışmalarını yakaladığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The subject of institutions is one of the works of many disciplines operating under the umbrella of social and human sciences. Although the concepts used instead of institution mark a dual distinction between being formal and informal -in very general terms-, all points in the structure of handling in the sentences made are remarkable. For example, while formal institutions are mostly defined through rules, or sets of concepts such as laws, regulations and directives subject to legal regulations, informal institutions are mostly dealt with issues such as social capital, governance and participation and are based on norms, attitudes and values that shape relations between different types of actors is discussed. In addition, he counts among the informal structures the "untraded interdependencies" (Storper, 1995; Storper and Salais, 1997; Sanchez vd., 2010) and "contracts" (Storper, 1998), which they benefit from in some countries to end regional growth and development. In addition to all these, it would be useful to point out that the dissemination of a new study, which rejects the distinction between formal and informal, and goes over institutions "mutual legitimate expectations" (Bathelt ve Glückler, 2014; Glückler ve Lenz, 2016) is gradually gaining acceptance. 
The study is structured as a limited use of literature, including master's and doctoral dissertations written in Turkish and English on planning and geographical regions from Turkey. As a result of the study, it was found that the concept of institution was relatively predominantly included in the planning field discussions; it has been concluded that the planning discipline has caught the universal literature discussions by following the new discussion agendas about the institution.