ABD'de siyah nasyonalizminin İslâmî hareketler ve insan hakları bağlamında incelenmesi (1865-1965)
An examination of black nationalism in the context of Islamic movements and human rights in the USA (1865-1965)
Yazar: HASAN ALPTEKİN TOPRAK
Danışman: PROF. DR. SOYALP TAMÇELİK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Siyah milliyetçiliği henüz ABD kurulmadan önce medenî ve insan hakları ihlalleri ile mücadele etmek amacıyla siyahlar tarafından takip edilen önemli bir olgudur. Bu çalışma 1865-1965 yılları arasında ABD'de siyah milliyetçiliğini İslâmî hareketler ve insan hakları bağlamında incelemektedir. 1865 yılında Bağımsızlık Bildirgesi'nin ilan edilmesinin ardından siyahlar birtakım temel hakları kazanmışlardır. Siyahların hukukî statülerini iyileştirmek için 1865'ten itibaren bazı yasal düzenlemeler yapılmış olsa da siyahlar için Amerikan toplumunda beyazlarla aynı statüye kavuşmak gerçekten zor olmuştur. Yorucu ve uzun bir mücadelenin ardından siyahlar, nihayet 1965 yılına gelindiğinde bazı temel medenî hakları ve insan haklarını kazanmışlardır. Siyahların 1865-1965 yılları arası insan hakları mücadelesi ve İslâmî hareketlerin siyah milliyetçiliğine olan etkisi bu çalışmada incelenmiştir. Böylece siyah milliyetçiliği ve İslâmî hareketler arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla birincil ve ikincil kaynaklar kullanılmıştır. Bu çerçevede çevrimiçi arşivler -siyahlar tarafından yayımlanan gazeteler ve FBI raporları göz önünde bulundurularak- dönemi aydınlatmak için kullanılmıştır. Bu çalışmanın sonunda siyah milliyetçiliğinin, bazı boyutlarıyla siyahların Amerikan toplumunda temel haklardan mahrum bırakılmış olmalarından kaynaklanan tepkisel bir hareket olduğu ve 1865-1965 arası dönemde bazı siyah milliyetçisi gruplarca beyazlara ait hâkim değer sistemini reddetmek ve münhasır bir özbilinç kazanmak amacıyla İslâmî değerlerin benimsendiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Even before the existence of the USA, black nationalism was a prominent phenomenon followed by the blacks in order to struggle with the violation of civil and human rights. This study tries to examine black nationalism in the USA between 1865-1965 in the context of Islamic movements and human rights. After the Declaration of Independence in 1865 blacks gained some of the basic rights. Although some legal regulations have been made in order to optimize black's legal status from 1865 onwards, it had really been difficult for blacks to have the same status with whites in American society. After an exhausting and long struggle, blacks finally obtained and guaranteed some of the basic civil and human rights in 1965. Blacks' human rights struggle and the influence of the Islamic movements on black nationalism between 1865-1965 were examined in this study. Therefore primary and secondary sources have been used in order to investigate the relation between black nationalism and Islamic movements. In this regard online archives are used to illuminate the period with regards to newspapers published by the blacks and FBI reports. At the end of this study, it has been concluded that black nationalism is a reactive ideology in some aspects against blacks' deprivation of their basic rights in American society and Islamic values were adopted between 1865-1965 by some black nationalist groups in order to refute the dominant value system which belongs to whites and gain an exclusive self-consciousness.