Nörodejeneratif hastalıklarda rosa damescena'dan elde edilen fitokimyasallar üzerine karşılaştırmalı in vitro çalışmalar /
Yazar: OYA TÜRKMEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SHIRIN TARBIAT
Üsküdar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji Ana Bilim Dalı / Moleküler Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Biyoloji = Biology

Özet:
Oksidatif stres ve önemli enzimlerin inhibisyonu, yaygın olarak Alzheimer hastalığı, Parkinson hastalığı, Huntington hastalığı ve depresyon gibi çeşitli nörodejeneratif hastalıkların patogenezinde ve tedavi edilmesinde rol oynar. Bu çalışmada Isparta, Türkiye'den beş farklı çeşit Rosa damescena kurutulmuş yaprağı; Rosa bulgarica, Rosa faik, Rosa iranica, Rosa COMpleks-35 ve Rosa COMpleks-37 varyasyonları Asetilkolinesteraz (AChE) ve Monoamino oksidaz (MAO) inhibisyon aktivitesi, antioksidan kapasiteleri ve radikal süpürme aktiviteleri açısından incelenmiştir. Çalışma dört aşamada tasarlanmıştır: İlk aşama: Rosa damescena kurutulmuş yaprakları toz haline getirilmiş ve etanol çözücü içinde ekstre edilmiştir. İkinci aşama: antioksidan tayinleri Ferrik İndirgeyici Antioksidan Gücü (FRAP) ile değerlendirilmiş ve antioksidan aktivitesi 2,2-difenil-1-pikrilhidrazil (DPPH) ve hidroksil radikal süpürme aktivite yöntemleri ile belirlenmiştir. Üçüncü aşama: Wistar sıçanının beyni, aktivite testi için enzim kaynağı olarak kullanılmıştır ve AChE aktivitesi Ellman yöntemi ile standardize edilmiştir. Bitkinin AChE inhibitör aktivitesi de ölçülmüştür. Dördüncü aşamada, Monoamino oksidaz aktivitesi standardize edilmiş ve yaprak özleri ile inhibisyonu incelenmiştir. Sonuçlar istatistiksel olarak analiz edilmiş ve yorumlanmıştır.
FRAP değerleri, gram kuru ağırlığı (KA) başına E vitamini eşdeğeri olarak ifade edilir. E vitamini eşdeğerleri 0.11 mmol ila 0.22 mmol arasında değişmiştir. En yüksek değerler R.bulgarica için not edilmiştir.
Serbest radikal süpürme etkinliğine göre; Rosa damescena' nın DPPH radikal süpürme aktivitesinin artan konsantrasyon ile birlikte arttığı görülmüştür. Standart olarak kullanılan askorbik asit, IC50 = 0.37 ± 0.48 μg / ml ile maksimum serbest radikal uzaklaştırıcı aktivite göstermiştir. Rosa damescena' nın etanolik ekstresi 1.09 ± 0.20 μg / ml IC50 değeri ile ayrılır, diğer beş ekstrakt ile karşılaştırıldığında en güçlü DPPH radikal uzaklaştırıcı aktivitesini göstermiştir. Buna ek olarak, R. bulgarica yaprak ekstraktlarının IC50 = 0.921 ± 0.2 ile en yüksek hidroksil radikal süpürme aktivitesini gösterdiği bulunmuştur.
Rosa damescena kurutulmuş yaprakları etanolik özütlerin beş örneğinin asetilkolinesteraz (15, 25, 50 μg / ml) ve Monoamino oksidaz (3 µg, 10 µg, 20 μg / ml) inhibisyon potansiyeli konsantrasyon aralıklarında belirlendi, sonuç AChE aktivitesinin bir konsantrasyonda inhibe edildiğini ortaya çıkardı. Negatif kontrol (sadece enzim, 0.87 U / mg) ve aynı pozitif kontrol konsantrasyonları (donepezil) ile karşılaştırıldığında           R. bulgarica > R.iranica > R.faik > R.COM37 > R.COM35'e bağlı bir şekilde inhibe edildiğini gösterdi.
Monoamin inhibisyon aktivitesinin sonucu, R. İranica ekstresinin R. bulgarica, R. COM37, R. faik, R. COM35'ten daha yüksek bir MAO inhibitör aktivitesine sahip olduğunu ortaya çıkarmıştır.
 Bu çalışma ile bu çalışmada kullanılan tüm yaprak örneklerinin anlamlı bir AChE ve MAO inhibitör potansiyeli ve radikal süpürme aktivite gösterdiğini ve nörodejeneratif hastalıkların tedavisinde alternatif tedavi olarak kullanılabileceğini düşündürmektedir.

Abstract:
Oxidative stress and inhibition of important enzymes is COMmonly involved in the pathogenesis and treatment of various neurodegenerative diseases, such as Alzheimer's disease, Parkinson's disease, Huntington's disease and depression. In this study five different varities of Rosa damacena dried leaves form Isparta /Turkey; Rosa bulgarica, Rosa faik, Rosa iranica, Rosa Complex-35 and Rosa Complex-37 varities are examined for Acetylcholinesterase (AChE) and Monoamino oxidase (MAO) inhibition activity, their antioxidant capasity and radical scavenging activity. Study is designed in four stages: First stage: Rosa damescena dried leaves were powdered and extracted in ethanol solvent. Second stage: antioxidant determinations were evaluated by Ferric Reducing Antioxidant Power (FRAP) and Anti-oxidant activity were determined by 2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl (DPPH) and hydroxyl radical scavenging activity methods. Third stage: Wistar rat's brain is used as enzyme source for AChE activity assay. AChE activity is standardizied with Ellman method. The AChE inhibitory activity of plant are measured. In stage four, Monoamino oxidase activity is standardized and its inhibition by leaves extracts is examined. The results are analyzed statistically and they are interpreted. 
The FRAP values, expressed as vitamin E equivalents per gram dry weight (DW). The vitamin E equivalents varied from 0.11 mmol to 0.22 mmol. The highest values were noted for R.bulgarica. 
According to the free radical scavenging activity; it was seen that Rosa damescena's DPPH radical scavenging activity was increased with increasing concentration. Ascorbic acid which used as standard exhibited maximum free radical scavenging activity with IC50 = 0.37± 0.48 μg/ml. Ethanolic extract of R.bulgarica leaves with 1.09 ± 0.20 μg/ml IC50 value, demonstrated the strongest DPPH radical scavenging activity with COMpared to the other five extracts. In addition, it was found that R.bulgarica leaves extracts showed the highest hydroxyl radical scavenging activity with IC50 =0.921 ± 0.2 
Acetylcholinesterase (15, 25, 50 μg/ml), and Monoamino oxidase (3µg, 10 µg, 20 μg /ml) inhibitory potential of five samples of Rosa damescena dried petals ethanolic extracts was determined in a range of concentration. The result revealed that AChE activity was inhibited in a concentration-dependent manner by                                                R.bulgarica > R.iranica > R.faik > COM37 > R.COM35,  when COMpared with negative control (only enzyme, 0.87 U/mg) and same concentrations of positive control (donepezil). 
The result from Monoamine inhibition activity revealed that the R. iranica extract had a highest MAO inhibitory activity then R.bulgarica, R COM37, R. faik, R. COM35.
 This study suggests that all leaves samples used in this study showed a significant AChE and MAO inhibitory potential and radical scavenging activity and they may use as alternative therapy in treatment of neurodegenerative disease. 
Key Words: Alzheimer, Asetylcholin, Asetylcholinesterase, DPPH Radical scavenging activity, Monoaminoxidase inhibition activity.