Müzik türlerine verilen duygusal tepkide zaman değişkenleri ve kronobiyolojik etkenler
Time variables and chronobiological activities in emotional response to music types
Yazar: SEYHAN CANYAKAN
Danışman: PROF. DR. FERİDUN ÖZİŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Müzik = Music
Dizin: Duygusal tepkiler = Emotional responses ; Etkileşimli müzik = Interactive music ; Etnik müzik = Ethnic music ; Etnomüzikoloji = Ethnomusicology ; Kronobiyoloji = Chronobiology ; Modern müzik = Modern music ; Müzik türü = Sorts of music ; Popüler müzik = Populer music ; Raslamsal müzik = Indeterminate music ; Yeni müzik = New music

Özet:
"Müzik duyguları uyandırır" önermesi filozoflardan başlayarak, yazarlar, müzisyenlere kadar birçok bireyin kafasını yüzyıllardır karıştıran ve gerçekte var olup olmadığı günümüzde de bilişsel müzikoloji sayesinde açıklanmaya çalışılan bir olgudur. Gün geçtikçe sayısı artan müzik psikologlarının deneysel çalışmaları müziğe ilişkin verilen duygusal tepkiyi çeşitli bakış açılarıyla daha da derinleştirmektedir. Kimi araştırmalar, verilen duygusal tepkinin içgüdüsel yani içten gelen başkaları da dış kaynaklı olarak ortaya çıktıklarına vurgu yapmaktadır. Farklı modeller yardımıyla temel duygulardan karmaşık duygulara, boyutsal duygu modelleriyle, estetik duygu sıfatlarıyla müziği eşleştirmeye çalışmaktadırlar. Aynı zamanda bu duygular, çeşitli araştırmalarda ya algılanan ya da hissedilen duygular olarak sınıflandırılırlar. Araştırmalar sonucunda elde edilen veriler analiz edilirken öz-bildirim, fizyolojik, analitik, müzik odaklı yaklaşımlar ile çözümlenmeye çalışılır. Ancak hepsinin ortak noktaları vardır ki, tek bir zaman diliminde çalışılması, klasik batı müziğinden müzik kesitleri içermesi, laboratuvar çalışması olmaları ve dinleyiciye her seferinde duygu sıfatını hazır olarak vermeleridir. Bu noktadan hareketle bu tezin kurgusu, katılımcının yönlendirilmediği, farklı zaman dilimlerinde çalışılan, kültürümüze ait müzik örnekleriyle (TSM, Arabesk, THM, Oyun Havası, Popüler Müzik) ve laboratuvar ortamının dışında müziğe verilen duygusal tepkiyi, nedensel faktörleri test edecek şekilde kurgulanmıştır. Tezin ilk bölümünde teorik ve ampirik çalışmalara kısaca göz atarak, müzikte duygu ifadesi ve algı, kronobiyoloji ve zaman değişkeni, müzik duyguları nasıl etkiliyor? Müzikte duygu teorileri ve ölçme konuları üzerinde durulacak, ikinci bölümde ise farklı zaman dilimlerinde aynı uyaran ve aynı katılımcılarla gerçekleştirilen ön çalışma, pilot çalışma ve ardından ana çalışmanın içeriği, sonuçları paylaşılacaktır. Bu tez müziğe ilişkin verilen duygusal tepkide müzik türlerinin etkisi, farklı zaman dilimlerinde müzik türlerine verilen duygusal tepkinin, kronobiyolojik ve nedensel faktörler nedeniyle farklılaşabileceği görüşünü savunmaktadır. Yapılan deneysel çalışma sonucunda bu fenomen açıklanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
"Music evokes emotions" is a phenomenon which has confused the minds of many people including philosopher, writers and musicians and it is also tried to be by cognitive musicology in the present day whether it actually exists or not. Experimental studies of musical psychologists, which are increasing day by day, further deepen the emotional response to music by various perspectives. Some investigations emphasize that the emotional response given is instinctual, that is spontaneous, and some suggest that it emerges from outside sources. They try to match complex emotions from basic emotions to dimensional emotional models and music with aesthetic emotions with the help of different models. At the same time, these emotions are classified as either perceived or felt emotions in various researches. When the data obtained as a result of the researches are analyzed, self-report, physiological, analytical, music oriented approaches are tried to be solved. However, they all have common points: to study in a single time frame, to include music sections from classical western music, to have lab work, and to give the audience the title of emotion each time. From this point of view, this thesis has been edited to test the emotional response to the music that is not directed by the participant, studied in different time periods, music samples belonging to culture and music (TSM, Arabesk, THM, Game Air, Popular Music) and laboratory environment. In the first part of the thesis, the theoretical and empirical studies will be briefly examined and the topics of Emotional Expression and Perception, Chronobiology and Time Variation in Music, How Does Music Affects Emotions?, Emotion Theories and Measurement in Music will be emphasized. In the second part, the same stimulus and the same preliminary work done with the same participants in different time periods, pilot work and then the main work's content and results will be shared. This thesis argues that the emotional response to music is influenced by musical genres, that the emotional response to musical genres in different time periods may differ due to chronobiological and causal factors. As a result of the experimental work done, it tries to explain this phenomenon.