Çağdaş İskandinav sinemasında yabancılaşma olgusu
The phenomenon of alienation in contemporary Scandinavian cinema
Yazar: SİNEM YANKI ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. NURAY HİLAL TUĞAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Lacan, Jacques = Lacan, Jacques ; Psikanalitik Eleştiri Kuramı = Psychoanalytic Criticism Theory ; Sinema = Cinema ; Yabancılaşma = Alienation ; İskandinav ülkeleri = Scandinavian countries

Özet:
Sinema filmleri, üretildikleri toplumun ve kültürün birer yansıması olarak, toplumu oluşturan bireylerin yaşam biçimlerinden dünya görüşlerine kadar pek çok boyutunu film dili aracılığıyla görünür kılmaktadır. İskandinav sineması gerek ele aldığı konular gerekse anlatı tarzıyla diğer ülke sinemaları içerisinde kendine has bir yere sahiptir.  Modernleşmenin etkisiyle İskandinav ülkelerinde toplum ve bireyler giderek özgürleşmekte, ancak bu duruma tezat oluşturacak şekilde bir karmaşa ve yabancılaşma durumunun içerisinde yer almaktadır.  Söz konusu yabancılaşma, yalnızlık ve kaos durumu İskandinav sinemasının son dönem örneklerinin temel izleklerini meydana getirmektedir. Bu tez çalışması, çağdaş İskandinav sinemasında yabancılaşma olgusunun işleniş biçimini ortaya çıkarmayı amaçlamıştır. İlk olarak yabancılaşma olgusu açıklanarak,  yabancılaşma olgusuna dair farklı disiplinlerin bakış açısıyla kuramsal bir çerçeve çizilmiştir. Daha sonrasında İskandinav sinemasının gelişim süreci hakkında tarihsel bilgiler verilmiştir. Son olarak  Sorun Yaratan Adam (Den Brysomme Mannen, Jens Lien, 2006), Oslo, 31 Ağustos (Oslo, 31. August, Joachim Trier, 2011) ve İkinci Kattan Şarkılar (Sånger Från Andra Våningen, Roy Andersson, 2000) adındaki filmler, yabancılaşma olgusuna öznenin yapılandırılması açısından yaklaşan Lacanyen yaklaşım doğrultusunda psikanalitik film analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Analiz edilen filmlerde yabancılaşma olgusu, öznenin imgesel alandan Öteki olarak ifade edilen sembolik alana adım atmasıyla ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda, İskandinav sinemasında yabancılaşma olgusunun yansıtılmasında Lacan'ın  psikanalitik yaklaşımındaki yabancılaşma tanımına uyum sağladığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The films, as a reflection of the society and culture in which they are produced, It makes many aspects of the individuals who make up the society, from their lifestyles to their worldviews, visible through the language of film. Scandinavian cinema has a unique place among the cinemas of other countries, both with its subjects and its narrative style. With the effect of modernization, society and individuals in Scandinavian countries are gradually liberating, but in contrast to this situation, they are in a state of confusion and alienation. Alienation, loneliness and chaos constitute the main themes of the last period examples of Scandinavian cinema. This thesis aimed to reveal the way the alienation phenomenon is handled in contemporary Scandinavian cinema. First, the phenomenon of alienation has been explained and a theoretical framework has been drawn from the perspective of different disciplines on the phenomenon of alienation. Afterwards, historical information about the development process of Scandinavian cinema is given. Finally, the films Den Brysomme Mannen (Jens Lien, 2006), Oslo, 31. August (Joachim Trier, 2011) and Sånger Från Andra Våningen (Roy Andersson, 2000) have been analyzed with the psychoanalytic film analysis method in line with the Lacanian approach, which approaches the phenomenon of alienation in terms of structuring the subject. The phenomenon of alienation in the analyzed films emerged when the subject stepped from the imaginary field to the symbolic field, which is expressed as the Other. In this context, it has been concluded that the reflection of the alienation phenomenon in Scandinavian cinema complies with the definition of alienation in Lacan's psychoanalytic approach.