Hastane çalışanlarının şiddete maruz kalma düzeyi: Şanlıurfa Harran Üniversitesi Hastanesi örneği
Level of exposure to violence of hospital employees: The example of Şanlıurfa Harran University Hospital
Yazar: GİZEM YİĞİT
Danışman: PROF. DR. CEM CÜNEYT ARSLANTAŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hastane ve Sağlık Kuruluşlarında Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management

Özet:
Hastaneler sağlık insan gücüne dayalı olarak etkili ve verimli bir şekilde çalışması gereken kuruluşlardır. Hastanelerde sağlık hizmetlerinin aksamadan çalışması bu insan gücüne dayalıdır. Sağlık çalışanlarının karşılaştığı şiddet olayı ise hem sağlık çalışanlarını hem de bağlı oldukları kurumu ve dolayısıyla sağlık sistemini etkilemektedir.
Kavramsal çerçevede şiddet kavramı açıklanarak şiddetin alt türleri olan; fiziksel, sözel, psikolojik, cinsel, ekonomik ve siber şiddet başlıkları ele alınmıştır. Ardından şiddete neden olan biyolojik, psikolojik, sosyolojik ve çevresel faktörler açıklanarak şiddetin kökeni araştırılmıştır. 
Sağlık çalışanlarına yönelik şiddet kavramı açıklanarak Türkiye'de bu konuda yapılan genel çaplı araştırmalar ve sağlık çalışanlarına yönelik şiddete neden olan faktörler ele alınmıştır. Şiddetin sağlık çalışanlarının tükenmişlik, iş doyumu, motivasyon, işten ayrılma niyeti, kaygı düzeyi, örgütsel bağlılıkları üzerindeki etkileri ve hekimlerin yurtdışına göçü hakkında yapılan çalışmalar açıklanmıştır.
Tez çalışmasının ikinci bölümünde genel hatlarıyla Türkiye'de ve Şanlıurfa'da sağlık çalışanlarına yönelik şiddet olaylarına ilişkin bilgiler paylaşılmıştır. Türkiye'de yapılan sağlık çalışanlarına yönelik şiddet çalışmaları sınıflandırılarak listelenmiştir. Listeleme, Türkiye'nin coğrafi bölgelerine göre yapılarak yıllara göre eskiden yeniye şeklinde yazılmıştır. 
Ardından çalışmanın ana konusu olan Şanlıurfa ilinin sağlık kuruluşu alt yapısı göstergeleri, insan gücü istatistiki bilgileri, sosyokültürel yapısına yer verilerek nüfus yapısı ve sağlık çalışanlarıyla yapılan çalışmanın neticelerinden bahsedilmiştir. 
Şanlıurfa ilinde gerçekleşen sağlık çalışanlarına yönelik şiddet haberleri tarihsel olarak yeniden eskiye doğru listelenmiştir. Haberlerde yer alan fiziksel ve sözel şiddete ilişkin emareler, saldırganın hukuki olarak karşılaştığı durumlar, sağlık çalışanlarının şiddet olayı sonrasındaki tepkilerine yer verilmiştir.
Üçüncü bölümde çalışma tasarımı, etik bilgileri, çalışma kapsamı ve sınırlılıkları, çalışmanın hipotezleri, evren ve örneklemi, veri toplama aracı, analiz yöntemi açıklanmıştır. Araştırma literatürde yer almayan bir çalışma olarak Şanlıurfa ilinde sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin tüm boyutlarıyla incelenmesi amaçlanmıştır. 43 sorudan oluşan anket formu, Şanlıurfa Harran Üniversitesi Hastanesi'nde çalışan 339 sağlık personelinin gönüllü katılımı ile gerçekleştirilmiştir.
Yapılan anket çalışmasında; şiddete maruz kalan sağlık çalışanlarının yaşadıkları şiddet olaylarındaki şiddet olayına ve saldırgana ilişkin özellikler, saldırı olayına ilişkin ifadeler, mağdurun şiddet olayı sonrasındaki düşünceleri ve aksiyonları, şiddet olayı sonrasında raporlama yapma durumu ve raporlamamanın nedenleri; şiddete tanık olan ve maruz kalan sağlık çalışanlarının şiddet olayına ilişkin ifadeleri analiz edilmiştir. 
Analiz ve bulgular başlığında öncelikle tüm anket çalışmasının cevapları SPSS programıyla analiz edilerek açıklanmış olup ardından gruplar arasında karşılaştırmaya geçilmiştir. Karşılaştırma yapılan bağımsız değişkenler demografik ve mesleki özellikler olan cinsiyet, eğitim durumu, yaş, medeni durum, çalışma birimi, çalışma süresi, meslek ve çalışma biçimi olarak sıralanmaktadır.

Abstract:
Hospitals are organizations that must operate effectively and efficiently based on health manpower. The uninterrupted operation of health services in hospitals depends on this manpower. Violence faced by healthcare workers affects both healthcare workers, the institution they work for, and therefore the healthcare system. 
In the first part of the thesis conceptual framework explains the concept of violence and addresses the subtypes of violence: physical, verbal, psychological, sexual, economic and cyber violence. Then the biological, psychological, sociological, and environmental factors that cause violence are explained, and the roots of violence are investigated. 
The concept of violence against healthcare workers is explained, and the general research on this subject in Turkey and the factors that cause violence against healthcare workers are discussed. Studies on the effects of violence on health workers' exhaustion, job satisfaction, motivation, intention to leave work, level of anxiety, organizational commitment, and migration of doctors abroad are described. 
In the second part of the thesis, information on violence against health workers in Turkey and Şanlıurfa was shared in general. Violence against healthcare workers in Turkey is listed by category (geographical regions of Turkey). 
Then, the health institution infrastructure indicators, manpower statistical information, sociocultural structure of Şanlıurfa province, which is the main subject of the study, are included, and the population structure and the results of the study with health workers are mentioned. Afterwards reports of violence against health workers in the province of Şanlıurfa have been listed historically backwards. The news coverage includes orders for physical and verbal violence, the legal situations faced by the attacker, and the reactions of health workers after the violence. 
The third section describes the study design, the ethical information, the study scope and limitations, the hypotheses of the study, the universe and sampling, the data collection tool, the analysis method. As a research study that does not appear in the literature, the aim was to examine all dimensions of violence against healthcare workers in the province of Şanlıurfa. A questionnaire consisting of 43 questions was carried out with the voluntary participation of 339 healthcare personnel working at Şanlıurfa Harran University Hospital. 
In the survey study, the characteristics of the violence and the perpetrator in the violence experienced by healthcare workers who were subjected to violence, the statements regarding the attack, the thoughts and actions of the victim after the violence, the reasons for reporting and not reporting the situation after the violence, the statements regarding the violence of healthcare workers who witnessed and were exposed to violence were analyzed. 
In the section entitled Analysis and findings, the responses of the entire survey study were first analyzed and explained by the SPSS program, and then compared between groups. The independent variables for comparison are demographic and occupational characteristics such as gender, educational status, age, marital status, unit of work, duration of work, occupation and type of work. 
The most common forms of violence experienced by employees who reported being subjected to physical violence were kicking and squeezing at 59.3%, beating and spitting at 27.9%, punching at 11.1%, biting at 1.9%, and wounding with a weapon. 
The forms of violence encountered by employees who were exposed to verbal violence were 30% swearing, 23.9% shouting, 22.8% threatening, 10.6% humiliation, 8.9% unacceptable indirect insinuations, 2.8% humiliation, 1.1% name calling. 55% of employees have considered quitting their job after being subjected to violence. 52.5% of all healthcare workers surveyed had witnessed violence in the past 12 months. 
Of the employees surveyed, 34.2% had received training on violence against healthcare workers. 67,6% of employees think that media increases violence against healthcare workers. 
The main hypothesis and sub-hypotheses of the study have been analyzed and it has been shown that there is a meaningful relationship in the main hypothesis and two sub-hypotheses.