Türk çocuklarında dudak damak yarıklarına neden olan aday genlerin araştırılması
Candidate genes investigation of cleft lip and palate in Turkish children
Yazar: MİNE KORUYUCU
Danışman: PROF. DR. FİGEN SEYMEN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Dudak-damak yarıkları, dudak ve damağı oluşturan yüz çıkıntılarının gelişimsel aşamasında çevresel ve genetik faktörlerin etkileşimi ile oluştuğu bildirilirken, 1/700 insidansla en sık görülen konjenital anomalilerdendir. Bu çalışmanın amacı Türk çocuklarında dudak-damak yarıklarına neden olan bazı aday genler ile yarık arasındaki ilişkinin incelenmesi ve çevresel faktörlerin hastalığın oluşumundaki etkisinin değerlendirilmesidir. Bu çalışma, İ.Ü Dişhekimliği Fakültesi Pedodonti A.D'na diş tedavileri için başvuran sendromik olmayan DDY'lı çocuklar ve aileleri ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın birinci basamağında 158 DDY'lı çocuk ile 161 sağlıklı çocuktan oluşan kontrol grubu, dental anomaliler ve DDY'ye  neden olduğu düşünülen çevresel faktörler açısından karşılaştırılmış; ikinci basamakta ise anne-baba-etkilenmiş çocuk-kardeş şeklinde 102 aile toplam 356 birey genetik ve çevresel faktörlere göre değerlendirilmiştir. Genetik inceleme için bireylerden elde edilen DNA örnekleri seçilmiş primerler uygulandıktan sonra PZR'da incelenmiştir. 158 olgunun 3'ünde sadece dudak yarığı, 10'un da sadece damak yarığı, 58'inde çift taraflı, 64'ünde tek taraflı sol, 23'ünde tek taraflı sağ DDY izlenmiştir. DDY'li bireylerde en sık karşılaşılan dental anomaliler sırasıyla mikrodonti, hipodonti ve hipoplazi olduğu görülmüş; sınıf 3 maloklüzyona yatkınlık saptanmıştır. Ailede kanser ve DDY hikayesinin DDY oluşumuna etki eden en önemli çevresel belirleyiciler olduğu; 2. derece belirleyicilerin ise annenin hamilelikte ilaç, sigara kullanması ve hamilelikte enfeksiyon geçirmesi olduğu belirlenmiştir. Kromozom 1, ABCA4 geni, marker rs481931'in DDY oluşumu, supernumerer dişler ve maloklüzyon oluşumu, ailede DDY ve kanser oluşması riski ile; kromozom 6, marker rs132547'nin DDY oluşumu ve mikrodonti ile; kromozom 1, IRF6 geni, marker rs2235371'in DDY oluşumu ve hipodonti ile; kromozom 1, HSD11B1 geni, marker rs4844880; kromozom 1, IRF6 geni, marker rs861019; kromozom 11, MMP3 geni, marker rs522616'nın meziodens oluşumu ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Sonuç olarak, DDY oluşumunda genetik faktörlerin önemli bir role sahip olduğu, çevresel faktörlerin tek başına etkili olmadığı, bu iki faktörün birlikte DDY riskini arttırdığı saptanmıştır.

Abstract:
Cleft lip and palate (CLP) is one of the most common congenital malformation with an incidence of 1/700 which have occur the development process of facial tissues is affected by enviromental and genetic factors. The aim of this study is to investigate the relationship between cleft and some candidate genes that cause CLP and to evaluate the effect of environmental factors on the formation of disease in Turkish children. This study was carried out with non-syndromic cleft lip-palate children and their families who were applying for dental treatment to İstanbul University, Faculty of Dentistry, Department of Pedodontics. In first step of the study, 158 CLP patients and a control group of 161 healthy children were compared in terms of dental anomalies and environmental factors are thought to cause CLP. In the second step, mother-father-affected child-sibling in the form of 102 family totaly 356 individuals were evaluated according to genetic and environmental factors. DNA samples obtained from individuals for genetic analysis were investigated in PCR after applying the selected primers. 3 cases only cleft lip,10 cases only cleft palate, 58 cases bilateral, 64 cases unilateral left, 23 cases unilateral right cleft lip-palate of totally 158 cases were observed. The most common dental anomalies in individuals with CLP respectively microdontia, hypodontia and hypoplasia were proved; predisposition to class 3 malocclusion were indentified. For cleft formation, family history of cancer and cleft are the most important environmental determinants; second degree determinants are drug intake, smoking and infection during pregnancy were determined. Clefting, supernumerary tooth and malocclusion, family history of celft and cancer associated with chromosom 1, ABCA4 gene, marker rs481931; clefting and microdontia associated with chromosom 6, marker rs132547; clefting and hypodontia associated with chromosom 1, IRF6 gene, marker rs2235371; mesiodens associated with chromosom 1, HSD11B1 gene, marker rs4844880; chromosom 1, IRF6 gene, marker rs861019; chromosom 11, MMP3 gene, marker rs522616 were found. As a results, genetic factors play an important role in the formation of CLP, environmental factors are not effective alone, these two factors increase the risk of clefting together were found.