Epstein-barr virüs enfeksiyonu ve multipl skleroz arasındaki ilişkinin araştırılması
Evaluation of the relationship between epstein-barr virüs infection and multiple sclerosis
Yazar: AZIZ BABAZADE
Danışman: DOÇ. DR. ABDULKERİM SUAT SARIBAŞ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology

Özet:
Giriş: İnsan herpes virüsü 4 (HHV-4) olarak da bilinen Epstein-Barr Virüsü (EBV), gammaherpesvirüs ailesinin bir üyesidir.  EBV, insan kanserinin farklı formlarıyla ilişkisinin yanı sıra, bulaşıcı mononükleoz, oral hairy lökoplaki, sistem lupus eritematozus ve multipl skleroz (MS)  gibi hastalıklarla da ilişkilidir. MS'e neyin neden olduğu bilinmemekle beraber, olası nedenler genetik yatkınlık ile virüs, metabolizma veya çevresel faktörler gibi genetik olmayan tetikleyicilerin bir kombinasyonunu içeriyor gibi görünmektedir. Bu olgu-kontrol çalışmasında, MS hastalarında, MS olmayan kontrol grubuna göre, anti-EBV antikorlarının (anti-EBV-VCA (viral kapsit antijen) IgG, IgM ve EBNA-1 IgG) seroprevalansını belirleyerek iki grup arasında anti-EBV antikorları bakımından istatistiksel bir fark bulunup bulunmadığını tespit etmeyi amaçladık.
Materyal ve Metod: Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesine başvuran ve MS klinik tanısını almış, Nöroloji polikliniğine gelen 86 MS takipli hasta ve 56 nörodejeneratif hastalığı bulunmayan sağlıklı kontrol grubu çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen kişilerin kan örneklerinden, Tıbbi Mikrobiyoloji Ekrem Kadri Unat Merkez Laboratuvarı, Seroloji Birimi'nde kemilüminesan mikropartikül immün assay'le (CMIA) ile EBV'ye karşı oluşmuş Anti-VCA IgM ve Anti-VCA IgG ve Anti-EBNA-1 IgG antikorları saptandı. MS olgularında saptanan EBV pozitiflikleri serolojik veriler eşliğinde akut veya geçirilmiş EBV enfeksiyonu olarak değerlendirdi. Elde edilen hasta ve kontrol grubuna ait sonuçların istatistiki analizle irdelemesi yapıldı.
Bulgular: MS ve kontrol grubu olgularında EBV-VCA IgG, IgM, ve EBV//EBNA-1  reaktifliklerinin akut ve kronik EBV enfeksiyonu bakımından kalitatif olarak karşılaştırılması sonucunda, her iki grup arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Aynı gruplarda relatif işık birimini (RLU) baz alan (Örnek RLU/Cutoff RLU) (s/co)'larının kantitatif olarak karşılaştırılması sonucunda, MS grubunun ortalama EBV-VCA IgG ve EBV/EBNA-1 IgG  RLU(s/co)'ları, kontrol grubuna göre yüksek ve anlamlı olarak tespit edilmiştir. MS'nin alt grubu olgularında yapılan kantitatif olarak anlamlı bir sonuç elde edilememiştir.  Yaşı  ≥  50 olan MS grubunun ortalama EBNA-1 IgG RLU(s/co)'ları kontrol grubuna göre anlamlı ve yüksek olarak tespit edilirken, yaşı < 50 olan MS grubunun ortalama EBV-VCA IgG EBV//EBNA-1 IgG  RLU(s/co)'ları, kontrol grubuna göre sırasıyla istatistiksel olarak yüksek ve anlamlı olarak tespit edilmiştir. MS hastası erkeklerle kontrol grubu erkek olguların ortalama EBV-VCA IgG, EBV-VCA IgM ve EBNA-1 IgG RLU(s/co)'larının bakımından kantitatif olarak karşılaştırılması sonucunda, anlamlı bir sonuç elde edilemezken MS hastası kadınlarla kontrol grubu kadın olguların kantitatif olarak karşılaştırılması sonucunda, MS grunda olan kadınlar için anlamlı bir sonuç elde edilmiştir. MS ve kontrol grubu olguları arasında yaş, cinsiyet, EBV-VCA IgG,  EBV-VCA IgM ve EBNA-1 IgG RLU(s/co)'larının ortalamalarının multivaryant lojistik regresyon analizinin yapılması sonucunda ortalama EBV-VCA IgG ve EBNA-1 IgG RLU(s/co)'larının MS grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek saptanmıştır.
Sonuç: Çalıştığımız MS'li olguların özellikle 50 yaşın altında olan ve kadın olanların kontrol olgularına göre daha yüksek ortalama EBV-VCA IgG ve EBNA-1 IgG reaktivitesi gösterdiklerini tespit etmemizin de önemli bir bulgu olduğunu düşünmekteyiz. Çok azda olsa ortalama EBV-VCA IgG ve EBNA-1 IgG RLU(s/co)'larının multivaryet lojistik analizde MS hastalığı için anlamlı risk faktörü olarak tespit edilmeleri de önemli bir bulgudur. Bu konuda uzun süreli ve geniş serili kohort çalışmalarına ihtiyaç olduğunu ayrıca çalışmalara moleküler yöntemlerin de katılmasıyla MS ve EBV arasındaki ilişkinin daha iyi aydınlatılacağını düşünmekteyiz.

Abstract:
Introduction: Epstein-Barr Virus (EBV), also known as human herpesvirus 4 (HHV-4), is a member of the gammaherpesvirus family. In addition to its association with different forms of human cancer, EBV is also associated with diseases such as infectious mononucleosis, oral hairy leukoplakia, systemic lupus erythematosus and multiple sclerosis (MS). Although it is not known what causes MS, possible causes appear to include a combination of genetic predisposition and non-genetic triggers such as viruses, metabolism, or environmental factors. In this case-control study, we determined the seroprevalence of anti-EBV antibodies (anti-EBV-VCA IgG, IgM and EBNA-1 IgG) in MS patients compared to the non-MS control group and determined whether there was a statistical difference in terms of anti-EBV antibodies between the two groups. 
Materials and Methods: 86 MS follow-up patients who were admitted to Cerrahpaşa Medical Faculty Hospital and received a clinical diagnosis of MS and came to the Neurology outpatient clinic, and 56 healthy control groups without neurodegenerative diseases were included in the study. Anti-VCA IgM, Anti-VCA IgG and Anti-EBNA-1 IgG antibodies against EBV were detected from the blood samples of the people included in the study by chemiluminescent microparticle immunoassay (CMIA) at the Medical Microbiology Ekrem Kadri Unat Central Laboratory, Serology Unit.  EBV positivity detected in MS cases was evaluated as acute or previous EBV infection in the light of serological data. The results of the patient and control groups were analyzed through statistical analysis.
Results: As a result of qualitative comparison of EBV-VCA IgG, IgM, and EBV//EBNA-1 reactivity in MS and control group cases in terms of acute and chronic EBV infection, no significant difference was found between both groups. As a result of quantitative comparison of (s/co) based on relative light unit (RLU) in the same groups, the average EBV-VCA IgG and EBV/EBNA-1 IgG RLU(s/co) of the MS group were determined  and they were found to be higher and significant compared to the control group. No quantitatively significant results were obtained in the subgroup of MS cases. While the average EBNA-1 IgG RLU(s/co) of the MS group aged ≥ 50 years was found to be significantly higher than the control group, the average EBV-VCA IgG EBV//EBNA-1 IgG RLU(s) of the MS group aged < 50 years /co) values were determined to be statistically higher and significant, respectively, compared to the control group. As a result of the quantitative comparison of the mean EBV-VCA IgG, EBV-VCA IgM and EBNA-1 IgG RLU(s/co) of male patients with MS and the male control group, no significant result could be obtained, while a quantitative comparison of the mean EBV-VCA IgG, EBV-VCA IgM and EBNA-1 IgG RLU(s/co) of female patients with MS and the female control group As a result of the comparison, a significant result was obtained for women with MS. As a result of multivariate logistic regression analysis of the averages of age, gender, EBV-VCA IgG, EBV-VCA IgM and EBNA-1 IgG RLU(s/co) among MS and control group cases, the average EBV-VCA IgG and EBNA-1 IgG RLU were determined. (s/co) values were found to be significantly higher in the MS group than in the control group.
Conclusion: We suggest that it is an important finding that we found that the MS cases we studied, especially those under the age of 50 and women, showed higher average EBV-VCA IgG and EBNA-1 IgG reactivity than control cases. It is also an important finding that, although very low, average EBV-VCA IgG and EBNA-1 IgG RLU(s/co) levels were detected as significant risk factors for MS disease in multivariate logistic analysis. We suggest that long-term and large-series cohort studies are needed on this subject, and the relationship between MS and EBV will be better elucidated by incorporating molecular methods into the studies.