Stratejik planlamanın Türkiye'nin milli güvenlik stratejilerinin oluşturulmasında kullanım sorunları ve bir model önerisi
The utilization problems of Turkey's strategic planing in forming national security strategies and a proposed model
Yazar: EMİN CİHANGİR AKŞİT
Danışman: PROF. DR. HAYDAR ÇAKMAK
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Uluslararası Güvenlik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Milli Güvenlik Kurulu = National Security Council ; Milli güvenlik politikası = National security policy ; Milli güvenlik stratejisi = National security strategy ; Stratejik planlama = Strategic planning ; Ulusal güvenlik = National security ; Uluslararası ilişkiler teorileri = International relations theories ; Vizyon = Vision ; Şeffaflık = Transparency

Özet:
Türkiye, çağımızın çok hızlı değişen koşullarıyla daha iyi baş edebilmek ve bazı batılı ülkelerin uygulamaya başladıkları çağdaş yönetim sistemlerine ayak uydurabilmek maksatlarıyla, Bakanlıklarında, Mahalli İdarelerinde ve Kamu Kurumlarında "Stratejik Planlama ve Stratejik Yönetimi" bir süredir uygulama gayreti içerisindedir. 2003 yılında yürürlüğe giren 5018 sayılı Kamu Yönetimi ve Kontrol Kanunu gereği devlet kurumlarının büyük bölümü, Stratejik Planlarını hazırlamış ve bunları üst makamlarına sunarak kamuyla da paylaşmaya başlamışlardır. Geçen süre içerisinde yayınlanan Kamu İdarelerinde Stratejik Planlamaya İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik gereği uygulamalara devam edilmektedir. Sayıştay denetimleri de bir süredir bu doğrultuda uygulanmaktadır.Bununla beraber bu yönetmeliğe göre; "Yerine getirmekle yükümlü oldukları hizmetlerin hassasiyeti" gerekçe gösterilerek Millî Savunma Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği, Millî İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının stratejik plan hazırlaması zorunlu değildir, denilmektedir. Bu suretle de Milli Güvenliğin oluşturulmasında görev alacak esas aktörler, stratejik planlama konusundan bir anlamda hariç tutulmuş olmaktadırlar. Zaten Milli Güvenlikle ilgili bütün mevcut çabalar, Milli Güvenlik Kurulu çalışmaları kapsamında geleneksel olarak uzun yıllardır gizli olarak yürütülmektedir. Açık kaynaklar incelendiğinde, demokratikleşme anlamında zaman zaman bazı yasal güncelleştirmeler, hatta kapsamlı olduğu belirtilen değişiklikler yapılsa bile, yıllardır, her ne kadar Milli Güvenlik Siyaseti Belgesi adı altında yine geleneksel ve daha ziyade genel hedef veren bir belgenin mevcut olduğu bilinse de, belli bir açıklayıcı yasaya dayandırılan ve böylece mevcut stratejik planlama çalışmalarının paralelinde hazırlanan istenilen seviyede bir demokratik milli güvenlik sistemi kurulamamıştır, denilebilir.Soğuk savaşın bitmesi, yeni ortaya çıkan tehditler, riskler ve giderek daha küreselleşen yeni dünya düzeni dikkate alındığında güvenlik kavramı, bilgi teknolojilerinin de önlenemez şekilde gelişmesiyle hız kesmeden başkalaşmaya hatta sivilleşmeye devam etmektedir. Bütün bu değişimi ülkede yönlendirebilecek veya kontrol altına alabilecek ya da en azından bunlara uyum gösterebilecek stratejik planlama gibi Türkiye ve benzeri ülkeler için nispeten yeni sayılabilecek bir anlayışla hazırlanan, geleceği mümkün mertebe şekillendirebilen, paylaşılan şeffaf bir milli güvenlik sistemine ihtiyaç doğduğu kıymetlendirilmektedir.Türkiye burada, milli güvenlik alanında benzeri ülkelere de Stratejik Planlama yöntemiyle milli güç unsurlarını milli güvenlik politikalarını uyumlandırarak bu konuda yeni bir sistem kurup evrensel anlamda başarılı bir model de teşkil edebilir; çünkü ülkenin kamu kurumları, özel sektör, bakanlıkların çoğu, ve mahalli idarelerde güvenlik dışı alanlarda zaten bir süredir stratejik planlamaya geçmiş bulunmaktadır. Bu çalışmayla; bir milli güvenlik stratejisi (MGS) formatı ortaya konması da dâhil, ikisi denenmiş birisi önerilen yeni üç farklı model üzerinden birbirleriyle mukayeseli olarak söz konusu milli güvenlik sistemlerini sorgulamak ve nihayetinde de "Türkiye ve benzeri ülkeler" için, sonraki araştırmalara bir başlangıç noktası teşkil edilerek, konuyla ilgili az bulunan yazına (Şeffaf Stratejik Planlama+ Milli Güvenlik+ Demokratik Katılımcılık) katkıda bulunulması hedeflenmektedir.

Abstract:
Turkey, as with other western nations has, for quite some time, been making an effort to implement Strategic Planning and Management in her Ministries, Local Administrations and Public Institutions in order to cope with the rapidly developing circumstances. As required by the Public Financial Management and Control Law, Law No: 5018 that came into force in 2003. A large portion of the government agencies prepared their strategic plans and started sharing these plans with the general public through their superior ministers etc. accordingly. In the meantime, a General Directive was also drafted to continue the practical applications. Reviews and inspections by the Court of Accounts (Sayıştay) had been conducted in this direction for some time.However, the same Directive provided ?the sensitive nature of the services they provide? as a rationale and continued that the Ministry of National Defence, Ministry of Foreign Affairs, National Security Council General Secretariat, the National Intelligence Organization, the General Command of Gendarmerie and the Coast Guard are not required to prepare compulsorily a strategic plan. In a way, this excludes main actors responsible for National Security from strategic planning. For many years all existing efforts on National Security were already handled through the framework of the National Security Council (MGK) and has traditionally been conducted in secrecy and close-hold. When open sources were examined, even though there had been legislative updates or even claimed comprehensive overhauls under the banner of democratization, for years a document that had traditionally provided secret general guidance named National Security Policy Document (MGSB) to the all concerned stake holders in the National Security System.When factors such as the ending of the Cold War, emerging new threats, risks, and a new world order becoming increasingly more global are taken into consideration, the concept of security, with unrestrained and constant developments in information technology the threat has transformed more and more to the civil arena. It is assessed that a transparent national security system that can shape the future is required. A transparent management on national security is an emerging need, restrained and/or at least concordant with all of these developments that is prepared by utilizing reasoning, such as strategic planning, that can also be considered as relatively new for Turkey and other similar countries.Turkey and/or in similar countries in the field of national security, the "strategic planning" method, utilizing elements of national power to install a new system of national security policies in this regard, integrating "universal sense", may serve as a successful model, because the country's public institutions, private sector, most of the ministries, and local administrations "non-secure" areas of strategic planning have, for some time, already implemented the new approach, namely strategic planning.Here, "in the field of national security", aspiration for institutions of national security planning with strategic planning to be amalgamated, inclusive, modern, dynamic, democratically controllable and transparent national security system could be realized by Turkey for other similar countries. In this study, which also includes a new national security strategy (NSS) format, three models have been tested and compared with each other over the question of national security systems, and their findings analysed. The outcome, to provide a starting point for Turkey and other similar countries in opening up academic research into this specific area (Transparent Strategic Planning+National Security Strategy+Democratic Participation) and to contribute to the scarce academic sources currently available.