Üst düzey Türk sporcuların çift kariyer deneyimlerinin holistik perspektiften incelenmesi
An investigation of dual career experiences of senior Turkish athletes from a holistic perspective
Yazar: SENA NUR DOĞUSAN
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA KOÇAK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu çalışmanın amacı;  çift kariyerin üst düzey Türk sporcuların görüşlerine göre sporcu kimlikleri, öğrenci kimlikleri ve mesleki kariyerleri açısından nasıl deneyimlendiğini ortaya koymaktır. Araştırmada öğrenci sporcuların çift kariyer deneyimlerine odaklanarak, çift kariyer yolunda sahip oldukları destekler ile engelleri görmek ve nasıl başa çıktıklarını anlamak hedeflenmiştir. Meslek sahibi spordan emekli katılımcıların deneyimleriyle de hayat boyu bütüncül bir yaklaşımla, sporcular tarafından beklenen desteklerin anlaşılması amaçlanmıştır. Çalışma nitel araştırma modelinde tasarlanmıştır. Çalışma nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji desenindedir. Çalışma grubunu belirlemek için amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ve kartopu örnekleme yöntemi kullanılmıştır. 
Üç farklı görüşme formunun kullanıldığı çalışmaya üst düzey 23 öğrenci sporcu, Olimpiyat, Dünya ya da Avrupa derecesi olan 15 emekli sporcu olmak üzere toplamda 38 katılımcı gönüllü olarak dahil olmuştur. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada geçerliği sağlamak amacıyla inandırıcılık, aktarılabilirlik, güvenilebilirlik ve doğrulanabilirlik kriterleri temel alınmıştır. Güvenirliğin sağlanabilmesi için, görüşmelerin kayıt altına alınarak, bunların yazıya aktarılması ve uzman incelemesi stratejileri kullanılmıştır. 
Öğrenci sporcularla iki aşamalı derinlemesine görüşmeler sonrası dört ana tema ve iki alt tema, emekli sporcularda dört ana tema ve iki alt tema olmak üzere toplamda sekiz ana tema dört alt tema oluşmuştur. Bütüncül Sporcu Kariyeri Modeli çerçevesinde oluşturulan kodlar ve temalara Türkiye perspektifinde siyasi/politik gelişim maddesi ve sporcu gelişimi aşamaları eklenmiştir. Öğrenci sporcularda ana temalar; Biz burada sporcu yetiştirmiyoruz!": Eğitimde ikili ilişkiler ve kurumdan kuruma değişen öğrenci sporcuya yaklaşım", "Dinmeyen başarı arzusu: Sporda potansiyeline ulaşmak", "Spor sonrası belirsiz yaşamlar: Gençliğini spora adamak" "Haksızlık sporun doğasında mı var? Sporda favoritizm" olarak sıralanmıştır. Emekli sporcularda ana temalar; "Eğitim ikinci planda: 'Eğitimi her zaman alabilirsin ama sporu her zaman yapamazsın'", "Benden sporu çıkarsan geriye ne kalır? Ömür boyu spor", "Sporun içindeki siyaset: Kaderimiz iki dudağın arasında" ve "Aktif spor sonrası yaşam için tavsiyeler" olmuştur.
Sonuç olarak üst düzey Türk sporcular çift kariyer deneyimlerinde her iki kariyerde üstün başarı sergilemelerinin mümkün olmadığını düşünmektedirler. Öğrenci sporcular üstün başarılı sporcular olabilme yolunda eğitim kariyerlerini arka plana atmaktadır. Ayrıca siyasi/politik faktörlerin spor sonrası kariyerlerinde üstün başarılı sporcuların yönetim kademelerinde yer almalarına engel olabildiği anlaşılmıştır. Araştırma sonuçlarının çift kariyer politikaları geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to reveal how dual careers are experienced in terms of their athlete identities, student identities and professional careers, according to the views of high-level Turkish athletes. By focusing on the dual career experiences of student athletes, the aim of the research is to see the supports and obstacles they have on their dual career path and to understand how they cope. It is aimed to understand the supports expected by athletes with a lifelong holistic approach, through the experiences of retired participants from professional sports. The study was designed in a qualitative research model. The study is in the phenomenology pattern, one of the qualitative research designs. Criterion sampling method and snowball sampling method, which are among the purposeful sampling methods, were used to determine the study group.
A total of 38 participants, including 23 high-level student athletes and 15 retired athletes with Olympic, World or European degrees, participated voluntarily in the study, in which three different interview forms were used. Content analysis method was used to analyze the data. In order to ensure validity in the research, credibility, transferability, reliability and confirmability criteria were taken as basis. In order to ensure reliability, the strategies of recording the interviews, transcribing them and expert review were used.
After two-stage in-depth interviews with student athletes, four main themes and two sub-themes, and retired athletes with four main themes and two sub-themes, a total of eight main themes and four sub-themes emerged. Political development article and athlete development stages from the Turkish perspective have been added to the codes and themes created within the framework of the Holistic Athlete Career Model. Main themes in student athletes; We do not train athletes here!": Bilateral relations in education and the approach to student athletes that varies from institution to institution", "The unquenchable desire for success: Reaching your potential in sports", "Uncertain lives after sports: Dedicating your youth to sports" "Is injustice inherent in sports? Favoritism in sports". Main themes in retired athletes; "Education is secondary: 'You can always get education, but you can't always do sports'", "If you take sports away from me, what's left? Lifelong sports", "Politics in sports: Our fate is between two lips" and "Recommendations for life after active sports".
As a result, high-level Turkish athletes think that it is not possible for them to achieve outstanding success in both careers in their dual career experiences. Student athletes put their educational careers on the backburner in order to become highly successful athletes. It has also been understood that political factors may prevent highly successful athletes from taking part in management positions in their post-sports careers. It is thought that the research results will contribute to the development of dual career policies.