Bisoprolol fumarat ve hidroklorotiazit'in aynı anda spektrofotometrik yöntemler kullanılarak miktar tayini
Simultaneus determination of pharmaceutical preparations containing bisoprolol fumarate and hydrochlorothiazide by using spectrophotometry
Yazar: GÖZDE ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. NEVİN ERK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry
Dizin: Bisoprolol fumarat = Bisoprolol fumarate ; Hidroklorotiyazit = Hydrochlorothiazide ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Spektrofotometri = Spectrophotometry ; Spektrum analizi = Spectrum analysis

Özet:
Spektrofotometrik yöntemler ve yüksek performanslı sıvı kromatografi yöntemi yüksek lisans tezimiz kapsamında; bisoprolol fumarat'ı tek başına içeren ve bisoprolol fumarat ve hidroklorotiazit`i birlikte içeren preparatlarda etken madde miktar tayinleri için önerilmiştir.Bisoprolol fumarat'ı tek başına içeren preparatlarda etken madde miktar tayini için doğrudan UV spektrofotometri, birinci türev UV spektrofotometri ve yüksek performanslı sıvı kromatografi yöntemleri önerilmiştir.Doğrudan UV spektrofotometri de 224.6 nm'deki absorbans değerleri ölçülmüştür. Doğrudan UV spektrofotometride, standart ve numunelerin metanoldeki çözeltilerinin 224.6 nm `deki absorbans değerleri ölçülmüştür. Yöntemde doğrusal çalışma aralıkları bisoprolol fumarat için 2.0-22.0 µg/mL olarak hesaplanmıştır. Korelasyon katsayısı 0.9983 olarak bulunmuştur.Yakalama sınırı ve tayin alt sınırı sırasıyla 0.008 µg/mL ve 0.027 µg/mL olarak bulunmuştur. Doğrudan UV spektrofotometride yöntemin doğruluğunun belirlenmesi için 224.6 nm'deki BSS % değeri 1.84 ve geri kazanım değeri %98.6 olarak bulunmuştur.Birinci türev UV spektrofotometride standart ve numunelerin metanoldeki çözeltilerinin 232.6 nm'de türev absorbans (dA/d ? ) sinyalleri ölçülmüştür. Birinci türev UV spektrofotometride doğrusal çalışma aralıkları bisoprolol fumarat için 2.0-22.0 µg/mL olarak hesaplanmıştır. Korelasyon katsayısı 0.9995 olarak bulunmuştur. Yakalama sınırı ve tayin alt sınırı sırasıyla 0.013 µg/mL ve 0.043 µg/mL olarak bulunmuştur. Birinci türev UV spektrofotometride yöntemin doğruluğunun belirlenmesi için 232.6 nm'deki BSS % değeri 1.75 ve geri kazanım değeri %99.1 olarak bulunmuştur.Önerilen üçüncü yöntem olan yüksek performanslı sıvı kromatografik yöntemde ise 230 nm `de çalışılmış, çözücü olarak metanol kullanılmıştır.Çalışma aralığı 2.0-22.0 µg/mL olarak hesaplanmıştır. Korelasyon katsayısı 0.9903 olarak bulunmuştur. Yakalama sınırı ve tayin alt sınırı sırasıyla 0.211 µg/mL ve 0.703 µg/mL olarak bulunmuştur. Yüksek performanslı sıvı kromatografi yöntemin doğruluğunun belirlenmesi için 230 nm'deki BSS % değeri 0.41ve geri kazanım değeri %100.2 olarak bulunmuştur.Bisoprolol fumarat ve hidroklorotiazit `i birlikte içeren preparatlarda etken maddelerin aynı anda miktar tayinleri için iki yöntem önerilmiştir.İlk önerilen method spektrum oranları birinci türev UV spektrofotometridir. Yöntemde standart ve numune metanoldeki çözeltilerinin bisoprolol fumarat için 244.6 nm'deki ve hidroklorotiazit için ise 275.8 nm'deki türev absorbans (dA/d ? ) değerleri ölçülmüştür. Yöntemde bisoprolol fumarat ve hidroklorotiazit için çalışma aralığı 2.0 -22.0 µg/mLolarak bulunmuştur. Korelasyon katsayıları bisoprolol fumarat için 0.9978 ve hidroklorotiazit için ise 0.9996 olarak hesaplanmıştır Yakalama sınırı ve tayin alt sınırı sırasıyla bisoprolol fumarat için sırasıyla 0.102 µg/mL ve 0.340 µg/mL bulunurken hidroklorotiazit içinse sırasıyla 0.098 µg/mL ve 0.326 µg/mL olarak bulunmuştur. spektrum oranları birinci türev UV spektrofotometri yönteminin doğruluğunun belirlenmesi için 230 nm'deki BSS % değeri 0.41 ve geri kazanım değeri %100.2 olarak bulunmuştur.İkinci olarak önerilen yöntem yüksek performanslı sıvı kromatografi yöntemidir. Yöntemde standart ve numune metanoldeki çözeltilerinin bisoprolol fumarat ve hidroklorotiazit için 230 nm'deki pik alanları ölçülmüştür. Yöntemde doğrusal çalışma aralığı bisoprolol fumarat ve hidroklorotiazit için ise 2.0 ? 22.0 µg/mL olup korelasyon katsayıları bisoprolol fumarat 230 nm'de 0.9903 ve hidroklorotiazit için ise 0.9996 olarak hesaplanmıştır. Yüksek performanslı sıvı kromatografi yöntemin doğruluğunun belirlenmesi için 230 nm'deki BSS % değerleri bisoprolol fumarat ve hidroklorotiazit için sırasıyla 0.41 ve 0.54; geri kazanım değerleri bisoprolol fumarat ve hidroklorotiazit için sırasıyla %100.2 ve %100.6 olarak bulunmuştur.Önerilen bu spektrofotometrik metotlar ve yüksek performanslı sıvı kromatografisi metodu bisoprolol fumarat ve bisoprolol fumarat+hidroklorotiazit içeren farmasötik preparatlara başarı ile uygulanmıştır.Anahtar Kelimeler: Bisoprolol fumarat; hidroklorotiazit; doğrudan UV spektrofotometri; birinci türev spektrofotometri; spektrum oranları birinci türev UV spektrofotometri; farmasötik preparat; yüksek performanslı sıvı kromatografi

Abstract:
In this study; spectrophotometric method and high performance liquid chromatographic method for determination are suggested for the tablets including bisoprolol fumarate alone and bisoprolol fumarate+hydrocholorothiazide combination.Direct UV spectrophotometry , first derivative UV spectrophotometry and high performance liquid chromatographic method have been proposed for only bisoprolol fumarate including tablets.The first suggested method is direct UV spectrophotometry. In this method , absorbance values of standart and sample solutions in methanol measured at 224.6 nm.Linear working range of bisoprolol fumarate was 2.0-22.0 µg/mL.In the calibration graphs, coefficient of corrrelation was 0.9983. Limit of detection and limit of quantification for 224.6 nm was 0.008 µg/mL and 0.027 µg/mL respectively. To determine the accuracy of method ,?% recovery? study that used standart addition method were performed; in these studies RSD value at 224.6 nm?s was found %1.84 and mean recovery value was found %98.6.In first derivative UV spectrophotometry, absorbance values of standart and sample solutions in methanol measured at 232.6 nm. Linear working range of bisoprolol fumarate was 2.0-22.0 µg/mL.In the calibration graphs ,coefficient of corrrelation was 0.9995. Limit of detection and limit of quantification for 232.6 nm was 0.013 µg/mL and 0.043 µg/mL respectively. To determine the accuracy of method ,?% recovery? study that used standart addition method were performed; in these studies RSD value at 232.6 nm?s was found %1.75 and mean recovery value was found %99.1.The third method suggested is high performance liquid chromatography . This method was applied to standart and samples containing bisoprolol fumarate area was measured 230 nm. Linear working range was 2.0-22.0 µg/mL. Calibration graphs, coefficient of corrrelation was 0.9903. Limit of detection for 230 nm?s was 0.211 µg/mL and limit of quantification for this wavelenght was 0.703 µg/mL In the ?% recovery? study performed to investigate the accuracy of the method, for 230 nm?s mean recovery value was found %100.2 and RSD value was found %0.41.Ratio spectra first derivative spectrophotometry and high performance liquid chromatography are proposed for the quantitative determination of bisoprolol fumarate and hydrochlorotiazide combination.The first method that suggested is ratio spectra first derivative spectrophotometry. First derivative absorbance values of solutions containing bisoprolol fumarate 244.6 nm and hydrochlorotiazide 275.8 nm. As a result of experiments that performed in bisoprolol fumarate and hydrochlorothiazide 2.0-22.0 µg/mL working range ,calibration curves were bisoprolol fumarate and hydrochlorotiazide 0.9978 and 0.9996, respectively. Limit of detection for bisoprolol fumarate 244.6 nm?s was 0.102 µg/mL and limit of quantification for this wavelenght was 0.340 µg/mL. Limit of detection for hydrochlorothiazide 275.8 nm?s was 0.098 µg/mL and limit of quantification for this wavelenght was 0.326 µg/mL.The second and the last method suggested is high performance liquid chromatography. UV dedector of high performance liquid chromatography was set to 230 nm both bisoprolol fumarate and hydrochlorothiazide. As a result of experiments that performed in bisoprolol fumarate and hydrochlorothiazide 2.0-22.0 µg/mL working range, calibration curves were bisoprolol fumarate and hydrochlorothiazide 0.9903 and 0.9996, respectively. Limit of detection for bisoprolol fumarate 230 nm?s was 0.161 µg/mL and limit of quantification for this wavelenght was 0.537 µg/mL. Limit of detection for hydrochlorothiaizide 230 nm?s was 0.081 µg/mL and limit of quantification for this wavelenght was 0.270 µg/mL. In the ?% recovery? study performed to investigate the accuracy of the method, for bisoprolol fumarate mean recovery value was found %100.2 and RSD value was found %0.41. And for hydrochlorothiazide mean recovery value was found %100.6 and RSD value was found %0.54.Key Words: Bisoprolol fumarate; hydrochlorothiazide; direct spectrophotometry; first derivative spectrophotometry; ratio first derivative spectrophotometry; pharmaceutical preparations; high performance liquid chromatography