Türkiye'de doğal olarak yetişen yabani korunga (Onobrychis sp.) türlerinin toplanması ve morfolojik özelliklerinin belirlenmesi
Collection of wild sainfoin (Onobrychis sp.) species of turkey and determination of their morphological characteristics
Yazar: SÜLEYMAN AVCI
Danışman: PROF. DR. SEBAHATTİN ÖZCAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Botanik = Botany ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Onobrychis cinsi içerisinde yer alan beş seksiyona ait 40 adet korunga türünün tohumları 64 farklı lokasyondan toplanmıştır. Toplanan bu tohumlar deneme arazisine aktarıldıktan sonra morfolojik ve fenolojik gözlemleri yapılmıştır.Morfolojik karakterler, fide ve olgun bitki dönemlerinde incelenmiştir. Fide döneminde, kotiledon yaprak, birinci, ikinci ve üçüncü yaprağın orta ve yan yaprakçıkları olmak üzere, 17 karakter değerlendirilmiştir. Olgun bitki dönemindeki ölçümler %10-40 çiçeklenme zamanındaki dallar üzerinde yapılmıştır. İncelenen karakterler vejetatif ve generatif (49 karakter) olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Vejetatif karakterler üzerindeki gözlemler; yaprak ve dal kısımları üzerinde gerçekleştirilmiştir. Generatif karakterlerde ise salkım, çiçek, meyve ve tohum kısımları üzerinde ölçümler yapılmıştır. Fenolojik gözlemlerde çiçeklenme, meyve bağlama, sararma ve tamamen kuruma tarihleri belirlenmiştir.Morfolojik ve fenolojik gözlemlerden elde edilen sonuçlara göre; türler arasında yüksek oranda varyasyon tespit edilmiştir. Bununla birlikte, tür içi populasyonlarda ise bazı türlere ait populasyonlar yüksek oranda farklılık gösterirken, bazı türlerdeki populasyonlar benzerlik göstermiştir.Gözlem yapılan morfolojik karakterlerden elde edilen veriler hiyerarşik kümeleme analizi yapılarak türler arasındaki akrabalık ilişkileri belirlenmiştir. Buna göre; Laphobrychis seksiyonu altında toplanan 3 tür grup oluşturmazken, Onobrychis seksiyonu altında toplanan 24 tür 6 grup, Hymenobrychis seksiyonunda toplanan 7 tür 5 grup ve Heliobrychis seksiyonunda toplanan 5 tür 3 grup oluşmuştur.

Abstract:
Forty species belonging to 5 sections of genus Onobrychis were collected from 64 locations. The seeds of these species were sown in the fields to record morphologic and phenologic observations.Morpholgic characters were recorded from seedlings and mature plants. Seventeen characters including leaf, first, 2nd, third leaf along with adjacent leaflets were recorded during seedling stage. 10-40% measurements during mature stage were made on branches during flowering stage. The observations were divided into vegetative and generative characters. The observations on vegetative characters were made on leaves and branches. Generative charachters consisted of bunch, fruits, and seed parts. Phenologic observations were made by recording flowering, fruiting, yellowing, and total drying dates.The results out of phenologic and morphologic observations showed high variations among species. Besides this, inter species populations showed many similarities and significant variations.Based on these variations hierarchical grouping analysis was performed to determine the relationship among species. The results showed 3 species with no grouping under Laphobrychis section, 24 species with 6 groups under Onobrychis section, 7 species with 5 groups under Hymenobrychis section, and 5 species with 3 groups under Heliobrychis section.