Ateş yönetimi eğitiminin annelerin ateş ile ilgili bilgi, tutum ve davranışlarına etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effectiveness of fever management education on mothers' knowledge, attitudes and behaviors related to fever
Yazar: AYŞE ÖZDOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SUAT SİNCAN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Ateş, çocuklarda oldukça sık görülen bir semptomdur. Annelerin ateşle ilgili bilgi düzeyinin yetersiz, ateş yönetiminin eksik ve hatalı olması; çocukları ateşlendiğinde endişelenmelerine, yanlış ya da zararlı olabilecek yöntemlerle ateşi düşürmeye çalışmalarına ve sağlık kuruluşlarına gereksiz başvurulara neden olmaktadır. Eğitim müdahaleleri; ebeveynlerde kaygıyı azaltma, ateş bilgisini ve yönetim becerisini geliştirme potansiyeline sahiptir. Bu çalışmada 3 ay-6 yaş arası çocuğu olan annelerin ateş hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının belirlenmesi; ardından ateşli çocuğa yaklaşım konusunda verilecek video tabanlı sağlık eğitiminin annelerin bilgi, tutum ve davranışlarına olan etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Randomize kontrollü bir çalışma olarak planlanan araştırmamızın verileri Nisan 2023-Ekim 2023 tarihleri arasında toplandı. Çalışmaya Atatürk Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'na bağlı iki aile sağlığı merkezi (ASM) nüfusuna kayıtlı, 3 ay-6 yaş arası çocuğu olan 288 anne dahil edildi. Anneler, "Ateşli Çocuğa Yaklaşım" videosunun izlettirildiği müdahale grubu ve herhangi bir uygulamanın yapılmadığı kontrol grubu olmak üzere iki gruba basit rastgele dağıtıldı. Randomizasyondan sonra, annelere ilk anket formu elektronik ortamda gönderilerek çevrimiçi uygulandı. İki hafta sonra annelere tekrar ulaşılarak müdahale grubuna eğitim videosunun ve takip anketinin bağlantıları gönderildi, kontrol grubuna ise herhangi bir müdahalede bulunulmadan sadece takip anketi bağlantısı gönderildi. Katılımcılara veri toplama aracı olarak "Sosyodemografik Özellikler Formu", "Ebeveyn Ateş Bilgi Düzeyi Soru Formu" ve "Ebeveyn Ateş Yönetim Ölçeği Türkçe Versiyonu (EAYÖ)" uygulandı. İlk ankette ve takip anketinde aynı sorular tekrarlandı. Verilerin analizinde SPSS versiyon 27.0 (IBM, Armonk NY) kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Gruplar arasında yaş, medeni durum, meslek, sosyal güvence varlığı, çocukların yaşı ve cinsiyeti açısından anlamlı fark yoktu (p>0,05). Annelerin %52,4'ünün ateş yönetimi konusunda daha önce eğitim almadığı saptandı. Çalışmanın başında eğitim grubunda EAYÖ puan ortalaması 32,07±4,60 iken; kontrol grubu puan ortalaması 32,97±4,89 idi. Çalışmanın sonunda ölçek puan ortalaması eğitim grubunda 30,20±4,45'e düşerken (p<0,05), kontrol grubu ortalaması 32,96±4,40'a düştü (p>0,05). Ateşle ilgili bilgi, tutum ve davranış sorularına verilen doğru yanıtlarda eğitim grubunda anlamlı bir artış saptanırken (p<0,05), kontrol grubunda anlamlı bir değişiklik olmadı (p>0,05).
Sonuç: Çalışmamız, bölgemizdeki annelerin ateş ve ateş yönetimi konusundaki bilgilerinin yetersiz olduğunu ve yanlış uygulamaların yaygın olduğunu gösterdi. Ateş yönetimi eğitimi ile annelerin bilgi düzeyinde artış, ateş yönetimi becerilerinde gelişme olduğu ve sonuçta ateşin anneler üzerinde oluşturduğu bakım yükü ve endişenin azaldığı saptandı. Yapılan geri bildirimlerde anneler, videoyu izledikten sonra ateş yönetimi konusunda kendilerini daha rahat hissettiklerini ifade etti. Çalışmamız, annelere yönelik ateş yönetimi eğitiminin, sağlık okuryazarlığını artırmada etkili bir yöntem olduğunu gösterdi. Annelerin yarısından fazlasının ateş yönetimine ilişkin eğitim almadığının belirlenmesi, bu tür eğitimlerin yaygınlaştırılması gerektiğini göstermektedir. Bu doğrultuda, benzer eğitim programları geliştirilmeli ve sağlık profesyonelleri tarafından uygulanmalıdır.

Abstract:
Background and Aim: Fever is a common symptom in children. Mothers' inadequate knowledge about fever and incomplete and inaccurate fever management skills cause them to worry when their children have fever and try to reduce fever with wrong or potentially harmful methods. It also leads to unnecessary visits to health facilities. Educational interventions have the potential to reduce anxiety and improve fever knowledge and management skills in parents. In this study, it was aimed to determine the knowledge, attitudes and behaviors of mothers with children aged 3 months to 6 years about fever and then to evaluate the effect of video-based health education on the knowledge, attitudes and behaviors of mothers.
Methods: The data of our study, which was designed as a randomized controlled trial, were collected between April 2023 and October 2023. The study included 288 mothers with children between the ages of 3 months and 6 years who were registered in two Education Family Health Centers affiliated to Atatürk University Department of Family Medicine. The mothers were simply randomly assigned to two groups: the intervention group which was shown the "Approach to a Febrile Child" video, and the control group which did not receive any intervention. After randomization, the first questionnaire form was sent to the mothers electronically and applied online. Two weeks later, the mothers were contacted again and the links to the education video and follow-up questionnaire were sent to the intervention group, while the control group was sent only the link to the follow-up questionnaire without any intervention. "Sociodemographic Characteristics Form", "Parental Fever Knowledge Level Questionnaire" and "Parental Fever Management Scale Turkish Version" were administered to the participants as data collection tools. The data were analyzed using SPSS version 27.0 (IBM, Armonk NY). Statistical significance level was accepted as p<0.05.
Results: There was no significant difference between the groups in terms of age, marital status, occupation, presence of social security, age and sex of children (p>0.05). It was found that 52.4% of the mothers had no previous education on fever management. At the beginning of the study, the mean score of the Parental Fever Management Scale in the intervention group was 32.07±4.60, while the mean score in the control group was 32.97±4.88. At the end of the study, the mean scale score decreased to 30.20±4.45 in the intervention group (p<0.05), whereas it decreased to 32.96±4.40 in the control group (p>0.05). While there was a significant increase in the correct answers given to the questions on knowledge, attitude and behavior related to fever in the intervention group (p<0.05), there was no significant change in the control group (p>0.05).
Conclusion: Our study showed that the knowledge of mothers in our region about fever and fever management was inadequate and incorrect practices were common. With the fever management education, it was found that mothers' knowledge level increased, their fever management skills improved, and as a result, the care burden and anxiety caused by fever on mothers decreased. In the feedbacks, mothers stated that they felt more comfortable about fever management after watching the video. Our study showed that fever management education for mothers is an effective method to increase health literacy. The finding that more than half of the mothers did not receive education on fever management shows that such education programs should be expanded. Accordingly, similar education programs should be developed and implemented by health professionals.