Necati Tosuner'in çocuk kitaplarında deyimler, atasözleri ve kalıplaşmış sözler
Idioms, proverbs and stereotyped words in Necati Tosuner's children's books
Yazar: TUBA TARAKCİOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ METİN ERKAL
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Atasözleri = Proverbs ; Deyimler = Idioms ; Kalıplaşmış deyiş = Formulaic expressions ; Söz varlığı = Vocabulary ; Tosuner, Necati = Tosuner, Necati ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Günlük hayatta insanoğlunun diğer türdeşlerine kendini ifade etmesine ve dünyaya açılmasına sebep olan unsur dildir. Bu açıdan insanoğlu ile birlikte yaşayan, gelişen ve manevi bir niteliğe sahip olan dil, özünde bir bildirim aracı olarak görülmektedir. Bu da dilin düşüncelerin üretilmesinde ve aktarılmasında önemli bir görev üstlendiğinin bir göstergesidir. Böyle bir görevi üstlenen dil, bir ulusun düşünce yapısını yansıtmaktadır. Sözcükler ise ait oldukları dilin söz varlığını oluşturmadaki temel unsurlardır. Bu açıdan söz varlıkları deyimler, atasözleri, terimler, kalıplaşmış sözler, yan ve mecaz anlamlardan oluşmaktadır. Söz varlığı içerisinde bulunan deyimler, atasözleri ve terimler birbirleri ile yakın ilişkili olmakla birlikte genel dil katmanları ile de ilişki içerisindedirler. 
Osman Necati Tosuner öykü, roman, deneme gibi birçok türde eserler veren çağdaş Türk edebîyatı yazanlarındandır.  Yazdığı eserlerde kendi yaşamından izler sunan yazar, eserlerinde imgelere, öykünmelere, söz sanatlarına, deyimlere, atasözlerine ve kalıplaşmış söz gruplarına sıkça yer vermektedir. Bu çalışma kapsamında da Necati Tosuner'in eserlerinden olan Kitabın Adı, Dayım Balon Olmuş, Arda'nın Derdi Ne?, Yaz Sevenler Kış Sevenler, Keleş Osman (Keleş Osman Evden Kaçıyor- Keleş Osman'ın Tarihle Başı Dertte), Dur Bakalım Petek deyim, atasözü ve kalıplaşmış söz grupları açısından incelenmiştir. Belirtilen eserlerdeki söz varlıkları; sözlük anlamları, yapısal, anlamsal ve içerik bakımından da incelenerek raporlaştırılmıştır. Yapılan incelemeler doğrultusunda yazarın incelenen eserlerinde söz varlıklarına sıklıkla yer verdiği belirlenmiştir. Kullanımı açısından da eğitici ve öğretici olan bu eserlerin toplumda yaygınlaştırılması önem arz etmektedir.

Anahtar kelimeler: Necati Tosuner, çocuk kitapları, söz varlıkları

Abstract:
Language is the factor that causes human beings to express themselves to their fellow humans and open up to the world in daily life. In this respect, language, which lives with human beings, develops and has a spiritual quality, is seen as a means of notification in its essence. This is an indication that language plays an important role in the production and transmission of ideas. The language that undertakes such a task reflects the mentality of a nation. Words are the basic elements in forming the vocabulary of the language they belong to. In this respect, vocabulary consists of idioms, proverbs, terms, stereotypes, connotations and metaphorical meanings. Although idioms, proverbs and terms in the vocabulary are closely related to each other, they are also in relation with the general language layers.
Osman Necati Tosuner is one of the writers of contemporary Turkish literature who produces works in many genres such as short stories, novels and stories. The author, who presents traces of his own life in his works, frequently includes images, imitations, rhetoric, idioms, proverbs and stereotyped phrases in his works. Within the scope of this study, Kitabın Adı, Dayım Balon Olmuş, Arda'nın Derdi Ne?, Yaz Sevenler Kış Sevenler, Keleş Osman (Keleş Osman Evden Kaçıyor- Keleş Osman'ın Tarihle Başı Dertte), Dur Bakalım Petek saying examined in terms of idiom, proverb and patterns of word. Vocabulary in the specified works; It has been analyzed and reported in terms of dictionary definitions, structure, meaning and content. In line with the examinations, it was determined that the author frequently included vocabulary in his works. It is important to disseminate these works, which are educational and instructive in terms of use, in the society.

Key words: Necati Tosuner, children's books, vocabulary