"Yapabilirim" sosyal duygusal öğrenme programının okul öncesi çocuklarının sosyal becerilerine, akran ilişkilerine ve yürütücü işlevlerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of "I can succesed preschools" social emotional learning program on social skills, peer relationships and executive functions of preschool children
Yazar: ZEYNEP APAYDIN DEMİRCİ
Danışman: PROF. DR. MÜDRİYE YILDIZ BIÇAKÇI
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology ; Sağlık Eğitimi = Health Education

Özet:
Bu araştırma, "Yapabilirim" Sosyal Duygusal Ögrenme Programının okul öncesi çocukların sosyal becerilerine, akran ilişkilerine ve yürütücü işlevlerine etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmada, nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, anasınıfına devam eden çocuklar arasından amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen 94 çocuk oluşturmuştur. Çocukların 47'si deney grubu ve 47'si kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Araştırma verilerinin toplanmasında çocuk ve aileleri hakkında demografik bilgi edinmek için "Genel Bilgi Formu", çocukların sosyal becerilerini değerlendirmek için Gresham ve Elliott (2008) tarafından geliştirilen Tutkun ve Dinçer (2019) tarafından Türkçe'ye uyarlanmış olan "Sosyal Beceri Geliştirme Sistemi-Derecelendirme Ölçeği" çocukların akran ilişkilerini değerlendirmek için Fantuzzo, Mendez ve Tighe (1998)  tarafından geliştirilen Ahmetoğlu, Acar ve Aral (2017) tarafından Türkçeye uyarlanan "Penn Etkileşimli Akran Oyun Ölçeği Öğretmen Formu" ve çocukların yürütücü işlev becerilerini değerlendirmek için Downes ve ark. (2017) tarafından geliştirilen  Büyükkaymaz ve Yıldız-Bıçakcı (2021) tarafından Türkçeye uyarlanan "Okul Öncesi Yürütücü İşlevler Görev Değerlendirme" formları kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, "Yapabilirim" Sosyal Duygusal Öğrenme Programı uygulanan deney grubundaki çocukların sosyal becerilerinde ve akran ilişkilerinde anlamlı farklılık olduğu belirlenirken (p<,01) yürütücü işlev becerilerinde anlamlı bir farklılık olmamasına rağmen deney ve kontrol grubunun sıra ortalamaları dikkate alındığında, deney grubunun yürütücü işlev becerilerinin daha yüksek olduğu görülmektedir (p>,05).  Ayrıca deney grubuna son testten dört hafta sonra uygulanan kalıcılık testi ile eğitimin etkisinin korunduğu görülmüştür (p>.05). Deney grubunda yer alan öğretmenlerin görüşleri ise uygulanan "Yapabilirim" Sosyal Duygusal Öğrenme Programının çocukların; akranlarla iletişim, iş birliği, paylaşma, duygularını anlama, duygularını ifade etme gibi sosyal duygusal becerilerini; sırasını bekleme, isteklerini gerektiğinde erteleme, yönergeleri akılda tutma ve yeniliklere uyum sağlama gibi yürütücü işlev becerilerini olumlu yönde etkilediğine yöneliktir.

Abstract:
This research purpose to examine the effect of the "I Can Succesed Preschools" Social Emotional Learning Program on the social skills, peer relationships and executive functions of preschool children. In the research, mixed research design, in which quantitative and qualitative research methods are used together, was used. The sample of the research consisted of 94 children selected by the purposeful sampling method among the preshool children. 47 of the children were determined as the experimental group and 47 as the control group. In the collection of research data, "General Information Form" to obtain demographic information about children and their families, "Social Skills Development System" developed by Gresham and Elliott (2008) and adapted into Turkish by Tutkun ve Dinçer (2019) to evaluate children's social skills. "Penn Interactive Peer Play Scale Teacher Form" developed by Fantuzzo, Mendez and Tighe (1998) to evaluate children's peer relationships and adapted into Turkish by Ahmetoğlu, Acar and Aral (2017) and Downes et al. (2017) and adapted into Turkish by Büyükkaymaz and Yıldız-Bıçakcı (2021), "Preschool Executive Functions Task Evaluation" forms were used. As a result of the research, it was determined that there was a significant difference in the social skills and peer relations of the children in the experimental group to whom the "I Can Succesed Preschools" Social Emotional Learning Program was applied (p<.01), although there was no significant difference in the executive function skills, when the mean rank of the experimental and control groups were taken into account, the executive function of the experimental group was determined. It is seen that their skills are higher (p>.05). In addition, it was observed that the effect of the education was preserved with the permanence test applied to the experimental group four weeks after the posttest (p>.05). The opinions of the teachers in the experimental group are that the "I Can Succesed Preschools" Social Emotional Learning Program applied to the children; social-emotional skills such as communication with peers, cooperation, sharing, understanding and expressing emotions; it positively affected executive function skills such as waiting for one's turn, postponing requests when necessary, keeping instructions in mind and adapting to innovations.