Eğitim 4.0 bağlamında bir okul modeli önerisi
A school model proposal in the context of Education 4.0
Yazar: TAHİR GÜLER
Danışman: PROF. DR. ALİ SABANCI
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Eğitim 4.0'ın eğitim örgütleri üzerindeki etkisinin analiz edilmesi ve yeni nesil dijital okulların oluşturulabilmesi için amaç, yapı, süreç ve iklim boyutları özelinde kavramsal bir okul modeli tasarlanmasıdır. Çalışma iki aşamadan oluşmaktadır. Çalışmanın birinci aşaması, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Bu aşamada veri toplama araçlarının belirlenmesi sürecinde, "Endüstri 4.0, 4. Sanayi Devrimi, Endüstri Devrimleri, Toplum 5.0, Eğitim 4.0, dijital eğitim, eğitimde dijitalleşme, yapay zeka ve eğitim, eğitimin geleceği, teknoloji ve eğitim, eğitimde amaç, eğitimde yapı, eğitimde süreç ve eğitimde iklim" anahtar kelimelerini içeren basılı veya çevrimiçi ve erişilebilir olan tüm kaynaklara ulaşılması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, araştırmanın birinci aşaması için 313 makale, 111 kitap, 53 web yayını, 36 konferans bildiri özeti ve 24 tez çalışması veri toplama aracı olarak belirlenmiştir ve elde edilen veriler ile Eğitim 4.0 Okul Modeli oluşturulmuştur. Araştırmanın ikinci aşamasında ise, doküman analizi sonucunda tasarlanan okul modelinin güçlü ve zayıf yönleri ile faydalanabileceği fırsatların ve karşılaşabileceği tehditlerin neler olduğunu belirlemeye dönük olarak SWOT analizi yapılmıştır. Bu aşamada öncelikle SWOT analizi için çalışma grubu belirlenmiştir. Çalışma grubu, kolay ulaşılabilirlik dikkate alınarak araştırmacının bulunduğu Antalya ili Manavgat ilçesinde 2023-2024 eğitim ve öğretim yılında kamu okullarında ve farklı kademelerde görev alan 5 öğretmen, 5 okul müdürü ve 5 okul müdür yardımcısı olmak üzere toplam 15 katılımcıdan oluşmuştur. Okul modeline ilişkin SWOT analizine hazırlık kapsamında öncelikle "Eğitim 4.0 Okul Modeli Çalıştayı" düzenlenmiştir. Çalıştayın ardından yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler ile SWOT analizi yapılmış ve bu analizden elde edilen veriler üzerinden ise TOWS analizi yapılarak Eğitim 4.0 Okul Modeli'nin geliştirilebilmesi için ihtiyaç duyulan düzenleyici ve önleyici stratejiler belirlenmiştir.
Araştırma sonucunda Eğitim 4.0 Okul Modeli'nin amaçlarının örgütsel amaçlar, yönetsel amaçlar ve eğitsel amaçlar olarak üç temel boyuttan oluştuğu; Eğitim 4.0 Okul Modeli'ni oluşturan temel unsurların okul müdürü, yapay zeka, müdür yardımcısı, idari destek, teknik yapı, rehberlik servisi ve öğretmen olmak üzere yedi boyuttan oluştuğu; Eğitim 4.0 Okul Modeli'nin yapısal boyutlarının ise düşük formalleşme, esnek uzmanlaşma, kolaylaştırıcı hiyerarşi, birim temelli merkezileşme ve yüksek profesyonelleşme şeklinde oluştuğu; Eğitim 4.0 Okul Modeli'nin eğitim süreçlerinin, eğitim programının dört temel öğesi olan hedef, içerik, öğrenme ve öğretme ile değerlendirme unsurlarından oluştuğu ve Eğitim 4.0 Okul Modeli ikliminin ise örgütsel yenilikçilik, Toplum 5.0 ve örgütsel çeviklik kavramlarından meydana gelen dönüşümcü iklim şeklinde olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to analyze the impact of Education 4.0 on educational organizations and to design a conceptual school model specific to purpose, structure, process and climate dimensions in order to create new generation digital schools. The study consists of two stages. The first stage of the study was carried out by document analysis method, one of the qualitative research methods. At this stage, in the process of determining the sample, it was aimed to reach all printed or online and accessible sources that included the keywords such as "Industry 4.0, 4th Industrial Revolution, Industrial Revolutions, Society 5.0, Education 4.0, digital education, digitalization in education, artificial intelligence and education, the future of education, technology and education, purpose in education, structure in education, process in education and climate in education". Accordingly, for the first stage of the research, 313 articles, 111 books, 53 web publications, 36 conference proceedings and 24 theses were determined as data collection tools and Education 4.0 School Model was created with the obtained data. In the second stage of the research, a SWOT analysis was conducted to determine the strengths and weaknesses of the school model designed as a result of the document analysis, as well as the opportunities and threats it will face. At this stage of the study at first, the sample for SWOT analysis was determined. Taking into account the convenience sampling, the sample consisted of a total of 15 participants including 5 teachers, 5 school principals and 5 school assistant principals in public schools and different grades in 2023-2024 academic year in Manavgat district of Antalya, also where the researcher is located. Within the scope of the preparation of the SWOT analysis, the "Education 4.0 School Model Workshop" was organized first. Following the workshop, SWOT analysis was performed through the semi-structured interview form and the strategies needed for the development of the Education 4.0 School Model were determined by TOWS analysis through the data obtained from SWOT analysis.
As a result of the research, it was achieved that the aims of the Education 4.0 School Model consist of three basic dimensions in organizational purposes, managerial purposes and educational purposes; the basic elements that constitute the Education 4.0 School Model have seven dimensions which are school principal, artificial intelligence, assistant principal, administrative support personnel, technical support personnel, counselling service and teacher; the structural dimensions of the Education 4.0 School Model are low formalization, flexible specialization, facilitating hierarchy, unit-based centralization and high professionalization; the processes of Education 4.0 School Model consist of objective, content, learning and teaching process and evaluation process, which are also the four basic elements of the curriculum; and finally the climate of Education 4.0 School Model is the transformational climate which consists of organizational innovativeness, Society 5.0 and organizational agility concepts.