Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki sözcük öğretimi etkinliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Secondary school Turkish textbooks examining vocabulary teaching activities in terms of some variables
Yazar: ÖMRE NUMANOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OĞUZ ERGENE
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Eğitim etkinliği = Effectiveness of training ; Kelime öğretimi = Vocabulary teaching ; Ortaokullar = Secondary schools ; Söz varlığı = Vocabulary ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Sözcüklerin öğrenilmesi, bireyde çok erken yaşlarda başlar ve sonraki dönemlerde de devam eder. Bu süreçte kazanılan her sözcükle bireyin sözcük dağarcığı zenginleşir. Bireyin anlama ve anlatma becerilerini etkin bir şekilde kullanabilmesinin, edinilmiş zengin sözcük dağarcığıyla yakından ilişkili olduğu ve bütün dil becerilerinin eğitiminin ortak temelinin Türkçe öğretiminde sözcük öğretimine dayandığı bilinmektedir. Okuma, dinleme veya izleme sırasında öğrencide edilgin bir sözcük dağarcığı oluşur. Ancak oluşan bu edilgin sözcük dağarcığını, öğrencinin etkinlikler aracılığıyla etkin şekilde kullanmasını ve sözcük dağarcığının derinlik-genişlik kazanmasını sağlamak gerekmektedir. Bu açıdan öğrencilere, sözcük dağarcığını geliştirecek ana dili eğitimi verilmesi önemlidir. Ortaokul düzeyinde sözcük öğretimi etkinlikleri, Türkçenin ana dili olarak öğretiminde bu bağlamda ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı; beş, altı, yedi ve sekizinci sınıf Türkçe ders kitaplarındaki sözcük öğretimi etkinliklerinin sınıflara, tema ve metinlere, söz varlığı ögelerine, zenginleştirilmiş sözcük öğretimi niteliklerine, temel dil becerilerine ve kazanımlarına, nicelik yönünden dağılımlarına göre incelemektir. Araştırmanın sonucunda incelenen Türkçe ders kitaplarındaki sözcük öğretimi etkinliklerinin temel dil becerilerinin ve kazanımlarının genelini barındırmasına rağmen temel dil becerilerine ve kazanımlarına dağılımının dengeli olmadığı, 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı'ndaki bazı kazanımlara yönelik etkinlik örneklerine Türkçe ders kitaplarında yer verilmediği, etkinliklerin zenginleştirilmiş sözcük öğretimi niteliklerinin özelliklerini tam taşımadığı belirlenmiştir.

Abstract:
The learning of words begins at a very early age and continues in the following periods. In this process, the vocabulary of the individual is enriched with each word gained. It is known that the ability of an individual to use comprehension and expression skills effectively is closely related to the acquired rich vocabulary and the common basis of education of all language skills is based on vocabulary teaching in Turkish teaching. During reading, listening or watching, a passive vocabulary is formed in the learner. However, it is necessary to ensure that the student uses this passive vocabulary effectively through activities and that the vocabulary gains depth and breadth. In this respect, it is important to provide students with mother tongue education that will improve their vocabulary. Vocabulary teaching activities at the secondary school level come to the fore in teaching Turkish as a mother tongue in this context. The aim of this study; The aim of this study is to examine the vocabulary teaching activities in the fifth, sixth, seventh and eighth grade Turkish textbooks according to classes, themes and texts, vocabulary items, enriched vocabulary teaching qualifications, basic language skills and acquisitions, and quantitative distribution. As a result of the research, although the vocabulary teaching activities in the Turkish textbooks examined include the general basic language skills and acquisitions, the distribution of the basic language skills and acquisitions is not balanced, the examples of activities for some acquisitions in the 2019 Turkish Lesson Curriculum are not included in the Turkish textbooks, the features of the enriched vocabulary teaching characteristics of the activities. was determined to be incomplete.