Olası afet durumlarında Giresun Üniversitesi personellerinin afetle mücadeledeki önceliklerinin analitik hiyerarşi prosesi ile belirlenmesi
Determining the priorities of Giresun University staff in disaster response in case of possible disaster situations with the analytical hierarchy process
Yazar: AHMET MULLAOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYSUN TÜRKMEN
Giresun Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Doğal afetler = Natural disasters ; Güvenlik kültürü = Safety culture ; Yangın güvenliği = Fire safety

Özet:
Afetler, hayatımızda önemli bir yere sahiptir. Doğal afetler, insanların yaşamlarını ve kaynaklarını yok edebilir ve toplumu ciddi şekilde olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle, afetlerin etkileriyle mücadele etmek ve toplumu korumak önemlidir. Afetle mücadele, sadece afet anında can ve mal kaybından ibaret değildir aynı zamanda, afetler sonrası yaşanan sorunlar da çok büyük bir önem taşır. Evsiz kalan insanların barınma ve beslenme ihtiyaçları, hastalıkların yayılması, psikolojik etkilerin yönetimi gibi birçok konuda önlemler alınması gerekmektedir.

Afetler acil bir müdahale gerektirdiği için, özellikle afet öncesi planlama yapmak son derece önemlidir. Bu da, öncelikle afetlerin tarihsel verilerini inceleyerek, gelecekte yaşanacak muhtemel senaryoları öngörerek ve afetlere karşı hazırlıklı olmak üzere adımlar atarak mümkün olabilir. Bu nedenle, afetlerin önemi, sadece afet anında değil, afetlerin önceden öngörülmesi ve müdahale edilmesiyle de ilişkilidir. Bu konuda atılacak adımların, doğru bir şekilde planlanması ve uygulanması, afetlerin etkilerini azaltabilir ve hayat kurtarabilir.

Afetle mücadele konusunda önceliklerin belirlenmesi, çok kriterli karar verme teknikleri kullanılarak mümkün olabilir. Bu teknikler, farklı kriterler göz önünde bulundurularak, karar vericilere en etkili çözümü sunar. Bu kriterler, afetlerin türü, zamanlaması, etkilediği alanların büyüklüğü ve nüfusu, kaynakların yeterliliği gibi önemli faktörlere dayanabilir. Çok kriterli karar verme teknikleri sayesinde, afetle mücadelede öncelikli olarak hangi alanlara odaklanılması gerektiği belirlenerek, kaynakların etkili bir şekilde kullanılması sağlanabilir. Çok kriterli karar verme teknikleri ile afetle mücadelede öncelikleri belirleyerek, en etkili çözümler üretilebilir. 

Bu çalışma kapsamında afetle mücadele konusunda 9 farklı kriter belirlenmiştir. Belirlenen bu kriterler Giresun Üniversitesinde görev yapan akademisyenler ve iş güvenliği uzmanları ile sivil savunma uzmanları tarafından AHP yöntemi kullanılarak önem göre ağırlıklarına sıralanmıştır. Bu 9 farklı kriter arasında en önemli kriterin "Afete Hazırlık/ Temel Afet Bilinci Eğitimleri" olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Disasters have an important place in our lives. Natural disasters can destroy people's lives and resources and have a serious negative impact on society. Therefore, it is important to combat the effects of disasters and protect society. The fight against disasters is not only about the loss of life and property at the time of the disaster, but also the problems experienced after disasters are of great importance. Measures need to be taken in many areas such as shelter and nutrition needs of people left homeless, spread of diseases, management of psychological effects. 

Since disasters require an urgent response, pre-disaster planning is of utmost importance. This can be possible by first analyzing the historical data of disasters, predicting possible future scenarios and taking steps to be prepared for disasters. Therefore, the importance of disasters is related not only to the time of disaster but also to the anticipation and response to disasters in advance. Proper planning and implementation of the steps to be taken in this regard can reduce the effects of disasters and save lives. 

Setting priorities in disaster response can be possible by using multi-criteria decision-making techniques. These techniques offer the most effective solution to decision makers by considering different criteria. These criteria can be based on important factors such as the type and timing of disasters, the size and population of the affected areas, and the adequacy of resources. Through multi-criteria decision-making techniques, it can be determined which areas should be prioritized in the fight against disasters and resources can be used effectively. With multi-criteria decision making techniques, the most effective solutions can be produced by determining priorities in tackling disasters. 

Within the scope of this study, 9 different criteria have been determined for tackling disaster. These criteria were ranked according to their importance by academicians, occupational safety experts and civil defense experts working at Giresun University using AHP method. It was concluded that the most important criterion among these 9 different criteria is "Disaster Preparedness / Basic Disaster Awareness Trainings".