7. sınıf temel astronomi kavramlarının etkin öğretimine yönelik bir eylem araştırması
An action research towards effective teaching of the 7th grade basic astronomy concepts
Yazar: EKİN YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ŞAHİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aktif öğrenme = Active learning ; Aktif öğrenme yöntemleri = Active learning methods ; Astronomi = Astronomy ; Astronomi dersi = Astronomy course ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Kavram öğretimi = Concept teaching ; Kavramlar = Concepts ; Ortaokullar = Secondary schools

Özet:
Bu araştırmada, 7.sınıf "Güneş Sistemi ve Ötesi: Uzay Bilmecesi" ünitesinde yer alan temel astronomi kavramlarının daha etkin bir şekilde öğretilmesine yönelik uygulamaların geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu kavramlar daha iyi nasıl öğretilir sorusuna çözümler bulmak amacıyla çalışma eylem araştırması şeklinde planlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2013-2014 öğretim yılında İzmir ili Buca ilçesinde bulunan Makbule Süleyman Alkan Ortaokulu'nda öğrenim görmekte olan 7. sınıf öğrencileri (28 kişi) ve aynı sınıfın fen derslerini yürüten bir fen bilimleri öğretmeni oluşturmaktadır. Geliştirilen uygulamalarda ünite kapsamındaki kazanımlar doğrultusunda "Adobe Captivate" eğitim yazılımı programı kullanılarak, simülasyon ve video içerikli konu anlatımları hazırlanmıştır. Ayrıca "google skye map" mobil yıldız haritası uygulaması kullanılmış ve "Gezegenevi" gezisi düzenlenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak 12 maddeden oluşan "Temel Astronomi Bilgi Testi" ile 20 maddeden oluşan "Astronomi Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçekler ön test-son test olarak uygulanmıştır. Çalışma grubunun ön test-son test puanlarında son test lehine anlamlı farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuç öğrencilerin, uygulama sonrasında astronomi başarıları ve astronomi tutumlarında olumlu yönde değişmeler olduğunu göstermektedir. Ölçeklerin ön test-son test puanlarının cinsiyete göre karşılaştırılması yapıldığında ise istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Bu sonuca göre kız ve erkek öğrencilerin astronomi başarıları ve astronomi tutumları benzer özellik göstermektedir. Araştırmanın niteliğini arttırmak için son testlerden sonra uygulama yapılan sınıftaki öğrencilerden rastgele seçilen 5 öğrenci ve fen bilimleri öğretmeni ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak görüşme yapılmıştır. Araştırmacının uygulama esnasında tuttuğu gözlem notları ile de veriler desteklenmiştir. Görüşme ve gözlem notları analiz sonuçlarına göre öğrenciler uygulamaların akılda kalıcı olduğunu, daha iyi öğrenmeyi sağladığını, uygulamalar sayesinde detaylar ve önemli bilgiler edindiklerini, öğrendiklerini pekiştirdiklerini ve anlamayı kolaylaştırdığını ifade etmişlerdir. Öğretmen ise öğrencilerin konu ile ilgili meraklarının ve bilgilerinin arttığını ifade etmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda eylem planının, öğrencilerin temel astronomi kavramlarını daha iyi bir şekilde öğrenmeleri üzerinde etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Etkin öğretim uygulamalarının başka bir eylem planı hazırlanarak fen bilimleri dersi içerisinde başka konularda kullanılabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Fen eğitimi, astronomi, güneş sistemi, eylem araştırması

Abstract:
The purpose of this study was to develop applications for effective teaching of the   7th grade basic astronomical concepts located in the "Solar System and Beyond: Space riddle" unit. To find solutions to the question of how to teach these concepts better an action research study is planned. The participants of the study were 28 7th grade students and their science teacher from the Makbule Süleyman Alkan Middle School located in the Buca district of Izmir, Turkey during 2013-2014 academic year. The applications developed according to the objectives of the unit under study. The "Adobe Captivate" educational software program, simulation and video content were prepared for application during the lectures. Also "google sky map" using mobile star map application was used and a trip to "Planetarium"  was organized. As the data collection tools a 12 item-"Basic Astronomy Knowledge Test" and a 20 item-"Astronomy Attitude Scale" were used. The scales were applied as pre test and post test. Analysis of pre test and post test scores yielded a significant difference in favor of the study grup. The results showed that after the applications, student's knowladge of astronomy and astronomy attitudes are changed positively. When compared by gender pre test and post test scores of the scales, there were no significant statistical differences. According to the results, male and female students's astronomy knowladge and astronomy attitude shows similar characteristics. To improve the quality of the study, randomly selected five students and the science teacher were interviewed using a semi-structured interview form. Also the data were supported by the observation notes which were taken by the researcher during applications.  Analysis of interview and observation notes showed that students reported that application was catchy, that provided better learning opportunity, thanks to detailed and important information applications provded, they reinforced what they have learned and  that facilitated their understanding. Teacher reported that students' curiosity about the subject and their learning were increased. In accordance with the results obtained from the study,  the action plan prepared to help students learn basic astronomy concepts better, was concluded to be effective.  It is suggested that the action plan used in this study may be effectively applied to other instructional practices in science courses. 

Key Words: Science education, astronomy, solar system, action research