Multiple sklerozlu bireylerde üst ekstremite motor imgeleme yeteneği ile üst ekstremite fonksiyonel becerileri ve yaşam kalitesi arasındaki ilişki
The relationship between upper extremity motor imagery ability, upper extremity functional skills and quality of life in patients with multiple sclerosis
Yazar: MİNE GÜLER
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÖZKESKİN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE ADIGÜZEL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Fizyoterapistler = Physical therapists

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Multiple Skleroz (MS)'li bireylerde üst ekstremite motor imgeleme (Mİ) yeteneğinin üst ekstremite fonksiyonel becerileri ve yaşam kalitesi ile ilişkisini araştırmaktır.
Yöntem: Bu araştırma kesitsel bir çalışma olarak planlandı. Bu amaç doğrultusunda, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi (KSÜ) Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi MS polikliniğine başvuran 55 MS'li birey ve 45 sağlıklı birey çalışmaya dahil edildi. Mini Mental Test (MMT) puanı 24 ve üzeri olan bireyler çalışmaya alındı. Bireylerin değerlendirilmesinde Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği (EDSS), Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Mental Kronometre Testi (MK) değerlendirmesi için Dokuz Delikli Peg Test (DDPT), Jebson-Taylor El Fonksiyon Testi (JHEFT), Manuel Yetenek Testi (MAM-36), Kinestetik ve Görsel İmgeleme Anketi (KGİA), Multiple Skleroz Etki Skalası (MSIS-29) kullanıldı. Veri analizinde SPSS 25.0 paket programı kullanıldı. Tüm analizlerde istatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak değerlendirildi.
Bulgular: Katılımcılar MS'li bireyler (MSB) ve Sağlıklı bireyler (SB) olarak iki gruba ayrıldı. MSB grubundaki 55 bireyin yaş ortalaması 37,710,5 (41 kadın, 14 erkek) ve SB grubundaki 45 bireyin yaş ortalaması 34,910,1 (33 kadın, 12 erkek) olup grupların başlangıç özellikleri benzerdi. MSB ve SB arasında DDPT'nin motor tabanlı değerlendirmesi için anlamlı fark vardı (p<0.05). JTEFT'ye ait beslenme simülasyonu skoru hariç diğer tüm skorlar açısından ise gruplar arası anlamlı fark vardı. MSB ve SB arasında YŞÖ açısından anlamlı fark vardı (p<0.05). MSB için imgeleme tabanlı skorlardan KGİA ile MMT arasında orta düzeyde istatistiksel anlamlı ilişki vardı (r=0,362, p<0,01). MSB için sol el imgeleme tabanlı DDPT ile motor DDPT arasında zayıf düzeyde istatistiksel anlamlı ilişki vardı (r=0,280, p<0,01). MSB için sağ el imgeleme tabanlı DDPT ile JTEFT-Yazma (sol) skoru arasında zayıf düzeyde istatistiksel anlamlı ilişki vardı (r=0,320, p<0,05). Sol el imgeleme tabanlı DDPT JTEFT-Yazma (sol) ve JTEFT-Yazma (sağ) arasında orta düzeyde istatistiksel anlamlı ilişki vardı (r1=0,396, p<0,01 ve r2=0,353, p<0,01).
Sonuç: MSB'li bireyler SB'li bireylere göre üst ekstremite fonksiyonel becerilerinde daha fazla zorluk bildirdi. MSB'li bireylerin kognitif durumu ile Mİ yeteneği arasında ilişki olduğu olduğu saptandı. Ayrıca MSB'li bireylerde motor beceriler, Mİ yeteneğiyle ilişkiliydi. Motor becerileri daha iyi olan MSB'li bireylerin Mİ yeteneğinin de daha iyi olduğu belirlendi.
Anahtar kelimeler: Multiple Skleroz; Fonksiyonel Beceri; Yaşam Kalitesi; Motor İmgeleme; Bilişsel Durum.

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to investigate the relationship between upper extremity motor imagery (MI) ability and upper extremity functional skills and quality of life in individuals with Multiple Sclerosis (MS).
Methods: This research was planned as a cross-sectional study. For this purpose, 55 individuals with MS and 45 healthy individuals who applied to the MS polyclinic of Kahramanmaraş Sütçü İmam University (KSÜ) Health Practice and Research Hospital were included. Individuals with a Mini-Mental State Examination (MMSE) score of 24 and above were included in the study. In the evaluation of individuals, Expanded Disability Status Scale (EDSS), Fatigue Severity Scale (FSS), Beck Depression Scale (BDI), Nine-Hole Peg Test (DDPT) for Mental Chronometry (MK), Jebson-Taylor Hand Function Test (JTHFT), Manual Ability Test (MAM-36), Kinesthetic and Visual Imagery Questionnaire (KVIA), Multiple Sclerosis Impact Scale (MSIS-29) were used. SPSS 25.0 package program was used in data analysis. Statistical significance was evaluated as p<0.05 in all analyses.
Findings: They were divided into two groups, individuals with MS (MSB) and healthy individuals (SB). The average age of 55 individuals in the MSB group was 37.7 10.5 (41 females, 14 males) and the average age of 45 individuals in the SB group was 34.9 10.1 (33 females, 12 males) and the initial characteristics of the groups were similar. There was a significant difference between MSB and SB for the motor-based assessment of DDPT (p<0.05). There was a significant difference between the groups in terms of all scores except the nutritional simulation score of JTEFT. There was a significant difference between MSB and SB in terms of YŞÖ (p<0.05). There was a decently significant statistically significant relationship between KGİA and MMT from the imagery-based scores for MSB (r=0.362, p<0.01). There was a weak statistically significant relationship between left hand imagery-based DDPT and motor DDPT for MSB (r=0.280, p<0.01). There was a weak statistically significant relationship between right hand imagery-based DDPT for MSB and JTEFT-Writing (left) score (r=0.320, p<0.05). There was a decently significant relationship between left-hand imagery-based DDPT JTEFT-Writing (left) and JTEFT-Writing (right) (r1=0.396, p<0.01 and r2=0.353, p<0.01).
Results: Individuals with RSD reported more difficulties in upper extremity functional skills than individuals with SD. It was found that there was a relationship between the cognitive status of individuals with MSB and MI ability.  A relationship was detected between motor skills and MI ability in individuals with MSB.
Keywords: Multiple Sclerosis; Functional Skill ; Life quality; Motor Imagery; Cognitive function.