Gıda ürünleri pazarında gıda perakendecilerinin yeri ve sektörel analizi
The position of food retailers in food products market and sector analysis
Yazar: ELÇİN DURSUN
Danışman: Y.DOÇ.DR. ÖMER AZABAĞAOĞLU
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de gıda perakendeciliğinin, gıda ürünleri pazarındaki yeri vesektör analizi araştırılmıştır. Bu amaçla, modern perakendecilik sektörünün gelişimiiçerisinde, Türk tüketici kitlesinin bu işletmeler karşısında tutum ve davranışlarınındeğerlendirilmesi için hane halkı tüketim alışkanlıkları, alışveriş sıklıkları, bir keredeharcanan miktar, tercih edilen mağazalar ve harcamaların ürün grubuna göre dağılımı gibitemel göstergeler belirlenmiştir. Ayrıca, kişilerin tüketim alışkanlıklarında etkili olansosyoekonomik statü gruplarına göre alışverişlerinde hangi kriterlere önem verdikleri vehangi perakendecileri seçtikleri tespit edilmiştir.Tüketiciler alışverişlerinde harcadıkları miktarın büyük bir bölümünü gıda vetemizlik ürünlerinin oluşturduğu görülmüştür. Bu nedenle, gıda ürünleri pazarında gıdaperakendecilerinin yeri ve sektörel analizi, İstanbul ili 385 hane halkı tüketicisi anket verileriile detaylı olarak incelenmiş, sonuçları veri analizi ve faktör analizi yöntemi ile ortayakonmuştur.Araştırma bulgularına göre, hane halkı tüketim tercihlerinde, gelenekselperakendecilerin payının oldukça azaldığı ve büyük perakendeci mağazalara doğru hızlı birgeçiş olduğunu gözlenmiştir. Özellikle tüketicilerin sıklıkla tercih ettiği perakendecilerarasında, ilk sırayı Migros ve CarrefourSa gibi büyük ulusal ve uluslar arası zincirlerin aldığı,ikinci, üçüncü tercihlerde ise BİM yüksek indirimli perakendecilerin olduğu ortayakonmuştur. Alışveriş sıklıkları ve bir kerede harcanan miktar açısından perakendecilerinIyerine ve formatına önem verilmekte olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, perakendecilerin tercihedilirlik nedenlerinde tüketicilerin önem kriterleri arasında ilk sırada ürün çeşitliliği, ikincisırada fiyat ve üçüncü sırada ürün kalitesidir. Tüketicilerin önem kriterlerinin sosyoekonomikstatü gruplarına göre farklılık gösterdiği gözlenmiştir. Buna göre tüketicilerin sosyoekonomikstatü gruplarına göre yüksek gelirli ve yüksek refah seviyesine sahip B, düşük gelirli ve düşükrefah seviyesine sahip D grubu tüketici kitlelerinin, alışveriş oranlarının yüksek olduğu tespitedilmiştir. Bu tüketicilerden, B grubunu oluşturan kitlenin alışveriş tercihlerinde büyük ulusalveya uluslar arası perakendecileri, D grubu tüketicilerin ilk sırada BİM zincir mağazasını,ikinci ve üçüncü sırada yerel ve bölgesel perakendecilerden alışveriş yaptığı saptanmıştır.Araştırma sonucunda, Türkiye modern perakendecilik sektörü Pazar payı tüketicitercihlerini, beklentilerini karşılamak amacı ile hızla gelişip, beraberinde dağıtım kanallarınıve üretici firmaları da modernleştirdiği gözlenmiştir. Özellikle, Türk gıda perakendeciliğiningelişimi AB üyeliği olan veya müzakere sürecine girmiş diğer ülkelerde olduğu gibi büyükoranda tüketici potansiyeli ve tercihleri ile şekillenmiş yabancı yatırımlar için cazip ülkelerarasında yer almaktadır. Bu nedenle, uzun dönemde karlılıkları için müşteri memnuniyeti vesadakati sağlayan perakendecilik faaliyetlerinin gelişimini daha da artacağı gözlenmektedir.II

Abstract:
The positions on food products market of food retailing and sectoral analysis inTurkey have been studied in this study. With this aim, in the development of modern retailingbasic indicators like consumer attitudes, frequency of shopping, preferred stores, allocation ofthe expenses according to the product groups, money spend in one time have beendeterminated. Furthermore, consumer?s importance criterions and chosen retailers by themaccording to consumer?s social economic statute groups have been determined.It has seen that big proportion of consumer?s spending is food and cleaning products.Food retailers position on food products market has been investigated in detail by using publicsurvey made with 385 people in Istanbul and the results have been brought up with dataanalysis and factor analysis methods.According to the research findings, in the preference of people?s consuming the shareof traditional retailers have decreased fairly and a rapid passing straight to big retailer storeshas been observed. Especially, first preferred retailers by consumers are Migros andCarrefourSa which are big national retailers. Second and third preferences are retailer storesoffers high sales like BİM. It has been determined that the place and format of retailers areattached importance by consumers according to frequency of shopping and money spend inone time. Furthermore, food various is the first criterions of consumers to prefer retailers.Second criterion is price and third one is product quality. Importance criterions of consumersdiffer, according to their social economic statute groups. Both B group who have high incomeIIIand high comfort level and D group consumers who have low income and love comfort levelhave high shopping rates. B group consumers have preferred big national and internationalretailers. D group consumers have preferred BİM chain store first and second and third localand regional retail stores.In the result of research, modern retailing in Turkey, with the aim of meeting marketshare consumer preference and expectations, has developed rapidly and it has been observedthat it caused modernize of product distribution canals and production companies, Especiallythe development of modern retailing in Turkey, is the same as in the countries which is theEU member or member to be in the future, shaped with consumer preferences and consumerpotential in high proportion and it is one of the attractive countries attracted attention byforeign investments. The development of retailing activities which supply customersatisfaction and fidelity for their profit in long term will increase.IV