Berdan Akarsu sisteminin (Mersin-Tarsus) bazı su kalite parametreleri ve ötrofikasyon potansiyelinin belirlenmesi
Assessment of water quality parameters and eutrophication potential in the Berdan river system (Mersin-Tarsus)
Yazar: SUAT MARANKOZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET TAHİR ALP ; ÖĞR. GÖR. ÖZGÜR ÖZBAY
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Akarsularda su kalitesi çalışmaları, kirliliğe neden olan kaynaklara yönelik önlemlerin alınması ve sorunların azaltılması için su kirliliği boyutunun kontrol edilmesinde önemli bir araçtır. Akarsular bulundukları bölge ve döküldükleri deniz/göl ekosistemlerindeki sucul canlıları için önemli ve kullanılabilir su kaynaklarındaki azalma düşünüldüğünde, akarsular gibi tatlı su kaynaklarımızın su kalitesinin devamlı izlenmesi ve önlemler alınması büyük önem arz etmektedir. Bu amaçla, Mersin ilinin önemli akarsularından biri olan Berdan Nehri'nde Eylül 2021-Ağustos 2022 tarihleri arasında yapılan çalışmada ölçülen su kalite parametreleri Sıcaklık(T) 9,80-30,20 °C, Tuzluluk(S) 0,20-0,80 ppt, pH 7,13-9,48, Elektriksel İletkenlik(Eİ) 364,00-1602,00 µS/cm, Çözünmüş Oksijen(ÇO) 5,91-13,11 mg/L, Çözünmüş Oksijen Doygunluk Seviyesi (ÇO % doyg.) % 69,96-171,54, Klorofil-a (Kl-a) 5,12-159,12 µg/L, Nitrat Azotu(NO3-N) 0,27-14,66 mg/L, Orto-Fosfat Fosforu (o-PO4-P ) 0,03-1,70 mg/L, Toplam Azot(TN) 0,70-18,10 mg/L ve Toplam Fosfor (TP) 0,04-1,71 mg/L aralığında tespit edilmiştir. 
Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği (YSKY)'ne göre tüm istasyonlarda pH, ÇO ve NO3-N, I. sınıf;  Eİ, II. sınıf su kalite özelliği gösterirken,  TN,  istasyon 1 ve istasyon 2'de I. sınıf, istasyon 3'de ise II. sınıf, o-PO4-P ve TP, istasyon 1 ve istasyon 2'de II. sınıf, istasyon 3'de ise III. sınıf su kalite özelliği göstermiştir. Trofik durumuna bakıldığında TN ve TP düzeyine göre tüm istasyonlar ötrofik, Kl-a parametresi bakımından istasyon 2 Mezotrofik, istasyon 1 ve istasyon 3 ötrofik su kalite özelliği göstermiştir. TRIX indeksine göre tüm istasyonlar ötrofik sınıflandırmada yer almıştır.
Sonuçlara göre; Berdan Nehri ötrofik su kalite özelliği göstermekte ve bunun nedeninin fosfat kaynaklı olduğu YSKY ve Trofik sınıflandırmada açıkça görülmektedir.  Başlıca kirlilik kaynakları olarak Berdan Nehri Havzası boyunca uzanan kentsel atık sular (foseptikler), katı atık sızıntı suları, endüstriyel atık su deşarjları ile tarım ve hayvancılık faaliyetleri sayılabilir.

Abstract:
Studies on the water quality in rivers are of critical importance for the monitoring and controlling water pollution, as well as taking measures to address the sources of pollution. Considering the significance of rivers for aquatic organisms in the ecosystems, they flow through and the decreasing availability of usable water resources, continuous monitoring and implementation of measures to protect the water quality of freshwater sources like rivers are of great importance. In this regard, this study was conducted on the Berdan River, which is one of the important rivers in Mersin province, between September 2021 and August 2022. The measured water quality parameters were as follows: Temperature (T) ranged from 9.80 to 30.20 °C, Salinity (S) ranged from 0.20 to 0.80 ppt, pH ranged from 7.13 to 9.48, Electrical Conductivity (EC) ranged from 364.00 to 1602.00 µS/cm, Dissolved Oxygen (DO) ranged from 5.91 to 13.11 mg/L, Dissolved Oxygen Saturation (DO % sat.) ranged from 69.96 to 171.54%, Chlorophyll-a (Chl-a) ranged from 5.12 to 159.12 µg/L, Nitrate (NO3-N) ranged from 0.27 to 14.66 mg/L, Orto-Phosphate (o-PO4-P) ranged from 0.03 to 1.70 mg/L, Total Nitrogen (TN) ranged from 0.70 to 18.10 mg/L, and Total Phosphorus (TP) ranged from 0.04 to 1.71 mg/L.
According to the Surface Water Quality Regulation (YSKY), pH, DO, and NO3-N values exhibited Class I quality and EC displayed Class II quality at all stations. While TN showed Class I quality at Station 1 and Station 2, it showed Class II quality at Station 3. On the other hand, o-PO4-P and TP showed Class II quality at Station 1 and Station 2, and Class III quality at Station 3, respectively. According to trophic status assessment, all stations were eutrophic based on TN and TP levels. Station 2 was classified as mesotrophic based on the Chl-a parameter while Station 1 and Station 3 exhibited eutrophic water quality characteristics. All stations were classified as eutrophic according to the TRIX index.
Based on the results, the Berdan River displayed eutrophic water quality characteristics, and it is clearly evident from YSKY and trophic classification that this was due to phosphate sources. The main sources of pollution in the Berdan River Basin include urban wastewater extending along the basin, solid waste leakage, industrial wastewater discharges as well as agricultural and livestock activities.