Okul Öncesi STEM Eğitim Programının çocukların üstbilişsel becerilerine etkisi
The effect of Preschool STEM Education Program on children's metacognitive skills
Yazar: MUSTAFA NİŞAN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP FULYA TEMEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı Okul Öncesi STEM Eğitim Programının çocukların üstbilişsel bilgi ve becerilerine etkisini incelemektir. Araştırmada karma araştırma desenlerinden yakınsak paralel desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmı, nicel araştırma desenlerinde ön test, son test ve kalıcılık testi kontrol gruplu yarı deneysel desen ile nitel kısmı ise nitel araştırma desenlerinden biri olan durum çalışması ile yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu Muğla ili merkez Menteşe ilçesinde yer alan Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmi anaokullarında eğitime devam eden 56-68 aylık 16'sı çalışma grubu 16'sı kontrol grubu toplam 32 çocuk oluşturmuştur. Araştırmada nicel verilerin toplanmasında "Tren Rayı Görevi" nitel verilerin toplanmasında "Video Kaydı Gözlemleri", "Cambridgeshire Bağımsız Öğrenme (C.Ind.Le) Kodlama Şeması" ve "Araştırmacı Günlüğü" kullanılmıştır. Araştırmaya katılan çocuklar ve aileleri hakkındaki demografik bilgileri edinmek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan "Genel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Araştırma kapsamında çocukların üstbilişsel bilgi ve becerilerini desteklemek için haftada iki gün uygulanan ve 12 etkinlikten oluşan Okul Öncesi STEM Eğitim Programı geliştirilerek çalışma grubu çocuklara 12 hafta boyunca uygulanmıştır. Araştırmanın nicel verilerinin analizinde önce araştırmacı tarafından çocukların ön test, son test ve kalıcılık testi videoları izlenerek ve çocukların gösterdiği her bir üstbilişsel davranış, Tren Rayı Görevindeki Üstbilişsel Beceriler Kontrol Listesi ve Sürdürme ve Dikkat Dağınıklığı Hataları Kontrol Listelerine kaydedilerek puanlamaları yapılmıştır. Veriler daha sonra SPSS paket programı kullanılarak ve Mann Whitney U, Wilcoxon İşaretli Sıralar ve Friedman Testleri ile analiz edilmiştir. Nitel verilerin analizi ise video kaydı yapılan etkinliklerin araştırmacı tarafından dökümünün yapılması sonrasında C.Ind.Le Kodlama Şemasında yer alan ilgili temalar ve davranış tanımları altına yerleştirilmesi ile betimsel analiz kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın nicel bulgu sonuçlarına göre çocukların üstbilişsel beceriler (izleme, kontrol) alt boyutuna ilişkin davranışlarında ve kalite puanlarında anlamlı düzeyde artış olduğu; sürdürme ve dikkat dağınıklığına ilişkin hatalarında ise anlamlı düzeyde azalma olduğu bulunmuştur. Araştırmanın nitel bulguları sonucunda Okul Öncesi STEM Eğitim Programının uygulama sürecinde, programın başındaki birinci etkinlikte, ortasındaki dördüncü ve sekizinci etkinlikte ve sonundaki on ikinci etkinlikte çocukların üstbilişsel bilgi boyutunda kişi bilgisi, görev bilgisi ve strateji bilgisine yönelik olarak sözel ve sözel olmayan üstbilişsel davranışlar gösterdikleri ve bu davranışlarda artış olduğu tespit edilmiştir. Yine çocukların bu etkinliklerde üstbilişsel beceri boyutunda da planlama, izleme, kontrol ve değerlendirme becerilerine yönelik olarak sözel ve sözel olmayan üstbilişsel davranışlar gösterdikleri ve bu davranışlarda artış olduğu bulunmuştur. Araştırmanın nicel ve nitel bulgularının sonuçları beraber değerlendirildiğinde; nicel ve nitel bulguların birbiri ile uyumlu olduğu, nitel ve nicel bulguların birbirlerini desteklediği ve Okul Öncesi STEM Eğitim Programının çocukların üstbilişsel bilgi ve becerilerini ortaya çıkardığı ve desteklediği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The purpose of this research is to examine the effect of the Preschool STEM Education Program on children's metacognitive knowledge and skills. In the research, convergent parallel design, one of the mixed research designs, was used. The quantitative part of the research was conducted with a quasi-experimental design with pre-test, post-test and follow-up test control group in quantitative research designs and the qualitative part of the research was conducted with a case study, which is one of the qualitative research designs. The study group of the research consisted of 32 children aged 56-68 months, 16 of whom were in the experimental group and 16 of whom were in the control group, attending the official preschool affiliated with the Ministry of National Education in the central Menteşe district of Muğla province. In the research, "Train Track Task" was used to collect quantitative data and "Video Recorded Observations", "Cambridgeshire Independent Learning (C.Ind.Le) Coding Scheme" and "Researcher Diary" were used to collect qualitative data. The "General Information Form" prepared by the researcher was used to obtain demographic information about the children and their families who participated in the study. In order to support children's metacognitive knowledge and skills, a Preschool STEM Education Program consisting of 12 activities that were implemented two days a week was developed and applied to the experimental group children for 12 weeks. In the analysis of the quantitative data of the research, first, the researcher watched the pre-test, post-test and follow-up test videos of the children and each metacognitive behavior shown by the children was recorded and scored on the Metacognitive Skills Checklist and Sustainment and Distraction Errors Checklists in the Train Track Task. The data were then analyzed using the SPSS package program and Mann Whitney U, Wilcoxon Signed Ranks and Friedman Tests. Qualitative data were analyzed using descriptive analysis by transcribing the videotaped activities by the researcher and then placing them under the relevant themes and behavior definitions in the C.Ind.Le Coding Scheme. According to the quantitative results of the study, it was found that there was a significant increase in children's behaviors and quality scores related to the metacognitive skills (monitoring, control) sub-dimension, and a significant decrease in errors related to maintenance and distraction. As a result of the qualitative findings of the research, it was found that during the implementation process of the Preschool STEM Education Program, in the first activity at the beginning of the program, in the fourth and eighth activities in the middle of the program, and in the twelfth activity at the end of the program, children showed verbal and non-verbal metacognitive behaviors for person knowledge, task knowledge and strategy knowledge in the metacognitive knowledge dimension and there was an increase in these behaviors. It was also found that children showed verbal and non-verbal metacognitive behaviors in the metacognitive skills dimension in these activities for planning, monitoring, control and evaluation skills and that there was an increase in these behaviors. When the results of the quantitative and qualitative findings of the study were evaluated together, it was concluded that quantitative and qualitative findings were compatible with each other, qualitative and quantitative findings supported each other, and the Preschool STEM Education Program revealed and supported children's metacognitive knowledge and skills.