Türkiye'de işsizlik sigortası fonu gelir ve giderlerinin stokastik modellenmesi
Stochastic modelling of unemployment insurance fund's revenues and expenditures in Turkey
Yazar: BETÜL PEKTAŞ ERDEM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT BÜYÜKYAZICI
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Aktüerya Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Aktüerya Bilimleri = Actuarial Sciences

Özet:
Gelişmiş ve gelişmekte olan birçok ülkenin temel sorunlarından biri işsizliktir. İşsizlik sonuçları itibarıyla hem bireyi hem de toplumsal huzuru ve ekonomik dengeleri önemli ölçüde değiştirebilecek bir olgudur. İşsizlik sorununun çözümüne ilişkin aktif ve pasif istihdam politikaları uygulanabilmektedir. İşsizliğin neden olduğu olumsuzlukları en aza indirgemek amacıyla uygulanan en önemli sosyal güvenlik politikalarından birisi pasif istihdam politikaları içerisinde yer alan işsizlik sigortasıdır. 
Bu çalışmada sosyal devlet olmanın bir gereği olarak 2000 yılından bu yana Türkiye'de fiilen uygulanan işsizlik sigortasının şartları ve uygulama yöntemi incelenmiş ve Türkiye'deki mevcut durum ele alınmıştır. İşsizlik Sigortası Fonu, temel amacı olan işsizlik ödeneği sağlamanın yanında son yıllarda istihdamın artırılmasını teşvik eden düzenlemelere de önemli ölçüde kaynak desteği sağlamaktadır. Çalışmada, Fonun nakit akış dengesinin mevcut uygulamalar ve mevzuat altında politika değişikliğine gidilmeden ve olası politika değişiklerinin uygulanması durumlarında uzun vadede nasıl şekillenebileceğine ilişkin tahminlerde bulunulmuştur.
Çalışmanın sonuçlarına göre, istihdam teşviki yüklerinin kanuni süresi içerisinde sonlandırılması ve Fona mevcut uygulamalarına ek olarak harcama programı getirilmemesi durumunda Fon gelir-gider fazlası vermeye devam etmektedir. Asgari ücret desteğinin Fondan karşılanmaya devam edilmesi durumunda Fonun mali olarak sürdürülebilir durumda olmayacağı (gelir-gider açığı) görülmektedir.

Abstract:
Unemployment is one of the main problem areas of many developed and developing countries. Results of unemployment can affect both the individual and the social peace and economy. Active and passive employment policies can be applied to solve the unemployment problem. One of the most important social security policy option is the unemployment insurance, the most crucial one among the passive employment policies, which aims to minimize the negative effects of unemployment.
In this study, the conditions and applications of unemployment insurance which has been implemented as a requirement of being a social state since 2000 in Turkey are examined and the current situation in Turkey is discussed. Besides providing unemployment benefits as fulfilling its main duty, the Unemployment Insurance Fund also finances employment increasing policies by allocating substantial amounts of funds for these policies in recent years. In the study, estimations are made regarding the development of the fund's cash flow balance in the long term under current practices and different policy options.
The Fund will continue to have revenue-expenditure surplus if the employment incentives will be terminated in its normal legislative deadline and no additional expenditure programs will be defined due to the results of the study. If it is continued to finance the minimum wage support from the Fund, it is seen that the fiscal sustainability of Fund will not be ensured.