Modern yoganın toplumsal sınıf ve toplumsal cinsiyet bağlamında nitel analizi
The Qualitative Analysis of Modern Yoga In The Context of Social Class and Gender
Yazar: ÖZGE DUMAN
Danışman: PROF. DR. CANAN KOCA ARITAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri ve Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Spor = Sports
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Sosyal sınıf = Social class ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Yoga = Yoga

Özet:
Bu araştırmanın birinci amacı Türkiye'de yoga alanının toplumsal sınıf analizini yapmak, ikinci amacı bu alan içerisinde toplumsal cinsiyet ilişkilerinin nasıl inşa edildiğini ve sürdürüldüğünü ortaya koymaktır. Bu bağlamda araştırmanın kuramsal çerçevesini Pierre Bourdieu'nün eylem kuramı ve post-yapısalcı feminist kuram oluşturmuştur. Bourdieu'nün kuramı Türkiye'de modern yoga alanını kendine özgü değerleri, gündelik yaşam pratikleri, inanışlarıyla oluşturdukları habituslarıyla, birbirleri içine geçmiş ve birbirlerine dönüşebilen çeşitli sermaye biçimleriyle var olan bir toplumsal alan olarak tanımlamak için kullanırken; yoga alanının toplumsal cinsiyetle ilişkisini açıklamak için post-yapısalcı feminizmden yararlanılmıştır. Araştırma, İstanbul'da hizmet veren Türkiye'nin ilk yoga stüdyolarından birinde nitel araştırma yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veriler, üç ay süren katılımlı gözlem, alan notları ve on eğitmen (beşi erkek ve beşi kadın) ile on yoga uygulayıcısı (beşi erkek ve beşi kadın) ile bireysel görüşmeler ile elde edilmiştir. Bulgular, içerik analizi ile elde edilmiş ve "Modern Zamanlara Alternatif Bir Yaşam Tarzı: Bir Toplumsal Alan Olarak Yoga", "Türkiye'de Modern Yoga Alanının Vazgeçilmez Doksaları" ve "Modern Yoga Alanında Hâkim Olan Sermaye Biçimleri" kategorileri altında incelenmiştir. Araştırma bulguları sonucunda elde edilen verilere göre, Türkiye'de modern yoga alanının kendine has değerlere ve yaşam biçimine sahip olan bir toplumsal alan olduğu, yoga uygulayıcılarının ürettikleri doksaların var olduğu ve başta beden sermayesi olmak üzere, ekonomik ve kültürel sermayenin önem taşıdığı görülmüştür. Türkiye'de modern yoga alanında kalıplaşmış toplumsal cinsiyet rollerinin yeniden üretildiği ve alanın kapitalist tüketim toplumu ile sıkı bir ilişkisi olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The primary purpose of this study is to analyze the social class of yoga in Turkey and secondly to reveal how the gender relations in the field are constructed and continued. In this context, the theoretical framework of the research was constituted by Pierre Bourdieu's theory of practice and post-structuralist feminist theory. Whilst Bourdieu's theory was used to describe the modern yoga in Turkey as a social field consisted by their own uinique values, everday life practices, their belief, briefly their habitus, and various forms of capital that can be converted to each other, post-structralist feminism was employed to explain the relationship between yoga and gender. The research conducted at the one of Turkey's first yoga studio in Istanbul by using qualitative research method. Data was collected through participant observation of three months long, semi-structured in-depth interviews with ten instructors (five male and five female) and ten yoga practitioners (five male and five female) and field notes. The findings obtained by content analysis were presented under three categories: "An Alternative Lifestyle to Modern Times: Yoga As A Social Field", "Indispensable Doxa of Modern Yoga in Turkey" and "The Dominant Forms of Capital in the Field of Modern Yoga". According to the research findings, modern yoga in Turkey is a social field with its own values and lifestyles, where there are doxas produced by yoga practitioners and the body of capital, economic capital and cultural capital have an important place in the field. As a result, modern yoga in Turkey where stereotypical gender roles are reproduced and it has a close relationship with the capitalist consumption society.