Farklı hızlı maksiller genişletme yöntemlerinin nazomaksiller kompleks ve faringeal alana etkilerinin 3 boyutlu bilgisayarlı tomografi ve rinomanometri ile incelenmesi
Investigation of the effects of different rapid maxillary ekspansiyon methods on the nasomaxillary complex and pharyngeal area by 3D computed tomography and rhinomanometry
Yazar: GİZEM YAZDAN ÖZEN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL CEYLAN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Bu çalışmada maksiller transversal darlığa sahip bireylerde diş, diş-kemik ve kemik destekli RME uygulamalarının, nazomaksiller komplekse ve nazofaringeal alana etkilerinin CBCT ve rinomanometri ile incelenmesi ve bu genişletme yöntemlerinin etkilerinin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Çalışmamız; Hyrax, hibrid ve mini vida apareyleri ile RME uygulanan ve yaşları 10-17 yıl arasında değişen, maksiller transversal darlığa sahip 45 hastanın CBCT görüntüleri ve rinomanometrik kayıtları üzerinde yapılmıştır. Bu hastalardan tedavi başında, aktif genişletme sonrasında ve 3 aylık pekiştirme dönemi sonrasında olmak üzere 3 farklı dönemde kayıtlar alınmıştır. CBCT görüntüleri üzerinden dentoalveolar ve iskeletsel ölçümler ile nazal ve faringeal ölçümler, rinomanometrik kayıtlar üzerinden ise nazal hava akımı ve nazal hava yolu direnci değerlendirilmiştir. Gruplar arası değişimlerin istatistiksel olarak karşılaştırılmasında ANOVA ve Kruskal Wallis testleri ve grup içi değişimlerin karşılaştırılması için de Repeated Measure ANOVA ve Friedman testleri kullanılmıştır. 
Bulgular: : CBCT kayıtları üzerinde değerlendirildiği üzere; maksilladaki dişsel ve iskeletsel değişimi gösteren ölçümlerde genel olarak önemli gruplar arası farklılığın olmadığı, bununla birlikte tüm RME gruplarında bu ölçümlerin farklı kayıt dönemleri arasında önemli artış gösterdiği ve bu artışların pekiştirme dönemi sonunda da büyük ölçüde korunduğu belirlenmiştir. Mandibulada ise aktif genişletme döneminde dişsel düzeyde artışların sağlandığı, ancak pekiştirme sonrasında bu artışların korunamadığı gözlenmiştir. Yine CBCT kayıtları üzerinde belirlenen, faringeal ve nazal hacimdeki değişimlere ilişkin ölçümlerde önemli grupları arası farklılık bulunmazken, tüm RME gruplarında kayıt dönemleri arasında bu ölçümlerde önemli artışlar olduğu ve bu artışların pekiştirme dönemi sonunda da büyük ölçüde korunduğu belirlenmiştir. Rinomanometrik kayıtlar üzerinden yapılan değerlendirmede; gruplar arasında önemli farklılık olmadığı, buna karşın tüm RME gruplarında inspirasyon ve ekspirasyon fazlarında bazı dönemler arasında önemli olmak kaydıyla nazal hava akımında artış, nazal dirençte ise azalma gözlenmiştir. Bununla birlikte nazal hava akımındaki artış ve nazal dirençteki azalmanın genellikle pekiştirme sonrasında nispeten stabil kalma eğiliminde olduğu bulunmuştur. 
Sonuç: Diş, diş-kemik ve kemik destekli RME uygulamalarının üst çenede dental ve iskeletsel düzeyde önemli artışlar sağladığını ve nazo-farengeal hacimde artış oluşturduğıunu ve nazal dirençte azalttığını göstermiştir.

Anahtar Kelimeler: Maksiller ekspansiyon, nazal direnç, nazofaringeal hacim, palatal ekspansiyon tekniği

Abstract:
Aim: The present study aimed to investigate the effects of tooth-borne, tooth-bone-borne, and bone-borne rapid maxillary expansion procedures on the nasomaxillary complex and nasopharyngeal area in individuals with maxillary transversal deficiency using CBCT and rhinomanometry.
Material and method: The present study was conducted on CBCT and rhinomanometric records of 45 patients aged 10-17 years with maxillary transversal deficiency who underwent rapid maxillary expansion with hyrax, hybrid, and mini screw-supported RME appliances. Records were taken from all individuals at three different periods: at the beginning of the treatment, following the active expansion period, and at the end of the 3-month retention period. Dentoalveolar, skeletal, and nasopharyngeal measurements were evaluated on CBCT images, and nasal airflow and nasal airway resistance were evaluated on rhinomanometric records. ANOVA and Kruskal Wallis tests were used for inter-group comparisons, and Repeated Measures ANOVA and Friedman's tests were used for intragroup comparisons. 
Results: As evaluated on the CBCT records, it was determined that there were no significant differences between groups in terms of dental and skeletal changes in the maxilla. However, significant differences were observed between the recording periods in all RME groups, and these differences were maintained mainly at the end of the retention period. In the mandible, it was observed that there were increases at the dental level during the active expansion period, but these increases could not be maintained after the retention period. Although there were no significant differences between groups regarding the changes in pharyngeal and nasal volume determined on the CBCT records, these measurements increased significantly between the recording periods in all groups, and these increases were maintained at the end of the retention period. Rhinomanometric records showed no significant difference between groups. However, an increase in nasal airflow and a decrease in nasal resistance were observed in all the groups in the inspiration and expiration phases. However, it was determined that the increase in nasal airflow and decrease in nasal resistance generally tended to return to baseline values after the retention period.
Conclusion: Tooth-borne, tooth-bone-borne, and bone-assisted rapid maxillary expansion procedures produced significant dental and skeletal expansion in the maxilla, and these procedures increased the nasal volume and decreased the nasal resistance.

Key Words: Maxillary expansion, nasal resistance, palatal expansion techniques, nasopharyngeal volume