Trafiğin yoğun olduğu çevrelerde mamaruz kalınan ince partikül maddenin (PM2.5) belirlenmesi
Assessment of personal exposure levels to fine particle matter (PM2.5) in heavy traffic microenvironments
Yazar: BAKTIGÜL STAKEEVA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BURCU ONAT
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmada trafiğin yoğun olduğu çevrelerde farklı ulaşım türlerinde ince partikülmaddelere (PM2.5) kişilerin maruz kalışı belirlenmiştir. Bu amaçla özel araç, metrobüs,belediye otobüsü, metro ve yaya ulaşım türlerinde PM2.5 ölçümleri ve partikül sayımıyapılmıştır. Ölçümler Metro dışındaki ulaşım araçlarında Ekim 2008 - Kasım 2008zaman periyodunda, günde iki kere, trafiğin yoğun olduğu ve yoğun olmadığı saatlerde(sabah-öğle) yapılmıştır. Metro tren içi ve makinist kabini içinde yapılan ölçümler iseOcak-Nisan 2008 zaman periyodunda tren içinde günde 3 kez (sabah-öğle-akşam),makinist kabininde 08:00-24:00 saatleri arasında gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar taşıttürleri, ortam koşulları ve havalandırma sistemleri arasındaki farklar dikkate alınarakdeğerlendirilmiştir.Araba içinde trafiğin yoğun olduğu ve az yoğun olduğu sabah saatlerinde yapılanölçümlerde 0.3 µm, 0.5 µm, 1 µm ve 3 µm çapındaki partiküller için havalandırma açıkolduğunda alınan sonuçlar, havalandırma kapalı olduğunda kaydedilen sonuçlardandaha yüksek olarak bulunmuştur. Metrobüs içinde de aynı şekilde trafiğin yoğun olduğusaatlerde partikül sayıları daha yüksektir. Belediye otobüsü içinde yapılan ölçümsonuçlarına bakıldığında sabah ve öğlen saptanan partikül sayısının diğer ulaşımtürlerine göre daha yüksek olduğu ve sabah ölçümlerinin biraz daha yüksek olmasınarağmen öğlen ölçümleri ile arasında çok fazla fark olmadığı görülmektedir. Yaya olarakyapılan ölçüm sonuçlarına bakıldığında partikül sayısının 6 partikül fraksiyonunda dabelediye otobüsü hariç diğer ulaşım türlerinden daha fazla olduğu görülmektedir.PM2.5 konsantrasyonlarının günlük ortalamaları ise arabanın içinde partikül sayımınsonuçlarında olduğu gibi havalandırma açık durumdayken kapalı durumundakisonuçlardan daha yüksek olduğu bulunmuştur. Hafta içi sabah hafta sonu ise öğlesaatlerin de PM2.5 konsantrasyonlarının yüksek olduğu görülmüş: hafta içi sabah 73µg/m3 ve hafta sonu sabah 33 µg/m3 olarak bulunmuştur. Metrobüs içinde bulunanPM2.5 konsantrasyonları 46 µg/m3 ve 34.5 µg/m3 olarak bulunmuştur. En yükseksonuçlar belediye otobüsü içinde trafiğin yoğun saatlerde 106 µg/m3 ve az yoğunsaatlerde 89 µg/m3 olarak, yaya için ise 89 µg/m3 ve 82 µg/m3 olarak bulunmuştur.Metro M1 (Aksaray-Havalimanı) ve M2 (Taksim-4.Levent) hatlarında ise tren içindekiPM2.5 konsantrasyonları sırasıyla 73 µg/m3 ve 62 µg/m3, makinist kabini içinde ise 73µg/m3 ve 50 µg/m3 olarak bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this work is to investigate a personal exposure to fine particulate matter(PM2.5) in the most usable transport microenvironments (car, metrobus, municipal busand walking) in Istanbul, Turkey. For meet this goal, using portable instrumentation,measurements of PM2.5 and ultrafine particulate counts in all transportation modesexcepting Metro were performed during a period of October and November 2008, andin Metro during a period of January-March 2008. To compare the concentrations ofparticles at peak and peak-off times of traffic the measurements were performed twotimes a day in all modes and three times a day (morning, noon and evening) in Metro(inside a train and machinist cabin), respectively. The mode of transport, an existing ofair-conditioning in a vehicle, traffic hour were considered as significant factors,influencing exposure concentrations.As a result, there is a significant difference between concentrations of the particles with0.3 µm, 0.5 µm, 1 µm ve 3 µm diameter, which were recorded an open and closed airconditioningin the rush and non-rush hours inside a car. The same results were foundfor metrobus. The highest concentrations in comparison with other transportation modesare registered in municipality bus and then in walking, but there?s not a big differencebetween traffic peak and peak-off times.The daily average of PM2.5 concentrations for a car is found different when the airconditioningis turned and turned-off. In addition, the concentrations registered onweekdays are found to be higher then on weekends: in the morning on weekdays as 73µg/m3 and on weekends mornings as 33 µg/m3. For metrobus, the values changebetween 46 µg/m3 and 34.5 µg/m3. The highest results are found for municipality andwalking modes: in the morning 106 µg/m3 and 89 µg/m3, at lunchtime 89 µg/m3 and 82µg/m3. PM2.5 concentrations inside a train are found to be 73 µg/m3 ve 62 µg/m3 andinside a machinist cabin of M1 (Aksaray-Havalimanı) and M2 (Taksim-4.Levent) metrolines 73 µg/m3 and 50 µg/m3, respectively.