Üniversite gençliğinin kimlik oluşumunda İslami sivil toplum kuruluşlarının rolü: İstanbul örneği
The role of Islamic civil society in the identity formation of university youth: The example of Istanbul
Yazar: ALİ CAN
Danışman: PROF. DR. ERGÜN YILDIRIM
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu tez araştırması, "İslami STK" kavramı içinde kendini konumlandıran ve Türkiye genelinde faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarının, üniversiteli gençlerin kimlik oluşumundaki rolünü ve etkisini incelemektedir. Araştırmanın odak noktasını, İlim Yayma Cemiyeti, Ensar Vakfı ve Türkiye Gençlik Vakfı gibi İslami STK'ların İstanbul'daki yükseköğrenim yurtlarında kalan üniversite öğrencileri üzerindeki etkileri oluşturmaktadır. Bu çalışma, üniversite gençlerinin kimlik örüntülerini anlamayı ve bu STK'ların gençlerin kimlik oluşumundaki rolünü ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Kimlik oluşumu, çok yönlü ve dinamik bir süreçtir. Bu tezde, üniversite öğrencilerinin kimlik oluşumunda İslami STK'ların rolü ele alınarak, öğrencilerin kendilerini nasıl tanımladıkları ve bu STK'ların kimlik örüntüleri üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Tezde cevap aranan sorular arasında, İslami STK'lara mensup öğrencilerin profili ve kendilerini nasıl tanımladıkları, bu STK'ların söylem ve faaliyetleri ile kimlik örüntüleri arasındaki ilişkiler, öğrencilerin yaşam biçimi, din, inanç, değerler ve politik yaklaşımlar üzerindeki etkileri yer almaktadır.
Araştırmanın önemi, gençlerin kimliklerini nasıl yapılandırdıklarına odaklanarak, İslami STK'lar bünyesinde bulunan üniversite öğrencilerinin deneyimlerini ve bu bağlamda kimlik oluşumlarını incelemeye dayanmaktadır. Bu araştırmanın, sağlıklı kimlik oluşumunu destekleyecek nicel ve nitel çalışmalar için bir kaynak sağlaması ve Türkiye'deki gençlik araştırmalarına katkı sunması beklenmektedir.
Araştırmada, nicel yöntem kullanılarak anket veri toplama tekniği ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. İstanbul'da faaliyet gösteren İslami STK'ların yurtlarında barınan üniversite öğrencilerinden 400 kişi ile anket çalışması yapılmıştır. Araştırma, etik kurallara uygun olarak gerçekleştirilmiş ve katılımcı bilgileri anonim şekilde işlenmiştir. Toplanan veriler, SPSS kullanılarak çeşitli istatistiksel analiz yöntemleri ile değerlendirilmiştir. Gençlerin kimliklerini büyük oranda ailelerinden tevarüsle dış dünyaya taşıdıkları görülmüştür. Öte yandan İslami STK'ların, gerek ortaya koydukları vizyonlarıyla gerek faaliyetleriyle gençlerin dînî, sosyal ve kültürel kimliklerinin oluşumunda ve devamında bir role sahip oldukları ortaya konmuştur.

Abstract:
This thesis research examines the role and impact of civil society organizations (CSOs) that position themselves within the concept of "Islamic NGO" and operate nationwide in Turkey, focusing on their influence on the identity formation of university students. The study primarily investigates the effects of Islamic NGOs such as the Ilım Yayma Society, Ensar Foundation, and Turkey Youth Foundation on university students residing in higher education dormitories in Istanbul. This work aims to understand the identity patterns of university youth and to reveal the role of these NGOs in their identity formation.
Identity formation is a multifaceted and dynamic process. In this thesis, the role of Islamic NGOs in the identity formation of university students is explored, examining how students define themselves and the impact of these NGOs on their identity patterns. Among the questions addressed in the thesis are the profile of students affiliated with Islamic NGOs and how they define themselves, the relationships between the discourse and activities of these NGOs and identity patterns, and their effects on students' lifestyles, religion, beliefs, values, and political approaches.
The significance of the research lies in focusing on how young people construct their identities, examining the experiences of university students within Islamic NGOs and their identity formation in this context. This study is expected to provide a resource for quantitative and qualitative research that supports healthy identity formation and contribute to youth research in Turkey.
The study was conducted using quantitative methods, employing survey data collection techniques through interviews. A survey was conducted with 400 university students residing in the dormitories of Islamic NGOs operating in Istanbul. The research was carried out in accordance with ethical standards, and participant information was processed anonymously. Collected data were analyzed using various statistical methods in SPSS. It has been observed that young people largely carry their identities from their families to the outside world. On the other hand, it has been demonstrated that Islamic NGOs play a role in shaping and continuing the religious, social, and cultural identities of the youth through both their visions and activities.