Mançular Döneminde Çin'in Doğu Türkistanı ele geçirme mücadelesi /
Yazar: MAIWULA WUSHOUER
Danışman: PROF. DR. MUALLA YÜCEL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Tarih = History
Dizin: Doğu Türkistan = East Turkhistan ; Hocalar devri = Hocalar period ; Mançular = Mançular ; Saidiye Devleti = Saidye Khanate ; Uygurlar = Uighurs ; Çin = China ; İşgal = Occupation

Özet:
Çalışmamızın ana gayesi 1757 yılından 1865 yılına kadar yaşanan Çin'in Doğu Türkistan'ı ilk istilası ve ona karşı verilen mücadeleleri esas almakla birlikte konumuzun bütünlüğü açısından Saidiye Devleti'nin (1514-1678) yıkılmasından 1755 yılına kadar olan olaylar da çalışmamıza dâhil edilmiştir. Ayrıca "Hocalar Dönemi" olarak adlandırılan tarihi süreç de anlatılarak konunun daha iyi anlaşabilmesi için Cungarlar, Mançular, Ming Hanedanının son durumu ve adı geçen bu hâkimiyetlerin birbirleriyle ve özellikle Saidiye Devleti ile olan münasebetleri de kısaca ele alınmıştır.
Hocalar Dönemi, Doğu Türkistan Uygur Türkleri tarihinin en karanlık dönemi olup bu dönemin karanlığı etkisini günümüze kadar taşımıştır. Hocalar, dini nüfuzlarından faydalanarak halkı kendi amaçları için kullanmışlardır. Onlar Doğu Türkistan halkının tarihine öyle bir damga vurmuşlardır ki; Doğu Türkistan halkı teknoloji, sosyal düşünce ve dini inançlar yönünden çok geride kalmıştır. Çok enteresandır ki, Hocalar döneminin başladığı 18. yüzyıl dünyada kültür ve sanayi döneminin dönüm noktası olup, artık yepyeni bir dönem başlamıştı. Doğu Türkistan'da da "yeni" bir dönem başlamıştı; ama bu dönem cahillik, fakirlik ve kölelik dönemi idi. 
Araştırmamızda Çince, İngilizce, Türkçe ve Uygur Türkçesindeki kaynaklardan faydalandık. Bazen Rusça kaynakların Türkçe ya da Uygurca tercümesinden istifade ettik. En büyük eksikliğimiz çeşitli sebeplerden dolayı bu dönem ile ilgili arşivlere giremememiz oldu ama hocalarla ilgili çok önemli birinci elden kaynakları bulma fırsatını yakaladık ve konumuzu yeterince anlatmaya gayret ettik. Şunu da belirtmek gerekir ki, faydalandığımız Çince kaynakların bazılarından önemli arşiv belgelerine ulaştık. Bu belgeler Doğu Türkistan'daki Çinli memur ve komutanların Mançu İmparatoruna gönderdiği raporlar ile Mançu İmparatorunun Doğu Türkistan işgali sırasında gönderdiği askeri talimatlardır.

Abstract:
Main goal of our study is to illustrate the period which named Period of Hodjas' from 1755 to 1865. However, we also examine the later period of the Saidye Khanate (1514-1678) as the period has very close relationships with our study as well as it can help readers to understand more clearly the Hodjas' Period. In this way we intended to search the whole period of Hodjas'. On the paper we also give a brief information about Cungars which were part of Western Mongolians, and Manchus as well as Ming Dynasty and their political and military relationships with Saidye Khanate.
The period of Hodja is the most dark period of the history of Uygur Turks, which still have a influence upon the people living East Turkistan. They manipulated the people for the sake of their own benefits through their religious status over the Muslims. As people in East Turkstan was left behind them, there were no development in technology, military, social thoughts as well as in the attitudes toward Islam. İt is very interesting that 18th century was the turning point of the human history with the beginning of the Industrial Revolution, while the situation in the East Turkistan was miserable that people were sinking into the swamp of the ignorance, pauperism and bondage with the contribution of the Afak Hodja who is a leader of the Ishkiya sect.
We used sources in Chinese, English, Turkish and Uyghur Turkish during our study. We also used some materials translated from Russian. One point we have to mention that we would not had a chance to get archives for some reason and  that is our big shortcomings. However, we used many first hand materials and tried our best to illustrate the main point of the essay. We had also found some important reports from Chinese Generals to emperor of the Manchu Dynasty through the Chinese historians' studies and we used some of them when we needed.