Böbrek nakli yapılan hastalarda umutsuzluk düzeyinin öz bakım gücüne ve yaşam doyumuna etkisi
The effect of hopelessness on the self-care agency and life satisfaction in patients receiving kidney transplantation
Yazar: ÖZGENUR ÖN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜLEYHA ŞİMŞEK YABAN
Kocaeli Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Umutsuzluk = Hopelessness ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Özbakım = Self-care

Özet:
Amaç: Bu çalışma böbrek nakli yapılan hastaların umutsuzluk düzeyleri ile öz bakım gücü ve yaşam doyumu arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikte gerçekleştirildi.
Gereç ve Yöntem: Araştırma gerekli kurum ve etik kurul izinleri alındıktan sonra Nisan 2022- Ocak 2023 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi- Cerrahpaşa/ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi'nde gerçekleştirildi. Araştırmanın örneklemini böbrek nakil polikliniğinden takipli 145 hasta oluşturdu. Veriler yüz yüze görüşme yöntemi ile "Kişisel Bilgi Formu", "Beck Umutsuzluk Ölçeği (BUÖ)", "Öz Bakım Gücü Ölçeği (ÖGÖ)" ve "Yaşam Doyumu Ölçeği (YDÖ)" kullanılarak toplandı. Çalışmanın istatistiksel analizinde IBM SPSS Statistics 26 programı kullanıldı ve çalışmada p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Geliri giderinden az olan, nakil öncesi 12 ay- 36 ay süre ile diyaliz alan, nakil sonrasında sosyal aktivitelerinde kısıtlama/azalma olan hastaların Beck Umutsuzluk Ölçeği' nin gelecek ile ilgili beklentiler alt boyut puanı; ilköğretim mezunu olan hastaların Beck Umutsuzluk Ölçeği' nin motivasyon kaybı alt boyut puanı; eşlik eden kronik hastalığı olan hastaların umutsuzluk puanı ve sağlık güvencesi olan hastaların Beck Umutsuzluk Ölçeği' nin gelecek ile ilgili duygular alt boyut puanı istatistiksel olarak anlamlı ve yüksek olarak belirlendi. Ayrıca sağlık güvencesi olmayan, kadaverik nakil olan, nakilden sonra 1 ya da 3 kez tekrarlı hastane yatışı olan hastalarda öz bakım gücü puanının istatistiksel olarak anlamlı ve yüksek olduğu tespit edildi. Hastaların Yaşam Doyumu Ölçeği ile Öz Bakım Gücü Ölçeği puanları arasında pozitif yönde bir ilişki olduğu görülürken (p<0,05; r=0,240), Beck Umutsuzluk Ölçeği puanları arasında negatif yönde bir ilişki olduğu belirlendi (p<0,05; r = -0,534). Öz Bakım Gücü Ölçeği ile Beck Umutsuzluk Ölçek puanları arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı derecede bir ilişki olduğu tespit edildi (p<0,05; r= -0,481).
Sonuç: Hastaların umutsuzluk düzeylerinin hafif, öz bakım gücü düzeylerinin iyi ve yaşam doyumu düzeylerinin yüksek olduğu bulundu. Umutsuzluk seviyeleri düşük olan hastaların öz bakım gücü ve yaşam doyumlarının yüksek olduğu belirlendi. Bu nedenle böbrek nakli sonrasında hastaların umutsuzluk düzeylerinin sosyal destek sistemleri ve psikolojik destekle en aza indirgenmesi sağlanması ve bireye baş etme becerilerini artırmak amacıyla destek olunması önemlidir.

Abstract:
Objective: This study was conducted as a descriptive and cross-sectional- correlational study to determine the relationship between the hopelessness levels of kidney transplant patients and their self-care agency and life satisfaction.
Materials and Methods: After receiving the required institutional and ethics committee permits, the study was conducted at Istanbul University - Cerrahpasa / Cerrahpasa Medical Faculty Hospital between April 2022 and January 2023. A total of 145 patients who were followed up in the kidney transplant outpatient clinic made up the study's sample. The "Personal Information Form," "Beck Hopelessness Scale (BHS)," "Exercise of Self-Care Agency (ESCA)," and "Life Satisfaction Scale (LSS)" were used in face-to-face interviews to gather data. The study's statistical analysis was conducted using the IBM SPSS Statistics 26 program, and results were deemed statistically significant if p<.05.
Findings: Expectations for the future sub-dimension score on the Beck Hopelessness Scale for individuals whose income is below their costs, who were on dialysis for a period of 12 to 36 months prior to transplantation, and who had a reduction in their social activities following the procedure; subscale score on the Beck Hopelessness Scale for patients who have completed primary school; It was shown that the Beck Hopelessness Scale's subscale score on feelings about the future for patients with health insurance and the hopelessness score for patients with concomitant chronic conditions were both statistically significant and high. Furthermore, the self-care agency score was shown to be statistically significant and high in patients with cadaveric transplants, 1 or 3. While there was a positive relationship between the patients' Life Satisfaction Scale and Exercise of Self-Care Agency scores (p<0.05; r=0.240), it was determined that there was a negative relationship between the Beck Hopelessness Scale scores (p<0.05; r = - 0.534). It was determined that there was a statistically significant negative relationship between the Exercise of Self-Care Agency and Beck Hopelessness Scale scores (p<0.05; r= -0.481).
Conclusion: It was found out that the patients' life satisfaction was excellent, their self care agency was good, and their hopelessness was little. Patients with low degrees of hopelessness were shown to have high levels of life satisfaction and self-care. Because of this, it's critical to provide social networks and psychological support to kidney transplant recipients in order to reduce their levels of pessimism and to help them develop more effective coping mechanisms.