Etnomüzikolojinin Türkiye'de ilköğretim müzik müfredatına potansiyel katkıları üzerine bir ön çalışma
A preliminary study on the potential contributions of ethnomusicology to primary school music curriculum in Turkey
Yazar: ÇAĞLAYAN DİNÇER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SUNGU OKAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzikoloji Ana Bilim Dalı / Etnomüzikoloji ve Folklor Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music
Dizin: Etnomüzikoloji = Ethnomusicology ; Müzik eğitimi = Music education

Özet:
Etnomüzikoloji, kökleri karşılaştırmalı müzikoloji çalışmalarına dayanan ancak yöntem itibariyle müzikoloji biliminden ayrılan bir bilim dalıdır. Özellikle Aydınlanma Çağı sonrası doğu toplumlarının müziklerine duyulan ilgi ile başlayan ve ilk etapta Avrupa kıtası temelli ilerleyen karşılaştırmalı müzikoloji çalışmaları, Avrupalı bilim insanlarının azımsanamaz bir çoğunluğunun ikinci dünya savaşı sonrası göç etmesi sebebiyle Amerika'ya kaymıştır. Müziğin kültür bağlamında incelenerek araştırmalarda daha çok antropolojik yöntemin kullanılması ile müzikolojinin müzikal analiz yönteminden ayrılan etnomüzikoloji disiplini, birçok farklı bilim dalıyla bağlantılı olması sayesinde disiplinlerarasılık özelliğini de barındırmaktadır. Dünyanın farklı üniversitelerinde etnomüzikoloji bölümlerinin açılması, yapılan araştırmalarda da diğer bilim dallarıyla bağlantılı ilerlenilmesi, etnomüzikolojinin çalışma sahalarını genişleterek dinamik bir yapıya kavuşmasına olanak sağlamıştır. Bu çalışma alanlarından biri de müzik eğitimidir.
İlk öğretim okullarındaki müzik dersleri, bireylerin toplu olarak müzik yapmayı deneyimledikleri ilk ortamdır. Özellikle ilköğretim kademesi, bireylere toplu müzik deneyimi kazandırılmasının yanı sıra, müziğe karşı bakış açılarının, değer yargılarının, müziği yorumlama becerilerinin de oluşturulması açısından büyük bir potansiyele sahiptir. Bu dönemde öğrenciye nasıl bir bakış açısı kazandırılacağı çok önemli ve değerlidir. Avrupa sanat formlarının ve Avrupa temelli notasyon eğitiminin dünya genelinde yaygın olduğu müzik müfredatları, ülkemizde de Cumhuriyetin kuruluşundan itibaren uzun bir süre boyunca odak noktası olarak alınmıştır. Genel müfredatın içinde haftalık saatin, içeriklerin, ders kazanımlarının ve ders içi etkinliklerinin, müfredatın hazırlandığı dönemin anlayışına, toplumsal ve siyasi olayların etkisine göre de değiştirilmesi sebebiyle ülkemizde müzik dersi konusunda bir tutarlılık ve temel bir bakış açısı oluşamamıştır.
Bu çalışmanın ilk bölümünde Türkiye'deki müzik eğitim müfredatlarının Cumhuriyetin kuruluşundan itibaren incelemesi yapılmıştır. Etnomüzikolojinin, müziği kültür bağlamında incelemesinden hareketle; özellikle müzik müfredatlarındaki kültürel kazanımların belirlenerek incelendiği bu çalışmanın ülkemizdeki müzik eğitimi anabilim dallarının nicel yöntemi kullanan tezlerinden farklılık göstermesine özen gösterilmiştir. İlk bölümün sonunda müfredatların kültürel özelliklerini gösteren bir tablo da yer almaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde etnomüzikolojinin tarihçesi, tanımı ve çalışma sahaları yer almaktadır. Üçüncü bölümde ise dünyada etnomüzikoloji ve müzik eğitimini bir araya getiren çalışmalardan örneklere değinilerek, iki alanın kesişmelerinden ve etnomüzikolojinin müzik eğitimine katkısından bahsedilmektedir.
Çalışmada asırlar boyu birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, kültürel zenginliğe sahip ülkemizde devlet himayesinde resmi müzik eğitiminin başlangıcından itibaren yapılan çalışmaları ortaya koymak ve dünya genelinde Batı Avrupa anlayışından sıyrılarak kendi özgün müzik eğitim programlarını uygulayan ülkelerin uygulamalarına işaret etmek ve etnomüzikolojik bakış açılarını değerlendirerek, tüm dünya müziklerine eşit yaklaşan bir müzik müfredatının faydalarını göstermek amaçlanmıştır.

Abstract:
Ethnomusicology is a branch of science that has its roots in comparative musicology studies but differs from musicology in terms of methodology. Comparative musicology studies, which started with the interest in the music of eastern societies especially after the Age of Enlightenment and were initially based on the European continent, shifted to America due to the immigration of a considerable majority of European scientists after the Second World War. The discipline of ethnomusicology, which differs from the musical analysis method of musicology by examining music in the context of culture and using more anthropological methods in research, also has the feature of interdisciplinarity thanks to its connection with many different disciplines. The opening of ethnomusicology departments in different universities of the world and the progress made in connection with other branches of science in the researches carried out have enabled ethnomusicology to gain a dynamic structure by expanding its fields of study. One of these fields of study is music education.
Music lessons in primary schools are the first environment where individuals experience making music collectively. Especially the primary education level has a great potential in terms of creating individuals' perspectives on music, value judgments and music interpretation skills as well as providing them with collective music experience. In this period, it is very important and valuable what kind of perspective the student will gain. Music curricula, in which European art forms and European-based notation education are common throughout the world, have been taken as a focal point in our country for a long time since the foundation of the Republic. Due to the fact that the weekly hours, contents, course outcomes and in-class activities within the general curriculum were changed according to the understanding of the period in which the curriculum was prepared and the impact of social and political events, a consistency and a basic perspective on music lessons could not be formed in our country.
In the first part of this study, music education curricula in Turkey have been analyzed since the foundation of the Republic. Based on the fact that ethnomusicology examines music in the context of culture, this study, in which cultural gains in music curricula are determined and examined, has been taken care to differ from the theses of music education departments in our country that use quantitative method. At the end of the first part, there is a table showing the cultural characteristics of the curricula. The second part of the study includes the history, definition and fields of study of ethnomusicology. In the third part, examples of studies that bring ethnomusicology and music education together in the world are mentioned, and the intersection of the two fields and the contribution of ethnomusicology to music education are mentioned.
In this study, it is aimed to reveal the studies carried out since the beginning of official music education under the auspices of the state in our culturally rich country, which has been home to many civilizations for centuries, and to point out the practices of countries around the world that apply their own original music education programs by breaking away from the Western European understanding and to show the benefits of a music curriculum that has an ethnomusicology perspective and approaches all world music equally.