Yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerin ağız bakımı uygulamasına yönelik tutumlarının incelenmesi
Investigation of the attitudes of nurses working in intensive care units towards oral care practice
Yazar: ESRA PINARKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PAKİZE ÖZYÜREK
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağız sağlığı = Oral health ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Oral hijyen = Oral hygiene ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Ölçekler = Scales

Özet:
Ağız bakımı, özellikle yoğun bakım ünitesinde yatan hastalar için genel hasta bakımı uygulamalarının ayrılmaz bir parçasıdır. Bu çalışmanın amacı, yoğun bakım hemşirelerinin ağız bakımına yönelik tutumlarını objektif bir değerlendirme aracıyla belirlemek için Delphi yöntemi kullanılarak "Ağız Bakımı Uygulamasına Yönelik Tutum Ölçeği" geliştirmek ve bu ölçek kullanılarak yoğun bakım hemşirelerinin ağız bakım uygulamalarına yönelik tutumlarını belirlemektir.
Araştırmanın yapılabilmesi için Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan 30.04.2021 tarih ve 2021/337 sayılı izin alınmıştır. Araştırmanın örneklemi Afyonkarahisar ilindeki bir üniversite ve devlet hastanesinin yoğun bakım ünitesinde çalışan 262 hemşireden oluşmuştur. Araştırmanın verileri Hemşire Bilgi Formu ve Hemşirelerin Ağız Bakımı Uygulamasına Yönelik Tutum Ölçeği (ABUYTÖ) ile toplanmıştır. Verilerin analizi, istatistiksel paket program SPSS 22.0 ile yapılmıştır. Hemşirelere ait bireysel ve mesleki özellikleri ile ABUYTÖ'nin her bir maddesinin sayı ve yüzde dağılımları verilmiştir. Ölçeğin bilişsel, duyuşsal ve davranışsal alt boyut puanlarının karşılaştırılmasında ve hemşirelerin ağız bakımına ilişkin tutumlarının bireysel ve mesleki özelliklerinin karşılaştırılmasında t-testi ve varyans analizi kullanılmıştır. Ölçeğin geçerlik ve güvenilirlik analizleri yapılmıştır.  
Çalışmaya katılan 262 hemşirenin %66'sı kadın, 141'i dahili birimler yoğun bakım ünitesinde çalışmakta olup yaş ortalaması 29,176±7,199'dur. Hemşirelerin ağız bakımına yönelik ortalama tutum puanı 3,86±0,40 olarak bulunmuştur. Hemşirelerin ağız bakım uygulamalarına ilişkin tutum düzeyi ile hizmet içi eğitim alma ve çalıştığı birimde ağız bakım protokolü bulunma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır (p<0,05). Hemşirelerin bilişsel alt boyut ortalama puanının  =4,07, duyuşsal alt boyut ortalama puanının  =3,46 ve davranışsal alt boyut ortalama puanının  =4,05 olduğu ve boyutlar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu bulunmuştur (p<0,001). Ölçeğin Cronbach's Alpha değeri 0,837 olduğu ve güvenilir bir araç olduğu saptanmıştır.
Bu çalışmada yoğun bakım hemşirelerinin ağız bakımına ilişkin genel tutumlarının tatmin edici düzeyde olduğu belirlenmiştir. Hemşirelerin ağız bakımına yönelik bilişsel ve davranışsal tutumlarının tatmin edici düzeyde, duyuşsal tutumlarının ise daha az tatmin edici düzeyde olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak bu çalışmanın bulguları, yoğun bakım hemşireleri arasında ağız bakımı uygulamalarının kalitesinin iyileştirilmesine yardımcı olabilir. Bu da ülkemizde ağız sağlığını iyileştirebilir.

Anahtar Kelimeler: Ağız bakımı, delphi tekniği, hemşire, yoğun bakım ünitesi

Abstract:
Oral care, especially for patients in the intensive care unit, is an integral part of patient care. The aim of this study was to develop the "Attitude Scale Towards Oral Care Practice" using the Delphi method in order to determine the attitudes of intensive care nurses towards oral care with an objective assessment tool and to use this scale to determine the attitudes of nurses towards oral care practices.
Ethical approval (2021/337) was obtained from the Clinical Research Ethics Committee of Afyonkarahisar Health Sciences University on 30.04.2021 in order to conduct the study. The study sample consisted of 262 nurses working in the intensive care units of a university and a public hospital in the city of Afyonkarahisar. The study data were collected with the Personal Information Form and the Attitude Scale Towards Oral Care Practice (ASTOCP). The SPSS 22.0 Statistical package program was used in the analysis of the data. Distributions of the personal and occupational characteristics of the nurses and each item of the ASTOCP are presented in numbers and percentages. T-tests and analysis of variance were used to compare the cognitive, affective and behavioral sub-dimension scores of the scale, and for the comparison of the personal and occupational characteristics of nurses with their attitudes towards oral care. The validity and reliability analyses of the scale were carried out.  
Among the 262 participant nurses in the study, 66% were female, 141 were working in the medical intensive care units, and the mean age was 29,176±7,199 years. The mean attitude score towards oral care of nurses was found to be 3.86±0.40. The cognitive sub-dimension mean score of nurses was found to be  =4.07, the affective sub-dimension mean score was  =3.46 and the behavioral sub-dimension mean score was  =4.05, and there was a statistically significant difference between the sub-dimensions (p<0.001). A statistically significant difference was found between the level of nurses' attitudes towards oral care practices and the status of having in-service training and the presence of an oral care protocol in the unit they work in (p<0.05). The scale's Cronbach's Alpha value was found to be 0.837 and it was a reliable instrument.
In this study, the overall attitudes of intensive care nurses towards oral care were found to be at a satisfactory level. While the cognitive and behavioral attitudes of the nurses towards oral care were at a satisfactory level, their affective attitudes were at a less satisfactory level. In conclusion, the findings of this study may help improve the quality of oral care practices among intensive care nurses. This, in turn, can improve oral health in our country.
Keywords: Delphi technique, intensive care unit, nurse, oral care