Çocuklara yönelik eğitim içerikli çevrimiçi ortamlar
Online environments with education content designed for children
Yazar: SEÇİL YAŞAR
Danışman: DOÇ. DR. MUKADDES ERDEM
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, çocukların kendilerini koruyabilme ve kendi önlemlerini alabilmeleri konusunda bilinçlendirmek için oluşturulan çevrimiçi çoklu ortamların nasıl olması gerektiği ve konu ile ilgili var olan sitelerin bu özellikler kapsamında mevcut durumunu ortaya koymaktır. Bu amaçla betimsel ve nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Ortamlar ise içerik analizi ile incelenmiştir.Çalışma iki aşamadan oluşmuştur. İlk aşamada çocuğun kendini koruma becerisi kazandırmaya dönük çevrimiçi çoklu ortam ölçeği oluşturulmuştur. Ölçek oluşturma süreci, alan yazın taraması ve var olan çocuk sitelerinin incelenmesi ile başlamıştır. Çocukların özellikleri (gelişimsel, kültürel, sosyal), çevrimiçi ortamların özellikleri, çocuklar ve çevrimiçi ortam ile ilişkili araştırma sonuçları odaklanılan noktalar olmuştur. Alan yazın incelemelerinin yanı sıra görüşme ve gözlem yoluyla 4. ve 5. sınıfa devam eden 14 çocuğun görüşleri alınmıştır. Görüşme ve gözlem verileri içerik analizi yapılmış ve ölçütlerin oluşturulmasında yararlanılmıştır. Oluşan taslak maddeleri iki kez uzmanlara sunularak ölçekteki her bir maddeyi ?Önemlilik, Anlaşılırlık ve İlgili Boyuta Aitlik? açılarından ve 1-5 arası değerlendirmeleri istenmiştir. Verilen değerler ve öneriler doğrultusunda 74 maddeye düşen ölçeğe 90 uzmandan ?İlgili Boyuta Aitlik? açısından alınan maddelerin aldığı değerlere göre Doğrulayıcı Faktör Analizi uygulanmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi her alt boyut (Erişim, Motivasyon, Öğrenme, İçerik, Destek) için ayrı ayrı yapılmış ve sonucunda 46 maddelik ölçek oluşmuştur.İkinci aşmada ise çocuklara koruma bilinci ve becerisi kazandırmak amacı ile hazırlanmış sitelerden 20 site belirlenmiş ve en ilgili olanları seçilip ölçeğin uygulanacağı siteler listesi oluşmuştur. Listede yer alan siteler ölçeğin her bir maddesi için teker teker incelenmiş ve o maddenin özelliğini taşıyıp taşımadığı ya da ne derece taşıdığına dair sonuçlar ortaya konmuştur. Sitelerin ekran görüntüleri ile de sonuçlar görsel olarak desteklenmiştir.İnceleme sonuçlarına göre incelenen sitelerin ölçeğin erişim ve motivasyon boyutundaki maddeleri büyük oranda karşıladığı ortaya çıkarken diğer boyutların sitelerde bulunma oranları zayıf bulunmuştur. Ayrıca yabancı kaynaklı sitelerin Türkçe kaynaklı sitelere göre ölçütleri taşıma konusunda daha yetkin olduğu gözlenmiştir. Sonuç olarak sitelerin sahip olduğu eksikliklerin ölçütler ile giderilmesi yönünde öneriler getirilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to set forth how online multimedia creating for raising awareness of children to protect themselves and to take their own precautions should be, and to put forward the status quo of the sites regarding the issue within the scope of these features. For this reason, descriptive and qualitative research methods have been used. Environments have been analyzed by content analysis.The study has included two parts. In the first part, online multimedia scale intended for the children?s self-preservation has been formed. The process of forming scale has been started with the review of literature and analysis of existing children sites. Research results associated with the characteristics of children (developmental, cultural, social), features of online environments, children and online environment have been focused. It has been interviewed with children that furthering their education in 4th and 5th grades as well as review of literature. The content analysis of interview and survey data has been made, and this analysis has been used for setting criteria. Consisted draft articles have been submitted to the experts twice, and the experts have been asked to evaluate each article with 1-5 ranks in the scale in terms of "Significance, Comprehensibility, and Belonging to Related Dimension ". In line with the values, and suggestions, the scale has been reduced to 74 items, Confirmatory Factor Analysis has been carried out in terms of the value of "Belonging to Related Dimension" according to the values acquired by 90 experts. Confirmatory Factor Analysis has been applied respectively for each sub-dimension(Access, Motivation, Learning, Content, Support), and as a result, the 46 points scale has been constituted.In the second part, twenty sites that prepared for raising awareness and skill of children to protect themselves have been determined, and the site list that the scale would be applied to has been compiled by choosing the most relevant ones. The sites in the list have been separately examined for each article, and the results about having the characteristics of the article or not, or to what extends it has the feature have been set forth. The results have been supported visually by display images of the sites.According to the examination results, although it has been seen that the examined sites have corresponded the access and motivation dimensions of the scale to a large extent, the ratio of the other dimensions have been found weak. Moreover, it has been observed that the foreign sites were more competent as opposed to Turkish sites in terms of meeting scale criteria. As a result, it has been recommended that the sites should enhance the lacking criteria of the scale.