Politik hak bağlamında tanınma
Recognition in the context of political right
Yazar: MELİS ŞENSÖZ
Danışman: DOÇ. DR. SEMA ÜLPER OKTAR
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Hegel, Georg Wilhelm Friedrich = Hegel, Georg Wilhelm Friedrich ; Honneth, Axel = Honneth, Axel ; Hukuk felsefesi = Law philosophy ; Siyaset felsefesi = Political philosophy

Özet:
Tanınma kuramı, karşılıklılık ilişkisinin kurucu bir öge olarak politika
felsefesinin temeline oturtulduğu bir kuramdır. İnsanı merkeze koyan düşüncenin
aksine insanlar arası ilişkiyi temele oturtmak oldukça dönüştürücü bir etkiye sebep
olmuştur. Bu çalışmada tanınma kuramının hem tarihsel hem de çağdaş uğraklarına
değinilmektedir. Tanınma kuramı, dört ana başlık altında incelenmektedir. İlk olarak
kabul görme mücadelesinin tarihsel izleklerine bakılmaktadır. Çalışmanın ilk
bölümünde tanınma, kabul görme olarak ele alınmaktadır. Bu başlık altında ilk
olarak Antik Yunan dünyasında Dionysosçuluk kültü işlenmiştir. Sonrasında
Sophokles'in Antigone tragedyasından Polyneikes'in cenazesi bağlamında bir kabul
görme tartışması yürütülmektedir. Platon felsefesindeki kabul görme düşüncesi ise
Francis Fukuyama'nın Platon yorumu üzerinden açıklanmaktadır. Platon'un Devlet
diyaloğundaki Gyges'in yüzüğü miti, insanın ahlaki görünürlüğünü tartışmaya
olanak sağlamaktadır. Daha sonrasında Thomas Hobbes'un toplumsal onur
arzusundan bahsedilmiş ve son olarak Jean-Jacques Rousseau'nun amour propre
kavramı kabul görme bağlamında işlenmiştir. Georg Wilhelm Friedrich Hegel
felsefesinde "tanınma" çok temel bir noktada durup tüm felsefesine sirayet ettiği için
iki bölümde açıklamak daha uygun görülmüştür. Öncelikle özbilincin kurulumu
bağlamında tanınma ele alınmıştır. İlk olarak Hegel'in Jena dönemi eserlerinde
tanınmayı nasıl kurduğu ve oluşacak olan tanınma kuramının temellerini nasıl attığı
incelenmiştir. Sonrasında bilinç-özbilinç ayrımı yapılmıştır. Bu bağlamda Hegel'in
Rene Descartes ve Immanuel Kant'ı özneyi kurmaları bakımından eleştirilerine yer
verilmiştir. Son olarak ise köle-efendi diyalektiği işlenmiş ve kölenin ideolojilerine
değinilmiştir. Üçüncü bölüm ise Hegel'in hukuk felsefesindeki tanınma kuramına
yöneliktir. Öncelikle Hegel'in doğal hukukçulara eleştirisi ele alınmıştır. Sonrasında
soyut hak ve aşamaları, ardından ise törellik aşamalarındaki tanınma süreçleri
işlenmiştir. Çalışmanın son bölümü ise Hegel yorumcusu olan Axel Honneth'e
ayrılmıştır. Öncelikle Honneth'in Hegelci tanınma kuramına yorumu işlenmiş,
sonrasında tanınmayı nasıl kurduğuna değinilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Tanınma, Kabul Görme, Hegel, Axel Honneth, Öz-saygı.

Abstract:
Recognition theory is a theory in which the reciprocity relationship is based
on political philosophy as a founding element. Contrary to the thought that puts
people in the center, putting the relationship between people on the basis has had a
very transformative effect. In this study, both historical and contemporary moments
of recognition theory are mentioned. Recognition theory is examined under four
main headings. Firstly, the historical traces of the struggle for acceptance are
examined. In the first part of the study, recognition is considered as acceptance.
Firstly, under this title, the cult of Dionysianism was handled in the Ancient Greek
world. Afterwards, a discussion of acceptance is carried out in the context of the
funeral of Polyneices from Sophocles' tragedy Antigone. The idea of acceptance in
Plato's philosophy is explained through Fukuyama's interpretation of Plato. The myth
of the ring of Gyges in Plato's Republic dialogue makes it possible to discuss the
moral visibility of human. Later, Hobbes' desire for social honor is mentioned and
finally Rousseau's concept of amour propre is processed in the context of
acceptance. Since "recognition" in Hegel's philosophy stands at a very basic point
and spreads to his whole philosophy, it is more appropriate to explain it in two parts.
First of all, recognition is discussed in the context of the establishment of selfconsciousness. First of all, how Hegel established recognition in the works of the
Jena period and how he laid the foundations of the recognition theory that would
emerge was examined. Afterwards, the distinction between consciousness and selfconsciousness was made. In this context, Hegel's criticisms of Descartes and Kant in
terms of establishing the subject are included. Finally, the slave-master dialectic has
been studied and the ideologies of the slave have been mentioned. The third part is
about the recognition theory in Hegel's philosophy of law. First of all, Hegel's
critique of natural lawyers is discussed. Afterwards, the abstract rights and stages,
and then the recognition processes in the ethical life stages are discussed. The last
part of the study is devoted to Honneth, who is the interpreter of Hegel. First of all,
Honneth's interpretation of the Hegelian recognition theory is processed, and then
how he establishes recognition is mentioned.
Key Words: Recognition, Acceptance, Hegel, Axel Honneth, Self-respect.