Minnesänger geleneğinin Wagner operalarına etkisi: Tannhäuser örneği
The Influnce of the Minnesänger Tradition on Wagner Operas: The Tannhäuser Example
Yazar: ALİ DOĞAN NUR
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN BAĞCI
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzikoloji Ana Sanat Dalı / Performans Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Opera = Opera ; Wagner, Richard = Wagner, Richard

Özet:
Bu araştırmada, Minnesänger geleneğinin, Richard Wagner'in "Tannhäuser" operasının olay örgüsüne ve karakter yaratımına olan etkisinin ortaya konması amaçlanmıştır. Araştırma, "Tannhäuser" operasıyla ilgili Türkiye'de yapılmış ilk akademik çalışma olması, kaynağı Orta Çağ'a dayanan Minnesänger geleneğinin, Wagner ve operaları üzerinde nasıl etkili olduğunu ve "Tannhäuser" operasının olay örgüsü ve karakterini yaratımını ne şekilde etkilediğini ortaya koyması, ayrıca Orta Çağ gezgin müzisyenlik gelenekleri hakkında detaylı bilgiler sunması bakımından önem arz etmektedir. Araştırma, Minnesänger geleneğinin Richard Wagner'in "Tannhäuser" operasının olay örgüsüne ve karakter yaratımına olan etkisini ortaya koymakla sınırlıdır. Operanın partisyonu üzerinde herhangi bir formal, müzikal veya teknik analiz yapılmamıştır. Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan veriler toplanırken literatür taramasından faydalanılmış, elde edilen veriler üzerinde doküman incelemesi yapılmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda, "Tannhäuser" operasının olay örgüsünü ve karakter yaratımını etkileyen kaynaklar, birincil ve ikincil kaynaklar olarak sınıflandırılmış, her bir kaynak ayrı ayrı açıklanarak operanın olay örgüsüne ve karakter yaratımına etkileri ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda, "Tannhäuser" operasının olay örgüsü ve karakter yaratımını etkileyen birincil kaynakların 16. yüzyılda basılan "Tannhäuserlied" baladı ile 1300'lerde yazılan "Der Sängerkrieg auf Wartburg" şiiri olduğu, ikincil kaynakların ise "Der getreue Eckart und der Tannenhäuser" (Tieck), "Der Tannhäuser" (Heine), "Deutsche Mythologie" (Grimm kardeşler), "Deutsche Sagen" (Grimm kardeşler), "Der Kampf der Sänger" (Hoffmann), "Der Sängerkrieg auf der Wartburg" (Fouqué), "Über den Krieg von Wartburg" (Lucas), "Der Sagenschatz und die Sagenkreise des Thüringerlandes" (Bechstein) ve "Minnesinger" (Hagen) olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, Wagner'in, "Tannhäuser" operasının olay örgüsünü ve karakterlerini meydana getirirken Minnesänger geleneğinin etkisindeki "Tannhäuserlied" ve "Der Sängerkrieg auf Wartburg" adlı iki farklı Orta Çağ metnini birleştirdiği görülmüştür. "Tannhäuser" operasının olay örgüsünü ve karakter yaratımını en çok etkileyen eserin "Der Kampf der Sänger" (Hoffmann) olduğu, birinci perdesinin ikinci sahnesinde yer alan av sahnesinin, ikinci perdedeki şarkıcılar yarışması sahnesindeki diyalogların ve karakterlerin çoğunun bu eserin etkilerini taşıdığı sonucuna varılmıştır. "Der Sängerkrieg auf der Wartburg" (Fouqué) adlı eserin operanın ikinci perdesinin yapısını etkilediği ve Wagner'in Elisabeth karakterini yaratmasında etkili olduğu tespit edilmiştir. Operanın üçüncü perdesinde yer alan, Tannhäuser'in Roma'ya yaptığı hac yolculuğu sahnesinin "Der getreue Eckart und der Tannenhäuser" (Tieck) eserinin etkisini taşıdığı saptanmıştır. Araştırma sonucunda, Tannhäuser karakterinin yaratımında, "Über den Krieg von Wartburg" (Lucas) adlı eserin etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Venüs karakterinin yaratımında, "Deutsche Mythologie" (Grimm kardeşler) adlı eserin etkili olduğu saptanmıştır. Elisabeth karakterinin, Wagner tarafından tarihi bir kişilik olan Heilige Elisabeth von Thüringen'den esinlenerek yaratıldığı tespit edilmiştir. Thüringen Landgraf'ı Hermann ve minnesänger grubu yaratılırken "Der Kampf der Sänger" (Hoffmann) adlı eserin etkili olduğu saptanmıştır. Landgraf Hermann, Wolfram von Eschenbach, Walther von der Vogelweide ve Reinmar von Zweter karakterlerinin tarihsel kişilikler oldukları fakat Biterolf ve Heinrich der Schreiber karakterlerinin tarihsel gerçeklikleri hakkında net bir bilgi olmadığı sonucuna varılmıştır. Türkiye'de, Richard Wagner ve operaları hakkında daha fazla akademik çalışma yapılması, Orta Çağ halk müziği ve gezgin müzisyenlik geleneklerinin sonraki yüzyılların müzik kültürünü ve bestecilerini nasıl etkilediğini ortaya koyan akademik çalışmaların artırılması önerilmektedir.

Abstract:
In this research, it is aimed to reveal the influence of the Minnesänger tradition on the plot and character creation of Richard Wagner's "Tannhäuser" opera. The research is the first academic study conducted in Turkey on the "Tannhäuser" opera, revealing how the Minnesänger tradition, whose origin is based on the Middle Ages, had an impact on Wagner and his operas, and how the "Tannhäuser" opera affected the creation of the plot and character. It is important in terms of presenting detailed information about the age traveler musician traditions. The research is limited to revealing the influence of the Minnesänger tradition on the plot and character creation of Richard Wagner's "Tannhäuser" opera. No formal, musical or technical analysis has been made on the score of the opera. Survey model was used in the research. While collecting the data used in the research, literature review was used, and a document review was made on the data obtained. In line with the data obtained, the sources affecting the plot and character creation of Wagner's "Tannhäuser" opera were classified as primary and secondary sources, and each source was explained separately and the effects of the opera on the plot and character creation were examined in detail. In line with the data obtained, the primary sources affecting the plot and character creation of the "Tannhäuser" opera are the ballad "Tannhäuserlied" published in the 16th century and the poem "Der Sängerkrieg auf Wartburg" written in the 1300s, while the secondary sources are "Der getreue Eckart und der Tannenhäuser" (Tieck), "Der Tannhäuser" (Heine), "Deutsche Mythologie" (Grimm brothers), "Deutsche Sagen" (Grimm brothers), "Der Kampf der Sänger" (Hoffmann), "Der Sängerkrieg auf der Wartburg" (Fouqué), "Über den Krieg von Wartburg" (Lucas), "Der Sagenschatz und die Sagenkreise des Thüringerlandes" (Bechstein) and "Minnesinger" (Hagen). As a result of the research, it was seen that Wagner combined two different medieval texts, "Tannhäuserlied" and "Der Sängerkrieg auf Wartburg", under the influence of the Minnesänger tradition, while creating the plot and characters of the "Tannhäuser" opera. It has been concluded that the work that most influenced the plot and character creation of the "Tannhäuser" opera is "Der Kampf der Sänger" (Hoffmann), the hunting scene in the second scene of the first act, the dialogues and the characters in the singers competition scene in the second act carry the effects of this work. It has been determined that the work "Der Sängerkrieg auf der Wartburg" (Fouqué) affected the structure of the second act of the opera and was effective in creating the character of Elisabeth by Wagner. It has been determined that the scene of Tannhäuser's pilgrimage to Rome in the third act of the opera bears the influence of the work "Der getreue Eckart und der Tannenhäuser" (Tieck). As a result of the research, it was concluded that the work named "Über den Krieg von Wartburg" (Lucas) was influential in the creation of the Tannhäuser character. It was determined that the work called "Deutsche Mythologie" (Grimm brothers) was effective in the creation of the Venus character. It has been determined that the character of Elisabeth was created by Wagner, inspired by the historical personality Heilige Elisabeth von Thuringia. It was determined that the work called "Der Kampf der Sänger" (Hoffmann) was influential when creating the Thuringian Landgraf Hermann and the minnesänger group. It has been concluded that the characters Landgraf Hermann, Wolfram von Eschenbach, Walther von der Vogelweide and Reinmar von Zweter are historical personalities, but there is no clear information about the historical realities of the characters of Biterolf and Heinrich der Schreiber.  In Turkey, it is recommended to conduct more academic studies on Richard Wagner and his operas, and to increase academic studies that reveal how medieval folk music and traveling musicianship traditions influenced the music culture and composers of the following centuries.