Erken cumhuriyet döneminde kadın kimliğinin oluşumu -bir kadın doktorun yaşamöyküsü üzerinden meslek sahibi cumhuriyet kadını kimliğinin oluşumu
Construction of woman's identity in the early republican period in Turkey
Yazar: NARINÇ ATAMAN
Danışman: PROF.DR. MİNE TAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Biyografi = Biography ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Sözlü tarih = Oral history

Özet:
Tezin amacı Türkiye'de Erken Cumhuriyet Döneminde kadın kimliğininoluşumunu, bir kadın doktorun yaşamöyküsü üzerinden analiz etmektir. Tezüç ana eksen etrafında; 1) feminist eleştiri ışığı altında yaşamöyküsü,derinlemesine görüşme yöntemi ve araştırma tekniklerinin de yer aldığıkuramsal çerçeve 2) toplumsal, tarihsel ve politik ardalan 3) Dr. ŞefikaAtaman'ın yaşamöyküsü ana başlıklarıyla biçimlenmektedir.1916 yılında Erevan - Dereçiçek'de doğan Şefika Ataman, ailesininRus ve Ermeni zulmü nedeniyle Türkiye'ye göç etmesi sonucu ilk ve ortaokulu Kars'da, Lise ve Tıp Fakültesini İstanbul'da okumuştur. 1923 yılınınsunduğu kültürel ve belirleyici ortam içinde eğitimini tamamlayan ŞefikaAtaman Cumhuriyetin kurucu ideolojisi doğrultusunda oluşturulan yeni kimlikbağlamında, Osmanlı İmparatorluğu etkilerinden uzak, Batılılaşma ve laiklikprojeleri çerçevesinde yetiştirilmiştir. Kurulmak istenen bu yeni kimliğin izleriöznenin yaşamöyüsünün tüm aşamalarında belirgin olarak gözlenmektedir.Gerek kuramsal çerçeve gerekse yaşamöyküsü çalışmasının sunduğu verilerincelendiğinde, Türkiye'de kadının özgürleşmesi serüveninin, Osmanlı KadınHareketini göz ardı ederek, erken Cumhuriyet Döneminde toplumsal bir projeolarak Devlet Feminizmi kapsamında tarif edilebilecek bir olgu olduğugörülmektedir.Öznenin yaşamöyküsü, eğitim olanaklarından ve genç Cumhuriyet'inkurumlarından yararlanarak kamusal alana katılmış olan kadınların kimliğiniçözümleyebilmek için bir olanak olarak kullanılmıştır. Böylelikle, hemdoğrudan bir kadının kendi yaklaşımıyla bu olguların tartışılmasına zeminhazırlanmış, hem de o çözümlemenin getirdiği açılımların Türkiye'deki kadınkimliğinin en genel planda anlaşılabilmesi için bir adım sayılması umutedilmiştir.Türkiye'de kadın özgürleşmesinin demokratikleşme sürecinin ayrılmazbir parçasıdır. Bu araştırmadan Türkiye'de kadının özgürleşme sürecininhenüz tamamlanmamış bir proje olduğu görülmektedir.

Abstract:
This thesis examines the construction of the Turkish woman identity inthe early Republican period by analysing the life story of a womangynacologist. The thesis develops itself in 3 major parts: 1) the structural andtheoritical aspects of biography method 2) the social, historical and politicalbackground 3) biography of Şefika Ataman.Ataman is born in the year 1916 as a daughter of a upper-middle classTurkish family which has later migrated to Turkey. She has been trained inTurkey in a period which has been determined by the ideological approachand understanding of the Turkish Republic, proclaimed in 1923. The basicmission of the period was construction of a new identity, detached from theOttoman past, pending on the more theoretical and Oriental culture. Whereasthe roots of the modern, Republican Turkish identity is deposed in theprocess of Westernisation and secularism.Finally, analysing the life story of Şefika Ataman, the thesis concludesthat what has been taken as the creative conditions of the new identity is aconcrete reality as the biography unfolds. Reffering to the data supplied bythis biography and the theoretical approach, the thesis, gears toward aproposal that rests on the assumption that the emancipation process inTurkey, as long as the woman identity is concerned is yet not develop. In thissense the condition of feminism in Turkey is problematic, in the affirmativesense, that emancipation of woman can not be detached from thedemocratization process. These two concepts are mutually inclusive.