Ebû Abdurrahman es-Sülemî ve tasavvufî görüşleri
Abu Abd ar-Rahman as-Sulami and his opinions on sufism
Yazar: HATİCE GARGU KARADENİZ
Danışman: DOÇ. DR. VEYSEL AKKAYA
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Es-Sülemi = Es-Sülemi ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Melamilik = Melamism ; Tasavvuf = Mystic ; Tasavvufi yaşam = Mystical life ; İslamiyet = Islam

Özet:
4./10. asır Horasan sûfîlerinden Sülemî (öl. 412/1021), yaşadığı zaman itibariyle
yazdığı eserlerin kahir ekseriyetle günümüze ulaşmasının yanı sıra tasavvufa dair ele
aldığı konuların oldukça çeşitlilik arzetmesi, tasavvuf tarihinde yapılan araştırmalarda
kendisini başvuru kaynağı haline getirmiştir. Bin dört yüz yılı aşkın tasavvuf tarihinin
ilk dört asrına eserleriyle ve görüşleriyle ışık tutan Sülemî, "Ebû Abdurrahman esSülemî ve Tasavvufî Görüşleri" başlığı altında bu çalışmada ele alınmıştır. Söz konusu
başlık altında; hicrî ilk asırdan başlayarak Sülemî'nin yaşadığı zamanı da kapsayan
tasavvuf tarihinin genel bir seyri, Sülemî'nin yaşadığı çağ ve coğrafyanın hususî
özellikleri, hayatı, eserleri, tasavvufî görüşlerine kaynaklık etmesi bakımından ilim
anlayışı, tasavvufî görüşleri ve tesirlerine yer verilmiştir. Sülemî'nin tasavvufî
görüşlerini oluşturan konular, tasavvufun ana konuları çerçevesinde oluşturulmuştur.
Çalışmamız hazırlanırken öncelikle; Sülemî'nin kırkı aşkın eseri ve mümkün olduğu
kadar söz konusu dönemde ve o döneme yakın bir zamanda telif edilen belli başlı İslâm
ve tasavvuf tarihi kaynaklarından istifade edilmiştir.
Sonuç olarak ifade etmek gerekir ki; Sülemî ve eserleri olmasaydı, tasavvuf tarihinin
ilk dört asırlık birikimi ve Melâmetiyye bilinemezdi. Çünkü hicrî dördüncü asırda
genelde tasavvuf özelde Melâmetiyye'ye dair birçok konu, yaptığımız tespitlerde
görüldü ki, Sülemî'den başka bir müellif tarafından o denli ele alınıp hakkında bilgi
verilmemiştir. Binâenaleyh Sülemî, tasavvufta ilim ve hâl bakımından ehl-i melâmet
derecesinde olan bir sûfîdir. Bu itibarla onun tasavvufa dair bütün görüşleri (şerîathakîkat ilmi ve bunların temsilcileri, âdâb, ahlâk, mücâhedeler, ruhsatlar, melâmet,
nefs, fütüvvet, semâ', zikir, makāmlar-hâller, galat vb.) bir melâmetînin görüşleri
müvacehesinde değerlendirilmelidir.

Anahtar Kelimeler: Ebû Abdurrahman es-Sülemî, tasavvuf, Melâmetiyye, ehl-i melâmet.

Abstract:
As-Sulami (d. 1021), one of the 10th century Khorasan sufis, is a reference source in
the researches in the history of Sufism, it is because of the fact that the works he wrote
have survived to the present day, and as well as the diversity of the subjects he dealt
with on Sufism by the time he lived.
Sulami, who sheds light on the first four centuries of the history of Islamic Sufism
which is thousand and four hundred years old, with his works and thoughts, is
discussed in this study under the title of "Abu Abd Ar-Rahman As-Sulamı And His
Sufistic Thoughts".
Under the aforementioned title; starting from the first century of the hijra, a general
course of the history of Sufism including the time when Sulami lived, the special
characteristics of the age and geography in which Sulami lived, his life, works and in
terms of being a source for his mystical views, his understanding of knowledge and
his sufistic thoughts are included.
The subjects constituting Sulami's sufistic thoughts were formed within the framework
of the main subjects of Sufism. While preparing our study, first of all; more than thirty
works of Sulami and his sources of Islamic and Sufism, which were compiled during
or close to that period, have been utilized as much as possible.
In conclusion, it should be stated that; without Sulami and his works, the accumulation
of the first four centuries of Sufi history and Malamatiyya would not have been known.
Because according to our result in the fourth century of the hijra, many issues related
to sufism in general and Malamatiyya in particular no information was given about it
by any author other than Sulami.
Therefore, in terms of knowledge and state Sulami is a sufi from the level of people
who call ahl malamatis. In this respect, all his views on Sufism should be evaluated in
terms of the views of a Malamatiyya.

Key words: Abu Abd Ar-Rahman As-Sulamı, sufism, malamatiyya, ahl malamatis.