İlköğretim okulu müdürlerinin öğretmenler tarafından algılanan durumsal liderlik stilleri ve öğretmenlerin yapılandırmacı düşünme stilleri üzerine ilişkisel bir araştırma
Primary school principal?s situational leadership styles perception by teacher and teachers? constructive thinking styles about a correlational study
Yazar: ERDAL CURA
Danışman: PROF. DR. ADİL ÇAĞLAR
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Düşünce = Thought ; Liderlik = Leadership

Özet:
Bu araştırmada, ilköğretim okulu müdürlerinin durumsal liderlik stillerine ilişkin öğretmen algıları ile öğretmenlerin düşünme stilleri arasında ilişki var mıdır? sorusuna cevap aranmıştır. İlişkisel modelde dizayn edilen bu araştırmanın evreni, İstanbul ili Kadıköy İlçesinde bulunan 69 ilköğretim okulunda [56 kamu & 13 özel] 2008?2009 öğretim yılında görev yapan görev yapan 941'i sınıf öğretmeni ve 2097'i branş öğretmeni olmak üzere toplam 3938 öğretmenden oluşmuştur. Araştırmanın örneklemini Kadıköy ilçesinin altı eğitim bölgesinde yer alan ilköğretim okullarının tamamı temel alınıp, tabakalı örnekleme yöntemi kullanılacak ve her eğitim bölgesinden random yolla belirlenen 3 ilköğretim okulunda görev yapmakta olan ve çalışmada gönüllü olarak katılan 209 öğretmenden oluşmuştur. Araştırmada veriler iki ayrı ölçek yardımıyla elde edilmiştir. Epstein (2001) tarafından geliştirilen Yapılandırmacı Düşünme Envanteri, insanların otomatik olarak kendilerine ve dünyaya bakma yolu olan yapılandırmacı ve yıkıcı olan düşünce düzeylerini ölçmek için geliştirilmiştir. Envanter Tosun & Karadağ (2008) tarafından Türk kültürüne uyarlanmıştır. Envanter 5'li likert tipi toplam 85 madde, 7 bileşen ve bu bileşenlere ait 11 alt ölçekten oluşmaktadır. Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği Bass ve Avolio (1990) tarafından Durumsal Liderlik Teorisi kapsamında kişilerin liderlik stillerinin tespiti için geliştirilmiştir. Ölçeğin çeşitli araştırmacılar tarafından farklı ülkelerde ve örgütlerde uygulanması sonucunda ölçekle ilgili bir takım eleştirilerde bulunulmuş ve ölçeğin yenilenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu araştırmalara paralel olarak ölçek Türkçeye Akdoğan (2002) tarafından açımlayıcı faktör analizi yöntemi ile tekrar gözden geçirmiş ve sonuç olarak ölçeğin Türkçe formu 5'li Likert tipi toplam 36 madde, 3 bileşen ve bu bileşenlere ait 7 alt ölçekten oluşmaktadır. Araştırmada elde edilen verilerin çözümlenmesinde ortalama (X), standart sapma (SS), bağımsız gruplar t-testi, Kruskal Wallis-H testi, Mann Whitney-U testi ve Pearson çarpım momentler korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin faaliyet yönelimli düşünme en baskın faktör olarak kendini göstermektedir. Yapılandırmacı düşünmede öğretmenlerde en az görülen faktörler ise bir yere ait olamama duygusu ve hoşgörüsüz düşünme faktörleridir. Öğretmenlerin yapılandırmacı düşünme bileşenlerinden davranışsal başa çıkma en baskın bileşen olarak görülmektedir. Öğretmenlerde en az görülen bileşen ise olağanüstü şeylerle düşünmedir. Ayrıca araştırmada elde edilen en önemli bulgu yapılandırmacı düşünme faktörleri ile durumsal liderlik bileşenleri arasında istatistiksel olarak ilişkiler saptanmıştır. Bu ilişkiler yapıcı düşünme ile dönüşümcü liderli, yıkıcı düşünme ile sürdürümcü ve serbestlik tanıyan liderlik arasındadır.

Abstract:
The focus of this dissertation is that, is there any relationship between primary school principal?s situational leadership styles? perception by teachers and the teachers? constructive thinking styles? In this study area is Kadıköy where there are 59 primary schools (56 public & 13 private schools) and 3938 teachers. Also 6 different training zone in Kadıköy. This study was used stratified sampling method. From each training zone three primary schools were selected randomly and 209 teachers joined to study as voluntary. For datas were used 2 separate scales. Constructive Thinking Inventory was found by Epstein (1973) which is measured people?s constructive and destructive thinking styles about theirself. That inventor was adapted to Turkish culture by Tosun and Karadağ (2008). Constructive Thinking Inventory is created 85 items, 7 components and 11 sub-scales. It is a likert type scale. The other scale is Multifactor Leadership Scale and was found by Bass and Avolio (1990). It is created for checking people?s leadership styles. Multifactor leadership scale was review by Akdoğan (2002). It is a likert type in Turkish and has 36 items, 3 components and 7 sub-scales. For data analysis was used to independent group t-test, Kruskal Wallis-H test, Mann Whitney-U test and Pearson multiplied moment correlation analysis. According to results, activity-oriented thinking factor was the most dominant factor for teachers. On the other hand not belonging anywhere feeling and intolerant thinking factors were least dominant factor for teachers. Behavioural thinking was the most dominant component at constructive thinking for teachers. Extraordinary thinking was least dominant component for teachers. In this study the most important result are these, there are relationship between constructive thinking factors and situational leadership components. These relationship are between constructive thinking with transformational leadership and destructive thinking with transactional and leis-fire leadership.