Neoliberal özne: Sosyal medyada bireysel gazeteciler
Neoliberal subject: Individual journalists in social media
Yazar: ZEHRA İDİL UZUNYOL
Danışman: PROF. DR. NURCAN TÖRENLİ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Gazeteciler = Journalists ; Gazetecilik = Journalism ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Sosyal medya = Social media

Özet:
1980'lerden itibaren uygulanan neoliberal politikalar kapsamında iktisadi, siyasi ve teknolojik gelişmelerin çalışmaya hayatına, dolayısıyla mesleklere ve bireye etkileri olmuştur. Neoliberal politikalar kapsamında devletin çalışma hayatındaki etkinliğinden çekilmesinin etkileri bağlamında birçok meslekte esneklik, hukuksal bağlamda güvencesizleşme yaşanırken sendikaların etkinliğini yitirmesiyle işsizlik yükselmeye başlamıştır. Neoliberalizmde sermayenin akışkan hale getirilmesinde bir araç olarak kullanılan teknolojik gelişmeler de işsizliğin artışına bir başka etken olmuştur. Ancak bu süreçte yine neoliberal söylemlerle dönemin ruhunun altı çizilerek "öznenin kendisinin girişimcisi olabileceği" ya da "herkesin kurumsal bağımlılıklarından kurtularak istediği kişi olma fırsatı" elde edebileceği gibi vaatler bireye sunulmaktadır.
Tezin ana sorunsalı kapsamında neoliberalizmin mottosu olan teknolojinin kurumsal bağımlılığı ortadan kaldırmaya fırsat verip vermediği gazetecilik mesleği üzerinden tespit edilmiştir. Söz konusu süreci bir "fırsat" olarak sunan küresel alandaki neoliberal politikalar dahilinde geliştirilen argümantasyonun temel dinamikleri bu çalışmada dünyada ve Türkiye'de gazetecilik alanında yaşanan gelişmelerle ele alınmıştır. Bireysel gazeteciliğin ilk adımlarının sosyal medyanın da gelişimiyle 2010'lu yıllarda atılmaya başlandığı tespit edilmiştir ve tezin örneklemini kurumsal gazetecilikten bireysel gazeteciliğe geçişte öncü gazeteciler oluşturmuştur. Katılımcılardan en geç bireyselliğe geçiş yapan isim 2016 yılında sosyal medyada mesleğini sürdürmeye başladığı için tezin analizi bu yılda noktalanmıştır. Tezin sorunsalının izi araştırma kapsamında oluşturulan üretim süreci, oluşturulan iş modelleri ve bireysel gazeteciliğinde içeriği sınırlandıran etkenler temalarında sürülmüştür.

Abstract:
The economic, political and technological advances, within the scope of neoliberal policies which has been applied since the 1980s, have affected work life and thus, professions and the individual. While flexibility in various professions in addition to the precariousness became apparent as a result of the withdrawal of the state from work life mandated by neoliberal policies, labor unions started to lose influence and unemployment rates have shown steady increases. On the other hand, the technological advances which are exploited by neoliberalism for mobilization of capital has become another factor increasing unemployment. However, this described process is presented to the individual through neoliberal rhetoric with highlighted promises of 'the subject becoming an enterprise of his own' or 'the opportunity for everyone to detangle from all corporate dependencies and all becoming whoever they wish to be'. As the main problematic of this thesis, the question regarding the ability of technology, often seen as the motto of liberalism, to provide opportunities for the individual to detangle himself from corporate dependencies has been evaluated through the profession of journalism. The argumentation brought forward through global neoliberal policies presenting the aforementioned processes as an 'opportunity' has been scrutinized through advances in the field of journalism in Turkey and the world. It has been established that the first steps in individual journalism were taken in 2010s through the advent of social media, and the pioneers in individual journalism have been utilized as sampling of this thesis. Since the last of the pioneer journalists utilized for sampling made the switch to individual journalism in 2016, the analysis part of this thesis has been concluded on the same year. The map of problematic in this thesis has been sought among the themes of production process, bussiness models and factors limiting content in individual journalism formed as part of research conducted.