Akdeniz Üniversitesi Hastanesi dahili bilimler servislerinde yatan hastaların refakatçilerinin bakım yükü ve sağlıklarının değerlendirilmesi
Assessment of caregiver burden and health status of the attendants whose patients hospitalized in Akdeniz University Hospital
Yazar: ELİF ACAR
Danışman: DOÇ. DR. MELAHAT AKDENİZ
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Hastaneler = Hospitals ; Yatan hastalar = Inpatients ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İç hastalıkları = Internal medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada hastanede yatan yakınlarına bakım veren refakatçilerin bakım yükünün tespit edilmesi ve bakım yükü ile psikolojik belirti düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırmamız Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde Ocak-Nisan 2018 tarihleri arasında yapılmış kesitsel tanımlayıcı bir çalışmadır. Bakım verenlerin sosyodemografik ve klinik özelliklerini değerlendirmek amacıyla veri toplama formu, bakım yükünü değerlendirmek amacıyla Zarit Bakım Yükü Ölçeği ve psikolojik belirti düzeylerini tespit etmek amacıyla Kısa Semptom Envanteri çalışmacı tarafından bakım verenlere yüz yüze uygulanmıştır. Veriler, SPSS ver. 22.0'ı kullanarak analiz edilmiştir. Karşılaştırmada Mann Whitney U testi, Kruskal- Wallis testi ve Spearman korelasyon analizi kullanılmış ve p<0,05 değeri anlamlı olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza 300 refakatçi katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 47,8±13,8 (min:18,0 - maks:84,0) ve %67,0'ı kadındır. Refakatçilerin %41,3'ü hastanın eşi, %36,3'ü hastanın çocuğudur, %42,8'si 2 haftadan uzun süredir hastanede bakım vermektedir, %46,7'si aynı hastaya hastane dışında da bakım vermektedir. Refakatçilerin hastaya bakım verme nedenlerinin başında (%77) duygusal bağlılık gelmektedir. Refakatçilerin %35,9'u hastanede kaldığı sürede temel ihtiyaçlarını gidermekte sorun yaşadığını belirtmiştir ve sorun yaşayanların hem ZBYÖ puanı, hem de KSE puan ortalamaları sorun yaşamayanlara göre anlamlı oranda yüksektir (p<0,05). Araştırmaya katılan bireylerin Zarit bakım yükü ortalaması 20,2 ve kısa semptom envanteri puanlarının ortalaması 34,4 saptanmıştır. Çalışmamıza katılan kişilerin ZBYÖ ile KSE puanları arasında orta derecede pozitif korelasyon (r=0,502) bulunmaktadır ve istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0,05).
Sonuç: Bu çalışma hastanede bakım veren refakatçilerin bakım yükü ve psikolojik belirti düzeyleri belirlendiği ve aralarındaki ilişkinin karşılaştırıldığı ilk çalışmadır. Bakım verenlerin bakım yükü arttıkça psikolojik belirti düzeyleri de artmaktadır. Bu kişilere sağlık bakımı sunan aile hekimlerinin bakım verenlerin sağlık sorunlarının ve destek gereksinimlerinin farkında olması ve gereksindikleri bakımı sunmaları bakım verenlerin bedensel ve ruhsal sağlığının gelişmesine yardımcı olabilir. 

Anahtar Kelimeler: Bakım Veren, Bakım Yükü, Hastane, Yaşam Kalitesi

Abstract:
Objective: In the present study, it is aimed to determine the burden of care of the caregiving relatives of inpatients and to evaluate the relationship between the care burden and psychological symptom levels of them.
Method: This study is a cross-sectional descriptive study performed at Akdeniz University Faculty of Medicine Hospital between January and April 2018. Data collection form, Zarit Caregiver Burden Scale (ZCBS) and Brief Symptom Inventory (BSI) was applied to the caregivers by the researcher in order to evaluate sociodemographic and clinical features, to assess the burden of care and to determine the levels of psychological symptoms, respectively. Data were analyzed using SPSS version 22.0. Mann Whitney U test, Kruskal-Wallis test and Spearman correlation analysis were used in the comparison and p<0.05 was considered statistically significant.
Result: Three hundred attendants were included in the study. The mean age of the participants was 47.8±13.8 (ranged 18-84) and 67.0% of the participants were female. 41.3% of attendants were the spouse and 36.3% were the child of the patient, 42.8% of them provide care in hospital for more than 2 weeks and 46.7% provide care for the same patient outside the hospital. Emotional commitment is the leading cause of care for the caregiver (77%). 35.9% of the attendants stated that they had problems to meet their basic needs during their stay in the hospital and their both mean ZCBS and BSI levels were significantly higher compared with attendant who did not have problems related with basic needs (p<0.05). Mean values of attendants' Zarit Caregiver Burden Scale and Brief Symptom Inventory were 20.2 and 34.4, respectively. There was a moderately positive correlation (r=0.502) between the scores of ZCBS and BSI levels and it was statistically significant (p<0.05).
Conclusion: This study is the first study to determine the care burden and psychological symptom levels of hospital attendants and to compare the relationship between them. Levels of psychological symptoms increase as the care burden of attendants increases. For the family physicians who provide healthcare to these people, to be aware of health problems and support needs and offering the care they need may help improve the physical and mental health of the attendants.

Key Words: Caregiver, Care Burden, Hospital, Life Quality