TRT'nin Türkçenin eğitimi ve öğretimi alanındaki politika ve uygulamaları
TRT's policies and practices in improving and teaching Turkish language
Yazar: HAMZA GÜNERİGÖK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YUSUF DOĞAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Dil etkileşimi = Language interaction ; Dil eğitimi = Language education ; Eğitim = Education ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Kitle iletişim araçları = Mass media ; TRT = Turkish Radio and Television Corporation ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Bu araştırma, TRT'nin Türkçenin eğitimi ve öğretimi alanındaki politika ve uygulamalarının Türkçe öğretimi ve dil becerileriyle olan etkileşimini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Bu kapsamda Türkçe öğretiminin yasal dayanakları ile TRT'nin bağlı bulunduğu kanunlar arasındaki bağlantıya, TRT spikerlerinin eğitimlerinde uygulanan program ve yöntemlere dikkat çekilmiştir. Araştırmanın amacı; TRT'nin dili kullanma alanındaki politika ve uygulamaları çerçevesinde "standart" konuşma dilinin ana hatlarını ortaya koymaktır. Araştırmada tarama modeliyle TRT'ye ait kurumsal bilgiler, yasal dayanaklar, geçmişe dönük tecrübeler ve günümüze ait bilgiler bir araya getirilmiştir. TRT'nin Türkçenin kullanımıyla ilgili hassasiyetlerini ortaya koymak amacıyla TRT spikerleriyle görüşme ve yazışma yoluyla röportajlar yapılmıştır. Örneklem seçimi oransız eleman örneklem yoluyla yapılmıştır. Araştırma sonucunda ulaşılmak istenen hedef kitle başta "dinleme" ve "konuşma" olmak üzere dil becerilerini edinmesi gereken, radyo ve televizyon vasıtasıyla Türkçenin standart konuşma özeliklerinin ulaştırıldığı her yaştan vatandaşlardır. Aynı zamanda Türkçenin doğru kullanım özelliklerini öğrenme çabasında olan yabancılar da bu çalışmanın hedef kitlesi arasında gösterilebilir. "TRT'nin Türkçenin Eğitimi ve Öğretimi Alanındaki Politika ve Uygulamaları" başlıklı bu çalışma şu basamaklardan oluşmaktadır: Giriş bölümünde kitle iletişim araçlarının toplum üzerindeki etkisi ve dili etkileme gücü üzerinde durulmuş; problem durumu, araştırmanın amacı, araştırmanın önemi, araştırmanın sınırlılıkları, varsayımlar başlıklarına, konuyla ilgili tanımlara ve daha önce yapılan ilgili araştırmalara yer verilmiştir. Kavramsal çerçevenin belirlendiği ikinci bölümde dilin iletişimde ve kitle iletişim araçlarında üstlendiği rol üzerinde durulmuştur. Türkçenin yasal dayanakları, TRT'nin bağlı bulunduğu kanunlar ve TRT yayınlarına da bu bölümde yer verilmiştir. Yöntem bölümünde araştırmanı modeli, evren ve örneklem, verilerin toplanması ve verilerin analizi yer almaktadır. Veriler literatür tarama, görüşme ve yazışma yoluyla elde edilmiştir. Derlenen bilgiler ve yapılan röportajlar çeşitli başlıklar altında sunulmuştur. Bulgular ve yorumlar bölümünde yer verilen bu bilgiler; 1927'den günümüze spikerlik, dinleme ve konuşma becerileri açısından radyo ve televizyon, TRT bünyesinde verilen spikerlik eğitimleri ve program içerikleri, eğitimlerde yapılan uygulamalar ve yararlanılan kaynaklar, usta çırak ilişkisi, TRT'nin Türkçe politikası ve Türkçe Eğitim Merkezi, hazırlayıcı spikerlik eğitim programları başlıkları altında verilmiştir. Çalışmanın sonunda ise ekler bölümü bulunmaktadır. Türkçenin standart konuşma dilinin geliştirilmesine, dinleme ve konuşma becerilerinin kazandırılmasına katkı sağlayacağı düşünülen ve uygulamalarda kullanılabilecek ek metinler TRT'de yayımlanan programlar, haber bültenleri ve edebî türler arasından seçilmiştir. Bu çalışmanın; TRT, TRT spikerliği, Türkçenin konuşma dili, etkili konuşma, diksiyon ve Türkçenin fonetik alfabesi alanlarında çalışacak araştırmacılara yol gösterici olmasını diliyoruz.

Abstract:
This present study displays TRT's policies and practices in training and teaching Turkish language and their interaction with teaching Turkish language and language skills. In this context, it draws attention to the relation between the legal bases of teaching Turkish language and the laws that bind TRT's policies as well as to the programme and the techniques which are implemented during the education of TRT speakers. The aim of the research is to explore the essentials of the "standard" spoken language within the frame of the policies and the practices which TRT implements in using language. The institutional information about TRT, the legal bases it is bound by, what is experienced by the speakers in the past and the related information that is gathered from the speakers working recently are all presented together by making use of the screening model. In order to show how TRT is sensitive while using Turkish language, interviews were made with TRT speakers either face to face or via e-mail, which are the significant reference points this study makes use of. While determining the samples, the disproportionate component sampling is employed. The target group is all the citizens of the Republic of Turkey who need to develop language skills of Turkish language, especially "listening" and "speaking," and the ones who are in need of speaking Turkish accurately and effectively. The foreigners who strive to learn Turkish and who need to understand how Turkish language is spoken can also be regarded as part of the target group. This study entitled as "TRT's Policies and Practices in Improving and Teaching Turkish Language" are comprised of the following parts. The introduction deals with the influence of the mass media on society and language. The introduction also, under the titles of problem, aim of the study, significance of the study, restrictions of the study, and assumptions, dwells upon certain descriptions related to the subject matter and the previous studies. The following chapter which draws the conceptual framework focuses on the role that language has in communication and mass media. It also goes through the legal bases of Turkish language, the laws which bind TRT, and the TRT broadcasting. The 'method' chapter elaborates on the model implemented for the research, population and sample, datagathering, and analysis of the data. The data was gathered by literature review and interviews which were held face to face or via e-mail. The data and the interviews are presented under various titles in the 'findings and comments' chapter. The titles are as such: being a speaker since 1927, radio and television in terms of listening and speaking skills, education provided by TRT for the future speakers and the programme content of this education, the practices employed and the sources used during the education, master-apprentice relationship, TRT's policy for Turkish language and TRT Center for Teaching Turkish, and the education programmes which prepare the speakers. At the end of the study, the appendix is given which includes additional texts which are believed to develop Turkish 'standard' spoken language, to help in acquiring listening and speaking skills and which can be used in practices. These texts were chosen among the programmes and the news bulletin broadcasted on TRT as well as among some literary genres. It is hoped that this study will help the researchers who are interested in TRT, being a speaker in TRT, Turkish spoken language, effective speaking, diction, and Turkish phonetic alphabet.