Özel emeklilik fonları; Sermaye piyasası üzerine muhtemel etkileri ve bir özel emeklilik fon modeli
Privite pension funds; The feasible effects on the capital markets and a model of privite pension fund
Yazar: EROL YENER
Danışman: PROF.DR. AHMET AKSOY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Özel emeklilik fonları, bireylere çalısma hayatlarında ilave tasarrufyaparak emeklilik dönemlerindeki hayat standardını artırma olanagı saglayankurumsal yapılardır. Ortaya çıkısı 1800'lü yılların sonuna dayanan, ancak asılgündeme gelisi 1980'li yıllarda olan bu fonlar, mevcut sosyal güvenliksistemleri krizde olan veya krize sürüklenen ülkeler açısından bir kurtulusyolu olarak sosyal güvenlik sistemlerine dahil edilmistir. Halen dünyadaki pekçok ülke bu kurulusları sistemlerine katmak için çalısma içerisindedir.Gelismis OECD ülkelerinde yaslanan nüfusun ekonomiye olan maliyetinihafifletmek ve mevcut çalısanlarına gelecekte daha rahat bir emeklilikolanagı saglamak amacını güden özel emeklilik fonu uygulamalarınıngelismekte olan ülkelerde uygulanmak istenmesinin temel nedeni ise dahafarklıdır. Bazı ülkeler, tasarruf oranlarını artırıp sermaye piyasalarına dahafazla kaynak transferi saglamayı ve böylelikle ekonomik kalkınmasına hızkazandırmayı amaçlarken bazı ülkeler mevcut kamu sosyal güvenliksistemlerine yapılan politik müdahalelere son verebilmek amacınıgütmektedir. Nedeni her ne olursa olsun, kabul edilen gerçek bu kuruluslarınpek çok açıdan sisteme katkısının olacagıdır.Özel emeklilik fonlarının çok farklı uygulama biçimleri mevcuttur. Bufonları kendi sosyal güvenlik sistemine katma kararında olan ülkeler kendikosullarına en uygun modeli uygulamak amacıyla yogun çalısmalaryapmıslar ve yapmaktadırlar. Bazı ülkeler, kamu emeklilik planlarınısistemden tamamen çıkartıp, yerine özel emeklilik fonlarını koyarak, mevcutkamu yükümlülüklerini de bu kuruluslara devrederken(Sili gibi),çogunlugunda mevcut kamu emeklilik planlarını tamamlayıcı olarak özelemeklilik fonları sisteme dahil edilmektedir(pek çok Latin Amerika ve Asyaülkesi). Türkiye'de ikinci alternatifi seçen ülkeler arasındadır.286Türkiye gibi sermaye piyasası henüz gelisim asamasında olan ülkeleraçısından özel emeklilik fonlarının kendilerinden beklenen faydalarısaglamaları bazı kosulların varlıgına baglıdır. Bu kosullar, istikrarlı birekonomi, sistemi kurmada ve uygulamada kararlı bir yönetim, taahhütleriniyerine getirebilecek güçte, etkin çalısan bir bankacılık ve sigorta sektörü veiyi olusturulmus bir yasal çerçeve ve etkin denetim olarak sıralanabilir. Bukosulların saglanmasının özel emeklilik sisteminin basarılı olması için yeterliolacagı kabul edilmektedir. Kuskusuz özel emeklilik fonlarının özelliklesermaye piyasalarının gelisimine yapacagı katkı için belirli bir süreningeçmesi gereklidir. Sistemin düzenlenme biçimiyle dogrudan baglantılı olanbu sürenin uzunlugu ülkeden ülkeye farklılık arz eder. Farklılık arz etmeyendurum sudur ki belirli bir sermaye birikimine ulasmadan kurumsal yatırımcıolarak özel emeklilik fonlarının sermaye piyasalarını etkileyebilmesi ve bupiyasalarda derinlik yaratabilmesi mümkün degildir.Özel emeklilik fonlarının uzun vadede nasıl sonuçlar doguracagı tamolarak bilinemezse de su ana kadarki uygulamalar bu kurulusların basarılıolduklarını ortaya koymaktadır. Nitekim pek çok OECD ülkesinde ve LatinAmerika'daki uygulamalar bu sonucu destekler niteliktedir. Mevcut kosullarındevam etmesi varsayımı altında gelecek dönemlerde de bu basarının devamedecegi öngörülmektedir.

Abstract:
Prıvate pension funds, which facilitates to increase lıfe standarts ofindividuals in their retırement periods by making additional savings in theirworking lifes, are institutional structures. The appearance of these funds,which was included into Social Security Systems in countries whoseavailable Social Security Systems were in crisis or were dragged into crisesas a solition alternative, were at the and of 1800?s. However, they came intoexistance firstly in 1980?s. Stil, many countries in the worlds are hardlyworking to add these institutions into their systems.The main reason of the application of the private pension fund, whichaims at reducing the cost of aging population of developed OECD countriesto economy and aims at ensuring more comfortable retirement facilities totheir avaible employees in the future, is more different. Whıle some contriesensure more source transfer to their capital market by increasing saving ratesand thus aiming to accelarate economical development, some countries aimat finishing pilitical interventions to available goverment social securitysystems. Whwtever the reason is, the accepted truth is that in many aspectsthose institıtions contribute much to the system.Prıvate pension funds have many different application forms. Thecountries, which are decided to add these funds into their social securitysystems, had made intense studies and stil making intense study for theapplication of the most suitable model for their conditions. Some countries,by completely removing goverment pension plans, e-instead employingprivate pension funds, assıgn govermential obligations to those instıtutions(lıke Sili), and includes available in most goverment pension plans in privatepension fund system as complimentary( many Latin America and Asiacountries). Turkey is among the ones which chose the second alternative.For countries, whose capital market is stil in developing stage, lıkeTurkey; satisfaction of the expected advantages of private pension fundsdepend on existance of certain conditions. Those conditions could bearranged in order as the following: a stable economy, a stable managementinstallationand application of the system, an afficiently working banking andınsurence sector, well formed legal frame and affective control. t is acceptedthat the ensurance of these conditions is enough for the success of privatepension system. Certainly, certain period of tıme is needed for thecontribution of private pension funs to development of capital market. Thelenght of this perriod, which is dırectly dependent upon the coordination formof the system changes from country to country. The coundition which doesn?tpresents disparities that it is impossible for private pension funds to influencethe capital markets without reaching a specific capital accumulation and todeepen the markets.Althoug it is not exactly known that how private pension funds result inthe long-run, applications carried out up to now state the achievement ofthese institıtions. In just the same way, applications carried out in manyOECD coutries and in Latin America support this result. Under theassumption that available conditions continue, it is foreseen that in theforthcoming periods the same achievement will also proceed.