Uzuv kaybı yaşayan bireylerde yas süreci: Kişilik özelliği ve sosyal desteğin etkisi
Grief process in limb loss: The effect of personality structure and social support
Yazar: TUĞÇE TOSUN ATMACA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEGÜL GÜNER ALGAN
Altınbaş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın iki amacı bulunmaktadır. Bunlardan birincisi, uzuv kaybı yaşayan bireylerin yas düzeylerini incelemektir. Araştırmanın ikinci amacı ise, uzuv kaybı yaşayan bireylerin yas düzeylerinde sosyal destek ve kişilik yapılanmasının etkisi incelemektir.
Araştırmanın amaçları doğrultusunda, 18-65 yaş arasında olup uzuv kaybı yaşamış bireyler ve uzuv kaybı yaşamamış bireyler ile birlikte çalışılmıştır. Katılımcılara sosyal medya ve dâhil oldukları grup veya dernekler aracılığıyla ulaşılmıştır. Yas düzeylerini ölçmek için Yas Ölçeği uygulanmış; sosyal desteklerini ölçmek için Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (MSPSS) uygulanmış; kişilik yapılanmalarının ölçümü ve özelliklerin belirlenmesi için, Beş Faktör Kişilik Ölçeği (BFI) uygulanmıştır.
Bulgular, araştırmanın birinci amacı doğrultusunda uzuv kaybı yaşayan bireylerin yas puanları ile uzuv kaygı yaşamayan bireylerin yas puanları karşılaştırılmıştır. İki grup arasındaki puanlar anlamlı düzeyde farklılık göstermemiştir, ancak anlamlı düzeye oldukça yakındır. Bu noktada uzuv kaybı yaşayan bireylerin yas ortalamaları daha yüksektir. Araştırmanın ikinci amacı doğrultusunda, uzuv kaybı yaşayan bireylerin aldıkları sosyal destek ile yas düzeyleri arasındaki ilişkide kişilik özelliknın düzenleyici etkisi araştırılmıştır. Deneyime açıklık kişilik özelliği, sosyal destek ile yas düzeyleri arasındaki ilişkide düzenleyici etki göstermiştir; ancak nevrotiklik, sorumluluk, dışadönüklük ve uyumluluk boyutlarının düzenleyici etkisi bulunamamıştır. Bununla beraber dışadönüklük ile yüksek yas düzeyleri arasında olumsuz, nevrotiklik ile yüksek yas düzeyleri arasında olumlu ilişki olduğu ortaya konulmuştur. Bu araştırmada uzuv kaybı yaşayan bireylerin yas düzeyleri ile kişilik özellikleri arasındaki ilişkiler göstermiştir.

Anahtar Kelimeler:  Ampütasyon, Yas, Kişilik, Sosyal Destek, Uzuv Kaybı.

Abstract:
This study has two purposes. The first of these is to examine the grief processes of individuals who have experienced limb loss. The second purpose of the study is to examine the effects of social support and personality structure on the grief processes of individuals who have experienced limb loss.
In line with the purposes of the study, individuals between the ages of 18-65 who have experienced limb loss and individuals who have not experienced limb loss were studied. Participants were reached through social media and the groups or associations they were involved in. The Grief Scale was applied to measure their grief processes; the Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS) was applied to measure their social support; and the Five Factor Personality Inventory (BFI) was applied to measure personality structures and determine characteristics.
The findings were compared in line with the first purpose of the study, with the grief scores of individuals who have experienced limb loss and those of individuals who do not experience limb anxiety. The scores between the two groups did not differ significantly, but they were very close to a significant level. At this point, the grief averages of individuals who have experienced limb loss are higher. In line with the second aim of the study, the moderating effect of personality structures on the relationship between the social support received by individuals with limb loss and their grief processes was investigated. The personality structure of openness to experience had a moderating effect on the relationship between social support and grief levels; however, the dimensions of neuroticism, conscientiousness, extraversion and agreeableness did not have a moderating effect. However, it was revealed that there was a negative relationship between extraversion and high grief levels, and a positive relationship between neuroticism and high grief levels. This study showed the relationships between the grief levels of individuals with limb loss and their personality traits.

Keywords: Amputation, Grief, Personality, Social Support, Limb Loss.