Oral ve parenteral demir tedavisi alan demir eksikliği anemili olgularda oksidatif stres ve genotoksisite potansiyelinin araştırılması
Investigation of oxidative stress and potential of genotoxicity in cases with irondeficiency anemia treated with oral and parenteral iron treatment
Yazar: ÖZLEM KİKİ
Danışman: PROF. DR. NURİ BAKAN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya (Tıp) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Genotoksisite = Genotoxicity ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Tedavi = Treatment

Özet:
Amaç: Demir eksikliği anemisi dünyada en sık rastlanan bir sağlık sorunu olup,
tedavisinde oral veya parenteral demir uygulanmaktadır. Mevcut çalışmada demir eksikliği
anemisi olan şahıslarda parenteral ve oral demir tedavisinin oksidatif stress ve antioksidan
sistem ile ilgili bazı belirteçler, toplam oksidan durum (TOD), toplam antioksidan kapasite
(TAK) ve genotoksisite potansiyeli üzerine olan etkinin araştırılması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Demir eksikliği anemili 20 kadın hastaya parenteral demir
karboksi maltoz ve 20 kadın hastaya da oral demir sülfat uygulandı. Uygulama öncesi ve bir
saat sonrasında alınan kan örneklerinden serum SOD, GPx, CAT, MDA. TAK, TOD değerleri
spektrofotometrik olarak tayin edildi. Ayrıca mikroçekirdek analizi yapılarak genotoksisite
potansiyeli araştırıldı.
Bulgular: Oral tedavi uygulanan hastalarda tedavi öncesi ve sonrası serum GPx, SOD,
MDA, TAK değerleri ve mikroçelirdek (MÇ) indekslerinde anlamlı olarak farklı değildi.
Fakat tedavi sonrası CAT ve TOD düzeyleri tedavi öncesine göre azalmıştı (p˂0.05). Öte
yandan i.v. demir tedavisi uygulanan hastalarda tedavi sonrası serum SOD ve MDA düzeyleri,
tedavi öncesine göre daha yüksekti (sırasıyla p˂0.05 ve p<0.01). Bu hasta grubunda ayrıca
tedavi sonrası TAK, TOD ve MÇ indeksleri de tedavi öncesine göre artmıştı (p˂0.05).
Sonuç: Parenteral demir tedavisi uygulanan demir eksikliği anemisi olgularında
oksidatif stres, antioksidan kapasite ve genotoksisite potansiyeli artmış iken, oral demir
tedavisi ile oksidatif stres yanıtı ve genotoksisite oluşumu gözlenmemiştir.

Abstract:
Aim: Iron deficiency anemia (IDA) which is treated with oral and parenteral iron
administration, is the most common health problem in the world. The purpose of this
study was to investigate the effect of oral and parenteral iron treatment on certain markers
concerning oxidative stress and antioxidant system, TOS, TAC, and genotoxicity in cases
with IDA.
Materals and methods: Intravenous iron carboxymaltose and oral iron sulfate
were administered to each group of 20 women with IDA. Serum SOD, GPx, CAT, MDA,
TAC and TOS values were spectrophotometrically measured in blood samples taken
before and 1 hour later from administration. Additionally, potential of genotoxicity was
searched by micronucleus analysis.
Results: In orally treated patients, pre and posttreatment serum GPx, SOD, MDA,
TAC, values and micronucleus indexes were not different. However, posttreatment CAT
and TOS levels were significantly reduced (p<0.05). On the other hand, posttreatment
serum SOD and MDA levels vere significantly higher than pretreatment ones in patients
treated with i.v. iron (p<0.05 and p<0.01 respectively). Posttreatment TAC, TOS and
micronucleus indexes were also increased in this group of patients (p<0.05).
Conclusıon: Oxidative stress, antioxidant capacity and genotoxicity were
increased in patients with IDA treated with i.v. iron whereas no evidence of oxidative
stress and genotoxicity was determined in patients who treated orally