Şizofreni tanılı bireylerde bilişsel davranışçı terapi temelli psikoeğitimin tedaviye uyum ve agresyona etkisi
The effect of cognitive behavioral therapy based psychoeducation on treatment adherence and aggression in individuals diagnosed with schizophrenia
Yazar: SEVİNÇ YAŞAR CAN
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA KAVAK BUDAK
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırma şizofreni tanılı bireylerde bilişsel davranışçı terapi (BDT) temelli psikoeğitimin tedaviye uyum ve agresyona etkisini belirlemek amacıyla yapıldı.
Materyal ve Metod: Araştırma ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel model olarak 73 şizofreni hastasıyla (33 deney, 40 kontrol) Haziran 2022- Temmuz 2023 tarihleri arasında yürütüldü. Veriler Tanıtıcı Özellikler Formu, Morisky Tedaviye Uyum Ölçeği (MTUÖ) ve Buss-Perry Saldırganlık Ölçeği (BPSÖ) kullanılarak toplandı. Deney grubundaki şizofreni hastalarına 8 oturumluk BDT temelli psikoeğitim verildi. Kontrol grubuna herhangi bir girişimde bulunulmadı. Verilerin analizinde yüzdelik, ortalama, standart sapma, Ki-kare testi, bağımlı ve bağımsız gruplarda t testi kullanıldı.
Bulgular: Deney grubundaki şizofreni tanılı bireylerin BDT temelli psikoeğitim sonrası tedaviye uyum düzeyinin (3.57±0.66) kontrol grubundaki şizofreni hastalarının tedaviye uyum düzeyine (2.17±1.36) göre arttığı, agresyon düzeyinin (73.12±15.28) ise kontrol grubu şizofreni hastalarının agresyon düzeyine (85.60±11.72) göre azaldığı belirlendi. Araştırmada, BDT temelli verilen psikoeğitimin deney grubunda tedaviye uyum ve saldırganlık düzeyleri üzerinde istatiksel olarak önemli bir fark olduğu (p=0.001) belirlendi.
Sonuç: Şizofreni tanılı bireylerde BDT temelli psikoeğitimin tedaviye uyumu arttırma ve agresyonu azaltma üzerinde etkili olduğu belirlendi. Psikiyatri hemşirelerinin, şizofreni tanılı bireylerde tedaviye uyumu artırmak ve saldırganlığı azaltmak için hemşirelik uygulamalarında BDT temelli psikoeğitime yer vermeleri önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Agresyon, BDT, Psikiyatri hemşireliği, Psikoeğitim, Şizofreni, Tedaviye uyum

Abstract:
Aim: This study was conducted to determine the effect of cognitive behavioral therapy (CBT)-based psychoeducation on treatment adherence and aggression in individuals diagnosed with schizophrenia.
Material and Method: The research was conducted between June 2022 and July 2023 with 73 schizophrenic patients (33 experimental, 40 control) as a quasi-experimental model with pretest-posttest control group. Data were collected using the Descriptive Characteristics Form, Morisky Treatment Adherence Scale (MTS), and Buss-Perry Aggression Scale (BPSS). The schizophrenic patients in the experimental group were given 8 sessions of CBT-based psychoeducation, while the schizophrenic patients in the control group were not given any training. In the analysis of the data were used mean, standard deviation, Chi-square test and t test for dependent and independent groups.
Results: It was determined that the level of treatment compliance (3.57±0.66) of individuals diagnosed with schizophrenia in the experimental group after CBT-based psychoeducation increased compared to the level of treatment adherence (2.17±1.36) of schizophrenia patients in the control group, and the level of aggression (73.12±15.28) decreased compared to the level of aggression (85.60±11.72) of schizophrenia patients in the control group. In the study, it was determined that psychoeducation based on CBT created a statistically significant difference (p=0.001) in treatment adherence and aggression levels in the experimental group.
Conclusion: It was determined that CBT applied to individuals diagnosed with schizophrenia was effective on increasing treatment adherence and reducing aggression. Psychiatric nurses include CBT-based psychoeducation in their nursing practices it is recommended that in order to increase treatment compliance and reduce aggression in individuals with schizophrenia.
Keywords: Aggression, CBT, Psychiatric nursing, Psychoeducation, Schizophrenia, Treatment adherence