Otel işletmelerinde liderlik tarzlarının örgütsel yalnızlık ve prososyal hizmet davranışları üzerindeki etkisi
The effect of leadership styles on organizational loneliness and prosocial service behaviors in hotel businesses
Yazar: NECİP ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. OKTAY EMİR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Demokratik liderlik = Democratic leadership ; Hizmetkar liderlik = Servant leadership ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Liderlik = Leadership ; Otel işletmeciliği = Hotel business ; Oteller = Hotels ; Otokratik liderlik = Autocratic leadership ; Prososyal davranış = Prosocial behaviour ; Serbest bıraktırıcı liderlik = Laissez-faire leadership ; Örgütsel yalnızlık = Organizational loneliness

Özet:
Otel işletmelerinin emek-yoğun bir faaliyet göstermesi her koşulda insan faktörünün önemini daha fazla ortaya çıkarmaktadır. Otel işletmelerinde yer alan çalışanlar, müşterilere sunulan hizmetin bir parçası konumunda olmakta, onların memnuniyetini ve sadakatini doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle, otel çalışanlarının işletme içerisinde müşterilere ve çalışma arkadaşlarına karşı sergiledikleri olumlu ve olumsuz davranışların etkin ve verimli bir şekilde yönetilmesi, otel işletmelerinin başarısına önemli katkılar sağlayacaktır. Bu doğrultuda araştırmanın amacı, İstanbul ve Antalya şehirlerinde faaliyet gösteren beş yıldızlı otel işletmelerinde sergilenen otokratik, demokratik, serbestlik tanıyan ve hizmetkâr liderlik tarzlarının, çalışanların örgütsel yalnızlık düzeylerinde ve prososyal hizmet davranışları üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Alan araştırması kapsamında nicel araştırma yöntemi kullanılarak, veriler anket tekniğiyle toplanmıştır. Verilerin analizinde, geçerlilik ve güvenilirlik analizleri, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi, korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, otel işletmelerinde sergilenen liderlik tarzlarının, örgütsel yalnızlığı ve prososyal hizmet davranışları etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre, algılanan demokratik ve hizmetkâr liderlik tarzlarının, örgütsel yalnızlığı negatif ve prososyal hizmet davranışları pozitif; serbestlik tanıyan liderliğin ise örgütsel yalnızlığı pozitif ve prososyal hizmet davranışları negatif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca, otokratik liderlik tarzının sadece sosyal yalnızlığı pozitif yönde etkilediği belirlenmiştir. Son olarak, otel çalışanlarının konuyla ilgili görüşlerinin bazı demografik değişkenlere göre anlamlı farklılıklar gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The labor-intensive activity of hotel businesses reveals the importance of the human factor in all circumstances. Employees in hotel businesses are a part of the service offered to customers and directly affect their satisfaction and loyalty. Therefore, effective and efficient management of positive and negative behaviors of hotel employees towards customers and coworkers within the business will make significant contributions to the success of hotel businesses. The purpose of this study is to reveal the effect of autocratic, democratic, liberal and servant leadership styles on the organizational loneliness levels and prosocial service behaviors of the employees in five-star hotel businesses operating in the cities of Istanbul and Antalya. Quantitative research method was used in the field research and data were collected by questionnaire technique. While carrying out the data analysis, validity and reliability analysis, independent samples t-test, one-way analysis of variance (Anova), correlation and multiple linear regression analysis were used. As a result of the research, it was concluded that the leadership styles perceived in hotel businesses affect organizational loneliness and prosocial service behaviors. Accordingly, it has been determined that perceived democratic and servant leadership styles negatively affects the organizational loneliness and positively affects the prosocial service behaviors. In contrast to this, liberal leadership styles positively affects the organizational loneliness and negatively affects the prosocial service behaviors. Besides, it has been determined that the autocratic leadership style only affects social loneliness positively. Finally, it was concluded that the opinions of the hotel employees showed a significant difference according to some demographic variables.