Güncel çocuk dergilerinin sosyal bilgiler eğitiminde kullanılması
The use of current children's magazines in social studies education
Yazar: ABDULLAH UĞUR
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF KESKİN
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beceri eğitimi = Skill training ; Değerler eğitimi = Values education ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Çocuk dergileri = Child magazines

Özet:
Bu araştırmada güncel çocuk dergilerinin sosyal bilgiler eğitiminde hangi düzeyde kullanılabilir olduğunu tespit etmek, bunun uygulamada nasıl bir sonuç verdiğini ortaya çıkarmak ve buradan elde edilen verilerle Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı ile nasıl bir ilişki kurulabileceğini ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırma iki aşamalı olarak planlanmış ve yürütülmüştür. İlk aşamada belgesel tarama modeli ile doküman incelemesi yöntemi kullanılarak Bilim Çocuk ve TRT Çocuk dergilerinin 2011-2015 yılları arasındaki bütün sayıları okunarak kodlanmıştır. Bunun için öncelikle iki derginin ilk on iki sayısı başka bir sosyal bilgiler eğitimi alan uzmanı ile birlikte okunarak burada en çok elde edilen veriler ışığında araştırmacı tarafından bir form geliştirilmiştir. Daha sonra bu forma uzman görüşlerine başvurularak son şekli verilmiştir.  Bu kodlamalardan temalar oluşturulmuş ve sonuçta tarih, coğrafya, ekonomi,  arkeoloji, vatandaşlık eğitimi, beceriler ve değerler olmak üzere yedi temaya ulaşılmıştır.  Bu temaların altında da alt bölümler oluşturularak daha ayrıntılı veriler elde edilmeye çalışılmıştır. Öncellikle her dergi kendi içerisinde sayılara göre ve daha sonra da yıllara göre veriler ortaya konulmuştur. Bu aşamadan sonra her iki dergideki veriler bir araya getirilerek bütüncül bir hale getirilmiştir. Sosyal bilgilere kaynaklık eden sosyal bilim alanları öncelikle ele alınmış ve daha sonra da sosyal bilgiler programında verilmesi gereken beceri ve değerler ele alınmıştır. Bu şekilde toplanan veriler içerik analizine tabi tutularak analiz edilmiştir. Buradan elde edilen veriler çerçevesinde Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı ile ne kadar örtüştüğü ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında ise doküman incelemesi ile ortaya konulan sonuçların ne kadar uygulanabilir olduğunu tespit edebilmek amacıyla eylem araştırması modeli kullanılmıştır. Çalışma Sakarya ili Hendek ilçesinde yer alan ve orta sosyoekonomik düzeye sahip bir resmi ortaokulda 20 mevcutlu (12 erkek; 8 kadın)  5. sınıf öğrencileri ile yürütülmüştür. Araştırmada olasılığa dayalı örneklemelerden birisi olan "basit tesadüfi örnekleme" yöntemi kullanılmıştır. Bu çerçevede 5. sınıf programında en uzun öğrenme alanından birisi olan "Kültür ve Miras" öğrenme alanında altı hafta boyunca (18 ders saati) uygulama yapılmıştır. Uygulama sürecinde araştırmacı tarafından hazırlanmış olan ve çocuk dergilerinden elde edilen verilerle zenginleştirilmiş ders etkinlikleri kullanılmıştır. Uygulama süreci tamamlandıktan sonra uzman görüşleri alınarak araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak katılımcı öğrencilerle görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Uygulama süreci tamamlandıktan sonra görüşmelerin yapılması için, kalıcılık düzeyini ölçen bir soru da yer aldığı için, bir ay beklenmiştir. Süre dolduktan sonra katılımcı öğrencilerle görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşme esnasında gerekli izinler alınarak öğrencilerin ses kayıtları alınmıştır. Bu sürecin sonrasında ses kayıtlarının transkripsiyonları yapılmış ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Çalışmanın geçerliği ve güvenirliğini sağlamak amacıyla inandırıcılık, aktarılabilirlik, tutarlık ve teyit edilebilirlik hususlarına dikkat edilmiştir. Araştırmanın doküman incelemesinde kullanılan formun geliştirilmesi sürecinde dergilerin ilk on iki sayısı başka bir sosyal bilgiler eğitimi alan uzmanı ile birlikte okunmuş ve en son şekli verilirken uzman görüşlerine başvurulmuştur. Araştırmanın eylem araştırması kısmında kullanılan yarı yapılandırılmış görüşme formunun ve ders etkinliklerinin geliştirilmesi esnasında uzman görüşlerine başvurulmuştur. Araştırma sürecinde kullanılan formlar ve ders etkinlikleri ekler bölümünde paylaşılmıştır. Teyit edilebilirliği sağlama adına görüşmelerin transkripsiyonu yapıldıktan sonra öğrencilerin okumalarına imkân sağlanarak eklemek veya çıkarmak istedikleri hakkında değişiklik yapabilmelerine olanak tanınmıştır. Araştırma sonucunda güncel çocuk dergilerinin sosyal bilgiler derslerinde etkili bir şekilde kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır.  Sosyal bilgiler dersine kaynaklık eden alanlardan en fazla veri coğrafya ve tarih; en az ise vatandaşlık eğitimi ve arkeoloji alanlarında ortaya çıkmıştır. Güncel çocuk dergilerinden elde edilen verilerin Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı ile büyük oranda örtüştüğü sonucuna ulaşılmıştır. Beceriler alanıyla ilgili olarak en çok kanıt kullanma, zaman ve kronolojiyi algılama ve eleştirel düşünme becerileri ön plana çıkmıştır. Değerler alanıyla ilgili olarak ise en fazla bilimsellik, estetik ve yardımseverlik değerleri yer bulmuştur. Araştırmanın eylem araştırması kısmından elde edilen sonuçlara göre ise derslerde güncel çocuk dergileri kullanımının dersleri eğlenceli hale getirdiği, ders başarılarını artırdığı, öğrencilerin iletişimlerini artırdığı, dikkat sürelerini artırdığı, ders kitabına alternatif oluşturduğu ve kalıcılığı artırdığı sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
The primary objective of this research is to ascertain the suitability of current children's magazines for integration into social studies education. The study aims to determine the practical implementation of this integration and establish a correlation between the acquired data from the study and the social studies curriculum. The research was planned and executed in two distinct stages. In the first stage, all editions of "Bilim Çocuk" and "TRT Çocuk" magazines from 2011 to 2015 were reviewed and coded using the documentary scanning model and document analysis method. Subsequently, the researcher formulated a comprehensive form in light of the accumulated data. Then, the aforementioned form underwent finalization through the inclusion of expert perspectives. Based on the encoded information, seven distinct themes were identified, namely history, geography, economy, archaeology, citizenship education, skills, and values. To acquire more comprehensive data, sub-categories were established under each theme. Firstly, an analysis was conducted on the data according to their occurrence frequency in each journal and subsequently organized by the corresponding years. Subsequently, the obtained data from both journals were synthesized to form a holistic representation. The data collected through this methodology were subjected to content analysis. In the second phase of the research, the action research model was employed to determine the applicability of the findings obtained from the document analysis. The study was conducted within a public secondary school located in the Hendek district of Sakarya province. The chosen school represented a middle socioeconomic demographic. The participants consisted of 20 students from the 5th grade, comprising 12 male and 8 female students. The "simple random sampling" technique, which is recognized as a probability-based sampling method, was employed for participant selection. Within this framework, the research spanned a duration of six weeks, equivalent to 18 lesson hours, focusing on the "Culture and Heritage" domain, which constitutes one of the more extensive areas of study within the 5th-grade curriculum. Throughout the implementation phase, the researcher utilized lesson activities prepared and enriched with data obtained from children's magazines. Following the completion of the implementation process, semi-structured interviews were conducted with the participating students. These interview forms were developed by the researcher by taking expert opinions. Since there was also a question aimed at assessing the retention level, a one-month interval was observed after the implementation process to conduct the interviews. Subsequently, interviews were conducted with the participating students, during which necessary permissions were obtained, and voice recordings of the students' responses were recorded. Following this procedure, the voice recordings were transcribed and subsequently subjected to content analysis for further examination. To ensure the study's validity and reliability, meticulous attention was given to the aspects of credibility, transferability, consistency, and confirmability. During the development of the document analysis form utilized in the research, an in-depth examination of the first twelve issues of relevant magazines was conducted in collaboration with a field expert in the social studies education. In addition, expert opinions were sought while finalizing the form. Similarly, expert perspectives were sought during the creation of the semi-structured interview form and lesson activities employed in the action research segment of the study. The forms and lesson activities utilized throughout the research process are included in the appendix for reference. To enhance confirmability, transcripts of the interviews were carefully transcribed, and students were given the opportunity to propose modifications, make additions, or omissions. The findings of the study concluded that contemporary children's magazines can serve as highly effective instructional resources in social studies courses. The research encompassed various domains relevant to the social studies curriculum, with geography and history offering the richest data, while citizenship education and archaeology yielded comparatively limited information. Notably, the data obtained from contemporary children's magazines overlapped with the social studies curriculum. In terms of skills, the prominent areas emphasized were evidence utilization, time and chronology perception, and critical thinking skills. Concerning values, the most prevalent attributes observed were scientificity, aesthetic, and benevolence. Furthermore, the outcomes obtained from the action research of the study indicated that incorporating current children's magazines into lessons enhanced engagement, increased course achievement, fostered student communication, extended attention spans, provided an alternative to traditional textbooks, and improved knowledge retention.