Ulus-ötesi evlilikler bağlamında Doğu Karadeniz'de yabancı gelin olgusu ve ötekinin kabulü
Foreign bride phenomenon in the Eastern Black Sea and the acceptance of the other in the context of transnational marriages
Yazar: AYŞULA KURT
Danışman: PROF. DR. MEVLÜT ÖZBEN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu tez çalışması, "Ulus-ötesi Evlilikler Bağlamında Doğu Karadeniz'de Yabancı
Gelin Olgusu Bu tez çalışması, "Ulus-ötesi Evlilikler Bağlamında Doğu Karadeniz'de
Yabancı Gelin Olgusu ve Ötekinin Kabulü" başlığı altında, yabancı gelin olgusuna
kesişimsel bir bakış açısı ile odaklanmıştır. Bu bağlamda bölgede yabancı gelin
olgusunun toplumsal görünüm ve pratikleri hem yabancı gelinlerin hem de aile üyelerinin
göç ve evlilik anlatıları açısından ele alınmıştır. 1990'lı yıllarda Doğu Karadeniz
bölgesinin eski SSCB ülkelerinden aldığı kadın göçleri, bölgede toplumsal, ekonomik ve
kültürel değişim ve dönüşümlere neden olmuştur. Toplumsal ve kültürel algıda yabancı
uyruklu kadınların, seks işçiliği ile ilişkilendirilerek "Nataşa" etiketi ve buna bağlı
stereotipler oluşturularak ötekileştirildiği söylenebilir. Bu anlamda ulus-ötesi evlilikler
ile "öteki" konumundaki kadınların "gelin" olarak aileye dâhil olmasının toplumsal
anlamını ve pratiklerini farklılaştırabilmektedir. Saha araştırması Doğu Karadeniz
evreninde Trabzon, Rize ve Artvin illerinden kartopu örneklemi ile ulaşılan katılımcılarla
yürütülmüştür. Araştırmada feminist duruş noktası ve kesişimsellik yaklaşımı
benimsenmiş, niteliksel araştırma yöntemiyle Artvin, Rize ve Trabzon illerinde 50
yabancı gelin ve 33 aile üyesi olmak üzere toplam 83 katılımcı ile görüşmeler yapılmıştır.
Saha verilerinden elde edilen bilgilerle toplumsal algıda öteki konumundaki göçmen
kadınların "yabancı gelin" olarak kabullerinde etkin olan pratikler ve stratejiler kesişimsel
bağlamla yorumlanmıştır. Sonuç olarak bu tez çalışmasında toplumsal kabul sürecinde
kimlik edinmeye çalışan yabancı gelinlerin, kesişimsel deneyimlere sahip olduğu
söylenebilir. Bu deneyimde kadın, göçmen ve gelin kategorileri kesişimsel bir ilişkiye
sahiptir. Kesişimsel pencereden bakıldığında "yabancı gelin kavramsallaştırması"nın
toplumsal yaşamda hem kadın olmanın hem göçmen olmanın yanı sıra yaş, cinsiyet,
kültür, ırk, sınıf, etnik köken gibi birçok farklılıkla birlikte ilişkisel olarak mağduriyet
alanları yarattığı görülmüştür.

Abstract:
This thesis focuses on the subject of foreign brides from an intersectional
perspective under the title of "Foreign Bride Phenomenon in The Eastern Black Sea and
the Acceptance of the Other in the Context of Transnational Marriages." Within this
context, the social appearance and practices of the foreign bride phenomenon in the region
were analyzed in terms of the migration and marriage narratives of both foreign brides
and their family members. In the 1990s, the migration of women from the former USSR
countries to the Eastern Black Sea region caused social, economic, and cultural changes
and transformations in the region. In social and cultural perception, it can be said that
foreign women are marginalized by associating them with sex work and creating the label
"Natasha" and related stereotypes. Transnational marriages in this context can
differentiate the social meaning and practices of the inclusion of "other" women in the
family as "brides". The field research was conducted with snowball sampling from
Trabzon, Rize, and Artvin provinces in the Eastern Black Sea region. Observation data
were also utilized during the research. A feminist standpoint and intersectionality
approach were adopted in the research, and interviews were conducted with a total of 83
participants, including 50 foreign brides and 33 family members, in the provinces of
Artvin, Rize, and Trabzon with a qualitative research method. With the information
obtained from the field data, the practices and strategies that are effective in the
acceptance of migrant women, who are in the position of the other in social perception,
as "foreign brides" were interpreted in an intersectional context. As a result, in this thesis,
it can be said that foreign brides trying to gain identity in the process of social acceptance
had intersectional experiences. In this experience, the categories of woman, migrant, and
bride have an intersectional relationship. Accordingly, an intersectional perspective
revealed that the "foreign bride conceptualization" created areas of victimization in social
life in relation to many differences such as age, gender, culture, race, class, ethnicity, as
well as being a woman and being an immigrant.