Hemodiyaliz hastalarında nütrisyonel belirteçlerin ve vücut kompozisyonunun değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional markers and body composition in hemodialysis patients
Yazar: AYŞENUR ALÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. GÜLAY AŞCI
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme Ana Bilim Dalı / Beslenme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Biyokimyasal olaylar = Biochemical phenomena ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Vücut bileşimi = Body composition

Özet:
Bu çalışma, hemodiyaliz hastalarında beslenme durumunu değerlendirmek, yetersiz beslenme ile vücut kompozisyonu ve biyokimyasal parametreler arasındaki ilişkiyi araştırmak amacıyla yapılmıştır. İzmir'de bir diyaliz merkezinde yapılan bu kesitsel çalışmaya, yaşları 18-75 yıl arasında değişen 102 (51 kadın ve 51 erkek) kronik hemodiyaliz hastası katılmıştır. Çalışmaya katılan hastaların kişisel bilgileri, hastalık ve tedavilerine ait bilgileri, rutin biyokimyasal tetkikleri, vücut kompozisyon monitörü sonuçları alınmış, antropometrik ölçümleri ve Subjektif Global Değerlendirme (SGD) yapılmıştır. Çalışmanın verileri SPSS 20.0 programında değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde yüzdelik, ortalama, standart sapma, Independent Samples t- testi, Mann-Whitney U testi ve Pearson korelasyon katsayısı kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Çalışmamızda, hastaların yaş ortalamaları 57.7±11.9 yıl,  diyaliz tedavisi alma süreleri 88.5±71 ay olarak hesaplanmıştır. Subjektif Global Değerlendirme'ye göre hastaların %17.7'sinin orta veya şiddetli derecede malnutrisyonlu olduğu saptanmıştır. Beden Kütle İndeksi sınıflamasına göre hastaların %3.9'u zayıf, %38.2'si normal kilolu, %37.3'ü hafif şişman ve %20.6'sı obez olarak bulunmuştur.  İyi beslenmiş ve malnütrisyonlu hastaların trigliserid, total kolesterol, LDL, bikarbonat, ürik asit ve URR düzeyleri arasında anlamlı fark bulunurken (p<0.05), albumin, total protein, hemoglobin, kreatinin düzeyleri arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). Malnütrisyonlu hastaların, iyi beslenmiş hastalara göre BKİ, yağ doku indeksi (FTİ), vücut yağ oranı, adipoz doku kütlesi, üst orta kol çevresi ve triseps deri kıvrım kalınlığı daha düşük bulunmuştur (p<0.05). Malnütrisyon ile diyaliz süresi ve yaş arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Bu sonuçlara göre, hemodiyaliz hastalarının nütrisyonel durumunun bazı antropometrik ölçümler ve biyokimyasal parametrelerle ilişkili olduğu görülmüştür. Malnütrisyon gelişimi açısından risk altında olan bu hastaların beslenme durumlarının takibinin önemli olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz;  Beslenme Durumu; Malnutrisyon; Subjektif Global Değerlendirme

Abstract:
This study was aimed to evaluate nutritional status,  to investigate the relationship between malnutrition and body composition and biochemical parameters in hemodialysis patients. 102 (51 female and 51 male) chronic hemodialysis patients aged between 18 and 75 years participated in this cross-sectional study in a dialysis center in Izmir.  Personal information, information about diseases and treatments, routine biochemical test, body composition monitor results of patients were taken. Antropometric measurements and Subjective Global Assessment (SGA) were applied on patients. Data of the study were analyzed with SPSS 20.0 program. Percentile, mean, standart deviation, Independent Samples t-test, Mann-Whitney U test and Pearson correlation coefficient were used in the analysis of data. The level of significance was accepted as p<0.05. In our study, the mean age of the patients was 57.7 ± 11.9 years and the mean dialysis duration was 88.5 ± 71 months. According to the Subjective Global Assessment, %17.7 of the patients were determined to have moderate or severe malnutrition.  According to the Body Mass Index classification, 3.9% of the patients were found to be underweight, 38.2% were normal weight, 37.3% were overweight and 20.6% were obese. There was no significant difference between albumin, total protein, hemoglobin and creatinine levels (p>0.05), whereas triglyceride, total cholesterol, LDL, bicarbonate, uric acid and URR levels were significantly different between malnourished and well-nourished patients (p<0.05). BMI, fat tissue index (FTI), body fat percentage, adipose tissue mass, upper mid-arm circumference and triceps skin fold thickness were found to be lower in malnourished patients compared to well-nourished patients (p<0.05).  There was no significant relationship between malnutrition and dialysis duration and age (p>0.05). These results suggest that the nutritional status of hemodialysis patients is related to some anthropometric measurements and biochemical parameters. The follow-up of nutritional status of these patients, which are at risk for malnutrition is thought to be important.

Key words: Hemodialysis; Nutritional Status; Malnutrition; Subjective Global Assessment