Gündelik hayatta korku kavramının söylemsel psikolojik düzeyde incelenmesi
An analysis of fear in everyday life with a discursive pschological perspective
Yazar: ÇAĞATAY ÇOKER
Danışman: PROF. DR. SİBEL A. ARKONAÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Cinsellik = Sexuality ; Dil = Language ; Günlük yaşam = Daily life ; Hijyen = Hygiene ; Korku = Fear ; Masallar = Tales ; Reklamlar = Advertisements ; Söylem = Discourse ; Söylem analizi = Discourse analysis ; İktidar = Government

Özet:
Psikoloji literatüründe korku kavramına yaklaşımları üç temel kategoride okumak mümkündür. Bu çalışma, korkuyu içgüdü ve dürtü temelinde ele alan; bir dış nesnesi bulunması bakımından, içsel bir hal olarak nitelenen kaygı kavramından ayırmakta olan ve iktidardan tebaasına doğrudan baskı sürecinin bir sonucu olarak gören bu yaklaşımlardan farklı bir bakış açısı üretmeye çalışmaktadır. 
Korku; Bakhtin ve Wittgenstein'ın dil kuramlarına yaslanan söylemsel psikolojik bir zeminde; iktidar, beden, hijyen, temizlik ve cinsellik kavramlarıyla ilişkisi çerçevesinde araştırılmıştır.  Çalışmanın amacı; gündelik hayatın pratiklerinde korku kavramının nasıl işlevleştiğini ve bu kavramın işleyişini sağlayan söylemsel kaynakları anlamaktır.
Temizlik maddesi reklamları ve masallar, söylem analizi tekniği ile analiz edilmiş; metinlerin söylemsel kaynakları tespit edilmiştir. Analiz bulguları korkunun, 'iç-dış' dikotomisi üzerinden, varlık referansını dışarıda kurgulayan ve eylemsiz bir varoluşla tanımlanan hijyenik bir kendilik kurgusuyla bu kurguyu eyleyen özneler arasında oluşan mesafede işlediğini göstermektedir.  Korku kavramı; kurgulanmış bir rasyonel çerçevenin dışına çıkılmasını engelleme çabasında, mikro ve makro alanlarda var olan statüko biçimlerinin sürekliliğini sağlayacak şekilde işlevleşmektedir.     


Anahtar Kelimeler:  Söylemsel kaynaklar, dil, hijyen, iktidar ilişkileri, beden, cinsellik, korku, masallar, reklamlar.

Abstract:
The literature on fear in psychology can be viewed in three perspectives: Fear as a notion conceptualized on the basis of drive and instinct; fear in relation with an external object distinguished from the notion of anxiety which has been identified as an inner state of mind; fear as a tool of power and a product of direct oppression.   This study aims to create a differentiating perspective on the notion of fear. 
In this study the notion of fear has been studied in a discursive psychological ground which has its foundations on Bakthin's and Wittgenstein's theories on linguistics in relation with notions of power, body, hygiene and sexuality.   The aim of this study is to understand the interpretative repertoires which render the practice of the notion of fear and how this notion becomes functional. 
Cleaning product commercials and fairy tales are analyzed through discourse analysis and the interpretative repertoires of these texts are evaluated. The findings of the research shows that the notion of fear functions on a 'interior-exterior' dichotomy within a distance between a hygienic representation of an inertial self which has constructed its reference of being far out from the self and the subject who actually lives this construct of self. The notion of fear becomes functional in producing and maintaining the stability of the status quo by preventing the subject from exceeding the constructed rational foundations. 


Key Words:  Interpretative repertoires, linguistics, hygiene, power relations, body, sexuality, fear, fairy tales, commercials.