İçmesuyu şebekelerinden enerji elde edilmesinde CBS kullanımı; Trabzon-Karakaya örneği
Use of GIS in obtaining energy from drinking water networks; Trabzon-Karakaya case
Yazar: ALİ KERİM
Danışman: DOÇ. DR. VELİ SÜME
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Elektrik üretimi = Electricity generation ; Trabzon = Trabzon ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; İçme suyu şebekeleri = Drinking water networks

Özet:
Su, canlılar için vazgeçilmez bir yaşam kaynağıdır. İnsanoğlu tarih boyunca yerleşim yerlerini su kaynağının yakınına kurmaya çalışmıştır. Suya uzak olduklarında veya suyun yetersiz kaldığı durumlarda çeşitli yöntemlerle suyu yaşam alanlarına taşımışlardır. Günümüzde İçmesuyu şebeke hatlarıyla beraber modern tekniklerle evlere kadar su taşınabilmektedir. Taşıma işlemi için boru hatlarının güzergâhları uygun yerlerden geçirilmesi gerekir. Bu nedenle CBS ile altlıklar oluşturularak İçmesuyu tasarımı diğer altyapı hizmetleri (kanalizasyon, doğalgaz, elektrik vs.) ile beraber enerji elde edilmesi gibi konular uyumlu bir şekilde gerçekleştirilebilir.
Elektrik enerjisi, su kadar olmasa da hayatımızın olmazsa olmazları arasında önemli bir yere sahiptir ve ulaşım, aydınlatma, ısınma, soğutma vb. gibi birçok alanda kullanılmaktadır. Bu sebeple her ülke yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanarak çeşitli üretme yöntemlerini araştırmakta, geliştirmekte ve kullanmaktadır.
Tez çalışmasında, Trabzon ili Maçka ilçesi Armağan Köyü'nde yer alan mevcut su dağıtım şebekesi proje verileri değiştirilmeden, türbin seçim kriterleri ile türbin seçimi yapılmıştır. Araştırma sonucu yapılan hesaplamalar neticesinde Basınç Kırıcı Vanalar (BKV) yerine Pelton Türbini kullanılarak 84,12 kW'lık elektrik üretilebileceği ortaya konmuştur. Ayrıca sorgulama, tematik harita gibi CBS'nin fonksiyonları kullanılmıştır.

Abstract:
Water is an indispensable source of life for living things. Throughout history, human beings have tried to establish settlements close to the water source. When they were far from water or when water was insufficient, they carried water to their habitats with various methods. Today, with drinking water network lines, water can be transported to homes with modern techniques. For the transport process, the routes of the pipelines must be passed through the appropriate places. For this reason, by creating bases with GIS (Geographical Information Systems), drinking water design and other infrastructure services (sewage, natural gas, electricity, etc.) together with energy acquisition issues can be carried out harmoniously.
Electrical energy, although not as much as water, has an important place among the sine qua non of our lives and is used in many areas such as transportation, lighting, heating, cooling, etc. For this reason, each country is researching, developing and using various production methods using renewable energy sources.
In the thesis study, turbine selection criteria and turbine selection were made without changing the existing water distribution network project data in Armağan Village of Maçka district of Trabzon province. As a result of the calculations made as a result of the research, it was revealed that 84.12 kW of electricity could be produced by using the Pelton Turbine instead of the Pressure Breaking Valves (BKV). In addition, functions of GIS such as inquiry, thematic map were used.