Batı Anadolu'daki (Ege Bölgesi) beylikler ve Erken Osmanlı dönemi mezar taşları
Principalities and tombstones of the Early Ottoman period in Western Anatolia (Aegean Region)
Yazar: ÖMER EROĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET TOP
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Beylikler = Principalities ; Ege bölgesi = Aegean region ; Genç Osmanlılar Cemiyeti = Young Ottomans Association ; Mezar taşları = Tambstones ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı sanatı = Ottoman art

Özet:
Batı Anadolu'daki (Ege Bölgesi) Beylikler ve Erken Osmanlı Dönemi Mezar Taşları adlı bu çalışmamızda, Afyonkarahisar'da 30, Denizli'de 41, Birgi'de 25, Selçuk'ta 38, Tire'de 27 ve Milâs'ta 42 olmak üzere toplam 203 adet mezar taşı ele alınmıştır. Mezar şahidelerinin mezarlık alanlardan toplanarak müzeye getirilmesi ve bazı şahidelerin ise mezarlıkta özgün yerlerinde olmamaları sebebiyle mezar formları çoğunlukla belirlenememiştir. Bu mezar taşları baş ve ayak şahidesi olarak ayırt edilmeksizin bir bütün olarak malzeme, tipoloji, süsleme ve kitabe açısından incelenmiştir.
Bazı mezar taşlarının üzerinde yer alan tarihler okunmuş, bazıları ise kitabelerinin aşırı aşınmış olmasından dolayı okunamadıklarından kesin olarak tarihlendirilememiştir. Tarihlendirilen mezar taşlarının İnançoğulları, Germiyanoğulları, Aydınoğulları, Menteşeoğulları ve Erken Osmanlı dönemine (14, 15 ve 16'yy'lara) ait oldukları tespit edilmiştir. Burada 16. yüzyılın klasik dönem olmasına rağmen mezar taşlarında erken dönem tipolojisinin devam ettiği görülmektedir. Ele aldığımız mezar taşlarının 4 adedinin İnançoğulları, 16 adedinin Germiyanoğulları, 35 adedinin Aydınoğulları, 35 adedinin Menteşeoğulları ve 113 adedinin ise Osmanlı dönemine ait olduğu görülmektedir. 
Ele aldığımız mezar taşları içerisinde en erken tarihli olanının 1333-1334 yılına, en geç tarihli olanının ise 1582 yılına dayandığı görülmektedir.  
İncelemiş olduğumuz mezar taşlarının düşey dikdörtgen, silindirik ve prizmal bir yapıya sahip oldukları görülmektedir. Söz konusu mezar taşları tipolojik olarak düşey dikdörtgen sütunceli gövde ve tepelikli, düşey dikdörtgen gövdeli ve tepelikli, düşey dikdörtgen gövdeli ve sivri kemerli, düşey dikdörtgen sütunceli gövde ve sivri kemerli, düşey düz dikdörtgen gövdeli, düşey düz dikdörtgen gövdeli ve üçgen alınlıklı, silindirik gövdeli, başlıklı ve düşey dikdörtgen prizmal gövdeli, düşey dikdörtgen prizmal gövdeli ve çokgen prizmal gövdeli ve tepelikliden oluşmaktadırlar. 
Tümü mermer malzemeli olan mezar taşlarında genellikle oyma tekniği tercih edilmiştir. Genel olarak mezar taşlarının bütün yüzeyleri çeşitli süslemelerle değerlendirilmeye çalışılmıştır. Üst bölümleri (tepelik kısmı) palmet, kıvrık dal ve rûmîlerden oluşan bitkisel süslemelerle; diğer bölümler ise kitabelerle doldurulmuştur.

Abstract:
A total of 203 tombstones were handled Beyliks and Early Ottoman Period Tombstones in Western Anatolia (Aegean Region) have been identified in this study including 30 in Afyonkarahisar, 41 in Denizli, 25 in Birgi, 38 in Selcuk, 27 in Tyre and 42 in Milas. Due to the fact that the grave witnesses were collected from the cemetery areas, brought to the museum, and some of them were not in their original places in the cemetery their burial forms were often not determined. The head and feet of these tombstones were examined in terms of material, typology, ornamentation and inscription as a whole without being distinguished as witnesses. 
The dates of some of them have been read, while others have not been definite dated because they cannot be read due to the fact that their inscriptions have been excessively eroded. Aydınoğulları germiyanogul the tombstones dated, its early Ottoman period (14, 15, 16 were from, it was determined that'yy'la. although the 16th century is the Classical period, the early typology of tombstones continues here. It is seen that 4 of the tombstones we discussed belong to İnançoğulları, 16 to Germiyanoğulları, 35 to Aydınoğulları, 35 to Menteşeoğulları and 113 belong to the Ottoman period.
the oldest examined tombstons is dated to 133-1334 and the newest one is dated to 1582.
We have examined the tombstones vertical rectangular, cylindrical, and while prizmal shows that they have a structure, rectangular body, rectangular-bodied as typological and hilly and hilly sutunceli vertical vertical vertical rectangular body and pointed arches, vertical rectangular sutunceli body and pointed arches, vertical flat rectangular body, a body and a triangular vertical flat rectangular, cylindrical Govel the titled and vertical rectangular prizmal bodied bodied bodieand are composed of vertical rectangular and Polygon prizmal.
The technique of carving was used on tombstones, all of which were made of marble material. In general, all surfaces of tombstones have been tried to be evaluated with various decorations. Its upper sections (hilly part) are filled with floral ornaments consisting of palmettes, twisted branches and rumi, while other sections are filled with inscriptions.