Tip 2 diyabetli bireylerin insülin tedavi sürecinde yaşadıkları engeller ve öz bakım davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the obstacles and self-care behaviors in the experienced by individuals with TYPE 2 diabetes during the insulin treatment process
Yazar: SEMA GÖZEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEHER GÖNEN ŞENTÜRK
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşirelik bakımı = Nursing care

Özet:
Tip 2 diyabeti olan bireylerin insülin tedavi sürecinde yaşadıkları engeller ve öz bakım davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılan tanımlayıcı kesitsel bir araştırmadır. Araştırma verileri Aralık 2021-Mayıs 2022 tarihleri arasında Ankara iline bağlı Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları, Endokrinoloji ve Metabolizma bölümlerine ait poliklinik ve yataklı servislerde hizmet alan 215 kişi ile yüzyüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Araştırma verilerin toplanmasında Hasta Tanıtım Formu, İnsülin Tedavisinde Engeller Ölçeği (İTEÖ) ve Diyabet Öz Bakım Ölçeği (DÖBÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde sayı, yüzde, minimum/maksimum, ortalama, standart sapma, t testi, Mann Whitney U testi, ANOVA, Kruskal Wallis testi ve Pearson korelasyon testleri  kullanılmıştır.  
Katılımcıların %52,1'i kadın, %76,3'ü evli, %56,3'ü ilkokul mezunu, %47,0'ı ev hanımı, %53,5'ünün diyabet tanı süresi 10 yıl ve üzeri, %42,8'inin insülin tedavi süresi 6 ay-5 yıl, HbA1c ortalaması 10,19±2,81, BKİ 29,95±5,83'dür. İTEÖ toplam puan ortalaması 4,59±1,04, DÖBÖ toplam puan ortalaması 81,82±13,39'dur. DÖBÖ toplam puan ortalaması ile İnsülinle İlişkili Olumlu Sonuç Beklentisi ve Hipoglisemi Korkusu arasında pozitif yönde zayıf, İnsülin Tedavisinde Beklenen Zorluk alt boyutu ile negatif yönde zayıf ilişki belirlenmiştir  (p<0,05).
Diyabet öz bakım gücü yüksek bireylerin tedavi sürecinde daha olumlu sonuçlar bekledikleri, hipoglisemi korkusu yaşadıkları ve insülin tedavisi sürecinde daha az zorluk bekledikleri saptanmıştır. Diyabetli bireylerin öz bakım gücü arttırılarak insülin tedavisine karşı olan olumsuz tutum ve davranışları engellenebilir.
 
Anahtar Kelimeler: İnsülin tedavisi, İnsülin tedavisinde engeller, Öz bakım, Tip 2 diyabet, Hemşirelik bakımı.

Abstract:
It is descriptive cross-sectional study conducted to examine the relationship between the barriers experienced by individuals with type 2 diabetes during the insulin treatment process and their self-care behaviors. The research data were collected by face to face interview method with 215 people who received service in the outpatient  clinic and inpatient services of the Internal Diseases, Endocrinology and Metabolism departments of Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital in Ankara between December 2021 and May 2022. The Patient Information Form, the Barriers to Insulin Treatment Ouestionnare (BITQ), and the Diabetes Self-Care  Scale (DSCS) were used to collect the research data. Number, percentage, minimum/maximum, mean, standard deviation, t test, Mann Whitney U test, ANOVA, Kruskal Wallis test and Pearson correlation tests were used in the analysis of the data. 
52.1% of the participants were women, 76.3% were married, 56.3% were primary school graduates, 47.0% were housewives, 53.5% had diabetes diagnosis of 10 years or more, 42.8% of them had insulin treatment duration of 6 months- 5 years, mean HbA1c was 10.19±2.81 and BMI was 29.95±5.83. The mean total score of  BITQ was 4,59±1,04 and the mean total score of DSCS was 81.82±13.39. A week positive correlation was found between the total mean score of DSCS and Fear of Hypoglycemia and a week correlation was found between the Expected Difficulty in Insulin Treatment sub-dimension (p<0.05).
It has  been determined that individuals with high diabetes self-care power expect more positive results in the treatment process, experience fear of hypoglycemia and expect less difficulty in the insulin treatment process. By increasing the self-care power of individuals with diabetes, negative attitudes and behaviors towards insulin threapy can be prevented. 

Keywords: Insulin therapy, Insulin therapy barriers, Self-care, Type 2 diabetes, Nursing care.