Türk Medeni Hukukunda koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması
Restriction of freedom for the purpose of protection in Turkish Civil Law
Yazar: AYKUT AKSU
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE ARAT
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Evrensel normlar ve anayasa ile de güvence altına alınmış olan insan hakları sadece şekil ve şartları kanunda gösterildiği şekilde sınırlanabilir. İnsan hakları, doğuştan var olduğu kabul edilen kişiye özel dokunulamaz, devredilemez, vazgeçilemez ve korunması gereken temel haklardandır. Kanunun belirlediği koşullar ve sebepler haricinde hiç kimse özgürlüğünden yoksun bırakılamaz. Bu noktada vesayet hukuku açısından yeni bir kurum olan koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması müessesi 01.01.2002 tarihinde yürürlüğe giren 4721 sayılı Türk Medeni Kanun'un 432-437. maddeleri arasında düzenlenmiştir. 
Koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması kurumunun temel gayesi, kanuni düzenlemenin lafzından da anlaşılacağı üzere bedensel veya ruhsal hastalıkları sebebi ile toplum için tehlike oluşturan ve başkaca korunma olanağı bulunmayan kişilerin eğitimleri, tedavileri yahut ıslahları için elverişli bir kuruma yerleştirilmelerini temin etmektir. 
Özgürlüğün kısıtlanması için kısıtlama sebepleri (akıl hastalığı veya akıl zayıflığı, uyuşturucu madde veya alkol bağımlılığı olma, serserilik veya ağır tehlike arz eden bulaşıcı hastalık taşıma) Türk Medeni Kanunu'nun 432. maddesinde tahdidi olarak sayılmıştır. Tez çalışmasının esas konusunu oluşturan koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması sürecinde Anayasa ile güvence altına alınan temel bir hakkın kısıtlanması söz konusu olduğundan TMK 432. maddesinde belirtilen kısıtlama sebepleri dışında başkaca sebeplerle bir kimsenin koruma amacıyla da olsa özgürlüğü kısıtlanamaz.
Türk Medeni Kanunu'n 432. vd. maddeleri uyarınca kısıtlama kararı verilmesine binaen ilgili kişinin tedavi, eğitim ve ıslahı için uygun bir kuruma yerleştirileceği veya alıkonulacağı düzenlendiği için ilgili kurumun fiziksel şartları, teknolojik şartları ve uygun personel yeterliliği konularında bu amaca uygun şartların olması gerekir. Türk Medeni Hukukunda Koruma Amacıyla Özgürlüğün Kısıtlanması isimli tez çalışmasının ilerleyen başlıklarında koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması kurumunun uygulanabilmesi için gereken tüm şartlar ve benzer kurumlarla karşılaştırılması ayrıntılı olarak incelenmektedir. Aynı zamanda tez konusu kurumun uygulanmasından doğan sorunlar incelendikten sonra bu sorunlar için çözüm önerileri sunulacaktır.

Anahtar kelimeler: Vesayet Hukuku, Kişi Hürriyeti, Özgürlük, Koruma, Özgürlüğün Kısıtlanması.

Abstract:
Human rights, which are also guaranteed by universal norms and the constitution, can only be restricted in the form and conditions specified in the law. Human rights are among the fundamental rights that are considered to be inherent, personal, inviolable, non-transferable, inalienable and must be protected. No one can be deprived of his/her liberty except for the conditions and reasons determined by law. At this point, the institution of restriction of freedom for the purpose of protection, which is a new institution in terms of guardianship law, is regulated between Articles 432-437 of the Turkish Civil Code No. 4721, which entered into force on 01.01.2002.
The main purpose of the restriction of freedom for the purpose of protection, as can be understood from the wording of the legal regulation, is to ensure that persons who pose a danger to society due to their physical or mental illnesses and who have no other means of protection are placed in a suitable institution for their education, treatment or rehabilitation. 
The reasons for restriction of freedom (mental illness or mental weakness, drug or alcohol addiction, vagrancy or carrying an infectious disease that poses a serious danger) are listed in Article 432 of the Turkish Civil Code. Since the restriction of freedom for the purpose of protection, which is the main subject of this thesis, involves the restriction of a fundamental right guaranteed by the Constitution, a person's freedom cannot be restricted for other reasons other than the reasons for restriction specified in Article 432 of the Turkish Civil Code, even for the purpose of protection.
Since it is regulated that the person will be placed or detained in a suitable institution for treatment, education and rehabilitation of the person pursuant to Articles 432 etc. of the Turkish Civil Code, the relevant institution must have appropriate conditions for this purpose in terms of physical conditions, technological conditions and appropriate personnel competence. In the following chapters of this thesis titled "Restrcition of Freedom for the Purpose of Protection in Turkish Civil Law", all the conditions required for the application of the institution of restriction of freedom for the purpose of protection and its comparison with similar institutions are examined in detail. At the same time, after analysing the problems arising from the application of the institution, solution suggestions will be presented for these problems.

Keywords: Guardianship Law, Personal liberty, Freedom, Protection, Restriction of Freedom