Bakış açısı almanın özel ytenekli öğrencilerin ahlaki muhakemeleri üzerine etkisi
The effect of perspective taking on the moral judgmentsof gifted students
Yazar: RABİA ERİŞ
Danışman: DOÇ. DR. PERİHAN GÜNEŞ
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, sosyobilimsel bir konu olan kök hücre ile ilgili özel yetenekli
öğrencilerin ahlaki muhakemeleri üzerine bakış açısı almanın etkisini ortaya
koymaktır. Çalışmada nitel nicel araştırmaların birlikte kullanıldığı karma yöntem
araştırmaları kullanılmıştır. Karma araştırma desenlerinden yakınsak paralel karma
araştırma deseni tercih edilerek nicel ve nitel veriler eş zamanlı toplanıp, analizleri
ayrı ayrı yapılarak bulgular bütünleştirilip yorumlanmıştır. Araştırmanın nicel
boyutunda deneme öncesi modellerden tek gruplu ön test-son test deneysel desen
kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise durum çalışması kullanılmıştır.
Araştırmanın çalışma grubunu 27 kız ve 30 erkek öğrenci oluşturmaktadır. Veri
toplama aracı olarak kullanılan öntest ve sontestlerde 2 likert tipi soru ve bu sorulara
verilen cevapları açıklayıcı nitelikte 2 açık uçlu soru yer almaktadır. Öğrencilerin
açık uçlu sorulara verdikleri cevaplar direk alıntı yapılarak araştırmanın nicel
bulguları desteklenmiştir. Çalışma fen bilimleri dersinde 4 ders saati (2 hafta)
süresinde uygulanmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen nicel veriler SPSS 15.0
programıyla nitel veriler ise içerik analizi ile analiz edilmiştir. Kök hücrelerin
araştırmalarda kullanılmasını destekleme ve etik bulma durumlarının öntest ve
sontest sonuçlarına bakıldığında son test lehine anlamlı farklılık olduğu görülmüĢtür.
Analiz sonuçları araştırmaya katılan öğrencilerin kök hücre çalışmalarını destekleme
ve etik/ahlaki bulma durumlarında öntest ve sontest puanları arasında anlamlı bir fark
olduğunu, bu farkın sontest puanı lehine olduğunu göstermektedir. Özel yetenekli
öğrencilerin kök hücre çalışmalarını destekleyip desteklememe durumlarının ön testson testte değişimi incelendiğinde son testte faydacı muhakemenin daha güçlü bir
şekilde ifade edildiği gözlenmiştir. Faydacı muhakeme kapsamında öğrenciler
özellikle kök hücrelerin insan sağlığına olumlu etkileri ve bilimsel faydalarına son
teste daha çok değinmişlerdir.

Abstract:
The purpose of the current study is to reveal the effect of perspective taking on the
moral reasoning of gifted students regarding the subject of stem cells, which is a
socioscientific issue. The current study employed the mixed method research, in
which qualitative and quantitative research methods are used together. The
convergent parallel mixed research design was preferred from among the mixed
research designs, and quantitative and qualitative data were collected simultaneously,
analyzed separately, and the findings were integrated and interpreted. In the
quantitative dimension of the study, a single-group pretest-posttest experimental
design, one of the pre-experimental models, was used. In the qualitative dimension of
the study, a case study was used. The study group of the study was determined using
the criterion sampling method. The study group consists of 27 female and 30 male
students. The data collection tool used as pretest and posttest include 2 Likert-type
questions and 2 open-ended questions to elaborate on the answers given to the
Likert-type questions. The quantitative findings of the study were supported by
directly quoting from students‟ answers given to the open-ended questions. The
study was implemented in science classes for 4 class hours each week (2 weeks in
total). The quantitative data obtained as a result of the study were analyzed in the
SPSS 15.0 program package, and the qualitative data were analyzed using content
analysis. When the pretest and posttest results regarding the participating students‟
supporting the use of stem cells in research and finding the use of stem cells ethical
were examined, it was seen that there was a significant difference between the pretest
and posttest results in favour of the posttest results. When the changes between the
pretest and posttest results regarding whether or not gifted students support stem cell
research were examined, it was observed that utilitarian reasoning was expressed
more strongly in the posttest. Within the context of utilitarian reasoning, students
especially mentioned the positive effects and scientific benefits of stem cells on
human health more in the posttest.