Prusya İlimler Akademisi'nin Turfan ekspedisyonları (1902-1914)
Turfan expedition of the Prussian Academy of Sciences (1902-1914)
Yazar: YILIJIANG AYIGEZEER
Danışman: PROF. DR. TİLLA DENİZ BAYKUZU
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Prusya İlimler Akademisi = Prussian Sciences Academy ; Sincan Uygur Özerk Bölgesi = Xinjiang Uyghur Autonomous Region ; Tarihçilik = Historiography ; Turfan Uygur Devleti = Turfan Uighur Government ; Türk tarihi = Turkish history ; Çin = China

Özet:
İpek Yolu'nun önemli şehirlerinden biri olan Turfan, 2000 yılı aşkın uzun tarihi ve kültürel miraslarının zenginliği ile 19.yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başında batılı araştırmacıların ilgisini çekmiştir. Bu dönemde, dikkat çeken bölgede bilimsel çalışmaları yürüten Prusya İlimler Akademisi, Berlin Etnoloji Müzesi'nin yönetiminde "Turfan Seferleri" olarak adlandırılan dört ilmi sefer düzenlemiştir.

1902-1903 yıllarında Budist sanatı uzmanı Albert Grünwedel tarafından düzenlenen Birinci Prusya İlimler Akademisi Turfan Seferi ekibine; Orta Asya tarihi ve epigrafisi profesörü George Huth, teknisyen ve organizatör Theodor Bartus katılmıştır. Bu seferde Urumçi, Turfan, Kuça ve Kaşgar şehirlerine gidilmiştir. Etnolog ve arkeolog Albert von Le Coq ve Theodor Bartus'un katıldığı İkinci Turfan seferinde, Urumçi, Turfan, Hami, Kuça ve Kaşgar şehirlerinde çalışmalar düzenlenmiştir. Üçüncü Turfan seferinde Albert Grünwedel, Albert von Le Coq ve Theodor Bartus, ayrıca Etnoloji Müzesi'nde gönüllü olarak çalışan Hermann Pohrt'un da katılımıyla, Kaşgar, Kuça, Karaşehr, Turfan, Urumçi, Hami ve Çuguçak şehirleri ziyaret edilmiştir. Dördüncü Turfan seferinde ise Albert von Le coq ve Theodor Bartus, Kaşgar, Tumşuk, Kuça'da bilimsel araştırmalar düzenlemişlerdir. Birinci Turfan seferi keşif mahiyetinde olmuş ve beklenilen sonuçlar elde edilememiştir. Ondan sonraki seferlerde ise daha düzenli hazırlıklar ve çalışmalar yapıldığı için daha çok tarihi eser ele geçirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Turfan, Urumçi, Prusya İlimler Akademisi, Albert Grünwedel, Albert Von Le coq, Theoder Bartus, Sefer.

Abstract:
Turfan, one of the important cities on the Silk Road, attracted the attention of the western researchers at the last of the 19th century to the beginning of the 20th century with the richness of long historical and cultural heritage over 2000 years. In this period, the Prussian Academy of Sciences, which carried out the study of the region, which had attracted the attention of everyone, organized four scientific expeditions called "Turfan Expeditions" together with the Museum of Ethnology in Berlin.

The Turfan Expedition team of the First Prussian Academy of Sciences organized by the Buddhist art historian Albert Grunwedel in 1902-1903; Central Asian history and epigraphy professor George Huth, technician and organizer Theodor Bartus participated in and went to Urumqi, Turfan, Kucha and Kashgar cities. Ethnologist and archaeologist Albert von Le Coq and Theodor Bartus participated in the Second Turfan expedition in which the core studies were organized in Urumqi, Turfan, Hami, Kucha and Kashgar cities. The third Turfan expedition was visited by Albert Grünwedel, Albert von Le Coq, Theodor Bartus, and Hermann Pohrt who was working as a volunteer at the athnology museum, conducting in Kashgar, Kucha, Karashehir, Turfan, Urumqi and Hami cities. In the Fourth Turfan expedition, Albert von Le coq and Theodor Bartus conducted scientific researches in Kashgar, Tumshuk and Kucha. The first Turfan expedition was exploratory and the desired results could not be obtained as expected. Later on, more valuable historical works were obtained because of more regular preparations and studies.

Key Words: Turfan, Urumqi, Prussian Sciences Academy, Albert Grunwedel, Albert Von Le coq, Theoder Bartus, Expedition