İran'da entelektüel hareket: Hamid İnayet düşüncesi bağlamında bir inceleme
Intellectual movement in Iran: A study in the context of Hamid Enayat thought
Yazar: EMEL UTLU
Danışman: PROF. DR. ADEM ÇAYLAK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Entelektüel = Intellectual ; Sosyal hareketler = Social movements ; İnayet, Hamid = Enayat, Hamid ; İran = Iran

Özet:
On dokuzuncu yüzyılın sonlarında mevcut düzenden hoşnutsuzluğun kendisini somut olarak gösterdiği İran'da, toplumsal hareketlenmeler başlamıştır. Toplumsal hareketlenmeler, İran entelektüel hayatının da gelişimini beraberinde getirmiştir. İdeolojilerin kırılma dönemleri ile yer değiştirmelerinden İran entelektüel hayatı da etkilenmiştir. İran entelektüel düşüncesi hem kavramsal olarak ruşenfikren kavramını ortaya çıkarmış hem de farklı bakış açılarına denk düşen koridorlara ayrılmıştır. İran, yirminci yüzyılın ortalarından itibaren ideolojik İslam'ın yükselişine şahitlik etmiştir. İdeolojik İslam'ın yükselişi ile vücut bulan dini entelektüalizm koridoru, İran'ı İslam devrimine götüren eğilim olmuştur. İlk kuşak dini entelektüeller bu dönemde bir yandan İslam'ın Batı karşısındaki üstünlüğünü kanıtlamaya çalışmışlar bir yandan da değişim ihtiyacının farkında olarak İslam ile modern temaları birleştirmeye çalışmışlardır. 
Hamid İnayet de devrim öncesinde akademik kimliği ile öne çıkmış bir entelektüeldir. İran'ın entelektüel hayatının gelişim sahnesinde İnayet de yer almıştır. Çalışmanın amacı İran'ın entelektüel gelişimini, toplumsal hareketlenmelerin süreklilikleri ve kırılmaları üzerinden incelemek; dini entelektüalizm koridorunda İnayet'in düşüncesinin eylem ve söylem alanını açıklığa kavuşturarak İran'ın entelektüel hayatının anlaşılmasına katkı sağlamaktır.  
Anahtar Kelimeler: İran Entelektüel Hayatı, Rûşenfikren, Dini Entelektüalizm, Hamid İnayet

Abstract:
Social movements started in Iran where discontent with the current order shows itself concretely at the end of the nineteenth century. Social movements brought along the development of the Iranian intellectual life. Iranian intellectual life has also been affected by the displacement of ideologies with periods of rupture. Iranian intellectual thought has both conceptually introduced the concept of rawshanfikran and is divided into corridors corresponding to different perspectives. Iran has witnessed the rise of ideological Islam since the middle of the twentieth century. The corridor of religious intellectualism, embodied by the rise of ideological Islam, has been the trend that led Iran to the Islamic revolution. In this period, the first generation of religious intellectuals tried to prove Islam's superiority towards the West on the one hand, and tried to combine Islam with modern themes, being aware of the need for change.
Hamid Enayat is an intellectual who came to the fore with his academic identity before the revolution. Enayat was also involved in the development stage of Iran's intellectual life. The purpose of the study is to examine the intellectual development of Iran through the continuity and ruptures of social movements; To contribute to understanding the intellectual life of Iran by clarifying the field of action and discourse of Enayat's thought in the corridor of religious intellectualism.
Key Words: Iranian Intellectual Life, Rawshanfikran, Religious Intellectualism, Hamid Enayat