Akademik sözlük bilimi açısından İngilizce-Türkçe iki dilli sözlükler üzerine bir inceleme
Lexicographical examination of English-Turkish bilingual dictionaries
Yazar: BERİL TUĞÇE BAŞARAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET GÜRLEK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Dilbilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Karşılaştırmalı sözlük = Comparative dictonary ; Sözlük = Dictionary ; Sözlükbilim = Lexicology ; Türkçe = Turkish ; Türkçe sözlükler = Turkish dictionaries ; İki dilli = Bilungualism ; İngilizce = English

Özet:
İnsanlığın beraberinde getirdiği iletişim isteği dillere, küreselleşen dünya ise diller arasındaki ilişki ve bağlantılara ihtiyacı doğurmuştur. Bu süreçteki en önemli ögelerden olan sözlükler de bireylerin başvuru kaynağı olmuş, yüzyıllar boyunca sözlük bilimi dillere ve insanlığa hizmet etmiştir. İki ayrı dil arasında bağlantı kurmayı sağlayan iki dilli sözlükler ise sözlük ailesindeki diğer türlerle beraber gelişim göstermiştir. Sözlük bilimi gibi bir bilim ve sanat olan akademik sözlük bilimi de bu eserlerin incelemesini ve eleştirisini yapar ve sürekli araştırma amacı güder. 
Araştırma boyunca, sözlük biliminin gelişmesinde önemli bir rol oynayan bu alanın kapsamına giren iki dilli sözlüklerden İngilizce-Türkçe olan ve alanında uzman olarak anılan yayınevlerine ait beş örnek incelenmiştir. Bu sözlüklerin görünümü akademik sözlük bilimi açısından incelenerek bütüncül (makro) ve parçacıl (mikro) yapıları hakkında değerlendirme, eleştiri ve önerilerde bulunulmuştur. Veri toplama ve analizi sürecinde sistematik rastgele örnekleme yöntemi kullanılmış, bu sayede veri setinin mümkün olduğunca ön yargıdan uzak olarak hazırlanması sağlanmıştır. 
Sonuç olarak, sözlükleri üretenler tanınmış ve tecrübeli kurumlar olsalar dahi özgün olma arzusu, anlaşılmaz ve kullanışsız eserlerin ortaya çıkarılmasına neden olabilmektedir. Bir sözlüğün odak noktasının her zaman kullanıcı olduğu gerçeği göz önünde bulundurularak güncellik ve detaylara dikkat edilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, gözlenen sorunların ve eksikliklerin giderilmesi için çözüm ve öneriler sunulmuştur; bunlar Türk sözlük bilimi ve iki dilli sözlük hazırlama süreci başta olmak üzere sözlük bilimi alanındaki tüm çalışmalara yardımcı olacaktır.

Abstract:
The desire for communication brought by humanity has created the need for languages, and the globalizing world has created the need for relationships and connections between languages. Dictionaries, one of the most important elements in this process, have also been a source of reference for individuals, and lexicography has served languages and humanity for centuries. Bilingual dictionaries, which provide a connection between two different languages, have developed together with other types in the dictionary family. 
Academic lexicography, which is a science and an art like lexicology, also examines and criticizes these works and pursues continuous research. Throughout this study that is a part of this field, five English-Turkish bilingual dictionaries that were published by institutions known as experts in the field of dictionary-making were observed. The appearance of these dictionaries was examined in terms of academic lexicography, and evaluations, criticisms and suggestions were made about their macro- and microstructures. A systematic random sampling method was used in the data collection and analysis process, so that the data set was prepared as free from prejudice as possible.
As a result, even if the publishers of dictionaries are well-known and experienced institutions, the desire to be original can lead to the creation of incomprehensible and useless works. Considering the fact that the focus of a dictionary is always the user, being up-to-date, and attention to detail are required. In this study, solutions and suggestions are presented to eliminate the observed problems and deficiencies; these will help all studies in the field of lexicography, especially Turkish lexicography and the process of preparing a bilingual dictionary.