Kopukluk ve reddedilme şema alanı ve çift yılmazlığı arasındaki ilişkide ortak başa çıkmanın aracı ve cinsiyetin düzenleyici rolü
The mediating role of common dyadic coping in the relationship between disconnection and rejection schema domain and couple resilience and moderator role of gender
Yazar: ÇAĞLA VURAL MORKOÇ
Danışman: DOÇ. DR. DİDEM AYDOĞAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Evli çiftler = Married couples ; Stresle başetme = Coping with stress ; Yılmazlık = Resiliency ; Şema alanları = Schema domains

Özet:
Bu araştırmanın amacı erken dönem uyum bozucu şema alanlarından kopukluk ve reddedilme şema alanı ile çift yılmazlığı arasındaki ilişkide stresle çift olarak baş etmenin alt boyutu olan ortak baş etmenin aracı rolünün incelenmesidir. Çalışmanın bir diğer amacı ise cinsiyet değişkeninin aracılık modeli üzerindeki düzenleyici etkisinin ortaya konmasıdır. Bu kapsamda araştırmaya, 190 kadın ve 119 erkek olmak üzere toplam 309 birey dahil edilmiştir. Araştırma kapsamında Kişisel Bilgi Formu, Young Şema Ölçeği Kısa Form-3, Stresle Çift Olarak Başa Çıkma Envanteri ve İlişkisel Yılmazlık Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayı Analizi, Aşamalı Hiyerarşik Regresyon Analizi kullanılarak yapılmış ve araştırma modelleri için Çoklu Aracı Değişken Analizi (PROCESS Model 4 ve Model 8) gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda hiyerarşik regresyon analizi sonuçları; evlilikte çift yılmazlığını kopukluk ve reddedilme şema alanının negatif yönde, ortak ikili başa çıkmanın pozitif yönde yordadığını göstermiştir. Araştırma kapsamında kurulan ilk modele ilişkin sonuçlar ise kopukluk ve reddedilme şema alanı ile çift yılmazlığı arasındaki ilişkide ortak ikili başa çıkmanın aracı rolünün olduğunu göstermiştir.  İkinci modele ilişkin bulgular ise kopukluk ve reddedilme şema alanı ile çift yılmazlığı arasındaki ilişkide ortak ikili başa çıkmanın aracı rolünde cinsiyetin düzenleyici bir rol üstlenmediğini ortaya koymuştur. Bulgular; çift ilişkisinde bir risk faktörü olarak ele alınan kopukluk ve reddedilme şema alanı karşısında çift yılmazlığını sağlamada, ortak ikili başa çıkmanın koruyucu bir faktör olduğunu göstermiştir. Elde edilen tüm araştırma sonuçları, alanyazın da dikkate alınarak tartışılmış, gelecek araştırmalar ve müdahaleler için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine the mediating role of dyadic coping, specifically common dyadic coping, in the relationship between the disconnection and rejection schema domain of early maladaptive schemas and couple resilience. Another aim of the study is to reveal the moderating effect of gender on the mediation model. A total of 309 individuals, including 190 women and 119 men, participated in the study. The Personal Information Form, Young Schema Questionnaire-Short Form-3, Dyadic Coping Inventory, and Relational Resilience Scale were used to data collect. The data were analyzed using Pearson Product-Moment Correlation Coefficient Analysis and Stepwise Hierarchical Regression Analysis, and Multiple Mediator Variable Analysis (PROCESS Model 4 and Model 8) was conducted for the models. The results of the hierarchical regression analysis indicated that in marriage, couple resilience was negatively predicted by the disconnection and rejection schema domain, and positively predicted by common dyadic coping. The results related to the first model of the study showed that common dyadic coping has a mediating role in the relationship between the disconnection and rejection schema domain and couple resilience. Findings related to the second model revealed that gender does not play a moderating role in the mediating effect of common dyadic coping on the relationship between the disconnection and rejection schema domain and couple resilience. The findings indicated that common dyadic coping is a protective factor in maintaining couple resilience against the disconnection and rejection schema domain, which is considered a risk factor in the couple relationship. All research results were discussed by considering the literature, and suggestions for future research and interventions were provided.