Uşak koşullarında kızıltan-91 buğday çeşidi üzerinde farklı azot dozu ve sıvı gübre uygulamalarının verim ve verim unsurlarına etkisi
Influence of different nitrogen dose and liquid fertilizer applications on yield and yield components of kiziltan-91 wheat cultivar in Uşak conditions
Yazar: ALİYE ALTUNTAŞ
Danışman: PROF. DR. İLKNUR AKGÜN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Makarnalık buğday = Durum wheat

Özet:
Bu çalışma, 2013 yılı üretim sezonunda Uşak koşullarında yürütülmüştür. Çalışmada farklı azot dozu (8 ve 14 N kg/da) ve sıvı gübre uygulamalarının (1.Amino Turbo, 2.Biomax, 3.SüperTonik, 4.Folvinex) Kızıltan-91 makarnalık buğday çeşidinde verim ve verim unsurlarına etkisini belirlenmesi amaçlanmıştır. 

Araştırma,T esadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller Deneme planına uygun olarak 3 tekerrürlü kurulmuştur. Ana parseller azot dozları, alt parsellere ise uygulama şekilleri (Azotlu gübreleme 1.1\2 ekimle + 1\2 sapa kalkma başlangıcı(erken ilkbahar) 2. 1/3 ekimle + 1/3 erken ilkbaharda +1/3 sapa kalkma, 3. 1/2 ekimle + 1/2 erken ilkbahar +Amino Turbo, 4. 1/2 ekimle + 1/2 erken ilkbahar +Biomax, 5. 1/2 ekimle + 1/2 erken ilkbahar +Süper Tonik ve 6. 1/2 ekimle + 1/2 erken ilkbahar +Folvinex) yerleştirilmiştir. Ekimle birlikte bütün parsellere dekara 7 kg P2O5 hesabıyla fosforlu gübre uygulanmıştır. 

Araştırmada, azot dozlarının bitki boyunu, metrekaredeki başak sayısını, başaktaki tane sayısını, başaktaki tane ağırlığını, dekara tane verimini ve protein oranını istatistiksel olarak önemli seviyede arttırdığı, ancak hektolitre ve bin tane ağırlığı ile camsılık özelliği üzerine önemli bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Azotun farklı zamanlarda ve sıvı gübre ilaveli olarak yer alan uygulamaların ise camsılık özelliği hariç, araştırmada incelenen diğer özelliklerde istatistiksel olarak önemli bir etkisinin bulunduğu belirlenmiştir. Ayrıca incelenen birçok özellikte azot dozu ve uygulamalar arasındaki interaksiyon önemli bulunmuştur.

Araştırma sonucunda, Kızıltan-91 çeşidinde en yüksek tane verimi 14 kg azot dozunda 1/2 ekimle + 1/2 erken ilkbahar +Folvinex uygulamasından elde edilmiştir. Ayrıca tane verimi ve kalite özelliği üzerine, azotun 3 farklı zamanda verilmesinin önemli bir etkisinin olmadığı, ancak Folvinex adı ile satılan sıvı gübrenin diğerlerine göre daha etkili olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The research was carried out to determination the effects of   different nitrogen dose (8 and 14 N kg/da) and liquid fertilizer applications ((Amino Turbo, Biomax, SüperTonik, Folvinex)  on yield and yield components of Kızıltan-91 durum wheat cultivar under the ecological conditions of Uşak during 2013 in the research 

The study was established on Randomized Block Split-Plot Design with 3 replications. The nitrogen dose took place in the main plots whereas the applications were in the sub-plots (nitrogen  Fertilizer 1.1\2 at sowing + 1\2 initiation of stem elongation stage (early spring )  2. 1/3 at sowing + 1/3  early spring   +1/3 the stem elongation, 3. 1/2 at sowing + 1/2 early spring  +Amino Turbo, 4. 1/2 at sowing + 1/2 early spring  +Biomax, 5. 1/2 at sowing + 1/2 early spring  +Süper Tonik and 6. 1/2 at sowing + 1/2 early spring  +Folvinex).

According to the results, nitrogen doses increased significantly plant height, number of spike per square meter, the number of grain per spike, the weight of grain per spike, grain yield and crude protein content but the effects of the nitrogen applications on test weight, thousand kernel weights and vitreousness were not significant. On the other hand, it was found that in the different time of nitrogen by dividing and addition liquid fertilizer applications had significant effect on examined agronomic properties (excep vitreousness). In additionally, nitrogen dose x different applications interaction on examined characters was found significant. 

In the research was determined that the highest grain yield were obtained by applying 14 kg N/da as 1/2 at sowing + 1/2 early spring +Folvinex. Also it was indicated that given in three different time of nitrogen were not affected significantly on the yield and quality characteristics and the liquid fertilizer sold the name Folvinex was more effect than others.