Ergenlerde sosyal medya kullanım tutumları ile iklim okuryazarlığının sağlığa etkisi
The effect of social media use attitudes and climate literacy on health among adolescents
Yazar: AYŞEGÜL GÖKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLAY MANAV
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Sosyal medya = Social media ; Çocuk hemşireliği = Pediatric nursing ; İklim değişikliği = Climate change ; İklim okuryazarlığı = Climate literacy

Özet:
Bu araştırma ergenlerde sosyal medya kullanım tutumları ve iklim okuryazarlığının sağlığa etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve ilişkisel nitelikte olan araştırma Ekim- Kasım 2023 tarihleri arasında Muğla'nın Menteşe ve Fethiye ilçelerinde bulunan liselerde okuyan 362 öğrenci ile gerçekleştirildi. Araştırmada veri toplama aracı olarak Tanımlayıcı Bilgi Formu, Sosyal Medya Tutum Ölçeği, İklim Okuryazarlığı Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde Jamovi v2.3.23 programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistiklerde ortalama, standart sapma, medyan, IQR, minimum ve maksimum değer, Shapiro-Wilk testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, Wilcoxon testi, Spearman Korelasyon Analizi, Cronbach alfa analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre ergenlerde sosyal medya kullanım tutumları 64.06 ortalamayla öğrencilerin sosyal medyaya ilişkin tutumlarının yüksek düzeyde olduğu ve sosyal medyaya yönelik olumlu tutum geliştirdikleri söylenebilir. İklim Okuryazarlığı ölçeği ortalaması 82.75 olup ergenlerin iklim kavramına, iklim değişikliğine ve iklimsel farkındalığa yönelik olumlu tutumlar sergilediği belirlenmiştir. Araştırmada kız öğrencilerin paylaşım ihtiyacı, iklim kavramı, iklimsel farkındalık alt boyutlarında ve iklim okuryazarlığı genel puanında istatistiksel anlamda farklılık bulunmuştur. Sosyal izolasyon boyutu sosyoekonomik durum düzeylerine göre geliri fazla olan grupta farklılık göstermektedir. Araştırmada ergenlerin en çok kullandığı sosyal medya uygulaması (%53.6) instagram olarak belirlenmiştir. Bu bağlamda sosyal yetkinlik boyutu, paylaşım ihtiyacı boyutu ve sosyal medya genel puanı kullanılan sosyal medya düzeylerine göre whatsapp grubunun ortalaması anlamlı düzeyde düşük çıkmıştır. Çalışmada sosyal medya tutum ölçeği ile iklim okuryazarlığı ölçeği arasında bir ilişki saptanmamıştır. Pediatri hemşireleri ergenlerde sağlık risklerini en aza indirmek ve ergenlere iklim değişikliğinin oluşturacağı sağlık riskleri hakkında farkındalık kazandırmak için harekete geçmelidirler. Bunun için ise sosyal medya aktif şekilde kullanılmalıdır.

Abstract:
This study was conducted to examine the impact of social media usage attitudes and climate literacy on health among adolescents. The descriptive and relational research was carried out with 362 students attending high schools in the Menteşe and Fethiye districts of Muğla between October and November 2023. The data collection tools used in the study were the Descriptive Information Form, the Social Media Attitude Scale, and the Climate Literacy Scale. The Jamovi v2.3.23 program was used for the evaluation of the research data. In the descriptive statistics, mean, standard deviation, median, IQR, minimum and maximum values, Shapiro-Wilk test, Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test, Wilcoxon test, Spearman Correlation Analysis, and Cronbach's alpha analysis were used. According to the research results, the social media usage attitudes among adolescents averaged 64.06, indicating that students have a high level of attitude towards social media and have developed a positive attitude towards it. The Climate Literacy Scale average was 82.75, showing that adolescents exhibit positive attitudes towards the concept of climate, climate change, and climate awareness. The study found a statistically significant difference among female students in the sub-dimensions of the need for sharing, the concept of climate, climate awareness, and the overall climate literacy score. The social isolation dimension differs according to socioeconomic status levels, with the group having higher income showing variation. The study found that Instagram is the most commonly used social media application among adolescents (53.6%). In this context, the social competence dimension, the need for sharing dimension, and the overall social media score were significantly lower in the WhatsApp group compared to other social media usage levels. No relationship was found between the social media attitude scale and the climate literacy scale in the study. Pediatric nurses should take action to minimize health risks in adolescents and raise awareness about the health risks posed by climate change. To achieve this, social media should be actively utilized.