Turizmin hayvanlara dair ahlaki sorumluluğunun meta eleştiri bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of moral responsibility of tourism regarding animals in the context of meta-criticism
Yazar: SEBAHATTİN EMRE DİLEK
Danışman: DOÇ. DR. EBRU GÜNLÜ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Ahlaki sorumluluk = Moral responsibility ; Etik = Ethics ; Etik dışı davranış = Unethical behaviour ; Hayvanlar = Animals ; Metalaşma = Commodization ; Turizm = Tourism ; Turizm sektörü = Tourism sector

Özet:
Çalışma, turizm sektöründe hayvanların metalaştırıldığı alanları ortaya koyarak, eleştirel bir tahlil yapmaktadır. Çalışmanın amacı, turizm sektöründe hayvanların metalaştırılmasına karşı çıkarak mevcut durumun bir eleştirisini yapmak ve turizmin ahlaki sorumluluğunu tartışmaya açarak, öneriler geliştirmektir. Bu tür bir çalışma, Türkiye'de turizm yazınında bulunmamakta olup, bu yönüyle ilk olma özelliğini taşımaktadır.
Sözleşmeci etik, deontolojik etik, teleolojik etik ve erdem etiği olmak üzere dört temel felsefi kuram üzerinde şekillenen çalışmanın ana çerçevesini ise Marx'ın Meta üretiminin eleştirel tahlili oluşturmaktadır. Güncel hayvan etiği tartışmaları içerisinde önemli bir yer tutan Peter Singer, Tom Regan ve Gary Francione'nin kuramları irdelenerek, karşılaştırmalı bir değerlendirme de yapılmaktadır. Buradan hareketle, turizmin hem arz hem de talep boyutunda hayvanlara yönelik nasıl bir ahlaki sorumluluğa sahip olması gerektiği üzerinde durulmaktadır.
Çalışmanın araştırma kısmında ise, Türkiye'de yer alan hayvan odaklı turizm işletmelerinin yöneticileri ile yapılan görüşmelerin ve söz konusu işletmelere gelen ziyaretçilere uygulanan anketlerin sonuçlarına yer verilmektedir. Toplam 17 işletme yöneticisi ile yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla veri elde edilmiş, ziyaretçilerden de toplam 388 geçerli anket formu elde edilmiştir. 
Elde edilen veriler neticesinde hayvan odaklı turizm işletmelerini ziyaret edenlerin genellikle evli, 18 yaşından küçük bir ya da birden fazla çocuğu olan, eğitim ve gelir seviyesi yüksek kişiler olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte ziyaretçiler kendilerini daha çok ekosentrik olarak ifade etseler de, hayvan odaklı çekiciliklere katılım amaçlarını "doğa turizmine bir alternatif", "eğitim aracı" ve "aile odaklı deneyim" şeklinde belirterek antroposentrik bir duruş ortaya koymaktadırlar. Hayvan odaklı turizm işletmesi yöneticileri ile yapılan görüşmelerden elde edilen verilerde de, işletmelerin genel olarak hayvanlara yönelik ahlaki sorumluluktan uzak oldukları sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This Study is to make critical analysis by introducing areas that animals are commodified in the tourism industry. The aim of the study is to make Critique by opposing that animals ara commodified in the tourism industry and ethical responsibility of the tourism come up for discussion and bring forward proposals. This kind of study is not present in tourism literature in Turkey. Therefore, it is the first study about that in Turkey.
It includes four philosophical theories which are on the point of being contracting ethic, deontological ethic, teleological ethic and virtue ethic. In addition to this, the main frame of the study is Marx's critical analysis of commodity production. Theroies of Peter Singer, Tom Regan and Gary Francione which occupy an important place in current discussion of animal ethics, are comparatively examined and evaluated. From this point of view, the study focuses on both the supply and demand dimensions of tourism industry and tries to reveal how the tourism should have ethical responsibility towards animals.
In the research part of the study are given the results of questionnaires which are applied the visitors came in animal-based tourism attractions and interviews with managers of the businesses having these attractions in Turkey. Data acquired from 17 managers through semi-structured interview form and collected 388 valid questionnaires from visitors. 
As a result, the study shows that the visitor profiles are generally married, have one or more child under 18 years, have high educational and income levels. On the other hand, even thought visitors mostly express as an ecocentric, they said that their participated aims in animal-based tourism attractions are "an alternative to nature tourism", "educational tool", "family-oriented experience" and revealed antropocentric position. As to animal-based tourism businesses, it has been reached that the businesses are away from ethic responsibility towards animals.