Robotik, laparoskopik ve abdominal histerektominin yaşam kalitesi, cinsel işlev ve maliyet etkililk açısından değerlendirilmesine yönelik bir araştırma
A research on the evaluation of robotic, laparoscopic and abdominal hysterectomy in terms of quality of life, sexual function and cost effectiveness
Yazar: ÖZLEM TAŞ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL AĞIRBAŞ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Cinsel işlevler = Sexual functions ; Histerektomi = Hysterectomy ; Maliyet-etkinlik analizi = Cost-effectiveness analysis ; Robotik cerrahi işlemleri = Robotic surgical procedures ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri maliyeti = Health care costs ; Sağlık teknolojisi değerlendirme = Health technology assessment ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Histerektomi, en sık yapılan jinekolojik operasyonlar arasında sezeryandan sonra ikinci sırada yer almaktadır. Bu çalışmada robotik histerektomi (RH),total laparoskopik histerektomi (TLH), total abdominal histerektominin (TAH) operasyon öncesi ve sonrası sonuçlarını; yaşam kalitesi, cinsel işlev ve maliyet etkililik açısından karşılaştırmak amaçlanmıştır.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'nde 22 Aralık 2018  – 31 Aralık 2019 tarihleri arasında bening nedenlerle robotik, laparaskopik ve abdominal histerektomi olan toplam 162 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalara yaşam kalitesini değerlendirmek için SF-36 yaşam kalitesi ölçeği, cinsel işlev için ise Kadın Cinsel İşlev Ölçeği (FSFI) uygulanmıştır. Araştırmaya katılan hastalara operasyon öncesi ve sonrası 15 gün,1. ay ve 3.ay olmak üzere 4 kez yaşam kalitesi ölçeği uygulanmıştır. Kadın Cinsel İşlev Ölçeği operasyondan önce ve sonra 3.ayda uygulanmıştır. Maliyet verileri; hizmet başına ödeme ödeme yöntemine göre geri ödeme kurumu perspektifi ve doğrudan hasta maliyeti perspektifinden hesaplanmıştır. Hastalara ait etkililik ölçümleri; histerektomi öncesinde ve sonrasında SF-6D ile hesaplanmıştır. 
Histerektomi yöntemleri ile operasyon sonrası ilave kazanılan kalite ayarlı yaşam yılı (QALY) robotik histerektomide 4,40, laparaskopik histerektomide 4,37 ve abdominal histerektomide 3,49 olarak bulunmuştur. Bu değerler ile İMEO kazanılan QALY başına hesaplanmıştır. Hizmet başına ödeme kapsamında geri ödeme kurumu perspektifinden gerçekleştirilen maliyet etkililik analizi sonucuna göre; TLH'nin TAH'ye göre İMEO değeri 557,65 TL; RH'nin TLH'ye göre İMEO değeri 292.698,00 TL;  RH'nin TAH'ye göre İMEO değeri 10.118,60 TL olarak tespit edilmiştir. Belirlenen İMEO değerleri eşik değer ile karşılaştırıldığında geri ödeme kurumu perspektifinden total laparoskopik histerektomi total abdominal histerektomiye göre çok maliyet etkili, robotik histerektomi total abdominal histerektomiye göre çok maliyet etkili bulunmuştur. Robotik histerektomi laparoskopik histerektomiye göre etkili ancak maliyet etkililik eşiğinin üstünde olması RH'nin TLH'ye göre, maliyet etkili olmadığını ifade etmektedir. 
Elde edilen bulgular doğrultusunda maliyet etkili sağlık hizmeti sunumu için karar vericilerin ekonomik değerlendirme çalışmalarından yararlanması önerilmektedir.

Anahtar Sözcükler: Ekonomik Değerlendirme, Histerektomi, Maliyet Etkililik Analizi, Robotik Cerrahi, Sağlık Teknolojisi Değerlendirme

Abstract:
Hysterectomy is the second most common gynecological surgery after cesarean. In this study, perioperative and postoperative results of Robotic Hysterectomy (RH), total laparoscopic hysterectomy (TLH), and total abdominal hysterectomy (TAH); it aims to compare quality of life, sexual function and cost-effectiveness.
A total of 162 patients, who have underwent Robotic, Laparoscopic and Abdominal Hysterectomy for benign reasons at the Gynecology and Obstetrics Clinic of the Ministry of Health Health Sciences University Ankara Gülhane Training and Research Hospital between 22 December 2018 and 31 December 2019, have been included in the study. The SF36 quality of life scale has been administered to the patients to assess their quality of life, and the Female Sexual Function Scale (FSFI) has been administered to the patients for sexual functions. The quality of life scale has been applied to the patients participating in the study 4 times before the operation, 15 days, 1 month and 3 months after the operation. The Female Sexual Function Scale has been administered before the operation as well as at the 3rd month. Cost data; It was calculated from the perspective of the reimbursement institution and the direct patient cost according to the pay-per-service payment method. Effectiveness measurements of patients; calculated with SF-6D before and after hysterectomy.
The Quality Adjusted Life Year (QALY) gained additionally after surgery with hysterectomy methods has been determined as 4.40 in robotic hysterectomy, 4.37 in laparoscopic hysterectomy and 3.49 in abdominal hysterectomy. With these values, IMEO is calculated per QALY earned. According to the result of the cost-effectiveness analysis carried out from the perspective of the reimbursement institution within the scope of per-service payment; TLH's IMEO value according to TAH is 557,65 TL; IMEO value of RH according to TLH is 292.698,00; the IMEO value of RH according to TAH was determined as 10.188,05 TL. When the determined IMEO values were compared with the threshold value, from the perspective of the reimbursement institution,  total laparoscopichysterectomy was found to be very cost effective compared to total abdominal hysterectomy, and robotic hysterectomy was found to be very cost effective compared to total abdominal hysterectomy. Robotic hysterectomy is effective compared to laparoscopic hysterectomy, but being above the cost-effectiveness threshold indicates that RH is not cost-effective compared to TLH. 
In line with the findings, it has been recommended that decision makers benefit from economic evaluation studies for cost-effective health service delivery.

Keywords: Cost Effectiveness Analysis, Economic Evaluation, Health Technology Evaluation, Hysterectomy, Robotic Surgery