Yapay zeka teknikleri kullanarakmekansal analizler
Geospatial analysises by using artificial intelligence techniques
Yazar: YUNUS EMRE CENGİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FRED BARIŞ ERNST
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Analiz = Analysis ; Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Mekansal analiz = Spatial analysis ; Modelleme = Modelling ; Yapay zeka = Artificial intelligence

Özet:
Gelişen teknolojiye ve bilgisayarlardaki işlem gücünün artmasına bağlı olarak, yaşamın birçok alanında kullanılmaya başlanan yapay zekâ teknikleri, günümüzde çok geniş bir uygulama alanına ve büyük öneme sahiptir. Bu önem, var olan büyük veri ile baş edebilecek önemli araçların başında gelen, yapay zekâ tekniklerine olan ihtiyacı üssel bir şekilde artırmaktadır. İhtiyaca bağlı olarak, açık kaynak kodlu veri ile birlikte, kod paylaşım platformlarının kullanılmasıyla, yapay zekâ tekniklerine dair yeni bakış açılarıyla, yeni yöntemler geliştirilmektedir. Böyle bir ortamda, coğrafi nitelikli veri seti ile bu veri setlerinin, yapay zekâ teknikleri kullanılarak analizi, yapay zekâ dünyasında, pastanın büyük bir kısmını oluşturmaktadır. Bu yüzden, coğrafi nitelikli veri setinin, yapay zekâ tekniklerine uygun ve verimli bir şekilde uygulayabilmek adına, gelişmiş yapay zekâ tekniklerine dair iç dinamikler ile konum ve mekân kavramının iç dinamiklerinin birleştirmesi suretiyle, verimli şekilde karar alabilen modeller ve sistemler geliştirmenin, günümüzde büyük bir önemi vardır. Buna bağlı olarak, mekânsal problemin tanımlanması, bu mekânsal probleme dair çözüm yolları sunabilecek nitelikte, geleneksel yöntemler ile karşılaştırıldığında zaman ve maliyet açısından daha hesaplı olan uygun yapay zekâ tekniğinin, araştırılarak ortaya konulması gerekmektedir. Buradan yola çıkarak, mekân ve konum alanında uzman olan kişilerin, yapay zekâ kavramını, doğru bir hiyerarşi ve sınıflandırma altında öğrenmesi suretiyle, yapay zekânın konum bazlı uygulamalarında kullanılabilecek yapay zekâ tekniklerini kullanılmasıyla, günümüz problemlerine çözümler ortaya konulabilir (Cengiz Y. E., Ernst F. B., 2022). Bu çalışmada, öncelikle yapay zekâ tekniklerinin, doğru ve anlaşılır bir hiyerarşi altında, anlaşılır tanımları yapılmıştır. Sonrasında ise, bu tanım içerisinde, mekâna ve konuma dayalı uygulamalarda kullanılabilecek olan yapay zekâ tekniklerine, mekânsal açıdan genel bir bakış yapılarak, bu tekniklerden biri kullanılarak örnek bir uygulama yapılmıştır.

Abstract:
Artificial intelligence techniques, which have been used in many areas of life due to the developing technology and the increase in processing power in computers, have a wide application area and great importance today. This importance exponentially increases the need for artificial intelligence techniques, which is one of the important tools that can cope with the existing big data. Depending on the need, new methods are developed with new perspectives on artificial intelligence techniques by using code sharing platforms together with open source data. In such an environment, the geographical data set and the analysis of these data sets using artificial intelligence techniques constitute a large part of the cake in the world of artificial intelligence. Therefore, it is of great importance today to develop models and systems that can make efficient decisions by combining the internal dynamics of advanced artificial intelligence techniques with the internal dynamics of the concept of location and space, in order to apply the geographical data set in an appropriate and efficient manner to artificial intelligence techniques. Accordingly, it is necessary to define the spatial problem, to provide solutions for this spatial problem, and to investigate and reveal the appropriate artificial intelligence technique, which is more economical in terms of time and cost compared to traditional methods. From this point of view, solutions to today's problems can be revealed by using artificial intelligence techniques that can be used in location-based applications of artificial intelligence by learning the concept of artificial intelligence under a correct hierarchy and classification by experts in the field of space and location(Cengiz Y. E., Ernst F. B., 2022). In this study, first of all, clear definitions of artificial intelligence techniques were made under a correct and understandable hierarchy. Afterwards, within this definition, a spatial overview of the artificial intelligence techniques that can be used in applications based on space and location was made, and an example application was made using one of these techniques.