Akkaraman koyunu ve kıl keçilerinde dalağın hacminin stereolojik metotlarla hesaplanması
Calculation of the splenic volume by stereological methods in akkaraman sheep and hair goats
Yazar: İLKNUR ÜNÜVAR
Danışman: PROF. DR. KAMİL BEŞOLUK
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Anatomi-veteriner hekimlik = Anatomy-veterinary ; Dalak = Spleen ; Keçiler = Goats ; Koyunlar = Sheep ; Stereoloji = Stereology ; Stereotaksik teknikler = Stereotaxic techniques ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Bu çalışmada, Akkaraman koyunu ve kıl keçisinde dalak hacimlerinin stereolojik yöntem kullanılarak hesaplanması amaçlanmıştır.
Bu amaçla sağlık sorunu bulunmayan 8'er adet Akkaraman koyunu ve kıl keçisi kullanıldı. Akşeker et entegre tesislerinden alınan Akkaraman koyunu ve kıl keçisi dalakları % 0,9'luk NaCI solüsyonu ve %10'luk formaldehit solüsyonunda bekletilerek tespit edilmeye hazır hale getirildi. Tespit işlemi için hazır bekleyen dalaklar formaldehit solüsyonunda 15 gün süreyle bekletildi. Bekletilmenin ardından dalakların ağırlıkları ve Arşimet prensibiyle hacimleri ölçüldü. Sonrasında  % 8'lik agar ile bloklanan dalaklardan Akkaraman koyununda 3,44 mm kalınlığında, kıl keçisinde ise 3,25 mm kalınlığında transversal kesitler alındı. Kesitler 600 dpi çözünürlükte tarandıktan sonra görüntülerin üzerine ImageJ programıyla noktalı alan ölçüm cetveli atıldı. Bu program yardımı ile dalaklara ait hacim ölçümleri Cavalieri prensibi kullanılarak hesaplandı. Birbirini takip eden bu işlemler sonucunda elde edilen verilerin istatistiksel analizleri çizelge ve şekiller halinde sunuldu. 
Cavalieri yöntemiyle dalak hacimleri, Akkaraman koyunlarında 59.66 cm3, kıl keçilerinde ise 119.86 cm3 olarak tespit edilmiştir. Arşimet prensibiyle ölçülen hacim değerleri ise Akkaraman koyunlarında 63.125 cm3, kıl keçilerinde ise 127.125 cm3 olarak tespit edilmiştir. Cavalieri yöntemiyle elde edilen hacim hesaplamalarında koyun ve keçi dalak hacimleri arasında istatistiki fark tespit edilmiştir (p<0,05). 
Akkaraman koyunu ve kıl keçisi dalaklarının hacimlerinin stereolojik yöntemler ile araştırıldığı bu çalışmada, tespit edilen verilerin ilgili yapının özellikleri hakkında gelecekte yapılacak araştırmalara katkı sağlayacağı ve farklı metotlar ile yapılacak ölçümlerle karşılaştırılabileceği düşünülmektedir. 
	       
Anahtar Sözcükler: Akkaraman koyunu, kıl keçisi, dalak, hacim, stereoloji

Abstract:
In this study, it is aimed to calculate the spleen volumes in Akkaraman sheep and hair goat using stereological method.
For this purpose, 8 Akkaraman sheep and hair goats without any health problems were used. Akkaraman sheep and hair goat spleens taken from Akşeker meat integrated facilities were prepared for detection by keeping them in 0.9% NaCl solution and 10% formaldehyde solution. 
The spleens waiting for fixation were kept in formaldehyde solution for 15 days. After waiting, the volumes of the spleens and the volumes of Archimedes were measured. Subsequently, transverse sections of 3.35 mm thickness and 3.25 mm thickness in hair goat were taken from Akkaraman sheep which was blocked with 8% agar. After the sections were scanned at 600 dpi resolution, the dot area measurement ruler was discarded with the ImageJ program on the images. The volume measurements of the spleen were calculated using the Cavalieri principle. Statistical analyzes of the data obtained as a result of these successive processes are presented in tables and figures. 
The volume of spleen was determined as 59.66 cm3 in Akkaraman sheep and 119.86 cm3 in hair goats with Cavalieri method. The volume values measured by the Archimedes principle were 63.125 cm3 in Akkaraman sheep and 127.125 cm3 in hair goats. There was a statistically significant difference between the volume of sheep and goat spleen in the volume calculations obtained by Cavalieri method (p <0.05). 
In this study where the volume of Akkaraman sheep and Hair goat spleens are investigated by stereological methods, it is thought that the data will contribute to future researches about the properties of the structure and can be compared with the measurements made with different methods.
Key words: Akkaraman sheep, hair goat, lien, volume, stereology