BM Güvenlik Konseyi'nin koruma sorumluluğu kavramının norm niteliğine etkisi
UN Security Council's effect on the norm characteristics of the responsibility to protect concept
Yazar: CANSU ATILGAN
Danışman: PROF. DR. CENAP ÇAKMAK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Strateji ve Stratejik Araştırmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Birleşmiş Milletler = United Nations ; Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi = United Nations Security Council ; Koruma = Conservation ; Koruma müdahalesi = Conservation interference ; Koruma sorumluluğu = Responsibility to protect ; Sorumluluk = Responsibility ; Uluslararası Hukuk = International Law ; Uluslararası politika = International policy ; Yumuşak güç = Soft power

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı koruma sorumluluğu kavramının ortaya çıkış ve gelişme süreçlerini raporlar, örnek olaylar, devlet görüşleri, BM Genel Kurul tartışmaları ve BM Güvenlik Konseyi kararları doğrultusunda irdeleyip uluslararası ilişkiler ve uluslararası hukuk bağlamında kavramın norm niteliğini çözümlemeye çalışmaktır. Koruma sorumluluğu kavramının norm niteliğini özellikle BM Güvenlik Konseyi'nin etkinliğini değerlendirerek ortaya koyan bu çalışmada uluslararası ilişkilerde ve uluslararası hukukta norm kavramı ele alınmış, bir normun yasal bir norma dönüşme süreci koruma sorumluluğu özelinde incelenmiştir. Bu doğrultuda yapılageliş hukuku çerçevesinde temel belgeler ve devlet görüşleri çözümlemelerinde elde edilen bulgulara dayanarak kavramın bir yapılageliş kuralı olma yolunda olmadığı ve ilerleyen süreçte olmasının oldukça düşük bir olasılık olduğu savı ileri sürülmüştür. Bununla birlikte kavram yumuşak ve sert hukuk ilişkisi bağlamında değerlendirilmiş, sert hukuka dönüşebilmesinin zayıf bir olasılık olduğu sonucu çıkarılmıştır. Koruma sorumluluğunun birçok sert hukuk düzenlemesiyle sıkı bağlantıları vardır ve kavrama ilişkin gelişmeler sert hukuku tamamlayıcı yumuşak hukuk belgeleriyle düzenlenmiş bir kavram olduğu savını desteklemektedir. Güvenlik Konseyi'nin uygulamaları ve Konsey'e yönelik tartışmalar kavramın yerleşmesini ve yasal bir norm olarak değerlendirilme sürecini etkilemektedir. Kavram Konsey kararlarıyla sıkça dile getirilmiş, örnek olaylarla yayılmıştır ancak özellikle müdahale konusundaki olumsuz deneyimler bu sürece engel olmaktadır. Kısa sürede geniş bir uzlaşı elde edildiği düşünülse de birçok sorunun hala yanıtlanmamış olması ve belirsizlikler kavramın gelişim sürecini olumsuz etkilemektedir. Uluslararası alandaki değişiklikler uluslararası ilişkiler ve uluslararası hukuk alanlarının kapsamını genişletmekte ve yeni tartışma konularını gündeme getirmektedir. Koruma sorumluluğu kavramı bu iki alanın sıkı sıkıya bağlı olduğunu ve ortaya çıkan sorunların yeni çözüm arayışları doğurduğunu ortaya koyan en önemli örneklerden biridir.


Anahtar Kelimeler: Koruma Sorumluluğu, Norm, Yapılageliş, Yumuşak Hukuk,Müdahale, BM Güvenlik Konseyi.

Abstract:
The aim of this study is to try to analyze the norm characteristics of the responsibility to protect concept in the context of international relations and international law by examining the emergence and development processes and in direction of reports, case studies, state opinions, UN General Assembly debates and UN Security Council resolutions. In this study which emphasizes the norm characteristics of R2P especially by assessing the effectiveness of the UN Security Council, the concept of norm in international relations and international law were dealt and the process of transforming of a norm into a legal norm were examined in specific to R2P. Consequently, it is asserted that based on the findings of the basic documents and state opinion analyzes in the context of the customary law the concept is not in the way of being a customary rule and it is very unlikely to be in the proceeding process. However, the concept were evaluated in the context of soft and hard law relationship, and it was concluded that it is a low possibility to be transformed it into the hard law. R2P is tightly linked to many hard law regulations and the developments related to the concept supports the argument that the concept is regulated by soft law documents supplementing hard law. The implementations of the Security Council and discussions about the Council effect the settling of the concept and the process of being assessed as a legal norm. The concept has been frequently expressed in Council decisions and has been distributed through case studies, but the negative experiences about intervention in particular prevent to this process. Although it is thought that a wide consensus was obtained in a short time, remaining of many problems still unanswered and the uncertainties, effect the development process of the concept negatively. Changes in the international arena are expanding the scope of international relations and international law and bringing new debate issues to the agenda. The concept of R2P is one of the most important examples showing that these two fields are tightly bound and that the emerging problems in need of new solutions.


Key Words: Responsibility to Protect, Norm, Custom, Soft Law, Intervention,UN Security Council.