İneklerde kronik endometritis olgularında Lotagen®, EucaComp® ve PGF2? uygulamalarının fertilite parametreleri üzerindeki etkilerinin araştırılması
The investigation of influences of EucaComp®, Lotagen® and PGF2? application on fertility parameters in cattle with chronic endometritis.
Yazar: DUYGU KAYA
Danışman: PROF. DR. MEHMET RIFAT SALMANOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Tedavi = Treatment

Özet:
Bu çalışmada kronik endometritis olgularında geleneksel tedavi biçimi olan PGF2? ve antiseptik özellikli Lotagen® kullanımının yanında, fitoterapötik bir ilaç olan EucaComp®'un farklı endometritis derecelerindeki tedavi etkinliğinin araştırılması ve aynı zamanda endometritisin tanısı ve derecelendirmesinde kullanılan tanı yöntemlerinin uygulanabilirliğinin ortaya konulması amaçlanmıştır.Çalışmanın hayvan materyalini, postpartum 28-35. günlerden itibaren periyodik postpartum muayenelerde kronik endometritis tespit edilen ya da iki veya üç kez tohumlandığı halde gebe kalmayan ve yapılan muayenelerde endometritis bulgularına rastlanan toplam 75 adet Holstein ırkı inek oluşturmuştur. Postpartum muayene yöntemi olarak rektal palpasyon, vaginoskopi ve ultrasonografi yöntemleri kullanılmıştır. Tedaviler sırasında vaginal akıntının karakteri ve miktarı, uterusun konumu, büyüklüğü ve asimetri varlığı kaydedilmiştir. Endometritis olguları muayene bulguları ve klinik semptomlara göre, hafif (E1), orta dereceli (E2) ve şiddetli (E3) olarak sınıflandırılmıştır. Çalışma gruplarında intrauterin %3 Lotagen® (Grup 1; n=25), %25 EucaComp® (Grup 2; n=25) ve parenteral PGF2 ? (İliren®) (Grup 3; n=25) uygulamaları ile endometritis tedavisi yapılmış ve tedaviler 10 gün sonra yapılan ikinci kontrollerin ardından tekrarlanmıştır.Çalışma sürecinde sürüdeki kronik endometritis prevalansı %26,40 olarak bulunmuş, yapılan klinik sınıflandırmada endometritis olgularının çoğunluğunun (%42,7) E2 düzeyinde olduğu belirlenmiştir.Vaginoskopik muayeneler sonucu E1 olgularında en çok (%82,8) bulanık-partiküllü akıntı gözlenirken, E3 olgularında %76,9 ile purulent akıntı belirlenmiştir. Rektal palpasyon sırasında E1 olgularının tamamında uterusun pelvis ya da pekten pubiste kolaylıkla el altında toplanabilir pozisyonda olduğu, E3'lerde ise uterusun %64,3 oranında el altında toplanamadığı/sarkık olduğu ortaya konulmuştur. Yapılan ultrasonografik muayeneler sırasında E1 ve E2 olgularının %34,5 ve %71,9'unda, E3 olgularının ise tamamında (%100) farklı düzeylerde sıvı birikimi gözlenmiştir.Çalışmada reprodüktif performans parametreleri hem tedavi grupları hem de farklı derecedeki endometritisler yönünden değerlendirilmiştir.Tedavi grupları fertilite parametreleri yönünden değerlendirildiğinde; ilk tohumlamada gebelik oranı (İTGO) Grup 1 ve Grup 2'de %50,0 ve %44,0 ile Grup 3'den (%30,4), Toplam gebelik oranı (TGO) ise Grup 2'de %72,0 ile Grup 1 (70,8) ve Grup 3'ten (69,6) daha yüksek bulunmuş, tedavi sonrası ilk tohumlama aralığı (TS-İTA) Grup 1 için ortalama 32,72 gün Grup 2 ve 3 için sırasıyla 30,16 ve 22,03 gün olarak hesaplanmıştır. Ancak sözkonusu parametreler bakımından gruplar arasındaki bu farklılık istatistiksel yönden önemli bulunmamıştır (p>0,05). Gebelik indeksi (Gİ) değerleri ise Grup 1'de 1,7 ile en düşük, Grup 3'te 1,9 ile en yüksek olarak hesaplanmıştır.Tedavi gruplarında fertilite parametreleri endometritis derecelerine göre karşılaştırıldığında Grup 1'deki E1 olgularında İTGO ve TGO parametrelerinin sırasıyla %63,6 ve %81,8 ile diğer tedavi gruplarındaki E1 olgularına göre daha yüksek olduğu TS-İTA bakımından ise üç tedavi grubu arasında istatistiksel yönden herhangi bir farklılık olmadığı (p>0,05) ortaya konulmuştur. Ayrıca ikinci derecedeki endometritislerde (E2); TGO %81,8 ile Grup 2'de diğer gruplara göre (Grup 1: %77,8; Grup 3: %72,7) daha yüksek bulunmuştur. TS-GKA Grup 1'de 34,14 gün ile Grup 2 ve 3'e göre daha düşük bulunmasına karşın gruplar arasında istatistiksel yönden önemli bir farklılık olmadığı (p>0,05) belirlenmiştir. Tedavi sonrası ilk tohumlama aralığı (TS-İTA) Grup 3'te 20,33 gün değeriyle her iki gruptan daha düşük bulunmuştur. E3 olgularında TGO Grup 2'de %60,0 oranı ile en yüksek, buna karşılık Grup 1 ve 3'te sırası ile %25,0 ve %50,0 oranlarıyla daha düşük bulunmuştur.Elde edilen sonuçlar AST ve CK değerlerinin endometritisin tanısında ve iyileşme sürecinin değerlendirilmesinde önemli parametreler olmadığını ortaya koymuştur. Buna karşılık geleneksel klinik muayene yöntemleri ve ultrasonografinin tanıda önemli olduğu gözlenmiştir. Karşılaştırılan üç tedavi seçeneği arasında TGO, İTGO, TS-GKA ve Gİ gibi fertilite parametreleri bakımından önemli bir farklılık olmadığı (p>0,05), ancak fertilite parametrelerinin, seçilen tedavi yönteminden bağımsız olarak, endometritisin şiddetinden negatif yönde etkilendiği belirlenmiştir. EucaComp® grubunda E3 düzeyindeki endometritis olgularında elde edilen fertilite parametreleri, bu fitoterapötik ilacın şiddetli endometritislerde tedavi seçeneği olarak başarıyla kullanılabileceğini göstermektedir.Anahtar Kelimeler: EucaComp®, Fertilite parametreleri, inek, kronik endometritis, Lotagen®, tedavi, Prostaglandin F2?.

Abstract:
The aim of this study was to investigate and compare the therapeutic effects of a phitotherapeutic agent (EucaComp®) with conventional methods (PGF2? and Lotagen®) in dairy cows with different degree of endometritis. In addition, investigation of the practicability of different diagnostic methods for endometritis diagnosis and classification were purposed.Seventy five lactating Holstein cows were used for this study which were examined periodically beginning on the day of 28-35 postpartum or failed to conceive despite two or three insemination. The examinations included vaginoscopy, rectal palpation and ultrasonography. Volume and character of vaginal discharge, uterine position, size and symetry beings were investigated which recorded during first and second treatment. The severity of endometritis cases were classified as slight (E1), moderate (E2) or severe (E3) on the bases of clinical symptoms and examination results. The treatment of endometritis in studying groups with intrauterine infusion of 3% Lotagen® (Group 1; n=25), 25% EucaComp® (Group 2; n=25) and parenterally PGF2 ? (İliren®) (Group 3; n=25) were administrated and treatments were repeated after second examination afterwards in 10 days.During the study period the prevalance of chronic endometritis was observed in the rate of 26.4% and classification of endometritis majority was determined as E2 (42.7%). The percentage of cows with vaginal discharge with flakes of pus was highest in E1 cases (82.8%) and purulent discharge in E3 cases (76.9%) compared to other categories. According to rectal palpation examinations it was observed that the uterus was localized in pelvic area or pecten osis pubis that can pick up on hand easily in E1 cases, on the contrary in E3 cases the uterus could not pick up on hands in the rate of 64,3%. Different degree of fluid accumulation was observed in the uterine cavity in E1 (34.5%), E2 (71.9%) and E3 (100%) cases during ultrasonographic examination, respectively.Reproductive performance parameters were evaluated both treatment groups and severity of endometritis.The evaluation of treatment groups according to fertility parameters, the rate of pregnancy after first insemination (PRFI) in groups (Group 1, 2 and 3) was observed 50%, 44 and 30.4%, respectively. The overall pregnancy rate (OPR) was observed higher in Group 2 (72.0%) and group 1 (70.8%) than Group 3 (69,6).It was calculated that the interval of first insemination day after treatment in average day of 32.72; 30.16 and 22.03, respectively in groups(group 1, 2 and 3). However,according to these parameters there was no statisticaly significancy between groups(p>0.05). Lowest rates of pregnancy index in Group 1 (1.7);highest rates in Group 3 (1.9) was observed.The percentage of pregnancy rate after first insemination (PRFI) were higher in Group 1 and in Group 2 (50.0% and 44.0% ) than Group 3 (30.4%). The overall pregnancy rate (OPR) was also higher in Group 2 (72.0%) than other two groups. The last treatment-first insemination interval (LT-FI) were determined as 32.72 days in Group 1 and 30.16 and 22.03 days in Group 2 and 3, respectively. Nevertheless, no significant difference was observed between treatment groups (p>0.05) for these parameters. The pregnancy index calculated the lowest in Group 1 (1.7) and the highest in Group 3 (1.9).Comparison of fertility parameters according to endometritis severity in treatment groups; E1 cases in Group1 PRFI and OPR parameters were observed 63.6 % and 81.8% , respectively which higher than E1 cases of the other treatment groups. There was no statisticaly significance in LT-FI interval between three treatment groups (p>0.05). Furthermore, in E2 cases; OPR rate (81.8%) was higher than the other groups (Group 1: 77.8%; Group 3: 72.7%). Although, in E2 cases, the last treatment-pregnancy interval (LT-PI) was observed lower than the others in Group 1 (34.14 days) there was not any significant differences between groups. In E3 cases, highest OPR rate was observed in Group 2 (60.0%) , whereas lower rates of 25.0% and 50.0% in Group 1 and 3, respectively.The results of the present study state, that AST and CK values are not essential parameters in endometritis diagnosis and evaluation of recovery process. On the other hand, it was observed that traditional clinical examination methods and ultrasonography are important for diagnosis.Comparison of three treatment alternatives, it was determined that fertilite parameters such as OPR, PRFI, LT-PI and PI have no considerable differences (p>0.05), but the treatment success was influenced negatively by severity of endometritis independent from the selected treatment method. In EucaComp group, fertility parameters which attained from E3 cases ,showed that this phytotherapeutic agent can be used in severe endometritis cases as a successful treatment option.Key Words: EucaComp®, Fertility parameters, Cow, Chronic endometritis, Lotagen®, Treatment, Prostaglandin F2?.