Deneysel intra-abdominal adezyon modelinde etkili olabilecek tıbbi bitkiler üzerinde farmakognozik araştırmalar
Pharmacognosic evaluation of medicinal plants that can be effective against surgically-induced intra-abdominal adhesion model
Yazar: GİZEM DEYNEZ
Danışman: PROF. DR. İPEK SÜNTAR
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Cerrahi prosedürler sonrasında meydana gelen abdominal adezyonlar önemli komplikasyonlara neden olmaktadır. Bu komplikasyonlar; ince bağırsak obstrüksiyonu, fistül gelişimi, kronik abdominopelvik ağrı, disparoni, infertilite, üretral obstrüksiyon, postoperatif kanamalara neden olmakta ve re-operatif cerrahi operasyon gerektirebilmektedir. Bu sebeple adezyon oluşumunun önlenmesi ve tedavi seçeneklerinin geliştirilmesi, bilimsel araştırmaların konusunu oluşturmaktadır. Tedavi seçenekleri arasında; enflamatuvar yanıtı azaltan, pıhtılaşmayı engelleyen, fibrinolizi aktive eden ve kolajen sentezini inhibe eden ajanlar kullanılmaktadır. Çalışmamızda Asphodeline lutea (L.) Rchb. (Asphodelaceae), Rheum ribes L. (Polygonaceae), Rubia tinctorum L. (Rubiaceae) ve Rumex nepalensis Spreng. (Polygonaceae) bitki köklerinden hazırlanan ekstrelerin fibrinolitik aktiviteleri in vitro fibrin plak yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. En yüksek etki gösteren R. nepalensis bitkisinin metanollü ekstresi üzerinden aktivite-yönlendirmeli fraksiyonlama çalışmaları doğrultusunda iki bileşik izole edilmiştir. Bileşiklerin yapıları, spektroskopik yöntemler kullanılarak sinnamtanen B1 ve epikateşin gallat olarak belirlenmiştir. Bitkinin metanollü ekstresinin ve en yüksek aktivite gösteren alt ekstresi, fraksiyonu, alt fraksiyonu ve bileşiğinin biyolojik etkisi, Wistar albino ırkı dişi sıçanlarda oluşturulan cerrahi intra-abdominal adezyon modelinde değerlendirilmiştir. Deney sonunda deney hayvanlarından alınan dokular üzerinde histopatolojik ve immunohistokimyasal analizler yapılmış ve oksidasyon parametrelerinin ortaya konulması amacıyla toplam antioksidan ve toplam oksidan seviyeleri belirlenerek oksidatif stres indeksi hesaplanmıştır. Deney sonuçları, R. nepalensis bitkisinin ve izole edilen sekonder metaboliti sinnamtanen B1'in fibrinolitik etki göstererek intra-abdominal adezyonları önlediğini ve etkiyi enflamatuvar reaksiyonları inhibe ederek gösterdiğini ortaya koymuştur.

Abstract:
Abdominal adhesions occurring after surgical procedures cause significant complications. These complications cause small bowel obstruction, fistula development, chronic abdominopelvic pain, dyspareunia, infertility, urethral obstruction, postoperative bleeding and may require re-operative surgery. For this reason, preventing adhesion formation and developing treatment options are the subject of scientific research. Treatment options include the agents that reduce the inflammatory response, prevent coagulation, activate fibrinolysis and inhibit collagen synthesis. In the present study, fibrinolytic activities of the extracts prepared from the roots of Asphodeline lutea (L.) Rchb. (Asphodelaceae), Rheum ribes L. (Polygonaceae), Rubia tinctorum L. (Rubiaceae) and Rumex nepalensis Spreng. (Polygonaceae) were evaluated using the in vitro fibrin plate method. Two compounds were isolated through activity-guided fractionation studies on the methanol extract of the most effective R. nepalensis. The structures of the compounds were determined as cinnamtannin B1 and epicatechin gallate using spectroscopic methods. The activity of the methanol extract of the plant and its highest active sub-extract, fraction, sub-fraction and compound were evaluated in the surgical intra-abdominal adhesion model induced in female Wistar albino rats. At the end of the experiment, the tissues taken from the experimental animals were examined histopathologically and immunohistochemically, and in order to reveal the oxidation parameters, the total antioxidant and total oxidant levels were determined and the oxidative stress index was calculated. Experimental results revealed that R. nepalensis and its isolated secondary metabolite, cinnamtannin B1, prevent intra-abdominal adhesions by displaying fibrinolytic effect via inhibiting inflammatory reactions.