Varlık yönetim modelleri ve Türkiye'de varlık yönetim uygulamalarının değerlendirilmesi
Evaluation of asset management approaches and asset management practices in Turkey
Yazar: ABDURRAHMAN ÖNAL
Danışman: DOÇ. DR. YEŞİM TANRIVERMİŞ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Performans ölçümleri = Performance measurements ; Varlık yönetim şirketi = Asset management company ; Varlık yönetimi = Asset management

Özet:
Sermaye hareketliliğinin serbestleşmesi ile küresel düzeyde yaşanan ekonomik problemler, sorunlu varlıkların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bankalar ve finansal piyasalar satacak varlık bulamazken sorunlu varlıklara karşılık ayırma zorunluluğu, ekonomik döngünün ihtiyaç duyduğu fonun doğru kaynaklarda kullanılamaması ile sistemin olumsuz yönde etkilenmesine yol açmaktadır. Bu durum, bankalarda ve/veya finansal kuruluşlarda oluşan sorunlu varlıkları belirli bir ödeme karşılığında satın alarak sektörün ihtiyaç duyduğu kaynak transferini sağlayan ve devraldığı sorunlu varlıkların yönetim ve tahsilatını yürüten varlık yönetim şirketlerini (VYŞ) ortaya çıkarmaktadır.
Ulusal ve uluslararası alanda VYŞ'lerinin faaliyet alanları incelenerek, finansal sorunların ortaya çıktığı dönemlerde, Türkiye'deki varlık yönetim şirketlerinin devralacağı sorunlu varlıkların yönetimini sağlıklı bir şekilde yürütebilecek sistemin oluşturulması, sektörün sürekli ve güçlü bir yapıya sahip olması istenmektedir. Ayrıca toplum gözünden VYŞ'leri ve VYŞ'lerinin piyasadan beklentilerinin neler olduğunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında; BDDK'dan izinli VYŞ'lerin KAP'tan indirilen faaliyet raporlarına istinaden üstlenmiş oldukları risk ölçüsü tespit edilerek ve performans hareketliliği genel olarak değerlendirilmiştir. Literatür taramasının yanında, mevzuatta taranarak varlık yönetim şirketlerinin üstlenmiş oldukları görevler ele alınarak farklı görüş ve önerilere yer verilmiştir. Ulusal ve uluslararası ölçüde VYŞ'lerin çalışma sistemleri incelenmiş ve varlık alış usulleri, alınan varlıkların fiyat belirleme usulleri, varlıkları satış usulleri ve varlıklar için ödeme usulleri karşılaştırılarak, Türkiye için önerilerde bulunulmuştur. Bireyler ve şirketler üzerinde iki yönlü anket yapılarak çalışma sistemi ve temel sorunları tarafsız bir şekilde değerlendirilerek bir takım önerilere yer verilmiştir. Bireyler üzerinde yapılan anket çalışmasına 183 katılımcı cevap verirken, şirketlerle yapılan görüşmede ise yalnızca 10 şirket soruları cevaplamış olup anket ve görüşme sonuçları tablo, grafik ve basit oranlar olarak sunumu tartışılmıştır.
Anket ve görüşme sonucuna bağlı olarak hem finansal sistem hem de toplum yönünden görünüşü değerlendirilmiştir. Ayrıca şirketlerin kaynak yönetimi ele alınarak, performans ve risk ölçümü ile daha tutarlı bir varlık yönetim modelinin geliştirilmesinin olanakları tartışılmıştır. VYŞ'lerinin tanıtımının yetersiz olduğu ve kamu kurum ve kuruluşlarının sorunlu varlık çözümlemede VYŞ'lerin sistemi hakkında yeter düzeyde bilgi sahibi olmadıkları sonucuna varılmaktadır. Ulusal ve Uluslararası alanda faaliyet sürdüren VYŞ'ler çalışma sistemleri incelenerek mevcut durum analizi yapılmıştır. Bu bağlamda mevzuatta bir takım düzenlemelerin gerektiği tespit edilmiştir. Varlık yönetim şirketleri faaliyet konusunun sosyal medya ve dernekler aracılığı ile tanıtımının doğru bir şekilde yansıtılması gerekmektedir. Mevzuatta ise vergi sisteminde düzenleme getirilmesi gerektiği, tahsil harcı ve diğer harçlardan borçlu ve alacaklıların istisna tutulmaları gerektiği, tek düzen hesap planında varlık yönetim şirketleri için ayrı bir bölüm oluşturulması gerektiği,% 100 kamu idaresinin bulunduğu VYŞ'lerin özel şirketlere karşı rekabette üstün olduğundan sınırlandırma uygulanması gerektiği, reel sektör firmalarının ve kamu kurumlarının tahsil edemediği alacakların önünün açılması gerektiği ve UYAP sisteminde gerekli alt yapının oluşturulması hususunda önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The liberalization of capital mobility and the economic problems experienced at the global level have led to the emergence of problematic assets. While banks and financial markets cannot find assets to sell, the need to allocate them for these problematic assets leads to a negative impact on the system for not using the funds needed by the economic cycle in the right resources. This situation induces the rising of asset management companies (AMS), which provide the resource transfer needed by the sector by purchasing for a certain payment these problematic assets in banks and/or financial institutions then carry out the management and collection of the acquired problematic assets. 
By examining the fields of activity of AMCs in the national and international arena, it is desired to establish a system that can carry out the management of the problematic assets acquired by the asset management companies in Turkey in times of financial problems, and to have a continuous and strong structure for the sector. In addition, it is aimed to determine from the perspective of the society the expectations of AMCs and their related market. Within the scope of the study, the risk measure assumed by the AMCs authorized by the BRSA according to their annual reports downloaded from the KAP was determined and their performance mobility was evaluated in general. In addition to the literature review, the duties undertaken by asset management companies have been addressed by scanning the legislation and different opinions and suggestions have been included. The operating systems of AMCs at the national and international levels have been examined and recommendations have been made for Turkey by comparing asset purchase methods, price determination procedures for purchased assets, sales procedures for assets and payment methods for assets. By conducting a two-way survey on individuals and companies, the operating system and basic problems were evaluated impartially and some suggestions were included. While 183 participants responded to the survey conducted on individuals, only 10 companies answered the interview questions and the presentation of the survey and interview results as tables, graphics and simple ratios was discussed.
According to the results of the survey and interviews, both the financial system and the view of the society were evaluated. In addition, by considering the resource management of companies, the possibilities of developing a more consistent asset management model with performance and risk measurement were discussed. As a conclusion in this study, the promotion of AMCs is insufficient and public institutions and organizations do not have sufficient knowledge about the system of AMCs in problematic assets management. The current situation analysis has been undertaken by examining the working systems of AMCs operating at the national and international levels. In this context, it has been determined that some regulations are required in the legislation. Asset management companies must accurately reflect the promotion of their field of activity through social media and associations. On the other hand, in the legislation, regulations should be introduced in the tax system, debtors and creditors should be exempted from collection fees and other fees, a separate section should be created for asset management companies in the uniform chart of accounts. Suggestions have been made about the need for receivables, the need for real sector companies and public institutions to pave the way for receivables that cannot be collected, and the establishment of the necessary infrastructure in the UYAP system.