Basketbolda farklı oyuncu sayılarıyla oynanan yarı saha ve tam saha oyunlara verilen fizyolojik cevapların karşılaştırılması
Comparison of physiological effects of half court and full court games played different number of players
Yazar: BİLAL UTKU ALEMDAROĞLU
Danışman: PROF. DR. MİTAT KOZ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Spor = Sports
Dizin: Antrenman = Training ; Basketbol = Basketball ; Basketbolcular = Basketball players ; Fizyolojik parametreler = Physiological parameters ; Hareket = Motion ; Kalp hızı = Heart rate ; Laktik asit = Lactic acid

Özet:
Bu çalışmanın amacı, farklı oyuncu sayıları ile Yarı saha (Ys) ve Tam sahada (Ts) oynanan oyunların optimum sürelerinin, optimum setlerinin belirlenmesi ve oyunlara verilen fizyolojik ve kinematik cevapların karşılaştırılmasıdır. Çalışmaya bir bölgesel lig takımının kadrosunda yer alan 12 basketbolcu ( yaş: 21,9 ± 4,5 yıl; boy: 189,6 ± 6,9 cm; VA: 91,5 ± 8,2 kg ) gönüllü olarak katılmıştır. Çalışmada öncelikli olarak optimum süreler daha sonrasında da optimum setler oyuncuların ortalama hız değeri kullanılarak hesaplanmıştır. Yarı saha ve Tam sahada 1 x 1, 2 x 2, 3 x 3, 4 x 4 oyunlar, belirlenen optimum süre üzerinden, sporcuların oynayabildikleri kadar fazla set oynatılarak ve setler arasında 3 dakika ara verilerek gerçekleştirilmiştir. Tüm oyunlarda her setin bitiminde kan laktik asit konsantrasyonu (LA) ve algılanan zorluk derecesi (AZD) belirlenmiştir. Bu oyunlar sırasında sporcuların üzerlerine yerleştirilen SPI-Prox Portatif Hareket Analiz Sistemi (GPS) yardımı ile sporcuların kat ettikleri mesafeler (KEM), ortalama hızları, belirlenen hızlarda KEM ( 0-6,9 km/sa; 7-12,9 km/sa; 13-17,9 km/sa, 18 km/sa ve üzeri), kalp atım hızları (KAH) ve maksimal KAH'ın hangi yüzdelerinde oyunu oynadıkları (% KAHmaks) belirlenmiştir. Elde edilen fizyolojik ve kinematik değerler her oyunun kendi setleri ve farklı oyunlar arasında karşılaştırılmıştır. Çalışma sonunda optimum süreler ve setler 1 x 1 Ts oyunu için 60 sn, 3 set, 2 x 2 Ts oyunu için 180 sn, 4 set, 3 x 3 Ts oyunu için 240 sn, 4 set, 4 x 4 Ts oyunu için 360 sn, 5 set, 1 x 1 Ys oyunu için 120 sn, 3 set, 2 x 2 Ys oyunu için 270 sn, 5 set, 3 x 3 Ys oyunu için 390 sn, 4set ve 4 x 4 Ys oyunu için 600 sn, 4 set olarak bulunmuştur. Oyunların setleri arasında yapılan karşılaştırma sonucu ise fizyolojik parametreler açısından setler arasında fark olduğu ve farkların birinci ve nadiren ikinci setlere verilen fizyolojik cevapların düşük olmasından kaynaklandığı belirlenmiştir. Oyunların birbiri ile karşılaştırılması sonucu oyuncu sayısının azalmasının yani kişi başına düşen alanın artmasının oyunlarda fizyolojik yükü arttırdığı ve aynı zamanda yüksek hızda yapılan hareket sayısını arttırdığı belirlenmiştir buna göre en yüksek şiddetli oyun 1 x 1 Ts oyunu olurken algılanan zorluk derecesi açısından 1 x 1 Ys oyunu en yüksek şiddetli oyun olmuştur. Bu sonuçlara göre kişi başına düşen alanın artmasının oyunların fizyolojik ve kinematik yükünü arttırdığı, oyunların değerlendirilmesinde fizyolojik cevaplar ile kinematik cevapların birlikte kullanılması gerektiği, bunların yanında oyuna özgü hareketlerin de hareket analizi çalışmaları ile tespit edilmesi gerektiği düşünülmektedir. Ayrıca oyunların yarattığı fizyolojik streslerin dayanıklılık antrenmanlarında kullanılan şiddetlere benzer olduğu bu sebeple antrenörlerin sporcularının dayanıklılık gelişimlerinde bu antrenmanların interval antrenmalar yerine kullanılabileceği düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler: basketbol, kalp hızı, laktik asit, antrenman.

Abstract:
The purposes of this study are to determine the optimum duration and number of repetitions and to compare the physiological and kinematic responses of Half-court (Hc) and Full-court (Fc) games. Twelve region league basketball players (Age: 21,9 ± 4,5 years; Height:189,6 ± 6,9 cm; Body Weight: 91,5±8,2kg) were voluntarily participated in the study. Primarily optimum durations, secondly optimum bouts of the games were determined as average speeds of players. Half and Full court 1x1, 2x2, 3x3 and 4x4 games were played under determined optimum time, and as many repetition as possible for the players could play were played. The resting duration between bouts was 3 minutes in all games. Subjective exertion rating (AZD) and blood lactate (LA) were determined at the end of each bout of games. During each set, in total sets in different Hc and Fc game formats, the distance covered, average velocities, and number of different movements as 0-6,9 km/h, 7-12,9 km/h, 13-17,9 km/h and 18 and above velocity running, HR, % HRmax were recorded as kinematic variables by GPS system. At the end of the study optimum durations and bouts of the games were determined as 60 sec, 3 bouts for 1 x 1 Fc, 180 sec, 4 bouts for 2 x 2 Fc, 240 sec, 4 bouts for 3 x 3 Fc, 360 sec, 5 bouts for 4 x 4 Fc, 120 sec, 3 bouts for 1 x 1 Hc, 270 sec, 5 bouts for 2 x 2 Hc, 390 sec, 4 bouts 3 x 3 Hc, 600 sec, 4 bouts for 4 x 4 Hc. Significant differences were found in the physiological responses of bouts of games and because of low responses of first bout and rarely low response of second bout. The comparison of the games showed that as the number of players decreased, which means space per player increased, physiologic intensity of the game has increased, and the number of movements increased. According to these findings as the number of players increased, amount of time spent and distance run in low intensities has increased, and as opposite to this, as the number of players decreased the amount of time spent and distance run in higher intensities has also increased. Fc 1 x 1 was defined the most intense game and Hc was defined as the most perceived difficult game according to physiological and kinematic responses. According to these results, increasing space per player resulted in higher physiological and kinematic responses. While evaluating these games, kinematic and physiological responses should be examined together and game-specific movements should be posited by movement analyses. Also physiological response of Hc and Fc games were found similar with interval training zones therefore it can be said that coaches can use these games in order to improve VO2max of basketball players.Key Words: Basketball, heart rate, lactic acid, optimum bout and duration, rating of perceived exertion????