Mehmed Zihni Efendi'nin "Elğâz-ı Fıkhiyye" adlı eserinin Kitâbu'l-Hudûd'tan sonuna kadar olan bölümlerinin referanslandırılarak sadeleştirilmesi
The simplification of Mehmed Zihni Efendi's "Elğâz-i Fikhiyye" by referencing the chapters from Kitâbu'l-Hudûd to the end
Yazar: HAMİDE KAYA
Danışman: PROF. DR. ALİ İHSAN PALA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Mehmed Zihni Efendi = Mehmed Zihni Efendi

Özet:
Fıkıh edebiyatı türü olan ve fıkhî meselelerdeki şer'î hükmün gizlenerek bilmece formunda sorulması amacını taşıyan elğâz-ı fıkhiyye, fıkıh alanında bir eğitim-öğretim yöntemi olarak kullanılmıştır. Elğâz-ı fıkhiyye üzerine hatırı sayılır bir literatür oluşmuştur. Bu eserlerden birisi de Osmanlı Devleti'nin son dönem önemli şahsiyetlerinden olan müderris Mehmed Zihni Efendi'nin (ö. 1913) kaleme aldığı "Elğâz-ı Fıkhiyye" adlı eseridir. 
Bu çalışmada Elğâz-ı Fıkhiyye eserinin kaynaklandırılması yapılarak sadeleştirilmesi amaçlanmıştır. Tez bir giriş iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Girişte tezin konusu, önemi, amacı ve yöntemi izah edilmiştir. Birinci bölümde kavramsal çerçeve verilmiştir. Elğâz-ı fıkhiyye ilminin doğuşu, tarihi süreci, özellikleri hakkında bilgi verilerek bu alandaki literatür aktarılmıştır. Zihni Efendi'nin hayatına yer verildikten sonra Elğâz-ı Fıkhiyye adlı eser detaylıca tanıtılmıştır. Eser üzerine yapılan mevcut çalışmalardaki tespitler izah edilmiştir. Konu kapsamımız dahilinde müellifin eserde belirttiği kaynaklara yer verilmiştir.
İkinci bölümde asıl metnin sadeleştirilmesi yapılmıştır. Sadeleştirmeyi yaparken mümkün mertebe müellifin gösterdiği kaynaklardaki bilgiye ulaşıp bu bilgiler günümüz kaynaklandırma formunda verilmiştir. Müellifin açıklamalarına ilaveten gerekli görülen hususlarda izahlar yapılmıştır. Elğâz ilmi tanıtılarak fıkıh ilmindeki yeri ve önemi verilmeye çalışılmıştır. Elğâz-ı Fıkhiyye eseri sadeleştirilerek araştırmacıların istifadesine sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Fıkıh, Luğâz, Elğâz-ı fıkhiyye, Mehmed Zihni Efendi, Sadeleştirme.

Abstract:
Riddles of fiqh, which is a letters of fiqh and aims to conceal the sharīʿah ruling in fiqh issues and ask them in the form of riddles, was used as a method of education and training in the field of fiqh. A considerable literature on riddles of fiqh has emerged. One of these works is "Elğāz-ı Fıkhiyye" written by the muderris Mehmed Zihni Efendi (d. 1913), one of the most important figures of the last period of the Ottoman Empire. 
In this study, it is aimed to simplify the work of Elğâz-ı Fıkhiyye by making its references. The thesis consists of an introduction, two chapters and a conclusion. In the introduction, the subject, importance, aim and method of the thesis are explained. The first section presents the conceptual framework. Information about the birth, historical process and characteristics of the science of riddles of fiqh is given and the literature in this field is presented. After the life of Zihni Efendi, the work Elğâz-ı Fıkhiyye is introduced in detail. The findings of the existing studies on the work are explained.  Within the scope of our subject, the sources mentioned by the author in the work are given.
In the second part, the simplification of the original text was made. While making the simplification, as far as possible, the information in the sources indicated by the author is given in today's referencing form. In addition to the author's explanations, explanations were made on the issues deemed necessary. By introducing the science of riddles, its place and importance in the science of fiqh has been tried to be given. The book Elğâz-ı Fıkhiyye has been simplified and presented to the benefit of researchers.
Keywords: Fiqh, Riddle, Riddles of fiqh, Mehmed Zihni Efendi, Simplification.