Baş boyun kanseri tanısı ile tedavi alan hastalarda işlevsellik ve yaşam kalitesinin işlevsellik, yetiyitimi ve sağlığın uluslararası sınıflandırması (ICF) çekirdek dizisi ve çeşitli yaşam kalitesi ölçekleri kullanılarak belirlenmesi
Identification of functioning, quality of life and specific problems with the ICF core set for head and neck cancer and other frequently used quality of life questionnaires in patients diagnosed with head and neck cancer and received any treatment
Yazar: ROYA ISMAYILZADA
Danışman: PROF. DR. AYDAN ORAL
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Kafa ve boyun neoplazmları = Head and neck neoplasms ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sınıflandırma = Classification ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Tez çalışmamızda amacımız baş boyun kanseri tanısı ile tedavi uygulanan hastalarda işlevsellik (functioning), yaşam kalitesi ve bunlara ilişkin spesifik problemleri araştırmak ve bu problemleri Baş Boyun Kanseri için ICF Çekirdek Dizisi başta olmak üzere sık kullanılan çeşitli ölçeklerin bileşkesi doğrultusunda değerlendirmek ve Baş Boyun Kanseri için ICF Çekirdek Dizisini bu hastalarda bir değerlendirme aracı olarak diğer ölçeklerle karşılaştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı olarak planlanan bu çalışma 3 aylık bir dönemde İstanbul Tıp Fakültesi Kulak Burun Boğaz Anabilim Dalı 'Tümör Kontrol Polikliniği'ne başvuran baş boyun kanseri tanısı ile takip edilen 120 hasta üzerinde yürütüldü. Değerlendirmeye alınan hastalara geniş kapsamlı Baş Boyun Kanseri için ICF Çekirdek Dizisi, UW-QOL, EORTC QLQ-C30 versiyon 3.0, EORTC QLQ-H&N35 ölçekleri uygulandı.
Bulgular: Çalışmaya alınan hastaların yaş ortalaması 61,1±11,5 idi. Tümör lokalizasyonuna göre en sık oral kavite (%45,8), larenks (%32,5) ve tükürük bezi (%10) tümörleri, histopatolojik olarak en sık yassı hücreli karsinom (%75) tespit edildi. Hastaların hepsine cerrahi tedavi, %17,5'ine (n=21) kemoterapi, %37,5'ine (n=45)ise radyoterapi uygulanmıştı. Hastaların %31,7'sinde trakeostomi saptandı. Baş Boyun Kanseri için ICF Çekirdek Dizisi vücut işlevleri kategorilerinden en fazla beden imajı algısı (%82) ve duygudurum işlevleri (%77) kategorilerinde, aktivite ve katılım bileşeni kategorilerinden ise eğlence ve boş zaman (%78) kategorisinde bozukluk tespit edildi. Bunlar dışında yaşam kalitesini ileri ölçüde etkileyen çiğneme (%69), yutma (%71), konuşma (%69), stresle baş etme (%74), kişilerarası etkileşimler (%57), toplum hayatı (%61) alanlarında da yüksek oranda bozukluk saptandı. UW-QoL ölçeğinde en çok bozukluk konuşma (52,8±39,1), endişe (57,5±22,2) ve çiğneme (59,6±35,1) alanlarında saptandı. EORTC QLQ-HN35 sonuçlarına göre en çok bozukluk tespit edilen alanlar konuşma problemleri (43,9±38,6) idi. En çok bozukluk tespit edilen ICF kategorileri ile kullanılan diğer ölçeklerden çıkan sonuçlar arasında anlamlı ilişki saptandı (p<0,001).
Sonuç: Çalışmamızda elde edilen bulgular baş boyun kanseri tanısı alan hastalarda hem tümörün hem de uygulanan farklı tedavi yöntemlerinin yaşam kalitesi ve işlevselliği önemli ölçüde etkileyebildiğini ve farklı sistemlerde çeşitli bozukluklara neden olduğunu göstermiştir. Kanser tedavisindeki gelişmeler ve uzayan sağ kalım süreleriyle beraber yaşam kalitesinin kapsamlı değerlendirilmesi hem daha ileri tedavi yöntemlerinin geliştirilmesi hem de bütüncül bir yaklaşımla kapsamlı klinik, rehabilitasyon ve sosyal destek içeren bakım protokolü geliştirmek açısından önem arz etmektedir. Çalışmamızda kullanılan ICF çekirdek dizisi yaşam kalitesi ölçekleri gibi işlev bozuklukları ve bununla ilişkili sık rastlanan problemler ile ilgili yeterli bilgi vermekte ve sağlık durumunun incelenmesinde biyopsikososyal yaklaşım sağlamaktadır.

Abstract:
Objective: The aim of this sudy was to investigate functioning, quality of life and specific problems relevant to these with the ICF Core Set for Head and Neck Cancer and other frequently used quality of life questionnaires in patients diagnosed with head and neck cancer and received any treatment.
Method: This cross-sectional and descriptive study was carried out on 120 patients who were followed up with a diagnosis of head and neck cancer referring to 'Tumor Control Polyclinic' of the Department of Otorhinolaryngology of the Istanbul University Faculty of Medicine within a period of 3 months. The comprehensive ICF Core Set for Head and Neck Cancer, the University of Washington-Quality of Life Questionnaire (UW-QOL), the European Organization for Research and Treatment of Cancer Quality of Life Questionnaire Core Module version 3.0 (EORTC QLQ-C30) and the European Organization for Research and Treatment of Cancer Quality of Life Questionnaire Head and Neck Module (EORTC QLQ HN35) were used for evaluating patients. 
Results: The mean age of the participants was 61.1±11.5. The oral cavity (45.8%) and larynx (32.5%) were the most frequent anatomical site for the head and neck cancers. The most common histopathological type was squamous cell carcinoma (75%). All of the patients underwent surgical procedures for head and neck cancer. Radiotherapy and chemotherapy was reported in 37.5% and 17.5% of patients, respectively. The most impaired categories for body functions component of the ICF core set were 'Body image' (82%) and 'Emotional functions' (77%) for activities and participation component it was 'Recreation and leisure' (78%). Additionally a high rate of impairment was detected in the areas of chewing (69%), swallowing (71%), speaking (69%), handling stress and other psychological demands (74%), interpersonal interactions (57%) and community life (61%), which significantly affect quality of life. The most impaired domains of UW-QoL were speech (52.8±39.1), anxiety (57.5±22.2) and chewing (59.6±35.1). The most impaired domain of EORTC QLQ-HN35 was speech problems (43.9±38.6). A strong relationship was found between between the most impaired ICF categories and the results obtained from other scales used (p<0.001).
Conclusions: The findings of our study showed that both the cancer and the treatment methods can significantly affect the quality of life and functioning in patients with a diagnosis of head and neck cancer and cause various impairments. Advances in cancer treatment and improved survival increases the need of a comprehensive assessment of the quality of life in terms of developing clinical, rehabilitation and social care protocols. The ICF core set provides sufficient information about impairments and related common problems and provides a biopsychosocial approach for assessing health status.