Para politikası kararlarının hisse senedi piyasası üzerine etkisi: BIST-100 Endeksine ilişkin ampirik bulgular, 2005-2012
The effect of monetary policy decisions on the stock market empirical evidences for BIST-100
Yazar: ŞULE ŞEREFOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FATMA GÜNDOĞDU ODABAŞIOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Borsa = Stock exchange ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Hisse senedi değeri = Stock valuation ; Hisse senetleri = Stocks ; Para politikaları = Monetary policies

Özet:
Literatürde para politikasının hisse senedi fiyatları üzerine olan etkisinin araştırılması aşamasında kullanılmış olan Vektör Otoregresif (Vector Autoregressive, VAR) analizi, içsel-dışsal ayrımı yapmadan modelleme yapmak üzere geliştirilmiştir. Fakat VAR analizlerinden türetilen para politikası şoklarında içsellik sorununun gözlenmesi, 1989'lardan itibaren analizlerde alternatif tahmin yöntemleri kullanmaya yöneltmiştir. Bu tahmin yöntemlerinden ilki, para politikası ile hisse senedi fiyatları arasında karşılıklı etkileşim potansiyelinin kontrol edilmesi ve içsellikten kaynaklanan problemlerin önüne geçilmesinde kullanılan vaka çalışması (Event Study, ES) yöntemidir. İkinci olarak, vaka çalışması yöntemine alternatif olarak genelleştirilmiş momentler (Generalized Method of Moments, GMM) yöntemi geliştirilmiştir. 
Çalışmada, 2005-2012 döneminde Türkiye'deki 2005-2012 para politikasının hisse senedi fiyatları üzerine etkisi vaka çalışması ve genelleştirilmiş momentler yöntemleri ile tahmin edilmiştir. Çalışmada ilk olarak, para politikasının hisse senedi fiyatları üzerindeki ortalama etkisi incelenmiştir. Bu etki, piyasadaki genel duruma, beklentilere ve birçok diğer faktörlere bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Bundan dolayı yapılan analizlerde, söz konusu etkiler de dikkate alınarak genişletilmiş ve çalışmaya dahil edilmiştir. Para politikası sürprizleri iki ayrı grupta değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmede ilk belirleyici, karar gününde piyasadaki belirsizliğin para politikası sürprizlerinin etkisini ne oranda değiştirdiğidir. Piyasadaki belirsizlik BIST-100 endeks getirisinde gözlemlenen oynaklık ile ölçülmüştür. Söz konusu oynaklık, endeks günlük getirisinin aylık standart sapması ile hesaplanmıştır. Piyasadaki oynaklık, hesaplanan değerlerin %20'lik, %30'luk ve %40'lık dilimlerde olmaları göz önüne alınarak üç ayrı ölçütte, düşük ve yüksek olarak ikiye ayrılmıştır. İkinci değerlendirme ise, para politikası sürprizlerinin pozitif ve negatif olarak incelenmesini içermektedir. Son olarak ise, hisse senedi fiyatlarının para politikası kararlarının beklenen kısmına tepki verip vermediği test edilmiştir.
Her iki yöntem ile Türkiye için para politikası sürprizlerinin hesaplanmasında kullanılan modeller çerçevesinde tanımlanan parametre sonuçlarına göre para politikası sürprizlerinin hisse senedi fiyatı üzerindeki ortalama etkisi hem yön olarak hemde büyüklük olarak yakın olmaları sonuçların safi istatistiksel bir bulgu olmadıklarını göstermektedir. Ancak para politikası sürprizlerinin ayrıştırılarak hisse senedi fiyatların üzerindeki etkisi incelendiği analiz sonuçların göre, DİBS ve BIST-100 endeksinin birbirlerini eşanlı olarak etkilediği ve içsellik - dışlanmış değişken sorunlarının çözümünde GMM yönteminin daha etkili olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Vector Autoregressive (VAR) analysis, which was used in the stage of research of monetary policy on share price in literatüre, has been developed for models excluding any internal and external distinction. Yet, a considerable observation of an internal problem in monetary policy shocks which derive from VAR analysis has led to use alternative estimation methods in analysis since 1989. One of these alternative methods is the event study that both controls the interaction potential between monetary policy and stock prices and prevents the internal problems. Second is the Generalized Method of Moments (GMM).
The effect of monetary policy on stock prices in Turkey for the years covering 2005-2012 has been basically estimated through the event study and VAR. The average impact of monetary policy on stock prices has been analysed as a first step. This might as well alter because of prices`s status, expectations and the other factors. So, the above mentioned impacts in an extended way have carefully been included in the analysis. Monetary policy shocks have been evaluated in two separate groups. The first identifier in this evaluation is that in what extent uncertainty of prices on the decision day varies the effects of monetary policy. The uncertainty in the prices has been measured with the volatility that is observed in BIST-100 return indice. This volatility has been calculated with standart deviation of daily return of indice. The volatility in the prices bisected as high and low in three different segments of the calculated values: 20%, 30% and 40% In the second evaluation, it consists of analysis of monetary policy surprises postively and negatively. Lastly, whether or not the stock prices may react on the expected values has been tested.
Both methods show that there  is no merely statistical evidence based on the results of the parameters analysing the effect of monetary policy shocks on stock prices with respect to magnitude and closeness. But, according to the results of the analysis of the monetary policy shocks by being decomposed, DIBS and BIST-100 simultaneously effect each other and it has been determined that GMM is a more effective method for the solutions of the problems for endogenous and exogenous variables.