Bilimin doğası öğretiminde sosyobilimsel konuların kullanılmasının fen bilimleri öğretmen adaylarının bilimin doğasını anlamalarına etkisi
The effect of socioscientific issues in nature of science instruction on preservice science teachers'  nature of science conceptions
Yazar: YELİZ KASAR
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGECAN TAŞTAN KIRIK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilimin doğası = Nature of science ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Sosyobilimsel konular = Soscioscientific issues ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı 3. sınıf Fen Bilgisi öğretmen adaylarının bilimin doğası öğretiminde sosyobilimsel konular (SBK) kullanılmasının bilimin doğasına ilişkin anlayışlarına etkisini incelemektir. Çalışmada yarı-deneysel desenlerden eşitlenmemiş kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Araştırma, 2016-2017 eğitim öğretim yılı bahar döneminde gerçekleştirilmiştir.  Çalışmaya Adana'da bir üniversitede öğrenim gören Fen Bilgisi Öğretmenliği 3. Sınıf 64 öğrenci katılmıştır. Deney grubunda 34 öğrenci ile Bilimin Doğası ve Bilim Tarihi dersi bilimin doğası etkinlikleri sosyobilimsel konular içeren doğrudan yansıtıcı yaklaşıma uygun şekilde hazırlanmış etkinliklerle işlenmiştir. Kontrol grubunda ise 30 öğrenci ile sosyobilimsel konular içermeyen doğrudan yansıtıcı yaklaşıma uygun bilimin doğası etkinlikleri ile işlenmiştir. 
Araştırmada verilerin toplanmasında nitel ve nicel veri toplama yöntemleri kullanılmıştır. Nicel veriler "Bilimin Doğasına Yönelik Görüşler Anketi (BDYGA)" kullanılarak toplanmıştır. BDYGA, çalışma öncesinde ön test ve çalışma sonrasında son test olarak uygulanmıştır. BDYGA'daki 21 maddenin altındaki her bir görüş ifadesi "Gerçekçi (Geçerli)", "Makul" ve "Naif" olmak üzere kodlanmış ve ifadelerin değerleri belirlenmiştir. Deney ve kontrol grubundaki öğrencilerin ön test ve son testte her bir sorunun seçeneklerine verdikleri cevaplar yüzde ve frekans olarak tablolaştırılmış ve bu yüzdeler kıyaslanarak her iki grup için değişimin hangi yönde olduğu yorumlanmıştır.   Nitel veriler ise, uygulama sonrasında deney ve kontrol grubundan seçilen 17 öğrencinin bilimin doğasına yönelik görüşlerini derinlemesine incelemek amacıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler ile toplanmıştır. Görüşmelerde Bilimin Doğası Hakkında Görüşler Anketi Form C (VNOS-C) kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde, katılımcıların verdikleri cevaplar bilimin doğası unsurları ve alt boyutlarına uygun şekilde "naif, eklektik, bilinçli-bilgili" kategorilerine yerleştirilmiş ve deney ve kontrol grubuna ait bulgular tablolar halinde verilerek kıyaslanmıştır.
BDHGA analiz sonuçlarına göre, bilimin tanımı, toplumun bilim üzerine etkisi, etik ve toplumun bilim insanları üzerine etkisi konularında,  bilimin topluma etkisi kategorisinde bilim insanlarının sosyal sorumluluğu konusunda gerçekçi kategorisinde deney grubunda kontrol grubuna kıyasla daha fazla artış olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte bilim insanlarının özellikleri kategorisinde, cinsiyetin bilim sürecine ve ürününe etkisi konusunda uygulama sonrasında deney grubunda gerçekçi görüş oranlarında artış olurken, kontrol grubunda ise büyük oranda azalış olduğu göze çarpmaktadır. Bilimsel bilginin sosyal yapısı kategorisindeki bilimsel kararlar konusunda ise deney grubunda gerçekçi görüşlerde artış olduğu görülmüştür. Hipotezler, teoriler ve kanunlar konusunda ise uygulama sonrasında deney grubunda kontrol grubuna kıyasla gerçekçi kategorisinde daha fazla artış olduğu gözlenmiştir. Bu sonuçların yapılan yarı yapılandırılmış görüşme bulguları ile de örtüştüğü görülmektedir. 

Anahtar kelimeler: Bilimin doğası, sosyobilimsel konular

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of using socio-scientific issues (SSI) in teaching Nature of Science and History of Science course to 3rd grade pre-service science teachers on their views about the nature of science. Non-equivalent control group design which is among the quasi experimental designs was used in this study. The research was conducted in the spring semester of 2016-2017 academic year. 64 third grade pre-service science teachers from a university in Adana participated in the study. In the experimental group (n=34), Nature of Science and History of Science course was taught through explicit reflective approach in the context of SSI. In the control group (n=30), explicit reflective approach without using SSI was implemented to teach the course. 
Qualitative and quantitative data collection methods were used in the study. Quantitative data was collected using the Views on Science–Technology–Society (VOSTS) as a pretest and post test. Each opinion expression under 21 items in the VOSTS was coded as "Realistic"," Reasonable" and " Naive". The responses of the students in the experimental and control groups to the VOSTS items in the pre-test and post-test were presented as percentages, and these percentages were compared and interpreted for both groups. Qualitative data was collected by semi-structured interviews with a total of 17 students selected from both groups in order to examine their views on the nature of science deeply. Views of Nature of Science Questionnaire - Form C (VNOS-C) was used in the interviews. In the analysis of the qualitative data, the responses of the participants were placed into "naive", "eclectic" and "informed" categories in accordance with the nature of science aspects and related sub-categories. The findings of the experimental and control group were compared and given in tables.
According to the results of VOSTS, in the experimental group, number of informed views was increased for the definition of science, the impact of society on science, ethics and the impact of society on scientists, the impact of science on society in the category of social responsibility of scientists compared to the control group. In addition, while the number of informed views in the experimental group for the effect of gender on the science process and product in the category of characteristics of scientists increased, there was a decrease in informed views in the control group. About the scientific decisions in the category of social structure of scientific knowledge, there was an increase in the informed views of the experimental group students more compared to the control group students. Considering hypotheses theories and laws, there is an increase in informed views in the experimental group after the application. These results are consistent with the semi-structured interview findings. 

Keywords:. The nature of science, socio-scientific issues