Mülteci krizine dair kalıcı çözüm türü olarak gönüllü geri dönüşün kuramsal analizi
Theorical analysis of voluntary repetriation as a type of permanent solution to the refugee crisis
Yazar: ABDULLAH AKGÜL
Danışman: PROF. DR. ERCAN SEYHAN
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Gönüllü geri dönüş, BMMYK tarafından mülteci krizine yönelik üç kalıcı çözüm türlerinden olan sosyal entegrasyon ile yeniden yerleştirmenin yanında bir diğer kalıcı çözüm türü olarak görülmektedir. Gönüllü geri dönüş, başta BMMYK 1951 Cenevre Sözleşmesi ve 1967 Protokolü olmak üzere, uluslararası hukuki belgelerde en uygun ve dayanıklı, uzun vadeli ve en çok tercih edilen çözüm türü olarak kabul edilmektedir. Gönüllülük, güvenlik ve sürdürülebilirlik ilkelerinin yerine getirilmesi halinde tam teşekküllü bir şekilde mümkün olan gönüllü geri dönüş sürecinde, mültecilerin göç sırasında geldiği hedef ülke ile geri döneceği menşe ülkelerin koşulları sağlaması, uluslararası aktörlerin de buna destek ve aracı olması gerekir. İç çatışma ve şiddet ortamının devam ettiği, uluslararası aktörlerin garantisiyle güvenlikli bir alanın oluşturulmadığı, ekonomik, sosyal, siyasal ve kültürel anlamda gerekli önlemlerin alınmadığı durumlarda mültecilerin menşe ülkeye geri dönmelerinin gönüllü bir nitelikte ve uzun vadeli sağlanması mümkün olmayacaktır. 
Bu çalışmanın amacı da, gönüllü geri dönüşün niteliğine, mümkün olmasının koşullarına, sürecin hem mülteciler hem de taraf devletler açısından işleyiş biçimine dair kuramsal bir değerlendirmenin yapılmasıdır. Genel itibarıyla çalışmada, literatür taramasına referansla kalıcı bir çözüm türü olarak gönüllü geri dönüşün kuramsal bir analizi sunulmaktadır.
Çalışmanın ilk bölümünde genel olarak göç meselesi ile ilintili bazı kavram e kuramların bir değerlendirilmesi yapılırken, çalışmanın ana teması ve gövdesini oluşturan ikinci bölümde ise, gönüllü geri dönüş mevzusunun detaylı bir analizi sunulmaktadır. Bu bölümde gönüllü geri dönüşün tarihsel arka planından, ilkelerine ve hukuki, sosyal ve ekonomik boyutlarına kadar birçok yönü tartışılmaktadır. Üçüncü bölümde de, ikinci bölümde tartışılan gönüllü geri dönüş meselesini somutlaştırmak adına biri 1990'ların başında Irak'ta yaşanan Kürt göçü, diğeri de 1980'li yıllarda başlayan Afgan göçü olmak üzere, iki göç sürecinde işleyen gönüllü geri dönüş programları incelenmektedir. Söz konusudur iki örnek, kuramsal olarak ele alınan gönüllü geri dönüş meselesine dair tartışmanın soyut kalmaması için önem arz etmektedir.

Abstract:
Voluntary repatriation is considered by UNHCR as another type of permanent solution alongside social integration and resettlement, which are among the three types of permanent solutions to the refugee crisis. Voluntary repatriation is accepted as the most appropriate and durable, long-term and most preferred type of solution in international legal documents, especially the UNHCR 1951 Geneva Convention and 1967 Protocol. In the voluntary return process, which is possible in a full-fledged manner if the principles of volunteerism, security and sustainability are fulfilled, the destination country of the refugees during migration and the countries of origin to which they will return should provide the conditions, and international actors should be supportive and intermediary for this. It will not be possible to ensure the voluntary and long-term return of refugees to their country of origin in cases where internal conflict and violence continue, where a secure area is not created with the guarantee of international actors, and where necessary measures are not taken in economic, social, political and cultural terms.
The purpose of this study is to make a theoretical evaluation of the nature of voluntary return, the conditions of its possibility, and the way the process works for both refugees and the states parties. In general, in the study, a theoretical analysis of voluntary repatriation as a permanent solution type is presented with reference to the literature review.
In the first part of the study, some concepts and theories related to the issue of migration in general are evaluated, while in the second part, which forms the core theme and main body of the study, a detailed analysis of the voluntary return issue is presented. This section discusses many aspects of voluntary repatriation, from its historical background to its principles and legal, social and economic dimensions. In the third part, in order to embody the issue of voluntary return discussed in the second part, the voluntary return programs that operated in two migration processes, one of the Kurdish immigration in Iraq in the early 1990s and the other of the Afghan immigration that started in the 1980s, are examined. These two examples are important to ensure that the theoretical discussion on the issue of voluntary repatriation does not remain abstract