Madencilik sektöründe meydana gelen iş kazalarının ve meslek hastalıklarının istatistiksel analizi
Analysis of occupational accidents and occupational diseases  occuring in the mining sector
Yazar: ONUR DEMİROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ADEM YURTSEVER
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Madencilik sektörü diğer sektörlerle kıyaslandığında, en tehlikeli sektör olarak dikkat çekmektedir. Çalışma ortamlarının zorluğu ve çalışma ortamında oluşan bir takım farklı etmenler(ergonomik koşullar, kaya kırılmaları, göçükler, yapay ışıklandırma) nedeniyle bu sektör çalışanları iş sağlığı ve güvenliği (İSG) açısından oldukça tehlike altındadırlar. Bu sektörde yaşanan iş kazaları ve özellikle bu sektör çalışanlarında görülen meslek hastalıkları nedeniyle, madencilik sektörü İSG anlamında önemli hale gelmektedir. Bu çalışmada amaç madencilik sektöründe meydana gelen iş kazaları ve meslek hastalıklarının iş sağlığı ve güvenliği açısından incelemek, bunların analizlerini yaparak yorumlamaktadır. Çalışmada TÜİK ve SGK veri tabanındaki veriler kullanılarak ve araştırma amaçlarına yönelik literatür kaynaklarında yararlanılarak durum tespiti yapılmıştır. Araştırma 2002-2020 yıllara arası verileri kapsamaktadır. Çalışma bulgularına göre 1995 ile 2020 yıllar arasında 17886 çalışan ise meslek hastalığına yakalanmış bu çalışanların 916 (%5,2)'si hayatını kaybetmiştir.  2012 yılından itibaren iş kazası ve meslek hastalığı sonucu ölüm oranı binde 10'ün altına düşmüştür. 2016 yılından itibaren ise bu oran binde 5'in altına düşmüştür. 2002 yılından 2020 yılına kadar madencilik alanında iş kazaları ve meslek hastalıkları sonucu ölüm oranları artarak devam etmiştir. Madencilik sektörünü oluşturan faaliyet alanında iş kazalarının ve meslek hastalıklarının en fazla yaşanılan alan kömür ve linyit çıkartılması ve diğer madencilik ve taşocaklarında meydana gelmektedir. 2015-2020 yılları arasında maden çalışanlarından toplam 409 çalışan mesleki hastalıklara tutulmuş ve 5 madenci meslek hastalığı yüzünden hayatını kaybetmiştir. Madencilik sanayi ve diğer faaliyet alanlarında meydana gelen meslek hastalıkları karşılaştırılması sonuçlarına göre diğer sektörlerde meslek hastalığına tutulumlarında yıllara göre yükselirken madencilik alanında 2011 yılı sonrası azalış veya belli bir aralıkta seyrettiği görülmüştür. Madencilik sektöründeki iş kazaları 2020 yılına kadar artış eğiliminde olup, 2002 yılında 7437 olan iş kazası sayısı, 2020 yılında 11216'ya yükselmiştir. Bu sonuçlara göre iş kazası sayısı 18 yılda %50 oranında artış göstermiştir. En yüksek iş kazası ise 2013 yılında yaşanmıştır (14186 iş kazası). Sonuç olarak ise, madencilik sektöründeki iş kazaları 5 yılda bir %10 oranında arttığı belirlenmiştir.

Abstract:
The mining sector draws attention as the most dangerous sector when compared to other sectors.Due to the difficulty of the working environment and a number of different factors(ergonomic, conditions, rock breaks, collapse, artificial lighting) in the working environment,the employees of the sector are in great danger in terms of occupational health and safety (OHS). The aim of this study is to analyze and investigate the data of mining industry work accidents and especially occupational diseases, which is one of the fields of activity where the most losses in terms of work accidents and occupational diseases are experienced. In the study, the situation determination was made by using the data in the TurkStat and SSI databases and in the literature resources for research purposes. The research includes data from 2002 to 2020. According to the findings of the study, between 1995 and 2020, 17886 employees suffered from occupational diseases, and 916 (5.2%) of these employees died. After 2012, the death rate as a result of work accidents and occupational diseases decreased below 10 per thousand. Since 2016, it has decreased below 5 per thousand. Death due to occupational disease was seen as 6 people between 2012-2020. Death rates as a result of work accidents and occupational diseases in the mining field continued to increase from 2002 to 2020. In the field of activity that constitutes the mining sector, the most common occupational accidents and diseases occur in coal and lignite extraction and other mining and quarries. A total of 409 mining workers were affected by occupational diseases and 5 miners lost their lives due to occupational diseases between 2015 and 2020. According to the results of the comparison of occupational diseases occurring in the mining industry and other fields of activity, it has been observed that while the incidence of occupational diseases in other sectors has increased over the years, it has decreased or remained in a certain range after 2011 in the mining field. Occupational accidents in the mining sector tend to increase until 2020, and the number of occupational accidents, which was 7437 in 2002, increased to 11216 in 2020. According to these results, the number of occupational accidents has increased by 50% in 18 years. The highest occupational accident occurred in 2013 (14186 occupational accidents). As a result, it has been determined that occupational accidents in the mining sector increase by 10% every 5 years.