Uzaktan eğitimde öğretmenlerin dijital vatandaşlık algılarının 2021-2027 Avrupa Birliği dijital eğitim eylem planı çerçevesinde incelenmesi
Investigation of digital citizenship perceptions of teachers in distance education in the framework of the council of Europe digital education action plan 2021-2027
Yazar: SEDA ADIGÜZEL
Danışman: PROF. DR. SELAMİ ERYILMAZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 2021–2027 Avrupa Birliği Dijital Eğitim Eylem Planına (AB DEEP) odaklanarak, pandemi sonrasında öğretmenlerin dijital vatandaşlık algılarının nasıl değiştiğini incelemektedir. Hedef, çevrim içi popülasyondaki anaokulu, ilkokul, ortaokul ve lise öğretmenlerinin dijital vatandaşlık algılarındaki tutarsız, eksik, sınırlı bilgi, beceri ile yaşanan teknolojik zorluklar, zaman kısıtlamaları, sınırlı kaynak - destek açılarından dijital vatandaşlık algılarını tespit etmek ve gruplar arasındaki farkları dengeleyecek iyileştirme önerileri sunmaktır. K–12 düzeyinde cinsiyet, yaş, tecrübe, branş, okul türü, eğitim, kıdem, görev yapılan il ve Bilişim Teknolojileri alanında herhangi bir eğitim almış olma gibi bağımsız değişkenler dikkate alınarak gruplar arasındaki istatistiksel farklar incelenmiştir. Çalışma, yapısının uygunluğunu değerlendirmek için Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartlett testleri uygulanarak, faktör analizi için Açıklayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri kullanılmıştır. Anazlizler sonrasında normal dağılıma sahip yedi faktörlü kırk maddelik bir "Dijital Vatandaşlık" ölçeği elde edilmiştir. 
Nicel araştırma, öğretmenlerin uzaktan eğitim ile dijital vatandaşlık algılarındaki değişiklikleri araştırmak için İç Anadolu bölgesinde Ankara, Konya ve Kayseri illerinde bulunan k-12 düzeyinde tüm kademelerden özel ve devlet okullarında görev yapmakta olan farklı branşlardan öğretmenlere yönelik gerçekleştirilmiştir. Ölçek ve bulgular, 2021-2027 Avrupa Birliği Dijital Eğitim Eylem Planı ile uyumlu olarak incelenmiş ve yorumlanmıştır. 
Araştırma bulgularına göre dijital hukuk, etik ve sorumluluk alt boyutunda kadın öğretmenlerin ortalamalarının erkek öğretmenlerden yüksek olduğunu, kıdeme göre dijital erişim ve dijital güvenlik alt boyutlarında gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğunu, dijital güvenlik boyutunda 6-9 yıl kıdeme sahip katılımcıların, 5 yıl ve daha az kıdeme sahip katılımcılardan daha yüksek ortalamaya sahip olduklarını ortaya koymaktadır. Dijital iletişim, dijital hukuk, dijital sağlık, dijital güvenlik ve dijital vatandaşlık alt boyutlarında ise gruplar arasında anlamlı bir fark belirlenerek, dijital hukuk boyutunda 31-35 yaş veya 36-40 yaş aralığına sahip katılımcıların 41 ve üzeri yaştaki katılımcılara göre daha yüksek ortalamaya sahip olduklarını, dijital güvenlik boyutunda 36-40 yaş aralığındaki katılımcıların 41 ve üzeri yaştaki katılımcılara göre daha yüksek ortalamaya sahip olduklarını, dijital sağlık boyutunda 36-40 yaş aralığına sahip katılımcıların 30 yaş altı veya 41 ve üzeri yaştaki katılımcılara göre daha yüksek ortalamaya sahip olduklarını ayrıca dijital sağlık boyutunda 31-35 yaş aralığındaki katılımcıların da 41 yaş ve üzeri katılımcılara göre daha yüksek ortalamaya sahip olduklarını göstermektedir. Ölçek genelinde ise 31-35 yaş aralığındaki veya 36-40 yaş aralığındaki katılımcıların 41 yaş ve üzeri katılımcılara göre dijital vatandaşlık ortalamalarının daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Katılımcıların eğitim durumlarına göre anlamlı bir farklılık belirlenemezken dijital hak etik ve sorumluluk alt boyutunda özel okuldaki katılımcıların devlet okullarına göre ortalamalarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Kademe değişkenine göre anlamlı farklar ortaya konulmuş olup dijital erişim alt boyutunda okul öncesi eğitim kurumlarında çalışan katılımcıların diğer katılımcılara göre ortalamalarının daha düşük olduğu, dijital sağlık alt boyutunda ortaokulda çalışan katılımcıların ortalamalarının lisede çalışan katılımcılara göre daha yüksek olduğu, dijital hak etik ve sorumluluk alt boyutunda ilkokulda çalışan katılımcıların ortalamalarının lisede çalışan katılımcılara göre daha yüksek olduğu ve ölçek genelinde dijital vatandaşlık okul öncesinde çalışan katılımcıların ortalamalarının ilkokul ve ortaokulda çalışanlara göre daha düşük iken ortaokulda çalışan katılımcıların ortalamalarının lisede çalışanlara göre yüksek olduğu belirlenmiştir. Bilişim Teknolojileri ile alakalı herhangi bir kursa katılma değişkenine göre ise dijital hak etik ve sorumluluk alt boyutuna ilişkin ortalamaların kursa katılanlarda daha yüksek, dijital hukuk alt boyutunda ise Bilişim Teknolojileri ile alakalı bir kurs alanların almayanlardan daha yüksek ortalamaya sahip oldukları belirlenmiştir. Teknoloji branşındaki öğretmenlerin ölçek genelinde ve dijital okur yazarlık boyutu hariç tüm alt boyutlarında diğer branşlara göre ortalamalarının daha yüksek olduğu dijital okuryazarlık alt boyutunda ise anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir. İllere göre ise katılımcılar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to examine how the digital citizenship perceptions of teachers have changed after the pandemic, focusing on the 2021-2027 European Union Digital Education Action Plan (EU DEAP). The aim is to identify the inconsistent, inadequate, limited knowledge, skills, and technological challenges experienced by kindergarten, primary school, middle school, and high school teachers in terms of their digital citizenship perceptions, considering factors such as online population, limited resources and support, time constraints, and to provide improvement suggestions that balance differences between groups. Statistical differences between groups were examined by considering independent variables such as gender, age, experience, subject, type of school, education level, seniority, province of duty, and having received any education in the field of Information Technologies at the K-12 level. The study used Exploratory and Confirmatory Factor Analyses for factor analysis, and Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) and Bartlett tests were applied to evaluate the suitability of the structure. As a result of the analyses, a seven-factor, forty-item "Digital Citizenship" scale with a normal distribution was obtained.
Quantitative research was conducted in the Inner Anatolia region, specifically in the provinces of Ankara, Konya, and Kayseri, targeting teachers from private and public schools at all levels of the K-12 education system, who are currently involved in distance education. The scale and findings were examined and interpreted in line with the 2021-2027 European Union Digital Education Action Plan.
According to the research findings, in the sub-dimension of digital law, ethics, and responsibility, female teachers had higher averages than male teachers. There was a statistically significant difference between groups in terms of digital access and digital security based on seniority. Participants with 6-9 years of seniority had higher averages in the dimension of digital security compared to those with 5 years or less of seniority. Significant differences were found between groups in the sub-dimensions of digital communication, digital law, digital health, digital security, and digital citizenship. Participants in the age ranges of 31-35 or 36-40 had higher averages in the dimension of digital law compared to participants aged 41 and above. Participants in the age range of 36-40 had higher averages in the dimension of digital security compared to participants aged 41 and above. Participants in the age range of 36-40 had higher averages in the dimension of digital health compared to participants under 30 or aged 41 and above. Additionally, participants in the age range of 31-35 also had higher averages in the dimension of digital health compared to participants aged 41 and above. Overall, participants in the age ranges of 31-35 or 36-40 had higher digital citizenship averages compared to participants aged 41 and above. There was no significant difference based on participants' education levels, but in the sub-dimension of digital rights, ethics, and responsibility, participants from private schools had higher averages compared to participants from public schools. Significant differences were identified based on the level of education, indicating that participants working in pre-school educational institutions had lower averages in the sub-dimension of digital access compared to other participants, participants working in middle school had higher averages in the dimension of digital health compared to participants working in high school, participants working in elementary school had higher averages in the sub-dimension of digital rights, ethics, and responsibility compared to participants working in high school, and overall, participants working in pre-school educational institutions had lower averages in digital citizenship compared to participants working in elementary and middle schools, while participants working in middle school had higher averages compared to participants working in high school. According to the variable of attending any course related to Information Technologies, it was determined that the averages for the sub-dimension of digital rights, ethics, and responsibility were higher for participants who attended the course, and for the sub-dimension of digital law, participants who had taken a course related to Information Technologies had higher averages compared to those who had not. Teachers in the technology branch had higher averages in all sub-dimensions except for digital literacy in the overall scale, while there was no significant difference in the dimension of digital literacy. There was no statistically significant difference found among participants based on provinces.