İran'ın güvenlik stratejisinde vekâlet savaşı kullanımı: Irak, Suriye ve Yemen örnekleri
The Use of proxy war in Iran's security strategy: The Cases of Iraq, Syria and Yemen
Yazar: MELİH KAZDAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞÜKRÜ YAZĞAN
Marmara Üniversitesi / Orta Doğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü / Ortadoğu Siyasi Tarihi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu çalışmada İran'ın güvenlik stratejisinde vekâlet savaşının kullanımı, Irak, Suriye ve Yemen örnekleri üzerinden incelenmiştir. Tahran'ın vekâlet savaşının söz konusu vakalardaki uygulaması, Andrew Mumford'un ortaya koyduğu, insan gücü temini, silah, teçhizat ve askeri malzeme tedariki, finansal yardım, askeri olmayan yardımlara ek olarak güvenli bölge teminini içeren beşli çerçevede analiz edilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemleri kullanılmış ve veri analizinde çoklu vaka analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Bu şekilde vakalar arasındaki benzerlik ve farklılıkların ortaya konması amaçlanmıştır. Bu bağlamda hem her bir vaka içerisindeki hem de vakalar arasındaki durumlar analiz edilmiştir. Çalışmada öncelikle vekâlet savaşının kavramsal tanımı yapılmış ve vekâlet savaşı kavramının net bir çerçevesinin çizilmesi amaçlanmıştır. Bu şekilde kavram anlaşıldıktan sonra İran'ın güvenlik stratejisine değinilmiştir. İlk olarak tarihsel süreç incelenmiş ve devrim sonrası süreçten 2020'ye kadar gelinmiştir. İkinci olarak, İran'ın güvenlik stratejisindeki diğer iki önemli parça olan balistik füze cephaneliği ile nükleer programdan bahsedilmiştir. Üçüncü olarak, İran'ın vekâlet savaşı stratejisi ve bunu beşli çerçevede nasıl uyguladığı üzerinde durulmuştur. Dördüncü olarak Tahran'ın vekâlet savaşı stratejisi uygularken kullandığı araçlara değinilmiştir. Son olarak İran'ın vekâlet savaşı kullanımını etkileyen unsurlardan bahsedilmiştir. Vaka analizi kısmında İran'ın Irak, Suriye ve Yemen'deki vekâlet savaşı stratejisi söz konusu beşli çerçevede analiz edilmiştir. Bu bağlamda İran'ın her bir vakadaki vekâlet savaşı uygulaması incelenmiş ve daha sonra vakalar arasındaki benzerlik ve farklılıklar ortaya konulmuştur.

Abstract:
This study examines the use of proxy warfare in Iran's security strategy through the cases of Iraq, Syria and Yemen. Tehran's use of proxy warfare in these cases is analyzed within Andrew Mumford's framework, which includes provision of manpower, provision of weapons, equipment and military supplies, provision of financial assistance, provision of non-military assistance and in addition to provision of safe haven. Qualitative research methods were used in the study and multiple case analysis technique was used in data analysis. In this way, it was aimed to reveal the similarities and differences between the cases and both the situations within each case and between the cases were analyzed. In this study, firstly, the conceptual definition of proxy war was made and it was aimed to draw a clear framework of the concept of proxy war. After understanding the concept in this way, Iran's security strategy is discussed. Firstly, the historical process was analyzed and the post-revolutionary process was analyzed until 2020. Second, Iran's ballistic missile arsenal and nuclear program, two other important parts of Iran's security strategy, are discussed. Third, Iran's proxy war strategy and how it implements it within the quintet framework is discussed. Fourth, the instruments used by Tehran when implementing its proxy war strategy are discussed. Finally, the factors affecting Iran's use of proxy war are discussed. In the case analysis section, Iran's proxy war strategy in Iraq, Syria and Yemen was analyzed within the framework of the pentad. In this context, Iran's proxy war practice in each case is analyzed and then the similarities and differences between the cases are revealed.