Mimari beton yüzeylerin tasarımına ve uygulamasına yönelik öneri hazırlanması ve İstanbul'daki mimari beton yüzeye sahip olan yapıların incelenmesi
Preparing the proposal for the design and construction of architectural concrete surfaces and investigation of the architectural concrete surfaces in Istanbul
Yazar: AYŞEGÜL DİKMEN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ERKAN KARAGÜLER
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Çevre Kontrolü ve Yapı Teknoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Beton günümüzde kullanılan temel yapı malzemelerinden biridir. Betonun taşıyıcı sistemden bitirme malzemesine kadar çeşitli kullanım alanları bulunur.  Bu tezde bitirme malzemesi olarak kullanımına yoğunlaşılmıştır. Betonun cephede yalın olarak, kaplamasız bir biçimde kullanılmasına mimari beton adı verilir. Mimari beton yüzeyler; malzeme içeriğinden, uygulama aşamalarından ve dış ortam koşullarından etkilenebilir. Ayrıca beton yüzeylerin tasarım ve uygulama aşamasında; tasarımcı, yüklenici ve tedarikçiler arasında anlaşmazlık çıkabilir. Ortaya çıkan mimari beton yüzeyde hasarların minimuma indirilmesi ve anlaşmazlıkların önüne geçmesi için bir standardizasyon oluşturulması gereklidir.
Bu tezde, öncelikle literatür araştırması yapılmış, malzemenin özellikleri ve yüzeyde görülebilecek kusurlar hakkında bilgi verilmiştir. Sonrasında mimari beton yüzeyler üzerine yazılmış standartlar incelenmiş ve bu standartların benzer ve farklı yönleri karşılaştırılmıştır. İncelenen standartlar ışığında, öneri hazırlanmıştır. Öneride belirtilen değerlendirme ölçütlerine göre İstanbul'daki mimari beton yüzeye sahip binalar incelenmiştir. Tez kapsamında, görsellere ve tablolara yer verilmiştir.
Tez altı bölümden oluşmaktadır;
İlk bölümde; çalışmanın amacını, kapsamını ve yöntemlerini açıklayan giriş bölümü bulunmaktadır. 
İkinci bölümünde; mimari betonun kaplamasız beton cephe olduğu tanımlanmaktadır. Ayrıca tarihi gelişimine ve önemine yer verilmektedir. Mimari beton yüzeyler, beton malzemeden elde edildiği için, betonun içeriğini anlatılmaktadır. Mimari beton cephelerde, uygulama aşaması da önemli olduğu için; kalıp malzemelerine ve üretimine yer verilmektedir. Son olarak mimari beton yüzeylerde görülebilecek olan kusurlar açıklanmaktadır.
Üçüncü bölümde; mimari beton için yazılmış standartlar incelenmiştir. Bu standartlar aşağıda belirtilmiştir;
•	Alman, "Deutscher Beton- & Bautechnikverein e.V. (DBV)" ve "the Bundesverbandder Deutschen Zementindustriee.V. (BDZ)" tarafından  yayımlanan "Sichtbeton",
•	Amerikan, "American Concrete Institute (ACI)" tarafından yayımlanan "ACI-303R-12: Guide to Cast-in-Place Architectural Concrete Practice",
•	Avustralya, "Cement Conrete & Aggregates Australia" tarafından yayımlanan "Guide To Off-Form Concrete Finishes"dir.
Alman standardında; mimari beton sınıflarından, kalıp sınıflarından, sözleşme esaslarından ve değerlendirme ölçütlerinden bahsetmektedir.
Amerikan standardında; mimari betonun yüzey özelliklerinden, kalıbın tasarım ve uygulama yöntemlerinden, uygulama aşamalarından, sözleşme aşamalarından ve değerlendirme ölçütlerinden bahsetmektedir.
Avustralya standardında; mimari betonun tasarım aşamalarını, uygulama aşamalarını, sözleşmede bulunması gerekenleri ve değerlendirme ölçütlerini açıklamaktadır.
Bu bölümün son maddesinde, üç standart; mimari beton tasarımı, yüzey sınıfları, kalıp özellikleri, uygulama aşamaları, örnek panellerin üretimi, sözleşmelerin hazırlanması ve değerlendirme ölçütleri açısından karşılaştırılmıştır.
Dördüncü bölümde; standartlardan yola çıkılarak mimari beton yüzeylerin tasarımı ve uygulaması için öneri hazırlanmıştır. Öneride; mimari betonu tasarım yöntemi, kalıplar ile kalıplarda kullanılan diğer malzemeler, mimari beton yüzeylerin uygulama aşamaları, sözleşmelerin hazırlanması ve değerlendirme kriterleri hakkında bilgi verilmiştir.
Beşinci bölümde; İstanbul'da bulunan mimari beton yüzeye sahip binalar incelenmiştir. İnceleme yapmak için bina cepheleri fotoğraflanmıştır. Bu fotoğraflar üzerinden yüzeyde bulunan hasarlar tespit edilmiştir. Yüzeydeki renk eşitsizliği, dökülme, aşınma ve vandalizmden kaynaklı hasarlarının yüzeydeki oranları bulunmuştur. Ayrıca yüzeydeki kabarcık miktarına göre sınıflandırma yapılmış ve yüzeydeki renk değişim aralığı belirlenmiştir.
Altıncı bölümde; mimari beton yüzeyler hakkında yapılan araştırma ve incelemelere göre sonuç ve öneriler yazılmıştır. Bulunan sonuçlar;
•	Mimari beton yüzeylerin kalitesinin arttırılabilmesi ve anlaşmazlıkları çözebilmek için mimari beton yüzeyler sınıflandırılmalıdır.
•	Kalıp malzemeleri ve kalıbın uygulama yöntemleri geliştirilmelidir.
•	Beton uygulama yöntemlerine önem verilmelidir.
•	Yüzeye yapılacak işlemler deneme panellerinde test edilmelidir.
•	Mimari beton yüzeylerin tasarım ve uygulama süreci hakkında uzlaşmazlığın önüne geçmek için taraflar arasında sözleşme yapılmalıdır. Sözleşmelerin belirlenmesi için deneme ve referans panelleri yapılmalıdır.
•	İş bitiminde yüzey kontrolü yapılmalıdır.
İncelenen binalar hakkında elde edilen veriler karşılaştırılmıştır. Son olarak ülkemizde mimari beton cepheler için bir standart oluşturulması gerekliliğinin önemi vurgulanmıştır.

Abstract:
Nowadays, concrete is one of the principle building materials. Concrete has various uses from construction system to building facade. This thesis concentrates on the use as building facade. The use of concrete as an uncoated form on the facade is called architectural concrete. Architectural concrete surfaces effect material substance, construction methods, and external environment conditions. Furthermore, during the design and construction phase of concrete surfaces; there may be disagreement between designer, contractor and suppliers. It is necessary to set a standardization in order to minimize the damage on the resulting architectural concrete surface and to avoid conflicts.
In this thesis, firstly, literature has been researched and information about the properties of the material and the defects that can be seen on the surface have been given. Subsequently, standards written on architectural concrete surfaces were examined and similar and different aspects of these standards were compared. The proposal has been prepared in light of the standards examined. According to the evaluation criteria stated in the proposal, the buildings with architectural concrete surface in Istanbul have been examined. In the thesis, visuals and tables were given. 
The thesis consists of six chapters;
In the first chapter, there is an introductory chapter explaining the purpose, scope and methods of study.
In the second chapter, architectural concrete is defined as an uncoated concrete facade. Also, historical development and importance are given. Since the architectural concrete surfaces are obtained from concrete materials, the content of the concrete is explained. Due to the construction phase is also important for architectural concrete facades, the formwork materials and construction method is explained. Finally, the imperfections that can be seen on architectural concrete surfaces are explained.
In the third chapter, the standards written for architectural concrete have been examined. These standards are listed below;
•	The German Standard "Sichtbeton", published by "Deutscher Beton- & Bautechnikverein e.V. (DBV)" ve "the Bundesverbandder Deutschen Zementindustriee.V. (BDZ)"
•	The American Standard "ACI-303R-12: Guide to Cast-in-Place Architectural Concrete Practice", published by "American Concrete Institute (ACI)"
•	The Australian Standard, "Guide to Off-Form Concrete Finishes", published by "Cement Concrete & Aggregates"
In German standard explains that architectural concrete classes, formwork classes, contractual principles and inspection criteria.
In American standard explains that architectural concrete surface properties, formwork design and construction methods, construction phases, contract phases and inspection criteria.
In the Australian standard; architectural concrete design phases, construction phases, requirements to the contract and inspection criteria.
In the last article of this chapter, three standards are compared as architectural concrete design, surface classes, mold properties, application steps, production of sample panels, preparation of contracts and evaluation criteria.
In the fourth chapter; proposal have been prepared for the design and construction of architectural concrete surfaces based on the international standards. The proposal includes as architectural concrete design method, other formwork methods, construction phases of architectural concrete surfaces, preparation of contracts and inspection criteria.
The buildings with architectural concrete surface in Istanbul were examined. The building has been photographed. Damages on the surface have been identified from these photographs. Discoloration, scaling, abrasion and Vandalism are determined on the surface. Besides, classification was made according to the blowholes in the surface and the discoloration range in the surface was determined.
In the sixth chapter; results and suggestions have been written according to the researches and studies on architectural concrete surfaces. Results that;
•	Architectural concrete surfaces should be classified for increase the quality and to resolve disagreements.
•	Methods of formwork system should be developed.
•	Methods of construction phases should be emphasized.
•	All construction methods and surface treatment should be tested on the trial panels.
•	Between designer, constructor and suppliers must be contract to avoid the conflict about the design and construction process of architectural concrete surfaces. Trial and reference panels should be made to determine the contracts.
•	At the finished of work, surface inspection should be done. 
The data for the buildings compared. Consequently, it is also necessary to establish a standard for architectural concrete in Turkey.