Çift-kariyerli ailelerde iş-aile ve aile-iş çatışmalarının kendini kurgulama düzeyleri ile ilişkisi
The Relationship between work -family and family-work conflicts and self-monitoring behaviors in dual-career couples
Yazar: MUAZZEZ DENİZ APAYDIN
Danışman: DOÇ. DR. GÜL CANAN ERGİN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
son yıllarda, kadınların iş hayatına ve özellikle kariyer yönelimli profesyonel işlere daha fazla yönelmesi ile çift-kariyerli ailelerin sayısmda da Önemli bir artış görülmüştür. Bu araştırma çift-kariyerli ailelerde eşlerin birarada ve ayrı ayrı yaşadıkları iş-aile ve aile-iş çatışmalarını incelemeye yönelik yapılmıştır. İş-aile çatışması; bireylerin işle ilgili sorumluluklarının aile ve eviyle ilgili sorumluluklarım engellemesi ve aile hayatının kalitesini düşürmesi olarak, aile-iş çatışması ise; bireyin aile ile ilgili sorumluluklarının işle ilgili sorumluluklarım etkilemesi ve iş performansım düşürmesi olarak tanımlanmaktadır (Frone, Russell ve Cooper 1992; Parasuraman Purohit Godshalk ve Beutell 1996). Ayrıca araştırmada, kendini kurgulama davranışı, yaşam olayları ve demografik değişkenlerin de iş-aile ve aile-iş çatışmaları ile ilişkisi incelenmiştir. Araştırmanın örneklemi, profesyonel işlerde çalışan 157 çift-kariyerli aileden, yani toplam 314 kişiden oluşmuştur. Katılımcılara, İş- Aile ve Aile-İş Çatışması Ölçekleri, Kendini Kurgulama Ölçeği, Yaşam Olayları Listesi ve demografik bilgileri içeren Bilgi Formu uygulanmıştır. Örneklemi oluşturan çift-kariyerli aile üyesi eşlerden, her ikisinin de ve birbirlerinden bağımsız olarak ölçekleri cevaplamaları istenmiştir. Analiz sonuçlarına göre, çiftlerin iş-aile ve aile-iş çatışmaları arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Ayrıca çiftlerin iş-aile çatışmasını aile-iş çatışmasına göre daha fazla yaşadıkları bulunmuştur. Elde edilen diğer bulgular, kadınların erkeklere göre iş-aile çatışmasını daha fazla yaşadıklarım göstermektedir. Aynı mesleğe sahip çiftlerde de benzer biçimde kadınlar iş-aile çatışmasını erkeklerden daha fazla yaşamaktadırlar. Bunun yanısıra kadınlar ve erkekler ayrı ayrı ele alındığında da iş-aile çatışmasını aile-iş çatışmasına göre daha fazla yaşadıkları görülmektedir. Eşlerin ayrı ayrı yaşadıkları iş-aile ve aile-iş çatışmalarının yaşam olayları ve demografik değişkenler ile olan ilişkisini incelemek amacıyla regresyon analizleriIll yapılmıştır. Elde edilen bulgularda, kadınlarda yaşın, işle ve diğer konularla ilgili yaşam olaylarının iş-aile çatışmaları ile; çocuk sayısı ve yöneticilik görevinin ise aile-iş çatışmaları ile ilişkili olduğu görülmüştür. Erkeklerde ise sadece işle ilgili yaşam olaylarının iş-aile çatışması ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Bunlara ek olarak, araştırmada kadın doktorların iş hayatlarının aile hayatlarını etkilemesinin kadın akademisyenlere göre daha fazla olduğu bulunmuştur. Ayrıca çocuk yaşının kadınların iş-aile çatışması ve erkeklerin de aile- iş çatışması ile ilişkili olduğu görülmüştür. Kendini kurgulama davranışı ile iş-aile ve aile-iş çatışmaları ilişkisine yönelik yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgular, sadece erkeklerin kendini kurgulama davranışları ile iş-aile çatışmaları arasında anlamlı bir ilişki olduğunu vurgulamaktadır. Ayrıca kadın ve erkeklerin kendini kurgulama davranışlarının anlamlı bir ilişki içinde olduğu ve erkeklerin kendini kurgulama davranışını kadınlara göre daha fazla ortaya koydukları bulunmuştur. Araştırmanın sonunda elde edilen sonuçlar, literatürdeki benzer araştırma sonuçlan ile karşılaştırılarak tartışılmıştır.

Abstract:
This study examined the effects of self-monitoring behavior, life events and demographic characteristics on the work-family and family-work conflicts of dual- career couples. The present sample consisted of 157 couples, a total of 314 women and men, working in professional career fields. They were administered Work-Family and Family- Work Conflict Scales, Self-Monitoring Scale, Life Events Scale. In addition they completed a form which consisted questions about demographic characteristics. The participants were also instructed to complete scales independently from their spouses. The data were analyzed using several statistical techniques. According to the results, the correlation between work-family and family-work conflicts was significant. Results revealed mat both women and men reported greater work-family conflict than family-work conflict and women reported higher work- family conflict than men. On the other hand, female professionals who had same professionals with their spouses experienced greater work-family conflict than their spouses. Then, a series of stepwise linear regressions were performed to assess the effects of life events and demographic characteristics on work-family conflict and family-work conflict. According to the results, for women age, life events about work and other life events are significantly related to work-family conflict and number of children and managerial position are significantly related to family- work conflict. For men the significant relationship was found only between life events about work and work-family conflict. Moreover, the results indicated that women doctors reported greater work- family conflict than women academicians. Women who had preschool children reported higher work-family conflict than women who had children 19 years old andabove. Unlike women, men who had preschool children reported greater family- work conflict than men who had children 19 years old and above. On the other hand, findings about self-monitoring behavior and work-family and family-work conflicts revealed that there was a significant correlation between men's self-monitoring behavior and work-family conflict. In addition, the correlation between men's self-monitoring behavior and women's self-monitoring behavior was significant and men reported greater self-monitoring behavior than women. The findings were discussed in the context of literature and suggestions were made for future research.