XIV. yüzyıl Osmanlı askeri teşkilatı ve istihbarat faaliyetleri
XIV. century Ottoman military organization and intelligence activities
Yazar: HAKAN SOYTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR ÖZDEMİR
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu araştırmada XIV. Yüzyıl Osmanlı Askeri Teşkilatı ve İstihbarat faaliyetlerini ele aldık.
Araştırmamızı giriş ve üç bölüm halinde meydana getirmeyi uygun bulduk. Giriş bölümünde
araştırmanın konusu ve önemi, araştırmanın amacı, araştırmanın kapsamı, araştırmanın yöntemi ve
araştırmanın kaynaklarına yer verdik.
Birnci bölümde XIV. yüzyıl Osmanlı düzenli ordusunu işledik. Düzenli ordu birlikleri olan yayalar,
kapıkulu ocakları ve tımarlı sipahileri ayrı alt başlıklar halinde ele aldık. Her bir alt başlık altında bu
askeri birliklerin İslam öncesi ve Türklerin İslam'ı kabulü sonrasındaki kökenine değindik. Yayalar
özelinde Doğu Roma piyadesinin Osmanlı askeri teşkilatına etkisini de irdeledik.
İkinci bölümde XIV. yüzyıl Osmanlı geçici ordusunu işledik. İhtiyaç halinde orduya katılan veya yer
yer merkezden bağımsız askeri faaliyetler sürdüren akıncıları(Türkmenler), zaruri hallerde kiralanan
cerahorları ve çeşitli Sırp Despotlukları, Doğu Roma, Bulgar Prenslikleri, Anadolu Beylikleri gibi
bağlı devletlerin askerlerinin Osmanlı ordusuna katkısını ele aldık.
Üçüncü bölümdeyse dönemin istihbarat faaliyetlerini ve istihbarat kaynaklarını inceledik. Bu bölümde
ilk olarak İslamiyet öncesi ve sonrası Türk-İslam devletlerindeki istihbarat faaliyetlerine kısaca
değindik. Ardından Osmanlıların yürüttüğü istihbarat faaliyetlerini, kullanılan casus, dil vb. istihbarat
kanallarını işledik. Osmanlıların propaganda amaçlı istihbarat çalışmalarına ve aynı şekilde maruz
kaldıkları karşı propaganda faaliyetlerine karşılıklı olarak yer verdik.
Bölümleri kendi içerisinde alt başlıklara bölüp her alt başlıkta mevcut askeri birimin tarihsel arka
planıyla geleneğini de kısaca ele aldık. Askeri kurumların beslendiği insan kaynağını doğru bir şekilde
tespit etmeye gayret gösterdik. Osmanlı askerlerinin sevk ve idaresi, komutanları, savaşlarda
konumlandıkları yerler, mevcutlarını ve katıldıkları savaşlara katkılarına değindik. İstihbarat
faaliyetleri özelinde casusluk faaliyetleri, düşmandan haber alma ve keşfin önemi, düşman
faaliyetlerini önleme anlamında casusların önemi, lehte ve aleyhte propaganda gibi durumlara
değindik.

Abstract:
In this research, we discussed the XIV th century Ottoman Military Organization and Intelligence
activities. We found it appropriate to organize our research in an introduction and three parts. In the
introduction section, we included the subject and importance of the research, the purpose of the
research, the scope of the research, the method of the research and the sources of the research.
In the first part, we studied the Ottoman regular army of the XIVth century. We have discussed the
regular army units, namely yayas, kapikulu occupiers and timarli sipahis, under separate subheadings.
Under each subheading, we touched upon the origins of these military units before Islam and after the
Turks accepted Islam. We also examined the impact of the Eastern Roman infantry on the Ottoman
military organization, specifically on yayas.
In the second part, we studied the Ottoman provisional army of the XIVth century. We discussed the
raiders (Turkmens) who joined the army when necessary or sometimes carried out military activities
independently of the center, the soldiers hired in cases of necessity, and the contribution of the soldiers
of the dependent states such as various Serbian Despotates, Eastern Rome, Bulgarian Principalities,
Anatolian Beyliks to the Ottoman army.
In the third part, we examined the intelligence activities and intelligence sources of the period. In this
section, we first briefly touched upon the intelligence activities in the Turkish-Islamic states before and
after Islam. Then, the intelligence activities carried out by the Ottomans, the spies used, the language,
etc. We processed intelligence channels. We mutually included the Ottomans' intelligence work for
propaganda purposes and the counter-propaganda activities they were subjected to.
We divided the chapters into subheadings and briefly discussed the historical background and tradition
of the current military unit under each subheading. We endeavored to accurately identify the human
resources that military institutions feed on. We touched upon the management and management of the
Ottoman soldiers, their commanders, the places where they were positioned in the wars, their presence
and their contributions to the wars in which they participated. In terms of intelligence activities, we
touched upon situations such as espionage activities, the importance of reconnaissance and receiving
information from the enemy, the importance of spies in preventing enemy activities, and favorable and
unfavorable propaganda.