Fazla kilolu ve obez hastaların obezite farkındalık düzeylerinin değerlendirilmesi
Assessment of obesity awareness levels in overweight and obese patients
Yazar: FADİME AKGÜN
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL ARSLAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Vücut ağırlığının doğru bir şekilde algılanması, mevcut kilo durumunun farkındalığını sağlamakla birlikte optimal vücut ağırlığı kontrolü ve kilo ile ilişkili hastalıkların önlenmesi için gereklidir. Çalışmamızda fazla kilolu ve obez yetişkinlerin hastalık farkındalığının değerlendirilmesi ve ilişkili olduğu faktörlerin saptanmasını amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Prospektif, kesitsel ve analitik tipteki çalışmamız Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniklerinde 10.02.2024-10.05.2024 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Araştırmanın örneklemini, polikliniğe başvuran ve araştırma kriterlerine uyan 18-65 yaş arası 371 fazla kilolu ve obez hasta oluşturdu. Veri toplama sürecinde sosyodemografik veri formu ve "Obezite Farkındalık ve İçgörü Ölçeği" kullanıldı.Veriler yüz yüze görüşme tekniğiyle toplandı. İstatistiksel analizler IBM SPSS Statistics 21.0 programı kullanılarak yapıldı ve p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya 371 fazla kilolu ve obez hasta katıldı. Katılımcıların vücut kitle indeksi (VKİ) ortalaması kadınlarda 31,42±5,08 erkeklerde 30,33±3,59 saptandı. Çalışmamıza katılan kişilerin ölçek alt puanları sırasıyla negatif sonuç farkındalığı (6,793,29) ve hastalık farkındalığı (6,15±2,52) alt kategorilerinde saptandı. VKİ ile semptom atfı (r=0,398), tedavi ihtiyacı farkındalığı (r=0,330), negatif semptom farkındalığı (r=0,376), hastalık farkındalığı (r=0,609) ve toplam farkındalık puanları arasında pozitif yönde orta korelasyon saptandı (r=0,538;p<0,001).
Hastalara ölçek öncesinde sorulan sağlıkla ilgili mevcut veya geçmiş sağlık ilişkili semptomların sayısıyla bu semptomlara dair sorulan semptom atfı puanları arasında anlamlı fark ve pozitif yönde zayıf korelasyon izlendi (r=0,226;p<0,001)
Egzersiz yapma durumu, cinsiyet, eğitim durumu, sigara içme durumu, çalışma durumunun obezite farkındalığını etkilemediği ancak 1. derece yakınında obezite olma durumu, beslenme durumu, VKİ grupları, meslek, kronik hastalık, egzersiz yapma durumu gibi faktörlerin anlamlı bir etki yarattığı saptandı. Kronik hastalığı olanların, 1.derece yakınında obezite olanların, VKİ daha yüksek olanların, sağlıksız beslendiğini ifade edenlerin, sağlık çalışanı olanların, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) standartlarına uygun egzersiz yapanların hastalık farkındalıkları daha yüksek olduğu görüldü. p<0,05 değeri anlamlı kabul edildi.
Sonuç: Bu çalışma VKİ daha fazla olan kişilerin obezite farkındalıklarının daha fazla olduğunu gösterdi. Bulunan pozitif korelasyon kilonun fizyolojik etkilerini daha fazla hissetmelerinin bir sonucu olarak değerlendirildi.
Bu kapsamda obezitenin önlemesinde öncelikle bu sorunun bireysel ve toplumsal olarak farkındalığının oluşmasında birinci basamak hekimleri etkinlik göstererek, ülkelerindeki obezite epidemisinin önlenmesinde ve sağlıklı nesiller yetişmesinde etkin rol almalıdır.
Anahtar Kelimeler: Obezite, farkındalık, egzersiz, beden algısı

Abstract:
Aim: Accurate perception of body weight provides awareness of one's current weight status and is essential for controlling optimal body weight and preventing diseases associated with obesity. In this study, we aimed to evaluate the disease awareness of overweight and obese adults and determine the associated factors.
Material and Method: This prospective, cross-sectional, and analytical study was conducted at the Ankara Training and Research Hospital Family Medicine Clinics between February 10, 2024-May 10,2024 . The study population consisted of 371 overweight and obese patients aged 18-65 who presented to the clinic and met the research criteria. Data collection process included a sociodemographic data form and the "Obesity Awareness and Insight Scale." Statistical analyses were performed using IBM SPSS Statistics 21.0 software, and a p-value of <0.05 was considered statistically significant. p<0.05 value was considered significant.
Results: A total of 371 overweight and obese patients participated in the study. The mean BMI of the participants was 31.42 for females and 30.33 for males. The sub-scores of the participants were highest in the negative symptom awareness (6.79 ± 3.29) and disease awareness (6.15 ± 2.52) sub-categories. There was a moderate positive correlation between BMI and symptom attribution (r=0.398), awareness of treatment need (r=0.330), negative symptom awareness (r=0.376), disease awareness (r=0.609), and total awareness scores (r=0.538;p<0.001). A significant difference and weak positive correlation were observed between the number of current or past health-related symptoms asked to patients before the scale and the symptom attribution scores asked for these symptoms(r=0.226;p<0.001).
Conclusion: This study showed that the higher the BMI, the greater the obesity. The positive appearance found was evaluated as a result of feeling more overweight.
With this capacity, primary care physicians should demonstrate their effectiveness in preventing obesity, primarily in educating this problem individually and socially, and play an active role in preventing the obesity epidemic in countries and in growing healthy generations.