Cumhuriyet sonrası izmir'de bağlama ile zeybek icraları ve analizi
Zeybek performances and analysis with bağlama in İzmir after the Republic
Yazar: AYFER HAZAL BIÇAKÇI
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR ÇELİK
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı / Türk Müziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Geleneksel Türk halk müziğinde çalgısal ve sözel olarak yer alan zeybek türündeki eserler repertuvar içerisinde önemli bir yer teşkil etmektedir. İzmir kenti zeybek türündeki eserlerin sıklıkla icra edildiği alanlardan; bağlama çalgısı ise zeybek icralarında kullanılmakta olan en önemli halk müziği çalgılarındandır. Bağlama çalgısı repertuvarı içerisinde oldukça önemli bir yeri olan zeybek türündeki eserlerin icrasında genellikle TRT Türk halk müziği arşivindeki notalar kullanılmaktadır. Bu arşiv, icra geleneği kapsamında önemli bir yer teşkil etmektedir. Ancak, Türk halk müziği icralarında her eserin tezeneli, yaylı ve üflemeli çalgılar için ayrı ayrı notalarının yazılması gerektiğinden yola çıkılarak, çalışmamız kapsamında zeybek icraları notaya alınırken bağlama çalgısına uygun bir şekilde, çalındığı haliyle yazılmaya gayret edilmiştir. Böylece, zeybek icralarının nasıl ve ne şekilde notaya alınabileceği üzerine bir model ve öneri sunulmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda çalışma alanı içerisine dahil etmiş olduğumuz TRT İzmir Radyosu ve Ege Üniversitesi Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı'nda zeybek icralarıyla ön plana çıkan profesyonel bağlama icracıları ile görüşmeler yapılmış ve icra ettikleri zeybekler notaya alınıp icra analizleri gerçekleştirilmiştir. Belirlemiş olduğumuz icracıların farklı dönemlerden olmalarına özen gösterilmiş, böylece süreç içerisinde bağlama çalgısı ile zeybek icrasındaki değişim ve dönüşüm tespit edilmeye çalışılmış, İzmir kent ortamındaki zeybek icra geleneğinin bağlama çalgısı üzerine olan etkileri hakkında değerlendirmeler yapılmıştır.
"Cumhuriyet Sonrası İzmir'de Bağlama ile Zeybek İcraları ve Analizi" adlı bu çalışmada, Cumhuriyet dönemi itibariyle kent ortamında bağlama ile zeybek icra geleneğinin nasıl ve ne şekilde ilerlemiş olduğu, kent merkezinde kurulmuş olan resmî kurumların ve halk oyunlarının bu geleneğe nasıl bir katkıda bulunduğu üzerine bir çalışma sahası oluşturulmuştur.

Abstract:
The instrumental and verbal zeybek works in traditional Turkish folk music have an important place in the repertoire. The city of Izmir is one of the areas where zeybek works are frequently performed, and the bağlama is one of the most important folk music instruments used in zeybek performances. In the performance of zeybek works, which have a very important place in the repertoire of the bağlama instrument, the notes in the TRT Turkish folk music archive are generally used. This archive constitutes an important place within the scope of performance tradition. However, based on the fact that in Turkish folk music performances, each piece should be notated separately for plectrum, string and wind instruments, in the scope of our study, while notating zeybek performances, it was tried to be written in a way suitable for the bağlama instrument, as it was played. Thus, a model and suggestion on how and in what way zeybek performances can be notated was tried to be presented. In this context, interviews were made with professional bağlama performers who came to the forefront with their zeybek performances in TRT İzmir Radio and Ege University State Turkish Music Conservatory, which we have included in the study area, and the zeybeks they performed were notated and their performances were analyzed. Care has been taken to ensure that the performers we have identified are from different periods, so that the change and transformation in the performance of zeybek with the bağlama instrument in the process has been tried to be determined, and evaluations have been made about the effects of the zeybek performance tradition in the Izmir urban environment on the bağlama instrument.
In this study titled "Zeybek Performances and Analysis with Bağlama in Izmir after the Republic", a field of study has been created on how and in what way the tradition of performing zeybek with bağlama has progressed in the urban environment as of the Republican period, the effects of the official institutions established in the city center and how folk dances have contributed to this tradition.