Doğu Karadeniz şartlarında Sibirya (Acipenser baerii) ve karaca (A. gueldenstaedtii) mersin balıklarının gamet gelişimlerinin belirlenmesi
Determination of gamete development of Siberian (A. baerii) and diamond (A. gueldenstaedtii) sturgeon in Eastern Black Sea conditions
Yazar: KÜBRA AK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İLKER ZEKİ KURTOĞLU
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu çalışmada, Doğu Karadeniz Bölgesinde, kültür şartlarında Sibirya (Acipenser baerii) ve karaca (A. gueldenstaedtii) mersin balıkları damızlık adaylarının gamet gelişimi ve cinsiyetlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma Ekim 2015-Haziran 2016 döneminde yürütülmüştür. Damızlık adayı 4+ yaşındaki balıklardan vücut formu düzgün ve sağlıklı bireylerden 15 adet Sibirya ve 15 adet karaca mersin balığı seçilmiş ve markalanmıştır. Ortalama balık ağırlığı ve kondisyon faktörleri sırasıyla Sibirya mersin balığı grubunda 4,2±1,2 kg ve 0,68, karaca mersin balığı grubunda 4,8±1,1 kg ve 0,71'dir. Gonadlarda ultrason görüntüleme, kanda hematokrit, eritrosit, lökosit, hemoglobin değerlerinin takibi ve kan plazmasında kalsiyum, sodyum iyonları ve streoid hormonlarının (östradiol, testosteron ve progesteron) takibi aylık olarak gerçekleştirilmiştir. 
Çalışma sonuçlarına göre, Sibirya mersin balığı grubunda 7 adet dişi ve 8 adet erkek birey, karaca mersin balığı grubunda 7 adet dişi, 7 adet erkek ve 1 adet henüz erişkin olmayan birey tespit edilmiştir. Hemogram (hematokrit, eritrosit, lökosit, hemoglobin) ve cinsiyet hormonları değerlerinde tespit edilen pik değerlerine göre; Sibirya mersin balığı bireylerinde şubat-mart periyodu, karaca mersin balığı bireylerinde nisan-mayıs periyodu gamet üretim dönemi olarak belirlenmiştir. 3. olgunluk evresinde olduğu tespit edilen Sibirya mersin balığı grubunda 1 erkek bireyden, karaca mersin balığı grubunda ise 3 erkek bireyden gamet alımı başarılı bir şekilde gerçekleşmiştir.

Abstract:
In this study, the purpose was to determine the gonadal development and gender of the Siberian (Acipenser baerii) and diamond sturgeon (A. gueldenstaedtii) species by using ultrasonography and blood parameters in the Eastern Black sea under culture conditions. The study was conducted in the period of October 2015- June 2016. A total of 15 Siberian sturgeons and 15 diamond sturgeons from brood stock candidates that are healthy at the age of 4 and onwards were selected and tagged. Mean fish weight and condition factor was 4.2±1.2 kg and 0.68 for the Siberian sturgeon group; 4.8±1.1 kg and 0.71 for the diamond sturgeon group, respectively. The ultrasound imaging, hemogram studies (hematocrit, erythrocyte, leukocyte, hemoglobin values) and blood plasma analysis (calcium and sodium ions, steroids as estradiol, testosterone and progesterone) were carried out monthly. 
According to ultrasound imaging results, 7 female and 8 male individuals in the Siberian sturgeon group and 7 female, 7 male and one immature individuals in diamond sturgeon were identified in study groups. Successful gender detection was performed using ultrasound imaging. According to the peak values determined in hemogram and in steroids values, gamete production period was determined to be between February-March for Siberian sturgeons and April-May for diamond sturgeons. Gamete collection was achieved successfully from 1 male in the Siberian sturgeon group and 3 males in the diamond sturgeon group, determined to be in the third maturity stage.