Yüksek risk ve orta- yüksek riskli pulmoner emboli olgularında sağkalımı etkileyen prognostik faktörlerin retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of prognostic factors affecting survival in high-risk and intermediate-high-risk pulmonary embolism cases
Yazar: GİZEM KARAKURT
Danışman: PROF. DR. MÜGE MELTEM TOR
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Giriş: Pulmoner emboli hemodinamik stabiliteyi bozarak hayatı tehdit eden bir hastalık olup hızlı tanı ve tedavi çok önemlidir. Tedavinin temelinde antikoagülan ajanlar bulunmaktadır. Sistemik trombolitik tedavi hemodinamik instabiliteyi engellemek ve mevcut instabiliteyi düzeltmek için kontrendikasyonu bulunmayan tüm yüksek riskli ve seçilmiş orta- yüksek riskli hastalarda endikedir. 
Amaç: Kliniğimizde yüksek risk ve orta- yüksek risk pulmoner emboli tanısı ile farklı dozlarda trombolitik tedavi alan hastalardaki komplikasyon ve mortalite durumlarına etki eden prognostik faktörleri incelemeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada 01.01.2013- 31.12.2022 tarihleri arasında kliniğimizde yatarak tedavi gören yüksek risk ve orta- yüksek risk pulmoner emboli tanısı alan hastalar retrospektif olarak incelendi. Etik kurul onayı alındıktan sonra çalışma süresi içerisindeki 10 yılda trombolitik tedavi alan toplam 115 hastanın bilgilerine hastane kayıtlarından ulaşıldı. Hastaların demografik ve laboratuvar verileri, bilgisayarlı tomografi pulmoner anjiyografi (BTPA), ekokardiyografi bulguları ve 1 yıllık izlemde meydana gelen komplikasyonlar (intrakraniyal hemoraji, gastrointestinal hemoraji, minör kanama, pulmoner reemboli, kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyon) ve mortalite durumları kaydedildi.
Bulgular: Çalışmaya alınan 115 olgunun (%47,8 erkek) yaş aralığı 26- 91 ve yaş ortalaması 66.25±14,77 idi. 73 olguya (%63,5) yüksek riskli pulmoner emboli olarak tam doz trombolitik, 42 olguya (%36,5) orta- yüksek riskli pulmoner emboli olarak yarım doz trombolitik tedavi uygulanmıştı. Tanı anında oksijen ihtiyacı olan, hipotansif olan ve yaşı ileri olan olgularda mortalite istatistiksel olarak anlamlı yüksek saptandı (p değerleri <0,001). CRP, kardiyak belirteçler (troponin/ Pro- BNP) ve Charlson Komorbidite İndeksi mortalite ile ilişkili bulundu (sırasıyla p= 0,038, p= 0,043 ve p= 0,008). Koroner arter hastalığı (KAH) ve Konjestif kalp yetmezliği (KKY) varlığında, mortalitede istatistiksel anlamlı yükseklik saptandı (sırasıyla p= 0,012 ve p= 0,005). Yarım doz veya tam doz trombolitik tedavi uygulanan hasta grupları arasında komplikasyon ve mortalite açısından istatistiksel bir fark bulunmadı. 
Sonuç: Bu çalışmada yarım doz ve tam doz trombolitik tedavinin komplikasyon açısından birbirine anlamlı üstünlüğü olmadığı saptanmıştır. Pulmoner emboli vakalarında hipotansiyon ve oksijen ihtiyacı varlığı, komorbidite varlığı, kardiyak enzim ve CRP yüksekliği, sağ kalp dilatasyonu mortaliteyi öngörmede anlamlı prognostik faktörler olarak değerlendirilmiş olup bu parametrelerin klinik pratikte mevcut kılavuzlar eşliğinde daha bütüncül kullanılması önerilir.

Anahtar Kelimeler: Pulmoner Emboli, Yarım Doz Trombolitik Tedavi, Mortalite, Komplikasyon

Abstract:
Introduction: Pulmonary embolism is a life-threatening disease that disrupts hemodynamic stability and rapid diagnosis and initiation of treatment are very crucial. Anticoagulant agents are the mainstay of treatment. Systemic thrombolytic therapy is indicated in all high-risk and selected intermediate-high-risk patients without contraindications to prevent hemodynamic instability and to correct existing instability. 
Objective: We aimed to analyze the prognostic factors affecting complications and mortality in patients with high-risk and intermediate-high-risk pulmonary embolism who received different doses (full and half dose) of thrombolytic therapy in our clinic.
Materials and Methods: In this study, patients diagnosed with high-risk and intermediate-high-risk pulmonary embolism who were hospitalized in our clinic between 01.01.2013 and 31.12.2022 and received thrombolytic therapy were retrospectively analyzed from the hospital records. Demographic data and laboratory, computed tomography pulmonary angiography (CTPA), echocardiography findings and complications (intracranial hemorrhage, gastrointestinal hemorrhage, minor bleeding, pulmonary reembolism, chronic thromboembolic pulmonary hypertension) and mortality (30 day, 90 day and 1 year) were recorded for each patient.
Results: 115 patients (47,8% males) were included in the study. Mean age was 66.25±14.77 (range 26-91). Full-dose thrombolytic therapy was given to 73 patients (63,5%) as high-risk pulmonary embolism, and half-dose thrombolytic therapy 42 patients (36,5%) as intermediate-high-risk pulmonary embolism. Mortality was found to be significantly higher in patients with pulmonary embolism who required oxygen at the time of diagnosis, who were hypotensive, and were of advanced age (p <0.001). CRP, cardiac marker (troponin /Pro- BNP), Charlson Comorbidity Indexwere found to be associated with mortality (p= 0.038, p= 0.043, p= 0,008 respectively). A statistically significant increase in mortality was found in the presence of Coronary artery disease (CAD) and Congestive heart failure (CHF) (p=0.012 and p=0.005, respectively). Complication and mortality rate between the patient groups who received half-dose or full-dose thrombolytic therapy were statistically insignificant.
Conclusion: This study has found that half-dose and full-dose thrombolytic therapy were not significantly superior to each other in terms of complications. In cases of pulmonary embolism, hypotension and oxygen requirement, cardiac comorbidities and the presence of right heart dilatation in echocardiography were found to be significant prognostic factors affecting the mortality, and we suggest a comprehensive use of these parameters within the current guidelines for better management of PE.
Keywords: Pulmonary Embolism, Half Dose of Thrombolytic Therapy, Mortality, Complications