Romantik ilişkilerde kişisel ve ilişki ile ilgili değişkenlerin bağlanma örüntüleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of personal and related variables on binding patterns in romantic relationships
Yazar: BÜŞRA NİŞASTA İLDİZ
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE DEVECİ ŞİRİN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile Danışmanlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan eş desteği = Perceived spouse support ; Ana-babaya bağlanma = Parental bonding ; Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Güvenli bağlanma = Attachment security ; Güvensiz bağlanma = Insecure attachment ; Kaygılı ve kaçınan bağlanma = Attachment anxiety and avoidance ; Kişiler arası şemalar = Interpersonal schemas ; Yetişkinlerde bağlanma = Adult attachment

Özet:
Bu araştırmanın amacı, romantik ilişkilerde kişisel ve ilişki ile ilgili değişkenlerin
bağlanma örüntüleri üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Araştırmanın çalışma gurubu,
Konya ili sınırları içerisinde ikamet etmekte olan, romantik bir ilişkisi bulunan ve
tesadüfi örneklem yöntemiyle seçilmiş 280 bireyden oluşmaktadır. Araştırmada veri
toplama aracı olarak "Kişisel Bilgiler Formu", "Algılanan Romantik İlişki Kalitesi
Ölçeği", "Eş Desteği Ölçeği", "Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri", "Kişilerarası
Şemalar Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada örneklemi betimlemek için betimsel
analizler, bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki ilişkinin tespit edilmesi için
Pearson korelasyon katsayısı hesaplamaları ve Çoklu Doğrusal Regresyon analizleri
yapılmıştır. Veriler SPSS 25 paket programıyla analiz edilmiştir.
Araştırma bulgularına göre bireylerin yakın romantik ilişkilerde kaçınmacı
bağlanma puanlarını romantik ilişki kalitesi, eşin sağladığı duygusal destek, maddi
yardım ve bilgi desteği, takdir etme desteği ve eşle ilgili baskınlık şeması anlamlı
düzeyde açıklamaktadır. Eş desteği sosyal ilgi alt boyutu ve Pasiflik, Dostluk ve
Düşmanlık şemalarının modele tek başına anlamlı katkısı tespit edilmezken diğer
bağımsız değişkenlerle birlikte anlamlı etkiye sahiptir. Buna göre bireylerin romantik
ilişkilerinde geliştirdikleri kaçınmacı bağlanma yöneliminin %64.1'i ilişki kalitesi, eş
desteği ve ilişki şemaları tarafından açıklanmaktadır. Araştırmada kaygılı bağlanmaya ilişkin elde edilen bulgulara göre, bireylerin yakın romantik ilişkilerde kaygılı bağlanma puanlarını eşin sağladığı maddi yardım ve bilgi desteği anlamlı düzeyde açıklamaktadır. Romantik ilişki kalitesi, eşin sağladığı duygusal destek, sosyal ilgi desteği, takdir etme desteği ve baskınlık, Pasiflik, Dostluk ve Düşmanlık kişiler arası şemalarının modele tek başına anlamlı katkısı tespit edilmezken diğer bağımsız değişkenlerle birlikte anlamlı etkiye sahiptir. Buna göre bireylerin romantik ilişkilerinde geliştirdikleri kaygılı bağlanma yöneliminin %23,3'ü ilişki kalitesi, eş desteği ve ilişki şemaları tarafından açıklanmaktadır. Araştırmanın bulguları literatür çerçevesinde tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Bağlanma, Eş Desteği, İlişki Kalitesi, Kişilerarası Şema

Abstract:
The aim of this study is to examine the effects of personal and relationshiprelated
variables on attachment patterns in romantic relationships. The study group of
the research consists of 280 individuals residing within the borders of Konya, having a
romantic relationship and selected by random sampling method. Questionnaire form
was used as data collection tool in the research. In the data collection tool; There are
"Personal Information Form", "Perceived Romantic Relationship Quality Scale",
"Spousal Support Scale", "Experiences in Close Relationships Inventory", and
"Interpersonal Schemas Scale". Descriptive analyzes were performed to define the
sample and.,Pearson Correlation and Multiple Lineer Regression analyzes were
performed to determine the relationship between dependent and independent variables
in the study. The data were analyzed with the SPSS 25 package program. According
to the research findings, romantic relationship quality, emotional support provided by
the spouse, financial support and information support, appreciation support and
dominance schema related to the spouse significantly explain the individuals' avoidant
attachment scores in close romantic relationships. Spousal support social interest subdimension
and Passivity, Friendship and Enmity schemes were not found to contribute
significantly to the model alone, but had a significant effect together with other independent variables. Accordingly, 64.1% of the avoidant attachment orientation that individuals develop in their romantic relationships is explained by relationship quality, spousal support, and relationship schemas. According to the findings regarding anxious attachment in the study, the financial support and information support provided by the spouse significantly explains the anxious attachment scores of individuals in close romantic relationships. Romantic relationship quality, emotional support provided by the spouse, social interest support, appreciation support and dominance, Passivity, Friendship and Enmity interpersonal schemas were not found to contribute significantly to the model alone, but had a significant effect together with other independent variables. Accordingly, 23.3% of the anxious attachment orientation developed by individuals in their romantic relationships is explained by relationship quality, spousal support, and relationship schemas. The findings of the research were discussed within the framework of the literature and suggestions were made. Keywords: Attachment, Spousal Support, Relationship Quality, Interpersonal Schema