1970-2020 yılları arası kontrbas için yazılan solo eserlerin genişletilmiş icra teknikleri açısından incelenmesi
An analysis of solo works written for double bass between 1970-2020 in terms of extended techniques
Yazar: HÜSAMETTİN ÖZGÜR AKKOR
Danışman: PROF. DR. KORAY SAZLI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Müzik ve Sahne Sanatları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Müzik = Music
Dizin: Yaylı çalgılar = String instruments ; Çağdaş müzik =

Özet:
Yirminci yüzyılın ikinci yarısından günümüze kontrbas repertuarı incelendiğinde, diğer çalgılarda olduğu gibi kontrbasta da farklı tınılar elde edebilmek için genişletilmiş icra tekniklerinin sıklıkla kullanıldığı ve bu teknikleri içeren eserlerin sayıca arttığı görülmektedir. Besteci ve icracı arasındaki interaktif ilişki, çalgı repertuarlarını oldukça zenginleştirmiş ve bu sayede birçok yeni çalım tekniği icra pratiklerinde yer almaya başlamıştır. Standart notasyonun dışına çıkılmış, yeni tekniklerin ifadesini sağlayan farklı notasyon kullanımları ortaya çıkmıştır. Bu kullanım besteciden besteciye farklılık gösteren bir nitelik de sergilemektedir. Günümüz bestecileri, eserlerinde çalgıların ifade olanaklarını üst düzeyde kullanmaya çalışmakta, çağımızın teknolojik imkânlarını da kullanarak farklı tınılar ve kompozisyonlar ortaya çıkartmak istemekte, eserlerinde kimi zaman bu teknikleri kendileri ürettikleri görülmektedir. Bu çalışmada, kontrbasta genişletilmiş icra teknikleri açıklanarak günümüz repertuarını oluşturan solo kontrbas eserlerinde nasıl kullanıldıkları değerlendirilmiştir. 20. yüzyıl ortasından itibaren müzikteki gelişim ve değişimler, ortaya çıkan yeni müzik anlayışları ve yaklaşımlar incelenmiş, kontrbasın yapısı ve tarihine ve bu bağlamda virtüöz icracı-besteci ilişkisine değinilmiştir. Kontrbasta kullanılan genişletilmiş icra tekniklerinin neler olduğu ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır. 1970 sonrası kontrbas için yazılmış ve genişletilmiş icra tekniklerini içeren solo eserler listelenerek bir katalog oluşturulmuş, seçilen eserler incelenerek bu tekniklerin nasıl kullanıldığı araştırılmıştır. Besteciler ile yapılan görüşmeler ile solo kontrbas için yazdıkları eserlerinde kullandıkları genişletilmiş icra teknikleri hakkındaki bilgi ve deneyimleri ile bu tekniklerin kompozisyon anlayışlarındaki yansıları araştırılmıştır. Genişletilmiş icra teknikleri ve bu tekniklerin kompozisyondaki yansıları çerçevesinde yapılan değerlendirmeler ve elde edilen veriler nitel araştırma yöntemlerinden betimleme yoluyla sunulmuştur. Genişletilmiş icra tekniklerinin ortaya konması, açıklanması ve notasyonun anlaşılması ile çağdaş müzik içerisinde kontrbasta genişletilmiş icra teknikleri, bu teknikleri içeren repertuar, notasyon ve icra pratikleri hakkında bilgi sahibi olunması hedeflenmektedir.

Abstract:
When examining the double bass repertoire from the second half of the 20th century to the present day, it is evident that, similar to other instruments, extended performance techniques are frequently used to achieve different timbres in the double bass, and the number of works incorporating these techniques has increased. The interactive relationship between composer and performer has significantly enriched instrument repertoires, leading to the incorporation of many new playing techniques in performance practices. Standard notation has been expanded upon, with different notational methods emerging to express these new techniques. This usage varies from composer to composer. Contemporary composers strive to use the expressive possibilities of instruments to the highest degree, often employing modern technological means to create different timbres and compositions, sometimes even inventing these techniques themselves. In this study, the use of extended performance techniques in solo double bass pieces that make up the contemporary repertoire has been evaluated. The developments and changes in music since the mid-20th century, new musical understandings and approaches that emerged, and the structure and brief history of the double bass have been examined, along with the relationship between virtuoso performers and composers in this context. The extended performance techniques used in the double bass are explained in detail. A catalog of solo works written for the double bass after 1970 that include extended performance techniques has been compiled, and selected works have been analyzed to investigate how these techniques are used. Interviews with composers have provided insights into their knowledge and experiences with the extended performance techniques used in their solo double bass works, as well as the reflections of these techniques in their compositional approaches. The evaluations and data obtained within the framework of extended performance techniques and their reflections in composition have been presented through descriptive methods, one of the qualitative research methods. The aim is to understand the extended performance techniques in the contemporary music context, the repertoire that includes these techniques, notation, and performance practices through the identification, explanation, and understanding of the notation of these extended performance techniques.