Onkoloji ve palyatif bakım kliniklerinde çalışan hemşirelerin merhamet yorgunluğu ve stresle başa çıkma tarzlarının belirlenmesi
Determination of compassion fatique and coping styles with stress of nurses working at oncology and palliative care units
Yazar: ABDÜLMENEF ADANIR
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK ÖZDEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Bilimi Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Merhamet = Mercy ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Palyatif bakım = Palliative care ; Stres = Stress ; Stres yönetimi = Stress management ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Amaç: Bu çalışma, onkoloji ve palyatif bakım hastasıyla çalışan hemşirelerin merhamet yorgunluğu ve stresle başa çıkma tarzlarını belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Tanımlayıcı – kesitsel tipteki çalışmanın evrenini, İzmir ilinde bulunan iki üniversite, üç eğitim ve araştırma ve bir devlet hastanesi olmak üzere toplam altı hastanenin onkoloji ve palyatif bakım kliniklerinde çalışan 150 hemşire, örneklemini ise çalışmaya katılmayı kabul eden 130 hemşire oluşturmuştur. Veriler, Hemşire tanıtım formu, Profesyonel Yaşam Kalitesi Ölçeği (PYKÖ) ve Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBÇTÖ) ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, sayı, yüzde, t testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi ve korelasyon analizi kullanılmıştır. 
Bulgular: Hemşirelerin merhamet yorgunluğu 17.34 ± 8.7 , tükenmişlik 20.12 ± 6.70 ve merhamet memnuniyeti puan ortalaması 30.01 ± 9.46'dır.  Çalışmada hemşirelerin merhamet yorgunluğu ve merhamet memnuniyeti puan ortalamaları arasında negatif yönde zayıf bir ilişki, tükenmişlik ve merhamet memnuniyeti puan ortalamaları arasında ise yine negatif yönde oldukça güçlü bir ilişki olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Hemşirelerin stresle başa çıkma tarzları ölçeği (SBÇTÖ) alt boyut puan ortalamaları sırasıyla, kendine güvenli yaklaşım 12.92 ± 3.73, çaresiz yaklaşım 8.41 ± 4.36, boyun eğici yaklaşım 5.38 ± 3.01, iyimser yaklaşım 8.60 ± 2.51, sosyal destek arama ise 7.79 ± 2.10'dur.  Merhamet yorgunluğu ile çaresiz yaklaşım ve boyun eğici yaklaşım arasında pozitif yönde ancak zayıf yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). Palyatif bakım gerektiren hasta ile ilgilenmeyi sevmeyen, bakım verdiği hastadan etkilenen, ölüm/terminal sürecin yönetimine ilişkin, onkoloji hastasının bakım yönetimine ilişkin eğitim almayan hemşirelerin merhamet yorgunluğu puan ortalaması istatistiksel olarak önemli fark ile yüksek bulunmuştur (p<0.05). 
Sonuç: Çalışmamızda hemşirelerin merhamet yorgunluğu artıkça merhamet memnuniyetinin azaldığı ancak tükenmişliğin arttığı bulunmuştur. Merhamet memnuniyeti yüksek olan hemşirelerin stresle daha iyi baş edebildikleri, çaresiz ve boyun eğici yaklaşım içinde olan hemşirelerin merhamet yorgunluğu yaşadığı, tam tersi kendine güvenen ve iyimser yaklaşım içinde olan hemşirelerin ise merhamet yorgunluğunu daha az düzeyde yaşadığı söylenebilir.

Anahtar Sözcükler: Merhamet yorgunluğu, onkoloji, palyatif bakım, profesyonel yaşam kalitesi, stresle başa çıkma tarzı.

Abstract:
Objective: This study was carried out to determine the compassion fatigue and coping styles with stress of nurses working on oncology and palliative care patients
Method: The population of the descriptive and cross - sectional study consisted of 150 nurses working at oncology and palliative care clinics of six hospitals, including two universities, three education and research and one state hospital in the province of Izmir, the sample consisted of 130 nurses, who accepted to participate in the study. The data were collected by the Nurse introductory form, the Professional Quality of Life Scale (ProQOL), and the Coping Style with Stress Scale. In the evaluation of data, number, percentage, t test, Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test and correlation analysis were used.
Results: The mean compassion fatigue of the nurses is 17.34 ± 8.7, burnout 20.12 ± 6.70 and the mean of compassion satisfaction is 30.01 ± 9.46. In the study, a negative correlation was found between the mean scores of compassion fatigue and compassion satisfaction of the nurses and it was found that there was a strong negative relationship between burnout and compassion satisfaction mean scores (p <0.05). The scale of nurses' coping styles with stress sub-scale mean scores were respectively, self confident approach 12.92 ± 3.73, helpless approach 8.41 ± 4.36, submissive approach 5.38 ± 3.01, optimistic approach 8.60 ± 2.51, and seeking of social support was 7.79 ± 2.10. There was a positive but weak correlation between compassion fatigue and helpless approach and submissive approach (p<0.05). The avarege compassion fatique scores of the nurses who did not receive traning on the management of the death/terminal process and the care process of oncology patients and also who do not like to take care of the patient needed palliative care and were affected by the patient they cared for were found to be high with a significant difference statistically (p <0.05).
Conclusion: In our study, it is found that as the compassion fatigue of nurses increased, compassion satisfaction decreased but burnout increased. It can be said that the nurses who have high compassion satisfaction are better able to cope with stress, and nurses who are confident and optimistic in the opposite way experience less compassion fatigue, on the other hand nurses, who are in desperate and submissive approach, experience compassion fatigue, 
Key Words: Compassion fatigue, oncology, palliative care, professional quality of life, coping style with stress.