Lise öğrencilerinin psikolojik yardım almaya ilişkin tutumlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi
Reviewing the attitudes toward seeking psychological help of high school students according to some variables
Yazar: ASLI KARALP
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN DOĞAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri = Situational Incessant Worry Inventory ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Lise öğrencileri = High schools students ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Psikolojik yardım = Psychological help ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğrenciler = Students

Özet:
Bu araştırmada, lise öğrencilerinin psikolojik yardım almaya ilişkin tutumlarının cinsiyet, daha önce psikolojik yardım alıp almama, ailenin aylık gelir düzeyi, anne ve babanın eğitim düzeyine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiş ve lise öğrencilerinin psikolojik yardım almaya ilişkin tutumları durumluk kaygı düzeyi, sürekli kaygı düzeyi, algılanan sosyal destek düzeyi ve kendini açma düzeyi değişkenleri açısından yordanmıştır.Araştırma, Denizli il merkezindeki üç farklı sosyo-ekonomik bölgede yer alan üç resmi lisenin 1., 2. ve 3. sınıflarında eğitim gören 629'u kız ve 416'sı erkek olmak üzere toplam 1045 öğrenci üzerinde yürütülmüştür.Araştırmada, öğrencilerin psikolojik yardım almaya ilişkin tutumları ?Psikolojik Yardım Almaya İlişkin Tutum Ölçeği Kısa Formu?, durumluk-sürekli kaygı düzeyi ?Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri?, kendini açma düzeyi ?Kendini Açma Envanteri?, sosyal destek düzeyi ?Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği? ile belirlenmiştir. Psikolojik Yardım Almaya İlişkin Tutum Ölçeği Kısa Formu'nun lise öğrencilerine yönelik geçerlik ve güvenirlik çalışmaları araştırmacı tarafından yapılmıştır. Öğrencilerin kişisel niteliklerine ilişkin bilgiler araştırmacı tarafından geliştirilen ?Kişisel Bilgi Formu? ile elde edilmiştir.Araştırmada, öğrencilerin psikolojik yardım almaya ilişkin tutumları ?t-testi? ve ?tek yönlü varyans analizi? yöntemleri ile incelenmiş ?aşamalı çoklu regresyon? analizi yöntemi ile yordanmıştır.Elde edilen bulgulara göre, öğrencilerin psikolojik yardım alma tutum puanları cinsiyete göre anlamlı düzeyde fark göstermektedir. Erkek öğrencilerin psikolojik yardım almaya ilişkin daha olumlu tutumlar sergiledikleri görülmektedir.Daha önce psikolojik yardım alan ve almayan öğrencilerin psikolojik yardım almaya ilişkin tutum puanlarının ortalamaları arasında anlamlı düzeyde fark olduğu bulunmuştur. Daha önce psikolojik yardım almayan öğrencilerin psikolojik yardım almak için daha çok başvurdukları görülmektedir.Sonuçlar, öğrencilerinin psikolojik yardım almaya ilişkin tutum puanlarının ortalamalarının ailenin aylık gelir düzeyine göre anlamlı düzeyde fark göstermediğini ortaya koymuştur.Öğrencilerin psikolojik yardım almaya ilişkin tutum puanlarının ortalamalarının annenin eğitim düzeyine göre anlamlı düzeyde fark göstermediği bulunmuştur.Bulgular, öğrencilerin psikolojik yardım almaya ilişkin tutum puanları ortalamalarının babanın eğitim düzeyine göre anlamlı düzeyde farklılaşmadığını göstermektedir.Öğrencilerin psikolojik yardım almaya ilişkin tutumlarının yordanmasına ilişkin yapılan aşamalı çoklu regresyon analizinde yardım veren kişiye kendini açma, öğretmene kendini açma, aynı cins arkadaşa kendini açma, karşı cins arkadaşa kendini açma, sosyal destek ve durumluk kaygı düzeyleri anlamlı yordayıcılar olarak bulunmuştur. Öğrencilerin psikolojik yardım almaya ilişkin tutum puanlarındaki varyansın % 6.7'sini yardım veren kişiye kendini açma, % 2.8'ini öğretmene kendini açma, % 2.9'unu sosyal destek, % 1'ini durumluk kaygı, % 0.6'sını aynı cins arkadaşa kendini açma, % 0.9'unu karşı cins arkadaşa kendini açma açıklamıştır. Analize giren bu altı değişkenin psikolojik yardım almaya ilişkin tutum puanlarındaki varyansın toplam % 14.9'unu açıkladığı saptanmıştır.Sonuç olarak, araştırma bulguları psikolojik yardım almaya ilişkin tutumların en önemli yordayıcısının yardım veren kişiye kendini açma olduğunu, bunu ikinci öneli yordayıcı olarak öğretmene kendini açmanın daha sonra da sosyal destek düzeyi, durumluk kaygı, aynı cins arkadaşa kendini açma, karşı cins arkadaşa kendini açma değişkenlerinin izlediğini göstermiştir.

Abstract:
In this research, high school students' attitudes toward seeking psychological help were examined by gender, previously received psychological help or not, monthly income level of parents, mother?s and father?s education level?s become different or not and attitudes toward seeking psychological help of high school students were predicted by state anxiety, trait anxiety, perceived social support and self-disclosure levels.The research was carried out on a sample of 1045 students including (629 females, 416 males) from 1th, 2th and 3th grade levels of 3(three) public high schools which were located in the three different socio-economic residental zone in Denizli.In the study, students? attidutes toward seeking psychological help, state-trait anxiety levels, self-disclosure levels, perceived social support levels were measured by ?Attitudes Toward Seeking Psychological Help Scale of Short Form?, ?State ? Trait Anxiety Inventory?, ?Self ? Disclosure Inventory? and ?Multidimensional Scale of Perceived Social Support? respectively. The validity and reliability studies of Attitudes Toward Seeking Psychological Help Scale?s Short Form for high school students were conducted by the researcher. The personal information about the students was collected by using ?Personal Information Form? which was developed by the researcher.In this study, attitudes toward seeking psychological help of high school students were analyzed by ?t-test?, ?One Way Variance Analysis? and ?Stepwise Multiple Regression Analysis? methods.According to the findings, attitudes toward seeking psychological help of students significantly different according to gender. Male students exhibit attitudes toward seeking psychological help more positively.Students? attitudes score averages toward seeking psychological help who had psychological help and had not was significantly different. And it shows that students applying more to receive psychological help who had not psychological help before.Results expose that students? attitudes toward seeking psychological help score average is not significantly different according to parents? monthly income level.Students? attitudes toward seeking psychological help score average is not significantly different according to their mothers? education level.Findings show that students? attitudes toward seeking psychological help score average is not significantly different according to their fathers? education level.The result of Stepwise Multiple Regression Analysis revealed that self-disclosure toward the counselor, self-disclosure toward teacher, self-disclosure toward friends from same gender, self-disclosure toward friends from opposite gender, social support and state anxiety level variables were significant in predicting attitude toward seeking psychological help. It was found that self-disclosure toward the counselor had been explained % 6.7, self-disclosure toward teacher % 2.8, social support % 2.9, state anxiety level % 1, self-disclosure toward friends from same gender % 0.6 and self-disclosure toward friends from opposite gender % 0.9 of total variance of attitude toward seeking psychological help scores. These variables had been explained % 14.9 of the total variance of attitude toward seeking psychological help scores.As a result, the findings of the present research show that self-disclosure toward the counselor is the first, self-disclosure toward teacher is the second important variable in predicting attitude toward seeking psychological help and these are followed by social support, state anxiety, self-disclosure toward friends from same gender and self-disclosure toward friends from opposite gender.