Vejetaryen ve vejetaryen olmayan tüketicilerin "cruelty-free" ürün tercihlerindeki bilişsel uyumsuzluğun incelenmesi
Examining cognitive dissonance in "cruelty-free" product preferences of vegetarian and non-vegetarian consumers
Yazar: YAĞMUR ÇAKMAK
Danışman: DOÇ. DR. ELİF ÜSTÜNDAĞLI ERTEN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışma, vejetaryen ve et tüketimi gerçekleştiren tüketicilerin cruelty-free ürün tercihleri ile ilgili bilişsel uyumsuzluklarını incelemektedir. Bilişsel uyumsuzluk teorisi, bireylerin değerleri ve davranışları arasındaki çelişkilerle nasıl başa çıktığını açıklamaktadır. Çalışmada derinlemesine mülakat yöntemi kullanılmış olup, 5 vejetaryen ve cruelty-free ürün tercih etmeyen bireyler ve 5 et tüketen ve cruelty-free ürün tercih eden bireyler ile toplamda 10 katılımcı ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bireylerin etik kaygılarını, alışkanlıklarını, içsel çatışmalarını ve bu çatışmalarla başa çıkma stratejilerini anlamaya yönelik bu mülakatlar aracılığıyla derinlemesine veri elde edilmiştir. Araştırma, vejetaryen tüketicilerin yanı sıra et tüketen bireylerin de cruelty- free ürün tercihinde yaşadıkları bilişsel uyumsuzlukları ve bu çelişkilerle başa çıkma yöntemlerini anlamaya odaklanmıştır. Cruelty-free ürünleri tercih eden ve et tüketen bireyler, alışkanlıklar ve sosyal normlar nedeniyle bu tercihlerde tutarsızlık yaşamaktadırlar. Bu bireyler, günlük yaşamlarında hayvansal ürünler tüketirken cruelty- free ürünleri tercih etmediklerinde içsel çatışmalar ve rahatsızlık hissedebilmektedirler. Cruelty-free ürün tercih etmeyen vejetaryen tüketiciler ise etik tüketimi çevre, hayvan hakları ve sosyal sorumluluk gibi değerler üzerinden tanımlamış ve bu değerlerle uyumlu olmayan ürün tercihlerinde içsel çatışmalar yaşadıklarını belirtmişlerdir.
Bulgular, vejetaryen ve et tüketen bireylerin cruelty-free ürünler tercih etme konusundaki tutarsızlıklarının temelinde ekonomik, sosyal ve bulunabilirlik gibi faktörlerin olduğunu göstermektedir. Ayrıca, etik kaygıların ve sağlık nedenlerinin cruelty-free ürünlere olan ilgiyi artırdığı, ancak bu ürünlerin her zaman tercih edilmediği tespit edilmiştir.

Abstract:
This study examines the cognitive dissonance related to the preference for cruelty-free products among both vegetarian and meat-consuming consumers. Cognitive dissonance theory explains how individuals cope with inconsistencies between their values and behaviors. The study employed in-depth interview methods, conducting interviews with a total of 10 participants: 5 vegetarians who do not prefer cruelty-free products and 5 meat eaters consumers who prefer cruelty-free products. Through these interviews, in-depth data was gathered to understand participants' ethical concerns, habits, internal conflicts, and coping strategies related to these conflicts.
The research focuses on understanding the cognitive dissonance experienced by both vegetarian and meat-consuming individuals in their preference for cruelty-free products and how they manage these contradictions. Participants who prefer cruelty-free products while consuming meat often experience inconsistency in their choices due to habits and social norms. They may feel internal conflicts and discomfort when not choosing cruelty- free products while consuming animal-based products in their daily lives. Vegetarian consumers who do not prefer cruelty-free products have defined ethical consumption based on values such as environmentalism, animal rights, and social responsibility, and they experience internal conflicts when their product choices do not align with these values.
Findings indicate that economic, social, and availability factors underlie the inconsistencies in the preference for cruelty-free products among both vegetarian and meat-consuming individuals. Additionally, ethical concerns and health reasons contribute to an interest in cruelty-free products, but these products are not always chosen consistently.