Çocuklarda anti-tüberküloz ilaç yan etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of anti-tuberculosis DRUG side effects in children
Yazar: EMRE BARAN YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM POLAT
Sağlık Bakanlığı / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antitüberküloz ajanlar = Antitubercular agents ; Tüberküloz = Tuberculosis ; Türk çocukları = Turkish children ; Çocuklar = Children ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions

Özet:
Amaç: Tüberküloz, ülkemizde ve dünyada önemli bir halk sağlığı sorunudur.
Tüberküloz tedavisi değişen şiddette istenmeyen yan etkilere neden olmaktadır.
Yetişkinlerde anti-tüberküloz ilaç yan etkileri ile ilgili birçok çalışma olmasına
rağmen, çocuklarda ilaç yan etkileri ile ilişkili veriler kısıtlıdır. Bu çalışmada
çocuklarda anti-tüberküloz ilaç yan etkilerinin ve sıklığının değerlendirilmesi
amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dr. Sami Ulus
Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim Araştırma Hastanesi Çocuk
Enfeksiyon Hastalıkları bölümünde takip edilen, 1 ay-18 yaş arası, tüberküloz
hastalığı tanısıyla anti-tüberküloz ilaç kullanan hastalar dahil edildi. Hastaların
demografik, klinik ve laboratuvar verileri ve ilaç yan etkileri retrospektif olarak
incelendi.
Bulgular: Çalışmaya toplam 172 hasta (%52,3 erkek) dahil edildi. Hastaların
yaşı medyan 100 aydı (8,3 yaş). 172 hastanın 140'ında (%81,4) yan etki (%90,7'si
minör, %9,3'ü minör ve majör) gelişti. 93 hastada 1 yan etki görülürken, 47 hastada
2 veya daha fazla yan etki görüldü. En sık görülen minör yan etki hiperürisemiydi
(%88,6). En sık görülen majör yan etki hepatotoksisiteydi (%7,2). İkinci sırada
oküler toksisite (%2,6) ve ardından hipersensitivite reaksiyonları (%0,7) görüldü.
Hastalarda yaş, cinsiyet ve ek hastalık varlığına göre yan etki gelişimi açısından
istatistiksel açıdan anlamlı bir fark saptanmadı.
Sonuç: Tüberkülozlu çocuk hastalarda anti-tüberküloz ilaçların neden olduğu
yan etkiler sıktır. Bu yan etkiler, tedavi başarısı artırmak ve hasta prognozunu
iyileştirmek için yakından takip edilmelidir.

Abstract:
Objective: Tuberculosis represents a major public health problem in our
country and worldwide. The treatment of tuberculosis has been associated with
undesirable side effects at varying degrees of severity. Many studies of tuberculosis
have been reported in adults, but data regarding anti-tuberculosis drugs related side
effects are limited in children. The aim of this study was to eveluate the incidence
and characteristics of side effects related to anti- tuberculosis drugs in pediatric
patients.
Materials and Methods:This retrospective study was conducted between
January 2008 and December 2021 at the Pediatric Infectious Diseases Department of
Dr Sami Ulus Obstetrics and Gynecology, Children's Health and Disease Training
and Research Hospital. Inpatients and outpatients aged between 1 month and
18 years who were treated with anti-tuberculosis drugs were included in the study.
The patients' demographics, clinical and laboratory data and side effects were
recorded from the electronic medical records.
Results: A total of 172 patients (52.3% male) with a median age of 100
months were included the study. Of these, 140 patients (81.4%) developed side
effects (90.7% minor side effects, 9,3% minor and major side effects). Ninety-three
patients experienced one side effect and 47 patients experienced two or more side
effects. The most common minor side effect was hyperuricemia (88.6%). The major
side effects were hepatotoxicity (7.2%), oculer toxicity (2.6%), and hypersensitivity
reaction (0.7%). Age, gender, and underlying diseases were not found to be
statistically significant for the development of side effects.
Conclusion: Side effects caused by anti- tuberculosis drugs are common
among pediatric patients with tuberculosis. These side effects should be followed up
by a closer monitoring during anti-TB treatment to increase treatment success and
improve patient prognosis.