Ömür boyu kadın emeği: Toplumsal yeniden üretimde büyükannelerin bakım rolü
Life long women labour: Caregiving role of grandmothers in social reproduction
Yazar: SERAP ÇİĞDEM ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. BURCU ŞENTÜRK
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı / Kadın Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Anneanne = Grandmothers ; Bakım verenler = Caregivers ; Emek = Labour ; Emek süreci = Labour process ; Kadın iş gücü = Women labour force ; Kadınlar = Women ; Çocuk bakıcısı = Childminder ; Çocuk bakımı = Child care

Özet:
"Ömür Boyu Kadın Emeği: Büyükannelerin Toplumsal Yeniden Üretimdeki Bakım Rolü" isimli yüksek lisans çalışmasının konusu, büyükannelerin bakım emeğinin, toplumsal yeniden üretim faaliyetlerinden olan çocuk bakımındaki yeri ve önemidir. Türkiye'de çocuk bakımı ve eğitimi ile ilgili kamusal uygulamaların ve özel kurum faaliyetlerinin kısıtlı oluşundan dolayı, duygusal emeğin yoğun olduğu çocuk bakımı faaliyetlerinin, büyükanneler tarafından yerine getirilmesi sürecinin belirleyicilerini ve bu sürecin büyükannelerin hayatlarına etkisini tespit etmek olduğu gibi büyükanneler üzerinden kadın emeğini, torun bakmakta olan büyükannelerin kendi anlatımlarıyla görünürlüğünü arttırmaktır. Çalışmanın bulgularının kadın deneyimlerini araştırması, kadın edimlerinin konuşulması sonucunda elde edilmesi ve kadın emeğinin görünür kılınması amacını taşıması sebebi ile yol haritasını feminist yöntem belirlemiştir. Bu doğrultuda İzmir'de farklı eğitim düzeyleri ve sosyo-ekonomik gruplarda yer alan ve torununa bakan 21 kadın ile Nisan 2018 ve Ağustos 2018 tarihleri arasında derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerde büyükannelerden bakım zamanları ve günleri, bakım sırasında gerçekleştirdikleri işlerin neler olduğu, yaşadıkları olumlu ve olumsuz deneyimler konularında bilgi alınmıştır. Büyükanneleri bakım sürecine dâhil eden nedenler incelenmiştir. Saha araştırmasının sonuçları, torun bakımı deneyiminin ve bu deneyime atfedilen anlamların kadınların sosyo-ekonomik durumlarına göre büyük farklılık gösterdiğini öne çıkartmaktadır. Görece daha yüksek sosyo-ekonomik duruma sahip büyük anneler, çoğunlukla profesyonel bakıcıların da desteğiyle bakım işini organize etme ve anneye yardımcı olmak gibi bir işlev üzerinden ve iktisadi kökenlerinden ayrı kurgulamaktadırlar. Öte yandan sosyo-ekonomik açıdan dezavantajlı olan büyükanneler torun bakım deneyimlerini, var olan iktisadi zorluklarla bir mücadele yöntemi olarak anlamlandırmakta ve bu durumu çoğunlukla "hayatın zorluğu" ve "mecburiyet" olarak ifade etmektedirler. Ayrıca sosyo-ekonomik durum büyükannelerin boş zamanları ve sosyal aktiviteleri üzerinde de etkili olmakta ve bu durum da torun bakımını deneyimleme biçimleri arasında değişiklik yaratmaktadır. Ekonomik sınıf meselesi her konuda olduğu gibi bakım emeği konusunda da torununa bakan kadınlar arasında deneyim farklılığı yaratmaktadır.

Abstract:
"Lifelong Women Labor: Caregiving Role of Grandmothers in Social Reproduction" themed master's thesis analyzed the place and importance of grandmother's caregiving labor in child caregiving which is one of social reproduction ways. In Turkey, due to the insufficiency in public and private caregiving services, grandmothers undertake childcare which consists emotional labor. This study aims to make grandmothers motivations of taking the decision, their important effort and effects of this effort on caregiver grandmothers lives more visible. Since this study intends to research and talk about women experiences and make women labor more talkable in academics, the research is written with the help of feminist standpoint method. For this purpose, semi-structured in-depth interviews are conducted with twenty-one grandmothers who come from different socio-economic statuses. During the interviews, grandmothers were asked about maintenance times and days, what they face during the care, and the positive and negative experiences they had. The reasons which included grandmothers in the care process were examined. The results of the field research suggest that the experience of grandchild care and the meanings attributed to this experience differ widely according to the socio-economic status of women. Grandmothers who relatively has higher socio-economic status (mostly employ professional caregivers), declare their efforts more like helping the mother or organizing the care work. On the other hand, grandmothers, who are socio-economically disadvantaged, make grandchild care experience as a method of struggle with the existing economic difficulties and often refer to this as necessity. In addition, the socio-economic situation also influences grandparents' leisure time and social activities, and this situation changes the way they experience grandchild care. The issue of economic class creates a difference in experience among women who look after their grandchildren as in every subject.