Marka tescilinde rüçhan hakkı ve etkisi
Priority right and its effects in trademark registration
Yazar: MURAT NURULLAH BALIK
Danışman: PROF. DR. ŞABAN KAYIHAN
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Geçmiş yüzyıllarda teşebbüslerin mal varlıklarının önemli bir kısmını maddi varlıklar oluşturmaktaydı. Sanayileşmenin artması ve teknolojinin de gelişmesiyle birlikte ticari hayatta teşebbüslere ait maddi malvarlıklarının yanı sıra gayri maddi mal varlıkları da önemli mal varlıkları haline gelmiştir. Marka da gayri maddi bir mal varlığı olup bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini diğer teşebbüslerin mal veya hizmetlerinden ayıran temel bir unsurdur. Bu yönüyle markalar teşebbüsler için zamanla en önemli mal varlığı unsuru olmuştur. Hatta günümüzde büyük şirketlerin marka değeri, diğer tüm maddi mal varlıklarından daha büyük bir değere sahip hale gelmiştir. Markanın teşebbüsler için vazgeçilmez ve en önemli mal varlığı unsuru olması nedeniyle gerek ulusal gerekse de uluslararası korunma ihtiyacını beraberinde getirmiştir. 
Markanın korunmasında temel olarak ülkesellik ilkesi geçerlidir. Yani markalar, kural olarak sadece tescil edildikleri ülkede korunmaktadırlar. Bu nedenle özellikle büyük coğrafi alanlara yayılmak isteyen markaların korumasının diğer ülkelerde de sağlanabilmesi için diğer ülkelerde de tescil edilerek koruma altına alınmaları gerekmektedir. Bununla birlikte; bir ülkede marka tescili için başvuruda bulunulduktan sonra markadan haberdar olan üçüncü kişilerin farklı ülkelerde markayı kendi adlarına tescil ettirme tehlikesi bulunmaktadır. Zira markanın tescili için tüm ülkelerde eş zamanlı başvuruda bulunulması kolay bir yöntem değildir. İşte rüçhan hakkı da bu ihtiyacın bir ürünüdür ve ilk başvuru veya sergi teşhiri sahibine sınırlı süreyle tescil başvurusunda öncelik hakkı tanımaktadır. 
Fikri ve sınai mülkiyet alanındaki hakların yeknesaklaştırılması için yapılan ilk çok taraflı uluslararası antlaşma olan 1883 tarihli Paris Sözleşmesi, fikri ve sınai mülkiyet haklarının uluslararası düzeyde korunmasını amaçlayan temel yapı taşı niteliğindedir. Paris Sözleşmesi ile düzenlenen en önemli amaçlarından biri de rüçhan hakkı konusudur. Marka hukuku kapsamında rüçhan hakkı; marka başvurusu ve tescilinde öncelik ilkesinin bir istisnası olup, süresinde kullanıldığı takdirde kendinden önceki tüm tescil başvuruların önüne geçme imkanı sağlayarak önceki başvuruları geçersiz hale getirmektedir. 
Bu çalışmanın amacı rüçhan hakkının, önceki akademik çalışmalardan da faydalanılarak uluslararası düzenlemeler ve Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında tekrar incelenmesi ve değerlendirilmesidir.

Abstract:
In past centuries, a significant part of the assets of enterprises consisted of tangible assets. With the increase in industrialization and technological development, intangible assets of businesses have become important assets in commercial life alongside tangible assets. Trademark is also an intangible asset and a fundamental element that distinguishes a business's products or services from those of other businesses. In this respect, trademarks have become the most important asset element for businesses over time. In fact, the trademark value of large companies has become more valuable than all other tangible assets. The indispensability and importance of trademarks as the most important asset element for businesses has brought about the need for national and international protection.
The principle of territoriality is mainly valid in the protection of trademarks. Trademarks are generally protected only in the country where they are registered. Therefore, for trademarks that want to expand into large geographical areas, they need to be registered and protected in other countries as well. However, there is a risk that third parties who become aware of the trademark in a country may register it in their own name in different countries after the application for trademark registration has been made in one country. This is because simultaneous application for trademark registration in all countries is not an easy method. This is where the right of priority comes in, which is a product of this need and provides the applicant with a limited period of priority right for registration applications after the first application or exhibition.
The 1883 Paris Convention, the first multilateral international treaty aimed at harmonizing intellectual and industrial property rights, is a fundamental building block for the international protection of intellectual and industrial property rights. One of the most important objectives of the Paris Convention is the right of priority. In the context of trademark law, the right of priority is an exception to the principle of priority in trademark applications and registrations, allowing for the possibility of surpassing all previous registration applications and making them invalid if used within the specified time frame.
The aim of this study is to re-examine and evaluate the right of priority within the scope of international regulations and the Industrial Property Law, utilizing previous academic studies.