Deneyim odaklı tasarım yaklaşımları ve iç mekân tasarımı ilişkisi üzerine bir değerlendirme
A review on the relationship of experience-centered design approaches and interior design
Yazar: SABİT UMUT ÖNER
Danışman: DOÇ. DR. TÜLAY CANBOLAT
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Deneyim = Experience ; Kullanıcı deneyimi = User experience ; Mekansal davranış = Spatial behavior ; İç mekan tasarımı = Interior design

Özet:
Geçmişte öznenin yaşadığı veya kazandığı bir gerçeklik olarak tanımlanan deneyim kavramı, günümüzde tasarlanan bir olgu hâlini almıştır. Tasarımcılar ve kuramcılar, deneyimin öznenin davranışları, ihtiyaçları ve beklentileri doğrultusunda şekillendiğini göz önünde bulundurarak, deneyim tasarımı üzerine farklı yaklaşımlar getiren çalışmalar geliştirmiştir.  Böylelikle "deneyim odaklı tasarım" olarak tanımlanan çok boyutlu bir tasarım alanı ortaya çıkmıştır. Öznenin yerini "kullanıcı" kavramı almıştır.
Deneyim odaklı tasarım yaklaşımları ve iç mekân tasarımı ilişkisini ortaya koymayı amaçlayan bu çalışmada, deneyim kavramı iç mekân tasarımı özelinde mekânsal bileşenler doğrultusunda irdelenmektedir. Çalışmanın kuramsal altyapısının oluşturulmasında deneyim odaklı tasarım yaklaşımlarından kullanıcı deneyimi tasarımı (user experience design), kullanıcı arayüzü tasarımı (user interface design), etkileşim tasarımı (interaction design) ve servis tasarımı (service design) disiplinleri çalışma kapsamına alınmıştır. İlgili disiplinler, literatür taraması ve doküman incelemesi yöntemleriyle derinlemesine irdelenerek, deneyim odaklı tasarım yaklaşımlarının boyutları ortaya koyulmuştur.
Buradan hareketle, deneyim odaklı tasarım yaklaşımları ve iç mekân tasarımı ilişkisini değerlendirmek, bu yaklaşımların mekân ölçeğinde uygulama biçimlerini anlayabilmek üzere mekânsal analizler gerçekleştirilmiştir. Mekân analizleri, Türkiye'de deneyim odaklı tasarım yaklaşımlarıyla kurgulanmış, merkezine kullanıcıyı alan;
•Özel Sezin Okulu, Açık Çatı İç Mekân Tasarımı 
•Özel Sezin Okulu, Anaokulu ve İlkokul Mekânları Tasarımı
•ATÖLYE İstanbul İç Mekân Tasarımı
• PTT Levent Şubesi İç Mekân Tasarımı 
•Turkcell Diyalog Müzesi Fuaye Mekânı Tasarımı
örnekleri özelinde gerçekleştirilmiştir. Seçili örnekler, Mekânsal Kullanıcı Deneyimi Modeli'nde (Spatial Experience Model) yer alan, mekânsal kullanıcı deneyiminin tasarım sürecini oluşturan mekânsal kavrama, fiziksel özellikler ve çevresel özellikler parametreleri referans alınarak analiz edilmiştir. Analizler sonucunda ortaya çıkan bulgular, deneyim odaklı tasarım yaklaşımları ve iç mekân tasarım süreci bağlamında yorumlanarak okuyucuya sunulmuştur.

Anahtar kelimeler: Deneyim, kullanıcı deneyimi, deneyim odaklı tasarım, mekânsal deneyim, iç mekân tasarımı

Abstract:
The concept of experience, which was defined as a reality that the subject lived or gained in the past, has become a designed phenomenon today. Designers and theorists have developed studies that bring different approaches to experience design, realizing that experience is shaped in line with the behavior, needs, and expectations of the subject. Thus, a multidimensional design field, defined as "experience-centered design", has emerged. The concept of "user" has taken the place of the subject.
In this study, which aims to reveal the relationship between experience-centered design approaches and interior design, the concept of experience is examined in terms of spatial components in interior design. User experience design, user interface design, interaction design, and service design disciplines, which are among the experience-centered design approaches, were included in the scope of the study in creating the theoretical infrastructure of the study. The dimensions of experience-centered design approaches have been revealed by examining the related disciplines in-depth with literature review and document review methods.
From this point of view, spatial analyzes were carried out to evaluate the relationship between experience-centered design approaches and interior design, and to understand the application forms of these approaches at the spatial scale. Space analyzes are designed in Turkey with experience-centered design approaches and putting the user at the center;
•Private Sezin School, Open Roof Interior Design
•Private Sezin School, Kindergarten and Primary School Spaces Design
•ATÖLYE İstanbul Interior Design
• PTT Levent Branch Interior Design 
•Turkcell Dialogue Museum Foyer Space Design
were carried out with qualified interior spaces selected over the samples. Selected examples were analyzed concerning the parameters of spatial cognition, physical properties, and environmental properties, which constitute the design process of the spatial user experience, including in the Spatial User Experience Model (SUE Model). The findings that emerged as a result of the analyzes were interpreted in the context of experience-centered design approaches and the interior design process and presented to the reader.

Keywords: Experience, user experience, experience-centered design, spatial experience, interior design