Çelikhane cürufu içeriğine sahip kaplamaların aşınma, oksidasyon ve sıcak korozyon davranışlarının incelenmesi
Investigation of wear, oxidation and hot corrosion behavior of coatings with steelmaking slag content
Yazar: MECİT ÖGE
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA BAHATTİN ÇELİK ; DOÇ. DR. ABDULLAH CAHİT KARAOĞLANLI
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Her geçen gün artan enerji maliyetleri ve çevresel kısıtlamalar araştırmacıları çelikhane cürufu gibi yüksek miktarlarda depo edilen endüstriyel atıkların yeniden kullanılması üzerine araştırma yapmaya zorlamaktadır. Atık cürufların yeniden değerlendirilmesi üzerine yapılan araştırmalar yakın zamana kadar yapı sektöründe bu malzemelerin takviye malzemesi olarak yeniden kullanımı gibi katma değeri düşük uygulamaları geçmemiş olsa da; günümüzde bu malzemelerin termal sprey kaplamalarda çeşitli yüzey hasarlarına karşı kullanımı gibi katma değeri yüksek uygulamaları içeren araştırmaların sayısı hızla artmaktadır. Ergitilmiş veya ısıtılmış malzemelerin bir yüzey üzerine püskürtülmesi esasına dayanan termal sprey kaplama yöntemleri birçok endüstride malzeme yüzeylerinin korozyona, aşınmaya, yüksek sıcaklık hasarlarına karşı korunmasında, hasar görmüş yüzeylerin onarılmasında ve çeşitli amaçlar için fonksiyonel derecelendirilmiş malzemelerin üretilmesinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Atmosferik plazma sprey (APS) gibi termal sprey kaplama yöntemleriyle veya elektron ışını ile fiziksel buhar biriktirme (EB-PVD) gibi tekniklerle üretilen termal bariyer kaplama (TBC) sistemleri ise yüksek işletme sıcaklıklarına ulaşan gaz türbin bileşenlerinde ısıl izolasyon sağlamak için yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada oda ve yüksek sıcaklık kuru kayma aşınma deneyleri, izotermal oksidasyon deneyleri ve sıcak korozyon deneyleri için önce yüksek hızlı oksi yakıt (HVOF) prosesi ile CoNiCrAlY bağ kaplama tozu Inconel 718 altlık malzeme üzerine biriktirilmiş ve üzerine APS yöntemi ile çelikhane curuf tozu üst kaplama olarak biriktirilmiştir. Elde edilen kaplamaların aşınma deneyleri oda sıcaklığı, 250°C ve 500°C sıcaklıklarda 5 N ve 10 N yüklerle;  izotermal oksidasyon deneyleri 900°C, 1000°C ve 1100 °C sıcaklıklarda 8, 24, 50 ve 100 saatlik sürelerle; sıcak korozyon deneyleri aynı sıcaklıklarda 5, 10, 20 ve 30 saatlik sürelerle gerçekleştirilmiştir. Yapılan aşınma, yüksek sıcaklık oksidasyon, sıcak korozyon testleri ve karakterizasyon çalışmaları ile çelikhane curuf kaplamanın piyasadaki ticari kaplamalara alternatif bir koruyucu yüzey kaplaması olarak kullanılabilirliği literatürde bu alanda yapılan çalışmalarla karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.

Abstract:
Ever-increasing power generation costs and environmental restrictions have urged researchers to conduct research on the reutilization of industrial wastes such as steelmaking slag, which have been stored in vast amounts. Although the research studies that have been made so far on reutilization of waste slags have been limited to the reuse of these type of materials in low-value added applications such as their use as reinforcement in construction sector, recently there is an increasing trend regarding the use of these waste materials in high value-added applications such as their use as a protective top coating feedstock material as thermal spray coatings against various surface failures. Thermal spray coating methods that are based on the principle of spraying molten or heated feedstock materials onto a subject surface, have been widely utilized for protection of material surfaces in various industries against surface failures such as corrosion, wear and other high temperature failures, for repairing impaired surfaces and for manufacturing functionally graded materials for various purposes. Thermal barrier coating (TBC) systems produced with thermal spray methods such as atmospheric plasma spraying (APS) or other techniques such as electron beam physical vapor deposition (EB-PVD) have been widely used to provide thermal insulation for gas turbine components that reach high service temperatures. In this research, CoNiCrAlY bond coat was deposited on Inconel 718 superalloy substrate using high velocity oxy-fuel (HVOF) process among the thermal spray coating methods, and then steelmaking slag coating was deposited onto this bond coat as a protective top coat using atmospheric plasma spray (APS) method for room and high temperature wear tests, isothermal oxidation tests and hot corrosion tests. The wear tests of the produced specimens were conducted at room temperature, 250 °C and 500 °C with 5 N and 10 N normal loads, the isothermal oxidation tests were conducted at 900 °C, 1000 °C and 1100 °C for 8, 24, 50 and 100 hours; and the hot corrosion tests were conducted under the same temperatures with oxidation tests for 5, 10, 20 and 30 hours. The wear, high temperature oxidation and hot corrosion studies as well as the characterization results were comparatively evaluated in comparison with the literature works to assess the usability of steelmaking slag powder as an alternative to commercially available protective surface coating materials.