Moğolistan göçebe kültürlerinin etnoarkeolojik açıdan incelemesi
The analysis of the Mongolian nomadic culture according to the ethnoarcheology
Yazar: SHİNESARAN DALKHAA
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖZDOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Tarih Öncesi Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Etnoarkeoloji = Ethnoarchaeology ; Etnografya = Ethnography ; Göçebeler = Nomads ; Göçebelik = Nomadic life ; Moğolistan = Mongolia ; Moğollar = Mongoşs ; Neolitik Dönem = Neolithic Period

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Moğolistanda seçilen bölgede bu günkü göçebe yaşam biçimleri etnografik bakımda araştırarak göçebe yaşam biçimlerinin sosyo-kültürel yapıları ve konaklama biçimleri üzerinde araştırmalar yapıp, belgelenmesi ve eski göçebelerin bıraktığı bazi arkeolojik kalıntıları belgelenmesidir. Her iki araştırmadan  veriler ile tarih öncesi dönem göçebe topluluklarının bıraktığı kalıntıları anlamak ve etnoarkeolojinin açıdan yorumlamakta ve etnagrafya çalışmalar ağırlıklı içermektedir . 
Çalışmanın giriş bölümünden sonraki birinci bölümünde Moğolistan'ın tanım belgiler, Moğolistan arkeolocjisının gelişimi, tarihçesi ve başlıça tarih önce kültürleri, İkinici bölümünde göçebelik tanımıyla, Avrasya steplerindeki göçebeliği üzerinde hafıf incelerek, Moğolistan'da günümüz göçebe yaşam ve yaşam tarzı ele alınmıştır. Üçüncü bölümünde ise ana konusu olan günümüz Moğolistan'da yaşayan göçebe yaşam biçimin üzerinde yapılıdığı enografya çalışmayı ele alınmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde Kuragan mezarı'nın tanımı ile arkeoloji bazı bultular ile etnografya çalışmanın yorum ile karşlaştırma konuyu elde alınmıştır.
Moğolistan yer oluşum yüzünden karasal iklimli, sert bir hava germesinden  dolayı tarım gelişmek uygun olmadığı ve yer oluşum tek bir açık mera otlak göçebe hayvancılığına uygum sağladığını göstermektedir. Neolitik dönemde kendi şekliğine bulunduğu açık mera göçebe hayvancılığı Tunç Çağında klassik bir şekliğine dönüşerek zaman boyunca hakım olarak devam ederek günümüze geldiğini izlenmektedir. Göçebe hayvancılığına takip ederek insanların hayat tarzi, doğaya ilişki durum ve inanç sistemi de değişlik olamadığınını gözlenmiştir. Göçebe insanların yaşam tarzın, geleneksel kültürünün en  eski şekli saklaması özelliği açık mera otlak hayvancılık olduğunu da gözlenmiktedir.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the sociocultural structures of the nomadic lifestyles and forms of accommodation and documenting some archaeological remains that old nomads left behind by researching the current nomadic lifestyles in the selected region of Mongolia in ethnographic care. The data from both researches included the understanding of the remains left by the prehistoric period nomadic communities, interpreting ethnoarchaeology and ethnography studies.
After the introduction, in the first chapter the definition Mongolia, the development of Mongolia archaeology, his history and the prehistoric cultures, in the second chapter with the definition of nomadism nomadic life and lifestyle in Mongolia were discussed by examining the light on the nomadism of Eurasian steppes. In the third chapter, the main subject was discussed the ethnography study on the nomadic life in Mongolia nowadays. In the fourth chapter of the study, the definition of the Kuragan's and some clouds of archaeology and the comment of the study on ethnographers were discussed the comparison topic.
Due to the terrestrial climate in Mongolia and a hard air stretch, it is not suitable for cultivation devlopped and the formation of a single open pasture grazing is suitable for nomadic livestock breeding. In the Neolithic period, the open pasture nomad animal breeding is observed by turning into a classical form in the Bronze Age and by continuing as dominant survived over time. It was observed that people's life style, relationship with nature and belief system could not be changed by following the nomadic livestock. It is also observed that the nomadic people's lifestyle, the oldest form of hiding from the traditional culture is the open pasture grassland livestock.