Matematik öğretmeni adaylarının sosyomatematiksel norm farkındalıkları
Pre-service mathematics teachers' awareness of sociomathematical norms
Yazar: NEŞE ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURULLAH ŞİMŞEK
Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Durumsal farkındalık = Situational awareness ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sosyal norm = Social norm ; Sosyomatematiksel norm = Sociomathematical norm ; Sınıf içi iletişim = Classroom communication ; Sınıf içi normlar = Classroom norms ; Öğretmen-öğrenci etkileşimi = Teacher-student interaction ; Öğretmen-öğrenci iletişimi = Teacher-student comminication

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim matematik öğretmeni adaylarının sosyomatematiksel normlara yönelik farkındalık seviyelerinin tespit edilmesidir. Bu amaç doğrultusunda önce ilgili literatür taranmış ve farklı sınıf mikrokültürlerinde gerçekleşen sosyomatematiksel norm içerikli öğretmen-öğrenci diyalog kesitleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Daha sonra öğretmen adaylarının sosyomatematiksel norm farkındalık düzeylerini tespit etmek için formlar geliştirilmiştir. Çalışmanın amacı doğrultusunda geliştirilen formlar aracılığıyla; sosyomatematiksel normların tanınması, öğretmen-öğrenci söylemleri ile ilişkilendirilmesi, verilen problem durumlarına uygun norm seçimi ve normlara yönelik öğretmen-öğrenci diyalogları yazma gibi farklı kategorilerle sosyomatematiksel normların farkındalık seviyeleri belirlenmeye çalışılmıştır. Hazırlanan bu formlar, veri çeşitliliği sağlanması amacıyla farklı sınıf kademelerine ve matematik dersi öğrenim programındaki farklı kazanımlara yönelik olacak şekilde oluşturulmuştur. Veri toplama aracı olarak ayrıca yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır.
Araştırmanın veri toplama süreci 2022-2023 eğitim öğretim yılının güz ve bahar dönemlerinde gerçekleştirilmiştir. Geliştirilen formların uzman görüşü alınıp gerekli düzeltmelerin yapılmasının ardından, İlköğretim Matematik Öğretmenliği Programı'nın dördüncü sınıfına kayıtlı beş öğretmen adayına pilot uygulaması gerçekleştirilmiştir. Formlara nihai şeklin verilmesinin ardından, İç Anadolu Bölgesi'nde bulunan bir devlet üniversitesinin İlköğretim Matematik Öğretmenliği Programı üçüncü sınıfına kayıtlı 42 öğretmen adayından veriler toplanmıştır. Çalışma grubunun belirlenmesinde uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın modeli olarak durum çalışmasının iç içe geçmiş tek durum deseni tercih edilmiştir. Toplanan nitel verilerin analizi için yanıtların üç düzeyde kategorilendirildiği değerlendirme rubrikleri kullanılmıştır. Formlar aracılığıyla veriler toplandıktan sonra yedi öğretmen adayı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerde alınan ses kayıtları yazıya dönüştürülerek nitel analizleri yapılmıştır. 
Nitel analizler sonucu öğretmen adaylarının sosyomatematiksel normlara yönelik farkındalık düzeylerinin genel olarak orta seviyede olduğu görülmüştür. Ayrıca düzeyler arası farklılaşmaların olduğu, her sosyomatematiksel normun incelenen farkındalık alt bileşeni ne olursa olsun farkındalık seviyelerinin eşit düzeyde olmadığı da görülmüştür. Yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerin sonuçları da bunu destekler niteliktedir. Son olarak ileride bu konu üzerinde çalışma yürütecek araştırmacılara, konu hakkında eğitimler verilen katılımcılar üzerindeki sosyomatematiksel norm farkındalık seviyesinin değişiminin incelenmesine yönelik ön test-son test tarzı çalışmalar yapmaları önerilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the awareness levels of prospective elementary mathematics teachers towards sociomathematical norms. For this purpose, firstly, the relevant literature was reviewed and teacher-student dialog sections with sociomathematical norms in different classroom microcultures were examined in detail. Then, forms were developed to determine the sociomathematical norm awareness levels of pre-service teachers. Through the forms developed in line with the purpose of the study, it was tried to determine the awareness levels of sociomathematical norms with different categories such as recognizing sociomathematical norms, associating them with teacher-student discourses, choosing norms appropriate to the given problem situations, and writing teacher-student dialogues about norms. These forms were prepared for different grade levels and different learning outcomes in the mathematics curriculum in order to provide data diversity. A semi-structured interview form was also used as a data collection tool.
The data collection process of the study was carried out in the fall and spring semesters of the 2022-2023 academic year. After receiving expert opinions and making the necessary corrections, the developed forms were piloted with five prospective teachers enrolled in the fourth year of the Elementary Mathematics Teacher Education Program. After the forms were finalized, data were collected from 42 pre-service teachers enrolled in the third year of the Elementary Mathematics Teacher Education Program of a state university in the Central Anatolia Region. Convenient sampling method was used to determine the study group. The nested single case design of the case study was preferred as the research model. For the analysis of the collected qualitative data, evaluation rubrics were used in which the responses were categorized at three levels. After collecting the data through the forms, semi-structured interviews were conducted with seven pre-service teachers. The audio recordings of the interviews were transcribed and analyzed qualitatively. 
As a result of the qualitative analyses, it was seen that the awareness levels of pre-service teachers towards sociomathematical norms were generally at a medium level. In addition, it was also seen that there were differentiations between levels and that the awareness levels of each sociomathematical norm were not at the same level regardless of the awareness subcomponent examined. The results of the semi-structured interviews also support this. Finally, it is suggested that researchers who will conduct future studies on this subject should conduct pre-test-post-test studies to examine the change in the level of awareness of sociomathematical norms on the participants who were trained on the subject.