Bifurcatio carotidis'in BTA görüntüleri üzerinde morfometrik analizi
Morphometric analysis of carotid bifurcation on CTA images
Yazar: KÜBRA DEVECİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER FARUK CİHAN
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Anjiyografi = Angiography ; Bifurcatio carotidis = Bifurcatio carotidis ; Karotis arteri-eksternal = Carotid artery-external ; Karotis arteri-internal = Carotid artery-internal ; Karotis arterleri = Carotid arteries ; Morfometri = Morphometry ; Morfometrik analiz = Morphometric analysis ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Sistemik faktörlerin yanı sıra geometrik özelliklerin şekillendirdiği hemodinamik elemanlar da ateroskleroz oluşumunu etkilemektedir. Bu nedenle aterosklerotik plaklar  arteriyel ağın kıvrımlı bölgeleri ile arter bifurkasyonlarında oluşma eğilimi göstermektedir. ACC ve terminal dalları bu açıdan aterosklerotik plakların en sık oluştuğu bölgelerin başında gelir. Boynun klinik muayenesi sırasında BC seviyesini dışarıdan belirlemek önemli bir kriterdir ve cerrahi girişimlerin planlanması/teknik zorlukların tahmin edilmesinde de faydalı olabilmektedir. Retrospektif olarak planlanan bu çalışmada ACC'in BC'i oluşturduğu seviye; terminal dalları ACI ve ACE  morfometrik olarak incelenmiştir. Bu amaçla carotis sistemi ortalama yaşı  53.87±17.51 olan 247 bireyin (123 kadın/124 erkek) BTA görüntülerinde bilateral olarak incelenmiştir. BC'in seviyesi proc. mastoideus, Gonion, os hyoideum, cart. thyroidea ve vertebrae cervicales'e göre belirlenmiştir. Bifurkasyon açısı ilki ACI-ACE damar merkez eksenleri arasındaki, diğeri ACI-ACE'nın birbirlerine bakan arter duvarları arasındaki açı olmak üzere iki yöntemle ölçülmüştür. ACI açısı ACC ve ACI; ACE açısı ise ACC ve ACE damar merkez eksenleri arasındaki açı olarak belirlenmiştir. BC'in en geniş yeri bulbus çapı, ACI-ACE ayrılma yerindeki çap bifurkasyon çapı olarak kabul edilmiştir. Arter çapları ise objektif bir metotla belirlenen ardışık beş çap ölçümünün aritmetik ortalaması alınarak belirlenmiştir. Bireylerde BC proc. mastoideus'un (% 100), Gonion'un (% 96.4) ve os hyoideum'un aşağısında (% 63.2); cart. thyroidea'nın yukarısındaydı (% 65.8). BC'ın en sık görüldüğü vertebral seviye ise C3 alt 1/3 seviyesi idi. Vertebral seviye hem cinsiyetler hem de sağ-sol taraf arasında anlamlı bir değişiklik göstermiyordu. Vertebral seviye ile yaş arasında pozitif yönde çok zayıf bir ilişki vardı. BCA1 45.18±18.8°, BCA2 43.58±25.22°, ACI açısı 22.88±13.92° ve ACE açısı 23.86±13.4° idi. Bu açılardan BCA1, BCA2 ve ACI açısı erkeklerde kadınlardakinden daha genişti. ACI açısı erkeklerde sol tarafta, sağ taraftan daha geniş bir açıya sahipti. BCA1, BCA2 ve ACE açısı yaş arttıkça artmaktaydı. Vertebral seviye ile BCA1 ve BCA2 arasında pozitif yönde orta şiddette bir korelasyon vardı. Bulbus çapı 11.15±2.26 mm, bifurkasyon çapı 13.39±3 mm, ACI çapı 5.65±0.91 mm, ACE çapı 4.21±0.69 mm ve ACC çapı 6.7±0.96 mm idi. Bütün çap değerlerinin erkeklerde kadınlardakinden daha büyük olduğu görüldü. Erkeklerde bulbus çapı ve bifurkasyon çapının sol tarafta sağ taraftan daha büyük olduğu görüldü. Bulbus çapı, bifurkasyon çapı, ACC çapı ile bireylerin yaşları arasında zayıf bir korelasyon tespit edildi. ACI çapı ve ACE çapı ile yaş arasında bir korelasyon yoktu. Bütün çap değerleri vertebral seviye ile zayıf bir ilişki gösterdi. Tüm bu sonuçların hasta ve hastalık hakkında bir fikir yürütme açısından klinisyenlere ve bu bölgeye cerrahi girişimde bulunacak operatörlere faydalı bilgiler sunabileceği görüşündeyiz.

Anahtar kelimeler: Arteria Carotis Communis, Arteria Carotis İnterna, Arteria Carotis Externa, Bifurcatio Carotidis, Bilgisayarlı Tomografi Anjiografi

Abstract:
In addition to systemic factors, hemodynamic elements shaped by geometric features also affect the formation of atherosclerosis. Therefore, atherosclerotic plaques tend to form in the convoluted regions of the arterial network and in arterial bifurcations. In this respect, the ACC and its terminal branches are the leading regions where atherosclerotic plaques occur most frequently. Externally determining the CB level during clinical examination of the neck is an important criterion and can also be useful in planning surgical interventions/estimating technical difficulties. In this retrospective study, the level at where CCA formed CB; it's terminal branches, ICA and ECA were examined morphometrically. For this purpose, the carotid system was examined bilaterally on CTA images of 247 individuals (123 females/124 males) with a mean age of 53.87±17.51 years. The level of CB was determined according to mastoid process, Gonion, hyoid bone, thyroid cartilage, cervical vertebrae. The bifurcation angle was measured by two methods, the first being the angle between ICA-ECA vessel center axes and the other being the angle between the arterial walls of ICA-ECA fACIng each other. The ICA angle was determined as the angle between CCA-ICA vessel center axes. The ECA angle was determined as the angle between CCA-ECA vessel center axes. The widest part of the CB was accepted as the bulbus diameter, and the diameter at the ICA-ECA separation site was accepted as the bifurcation diameter. Arterial diameters were determined by taking the arithmetic average of five consecutive diameter measurements determined by an objective method. CB was below mastoid process (100%), Gonion (96.4%), hyoid bone (63.2%); above thyroid cartilage (65.8%). The most common vertebral level where CB was seen was the C3 lower 1/3 level. Vertebral level did not differ significantly between both genders and right-left sides. There was a very weak positive correlation between vertebral level and age. ACB1 was 45.18±18.8°, ACB2 43.58±25.22°, ICA angle was 22.88±13.92° and ACE angle was 23.86±13.4°. Of these angles, ACB1, ACB2 and ICA angle was larger in males than in females. The ICA angle was wider on the left side in men than on the right side. ACB1, ACB2 and ECA angles increased with increasing age. There was a moderate positive correlation between the vertebral level and ACB1 and ACB2. The diameter of the bulbus was 11.15±2.26 mm, the diameter of the bifurcation was 13.39±3 mm, the diameter of ICA was 5.65±0.91 mm, the diameter of ECA was 4.21±0.69 mm and the diameter of the CCA was 6.7±0.96 mm. All diameter values were measured larger in males than in females. In men, bulbus diameter and bifurcation diameter were measured larger on the left side than on the right side.There was a weak correlation between bulbus diameter, bifurcation diameter, ACC diameter and age of individuals. All diameter values showed a weak correlation with the vertebral level. We believe that all these results can provide useful information for clinicians and operators who will attempt surgery in this region in terms of forming an idea about the patient and the disease.

Keywords: Common Carotid Artery, Internal Carotid Artery, External Carotid Artery, Carotid Bifurcation, Computed Tomography Angiography