Muğla yöresinde bulunan bal arılarında (Apis mellifera L.) nosema hastalığının moleküler ve mikroskobik yönden incelenmesi
Molecular and microscopic investigation of nosema disease in honey bees (Apis mellifera L.) in Muğla region
Yazar: SERENGÜL KARTAL
Danışman: PROF. DR. HASAN KOÇ ; DOÇ. DR. RAHŞAN İVGİN TUNCA
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Dünya'nn pek çok yerinde hayvansal üretim faaliyeti olarak yapılan arıcılık bal üretiminin yanı sıra bal mumu, arı zehri, propolis, arı sütü gibi arı ürünleri ile de dünya ticaret pazarında oldukça geniş bir yere sahiptir. Bununla birlikte arıcılıktan elde edilecek verimi kısıtlayan bal arısı hastalıkları oldukça yaygınlaşmış durumdadır.
Nosema,balarının bağırsak epitelyum hücrelerinde mikrosporodia sporunun neden olduğu hastalıktır. Ülkemizdede bulunan bu hastalığın etmeni Nosema apis ve Nosema ceranae adında iki türdür. Bu iki türün mikroskobik olarak ayırt edilmesi zor olduğu için moleküler tanı yöntemiyle birbirinden ayırt edilebilmektedir. Nosema apis arının bağırsak epitelyumuna enfekte ederken Nosema ceranae diğer dokuları da enfekte etmektedir.
Bu tez çalışmasında, Muğla ilinin 12 ilçesi ve Menteşe yöresinde bulunan 10 arılıktan ve bu arılıklara yakın su kaynaklarından alınan örneklerden Nosema hastalığınınmikroskobik ve moleküler tanısı, aynı zamanda Muğla ilindeki Nosema hastalığının düzeyinin belirlenmesi ve DNA izolasyonu sonucu sekans dizisi elde edilen örneklerin haplotip analizi yapılmıştır. Yapılan analizler sonucu Muğla yöresinde %72.37 oranında nosema hastalığı yaygınlığı tespit edilmiştir ve yapılan moleküler analizler sonucu hastalık etmeni Nosema ceranaebelirlenmiştir.Nosema apissporlarına rastlanılmamıştır. DNA izolasyonu sonucu Nosema ceranae çıkan türün haplotip analizleri yapılmış ve 3 haplotip elde edilmiştir.
Anahtar kelimeler: Apis mellifera, Nosema apis, Nosema ceranae, Nosema Hastalığı

Abstract:
In addition to honey production, bee venom, propolis and royal jelly, bee production as an animal activity in the world has an important place in the world trade market. However, honey bee diseases limiting beekeeping activities are becoming widespread.
Nosema is a disease caused by microsporodia spore in intestinal epithelial cells of honey bee. The causative agent of this disease is Nosema apisand Nosema ceranae. Since these two species are difficult to distinguish microscopically, they can be distinguished by molecular diagnosis. Nosema apis in fects the intestinal epithelium of the bee while Nosema ceranae also infects other tissues.
In this thesis, it was aimed to investigate the microscopic and molecular diagnosis of Nosema disease from 12 districts of Muğla provinces and Menteşe region and water samples from water sources near the apiaries.In addition, haplotypeanalysis was performed from the samples obtained from the base sequence as a result of DNA isolation.As a result of the analysis, the prevalence of nosema disease was found as 72.37 in the Muğla region and Nosema ceranae spores were found in all positive samples as a result of molecular analyzes. Haplotype analyzes of Nosema ceranae species were done and 3 haplotypeswere obtained.
Keywords: Apis mellifera, Nosema apis, Nosema ceranae, Nosema disease