Obez adolesanlarda iki farklı beslenme şeklinin vücut ağırlığı, inflamatuar sitokinler ve oksidatif stres göstergeleri üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effects of two different nutritions on body weight, inflammatory cytokins and oxidative stress markers in obese adolescents
Yazar: ÖZGE YURTSEVEN
Danışman: PROF. DR. AYSUN BİDECİ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş: Obezite son dönemde sıklığı gideren artan bir sağlık sorunudur. Temeldeki neden enerji alımındaki fazlalıktır; alınan fazla enerji vücutta yağ doku olarak depolanır. Bu yağ dokudan sitokinler salgılanır; salgılanan bu sitokinler oksidatif strese ve uzun vadede kronik inflamasyona neden olur. Bu durum obezitenin komplikasyon ve komorbitelerinin temelinde yer alan endotel hasarı ve insülin direnci ile sonuçlanır. Literatür değerlendirildiğinde  obezitenin, beslenmenin vücuda etkileriyle ilgili pek çok çalışma yapılmış ancak hangi beslenme türünün üstün olduğuna dair fikir birlikteliği görülmemiştir. Bizim çalışmamızın amacı  hem obezite konusundaki farkındalığı artırmak hem de obez adolesanlarda  uygun beslenme şekliyle vücut ağırlığını düzenlenmek, bu beslenme şekillerine uyumu irdelemek, inflamatuar ve oksidatif stres göstergeleri üzerine iki farklı beslenme programının etkisini araştırmaktır.  

Materyal ve Metod: Çalışmamıza Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Endokrinoloji ABD'a başvuran 40 obez adolesan   ve obezite tanısı bulunmayan 20 sağlıklı adolesan olmak üzere toplam 60 adolesan dahil edildi. Obez adolesanlar iki gruba ayrıldı. Her gruptaki olgulara OGTT yapılarak insülin direnci olup olmamalarına göre tekrar gruplara ayrıldı. Bir gruba Akdeniz Diyeti bir gruba Düşük Yağlı Diyet programı verildi. Başlangıçta ve her ay tüm katılımcıların fizik muayeneleri ve vücut bileşimi analizi yapıldı. Fiziksel aktivite kayıt formu uygulandı, üç günlük besin tüketim kaydı alındı. Katılımcıların diyetlerine uyumu besin tüketim kayıtları alınarak değerlendirildi.Çalışmanın başında ve 16.haftanın sonunda antropometrik ölçümler yapıldı. Biyokimyasal paramatreler , inflamasyonu ve oksidatif hasarı gösteren (CRP, TNF-α, IL-6, SOD, CAT, GPX, MDA,) belirteç seviyeleri değerlendirildi. Kontrol grubuna herhangi bir beslenme programı verilmedi. Çalışma boyunca bir kez inflamasyon parametreleri ve stres göstergelerine bakıldı. 

Bulgular: Çalışma sonunda her iki diyet grubunda vücut ağırlığı, VKİ,  bel çevresi, kalça çevresi, boyun çevresi, vücut yağ yüzdesi ve değerleri anlamlı olarak azaldı (p<0,05). Akdeniz Diyeti yapanlarda VKİ değişimi daha fazladır. Her iki diyet grubunda da İnsülin ve HOMA-IR değişimi anlamlıdır (p<0,05). Akdeniz Diyet yapanlarda azalış daha fazladır. QUICKI indeks ve HbA1c değişimi sadece Düşük Yağlı Diyet yağlı diyet yapanlarda anlamlıdır (p<0,05). Total kolesterol ve LDL değişimleri her iki diyet grubunda da anlamlı  azaldı .(p<0,05). Akdeniz Diyeti yapanlarda  azalış daha fazladır. Trigliserid değişimi sadece Düşük Yağlı Diyet yapanlarda anlamlı azaldı. (p<0,05). Çalışma başlangıcında obez grupların CRP , TNF-a değerleri  kontrol grubundan daha yüksek bulundu (p<0,05). IL-6 arasında fark bulunmadı (p>0,05). 16.haftanın sonunda iki diyet grubunda da CRP, IL-6, TNF-a değerlerinde anlamlı azalma saptandı (p<0,05). Çalışma başlangıcında antioksidan enzimlerden CAT enzim düzeyi açısından diyet yapan gruplar ile kontrol grubu arasında anlamlı fark saptanmadı (p<0,05). 16.Haftanın sonunda her iki diyet grubunda da SOD değişimi anlamlı bulundu (p<0,05). Akdeniz Diyeti yapan grupta azalış daha fazladır. CAT değişimi her iki diyet grubunda anlamlı arttı (p<0,05). Düşük Yağlı Diyet yapanlarda artış daha fazladır. Gpx değişimi sadece Düşük Yağlı Diyet yapanlarda anlamlı arttı (p<0,05). Her iki diyet grubunda da MDA değişiklikleri anlamlı bulunmadı (p>0,05). 

Sonuç: Elde edilen bu bulgular sonucunda, her iki diyet uygulamasının da obez adolesanlarda vücut ağırlığı, VKİ, vücut yağ yüzdesi ve insülin direncini azalttığı, inflamasyonu ve oksidatif stres üzerine olumlu etkileri olduğu söylenebilir. Akdeniz Diyeti vücut ağırlığı azaltma ve inflasmayonu iyileştirmede ön plana çıkmıştır. Sonuç olarak adolesanlarda sağlıklı beslenmeyi yaşam tarzı haline getirmeyi hedeflemekteyiz.

Anahtar Kelimeler: Adolesan, Obezite, Akdeniz Diyeti, Düşük Yağlı Diyet, İnflamasyon, Oksidatif Stres

Abstract:
Introduction: Obesity is a health problem that has been increasing in frequency recently. The underlying cause is excess energy intake; The excess energy taken is stored in the body as adipose tissue. Cytokines are secreted from this adipose tissue; These cytokines secreted cause oxidative stress and chronic inflammation in the long term. This results in endothelial damage and insulin resistance, which are at the root of the complications and comorbidities of obesity. When the literature is evaluated, many studies have been conducted on the effects of obesity and nutrition on the body, but there is no consensus on which type of nutrition is superior. The aim of our study is to increase awareness about obesity and to regulate body weight with appropriate nutrition in obese adolescents, to examine compliance with these diets, and to investigate the effects of two different nutrition programs on inflammatory and oxidative stress indicators.

Materials and Methods: A total of 60 adolescents, including 40 obese adolescents who applied to Gazi University Medical Faculty Hospital Pediatric Endocrinology Department, and 20 healthy adolescents without obesity diagnosis, were included in our study. Obese adolescents were divided into two groups. The cases in each group were divided into groups according to whether they had insulin resistance or not by performing OGTT. One group was given the Mediterranean diet, one group was given the Low-fat diet program. Physical examinations and body composition analysis of all participants were performed at baseline and monthly. A physical activity registration form was applied, and a three-day food consumption record was taken. Dietary compliance of the participants was evaluated by taking food consumption records. Anthropometric measurements were made at the beginning of the study and at the end of the 16th week. Biochemical parameters, levels of markers indicating inflammation and oxidative damage (CRP, TNF-α, IL-6, SOD, CAT, GPX, MDA,) were evaluated. No nutrition program was given to the control group. Inflammation parameters and stress indicators were looked at once throughout the study.

Results: At the end of the study, body weight, BMI, waist circumference, hip circumference, neck circumference, body fat percentage and values decreased significantly in both diet groups (p<0.05). The change in BMI is higher in those who follow the Mediterranean diet. Insulin and HOMA-IR changes were significant in both diet groups (p<0.05). The decrease is higher in those who follow a Mediterranean diet. QUICKI index and HbA1c change were significant only in low-fat dieters (p<0.05). Total cholesterol and LDL changes were significantly decreased in both diet groups (p<0.05). The decrease is more in those who follow the Mediterranean diet. Triglyceride change was significantly reduced only in low-fat dieters. (p<0.05). At the beginning of the study, CRP and TNF-a values of the obese groups were higher than the control group (p<0.05). There was no difference between IL-6 (p>0.05). At the end of the 16th week, there was a significant decrease in CRP, IL-6, and TNF-a values in both diet groups (p<0.05). At the beginning of the study, there was no significant difference between the dieting groups and the control group in terms of CAT enzyme level, which is one of the antioxidant enzymes (p<0.05). At the end of the 16th week, SOD change was significant in both diet groups (p<0.05). The decrease was higher in the group following the Mediterranean diet. CAT change was significantly increased in both diet groups (p<0.05). The increase is greater in those on a low-fat diet. Gpx change was significantly increased only in low-fat dieters (p<0.05). MDA changes were not significant in both diet groups (p>0.05).

Conclusion: As a result of these findings, it can be said that both diet applications reduce body weight, BMI, body fat percentage and insulin resistance, and have positive effects on inflammation and oxidative stress in obese adolescents. The Mediterranean diet has come to the fore in reducing body weight and improving inflammation. As a result, we aim to make healthy nutrition a lifestyle in adolescents.

Keywords: Adolescent, Obesity, Mediterranean Diet, Low-Fat Diet, Inflammation, Oxidative Stress