Üniversite öğrencilerinde bilişsel abartma tarzının endişe, kaygı ve depresif belirtilerle ilişkisi: Endişe ile ilgili inançlar ve olumsuz sorun yöneliminin aracı rolünün incelenmesi
The relationship between looming cognitive style and worry, anxiety and depressive symptoms among university students: An investigation of the mediating roles of beliefs about worry and negative problem orientation
Yazar: GİZEM LORAZ
Danışman: DOÇ. DR. SAİT ULUÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel abartma tarzı = Cognitive looming style ; Depresif belirtiler = Depressive symptoms ; Depresyon = Depression ; Kaygı = Anxiety ; Olumsuz düşünme = Negative thinking ; Olumsuz sosyal davranış = Negative social behavior ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmada, yalnızca kaygı bozukluklarına özgü bir bilişsel yatkınlık faktörü olarak
öne sürülen Bilişsel Abartma Tarzı'nın endişe, kaygı ve depresif belirtiler düzeyi ile
ilişkisinde çeşitli üstbilişsel süreçlerin aracı etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu
üstbilişsel süreçler; endişenin yararlılığına vurgu yapan endişe ile ilgili olumlu inançlar,
endişenin kontrol edilemeyeceğini ve tehlikeli olduğunu işaret eden olumsuz inançlar ve
bireyin sorunlara ve sorun çözme yeteneğine dair kötümser olma yatkınlığı şeklinde
tanımlanan olumsuz sorun yönelimidir. Çalışmanın örneklemi, uygun örnekleme
yoluyla ulaşılan 18-30 yaş arası 422 üniversite öğrencisinden oluşmuştur. Araştırma
kapsamında veriler; Demografik Bilgi Formu, Bilişsel Abartma Tarzı Ölçeği-Yeniden
Değerlendirilmiş Türkçe Formu, Gözden Geçirilmiş Sosyal Sorun Çözme Envanteri,
Üstbiliş Ölçeği-30, Sürekli Kaygı Envanteri, Penn Eyalet Endişe Ölçeği ve Sürekli
Depresyon Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizi için IBM SPSS
24 programı kullanılmış ve aracılık etkileri için Paralel Çoklu Aracı Değişken Analizi
yürütülmüştür. Bulgular, endişe ile ilgili olumsuz inançlar ve olumsuz soruna yönelimin
Bilişsel Abartma Tarzı'nın endişe, kaygı ve depresif belirtiler ile ilişkisinde aracı
rolünün anlamlı olduğunu göstermiştir. Bunun yanı sıra, bu ilişkilerde endişe ile ilgili
olumlu inançların aracı rolünün bulunmadığı görülmüştür. Bulgular ilgili alanyazın
çerçevesinde tartışılmıştır.

Anahtar Sözcükler
Bilişsel Abartma Tarzı, Endişe ile İlgili İnançlar, Olumsuz Sorun Yönelimi, Endişe, Kaygı, Depresif Belirtiler

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the mediator effects of several metacognitive
processes in the relationship between Looming Cognitive Style, which was asserted as a
cognitive vulnerability factor specific to anxiety disorders, and worry, anxiety,
depressive symptoms level. These metacognitive processes are; positive beliefs about
worry which emphasizes usefulness of worry, negative beliefs about worry which points
to uncontrollability and dangerousness of worry and negative problem orientation which
is defined as an individual's tendency to be pessimistic about problems and his/her
problem solving ability. Sample of this study was consisted of 18-30 years old 422
university students who were reached via convenience sampling. Data was collected by
using Demographic Information Form, Looming Maladaptive Style QuestionnaireRevised, Social Problem Solving Inventory-Revised, Metacognitions Questionnaire-30,
Trait Anxiety Inventory, Penn State Worry Questionnaire and Trait Depression
Inventory. IBM SPSS 24 programme was used for statistical analysis of the data and
Parallel Multiple Mediator Analysis was conducted for mediating effects. Results
showed the significant mediating role of negative beliefs about worry and negative
problem orientation in the relationship between Looming Cognitive Style and worry,
anxiety, depressive symptoms. Beside this, there was no mediating role of positive
beliefs about worry in these relationships. Results are discussed in the frame of related
literature.

Keywords
Looming Cognitive Style, Beliefs About Worry, Negative Problem Orientation, Worry, Anxiety, Depressive Symptoms