Uluslararası ticarette tarife dışı engellerin önemi ve dış ticarete etkileri: Otomotiv ana ve yan sanayii sektörü üzerine bir araştırma
The importance of non-tariff barriers in international trade and their effects on foreign trade: A research on automotive main and subsidiary industry
Yazar: OSMAN BOZKURT
Danışman: DOÇ. DR. İSMET KAHRAMAN ARSLAN
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Dış Ticaret Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Cazibe modelleri = Gravity models ; Otomotiv sektörü = Automotive sector ; Tarife dışı engeller = Non-tariff barriers ; Uluslararası ticaret = International trade ; Yan endüstri = Supplier industry ; Yan endüstri ürünleri = Supplier industry products

Özet:
Dünya Ticaret Örgütü'nün (DTÖ/GATT) nezdinde gerçekleştirilen müzakerelerin ardından, geleneksel ticaret engeli olarak kabul edilen gümrük tarifesi oranlarında ciddi indirimler sağlanmış ve bu kapsamda tarife dışı önlemler daha da önem kazanmıştır. Tarife Dışı Önlemlerin (TDÖ) ticaret politikası aracı olarak kullanımının artmasına yönelik oluşan bu yeni eğilimle birlikte 2009 küresel ekonomik ve mali krizinden bu yana dünya ticaretindeki durgun büyüme, yatırım faaliyetleri ile ticareti azaltan yeni korumacı programların artacağına dair endişeleri arttırmıştır. Söz konusu bu endişeler, TDÖ'lerin ticaret politikası aracı olarak kullanılmasına yönelik tartışmaları da beraberinde getirmiştir. Ticaret politikası aracı olarak TDÖ'lerin kullanımının yayılma hızı, bu alandaki literatüre TDÖ'lerin ekonomik etkilerine yönelik yapılan araştırmalar şeklinde yansımıştır. Bu noktadan hareketle, bu çalışmada Türkiye'nin otomotiv sektörü ithalatına uygulamış olduğu TDÖ'lerin etkileri yapısal çekim modeli kullanılarak analiz edilmiştir. Söz konusu analizde, çekim modeli literatüründe yer alan en güncel bilgiler de dikkate alınarak, Türkiye'nin seçilmiş 149 ülkeden 1995-2018 yılları arasında gerçekleştirmiş olduğu otomotiv ana ve yan sanayii ithalat verileri kullanılarak, TDÖ'lerin otomotiv sektörüne olan etkileri araştırılmıştır. Sektörü oluşturan eşyalar özelinde ve sektörel düzeyde yapılan analizler sonucunda her bir TDÖ için AVE hesaplamaları gerçekleştirilerek örtük koruma oranları hesaplanmıştır. Gerçekleştirilen analizler sonucunda, uygulanan TDÖ'lerin genel olarak otomotiv sektörü üzerinde olumsuz etki yarattığı görülmüştür. Bu itibarla eşyalar özelinde mikro ölçekte yürütülen analizlerde sektör ithalatına en çok engel teşkil eden önlem türlerinin sırasıyla, Ticarette Teknik Engeller, anti damping ve telafi edici vergileri de kapsayan Korunma Önlemleri ile Fiyat Kontrol Önlemleri olduğu sonucuna varılmıştır. Bunun yanında sektörel düzeyde yürütülen makro ölçekli analizde ise yalnızca Korunma Önlemlerinin sektör ithalatına dair genel bir koruma sağladığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Following the negotiations held with the World Trade Organization (WTO / GATT), significant reductions were achieved in tariff rates, which are considered traditional trade barriers, and in this context, Non-Tariff Measures (NTMs) gained more importance. The sluggish growth in world trade since the 2009 global economic and financial crisis together with this new trend towards the increase in the use of NTMs as a trade policy tool, has raised concerns that investment activities and new protectionist programs will reduce trade. These concerns brought about discussions on the use of NTMs as a trade policy tool. The rate of the spread of the use of NTMs as a trade policy tool has been reflected in the literature in this field in research on the economic effects of NTMs. From this point on, in this study the effects of NTMs that Turkey has applied to automotive sector imports were analyzed using the structural gravity model. In this analysis, the effects of NTMs on the automotive industry were investigated taking into account the latest information contained in the gravity model literature and using the automotive and supply industry import data that was gathered about 149 selected countries including Turkey for 1995-2018. As a result of the analyses made at a sectoral level and specific to the items that make up the sector, the implicit protection rates were calculated by performing AVE calculations for each NTM. As a result of the analyses carried out, it has been seen that the applied NTMs generally have a negative effect on the automotive sector. In this respect, in the micro-scale analyses conducted for the goods, it has been concluded that the biggest obstacles to the imports of the sector are Technical Barriers to Trade, Contingent Trade-Protective Measures including antidumping, countervailing, and safeguard measures and Price Control Measures, respectively. In addition, in the macro-scale analysis carried out at sectoral level, it was concluded that only the Contingent Trade-Protective Measures provided a general protection for the imports of this sector.