Temettüat Defterlerine göre Bolu Dörtdivan kazasının sosyal- ekonomik durumu (1844-1845)
Socio-economic status of Bolu Dortdivan according to Temettuat Inventories dates back to 1844-1845
Yazar: SERDAR DEMİRAL
Danışman: DOÇ. DR. MURAT HANİLÇE
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Bolu-Dörtdivan = Bolu-Dörtdivan ; Defterler = Registers ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Sosyoekonomi = Socio-economics ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Temettuat Defterleri = Temettuat Registers

Özet:
Osmanlı Devleti 19. yüzyılın ortalarında bir takım yenilik ve düzenlemelere ihtiyaç duymuştur. Bu düzenlemelerin yapıldığı döneme Tanzimat dönemi, düzenlemelerin açıklandığı fermana Tanzimat fermanı denir. Tanzimat Osmanlı Devleti'nde özellikle ekonomik alanda büyük değişimlere sebep olmuştur. Bu değişimin temeli vergi sisteminde yaşanmıştır. 1844-1845 yıllarında Osmanlı Devleti'nde öncelikle merkeze yakın kazalarda olmak üzere toplumun arazi, hayvanat, emlak ve diğer birtakım gelirleri tespit edilmeye çalışılmış ve halk bu ödeme gücüne göre vergilendirilmeye başlanmıştır.
Tanzimat döneminde vergi sayımlarının tutulduğu defterlere Temettüat defteri adı verilmiş olup bu defterler bu çalışmanın ana kaynağını oluşturmaktadır. Defterler hem sosyal hem ekonomik açıdan ait oldukları yerleşim birimleri hakkında detaylı bilgiler içermektedirler. Dolayısıyla defterlerdeki veriler kişi adlarından lakaplara, köy ve mahallelerin tahmini nüfusundan kazanın tahmini nüfusuna, hayvan cinsleri ve adetlerinden tarımsal çeşitliliğe kadar birçok bilginin açığa çıkarılmasına imkân vermektedir.
Bu tezde, 1844-1845 senesi temettüat kayıtlarına dayalı olarak Bolu Dörtdivan kazasının sosyal ve ekonomik yapısı ortaya konmaya çalışılmıştır. Temettüat defterlerinin yanı sıra Dörtdivan ve Bolu hakkındaki çeşitli araştırma ve başvuru eserlerinden de yararlanılmıştır. Bu çalışma giriş ve sonuç kısımları dışında dört bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş kısmında Dörtdivan'ın tarihi anlatılmıştır. Birinci bölümde Osmanlı Devleti'nde mali kayıtlarının tutulması ve temettüat defterlerinin bu kayıtlar içerisindeki yerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. İkinci bölümde isimler, lakaplar ve meslekler merkeze alınarak kazanın sosyal görünümüne ait veriler değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde tarım ve hayvancılık faaliyetleri üzerinde durulmuştur. Dördüncü bölümde vergiler özelinde kazanın ekonomik görünümüne değinilmeye gayret edilmiştir. Sonuç kısmında ise Dörtdivan Kazasının 1844-1845 yıllarındaki idari, ekonomik ve sosyal durumu değerlendirilmiştir.

Abstract:
The Ottoman Empire needed some innovations and regulations in the middle of the 19th century. The period in which these regulations were made is called the Tanzimat Era, and the edict in which these regulations were explained is called the Tanzimat Edict. Tanzimat led to great changes especially in the economic field during the Ottoman period. The basis of this change was experienced in the tax system. Between 1844 and 1845, the land, animals, real estate and some other incomes of the society, especially in the districts close to the center, were determined in the Ottoman Empire and the people were taxed according to this ability to pay.
In the Tanzimat era the defters in which tax counts were kept were called the temettüat defters, and these defters constitute the main source of this study. The notebooks contain detailed information about the settlements to which they belong, both socially and economically. Therefore, the data in the defters allow many information to be revealed, from the names of people to nicknames, from the estimated population of villages and neighborhoods to the estimated population of the accident, from animal species and customs to their diversity. 
In this thesis, the social and economic structure of the Bolu Dörtdivan district was tried to be revealed based on the dividend records of 1844-1845. In addition to the Temettüat registers, various research and reference works about Dörtdivan and Bolu were also used. This study consists of four parts apart from the introduction and conclusion parts. In the introduction part of the study, the history of Dörtdivan is explained. In the first part, it is aimed to keep the financial records in the Ottoman Empire and to determine the place of the temettüat registers in these records. In the second part, the data regarding the social appearance of the district were evaluated by focusing on names, nicknames and professions. In the third chapter, agriculture and animal husbandry activities are emphasized. In the fourth chapter, it has been tried to mention the economic view of the district in terms of taxes. In the conclusion part, the administrative, economic and social situation of Dörtdivan district in the years 1844-1845 was evaluated.