Akut gastroenterit tanısıyla hastanede yatarak tedavi edilen ve sepsis gelişen hastaların son 5 yıllık değerlendirilmesi
Last five years evaluation of hospitalized patients with septicemia following acute gastroenteritis
Yazar: MERYEM EROĞLU
Danışman: DOÇ. NAZAN DALGIÇ ; DR. AYŞE ŞAHİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Gastroenterit = Gastroenteritis ; Hastaneye yatırma = Hospitalization ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Sepsis = Sepsis ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Beş yaşın altındaki çocuklarda hospitalizasyonun önemli bir nedeni olan akut
gastroenteritler ölümle sonuçlanabilmektedir. Çalışmamızda gastroenterit nedeniyle
hospitalize edilen çocuklardan geniş bir hasta grubu retrospektif olarak
değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın amacı akut gastroenteritlerin klinik,
biyokimyasal özelliklerinin değerlendirilmesi, muhtemel etiyolojik ajanların
belirlenmesi ve hastanede tedavi süresi üzerinde etkili olan değişkenlerin incelenmesi
ile bunların sepsis gelişim riski açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli, retrospektif olarak gerçekleştirildi. Ocak
2015- Aralık 2019 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Şişli
Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Enfeksiyon Kliniği'nde akut
gastroenterit tanısıyla yatarak tedavi edilen hastalar ile beraber gastroenterit
enfeksiyonu esnasında sepsis gelişen 1 ay üzeri ve 16 yaş altı kız ve erkek tüm
hastalardan oluşmaktadır.
Bulgular: Çalışmamıza yaşları 1 ay ile 16 yaş arasında değişen; 503'ü (%54,4) erkek,
421'i (%45,6) kız olmak üzere toplam 924 hasta dahil edilmiştir. Hastaların daha önce
gastroenterit nedeniyle yatış öyküsü, semptomların görülme sıklıkları, eşlik eden ek
hastalıkları, laboratuvar değerleri incelendiğinde hastalarda en sık görülen semptomlar
ishal, kusma, ateş, halsizlik, karın ağrısı ve iştahsızlık idi. En sık saptanan bulgular
ateş ve dehidratasyondu. Çalışmamıza dahil edilen 924 hastanın 288'inde sepsis
geliştiği görüldü. Sepsis gelişen hastaların sepsis gelişmeyenlere göre daha uzun süre
hastanede yattığı, daha çok komplikasyon geliştirdikleri ve laboratuvar
parametrelerinde anlamlı değişiklik saptandığı görüldü. Hastaların yaşı, kusma süresi,
kusma sıklığı, ishal süresi, ishal sıklığı, ateş arasında farklılık saptanmadı. Sepsis olan
ve olmayan gruplar arasında anlamlı farklılık olan parametreler ile sepsis durumu
arasında Receiver Operating Characteristic (ROC) analizi yapıldığında sepsisi
belirlemede en iyi iki parametrenin C-reaktif protein (CRP) ve prokalsitonin (PCT)
olduğu saptandı.
Sonuç: Akut gastroenterit tanısıyla yatarak tedavi gören çocukların %25,6'sında
sepsis geliştiği ve sepsis gelişiminin hastane yatışını ve tedavi süresini uzattığı
görüldü. Bu nedenle akut gastroenterit nedeniyle izlenen hastaların sıvı-elektrolit
dengesi yanında sepsis açısından da dikkatli bir şekilde takip edilmesi morbidite ve
mortalite açısından önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler: çocuk, akut gastroenterit, sepsis

Abstract:
Background: Acute gastroenteritis is an important cause of hospitalization in children
under the age of five, it may result in death. In our study, a large group of patients who
were hospitalized for gastroenteritis were evaluated retrospectively. We identified a
large group of pediatric patients who were hospitalized for gastroenteritis were
evaluated retrospectively. The aim of this study is to evaluate the clinical and
biochemical properties of acute gastroenteritis, to identify possible etiological agents
and to evaluate the variables that affect the duration of treatment in the hospital and to
evaluate the risk of developing sepsis.
Material and Method: This is a single-centered retroprospective study based on the
hospitilized patients with acute gastroenteritis and devoleped sepsis aged over 1 month
and under 16 years treated in the pediatric infectious disease clinic of the Şişli
Hamidiye Etfal Training and Research Hospital from January 2015 to December
2019.
Results: Our study includes 924 acute gastroenteritis patients, including 503 (54.4%)
boys and 421 (45.6%) girls. The 924 children with acute gastroenteritis consisted of
503 (54,5%) males and 421 (45,6%) females with a mean age of 27,82 ±31,55(1-
190,73) months. When we questinare hospitilized patients due to acute gastroenteritis
about previous hospitalization due to gastroenteritis, frequency of symptoms,
accompanying additional diseases, and laboratory values, the most common symptoms
of patients were diarrhea, vomiting, fever, weakness, abdominal pain and anorexia.
The most common clinical findings were fever and dehydration. Sepsis was developed
288 of the 924 patients. Patients who developed sepsis stayed in the hospital for a
longer period of time than those who did not develop sepsis, developed more
complications, and significant changes were detected in laboratory parameters. There
was no difference between patients age, duration of vomiting, frequency of vomiting,
duration of diarrhea, frequency of diarrhea and fever. When ROC analysis was made
between the parameters with the groups who developed sepsis and had not developed
sepsis, the two best parameters to determining the sepsis were CRP and PCT.
Conclusion: It was observed that 25.6% of all patients receiving treatment with the
diagnosis of acute gastroenteritis developed sepsis and the development of sepsis
prolonged the hospitalization and treatment period. For this reason, careful follow-up
fluid-electrolyte balance of patients who developed sepsis, is important for morbidity
and mortality.
Keywords: children, acute gastroenteritis, sepsis