Marmara Bölgesi'ndeki yerkabuğu hareketlerinin GPS ve gravite ölçmeleri (2006-2010) ile belirlenmesi
Determining of the crustal movements in Marmara region with GPS and gravity measurements (2006-2010)
Yazar: AYŞE SELENDİ
Danışman: DOÇ. DR. UĞUR DOĞAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Geomatik Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Bu çalışmada, Marmara Bölgesi'nde gravite ve GPS ölçme yöntemleri kullanılarak meydana gelen yatay ve düşey yerkabuğu deformasyonlarına ve gerinim birikimine ilişkin bilgilerin sağlanması amaçlanmıştır.Bu amaç doğrultusunda uygulama için Marmara Bölgesi'nde 2006-2010 yılları arasında 12 Marmara Sürekli GPS Ağı (MAGNET) noktaları ve 47 GPS kampanya noktalarında beş periyot GPS ölçmesi gerçekleştirilmiştir.Ayrıca, 2006-2010 yılları arasında bu ağın 24 noktasında bağıl gravite ve 2009-2010 yılları arasında 10 noktasında mutlak gravite ölçmeleri yapılmıştır. Gerçekleştirilen ölçüler değerlendirilmiş ve jeodezik noktaların zamana bağlı yatay ve düşey konum değişimleri belirlenmiştir. Konum değişimlerinin istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığı deformasyon analizi ile ortaya konmuştur.Belirlenen hız değerleri Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ)'nun kuzeyinde yer alan (Avrasya levhasında) noktaların yaklaşık 2-3±0.1mm/yıl'lık batıdan doğuya doğru yatay hareket ve yaklaşık -1±0.3mm/yıl düşey hareket ettiğini göstermiştir. KAFZ'ın güneyindeki Anadolu levhasında yer alan noktaların ise saat yönünün tersi şeklinde yaklaşık 15±0.1mm/yıl'lık doğudan batıya doğru yatay hareket ve yaklaşık 1±0.3mm/yıl düşey hareket ettiğini göstermiştir.Bölgedeki gerinim birikiminin belirlenmesi amacıyla iki boyutlu olarak gerinim parametreleri hesaplanmıştır. Elde edilen değerler; Avrasya levhası için asal gerinim parametreleri ?max = 0.251µstrain, ?min = -0.382µstrain, ?º = 72.925; kayma gerinim parametreleri, ?1 = -0.167µstrain, ?2 = 0.382µstrain, ? = -0.132µstrain; dönme parametresi, ? = 0.264µrad'dır. Anadolu levhası için asal gerinim parametreleri ?max = 0.223µstrain, ?min = -0.285µstrain, ?º = 68.338; kayma gerinim parametreleri, ?1 = -0.009µstrain, ?2 = 0.216µstrain, ? = -0.062µstrain; dönme parametresi, ? = 0.093µrad'dır.Ayrıca, 17 Ağustos 1999 İzmit depreminden sonra Marmara Bölgesi'nde ilk defa gerçekleştirilen mutlak gravite ve düşey gradyent ölçmeleri ile bölgeye ilişkin düşey deformasyonlar belirlenmiş ve GPS ölçülerinden elde edilen sonuçlar ile karşılaştırılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to provide informations about the horizontal and vertical crustal deformations and strain accumulation by using gravity and GPS measurements in Marmara Region.For this purpose, between 2006 and 2010, five periods of GPS campaigns are performed in Marmara Region. The network consists of 59 stations, 12 of them belong to (MAGNET) Marmara Continuous GPS Network and 47 of them are GPS campaign stations.Also, between 2006 and 2010, relative gravity measurements are carried out at 24 of the stations and absolute gravity measurements are carried out in 2009 and 2010 at 10 of the stations. The measurements are evaluated and time-depended horizontal and vertical changes are determined. The significant changes are determined by deformation analysis.Determined velocity values show that the stations of the north side of KAFZ (Eurasian plate) move from west to east approximately 2-3±0.1mm/yr in horizontal motion and approximately -1±0.3mm/yr in vertical motion. The stations of the south side of KAFZ (Anatolia plate) move from east to west as counter clockwise approximately 15±0.1mm/yr in horizontal motion and approximately 1±0.3mm/yr in vertical motion.Applied strain analyse in two dimension indicates significant strain accumulation in the area. The values obtained from strain analyse are: principal strain parameters, ?max = 0.251µstrain, ?min = -0.382µstrain, ?º = 72.925; share parameters, ?1 = -0.167µstrain, ?2 = 0.382µstrain, ? = -0.132µstrain; rotation parameter, ? = 0.264µrad for Eurasia plate and principal strain parameters, ?max = 0.223µstrain, ?min = -0.285µstrain, ?º = 68.338; share parameters, ?1 = -0.009µstrain, ?2 = 0.216µstrain, ? = -0.062µstrain; rotation parameter, ? = 0.093µrad for Anatolia plate in five periods.Also, the vertical deformations are determined by using absolute measurements, which are the first results, and at the same time the vertical gradient measurements are determined by using relative gravimeters after 17 August 1999 Izmit earthquake in Marmara Region and compared with results of GPS measurements.