Bitcoin ile Türkiye ve BRICS ülkeleri borsa endeksleri arasındaki eşbütünleşme ilişkisi
The cointegration relationship between Bitcoin and the stock indices of Turkey and BRICS countries
Yazar: BÜŞRA YAĞLI
Danışman: DOÇ. DR. CEM KARTAL
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve İşletmecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: BRICS = BRICS ; BRICS-T = BRICS-T ; Bitcoin = Bitcoin ; Borsa endeksi = Stock exchange index ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Kripto para birimi = Crypto currency ; Vektör hata düzeltme modeli = Vector error correction model

Özet:
Kripto paralar içinden en önemlisi olan Bitcoin, merkezi para sistemine dahil olmayan ve dijital formata sahip bir para birimidir. Bitcoin'in son yıllarda değerinin hızlı artması ile yatırımcıların dikkatini çekmiştir. Bitcoin geleneksel yatırım araçlarına alternatif olarak, çok sayıda tartışmaya yol açmıştır. Bu çalışmada, Bitcoin fiyatı ile Türkiye ve BRICS ülkelerine ait borsa endeksleri arasındaki ilişkinin tespit edilmesi amaçlanmıştır.
Bu doğrultuda ilişkiyi test etmek için 01.01.2013-31.12.2019 dönemine ait Bitcoin ve BRICS ülkeleri ile Türkiye borsa endeksi aylık verileri kullanılmıştır. Serilerin temel istatistiksel özellikleri belirlendikten sonra finansal ilişkinin tespiti için eşbütünleşme ve nedensellik testi yapılmıştır. ADF (Augmented Dickey-Fuller) birim kök testleri ile durağanlık analizi uygulanarak ardından borsalar arasındaki uzun dönemli ilişkinin varlığı Johansen eşbütünleşme testi ile açıklanmıştır. Uzun dönemli ilişkinin dengede olup olmadığını analiz etmek için Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) uygulanmıştır. Ayrıca kısa dönemli ilişkiler, Granger nedensellik analizi ile tespit edilmiştir. Gerçekleştirilen analizler sonucu değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişki tespit edilmiş, Rusya (MOEX) ve Türkiye (BIST100) borsa endekslerinin Bitcoin'in nedeni olduğu görülmüştür. Bitcoin'in ise Çin (SHANGAI)  borsasının nedeni olduğu tespit edilmiştir. Bu borsalarda, kısa dönemde Bitcoin fiyatlarındaki değişimin yatırım kararları üzerinde etkisi olduğu görülmüştür.

Abstract:
Bitcoin, the most important of all cryptocurrencies, is a currency that is not included in the central monetary system and has a digital format. With the rapid increase in the value of Bitcoin in recent years, it has attracted the attention of investors. Bitcoin, as an alternative to traditional investment tools, has sparked a lot of controversies. In this study, the Bitcoin price relationship between stock market indices and the BRICS countries belonging to Turkey is intended to be detected.
In this direction of Bitcoin 01.01.2013-31.12.2019 period to test the relationship between Turkey and the BRICS countries, stock index monthly data are used. After determining the basic statistical properties of the series, cointegration and causality test was performed to determine the financial relationship. ADF (Augmented Dickey-Fuller) unit root tests and stationarity analysis are applied, and then the existence of long-term relationships between stock exchanges is explained with the Johansen cointegration test. The Vector Error Correction Model (VECM) was used to analyze whether the long-term relationship is in equilibrium. Also, short-term relationships were determined by Granger causality analysis. The analysis performed between variables were identified as a result of a long-term relationship, Russia (MOEX) and Turkey (BIST100) was found to be the cause of the stock market index of Bitcoin. It has been determined that Bitcoin is the cause of China (SHANGAI) exchange. In these exchanges, it has been observed that the change in Bitcoin prices in the short term affects investment decisions.