Hastane personelinin hastane afet ve acil durum planı (HAP) hakkındaki hazırlık seviyeleri ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi: Bir devlet hastanesi örneği
Determination of preparedness leves of hospital personnel about the hospital disaster and emergency plan and related factors: The example of a state hospital
Yazar: İHSAN KOÇAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU İNAL ÖNAL ; DR. ÖĞR. ÜYESİ EDİP KAYA
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Afet Eğitimi ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hastaneler = Hospitals

Özet:
Tanımlayıcı tipteki bu çalışmada, bir devlet hastanesi çalışanlarının Hastane Afet ve Acil Durum Planı (HAP) hakkındaki hazırlık seviyeleri ve ilişkili faktörlerin ortaya konması amaçlanmıştır. Araştırmanın evreni hastanede çalışan 838 personelden oluşmaktadır. Çalışma için herhangi bir örneklem seçilmemiş ve katılımcılara ulaşmada elverişlilik yöntemi kullanılmıştır. Çalışma için belirlenen örneklem büyüklüğü 264 olarak hesaplanmış ancak kayıp veriler de göz önünde bulundurularak 271 personele ulaşıldığında veri toplamaya son verilmiştir. Veri toplama aracı olarak; araştırmacı tarafından hazırlanan bir sosyo-demografik formun yanı sıra Kurumsal Afet Hazırlık Ölçeği kullanılmıştır. 
Çalışmaya katılanların %54,6'sı afetlerle ilgili eğitim aldığını belirtirken hastanede yapılan afet tatbikatlarına katılanların oranı %34,7'dir. Katılımcıların büyük bir kısmı (%72,6) HAP'ın önemli olduğunu düşünmesine rağmen HAP'ta görevi olduğunu belirtenlerin oranı sadece %4,8'dir. Ayrıca katılımcıların çok küçük bir kısmı hastanelerinin afetlere "tamamen" ya da "kısmen hazır" olduğunu (%11,4) belirtmiştir. Katılımcıların kurumsal afete hazırlık ortalama puanları ise 14,45±22,61 ile "çok düşük" düzeyde bulunmuştur. 
Yapılan analizlerde, kurumsal afete hazırlık toplam puanı ile medeni durum (p=0,043), afet eğitimi alma durumu (p=0,031), afet tatbikatlarına katılıma durumu (p=0,001), hastanenin afetlere hazır olma durumuna ilişkin görüş (p=0,008), hastane afet risk analiz hakkındaki bilgi durumu (p=0,002), afetlerde hastane triaj alanını bilme durumu (p=0,008), hastane acil toplanma alanını bilme durumu (p=0,001) ve HAP yeterli bilgiye sahip olma durumu (p=0,001) değişkenleri arasında anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Yaş, cinsiyet, eğitim durumu ve çalışma yılı (p=0,126) ile kurumsal afet hazırlık puanları arasında ise anlamlı farklılıklar saptanmamıştır.
Hastane personelinin HAP hazırlık bilgi seviyeleri çok düşüktür. Tüm personelin konu hakkında bilgi ve bilinçlendirilmesi gereklidir. Eğitim ve tatbikatların artırılması bilgi seviyesini artırabilir. Yapılan tatbikatlara daha fazla personelin katılımı sağlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Afet, Hastane Afet ve Acil Durum Planı, Hazırlık Seviyesi

Abstract:
This descriptive study aims to reveal the preparedness levels of a public hospital staff regarding the Hospital Disaster and Emergency Plan (HAP) and related factors. The population of the research consists of 838 personnel working in the hospital. No sample was selected for the study and the convenience method was used to reach participants. The sample size determined for the study was calculated as 264, but taking into account missing data, data collection was stopped when 271 personnel were reached. As a data collection tool, the Institutional Disaster Preparedness Scale was used as well as a sociodemographic form prepared by the researcher.
	While 54.6% of the participants in the study stated that they received training on disasters, the rate of those who participated in disaster drills held in the hospital was 34.7%. Although the majority of participants (72.6%) think that HAP is important, only 4.8% of them state that they have a role in HAP. Additionally, a very small portion of the participants stated that their hospitals were "fully" or "partially prepared" for disasters (11.4%). The average institutional disaster preparedness scores of the participants were found to be "very low" at 14.45±22.61.
	In the analyses, no significant differences were detected between the total institutional disaster preparedness score and marital status (p=0.043), status of receiving disaster training (p=0.031), participation in disaster drills (p=0.001), opinion on the hospital's preparedness for disasters (p=0.008), knowledge about hospital disaster risk analysis (p=0.002), knowledge of the hospital triage area in disasters (p=0.008), knowledge of the hospital emergency assembly area (p=0.001) and sufficient knowledge of HAP (p=0.001). No significant differences were detected between age, gender, educational status and working years (p=0.126) and institutional disaster preparedness scores.
	Hospital staff's HAP preparation knowledge level is very low. All personnel must be informed and aware of the issue. Increasing training and exercises can increase the level of knowledge. More personnel should be involved in the drills.

Keywords: Disaster, Hospital Disaster and Emergency Plan, Preparedness Level