Juvenil idiopatik artrit'li çocuk ve adölesanlardafiziksel aktivite düzeyi ve psikososyal fonksiyonların incelenmesi:Karşılaştırmalı çalışma
Examination of physical activity level and psychosocial functions in children and adolescents with juvenile i̇diopatich arthritis: A comparative study
Yazar: AYŞEN KÜÇÜKÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. BİLGE BAŞAKCI ÇALIK
Pamukkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Çalışmamızın amacı Juvenil İdiopatik Artrit'li (JİA) çocuk ve adölesanlarda fiziksel aktivite düzeyi ve  psikososyal fonksiyonları incelemek ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırmaktır.
Çalışmaya, 14 JİA'lı (yaş ortalaması=12,35±2,16yıl), 15 sağlıklı (yaş ortalaması= 13,20±1,61yıl) çocuk/adölesan katıldı. Demografik veriler kaydedildikten sonra, JİA'lı çocuk/adölesanların hastalık aktiviteleri Juvenil İdiopatik Artrit Hastalık Aktivite Skoru (JADAS-27) ile, fonksiyonel düzeyleri Çocukluk Çağı Sağlık Değerlendirme Anketi (CHAQ) ile, fiziksel aktivite düzeyleri Fiziksel Aktivite Seviyesi (PAL) 1 günlük aktivite düzeyi ile değerlendirilip MET ve enrji tüketimleri hesaplandı, psikososyal durumları  Juvenil Artrit Biyopsikososyal Anketi (JAB-Q (çocuk, aile ve klinisyen)) ile ve psikososyal çerçeve içinde yorgunlukları Pediatrik Yaşam Kalitesi Envanteri-Çok Boyutlu Yorgunluk Ölçeği (PedsQL-F (genel, uyku, bilişsel ve toplam)) ile değerlendirildi. 
       JIA'lı çocuk/adölesanların sağlıklılara kıyasla boy (p=0,005) ve vücut ağırlıkları (p=0,023) anlamlı düzeyde daha düşüktü. Yapılan karşılaştırmalı analiz sonucunda; fonksiyonellik açısından CHAQ giyinme (p= 0,002), yemek yeme (p=0,000), uzanma (p=0,000),  ayağa kalkma (p=0,000), yürüme (p=0,000), tutma (p=0,000), hijyen (p=0,000) ve diğer aktiviteler (p=0,000) sağlıklı çocuk ve adölesanlar lehine anlamlı idi. Fiziksel aktivite değerlendirmesi MET (p=0,621) ve enerji tüketimi (p=0,425); yorgunluk parametrelerinde PedsQL-F (genel) (p=0,189), PedsQL-F (uyku) (p= 0,519), PedsQL-F (bilişsel) (p=0,987) ve PedsQL-F (toplam) (p= 0,987) açısından gruplar benzerdi. JİA'lı çocuk/adölesanların JADAS-27 puanı ile  CHAQ toplam puan (r=0,571, p=0,033) JAB-Q çocuk formu ve  (r= 0,567, p=0,035) klinisyen formu ile  (r=0,811, p=0,000) ilşkili iken, MET, enerji tüketimi ile PedsQL-F toplam ve JAB-Q aile formu arasında herhangi bir ilişki görülmedi (p>0,05). 
Sağlıklılara kıyasla JIA'lı çocuk/adölesanların vücut kompozisyonları daha geride ve fonksiyonellik düzeyleri daha yetersizdi. Ayrıca, yorgunluk seviyeleri daha fazla ve enerji tüketimleri daha az olmasına rağmen fark oluşturacak düzeyde değildi. Hastalık aktivitesi de fonksiyonellik, çocuğun ve klinisyenin psikososyal puanları ile ilişki iken fiziksel aktivite, yorgunluk ve aile bakış açısı ile ilişkli olmadığı görüldü. Hem  JIA'lı hem de sağlıklı çocuk ve adolesanların fiziksel aktivitelerinin artırılması ortak bir hedef olmalıdır. Bunun yanı sıra ailenin bakış açısınında korumacı değil, fiziksel aktivite/egzersize katılım konusunda cesaret verici olması önemlidir. 

Anahtar Kelimeler: Fiziksel Aktivite; Juvenil İdiopatik Artrit; Psikososyal Fonksiyonlar; Yorgunluk.

Abstract:
The aim of our study is to examine the physical activity level and psychosocial functions in children and adolescents with Juvenile Idiopathic Arthritis (JIA) and compare them with healthy controls.
14 children/adolescents with JIA (mean age = 12.35±2.16 years) and 15 healthy children (mean age = 13.20±1.61 years) participated in the study. After demographic data were recorded, disease activities of children/adolescents with JIA were measured by Juvenile Idiopathic Arthritis Disease Activity Score (JADAS-27), functional levels by Childhood Health Assessment Questionnaire (CHAQ), physical activity levels by Physical Activity Level (PAL) 1-day activity. MET and energy consumption were calculated, their psychosocial status was evaluated with the Juvenile Arthritis Biopsychosocial Questionnaire (JAB-Q (child, family and clinician)) and their fatigue within the psychosocial framework was evaluated with the Pediatric Quality of Life Inventory-Multidimensional Fatigue Scale (PedsQL-F (general, sleep). , cognitive and total)) were evaluated.
 Height (p=0.005) and body weight (p=0.023) of children/adolescents with JIA were significantly lower than healthy children. As a result of the comparative analysis; In terms of functionality, CHAQ dressing (p = 0.002), eating (p = 0.000), lying down (p = 0.000), standing (p = 0.000), walking (p = 0.000), holding (p = 0.000), hygiene (p =0.000) and other activities (p=0.000) were significant in favor of healthy children and adolescents. Physical activity assessment MET (p=0.621) and energy consumption (p=0.425); In terms of fatigue parameters PedsQL-F (general) (p=0.189), PedsQL-F (sleep) (p= 0.519), PedsQL-F (cognitive) (p=0.987) and PedsQL-F (total) (p= 0.987). the groups were similar. JADAS-27 score and CHAQ total score of children/adolescents with JIA (r=0.571, p=0.033) and JAB-Q child form (r= 0.567, p=0.035) and clinician form (r=0.811, p=0.000). While there was no relationship between MET, energy consumption and PedsQL-F total and JAB-Q family form (p>0.05).
Compared to healthy children, children/adolescents with JIA had lower body composition and lower levels of functionality. Additionally, although their fatigue levels were higher and their energy consumption was less, it was not enough to make a difference. While disease activity was related to functionality and psychosocial scores of the child and the clinician, it was not found to be related to physical activity, fatigue and family perspective. Increasing the physical activity of both children and adolescents with JIA and healthy children and adolescents should be a common goal. In addition, it is important that the family's perspective is not protective, but encouraging about participation in physical activity/exercise.

Keywords: Physical Activity; Juvenile Idiopathic Arthritis; Psychosocial Functions; Fatigue.