Alzheimer hastalığında olası epigenetik subtipler ve biomarkerlar
Possible epigenetic subtypes and biomarkers in Alzheimer'sdisease
Yazar: CENNET SENA PARLATAN
Danışman: PROF. DR. LÜTFÜ HANOĞLU
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı / Sinirbilim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Yaşlanan dünya popülasyonunda oldukça ehemmiyet kazanan Alzheimer hastalığı
bellek, dil, düşünme, davranış ve kognitif becerilerin zamanla bozulmasına neden olan
ve beyin hücrelerinin kaybıyla ilerleyen nörodejeneratif bir hastalıktır. Tedavi adına
yapılan onlarca yıllık çalışmalar, hastalığın tamamen iyileşmesi veya durdurulması
için henüz başarıya ulaşamamıştır. Amiloid hipotezi üzerinden kurulan ilaçlar yalnızca
semptomatik tedaviler sundukça son yıllarda bireyselleştirilmiş tedavi yöntemlerine
ulaşmakta bizlere avantaj sağlayan sınıflandırma çalışmaları oldukça önem
kazanmıştır. Şu ana kadar gerek ikizler üzerinde yürütülen deneyler gerekse hastalığın
çevresel faktörlere karşı olan hassasiyetini kanıtlayan bir çok çalışmayla birlikte
epigenetik bir sınıflandırmanın gerekliliği oldukça açıklık kazanmıştır. Bu
çalışmamızda önceden önemleri kanıtlanmış epigenetik biyobelirteçler baz alınarak
epigenetik temellerle yeni bir sınıflandırma kurulması hedeflenmiştir. Hastalardan
elde edilmesi zor yöntemler yerine seçilen kan örnekleriyle kolaylık, PCR gibi
geleneksel bir yöntem kullanılmasıyla da hız, güvenirlilik ve ulaşılabilirlik
hedeflenmiştir. 30 hastanın katılımıyla gerçekleştirilen sınıflandırmada hastaların
klinik verileri de kullanılmış ve tüm parametreler kümeleme analizi yardımıyla
gruplandırılmıştır. Analiz sonuçlarıyla çıkan 5 grup birbirinden farklı özellikleriyle
tanımlanarak, farklılıklar korelasyon analizleriyle desteklenmiştir. Çıkan sonuçlar
kullanılan grubun küçüklüğüne rağmen ilerleyen yıllarda epigenetik sınıflandırmaların
önemli bir belirleyici olacağı konusunda umut vericidir.
Anahtar Kelimeler: Epigenetik, Alzheimer Demansı, Kan bazlı biyobelirteçler,

Abstract:
Alzheimer's disease, which is gaining importance in the aging world population, is a
neurodegenerative disease that causes memory, language, thinking, behaviour and
cognitive skills to deteriorate over time and progresses with the loss of brain cells.
Decades of efforts in the name of treatment have not yet succeeded in completely curing
or stopping the disease. As drugs based on the amyloid hypothesis offer only
symptomatic treatments, classification studies that provide us with an advantage in
reaching individualised treatment methods have gained great importance in recent years.
So far, the necessity of an epigenetic classification has become quite clear with
experiments conducted on twins and many studies proving the sensitivity of the disease
to environmental factors. In this study, we aimed to establish a new classification on
epigenetic basis based on epigenetic biomarkers whose importance has already been
proven. Instead of using methods that are difficult to obtain from patients, convenience
was aimed with selected blood samples, and speed, reliability and accessibility were
aimed by using a traditional method such as PCR. With the participation of 30 patients,
the clinical data of the patients were also used in the classification and all parameters
were grouped with the help of clustering analysis. As a result of the analyses, 5 groups
were defined with different characteristics and the differences were supported by
correlation analyses. The results are promising that epigenetic classifications will be an
important determinant in the coming years despite the small size of the group used.
Keywords: Epigenetics, Alzheimer's Dementia, Blood-based biomarkers, Alzheimer's
disease subtypes