Bediüzzaman'ın haşir ile ilgili ayetleri tefsir metodu
The methods of tafsir of Badîüzzaman Saîd Nursî in the verses of Quran about the resurrection
Yazar: ESMA ŞAHAN
Danışman: PROF. DR. ATİLLA YARGICI
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahiret = Hereafter ; Diriliş = Resurrection ; Esma-i Hüsna = Esma-i Hüsna ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Said Nursi = Said Nursi ; Tefsir = Commentary ; İman = Faith ; İslamiyet = Islam

Özet:
Çalışmanın konusu Bediüzzaman'ın haşir meselesi ile alakalı yorumları olup, araştırmada Bediüzzaman'ın haşrin varlığına getirdiği izah ve ispatlar ele alınmaktadır. Haşir kavramı sözlükte toplanmak, bir topluluğu yerinden çıkarmak, savaş vb. şeylere sürmek olarak geçmektedir. Kur'ân-ı Kerîm'de bu kavram ba'sten sonraki toplanma, sürgün etme, cehenneme sürülme gibi anlamları içermektedir. Bediüzzaman ise bu kavramı ba's, yani öldükten sonra dirilme ve ahiret hayatı manasında kullanmaktadır. 
Çalışmanın gayesi, Bediüzzaman'ın dönemin ihtiyacına binaen büyük bir gereklilik olarak gördüğü haşir meselesinin ispatında kullandığı yöntemleri ve yorumlarındaki farklılıkları ortaya koymaktır. Bu amaçla çalışmada öncelikle haşir kavramının sözlük ve ıstılah anlamlarına değinilmekte daha sonra Kur'ân-ı Kerîm'de bu kelimenin birebir geçtiği ve Bediüzzaman'ın kullandığı şekliyle öldükten sonra dirilmeyi ifade eden ayetlere yer verilmektedir. 
İkinci bölümde eserin önemi ve üzerinde çalışma yapılmasının sebebinin anlaşılması açısından Bediüzzaman'ın haşri ele aldığı Onuncu Söz'ün dönemi ve muhtevası bakımından önemine değinilmektedir. Zira Bediüzzaman bu eseri uzun yıllar süren bir tefekkür sonucunda, haşrin inkârı ile alakalı birçok çalışmanın yapıldığı bir dönemde kaleme almıştır. 
Üçüncü Bölüm çalışmanın esasını oluşturmakta ve Bediüzzaman'ın, Allah'ın isimlerini kâinattaki tecellilerinden okumak suretiyle haşrin ve tevhidin ispatına getirdiği yorumlamaları ele almaktadır. Çalışmanın bu bölümünde esmâü'l-hüsnâ'da geçen bazı ilâhi isimlerin sözlük, ıstılah ve esmâü'l-hüsnâ şerhi eserlerinde zikredilen anlamları öncelikle ele alınmaktadır. Daha sonra Bediüzzaman'ın kaynak vererek veya vermese dahi izahlarında etkisi görülen bu isimlerle alakalı ayetlere getirdiği yorumlar ve bu ayetlerin klasik tefsir kaynaklarındaki yorumlamaları verilmektedir. Böylece Bediüzzaman'ın bu konu üzerinde özenle durmasının sebebi, eserin haşrin ispatı açısından önemi ve diğer tefsirlerle benzeşen veya farklılık gösteren yönleri sunulmaktadır. 
Dördüncü Bölüm'de Bediüzzaman'ın ilâhî esmâ ile ispat ettiği haşir inancının toplumsal hayattaki etkileri ve avantajları ile alakalı yorumları ele alınmaktadır. Toplumun büyük bölümünü oluşturan çocukluk, gençlik, yaşlılık dönemleri ve aile hayatında bu inanç ile sağlanabilecek refah ve mutlulukla ilgili izahlarına yer verilmektedir.  Böylece Bediüzzaman ahirete inanmanın sadece dinle alakalı değil, toplumsal sorunlara da çözüm olabilecek bir mesele olduğunu ortaya koymaktadır. 
Bediüzzaman, haşir ve ahiretin Kur'ân'ın üçte birini teşkil ettiğini vurgulamaktadır. Esmâü'l-hüsnâ'nın bir kısmı ile haşre delil getirdiği gibi haşrin farklı meseleler ile olan bağlantısına da dikkat çekmektedir. Çalışmanın son kısmında ise Bediüzzaman'ın haşrin diğer iman esasları ile olan ilişkileri ile ilgili izahları ele alınmaktadır.  

Anahtar Kelimeler: Ahiret, Haşir, Ba's, Esmâü'l-hüsnâ, Kâinat, Ölüm.

Abstract:
In this study, the hermeneutics of Badiuzzaman Saîd Nursî in the verses about the resurrection was taken and his explanations and proofs in the existance of the resurrection, the gathering and the hereafter were examined. Al-Hashr is meant "gathering, to dislocate a group, to banish for warring or etc."  in the glossaries. This word is used in Quran with the meaning of the gathering after the resurrection, banishing, to be exiled to Hell. But Badiuzzaman used this word with the same meaning of ba's(the resurrection after death) and the hereafter. 
The purpose of this study is to put forth the methods that Badiuzzaman used it to prove the resurrection and the differences in his explanations about this subject. For this purpose firstly the dictionary and term meaning of al-hashr were referred to. After this, the verses in which this word is used exactly and the verses expressing the resurrection after death, as used by Bediuzzaman, are included.
In the second part was about the importance in terms of period and content of "The Tenth Word" that Badiuzzaman explained al-hashr in it. Because Badiuzzaman penned this subject after years of contemplation at a period, when many studies on the denial of al-hashr were done. 
The third part forms the heart of the study. The explanations of Badiuzzaman that he used them in the proof of al-hashr and tawheed by reading the names of Allah from their manifestations in the universe were examined. In this part of study firstly the dictionary, term meanings of these names and their meanings mentioned in commentary books about Asma al-Husna were studied. Later, Badiuzzaman's comments on the verses related to these names in his explanations even if he gave the reference or didn't give and the comments of them in the classical tafsir books were mentioned. So, the reason for Badiuzzaman's attention to this subject, the importance of the book in terms of the proving al-hashr, and the similar or different aspects of his comments to other tafsirs were presented.
 In the forth part, Badiuzzaman's comments on the effects and advantages in the social life of the resurrection belief that he proved it with the names of Allah, are discussed. And here, there are explanations about the welfare and happiness that can be achieved with this belief in childhood, youth, old age and the family life that make up the majority of society. Thus, Badiuzzaman reveals that believing in the hereafter is not only a matter of religion, but also a solution to social problems.
 Badiuzzaman emphasizes that resurrection and the hereafter are one-fourth of the Quran. Although he brings evidences to the resurrection with the some of names of Allah, he also draws attention to connection of it with different issues. In the last part of the study, the explanations of Badiuzzaman related to the connections of resurrection with other principles of faith of Islam are discussed.

Keywords: Al-Hashr, hereafter, resurrection, gathering, Badiuzzaman, Saîd Nursî, Asma al-Husna.