COVID-19 pandemisinde COVID-19 aşı tereddüdü nedenlerinin incelenmesi
Investigation of the reasons for COVID-19 vaccine hesitancy in the COVID-19 pandemic
Yazar: İMRAN ŞAHİN DÜZ
Danışman: PROF. DR. YELTEKİN DEMİREL
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aşı reddi = Vaccination refusal ; Aşı tereddüdü = Vaccine hesitation ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; COVID 19 = COVID 19 ; COVID 19 aşıları = COVID 19  vaccines ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics

Özet:
Sağlık hizmetlerinin ilk amacı kişilerin hastalıklardan korunarak sağlıklı yaşamalarını sağlamak için çalışmaktır. Hastalıklarla mücadele etmenin en önemli yolu; hastalık kişide biyolojik olarak oluşmadan önce önlem alarak hastalığın oluşmasını engellemektir. Buna koruyucu sağlık hizmetlerinde birincil (primer) koruma denilmektedir. En temel uygulaması da aşılamadır. Koruyucu sağlık hizmetlerinin en etkili uygulamalarından olan aşılar güvenirliği ve etkinliği ispatlanmış ürünlerdir. Buna rağmen birtakım gruplar ve kişilerce aşıların gerekliliği sorgulanmış ve yan etkileri ön plana çıkarılmaya çalışılmıştır. 2019 yılının son ayı içerisinde ilk olarak Çin'in Wuhan şehrinde ortaya çıkan pnömoni vakalarının etkenin yeni tip koronavirüs (SARS-CoV-2) ve gelişen hastalığın COVİD-19 pnömonisi olduğunu açıklanmıştır. COVİD-19 çok kısa sürede tüm dünyayı etkisi altına almıştır. Son yıllarda artan aşı kararsızlığı ve reddi sonucu tüm dünyada daha önce kontrol altına alınmış olan pek çok bulaşıcı hastalığın görülme sıklığında artış olmuştur. Aşılar geçmişte olduğu gibi pandemiden kurtulmada en önemli çözüm yollarından biri olarak görülmektedir. Çalışmamızın amacı COVID-19 pandemi döneminde COVID-19 aşılarına karşı olan aşı tereddüdü nedenlerini tespit etmektir. 
Bu çalışma COVID-19 aşı tereddüdü nedenlerinin çeşitli değişkenlerle incelenmesi planlanmıştır. Kesitsel tanımlayıcı tarzda olan çalışmanın evrenini Sivas il merkezinde yaşayan COVID-19 aşısı tanımlanan grup içerisinde yer alan aşı olmamış bireyler, örneklemini ise 239 katılımcı oluşturmaktadır. Bireylerin sosyodemografik verileri, aşı olmama nedenleri, aşı bilgi kaynakları ve Aşı Karşıtlığı Ölçeği birlikte değerlendirilmiştir.
Çalışmamızda COVİD-19 aşı olamama nedenleri arasında aşının yan etkisi (%40.2), aşının güvenliliği (%33.9), yeterli bilgi olmaması (%27.6), koruyucu olmadığını (%23.8), aşının içeriğinden endişelenme (%23.0) en sık nedenlerdir. 
Katılımcıların %8.8'i tüm aşıların uygulanmasını reddettiğini %3.3'ü dini nedenlerle aşı olmak istemediğini bildirmiştir. Tüm aşıların uygulanmasını reddedenlerin (p<0.001) ve dini nedenlerle aşı olmak istemeyenlerin (p<0.001) daha çok aşı karşıtı oldukları bulunmuştur.
Aşı ile ilgili bilgiyi en çok internet- sosyal medya (%65.3) aracılığı ile edindiklerini ve en çok bu yolla ulaştıkları bilgileri güvenilir bulmuşlardır.
Aşı ile ilgili bilgi almak için Sağlık Bakanlığı rehber verilerini kullananlar (p=0.002) kullanmayanlara göre daha az aşı karşıtı; din görevlilerinden bilgi alanlar (p=0.03) ise daha çok aşı karşıtı bulunmuştur.
Kronik hastalığı olan bireylerin aşının mevcut hastalığına zarar verme düşüncesiyle aşı olmadıkları tespit edildi. Mevcut hastalığı nedeniyle aşı olmayanların daha az aşı karşıtı oldukları bulunmuştur (p=0.007). Kronik hastalıklardan da hipertansiyon, nörolojik hastalık, romatolojik hastalık ve kardiyovasküler hastalığı olanların daha çok aşının hastalığına zarar verme düşüncesi taşıdıkları bulunmuştur.
Çalışmamız sonucunda bireylerin COVID-19 aşı tereddütlerinin temelinde bilgi ve farkındalık eksikliği olduğu gözlenmiştir. Toplum sağlığını olumsuz etkileyen aşı tereddüdü ile mücadelede topluma aşılar ile ilgili yeterli ve anlaşılabilir bilgilendirmeler yapılması önemlidir. Sağlık yöneticilerinin aşı bilgilendirmesini kolay ve hızlı ulaşılabilecek halkın sık kullandığı günümüz teknolojisiyle sosyal medya gibi internet platformları üzerinden yürütmelerinin faydalı olacağı düşünülmüştür.

Abstract:
The first aim of health services is to work to ensure that people live a healthy life by being protected from diseases. The most important way to struggle diseases; It is to prevent the occurrence of the disease by taking precautions before the disease occurs biologically in the person. This is called primary protection in preventive health services. Its most basic application is vaccination. Vaccines, one of the most effective applications of preventive health services, are products with proven safety and effectiveness. Despite this, the necessity of vaccines has been questioned by some groups and persons and its side effects have been tried to be highlighted. In the last month of 2019, it was announced that the pneumonia cases that first appeared in Wuhan, China were caused by the new type of coronavirus (SARS-CoV-2) and the developing disease, COVID-19 pneumonia. As a result of increasing vaccine indecision and rejection in recent years, there has been an increase in the incidence of many infectious diseases that were previously under control all over the world. As in the past, vaccines are seen as one of the most important solutions to get rid of the pandemic. The aim of our study is to determine the reasons for vaccine hesitations against COVID-19 vaccines during the COVID-19 pandemic period.
	This study was planned to examine the causes of COVID-19 vaccine hesitancy with various variables. The population of the study, which is a cross-sectional descriptive style, consists of unvaccinated individuals living in the city center of Sivas, and the sample consists of 239 participants. Sociodemographic data of individuals, reasons for not being vaccinated, vaccine information sources and the Anti-Vaccination Scale were evaluated together.
	In our study, the reasons for not being vaccinated for COVID-19 include the side effects of the vaccine (40.2%), the safety of the vaccine (33.9%), the lack of sufficient information (27.6%), the lack of protection (23.8%), the worry about the content of the vaccine (23.0%) are the most common causes.
	8.8% of the participants stated that they refused to apply all vaccines and 3.3% stated that they did not want to be vaccinated for religious reasons. It was found that those who refused to be vaccinated (p<0.001) and those who did not want to be vaccinated for religious reasons (p<0.001) were more anti-vaccine.
	They found that they obtained information about the vaccine mostly via the internet and social media (65.3%), and the information they reached through this way was reliable.
	Those who used the Ministry of Health guideline data to obtain information about the vaccine (p=0.002) were less anti-vaccine than those who did not; Those who received information from religious officials (p=0.03) were more anti-vaccine.
	It was determined that individuals with chronic diseases were not vaccinated with the thought of harming their current disease. It was found that those who were not vaccinated due to their current disease were less anti-vaccine (p=0.007). It has been found that those with hypertension, neurological disease, rheumatological disease and cardiovascular disease among chronic diseases have more thoughts of harming the vaccine's disease.
	As a result of our study, it was observed that the basis of the COVID-19 vaccine hesitations of individuals was the lack of knowledge. It is important to provide sufficient and understandable information to the public about vaccines in the fight against vaccine hesitancy, which adversely affects public health. It was thought that it would be beneficial for health administrators to carry out vaccination information through internet platforms such as social media, with today's technology, which is easily and quickly accessible to the public.