Başlangıcından M.Ö. II. bin yıl sonuna kadar Anadolu'da geyik tasvirleri
Deer depictions in Anatolia, from its occurence until the end of the 2nd. millennium B.C.
Yazar: NİHAL UZUN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM TÜTÜNCÜLER BİRCAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Alacahöyük = Alacahöyük ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Duvar resimleri = Wall paintings ; Geyikler = Deers ; Hayvan figürleri = Animal figures ; Hayvanlar = Animals ; Tasvir = Description

Özet:
Anadolu, bulunduğu coğrafya itibariyle farklı kültürlere ev sahipliği yapmış ve bütün kültürlerin özelliklerinin kaybolmadan gelişmesine elverişli ortam sağlamış olan bir bölgede yer alır. Anadolu, bu özelliği sayesinde birçok kültürü bünyesinde barındırmış ve yeni kültürel inanç sistemlerinin temellerinin atılmasına olanak sağlamıştır. Anadolu kültür tarihinde Paleolitik Çağ'da mağara duvarlarında, kayaüstü ya da kaya sığınaklarında karşılaştığımız geyik tasvirleri, Neolitik Çağ Çatalhöyük evlerinde yer alan duvar resimleri, Erken Tunç Çağı Alacahöyük Kral Mezarları'nda bulunan güneş kursları ve heykelcikleri, geyik kültünün Anadolu'da ne kadar büyük bir öneme sahip olduğunu göstermektedir. Zaman içerisinde gelişen ve çeşitli anlamlar yüklenen geyik, geyiklerle ilgili kült ve inançlar sistemini oluşturmuştur. Özellikle M.Ö. II. bin yılda Hitit Çağı buluntularıyla ön plana çıkan geyik figürleri, yazılı belgelerden elde edilen bilgiler sayesinde Anadolu'da geyikle ilgili kültsel inanç sisteminin yaygın ve çeşitli örneklerle temsil edildiğini gösterir. Geyiklere yüklenen bu kültsel inanış M.Ö. II. bin yıldan sonraki dönemlerde Anadolu'da ve değişik coğrafyalarda devam etmiş, günümüze kadar gelmiştir. Anadolu'da doğup gelişen ve M.Ö. II. bin yılda ön plana çıkan geyik kültü, günümüz Anadolu'sunda geçmiş dönemlerden günümüze, halen geçerliliğini koruyan gelenek ve görenekler, farklı inanç biçimlerinin kendilerine has ritüellerinin bir devamı niteliğindedir. Bu bağlamda geyik kültünü, Anadolu geneline yayılmış tasvirli eserler ve yazılı belgeler doğrultusunda tezimizde incelemeye çalışacağız.

Abstract:
Anatolia as geographical and cultural crossroads is a region where various cultures combine and develop. Because of this Anatolia has embraced many cultures and enabled the foundation of new cultural belief systems. In the cultural history of Anatolia, depictions of deer observed in cave paintings, and on rock engravings and reliefs during the Paleolithic Age; in the wall paintings from Neolithic Çatalhöyük; and on the Early Bronze Age sun discs and figurines found in the Alacahöyük Royal Tombs, have been argued as evidence of the importance of a deer cult in Anatolia. In the 2nd millennium BC, in particular, depictions of deer are prominent within the finds of Hittite Age. These depictions and information from the contemporary written sources demonstrate that there was a widespread cultic belief system related to deer in Anatolia. This 'cult of the deer' continued in Anatolia and other regions after the 2nd millennium BC, and continues today. Thereby, in the context of ritual and belief system amalgamations in Anatolia, culminating in its peak in the 2nd millennium BC, the 'cult of the deer' will be analysed.