Sağlıklı ve gestasyonel diyabetli gebe kadınların serum D Vitamini düzeyleri ile beslenme durumlarının karşılaştırılması
Comparison of the serum Vitamin D levels and nutritional status of healthy pregnants and women with gestational diabetes mellitus
Yazar: GÖZDE EDE
Danışman: DOÇ. DR. FATMA GÜLHAN SAMUR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Diabet-gebelik sırasında = Diabetes-gestational ; Gebelik = Pregnancy ; Gebelik komplikasyonları = Pregnancy complications ; Glisemik indeks = Glycemic index ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Ede G. Sağlıklı ve gestasyonel diyabetli gebe kadınların serum D vitamini düzeyleri ile beslenme durumlarının karşılaştırılması. Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Diyetetik Programı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2015. Gestasyonel diabetes mellitus (GDM), gebelikte başlayan ve tanısı ilk kez gebelikte konulan çeşitli derecelerdeki glukoz tolerans bozukluğu ile karakterize önemli sağlık sorunlarından birisidir. Bu çalışma, sağlıklı ve GDM'li gebelerin beslenme durumlarını, diyet glisemik indeksi (Gİ), glisemik yükü (GY) ve serum D vitamini düzeylerini karşılaştırarak, GDM oluşumundaki muhtemel ilişkilerini belirlemek amacıyla, Ankara GATA Hastanesi Gebe Polikliniği'nde izlenen gönüllü 40 sağlıklı (kontrol) ve 40 GDM'li (vaka) gebe kadın olmak üzere toplam 80 gebe üzerinde yapılmıştır. Klinikte, fizik muayeneleri yapılan gebelerin genel özellikleri, besin tüketimleri ve beslenme durumları değerlendirilmiş, biyokimyasal analizleri yapılmıştır. Vaka grubunun yaş ortalaması (32.13±4.89 yıl), kontrol grubuna (28.7±4.87 yıl) göre önemli oranda yüksek bulunmuştur (p<0.05). Gebelik öncesi beden kütle indeksi (BKİ)'nin vaka grubunda (%22.5'i obez)  kontrol grubuna (%2.5'i obez) göre önemli derecede yüksek olduğu gözlenmiştir (p=0.016). Gebelerde, BKİ ve ağırlık kazanımında bir birimlik artışın GDM oluşum riskini sırasıyla 5.6 ve 9.0 kat arttırdığı belirlenmiştir (p<0.05). GDM'li kadınların %72.5'inde, sağlıklı gebelerin ise %50.0'sinde D vitamini eksikliği (≤20ng/dl) görülmüştür. Serum 25(OH)D3 vitamini düzeyindeki bir birim azalma GDM oluşum riskini 1.74 kat arttırmaktadır (OR 1.74;%95 GA, p=0.018). Maternal enerji ve diyet karbonhidrat alımı ile GDM arasında doğrusal pozitif bir ilişki belirlenmiştir (p<0.001). Glisemik indeksi yüksek diyet tüketenlerde Gİ'deki her bir birim artış GDM oluşum riskini 9.27 kat arttırmaktadır (p<0.001). Bu çalışmada, GDM oluşumunda diyetin bileşimi (enerji ve besin ögeleri), diyet Gİ ve serum D vitamini düzeyinin önemli etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. GDM'nin önlenmesinde ve tedavisinde sağlıklı beslenme ve diyet tedavisi önemli yer tutmaktadır. 
  
Anahtar Kelimeler: Gestasyonel Diyabet, D vitamini, Beslenme Durumu, Glisemik İndeks

Abstract:
Ede G. Comparison of the serum vitamin D levels and nutritional status of healthy pregnants and women with gestational diabetes mellitus. Hacettepe University Graduate School of Health Sciences Master of Sciences Thesis in Dietetics Programme, Ankara, 2015. Gestational diabetes mellitus (GDM) is one of the most significant health problem which is defined as a glucose intolerance of any degree with onset or first recognition during pregnancy. The study was planned to compare the nutritional status, anthropometric measurements, several biochemical findings in special serum vitamin D levels of women with and without GDM and to determine the possible association between serum vitamin D levels, nutritional status, dietary glycemic index (GI), load (GL) during pregnancy and the development of gestational diabetes mellitus. The study conducted on 40 women with GDM as a case group and 40 healthy women as a control group recruiting from the Department of Obstetrics and Gynecology of Gulhane Military Medical Hospital in Ankara. General characteristics, food intake and physical activity level of pregnant women who were receiving prenatal care were assessed and their biochemical findings were analyzed. The average maternal age was 32.1±4.9 years among cases and 28.7±4.9 years among controls. Women in case group had a high prepregnancy BMI level (22.5%, obese) than women in control group (2.5%, obese) and the difference between the two groups was statistically significant (p=0.016). A rising amount in BMI and gestational weight gain was associated with a 5.60 and 9.00 fold higher rate of improving GDM respectively. In case group, 72.5% were classified as vitamin D deficient (≤20ng/dl) compared to 50.0% of control.  Serum 25(OH)D3 below the insufficient level was associated with a 1.74 fold greater likelihood of gestational diabetes (OR 1.74; %95 GA, p=0.018). There was a positive correlation between calorie intake and improving GDM (p<0.001). Women with a consumption of high dietary GI had a 9.27 fold greater likelihood of gestational diabetes mellitus. In this study there is a significant relation between components of diet, dietary glycemic index, serum vitamin D levels and improving GDM. Moreover, healthy nutrition and medical nutritional therapy are feasible for preventing and management of GDM.

Key words: Gestational Diabetes Mellitus, Vitamin D, Nutritional Status, Glycemic Index