Tanrı, kötülük ve varoluşçuluk
God, evil, and existentialism
Yazar: ZEYNEP BAKTEMUR  KAYADUMAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET SAİT REÇBER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Anlamsızlık = Meaninglessness ; Kaygı = Anxiety ; Kötülük = Evil ; Suçluluk duygusu = Guilt ; Tanrı = God ; Umutsuzluk = Hopelessness ; Varoluşçuluk = Existentialism ; Yabancılaşma = Alienation ; Ölüm = Death

Özet:
Bu çalışmanın konusu, varoluşçuluk açısından kötülüğün ne anlama geldiği ve kötülüğün varoluşsal tecrübesinin insanın varoluşu ve Tanrıya yaklaşımı açısından sonuçlarının ne olduğudur. Geleneksel din felsefesinde Tanrı'nın varlığı ve sıfatlarıyla ilgili bir sorun olarak daha çok teolojik düzlemde tartışılan kötülük bu çalışmada, insanın varlığı, yaşamı ve Tanrı'ya yaklaşımını etkileyen bir fenomen olarak ele alınmaktadır. Bu tezin hipotezi, kötülüğün varoluşsal tecrübesinin bazı örneklerinin insanın varoluşu ve Tanrı'yla ilişkisi bakımından yapıcı bir yönü olabileceğidir. Bu çalışmada öncelikle varoluşçu felsefede öne çıkan anlamsızlık, yabancılaşma, kaygı, sonluluk, suçluluk ve umutsuzluk kavramları, kötülük tecrübesiyle ilişkisi bakımından incelenecek ve varoluşçu filozofların birey merkezli kötülük anlayışlarının bu hipotezi desteklediği gösterilmeye çalışılacaktır. Ayrıca kötülük tecrübesinin yapıcı yönlerini ortaya koymak üzere, modern psikolojinin travma sonrası gelişim ve dini başa çıkma gibi teorilerinden yararlanılacaktır. Din felsefesi alanında kötülüğün varoluşsal tecrübesinin anlamı ve bu tecrübenin Tanrı inancıyla ilişkisi üzerine sistematik ve bütüncül bir çalışmaya rastlamak zordur. Bu tez, din felsefesi literatüründeki bu önemli boşluğu doldurmayı ve kötülük tartışmalarında kötülüğün insanın varoluşu ve Tanrı'ya yaklaşımı üzerindeki etkilerini önceleyen varoluşçu perspektifi vurgulamayı amaçlamaktadır.

Abstract:
The subject of this study is what evil means in terms of existentialism and what the consequences of the existential experience of evil are for human existence and approach to God. In the traditional philosophy of religion, evil, which is mostly discussed on the theological level as a problem related to the existence and attributes of God, is discussed in this study as a phenomenon that affects human existence, life, and approach to God. This thesis hypothesizes that some instances of the existential experience of evil may have a constructive aspect in terms of human existence and relationship with God. In this study, firstly, the concepts of meaninglessness, alienation, anxiety, finitude, guilt, and despair, which are prominent in existentialist philosophy, will be examined in terms of their relationship with the experience of evil. It will be tried to show that existentialist philosophers' individual-centered conceptions of evil support this hypothesis. In addition, to reveal the constructive aspects of the experience of evil, theories of modern psychology such as posttraumatic growth and religious coping will be utilized. In the philosophy of religion, it is difficult to find a systematic and holistic study on the meaning of the existential experience of evil and its relation to belief in God. This thesis aims to fill this important gap in the philosophy of religion literature and emphasize the existentialist perspective that prioritizes the effects of evil on human existence and approach to God.