Fen müfredatlarındaki yeni yönelimler ışığında öğretmen eğitimi: Sorgulayıcı-araştırma odaklı kimya öğretimi
Teacher education in the light of new tendencies in science curriculum: Inquiry-based chemistry teaching
Yazar: EYLEM BUDAK BAYIR
Danışman: PROF. DR. FİTNAT KÖSEOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Kimya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Kimya öğretimi = Chemistry teaching ; Sorgulama = Inquiry ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training

Özet:
Bu çalışmanın ilk amacı Türkiye'deki fen (kimya) alanı öğretmenlerinin sorgulayıcı-araştırma pedagojisini sınıflarında uygulamalarını desteklemek üzere hizmetiçi ve hizmet öncesi eğitime yönelik olarak ?kimya öğretmeni ve öğretmen adayları için sorgulayıcı-araştırmaya dayalı mesleki gelişim çalışma atölyesi? geliştirmektir. İkinci amacı ise geliştirilen atölyenin kimya öğretmen adayları üzerinde ?kimya öğretimi özyeterlik inançları, bilimsel süreç becerileri, bilimsel bilginin doğası ile ilgili anlayışları, fen öğretimi tutumları, kimya öğrenimi ve öğretimi hakkındaki anlayışları, öğretmen olarak rollerindeki değişimi algılayışları, sorgulayıcı-araştırma pedagojisine yönelik inançları? açısından etkilerini ve sorgulayıcı-araştırmaya dayalı mesleki gelişim atölyesi hakkındaki düşüncelerini araştırmaktır.Araştırmanın örneklemini Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Kimya Eğitimi Anabilim Dalı'nda 2006-2007 öğretim yılında 5. sınıfta öğrenim gören 20 öğretmen adayı oluşturmaktadır.Araştırmada kantitatif (nicel) ve kalitatif (nitel) araştırmanın karışımı bir metodoloji (mixed-methodology) kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmına ilişkin olarak deneysel desenlerden tek-grup öntest-sontest tasarımı kullanılarak Bilimsel İşlem Beceri Testi (BİBT), Bilimsel Bilginin Doğası Ölçeği (BBDÖ), Kimya Öğretmen Adayları Özyeterlik İnanç Ölçeği (KÖİÖ), Fen Öğretimi Tutum Ölçeği (FÖTÖ) uygulanmıştır. Araştırmanın nitel kısmına yönelik olarak da katılımcı öğretmen adaylarının durum çalışmalarından elde edilen veriler kalitatif olarak incelenmiştir. Bu amaçla mülakatlar ve öğretmen adaylarından sağlanan yazılı dökümanlar (katılımcı günlükleri, yazılı ödevler) kullanılmıştır.Araştırmada geliştirilen ?kimya öğretmeni ve öğretmen adayları için sorgulayıcı-araştırmaya dayalı mesleki gelişim çalışma atölyesi? literatüre dayanarak 7 bölümden oluşturulmuştur. Bu bölümler sırasıyla şöyledir:1. Bölüm: Aktivitelerle Sorgulayıcı-Araştırma2. Bölüm: Sorgulayıcı-Araştırma Nedir?3. Bölüm: Sorgulayıcı-Araştırmayı Destekleyen Model ve Stratejiler4. Bölüm: Sorgulayıcı-Araştırmada Bilimsel Süreç Becerileri5. Bölüm: Sorgulayıcı-Araştırmada Soru Sorma6. Bölüm: Sorgulayıcı-Araştırmanın Uygulanmasına Yönelik Yanlış Anlayışlar7. Bölüm: Sorgulayıcı-Araştırmaya İlişkin Deneyim ve Görüş PaylaşımıGeliştirilen sorgulayıcı-araştırmaya dayalı çalışma atölyesinin uygulanması haftada 3 saatlik oturumlar halinde 10 hafta süreyle yürütülmüştür.Çalışmadan elde edilen verilerin kantitatif analizleri için SPSS (Statistical Package for the Social Science) ve Microsoft Office Excel bilgisayar programları kullanılarken kalitatif analizler için ise Hyperresearch Programı kullanılmıştır.Yapılan istatistiksel analizler, geliştirilen sorgulayıcı-araştırmaya dayalı çalışma atölyesinin kimya öğretmen adayları üzerinde ?kimya öğretimi özyeterlik inançları, bilimsel süreç becerileri, bilimsel bilginin doğası ile ilgili anlayışları, fen öğretimi tutumları? açısından anlamlı ve pozitif bir etkisinin olduğunu ortaya koymuştur.Nitel analizlerden elde edilen bulgularda ise öğretmen adaylarının sorgulayıcı-araştırmaya dayalı mesleki gelişim çalışma atölyesine katılımlarından sonra kimya öğretimi ve öğrenimi ile ilgili anlayışlarında ?geleneksel öğretimden yapılandırıcı öğretime? doğru bir anlayış değişimi yaşadıklarını ortaya koymuştur. Öğretmen adaylarının öğretmen olarak rollerindeki değişime yönelik olarak ise ?geleneksel öğretmenden yapılandırıcı öğretmene? doğru bir algılamaya gittikleri tespit edilmiştir. Çalışmanın bulguları, sorgulayıcı-araştırma pedagojisine ilişkin öğretmen adayları tarafından oluşturulan inançların ise daha çok öğrencinin kazanımlarına yönelik olduğunu ortaya koymuştur. Öğretmen adaylarının sorgulayıcı-araştırmaya dayalı mesleki gelişim atölyesi hakkındaki düşüncelerine yönelik elde edilen bulgularda ise atölyenin yapısına ve kazançlarına ilişkin olumlu düşünceler ortaya koydukları tespit edilmiştir.

Abstract:
The primary aim of this study is to develop an ?inquiry-based professional development workshop for the preservice and in-service teachers of chemistry? in order to contribute to preservice and in-service education by promoting the administration of inquiry-based teaching pedagogy in the classrooms by the science (chemistry) teachers in Turkey. The secondary goal is to examine the effects of the developed workshop on preservice teachers of chemistry in terms of their ?self-efficacy in chemistry teaching, scientific process skills, understanding of the nature of scientific knowledge, attitudes towards teaching science, perception of the change in their roles as teachers, beliefs about inquiry-based teaching pedagogy? as well as their views on the inquiry-based professional development workshop.The sampling of the study consists of 20 student teachers of chemistry in their 5th years at Gazi University, Gazi Education Faculty, Department of Chemistry Education within the 2006-2007 academic year. A mixed methodology involving quantitative and qualitative research was used. For the quantitative part of the study, single group pretest-posttest design among the experimental patterns were used in the administration of Scientific Process Skills Test (SPST), The Nature of Scientific Knowledge Scale (NSKS), Self-Efficacy Belief Scale for Chemistry Student Teachers (SBSCST) and Attitude Scale of Science Teaching (ASST). The data collected from the case studies of the student teachers of chemistry were examined qualitatively. The written documentation (participation diaries, written tasks) of the student teachers and the interviews served this purpose.The ?inquiry-based professional development workshop for preservice and in-service teachers of chemistry? developed in the study consisted of 7 sections depending on the literature. These were:Section 1: Activities Based-on InquirySection 2: What is Inquiry?Section 3: Models and Strategies Supporting InquirySection 4: Scientific Process Skills in InquirySection 5: Asking Questions in InquirySection 6: Misconceptions About Administration of InquirySection 7: Experience and Opinion Sharing About InquiryThe administration of the inquiry-based professional development workshop lasted 10 weeks in 3-hour sessions.For the quantitative analysis of the data collected in the study, SPSS (Statistical Package for the Social Science) and Microsoft Office Excel were utilized. Hyperresearch Program was utilized for the qualitative analysis as well.The statistical analysis made concluded that the inquiry-based professional development workshop had significant and positive effects on student teachers? ?self-efficacy in chemistry teaching, scientific process skills, understanding of the nature of scientific knowledge and attitudes towards science teaching?.The findings of the quantitative analysis displayed that the participation of the student teachers of chemistry in the inquiry-based professional development workshop resulted in a change in their understanding ?from the traditional to the constructivist teaching?. In terms of the change in the roles of the student teachers as teachers, their tendencies moved from ?the traditional teacher to the constructivist teacher?. The results of the study showed that the beliefs of student teachers about the inquiry-based teaching pedagogy mainly reflected the attainments of the students. The conclusions come through the opinions of the students teachers on the inquiry-based professional development workshop indicated that they had positive attitudes towards the structure and benefits of the workshop.