İşletmelerde kârı yüksek gösterme yöntemleri ve Türkiye'de hisse senetlerinin halka arzı öncesi kârı yüksek gösterme eğilimleri
Earning management methods and earnings management in companies performing initial public offerings in Turkey
Yazar: OSMAN YÜKSELTÜRK
Danışman: PROF. DR. CENGİZ ERDAMAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmada ülkemizde hisse senetlerini ilk defa halka arz eden işletmelerin halka arzdönemlerinde tahakkuklarını kullanarak kârlarını yüksek gösterip göstermedikleriincelenmiştir. İşletmelerin kârları, nakit ve tahakkuklar olarak iki ayrı bileşendenoluşmaktadır. Nakit kârlar, tahsil edilmiş gelirler ve ödenmiş giderlerden oluşmaktadır.Tahakkuklar ise, nakit olarak tahsil edilmemiş gelirler ve ödenmemiş giderlerdenoluşmaktadır. Nakit karşılığı oluşan işlemler seçilen muhasebe politikalarındanetkilenmemektedir. Buna karşılık, tahakkuklar seçilen muhasebe politikaları, uygulananyöntemler ve gelir ve giderlerin tanıma zamanına göre değişebilmektedir.Çalışmada, 1994-2001 yılları arasında halka açılan işletmelerden belirli kriterlergözetilerek 95 adedi seçilmiş ve bu işletmelerin takdire bağlı tahakkuklar olarakadlandırılan işletmenin normal faaliyet seviyelerin gerektirdiği tahakkukların dışındaki,işletme yöneticilerinin seçtikleri muhasebe politikaları sonucunda oluşantahakkuklarının halka arz dönemleri itibariyle değişimi incelenmiştir. Elde edilensonuçlara göre işletmelerin halka arz döneminden önce tahakkuklarını artırarak kârlarınıyükseltmeye başladıkları, halka arz yılında ise tahakkuklarını en yüksek seviyelereçıkardıkları görülmüştür. Halka arz döneminden sonra ise tahakkukların halka arz öncesiseviyelerine yakın seviyelere düştüğü görülmüştür. Bu durum, ülkemizde hissesenetlerini halka arz eden işletmelerin tahakkuklarını kullanarak kârlarını yüksekgösterdiğine dair hipotezleri destekler niteliktedir. Sonuçların gücünü test etmek içinaynı dönemde hisse senetlerini halka arz etmeyen ve aynı sektörde faaliyet gösterenişletmeler incelenmiş ve bu işletmelerin tahakkukları ile halka açılan işletmelerintahakkuklarının dönemler itibariyle değişiminde önemli farklılıklar gözlenmiştir. Bu daaynı dönemlerdeki tahakkuklardaki değişimlerin, işletmelerin tümü için geçerliolmadığı, sadece halka açılan işletmeler için geçerli olduğunu göstermektedir.

Abstract:
This study examines whether companies in Turkey overstate their profits during initialpublic offerings. Profits are comprised of two components, namely cash and accruals.Cash profits are generated by revenues received and expenses paid. Accruals are arisefrom noncash revenues and expenses. Accruals are affected by the company?saccounting policies whereas cash transactions are not. Managers may alter theiraccounting policies and alter the recognition times for their revenues and expenses ifthey believe they will benefit from overstated profits.In this study, 95 IPO?s between the years 1994-2001 were selected and the variations ofaccruals ensuing from their accounting policies, namely discretionary accruals, duringthe IPO periods were examined. According to the results, companies increase theirdiscretionary accruals before the IPO periods and in the IPO year their accrual levelspeak. During the two years period following the IPO periods, accruals fall to their levelsbefore the IPO periods. These observations support the hypothesis that in Turkey IPOcompanies overstate their profits by increasing their accruals. In order to verify thepower of the results, sample companies were matched with non-IPO companies thatoperate in the same sectors. The control and sample companies reflect significantdifferences between the changes of their accrual levels in the periods under examination.Thus, it can be stated that the changes in accrual levels in the same periods is not acommon phenomenon for all companies, but for IPO companies solely.