Sınıf öğretmenliği son sınıf öğretmen adaylarının tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi
An analysis of the burnout level of primary school teaching department student teachers
Yazar: İLKNUR ÇAVUŞOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SONGÜL TÜMKAYA
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Mesleki eğitim = Vocational education ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; Öğretmenler = Teachers ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Çukurova Üniversitesi, Eğitim Fakültesi sınıf öğretmenliği son sınıf öğretmen adaylarının tükenmişlik düzeyleri ve tükenmişlik düzeylerinin cinsiyet, algıladıkları ekonomik düzey, mezun oldukları lise türü, yerleştirildikleri bölüm tercih sırası, genel not ortalamaları ve öğrenimini devam ettirirken barınma yerine göre aralarında anlamlı bir farklılık olup olmadığını incelemektir. Ayrıca öğretmen adaylarının tükenmişlik düzeylerine etkileyen durumlara ilişkin görüşleri de belirlenmiştir.Araştırma 2007-2008 öğretim yılında Çukurova Üniversitesi, Sınıf Öğretmenliği Lisans Programında öğrenim gören 137'si kız, 96'sı erkek olmak üzere toplam 233 son sınıf öğretmeni adayı ile yürütülmüştür.Tükenmişlik düzeylerini belirlemek için ?Tükenmişlik Ölçeği Kısa Versiyonu(BMS)?; kişisel bilgiler için araştırmacı tarafından geliştirilen ?Kişisel Bilgi Formu? kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının tükenmişlik düzeylerini etkileyen durumları belirlemek için ?Görüşme Formu? kullanılarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile veriler toplanmıştır. Toplanan verilerin analizinde nicel veriler t-testi ve varyans analizi teknikleri kullanılarak analiz edilmiş, nitel veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir.Yapılan analizler sonucunda öğretmen adayının %28,3'ünün tükenmişlik düzeylerinin çok düşük olduğu, %42,5'inin tükenmişlik tehlikesi yaşadığı, %20,6'sının tükenmişlik yaşadığı ve %8,6'sının ciddi düzeyde tükenmişlik yaşadığı belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının tükenmişlikleri sosyo ekonomik düzeye göre farklılık gösterirken, cinsiyet, mezun oldukları lise türü, öğrenim gördükleri tercih sırası, genel not ortalaması ve barınma yerine göre farklılaşmamıştır.Nitel verilerin analizleri sonucunda ise düşük tükenmişlik yaşayan öğretmen adayları yüksek tükenmişlik yaşayanlardan farklı olarak okudukları bölümden beklentilerinin karşılandığı ve gelecekten umutlu olduklarını ifade etmişlerdir. KPSS, mesleki kaygılar, mesleğe hazır hissetme, mesleğin toplumda algılanan statüsü ve yaşanan problemlere yaklaşım biçimleri konusunda ise her iki grup da ortak görüş bildirmişlerdir.Anahtar Kelimeler : Öğretmen adayları, Tükenmişlik.

Abstract:
This study aims to investigate Çukurova University, The Faculty of Education, The Department of Primary School Teaching fourth year-student teachers? burnout level and to see whether there are meaningful relations between this level and some variables; namely, gender, perceived economic level, the type of high school graduated, the rank of the university preference, the mean of scores and the accommodation during the university life. Also, the student teachers? point of views about situations that might be influential on their burnout level were taken.This research was conducted in the 2007-2008 academic year, with 233 fourth year-Primary School Teaching Department student teachers (137 females, 9 males) at Çukurova University.In order to determine the burnout level, ?the short version of the Burnout Inventory (BMS)? developed by the researcher, herself, and ?Personal Information Form? were used. In addition; ?the Interview Forms? prepared by the researcher were administered to the student teachers in order to find out possible influential factors on the student teachers? burnout level. T-test and variance analysis were conducted on the quantitative data and content analysis was performed on the qualitative data of the study.The results showed that the burnout level of 66 student teachers out of 233 (28.3 %) was very low. 99 of them (42.5 %) faced the burnout danger and 48 of them (20.6 %) had the burnout problem. Lastly; 20 of them (8.6 %) experienced the burnout problem at a serious level. The student teachers? burnout level changed according to their socio-economic level. However; gender, the type of the high-school graduated, the range of university preference, the mean of scores and the accommodation did not show any changes.As a result of the analysis on the qualitative data, different from the student teachers with high level of burnout, the student teachers with low level of burnout expressed their satisfaction from their department they went and they said that hey were hopeful about the future. In terms of the exam for the selection of civil servant (KPSS), occupational fears, the feeling of being ready for the profession, the perceived status of the profession in the society and the approach of dealing with problems, both groups had the same ideas.Keywords: student teachers, the burnout syndrome