Hi-Fi ses sistemlerinin çok kriterli karar verme yöntemleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of Hi-Fi audio systems with multi-criteria decision making methods
Yazar: OZAN APAYDIN
Danışman: PROF. DR. ZERRİN ALADAĞ
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Bilgisayar destekli süreç planlama = Computer aided process planning ; PROMETHEE yöntemi = PROMETHEE yöntemi ; Ses sistemleri = Sound systems ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
DEMATEL, değişkenlerin ve bunların karşılıklı bağımlılıklarının ilişkisel bir temsilini sergiler. Görsel bir araç ve DEMATEL'in nihai ürünü olan Etki İlişkileri Haritası (IRM), değişkenlerin etkisine ilişkin değerli bilgiler sağlar ve karmaşık karar problemleriyle başa çıkmayı kolaylaştırır. Neden ve sonuç değişkenlerinin doğru ilişkisel değerlendirilmesi için uygun bir eşik değerinin ve makul bir IRM'nin bir arada elde edilmesi esastır. Bu çalışmada DEMATEL eşik değeri bulmak için literatürde mevcut olan yöntemler uygulamaya sokulmuş ve denenmiş, ancak çalışmanın konusu olan problemde başarılı sonuçlar elde edilememiştir. Bu nedenle, yeni bir eşik değeri bulma yöntemi olan Daraltılmış Bilgi Boşluk (CIS) önerilmiştir. Yöntem, yalnızca gereksiz ilişkileri saf dışı bırakmakla kalmayıp aynı zamanda araştırmacı için çok önemli olan yeterli ilişkisel bilgiyi tutan bir eşik değeri sağlamaktadır. Ayrıca, Hi-Fi ses sistemlerinin değerlendirme kriterlerini ağırlıklandırmak ve sıralamak için hibrit bir model olan DEMATEL Tabanlı Analitik Ağ Süreci (DANP) kullanılmıştır. Çeşitli eşik yöntemlerinin sayısal ve görsel karşılaştırmaları ve bunların nihai sıralamaya etkileri de sunulmuştur. Odyofillerin Hi-Fi ses sistemlerinin ses kalitesini değerlendirmesi için ortaya çıkan temel kriterler açıklanmıştır.
PROMETHEE, özellikle eylemleri veya alternatifleri geride bırakmak için kullanılan ileri düzey bir çok kriterli karar verme yöntemidir. Yöntemin can alıcı kısmı, kriterlere en uygun tercih fonksiyonlarının atanmasıdır. Öte yandan, çok sayıda araştırma PROMETHEE'yi bir sıralama yöntemi olarak kullanmasına rağmen, literatürde hakkında fazla bilgi bulunmaması nedeniyle bu kısım yöntemin aynı zamanda en zayıf halkasıdır. Bu çalışma, PROMETHEE yöntemini kullanırken tercih fonksiyonlarını mevcut kriterlere atamak için yeni bir yaklaşım (CAPP) sunmaktadır. Önerilen yaklaşım, fonksiyon seçimi sırasında araştırmacıya tutarlılık ve karar destek olanağı sağlamaktadır. Örnek olarak, piyasadaki Hi-Fi ses sistemlerini karşılaştırmak amacıyla değerlendirme kriterleri belirlenmiş ve ağırlıklandırılmıştır. Daha sonra, Hi-Fi ses sistemlerini değerlendirmek üzere kriterlere uygun tercih fonksiyonlarını belirlemek için CAPP yöntemi uygulamaya konulmuştur. İlave olarak iki yeni tercih fonksiyonu geliştirilmiş ve PROMETHEE yöntemi içerisinde kullanılmıştır. 
Araştırma kapsamında deneysel bir uygulama da gerçekleştirilmiş üç farklı Hi-Fi ses sistemi birbirleriyle ses kalitesi açısından karşılaştırılmıştır. Hi-Fi ses sistemleri ÇKKV yöntemleri kullanılarak sıralanmış ve odyofil ile normal katılımcılardan elde edilen sonuçlar paylaşılmıştır.

Abstract:
DEMATEL exhibits a relational representation of variables and their interdependence. Impact Relations Map (IRM), a visual tool and the end product of DEMATEL, readily provides valuable insight into the influence of variables and facilitates to deal with complex decision problems. Acquiring a proper threshold value and a reasonable IRM consecutively is essential for correct relational evaluation of cause and effect variables. The methods available in the literature to find a DEMATEL threshold value have been implemented and tried, but no successful results have been obtained with the problem of interest in this study. Therefore, we develop and introduce a new method, Constricted Information Space (CIS), to attain this goal. The method ensures a threshold value that not only neglects unnecessary relations but also retains enough relational information crucial for the researcher. Furthermore, DEMATEL-Based Analytic Network Process (DANP), a hybrid model, is employed for weighing and ranking the evaluation criteria of Hi-Fi audio systems. Numerical and visual comparisons of various threshold methods and their impacts on the final rankings are presented. The key criteria that emerged are disclosed for audiophiles to assess the audio quality of Hi-Fi audio systems. 
PROMETHEE is an advanced multi-criteria decision-making method specifically used for outranking the actions or alternatives. The vital part of the method is to assign the most suitable preference functions to the criteria. On the other hand, this part is also the weakest link in the method since there is not much information about it in the literature, although a considerable amount of research has employed Promethee as an outranking method. This study presents a comforting approach (CAPP) for assigning preference functions to available criteria when using the PROMETHEE method. The proposed approach provides consistency and decision support to the researcher during the function selection. For instance, evaluation criteria are determined and weighed to compare Hi-Fi audio systems on the market. CAPP is then put into practice to determine the convenient preference functions matching criteria for assessing Hi-Fi audio systems. Two new preference functions also are developed in the context of this work.
Within the scope of the research, an experimental application is carried out and three different Hi-Fi audio systems are compared with each other in terms of sound quality. Hi-Fi audio systems are ranked using MCDM and the results obtained from audiophile and normal participants are shared.