Kitabu'l Müsâyere çerçevesinde İbn-i Hümâm'ın itikadi ve siyasi görüşleri
The creedal and political views of Ibn Humâm in the framework of Kitabu'l Müsayere
Yazar: MUHAMMET TÜTÜNCÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET RAŞİT BATUR
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Tezimizde IX/XV asırda Mısır'da yaşamış olan Kemâlüddîn İbnü'l-Hümâm'ın itikadi ve siyasi görüşlerini Kitabu'l-Müsâyere adlı eseri çerçevesinde ele almaya çalıştık. O dönemde Mısır, Memlükler yönetimi altındadır. İçerde ve dışarda siyasi gerginlikler yaşanmaktadır. Doğuda Moğol, batıda Haçlı seferleri sonucu bir çok alim güvenli bir bölge olarak gördükleri Mısır'a gelip yerleşmişlerdir. Bu da ilim ve kültürün oldukça canlı olmasına yol açmıştır. İbnü'l-Hümâm böyle bir ortamda doğmuş, büyümüş ve ilmi faaliyetler içerisinde bulunmuştur. 
İbnü'l-Hümâm, daha çok fakih olarak ve Hanefi mezhebi açısından önemli olan el-Hidâye üzerine yazmış olduğu Fethu'l Kadir isimli eseriyle ilim dünyasında tanınmıştır.  O, fakih olmasının yanında aynı zamanda bir mütekellimdir. Tezimizde inceleyeceğimiz el-Müsâyere, Gazzâlî 'nin Kelam alanında ele aldığı "er-Risâletü'l-Kudsiyye" üzerine çeşitli ilavelerde bulunularak yazılmış olan şerh türünden bir eserdir. İbnü'l-Hümâm'ın eserde kelam konularına yaklaşımı onun bu alana hâkimiyetini göstermektedir. O, İslam inanç esaslarını akli ve nakli delillerle ispat yoluna gitmiş, okuyucuyu fazla detaya boğmadan gerekli bilgileri vererek, konuları müteahhirun dönemi kelam sistemine uygun bir şekilde kaleme almıştır. İbnü'l-Hümâm Mâtürîdî-Hanefi geleneğe bağlı olsa da itikadi ve siyasi açıdan farklı görüşler ileri sürebilmiştir. el-Müsâyere, Gazzali'nin eserine şerh olduğundan dolayı İbnü'l-Hümâm, zaman zaman ona itirazlarda bulunmuş veya ondan farklı düşüncelerini ortaya koymaya çalışmıştır.

Abstract:
In this study, we investigated the creedal and political views of Kemaluddin Ibn al-Humam, who lived in Egypt in the IX/XV century, within the framework of his book called Kitabu'l Müsayere. At that time, Egypt was ruled by the Mamluks. There were political tensions in and around Egypt. Due to the Mongols in the east and the Crusades in the west, so many alims moved and settled in Egypt, which they considered a safe zone. Thus, it has led to a very lively science and culture. Ibn al-Humam was born, grew up, and conducted scientific activities in such an environment. 
Ibn al-Humam, is known in the world of science as a İslamic jurisy and a with his work called Fethu'l Kadir wrote on el-Hidâye, which is important for the Hanafi sect. He is an jurist and also a theologian. The el-Müsayere, which we examined in this study, is a type of sharh written by making various additions to the "er-Risaletu'l Kudsiyye" written by Gazzâlî in the field of Kalam. Ibn al-Humam's approach to Kalam issues in this treatise shows that he has comprehensive knowledge of Kalam. He proved the principles of Islamic belief with rational and narrative evidence, gave the necessary information without overwhelming the reader with too much detail, and wrote the subjects following the Kalam of the Muteakhkhirīn Period. Ibn al-Humām put forward different views in terms of creedal and political though he belongs to the Māturīdī-Hanafi tradition. As el-Müsayere is sharh to al-Ghazali's work, Ibn al-Humam sometimes objected to him and put forward his different views.