Menopozal dönemlerdeki kadınlarda uyku sorunları ve ilişkili faktörler
Sleeping problems among menopausal women and related factors
Yazar: HALİME ESRA KAL
Danışman: DOÇ. DR. EMEL EGE
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Kadın sağlığı = Women's health ; Kadınlar = Women ; Menopoz = Menopause ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders

Özet:
Menopozal dönemde, hormonal değişiklikler sonucunda birçok sorun yaşanmaktadır. Bu sorunların en önemlilerinden birisi de uyku sorunlarıdır.Bu araştırma, menopozal dönemlerdeki kadınlarda uyku sorunları ve ilişkili faktörleri saptamak amacıyla kesitsel türde yapılmıştır.Araştırmanın evrenini; 45?59 yaş arası toplam 5180 kadın oluşturmuştur. Araştırmanın örnek büyüklüğünün belirlenmesinde bir toplumdaki oranın belirli bir doğrulukla tahmininde önerilen (Lwanga ve Lemeshow 1991) bir tablodan yararlanılarak, örnek büyüklüğü 380 olarak bulunmuştur. Orantılı seçim yöntemiyle sağlık ocaklarından örnekleme alınacak kadın sayısı belirlendikten sonra, kadınlar basit rastgele örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından oluşturulan 21 soruluk anket formu ve Kadın Sağlığı İnisiyatifi Uykusuzluk Ölçeği kullanılmıştır. Veriler 1 Ocak ? 28 Şubat 2010 tarihleri arasında araştırmacı tarafından ev ziyaretleri yapılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Verilerin analizinde; sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, Mann Whitney U, Kruskal Wallis Varyans Analizi, Pearson ve Spearman Korelasyon Analizi ve Multiple Regresyon Analizi kullanılmıştır. Çoklu Regresyon Analizi'nde Backward Stepwise Modeli kullanılmıştır.Kadınların %54,2'sinin uykusuzluk sorunu olduğu saptanmıştır. Kadınların menopoz durumu ile KSİUÖ puan ortalamaları arasındaki ilişkinin anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0,05). Son görülen adet zamanı, son dört hafta içindeki yaklaşık uyku süresi, gece terlemeleri yaşama, sürekli ilaç kullanımı, son dört hafta içinde herhangi bir sağlık sorunu yaşama, yatak odası ısısının çok sıcak ya da soğuk olarak değerlendirilmesi ve uykusuzluk sorunu yaşama durumunun menopozal dönemde olan kadınlardaki uykusuzluk sorununu %83 oranında açıkladığı saptanmıştır.Sonuç olarak perimenopozal ve postmenopozal dönemdeki kadınların, premenopozal dönemdeki kadınlara göre daha fazla uyku sorunu yaşadığı saptanmıştır. Menopozal dönemdeki kadınlarda uyku durumunu menopozal durum dışında birçok faktörün etkilediği belirlenmiştir.Menopozal dönemde yaşanan uyku sorununun kadınların yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilediği ve bundan dolayı hemşirelik yaklaşımının; uygun destek ve eğitimi içermesi gerektiği söylenebilir.Anahtar Sözcükler: menopoz; uyku sorunları; ilişkili faktörler.

Abstract:
During the menopausal period, many problems are experienced due to hormonal changes. One of the major problems is sleeping problems.This study was carried out cross-sectionally in order to determine sleeping problems among menopausal women and related factors.The women with the total of 5180 between the ages of 45 and 59 formed the universe of the study. The size of samples were found as 380 through a table (Lwanga and Lemeshow 1991) that is suggested for the determination of their rates in a society in order to determine the sample size of the study. The women were selected through simple randomly sampling method after the determination of the number of women who will be selected from health centers via proportional selection. During the collection of data, a questionnaire form of 21 questions formed by the researcher and Women?s Health Initiative Insomnia Rating Scale were used. The data was obtained by the researcher through face to face meetings during the home visits between January 1 and February 28, 2010. In the analysis of data, numbers, percentage, medium, standard deviation, Mann Whitney U, Variance Analysis of Kruskal Wallis, Correlation Analysis of Pearson and Spearman and Multiple Regression Analysis were used. The Backward Stepwise Model was used in the analysis of Multiple Regression Analysis was used.54,2% of women were determined to hale sleeping problems. A significant relations was determined between the menopausal status and their WHIIRS scores (p<0,05). The date of last menstruation, approximate sleeping periods during last four weeks, experiencing night sweats, being on continuous medication, experiencing any health-related problems during last four weeks, evaluating the temparature in the bedroom as too hot or too cold and the status of experiencing sleeping problems were determined to explain the sleeping problems among the women at their menopausal ages in the rate of 83%.In conclusion, the women at their perimenopausal and postmenopausal ages experienced the sleeping problems more frequently than that of premenopausal age. Many factors that affecting the sleeping status of women at their menopausal ages except the menopausal status of them.It can be said that the sleeping problems problems that are experienced during the menopausal period affects the life quality of women negatively and thus nursing approach should include convenient support and education.Keywords: menopause; sleeping problems; related factors.