Havadaki uçucu organik bileşiklerin seviyelerinin Çanakkale boğazı iskele ve liman güzergahlarında belirlenmesi
Determination of volatile organic compound levels through Dardanelles port and harbour route
Yazar: BAHAR AKÇA
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL MENTEŞE
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Çanakkale ilinde iskele ve liman güzergâhlarında Çanakkale- Merkez ve Kilitbahir iskelelerinin olduğu yol güzergâhı boyunca çeşitli noktalarda eş zamanlı olarak (Haziran 2018 ile Eylül 2018) aktif ve kişisel örnekleme teknikleri kullanılarak UOB'lerin seviyeleri belirlenmiştir. Çanakkale iskelesi ve karşı kıyısında yer alan Kilitbahir iskelesi ülke geneli baz alındığında hem kara trafiğinin hem de deniz trafiğinin en yoğun yaşandığı noktalardan biridir. Bu çalışmada bu trafik yoğunluğun çok yaşandığı yaz döneminde UOB seviyeleri belirlenerek trafik yükünün UOB kompozisyonuna olan etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Bu çalışmada hedeflenen UOB türleri, BTEX grubu ile birlikte en yaygın gözlenen diğer aromatik hidrokarbonlar ile parafinler'dir. Hava örnekleri, seçici sorbentlerin bulunduğu termal desorpsiyon tüplerine toplanması esasına dayanmaktadır. Örnekleme noktalarının havasından alınan UOB örnekleri Gaz Kromatografisi – Alev İyon Dedektör cihazları ile standart çözeltilerin kalibrasyon eğrileri baz alınarak nitel ve nicel olarak saptanmıştır.
Çalışmada hafta içi ve hafta sonunda belirli günlerde, Çanakkale Merkez ilçesinden 6 noktadan toplam 100 aktif örnek ile sabah, öğle, akşam periyotlarında 3 rotadan 36 kişisel numune analizlenmiştir. Merkez ilçesinden alınan aktif ve kişisel numune analiz sonuçlarına göre BTEX ürünlerinin sırasıyla ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum seviyeleri 4,92 ± 4,01 (0,06 - 67,17) ve 5,40 ± 30,28 (0,03 – 53,23) µg/m3 olarak belirlenmiş olup, kirliliğe en fazla katkısı olan bileşiğin toluen olduğu tespit edilmiştir. Kilitbahir iskele ve trafiğin yoğun olduğu güzergahlardan 4 noktadan toplam 74 aktif örnek ile sabah, öğle, akşam periyotlarında 3 rotadan 31 kişisel numune analizlenmiştir. Kilitbahir'den alınan aktif ve kişisel numune analiz sonuçlarına göre BTEX ürünlerinin sırasıyla ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum seviyeleri sırasıyla 2,60 ± 3,14 (0,05 – 56,61) ve 2,06 ± 1,93 (0,07 – 21,28) µg/m3 olduğu tespit edilmiş olup ortalama olarak en yüksek konsantrasyona toluenin sahip olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The levels of VOCs were determined by using active and composite sampling techniques simultaneously at various points along the road route of Çanakkale-Center and Kilitbahir harbors on the port routes in Çanakkale province (June 2018 and September 2018). In general, Çanakkale and Kilitbahir harbors, located across each other, are one of the most intense spots for both land traffic and sea traffic on a national basis. In this study, it was aimed to determine the effect of the traffic load on the composition of the VOCs by determining the VOC levels in the summer season when the traffic density is very high.
The targeted VOC species in this study are the most common other aromatic hydrocarbons, including BTEX group and paraffins. The sampling is based on collecting air samples into thermal desorption tubes with selective sorbents. VOC samples collected from the air of sampling points were determined qualitatively and quantitatively based on the calibration curves of standard solutions with Gas Chromatography - Flame Ion Detector devices. 
In the study, a total of 100 active samples from 6 points from Çanakkale Central District and 36 composite samples from 3 routes in the morning, afternoon and evening periods were analyzed on certain days during the week and at the weekend. According to the results of active and composite sample analysis from the central district, the average, standard deviation, minimum and maximum levels of BTEX products are 4.92 ± 4.01 (0.06 - 67.17) and 5.40 ± 30.28 (it is determined as 03 – 53.23) µg/m3 and it is determined that the most contributing compound to pollution is toluene. A total of 74 active samples from 4 points from the routes where the pier and traffic are busy, Kilitbahir and 31 composite samples from 3 routes in the morning, afternoon and evening periods were analyzed. According to the results of active and composite sample analysis taken from Kilitbahir, the average, standard deviation, minimum and maximum levels of BTEX products are respectively 2.60 ± 3.14 (0.05 - 56.61) and 2.06 ± 1.93 (0.07 - 21.28) µg/m3 and it has been determined that the toluene has the highest concentration on average.