Türk boğazları´ndan gemi geçişleri ve geçiş sürelerinin analizi
Analysing passages and passages times of ships from Turkish straits
Yazar: MUSTAFA TAŞAN
Danışman: PROF. DR. ÖZCAN ARSLAN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Ulaştırma Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Deniz Ulaştırma Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Denizcilik = Marine

Özet:
Dünyanın çeşitli yerlerinde doğal ve yapay oluşumlarda yer alan denizyolu geçitleri olarak nitelendirilebilecek boğaz ve kanallar jeopolitik, jeostratejik ve jeoekonomi olarak oldukça önemli bir role sahiptir. Bu stratejik suyolları bulunduğu ülkeler ile  bu yolları ve geçitleri denizyolu ulaşımında kullanan ülkeler açısından küresel öneme sahiptir. Deniz ticareti başta olmak üzere askeri olarak da stratejik sayılan bu bölgeler tarih boyunca, su ve enerji kaynaklarında olduğu gibi, güçlü devletlerin sahip olmak istedikleri ve günümüzde halen önem verdikleri bir konudur. Yapılan çok sayıda akademik ve kurumsal araştırma ve incelemeler neticesinde dünyada birçok doğal su yolları ve yapay kanallar bulunmasına rağmen jeopolitik ve coğrafi özellikleri bakımından bazılarının daha fazla öne çıktıkları görülebilmektedir. Boğazlar ve kanallar her ne kadar kara parçalarını ayıran bir özelliğe sahip olmuş olsalar da bunun yanında birleştirici ve bağlayıcı özelliğe sahip olduğu da bir gerçektir. Dünya ticaretinin % 90'lar düzeyindeki bölümünün deniz yolu ile yapılmakta, deniz araçlarının seyir mesafelerini kısaltabilme özelliği nedeni ile boğazlar ve kanallar üzerinden gerçekleşmekte, boğazlar üzerinden milyonlarca ton yük taşınmaktadır. Ekonomik boyutunun yanında askeri olarak da  bu önemli boğaz ve kanallar ülkelerin kendilerini savunmaları için çok büyük önem ifade etmektedir.
Türk Boğazları coğrafi konumları dolayısıyla, deniz ulaştırmasında büyük öneme sahiptir. İstanbul Boğazı, Marmara Denizi ve Çanakkale Boğazı'nı kapsayan Türk Boğazları, jeopolitik ve jeokültürel bir köprü niteliğiyle dünyanın en önemli deniz yollarından biridir. Jeopolitik ve jeostratejik özelliğinin yanı sıra sahip oldukları askerî, siyasî, ekonomik önem de Türk Boğazlarını dünyanın en önemli suyollarından birisi yapmaktadır. Asya ve Avrupa'yı coğrafi olarak ayıran Türk Boğazları Karadeniz'e kıyısı bulunan devletlerin ana giriş – çıkış kapısıdır ve bu kapının güvenliği Türkiye kadar Karadeniz'e kıyıdaş devletler için de önemlidir. İstanbul ve Çanakkale Boğazları ünlü Rus hukukçu Frederich de Martens'in öncü deyişiyle "Türk Boğazları", dünyada kullanılan ünlü suyolları olan Cebelitarık Boğazı, Danimarka Boğazı, Kerç Boğazı, Kore Boğazı, Hürmüz Boğazı ve Otranto Boğazı gibi boğazlar arasında bile en fazla jeostratejik ve jeoekonomik özelliklere sahip olanıdır. Türk Boğazları hassas coğrafi konumu ve jeomorfolojik yapısı dolayısıyla özellikle ulusal ve uluslararası ulaşım stratejileri açısından öncelikler (kazanç) ve kayıplar bağlamında büyük önem arz etmektedir.
Türk boğazlarında hem ulusal hem uluslararası bir takım hukuksal düzenlemeler geçerlidir. Bu çalışmada ulusal ve uluslararası düzenlemeler ışığında Türk Boğazlar'ındaki gemi geçişleri incelenerek, gemilerin Boğaz geçiş sürelerin etkileyen faktörler detaylı bir şekilde analiz edilmiştir.
Son yıllarda Türk Boğazlarından geçiş yapan gemilerin sayısında nispi bir azalış gözlemlense de gemi boyutlarında ve taşınan yük miktarında önemli bir artış görülmektedir. Türk Boğazlarının etkin kullanımı ve gemi geçişlerinin emniyetli ve makul sürelerde tamamlanması ekonomik açıdan oldukça önemlidir. Gemilerin Türk Boğazlarından geçiş sürelerini; gemilerin sahip olduğu özellikler kadar, Türk Boğazlarının jeo-morfolojik yapısı ve meteorolojik koşullar da etkilemektedir.
Bu çalışmada Türk Boğazlarından geçen gemilerin bekleme ve geçiş süreleri geçiş yapan gemilerin tip, boy, yaş, su çekimi ve makine gücü gibi faktörlerin yanı sıra akıntı faktörüde göz önüne alınarak analiz edilmiştir. Ayrıca bu çalışmada İstanbul ve Çanakkale Boğazlarında yaşanan gemi kazaları ve arızaları incelenerek, yaşanan gemi kazalarının sebepleri irdelenmiş ve yaşanabilecek kazaların en aza indirilmesi için alınması gereken önlemler hakkında değerlendirme ve önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Straits and canals, which can be considered as sea passages in natural and artificial formations in different parts of the world, have a very important role as geopolitical, geostrategic and geoeconomics. These strategic waterways have global importance for countries that use these routes and crossings with the countries where they are located. These regions, which are considered as strategic as maritime trade, are the subjects that they want to possess and still give importance to today, as in water and energy resources. Although there are lots of  natural waterways and artificial canals in the world as a result of many academic and institutional researches and investigations, some of them can be seen to be more prominent in terms of geopolitical and geographical characteristics. Although straits and canals have a feature that separates the land parts, it is also a fact that they have a binding characteristic. % 90 of the world trade is carried out by sea, and because of the ability to shorten the distance of the sea vehicles, it is realized through the straits and canals and millions of tons of cargo is carried in various amounts and features. In addition to its economic dimension, these important straits and channels are very important for countries to defend themselves.
Turkish Straits have great importance in marine transportation because of their geographical positions.Straits, which consist of the Strait of Istanbul, Sea of Marmara and the Strait of Çanakkale are one of the world's most important sea routes in the world as geo-political and geo-cultural nature of a bridge. They have military, political, economic importance as well as the geo-political and geo-strategic feature that also make the Straits one of the most important waterways. Turkish Straits that separates Europe and Asia geographically, are the main entrance door of the states of the Black Sea coast, and the safety of this door is also important for the Black Sea littoral states as much as Turkey. As famous Russian jurist Frederich de Martens said that "Turkish Straits", has even more importance in the context of jeo-strategic and jeo-economic features than other water ways that has been used in the world such as Gibraltar, Denmark Straits, Kerc Straits, Korea Straits, Hurmus Straits and Otranto Straits. Turkish Straits because of the intensive geographical and jeo-morphological conditions presents a great importance and also some disadvantages for national and international transport strategies.   
Both national and international some regulations are valid for the Turkish Straits 
In this study, the factors affecting the passage times of the ships were analyzed in detail by examining the ship passages in the Turkish Straits in light of national and international regulations.
Although there has been a relative decrease in the number of vessels passing through the Turkish Straits in recent years, there is a significant increase in ship sizes and the amount of cargo carried. The effective use of the Turkish Straits and completion of ship passages safely and in reasonable time are very economically important.The passage times of the ships from the Turkish Straits are affected by the geo-morphological structure and meteorological conditions of the Turkish Straits as well as the properties possessed by the vessels.
In this thesis,the waiting and passage times of the vessels passing through the Turkish Straits were analyzed considering factors such as type, length overall, age, draught and engine power of vessels as well as factor such as current. Also in this study, ship accidents and failures in Istanbul and Çanakkale Straits were examined and the reasons of ship accidents were examined and evaluations and suggestions were made about necessary precautions to be taken in order to reduce the accidents that may be occured.