Bankacılık sektöründe katılım ve geleneksel bankacılık karşılaştırması
Participation in the banking sector and comparison with traditional banking
Yazar: HÜSEYİN KARAHASAN
Danışman: PROF. DR. SERKAN DİLEK
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Bankacılık tarihi dünya tarihin ilk olarak MÖ 3500 yılında Sümerler de görülmüştür. İnsanlık tarihinde para kavramı ortaya çıkmadan önce ürün ve hizmetlerin takası görülmüştür. Paranın bulunması ile birlikte Avrupa'da kiliseler emanet yöntemi ile bankacılık faaliyetlerine benzer uygulamalarda bulunmuştur. Bankacılık tarihinin modern anlamda gelişmesi Avrupa'da meydana gelmiştir. Avrupa sanayi devrimi ve finansal teknolojiler açısından kendini geliştirirken, Osmanlı Devleti ekonomik buhran ve siyasi ilişkileri yüzünden geride kalmıştır. Bu yüzden Osmanlı'nın son dönemlerinde enflasyonun artması ile finansal kaynağa ihtiyaç duyulmuştur. Osmanlı topraklarında kurulan bankalar yabancı kaynaklı olup, bireylere hizmet vermiştir. Fakat ülkenin değişen siyasi yapısı ve ekonomisi yüzünden yabancı kaynaklı bankalar kapatılarak, yerli sermaye ile geleneksel bankacılık sistemleri oluşturulmuştur. Geleneksel bankacılık sistemi faize dayalı bir işleyiş sürdürmektedir. Bu durumda İslam dinine mensup olan kişiler geleneksel bankacılık uygulamalarından faydalanamamıştır. 1973 yılında meydana gelen Petrol Krizi ile Müslüman ülkelerin, petrol rezervleri sayesinde ekonomileri daha güçlü bir konuma gelmiştir. Bu nedenle Müslümanların ekonomiye kazandırılması için yeni bir bankacılık sistemine ihtiyaç duyulmuştur. Bu sayede katılım bankalarının temeli atılmıştır. Katılım bankaları, geleneksel bankacılıktan farklı olarak faiz sisteminden faydalanmamaktadır. Bu çalışmada katılım ve geleneksel bankaları literatür doğrultusunda incelenerek, TKBB, TBB ve BDDK'dan elde edilen bilgiler doğrultusunda performans karşılaştırması yapılacaktır.

Abstract:
The history of banking was first seen in the Sumerians in 3500 BC in the history of the world. Before the concept of money emerged in the history of humanity, the exchange of products and services was seen. With the discovery of money, churches in Europe have made similar applications to banking activities with the trust method. The modern development of banking history took place in Europe. While Europe was developing itself in terms of industrial revolution and financial technologies, the Ottoman Empire was left behind due to the economic depression and political relations. Therefore, with the increase in inflation in the last period of the Ottoman Empire, financial resources were needed. The banks established in the Ottoman lands were of foreign origin and served to individuals. However, due to the changing political structure and economy of the country, foreign banks were closed and traditional banking systems were created with domestic capital. The traditional banking system maintains an interest-based operation. In this case, people who belong to the religion of Islam could not benefit from traditional banking practices. With the oil crises affecting the world, the oil resources in the Arabian Peninsula, and the participation of Muslims in the economy, a new banking system was needed. In this way, the foundation of participation banks was laid. Participation banks, unlike traditional banking, do not benefit from the interest system. In this study, participation and traditional banks will be examined in line with the literature, and performance comparison will be made in line with the information obtained from TKBB, TBB and BDDK.