Açık ve kapalı kamusal mekanların karşılaştırmalı değerlendirilmesi: Tüketim kültürü bağlamında
The Comparison of open and enclosed public spaces: Regarding consumption culture
Yazar: ZEYNEP EBRU YILDIZBER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DÜRRİN SÜER KILIÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bina Bilgisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Mekan; insanoğlunun varoluşuyla birlikte, gereksinim sonucu oluşmuş, sürekli gelişim ve değişim göstermiştir. Günümüze gelindiğinde mekanın büyük bir çeşitliliğe sahip olduğu gözlenmektedir. Farklı özelliklerine gör© mekan, farklı şekillerde tanımlanmış ve sınıflandırılmıştır. Kullanım ve kullanıcı çeşitliliğine göre mekanları kamusal, özel ve yarı özel olmak üzere üç ana kısımda incelemek mümkündür. Kamusal mekanlar, yaş, ırk, cinsiyet, dil, din vb. ayrımlar gözetilmeksizin, kamunun kullanımına sunulmuş mekanlardır. Özel ve yan özel mekanlar ise, belli kişi, topluluk ya da grupların kullanımına sunulmuş mekanlardır. Kamusal mekanları, fiziksel özelliklerine göre, açık ve kapalı kamusal mekanlar olmak üzere iki grupta incelemek mümkündür. Açık ve kapalı kamusal mekanlar arasındaki benzerlik ve farklılıkların saptanmasına yönelik olan çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; problem tammlanmış, çalışmanın amaç ve kapsamı, kullanılan yöntemler açıklanmıştır. îkinci bölümde; mekan kavramı irdelenmiş ve açık kamusal mekanlar fonksiyonlarına göre sınıflandırılarak incelenmiştir. Üçüncü bölümde; kamusal mekanlardaki değişime etki eden faktörler; toplumsal yapıdaki değişimler ve teknolojik gelişmeler olmak üzere iki ana başlık altında toplanmıştır. Toplumsal yapıdaki değişim, temelde tüketim alışkanlıklarının farklılaşmasına dayanmaktadır. Tüketimin artmasına etki eden faktörler; ekonomideki değişimler, medya, teknolojik değişimler ve gündelik yaşantınındeğişimi olmak üzere dört kısımda eîe alınmıştır. Teknolojik gelişmeler ise; yapı ve yapım teknolojilerindeki gelişmeler ve ısıtma aydınlatma vb. teknolojilerdeki gelişmeler olmak üzere iki ana kısımda incelenmiştir. Kamusal mekanlarda değişime etki eden faktörlerin mekansal yansımaları araştırılmıştır. Dördüncü bölümde; kapalı kamusal mekanlar, fonksiyonel olarak gruplandınlarak irdelenmiştir. Beşinci bölümde; kamusal açık ve kapalı mekanlar karşılaştınlmıştır. Karşılaştırma yapılırken, açık ve kapalı kamusal mekanlardaki çok fonksiyonlu mekan tiplerinden örnekler seçilmiştir. Açık mekanlardan meydan ile kapalı mekanlardan pîaza atriumlar ve alışveriş merkezi örnekleri belirlenen kriterler dahilinde irdelenerek, karşılaştınlmıştır. Sonuç bölümünde ise; beşinci bölümde yapılan karşılaşma değerlendirilerek açık ve kapalı kamusal mekanlar arasındaki benzerlik ve farklılıklar saptanmıştır. Anahtar sözcükler: Kamusal mekan, tüketim kültürü, kapalı kamusal mekan, meydan, plaza atrium, alışveriş merkezi

Abstract:
The concept of space; had been formed with the creation of humankind and its requirements and has been consistently changing and progressing ever since. In the contemporary times, space is observed to have many variations and can be defined and categorized in many different ways. According to the usage or user differentiation, the spaces can be explained as public, semi-public and private spaces. Public spaces, are the places which are open to public without any limitations for age, sex, ethnicity, religion, language etc. On the other hand, public and semi-public spaces are only open to certain people, groups or communities. Public spaces are classified as open and enclosed public spaces according to their physical features; and this study aims to determine the similarities and differences between these two public spaces. The first chapter defines the problem presented in the thesis and presents the aim, the context and the methodology of the study. In the second chapter, concept of space has been investigated and open public spaces are classified according to their functions. The third chapter first divides the factors that affect the change in public space as; the change in the social structure of the society and the progress in the technology. The change in the social structure of the society depends mainly on the alteration in the consumer preferences. The issues, which affect the alterations in the consumer preferences, are explained as; changes in the economy, media, technological progress and the change in the life styles. Technological progresses are studied in two parts as the progresses in the building and construction technologies and the progresses in thevn lighting technologies, heating technologies etc. Finally, the effects on the space of the factors which influences the change in public space are explained in this chapter. In the fourth chapter, the enclosed public spaces are grouped and investigated according to their functions. The fifth chapter is the comparison of open and enclosed public space examples which have multiple functions. Squares as the open public space examples and plaza atriums and shopping centers as the enclosed public space examples are investigated and compared in relation to the determined criteria. In the conclusion chapter, the differences and similarities of the open and enclosed public spaces are established using the comparison results obtained in the previous chapter. Keywords: Public space, consumption culture, enclosed public space, square, plaza atrium, shopping center «£<*