Türkiye'de faaliyet gösteren ilaç firmalarının web siteleri üzerine bir araştırma
A study on web sites of drug companies in Turkey
Yazar: BAŞAR KAYIRAN
Danışman: PROF. DR. SELEN YEĞENOĞLU ; DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLGE SÖZEN ŞAHNE
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eczacılık İşletmeciliği ve Mevzuatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Elektronik sağlık = E-health ; Etik-eczacılık = Ethics-pharmacy ; Türkiye = Turkey ; Web sayfası = Web page ; Web siteleri = Web sites ; İlaç firmaları = Pharmaceutical firms ; İlaçlar = Drugs ; İnternet = Internet

Özet:
1991 yılından bu yana kullanılmakta olan internet, dünya çapında sayısı giderek artan kullanıcıya çeşitli konularda bilgi sunmaya devam etmektedir. Sağlıkla ilgili konularda bilgi aramak için, internetin kullanımı oldukça yaygındır. Bu tez çalışmasında, ülkemizde faaliyet gösteren ilaç firmalarından AİFD ve İEİS üyelerinin web siteleri taranmıştır. Her iki sivil toplum kuruluşunun belirlemiş olduğu etik kurallardan, ortak olan 17 kritere uyumları açısından, AİFD ve İEİS'ye bağlı firmaların web siteleri taranmıştır. Ayrıca, AİFD için 5 ek kriter, İEİS için 2 ek kriter taranmıştır. Çalışma sonucu elde edilen veriler tablo haline getirilerek değerlendirilmiş ve daha önceki yıllarda yapılan aynı kriterlerin uygulandığı çalışmalar ile karşılaştırılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler, SPSS 24.0 programı kullanılarak istatistiksel testler sınanmıştır. Her iki derneğin toplam uyumları karşılaştırıldığında; 2004'te %54,62 olan firma web siteleri uyumunun 2011'de %60,78'e, 2018'de ise, %61,38'e yükseldiği belirlenmiştir. Yine 2018 yılı sonuçlarına göre bir önceki 2011 yılı sonuçlarıyla arasındaki uyum artışının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı saptanmıştır (p>0.05). Yapılan bu çalışmanın önemi, ülkemizde 2011'de %45 olan internet kullanımın 2018'de %66,8'e çıkmasına (3,36) paralel olarak, ilaç firmalarının web sitelerine verdiği önemin artmadığının göstergesi olarak, kriterlere uyumun anlamlı şekilde değişmediğini göstererek, web siteleri kılavuzlarının ilaç firmalarına yeterince benimsetilemediğini ortaya koymasıdır. Bununla birlikte, hem hukuksal açıdan hem de derneklerin yaptırımları açısından, bir uygulama eksikliği olduğu sonucunu ortaya çıkarmıştır. Çözüm olarak ise, yasal mevzuatın ve web siteleri kılavuzlarının daha da geliştirilerek, tarafsız ve özerk sağlık otoritelerince oluşturulacak kriterlerin ortaya konmasıyla, ilaç firmalarının web sitelerinin daha nitelikli düzeye getirilmesinin mümkün olabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The Internet, which has been in use since 1991, continues to provide information to a growing number of users around the world on a variety of topics. In particular, the use of the Internet to search for information on health issues is quite common. In this thesis study, web sites of Association of Research-Based Pharmaceutical Companies (AİFD) and Pharmaceutical Manufacturters Association of Turkey (İEİS) members were scanned for adherence to the website criteria of the above NGOs. 17 common criteria identified by both NGOs were searched. In addition, 5 additional criteria for AİFD and 2 additional criteria for İEİS were analysed. The study results are tabulated, evaluated and compared with the studies in which the same criteria were applied as in previous years. Statistical data were obtained by using the SPSS ver 24.0 program. When the total adaptations of the two institutions are compared, it has been observed that the adherence rate increased from 54,62 % in 2004 to 60,78% in 2011 and then 61,38% in 2018. But according to the results of the year 2018, the increase in the results of year 2011 is statistically unsignificant (p>0.05). The prominence of this study is that the use of 45% of the internet in 2011 has risen to 66,8% in 2018 (3,36). In spite of this fact the adherence rate of the web sites to the composed criteria of AIFD's and IEIS's has not changed significantly which is also a sign of the legislation's not being improved sufficiently. However, both the legal aspect and the sanctions of the associations in terms of sanctions resulting in an application incompleteness. As an outcome it has been considered that legal obligation should be developed to reach the results those can be promising by setting criteria which will be formed by unbiased and autonomous health authorities.