Ölüm kaygısıyla baş etme eğitiminin ölüm kaygısı ve psikolojik iyi olma düzeyine etkisi
The effects of coping with death anxiety education programme on death anxieties and psychological well-beings
Yazar: FUAT TANHAN
Danışman: PROF. DR. ÜSTÜN DÖKMEN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Ölümün varlığı ve kaçınılmazlığı, ölüm üstüne yapılan arastırmalarıntemel gerekçesini olusturmaktadır. Yapılan bu çalısmanın da ortayaçıkmasına neden olan temel gerekçelerden biri, ölüm varlığı karsısındabireylerin kaygı duymasıdır.Bu arastırma gelistirilen ölüm kaygısıyla bas etme eğitim programınınöğrencilerin ölüm kaygılarına ve psikolojik iyi olma düzeylerine etkisininincelendiği deneysel bir çalısmadır. Arastırmada deneysel çalısmalardasıklıkla kullanılan öntest-sontest kontrol gruplu desen kullanılmıstır.Arastırmada kullanılan 2x3'lük slit-plot (karısık) desenden birinci faktör islemgruplarını (bir deney, bir kontrol); ikinci faktör ise bağımlı değiskene iliskinölçümleri (öntest, sontest, izleme) göstermektedir. Arastırma modelinde birbağımsız; iki bağımlı değisken bulunmaktadır. Arastırmanın bağımsızdeğiskeni Ölüm Kaygısıyla Bas etme Eğitim Programı; bağımlı değiskenleriise öğrencilerin ölüm kaygısı ile psikolojik iyi olus düzeyleridir.Arastırmanın deneysel bir çalısma olması nedeniyle bir evren veörnekleme çalısması yoluna gidilmemistir. Arastırmada ?arastırma grubu?kullanılmıstır. Arastırma grubu, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri FakültesiRehberlik ve Psikolojik Danısmanlık Bölümü öğrencileridir. Arastırma, birdeney ve bir plasebo/kontrol grubu ile yürütülmüstür. Arastırmaya katılandenekler, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Rehberlik vePsikolojik Danısmanlık Bölümü'ne 2006?2007 eğitim-öğretim yılında devameden lisans öğrencilerdir.Arastırmada kullanılan Thorson-Powell Ölüm Kaygısı Ölçeği ile Ryff'ınPsikolojik ?yi Olma ölçeği Anakara Üniversitesi Eğitim Bilimleri FakültesiRehberlik ve Psikolojik Danısmanlık Bölümü'ne devam eden 216 öğrenciyeuygulanmıstır. Ölçeğin değerlendirme sonucunda ölüm kaygı puanı yüksek,psikolojik iyi olus puanı düsük olan 37 öğrenci seçilmistir. Bu öğrencilerseçkisiz olarak deney ve plasebo/kontrol gruplarına atanmıstır.Ölüm Kaygısıyla Bas Etme Eğitiminin uygulandığı deney grubundaimajinasyon, film izleme, çesitli metinler okuma, bilissel çarpıtmaların farkınavarma ve ev ödevi gibi teknikler kullanılmıstır. Plasebo kontrol grubunda ise,grup üyeleriyle birlikte Cumhurbaskanlığı Senfoni Orkestrası dinletisine vetiyatro izlemeye gidilmistir.?Ölüm Kaygısıyla Bas Etme Eğitimi?ne katılan deneklerin ölüm kaygısıpuan düzeylerinin deney öncesinden sonrasına anlamlı bir farklılık gösterdiği,yani farklı islem gruplarında olma ile farklı zamanlardaki ölçümü gösterenfaktörlerin, deneklerin ölüm kaygısı düzeyleri üzerindeki ortak etkisininanlamlı olduğu görülmüstür. Yapılan çoklu karsılastırma testi sonuçlarınagöre deney grubunun son test ortalaması ( =52,84) ön test ortalamasından( =72,79) daha küçüktür. ?zleme testi ortalaması da ( =49,95), ön testortalamasından daha küçüktür. Bu fark yapılan analizler sonucundaistatistiksel olarak anlamlı bulunmustur.Deney grubun izleme testi ortalaması ile son test ortalaması arasındaistatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıstır. Buna göre, deneygrubunun ölüm kaygısı puanları ön testten son teste düsme göstermis ve budüsüs izleme testinde de kalıcı olduğu görülmüstür. Böylece yapılanmüdahalenin etkili ve kalıcı olduğu görülmektedir.?Ölüm Kaygısıyla Bas Etme Eğitimi?ne katılan deneklerin psikolojik iyiolma puan düzeylerinin deney öncesinden sonrasına anlamlı bir farklılıkgöstermediği, yani farklı islem gruplarında olma ile farklı zamanlardakiölçümü gösteren faktörlerin, deneklerin psikolojik iyi olma düzeyleriüzerindeki ortak etkisinin anlamlı olmadığı görülmüstür. Bu bulgu, deneygrubu ve kontrol grubuna katılmanın, deneklerin psikolojik iyi olmadüzeylerinin artmasında farklı bir etkiye sahip olmadığını göstermektedir.?Ölüm Kaygısıyla Bas Etme Eğitimi?nin uygulandığı deneklerin psikolojik iyiolma düzeyleri deney öncesine göre gözlenen değismelerin, kontrolgrubundaki deneklerin psikolojik iyi olma düzeylerindeki değismelerdenanlamlı bir farklılık göstermediği görülmektedir.Anahtar Kelimeler: Ölüm eğitimi, yas danısmanlığı, psikolojik iyi olma.

Abstract:
Existence of death and its inevitability constitutes the basic rationale ofthe research on death. One of the main reasons of the emergence of thisstudy is the existence of death and individuals are anxious about death.This research is an experimental study in which the effects of copingwith death anxiety education programme on students? death anxieties andtheir psychological well beings. In this research, pre-test ?final-test controlgroup deign which is frequently used in experimental studies is used. Firstfactor from 2 x 3 slit-plot design used in the research indicates processgroups( an experiment, a control) whereas second factor indicates measures(pretest, final test, observation) related to dependant variable. In the researchmodel there is one independent and two dependant variables. While theIndependent variable of this research is Coping With Death AnxietyEducation Programme, the dependant ones are students? death anxiety andtheir level of psychological well being.Since the research is an experimental study, a universe or anexemplification study is not used. `Research group? is used in this research.Research group is students of Ankara University Guidance andPsychological Consultation Department. The research is carried with anexperiment and a placebo/control group. Subjects who took part in thisresearch are undergraduate students who attend Ankara UniversityGuidance and Psychological Consultation Department in 2006-2007education term.Thorson-Powell Death Anxiety Scale and Ryff?s Psychological Well-Being Scale are applied to 216 students who are attending to AnkaraUniversity Educational Sciences Department Guidance and PsychologicalConsultation Department. In result of the evaluation of the scale, 37 studentswith high death anxiety scores and low psychological well-being scores arechosen. These students are assigned to experiment and placebo/controlgroups without any selection.Techniques like imagination, reading several texts, to notice cognitivedistortions and home work are used in the experiment group who are appliedto Coping with Death Anxiety Project. On the other hand, placebo/controlgroup went to Presidency Symphony Orchestra concert and theatre.Death anxiety score levels of the subjects who took part in coping withDeath Anxiety Education showed a meaningful difference before and afterthe experiment. In other words, the effect of being in different process groupsand factors which show scales in different times on subjects? death anxietiesis realized to be meaningful. According to the results of multiple comparisontests, experiment group?s final test average ( =52, 84) is smaller than theirpre-test average ( =72, 79). The average of observation test ( =49, 95), issmaller than their pre-test average. In result of the analysis, statistically, thisdifference is found to be meaningful. A statistically meaningful difference isnot found between the average of observation test and final test average ofexperiment group. According to this, experiment groups? death anxiety scoresdecreased from the pre-test to final test and it is seen that this decrease isalso permanent in observation test. Thus, it is seen that the intervention iseffective and permanent.Psychological well-being score levels of the subjects who participatedto Coping with Death Anxiety Education did not show a meaningful differencebefore and after the experiment. In other words, the effect of being indifferent process groups and factors which show scales in different times onsubjects? psychological well-being is seen not to be meaningful. This findingshows that to participate in experiment and control groups does not have adifferent effect on an increase in subjects? level of psychological well-being.The alterations observed ,with respect to prior to the experiment, in levels ofpsychological well-being of subjects who participated in Coping with DeathAnxiety Education does not show a meaningful difference from thealterations in the level of psychological well beings of the subjects in thecontrol group.Key Words: Death Education, Grief Counseling, Well-Being.