Mudurnulu Sükûnî Mehmed Efendi ve Risâle Fî'n-Nahv adlı eseri
Mudurnulu Sükûnî Mehmed Efendi and his Risâle Fî'n-Nahv
Yazar: ATİLLA KAYA
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN EGE
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion
Dizin: Mudurnulu Mehmed Sükuni Efendi = Mudurnulu Mehmed Sükuni Efendi ; Risale = Pamphlet ; Risale Fi'n-Nahv = Risale Fi'n-Nahv ; Söz dizim = Syntax

Özet:
Bu çalışma, Mudurnulu Sükûnî Mehmed Efendi'nin (1103/1692) hayatı, eserleri, ilmi ve edebi şahsiyeti ile 1087/1676'da yazdığı "Risâle Fi'n-Nahv" adlı eserinin edisyon kritiğidir.  Sükûnî'nin Risâlesi; Arap gramerinin sentaks (cümle yapısı)  kısmını içeren "Nahiv" ilmine dairdir. Eserin muhtevası hemen hemen bütün nahiv konularını özet ve veciz bir şekilde kapsar.
Çalışmamız bir giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin konusu, amacı ve yöntemi incelenmiştir. İlk bölümde eser, bütün nahiv konularını içerdiğinden dolayı daha iyi anlaşılması için "Nahiv İlmi" hakkında genel bilgiler verilmiştir. Burada nahvin tanımı, önemi ve mahiyeti, konusu, ilk kurucusu, ilk nahiv çalışmaları ve nahiv ekolleri hakkında bilgiler verilmiştir. Bölümün sonunda ise müellifin yaşadığı devirde Osmanlı'da nahiv çalışmaları ve nahve dair eser yazan âlimler hakkında özet bilgiler sunulmuştur.
İkinci bölüm, Mudurnulu Sükûnî Mehmed Efendi başlığı altında müellifin hayatı, şahsiyeti ve eserleri şeklinde üç kısma ayrılmıştır. Müellifin hayatı imkânlar nispetinde araştırılarak bulunan tüm bilgiler işlenmiştir. Aynı zamanda müellifin henüz hakkında hiçbir akademik çalışma yapılmamış eserleri tanıtılmıştır. 
Üçüncü bölümde Risâle Fi'n-Nahv etraflıca ele alınmıştır. İlk önce eser hakkında genel bilgiler verilmiş; eserin muhtevası ana hatlarıyla incelenmiştir. Daha sonra müellifin üslûbu, Risâlenin kaynakları ve fiziki özellikleri değerlendirilmiştir. Bölümün sonunda ise eserin tahkikinde uygulanan yöntem aktarılmıştır. 
Son bölümde Risâle Fi'n-Nahv, asıl metnine uygun olarak tahkiki yapılmıştır. Çalışmalar müellif nüshası üzerinden gerçekleştirilmiştir. Risâlede geçen âyet, hadis, şiir, kişi ve yerler dipnotta belirtilmiştir. Ayrıca bölümün sonunda bunlar için indeks hazırlanmıştır. 	

Anahtar Kelimeler: Mudurnulu, Sükûnî,  Mehmed b. Muharrem, Risâle Fi'n-Nahv, Nahiv.

Abstract:
This study contains the life, works, scientific and literary chrachter of Mudurnulu Sukuni Mehmed Efendi (1103/1692) and the edition and critic of Risale fi'n Nahv was written by him. Sukuni's pomphlet is about the structure of arabic sentences that it is called Nahiv. Content of work takes in an perfect summary of the all topic of Nahiv.
Our thesis has one entrance and four parts. At the begining part we discussed about the topic, aim and method of thesis. In the first part we gave common informations about the Nahiv Science because the pomphlet contains all topics of Nahiv. In there, the description of nahiv, the importance of nahiv, topics of nahiv, the first person raised of nahiv, primitive nahiv works and schools of nahiv were given. End of the first part, we gave summarize informations about nahiv works and schoolars in Ottoman period that the writer lived.
The name of the second part is "Mudurnulu Sukuni Mehmed Efendi". We diveded to three parts. These are "the life of writer", "the chrachter of writer" and "works of the writer". We gave all informartions that we could found. At the same time works of writer, there is no academic research about them, were introduced. 
At the third part we comperehensively dealed about Risale fi'n-Nahv. Firstly we gave general informations about work and we researched main topics of the pomphlet and then we discussed style of writer, sources of work and physical features of pomphlet. At the end of the part the edition and critic method of pomphlet introduced.At the last part, we criticized and edited of Risale fi'n-Nahv accordingly original text. All works was realized with text written by writer. Ayats, hadiths poems,  persons and places were quoted as footnotes. Additionally we made an index for these.  

Keywords: Mudurnulu, Sükûnî,  Mehmed b. Muharrem, Risâle Fi'n-Nahv, Nahv.