Kaynak tüketim muhasebesinin kalite maliyetleme sistemi ile bütünleşik kullanılması ve geleneksel maliyetleme sistemleri ile karşılaştırılması: Bir lojistik işletmesinde uygulama
Integrated use of resource consumption accounting with quality costing system and comparison with traditional costing systems: Implementation in a logistics enterprise
Yazar: MEHMET NEDİM UYGUR
Danışman: PROF. DR. YUSUF CAHİT ÇUKACI
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Muhasebe ve Finansman Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Günümüz yoğun rekabet ortamında işletmelerin varlıklarını sürdürebilemeleri bu rekabet ortamıyla başa çıkabilmelerine ve sürdürülebilir rekabet üstünlüğü sağlayabilmelerine bağlıdır. İşletmelerin rekabette üstünlük sağlamaları ve bu üstünlüğü sürdürülebilmeleri için kaliteden ödün vermeden maliyetleri olabildiğince düşürmeleri gerekmektedir. Kaliteden ödün vermeden maliyetlerin en aza indirilmesi, işletme yöneticilerinin aldıkları doğru kararlar sonucunda ortaya çıkmaktadır. Alınan kararların doğruluğu, kararlara temel oluşturan bilgi ve verilerin doğru ve detaylı olamasına bağlıdır. Geleneksel muhasebe yöntemleri işletmeye yöneticilerinin alacakları kararlara destek oluşturacak veriler üretmesi için geliştirilen yöntemlerdir. Ancak bu maliyet yöntemlerinin doğru, detaylı ve güvenilir maliyet verisi sağlamada yetersiz kalması, yeni maliyet yöntemleri geliştirilmesine sebep olmuştur.bu arayışlar sonucunda kendinden önceki maliyetleme yöntemlerinin güçlü yönlerini bünyesinde toplayan kaynak tüketim muhasebesi yöntemi geliştirilmiştir.
Bu çalışmada kaynak tüketim muhasebesi, kalite maliyetleme sistemleri ile bütünleşik olarak lojistik alanında faaliyet gösteren bir işletmeye uygulanmış ve geleneksel maliyetleme yöntemi ile karşılaştırmalı analizi yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda kaynak tüketim muhasebesinin amortisman uygulamasında tarihi maliyetler yerine, yenileme maliyetlerini kullanması, atıl kapasitenin hesaplanarak atıl maliyetlerin birim maliyetlere yüklenmemesi ve faaliyet bazında maliyet tespiti yapabilmesi gibi özelliklerinden dolayı daha doğru, detaylı ve güvenilir sonuçlar ortaya koyduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca kaynak tüketim muhasebesinin kalite maliyet sistemleri ile uygulanması, kalite maliyet sistemlerinin daha etkin ve verimli kullanılmasına katkı sağladığı görülmüştür.

Abstract:
In today's intense competitive environment, the ability of enterprises to protect their assets depends on their skills to deal with competitive environment and to maintain a sustainable competitive advantage. In order to gain an advantage in competition and to maintain superiority, companies need to reduce their costs as much as possible without sacrificing quality. Minimizing   costs without sacrificing quality is the result of the right decisions made by business managers. The correctness of the decisions made by the enterprises depends on the accuracy and detail of the information and data that form the basis for the decisions.  Traditional accounting methods are methods developed for managers to produce data that will support the decisions they will make about the business. However, the inadequacy of these cost methods in providing accurate, detailed and reliable cost data has led to the development of new cost methods. As a result of this deficiency, the resource consumption accounting method, which incorporates the strengths of the previous costing methods, has been developed.
In this study, resource consumption accounting, integrated with quality costing systems, was applied to a company operating in the field of logistics and a comparative analysis was made with the traditional costing method. As a result of the study, resource consumption accounting provides more accurate, detailed and reliable results due to its characteristics such as using renovation costs instead of historical costs in depreciation application, calculating idle capacity and not loading idle capacity costs into unit costs and being able to determine costs based on activity.  In addition, the findings show that the integrated application of resource consumption accounting with quality cost systems contributes to the more effective and efficient use of quality cost systems.