Huzurevinde yaşayan yaşlı bireylerin uyku kalitesini etkileyen faktörlerin incelenmesi
Investigation of factors affecting the sleep quality of elderly people living in A nursing home
Yazar: NUR ŞİMŞEK YURT
Danışman: UZMAN MAHCUBE ÇUBUKÇU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Samsun Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Huzurevleri = Nursing homes ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı huzurevinde yaşayan 65 yaş ve üstü yaşlı bireylerde uyku bozukluğunu belirlemek ve kapsamlı geriatrik değerlendirme yapılarak uyku kalitesini etkileyen faktörleri incelemektir.
Gereç-Yöntem: Çalışmamız 01.03.2018-30.04.2018'de Samsun Büyükşehir Belediyesi Huzurevi ve T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'na bağlı Samsun Huzurevi Bakım ve Rehabilitasyon Merkezinde yapılmıştır. Araştırmaya alınma kriterlerine uyan yaşlı bireylerden gönüllüler için bilgilendirilmiş onam formu alındıktan sonra, 10 soruluk sosyodemografik verilerin olduğu anket uygulanmıştır. Katılımcıların uyku kalitesi Richard's Campbell Uyku Ölçeği (RCUÖ) ve Epworth Uykululuk Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Uyku kalitesi değerlendirilen bireyler kapsamlı geriatrik değerlendirme kapsamında Geriatrik Depresyon Ölçeği, Mini Mental Durum Testi, SF-36 Yaşam Kalitesi Formu, Charlson Komorbidite İndeksi, ICIQ-SF Üriner İnkontinans Ölçeği ile değerlendirilmiş olup verileri kaydedilmiştir. Veriler SPSS 23.0 ile analiz edilmiş olup, p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya toplam 84 kişi alınmış olup, yaş ortalaması 77,06 ± 7,97 yıl olan bireylerin %73,8'i erkektir. Bu kişilerin RCUÖ puanlarına göre %23,8'inin kötü uyku kalitesine ve Epworth Uykululuk Ölçeği'ne göre %42,9'unun artmış gün içi uykululuk durumuna sahip olduğu tespit edilmiştir. Bireylerin Geriatrik Depresyon Ölçeği puanları ile Epworth Uykululuk Ölçeği ve RCUÖ puanları ile arasında anlamlı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. (sırasıyla; p=0,001, p<0,001). Olgular SF-36 skorları açısından gruplandırıldığında Epworth Uykululuk Ölçeği puanları ile SF-36 ölçek alt boyutlarından fiziksel fonksiyon, fiziksel rol güçlüğü, genel sağlık durumu, enerji canlılık vitalite ve ruhsal sağlık puanları arasında negatif yönlü zayıf düzey istatistiksel olarak anlamlı saptanmıştır (sırasıyla; rho= -0.343, p=0.001, rho=-0.308, p=0.004, rho= -0.258, p=0.018, rho= 0.226, p=0.038, rho= -0.233, p=0.033). RCUÖ puanları ile SF-36 ölçek alt boyutlarının tümü ile pozitif yönlü doğrusal ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,001). Mini Mental Durum Testi puanları ile gün içi uykululuk durumu arasında ilişki saptanmamışken, RCUÖ puanları ile istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p=0,014).
Sonuç: Depresif semptom varlığı ve yaşam kalitesinin düşük olması kötü uyku kalitesine ve artmış gün içi uykululuğa neden olmuştur. Demansı olan bireylerin de gece uyku kalitesi düşüktür. Elde edilen diğer verilerin incelenmesinde daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler: Yaşlı, Uyku Kalitesi, Depresyon

Abstract:
Aim: The aim of our study was to determine the rate of sleep disorder in elderly people aged 65 and older living in nursing homes and to investigate the factors affecting sleep quality by performing comprehensive geriatric assessment.
Material and Method: Our study was made on 01.03.2018-30.04.2018 Samsun Metropolitan Municipality Nursing Home and at Samsun Nursing Home Care and Rehabilitation Center under the Republic of Turkey Ministry of Family and Social Policies. After obtaining informed consent form for the volunteers from the elderly individuals who met the inclusion criteria, a questionnaire containing 10 questions of sociodemographic data was applied. The sleep quality of these individuals was assessed by the Richard's Campbell Sleep Scale (RCSQ) and the Epworth Sleepiness Scale. The individuals who evaluated sleep quality were evaluated with Geriatric Depression Scale, Mini Mental State Test, SF-36 Quality of Life Form, Charlson Comorbidity Index, ICIQ-SF Urinary Incontinence Scale and their data were recorded. Data were analyzed with SPSS 23.0 and p <0.05 was considered significant.
Results: A total of 84 people were included in the study and the mean age was 77,06 ± 7,97 years, %73,8 are male. It was determined that 23.8% of the subjects in the study according to RCQS had poor sleep quality and 42.9% had increased daytime sleepiness according to Epworth Sleepiness Scale. A significant statistical difference was found between the Geriatric Depression Scale scores of the individuals and Epworth Sleepiness Scale and RCSQ scores (respectively; p = 0.001, p <0.001). When the patients were grouped in terms of SF-36 scores, Epworth Sleepiness Scale scores and physical function, physical role difficulty, general health status, energy vitality and mental health scores were found to be a negative weak statistical significance was found (respectively; rho= -0.343, p=0.001, rho=-0.308, p=0.004, rho= -0.258, p=0.018, rho= 0.226, p=0.038, rho= -0.233, p=0.033). There was a positive linear and statistically significant relationship between RCSQ scores and SF-36 scale sub-dimensions (p <0.001). While there was no correlation between the Mini Mental State Test scores and daytime sleepiness, there was a statistically significant difference with RCSQ scores (p = 0.014).
Conclusion: The presence of depressive symptoms and poor quality of life resulted in poor sleep quality and increased daytime sleepiness. People with dementia also have poor night sleep quality. More comprehensive studies are needed to examine other data.

Key words: Elderly, Sleep Quality, Depression