Fen bilgisi öğretmen adaylarının yaratıcı düşünme becerisi üzerine mesleki bilgilerinin ve mesleki açıdan kullanma durumlarının tespiti
Determining pre-service science teachers' professional knowledge of creative thinking skill and their use of this skill in professional terms
Yazar: ERHAN HİMMETOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU KİRMAN BİLGİN
Kafkas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Mesleki bilgi = Professional knowledge ; Yaratıcı düşünce = Creative thinking

Özet:
Bu araştırma üçüncü sınıf fen bilgisi öğretmen adaylarının yaratıcı düşünme becerisi
hakkındaki mesleki bilgilerinin ve yaratıcı düşünme becerisini mesleki açıdan kullanma
durumlarının incelenmesini amaçlamaktadır. Araştırmanın amacı kapsamında, 1-
üçüncü sınıf fen bilgisi öğretmen adaylarının yaratıcı düşünme becerisi üzerine mesleki
bilgileri nasıldır? 2- üçüncü sınıf fen bilgisi öğretmen adaylarının mesleki açıdan
yaratıcı düşünme becerisini kullanabilme durumları nasıldır? şeklinde iki alt araştırma
sorusuna yanıt aranmaktadır. Araştırmaya, birinci alt araştırma sorusu kapsamında 139,
ikinci alt araştırma sorusu kapsamında 28 üçüncü sınıf fen bilgisi öğretmen adayı
gönüllü olarak katılmıştır. Araştırma alan taraması yöntemi ile yürütülmüştür.
Araştırmanın birinci alt araştırma sorusu kapsamında yaratıcı düşünme becerisini
mesleki tanıma testi ikinci alt araştırma sorusu kapsamında Görevlerden (Görev 1-2-3)
den yararlanılmıştır. Test, beş adet açık uçlu sorudan oluşmaktadır ve sorular yaratıcı
düşünme becerisine yönelik mesleki bilgi göstergeleri ele alınarak tasarlamıştır.
Görevler ise REACT öğretim modeline göre ders planı tasarlama üzerinedir. Görevler
fen bilgisi öğretmenliği mesleğine yönelik yaratıcı düşünme becerisi gelişim
göstergelerinden "mesleki alana yönelik yeni düşünceler üretir, özgün materyaller tasarlar" göstergesine yönelik oluşturulmuştur. Testten elde edilen veriler için içerik
analizinden yararlanılmıştır. Görevlerden ede edilen veriler doküman incelemesine tabi
tutularak "Mesleki Alana Özgü Yaratıcılık Dereceleme Ölçeği" kullanılarak analiz
edilmiştir. Araştırmanın birinci alt sorusu kapsamında üçüncü sınıf fen bilgisi öğretmen
adaylarının çoğunluğunun yaratıcı düşünme becerisini tanımlayabildiği ve yaratıcı
düşünen bireylerin özelliklerini sıralayabildikleri, öğrencilerinin yaratıcı düşünme
becerisini kazandırabilecekleri bir etkinlik tasarlayamadıkları, öğrencilerinin yaratıcı
düşünme becerisini ölçebilecekleri bir ölçme aracı tasarlayamadıkları, yaratıcı düşünme
becerisini ölçtükten sonra elde ettikleri ölçme sonuçlarını nasıl değerlendireceklerine
yönelik mesleki bilgilerinin olmadığı tespit edilmiştir. Araştırmanın ikinci alt sorusu
kapsamında ise üçüncü sınıf fen bilgisi öğretmen adaylarının çoğunluğunun, verilen
görevler ve görevlere yönelik kazanımlar çerçevesinde mesleki açıdan, akıcılık ve
açımlayıcılık boyutuna yönelik puan aldıkları, esneklik ve özgünlük boyutuna yönelik
puan almadıkları tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarına dayanarak fen bilgisi
eğitimcilerine, fen bilgisi öğretmen adaylarının öğrencilerinin yaratıcı düşünme
becerisini kazandırabilecekleri mesleki bilgi süreçlerini içeren ve mesleki açıdan bu
beceriyi kullanmalarını sağlayacak öğrenme ortamlarını düzenlemeleri önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Yaratıcı Düşünme Becerisi, Mesleki Bilgi, Fen Bilgisi, Öğretmen
Adayı

Abstract:
This study seeks to reveal third grade pre-service science teachers' professional
knowledge of creative thinking skill and their use of this skill in professional terms. To
this end, this study attempts to answer the following two sub-questions: 1- What is the
status regarding pre-service science teachers' professional knowledge of creative
thinking skill? 2- What is the status regarding pre-service science teachers' use of
creative thinking skill in professional terms? For the first question, there are 139
voluntary participants whereas this number is 28 for the second question. This is a
survey study. The study employed professional knowledge of creative thinking skill test
for the first question whereas certain tasks were used (Task 1-2-3) for the second
question. The test contains five open-ended questions, and these questions were
designed taking into account professional knowledge indicators. The tasks are about
designing course plans based on REACT teaching model. The tasks were formed with
regard to the indicator "they create new professional ideas and design authentic
materials", which is one of indicators regarding creative thinking skills development in
science education. Content analysis was performed on the data obtained from the test
whereas document analysis was made on the data obtained from the tasks. The data
obtained from the tasks were also analyzed via "Professional Creativity Assessment Scale". The data for the first sub-question revealed that most of the third grade preservice science teachers were able to define creative thinking skill and list the
characteristics of a creative thinker; however, they were not able to design an activity to
make students acquire creative thinking skill and an assessment tool to measure
students' creative thinking skills, and they did not have the professional knowledge of
how to assess the measurement results regarding students' creative thinking skills. The
data for the second sub-question revealed that most of the third grade pre-service
science teachers received scores for fluency and explanatoriness while they were not
able to receive scores from the aspects of flexibility and originality within the scope of
the assigned tasks and acquisitions that are expected to be attained from these tasks.
Based on the results, it is recommended that educators of science teachers should design
learning environments that will equip pre-service science teachers with creative thinking
skill as well as allowing them to use it.

Key Words: Creative Thinking Skill, Professional Knowledge, Science, Pre-Service
Teachers