Esnek istihdam koşullarında eğitim ? istihdam ilişkisinin çözümlenmesi
The analysis of the relationship between education-employment in the conditions of flexible employment
Yazar: MELİKE ÖZKAYA İLTAN
Danışman: PROF. DR. L. IŞIL ÜNAL
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Ekonomisi ve Planlaması Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ekonomi = Economics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Esnek üretim = Flexible manufacturing ; Eğitim düzeyi = Education level ; Eğitim ekonomisi = Education economy ; Eğitim sistemi = Education system ; İstihdam = Employment

Özet:
Bu araştırmada, eğitimin esnek istihdam piyasasında kazandığı yeni anlam ve işlevin çözümlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, esnek istihdam koşullarında işgörenlerin işe alınmaları, istihdamdaki konumları, iş gruplarına dağılımları, yükselmeleri ve çalışma koşulları ile aldıkları eğitimin nitelik ve düzeyi arasındaki ilişki belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca, eğitim ekonomisi kuramlarında ileri sürülen, eğitim-istihdam ve eğitim-verimlilik ilişkisine ilişkin tezlerin esnek istihdam koşullarında yeniden değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemi kullanılarak yapılan bu araştırmada, beyaz eşya üretimi yapan bir ana firmada 14 ve onunla ilişkili bir yan firmada 6 olmak üzere toplam 20 kişi ile görüşme yapılmıştır. Bu kişilerin 6'sı yöneticilerden ve 14'ü işgörenlerden oluşmaktadır. Araştırma amacına uygun olarak üst düzey yönetici, ara düzey yönetici ve işgörenlerle yapılacak görüşmeler için üç farklı görüşme formu hazırlanmıştır.Araştırmada eleman alınırken, eğitim düzeyinin belirgin bir tercih nedeni olduğu saptanmıştır. Diğer yandan, eğitim, işteki yükseltmelerde en düşük rolü oynayan etmen olarak ortaya çıkmıştır. İşte yükseltmede eğitimin ikincilleştirilmesi önemli bir esnekleştirme pratiği olarak görülebilir. Ana firmada belli örgütsel konumlar ve kadrolar, belirli eğitim düzeyleriyle çakışmaktadır. Bu yüzden, ana firmadaki çalışanlar ?belirli işlere? yükselebilmektedirler. Belli işler için ?içsel işgücü piyasası?nın varlığından söz edilebilir. Yan firma çalışanlarının yükselme imkânları daha esnektir. Burada işgörenlerin yükselmelerinde insan sermayesi birikiminden çok ?çalışkanlık?, ?işi sevme?, ?firmaya aidiyet geliştirme? gibi etkenler rol oynamaktadır. Her iki firmada ?kadın işleri? ve ?erkek işleri? ayrımı çok belirgindir. Yan firmada daha çok kadın emeği kullanılmaktadır. Burada yapılan işin bir ?kadın işi? olarak görülmesi nedeniyle kadınların üretimde çalıştırılmasının verimliliği artırdığı ileri sürülmektedir. Yalın üretimde, farklı kadrolarda çalışanların verimlilikleriyle ilgili bulunan nitelikler, işgörenlerin belirttikleri işteki verimliliklerini artıran niteliklerle uyum göstermektedir. Bu, çalışanların belirtilen nitelikleri içselleştirdiği anlamına gelebilir.

Abstract:
The purpose of this research is to analyse the new meaning and the function of the education which is achieved in flexible employment market. Thus, the relationship between recruitment, the employment position, the distribution of work groups, promotion and work conditions of the employees and the level and quality of the education they have, is analysed in the condition of flexible employment, on the basis of the gender. Besides various theories which describe the relationship between education and employment in the condition of flexible employment are evaluated. In this research, which is based on the quantitative research procedure, 14 persons in the primary firm making white good production and six persons in the secondary firm being in contact with the primary one, a group of 20 persons was interviewed. This group was composed of six employers and 14 employees. For the purpose, three different interview forms for ?high level employer?, ?intermediate level employer? and ?employers? were designed.It is determined that the education level is preferred in the recruitment of the employees. On the other hand, it is observed that the role of education on the promotion is weak. This can be realized as a practice of flexibility. In primary firm, the employees occupied in organizational positions have defined education levels. Therefore, the primary firm staff can be promoted to defined positions. For defined works, it can be emphasized the existence of ?internal labour market?. The possibility of promotion of the employees in secondary firm is more flexible compared to the one in the primary firm. Here, ?industriousness?, ?work love? and ?dedicating oneself to firm? etc. play an important role more than ?the accumulation of human capital? for the promotion of the employees. In both firms, it is observed that the discrimination between ?woman job? and ?man job? is quite clear. In the secondary firm, the woman labour is detected more than others. It is declared that the employment of woman workers results in the productivity gain in this firm. In different positioned employees? qualities related to productivity are consistent with the qualities that results in the productivity gain. This result may mean that the employees internalize the defined qualities.