Katma değer vergisinde indirim mekanizması
Reduction macanizm in tax value added tax
Yazar: HASAN ORAL
Danışman: DOÇ. DR. CENKER GÖKER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hukuk = Law ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Katma değer = Value added ; Katma değer vergisi = Value added tax ; Mali hukuk = Fiscal law ; Mevzuat = Legislation ; Uyumlaştırma = Harmonization ; Vergi indirimi = Tax relief ; İndirim = Discount

Özet:
İndirim mekanizması ile, satın alınan mal ve hizmet için ödenen katma değer
vergisi, satışı esnasında ödenecek katma değer vergisinden indirilmekte ve bu satış
neticesinde doğan değer üzerinden vergi alınmaktadır. Böylece mükellef malı alırken
ödemiş olduğu katma değeri indirim konusu yaparak ikinci kez vergilendirmenin
önüne geçmektedir. Ayrıca indirim mekanizması sayesinde vergi idaresi,
mükelleflerin mal ve hizmet alış verişinin otokontrolünü sağlamakta, vergi
kaçakçılığını daha rahat denetleyebilmektedir.
Getirdiği imkanlar dışında Türkiye'de KDVK'nın yürürlüğe girmesinin bir
sebebi de, Avrupa Birliği mevzuatı ile uyumlaştırmanın sağlanmasıdır. KDVK'da
yer alan düzenlemeler, Avrupa Birliği mevzuatıyla karşılaştırıldığında, mükellefin
KDV'de indirim hakkından yararlanmasını sınırlamaktadır. Avrupa Birliği,
mükelleflerin ekonomik faaliyetleri gereği satın aldıkları mal ve hizmete ait
KDV'nin tamamını indirim konusu yapılabilmesini amaçlamıştır. Mükellefiyette,
KDV indirimine ilişkin şartlarda, kısmi indirimde getirilen kolaylıklar, Avrupa
Birliği'nde mükellefin KDV'nin tamamının indirim konusu yapabilmesine olanak
vermektedir. Türkiye'de uygulanan KDVK'da ise, indirim kavramına bakıştan,
öngörülen şartlara kadar çeşitli konularda mükellefin KDV'de indirim hakkından
yararlanmasını daraltıcı düzenlemeler yer almaktadır.

Abstract:
By the mechanism of deduction, value added tax paid for the goods and
services purchased are deducted from the value added tax to be paid at sale and the
value emerging subsequent to this sale is taxed. Accordingly, value added tax paid by
the taxable person is subjected to deduction and an event of double taxation is
avoided. Furthermore, thanks to the deduction mechanism, tax authorities assure selfcontrol
of the taxable persons' exchange of goods and services and enable more
resilient inspection of tax evasion.
In addition to opportunities it presents, another reason for introducing the
Law on VAT in Turkey is to enable harmonisation with the European Union
legislation. Compared to the European Union legislation, it is observed that
arrangements in the Law on VAT limit the taxable persons' right to exercise the right
of VAT deduction. European Union has aimed at making all VAT paid by the
taxable persons for goods and services purchased for their economic activities
subject to deduction. Easements provided in the status of taxability and partial
deduction enable the European Union taxable person capable of deducting the entire
amount of VAT payment. On the other hand, the Law on VAT applied in Turkey
introduces various provisions that restrict taxable persons' exercise of the right of
deduction, ranging from the lawmaker's view of deduction to preconditions required.