Hematopoietik kök hücre nakil hastalarında mobil uygulama ile verilen eğitimin destekleyici bakım, distres ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of mobile application education on supportive care requirements, distress and quality of life in hematopoietic stem cell transplant patients
Yazar: DİLA BAŞCI
Danışman: PROF. DR. SULTAN KAV
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta bakımı = Patient care ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hematopoetik kök hücre transplantasyonu = Hematopoietic stem cell transplantation ; Mobil uygulama = Mobile application ; Psikolojik sıkıntı = Psychological distress ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu araştırma hematopoietik kök hücre nakil hastaları için geliştirilen mobil uygulama 
ile verilen eğitimin destekleyici bakım gereksinimleri, distres ve yaşam kalitesine etkisinin 
belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Randomize kontrollü tasarımla yapılan araştırma Sağlık 
Bilimleri Üniversitesi Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma 
Hastanesi Kök Hücre Nakil Ünitesinde 20 Şubat 2022-30 Eylül 2022 tarihleri arasında 
yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini 18 yaş ve üzeri, ilk kez hematopoietik kök hücre 
nakli (otolog veya allojenik) uygulanan ve mobil uygulama kullanabilen 36 hasta (18 hasta 
müdahale ve 18 hasta kontrol) oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında Hasta Bilgi Formu, 
Kanser Hastalarında James Destekleyici Bakım Gereksinimlerini Belirleme Ölçeği, Distres 
Termometresi ve Kemik İliği Nakli Hastalarında Kanser Tedavisinde Fonksiyonel 
Değerlendirme Ölçeği (FACT-BMT) kullanılmıştır. Formlar müdahale ve kontrol gruplarına 
hastane yatışının ilk günü, nakil sonrası 1.ay ve 3.ay olmak üzere 3 kez uygulanmıştır. Mobil 
uygulama içeriği kök hücre nakil öncesi dönem ile ilgili bilgiler, kök hücre nakli ve 
sonrasındaki dönem olmak üzere 3 modül ve hasta ve yakınlarının olası sorularının 
yanıtlanması için WhatsApp bölümünden oluşmuştur. Müdahale grubundaki hastalara mobil 
uygulama ile eğitim verilmiş ve uygulamayı kullanarak nakil sonrası 3.aya kadar izlenmiş 
olup, kontrol grubundaki hastalara rutin eğitim ve izlem yapılmıştır. Verilerin analizinde Kikare, bağımsız ve bağımlı gruplar arası t testi, tek yönlü Tekrarlı Ölçümlerde Varyans 
Analizi ile Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Destekleyici bakım gereksinimleri 
açısından gruplar karşılaştırıldığında manevi-dini sorunlar alt boyutunda 3. Ayda anlamlı 
fark olduğu izlenmiştir (p<0,05). Distres düzeyi açısından gruplar arasında anlamlı fark 
olmadığı görülmüştür (p>0,05). Yaşam kalitesi ölçeği FACT-BMT versiyon 4 ölçeğinde
FACT-BMT TOI puanında yatışta gruplar arasında anlamlı fark (p<0,05) bulunurken diğer 
alt boyutlarda gruplar arası fark bulunmamıştır. Çalışmanın sonucunda, mobil uygulama ile 
verilen eğitimin kök hücre nakli sonrası ilk üç aylık süreçte hastaların destekleyici bakım 
gereksinimleri, distres düzeyleri ve yaşam kalitesi üzerine anlamlı bir etkisi olmadığı 
saptanmıştır.
Anahtar kelimeler: Mobil uygulama, hematopoietik kök hücre nakli, destekleyici bakım, 
distres, yaşam kalitesi
Bu çalışma Başkent Üniversitesi Tıp ve Sağlık Bilimleri Araştırma Kurulu ve Başkent 
Üniversitesi Etik Kurulu (Proje No: KA21/130) tarafından onaylanmıştır.

Abstract:
This study was carried out to determine the effect of the education given with the 
mobile application developed for hematopoietic stem cell transplant patients on the 
supportive care needs, distress level and quality of life. This randomized controlled study 
was conducted at the University of Health Sciences Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara 
Oncology Training and Research Hospital Stem Cell Transplantation Unit between 20
February 2022 and 30 September 2022. The sample of the study consisted of 36 patients (18 
patients for intervention and 18 patients for control) who were 18 years of age and older, 
received hematopoietic stem cell transplantation (autologous or allogeneic) for the first time, 
and could use mobile applications. Data were collected with patient information form, James 
Supportive Care and Needs Determination Scale in Cancer Patients, Distress Thermometer 
and Functional Assessment Scale in Cancer Treatment in Bone Marrow Transplant Patients
(FACT-BMT). The forms were applied to the intervention and control groups 3 times; on 
the first day of hospitalization, at the 1st month and 3rd month after transplantation. The 
content of the mobile application consisted of three modules: information about the pre-stem 
cell transplant period, the stem cell transplant and the period after it, and a WhatsApp section 
for answering possible questions of the patient and their relatives. Intervention group were 
trained with the mobile application and were followed up to the 3rd month after 
transplantation using the application, and the control group were received routine education 
and follow-up. Data were analysed with Chi-square, independent sample t, paired sample ttest, one-way repeated measures ANOVA, and Pearson correlation analysis. When the 
groups were compared in terms of supportive care needs, it was found that there was a 
significant difference in the 3rd month in the spiritual-religious problems sub-dimension 
(p<0.05). There was no difference between the groups in terms of distress levels (p>0.05). 
In the FACT-BMT version 4 the quality of life scale, there was a significant difference 
(p<0.05) between the groups in the FACT-BMT TOI score at admission, while no difference 
was found between the groups in other sub-dimensions. As a result of the study; no 
significant effect was found of the education given with the mobile application on the 
supportive care needs, distress levels and quality of life of the patients during the first three 
months after stem cell transplantation.
Keywords: Mobile application, hematopoietic stem cell transplantation, supportive care, 
distress, quality of life 
This study was approved by Başkent University Medical and Health Sciences Research 
Board and Başkent University Ethics Committee (Project No: KA21/130)