Aile hekimliği polikliniğine başvuran 65 yaş üzeri hastalarda uyku bozukluğu sıklığının araştırılması ve sağlıklı yaşam  biçimi davranışları üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Relationship between sleep disorders and healthy life style behaviors in patients over 65 years applying to the family medicine clinics
Yazar: KEREM TURGUT
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE ZEYNEP TUZCULAR VURAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Geriatri = Geriatrics ; Sağlık = Health ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Yaşam tarzı = Life style ; Yaşlılar = Aged

Özet:
ÖZET

	Amaç: Yaşlanma birçok sağlık sorununu beraberinde getiren fizyolojik bir süreçtir. Bu sorunlar kişide fiziksel, psikolojik ve sosyal bulgulara yol açabilmektedir. Çalışmamızda aile hekimliğine başvuran 65 yaş üzeri hastaların uyku bozukluğu durumları ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişkiyi incelemeyi hedefledik.
Gereç Ve Yöntem: Çalışmamızın materyelini Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Aile Hekimliği Polikliniklerine 11 Ekim 2017- 11 Aralık 2017 tarihleri arasında başvuran 65 yaş üzeri 251 gönüllü oluşturdu. Çalışmamıza katılanlara uygulamak üzere araştırmacılar tarafından geliştirilen Anket Formu (Ek-1), sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının değerlendirilmesini amaçlayan Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II (Ek-2) ve uyku kalitesini değerlendirmek amacıyla kullanılan Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) (Ek-3) uygulandı. Uygulanan anketler sonucunda elde edilen sosyodemografik bilgilerin sayı ve yüzde dağılımı belirlendi.Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları  Ölçeği II ve Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) skorlaması yapılarak sosyodemografik bilgiler ve birbirleri ile karşılaştırıldı. İstatistiksel analizler için IBM SPSS Statistics 22 (IBM SPSS, Türkiye) programı kullanıldı.Çalışma verileri değerlendirilirken parametrelerin normal dağılıma uygunluğu Shapiro Wilks testi ile değerlendirildi. Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metodların (Ortalama, Standart sapma, frekans) yanı sıra niceliksel verilerin karşılaştırılmasında normal dağılım gösteren parametrelerin gruplar arası karşılaştırmalarında Oneway Anova testi ve farklılığa neden olan grubun tespitinde Tukey HDS testi kullanıldı.  Normal dağılım göstermeyen parametrelerin gruplar arası karşılaştırmalarında Kruskal Wallis testi ve farklılığa neden olan grubun tespitinde Mann Whitney U test kullanıldı. Normal dağılım gösteren parametrelerin iki grup arası karşılaştırmalarında Student t test, normal dağılım göstermeyen parametrelerin iki grup arası karşılaştırmalarında Mann Whitney U test kullanıldı. Normal dağılıma uygunluk gösteren parametreler arasındaki ilişkilerin incelenmesinde Pearson korelasyon analizi, normal dağılıma uygunluk göstermeyen parametreler arasındaki ilişkilerin incelenmesinde Spearman's rho korelasyon analizi kullanıldı. Anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmamızda yaş ve VKİ artışının uyku bozukluğunu ve sağlıklı yaşam biçimi davranışını olumsuz etkilediği, medeni durum, beslenme düzeni ve eğitim durumunun uyku bozukluğunu ve sağlıklı yaşam biçimi davranışını etkilemediği bulunmuştur. Kişinin 75 yaş üzeri olması, bekar olması, içilen çay sayısı, ek hastalık bulunması, ek medikal tedavi alması, sigara içmesi, alkol kullanması, öğünlerin sayısı, sağlık taraması yaptırması, egzersiz yapmamasının uyku bozukluğu ve/veya sağlıklı yaşam biçimi davranışları düzeylerinden en az birinin olumsuz etkilendiği bulunmuştur.
Sonuç: Yaşlıların uyku kalitelerini ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapmış olduğumuz çalışmamızın sonucunda yaş, medeni durum, sigara-alkol kullanımı, VKİ, ek hastalık bulunması, egzersiz yapılmamasının uyku kalitesini ve sağlıklı yaşam biçimini etkileyen en önemli unsurlar olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen verilere göre yaşlıların yaşlandıkça uyku kaliteleri ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının azaldığı bulunmuştur. Uyku kalitesi ve sağlıklı yaşam biçimi, yaşlıların toplum içinden soyutlanmamaları, kişisel ve sosyal açıdan sorumluluklarını yerine getirmeleri için gerekli olan unsurlardan birkaçıdır. Bu nedenle aile hekimleri, yaşlıların uyku kalitelerini ve sağlıklı yaşam biçimlerini olumsuz etkileyecek faktörlerin farkında olmalı ve bu nedenleri önlemeye yönelik olarak: ihtiyaçlarının giderilmesi, gerekli bireysel, tıbbi ve sosyal yardımın yapılması, sağlık kontrollerinin düzenli olarak yapılması, sosyal aktivitelere katılımlarının sağlanması, egzersiz yapmalarının teşvik edilmesi gibi olanakların sağlanmasına gereken önemi vermelidir.

Abstract:
ABSTRACT

	AIM: Aging brings with it many health problems. These problems can manifest with physical, psychological and social symptoms in the elderly person. In our study we aimed to investigate the relationship between sleep disorders and healthy lifestyle behaviors of patients over 65 years of age who applied to the family medicine outpatient clinics.
	MATERIALS AND METHODS: Our study was carried out with 251 volunteers over 65 years of age at the Health Sciences University, Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital, Family Medicine outpatient clinics between  October 11th  and  December 11th 2017. The Survey Form (Appendix-1) developed by the the researchers, the Healthy Lifestyle Behavior Scale II (Appendix-2) and the Pittsburg Sleep Quality Index (PSQI) (Appendix-3) were applied to the study participants. Information obtained from the questionnaire, Healthy Lifestyle Behavior Scale II and Pittsburg Sleep Quality Index (PSQI) were compared with sociodemographic information and with each other. IBM SPSS Statistics 22 for statistical analysis (SPSS IBM, Turkey) program was used for statistical analysis. The normal distribution of parameters was evaluated by the Shapiro Wilks test. Oneway Anova test was used for comparison of the groups with normal distribution in comparison of descriptive statistical methods (mean, standard deviation, frequency) as well as descriptive statistical methods (Tukey HDS test) in determining the group causing the difference. The Kruskal Wallis test was used to compare the groups without normal distribution and the Mann Whitney U test was used to determine the group causing the difference. Student t test was used for comparison of two groups with normal distribution, Mann Whitney U test was used for comparison of two groups of non-normal distribution parameters. Pearson correlation analysis and Spearman's rho correlation analysis were used to examine the relationships between parameters with non-normal distribution. Statistical significance was defined as p < 0.05.
	RESULTS: In our study, the increase in age and BMI was found to negatively affect sleep quality and healthy lifestyle behaviors. Marital status, nutritional status and educational status did not adversely affect sleep quality and healthy lifestyle behaviours. Being over 75 years old, being single, drinking large amounts of tea, taking medication, smoking, consuming alcohol, number of  meals, taking regular health checks, doing exercise, were related to at lest one sub-group of sleeping disorders and /or  healthy lifestyle behaviors.
	CONCLUSION: As a result of our study, we determined that age, marital status, smoking-alcohol use, BMI, comorbidity, absence of exercise, and lack of exercise are the most important factors affecting sleep quality and healthy life style behaviors. According to the obtained data, sleep quality and healthy lifestyle behaviors are found to decrease as the patients get older. Quality of life and healthy lifestyle are a few of the necessary elements for elderly people not to be isolated from society and be able to fulfill their personal and social responsibilities. Therefore, family physicians should be aware of the factors that adversely affect sleep quality and healthy lifestyle behaviors of the elderly and should be aware of the importance of fulfilling their needs, individual medical and social assistance, regular health checks, participation in social activities and encouraging them to exercise regularly.