Türkiye'de reel sektör firmaları açısından borç dolarizasyonunun değerlendirilmesi: TCMB sektör bilançosu örneği
Evaluation of liability dollarization in terms of real sector firms in Turkey: An example of TCMB sector balance sheet
Yazar: NESLİHAN BURGAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL ENGİN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Borçlanma = Borrowing ; Borçlar = Debts ; Dolar = Dollar ; Dolarizasyon = Dolarization ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Reel sektör = Real sector ; Sermaye yapısı = Capital structure

Özet:
Firmalar finansman ihtiyaçlarını özkaynak veya yabancı kaynaklara başvurarak karşılamaktadır. Firmalar maliyetlerini minimize eden ve firma değerini arttıran kaynağa başvurmaktadır. Türkiye'deki firmalar genellikle yabancı para birimi cinsinden borçlanmak suretiyle finansman ihtiyaçlarını karşılamaktadır. Firmaların borç dolarizasyonunu arttıran unsurlar firma büyüklüğü, yurtdışı satışlar gibi firma içi değişkenlerden kaynaklanmaktadır. Aynı zamanda borç dolarizasyonunu atıran unsurlar ilk günah sorunu, sermaye piyasasının gelişememesi, para politikası kredibilitesinin düşük olması, ekonomide yüksek faiz politikası, sabit kur sistemi, kamunun özel sektörü dışlama etkisi (crowding out) olarak sıralanabilmektedir. Bu bakımdan çalışmada, Türkiye'deki firmaların borç dolarizasyonunu arttıran unsurlar belirlenmiştir. Çalışmanın yöntem kısmında mikro veriler için 1996-2016 tarihleri arasında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) sektör bilançolarında yer alan 12 alt imalat sanayi firmalarına ve 10 alt sektör imalat dışı firmalarına ait bilanço, gelir tablosu ve kur riskini gösteren sektör kimliğinden yararlanılarak oluşturulan veri seti kullanılmıştır. Makro veriler için ise TCMB Elektronik Veri Dağıtım Sistemi'nin (EVDS) kur endeksi ve parasal gelişmeler tablosundan elde edilen veri setinden yararlanılmıştır.  Yapılan panel veri analizinde borç dolarizasyonunu belirleyen değişkenler ve etkisi incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre; tüm firma grubu düzeyinde mikro değişken olarak ihracat, firma büyüklüğü, maddi duran varlıkların borç dolarizasyonunu arttırdığını, makro ekonomik değişken olarak ile finansal piyasaların gelişememesi ve Kamu Kesimi Borçlanma Gereği'nin azalması nedeniyle borç dolarizasyonu artmaktadır.

Abstract:
Firms meet their fund needs with equity or foreign resources. Firms use resources that minimize costs and increase firm value. By means of foreign currency borrowing, firms obtain an important source to finance their investments in Turkey. The factors that increase the debt dollarization of firms are cause by internal variables such as firm size and foreign sales. The causes of liability dollarization can be listed as the origin sin problem, the failure of the capital market to develop, the low credibility of monetary policy, the high interest rate policy in the economy, the fixed exchange rate system, and the crowding out effect of the public sector. As liability dollarization increases, the negative impact on the balance sheet increases and firms may face bankruptcy risk. In this context, micro and macro variables determining the debt dollarization of firms and balance sheet effect of firms. In the method part of the study, the data set gained by using the balance sheet, income statement and sector identity demonstrating the currency risk of 12 manufacturing industry firms and 10 non-manufacturing firm in the sector balance sheets of TCMB between 1996 and 2016 are used for micro data. For macro data, The data set gained from Central Bank of the Republic of Turkey Electronic Data Dissemination System (EDDS) 's exchange rate index and tables of monetary developments are used. In the panel data analysis, variables determining debt dollarization and the effect of debt dollarization are examined. According to the results of the analysis, as a micro variable at the whole firm group level, exports, firm size, tangible fixed assets increased debt dollarization, and as a macroeconomic variable, debt dollarization increased due to the failure of financial markets to develop and the decline in the Public Sector Borrowing Requirement.