Türkiye'de belediyelerin yeniden yapılandırılması: 2004 belediye reform çalışmalarının değerlendirilmesine yönelik bir çalışma
Reconstruction of municipalities in turkey: A study about evaluation of 2004 municipality reform studies
Yazar: HASAN YAYLI
Danışman: DOÇ. DR. HİKMET KAVRUK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Belediyeler = Municipalities ; Reform = Reform ; Yeniden yapılanma = Restructuring ; Yerel yönetimler = Local administrations ; Yerelleşme = Decentralization

Özet:
Türk idare yapısının belediye teşkilatı ile tanışmasının yaklaşık yüz elli yıllık bir geçmişi vardır. Bu sürenin yarısında İmparatorluğun içinde bulunduğu çöküş süreci ve cumhuriyetin ilk yıllarındaki kuruluş sancıları nedeni ile bir belediye geleneği oluşturulması mümkün olmamıştır. Gerek Osmanlı İmparatorluğu döneminde ve gerekse cumhuriyet döneminde oluşturulan belediye yapıları, merkezi idarenin taşradaki otoritesini korumak ve yerel düzeyde muhalefet girişimlerinin mahalli idareler orijininde güçlenmesinin önüne geçmek amacı taşımıştır. Bu amaç Türk belediyeciliğinin en önemli yasası olan 1580 sayılı eski Belediye Kanunu ile oluşturulan belediyecilik geleneğimizin temel karakteristiğinin oluşumunda etkin olmuştur. Bu karakteristik, merkezi yönetimin vesayeti altında, daha çok hizmet sunumunda etkinliği sağlamak amacı taşıyan bir belediyecilik geleneği olarak özetlenebilir. Bu çerçevede oluşturulan belediyecilik sisteminin zaman içinde yönetim anlayışı başta olmak üzere, sosyal, siyasal ve iktisadi alanda yaşanan gelişmeler nedeni ile ihtiyacı karşılayamaz hale gelmiş ve belediyecilik siteminin yeniden yapılandırılmasına ilişkin talepler ve tartışmalar her platformda ifade edilmeye başlanmıştır. Özellikle planlı dönem sonrasında başlayan bu tartışmalar çerçevesinde bir çok rapor ya da yasa taslağı tartışmaya açılmış ve kamuoyu ile paylaşılmıştır. Ancak 2004 yılına gelene kadar Mahalli idare sistemine yönelik reform düzeyinde bir düzenleme yapılmamıştır/yapılamamıştır.Türkiye'de mahalli idare reformu ikinci dünya savaşından beri sürekli gündemdedir. Mahalli idare sistemimizin güncel ihtiyaçlara cevap veremeyecek durumda oluşu ve dünyada yönetim anlayışı, ekonomi, siyaset ve demokrasi anlayışlarında meydana gelen gelişmelere paralel olarak, mahalli idare reformunun genel kamu yönetimi reformu ile beraber ele alınması bir zorunluluk oluşturmuştur. Bu çerçevede Türkiye'de 2004 yılına kadar yapılan mahalli idare reformuna yönelik girişimler ya oldukça yüzeysel çalışmalara kurban edilmiş ya da teorik çerçevede kalmıştır. Bu konuda bugüne kadar kayda değer bir ilerleme sağlanamaması ve mahalli idare reformu konusunda toplumsal konsensüs ve talebin bulunması nedeniyle 2004 yılında başlatılan belediye reformunun amacına ulaşma düzeyinin tespit edilmesi ve belediye sisteminde reform ihtiyacını doğuran temel sorunlara çözüm getirebilme yeterliliği bu çalışmanın ana konusunu oluşturmaktadır. Bu çerçevede çalışmada şu sorulara cevap bulunması amaçlanmaktadır:- Türk belediyecilik sistemi tarihi gelişim süreci içinde nasıl bir evrim geçirmiştir?- Türkiye'de belediyelerin yeniden yapılandırılmasına yönelik çalışmaların 2004 belediye reformu üzerindeki etkileri nelerdir?- 2004 belediye reformunu ortaya çıkaran temel dinamikler nelerdir?- Reform çalışması ile belediye sistemindeki temel sorunları aşmaya yönelik getirilen düzenlemeler nelerdir?- Reformun uygulayıcılarının belediye reformuna yaklaşımları nasıldır?- Reforma rağmen hala çözüme muhtaç olan sorunlar nelerdir?Bu çerçeve sorulara cevap arayacak olan çalışma, istatiksel verilerin değerlendirilmesine yönelik olarak yapılacak olan alan araştırmasıyla somutlaştırılmaya çalışılmıştır. Tez bu konuya ilişkin olarak yapılan çalışmaların değerlendirilmesini içeren bir sonuçla nihayetlendirilmiştir.Anahtar Kelimeler:1.Belediye2.Belediye reformu3.Türkiyede belediyeciliğin gelişimi4.Türkiye'de belediyelerin sorunları5.2004 belediye reform düzenlemeleri

Abstract:
It has been about 150 years that municipality organization is introduced to the Turkish administrative structure. In the half of this period, it was impossible to make a municipality tradition because of the collapse progress that Ottoman Empire experienced and establishment problems in the early years of Turkish Republic. Municipality constructions which were constituted in the period of both Ottoman Empire and Turkish Republic aimed to protect the authority of central administration in the provinces and to guard the enterprises of Opposition at the local level. This aim has been efficient in terms of the constitution of basic characteristics of municipality tradition made by old Municipality Law numbered 1580 which is the most important law of Turkish Municipality. Under central administration guardianship, this characteristic can be summarized as a municipality tradition that aims to enable the efficiency of more service. As the time passed, this municipality system couldn?t serve the need because of the developments experienced in the field of social, political, economical and the administrational understanding, and demands and discussions about the reconstruction of municipality system have been told in every platform. Owing to these discussions that started after the planned period, a lot of reports or law outlines have been opened to discussion and shared with public. But until 2004 an arrangement at the level of reform about local administration system couldn?t be done.Local administration reform in Turkey has always been on the agenda since the 2nd World War. It has been essential that the local administration reform should be considered together with general public management reform, which is parallel to the developments that happen on the understanding of economy, politics, democracy, administrative understanding in the world and our local administration system that can?t serve the need. In this way, enterprises about local administration reform made in Turkey until 2004 either were sacrificed to superficial studies or stayed theoretically. The main aim of this study is to determine final aim of municipality reform done in 2004 and the availability of solutions to the essential problems that show the reform need in municipality system because until now there has been public consensus and demand about local administration reform but no development. In this way, the following questions have been considered to be answered in the study:-How has the Turkish municipality system changed in the historical development progress?-What are the effects of studies about reconstruction of municipality in Turkey in the 2004 municipality reform?-What are the basic dynamics that reveal the 2004 municipality reform?-What are the arrangements made about solving the basic problems in municipality system by the study of reform?-How is the reform appliers? approach to municipality reform?-What are the problems that should be solved in spite of reform?The study that looks for the answers of these questions has been tried to be concrete by the field study that is going to be made about the evaluation of statistical data. The thesis has been come to an end that includes the evaluation of studies made about this subject.Keywords:1.Municipality2.Municipality Reform3.The Development of Municipality in Turkey4.The problems of municipalities in Turkey5.2004 municipality reform arrangements