Köy enstitülerinin eleştirel pedagoji uygulamasının yansımaları
Reflections of village institutes' critical pedagogy approach
Yazar: MERVE AVCI KARACA
Danışman: PROF. DR. BÜLENT ALCI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Çeşitli adımlar atılmış ve farklı eğitim yaklaşımları benimsenmiş olmasına rağmen eğitim konusunda bazı sorunlar hala devam etmektedir. Bu konuda eğitimsel değerlendirmelerin yapılması oldukça önemlidir. Program geliştirmede önemli adımlardan biri de değerlendirme aşamasıdır. 
Son yıllarda dikkat çeken eğitim yaklaşımlarından biri eleştirel pedagojidir. Alanyazın incelendiğinde Türk eğitim sistemi içerisinde eleştirel pedagojiye benzer eğitim pratiklerine en çok Köy Enstitüleri döneminde rastlandığı görülmektedir. Bu nedenle araştırmanın amacı, Köy Enstitüsü mezunlarının aldıkları eğitim neticesinde elde ettikleri kazanımların eleştirel pedagojik bağlamda yaşamlarına yansımalarının incelenmesidir. Neticede, eğitim programlarının değerlendirilmesi geleceğe de ışık tutacaktır. 
Araştırma, nitel araştırmalardan hermeneutik olgubilim araştırması (fenomenoloji) olarak şekillenmiştir. Araştırmada elde edilen veriler uzman görüşü alınmış yarı yapılandırılmış bir görüşme formu ile birebir görüşmeler yapılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi tekniğinden faydalanılmıştır. Çalışma grubunu, kartopu tekniği ile katılım gösteren 9 Köy Enstitüsü mezunu oluşturmaktadır. 
Araştırma sonucunda, katılımcıların kültürel yeniden üretim, ekonomi, ideoloji/ politika ve eğitimin işlevselliği olarak dört başlık altında eleştirel pedagojiyi yansıtan anlamlandırma ve deneyimleri ortaya konulmuştur. Katılımcıların hepsinin kültürel yeniden üretimin olumsuz döngüsünden çıktıkları, eğitimde fırsat eşitliğini benimsedikleri, Atatürkçü düşünce ile yaşamlarına şekil verdikleri, üretici eğitimi esas aldıkları ve bu temalar doğrultusunda çok çeşitli eylemlerde bulundukları sonuçları elde edilmiştir. Ayrıca; demokrasi, özgürlük, eleştirel eğitim, iş içinde eğitim, köyün kalkınması gibi kategorilere de katılımcıların sık sık değindiği elde edilen sonuçlar arasındadır.

Abstract:
Although various steps have been taken and different educational approaches have been adopted, some problems still remain in education. Educational evaluations have a very important role in this regard. One of the most important steps in program development is the evaluation phase. 
One of the scholarly debates of last few years has been about the critical pedagogy. It was noted that the appliances of critical pedagogy were mostly encountered during the Village Institutes period regarding the Turkish education system. The aim of this study was to investigate the reflections of the Village Institute graduates' learning outcomes in the critical pedagogy context. 
It was conducted as a hermeneutic phenomenology study within the scope of qualitative research method. In this study, the data were collected through a semi-structured interview and, the content analysis technique was used in data analysis. Thorough snowball technique, the study was carried out with 9 Village Institute graduates. 
As a result of the study, the interpretations and experiences of the participants reflecting critical pedagogy were revealed under four subordinate themes as cultural reproduction, economy, ideology/politics and the functionality of education. It was concluded that all of the participants left the cultural reproduction cycle, adopted equality of opportunity in education, shaped their lives with Ataturkist thought, based on productive education and took various actions in line with these themes. Moreover; democracy, freedom, critical education, learning by doing and development of the village were among the recorded results that the participants frequently mentioned