Alt çene birinci büyük azı dişlerinde mikro BT incelemesi ile sekonder dentin oluşumunun kök kanal morfolojisinde oluşturduğu değişikliklerin incelenmesi
Evaluation of the dentine formation on the changes of the root canal morphology by micro CT exami̇nation of mandibular first molar teeth
Yazar: SABİHA GÜLÇİN ALAK
Danışman: PROF. DR. ALİ KELEŞ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Azı dişleri = Molar ; Dental pulpa = Dental pulp ; Tomografi-mikro bilgisayarlı = Tomograph-micro computed ; Yaş faktörleri = Age factors ; Çene = Jaw

Özet:
Mikro bilgisayarlı tomografi (mikro BT) taraması ile farklı yaş gruplarına ait alt çene birinci büyük azı dişlerinin meziyal ve distal kök kanallarının iki ve üç boyutlu ölçümlerini yapmak, yaş ile beraber meydana gelen morfolojik değişiklikleri incelemektir. 
Materyal Metot: Bu çalışmada 152 adet alt çene birinci büyük azı dişi yaşlarına göre üç gruba ayrıldı. Gruplar 31 yaş altı, 31-60 yaş arası ve 60 yaş üzeri şeklinde belirlendi. Dişler mikro BT cihazında tarandı. Örneklerin kök kanallarının morfolojileri, orifis ve apikal foramen sayıları belirlendi. Vertucci Tip I konfigürasyon gösteren distal kanallarda ve Tip I ve Tip III istmusa sahip meziyal kanallarda iki ve üç boyutlu parametlerinin ölçümleri yapıldı. Dişlerin yaş grubu ile kanal konfigürasyonu arasındaki ilişkinin analizi için Z testi, yapılan 2 ve 3 boyutlu ölçümlerin analizleri için Welch ve Kruskal-Wallis H testi kullanıldı. P<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. 
Bulgular: Distal kanalda 60 yaş üzerinde Vertucci Tip I konfigürasyonunda istatistiksel olarak azalma tespit edildi (p<0.05). Meziyal kanallarda yaş gruplarına göre Vertucci kanal konfigürasyon dağılımında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı (p>0.05). Meziyal kanalda yaşla beraber Tip III istmus tavanının majör ve minör çapında azalma tespit edildi (p<0.05). Distal kanalda yapılan iki boyutlu parametre ölçümleri, kök kanalının faklı seviyelerinde yaşla birlikte farklı dentin oluşum karakteristiğini gösterdi. 
Sonuç: Yaş ile sekonder dentin oluşumu sonucu kök kanal morfolojisi kökün farklı seviyelerinde büyük oranda değişime uğramaktadır. Mikro BT ile yapılan analizler ile örneklere zarar verilmeden iç ve dış morfolojileri incelenebilmektedir.

Abstract:
To make two and three-dimensional measurements of mesial and distal root canals of mandibular first molars in different age groups with micro-computed tomography (micro CT) scanning and to examine morphological changes that occur with age. 
Material and Method: In this study, 152 mandibular first molars were divided into three groups according to their age. Groups were determined as under 31 years, between 31-60 years and over 60 years.Teeth were scanned on a micro CT device. Morphologies, orifice and apical foramen numbers of the root canals of the samples were determined. Two theree dimensional parameters were measured in the distal canals with Vertucci Type I configuration and in the mesial canals with Type I and Type III isthmus. Z test was used for the analysis of the relationship between the age group of teeth and the canal configuration, Welch and Kruskal-Wallis H test was used for the analysis of the 2 and 3 dimensional measurements. A value of p<0.05 was considered statistically significant.
Results: In distal canals, the number of specimens with Vertucci type I configuration decreased significantly in 60 years over (p<0.05). In mesial canals, distribution of different canal configurations was similar among different age groups (p>0.05). The major and minor diameters of roof of type III isthmus decreased with increasing age (p<0.05). Two-dimensional parameter measurements in distal canal showed different dentin formation characteristics with age at different levels of the root canal. 
Conclusion: Root canal morphology undergoes major changes at different levels of the root as a result of age and secondary dentin formation.With the analyzes made by micro CT, the internal and external morphologies of the samples can be examined without damaging the samples.