Marmaris, Yeşilova ve Gökova depremleri ışığında Güneydoğu Ege denizinin neotektonik incelemesi
Neotectonic investigation of Southeastern Aegean sea based on earthquakes around Marmaris, Yeşilova and Gokova
Yazar: BUSE YILDIRIM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NİLHAN KIZILDAĞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Deniz Jeolojisi ve Jeofiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science

Özet:
Güneydoğu Ege Denizi, içinde bulunduğu aktif tektonizma açısından oldukça önemli bir bölgedir. Batıda, Hellenik Yay ve Pliny-Strabo Yayları ile doğuda Fethiye Burdur Fay Zonu'nun etkisinde olan bölgede, oldukça önemli tektonik yapılar gelişmiştir. Söz konusu bölgede, geçmişten günümüze çok sayıda yıkıcı deprem meydana gelmiştir. Bölgede son yıllarda görülen büyük depremler ise, Gökova, Yeşilova ve Marmaris Körfezlerinin tektonik yapılarının ortaya konulması amacıyla tez kapsamında incelenmiştir.
1920-2015 tarihleri arasında, Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü tarafından verilen,  Bütünleştirilmiş Homojen Türkiye Deprem Kataloğu (BHTDK), United States Geological Survey's (USGS) Kataloğu ve Northern California Deprem Kataloğu (NCSS) kullanılmıştır. Depremlerin sismisite haritaları oluşturularak, enlem ve boylam ile derinlik arasındaki ilişkileri incelenmiş ve derinliğin güneybatıdan kuzeydoğuya azalması, kabuk kalınlıklarıyla ilişkilendirilerek yorumlanmıştır. Aletsel büyüklüğü 4,0 ve daha büyük depremlerin yıllara göre dağılım grafiği çizilmiştir. Gökova, Yeşilova (Bozburun) ve Marmaris Körfezlerinde meydana gelen depremlerin yapılan odak mekanizma çözümlerine göre,  Gökova Körfezi ve çevresi ile Yeşilova Körfezi'nde, fayların normal fay karakterinde olduğu görülmüştür. Marmaris Körfezi için, kara ve deniz deprem verisi kullanılmıştır. Kara deprem verisine göre, yapılan fay mekanizma çözümünde, depremi oluşturan fay normal fay olarak, deniz verisi ile yapılan çözüme göre, depremi oluşturan fay, sol yönlü doğrultu atımlı fay olarak yorumlanmıştır.
Yeşilova ve Marmaris Körfezleri'nden, 2008 ve 2010 tarihlerinde, Gökova Körfezi'nden ise, Ekim 2002 tarihinde yapılan çalışmalara bağlı olarak alınan 3,5 kHz yüksek ayrımlı sismik yansıma verilerine göre, körfezlerin aktif tektoniği incelenmek üzere sismik profiller elde edilmiştir. 
1920-2015 yılları arasında magnitüdü M≥4 olan deprem verileriyle, gelecekte meydana gelebilecek depremlerin oluşma olasılıkları ve tekrarlanma periyotları istatistiksel çalışmalarla belirlenmeye çalışılmıştır. Bunun için; Gutenberg-Richter Yöntemi uygulanmış ve bölge için deprem tehlikesi incelenmiştir. 
Sonuç olarak, elde edilen fay çözümleri ile merkezlerin yaptığı çözümlerin birbirine uygun olduğu görülmüştür. Buna bağlı olarak, Gökova ve Yeşilova Körfezleri'nin K-G, KB-GD yönlü açılma rejiminin etkisinde kalarak Marmaris Körfezi ise, onlardan farklı olarak KD-GB yönlü sıkışmanın etkisinde kalarak şekillendiği düşünülmektedir.

Anahtar kelimeler: Aktif tektonik, Gutenberg-Richter Metot, Helenik Yay, odak mekanizma çözümü, Pliny-Strabo Yayı

Abstract:
Southeastern Aegean Sea,  is a very important region in so far as active tectonic is concerned. The western part of this region tectonic structures are influenced by the Hellenic Arc and Pliny-Strabo Arc, whereas the eastern part is influenced by the Fethiye-Burdur Fault Zone. In this region, many destructive earthquakes have occurred from past to present, where in the recent years some of them have been examined, in the form of dissetation, in order to explain tectonic structures of Gökova, Yeşilova and Marmaris Gulfs.
The study period is 1920-2015, Observatory and Integrated Homogeneous Turkey Earthquake Catalogue (IHTEC) data provided by Earthquake Research Institute in Kandilli, United States Geological Survey's (USGS) data, and Northern California Earthquake (NCSS) data are used. The relationship between latitude, longitude, and depth is investigated by creating earthquake seismicity maps. The decrease in the depth from southwest to northeast as related to the crust thicknesses are investigated. Scatter graph of earthquakes with 4 and bigger instrumental magnitudes are plotted. Considering the focal mechanism solution of the earthquakes occured in the Gökova, Yeşilova (Bozburun) and Marmaris Gulfs, we have observed that in the Gökova Gulf and its surround and the Yeşilova Gulf, the faults are normal. For Marmaris Gulf, land and marine earthquake data is used. Considering the land earthquake data, earthquake fault is observed as being normal, whereas considering the marine earthquake data, the fault is observed as left-lateral strike-slip.
Based on the 3.5 kHz seismic reflection data, for Yeşilova and Marmaris Gulfs, 2008 and 2010 period, and Gökova Gulf for the year 2002, seismic profiles have been prepared and the the active tectonic of the gulfs are examined. 
Following the statistical studies based upon the data of the earthquakes occured between 1920-2015 with the M≥4 magnitude, it was tried to conjecture the probablity and the recurrence distances of the possible earthquakes in the future. For this reason, the Gutenberg-Richter Method has been applied and earthquake hazard for the region has been examined.  
As a result, our fault solutions and the focal mecanism solutions provided by the above mentioned centers were observed as being harmonious. Accordingly, Gökova and Yeşilova Gulfs are thought to be have been shaped under the effect of the N-S, NW-SE trending extensional regime, whereas the Marmaris Gulf is thought to be has been shaped by the NE-SW trending compression regime.

Keywords: Active tectonics, Gutenberg-Richter Method, Hellenic Arc, Focal Mechanism Solution, Pliny-Strabo Arc.