Hepatosteatozlu bireylerde antropometrik ölçümler ve biyokimyasal parametrelerin değerlendirilmesi
Evaluation of anthropometric measurements and biochemical parameters in individuals with hepatosteatosis
Yazar: TUBA ÇELEBİ
Danışman: UZMAN BAHAR ÖZDEMİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Biyokimyasal özellikler = Biochemical properties ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Giriş ve Amaç: Non-Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı (NAYKH) gelişmiş ülkelerde kronik
karaciğer hastalığının önde gelen nedenlerinden biri olarak gösterilmektedir (1). Küresel olarak
yetişkinlerdeki görülme sıklığı %25 saptanmıştır (2). NAYKH vakaları histolojik olarak geniş
bir spektrumda görülebilir. Basit yağlanma vakaları genellikle iyi seyirliyken; non-alkolik
steatohepatit (NASH)'li hastaların üçte birinde fibrozis ilerler ve son dönem karaciğer hastalığı,
hepatosellüler karsinom (HCC) gibi daha ağır karaciğer hasarı formlarına ilerleyebilir (3).
NAYKH tespitinde karın ultrasonografisi kolay ulaşılabilir bir görüntüleme yöntemi olarak
kullanılmaktadır. Bu yöntem pratik ve non invaziv bir yöntem olmasına karşın erken fibroz ve
steatohepatit tanısı için hastadan biyopsi alınması gerekmektedir (4). Biyopsi komplikasyonları
olan invaziv bir yöntem olması nedeni ile güvenilir, doğru, invaziv olmayan veya minimal
invaziv biyobelirteçlere ihtiyaç vardır (5).
Bu araştırmada daha önce yapılan çalışmalar ışığında daha özel bir popülasyonda yağlı
karaciğer hastalığı ile aspartat aminotransferaz (AST), alanin aminotransferaz (ALT), alkalen
fosfataz (ALP), gama glutamil transferaz (GGT), laktat dehidrogenaz (LDH), insülin direnci,
yüksek dansiteli lipoprotein (HDL), düşük dansiteli lipoprotein (LDL), Nötrofil / Lenfosit oranı
(NLR), BKİ ve bel çevresi yüksekliği ilişkisine ait bulgulara ulaşılması amaçlanmıştır. Fibrozis
derecesinin de belirlendiği daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmaya 01.01.2020-19.04.2021 tarihleri arasında Bakırköy Dr. Sadi
Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dahiliye polikliniklerine ayaktan başvuran, 18 yaş üstü
hepatobiliyer veya abdomen ultrason görüntüleme ile hepatosteatoz tespit edilen 96 hasta ve
hasta grubu ile karaciğer yağlanması bulunmayan 78 sağlıklı kontrol grubu dahil edilmiştir.
Tüm hastaların hastane bilgi yönetim sistemi (HBYS) üzerinden anamnez, laboratuvar ve
görüntüleme sonuçları incelendi. Yaş, cinsiyet, tam kan sayımı, açlık kan şekeri (AKŞ), ALT,
AST, alkalen fosfataz (ALP), gama glutamil transferaz (GGT), laktat dehidrogenaz (LDH), üre,
kreatinin, insülin, HOMA-IR, kolesterol paneli, Nötrofil / Lenfosit oranı (NLR), sistolik ve
diyastolik kan basıncı, batın ultrasonu (USG), boy-kilo, BKİ, bel çevresi düzey ve oranları
kaydedildi.
viii
Bulgular: Çalışma %53,1'i (n=61) erkek, %64,9'u (n=113) kadın, toplam 174 olguyla
yapılmıştır. Bunlardan 96'sı hepatosteatoz saptanan hastalar, 78'i ise kontrol grubundan
oluşmaktadır. Olguların yaşları 18 ile 70 arasında değişmekte olup; ortalaması 41,08±11,43'tür.
Araştırmaya katılan olguların %55,2'si (n=96) Hepatosteatoz (+), %44,8'i (n=78)
Hepatosteatoz (-) grubunda oldukları görülmüştür. Erkek olguların Hepatosteatoz (+) olma
oranı kadın olgulardan istatistiksel olarak anlamlı seviyede yüksek saptanmıştır (p=0,043;
p<0,05). Hepatosteatoz (+) grubundaki olguların yaşları, kiloları, BKI değerleri ve bel
çevreleri, Hepatosteatoz (-) grubundakilerden istatistiksel olarak anlamlı seviyede yüksek
saptanmıştır (p=0,009; p=0,001; p=0,001; p=0,001; p<0,01). Hepatosteatoz (+) grubundaki
olguların kolesterol, LDH, trigliserid, non HDL, AST, ALT, GGT, ALP, insülin ve Homa-IR
ölçümleri, Hepatosteatoz (-) grubundakilerden istatistiksel olarak anlamlı seviyede yüksek
saptanmıştır (p=0,001; p<0,01). Hepatosteatoz (-) grubundaki olguların HDL ölçüm değerleri,
Hepatosteatoz (+) grubundakilerden istatistiksel olarak anlamlı seviyede yüksek saptanmıştır
(p=0,006; p<0,01). Hepatosteatoz (-) grubundaki olguların NLR ölçüm değerleri,
Hepatosteatoz (+) grubundakilerden istatistiksel olarak anlamlı seviyede düşük saptanmıştır
(p=0,030; p<0,05).
Sonuç: Sonuç olarak hastalığın tanısı için kullanılabilecek non-invaziv belirteçlerin zayıf
yönleri olabileceği göz önünde bulundurulmakla beraber; çalışmanın, NAYKH ile yaş, kilo,
VKİ, bel çevresi, AST, ALT, GGT, ALP, insülin, Homa-IR, total kolesterol, LDH, TG, nonHDL, HDL ve NLR ölçüm değerleri arasında anlamlı ilişki ortaya koyduğu gözlemlenmiştir.
Bu sebeple, bahsedilen belirteçlerin bazılarının bir arada değerlendirilmesinin hastalığın tanısı
için teşhis gücü ve doğruluğu açısından faydalı olabileceği kanaatindeyiz.
Anahtar Kelimeler: Hepatosteatoz, Non-alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı, NAYKH, insülin
direnci

Abstract:
EVALUATION OF ANTHROPOMETRIC MEASUREMENTS AND
BIOCHEMICAL PARAMETERS IN INDIVIDUALS WITH
HEPATOSTEATOSIS
Aim: Non-Alcoholic Fatty Liver Disease (NAFLD) is shown as one of the leading causes of
chronic liver disease in developed countries (1). Globally, its incidence in adults has been found
to be 25% (2). NAFLD cases can be seen in a wide spectrum histologically. While simple
steatosis cases are generally good; fibrosis progresses in one third of patients with non-alcoholic
steatohepatitis (NASH), and end-stage liver disease may progress to more severe forms of liver
damage such as hepatocellular carcinoma (HCC) (3). Abdominal ultrasonography is used as an
easily accessible imaging method in the detection of NAFLD. Although this method is a
practical and non-invasive method, biopsy should be taken from the patient for the diagnosis
of early fibrosis and steatohepatitis (4). Since it is an invasive method with biopsy
complications, reliable, accurate, non-invasive or minimally invasive biomarkers are needed
(5).
In this study, in the light of previous studies, it is aimed to relate fatty liver disease
with aspartate aminotransferase (AST), alanine aminotransferase (ALT), alkaline phosphatase
(ALP), gamma glutamyl transferase (GGT), lactate dehydrogenase (LDH), insulin resistance,
high density lipoprotein (HDL), low density lipoprotein (LDL), Neutrophil / Lymphocyte ratio
(NLR), BMI and waist circumference. There is a need for more comprehensive studies in which
the degree of fibrosis is also determined.
Materials and methods: The research was conducted between 01.01.2020-19.04.2021 with
two patient groups which were admitted to Bakırköy Dr. Said Konuk Training and Research
Hospital. First the patient group; total of 96 patients over the age of 18, who were admitted to
the Internal Medicine outpatient clinics and diagnosed with hepatosteatosis by hepatobiliary or
abdominal ultrasound imaging, and the second; control group of 78 healthy people without
hepatic steatosis. Anamnesis, laboratory and imaging results of all patients were analyzed via
the hospital information management system (HIMS). Age, sex, complete blood count, fasting
x
blood glucose (FG), ALT, AST, alkaline phosphatase (ALP), gamma glutamyl transferase
(GGT), lactate dehydrogenase (LDH), urea, creatinine, insulin, HOMA-IR, cholesterol panel ,
Neutrophil / Lymphocyte ratio (NLR), systolic and diastolic blood pressure, abdominal
ultrasound (USG), height-weight, BMI, waist circumference levels and ratios were recorded.
Results: The study was conducted with a total of 174 subjects, 53.1% (n=61) male and 64.9%
(n=113) female. Of these, 96 were patients with hepatosteatosis and 78 were in the control
group. The ages of the cases ranged from 18 to 70; the mean is 41.08±11.43. It was seen that
55.2% (n=96) of the cases participating in the study were in the Hepatosteatosis (+) and 44.8%
(n=78) Hepatosteatosis (-) group. The rate of hepatosteatosis (+) in male cases was found to be
statistically significantly higher than female cases (p=0.043; p<0.05). Age, weight, BMI values
and waist circumference of the subjects in the hepatosteatosis (+) group were found to be
statistically significantly higher than those in the hepatosteatosis (-) group (p=0.009; p=0.001;
p=0.001; p=0.001; p<0.01). Cholesterol, LDH, triglyceride, non-HDL, AST, ALT, GGT, ALP,
insulin and Homa-IR measurements of the subjects in the hepatosteatosis (+) group were found
to be statistically significantly higher than those in the Hepatosteatosis (-) group (p=0.001; p<0,
01). HDL measurement values of the cases in the hepatosteatosis (-) group were found to be
statistically significantly higher than those in the hepatosteatosis (+) group (p=0.006; p<0.01).
NLR measurement values of the cases in the hepatosteatosis (-) group were found to be
statistically significantly lower than those in the hepatosteatosis (+) group (p=0.030; p<0.05).
Conclusion: In conclusion, although it is considered that non-invasive markers that can be used
for the diagnosis of the disease may have weaknesses; we observed that our study revealed a
significant relationship between NAFLD and age, weight, BMI, waist circumference, AST,
ALT, GGT, ALP, insulin, Homa-IR, total cholesterol, LDH, TG, non-HDL, HDL and NLR
measurement values. For this reason, we believe that evaluating some of the mentioned markers
together may be useful for the diagnosis of the disease in terms of diagnostic power and
accuracy.
Key words: Hepatosteatosis, Non-alcoholic Fatty Liver Disease, NAFLD, insulin resistance