Türkçe öğretmenlerinin anlama becerilerinde ölçme ve değerlendirmeye yönelik görüşleri
Turkish language teachers' opinions about the measurement and evaluation of comprehension skills
Yazar: BETÜL KERAY DİNÇEL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KEMALETTİN DENİZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anlama = Understanding ; Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Dinleme becerisi = Listening skill ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Türkçe = Turkish ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Eğitimin temel parçalarından biri ölçme ve değerlendirmedir. Ölçme ve değerlendirme eğitim sürecinin her aşamasında kullanılmaktadır. 2006 Programıyla birlikte Türkçe eğitimi alanında ölçme ve değerlendirmeye yönelik çalışmaların arttığı görülmektedir. Bunlar arasında ölçme ve değerlendirmeyi becerilere indirgeyen araştırmalar yok denecek kadar azdır. Alanyazındaki bu açığa katkı sağlaması amacıyla Türkçe öğretmenlerinin anlama becerilerinde ölçme ve değerlendirmeye yönelik görüşlerini inceleme yoluna gidilmiştir. Bu doğrultuda araştırmanın amacı; Türkçe öğretmenlerinin Türkçe eğitiminin ölçme ve değerlendirmesine, okuma becerisinin ölçme ve değerlendirmesine, dinleme/izleme becerisinin ölçme ve değerlendirmesine ilişkin görüşlerini belirlemektir.
Araştırma nitel bir çalışmadır. Derinlemesine bilgiler elde edebilmek amacıyla veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Çalışma grubu olarak ön uygulamada 5, ana uygulamada 50 öğretmenden görüş alınmıştır. Amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi seçilerek öğretmenlerin cinsiyet, mezun olunan lisans türü, eğitim düzeyi, görev süresi, görev yapılan iller gibi demografik özelliklerinin çeşitlilik göstermesine dikkat edilmiştir. Görüşme formunda birinci alt probleme yönelik 5, ikinci alt probleme yönelik 9, üçüncü alt probleme yönelik 9, toplamda 23 soru yer almaktadır. Görüşme sırasında öğretmenlerin büyük kısmının izinleri doğrultusunda ses kaydı alınmış ve görüşmeler yazıya geçirilmiştir. 234 sayfalık ham veri elde edilmiştir. Nitel veri analiz yöntemlerinden içerik analizi yöntemi kullanılarak veriler incelenmiştir. 
Türkçe eğitiminin ölçme ve değerlendirmesi boyutuna ilişkin bulgularda öğretmenlerin çoğunun ölçme ve değerlendirme kavramlarını bilmedikleri, ölçme ve değerlendirmeyi ağırlıklı olarak sürecin sonunda kullandıkları, TEOG'a yönelik genellikle olumsuz görüş bildirdikleri, Türkçe Dersi Öğretim Programı ve kitaplardaki ölçme ve değerlendirme araçlarını çoğunun kullanmadığı, öğrenme alanlarına göre ayrı ayrı puanlama yapmadıkları ortaya çıkmıştır. 
Okuma becerisinin ölçme ve değerlendirmesi boyutuna ilişkin bulgularda öğretmenlerin çoğu, okuma becerisine yönelik ölçme aracı hazırladığını ve hazırlarken sınıfın düzeyine dikkat ettiklerini, okuma becerisinin ölçümünde açık uçlu ve kısa cevaplı soruları kullandıklarını belirtmişlerdir. Öğretmenlerin öğretmen kılavuz kitabı ve çalışma kitabındaki okuma becerisine yönelik ölçme ve değerlendirme uygulamaları ile okuma kazanımlarıyla birebir eşleştirilmiş ölçme araçlarına ilişkin görüşleri genellikle olumsuzdur. Okuma becerisinin ölçme ve değerlendirmesi açısından öğretmen yeterliklerine ilişkin olarak ise bir öğretmenin öğrencilerine okuduğunu anlamaya yönelik değerlendirme soruları sorabilmesi gerektiğini belirtmişlerdir. Okuma becerisinin ölçümünde karşılaştıkları sorunlar ise sınıfların kalabalık ve okuma güçlüğü olan öğrencilerin olmasıdır. Öğretmenler önerilerinde sınıf mevcudunun azaltılması ve metinlerin gözden geçirilmesi gerektiğini ifade etmişlerdir. Okuma becerisi kazanımlarının ölçümüne ilişkin beşinci amacı ölçmenin mümkün olmadığını daha çok ikinci amacı ölçtüklerini ifade etmişlerdir. 
Dinleme/izleme becerisinin ölçme ve değerlendirmesi boyutuna ilişkin bulgularda öğretmenlerin çoğunun dinleme/izleme becerisine yönelik ölçme aracı hazırlamadığı, hazırlayanların metnin önemli yerlerinden soru sormaya dikkat ettikleri, dinleme/izleme becerisinin ölçümünde açık uçlu ve kısa cevaplı soruları kullandıkları görülmektedir. Öğretmenlerin öğretmen kılavuz kitabı ve çalışma kitabındaki dinleme/izleme becerisine yönelik ölçme ve değerlendirme uygulamaları ile dinleme/izleme kazanımlarıyla birebir eşleştirilmiş ölçme araçlarına ilişkin görüşleri genellikle olumsuzdur ve bunları kullanmadıklarını belirtmişlerdir. Dinleme/izleme becerisinin ölçme ve değerlendirmesi açısından öğretmen yeterliklerine ilişkin olarak öğretmenlerin öğrencilerin dinleyip dinlemediğini ölçebilmesi gerektiğini ifade etmişlerdir. Öğretmenlerin dinleme/izleme becerisinin ölçümünde karşılaştıkları sorunlar ise sınıfların kalabalık olması, öğrencinin dinlerken ilgisinin dağılması, öğretmenlerin dinleme/izleme becerisini ölçememesi ve ölçümünün zaman almasıdır. Öğretmenler önerilerinde sınıf mevcudunun azaltılması, metinlerin değişmesi ve uygun bir dinleme/izleme ortamının sağlanması gerektiğini belirtmişlerdir. Okumada olduğu gibi dinleme/izleme becerisinde de kazanımların ölçümüne ilişkin beşinci amacı ölçmenin mümkün olmadığını, daha çok ikinci amacı ölçtüklerini ifade etmişlerdir. Ancak genel olarak verdikleri görüşlerde çoğu öğretmenin dinleme/izleme etkinliği yaptırmadığı ortaya çıkmıştır. 
Bulgular doğrultusunda şu öneriler ortaya çıkmaktadır: Anlama becerilerine yönelik sağlıklı bir ölçme ve değerlendirme yapılabilmesi için sınıf mevcutları azaltılabilir, ölçme araçları çeşitlendirilebilir, öğretmenlere ölçme ve değerlendirmeye yönelik eğitim verilebilir, kazanımlara ölçme ve değerlendirme açısından kriterler eklenebilir, okuma ve dinleme/izleme metinleri gözden geçirilebilir.

Anahtar Kelimeler :  
Ölçme ve değerlendirme, ölçme araçları, anlama becerileri, okuma, dinleme/izleme, Türkçe Eğitimi.

Abstract:
One of the basic components of education is measurement and evaluation. Measurement and evaluation are used in every stage of education. With the implementation of 2006 Program, the amount of research focusing on measurement and evaluation in the field of Turkish language teaching has increased. However, there is a paucity of research dealing with the investigation of measurement and evaluation at skill level. In order to help fill this void in the literature, the present study aims to investigate Turkish language teachers' opinions about measurement and evaluation of comprehension skills. In this line, the purpose of the study was set to be to investigate the opinions of Turkish language teachers about the measurement and evaluation of Turkish language teaching, reading skill and listening/monitoring skill. 
The current study is a qualitative study. A semi-structured interview protocol was used as a data collection instrument to gather detailed information. In the piloting of the interview protocol, 5 Turkish language teachers were involved and then the interview form was administered to 50 Turkish language teachers. Maximum variation sampling method, one of the purposive sampling methods, was employed to attain variety in terms of demographic features such as gender, type of the graduated high school, education level, length of service and cities where the teachers have worked. In the interview form, there are totally 23 questions, 5 of which aim to elicit information about the first objective of the study, 9 of which are directed towards the second objective of the study and 9 towards the third objective of the study. With the permissions of the participants, the interviews were tape-recorded and then transcribed. Thus, 234-page raw data were collected. The collected data were analyzed through content analysis, one of the qualitative data analysis methods. 
The findings related to the measurement and evaluation in the dimension of Turkish language teaching revealed that most of the participants do not know the concepts of measurement and evaluation, they mostly use measurement and evaluation at the end of the process, they generally have negative opinions about TEOG, most of them do not make use of the measurement and evaluation tools provided in Turkish Language Course Program and the textbooks and they do not conduct separate scorings for different learning areas. 
The findings related to the measurement and evaluation in the dimension of reading skill revealed that most of the teachers prepare evaluation tools to separately asses reading skill and pay attention to the level of their students and they use open-ended and short-answer questions in the assessment of reading skill.  Their opinions about the measurement and evaluation applications presented in the teacher guidebook for reading skill and about measurement tools exactly corresponding to reading objectives are negative in general. They stated, in relation to teacher competencies, that a teacher should be able to ask questions to evaluate their students' reading comprehension.  The problems they face in the measurement of reading skill were stated to be crowded classes and students having reading difficulties. They also stated that the number of students in classes should be reduced and the texts used should be revised. Finally, they stated that it is not possible to measure the fifth objective in relation to the measurement of reading skill objectives and they mostly focus on the second objective.  
The findings related to the measurement and evaluation in the dimension of listening/monitoring skill revealed that most of the teachers do not prepare measurement and evaluation tolls to assess listening/monitoring skill, those who are preparing such tools take great care to ask questions from the important parts of the text and they prefer open-ended and short-answer questions in the evaluation of listening/monitoring skill. Their opinions about the measurement and evaluation applications presented in the teacher guidebook for listening/monitoring skill and about measurement tools exactly corresponding to listening/monitoring objectives are negative in general and they do not use them. They stated, in relation to teacher competencies, that a teacher should be able to assess whether the student listen or not. The problems they face in the measurement of listening/monitoring were stated to be crowded classes, distracted attention of the student while listening, teachers' not being able to measure listening/monitoring skill and measurement's taking time. They stated that the number of students in classes should be reduced, the texts used should be revised and environment suitable for listening/monitoring should be created. They believe that it is not possible to measure the fifth objective in relation to the measurement of listening/monitoring skill objectives and they mostly measure the second objective. However, in general, the opinions stated by the teachers showed that most of the teachers do not conduct listening/monitoring activities.  
In light of the findings of the study, following suggestions can be made; for healthy measurement and evaluation to be conducted in relation to comprehension skills, the number of students in classes should be reduced, measurement tools can be diversified, in-service training can be given to teachers about measurement and evaluation, some criteria can be added to objectives in relation to measurement and evaluation and reading and listening/monitoring texts can be revised.  

Key Words  : 
Measurement and evaluation, evaluation tools, comprehension skills, reading, listening/monitoring, Turkish language teaching.