Mekân konfigürasyonun müzelerde karşılaştırmalı incelenmesi
Comparative examination of space configuration in museums
Yazar: ESRA BAL
Danışman: PROF. DR. FATMA DEMET AYKAL
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Gaziantep = Gaziantep ; Müzeler = Museums ; Söz dizim = Syntax ; Yön bulma = Direction finding

Özet:
Değerli nesnelerin biriktirilmesiyle ortaya çıkan müze kavramı, zaman içerisinde korunmalarıyla beraber bilgi edinme, arşivleme, araştırma ve eğitme amaçlarını edinmiştir. Müzelerin çoğalması ve sergilenen nesne çeşitliliğinin artmasıyla sınıflandırma yapılmıştır. Müze türleri koleksiyonlarına, yönetimlerine, hizmet ettikleri bölgelere, sergileme yöntemlerine, işlevlerine ve müzelerde bilginin kullanımına göre sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflandırma müze türlerinin belirlenmesinde yardımcı olmakta ancak müzenin ana tanımını etkilememektedir.
Müzelerde sergilenen eserlerin net anlaşılması, yön bulma davranışının rahat gerçekleşmesiyle sağlanabilmektedir. Yön bulma davranışı karmaşık yapılarda kaybolma, bulunduğu yeri belirleyememe ve hedefe nasıl gidileceğini öngörememe sorunlarından dolayı daha fazla önem kazanmaktadır. Kullanıcı, yapı içerisinde çevresini algılayıp yorumlamasıyla yön bulma davranışını gerçekleştirmektedir.  Yön bulmayı etkileyen dört faktör bulunmaktadır. Bunlar plan kurgusu, işaret sistemleri, ortamın algılanması, kişisel farklılıklardır. Kişinin geçmiş deneyimleri ile bireyler aynı ortamda farklı davranışlar sergileyebilmekte, plan kurgusunun karmaşıklığı ve işaret sistemlerinin eksikliğiyle beraber yön bulma davranışı zorlaşabilmektedir.
Çalışma oluşturulan mekân kurgusunda, mekân derinliğinin ve sergilenen eserlerin türünün farklı olmasının yön bulmayı etkilediği göz ardı edilerek tasarlanmış olmasıyla beraber kullanıcının yön bulmada sıkıntılar yaşaması problemi üzerinde durmaktadır. Farklı derinliğe ve koleksiyon türüne sahip müzelerde oluşturulan mekân kurgusunun, kullanıcı üzerinde yön bulmayı nasıl ve ne derece etkilediğinin belirlenmesi ile sergilenen eserlerin farklılığının, yön bulmada ne derece etkili olduğunun incelenmesi amaçlanmaktadır. Belirlenen amaç doğrultusunda çalışmada mekânlar arası ilişkiyi boyut, renk, malzeme biçim gibi unsurları dikkate almadan inceleyen mekân sentaksı yöntemi kullanılmıştır.
Çalışma kapsamında seçilen müzelerin mekânsal ilişkileri belirten erişim grafikleri çizilmiştir. Erişim grafiğinden elde edilen veriler koleksiyon türüne göre, yapısal niteliğine göre ve seçilen müzelerin tümüne göre tablo oluşturularak karşılaştırılmıştır. Yapılan inceleme sonucunda koleksiyon türüne göre müzelerin tasarımlarının yapılması gerektiği tespit edilmiştir.

Abstract:
The concept of a museum, which arose from the accumulation of valuable objects, has acquired the goals of obtaining information, archiving, researching and educating, as well as preserving them over time. With the proliferation of museums and the increase in the diversity of objects on display, classification has been made. Types of museums are classified according to their collections, management, regions they serve, methods of exhibition, functions and use of information in museums. This classification helps to determine the types of museums, but does not affect the main definition of the museum.
A clear understanding of the works exhibited in museums can be achieved by the comfortable realization of the orientation behavior. Direction-finding behavior is becoming more important due to the problems of getting lost in complex structures, not being able to determine where it is located and not being able to predict how to get to the destination. The user realizes the orientation behavior by perceiving and interpreting his environment in the structure. There are four factors that affect direction finding. These are plan layout, sign systems, perception of the environment, personal differences. With one's past experiences, individuals may exhibit different behaviors in the same environment, and with the complexity of plan layout and the lack of sign systems, direction-finding behavior may become difficult.
The study focuses on the problem of the user having difficulties in finding directions because it was designed with ignoring that depth of the space and the different types of works are affect direction finding in the created space fiction.It is aimed to determine how and to what extent the space fiction created in museums of different depths and collection types affects the user and to examine the extent to which the differences of the works exhibited are effective in finding direction. In line with the determined purpose, the space syntax method, which examines the relationship between spaces without considering the elements such as size, color, material and form, was used.
Access graphs indicating the spatial relations of the selected museums within the scope of the study were drawn. The data obtained from the access graph were compared by creating a table according to the type of collection, structural quality and all selected museums. As a result of the examination, it was determined that museums should be designed according to the type of collection.