H. (1247-1253)
M. (1831-1837) yılları arasında nüfus defterlerine göre Gönen'in sosyal yapısı / The social structure of Gönen according to population registers between the years H. (1247-1253) / G. (1831-1837)
Yazar: SERMİN YAKAR
Danışman: PROF. DR. ZEKAİ METE
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Gönen, Marmara Bölgesi'nin güneyinde Balıkesir iline bağlı bir ilçedir. Gönen Çayı'nın suladığı geniş, verimli ovası ve kaplıcaları ile tarih boyunca bir çekim alanı olmuş ve birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştı. Osmanlı idaresine girdiği XIV. yüzyıldan XIX. yüzyıla kadar Hüdavendigar Sancağı'na bağlı olan kaza, bu tarihten sonra idari yapıda yapılan değişiklikle Hüdavendigar Vilayeti Karesi Sancağı'na bağlanmıştır.
Osmanlı Devleti'nde II. Mahmut Dönemi'nde 1831 yılında modern anlamda ilk nüfus sayımı yapılmıştır. Askerlik ve vergi amacıyla yapılan sayım Gönen'de de uygulanmıştır. Bu çalışmada 1831 yılında Gönen'de yapılan nüfus sayımı sonucu oluşturulan nüfus defterlerinden yararlanarak Gönen'in sosyal yapısı ortaya konmaya çalışılmıştır.
Çalışmamızın esasını Devlet Arşivleri Nüfus Defterleri Fonu'nda bulunan 1422 numaralı Müslim Nüfus Defteri ile 1375 numaralı Reaya Nüfus Defteri oluşturmaktadır. 1422 numaralı Müslim Nüfus Defterindeki eksik sayfalar Nüfus Yoklama Defterleri'nden yararlanılarak tamamlanmıştır. Elde edilen veriler tablolaştırılmak suretiyle analiz edilmiş ve mevcut literatür de taranarak çalışma desteklenmiştir.
Çalışma sonucu Gönen kazasında 6 mahalle, 22 köy ve 1 çiftlik bulunduğu tespit edilmiştir. 6 mahallenin 3'ünde gayrimüslim nüfus bulunmaktadır. 2 köyde sadece gayrimüslim nüfus mevcut olup 1 köyde hem Müslüman hem de gayrimüslim bulunmaktadır. 19 köyün tamamı Müslüman'dır.
Elde edilen tüm veriler doğrultusunda H. (1247-1253) / M. (1831-1837) yılları arasında Gönen kazasının sosyal yapısı ortaya konmuştur. Çalışmamız, Gönen nüfus defterleri ile ilgili yapılan ilk çalışma olması sebebiyle önem arz etmektedir. Bundan sonra yapılacak çalışmalara kaynak olması öngörülmektedir.

Abstract:
Gönen, located in the southern part of the Marmara region in Turkey and a district of Balıkesir, has been a hub of attraction throughout history due to its fertile plains nourished by the Gönen River and its thermal springs. Hosting various civilizations, it was part of the Ottoman Empire from the 14th to the 19th century, initially under the Hüdavendigar Sanjak and later reorganized under the Karesi Sanjak of the Hüdavendigar Province.
During the reign of Sultan Mahmut II in the Ottoman Empire, the first modern census was conducted in 1831 for military and taxation purposes, including in Gönen. This study utilizes the population registers created from the 1831 census in Gönen, focusing on the district's social structure. The main sources are the Muslim Population Register (No. 1422) and the Non-Muslim Population Register (No. 1375) found in the State Archives Population Registers Fund. Missing pages in the Muslim register were supplemented using the Population Enumeration Registers.
The research revealed that Gönen district comprised 6 neighborhoods, 22 villages, and 1 farm. Three of the neighborhoods had a non-Muslim population, two villages were exclusively non-Muslim, and one village had both Muslim and non-Muslim inhabitants. The remaining 19 villages were entirely Muslim.
The study, analyzing data through tables and supporting it with existing literature, presents the social structure of Gönen district between the years H. (1247-1253) / M. (1831-1837). Its significance lies in being the first study based on the Gönen population registers, anticipated to be a valuable resource for future research.