Sıhhati Çelebi'nin "Menakıb-ı Mükeyyifat-ı Alem" risalesi çerçevesinde 17.yüzyıl İstanbul'unda keyif verici maddeler
Material of merry in the İstanbul of 17th century, within the framework of brochure of the Menakıb-ı Mükeyyifat-ı Alem of Sıhhati Çelebi
Yazar: METİN ÖZTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HULUSİ LEKESİZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Tarih = History

Özet:
16. yüzyıldan itibaren Osmanlı toplumunda, keyif verici maddelerin yaygın olarak kullandığı bilinmektedir. Keyif verici maddelerin yaygın kullanımı zengin bir literatürün doğmasına neden olmuştur. Yeniçeri Ocağında imam ve kumandan olarak görev yapan şair Sıhhatî Çelebi de, bu literatüre yazdığı bir risale ile katkıda bulunmuştur. Yazarın, Menâkıb-ı Mükeyyifât-ı Âlem adlı eserinde keyif verici maddeler teşhis ve intak edebi sanatları kullanılarak insan gibi konuşturulmaktadır. Her bir keyif verici madde, kendisini överek diğer keyif verici madde ile çatışmaktadır. Yazar, eserinde keyif verici maddelerin şahsında, kendi değer yargıları ve hassasiyetlerini yansıtmaktadır. Eser, 17. yüzyıl İstanbul'unda insan- madde- mekan ilişkilerine yönelik önemli gözlem ve uyarılar içermektedir. Keyif verici maddeler ve tüketildiği mekanların siyaset ve dini otoriteler ile ilişkisi uzun süre çatışma içermiştir. Bu çatışmayı azaltan unsur ise keyif verici maddelerin ürettiği iktisadi değerdir. Yöneticiler için keyif verici maddelerin kendisinden ziyade, tüketildiği mekanların işlevleri tehlikeli bulunmuştur. Bu nedenle sürekli kontrol altında tutulmuş bazen de yasaklanmıştır. 17. yüzyıl yazar ve seyyahlarının anlatılarında söz konusu yasakların toplumun yaşam biçimini değiştirmediği görülmektedir. Anahtar sözcükler Sıhhatî Çelebi, Menâkıb-ı Mükeyyifât-ı Âlem, Keyif Verici Maddeler

Abstract:
It is known that from the beginning of 16th century material of merry has been used widely in the Ottoman Community. Widespread usage of the material of merry has caused a rich literary to occur. Sihhatî Çelebi who is a poetry, has been working as a imam and commander in the Janissary Association, has also made contribution to this literary with a brochure written by him. The material of merry which his work named Menâkıb-ı Mükeyyifât-ı Âlem, using diagnosis art of literature, talk a like human being. Each material of merry conflicts with others by boasting itself. The author reflects in his work the sensitivity of his standards of value in the personality of the material of merry and the places where they are consumed. The work includes important human-material-place oriented observations and warnings about the Istanbul of 17th century. The relationship of the materials of merry and the places where they are consumed has included for a long time a conflict with policy and religious authorities. The element that reduces this conflict is the economic value produced by the materials of merry. Rather than the materials of merry themselves, the function of the places where they are used have been found dangerous by the administrators. For this reason, they are kept continuously under control and sometimes they have been forbidden. It is seen in the narrations of the 17th century writers and itinerants that the subject matter prohibitions have not changed the life styles of the community Key words Sihhatî Çelebi, Menâkıb-ı Mükeyyifât-ı Âlem, Material of Merry