Aydın ili Yenipazar Ovasında arazi toplulaştırması sonrasısulu tarım üretiminin değerlendirilmesi
Evaluation of irrigated agricultural production afterland consolidation in Aydın Yenipazar Plain
Yazar: OKAN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. SELİN MURADİYE AKÇAY
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye genelinde arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetlerinin aksatılmadan
eşgüdümlü olarak yürütülmesi amacıyla Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde
Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Dairesi Başkanlığı kurulmuş ve
bütün toplulaştırma projeleri bu idarenin yetki ve sorumluluğuna verilmiştir.
Bu çalışma ile tarla içi geliştirme hizmetlerinden biri olan arazi toplulaştırması ile sulama
projelerinin birlikte uygulandığı koşullarda, üretim değeri üzerine olan etkileri
değerlendirilerek, Aydın Yenipazar Ovasında toplulaştırma sonrası üretim durumunun
değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Çalışma materyali olarak Aydın Yenipazar Ovasında toplam 4 389 ha alan yer kaplayan
ve arazi toplulaştırması ve tarla içi geliştirme hizmetleri tamamlanmış olan Yenipazar,
Alanlı, Kırklar, Gödrenli, Dalama, Alhan, Çulhan, Dereköy ve Hamzabali köyleri ele
alınmıştır. IWMI tarafından geliştirilen ve tarımsal üretim etkinliği değerlendirme
kriterlerinden olan sulanan toplam alan için eşdeğer brüt üretim değeri (EBÜD) ve
sulanan birim alan başına eşdeğer brüt üretim değeri (EBÜDSA) göstergeleri kullanılarak
üretim değerleri hesaplanmıştır. Bu değerlerin hesaplanmasında DSİ 21. Bölge
Müdürlüğü ve Akçay Sulama Birliği kayıtlarından yararlanılmıştır.
Çalışma alanında, arazi toplulaştırma çalışmalarının üretim faaliyetleri üzerindeki etkisi
özellikle 2016 yılından sonra görülmeye başlanmıştır. İncelenen dokuz köyde en yüksek
EBÜD 2021 yılında 1 872 104,0 $ olarak Yenipazar'da, en düşük 2015 yılında 65 831,2
$ olarak Alanlı köyünde saptanmıştır. Çalışma sahasında belirlenen EBÜDSA
değerlerinde 2011 yılından 2021 yılına doğru 2-4 kat arasında değişen oranlarda artış
meydana geldiği saptanmış ve köylerin tamamında en yüksek EBÜDSA değerlerinin 2021 yılında gerçekleştiği görülmüştür. Toplulaştırma sahasında 2011 yılında tamamlanan
arazi toplulaştırma projesi yer teslimlerinin ardından gerçekleşen tarla içi geliştirme
hizmetlerinin etkisinin 2016 yılından sonra görülmeye başlanmasıyla ve sulama
oranlarının da giderek artmasıyla birlikte EBÜDSA değerlerinde artış olduğu saptanmıştır.

Abstract:
In order to carry out land consolidation and on-farm development services in a
coordinated manner throughout Turkey, the Land Consolidation and On-Farm
Development Services Department was established within the General Directorate of
State Hydraulic Works and all consolidation projects were given the authority and
responsibility of this administration.
This study aimed to evaluate the post-consolidation production situation in the Aydın
Yenipazar Plain by evaluating the effects on production value under the conditions where
land consolidation, which is one of the on-farm development services, and irrigation
projects are implemented together.
The villages of Yenipazar, Alanlı, Kırklar, Gödrenli, Dalama, Alhan, Çulhan, Dereköy
and Hamzabali, which cover a total area of 4 389 ha in the Aydın Yenipazar Plain and
where land consolidation and in-field development services have been completed, were
used as study material. Production values were calculated using the standardized gross
value of production (SGVP) for the total irrigated area and standardized gross value of
production per unit irrigated area (SGVPirrigated) indicators, which are among the
agricultural production efficiency evaluation criteria developed by IWMI. In calculating
these values, DSI 21st Regional Directorate and Akçay Irrigation Association records
were used.
In the study area, the impact of land consolidation works on production activities began
to be seen especially after 2016. In the nine villages examined, the highest SGVP was
found in Yenipazar as 1 872 104.0 $ in 2021, and the lowest in Alanlı village as 65 831.2
$ in 2015. It was determined that there was an increase of 2-4 times in the SGVPirrigated values determined in the study area from 2011 to 2021, and it was observed that the
highest SGVPirrigated values in all the villages occurred in 2021. It was determined that
there was an increase in SGVPirrigated values as the effect of the on-farm development
services that took place after the land registration of the land consolidation project
completed in 2011 in the consolidation area began to be seen after 2016 and the irrigation
rates gradually increased.