Hammâmizâde İsmail Dede Efendi'nin mevlevi ayinlerindeki makam geçkilerinin incelenmesi ve kanun icrasına yönelik etüt önerileri
Analysis of the maqamat transitions in Hammâmizâde İsmail Dede Efendi's mevlevi rituals and study recommendations for kanun performance
Yazar: EFE SIRBİCA
Danışman: DOÇ. DR. KİBELE KIVILCIM ÇİFTÇİ
ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ / Müzik ve Güzel Sanatlar Enstitüsü / Çalgı Eğitimi Ana Sanat Dalı / Çalgı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Bu araştırmada; çalgı eğitiminde kanun özelinde literatür taraması yapılmış, kitaplar, metotlar, tezler incelenmiş fakat geçkiye yönelik çok fazla etüt çalışması yapılmadığı tespit edilmiştir. Yapılan çalışmada; İsmail Dede Efendi'nin bestelediği 6 Mevlevi Ayininin 3. Selamları geçki yönünden incelenmiştir. Her Mevlevi Ayini alt başlıklar halinde değerlendirilmiş, geçki tespiti yapılan makamların sırasına göre örnek etütler oluşturularak problem cümlesine çözüm üretilmeye çalışılmıştır. Hem esere bir ön hazırlık olması hem de ileri seviye kanun icrasına bir katkı sağlaması düşünülerek oluşturulan örnek etütler; farklı tartımlarla ve kanunda kullanılan temel çalım teknikleri ile desteklenmiştir. Hazırlanan etütlerde; Saba Mevlevi Ayini için toplamda 5 tane, Neva Mevlevi Ayini için toplamda 7 tane, Bestenigar Mevlevi Ayini için toplamda 6 tane, Hüzzam Mevlevi Ayini için toplamda 5 tane, Ferahfeza Mevlevi Ayini için toplamda 10 tane makam geçkisi kullanılmıştır. Saba-Buselik Mevlevi Ayininin 3. Selamı, Neva Mevlevi Ayininin 3. Selamı ile aynı olduğu için Saba-Buselik makamında etüt yapılmamıştır. Araştırmanın sonuç bölümünde; çalgı eğitimi özelindeki kanun icrasında hakimiyetin arttırılması amacıyla Türk Müziğinin sadece saz eserlerinden değil, sözlü eserlerinden de faydalanılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Dede'nin bestelediği ayinlerinde uzak makam geçkilerinin ve az kullanılan makamların çok fazla kullanıldığı tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study; A literature review was conducted regarding the qanun in instrument education, books, methods and theses were examined, but it was determined that not many studies were carried out on the past. In the study; The 3rd Salutations of the 6 Mevlevi Rituals composed by İsmail Dede Efendi were examined in terms of transition. Each Mevlevi Rite was evaluated under subheadings, and a solution to the problem sentence was tried to be produced by creating sample studies according to the order of the makams whose transition was determined. Sample etudes created with the intention of both being a preliminary preparation for the work and contributing to advanced level qanun performance; It is supported by different scales and basic playing techniques used in the qanun. In the prepared studies; A total of 5 maqam passages were used for the Saba Mevlevi Rite, a total of 7 for the Neva Mevlevi Rite, a total of 6 for the Bestenigar Mevlevi Rite, a total of 5 for the Hüzzam Mevlevi Rite, and a total of 10 for the Ferahfeza Mevlevi Rite. Since the 3rd Salute of the Saba-Buselik Mevlevi Rite is the same as the 3rd Salute of the Neva Mevlevi Rite, no study was performed in the Saba-Buselik makam. In the conclusion section of the research; It has been concluded that in order to increase mastery in the performance of the qanun, which is specific to instrument training, Turkish Music should be benefited from not only instrumental works but also vocal works. It has been determined that distant makam transitions and rarely used makams were used a lot in the rituals composed by Dede.