Gıda güvenliği ve gıda güvenliğini etkileyen faktörler arasındaki ilişki: Yükselen piyasa ekonomileri için panel veri uygulaması
The relationship between food safety and factors affecting food safety: A panel data application for emerging market economies
Yazar: OĞUZALP TOPÇU
Danışman: PROF. DR. SELÇUK KOÇ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi ve Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics

Özet:
Gıda; insan yaşamının devam ettirilebilmesi için en önemli unsurlardan bir tanesidir. Bu bağlamda gıdanın insan yaşamına etkisi yıllar itibariyle evrimleşmiş ve farklı boyutlar kazanmıştır. Gıda; insanlığın var olduğu zamandan günümüze gelene kadar geçirdiği süreçte, insanların gıdaya olan ulaşma ve tüketme biçimleri sürekli olarak değişim göstermiştir. Bu değişim; insan sağlığına olumlu etkilerinin yanı sıra olumsuz etkileri de barındırmaktadır. Bu nedenle güvenli gıdanın insan sağlığı üzerinde etkisi oldukça önemlidir. Çalışmaya konu olan gıda güvenliği kavramı kavramsal olarak adını literatüre son yıllarda kazandırmış olsa da dolaylı olarak her zaman var olmuş ve insanın temel haklarından birisi olan bir kavram konumundadır.
Bu çalışmada gıda güvenliği kavramını temsilen seçilen gıda üretim endeksi, kişi başı gayrisafi yurt içi hasıla, bitkisel üretim endeksi, kişi başı ekilebilir alan ve tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörlerinin katma değeri modele dahil edilmiş ve 23 Yükselen Piyasa Ekonomisi üzerinden 1995-2020 dönemi arasındaki yıllık veriler kullanılarak panel veri analizi yöntemiyle incelenmiştir. Değişkenler arası ilişki panel eşbütünleşme ve nedensellik testi ile sınanmıştır.
Yapılmış olan çalışmanın temel amacı gıda güvenliği ve gıda güvenliğini etkileyen faktörler arasındaki ilişkinin boyutunun ve yönünün belirlenmesidir. Bu bağlamda oluşturulan panel veri analizi yöntemi ile sonuçlar değerlendirilmiş ve politika önerileri sunulmuştur.

Abstract:
Food is one of the most important elements for the continuation of human life. In this context, the impact of food on human life has evolved over the years and has gained different dimensions. Food; In the process that humanity has gone through from the time it existed to the present, the way people access and consume food has constantly changed. This change; In addition to having positive sides to human health, it also includes negative sides. For this reason, the impact of safe food on human health is very large. Although the concept of food safety, which is the subject of the study, has gained its name conceptually in the literature in recent years, it has always existed indirectly and is a concept that is one of the basic human rights.
In this study, the food production index selected to represent the concept of food security, gross domestic product per capita, crop production index, arable land per capita and value-added variables of agriculture, forestry and fisheries sectors and annual data for the period 1995-2020 from 23 Emerging Market Economies were analyzed by panel data analysis method. The relationship between variables was tested by panel decoupling and causality test.
The main purpose of the study is to determine the size and direction of the relationship between food safety and factors affecting food safety. In this context, the results were evaluated with the panel data analysis method created and policy recommendations were presented.