Anaokullarında 48-60 ay çocuklara uygulanan yapılandırılmış kavram haritası temelli kavram eğitim programının çocukların görsel - uzamsal algı mekanizmalarına etkisi
The effect of concept education programme which based on concept map  on 48-60 aged of children's  visual - spatial mechanism in kindergartens
Yazar: MİRAY ÖZÖZEN DANACI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZEYNEP ÇETİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Algı = Perception ; Anaokulları = Kindergartens ; Eğitim programları = Education programs ; Görsel algılama = Visual perception ; Kavram gelişimi = Concept development ; Kavram haritaları = Concept maps ; Kavram öğretimi = Concept teaching ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırma, yapılandırılmış kavram haritası temelli -kavram eğitim programının, 48-60 ay çocukların görsel - uzamsal algı mekanizmalarına etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır.  Erken çocukluk döneminde görsel-uzamsal alanla ilgili becerilerin çocukların beyin gelişiminde oldukça etkili olduğu bilinmektedir. Görsel-uzamsal algı becerilerinin geliştirilmesinde bu çocuklara uygulanabilecek kavram haritası temelli kavram eğitim programının etkili olabileceği düşünülmektedir.  Çalışma ön-test-eğitim-son-test modelindedir. Deney grubuna ön test-eğitim-son-test-izleme testi, kontrol grubuna ise ön-test-son-test programlı çalışma uygulanmıştır. Araştırmanın evrenini, 2015-2016 eğitim öğretim yılında M.E.B.'na bağlı okul öncesi eğitim kurumlarında eğitim gören 48-60 ay çocuklar oluşturmaktadır. Örneklem grubunu ise tesadüfi örneklem yöntemi ile M.E.B.'na bağlı merkez anaokullarından seçilen 48-60 ay çocuklar oluşturmaktadır. Örneklemin %50 kız ve %50 erkek olmak üzere 59 çocuk deney grubunu,  59 çocuk ise kontrol grubunu oluşturmaktadır. Deney ve kontrol grubundaki çocuklara araştırmacılar tarafından oluşturulan 'Çocuk Demografik Bilgi Formu' ile ön-test olarak Frostig (114) tarafından geliştirilen ve Sökmen (243) tarafından geçerliği güvenirliği yapılan 'Frostig Gelişimsel Görsel Algı Testi' ve Boehm (52) tarafından geliştirilen ve geçerliği güvenirliği Sucuoğlu, Büyüköztürk, Özenmiş, (247), Ergül (103) ve Akkök ve ark. (7), tarafından yapılan 'Boehm-3 Okul Öncesi Temel Kavramlar Testi' uygulanmış ve devamında araştırmacılar tarafından gerekli uzman görüşleri alınarak oluşturulan 'Yapılandırılmış Kavram Haritası Temelli Kavram Eğitim Programı' uygulanmıştır. Program sonrası Boehm-3 Testi ile Frostig Gelişimsel Görsel Algı Testi tekrar uygulanmış ve izleme testleri ile deneklerden elde edilen verilerin istatistiksel çözümlenmesi için SPSS 24 kullanılarak elde edilen sonuçlar tablolarla ifade edilmiştir.
Nicel araştırma yöntemlerinin ele alınmasıyla incelenerek gerekli istatistiksel analizler ile çalışma tamamlanmış, verilerin analizinde; frekans ve yüzde, T-testi ve Tek Faktörlü Varyans Analizi (ANOVA, KWVA) yapılmıştır. Aynı veriler, tek faktör üzerinde tekrarlı ölçümler için iki faktörlü varyans analizi, Tek Faktörlü Kovaryans Analizi,  T-testi, ve çoklu doğrusal regresyon analizleri yapılmıştır. Son olarak Frostig Gelişimsel Görsel Algı Testi ile Boehm-3 testi arasındaki korelasyonlar incelenmiştir. 
Bulgulara göre deney grubunun gerek FGGA testine ilişkin gerekse Boehm-3 Testine ilişkin ön-test son-test puanları son-testler lehine anlamlı derecede artış görülmüştür. Deney ve kontrol gruplarının her iki teste ilişkin son test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı derecede farklılık ortaya çıkmıştır. Deney grubu çocukların gerek görsel-uzamsal algı son-test/izleme testi ölçümleri arasında gerekse kavramsal beceri son-test/izleme testi ölçümleri arasında anlamlı bir farklılaşma bulunmamıştır. 
Verilere göre, kavram eğitimi programının çocukların görsel algı becerilerini olumlu yönde desteklediği düşünülmektedir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda ise ebeveynlerin, öğretmenlerin ve araştırmacıların, öğrenme sürecinin özellikle görsel-uzamsal algı ile ilişkili süreçlerinde kavram haritalarını kullanmaları önerilmiştir.

Abstract:
This research was conducted to investigate the effect of the structured concept map-based training program on the visual-spatial perception mechanisms of children aged 48-60 months. It is known that visual-spatial related skills in early childhood are very effective in children's brain development. Concept-map-based conceptual training program that can be applied to these children is thought to be effective in the development of visual-spatial perception skills. The study is in pre-test-training-post-test model. Pre-test-training-post-test-follow-up test was applied to the experimental group and pre-test-post-test program was applied to the control group. The universe of the research is composed of 48-60 month old children who are educated in pre-school educational institutions affiliated to M.E.B. in 2015-2016 education year. The sample group is composed of 48-60 month old children selected from M.E.B.'s central kindergartens by random sampling method. The sample consisted of 59 children, 50% female and 50% male, and 59 children constituted the control group. "Frostig Developmental Visual Perception Test" developed by Frostig (114) and validated by Sokmen (243) used as a pre-test and post-test and 'Boehm-3 Basic Concepts of Pre-Concepts Test' developed by Boehm (52), and validated by Sucuoğlu , conducted by Buyukozturk, Ozenmis, (247), Ergul (103) and Akkok et al. (7) as reliability of validity by Boehm was applied as pre-test and post-test. The results obtained by using SPSS 24 for the statistical analysis of the data obtained from the subjects with the post-program post-test and follow-up tests were expressed in tables. 
By studying quantitative research methods, necessary statistical analyzes and studies have been completed. Frequency and percentage, T-test and One-Factor Variance Analysis (ANOVA, KWVA). Two-factor variance analysis, one-factor covariance analysis, T-test, and multiple linear regression analyzes were performed for the same data, repeated measures on a single factor. Finally, the correlations between the Frostig Developmental Visual Perception Test and the Boehm-3 test were examined.
According to findings, pre-test post-test scores related to the FGGA test and the Boehm-3 test were significantly increased in favor of the post-tests. There was a significant difference in the post test scores between the test and control groups for both tests in favor of the experimental group. There was no significant difference between the measurements of the children in the experimental group and the visual-spatial perception post-test / follow-up test measures, or the conceptual skills post-test / follow-up test. This result is interpreted as the effect of the concept training program is permanent.
In the light of the results obtained, it can be said that the concept education program supports children's visual perception skills positively. According to the datas, it is thought that the concept education program supports children's visual perception skills positively. In the direction of the obtained results, it is suggested that parents, teachers and researchers should use concept maps in the process of learning process, especially related to visual-spatial perception.