Bazı alternatif pamuk yetiştirme sistemlerinin karşılaştırılmalı olarak incelenmesi
A comperative study on some alternativecotton cropping systems
Yazar: UĞUR ÇAKALOĞULLARI
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZGÜR TATAR
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tarla Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Buğday = Wheat ; Pamuk = Cotton ; Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
Araştırma Ege Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Menemen Araştırma, Uygulama ve Üretim Çiftliğine ait deneme alanlarında, 2017/18 ve 2019/20 üretim sezonlarında yürütülmüştür. Gerçekleştirilen araştırma üç başlık altında toplanmıştır. Araştırmanın ilk başlığında farklı buğday ve pamuk ekim sistemlerinin (Tek-B: tek yetiştirilen buğday, Tek-P: tek yetiştirilen pamuk ve Int-BP: relay strip intercropping yetiştirilen buğday ve pamuk) kısıtlı su koşullarında verimlilikleri ve kalite özellikleri incelenmiştir. İkinci başlık altında, farklı ekiliş yöneylerinin (K-G: kuzey-güney ve D-B: doğu-batı) Int-BP sisteminde yetiştirilen buğday ve pamuğa etkileri değerlendirilmiştir. Son olarak üçüncü başlıkta, sürdürülebilir pamuk yetiştiriciliği alternatifi olarak organik pamuk (Org-P) sistemi araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar, Tek-B ve Tek-P'ye göre Int-BP'nin birim alandaki verimliliği arttırdığını göstermektedir. Bununla birlikte Int-BP'nin Tek-P'ye göre suyu daha etkin kullandığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, buğdayın baskısı altında yetişen pamuk fidelerinin farklı ekiliş yöneylerinde fizyolojik ve morfolojik özelliklerinde değişim gerçekleştirdiği ve yöneyin pamuk büyüme ve gelişimine etki ettiği gözlemlenmiştir. Alternatif olarak yetiştirilen Org-P veriminin ise, Tek-P'ye kıyasla daha düşük olduğu belirlenmiştir.
Sonuç olarak Int-BP sisteminin birim alan verimliliği bakımından ümit vadettiği görülmüştür. Ayrıca Tek-P sistemine göre suyu daha etkin kullandığı için, suyun kısıtlı olduğu alanlarda Int-BP dikkate değer bir potansiyele sahiptir. Bunlara ek olarak özellikle hava sıcaklıklarının arttığı sezonlarda, daha iyi bir pamuk performansı için Int-BP sisteminin K-G yöneyine ekilmesinin avantaj sağladığı düşünülmektedir.

Abstract:
This study was conducted in 2017/18 and 2019/20 growing seasons in experimental area belong to Menemen Research, Application and Production Farm of Ege University, Faculty of Agriculture. The research was combined in three main sections. In the first section of the research, productivity and quality features of different wheat and cotton sowing systems (Tek-B: sole wheat, Tek-P: sole cotton and Int-BP: relay strip intercropping of wheat and cotton) were assesed under limited water conditions. In the second section, effect of different sowing directions (K-G: north-south and D-B: east-west) to wheat and cotton in Int-BP were evaluated. Finally, performance of organic cotton (Org-P) against to Tek-P were studied for sustainable cotton cultivation. The results showed that land use productivity of Int-BP is higher than those Tek-B and Tek-P. Furthermore, it was found that water use efficiency of Int-BP better than Tek-P. The sowing directions altered to physiological and morphological features of cotton seedling and affected to growth and development of cotton plant as well. Additionally, yield of alternative Org-P found to be lower than Tek-P which is conventional method.
As a result of this study, Int-BP system was found to be featured method in terms of effective land use. It was concluded that Int-BP has a potential due to better water use efficiency against to Tek-P in water limited lands. Additionally, it was thought that especially in warmer seasons, K-G sowing direction had a better cotton performance in Int-BP systems.