Özel eğitim gerektiren bireylerin öz bakım becerilerinin geliştirilmesinde görsel sanatlar eğitiminin rolü
The role of visual arts education in developing the self-care skills of individuals who need special education
Yazar: BURCU UÇAR
Danışman: DOÇ. GONCA HÜLYA YAYAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beceri = Skill ; Beceri kazandırma = Skill acquiring ; Görsel sanatlar eğitimi = Visual arts education ; Resim sanatı = Painting art ; Sanat eğitimi = Art education ; Özbakım = Self-care ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Araştırmanın temel amacı, özel eğitim gerektiren bireylerin öz bakım becerilerinin geliştirilmesinde görsel sanatlar eğitiminin rolü nedir? problemini öğretmen görüşlerine dayalı incelemektir. Araştırmanın örneklemini, 2021- 2022 eğitim öğretim yılında, Kayseri merkez ilçelerindeki özel eğitim uygulama merkezi ve rehabilitasyon merkezlerinde görev yapan 12 özel eğitim öğretmeni oluşturmaktadır. Çalışma grubu, ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir.  Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu araştırmanın verileri nitel veri toplama yöntemlerinden yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile toplanmış, aynı zamanda diğer veri toplama tekniği olan kaynak tarama ile de desteklenmiştir. Araştırmaya katılan özel eğitim öğretmenlerinin görüşlerini almak amacıyla araştırmacı ve alan uzmanları tarafından geliştirilen toplam 7 sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırma kapsamında yapılan görüşmelerden elde edilen metinler tümevarımsal bir yaklaşım izlenerek içerik analizine tabi tutulmuştur. Verilerin analizinde NVIVO 11 yazılımından yararlanılmıştır.  Özel eğitim gerektiren bireylerin öz bakım becerilerinin geliştirilmesinde görsel sanatlar eğitiminin rolüne ilişkin öğretmen görüşlerini incelediğimizde; Bireylerinin öz bakım becerilerini kazanabilmesi için önceden gerçekleştirilmesi gereken ön koşul becerilere Görsel sanatlar eğitimi içerisinde yer alan kil, hamur, kâğıt gibi üç boyutlu biçimlendirmelerin, boyama, çizme, resim yapma, yırtma-yapıştırma, kalem-fırça kullanma, baskı vb. uygulamalarıyla gerekli olan ön koşul becerilerin gelişimine katkı sağladığı sonucuna ulaşılmış, Öz bakım becerisi kazanımlarını içeren Görsel sanatlar etkinlikleri düzenleyerek beceri kazanımlarının desteklenip pekiştirilebileceği, özel eğitimde Görsel Sanatlar etkinlikleri yoluyla öğretimin bir yöntemi olarak kullanılmasının; eğlenerek öğrenme, kalıcı öğrenme, deneyim kazanma, öz bakım simülasyonu fırsatı tanıdığı ve farklılıklara göre de uyarlanabilmesiyle uygun ve gerekli bir yöntem olduğunu uzmanların bu konuda çalışmalar yapıp program geliştirilmesi gerektiğini yönünde görüş bildirmişlerdir. Görsel sanatlar eğitiminin ön koşul becerilere sağladığı katkılar ve öz bakım becerisi kazanımlarını içeren etkinliklerle en çok bedensel temizlik kazanımlarını içeren becerilere katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretimde resimlerin/görsellerin kullanılmasının beceri gelişimine üst düzeyde katkı sağladığının, Öz bakım becerileri kazandırılırken öğretim programında Görsel sanatlar öğretmeni ile diğer meslek elamanları işbirlikçi yaklaşıma yönelik çalışmada bulunmalarının yalnızca Görsel sanatlar dersinde değil tüm meslek elemanları arasında olması gerektiği sonucuna varılmıştır. Öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda araştırmanın son kısmında, eğitim ve uygulamaya yönelik ve ileride yapılacak araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of the research is, is visual arts education important in the development of self-care skills of individuals who need special education? The aim is to analyze the problem based on teacher opinions. The sample of the study consists of 12 special education teachers working in the special education and rehabilitation centers in the central districts of Kayseri in the 2021-2022 academic year. The study group was chosen by the criterion sampling method. The data of this study, in which the qualitative research method was used, were collected with the semi-structured interview technique, which is one of the qualitative data collection methods, and was also supported by the source scanning, which is another data collection technique. In order to get the opinions of the special education teachers participating in the research, a semi-structured interview form consisting of 7 questions was used, which was developed by the researchers and field experts. The texts obtained from the interviews conducted within the scope of the research were subjected to content analysis by following an inductive approach. NVIVO 11 software was used in the analysis of the data. When we examine the views of teachers on the importance of visual arts education in the development of self-care skills of individuals who need special education; In order for individuals to acquire self-care skills, the prerequisite skills that must be fulfilled are the three-dimensional formations such as clay, dough, paper, which are included in the visual arts education, painting, drawing, painting, tear-pasting, using a pencil-brush, printing, etc. It has been concluded that it contributes to the development of necessary prerequisite skills with its applications. Experts stated that it is an appropriate and necessary method since it provides the opportunity to learn by having fun, permanent learning, gaining experience, self-care simulation and can be adapted according to differences, and that the experts should work on this subject and develop a program. It has been concluded that visual arts education contributes to the skills that include the acquisition of bodily cleaning the most, with the contributions to the prerequisite skills and the activities that include the acquisition of self-care skills. It has been concluded that the use of pictures/visuals in teaching contributes to the development of behavior at a high level, and that the visual arts teacher and other professional staff should work on a collaborative approach in the curriculum while gaining self-care skills, not only in the Visual arts course, but among all professional staff. In the last part of the research, in line with the opinions of the teachers, suggestions were made for education and practice and for future research.