Finansal krizler ve reel sektöre etkileri: Türkiye örneği
Financial crises and their effects on the real economy: The case of Turkey
Yazar: M. İBRAHİM TURHAN
Danışman: PROF. DR. NAZIM EKREN
Marmara Üniversitesi / Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü / Bankacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; Finansal kriz = Financial crisis ; Reel sektör = Real sector ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
ÖZET "F inansal Krizler ve Reel Sektöre Etkileri: Türkiye Örneği" başlıklı çalışmamızda finansal krizlerin ve özellikle de sistemik krizlerin oluşumu, gelişimi, işleyişi ve reel sektörü nasıl etkiledikleri üzerinde durulmuş, konuyla ilgili literatür ayrıntılı biçimde değerlendirilmiştir. Ayrıca Türkiye'nin son yirmi beş yıldaki gerek ekonomik ve finansal yapısı ile ilişkileri gerek de ekonomi politikalarının genel bir değerlendirmesi yapılarak bu dönemin son on yılında yaşanan krizlerin işleyişi ve reel ekonomiye etkileri ampirik bir çalışma ile ortaya koyulmaya çalışılmıştır. İlk bölümde finansal kesim, finansal sektör-reel sektör ilişkisi ve krizlere ilişkin genel bir bilgi sunduktan sonra teorik çerçeve ele alınmaktadır. İkinci bölüm bankacılık krizlerine ve sistemik krizlere ayrılmıştır. Bu bağlamda asimetrik bilgi sorunları olan ters seçilim ve ahlaki riziko da ele alınmaktadır. Ardından sistemik krizlerin temel dinamikleri incelenmekte, gelişmekte olan ülkelerdeki işleyişi açıklanmakta ve konuyla ilgili literatürde yer alan temel çalışmalar karşılaştırmalı olarak değerlendirilmektedir. Bu bölümde son olarak krizler dolayısıyla bankalara yapılan kamu müdahaleleri incelenmektedir. Üçüncü bölüm, finansal krizlerin yayılmasını ifade eden "bulaşma etkisi"ni incelemektedir. Çalışmamızın dördüncü bölümü, Türkiye'de finansal krizlerin incelendiği ve krizlerin reel sektöre etkilerinin araştırıldığı uygulamaya dönük kısımları içermektedir. Çalışmamızın ampirik araştırmasında elde edilen en çarpıcı bulgular, Türkiye'nin uluslar arası konjonktürden büyük ölçüde etkilendiği ve finansal krizlerin oluşumunun, gelişiminin ve reel ekonomiye etkilerinin ağırlıklı olarak kurkanalıyla gerçekleştiği şeklindedir. Bu işleyişte finansal sistemin taşıdığı zaaflar ve Merkez Bankası 'nın kararsız kalması etkili bir role sahiptir. Türkiye'de son on yılda gerçekleşen krizlerin tamamı uluslar arası ekonomide resesyonun ve finansal krizlerin yaşandığı dönemlerde ortaya çıkmıştır. Bu durum Türkiye'nin 1990 sonrası kısa vadeli yabancı sermayeye bağımlılığının doğal bir sonucu olarak yorumlanabilir. Türkiye'de temel fiyat mekanizmaları arasında kilit konumda olan kurdur. Modellerimizde buna uygun biçimde kur kanalının açıklayıcılığı yüksek olarak bulunmuştur. Bu durumun bir diğer sonucu kredi kanalının açıklayıcılığının düşük çıkmasıdır. Türkiye'de özel sektör işletmelerinin kriz dönemlerinde kredi daralması baş gösterdiğinde mevcut portföy yatırımlarını kullanarak ve işletme sermayelerini azaltarak duruma uyum gösterebilecek esneklikte olmaları ve bankacılıkta holdingleşmenin etkisiyle gruba kullandırılan fonlarda krizin etkisinin belirgin şekilde yansımamış olması bu bulgunun diğer sebepleri olarak görülmektedir. Türkiye'de izlenmekte olan büyüme modelinin özellikle 1990'lı yıllardan sonra ağırlıklı olarak dış ticaret açığı ile büyüme hızının büyük ölçüde paralel seyrettiği bir yapı arz etmiş olması önemli bir sorun olarak görülmektedir. Fiyat mekanizmalarının istikrara kavuşturulması kurda istikrarın sağlanmasına bağlıdır. Ekonomide yurt içi tasarrufların artırılması, finansal sistemin piyasa disiplininin ve güvenin hüküm sürdüğü sağlıklı bir yapıya kavuşturulması, reel ekonomide verimliliğin, uluslar arası rekabet gücünü artıracak şekilde yükseltilmesi ve döviz kazandırıcı ekonomik faaliyetlere ağırlık verilmesi önem taşımaktadır.

Abstract:
IX ABSTRACT Our study, "Financial Crises and Their Effects on the Real Economy: The Case of Turkey" aims at analyzing emergence, formation, development and mechanisms of financial crises and their effects on the real sector in general, and especially systemic financial crises. A general overview of Turkey's economic and financial structure, including an evaluation of economic policies during the last 25 years is presented, as well. In this context, crises which occurred meanwhile and particularly in the last decade of that period and their effects are studied in detail within the framework of an empirical research. The first part of the dissertation is assigned to a theoretical analysis about the relationships between real and financial sectors. Theoretical approaches to financial crises are also discussed. In the second part where the study focuses on systemic banking crises in both developed countries and emerging markets, the asymmetric information problems, namely adverse selection and moral hazard are examined. Furthermore, the intervention of public authorities in the banking system and bail out operations are studied. This includes a comparative literature survey as well. An inquiry into the contagion effect, which is the spreading of the crisis in terms of geography and segment and consequent developments, lies in the third part. The final section includes an empirical study on the financial crises in Turkey and their effects on the real economy. The econometric model shows that Turkey is deeply influenced by the international cycles and both the emergence and the contagion of financial crises are meanly related to exchange rate channel. The vulnerability of the financial system and ambivalence of the central bank while deciding about the monetarypolicy measures play a determining role in this course. All of the financial crises happened in Turkey during the last decade synchronized with global recessions and crises. This can be interpreted as a natural result of Turkey's weighty and serious dependency on short term capital inflows after 1990. The primary price mechanism of Turkish economy seems to be the exchange rate. Our m odels p rove that t he explanatory power oft he transmission through the exchange rate channel is the most significant among all. Another consequence of this fact is the relative weakness of the credit channel. This is related to the flexibility of the private non-financial enterprises, which enables them on the one hand to benefit from their abundant short term securities portfolio and on the other to shrink their working capital in order to adapt themselves to the changing economic circumstances when a credit crunch occurs. The strong affiliations among banking industry and non-financial firms, the industrial joint ventures of bank holding corporations create a climate of connected lending, which diminishes the effects of crises on loan portfolios. The high correlation between the growth and the trade deficit constitute an important structural problem for Turkish economy. The macroeconomic steadiness and sustainable equilibrium for price mechanisms depends on providing exchange rate stability. Augmenting relative share of domestic savings to the national income, restructuring financial system and thus restoring market discipline, solvency, and c redibility, increasing productivity, efficiency and effectiveness i n the production and investment activities providing to achieve in competitive advantage at global scale, and developing sectors with excess foreign exchange supply will serve a critical and important function within this context.