Mâverdî'nin (ö. 450/1058) El-Ahkâmü's-Sultâniyye adlı eserinde ayetleri kullanma yöntemi (En-Nüket Ve'l-ʿuyûn-Teʾvîlâtü'l-Kurʾân karşılaştırmalı)
Al-Mawardi's (d. 450 ah/1058 ce) methodology of using ayahs in his book called Al-Ahkam al-Sultania w'al-Wilayat al-Diniyya (the ordinances of government): the comparative study of Ta'wilat Al-Qur'an and al Nukat Wal uyun
Yazar: MUSTAFA ACAR
Danışman: PROF. DR. AHMET NEDİM SERİNSU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahkamu`s Sultaniyye = Ahkamu`s Sultaniyye ; Ayetler = Verses ; En-Nüket ve l'Uyun = Al-Nukat wa'l-Uyun ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Maverdi = Maverdi ; Te`vilat`ül-Kur`an = Te`vilat`ül-Kur`an ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmada, Mâverdî'nin el-Ahkâmü's-Sultâniyye adlı eserinde meselelere yaklaşırken ayetleri nasıl tefsir ettiği üzerinde durulmuştur. Ayrıca araştırmamızda Mâverdî'nin söz konusu eseriyle diğer bir çalışması olan en-Nüket ve'l-ʿuyûn adlı tefsiri ve Ebû mansur el-Mâtürîdî'nin Teʾvîlâtü'l-Ḳurʾân adlı tefsiri arasında yöntem ve anlam bakımından bir karşılaştırma yapılmaya çalışılmıştır.
Araştırmamızda şu sonuçlara ulaşılmıştır: el-Ahkâmü's-Sultâniyye adlı çalışmalar, genelde sultânlar tarafından kadılara yazdırılmıştır. Mâverdî'nin çalışması da bu kategoride değerlendirilmektedir. Ayrıca Mâverdî'nin el-Ahkâmü's-Sultâniyye'si bir tefsir çalışması değildir; ancak ayetler, bir fakih uslubunda ele alınmıştır. Konuyla ilgili değerlendirmelerde tefsir yöntemlerinden yararlanılmıştır. Mâverdî, gerek el-Ahkâmü's-Sultâniyye'si gerekse de en-Nüket ve'l-ʿuyûn adlı eserlerinde ayetlerin tefsirinde rivayet metodunu kullanmış, içtihad ve rey'e başvurmuştur. Ayrıca tefsir metodunda ayetler, hadisler, sahabe görüşleri ve tabiin görüşlerine de yer vermiştir.
Mâtürîdîyle halifeye "Allah'ın Halifesi" kelimesinin kullanılmaması gerektiği konusunda ittifak halindedir. Her iki müfessir de halifelik makamının oluşturacağı sorunlara dirayet yoluyla yaklaşmıştır ve yer yer felsefi tahlilerde bulunmuştur. Ancak iki müfessirin sultân ve halk arasındaki iletişim konusunda yer yer ayrıldıklarına şahit olunmuştur. Konuyla ilgili detaylar çalışmanın diğer bölümlerinde verilmiştir. Araştırmamız, giriş dâhil olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmamızın konusu, önemi, amaçları, yöntemi ve kaynakları üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde ise, Mâverdî'nin hayatı, eserleri, el-Ahkâmü's-Sultâniyye'si ve en-Nüket ve'l-ʿuyûn'u ile Mâtürîdî'ye ait olan Teʾvîlâtü'l-Ḳurʾân hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde de Mâverdî'nin 108 el-Ahkâmü's-Sultâniyye adlı çalışmasında yer alan konular, onlarla ilgili ayetler ve bunların tefsirleri hakkında bilgi verilmiştir. Araştırma, çalışma boyunca elde edilen verilerin değerlendirilmesiyle son bulmuştur.

Abstract:
In this study, it was emphasized how Mâverdî interpreted the verses while approaching the issues in el-Aḥkâmü's-sulṭâniyye. Also, in our study, a comparison was made between Mâverdî's work, en-Nükhet ve'l uyûn, which is another work of his work and, Abu Mansur al-Mâtürîdî, named Teʾvîlâtü'l- Quran.
In our research, the following conclusions were reached: The works called El-Aḥkâmü's-sulṭâniyye were written by judges in general. Mâverdî's work is also considered in this category. In addition, the el-Aḥkâmü's-sulṭâniyye is not a commentary study; however, the verses are handled in a jurisprudence. Tafsir methods were used in evaluations on the subject. Mâverdî used the method of narration in the interpretation of the verses in both his el-Aḥkâmü's-sulṭâniyye and his en-Nükhet ve'l uyûn, and applied to the case law and vote. He also included verses, hadiths, companions and natural opinions in the tafsir method. He is in alliance with the Mâtürîdîthat the word "Caliph of Allah" should not be used. Both commentators approached the problems caused by the caliphate by means of confidence and made philosophical analyzes from time to time. However, it was witnessed that the two commentators diverged from place to place between the Sultân and the public. Details on the subject are given in other parts of the thesis. Our research consists of three parts, including introduction. In the introduction, the subject, importance, objectives, method and sources of our research are emphasized. In the first part, information is given about Mâverdî's life, his works, the el-Aḥkâmü's- 110 sulṭâniyye and en-Nükhet ve'l uyûn and the Teʾvîlâtü'l- Quran belonging to Mâtürîdî. In the second part, information was given about the matters included in Mâverdî's work named el-Aḥkâmü's-sulṭâniyye, verses about them and their interpretations. The research ended with the evaluation of the data obtained throughout the study.