Klasik kemençede saz semailerinin III. hanelerinin icrasına yönelik alıştırmalar ve eğitimde uygulanabilirliği
Practices aimed at performance of  III. sections of the stringed instrument semais in the classical kemençe and their applicability in training
Yazar: GAMZE NEVRA KÖROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SEMA SEVİNÇ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzik = Music
Dizin: Eğitim = Education ; Kemençe = Kemancha ; Klasik kemençe = Classic kemençe ; Müzik eserleri = Music works ; Müzik eğitimi = Music education ; Saz semaisi = Sazsemai ; Çalgılama teknikleri = Instrumentation techniques ; İcra = Performing

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, klasik kemençe eğitiminde yer verilen saz semailerini tespit etmek ve bu saz semailerinin III. hanelerinin icrasına yönelik alıştırmalar oluşturarak klasik kemençe eğitiminde uygulanabilirliğini sınamaktır. Araştırma nitel ve nicel verilerin birlikte kullanıldığı karma bir model içermektedir. Araştırmanın nitel boyutunda öncelikle Türkiye'de Türk müziği alanında eğitim veren konservatuvarlarda üç telli klasik kemençe alanında görev yapmakta öğretim elemanlarına yapılandırlmış görüşme formu uygulanmış ve 3. ve 4. sınıfta eğitimi yapılan saz semaileri belirlenmiştir. Belirlenen saz semailerinin III. haneleri,  makamsal yapı ve parmak pozisyon geçkilerine yönelik klasik kemençe alanında iki uzman ile birlikte incelenmiş ve 10 adet saz semaisi seçilmiştir. Bu uygulamadan sonra ise; 10 adet saz semaisinin zorluk düzeylerinin belirlenmesinde "zorluk-kolaylık ölçeği" modeli kullanılarak belirlenen beş saz semaisi araştırmanın deneysel boyutunda kullanılmıştır. En son olarak belirlenen beş saz semaisinin III. hanelerinin "ölçü sayıları, ses aralıkları, nota/sus değerleri, tempo, pozisyon geçkileri, makam/çeşni geçkileri, yay tekniği ve III. hanedeki ritim kalıplarının sayıları" olmak üzere müziksel öğelerinin analizi yapılmıştır. 
 
Araştırmanın deneysel boyutunda, lisans 3. ve lisans 4. sınıflarda öğrenim görmekte olan altı klasik kemençe öğrencisine, kontrol grupsuz ön test-son test deney modeli uygulanmıştır. Öğrencilerin icralarına yönelik olarak araştırmacı tarafından hazırlanmış alıştırmalar kullanılarak, bu alıştırmaların öğrencilerin başarı düzeylerindeki etkisi sınanmıştır. Öğrencilerin icradaki başarı düzeylerini değerlendirme aşamasında, araştırmacı tarafından hazırlanan Performans Dereceleme Ölçeği kullanılmıştır. Öğrencilerin yapmış oldukları icralar, hazırlanan bu ölçeğe göre klasik kemençe alanında uzman üç öğretim elemanı ile birlikte puanlanmıştır. Elde edilen veriler Wilcoxon işaretli sıralar testi ile sınanmıştır. İstatistiksel bulgular tablolar kullanılarak yorumlanmıştır. 
 
Araştırmanın sonucunda; saz semailerinin III. hanelerinin icrasında karşılaşılan başlıca güçlüklerin makam/çeşni geçişleri ve pozisyon geçişlerinden kaynaklandığı ortaya çıkmıştır.  Ayrıca deneysel verilerden elde edilen sonuçlara göre; araştırmacı tarafından hazırlanan alıştırmaların öğrencilerin icradaki başarıları üzerinde olumlu etkiler sağladığı tespit edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Türk Müziği Eğitimi, Klasik Kemençe Eğitimi, Teknik Güçlükler, Saz Semaisi, Klasik Kemençe Eğitiminde Alıştırma.

Abstract:
The general aim of this research is to fix the stringed instrument semais included in training of the classical kemençe and  to test their applicability in training of the classical kemençe by forming practices aimed at performance of III. sections of these stringed instrument semais. The research includes a mixed model where the qualitative and quantitative data are used together. In the qualitative extent of research firstly the structured interview form was applied to the classical kemençe instructors who work at conservatories providing training in Turkish music in Turkey and the stringed instrument semais providing training at 3rd and 4th classes were determined. III. sections of the string instrument semais determined were examined together with two experts in the classical kemençe field aimed at routes of the finger position and positional structure and 10 pieces of stringed instrument  semai were selected. After this application, five stringed instruments' semais determined by using the model ''difficulty-easiness scale'' in determination of the difficulty levels of 10 pieces of stringed instrument semais were used in the empirical extent of research. The analysis of the musical elements including the numbers of the rhythm patterns in III. sections and the string technique and routes of post/touch, tempo, musical note/rest values, tessitura, number of scales'' of III. sections of five small three stringed instruments determined lastly were made. 
 
In the empirical extent of research, the preliminary test-final test trial model without any control group was applied to six classical kemençe students who receive education at 3rd class at undergraduate and 4th class at undergraduate. The effect of these practices at the levels of the students' successes was tested by using the practices prepared by the researcher aimed at the students' performances. In stage of evaluation of the students' success levels at performance, the Performance Graduation Scale prepared by researcher was used. The performances made by students were graded together with three instructors expert at the classical small three-stringed field according to this scale prepared. The data obtained were tested with the Wilcoxon marked sort test. The statistical findings were interpreted by using the tables. 
 
At the end of research; it came out that the primary complications faced in performances of III. sections of the stringed instrument semais arose from the passages of position/touch and passages of position.  Also, it was fixed according to the results obtained from the empirical data that the practices prepared by researcher ensured the positive effects upon the students' successes in performance. 

Key Words: Turkish Music Training, Classical Kemençe Training, Technical Complications, Stringed Instrument Sema, Practice at Classical Kemençe Training.