Hıv enfeksiyonu ve antiretroviral tedavinin kemik mineral yoğunluğu üzerine etkisi
HIV infection and the effect of antiretroviral therapy on bone minerals density
Yazar: MERVE ÇAĞLAR ÖZER
Danışman: PROF. DR. MEHTAP AYDIN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases

Özet:
Amaç: HIV ile enfekte bireylerin Antiretroviral tedavi (ART) sayesinde uzun
yaşaması, osteoporoz ile karşılaşma risklerini arttırmaktadır. HIV enfeksiyonunun, kemik mikro-mimarisi üzerindeki olumsuz etkileri sebebiyle kemik mineral yoğunluğunda (KMY) azalma ve kemiklerde kırık riski ortaya çıkmaktadır. Çalışmamızda 50 yaş altındaki HIV ile enfekte bireylerin KMY'sini DEXA ölçümleri ile değerlendirerek HIV ile enfekte olmayan bir kontrol grubu ile karşılaştırmayı, tedavi alan ve almayan gruplar arasında ART'nin KMY üzerine olan etkisini karşılaştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışma SBÜ Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği'nde kesitsel vaka-kontrol çalışması olarak Aralık 2021- Mart 2022 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Hastaların demografik, klinik, laboratuvar verileri, alışkanlıkları, ilaç kullanım bilgileri, komorbiditeleri dosya kayıtlarından edinildi. Gruplar arası karşılaştırılmalarda normal dağılım gösteren değişkenler için bağımsız örneklem t-testi, normal dağılım göstermeyen değişkenler için ise Mann Whitney U-testi kullanıldı. Kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında Ki-Kare testi, sürekli değişkenlerin arasındaki ilişkinin değerlendirilmesinde de Pearson Korelasyon testi kullanıldı. P<0,05 anlamlı kabul edildi.
Bulgular: 18 ila 49 yaş arasında 116 hasta (72 HIV-pozitif, 44 HIV-negatif) çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalar 50 yaş altı olduğundan Z skorları değerlendirilmiş HIV negatif grubun %6,8'inin, HIV pozitif grubun %16,7'sinin yaşa göre beklenenden düşük kemik kütlesine sahip olduğu saptanmıştır. HIV pozitif hastaların lomber vertebra T ve Z skorlarına göre HIV negatiflerden daha düşük KMY'ye sahip olduğu saptanmıştır (p<0,05). 3 yıldan uzun süreyle HIV enfeksiyonu tanısı olan ve 3 yıldan uzun süreyle ART alan hastaların femur boynu Z skoru sonuçları, 0-3 aydır HIV enfeksiyonu tanısı olan ve 0-3 ay süreyle ART alan hastalardan istatistiksel açıdan anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Ayrıca sigara kullanımı ve düşük vücut kitle indeksinin KMY'nu olumsuz etkilediği saptanmıştır (p<0,05). Viral yük ile KMY arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05).
Sonuç: HIV ile enfekte hasta grubunun HIV negatif gruba göre kemik mineral yoğunluğu daha düşüktür. HIV enfeksiyonu tanı süresi ve ART kullanım süresi KMY'nu etkilemektedir. Bu hastaların kemik sağlığı yönünden değerlendirilmesi, 40 yaş üzerinde FRAX ile kırık riski hesaplanması, günlük kalsiyum ve D vitamini ihtiyaçlarının karşılanması önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler: HIV, Kemik Mineral Yoğunluğu, Osteoporoz

Abstract:
Aim: Longevity of HIV-infected individuals, thanks to ART, increases the
risk of encountering osteoporosis. Due to the negative effects of HIV infection on the bone microarchitecture, a decrease in bone mineral density (BMD) and the risk of fractures in the bones occur. In our study, we aimed to evaluate the BMD of the HIV-infected individuals under 50 years of age with DEXA measurements and compare them with the HIV-uninfected control group, and to compare the effect of ART on BMD in HIV-infected individuals with and without treatment.
Materials and Methods: The study was carried out between December 2021 and March 2022 as a cross-sectional case-control study at the Infectious Diseases and Clinical Microbiology Clinic of SBU Ümraniye Training and Research Hospital. Demographic, clinical, laboratory data, habits, drug use information and comorbidities of the patients were obtained from the file records. In comparisons between groups, independent samples t-test was used for normally distributed variables, and Mann Whitney U-test was used for non-normally distributed variables. Chi-square test was used to compare categorical variables, and Pearson Correlation test was used to evaluate the relationship between continuous variables. p<0.05 was considered significant.
Results: 116 patients (72 HIV-positive, 44 HIV-negative) aged 18 to 49 years were included in the study. Since the patients were under the age of 50, their Z scores were evaluated and 6.8% of the HIV-negative group and 16.7% of the HIV-positive group were found to have lower bone mass than expected for their age. HIV-positive patients were found to have lower BMD than HIV-negative patients according to lumbar spine T and Z scores (p<0,05). The femoral neck Z-score results of patients with a diagnosis of HIV infection for more than 3 years and who received ART for more than 3 years were found to be statistically significantly lower than patients with a diagnosis of HIV infection for 0-3 months and who received ART for 0-3 months. In addition, smoking and low body mass index were found to negatively affect BMD. No statistically significant correlation was found between the viral load and BMD (p>0,05).
Conclusion: The BMD of the HIV-infected patient group is lower than the HIV-negative group. The duration of HIV infection diagnosis and the duration of ART use affect BMD. It is important to evaluate these patients in terms of bone health, to assess the risk of fracture with FRAX over the age of 40, and to meet their daily calcium and vitamin D needs.
Key words: Bone mineral density, HIV, Osteoporosis