Yetişkinlerin baba kabul ve red algılarının aleksitimi ve duygusal şemalarla arasındaki ilişkinin incelenmesi
Analysis of the relationship between adults 'father acceptance and rejection perceptions and their emotional schemes
Yazar: HÜLYA ERDEM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN EKER
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aleksitimi = Alexithymia ; Duygusal şema = Emotional schemes ; Ebeveyn kabul veya reddi = Parantel acceptance-rejection ; Yetişkinler = Adults ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada, yetişkin bireylerin baba kabul ve red algıları ile aleksitimi düzeyleri ve duygusal şemaları hakkındaki görüşleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. 
Nicel bir araştırma türünde ilişkisel tarama modeliyle gerçekleştirilen bu çalışma, araştırmanın amacı doğrultusunda araştırmayı kabul eden 410 yetişkin birey araştırmanın araştırma grubunu oluşturmaktadır. Veriler, alanyazında yapılan araştırmalar doğrultusunda araştırmanın amacına uygun olarak yetişkin bireylerin baba kabul ve red algıları ile aleksitimi düzeyleri ve duygusal şema hakkındaki görüşleri arasındaki ilişkinin belirlenmesinde "Kişisel Bilgi Formu, Baba Kabul-Red Ölçeği, Toronto Aleksitimi Ölçeği ve Duygusal Şema Ölçeği" kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analizi SPSS 22.0 paket programıyla yapılmıştır. Analizlerde aritmetik ortalama (X), standart sapma (SS), bağımsız örneklemler için t-Testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson Korelasyon analizi, Çoklu ve Basit regresyon analizleri uygulanmıştır.
"Baba Kabul-Red Algısı Sıcaklık" boyutuna bakıldığnda, yetişme çağında temel bakım veren kişi ile baba arasındaki ilişkisi yakın olan yetişkin bireylerin baba kabul-red algılarında sıcaklık düzeylerinin, ilişkisi uzak olanlara göre anlamlı olarak daha fazla olduğu anlaşılmaktadır. Baba Kabul-Red Algısı  ile Duygusal Şema Düzeyi ve alt boyutları olan kontrol edilemezlik, anlaşırlık, hisleri kabullenme ve duyguları inkar arasında düşük düzeyde negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu; Baba Kabul-Red Algısı ile Duygusal Şema Düzeyi alt boyutları olan zayıflık ve geçerlilik arasında düşük düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Aleksitimi Düzeyi ile Duygusal Şema Düzeyi alt boyutları olan zayıflık ve ruminasyon arasında orta düzeyde pozitif yönlü; akılcılık, farklılık, geçerlilik ve uzlaşı arasında düşük düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. 
Çalışmada elde edilen bulgular, baba kabul-red algıları ile aleksitimi ve duygusal şema düzeyleri alt alan düzeyleri birbirleri ile ilişkili olduklarını göstermiştir. İleriki dönemde, daha kapsamlı değerlendirmeler ile yürütülecek çalışmalarda sürdürülmesi; ayrıca söz konusu değişkenlerin kültürel bağlamı içinde, değişim süreçleri açısından incelenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Aleksitimi, baba kabul-red algısı, duygusal şemalar

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the relationship between adult individuals' perceptions of father acceptance and rejection and their alexithymia levels and their views on emotional schema.
This study, which is carried out with a relational survey model in a quantitative research type, constitutes the sample of the study, 410 adults who accepted the study in line with the purpose of the study. In accordance with the researches conducted in the literature, the data were obtained by using the "Personal Information Form, Father Acceptance-Rejection Scale, Toronto Alexithymia Scale and Emotional Schema Scale" to determine the relationship between adult individuals' perceptions of father acceptance and rejection and their alexithymia levels and their views on emotional schema. . The analysis of the obtained data was made with the SPSS 22.0 package program. In the analyzes, arithmetic mean (X), standard deviation (SD), t-test for independent samples, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson Correlation analysis, Multiple and Simple regression analyzes were used.
When the dimension of "Warmth in the Father's Acceptance-Rejection Scale" is examined, it is understood that the level of warmth in the perception of father acceptance-rejection of adult individuals who have a close relationship between the primary caregiver and the father in adulthood is significantly higher than those with a distant relationship. There is a low level negative and significant relationship between the Father Acceptance-Rejection Scale and the Emotional Schema Scale and its sub-dimensions such as uncontrollability, agreeableness, accepting feelings and denial of feelings; It was found that there was a low level positive significant relationship between the Father Acceptance-Rejection Scale and the sub-dimensions of the Emotional Schema Scale, weakness and validity. Between the Alexithymia Scale and the sub-dimensions of the Emotional Schema Scale, weakness and rumination; It has been observed that there is a low level positive significant relationship between rationality, difference, validity and consensus.
The findings obtained in our study showed that father acceptance-rejection levels and alexithymia and Emotional Schema scale sub-domain levels are interrelated with each other. Continuing in studies to be conducted with more comprehensive evaluations in the future; It is also suggested that these variables be examined in terms of their cultural context and processes of change.

Key Words: Alexithymia, Paternal Acceptance-Rejection Perception, Emotional Schemas