Avrupa film fonlarından destek alan Türk filmlerinin oryantalizm bağlamında değerlendirilmesi
Orientalism-based analysis of Turkish films funded by European film funds
Yazar: HAKAN ÜN
Danışman: DOÇ. DR. İRFAN HIDIROĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Avrupa = European ; Film = Film ; Fonlar = Funds ; Oryantalizm = Orientalism ; Sinema sektörü = Cinema sector ; Türk sineması = Turkish cinema ; Uluslararası film festivali = International film festival

Özet:
Avrupa'nın Amerikan sineması karşısında endüstriyel rekabetçi politikalarından biri olan film fonlaması 1980'li yıllardan itibaren Batı-dışı ülkelere uzanan bir nitelik kazanmıştır. Bu fonların, sömürgeci geçmişi olan Avrupa'nın Avupa merkezci politikalarının bir ürünü olduğuna ilişkin tartışmalar da baş göstermiştir. Bu noktada Türk sinemacılarının da filmlerinin yapımını gerçekleştirmek üzere bu Avrupalı fonlardan yapım destekleri aldıkları ve filmleriyle uluslararası film festivalleri döngüsüne katıldıkları bilinmektedir. Bununla birlikte Türkiye'de sinemacılar, yazarlar, eleştirmenler arasında bahsi geçen bu filmlerin kimilerinde oryantalist bakış açısının yer aldığına ilişkin görüşler ileri sürülmeye başlanmıştır. Buradan hareketle, bu çalışmada çeşitli Avrupalı film fonlarından yapım destekleri alan filmlerde tarihsel süreçte oryantalizme ilişkin görünümleri tespit etmek amaçlanmıştır. Bunun için amaçsal örneklem yoluyla seçilen Güneşe Yolculuk, Parçalanma, Fotoğraf, Mutluluk, Yengeç Oyunu, Mustang, Hayaletler, İki Şafak Arasında filmleri tarihsel süreçteki oryantalist imajlardan uyarlanan beş kategori çerçevesinde niteliksel içerik analizine tabi tutulmuştur. Bahsi geçen filmlerde oryantalizmin çeşitli unsurlarının yer aldığı, farklı yıllarda yapımı gerçekleştirilen bu filmler arasında oryantalizme ilişkin basmakalıp temsillerin metinler arası boyutta görüldüğü, oryantalist temsil biçimlerinin filmler yoluyla bir oryantalist söylem biçimine dönüştüğü sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Film funding, as one of the competitive industrial policies of Europe against American's cinema, has gained a status extending to non-Western countries since 1980s. Followingly, discussions about these funds claiming the funds as the products of Europe's European-focused policies, with the colonial past, have arised, as well. At this point, it is known that Turkish film makers outsource from European Funds and participate in the loop of international film festivals with their films.  Adjunctly, film makers, film writers, critics have started to assert that some of these afore-mentioned films embody orientalist perspective. Moving on this discussion, this study aimed to identify the orientalist side of the Turkish films funded by European funds diachronically. To this aim, the films -Journey to the Sun, The Split, Photograph, Bliss, Crabs Game, Mustang, Ghosts, Between Two Dawns-, sampled through purposive criterion sampling, were analyzed on the basis of five categories modified from orientalist images  depicted in the historical process through qualitative decsriptive analysis technique. Accordingly, it is deduced that, in the films; some orientalist elements were observed; in intertextual dimension, streotyped orientalist evidences were identified despite different years they were made; and,  as a result of orientalist representation through different types, an orientalist discourse was seemingly seen to emerge.