Sağlık yönetimi öğrencilerinde sigaranın psikolojik bağımlılık düzeyinin değerlendirilmesi ve tutum-davranışları üzerine etkisi: Bir üniversite örneği
The effect of smoking on the assessment of the psychological dependence level and attitudes-behaviours in health management students: A University example
Yazar: NEŞE ZONTUL
Danışman: DOÇ. DR. ENİS BAHA BİÇER
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Kuruluşları Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Sağlık kurumları =

Özet:
Araştırma, sağlık yönetimi öğrencilerinde sigaranın psikolojik bağımlılık düzeyini değerlendirmeyi ve bu bağımlılığın öğrencilerin tutum ve davranışları üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi'nde Sağlık Yönetimi Bölümü'nde öğrenim gören 326 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu ve Sigaranın Psikolojik Bağımlılığını Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS (versiyon 23.0) ve G Power (versiyon 3.0.10) programları ile analiz edilmiştir. Anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. 
Araştırmaya katılan öğrencilerin %64,7'si kadın, %51,5'i 16-20 yaş aralığında ve %71,5'i birinci sınıf öğrencisidir. Öğrencilerin %57,4'ü hiç sigara içmemiştir, %21,2'si sigara kullanmaktadır ve %20,9'u 16-20 yaş arasında sigaraya başlamıştır. Öğrencilerin %68,4'ü ailelerinde sigara içen bir birey olduğunu belirtmiştir. Öğrencilerin %68,1'i hafif, %22,1'i orta ve %9,8'i şiddetli psikolojik bağımlılığa sahiptir. Kadınların psikolojik bağımlılık düzeyleri erkeklere göre daha düşük bulunmuştur. Ek olarak, öğrencilerin %91,4'ü sigaranın akciğer kanseri, %89,9'u ağızda hoş olmayan koku, %88,3'ü gırtlak kanseri, %83,1'i kronik bronşit, %81,0'ı kalp krizi ve %55,5'i yüksek tansiyon gibi sağlık sorunlarına yol açtığını kabul etmektedir.
 Öğrencilerin %58,3'ü "Sigara Zararlıdır" uyarısını önerirken, %20,6'sı 18 yaş altına sigara satışının yasaklanması gerektiğini belirtmiş, %16,3'ü daha katı düzenlemeler getirilmesi gerektiğini savunmuş, kapalı alanlarda sigara içilmesi konusundaki mevcut yasal düzenlemeleri %56,4'ü yetersiz bulmuştur. Ayrıca, %58,3'ü sigaranın zararlarıyla ilgili makale, kitap okuduğunu veya TV programı izlediğini ifade etmiştir.
Çalışmanın bulguları, sigara kullanımının üniversite öğrencileri arasında yaygınlığını ve bu durumun sağlık üzerindeki potansiyel olumsuz etkilerini vurgulamaktadır. Sigara ile mücadelede etkili yasaların uygulanması ve öğrenciler için daha bilinçli eğitim programlarının düzenlenmesi gerektiği önerilmektedir. Ayrıca, sigara bağımlılığının psikolojik yönlerinin anlaşılması, bağımlılığı azaltma stratejileri geliştirilmesinde önemli bir rol oynayabilir. Bu bağlamda, eğitim kurumlarının öğrencilerin sigara kullanımını azaltmak için aktif rol almaları ve destekleyici ortamlar oluşturmaları gerektiği sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Sigara Bağımlılığı, Psikolojik Bağımlılık, Üniversite Öğrencileri

Abstract:
The study aimed to evaluate the level of psychological dependence on smoking among health management students and to determine the impact of this dependence on their attitudes and behaviors. The research was conducted with 326 students from the Health Management Department at Sivas Cumhuriyet University Faculty of Health Sciences. Data collection tools included a Personal Information Form and the Psychological Dependence on Smoking Assessment Scale (PDSAS). The data were analyzed using SPSS (version 23.0) and G Power (version 3.0.10) software. A significance level of p<0.05 was accepted.
Among the students who participated in the study, 64.7% were female, 51.5% were aged 16-20, and 71.5% were first-year students. Of the students, 57.4% had never smoked, 21.2% were current smokers, and 20.9% had started smoking between the ages of 16 and 20. Additionally, 68.4% of the students reported having a family member who smoked. The study found that 68.1% of the students had mild, 22.1% had moderate, and 9.8% had severe psychological dependence on smoking. The psychological dependence levels of female students were lower than those of male students. Furthermore, 91.4% of the students recognized smoking as a cause of lung cancer, 89.9% acknowledged it as causing an unpleasant mouth odor, 88.3% associated it with laryngeal cancer, 83.1% with chronic bronchitis, 81.0% with heart attacks, and 55.5% with hypertension.
In terms of recommendations, 58.3% of the students suggested the warning "Smoking is Harmful," 20.6% recommended banning the sale of cigarettes to those under 18, and 16.3% called for stricter regulations. Moreover, 56.4% of the students found current legal regulations prohibiting smoking in enclosed areas inadequate. Additionally, 58.3% reported reading articles, books, or watching TV programs about the harms of smoking.
The findings of the study highlight the prevalence of smoking among university students and its potential adverse effects on health. It is recommended to implement effective laws to combat smoking and organize more informed educational programs for students. Understanding the psychological aspects of smoking dependence can play a crucial role in developing strategies to reduce addiction. In this context, educational institutions should take an active role in reducing smoking among students and create supportive environments.
Keywords: Smoking Addiction, Psychological Dependence, University Students