Şamanizm kültürünün tekstil ve moda tasarımlarına yansımaları
Reflections of Shamanism culture on textile and fashion designs
Yazar: TUĞÇE ZÜMBÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURSEN GEYİK DEĞERLİ
Nişantaşı Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı / Tekstil ve Moda Tasarımı Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Giyim Endüstrisi = Clothing Industry ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Şamanizm bir yaşam biçimidir. Doğa ve yaradılış ile iletişim kurmanın bir yoludur. Şamanizm en eski inanç ve uygulamalardan oluşan derinden kök salmış bir insanlık mirasıdır. Tüm yerli kabilelerin özünde bulunan manevi bilgelik olarak da adlandırabilmektedir. Şaman kelimesi ise Sibiryada yaşayan Tungus kabilesinden gelmektedir. Şamanlar geçmişte yaşayan ataları ile iletişime geçerek onlardan bilgi almaktadırlar. Şamanlar, ruhlar alemi ile temas, bitkisel ilaçlar ile tedavi, ayinler ve geleceği görebilmek gibi birçok ortak özelliğe sahiptir. Gerçekleştirdikleri ritüellerde kullandıkları belli başlı eşyaları vardır. Bunlardan en önemlileri ise giydikleri özel kıyafetleri ve davullardır. Bu giysiler ve davullar şamanların tecrübelerine göre değişiklik göstermektedir. Ruhsal bir yolculuğa çıkmalarında davulun çıkarttığı tekdüze sesler rol oynamaktadır. Şaman giysilerine manyak adı verilmektedir. Manyak yalnızca üstlerine giydikleri paltodan oluşmaktadır ve üzerinde birçok detay bulunmaktadır. Deriler, demirden parçalar ve üzerlerine işledikleri farklı motiflerin birçok anlamı bulunmaktadır. Manyak dışında kullandıkları demirden eldivenler, hayvan derilerinden yapılmış çizmeler ve başlarına taktıkları hayvan tüylerinden yapılmış başlıklarda vardır. Tüm bunlar ruhsal yolculuk sırasında şamanların korunması ve ritüellerini daha kolay gerçekleştirmeleri için koruyucu unsurlardır. Bu çalışma şaman kültürü gelenekleri, ritüelleri ve giyim şekillerinin incelenmesi üzerine hazırlanmıştır. İncelenen konular arasında, kostümlerin üzerindeki desenler, kullanılan materyaller ve semboller de yer almaktadır. Şaman kültürü giysileri ile benzerlik gösteren moda akımları seçilmiştir. Bohem akımı ve şaman kültürünün birleşimi ile günümüz hızlı modasına uygun desen ve giysi koleksiyon önerisi sunulmuştur.

Abstract:
Shamanism is a way of life. It is a way of communicating with nature and creation. Shamanism is a human legacy that is deeply rooted in our oldest beliefs and practices. It can also be called the spiritual wisdom inherent in all indigenous tribes. The word shaman comes from the Tungus tribe living in Siberia. Shamans communicate with their ancestors who lived in the past and get information from them. Shamans have many common features; such as contact with the spirit world, herbal remedies, rituals, and divinations. They have certain items that they use in the rituals they perform. The most important of these are the special clothes they wear and the drums. These clothes and drums vary according to the experiences of the shamans. The monotonous sounds of the drum play a role in their spiritual journey. Shaman clothing is called maniac. The maniac consists only of the coat they wear over them, and there are many details on it. Leather pieces, metals and the different motifs they embroidered on them have many meanings. Apart from the maniac, there are iron gloves they use, boots made of animal skins, and headdresses made of animal hair that they wear on their heads. All of these are protective elements for the shamans to protect and perform their rituals more easily during the spiritual journey. This study has been prepared on the examination of how the traditions of shaman culture are reflected in the field of textile and fashion. The patterns on the costumes, the materials used and the symbols were examined. Fashion trends have been studied. As a result of the examinations, inspired by all these elements, a collection of patterns and clothes was created.