Tedarik zinciri esnekliğinin tedarik zinciri belirsizliği ve riski üzerine etkisi: İMES örneği
The effect of supply chain flexibility on supply chain uncertainty and risk: The case of IMES
Yazar: YUNUS EMRE ÇİMEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ÖZAN
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası Ticaret = International Trade
Dizin: Belirsizlik parametreleri = Uncertainty parameters ; Risk tahmini = Risk forecasting ; Tedarik planlaması = Supply planning ; Tedarikçi ilişkiler = Supplier evaluation ; Üretim stratejileri = Production strategies

Özet:
Bu çalışmada tedarik ve iş süreçlerinde belirsiz ortamların doğurduğu riskler karşısında tedarik zinciri esnekliğinin rolü analiz edilecektir. Bu kapsamda araştırılacak konuları, "Tedarik zinciri esneklik uygulamaları işletmelere hangi avantajları sağlamaktadır? İşletmelerin tedarik zinciri esnekliği uygulamalarının rekabet ortamında en üst seviyeye çekilmesi için neler yapılabilir?  Tedarik zinciri esnekliği uygulamalarının sürdürülebilirliğini etkileyen faktörler nelerdir? Fazla tedarik zinciri esnekliği ne gibi belirsizlikler ve riskler açığa çıkarır?" şeklinde sırlamak mümkündür. Tedarik zinciri esnekliği faaliyetlerinde işletmelerin piyasadaki rekabette başarılı olmasının işletmeye ne gibi avantajlar sağlayabileceği, çalışanlara, işletmelere ve ülke ekonomisine ne gibi faydalar sağlayabileceği konusunda anketlerden elde edilen verilerine dayalı istatistiksel analizler yapılarak ilgililerin yararına sunulmuştur. 
Bu araştırmanın evreni; İstanbul İMES sanayi sitesinde çeşitli alanlarda faaliyet gösteren toplam 220 işletme olup örneklem sayısı ise 192 kişidir. Araştırmanın verilerinin elde edilmesinde kullanılan ölçekler; "Tedarik Zinciri Esnekliği Ölçeği", "Tedarik Belirsizliği Ölçeği" ve "Tedarik Riski Ölçeği" dir. Araştırmada elde edilen veriler bilgisayar ortamında SPSS 22.0 istatistik programı aracılığıyla değerlendirilmiştir. Araştırmaya katılan katılanların tanımlayıcı özelliklerinin belirlenmesinde frekans ve yüzde analizlerinden, ölçeğin incelenmesinde ortalama ve standart sapma istatistiklerinden faydalanılmıştır. Araştırma değişkenlerinin normal dağılım gösterip göstermediğini belirlemek üzere Kurtosis (Basıklık) ve Skewness (Çarpıklık) değerleri incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda; "Tedarik zinciri esnekliğinin belirsizlik üzerinde etkisi" Tedarik zinciri esnekliği, belirsizliğin %24'ünü açıklamaktadır, yani belirsizlikteki değişimin %24'ü tedarik zinciri esnekliğinden kaynaklanmaktadır; "Tedarik Zinciri Esnekliği Alt Boyutlarının Belirsizlik Üzerine Etkisi" Tedarik esnekliği, belirsizliği pozitif yönde etkilemektedir, yani tedarik esnekliği arttıkça belirsizlik de artmaktadır. Tedarik esnekliği, belirsizliğin %65,7'sini açıklamaktadır. Üretim esnekliği, belirsizliği pozitif yönde etkilemektedir, ancak bu etki zayıf ve sınırlıdır. Üretim esnekliği, belirsizliğin %13,7'sini açıklamaktadır. "Tedarik Zinciri Esnekliğinin Tedarik Zinciri Riski Üzerine Etkisi; Tedarik zinciri esnekliği, tedarik zinciri riski üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahiptir. Tedarik zinciri riskinin %11,6'sının tedarik zinciri esnekliği tarafından açıklandığı, geri kalan %88,4'lük kısmının ise diğer faktörlerden kaynaklandığı görülmüştür. 
Anahtar Kelimeler: Tedarik Zinciri Esnekliği ve Belirsizlik, Tedarik Zinciri Esnekliği ve Risk, Riski Önleme Yöntemleri, Tedarik Zinciri Yönetimi.

Abstract:
This study will analyze the role of supply chain flexibility in the face of risks arising from uncertain environments in supply and business processes. In this context, the topics to be researched can be listed as follows: "What advantages do supply chain flexibility practices provide to businesses? What can be done to increase the level of supply chain flexibility practices in the competitive environment? What factors affect the sustainability of supply chain flexibility practices? What uncertainties and risks does excessive supply chain flexibility reveal?" Based on the data obtained from the surveys, statistical analyses were performed on the advantages that supply chain flexibility activities provide to the business, the employees, the businesses and the national economy, and presented for the benefit of the interested parties.
The universe of this research is a total of 220 businesses operating in various fields in Istanbul IMES industrial site and the sample is 192 people. The scales used to obtain the data of the research are "Supply Chain Flexibility Scale", "Supply Uncertainty Scale" and "Supply Risk Scale". The data obtained in the research were evaluated by SPSS 22.0 statistical program on the computer. Frequency and percentage analyses were used to determine the descriptive characteristics of the participants, and mean and standard deviation statistics were used to examine the scale. Kurtosis (Flatness) and Skewness (Skewness) values were examined to determine whether the research variables showed normal distribution. As a result of the analyses; "The effect of supply chain flexibility on uncertainty" Supply chain flexibility explains 24% of the uncertainty, that is, 24% of the change in uncertainty is caused by supply chain flexibility; "The Effect of Supply Chain Flexibility Sub-Dimensions on Uncertainty" Supply flexibility affects uncertainty positively, that is, as supply flexibility increases, uncertainty also increases. Supply flexibility explains 65.7% of the uncertainty. Production flexibility affects uncertainty positively, but this effect is weak and limited. Production flexibility explains 13.7% of the uncertainty. "The Effect of Supply Chain Flexibility on Supply Chain Risk; Supply chain flexibility has a positive and significant effect on supply chain risk. It was seen that 11.6% of the supply chain risk was explained by supply chain flexibility and the remaining 88.4% was caused by other factors.
Keywords: Supply Chain Flexibility and Uncertainty, Supply Chain Flexibility and Risk, Risk Prevention Methods, Supply Chain Management.