Vardiyalı çalışan sağlık personellerinin beslenme durumu ve uyku kalitesi ile tip 2 diyabet riski arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Assessment on the nutritional status and sleep quality of the healthcare personnel working in shifts with the risk of type 2 diabetes
Yazar: DİLAN EKER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖZDE ARITICI
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; Sağlık personeli = Health personnel ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Vardiya sistemi = Shiftwork system

Özet:
Bu çalışma ile vardiyalı çalışan sağlık personellerinin beslenme durumu ve uyku
alışkanlıkları ile tip 2 diyabet riskinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma,
Acıbadem Taksim Hastanesi'nde çalışan 50 vardiyalı ve 40 vardiyasız olmak üzere 90
gönüllü kadın sağlık çalışanı ile yürütülmüştür. Araştırma verileri; bireylerin
demografik özellikleri ve antropometrik ölçümlerini sorgulayan anket formu ile elde
edilmiştir. Katılımcıların beslenme durumlarını belirlemek amacı ile 24 Saatlik Besin
Tüketim Formu, yeme davranışını belirlemek amacıyla Hollanda Yeme Davranışları
Anketi (DEBQ), uyku kalitesini belirlemek amacıyla Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi
(PUKİ), Tip 2 diyabet riski değerlendirmek amacıyla Fin Diyabet Risk Skoru Ölçeği
(FİNDRİSK) yapılmıştır. Bu çalışmanın sonucunda katılımcıların uyku kaliteleri
karşılaştırıldığında vardiyalı çalışanların toplam uyku kalitesi puanları 9,16±3,31,
vardiyalı çalışmayanlarda 4,25±2,40 bulunmuş olup (p<0,01), vardiyalı çalışan sağlık
personellerinin uyku kaliteleri kötü, vardiyalı çalışmayanların uyku kaliteleri iyi
bulunmuştur. Tip 2 diyabet riskileri değerlendirildiğinde; vardiyalı çalışanların
ortalama FİNDRİSK skoru 6,28±3,87, vardiyalı çalışmayanların 5,25±3,11
bulunmuştur (p>0,05). Sonuç olarak vardiyalı çalışan ve çalışmayan sağlık
çalışanlarının tip 2 diyabet risk puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık
saptanmamış olup 10 yıllık tip 2 diyabet risklerinin %1 ile düşük olduğu görülmüştür.
Anahtar sözcükler: Beslenme Davranışı, Beslenme Durumu, Tip 2 Diyabet Riski,
Uyku Kalitesi, Vardiyalı Çalışma

Abstract:
This study aims to make an assessment on the nutritional status and sleep quality of
the healthcare personnel working in shifts with the risk of type 2 diabetes. The research
was made on a total of 90 volunteer females and working at Acıbadem Taksim
Hospital while 50 of such volunteers were working in shifts and 40 other shiftlessly.
The data of the study was obtained through the questionnaire form querying the
demographic characteristics and anthropometric measurements. 24 Hours Food
Consumption Form was used to define the nutritional status of the participants while
DEBQ was used for the purpose of ascertaining the eating behaviours with PSQI for
sleeping quality and FINDRISC for Type 2 diabetes risk. As a result of this study,
when the sleep quality is compared, the score for the total sleep quality score was
observed to be 9,16±3,31 for the personnel working in shifts and 4,25±2,40 for the
personnel not shifting (p<0,01). When the Type 2 diabetes risk is assessed, the average
FINDRISC score was rated to be 6,28±3,87 for the personnel working in shifts and the
FINDRISC score for the personnel not shifting was found to be 5,25±3,11 (p>0,05).
As a consequence, there observed no statistically meaningful difference between the
Type 2 Diabetes Risk Scores and it was concluded that the 10 years type 2 diabetes
risk is as low as 1%.
Keywords: Nutritional Behaviour, Nutritional Status, Shift Working, Sleep Quality,
Type 2 Diabetes Risk