Sosyal medyada hakikat ötesi (post-truth) kavramının eleştirel kuramlar çerçevesinde incelenmesi
Analysis of post-truth concept in social media in theperspective of critical theories
Yazar: BÜŞRA GİZEM ORAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELİN BİTİRİM OKMEYDAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; Betimsel analiz = Descriptive analysis ; Eleştirel kuram = Critical theory ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Popüler medya = Popular media ; Post-hakikat = Post-truth ; Siyasal propaganda = Political propaganda ; Sofist felsefe = Sophist philosophy ; Sosyal medya = Social media

Özet:
Hakikat ötesi (post-truth) kavramı alanyazında yeni bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Günümüzde özellikle sosyal medya platformlarında üretilen içeriklerde bireylerin ve dolayısıyla toplumların düşünce ve davranışlarını etkilemekte olan içeriklerin büyük bir kısmı post-truth çerçevesinde meydana getirilmektedir. İlk olarak 1992 senesinde Steve Tesich tarafından ortaya çıkarılmış olan kavram, günümüzde birçok davranış pratiğinin açıklanmasında önemli bir rol oynamaktadır. 2016 senesinde Birleşik Krallık ve ABD'de gerçekleştirilen seçimler sonrasında post-truth kavramının kullanımının %2000 artması ile birlikte Oxford Sözlüğü'nde yılın sözcüğü olarak belirlenen kavram, toplumsal davranış ve karar verme pratiklerinin ne denli etkilendiğini göstermektedir. Post-truth kavramı, nesnel gerçeklerden ziyade duygu ve kanaatlerin ön planda bulunarak ve dolayısıyla birey için artık hakikatin bir önemi kalmadığını belirtmek için kullanılmaktadır. Özellikle profesyonel siyasal iletişim, tanıtım kültürü, gazetecilik, teknoloji ve dikkat ekonomisi kapsamında meydana getirilmekte olan post-truth içerikler, birçok farklı formda karşımıza çıkmakta ve sorgulanmaktadır. 

Tez çalışması kapsamında sosyal medyada post-truth kavramı eleştirel kuramların öngörülerinden yararlanılarak yorumlanmaktadır. Tez çalışmasının araştırma bölümünde ise post-truth kavramı derinlemesine irdelenebilmek amacıyla İzmir'de bu konu üzerine çalışan devlet ve vakıf üniversitelerindeki iletişim akademisyenleri ile yüz yüze görüşme yapılmıştır. Görüşme sorularının oluşturulmasında alanyazın taramasından hareket edilmiştir. Görüşmeler sonucunda elde edilen veriler kategorilere ayrılarak her bir kategori betimsel olarak incelenmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda İzmir'de post-truth konusunda çalışan iletişim akademisyenlerinin konuya yaklaşımları ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Hakikat Ötesi (Post-Truth), Sosyal Medya, Eleştirel Kuramlar, Fenomenolojik Araştırma, Betimsel Analiz

Abstract:
Post-truth has emerged as a new notion and a new term in the literature. Nowadays the contents created especially on social media platforms which affect individuals' and therefore societies' thoughts and behavior, are created within the scope of post-truth. First put forward in 1992 by Steve Tesich, this notion plays a significant role in explaining various applications of behavior. The term "post-truth", which has been chosen by Oxford Dictionary as word of the year after seeing a spike in its usage by %2000, following the election in United Kingdom and USA shows how much the applications of social behavior and decision making has been affected. The term "post-truth" is used to indicate that the emotions and opinions are becoming more prominent than the objective truth and therefore objective truth is losing its importance for the individual. The post-truth contents that are created especially in professional political communication, promotional culture, journalism, and technology and attention economics appear in many different forms and it is questioned.
 
Within the scope of the thesis study, the notion of post-truth is interpreted by utilizing the critical theories predictions in social media. In the research section of the thesis study, face-to-face interviews were held with the communication academics at the private and state universities working on this subject in İzmir in order to examine the concept of post-truth in depth. The literature review was acted on in creating the interview questions. The data obtained as a result of the interviews were divided into categories and each category was analyzed descriptively. In line with the data obtained, the approaches of communication academics working on post-truth in İzmir have been tried to be revealed.

Keywords: Post-Truth, Social Media, Critical Theories, Phenomenological Research, Descriptive Analysis