Şaft layn hesaplarının sonlu elemanlar yöntemi ile incelnemesi
Examination of shaft alignment calculations by finite element method
Yazar: HASAN KAYHAN KAYADELEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FUAT ALARÇİN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Kirişler = Beams ; Kuvvet yöntemi = Force method

Özet:
Dünya çapında endüstriyel alanda layn (hizalama) kaçıklıkları nedeniyle milyarlarca dolar kaybedilmektedir. Layn konusu, dönel makine aksamına ilişkin endüstriyel her operasyonun kalbi ve ruhu sayılabilecek, dönel aksamı çalışma düzeninde tutabilecek en önemli faktördür.Layn operasyonunun temel amacı dönel makine aksamının operasyon ömrünü uzatmaktır. Bu amaca yönelik olarak arızalanmaya en meyilli, hassas parçalar tasarım limitleri içinde çalıştırılmalıdır. Bu parçalar yataklar, contalar, kaplinler ve şaftlardır. Layn işlemi başarıyla gerçekleşmiş bir sistemde yataklardaki eksenel ve radyal kuvvetler kontrol altına alındığından dolayı yatak ömrü uzamış, dinamik operasyon durumlarında stabilite sağlanmış olmaktadır. Hassas layn işlemi kaplinlerdeki aşınmayı, şaftın yorulmadan ileri gelen arızalanma ihtimalini, güç iletiminden ileri gelen eğilmeleri önemli ölçüde azaltacak, dönel makine içinde parçalar arasında olması gereken açıklıkların düzgün ve homojen bir biçimde kalmasını sağlayacaktır.Şaftı hizalama (layna alma) işlemi titreşim ve gürültü limitlerinin aşılmaması gereken teknelerde (özellikle askeri tekneler) daha büyük bir öneme sahiptir. Buradan yola çıkılarak dinamik hesaplar tezin amaç kapsamı dışında kalmasına rağmen, bir bütünlük oluşturabilmek adına tasarımda önemli bir yeri olan titreşim kontrolü konusuna da kısaca değinilmiştir.Gelişen teknoloji daha ufak ve daha hızlı makinelerle daha yüksek güçler elde edebilmeyi mümkün kıldığından ilerleyen zaman içinde şaft layn işlemlerinin daha da önem kazanacağı açıktır.

Abstract:
Industry worldwide is losing billions of dollars a year due to misalignment of machinery. The heart and soul of virtually every industrial operation pivots on keeping rotating machinery in good working order.The primary objective of accurate alignment is to increase the operating life span of rotating machinery. To achieve this goal, machinery components that are most likely to fail must operate well within their design limits. As the parts that are most likely to fail are the bearings, seals, coupling, and shafts, the accurately aligned machinery will reduce excessive axial and radial forces on the bearings to insure longer bearing life and rotor stability under dynamic operating conditions. Precise alignment will reduce the possibility of shaft failure from cyclic fatigue; it will minimize the amount of wear in the coupling components, alleviate the amount of shaft bending from the point of power transmission in the coupling to the coupling end bearing, and it will maintain proper internal rotor clearances.Shaft alignment is a key issue about controlling vibration and noise levels. Thus it is critical especially in naval ships where stealth is a crutially important. Dynamic effects are out of scope of this thesis, but while vibration is a vital issue in design, only a small part given to vibration control.Innovating technology makes possible faster but smaller machines produce more power, therefore it seems imortance of shaft alignment keep increase hereinafter.