İşitme engellilere yönelik Kur'an kurslarında "Allah'a iman ve dua-tövbe" ünite kazanımlarının gerçekleşme düzeyi
The level of realization of the outcomes of the unit "Fait in Allah and prayer- repentance" in Qur'an courses for the disabled
Yazar: HİLAL YAZICI
Danışman: DOÇ. DR. HALİSE KADER ZENGİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu araştırma, işitme engellilere yönelik Kur'an kurslarında "Allah'a iman ve dua-tövbe"
ünite kazanımlarının gerçekleşme düzeyini ve bu düzeyi etkileyen olguları tespit etmek
amacıyla; nitel araştırma yaklaşımlarından durum (örnek olay) çalışması ile gerçekleştirilen
uygulamalı bir araştırmadır.
Alanında ilk olma özelliği taşıyan bu araştırma ile, " İşitme Engellilere Yönelik Kur'an
Kursları Özel Öğretim Programı'ndaki "Allah'a İman" ve "Allah'a Yakarış: Dua-Tövbe" ünite
kazanımlarının ne düzeyde gerçekleştiği incelenerek işitme engellilere yönelik din eğitimi-
öğretimi alanında yapılacak çalışmalara katkı sağlamak amaçlanmıştır. Felsefe ve Din Bilimleri
Ana Bilim Dalı başlığında "engelliler" temasıyla yapılmış araştırmalarda, benzer bir çalışma
bulunmamaktadır. Araştırmanın verilerini elde etmek için oluşturulan çalışma grubu, Ankara
ili Çankaya Müftülüğü'ne bağlı bir Kur'an kursuna devam eden; hiç işitmeyen veya ileri
derecede işitme kaybı olan 25-65 yaş arasındaki işitme engelli öğrenciler arasından seçilen 12
kadın olarak belirlenmiştir. Çalışma grubuna; araştırmacı tarafından oluşturulan, 12 haftalık
ders planı, haftada iki saatlik (40+40 dk.) dersler halinde uygulanmıştır. Uygulamanın hemen
ardından öğrencilerin kazanımlarını ölçmek ve bu kazanımlara etki eden ders dışı olguları tespit
etmek için sözlü sınav amacıyla yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. İşitme
engellilerin okuma ve yazma becerilerinin normal işiten bireylere göre çok daha kısıtlı
olmasından dolayı, öğrencilerin kazanımlarını ölçmek için yazılı sınav tercih edilmemiştir.
İşaret dili ile gerçekleştirilen görüşmelerin görüntü kayıtlarının deşifresi Türkçe gramer
kurallarına uygun bir şekilde yazıya aktarılmaya çalışılmış, elde edilen bulgular içerik analizi
ile yorumlanmıştır.
Araştırma sonucunda çalışma grubunun çoğunluğu için; ilk defa işlenen konuların
kazanımlarının hiç gerçekleşmediği, ilgilerini çeken ve günlük hayatta kullandıkları bilgiler ile
sık sık tekrar ettikleri ezber dualar haricinde bildiklerini çok çabuk unuttukları, ezbere ifade
ettikleri konular ile bağlantılı başka konular arasında anlamsal çağrışım yapamadıkları
sonucuna ulaşılmıştır. Kazanımların gerçekleşme düzeyinde; öğrencilerin yaşları ve eğitim
durumlarının anlamlı bir etkisinin olmadığı; daha önceden ailelerinde veya mezun oldukları
okullarda aldıkları din eğitiminin de herhangi bir katkısının olmadığı anlaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: İşitme Engelli Birey, Yaygın Din Eğitimi, Allah'a iman, Dua-
Tövbe Öğrenimi.

Abstract:
This research is an applied study carried out using the phenomenology method, one of
the qualitative research approaches, in order to determine the level of realization of the unit
acquisitions of "faith in Allah and prayer-repentance" in Quran courses for the hearing impaired
and the facts affecting this level.
This research is the first in its field. It aims to contribute to studies to be conducted in
the field of religious education and teaching by examining the level of acquisition of the units
"Faith in Allah" and "Invoking Allah: Prayer and Repentance" in the special education program
of Quran courses for the hearing impaired. No study similar to this thesis topic was encountered
in the studies conducted under the theme of "disabled" within the scope of the Department of
Philosophy and Religious Sciences. The study group, which was created to obtain the data for
the research, was determined as 12 women selected from hearing-impaired students between
the ages of 25-65 who were completely deaf or had severe hearing loss and were attending a
Quran Course of Çankaya Mufti's Office in Ankara. The 12-week lesson plan, developed by
the researcher, was applied to the study group as two-hour (40+40 min.) lessons per week.
Immediately after the application, semi-structured interviews were conducted to measure the
students' acquisitions and to identify the extracurricular events that affected these acquisitions.
Since the reading and writing skills of hearing-impaired individuals are much more limited than
those of individuals with normal hearing, a written exam was not preferred to measure the
students' acquisitions. The video recordings of the interviews conducted in sign language were
tried to be transcribed by Turkish grammar rules and the findings obtained were interpreted
with content analysis.
As a result of the research, it was concluded that for the majority of the study group; the
gains of the subjects covered for the first time were not realized at all, they quickly forgot what
they knew except for the information that they were interested in and used in daily life and the
frequently repeated memorized prayers, and they could not make semantic associations between
the subjects they memorized and other related subjects. It was understood that the students' ages
and graduations did not have a significant effect on the level of realization of the acquisitions;
and the religious education they had received in their families or in the schools they graduated
from did not contribute in any way.
Keywords: Hearing Impaired Individual, Non-Formal Religious Education, Faith in God, Prayer-Repentance Learning.