İslamın kamusallaşmasında müziğin yeri: İslami ezgiler üzerine sosyolojik bir araştırma
Place of music in the publicization of Islam: A sociological research on Islamic melodies
Yazar: MÜBİNE AYKUT
Danışman: DOÇ. DR. HAFİZE ŞULE ALBAYRAK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Müzik = Music ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu araştırma 1980 sonrası İslam'ın kamusallaşması ve bu süreçte müziğin rolünü konu edinmektedir. Habermas'ın dinlerin kamusal alana çıktığı ve seküler olan ile dini olanın bir arada bulunduğu bir toplum modeli olarak sunduğu 'post-seküler' kavramı Türkiye özelinde İslami ezgiler üzerinden incelenmiştir. Araştırmada 'Müziğin İslam'ın kamusallaşmasındaki rolü nedir ve Türkiye'de İslami ezgiler İslam'ın kamusallaşmasına nasıl katkıda bulunmuştur?' sorusunun cevabını aranmıştır. Araştırma aynı zamanda, İslami ezgi türünün nasıl ve hangi sosyo-politik koşullarda ortaya çıktığını, din toplum ilişkileri çerçevesinde İslami ezgilerin rolünü ve İslami ezgilerin üreticilerinin gözünden toplumun İslami ezgilere yaklaşımını değerlendirmektedir. Nitel araştırma deseninin uygulandığı bu çalışmada üreticiler ile yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar yapılmış; bununla birlikte İslami ezgilerin konser gözlemlerinden ve gazete arşivlerinden faydalanılmıştır. Araştırmanın sonucunda genel olarak müziğin özel olarak İslami ezgilerin İslam'ın kamusallaşmasına katkıda bulunduğu ortaya çıkmıştır. 1980 sonra Türkiye'nin sosyo-politik sorunlarına ek olarak dünya Müslümanlarının sıkıntıları İslami ezgilerin ortaya çıkışına etki ederken, söz ve besteleriyle kitleleri etkileyen bu müzik türü dindar bireylerin kimliklerini ifade etme ve direniş biçimine dönüşmüştür. Bununla birlikte İslami ezgiler, dindar kitleler için kültür ve sanat alternatiflerinin oluşmasını sağladığı gibi bir tür dini tebliğ irşat olarak vazife görmüştür.

Abstract:
This research examines the publicization of Islam after 1980 and the role of music in this process. The study explores the concept of 'post-secular' as a society where religions some into the public sphere and the secular and religious coexist, through the lens of Islamic melodies in Turkye. The research seeks to answer the question, 'What is the role of music in the publicization of Islam an how did Islamic melodies contribute to the publicization of Islam in Turkey?' The research evaluates the emergence of Islamic melody genre and the role of Islamic melodies in religion- Society relations, as well as society's approach to Islamic melodies from the perspective of their producers. The study utilized a qualitative research design and conducted semi-structured in-depth interviews with productive artists. Additionally, concert observation of Islamic melodies and newspaper archives were analyzed. The reseach findings, revealed that music, particularly Islamic melodies, contributed to the publicization of Islam. The emergence of Islamic melodies was influenced by the socio-political problems of Turkey after 1980, as well as the troubles of the Muslims worldwide. This type of music, with its lyrics and compositions, became a from of resistance and expression of the identities of religious individuals. In addition, Islamic music not only provided cultural and artistic alternatives fort he religious masses, but also served as a means of religious notification and guidance.