Hakkâri-Van karayolunda (Türkiye) ölü bulunan yırtıcı kuş türlerinin tüylerindeki bazı metal (oid) düzeylerinin belirlenmesi
Determination of some metal (oid) levels in feathers of birds of prey found dead on the Hakkari-Van highway (Turkey)
Yazar: ÖZGÜR ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERKAN AZİZOĞLU
Hakkari Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Biyoindikatör = Bioindicator ; Ekotoksikoloji = Ecotoxicology ; Kazalar = Accidents

Özet:
Çalışmamızda, Van ve Hakkâri il sınırları içerisinde yer alan karayolunda araç çarpması sonucu ölen yırtıcı kuş türlerinin birincil, ikincil uçma tüyleri ve göğüs tüylerinde bazı metal(oid) düzeyleri belirlenmeye çalışıldı. 
Çalışma Nisan 2021- Mayıs 2022 tarihleri arasında, ilkbahar ve sonbahar göç dönemlerini de kapsayacak şekilde gerçekleştirildi. Çalışma istasyonları kuşların ürediği ve yoğun kullandığı güzergahlar göz önünde bulundurularak seçildi. Ayrıca yol boyu gözlemler yapılarak 2 yırtıcı kuş takımına (Accipitriformes, Strigiformes) ait 3 familyadan (Accipitridae, Falconidae, Strigidae) toplanmış 11 türe ait 19 karkasın birincil, ikincil uçma tüyleri ve göğüs tüylerindeki As, Cd, Cr, Cu, Ni, Pb, Zn miktarları ölçülmüştür. Karkas tüylerinde en yüksek birikim oranına sahip metal(oid)ler Zn>Cu>Cr>Ni>Pb>As>Cd şeklinde çıkmıştır. Cd değerleri Strigidae ve Falconidae familyalarında standart altı kaldığından okunmamıştır. Sadece Accipitridae familyasında okunmuştur. İstatistiksel analizlerde R programıyla ANOVA, Kruskal-Wallis, Hochberg teslerine göre familyalar karşılaştırılmıştır. Falconidae ve Accipidridae familyaları arasında Cu metali ortalamaları açısından anlamlı bir fark vardır. As, Ni, Cr ve Pb metal(oid)leri değerlendirildiğinde tür grupları arasında bir farklılık görülmemektedir. Zn metalinde gruplar arası fark olduğu görülmektedir.

Abstract:
In this study, it was tried to determine some metal(oid) levels in primary, secondary flight feathers and breast feathers of raptor species that died on the highway within the borders of Van and Hakkari provinces.
The study was carried out between April 2021 and May 2022, to cover the spring and autumn migration periods. The workstations were selected considering the routes where birds breed and use intensively. In addition, 19 carcasses belonging to 11 species were collected from 3 families (Accipitridae, Falconidae, Strigidae) belonging to 2 predatory bird species (Accipitriformes, Strigiformes) by making observations along the road. After that, the amounts of As, Cd, Cr, Cu, Ni, Pb, Zn in their primary, secondary flight feathers and breast feathers were measured. The metal(oid)s with the highest accumulation rate in the carcass feathers was found as Zn>Cu>Cr>Ni>Pb>As>Cd. Cd values could not be read because they were substandard in the families Strigidae and Falconidae. It was only read in the Accipitridae family. Moreover, families were compared according to ANOVA, Kruskal-Wallis and Hochberg tests with the R program in statistical analysis. There is a significant difference in Cu metal averages between Falconidae and Accipidridae families. However, when As, Ni, Cr and Pb metal(oid)s are evaluated, there is no difference between species. Also, it seems that there is a difference between groups in Zn metal.