18-36 aylık çocukların annelerinde otizm farkındalığı ve kaygı durumlarının incelenmesi
Investigation of autism awareness and anxiety situations in mothers of 18-36 months-old children
Yazar: AYŞE ASLAN KAYA
Danışman: PROF. DR. OKCAN BASAT ; DR. SİBEL TUNÇ KARAMAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gaziosmanpaşa Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Durumluk kaygı = State anxiety ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Sağlık bilinci = Health awareness ; Sürekli kaygı = Trait anxiety

Özet:
Giriş ve Amaç: Otizm spektrum bozukluğu (OSB); önemli sosyal, iletişim ve
davranışsal zorluklara neden olabilen gelişimsel bir bozukluktur. Bu çalışmanın
amacı; 18-36 aylık çocukların annelelerinde otizm farkındalığı ve kaygı durumlarını
incelemektir.
Yöntem: Bu çalışma; tek merkezli, prospektif ve analitik bir araştırma olarak
planlandı. Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği
Polikliniği'ne 9 Ocak-9 Mart 2023 tarihleri arasında başvuran ve dahil edilme
kriterlerine uyan 18-36 ay çocuğu olan anneler ile gerçekleştirildi. Verilerin elde
edilmesinde; Hasta Bilgi Formu, Durumluk Ve Süreklik Kaygı Envanteri (DSKE) ve
Okul Öncesi Çocukların Annelerinin Otizm Farkındalığı Ölçeği (AOFÖ) kullanıldı.
Anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirildi.
Bulgular: Bu çalışma; yaş ortalaması 26,71±5,41 ay olan toplam 210 çocuğun annesi
ile gerçekleştirildi. Annelerin yaşı ortalama 33,22±5,02 (min:21-max:46) idi.
Annelerin %92,9'u (n=195) otizm kelimesini duyduğunu, %75,2'si (n=158) de daha
önce otizm hakkında bilgi sahibi olduğunu ifade etti. AOFÖ puanı ortalaması
68,89±17,40, DKE puanı ortalama 41,56±6,69, SKE puanı ortalama 45,71±6,59
bulundu. DKE puanı ve SKE puanı ile AOFÖ toplam puanı arasında pozitif yönlü ve
istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon vardı (r: 0,304 p:0,001; r:0,157 p:0,023;
sırasıyla). Erkek çocuğu olan, üniversite mezunu olan, çalışan ve geliri giderinden
fazla olan annelerin AOFÖ toplam puanı daha yüksekti (p:0,030; p:0,001; p:0,001;
p:0,001; sırasıyla).
Sonuç: 18-36 aylık çocukların annelerinde otizm farkındalığının orta-iyi düzeyde
olduğu, gerek durumluk gerek de süreklik kaygının orta düzeyde olduğu saptandı.
Annelerde kaygı arttıkça otizme yönelik farkındalık da artmakta idi. Erkek çocuğu
olan, eğitim ve gelir düzeyi yüksek olan ve çalışan annelerde farkındalık daha yüksek
idi. Sosyodemografik özelliklerin annelerde kaygı düzeyini etkilemediği gözlendi.
Anahtar Kelimeler: Farkındalık, Okul Öncesi, Otizm Spektrum Bozukluğu, Kaygı

Abstract:
Introduction and Purpose: Autism Spectrum Disorder (ASD) is a developmental
disorder that can lead to significant social, communication, and behavioral challenges.
The aim of this study is to examine autism awareness and anxiety levels among
mothers of children aged 18-36 months.
Method: This study was designed as a single-center, prospective, analytical research.
It was conducted with mothers who met the inclusion criteria and had children aged
18-36 months, and who presented to the Gaziosmanpaşa Training and Research
Hospital Family Medicine Clinic between January 9 and March 9, 2023. Data were
collected using the Patient Information Form, State-Trait Anxiety Inventory (STAI),
and Autism Awareness Scale for Preschool Children's Mothers (AASPCM).
Significance was evaluated at p<0.05 level.
Findings: This study was conducted with a total of 210 mothers, with an average age
of 26.71±5.41 months for their children. The average age of mothers was 33.22±5.02
(min: 21-max: 46). 92.9% of mothers (n=195) reported hearing the word 'autism,' and
75.2% (n=158) stated that they had prior knowledge about autism. The mean
AASPCM score was 68.89±17.40, the STAI State score was 41.56±6.69, and the STAI
Trait score was 45.71±6.59. There was a positive and statistically significant
correlation between STAI State and STAI Trait scores and the total AASPCM score
(r: 0.304, p: 0.001; r: 0.157, p: 0.023; respectively). Mothers with male children,
university education, employment, and higher income than expenses had higher
AASPCM total scores (p: 0.030; p: 0.001; p: 0.001; p: 0.001; respectively).
Conclusion: The level of autism awareness in mothers of children aged 18-36 months
was found to be moderate to good, and both state and trait anxiety were at a moderate
level. Awareness of autism increased as anxiety levels increased. Mothers with male
children, higher education, income, and employment had higher awareness levels. It
was observed that sociodemographic characteristics did not affect the anxiety levels of
the mothers.
Keywords: Awareness, Preschool, Autism Spectrum Disorder, Anxiety