Yapı alacaklısı ipoteği
Construction creditor's mortgage (Builder's lien)
Yazar: SARP GÜMÜŞ
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Tescile tabi kanuni bir ipotek hakkı olan yapı alacaklısı ipoteği, yapı alacaklılarına taşınmaz üzerinde yürüttükleri yapı faaliyeti sebebiyle sahip oldukları alacakların güvencesini oluşturması amacıyla 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 893 hükmünde tanınan bir ipotek hakkıdır. Taşınmazdaki yapı faaliyetinde fiziki veya fikri emek sarf edenler ile bu emekle birlikte malzeme harcayanlar, yapı alacaklısı olarak adlandırılır. Yapı alacaklıları, taşınmaz maliki ile herhangi bir sözleşme ilişkisi içine girmeden alacaklarının güvencesini oluşturmak üzere ipotek haklarını kullanabilirler. Yapı alacaklılarının sahip olduğu ipotek hakkı, taşınmaz üzerinde bulunan diğer ipotek haklarına nazaran sıra bakımından herhangi bir önceliğe sahip olmasa da taşınmazda meydana gelen değer artışı, TMK m. 897 hükmü uyarınca öncelikli olarak yapı alacaklılarına tahsis edilir. Bu bakımdan yapı alacaklısı ipoteği, yapı faaliyetinde özellikle emek sarf eden yapı alacaklılarının korunması bakımından önem arz eder.
	Bu çalışmada, yapı alacaklısı ipoteği teorik ve uygulama boyutuyla ele alınmış, özellikle ipoteğin hukuki niteliği, benzer kurumlardan farkı, yapı alacağı ve yapı alacaklısı kavramı incelenmiş, ipoteğin tescil edilmesinin şartları ve bundan kaynaklanan sorun ve tartışmalara çözüm önerileri getirilmiştir. Ayrıca özellikle İsviçre ve Alman hukuklarında konunun düzenleniş biçimi ve Türk hukukundaki muhtemel yansımaları da göz önünde tutularak kurumun bilinirliğinin artırılması amaçlanmış ve gelişen inşaat sektöründe tarafların menfaatleri doğrultusunda kurumun geliştirilerek Türk hukuk literatürüne katkı sağlanması hedeflenmiştir.

Abstract:
The construction creditor mortgage (builders' lien), which is a legal mortgage right subject to registration, is a mortgage right granted to the construction creditors under Article 893 of the Turkish Civil Code No. 4721 in order to secure the credits they have due to the construction activity carried out on the land. Those who perform physical or intellectual labour in the construction activity on the land and those who spend materials together with this labour are called construction creditors. Construction creditors may use their mortgage rights to secure their credits without entering into any contractual relationship with the landlord. Although the mortgage right of the construction creditors does not have any privilege in terms of order compared to other mortgage rights on the land, the increase in the value of the land is allocated to the construction creditors in accordance with Article 897 of the Turkish Civil Code. In this respect, the construction creditor mortgage is important in terms of the protection of the construction creditors who have especially laboured in the construction activity.
	In this study, the theoretical and practical aspects of the construction creditor's mortgage are examined, especially the legal nature of the mortgage, its difference from similar institutions, the concept of construction credits and construction creditors are analysed, the conditions for the registration of the mortgage and solutions to the problems and discussions arising from this issue are proposed. In addition, this study is aimed to increase the awareness of the institution by taking into consideration the way the subject is regulated in Swiss and German law and its possible reflections in Turkish law.