Kesikli tercih modellerinde klasik ve bayesyen yaklaşım: Bir uygulama
Classical and bayesian approaches in discrete choice models: An application
Yazar: MUHAMMET KUTLU
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ÖZER
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Bayesyen ekonometrik yaklaşım, felsefik arka planı ve metodolojisi itibarıyla ekonometride klasik yaklaşıma alternatif oluşturmaktadır. Klasik ve Bayesyen ekonometrik yaklaşımların metodolojik olarak birbirlerinden ayrılması, söz konusu yaklaşımlarla elde edilen sonuçlar itibarıyla da bazı farklılaşmalara sebep olmaktadır. Bu farklılaşmalar ekonometrik araştırmalarda yaklaşımlar arasında yapılacak tercihler açısından önem arz etmektedir. Bu bağlamda, bu çalışmada kesikli tercih modellerinde klasik ve Bayesyen yaklaşımların model tahmin sonuçları itibarıyla ortaya çıkardığı davranışsal farklılıkların tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda Türkiye'de eğitimde ekonomik ve sosyal eşitsizlikler üzerine uygulama yapılmıştır. Farklı değişken setleri ve örnek büyüklükleri ile ikili ve sıralı probit ve logit modeller klasik ve Bayesyen yaklaşım ile tahmin edilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre;  Bayesyen yaklaşımla elde edilen sonuçların katsayılar, güven aralıkları, standart hatalar ve katsayılara ilişkin anlamlılık durumlarında klasik yaklaşımdan bazı farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir. Değerlendirilen her bir model için Bayesyen yaklaşımla elde edilmiş hata değerleri, klasik yaklaşımla elde edilenlerden daha küçük olduğu raporlanmıştır. Katsayılar için Bayesyen yaklaşımla elde edilen güvenilir aralıkların, klasik yaklaşımla elde edilmiş güven aralıklarından daha dar olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular ile Bayesyen yaklaşımın daha küçük standart hatalar ve güven aralıkları ile daha kararlı ve uygun sonuçlar sunduğu çıkarımını desteklenmektedir.

Abstract:
The Bayesian econometric approach is an alternative to the classical approach in econometrics in terms of its philosophical background and methodology. The methodological differentiation of classical and Bayesian econometric approaches from each other causes some differences in terms of the results obtained with these approaches. These differentiations are important in terms of the choices to be made between the approaches in econometric research. In this context, this study aims to evaluate the behavioral differences revealed by the classical and Bayesian approaches in discrete choice models in terms of model estimation results. For this purpose, an application has been made to economic and social inequalities in education in Türkiye. Binary and ordered probit and logit models with different variable sets and sample sizes have been estimated using classical and Bayesian approaches. According to the results of the research, it has been determined that the estimates obtained with the Bayesian approach reveal some differences from the classical approach in terms of coefficients, confidence intervals, standard errors, and the statistical significance of the coefficients. The error values obtained with the Bayesian approach for each evaluated model have been reported to be smaller than those obtained with the classical approach It has been determined that the credible intervals obtained with the Bayesian approach for the coefficients are narrower than the confidence intervals obtained with the classical approach. With these findings, the study provides evidence that the Bayesian approach provides more stable and appropriate results with smaller standard errors and credible intervals relatively classical approach.