1950 ile 1960 yılları arası ortaokul tarih dersi kitaplarında yer alan milli kimlik kavramının içerik analizi
Content analysis of national identity concept in the elementary history coursebooks of 1950s-1960s
Yazar: MEHMET TURAN
Danışman: DOÇ. DR. YÜCEL GELİŞLİ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimin Sosyal ve Tarihi Temelleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History

Özet:
Bu araştırmada, milli kimlik- eğitim ilişkisinden hareketle 1950?1960 yıllarını kapsayan dönemde devletin milli kimlik temellerini nasıl kurgulandığı, bu doğrultuda milli kültürün Türk kimliğinin, dilsel, tarihsel ve kültürel bağlamda nasıl bir yapıda olmasını istediği ve bunu eğitim sürecinde öğrencilere tarih ders kitaplarındaki konular aracılığıyla nasıl aktardığını araştırmak çalışmanın temel amacıdır.Milli değer ifadelerinin açık seçik ve sıkça kullanılabileceği bir ders olması bakımından, tarih dersi inceleme alanı olarak seçilmiştir.Çalışmanın kavramsal çerçevesinde; geçmişten günümüze tarih anlayışı ve tarih eğitimi dönemler itibariyle ele alınmıştır. Kimlik çeşitleri ve milli kimlik anlayışı ele alınmıştır. Değer ve değerler kavramları hakkında bilgi verilmiştir. Milli değer olarak ele alınabilecek kavramlar değerlendirilmiştir. Çalışmada tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini; Türkiye'de 1950?1960 yılları arasında ortaokulların 1?2 ve 3. (İlköğretim 6?7?8) sınıflarında okutulan tarih ders kitapları oluşturmuştur. Veriler literatür taraması sonucu elde edilmiştir. İçerik analizi ile veriler nicel ve nitel olarak değerlendirilmiştir.Sonuç olarak; A. Tarih ders kitapları üzerinden eğitim sürecinde gerçekleştirilmeye çalışılan; erken Cumhuriyet dönemi ve 1950?1960 dönemi tarih ders kitaplarının iki temel hedef doğrultusunda kurgulandığı söylenebilir. Birincisi; yeni bir millet ve kimlik inşası; ikincisi ise bu millet içinden yeni bir yurttaşın yaratılmasıdır. Bu iki temel birbirine eş zamanlı olarak kurgulanmaya çalışılmıştır. B. Vatanı korumak ve geliştirmek en kutsal görev olarak işlenmiştir. C. Türk dili, Türkler arasında milli benlik yaratan bir güç ve Türklerin millet olabilmelerinde en önemli öğe olarak verilmiştir.

Abstract:
The aim of this study, within the national identity-education framework, is to examine the construction of the foundations of national identity in 1950s-1960s, how the national culture directed the linguistic, historical, and cultural aspects of the Turkish identity, and how it was delivered through education to the students by way of the topics in the history coursebooks.Since references to national values can be stated explicitly and frequently in it, history course is determined to be the main domain of study.In terms of the conceptual framework, the perception of history from past to present, and history education are examined in line with historical periods. Identity types and the perception of national identity are studied. Differences between/within value and/or values are presented and the concepts which stand to be national values are evaluated. Scanning is the main strategy of the study. The context covers the first, second and third grade level elementary school (currently, primary grade levels 6, 7, 8) history coursebooks used in Turkey in between 1950s and 1960s. Data collected by literature search is evaluated and assessed both qualitatively and quantitatively by concept analysis.As a result; A. There are two main objectives aimed to be achieved by editing the history coursebooks in early Republic period and in 1950-1960 period: One is the construction of a new nation and identity; the other is the formation of a new citizen out of this nation. These two objectives appear to have been constructed synchronously. B. It is initiated that the holiest responsibility of us is to defend and renovate the homeland. C. The Turkish language is the power to foster national identity and national sense, and the most important element for the Turkish to form a nation.