Toplu konut planlamasında ekolojik yaklaşımönerileri Kiptaş Kayabaşı Toplu Konut örneği
Ecological approach recommendations in masshousing planning Kiptaş Kayabaşi CollectiveHousing example
Yazar: CİHAT TOPÇU
Danışman: DOÇ. DR. UFUK FATİH KÜÇÜKALİ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Dünya nüfusunun hızla artması, teknolojik gelişmeler, sanayileşme ve
kentleşme hızlı tüketimi arttıran etkenlerdir. Bu durum doğal kaynakların daha hızlı
tükenmesine, aynı zamanda daha ekonomik ve hızlı barınmayı sağlayan toplu konut
yapılaşmasının artmasında etkili olmaktadır. özellikle büyük şehirlerde nüfus
yoğunluğunun fazla olması nedeniyle toplu konut projelerinin ağırlıkta olduğu göz
önüne alındığında, toplu konut planlamasında ekolojik yaklaşımın daha önemli hale
geldiği görülmektedir. Bu doğrultuda çevre ve insan sağlığı üzerinde önemli etkilere
sahip olan yapıların yapımında, kullanımı ve yıkım aşamalarında sürdürülebilir ve
çevreye duyarlı bir yaklaşım içerisinde olmaları gerekmektedir. Bunun yapılabilmesi
için de yapıların tasarımından yıkımına kadar geçen süreçte doğayla uyumlu,
kirliliğe neden olmayan, kendi kendine yetebilen, fosil kaynak üretimine neden
olmayan konutların oluşturulmasına özen gösterilmelidir. Yapı tasarımında çevreye
duyarlı konutların ortaya konmasında bölgenin ve çevrenin riskleri dikkate alınarak,
ekolojik yaklaşım önerilerinin her aşamada etkin kılınması gerekmektedir. Toplu
konut projelerinin yaygınlaşması ile birlikte yapıların çevresel risklerdeki payı
yanında, sürdürülebilir yapıların etkili bir şekilde ortaya konduğu örneklerin
yetersizliği göze çarpmaktadır. Artan nüfusla birlikte kentleşme olgusunun artması
ve yerleşilebilir alanların sınırlı olmasından dolayı ekolojik dengelerin göz önüne
alındığı, kirlenmenin azaltıldığı, kaynakların en az düzeyde yok edildiği bir
planlamaya ihtiyaç duyulmaktadır. Bu ekolojik planlama kavramının gündeme
gelmesinde en önemli etkendir. Ekolojik planlama kriterlerinin konut üzerindeki
yansımalarının görülebilmesi amacıyla bu çalışmada toplu konut planlamasında
ekolojik yaklaşım önerileri doğrultusunda 104,700 m2 alan üzerine kurulmuş olan
1140 konuttan oluşan Kiptaş Kayabaşı Toplu Konut Örneği değerlendirilmiştir.
Ekolojik toplu konut kriterlerine göre konut alanı olarak belirlenmiş alanda yer
aldığı, su toplama alanlarının yeşil ve açık alan olarak değerlendirildiği görülmüştür.
ix
Yapıların güneşten yararlanabilmesi amacıyla yönlenmenin uygun olduğu, eğime
uyumlu yönlenmeler olduğu belirlenmiştir. Planlamada doğal soğutma ve ısıtma
sistemlerinin kullanılmadığı, iç mekanlara dış ortam ısısının daha az yansıması
amacıyla dış cephede yalıtım uygulandığı, çift cam ve PVC doğramaların
kullanıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca yapıların rüzgâra göre %45 eğimli olacak
şekilde konumlandırıldığı, dolayısıyla rüzgâr hızının bu şekilde azaltılmaya
çalışıldığı belirlenmiştir. Yapıların birbirlerinin manzarasını kesmeyecek şekilde
konumlandırıldığı, fazla gölge düşürmeyecek şekilde düzenlendiği tespit edilmiştir.
Yapı cephelerinde yalıtımı olan sıva ve cephe boyasının, hazır betonun kullanıldığı,
bunun da ekolojik inşaat malzemelerinin kullanılmadığını gösterdiği belirtilebilir.
Peyzaj için bazı yerlerde doğal malzemelerin kullanıldığı, yeşil alanlarda iklime
uygun bitkilerin ve çimin tercih edildiği, ancak yağmur suyundan sulamada
faydalanabilmek için gereken sistemlerin olmadığı görülmüştür. Binalarda ısınma
amaçlı doğalgaz kullanıldığı, atıkların geri dönüşümü ve gri suların kullanımına
yönelik sistemlerin olmadığı, atıkların ayrıştırılmasını sağlayacak uygulamaların
bulunmadığı, binaların dış cephesinde yalıtım yapıldığı görülmüştür. Sonuç olarak
Kiptaş Kayabaşı toplu konutlarının ekolojik planlama kriterlerini tam anlamıyla
sağlamadığı, ancak yerleşim ve diğer hususlar göz önüne alındığında doğru bir
yerleşim alanı olduğu belirtilebilir.
Anahtar Kelimeler: Toplu Konut, Ekolojik Yaklaşım, Konut, Ekolojik Dengeler,
Yapı Tasarımı

Abstract:
The rapid increase in the world population, technological developments,
industrialization and urbanization are factors that increase rapid consumption. This
situation is effective in the rapid depletion of natural resources, as well as in the
increase of mass housing construction, which provides more economical and faster
housing. Considering that mass housing projects are predominant due to the high
population density in big cities, it is seen that the ecological approach in mass
housing planning has become more important. In this direction, they should be in a
sustainable and environmentally sensitive approach in the construction, use and
demolition stages of buildings that have significant effects on the environment and
human health. In order to do this, care must be taken to create houses that are
compatible with nature, do not cause pollution, are self-sufficient, and do not cause
fossil resource production in the process from the design of the buildings to their
demolition. Considering the risks of the region and the environment, ecological
approach suggestions should be made effective at every stage in the design of
environmentally friendly residences in building design. With the widespread use of
mass housing projects, besides the share of buildings in environmental risks, the
insufficiency of examples in which sustainable structures are effectively put into
practice. Due to the increasing urbanization phenomenon with the increasing
population and the limited habitable areas, there is a need for a planning in which
ecological balances are taken into account, pollution is reduced and resources are
minimized. This is the most important factor in bringing the concept of ecological
planning to the agenda. In this study, in order to see the reflections of ecological
planning criteria on the house, the Kiptaş Kayabaşı Mass Housing Example,
consisting of 1140 houses built on an area of 104,700 m2, was evaluated in line with
the ecological approach recommendations in mass housing planning. It has been
observed that it is located in the area designated as residential area according to
xi
ecological mass housing criteria, and the water collection areas are evaluated as
green and open areas. It has been determined that the orientation is suitable for the
buildings to benefit from the sun and that there are orientations compatible with the
slope. It has been determined that natural cooling and heating systems are not used in
the planning, insulation is applied on the exterior to reduce the reflection of the
outdoor temperature inside the interior spaces, double glazing and PVC joinery are
used. In addition, it has been determined that the buildings are positioned with a 45%
inclination to the wind, so the wind speed is tried to be reduced in this way. It has
been determined that the buildings are positioned in a way that does not interfere
with each other's view and they are arranged in a way that does not cast much
shadow. It can be stated that plaster and facade paint and ready-mixed concrete,
which are insulated on building facades, are used, which indicates that ecological
construction materials are not used. It has been observed that natural materials are
used in some places for landscaping, plants and grass suitable for the climate are
preferred in green areas, but there are no systems required to benefit from rainwater
in irrigation. It has been observed that natural gas is used for heating purposes in the
buildings, there are no systems for the recycling of wastes and the use of gray water,
there are no applications to separate the wastes, and insulation is made on the
exterior of the buildings. As a result, it can be stated that Kiptaş Kayabaşı mass
housing does not fully meet the ecological planning criteria, but it is a correct
residential area considering the settlement and other issues.
Keywords: Mass Housing, Ecological Approach, Housing, Ecological Balances,
Building Design