Kontrollü nemlendirme uygulamasının sebze tohumlarında tohum gücünü arttırma amacıyla kullanımı
Use of controlled hydration treatment in order to enhance vigour of vegetable seeds
Yazar: GAMZE OKÇU
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM DEMİR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Depolama = Storage ; Nemlendirme = Humidification ; Sebze tohumu = Vegetable seed ; Tohumlar = Seeds ; Vigor = Vigour ; Çimlenme = Germination

Özet:
Bu çalışma, biber {Capsicum annuum ev. Demre sivrisi), patlıcan (Solanım melongena ev. Kemer), karpuz (Citrilhıs lanatus ev. Crimson sweet), pırasa (Allium porrum ev. İnegöl) ve lahana (Brassica oleracea ev. Yalova-1) tohumlarında kontrollü nemlendirme uygulamasının tohum gücünü (düşük, yüksek sıcaklıklarda çimlenme, kuraklık stresinde çimlenme ve fide çıkış oranı) arttırma amacıyla 2000 ve 2001 yıllarında yapılmıştır. Denemede A.Ü.Z.F. Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı Tohum Bilimi Laboratuvarında gerçekleştirilen kontrollü nemlendirme düzeneği kullanılmış ve tohumlar biberde 25°C'de %40 nemde 48 saat, patlıcanda 25 "C'de %32 nemde 42 saat, karpuzda 25 "C'de %48 nemde 24 saat, pırasada 20 "C'de %50 nemde 32 saat ve lahanada 20 "C'de %25 nemde 16 saat tutulmuş ve ardından 25 "C'de başlangıç nemlerine kadar kurutulmuştur. Suda bekletme uygulamasında da yine aynı düzenek kullanılarak her tüp içine 50 mi su ile birlikte türler bazında değişmek kaydıyla 5 g (biber, patlıcan, pırasa, lahana) veya 10 g (karpuz) tohum konulmuş, belirtilen süre ve sıcaklıklarda karanlıkta uygulama yapılmıştır. Uygulanmış ve kontrol tohumlan yazlık türlerde (biber, patlıcan ve karpuz) 18, 25 ve 35 "C'de, kışlık türlerde ise 10, 20 ve 35 "C'de çimlendirme testi ile 0.6 MPa PEG 6000 çözeltisinde kuraklık testi ve ısıtmasız serada çıkış testlerine tabi tutulmuştur. Uygulamaların depolama sonrası etkilerinin devamlılığını incelemek amacıyla tohumlar 2, 4 ve 6 ay 20 "C'de depolanmış ve her periyotta alman örnekler yazlık türlerde 25 "C'de, kışlık türlerde 20 "C'de çimlendirilmiştir. Sonuçlar uygulamaların patlıcanda her iki yılda, biberde 2001 yılında stres sıcaklıklarında çimlenme kuraklık stresinde çimlenme ve fide çıkışını olumlu etkilediğini buna karşın diğer üç türde etkinin ya kontrolden daha kötü ya da istatistiksel olarak önemsiz bir farkın olduğunu göstermiştir. Uygulamalar toplam çimlenme yüzdelerinden çok fide çıkış hızı üzerine etkili olmuş ve tüm türlerde çıkış hızını en az bir gün kısaltmıştır. Uygulamanın depolama sürecindeki etkisi özellikle patlıcanda devamlılığını korumuş ancak diğer 4 türde başlangıçtakiuygulama etkisizliği devam etmiştir. Sonuçlar uygulamaların temel etkisinin toplam çimlenmeden çok çimlenme hızı üzerine olduğu ve uygulamalara tepki bakımından türlerin önemli farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. 2, 4 ve 6 ay depolama sonrasında da suda bekletme uygulamasının yapılan diğer uygulamalara göre daha avantajlı olduğu, saptanmıştır, istatistik! olarak önemsiz olmasına rağmen çıkış hızlarının da lahana dışındaki tüm türlerde kontrole göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. ANAHTAR KELİMELER: Çimlendirme, tohum uygulamaları, sebze tohumlan, çıkış, depolama.

Abstract:
This work was carried out in order to determine to effect of controlled hydration treatment (soaking and hydration) on seed vigour (low, high temperature drought stress germination, emergence) of pepper (Capsicum anmmm ev. Demre sivrisi ), aubergine {Solatium melongena ev. Kemer ), watermelon (Citrillus lanatus cv. Crimson sweet ), leek (Allium porrum ev. İnegöl ) and cabbage (Brasstca oleracea cv. Yalova-1) in 2000 and 2001. In controlled hydration was conducted by on apparatus developed by Seed Science Laboratory of Horticulture Department, Agriculture Faculty, through increasing seed moisture to 40, 32, 48, 50 and 25% in pepper, aubergine, watermelon, leek and cabbage seeds kept at 20-5°C between 16 and 48 hours depending on species. Following the treatment, seeds were dried to the initial seed moisture content soaking treatment was conducted with glass tubes placed in water bath and 5 gr of pepper, aubergine, leek and cabbage and 10 gr of watermelon seeds were put in to 50 ml of distilled water and kept in the same periods and temperatures as mentioned. Germination percentages of treated an controlled seeds at 18, 25 and 35°C for summer crops 10, 25 and 35°C for winter crops, at 0.6 MPa PEG 6000 as drought stress and emergence test in unhealed glasshouse were carried out In order to test maintenance of the treatment effect, treated and untreated seeds were stored up to 6 months at 20°C and samples in every two months were taken and tested for germination at 25°C for pepper, aubergine and watermelon, 20°C for leek and cabbage. Results showed that treated seeds had higher germination than control in aubergine and pepper at stress temperatures, drought stress and emergence percentage but in the rest ofthree species the effect of the treatment was either very low or statistically insignificant The treatments were found to be very effective on emergence time rather than total emergence. Treated seeds emerged at least 1 day earlier than that of control. Effect of the treatments maintained in aubergine in post-treatment storage period but it was not the case in the other species. Results indicated that the treatments were effective on time of emergence but species greatly differed regarding response to the treatment  KEY WORDS: Germination, seed treatments, vegetable seeds, emergence, storage.