Moment tensör analiz yöntemiyle deprem odak mekanizması çözümü
Earthquake focal mechanism by moment tensor analysis method
Yazar: TOLGA KARABIYIKOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÜNAL DİKMEN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering

Özet:
Bu tez çalışmasında, Kikuchi ve Kanamori (1991) yaklaşımı kullanılarak Moment Tensör Analizi yöntemiyle deprem odak mekanizmasını hesaplayan bir program (MEKCOZ) MATLAB dilinde yazılmıştır. Geliştirilen yazılım ve günümüzde yaygın kullanılan ISOLA (Sokos ve Zahradnik, 2006) ile elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır.Moment Tensör Analizi çözümünde farklı oluş zamanı ve konum çiftleri için temel moment tensör dizeylerinin kullanılmasıyla kuramsal yer değiştirme verisinin zamana bağlı birinci türeviyle kuramsal hız kayıtları hesaplanmıştır. Kuramsal hız kayıtlarının incelenen depremin gözlemsel verisi (dalga formu) ile ilişkisi incelenmiştir. En yüksek ilişki değerine karşılık gelen deprem konumu, oluş zamanı ve moment tensor yoğunluk fonksiyonu dizeyi için sismik moment tensör dizeyi ve gerilme sistemi hesaplanmıştır. Belirlenen odak parametreleri için çift eşlenik (Double Couple) ve dengelenmiş doğrusal yöney çift kutbu (CLVD) gerilme sistemlerini hesaplanmasında Knopoff ve Randall (1970) yaklaşımı kullanılmıştır. Ayrıca odakta olası hacimsel değişimleri gözleyebilmek için sismik moment tensör dizeyinin tekdüze (izotropik) kısmı da hesaplanmıştır.Aynı veri ve parametre grubu kullanılarak geliştirilen program ve ISOLA programıyla elde edilen sonuçların yakın olduğu görülmüştür. Yazılan programın üstünlüğü; hesaplanan düğüm (nodal) düzlemlerine ek olarak etkin gerilme sisteminin de görselleştirilmesidir. Üretilen sonuçlar kullanılarak gerilme analizi konusunda yer bilimcilerin tercih ettiği tanımlamalarla bağlantı kurulmuştur.

Abstract:
In this thesis, a computer code named MEKCOZ, running under MATLAB programming environment were developed in order to fulfill focal mechanism solution by Moment Tensor Analyse Method. The results obtained by MEKCOZ and a popular programme ISOLA (Sokos ve Zahradnik, 2006) were compared.Theoretical displacements were calculated by six elementary moment tensor matrices and first order derivatives of which were used to obtain theoretical velocity data. Calculated and observed data were compared via investigation of correlation matrix. The eartquake location, event time and moment tensor density matrices, bearing the maximum correlation value is picked to calculate the seismic moment and stress axes. To calculate the double couple (DC) and compensated linear vector dipole (CLVD) components of the source, the procedure proposed by Knopoff and Randall (1970) were used. Besides to demonstrate the volumetric changes in the source region the isotropic part of the seismic moment tensor is also calculated.To quest the results, data and all of the parameter preferences are applied on a preinstalled programme named ISOLA. The results coincided with the ones of the programme coded. The advantage of this code to ISOLA is that not only the nodal planes representing the source mechanism are displayed but also the stess axes are included on the resulting beach balls. The terminology used between earth scientists on stress axes are interpreted to be the same.