Normal karotid cisim ve karotid cisim tümörlerinin görüntülemesinde bilgisayarlı tomografi anjiyografi
Computed tomography angiography in the imaging of normal carotid body and carotid body tumors
Yazar: SEZER NİL YILMAZER ZORLU
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞLAR UZUN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
ÖZET
Amaç: Hipertansiyon, metabolik sendrom gibi yaygın görülen kronik hastalıklarda sempatik sinir sisteminin hiperaktivasyonu karotid cisimlerde hiperplaziye yol açmakta ve hiperplazik karotid cisimler radyolojik olarak küçük karotid cisim tümörlerini taklit edebilmektedir. Karotid cisim tümörlerini, neoplazik olmayan karotid cisimlerden ayırt etmeyi sağlayacak bilgisayarlı tomografi anjiyografi (BTA) bulgularını araştırmak amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı'nda Haziran 2013 ve Aralık 2023 tarihleri arasında gerçekleştirilmiş boyun BTA incelemeleri retrospektif olarak değerlendirildi.  Biri karotid cisim tümörü olan grup, diğeri tümörü olmayan karotid cisim grubu olmak üzere iki grup oluşturuldu. Çalışma, dahil edilme kriterlerini karşılayan 50 hastada toplam 54 karotid cisim tümörü ve 310 hastada neoplazik olmayan toplam 548 karotid cisim ile gerçekleştirildi. Hastaların yaşı, cinsiyeti, sigara içiciliği, hipertansiyon ve diabetes mellitus varlığı incelendi. Karotid cisim ve karotid cisim tümörlerinin yerleşimi (sağ-sol), şekli (oval-eyer), boyutları ve hacmi değerlendirildi. Karotid cisim ve karotid cisim tümörlerinde region of interest (ROI) kullanılarak dansite ve dansite standart sapması ölçümleri gerçekleştirildi. Dansite ölçümleri aynı taraflı ana karotid arterden yapılan dansite ölçümlerine oranlanarak dansite oranları elde edildi. Gruplar arası farklılıklar istatistiksel yöntemler kullanılarak karşılaştırıldı.
Bulgular: Karotid cisim ve karotid cisim tümörü grupları arasında cinsiyet, sigara içiciliği ve şekil bakımından anlamlı fark bulunurken (p<0,01); yaş, yerleşim yeri, hipertansiyon ve diabetes mellitus açısından anlamlı fark saptanmadı (p>0,05) . Karotid cisim tümörlerinde yapılan dansite ve standart sapma ölçümleri ile ana karotid artere oranlanarak hesaplanan dansite oranları karotid cisimlere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek bulundu (p<0,001). ROC analizinde eğri altında kalan alanlar (EAA) en yüksek olarak standart sapma (EAA= 0,959) ve dansite oranında (EAA=0,951) bulundu. Tek değişkenli lojistik regresyon analizi sonucunda kadın cinsiyet, sigara içmiyor olmak, karotid cismin eyer şekilli olması, belirlenen eşik değerlerden yüksek dansite, standart sapma ve dansite oranlarına sahip olması artmış tümör riski ile ilişkili bulundu (p<0,01). Yaş, yerleşim, hipertansiyon ve diabetes mellitus varlığı artmış tümör riski ile ilişkili bulunmadı (p>0,05). Yaş, cinsiyet ve sigara içiciliğine göre düzeltilmiş çoklu lojistik regresyon analizinde eyer şekilli, dansite standart sapması 21,5'ten yüksek ve dansite oranı 0,5603'ten yüksek olan lezyonlarda karotid cisim tümör tanısının %92,6 sensitivite ve %99,3 spesifite ile konulabileceği bulundu.
Sonuç: Öne sürdüğümüz şekil ve kontrastlanma özellikleri normal boyut aralığının üstünde boyutlara sahip ancak tümör için tipik görüntüleme bulguları göstermeyen arada kalınmış hasta grubunda yardımcı olabilir ancak bu bulguların kronik hastalıkları olmayan kontrol gruplarını da içeren çalışmalarla desteklenmesi gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Karotid cisim tümörü, karotid cisim, bilgisayarlı tomografi anjiyografi

Abstract:
ABSTRACT
Purpose: Sympathetic nervous system hyperactivation in chronic diseases such as hypertension and metabolic syndrome leads to hyperplasia in carotid bodies, which can mimic small carotid body tumors on radiological imaging. The aim was to investigate computed tomography angiography (CTA) findings that might assist in distinguishing carotid body tumors from non-neoplastic carotid bodies.
Materials and Methods: Neck CTA examinations performed between June 2013 and December 2023 in Ankara University School of Medicine, Department of Radiology were retrospectively evaluated. Two groups were formed: one with carotid body tumors and the other with non-neoplastic carotid bodies. The study was conducted on a total of 54 carotid body tumors in 50 patients and a total of 548 non-neoplastic carotid bodies in 310 patients who met the inclusion criteria. Patient age, gender, smoking status, hypertension and diabetes mellitus were examined. The location (right-left), shape (oval-saddle shaped), dimensions and volume of carotid bodies and carotid body tumors were evaluated. Density and density standard deviation measurements were performed using region of interest (ROI) in carotid bodies and carotid body tumors. Density ratios were calculated by dividing density measurements with those obtained from the ipsilateral main carotid artery. Group differences were compared using statistical methods. 
Results: Significant differences were found between the carotid body and carotid body tumor groups in terms of gender, smoking status and shape (p<0,01); while no significant differences were found regarding age, location, hypertension and diabetes mellitus (p>0,05). Density and standard deviation measurements in carotid body tumors, along with density ratios, were found to be significantly higher than those in carotid bodies (p<0.001). In ROC analysis, the area under the curve (AUC) were highest for standard deviation (AUC=0,959) and density ratio (AUC=0,951). Single-variable logistic regression analysis revealed that female gender, non-smoking status, saddle shape of the carotid body and higher density, standard deviation and density ratio values above the determined threshold values were associated with an increased risk of tumor (p<0,01). Age, location, hypertension and diabetes mellitus were not associated with an increased tumor risk (p>0,05). Multivariable logistic regression analysis adjusted for age, gender and smoking status revealed that in lesions with saddle shape and density standard deviation >21,5 and density ratio >0,5603 , the diagnosis of carotid body tumor could be made with 92.6% sensitivity and 99.3% specificity.
Conclusion: The proposed morphological and enhancement characteristics may assist in differential diagnosis in a group of patients with enlarged carotid bodies which do not  exhibit typical imaging findings for tumors. However, further studies including control groups without chronic diseases are required to support these findings.
Key Words: Carotid body tumor, carotid body, computed tomography angiography