İnterstisyel sistit hastalığında X-kromozomu inaktivasyonunun rolünün araştırılması
Investigation of the role of X-chromosome inactivation ininterstitial cystitis
Yazar: SIMPEL PANTIR RETZEP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF UZ YILDIRIM
Bursa Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı / Moleküler Biyoloji ve Genetik  Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology ; Genetik = Genetics

Özet:
İnterstisyel Sistit (Ağrılı Mesane Sendromu), tanımlandığı andan itibaren günümüze
kadar henüz patofizyolojisi ve etiyolojisi tam olarak belirlenememiştir. Mesane
ürotelyumunu kaplayan glikozaminoglikan (GAG) tabakasının deformasyonuyla beraber
idrarın dolum aşamasında sinir uçlarını uyarmasıyla karakterize ağrılı bir hastalıktır.
Sistoskopik incelemeler sonucunda hekimler tarafından Hunner lezyonlu ve lezyonsuz
olarak sınıflandırılmaktadır. Hunner lezyonları ürotelyum yüzeyinde kılcal damar
yoğunluğu ve kızarıklıklarla saptanır. Ancak hastalığın bu belirleyici özelliği vakaların
yalnızca %20'sinde gözlemlendiğinden tanıyı da zorlaştırmaktadır. Genel olarak
erkeklere oranla kadınlarda görülme sıklığı daha fazladır. Hastalığın moleküler
mekanizması bilinmediği gibi kadınlarda bu oranın neden yüksek olduğu da
bilinmemektedir. Bunun nedeni olarak hormon farkı, gebelik ve otoimmünite gibi
hipotezler ortaya atılmıştır. Değerlendirilmesi gereken bir başka hipotez de Xinaktivasyon mekanizmasıdır. Dişilerde cinsiyeti belirleyen XX kromozom yapısı iken
erkekler XY kromozom çiftine sahiptir. X kromozomu bulundurduğu 2000 gen
bakımından Y kromozomundan daha büyüktür ve bu dozaj farkının ayarlanması için X
kromozlarından biri inaktive olur. Doku bazında anneden ve babadan gelen X
kromozomları rastgele bir mekanizmayla %50-%50 oranında inaktivasyona uğrar. Bu
oranın saptığı durumlarda çeşitli hastalıkların ortaya çıktığı yapılan araştırmalarda rapor
edilmiştir. Bu çalışma için klinik tanı ve tetkiklerinin yapılmasının ardından 70 hasta ve
86 sağlıklı gönüllüden alınan kan örneklerinden HUMARA testi yöntemiyle X
kromozomu inaktivasyon paternleri araştırılmıştır. Hem sağlıklı hem de hasta bireylerde
inaktivasyondan sapma yalnızca 4 örnekte gözlemlenmiştir. Hastalar için diğer 49
örnekte, kontroller içinse 48 örnekte herhangi anlamlı bir sapma gözlemlenmemiştir.
Anahtar Kelimeler: İnterstisyel sistit, X kromozomu, inaktivasyon, HUMARA testi,
otoimmünite

Abstract:
Since its identification, the pathophysiology and etiology of Interstitial Cystitis (Painful
Bladder Syndrome) have not been fully determined. It is a painful disease characterized
by the stimulation of nerve endings during the filling phase of the bladder due to the
deformation of the glycosaminoglycan (GAG) layer covering the bladder urothelium.
Through cystoscopic examinations, physicians classify the condition into Hunner lesionpositive and lesion-negative types. Hunner lesions are identified on the urothelium
surface by capillary density and redness. However, since this defining feature is observed
in only 20% of cases, diagnosis is challenging. Generally, the incidence of the disease is
higher in women compared to men. The molecular mechanism of the disease is unknown,
as is the reason for the higher prevalence in women. Hypotheses such as hormonal
differences, pregnancy, and autoimmunity have been proposed as possible explanations.
Another hypothesis to consider is the mechanism of X-inactivation. In females, sex is
determined by the XX chromosome structure, while males have XY chromosome pairs.
The X chromosome is larger than the Y chromosome in terms of the 2000 genes it
contains, and one of the X chromosomes is inactivated to adjust for this dosage difference.
In tissues, X chromosomes inherited from the mother and father undergo random
inactivation at a 50-50 ratio. Research has reported that deviations from this ratio result
in various diseases. For this study, after clinical diagnosis and examinations, blood
samples were collected from 70 patients and 86 healthy volunteers. X chromosome
inactivation patterns were investigated using the HUMARA test. Deviation from Xinactivation was observed in only 4 samples, both in healthy and patient individuals. No
significant deviation was observed in the remaining 49 patient samples and 48 control
samples.
Key words: Interstitial cystitis, X chromosome, inactivation, HUMARA assay,
autoimmunity.