Coğrafi bilgi sistemleri ve analitik hiyerarşi yöntemi ile içmesuyu havzalarında konut gelişim alanı belirlenmesi: Yuvacık baraj gölü havzası örneği
Determination of residental development areas in drinking water basins with geographic information systems and analytic hierarchy method: Yuvacik dam lake basin example
Yazar: AZİZE KOÇ
Danışman: PROF. DR. TÜRKAY GÖKGÖZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
İçme suyu havzalarındaki tarımsal faaliyetler, sanayileşme ve yerleşimler, su kalite ve miktarını olumsuz yönde etkilemektedir. Bu nedenle, içme suyu havzalarında su kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir su yönetimi için havzaya özgü planlama tekniklerinin belirlenmesi gerekmektedir. Özellikle büyük şehirlerde şehir merkezlerine yakın içme suyu havzalarında havzanın kapladığı geniş alanlar, artan nüfus ile birlikte oluşabilecek yeni yerleşim yeri için talep konusu alanları oluşturmaktadır. Bu alanların planlanması için imar düzenlemesi yapılması gerekmektedir. Ancak, bu planlama süreci her havzanın kendine özgü özellikleri dikkate alınarak yapılmalıdır.
İçme suyu havzalarında, imar düzenlemesi için talep edilen yeni yerleşim alanları belirlenirken, havzanın kendine özgü fiziksel özellikleri değerlendirilmelidir. Havzanın karakteristiğini gösteren kriterlerin seçimi, su kalite ve miktarına etki eden faktörlerin belirlenmesi ve sürdürülebilir su yönetiminin sağlanabilmesi için önemlidir. Bu tür mekânsal problemlerde çok sayıda kriterin değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada belirlenen kriterler; arazi kullanımı, yeraltı suyu korunan alanları, yerleşim yerine uzaklık, eğim, ulaşım ve havza koruma sınırıdır. Çok kriterli karar verme yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Yöntemi ile hesaplanan kriter ağırlıkları kullanılarak Coğrafi Bilgi Sistemi araçlarıyla mekânsal analizler yapılmış ve Kocaeli ili Yuvacık Baraj Gölü Havzasında konut gelişim alanları belirlenmiştir. Yapılan çalışma ile elde edilen sonuçlar planlama çalışmalarına destek olma amaçlı geliştirilmiş altlık harita katmanlarını sunmuştur.

Abstract:
Agricultural activities in drinking water basins, industrialization and settlements negatively affect water quality and quantity of water. Therefore, planning techniques for sustainable water management in drinking water basins should be determined. Especially the large areas covered by the basin in the drinking water basins near the city centers in the metropolitan cities constitute the demand areas for the new settlement which may occur together with the increasing population. In order to plan these areas, zoning arrangements should be made. However, this planning process should be done by taking into account the specific features of each basin.
In determining the new settlement areas demanded for the zoning planning in drinking water basins, the specific physical properties of the basin should be evaluated. Selection of criterions showing the characteristics of the basin is important for determining the factors affecting water quality and quantity of water and ensuring sustainable water management. Many such criteria need to be evaluated in these spatial decision problems. The criterions determined in this study are; land usage, protected groundwater boundaries, distance to settlement, slope, transportation and river basin borders. The spatial analyzes were made using Geographical Information System tools by using the criterion weighted by Analytical Hierarchy Method which is one of the multiple criteria decision making methods and residential development areas were determined in Yuvacık Dam Basin of Kocaeli province. The results obtained by the study presented the improved base map layers to support the planning processes.