Diyabetik ayak ülserli hastalarda farklı egzersiz eğitimlerinin yara iyileşmesi üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of different exercise trainings on wound healing in patients with diabetic foot ulcer
Yazar: FATİH ENZİN
Danışman: PROF. DR. KEZBAN BAYRAMLAR
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Diabet komplikasyonları = Diabetes complications ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetik ayak = Diabetic foot ; Egzersiz = Exercise ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yara iyileşmesi = Wound healing ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ülser = Ulcer

Özet:
Bu çalışma diyabetik ayak ülseri (DAÜ) bulunan bireylerde egzersiz yaklaşımlarının ülser iyileşmesine etkisini araştırmak amacıyla planlandı. Çalışmamıza, Şanlıurfa Harran Üniversitesi Hastanesi Endokrinoloji Kliniği'nde DAÜ tanısı almış, yaş ortalamaları 57.53±5,65 yıl olan 35-65 yaş arası, dahil edilme kriterlerine uyan 51 birey dahil edildi. Bireyler kapalı zarf usulü basit randomizasyon yöntemi ile kontrol (standart tedavi) grubu (n=17), protokol grubu (n=17) ve aerobik grubu (n=17) olmak üzere üç gruba ayrıldı. Çalışmaya dahil edilen tüm bireylere ülser bakımı ve diyabet yönetimi için gerekli eğitimler ve diyafragmatik solunum egzersizleri öğretildi. Aerobik grubuna otururur pozisyonda ergometre ile egzersiz yaptırıldı. Protokol grubuna ise ülser iyileşme durumuna göre ilerletilen hareketlerden oluşan bir egzersiz protokolü uygulandı. Egzersizler, 12 hafta boyunca, haftada 2 gün ve 40 dakika süreyle fizyoterapist eşliğinde uygulandı. Hastaların problemlerini ve tedavi sonrası iyileşmeyi değerlendirmek için,  ülser yüzey ve derinlik ölçümü, kan testleri, Pittsburg Uyku Kalite İndeksi (PUKİ), TAMPA Kinezyofobi Ölçeği ve Ferrans&Powers Yaşam Kalitesi İndeksi Diyabet Versiyonu kullanıldı. Ülser değerlendirmeleri tedavi başlangıcında, 4., 8., 12. haftada ve 3 aylık takip sonunda tekrarlandı. Diğer değerlendirmeler ise tedavi başlangıcı, bitişi ve 3 aylık takip sonunda yapıldı. Her üç grubun kendi içinde tedavi öncesi, tedavi sonrası ve takip sonu verileri karşılaştırıldığında, üç grupta da ülser alanı, ülser derinliği ve biyokimya değerlerinde iyileşme olduğu görüldü (p<0.05). Grupların ikili değerlendirmesinde protokol grubunun, standart tedaviye göre ülser alanı ve derinliği iyileşmesinde daha başarılı olduğu gözlendi (p<0.05).  Protokol grubu, ülser alanı, derinliği ve biyokimya değerleri üzerinde diğer yaklaşımlara göre daha hızlı etki ortaya çıkardı.  PUKİ değerlerinde protokol ve aerobik grubunda iyileşme görülürken (p<0.05), kontrol grubunda görülmedi (p>0.05). Grupların ikili karşılaştırmasında protokol grubundaki uyku kalitesindeki artışın diğer iki gruptan daha iyi olduğu saptandı (p<0.05). TAMPA skorlarında başlangıca göre tüm gruplarda anlamlı fark bulunurken (p<0.05), gruplar arasında fark bulunamadı (p>0.05). Ferrans&Powers Yaşam Kalitesi İndeksi verilerinin ikili karşılaştırmalarında protokol ile kontrol grubu arasında yaşam kalitesi, sağlık, fonksiyonellik ve psikoloji alt başlıklarında protokol grubu lehine farklılık belirlendi (p<0.05). Sonuç olarak bu çalışmada, ülser iyileşme hızına göre ilerletilen egzersiz yaklaşımının; ülser iyileşmesini hızlandırma, ülser derinliğini azaltma, kan değerlerinin normalleşmesi, uyku ve yaşam kalitesini geliştirmede standart tedavi ve aerobik egzersizlere göre daha etkili olduğu görüldü. DAÜ'lü bireylerin tedavisine ülser iyileşmesine göre ilerletilen bu protokol yaklaşımının ilave edilmesi ve egzersizin ülser iyileşmesinde etkili olan kan parametreleri üzerindeki etkilerini araştıran, konuya yönelik daha geniş katılımlı yeni çalışmaların yapılması önerilebilir.

Abstract:
This study was planned to investigate the effect of exercise approaches on ulcer healing in individuals with diabetic foot ulcer (DFU).Our study included 51 individuals aged 35-65 years, who were diagnosed with DFU in the Endocrinology Clinic of Şanlıurfa Harran University Hospital, and meeting the inclusion criteria.Individuals were divided into three groups by simple closed-envelope randomization method: control (standard treatment) group (n=17), protocol group (n=17) and aerobic group (n=17). All individuals included in the study were taught the necessary practices for ulcer care and diabetes management and diaphragmatic breathing exercises. In the aerobic group, exercise was performed with an ergometer in the sitting position. In the protocol group, an exercise protocol consisting of movements advanced according to ulcer healing status was applied. The exercises were performed with a physiotherapist for 40 minutes, 2 days a week, for 12 weeks. Ulcer surface and depth measurement, blood tests, Pittsburg Sleep Quality Index (PSQI), Tampa Scale for Kinesiophobia (TSK) and Ferrans & Powers Quality of Life Index Diabetes Version were used to evaluate the problems of patients and post-treatment recovery. Ulcer assessments were repeated at the beginning of the treatment, at the 4th, 8th, 12th weeks, and at the end of the 3-month follow-up. Other evaluations were made at the beginning,  end of the treatment and at the end of the 3-month follow-up. When the pre-treatment, post-treatment and follow-up data of each three groups were compared, it was observed that ulcer area, ulcer depth and biochemistry values improved in all three groups (p<0.05). In the dual evaluation of the groups, it was observed that the protocol group was more successful in healing the ulcer area and depth than the standard treatment (p<0.05). The protocol group had a faster effect on ulcer area, depth, and biochemistry values than other approaches. While improvement was observed in the protocol and aerobic groups in PSQI values (p<0.05), it was not observed in the control group (p>0.05). In the pairwise comparison of the groups, it was determined that the increase in sleep quality in the protocol group was better than the other two groups (p<0.05). While there was a significant difference in TSK scores from baseline in all groups (p<0.05), no difference was found between the groups (p>0.05). In the pairwise comparison of Ferrans&Powers Quality of Life Index data, a difference was determined between the protocol and the control group in favor of the protocol group in terms of quality of life, health and functioning, and psychology (p<0.05). As a result, in this study, it was observed that the exercise approach, which was advanced according to the ulcer healing rate, was more effective than standard therapy and aerobic exercises in accelerating ulcer healing, reducing ulcer depth, normalizing blood values, improving sleep and quality of life. It may be recommended to add this protocol approach, which is advanced according to ulcer healing, to the treatment of individuals with DFU and to conduct new studies with larger participation on the subject, investigating the effects of exercise on blood parameters that are effective in ulcer healing.