Ayniyat defterleri ışığında Selanik, Tırhala, Varna sancakları (1840-1864)
Selanik, Tirhala and Varna Sancaks in the light of tanzimat registers (1840-1864)
Yazar: RUMEYSA ÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. AYLA EFE
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Ayniyat Defterleri = Ayniyat Registers ; Bulgaristan-Varna = Bulgarian-Varna ; Defterler = Registers ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Selanik vilayeti = Selanik province ; Tırhala = Trikala ; Yunanistan-Selanik = Greece-Selanik

Özet:
XIX. yüzyılın en önemli gelişmelerinden biri olan Tanzimat dönemi, Osmanlı Devleti'nin, yeni düzenlemeler ile idari, sosyal ve ekonomik olarak dönüşüme girmeye çalıştığı bir dönemdir.  1840-64 yılları arasında, Tanzimat dönemi düzenlemelerinin, idareciler ve halk tarafından nasıl karşılandığını anlamak, ne gibi sorunların ortaya çıktığı ve yapılan değişimlerin sonuç verip vermediği incelenmiştir. Araştırmanın temelini sadrazamlık makamını ifade eden Sadaret'ten, sancaklara gönderilmiş olan Ayniyat Defterleri oluşturmaktadır. Ayniyat defterleri sayesinde, sancakların durumları, idarecilerin tutumları ve halkın yaşadıkları ile ilgili detaylı bilgi sahibi olmak mümkündür. 
1840-45, 1850-56, 1860-64 yıllarını kapsayan araştırmada ele alınan sancaklar, Selanik, Tırhala ve Varna'dır. Bu sancaklar özelinde idari, sosyal, ekonomik ve toplumsal ne gibi yazışmaların olduğu incelenmiştir. Bu yıllar arasında, sancaklardaki yazışmaların genel yoğunluğunu, suçlar ve cezalar, vergi, tayin-atamalar konuları oluşturmaktadır. Tanzimat dönemi ile gelen yeni düzenlemelerin uygulanabilirliği ve idarecilerin yeni sisteme ne kadar uyum sağlayabildikleri belgeler ışığında araştırılmıştır. 
Selanik, Tırhala ve Varna sancaklarında, işlenen suçlara verilen cezalar, Tanzimat döneminin derin sancılarından olan vergi konusu ve devletlerin sonunu hazırlayan liyakatsizliğin yol açtığı durumlar, Ayniyat Defterlerinin yol göstericiliği ile araştırılıp, tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The Tanzimat period, which is one of the most important developments of the 19th century, is a period in which the Ottoman Empire tried to change with new regulations as administratively, socially and economically. Between the years 1840-1864, understanding how the regulations of the Tanzimat period were met by the administrators and the public, what problems arose and whether the changes gave results are researched. The basis of the research is the Ayniyat regısters sent to the sancaks from the Grand Viziership which represents the office of grand vizierate. By help of the Ayniyat regısters, it is possible to have detailed information about the situation of the sancaks, the attitudes of the administrators and the lives of the people.

The presented sancaks in the study including the years 1840-1845, 1850-1856, 1860-1864 are Selanik, Tırhala and Varna. Administrative, social, economic and social correspondences specific to these sancaks have been researched. In these years, the general concentration of these correspondences in the sancaks consists of crimes and penalties, tax, assignment-appointments. The applicability of the new regulations that came with the Tanzimat Period and how the administrators could comply with the new system were researched in the light of the documents.
The punishments given to the crimes committed in the sancaks of Selanik, Tırhala and Varna, the tax issue that was one of the deep pains of the Tanzimat period, and the issues caused by the incapability that caused the end of the states were researched and found out by the guidance of the Ayniyat regısters.