Sera koşullarında yetiştirilen turşuluk hıyar (Cucumis sativus L.) bitkisinde farklı malç malzemeleri ve sulama suyu seviyelerinin verime etkisi
The impact of different mulch materials and irrigation water levels on yield in the plant of kornishon (Cucumis sativus L.)  cultivated under the circumstances of greenhouse
Yazar: SEVDA YAĞANOĞLU
Danışman: PROF. DR. YASEMİN KUŞLU
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışması, 15 Mayıs ile 25 Ağustos 2018 tarihleri arasında, Erzurum sera koşullarında kornişon cinsi turşuluk hıyar (Cucumis sativus L.) bitkisinin iki farklı hibrit çeşidi (Sertel F1 ve Dinçel F1) seçilerek yapılmıştır. Farklı malç malzemeleri ve farklı sulama seviyelerinin bitki gelişimi ve verimine olan etkileri araştırılmıştır. Bitkiler, şansa bağlı üç tekrarlı deneme deseni kurularak 80cm×50cm yüzey alanına sahip toplam 42 adet saksıda yetiştirilmiştir.  Çalışmada altı adet farklı malç kullanılmış, malç malzemeleri olarak iki adet organik (fındık kabuğu ve kurumuş yaprak), iki adet doğal inorganik (pomza ve çakıl) ve iki adet yapay inorganik (ultraviyole katkılı siyah ve şeffaf malç naylonu) malzeme kullanılmıştır. Sulama uygulamaları sera içine yerleştirilmiş olan küçültülmüş buharlaşma kabından okunan buharlaşma değerlerine göre yapılmıştır. Kontrol grubuna kap buharlaşmasının %100'ü, malç grubuna ise % 80'i sulama suyu olarak uygulanmıştır. Sulama suyu saksılardaki bitki köklerine ölçülü kapla saksı yüzeyine eşit dağılacak şekilde verilmiş olup, sulama suyunun drene olmadığı gözlenmiştir. Sulama suyu miktarı kontrol grubu için 312 mm,  malç grubu için ise 249 mm olarak saptanmıştır. Sertel F1 ve Dinçel F1 çeşitleri için erkenci verim (turfanda) değerleri sırasıyla 0,54-0,92 t/da ve 0,22-0,87 t/da arasında değişmiştir. En yüksek değer Sertel F1 çeşidinde SK (kontrol)' da, Dincel F1 çeşidinde DK (kontrol)' da bulunmuştur. Sertel F1 ve Dinçel F1 çeşitleri için toplam verim değerleri sırasıyla 3,65-6,80 t/da ve 3,29-5,02 t/da arasında değişmiştir. En yüksek değer Sertel F1 çeşidinde ST4 (fındık kabuğu malçı)'de, Dincel F1 çeşidinde DK (kontrol)'da bulunmuştur. Sulama suyu kullanım randımanı (IWUE) Sertel F1 ve Dinçel F1 çeşitleri için sırasıyla 7,34-13,73 kg/m3 ve 6,55-8,91 kg/m3 arasında belirlenmiştir. Bitki gelişimi ve verim ölçütleri dikkate alındığında, Sertel'de malç malzemelerinin ST3 (yaprak malcı) ve ST4 (fındık kabuğu malçı)'de, Dinçel'de ise DT4 (fındık kabuğu malçı) ve DT2 (çakıl malçı)'de etkileri önemli bulunmuştur. Her iki çeşit için de erkenci verime malç malzemelerinin etkisinin önemsiz (p>0,01), toplam verimde ise önemli (p<0,01) olduğu tespit edilmiştir.
Bu çalışma sonuçlarına dayanarak, sera koşullarında turşuluk hıyar yetiştiriciliğinde kolayca bulunabilen malç malzemelerinden özellikle fındık kabuğu, yaprak ve çakıl malç materyallerinin kullanılabileceği, sulama uygulamasında kap buharlaşma değerinin %80'i malç materyali ile birlikte uygulanmasının, bitki kök bölgesinde nemin korunmasında ve sulama suyunun etkin kullanımında önemli olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was conducted between May 15 and August 25, 2018 by selecting two different hybrid varieties (Sertel F1 and Dincel F1) of the plant of kornishon (Cucumis sativus L.) under the greenhouse conditions in Erzurum. The impacts of different mulch materials and different irrigation levels on plant growth and yield were investigated. The plants were grown in 42 pots with 80cm×50cm surface area by establishing completely block design with three replicates. Six different mulches were used in this study, two organic (hazelnut shell and dried leaf), two natural inorganic (pumice and gravel) and two synthetic inorganic (ultraviolet-doped black and transparent mulch nylon) materials were used as mulch materials. Irrigation applications were made according to the evaporation values from evaporation the reduced pan placed in the greenhouse. 100% of the pan evaporation was applied to the control group and 80% was applied to the mulch group as irrigation water. Irrigation water was given to the plant roots in the pots by the measured pot in such a way that it is distributed evenly on the surface of the pot and it was observed that the irrigation water was not drained. Irrigation water amount was 312 mm for the control group and as 249 mm for the mulch group. Early yield (early grown) values for the varieties of Sertel F1 and Dinçel F1 respectively ranged between 0,54-0,92 t/da and 0,22-0,87 t/da. The highest value was found in SK (control) in the variety of Sertel F1 and in DK (control) in the variety of Dincel F1. Total yield values for the varieties of Sertel F1 and Dinçel F1 respectively ranged between 3,65-6,80 t/da and 3,29-5,02 t/da. The highest value was found in ST4 (hazelnut shell mulch) in the variety of Sertel F1 and in DK (control) in the variety of Dincel F1. Irrigation water use efficiency (IWUE) was determined between 7,34-13,73 kg/m3 and 6,55-8,91 kg/m3 for the varieties of Sertel F1 and Dinçel F1 respectively. When the criteria of plant growth and yield were taken into consideration, the impacts of mulch materials were found to be significant in ST3 (dried leaf mulch) and ST4 (hazelnut shell mulch) in Sertel and in DT4 (hazelnut shell mulch) and DT2 (gravel mulch) in Dincel. It was determined for both varieties that the impact of mulch materials on early yield was insignificant (p>0,01) and that it was significant in total yield (p<0,01).
Based on the results of this study, it was concluded that mulch materials, which can be easily be found, especially hazelnut shell, leaf and gravel mulch materials can be used in kornishon cultivation under the greenhouse conditions. And the application of 80% of the pot evaporation value together with mulch material in irrigation application is important for the protection of moisture in the area of plant root and effective use of irrigation water.