Battal Gazi Destanı'nda kadın tipi ve kadın eğitimi
Woman type and woman education in Battal Ghazi Epic
Yazar: EMİNE ÖLMEZ
Danışman: PROF. DR. İSMET ÇETİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Battal Gazi = Battal Gazi ; Destanlar = Epics ; Eğitim = Education ; Kadınlar = Women ; Tipler = Characters ; Türk destanları = Turkish legends

Özet:
Edebî eserler, bir toplumun geçmişine ışık tutmaktadırlar. Bir toplumun edebî eserleri ele alındıkları dönemin insan karakterleri, yaşayışları, inanışları, gelenek ve görenekleri, giyim-kuşamları ve yeme-içme kültürleri hakkında kendilerinden sonra gelen nesillere kaynaklık etmektelerdir. Edebî eserlerde toplumun her kesiminden insanlara rastlamak mümkündür. Kadın kahramanlar, eserlerde değişik şekillerde ele alınmıştır. Geçmişten günümüze kadar toplumların yaşam biçiminde meydana gelen değişiklikler ve toplumdaki bireylerden istenilen özelliklerin değişmesi noktasında kadın kahramanların özelliklerinde de bazı değişimler meydana gelmiştir. Bir toplumun kültür ve medeniyet dairelerindeki konumunu değerlendirirken kadınların statüsü hakkında bilgi sahibi olmak önemlidir. Bu nedenle çalışmamızda İslamiyet'in kabulünden sonra Anadolu'da teşekkül etmiş destanlardan biri olan Battalnâmelerde ve Battalnâmelerin çevresinde gelişen yaratmalarda (roman ve filmler) kadının aile ve toplum içerisindeki statüsü, karşı cinsin gözündeki konumu ve eğitimleri incelenmiştir. Battalnâmelerde ve Battalnâmelerin çevresinde gelişen yaratmalarda yer alan kadın tiplerinin ele alındıkları dönemlere göre uğradıkları değişimler saptanmaya çalışılmıştır. Battalnâmelerde ve Battalnâmelerin çevresinde gelişen yaratmalarda kadın tipinin incelenmesi hem kadınların geçmişteki durumları hakkında fikir sahibi olmamıza hem destan ve çevresinde gelişen yaratmalarda kadın tipinin dönemsel olarak uğradıkları değişimleri anlamamıza hem de kadınların günümüzdeki durumlarını değerlendirmemize katkı sağlayacaktır. Kadınların konumlarının ve işlevlerinin belirlenmesinde ele alındıkları dönemin ve sanatçıların kadınlara olan bakış açıları göz önünde bulundurulmuş ve gerek destan metinlerinde gerek yaratmalarda yer alan kadın tiplerinin işlevleri araştırılmıştır. Çalışmamızda ilk olarak dinî inanışlarına göre kategorize edilen kadın tipleri daha sonra anne, eş, sevgili, âşık, esir, yardımcı, alp kadın, büyücü, düşman ve figüratif tipler olarak ele alınmıştır. Böylece Battalnâmelerde ve Battalnâmelerin çevresinde gelişen yaratmalarda kadınların toplum içerisindeki rolleri, işlevleri, yaşamış oldukları değişimler ve eğitimleri incelenmiştir.

Abstract:
Literary works shed light on the past of a society. The literary works of a society shed light on the human characters, lifestyles, beliefs, customs and traditions, clothing and eating cultures of the period they are dealt with. In literary works, it is possible to meet people from all walks of life. Women heroes are handled in different ways in the works. There have also been some changes in the characteristics of female protagonists at the point of changes in the lifestyle of societies from past to present and the change in the characteristics desired from individuals in the society. When evaluating a society's position in culture and civilization circles, it is important to have information about the status of women. For this reason, in our study, the status of women in the family and society, their position in the eyes of the opposite sex and their education in the Battalnames, one of the epics formed in Anatolia after the adoption of Islam, and in the creations (novels and films) around Battalnames were examined. It has been tried to determine the changes experienced by the types of women in the Battalnames and the creations around the Battalnames according to the periods they are dealt with. Examining the type of women in Battalnames and the creations around it will contribute to both understanding the past situations of women, understanding the periodic changes women evperience in the works and evaluating the current situation of women. In determining the positions and functions of women, the perspective of the period and the artists' perspective on women was taken into consideration and the functions of the female types in both epic texts and creations were investigated. In our study, the types of women, which were first categorized according to their religious beliefs, were later considered as mother, wife, darling, lover, captive, helper, alpine woman, sorcerer, enemy and figurative types. Thus, the roles, functions, changes and education of women in the society were examined in the Battalnames and the creations around the Battalnames.