Tütün bağımlılığı değişim defterinin bağımlılık seyrine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of tobacco addiction changebook on course of addiction
Yazar: ŞULE KARA GÜNAY
Danışman: DOÇ. DR. GÖRKEM YARARBAŞ ; PROF. DR. KÜLTEGİN ÖGEL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Madde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; Tütün = Tobacco

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı YEDAM Tütün Bağımlılığı danışmanlığı görüşmelerine yönelik Tütün Bağımlılığı Değişim Defteri uygulaması geliştirilmesi ve bu uygulamanın tütün bağımlılığının seyrine etkisini araştırmaktır.
Yöntem: Araştırmada öncelikle Bilişsel Davranışçı Terapi, Kabul ve Kararlılık Terapisi ve Motivasyonel Görüşme Teknikleri baz alınarak Tütün Bağımlılığı Değişim Defteri ismi verilen yapılandırılmış psikoeğitim materyali geliştirilmiştir. Daha sonra randomizasyon yöntemiyle kontrol ve müdahale grubu oluşturulmuştur. Kontrol grubu sadece YEDAM Tütün Bağımlığı Danışmanlığı almış, müdahale grubu Tütün Bağımlılığı Danışmanlığının yanı sıra Tütün Bağımlılığı Değişim Defteri uygulaması almıştır. Her iki grupla da haftada 1 olmak üzere toplam 3 görüşme yapılmıştır. Her iki grup için de ilk görüşmenin başında ve son görüşmenin sonunda nikotin bağımlılığı ve sigara içme arzusu için ölçümler yapılmıştır.
Bulgular: Deney grubu katılımcılarının son test sigara içme arzusu ölçeği puanı ve fagerström bağımlılık testi puanlarında anlamlı farklılık olduğu bulundu (p<0.05). Kontrol grubu katılımcılarının son test puanlarının, deney grubu katılımcılarına göre daha fazla olduğu görüldü. Bunun yanı sıra deney ve kontrol grubu katılımcılarının gruplarına göre son takip formu sigara kullanım durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı bulundu(p>0.05).
Sonuç: Araştırma sonuçları Tütün Bağımlılığı Danışmanlığı görüşmelerinde Değişim Defteri uygulamasının bağımlılık seyrinde olumlu katkılarının olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar Tütün Bağımlılığı Değişim Defterinin sigara bırakmaya yönelik destekleyici bir araç olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Objective: The aim of this research is to develop the Tobacco Addiction Changebook application for YEDAM Tobacco Addiction counseling interviews and to investigate the effect of this application on the course of tobacco addiction.
Method: In the research, a structured psychoeducational material called the Tobacco Addiction Changebook was developed based on Cognitive Behavioral Therapy, Acceptance and Commitment Therapy, and Motivational Interview Techniques. Control and intervention groups were formed by randomization method. The control group received only YEDAM Tobacco Addiction Counseling, while the intervention group received the Tobacco Addiction Changebook application in addition to counseling. A total of 3 interviews were conducted with both groups, once a week. For both groups, measurements were made for nicotine addiction and desire to smoke at the beginning of the first interview and at the end of the last interview.
Result: It was found that there was a significant difference in the post-test smoking desire scale score and Fagerström addiction test scores of the experimental group participants (p<0.05). It was seen that the post-test scores of the control group participants were higher than the experimental group participants. In addition, it was found that there was no statistically significant relationship between the last follow-up form smoking status according to the groups of the experimental and control group participants (p>0.05).
Conclusion: The results of the research show that the Changebook application in the Tobacco Addiction Counseling interviews has positive contributions to the course of addiction. These results show that the Tobacco Addiction Changebook can be used as a supportive tool for smoking cessation.