Belediyelerde evsel katı atıkların yönetimi ve geri dönüşüm politikaları: Karşılaştırmalı bir analiz
Domestic solid waste management and recycling policies of municipalities: A comparative analysis
Yazar: ÖMER FARUK TEKİN
Danışman: PROF. DR. ALİ ACAR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Belediyeler = Municipalities ; Entegre katı atık = Integrated solid waste ; Evsel atıklar = Domestic wastes ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Katı atıklar = Solid wastes ; Kentsel atıklar = Urban wastes ; Kentsel çevre = Urban environment ; Sürdürülebilir çevre = Sustainable environment ; Yeniden kazanma = Recycling ; Çevre politikaları = Environmental policies

Özet:
Çevre sorunları içinde, katı atıkların bambaşka bir önemi bulunmaktadır. Çünkü insan ihtiyaçlarının karşılanması ve hayatın devamı için tüketimden vazgeçmek imkânsızdır. Katı atıkların bir çevre sorunu olarak dünyanın gündeminden tamamen kaldırılması da mümkün görünmemektedir. Bununla birlikte, kentleşme, sanayileşme, nüfus artışı gibi sosyal değişmeler; sanayi, tarım, turizm ve diğer ekonomik faaliyetler ve teknolojik gelişmeler giderek daha çok ve çeşitli atıklar üretilmesini de beraberinde getirmektedir.
Bu sosyal, beşerî ve ekonomik faaliyetlerin bir sonucu olarak, insanların yaşam alanlarında üretilen evsel katı atıkların bertaraf edilmesi özel bir önem taşımaktadır. Çoğunluğu, ambalajlar gibi değerli malzemeler içeren bu atıklar, atık türleri içindeki en önemli kalemi oluşturmaktadır. İçerikleri itibariyle geri dönüşüme uygun ve değerli malzemelerden oluşan evsel atıkların diğer atıklarla karıştırılması, kirlenmeden dolayı malzemelerin ekonomik değerini düşürmektedir. Ayrıca, bertaraf edilmesi gereken atık hacmini de arttırmaktadır. Bu yüzden, özellikle evsel katı atıklar için, entegre ve sürdürülebilir bir atık yönetim sistemi kurulmalıdır. Bu sistem ise, literatürde ve uygulamada kabul gören katı atık hiyerarşilerine göre tasarlanmalıdır.
Bu çalışma, katı atık yönetiminin özellikle yönetim ve politika, yerel hizmet ve katılım ile ilgili yönlerine odaklanmaktadır. Çalışmada, öncelikle katı atık türleri, katı atık yönetiminin aşamaları, boyutları ve aktörleri hakkında teorik bir çerçeve sunulmaktadır. Türkiye'deki katı atık yönetimi ve politikasının tarihsel gelişim süreci ve mevcut durumu analiz edilmektedir. Belediyelerde katı atık yönetiminin yasal ve kurumsal yapısı üzerinde durulmaktadır. Son olarak, Kocaeli ve Malmö kentlerindeki evsel katı atık yönetimi uygulamaları ve politikaları belli kriterler çerçevesinde değerlendirilmekte, iki kent uygulamasının karşılaştırmalı bir analizi yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Katı Atık Yönetimi, Evsel Atıklar, Belediye, Kocaeli, Malmö

Abstract:
Among the environmental problems, solid wastes have a particular importance. That is a result of the fact that it is impossible to give up consumption for meeting the needs of people and maintaining their lives. It doesn't seem possible to completely remove solid wastes from the world's agenda as an environmental problem. However, social changes such as urbanization, industrialization, population growth; economic activities such as industry, agriculture and tourism; and technological developments bring along increasingly producing amount and variety of wastes.
As a result of these social, human and economic activities, disposal of domestic solid waste generated in the living spaces of people has a special importance. These wastes, mostly containing valuable materials such as packaging, constitute the most important item among the waste types. Mixing domestic wastes, which are suitable for recycling and contain valuable materials, with other wastes, reduces the economic value of the materials due to contamination. It also increases the volume of waste that needs to be disposed. Therefore, an integrated and sustainable waste management system should be established, especially for domestic solid waste. This system should be designed according to the solid waste hierarchies accepted in the literature and practice.
This study especially focuses on the aspects of management and policy, local service and participation, in solid waste management. In the study, a theoretical framework is presented about solid waste types and, stages, dimensions and actors of solid waste management. Historical development process and current situation of solid waste management and policy in Turkey is analyzed. The legal and institutional structure of solid waste management in municipalities is focused. Finally, domestic solid waste management practices and policies in the cities of Kocaeli and Malmö are evaluated within the frame of certain criteria and a comparative analysis of the applications in these cities is made.

Keywords: Solid Waste Management, Domestic Wastes, Municipality, Kocaeli, Malmö