Kronik böbrek hastalığında serum YKL-40 ve endotel disfonksiyonu ilişkisi
The relationship between serum YKL-40 and endothelial dysfunction in chronic kidney disease
Yazar: GÜL SEMA YILDIRAN
Danışman: PROF. DR. ÜLVER BOZTEPE DERİCİ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek = Kidney ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Endotelyum = Endothelium ; Endotoksinler = Endotoxins ; Glikoproteinler = Glycoproteins

Özet:
Kronik böbrek hastalığı, tüm dünyada, önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kronik böbrek hastalığı olan bireylerde, kardiyovasküler hastalık riski ve kardiyovasküler olaylara bağlı mortalite artmaktadır. Kronik böbrek hastalığında, geleneksel kardiyovasküler risk faktörleri tek başına bu yüksek prevelans ve insidansı açıklayamaz. Bu nedenle endotel disfonksiyonu, oksidatif stres ve insülin direnci gibi geleneksel olmayan risk faktörleri incelenmeye başlanmıştır. Birçok inflamatuar sitokin, vasküler inflamasyona ve bunun sonucu olarak endotel disfonksiyonuna neden olur. YKL-40, akut ve kronik inflamasyonda artan ve endotel disfonksiyonunda rol alan glikoprotein yapıda bir moleküldür. Biz bu çalışmada, kronik böbrek hastalığı olan bireylerdeki kardiyovasküler olayların patogenezinde önemli bir role sahip olan endotel disfonksiyonu ve yeni bir proinflamatuar belirteç olan YKL-40 düzeyi ile arasındaki ilişkiyi araştırdık.
Çalışmaya, 29 hemodiyaliz hastası, 101 kronik böbrek hastası ve 38 sağlıklı kontrol grubu dahil edildi. Gruplar arasında yaş, cinsiyet, sigara kullanımı açısından anlamlı farklılık bulunmadı (p>0,05). KBH ve HD hasta gruplarında eşlik eden hastalıklar (DM, HT, KVH) açısından anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,05). YKL-40 düzeyi kontrol grubunda (31,73±21,12 ng/ml), KBH (55,98±22,96 ng/ml) ve HD (83,91±16,88ng/ml) grubuna göre anlamlı derecede düşük saptandı (p<0,001). Endotel disfonksiyonu belirteci olarak bakılan akım aracılı vasodilatasyon (FMD) yüzdeleri kontrol grubunda %13,24±6,34, KBH grubunda %4,82±3,79, HD grubunda %2,97±2,73 olarak saptandı.  HD grubunda FMD ölçümü diğer gruplara göre anlamlı derecede düşük bulundu (p=0,015). Yapılan korelasyon analizinde, YKL-40?ın GFH ile istatiksel olarak anlamlı, negatif yönde, güçlü korelasyonunun olduğu gösterildi (r=-0,674, p<0,001). Aynı zamanda, YKL-40 düzeylerinin FMD, albumin,  hemoglobin ve HDL kolesterol düzeyleri ile arasında negatif yönlü, istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon olduğu dikkati çekti. YKL-40 düzeyleri arttıkça FMD yüzdeleri anlamlı olarak azalmaktaydı(r=-0,471,p<0,001).  YKL-40 düzeyleri CRP, ürik asit ve TG değerleri ile anlamlı pozitif korelasyon gösterirken yaş ile zayıf pozitif yönlü bir korelasyon içindeydi. 
Sonuç olarak biz bu çalışmamızda; YKL-40?ın kronik böbrek hastalığının evresi ile doğrusal bir ilişki içinde arttığını; endotel disfonksiyonunun göstergesi olarak yapılan FMD ölçümleri ile negatif; sık kullanılan inflamatuar belirteçler olan CRP düzeyleri ile pozitif yönde;  albumin ile negatif yönde korele olduğunu saptadık. Bu durum YKL-40?ın, kronik böbrek hastalarında, kardiyovasküler hastalığın öncüsü sayılan endotel disfonksiyonunu ve proinlamatuar süreci değerlendirmek için iyi bir belirteç olabileceğini düşündürmüştür.

Anahtar Kelimeler: Kronik Böbrek Hastalığı, endotel disfonksiyonu, YKL-40

Abstract:
Chronic kidney disease (CKD) is an important public health problem in the world.  Patients with CKD have greatly increased risks of cardiovascular events and cardiovascular deaths. Traditional cardiovascular risk factors can not explain the increased prevelance and incedence of this situation fully in CKD. Therefore, non-traditional risk factors have been investigated, such as endothelial dysfunction, oxidative stress, insulin resistance. Many inflammatory cytokines induce vascular inflammation and cause endothelial dysfunction. YKL-40,a secreted glycoprotein, is related to both acute and chronic inflammation and plays role in endothelial dysfunction. In this cross sectional study, we investigated relationship between endothelial dysfunction that plays an important role in the pathogenesis of cardiovascular events in patients with chronic kidney disease and YKL-40 a new pro-inflammatory molecule.
109 chronic kidney disease patients, 29 hemodialysis patients and 38 healthy controls were included in the study. There was no significant difference between the groups according to age, sex distribution and smoking status. (p>0,05). There was no significant difference between CKD and HD groups according to concomitant diseases (diabetes mellitus, hypertension, cardiovascular disease) (p>0,05) YKL-40 levels were significantly lower in healthy subjects (31,73 ±21,12) compared to CKD (55,98 ±22,96) and HD patients (83,91 ±16,88) (p<0,001) Flow Mediated Dilatation(FMD)  percentages which are used as an indicator of endothelial dysfunction were significantly higher in healthy subjects (%13,24±6,34) compared to CKD (%4,82±3,79) and HD patients (%2,97±2,73) (p<0,001). There was a significant negative correlation between serum YKL-40 and GFR. (r=-0,674, p<0,001) . YKL-40 levels were also negatively correlated with FMD percentages, albumin, hemoglobin and HDL cholesterol. FMD percentages decreased with increasing levels of YKL-40. (r=-0,471, p<0,001). YKL-40 levels were in significant and positive correlation with CRP, uric acid and triglyceride levels. There was a weak positive correlation between YKL-40 and age.
In conclusion, we found that YKL-40 was increased in a linear relationship with CKD stage.  YKL-40 levels were in negative correlation with FMD measurements which used as an indicator of endothelial dysfunction. Also, YKL-40 levels were positively correlated with CRP levels that commonly used inflammatory markers; negatively correlated with albumin levels. These data can indicate YKL-40 is an useful marker to evaluate vascular proinflammatory process and endothelial dysfunction that considered as a predictor of cardiovascular disease in chronic kidney disease patients.

Key words: Chronic Kidney Disease, Endothelial Dysfuncion, YKL-40