Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kararları ışığında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 14. ile Ek Protokol 12. maddelerinde yer alan ayrımcılık yasağının incelenmesi
Examining the prohibition of discrimination in article 14 of the European Convention on Human Rights and article 12 of the Additional Protocol in light of the decisions of the European Court of Human Rights
Yazar: SİMGE YELMAN
Danışman: PROF. DR. HACI CAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / İnsan Hakları Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Geçmişten günümüze kadar geçen süreçte eşitlik kavramı ve ayrımcılık kavramı önemini her daim koruyan iki kavramdır. Çünkü insanların ya da grupların her zaman aynı konumda bulunmaları mümkün olmadığından herkese eşit muamele gösterilmesi de eşitsizliği doğuracak olup karşımıza ayrımcılığı çıkaracaktır. İnsanlar güçlendikçe kendilerini bir otorite olarak görerek kendinden güçsüz ya da farklı niteliklerine bağlı olarak kişi ya da gruplara uyguladığı davranışlar, ayrımcılığa yol açmaktadır. Bu nedenle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS)'nde de ayrımcılık yasaklanmıştır. Ayrımcılığın hangi ölçütler çerçevesinde oluşacağı hususu ise Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM)'nin içtihatları ile belirlenmektedir. İşte bu ölçütler çerçevesinde vatandaş ve yabancıya farklı statüde olmaları nedeniyle farklı muamelelere tabi tutulmalarının ayrımcılık yasağına aykırılık teşkil edip etmeyeceği hususuna tez çalışmamda değinilmiştir. Zira temel hak ve özgürlüklerden yararlanma aşamasında süjeler açısından vatandaş ve yabancı farklı hukuki statüler olarak karşımıza çıkmaktadır. Bunun yanında azınlıkların hukuki durumunun tespiti de bu tez çalışmamda incelenmiştir. Çünkü azınlığın vatandaş statüsüne dahil edilmesi ile yabancının azınlık statüsüne dahil edilmesi durumunda kişilerin 1982 Türk Anayasası ve AİHS'nin ayrımcılık yasağı kapsamındaki konumu belirlenmiş olacaktır.

Anahtar Kelimeler: İnsan Hakları, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Ayrımcılık Yasağı, Vatandaş, Yabancı, Azınlık

Abstract:
The concept of equality and discrimination has always maintained its importance throughout the process from the past to the present. This is because it is not always possible for individuals or groups to be in the same position, and treating everyone equally can lead to inequality and discrimination. As people gain power, their behaviors towards individuals or groups who are weaker or different in qualities, seeing themselves as an authority, lead to discrimination. Therefore, discrimination is prohibited in the European Convention on Human Rights (ECHR). The criteria for discrimination are determined by the case law of the European Court of Human Rights (ECtHR). In my thesis, I have addressed whether the differential treatment of citizens and foreigners within the framework of these criteria, due to their different statuses, violates the prohibition of discrimination. In the stage of enjoying fundamental rights and freedoms, citizens and foreigners appear as different legal statuses for subjects. In addition, the determination of the legal status of minorities has also been examined in this thesis. Because determining the status of minorities as citizens or including foreigners in the status of minorities will determine the position of individuals within the scope of the 1982 Turkish Constitution and the prohibition of discrimination under the ECHR.

Keywords: Human Rights, European Convention on Human Rights, Prohibition of Discrimination, Citizen, Foreigner, Minority.