İcracı sanatçıların hakları
Rights of performers
Yazar: GÖKÇEN TÜRKER
Danışman: PROF. DR. VEYSEL BAŞPINAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Medeni Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Fikri ve sınai mülkiyet hakları = Intellectual and industrial property rights ; Hakların korunması = Protection of rights ; Telif hakları = Copyrights ; İcracı sanatçı = Artistic performance

Özet:
"İcracı sanatçılar" kavramı, edebiyat veya sanat eserlerini herhangi bir şekilde yorumlayan, tanıtan, söyleyen, oynayan ya da icra eden aktörleri, şarkıcıları, müzisyenleri, dansçıları ve diğer kişileri ifade etmektedir. İcracı sanatçılar telif hakkına konu bir eser meydana getirmekte, ancak eser sahiplerine ait fikrî ürünlere hayat vermektedirler. Bunun yanı sıra icracı sanatçılar, müzik eseri veya tiyatro oyunu gibi bazı eser türlerinden kamunun haz almasında oldukça önemli bir rol oynamaktadırlar. Bu sebeple, millî, milletlerarası ve bölgesel düzenlemelerle, icraları yönünden korumaya layık görülmüşlerdir. Bu kapsamda, kendilerine bir takım haklar tanınmış, icralarından yararlanılması izinlerine tâbi kılınmıştır. 
Bu çalışma Fikir ve Sanat Eseleri Kanunu kapsamında icracı sanatçıların haklarını ayrıntılı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Konunun incelenmesinde, milletlerarası sözleşmelerin ve Avrupa Birliği direktiflerinin ilgili hükümleri ele alınmıştır. Çalışmanın daha aydınlatıcı olabilmesi amacıyla Yargıtay içtihatlarından ve yabancı mahkeme kararlarından yararlanılmıştır. 
Çalışma dört bölüme ayrılmıştır. Konuya giriş mahiyetinde olan birinci bölüm, fikrî hak kavramı ve fikrî hakkın konusu ile ilgili olarak özet bilgi içermektedir. Bu bölümde ayrıca "icracı sanatçı" tanımı, icracı sanatçıların haklarının tarihî gelişim süreci ve bu haklara ilişkin milletlerarası düzenlemeler hakkında bilgi verilmiştir. Bunun yanı sıra, icracı sanatçı olarak hukukî korumadan yararlanabilmenin şartları, icracı sanatçının alması gereken izin ve icracı sanatçının Türk Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na tâbi olmasının şartları üzerinde durulmuştur. İncelemenin ikinci bölümünde, icracı sanatçıların münhasır hakları ve bu hakların fikrî hukuk alanındaki yeri ayrıntılı olarak ele alınmıştır. İcracı sanatçılara tanınan haklar, "manevî haklar" ve "malî haklar" olarak ikili bir ayrıma tâbi tutulmuştur. İcracı sanatçıların haklarına ilişkin koruma süresi ve icracı sanatçıların eser sahibi ve diğer bağlantılı hak sahipleri ile ilişkileri de bu bölümde değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümünde icracı sanatçıların haklarının devri, intikali ve sınırlandırılması ele alınmıştır. Devir ve intikal, "haklarının sağlararası işlemlere konu olması" ve "ölüme bağlı tasarruflar ile diğer miras hukuku işlemlerine konu olması" şeklinde ikili bir ayrıma tâbi tutularak incelenmiştir. Bu kapsamda her bir başlık altında, icracı sanatçıların manevî ve malî haklarına ayrı ayrı değinilmiştir. Çalışmanın son bölümü olan dördüncü bölümde, icracı sanatçıların haklarının dava yoluyla korunması, hukuk ve ceza davaları ayrımı yapılarak ele alınmıştır. İncelemelerimiz sonucunda vardığımız genel kanaatler ise sonuç kısmında yer almaktadır.

Abstract:
"Performers" means actors, singers, musicians, dancers, and other persons, who act, sing, deliver, declaim, play in, interpret, or otherwise perform literary or artistic works. Performers do not create works of authorship; however they bring authors' works to life. Furthermore they also play a significant role in the public enjoyment of certain types of work, such as a piece of music or a theatrical play. Therefore, they are protected in respect of their performance by national laws and international and regional instruments. In this context they are granted a set of rights and their consent is required to exploit their performances.  
This study aims to examine in detail the scope of the rights of performers under the Turkish Copyright Law. In the examination of the subject, related provisions of the international conventions as well as the EU directives have been analyzed. Precedents of the Court of Cassation of Turkey and foreign court decisions have also been taken into consideration in order to make the study more illustrative.
This study is divided into four chapters. The first chapter, which is introductory in nature, covers brief information about the copyright and subject matter of copyright. This chapter also deals with the meaning of "performer", historical development of performers' rights and the international instruments on these rights. Furthermore, conditions for performers' rights protection, the consent that should be obtained by the performer and the conditions for performers to be subject to the provisions of Turkish Copy Right Law have been emphasized. In the second chapter the exclusive rights of performers and the status of these rights in copyright law have been analyzed in detail. The rights of performers are examined under the subtitles of "moral rights" and "economic rights". The term of protection and the relation of performers' rights with authors' rights and other related rights have also been discussed in this chapter. Third chapter deals with the transfer and assignment of performer's rights and limitation or exceptions to these rights. The assignment and transfer of performer's rights are examined under the subtitles of "inter vivos transactions" and "testamentary disposition and other inheritance transactions". In this context moral and economic rights of performers are examined under each subtitle respectively. In the fourth chapter, which is last chapter of this study, the protection of performers' rights by lawsuits has been assessed under the subtitles of "civil lawsuits" and "criminal lawsuits". General evaluations reached upon examination of the subject have been given in the conclusion part.