Türkiye'de yetiştirilen yerli sığır ve siyah alaca sığır ırklarında Brachyspina sendromu ve kolesterol eksikliği genetik kusurlarının belirlenmesi
Determination of Brachyspina syndrome and cholesterol deficiency as a genetic disorders in cattle populations reared in Turkey
Yazar: KÜBRA BEDİR DİBIÇ
Danışman: DOÇ. DR. HASAN MEYDAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Siyah Alaca sığır ırkı ve yerli sığır ırkları Türkiye'de yetiştiriciliği yapılan süt ve et üretiminde önemli bir yerde bulunmaktadır. Bu yüzden sığır populasyonlarında görülen kalıtsal kusurların belirlenmesi döl verimi ile birlikte süt ve et üretimi bakımından zorunluluk göstermektedir. Bu tezde, Türkiye'deki yerli sığır ırklarının ve Siyah Alaca sığırlarının, CD ve BS genetik kusurları bakımından tanımlanması amaçlanmıştır. Hayvan ölümlerine sebebiyet vererek önemli ekonomik kayıplara neden olan genetik kusurlardan Brachyspina sendromu (BS; Brachyspina Syndrome) ve Kolesterol eksikliği (CD; Cholesterol Deficiency) hastalıkları otozomal resesif kalıtım gösterip, son birkaç yılda tanımlanmışlardır. Bu çalışmada, Siyah Alaca (n=250), Zavot (n=20), Boz Irk (n=20), Güney Anadolu Kırmızısı (n=20), Doğu Anadolu Kırmızısı (n=20), Yerli Güney Sarısı (n=20) ve Yerli Kara (n=20) olmak üzere toplam 370 baş sığır materyal olarak kullanılmıştır. CD ve BS genotipleri belirlenen primerler kullanılarak PCR yöntemi ile çoğaltılmıştır. Çalışılan sığırların bu genetik kusurlar bakımından da genotipleri %2'lik agaroz jel elektroforezi ile belirlendikten sonra bu hastalıkların gen ve genotip frekansları hesaplanmıştır. Çalışma sonucunda, çalışılan yerli sığır ırklarında BS ve CD genetik kusuruna neden olan mutant allele rastlanılmamış olup tüm sığırların normal genotipte yani sağlıklı olduğu tespit edilmiştir. Çalışılan (250 baş) Siyah Alaca sığır ırkında ise CD bakımından 4 baş sığırın ve BS bakımından 1 baş sığırın taşıyıcı genotipte olduğu ortaya çıkmıştır. Çalışma sonucunda ise; Türkiye'deki yetiştiriciliği yapılan yerli sığır ırklarının ve Siyah Alaca sığırlarında bu genetik kusurların düşük frekansta da olsa var olduğu ilk kez tespit edilmiştir.

Abstract:
The native cattle breeds, Holstein, and Simental cattles have very important role in meat and dairy production in Turkey. Therefore, identification of genetic disorders in this breeds are a necessary for meat and dairy production and especially for reproduction. The genetic disorders of Brachyspina syndrome (BS) and Cholesterol deficiency (CD) have been identified in the recently years, are genetic disorders that cause significant economic losses by causing animal deaths in cattle breeding with autosomal recessive inheritance. In this study, we aimed to determine the native cattle breeds and Holstein population with regard to BS and CD genetic disorders. In this study, Holstein (n = 250), Turkish Black (n =20), Turkish Gray (n =20), Eastern Anatolian Red (n =20), South Anatolian Red (n =20), South Native Yellow (n =20) and Zavot (n =20) were sampled. All genotypes identified by PCR. Products were analyzed by 2% agarose gel electrophoresis stained with ethidium bromide. After gel electrophoresis, BS and CD genotypes were identified using PCR method by analyzing the band profiles Gene and genotype frequencies of these diseases in cattle populations reared in Turkey were estimated. According to results, mutant allele causing BS and CD genetic disorders was not found in native cattle and Simental cattle sampled and all native and Simmental cattle were found as a normal genotype in respect of BS and CD genetic disorders. However, in Holstein cattle reared in Turkey, one and four cattle were found as heterozygote genotype for the BS and CD genetic disorders, respectively. As a conclusion, first time the presence of BS and CD genetic disorders were identified in Holstein cattle reared in Turkey but low frequency. The bulls used for artificial insemination should be controlled with regard to genetic disorders including BS and CD disorders.