Düşük molekül ağırlıklı heparin (DMAH)'in kompleman sistem inhibisyonu yolu ile lipopolisakkarit (LPS) kaynaklı akut akciğer hasarına koruyucu etkisinin incelenmesi: alveolo-kapiller membran üzerine etkisi
Determination of protective effect of low molecular weight heparin (LMWH) on lipopolysaccharide (LPS)-induced acute lung injury via complement system inhibition: effect alveolo-capillary membrane
Yazar: ALİ MUSTAFAOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. İLKAY ARMAĞAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı / Histoloji ve Embriyoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology

Özet:
Enoksaparin sodyum (ENX), malignite cerrahileri sonrası, ciddi enfeksiyonlarda, organ yetmezliklerine bağlı oluşabilecek venöz tromboemboli profilaksisinde sık kullanılan bir DMAH'dır. Bu etkinliğinin yanı sıra kompleman protein kaskadını proksimal basamaklar üzerinden inhibe etmektedir. Bu nedenle bu ajanı, çalışmamızda klasik ve lektin yolağı inhibitörü olarak kullanmayı tercih ettik. Lipopolisakkarit (LPS) ile indüklenmiş akut akciğer hasarı (ALI) modelinde bazı sitokinlerin ve komplemanların lokal ve sistemik düzeylerindeki değişim dinamiği ve dokudaki histopatolojik değişiklikler ile korelasyonu incelenerek kompleman blokajının patogenez tablosundaki rolünü ortaya koymayı amaçladık. Deneyde, 46 adet erkek Wistar Albino cinsi rat kullanıldı. Sham (SHM), ENX, ENX+LPS ve LPS grubu olmak üzere randomize 4 gruba ayrıldı. Ratlara 5 mg/kg LPS intratrakeal yolla hemen ardından 2mg/kg DMAH subkutan yolla verildi. LPS uygulanmasından 6 saat sonra BALF örneği alınıp sakrifikasyon gerçekleştirilerek serum ve doku örnekleri alındı. BALF ve serumdan elde edilen örneklerde, ELISA yöntemi ile TNF-α, IL-8, C3 ve C2 düzeyleri analiz edildi. Doku örneklerinde ise histokimyasal (H-E, Masson Trikrom, PAS) ve immunohistokimyasal (TNF-α ve CC-16) boyamalar yapılarak histopatolojik değişiklikler değerlendirildi. Lokal parametrelerde (BALF, histopatoloji) gruplar arası anlamlı farklılıklar tespit edildi. Sistemik parametrelerde (serum) ise anlamlı fark gözlenmezken parametreler arası anlamlı korelasyonlar görüldü. LPS grubunda histopatolojik hasar skoru SHM, ENX ve ENX+LPS gruplarına göre anlamlı düzeyde yüksek gözlendi. Bununla birlikte, ENX'in alveolo-kapiller membran hasarını önlemesi ile birlikte inflamasyon interstisiyel alan ile sınırlı kalmıştır. C3'ün hasar ile anlamlı korelasyonu bulunurken C2'nin korelasyonu gözlenmedi. ENX grubunda, TNF-α ve IL-8, hasar ile daha belirgin bir korelasyon gösterirken; LPS grubunda, C3 ile daha anlamlı bir korelasyon gözlendi. Bu durum, ENX uygulanması sonucu kompleman sistemi kısmen bloke edilse de elde edilen bulgular inflamasyonun alternatif yolaklar ve TNF-α/IL-8 üzerinden devam ettiğini bize gösterir. Buna göre, kompleman sistem ürünleri hücresel sitokinlere göre daha baskın rol oynamıştır. Bu bağlamda; ALI'nin kötü prognozuna yol açan sitokin fırtınasının kompleman sistem üzerinden engellenebileceği düşünülmektedir. Sonuç olarak, ENX'in alveolo-kapiller membranda koruyucu rolü olduğu görünse de; uygulanan LPS prosedürünün daha uzun sürelerde tutulmasının, sitokin fırtınası ve kompleman sistemi ile ilişkisini ve patogenezi daha net bir şekilde ortaya koyacağı kanaatindeyiz.

Abstract:
Enoxaparin sodium (ENX) is a low-molecular-weight heparin (LMWH) commonly used after malignancy surgeries, in the prophylaxis of venous thromboembolism associated with organ failure and in severe infections. Besides its effectiveness, it inhibits the complement protein cascade through its proximal steps. For this reason, we preferred to use this agent as a classical and lectin pathway inhibitor in our study. In the lipopolysaccharide (LPS)-induced acute lung injury (ALI) model, we aimed to reveal the role of complement blockade in the pathogenesis by examining the dynamics of changes in the local and systemic levels of some cytokines and complements, as well as their correlation with histopathological changes in tissue. The experiment included 46 male Wistar Albino rats, which were randomly divided into four groups: Sham (SHM), ENX, ENX+LPS, and LPS. The rats were administered 5 mg/kg LPS intratracheally, immediately followed by 2 mg/kg LMWH administered subcutaneously. Six hours after LPS administration, bronchoalveolar lavage fluid (BALF) samples were collected, and sacrification was performed to obtain serum and tissue samples. TNF-α, IL-8, C3, and C2 levels in the samples obtained from BALF and serum were analyzed using the ELISA method. Tissue samples were evaluated for histopathological changes through histochemical (H&E, Masson Trichrome, PAS) and immunohistochemical (TNF-α and CC-16) staining. Significant differences were detected between the groups in local parameters (BALF, histopathology). While no significant difference was observed in systemic parameters (serum), significant correlations were observed between the parameters. In the LPS group, the histopathological damage score was significantly higher compared to the SHM, ENX, and ENX+LPS groups. ENX's prevention of alveolo-capillary membrane damage has also confined inflammation to the interstitial area. While C3 significantly correlated with the damage, no correlation was observed with C2. In the ENX group, TNF-α and IL-8 were more strongly correlated with the damage, whereas in the LPS group, C3 showed a more significant correlation. This situation indicates that although the complement system was partially blocked by ENX administration, our findings indicate that inflammation continued via alternative pathways and TNF-α/IL-8. Accordingly, complement system products have played a more dominant role compared to cellular cytokines. In this context, it is suggested that the cytokine storm, which leads to the poor prognosis of ALI, can be inhibited through the complement system. In conclusion, we suggest that ENX plays a protective role in the alveolo-capillary membrane, we believe that prolonging the duration of the LPS procedure could provide a clearer understanding of its connection to the cytokine storm, the complement system, and pathogenesis.