Elektrik dağıtım şirketlerinin elektrik kesinti süreleri ve kayıp-kaçak miktarı bakımından performanslarının incelenmesi
Examination of the performances of electricity distribution companies related to blackout duration and illegal usage
Yazar: GÖKHAN BOSTANOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ JALE BALİBEYOĞLU
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Enerji = Energy ; İstatistik = Statistics

Özet:
Enerji, tarih boyunca uygarlıkların refah düzeyini ve ekonomisini etkileyen temel unsurlardan biri olmuştur. Hızla artan dünya nüfusu ve sanayileşmeye bağlı olarak enerjiye olan gereksinim de hızla artmaktadır. Türkiye, elektrik üretiminden de anlaşılacağı gibi tüketimi en hızlı artan ülkelerden biridir. Elektrik arzı ve talebi, bir ülkenin nüfusu, sanayisi ve ekonomik yapısıyla doğrudan ilişkilidir. Ekonomik büyüme hedefinin konulduğu bir yapıda elektrik talebi planlamalarının da yapılması büyüme hedeflerinin gerçekleşmesine en önemli katkıyı sağlayacaktır. Aksi durumda artan talebe karşı planlamaların yapılmaması sonucunda, elektrik kesinti ve kayıp-kaçak kullanım riskinin hızla artmasına sebep olacaktır. Bu çalışmada Türkiye'deki 21 Elektrik Dağıtım şirketlerinin 2015 ve 2017 yılları arasındaki elektrik kesinti süreleri, elektrik kesinti sıklıkları ve kayıp-kaçak miktarları bakımından performansları 4 Model üzerinde ele alınmış ve Veri Zarflama Analizi tekniğiyle analiz edilmiştir. Çalışmada girdi yönlü Charnes, Cooper ve Rhodes (CCR) ve Banker, Charnes, Cooper (BCC) modelleri uygulanarak, şirketlerin etkinlik skorları belirlenmiş, etkinlik sıralaması oluşturulmuş ve yorumlanmıştır.  Uygulanan modeller ile birlikte etkinsiz çıkan şirketlerin etkin olmaları için girdi ve çıktılarda yapmaları gereken miktar optimizasyonları belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda; genel olarak nüfusun yoğun olduğu yerlerde faaliyetini sürdüren şirketlerin elektrik kesinti süresi ve elektrik kesinti sıklığı bakımından diğer şirketlere göre etkin olduğu söylenebilir. Sosyo-Ekonomik gelişmişliği yüksek olan bölgelerde faaliyet gösteren şirketlerin az gelişmiş bölgelerdeki şirketlere göre kayıp-kaçak ve elektrik kesinti süreleri bakımından kaynaklarını daha etkin kullandıkları görülmektedir. Son olarak, şirketlerin 2015-2016-2017 yılları arasındaki etkinlik değişimleri Malmquist Toplam Faktör Verimliliği Endeksi ile incelenmiş olup, yıllara göre performansını arttıran ve azaltan şirketler tespit edilmiştir.

Abstract:
Energy has been one of the main factors affecting the prosperity and economy of civilizations throughout history. The need for energy is rapidly increasing due to the ever growing world population and industrialization. As can be seen from the electricity production figures, Turkey is one of the countries whose consumption is increasing rapidly. Demand for electricity is directly proportional to the population and economic structure of a country. Planning of electricity demand in parallel with the determination of economic growth targets will provide the most important contribution to the realization of growth targets. Otherwise, blackouts and illegal electricity consumption risk will increase unless the plans are made in the face of increasing demand. In this study, performances of 21 Electricity Distribution companies between 2015 and 2017 were examined in terms of blackout durations, blackout frequencies and illegal usage amounts in 4 models and calculated with the Data Enveloping Analysis technique. In the study, efficiency scores of the companies were determined, efficiency rankings were created and interpreted applying input-oriented Charnes, Cooper and Rhodes (CCR) and Banker, Charnes, Cooper (BCC) models.  The amount optimizations that should be implemented in the inputs and outputs by the companies that turned out to be ineffective in the models applied were determined. As a result of the analysis, in general, it can be argued that the companies operating in densely populated areas are more effective in terms of blackout duration and frequency when compared to other companies. Companies operating in economically developed regions, on the other hand, are observed to use their resources more efficiently in terms of illegal electricity usage and blackout durations in comparison to companies operating at economically underdeveloped regions. Finally, the change across 2015-2016-2017 was examined by the Malmquist Total Factor Productivity Index and the companies that increase and decrease their performance over these years have been identified.