Tekerlekli sandalye ve koşan basketbol oyuncularında akut egzersizin oksidatif stres, irisin ve kas hasarına etkisinin incelenmesi
An investigation of the effect of pre-season training on oxidative stress and delayed muscle damage in wheelchair and running basketball players
Yazar: NİHAL BAKIR
Danışman: PROF. DR. SEBAHATTİN DEVECİOĞLU
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
Basketbol yüksek yoğunluklu fiziksel aktiviteleri gerektiren bir spor olup bu aktiviteler çoğu zaman oksidatif stres ve buna bağlı olarak kas hasarlarını oluşumunu sebep olmaktadır. Tekerlekli sandalye basketbolu oyunun yapısı ve aktivitenin niceliği bakımından koşu basketboluna kıyasla fizyolojik olarak bazı farklılıklar oluşturmaktadır. Bu nedenle, bu çalışma, tekerlekli sandalye kullanan ve koşan basketbolcularda akut egzersizin oksidatif stres, irisin ve kas hasarı parametreleri üzerindeki etkilerini karşılaştırmayı amaçlamıştır. Katılımcıların ortalama yaşları dokuz tekerlekli sandalyeli ve dokuz koşan erkek basketbol oyuncusu için sırasıyla 28,77 ± 4,9 ve 22,44 ± 2,50 yıldı. Sporculara 24 saatlik beslenme kayıtlarının ardından hücum ve savunma hareketleri, top sürme ve serbest atışlardan oluşan 90 dakikalık yüksek yoğunluklu (%70-80) beceriye dayalı akut antrenman uygulandı. Kreatin Kinaz (CK), A Vitamini (karotenoid), C Vitamini (askorbik asit), E Vitamini (α-tokoferol), malondialdehit (MDA), süperoksit dismutaz (SOD) ve irisin seviyeleri. Kan örnekleri Eliza, HPLC ve Auto-analyzer testleri kullanılarak analiz edildi. Normal dağılan veriler, eşleştirilmiş (grup içi) ve bağımsız (gruplar arası) t testleri kullanılarak analiz edildi. Buna karşılık, normal şekilde dağılmayan veriler Wilcoxon (grup içi) ve Mann-Whitney U testleri (gruplar arası) kullanılarak analiz edildi. Koşu yapan basketbolcularda antrenman sonrası CK, MDA ve SOD düzeylerinde anlamlı artış görüldü (p<0.05). Karşılaştırmada tekerlekli sandalye basketbolcularının CK, E Vitamini, İrisin, MDA ve SOD düzeyleri koşan basketbolculara göre anlamlı derecede düşüktü (p<0,05). Ayrıca bu çalışmada MDA ile irisin (r=0,448), MDA ile SOD (r=0,803) ve SOD ile irisin (r=0,366) arasında pozitif yönde anlamlı korelasyon bulunmuştur (p<0,05). Bu çalışmadan elde edilen verilere göre, koşu basketbolunun tekerlekli sandalye basketboluna göre daha fazla kas aktivitesi ve enerji harcaması içerdiği, bunun sonucunda da daha yüksek lipit peroksidasyonu, hücresel hasar ve oksidatif strese neden olduğu sonucuna varılabilir.

Abstract:
Basketball is a sport that requires high-intensity physical activities, and these activities often cause oxidative stress and subsequent muscle damage. Wheelchair basketball, in terms of the structure of the game and the quantity of activity, creates some physiological differences compared to running basketball. Therefore, this study aimed to compare the effects of acute exercise on oxidative stress, irisin, and muscle damage parameters in wheelchair and running basketball players. The average ages of the participants were 28.77 ± 4.9 and 22.44 ± 2.50 years for nine wheelchairs and nine running male basketball players, respectively. Following 24-hour nutrition records, the athletes underwent 90-minute high-intensity (%70-80) skill-based acute training consisting of offensive and defensive movements, dribbling and free throws. Blood samples were collected from the antecubital veins of the athletes before and after the training to determine Creatine Kinase (CK), Vitamin A (carotenoid), Vitamin C (ascorbic acid), Vitamin E (α-tocopherol), malondialdehyde (MDA), superoxide dismutase (SOD), and irisin levels. The blood samples were analyzed using Eliza, HPLC, and Auto-analyzer tests. Normally distributed data were analyzed using paired (within-group) and independent (between-group) t-tests. In contrast, non-normally distributed data were analyzed using Wilcoxon (within-group) and Mann-Whitney U tests (between-group). In running basketball players, there was a significant increase in CK, MDA, and SOD levels after training (p<0.05). In the comparison, wheelchair basketball players had significantly lower levels of CK, Vitamin E, Irisin, MDA, and SOD compared to running basketball players (p<0.05). Additionally, a positive significant correlation was found between MDA and irisin (r=0.448), MDA and SOD (r=0.803), and SOD and irisin (r=0.366) in this study (p<0.05). According to the data from this study, it can be concluded that running basketball involves more muscle activity and energy expenditure compared to wheelchair basketball, resulting in higher lipid peroxidation, cellular damage, and oxidative stress.