Şizofreni  hastalarında tedavi uyumunun antipsikotik ilaç yan etkileri ve cinsel işlev sorunları  ile  ilişkisi
The relationship between the antipsicotic drug side effects and sexual function problems of treatment adaptation in patients with schizophrenia
Yazar: DENİZ KURTARAN
Danışman: PROF. MERAL KELLECİ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Antipsikotik ilaçlar = Antipsychotic agents ; Cinsel işlev bozukluğu-fizyolojik = Sexual dysfunction-physiological ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Bu çalıĢma, Sivas ilinde ayaktan takip edilen, antipsikotik tedavi alan
Ģizofreni hastalarında tedavi uyumunun antipsikotik ilaç yan etkileri ve cinsel iĢlev
sorunları ile iliĢkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıĢtır. AraĢtırma, tanımlayıcı ve
kesitsel özellikte bir çalıĢmadır.
AraĢtırma Sivas Ġl Sağlık Müdürlüğü Toplum Ruh Sağlığı Merkezinde, Sivas
Ġl Sağlık Müdürlüğü Numune Hastanesi Psikiyatri Polikliniğinde, Sivas Cumhuriyet
Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Uygulama ve AraĢtırma Hastanesi Psikiyatri
Polikliniğinde ayaktan tedavi alan, evli olan power analizine göre belirlenen 70
Ģizofreni hastasıyla yapıldı. AraĢtırmanın verileri KiĢisel Bilgi Formu, Morinsky
Tedaviye Uyum Ölçeği, Liverpool Üniversitesi Antipiskotiklerin Yan Etkilerini
Değerlendirme Ölçeği, Arizona Cinsel YaĢantılar Ölçeği ile toplandı. Verilerin
değerlendirilmesinde Frekans, Yüzde, Ki-kare analizi, korelasyon analizi, Durbin
Watson testi, Lineer Regresyon analizi, t Testi, Kruskal Wallis H testi, Dunnet T3
Post Hoc testi, Mann Whitney U testleri kullanıldı
AraĢtırmadan elde edilen sonuçlara göre, hastaların tümü en az bir yan etki
yaĢamaktadır ve %52,9‟ u yan etki yaĢama durumunda doktora ilettiklerini ifade
etmiĢtir. En fazla yaĢanan yan etkiler psikolojik yan etkiler, ekstrapiramidal yan
etkiler, redherring etkiler ve hormonal yan etkilerdir. Hastaların %54.3‟ ünün yan
etki yaĢama Ģiddeti orta düzeydedir. Hastaların %64,3‟ ünün tedaviye uyumu orta 
ii
düzeyde, %27.1‟inin ise düĢük düzeydedir. Hem kadın hem erkek hastalarda cinsel
iĢlev sorunları saptanmıĢtır. Kadın hastaların cinsel iĢlev sorunları ile tedaviye uyum
düzeyi arasında negatif yönde zayıf güçlülükte anlamlı bir iliĢkinin olduğu
saptanmıĢtır (r=-,341, p<0.05). ġizofreni hastalarının yaĢadığı yan etkiler arttıkça
tedavi uyumlarının azaldığı saptandı (p<0.05).
Antipsikotik kullanan Ģizofreni hastalarında yan etkiler ve cinsel iĢlev
sorunlarının hastalarda tedaviye uyumu olumsuz yönde etkilediği söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: ġizofreni, Antipsikotik Ġlaç, Yan Etki, Tedaviye Uyum, Cinsel
ĠĢlev Sorunları, Psikiyatri HemĢireliği

Abstract:
This study has been conducted in order to investigate the relationship of
medication adherence to the side effects of antipsychotic drugs and sexual functıon
problems on outpatient schizophrenia patients with antipsychotic drug treatment in
Sivas. This is a descriptive and cross-sectional study.
The target population of the study has included outpatient, married, 70
schizophrenic patients determined with power analysis in Sivas Provincial Health
Directorate Community Mental Health Centre, Psychiatric Polyclinic of Sivas
Provincial Health Directorate Numune Hospital, Psychiatric Polyclinic of Sivas
Cumhuriyet University Health Services Application and Research Hospital. The data
of the study were obtained by Personal Information Form, The Morinsky Medication
Adherence Scale, Liverpool University Neuroleptic Side Effect Rating Scale and
Arizona Sexual Experiences Scale. During the evaluation of the data; Frequency,
Percentage, Chi-Square Analysis, Correlation Analysis, Durbin Watson Test, Linear
Regression Analysis, t-test, Kruskal-Wallis H Test, Dunnett T3 Post Hoc Test, and
Mann Whitney U test were used.
According to the results obtained from the study, all patients experienced at
least one side effect and 52.9% stated that they consult a doctor in case of
experiencing the side effects. The most common side effects are psychological side
effects, extrapyramidal side effects, red herring effects, and hormonal side effects. 
iv
The level of experiencing the side effects of 54.3% of the patients is at moderate
level.The medication adherence level of 64.3% is moderate, and of 27.1% is lowlevel. Sexual function problems have been observed in both male and female
patients. Between the sexual function problems and the adherence level of female
patients, there has been found a significant relationship in a negative way with low
potency (r=-.341, p<0.05). It has been determined that medication adherence
decreases as schizophrenic patients experience more side effects (p<0.05).
It may be said that the side effects and sexual function problems affect
medication adherence on patients adversely.
Keywords: Schizophrenia, Antipsychotic Drug, Side Effect, Medication Adherence,
Sexual Function Problems, Psychiatric Nursing