Maliyet kontrolü açısından tıbbi malzemelerin standart maliyet yöntemine göre varyans analizi: Bir üniversite hastanesi örneği
Analysis of variance of medical materials according to standard cost method in terms of cost control: A university hospital example
Yazar: FİGEN ÇİVİ
Danışman: PROF. DR. ENVER BOZDEMİR
Düzce Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Maliyet = Cost ; Maliyet kontrolü = Cost control ; Sapma analizi = Deviation analysis ; Standart maliyet = Standart cost ; Standart maliyet muhasebesi = Standart cost accounting ; Tıbbi malzemeler = Medical supplies ; Üniversite hastaneleri = University hospitals

Özet:
Amaç: Düzce Üniversitesi Hastanesi Kardiyoloji, Göğüs Hastalıkları ve
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları birimlerinde kullanılan tıbbi malzemelerin standart
maliyet yöntemine göre sapma analizini yaparak maliyetlerin kontrolü açısından
hastane yönetimine faydalı bilgiler sunmaktır.
Yöntem: Çalışmanın verileri, hastane bilgi sistemi, yüz yüze görüşme,
uzman görüşü, mutemetlik, döner sermaye işletme müdürlüğü ve hastane
kayıtlarından yararlanılarak elde edilmiştir. 2018 yılı beklenen maliyetler ile
gerçekleşen maliyetler arasında sapmalar doküman analiziyle hesap edilmiştir.
Bulgular: Kardiyoloji birimine ait 28 kalem tıbbi malzemenin toplam
standart tutarı 647.916,00 TL, toplam fiili tutarı ise 650.476,00 TL ve iki değer
arasında 2.560,00 TL'lik bir sapma olduğu tespit edilmiştir. Bu sapmanın 12.775,00
TL tutarı olumsuz fiyat farkından kaynaklandığı, 10.215,00 TL'nin ise olumlu miktar
farkından kaynaklandığı tespit edilmiştir.
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları birimine ait 14 kalem tıbbi malzemenin
toplam standart tutarı 52.912,67 TL, toplam fiili tutarı ise 53.885,00 TL ve iki değer

arasında 972,33 TL'lik bir sapma olduğu tespit edilmiştir. Bu sapmanın 2.810,33
TL'lik kısmı olumsuz fiyat sapmasından 1.838,00 TL'lik kısmı ise olumlu miktar
sapmasından kaynaklandığı tespit edilmiştir.
Göğüs Hastalıkları birimine ait 14 kalem tıbbi malzemenin toplam standart
tutarı 145.036,29 TL, toplam fiili tutarı ise 125.815,83 TL ve iki değer arasında
19.220,46 TL'lik bir farkın olduğu tespit edilmiştir. Bu varyansın 27.209,46 TL'lik
kısmı olumlu fiyat sapmasından 7.989,00 TL'lik kısmı ise olumsuz miktar
sapmasından kaynakladığı görülmüştür.
Sonuç: Elde edilen bulgulara göre olumlu fiyat sapmalarının rekabetçi
ortamda ihale işlemelerinin yapılmasından, olumsuz fiyat sapmalarının ise
hastanenin vadeli alımlardan kaynaklandığı tespit edilmiştir. Olumsuz miktar
sapmaları, kalitesiz malzeme satın alınması, kullanım esansındaki dikkatsizlikler ve
deneyimsiz personelden kaynaklı olması, olumlu miktar sapmaları ise önceki
dönemden devreden malzemelerin varlığı ve yeterince stok sayım ve kontrolünün
yapılmamasından kaynaklandığı görülmüştür. Yapılan çalışmada ilk madde ve
malzemelerde maliyetlerin kontrolü açısından standart maliyet yönteminin hastane
işletmelerinde de kullanılabileceği tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Hastane İşletmeleri, İlk Madde ve Malzeme, Standart
Maliyet Yöntemi, Sapma Analizi,

Abstract:
Aim: Düzce University Hospital Cardiology, Chest Diseases and Pediatric
Health and Diseases units used in the deviation analysis of medical supplies
according to the standard cost method and to provide useful information to the
hospital management in terms of cost control.
Method: The data of the study were obtained by using hospital information
system, face-to-face interview, expert opinion, trusteeship, revolving fund
management and hospital records. The deviations between the expected costs for
2018 and the actual costs were calculated by document analysis.
Results: It has been determined that the total standard amount of 28 items
of medical equipment belonging to the cardiology unit is 647,916.00 TL, the total
actual amount is 650.476.00 TL, and there is a deviation of 2.560.00 TL between the
two values. It has been determined that this deviation is caused by the negative price
difference of 12,775.00 TL, and the positive amount difference of 10,215.00 TL.
It has been determined that the total standard amount of 14 items of medical
supplies belonging to the Child Health and Diseases unit is 52,912.67 TL, the total
actual amount is 53,885.00 TL, and there is a deviation of 972.33 TL between the

two values. It has been determined that 2,810.33 TL of this deviation is due to
negative price deviation and 1,838.00 TL part is due to positive quantity deviation.
It has been determined that the total standard amount of 14 items of medical
supplies belonging to the Chest Diseases unit is 143.016.29 TL, the total actual
amount is 125.815.83 TL, and there is a difference of 19.220.46 TL between the two
values. It was seen that 27,209.46 TL of this variance resulted from the positive price
deviation, and 10,009.00 TL from the negative quantity deviation.
Conclusion: According to the findings, it was determined that the positive
price deviations were caused by the tender processes in a competitive environment,
and the negative price deviations were caused by the hospital's forward purchases. It
has been observed that negative quantity deviations are caused by purchasing poor
quality materials, carelessness during use and inexperienced personnel, while
positive quantity deviations are due to the presence of materials transferred from the
previous period and insufficient inventory counting and control. In the study, it has
been determined that the standard cost method can also be used in hospital
enterprises in terms of controlling costs in primary materials and materials.
Keywords: Hospital Operations, Primary Materials and Materials, Standard
Cost Method, Analysis of Variance.