Civcivlerde enfeksiyöz bronşitis virusu M-41 suşu ve bordetella avium ile oluşturulan deneysel enfeksiyonda patomorfolojik bulguların incelenmesi
Examination of pathomorphological findings in experimental infectious bronchitis virus M41 strain and bordetella avium in chicks
Yazar: MEHMET FATİH BOZKURT
Danışman: PROF. DR. GÜNAY ALÇIĞIR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Patoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Bordetella avium = Bordetella avium ; Bronşit = Bronchitis ; Civcivler = Chicks ; Enfeksiyonlar = Infections ; Patoloji = Pathology ; Tavuklar = Chickens

Özet:
Civcivlerde Enfeksiyöz Bronşitis Virusu M-41 Suşu ve Bordetella Avium ile Oluşturulan Deneysel Enfeksiyonda Patomorfolojik Bulguların İncelenmesiBu çalışmada, 15 günlük, sıradan civcivlerde IBV (enfeksiyöz bronşitis virusu) M-41 suşunun oluşturduğu enfeksiyöz bronşitisin klinik, makroskobik, mikroskobik ve immunohistokimyasal bulguları ile B. avium'un bu bulgulara etkisi karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu amaçla verilen etkene göre 4 farklı grup oluşturuldu. Grup 1'e yalnız IBV-M41 suşu; grup 2'ye IBV-M41 suşu ve B. avium; grup 3'e yalnız B. avium nazal yoldan verilerek civcivler enfekte edildi. Grup 4'tekilere ise yalnız serum fizyolojik verilerek kontrol olarak bırakıldı.Klinik olarak grup 1'de 3-6. günler arasında belirgin tıksırma, nazal akıntı, hırıltılı solunum görülürken grup 2'de benzer bulguların 15. güne kadar uzadığı; bunlara köpüklü göz yaşı akıntısı ile burun deliklerinde saman sarısı renginde, kurumuş nazal akıntının eşlik ettiği gözlendi.Makroskobik olarak grup 1'de enfeksiyonun 4-9. günlerinde burun, larinks, trakea ve büyük bronş mukozalarında hafif hiperemi, ödem ve seröz eksudat fark edildi. Grup 2'de ise bu bulgulara ek olarak enfeksiyonun 5-15. günleri arasında mukozaların üzerinde serömüköz eksudat ve kanama alanları görüldü.Mikroskobik olarak grup 1'de enfeksiyonun 2. gününde trakea ve larinks mukoza epitellerinde silyum kaybı, hidropik dejenerasyon; propriya mukozada hiperemi ve hafif lenfoid hücre infiltrasyonu izlendi. Enfeksiyonun 3-6. günlerinde bu hücre infiltrasyonları diffuz olarak görüldü ve bunlara mikroskobik kanamalar eşlik ediyordu. Enfeksiyonun 7. gününden itibaren mukozalarda iyileşme başladı ve propriyadaki diffuz lenfoid hücre infiltrasyonu ya kayboldu ya da folikül benzeri topluluklar oluşturmuştu. Onbeşinci günde ise mukoza hemen hemen normal görünümünü almıştı. Grup 2'deki hayvanlarda ilk gruba ek olarak trakea ve larinks lümenlerinde çoğunluğu heterofil lökositler olan müköz eksudat, bakteri kolonileri fark edildi. Trakea ve larinks mukoza epitellerinde hafif ya da oldukça çarpıcı hiperplazik değişikler mevcuttu. Propriya mukozada ise heterofil lökositler ile diffuz lenfoid hücrelere rastlandı. Onüçüncü günden sonra grup 1'dekine benzer şekilde iyileşmeye yönelik bulgular dikkati çekti. Grup 3'de ve kontrol grubunda bulguya rastlanmadı.Sonuç olarak IBV ile primer enfekte sıradan civcivlerde bulguların daha hafif seyrettiği, B. avium'la sekonder enfekte edilen civcivlerde ise bulguların daha şiddetli ve uzun sürdüğü saptanarak, IBV enfeksiyonunun esas sekonder enfeksiyon yardımıyla ciddiyet kazanacağı belirlendi.Anahtar Kelimeler: Bordetella avium, civciv, enfeksiyöz bronşitis, patoloji

Abstract:
Examination of Pathomorphological Findings in Experimental Infectious Bronchitis Virus M41 Strain and Bordetella avium in ChicksThe present study was aimed at the investigation of the clinical, macroscopical, microscopical and immunohistochemical findings of infectious bronchitis caused by the M-41 strain of IBV (infectious bronchitis virus) in 15-day-old normal chicks, and the comparative evaluation of the influence of B. avium on these findings. For this purpose, four different groups were established according to the infectious agent administered. Group 1 was given the IBV-M41 strain alone, while Group 2 was given the IBV-M41 strain and B. avium together, and Group 3 was administered B. avium alone by nasal route for the experimental infection of the chicks. The animals included in Group 4 were given physiological saline, and were maintained as controls.Clinical examination revealed marked sneezing, nasal discharge and wheezing between days 3-6 in Group 1, while similar findings continued until day 15 in Group 2 together with foamy eye exudation and light yellow coloured, dried nasal discharge in the nostrils.Macroscopic examination demonstrated slight hyperemia, oedema and serous exudate in the mucosae of the nose, larynx, trachea and bronchi between days 4-9 of the infection in Group 1. In addition to these findings, seromucous exudate and haemorrhage were determined in the mucosae between days 5-15 of the infection in Group 2.Microscopic examination revealed loss of cilia and hydropic degeneration in the epithelium of the trachea and larynx and hyperaemia and slight lymphoid cell infiltration in the propria mucosa in Group 2 on the 2nd day of the infection. Between days 3-6 of the infection, the cell infiltrations had become diffuse and were associated with microscopic haemorrhages. Starting from the 7th day of the infection, the mucosae started to heal and the diffuse lymphoid cell infiltration in the propria mucosa either disappeared or formed follicle-like groups. By the fifteenth day, the mucosa had almost gained its normal appearance. In Group 2, in addition to the findings determined in Group 1, mucous exudate, consisting mostly of heterophil leucocytes, and bacterial colonies were present in the lumens of the trachea and larynx. The mucosal epithelium of the trachea and larynx displayed either slight or quite marked hyperplasic alterations. The propria mucosa displayed the presence of heterophil leucocytes and diffuse lymphoid cells. Similar to Group 1, findings suggestive of healing were observed as from the thirteenth day. No finding was determined in Group 3 and the controls.In conclusion, findings were determined to be less severe in normal chicks infected primarily with IBV and to be more severe and long lasting in chicks infected secondarily with B. avium, thereby suggesting the severity of IBV infection to depend principally on secondary infection.Key words: Bordetella avium, chick, infectious bronchitis, pathology