Uzay projelerinde kalite teminatı yaklaşımı
Quality assurance approach in space projects
Yazar: SEFA AYDEŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZAFER ÖZNALBANT
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Havacılık Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences ; Havacılık ve Uzay Mühendisliği = Aeronautical Engineering
Dizin: Ürün kalitesi = Product quality

Özet:
Bu çalışmada, uzay projelerinde uygulanan kalite teminatı yaklaşımı, Avrupa Uzay Standardizasyon İşbirliği (ECSS) tarafından yayınlanan standartlar referans alınarak anlatılmıştır. ECSS-Q-ST-20C Kalite Teminatı standartında belirtilen prensip ve gereksinimler açıklanmış olup, proje evrelerine göre gerçekleştirilen kalite faaliyetlerinin uygulama amacı ve yöntemleri aktarılarak bu faaliyetlerin önemine değinilmiştir. Çalışmada, uzay sektöründe referans alınan Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), Japan Uzay Araştırma Ajansı (JAXA) gibi kuruluşlara ait olan kalite standartları hakkında bilgilendirme yapılmış olup, uluslararası alanda uzay sektöründeki ürün ve kalite teminatına dair yapılan çalışmalar taranarak, araştırma konusu desteklenmiştir. Bir yer gözlem uydu projesinde gerçekleştirilen kalite faaliyetleri kontrol/muayene listeleri üzerinden verilerek teorik olarak tanımlanan kalite gereksinim ve prensiplerine yönelik yapılan çalışmalar uygulamalı bir vaka üzerinden detaylı bir şekilde gösterilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın nihai hedefleri olan; ülkemizde yeni şekillenmeye başlayan uzay sektöründe kalite teminatı konusundaki farkındalığın artırılması ve uzay kalite standartları üzerine bir kılavuz oluşturulmasını desteklemek adına bir uzay aracının fırlatma ve uzay koşullarında mağruz kalacağı zorlu etkiler anlatılmış, bu etkiler ve projelerin teknik zorlukları karşısında tüm süreçlerin neden kalite teminatı yaklaşımına sahip olması gereğinin önemi vurgulanmaya çalışılmıştır. Çalışma sonucu olarak kalite teminatı yaklaşımın proje ekiplerince kollektif olarak sahiplenilmesi ve referans kalite standartlarında belirtilen gereksinimlerin tüm proje süreçlerinde öncelenmesi gereği belirtilmiştir.

Abstract:
In this study, the quality assurance approach applied in space projects is explained, with reference to the standards published by the European Cooperation for Space Standardization (ECSS). The principles and requirements specified in the ECSS-Q-ST-20C Quality Assurance standard are described, and the purpose and methods of quality activities carried out in different project phases are outlined, emphasizing the importance of these activities. The study provides information about quality standards belonging to organizations such as the National Aeronautics and Space Administration (NASA) of the United States and the Japan Aerospace Exploration Agency (JAXA), which are referenced in the space sector. It also supports the research topic by reviewing international efforts related to space industry product and quality assurance. Quality activities carried out in a earth observation satellite project are presented through control/inspection checklist, aiming to demonstrate in detail how the theoretically defined quality requirements and principles are applied in practice. The study addresses the ultimate goals, which are to raise awareness about quality assurance in the emerging space sector in our country and to support the creation of a guide on space quality standards. It explains the challenging effects that a spacecraft will encounter during launch and in space conditions and highlights the importance of having a quality assurance approach for all processes in the face of these effects and technical difficulties in projects. As a result of the study, it is emphasized that the quality assurance approach should be collectively embraced by project teams, and the requirements specified in reference quality standards should be prioritized in all project processes.