İnek ve düvelerde mizacın suni tohumlama sonuçlarına etkisi
Effect of temperament to artificial insemination results in cows and heifers
Yazar: MUSA EREN KARASOY
Danışman: PROF. DR. ERGÜN AKÇAY
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dölerme ve Suni Tohumlama Ana Bilim Dalı​
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Dölleme-yapay = Insemination-artificial ; Düveler = Heifers ; Gebelik-hayvanda = Pregnancy-animal ; Mizaç = Temperament ; Sığırlar = Cattles ; İnekler = Cows

Özet:
İnek ve Düvelerde Mizacın Suni Tohumlama Sonuçlarına Etkisi
Bu çalışmada ineklerde mizacın suni tohumlama üzerine etkinsinin olup olmadığını
tespit etmek amaçlandı. Çalışmanın hayvan materyali farklı işletmelerde bulunan,
farklı rasyonlarla beslenen, toplam 157 baş Holstein-Friesian ırk düveler ve en az 1
canlı doğum yapmış fertil inekler oluşturdu. Gözlem ve rektal palpasyon yoluyla
hayvanlardaki östrusa ait klinik bulgular incelendi. Östrusta olan hayvanlara
"sabah/öğleden sonra" suni tohumlama yöntemi uygulandı. Hayvanların suni
tohumlama esnasında geçen süre dikkate alınarak mizaç grupları belirlendi. Bunlar
çok iyi huylu, iyi huylu, huysuz ve çok huysuz olmak üzere 4 grup oluşturuldu. Suni
tohumlama sonrası östrusa gelmeyen hayvanlar 45-60. günlerde gebelik muayenesi
ve 80-90. günlerde rektal palpasyonla gebelik kontrolü yapıldı. Gebe olanlar ve
olmayanlar değerlendirildi.
Mizaca göre ilk tohumlamada gebelik oranları tespit edildi. Buna göre, çok iyi
huylu, iyi huylu ve huysuz grupta, sırasıyla %76.12, %78.38 ve %8, çok huysuz
mizaçlı hayvanlarda ise %7.1 oranında gebelik elde edildi. Mizaca göre grup
içerisindeki düve ve ineklerin İTGO'ları; çok iyi huylu grupta %45,1 ve %54.9'dur.
İyi huylu grupta düve ve ineklerde sırasıyla %37.9 ve %62.1 oranında, huysuz ve çok
huysuz grupta yer alan düve ve ineklerde İTGO eşit olup %50 oranında olduğu tespit
edildi. Yapılan çalışmada farklı mizaçtaki düve ve ineklerin grup içerisindeki İTGO
istatistiksel açıdan önemsiz bulundu (p>0.05). Bu veriler ışı altında İTGO huysuz
olmayan hayvanlarda (çok iyi huylu ve iyi huylu olanlar), huysuz olan hayvanlara
(huysuz ve çok huysuz olanlar) göre istatistik açıdan önemli düzeyde farklı olduğu
(p<0.001) görüldü.
Sonuç olarak yapılan çalışmada sakin mizaçlı hayvanlar huysuz mizaçlı
hayvanlara göre suni tohumlama uygulamalarında problem çıkarmadıkları ve
sonrasında da elde edilen gebelik oranlarının yüksek olduğu görüldü. Dolayısıyla,
mizacın suni tohumlama süresine ve yüksek gebelik elde edilmesinde önemli olduğu
tespit edildi.

Abstract:
Effect of Temperament to Artificial İnsemination Results in Cows and Heifers
This study aim to identify whether or not the effect of temperament on artificial
insemination in cows. The animal material in this study was provided from different
farms. One hundred fifty seven Holstein cows used in this study. Animals were
examined for clinical signs of oestrus by visual observation and rectal palpation. The
animals in oestrus were applied artifical insemination according to
"morning/afternoon" rule. Temperament groups of animals were determined by
taking into consideration the period of time of artificial insemination. Temperament
was collected into 4 groups; very good, good, bad and very bad temperaments.
Pregnancy estimations were done at between 45-60 days and 80-90 days with rectal
palpation after artificial insemination.
According to temperament, the pregnancy rate to first insemination was found;
very good temperament %76.12, good temperament %78.38, bad temperament %8,
very bad temperament %7.1 were obtained in pregnancy. According to temperament
groups, the conception rates to first insemination of heifers and cows were
determined very good and good temperament, respectively, %45.1and %54.9, %37.5
and %62.1. Heifers and cows in the bad and very bad temperament groups were
obtained to be equal the conception rate to first insemnation (%50). In this study, the
conception rates to first insemination between heifers and cows in the temperament
groups were not statistically important (p>0,05). According to these data, the
pregnancy rate to first insemination compared to those with good temperament (very
good and good temperaments) and bad temperament (bad and very bad
temperaments) statistically significant difference (p<0.001) was observed.
As a result, this study showed that in the applications of artificial insemination
calm temperament animals did not create the problem according to grumpy animals.
Consequently, after AI higher pregnancy rate was obtained from calm temperament
animals. So, the temperament in animals were determined to be important in period
of time the artificial insemination and in increasing the rate of pregnancy.