Tüketim kültürü bağlamında helal ürün farkındalığının toplumsal belirleyicileri
Social determinants of halal product awareness in the context of consumption culture
Yazar: MURAT KARSON
Danışman: DOÇ. DR. METİN SAYGILI
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Helal ürün farkındalığı, tüketicilerin gıda ve diğer ürünlerin İslami prensiplere uygun bir şekilde üretildiği ve tedarik edildiği konusundaki bilinç düzeyini ifade ettiğinden tüketim kültürü bağlamında helal ürün farkındalığının belirleyicilerinin ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu bağlamda bu araştırmanın amacı helal ürün farkındalığının toplumsal belirleyicileri arasında yer alan dini inanç, sosyal etki, tutum, öz yeterlilik ve algılanan davranışsal kontrolünün helal ürün farkındalığı üzerindeki etkilerinin analiz edilmesidir. 
Araştırma yöntemi açısından nicel bir araştırma tasarımına sahiptir. Araştırmanın örneklemini Türkiye'deki 18 yaş ve üzeri bireyler arasından kolayda örnekleme yöntemiyle belirlenen 355 kişi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket, online olarak uygulanmış ve katılımcılara farklı sosyal medya araçları ile ulaştırılarak geniş bir alanda veri toplanmasına imkan sağlamıştır. Elde edilen verilerin analizinde tanımlayıcı ve çıkarımsal istatistikler kullanılmıştır. SPSS programı yardımıyla analiz edilen verilerde frekans analizleri, yüzde dağılımları, güvenilirlik analizi, korelasyon ve regresyon analizleri kullanılmıştır.
Araştırmanın sonuçları tüketim kültürü bağlamında ele alınan tutum, sosyal etki, öz yeterlilik, algılanan davranışsal kontrol ve dini inancın, helal ürün farkındalığı üzerinde istatistiki açıdan anlamlı etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Sonuçlar bireylerin bir ürün satın alırken özellikle güvenilir olmasına dikkat ettiklerini, günlük alışverişlerinde helal ürünleri tercih ettiklerini, helal ürünleri satın alırken fiyatına ve dini hassasiyetlere önem verdiğini göstermektedir.

Abstract:
According to Islamic principles, halal product awareness refers to consumer consciousness regarding the production and supply of food and other products. Understanding the determinants of halal product awareness within the framework of consumption culture is therefore of significant importance. This study analyzes the effects of critical social determinants such as religious belief, social influence, attitude, self-efficacy, and perceived behavioral control on halal product awareness.
This study adopts a quantitative research design. The sample comprises 355 individuals aged 18 and above in Türkiye, selected through a convenience sampling method. Data were collected via an online survey disseminated through various social media platforms, enabling data collection over a wide geographical area. Descriptive and inferential statistical methods were employed to analyze the collected data. The data were analyzed using SPSS software, and frequency analyses, percentage distributions, reliability analyses, correlation, and regression analyses were conducted.
The study results indicate that attitude, social influence, self-efficacy, perceived behavioral control and religious belief, examined within the context of consumption culture, have a statistically significant effect on halal product awareness. The findings reveal that individuals place particular importance on the reliability of products when making purchases, prefer halal products in their daily shopping, and consider both price and religious sensitivities when buying halal products.