Türkiye'de kırmızı et arzının analizi
Supply analysis of red meat in Turkey
Yazar: BURAK ÖZTORNACI
Danışman: PROF. DR. HAYDAR ŞENGÜL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Bölümü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Arz talep yönetimi = Supply demand management ; Et sektörü = Meat sector ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Hayvancılık sektörü = Livestock sector ; Kırmızı et = Red meat

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de, 1991-2011 yılları arasındaki kırmızı et arzı incelenmiştir. Bu amaçla, Türkiye'de hayvancılık sektörünün tarihsel gelişimi ele alınmış ve ekonometrik bir model kurulmuştur. Çalışma kapsamında, ulusal ve uluslararası kaynaklardan yararlanılarak, Türkiye'nin büyükbaş ve küçükbaş hayvan varlığı ve dış ticareti, grafik ve çizelgeler vasıtasıyla incelenmiştir. Ayrıca kırmızı etin ikame ürünü olan beyaz et sektörü, kırmızı et arzı ve süt sektörü incelenmiştir. Makro verilerin yanı sıra, Türkiye'de hayvancılık sektörü genetik materyaller, canlı hayvan fiyatları, yem bitkileri üretimi ve fiyatları, hayvancılık politikaları da incelenmiştir. Yıllar içerisindeki değişimlere bir kırmızı et arz modeli kurulmuş, Türkiye'de kırmızı et arzının ana bileşeni olan kırmızı et üretimini belirleyen faktörlerin etkileri ve kurulan ekonometrik modelin sonuçları tartışılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre, Türkiye'de kırmızı et arzı, talebi karşılayacak düzeyde değildir. Ülke nüfusu yıllar içerisinde artarken, canlı hayvan varlığı azalmıştır. İncelenen dönemde, büyükbaş hayvan varlığında yaşanan azalma görece az iken, küçükbaş hayvan varlığı neredeyse yarıya yakın azalmıştır. 2009 yılında yaşanan krizin ardından alınan ithalat ve destekleme kararlarına rağmen, yurtiçi kırmızı et arzı ancak 2009 öncesi seviyeye çekilebilmiştir. Ancak kişi başına düşen arz miktarı, halen gelişmiş ülkelerin oldukça gerisindedir. Ayrıca süt-yem paritesinin yıllar içerisinde azalma eğilimi göstermesi, Türkiye'de kırmızı et üretim koşullarını olumsuz etkilemiştir.

Abstract:
In this study, red meat supply of Turkey between 1991 and 2011 was analyzed. For this purpose, historical development of the livestock sector in Turkey was reviewed and an econometric model was established. In the first part of the study, production and trade information of livestock obtained from national and international resources were summarized with tables and graphs. Also, white meat, which is the major substitute of red meat supply and milk sector were evaluated in this study. Along with macro indicators, genetic materials in animal production, prices of live animal, production and prices of forage crops and livestock policies in Turkey were investigated. Furthermore, the results of the econometric model and factors those determine red meat production, which is the main component of red meat supply, has been discussed.
According to the results of the research, red meat supply in Turkey does not meet demand. While the population is increasing, the quantity of livestock is decreasing. A relatively low decrease was observed in cattle numbers between 1991 and 2011, however live sheep and goat numbers decreased to almost half of the level of 1991. Despite the import and support decisions taken after 2009 crisis in the sector, domestic red meat supply could only be brought to pre-2009 level. However, supply per capita was still lower than that of developed countries. Furthermore, decreasing tendency of milk-feed parity during the research period has adversely affected red meat production conditions in Turkey.