Sağlık harcamaları üzerine ekonometrik yaklaşımlar
Econometrics approaches on health expenditures
Yazar: ERDEM BAŞER
Danışman: DOÇ. DR. SEHER NUR SÜLKÜ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Genelleştirilmiş doğrusal modeller = Generalized linear models ; Kamu harcamaları = Public expenditures ; Propensity skor = Propensity scor ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Viral hepatit =   ; İki aşamalı en küçük kareler = Two stage least squares

Özet:
Bu tez çalışmasında, 01 Ocak 2009 ve 31 Aralık 2011 tarihleri arasında tedavi ve kontrol gruplarına ayrılan kronik Hepatit C (HCV) tanısı almış hastaların yapmış olduğu sağlık harcamaları arasındaki farkın gerçek değerinin tahmin edilmesi amaçlanmıştır. HCV tanısı almış hastalar Sosyal Güvenlik Kurumu veritabanından ICD-10 kodları kullanılarak elde edilmiştir. Tedavi grubu hastaları için tedaviye başlanılan ilk reçete tarihi indeks tarihi olarak atanmış olup tedavi almayan kontrol grubu hastaları için rassal bir tarih indeks tarihi olarak belirlenmiştir. İlk olarak, iki karşılaştırma grubunun geçmiş dönem temel özelliklerini dengeleyen Eğilim Skoru Eşleştirme (PSM) yöntemi kaliper eşleşme ile uygulanmış ve eşleşme sonrasında gruplar arası sağlık harcamaları karşılaştırılmıştır. Sağlık harcamaları arasındaki fark daha sonra, gamma dağılım ailesinde logaritmik bağ fonksiyonlu Genelleştirilmiş Doğrusal Modeller (GLM) yöntemi ile analiz edilmiştir. Son olarak ise, Enstrümantal Değişken (IV) yöntemi kullanılmıştır. Uygulanan üç risk uyumlu model sonucunda tedavi ve kontrol grupları arasındaki sağlık harcama farklılıkları PSM yöntemiyle 23,086.49 TL., GLM yöntemiyle 22,524.25 TL. ve IV yöntemi ile 20,136.94 TL. olarak tahmin edilmiştir. Retrospektif çalışmalarda IV yöntemi, doğru enstrüman ile hem gözlenebilen hem de gözlenemeyen yanlılıkları kontrol edebildiğinden, tedavi ve kontrol gruplarına ayrılan HCV tanısı almış hastaların yapmış olduğu sağlık harcamaları arasındaki farkın gerçek değerinin IV yöntemi ile elde edildiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca bu çalışmada anlatılan yöntemler ve uygulamalar başka tanı ve tedavi çeşitlerinde oluşacak sağlık harcamalarının değerlendirilmesinde de kullanılabileceğinden konu ile ilgili araştırmacılar için önemli bir yol gösterici niteliğindedir.



AnahtarKelimeler : Kronik Hepatit C Virüsü (HCV), Eğilim Skoru Eşleştirme (PSM), Genelleştirilmiş Doğrusal Modeller (GLM),Enstrümantal Değişken (IV)

Abstract:
In this dissertation, the primary objective was to estimate the real value of the difference of the heath care expenditure between treated and untreated patients with chronic hepatitis C virus (HCV) infection during 01 January 2009 – 31 December 2011. Patients with HCV infection were identified from the Social Security Institution database using ICD-10 codes. The first prescription date was designated as the index date for treated cohort, and the index date was randomly selected for untreated cohort. Firstly, Propensity score matching (PSM) with caliper matching was employed to balance baseline characteristics in the comparison groups. After matching, treated and untreated patients health care costs were compared. Secondly, differences in health care costs was assessed using the gamma-distributed Generalized Linear Model (GLM), with log-link function. Lastly, the Instrumental Variable (IV) method yielded an estimate of average heath care cost differences. After PSM, the comparison of health care cost of treated and untreated patients resulted 23,086.49 TL. In case of GLM and IV approach, results realized as 22,524.25 TL. and 20,136.94 TL., respectively. Since IV approach could control both observable bias and unobservable bias in retrospective studies, it was concluded that the real value estimation of the difference of the heath care expenditure between treated and untreated patients with HCV infection obtained from IV approach. Since the econometric methods and implementing procedures indicated in this thesis can be used for assessing other diagnosis and treatment expenditures, this study will be an important guide for researchers regarding this issue.


AnahtarKelimeler : Chronic Hepatitis C Virus (HCV), Propensity Score Matchin(PSM), Generalized Linear Model (GLM), Instrumental Variable (IV)