Kentsel sit alanlarında engelli erişiminin değerlendirilmesi; Safranbolu örneği
Evaluation of the accessibility of disabled at the urban site areas : Safranbolu case
Yazar: EDA DİKEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİYE CEREN ONUR
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kültürel mirasımızı yansıtan kentler, bizi geçmiştekiyaşam kültürleri ve sosyo-ekonomik yaşamlar hakkında bilgilendiren bölgesel ve ulusal kültürel kimliğimizin bir parçasıdır. Kentlerin ve yapıların sürdürülebilirliği;geleneksel dokuları korunarak ve işlevsel olarak günlük yaşama dahil edilereksağlanmaktadır. İnsanların kendi ve farklı kültürel yapıları tanımaları ve tarihe olan ilgilerinin artması kültürel miras turizmi açısından önemlidir. Ancak tarihi turizm özelliğine sahip yerleşmelerde topografyaya ve coğrafi koşullara uyumun göz önüne alınmasına rağmen sokaklar, meydanlar, parklar gibi kamuya ait açık alanların engelli insanlar tarafından kullanımı yeterince düşünülememiştir. Günümüzde engelli bireylerin, kent içindeki sosyal hayata katılımının sağlanmasına yönelik çalışmalar uluslararası ve ulusal düzeyde önem kazanmaktadır.21. yüzyılda bireylerin temel haklarının ve hürriyetlerininsınırlandığı, gerekli yasal düzenlemelerin yetersizolduğu görülmektedir. Erişilebilir turizm ile engelli bireylerin temel hakkı olan hayata katılım eylemleri içinhareketlilik, görme ve işitsel ihtiyaçlarının karşılanması ve alt yapılarının hazırlanması gibi unsurlar önem taşımaktadır.  Engelli insanların, turizm faaliyetlerine katılımlarının sağlanması amacıyla birçok uluslararası kuruluşun işbirliğiyle Birlemiş Milletler Dünya Turizm Örgütü (WTO), bu konuda belirli kriterler oluşturmuştur.
Bu çalışma kapsamında Dünya Miras Listesi'nde (UNESCO) bulunan; Avrupa'daki erişilebilir şehir ödülü almış kentsel sit alanları ile Türkiye'deki kentsel sit alanı olarak korunan Safranbolu'nun da içinde yer aldığı evrensel tasarım kuralları ve WTO'nun belirlediği erişilebilir turizm prensipleri doğrultusunda belirlenen "sürdürülebilir kentler de erişilebilir turizm kriterleri"geliştirilmiştir. Daha sonra erişilebilir turizm konusunda potansiyeli olan ancak yeterli kentsel donanıma sahip olmayan, önemli bir turizm destinasyonu olan Safranbolu'nun engelli turizmi açısından sorun ve potansiyelleri belirlenen kriterler çerçevesinde irdelenerek, mevcut potansiyelini arttırmak ve erişilebilir turizmi sağlamak için gerekli yönetimsel ve mekânsal öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Cities that reflect our cultural heritage are part of our regional and national cultural identity that informs us about past life cultures and socio-economic lives.Sustainability of cities and structures; provided by preserving traditional textures and functionally incorporating them into daily life. It is important for cultural heritage tourism that people get to know their own and different cultural structures and increase their interest in history. However, in settlements with historical tourism characteristics, the use of public open spaces such as streets, squares and parks by people with disabilities has not been adequately considered, despite taking into account the compatibility with the topography and geographical conditions. Today, efforts to ensure the participation of disabled people in social life in the city gain importance at international and national level. In the 21st century, it is seen that the fundamental rights and freedoms of individuals are limited and the necessary legal regulations are insufficient. Elements such as mobility, meeting their visual and auditory needs and preparing their infrastructure are important for the activities of participation in life, which is the basic right of disabled people with accessible tourism. In order to enable disabled people to participate in tourism activities, the United Nations World Tourism Organization (WTO) has established certain criteria in cooperation with many international organizations. 
Within the scope of this study, in the World Heritage List (UNESCO); "Accessible tourism criteria in sustainable cities" have been developed in line with the universal design rules and accessible tourism principles determined by the WTO, including the urban sites that received the accessible city award in Europe and Safranbolu, which is protected as an urban site in Turkey. Afterwards, the problems and potentials of Safranbolu, which is an important tourism destination with a potential for accessible tourism but not having sufficient urban equipment, in terms of disabled tourism were examined within the framework of the determined criteria, and necessary administrative and spatial suggestions were developed to increase its current potential and provide accessible tourism.