Isparta merkezinde kaya güvercininin (Columba livia Gmelin, 1789) biyolojisi
Logy of rock dove (Columba livia Gmelin) in Isparta centrum
Yazar: CAFER MURAT
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ TABUR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Columba livia = Columba livia ; Kuşlar = Birds

Özet:
Isparta şehir merkezinin tarımsal alanlara yakınlığı ve insanların gıda israfı nedeniyle ortaya çıkan besin çeşitliliği ve bolluğu güvercinlerin beslenmesi bakımından uygun koşulları sağlamaktadır. Isparta ilinde güvercinlerin ekolojisi ile ilgili yapılmış bir çalışma bulunmamaktadır. Bu nedenle bu çalışmanın amacı Isparta'da kaya güvercininin ekolojisini, popülasyonlarının mevsimsel değişimini, beslenme ve barınma alanlarını, üreme başarısı, insanlarla etkileşimleri ve beslenme alışkanlıklarını ortaya koymaktır. Çalışmanın materyalini oluşturan güvercinleri gözlemlemek için Isparta merkeze bağlı Süleyman Demirel Üniversitesi (SDÜ) kampüs alanı, Aliköy ve civarı, Deregümü köyü ve civarı, Ayazmana mahallesi ve mesireliği olmak üzere dört istasyon seçilmiştir. Çalışma alanı olan dört istasyonda 1 Haziran 2018-15 Haziran 2019 tarihleri arasında gözlemler yapılmıştır. Gözlem ve incelemeler herbir istasyona 15–20 günlük periyotlar halinde gidilerek 9.00–18.00 saatleri arasında, yapılmıştır. Çalışmalarda Canon ve Nikon marka fotoğraf makineleri ile bu fotoğraf makinelerine uygun farklı objektifler ve teleobjektif, Minolta ve Conus marka dürbünler, Cuddeback marka fotokapan kullanılmıştır. İstasyonlardaki gündüz yapılan gözlemler imkanlar dahilinde dürbün ve fotoğraf makineleri ile yapılmış, yuvalardaki gözlemler ise fotokapan kurulmuştur. Gözlemler sırasında Columba livia'nın morfolojik karakterleri, sesleri, uçuş özellikleri, habitat seçimleri ve yuvalanma şekilleri, yavru bakımı, konfor davranışları gibi özellikleri göz önünde bulundurulmuştur. Haftalık olarak fotokapandan alınan veriler kayıt tarihlerine göre gruplandırılmıştır. Elde edilen kayıtlar izlenerek yuvalardaki yavru sayısı ve davranışları ve ebeveyn davranışları ile yavru gelişimleri incelenmiştir. Dört istasyonda yapılan gözlemlerde yaban güvercinlerinin çatılarda, mera, çayır alanlarında, yeni sürülmüş tarlalarda kayalık veya taşlık alanlarda ve su kaynakları gibi alanlarda yayılış gösterdikleri gözlenmiştir. İnsanların sürekli olarak daha yoğun bulunduğu istasyon-2, istasyon-3 ve istasyon-4 yerleşim alanlarında tespit edilen güvercin sayıları insanların günün belli saatlerinde bulunduğu istasyon-1 alanına göre daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Güvercin sayılarında Nisan ayında artış başladığı ve bu yüksek sayının Ekim-Kasım aylarına kadar devam ettiği, Kasım-Mart aylarında güvercin sayılarında belirgin bir düşüş olduğu görülmüştür. Çalışmada tespit edilen 19 yuvanın 13'ünde ikişer yumurta, 6 yuvada ise birer tane yumurta bulunmuştur. 19 yuvada bulunan ortalama yumurta sayısı 1.63'tür. İki yumurta yumurtalama oranı %68.42, bir yumurta yumurtlama oranı %31.58 olduğu görülmüştür. Yuvalardaki kuluçka süresinin ortalama 18.42 gün olduğu belirlenmiştir. Kuluçka süresinin sonunda yumurtalardan çıkan yavrular 30-35 günlük olduktan sonra uçmaya başladıkları görülmüştür.

Abstract:
Since Isparta centrum is close to the agricultural fields and people living in Isparta creates wastes, these abundance and diversity of food make the centrum a suitable place for rock doves. There is not any study on rock dove ecology in Isparta. Thus purpose of this study was to study ecology, population change among seasons, feeding and nesting area, reproductive efficiency, interaction with human and feeding behavior of rock doves in Isparta centrum. In order to observe the rock doves Suleyman Demrel University campus, Aliköy village and vicinity, Deregümü village and vicinity, Ayazmana neighborhood and vicinity were chosen as stations. Observations were done between June 1 2018 and June 15 2019 in these stations. Observations in each station were done every 15 to 20 days between 09:00 and 18:00 hours. During the study Canon and Nikon cameras and their lenses and teleobjectives, Minolta and Conus binoculars, Cuddeback phototrap were used. Cameras and binocular were used during the observations done during the day, whereas phototraps were used for nest observations. During the observations morphological characters, vocalisation, flight characters, habitat choice, nesting behavior, squab care, comfort behaviors were considered. Footages obtained from phototrap were classified acoording to recording date.  Footages were analyzed to observe the behavior and number of squabs in the nest, parents' behavior and growth of squabs. Observations conducted in four stations showed that rock doves preferred living or visiting the roofs, pastures and meadows, newly plowed fields, rocks and water resources. Number of rock doves in stations 2,3 and 4 in which human were residing all day were higher than the one in station 1 in which human were residing during certain hour of the day. Observations showed that number of rock doves started increasing in April where it kept this number until October and November and it started a drastic decrease between Novemver and March. Of the 19 observed nests, 13 nests had two eggs, whereas 6 had only one egg making the average egg per nest 1.63. The ratio of laying two eggs was %68.42 whereas single egg laying ratio was %31.58. Average hatching duration was found as 18.42 days. It was observed that the newly hatched squabs started flying between 30 and 35 days.