Döküm makinelerinde EKED prosedürü uygulamalarının incelenmesi
Examination of LOTOTO procedure applications in casting machines
Yazar: KEREM TOPAL
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE ENSARİ ÖZAY
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kazalar = Accidents ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Metal döküm = Metal casting ; İş güvenliği = Work safety

Özet:
Metal döküm sektörü çok tehlikeli sınıfta yer alan ve içerisinde birçok iş sağlığı ve güvenliği riskleri bulunduran sektörlerden biridir. Döküm sektöründeki operasyonların gerçekleştirilmesi sırasında birçok farklı enerji türünün kullanıldığı makineler bulunmaktadır. Metalin ergitilmesi için endüksiyon ocakları, kalıpların hazırlanması için otomatik kalıplama hatları, maça üretimi için maça pres makineleri, tamamlama/temizleme operasyonlarının gerçekleştirilmesi için otomatik taşlama makineleri, askılı ve tamburlu kumlama/temizleme makineleri, işleme prosesi için CNC işleme tezgahları ve üretime yardımcı olan tesislerdeki makineler (kızgın su kazanı, kompresörler vb.) örnek olarak verilebilir.
Makinelerde gerçekleştirilen üretim, bakım, temizlik, ayarlama vb. operasyonlar sırasında makinelerdeki tehlikeli enerjinin kontrolünün sağlanamaması sebepli istemsiz, beklenmeyen başlatmalar sonucu ciddi yaralanmalı, ölümlü iş kazalarının yaşandığını görmekteyiz. Oldukça önemli olan bu riskin önüne geçilmesi amacıyla bir emniyete alma yöntemi olan etiketleme ve kilitleme uygulamaları, makinelerde gerçekleştirilecek operasyonlarda kullanılmalıdır.
Bu tez çalışmasının amacı döküm sektöründe kullanılan makinelerde gerçekleştirilen çalışmalarda istemsiz, beklenmeyen başlatma riskine karşı çalışmaların incelenmesi ve operasyonlardaki enerji izolasyon noktalarının belirlenerek çalışmaların emniyetli bir şekilde yapılmasının sağlanmasıdır. Bu çalışma ile gerçekleştirilen operasyonlarda çalışanların kendi insiyatiflerine bırakılabilecek olan enerji izolasyonu yapılmadan çalışma riskine karşı yapılan operasyonun çeşidine göre etiketleme ve kilitleme uygulamasının gerçekleştirilmesi ve çalışmaların emniyetli yapılması amaçlanmıştır. Bu çalışma ile gerçekleştirilen operasyonların değerlendirileceği bir EKED risk değerlendirmesi sistemi geliştirilmiştir. Bu tez çalışması Marmara bölgesinde faaliyetlerini sürdüren bir dökümhane ve işleme merkezinde bulunan makinelerde gerçekleştirilmiştir.
Araştırma metodolojisi TS EN ISO 14118 Makinelerde Güvenlik – Beklenmeyen Start-Up Önlenmesi Standardı ve OSHA 1910.147 Tehlikeli Enerjinin Kontrolü (Kilitleme/Etiketleme) Direktifi referans alınarak operasyonlardaki emniyete alma süreçleri analiz edilmiştir. Araştırma sonucu tespit edilen bulgulara istinaden makinelerdeki operasyonlarda vardiya süresince rutin, tekrarlanan, kısa süreli ve/veya enerji ihtiyacı olan çalışmalarda etiketleme ve kilitleme uygulamalarının farklılık gösterdiği görülmüştür. Sonuç olarak makinelerdeki operasyonlarda etiketleme ve kilitleme uygulamalarının kullanılmaması riskinin önüne geçilebilmesi için operasyonlarda tam veya kısmi etiketleme ve kilitleme uygulamalarının kullanılmasının sağlanması ve bir EKED (Etiketle, Kilitle, Emniyete al, Dene) risk değerlendirmesi sisteminin oluşturulması önerilmiştir.

Abstract:
The metal casting sector is one of the sectors that is in the very dangerous class and has many occupational health and safety risks. There are machines in which many different types of energy are used during the execution of operations in the foundry industry. Induction furnaces for melting metal, automatic molding lines for the preparation of molds, core pressing machines for the production of cores, automatic grinding machines and hanger or drum sandblasting machines for fettling operations, CNC machining machines for the machining process, machines in facilities (hot water boiler, compressors etc.) can be given as an example.
We see that serious injuries and fatal work accidents occur as a result of involuntary, unexpected starts due to the failure to control the dangerous energy in the machines during operations such as production, maintenance, cleaning and adjustment. In order to prevent this very important risk, lockout and tagout applications, which are a method of occupational safety, should be used in operations to be carried out on machines.
The aim of this thesis study is to examine the studies against the risk of involuntary, unexpected start-up in the works carried out on the machines used in the casting industry and to determine the energy isolation points in the operations and to ensure that the works are carried out safely. In the operations carried out with this study, it is aimed to implement the lockout and tagout application according to the type of operation against the risk of working without energy isolation, which can be left to the discretion of the employees, and to carry out the works safely. A LOTOTO (LockOut, TagOut, TryOut) risk assessment system has been developed to evaluate the operations performed with this study. This thesis study was carried out on the machines in a foundry and machining center operating in the Marmara region.
The research methodology has been analyzed with reference to the TS EN ISO 14118 Machinery Safety – Unexpected Start-Up Prevention Standard and OSHA 1910.147 Dangerous Energy Eontrol (Locking/Tagging) Directive, with reference to the safety processes in the operations. Based on the findings obtained as a result of the research, it has been observed that lockout and tagout applications differ in routine, repetitive, short-term and/or energy demanding operations during the shift in machine operations. As a result, in order to prevent the risk of not using lockout and tagout applications in operations on machines, it is recommended to ensure that full or partial lockout and tagout applications are used in operations and to establish a LOTOTO (LockOut, TagOut, TryOut) risk assessment system.