Dağyolu formasyonu (Kuzey Kıbrıs) killerinin teknolojik özelliklerinin belirlenerek tuğla-kiremit üretimi için uygunluğunun araştırılması
The determination of the technological properties of Dağyolu formation (Northern Cyprus) clay deposits and the investigation of suitibility for brick and tile production
Yazar: BİROL KARAMAN
Danışman: PROF. DR. ÖZEN KILIÇ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Kuzey Kıbrıs doğal kaynak çeşitliliği bakımından son derece sınırlı olanaklara sahip olan mikro ölçekli bir ada ekonomisine sahiptir. Ekonomisi turizme ve yüksek öğrenime dayanan Kuzey Kıbrıs'ta her iki alanda da artmakta olan inşaat yatırımları, kaliteli inşaat malzemelerine olan ihtiyacı da doğal olarak artırmaktadır. 
Kaliteli inşaat malzemelerine olan ihtiyacı karşılamak üzere son on yılda ülkede yapılan teknoloji yatırımları ithalat rakamlarının düşmesi bakımından önemli sonuçlar doğurmuş olsa da özellikle tuğla üretiminde ortaya çıkan yüksek fire oranları çevresel açıdan olumsuz sonuçlar doğurmakta, işletme ekonomisine zarar vermektedir. Bu bakımdan tuğla kiremit üretiminin ana hammaddesi konumunda olan kil yataklarının kapsamlı bir şekilde incelenmesi ve malzeme özelliklerinin karakterize edilmesi bir ihtiyaç olarak ortaya çıkmıştır.  
Doktora tezi kapsamında Yılmazköy ile Geçitkale arasında kalan ve tuğla kiremit üretimine elverişli olan kil yatakları ayrıntılı olarak incelenmiştir. Killi birimleri temsil eden Dağyolu Formasyonundan alınan numunelerin fiziksel, kimyasal, mineralojik ve diğer teknolojik özellikleri tespit edilmiş, tuğla ve kiremit üretimine uygunlukları belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar uyarınca kil yataklarının basınç dayanımları esas alınarak jeoistatistik yöntemlerle yatakların sınıflandırılması yapılmış ve hammadde sahaları bu sınıflandırmaya uygun olarak haritalandırılmıştır. 
Sonuç olarak tuğla üretimi için en uygun hammadde sahalarının 900 °C pişirme sıcaklığında; Görneç, Serdarlı, Haspolat'ın kuzey batısı, Taşkent, Pınarbaşı, Dağyolu, Yılmazköy ve Şirinevler yerleşim birimlerinde olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The Northern Cyprus (NC) has the status of a micro scaled island economy that has very limited options regarding the variety of natural resources. In NC where the economy is based on tourism and higher education the increasing construction investments in both sectors consequently increases the need for high quality construction materials. 
Although the technological investments that have been made in the last decade in NC in order to supply the need for the quality construction materials have had important consequences regarding the decrease in import numbers, the high wastage ratio especially in brick production has environmentally negative results, and harms the business economics. In this respect, an extensive investigation of clay deposits that are the main raw material of brick and tile production and the characterization of their properties have become imperative.
In this PhD thesis the clay deposits lying between Yılmazköy and Geçitkale that are suitable for brick and tile production have been investigated in detail. The physical, chemical, mineralogical and other technological properties of samples taken from Dağyolu formation representing clayey formation have been identified and their suitability for brick and tile production has been addressed. In the light of these results, based on their compressive strength, clay deposits have been classified using geostatistical methods and the raw material sites have been mapped accordingly.
As a result the most suitable raw material sites for brick and tile production at 900 °C have been identified to exist in the areas of Görneç, Serdarlı, the northwest of Haspolat village, Taşkent, Pınarbaşı, Dağyolu, Yılmazköy and Şirinevler.