Anadolu'da Mithras ve kalıntıları
Mithras and its remains in Anatolia
Yazar: GAMZE ŞENERGÜÇ
Danışman: DOÇ. ERDOĞAN ASLAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Prehistorya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Kült = Cult ; Mithra kültü = Mithra olt ; Roma Dönemi = Roman Period ; Tapınaklar = Temples

Özet:
Anadolu insanoğlunun yerleşimine sahne olmaya başladığı çok erken dönemlerden beri yaşamın oluşturduğu her türlü kültür parçasına tanıklık etmiş ve önemli bir merkez olma özelliğini her alanda sürdürmüş bir coğrafyadır. Tarih boyu misafir ettiği halkların birbirleriyle etkileşimleri sonucunda kültür zenginliği sürekli olarak artmış, tarihi süreçte geride araştırılacak birçok unsur bırakmıştır. Bu coğrafyada hayat bulmuş ve tüm dünya tarihine damga vurmuş dinler de bu unsurlar arasında yer almaktadır. Çalışmamızın konusunu oluşturan Mithra kültü de bu dinlerden birini oluşturmaktadır. Ortaya çıkış tarihi tam olarak bilinmeyen kült yaklaşık olarak M.Ö. 2000'lerden Hıristiyanlık tarafından yok olmaya mahkum edildiği M.S. 4. yy. sonlarına kadar Hindistan, İran, Anadolu ve Avrupa'yı içine alan oldukça geniş bir coğrafyada tapınım görmüştür. Bu yolculuk sırasında bir geçiş yolu olarak kullandığı Anadolu'da geride tapınak, sikke, yazıt ve kabartmalardan oluşan bir dizi arkeolojik kalıntı bırakmıştır. Tapınımla ilgili bilgiler genel olarak bu kalıntılardan ve antik kaynaklardan edinilmektedir. Bu verilerin sınırlılığı kültün sırlarını üyelerinden başkasına açmayan gizli yapısından kaynaklanmaktadır. Anadolu'da tapınım gördüğü bölgelerde Mithraizm'in bıraktığı kanıtlar bu coğrafyanın tarihi kültür yapısıyla ilgili bir parçasının daha aydınlanmasını sağlayacak veriler sağlamaktadır.

Abstract:
Anatolia is a geography that has witnessed all kinds of clay formed by life and has continued to be an important center in every field since it started to be the scene of the settlement of human beings.  As a result of the interactions of the peoples that have been hosted throughout the history, the cultural richness has increased continuously, leaving many elements to be investigated in the historical process.  Religions that have come to life in this geography and have marked the history of the whole world are among these elements.  The Mithra cult which forms the subject of our study is one of these religions.  The cult, of which the exact date of the emergence is unknown, has been worshipped in a wide geography including India, Iran, Anatolia and Europe from approximately 2000s B.C. until it was doomed by Christianity at the end of the 4th century.  During his journey in Anatolia, which it used as a passageway, he left behind a series of archaeological remains consisting of temples, coins, inscriptions and reliefs.  Information about worship is generally obtained from these ruins and ancient sources.  The limitation of these data is due to secret structure of the cult, which does not open those secrets anyone, but the members of it. The evidence that Mithraism left behind in the regions it had been worshipped in Anatolia provides data which enlighten another historical and culture part of it.