Okul bahçelerinin çocuk dostu planlama ve tasarım bağlamında değerlendirilmesi: Şanlıurfa kenti örneği
Evaluation of school gardens in the context of child-friendly planning and design: The case of sanliurfa province
Yazar: MELİSA BÜŞRA DEDECAN
Danışman: PROF. DR. MAHMUT SERHAT YENİCE
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Eğitim yapıları = Educational buildings ; Okul bahçeleri = School gardens ; Çocuk dostu okul = Child friendly school ; Şanlıurfa = Şanlıurfa

Özet:
Okul yapılarında etkileşimler, çocuklar, yetişkinler ve içinde vakit geçirilen mekânlar arasında gerçekleşir. Bu etkileşimler çocukların sadece bugünkü yaşantılarını değil, gelecekteki yaşantılarını da önemli ölçüde etkilemektedir. Çocuklar okul ortamında olumlu etkileşimlere girerlerse okula devamlılıkları ve başarı durumları olumlu etkilenir ve buna paralel olarak gelecekten beklentileri iyimserleşir. Bu getiriler ancak çocuk dostu çevre ve okul kriterleri ile mümkün görünmektedir.
Bu çalışmada okul bahçelerinin planlama ve tasarım ilkelerinden hareketle çocuk dostu okul anlayışının Şanlıurfa kenti özelinde değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Literatür tarama tekniği kullanılarak yapılan araştırmada, örnek çalışma alanı olarak Şanlıurfa'nın merkez ilçeleri olan Karaköprü, Haliliye ve Eyyübiye'de bulunan bazı ilkokullar belirlenmiştir. Seçilen okullar birçok açıdan değerlendirmeye alınmıştır. Bu değerlendirme kriterleri alansal yeterlik, sosyalleşme–katılım, donatılar ve güvenlik olarak belirlenmiştir.  Araştırma sonunda, incelenen okulların oyun alanlarının bireysel ve grup etkinlikleri için uygun olmadığı görülmektedir. İlgili standartlar dikkate alındığında bahçe alanı ve öğrenci başına düşen açık alanların oldukça yetersiz olduğu görülmektedir. 
Bu veriler doğrultusunda, çocuk dostu tasarım kriterleri bağlamında okul bahçeleri için birtakım öneriler sunulmuştur. Okul bahçesi tasarımlarının renkleriyle, fiziksel şartlarıyla ve aktiviteleriyle çocukların ilgisini çekmesi, okullarını daha çok benimsemelerini sağlayacaktır. Okul bahçelerinin alanı kadar içinde bulunan oyun ve spor alanlarının, dinlenmek için konumlandırılan bankların, güneşlik ve gölgelendirme için ağaçlandırmanın, toprak alanlarının da bulunması gerekmektedir. Okuldaki herkesin güvenliğinin sağlanması için güvenlik biriminin olması önerilmektedir. Ayrıca servis yaklaşım ve park alanlarının da olması önem taşımaktadır. Bu kriterler bir bütün olarak değerlendirilmeli ve okul bahçe tasarımları çocuk dostu tasarım bağlamında oluşturulmalıdır.

Abstract:
Interactions in school buildings take place between children, adults and the spaces they spend time in. These interactions significantly affect not only the present life of children but also their future lives. If children engage in positive interactions in the school environment, their school attendance and success are positively affected, and in parallel, their future expectations become optimistic. These gains seem possible only with child-friendly environment and school criteria.In this study, it is aimed to evaluate the child-friendly school concept in the city of Şanlıurfa, based on the planning and design principles of school gardens. In the research conducted using the literature review technique, some primary schools in Karaköprü, Haliliye and Eyyübiye, which are the central districts of Şanlıurfa, were determined as a sample study area. Selected schools were evaluated in many aspects. These evaluation criteria were determined as spatial competence, socialization-participation, equipment and security. At the end of the research, it is seen that the playgrounds of the examined schools are not suitable for individual and group activities. Considering the relevant standards, it is seen that the garden area and open areas per student are quite inadequate.In line with these data, some suggestions were presented for school gardens in the context of child-friendly design criteria. Attracting children's attention with the colors, physical conditions and activities of school garden designs will enable them to adopt their schools more. There should be playgrounds and sports areas, benches positioned for resting, afforestation for sunshade and shading, and soil areas as well as the area of the school gardens. It is recommended to have a security unit in order to ensure the safety of everyone in the school. It is also important to have service approach and parking areas. These criteria should be evaluated as a whole and school garden designs should be created in the context of child-friendly design.