Ankara'da bir üniversitenin bazı fakültelerindeki dönem 1 öğrencilerinin AIDS'e yönelik bilgi düzeyleri, tutumları ve ilişkili etmenler
Knowledge levels, attitudes towards AIDS and related factors of first grade students at some faculties of a university in Ankara
Yazar: HATİCE EFTAL ŞEYDA KANAL
Danışman: PROF. DR. ZELİHA FERDA ÖZYURDA
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: AIDS = AIDS ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; HIV = HIV ; Tutumlar = Attitudes ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Amaç: Gençler temelde bilgi eksikliği ve riskli davranışlara yatkınlık sebebiyle HIV/AIDS'e karşı savunmasız bir grubu oluşturmaktadır. Bilgi eksikliği aynı zamanda AIDS'e karşı olumsuz tutum ve damgalamayı da körüklemektedir. Çalışma, Ankara Üniversitesi'nin seçilmiş fakültelerinin seçilmiş bölümlerinde öğrenim gören dönem 1 öğrencilerinin, AIDS'e yönelik bilgi düzeyi ve tutumlarını değerlendirmek, bunlarla ilişkili etmenleri saptamak amacıyla yürütülen kesitsel tipte bir çalışmadır. 
Gereç ve Yöntem: Öğrencilerin fakülte ve bölümleri, üniversiteye giriş puan türleri (sayısal, eşit ağırlık ve sözel) göz önünde bulundurularak rastgele olarak seçilmiş, sayısal puan türü için Tıp Fakültesi ve Fen Fakültesi'nden Fizik; eşit ağırlık puan türü için Siyasal Bilgiler Fakülte'sinden İktisat ve Maliye, Eğitim Fakültesi'nden Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık; sözel puan türü için İletişim Fakültesi'nden Gazetecilik, Dil ve Tarih, Coğrafya Fakültesi'nden Tarih bölümü alınmıştır. Fakülte ve bölümlerdeki 685 öğrencinin tamamı çalışmaya alınmış, ancak 66 öğrenci ulaşılamama ve çalışmaya katılmayı reddetme sebebiyle çalışma dışında bırakılmıştır; böylelikle 619 öğrenci ile çalışma yürütülmüştür. Veriler, 14 soruluk sosyodemografik özellikler, 11 soruluk cinsel sağlığa ilişkin bilgi ve davranışlar formu ile 21 soruluk AIDS Bilgi Ölçeği ve 17 soruluk AIDS Tutum Ölçeği'ni içeren toplamda 63 sorunun yer aldığı Veri Toplama Formu ile toplanmıştır. AIDS Bilgi Ölçeği'nden alınacak puanlar 0-21 arasında, AIDS Tutum Ölçeği'nden alınacak puanlar 17-85 arasında değişmekte olup, yüksek puanlar sırasıyla daha yüksek bilgi ve daha olumlu tutum anlamına gelmektedir. Verilerin analizinde SPSS (Statistical Package for Social Sciences) programı sürüm 21 kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistik, değişken türüne göre yüzdelik dağılım, ortalama, standart sapma, ortanca, minimum, maksimum hesaplanarak yapılmıştır. Analitik istatistikte, değişken türü, kategori sayısı ve dağılım özelliğine göre Student's T, Mann-Whitney U, ANOVA, Kruskal-Wallis, Ki-Kare, Fisher's Exact, Spearman Korelasyon Testleri kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırma kapsamındaki öğrencilerin yaş ortalaması 18,85 ± 2,69 olup, %53,3'ü kadındır. AIDS Bilgi Ölçeği puan ortalaması 10,85 ± 4,58, AIDS Tutum Ölçeği puan ortalaması 54,70 ± 11,45'tir. Yaş, medeni durum, öğrenim görülen bölüm, mezun olunan lise, en uzun süre yaşanılan yerleşim yeri, ailede kişi başı yıllık gelir, aylık ortalama harcama miktarı, anne-baba öğrenim durumu, cinsel sağlıkla ilgili eğitim alma, HIV/AIDS testi yaptırma ile AIDS bilgi düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuşken; cinsiyet, aile tipi, en uzun süre yaşanılan coğrafi bölge, Ankara'da kalınan yer, anne ve/veya babanın hayatta olması, cinsel ilişki yaşama, ilk cinsel ilişki yaşı, kondom ve kondom dışı gebeliği önleyici yöntem kullanma, son bir yılda birden fazla kişiyle cinsel ilişki yaşama, AIDS hastası birini tanıma ile AIDS bilgi düzeyi arasında istatistiksel olarak ilişki bulunamamıştır. Cinsiyet, en uzun süre yaşanılan yerleşim yeri ve coğrafi bölge, ilk cinsel ilişki yaşı ile AIDS'e karşı tutum arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuşken; yaş, medeni durum, aile tipi, öğrenim görülen bölüm, mezun olunan lise, Ankara'da kalınan yer, ailede kişi başı yıllık gelir, aylık ortalama harcama miktarı, anne-baba öğrenim durumu, anne ve/veya babanın hayatta olması, cinsel sağlıkla ilgili eğitim alma, HIV/AIDS testi yaptırma, cinsel ilişki yaşama, kondom ve kondom dışı gebeliği önleyici yöntem kullanma, son bir yılda birden fazla kişiyle cinsel ilişki yaşama, AIDS hastası birini tanıma ile AIDS'e karşı tutum arasında istatistiksel olarak ilişki bulunamamıştır.
Sonuç: Çalışmada öğrencilerin AIDS bilgi düzeyleri ve AIDS'e karşı tutumları vasat düzeyde değerlendirilmiş, çeşitli etmenlerle olan ilişkiler ortaya konmuştur. Cinsel sağlık eğitimi almış öğrencilerin bilgi düzeyleri daha yüksek bulunmuştur. Temel eğitim ders müfredatına, ilköğretimden başlayarak tüm öğrencileri kapsayan, yaşa göre yapılandırılmış cinsel sağlık eğitimi eklenmesi, kitle iletişim araçlarının, özellikle de internetin HIV/AIDS dahil cinsel sağlık konularında bilimsel araştırmalarca kanıtlanmış doğru ve kaliteli bilgiyi sunma aracı olarak kullanılıp bu konularda bir farkındalık oluşturulması ve HIV/AIDS'e yönelik akran eğitim programlarının yürütülmesinin yararlı olacağı kanaatine varılmıştır
Anahtar Sözcükler: AIDS, bilgi, tutum, üniversite öğrencileri

Abstract:
Aim: Young people constitute a vulnerable group against HIV / AIDS mainly due to lack of information and having a tendency to risky behavior.Lack of information also aggravates negative attitude and stigmatization for AIDS. The study is a cross-sectional study conducted to evaluate the knowledge and attitudes towards AIDS in first grade students who are studying in selected departments of selected faculties of Ankara University and to determine the factors associated with them.
Materials and Methods: The faculties and departments of the students were randomly selected considering the university entrance point types (numerical, equal weight and verbal). Faculty of Medicine and Physics from Faculty of Science for the numerical point type; Economics and Finance from the Faculty of Political Sciences, Guidance and Psychological Counseling from the Faculty of Education for equal weight point type; Journalism from the Faculty of Communication and History from the Faculty of Language and History, Geography for the verbal point type were departments included in the study. All 685 students in faculties and departments were included in the study, but 66 students were excluded because of inaccessibility and refusal to participate. Thus, the study was conducted with 619 students. The data were collected with a 14-questions sociodemographic characteristics, 11- questions sexual health information and behavior form, and a 21- questions AIDS Information Scale and a 17-questions AIDS Attitude Scale. Scores obtained from the AIDS Knowledge Scale ranged from 0 to 21, and scores from the AIDS Attitude Scale ranged from 17 to 85, and higher scores mean higher knowledge and more positive attitude, respectively. All statistical analyses were performed using SPSS(Statistical Package for Social Sciences) for Windows version 21.0. Descriptive statistics were performed by calculating the percentage distribution, average, standard deviation, median, minimum and maximum based on the variable type. In analytical statistics, Student's T, Mann-Whitney U, ANOVA, Kruskal-Wallis, Chi-Square, Fisher's Exact, Spearman Correlation Tests were used according to the type of variable, number of categories and distribution characteristics.
Results: The mean age of the students in the study is 18.85 ± 2.69 and 53.3% of them are women. The average scores of AIDS Knowledge Scale and AIDS Attitude Scale are 10.85 ± 4.58 and 54.70 ± 11.45, respectively. Age, marital status, education department, graduated high school, longest lived place, annual income per person in the family, monthly average expenditure, parental education status, getting educated about sexual health, having HIV/AIDS testing had statistically significant association with AIDS knowledge level, but there was no statistically significant relationship between the AIDS knowledge level and gender, family type, longest lived geographical area, living place in Ankara, survival of mother and/or father, having sexual intercourse, first sexual intercourse age, using condom and non-condom contraceptive methods, having sexual intercourse with more than one person in the last year, knowing someone with AIDS. Gender, longest lived place, longest lived geographical area, first sexual intercourse age had statistically significant association with attitude to AIDS, but there was no statistically significant relationship between the attitude to AIDS and age, marital status, family type, education department, graduated high school, living place in Ankara, annual income per person in the family, monthly average expenditure, parental education status, survival of mother and/or father, getting educated about sexual health, having HIV/AIDS testing, having sexual intercourse, using condom and non-condom contraceptive methods, having sexual intercourse with more than one person in the last year, knowing someone with AIDS.
Conclusion: In the study, students' knowledge levels about AIDS and attitudes towards AIDS were found as mediocre level and relationships with various factors were revealed. The knowledge levels of the students who received sexual health education were higher. It is recommended to add age-structured sexual health education to basic education curriculum, covering all students starting from primary education, to raise awareness on these issues by using mass media, especially the internet, as a means of providing accurate and quality information proven by scientific research on sexual health issues including HIV / AIDS and conduct peer education programs for HIV / AIDS.
Key Words: AIDS, knowledge, attitude, university students