COVID-19 sürecinde okul öncesi dönemindeki özel gereksinimli çocuklar ile çalışan öğretmenlerin sağlık anksiyetelerinin tükenmişlik düzeyleri üzerindeki etkisi
The correlation between anxiety and burnout for teachers who work with preschool children with special needs during COVID-19 pandemi̇c
Yazar: HAMİDE TURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE AKKAYNAK
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Sağlık anksiyetesi = Health anxiety ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Günümüzde tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 salgını ile pandemi kavramı tekrardan gündeme gelmiştir. Covid-19 virüsü ilk vakası Çin'in Wuhan eyaletinde 2019 yılında meydana gelmiş ve oldukça kısa zaman içerisinde tüm dünyaya yayılmıştır. Ölümcül etkiye sahip bu virüsün insan psikoloji üzerindeki etkileri ise gün geçtikçe artmaktadır. Bu süreçten en çok etkilenenler arasında olan eğitim sistemi ise salgın ile mücadele adına birçok tedbire başvurmuştur. Eğitim alanında alınan tedbirlerin ardından Covid-19 döneminde çevrimiçi eğitimin, özel gereksinimli bireylerde sınırlılıklara yol açması nedeniyle özel eğitim kurumları yüz yüze eğitim faaliyetlerini sürdürmek durumunda kalmıştır. Yüz yüze eğitime devam eden özel eğitim kurumlarında eğitimci olarak görevlendiren bireyler ise, çoğunlukla öz bakım becerilerinin ikinci kişi tarafından karşılanmak durumunda olan özel gereksinimli çocuklar ile süreci geçirmektedir. Bu durum eğitim vermeye devam eden kurumlarda çalışan öğretmenlerin sağlıkları ile ilgili endişe duymalarına neden olmaktadır.

Bu araştırmada öncelikli olarak okul öncesi eğitim ile özel gereksinimli çocukların eğitim süreçleri tanımsal ve kavramsal olarak ifade edilmiş, ikinci olarak dünyayı etkisi altına alan ve tüm eğitim süreçlerini yakından ilgilendiren Pandemi ve COVID-19 virüsü açıklanmış, fiziksel ve psikolojik etkileri belirtilmiş, pandemi ve virüsün eğitim/özel eğitim alanındaki etkileri incelenmiştir. Ardından sağlık anksiyetesi ve tükenmişlik kavramlarına değinilerek, eğitimciler üzerindeki etkileri açıklanmıştır ek olarak ise Covid-19 salgını döneminde özel gereksinimli çocuklara eğitim veren öğretmenlerin Covid-19 pandemisinde yaşadıkları sağlık anksiyetesinin tükenmişlik düzeyleri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışma İstanbul'daki okul öncesi dönemdeki özel gereksinimli çocuklar ile çalışan 113'ü kadın, 10 tanesi ise erkek olmak üzere toplam 123 öğretmen arasında yapılmıştır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Sağlık Anksiyetesi Ölçeği ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanılmıştır. Veriler Bağımsız Örneklem t-Testi, ANOVA ve Regresyon Analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgulara göre özel gereksinimli çocuklar ile çalışan öğretmenlerin Covid-19 sürecinde yaşadığı sağlık anksiyetesinin tükenmişliği anlamlı düzeyde etkilediği belirlenmiştir. Sonuç olarak özel gereksinimli çocuklar ile çalışan öğretmenlerin sağlık anksiyetesi yükseldikçe tükenmişlik düzeyleri de yükselmektedir.

Abstract:
Today, the concept of pandemic has come to the fore again with the Covid-19 outbreak, which has affected the whole world. The first case of Covid-19 virus occurred in Wuhan province of China in 2019 and spread all over the world in a very short time. The effects of this deadly virus on human psychology are increasing day by day. The education system, which is among the most affected by this process, has applied many measures to combat the epidemic. Following the measures taken in the field of education, during the Covid-19 period, private educational institutions had to continue their training activities face-to-face due to the limitations of online education for individuals with special needs. Individuals who work as educators in private education institutions who continue their education face-to-face mostly spend the process with children with special needs, whose self-care skills must be met by the second person. 

This situation causes teachers working in institutions that continue to provide education to worry about their health. In this study, firstly, preschool education and the education processes of children with special needs were expressed descriptively and conceptually; / its effects on special education have been examined. Then, by referring to the concepts of health anxiety and burnout, its effects on educators were explained. In addition, the effect of health anxiety experienced by teachers who educated children with special needs during the Covid-19 pandemic on burnout levels was examined. The study was conducted among a total of 123 teachers, 113 of whom were female and 10 of whom were male, working with children with special needs in the pre-school period in Istanbul. Personal Information Form, Health Anxiety Scale and Maslach Burnout Scale were used to collect data. Data were analyzed using Independent Sample t-Test, ANOVA and Regression Analysis. According to the findings, it was determined that the health anxiety experienced by teachers working with children with special needs during the Covid-19 process significantly affected burnout. As a result, as the health anxiety of teachers working with children with special needs increases, their burnout levels also increase.