Behçet hastalarında diyetle histamin alımı ve klinik parametreler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between dietary histamine intake and clinical parameters in Behçet's patients
Yazar: HÜSNA ERCİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NESLİ ERSOY
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Behçet hastalığı (BH), oral aft, genital ülserler gibi mukokutanöz lezyonlarla karakterize, oküler, nörolojik ve gastrointestinal sistemleri etkileyebilen, kronik, tekrarlayan inflamatuar bir hastalıktır. Endojen olarak üretimin yanında besinlerde de bulunan proinflamatuar özelliklere sahip bir aracı olan, T ve B lenfositlerin, nötrofillerin, eozonofillerin ve bazofillerin aktivitesini modüle eden histamin ile Behçet hastalığı hastalığının klinik ve biyokimyasal bulguları arasında bir ilişki olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı; Behçet hastalarında besinlerle histamin alım miktarının saptanıp, hastalığın biyokimyasal ve klinik belirteçleri üzerindeki etkisini incelemektir.
Çalışmaya 34 kadın, 32 erkek olmak üzere 66 katılımcı katılmıştır. Araştırma verileri online anket formu (Google forms) ile toplanmıştır. Anket formunda yaş, cinsiyet, sigara ve alkol kullanımı, hastalık durumu, ilaç kullanımı, beslenme danışmanlığı alma durumu gibi sosyodemografik veriler, vücut ağırlığı, boy uzunluğu, beden kütle indeksi gibi antropometrik ölçümler, fiziksel aktivite durumları, mukokutanöz bulgular, göz ve organ tutulumu gibi klinik bulgular, hemoglobin (Hgb), beyaz küre (WBC), platelet (Plt), ortalama eritrosit hacmi (MCV), kırmızı kan hücreleri dağılım genişliği (RDW), nötrofil sayısı, lenfosit sayısı, NLO (Nötrofil-lenfosit oranı), PLO (Platelet-lenfosit oranı), demir bağlama kapasitesi, ferritin, folat, ESR (eritrosit sedimentasyon hız), CRP (C-reaktif protein), kan üre azotu (BUN), ALT (Alanin aminotransferaz), AST (Aspartat aminotransferaz) değerleri gibi biyokimyasal bulgular ve diyetle histamin alımını hesaplamaya yönelik besin tüketim sıklık formu bulunmaktadır. Histamin alımı düşük ve yüksek gruplar, bireylerin diyetle histamin alımının (mg/gün) medyan değerine göre ayrılmıştır.
Hastalığın klinik bulgularından cilt lezyonlarının görülme sıklığı kadınlarda (p=0,043), üveit görülme sıklığı erkeklerde anlamlı derecede yüksektir (p=0,008). Diyetle histamin alımları düşük ve yüksek gruplar arasında sadece beyaz küre değerleri arasında anlamlı fark bulunmuş (p=0,037); CRP, ESR, hemoglobin, platelet, MCV, RDW, BUN, AST, ALT, demir bağlama kapasitesi ve ferritin değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Histamin alımı ile beyaz küre değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde korelasyon bulunmuştur (r=0,650 ; p=0,05). Diyetle histamin alımı düşük ve yüksek olan gruplar arasında oral aft,  genital ülserler,  üveit, cilt lezyonları,  gastrointestinal sistem tutulumu, eklem tutulumu ve vasküler tutulum görülme oranları bakımından anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). Bireylerin diyetle histamin alımı ile hastalık atak sıklığı arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde bir korelasyon bulunmuştur (r=0,324 ; p=0,008). Sonuç olarak, bu çalışmada Behçet hastalığında bazı biyokimyasal bulguların ve hastalık atak sıklığının diyetle histamin alımından etkilendiği dikkate alındığında bireylerde görülen olumsuz semptomların azaltılabilmesi için diyetle histamin alımının göz önünde bulundurulması hastalığın yönetiminde faydalı olabilir.

Abstract:
Behçet's disease (BD) is a chronic, recurrent inflammatory disease characterized by mucocutaneous lesions such as oral aphthae and genital ulcers, which can affect the ocular, neurological and gastrointestinal systems. It is thought that there is a relationship between the clinical and biochemical findings of Behçet's disease and histamine, which is a mediator with proinflammatory properties found in foods as well as endogenously, and modulates the activity of T and B lymphocytes, neutrophils, eozonophils and basophils. The aim of this study; to determine the amount of histamine intake with food in patients with Behçet's disease and to examine the effect on the biochemical and clinical markers of the disease.
66 participants, 34 women and 32 men, participated in the study. In the questionnaire form, sociodemographic data such as age, gender, smoking and alcohol use, disease status, drug use, nutritional counseling status, anthropometric measurements such as body weight, height, body mass index, physical activity status, mucocutaneous findings, eye and organ involvement, etc. clinical findings, hemoglobin (Hgb), white blood cell (WBC), platelet (Plt), mean erythrocyte volume (MCV), red blood cell distribution width (RDW), neutrophil count, lymphocyte count, NLR (Neutrophil-lymphocyte ratio), PLO (Platelet-lymphocyte ratio), iron binding capacity, ferritin, folate, ESR (erythrocyte sedimentation rate), CRP (C-reactive protein), blood urea nitrogen (BUN), ALT (Alanine aminotransferase), AST (Aspartate aminotransferase) values There is a food consumption frequency form to calculate biochemical findings and dietary histamine intake. Low and high histamine intake groups were divided according to the median value of individuals' dietary histamine intake (mg/day).
The incidence of skin lesions, which is one of the clinical findings of the disease, is significantly higher in women (p=0.043), and the incidence of uveitis is significantly higher in men (p=0.008). There was only a significant difference between white blood cell values between the groups with low and high dietary histamine intakes (p=0.037); There was no statistically significant difference between CRP, ESR, hemoglobin, platelet, MCV, RDW, BUN, AST, ALT, iron binding capacity and ferritin values (p>0.05). A statistically significant and positive correlation was found between histamine intake and white blood cell values (r=0.650 ; p=0.05). There was no significant difference between the groups with low and high dietary histamine intake in terms of oral aphthae, genital ulcers, uveitis, skin lesions, gastrointestinal system involvement, joint involvement and vascular involvement (p>0.05). A statistically significant and positive correlation was found between individuals' dietary histamine intake and disease attack frequency (r=0.324 ; p=0.008). In conclusion, considering that some biochemical findings and the frequency of disease attacks in Behçet's disease are affected by dietary histamine intake in this study, considering dietary histamine intake in order to reduce the negative symptoms seen in individuals may be beneficial in the management of the disease.