Suluova ve Merzifon ovaları topraklarının DTRA'da ekstrakte edilebilir demir bakır çinko ve mangan konsantrasyonlarının mesafeye bağlı değişimi
Spatial variation of DTPA extractable iron, cupper, zinc and manganase concenrations in Suluova and Merzifon plain soils
Yazar: ELİF GÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. HALİL ERDEM
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Haritalama = Mapping ; Jeoistatistik = Geostatistics ; Mikrobesin elementleri = Micronutrient elements

Özet:
Bitki besin elementlerinin doğru amenajmanı yüksek ürün elde etme ve çevresel kalitenin korunmasında oldukça önemlidir. Mikro elementlerin mesafeye bağlı karakteristiklerinin anlaşılması ölçümlerin yapılmadığı ara lokasyonlardaki mikro elementlerin konsantrasyonlarının tahmin edilmesine yardım eder. Bu tez çalışmasının amaçları, Suluova ve Merzifon Ovası topraklarının DTPA'daekstrakte edilebilir mikro element konsantrasyonlarını belirlemek, bu mikro elementlerin yarayışlılığına etki eden diğer toprak özellikleri ile ilişkisini anlamak ve mikro elementlerin mesafeye bağlı yapısını ortaya koymaktır. Merzifon ovasından 76 ve Suluova'dan 143 örnek toprak örneği alınmış ve yarayışlı Zn, Fe, Cu ve Mn konsantrasyonları ile toprak kil, silt ve kum içerikleri, pH, elektriksel iletkenlik (EC), kalsiyum karbonat ve organik madde içerikleri belirlenmiştir. Başlangıç tanımlayıcı istatistik sonuçları çalışma alanının büyük bir kısmının Zn ve Fe açısından yetersiz, ancak Mn ve Cu bakımından toprakların yeterli olduğunu göstermiştir. Ortalama Zn ve Fe konsantrasyonları Merzifon ovasında sırasıyla 0.28 mg kg-1 ve 2.0 mg kg-1 ve Suluova'da ise 0.28 mg kg-1 ve 3.26 mg kg-1'dır. Toprakların Znkonsantrasyonu istatistiksel olarak Mn ile pozitif ve pH ile negatif önemli korelasyonlar (P<0.01) göstermiştir. Genelde pH'nın yüksek olduğu yerlerde Zn yetersizliği görülürken, pH'nın 7.30 ile 8.00 arasında olduğu bir kısım alanlarda Zn'nun bitkiler için yeterli düzeyde olduğu belirlenmiştir. Yarayışlı Fe,  Cu ve Mn ile pozitif korelasyonlara sahip iken kum içeriği ile negatif korelasyon göstermiştir. Merzifon ovasında Fe, Suluova'da ise Fe, Zn ve Cu'ın mesafeye bağımlılığının yüksek olduğu belirlenmiştir. Diğer mikro elementlerin ise orta düzeyde mesafeye bağımlılık gösterdiği tespit edilmiştir. Jeoistatistiksel modellemede elde edilen range değerleri çalışma alanında ilgili özelliğin örneklenmesinde minimum mesafe olarak alınmalıdır.

Abstract:
Appropriate plant nutrient management is important for achieving high crop yield and protecting environmental quality. Understanding the spatial characteristics of micronutrients help to predict the micro element concentrations at intermediate locations where measurements have not been made. The aims of this study are; i.)  to determine the micronutrient concentrations of DTPA extractable in Suluova and Merzifon Plains, ii.) understand the relationship between micronutrients and related soil properties affecting the availability of micronutrients, and iii.) figure out the spatial structure of micronutrients. Seventy six soil samples from Merzifon and 143 samples from Suluova Plain were collected to measure available Zn, Fe, Cu and Mn concentrations along with soil clay, silt and sand contents, pH, electrical conductivity (EC), calcium carbonate and organic matter contents. Descriptive results showed that Zn and Fe deficiencies were widespread throughout the study area while soils had sufficient amount of Cu and Mn. Mean Zn and Fe concentrations in Merzifon Plain were respectively 0.28 mg kg-1 and 2.0 mg kg-1 and 0.28 mg kg-1 and 3.26 mg kg-1 for Suluova Plain, respectively. Soil Zn  andMn concentrations had positive and pH and Zn had negative statistically important relations (P<0.01). In general, Zn concentrations were inadequate level at high pH locations whereas adequate Zn concentrations were obtained at locations where soil pH is between 7.20 to 8.00. Available Fe had positive correlations with Cu and Mn concentrations whereas statistically important negative correlations were obtained with sand content. Iron in Merzifon Plain and Fe, Zn and Cu in Suluova had strong spatial dependency, while other micronutrients showed moderate spatial dependency. The range values obtained in geostatistical modeling should be taken into consideration as the minimum sampling distance for the future studies in the study area.