Kadmiyum ve arseniğin ergin zebra balığı (Danio rerio, Hamilton 1822) ısı şok protein genleri üzerindeki etkisi
Effects of cadmium and arsenic on heat shock protein genes of adult zebrafish (Danio rerio, Hamilton 1822)
Yazar: KEZBAN ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. FULYA DİLEK GÖKALP MURANLI
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Günümüzde kentleşme, endüstriyel gelişim ve modern tarımın giderek artması, doğal ortamda bulunan ağır metal miktarının ciddi derecede artmasına sebep olmaktadır. Artan ağır metal konsantrasyonlarının canlılarda oluşturduğu toksik etkiler son yıllarda toksikoloji çalışmalarının temel konularını oluşturmaktadır.
Bu çalışmada arsenik (As) ve kadmiyum (Cd) elementlerinin içme sularında ve sulama sularında bulunma limitlerine göre As için 10 ve 100 µg/L ; Cd için 5 ve 50 µg/L konsantrasyonda 48 saat süreyle Zebra balığına ayrı ayrı ve karışımları (As+Cd, 5+10 µg/L ve 50+100 µg/L) halinde uygulanarak, kas dokusunda ICP-MS ile ağır metal birikimi, RAPD-PCR ile DNA hasarının belirlenmesi ve qRT-PCR ile ısı şok protein genleri ifadesindeki değişimlerin tespit edilmesi amaçlanmıştır. 
Çalışma sonucunda kas dokusunda meydana gelen metal birikimleri değerlendirildiğinde yüksek doz As muamelesi ve düşük doz karışım uygulanması sonucunda kas dokusunda metal birikimlerinde kontrole göre anlamlı bir artış olduğu belirlenmiştir. DNA hasarı değerlendirildiğinde ise uygulanan metallere ve doza bağlı olarak yüzde genomik kalıp stabilitesinde (% GTS) azalma görülmüştür. Karışım halinde uygulanan muamele gruplarının, hücre stres proteinleri olan HSP 26, HSP 60 ve HSP 70 gen ifadelerini kontrole göre anlamlı arttırarak hücre korunma mekanizmasını aktive ettiği belirlenmiştir.
Sonuçlar su ortamı ve sucul organizmalarda kirliliğe yönelik izleme programları, ekolojik risk değerlendirme araştırmalarının yapılması gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
The amount of heavy metal in environment critically increase due to urbanization, industrial development, and increasing modern agriculture. Toxic effects of heavy metals on organisms is one of the main topics of toxicological studies.
In this study, it is aimed to investigate the accumulation and genetic damage of arsenic and cadmium after exposed singly or in combination on zebra fish muscle tissue. Metal accumulation was analyzed with ICP-MS, DNA damage with RAPD-PCR method, and gene expressions of the heat shock proteins were evaluated by qRT-PCR method. Two different concentration series were used to test the genetic effect response after acute exposure for 48 hours; drinking water limits of arsenic 10 µg/L, and cadmium 5 µg/L; and allowed irrigation waters limits of arsenic 100 µg/L, and cadmium 50 µg/L and the combination of these metals with low doses (As+Cd; 10+5 µg/L) and high doses (As+Cd; 100+50 µg/L). 
As a result of the study, when metal accumulation in muscle tissue were evaluated, high dose of arsenic and low dose of mixture exposure significantly increased the accumulation compare to control. When DNA damage was assessed, % genomic template stability was decreased depending on metals and concentrations. Exposure groups that As and Cd used in combination increased HSP 26, HSP 60, and HSP 70 gene expressions that of cell stress proteins, and activated cell protection mechanism. The results assert the necessity of making monitoring programs for pollution, and ecological risk assessment research on aquatic environment and organism.