Serada kavun yetiştiriciliğinde aşılı fide kullanımının verim ve kaliteye etkileri
Effects of use of grafted seedlings on quality and yield in melon growing in greenhouse condution
Yazar: AYNUR DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. BEKİR ŞAN ; PROF. DR. HAKAN AKTAŞ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, 9 farklı kabak anacının 'Kırkağaç 589' kavun çeşidinde verim ve meyve kalitesi üzerine etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla, 8'i serbest tozlanan (Kudret Narı, Siyah Çekirdekli Lif Kabağı, Beyaz Çekirdekli Lif Kabağı, Çekirdek Kabağı, Gri- Mavi Çekirdek Kabağı, Küçük Dilimli ve Turuncu Bal Kabağı, Uzun Turuncu Bal Kabağı ve Su Kabağı) ve 1 tanesi ticari anaç (TZ 148)  olan 9 farklı kabak anacı kullanılmıştır. Kontrol olarak kendisi üzerine aşılı ve aşısız 'Kırkağaç 589' kavun çeşidi kullanılmıştır. Çalışmada, aşı tutma oranı, bitki yaşama oranı, bitkilerin gelişim durumları, çiçeklenme durumları, meyve özellikleri, meyvelerde suda çözünebilir kuru madde (SÇKM) oranı, titre edilebilir asit (TEA)  oranı ve meyve suyu pH'sı belirlenmiştir. Ayrıca anaçların mineral madde alımı üzerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla, yaprakların P, K, Mg, Ca, Fe, Cu, Zn, B, Mn ve Na içerikleri de belirlenmiştir.    
Çalışmada, anaçlara ait tohumların %75 ile %100 oranlarında çimlendiği ve anaçların 14 ile 30 gün arasında aşı kalınlığına geldiği saptanmıştır. Aşılama işlemi sonrası aşı tutma oranları %53.4 ile %96.6 arasında, aşılı bitkilerin yaşama oranları ise %40 ile %100 arasında değişmiştir. En yüksek bitki boyu değerleri aşısız kontrol bitkileri ve 'TZ 148' anacı üzerine aşılı bitkilerde sırasıyla 457.8 ve 456.3 cm olarak belirlenmiştir. En düşük bitki boyu ise (301.8 cm) beyaz çekirdekli lif kabağı üzerine aşılı bitkilerde elde edilmiştir. Çalışmada ilk dişi çiçeklerin açtığı boğum sayıları anaçlara göre 4 ile 12. boğum arasında değişirken, erkek çiçekler için bu değer 5 ile 12. boğum olarak belirlenmiştir. Çalışmada bitki başına meyve sayısı değerleri 0.9 ile 1.7 adet arasında değişmiştir. Bitki başına verim değerleri ise 1096 ile 4375 g arasında belirlenmiştir.  Meyve iriliği ve verim bakımından 'TZ 148' ve küçük dilimli ve turuncu bal kabağı anaçlarının diğerlerine göre önemli oranda artış sağladığı saptanmıştır. Meyvelerin suda çözünebilir kuru madde, titre edilebilir asit ve meyve suyu pH'sı değerleri üzerine anaçların etkisi istatistiksel olarak önemsiz bulunmuştur. Makro elementlerden fosfor, potasyum ve magnezyum içeriklerinin anaçlara göre önemli farklılıklar gösterdiği, kalsiyum içeriğinin ise anaçlar tarafından etkilenmediği belirlenmiştir. Farklı anaçlar üzerine aşılı bitki yapraklarının demir, bakır, çinko, mangan ve sodyum içerikleri arasında istatistiksel olarak önemli bir farklılık olmamıştır. Bor içeriği bakımından ise en yüksek değer (43.6 mg/kg) küçük dilimli ve turuncu bal kabağında elde edilmiştir.  Çalışmada ticari anaç olan 'TZ 148' anacı yanında küçük dilimli ve turuncu bal kabağı anacının da 'Kırkağaç 589' kavun çeşidi için uygun olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, the effects of 9 different rootstocks on the yield and fruit quality in melon cultivar 'Kırkağaç 589' were investigated. For this purpose, 8 open pollinated (Momordica charantia ssp., Luffa cylindirica ssp. (with black seeds), Luffa cylindirica ssp. (with white seeds), Cucurbita maxima ssp. (gray-blue colored), Cucurbita maxima ssp. (…..), Cucurbita moschata ssp. (small-sliced), Cucurbita moschata ssp. (long shaped) and Lagenaria siceraria ssp.)  and one F1 hybrid (TZ 148) were used as rootstocks. Grafted with itself and ungrafted melon cultivar 'Kırkağaç 589' were used as controls. In the study, affinity rate,  survival rate of the grafted seedlings, developmental status of seedlings, flowering characteristics, fruit characteristics, total soluble solids (SCC), titratable acidity (TEA) and pH of fruit juice were determined. In addition, P, K, Mg, Ca, Fe, Cu, Zn, B, Mn and Na contents of leaves were determined in order to determine the effects of rootstocks on mineral uptake. In the study, it was determined that the germination rates of seeds of rootstocks ranged from 75% to 100% and the rootstocks reached the graft thickness between 14 and 30 days. Affinity rate ranged from 53.4% to 96.6% and the survival rates of grafted seedlings ranged from 40% to 100%. The plant height values were determined as 457.8 and 456.3 cm in the plants grafted on itself and grafted on 'TZ 148', respectively. The lowest plant height (301.8 cm) was obtained in plants grafted on Luffa cylindirica ssp. (with white seeds). In the study, the number of nodes in which the first female flower appears ranged from 4th to 12th with regard to the rootstocks, whereas this value was determined as 5th to 12th node for male flowers. The number of fruits per plant in the study ranged from 0.9 to 1.7. Yield values per plant were determined between 1096 and 4375 g. In terms of fruit size and yield, 'TZ 148' and Cucurbita moschata ssp. (small-sliced) rootstocks gave better results than the others.The effects of rootstocks on the total soluble solids, titratable acidity and pH of fruit juice were found to be statistically insignificant.  In the study, significant differences were found between the rootstocks in terms of the phosphorus, potassium and magnesium contents of the leaves, but the calcium content was not affected by the rootstocks. There were no significant differences between the iron, copper, zinc, manganese and sodium contents of leaves of melon cultivar 'Kırkağaç 589' grafted on different rootstocks. However the boron contents of the leaves were affected by the rootstocks. The highest boron content (43.6 mg / kg) was obtained in plants grafted on Cucurbita moschata ssp. (small-sliced). In the study, it was determined that the commercial rootstock 'TZ 148' and Cucurbita moschata ssp. (small-sliced) are the most suitable rootstocks for the melon cultivar 'Kırkağaç 589'.