Ortoreksiya ve bozuk yeme tutumlarının beden imgesi, sağlık kaygısı ve obsesif inançlarla ilişkisinin incelenmesi
The investigation of orthorexia and disordered eating attitudes in the relation to body image, health anxiety and obsessive beliefs
Yazar: ÖZÜM KARADAYI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAŞAK BAHTİYAR
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Beden imajı = Body image ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Obsessif davranış = Obsessive behavior ; Ortoreksiya nervoza = Orthorexia nervosa ; Sağlık anksiyetesi = Health anxiety ; Yeme tutumu = Eating attitudes ; Ölçekler = Scales

Özet:
Ortoreksiya ve bozuk yeme tutumlarıyla ilgili araştırma sonuçları, klinik
gözlemler ve teorik görüşler sağlık kaygısı, beden imgesi ile obsesif inançların bu iki
problemli yeme örüntüsüyle ilişkili olabileceğini öne sürmektedir. Ayrıca, görece yeni
tanımlanan "ortoreksiyanın" bir yeme bozukluğu türü olarak ele alınıp alınamayacağına
yönelik tartışmalar da devam etmektedir. Bu nedenle, ortoreksiyanın
kavramsallaştırılmasında, rahatsızlığın bozuk yeme tutumlarıyla olan benzerliklerini ve
farklılıklarını ilgili değişkenler bağlamında incelemek önem kazanmaktadır. Buradan
hareketle, araştırmanın amacı bozuk yeme tutumu ile ortoreksiyanın ilişkisinin
incelenmesi ve her iki örüntüde sağlık kaygısı, beden imgesi ve obsesif inançların rolünün
araştırılmasıdır. Bu amaçla, araştırmaya yaşları 18-45 arasında (Ort = 26.01, SS = 6.44)
değişen 203 kadın ve 178 erkek gönüllü katılımcı dahil olmuştur. Araştırmadaki
verilerinin elde edilmesinde Demografik Bilgi Formu, Yeme Tutum Testi, ORTO-11,
Çok Yönlü Beden-Self İlişkileri Ölçeği, Obsesif İnanışlar Ölçeği (OİÖ-44) ve Sağlık
Anksiyetesi Ölçeği (Kısa Versiyon) kullanılmıştır. Yapılan hiyerarşik regresyon
analizinin sonuçları, artan sağlık kaygısı, sağlıkla ilgili uğraşlar ve görünüşle ilgili
memnuniyetsizliğin hem ortoreksiya hem de bozuk yeme tutumlarını yordadığını
göstermektedir. Ek olarak, ortoreksiya ve bozuk yeme tutumları birbirlerindeki artışı
açıklamada en büyük payı alırken; obsesif inançlardan aşırı sorumluluk algısı/tehdit
beklentisinin yalnızca ortoreksiyanın açıklanmasında rol oynadığı görülmektedir.
Ortoreksiya ve bozuk yeme tutumlarının hem kendine özgü yordayıcıları, hem de
birbirleriyle olan benzerliklerine dair elde edilen bu sonuçlar, ilgili alanyazın da göz
önünde bulundurularak değerlendirilmiştir. Bu noktada, araştırmanın alanyazına
katkıları, gelecek araştırmalar için öneriler ve iki problemli yeme örüntüsünün
önlenmesine dair müdahalelere de yer verilmiştir.
Anahtar Sözcükler: Ortoreksiya, Yeme Tutumu, Sağlık Kaygısı, Beden İmgesi,
Obsesif İnançlar.

Abstract:
Literature findings, clinical observations and theoretical views on orthorexia and
disordered eating attitudes emphazies the possible role of health anxiety, body image and
obsessive beliefs on these problematic eating patterns. Furthermore, there is ongoing
debate about orthorexia that is a relatively new concept to be considered as a subtype of
eating disorder or not. Accordingly, in the conceptualisation of orthorexia, it is impotant
to highlight the similarities and differences with disordered eating attitudes within the
context of the related variables. Building on this idea, the aim of this study was to
investigate the relationship between disordered eating attitudes and orthorexia, and
additionally, to explore the role of health anxiety, body image, and obsessive beliefs in
these eating patterns. Based on this objective, 381 paticipants (203 female and 178 male),
aged between 18 and 45 (M = 26.01, SD = 6.44), voluntarily participated in the study.
For data collection, participants completed Demographic Information Form, Eating
Attitudes Test (EAT-40), ORTO-11, Multidimesional Body-Self Relationship
Questionnaire (MBSRQ), Obsessive Beliefs Questionnaire-44 (OBQ-44), and Short
Health Anxiety Inventory. The results of the hierarchical regression analysis revealed that
increased health anxiety, health-related investment and appearance dissatisfaction
predicted both orthorexia and disordered eating attitudes. It was further revealed that,
orthorexia and disordered eating attitudes strongly predicted each other, while
responsibility/threat estimastion as an obsessive belief was observed only in predicting
orthorexia. These results revealing the both uniqe predictors of each pattern and
similarities between orthorexia and disordered eating attitudes, were further interpreted
by considering the related literature. The contributions of the results to the literature,
suggestions for future research, and potential interventions to prevent these problematic
eating patterns were also indicated.
Keywords: Orthorexia, Eating Attitudes, Health Anxiety, Body Image, Obsessive
Beliefs.