Merkez Bankası dijital para tedavülünün modellenmesi ve Türkiye'de bankacılık sektörüne ve katılım bankacılığına olası etkilerinin değerlendirilmesi
Modelling the Central Bank digital currency and evaluating the effect of CBDC on banking system and participation banks in Turkey
Yazar: NURETTİN TÜYSÜZ
Danışman: PROF. DR. SERVET BAYINDIR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bankacılık = Banking ; Bankacılık sektörü = Banking sector ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Kaynak kullanımı = Resource usage ; Likidite yönetimi = Liquidity management ; Merkez Bankası = Central Bank ; Sanal para = Virtual money ; Sayısal para = Digital money ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector

Özet:
Para tarihsel olarak değişim aracı olma, servet biriktirme ve hesap birimi olma gibi özellikleri nedeniyle insanlık tarihini etkileyen ve iktisadi hayatı düzenleyen temel bir unsur olmuştur. Zaman içinde paranın formunda ve kullanım alanındaki değişim hem iktisadi hayatı hem de finansal kuruluşları derinden etkilemiştir. 
Dijital inovasyon (yenilikçilik), hayatın birçok alanında olduğu gibi ekonominin tüm sektörlerinde kapsamlı değişiklikler meydana getirmiştir. Bunlardan bir tanesi de dijital paradır. Merkez Bankası Dijital Parası da (MBDP) o ülkenin yerel para birimi cinsinden ifade edilen, merkez bankasının doğrudan yükümlülüğü olan paranın dijital formudur. Bu yeni para formunun, tasarım ve uygulama şekline göre finansal kuruluşlar üzerinde önemli etkileri olacağı düşünülmektedir. 
Bu çalışmada öncelikle dünyada para otoriteleri tarafından yeni tartışılan ve araştırılan MBDP'nin kavramsal ve tasarım özellikleri ortaya konmuştur.  MBDP'nin iktisadi hayata olası etkileri incelenmiş ve özgün bir dijital para tedavül model önerisi sunulmuştur. Çalışmada dijital paranın tedavüle verilmesi durumunda bankacılık sektörüne olası etkisi simülasyon modeli ile analiz edilmiştir. Çalışma bankacılık sektörü bağlamında gerçekleştirilmiş ve analiz katılım bankaları özelinde genişletilmiştir. 
Bu çalışmayı kıymetli yapan birkaç husus vardır: Öncelikle MBDP'nin yeni bir kavram olması ve henüz uygulaması olmaması nedeniyle literatürde öncü nitelikte bir araştırma özelliği taşımasıdır. İkinci olarak henüz merkez bankaları özelinde tartışılan bir kavramın akademik camianın dikkatine sunulacak şekilde tasarım parametrelerinin, iktisadi boyutunun tartışılmaya açılması ve bir model önermesi de dikkat çekicidir. Ayrıca MBDP'nin tedavüle verilmesi durumunda bankacılık sektöründe mevduattan MBDP'ye dönüşümün etkilerinin gerçek bankacılık verileri üzerinden analizinin yapılması en özgün katkı olarak ilgililerin dikkatine sunulmaktadır.

"Dün dünde kaldı cancağızım. Bugün yeni şeyler söylemek lazım."

Abstract:
Through the ages, money has been an item that has affected human history and basically regulated economic life due to its functions: store of value, unit of account, and medium of exchange. Over time, the change in the form and use of money has fundamentally affected both economic life and financial institutions.
Digital innovation has brought about comprehensive changes in all sectors of the economy, as in many areas of life, and has revealed a concept such as digital money. Central Bank Digital Currency (CBDC) is a digital form of money, which is the direct obligation of the central bank, expressed in the local currency of that country. It is thought that this new money form will have significant effects on financial institutions according to its design and implementation.
In this study, first of all, the conceptual and design features of the central bank digital money, which has been newly discussed and researched by the monetary authorities in the world, are revealed. The possible effects of CBDC on economic life are examined and a unique digital currency circulation model proposal is presented. Moreover, the effect of digital money on the banking sector in case of circulation is analyzed with a simulation model. The analysis has been expanded in the context of participation and deposit banks.
There are several aspects that make this work valuable. First of all, since the central bank digital currency is a new concept and has not yet been implemented, it is one of the first research in the literature. Secondly, it is remarkable that the design parameters and economic dimension of a concept that has been discussed in particular for central banks are brought to the attention of the academic community, and that it proposes a model. In addition to all these, the analysis of the effects of the conversion from deposit to CBDC in the banking sector is presented to the attention of our interlocutors as the most original contribution.

What word that belongs to yesterday is gone, my loved one, with yesterday; Now is the time to say new things.