Ekonomik diplomasi aktörü olarak Türk Hava Yolları'nın analizi
Analysis of Turkish Airlines as an actor of economic diplomacy
Yazar: KADİR BURAK TURGUT
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜN ERLER BAYIR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Ekonomik diplomasi, uluslararası ilişkiler süreçlerinde ulusal ekonomik refahın ve politik stabilizasyonun arttırılmasını sağlayacak ekonomik kaldıraç araçlarının kullanılmasıdır (Okano-Heijmans, 2013). Aynı zamanda ekonomik diplomasi ithalat, ihracat, turizm gibi ekonomik değişkenleri etkileyen faaliyetlerdir (Bergeijk, 2009). Bu kavram pek çok ulus aşırı şirketin faaliyetlerini açıklama hususunda bize bir çerçeve sunmaktadır. Türk Hava Yolları'nın turizm ve ticaretin teşviki şeklinde somutlaşan faaliyetleri ekonomik diplomasi kavramıyla daha iyi anlaşılmaktadır. 
Dünya siyasetinin başlıca aktörleri ulus-devletlerdir, ancak tek aktör onlar değildir. Uluslararası İlişkiler literatüründe devleti merkeze alan çalışmalar ağırlıktadır. Devlet dışı aktörleri inceleyen bu çalışmada ekonomik diplomasi faaliyetleri araştırılmaktadır. Huawei, Walmart, Emirates ve Qatar Airways faaliyetleri bu bağlamda tez içinde irdelenmiştir. Bu ulus aşırı şirketler uluslararası arenada hem kendileri birer aktör olarak karşımıza çıkmaktadır hem de kimi zamanlar ana yerleşkelerinin bulunduğu devletlerin ekonomik diplomasi faaliyetlerinde birer araç olarak kullanılmakta ve bu devletlerin yumuşak güç unsuru olarak faaliyet göstermektedirler.
Ekonomik diplomasi faaliyetleri ve stratejileri uygulayan Türk Hava Yolları tarifeli uçuşları, kargo uçuşları, ulsulararası pazarlama faaliyetleri, yurt dışı ofislerinin faaliyetleri ve diğer araçlarıyla ticareti ve turizmi kolaylaştıran önemli bir ekonomik diplomasi aktörü olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada Türk Hava Yolları'nın Afrika, Orta Doğu, Avrupa, Amerika, Asya ve Uzak Doğu bölgelerindeki farklı, somut ekonomik diplomasi uygulamalarına yer verilmiştir. Ayrıca nitel bir araştırma yöntemi olan, olasılıksız örnekleme tekniğinden gelişigüzel örneklem ile seçilen 21 Türk Hava Yolları yöneticisine derinlemesine mülakat tekniği ile sorular yönetilerek Türk Hava Yolları'nın faaliyetlerinin ekonomik diplomasi ile ilişkisi incelenmiştir. 
Sonuç olarak, "Türk Hava Yolları'nın bir devlet dışı aktör olarak Türkiye'nin ekonomik, politik ve kültürel alanlardaki politikalarında etkisi olan, bir ekonomik diplomasi aktörü olarak değerlendirilmesi mümkün müdür?" araştırma sorusunun olduğu bu çalışmada, Türk Hava Yolları uyguladığı ekonomik diplomasi faaliyetleri (Tarifeli uçuşlar, kargo uçuşları, pazarlama faaliyetleri, yurt dışı ofislerinin faaliyetleri, Turkish Corporate Club, Holidays, Conventions, touristanbul, stopover, widen your heart, uluslararası ticaret ve üretim süreçlerine katılım) ve bölge bazında uyguladığı ticaret ve turizmi artırma stratejileri ile ticaret ve turizmi artırmada önemli bir aktör olduğu, karlılık odaklı hareketleri, çoğunluk hissesinin borsaya kote olması (THY Yatırımcı İlişkileri, 2023) ve dış kuruluşlar tarafından denetlenmesi sebepleriyle devlet dışı bir aktör olarak faaliyet gösterdiği ve Türk Hava Yolları'nın bölge bazında ayrışan faaliyetleri bulunduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Economic diplomacy is the use of economic leverage tools that will increase national economic welfare and political stabilization in international relations processes (Okano-Heijmans, 2013). At the same time, economic diplomacy is activities that affect economic activities such as import, export and tourism (Bergeijk, 2009). This concept provides us with a framework for describing the activities of many transnational companies. The activities of Turkish Airlines, embodied in the form of promotion of tourism and trade, are better understood with the concept of economic diplomacy.
The main actors of world politics are nation-states, but they are not the only actors. In the International Relations literature, studies that center the state are dominant. In this study, which examines non-state actors, economic diplomacy activities are investigated. In this context, the activities of Huawei, Walmart, Emirates and Qatar Airways are examined in the thesis. These transnational companies both appear as actors in the international arena and are sometimes used as a tool in the economic diplomacy activities of the states where their headquarters are located, and they operate as soft power tools of these states.
Turkish Airlines, which implements economic diplomacy activities and strategies, stands out as an important economic diplomacy actor that facilitates trade and tourism with its scheduled flights, cargo flights, international marketing activities, activities of its overseas offices and other activities as well as tools. In this study, different and concrete economic diplomacy practices of Turkish Airlines in Africa, Middle East, Europe, America, Asia and Far East regions are included. In addition, the relationship between Turkish Airlines' activities and economic diplomacy was examined by conducting in-depth interviews with 21 Turkish Airlines executives selected by random sampling from the non-probable sampling technique, which is a qualitative research method.
In this thesis our research question is "Is it possible for Turkish Airlines to be considered as an non state economic diplomacy actor that has an impact on Turkey's economic, political and cultural policies?" 
As a result Turkish Airlines' scheduled flights, cargo flights, marketing activities, activities of foreign offices, Turkish Corporate Club, Holidays, Conventions, touristanbul, stopover, widen your heart, participation in international trade and production processes can be evaluated in the economic diplomacy literature.
Turkish Airlines is an important actor in economic diplomacy with its strategies to increase trade and tourism on a regional basis. It has been determined that Turkish Airlines operates as a non-state actor due to its profitability-oriented actions, the fact that the majority of its shares are listed on the stock exchange and that it is audited by external institutions. Furthermore, Turkish Airlines has a economic diplomacy strategies that can be different and similar on a regional basis.