Hafif şişman ve obez bireylerde insülin direnci ve D vitamini ilişkisi
The relationship between insulin resistance and vitamin D in light fat and obese individuals
Yazar: MERVE İNCE
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL YILDIRAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Obezite = Obesity ; Vitamin D = Vitamin D ; İnsülin = Insulin ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Vücut ağırlığının normal aralığın üzerine çıkması ile birlikte insülin direnci görülme sıklığında ki artış ile birlikte D vitamini yetersizliğinin de bu bireylerde sık görülmesi bahsedilen süreçlerin birbiri ile bağlantılı olabileceği fikrini doğurmuştur. Bu çalışma 20-50 yaş arası, beden kütle indeksi 25 kg/m2 ve üzeri olan kadın bireylerde insülin direnci ve serum D vitamini düzeyi arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya 45 insülin direnci olan ve 45 insülin direnci olmayan olmak üzere toplam 90 kadın birey dâhil edilmiştir. Katılımcıların genel özellikleri, fiziksel aktivite durumuları, duygusal iştah ve beden algısı ölçeği puanları, antropometrik ölçümleri (boy uzunluğu, vücut ağırlığı, beden kütle indeksi, bel çevresi, kalça çevresi, deri kıvrım kalınlıkları), biyokimyasal analizleri (açlık kan glikozu, açlık insülin, HOMA-IR (Homeostatic Model of Assessment-Insulin Resistance) değeri, total kolesterol, düşük dansiteli lipoprotein (LDL), yüksek dansiteli lipoprotein (HDL), serum D vitamini, kalsiyum, potasyum, sodyum, üç günlük besin tüketim kayıtları ve beslenme alışkanlıkları değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonunda insülin direnci olan grupta kontrol grubuna göre beden kütle indeksi, bel çevresi, kalça çevresi, deri kıvrım kalınlıkları, toplam vücut yağı ve abdominal yağlanma düzeyleri anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,05).Biyokimyasal verilerde yüksek dansiteli lipoprotein (HDL) düzeylerinin insülin direnci olan grupta kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük olduğu görülmüştür (p<0,05).Diğer biyokimyasal bulgularda anlamlı derecede bir farklılık saptanmamıştır (p>0,05). İnsülin direnci olan grubun %57,8'inde,kontrol grubunun ise %53.3'inde D vitamini eksikliği saptanmış ancak gruplar arasında D vitamini düzeyi arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p<0,05).İnsülin direnci olan grupta serum D vitamini düzeyleri bel-kalça oranı ve potasyum düzeyleriyle anlamlı bir negatif kolerasyon göstermiştir (r=-0,423; p<0,05). Açlık kan glikozu ve D vitamini arasında anlamlı bir pozitif kolerasyon (r=0,333; p<0,05) saptanmıştır. Fiziksel aktivite durumu değerlendirildiğinde insülin direnci olan grup kontrol grubuna göre anlamlı derecede aktif bulunmuştur (p<0,05). Beden algısı ölçeği ve duygusal iştah değerlendirmesi insülin direnci ile anlamlı derecede bir farklıklık göstermemiştir (p>0,05).Bireylerin günlük enerji ve besin ögesi alımları karşılaştırıldığında insülin direnci olan grupta protein ve yağ alımı kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek, karbonhidrat alımının ise daha düşük olduğu görülmüştür (p<0,05). Diyette referans önerileri (DRI) değerlendirmesine göre bireylerin folik asit alım düzeyleri %50 değerinin altında bulunmuştur. A vitamini diğer besin ögelerine göre en yüksek karşılama yüzdesine sahip besin ögesidir. İnsülin direnci olan hafif şişman ve obez bireylerde antropometrik ölçümler, vücut bileşimi, beslenme alışkanlıkları ve biyokimyasal verilere dikkat edilerek tıbbi beslenme tedavisi kapsamında yeterli ve dengeli beslenmede süreklilik sağlanmalıdır. İnsülin direnci ve D vitamini arasındaki ilişkiye yönelik daha geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
The increase in the incidence of insulin resistance as well as the increase in body weight above normal levels and the incidence of vitamin D deficiency in these individuals have led to the idea that these processes are interrelated. This study conducted to evaluate the relationship between insulin experiences and serum vitamin D levels in women aged 20-50 years with a body mass index of 25 kg / m2 and above. A total of 90 women with 45 insulin-ready and 45 non-insulin-ready individuals were included in the study. Anthropometric measurements (height, body weight, body mass index, waist circumference, age circumference, skinfold thickness), biochemical analysis (fasting blood glucose, fasting insulin, HOMA-IR (Homeostatic Evaluation-Insulin Resistance Model) value, total cholesterol, low-density lipoprotein (LDL), high-density lipoprotein (HDL), serum vitamin D, calcium, potassium, sodium), nutritional form of regret. Improvement of the study was found to be significant according to body mass index, waist circumference, distal circumference, skinfold thickness, intraabdominal fat and abdominal fat levels in the group with insulin content compared to the control group (p <0.05). High density lipoprotein (HDL) levels were found to be significantly lower in the insulin resistance group compared to the control group (p <0.05). There was no significant difference in other biochemical findings (p> 0.05). Vitamin D deficiency was found in 57.8% of the group with insulin resistance and 53.3% of the group. No significant difference was found between insulin resistance and serum vitamin D (p <0.05). Waist/hip ratio and potassium levels were negatively correlated (r=-0,423) (p <0.05), while positive correlation was found between fasting blood glucose(r=0,333) (p <0.05). Physical activity status was found to be significantly active compared to the control group (p <0.05). Body perception scale and emotional appetite evaluation did not show a significant difference with insulin resistance (p> 0,05). As a result of the food consumption records, protein and fat intake were significantly higher in the insulin resistance group compared to the control group (p <0.05). Carbohydrate intake was significantly higher in the control group than in the insulin resistance group (p <0.05). According to dietary reference recommendations (DRI), folic acid intake levels of individuals were below 50%. The percentage of vitamin A coverage was the highest in the two groups. In obese and mildly obese individuals with insulin resistance, body mass index, anthropometric measurements, nutritional habits and biochemical data should be taken into consideration and continuity in adequate and balanced nutrition should be provided within the scope of medical nutrition therapy. Further studies are needed to investigate the relationship between insulin resistance and vitamin D parameters.