Aerobik egzersizin romatoid artrit hastalarında uyku kalitesi, yorgunluk, yaşam kalitesi, depresyon, serum bdnf ve irisin düzeyleri üzerine etkisi
The effects of aerobic exercise on sleep quality, fatique, quality of life, depression, serum bdnf and irisin levels in rheumatoi̇d arthri̇ti̇s patients
Yazar: HATİCE KUDRET MİROĞLU
Danışman: PROF. DR. ÜMİT DÜNDAR
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Adalimumab = Adalimumab ; Aerobik güç = Aerobic power ; Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Depresyon = Depression ; Sinir büyüme faktörleri = Nerve growth factors ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yorgunluk = Fatigue ; Yürüme analizi = Gait analysis ; İrisin = Irisin

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, aerobik egzersizin RA hastalarında uyku kalitesi, yorgunluk, yaşam kalitesi, depresyon, serum BDNF ve irisin düzeyleri üzerine etkisini araştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza 2010 ACR/EULAR tanı kriterlerine göre romatoid artrit tanısı konulmuş 20-60 yaş arasında, DAS28 (Disease Activity Score) ≤3.2 (düşük hastalık aktivitesi veya remisyon) olan stabil 73 hasta ve yaş- cinsiyet uyumlu 78 sağlıklı erişkin dahil edildi. Hastalar rastgele 2 gruba ayrıldı. 40 hasta içeren 1.gruba, EHA egzersizleri ve büyük kas gruplarına yönelik güçlendirme egzersizlerini içeren ev egzersiz programı verildi. 33 hasta içeren 2.gruba ise ev egzersiz programına ek olarak 4 hafta süresince, haftada 5 gün, toplam 20 seans boyunca Opticare yazılımındaki bisiklet ergometrisi cihazında aerobik egzersiz programı uygulandı. Hastaların egzersiz şiddeti, orta yoğunlukta olup maksimum kalp hızı (220-yaş) ve istirahat kalp hızına göre hesaplanan Karvonen formülü ile belirlendi. Program öncesi 6 DYT kullanılarak verilebilecek maksimum yük hesaplandı. Egzersiz boyunca hesaplanan Wmax' ın  % 60-80'i arasında güç uygulandı. Hastalar tedavi başlangıcında ve tedavi bitiminde (4.hafta) olmak üzere 2 kez aynı hekim tarafından değerlendirildi. Hastaların demografik verileri, hastalık süresi, medikal tedavisi ve otoantikor düzeyi (anti-CCP, RF) kaydedildi. Hastalık aktivitesi DAS 28 ile, uyku kalitesi PUKİ ile, yorgunluk düzeyi YŞÖ ile, depresyon BDÖ ile, yaşam kalitesi SF-36 ile, egzersiz kapasitesi 6DYT ile değerlendirildi. Biyobelirteç olarak; serum İrisin ve BDNF düzeyleri ELİSA kiti ile bakıldı ve sonuçlar ng/dl olarak kaydedildi. Sağlıklı erişkin grubundan ise sadece bir defaya mahsus kan numunesi alınarak demografik ve klinik parametreler sorgulandı. İstatistisel analiz Windows için geliştirilmiş SPSS 25 kullanılarak yapıldı. p<0.05 olması, istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. 
Bulgular: İlk değerlendirmede RA hastalarında sağlıklı kişilere kıyasla uyku kalitesi ve yaşam kalitesinin belirgin düşük olduğu, yorgunluk ve depresyonun ise daha fazla görüldüğü saptandı.  Egzersiz tedavisi sonrası her iki RA grubunda da depresyon skorlarında belirgin azalma olmasına rağmen gruplar arası anlamlı fark yoktu. Aerobik egzersiz alan grupta ek olarak DAS 28 skorlarında azalma, PUKİ total ve öznel uyku kalitesi, uyku latansı, uyku bozukluğu parametrelerinde azalma, Yorgunluk şiddet ölçeği puanlarında azalma, SF-36'da fiziksel fonksiyon, vitalite, mental sağlık, ağrı, genel sağlık alt parametrelerinde iyileşme ve 6 dakika yürüme testi mesafesinde anlamlı artış tespit edildi (p<0.05). Tedavi öncesi ve sonrası serum irisin ve BDNF düzeylerinin yüzdelik değişim oranları karşılaştırıldığında gruplar arasında istatististiksel olarak anlamlılık gözlenmedi (p>0.05). BDNF ve irisin düzeyleri birbirleriyle pozitif korelasyon gösterdi (r>0.50). Ek olarak İrisin düzeyi yaş, hastalık aktivitesi, hastalık süresi ile zayıf düzeyde pozitif korelasyon gösterdi (r<0.50). 
Sonuç: Aerobik egzersiz, RA hastalarında hastalık alevlenmesini geciktirmede, yorgunluk ve depresyonu azaltmada, yaşam kalitesi, egzersiz kapasitesi ve uyku kalitesini artırmada oldukça etkili ve medikal tedaviyi destekleyici bir tedavi olarak görünmektedir. RA hastalarında fiziksel aktivite ve egzersiz rutin tedavinin bir parçası olmalıdır. Öte yandan gelecekte biyobelirteçlerin egzersiz ve uykuyla ilişkisini daha net değerlendirebilmek için hasta sayısının daha fazla olduğu, daha uzun takip süresi olan çalışmalara ihtiyaç vardır. Bu çalışma; RA hastalarında aerobik egzersizin uyku kalitesi, yorgunluk, yaşam kalitesi, depresyon, serum BDNF ve irisin düzeyleri üzerine etkisini inceleyen ilk çalışmadır. 
Anahtar kelimeler: Romatoid artrit, Uyku  kalitesi, Aerobik egzersiz, İrisin, BDNF

Abstract:
Objective: In this study, we aimed to investigate the effects of aerobic exercise on sleep quality, fatigue, quality of life, depression, serum BDNF and irisin levels in RA patients.
Materials and Methods: 73 patients diagnosed with rheumatoid arthritis according to the 2010 ACR/EULAR diagnostic criteria were included to our study. Patients were between 20-60 years of age and had DAS 28 (Disease Activity Score) ≤3.2 (low disease activity or remission). In addition, 78 age- and sex-matched healthy adults were included. The patients were randomly divided into two different groups. The first group, which included 40 patients, was given a home exercise program including ROM exercises and strengthening exercises for large muscle groups. In the second group, which included 33 patients, in addition to the home exercise program, an aerobic exercise program was applied on the bicycle ergometry device in the Opticare software for 4 weeks, 5 days a week, for a total of 20 sessions. The exercise intensity of the patients was of moderate intensity and was determined by the Karvonen formula calculated according to the maximum heart rate (220-years) and resting heart rate. Before the program, the maximum load that could be given to the patients was calculated using 6 MWT. Between 60-80% of the calculated Wmax was applied throughout the exercise. The patients were evaluated by the same physician twice, at the beginning of the treatment and at the end of the treatment (4th week). Demographic data, disease duration, medical treatment and autoantibody level (anti-CCP, RF) of the patients were recorded. Disease activity was evaluated by DAS 28, sleep quality by PSQI, fatigue level by FSS, depression by BDI, quality of life by SF-36 and exercise capacity by 6 MWT. As a biomarker; serum Irisin and BDNF levels were evaluated with the ELISA kit and the results were recorded as ng/dl. Only one blood sample was taken from the healthy adult group, demographic and clinical parameters were questioned. Statistical analysis was done with Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 25 developed for Windows. p <0.05 was considered statistically significant.
Results: In the first evaluation, it was determined that sleep quality and quality of life were significantly lower in RA patients compared to healthy individuals, and fatigue and depression were more common. Although there was a significant decrease in depression scores in both RA groups after exercise therapy, there was no significant difference between the groups. In addition, in the group receiving aerobic exercise, DAS 28 scores decreased, PUKI total and subjective sleep quality, sleep latency, sleep disorder parameters decreased, Fatigue severity scale scores decreased, physical function, vitality, mental health, pain, general health subscales in SF-36 parameters improved and a significant increase in the 6-minute walking test distance were detected (p<0.05). When the percentage changes in serum irisin and BDNF levels before and after treatment were compared, no statistical significance was observed between the groups (p>0.05). BDNF and irisin levels were positively correlated with each other (r>0.50). Moreover, irisin level showed a weak positive correlation with age, disease activity, and disease duration (r<0.50).
Conclusion: Aerobic exercise is very effective in delaying disease exacerbation, reducing fatigue and depression, increasing quality of life, exercise capacity and sleep quality in RA patients, and appears to be a supportive therapy for medical treatment. Physical activity and exercise should be part of routine treatment in RA patients. On the other hand, studies with a larger number of patients and longer follow-up periods are needed in order to more clearly evaluate the relationship of biomarkers with exercise and sleep in RA patients in the future. This is the first study to examine the effects of aerobic exercise on sleep quality, fatigue, quality of life, depression, serum BDNF and irisin levels in RA patients.
Key words: Rheumatoid arthritis, Sleep quality, Aerobic exercise, Irisin, BDNF