Okullarda yapılan göstermelik işlerin nedenleri, sonuçları ve önlenebilirliği
The reasons, results and preventability of the non-functional paperworks in educational enviroment
Yazar: ESRA BAĞCI
Danışman: PROF. DR. EMİNE ÖNDER
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada; okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin görüşlerine dayalı olarak okullarda yapılan göstermelik işleri, bu işlerin yapılma nedenlerini ve eğitime, okula, çalışanlara etkilerini incelemek amaçlanmıştır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı araştırmanın deseni olgu bilimdir. Araştırma 2023-2024 eğitim öğretim yılında Millî Eğitim Bakanlığına bağlı Isparta il merkezinde 3 anaokulu, 3 ilkokul, 3 ortaokul ve 3 lisede görev yapan 12'si okul yöneticisi ve 24'ü öğretmen olmak üzere toplam 36 eğitim çalışanı üzerinde yürütülmüştür. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmada veriler içerik analizi ile deşifre edilmiştir. Analiz sunucunda; göz boyamak ve güç merkezlerini tatmin etmek için yapılan, yapılma amacına ulaşmayan, eğitim öğretiminin öncelikli amaçlarına ve öğrenci ihtiyaçlarına hizmet etmeyen, niteliği düşük, orijinallikten uzak, formaliteden, kişi/kurum reklamı için veya işin yapıldığının bir belgesi olsun diye yapılan, kaynak/zaman/emek israfına ve çalışanı asıl işinden alıkoyup faydasız iş yüküne neden olan, kurum/meslek itibarına zarar veren, çalışanın önüne birdenbire gelen başka bir deyişle planlarda olmayan, eğitim öğretimin doğal akışını bozan, sadece yapan ve yaptırana faydalı olan, cezalandırılması gerekirken ödüllendirilen işlerin göstermelik olarak nitelendirildiği anlaşılmıştır. Okullarda düzenlenen evrakların/formların, sosyal, sanatsal etkinliklerin/projelerin, ölçme ve değerlendirme ile ilgili işlerin, e-okula girilen/üst birimlere sunulan istatistiki verilerin, gösteri/kutlama/anma etkinliklerinin, temizlik/tamir vb. işlerin, kurul/toplantı/kulüp/komisyonların ve tutanaklarının, sergilenen/yarışmalara gönderilen öğrenci ürünlerinin, seminerler/kişisel gelişim etkinlikleri ve eğitimlerin, yapılan/yaptırılan etkinlik haberlerinin, pano/afiş/posterlerin, alan dışı/seçmeli/merkezi sınavlar kapsamında olmayan derslerin, rehberlik faaliyetlerinin, öğretmenin ve idarecilerin kimi yetkilerinin, veliye verilen dönütlerin, destekleme kurslarının, yabancı dil eğitiminin, kimi gezilerin, ödev verilmesinin ve kontrolünün, özel eğitim ihtiyacı olan çocuklara verilen hizmetlerin, proje hazırlayanların adlarının, tatbikatların ve kaza tedbirlerinin, velinin toplantı ve kurullardaki söz hakkının, denetim faaliyetlerinin, ek ders ücreti onay işlemlerinin göstermelik olarak yapıldığı tespit edilmiştir. Katılımcıların büyük çoğunluğunun günlük mesailerinin en az bir saate kadarının göstermelik işlere harcandığı ve okullarda göstermelik işlerin daha sık öğretmenler ve okul yöneticileri tarafında yapıldığı anlaşılmıştır. Okullarda göstermelik işlerin yapılması, birçok farklı sebebe bağlansa da daha çok göz boyamak, çok çalışıyor/başarılı algısı oluşturmak, güç gruplarını/üst yönetimi memnun etmek, göze girmek/beğenilmek/prestij kazanmak, işin faydasına/gerekliliğine inanmamak öne çıkan etkenlerdir. Yine bu işlerin ortaya çıkışı çoğunlukla planlama/zamanlama hataları, beklenen işin yeterliliklere uygun olmayışı, niteliğine değil şekle/görüntüye/sayısal büyüklüğe odaklanılması, sorumluluktan çabucak kurtulma eğilimi, baskı ve beklenti, göstermelik işlere değer verilmesi, düşük motivasyon, gerçekten yapma ve göstermelik yapma arasında farka bakılmayışı, iş yükü fazlalığı, rekabet etme zorunluluğu/geride kalma korkusu, işin evrak üzerinde yapılmış olmasının yeterli olması, imkânların/ihtiyaçların göz önünde bulundurulmadan iş beklenmesi, etkili denetim eksikliği, işi isteyen/yapan kişinin çıkarlarına hizmet etmesine dayandırılmıştır. İki katılımcının dışında araştırma kapsamındaki öğretmen ve okul yöneticilerinin tamamı; okul idaresi ve veli ile sorun yaşamamak, yaptırıma uğramamak, sorumluluktan kurtulmak, üst makam baskısı, amire itiraz edilemez algısı, istenen işin faydasına/gerekliliğine inanmama vb. gerekçelerle okullarda zaman zaman göstermelik işler yaptığını bildirmiştir. Göstermelik işlere karşı öğretmen ve okul yöneticilerinin farklı perspektiflerden yaklaştığı, katılımcıların çoğunun göstermelik işlerden rahatsız olduğu yönünde görüş bildirirken bazılarının bu işlere yönelik tutumlarının duruma göre farklılaştığı, bazılarının ise rahatsızlık duymadığı saptanmıştır. Göstermelik işlerin; işi gönüllü ve baskıyla yapan eğitimcilere, bu işleri hiçbir şekilde yapmamaya çalışan eğitimcilere, okula ve öğrenciye farklı ve birçok olumlu ve olumsuz sonuç oluşturduğu görülmüştür. Katılımcıların büyük çoğunluğu, okulların/öğretmenlerin öğrencinin yararına olmayan/çalışanı öğrenci ekseninden uzaklaştıran iş yükünden kurtarılması, bu işlerin eğitim sistemini etkisizleştirdiğinin/yozlaştırdığının ve içini boşalttığının farkına varılması, nicelikten ziyade niteliğin değerli olması, toplumda/kurumda göstermelik işlerin kötülenmesi, eğitim örgütünde amaç birliği sağlanması, çalışanın yaptığı işin önemine/gerekliliğine samimiyetle inanması, evraka dayalı değerlendirme yerine performansa dayalı değerlendirme yapılması, görevlendirme ve atamalarda liyakat gözetilmesi, göstermelik işlerin bir iş etiği sorunu olarak değerlenmesi vb. önlemlerin alınması durumunda okullarda yapılan göstermelik işlerin önlenebilir olduğunu düşündüğü tespit edilmiştir.

Abstract:
In this research; It is aimed to examine the demonstrative works that are performed in schools based on the opinions of school administrators and teachers, the reasons for doing these works and the impact on education, school and employees. The design of the research in which the qualitative research method is used is phenomenology. The research was conducted in the 2023-2024 academic year on a total of 36 education employees, including 12 school administrators and 24 teachers who are working in 3 kindergartens, 3 elementary schools, 3 middle schools and 3 high schools in the Isparta provincial center affiliated to the Ministry of National Education. The data of the research were collected through semi-structured interview. In the research, the data were deciphered by content analysis. As a result of the analysis; it was understood that the works that are designed to draw eyes, satisfy power centers, do not achieve their purpose, do not serve the purpose and needs of educational education, are low in quality, far from originality and formality, done for person/ institution advertising and certification, cause waste of resources / time/ labor and useless workload, damage the reputation of the institution / profession, suddenly appearing and disrupt the natural flow of education, are useful only to those who do and to those have them do, rewarded while they should be punished are qualified as "show works". It has been determined that documents/forms prepared in schools, activities/projects, works related to measurement and evaluation, statistical data entered into e-school/presented to upper units, shows/celebrations/commemoration activities, cleaning/repair etc. works, boards/meetings/clubs/commissions and their minutes, student products exhibited/sent to competitions, seminars/activities/trainings, event news, boards/banners/posters, courses not within the scope of out-of-field/elective/central exams, guidance activities, some authorities of teachers and administrators, feedback given to parents, support courses, foreign language education, useless trips, assignment and control of homework, services provided to children with special education needs, names of project preparers, drill/accident measures, parents' right to speak in meetings and boards, inspection activities, additional lesson fee approval procedures  can be done as "Show Works". It has been understood that the majority of the participants spend at least one hour of their daily work on "Show Works" and that Show works are more frequently done by teachers and school administrators in schools. Although "Show Works" in schools are attributed to many different reasons, the most prominent ones are to show off, to create the perception of working hard/successful, to please power groups/upper management, to impress/be liked/gain prestige, and not believing in the benefits/necessity of the work. Again, the emergence of these works is mostly based on planning/timing errors, the expected work not being in line with qualifications, focusing on the form/image/numerical size rather than its quality, giving importance, escaping responsibility, pressure and expectation, valuing "Show off Works", low motivation, not considering the difference between real and "Show work", excessive workload, fear of competition/falling behind, done it on paper  is seen sufficient, not considering the possibilities/needs, lack of effective supervision, and serving the interests of the person requesting/doing the work.
Except for two participants, all teachers and school administrators within the scope of the research reported that they occasionally do "Show Works" at schools for reasons such as not to have problems with the school administration and parents, not to be sanctioned, to get rid of responsibility, pressure from higher authorities, the perception that one cannot object to the superior, not believing in the benefits/necessity of the requested job, etc. It was determined that teachers and school administrators approach to show works from different perspectives, some of them stated that they are not bothered by Show works, while some of them stated that their attitudes towards these jobs differ depending on the situation, and some of them are not bothered. It has been observed that "Show Works" create many positive and negative results for the school and students who do the job voluntarily and under pressure, and those who do not do these jobs at all. It has been determined that the majority of the participants think that if schools/teachers are relieved from workloads that are not in the interest of the students/distance them from the student axis, if it is realized that these jobs make the education system ineffective, if quality is valued rather than quantity, if "Show Works" are disparaged in society/institution, if unity of purpose is ensured in education, if employees believe in the importance/necessity of the work they do, if performance-based evaluation is made instead of document-based evaluation, if merit is taken into consideration in assignments and appointments, etc., then those "Show works" in schools can be prevented.