Kelile ve Dimne'nin sosyal bilgiler öğretim programında yer alan değerler açısından incelenmesi
Examination of Kelile and Dimne in terms of the values in the social studies curriculum
Yazar: RIZA KARADEM
Danışman: PROF. DR. AHMET ALİ GAZEL
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ahlaki değerler = Moral values ; Aile eğitimi = Family education ; Bilimsellik değeri = Scientific value ; Demokrasi eğitimi = Education of democracy ; Demokratik değerler = Democratic values ; Dini değerler = Religious values ; Eğitsel değerler = Educational values ; Hint edebiyatı = Indian literature ; Sosyal değerler = Social values ; Toplumsal değerler =

Özet:
Kelile ve Dimne, hükümdarlara devleti yönetmelerinde ışık tutan bir Siyâsetnâme olmasının yanında, yazıldığı dönemin ahlaki değerlerini, eğlenceli ve akılda kalıcı bir üslupla aktaran nasihatname ve hikâye kitabıdır. Çevirmenlerinin de eklemeler yapması ile bugünkü formuna ulaşan eser birçok dile tercüme edilmiş, birçok esere esin kaynağı olmuş ve dünyanın en çok okunan eserleri arasında yer almayı başarmıştır. Bu çalışmada siyasi ve sosyal yönü ağır basan Kelile ve Dimne,  Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı kapsamında yer alan on sekiz değer (adalet, dürüstlük, estetik…) açısından incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, Kelile ve Dimne ile 2018 tarihli Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programından oluşmaktadır. Araştırma verilerinin toplanmasında doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel analizden yararlanılmış, eserin içerisinde yer alan hikâyelerin özetleri ve eser içindeki metinlerden yapılan doğrudan alıntılar ile ilişkilendirilen değerler şeklinde sunulmuştur. Araştırma sonucunda; Kelile ve Dimne'de yer alan hikâyelerden birçoğu, Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı kapsamında bulunan 18 değerin tümü ile farklı oranlarda 137 kere ilişkilendirilmiştir. En çok değer tespiti yapılan hikâye ise Arıların İlhamı adlı hikâye olmuştur. Arıların İlhamı adlı hikâye içerisindeki ara ve iç hikâyelerle birlikte değerlerle 41 kez ilişkilendirilmiştir. En az ilişkilendirme yapılan çerçeve hikâyeler ise 2 değerle ilişkilendirme yapılan Aceleci Zahid ve Heveskâr Yabancı adlı hikâyeler olmuştur. Eserde Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda yer alan adalet değeri 16 farklı hikâyede tespit edilerek en çok ilişkilendirme yapılan değer olurken, bağımsızlık değeri ise eserde yalnızca 3 hikâyede tespit edilerek en az ilişkilendirme yapılan değer olmuştur.  Kelile ve Dimne'nin Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı kapsamında yer alan değerler açısından önemli bir eser olduğu görülmüş, hikâyelerin sade bir dil kullanılarak Sosyal bilgiler derslerinde kullanılmasının yararlı olacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kelile ve Dimne, Beydeba, Sosyal bilgiler dersi öğretim programı,                                                       değerler eğitimi

Abstract:
Kelile ve Dimne is an advice and story book that conveys the moral values of the period in which it was written, in an entertaining and catchy style, as well as being a policy book that sheds light on the rulers in their administration of the state. The work, which reached its current form with the additions of its translators, has been translated into many languages, inspired many works, and has become one of the most read books in the world. In this study, Kelile and Dimne, whose political and social aspects predominate, were examined in terms of eighteen values (justice, honesty, aesthetics…) included in the Social Studies Curriculum. The study group of the research consists of Kelile and Dimne and the 2018 Social Studies Curriculum. Document analysis method was used to collect research data. Descriptive analysis was used in the analysis of the data obtained, and the summaries of the stories in the book and the values associated with the direct quotations from the texts in the book were presented. As a result of the research; Many of the stories in Kelile and Dimna were associated with all 18 values in the Social Studies Curriculum 137 times in different proportions. The story that was most valued was the story called Inspiration of the Bees. It has been associated with values 41 times together with the intermediate and inner stories in the story named Inspiration of the Bees. The frame stories with the least associations were the ones named Hasty Zahid and Heveskar Foreign, which were associated with 2 values. While the value of justice in the Social Studies Curriculum in the work was determined in 16 different stories, it was the most associated value, while the value of independence was determined in only 3 stories in the work and became the least associated value. It has been seen that Kelile and Dimne are an important work in terms of the values included in the Social Studies Curriculum, and it has been concluded that it would be beneficial to use the stories in Social Studies lessons by using a plain language.
Keywords: Kelile and Dimne, Beydeba, Social studies curriculum, values education