Birinci basamakta hiperlipidemik hastaların ilaç uyumları
The medication adherence of hyperlipidemic patients in primary care
Yazar: RANA GÜNDOĞAN
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN ÖZÇAKAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Hiperkolesterolemi = Hypercholesterolemia ; Hiperlipidemiler = Hyperlipidemias ; Kolesterol = Cholesterol ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Toplum sağlık merkezleri = Community health centers

Özet:
Kardiyovasküler hastalıkların tedavisi ve önlenmesinde kolesterol düşürücü tedavinin
yararları belgelendirilmekle birlikte, tedavinin potansiyel faydası ilaç uyumuna bağlıdır.
Kardiyovasküler hastalık riskine sahip kişilerin tedavi uyumsuzluğu bireyleri tedavinin riski
azaltan yararlarından mahrum bırakırken önlenebilir kardiyovasküler olayların artışı sonucu
da sağlık sisteminde ciddi maliyetlere neden olmaktadır. Günümüzde ilaç uyumunu arttırmaya
yönelik çabalar göz önünde bulundurularak, çalışmamızda kolesterol ilaç tedavi uyumu
konusunda hatırlatma amaçlı telefon görüşmelerinin ilaç uyumu üzerine etkisini
değerlendirmek amaçlanmıştır.
Bu müdahale çalışmasına, Nisan-Mayıs 2015 tarihleri arasında, bir Aile Sağlığı
Merkezinde, son bir yıl içinde statin grubu kolesterol düşürücü ilaç reçete edilmiş 194 birey
dahil edilmiştir. Katılımcılara anket ve ilaç tedavi uyumunu değerlendirmek için Morisky
Medication Adherence Scale-8 (MMAS-8) ölçeği uygulanmış, ilaç bulundurma oranı
(medication possession ratio-MPR) belirlenerek, hastaların LDL değerleri kaydedilmiştir.
Katılımcılar müdahale (n=97) ve kontrol (n=97) grupları olarak ayrılarak aylık hatırlatma
amaçlı telefon görüşmesi şeklinde müdahale sonrasında her iki grup MMAS-8 ölçeği, MPR
ve LDL düzeyleri ile tekrar değerlendirilmiştir.
Çalışmaya katılanların %59,3'ü kadın (n=115), %63,4'ü evli (n=123), çoğunluğu
emekliydi (%58,8, n=114). MMAS-8'e göre %53,1 (n=103) orta-yüksek uyumluydu.
Geçerlilik güvenilirlik analizlerinde ölçeğin Cronbach alfa güvenilirlik katsayısı 0,738, faktör
analizi sonucunda KMO değeri 0,68 bulundu. Soruların faktör yükleri 0,40'ın üzerinde olup
ölçeğin açıkladığı toplam varyans %69,689 idi. Müdahale sonrası ise müdahale ve kontrol
grupları karşılaştırıldığında katılımcıların LDL, MPR değerleri ile MMAS-8 puanları arasında
anlamlı fark kaydedilmiştir (p<0,05).
Yapılan müdahale uyumu geliştirici nitelikte bulunmuş olup, eş zamanlı LDL
kolesterol değerlerinde azalma gözlenmiştir. Hatırlatıcı müdahale yöntemlerinin içinde telefon
görüşmeleri de, ilaç tedavi uyumu üzerine olumlu etkili, birinci basamakta uygulanabilir bir
yöntem olarak karşımıza çıkmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Tedavi uyumu, hiperlipidemi, birinci basamak

Abstract:
Although benefits of cholesterol lowering treatment on prevention and treatment of
the cardiovascular diseases documented, potential benefits of the treatment depends on drug
adherence. In people with cardiovascular disease risk, treatment nonadherence deprive
individuals benefits of prevention and causes serious increased costs in health systems as a
result of increased preventable cardiovascular events. Recently the efforts to improve the
medication adherence was taken into account in our study, we aimed to evaluate the effects of
reminder calls on cholesterol medication adherence.
In this interventional study 194 individuals who have been prescribed cholesterollowering
statin group drugs in the past year and attended a Family Health Center between
April-May 2015 were included. To assess the medication adherence, Morisky Medication
Adherence Scale-8 (MMAS-8) and a questionnaire applied to participants, the drug
possession ratio (medication possession ratio-MPR) were determined and LDL levels of
patients were recorded. Participants were divided in to intervention (n = 97) and control (n =
97) groups, after the intervention in the form of a monthly reminder calls, both groups were
reevaluated with MMAS-8 scale, MPR and LDL levels.
In the study 59.3% of participants (n = 115) were female, 63.4% (n = 123) were
married and majority (58.8%, n = 114) was retired. According to the MMAS-8 53.1% (n =
103) of participants had medium-high adherence. In validity and reliability analysis of scale;
Cronbach's alpha reliability coefficient was 0.738, in factor analysis KMO value was 0.68.
The factor load of questions was over 0.40 and the total variance explained by the scale was
69.689%. After the intervention, in comparison of intervention and control groups significant
difference between the MMAS-8 points, MPR values and LDL levels were recorded (p
<0.05).
Intervention has been found useful in improving adherence, decrease in the LDL
cholesterol levels were observed simultaneously. Reminder phone calls within the method of
intervention, have positive effect on medication adherence, emerges as a viable method in
primary care.
Key words: Medication adherence, hyperlipidemia, primary care