Toplumda yaşayan yaşlılarda sarkopeni sıklığı ve risk etmenleri
Prevalence of sarcopenia and factors related to sarcopenia in the community-dwelling elderly
Yazar: HATİCE ŞİMŞEK KESKİN
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN FEHMİ AKÇİÇEK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Geriatri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Geriatri = Geriatrics
Dizin: Kas distrofileri = Muscular dystrophies ; Kas hastalıkları = Muscular diseases ; Kaslar = Muscles ; Prevalans = Prevalence ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Sarkopeni, kas kütlesinde, performansında ve gücünde azalmanın birlikte olduğu bir geriatrik sendromdur. Sarkopeni pek çok hastalığa neden olmakta,  yaşam kalitesini düşürmekte, bağımlılığı, ölümlülüğü ve hastane yatışlarını artırmaktadır. Araştırmanın amacı İzmir'in Bornova İlçesi'nde yaşayan 65 yaş ve üzeri kişilerde sarkopeni sıklığını ve risk etmenlerini belirlemektir.
Araştırma kesitsel tiptedir. Evren İzmir İli'nin Bornova İlçesi merkezinde yaşayan 65 yaş ve üzeri 28,323 bireydir. Toplumda yaşayan yaşlılarda sarkopeni sıklığı %10 alınarak, %2 hata payı ile %95 güven düzeyinde ulaşılması gereken en az örnek büyüklüğü 839 olarak hesaplanmış, %20.0 yedek seçilmiştir. Toplam 1007 kişiye ulaşmak hedeflenmiştir. Çok aşamalı örnek seçimi yapılmıştır. Bağımlı değişken sarkopeni varlığıdır ve EWGSOP tanı şemasına göre (yürüme hızı, kas gücü ve baldır çapı) belirlenmiştir. Bağımsız değişkenler sosyo- demografik ve ekonomik özellikler, sağlıklı yaşam davranışları, sağlık değişkenleridir. Veri anketörler tarafından, evlerde, yüzyüze görüşme yöntemi ile toplanmış, Ki-kare ve Lojistik Regresyon Analizi ile çözümlenmiştir.
Ulaşma oranı %90.3'tür. Yaşlıların ortalama yaşı 72.8±6.2 (65-100), %60.2'si (n=582) kadındır. Sarkopeni sıklığı %5.2'dir (Kadınlarda %4.1, erkeklerde %6.7; 65-74 yaşta %3.0, 75-84 yaşta %8.6, 85 yaş ve üzerinde %21.9). Yaşlıların %41.0'ının yürüme hızı, %57.0'ının kavrama gücü, %6.1'inin baldır çapı düşüktür. Yürüme hızı ve kavrama gücünün birlikte düşük olmasının sıklığı %14.3'tür. Yaş artışı (OR=1.084, %95GA=1.022-1.150, p=0.007), fiziksel inaktif olma (OR=3.924, %95GA=1.278-12.014, p=0.017), BKİ düşüklüğü (OR=29.118, %95GA=11.076-76.549, p<0.001) ve malnutrisyon riski/ varlığı (OR=7.950, %95GA=3.017-20.953, p<0.001) sarkopeni riskini artırmaktadır.  
Sonuçta sarkopeni toplumdaki yaşlılarda azımsanmayacak sıklıktadır.  Yaş artışı, fiziksel inaktivite, BKİ düşüklüğü, malnutrisyon riski/ varlığı risk etmenleridir.

Abstract:
Sarcopenia is a geriatric syndrome characterized with loss of muscle mass, muscle performance and muscle strength. Sarcopenia causes many disorders, lowers quality of life, increases dependency, inpatient admissions and mortality. The aim of this study is to determine sarcopenia prevalence and affecting factors in Bornova district of Izmir aged 65 years and older people.
The population of this cross-sectional study is 28,323 people aged 65 years and older living in centre of Bornova district, Izmir. Minimum sample size was calculated by assuming sarcopenia prevalence is 10% with 2% error and %95 confidence limit. Twenty percent of this minimum sample size was added for non-response. One thousand and seven individuals were targeted to reach. The dependent variable is having sarcopenia and diagnosis was made on the basis of European Working Group on Sarcopenia for Older People algorithm- EWGSOP (gait speed, grip strength and calf circumference). Independent variables were socio-demographic and economic features, healthy life behaviours and health condition. Data were collected by interviewers at home with face-to-face interview and analysed using chi-square and logistic regression analysis.
The response rate was 90.3%. Mean age is 72.8±6.2 (65-100), 60.2% were female (n=582). The prevalence of sarcopenia is 5.2% (4.1% in females, 6.7% in males, 3.0% in 65-74 age group, 8.6% in 75-84 age group and 21.9% in 85 years and older). The prevalence of having low gait speed is 41.0%, low grip strength 57.0%, low calf circumference 6.1%. The prevalence having both low gait speed and low grip strength 14.3%. Increase in age (OR 1.084, 95% CI=1.022-1.15, p=0.007), physical inactivity (OR=3.924, 95% CI=1.278-12.014, p=0.017), low body mass index (BMI) (OR=29.118, 95% CI=11.076-76.549, p<0.001) and having malnutrition risk or malnutrition (OR=7.950, %95GA=3.017-20.953, p<0.001) increase sarcopenia risk.
In conclusion prevalence of sarcopenia is quite high in this population. Increase in age, physical inactivity, low BMI, having malnutrition risk or malnutrition are risk factors for having sarcopenia.