Özgürlük sorgulamasında matematiksel modellemenin olanağı
Possibility of mathematical modeling in freedom questioning
Yazar: KEMAL ÇİNÇİN
Danışman: PROF. DR. ŞAHİN FİLİZ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak = Morality ; Bilinç = Consciousness ; Etik = Ethics ; Eğitim = Education ; Matematik = Mathematics ; Matematiksel modelleme = Mathematical modelling ; Özgürlük = Freedom

Özet:
Bu çalışmada, özgürlük hissinin sorgulanmasındaki eylem kombinasyonlarının hangi şartlarda olanaklı olduğu belirlenmeye çalışılmıştır. Özgürlüğü hisseden özne ile özgürlüğü hakkında yorum yapılan öznenin ayrımı, hissedilen özgürlük ile yüklenilen özgürlük ayrımını gerekli kılmıştır. Bu bağlamda, özgürlüğün varlığına ilişkin sorgulamalarda olası eylem kombinasyonlarının fark edilmesi ve ortaya konulmasında kaos, tecrübe, bilgi ve inanç faktörlerinin etkisi üzerinde durulmuştur. Bununla birlikte, söz konusu eylem kombinasyonlarının matematiksel bir modellemesi mümkün gözükmektedir.
Tercih ve isteme arasındaki akla dayalı fark, mantık kurallarının işletilmesine dayandırılır. Ayrıca, her türlü etik teori de akıl ve mantık temelinde ortaya konulmuştur. Akıl ve mantık, bilim olarak matematiğin temelini oluşturur. Tezde matematik, etik ve özgürlük kavramları arasında ilişki kurmanın yolları araştırılmıştır. Matematiğin devreye girmesi ile birlikte özgürlüğe yönelik tartışmaların farklı bir boyut kazanacağı düşünülmektedir. Dolayısıyla, etiğin önemli bir konusu olarak özgürlüğü araç ve amaç olarak ele alma koşulları yeniden değerlendirilebilir. Eğitimin yaratıcı düşünce ve etik tartışmalardaki önemi, eğitim ve özgürlük ilişkisini yeniden ele almayı gerektirmektedir.
Bilincin nesnesine yönelimi, olası eylem kombinasyonlarının kurulmasında rol almaktadır. Öyle ki, özgürlüğe ilişkin sorgulamalar bilincin varlığına muhtaçtır. Her türden zihinsel işlemlere eşlik eden bilinç, özgürlük alanlarının kesişimi söz konusu olduğunda özgürlük hissinin varlığına ya da yokluğuna ilişkin kararda belirleyici ana unsurdur. Çalışmada, kurulan özgürlük alanlarının ne anlama geldiği ve bu alanların kesişmesi durumunda özgürlük hissinin hangi koşullarda kaybolduğu anlatılmaya çalışılacaktır.
Sonuç olarak, özgürlüğün anlık olarak değerlendirilen ve matematiksel modellemeye uygun zihinsel işlemlerle sorgulanan bir kavram olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
This study aims to determine the conditions under which combinations of actions are possible in questioning the sense of freedom. The distinction between the subject feeling freedom and the subject commented on its freedom required the distinction between the freedom felt and the freedom imposed. In this sense, the effects of chaos, experience, knowledge, and belief factors on the realization of possible combinations of actions in inquiries about the existence of freedom are emphasized. Mathematical modeling of these combinations of actions seems possible.
The rational difference between preference and demand is based on the execution of logic rules. Besides, all kinds of ethical theories have been put forward on the basis of reason and logic. Reason and logic form the basis of mathematics as a science. In the thesis, the ways of establishing a relationship between mathematics, ethics, and freedom are investigated. It is thought that with the introduction of mathematics, discussions about freedom will gain a different dimension. Consequently, the conditions to treat freedom as an important subject of ethics as a means and objective can be reassessed. The importance of education in creative thinking and ethical debates necessitates reconsidering the relationship between education and freedom.
The orientation of consciousness to the object plays a role in establishing possible combinations of actions. So that, the questioning of freedom depends on the existence of consciousness. The consciousness that accompanies all kinds of mental processes is the decisive element in the decision on the existence or absence of a sense of freedom when it comes to the intersection of freedom areas. This study will try to explain the meaning of the established freedom areas and the conditions under which the sense of freedom disappears in the intersection of these areas.
As a result, this study tries to put forward that freedom is a concept that is evaluated instantly and questioned by mental processes suitable for mathematical modeling.