Üniversite öğrencilerinde duygu düzenleme güçlüğü ve olumsuz çekirdek inanışların riskli davranışlardaki rolleri
The roles of difficulty in emotion regulation and negative core beliefs in risky behaviors of university students
Yazar: BURAK KEMAL ATEŞ
Danışman: DOÇ. DR. SEDAT BATMAZ
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Klinik psikoloji = Clinical psychology

Özet:
Bu çalışma, Türkiye örnekleminde, erken yetişkinlik çağındaki üniversite öğrencilerinin başvurabildiği riskli davranışları incelemeyi amaçlamıştır. Bu kapsamda riskli davranışlar; yaş cinsiyet, depresyon ve anksiyete değişkenlerinin kontrol edilmesi kaydıyla, duygu düzenleme güçlüğü ve olumsuz çekirdek inanışlar değişkenleri kullanılarak ilişkisel tarama metoduyla incelenmiştir. İlgili değişkenleri ölçmek için Riskli Davranışlar Ölçeği Üniversite Formu (RDÖÜF) (Gençtanırım, 2014), Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği (DDGÖ) (Gratz ve Roemer, 2004), Olumsuz Çekirdek İnanış Ölçeği (OÇİÖ) (Osmo ve ark., 2018), Hasta Sağlık Anketi-9 (HSA-9) (Spitzer ve ark., 1999), Yaygın Anksiyete Bozukluğu Ölçeği-7 (YAB-7) (Spitzer ve ark., 2006) ve çalışma için oluşturulan demografik bilgi formu kullanılmıştır. Çalışmaya çevrimiçi form yoluyla 388'i kadın (%78,4), 107'si erkek (%21,6) olmak üzere 495 üniversite öğrencisi katılmıştır. RDÖÜF toplam skorunda ve ölçeğin alt boyutlarında en yüksek skor alan %27 grubu ile, en düşük skor alan %27 grubu arasında DDGÖ ve OÇİÖ toplam ölçek skorları ve alt boyutları, demografik ve klinik veriler kullanılarak bağımsız gruplar t testleri, ki kare testleri yapılmıştır. Daha sonrasında RDÖÜF, DDGÖ ve OÇİÖ verileri arasında Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Son olarak ise RDÖÜF verisi bağımlı değişken, DDGÖ ve OÇİÖ verileri bağımsız değişken, cinsiyet, yaş ve YAB-7 ile HSA-9 verileri de kontrol değişkenleri olarak kullanılarak hiyerarşik çoklu regresyon analizi uygulanmıştır. Riskli Davranışlar Ölçeği'nde olumsuz çekirdek inanış ve duygu düzenleme güçlüğü skorları ile uygulanan t testlerinin tümünde Cohen d parametresine göre büyük etki gücünde istatistiki olarak anlamlı farklar, Pearson korelasyon analizinde OÇİÖ ve DDGÖ ile RDÖÜF'ün madde kullanımı alt boyutu hariç tüm alt boyutları arasında orta ve küçük büyüklüklerde anlamlı pozitif korelasyonlar tespit edilmiştir. Hiyerarşik çoklu regresyon analizinde, duygu düzenleme güçlüğü ve olumsuz çekirdek inanış değişkenleri yaş, cinsiyet ve YAB-7 ile HSA-9 verileri kontrol edildikten sonra, riskli davranışlardaki varyansı %12 düzeyinde anlamlı şekilde açıklamıştır. Bulgular literatür ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
This study aimed to investigate risky behaviors among Turkish early adult university students. In this context, risky behaviors were examined in terms of emotion regulation difficulties and negative core beliefs with the correlational survey method while using age, gender, depression and anxiety as control variables. In order to measure the relevant variables, Risky Behaviors Scale University Form (RBSUF) (Gençtanırım, 2014), Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS) (Gratz & Roemer, 2004), Negative Core Beliefs Inventory (NCBI) (Osmo et al., 2018), Patient Health Questionnaire-9 (PHQ-9) (Spitzer et al., 1999), Generalized Anxiety Disorder Scale-7 (GAD-7) (Spitzer et al., 2006) and the demographic information form created for the study were used. 388 women (78.4%) and 107 males (21.6%) out of a total of 495 university students took part in the study via online form. Independent groups t-tests and chi-square tests were performed by using DERS and NCBI total and subscale scores, demographic and clinical data scores between the 27% group with the highest score and the 27% group with the lowest score in the total score of RBSUF and the subscales. Afterwards, Pearson correlation analysis was applied between the RBSUF, DERS, and NCBI data. Finally, hierarchical multiple regression analysis was applied by using the RBSUF data as the dependent variable, the DERS and NCBI data as the independent variables, and the GAD-7, PHQ-9, gender and age as the control variables. In all t-tests, statistically significant differences with large effect sizes were found in between lower and upper group of RBSUF with DERS and NCBI data. Second, the Pearson correlation analysis between DERS, NCBI, and RBSUF, excluding the substance use subscale, showed significant positive correlations in medium and small sizes. Finally, in hierarchical multiple regression analysis, difficulty in emotion regulation and negative core belief variables significantly explained the variance in risky behaviors at the level of 12%, after controlling for age, gender, and GAD-7 and PHQ-9 scores. The findings were discussed in the light of the literature