Ayaktan kemoterapi alan hastaların yaşadıkları semptomlar ile öz bakım güçleri arasındaki ilişki
Relationship between symptoms and self-care agency in patients receiving outpatient chemotherapy
Yazar: CANDAN KALE
Danışman: PROF. DR. SABİRE YURTSEVER
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Komplikasyonlar = Complications ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Özbakım = Self-care

Özet:
Bu çalışma, ayaktan kemoterapi alan hastaların yaşadıkları semptomlar ile öz bakım güçleri arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Mersin Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi'nin Ayaktan Kemoterapi Ünitesi'ne en az ikinci kür kemoterapisini almak üzere başvuran 120 hasta oluşturmuştur. Araştırma verileri Kişisel Bilgi Formu, Edmonton Semptom Tanılama Ölçeği ve Öz Bakım Gücü Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde frekans, yüzde, ortalama ve standart sapma değerleri kullanılmıştır. Verilerin normal dağılım gösterip göstermediği Shapiro-Wilk testi ile değerlendirilmiştir. Normal dağılım gösteren iki değişkenli grubun karşılaştırılmasında Student t testi ve normal dağılım gösteren ikiden fazla değişkenli grubun karşılaştırılmasında ANOVA testi kullanılmıştır. İstatistik anlamlılık seviyesi olarak p<0,05 alınmıştır. Araştırmada hastaların yaş ortalaması 53,95±13 olup, %73,33'ü 65 yaş altındadır. Hastaların %50'sinin kadın, %63,33'ünün evli, %38,33'ünün ilköğretim mezunu, %70'inin herhangi bir işte çalışmayan, %66,67'sinin ilde yaşadıkları saptanmıştır. Hastaların %50'si 0-6 ay önce tanı almış ve %69,17'sinde metastaz bulunmamaktadır. Hastaların kemoterapi kür sayısı ortalaması 5,08±3,58 olarak belirlenmiştir. Hastaların %68,33'üne daha önce kansere yönelik başka tedavi yöntemleri uygulanmamıştır. Hastaların %55'inin herhangi bir kronik hastalığı bulunmamaktadır. Hastaların %33,3'ünün herhangi bir kronik hastalığa bağlı sürekli kullandığı ilacı bulunmaktadır. Hastaların ESTÖ puan ortalamaları 44,55 iken, Öz Bakım Gücü puan ortalamaları 81,25 olarak bulunmuştur. 65 yaş ve üstü hastaların, dul/boşanmış olan hastaların ve eğitim seviyesi düşük hastaların ESTÖ puan ortalamalarının daha yüksek, Öz Bakım Gücü ölçeği puan ortalamalarının ise daha düşük olduğu belirlenmiştir. Hastaların ESTÖ puan ortalamaları ile Öz Bakım Gücü puan ortalamaları arasında negatif yönde zayıf doğrusal bir ilişki saptanmıştır.
	
Anahtar kelimeler: Kanser, kemoterapi yan etki, öz bakım gücü, hemşirelik

Abstract:
This is a descriptive study which is done to assess the relationship between symptoms and self-care agency in patients receiving outpatient chemotherapy. The sample of this study consisted of 120 patients applying to receive at least second cure of chemotherapy to Mersin University Health Research and Practice Center in the outpatient center of chemotherapy. The data of this research were collected by using Personal Information Form, Edmonton Symptom Assessment System, and Self-Care Agency Scale. In the analysis of obtained data frequency, percentage, average and standard deviation were used. The data were evaluated with Shapiro-Wilk test if the data show normal distribution or not. Student t test was used to compare the bivariate normal distribution group, and ANOVA was used to compare the groups with more than two multivariate normal distribution. Statistical significance level was acceptedas p<0,05. In this study, the average age of the patients was 53,95 ± 13 years old, and 73,33% of themwere under 65 years of age. It was found that 50% of patients were female, 63,33% of them were married, 38.33% of them graduated from primary school, 70% of them weren't working in any job, and 66,67% of them lived in city. 50% of patients were diagnosed 0-6 months ago, and 69,17% of patients had no metastases. The number of cure of chemotherapy of the patients was determined as 5,08±3,58. In 68,33% of patients weren't applied another treatment for cancer previously. In 55% of patients didn't have any chronic disease.33,3% of patients with chronic diseases used their drugs continuously. The average of ESAS score was 44.55, and Self-Care Agency Scale score was defined as 81,25. The age of 65 and older patients, widowed/divorced patients, and the patients with low educational level ESAS mean score was found to be higher and Self-Care Agency Scale score was found to be lower. ESAS and Self-Care Agency average score of patients was determined to be a weak negative linear relationship between mean scores. 
	
Key words: Cancer, chemotherapy side effects, self-care agency, nursing