Aşağı Melendiz Çayı Havzası'nın jeomorfolojisi
Geomorphology of the Lower Melendiz River Basin
Yazar: ÖZGÜR UĞUZ
Danışman: PROF. DR. ALİ MEYDAN
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Aksaray-Uluırmak = Aksaray-Uluırmak ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; Jeomorfoloji = Geomorphology ; Melendiz Çayı = Melendiz River ; Morfometrik analiz = Morphometric analysis

Özet:
Çalışma sahası olarak belirlenen Aşağı Melendiz Çayı Havzası, İç Anadolu Bölgesi'nde Aksaray ilinde yer almaktadır. Tamamen Aksaray ili sınırları içinde kalan havza, İç Anadolu Bölgesi'nin Konya ve Orta Kızılırmak Bölümü'ne dahil edilir. Orta Anadolu'nun ortasında yer alan havza yaklaşık 1705,80 km2 yüzölçümünde geniş bir alana sahiptir. Havzada, İç Anadolu Karasal İklimi hakim durumdadır. Yaz ayları sıcak ve kurak, kış ayları soğuk ve yağışlıdır. Yaz ile kış mevsimi arasında sıcaklık farkı fazladır. Yağışlar genellikle ilkbahar ve kış mevsiminde düşmektedir, yaz mevsiminde ise kuraklık hakim durumdadır. Yağışlı geçen aylardan Ocak, Şubat ve Aralık aylarında don olayı görülebilmektedir. Yaz kuraklığından dolayı havzanın büyük kısmı step vejetasyonu ile kaplıdır. Mamasın Barajı'nı besleyen Melendiz ve Karasu Çayı en önemli akarsu durumundadır. Çalışma alanı Anatolitler Tektonik Birliği içinde yer almaktadır. Paleozoik yaşlı metamorfik kayaçlardan Kuvaterner dönemine ait alüvyonlara kadar tüm dönemlere ait farklı kayaç tipleri bulunmaktadır. Genel olarak magmatik, metamorfik, sedimanter ve karasal kökenli kayalar mevcuttur. Özellikle Pliyosen ve Kuvaterner arasındaki volkanik faaliyetlerle ortaya çıkan volkanik bazalt, tüf ve ignimbiritler geniş alanlar kaplamaktadır. Stratigrafik olarak en altta metamorfik kayaçlar, üzerine volkanosedimenter kayaçlar ve volkanik kayaçlar, tüm bu kayaçların üzerine ise Holosen yaşlı alüvyon çökeller gelmektedir. Tektonik hareketler, volkanik faaliyetler ve flüvyal süreçler önemli ölçüde havzadaki morfolojik gelişime yön vermiştir. Havzanın kuzeyi, doğusu ve güneyi dağlık, tepelik ve engebeli alanlardan oluşmaktadır.  Bunun dışında kalan ve Tuzgölü fayının sınırlandırdığı alanın batısı yüzey şekilleri bakımından daha düz bir arazi yapısına sahiptir ve ovalık alanlarla kaplıdır. Bölgede havzayı kuzeyden sınırlandıran Ekecik Dağı ve güneyden sınırlandıran Hasandağı gibi önemli volkanik dağlar yer alır. Havzada dağlar, tepeler, volkan konileri,  ignimbirit platoları, mesalar, vadiler, badlands topografyası, alüvyal ovalar ve birikinti konileri gibi önemli jeomorfolojik birimler bulunmaktadır.

Abstract:
The Lower Melendiz Stream Basin, determined as the study area, is located in Aksaray province in the Central Anatolia Region. The basin, which is completely within the borders of Aksaray province, is included in the Konya and Central Kızılırmak Section of the Central Anatolia Region. The basin, located in the middle of Central Anatolia, has a large area of approximately 1705,80 km2. The Central Anatolian Continental Climate is dominant in the basin. Summers are hot and dry, winters are cold and rainy. The temperature difference between summer and winter is large. Rainfall generally falls in spring and winter, while drought prevails in summer. Frost can be seen in January, February and December, which are the rainy months. Due to the summer drought, most of the basin is covered with steppe vegetation. The Melendiz and Karasu Rivers, which feed the Mamasın Dam, are the most important rivers. The study area is located within the Anatolith Tectonic Unit. There are different rock types belonging to all periods, from Paleozoic metamorphic rocks to Quaternary alluviums. In general, there are rocks of magmatic, metamorphic, sedimentary and terrestrial origin. Especially volcanic basalt, tuff and ignimbrites formed by volcanic activities between Pliocene and Quaternary cover large areas. Stratigraphically, metamorphic rocks are at the bottom, volcano-sedimentary rocks and volcanic rocks are on top of them, and Holocene alluvial deposits are on top of all these rocks. Tectonic movements, volcanic activities and fluvial processes have significantly shaped the morphological development in the basin. The north, east and south of the basin consist of mountainous, hilly and rugged areas. The remaining area, which is limited by the Tuzgölü fault, has a flatter land structure in terms of surface formations in the west and is covered with plains. There are important volcanic mountains in the region such as Ekecik Mountain, which limits the basin from the north, and Hasan Mountain, which limits it from the south. There are important geomorphological units in the basin such as mountains, hills, volcanic cones, ignimbrite plateaus, mesas, valleys, badlands topography, alluvial plains and talus cones.