Madde bağımlısı bireylerin ailelerinde babanın temsili ve konumu üzerine nitel bir araştırma
A qualitative research on the representation and status of the "father" in the families of drug addicts
Yazar: İLKER AKTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER MİRAÇ YAMAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Baba-çocuk etkileşimi = Father-child interaction ; Babalar = Fathers ; Bağımlılık = Dependency ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders

Özet:
Bağımlılık pek çok unsur tarafından tetiklenebilecek bir hastalık niteliği taşımaktadır. Aile ilişkileri bu hastalığı tetikleyebilecek ve madde kullanımının sürdürülmesini sağlayacak bir yapı arz edebilmektedir. Aile özelinde ise özellikle babaların, madde kullanımı özelinde yeterince ele alınmadığı görülmektedir. Bu sebeple bu çalışmada baba oğul ilişkisi kapsamında babaların, çocuklarının madde kullanımı hikayesindeki konumlanışı analiz edilmeye çalışılmıştır. Bu amaç doğrultusunda, babalık fenomeninin daha derinlemesine analiz edilebilmesi adına nitel araştırma yöntemleri tercih edilmiştir. En az bir kez madde kullanım tedavisi görmüş madde kullanıcıları ve madde kullanıcılarının babaları araştırmaya dahil edilmiştir. Bu bağlamda yirmi (20) madde kullanıcısı ve yirmi (20) madde kullanan oğlu olan baba ile toplamda kırk (40) katılımcı ile görüşme yapılmıştır. Hem baba hem de bu babanın oğluyla görüşme yapılmamış, katılımcılar farklı ailelerden seçilmiştir. Katılımcıların tamamı erkektir. Katılımcılarla yapılan görüşmelerden elde edilen veriler fenomenolojik yöntem kullanılarak analiz edilmiş ve bu doğrultuda çeşitli temalar oluşturulmuştur. Araştırmanın sonucu olarak madde kullanıcıları ve babaları arasındaki ilişkinin genel itibariyle olumsuz bir nitelik taşıdığı, babaların madde kullanımı açısından önemli tetikleyici bir unsur olarak değerlendirilebileceği anlaşılmıştır. Baba oğul arasındaki ilişkinin seyri düzelmeye başladığında, bunun madde kullanım tedavisine de yansıyabileceği bulunmuştur. Zira babaların verdikleri destek, madde kullanıcılarının tedavi motivasyonunu etkilemektedir. Bununla beraber, babaların tedaviye katılımları oldukça düşüktür. Babaların tedaviye katılımları arttıkça, tedaviden elde edilen sonuçların daha olumlu olduğu katılımcılar tarafından dile getirilmektedir. Babaların tedavi katılımını artırmak için çeşitli motivasyon kaynaklarının bulunduğu ve bunları harekete geçirmenin tedavide baba katılımını artırabileceği farkedilmiştir.

Abstract:
Addiction is a disease that can be triggered by many factors. Family relationships can provide a structure that can trigger this disease and ensure the continuation of substance use. In the family context, it is observed that fathers and fatherhood are not adequately addressed in substance use. For this reason, in this study, the position of fathers in the history of substance use of their children within the context of father-son relationship has been analyzed. For this purpose, qualitative research methods were preferred in order to analyze the phenomenon of fatherhood in more depth. The fathers of substance users and substance users who received substance use treatment at least once were included in the study. In this context, a total of forty (40) participants were interviewed who has twenty (20) fathers of substance users and twenty (20) substance users. No interviews were made with both the father and the son of this father, and the participants were selected from different families. All of the participants are male. The data obtained from the interviews with the participants were analyzed using the phenomenological method and various themes were created in this direction. As a result of the study, it was understood that the relationship between substance users and their fathers was generally negative, and that fathers could be considered an important trigger for substance use. It was found that when the relationship between father and son starts to improve, this may also be reflected in substance use treatment. Because the any support given by fathers affects the treatment motivation of substance users. However, fathers' participation in treatment is very low. Participants stated that the more fathers' participation in the treatment, the more positive the results obtained from the treatment. It has been recognized that there are various sources of motivation for fathers to increase their participation in treatment, and activating them can increase fathers involvement in treatment.