Zonguldak Orman Bölge Müdürlüğü ormanlarındaki çam (Pinus spp.) ve göknar (Abies spp.)'larda görülen fungal iğne yaprak ve sürgün hastalıkları üzerine araştırmalar
Researches on the fungal needle and shoots diseases of pines (Pinus spp.) and firs (Abies spp.) in Zonguldak Forestry Region
Yazar: NURİ KAAN ÖZKAZANÇ
Danışman: PROF.DR. OKTAY ÖZKAZANÇ
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
ÖZET Doktora Tezi ZONGULDAK ORMAN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ORMANLARINDAKİ ÇAM (PINUS SPP.) VE GÖKNAR (ABIES SPP.)'LARDA GÖRÜLEN FUNGAL İĞNE YAPRAK VE SÜRGÜN HASTALIKLARI ÜZERİNE ARAŞTIRMALAR Nuri Kaan ÖZKAZANÇ Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Orman Mühendisliği Anabilim Dalı Tez Danışmanı: Prof. Dr. Oktay ÖZKAZANÇ Ortak Tez Danışmanı: Prof. Dr. Salih Maden Haziran 2004, 200 Sayfa Ülkemiz ormanları gerek flora, gerekse fauna zenginliği açısından dünya ülkeleri arasında oldukça önemli bir yere sahiptir. Ancak zaman içerisinde ormanlarımızın birçok biyotik ve abiyotik etmenler nedeni ile tahrip edilmesi, var olan orman varlığını giderek tehlike altına sokmuştur. Ormanlarımızın yok olmasında en önemli etkenlerden bir tanesi de fungal bitki hastalıklarıdır. Fungal bitki hastalıkları ağaçların kök, gövde, dal, sürgün, yaprak ve iğne yapraklarında yaptıkları zararlar ile gelişme geriliklerine, artım kayıplarına, deformasyonlara ve ileri dönemlerde de ölümlere sebep olmaktadır. Ormanlarımızda bulunan yapraklı ağaç türleri, iğne yapraklı ağaç türlerine oranla daha sağlıklı ve dayanıklı iken mÖZET (devam ediyor) iğne yapraklı ağaçlardan kurulmuş olan orman meşçereleri her çeşit zararlı ve hastalıklara daha duyarlıdır. Bu sebepten dolayı bu çalışma ile Zonguldak Orman Bölge Müdürlüğü ormanlanndaki çam (Pimts spp.) ve göknar (Abies spp.)'larda görülen fungal iğne yaprak ve sürgün hastalıkları belirlenmeye çalışılmıştır. Yapılan arazi ve laboratuar çalışmaları sonucunda hedef alınan konukçular üzerinde 14 farklı fungal hastalık etmeni belirlenmiştir. Bu hastalık etmenleri: 1. Lophodermium pinastri (Lophodermium îğne Yaprak Dökümü) 2. Cyclaneusma minus (Cyclaneusma İğne Yaprak Dökümü) 3. Dothistroma septospora (Dothistroma İğne Yaprak Dökümü) 4. Phacidium infestans (Beyaz Kar Küfü) 5. Mycosphaerella dearnessii (Kahverengi Lekeli İğne Yaprak Yanıklığı) 6. Elytroderma deformans (Elytroderma İğne Yaprak Dökümü) 7. Coleosporium asterum (Coleosporium İğne Yaprak Pası) 8. Ploioderma lethale (Ploioderma İğne Yaprak Dökümü) 9. Melampsora pinitorqua (Çam Sürgün Bükücü Pası) 10. Cronartium jlaccidum (Çam Kabuk Kabarcık Pası) 1 1. Sphaeropsis sapinea (Sphaeropsis Sürgün Yanıklığı ve Kanseri) 12. Lirula sp (Lirula İğne Yaprak Dökümü) 13. Gremmeniella abietina (Gremmeniella Geriye Doğru Ölüm Hastalığı) 14. Sirococcus strobilinus (Sirococcus Uç Yanıklığı) ivÖZET (devam ediyor) Bu hastalık etmenlerinden 1 1 adedi çamlar, geri kalan 3 adedi göknarlar üzerinde bulunmuştur. Çam türlerinde tespit edilen hastalıklardan Lophodermium pinastri, Cyclaneusma minus, Dothistroma septospora, Phacidium infestans, Mycosphaerella dearnessü, Elytroderma deformans, Coleosporium asterum ve Ploioderma lethale türleri çamlarda iğne yaprak dökümlerine ve şiddetli enfeksiyonlarda ise sürgün yanıklığı ve geriye doğru ölümlere sebep olmaktadır. Melampsora pinitorqua türü ise özellikle Pinus syhestris ağaçlarının sürgünlerinde bükülmelere yol açarken, Cronartium flaccidum gövde ve dallarda kanserler ve ağaçlarda ölümler meydana getirmektedir. Sphaeropsis sapinea ise çam ve göknarlarda sürgün ya da uç yanıklığı ile başlayan şiddetli kanserlere sebep olmaktadır. Göknarlarda tespit edilen Lirula sp., Gremmeniella abietina ve Sirococcus strobilinus türleri ise iğne yaprak dökümleri, sürgün yanıklıkları ile gövde ve dal kanserlerine sebep olmaktadır. Anahtar Kelimeler : Zonguldak, çam, göknar, fungal, iğne yaprak ve sürgün hastalıkları Bilim Kodu : 502.02.01

Abstract:
ABSTRACT Ph. D. Thesis RESEARCHES ON THE FUNGAL NEEDLE AND SHOOTS DISEASES OF PINES (PINUS SPP.) AND FIRS (ABIES SPP.) IN ZONGULDAK FORESTRY REGION Nuri Kaan ÖZKAZANÇ Zonguldak Karaelmas University Graduate School of Natural And Applied Sciences Departmant of Forestry Engineering Thesis Advisor: Prof. Dr. Oktay ÖZKAZANÇ Thesis Co-Advisor: Prof. Dr. Salih MADEN June 2004, 200 pages Turkey has a special place between the countries of the world from the point of flora and fauna richness. But the future of native forests has been at the risk due to destructions of trees by many biotic and abiotic factors in a long period of time. The fungal diseases are the most important causes of forest destruction. Fungal plant diseases cause increment losses, development decreases, deformations and in the course of time plant deathes by their damages on roots, stems, branches, shoots, twings, leaves and needles of the tree. VIABSTRACT (continued) Compared to conifers, broadleaves of our forests are more healty and resistant to pests and diseases, but conifer forests are week and sensitive to these factors. The aim of this study was to determine fungal needle and shoot diseases of pine (Pinus spp.) and firs (Abies spp.) in Zonguldak Forest Region. Fourteen different fungal diseases determined on the target hosts are as follow: 1. Lophodermium pinastri (JLophodermium Needle Cast) 2. Cyclaneusma minus (Cyclaneusma Needle Cast) 3. Dothistroma septospora (Dothistroma Needle Cast): 4. Phacidium infestans (White Snow Mold) 5. Mycosphaerella dearnessii (Brown Spot Needle Blight) 6. Elytroderma deformans (Elytroderma Needle Cast) 7. Coleosporium asterum (Coleosporium Needle Rust) 8. Ploioderma lethale. (Ploioderma Needle Cast) 9. Melampsora pinitorqua (Pine Twist Rust) 10. Cronartium flaccidum (Pine Blister Rust) 1 1. Sphaeropsis sapinea (Sphaeropsis Shoot Blight and Cancer) 12. Lirula sp (Lirula Needle Cast) 13. Gremmeniella abietina (Gremmeniella Dieback) 14. Sirococcus strobilinus (Sirococcus Tip Blight) Eleven of these diseases were determined on pine, and 3 others on fir. Lophodermium pinastri, Cyclaneusma minus, Dothistroma septospora, Phacidium infestans, Mycosphaerella dearnessii, Elytroderma deformans, Coleosporium vnABSTRACT (continued) asterum and Ploioderma lethale caused needle cast, shoot blight and, by their intensive infections death of their hosts. Melampsora pinitorqua was responsible for the curvature of shoots especially in Pinus sylvestris. Cronartium flaccidum caused, cankers and swellings on branches and stems, and in serious infections the death of the host. Sphaeropsis sapinea caused shoot blight and canker on pine and fir. Lirula sp. Gremmeniella abietina and Sirococcus strobilinus were determined on fir and cause neede cast, shoot blight, branch and stem cankers. Key Words : Zonguldak, pine, fir, fungal, needle and shoot diseases Science Coud : 502.02.01 Vlll