Domates ıslahında TSWV, TYLCV, FORL dayanımlarının hibrit verimine etkisi
Effect of TSWV, TYLCV, FORL resistances on hybrid yield in tomato breeding
Yazar: ECE AKKÜL
Danışman: PROF. DR. NEDİM MUTLU
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmanın amacı; verim ve kalite bakımından ticari potansiyele sahip olan fakat Domates sarı yaprak kıvırcıklık virüsü (TYLCV), Domates lekeli solgunluk virüsü (TSWV), Fusaryum kök ve kökboğazı çürüklüğüne (FORL) karşı hassas olan; sırık sofralık baharlık segmente uygun (213♀x51♂) 17-52 F1 hibrit domates çeşidinin, 51♂ numaralı baba ebeveynine moleküler markır yardımlı geriye melezleme yöntemi ile ilgili dayanıklılık genlerinin aktarılmasıdır. Ve ilgili dayanıklılık genlerinin tek başlarına ve/veya birlikte hibrit verimine, bitki ve meyve özelliklerine etkilerini olup saptamaktır. Dayanıklılık veren genler (Ty-3, Sw-5, Frl) moleküler markır yardımlı geriye melezleme ıslah programı ile hassas elit hatta aktarılmıştır. 51♂ numaralı elit hassas hat ile üçlü (TYLCV, TSWV, FORL) heterozigot dayanıklı donör kaynak "4293 F1" melezlenmiştir. Melezleme sonucu elde edilen ilk populasyonun (pseudo.BC1F1) fideleri moleküler markırlar yardımıyla taranmış ve heterozigot dayanıklı bitkiler ile geriye melezleme döngüsüne devam edilmiştir. p.BC3 F1 aşamasında çiftli dayanıklı Ty-3, Sw-5 genlerini tek veya birlikte taşıyan moleküler markır yardımlı seleksiyon ve agronomik karakterler bakımından elit hatta benzerlik gösteren bitkiler kendilenerek p.BC3 F2 aşamasına getirilmiştir. p.BC3 F2 kendileme populasyonu FORL için klasik testlemeye tabi tutulmuştur. Ty-3 ve Sw-5 bakımından tekli veya çift dayanıma sahip 128 homozigot dayanıklı bitki moleküler markırlar yardımıyla tespit edilip hassas 17-52 F1 hibrit çeşidinin 213♀ numaralı orjinal anne ebeveyn ile melezlenmiştir. Elde edilen 106 yeni hibrit; 2021 bahar döneminde piyasada satılan ticari şahit çeşitlerin ve hassas 17-52 F1 hibrit çeşidininde olduğu tekerrürlü deneme dikimi yapılarak bahar dönemi verim denemesine tabi tutulmuştur. Deneme süresi boyunca beğenilen hibritlerin gözlem verileri alınmıştır. En verimli hibrit çeşit adaylarının bitki kök başına ortalama verim değerleri, orijinal 17-52 F1 değerleri ile t-testi analizi sonucu önemli bir farklılık bulunmamıştır. Ticarileşme potansiyeli olan dayanıklı, verimli ve en beğenilen hibrit çeşit adayları seçilmiş ve tescil denemesine alınmıştır.

ANAHTAR KELİMELER: TSWV, TYLCV, FORL, domates ıslahı, geriye melez, hibrit verimi, linkaj sürüklenmesi

Abstract:
The aim of this study was to transfer TYLCV, TSWV, FORL resistance genes to the paternal parent of the (213♀x51♂) 17-52 F1 hybrid tomato by using molecular marker assisted back crossing method. The 17-52 hybrid is suitable for single season, spring and summer season production. Althought, it has a commercial potential in terms and quality, its susceptibility to related diseases halted its commercialization. We aimed to determine whether there is an effect on hybrid yield and fruit quality by transfering the relevant resistance genes. The susceptible elit line 51♂ was crossed with the triple (TYLCV, TSWV, FORL) heterozygous "4293 F1" resistant donor source. The seedlings of the first population (P.BC1 F1) were screened using molecular markers and the heterozygous resistant plant were selected to continue the backcrossing program. In the P.BC3 F1 generation, the plants carrying the single or double resistant Ty-3, Sw-5 genes and showing similarity to the elite line in terms of agronomic characters were selected and selfed. The P.BC3 F2 progenies were subjected to pathology testing for FORL. The individual P.BC3 F3 plants were obtained and selfed in this population. The 128 homozygous resistant plants that possess single or double resistance were identified with the help of molecular markers and crossed with the original maternal parent (213♀) of the 17-52 F1 hybrid. The 106 new resistant hybrids, morhphologically similar to17-52 F1 hybrid, were grown in the spring of 2021 in a replicated trial involving commercial hybrids. Yield and fruit quality data were collected and performances of new hybrids were evaluated against original 17-52 F1 hybrid. The result of the t-test showed that some of the most promising new hybrids are not different from the 17-52 F1 hybrid in terms of, the average yield values per plant, and fruit characteristics. The most promising resistant hybrids with commercialization potential were selected. A few of the new hybrids are expected to reach to market.

KEYWORDS: TSWV, TYLCV, FORL, tomato breeding, backcross, hybrid yield, linkage drag