COVİD-19 enfeksiyonu geçiren hastalarda ağız bulgularını ve oral hijyen alışkanlıklarını  sorgulama
Questioning oral findings and oral hygene habits in patients with COVİD-19 infection
Yazar: GAMZE ADIGÜZEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DUYGU KILIÇ
Erciyes Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Ağız = Mouth ; Ağız sağlığı = Oral health ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Oral hijyen = Oral hygiene ; Pandemiler = Pandemics

Özet:
Şiddetli COVID-19 enfeksiyonu geçiren hastalarda bulunan bakteriler ağız boşluğu ile ilişkilidir ve gelişmiş ağız hijyeni komplikasyon riskini azaltmada rol oynayabilir. Bu nedenle, ağız boşluğundaki COVID-19 belirtileri geniş ve güncel ilgi alanına sahiptir. Biz de bu çalışmada   demografik bilgiler ve hastanın uyguladığı oral hijyen alışkanlıkları ışığında covid-19 enfeksiyonu sırasında ağız bulgularındaki değişiklikleri gözlemlemek ve ağızdaki COVID-19'dan kaynaklanan bulguların oluşturduğu etkileri hastanın uyguladığı oral hijyen alışkanlıklarına göre değerlendirerek tıp hekimlerinin, diş hekimlerinin ve hastaların farkındalıklarını arttırarak sağlıklı bir ağzın hastaların genel sağlığındaki önemini vurgulamayı amaçlamaktayız. Kesitsel nitelikteki araştırmaya Kasım 2020-Nisan 2021 tarihleri arasında 1002 kişi dahil edildi. Araştırmaya katılan Covid-19  enfeksiyon  geçirmiş hastaların cep telefonuna güvenli anket bağlantısı gönderilerek anket formunu doldurmaları sağlandı. Ankette, demografik veriler, sigara içme durumu, sistemik hastalık, kronik ilaç kullanımı, ağız hijyeni ile ilgili ve covid-19 enfeksiyonu sırasında meydana gelen oral belirtilere dair veriler kaydedildi. Verilerin analizi TURCOSA istatistik yazılımında analiz edilmiştir. Çalışmanın biyoistatistiksel çözümlemesinde kategorik verilerin karşılaştırmasında Fisher-Freeman-Halton's kesin, Pearson ki kare ve Fisher Kesin ki kare testinden yararlanılmıştır. Verilerin özetlenmesinde sıklık ve yüzde istatistikleri kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p <0,05 olarak kabul edilmiştir. Çalışmamızda Covid-19 enfeksiyonun genel semptomları ile ağız hijyen uygulamaları arasında ilişkiye baktığımız zaman bazı semptomlar ile istatiksel anlamlı sonuç bulunsa da çıkan sonuçları literatürde destekleyen çalışmalar mevcut değildir. Covid-19 enfeksiyonun oral bulgularına baktığımız zaman çalışmamızda da katılımcılar Covid-19 enfeksiyonu sırasında meydana gelen birçok oral bulgu belirtmişlerdir ve bunların başında ağız kuruluğu ve tat kaybı yer almaktadır. Oral bulgular ile hastanın uyguladığı oral hijyen alışkanlıkları arasındaki ilişkiye baktığımız zaman ise fırçalama sırasında kanama da istatiksel anlamlı sonuç elde edilmiştir. Covıd-19 hastalarında oral lezyonların etiyolojisi hala belirsizdir ve çok faktörlü görünmektedir. Bu tür lezyonların görünümü, SARS-CoV-2'nin oral mukoza hücreleri üzerindeki doğrudan veya dolaylı etkisi sonucu olabilir. Ancak kötü ağız hijyeni bu bulguları olumsuz etkileyebilir. Bu yüzden şiddetli covıd-19 enfeksiyonunun patogenezinde birden fazla faktör rol oynasa da kötü ağız hijyeni ve periodontal enfeksiyon covıd-19'lu kişilerde dikkate alınması gereken önemli parametrelerdir. Kötü ağız sağlığının zararlı sonuçları hakkında farkındalığı artırarak zamanında profilaktik bir ağız hijyeni rejimi, hassas hastaların sağlığını önemli ölçüde iyileştirebilir ve covid-19 salgını sırasında ağız ve genel sağlık arasındaki boşluğu kapatabilir.

Anahtar kelimeler: COVID-19, SARS-CoV-2, oral belirtiler, ağız sağlığı, oral hijyen uygulamaları, anket

Abstract:
Bacteria found in patients with severe Covid-19 infection are about the oral cavity and improved oral hygiene may play a role in reducing the risk of complications. The refore the findings of Covid 19 in oral cavity are wide and current interest. In this study, we aimed to observe the changes in oral findings during covid-19 infection in the light of demograpic information and the oral hygiene habits of the patient and evaluate the effects of the findings caused by COVID-19 in the mouth according to the oral hygiene habits applied by patient, by increasing the awareness of medical doctors, dentists and patients. We aim to emphasize the importance of a healthy mouth in general health of patients. 1002 people were included in the cross-sectional study between November 2020 and April 2021. A secure survey link was sent to the mobile phone of the patients who participated in the study, who had Covid-19 infection, and were able to fill out the survey form. In the questionnaire, demographic data, smoking status, systemic disease, chronic drug use, oral hygiene and oral symptomps that occur during Covid-19 infection were recorded. Analysis of the data was analyzed in TURCOSA statistical software. In the biostatistical analysis of the study, Fisher-Freeman-Halton's exact, Pearson chisquare and Fisher exact chisquare tests were used to compare categorical data. Frequency and percentage statistics were used to summarize the data. Statistical significance level was accepted as p<0.05. When we look at the relationship between the general symptoms of Covid-19 infection and oral hygiene practices in our study, there are statistically significant results with some symptoms, but there areno studies supporting the results in the literature. When we look at the oral findings of Covid-19 infection, the participants in our study also stated many oral findings that occur during Covid-19 infection, and these include dry mounth and loss of taste. When we look at the relationship between oral findings and the oral hygiene habits of the patient, statistically significant results were obtained in bleeding during brushing. The etiology of oral lesions in Covid-19 patients is still unclear and appears to be multifactorial. The appearance of such lesions may be the result of the direct or indirect effect of SARS-COV-2 on the cells of the oral mucosa. However, poor oral hygiene can negatively affect these findings. Although multiple factors play a role in the pathogenesis of severe Covid-19 infection, poor oral hygiene and periodontal infection are important parameters to be considered in people with Covid-19. By raising awareness of the harmful consequences of poor oral health, a timely prophylactic oral hygiene regimen can significantly improve the health of vulnerable patients and bridge the gap between oral and the general health during Covid-19 pandemic. 

Keywords: COVİD-19, SARS-COV-2, oral symptoms, oral health, oral hygiene practices, questionnaire.