Sokak çocuklarına yönelik sivil toplum kuruluşlarının sosyal hizmet çalışmaları analizi: İstanbul örneği
Analysis of civil society organizations social service studies for street children: Istanbul case
Yazar: AHMET YETER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RECEP ÇELİK
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Sivil toplum = Civil society ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; Sokak çocukları = Street children ; Sosyal hizmet uzmanları = Social workers ; Sosyal hizmetler = Social services ; Yoksulluk = Poverty ; Çalışanlar = Workers ; Çocuklar = Children ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sivil toplum kuruluşlarının sokak çocukları sorununun çözümüne yönelik sunduğu hizmetleri incelemektir. Araştırma kapsamında sivil toplum kuruluşlarının sokak çocukları olgusunu ve sokak çocukları sorunu karşısında sivil toplumun üstlendiği rolü nasıl yorumladıkları, sorunun çözümüne yönelik ne tür hizmetler sundukları, hizmet sunarken karşılaştığı sorunlar ve bu sorunların çözümüne yönelik önerileri ele alınmıştır.
Nitel araştırma yöntemine başvurulan bu araştırmada, araştırma deseni olarak sosyal bilimlerde sıklıkla başvurulan fenomenolojik yaklaşıma başvurulmuştur. Araştırmada veri toplama yöntemi olarak yarıyapılandırılmış anket formundan yararlanılmıştır. Anket formu, sırasıyla amaçlı örnekleme ve kartopu örneklemeyle ulaşılan on sivil toplum kuruluşunun yöneticilerine yüz yüze görüşme şeklinde uygulanmıştır. Görüşmeler, katılımcıların onayıyla ses kaydına alınmış; görüşme kayıtları betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırmada veri kaynağı olarak, sivil toplum kuruluşlarının faaliyet raporları, proje çıktıları ve dergi, bülten vb. yazılı materyallerinden de yararlanılmıştır.
Bu araştırmada STK'ların sokak çocukları sorununu göç, kentsel yoksulluk ve ebeveyn tutumuyla açıkladığı ve hizmetlerini bu alanlardaki sorunların çözümüne yoğunlaştırdıkları görülmüştür. Araştırmada STK'ların sokağı yaşam alanı olarak benimseyen çocuklara, gerekli uzmanlık ve olanaklara sahip olamadıkları gerekçesiyle, savunuculuk faaliyetleri dışında hizmet sunamadıkları, bunun yerine sokakta çalışan veya içinde bulunduğu koşullar nedeniyle sokağa sürüklenme riskiyle karşı karşıya olan çocuklara yönelik hizmet sundukları tespit edilmiştir.
STK'ların sunduğu hizmetler eğitim desteği hizmetleri, psiko-sosyal destek hizmetleri, aile destek hizmetleri ve savunuculuk faaliyetlerini içeren koruyucu-önleyici çalışmalar ve rehabilite edici/tedavi edici hizmetlerdir. STK'ların hizmet sunarken, ekonomik sorunlar, uzman personel istihdam etme sorunu, bilgi ve veri sorunu ve aktörler arası işbirliği sorunları yaşadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this research is to examine the services offered by Civil Society Organizations to solve the problems of street children. Within the scope of the research, it was examined how civil society organizations interpret the street child phenomenon and the role of civil society in the face of the problem of street children, the problems faced by non-governmental organizations in providing services and their suggestions for the solution of these problems
In this research, which is applied to qualitative research method, phenomenological approach which is frequently applied in social sciences has been applied as research design. A semi-structured questionnaire was used as the data collection method. The questionnaire was administered face-to-face to the managers of ten non-governmental organizations, which were reached through purposeful sampling and snowball sampling, respectively. The interviews were recorded with the approval of the participants; interview records were analyzed by descriptive analysis method. In the study, the activity reports of the non-governmental organizations, the project outputs and the written materials such as magazines, bulletins, etc. were also used as data sources.
In this study, it was seen that CSOs explained the problem of street children with migration, urban poverty and parental attitude and concentrated their services on the solution of problems in these areas. In the study, it was found that CSOs, on the grounds that they do not have the necessary expertise and facilities, could not provide services other than advocacy activities to the children who adopted the street as living area, instead they provided services for children who were working on the street or who were at risk of being dragged into the street due to the conditions. 
The services offered by CSOs are protective-preventive studies and rehabilitative / curative services, including training support services, psychosocial support services, family support services and advocacy activities. It was concluded that CSOs experienced economic problems, the problem of employing expert personnel, information and data problems and cooperation problems among actors.