Sivas ilinde çeşitli sektörlerde çevre yönetim sisteminin değerlendirilmesi
Evaluation of environmental management system in different sectors in Sivas province
Yazar: ZİNNUR YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA BÜNYAMİN KARAGÖZOĞLU
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Çevresel yönetimin etkin bir şekilde uygulanması için, sektördeki çalışanların tam katılımı gerekmektedir. Üst yönetimin tam desteğini sağlamak da önemlidir. Bir işletmenin doğal kaynak kullanımını azaltması, çevre bilincini artırmakta, atık azaltımı ve daha birçok fayda sağlamaktadır. Çevre yönetim sistemi isteğe bağlıdır ve bir süreç standardıdır. 
Bu çalışma Sivas ilindeki çeşitli sektörlere ait işletmelerde çalışan personelin çevreye duyarlı üretim konusundaki görüş ve düşüncelerinin belirlenmesi amacı ile yapılmıştır. Kesitsel ve tanımlayıcı nitelikteki bu araştırmada katılımcıların mevzuat-kuruluş-çevre ilişkilerine yönelik görüş ve düşünceleri ele alınmış, özellikle çevre ve ekolojik sistem konusundaki sorumluluklarını yerine getirip getirmedikleri irdelenmiştir. 
Bu amaçla ekonomide kıt olan kaynakların daha iyi kullanılarak ihtiyaçların karşılanması amacıyla mal ve hizmet üretiminde bulunan işletmelerin çevreye ve topluma karşı sorumluluk bilinciyle hareket edip etmediklerini ortaya konulmuştur. Araştırma Sivas ilindeki çeşitli sektörlerdeki işletme birimlerinin çevreye duyarlı üretim konusunda düşüncelerini ölçmeye yöneliktir. Bu kapsamda çevre yönetim sisteminin uygulanmasına yönelik 'Mevcut Durum' ile ' Atık ve Doğal Kaynak Kullanımı' ve 'Kuruluş Üst Yönetim Yaklaşımı' aşamalarını ele alan anket çalışması yapılmıştır. Araştırmada Maden, Mobilya, Et ve Et Ürünleri, Vagon Üretimi, Boru Üretimi, Kömür, Beton Yapı Elemanları, Medikal ve Sağlık, Metal, Gıda olmak üzere 35 sektörde 2019 Ocak-Mart tarihleri arasında çalışan toplam 68  kişi araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. İlgili kuruluşlarda çalışanlarla yüz yüze görüşülerek anket çalışması gerçekleştirilmiştir. 
Çalışma sonucunda Sivas ilindeki sektörlerde yönetim sistemi belgesi alımındaki en önemli nedenler arasında sektörlerin rekabet gücünü arttırmasının uluslararası ve ulusal piyasada tercih sebebi olduğudur. Sektörlerin atık yönetimi planlamasında en önemli gördükleri alanlar ise genel atık yönetim planı, farklı türdeki atıkların ayrı toplanması ve işletmede emisyon ölçümünün fazla olması durumunda gerekli önlemler alınması şeklinde belirlenmiştir. 
Sivas ilindeki sektörlerde çevreye duyarlı üretim faaliyetlerini uygulama düzeyleri arasında ambalaj malzemelerin geri dönüşüm imkanlarının değerlendirilmesi, kullanılan malzemelerin, çevreye daha az zararlı olan malzemelerle ikamesi ve değerlendirilmesi ile daha temiz teknolojilerden yararlanma imkanlarının değerlendirilmesi konuları en önemli faaliyetler olarak belirlenmiştir.
Sivas ilinde yapılan bu çalışma sonucunda ulusal ve uluslararası piyasada iş yaptıklarından dolayı anket sorularındaki çevre ve atık yönetimi konularında tüm gereklilikleri %100 oranında yerine getiren maden, et ve et ürünleri ile mobilya faaliyet alanındaki işletmeler çevreye en fazla değer veren sektörler olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
For the effective implementation of environmental management, full participation of employees in the sector is required. It is also important to provide the full support of senior management. Reducing the use of natural resources by an enterprise increases environmental awareness, provides waste reduction and many other benefits.The environmental management system is optional and is a process standard.
The aim of this study was to determine the opinions and thoughts of the personnel working in the enterprises of various sectors in Sivas on environmentally sensitive production. In this cross-sectional and descriptive study, the views and opinions of the participants on legislation-organization-environmental relations were discussed and whether they fulfilled their responsibilities especially on the environment and ecological system was examined.
For this purpose, in order to meet the needs by using the scarce resources in the economy better, it is revealed whether the enterprises producing goods and services act responsibly towards the environment and society. The research aims to measure the opinions of business units in various sectors in Sivas on environmentally sensitive production. In this context, a survey was conducted regarding the 'Current Situation' and 'Waste and Natural Resource Use' and 'Enterprise Top Management Approach' stages for the implementation of the environmental management system. The sample of the study consisted of 68 people working in 35 sectors including Mining, Furniture, Meat and Meat Products, Wagon Production, Pipe Production, Coal, Concrete Building Elements, Medical and Health, Metal, Food between January-March 2019. Employees were interviewed face-to-face in related institutions and a survey was conducted.
As a result of this study, increasing the competitiveness of the sectors is one of the most important reasons for obtaining the management system certificate in the sectors in Sivas province. The most important areas of the sectors in waste management planning were determined as general waste management plan, collection of different types of wastes separately and taking necessary measures in case of high emission measurement in the enterprise.
Among the application levels of environmentally sensitive production activities in the sectors in Sivas province, the most important activities were the evaluation of the recycling possibilities of packaging materials, the substitution and evaluation of the materials used with the materials that are less harmful to the environment and the utilization of cleaner technologies.
As a result of this study conducted in Sivas province, mining sector, meat and meat products and furniture sectors were found to be the most environmentally friendly by fulfilling all requirements 100% in terms of environment and waste management as they do business in national and international markets.