İşgörenlerin iş sağlığı ve güvenliği davranışlarının güvenlik iklimi ve planlı davranış kuramı kapsamında incelenmesi: Konaklama işletmelerinin yiyecek-içecek departmanlarında bir uygulama
Examining employees' workplace health and safety behaviours in the scope of the safety climate and the theory of planned behaviour: A case study of food and beverage departments at accommodation enterprices
Yazar: CEREN AVCI
Danışman: DOÇ. DR. ALİ YAYLI
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Güvenlik iklimi = Safety climate ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Otel personeli = Hotel personel ; Oteller = Hotels ; Planlı Davranış Kuramı = Theory of Planned Behavior ; Yiyecek içecek hizmetleri = Food and beverage services ; Çalışanlar = Workers ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Mevcut tez çalışmasında, işgörenlerin iş sağlığı ve güvenliği davranışlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmış ve araştırma değişkeni olarak güvenlik iklimi ve planlı davranış kuramı bileşenleri çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırma örneklemini, Ankara'da faaliyet gösteren 4 ve 5 yıldızlı otellerin yiyecek-içecek departmanlarında çalışan 384 işgören oluşturmuş, veri toplama yöntemi olarak anket kullanılmıştır. Araştırma değişkenleri arasındaki doğrudan ve dolaylı nedensel ilişkilerin tespiti için Lisrel 8.80 paket programı aracılığı ile yapısal eşitlik analizi uygulanmış, katılımcıların demografik değişkenleri ile iş sağlığı ve güvenliği davranışı arasındaki ilişkilerin saptanması için ise SPSS 16.0 paket programı aracılığı ile bağımsız t testleri ve one-way anowa testleri gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda güvenlik davranışı üzerinde en yüksek doğrudan etki gösteren değişkenler sırasıyla iş arkadaşlarının güvenliğe yönelik normları, güvenlik davranışına yönelik algılanan kontrol ve güvenlik iklimi olarak bulgulanmışken, araştırma modelindeki tüm değişkenlerin güvenlik davranışı üzerinde dolaylı etkide bulunduğu saptanmıştır. Aynı zamanda işgörenlerin kurumda çalışma sürelerine göre gösterdikleri iş sağlığı ve güvenliği davranışında anlamlı bir farklılık olduğu ortaya çıkmıştır. Sonuç bölümünde bulgular, daha önce gerçekleştirilmiş çalışmaların sonuçlarıyla kıyaslanarak, araştırmanın alana teorik ve pratik olası katkıları tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: 
iş sağlığı ve güvenliği, güvenlik iklimi, 
planlı davranış kuramı, konaklama işletmeleri, 
yapısal eşitlik modeli

Abstract:
The current study is in the aim of determining the factors that affects employees' workplace health and safety behaviour. For the research variables, safety climate and theory of planned behaviour has incorporated. The research sample has consisted from 384 employees who work at food and beverage departments at 4 and 5 star hotels in Ankara and for the data collection, questionnarie method has used. To establish the direct and indirect causal effects between the variables, structural equation modelling has used via Lisrel 8.80 package programme and to detecting the relationships between the demographic variables of the participants and the safety behaviour, independent t tests and one way anowa tests have applied via SPSS.16.0 package programme. The most strong direct effects on safety behaviour have found as coworkers' safety norms, perceived safety behaviour control and safety climate in turn. Furthermore, indirect effects of all research variables on safety behaviour have detected. On the other hand, employees' health and safety behaviour have differed according to their work period. Comparing the current research with the prior researches, potential theoratical and practical contributions have discussed and some suggestions have made for the future researches.

Key words: 
occupational health and safety, safety climate, 
theory of planned behaviour, accommodation enterprices, 
structural equation modelling