Küresel enerji arzı perspektifinden Türkiye-Azerbaycan ilişkileri
Turkey-Azerbaijan relations from global energy supply perspective
Yazar: AYNURA BAGHIROVA
Danışman: DOÇ. DR. EMEL YILDIZ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Enerji = Energy ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Boru hatları = Pipelines ; Enerji = Energy ; Enerji arzı = Energy supply ; Enerji güvenliği = Energy security ; Enerji merkezi = Enerji hub ; Enerji politikaları = Energy policies ; Türk-Azerbaycan ilişkileri = Turkish-Azerbaijan relations ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Uluslararası düzende ülkelerin konumlarını belirleyen en önemli güç unsurlarından biri enerjidir. Enerji unsuru küresel siyasette oldukça etkilidir, bu nedenle ülkeler böyle bir güce sahip olmak amacıyla güvenli ve istikrarlı enerji kaynakları tedarik etmek durumundadırlar. Aksi halde dışa bağımlılık, ülkelerin bağımsız dış politika oluşturmalarını ve karar alma süreçlerini önemli ölçüde etkilemektedir.
Enerji talebi açısından dünya üçüncüsü olan Avrupa Birliği, dolayısıyla dünyanın en büyük pazarlarından biridir. Enerji güvenliği açısından Rusya'ya bağımlı olan Avrupa Birliği, bu durumdan rahatsızdır. Bu sebeple özellikle enerji kaynaklarının çeşitliliğini arttırmaya ve güvenli enerji tedariğine yönelik bir politika benimsemiştir.
Soğuk Savaş döneminde Amerika ve Rusya arasındaki mücadele 21.yüzyılın ilk çeyreğinde de enerji sahibi devletler üzerinde etkin olmak için devam etmektedir. Amerika Hazar bölgesinde Rusya ile yarışarak hâkim konuma geçmek istemektedir. Avrupa Birliği için de Rusya tekelini kırmada Azerbaycan önemli bir alternatif, jeopolitik konumu gereği Türkiye ise Hazar enerji kaynaklarına ulaşımı sağlayan güvenli ve ekonomik bir enerji koridorudur. Türkiye ise bu senaryoda sadece bir geçiş güzergahı olmayı değil, belirleyici ve karar verici bir aktör olmayı hedeflemektedir. Bu noktada, Türkiye ve Azerbaycan'ın enerji politikaları örtüşmektedir. Türkiye giderek önem kazanan bir alternatif güzergah, Azerbaycan ise alternatif enerji kaynağı olarak konumunu pekiştirmektedir. Bu durum da Avrupa Birliği, Türkiye ve Azerbaycan'ın enerji politikaları ve çıkarlarını örtüştürmektedir.
Bu çalışmada, Türkiye ve Azerbaycan'ı birbirine enerji nakil hatları bakımından karşılıklı bağımlı kılan ve enerji politikaları bağlamında Avrupa ile bir araya getiren nedir? sorusuna cevap aranacaktır. Ayrıca, Türkiye ve Azerbaycan'ın enerji merkezi haline dönüşme yolundaki ortak politikaları irdelenecektir.
Bu kontekstte araştırmanın amacı, enerji kaynaklarının uluslararası ilişkilerdeki etkili rolünü teorik ve pratik çerçevede değerlendirip, bu açıdan Türkiye ve Azerbaycan enerji iş birliğinin stratejik boyutunu incelemektir.

Abstract:
Energy is one of the most important power factors that determine the positions of countries in the international order. The energy component is highly influential in global politics; therefore, countries have to supply safe and stable energy resources to have such power. Otherwise, foreign dependency in energy significantly affects countries' independent foreign policy determination and decision-making processes.

The European Union, which is the third in the world in terms of energy demand, is therefore one of the largest markets in the world. The European Union, which is dependent on Russia in terms of energy security, feel uncomfortable about this situation. For this reason, it has adopted a policy aimed at increasing the diversity of energy resources and supplying safe energy.
The struggle between America and Russia during the Cold War continues today to be effective on the countries which have huge energy resources. America wants to dominate the Caspian region by competing with Russia. For the European Union, Azerbaijan is an important alternative to break the monopoly of Russia, on the other hand, Turkey is an energy corridor to provide safe and affordable access to Caspian energy resources thanks to its geopolitical position. However, Turkey does not want to be only a transit route in this scenaria, it aims to be an effective and decision-making actor. At this point, the energy policies of Turkey and Azerbaijan coincide. While Turkey is becoming an increasingly important alternative route, Azerbaijan is coming to prominence as an alternative energy resource. In this situation, both the European Union and Turkey and Azerbaijan's energy policy and interests overlap.
In this study, it will be seeked to answer the question what is the thing interconnecting Turkey and Azerbaijan themselves in terms of energy transmission lines and also bringing them together with Europe within the energy policy. Moreover, cooperation of Turkey and Azerbaijan on transformation of themselves into energy center will be discussed.
In this context, the purpose of the study is to evaluate the leading role of oil in international relations in a theoretical and practical framework, from this point, is to examine the strategic dimension of Turkey and Azerbaijan energy cooperation.