Veteriner kliniklerinde biyogüvenlik uygulamalarının değerlendirilmesi
Assessment of biosafety practices in veterinary clinics
Yazar: MURAT ARIKAN
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN YILDIZ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Evcil hayvanlar = Domestic animals ; İnsan-hayvan etkileşimi = Human-animal interaction

Özet:
Veteriner hekimlik uygulamalarında biyogüvenlik üzerine gerekli özenin gösterilmemesi büyük bir risk oluşturmaktadır. Bu çalışmada Türkiye'deki küçük hayvan veteriner hekimleri arasında biyogüvenlik kontrol uygulamaları (BKU) hakkındaki bilgi ve kullanım düzeyini değerlendirmek amaçlanmıştır. 2023 yılında rastgele seçilen Türkiye'de çalışan küçük hayvan veteriner hekimlerinin, önlem bilincini ve zoonotik hastalık risklerine ilişkin algılarını değerlendirmek üzere bir anket Microsoft Forms aracılığı ile elektronik ortamda anonim olarak katılımcılara gönderilmiştir. Katılımcılara yanıtları temelinde Likert ölçeğine göre bir önlem farkındalığı (ÖF) puanı (0 ile 4 arasında) verilmiştir. Daha yüksek verilen puanlar BKU'nın daha sıkı olduğunu ifade etmektedir (asla diyenler 0, her zaman diyenler 4 gibi). Benzer konu ile alakalı olan soru yanıtları kendi aralarında gruplandırılarak bireysel bazda puanlar toplanmıştır. Cinsiyet, yaş, deneyim süresi, hizmet tipi, biyogüvenlik ile alakalı eğitim düzenlenenler/düzenlenmeyenler, yazılı enfeksiyon protokolü olanlar/olmayanlar, ayrı temizlik görevlisi olanlar/olmayanlar, ayrı izolasyon odası olanlar/olmayanlar, ayrı yeme içme alanı ve buzdolabı olanlar/olmayanlar v.b gibi ilişkili özellikler grup grup farklı analizler yapılarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler yapılırken IBM SPSS Statistics programından faydalanılarak Bağımsız Örneklem T testi yapılmıştır. Testler uygulanırken Güven Aralığı (GA) %95 olacak şekilde hesaplamalar yapılmıştır. Analizler arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığı sig. P değeri (<0,05 veya >0,05) baz alınarak değerlendirilmiştir. Genel olarak, katılımcılar zoonotik hastalık bulaşmasına karşı korunmak için uygun olduğu düşünülen koruyucu davranışlarda bulunmamış veya kişisel koruyucu ekipman (KKE) kullanmamıştır. Yazılı enfeksiyon kontrol politikası olmayan muayenehanelerde çalışan küçük hayvan veteriner hekimlerinin düşük farkındalığa sahip olma olasılığı önemli ölçüde daha yüksektir. Erkek veya kadın bireyler arasında KKE kullanımı dışında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Çalışan personel sayısı 5 kişi< olanlar ve biyogüvenlik ile alakalı eğitim düzenlenmeyen; ayrı bir izolasyon odası bulunmayan; temizlik için görevlendirilmiş ayrı bir personel olmayan işletmelerde çalışanlar küçük hayvan veteriner hekimleri düşük farkındalık ile ilişkilendirilmiştir. Yaş ve deneyim yılı ile ilgili anlamlı bir fark bulunamamıştır. Sonuçlar, Türkiye'deki veteriner hekimlerin çoğunun uygun KKE kullanımının farkında olmadığını ve zoonotik hastalık bulaşmasını azaltmaya yardımcı olabilecek uygulamalarda bulunmadığını göstermiştir. BKU hakkında bilgi ve eğitim sağlanması ve yazılı enfeksiyon kontrol politikalarının oluşturulması, veteriner hekimlik uygulamalarında BKU'nın iyileştirilmesi için etkili araçlar olabilir.

Abstract:
Failure to pay due attention to biosecurity in veterinary medicine practices poses a great risk. The aim of this study was to evaluate the level of knowledge and utilisation of biosecurity control practices (BCP) among small animal veterinarians in Turkey. In 2023, a questionnaire was sent anonymously to randomly selected small animal veterinarians working in Turkey electronically via Microsoft Forms to assess their awareness of precautions and perceptions of zoonotic disease risks. Respondents were given a precaution awareness (PA) score (between 0 and 4) on a Likert scale based on their responses. Higher scores indicate a stricter level of BCP (e.g. 0 for never and 4 for always). Question responses related to similar topics were grouped among themselves and scores were collected on an individual basis. Related characteristics such as gender, age, duration of experience, type of service, whether or not biosafety-related training was organised, whether or not a written infection protocol was available, whether or not a separate cleaning staff was available, whether or not a separate isolation room was available, whether or not a separate eating and drinking area and refrigerator was available, etc. were evaluated by conducting different analyses group by group. IBM SPSS Statistics programme was used for statistical analyses and Independent Sample T test was performed. When applying the tests, calculations were made with a Confidence Interval (CI) of 95%. If there is a significant relationship between the analyses, sig. P value (<0,05 or >0,05). Overall, respondents did not engage in protective behaviours or use personal protective equipment (PPE) considered appropriate to protect against zoonotic disease transmission. Small animal veterinarians working in practices without a written infection control policy were significantly more likely to have low awareness. No significant difference was found between male or female individuals except for the use of PPE. Small animal veterinarians working in establishments with <5 staff and no biosecurity-related training; no separate isolation room; no separate staff assigned for cleaning were associated with low awareness. No significant difference was found for age and years of experience. The results showed that most veterinarians in Turkey are not aware of appropriate PPE use and are not engaged in practices that can help reduce zoonotic disease transmission. Providing information and education about BCP and establishing written infection control policies may be effective tools for improving BCP in veterinary practice.