Eski Türklerde devlet gelenekleri ve törenleri: Tarih öncesi devirlerden Türklerin İslam dini medeniyetine girişine kadar
State Customs and Ceremonies of the Ancient Turks: From the prehistoric times till the time of Turks? accepting Islam
Yazar: KÜRŞAT KOÇAK
Danışman: PROF. DR. SALİM KOCA
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Tarih = History
Dizin: Devlet = State ; Eski Türk inançları = Old Turkish beliefs ; Eski Türkler = Old Turks ; Gelenekler = Traditions ; Törenler = Ceremonies ; Türk tarihi = Turkish history

Özet:
Doktora tezi olarak hazırlanan bu çalışmada, Türklerin tarih öncesi devirlerden İslamiyeti kabul etmelerine kadar geçen süredeki devlet anlayışı, gelenek ve görenekleri incelenmektedir. Bu gelenek ve törenler, devlet hayatıyla, askeri, sosyal, iktisadi ve dini hayatla ilgili gelenek ve törenler olmak üzere beş bölümde ele alınmıştır.Devlet gelenek ve törenleri içinde tahta çıkma, hâkimiyet ve hükümdarlık sembolleri, orun ülüş, başkent kurma ve kullanma, devlet meclisleri, anıt mezar yaptırma, tabilik yükümlülük sembolleri, elçi gönderme ve kabul etme yer almaktadır.Askerî gelenekler sürgün avı, at kuyruğu kesme ve bağlama, ?yada taşı? ile yağmur yağdırma, tuz ekmek gönderme, yay ve ok gönderme, davul ve boru çaldırma, teslim olma ve itaat sembolleri, askeri başarıyla ilgili isim, unvan ve lakap alma gibi gelenekleri içermektedir.Sosyal gelenekler içerisinde aile ve akrabalık, isim verme, düğün ve evlenme, toy verme, saçı saçma geleneği, bayram ve festivaller, kan kardeşliği ve ant, yarışlar ve oyunlar, barış zamanı kılıç çekmeme, kadına saygı, konuk severlilik gibi gelenekler sayılabilir.Türk İktisadi hayat ile ilgili ve faaliyetler ve geleneklerinde yaylak ve kışlak arasında gidip gelme (otları ve suları takip etme), belirli özellikte hayvan yetiştirme (ala yuntlu), hayvanları damgalama ve en vurma, değiş tokuş usulü, sınır pazarı kurma gibi iktisadi gelenekler mevcuttu.Türklerde dinî hayat ile ilgili gelenek ve törenler ise korıgan yapma, balbal dikme, dua etme, kurban kesme, güneşi ve ayı selamlama, atalara saygı ve bağlılık (ata kültü), kamların rolü, suyu kirletmeme, fal bakma, yoğ aşı (ölü aşı), mezar odasına şahsi eşyayı ve yiyecekleri koyma, arındırma vasıtası olarak ateş üzerinden geçirme, yas ve ölü gömme (yoğ töreni), ceset mumyalama gibi tören ve geleneklerden meydana gelmiştir.Bu çalışmada, Türk geleneklerinin ortaya çıkış sebepleri ve topluma katkıları incelenmiştir. Türkler tören ve geleneklerini koruyarak varlıklarını sürdürmüşlerdir. Orta Asya'nın iklim ve tabiat şartları, Türk yönetim anlayışı ve hayat tarzını, Türk örf, âdetlerini, dinî gelenek ve törenlerin oluşmasında etkili olmuştur.

Abstract:
In this doctoral thesis, the understanding of the state, traditions and customs of Turks during the period between the prehistoric times and the time of accepting Islam are being examined. These traditions and ceremonies have been grouped as the following: the state life, military, social, economic and religious traditions and ceremonies.Turk?s State life are ascending the throne, reigning and sovereignty symbols, orun and ülüş, building and usage of the capital, state councils, monumental tombs, liability and responsibility symbols, and sending and accepting envoys.The military activities include driving a hunt, cutting and binding horse tail, `yada? stone, sending salt and bread, sending bows and arrows, playing drums and pipes, symbol of surrender and obedience, and the names, titles and nicknames related to military success.The family and kinship, the name giving, weddings and marriage, toy, scattering coins, wheat, corns,etc. at a wedding and festivals, feast, blood brotherhood, and ant, races and games, not pulling the sword in peace time, respect for women, gospitality are the essentials of the Turkish social life.Turkish economic life contain plateaus, barracks and coming back (follow grass and water), feeding certain features animals (ala yunt), stamping animals, exchanging procedures, border markets.Religious traditions consist of making korıgan, balbal, praying, sacrificing, greeting sun and moon, respect for ancestors and loyalty (the cult of ancestors), the role of cams, not polluting the water, fortune telling, Yog meal (dead meal) , the graves with personal belongings and food, (as a means of purifying) fire, mourning and burial (Yog ceremony), mummification of the bodies.Throughout this thesis, the roots of Turk?s traditions and their contributions to society are examined. Turks saw that they could survive by protecting these ceremonies and traditions. Central Asia's climate and natural conditions affected Turkish state life, life style, customs and religious traditions.