Türkiye' de betonarme eğitim yapılarının deprem güçlendirme süreçlerinin maliyet analizleri için yeni yöntem önerisi: İstanbul'daki eğitim yapıları örneği
New method proposal for cost analysis of earthquake strengthening processes of reinforced concrete educational buildings in Turkey: Example of educational buildings in Istanbul
Yazar: İSHAK TUNAHAN SERİN
Danışman: DOÇ. DR. CENGİZ ÖZMEN
Çankaya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Türkiye bir deprem ülkesi olup sürekli olarak depremler yaşamaktadır. Bu
depremler küçük ve büyük ölçekte yıkıcı etkiye sahip olabilmektedirler. Geçmişte
yaşanan ve halen yaşanmakta olan depremler dikkate alındığında Türkiye' nin
depremler karşısında belli önlemler alma konusunda birçok kez çözüm arayışına
girdiği görülmektedir. Bu önlemlerden yapılar için alınabilecek olanına deprem
güçlendirmesi denilmektedir.
Bu çalışmada, Türkiye' de depreme karşı alınan önlemler, depremin boyutları,
deprem ve deprem güçlendirmesinin literatürdeki yeri, geçmişten günümüze genel ve
yerel otoriteler, yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından bu konuda yapılan çalışmalar
ve betonarme yapıların güçlendirme, proje ve maliyet süreçleri gibi konular
incelenecektir. Yapılan bu çalışma ile genel olarak literatürdeki yeri tanımlanan
deprem konusunun bir parçası olan yapıların deprem güçlendirme maliyet süreçleri
irdelenecektir.
Ülkemizde teknik olarak depreme karşı güçlendirmesi uygun bulunan bir bina
için güçlendirme veya yıkım kararı alınmasında son aşamanın maliyet analizinin
yapılması olduğu bilinmektedir. Yapılan maliyet analizlerinde bu kararın alınmasının,
yapının güçlendirme maliyetinin sıfırdan yapılması maliyetine oranlanmasına bağlı olduğu 
bilinmektedir. Genelde elde edilen bu oranın %40 'ı geçmesi halinde yapılar
için yıkım kararı alınmakta, %40' ın altında kalması halinde ise yapılar için
güçlendirme kararı alınabildiği bilinmektedir. Ancak bu yöntem herhangi bir
ekonomik değerlendirme yöntemini referans almadığından, ağırlıkla doğru sonuçları
vermemektedir. Bu çalışmada, karar aşamasında kullanıldığı bilinen %40 değeri ile
karar verme yöntemi yerine yeni bir yöntem önerisinde bulunulacaktır. Yapılacak
çalışma için güçlendirme projeleri tamamlanmış ve resmi kararları alınmış
İstanbul'daki eğitim yapıları örnek olarak seçilmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında
örnek olarak seçilen yapıların güncel ekonomik değerlerini veren yeni bir yöntem
önerisi incelenecektir. Ikinci aşamada, literatürden elde edilen bu öneriye ek olarak
hesaplanan yeni bir katsayı önerilecektir. Son aşamada ise bu katsayının, maliyetlere
uygulanarak makul sonuçlar verip vermediği incelencektir. Yeni yöntem önerisine
göre alınacak kararlar, alınan resmi kararlar ve %40 değeri ile verilen kararlar ile
kıyaslanacaktır. Böylece yeni yöntem önerisinin doğru sonuçlar verip vermediği test
edilmiş olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Deprem, güçlendirme, güçlendirme maliyeti, maliyet analizi, betonarme eğitim yapıları

Abstract:
Türkiye is an earthquake country and constantly experiences earthquakes.
These earthquakes can have devastating effects on small and large scales. Considering
the earthquakes that have occurred in the past and are still occurring, it can be seen
that Turkey has sought solutions many times to take certain precautions against
earthquakes. Among these measures, the ones that can be taken for buildings are called
earthquake strengthening.
In this study, issues such as the measures taken against earthquakes in Türkiye,
the dimensions of the earthquake, the place of earthquake and seismic retrofit in the
literature, the studies carried out on this subject by general and local authorities,
authorized institutions and organizations from pas to present, and seismic retrofitting,
project and cost processes of reinforced buildings will be examined. With this study,
the earthquake strengthening cost processes of buildings, which are a part of the
earthquake issue generally defined in the literature, will be examined.
It is known that in our country, the last step in making a decision to retrofit or
demolish a building that is technically suitable for strengthening against earthquakes
is to make a cost analysis. It is known that making this decision depends on the ratio of 
the cost of retrofitting the structure to the cost of building it from scratch. It is
generally known that if this ratio exceeds 40%, a decision to demolish the buildings is
made, and if it remains below 40%, a decision to strengthen the buildings can be made.
However, since this method does not reference any economic evaluation method, it
does not give accurate results. In this study, a new method will be proposed instead of
the decision-making method with the 40% value known to be used in the decision
stage. For the study to be carried out, the educational buildings in Istanbul, whose
reinforcement projects were completed and official decisions were taken, were
selected as examples. In the first stage of the study, a new method proposal that gives
the current economic values of the buildings selected as examples will be examined.
In the second stage, a new coefficient calculated in addition to this suggestion obtained
from the literature will be proposed. In the final stage, it will be examined whether this
coefficient gives reasonable results by applying it to costs. The decisions to be taken
according to the new method proposal will be compared with the official decisions
taken and the decisions made with the 40% value. Thus, it will be tested whether the
new method proposal gives correct results.

Keywords: Earthquake, retrofitting, retrofitting cost, cost analysis, reinforced concrete educational buildings