Bilişsel farklılıkların ve mekansal deneyimlerin ilk yıl mimarlık öğrencilerinin tasarım süreçlerine etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of cognitive styles and spatial experiences on the design processes of first year architecture students
Yazar: YASEMİN ERKAN YAZICI
Danışman: DOÇ. DR. MERAL ERDOĞAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bilgisayar Ortamında Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Mimarlık = Architecture
Dizin: Bilişsel tarzlar = Cognitive styles ; Mimarlık eğitimi = Architectural education

Özet:
Mimari tasarım eğitimine yeni başlayan öğrenciler, ilk tasarım süreçlerinde, daha önce deneyimledikleri mekanlardan veya nesnel yargılardan etkilenebilmektedir. Bu da kendi mekansal deneyimlerinin bir çıktısı olan çözümlere ulaşıp bu çözümün dışında yeni arayışlara gidememelerine neden olabilmektedir. Bu nedenle, ilk yıl mimari tasarım eğitiminin amaçlarından biri de, farklı bilişsel yapılara ve mekansal deneyimlere sahip öğrencilerin yaratıcılıklarını açığa çıkarabilmeleri için kendi tasarım stratejileri, karar mekanizmaları ve bunlara yön veren etkiler hakkında farkındalık kazandırmaktır. Bu çalışmada eğitim bilimleri ve psikoloji disiplinlerinin çalışma alanlarından olan bilişsel süreçler ile mimari tasarım süreçleri arasında bağlantılar kurularak mekansal deneyimlerin ve bilişsel farklılıkların tasarım süreçlerine olan etkileri araştırılmaktadır.Tez çalışması dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde problemin tanımlanması, çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi anlatılmaktadır. İkinci bölümde çalışmanın kuramsal çerçevesi; mimari tasarım eğitimi, mimari tasarım süreci ve mimari tasarım kuramlarının bilişsel farklılık ve mekansal deneyim açısından incelenmesiyle oluşturulmaktadır. Üçüncü bölümde, öğrencilerin tasarım eylemini gerçekleştirirken oluşan bilişsel süreçlerin incelenmesi için yapılan alan çalışması anlatılmaktadır. Bu bölümde alan çalışmasının veri toplama yöntemlerine ve verilerin değerlendirilmesine yer verilmektedir. Dördüncü bölümde, alan çalışmasının sonuçları kuramsal çerçeveye dayandırılarak değerlendirilmekte ve araştırmanın ilk yıl mimari tasarım eğitimine yönelik katkıları açıklanmaktadır. Tezin ekler bölümünde, bilişsel farklılık ölçeği formları, kişisel bilgi formları, deneysel çalışmanın görsel kayıtları, çalışma anketleri ve protokol analizlerine yer verilmektedir.

Abstract:
Beginning students of architecture can be influenced by their previous spatial experiences or their subjective preconceptions in their early design processes. Consequently, they may resort to solutions which are products of their existing spatial experiences instead of exploring new solutions. Therefore, one primary aim of the first year architectural design education is to raise the self awareness of students, with varying cognitive styles and spatial experiences, of their design strategies and decision mechanisms, to unleash their creative potential. In this study, effects of spatial experience and cognitive styles on the design processes are investigated by establishing links among cognitive processes, the study of which is generally associated with the disciplines of psychology and educational science, and the architectural design processes.The dissertation is organized in four sections. Section one begins by presenting an introduction to the subject as well the aim, scope and the essential features of the research methodology used in the study. Section one presents the description of the problem, the aims and scope of the study as well as the research methodology. The theoretical framework of the study is established in the section two by examining architectural design education, architectural design processes and the architectural design theories from the perspectives of cognitive styles and spatial experience. Section three deals with the field study which investigates the cognitive processes of students during a design session. This section covers the data collection methodology and the evaluation of experimental data from the perspectives of cognitive styles and spatial experience. Section four presents the evaluation of the results of the field study with respect to the theoretical framework and the implications of these results on the first year architectural design education. Cognitive style index forms, personal background surveys, photographs of the experimental study, post-experiment student surveys and protocol analyses are provided in the annexes section.