Mısırda verim ve kalite özelliklerinin kaynak depo ilişkisi ve fizyolojik parametreler yardımıyla incelenmesi
Investigation of yield and quality traits in maize by source sink relationship and physiological parameters
Yazar: FATİH KAHRIMAN
Danışman: DOÇ. DR. CEM ÖMER EGESEL
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Zea mays =

Özet:
Bu araştırma mısırda protein, yağ ve karbonhidrat oranının değişimi ile toprak üstü aksamda kuru madde verimi ve organlara dağılımını farklı konu başlıkları altında incelemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada yüksek yağlı (IHO) ve yüksek proteinli (IHP) iki adet mısır hattı, iki erkek ebeveyn ile (B73 ve Mo17) melezlenerek 8 farklı genotipten oluşan bir set oluşturulmuştur. Bu genotipler 2010-2011 ve 2011-2012 yıllarında denemeye alınmıştır. Ekimden itibaren 40., 60., 82., 100 ve 122. günlerde çeşitli ölçüm ve gözlemler yapılmıştır. Bu çalışmada 33 farklı direkt ölçülen özellik ile bu ölçümlere dayalı olarak hesaplanan 23 ayrı parametre hakkında değerlendirmeler yapılmıştır.Araştırma bulguları hibrit ve ebeveyn genotipler arasında incelenen özelliklerin çoğu bakımından önemli farklar olduğunu göstermiştir. Yağ oranı ve protein oranı yüksek hat-hibritler arasında da önemli farklılıklar saptanmıştır. İncelenen özellikler zamana bağlı olarak farklı şekillerde değişim göstermiştir. Genetik etki değerlendirmelerinde ele alınan özelliklerden 15'inin üstün dominans, 22'sinin üstün dominans-dominant, 2'sinin ise eklemeli gen etkilerinin kontrolünde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca eklemeli etkilerin diğer genetik etkilerle beraber 21 özelliğin değişiminde pay sahibi olduğu da görülmüştür. Heterosis analizlerinde ele alınan özelliklerden 11'inin negatif, diğer özelliklerin pozitif yönde ortalama heterosis değerlerine sahip olduğu belirlenmiştir. Radyasyon kullanımı ve kuru madde üretimi bakımından hibritler ebeveyn hatlara üstünlük sağlamış ve yüksek proteinli hibritlerin diğer genotiplerden önemli farklarının olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This reserach was carried out to investigate the change of protein, oil and carbohydrate ratio along with dry matter yield and allocation in aboveground organs of maize. In this study, a set of eight genotypes was produced by crossing two high oil (IHO) and high protein (IHP) maize lines with two male parents (B73 and Mo17). These genotypes were grown at the field in 2011 and 2012. The various measurements and observations were made in 40th, 60th, 82th, 100th and 122th days after planting. In this study, the evaluations were made about 33 different directly measured traits and 23 computed parameters based on those measurements.The results of study showed that significant differences were between hybrids and parents in most of the investigated traits. It was also determined that there were significant differences between high oil and protein lines-hybrids. The investigated traits showed different ways of changes depending the time of measurement. The results suggested that 15 traits were controlled by overdominance gene effects, while overdominance-dominant and additive genetic effects controlled 22 and 2 traits, respectively. It also seemed that additive effects were partly in charge of controlling 21 traits together with the other types of genetic effects. The heterosis analysis indicated that eleven of the investigated traits had negative heterosis, while the others had positive mean heterosis values. For radiation use efficiency and dry matter production, the hybrids were superior to the parental lines, and the high protein hybrids had significant differences from the other genotypes.