Okul öncesi dönemde dikkat eksikliği ve hiperaktive bozukluğu olan çocukların öz düzenlemelerine ebeveyn tutumlarının etkisi
The parents affect of the children who have lack of attention and hyperactivity disorder in pre-school period
Yazar: SADİYE GÜL ÖGETÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE HARMANCI
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill

Özet:
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), çocuklarda, gençlerde ve yetişkinlerde en sık görülen nörogelişimsel ve davranışsal bozukluklardan biri olarak bilinmektedir. Bu rahatsızlığın tanısının genellikle ilkokul döneminde konulmasına karşın öncül belirtilerinin okul öncesi dönemlerde başladığı düşünülmektedir. Bu araştırma okul öncesi dönemde DEHB olan çocukların öz düzenlemelerinde yaşadıkları olumlu veya olumsuz davranışları belirlemek ve ebeveyn tutumlarının öz düzenlemelerine olan etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma nicel araştırma modelinde, genel ilişkisel tarama tekniğiyle tasarlanmıştır. Araştırmanın evreni Diyarbakır ilinde bulunan çeşitli Anaokulları ve İlkokul bünyesinde bulunan anasınıflarında eğitim öğretim gören çocuklar ve bu çocukların ebeveynleri olarak belirlenmiştir. Araştırmanın örneklemi bu evren içinden seçilmiş toplam 105 ebeveyn olarak belirlenmiş olup, veriler yüz yüze anket yöntemi ile katılımcılardan elde edilmiştir. Araştırma bulgularına göre; ebeveynlerin, Ebeveyn tutum ve alt boyutlarından izin verici, demokratik, koruyucu ve otoriter tutumunun cinsiyet değişkenine göre istatistiki olarak anlamsız olduğu belirlenmiştir. Ayrıca lise ve altı eğitim düzeyindeki ebeveynlerin koruyucu tutumunun lisans mezunu ebeveynlere göre daha yüksek olduğu ve bu durumun da istatistiki açıdan anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın korelasyon analizi sonuçlarına göre; Ebeveynlerin, izin verici tutum ile demokratik tutum arasında negatif yönde ve yüksek düzeyde (p<0,05); izin verici tutum ile otoriter tutum arasında pozitif yönde ve yüksek düzeyde (p<0,05) korelasyon olduğu belirlenmiştir. Öte yandan, ebeveynlerin, izin vericilikleri, dikkat düzeylerini negatif yönde; ebeveynlerin demokratik tutumları, dikkat düzeylerini pozitif yönde yordadığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler
Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, Okul öncesi dönem, Ebeveyn Tutumları, Öz düzenleme becerileri

Abstract:
Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is known as one of the most common neurodevelopmental and behavioral disorders in children, teenagers and adults. Although the diagnosis of this disorder is usually made in the primary school period, it is thought that the antecedent symptoms begin in the pre-school period. This research was carried out to determine the positive or negative behaviors experienced by children with DHPD in the preschool period and to examine the mediating role of parental attitudes on their self-regulation. The study was designed in the quantitative research model, with the general relational screening technique. The universe of the research was determined as the children who are educated in various kindergartens and kindergartens in the primary school in Diyarbakır and the parents of these children. The sample of the study was determined as a total of 105 parents selected from this universe, and the data were obtained from the participants by face-to-face survey method. According to the research findings; It was determined that the permissive, democratic, protective and authoritarian attitudes of the parents from the parental attitude and sub-dimensions were statistically insignificant according to the gender variable. In addition, it was determined that the protective attitude of the parents at high school and below education level was higher than the parents with a bachelor's degree, and this situation was statistically significant. According to the results of the correlation analysis of the research; The negative and high level of parents' permissive attitude and democratic attitude (p<0.05); It was determined that there was a positive and high level (p<0.05) correlation between the permissive attitude and the authoritarian attitude. On the other hand, parents' permissiveness and attention levels negatively; It was determined that parents' democratic attitudes predicted their attention levels positively.

Keywords
Attention deficit hyperactivity disorder, Preschool period, Parental Attitudes, Self-regulation skills