Peyzaj kalite hedeflerinin yerel ölçekte belirlenmesi: Antalya Aksu örneği
Determination of landscape quality objectives at local level: The case of Antalya Aksu
Yazar: ARZU ALTUNTAŞ
Danışman: PROF. DR. VELİ ORTAÇEŞME
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Ülkemizde 2004 yılında yürürlüğe giren Avrupa Peyzaj Sözleşmesi'nin taraf ülkelere ilişkin yükümlülüklerinden biri de yerel, bölgesel ve ulusal ölçekte peyzaj kalite hedeflerinin belirlenmesidir. Bu çalışmada, Antalya'nın merkez ilçelerinden biri olan Aksu örneğinde peyzaj kalite hedeflerinin yerel ölçekte belirlenmesi amaçlanmıştır. Beş aşamalı olarak yürütülen çalışmada öncelikle alanın doğal, kültürel ve sosyo-ekonomik yapısına ilişkin envanter çıkarılmış ve arazi gözlemleri yapılmıştır. Çeşitli yıllara ait uydu görüntüleri kullanılarak alanın önceki ve şimdiki durumu saptanmış; yıllar içinde alanda oluşan değişimler ortaya konulmuştur. Analiz sonucunda özellikle ilçenin kıyı kesimlerinde önemli değişimlerin yaşandığı, kentsel dokuda büyük bir artış olurken tarım alanlarında ise azalma olduğu saptanmıştır. Ayrıca Aksu peyzajlarının sınıflandırılması amacıyla peyzaj karakter analizi yapılmış; 3 adet peyzaj karakter alanı ve 20 adet peyzaj karakter tipi belirlenmiştir. DPSIR (İtici güç-baskı-durum-etki-tepki) analizi yapılarak itici güçlerin Aksu peyzajları üzerindeki etkileri belirlenmiştir. İlçe peyzajı açısından tarım, çarpık kentleşme ve nüfus artışı, turizm ve ulaşım/altyapı birer itici faktör olarak tanımlanmıştır. Yerel halkın ve uzmanların Aksu peyzajlarına ilişkin görüş ve beklentilerini ortaya koymak amacıyla bir anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Yöre halkı genel olarak Aksu peyzajlarını beğenmektedir. Uzmanlara göre ise Aksu peyzajlarının kalitesinin arttırılabilmesi için özellikle doğru planlamalar yapmak önemlidir. Çalışmadan elde edilen veriler ışığında Aksu peyzajlarına yönelik olarak sektörel bazda (tarım, ormancılık gibi) peyzaj kalite hedefleri belirlenmiştir. Ayrıca Aksu peyzajlarının korunması, planlanması ve yönetimine yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
One of the obligations of the European Landscape Convention, which came into force in 2004, is determination of landscape quality objectives of country landscapes at local, regional and national levels. In this study, landscapes of Aksu, where is one of central districts of Antalya, were investigated. In the five-stage study, firstly an inventory was taken about natural, cultural and socio-economic structure of the district and land observations were made. Previous and current states of the district were determined by using satellite images and, consequently, changes at the district in certain time period were determined. As a result of the analysis, it was determined that significant changes occured especially in the coastal areas of the district, a large increase in urban areas and a decrease in agricultural areas. Also landscape character analysis was made for classifying the landscapes of Aksu; 3 landscape character areas and 20 landscape character types were identified. DPSIR analysis was made for identifying driving forces on effects on Aksu landscapes. Agriculture, unplanned urbanization and population growth, tourism and transportation/infrastructure were identified as driving forces for the landscape of the district. A questionnaire study was conducted to local people and experts. In general the local people like Aksu landscapes. According to the experts, correct planning is so important for increasing the quality of Aksu landscapes. In the scope of the data gained from the study, the landscape quality objectives for Aksu were identified on sectoral basis (such as agriculture, forestry) and suggestions were given on the protection, planning and management of the landscapes of Aksu.