Robotlu sağım yapılan süt ineği işletmelerinde ilk tohumlama yaşının verim ömrü ve verimliliğe etkisi
Effect of first insemination age on  productive life and productivity in robotic milking dairy farms
Yazar: GÜRKAN İLHAN
Danışman: PROF. DR. ABDÜLKADİR ORMAN
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Veterinerlik Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Süt endüstrisi, artan işçilik maliyetleri ve deneyimli personel yetersizliği nedeniyle hızlı bir şekilde robotik sağım sistemlerine yönelmektedir. Süt ürünleri üretim sisteminde önemli bir ekonomik özellik olan ilk buzağılama yaşı (İBY), hayvanların performansını etkilemesinin yanında, sonraki nesillere bu performans özelliklerinin aktarılmasında da etkilidir. Bu nedenle, bu tezde, Türkiye'de robotik sağım yapan çiftliklerde İBY' nın verim özellikleri ve verimli yaşam süresi üzerindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, 4 çiftlikten 2013-2018 yıllarını kapsayan 1579 süt ineğine ait toplam 2233 laktasyon verisi elde edilmiştir ve inekler İBY'larına göre beş kategoride (sırasıyla 24, 25, 26, 27, ≥28 İBY) gruplandırılmıştır. Çalışma sonucunda, en yüksek ortalama süt verimi (9140,31±145,55 kg) İBY 24 aylık olan ineklerde,  en düşük ortalama süt verimi (8534,55±131,00 kg)  ise İBY 27 aylık olan ineklerde saptanmıştır. Elde edilen sonuçlar, gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı derecede farklılık olduğunu (p<0,05) göstermiştir. İlk buzağılama yaşı 28 aylık olan ineklerin ilk laktasyonda ortalama servis periyotlarının  (158,92±7,28 gün); 26 ve 27 aylık olan ineklerin servis periyodundan (sırasıyla 131,96±4,45 ve 130,51±54,97 gün) daha uzun olduğu (p<0,05) bulunmuştur. İBY 26 aylık olan inekler, 24 ve 28 aylık olan ineklere göre (sırasıyla 2,03±0,15 ve 2,18±0,09) daha fazla sayıda (p<0,05) laktasyon döneminde kalma özelliğine sahip oldukları tespit edilmiştir (2,52±0,09). Farklı laktasyon sayılarında, sürüden çıkarılma oranları ise önemli ölçüde değişmemiştir (p>0,05). Mastitis ve üreme, tüm gruplarda en yaygın sürüden çıkarılma nedenleridir. Sonuç olarak, İBY 24 ay olan ineklerin süt verimlerinde, servis sürelerinde ve gebe başına yapılan tohumlama sayılarında olumsuz bir değişiklik görülmemiştir. Fakat robotik sağım sistemi altında karlılığı artırmak için çiftçilerin ineklerin sürüde kalma sürelerini uzatmaya daha fazla odaklanması gerekmektedir. Ek olarak, objektif bir karşılaştırma yapmak için daha fazla sayıda ineğe sahip olan, farklı süt sağım sistemleri kullanan farklı üreticilerden ve çeşitli çiftliklerden faydalanarak daha fazla araştırma yapılması önerilmektedir.

Abstract:
The dairy industry is dramatically turning to robotic milking systems because of growing labor costs and a scarcity of experienced personnel. Age at first calving (AFC) is an essential economic trait in the dairy production system.  The AFC influences the animals' performance and has a carryover effect on the next generation. Therefore, this study aimed to determine the impact of AFC on yield attributes and productive life in robotic milking dairy farms in Turkey. A total of 2233 lactation data from 1579 dairy cows, spanning the years 2013 to 2018 from four farms was procured, and based on their AFC, the cows were grouped into five categories (24, 25, 26, 27, ≥28 AFC, respectively). Results show that the 24 months of AFC cows have the highest average milk yield (9140.31±145.55 kg), and cows wıth 27 months of AFC shows the lowest yield (8534.55±131.00 kg), and results were statistically significantly different among the groups (p<0,05). Cows that were 28 months old had an average service period in the first lactation that was longer (158.92±7.28 days) than cows that were 26 and 27 months old (131.96 4.45 and 130.51 54.97 days, respectively) (p<0,05). The 26-month-old at AFC cows had more lactations (2.52 0.09) than did cows that were 24 and 28 months old (2.03±0.15 and 2.18±0.09, respectively) (p<0,05). At different lactations, replacement rates did not change significantly (p>0,05). Mastitis and reproduction were the most common causes of culling in all groups. In conclusion, at 24 months of AFC, cows show no unfavorable changes in their milk production, service period, or the number of inseminations per conception. However, to increase profitability under the robotic milking system, farmers must focus more on increasing the longevity of their cows. In addition, further studies are recommended with a large number of cows at various farms using different milking systems from different vendors to make an objective comparison.