Yaban eriği (Prunus spinosa L.) bitkisinin antioksidan, sitotoksik, enzim aktif özüt ve bileşenlerinin belirlenmesi
Identification of antioxidant, cytotoxic and enzyme active components from Prunus spinosa L. extracts
Yazar: MERVE SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET AY
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalışmada yaban eriği (Prunus spinosa L.) bitkisinin (meyve, çiçek ve yaprak kısımları) özütleri antioksidan, sitotoksik ve enzim etkinliği açısından incelenmiştir. Soxhlet yöntemi ile etilasetat, metanol, diklorometan, hekzan (meyve, çiçek, yaprak) özütleri ve  maserasyon yöntemi ile metanol meyve özütü olmak üzere 13 farklı özüt elde edilmiştir. Özütlerin antioksidan etkinlik ölçümleri, DPPH yöntemi ile nitel etkinliği belirlendikten sonra 13 farklı özüt için DPPH ve TEAC; etkin olarak belirlenen özütler için FRAP ve CUPRAC yöntemleri ile yapılmıştır. Yüksek antioksidan etkin özütler; etil asetat ve metanol (çiçek, meyve yaprak) özütü, diklorometan meyve ve hekzan çiçek özütü olarak bulunmuştur. En yüksek toplam fenolik bileşik içeriği F-C reaktifi ile metanol meyve özütü için (19 mg ferulik asit/ 100 g özüt) olarak belirlenmiştir.
Etkin özütler için Proteaz, Tirozinaz, β-Laktamaz, enzimleri ile enzim aktivite/inhibisyon değerleri, Vmaks ve % inhibisyon olarak belirlenmiştir. Özütlerin sitotoksik etkileri, 5 farklı derişimde HUVEC, HT29 ve Hep3B hücreleri üzerinde MTT testi ile 550 nm'de soğurmaları okunanarak grafiksel olarak gösterilmiştir.
Hekzan özütlerinin uçucu yağ analizleri GC-MS ile yapılmıştır. DPPH yöntemi ile etkin olarak belirlenen etilasetat ve metanol meyve, çiçek ve yaprak özütlerine etken bileşen elde etmek amacıyla kromatografik ayırma işlemleri uygulanmıştır.

Abstract:
In this study; extracts of sloe (Prunus spinosa L.) plant (the fruit, flowers and leaves) were examined from the point of antioxidant, enzyme and cytotoxic activity. 13 Extracts of ethyl acetate, methanol, dichloromethane and hexane (fruit, flowers and leaves) obtained by Soxhlet method and metanol extract of fruit obtained by maceration method . Determination of antioxidant activities of extracts were measured qualitatively first by DPPH, then by DPPH and TEAC for 13 different extracts and by FRAP and CUPRAC for active extracts. The highest antioxidant active extracts were defined as ethyl acetate and methanol extracts of flowers, fruit and leaves, dichloromethane extract of fruit and hexane extract of flower. The amount of total phenolic components of the extracts were determined with the highest value for methanol fruit extract (19 mg ferulic acid/ 100 g extract) by F-C reagent.
Inhibition values of enzyme-activity were  obtained as of Vmax and % inhibition for active extracts with protease, tyrosinase, β-lactamase  enzymes. Cytotoxity effects of the extracts of sloe, were indicated graphically among HUVEC, Hep3B and HT29 cell lines with MTT assay by measuring absorbance at 550 nm for five different concentration.
The volatile oil analysis of the hexane extracts were performed by GC-MS. For active component seperation, determined active extracts by DPPH of ethyl acetate and methanol extracts of flowers, fruit and leaves were processed by chromatographicly.