Türkiye'de Cumhuriyet Dönemi sosyal bilim anlayışının kurumsallaşması ve gelişimi
The institutionalization and development of Republic period social sciences mentality in Turkey
Yazar: YÜKSEL YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. ERTAN EĞRİBEL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Kurumsallaşma = Institutionalization ; Sosyal bilimler = Social sciences

Özet:
Çalışmanın konusu Türkiye'de Cumhuriyet devrinde sosyal bilim kurumlarının biçimlenmesi ve gelişimidir. Uluslar arası ilişkilerin ve dönem koşullarının bir sonucu olarak gerçekleşen bilim anlayışının ülkemizdeki bilim kurumlarına yansıması temel konumuz olmuştur. Varsayımımız, Türkiye'deki sosyal bilim anlayışının ve kurumsallaşmaların belli bir ihtiyaca cevap vermek amacıyla gerçekleştiğidir. Bu çerçeve içinde konuyu üç ana bölümde inceledik.
Birinci bölüm, Cumhuriyet'in kuruluş yıllarını kapsamaktadır. Osmanlı İmparatorluğu sonrasında ulus devlet modeline göre kurulan yeni devlet, bu modele göre yeni kurumlar inşa edecek, eski kurumları revize edecektir. Yeni kurulan devletin ihtiyaçları ve kendine bilimsel ve ideolojik bir temel arama noktasında Türk Tarih Kurumu, Türk Dil Kurumu, Ankara Üniversitesi ve 1933 Üniversite Reformu incelenmiştir. 
İkinci bölüm, 1945-1980 arasını kapsamaktadır. Bu dönemde Amerika Birleşik Devletleri ile kurulan ilişkiler ve Türkiye'nin Ortadoğu'da bu ilişki çerçevesinde oynayacağı role bağlı olarak ülkede bazı kurumların temeli atılmıştır. Bu bölümde Türkiye Ortadoğu ve Amme İdaresi Enstitüsü, Ortadoğu Teknik Üniversitesi, Devlet Planlama Teşkilatı ve Yön Dergisi incelenmiştir.
Üçüncü bölüm 1980 sonrasını kapsamaktadır. Bu dönemde 12 Eylül 1980 askeri darbesi sonrasında dünya ekonomik ilişkileri ile entegre olan Türkiye'de bilimsel alanda da benzer bir entegrasyon yaşanacak, ülkedeki sosyal bilim anlayışı dünyada geçerli postmodernist anlayıştan etkilenecektir. Bu çerçevede bu bölümde Yükseköğretim Kurulu, Türkiye Bilimler Akademisi, Vakıf Üniversiteleri ve 'Think-Tank' adı ile maruf düşünce kuruluşları incelenmiştir.
Bu çerçevede Türkiye'de yaşanan sürecin gelişmeden ziyade değişme kavramı ile adlandırılabileceğinin üzerinde durulmuş, kurumsallaşma sürecinde birbirine karşıt özellikler kazanıldığı ve bu süreçte Devlet'in dünya görüşü oluşturma üzerindeki tekelini yitirdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
The subject of the study is the formation and development of social sciences institutions of republic period in Turkiye. The reflection of science mentality, which happened as a result of international relations and the conditions of the period, to the scientific institutions in our country became our main topic. Our assumption is that the institutionalizations and social sciences' understanding in Turkey happen as torespond a need. Inthisframe, we have analyzed the subject in threeparts.
First part includes the foundation years of republic. After the Otoman Empire, new state, which is founded according to nation state, will constitute new institutions according to this model and revize old institutions. Inmeans of searching for scientific and ideological basic, Turkish Historical Society, Turkish Linguistic Society, Ankara University, 1933 University Reform andtheneedsof thenewlyfoundedstateis analyzed.
Second part includes the years between 1945-1980. In this period some of the institutions in the country are founded according to the roles which Turkey will play in Middle East and the relations with the USA. Inthispart, İnstitute Of Public Administration For Turkey And The Middle East, Middle East Technical University, State Planning Organization and Yön journal are analyzed.
Third part includes the years after 1980. In this period, ın Turkey which is integrated with World economic relations after the military coup in 12th September 1980, there will be liveda same integration in scientific field, the social sciences mentality of the country will be influenced by the postmodernist mentality available in the World. In this context here in this part, Higher Education Committee, Turkish Academy of science, foundation universities and famous think tank foundations are analyzed.
In this context, that the process can be named as change rather than development is focused on; that the opposite features are gained in institutionalization process and state lost its power on creating a World view in this period are determined.