Türk hikâyeciliğinde Rasim Özdenören
Rasim Özdenören in Turkish storytelling
Yazar: SALİHA TUNÇ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET GÜNEŞ
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anlatım teknikleri = Narrative techniques ; Hikaye = Story ; Hikaye anlatma = Story telling ; Kısa hikayeler = Short stories ; Metinlerarasılık = Intertextuality ; Modern anlatı = Modern narrative ; Türk hikayesi = Turkish story ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; Özdenören, Rasim = Özdenören, Rasim

Özet:
Bir Türk mütefekkiri ve sanatkârı olan Rasim Özdenören'in sanatının fikrî ve estetik temellerinin oluşumunda Edebiyat, Diriliş ve Mavera dergileri etrafında İslam medeniyeti eksenli sanat anlayışını benimseyerek eserler veren Nuri Pakdil, Sezai Karakoç gibi isimlerle birlikte Türk hikâyeciliğine modern açılımlar sağlayan 1950 kuşağı yazarlarının anlatım teknikleri ve estetik yöntemleri de etkili olmuştur. Rasim Özdenören'in bireyin dünyasından yola çıkarak evrensel meseleleri insanî cepheleriyle yansıttığı hikâyelerinde temel hareket noktasını "insan ruhunu yüceltmek" fikri oluşturur. Yazar, bu düşünceyle evrensel olgu ve durumları hikâyelerinin temalarında yansıtır. Rasim Özdenören'in modern anlatım tekniği ve temaları mistik/metafizik bir bakış açısıyla harmanlayarak yeni, yerli ve evrensel bir hikâye anlayışı oluşturmasının Türk hikâyeciliğindeki önemli etkilerinden biri de toplumcu gerçekçi çizgideki eserlerinde bireyi modern bakış açısıyla ele alarak ruh dünyasına derinlik kazandırmasıdır. Modern bireyin ruh dünyasını ve meselelerini yansıttığı hikâyelerde yazarın kullandığı tema ve anlatım teknikleri kadar düşünceyi aktarma biçimi de önemli veriler sunmakta, öncel metinlerin modern metne kazandırdığı yeni anlam katmanları vurgulanmak istenilen düşünce ve temaya dair yazarın bakış açısı ve fikrî yönelimlerini belirgin kılmaktadır. 
Bu araştırmanın amacı, Rasim Özdenören'in Türk hikâyeciliğindeki düşünsel ve sanatsal konumunu tespit etmektir. Bu amaçla yazarın hikâye sanatı hakkındaki düşüncelerinin Türk hikâyeciliğine sağladığı yeni, yerli ve modern açılım belirlenmiş, hikâyelerinde kullandığı anlatım tekniklerinin yöntem ve amaçları, evrensel temaların fikirleriyle bağdaşım noktaları tespit edilerek sanatının düşünceleriyle bütünlük içinde olduğunu vurgulanmıştır. Hikâyelerin çok katmanlı derin yapısını oluşturan alıntı ve anıştırma yöntemleriyle kurgulanan dinî-tasavvufî ve edebî metin bulguları ile yazarın sanatında temel hareket noktasını oluşturan mistik/metafizik ve yerli düşünceyi besleyen kaynaklar tespit edilmiştir.

Abstract:
1950 generation of writers and writers who provided modern expansions to Turkish storytelling, along with names such as Nuri Pakdil, Sezai Karakoç, who adopted works around the magazines of Edebiyat, Diriliş and Mavera, by adopting the understanding of Islamic civilization in the formation of the intellectual and aesthetic foundations of the art of Rasim Özdenören, a Turkish thinker and artist aesthetic methods have also been effective. In the stories of Rasim Özdenören, reflecting universal issues with his human fronts based on the world of the individual, the idea of "glorifying the human spirit" is the main starting point. With this in mind, the author reflects universal facts and situations in the themes of their stories. One of the important effects of Rasim Özdenören's blending of modern techniques and themes with a mystical-metaphysical point of view is that he creates a new, domestic and universal understanding of story, and deepens the spirit world by addressing the individual with a modern perspective in his works in the socialist realistic line. In stories that reflect the spirit world and issues of the modern individual, the way of giving thought as well as the theme and techniques used by the author provides important data, and the new layers of meaning brought to the modern text by the previous texts make the author's point of view and intellectual orientation on the desired idea and theme highlighted.
The aim of the research is to determine the intellectual and artistic position of Rasim Özdenören in Turkish storytelling. For this purpose, the new, domestic and modern initiative that the writer's thoughts about story art provided to Turkish storytelling was determined, and it was emphasized that the methods and purposes of the narrative techniques used in their stories were in harmony with the ideas of his art by determining the points of compatibility with the ideas of universal themes. The sources that feed the mystic-metaphysical and indigenous thought, which constitute the main starting point in the art of the author, have been identified with the findings of religious-mystical and literary texts, which are constructed with the methods of quotation and narration, which form the multi-layered deep structure of the stories.