Enerji talebinin dinamiklerinin analizi: Türkiye uygulaması
The analysis of dynamics in demand for energy: Evidence from Turkey
Yazar: AYHAN KULOĞLU
Danışman: PROF. DR. FAİK BİLGİLİ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Teorisi Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Enerji talebi = Energy demand ; Enerji tüketimi = Energy consumption

Özet:
Enerji yoğun büyüyen bir ekonomiye sahip olan Ülkemiz, enerji ihtiyacının büyük bir bölümü ithalatla karşılamaktadır. Ülkemizin artan enerji ihtiyacını karşılamak üzere enerji talep yapısının belirlenerek, uygun, sürdürülebilir enerji politikalarının kalkınmayı desteklemesi gerekmektedir. Ülkemizin enerji talep yapısının belirlenmesi, sağlıklı enerji talep tahmininde bulunarak politikacılara strateji oluşturmaları için bakış açısı sağlayacaktır.Bu çalışmanın kapsamında, Dünya'da ve Türkiye'de enerji kaynakları, rezervleri, kullanım oranları ve arz durumu grafiklerle ve tablolarla incelenecektir. Ayrıca enerji talebine etki eden faktörler ve kendi aralarındaki ilişkiler teorik olarak incelenecektir. Son olarak, Ülkemizde doğru enerji talep tahminleri yapılmasına yardımcı olmak amacıyla, enerji talebinin dinamiklerinden enerji tüketimi ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin yönü ekonometrik bir çalışma ile tespit edilmeye çalışılacaktır.Bu çalışmanın amacı, Ülkemizde enerji tüketimi ve ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisini analiz ederek doğru, sürdürülebilir, yeterli ve dışa bağımlılığı az olan enerji yapısının oluşturulması maksadıyla politikacılara planlama yapmalarında yardımcı olmaktır.Bu nedenle, ülkemizde 1970-2009 döneminde yıllık enerji talebini belirleyen değişkenlerden enerji tüketimi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi belirlemek üzere VAR (Vektör Otoregresyon) uygulaması yapılacaktır.Bu çalışma neticesinde, ekonomik büyümeden enerji tüketimine doğru %10 anlamlılık düzeyinde tek yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca modele dâhil edilen diğer değişkenlerden enerji yoğunluğu ile enerji tüketimi arasında ve enerji fiyatlarını temsil eden ham petrol fiyatları ile enerji tüketimi arasında anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir. Diğer değişkenlerden ham petrol fiyatları ile enerji yoğunluğu arasında %10 anlamlılık düzeyinde tek yönlü bir ilişki tespit edilmiştir.

Abstract:
Our country having an energy based eveloping economy provides most of the energy requirement from import. In order to supply increasing energy demand, energy demand structures should be determined and then effective sustainable energy politicies should support development. Determination of energy demand structure will contribute to forecast accurate energy demand, which helps politics to have perspectives to develop strategies.In scope of this study, energy resources, reserves, usage rates and supply conditions in Turkey and in the world will be analysed with figures and tables. Furthermore, foctors effecting energy demand and their relations is going to be analysed theoratically. Finally, the relationship between energy consumption and economic growth which are among dinamics of energy demand will be tried to determine by means of an econometric study in order to contribute to energy demand forcasts in Turkey.The aim of this study is to analyse relationship of causality between energy consumption and economic growth in our country in order to constitute an energy structure which is accurate, sustainable, sufficient and less dependant to foreign countries, which will help politicians in their plannings of energy policies.Therefore, a VAR application will take place in order to determine the relationship between energy consumption and economic growth which are among variables identifying annual energy demand in 1970-2009 in Turkey.As a result of this study, a unilateral significant relationship from economic growth to energy consumption at 10% significant level is determined. Besides, A significan relationship between energy density and energy consumption, and crude oil prices representing energy prices and energy consumption is not determined. A unilateral significant relationship between crude oil prices and energy density at 10% significant level is determined.