Diz osteoartritinde aletli diz fleksör-ekstansör konsantrik kuvvetlendirmeye eklenen aletli kalça konsantrik abduktor kuvvetlendirme egzersizinin ağrı, fonksiyon, fiziksel performans, yaşam kalitesi ve yürüme parametreleri üzerine etkisinin değerlendirilmesi
The effect of instrumental hip concentric abductor strengthening exercise added to instrumental knee flexor-extensor concentric strengthening on pain, function, physical performance, quality of life and gait parameters in knee osteoarthritis
Yazar: ÖMER ÖZYÜMLÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN HÜSEYİN GÖKPINAR
Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Osteoartrit-diz = Osteoarthritis-knee

Özet:
Amaç: Diz osteoartritli (OA) hastalarda diz aletli konsantrik fleksör-ekstansör kuvvetlendirme (AKFEK) programına kalça aletli konsantrik abduktor kuvvetlendirme (AKAK) programı eklenmesinin hastalarda ağrı, fonksiyon, fiziksel performans, yaşam kalitesi ve yürüme parametreleri üzerine etkinliğini araştırmaktır.
Materyal-Metot: Bu prospektif randomize tek kör kontrollü çalışma Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi (KSBÜ) Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesi (EÇEAH) Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon (FTR) ek hizmet binasında Eylül 2023 ile Mart 2024 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Çalışma protokolü aynı üniversitenin etik kurulunca onaylandı (No. 2023-03/03, tarih 21.02.2023). FTR polikliniğine başvuran, yaşları 45-70 aralığında, en az 3 aydır mekanik karakterde diz ağrısı olan ve klinik-radyolojik evre 2-3 diz OA tanısı almış, dahil edilme ve hariç tutulma kriterlerine uyan hastalar arasından katılmayı kabul edenler çalışmaya alındı. Hastaların yaş, boy, kilo, gibi demografik ve klinik bilgileri önceden hazırlanmış değerlendirme formu aracılığıyla sorgulanarak kaydedildi. Çalışma kapsamında, randomizer.org üzerinden 1 ile 10 arasında rastgele seçilen sayılardan, tek olanlar çalışma grubuna dahil edilirken, çift sayılar kontrol grubuna dahil edildi. Çalışma grubuna; diz AKFEK programına ek olarak kalça AKAK programı uygulandı. Kontrol grubuna yalnızca diz AKFEK programı uygulandı. Tüm hastalara toplam 6 hafta boyunca, haftada 4 gün, totalde 24 seans (her seansta toplam 4 set ve her set 10 tekrar olacak şekilde) ve önceden belirlenmiş bir kuvvetlendirme programı dahilinde dozları artan şekilde aletli kuvvetlendirme egzersizleri uygulandı. Tedavi öncesi ve sonrası tüm hastaların fizik muayene, ağrı ve fonksiyonellik, fiziksel performans, yaşam kalitesi ve yürüme parametreleri bakımından gruplara kör bir değerlendirici tarafından değerlendirilmesi yapılmıştır. Bu değerlendirmede ağrı için vizüel analog skala (VAS), fiziksel fonksiyon için Western Ontario and McMaster Universities (WOMAC) OA indeksi ve Lequesne Algofonksiyonel Diz İndeksi; fiziksel performans için 30 saniye otur kalk testi, 40 metre yürüme testi, merdiven inip çıkma testi, zamanlı kalk-yürü testi ve 6 dakika yürüme testi; yaşam kalitesi için Mini Osteoartrit Diz ve Kalça Yaşam Kalitesi (Mini-OAKHQoL) ölçeği; ve yürüyüş analizi için Zebris™ FDM-2 (Zebris Medical GmbH, Almanya) cihazı kullanılmıştır.
Bulgular: Seksen sekiz potansiyel katılımcı içerisindeki 18 katılımcı dahil edilme kriterlerini karşılamadığı gerekçesiyle çalışmadan hariç tutularak çalışmaya 70 katılımcı ile başlandı. Grupların dağılımı sonrasında toplamda 10 katılımcı farklı gerekçelerle çalışmayı tamamlayamadı ve kontrol grubu 29, çalışma grubu 31 hasta olmak üzere toplamda 60 hasta ile çalışma tamamlandı. Her iki grupta da grup içi değerlendirmelerde tedavi öncesi ve sonrası VAS, WOMAC, Lequesne Algofonksiyonel Diz İndeksi ve Mini-OAKHQoL değerlerinde anlamlı farklılık saptandı (p <0.001). Ancak, gruplar arası değerlendirmelerde çalışma grubunda tedavi sonrası WOMAC tutukluluk, WOMAC fonksiyonel ve WOMAC toplam skorları ile Lequesne skorlarında kontrol grubuna göre istatistiksel olarak daha belirgin bir iyileşme tespit edilmiştir (p <0.001). VAS, WOMAC ağrı ve Mini-OAKHQoL skorlarında gruplar arası karşılaştırmada tedavi sonrası değerlerde anlamlı bir değişiklik saptanmamıştır. Tedavi öncesi ve sonrası fiziksel performans ölçümlerinde her iki grupta da belirgin bir iyileşme görülmektedir (p <0.001). Ancak, çalışma grubunda, kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı olmasa da klinik olarak daha belirgin bir iyileşme gözlenmiştir. Altı dakika yürüme testinde bu fark istatistiksel olarak anlamlı şekilde belirgindir (p <0.001). Gruplar arası karşılaştırmada tedavi sonrası yürüme parametrelerinde anlamlı bir değişiklik saptanmamıştır.
Sonuç: Çalışmamızda her iki grup da tedavilerden fayda görmüştür. Ancak diz AKFEK programına eklenen kalça AKAK programı fonksiyonellik ve fiziksel performansı belirgin artırmaktadır. Diz OA tanılı hastalarda diz AKFEK programına eklenen kalça AKAK programı ağrı, fonksiyon ve fiziksel performans üzerine ek katkı sağlama potansiyeli ile akla getirilmesi gereken tedavilerden biri olabilir.
Anahtar kelimeler: Diz osteoartriti, kalça abduktor kuvvetlendirme, ağrı, fonksiyon, fiziksel performans, yaşam kalitesi, yürüme parametreleri.

Abstract:
Objective: The aim of this study was to investigate the effectiveness of adding hip device-assisted concentric abductor strengthening (HDACAS) program to knee device-assisted concentric flexor-extensor strengthening (KDACFES) program on pain, function, physical performance, quality of life and gait parameters in patients with knee osteoarthritis (OA).
Materials-Methods: This prospective randomized single-blind controlled study was conducted in the Physical Medicine and Rehabilitation building of Kütahya Health Sciences University Evliya Çelebi Education and Research Hospital between September 2023 and March 2024. The study protocol was approved by the ethics committee of the same university (No. 2023-03/03, date 21.02.2023). Patients who were admitted to the physical medicine and rehabilitation outpatient clinic, aged between 45 and 70 years, had mechanical knee pain for at least 3 months, were diagnosed with clinical-radiologic stage 2-3 knee OA, and met the inclusion and exclusion criteria were included in the study. The demographic and clinical data of the patients, such as age, height, weight, etc. were recorded by using a pre-prepared evaluation form. Within the scope of the study, among the numbers randomly selected between 1 and 10 via randomizer.org, odd numbers were included in the study group, while even numbers were included in the control group. In addition to the KDACFES program, HDACAS program was applied to the study group. Only KDACFES program was applied to the control group. All patients received device-assisted strengthening exercises with increasing doses according to a pre-determined strengthening program for a total of 6 weeks, 4 days a week, and a total of 24 sessinons (4 sets of 10 repetitions in each session). Before and after the treatment, all patients were evaluated by a blind evaluator in terms of physical examination, pain and functionality, physical performance, quality of life and gait parameters. In this evaluation, visual analog scale (VAS) for pain, Western Ontario and McMaster Universities (WOMAC) OA Index and Lequesne Algofunctional Knee Index for physical function, 30-second sit-stand test, 40-meter walk test, stair up-down test, timed up and go test and 6-minute walk test for physical performance, Mini Osteoarthritis Knee and Hip Quality of Life (Mini-OAKHQoL) scale for quality of life, and Zebris™ FDM-2 (Fused Deposition Modelling) (Zebris Medical GmbH, Germany) device for gait analysis were used. 
Results: Among 88 potential participants, 18 participants were excluded from the study for not meeting the inclusion criteria and the study was started with 70 participants. After the distribution of the groups, a total of 10 participants could not complete the study for different reasons and the study was completed with 60 patients, 29 in the control group and 31 in the study group. In both groups, intra-group evaluations showed a significant difference in VAS, WOMAC, Lequesne Algofunctional Knee Index and Mini-OAKHQoL values before and after the treatment (p <0.001). However, in inter-group evaluations, the study group showed a statistically more significant improvement in WOMAC stiffness, WOMAC functional and WOMAC total scores and Lequesne scores than the control group after the treatment (p <0.001). No significant change was found in VAS, WOMAC pain and Mini-OAKHQoL scores in inter-group comparison after the treatment. In physical performance measurements before and after the treatment, both groups showed a significant improvement (p <0.001). However, a more clinically significant improvement was observed in the study group compared to the control group, although there was no statistically significant difference. This difference was statistically significant in the six-minute walk test (p <0.001). No significant change was found in gait parameters after the treatment in inter-group comparison.
Conclusion: In our study, both groups benefited from the treatments. However, the HDACAS program added to the KDACFES program significantly improves functionality and physical performance. In patients with knee OA, the HDACAS program added to the KDACFES program may be one of the treatments that should be considered with the potential to provide additional contribution to pain, function and physical performance.
Keywords: Knee osteoarthritis, hip abductor strengthening, pain, function, physical performance, quality of life, gait parameters.