Mozaiklerde antik dönem onarımları
Ancient repairs in mosaics
Yazar: DEMET BEŞİKÇİ
Danışman: PROF. DR. BİROL CAN
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Antik Çağ = Ancient Ages ; Bakım onarım = Maintenance repairing ; Mozaikler = Mosaics ; Onarım = Repair ; Restorasyon = Restoration

Özet:
Mozaikler ilk oluşturulduklarından bu yana önemli bir süsleme öğesi 
olmuşlardır. Bulundukları mekanlarda görsel şölen etkisi veren mozaikler, 
kullanıldıkları dönem içinde çeşitli nedenlerle tahrip olmuşlar, bu tahribatın ardından 
da çeşitli tekniklerle onarılarak kullanıma yeniden kazandırılmışlardır. Mozaiklerdeki
onarım izleri, sadece uygulanan teknik hakkında bilgi vermemekte, mozaik sanatının
dönemsel ya da bölgesel gelişimine dair ipuçları da barındırmaktadır. Bunlar dönem 
insanlarının günlük yaşamları ve toplum düşüncesini yansıtan etkilerdir.
Antik dönem mozaik onarımları incelendiğinde, herhangi bir kural ya da 
disiplin çerçevesinde yapılmadıkları fakat bir anlayış ve düşünce tarzıyla 
uygulandıkları anlaşılmaktadır. Kullanımdan kaynaklı, bir felaket sonucu ve kasıtlı 
tahribatlar sonucu hasara uğrayan mozaik döşemeler, farklı anlayışlar doğrultusunda 
onarılmıştır. Onarımın boyutu, niteliği (uyumluluğu/uyumsuzluğu), çevre koşulları, 
yapının niteliği, mozaiğin konumu, dönemin şartları gibi etkenler, onarımın niteliğini 
belirleyen unsurlardır. Bunlar dışında özgün malzeme kullanımı, uygulanan yöntem 
ve uygulama şekli de onarımın kalitesine doğrudan etki etmiştir. Bu onarım 
uygulamaları, tercih ediliş nedenleri ve uygulama biçimlerindeki farklılıklarla birlikte 
antik dönem restorasyon çalışmaları hakkında da önemli bilgiler verir.
Bu tez çalışması, erken dönem mozaiklerden geç dönem mozaiklere kadar, 
onarım uygulamalarında bir bütünlüğün, stilin olup olmadığını anlamaya yönelik 
bilgiler edilmesini amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler: Antik Onarım, Mozaik, Tahribat, Tessera, Restorasyon

Abstract:
Mosaics have been an important decorative item since they were first created. 
The mosaics, which give the effect of a visual feast wherever they located, were 
destroyed for various reasons during the period they were used, and after this 
destruction, they were repaired with various techniques and brought back to use. The 
repair marks on the mosaics do not only provide information about the technique 
applied, but also contain clues about the periodic or regional development of the 
mosaic art. These are the effects that reflect the daily lives and social thinking of the 
people of the period.
When antique mosaic repairs are examined, it is understood that they were not 
made within the framework of any rule or discipline, but were applied with an 
understanding and way of thinking. The mosaic floors, which were damaged due to 
use, as a result of a disaster and as a result of deliberate destructions, were repaired in 
accordance with different understandings. The size, nature (compatibility / 
incompatibility) of the repair, environmental conditions, the nature of the building, the 
location of the mosaic, the conditions of the period are the factors that determine the 
quality of the repair. Apart from these, the use of unique materials, the method and the 
method of application directly affected the quality of the repair. These restoration 
practices give important information about the ancient period restoration works, as 
well as the reasons for their preference and differences in their application.
This thesis study aimed to provide information about whether there is an 
integrity and style in restoration practices from early period mosaics to late period 
mosaics.

Keywords: Ancient Repair, Mosaic, Destruction, Tessera, Restoration