Az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin kalkınma göstergeleri ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Bir panel veri analizi (1995-2010)
The relationships between developmental indicators of the less developed and developing counties and economic growth: A panel data analysis (1995-2010)
Yazar: YEŞİM KUBAR
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP KARAÇOR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Kalkınma = Development ; Nedensellik = Causality ; Panel veri modelleri = Panel data models

Özet:
Kalkınma; çok yönlü çaba gerektiren uzun dönemli ve merkezinde insanın yer aldığı bir süreç olarak ifade edilmektedir. Dünya ülkelerinin mevcut yapısı göz önüne alınarak,  uluslar arası kuruluşlar tarafından ülkeler, az gelişmiş, gelişmekte olan ve gelişmiş ülkeler şeklinde tanımlanmaktadır. Tanımlamalar sonucunda ortaya çıkan farklılıklar doğrultusunda temel amaç, az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için kalkınma, gelişmiş ülkeler için ise kalkınmanın sürdürülebilir kılınmasıdır. Bu nedenle ülkelerin ekonomik, sosyal ve kültürel açıdan var olan eşitsiz gelişmişliklerinin incelenmesi gerekmektedir.  Bu çalışmada kalkınma kavramı, kalkınma kavramına yönelik modeller, ekonomik büyüme, azgelişmiş, gelişmekte olan ve gelişmiş ülke özellikleri, düşük ve orta gelirli ülkelerin kalkınma değişkenleriyle ekonomik büyüme arasındaki ilişki panel eşbütünleşme testleri ile ortaya konulmuştur. Panel nedensellik analizi uygulanmış elde edilen sonuçlar yorumlanmıştır. 
Çalışmada panel eşbütünleşme analiz sonuçlarına göre düşük gelirli ülkelerin, ithalat, ihracat, sanayi sektörü katma değeri, enflasyon oranı sağlık harcamaları ile telefon hattının ekonomik büyümeyi pozitif etkilediği, tarım sektörü katma değeri, sabit sermaye tüketimi, doğurganlık oranının ekonomik büyümeyi negatif etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Orta gelirli ülkelerde değişkenlerden, tarım sektörü katma değeri, enflasyon oranı, sabit sermaye tüketiminin, doğurganlık oranının ekonomik büyümeyi negatif etkilediği, ihracat, ithalat, tüketim harcaması, sanayi sektörü katma değeri, sağlık harcamaları ve telefon hattı değişkeninin ekonomik büyümeyi pozitif etkilediği belirlenmiştir. 
Panel nedensellik analizi sonuçları düşük gelirli ülkeler açısından değerlendirildiğinde sabit sermaye tüketimi, ithalat, sanayi sektörü katma değeri, doğurganlık oranı ve telefon hattı ile ekonomik büyüme arasında arasında tek yönlü nedensellik ilişkisi, tarım sektörü katma değeri ile ekonomik büyüme arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Orta gelirli ülkeler için yapılan nedensellik analizi sonuçlarına göre; ekonomik büyüme ile tarım sektörü katma değeri, sabit sermaye tüketimi, nihai tüketim harcaması, eğitim harcaması, sağlık harcaması, telefon hatları, karbondioksit emisyonu arasında tek yönlü nedensellik ilişkisi, enflasyon oranı ve Doğurganlık oranı arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 



Anahtar Kelimeler: Kalkınma, Kalkınma Kuramları, Ekonomik Büyüme, Panel Eşbütünleşme Analizi, Panel Nedensellik Analizi.

Abstract:
Development  is  expressed  as  a  long  termed process  requiring the  versatile  effort,    and in  the  center of which   the  human being takes place.   Considering   the  existing  structures  of  world countries,   countries  are    defined   by  the international  institutes   as  the developed, developing,  and  less  developed.  In   the  direction  of   distinctions  emerging as  a  result of  definitions,   the  main  aim is  development   for  the  less  developed  and  developing  countries,  while for the  developed  countries, development  is  made sustainable.  Therefore,  it  is  necessary  to  examine    the  inequality  developedness  degrees  of   countries that  are   existent  from  the  economic, social,  and  cultural  point  of view.    
In  this  study,  the concept  of  development,  models  toward   the  concept  of  development,   economic  growth,    characteristics  of   the less  developing,  developing,  and developed   countries,   developmental variables  of  low  and middle  income   countries,  and   relationship   between economic  growth  and   developmental  variables were  introduced   via  panel  co-integration  tests.  Panel  causality analysis was  applied,  and   the  results  obtained  were   interpreted.  According    to   the  results   of  panel-co-integration  analysis,  it  was concluded that   the  import,  export,  added   value of industrial    sector,  inflation rate,  health  expenditures, and   phone line    of  low   income  countries  positively   affected   the  growth,   and that added  value of  agricultural sector,  inflation rate,  consumption  of  fixed asset,  and  fertility  rate  negatively  affected   it. In  medium  income  countries,  it   was  identified   that  among   the  variables,  the  added  value  of  agricultural  sector, inflation  rate,  and  consumption of   fixed asset, and  fertility  rate  negatively  affected   the  economic  growth,   and that  the  variables of import,  export,  consumption  expenditure  added value of industry sector,   health  expenditures,  and   phone line  positively  affected  it.  
When  the  results  of panel  causality analysis are  evaluated in  terms  of low income  countries, it  was  concluded  that   between  consumption  of fixed  asset,   added   value  of import industrial sector, fertility,  and  phone  line and economic  growth,    there was one  directional  causality relationship;  between  added value  of agricultural sector  and economic  growth,  that  there   was a double directional  relationship. According to  the results  of middle  income  analysis,  carried   out  for  the medium  income  counties,  it   was  concluded   that  between   economic  growth   and   the added   value  of  agricultural sector,  consumption  of  fixed  asset,  final  consumption expenditure,  phone lines, and  carbon dioxide  emission,  there  was   one directional   relationship,   while  between  inflation  rate  and  fertility,   there  was  a   double directional relationship  


          
Keywords: Development, Developmental Theories, Economic Growth, Panel , Panel Co-Integration  Analysis,  Causality  Analysis.