Üstbilişsel stratejilere dayalı yazma etkinliklerinin 8. sınıf öğrencilerinin bilgilendirici metin yazma becerilerine, tutumlarına ve üstbilişsel yazma farkındalıklarına etkisi: Karma yöntem çalışması
The effect of writing activities based upon metacognitive strategies to writing skills of informative texts, attitudes and metacognitive awareness in writing: A mixed method study
Yazar: MUHAMMED TUNAGÜR
Danışman: PROF. DR. LOKMAN TURAN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişüstü stratejiler = Metacognitive strategies ; Farkındalık = Awareness ; Karma yöntemler = Mixed methods ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Tutumlar = Attitudes ; Yazma becerisi = Writing skills ; Yazı yazmak = Write ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı üstbilişsel stratejilere dayalı yazma etkinlik uygulamasının ortaokul 8.sınıf öğrencilerinin bilgilendirici metin yazma becerilerine, üstbilişsel yazma farkındalıklarına ve yazma tutumlarına etkisini belirlemektir.
Yöntem: Bu çalışmada karma araştırma yöntemlerinden olan gömülü desen kullanılmıştır. Bu amaçla bir müdahale uygulamasını içeren deneysel uygulama öncesinde, sırasında ve sonrasında olmak üzere üç farklı zamanda nitel veri sürece dâhil edilmiştir. Araştırmanın müdahale uygulaması deneysel desenlerden ön test son test kontrol gruplu deneysel desen ile yürütülmüştür. Araştırma 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Ağrı ilinde bulunan iki farklı ortaokulda 8.sınıfta öğrenim gören öğrenciler ile yürütülmüştür. Örnekleme sürecinde öncelikle basit tesadüfi örneklem yöntemi ile çalışmanın yürütüleceği okullar belirlenmiş ve sonrasında basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile 98 öğrenciden oluşan deney ve kontrol grupları belirlenerek araştırma sürecinde geliştirilmiş olan üstbilişsel stratejilere dayalı yazma etkinlik uygulaması deney gruplarında 10 hafta boyunca uygulanmıştır. Araştırma sürecinde nitel verilerin analizinde içerik analiz yöntemi; nicel verilerin analizinde ise normallik analizleri, Tek Faktörlü Kovaryans Analizi ve t testi uygulanmıştır.
Bulgular:  Araştırmadan elde edilen bulgular dâhilinde, üstbilişsel stratejilere dayalı yazma etkinlik uygulamasının 8.sınıf öğrencilerinin bilgilendirici metin yazma becerisinin geliştirilmesinde, üstbilişsel yazma farkındalığının kazandırılmasında ve yazmaya yönelik olumlu tutum sergilenmesinde etkili bir yaklaşım olduğu ve uygulama esnasında elde edilen dokümanların ve uygulama sonrasında yapılan görüşme süreçlerinin analizinden elde edilen bulguların nicel yöntemlerle elde edilen verilerle örtüştüğü ve nitel bulguların nicel bulguları yeterli düzeyde açıkladığı belirlenmiştir.
Sonuç: Araştırma sonucuna göre üstbilişsel stratejilere dayalı yazma etkinlik uygulamasının ortaokul 8.sınıf  öğrencilerinin bilgilendirici metin yazma becerisinde, üstbilişsel yazma farkındalıklarında ve yazma tutumlarında etkili bir program olduğu ve nitel bulguların bu sonucu desteklediği söylenebilir.

Anahtar Kelimeler: Yazma, üstbiliş, bilgilendirici, tutum, farkındalık, karma desen

Abstract:
Purpose: In this study, it is aimed to determine the effect of writing activities based upon metacognitive strategies to writing skills of informative texts, attitudes metacognitive awareness in writing.
Method: Among the mixed methods, embedded design is utilized. In this regard, qualitative data has been included in both before and after and during the empirical process including intervention at three different times. The intervention process of the study is conducted via the pre-test and post-test design of empirical designs. The study has been conducted with 8th grade students studying at two different secondary schools during the 2019-2020 academic year in Ağrı Province. In the process of sampling, firstly, the schools in which the study would be conducted have been determined via simple random sampling and then, the writing activities based upon the metacognitive strategies that are developed during process of research have been applied in experimental group for 10 weeks by determining both the experimental and control groups consisting of 98 students via random sampling. During the study, content analysis method is used in the analysis of qualitative data while normality, single factorial covariance analysis and T-test are utilized in the analysis of quantitative data.
Findings: According to the findings obtained in the study, writing activity based upon metacognitive strategies is found as an effective approach in both developing the skills of writing informative texts in 8th grade students and gaining the awareness of metacognitive writing to the individuals and also exhibiting positive attitude toward writing activity and it is also revealed that data gathered both from the analysis of the documents during the research process and the findings that interviews after the research process shows similarities with the one that is obtained via quantitative methods and that qualitive data explains the qualitative one sufficiently.
Results: According to the results of the study, it can be claimed that writing activity based upon the metacognitive strategies is an effective programme in writing skills of informative texts, metacognitive awareness in writing and writing attitudes of 8th grade students and the qualitive data supports that result.

Keywords: Writing, metacognitive, informative, attitude, awareness, mixed method