Dünyadaki silahsızlanma çalışmaları ve Türk dış politikasına yansımaları (1964-1974)
International disarmament efforts and its reflections on Turkish foreign policy (1964-1974)
Yazar: GAMZE ALPER
Danışman: YRD. DOÇ. ELİF YENEROĞLU KUTBAY
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Denetim = Control ; Nükleer silahlar = Nuclear weapons ; Savunma = Defence ; Silahsızlanma = Disarmament ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Ulusal savunma = National defense ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Türkiye'nin, dış politika eğilimlerinde görülen değişiklikler ile nükleer silahsızlanma ve silahların kontrolü çalışmalarına yönelik tutumu arasındaki ilişkinin, 1964 tarihli Johnson Mektubu'ndan 1974'teki Kıbrıs Harekâtı'na kadar geçen süreç kapsamında değerlendirilmesi, bu tezin konusunu oluşturmaktadır. Türkiye, Soğuk Savaş'ın yumuşamaya başlamasıyla birlikte, Batı ile anlaşmazlığa düştüğü noktada alternatif dış ilişkiler aradığı 1960'lı yıllarda, aynı zamanda ulusal savunma sanayini de geliştirmeye yönelik adımlar atmıştır.Bu doğrultuda ilk bölümde öncelikle, silahsızlanma, silahların kontrolü ve silahların sınırlandırılması kavramlarıyla; silahların niteliksel, niceliksel ve coğrafi olarak sınırlandırılması yöntemleri açıklanmıştır. Ardından uluslararası ilişkiler disiplini çerçevesinde, silahsızlanmaya yönelik yaklaşımlara ve silahsızlanma ile savaş ve barış meselesi arasındaki ilişkiye değinilmiştir. Endüstri Devrimi sürecinin teknolojik gelişmelerine bağlı olarak artan silahlanma yarışı ve I. ve II. Dünya Savaşı sonrasındaki silahsızlanma çalışmalarına da yine bu bölümde yer verilmiştir.İkinci bölümde ilk olarak, Türkiye'nin 1960 öncesindeki silahsızlanma çalışmalarına katılımı incelenmiştir. Ardından II. Dünya Savaşı'nın ertesinde ABD önderliğinde Batı ittifakı tarafından Türkiye'ye yapılan askeri ve ekonomik yardımlar, U2 olayı ve Küba füze krizi gelişmeleri Türk dış politikası ve ulusal savunma sanayi üzerindeki etkileri bakımından ele alınmıştır. Son olarak, dış politikada Kıbrıs'la ilgili sorunların gündemde olduğu 1960'lı yıllarda, Türkiye'nin silahsızlanma çalışmalarına katılımı incelendikten sonra, aynı dönemdeki ekonomik ve askeri gelişmeleri, dış politikasıyla bağlantılı bir şekilde değerlendirilmiş; bunlar ile Türkiye'nin silahsızlanma çalışmaları arasındaki ilişki ortaya konmuştur.

Abstract:
The main topic of this thesis is the relationship between the Turkish Foreign Policy's shifting tendencies and its position towards the nuclear disarmament and arms control between the Johnson's Letter in 1964 and the Cyprus Operation in 1974. Turkey, with the emergence of detente, began to take steps for developing its national defense industry in 1960s when it looked for alternative foreign relations due to the conflicts with the West. In this sense, the first chapter explains the concepts of disarmament, arms control, arms limitation and the methods of limiting the arms quantitatively, qualitatively and geographically. Afterwards, the theoretical approaches for disarmament and the relationship between disarmament and matter of war&peace are mentioned in the framework of International Relations discipline. Also, the arms race which increased due to the technological developments of the industrial revolution and the efforts of disarmament after the two world wars are assessed in this chapter.In the second chapter, firstly, Turkey's participation in the disarmament efforts prior to 1960 is analyzed. Then, the military and economic assistance which Turkey received from the Western Alliance led by the US after the end of the Second World War, the U2 incident and the Cuban Missile Crisis are all assessed vis-a-vis their implications on the Turkish Foreign Policy and national defense industry. Lastly, Turkey's participation in the efforts of disarmament during the 1960s when the problems with Cyprus were at the agenda, is examined while the economic and military developments at that period are studied in connection with the foreign policy and their correlation with the Turkey's efforts in disarmament is presented.