İbnü'l-Arabi'nin Hizbü'd-Devri'l-A'lâ adlı eserinin Osmanlıca Şerhleri
Ottoman Turkish explanation of "İbn Arabi's Hizbü'd- Devri'l-A'lâ"
Yazar: İBRAHİM YERLİKAYA
Danışman: DR. MUHAMMED BEDİRHAN
Üsküdar Üniversitesi / Tasavvuf Araştırmaları Enstitüsü / Tasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Hizbü'd Devri’l-A’la = Hizbü'd Devri’l-A’la ; Tasavvuf = Mystic ; Zikir = Mention ; İbn Arabi = İbn Arabi ; İslamiyet = Islam ; Şerh = Commentary

Özet:
Bütün tasavvufi yollar zikri, virdi, hizbi, meslek ve meşreplerinin temeli ve esası kabul etmektedirler. Bu nedenle klasik tasavvuf kaynaklarında ifade edilen zikir ve hizbler ile ilgili görüşler büyük bir kıymet arz etmektedir. Vird, Zikir ve hizb saliki, tefekküre sevk etmektedir. Tefekkür halini kazanan salik, zamanla takva, şükür ve müşâhede hallerini elde etmekte ve bu halleri kazanan bir sûfî ise, neticede hidayete ulaşmaktadır. Sufiler zikri ve hizbi bizzat ibadet olarak kabul etmekte ve Allah'a giden muhtasar yollar olarak görmektedirler, Sufilere göre zikir tefekküre, takvaya, şükre, müşahedeye ve hidayete vesile olmakta; zikir ve tefekkürden uzak duran ve hakikatleri dinlemeye dayanamayan kimselerin sonları hüsran olmaktadır. Hem tasavvufî yaşantının hem de bir dervişin günlük hayatının ayrılmaz bir parçası olan, vird ve hizbler, bu gücünü genel anlamda Kur'ân ve sünnetten özel manada ise Hz. Peygamber'den almaktadır. Çünkü aktif bir dini hayatı olan Hz. Peygamber'in yaptığı zikirler, tasavvufî hayat içerisinde evrad geleneği olarak meydana gelmiştir. Dolayısı ile Kur'ân-ı Kerim'de en çok ifade edilen meselenin zikir olması bunun önemi açısından dikkate değerdir. Bu tezde Dua, hizb, zikir ve vird ile ilgili genel bilgiler verildikten sonra, İbni Arabî'nin Hizbü'd Devri'l-A'lâ adlı duasının, muhtelif yazma eserlerdeki bir kısmı Arapça ve bir kısmı Osmanlıca olan şerhleri incelenmiş şerhlere yer verilerek izah edilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Vird, Hizb, İbni Arabî, Hizbü'd Devri'l-A'lâ, Zikir, Evrad, Derviş, Esma, Ayet, Hüsna, Devr, Dönüş, İnsan-ı Kâmil

Abstract:
All mystical paths accept dhikr, wird, ritual prayers, lifework and disposition as a foundamental base. Thus, views on dhikr and ritual prayers stated in sources of classic mysticism are extremely valuable. It is wird, dhikr and ritual prayers that guides a devotee to deep contemplation. Devotee who gains this deep state of contemplation, in time, reaches takwa, gratitude and ability to observe Allah's manifestations and as a result, a Sufi who achieves this is guided to spiritual attainment. Sufis see dhikr and ritual prayers as worship itself and accept it as succinct paths to Allah. According to Sufis, dhikr leads to contemplation, takwa, gratitude, ability to see manifestations of Allah and elicit spiritual attainment; whereas those who abstain from dhikr and contemplation, who can not stand listening to the truth turn out defeated. Wird and ritual prayers are inseperable parts of a sufi life as well as the daily life of a dervish and they obtain this strength from the Holy Quran and sunnah in general sense but from Prophet himself in a more personal sense. This is because dhikr by the Prophet who lived an active religious life established awrad to being a tradition within the life of a sufi. Accordingly, in terms of importance, the fact that dhikr is the most expressed issue in the Holy Quran is noteworthy. In this thesis, after giving general information on supplication, ritual prayers, dhikr and wird, Ibn Arabi's supplication called 'Hizbü'd Devri'l- Ala' is explained by examining annotations in various manuscripts, some of which are in Arabic and some in Ottoman Turkish.
Key Words: dhikr, wird, ritual prayers, Ibn Arabi, Sufi, Esma'ul husna, Ayat, İslamic mysticism, sayr-u suluq, İslamic spiritual circle