Amaranthus palmeri s. Watson'nin ayçiçeği ve domates bitkilerinde rekabet gücünün araştırılması
Investigation of Amaranthus palmeri s. Watson's competitiveness in sunflower and tomato plants
Yazar: CÜNEYT ÜLGEN
Danışman: PROF. DR. MEHMET NEDİM DOĞAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Bu çalışma kapsamında Amaranthus palmeri yabancı otunun ayçiçeği ve domateste sebep olduğu gelişme ve verim kayıplarına etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. 
Materyal Yöntem:  Çalışmalar saksı ve tarla koşullarında yürütülmüştür. Her iki koşulda da farklı yoğunluklarda rekabet kültür bitkilerinin erken ve geç dönemlerinde olmak üzere değerlendirilmiştir. Bu amaçla erken ve geç dönem rekabeti başlatmak için kültür bitkileriyle A. palmeri tohumları aynı zamanda ve kültür bitkilerinin 4-6 yapraklı döneminde ekilmiştir. Rekabetin etkilerini değerlendirmek amacıyla bitki boyu, yaprak sayısı, fide yaş ve kuru ağırlıkları, tarla koşullarında ayrıca verim ve bazı kalite kriterleri değerlendirilmiştir.
Bulgular: Her iki ürünün de gerek saksı gerekse de tarla koşullarında erken dönemde rekabete çok duyarlı oldukları görülmüştür. Benzer sonuçlar tarla denemelerinde verim ve kalite kriterleri açısından da elde edilmiştir. Kültür bitkileriyle rekabete giren A. palmeri sayısı arttıkça genel olarak kayıplarda bir yükselme gözlenmesine karşın, çoğu zaman bu durum istatistiksel farklılık olarak yansımamıştır. Kültür bitkilerinin A. palmeri üzerine olan etkileri değerlendirildiğinde rekabet koşullarında A. palmeri gelişiminin de belirli oranda azaldığı ancak genelde bu azalmaların istatistiksel önemli olmadığı görülmüştür. Buna karşın özellikle tür içi rekabetin de dahil olduğu durumlarda A. palmeri gelişimi önemli oranda azalmıştır. Bu çalışma kapsamında ele alınan popülasyon yoğunluklarında tarla koşullarında ürün verimlerinde % 40 ile 70 arasında kayıplara neden olduğu görülmüştür. 
Sonuç: Bu çalışmanın sonuçları A. palmeri yabancı otunun mevcut bulunduğu bölgelerdeki kültür bitkilerinde önemli kayıplara sebep olma potansiyelinde olduğunu ortaya koymaktadır. Bu yabancı otun sorun olduğu bölgelerde etkili olarak mücadelesinin yapılmasına ve yayılmasının önüne geçilmesine yönelik önlemler alınmalıdır.

Abstract:
Objective: The aim of these studies was to evaluate the impact of Amaranthus palmeri on the growth and yields of sunflower and tomato.
Material and Methods: Studies were conducted as pot and field experiments. At both experiments the competition between A. palmeri and crops at different A. palmeri densities were evaluated at two different timing to evaluate the early and late competition. Early competition were started by simultaneous seeding/planting of both crop and A. palmeri as well as late competition after 4-6 leaf stages of crops. Plant height, number of leaves, fresh and dry weights was determined after competition period. In the case of field experiments yield and some quality parameters were also assessed. 
Results: Results showed that the growth of both crops were significantly reduced by A. palmeri at early competition. This was the case at both greenhouse and field conditions.  Similar results were observed with yield and some quality parameters under field conditions. In most cases degrees of growth and yield losses due to competition were increased as A. palmeri density increased, but these differences were mostly insignificant.  Also crops reduced the growth parameters of A. palmeri to some extent, but in most cases non-significant. However, the growth of single A. palmeri was significantly affected by intraspecific concurrence. A. palmeri caused % 40-70 growth or yield reductions at the densities concerned in these studies. 
Conclusion: Results of these studies suggest that A. palmeri can be an important weed species having high competition potential. Therefore an effective control of this weed should be implied together with preventive measurements to avoid rapid distribution.