Tıp fakültesi öğrencilerinde akıllı telefon bağımlılığı düzeyleri, psikolojik belirtiler ve uyku kalitesi ile ilişkisi
The relationship between smartphone addiction levels and psychological symptoms and sleep quality among medical students
Yazar: MUHAMMET ÖZMEN
Danışman: PROF. DR. KAMİLE MARAKOĞLU
Selçuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada tıp fakültesi öğrencilerindeki akıllı telefon bağımlılığı düzeyininin tespit edilerek bazı psikolojik belirtiler ile arasında ilişki olup olmadığının ve uyku kalitesine etkisinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Bu araştırma kesitsel tipte tanımlayıcı bir çalışma olarak planlanmıştır. Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesinde 2020-2021 Eğitim-Öğretim yılında öğrenim görmekte olan 1. ile 6. sınıf öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Saysıs 1423 olan toplam evrenin %83'üne ulaşılmış olup 1177 katılımcı ile çalışma tamamlanmıştır. Araştırma verileri, dört bölümden oluşan bir e-anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Birinci bölümde araştırmacı tarafından hazırlanmış 30 sorudan oluşan bir sosyodemografik veri formu, ikinci bölümde 10 sorudan oluşan Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği-Kısa Formu ATBÖ-KF, üçüncü bölümde 53 sorudan oluşan Kısa Semptom Envanteri (KSE-53) ölçeği ve dördüncü bölümde ise 24 sorudan oluşan Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) yer almaktadır. Anketler online olarak dönemlerin WhatssApp gruplarına gönderilerek öğrenciler tarafından doldurulması sağlanmıştır. Veriler, Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) versiyon 22.0 istatistik paket programında değerlendirilmiştir. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edilmiştir.

Bulgular: Katılımcıların %56,7'si (n=667) kadın, %43,3'ü (n=510) erkek olup, ortanca yaşları 21 (18-42) idi. Öğrencilerin akıllı telefonu ilk kullanma yaş ortancası 14 (5-33) idi. Öğrenciler akıllı telefonlarını günde ortalama 4,58±2,33 saat kullanırken günde ortalama 31,04±37,01 kere kontrol etmişlerdir. Akıllı telefonların en önde gelen kullanılma amaçları sosyal medya ve mesajlaşmak/konuşmak olmuştur (%27, %27), bunu %23,1 ile internete erişim izlemektedir. Öğrencilerin Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği-Kısa Formu'ndan aldıkları puan ortalaması 28,42±10,37 olup, ölçeğin kesim noktaları (erkekler için 31, kadınlar için ise 33 puanın üzeri) dikkate alınarak yapılan değerlendirmeye göre öğrencilerin %34,4'ünde akıllı telefon bağımlılığı riski saptandı. Akıllı Telefon Bağımlılığı- Kısa Formu puan ortalaması en yüksek olarak günde 8 saat ve üzeri kullananlarda, akıllı telefonlarını 51 kez ve üzeri kontrol edenlerde saptandı. Akıllı telefon bağımlılığı riski en yüksek olarak gece telefonlarını yatak içinde veya yastık altında bırakanlarda, sabah uyanır uyanmaz 1 dakika içinde telefonlarını kontrol edenlerde ve akıllı telefonlarını günde 1 kereden fazla şarj edenlerde tespit edildi. Ögrencilerin Kısa Semptom Envanteri (KSE-53) 3 Global İndeks ve tüm alt boyutlarındaki puan ortancaları akıllı telefon bağımlılığı riski olanlarda daha yüksekti (p<0,001). Ögrencilerin %55,8'inin kötü uyku kalitesine sahip olduğu ve bu sıklığın akıllı telefon bağımlılığı riski olan öğrencilerde %66,9'a yükseldiği saptandı (p<0,001). Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği- Kısa Formu puanı ile Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi toplam puanı ve öznel uyku kalitesi, uyku latensi, uyku bozukluğu ve gündüz işlev bozukluğu alt bileşenleri puanları arasında anlamlı pozitif korelasyolar saptandı (p<0,001).

Sonuç: Araştırmaya katılan tıp fakültesi öğrencilerin yaklaşık üçte birinde akıllı telefon bağımlılığı riski olduğu ve bu öğrencilerde hem Kısa Semptom Envanteri'nden aldıkları puanların hem de uyku kalitesi sıklığının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Üniversite öğrencilerin gün boyunca akıllı telefonları sorumlu ve bilinçli kullanmaları; uykularını ve ruhsal sağlıklarını olumlu yönde etkileyebilir. Ayrıca, öğrencilerde  psikolojik belirtiler, uyku kalitesi ve akıllı telefon bağımlılığı ile ilgili konularda farkındalık oluşturulmasının ve öğrencilere psikolojik danışmanlık verilmesinin yararlı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to determine the level of smartphone addiction in medical students and to determine whether it is related to some psychological symptoms and sleep quality.

Materials and Methods: This study was planned as a cross-sectional descriptive study. It was carried out with 1st and 6th grade students studying at Selcuk University Faculty of Medicine in the 2020-2021 academic year. 83% of the total number of 1423 students was reached and the study was completed with 1177 participants. Research data were collected through an e-survey form consisting of four parts. A sociodemographic data form consisting of 30 questions prepared by the researcher in the first part, the Smartphone Addiction Scale-Short Version consisting of 10 questions in the second part, the Brief Symptom Inventory (BSI-53) consisting of 53 questions in the third part, and Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) consisiting of 24 questions in the fourth part. The questionnaires were sent to the WhatsApp groups of all academic grades online, and they were filled in by the students. Data were evaluated by the Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) version 22.0 statistical package program. Statistical significance was accepted as p<0.05.

Findings: 56.7% (n=667) of the participants were female, 43.3% (n=510) were male, with a median age of 21 (18-42). The median age of using the smartphone for the first time was 14 (5-33). Students used their smartphones for an average of 4.58±2.33 hours a day and checked their phones 31.04±37.01 times a day on average. The most common uses of smartphones were social media and texting/talking (27%, 27%), followed by access to the internet with 23.1%. The mean score of the students from the Smartphone Addiction Scale-Short Version was 28.42±10.37, and according to the evaluation made by considering the cut-off points of the scale (above 31 points for men and 33 points for women), 34.4% of the students were found to be at risk of smartphone addiction. Smartphone Addiction Scale-Short Version scores were highest in those who used their smartphones for 8 hours or more per day, and those who checked their smartphones 51 times or more in a day. The highest risk of smartphone addiction was found among those who left their phones in bed or under the pillow at night, those who checked their phones within 1 minute after waking up in the morning, and those who charged their smartphones more than once daily. Students' Brief Symptom Inventory (BSI-53) 3 Global Indices and median scores of all subscales were higher in those at risk for smartphone addiction (p<0.001). It was determined that 55.8% of the students had poor sleep quality and this rate increased to 66.9% in students at risk of smartphone addiction (p<0.001). Significant positive correlations were found between Smartphone Addiction Scale-Short Form score and Pittsburgh Sleep Quality Index total score and the subscales of subjective sleep quality, sleep latency, sleep disorder, and daytime dysfunction (p<0.001).

Conclusion: It has been determined that approximately one third of the medical students participating in the study had a risk of smartphone addiction and these students had high scores from the Brief Symptom Inventory and higher rates of poor sleep quality. Responsible and mindfull use of smartphones by the students throughout the day may provide a positive effect on their mental health and sleep. Additionally, it is thought that it would be beneficial to raise awareness of medical students about psychological symptoms, sleep quality and smartphone addiction and to provide psychological counseling.