Öğretmenlerin duygusal emek ve örgütsel yabancılaşma davranışlarının incelenmesi
Investigation of teachers' emotional labour and organizational alienation behaviours
Yazar: MİRAY DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN FERDA BEYTEKİN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duygusal emek = Emetional labor ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Yabancılaşma = Alienation ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Örgütsel yabancılaşma = Organizational alienation ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğretmenlerinin duygusal emek davranışları ile örgütsel yabancılaşma davranışları arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya çıkarılmasıdır. Bu çalışmada, ortaokul öğretmenlerinin duygusal emek davranışları Chu ve Murrmann (2006) tarafından geliştirilen ve Türkçe 'ye Kıral (2016) tarafından uyarlanan Duygusal Emek Ölçeği ile ortaokul öğretmenlerinin örgütsel yabancılaşma davranışları Eryılmaz (2010) tarafından geliştirilen Örgütsel Yabancılaşma Ölçeği kullanılmıştır. Duygusal emek davranışları ile örgütsel yabancılaşma davranışları arasındaki ilişkinin belirlenmesi için betimsel tarama modeli ile ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. 
Araştırmanın çalışma evrenini; 2018-2019 öğretim yılında İzmir ili Karşıyaka, Bornova, Bayraklı ve Gaziemeir ilçelerinde bulunan resmi ortaokullarında çalışan ortaokul öğretmenleri oluşturmaktadır. Örneklem, kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile seçilen 342 ortaokul öğretmeninden oluşmaktadır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Duygusal Emek Ölçeği ve Örgütsel Yabancılaşma Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde bağımsız örneklemler için T- testi, F testi Anova (Varyans analizi), Kruskal Wallis ve korelasyon testi kullanılmıştır. Ortaokul öğretmenlerinin duygusal emek davranışları ve örgütsel yabancılaşma davranışları arasındaki ilişkiyi tespit etmek amacıyla Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. Gerçekleştirilen Anova testi sonucunda hangi gruplar arasında farklar olduğunu tespit etmek amacıyla testi Scheffe ve Mann Withney testleri gerçekleştirilmiştir. Yapılan istatistiksel analizlerde anlamlılık 0.05 düzeyindedir.
Araştırmanın sonucunda, ortaokul  öğretmenlerinin en yüksek ortalama puana sahip olduğu duygusal emek düzeyi yüzeysel rol yapma boyutu iken onu sırası ile samimi davranış ve derinden rol yapma boyutu  izlemiştir. Ortaokul öğretmenlerinin duygusal emek düzeylerinin cinsiyet değişkenine göre yüzeysel rol yapma, samimi davranış ve derinden rol yapma boyutlarının anlamlı farklılık göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Ortaokul öğretmenlerinin yaş değişkenine göre yüzeysel rol yapma boyutu anlamlı farklılık göstermezken, samimi davranış ve derinden rol yapma  boyutlarının anlamlı farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.  Samimi davranış boyutu 36-40 yaş ve 41 yaş ve üzeri yaş grubu arasında anlamlı farklılık göstermektedir. Yaş grubuna göre samimi davranış değişkenin en yüksek ortalamaya 41 yaş ve üzeri grubunda, en düşük ortalamayı ise 36-40 yaş grubunda aldığı görülmektedir.  
Derinden rol yapma boyutu ise 25 yaş ve altı grubu ile 31-35, 36-40 ve 41 ve üzeri grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir. Derinden rol yapma değişkeninde en yüksek değer 25 yaş ve altı grubuna ait iken, en düşük değerin 36-40 yaş grubuna ait olduğu saptanmıştır. Ortaokul öğretmenlerinin eğitim değişkenine göre yüzeysel rol yapma, samimi davranış ve derinden rol yapma  boyutlarının anlamlı farklılık göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Ortaokul öğretmenlerinin branş değişkenine göre yüzeysel rol yapma, samimi davranış ve derinden rol yapma  boyutlarının anlamlı farklılık göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Ortaokul öğretmenlerinin mesleki kıdem değişkenine göre samimi davranış boyutu anlamlı farklılık göstermezken, yüzeysel rol yapma  ve derinden rol yapma boyutlarının anlamlı farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma  sonuçlarına göre,  yüzeysel rol yapma boyutu mesleki kıdem yılları 16-20 yıl olan ortaokul öğretmenlerinin düşük seviyede, 21 yıl üzeri olan ortaokul öğretmenlerininin daha yüksek düzeyde anlamlı farklılık göstermektedir. Derinden rol yapma boyutunda da  mesleki kıdem yılları 1-5 yıl olan ortaokul öğretmenlerinin yüksek düzeyde ve 16-20 yıl olan ortaokul öğretmenlerinin daha düşük düzeyde anlamlı farklılık göstermektedir. 
Ortaokul öğretmenlerinin örgütsel yabancılaşma düzeylerine göre, öğretmenlerin en yüksek ortalama puana sahip olduğu örgütsel yabancılaşma düzeyi güçsüzlük boyutu iken onu sırası ile kuralsızlık, yalıtılmışlık, kendine yabancılaşma  ve anlamsızlık boyutları izlemektedir. Ortaokul öğretmenlerinin cinsiyet değişkenine göre anlamsızlık boyutu, kuralsızlık ve kendine yabancılaşma boyutlarının anlamlı farkılılık göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Güçsüzlük  ve yalıtılmışlık boyutları  ise cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık göstermektedir. Erkeklerin kadınlara göre hem güçsüzlük boyutunda hem de yalıtılmışlık boyutunda daha yüksek ortalama puanlara sahip olduğu saptanmıştır. Ortaokul öğretmenlerinin örgütsel yabancılaşma düzeylerinin yaş değişkenine göre anlamsızlık boyutu, kuralsızlık, yalıtılmışlık ve  kendine yabancılaşma  boyutlarının anlamlı farkılılık göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Bununla beraber, güçsüzlük boyutunun yaş değişkenine göre anlamlı farklılık göstermektedir.  Araştırma sonuçlarına göre, güçsüzlük  boyutunun 25 yaş altı ile 26-30 ve 36-40 yaşları arasında anlamlı düzeyde daha yüksek  olduğu saptanmıştır. Ortaokul öğretmenlerinin  eğitim değişkenine göre güçsüzlük, anlamsızlık, kuralsızlık, yalıtılmışlık  ve  kendine yabancılaşma  boyutlarının anlamlı farkılılık göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. 
Ortaokul öğretmenlerinin branş değişkenine göre, anlamsızlık boyutunda sayısal alan genel yetenek branşlarına göre daha yüksek düzeyde  anlamlı farklılık göstermiştir.  Kuralsızlık boyutunda ise sözel alan sayısal alan branşlarına göre daha yüksek düzeyde anlamlı farklılık göstermektedir.  Ortaokul öğretmenlerinin   güçsüzlük boyutunda mesleki kıdem yılı 1-5 yıl  olan öğretmenlerin düşük düzeyde ve  16-20 yıl olan ortaokul öğretmenlerinin daha yüksek düzeyde  anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır. 
Ortaokul öğretmenlerinin duygusal emek ile örgütsel yabancılaşma davranışları incelendiğinde ortaokul öğretmenlerin duygusal emek düzeyleri olan yüzeysel rol yapma, samimi davranış boyutu ve derinden rol yapma  davranışları ile örgütsel yabancılaşma düzeyleri güçsüzlük, anlamsızlık, kuralsızlık, yalıtılmışlık, kendine yabancılaşma boyutu arasında negatif yönde zayıf bir ilişkinin olduğu görülmüştür. Duygusal emek değişkenlerinden sadece  yüzeysel rol yapma davranışının güçsüzlük ve yalıtılmışlık boyutunda orta düzeyde negatif yönde anlamlı ilişkinin olduğu saptanmıştır.

Abstract:
The aim of this research was to put forth the relationship between emotional labour behaviour and organizational alienation behaviors of secondary school teachers differs according to various variables. In this study, Emotional Labour Scale was used for emotional labour behaviours of secondary school teachers developed by Chu and Murrmann (2006) and adapted into Turkish by Kıral (2016) and organizational alienation behaviours of secondary school teachers Organizational Alienation Scale developed by Eryilmaz (2010) was used. With a descriptive survey model to determine the relationship between emotional labour behaviour and organizational alienation behaviours relational screening method was used.
In the 2018-2019 academic year, the study universe consists of secondary school teachers who work in the government secondary schools of İzmir province, Karşıyaka, Bornova, Bayraklı and Gaziemeir districts. The sample consisted of 342 secondary school teachers who were selected by the easily accessible sampling method. Personal Information Form, Emotional Labor Scale and Organizational Alienation Scale were used to collect data. T-test, F test Anova (variance analysis) correlation test for independent samples and Kruskal Wallis were used . Pearson Product Moment Correlation Coefficient was used to determine the relationship between emotional labor behaviors and organizational alienation behaviors of secondary school teachers. In order to determine the differences between the groups in the result of Anova test, multiple comparison test Scheffe and  Mann Withney were performed. In statistical analysis, the significance level is 0.05.
According to findings of the research, secondary school teachers emotional labour was the highest level on surface acting and it was followed by genuine and deep acting. According to gender variable secondary school teachers' emotional labour levels surface acting, genuine acting and deep acting dimensions did not show a significant difference. According to the age variable of secondary school teachers do not show a significant difference in the surface acting, it was concluded that the dimensions of genuine acting and deep acting differed significantly. There is a significant difference genuine dimension between the ages of 36-40 and 41 years and older. According to age dimension of genuine acting the highest average of the variable in the group of 41 years and above, the lowest mean 36-40 age group. The deep acting dimension was statistically significant between 25 and under 25 and 31-35, 36-40 and 41 and above groups. While the highest value of the deep acting variable was 25 years and below, it was found that the lowest value belongs to 36-40 age group. 
According to the education variable of secondary school teachers, it was concluded that the dimensions of surface acting, genuine acting and deep acting differed significantly. According to the branch variable of secondary school teachers, there is no significant difference between surface acting, genuine acting and deep acting dimensions. According to the professional seniority variable of secondary school teachers do not show a significant difference in the size of the genuine acting, surface acting and deep acting dimensions have been found to differ significantly. According to the results of the research, the surface acting dimension varies significantly between the ages of 16-20 years and 21 years. In the deep acting dimension, there are significant differences between the ages of 1-5 and 16-20 years. 
According to the level of organizational alienation of the secondary school teachers, the level of organizational alienation that teachers have the highest average score is the dimension of powerlessness while the dimensions of normlessness, isolation, self-estrangement and meaninglessness respectively. According to the gender variable of secondary school teachers, the dimensions of meaninglessness, normlessness and self-estrangement dimensions were not significantly different. The dimensions of powerlessness and isolation show a significant difference according to gender variable. It has been found that males have higher average scores in both the size of powerlessness and the size of the isolation compared to women. It was concluded that the organizational alienation levels of secondary school teachers did not show any meaningful difference according to the age variable, the dimensions of meaninglessness, normlessness, isolation and self-estrangement. However, the size of the powerlessness varies significantly according to the age variable. According to the results of the study, it was found that the dimension of powerlessness was significantly higher between the ages of 25 years and 26-30 years and 36-40 years. According to the education variable of secondary school teachers, the dimensions of powerlessness, meaninglessness, normlessness, isolation and self-estrangement were not found to be significantly different. 
According to the branch variable of the secondary school teachers, secondary school teachers were not significantly higher than the branches of physical education, music and visual arts teachers in the dimensions of mathematics and science teachers.
In the dimension of normlessness, social science teachers show a higher level of significant difference compared to the math and science teachers' branches. Secondary school teachers with low level and 16-20 years of secondary school teachers who had a vocational seniority year 1-5 years in the powerlessness dimension of secondary school teachers had a higher level of significant difference.
	It is seen that there is a weak negative relationship between surface acting, genuine acting dimension and deep acting behaviours, when secondary school teachers' emotional alienation behaviours are examined with organizational alienation levels, powerlessness, meaninglessness, normlessness, isolation, self-estrangement. It was found that there was only a moderate negative correlation between the emotional labour variables and the powerlessness and the isolation dimension of surface acting behaviour.