Operant öğrenmede kişilik tipleri ve takviye türleri arasındaki ilişki
Relationship between personality dimensions and types of reinforcement in operant learning
Yazar: YUSUF BİLGE
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ALEV ARIK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada , Eysenck'e göre tespit edilen kişilik boyutları ile takviye türleri arasında operant bir öğrenme durumunda nasıl bir ilişkinin olduğu incelenmiştir. Amaç Eysenck'in kişilik boyutlarının nedensel temelleri hakkında geliştirdiği teoriye alternatif olarak sunulan Gray'in hipotezini test etmektir. Gray, öğrenme sürecinde şartlanmayı kolaylaştıran faktörün kişilik boyutuna uygun takviyenin verilmesinin olduğunu iddia etmiştir.
Yapılan araştırmada öğrenme materyali olarak , kabartma-parmak labirenti  kullanılmıştır. Takviye olarak , sözel ödül ve sözel ceza uygulanmıştır. Denekler, kişilik boyutlarına göre , içedönük , ambivert ve dışadönük olarak 16-19 yaş ve orta sosyo-ekonomik seviyeden incidental olarak seçilmiş 120 kişidir. Ödül ve ceza deneklere random olarak verilmiştir.
Araştırma verilerine t testi " uygulanmış ve Gray'in hipotezinin desteklendiği görülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre, içedönüklerin ceza  ambivertlerin hem ödül hem de ceza ve dışadönüklerin ise ödülle daha çabuk öğrendikleri görülmüştür. Yani , dışadönüklük derecesi arttıkça ödüle,
dışadönüklük derecesi azaldıkça cezaya duyarlılığın derecesi artmaktadır.
Gray'in hipotezi , yapılan bu araştırmayla her ne kadar desteklense de araştırmacı , Eysenck'in ve Gray'in teorisinin tek bir olguyu açıklayan farklı bakış açılan olduğunu ve bu teorilerin birbirlerini tamamladıklarını savunmaktadır. Araştırmacı , içedönüklerin ceza ile , dışadönüklerin ödülle eksite ve içedönüklerin ödülle , dışadönüklerin ise cezayla inhibe olduklarım iddia etmektedir. Araştırmacıya göre , Kişiler eşit derecede eksitastasyon - inhibisyon potansiyeli ile doğarlar . Kişinin hangi takviye türüne göre eksite , hangi takviye türüne göre inhibe olacağını tayin eden temel faktör çevredir.

Abstract:
1766 / 5000
Çeviri sonuçları
In this study, the relationship between personality dimensions determined according to Eysenck and types of reinforcement in an operant learning situation was examined. The aim is to test Gray's hypothesis, which is presented as an alternative to Eysenck's theory about the causal foundations of personality dimensions. Gray claimed that the factor facilitating conditioning in the learning process is the reinforcement appropriate to personality dimension.
In the research, the relief-finger labyrinth was used as a learning material. Verbal reward and verbal punishment were used as reinforcement. The subjects were 120 individuals incidentally selected from 16-19 years of age and middle socio-economic level as introverted, ambivert and extroverted according to personality dimensions. Reward and punishment were given randomly to the subjects.
The t test was applied to the research data and it was seen that Gray's hypothesis was supported.
As the degree of extraversion decreases, the degree of sensitivity to punishment increases.
Although Gray's hypothesis is supported by this research, the researcher argues that Eysenck's and Gray's theory are different perspectives that explain a single phenomenon and that these theories complement each other. The researcher claims that introverts are inhibited by punishment, extroverts by reward, and introverts by reward, and extroverts by punishment. According to the researcher, Persons are born with an equal degree of excitation-inhibition potential. The main factor that determines the type of supplement a person will be inhibited according to the excitement and which supplement type is the environment.