İnhaler uyum ölçeği'nin psikometrik özellikleri; geçerlilik ve güvenirlik çalışması
Psychometric properties of the inhaler compliance scale: Validity and reliability study
Yazar: ŞÜKRİYE AKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HURİ SEVAL GÖNDEREN ÇAKMAK
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, KOAH'lı bireylerin inhaler cihaz uyumunun değerlendirilmesi ve İnhaler Uyum Ölçeği'nin psikometrik özellikleri-geçerlilik ve güvenirlik çalışması yapılarak Türkçeye uyarlanması amacıyla analitik türde yapılan bir çalışmadır. Çalışma Şubat-Nisan 2022 tarihlerinde Çankırı Devlet Hastanesi Göğüs Hastalıkları Polikliniğine başvuran toplam 300 KOAH hastası ile yapılmıştır. Çalışma da veriler Sosyodemografik Anket Formu, İlaç Uyum Bildirim Ölçeği ve İnhaler Uyum Ölçeği kullanılarak hastalar ile yüz yüze görüşme yoluyla toplanmıştır. Çalışmada etik kurul onayı, kurum izni ve bireylerden sözlü gönüllülük onayı alınmıştır. Çalışmaya kabul edilen KOAH'lı bireylerin anket sorularını cevaplaması istenmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde Histegram ve Olasılık Grafikleri, Kolmogorov, Smirnow/Shapiro-Wilk Testleri kullanılarak parametrik ya da non-parametrik testler ile analiz yapılmıştır. İnhaler Uyum Anketi'nin Türkçeye uyarlanması, dil ve kapsam geçerliliği , test-tekrar test güvenilirliği, iç tutarlılık ve yapı geçerliliği aşamaları tamamlanarak sağlanmıştır. Çalışma sonucunda araştırmada kullanılan ilaç uyum bildirim ölçeği ve inhaler uyum bildirim ölçeği ile elde edilen bulgulara bakıldığında kolerasyon analizi sonucu iki ölçek arasında pozitif yönlü güçlü bir ilişki olduğu belirlenmiştir. KOAH'lı bireyler de inhaler cihaza olan uyumun ileri yaş, erkek cinsiyet, eğitim düzeyinin düşük, gelir durumunun az olması durumlarında daha az olduğu belirlenmiştir. İnhaler cihaza olan uyumun arttırılması için doğru eğitimin verilmesi ve verilen bu eğitimin düzenli aralıklarla tekrarlanarak inhaler ilaçların kötüye ve yanlış kullanımı önlenmelidir. Çalışmada inhaler uyum anketinin Türkçe'ye uyarlamasının yapılması hedeflenmiştir ve yapılan analizler sonucunda anketin güvenirlik-geçerlilik değerleri iyi olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin kullanıma uygun olduğu belirlenmiştir. Gelecekte yapılacak olan araştırmalarda ölçeğin kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
This research is an analytical study conducted to evaluate the inhaler device compliance of individuals with COPD and to adapt the Inhaler Compliance Scale into Turkish by studying its psychometric properties, validity and reliability. The study was conducted with a total of 300 COPD patients who applied to Çankırı State Hospital Chest Diseases Polyclinic between February and April 2022. In the study, data were collected through face-to-face interviews with patients using the Sociodemographic Survey Form, Medication Compliance Reporting Scale and Inhaler Compliance Scale. Ethics committee approval, institutional permission and verbal volunteering consent from individuals were obtained for the study. Individuals with COPD who were accepted to the study were asked to answer the survey questions. In the evaluation of the data, analysis was made with parametric or non-parametric tests using Histegram and Probability Graphs, Kolmogorov, Smirnow/Shapiro-Wilk Tests. Adaptation of the Inhaler Compliance Questionnaire into Turkish was achieved by completing the language and content validity, test-retest reliability, internal consistency and construct validity stages. As a result of the study, when the findings obtained with the medication compliance reporting scale and inhaler compliance reporting scale used in the study were examined, it was determined that there was a strong positive relationship between the two scales as a result of the correlation analysis. It has been determined that compliance with the inhaler device is lower in individuals with COPD in cases of advanced age, male gender, low education level, and low income. In order to increase compliance with the inhaler device, correct training should be provided and this training should be repeated at regular intervals to prevent abuse and misuse of inhaler drugs. The study aimed to adapt the inhaler compliance questionnaire into Turkish, and as a result of the analysis, the reliability and validity values of the questionnaire were calculated to be good. It was determined that the scale was suitable for use. It is recommended to use the scale in future research.