Acil servise yılan ısırığı nedeniyle başvuran hastaların epidemiyolojisi, klinik özellikleri ve prognostik faktörlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the epidemiology, clinical characteristics and prognostic factors of patients presenting to the emergency department with snake bite
Yazar: MESUT ABACI
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET NURİ BOZDEMİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Epidemiyoloji = Epidemiology ; Panzehir = Antivenins ; Prognoz = Prognosis ; Yılan zehirleri = Snake venoms ; Yılan ısırması = Snake bites

Özet:
AMAÇ: Yılan ısırıkları tüm dünya için önemli bir halk sağlığı sorunu ve çevresel
acildir. Dünya Sağlık Örgütü'nün verilerine göre Ortadoğu, Sahra Altı Afrika ve Latin
Amerika ülkelerinde daha sık olmak üzere mortalite ve morbiditeye neden olan çevresel bir
sağlık problemidir. Bu çalışmada yılan ısırığı nedeniyle acil servise başvuran hastaların
yönetiminin nasıl ve ne aşamada yapıldığı ve varsa yapılan olası eksiklikleri belirlemekti.
GEREÇ VE YÖNTEM: Bu çalışma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve
Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği'nde 2011-2021 yılları arasında yılan ısırığı şikâyeti ile
başvuran hastalar üzerinde geriye dönük olarak gerçekleştirildi. Çalışma verileri hastane
otomasyon sisteminden 2011-2021 tarihleri arasındaki ICD tanı kodu X20 (Zehirli yılan ve
kertenkelelerle temas) – T63.0 (Yılan zehrinin toksik etkisi) olan başvurular taranarak elde
edildi. Hastaların fizik muayene bulguları, laboratuar parametreleri, komplikasyonlar ve
uygulanan tedaviler çalışma formuna kaydedildi.
BULGULAR: Yılan ısırığı şikâyeti ile başvuran 212 hastadan 52'si dışlandıktan sonra geriye
kalan 160'ı çalışmaya dahil edildi. Çalışma hastalarının yaş ortalaması 38.6±20, %56,9'u
(n=91) ise erkekti. Otuz hasta ile Mayıs (%18,8) en çok başvurunun olduğu ay iken, onu
sırasıyla Haziran (n=25, %15,6), Temmuz (n=24, %15), Eylül (n=23, %14,4), Ağustos (n=22,
%13,7) ve Ekim (n=22, %13,8) ayları izlemişti. Hastaların lokal fizik muayene bulguları
incelendiğinde %93,1'inde (n=149) ağrı, %82,5'inde (n=132) lokal ödem, %69,4'ünde
(n=111) ısırık izi, %39,4'ünde (n=63) artış gösteren ödem, %24,4'ünde (n=39) hiperemi,
%23,1'inde (n=39) ekimoz, %0,6'sında (n=1) hemorajik bül, %3,8'inde (n=6) ise nekroz
vardı. Hastaların %6,3'ünde sistemik bulgu gözlenirken, sırasıyla hipotansiyon (n=7, %4,4)
ve bulantı-kusma (n=6, %3,8) en sık görülen sistemik bulgulardı. Geriye dönük olarak yapılan
ısırık evrelendirmesi ile bakım veren hekimin evrelendirmesi arasındaki uyuma bakıldığında
ağırlıklandırılmış kappa değeri 0.86 (%95 GA: 0.8-0.91) olarak saptandı. Yapılan çok
değişkenli analizde IV antibiyotik kullanımı yatışı belirlemede istatistiksel olarak anlamlı tek
bağımsız değişken olarak saptandı (Odds Oranı: 3,17, %95 GA: 1,16-8,6).
x
SONUÇ: Bu çalışmanın sonuçlarına göre bölgemizde yılan ısırıkları en çok ilkbahar ve yaz
aylarında görülmektedir. Ayrıca hastaların neredeyse tamamına yakınında lokal bulgular
görülmekte olup, sistemik bulgular çok daha az bir hasta grubunda görülmektedir. Hekimlerin
yılan ısırıklarını evrelendirme konusundaki becerileri yetersiz olmamakla beraber, daha iyi
duruma getirilebilir. Çok değişkenli analizde yatışı tahmin etmede anlamlı tek bağımsız
değişken IV antibiyotik kullanımıdır.
ANAHTAR KELİMELER: Acil servis, Çevresel aciller, Yılan ısırığı, Antivenom

Abstract:
AİM: Snake bites are an important public health problem and environmental emergency
throughout the world. According to the data of the World Health Organization, they cause
mortality and morbidity more frequently in the Middle East, Sub-Saharan Africa and Latin
America. The aim of this study was to establish the quality level of the management of
patients presented with snake bite and the possible defficiencies as well.
MATERIALS AND METHODS: This retrospective study was conducted between 2011 and
2021 in Antalya Training and Research Hospital Emergency Medicine Clinic, by recruiting the
patients presenting with snake bite. Study data were obtained from the hospital database by
scanning the applications with an ICD-10 code of X20 (Contact with venomous snakes and
lizards) – T63.0 (toxic effect of snake venom). Physical findings, laboratory parameters,
complications and therapies administered to the patients were recorded to the study form.
RESULTS: 212 patients with snake bites were admitted to the emergency department during
the study period. Fifty two out of 212 patients were excluded from the study on the grounds
that they met the exclusion criteria, and finally 160 patients were included in the study. The
mean age of the patients was 38.6±20 and 56,9% (n=91) of them were male. May (18.8%)
was the most prevalent month as to the snake bite applications, followed by June (n=25,
15.6%), July (n=24, 15%), September (n=23, 14.4%), August (n=22, 13.7%) and October
(n=22, 13,8%). As regards the local physical findings, 93.1% of the patients (n=149) had pain,
82.5% (n=132) local edema, 69.4% (n=111) bite marks, 39.4% (n=63) progressing edema,
24.4% (n=39) hyperemia, 23,1% (n=39) ecchymosis, 0,6% (n=1) hemorrhagic bulla and 3,8%
(n=6) had necrosis. Moreover, 6.3% of study patients had systemic findings where the
hypotension (n=7, 4.4%) and nausea and vomiting (n=6, 3.8%) were the most common. As
for the concordance between the attending physicians and retrospective staging of the bites,
the weighted kappa value was found to be 0.86 (95% CI: 0.8-0.91). Administration of an IV
antibiotic is the mere independent variable in predicting the hospitalization of patients (Odds
Ratio: 3,17, %95 CI: 1,16-8,6).
xii
CONCLUSION: Spring and summer were the most prevalent times regarding the snake bites
according the results of this study. Besides, most of the patients has local findings, while the
systemic findings were sparse. The ability of attending physicians to stage the snake bites was
not insufficient notwithstanding, measures should be taken to improve it. Administration of
an IV antibiotic is the mere independent variable in predicting hospitalization.
Keywords: Emergency Medicine, Environmental Emergencies, Snake Bite, Antivenom,