Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan ve olmayan çocuklarda dil becerilerinin ve çalışma belleğinin incelenmesi
Examination of language skills and working memory in children with and without attention deficit and hyperactivity disorder
Yazar: MERVE NUR SARIYER
Danışman: DOÇ. DR. ELÇİN TADIHAN ÖZKAN
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Dil = Language ; Dil becerileri = Language skills ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Konuşma = Speech ; Çalışma belleği = Working memory ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışmanın amacı, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan okul çağı çocuklarının, dil, konuşma, iletişim becerileri ve çalışma belleğini  incelemektir. Araştırmada, betimsel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu alt tiplerinden olan, birleşik tip ve dikkat eksikliği baskın tip  (n=47) katılımcı, kontrol grubunu ise (n= 40) tipik gelişim gösteren katılımcı oluşturmaktadır. Çalışmaya dahil edilen tüm katılımcılara, Türkçe Okul Çağı Dil Gelişimi Testi, Türkçe Sesletim ve Sesbilgisi Testi, Çalışma Belleği Ölçeği ve Hızlı Bozuk Konuşma Envanteri uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS programı kullanılmıştır. Gruplar arası farklılık için Mann Whitney U ve Tek Yönlü ANOVA analizleri yapılmıştır. Yapılan istatiksel analizler sonucunda, tipik gelişim gösteren katılımcılar ve dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan katılımcılar arasında, sözcük sayısı bakımından anlamlı fark bulunmuştur (p<.001). Tipik gelişim gösteren katılımcıların tüm testlerde, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan katılımcılardan yüksek performans gösterdiği saptanmıştır. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan grubun iki alt tipinde farklılık bulunmamıştır (p>.001). Elde edilen bulgular ışığında, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda, dil, konuşma ve çalışma belleği performanslarının tipik gelişim gösteren akranlarından düşük olduğu ve dil, konuşma ve çalışma belleği açısından desteklenmesinin olumlu katkılar sağlayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Çalışma belleği, Dikkat eksikliği, Dil, Hiperaktivite,   Konuşma

Abstract:
The aim of this study is to examine the language, speech and communication skills of school-age children with attention deficit and hyperactive disorder. In this research, descriptive research design was used. The sample of the study consists of the combined type and attention-deficit-dominant type attention deficit and hyperactivity disorder (n=47) participants, and the control group (n= 40) typically developing participants. Turkish School Age Language Development Test, Turkish Articulation and Phonology Test, Working Memory Scale and Predictive Cluttering Inventory were applied to all participants. SPSS program was used in the analysis of the data. Mann Whitney U and One Way ANOVA analyzes were performed to find the difference between the groups. As a result of the statistical analysis, a significant difference was found between the participants with typical development and those with attention deficit and hyperactivity disorder in terms of word count (p<.001). It was determined that participants with typical development outperformed participants with attention deficit and hyperactivity disorder in all tests. There was no difference in the two subtypes of the attention deficit and hyperactivity disorder group (p>.001). In the light of the findings, it has been concluded that language, speech and working memory skills of children with attention deficit and hyperactivity disorder are lower than their peers with typical development and that supporting them in terms of language, speech and working memory will make positive contributions.
Key Words: Attention deficit, Hyperactivity, Language, Speech, Working memory