Bir grup çalışma belleği testinin uygulanması sırasında oluşan elektrofizyolojik süreçlerin olaya ilişkin beyin potansiyelleri (OİP) ile değerlendirilmesi
Evaluation of electrophysiological processes appeared during some neuropsychological tests of working memory with event-related potentials (ERP)
Yazar: EROL YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. İ. HAKAN GÜRVİT
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Nörolojik Bilimler ve Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
VI- ÖZET "BİR GRUP ÇALIŞMA BELLEĞİ TESTİNİN UYGULANMASI SIRASINDA OLUŞAN ELEKTROFÎZYOLOJİK SÜREÇLERİN OLAYA İLİŞKİN BEYİN POTANSİYELLERİ (OİP) İLE DEĞERLENDİRİLMESİ." Klinikte Çalışma Belleğini değerlendirmek için bazı nöropsikolojik testler kullanılmaktadır. Bu çalışmayla da nöropsikolojik testlerle eş zamanlı Olaya İlişkin Potansiyel (OİP) kaydı alınarak normal bilişsel süreçlere ait paternleri tespit etmek ve dolayısıyla da daha objektif bir değerlendirme yöntemi geliştirmek amaçlanmıştır. Çalışma Belleği literatürde birçok şekilde değerlendirilmektedir. Bunlardan biri de Sternberg paradigmasıdır. Yaptığımız çalışmada deneğe bilgisayar ekranından Kısa Süreli Bellek kapasitesini aşmayacak şekilde üç ve beş unsurluk diziler sunuldu. Çalışma Belleğinin farklı alt sistemlerini ayrı ayrı değerlendirmek için deneğe sözel uyaran olarak harfler, görsel-nesne olarak da isimlendirilemeyen şekiller sunuldu. Deneklerden istenen üç veya beş unsurluk bellek setlerini akılarında tutmalarıydı. Deneklerden bellek setinde yer alan test uyaranlarına bilgisayar faresinin sol tuşuna basarak, bellek setinde yer almayan test uyaranlarına da bilgisayar faresinin sağ tuşuna basarak yanıt vermeleri istendi. Test için gönüllü, sağlıklı 18 katılıma (10 erkek 8 kız) ile çalışıldı. Yaş ortalamaları 25,9 olan denekler ilkokul dahil ortalama 16,9 yıllık eğitim almışlardı. Deneklerin tümünde baskın el sağ idi ve bilgisayar faresini sağ elleri ile kullandılar. Test sırasında test ile eş zamanlı OİP kaydı yapıldı. 30 kanaldan yapılan bu kayıtlatın belli zaman aralıklarındaki genlik ortalamaları değerlendirildi. Uyaran öncesi 500 ms. ve uyaran sonrası 1000 ms.'lik dilimler artefakt eliminasyonundan geçirildikten sonra uyaran anından itibaren 750 ms.'lik dilimler analiz edildi. Bu dilimler her biri 50 ms.'lik olmak üzere 15 eş parçaya bölündü ve bu küçük dilimlerdeki genliklerin ortalaması alındı. 89Çalışma sonunda bellek yükünün reaksiyon zamanına olan etkisi, literatüre uygun olarak, her bir yeni itemin reaksiyon zamanını 28 ms. arttırması şeklinde görüldü. Bellek yükü arttığında ortalama genlikler azaldı ve OİP'de latanslar gecikti. Test uyaranlarının (hedef veya çeldirici) ne olduğu da latansları etkiledi, özellikle çeldirici uyaranlara karşı daha da geç latanslı OİP bileşenleri gözlendi. Şekil uyaranlarındaki latansların harf uyaranlarındaki latanslardan daha uzun olduklarının görülmesi uyaran modalitesinin de latansları etkilediği şeklinde yorumlandı. Çalışma Belleğinde tutulan unsurlarla test unsurlarının karşılaştırılması sürecinin başlangıcı olarak yorumladığımız, her modalitede ve her tür test uyaranında sağa lateralize, 200 ms. döneminde ortaya çıkan bir potansiyel bulundu. Bu potansiyel, karar verme sürecini yansıttığını düşündüğümüz ve reaksiyon zamanıyla paralel biçimde, uyaran modalitesi ve uyaranın hedef ya da çeldirici olmasına bağlı olarak zamanlaması değişen, santral bir P300 benzeri potansiyelin ortaya çıkmasıyla kaybolmaktadır. 90

Abstract:
VH- ABSTRACT "EVALUATION OF ELECTROPHYSIOLOGICAL PROCESSES APPEARED DURING SOME NEUROPSYCHOLOGICAL TESTS OF WORKING MEMORY WITH EVENT-RELATED POTENTIALS (ERP)" Neuropsychological tests are being used in the evaluation of the working memory in the clinical setting. In this study we aimed to record Event Related Potentials (ERP) during a neuropsychological test task to determine the normal cognitive patterns and to develop an objective evaluation tool. Working memory has been assessed in many ways in the literature. Sternberg is one of those neuropsychological test tools. In our study we presented 3 and 5-item-stimuli sets to the subjects on the computer screen without exceeding the capacity of the Short Term Memory. In order to determine the distinct subsystems of Working Memory, letters were presented to the subjects as verbal stimuli and meaningless pictures were presented as visual objects. The subjects were told to push the left button of the computer mouse if the subject thought the stimulus presented on the screen belonged to the memory set and the right button of the mouse if the subject thought the stimulus presented on the screen did not belong to the memory set. 28 Healthy volunteers (10 male, 8 female) took part in the study of whose average years of age was 25,9 and average of education years was 16,9. All of the participants were right handed and they used their dominant hand for the motor task. During the neuropsychological test task simultaneous 30-channel-ERP was recorded. ERPs were not assessed according to the conventional way of ERP evaluation, which is via amplitude and latency measurements. The averages of the ERP amplitudes measured in ERP data slices between certain time intervals were evaluated. Artefact elimination was performed on ERP slices covering the time interval of 500 ms. prior to the stimulus and 100 ms. after the stimulus. Each of these slices were divided into 15 equal parts, each slice 91covering a time period of 50 ms. and the averages of the amplitudes measured within these slices evaluated. At the end of the study, as a result of each new item, 28 ms. of increase in the reaction times was observed and this observation was in line with the literature. As the memory load increased mean ERP amplitudes decreased and the latencies increased. Stimuli type (target/ distractor) also effected the latencies. Increased latency values were more pronounced in the distractor condition. Stimulus modality has also effected latencies. Picture stimuli were associated with longer latencies compared to the letter stimuli. We observed an ERP, with a right lateralization, seen at 200 ms after stimulus presentation, which we explained as reflecting the beginning of the comparison process of the memory set with the stimuli. This potential was seen to disappear with the appearance of a central P300-like potential whose latency changed in parallel with reaction time and in correlation with stimulus type (target/ distractor) and modality. 92