Bağlanma stilleri ve kişilik bozuklukları arasındaki ilişkide duygu tanıma ve mentalizasyonun aracı rolünün incelenmesi
The investigation of the mediating role of emotion recognition and mentalization in the relationship between attachment styles and personality disorders
Yazar: FATMA ŞENEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLŞAH BALABAN
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Gelişim psikolojisi = Development psychology ; Klinik psikoloji = Clinical psychology ; Pozitif psikoloji = Positive psychology ; Zihin psikolojisi = Mind psychology

Özet:
Bu tez çalışmasında bağlanma stilleri ve kişilik bozuklukları arasındaki ilişkinin duygu tanıma ve mentalizasyonu da içeren bir model kapsamında incelenmesi hedeflenmiştir. Bu hedef doğrultusunda Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği (ÜBBSÖ), Coolidge Eksen II Envanteri Plus Türkçe Kısa Formu (CATI+TR-KF), Türk Toplumunda Sağlıklı Bireylerin Yüz İfadelerinden Oluşan Duyguları Tanıma Testi Kısa Formu (TTDTT-KF) ve Zihinselleştirme Ölçeği (ZÖ) kullanılmıştır. Çalışma, toplum örnekleminden 18-70 yaş aralığında 288'i kadın (%54.6) ve 239'u erkek (%45.5) olmak üzere toplam 527 kişinin gönüllü katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularından elde edilen veriler; kişilik bozuklukları, bağlanma stilleri, mentalizasyon ve duygu tanıma puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermektedir. Yapılan regresyon analizleri sonucunda; kişilik bozukluklarının farklı kombinasyonlardaki bağlanma stilleri, mentalizasyon ve duygu tanıma puanları ile istatistiksel açıdan anlamlı derecede öngörülebileceği ortaya konmuştur. Yapılan aracılık analizleri sonucunda, kişilik bozuklukları ile bağlanma stilleri arasındaki bağlantıda mentalizasyon ve duygu tanıma yeteneğinin aracılık rolü üstlendiği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kişilik, Kişilik Bozuklukları, Bağlanma Stilleri, Mentalizasyon, Duygu, Duygu Tanıma

Abstract:
In this thesis study, it is aimed to examine the relationship between attachment styles and personality disorders within the scope of a model that also includes emotion recognition and mentalization. In line with this goal, Three-Dimensional Attachment Styles Scale (TDASS), Coolidge Axis II Inventory Plus Turkish Short Form (CATI+TR-SF), Emotion Recognition Test Consisting of Facial Expressions of Healthy Individuals in Turkish Society Short Form (TTDTT-SF) and Mentalization Scale (MentS) were used. The study was carried out with the voluntary participation of a total of 527 people from the community sample, 288 women (54.6%) and 239 men (45.5%) between the ages of 18-70. Research findings show that there are statistically significant relationships between personality disorders, attachment styles, mentalization and emotion recognition scores. As a result of the regression analysis; it has been revealed that personality disorders can be predicted statistically significant by different combinations of attachment styles, mentalization and emotion recognition. As a result of the mediation analyses, it was determined that mentalization and emotion recognition abilities have a mediating role in the relationship between personality disorders and attachment styles.

Keywords: Personality, Personality Disorders, Attachment Styles, Mentalization, Emotion, Emotion Recognition