Tip 1 ve tip 2 diyabetik hastalarda pankreas enzim yetersizliği sıklığı
The prevalence of pancreatic enzyme insufficiency in type 1 and type 2 diabeticpatients
Yazar: MELEK BALAMİR
Danışman: PROF. DR. KADİR DEMİR
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Demografi = Demography ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Ekzokrin bezler = Exocrine glands ; Enzimler = Enzymes ; Pankreas hastalıkları = Pancreatic diseases

Özet:
Amaç: Pankreas enzim yetersizliği (PEY), diyabetik hastalarda yaygın görülen bir
klinik durumdur. Bu tez çalışmasının amacı İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, İç
Hastalıkları Anabilim Dalı, Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı, Diyabet
Polikliniğinde en az 5 yıldır Tip 1 veya Tip 2 DM tanıları ile takip edilen hastalarda pankreas
enzim yetersizliği sıklığını belirlemek ve bu hastaların demografik, klinik ve laboratuvar
tetkikleri ile diyabet komplikasyonları arasındaki ilişkileri değerlendirmektir.

Hastalar ve yöntem: İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları
ABD, Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı, Diyabet Polikliniği'nde en az beş yıldır Tip
1 veya Tip 2 diyabet tanılarıyla takip edilmekte olan 182 hastadan dışkı örneği alındı. Alınan
dışkı örneklerinde enzim-bağlı-immün assay (ELISA) kitleri kullanılarak PEY varlığı
açısından fekal elastaz 1 (FE1) ölçümü yapıldı.

Bulgular: Hastaların ortalama yaşı 55,7±12,9 yıldı. Çalışmaya alınan hastaların %
18,2'si (n:33) T1DM, % 81,8'i (n:149) T2DM idi. Hastaların %18,1'inde (n:33) PEY
saptandı. T1DM ve T2DM hastalarında ise PEY sıklığı sırasıyla %21,2 (n:7) ve %17,4 (n:26)
bulundu. PEY saptanan hastalar diyabet komplikasyonlarının görülme sıklığı açısından
değerlendirildiğinde, sadece kardiyovasküler (KV) komplikasyon görülme sıklığında normal
pankreas ekzokrin fonksiyonuna sahip diyabetlilere göre artış gözlendi (OR:2,57 (CI %95
1,15-5,76; p=0,021)).

Sonuç: PEY, diyabetik hastalarda nadir rastlanan bir durum değildir. Hastalar diyabet
tanısı aldıklarında ve takiplerinde bu açıdan değerlendirilmeli, gereğinde ileri tetkik
yapılmalıdır. Diyabete bağlı KV komplikasyonları olan hastalar PEY açısından daha dikkatli
değerlendirilmelidir. PEY ile DM arasındaki etiyofizyopatolojik özelliklerin daha iyi
anlaşılması için geniş çaplı, randomize ve kontrollü, uzun vadeli prospektif çalışmalara
ihtiyaç vardır.

Abstract:
Objective:Pancreatic exocrine insufficiency (PEI) is a common clinical entity in
diabetic patients. In this study, we aimed to determine the prevalence of PEI in Type 1 or
Type 2 diabetes mellitus patients whom are followed up in Istanbul University Istanbul
Faculty of Medicine the Department of Internal Medicine, Endocrinology and Metabolism
Clinic for at least 5 years and to evaluate the relationship between demographic, clinical and
laboratory tests and diabetic complications.
Patients and methods: Stool samples were obtained from 182 type 1 and type 2
diabetic patients who are followed in Istanbul University Istanbul Faculty of Medicine, the
Department of Internal Medicine, Endocrinology and Metabolism Clinic. Fecal elastase-1
(FE1) concentration was measured by enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) kits to
detect PEI.
Results: The mean age of the patients was 55,7 ± 12,9 years. Of the patients in the
study, 18.2% (n: 33) were type 1 and 81.8% (n: 149) were type 2 diabetes mellitus. PEI was
detected in 18.1% of the patients (n: 33). The frequency of PEI was 21.2% (n: 7) and 17.4%
(n: 26) in type 1 and type 2 diabetes mellitus patients, respectively. Cardiovascular
complication rate (CV) was founded to be increased in PEI group compared to patients with
normal pancreatic exocrine function (OR:2,57 (CI %95 1,15-5,76; p=0,021)).
Conclusions: PEI is not rare in diabetic patients. Patients should be evaluated for PEI
when they are diagnosed for diabetes mellitus and during their follow-up period. Patients who
have CV complications due to diabetes, should be evaluated for PEI comprehensively. Large-
scale, randomized and controlled long-term prospective studies are required to understand the
relationship between PEI and diabetes mellitus.