Farklı yüzeyler üzerindeki semen lekesi yaşının ATR-FTIR spektroskopisi ile tespiti
Detection of semen stains on different surfaces by ATR-FTIR spectroscopy for age determination
Yazar: MUHAMMET SOYYİĞİT
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN AKÇAN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine

Özet:
SOYYİĞİT, M., Farklı Yüzeyler Üzerindeki Semen Lekesi Yaşının ATR-FTIR Spektroskopi İle Tespiti, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Adli Tıp Anabilim Dalı uzmanlık tezi, Ankara, 2023 Adli tıp pratiğinde cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlarda olay yerlerinde tespit edilen semen lekesi soruşturmanın çözümlenmesinde önemli bir yer tutmaktadır. Semen lekesi analizleri, suçlunun kimliği ve olayın gerçekleşme zamanı hakkında bilgi vermektedir. Özellikle semen lekesi yaşının tayinine dair literatürde mevcut olsa da bu çalışmalar adli tıp pratiğinde rutin uygulamaya girmemiştir. Bu çalışmalarda pratik-yöntemsel zorluklar ve fiyat-fayda dengesizliği dikkati çekmektedir. Mevcut yöntemlerin hemen hepsi olay yerlerinden elde edilen materyale zarar verip ileri incelemeye engel olmaktadır. Bu çalışmamızda hem pratik, ucuz, uygulaması kolay, hem numuneye zarar vermeyen bir yöntem geliştirmek adına; olay yerlerinde bulunması muhtemel 7 farklı solid yüzey (ahşap, cam, deri, fayans, karton, metal ve plastik) üzerinde semen lekesi oluşturarak 2 aylık süreç boyunca farklı zaman aralıklarında ATR-FTIR Spektroskopisi ve kemometrik analizler (PLS-DA) ile ölçümler gerçekleştirdik. Tüm yüzeylerde zaman aralıkları 0-24. saat, 2-6. gün ve 1-8. haftalar olmak üzere 3 farklı gruba ayrılmıştır. Elde edilen spektral verilerin "PLS-DA" kemometrik yöntemiyle değerlendirilmesi sonucunda yönteminin başarısı "EFR" oranı ile belirlenmiş olup bu oran; yöntemin doğruluğunu test etmek amacıyla metoda sunulan bir validasyon verisinin ne kadar başarı oranı ile doğru gruplandırılabildiğini göstermektedir. "EFR" değeri ahşap, cam, karton, metal ve plastik yüzeyler için oluşturulan yukarıda bahsedilen her üç zaman aralığında da %100 olarak bulunurken, deri ve fayans için sırasıyla en düşük %99,94 ve %99,95 olarak bulunmuştur. Sonuç olarak ATR-FTIR spektroskopisinin kemometrik yöntemler eşliğinde farklı yüzeyler üzerinde bulunan semen lekesinin tanınması ve lekenin yaşının tayininde uygun bir yöntem olarak kullanılabileceği gösterilmiştir

Abstract:
SOYYİĞİT, M., Detection of Semen Stains on Different Surfaces by ATR-FTIR Spectroscopy for Age Determination: A Specialization Thesis for the Department of Forensic Medicine at Hacettepe University Faculty of Medicine, Ankara, 2023 In forensic practice, the examination of semen stains is vital in the investigation of sexual offenses. Analysis of semen stains provides information not only about the identity of the offender but also about the time of the incident. Despite the fact that numerous research have employed various techniques to estimate the age of semen stains, these studies have not yet become routine practices in forensic medicine due to practical, methodological, and cost-benefit challenges. The majority of current techniques cause material recovered from crime scenes to get damaged, which prevents any essential additional analysis. In this research, our goal was to develop a useful, affordable, and non-destructive technique that would facilitate additional material investigation and be simple to use. Seven distinct solid surfaces—wood, glass, leather, tile, cardboard, metal, and plastic—likely to be encountered in interior settings at a crime scene were utilized to create semen stains. We then performed measurements using ATR-FTIR spectroscopy and chemometric analysis (PLS-DA) at different time intervals over a period of two months. Three groups of time intervals—0–24 hours, 2–6 days, and 1–8 weeks—were created for all surfaces. By chemometrically evaluating the acquired spectrum data using the PLS-DA approach, the "EFR" ratio was used to assess the method's success. The validation data demonstrated how accurately the method could group the data into the correct category. The success rate was 100% for all time intervals for wood, glass, cardboard, metal, and plastic surfaces, while for leather and tile, it was found to be the lowest at 99.94% and 99.95%, respectively. In conclusion, this study showed that ATR-FTIR spectroscopy can be used as a effective method for the identification of semen stains on different surfaces and for determining the age of the stain with the aid of chemometric methods.