Medyalararasılık bağlamında edebiyat uyarlamaları: The Witcher dizisi örneği
Literary adaptations in the context of intermediality: The example of The Witcher series
Yazar: SALİH DAYAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SENA COŞKUN
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Edebiyat = Literature ; Medyalararasılık = Intermedia ; Televizyon dizileri = Television serials ; Uyarlamalar = Adaptations

Özet:
İletişim araçlarının üretilmediği, teknolojinin gelişmediği dönemlerde insan bir nevi 
medya olarak iletişim sağlama görevini kendisi üstlenmiştir. Gelinen nokta itibarıyla 
medya, teknolojinin ve insanlığın getirileriyle tüm iletişim ve uğraşı alanlarını yansıtma 
aracı haline gelmiş; geleneksel medya, dijital medyaya evrilmiş; geleneksel sanatlar da 
sayısal ortamda icra edilmeye başlamıştır. Dijital çağ öncesi sanatlararası ilişkiler
çoğunlukla retorik, yazınsal/sözel sanatlar arasında yaşanırken Yeni Çağ itibarıyla 
uyarlama kavramı teorik olarak tartışılmaya başlamış, sinema ile birlikte de uyarlamalar 
kaçınılmaz hale gelmiştir. Sanatlar arasında ortaya çıkan etkileşimler, metinlerarasılık, 
sanatlararasılık gibi kavramlar üzerinden ele alınırken medyanın ve sanatların birbirinden 
ayrılamaz hale gelmesi, medyalararasılık kavramını doğurmuştur. Yazınsal alışverişler,
metinlerarasılık üzerinden incelenirken sözel medyadan görsel ya da işitsel medyaya 
yapılan sanatsal alışverişler de sistematik olarak medyalararasılık çatısı altında 
değerlendirilmeye başlamıştır. Medya değişiminden kaynaklanan sorunların örneklem 
kapsamında tespit edilmesinin ve iki medya arasındaki ilişkilerin mukayese edilmesinin 
amaçlandığı bu tez çalışmasında karşılaştırmalı çözümleme yöntemi kullanılmıştır. İsteğe 
bağlı yayın hizmeti sunan, Netflix dijital platformunda yayınlanan "The Witcher" dizisi, 
Andrzej Sapkowski'nin uyarlanan "Son Dilek", "Kader Kılıcı" ve "Elflerin Kanı" edebi 
eserleri ile birlikte karakterler ve olay örgüsü bağlamında etraflıca irdelenmiştir. Aynı 
zamanda uyarlama, metinlerarasılık, sanatlararasılık ve medyalararasılık kavramları 
incelenmiş, edebi eserler/kaynak medya ile yeni bir medya olarak değerlendirilebilecek 
internet dizisi/uyarlayan medya arasında uyarlama işleminden kaynaklanan problemler
hem Irina O. Rajewsky'nin medyalararasılık alt başlığı olarak önerdiği üçlü sistematik 
olan "medya değişimi, medyalararasılık ilişkileri ve medya kombinasyonu" üzerinden
hem de metinlerarasılık/medyaiçilik üzerinden ele alınmıştır. "Witcher" edebi eserleri 
(kaynak eserler) ile "The Witcher" (uyarlanan eser) arasında karakterler ve olay örgüsü 
üzerinden yapılan mukayesede, edebi eserlerin bire bir uyarlanmadığı, senaryoya 
dönüştürme noktasında, olay örgüsünde ve karakterlerde eksiltmeler ve yeni eklemeler 
şeklinde aktarım sorunları yaşandığı, karakter gelişimlerinin görülemediği, bütüncül 
olarak uyarlanan karakter olmadığı, kronolojinin bozuma uğratıldığı ve dizinin giderek 
edebi eserlerden bağımsız ilerlediği görülmüştür. Yazınsal/görsel medya değişimi ile 
ortaya çıkan eksiklikler ve yenilikler, medyalararasılık ilişkilerinde medyaya özgü nitelik 
transferleri ve oluşturulmuş medya simülasyonları, metinlerarasılıkta ise benimsenmiş 
yöntemler ile medya içi alışverişler de tespit edilmiştir.

Abstract:
During periods when communication tools were not yet invented and technology was not 
developed, people took on the task of providing communication as a form of media. At 
present, media has become a means of reflecting all fields of communication and 
occupations with the benefits of technology and humanity. Traditional media has evolved 
into digital media, and traditional arts have also begun to be performed in the digital 
environment. While inter-artistic relations before the Digital age were mostly experienced 
between rhetoric and literary/verbal arts, the concept of adaptation started to be discussed 
theoretically in the New Age, and adaptations became inevitable with the 
advent of cinema. While exchanges between arts are approached through concepts such 
as intertextuality and interartism, the inseparability of media and arts has given rise to the 
concept of intermediality. While literary exchanges are examined through intertextuality, 
artistic exchanges from verbal media to visual or auditory media have also started to be 
systematically evaluated under the umbrella of intermediality. This thesis study aims to 
identify problems arising from media transformation within the scope of examples and 
compare the relationships between two media using a comparative analysis method. 
Alongside "The Witcher" series, which is available on Netflix, a digital platform 
providing on-demand streaming service, Andrzej Sapkowski's adapted literary works, 
"The Last Wish", "Sword of Destiny", and "Blood of Elves", have been thoroughly 
examined in terms of characters and plot. Concurrently, the concepts of adaptation, 
intertextuality, inter-arts, and intermediality are examined, the problems arising from the 
adaptation process between literary works/source media and internet series, which can be 
considered as a new media/adaptive media, are explored through Irina O. Rajewsky's 
suggested threefold systematic framework of intermediality, encompassing "media 
transposition, intermedial references, and media combination", as well as through 
intertextuality/intra-media analysis. In the comparison made between the literary works 
of "Witcher" (source material) and "The Witcher" (the adapted work), it has been 
observed that the literary works were not adapted one-to-one, and that there were issues 
with the conversion to screenplay, reductions and additions in the plot and characters, a 
lack of character development, a lack of an overall adapted character, a disruption of the 
chronology, and the series moving increasingly independently from the literary works. In 
the comparative analysis conducted on characters and plot, the deficiencies and 
innovations resulting from the transition between literary/visual media, as well as 
medium-specific quality transfers and created media simulations in intermediality 
relationships, were identified, while within intertextuality, adopted methods and intramedia exchanges were also determined.