Bireylerin ön ödemeli konut satın alma eğilimleri, ön ödemeli konut satışlarına ilişkin bilinç ve bilgi düzeyleri ve karşılaştıkları sorunlar
Tendency, awareness and knowledge levels of individuals of purchasing prepaid housing and the problems they have encountered during the prepaid housing sales
Yazar: DERYA GÜNGÖR ÖZÇELEBİ
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ÇOPUR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile ve Tüketici Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ev Ekonomisi = Home Economics ; Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Bu araştırmada, bireylerin ve ailelerin konut ve ön ödemeli konut satın alma eğilimlerinin, ön ödemeli konut satışına ilişkin hak ve yükümlülükleri konusunda bilgi ve bilinç düzeylerinin ölçülmesi, elde edilen bulgular çerçevesinde sektörün ve bu tür konut edinim sözleşmelerine ilişkin işleyişin anlaşılması, bireyleri ve aileleri koruyucu tedbirlerin alınabilmesi ve daha iyi uygulamalar için öneri geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, ön ödemeli konut satış sözleşmelerinin hukuki durumunun ortaya konularak, yargı kararları ve uygulamada karşılaşılan sorunlar ışığında geliştirilmesine yönelik önerilerde bulunulması hedeflenmiştir.
Bu itibarla, anket formu Hacettepe Üniversitesi akademik ve idari personeline çevrim içi olarak uygulanmış, ön ödemeli konut satın alan ve almayan katılımcılara Instagram, Facebook ve Whatsapp gibi sosyal medya araçları aracılığıyla, ön ödemeli konut satın alanlara ise bunlara ek olarak Türkiye Konutla Dolandırılan Hak Sahipleri Platformu aracılığıyla ulaşılmıştır. Ön ödemeli konut alan 349 kişi, ön ödemeli konut satın almayan 408 kişi olmak üzere toplam 757 kişiye ait 39 soruluk anket verisi analize dahil edilmiştir.  
Araştırma kapsamında katılımcılar hakkında genel bilgiler, katılımcıların konut sahipliğine, konut ve ön ödemeli konut satın alımına, ön ödemeli konut satışına ilişkin bilgi ve bilinç düzeylerine, ön ödemeli konut satın alan katılımcıların satın alma tecrübelerine ilişkin bulgular ortaya konulmuştur. Değişkenlerin istatistiksel analizleri kategorik değişkenler için tablo özelliklerine göre Pearson ki-kare ya da Fisher'in kesinlik testi ile incelenmiş ve yorumlanmıştır. Bilgi ve bilinç düzeylerinin puanlandığı durumlarda ise farklılıklar parametrik varsayımlarda bağımsız t testi ya da ikiden fazla grubun bulunduğu durum için tek yönlü ANOVA testi ile incelenmiştir. Parametrik varsayımların sağlanmadığı durumlarda iki gruplu değişkenler için Mann Whitney-U testi ve ikiden fazla grubu olan değişkenlerde ise Kruskal Wallis testi ile incelenmiştir. 
Çalışmaya katılanların %51.0'i erkek, %49.0'u kadın olup, ön ödemeli konut satın almayı düşünenlerin oranı sadece %24.0, ön ödemeli konut satın almış olanların oranı ise %46.1'dir. Katılımcıların bilgi ve bilinç düzeylerine bakıldığında orta düzeyde olanların önde geldiği anlaşılmıştır. Ön ödemeli konut satış sektörünün işleyişinde sorun olduğunu düşünenlerin oranı %72.8'dir. Katılımcıların %45.2'si sorunun kaynağının yasal düzenlemeler, %37.6'sı ise müteahhitler olduğunu düşünmektedir. Ön ödemeli konut satın alanların %77.6'sı bir daha kesinlikle ön ödemeli konut satın almayı düşünmediğini, pişman olduğunu belirtmiştir. Konutun teslim edilmemesi katılımcıların ön ödemeli konut satın alma tecrübelerinde yaşadıkları en önemli mağduriyet olarak karşımıza çıkmaktadır. Katılımcıların cinsiyetleri ile ön ödemeli konut sektörüne ilişkin bilgi düzeyleri arasında ve ön ödemeli konut satın alan ve almayan bireylerin bilgi düzeyleri arasında anlamlı farklılıklar elde edilmiştir.
Araştırma sonuçları göz önünde bulundurularak ve literatürde yer alan çalışmalar dikkate alınarak mevzuata ve uygulamaya ilişkin öneriler çalışmanın sonuç ve öneriler bölümünde sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to measure the tendency of individuals and families to purchase housing and prepaid housing, to understand their level of knowledge and awareness of their rights and obligations in relation to the sale of prepaid housing, to understand the sector and the operation of such housing purchase contracts in the context of the evidence, to develop proposals for taking protective mesasures for individuals and families and for better practices. For this aim, reveal the legal status of prepaid housing sale contracts and to develop proposals for their improvement in the light of case law and the problems encountered in practice. 
In this context, the survey form was sent online to the academic and administrative staff of Hacettepe University. The participants who bought or did not buy a prepaid house were reached through social media such as Instagram, Facebook and Whatsapp. In addition, the survey was distributed to the people who bought prepaid houses with the help of the Türkiye Right Owners Platform of Defrauded with Housing Sales. Survey data with 39 questions from a total of 757 people were included in the analysis, of which 349 had purchased prepaid houses and 408 had not purchased prepaid houses. 
The research gathered general information about the participants, insights about the participants' knowledge and awareness of house ownership, buying houses and prepaid houses, selling process of prepaid houses, and the buying experiences of the participants who bought prepaid houses. The statistical analyses of the variables were examined and interpreted using the Pearson chi-square test or Fisher's exact test according to the table specifications for categorical variables. In cases where knowledge and awareness levels were analyzed, differences were examined using an independent t-test with parametric assumptions or a one-way ANOVA test for cases where there were more than two groups. In cases where the parametric assumptions were not met, the Mann Whitney U test was used for variables with two groups and the Kruskal Wallis test for variables with more than two groups.
51.0% of the study participants are men and 49.0% are women, the proportion of those considering buying a house with a prepaid payment method is only 24.0%, and the proportion of those who have bought a house with a prepaid payment is 46.1%. When analyzing the participants' level of knowledge and awareness, it became clear that those with an intermediate level of knowledge came out on top. The proportion of those who think that there is a problem in the functioning of the prepaid housing sales sector is 72.8%. 45.2% of participants believe that the cause of the problem lies in the legal regulations and 37.6% believe that it is the contractors. 77.6% of those who bought a prepaid house stated that they would never consider buying a prepaid house again and regretted it. Non-delivery of the house is the main grievance that participants experienced when buying a prepaid house. Significant differences were found between participants' gender and their level of knowledge about the prepaid housing sector, as well as between the level of knowledge of those who did and did not purchase a prepaid housing.
Taking into account the research findings and the studies in the literature, our suggestions for legislation and practice are presented in the results and recommendations section of the study purchase prepaid houses, level of knowledge and awareness.