Okullarda psikolojik iklim ve örgütsel güven arasındaki ilişki
The relationship between psychological climate and organizational trust in schools
Yazar: YAPRAK KÜRTÜL
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN YİRCİ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, okullarda psikolojik iklim ile örgütsel güven düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evreni, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Kahramanmaraş ili Onikişubat ile Dulkadiroğlu merkez ilçeleri ile Andırın ve Pazarcık  ilçelerinde bulunan toplam 608 resmi ilkokul, ortaokul ve lisede görev yapan  11746 öğretmenden oluşmaktadır. Tabakalı örnekleme yöntemi kullanılarak oluşturulan örneklemde toplam 473 öğretmen yer almıştır. Çalışmada veri toplamak için "Kişisel Bilgi Formu", "Psikolojik İklim Ölçeği" ve "Örgütsel Güven Ölçeği" kullanılmıştır. Toplanan veriler SPSS ve AMOS programları ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde t-Testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) korelasyon ve regresyon analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular ışığında, öğretmenlerin psikolojik iklim ölçeğinden aldıkları puanların ortalamasının "yüksek" düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Psikolojik iklim düzeyinde öğretmenlerin eğitim durumuna göre anlamlı fark bulunamamıştır. Ancak cinsiyete göre erkek öğretmenlerin lehine; kariyer basamağına göre destekleyici okul yönetimi alt boyutunda ünvanı sadece öğretmen olanların lehine, algılanan örgütsel katkı ve onaylama alt boyutunda ünvanı uzman veya başöğretmen olanların lehine; okul türü değişkenine göre lise öğretmenlerinin lehine; mesleki kıdem değişkenine göre 21 yıl ve üzeri görev süresine sahip öğretmenlerin lehine anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öğretmenlerin örgütsel güven ölçeğinden aldıkları puanların ortalamasının "yüksek" düzeyde olduğu görülmüştür. Örgütsel güven düzeyinde kariyer basamağı, mesleki kıdem değişkenlerinde anlamlı fark bulunamamıştır. Ancak cinsiyete göre erkek öğretmenlerin lehine, eğitim durumu değişkenine göre lisans mezunu öğretmenlerin lehine, okul türü değişkenine göre ilkokul ve lise öğretmenlerinin lehine anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada öğretmenlerin psikolojik iklim düzeyleri ile örgütsel güven düzeyleri arasında anlamlı ilişki olduğu ve bu ilişkinin pozitif yönlü, doğrusal, anlamlı ve "çok güçlü" (r=72) olduğu bulunmuştur. Bu araştırmada psikolojik iklimin en çok yöneticiye duyulan güvenle en az ise çalışma arkadaşına duyulan güvenle ilişkili olduğu görülmüştür. Psikolojik iklimdeki değişimin %54,3'ü modele dahil edilen çalışma arkadaşına duyulan güven, yöneticiye duyulan güven ve kuruma duyulan güven tarafından açıklanmaktadır.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the psychological climate and organizational trust levels of teachers. The research was conducted in the relational survey model, one of the quantitative research methods. The population of the study consists of 11746 teachers working in a total of 608 state primary, secondary and high schools in Onikişubat and Dulkadiroğlu central districts, Andırın and Pazarcık districts of Kahramanmaraş province in the 2023-2024 academic year. A total of 473 teachers were included in the sample formed using stratified sampling method. "Personal Information Form", "Psychological Climate Scale" and "Organizational Trust Scale" were used to collect data. The collected data were analyzed with appropriate programs. In the analysis of the data, t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), correlation and regression analysis were used. In the light of the findings, it was determined that the average scores of the teachers from the psychological climate scale were generally at a "high" level. There was no significant difference in the level of psychological climate according to educational status. However, it was found that there was a significant difference in favor of male teachers according to gender; in favor of those whose title is only teacher in the sub-dimension of supportive school management according to career level; in favor of those whose title is expert or head teacher in the sub-dimension of perceived organizational contribution and approval; in favor of high school teachers according to school type variable; in favor of teachers with 21 years or more of service according to professional seniority variable. In addition, it was seen that the mean scores of teachers' organizational trust scale were generally at "high" level. No significant difference was found in the variables of career stage and professional seniority at the level of organizational trust. However, it was found that there was a significant difference in favor of male teachers according to gender, in favor of bachelor's degree graduates according to educational status, and in favor of primary and high school teachers according to school type. In the study, it was found that there is a significant relationship between teachers' psychological climate levels and organizational trust levels and this relationship is positive, linear, significant and "very strong" (r=72). In this study, it was seen that psychological climate was most related to trust in the manager and least related to trust in coworkers. Trust in coworker, trust in manager and trust in the organization explain 54.3% of the change in psychological climate.