Biyolojik mücadelede kullanılan Trichoderma harzianum'un uzun ömürlü taşıyıcılarının belirlenmesi
Determination of long lasting carriers for Trichoderma harzianum used in biological control
Yazar: YASEMİN ESRA KARA
Danışman: DOÇ. DR. ELİF TOZLU
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Zirai mücadelede kullanılan kimyasalların doğaya ve insan sağlığına olumsuz etkileri ve zamanla gelişen dayanıklılık sorunları bilim insanlarını alternatif mücadele yöntemleri üzerinde çalışmaya yöneltmiştir. Bu yöntemler içerisinde önemli bir yere sahip olan biyolojik mücadelede funguslar özellikle de Trichoderma'lar çok önemli bir yer tutmakta ve ticari ürün olarak ruhsatlandırılarak tarım alanlarında etkili bir şekilde kullanılmaktadır. Bu çalışmada, daha önceki çalışmalarda farklı patojenlere karşı etkili olduğu tespit edilmiş olan ET 4 ve ET 14 Trichoderma harzianum izolatlarının ruhsatlandırılabilmesi ve sanayide büyük miktarlarda üretilebilmesine imkan sağlayabilmek için uzun raf ömrüne sahip taşıyıcıların tespit edilmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: ET 4 ve ET 14 izolatlarının başlangıçta Alternaria solani'nin ET 66 izolatına karşı etkililiği in vitro ve in vivo şartlarda test edilerek teyit edilmiştir. Daha sonra patates dekstroz agarda (PDA) geliştirilen fungus izolatlarının sporları taşıyıcı formülasyon olarak hazırlanan 5 farklı sıvı ortama (soya yağı, neem yağı, kanola yağı, parafin yağı ve gliserin) aktarılarak 10 ay boyunca oda sıcaklığı ve buzdolabı sıcaklığında muhafaza edilmiştir. Formülasyonlardan aylık olarak alınan numunelerden PDA'ya ekim yapılarak biyoajan fungusun canlılık testleri yapılmıştır. Ayrıca onuncu ayın sonunda biyoajan fungal izolatların etkinliği patojen fungusa karşı hem in vitro hem de in vivo ortamda test edilmiştir. 
Bulgular: Beş farklı biyoformülasyonda on ay boyunca yapılan aylık canlılık test sonuçlarına göre tüm taşıyıcılarda biyoajan fungusun canlılığını 10. Ayın sonunda da koruduğu tespit edilmiştir. Raf ömrü çalışması sonucunda en uygun taşıyıcının neem yağı olduğu ve 10. ayın sonunda da biyoajan gelişiminin çok yoğun gözlendiği tespit edilmiştir. Biyoajan gelişimi in vitroda %37.85 ile %52.33 arasında in vivoda ise %14.26 ile %3.95 arasında değişmiştir.
Sonuç: Yapılan bu çalışma ile; başta neem yağı olmak üzere parafin ve gliserinin T. harzianum biyoajan fungusu için iyi birer taşıyıcı olduğu, yapılacak ileri çalışmalarla raf ömrünün daha da uzatılabileceği, toksikolojik ve ekotoksikolojik çalışmaların sonucunda biyopestisit olarak ruhsatlandırılabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Aim: Negative effects of the plant protection chemicals on environment and human health have led scientists to research alternative control methods. Fungi, especially Trichoderma have an important place in biological control, one of the most common alternative methods. Licensed as an agricultural product, it has been effectively used in agricultural lands. In this study, it was aimed to determine long lasting carriers of the ET 4 and ET 14 Trichoderma harzianum isolates, proven to be effective against different pathogens in previous studies, to allow licensing for their commercial and mass production in the industry.
Materials and Methods: The efficacy of ET 4 and ET 14 isolates against ET 66 isolate of Alternaria solani was initially confirmed by testing in vitro and in vivo conditions. Then, spores of the fungus isolates developed on potato dextrose agar (PDA) were transferred to five different liquid media (soybean oil, neem oil, canola oil, paraffin oil and glycerine) prepared as the carrier formulations. They were kept at room and refrigerator temperatures for 10 months. The viability tests of the bioagent fungus were performed by sowing into PDA from the monthly samples taken from the formulations. In addition, at the end of the tenth month, the efficacy of the bioagent fungal isolates were tested against the pathogenic fungus both in vitro and in vivo conditions.
Results: Even though the most successful carrier was neem oil with a very intense bioagent development, the bioagent fungus maintained its viability in all carriers even at the end of the 10th month, with percent inhibition rates varying between 37.85% and 52.33% in vitro and between 14.26% and 3.95% in vivo conditions.
Conclusion: It was concluded that paraffin, glycerin and especially neem oil were good carriers for the T. harzianum bioagent fungus, that the shelf life could be extended even more with further studies, and that it could be licensed as a biopesticide after toxicological and ecotoxicological evaluations.