IX. ve XVI. yüzyıllar arasında yazılan yabancı seyahatnamelerde Türk kültür tarihi, Türk halk kültürü ve seyahatnamelerin Türk dili ve edebiyatı eğitimindeki rolü
Turkish cultural history and Turkish folk culture in foreign travelogues written between the IXth and XVIth centuries and the role of travelogues in Turkish language and literature education
Yazar: BERKANT ÖRKÜN
Danışman: PROF. DR. MEHMET AÇA
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmada; Türklerin İslamiyet'i topluluklar hâlinde kabul etmeye başladığı ve 
aynı zamanda Batı'ya doğru göçü hızlandırdığı IX. yüzyıldan başlayarak Anadolu'da kalıcı 
yerleşmeyi sağladığı XVI. yüzyıla kadar olan dönemdeki kültürel sürecin ve kültürel ortamın 
izleri, yabancı seyyahların yazdıkları seyahatnamelerden yararlanılarak belirlenmeye 
çalışılmış ve özellikle de lise düzeyindeki Türk dili ve edebiyatı eğitiminde de bu kültürel 
sürecin seyahatnameler yardımıyla çok daha etkili bir biçimde müfredatta nasıl 
kullanılabileceği üzerinde durulmuştur. 
Çalışma, beş bölümden oluşmaktadır. Araştırmanın amacını ve önemini kapsayan 
"Giriş" birinci bölümde yer almaktadır. İkinci bölümde çalışmayla ilgili "Alanyazını" 
bulunmaktadır. Bu bölümde, IX. yüzyıldan XVI. yüzyıla kadar incelediğimiz yirmi sekiz 
seyahatnamenin tanıtımı yapılmış, Türk kültür tarihi çalışmaları ve yöntemleri üzerinde 
durulmuş ve ayrıca Türk kültürünün seyahatnamelerle nasıl incelendiği üzerinde 
durulmuştur. "Yöntem" başlıklı üçüncü bölümde, çalışmada izlenen yol üzerinde 
durulmuştur. "Bulgular" başlıklı dördüncü bölümde; çalışmamızın önemli tespitleri üzerinde 
durulmuş, bu tespitler başlıklar hâlinde verilmiştir. Beşinci ve son bölüm olan "Sonuç" 
bölümünde de bulgulardan hareketle genel değerlendirmelerde ve önerilerde bulunulmuştur. 
Çalışmanın asıl amacı Türk kültür tarihine yeni bir bakış açısı kazandırmaya 
çalışmak ve lise düzeyindeki Türk dili ve edebiyatı eğitiminde seyahatnamelerin önemi 
üzerinde durmaktır. Bu yönleriyle çalışma, hem Türk kültür tarihi araştırmalarına hem de 
lise düzeyindeki Türk dili ve edebiyatı eğitimine katkı sağlayacaktır

Abstract:
In this study, the traces of the cultural process and cultural environment in the period 
starting from the IXth century, when Turks started to accept Islam in communities and at the 
same time accelerated their migration towards the West, until the XVIth century, when they 
achieved permanent settlement in Anatolia, are tried to be determined by making use of 
travelogues written by foreign travelers, and especially in secondary education Turkish 
Language and Literature education, it is emphasized how this cultural process can be used 
in the curriculum in a much more effective way with the help of travelogues. 
The study consists of five chapters. "Introduction", which covers the purpose and 
importance of the study, is included in the first chapter. The second chapter contains the 
"Literature" related to the study. In this section, the 28 travelogues that we examined from 
the IXth century to the XVIth century were introduced, Turkish cultural history studies and 
methods were emphasized, and it was also emphasized how Turkish culture was examined 
through travelogues. In the third part, the "Method" section emphasizes the method followed 
in the study. In the "Findings" section, the important findings of our study are emphasized 
and these findings are given under headings. In the fifth and last section, "Conclusion", 
general evaluations and suggestions are made based on the findings. 
The main purpose of the study is to try to gain a new perspective on Turkish cultural 
history and to emphasize the importance of travelogues in secondary Turkish Language and 
Literature education. In these aspects, the study will contribute to both Turkish cultural 
history research and secondary education Turkish Language and Literature education.