Sağlığı geliştirme modeline dayalı web tabanlı interaktif hemşire destek programının bariatrik cerrahi sonrası kilo alan bireylerde sağlıklı yaşam davranışları ve öz yeterlilik üzerine etkisi: Karma yöntem çalışması
The effect of web-based interactive nurse support program based on health promotion model on healthy living behaviors and self-efficacy in individuals who gain weight after bariatric surgery: A mixed method studyy
Yazar: EZGİ YILDIZ
Danışman: PROF. DR. ŞERİFE KARAGÖZOĞLU
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Destek programları = Support programs ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik teorisi = Nursing theory ; Kilo alma = Weight gain ; Obezite = Obesity ; Obezite cerrahisi = Bariatric surgery ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Sağlığın geliştirilmesi = Health promotion ; İnteraktif öğretim = Interactive learning

Özet:
Bu araştırma, Sağlığı Geliştirme Modeli'ne dayalı web tabanlı interaktif hemşire destek programının bariatrik cerrahi sonrası kilo alan bireylerde sağlıklı yaşam davranışları ve öz yeterlilik üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılan karma yöntem araştırmasıdır.
Araştırmanın evrenini 2015-2019 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinde bariatrik cerrahi sonrası geri kilo alan bireyler oluşturmuştur. Nitel araştırma bölümü ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen 8 katılımcı ile yapılmıştır. Araştırma problemleri kapsamında, "sağlıklı yaşam biçimi oluşturmada algılanan engeller", "kilo alımına ilişkin duygu durumu", "öz yeterlilik", "obezite ameliyatı ile beklenen başarı hedefi" olmak üzere 4 ana temaya ulaşılmıştır. Randomize kontrollü çalışma örneklemini 62 birey oluşturmuştur. Müdahale grubuna 10 hafta boyunca Sağlığı Geliştirme Modeli'ne dayalı web tabanlı interaktif hemşire destek programı uygulanmış ve araştırma süresince
(toplamda 12 kez) telefonla izlem yapılmıştır. Kontrol grubuna araştırma boyunca herhangi bir girişimde bulunulmamıştır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II, Genel Öz Yeterlilik Ölçeği ve Hollanda Yeme Davranışları Ölçeği kullanılarak eğitim öncesi, 3.ayda ve 6.ayda olmak üzere 3 kez toplanmıştır.
Web tabanlı interaktif hemşire destek programı ve telefonla izlem sonrası son testte müdahale grubunda yer alan bireylerin BKİ, sağlıklı yaşam davranışları, yeme davranışları ve genel öz yeterlilik puan ortalamaları açısından farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir. Müdahale grubu ve kontrol grubu arasında son testte yeme davranışları ve genel öz yeterlilik puan ortalamaları açısından farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır.
Sonuç olarak, Sağlığı Geliştirme Modeli'ne dayalı web tabanlı interaktif hemşire destek programının bariatrik cerrahi sonrası geri kilo alan bireylerde uygulanabilir olduğu, bireylerin sağlıklı yaşam davranışlarına, yeme davranışlarına ve genel öz yeterliliklerine olumlu katkı sağladığı söylenebilir.

Abstract:
This research is a mixed method research conducted to determine the effect of a web-based interactive nurse support program based on the Health Promotion Model on healthy living behaviors and self-efficacy in individuals who gained weight after bariatric surgery.
The population of the study consists of individuals who underwent bariatric surgery in a university hospital between 2015-2019 and regained weight. Qualitative research part was conducted with 8 participants determined by criterion sampling method. Within the scope of the research problems, 4 main themes were achieved: "perceived obstacles in creating a healthy lifestyle", "mood related to weight gain", "self-efficacy", "expected success goal with obesity surgery". The randomized controlled study sample consisted of 62 individuals. The intervention group was given a web-based interactive nurse support program based on the Health Promotion Model for 10 weeks, and telephone monitoring was performed during the research (12 times in total). No attempt was made to the control
group during the study. The data were collected a total of 3 times before the training, in
the 3rd month and in the 6th month by using the Personal Information Form, Healthy Lifestyle Behaviors Scale-II, General Self-Efficacy Scale and Dutch Eating Behaviors Scale.
In the last test after the web-based interactive nurse support program and telephone follow-up, the difference was found to be statistically significant in terms of BMI, healthy lifestyle behaviors, eating behaviors and general self-efficacy score averages of the individuals in the intervention group. It was determined that the difference between the intervention group and the control group in terms of eating behaviors and general selfefficacy score averages in the last test was statistically significant.
As a result, it can be said that the web-based interactive nurse support program based on the Health Promotion Model is applicable in individuals who regain weight after bariatric surgery and contributes positively to the healthy living behaviors, eating behaviors and general self-efficacy of individuals.