Türkiye'de sosyal güvenlik haklarına sahip olmayan futbol hakemleri ve gözlemcilerinin kazalar/yaralanmalar yönünden durumlarının değerlendirilmesi
Assessment of the situation of football referees and observers WHO do not have social security rights in Turkey in terms of accidents/injuries
Yazar: TEVFİK FİKRET KOCA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİL ÖZCAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çevre Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kazalar = Accidents ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Hakemler = Arbitrators ; Kazalar = Accidents ; Sosyal güvenlik = Social security ; Sosyal güvenlik hakkı = Social security right ; Spor = Sports ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Çevre sağlığı = Environmental health

Özet:
Amaç
Dünya sağlık örgütüne göre çevre sağlığı sorunları arasında yer alan kazalar ve yaralanmalar spor camiasındaki kişiler için daha sık karşılaşılan bir durumdur. Kazalar ve yaralanmalar uzun süre iş görememe, bazı durumlarda yüksek tedavi maliyetleri, sakatlık ve hatta ölümle sonuçlanabilmektedir. Bu çalışmada son 10 yılda kayıt altına alınmış sporcular, hakem ve gözlemcilerin karşılaştıkları kaza, yaralanma, ölüm, vb. durumlara ilişkin veriler çeşitli kaynaklar taranarak bir istatistik ortaya konulmuştur. Bu noktadan hareketle, çalışmamızda Çalışma ve sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın verilerinden ve Türkiye Futbol Federasyonu'na ait veri ve istatiksel bilgilerden ve özellikle spor basını ile yazılı ve görsel medyada yer alan haberler taranarak konunun bir çevre sağlığı sorunu olan kazalar ve yaralanmalara ilişkin veriler elde edilmiştir. Ayrıca bu olaylara bağlı olarak yaşanan sağlık sorunları ve konunun sosyal güvenlik yönü raporlaştırılmıştır.
Yöntem
Nitel araştırma desenlerinden, doküman analizi yöntemi kullanılan bu çalışmada futbol hakemlerinin ve gözlemcilerinin karşılaştıkları kaza, yaralanma, ölüm, vb. durumlara ilişkin veriler, Yazılı medya, Görsel medya, TÜİK verileri, TFF verileri taranarak derlenmiştir ve veriler rapor halinde sunulmuştur. 
 Bulgular
Bu tez çalışması için, internet arama motorlarında belirli anahtar kelimeler kullanılarak ulaşılan veriler ışığında 2012 – 2022 yılları arasındaki haberlere odaklanılmış ve 28 farklı konuda gazete haberi incelenmiş, konuyla ilişkili gazete haberine de çalışmada yer verilmiştir. Yapılan tarama sonucu ulaşılan 28 gazete haberinde hakemlerde görev sürecinde meydana gelen trafik kazalarından kaynaklanan yaralanmaların ve ölümlerin, şiddet içeren fiziksel müdahalelerden doğan yaralanmaların, spor yaralanmalarının ve bulunulan görev ortamlarının fiziksel koşullarından dolayı gerçekleşen sakatlanma ve yaralanmaların meydana geldiği görülmüştür. Bu haberlerden 2 tanesi ölümle, 26 tanesi ise yaralanma – sakatlanma ile sonuçlanmıştır ve 7 tanesi trafik kazası, 14 tanesi şiddet içeren fiziksel müdahaleler / saldırılar (sporda şiddet), 7 tanesi de spor yaralanmaları ve görev yapılan ortamların fiziksel koşullarına bağlı karşılaşılan yaralanmalardır.
Sonuç ve Öneriler
Yapılan taramalar sonucunda, incelenen haberler ülkemizde hakem yaralanmalarında maçlara gidiş ve dönüş sırasındaki trafik kazaların başı çektiği saptanmıştır. Bunu maç sırasındaki kararlarına istinaden futbolcular ve taraftarlar tarafından uygulanan tepkilerden kaynaklı şiddet eylemlerine bağlı yaralanmalar olduğu görülmektedir. Ulaşılan bir başka sonuç ise bu gibi durumlarda hakemleri koruyabilecek bir iş güvencesi bulunmamakta ve hakemler yaşanan sağlık problemleriyle kendi başlarına mücadele etmektedirler. Bu konunun da İSG kapsamında alan uzmanları ve araştırmacılar tarafından incelenmesinin ve konuya ilişkin çözüm önerileri üretilmesinin bu meslek grubunda görev yapan bireyler açısından yararlı olacağı kanısındayız.

Abstract:
Purpose
According to the World Health Organization, accidents and injuries, which are among the environmental health problems, are more common for people in the sports community. Accidents and injuries can result in prolonged incapacity, in some cases high treatment costs, disability and even death. In this study, a statistic was revealed by scanning various sources of data on accidents, injuries, deaths, etc. encountered by athletes, referees and observers recorded in the last 10 years. From this point of view, data on accidents and injuries, which are an environmental health problem, were obtained from the data of the Ministry of Labor and Social Security and the data and statistical information of the Turkish Football Federation and especially the news in the sports press and written and visual media. In addition, the health problems experienced due to these events and the social security aspect of the issue were reported.
Method
In this study, which uses document analysis method from qualitative research designs, data on accidents, injuries, deaths, etc. encountered by football referees and observers, written media, visual media, TURKSTAT data, TFF data were scanned and compiled and the data were presented in a report.
 Results
For this thesis study, in the light of the data obtained by using certain keywords in internet search engines, the news between 2012 and 2022 was focused on, and newspaper news on 28 different subjects was examined, and the newspaper news related to the subject was also included in the study. In 28 newspaper news reached as a result of scanning the newspaper news, it has been seen that the referees have injuries and deaths caused by traffic accidents during their duty, injuries arising from violent physical interventions, sports injuries and injuries and injuries caused by the physical conditions of the working environment. 2 of these news resulted in death, 26 of them resulted in injuries and injuries, 7 of them were traffic accidents, 14 of them were violent physical interventions / attacks (violence in sports), 7 of them were sports injuries and injuries due to the physical conditions of the working environments.
Conclusion and Recommendations
As a result of the scans, the examined news has determined that traffic accidents during the commute and return to the matches are the leading referee injuries in our country. This is seen to be injuries due to acts of violence caused by the reactions applied by the players and fans in relation to their decisions during the match. Another conclusion reached is that there is no job security to protect the referees in such cases and the referees struggle with the health problems on their own. We believe that the examination of this issue by field experts and researchers within the scope of OHS and the production of solutions to the subject will be beneficial for the individuals working in this professional group.