İranlı yüksek vasıflı mültecilerde statü kaybı: Van örneği
Loss of status in the Iranian high skilled refugees: The Van case
Yazar: MARİYE ÇİFTÇİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSEVİM EVSEL
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Göçler = Migrations ; Mülteciler = Refugees ; Statü = Status ; Uluslararası göç = International migration ; Van = Van ; İranlılar = Iranians ; İş gücü = Manpower

Özet:
Bu çalışmada göç ettikten sonra mesleğini yapamayan yüksek vasıflı mültecilerin yaşadığı statü kaybının incelenmesi amaçlanmıştır. Statü kişinin toplumdaki konumudur. Bu konum verilmiş statü ve kazanılmış statü olarak ikiye ayrılmaktadır. Buna göre, verilmiş statü kişinin doğuştan sahip olduğu cinsiyet, yaş, etnisite, din iken kazanılmış statü eğitim, meslek ve unvanları içermektedir. Çalışmada nitel yöntem kullanılmıştır. Kartopu örneklem yoluyla 5'i kadın 7'si erkek olmak üzere 12 İranlı yüksek vasıflı mülteci ile derinlemesine görüşme yapılmıştır. Görüşmeler Mayıs 2019 ve Eylül 2019 tarihleri arasında yapılmıştır. Alan araştırmasına katılan bu mültecilerin Van'a geldikten sonra meslek kaybı ile beraber nasıl bir statü kaybı yaşadıkları tezin temel problemi olmuştur. İranlı yüksek vasıflı mülteciler, zorunlu göç kapsamında siyasi, dini, etnisite ve şiddet gibi nedenlerden dolayı Türkiye'ye göç etmiş eğitimli kişilerdir. Yüksek vasıflı mülteciler ile yapılan görüşmeler göstermiştir ki, İran'da iyi bir ekonomik gelire ve iyi bir yaşam tarzına sahip mülteciler göç ettikten sonra meslek kaybı ile beraber, sınıfsal bir düşüş yaşamışlardır. Bu durum statüyü doğrudan etkilemiş ve mültecilerin sağlık, barınma, tüketim, gündelik hayat deneyimlerine yansımıştır. İranlı yüksek vasıflı mültecilerin gündelik hayat pratikleri ve çalışma deneyimlerinin birbirinden farklı gerçekleştiği görülmüştür. Bu bağlamda Türkiye iş gücü piyasasına girme süreçleri üzerinde durulmuştur. İş gücü piyasasına farklı vasıflarla girmelerinde cinsiyet, meslek, din, dil bilme durumları ve etnisitelerinin belirleyici birer etken olduğu anlaşılmıştır. Bu mültecilerin Van'da birbirinden farklı nitelikte işlerde, kötü çalışma koşullarında düşük ücretlerde çalışması Türkiye iş gücü piyasasının mülteciler için şu an için uygun olmadığını ya da bu piyasada hayatta kalma durumunun mültecilerin kişisel çabasına bırakılmış olduğunu göstermiştir. Bu noktada en çok yüksek vasıflı göçmen barındıran ülkelerden Kanada ve Almanya'nın yüksek vasıflı göçmen politikaları incelenmiş olup, Türkiye'ye gelen yüksek vasıflı mültecileri istihdam etmesi açısından çözüm önerilerinde bulunulmuştur. 
Anahtar kelimeler: Göç, İş gücü, Statü, Yüksek vasıflı göçmen

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the loss of status experienced by highly skilled refugees who cannot do their profession after migration. Status is a person's position in the society. This position is divided into two as granted status and acquired status. According to this definition, while the granted status of the person includes gender, age, ethnicity and religion; the acquired status includes education, profession and titles. İn the study was used qualitive research. Through snowball sampling, in-depth interviews were conducted with 12 high-skilled Iranian refugees, 5 women and 7 men. The interviews were held between May 2019 and September 2019. In this study, high-skilled Iranian refugee participants were found by using a qualitative method and snowball sampling. The main problem of the thesis is how these refugees, who participated in the field study, lost their status together with their job after they came to Van. Iranian high skilled refugees are educated people who emigrated to Turkey for reasons like political, religion, ethnicity and violence. Interviews with high skilled refugees have shown that refugees with a better economic income and a lifestyle in Iran experienced a change in social class together with the loss of profession after immigration. This situation directly affected social status and seen in the health, housing, consumption and daily life experiences of the refugees. İt was observed that the daily life practices and work experiences of Iranian high skilled refugees were realized at different levels. In this scope, the study focused on their process of entering the workforce in Turkey. It was understood that gender, profession, religion, language skills and ethnicity were determining factors at having a place in the labor market with different qualifications. Refugees working in different jobs, working at low wages under unfavorable working conditions in Van indicates that Turkish labor market is not a suitable environment for the refugees for the present or surviving in this environment depends the refugees' personal efforts. At this point, high-skilled immigration policies of Canada and Germany, which include the most highly skilled migrants, were examined, and solutions in terms of their employment were proposed for the high skilled refugees who came to Turkey.   
Keywords: High- skilled immigrant, İmmigration,Labor, Status