Yalnız yaşayan ve ailesiyle birlikte yaşayan yaşlılarda günlük yaşam aktiviteleri, depresyon ve yaşam kalitesi düzeyleri
Activities of daily living, depression and life quality levels of the older people who are living alone and with family members
Yazar: HATİCE YİĞEN
Danışman: PROF. DR. OSMAN GÜNAY
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Depresyon = Depression ; Günlük yaşam = Daily life ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Bu çalışmanın amacı, yaşlıların farklı yaşama düzenlerinin günlük yaşam aktivileri, yaşam kalitesi ve depresyon düzeylerine etkisini belirlemektir.
Araştırma Kayseri il merkezinde 2012 yılında yapıldı. Dört aile hekimine kayıtlı, 65 ve üzeri yaş grubunda olup yalnız yaşayan, eşiyle birlikte yaşayan, eşi ve diğer aile bireyleriyle birlikte yaşayan ve eşi olmayıp diğer aile bireyleriyle birlikte yaşayan bireylerden 60'ar kişi araştırma kapsamına alındı. Tüm bireylere, sosyodemografik anket, günlük yaşam aktiviteleri ölçeği, WHOQOL OLD yaşam kalitesi ölçeği ve Geriatrik depresyon ölçeği yüzyüze görüşme yöntemiyle uygulandı. Verilerin istatistiksel analizinde; Tek yönlü ANOVA (post hoc Scheffe), Kruskal Wallis varyans analizi (Post hoc Dunn's), Mann Whitney U testi, Unpaired t testi, Pearson ki kare testi, sperman korelasyon analizi ve logistic regresyon analizi kullanıldı.
Araştırma grubunun ortalama günlük yaşam aktivite (GYA) puanı 11.2±1.6 bulundu. Ortalama GYA puanı eşi olmayıp, diğer aile bireyleriyle birlikte yaşayan yaşlılarda diğer yaşlılardan daha düşük bulundu (P<0.001). Araştırma grubunda ortalama geriatrik depresyon ölçeği (GDÖ) puanı 13.9±6.6 bulundu. Bu puanlara göre, yaşlıların %45.8'inde depresif belirti %23.3'ünde olası depresif belirti olduğu belirlendi. Ortalama GDÖ puanı eşi olmayıp, diğer aile bireyleriyle yaşayan yaşlılarda (16.3±5.9), diğer gruplardan daha yüksek bulundu (p=0.011). Araştırma grubundaki yaşlılarda ortalama yaşam kalitesi puanı 83.6±10.2 olup, ortalama yaşam kalitesi (YK) puanı, eşi olmayıp, diğer aile bireyleriyle birlikte yaşayan yaşlılarda en düşük, eşiyle birlikte yaşayan yaşlılarda en yüksek bulundu (p<0.001). 
Araştırma grubundaki yaşlılarda depresyon puanları çok yüksek olup, yaklaşık yarısı depresif olarak değerlendirilmiştir. Eşi olmayan ve diğer aile bireyleriyle birlikte yaşayan yaşlıların yaşam kaliteleri çok düşük, depresyon düzeyleri çok yüksektir. Özellikle eşi olmayan yaşlıların, sağlık personeli tarafından daha yakından izlenmesi gerekir.

Anahtar kelimeler: yaşlı, yaşama düzeni, yaşam kalitesi, depresyon, günlük yaşam aktiviteleri

Abstract:
The aim of this study is to determine the impacts of different living arrangements of the elders on their ADL, depression and quality of life levels.
Research was conducted in 2012 in the province of Kayseri center. This research was designed in 65 and over age elders registered to four family physicians lists. According to the elders living arrangement four groups was formed; living alone, living with the spouse, living with the spouse and children, living with other family members without spouse. 60 elders for each group was selected from the family physicians lists. Demographic survey, activities of daily living scale, OLD WHOQOL quality of life scale and the Geriatric Depression Scale was administered to 240 elders with face to face interview. The statistical analysis was assessed using One-way ANOVA (Scheffe post hoc), Kruskal-Wallis analysis of variance (post hoc Dunn's), Pearson's chi-square test, Unparied t test, Mann Whitney U test, pearson correlation analysis  and logistic regression analysis.
The mean of the ADL scores in the study group was 11.2 ± 1.6. The ADL score of the elders living with other family members without spouse was lower than the other elders (P<0.001). The mean of the GDS score in the study group was 13.9 ± 6.6. According to these scores, the %45.8 of the elders had depressif and %23.3 had possible depressif symptoms. The mean GDS score of the elderly living with other family members without spouse (16.3 ± 5.9) was significantly higher than other groups           (p = 0.011). The mean of the quality of life scores in the study group was 83.6 ± 10.2 while the mean quality of life score of the elderly living with other family members without spouse was the lowest and the mean quality of life score of the elderly living with the spouse was the highest (p <0.001).
The mean depression score of the study group was very high and nearly half of the group were considered to be depressive symptoms.The mean quality of life score was the lowest while the mean depression score was the highest in the elder group living with other family members without spouse. Especially the elders without spouse should be followed closely by health professionals.

Key Words: eldery, living arrangement, life quality, depression, daily life activities