Zihinsel engelli veya uyum sağlanamayan bireylerde maksillofasiyal bölgenin sedasyon altında bilgisayarlı dental tomografik görüntü ile değerlendirilmesi
Computed tomographic assesment of the maxillofacial region of mentally disabled or inadaptable patients under sedation anesthesia
Yazar: EMRAH SOYLU
Danışman: PROF. DR. ALPER ALKAN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş, Çene Hastalıkları ve Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Bilinçli sedasyon = Conscious sedation ; Maksillofasiyal gelişme = Maxillofacial development ; Radyografi-dental = Radiography-dental ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed ; Zeka geriliği = Mental retardation

Özet:
Zihinsel engelli ya da uyum sağlanamayan bireylerin tedavileri, bu bireylerde geleneksel yöntemlerle radyolojik inceleme yapılamaması nedeniyle eksik kalmaktadır. Bu çalışmanın amacı, zihinsel engelli bireylerde genel anestezi altında gerçekleştirilecek dental tedaviler öncesinde radyolojik incelemenin gerekliliğinin değerlendirilmesidir. Çalışmamıza Erciyes Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'ne başvuran, Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Anabilim Dalı tarafından klinik ve radyolojik muayenesi yapılamayan zihinsel engelli ya da uyum sağlanamayan bireylerden sedasyon altında konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) ile görüntüleri elde edilen hastalar dahil edildi (n=98). Dental tedavilerinin yapılması amacıyla genel anestezi veya sedasyon uygulanan hastaların ağız içi muayene bulguları, önceden elde edilen radyolojik görüntüler üzerinde yapılan radyolojik muayene bulguları ile karşılaştırıldı. 
Çocuk Diş Hekimliği Anabilim Dalı tarafından tedavi edilen çocuk hastalarda radyolojik teşhis ile ağız içi teşhisin %43,8 oranında uyumlu iken Endodonti Anabilim Dalı tarafından tedavi edilen yetişkin hastalarda teşhisin %48 oranında uyumlu olduğu bulundu. Çocuk hastalarda yapılan radyolojik muayene sonucunda 25 hastada (%50) şans eseri asemptomatik durumlar (dentigeröz kist (%2, n=1); gömülü yirmi yaş dişi (%10, n=5); doğumsal 2. premolar diş eksikliği (%4, n=2) ; gömülü alt 2. premolar diş varlığı (%2, n=1) tespit edildi. Yetişkin hastalarda 32 hastada (%66,6) şans eseri asemptomatik durumlar (gömülü yirmi yaş (%47,9, n=23); doğumsal eksik yirmi yaş (%13,9, n=14); gömülü sol üst köpek dişi (%4,2, n=2); gömülü sol alt köpek dişi (%2,1, n=1); maksiller sinüste lezyon (mukosel) (%8,3, n=4); periapikal lezyon (%12.5, n=6)  tespit edildi.
Genel anestezi altında tedavisi planlanan zihinsel engelli bireylerin beklenmedik lezyon görülme ihtimalinden dolayı işlem öncesinde radyolojik değerlendirmeye tabi tutulmaları tekrarlayan genel anestezi uygulamalarının önüne geçeceği düşünülmektedir. Sedasyon altında elde edilen KIBT görüntüleri bu bireylerde radyolojik değerlendirilmenin yapılabilmesi için tek seçenektir. Ülkemizde KIBT cihazının, anestezi uzmanının, işlem sonrası bakım için derlenme odasının ve bakım personelinin bulunduğu merkezlerin sayısının artması gerekmektedir.

Abstract:
The diagnosis and treatment of mentally handicapped or inadaptable patients were lacked, due to contraindication of conventional radiologic examination. The purpose of this study was to evaluate the necessity of the radiological examination before the dental treatment of mentally handicapped patient under general anesthesia.  Mentally handicapped or inadaptable patients (n=98) whose cone-beam computer tomography (CBCT) images were taken under sedation because of the impossible conventional radiological or clinical examination in Erciyes University Faculty of Dentistry, Department of Oral and Maxillofacial Radiology were included to our study. The oral examination findings of patients who had undergone general anesthesia or sedation for dental treatment were compared to radiologic assesment findings that were performed on CBCT images.
The radiological diagnosis and oral diagnosis of patients were 43, 8% compatible who had treatment in Department of Pediatric Dentistry however; it was 48% in Department of Endodontics. As a result of radiologic examination, there were detected asymptomatic conditions (such as dentigerous cyst (2%, n=1); wisdom tooth (10%, n=5); congenital agenesis of second premolars (4%, n=2); embedded second mandibular premolar (2%, n=1) in 25 of pediatric patients (50%). There were detected asymptomatic conditions also in adult patients (n=32, 66%) ; (such as embedded wisdom teeth (47,9%, n=23); missing third molars (13,9%, n=14); embedded maxillary canine tooth (4,2%, n=2); embedded mandibular canine tooth (2,1%, n=1); maxillary sinus lesion (8.3%, n=4); periapical lesion (12.5%, n=6).
According to our study results, unexpected lesions may be detected in radiological examination that was performed before the dental treatment under general anesthesia of mentally handicapped patients. And radiological examination may prevent the necessity of recurring general anesthesia. The only option for performing radiological examination is CBCT images that may be taken under sedation for such of these patients. The centers should be increased in point of numbers that have CBCT device, recovery room and anesthetist, and healthcare staff, in our country.