Tekirdağ Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'ndeki Bizans dönemi taş eserleri
Byzantine architectural plastic in Tekirdağ Archeology and Ethnography Museum
Yazar: AYTEN DURGUT
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÇAYLAK TÜRKER
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Bu çalışmada Tekirdağ Arkeoloji ve Etnoğrafya Müzesi'nde bulunan Bizans dönemine ait 72 adet taş eser incelenmiştir. İncelenen taş eserlerden 10'u daha önce farklı araştırmacılar tarafından yayınlanmıştır. Yayınlanan eserlerde kataloğa dahil edilmiştir. İncelenen taş eserler arasında sırası ile sütun kaideleri, çift sütun kaideleri, postamentler,  çift sütunlar,  sütun başlıkları, ion sütun başlıkları, korinth sütun başlıkları, ion-impost sütun başlıkları, impost başlıklar ve impostlardır. Bunun yanında liturjik işleve sahip ambonlar, ambon balkon levhaları, ambon merdiven yan levhaları, templonlar, templon levhaları, templon payesi, kiborion sütunları, altar, altar masa tablası, altar ayağı, altar levhası, altar ayağı, ikonalar ve işlevi belirlenememiş bir taş eser yer alır. Müze'de yer alan Bizans dönemi taş eserlerin sadece 16 müzeye nerden getirildiği bilinmektedir. İncelenen taş eserler işlevlerine göre statik ve liturjik taş eserler olarak iki ana grupta değerlendirilmiştir. İşlevi tespit edilemeyen biri eser ise diğer eserler başlığı altında ele alınmıştır. Taş eserlerin üretiminde genellikle mermer malzeme kullanılmışsa da taştan yapılmış örneklerde vardır. Tekirdağ Müzesi'nde belgelediğimiz ve tez kapsamında değerlendirmeye aldığımız 72 eser karşılaştırma ve stil kritiği yoluyla tarihlendirilmeye çalışılmıştır. Bu çalışma sonucunda eserlerden ellisinin Erken Bizans, dokuzunun ise Orta Bizans Dönemi içerisinde değerlendirilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Eserler arasındaki Korint sütun başlıklarından altısının ikinci yüzyılın ikinci yarısına tarihlenirdirilirken, Geç Bizans ve post Bizans dönemlerine temsil eden birer örnek bulunmaktadır.

Abstract:
In this study, 72 stone artifacts from the Byzantine period at the Tekirdağ Archeology and Ethnography Museum were examined. Ten of these artifacts had been previously published by different researchers and included in the catalogue. The examined artifacts consist of column bases, double column bases, pedestals, double columns, column capitals, Ionic capitals, Corinthian capitals, Ionic-impost capitals, impost capitals, and imposts. Additionally, there are liturgical ambons, ambon balcony panels, ambon stair side panels, templons, templon panels, templon supports, ciborium columns, altars, altar tabletops, altar bases, altar panels, icons, and one stone artifact with an undetermined function. Only 16 of the Byzantine artifacts in the museum have known origins. The artifacts were categorized into two main groups: static and liturgical, while one artifact with an undetermined function was classified under other artifacts. Although marble was primarily used in production, some examples were made of stone. The 72 artifacts documented and evaluated in this thesis were dated through comparison and stylistic critique. The study concluded that fifty artifacts could be attributed to Early Byzantine and nine to Middle Byzantine periods. Among the Corinthian capitals, six are dated to the second half of the second century, while examples representing Late Byzantine and post-Byzantine periods are also present.