Öğretmenlerin örgütlenme nedenleri (Ankara ili örneği)
The Reasons of teachers to get organized (Ankara case)
Yazar: HASAN KARAKAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YASEMİN USLUEL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ankara = Ankara ; Eğitim = Education ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Sendikalar = Unions ; Sendikalaşma = Unionization ; Örgütlenme = Organization ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Araştırma eğitim sendikalarına üye öğretmenlerin örgütlenme nedenlerini saptamaya yönelik betimsel bir çalışma niteliğindedir. Bunun için altı temel soruya yanıt aranmıştır. 1. öğretmenlerin örgütlenme nedenleri nelerdir? 2. öğretmenlerin çalıştıkları öğretim kurumunun kademesine göre sendikalarda örgütlenme nedenleri nelerdir ? 3. Öğretmenlerin cinsiyetlerine göre sendikalarda örgütlenme nedenleri nelerdir ? 4. öğretmenlerin üye oldukları sendikalara göre örgütlenme nedenleri nelerdir? 5. öğretmenlerin, sendikalı olma süresine göre, sendikalarda örgütlenme nedenleri nelerdir. ? 6. öğretmenlerin mesleki kıdemlerine göre, sendikalarda örgütlenme nedenleri nelerdir ? Araştırmanın evrenini, Ankara ili merkez ilçelerinde MEB'e bağlı ilköğretim ve ortaöğretim okullarında görevli, dört eğitim sendikasına üye olan, toplam 21.710 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi basit tesadüfi ömeklem alma yöntemi ile tespit edilmiştir, ömeklem büyüklüğünün hesaplanmasında kullanılan formül (Cochran, 1963) ile alt sınır olarak n=377 bulunmuştur. Uygulanacak anket sayısı sendika üyelerine oranlanarak belirlenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak, araştırmacının kendisi tarafından geliştirilen bir anket kullanılmıştır. Anket geliştirilirken, önce açık uçlu bir soru dağıtılarak "öğretmenlerin örgütlenme nedenleri nedir?" sorusu sorulmuştur. Bu soruya verilen yanıtlardan ve literatürden yararlanılarak bir anket taslağı oluşturulmuştur. Geçerlik için uzman görüşlerine başvurulmuş, sonuçta 22 maddeden oluşan bir anket geliştirilmiştir.Ill Sendikalara ve okullara verilen toplam 515 anketin 461 tanesi (% 89.5) geri dönmüştür. Dönen anketlerin, 2 tanesi (% 0,3) birden çok seçenek işaretlenmiş olması nedeni ile geçersiz sayılmış, kalan 459 anketin hepsi değerlendirilmeye alınmıştır. Genel olarak anketi yanıtlayan öğretmenlerin içinde, cinsiyet bakımından erkeklerin, görev bakımından branş öğretmenlerinin, yaşlarına göre de orta yaş grubundaki öğretmenlerin daha çok olduğu görülmüştür. Verilerin çözümlenmesinde SPSS paket programından yararlanılarak, frekans (f), yüzde (%), varyans analizi ve scheffe testi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular p= 0,05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre varılan sonuçlar aşağıda özetlenmiştir. 1. öğretmenlerin kendi görüşlerinden yola çıkılarak ve alanyazından yararlanılarak oluşturulan muhtemel örgütlenme nedenleri, araştırmaya katılan tüm öğretmenler tarafından büyük bir katılımla kabul edilmektedir. 2. öğretmenlerin örgütlenme nedenleri çalıştıkları okul türüne, cinsiyetlerine, üye oldukları sendikalara, sendikalı olma sürelerine ve meslekteki kıdemlerine göre bazı farklılıklar gösterse de, tüm öğretmenlerin ortak olarak katıldıkları nedenlerin olduğu dikkati çekmiştir. Bu nedenler; çalışma koşullarını iyileştirmek, örgütlenme haklarını kullanmak, mesleki saygınlığı korumak ve geliştirmek, eğitim sistemindeki genel sorunların çözümüne katılmak, eğitime ilişkin kararlara katılmak, ücretleri yeterli duruma getirmek, yönetimin keyfi uygulamalarını engellemek, atama ve nakillerde eşitliği ve yansızlığı sağlamak olarak görülmektedir. 3. öğretmen görüşleri; çalıştıkları okul türüne, cinsiyetlerine, üye oldukları sendikalara, sendikalı olma sürelerine ve meslekteki kıdemlerine göre örgütlenme nedenleri bakımından bazı nedenlerde farklılık gösterebilmektedir.

Abstract:
This is a descriptive study which aims to get organized in education unions. To do that, six research questions were searched. The research questions which guided this study included: 1. For what reasons teachers get organized? 2. For what reasons do teachers get involved in trade unions with respect to the ranks of the educational institution which they belong to? 3. For what reasons do teachers get involved in trade unions with respect to their gender? 4. For what reasons do teachers get organized with respect to trade unions they are affiliated with? 5. For what reasons do teachers get organized in unions with respect to length of their affiliation? 6. For what reasons do teachers get organized in unions with respect to their years of experience? The population of this study consisted of 21.710 teachers working in primary and secondary schools affiliated with National Education Ministry in central districts of Ankara province and being members of four education unions have constituted research population. Sample of the research has been set by the simple random sampling method. The lower limit was found as n=377 by the formula (Cochran, 1963) used to calculate the size of sampling. Number of the questionnaire was determined in proportion to members of union. The data were collected using a questionnaire which was developed by the researcher. In order to develop the questionnaire, an open-end question was asked to the participants: "for what reasons teachers get organised?" In addition to this the related literature and previous studies were used to determine the questionnaire items. A questionnaire draft wasestablished by the responses to this question and using literature. It was applied to experts' opinion for validity and consequently a questionnaire consisted 22 items was developed. Total 515 questionnaires were distributed to the schools and trade unions and 461 of them were returned. 2 (0.3%) of returned questionnaires were considered as invalid since more than one choice was marked and all of the rest, 459 questionnaires, have been taken into account. In general, it seems that there are more men as gender, secondary school teachers as rank, middle aged teachers as age among the teachers responded the questionnaire. SPSS package program, frequency (f), percentage (%), variance analysis and scheffe test were used in analysing datum. Findings obtained by research were evaluated at the meaningness level of p=0,05. The main findings are: 1. Probable reasons for organising raised by opinions of teachers and by using literature have been accepted by majority of the teachers participated in the survey. 2. While reasons of teachers to get organized have varied in accordance with type of school where they work in, their gender, the unions they affiliate to, length of their memberships and length of service in profession, it drew attention that there are common reasons all teachers share. These reasons are; to improve working conditions, to enjoy right to organise, to maintain and to promote respect to the profession, to participate in the process of solving problems in education, to participate in decision making process in education, to make wages sufficient, to prevent arbitrary implementation of administration, to ensure impartiality and neutrality in appointments and transfers. 3. Teachers'opinion may differentiate withseveral reasons in terms of getting organized according to the type of schools they work in, their gender, their unions, length of membership and service in profession.