Modernist mimaride Archigram'ın yeri ve yakın dönem mimarlığına etkilerinin değerlendirilmesi
The status of the Archigram in modernist architecture and evaluation of its impacts on recent architecture
Yazar: YUSUF KARDAŞ
Danışman: DOÇ. DR. FİGEN GÜL KAFESCİOĞLU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Mimarlık deneyimi insanlık medeniyetinin ilerleyişine paralel biçimde tarih boyunca akışını ve gelişimini sürdürmüştür. Modern dönem penceresinde konuyu irdelediğimizde hızlı bir gelişim ile karşılaşırız. Endüstri devrimi sonrası dönem ve özellikle 20. yüzyıl insanlık tarihinde trajediler ve gelişimler açısından çok önemli olayları barındırmaktadır. Medeniyetlerin çöküşleri ve yükselişleri, kitlesel ölümler, siyasi hareketler ve teknolojik gelişmeler bir devinim ile birbirini takip etmiş ve karşılıklı olarak birbirini etkilemiştir. Bu olağanüstü devrimsel dönemde yaşanan toplumsal olayların enerjisi içerisinde modern dönem sanatı ve mimarlığı sıradışı bir hız ile yeni anlayışlar türetmişlerdir. Archigram Grubu'nun ortaya çıktığı 1960'ların mimari atmosferi, o dünyanın sanat ve mimarlık üretimleri, dönemin Modernist yolculuğunun önemli bir aşamasını oluşturmaktadır. 
Bu birikimin etkileriyle ortaya çıkan Archigram'ın yüzlerce çizimi ve projesi döneminde inşa edilmemiş ve mimarlık pratiğine zaman zaman uzak kalmış olsa da bu uzaklık onlara mimarlık uygulamalarının problemlerine yaklaşımda daha geniş alanda eleştiri yapma ve modern mimarlığın genel kabul görmüş sınırlarını esnetme imkanı vermiştir. Üyelerinin eleştiri yaparken yazı yerine çizimi tercih etmesi ve kendi radikal tarzlarını oluşturmaları geniş kitleler tarafından ilgi görmelerine yol açmıştır. Yarattıkları dinamik ifade şekliyle birlikte çağın hızlı gelişmelerine adaptasyonları ve geniş çaptaki örneklemeleriyle yeni kavramların mimarlık dünyasında daha görünür olmasını sağlamışlar, ardından gelen mimarlar için ufuk açıcı çalışmalar oluşturmuşlardır. Archigram'ın mimariye teknoloji ve popüler kültür odaklı yaklaşımı, hem mimarinin nesne olarak tüketilebilir ve harcanabilir oluşuna dair bir anlayış geliştirmiş hem de çağın gelişen teknolojisinin mimariye daha iyi adapte olması ve geleneksel mimarinin formlarını değiştirme yönündeki isteklerini ifade etmiştir. Mimarlık ürününün karar ve yaratı süreçlerinde yalnızca mimarın değil kullanıcının da önemli ve yetkili olduğu anlayışını geliştirmişler, mimari yapının kullanıcının tüketim alışkanlıklarıyla şekillenen bir forma bürünmesi ve düşük bir çaba ile yenilenebilmesi düşüncesini savunmuşlardır. Archigram, yıllara yayılan çalışmaları boyunca kendi içeresinde de dönüşümler gerçekleştirmiş, kavramsal çeşitlilik yaratmıştır. Üretim tarzları ve yaklaşımları ardından gelenler için mimaride tartışma alanı oluşturmuş, mimarlık alanına kattıkları kavramların izleri yıllar boyu çeşitli çalışmalarda görülmüştür.

Abstract:
The architectural experience has continued its flow and development throughout history in parallel with the progress of human civilisation. When we analyse the subject from the perspective of the modern period, we encounter a rapid development. The post-industrial revolution period and especially the 20th century harbour very important events in terms of tragedies and developments in human history. The collapse and rise of civilisations, mass deaths, political movements and technological developments have followed each other in motion and mutually influenced each other. In the energy of the social events of this extraordinary revolutionary period, modern art and architecture have derived new understandings with an extraordinary speed. The architectural atmosphere of the 1960s, when the Archigram Group emerged, and the artistic and architectural productions of that world constitute an important stage of the Modernist journey of that period. 
Although hundreds of drawings and projects of Archigram, which emerged with the effects of this accumulation, were not built in their period and remained distant from architectural practice from time to time, this distance gave them the opportunity to criticise in a wider area in approaching the problems of architectural practices and to stretch the generally accepted limits of modern architecture. The members' preference for drawing over writing in criticism and their own radical style led them to attract the attention of a wide audience. With the dynamic form of expression they have created, their adaptation to the rapid developments of the era and their large-scale sampling, they have made new concepts more visible in the world of architecture and created seminal works for the architects who followed them. Archigram's technology and popular culture orientated approach to architecture has both developed an understanding of the consumable and expendable nature of architecture as an object and expressed their desire to better adapt the developing technology of the age to architecture and to change the forms of traditional architecture. They have developed the understanding that not only the architect but also the user is important and authorised in the decision and creation processes of the architectural product, and they have defended the idea that the architectural structure takes a form shaped by the consumption habits of the user and can be renewed with little effort. Archigram has also realised transformations within itself and created conceptual diversity throughout its years of work. Their production styles and approaches have created a field of discussion in architecture for their successors, and the traces of the concepts they have added to the field of architecture have been seen in various works over the years.