Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin beslenme durumu ve antropometrik ölçümlerinin incelenmesi
Nutritional and anthropometric assessment of students of school of physical education and sport
Yazar: YASHAR VAZİRİ
Danışman: PROF. DR. SIDDIKA BULDUK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Aile Ekonomisi ve Beslenme Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Spor = Sports
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Antropometrik parametreler = Antropometric parameters ; Beden eğitimi = Physical education ; Beden eğitimi ve spor yüksekokulları = Physical education and sport faculty ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırma Gazi Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu'nun farklı bölümlerinde okuyan öğrencilerin beslenme durumlarının saptanması ve antropometrik ölçümlerinin ve vücut kompozisyonlarının incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu'nun öğretmenlik, antrenörlük, yöneticilik ve rekreasyon bölümlerinde son sınıfta okuyan 76 erkek ve 57 kız öğrenci olmak üzere 133 öğrenci oluşturmaktadır. İstatistiksel analizlerle, SPSS 15,0 paket programı kullanılmış olup ortalamalar, standart sapmalar, sayı ve yüzde dağılımları hesaplanmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin ortalama yaşları 23,6±2,2 yıldır. Öğrencilerin %25,6'sı yöneticilik, %25,6'sı rekreasyon, %24,0'ı öğretmenlik ve %24,8'i antrenörlük okumaktadır. Erkek öğrencilerin %96,1'i ve kız öğrencilerin %93,0 'ü bekar; erkeklerin %71,1'i ve kızların %71,9 'u ailesiyle birlikte yaşamaktadır. Öğrencilerin %48,1'i herhangi bir işte çalışmamakta, çalışan öğrencilerin %68,1'i spor uzmanlık alanıyla ilişkili bir işte çalışmakta ve  %66,2'sinin geliri asgari ücretin altında yer almaktadır. Öğrencilerin %89,5'inin herhangi bir sağlık problemi yoktur ve sağlık problemi olanların %97,7'si hastalığıyla ilgili herhangi bir ilaç kullanmamaktadır. Erkek öğrencilerin %63,2'si ve kız öğrencilerin %73,7'si hiç sigara kullanmadığını ve erkeklerin %61,8'i ve kızların %78,9'u hiç alkol tüketmediğini beyan etmiştir. Biyoelektrik İmpedans (BİA) ile ölçümü ve deri kıvrım kalınlığı (DKK) değerleri ile denklemden hesaplanan vücut yağ kütlesi, yağsız vücut kütlesi değerlerinin ortalamalarına bakıldığında; kızlarda BİA ile vücut yağ oranı %23.1±7.2 ve DKK'dan elde edilen değer ise %26.4±4.5 olarak; vücut yağ kütlesi BİA ile 14.5±7.2 ve DKK ile 16.1±5.6 kg olarak bulunmuştur. Yağsız vücut kütlesi BİA ve DKK ile sırasıyla 45.2±3.3 ve 43.6±5.1 kg'dır. Farklı yöntemlerle ölçülen vücut kompozisyonu değerleri arasındaki farklılıklar incelendiğinde; vücut yağ yüzdesi, vücut yağ kütlesi, yağsız vücut kütlesi ölçümünde istatistiksel olarak anlamlı farklılık görülmemiştir. Diyetle enerji alımı ve enerji harcaması erkek öğrencilerde antrenörlükte diğer bölümlere göre daha fazla, kız öğrencilerde ise diyetle alınan enerji antrenörlükte fazla bulunurken; toplam enerji harcaması ise öğretmenlik okuyan kızlarda fazla bulunmuştur. Antrenörlükte okuyan erkek öğrencilerin %89,5'inin ve yöneticilikte okuyan kız öğrencilerin %60,0'ının fiziksel aktivite düzeyi (PAL) değeri 1,70-1,99 arasındadır. Erkek öğrencilerde yetersiz posa alım oranı %10,5; yetersiz D vitamini alım oranı %97,4; yetersiz potasyum alımı %15,8 ancak başka bir besin bileşeni yetersizliği görülmemiştir. Kız öğrencilerin ise %8,8'inde posa, %100'ünde D vitamini, %29,8'inde E vitamini, %14'ünde folat, %54,4'ünde potasyum, %38,6'sınde demir, %17,5'inde iyot alımlarının yetersiz olduğu saptanmıştır. Çalışmaya katılan öğrencilerin tamamının son sınıfta okuması ve son sınıfa gelene kadar temel beslenme ve düzenli spor alışkanlığı kazanmış olmaları bölümler arasındaki farkın görülmesini engellemiştir. Burada yeterli ve dengeli beslenme ve düzenli fiziksel aktivite alışkanlığının kazandırılmasında eğitimin önemi açıkça görülmektedir. Çalışmanın genişletilerek 1., 2. ve 3. sınıf öğrencilerde de yapılması bölümler arasında düzenli spor alışkanlığı ve beslenme faktörünün etkisini gösterebilir. Üniversite öğrencilerinin beslenme eğilimlerinin saptanması ve erişkin dönemde beslenme alışkanlıklarının düzenlenmesi yetersiz ve dengesiz beslenmenin yol açabileceği hastalıkların önlenmesi açısından önemlidir. Bu nedenle beslenme ile ilgili algılamalarını belirlenerek, bu algılamalarının değerlendirilmesi, yanlış beslenme uygulamalarının ve sedanter yaşam tarzı alışkanlıklarının önlenmesi amaçlı temel eğitimde beslenme ve sporun üzerinde durulması gerekmektedir. İyi nesillerin yetişmesi ve çağı yakalamamız için bilinçli, eğitimli ve bu konulara duyarlı insanların yetişmeleriyle mümkün olacaktır.

Abstract:
This study was performed to investigate and determine the nutritional status, anthropometric measurements and body composition of the students studying in different parts of the Gazi University School of Physical Education and sport. The sample of the study involves students in their last year of studying in a branch of  physical education, sport teaching, trainer education, sport management and recreation , in total 133 students including 76 male and 57 female. For Statistical analysis, SPSS 15.0 software is used; averages, standard deviations, the number and percentage distributions are calculated. The average age of the students participated in the study was 23.6 ± 2.2 years old. 25.6%  of students study sport management, 25.6% recreation, 24.0% sport teaching and 24.8% trainer education; 96.1% of male students and 93.0% of female students were Single; 71.1% of men and 71.9% of girls live with their parents; 48.1% of students don't work, 68.1% of employees students work as a sports expertise and 66.2% of students income is below the minimum wage; 89.5% of students do not have any disease and 97.7% of those with health problems don't take any medicine; 63.2% of male students and 73.7% of female students are nonsmokers; 61.8% of men and 78.9% of girls stated that they never drink alcohol. Using Bioelectrical impedance (BIA) and caliper for skinfold thickness show that body fat percentage in girls by BİA is %23.1±7.2 and by caliper is %26.4±4.5, and body fat mass by BİA is 14.5±7.2 and by caliper is 16.1±5.6 kg. Lean body mass measurement using BİA and caliper indicated 45.2 ± 3.3 kg and 43.6 ± 5.1 kg; respectively. Analyzing the differences between the measurements of body composition values with different methods shows that body fat percentage, body fat mass and lean body mass do not include statistically significant difference in measurement. Dietary energy intake and energy expenditure in male trainer education students is higher than other male students and on the other side in female students dietary energy intake is higher than others in trainer education students. Total energy expenditure is higher in physical education and sport teaching students than others. Physical activity level (PAL) of 89.5% of male students studying trainer education and 60.0% of girls studying sport management is between 1.70 and 1.99. Insufficient  fiber intake rate of 10.5% for male students; inadequate vitamin D intake rate of 97.4%; inadequate potassium intake by 15.8%, without having deficiency in other nutrients. While 8.8% of female students in fiber, 100% in vitamin D, 29,8% in vitamin E, 14% in folate, 54,4% in potassium, 38.6% in iron and % 17.5 is found to be Insufficient in iodine intake. All Students who participated in the study supposed to be in their senior year and for getting that level differences in term of classes based on basic nutrition and doing sport are block to comperhend. Education takes an important role in balanced and adequate nutrition. By expanding the study factors mentioned above can be seen in  first, second and third grade student. Nutritional assessment of university students, to determine the nutritional habits in adulthood for the prevention of disease may be caused by inadequate and unbalanced diet which is important. Therefore, determining the perception about nutrition, malnourishment and habits against standard life conditions should be stemed and should be upon on sport and under consideration. For preparing enviable generation and catching up with the times it is supposed to bring up a knowledgeable and mindful people.