Ergen ve ailelerin psikolojik sağlamlığının değerlendirilmesinde kullanılan araçların güvenirlik genellemesinin meta analiz yöntemiyle incelenmesi
A reliability generalization meta-analysis of the tools used in the assessment of psychological resilience of adolescents and families
Yazar: EMİN DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. HAKTAN DEMİRCİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Psikolojik sağlamlık, organizmayı ve organizmanın gelişimini tehdit eden unsurlara rağmen problemlere başarılı bir şekilde uyum sağlama kapasitesi olarak tanımlanmaktadır. Ergen ve ailelerde psikolojik sağlamlığın değerlendirmesine yönelik araçların sayıları giderek artmakta olup elde edilen ölçümlere ilişkin güvenirlik değerlerine ilişkin genelleme çalışmaları sınırlı sayıdadır. Literatür incelemesi sonucunda sıklıkla kullanılan "Ergenler İçin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (Hjemdal ve ark. 2006)" ve "Aile Psikolojik Sağlamlığı Değerlendirme Ölçeği (Sixbey, 2005)" incelenmiş olup güvenirlik genellemesinin bulunmadığı belirlenmiştir. Web of Science, Scopus, Pubmed, Proquest, YÖK Ulusal Tez Merkezi, TR Dizin ve DergiPark veri tabanlarından elde edilen kayıtlar dahil etme kriterlerine göre incelenmiştir. Araştırmaya dahil edilen veriler rastgele etkiler modeli kullanılarak bonett dönüşümüyle açık kaynak kodlu R yazılımında analiz edilmiştir.  Dönüştürülmüş cronbach alfa katsayıları Ergenler İçin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (READ) toplamı için 0.920, Kişisel Yeterlilik alt boyutu için  0.788, Sosyal Yeterlilik alt Boyutu İçin 0.780, Yapılandırılmış Tarz alt boyutu için 0.654, Aile Uyumu alt boyutu için 0.863 ve Sosyal Kaynaklar alt boyutu için 0.819 olarak hesaplanmıştır. Aile Psikolojik Sağlamlığı Değerlendirme Ölçeği (FRAS) toplamı için 0.951, Aile İletişimi ve Problem Çözme alt boyutu için 0.949, Sosyal ve Ekonomik Kaynaklardan Yararlanma alt boyutu için 0.792, Olumlu Bakışı Sürdürme alt boyutu için 0.861, Aile Bağlılığı alt boyutu için 0.635, Aile Spiritüelliği alt boyutu için 0.873, Sıkıntıya Anlam Oluşturma alt boyutu için 0.702 olarak belirlenmiştir. Elde edilen dönüştürülmüş cronbach alfa katsayıları, literatürde sunulan referans değerler göz önüne alınarak ölçeklerin temel araştırmalar ve klinik araştırmalarda kullanımları değerlendirilmiştir.

Abstract:
Psychological resilience is defined as the capacity to adapt successfully to problems despite the factors that threaten the organism and its development. The number of instruments for the assessment of psychological resilience in children, adolescents and families is gradually increasing, but generalisation studies on the reliability values of the measurements obtained are limited. As a result of the literature review, the frequently used "Psychological Resilience Scale for Adolescents (Hjemdal et al. 2006)" and "Family Psychological Resilience Assessment Scale (Sixbey, 2005)" were examined and it was determined that there was no reliability generalisation. The records obtained from Web of Science, Scopus, Pubmed, Proquest, YÖK National Thesis Centre, TR Index and DergiPark databases were examined according to the inclusion criteria. The data included in the study were analysed in open source R software with Bonett transformation using random effects model.  The transformed cronbach alpha coefficients were calculated as 0.920 for the total Psychological Resilience Scale for Adolescents (READ), 0.788 for the Personal Competence subscale, 0.780 for the Social Competence subscale, 0.654 for the Structured Style subscale, 0.863 for the Family Cohesion subscale and 0.819 for the Social Resources subscale. Family Resilience Assessment Scale (FRAS) was 0.951 for the total, 0.949 for Family Communication and Problem Solving subscale, 0.792 for Utilizing Social and Economic Resources subscale, 0.861 for Maintaining a Positive Outlook subscale, 0.635 for Family Connectedness subscale, 0.873 for Family Spirituality subscale, and 0.702 for Ability to Make Meaning of Adversity subscale. The transformed cronbach's alpha coefficients obtained were evaluated for the use of the scales in basic research and clinical trials by considering the reference values presented in the literature.