Okul öncesi çocukların aile iklimi algılarının resim analizi yöntemi ile incelenmesi
Examination of family climate perceptions of preschool children by picture analysis method
Yazar: YASEMİN HANDAN ALPAR
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZGENEL
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Ailenin, koruma, eğitme, bakma, rehberlik etme, yardım, biyolojik ve psikolojik görevleri vardır. Aile içindeki psikolojik görevler ve süreçler ile ailenin psikolojik yapısı aile üyelerinin evlerinde hissettiği psikolojik atmosferi oluşturmaktadır. Ailenin sağlıklı veya sağlıksız oluşunu yansıtan, doğumdan başlayarak diğer aile üyeleriyle devam eden etkileşim ve ilişkilerinden doğan ailedeki psikolojik atmosferi 'aile iklimi' olarak tanımlanabilir. Aile iklimi, aile içindeki bağlanma örüntüsünü, ailenin yapısını, ebeveynlerin tutum ve davranışlarını, ailenin sağlıklı veya sağlıksız oluşunu yansıtmaktadır. Aile iklimini etkileyen, aile yapısı, bağlanma stilleri ve ebeveyn tutumlarıyla ilgili yapılan araştırmalar sonucunda, bu yapıların bireyleri yaşamları boyunca etkilediği düşünülmektedir. Aile ikliminin en etkili olduğu yıllar çocukların evde ebeveynleri ile daha çok irtibatta oldukları yıllardır.
Bu çalışmanın amacı, insan yaşamındaki gelişim sürecinin en temel dönemlerinden birisini deneyimleyen 5-6 yaş grubundaki okul öncesi çocuklarının, aile iklimi algılarının 'Aile Çiz Testi' resim analizi yöntemi ile nasıl ifade edildiğinin ortaya çıkarılmasıdır. Çalışma, 2021-2022 eğitim öğretim yılında İstanbul ilinde okul öncesi eğitim kurumlarında eğitim gören, 5-6 yaş aralığındaki 28 okul öncesi çocuk üzerinde yürütülmüştür. Öğrencilerle ilgili bilgiler sınıf öğretmenlerinden sağlanmıştır. Resim çizilirken çocuklar gözlenmiş ve çocuklara resimlerinin hikayeleri sorulmuş ve ne çizdikleri dinlenmiştir.
Resim analizlerini yaptığımız 28 çocuktan, 23'ü kendisini anne babayla birlikte çizerken 5 tanesi aile çiz yönergesine rağmen anne babasını çizmemiştir. Bu durum çocuğun aile üyelerinin karşılamadığı, duygusal ve fiziksel ihtiyacını aile dışındaki kişilerden gidermeye çalıştığını gösterebileceği şekilde yorumlanmıştır. Resim analizlerinden elde edilen verilere göre aile resmi çizen 28 çocuktan, 17'sinin olumsuz aile iklimi algısına 11'inin ise olumlu aile iklimi algısına sahip olduğuna dair ipuçlarına ulaşılmıştır. Resim analizi öncesi çocukların öğretmenleriyle yapılan görüşmelerde, çocukların aile tutumlarıyla ilgili bilgi alınmıştır, yaptığımız araştırmanın sonuçlarına göre olumlu aile iklimi algısına sahip çocukların 11'inin demokratik aile tutumuna sahip olduğu anlaşılmıştır. Olumsuz aile iklimi algısına sahip çocukların ise 8'inin ilgisiz ve 3 çocuğun aşırı korumacı 4'ünün baskıcı aile tutumuna sahip olduğu görülmüştür. Çocuklardan sadece ikisi demokratik aile tutumuna sahip olduğu halde aile iklimi algısının olumsuz olduğu anlaşılmıştır. Ailelerin eğitim düzeyinin ise aile tutumu ve çocukların aile iklimi algısına etkisi olmadığı anlaşılmıştır. Öğrencilerle ilgili bilgiler sınıf öğretmenlerinden sağlanmıştır. Resim çizilirken çocuklar gözlenmiş ve çocuklara resimlerinin hikayeleri sorulmuş ne çizdikleri dinlenmiştir.
Çocukların çizdikleri resimler analiz edildiğinde, güvenli bağlanan ve demokratik aile tutumuna sahip çocukların, mutlu, sıcak renkli ve aile üyeleriyle beraber oldukları resimler çizdiği ve olumlu aile iklimi algısına sahip oldukları görülürken; güvensiz bağlanan, otoriter veya ilgisiz aile tutumuna sahip çocukların, renksiz veya soğuk renkli resimler verdiği, aile üyelerini iletişime kapalı çizdiği, eksik veya hiç çizmediği ve olumsuz aile iklimi algısına sahip oldukları anlaşılmıştır.

Abstract:
The family has biological and psychological duties to protect, educate, care, guide, help. Psychological tasks and processes in the family and the psychological structure of the family create the psychological atmosphere that family members feel at home. The psychological atmosphere in the family, which reflects the healthy or unhealthy nature of the family, arising from the ongoing interactions and relationships with other family members, starting from birth, can be defined as the 'family climate'. The family climate reflects the attachment pattern within the family, the structure of the family, the attitudes and behaviors of the parents, and whether the family is healthy or unhealthy. As a result of studies on family structure, attachment styles and parental attitudes that affect family climate, it is thought that these structures affect individuals throughout their lives. The years when the family climate is most effective are the years when children are in contact with their parents more at home.
The aim of this education is the education of the most basic education consisting of education in human beings, the family climate, the educational planning of 5-6 years old schools, the family climate. In the 2021-2022 academic year, 28 pre-school education in the province of Istanbul, aged 5-6 years, received pre-school education. Benefit from teaching about students. While the picture was being drawn, the children were observed and asked about the stories of their pictures.
Of the 28 children we have analyzed, 23 of them drew themselves with their parents, while 5 of them did not draw their parents despite the draw family instruction. This situation has been interpreted as showing that the child is trying to meet his emotional and physical needs from people outside the family, which is not met by family members. According to the data obtained from the picture analysis, out of 28 children who drew family pictures, clues were found that 17 had a negative family climate perception and 11 had a positive family climate perception. In the interviews with the children's teachers before the picture analysis, information was obtained about the family attitudes of the children. According to the results of our research, it was understood that 11 of the children with a positive family climate perception had a democratic family attitude.
According to the results of our research, 11 of the children with a positive family climate perception had a democratic family attitude. It was observed that 8 of the children with negative family climate perception were indifferent and 4 of the 3 children were overprotective and had an oppressive family attitude. Although only two of the children had a democratic family attitude, it was understood that the perception of family climate was negative. It has been understood that the education level of the families has no effect on the family attitude and the family climate perception of the children. Information about the students was obtained from the classroom teachers. While the picture was being drawn, the children were observed and the stories of their pictures were asked and listened to what they drew.
When the pictures drawn by the children are analyzed, it is seen that the children with secure attachment and democratic family attitudes draw happy, warm colored pictures with their family members and have a positive family climate perception; It has been understood that children with insecure attachment, authoritarian or disinterested family attitudes give colorless or cold-colored pictures, draw family members in a closed way, do not draw incompletely or at all, and have a negative family climate perception.