Türkiye'de olağanüstü hal ve sıkıyönetim uygulamaları (1961 – 1982)
The practices of state of emergency and martial law in Turkey (1961 – 1982)
Yazar: DAMLA BAYER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SONGÜL ALŞAN
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Tarih = History
Dizin: Anayasa = Constitution ; Basın = Press ; Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Kamu yönetimi = Public administration ; Olağanüstü hal = State of emergency ; Siyasi tarih = Political history ; Sıkıyönetim = Martial law ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'nin sıkıyönetim uygulamaları, bu uygulamaların sebepleri
ve anayasal dayanakları ele alınmıştır. Tarih boyunca birçok devlet, mevcut kamu
düzeninin bozulduğu ve kendi varlığını tehdit altında gördüğü olaylarda sıkıyönetim
uygulamasına başvurmuştur. Sıkıyönetim uygulamalarının temel amacı savaş, salgın
hastalık, rejime karşı ayaklanma, iç veya dış tehdit gibi olaylara karşı tüm imkânların
askeri makamlara tahsis edilmesi ve ordu mensuplarının durumu kontrol altına alması
olmuştur. Sıkıyönetim uygulamaları, devletlerin kendi iç tüzüğüne, anayasal süreçlerine,
askeri teşkilatlanma biçimlerine ve dönemin ihtiyaçlarına göre şekillenerek esasları
belirlenmiş ve gerçekleştirilmiştir. OHAL ise devletin, kamudaki sivil makamların
yetkilerini arttırması ve sivil yönetimle kamu düzenini kontrol altına almaya çalışmasını
ifade etmiştir. Sıkıyönetim ve ohal, birçok devletin tercih ettiği veya tercih etmek zorunda
kaldığı olağandışı yönetim biçimlerinden olmuştur.
Türkiye de çoğu devlet gibi yaşadığı veya yaşaması muhtemel olan sorunlar
karşısında olağandışı yönetim uygulamalarına başvurmuştur. Başvurduğu bu yönetim
biçimleri birer hukuk rejimi olmakla birlikte yaşandığı dönem içerisinde birçok
değişiklikle sonuçlanmıştır. Bu değişiklikler siyasi, askeri, hukuksal, toplumsal ve
ekonomi alanları başta olmak üzere birçok alanda etkili olmuştur. Sıkıyönetim ve OHAL
uygulamaları uzun yıllar boyunca Türkiye tarafından sorunların çözümü için sıkça
başvurulan yönetim biçimlerinden olmuştur.

Abstract:
In this study, Turkey's martial law practices, the reasons for these practices and
their constitutional bases are discussed. Throughout history, many states have applied to
martial law in cases where the existing public order is disturbed and their existence is
threatened. The main purpose of martial law practices is to allocate all means to the
military authorities against events such as war, epidemics, uprisings against the regime,
and internal or external threats, and that the members of the army control the situation.
Martial law practices were shaped according to each state's own internal statute,
constitutional processes, forms of military organization and the needs of the period, its
principles were determined and implemented. On the other hand, the state of emergency
stated that the state should increase the powers of the civil authorities in the public and
try to control the public order with the civilian administration. Martial law and state of
emergency have been among the extraordinary forms of government that many states
have preferred or had to choose.
Turkey, like most states, has resorted to extraordinary management practices in
the face of problems that it has experienced or is likely to experience. Although these
forms of government are legal regimes, they have resulted in many changes in the period
in which they were lived. These changes have been effective in many fields, especially in
the political, military, legal, social and economic fields. Martial law and state of
emergency applications have been among the forms of government frequently used by
Turkey for the solution of problems for many years.