Dervişli (Eşme-Uşak) dolayındaki rutilli plaserlerin jeolojik, mineralojik ve jeokimyasal özellikleri
Geological, mineralogical and geochemical features of rutile bearing placers around in Dervisli (Esme-Usak)
Yazar: KAYHAN IŞIK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. OYA CENGİZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Yatakları ve Jeokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu tez çalışmasında Eşme (Uşak) ilçesinin Dervişli köyü'nde Uşak K21-c4 ile Uşak L21-b1 paftaları arasındaki yaklaşık 30 km2'lik bir alan incelenmiştir. Sahada alttan üste doğru; Paleozoyik yaşlı Eşme Formasyonu, bu birimi uyumsuz bir dokanak ile üzerleyen Neojen yaşlı Ahmetler Formasyonu'nun Balçıklıdere Üyesi ve en üstte Kuvaterner yaşlı güncel çökeller olan dere alüvyonu, taraça ve yamaç molozları bulunmaktadır. Plaser rutil zuhurları; Karaöz deresi mevkii, Hacıhüseyinli mevkii, Mollasüleymanlı mevkii ve Gökhasanlı mevkiindeki taraça çökelleri ile dere yataklarında gözlenen alüvyonlar ve yamaçlar üzerindeki elüvyal birikintilerde gözlenmektedir. Sahadaki rutilli plaserlerin mineral parajenezlerini; kuvars, albit, biyotit, muskovit, ortoklas, amfibolit (aktinolit),  granat, kaolen, rutil, turmalin ve ilmenit oluşturmaktadır. Yamaçlarda bulunan rutilli elüvyal ve yamaç molozlarında gözlenen rutilli kuvars damarlarının parajenezinde ise kuvars, rutil, ilmenit, feldispat ve muskovit mineralleri belirlenmiştir. Çalışma sahasından derlenen rutil tanelerinin major oksit bileşimleri; ortalama % 93,95 TiO2, % 1,52 Fe2O3, % 0,60 SiO2 ve % 0,30 Al2O3 değerlerine sahiptir. İz elementler ise ortalama 1538,05 ppm Nb, 989,75 ppm V, 395,07 ppm Cr,  203,82 ppm W, 99,70 ppm Ta, 68,52 ppm Zr,  63,7 5ppm Sn ve 3,50 ppm Hf değerlerine sahiptir. Çalışma sahasından derlenen rutil örneklerindeki Zr içeriği kullanılarak rutil içindeki Zr termometresi ve oksijen izotop değerleri üzerinden elde edilen kuvars-rutil jeotermometresi sonuçlarına göre sırasıyla ortalama 532 oC ve 534 oC'lik oluşum sıcaklıkları belirlenmiştir. Arazi gözlemleri ile rutillerin şistleri kesen pegmatitik kuvars damarları içerisinde bulunduğu ve bu damarların parçalanıp aşınmasıyla elüvyal taraça ve dere yataklarındaki kırıntılı sedimanlar içersine geldiği belirlenmiştir. Mineralojik incelemeler ile elde edilen mineral parajenezleri, jeokimyasal analiz sonuçları ve yapılan jeotermometre uygulamaları sonucu elde edilen oluşum sıcaklığı değerleri, söz konusu oluşum kökenini destekler nitelikte olduğu ortaya konmuştur.

Abstract:
In this thesis work, an area of about 30 km2 between Uşak K21-c4 and Uşak L21-b1 map chard sheets in Dervişli village of Eşme district was investigated. In the field, from bottom to top, there are 3 different formations which are Paleozoic Eşme Formations, Neogene Balçıklıdere member of Ahmetler Formations and, on the top, Quaternary stream  alluvial, terrace and slope wash as current sediments. Placer rutil appearances are observed in terrace sediments, alluvions which observed in stream beds and talus on slopes in Karaöz stream, Hacıhüseyinli, Mollasüleymanlı and Gökhasanlı locations. Mineral paragenesis of rutile placers in the field are consist of quartz, albite, biotite, muscovite, orthoclase, amphibole (actinolite), garnet, kaoline, rutile, turmaline and ilmenite minerals. Also, paragenesis of rutile bearing quartz veins which observed in rutil bearing elluviums and slope wash are consist of quartz, rutile, ilmenite, feldspar and muscovite minerals. Average major oxide values of detrital rutiles that complied from working site are % 93,95 TiO2, % 1,52 Fe2O3, % 0,60 SiO2, %0,30 Al2O3. Also, avarage trace element values are1627,40 ppm Al, 1538,05 ppm Nb, 989,75 ppm V, 395,07 ppm Cr,  203,82 ppm W, 99,70 ppm Ta, 68,52 ppm Zr,  63,75 ppm Sn ve 3,50 ppm Hf. Rutile samples that complied from working site shows 532 oC and 534 oC as results of Zr-in rutile thermometry and quartz-rutile geothermometry studies which obtained by oxygen isotope results of quartz and rutile samples. As a result of field observations, rutiles are found in pegmatitic quartz veins which cuts to schists and came into elluvial terraces and stream beds by eroding and fragmentising of this veins. Mineral paragenesis which obtained by mineralogical examinations, results of geochemical analysis and results of geotermometer applications are supported this origin.