Saltanattan cumhuriyete toplumsal değişimi sağlamlaştırma aracı olarak Atatürk dönemi yaygın eğitim kurumları ve toplumsal değişime etkileri
As a means of strenghtening the change from the reign to the republic widespread education institutions and their effects on social change in the period of Atatürk
Yazar: MELDA GENÇ
Danışman: PROF. DR. CEMAL AVCI
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Atatürk Dönemi = Atatürk Period ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Değişim = Change ; Halkevleri = Community houses ; Millet Mektepleri = National Schools ; Sosyal değişme = Social change ; Türk Dil Kurumu = Turkish Language Institution ; Türk Tarih Kurumu = Turkish History Institution ; Yaygın eğitim = Non-formal education ; Yaygın eğitim kurumları = Non-formal education institutions

Özet:
Türkiye Cumhuriyeti toplumunu anlamak ve daima kendisini geliştirir
durumda olmasını sağlamak amacıyla tezimizde, Saltanattan Cumhuriyete geçişle
beraber ortaya çıkan toplumsal değişim hareketleri yaygın eğitim boyutuyla
irdelenmiştir. Toplumun yeni durum karşısında yaşadığı zorlanmaları azaltmak ve
Türkiye Cumhuriyeti'ni ileriye taşımak amacıyla Atatürk tarafından oluşturulan
kurumlar ile bu kurumların faaliyetleri incelenmiştir. İnceleme konusu kapsamında söz
konusu yaygın eğitim kurumları ile ilgili literatür taraması yapılmış ve nitel araştırma
yöntemlerinden doküman incelemesi modeli kullanılmıştır. Böylelikle kurumlara
toplumsal değişim penceresinden bakılmış, kurumların toplumsal değişime etkileri
araştırılmıştır.
Tezimiz altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırmanın amacı,
yöntemi, önemi, problem durumu, sınırlılıkları ve tanımları belirtilmiştir.
İkinci bölümde, incelenmekte olan dönem içinde Türkiye Cumhuriyeti'nin
değişim öyküsü anlatılmış ve toplumsal değişme kavramı tanımlanarak Türkiye
Cumhuriyeti'ne has olarak irdelenmiştir.
Toplumsal değişme kavramının eğitim ile ilişkilendirilmesinin yapıldığı
üçüncü bölümde ise yaygın eğitim üzerinde durulmuş ve yaygın eğitim kavramı
açıklanmıştır.
Dördüncü bölümde ise incelenmekte olan yaygın eğitim kurumlarının amacını
aktarmak amacıyla, Atatürk İlke ve İnkılapları ile çağdaşlaşma yolunda çizilen yol
haritası aktarılmıştır. Böylelikle toplumsal değişmeye etkisi incelenecek olan
kurumların dayandığı ilkeler vurgulanmıştır.
Beşinci bölümde, söz konusu yaygın eğitim kurumlarının faaliyetlerinin
incelenmesine geçilmiş ve faaliyetler toplumsal değişme açısından incelenmiştir. Konu
bağlamında; Millet Mektepleri, Türk Tarih Kurumu, Türk Dil Kurumu ve
Halkevleri'nin çalışmaları araştırılmıştır.
Sonuç olarak altıncı bölümde, Atatürk dönemi yaygın eğitim kurumlarının
dönemin toplumsal değişimine olumlu yönde etki ettiği kanısına varılmıştır. Ulaşılan
sonuçla ilgili olarak, toplumsal değişimin günümüzde de devam etmekte olan bir süreç
olduğu ve yaygın eğitim kurumlarına sadece hobi evleri gözüyle bakılmaması gerektiği
vurgulanmıştır. Bu konuyla ilgili olarak yaygın eğitimin önemi belirtilerek günümüz ve
gelecek için önemli gördüğümüz önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In order to understand the society of the Republic of Turkey and to provide
continuous self-improvement, the social change movement that emerged with the
transition from reign to republic has been examined in terms of widespread education.
The institutions and their activities which had been launched by Ataturk in order to
reduce the difficulties for society against the new situation and to move the Republic of
Turkey forward were examined. Literature review for these widespread education
institutions was conducted and a document review model was used which is one of
qualitative research methods. Thus, institutions were looked at through the window of
social change and the effects of institutions on social change were investigated.
Our thesis consists of six parts. The purpose, importance, problem status,
limitations of the research are stated in the first part.
In the second part of our thesis, the story of change of the Republic of Turkey
in related time period is told. In the section, the concept of social change is defined and
examined as specific to the Republic of Turkey.
In the third chapter where the concept of social change is associated with
education, widespread education is emphasized and explained.
In the fourth chapter, the route drawn towards to modernization by Atatürk
principles and revolutions are verbalized in order to convey the purpose of the mass
education institutions being examined. Thus, the principles on which the institutions
will be examined for the impact of social change are explained
In the fifth chapter, it is started to examine mentioned mass education
institutions and their activities are studied from the point of social change movement. In
the context of the subject; Natioanal Schools, Turkish Historical Institution, Turkish
Language Institution and Community Home studies have been investigated.
As a result, in the sixth chapter, the Ataturk period was concluded that the
common educational institutions had a positive effect on the social change of the period.
Regarding the result reached, it was emphasized that social change is an ongoing
process today and that common educational institutions should not be considered only
as hobby houses. Some suggestions have been made regarding this issue, indicating the
importance of widespread education.