Öğrenme amaçlı yazma uygulamalarının ortaokul öğrencilerinin fen başarısı ve yazma becerilerine etkisi
The effect of writing to learn practices on middle school students' science achievement and writing skills
Yazar: EBRU SİVRİKAYA
Danışman: PROF. DR. NEVZAT YİĞİT
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Fen okuryazarlığı, 21. yüzyıl becerileriyle donatılmış bireyler yetiştirmeyi amaçlarken, Fen Bilimleri dersi programı, dilsel etkileşim yetkinliklerini geliştirmeyi hedeflemektedir. Dilsel etkileşimi güçlendiren Öğrenme Amaçlı Yazma (ÖAY), öğrencilerin kendi hızlarında öğrenmeyi sorgulamalarına, öz yansıtma yapmalarına ve bilgiyi değerlendirip oluşturma süreçlerine katkı sağlayan bir öğretim yöntemidir. Ancak, araştırmalar fen öğreniminde ezbere dayalı anlayışın yaygın olduğunu ve öğretim programının sınıf içi uygulamalarında sorunlar yaşandığını ortaya koymaktadır. Dilsel etkileşim ve bilimsel okuryazarlık eksiklikleri, zaman kaybı ve sınavların yalnızca değerlendirme aracı olarak görülmesi, sıkça karşılaşılan sorunlardandır. Bu sorunların aşılmasında ise, öğrencilerin yazma becerilerini geliştirerek kavramsal anlayışlarını derinleştiren Öğrenme Amaçlı Yazma (ÖAY) uygulamalarının eğitim süreçlerinde daha etkin bir şekilde kullanılmasının etkili olacağı düşünülmektedir. Bu bağlamda araştırmanın amacı, 6. sınıf Fen Bilimleri dersinde yer alan "Güneş Sistemi ve Tutulmalar, Vücudumuzdaki Sistemler, Kuvvet ve Hareket, Madde ve Isı" ünitelerinde uygulanan Öğrenme Amaçlı Yazma (ÖAY) uygulamalarının, öğrencilerin akademik başarılarına ve yazma becerilerine olan etkisini incelemektir. 
Karma araştırma yönteminden iç içe desenin kullanıldığı çalışma, 2022-2023 eğitim öğretim yılında Trabzon ilindeki bir ortaokuldaki 49 öğrenci ile yürütülmüştür. Çalışmada veri toplama araçları olarak, başarı testleri, etkinlik gözlem formu, yarı yapılandırılmış görüşme, alan notları ve ÖAY öğrenci yazma etkinlikleri kullanılmıştır. Ünitelerdeki konuların öğretiminde mevcut öğretim programı doğrultusunda öğrenim gören, rastgele seçilen deney ve kontrol grubu öğrencilerinden deney grubu öğrencileri, öğrenme amaçlı farklı türden yazma uygulamaları yönüyle ayrılmaktadır. Çalışmanın nicel aşamasında ÖAY uygulamalarının ünitelerdeki akademik başarıya ve yazma becerisine etkisinin incelenmesi; nitel aşamasında ÖAY uygulamasının öğrencilerin ve uygulama öğretmeninin gözünden sürecin detaylı anlaşılması hedeflenmiştir. Araştırmada akademik başarıda kovaryans; öğrenci yazma etkinlikleri ve sınıf içi gözlem uygulamalarının gelişimsel analizinde tek yönlü tekrarlı ANAVO kullanılmıştır. Görüşmeler ve alan notlarının analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, deney grubu lehine akademik başarıda ve yazma becerilerinde anlamlı bir fark olduğunu göstermiştir. Öğrencilerin ÖAY ile disiplinler arası kavramları bütünleştirerek kavramsal anlayışa ulaştıkları, ayrıca eleştirel düşünme, yaratıcılık, öz düzenleme ve bilimsel süreç becerilerini geliştirdikleri ortaya çıkmıştır. Araştırma, ÖAY uygulamalarının öğrencilerin yazma becerilerini ve fen başarısını artırmak için önemli olduğunu vurgulamış ve bu konuda çeşitli öneriler sunmuştur.

Abstract:
Science literacy aims to cultivate individuals equipped with 21st-century skills, while the Science Curriculum seeks to develop students' linguistic interaction competencies. Writing to Learn (WTL), which enhances linguistic interaction, is an instructional method that allows students to question their learning at their own pace, engage in self-reflection, and evaluate and construct knowledge. However, studies indicate that rote memorization is common in science education, and challenges frequently arise in implementing the curriculum effectively in classrooms. Frequently observed issues include limited linguistic interaction, gaps in scientific literacy, inefficient use of time, and the perception of exams solely as tools for assessment. To address these issues, it is considered effective to integrate Writing to Learn (WTL) practices into educational processes to deepen students' conceptual understanding by enhancing their writing skills. In this context, the aim of the study is to examine the effect of the Writing for Learning (WLW) practices applied in the units 'Solar System and Eclipses, Systems in Our Body, Force and Motion, Matter and Heat' in the 6th grade Science course on students' academic achievement and writing skills. 
This mixed-methods study, utilizing an embedded design, was conducted with 49 students in a middle school in Trabzon during the 2022-2023 academic year. Data collection tools included achievement tests, activity observation forms, semi-structured interviews, field notes, and students' writing to learn activities In teaching the subjects, both the experimental and control group students—randomly selected—were instructed according to the current curriculum requirements; however, only the experimental group students engaged in varied writing practices specifically designed for learning purposes. The quantitative phase of the study examined the effect of WTL practices on academic achievement and writing skills within the units, while the qualitative phase aimed to understand the process in detail from the perspectives of students and the teacher. Covariance analysis was used for academic achievement, and one-way repeated ANOVA was applied to analyze the developmental progress in student writing activities and classroom observations. Content analysis was employed for interviews and field notes. Findings revealed a significant difference in favor of the experimental group in terms of academic achievement and writing skills. The findings showed that students achieved conceptual understanding by integrating interdisciplinary concepts through WTL, which also improved their critical thinking, creativity, self-regulation, and scientific process skills. The study highlights that WTL practices are essential for enhancing students' writing skills and science achievement, offering several recommendations in this regard.