Mimaride döngüsel tasarım yaklaşımı: Ahşap malzemenin yeniden kullanımı için tasarım
Circular design approach in architecture: Design for reclaimed wood materials
Yazar: AYLİN ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. KUNTER MANİSA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Uluslararası Enerji Ajansı'na (IEA) göre inşaat sektörü, küresel enerji kaynaklı karbondioksit emisyonlarının yaklaşık %37'sinden sorumludur. Sektörün iklim üzerindeki olumsuz etkisini azaltmak için, mevcut doğrusal ekonomiden döngüsel bir ekonomiye geçiş önemli bir adımdır. İnşaat malzemeleri, önemli miktarda gömülü enerjiye sahip olması nedeniyle somutlaşmış karbon emisyonunu azaltmanın anahtarı olmaktadır. Tükenebilir malzemelere bağlı kalmamak için malzeme ve atık yönetiminin kapalı bir döngüye dönüştürülmesi gerekmektedir. 
Ahşap malzemeler, karbon tutma özelliği nedeniyle karbon negatif olarak bilinmektedir. Dolayısıyla binaların tasarımında ahşap kullanılarak karbon salınımı yüksek ve yenilenebilir olmayan malzemelerin tüketimi azaltılabilmekte veya tamamen önlenebilmektedir. Bu çalışma, ahşap malzemelerin, geri kazanılarak ya da yapı söküm için tasarım yapılarak yeni binalarda kullanılmasının sağladığı avantajları ve zorlukları tespit etmeyi, ahşap malzemenin bina tasarımında etkin bir şekilde nasıl kullanılabileceğini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Tezin ikinci bölümünde, çalışmanın temelini oluşturan inşaat sektörünün çevresel etkileri ve döngüsel ekonomi kavramı ele alınmış, mevcut durum uluslararası raporlardan elde edilen verilerle ortaya konmuştur. Ardından, ahşabın iklim değişikliği üzerindeki rolü ve temel döngüsel tasarım stratejileri tanımlanarak çalışmaya teorik bir temel sağlanmıştır. Çalışmanın bir diğer aşamasında, üç başlıkta ele alınan bu döngüsel tasarım stratejilerinden "Malzemelerin/ bileşenlerin yeniden kullanımı ve ileri dönüşümü" ve "Yapı söküm düşünülerek modüler tasarım" konusu ahşap yapılar odağında ele alınmıştır. Tezin dördüncü bölümünde, ahşap bileşenlerin yeniden kullanıldığı veya yapı söküm için tasarlanan on örnek proje üzerinden genel bir çerçeve çizilmiştir.
Araştırmanın sonunda, incelenen örneklerin uygulanabilirlikleri, avantajları ve kısıtları analiz edilerek ana çıkarımlarda bulunulmuştur.  Yapılı çevrenin iklim değişikliği üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak veya ortadan kaldırmak için, önerilen döngüsel tasarım stratejileri ile ahşap binaların inşa edilmesinin büyük uygulama potansiyeline sahip olduğu sonucuna ulaşılarak bu uygulamaların önündeki teknik, sosyokültürel ve finansal kısıtların giderilmesinin gerekliliğine dikkat çekilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ahşap malzeme, malzeme döngüsü, döngüsel tasarım, yapı söküm için tasarım, sürdürülebilirlik

Abstract:
The International Energy Agency has estimated that the construction sector is responsible for approximately 37% of global energy-related carbondioxide emissions. In order to reduce the sector's impact on climate, transition from the current linear economy to a circular economy is an important step. Construction materials are key to reducing embodied carbon emissions as they have a significant amount of embodied energy. Material and waste management needs to be transformed into a closed loop.
Wood materials are carbon negative due to their carbon sequestration. Therefore, by using wood in architecture, the consumption of high carbon emission and non-renewable materials can be reduced or avoided. This study aims to identify advantages and challenges of using wood materials in buildings by reusing or designing for deconstruction, and to reveal how wood materials can be used effectively in design.
The second part of the thesis considers the environmental impacts of construction sector and concept of the circular economy. Based on the data obtained from international reports, the current situation is revealed. Then, role of wood on climate change and circular design strategies are defined, providing a theoretical basis for the study. In the next part, "Reuse and upcycling of materials/components" and "Design for deconstruction", two of these circular design strategies, are discussed. In the fourth part, a general framework is drawn through ten case studies designed with these strategies.
As a result of the study, the applicability, advantages and limitations of these examples are analysed and main conclusions are drawn.  In order to reduce or eliminate the impacts of the built environment on climate change, it is concluded that the construction of timber buildings with the proposed circular design strategies has great application potential. Attention was drawn to need to eliminate technical, sociocultural and financial constraints to these practices.

Keywords: Wood material, material cycle, circular design, design for deconstruction, sustainability