El-Muhrec ve'l-Merdûd ala'n-Nâsârâ ve'l-Yehûd kasidesinin tahlili
Analysis of the qasidah el-Muhrej ve'l-Merdud ala'n-Nasara ve'l-Yehud
Yazar: BURAK KARAOĞLU
Danışman: PROF. DR. YAŞAR DAŞKIRAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Bu tezde, İmam Busîrî'nin 13. yüzyılda kaleme aldığı El-Muhrec ve'l-Merdûd ala'n-Nâsârâ ve'l-Yehûd adlı kasidesi edebi, dini ve tarihi bağlamlarda analiz edilmiştir. Çalışmanın temel amacı, bu özgün kasidenin Yahudilik ve Hristiyanlık üzerine getirdiği eleştirileri, dönemin sosyal ve dini koşullarıyla ilişkili olarak incelemek, aynı zamanda İslam edebiyatındaki edebi konumunu ve değerini göstermek. Ayrıca bu kasidede işlenilen teolojik konuları değerlendirerek imam Busîrî'nin bu alanlarda yetkinliğini ortaya koymaktır.
Araştırma, üç ana bölümde yapılandırılmıştır. İlk bölümde, şairin hayatı, edebi kişiliği ve eserlerinin genel özellikleri ele alınmıştır. İkinci bölümde, kasidenin ana temaları detaylandırılarak, Hristiyanlık ve Yahudilik eleştirileri, kutsal kitaplarla ilişkili deliller ve peygamber sevgisi gibi konular analiz edilmiştir. Bu analiz sırasında imam Busîrî'nin kendi yaptığı açıklamalar dikkate alınmış ve kasidede bulunan Tevrat ve İncil'e yapılan atıflar metinlerarası bir yaklaşımla değerlendirilmiştir. Bunun yanında kasidede bulunan edebi sanatlar bedii ilmi bakımından incelenmiş, kullanılan polemik üslup aklî ve naklî yönleriyle ele alınmıştır. Son olarak ise kasidenin 187 beyitlik kısmı kafiyeli olarak tercüme edilerek okuyucuya sunulmuştur.
Bu çalışma, Arap dili ve belagatı, dinler tarihi ve kelam gibi disiplinler arasında köprü kurarak, yalnızca dini polemikler olarak değil, aynı zamanda edebi bir değer olarak da eserin önemini ortaya konulmuştur. İmam Busîrî'nin bu özgün çalışması, edebi sanatlardaki ustalığını ve İslam'ı savunmadaki derin bilgisini yansıtan özgün bir başyapıttır. Bu çalışma, kasidenin akademik camiada daha fazla tanınmasını sağlamakta ve imam Busîrî'nin daha az bilinen yönlerini ortaya koymaktadır.

Abstract:
In this thesis, Imam al-Busīrī's 13th century ode al-Muhraj wa'l-Mardūd ala al-Nāsārā wa'l-Yahūd is analysed in literary, religious and historical contexts. The main aim of the study of this unique ode is to examine the criticisms of Judaism and Christianity in relation to the social and religious conditions of the period, as well as to show its literary position and value in Islamic literature.
The research is structured in three main sections. In the first part, the poet's life, literary personality and general characteristics of his works are discussed. In the second part, the main themes of the qasida are elaborated and analysed, such as criticism of Christianity and Judaism, evidence related to the holy books, and love for the prophet. During this analysis, Imam al-Busīrī's own explanations were taken into account and the references to the Torah and the Bible in the ode were evaluated with an intertextual approach. In addition, the literary arts in the ode have been analysed in terms of the science of al-Bedii, and the polemical style used in the ode has been discussed in logical and quotational aspects. lastly, the 187 couplets of the ode are translated in rhyme and presented to the reader.
This study bridges the disciplines of Arabic language and rhetoric, history of religions, and theology, demonstrating the importance of the work not only for religious polemics but also as a literary value. This original work of Imam al-Busīrī is an original masterpiece that reflects his mastery of literary arts and his deep knowledge in the defence of Islam. This study aims to increase the recognition of the qasida in the academic community and to reveal lesser-known aspects of Imam al-Busīrī.