Markör destekli geri melezleme yöntemi ile fasulye adi mozaik virüsü (BCMV) ve antraknoz (Colletotrichum lindemuthianum) hastalıklarına dayanıklı fasulye (Phaseolus vulgaris L.) hatlarının geliştirilmesi
Development of common bean (Phaseolus vulgaris L.) lines resistant to bean common mosaic virus (BCMV) and anthracnose (Colletotrichum lindemuthianum) diseases via marker assisted backcrossing method
Yazar: ORKUN EMİRALİOĞLU
Danışman: PROF. DR. VAHDETTİN ÇİFTÇİ
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Melezleme = Hybridization

Özet:
Bu çalışmada, markör destekli geri melezleme (MDGM) yöntemi ile antraknoz ve BCMV'ye toleranslı hatların geliştirilmesi amaçlanmıştır. Materyal olarak iki ümitvar hat, iki ticari çeşit ve dayanıklılık genlerine sahip bir adet genotip kullanılmıştır. MDGM çalışmalarında direnç genlerinin tespiti için CAPS, RAPD ve SCAR markörleri kullanılmıştır. Fasulye hatlarının/çeşitlerinin BMN RMR-13 ile geri melezlenmesi sonucunda bc-3+Co-1+I, bc-3+Co-42+I, bc-3+Co-6+I direnç genleri kombinasyonlarına sahip 92 F2, 52 BC1, 51 BC2, 44 BC3 ve 72 BC3F1 hatları elde edilmiştir. Hatlar 2024 yılı yetiştirme sezonunda tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak tarla denemesine alınmıştır. Denemede genotiplerin çıkış gün sayısı 13,83-18,00 gün, çiçeklenme gün sayısı 42,00-71,66 gün, bakla bağlama gün sayısı 52-83 gün, olgunlaşma süresi 81,0-112,2 gün, hipokotil kalınlığı 2,94-4,28 cm, hipokotil uzunluğu 3,30-9,78 cm, bitki boyu 44,26-129,00 cm, bitkide dal sayısı 3,26-4,73 adet/bitki, ilk bakla yüksekliği 9,73-27,2 cm, bitkide bakla sayısı 9,73-47,13 adet, bitki başına tane verimi 12,66-60,06 g/bitki, bin tane ağırlığı 359,8-616,6 g, biyolojik verim 71,66-151,53 g/bitki, hasat indeksi %13,07-40,71, baklada tane sayısı 2,02-3,49 adet, tohum boyu 12,62-17,83 mm, tohum eni 5,56-6,56 mm ve tohum çapı 6,73-8,14 mm olarak belirlenmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen hatların patojenite testlerine tabi tutulması ve ilerleyen süreçte bölge verim denemelerine aktarılmasına karar verilmiştir.

Abstract:
In this study, the development of lines tolerant to anthracnose and BCMV was aimed using the marker-assisted backcrossing (MASBC) method. As materials, two promising lines, two commercial cultivars, and one genotype carrying resistance genes were used. CAPS, RAPD, and SCAR markers were utilized in MASBC studies to detect resistance genes. As a result of backcrossing bean lines/cultivars with BMN RMR-13, 92 F2, 52 BC1, 51 BC2, 44 BC3, and 72 BC3F1 lines carrying the resistance gene combinations bc-3+Co-1+I, bc-3+Co-42+I, and bc-3+Co-6+I were obtained. The obtained lines were included in the field trial in the 2024 growing season and the experiment was carried out with 3 replicates according to the coincidence blocks experimental design.. In the trial, the genotypes exhibited the following ranges: emergence time 13.83–18.00 days, flowering time 42.00–71.66 days, pod-setting time 52–83 days, maturation period 81.0–112.2 days, hypocotyl thickness 2.94–4.28 cm, hypocotyl length 3.30–9.78 cm, plant height 44.26–129.00 cm, number of branches per plant 3.26–4.73, first pod height 9.73–27.2 cm, number of pods per plant 9.73–47.13, seed yield per plant 12.66–60.06 g/plant, thousand seed weight 359.8–616.6 g, biological yield 71.66–151.53 g/plant, harvest index 13.07%–40.71%, number of seeds per pod 2.02–3.49, seed length 12.62–17.83 mm, seed width 5.56–6.56 mm and seed diameter 6.73–8.14 mm. As a result of the study, the obtained lines were decided to undergo pathogenicity tests and be transferred to regional yield trials.