İran devriminin Türkiye'deki İslâmcı dergilere yansımaları (1976-2000)
Reflections of the Iran revolution on Islamic journals in Turkey (1976-2000)
Yazar: AZİZ ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KÖSE
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
İslâm'ı; inanç, ibadet, ahlak, felsefe, siyaset, hukuk, eğitim gibi her alanda akılcı bir metodla bütünsel olarak yeniden hayata hâkim kılma, Batı sömürüsünden ve zalim yöneticilerden kurtulma, hurafe ve taklitten arınmayı hedefleyen İslâmcılık düşüncesi bugün halâ ilmi çevrelerce yoğun olarak tartışılmaktadır. Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinden itibaren bu hassasiyeti taşıyan dergiler İslâmcı düşüncenin oluşumunda ve gelişiminde önemli bir rol üstlenmiştir. Taraftarlarınca İran'da İslâm adına gerçekleştirildiği iddia edilen devrim de İslâmcı dergilerin bu minvalde değerlendirdiği önemli konulardan biridir. İran'da gerçekleştirilen devrim ve devrimden sonra yaşanan gelişmeler tüm dünya Müslümanları tarafından yakından takip edilmiştir. Türkiyeli Müslümanlar kendilerini konumlandırdıkları duruma göre devrime bir anlam yüklemeyi tercih etmiştir. Türkiye'de İslâmcı camianın hafızası olarak kabul edilen İslâmcı dergilerin de devrime giden süreci ve devrim sonrası İran'da yaşanan gelişmeleri her yönüyle okuyucularına aktarmak için yoğun bir çaba içine girdiği görülmüştür. Çalışmamızda İran devriminin Türkiye'deki İslâmcı dergilere yansımaları ele alınmıştır. Devrime giden sürecin daha iyi anlaşılabilmesi için taramalar 1976 yılından itibaren başlatılmış ve devrim heyecanının azaldığı 2000 yılı ile sınırlandırılmıştır. Betimsel analiz yöntemi takip edilen bu çalışmada İran'da gerçekleştirilen devrimin oluşturduğu siyasal reflekslerin dini anlayış bağlamında nasıl değerlendirildiği tespit edilmeye çalışılmıştır. Tüm bu süreç sonunda Türkiye'deki İslâmcı dergilerin İran'da gerçekleştirilen devrim ve sonrasında yaşanan süreç hakkında olumlu destekleyici tutum ve olumsuz eleştirici tutum olmak üzere iki görüş üzerinde yoğunlaştığı görülmüştür.

Abstract:
The idea of Islamism, which aims to dominate Islam into life as a whole with a rational method in every field such as belief, worship, morality, philosophy, politics, law, education, to get rid of Western exploitation and cruel rulers, to get rid of superstition and imitation, is still intensely discussed by scholars today. Since the last period of the Ottoman Empire, journals with this sensitivity have played an important role in the formation and development of Islamist thought. The revolution claimed by its supporters to be carried out on behalf of Islam in Iran is one of the important issues that Islamist journals evaluate in this regard. The revolution in Iran and the developments after the revolution were closely monitored by Muslims all over the world.Turkish Muslims preferred to understand the revolution according to the situation in which they positioned themselves. It has been observed that Islamist journals, which considered to be the memory of the Islamist community in Turkey, also have made an intense effort to convey to their readers the process leading to the revolution and the developments in post-revolution Iran in all aspects.In this study, the reflections of the Iranian revolution on Islamist journals in Turkey are discussed. In order to better understand the process leading to the revolution, the scans were started from 1976 and were limited to the year 2000, when the excitement of the revolution had subsided. In this study, which is based on the descriptive analysis method, we tried to determine how the political reflexes created by the revolution in Iran were evaluated in the context of religious perspective. At the end of this study, it is seen that Islamist journals in Turkey mainly have two views about the revolution and post-revolution in Iran as positive supportive attitude and negative critical attitude.