Çok fonksiyonlu tarım okuryazarlığı: Bir model önerisi
Multi-functional agricultural literacy:A model proposal
Yazar: NACİYE SOMUNCU DEMİR
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAHAR
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Delphi tekniği = Delphi technique ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Tarım = Agriculture ; Tarım okuryazarlığı = Agricultural literacy ; Tarımsal eğitim = Agricultural education ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırma iki temel amaç üzerine kurulmuştur. Bunlardan birincisi, Çok Fonksiyonlu Tarım Okuryazarlığı kavramının içerdiği boyutları, temaları ve içeriği oluşturacak olan standartları belirleyerek teorik bir taslak model geliştirmektir. İkinci amaç ise, geliştirilen taslak model ile Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programın'nda yer alan 3., 4., 5., 6., 7. ve 8. sınıf kazanımlarının ilişki durumlarını tespit etmektir. Araştırmada, yeni programların geliştirilmesinde ve kullanılmasında yaygın olarak kullanılan çok aşamalı karma yöntem kullanılmıştır. Araştırma, incelenecek olan iki ana alt problem doğrultusunda, iki evreli ardışık model olarak desenlenmiştir. Araştırmanın birinci evresinde Delphi Tekniği kullanılmıştır. Üç turdan oluşan Delphi Oturumları, eğitim ve ziraat alanından toplam 54 uzman ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, Tarım Okuryazarlığı Bilgi Boyutunda 8 Tema, Beceri Boyutunda 7 Tema, Duyuş Boyutunda 1 Tema olmak üzere, toplamda 16 ana Tema elde edilmiştir. Bilgi boyutu; (1) Agroekosistem ve Ekosistem ekolojisi, (2) Gıda Güvenliği ve Sağlık, (3) Gıda İşleme, (4) Gıda Üretim ve Enerji, (5) Pazarlama ve Dağıtım, (6) Kültür Toplum ve Coğrafya, (7) Ekonomi ve Politika, (8) Fen Teknoloji ve Mühendislik olmak üzere 8 ana tema ve 134 standarttan oluşmuştur. Beceri boyutu; (1) Bilgi İletişim Teknolojileri Kullanım Becerisi, (2) Dil ve İletişim Becerisi, (3) Problem Çözme Becerisi, (4) Yaratıcı Düşünme, Girişimcilik, Yenilikçilik Becerileri, (5) Eleştirel ve Stratejik Düşünme Becerisi, (6) İşlevsel ve Teknik Beceriler, (7) Öz Düzenleme Becerisi olmak üzere 7 ana tema ve 81 standarttan oluşmuştur. Duyuş boyutu ise,  (1) Tutum-Değer-Etik Teması ve 39 standart ile Tarım Okuryazarlığı taslak modeli içerisinde temsil edilmiştir. Araştırmanın ikinci evresinde ise birinci evrede elde edilen Tarım Okuryazarlığı boyut, tema ve standartlarına göre, Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında yer alan kazanımlar ile ilişkilendirilme durumu incelenmiştir. Bilgi Boyutunda yapılan ayrıntılı değerlendirme sonucunda, tüm seviyelerde Agrosistem ve Ekosistem Ekolojisi (Tema 1), Gıda Güveliği ve Sağlık (Tema 2) ve Fen, Teknoloji ve Mühendislik (Tema 8) başlıklarının ön plana çıktığı görülmektedir. Pazarlama ve Dağıtım (Tema 5), Ekonomi ve Politika (Tema 7) başlıklarında ise daha az sayıda ilişkili kazanıma rastlanmıştır. Bu incelemede tarım okuryazarlığı boyut ve temaları bağlamında büyük oranda ilişkilendirilebildiği, ekonomi ve politika boyutu ile pazarlama ve dağıtım boyutlarında daha yetersiz kaldığı ortaya çıkmıştır.   Bu bulgular ışığında gerek genel anlamda gerekse Fen Bilimleri Eğitimi özelinde Çok Fonksiyonlu Tarım Okuryazarlığı kavramına yönelik gelecekte yapılabilecek araştırmalara dair öneriler sunulmuştur.



Anahtar Kelimeler: Çok Fonksiyonlu Tarım Okuryazarlığı, Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı, Dephi Tekniği

Abstract:
This study has two main aims. The first aim of the study is to develop a model suggestion by identifying standards which will form dimensions, themes and content of the concept of multi-functional agricultural literacy. Secondly, the study aims to determine the association of these dimensions, themes and content with the objectives of grades from 3rd to 8th existed in the Science Education Teaching Program in line with the developed model. Multi-stage mixed method, used extensively in the development and application processes of new programs, was used in the study. The study was designed as two-staged sequential model in line with two main research problems. Delphi technique was used at the first stage of the study. Delphi technique, comprised of three stages, was carried out with 54 professionals in the field of education and agriculture. According to the results, 16 themes were obtained totally; 8 themes in the dimension of information, 7 themes in the dimension of ability and 1 theme in the dimension of perception. The dimension of information comprised of 134 standards under eight themes, namely (1) Agroecosystem and Ecosystem Ecology, (2) Food Safety, Nourishment and Health, (3) Food Processing, (4) Food Production and Energy, (5) Marketing and Transportion, (6) Culture, Society and Geography, (7) Economy and Politics, (8) Science Technology and Engineering. Moreover, the dimension of ability comprised of 81 standards under seven themes, namely (1) Ability to Use Information Communication, (2) Ability of Language and Communication, (3) Ability of Problem Solving, (4) Ability of Creative Thinking, Entrepreneurship, Innovation, (5) Ability of Thinking Critically and Strategically, (6) Functional and Technical Abilities, (7) Ability of Self-Regulation. 
The dimension of perception, on the other hand, took part in the developed model of Agricultural Literacy with 39 standards under the theme of (1) Attitude-Value-Ethics. At the second stage of the study, it was investigated that the association of obtained dimensions, themes and standards of Agricultural Literacy at the first stage with the objectives of Science Education Teaching Program. As a result of detailed investigation of the Dimension of Information, it was seen that Agroecosystem and Ecosystem Ecology (Theme 1), Food Safety, Nourishment and Health (Theme 2) and Science Technology and Engineering (Theme 8) came into prominence in all grade levels. Fewer objectives were obtained under the themes of Marketing and Transportion (Theme 5) and Economy and Politics (Theme 7). As a result, it was found that the objectives could be associated in the context of the dimensions and themes of agricultural literacy and while it was inadequate in the themes of economy and policy together with marketing and delivery. In the light of these findings, it was introduced that examples related to studies can be conducted in the future intended the concept of Multi-Functional Agricultural Literacy for both general purpose and specific to Science Education.




Key words: Multi-Functional Agriculture Literacy, Science Education Teaching Program, Delphi Technique.