İş ve sosyal güvenlik hukukunda ev hizmetlerinde çalışanların durumu
The situation of domestic workers in  labor and social security law
Yazar: ERCAN UZUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERHAN BİRBEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Ev hizmeti sektörü = House service sector ; Evde çalışanlar = Homeworkers ; Fesih = Cancellation ; Sigorta = Insurance ; Sosyal Sigortalar Kanunu 5510 sayılı = Social Security Act 5510 numbered ; Sosyal güvenlik hukuku = Social security law ; Tazminat = Compensation ; Çalışanlar = Workers ; Ücret = Wage ; İş hukuku = Labour law

Özet:
4857 sayılı Kanun (İş K.), 4. maddesinde ev hizmetlerini istisnalar arasında saymışsa da herhangi bir tanım yapılmadığından, ev hizmeti işlerinin içeriği uzunca bir süre doktrin görüşleri ve yargı kararları ile şekillendirmiş, bazen "hizmetçilik, temizlikçilik, aşçılık, çocuk bakımı, bahçıvanlık gibi evin gündelik işleyişine yönelik çalışmalar" bazen "ücretli ev işi" bazen de "evin gündelik işlerinin aile üyeleri dışında kalan kişiler tarafından sağlanması", şeklinde yapılan tanımlarla somut olaydaki hukuki uyuşmazlıklarının çözümüne gidilmiştir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (SSGSSK)'nun ek 9. maddesi ile ev hizmetlerinde çalışanların, çalışma sürelerine göre sigortalılık halleri düzenlenirken, kanun maddesinin uygulama alanını gösteren 01.04.2015 tarihli Tebliğ "Ev içerisinde yaşayan aile bireyleri tarafından yapılabilecek temizlik, yemek yapma, çamaşır, ütü, alışveriş, bahçe işleri gibi gündelik işler ile çocuk, yaşlı veya özel bakıma ihtiyacı olan kişilerin bakım işlerinin aile bireyleri dışındaki kişiler tarafından yapılması" hallerini ev hizmeti olarak tanımlayarak, yasal düzenleme anlamında ilk tanımı hukukumuza kazandırmıştır. Ev hizmeti alanında çalışanlar, iş ilişkisinden doğan ücret, izin, tazminat, fesih gibi konularda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK); sosyal güvenliğe ilişkin konularda ise 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında koruma altına alınmışlardır. Çalışmamız bakımından öncelikle ev hizmeti kavramının ne olduğu ve buna bağlı olarak ev kavramından ne anlaşılması gerektiği, ev hizmeti kapsamında kabul edilen işlerin gerçekten evin gündelik işlerinden olup olmadığı değerlendirilerek uyuşmazlıkların çözümünde İş Kanunu'na mı yoksa Türk Borçlar Kanunu'na mı başvurulması gerektiği açıklanacaktır. Çalışmamızın devamında ise taraflar arasındaki iş sözleşmesine dayanan iş ilişkisinin varlığı ve sosyal güvenlik konuları detaylı olarak ortaya konulacaktır.

Anahtar Sözcükler: Ev Hizmeti, Ev Hizmeti Çalışanı, Ev, Ücret ,Tazminat, Fesih, Sigortalılık

Abstract:
Although domestic works are excluded from the scope of Labor Law No.4857, there is no definition of what domestic works are. Therefore the content of domestic works has been shaped by doctrinal views and judicial decisions for a long time. Domestic works have different definitions such as "daily work of the house such as housekeeping, cleaning, cooking, child care, gardening", "paid housework" and "providing the daily work of the house by people other than family members". With the additional article 9 of the Social Insurance and General Health Insurance Law No. 5510, the insurance status of those working in household services is regulated according to their working hours. The communiqué showing the application area of the article of the law has brought the first definition to our law in terms of legal regulation. Domestic works are the daily work that can be done by family members living in the house such as cleaning, cooking, laundry, ironing, shopping, gardening, and care work of children, the elderly or those who need special care by people other than family members. Domestic workers protected with the Turkish Code of Obligations numbered 6098 about wages, leave, compensation, termination and also they are protected under the Social Insurance and General Health Insurance Law about social security. First of all, what the concept of domestic works is and what should be understood from the concept of home will be evaluated within the scope of our study. It will be explained whether the Labor Law or the Law of Obligations should be applied in disputes arising within the scope of domestic works. In the continuation of our study, the existence of a business relationship based on the employment contract between the parties and social security issues will be revealed in detail.

Keywords: Domestic Work, Domestic Worker, Home, Wage, Compensation, Insurance