Delici-kesici alet yaralanması ile genel servisine yatırılan hastalarda serum glukoz/potasyum oranının travma şiddeti ve morbitide değerlendirmesine etkisi
The effect of serum glucose/potassium ratio on the assessment of trauma severity and morbidity in patients hospitalized in the general service with stab wounds
Yazar: MUSTAFA İLDEŞ
Danışman: PROF. SERDAR KURU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery
Dizin: Glükoz = Glucose ; Morbidite = Morbidity ; Potasyum = Potassium ; Travma şiddeti göstergeleri = Trauma severity indices ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Yaralar-bıçak = Wound-stab ; Yaralar-delici = Wounds-penetrating

Özet:
Giriş ve Amaç: Travma yaşamı tehdit eden, yaşamın ilk kırk yılında en çok ölüme neden olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Penetran travmalar ise bu travmalar içerisinde önemli bir oranı olan, yüksek morbitide ve mortaliteye neden olan travma çeşididir. Delici-kesici alet yaralanmaları, penetran travma çeşidi olup tanı ve tedavileri çeşitlilik göstermektedir. Bu tanı ve tedavi yöntemleri belirlemede günümüzde gelişmiş görüntüleme yöntemleri, çeşitli kan parametreleri, travma skorlama sistemleri, lokal yara eksplorasyonları, diagnostik peritoneal lavaj, laparotomi ve laparoskopi etkin şekilde kullanılmaktadır. Travma esnasında artan sempatik aktivite ve salınan katekolaminler nedeniyle vücutta serum glikozu artar, serum potasyum azalır. Sonuç olarak glukoz/potasyum oranı artar. Bu durumda travma tanı ve tedavi yöntemlerine ek olarak serum glukoz/potasyum oranının da kullanılabileceğini düşündürür.
 Çalışmamızın amacı delici-kesici alet yaralanması tanısı ile acil servise başvurmuş ve genel cerrahi servisine yatırılmış olan hastalarda serum glukoz/potasyum oranının travma şiddeti belirlemede ve morbitide değerlendirilmesinde kullanılabilirliğini tespit etmektir.
Materyal ve Metod:Sağlık Bakanlığı Üniversitesi Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi Kliniği'ne Ocak 2015-Mart 2022 yılları arasında yatırılan, delici-kesici alet yaralanması tanısı olan ve verilerine ulaşılabilen 89 hasta üzerinden rektospektif tek kör bir çalışma şeklinde yapılmıştır. Toplanan veriler ''IMB SPSS statistics 21.0'' programı ile analiz edilmiştir.
Bulgular:Çalışmamızda elde ettiğimiz verilere göre serum glukoz/potasyum oranı yatış süresi bir haftanın üzerinde olan hastalarda, komplikasyon gelişen hastalarda, ameliyat olan hastalarda, toraks yaralanması olan hastalarda, kan transfüzyonu alan hastalarda ve yaralanan organ sayısı 2' den fazla olan hastalarda belirgin olarak artmış olarak gözlendi. Yatış süresi 1 haftanın üzerinde olan hastalarda glukoz/potasyum oranı mean=35,83 bulunmuş olup belirgin artmıştır ve p<0.05 olup anlamlı bulunmuştur. Komplikasyon gelişen hastalarda glukoz/potasyum oranı mean=34,26 bulunmuş olup belirgin artmıştır ve p<0.05 olup anlamlı bulunmuştur. Ameliyat edilen hastalarda glukoz/potasyum oranı mean=33,2 bulunmuş olup belirgin artmıştır ve p<0.05 olup anlamlı bulunmuştur. Yaralanan organ sayısı 2 ve üzeri olan hastalarda glukoz/potasyum oranı mean=39,6 bulunmuş olup belirgin artmıştır ve p<0.05 olup anlamlı bulunmuştur. 
Travma skorlama sistemlerinde (PATI ve ISS Skoru) de ameliyat olan hastalarda, komplikasyon gelişen hastalarda, yatış süresi 1 haftanın üzerinde olan hastalarda ve yaralanan organ sayısı 2 ve üzeri olan hastalarda belirgin skor artışı görülmüştür. İstatiksel olarak p<0,05 bulunmuştur. Ancak kıyasladığımız glukoz/potasyum oranı ile aralarında belirgin anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05).
Tartışma ve Sonuç: Çalışmamız penetran travmalı hastalarda serum glukoz/potasyum oranının ameliyat edilmeye ve morbitideye etkisi adına yapılmış ilk çalışmadır. Daha öncesinde serum glukoz/potasyum oranı travmatik beyin hasarı şiddeti belirleme, 30 günlük yoğun bakım mortalite takibi ve künt abdominal travmada morbitide ve mortalite belirlemede kullanılmış olup sonuçları anlamlı bulunmuştur. Ayrıca serum glukozu birçok çalışmada morbitide ve mortalite belirmede etkin şekilde kullanılmış ve anlamlı sonuçlar bulunmuştur. Serum glukoz ve potasyum değerleri kolay ulaşılabilen ve kısa sürece sonuç veren kişi yorumundan bağımsız veriler elde ettiren kan parametreleridir. Bu nedenle birçok çalışma, bu verilerden istifade etmek istemiştir. Birçok ülkede travma yüksek oranlarda olup acil servislere iş yükü oluşturma, kişilerde morbitide ve mortaliteye neden olması sebebiyle hızlı ve etkin çözüm yöntemleri gereksinimi doğurmaktadır. Bu nedenden dolayı birçok çalışma ile çözüm yöntemleri geliştirilmiştir.
               Sonuç olarak çalışmamızda, istatistiksel olarak anlamlı bulduğumuz artmış glukoz/potasyum oranlarının yatış süresinin uzamasının öngörülmesinde, ameliyat gereksiniminde, komplikasyon gelişme ihtimalini öngörmede, yaralanan organ sayısının birden fazla olma ihtimalini değerlendirmede ve kan transfüzyonu ihtiyacı belirlemede kullanılabilirliğini tespit etmiş olduk.
Anahtar Kelimeler:Travma, delici-kesici alet yaralanması, glikoz, potasyum ve glukoz/potasyum oranı

Abstract:
ABSTRACT
Introduction and Aim: Trauma is an important life-threatening public health problem that causes the most deaths in the first forty years of life. Penetrating traumas, on the other hand, are a type of trauma that has a significant proportion among these traumas and causes high morbidity and mortality. Penetrating injuries are a type of stab wounds, and their diagnosis and treatment vary. Today, advanced imaging methods, various blood parameters, trauma scoring systems, local wound explorations, diagnostic peritoneal lavage, laparotomy and laparoscopy are used effectively to determine these diagnosis and treatment methods. Due to increased sympathetic activity and catecholamines released during trauma, serum glucose increases and serum potassium decreases in the body. As a result, the glucose/potassium ratio increases. This suggests that serum glucose/potassium ratio can also be used in addition to trauma diagnosis and treatment methods.
      The aim of our study is to determine the usability of serum glucose/potassium ratio in determining the severity of trauma and evaluating morbidity in patients who were admitted to the emergency department with the diagnosis of stab wounds and were hospitalized in the general surgery service.
Materials and Methods: A retrospective single-blind study was conducted on 89 patients with stab wounds who were hospitalized in the Department of General Surgery, Ankara Training and Research Hospital, Health Sciences University, between January 2015 and March 2022. The collected data were analyzed with the "IBM SPSS statistics 21.0" program.
Results: According to the data we obtained in our study, the serum glucose/potassium ratio was observed to be significantly increased in patients with a hospital stay longer than one week, in patients with complications, in patients who underwent surgery, in patients with thoracic injuries, in patients who received blood transfusion, and in patients with more than 2 injured organs. The glucose/potassium ratio was found to be mean=35.83 in patients with a hospital stay longer than 1 week, and it increased significantly and p<0.05 was found to be significant. In patients who developed complications, the glucose/potassium ratio was found to be mean=34.26, which increased significantly and was found to be significant with p<0.05. In the operated patients, the glucose/potassium ratio was found to be mean=33.2 and it increased significantly, and p<0.05 was found to be significant. In patients with 2 or more injured organs, the glucose/potassium ratio was found to be mean=39.6 and it increased significantly and p<0.05 was found to be significant.
      In trauma scoring systems (PATI and ISS Score), a significant increase in scores was observed in patients who underwent surgery, patients with complications, patients with hospitalization duration longer than 1 week, and patients with injured organs of 2 or more. Statistically, p<0.05 was found. However, there was no significant difference between them and the glucose/potassium ratio we compared (p>0.05). 
Discussion and Conclusion: Our study is the first study on the effect of serum glucose/potassium ratio on surgery and morbidity in patients with penetrating trauma. Previously, serum glucose/potassium ratio was used to determine the severity of traumatic brain injury, 30-day intensive care mortality follow-up and morbidity and mortality in blunt abdominal trauma, and the results were found to be significant. In addition, the rate of serum glucose has been used effectively in determining morbidity and mortality in many studies, and significant results have been found. Serum glucose and potassium values are blood parameters that are easily accessible and provide results in a short time, independent of the interpretation of the person. Bu nedenle birçok çalışma, bu verilerden istifade etmek istemiştir. In many countries, trauma is at high rates and it creates a workload for the emergency services, causing morbidity and mortality in people, thus necessitating fast and effective solution methods. For this reason, solution methods have been developed with many studies.
      In conclusion, in our study, we determined that the increased glucose/potassium ratios, which we found statistically significant, can be used in predicting the prolongation of hospitalization, the need for surgery, predicting the possibility of complications, evaluating the possibility of more than one injured organ and determining the need for blood transfusion.
Keywords: Trauma, stab wound, glucose, potassium, glucose/potassium ratio