Nuh Naci Yazgan Üniversitesinin çevresel sürdürülebilirlik potansiyelinin değerlendirilmesi: Erciyes Üniversitesinden örnek edinme
Assessment of the environmental sustainability potential of Nuh Naci Yazgan University: Drawing on the example of Erciyes University
Yazar: ŞERİFE FURAT
Danışman: DOÇ. DR. HÜSNİYE AKILLI
Nuh Naci Yazgan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Son yıllarda artış gösteren, ekolojik krizler ve yıkımlarla sonuçlanan ekolojik sorunlar, sürdürülebilirlik faaliyetlerinin öneminin daha iyi anlaşılmasını sağlamıştır. Sözlük anlamıyla bir durumun devamlılığının sağlanması olarak ifade edilebilecek sürdürülebilirlik, sosyal, ekonomik ve çevresel konuları içine alan çok boyutlu bir kavram olup 'kaynakların sınırlı olduğunun bilinciyle bugünün gereksinimlerini, gelecek kuşakların kendi gereksinimlerini karşılama olanaklarını tehlikeye atmaksızın karşılayan kalkınma anlayışı' olarak tanımlanabilir. Sürdürülebilirliğin teorik olarak vurgulanmakla kalmayıp bu yaklaşımın öncüsü olabilecek yegâne kuruluşlardan birisi olan üniversitelerde yani bilim çatısı altında, bu yönde somut ve rasyonel örnek uygulamaların hayata geçirilmesi oldukça önem taşımaktadır. Sürdürülebilirliğin laboratuvarları olarak işlev görebilecek ve çevre sorunlarına dair bir katalizör görevi üstlenebilecek üniversiteler, bu kapsamdaki uygulamalarıyla topluma da ilham kaynağı olabilecektir. Nitekim prestij, kalite, rekabet ve diğerleri ile kıyas unsuru olarak çeşitli çevre dizinlerinin ve parametrelerinin bu uygulamaların yerine getirilmesi açısından motive edici unsurlar oldukları görülmekte; üniversitelerin, çevre dostu yerleşke, yeşil kampüs, sürdürülebilir üniversite gibi kimi sıfatlarla strateji ve faaliyetlerini, sürdürülebilirlik temelinde kurguladıkları gözlenmektedir. Ülkemizde de sürdürülebilirlik faaliyetleri doğrultusunda üniversitelerimiz bu dizinlere başvurmakta, pilot üniversitelerde sürdürülebilir ve iklim dostu kampüslerin oluşturulması için imzalanan bir protokol kapsamında Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) da bu uygulamaları teşvik etmektedir. YÖK, seçilen pilot üniversiteler üzerinden model bir çalışma yürüterek, bu deneyimleri diğer üniversitelere aktararak çevresel zararları azaltmayı, önlemeyi ve sürdürülebilir ve çevre dostu kampüs modellerine odaklanmayı amaçlamaktadır. Bu sayede üniversitelerin, faaliyetlerinin çevresel etkilerini azaltma ve sürdürülebilirlik ilkelerine dayalı uygulamaları benimseme konusunda ilerleme kaydetmeleri hedeflenmektedir.
Bu tez çalışmasının temel amacı, Erciyes Üniversitesi'ndeki çevresel sürdürülebilirlik faaliyetlerinin Nuh Naci Yazgan Üniversitesi'nde nasıl uygulanabileceğini araştırmak ve üniversitenin bu alandaki potansiyelini belirlemektir. Bu kapsamda, Erciyes Üniversitesi'nde yürütülen sürdürülebilirlik çalışmalarının, kendi üniversitemize nasıl adapte edeceğimizi değerlendirmek için "benchmarking" tekniği "örnek edinme" anlamında kullanılmıştır. Araştırmanın temel dayanağını ise çevresel sürdürülebilirlik dizinlerinden biri olan GreenMetric oluşturmuş ve Erciyes Üniversitesi'nin sürdürülebilirlik çalışmaları kapsamında hazırlamış olduğu kurumsal rapor ve belgeler, konuya ilişkin web sayfaları ve faaliyetlerin yürütüldüğü kurumsal yapılanmalar ayrıntılı bir şekilde incelenmiş ve gerekli bilgiler elde edilmiştir. Ayrıca nitel araştırma kapsamında Erciyes Üniversitesi Sürdürülebilirlik Birimleri yetkilileri ile bir görüşme gerçekleştirilmiş ve görüşme sonucunda elde edilen bilgiler teze işlenmiştir. Yapılan görüşmeler sonucunda Nuh Naci Yazgan Üniversitesinin Erciyes Üniversitesini örnek alabileceği yargısına ulaşılmıştır. Bu bağlamda ilk olarak üniversitenin Rektörlüğe bağlı bir "Veri Koordinatörlüğü" ve "Sürdürülebilirlik Koordinatörlüğünün" oluşturulması ve bu koordinatörlükler altında, "Araştırma Merkezlerinin" kurulması gerektiği saptanmıştır. Sonraki süreçte alt birim olarak bir "Sürdürülebilirlik Komisyonunun" ve öğrencilerin de destek verebileceği bir "Sürdürülebilirlik Öğrenci Topluluğunun" kurulmasının faaliyetleri hızlandıracağı yönünde bir kanaate ulaşılmış ve Üniversite Stratejik Planının içerisine sürdürülebilirlik hedefinin konulmasının şart olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca elde edilen tüm veriler ışığında Nuh Naci Yazgan Üniversitesinin sürdürülebilirlik potansiyeli değerlendirilmiş ve GZFT Analizi tekniğiyle mevcut durumu ortaya konmaya çalışılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, Nuh Naci Yazgan Üniversitesi'nin GreenMetric kategorilerinden olan yapı ve altyapı ile eğitim ve araştırma alanlarında orta seviyede bir performans sergilediği belirlenmiştir. Bu alanlarda sürdürülebilirlik çerçevesinde öncelikli olarak özel bütçe tahsis etme, kurumsal ve alt yapı tesislerini gerçekleştirme ve var olanları iyileştirme, eğitim ve araştırma faaliyetlerini artırma, sürdürülebilirlikle ilgili web sitesi ve sosyal medya hesapları oluşturma, raporlama faaliyetlerini geliştirme, engelli dostu uygulamaları artırma ve ormanlaştırma için ağaç dikimi ve bakım gibi işlerin gerçekleştirilmesiyle iyi derecede bir başarı elde edilebileceği sonucuna varılmıştır. Enerji, atık, su ve ulaşım kategorilerinde ise gelişmeye açık yönlerinin bulunduğu tespit edilmiştir. Nuh Naci Yazgan Üniversitesinin GreenMetric'e başvurması durumunda, yukarıda özetlenen ve tezde detaylı olarak ele alınan konuların başarıyla yerine getirilmesinin son derece önemli olduğu belirlenmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirlik, Sürdürülebilir Kalkınma, Sürdürülebilir Üniversite, GreenMetric, Benchmarking, Erciyes Üniversitesi, Nuh Naci Yazgan Üniversitesi.

Abstract:
Ecological problems that have escalated in recent years, resulting in ecological crises and destruction, have led to a better understanding of the importance of sustainability activities. Sustainability is a multidimensional concept that encompasses social, economic, and environmental aspects, and its definition is 'an understanding of sustainable development that balances current needs with the preservation of resources for future generations.' Sustainability must be not only emphasized theoretically but that concrete and rational exemplary practices in this direction are implemented in universities, which are one of the only institutions that can pioneer this approach, i.e., under the umbrella of science. Universities can serve as sustainability laboratories and catalysts for environmental challenges, inspiring society with their efforts in this field. Hence, various environmental indexes and parameters are regarded as motivating factors in terms of prestige, quality, competition, and comparison with others, and it is observed that universities base their strategies and activities on sustainability by using certain adjectives such as environmentally friendly campus, green campus, and sustainable university. Universities in Turkey also apply to these directories in line with their sustainability activities, and the Council of Higher Education (YÖK) encourages these practices within the scope of a protocol signed for the creation of sustainable and climate-friendly campuses in pilot universities. Conducting a model study through selected pilot universities and transferring these experiences to other universities, YÖK intends to reduce and prevent environmental damages and focus on sustainable and environmentally friendly campus models. This will enable universities to make progress in reducing the environmental impact of their activities and adopting practices based on sustainability principles.
The present thesis was aimed to analyse how environmental sustainability activities at Erciyes University can be implemented at Nuh Naci Yazgan University and to identify the potential of the university in this field. Within this context, the "benchmarking" technique was employed in the sense of "taking an example" in order to assess how we can adapt the sustainability efforts carried out at Erciyes University to our own university. The main basis of the study was GreenMetric, one of the environmental sustainability indexes, and the corporate reports and documents prepared by Erciyes University within the scope of sustainability studies, web pages on the subject, and institutional structures where activities are carried out were analysed in detail and the relevant information was obtained. Additionally, within the scope of qualitative research, an interview was conducted with the officials of Erciyes University Sustainability Units, and the information obtained through the interview was included in the thesis. The interviews led to the conclusion that Nuh Naci Yazgan University can take Erciyes University as an example. In this regard, it was initially determined that a "Data Coordinatorship" and a "Sustainability Coordinatorship" should be formed under the Rectorate of the University and that "Research Centers" should be established under these coordinatorships. After that, it has been concluded that the establishment of a "Sustainability Commission" as a sub-unit and a "Sustainability Student Community" that students can support will accelerate the activities, and it has been determined that it is essential to include a sustainability target in the University Strategic Plan. Furthermore, in light of all the data obtained, the sustainability potential of Nuh Naci Yazgan University was assessed, and its situation was attempted to be revealed through the SWOT Analysis technique. The results of the study revealed that Nuh Naci Yazgan University performs at a medium level in the GreenMetric categories of building and infrastructure, education, and research. It was concluded that a decent level of success can be achieved in these areas by allocating a special budget within the framework of sustainability, improving health infrastructure facilities, increasing education and research activities, creating sustainability-related websites and social media accounts, improving reporting activities, increasing disability-friendly practices, and planting and maintaining trees for forestation. Improvement is needed in the energy, waste, water, and transportation domains. It was determined that if Nuh Naci Yazgan University applies to GreenMetric, it is extremely crucial to successfully fulfil the issues summarized above and discussed in detail in the thesis.

Keywords: Benchmarking, Erciyes University, GreenMetric, Nuh Naci Yazgan University, Sustainability, Sustainable Development, Sustainable University.