Müze mekan kurgusunda bağlamsal öğrenme deneyimi ile ziyaretçi-müze ilişkisi
Contextual learning experience in museum spatial design and visitor-museum relationship
Yazar: HİLAL KAYA DİLMEN
Danışman: PROF. DR. NAZAN KIRCI
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Müzeler topladıkları önemli eserleri korumanın yanı sıra, sergiler aracılığı ile koleksiyonları hakkında ziyaretçilerine bilgi veren kültürel eğitim ortamlarıdır.   Bu çalışmada müzenin eğitici rolü göz önüne alınarak eğitim anlayışındaki değişimlerin sergileme yöntemleri ve mimari mekan tasarımlarına yansıması incelenmiş,   müze mimarisinin ve müze eğitiminin 21. yüzyılda geldiği seviye ortaya koyulmuştur. Barındırdığı değerli nesneleri korumak ve gelecek nesillere aktarma misyonunu ön planda tutan müzelerin,  didaktik bir öğretme yöntemi tercih ederek nesneleri dokunulmaz kılıp ziyaretçisi ile mesafeli ilişki kurduğu izlenmiştir.  Çalışmanın ana problemi bu tür müzelerde, müze ziyaretçi ilişkisinin ziyaret tamamlandığında büyük ölçüde kesilmesidir. Günümüzde ziyaretçisi için çekim merkezi olmayı önemseyen,  ziyaretçi odaklı yenilikçi müzelerin ise aktif öğrenme deneyimi sunmaları dikkat çekmektedir.   Araştırma sorusu, nesnelerin dokunulmazlığından ziyade ziyaretçinin deneyimini ön planda tutan müzelerin çoklu duyusal tasarım yaklaşımlarının mimari kurgu ve sergileme yöntemlerini nasıl etkilediği olarak seçmiştir. Bu amaçla tezin literatür çalışması olarak, müze, müzecilik ve öğrenme yöntemleri incelenmiştir. Çalışmada Bağlamsal Öğrenme Yöntemlerinin bir parametresi olan Fiziksel Bağlam, müzelerin inceleme yöntemi olarak uygun bulunmuştur. 2000 yılından sonra inşa edilen veya yenilenen örnekler arasından müzik, casusluk, sanat ve eğlence gibi popüler kültüre hizmet eden farklı konulu müzeler literatürün yanı sıra ziyaretçi ve araştırmacının gözlemine dayalı olarak incelenmek üzere seçilmiştir. Çalışma sonucunda müzenin temasına paralel olacak şekilde mimari mekanda bağlam yaratıldığı, ziyaretçiye bağlamın içinde öğrenme deneyimi sunulduğu, bu sırada Pallasma'nın da mimari mekan zenginliği olarak savunduğu üzere 5 duyunun harekete geçirildiği sergi, nesnesi, dekoru, hacmi sunulduğu izlenmiştir. Ziyaretçinin önceden kestirilmiş zorunlu rotalar yerine kendi ilgisine göre mekanlar arasında geçişinin özgürleştirildiği izlenmiştir. Ziyaretin tekrar edilebilmesi için yenilenen kültürel ve deneyimsel programlar sunulduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
In addition to being the place where important artifacts are preserved, museums are cultural educational environments that provide information to visitors about the collections through exhibitions. In this study, considering the educational role of the museum, the reflection of the changes in the understanding of education on the exhibition methods and architectural space designs has been examined, and the level of museum architecture and education in the 21st century has been revealed. A didactic teaching method is preferred in museums where prioritize the mission of preserving the valuable objects they contain and transferring them to the future generations. In addition, objects in museums are inviolable, and it has been observed that a distant relationship is established between the visitor and objects. The main issue of the study is that in such museums, the relationship between the museum and visitor is severely interrupted when the visit is completed. It is noteworthy that innovative visitor-oriented museums, which are considered important centers of attraction for their visitors today, offer an active learning experience. The research question has been chosen as how the multi-sensory design approaches of museums, which prioritize the visitor's experience rather than the inviolability of objects, affect architectural fiction and exhibition methods. For this purpose, museum, museology and learning methods were examined as the literature study of the thesis. In the study, the Physical Context, a parameter of Contextual Learning Methods, was found suitable as a method to examine the museums. Among the examples built or renovated after 2000, museums with different themes serving popular culture such as music, spying, art, and entertainment were selected for examination based on the observation of the visitor and researcher, as well as literature. As a result of the study, it was observed that a context was created in the architectural space in parallel with the theme of the museum, and the visitor was presented with a learning experience in the context, while the exhibition, its object, decor, and volume, in which the 5 senses were activated, as Pallasma advocated as the richness of architectural space. It has been observed that the routes chosen by the visitor while passing through the places of his/her own interest, instead of the pre-chosen compulsory routes, are freed while visiting the museum. It was understood that renewed cultural and experiential programs were offered to repeat the visit.