İlkokul müdür yardımcılarının işe uyum sorunları ve bu sorunların çözülmesinde okul müdürlerinin rolleri
Professional adaptation problems of deputy principals and the roles of principals in the solution of these problems
Yazar: CEMİL ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. İNAYET AYDIN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Müdür yardımcısı = Vice principal ; Müdürler = Directors ; Okul yöneticileri = School administrators ; Uyum = Adaptation ; Uyumluluk problemi = Compatibility problem ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Okul yönetiminde okul müdürü kadar sorumluluğu olan müdür yardımcılarının,
mesleklerinin ilk yıllarında yaşadıkları uyum sorunlarının çözülmesinde okul
müdürlerinin rollerinin ne olduğunun belirlenmesi gerekir. Bu araştırmada, ilkokul müdür
yardımcısı olarak görevlendirilen öğretmenlerin işe uyum sorunları ve bu sorunların
çözülmesi konusunda okul müdürlerinin rollerinin neler olduğunun ortaya konulması
amaçlanmıştır. Olgubilim deseni kullanılarak hazırlanan bu araştırma nitel araştırma
yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir.
Araştırmanın çalışma grubunu, Ankara ili Altındağ, Çankaya, Mamak ve
Yenimahalle ilçelerinde son üç yılda ilkokul müdür yardımcısı olarak görevlendirilen 15
öğretmen ve onların okul müdürlerinden seçilen 10 okul müdürü oluşturmuştur. Çalışma
grubunda bulunan okul müdürü ve müdür yardımcıları ile görüşmeler yapılarak veriler
toplanmıştır. Araştırmanın verileri ses kaydı yapılarak "içerik analizi tekniğiyle" analiz
edilmiş ve raporlaştırılmıştır.
Araştırmada ulaşılan sonuçlara göre, göreve yeni başlayan müdür yardımcıları ve
onların müdürleri genel olarak Türkiye'de yönetici seçme sistemi ile ilgili olarak yönetici
atamalarında yeterlik sahibi yönetici seçimi yapılamadığından sistemin fazla güven
vermediğini düşünmektedirler. Müdür yardımcılarının büyük çoğunluğunun merkeze
tayin olabilmek için yöneticiliği seçtiği, bunların tamamına yakını da hiçbir eğitim
almadan müdür yardımcılığına görevlendirildikleri için mesleğin başında zorluk
yaşadıklarını belirtmişlerdir.
Göreve yeni başlayan müdür yardımcıları en fazla birlikte çalıştıkları öğretmenler
ve ilk kez karşılaştıkları sistemler ile uyum sorunu yaşamaktadırlar. Bunun dışında
okulların fiziki ve maddi yetersizlikleri de okul yöneticilerinin sorun yaşamasına neden olabilmektedir. Uyum sorunlarının azalması için okul müdürlerinin gerek teknik bilgileri
gerek davranışları ile göreve yeni başlayan müdür yardımcılarına iyi bir rol model
olmaları gerekmektedir. Sınıf öğretmeni iken ilkokul müdür yardımcılığına
görevlendirilen öğretmenlerin işe uyumlarında ve mesleki gelişimlerinde onlara destek
olmayan okul müdürleri, onların mesleklerini icra ederken zorluk yaşamalarına neden
olmaktadırlar. Yaşanılan bu zorlukların yoğunlaştığı dönemlerde ise uyum sağlayamayan
kişilerin fiziksel ve psikolojik sorunlar yaşadığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Çalışmanın
sonucuna dayalı olarak okul müdür yardımcılarının yaşadıkları uyum sorunlarına yönelik
çözüm önerileri sunulmuştur.

Anahtar Sözcükler: Eğitim yönetimi, okul yönetimi, uyum sorunları, okul müdürü,
müdür yardımcısı

Abstract:
The role of school principals in solving the adaption problems by the deputy
principals in the first years of their profession should be well determined.In this study, it
was aimed to reveal the adaptation problems of the teachers who were appointed as
deputy principals and the roles of school principals in solving these problems. This
research, which was prepared using a phenomenological design, was carried out using
qualitative research methods.
The study group of the study consisted of 15 teachers who were appointed as
deputy principals in the last three years to primary schools in Altındağ, Çankaya, Mamak,
and Yenimahalle districts of Ankara and 10 school principals selected from their school
principals. The data were collected by interviewing the school principal and deputy
principals in the study group. The data of the research were recorded, analyzed, and
reported by the "content analysis technique".
According to the results of the research, newly-recruited deputy principals and
their principals think that the recruitment system is not reliable because competent
administrators are not chosen. They stated that the vast majority of deputy principals
chose the management position to be appointed to the central location, and almost all of
them stated that they had difficulties at the beginning of the profession because they were
assigned to the deputy principal position without any training.
The newly recruited deputy principals mostly experience adaptation problems
with the teachers they work with and the systems they encounter for the first time. Apart
from this, the physical and financial insufficiencies of schools can cause problems for
school administrators. To reduce adaptation problems, school principals should be a good role model for the newly appointed deputy principals with their technical knowledge and
behavior. School principals that do not support deputy principals who used to be
elementary school teachers in their adaptation to the job and professional development
cause them to have difficulties in performing their profession. In the periods when such
difficulties intensified, it was concluded that people who could not adapt had physical
and psychological problems. Based on the results of the study, solution suggestions for
the adaptation problems experienced by deputy principals were presented.

Keywords: Education management, school management, adaptation issues, school
principal, deputy principal