Nazlı Eray romanlarında yapı ve tema
Structure and theme in Nazlı Eray novels
Yazar: ESRA POLAT ŞABAŞ
Danışman: PROF. DR. SONGÜL TAŞ
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Biyografi = Biography ; Büyülü gerçekçilik = Magical realism ; Eray, Nazlı = Eray, Nazlı ; Otobiyografi = Autobiography ; Roman = Novel ; Tema = Theme ; Türk romanı = Turkish novel ; Yapısal özellikler = Structural properties

Özet:
Nazlı Eray, büyülü gerçekçilikle başladığı romanlarını biyografiye olan merakı/tutkusu sebebiyle büyülü belgesel gerçekçiliğe ya da kendi deyimiyle belgesel biyografik romana taşımıştır. Kurmacayı biyografi ile buluşturan yazar, eserlerinde ben dilini kullanır ve anlatıcının da yazarın hayatından parçalı bir şekilde otobiyografisini aktardığı görülür. Her ne kadar eserlerde yazarın parçalı otobiyografisini okumak mümkün olsa de çalışmada yazarın romanları muhteva, yapı ve olay örgüsü, şahıs kadrosu, zaman ve mekân, bakış açısı ve anlatıcı, dil ve üslup açısından incelenmiştir.
Yazarın biyografiden ödünç aldığı yaşam hikâyelerini büyülü gerçekçilikle buluşturduğu kahramanlar, yoğun bir olay örgüsüne girer, zamanlararası bir geçiş yaşayıp değişik mekânlarda gezindikten sonra rüya anlatım formuyla anlatılırlar. Rüya anlatım formunun ve olayların akışının hızlılığı olay örgüsünün karmaşık ve yoğun olmasına neden olurken yazarın bir tez olarak savunduğu "neyin gerçek neyin rüya olduğunun" ayırımının yapılamayacağı bir bilinç bulanıklığı ile anlatılır. Yazarın illüzyon dünyası, tarih, sanat tarihi, tiyatro, müzik, sinema dünyasından ödünç aldığı kişiler, Türkiye atmosferinde buluşarak yazarın deyimi ile ünlü kişilerin yerli motifleri yaratılır.
Eserlerde büyü ve fal önemli yer tutar. Anlatıcının geçmişi ve geleceği bakla falı, tarot falı ya da kahve falı ile anlatılırken fal, olayların çözümü amacıyla kullanılmaz sadece olayları, olanı gözler önüne serer, anlatım muğlaklığını devam ettirir. Okurunu büyülü dünyaya çağırmak isteyen yazar, sade, coşkulu ve açıklayıcı bir anlatım kullanarak yarattığı büyülü dünyayı gerçeklik ve kurmaca ile buluşturur.

Anahtar Kelimeler: Nazlı Eray, büyülü gerçekçilik, otobiyografi, biyografi, roman

Abstract:
Nazlı Eray carried her novels, which she started with magical realism, to magical documentary realism or, in her own words, documentary biographical novel due to her curiosity/passion for biography. The author, who combines fiction with biography, uses I language in his works, and it is seen that the narrator passes his autobiography in a fragmented way from the author's life. Although it is possible to read the author's fragmented autobiography in the works, the author's novels are examined in terms of content, structure and plot, personal staff, time and place, perspective and narrator, language and style.
The heroes, whose life stories borrowed from the author's biography meet with magical realism, enter into an intense plot, experience an intertemporal transition and wander through different venues and are told in dream narration form. While the speed of the dream narration form and the flow of events causes the plot to be complex and intense, the author's argument as a thesis is told with a blur of consciousness that the distinction between "what is real and what is dream" cannot be made. Author illusion world, history, art history, theater, music, cinema people had borrowed from the world, indigenous motifs of famous people meet in Turkey with the author's statement atmosphere is created.
Magic and fortune-telling have an important place in the works. While the past and future of the narrator is told with broad bean, tarot fortune or coffee fortune, fortune-telling is not used for solving the events, it only reveals the events, what is happening, and the narration continues to be ambiguous. The writer, who wants to invite his reader to the magical world, brings together reality and fiction, the magical world he creates using a simple, enthusiastic and explanatory narrative.

Keywords: Nazlı Eray, magical realism, autobiography, biography, novel