Hakikat-sonrası çağda yanlış bilgiyle mücadele: Göçmenlere yönelik yalan haberler üzerine bir analiz
Combating misinformation in the post-truth era: An analysis of fake news about migrants
Yazar: MERVE ŞENTÖREGİL
Danışman: DOÇ. DR. TEZCAN ÖZKAN KUTLU
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Basın ve Yayın Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism

Özet:
Hakikat-sonrası kavramı karar verme süreçlerinde olgusal gerçeklerin geri plana itilerek kişisel görüş ve kanaatlerin öncelenmesini ifade etmektedir. Kavram Donald Trump'ı başkanlığa taşıyan 2016 ABD seçimlerinin ardından popülerlik kazanmıştır. Kitleler önünde çekinmeden yalan söylemekle itham edilen ve bu konuda sıkça eleştirilen Trump'ın seçimleri kazanması, toplum nezdinde gerçeklerin değer kaybettiği bir döneme girildiğinin işareti olarak yorumlanmıştır. Yalan habere benzer şekilde son yıllarda giderek büyüyen bir diğer sorun da zorla yerinden edilmedir. Dünya üzerinde zorlayıcı sebeplerle yaşadığı yeri terk etmek zorunda kalan insan sayısı her geçen gün artmaktadır. Bu çalışma dogrula.org, dogrulukpayi.com ve teyit.org platformları üzerinden Türkiye'de göçmenlerle ilgili dolaşıma giren yanlış bilgileri incelemektedir. Çalışmada doğrulama platformlarının göçmenlerle ilgili paylaşımlarına ve bu paylaşımlara gelen okur yorumlarına iki ayrı nitel içerik analizi uygulanmıştır. Sonuçlar yanlış bilgilerin en fazla sosyal medya ortamlarında, internet kullanıcıları, siyasi aktörler ve haberciler aracılığıyla yayıldığını ve bu yanlış bilgilerin yaygın göçmen kalıpyargılarıyla paralellik taşıdığını ortaya koymaktadır. Çalışmada okur yorumlarının analizinden elde edilen bulgular ise okurların hem doğrulama platformlarına hem de göçmenlere yönelik yüksek oranda olumsuz görüşe sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Okurların sunulan somut kanıtlara rağmen doğruluk kontrollerinin sonuçlarını reddetmeleri geri tepme etkisinin yanı sıra kişisel kanaatlerin olgusal gerçeklerin önüne geçtiği hakikat-sonrası döneminin özelliklerini yansıtmaktadır.

Abstract:
The concept of post-truth refers to the prioritisation of personal opinions and convictions over factual truths in decision-making processes. The concept gained popularity after the 2016 US elections that brought Donald Trump to the presidency. Trump, who was accused of lying without hesitation in front of the masses and was frequently criticised in this regard, won the elections, which was interpreted as a sign that the society had entered a period in which facts had lost their value. Similar to fake news, another growing problem in recent years is forced displacement. The number of people around the world who have to leave their places of residence for compelling reasons is increasing day by day. This study analyses misinformation about migrants in Turkey through dogrula.org, dogrulukpayi.com and teyit.org platforms. In the application phase of the study, two separate qualitative content analyses were applied to the posts of the verification platforms about migrants and the reader comments on these posts. The results reveal that misinformation is mostly disseminated on social media, through internet users, political actors and journalists, and that this misinformation is related to widespread migrant stereotypes. The findings from the analysis of reader comments in the study reveal that readers have a highly negative view of both fact-checking platforms and migrants. Readers' rejection of the results of fact-checks, despite the evidence presented, reflects the characteristics of the post-truth era, where personal convictions override factual truths, as well as the backfire effect.