Sosyal bir olgu olarak islâm'da vergi adaleti üzerine bir inceleme
An evaluation on tax justice in islam as a social phenomenon
Yazar: YUNUS EMRE AYDINBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. İHSAN ÇAPCIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din sosyolojisi = Religious sociology ; Din-ekonomi ilişkisi = Religion-economy relationship ; Gelir dağılımı = Income distribution ; Sosyal adalet = Social justice ; Vergi adaleti = Tax equity ; İslam ekonomisi = Islamic economy ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışma, sosyal bir olgu olarak vergi adaletini anlamaya ve erken dönem İslâm vergi sisteminde uygulanan vergilerin çağdaş toplumların vergi adaleti ihtiyacını karşılayıp karşılamadığını tespit etmeye yöneliktir.  Çalışma giriş, sonuç ve dört bölümden müteşekkildir. Birinci bölümde çalışmanın amacı ve önemi, kapsam ve sınırlılıkları ile tezin ana çerçevesini oluşturan sosyal bir olgu olarak vergi adaleti ve verginin sosyal fonksiyonu tartışılmıştır.  İkinci bölümde, katılımcı demokratik toplumların doğrudan ya da dolaylı olarak belirlediği ve vergi konunlarında tezahür eden, maliye bilim insanları tarafından teorileştirilen, çağdaş vergi adaleti teorileri yer almaktadır. Üçüncü bölümde İslâm vergi sistemi içerisinde yer alan vergilerin uygulanacağı coğrafî bölgenin tespiti ve bu vergilerin tahsil edileceği vergi mükelleflerinin tam olarak anlaşılması için İslâm'da ülkelerin ve kişilerin sınıflandırılmasına yer verilmiştir. Dördüncü bölümde ise erken dönem islam toplumunda uygulanan vergilerin günümüz modern toplumların vergi adaleti bekletisine ne denli cevap verebileceği çağdaş vergi adaleti teorileri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, yapılan karşılaştırmalar neticesinde edinilen nihâî bulgulara geniş bir şeklide yer verilerek tarışılmış, erken dönem İslâm vergi sisteminde uygulanan vergilerin günümüz vergi adaleti anlayışına geniş ölçüde cevap verdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
This study attempts to understand tax justice as a social phenemona and examines whether early period of İslâmic taxation can meet the needs of tax justice in modern communities. It consists of introduction, conclusion and four chapters. The first chapter, covers the purpose, scope and limitations of the study, and analyzes tax justice as a social phenemona and social dimension of taxation.   The second chapter mentions the theories of  modern tax justice, which are shaped by participatory democratic societies, appeared in tax laws and asserted by scientists in public finance. The third chapter touches upon the classification of the countiries and people so as to identify the tax payers and the regions in which İslâmic taxation will be carried out. The fourth chapter examines the practices of tax implemented in the early period of Islâmic community within the framework of the theories of modern tax justice. The conclusion covers the findings reached with the comparions made in this study. As a result of these findings, it is possible to argue that early period of İslâmic taxation generally meets the needs of modern tax justice.