Kurumsal beslenme ve sağlıklı yaşam danışmanlığının çalışanların iş tatmini ve beslenme durumları üzerine etkisi
The effect of workplace nutrition and wellness counseling on job satisfaction and nutritional status of employees
Yazar: NİHAN YALDIZ
Danışman: PROF. DR. GÜL KIZILTAN
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Sağlık danışmanlığı = Health counseling ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Sağlığın geliştirilmesi = Health promotion ; İş doyumu = Job satisfaction ; İş ortamı = Work environment

Özet:
Bu çalışma, işyerinde sağlıklı beslenme eğitimleri ve diyet müdahelesinin çalışanların antropometrik ölçümleri, beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite düzeyleri, kan basıncı düzeyleri ile iş stresi ve iş tatmini üzerine etkisinini incelemek amacı ile yapılmıştır. Çalışma özel bir şirkette çalışan 69 kişi (58 erkek, 11 kadın) üzerinde yapılmıştır. Katılımcıların kişisel özelliklerini belirlemek amacı ile bir anket formu, enerji ve besin ögesi alım ortalamalarını belirlemek için besin tüketim sıklık formu, fiziksel aktivite düzeylerini saptamak için 24 saatlik fiziksel aktivite kayıt formu, diyet kalitesini ölçmek için Sağlıklı Yeme İndeksi-2010 (SYİ-2010), iş doyum durumlarını belirlemek amacı ile Minnesota İş Tatmini Ölçeği, iş stresini ölçmek amacı ile İş Stresi Ölçeği ve beslenme bilgi düzeylerini saptamak amacı ile beslenme bilgisine yönelik soruların olduğu bir form çalışma başlangıcında ve 8 hafta sonunda uygulanmıştır. Çalışma başlangıcında ve 8 hafta sonunda Biyoelektrik İmpedans Analizi (BIA) ile vücut kompozisyonu ölçülmüştür. Kan basıncı ölçümleri çalışma başlangıcında ve 8 hafta sonunda koldan ölçülmüştür. Katılımcıların hepsine iş yerinde sağlıklı beslenme, etiket okuma alışkanlığı, ve fiziksel aktivitenin önemi konularında grup eğitimleri verilmiştir. Çalışma başlangıcında BKİ ≥ 25kg/m² olan ve bir beslenme programı ile ağırlık kaybetmek isteyen çalışanlara, bireysel bir beslenme programı düzenlenmiş ve  8 hafta boyunca tüketmeleri sağlanmıştır. Sadece beslenme eğitimi alan çalışanlar grup 1, beslenme eğitimi ile beraber bireysel bir beslenme programı uygulayan çalışanlar grup 2 olarak nitelendirilmiştir. Çalışanların yaş ortalamaları 34.8±6.42 yıldır. Çalışanların günlük çalışma süresi ortalaması 9.4±1.50 saat'tir. Grup 1'de yer alan hem kadın,  hem de erkeklerin çalışma başlangıcı ve 8 hafta sonundaki antropometrik ölçüm ortalamaları, vücut kompozisyonuna ait ölçümlerin ortalamaları ve sistolik-diyastolik kan basıncı ortalamaları arasında istatistiksel olarak önemli bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Grup 2'deki kadınların çalışma başlangıcı ve 8 hafta sonrasındaki vücut ağırlığı, BKI, bel çevresi ölçümleri sırası ile: 69.7±11.9 kg ve 65.1±11.6 kg, 26.2±3.4 kg/m² ve 24.5±3.5 kg/m², 80.3±10 cm ve 75.6±10.1 cm'dir ve ölçümlerdeki azalmalar istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.(p<0.05). Grup 2'deki kadınların yağ kütlesi 23.7±6.3 kg'dan, 20.1±5.3 kg'a, yağ yüzdesi %33.5±3.7'den,  %30.5±3.1'e düşmüştür (p<0.05). Grup 2'de yer alan erkeklerin 8 hafta sonunda vücut ağırlığı ortalaması 94.4±19.2 kg'dan, 89.8±17.7 kg'a, BKI 29.7±5 kg/m²'den, 28.3±4.5 kg/m²'ye, bel çevresi 98.6±13.4 cm'den, 94.7±13.3 cm'ye, düşmüştür (p<0.05). Grup 2'deki erkeklerin 8 hafta sonunda yağ kütlesi 24.2±10.1 kg'dan, 21±9.4 kg'a, yağ yüzdesi %24.6±6.3'den, %22.4±6.4'e, düşmüştür (p<0.05). Grup 1'deki çalışanların beslenme eğitimi öncesi beslenme bilgi düzeyi puanı ortalaması 11.4±2.72 ve eğitim sonrasında 13.8±2.21 ve grup 2'deki çalışanların eğitim öncesi 11.9±2.26 ve eğitim sonrasında 14.6±1.67'dir ve her 2 gruptaki değişimler istatistiksel olarak anlamlıdır(p<0.05). Grup 1'deki SYİ puanı ortalamasındaki değişim 10.1 (%95 GA 5.52- 14.66) ve grup 2'de 24.9 (%95 GA 19.84- 29.97) birim'dir ve değişimler istatistiksel olarak anlamlıdır(p<0.05). Grup 2'de meydana gelen SYİ-2010 puanı ortalamasındaki artış Grup 1'e göre anlamlı olarak fazladır(p<0.05). Her iki grupta da iş stresi ve iş tatminlerindeki değişimler istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır(p>0.05). 8 hafta sonunda Grup 2'deki kadınların ve erkeklerin günlük enerji, yağ, doymuş yağ, karbonhidrat, glikoz, sakkaroz tüketim ortalamalarındaki düşüş istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (p<0.05). ). Sonuç olarak,  grup beslenme eğitimi ile beraber bireysel diyet programlarının uygulanması çalışanların ağırlık, BKI, bel çevresi, yağ kütlesi ve yağ yüzdesinde daha fazla azalma, beslenme bilgi düzeyi ve sağlıklı yeme indeksi puanlarında daha fazla artış sağlamıştır.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effects of workplace healthy nutrition trainings and diet intervention on employees' anthropometric measurements, nutrition habits, physical activity levels, blood pressure levels, job stress and job satisfaction. The study was conducted on 69 people (58 males, 11 females) working in a private company. A questionnaire to determine the personal characteristics of the participants, Food  Frequency Questionnaire(FFQ) to determine energy and nutrient intake averages, 24-hour physical activity record form to determine physical activity levels, Healthy Eating Index-2010 (HEI-2010), Minnesota Satisfaction Questionnaire was used to determine job satisfaction, Job Stress Scale was used to measure job stress, and a form with questions about nutritional knowledge was applied at the beginning of the study and at the end of 8 weeks. Bioelectrical Impedance Analysis (BIA) was used to measure body composition at the beginning and at the end of 8 weeks. Blood pressure measurements were measured from the arm at the beginning of the study and at the end of 8 weeks. All participants were given training in groups on healthy eating at the workplace, label reading habit, and the importance of physical activity. For the employees who have BMI ≥ 25kg / m² at the beginning of the study and who want to lose weight with a nutrition program, an individual nutrition program was prepared and they were allowed to consume for 8 weeks. Only those who received nutritional education were defined as group 1 and those who implemented an individual nutrition program together with nutrition education were defined as group 2. The average age of the employees was 34.8 ± 6.42 years. The average daily working time of the employees is 9.4 ± 1.50 hours. There was no statistically significant difference between the mean values of anthropometric measurements, mean values of body composition and systolic-diastolic blood pressure at the beginning of the study and at the end of 8 weeks in both men and women in Group 1 (p>0.05). The BMI, body weight, waist circumference measurements of women in Group 2 at the beginning of the study and after 8 weeks were as follows: 69.7 ± 11.9 kg and 65.1 ± 11.6 kg, 26.2 ± 3.4 kg / m² and 24.5 ± 3.5 kg / m², 80.3 ± 10 cm and 75.6 ± 10.1 cm and the reductions in measurements were statistically significant (p <0.05). The fat mass of the women in Group 2 decreased from 23.7 ± 6.3 kg to 20.1 ± 5.3 kg, and the fat percentage decreased from 33.5 ± 3.7% to 30.5 ± 3.1% (p <0.05). The mean values of anthropometric measurements of men in Group 2 at baseline and at 8 weeks were as follows: weight 94.4 ± 19.2 kg and 89.8 ± 17.7 kg, BMI 29.7 ± 5 kg / m² and 28.3 ± 4.5 kg / m², waist circumference 98.6 ± 13.4 cm and 94.7 ± 13.3 cm (p<0.05). At 8 weeks, the fat mass of the men in Group 2 decreased from 24.2 ± 10.1 kg, to 21 ± 9.4 kg, and the fat percentage from 24.6 ± 6.3% to 22.4 ± 6.4% (p <0.05). The mean nutritional knowledge level score of the employees in Group 1 before nutrition education was 11.4 ± 2.72 and 13.8 ± 2.21 after training and 11.9 ± 2.26 before training and 14.6 ± 1.67 after training and the changes in both groups were statistically significant (p <0.05). The change in the mean score of the HEI in group 1 was 10.1 (95% CI 5.52214.66) and 24.9 (95% CI 19.84-29.97) units in group 2, and the changes were statistically significant (p <0.05). The increase in the mean HEI score in Group 2 was significantly higher than in Group 1 (p<0.05). Changes in job stress and job satisfaction were not statistically significant in both groups (p> 0.05). At the end of 8 weeks the decrease of daily energy, fat, saturated fat, carbohydrate, glucose, sucrose consumption averages of women and men in Group 2 were statistically significant (p <0.05). As a result, the application of individual diet programs together with group nutrition training resulted in a greater decrease in weight, BMI, waist circumference, fat mass, fat percentage, and increased nutritional knowledge level and healthy eating index scores of employees.