Tenten'in Maceraları adlı çizgi roman serisinin çevirilerinde yer alan mizah unsurlarının çeviride sadakat yaklaşımı bağlamında incelenmesi
Analysis of humor elements in translations of comic series titled Tintin's Adventures in the context of loyalty approach in translation
Yazar: NESİBE ERKALAN ÇAKIR
Danışman: DOÇ. DR. YASİN MURAT DEMİR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı / Çeviri ve Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Grafik mizahı = Graphic humor ; Mizah = Humour ; Türkçe çeviri = Turkish translation ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation ; Çizgi romanlar = Comic strips

Özet:
Bir dile ait söz sanatları, bir kültüre ait unsurlar veya her toplumun olayları algılama ve algıladığı olayları anlamlandırarak yansıtma biçimi farklıdır. Mizahi dil, belirli bir kültürün karakteristik özelliklerini taşıdığından, çizgi romanlardaki mizahi üslubun başka bir dile aktarımının nasıl olacağı sorusunun cevaplanması önem kazanmaktadır. Dolayısıyla bu tezde çizgi romanlarda yer alan mizahi unsurların, çeviribilim alanında öne sürülen kuramlar aracılığıyla başka bir dile nasıl aktarılabileceğinin yorumlanması amaçlanmıştır. Türkçeye üç farklı dönemde, üç farklı yayınevi aracılığıyla çevrilen Tenten'in Maceraları isimli çizgi roman serisi, yirmi dört albümden oluşmaktadır. Bu nedenle söz konusu çizgi roman serisi, çizgi romanlarda yer alan mizah unsurlarının çevirisinde çevirmenin karşılaşacağı zorlukların çeviribilim kuram ve yaklaşımlarıyla aşılabileceği varsayımından yola çıkılarak hazırlanan bu tez için geniş kapsamlı bir veri sunmaktadır. Tezde, çizgi romana özgü mizah unsurları tespit edilmiş ve tespit edilen bu unsurlar, benzer bağlamlarda yapılacak çalışmalara katkı sağlaması açısından "çizgi romanda mizah unsurlarının sınıflandırılması" şeklinde öneri olarak sunulmuştur. Bu bağlamda, Belçikalı çizgi roman sanatçısı Hergé'nin kaleme aldığı Tenten'in Maceraları adlı çizgi roman serisinden seçilen mizah unsurlarının Fransızcadan Türkçeye çevirileri, Amparo Hurtado Albir'in anlama sadakat olarak yorumladığı çeviride sadakat yaklaşımı ve Danika Seleskvitch ile Marianne Lederer'in geliştirdiği yorumlayıcı anlam kuramına göre incelenmiştir. İnceleme sonucunda; çizgi roman metinlerinde yer alan mizah unsurlarının çevirisinde, yazarın ifade ettiği anlamın, özgün metnin sözcüklerinden sıyrılarak erek dilin olanaklarıyla, erek metinde yeniden ifade edilmesinin, mizahi etkinin erek dile benzer şekilde aktarılmasına olanak sağladığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The rhetoric, the elements of a culture or the way each society expresses events are different. Since the humorous language has the characteristic features of a particular culture, it is important to answer the question of how the humorous style in comics will be transferred to another language. Therefore, this thesis aims to interpret how the humorous elements in comics can be translated into another language through the theories put forward in the field of translation studies.  Translated into Turkish in three different periods by three different publishing houses, the comic series Tintin's Adventures consists of twenty-four albums. For this reason, this comic series provides extensive data for this thesis, which is based on the assumption that the difficulties faced by the translator in the translation of the humor elements in the comics can be overcome with the theory and approaches of translation studies. In this thesis, humor elements specific to comics have been determined and these elements have been presented as a suggestion in the form of "classification of humor elements in comics" in order to contribute to the future studies in similar contexts. Therefore, the translations of humor elements selected from the comic series The Adventures of Tintin written by Belgian comics artist Hergé were analyzed according to Amparo Hurtado Albir's approach of fidelity in translation and the interpretative theory developed by Danika Seleskvitch and Marianne Lederer. As a result of the analysis; the translation of the humor elements in the comics, it has been seen that the meaning expressed by the author, stripped from the words of the original text and re-expressed in the target text with the possibilities of the target language, allows the humorous effect to be transferred to the target language in a similar way.