Otizmli çocuğu olan ebeveynlerin psikolojik sağlamlık, kabullenme ve ebeveynlerin eğitsel becerilerine ilişkin yeterlik algılarının bazı değişkenler açısından incelenmesi
Investigating psychological resilience, acceptance, competence perceptions of parents having children with autism in term of some varibles regarding the parents' educational skills
Yazar: MERYEM ÇAVGA
Danışman: DOÇ. HATİCE YALÇIN
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışma; otizmli çocuğa sahip ebeveynlerin psikolojik sağlamlık, kabullenme ve ebeveynlerin eğitsel becerilerine ilişkin yeterlik algıları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacı ile yapılmıştır. Araştırma, ilişkisel tarama modelindedir.  Araştırmanın çalışma grubu 1-8 yaş arasında değişen otizm spektrum bozukluğu tanılı çocukların ebeveynleridir (N=129). Çalışma grubu uygun örnekleme yoluyla seçilerek oluşturulmuştur. Etik Kurul onayı ve resmi izinler alınmasının ardından, kurum yetkililerinin desteğiyle ebeveynlere ulaşılmıştır ve veri toplama araçlarının uygulamaları gerçekleştirilmiştir. Her bir ebeveyne veri toplama aracının uygulanma süresi yaklaşık 10-15 dakika sürmüştür. Veri toplama amacıyla; "Demografik Bilgi Formu", "Otizmli Çocuğa Sahip Ebeveynlerin Eğitsel Becerilerine İlişkin Yeterlik Algısı Ölçeği", "Kabul ve Eylem Formu" ve Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği" kullanılarak veriler elde edilmiştir. Elde edilen verilerin istatistiksel analizi SPSS 22.0 ile yapılmıştır. Eğitsel becerilere ilişkin yeterlik algısı, kabul ve eylem ve psikolojik sağlamlık ortalamaları ebeveynin yaşına, cinsiyetine (anne ya da baba olmasına), annenin ve babanın eğitim durumuna, annenin ve babanın çalışmasına göre karşılaştırıldığında; elde edilen sonuçlar, değişkenlerin ortalamalarında ebeveynin yaşına bağlı anlamlı bir farklılaşma olmadığını göstermiştir. Ancak gelir düzeyine, çocuk sayısına, otizmli çocuğun yaşına ve aile tipine göre farklılık olduğu belirlenmiştir. Gelir durumu düşük olan katılımcıların eğitsel becerilere ilişkin yeterlik algısının gelir durumu orta ve yüksek olanlardan anlamlı olarak daha düşük olduğu saptanmıştır. İki çocuklu ailelerin kabul ve eylem ortalamalarının üç veya daha fazla çocuğu olan ailelerin kabul ve eylem ortalamalarından anlamlı olarak daha düşük olduğu belirlenmiştir. Ataerkil bir ailede yaşayan katılımcıların psikolojik sağlamlık düzeylerinin anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır. 0-3 yaşında otizmli çocuğu olan katılımcıların psikolojik sağlamlık düzeylerinin daha büyük yaşta çocuğu olanlardan anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır. Elde edilen verilerin otizmli çocuğa sahip ebeveynlerin psikolojik sağlamlık, kabullenme ve eğitsel becerilerine ilişkin yeterlik algıları konusundaki çalışmalara ışık tutacağı öngörülmektedir.

Abstract:
This study was conducted to determine the relationship between the psychological resilience, acceptance and adequacy perceptions of parents of children with autism regarding their educational skills. The research is in the relational scanning model. The study group of the research is the parents of children diagnosed with autism spectrum disorder between the ages of 1-8 (N=129). The study group was formed by selecting through convenient sampling. After Ethics Committee approval and official permissions were obtained, parents were contacted with the support of institution officials and data collection tools were applied. The application of the data collection tool to each parent took approximately 10-15 minutes. For data collection purposes; Data were obtained using the "Demographic Information Form", "Efficacy Perception Scale for the Educational Skills of Parents of Children with Autism", "Acceptance and Action Form" and the Brief Psychological Resilience Scale". Statistical analysis of the data obtained was made with SPSS 22.0. When the averages of adequacy perception, acceptance and action, and psychological resilience regarding educational skills are compared according to the parent's age, gender (whether it is a mother or a father), the educational status of the mother and father, and the employment of the mother and father; The results showed that there was no significant difference in the averages of the variables depending on the age of the parent. However, it has been determined that there are differences depending on income level, number of children, age of the child with autism and family type. The adequacy perception of participants with low income regarding educational skills is significantly lower than those with medium and high income. Acceptance and action averages of families with two children; It is lower than families with three or more children. Participants living in a patriarchal family have higher levels of psychological resilience. Participants with 0-3 year old children with autism have higher levels of psychological resilience. It is anticipated that the data obtained will shed light on studies on the psychological resilience, acceptance and efficacy perceptions of parents of children with autism regarding their educational skills.