Ortaçağ Nizârî İsmâilîleri'nde fedâîlik kurumu
Fida'i order of Medieval Nizari Ismaili's
Yazar: ONUR KUTLU ŞENTÜRK
Danışman: PROF. DR. CÜNEYT KANAT
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Tarih = History
Dizin: Fedailik = Assassin ; Mezhepler = Sects ; Mezhepler tarihi = Sect history ; Nizari İsmaililiği = Nizari İsmaililiği ; Orta Çağ = Middle Ages ; Tarih = History ; İran = Iran ; İsmaililer = İsmaililer ; Şia = Şia

Özet:
Bu tez çalışmasında günümüzde de bir mezhep olarak varlığını sürdüren Nizârî İsmâilîliğinin Ortaçağda sahip olduğu fedâîlik kurumu incelenecektir. Orta Çağ'ın, siyasal, sosyal, dini yönelim ve gelişimini kökünden etkileyecek eylemlerin sahibi olan fedâîlik kurumu, örgütsel ve bireysel bazda tarihsel ve kuramsal bir özgünlük taşımaktadır. İnsanın siyasi otorite ve iktidar ile tanıştığı andan beri kullandığı silahlı mücadele, öldürme, ölme kavramları pek çok açıdan fedâîlik kurumu içerisinde klasik tanım ve yönelimlerinden ayrılmakta, ön değişkenlere bağlı yeni tanımlamalara kavuşmaktadır. Bu bağlamda klasik bir silahlı mücadele unsurundan, teorik, yapısal, eylemsel bazda ayrışan fedâîlik, insanlık tarihinde ender görülen ontolojik bir anlam kazanmaktadır. Diğer taraftan Nizârî İsmâilîliği'nin örgütlenme biçimi, organize siyasal yapılara ve devletlere karşı uyguladığı özgün mücadele metodlarının içerisinde yer alan ?fedâîler? ve ?fedâîliği? gerekli kılan ideolojik nedenler ile bu kurumun oluşum safhaları, teorik-kuramsal temelleri, çeşitli fenomenler üzerinden gelişen telkin safhası, eylem sahası ve amacı, Orta Çağ tarihinde var olan devletlere etkisi incelenmeye anlınacaktır. Zira fedâî denilince Orta Çağ devletleri içerisinde önemli ve kilit yerlerde bulunan askeri, siyasi ve dini önder ve figürleri suikast ile yok eden, eylemini gerçekleştirdikten sonra da kendi hayatını hiçe sayarak genellikle kendi ölümüyle buluşan kimseler akla gelmektedir. Tarihsel fedâîlik incelemesi yalnızca eylemler üzerinden yapılamayacağından fedâîlerin, bu konuma nasıl geldikleri, örgütlenmelerinin hangi siyasi, dini, sosyolojik geleneklerden temel aldığı, nasıl, nerede oluşturulduğu ayrıca fedâîlere atfedilen bir takım iddialar ve bu iddiaların kökenleri tarafımızdan incelenecektir. Dolayısı ile tezimiz fedâîlik kurumunun temelinde yer alan çeşitli yapısal özellikleri ontolojik bir sorgulamadan geçirmeyi amaçlamaktadır.Anahtar kelimeler: Fedâî, Hasan b. Sabbah, Haşaşi, İsmâilî, Ölüm, Suikast, Şehâdet

Abstract:
In this study, we examine the order of assassins in Medieval Age which was a part of Nizari Ismailis creed which continues their existence today as a sect. The order of assassins has a historical and organizational peculiarity deserving to be examined on organizational and individual basis. Within the order of assassins, concepts of armed struggle, killing and dying which humanity have used since acquiring political authority and power diverge form their classical definitions and tendencies in many aspects, and by standing out of its structural meanings to some extent, it adopts new definitions based on many predetermined variable and gained an ontological meaning. Organizational form of Nizari Ismailism, organizations which it formed within its body, individual struggle methods, ?assassins? which is the most efficient weapon among these methods and ideological grounds which required ?the concept of assassination?, the foundation stages of this creed, its theoretical basis, its indoctrination stage, the stage of action and its goal among these constitute a quite scientific value in terms of their affects on states. The term assassin recalls persons who have the purpose of killing military, political, religious leaders and figures by assassination and who, after achieving his goal, faces their own deaths by disregarding their own lives. We examine how there persons came to those positions, on what political, religious, sociological traditions this organization stemmed from, how and where it came/brought into existence. Therefore our dissertation aims to put organizational characteristics which lays the foundations of the order of assassins and which are in its theoretical basis to an ontological examination.Key words: Assassin, Hasan b. Sabbah, Hashishin, Ismailis, Death, Assassination, Martyrdom