İzmir ilinde kiraz bahçelerinde bulunan ağustosböceği (Homoptera:Cicadidae) türleri ve önemlilerinin tarımsal savaşa esas bazı biyolojik özelliklerinin belirlenmesi üzerinde araştırmalar
Determination of Cicadidae (Homoptera) species occuring in cherry orchards in Izmir province of Turkey and clarification of some biological characters of the most widespread and abundant species for their control
Yazar: CEVDET KAPLAN
Danışman: PROF. DR. SERDAR TEZCAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ziraat Bölümü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ağustosböceği = Cicada ; Kiraz = Cherry

Özet:
Bu çalışma Ege Bölgesi'nde kiraz üretiminin en çok yapıldığı İzmir İline bağlı Kemalpaşa başta olmak üzere toplam 17 ilçede yürütülmüştür. 2005-2008 yıllarında gerçekleştirilen bu araştırmada Cicadidae familyasına bağlı Lyristes plebejus (Scopoli, 1763), Cicadatra adanai Kartal, 1980, Cicadatra hyalina (Fabricius, 1798), Cicadatra platyptera Fieber, 1876, Cicada mordoganensis Boulard, 1979, Cicadetta dimissa (Hagen, 1856) ve Cicadivetta tibialis (Panzer, 1798) olmak üzere 7 tür belirlenmiş; yaygın ve yoğun olarak görülen türlerin tarımsal savaşa esas bazı biyolojik özellikleri ortaya konmuştur.Çalışmada belirlenen en yaygın ve yoğun türler L. plebejus ve C. adanai olup, bunlardan L. plebejus'un beş nimf dönemi geçirdiği; doğadaki ilk erginlerinin haziran ayının ilk haftasından başlayarak ağustos ayının son haftasına kadar görüldüğü; en yoğun ergin çıkışının haziran ayının son haftası ile temmuz başında olduğu; yumurta açılımının sonbaharda ilk yağmurlardan sonra başlayıp aralık ayının üçüncü haftasına kadar devam ettiği; erkeklerin ortalama 10.55 (6-16) gün, dişilerin ise 9.7 (6-14) gün yaşadıkları; eşeysel oranın (E/D) 1.09/1.00 olduğu; erginlerinin kiraz bahçelerinin içinde ve çevresinde bulunan başta kanyaş olmak üzere 8 familyaya ait 18 yabancıotla, kiraz ve değişik meyve ağaçlarının kuru ve canlı dallarına yumurta bıraktıkları; nimflerin 5-50 cm toprak derinliğinde görüldükleri, 20-40 cm derinlikte yoğunlaştıkları, daha çok ağacın gövdesinden 40-180 cm uzaklıkta bulundukları; doğa koşullarında idris fidanlarında bir dölünü ortalama 6.49 (4.00-8.80) yılda; 25+1 oC sıcaklık, % 65+5 orantılı nem, 16 saat aydınlık-8 saat karanlık koşullara ayarlanmış iklim odasında kanyaşta 3.44 (2.83-4.58) yılda tamamladığı belirlenmiştir.Önemli yumurta parazitoitlerinin Archirileya inopinata (Silvestri, 1920), A. femorata (Boucek, 1952) (Hymenoptera: Eurytomidae), Eupelmus cicadae Giraud, 1872 (Hymenoptera: Eupelmidae); önemli predatörlerinin Cataglyphis nodus (Brullé, 1832) ve Plagiolepis pygmaea (Latreille, 1798) (Hymenoptera: Formicidae) isimli karınca türleri; önemli hastalık etmenlerinin ise Metarrhizium anisopliae (Metc., 1883) (Moniliales: Stilbaceae) ve Bauveria bassiana (Bals., 1912) (Hypocreales : Clavicipitaceae) olduğu saptanmıştır.C. adanai erginlerinin haziran ayının ikinci haftasından eylül ayının üçüncü haftasına kadar görüldüğü; en fazla ergin çıkışının temmuz ayının ilk iki haftasında olduğu; genç idris fidanlarının bulunduğu bahçelerde yoğunluğun daha fazla olduğu; en yoğun yumurta bırakımının da haziran ayının son haftası ile temmuz ayının ilk iki haftasında olduğu, yumurta açılımının temmuz sonunda başladığı ve ağustos ayının ilk iki haftasına kadar devem ettiği; doğada saksılarda yetiştirilen kanyaş bitkilerinde bir dölünü 2-3 yılda; beton tavalarda yetiştirilen idris ve kanyaşta ise bir dölünü 3 yılda tamamladığı görülmüştür. Doğa koşullarında idris fidanlarında ergin ömrünün dişide 6-20 gün, erkekte ise 7-20 gün olduğu saptanmıştır.C. tibialis erginlerinin mayıs ayının ikinci haftasından başlayarak ağustos ayının birinci haftasına kadar görüldüğü ve en fazla ergin çıkışının haziran ortası ile temmuz başında olduğu; ilk yumurta açılımının temmuz ayının son haftasından itibaren başladığı görülmüştür. C. tibialis ile beslenen Argiope lobata (Pallas, 1772), Araneus triguttata (Fabricius, 1775) (Araneida: Araneidae) ve C. hyalina ile beslenen Xysticus cristatus (Clerck, 1757) (Araneida: Thomisidae) isimli örümcek türleri predatör olarak saptanmıştır. C. hyalina, C. platyptera, C. mordoganensis ve C. dimissa türlerinin ise daha az bulunduğu görülmüştür.Anahtar sözcükler: Ağustosböceği, kiraz, Cicadidae, Cicada, Cicadatra, Cicadetta, Cicadivetta, Lyristes.

Abstract:
This study was conducted in 17 districts and mainly in Kemalpaşa district of Izmir province during the years of 2005-2008.As a result of this study, 7 species namely, Lyristes plebejus (Scopoli, 1763), Cicadatra adanai Kartal, 1980, Cicadatra hyalina (Fabricius, 1798), Cicadatra platyptera Fieber, 1876, Cicada mordoganensis Boulard, 1979, Cicadetta dimissa (Hagen, 1856) and Cicadivetta tibialis (Panzer, 1798) belonging to Cicadidae family were determined. Some biological characters of the most widespread and abundant species were clarified as a basis to their control. L. plebejus and C. adanai were the most common and abundant species in cherry orchards sampled.Five nymphal stages of L. plebejus were determined. The first adults started to appear in the first week of June and flying period of the species lasted towards late August. It was found that maximum emergence of adults occurred in last week of June and first week of July. Egg hatching began in late September and early October after rain fell and it lasted until the third week of December. The longevity of males was 10.55 (6-16) days, longevity of females was 9.7 (6-14) days. The sex ratio was (M/F) 1.09/1.00. L .plebejus have a very distinctive egg laying site. The eggs were laid by females onto 18 different herbaceous plants that belong to 8 families, various fruit trees and woody plants. L. plebejus prefered Sorghum halepense and Chenopodium album among herbaceous plants for laying eggs. The eggs were laid on stem of herbaceous plants and fresh one year old shoots of cherry and other fruit trees. Nymphs were found in 5 to 50 cm depth in soil during study. Population density of nymphs were higher at 20-40 cm depth of soil. Nymphs were found far from trunk 40 to 180 cm.L. plebejus required 6.49 (4.00-8.80) years for one generation on Prunus mahaleb under natural conditions, at 25±1 oC and % 65±5 RH and 16h/8h light:dark fotoperiod conditions on S. halepense whereas L. plebejus required 3.44 (2.83-4.58) years for one generation.Archirileya inopinata (Silvestri, 1920), A. femorata (Boucek, 1952) (Eurytomidae) and Eupelmus cicadae (Giraud, 1872) were found as important egg parazitoids. Important predators were some ant specis like Cataglyphis nodus (Brullé, 1832) and Plagiolepis pygmaea (Latreille, 1798). Entomopathogens such as Metarrhizium anisopliae (Metc., 1883) and Bauveria bassiana (Bals., 1912) were determined from dead nymphs.C. adanai and C. tibialis were determined as other common and abundant species. Adults of C. adanai started to appear in the mid of June. Flying period were completed in third week of December. Maximum adult emergence occurred between late June and early July. Population density was higher in the orchards which have young Prunus mahaleb trees. The highest oviposition occurred between late June and early July. Eggs hatching began in late June and lasted until mid of August. C. adanai required 2 to 3 years for one generation on P. mahaleb and S. halepense under natural conditions. The longevity of males was 6-20 days, whereas longevity of females was 7-20 days.Adults of C. tibialis started to appear in the mid of May and finished in the first week of December. Maximum adult emergence occurred between mid June and early July. The first egg hatching started in late June. Argiope lobata (Pallas 1772) and Araneus triguttata (Fabricius 1775) (Araneida : Araneidae) were determined on C. tibialis and Xysticus cristatus (Clerck, 1757) (Araneida : Thomisidae) were found on C. hyalina. C. platyptera, C. hyalina, C. mordoganensis and C. dimissa were not abundant and widespreaded species.Key word: Cherry, Cicadidae, Cicada, Cicadatra, Cicadetta, Cicadivetta, Lyristes, Turkey.