İstanbul'daki üniversitelerde mühendislik ve temel bilimler alanında çalışan kadın akademisyenlerin ev hayatı
Home life of female professors working in the engineering and basic sciences faculties in İstanbul universities
Yazar: F. FULYA TEPE
Danışman: PROF. DR. A. KORKUT TUNA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Bölümü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; Ev işleri = Houseworks ; Evde yaşama = Living at home ; Feminizm = Feminism ; Kadın akademisyenler = Women academicians ; Kadın mühendisler = Women engineers ; Kadınlar = Women ; Özel alan = Private sphere ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Deniz Kandiyoti, Türkiye'yi klasik ataerkillik bölgesinde tanımlamıştır. Klasik ataerkillikte cinsiyetler arası hiyerarşik sistemin yanı sıra erkekler dışarıda çalışması, kadınların ev işleri ve çocuk bakımı ile uğraşması beklenir. 1930'larda orta sınıf kadınlar arasında yaygınlaştırılan ?yeni kadın? ideali klasik ataerkil pazarlıklardan göreli bir kopuş olarak görülebilir. Çünkü ?yeni kadın? idealiyle, kadının hem evde bedava hem de dışarıda paralı çalışması normalleştirilir. Kadının evden dışarı çıkarılması açısından ilerici nitelik taşıyan bu ideal, ev alanına dokunmaz. Yani erkekten beklentilerde değişiklik önermez. Dolayısıyla klasik ataerkillikten yeni tür ataerkilliğe evrilme söz konusudur. Yeni durumda da kadınlar orta sınıflarda dezavantajlı bir grup oluşturur. Bu araştırma bu dezavantajlı grup içinde göreli avantajlı gibi görünen bir kadın grubuna odaklanmaktadır. Kadın akademisyenlerde ev işi deneyimleri ile bakım pratiklerine ve özel ile akademik alan etkileşimlerine bakmaktadır. Bu çerçevede feminist metodoloji kullanılmış; 14 kadın akademisyenle derinlemesine görüşmelerle veri üretilmiştir. Yorum 1930'larda yaygınlaştırılan ?yeni kadın? idealinin araştırmadaki 5 kadın akademisyen tarafından benimsenmiş olduğunu; kısıtlı da olsa geriye kalan akademisyenlerin çoğunda Kemalist ataerkil pazarlıklardan kopuşların deneyimlendiğini göstermektedir. Birinci gruptaki kadınların durumunun ?çifte vardiya? argümanını desteklemektedir. Aynı zamanda bu kadınlar için çifte vardiyanın çifte güvence anlamına gelebileceğini düşünebiliriz. İkinci gruptaki Kemalist ataerkil pazarlıklardan kopuşların ise feminist ya da anti-ataerkil nedenlere dayanmadığı söylenebilir. Kadın akademisyenlerde ataerkil pazarlıklarla ilişkili olabilecek yapısal kategorilerin önde gelenlerinin toplumsal cinsiyet, gelir durumu, aile biçimi ve Kemalist ataerkil bağlılık olduğu söylenebilir. Ayrıca profesör kadınların deneyimlerinde özel hayat ile akademik hayat arasında güçlü birbirini şekillendirme ilişkilerinin bulunduğu ortaya çıkmıştır. Bu da ikinci dalga Batılı feministlerin kamusal/özel alan ayrımının sahte bir ayrım olduğu tezini destekler.

Abstract:
Deniz Kandiyoti places Turkey in the classical patriarchal region. The ?new woman? ideal which was popularized among the middle classes of 1930?s Turkey, constitutes a relative departure from classical patriarchy. Because the ?new woman? normalizes woman?s work both at home for free and outside home for money. While this is progressive in taking the women outside home, it does not touch in the realm of home. So it produces Kemalist patriarchy where women continue to form a disadvantaged group. This research focuses on female academics that seem to form an advantaged group in the large disadvantaged group of women. It looks at their housework experiences, caring practices and how private sphere interacts with academic life in their case. Within this context, 14 female academics were interviewed using feminist methodology. Interpretation suggests that ?new woman? ideal of 1930?s was adopted by five female professors. Situation of these women supports the double shift argument. However double shift might mean double security in Turkish conditions for these women. In other cases, departures from Kemalist patriarchal bargains were observed although these are limited and mostly not related to any feminist or anti-patriarchal aim. Gender, income level, family type and commitment to Kemalist patriarchy seem as leading categories of structure which might have an impact on the Kemalist bargains. It was also found out that there are strong mutually shaping relations between private and academic life in female academics. This supports Western feminist claim that the division between private and public sphere is a false one.