Bursalı Mehmed Tâhir ve biyografik çalışmaları
Bursalı Mehmed Tâhir and his biographical studies
Yazar: TEVFİK ERGUN
Danışman: PROF. DR. SIDDIKA DİLEK YALÇIN ÇELİK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyografi = Biography ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Biyografi = Biography ; Bursalı Mehmed Tahir = Bursalı Mehmed Tahir

Özet:
Bu çalışmada biyografi ve bibliyografi âlimi olarak tanınan Bursalı Mehmed Tâhir'in hayatı, eylemleri ve günümüzde edebiyat, tarih, siyaset, ilahiyat gibi alanlarda onun sıklıkla kullanılan biyografi eserleri incelenmiştir. Çalışmanın Giriş bölümünde biyografi terimi açıklanmış ve Batı, Doğu ve Türk biyografi geleneği tanıtılmıştır. Daha sonra Birinci bölümde Bursalı Mehmed Tâhir'in hayatı, ailesi, eğitimi, mesleği ve son yılları incelenmiş ve kapsamlı bir monografisi hazırlanmıştır. Çalışmanın İkinci bölümünde onun farklı yönlerine odaklanılarak Türk Derneği, Türk Bilgi Derneği gibi derneklerdeki eylemleri açıklanmış ve onun biyograflığını ve bibliyograflığını besleyen noktalar aydınlatılmıştır. Ayrıca bu bölümde süreli yayınlarda çıkan yazıları dâhil yirmi beş eserinin genel incelemesi yapılmıştır. Üçüncü bölümde Bursalı Mehmed Tâhir'in biyografi türüne giren eserleri şekil, özne ve kaynak açılarından incelenerek biyograf tarafı sergilenmiştir. Bu sayede onun biyografi eserlerinin yapısal özellikleriyle beraber kapsayıcılıkları da ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca Bursalı Mehmed Tâhir'in biyografi eserlerini oluştururken öznelere dair doğru bilgi aktarmak için kullandığı kaynaklar açıklanmıştır. Böylece onun araştırmacı kimliği ortaya konulmuştur. Ek olarak Bursalı Mehmed Tâhir'in Latin harflerine aktarılmayan iki eserinin aktarımı gerçekleştirilmiş ve ona dair çeşitli görsellere yer verilmiştir.

Abstract:
In this Study, the life and actions of Bursalı Mehmed Tâhir, who is known as a biography and bibliography scholar, and his biography works, which are frequently used in fields such as literature, history, politics and theology, have been examined. In the Introduction part of the Study, the term biography is explained, and the Western, Eastern and Turkish biography traditions are introduced. Afterwards, in the First part, Bursalı Mehmed Tâhir's life, family, education, profession and last years were examined, and a comprehensive monography has been prepared. In the Second part of the Study, by focusing on different aspects of his personality, his actions in associations such as the Türk Derneği and the Türk Bilgi Derneği are explained, and the sources contributing to his biographer and bibliographer qualities are clarified. In addition, in this section, a general review of his twenty-five works, including his articles published in periodicals, has been made. In the Third part, the works of Bursalı Mehmed Tâhir, which are categorized in the biography genre, are examined in terms of form, subject and source, and his biographer side is evinced. By this means, together with the structural features of his biography works, their comprehensiveness has also been revealed. In addition, the sources that Bursalı Mehmed Tâhir used to convey accurate information about the subjects while creating his biography works were explained. Thus, his researcher identity was unveiled. In addition, two works of Bursalı Mehmed Tâhir, were transliterated into Latin letters for the first time and various images regarding him have been displayed.