Kişilik özellikleri ile iş tatmini ilişkisi üzerinde psikolojik güçlendirme ve dönüşümcü liderlik algısının etkileri
The impacts of folllower psychological empowerment and perceptions of transformational leadership on the relationship between follower personality and job satisfaction
Yazar: CEREN AYDOĞMUŞ
Danışman: PROF. DR. AZİZE ERGENELİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Dışa dönüklük = Extroversion ; Güçlendirme = Empowerment ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Personel güçlendirme = Personnel empowerment ; Psikolojik güçlendirme = Psycholojical empowerment ; Sorumluluk = Responsibility ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu çalışmanın amacı kişilik özellikleri ile iş tatmini arasındaki ilişkileri, bu ilişkiler üzerinde çalışanların psikolojik güçlendirilmelerinin ve bağlı oldukları yöneticilere ilişkin dönüşümcü liderlik algılarının etkilerini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda çalışanların kişilik özellikleri ve iş tatmin düzeyleri belirlenmiştir. Çalışanların kişilik özellikleri ile iş tatminleri ilişkisi üzerinde psikolojik güçlendirmenin aracı etkisi ve dönüşümcü liderlik algısının düzenleyicilik rolü araştırılmıştır. Bu kapsamda bir model geliştirilmiş ve bu model Ankara'da Bilkent Üniversitesi ve O.D.T.Ü Teknokent'te bulunan bilişim sektöründe çalışan kişilerde test edilmiştir.Çalışmadaki veriler anket kullanılarak toplanmıştır. Modelde yer alan değişkenler arasındaki doğrusal, düzenleyici ve aracı etkilerin ölçülmesi amacıyla, aracı testi, doğrusal ve hiyerarşik regresyon analizleri uygulanmıştır.Oluşturulan model çerçevesinde yapılan analizler neticesinde elde edilen sonuçlar şu şekildedir: Sorumluluk ve deneyimlere açıklık iş tatminini olumlu yönde etkilemektedir. Ancak deneyimlere açık olmanın iş tatminine olan olumlu etkisi, sorumluluğun etkisi kadar güçlü değildir. Duygusal dengesizlik ise iş tatminini olumsuz yönde etkilemektedir. Öte yandan dışa dönüklük ve uyumluluk ile iş tatmini arasında bir ilişki bulunmamaktadır.Dışa dönüklük ve sorumluluk, psikolojik güçlendirmeyi olumlu, duygusal dengesizlik ise olumsuz yönde etkilemektedir. Ancak uyumluluk ve deneyimlere açıklık ile psikolojik güçlendirme arasında bir ilişki belirlenmemiştir. Sorumluluk ile iş tatmini ilişkisinde psikolojik güçlendirmenin kısmi aracı etkisi bulunmaktadır. Öte yandan dışa dönüklük, uyumluluk, deneyimlere açıklık ve duygusal dengesizlik ile iş tatmini ilişkisinde psikolojik güçlendirmenin aracı etkisi tespit edilmemiştir.Bu bulgulara ilave olarak, psikolojik güçlendirme ve dönüşümcü liderlik algısı, iş tatminini olumlu yönde etkilemektedir. Son olarak, sorumluluk ile iş tatmini ilişkisinde dönüşümcü liderlik algısının düzenleyici rolü olduğu belirlenmiştir. Öte yandan dışa dönüklük, uyumluluk, deneyimlere açıklık ve duygusal dengesizlik ile iş tatmini ilişkisinde, dönüşümcü liderlik algısının düzenleyici etkisi olmadığı ortaya çıkmıştır.Özetle, bu çalışma, kişilik özellikleri ve iş tatmini ilişkisi üzerinde psikolojik güçlendirme ile dönüşümcü liderlik algısının etkilerini inceleyerek, söz konusu dört alanda da literatüre katkıda bulunmuştur.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the effects of the followers? psychological empowerment and perceptions of transformational leadership on the relationship between their personality and job satisfaction. For this purpose, personality and job satisfaction levels of the followers were determined. Mediating effects of psychological empowerment and moderating effects of perceptions of transformational leadership on the relationship between personality and job satisfaction were examined. In this context, a model was proposed and tested on a sample of the employees working in Bilkent University and IT companies located in Tecnocity founded in M.E.T.U. in Ankara.In this study, data was collected by a survey method. Mediating tests, linear and hierarchical regressions were conducted to explore the main, moderating and mediating effects of the variables.The results showed that conscientiousness and openness to experience positively affected job satisfaction. However, the impact of openness to experience was not as strong as the impact of conscientiousness. Neuroticism negatively affected job satisfaction, but no relationship existed between personality traits of extraversion and agreeableness and job satisfaction.Extraversion and conscientiousness positively, whereas neuroticism negatively affected psychological empowerment. However, no relationship was found between agreeableness and openness to experience and psychological empowerment. Partial mediation effect of psychological empowerment was determined on the relationship between conscientiousness and job satisfaction. However, no mediating effect of psychological empowerment existed on the relationship between extraversion, agreeableness, openness to experience, neuroticism and job satisfaction.Psychological empowerment and perceptions of transformational leadership positively influenced job satisfaction. Perceptions of transformational leadership moderated the relationship between conscientiousness and job satisfaction. However, perceptions of transformational leadership didn?t moderate the relationship between job satisfaction and extraversion, agreeableness, openness to experience, neuroticism.In summary, this study contributes to the personality, job satisfaction, psychological empowerment and transformational leadership literature by explicitly examining the effects between the variables.