Otel işletmelerinde yönetici ve çalışan bakış açısıyla israfı önleme: Kazakistan örneği
Waste prevention in hotel business perspectives from managers and employees: The case of Kazakhstan
Yazar: AKMAUSSYM ULYKMAN
Danışman: DOÇ. DR. IŞIL ÖZGEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Kazakistan = Kazakhstan ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Otel personeli = Hotel personel ; Oteller = Hotels ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Çalışanlar = Workers ; İsraf = Extravagance

Özet:
Yeryüzünde yaşamın başladığı andan itibaren insanlar tüketme ve yeniden tüketme güdüsü ile pek çok kaynağı kullanmış ve tekrar temin sürecine girmişlerdir. Kapitalizm ile birlikte dünyada pek çok toplum dönüşmüş, temel ihtiyaçların dışında imaj ve duygusal faydaları da içeren bir tüketim sürecine girmiştir. Otel işletmeleri de tüketim toplumu olmaktan nasibini almıştır. Otel işletmelerindeki farklı hizmet konseptleri israfı arttırabilmektedir. Örneğin, her şey dahil hizmet konseptinde yiyecek ve içecek, su ve enerji, tekstil ürünlerinin israfı da ciddi boyutta artmaktadır. Otel işletmeleri büyük miktarlarda satın alma gerçekleştiren işletmeler arasındadır. İsraf, hem maddi anlamda hem de çevresel anlamda bir kayıptır. Gelişmekte olan ülkeler arasındaki Kazakistan'ın ekolojik ve ekonomik dengelerini de olumsuz yönde etkilemektedir.
Bu tez çalışmasında örneklem olarak Kazakistan otel işletmeleri ele alınmış, yönetici ve çalışanların israfı önlemeye yönelik bakış açıları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmada derinlemesine veri toplayabilmek için Çimkent şehrindeki 4 yıldızlı bir otel, örnek otel olarak seçilmiştir. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden 'gözlem' ve 'yarı yapılandırılmış görüşme' kullanılmıştır. Toplam 15 otel yöneticisi ve 20 otel çalışanı olmak üzere toplam 35 kişi ile yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Yapılan gözlem ve görüşmelerle yönetici ve çalışan bakış açısıyla israfa yönelik davranışlar incelenmiştir. Otel işletmesindeki israf nedenleri,
israfı önlemeye ilişkin mevcut uygulamalar, israfla baş etme yolları için öneriler tespit edilmiştir. Gözlem ve görüşmeler 30 Nisan 2022 ve 15 Mayıs 2022 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler öncelikle yazıya dökülmüş, sonrasında analiz edilerek, temalar oluşturulmuş ve değerlendirilmiştir.
Katılımcı görüşlerinden 4 ana tema ortaya çıkmıştır. İlk tema otel yöneticilerinin, ikinci tema ise otel çalışanlarının israfa yönelik davranışlarıdır. Üçüncü tema otel personeli bakış açısına göre hem otel misafirlerinin hem de otel personellerinin en çok israf ettikleri kaynaklardır. Dördüncü tema ise otel misafirlerin israf tutumlarının milliyet, yaş ve cinsiyet gibi demografik veriler doğrultusunda farklılıklarıdır.
Hem otel yöneticileri, hem de otel çalışanlarının israfı önlemeye yönelik otel işletmesinde yürüttükleri mevcut uygulamalar ve önerileri tespit edilmiştir. Bununla beraber, israfı önlemeye ilişkin yapılabilecek bazı uygulamaların misafir memnuniyetini olumsuz etkileyeceği düşünüldüğünden uygulamaktan vazgeçildiği de belirlenmiştir.
Araştırmanın, otel işletmelerinde israfı önleme konusunda ülke ekonomisine ve küresel sürdürülebilirlik çalışmalarına katkıda bulunacağı düşünülmektedir. Öte yandan yapılan literatür çalışmasında Kazakistan'da otel işletmelerindeki israfı değerlendiren hiçbir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu yönüyle de çalışma literatüre özgün katkılar sağlayacaktır.

Abstract:
Since the beginning of life on earth, people have used many resources with the motive of consumption and re-consumption and have entered the process of re- supplying. With capitalism, many societies in the world have been transformed and have entered a consumption process that includes image and emotional benefits apart from basic needs. Hotel businesses have also had their share of being a consumer society. Different service concepts in hotel businesses can increase waste. For example, wastage of food and beverage, water and energy, as well as textile products increases significantly in the all-inclusive service concept. Hotel businesses are among the businesses that make large purchases. Waste is a loss both financially and environmentally. It also negatively affects the ecological and economic balance of Kazakhstan among developing countries.
In this thesis study, Kazakhstan hotel businesses were taken as a sample, and it was tried to reveal the perspectives of managers and employees to prevent waste. In order to collect in-depth data for the study, a 4-star hotel in the city of Shymkent was chosen as a sample hotel. In the research, 'observation' and 'semi-structured interview', which are qualitative research methods, were used. Face-to-face interviews were conducted with a total of 35 people, including 15 hotel managers and 20 hotel employees. With the observations and interviews, waste-oriented behaviors were examined from the point of view of managers and employees.
Suggestions for the causes of waste in the hotel business, current practices to prevent waste, and ways to deal with waste have been identified. Observations and interviews were carried out between 30 April 2022 and 15 May 2022. The data obtained were first written down, then analyzed, and themes were created and evaluated.
Four main themes emerged from the participant's views. The first theme is the waste-oriented behavior of the hotel managers, and the second theme is the hotel employees. The third theme is the most wasted resources by both hotel guests and hotel staff from the hotel staff perspective. The fourth theme is the differences in the waste attitudes of hotel guests in line with demographic data such as nationality, age and gender.
The current practices and suggestions of both hotel managers and hotel employees in the hotel business to prevent waste have been determined. However, it has been determined that some practices that can be done to prevent waste have been abandoned because it is thought that they will adversely affect guest satisfaction.
It is thought that the research will contribute to the national economy and global sustainability studies in preventing waste in hotel businesses. On the other hand, in the literature review, no study was found that evaluated the waste in hotel businesses in Kazakhstan. In this respect, the study will provide original contributions to the literature.
Keywords: sustainability, waste, hotel businesses, Kazakhstan.