Türkiye'de bireysel yatırımların davranışsal finans çerçevesinde yapısal eşitlik modellemesiyle incelenmesi
Investigation of individual investments in Turkey in the framework of behavioral finance with structural equation modeling
Yazar: BEGAİM CHOTAEVA
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KORAY ÇETİN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bireysel yatırım sermayesi = Individual participation capital ; Bireysel yatırımcılar = Individual investors ; Davranışsal finans = Behavioral finance ; Finansal piyasalar = Financial markets ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Yatırımcı davranışı = Investors behavior ; Yatırımlar = Investments

Özet:
Bu çalışmada davranışsal finans ışığında yatırım tercihleri açıklanmaya çalışılmış ve bu amaçla ampirik bir araştırma yürütülmüştür. Çalışmanın amacı, Türkiye'deki bireysel yatırımcıların tercihlerinde (mevduat, döviz, hisse senedi, yatırım fonu, tahvil/bono, altın ve diğerleri) etkisi olan özelliklerin tespiti ve yatırımcıların karar alma davranışının davranışsal finans ışığında incelenmesidir. Ayrıca, yatırımcının yatırım kararları geleneksel teorilerin aksine irrasyonel davranışlar gösterebilmektedir. Bu kapsamda davranışsal finans literatürü incelenmiş ve kavramsal temeller ortaya konmaya çalışılmıştır. Bunun için Geleneksel Finans Modelleri incelenerek yatırım kararlarının analizinde daha önce kullanılmış ve bugün de kullanılmaya devam eden teori ve yaklaşımlara yer verilmiştir. Çalışmada veri toplamak için yüz yüze ve internet üzerinden anket metodu kullanılmıştır. Elde edilen veriler üzerinden yapısal eşitlik modeli (YEM) oluşturulmuştur. Çalışmada Aşırı Güven, Risk Toleransı, Yatırım Yapma Eğilimi, Olumlu Ruh Hali şeklinde tanımlanan davranışsal boyutlar üzerine araştırma yoğunlaştırılmıştır. Analiz sonucunda elde edilen veriler yardımıyla Türkiye'de bireysel yatırımcı tercihlerinde ön plana çıkan davranış kalıpları diğer çalışmaların bulgularıyla karşılaştırılmıştır. Çalışmada ilk aşamada demografik özelliklerin davranışsal boyut üzerine etkisine bakıldıktan sonra davranışsal boyutların birbirine etkisi hem doğrudan hem de dolaylı olarak incelenmiştir. Yatırımcıların yatırım yapma eğilimini etkileyen etmenlerin tespitine yönelik modeller test edilmiştir.

Abstract:
In this study, investment preferences were tried to be explained in the light of behavioral finance and an empirical research was conducted for this purpose. The aim of the study is to determine the characteristics that have an impact on the preferences of individual investors (deposit, foreign exchange, stock, mutual fund, bond/bill, gold and others) in Turkey and to examine the decision-making behavior of investors in the light of behavioral finance. In addition, the investor's investment decisions may show irrational behaviors contrary to traditional theories. In this context, behavioral finance literature has been examined and conceptual foundations have been tried to be revealed. For this purpose, by examining the Traditional Finance Models, the theories and approaches that have been used before in the analysis of investment decisions and that continue to be used today are included. In the study, face-to-face and internet survey methods were used to collect data. Structural equation model (SEM) was created based on the data obtained. In the study, research was focused on behavioral dimensions defined as Overconfidence, Risk Tolerance, Propensity to Invest, and Positive Mood. With the help of the data obtained as a result of the analysis, the behavioral patterns that come to the fore in individual investor preferences in Turkey were compared with the findings of other studies. In the first stage of the study, after examining the effect of demographic characteristics on the behavioral dimension, the effects of behavioral dimensions on each other were examined both directly and indirectly. Models have been tested to determine the factors that affect investors' tendency to invest.