Hegel felsefesinde bilinç ve erek
Consciousness and goal in Hegel's philosophy
Yazar: NURAY AYTEN
Danışman: PROF. DR. IŞIL BAYAR BRAVO
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Sistematik Felsefe ve Mantık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Hegel felsefesinde tarihin özgürlük bilincinde ilerleme
olması fikrinden hareketle, bilinç ve erek kavramlarının incelenmesidir. Hegel'e göre
dünya tarihi birbirinden kopuk oluş bitişler değil, aksine özgürlük bilincine ilerleyen tinin
belirlenim kazandığı süreçtir. Bu sürecin başında, doğal bilinç dış dünya ile ilişkilense de
bilincin nihai erimi, tüm dolayım ve bağımlılığın tüketildiği kendinin bilincidir. Bu son,
başlangıçta bir erek olarak içerilmekte ve bilinci devindirmektedir.
Bu bağlamda öncelikle Tinin Fenomenolijisi'nde (duyum, algı, anlama yetisi,
Stoacılık, kuşkuculuk, mutsuz bilinç) bilinç biçimleri irdelenmiştir. Hegel felsefesinde
tarihin uğrunda gerçekleştiği erek, doğal bilinçten özbilince tinin çeşitli uğraklarda
gerçeklik kazanmasıyla açığa çıkmaktadır. Bilinç, bu evrelerin her birinde edindiği
nesneye bağlı olarak farklı bir gerçeğe iye olmaktadır. Bilincin türlü dolayımdan geçerek
nesnelleşmesi, tinin kendinden başka kavrayacak bir şey olmadığının idrakine varacak
süreçtir. Bu anlamda süreç, tinin öteki dolayımıyla kendisine bakmasının, başkada
kendini bulmasınn anlatımıdır.
İkinci bölümde tarihsel ilerleme bağlamında erek ve bilinç incelenmiştir. Bu
kapsamda, Hegel'in tarih felsefesinde bir erek olarak özgürlük idesinin gerçekleşmesinde
bilincin rolü ele alınmıştır. Tin birlikten çokluğa geçmiş, doğaya ve tarihe yayılmıştır.
Ancak bilinç, tinsel olması itibariyle kendinden olana aşina olduğundan, hakikati
kavramaya yetili ve yönelimlidir. Bu bağlamda tarihte ve doğada türlü dolayımla
görünüme gelen gerçek, en nihayet bilinçte beliren anlam yahut düşüncedir. Özbilinçten
spekülatif kavrayışa yükselmekle tin kendi hakikatine, özgürlük idesine ilerlemektedir.
Bu bağlamda özgürlük ereği, bilinci devindiren ilkedir.
Sonuç olarak, tarihsel ilerleme fikri bağlamında erek ve bilinç kavramlarını temel
alan bu çalışma, Hegel'in kavramsal çerçevesinin sapasağlam ve girift örgüsüne bir
tanıklıktır. Tinin özgürlük bilinci uğruna katettiği tarihse, aklın gerçeği doğrulaması, iyiyi
istemesi ve güzeli beğenmesiyle biçimlenen ussallığın keşfedileceği mecradır. Bu
bağlamda, Hegel'in gör dediği, tikelin katı sınırlarını aşıp evrensel yazgısına yükselen
tinin, doğallık, duyusallık ve yabancılaşma kılıflarından geçerek kendinin bilince ilerleyişidir.

Anahtar kelimeler: Bilinç, özbilinç, teleoloji, özgürlük bilinci.

Abstract:
The aim of this study is to examine the concepts of consciousness and goal, based
on the idea that history is progress in the consciousness of freedom in Hegel's
philosophy. According to Hegel, world history is not a disconnection from each other,
but rather the process in which the spirit advancing to the consciousness of freedom
gains determination. At the beginning of this process, although natural consciousness is
associated with the outside world, the final reach of consciousness is self-consciousness,
from which all mediation and dependence is consumed. This end is originally contained
as a goal and moves consciousness.
In this context, first of all, the forms of consciousness in the Phenomenology of
Spirit (sensation, perception, understanding, Stoicism, skepticism, unhappy
consciousness) were examined. In Hegel's philosophy, the purpose for which history is
realized emerges with the realization of the spirit from natural consciousness to selfconsciousness in various moments. Consciousness acquires a different reality depending
on the object it acquires in each of these stages. The objectification of consciousness
through various mediations is the process that will come to the realization that the spirit
has nothing to grasp but itself. In this sense, the process is the expression of the spirit's
looking at itself through the other and finding itself in the other.
In the second part, goal and consciousness are examined in the context of historical
progress. In this context, the role of consciousness in the realization of the idea of
freedom as a goal in Hegel's philosophy of history is discussed. Spirit has passed from
unity to multiplicity and spread to nature and history. However, since consciousness is
familiar with its own, it is capable and inclined to grasp the truth. In this context, the
reality that appears through various mediations in history and nature is the meaning or
thought that finally appears in the consciousness. By rising from self-consciousness to
speculative understanding, the spirit advances to its own truth, to the idea of freedom. In
this context, the goal of freedom is the principle that moves consciousness.
As a result, this study, which is based on the concepts of purpose and
consciousness in the context of the idea of historical progress, is a testimony to the solid
and intricate weave of Hegel's conceptual framework. On the other hand, the history that
the spirit travels for the sake of freedom is the place where the rationality shaped by the
mind's confirmation of the truth, wanting the good and liking the beautiful will be
discovered. In this context, what Hegel calls seeing is the progress of the spirit, which
goes beyond the strict limits of the particular and rises to its universal destiny, to
consciousness by passing through the sheaths of naturalness, sensuality and alienation.

Keywords: Consciousness, self-consciousness, teleology, consciousness of freedom.