Özel gereksinimli öğrencilerin ilköğretime geçişte yaşadıkları güçlüklerin belirlenmesi
Determination the difficulties of the students with special needs by teachers as transition to elementary school
Yazar: BİNNUR YILDIRIM HACIİBRAHİMOĞLU
Danışman: PROF. DR. TEVHİDE KARGIN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırmada, özel gereksinimli öğrencilerin ilköğretime geçişte yaşadıkları güçlüklerin öğretmen görüşlerine dayalı olarak belirlenmesi amaçlanmış ve  karma yöntem ile desenlenmiştir.
Araştırmada öncelikle 2010-2011 öğretim yılında Ankara ili kaynaştırma uygulaması yapan resmi ilköğretim okullarında görev yapan 209 sınıf öğretmenine ulaşılarak öğretmenlere araştırmacı tarafından geliştirilen geçerli ve güvenilir bir araç olduğu tespit edilen ?İlköğretime Geçişte Yaşanılan Güçlükleri Belirlenme? ölçme aracı uygulanmıştır. Nicel bulgular tespit edildikten sonra araştırmanın nitel çalışmasını oluşturan odak grup görüşme süreci çalışmaları 2011-2012 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılında Giresun ili kaynaştırma uygulaması yapan resmi  ilköğretim okullarında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nitel bölümü sekiz odak grup görüşmesine katılan toplam 43  birinci sınıf öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Ölçme aracı ?Geçiş sürecinde çocuğa ilişkin özellikler? ve ?Geçiş sürecinde çocuğun çevresine ilişkin özellikler? olmak üzere iki alt boyuttan oluşmaktadır.  
Araştırmadan elde edilen bulgular öğretmenlerin özel gereksinimli öğrencilerin ilköğretime geçişte  güçlük yaşadıkları alanlara ilişkin görüşlerini ortaya koymaktadır. Araştırmanın nicel bulgularında ?Geçiş sürecinde çocuğa ilişkin özellikler?  boyutunda öğretmen görüşleri, sınıfında engelli öğrenci bulunma, hizmet süresi ve görev yaptığı ilçe değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermiştir. Araştırmanın nitel kısmında yer alan öğretmen görüşleri incelendiğinde, öğretmenler özel gereksinimli öğrencilerin ilköğretime geçişte yaşadıkları güçlükleri çocuk, okul, sınıf, öğretmen, özel özel eğitim merkezleri ve Rehberlik Araştırma Merkezi (RAM) boyutları altında görüş bildirmişlerdir. Öğretmenler genel olarak bilgilendirilme süreci, uyum, destekler, okul ve sınıflardaki fiziki alt yapı eksikliği,  öğretim farklılığı, iletişim ve işbirliği alanında yetersizlikler, ailenin ilgisizliği ve kaynaştırma hakkında yeterli bilgiye sahip olmamaları konusunda  özel gereksinimli öğrencilerin güçlükler yaşadıklarına değinmişlerdir. Özel gereksinimli çocukların ilköğretime geçişte yaşadıkları en önemli güçlük, her iki veri kısmında çocuk ve aile boyutlarında olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenler, öğrencilerin yaşadıkları güçlüklerin iyileştirilmesi için dokuz alana yönelik öneri sunmuşlardır.

Abstract:
The purpose of this study is to determine  the opinions of the teachers upon the difficulties that the students with special needs could face throughout transition to elemantary school mainstream classes. Because the aim of the study was to describe the case in-depth in its real context, this study was carried out as the mixed methods research.
Firstly, quantitative study was conducted by 209 teachers in the 2010?2011 academic year the public elemantary school mainstream classes in Ankara. The scale called ?The Difficulties of The Students with Special Needs in Transition to Elementary School? as a valid and reliable instrument was developed by the researcher. After quantitative measures, focus group interviews were conducted in qualitative design. Eight focus group interviews were planned with 43 teachers in the 2011-2012 spring term the public elemantary school mainstream classes in Giresun. The scale consists of two parts including children characteristics in transition process and environmental factors around the child.
The findings revealed the opinions of the teachers upon transition to elementary mainstream classes that the students with special needs have difficulties. In the quantitative part, significant differences were found by years of teaching, school status and presence of children with special needs in class variables. According to these results these variables were determined to have an effect on teacher?s opinions. Outcomes from focus groups included child, school, teacher, private education center and  counseling research center that are considered difficulties in transition to school by teachers. In general teachers stated that informing process, adaptation, supports, physical the deficiencies of school and class environment, instructional differences, the deficiency of communication and colloboration, lack of family interest, having insufficient qualification  about inclusion education about the difficulties of the students with special needs to transition. The factors nominated by teachers as being critical if children with special needs are to make transition to elementary school. Child and family factors were idendified the most important factors both quantitative and qualitative. The teachers made nine suggestions which could be beneficial to improve the difficulties of transition to elementary school.