Çok boyutlu yetkinlik değerlendirmesi: Uçak bakım organizasyonunda bir uygulama
Multi-dimensional competency assessment: An application in aircraft maintenance organization
Yazar: FERİT SAİTOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SİNAN APAK
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Bakım = Maintenance ; Bakım verenler = Caregivers ; Fonksiyonel yetkinlik = Functional competency ; Sivil havacılık işletmeleri = Civil aviation companies ; TOPSIS = TOPSIS ; Uçaklar = Airplanes ; VIKOR yöntemi = VIKOR method ; Yetkinlik = Competence

Özet:
Ticari hava taşımacılığı artan yolcu sayısı ve yük sebebiyle gözde sektörlerden birisi olmaya devam etmektedir. Uçak üreticileri bu sektörde rekabet üstünlüğü elde edebilmek için maliyetleri azaltmak ve uçuş emniyetini artırmak amacıyla her yeni tasarımda yeni teknolojiler kullanmaktadırlar. Teknolojik değişiklikler operatörlerin bakım faaliyetleri üzerinde de etkili olur. Uçak operatörleri, operasyonlarını etkin bir şekilde sürdürmek için uçaklara bakım uygulamak zorundadır. Bakım uygulamalarının etkinliği ise bakım personelinin yetkinliği ile bağlantılıdır. Farklı operasyonel koşullarda, çeşitli yetkinlik tiplerinde ve kompleks sistemlere sahip uçaklar üzerinde personel yetkinliğinin hangi yönde geliştirilmesi gerektiğine karar vermek zor bir süreçtir. Bu zor sürecin tüm boyutlarını değerlendirerek doğru uçak sistemine karar vermek ve bu sistem üzerinde personel yetkinliğini geliştirmek bakımın etkinliğini artıracaktır.

Bu amaca ulaşmak için, bu araştırma kapsamında birebir görüşmeler yapılmış, risk analizi ve anket uygulanmıştır. ÇKKV yöntemlerinden olan AHP, TOPSIS ve VIKOR'dan faydalanılarak uçak sistemlerinin nihai önem sıralaması elde edilmiştir.

Araştırma sonucunda personel yetkinliğinin geliştirilmesi için önemli olan uçak sistemlerinin belirlenmesinde tek bir parametreye bakılamayacağı görülmüştür. Doğru uçak sistemini seçmek için bakımın etkinliğini gösteren tüm boyutların sürece dahil edilmesi gerekmektedir. Bu araştırma modeliyle amaca ulaşmak için ÇKKV yöntemlerinden AHP, TOPSIS ve VIKOR kullanılabilir.

Abstract:
Commercial air transportation is one of the favorite sectors due to the increasing number of passengers and cargo. To gain competitive advantage in this sector, aircraft manufacturers use new technologies in every new design to reduce costs and increase flight safety. Technological changes also affect operators' maintenance activities. Aircraft operators must perform maintenance to the aircrafts in order to continue their operations effectively. The effectiveness of maintenance activities is linked to competency of maintenance staff. Because of different operational conditions, various types of competencies and aircraft with complex systems, it is a difficult process to decide in which direction the personnel competency should be developed on. By evaluating all dimensions of this difficult process, deciding of correct aircraft system and improving personnel competency on this system will increase the effectiveness of maintenance.

Within the scope of this research in order to achieve this goal, one-on-one interviews were conducted, risk analysis and questionnaire were applied. The final priority ranking of the aircraft systems was obtained by using AHP, TOPSIS and VIKOR which are among the MADM methods.

As a result of the research, it has been observed that only one parameter cannot be considered for determining the aircraft systems which are important for the development of personnel competency. For selecting the correct aircraft system, all dimensions that show effectiveness of maintenance must be included in the process. Together with this research model AHP, TOPSIS and VIKOR, which are among the MADM models are applicable.