Çoklu antibiyotik dirençli, pseudomonas aeroginosa enfeksiyonu oluşturulmuş ratlarda topikal antimikrobiyal ajanların (sitrik asit %3, klorheksidin asetat %0.5 (bactigras®), gümüş sülfodiyazin %1 (silverdin®) ve silver-coated dressing (acticoat®)) etkinliğinin değerlendirilmesi:
Çoklu anti̇bi̇yoti̇k di̇rençli̇, pseudomonas aerogi̇nosa enfeksi̇yonu oluşturulmuş ratlarda topi̇kal anti̇mi̇krobi̇yal ajanlarin (si̇tri̇k asi̇t %3, klorheksi̇di̇n asetat %0.5 (bacti̇gras®), gümüş sülfodi̇yazi̇n %1 (si̇lverdi̇n®) ve si̇lver-coated dressi̇ng (acti̇coat®)) etki̇nli̇ği̇ni̇n değerlendi̇ri̇lmesi̇:
Yazar: HAKAN YABANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR BAŞARAN
Başkent Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı / Deneysel Tıbbi Araştırma Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery

Özet:
Yanık insan vücudunun karşılaştığı en ağır travmalardan biridir. Uzun süren tedavisi ve
sıklıkla üzerine eklenen ikincil enfeksiyonlar nedeniyle mortalitesi halen yüksektir. Büyük ve
komplike yanık şok, enfeksiyon ve bunlara bağlı çoklu organ yetmezliği sonucu hayatı tehdit
eder hale gelebilirken, küçük yanıklar çeşitli derecede fonksiyon kayıpları oluşturarak yaşam
kalitesini etkileyebilir.
 Yanık yoğun bakım ünitelerinde sık rastlanan ve kısa sürede çoklu antibiyotik direnci
geliştirerek ciddi mortalite ve morbiditeye neden olan Pseudomonas Aeroginosa suşlarına
yönelik, günümüzde kullanılabilecek etkin bir topikal antimikrobiyal ajan bulunmamaktadır.
Literatüre bakıldığında sınırlı sayıda olgu sunumları şeklinde makaleler bulunmakla beraber,
deneysel olarak dirençli Pseudomonas Aeroginosa suşlarına karşı antimikrobiyal ajanların
etkinliklerinin değerlendirildiği çalışma bulunmamaktadır. Bu amaçla yaptığımız
çalışmamızda etkinliği deneysel olarak ortaya konulmamış sitrik asit'in etkinliğinin
değerlendirimesi, diğer antimikrobiyal ajanlarla etkinliğinin karşılaştırılması ve yanık
hastalarında ciddi morbidite ve mortalite nedeni olarak karşımıza çıkan dirençli Pseudomonas
Aeroginosa enfeksiyonlarının, topikal antimikrobiyal ajanlarla tedavi sonuçlarını ortaya
koymaya çalıştık. Bu amaçla; yanık yoğun bakım ünitelerinde sıklıkla kullanılan sitrik asit
%3, klorheksidin asetat %0.5 (Bactigras®), silver-coated dressing (Acticoat®), gümüş
sülfodiyazin %1 (Silverdin®)'nin dirençli Pseudomonas Aeroginosa suşlarına karşı
etkinliklerini değerlendirdik.
 Çalışmaya alınan toplam 40 rat, kontrol grubu (grup 1; n=8), gümüş sülfodiyazin %1
(Silverdin®) grubu (grup 2; n=8), klorheksidin asetat %0.5 (Bactigras®) grubu (grup 3; n=8),
sitrik asit %3 grubu (grup 4; n=8), silver-coated dressing (Acticoat®) grubu (grup 5; n=8)
olarak 5 gruba ayrıldı. Yanık sonrası birinci hafta sonunda ratlar sakrifiye edildi ve yanık
sahası, komşu paravertebral kas, ve akciğerden kantitatif sayım için doku kültürleri, sol
ventrikülden kan kültürü ve histopatolojik inceleme için yanık sahasından doku kültürleri
alındı.
 Histopatoljik inceleme sonucunda tüm ratlarda tam kat yanık oluşturulduğu görüldü.
Gruplar arasında antimikrobiyal ajanların etkinliği değerlendirildiğinde; gümüş sülfodiyazin
%1 (Silverdin®) grubu (grup 2; n=8) ve silver-coated dressing (Acticoat®) grubu (grup 5;
n=8)'nun diğer gruplara göre istatistiksel olarak daha etkili olduğu gösterildi (p<0.05). Grup 2
ve grup 5'in kendi aralarında yapılan karşılaştırmada ise grup 2'nin istatistiksel olarak daha
etkili olduğu görüldü (p<0.05).
II
 Çalışma sonunda dirençli Pseudomonas Aeroginosa suşları tam olarak eradike edilemese
bile, grup 2 ve grup 5'de kullanılan topikal antimikrobiyal ajanlarla sistemik enfeksiyona
neden olabilecek düzeydeki kolonizasyon sayısının azaltılmış olduğu ve bu sonucununda
istatistiksel olarak anlamlı olduğu görüldü (p<0.05).
 Bu sonuçlara paralel olarak birçok çalışmada hala yanık yoğun bakım ünitelerinde en sık
görülen mikrobiyal ajan olarak karşımıza çıkan dirençli Pseudomonas Aeroginosa suşlarının
etkileri ve sistemik yayılımları grup 2 ve 5'de kullanılan topikal antimikrobiyal ajanlarla
önlenmiş olup; bu ajanların dirençli Pseudomonas Aeroginosa enfeksiyonlarında kullanımı ile
oluşabilecek mortalite ve morbidite oranlarının azaltılabileceği kanaatindeğiz.

Abstract:
Yanık insan vücudunun karşılaştığı en ağır travmalardan biridir. Uzun süren tedavisi ve
sıklıkla üzerine eklenen ikincil enfeksiyonlar nedeniyle mortalitesi halen yüksektir. Büyük ve
komplike yanık şok, enfeksiyon ve bunlara bağlı çoklu organ yetmezliği sonucu hayatı tehdit
eder hale gelebilirken, küçük yanıklar çeşitli derecede fonksiyon kayıpları oluşturarak yaşam
kalitesini etkileyebilir.
 Yanık yoğun bakım ünitelerinde sık rastlanan ve kısa sürede çoklu antibiyotik direnci
geliştirerek ciddi mortalite ve morbiditeye neden olan Pseudomonas Aeroginosa suşlarına
yönelik, günümüzde kullanılabilecek etkin bir topikal antimikrobiyal ajan bulunmamaktadır.
Literatüre bakıldığında sınırlı sayıda olgu sunumları şeklinde makaleler bulunmakla beraber,
deneysel olarak dirençli Pseudomonas Aeroginosa suşlarına karşı antimikrobiyal ajanların
etkinliklerinin değerlendirildiği çalışma bulunmamaktadır. Bu amaçla yaptığımız
çalışmamızda etkinliği deneysel olarak ortaya konulmamış sitrik asit'in etkinliğinin
değerlendirimesi, diğer antimikrobiyal ajanlarla etkinliğinin karşılaştırılması ve yanık
hastalarında ciddi morbidite ve mortalite nedeni olarak karşımıza çıkan dirençli Pseudomonas
Aeroginosa enfeksiyonlarının, topikal antimikrobiyal ajanlarla tedavi sonuçlarını ortaya
koymaya çalıştık. Bu amaçla; yanık yoğun bakım ünitelerinde sıklıkla kullanılan sitrik asit
%3, klorheksidin asetat %0.5 (Bactigras®), silver-coated dressing (Acticoat®), gümüş
sülfodiyazin %1 (Silverdin®)'nin dirençli Pseudomonas Aeroginosa suşlarına karşı
etkinliklerini değerlendirdik.
 Çalışmaya alınan toplam 40 rat, kontrol grubu (grup 1; n=8), gümüş sülfodiyazin %1
(Silverdin®) grubu (grup 2; n=8), klorheksidin asetat %0.5 (Bactigras®) grubu (grup 3; n=8),
sitrik asit %3 grubu (grup 4; n=8), silver-coated dressing (Acticoat®) grubu (grup 5; n=8)
olarak 5 gruba ayrıldı. Yanık sonrası birinci hafta sonunda ratlar sakrifiye edildi ve yanık
sahası, komşu paravertebral kas, ve akciğerden kantitatif sayım için doku kültürleri, sol
ventrikülden kan kültürü ve histopatolojik inceleme için yanık sahasından doku kültürleri
alındı.
 Histopatoljik inceleme sonucunda tüm ratlarda tam kat yanık oluşturulduğu görüldü.
Gruplar arasında antimikrobiyal ajanların etkinliği değerlendirildiğinde; gümüş sülfodiyazin
%1 (Silverdin®) grubu (grup 2; n=8) ve silver-coated dressing (Acticoat®) grubu (grup 5;
n=8)'nun diğer gruplara göre istatistiksel olarak daha etkili olduğu gösterildi (p<0.05). Grup 2
ve grup 5'in kendi aralarında yapılan karşılaştırmada ise grup 2'nin istatistiksel olarak daha
etkili olduğu görüldü (p<0.05).
II
 Çalışma sonunda dirençli Pseudomonas Aeroginosa suşları tam olarak eradike edilemese
bile, grup 2 ve grup 5'de kullanılan topikal antimikrobiyal ajanlarla sistemik enfeksiyona
neden olabilecek düzeydeki kolonizasyon sayısının azaltılmış olduğu ve bu sonucununda
istatistiksel olarak anlamlı olduğu görüldü (p<0.05).
 Bu sonuçlara paralel olarak birçok çalışmada hala yanık yoğun bakım ünitelerinde en sık
görülen mikrobiyal ajan olarak karşımıza çıkan dirençli Pseudomonas Aeroginosa suşlarının
etkileri ve sistemik yayılımları grup 2 ve 5'de kullanılan topikal antimikrobiyal ajanlarla
önlenmiş olup; bu ajanların dirençli Pseudomonas Aeroginosa enfeksiyonlarında kullanımı ile
oluşabilecek mortalite ve morbidite oranlarının azaltılabileceği kanaatindeğiz.