II. Abdülhamid'in modernleşme politikaları: Eleştirel bir analiz
Modernization policies of Sultan Abdulhamid IInd: A critical analysis
Yazar: ZAFER GÜRBÜZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BARIŞ ÜNLÜ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Abdülhamid II = Abdülhamid II ; Meşrutiyet = Constitutional monarcy ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Said Nursi = Said Nursi ; Tanzimat = Tanzimat

Özet:
Siyasal modernleşmenin Osmanlı'da üç temel ayağı olan ordu, bürokrasi ve eğitim XIX. Yüzyılda önemli değişimler geçirmiştir. Sadece iktidardakilerin değil onlara muhalif olanların da bu değişim ve dönüşüme inandıkları görülmektedir. Sultan II. Abdülhamid de sanılanın aksine uygulamalarıyla modernleşmeye destek vermiştir. Fakat kendisinin selefleri konumunda olan padişahlarla Sultan II. Abdülhamid'in modernleşme perspektifi arasında farklılıklar bulunmaktadır. Bürokrasiyi adeta yok edip Yıldız Sarayı'nı devletin merkezi haline getirmesi, jurnalciliği bir mekanizma ve haber alma aygıtı haline getirmesi bu farklılıklardan birkaçıdır.
Abdülhamid'in din namına uyguladığı "devletçi" ve otoriter politikalar dönemin İslam münevverleri tarafından eleştirilmiştir. Bu münevverlerin en göze çarpanlarından biri de Said-i Nursi'dir. Abdülhamid ve Said-i Nursi arasındaki gerilim din namına devlet ve iktidarı esas alan yaklaşım ile dinin hakikati namına ferdi ve adaleti esas tutan yaklaşımın karşılaşmasıdır.  Bir tarafta devletin bekası adına istibdat ve baskıya sapan bir sultan, diğer taraftan hürriyeti imanın gereği olarak gören bir Osmanlı münevveri karşı karşıyadır.


Anahtar Sözcükler: Modernleşme, Osmanlı, Tanzimat, Yeni Osmanlılar,Meşrutiyet, II. Abdülhamid, Said-i Nursi.

Abstract:
Military, bureaucracy and education were the three bases of political modernization in the Ottoman Era and they changed significantly during the nineteen century. It appears that not only the rulers but also opponents believed in this change and transformation. In spite of the common believe, relevant accounts show that Abdul Hamid II supported the modernization process with his practices. However, there are differences between Abdul Hamid II and his predecessors' views on modernization.  Centralization of Yildiz Palace via bypassing bureaucracy and his making of denouncement as an intelligence service are some of these differences. 
The "statist" and authoritarian policies of Abdul Hamid that he applied on behalf of religion were criticized by Islamic Scholars in that era. Said Nursi was one of these scholars who attracted attention. The tension between Abdul Hamid and Said Nursi was  the confrontation of the approach that based on state and power on behalf of religion and the approach that based on individual and justice on behalf of the truth of religion. There was an encounter between a sultan who deviated to despotism and oppression on behalf of the state's perpetuity on one side and an Ottoman scholar who considered freedom as the virtue of faith on the other.


Keywords: Modernization, Ottoman, Tanzimat Reform Era, The Young Ottomans, Constitutionalism, Abdul Hamid II, Said Nursi.