İç savaş sonrası İspanyol tiyatrosu
El teatro de la posguerra de Espana
Yazar: BANAFSHE BAYAT
Danışman: PROF. DR. NİL ÜNSAL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / İspanyol Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature

Özet:
"İç Savaş Sonrası İspanyol Tiyatrosu" başlıklı bu tezde İspanyol tiyatrosunun girişimleri ve değişimleri incelemeye alınmış, tiyatro ve halk arasındaki ilişki araştırılarak ortaya konulmuştur.
İspanya, İç Savaştan sonra siyasi, kültürel ve ekonomik açıdan ciddi bir bunalıma girmiş ve yıllar sonra güçlükle kurtarılmıştır. Büyük romancıların ölümü, İspanyol edebi evriminde duraklamaya neden olmuştur. Halk ve tiyatro üzerinde siyasi baskının çok fazla olması ve artık dil özgürlüğü adına bir şey kalmamış olması nedeniyle tiyatro, önemini kaybetmiş bir şekilde ayakta durmak için yollar ararken, bu kargaşadan çıkmak için savaş sonrası yıllarda (1939) ve Franco'nun ölümünden sonra (1975) yeni romancı nesiller aramak amacıyla bir sahne oluşturuldu. Bu yeni nesiller arasında, romancılar dışında, şair ve oyun yazarları da bulunmaktaydı ve amaçları, estetik ve toplumsal eleştiri arasındaki çatışma ile karakterize edilmiş belli bir edebi manzaraya ulaşabilmekti. İspanya'da İç Savaş sonlandığında, İspanyol tiyatrosunda üç büyük sorun yer almıştır:
a. Ticaret koşulları tiyatro türünün kötüleşmesine neden olmuş, ekonomik kriz sadece daha güçlü oyunların sahnelenmesine yol açmış ve şiddetle yapılan sansürler herhangi bir eleştirel siyasi içeriğin engellenmesine neden olmuştur.
b. Savaş öncesindeki büyük ustaların (Valle- Inclán, Unamuno ve García Lorca) ölümü ve diğerlerinin sürgüne gitmesi (Max Aub, Alejandro Casona, Rafael Alberti) tiyatroda çok derin bir boşluk oluşturmuştur. Bunun sonucunda oluşan
duraklama, özellikle, son dönemde kendini göstermiş ve ticari tiyatro herkes için bir tehlike değilmiş gibi kendi çizgisinde devam etmiştir.
c. Tiyatro krizini başlatan şu tartışmalar gündeme gelmiştir:
i. Yukarıda da sözü edildiği gibi ölenler ve sürgüne gidenler olması nedeniyle büyük yazarların olmaması, girişimcilerin yabancı yazarların çeviri eserlerine bel bağlamasına neden olmuş, bunun sonucunda da genç İspanyol yazarlar bu ortamda kendilerine bir yer bulmada daha fazla zorluklarla yüzleşmişlerdir.
ii. Sinema büyük bir kitlenin eğlencesi haline gelmiş ve daha önce tiyatrodan beslenen seyircinin zevkini değiştirmiştir.
Eserler üzerindeki baskılar her gün daha da artarken, yazarlar eli kolu bağlı bir şekilde, yerlerinde kıvranıp dururken, halkın gerek duyduğu şey birlik olmak ve düşüncelerini dile getirmek olmuş ve tiyatro da bunun için bir araç olarak kullanılmıştır. Savaş sonrasındaki tiyatroda artık yenilikçi kuşağın izine pek rastlanılmamaktadır ancak bunun yerine, yeni nesil yazarlardan bir eleştirmen grup oluşturulmuş ve halkın istediği cesaret bu grup tarafından temsil edilir olmuştur.
Bu çalışmada tiyatronun gösterdiği çabalar gözler önüne serilmiştir. Tiyatroyu bu hale getiren en büyük etkenlerden biri olması nedeniyle İspanya İç Savaşı bu tezde yerini bulmuştur. Bu bağlamda, çalışmada, İspanya İç Savaşı'nın bir günde ve tek bir nedenle ortaya çıkmadığı, savaşın patlak vermesine neden olan önemli noktaların neler olduğu ele alınmıştır. Çalışmanın son bölümünde bu dönemin önemli eserlerine değinilerek tiyatro koşulları incelenmiştir. Bu eserler İspanyol tiyatrosunun en önemli temsilcileridir ve yansıtmaları göstermek için, bu önemli eserlerin eklenmesi de, incelemeye değer bulunmuştur. Duygusal çatışmaları ve ekonomik sıkıntıları çok güzel
bir şekilde yansıtmasıyla Antonio Buero Vallejo'nun "Merdivenlerin Tarihi" adlı eseri, o zamanki toplumun durumunu ve tiyatronun koşullarını çok güzel bir şekilde aktaran yine Vallejo'nun "Yakıcı Karanlıkta" adlı eseri, İspanyol dramının yenilenme arayışında olduğu Jardiel Poncela'nın "Elois Bir Badem Ağcının Altında" eseri ve savaş sonrasındaki cinayetleri ve katliamları anlatan bir eser olması nedeniyle Max Aub'un birbiri ardına sıraladığı "Cinayet İncileri", çalışmada incelenen eserler olmuştur.
Bu çalışmada, yukarıda sözü edilen örneklerle, tiyatronun halk için verdiği uğraşlar ve yıllar içinde geçirdiği değişimler ortaya konmaya çalışılmıştır. Bir harabeden yine bir ev yapmanın ve o solmuş yürekleri yine hayata bağlamanın kolay olmadığı gerçeğiyle tiyatro, İspanya İç Savaşından sonraki hayat zorluklarıyla yüz yüze gelerek önünde kurulan tüm duvarları yıkıp geçmiş ve tabi çok sevdiği yazarlarından bir kısmınıda bu yolda kurban vermiştir.

Abstract:
This thesis is about a comparison of Spanish theater before and after the civil war. In this research, changes and innovations in Spanish theater and also the relationship of this art and the people has been studied.
The Spanish Civil War spans from 1936 to 1939 and it ended with the ascent of Francisco Franco as President of Spain and the establishment of another dictatorship that lasted until 1975. Franco's dictatorship was secured by the political and economic repression of the opposition. His economic policies were based on autarky caused by the II World War, to where Franco sent the Blue Division, a group of soldier volunteers who helped Hitler in the war against the Soviet Union. In the 50's, in the context of the Cold War, Spain's geographical position and its military dictatorship ended up becoming strategic for the United States and its European allies against the Soviet Union. Spain's alliance with the US ended with the international isolation and helped open up the economy, although it wasn't able to catch up with the rest of the European democracies.
In this era "Bourgeoisie Theater" gained its utmost importance. Play writings are specifically focused on the traditions and literature of the "bourgeois" class. The texts of these plays basically are directed toward criticism of Bourgeoisie culture. What manifests mostly in this era is freedom of expression that follows the condition of political pressure and censorship. Here writers freely and without any fear express their views in their playwritings. Another characteristic of this era is popularity of musical and comedy plays. In these plays all events, personalities and relationships were
examples of the reality. Even the well-known social personalities were presented in caricatures. The main purpose of this kind of theater is "autopsy" of social slogans.
With the start of the civil war, Spain went through different experience. From the economic point of view the country was crippled and the foundation of the society had broken down. In this situation society was trying to find a way toward tranquility and safety protection. Naturally theater was impacted by the said conditions as one of the society institutions. Great writers were killed. When war was over, Spain was left as lifeless skeleton. Everything changed. Theater fell down from its high position, very far from the people. To revive theater needed a solution. Political pressure was continuously increasing on people, freedom of expression was banned. Censorship pressure on arts was increasing on daily basis and writers could not express their opinions under this suppression. What Spanish people needed was unity and power to enable them to express their ideas. Theater in this era becomes a tool to play a role in solving the problem. In the post war theater there was no trace of innovation. A new generation of writers appeared with tendency toward critical analysis. The novels written in the years directly after the Spanish Civil War show a total dependence in the trends that had been popular during the first half of the century. The multiple exiles, the repression and the censorship configure a precarious panorama, made worse by the intellectual impoverishment of the country.
In this research, by studying the historical trend of theater in Spain and analyzing the above samples in this era, its impact on improvement of the living condition of the society is analyzed.