İlköğretimde okul-aile iletişim etkinlikleri: Öğretmen ve veli görüşleri
School-family communication activities in elemantary education: Teacher and family's opinions
Yazar: GAMZE BİNİCİOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. EMİNE AYSIN KÜÇÜKYILMAZ
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile katılımı = Family participation ; Aile tutumu = Family attitude ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Okul-aile iş birliği = School-family cooperation ; Okul-çevre ilişkisi = School-environment cooperation ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İletişim = Communication

Özet:
Eğitim, bireyin doğumuyla birlikte ailede başlayan ve yaşamı boyunca devam eden bir süreçtir. Bireyin içinde yaşadığı topluma uyum sağlayabilmesi için gerekli olan toplumsal ve ahlaki değerlerin aktarımı ailede başlar ve aile çocuğu besleyip büyütmenin, barınak sağlamanın ve korumanın yanı sıra toplumsallaştırma görevini de üstlenir. Ancak bilim ve teknolojideki gelişmeler, zamanla ailede verilen eğitimin yetersiz kalmasına neden olmuş, toplumlar sosyal olarak kendilerini geliştirme gereksinimi duymuş ve bunun sonucunda bireyin eğitiminden sorumlu bir kurum olarak okullar otaya çıkmıştır.Günümüzde bireyin eğitimi büyük ölçüde eğitim kurumları tarafından gerçekleştirilmektedir. Buna karşın ailenin çocuğun eğitimi ile ilgili işlevini tamamen okula devrettiği de söylenemez. Aksine bu durum ailenin de yeni sorumluluklar üstlenmesine neden olmuştur. Başka bir deyişle hem aile hem de okul çocuğun eğitiminde sorumlu kurumlardır. Bu nedenle okul ile ailenin iş birliği kaçınılmazdır. Aileleri çocuğun eğitim sürecinde sorumlu kılmak, okul aile iş birliğini sağlamak da aile katılımıyla gerçekleşmektedir. Okulun amaçlarına ulaşabilmesi ve öğrencilerin davranışlarını olumlu şekilde geliştirebilmesi için eğitim sürecinin her aşamasında aile katılımı gereklidir.Aile katılımı etkinlikleri; ailenin programa katılımı, aile eğitim etkinlikleri, ev ziyaretleri, evde yapılacak etkinlikler, ailenin yönetim ve karar verme süreçlerine katılımı ve aile iletişim etkinlikleri olmak üzere değişik biçimlerde gerçekleşebilmektedir. Aile iletişim etkinlikleri, okul ile ev arasında tutarlılık sağlanması, ortak amaçların oluşturulması, karşılıklı bilinçli çabaların sürdürülmesinde önemli bir koşuldur. Aileler için destekleyici bir ortamın oluşturulmasında, ailelerin okulda ve sınıfta yapılanlar hakkında bilgilendirilmesinde, ailenin ya da öğretmenin gerektiğinde çocukla ilgili olarak birbirlerini bilgilendirmelerinde, okul politikalarının ve programlarının ailelere tanıtılmasında aile ile iletişim etkinlikleri önemlidir.İlköğretimde okul ile ailenin aile katılımı kavramından ne anladıklarının, okul-aile iletişiminde hangi yolları nasıl kullandıklarının, ne gibi sorunlarla karşılaştıklarının bilinmesi daha sağlıklı bir okul-aile iletişimi ve dolayısıyla aile katılımı sağlama açısından önemlidir. Bu amaçla bu araştırmada ilköğretimde aile katılım etkinliklerinden biri olan okul-aile iletişim etkinliklerinin veli ve öğretmen görüşlerine dayalı olarak belirlenmesine çalışılmıştır.Bu araştırma, tarama modelinde nitel yöntemle gerçekleştirilmiştir. Araştırma verilerinin toplanmasında görüşme tekniğinden yararlanılmış, Manisa ili Soma ilçesinde farklı sosyo ekonomik düzeydeki okullarda görev yapan 11 öğretmenle ve çocukları bu okullara devam eden 31 veli ile görüşülmüştür. Araştırma verileri betimsel analizle çözümlenmiştir.Araştırma sonuçlarından elde edilen bulgulara göre öğretmenler aile katılımını; çocuğun eğitiminde veli desteği, ailenin öğretmene ve çocuğa yardımcı olması, çocukla ilgili bilgi paylaşımı, ailenin çocuğuyla her konuda yeterince ilgilenmesi, ailenin okulda öğrenilenleri evde desteklemesi olarak tanımlamıştır. Aileler ise aile katılımını; çocukla bire bir ilgilenmek, öğretmen ve aile ilişkisi, çocuğa yardımcı olmak için yapılan çalışmalar, öğretmene yardımcı olmak, velinin bire bir çocuğunun eğitimi içinde var olması olarak tanımlamışlardır. Aile iletişimini ise öğretmenler; eğitim öğretimle ilgili sorunların öğretmen-veli iş birliği ile çözülmesi, velinin sürekli okulla diyalog halinde olması, ailenin çocuğuyla ilgilenmesi, çocukla ilgili bilgi paylaşımı olarak tanımlamışlardır. Aileler ise; çocuklarla ilgili iletişim kurmak, öğretmenle yakın olmak, her türlü konuda diyalog, okulla ile arsında sürekli ilişki, çocukla ilgili karşılıklı bilgi alış verişi, bire bir öğretmen-veli görüşmesi biçiminde tanımlamışlardır. Öğretmenler ve aileler okullarında okul-aile iletişimini sağlamak için velilerin katılabileceği etkinliklerin, veli toplantılarının ve bire bir özel görüşmelerin yapıldığını belirtmişlerdir. Öğretmenlerin genellikle ailelerle iletişim kurmada toplantı düzenleme, yüz yüze görüşme, telefonla görüşme, eve not gönderme ve ev ziyareti yapma yollarını kullandıkları görülmüştür. Öğretmenlerin ailelerle iletişim kurma nedenleri genellikle çocukların olumsuz davranışları, başarı durumu, sorunları, çocuğun dersle ilgili ihtiyaçları ve çocukları evde nasıl destekleyebilecekleri konusunda bilgilendirmedir. Ailelerin ise daha çok çocuğun derslerdeki durumu, çocukla ilgili özel problemler, çocuğun davranışları, arkadaşlarıyla ilişkileri, çocuğun nasıl yönlendirilebileceği, ilgi alanları ile ilgili iletişim kurdukları ortaya çıkmıştır. Öğretmenler ve veliler, okul-aile iletişiminin çocuğun başarısının ve özgüveninin artışına, yanlış davranışların düzelmesine katkısı olduğu ve çocuğun başıboşluk duygusu yaşamamasını sağladığı konularında hemfikirdirler. Okul-aile iletişiminde öğretmenler genellikle velilerin korumacı tavrının, ilgisiz ve duyarsız olmalarının, toplantılara katılmamalarının, zamansız görüşme taleplerinin ve başarıya odaklı olmalarının sorun yarattığını düşünürken aileler bir sorun yaşamadıklarını belirtmektedirler. Öğretmenlere ve ailelere göre iletişimde yaşanan sorunlar ailenin bilinçlenmesi, tarafların karşılıklı saygı ve hoşgörü çerçevesinde iletişim kurması, sorunların paylaşılmasıyla aşılabilecektir.Anahtar Sözcükler: Aile katılımı, okul- aile iletişimi

Abstract:
Education is a process, which starts in the family with the birth and continues throughout life. The transfer of necessary social and moral values for the integration of individuals to the society starts in the family. Families undertake the responsibilty of socialization of their child besides feeding and growing him/her.But education inside the family is no more suffiecient with the developments in science and technology. societies needed to develop themselves sociologically and with this neccesity schools arose as responsible for the education of individuals.Today the education of individuals are mostly realized by the educational institutes.Nevertheless, it is not possible to claim that the role of families in the education of the child is completely transferred to the school. This situation resulted with the families taking new responsiblities instead. In other words, both school and family are responsible for the education of the child. For this reason, the cooperation of families and school is unavoidable. Establishment of the school familiy cooperation and giving responsiblity to the families on the course of education is realised by involvement of the family. For the school to achieve its goals and for the students to be able to develop their behaviours positively, involvement of families is needed at all stages of education, Family involvement activities can be realised in different ways; by family involvement in the program, by family education activities, by visits to homes of students and by activities performed there, by involvement of the family in the management and decision process, and by family communication activities.Family communication activities are important to achieve consistency between school and home, to realise common purposes and for continuity of mutual concious efforts. Family communication activities are important to create a supportive environment for the families, to inform them about the activities taking place at school and in the class, to introduce school politics and programs to families, and when families and teachers need to inform each other about the child. In order to realize a better school-family communication and therefore a better family involvement in primary school education, it is important to know what school and family understand from the family involvement notion/concept; which ways they use for school-family communication and how; what sort of problems they experience. For this aim in this research, school-family communication activities, as one of the family involvement means, are explored to be identified based on parent and teacher opinions. This research is realized with qualitative method in scanning model. İnterview method is used to collect the data; interviews were done with 11 teachers working in schools belonging to different socio-economic levels and 31 families whose children are being educated in the corresponding schools in Manisa province, Soma district Research data is analyzed figuratively.According to the research results, teachers defined family contribution as fammily support in child's education, help of family to the teacher and the child, information exchange about the child, sufficient care of family about child on every subject, reinforcement of knowledge gained at the school by the family at home. On the other hand families defined family involvement as one-to-one taking care of the child, teacher and family communication, activities made to support the child, helping the teacher, one-to-one contribution of family in child's education. Teachers defined family communication as solving educational problems with the teacher-family collaboration, continuous dialog of family with the school, family's interest in child, information sharing about the child.Whereas families defined as communication about the child, being close to the teacher, dialog on every subject, continuous relation between school and family, information sharing about the child, one-to-one teacher-family conversation. Families and teachers stated; activities that families will attend, parent meetings, and one-to-one conversations are done to realize school-family communication in their schools. İt is observed that, teachers are organizing meetings, talking one-to-one, making phone calls, sending notes to home, and visiting homes to communicate with the parents. teachers communicate with the parents mostly due to child's negative behaviours, succes status, problems, and educational needs and to inform parents how they can support their child at home. On the other hand families mostly communicate about child's educational status, special problems, behaviours, and relations with other children, how the child can be guided, and child's interests. Teachers and families are agree that school-family communication increases child's succes and self confidence, improves child's misbehaviors, and prevents child's lack of discipline. Teachers stated that, they experienced problems in communication, since the parents behave very protectionist for their children, they are disinterested and insensitive, they do not attend regularly to the meetings, claim untimely meetings, and they are succes oriented; whereas families stated they do not experienced any problem. According to the teachers and the families communication problems can be solved by families' becoming conscious, by both parties acting mutually respectful and tolerant in communication, and by open sharing of the problems.Keywords: Family participation, school-family communication