Diyabette oksidatif stresle ilişkili paraoksonaz 1 gen polimorfizminin beslenme durumu, vücut bileşimi ve bazı biyokimyasal parametrelerle ilişkisi
Correlation paraoxonase 1 gene polymorphisms associated with oxidative stress in diabetes with nutritional status, body composition and some biochemical parameters
Yazar: EMİNE KOÇYİĞİT
Danışman: PROF. DR. MAKBULE GEZMEN KARADAĞ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme durumu = Nutritional status ; Biyokimyasal özellikler = Biochemical properties ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Paraoksonaz = Paraoxonase ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Vücut bileşimi = Body composition

Özet:
Bu çalışma, 102 tip 2 diyabetli (T2DM) (46 erkek, 56 kadın) ve 102 sağlıklı bireyde (46 erkek, 56 kadın), paraoksonaz 1 (PON1) enzim aktivitesi ve gen polimorfizmlerinin antropometrik ölçümler, beslenme durumu ve bazı biyokimyasal parametrelerle ilişkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Bireylerin genel özellikleri, sağlık bilgileri ve beslenme alışkanlıkları anket formu ile sorgulanmıştır. Bireylerin günlük enerji ve besin ögesi alım miktarları ile diyet toplam antioksidan kapasiteleri (DTAK) 3 günlük besin tüketim kayıtları alınarak belirlenmiştir. Fiziksel aktivite düzeyleri "Uluslararası Fiziksel Aktivite Değerlendirme Anketi" ile değerlendirilmiştir. Tüm bireylerin vücut bileşimi ve antropometrik ölçümleri tekniğine uygun olarak araştırmacı tarafından alınmış, bazı biyokimyasal bulguları analiz edilmiş ve PON1 192 ile 55 (rs662 ve rs854560) gen polimorfizm durumları saptanmıştır. Hasta ve sağlıklı grupta yer alan bireylerin PON1 192 QQ (homozigot riskli) genotiplerinin sıklıkları sırasıyla %49,0 ve %47,1; QR (heterozigot) genotipi sıklığı %39,2 ve %41,2; RR (yabanıl tip) genotipi sıklığı %11,8 olarak bulunmuştur. Hasta ve sağlıklı gruptaki bireylerin PON1 55 LL (yabanıl tip) genotiplerinin sıklıkları ise sırasıyla %30,4 ve %31,4; LM (heterozigot) genotipi sıklığı %57,8 ve %49,0; MM (homozigot riskli) genotipi sıklığı %11,8 ve % 19,6'dır. Hasta ve sağlıklıların rs662 polimorfizm genotiplerine göre kalça çevresi (cm), vücut yağ ve su miktarı (%) ve vücut adipozite indeksi değerleri arasında istatistiksel olarak önemli fark bulunmuştur (p<0,05). Sağlıklı bireylerin rs662 genotiplerine göre diyetle protein (g), tiamin (mg), niasin (mg) ve çinko (mg) alımları T2DM'li bireylere kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek iken; C vitamini (mg), fosfor (mg) ve demir (mg) alımları anlamlı düzeyde daha düşüktür (p<0,05). Hasta ve sağlıklı grup arasında rs662 ve rs854560 genotiplerine göre besin grubu tüketim miktarları, DTAK ve fiziksel aktivite düzeyleri arasında anlamlı fark belirlenmemiştir (p>0,05). Genotipi RR ve LL olan T2DM'li ve sağlıklıların serum PON1 enzim aktivitesi diğer genotiplere kıyasla daha yüksektir (p<0,05). Farklı genotiplere sahip T2DM'li ve sağlıklı bireylerin bazı antropometrik ölçümleri (vücut ağırlığı, bel/boy, bel/kalça, boyun çevresi, bel çevresi, kalça çevresi), BKİ ve vücut yağ miktarı ile serum APG, LDL-K, total kolesterol ve trigliserid düzeyleri arasında pozitif yönlü; serum HDL-K arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir (p<0,05). Farklı genotiplere sahip T2DM'li ve sağlıklı bireylerde diyetle enerji (kkal), karbonhidrat (g), posa (g), protein (g) ve yağ (g) (RR, LL ve LM genotip) alımı ile DTAK arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki belirlenmiştir (p<0,05). Oksidatif stresin T2DM gelişimindeki rolü göz önünde bulundurulduğunda, serum PON1 enzim aktivitesinin ve genetik varyasyonlarının bireylerin vücut bileşimi ve antropometrik ölçümler, beslenme durumu ve biyokimyasal parametrelerle ilişkisinin varlığının T2DM'nin tedavisinde yeni yaklaşımlara temel oluşturabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
This study was carried out to determine the relationship of 102 Type 2 diabetes (T2DM) (56 women, 46 men) and 102 healthy individuals (56 women, 46 men), serum paraoxsonase 1 (PON1) enzyme activity and gene polymorphisms with anthropometric measurements, nutritional status and some biochemical parameters. General characteristics, health information and people's eating habits were questioned by the questionnaire. The dietary energy and nutrient intake, and total antioxidant capacity (DTAC) of individuals was determined by receiving 3 days food consumption records. The levels of physical activity were evaluated by the "International Physical Activity Questionnaire" short form. In accordance with the technique of body composition and anthropometric measurements of all individuals, some biochemical findings were analyzed and PON1 192 and 55 (rs662 and rs854560) gene polymorphism were detected. The frequency of the PON1 192 QQ (homozygous risky) genotypes of individuals in the patient and healthy group was 49.0% and 47.1% respectively; the frequency of the QR (heterozygous) genotype was 39.2% and 41.2%; the frequency of the RR (wild-type) genotype was 11.8%. The frequency of the PON1 55 LL (wild-type) genotypes of individuals in the patient and healthy group was 30.4% and 31.4% respectively; LM (heterozygous) genotype frequency was 57.8% and 49.0%; MM (risky homozygous) genotype frequency was 11.8% and 19.6%. Statistically significant difference was found between hip circumference (cm), body fat and water (%) and body adiposity index values according to rs662 polymorphism genotypes of the patient and control group (p<0.05). Dietary protein (g), tiamine (mg), niacin (mg) and zinc (mg) intake were significantly higher than those of T2DM; C vitamin (mg), phosphorus (mg) and iron (mg) intake were significantly lower than those of rs662 healthy individuals (p<0.05). There was no significant difference between the dietary energy and nutrient intake, DTAC, and physical activity levels according to the rs662 and rs854560 genotypes between the patient and the healthy group (p>0,05). PON1 enzyme activities of T2DM and healthy people with genotype RR and LL were higher than other genotypes (p<0.05). There was statically positive correlation between some anthrotropical measurements of T2DM and healthy individuals with different genotypes (body weight, waist/height, waist/hip, neck, waist, and hip circumference), BMI and serum FBG, LDL-C, total cholesterol, and triglyceride levels, while negative correlation between body fat and HDL-C is determined (p<0.05). Statically positive correlation between dietary energy (kcal), carbohydrates (g), fibre (g), protein (g) and, oil (g) intake and DTAC was defined in patients with T2DM and healthy individuals with RR, LL, and LM genotypes (p<0.05). Given the role of oxidative stress in T2DM development, the presence of serum PON1 enzyme activities and genetic variations with the body composition and relation of individuals with anthropometric measurements, nutritional status and biochemical parameters is thought to be the basis for new approaches in treatment of T2DM.