Müslüman feminist bir kadının yaşam öyküsünden 1980'lerden günümüze İslamcı kadın hareketi
Islamic women's movement since the 1980s through the life story of a Muslim feminist
Yazar: GİZEM MERVE BEŞLİ
Danışman: PROF. DR. AYLİN BARAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: 1980 sonrası = After 1980 ; Dindarlık = Religiousness ; Dini hareketler = Religious movements ; Feminizm = Feminism ; Kadın hareketleri = Women movements ; Kadınlar = Women ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; İslamcılık = Islamism ; İslami söylem = Islamic discourse ; İslamiyet = Islam

Özet:
Feminizm, temelde kadın ve erkek arasındaki eşitsizliği ortadan kaldırmayı ve toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamayı amaçlayan fikir akımıdır. İlk olarak 18. yüzyılda duyulan bu kavram, yıllar içerisinde kadınların onurlu bir yaşam elde etmesi için verdikleri mücadelenin adı olmuştur. 1980'lerde gelişen neoliberal politikalar ve küreselleşmenin etkisiyle, İslamcı hareket güç kazanmıştır. Bu süreçte,  Müslüman kadınların, haklarını İslami paradigma ile aradıkları akımın adı İslami Feminizmdir.  İlk İran'da kullanılan bu kavram,  1987 yılında Türkiye'de bir derginin kapak yaptığı 'Türbanlı Feministler' adında bir dosyayla duyulmuştur. Hem İslami değerlere sıkı sıkıya bağlı olan, hem de kadın erkek eşitliği talep eden bu tesettürlü ve entelektüel kadınlar, başörtüsü ile kamusal alana çıkma mücadeleleriyle özellikle 90'lı yılların gündemine oturmuştur.  İslamcı kadın başörtüsünü bir özgürlük nişanesi olarak gördüğü için,  tüm hak arayışını başörtüsü mağduriyeti söylemi üzerinden yürütmüştür. Öte yandan, özellikle son yıllarda, İslamcı kadınların söylemleri değişmiş, artık daha evrensel konulara insan hakları temelinde değinmeye başlamışlardır.  Bu çalışma, kadın karşıtı İslami söylemi ayıklamak için çoğunluğu ilahiyatçı kadınlar tarafından kurulan Başkent Kadın Platformu Dönem Başkanı Zeynep Göknil Şanal'la biyografik yöntemlerden biri olan Yaşam Öyküsü Metoduyla yürütülerek, katılımcının gözünden İslam ve Feminizm ilişkisi konu edilmiştir.

Abstract:
Feminism is a stream of ideas aimed at removing inequality between men and women, and ensuring gender equality. This term, which was first heard in the 18th century, has been the name of the struggle over the years that women have maintained to achieve a dignified life. With the influence of neoliberal policies and globalization, the Islamist movement gained strength in the 1980s. Within that period, Islamic Feminism has been the name of the movement, which women seek for rights through Islamic paradigm. Being used first in Iran, this term was heard in Turkey in 1987 with a journal headline 'Turbaned Feminists'. These intellectual and turbaned women were fighting for gender equality, having place in public sphere with their headscarves, and holding the agenda of the 1990s. For Islamic woman, headscarf was a mark of freedom, therefore; she pursued all her right-seeking path on discourse of headscarf victimization. On the other hand, especially in recent years, Islamic women's discourse has changed. They began talking more about universal themes on the basis of human rights. This thesis was carried out through life story method with Zeynep Göknil Şanal to understand Islam and feminism relationship from her perspective. Şanal is the term president of Capital City Women's Platform founded by mostly women theologians with the aim of extracting anti-female discourses from Islam.