Sürdürülebilir barış çerçevesinde BM barış koruma güçlerinin yapısal ve fonksiyonel dönüşümü
Structural and functional transformation of UN peacekeeping forces within the scope of sustainable peace
Yazar: UĞUR GÜRSOY
Danışman: DOÇ. DR. SAMİ KİRAZ
Hitit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler ve Güvenlik Çalışmaları Anabilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Barış = Peace ; Barış gücü = Peace force ; Birleşmiş Milletler = United Nations ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Örgütsel dönüşüm = Organizational transformation

Özet:
Uluslararası İlişkiler disiplini, 20. Yüzyılın başlarında temel olarak savaş ve barış kavramları üzerine kurulmuş bir disiplin olarak ortaya çıkmıştır. Başlangıç yıllarında disiplinin temel amacı, Birinci Dünya Savaşı'na neden olan devletlerarası uyuşmazlıkların ve sorunların barış çerçevesinde çözüme kavuşturulması için yol haritasının belirlenmesi olmuştur. Ancak ortaya konulan çabalar İkinci Dünya Savaşı'na engel olamamıştır. İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde ise uluslararası barış ve güvenliğin temini için Birleşmiş Milletler hayata geçirilmiştir. BM, kuruluşundan itibaren uluslararası düzeni oluşturan birey, toplum, grup ve devletler arasında ortaya çıkan uluslararası barış ve güvenliği tehdit eden uyuşmazlıkların tarafı olmaktadır. BM taraf olduğu uyuşmazlıkların çözümü için BM Antlaşması'nda yer alan barışçıl ve müdahaleci yöntemleri kullanmaktadır. Müdahaleci yöntemlerden en çok başvurduğu yöntem ise doğrudan BM Antlaşmasında lafzı geçmeyen barış koruma operasyonlarıdır. 1948 yılından günümüze kadar uluslararası barış ve güvenliği yeniden tesis etmek için pek çok barış koruma operasyonu icra edilmiştir. İcra edilen barış koruma operasyonları farklı unsur ve görevlerle icra edilmektedir. Barış koruma operasyonlarının farklı unsur ve görevlerle icra edilmesinin birden çok nedeni olmasına rağmen bu nedenlerin başında BM gündemine sürdürülebilir barış kavramının alınması yer almaktadır. Sürdürülebilir barış kavramı devam eden barış operasyonlarını ve yeni başlatılacak barış operasyonlarının fonksiyonel ve yapısal dönüşümüne neden olmuştur. Bu bağlamda bu çalışmanın konusu ve temel amacı sürdürülebilir barış çerçevesinde barış operasyonlarının fonksiyonel ve yapısal dönüşümünün ortaya konulmasıdır. Çalışma üç bölümden oluşacak şekilde planlanmıştır.  İlk bölümde barış kavramının kavramsal ve kuramsal altyapısı irdelenerek sürdürebilir barış kavramının tanımı ortaya konulmaktadır. Müteakiben BM barış koruma operasyonlarının oluşturulma süreci, yetkileri, görevleri ve yapısı ele alınarak barış koruma operasyonları çok yönlü irdelenmektedir. Üçüncü bölümde ise BM'nin barış koruma operasyonu icra ettiği Kıbrıs, Haiti ve Mali uyuşmazlıkları üzerinden BM barış koruma güçlerinin sürdürülebilir barış çerçevesinde fonksiyonel ve yapısal dönüşümü incelenmektedir. Üçüncü bölümde irdelenen barış operasyonlarında askeri unsurların yanında polis ve sivil unsurların da görevlendirildiği, asker sayılarının azaldığı, barış koruma güçlerine sosyo-ekonomik düzenin tesis edilmesi, demokrasinin yayılması, gençlere yönelik faaliyetlerin yapılması gibi görevlerin verildiği tespit edilmiştir. Yine barış operasyonlarında geleneksel barış anlayışından farklı olarak sadece silahlı çatışma boyutu için adımların atılmadığı, sürdürülebilir barış anlayışının tesis edilmesi maksadıyla çatışmaya neden olan kültürel, yapısal, ekonomik ve sosyal nedenlerin çözümü için de görevler yüklenmiştir. Bu tespitler doğrultusunda çalışmada barış operasyonlarının sürdürülebilir barış çerçevesinde fonksiyonel ve yapısal olarak dönüşüm geçirdiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The discipline of international relations emerged in the early 20th century as a discipline built mainly on the concepts of war and peace. In its early years, the main objective of the discipline was to draw up a roadmap for the peaceful resolution of the conflicts and disputes between the states that caused World War I. However, these efforts could not have prevented the Second World War. Following the Second World War, the United Nations was launched to ensure international peace and security. From its foundation, the UN has been a party to the conflicts that threaten international peace and security arising between individuals, communities, groups and states that form the international order. The UN uses the peaceful and interventionist methods set out in the UN Treaty to resolve disputes it has ratified. His most common method of intervention is peace-keeping operations, which are not mentioned directly in the UN Treaty. Since 1948, many peace keeping operations have been carried out to restore international peace and security. The peace keeping operations are carried out with different structure and duties. Although there are several reasons why peacekeeping operations are performed with different structural and duties, the main reasons behind these actions is taking the concept of sustainable peace on the UN agenda. The concept of sustainable peace has resulted in the functional and structural transformation of the ongoing peace operations and the new peace operations. In this context, the subject and main purpose of this study is to display the functional and structural transformation of peace operations within the framework of sustainable peace. The study is planned to consist of three parts. The first part of this study examines the conceptual and theoretical infrastructure of war and peace, and defines the concept of sustainable peace. Subsequently, peacekeeping operations are examined in a multifaceted manner, addressing the process, capacities, duties and structure of UN peacekeeping operations. The third chapter examines the functional and structural transformation of the UN peacekeeping forces in the framework of sustainable peace through the disputes between Cyprus, Haiti and Mali, which have been carried out by the UN as a peacekeeping operation. In the third chapter, it was determined that in addition to the military elements, police and civil elements were also assigned to the peacekeeping operations, the number of soldiers decreased, the peacekeeping forces were given tasks such as establishing the socio-economic order, the spread of democracy and the activities carried out for the youth. In addition to the traditional peace understanding, the peacekeeping operations also undertook tasks to resolve the cultural, structural, economic and social causes that led to co flict with the aim of establishing sustainable peace. In line with these findings, the study concluded that peace operations are transforming functionally and structurally within the framework of sustainable peace.