Gelevera deresi (Giresun) sediment kalitesinin belirlenmesi
Determination of sediment quality in Gelevera creek (Giresun)
Yazar: ALİ KEMAL KALAYCI
Danışman: DOÇ. DR. TAMER AKKAN
Giresun Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Kirlilik = Pollution

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Gelevera Deresi (Giresun)'nin sediment kalitesinin belirlenmesidir. Bu amaçla, Gelevera Deresi'ndeki dört istasyondan yüzeysel sediment örnekleri Nisan 2018'den Şubat 2019'a kadar aylık olarak toplanmıştır. Sediment örneklerindeki elementlerin seviyeleri (Al, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, Cd, Pb, Na ve K) ICP-MS kullanılarak belirlenmiştir. Sediment örneklerinde pH, Elektriksel İletkenlik (EC), Su İçeriği (%) ve Organik Madde Miktarı (%) değişkenleri de izlendi. Ayrıca, sediment örneklerinin Jeoakümülasyon İndeksi (Igeo) ve Zenginleştirme Faktörü (EF) değerleri hesaplanmıştır.

Yüzey sedimenti numunelerinde analiz edilen metallerin konsantrasyon aralıkları ppm düzeyinde: Al: 41,990-217,509, Cr: 0,078-1,056, Mn: 4,244-20,939, Fe: 169,132-523,093, Co: 0,083- 0,193, Ni: 0,085-0,502, Cu: 0,415-2,705, Zn: 0,519-4,519, Cd: 0,010-0,045, Pb: 0,831-2,786, Na: 0,36-10,92, ve K: 1,628-11,543 olarak kayıt edilmiştir. pH, EC, % Su İçeriği ve % Organik Madde değerleri sırasıyla 5-6,4, 70-480 mS/cm, 15,12-48,10 ve 2,20-8,06 aralığında tespit edilmiştir. Sediment numunelerinin Jeoakümülasyon İndeksi (Igeo) ve Zenginleştirme Faktörü (EF) değerleri sırasıyla 3 ila 9 ve 2 ila 59 arasında değişiklik göstermiştir. Ayrıca, sediment numunelerindeki bazı ağır metallerin ölçülen konsantrasyonları arasında çok önemli korelasyonlar gözlenmiştir. Al, Cr, Fe ve Pb'nin mevsimsel ortalama seviyeleri arasındaki farkın istatistiksel olarak önem arz ettiği tespit edilmiştir (p <0,05). 

Sonuç olarak; Gelevera Deresi yüzey sedimenti örneklerinde yüksek düzeyde antropojenik kökenli ağır metal zenginleşmesi tespit edilmiştir. Gelevera Deresi'nin Karadeniz ekosistemine yakın olması, mevcut kirleticilerin transfer olabilecek durumda ve kirlilik derecesine sahip olması endişe vericidir ve acil müdahale gerektirir.

Abstract:
The aim of this study was to determine the sediment quality of the Gelevera Creek, Giresun. For this purpose, the surface sediment samples from four stations in the Gelevera Creek were collected monthly from September 2018 to August 2019. Elements (Al, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, Cd, Pb, Na, K) levels in surface sediment were determined using Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry (ICP-MS). Moreover, the sediment samples were also monitored for pH, EC, Water Content (%) and Organic Matter (%) variables. This result was also confirmed by different indices, including Geoaccumulation Index (Igeo) and Enrichment Factors (EF).

In surface sediment samples, according to analysis results were obtained for the concentration ranges of the metals (ppm): Al: 41,990-217,509, Cr: 0,078-1,056, Mn: 4,244-20,939, Fe: 169,132-523,093, Co: 0,083-0,193, Ni: 0,085-0,502, Cu: 0,415-2,705, Zn: 0,519-4,519, Cd: 0,010-0,045 and Pb: 0,831-2,786, and pH, EC, Na, K, Water Content (%) and Organic Matter (%)  value varied between 5-6,4, 70-480 mS/cm, 0,36-10,92 ppm, 1,628-11,543 ppm, 15,12-48,10, 2,20-8,06, respectively. The Geoaccumulation Index (Igeo) and Enrichment Factors (EF) of the heavy metals in sediment calculated to range from 3 to 9 and from 2 to 59, respectively. Moreover, very significant correlations between the measured concentrations of the some heavy metals in the sediment samples were observed. Also, seasonal mean levels of the Al, Cr, Fe, Pb, there were significant differences (p<0,05). 

As a result of this study showed that the surface sediments were found to have high level enrichment of heavy metals from anthropogenic sources. Close to Gelevera Creek, the situation and the degree of contamination that may be transferred into marine ecosystems is worrisome and requires immediate intervention.