Sovyet sonrası coğrafyada devlet ve milliyetçilik: Estonya, Ukrayna ve Kazakistan örnekleri
State and nationalism in post-Soviet geographic space: Estonia,Ukraine and Kazakhstan examples
Yazar: UTKU YAPICI
Danışman: DOÇ. DR. EREL TELLAL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Bölümü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Devlet = State ; Estonya = Estonia ; Kazakistan = Kazakhstan ; Milliyetçilik = Nationalism ; Rusya = Russia ; Ukrayna = Ukraine

Özet:
1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılması, Sovyet sonrası coğrafi alanda birçok sorunun ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu sorunlar arasında etnik milliyetçilik, potansiyel bir istikrarsızlık kaynağı olarak dikkat çekmektedir. On beş bağımsız devletin ortaya çıkması, Sovyetler Birliği'nin dağılmasının bir diğer sonucunu oluşturmaktadır. Sovyet sonrasının yeni bağımsız devletlerine hâkim olan milliyetçilik anlayışlarının devlet içi ve uluslararası ilişkileri etkileme potansiyellerinin varlığı, bu ülkelerdeki devlet-milliyetçilik ilişkisinin ayrıntılı bir biçimde çözümlenmesini gerektirmiştir. Tez çalışması, sözkonusu ilişkiyi üç örnek ülke üzerinden (Estonya, Ukrayna ve Kazakistan) çözümleme hedefine yönelmiştir.Çalışmanın temel tezi, Sovyet sonrası Estonya, Ukrayna ve Kazakistan'ın Brubakerci anlamıyla ?millileştirici devletler? olduklarıdır. Bir başka ifadeyle üç devlet de, bir etno-kültürel çekirdeğe dayanmış ve ?çekirdek milletin? kültür ve dilini destekleyip yaymak aracılığıyla nüfusunu homojenleştirme yönünde politikalar izlemiştir. Üç devlet de ana hatlarıyla millileştirici olmakla birlikte, bu devletlerin ?millileştiricilik düzeylerinde? derin farklılıklar vardır. Devletlerin yasal metinleri, kimlik, ekonomi ve güvenlik politikaları incelendiğinde Estonya'da etnik kimlik, Kazakistan'da yurttaşlık vurgusu ağır basan bir milliyetçilik anlayışının devlet düzleminde tutunum bulduğu ortaya çıkmaktadır. Ukrayna'da ise devlete hâkim olan milliyetçilik anlayışı dönemsel değişimlere uğramıştır. 2005 yılında Viktor Yuşçenko'nun iktidara gelmesinin ardından yurttaşlığa dayalı milliyetçilik, yerini etnik milliyetçi söylem ve uygulamaları ön plana alan bir anlayışa bırakmıştır.

Abstract:
The disintegration of the Soviet Union in 1991 led to the emergence of several issues in the post-Soviet geographic space. Among those issues, ethnic nationalism draws attention as a potential source of instability. The emergence of fifteen independent states constitutes another result of the dissolution of the Soviet Union. The potential of those states? perceptions of nationalism in shaping the intra-state and international relations requires a detailed analysis of the state-nationalism relationship in those countries. The purpose of the thesis is to analyze aforementioned relationship through three sample countries - Estonia, Ukraine and Kazakhstan.This paper?s basic argument is that, Estonia, Ukraine and Kazakhstan meet the standards of what Rogers Brubaker terms as ?nationalizing states?. In other words, all of those states were built on an ethno-cultural core and sought to homogenize their population by promoting and implanting the culture and language of the core. Although all three states should be classified as ?nationalizing states?, sharp differences are found among their ?levels of nationalizing?. States? legal texts, identity, economy and security policies show that, in Estonia the state administration is dominated by ethnic, and in Kazakhstan by civic forms of nationalism. In Ukraine, the approach of nationalism that dominates the state has suffered periodic changes. Following Viktor Yushchenko?s coming to power in 2005, civic nationalism was replaced by an approach based on ethnic nationalist rhetoric and practices.