İstanbul'da nüfusun gelişimi ve mahalle bazında dağılımı
Growth of the population and distribution by neighborhood inIstanbul
Yazar: NURCAN OĞUR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN YAMAN KOCADAĞLI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Göçler = Migrations ; Kentleşme = Urbanization ; Mekansal analiz = Spatial analysis ; Nüfus = Population ; İstanbul = Istanbul

Özet:
İstanbul, sahip olduğu coğrafi konumu, zengin tarihi, doğal güzellikleri ve ekonomik yapısıyla her zaman gerek ülkemiz gerekse dünya ölçeğinde önemli bir yerleşim birimi olmuştur. Ülkemizde yaşanan iç göç sürecinde, İstanbul ili göç hareketinin yöneldiği en önemli hedef noktası olarak karşımıza çıkarken; bu süreçte ilin nüfusu hızlı bir şekilde artış kaydetmiştir. Nüfusun hızlı bir şekilde artış kaydetmesi İstanbul'un gerek mekânsal görünümü gerekse idari yapılanmasının da zamanla değişmesine yol açmıştır. Nitekim 1927 yılında idari olarak sadece 7 ilçeden oluşan İstanbul ilinin, 2019 yılı itibariyle 39 ilçesi ve bu ilçeleri meydana getiren 963 mahallesi bulunmaktadır. 
Bu araştırmada İstanbul ilinde nüfusun zamansal bağlamda gelişim sürecinin incelenmesi ve 2019 yılı itibariyle İstanbul ilinde nüfusun mahallelere göre mekânsal dağılımının nedenleriyle birlikte ortaya konulması amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda tezimizin ilk bölümünde ülkemiz nüfusunun zamansal gelişim süreci dönemlere göre ele alınmış; böylece İstanbul ilinin ülkemiz nüfusundaki yeri ve önemi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmamızın ikinci bölümünde İstanbul ili ve ilçe nüfuslarının zamansal gelişim süreci incelenmiş; bu bağlamda aynı zamanda İstanbul ilinin idari yapılanmasındaki değişimlere de değinilmiştir. Çalışmamızın üçüncü bölümünde ise İstanbul'da nüfusun mahallelere göre mekânsal dağılımı incelenmiştir. Böylece İstanbul ili ve ilçelerinde nüfusun zamansal bağlamda gelişim süreci ortaya konulurken, 2019 yılı itibariyle de nüfusun mahalle bazında sergilediği dağılış dokusu mekânsal dağılış haritalarıyla birlikte ortaya konulmuştur. 
Araştırmamızda Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerinden yararlanılmış olup birçok alanda etkin bir araç olan Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) metodolojisi kullanılmıştır. Veri tabanı ve data yapısının oluşturulmasında ArcMap 10.3 yazılımından yararlanılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Nüfus, Göç, Şehirleşme, Mekânsal Analiz, İstanbul

Abstract:
Istanbul, with its geographical location, rich history, natural beauties and economic structure, has always been an important city, both in our country and in the world. In the process of internal migration in our country, while the city of Istanbul is the most important target point of the migration movement; during this period, the population of the city increased rapidly. The rapid increase in the population caused change the appearance and administrative structure of Istanbul. The city of Istanbul, which consisted of only 7 districts administratively in 1927, has 39 districts and 963 neighborhoods in 2019.
In this research, it is aimed to examine the development process of the population in İstanbul and to reveal the distribution of the population according to the neighborhoods in Istanbul as of 2019. In the first part of our thesis, the development process of our country's population is discussed according to periods; Thus, the place and importance of Istanbul in the population of our country has been tried to be revealed. In the second part of our research, the development process of Istanbul province and district populations was examined; In this context, the changes in the administrative structure of the province of Istanbul are also mentioned. In the third part of our study, the distribution of the population in İstanbul according to the neighborhoods was examined. Thus, while the development process of the population in İstanbul province and its districts was revealed, as of 2019, the distribution of the population on the basis of neighborhoods was revealed with maps.
In our research, the data of the Turkish Statistical Institute (TUIK) was used and the Geographic Information Systems (GIS) methodology, which is an effective tool in many fields, was used. ArcMap 10.3 software was used to create the database and data structure.

Keywords: Population, Immigration, Urbanization, Spatial Analysis, İstanbul