Özel eğitim okullarında görev yapan öğretmenlerin algıladıkları yönetici çatışma stillerinin incelenmesi
Investigating school principles conflict management strategies in terms of some variables according to instructors perceptions
Yazar: İLKNUR GÜMÜŞ ÖZKUBAT
Danışman: YRD. DOÇ. MUSTAFA OTRAR
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Çatışma = Conflict ; Özel eğitim = Special education

Özet:
Araştırmanın amacı, İstanbul İli?nde görev yapmakta olan okul yöneticilerinin kullandıkları çatışma yönetim stillerini, okul türü, cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu, branş ve meslekte çalışma süresi değişkenlerine göre öğretmen algılarının farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Bu doğrultuda çatışma yönetim stillerinden tümleştirme, ödün verme, hükmetme, kaçınma ve uzlaşma stillerinin düzeyini belirlemektir. Araştırmada, okul müdürlerinin çatışma yönetim stillerinin belirlenmesinde tarama modeli ve okul müdürlerinin çatışma yönetim stillerinin öğretmenlerin demografik özelliklerinin belirlenmesinde ise ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma evreni İstanbul İli ile sınırlıdır. Örneklem için küme örnekleme kullanılmış olup, her okul türü birer küme olarak kabul edilmiştir. Bu okul türlerinden küme örnekleme ile random olarak Anadolu ve Avrupa yakalarından okullar seçilerek ve ölçekler ilgili okullardaki tüm öğretmenlere uygulanmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkenleri hakkında veri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen anket ile öğretmenlerin yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, branş, meslekte çalışma süresi ve okul türü ile ilgili bilgi toplanmıştır. Araştırmada, mevcut durumu öğrenmek için okul müdürlerinin çatışma yönetim stillerine ilişkin ?Öğretmenlerin Okul Yöneticilerinin Çatışma Yönetim Stillerine İlişkin Algılarını Belirleme Anketi? uygulanmıştır. Bu anket, Rahim (1983) tarafından geliştirilen ve Rahim Organizational Conflict Inventory-II (ROCI-II) adını taşıyan bu ölçek, beş çatışma yönetim stilini (tümleştirme, uzlaşma, ödün verme, hükmetme ve kaçınma) ölçen 28 ifadeden oluşan. ?Örgütsel Çatışma Envanteri?nin Gümüşeli (1994) tarafından Türkçeye uyarlanmasıdır.
Özel eğitim kurumlarında görev yapmakta olan okul müdürlerinin kullandıkları çatışma yönetim stillerini, okul türü, cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu, branş ve meslekte çalışma süresi değişkenlerine göre öğretmen algılarının farklılaşıp farklılaşmadığını inceleyen bu araştırmanın bulguları doğrultusunda, öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin kullandıkları çatışma yönetim stratejileri incelendiğinde, okul müdürlerinin en fazla tümleştirme stilini kullandıklarını belirtmişlerdir. Sonra sırasıyla uzlaşma, kaçınma, ödün verme, en az ise hükmetme stilini kullandıkları görülmüştür. Ayrıca özel eğitim okullarında çalışan öğretmenlerin okul müdürlerinin yararlandıkları çatışma yönetimi stratejileri algıları öğretmenlerin cinsiyet, medeni durum ve meslekte çalışma süresi değişkenlerine göre farklılıkları anlamlı bulunmaması, ancak incelenen diğer değişkenlere ilişkin olarak, eğitim durumu, branş, okul türü ve yaş değişkenleri aralarında anlamlı farklılık bulunduğu bulguları elde edilmiştir.
Elde edilen bulgular ilgili alan yazın doğrultusunda tartışılarak ileri araştırmalara ve uygulamacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.



Anahtar kelimeler: Özel Eğitim, Çatışma, Çatışma Yönetimi

Abstract:
This study aims to investigate teachers? perceptions of their administrators conflict management strategies and teachers working at the specil education schools of İstanbul in terms of some variables (the type of special education school, gender, education level, age, gender, length of service, marriage) and to give suggestions from this point of view.
Data collecting process has two different parts: First part is based on personal knowledge about the teachers. Second part consists ?Rahim Organizationel Conflict Inventory? Survey. The study group consisted of 450 participants attending National Ministry of Education elementary schools located in Istanbul during the academic year of 2011-2012.
Following results were obtained from the study, according to the teachers? perceptions, the principals use problem solving, avoiding,  compromising, dominating strategies ranging from the most to the least. According to the teachers? perceptions, there are significant differences according to the type of special education school, education level and age. According to the teachers? perceptions, there is no significant difference in according to gender, length of service and marriage variable in strategy all sub-dimension.The findings of this study were discussed and suggestions for practice were provided.



Key Words: Special Education, Conflict, Conflict Management.