Endişe inançları ölçeği geliştirilmesi ve endişe inançlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Developing worry beliefs scale and examining worry beliefs in terms of various variables
Yazar: UMUT AYDOĞDU
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP KARATAŞ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anksiyete duyarlılığı = Anxiety sensitivity ; Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri = Situational Incessant Worry Inventory ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Kaygı = Anxiety ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmada Endişe İnançları Ölçeği geliştirmek ve endişe inançlarını çeşitli değişkenler açısından incelemek amaçlanmıştır. Bu doğrultuda; birinci aşamada, nitel görüşmeler ardından madde havuzu hazırlanmış ve uzman görüşleri alınmıştır. 55 maddelik ölçek, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesinde 2021-2022 eğitim öğretim yılında öğrenim gören 809 kişiye uygulanmıştır. Elde edilen verilere açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Verilerin analizinde SPPS 26.0 paket programı kullanılmış ve ölçek; 27 madde, 3 faktör ile toplam varyansın %59,375'ini açıklayacak biçimde oluşturulmuştur. Ölçek maddelerinin toplam madde korelasyonlarının .33 ile .61 arasında arasında değer aldığı gözlemlenmiştir. Açımlayıcı faktör analizinin ardından doğrulayıcı faktör analizi yapılmış ve madde faktör yük değerlerinin katsayılarının .58 ile .92 arasında değer aldığı gözlemlenmiştir. Ölçek 3 faktör ile doğrulanmış ve faktörler, sırasıyla; endişelenmeye dair olumlu inançlar, endişlenmenin tehlikeli veya zararlı olduğu inancı ve endişelenenin kontrol edilemeyeceği inancı olarak adlandırılmıştır. Ölçeğin, ölçüt geçerliğini tespit etmek amacıyla tüm boyutlar, Endişenin Sonuçları Ölçeği'nin alt boyutları ve Endişe ile İlgili Olumlu İnançlar Ölçeği'nin toplam puanıyla karşılaştırılmış ve yeterli uygunluk tespit edilmiştir. Ölçeğin güvenilirliğini belirlemek için Cronbach Alpha ve Spearman Brown katsayıları hesaplanmış ve sırasıyla .891, .751 olarak elde edilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında, değişkenler arasındaki fark incelenmiş; ikili değişkenlerde t testi, 3 ve daha fazla değişkenlerde tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Değişkenler arası fark incelemesinde; cinsiyet, bölüm, öğrenim kademesi, doğum sırası değişkenlerinde anlamlı farklılık tespit edilirken; yaş düzeyi, aile bütünlük durumu, anne yaşam durumu, baba yaşam durumu, yaşamın büyük çoğunluğunun geçtiği yer, algılanan sosyal ekonomik düzey, psikolojik travma, fiziksel travma ve psikolojik yardım alma değişkenlerine göre anlamlı farklılık tespit edilmemiştir.

Anahtar Kelimeler: Endişe, Endişe inançları, Ölçek geliştirme

Abstract:
In this study, it was aimed to develop the Worry Beliefs Scale and to examine the worry beliefs in terms of various variables. In this direction; In the first stage, after qualitative interviews, an item pool was prepared and expert opinions were obtained. The 55-item scale was applied to 809 students studying at Burdur Mehmet Akif Ersoy University in the 2021-2022 academic year. Exploratory factor analysis was performed on the obtained data. SPPS 26.0 package program was used in the analysis of the data and the scale; It was formed to explain 59.375% of the total variance with 27 items, 3 factors. It was observed that the total item correlations of the scale items ranged from .33 to .61. After the exploratory factor analysis, confirmatory factor analysis was performed and it was observed that the coefficients of the item factor load values ranged from .58 to .92. The scale was validated with 3 factors and the factors were respectively; positive beliefs about worrying, the belief that worrying is dangerous or harmful, and the belief that worry cannot be controlled. In order to determine the criterion validity of the scale, all dimensions were compared with the sub-dimensions of the Consequences of Worry Scale and the total score of the Positive Beliefs Related to Worry Scale and sufficient suitability was determined. To determine the reliability of the scale, the Cronbach Alpha and Spearman Brown coefficients were calculated and obtained as .891 and .751, respectively. In the second stage of the study, the difference between the variables was examined; t test was used for binary variables, and one-way analysis of variance (ANOVA) was used for 3 or more variables. In the analysis of the differences between the variables; While a significant difference was found in the variables of gender, department, education level, birth order; No significant difference was found according to the variables of age level, family integrity status, mother's living situation, father's life situation, the place where the majority of life was spent, perceived social economic level, psychological trauma, physical trauma and psychological help.
 
Key Words: Worry, Worry beliefs, Scale development