Afet ve insani yardım yönetiminde sivil toplum kuruluşlarının rolü
The role of non-governmental organizations in disaster and humanitarian aid management
Yazar: MUHAMMET MARUF YAMAN
Danışman: PROF. DR. ASLI AKAY
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Afet ve İnsani Yardım Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Afet ve İnsani Yardım Yönetiminde Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü konusunda yapılan 
çalışma ile afet ve insani yardım süreçlerinde benzersiz roller üstlenen STK'lar incelenmiş, STK ve 
gönüllülük ilkesinin Türkiye'deki görünümü tahlil edilmiştir. Tanımlama ve kavram noktasında yeni 
bir boyut olsa da STK ruhunun Türkiye'de yüzyıllardan beridir var olduğu, bununla birlikte, afet temelli 
kurumsallaşma henüz tam anlamıyla tesis edilememiş olduğundan, sürecin tamamlanmasına doğrudan 
katkı sunabilecek STK'ların Türkiye'deki yapılanması, yaşanan sorunlar ve güçlü taraflar bu bağlamda
ele alınmıştır.
Konunun daha iyi açıklanabilmesi amacıyla Türkiye'de öne çıkmış STK'ların afet ve insani 
yardım yönetiminde kapsadığı alan, üstlendikleri sorumluklar, STK'ların gelişiminde dönüm noktası 
teşkil etmiş felaketler ve devletin afet kurumlarının bu süreçteki görünümü derinlemesine analiz 
edilmiştir. Dünyada afet alanına yön veren Japonya, Amerika Birleşik Devletleri ve Almanya gibi 
ülkelerin gerek afet bağlamındaki birikim ve tecrübeleri gerekse de STK'ların bu ülkelerdeki 
yapılanması, kapsamlı olarak değerlendirilmiştir.
Bu çalışmayla afet ve insani yardım yönetiminde STK'ların son derece önemli bir role sahip 
olduğu, Türkiye'de STK algısı ve gönüllülük yaklaşımı, STK'ların afet süreçlerine entegrasyonuna 
ilişkin düzenlemeler eksikliği ve STK-kamu iş birliğinin tesisinin önemine ilişkin hususlar üzerinde 
durulmuştur. Ayrıca, henüz Türkiye'de STK'ların tam anlamıyla afet ve insani yardım yönetimi 
sürecine dâhil edilemediği, STK ve kamu birimleri arasında iş birliği ve koordinasyon eksikliği 
bulunduğu, afet yönetiminde STK akreditasyonunun sağlıklı bir şekilde yapılamadığı ve toplumun tüm 
kesimlerince STK'ları sahiplenen ve benimseyen bir yapıya kavuşturulması için yapılması gerekenler 
vurgulanmıştır.

Abstract:
With the study on the role of non-governmental organizations in disaster and humanitarian aid 
management, NGOs that play unique roles in disaster and humanitarian aid processes were examined, 
and the appearance of NGOs and volunteering principle in Turkey was analysed. Although it is a new 
dimension in terms of definition and concept, the spirit of NGOs has existed in Turkey for centuries, 
however, disaster specific institutionalization has not been fully established, the structuring of NGOs 
in Turkey that they can directly contribute to the completion of process, the problems and the strong 
sides were addressed within this framework. 
For a better explanation of the subject, the area covered by prominent NGOs in disaster and 
humanitarian aid management in Turkey, the responsibilities the undertake, the disasters that have 
constituted a turning point in the development of NGOs and the appearance of the public institutions in 
this process have been analysed in depth. The accumulation and experiences of countries such as Japan, 
the United States and Germany, which lead the disaster management area in the world, as well as the 
structuring of NGOs in these countries, have been extensively evaluated. 
With this study, the issues related to the perception of NGOs and the approach of volunteering 
in Turkey, where NGOs have an extremely important role in disaster and humanitarian aid management, 
the lack of regulations regarding the integration of NGOs into the disaster processes and the importance 
of establishing NGO-public cooperation were emphasized. In addition, since NGOs in Turkey have not 
been fully included in disaster and humanitarian aid process, that there is a lack of cooperation and 
coordination between NGOs and public institutions, and NGO accreditation in disaster management 
has not been carried out in a healthy way, it was emphasized what needs to be done by all segments of 
the society in order to have a structure that embraces and adopts NGOs.