Sınıf öğretmenlerinin bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP)yeterlikleri ile tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Review of the relationship between the competencies and attitudes of the individualized education program (IEP) of the classroom teachers
Yazar: ASLI YÜCETÜRK
Danışman: PROF. DR. İLHAMİ BULUT
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İnsanlar bedensel, zihinsel ve sosyal yönden birbirinden farklıdır. Her insan sahip
olduğu bireysel farklılığa uygun eğitim alma hakkına sahiptir. Özel gereksinimli bireylerin
de sahip oldukları yetersizlik türüne ve düzeyine uygun eğitim alma hakları bulunmaktadır.
Genel eğitim sınıfında öğrenim gören özel gereksinimli öğrencilerin eğitsel ihtiyacını
karşılamak Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) ile mümkün olmaktadır. Bu
araştırmada, sınıf öğretmenlerinin BEP yeterlikleri ile tutumları arasındaki ilişkinin
incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama
modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, 2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılı Bahar
Yarıyılında Batman ili merkeze bağlı ilkokulların 1-4. sınıflarında kaynaştırma öğrencisi
bulunan 277 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada, araştırmacı tarafından
geliştirilen "Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Tutum Ölçeği" (BEPTÖ) ile İlik ve Sarı
(2018) tarafından geliştirilen "Öğretmenler İçin Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı
Yeterlilik Ölçeği" (ÖBEPYÖ) kullanılmıştır. Veri toplama aracı, COVID-19 pandemi
sürecinde okullarda yüz yüze eğitime ara verilmesi nedeniyle hem online hem elden
uygulanmıştır. Veri toplama aracından elde edilen veriler, SPSS istatistik paket programı
ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerin (frekans, yüzde, aritmetik
XI
ortalama, standart sapma vb.) yanı sıra non- parametrik analiz teknikleri (Kruskal Wallis-H
testi ve Mann-Whitney U testi) kullanılmıştır. Ayrıca, sınıf öğretmenlerinin BEP tutumları
ile BEP yeterlikleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla Spearman Momentler Çarpımı
Korelasyon Testi kullanılmıştır.
Araştırmada, sınıf öğretmenlerinin BEP ile ilgili genel tutumlarının "katılıyorum"
düzeyinde ve olumlu olduğu belirlenmiştir. Araştırmada, sınıf öğretmenlerinin BEP'e
uygun materyal hazırlamalarının zor olduğu, BEP uygulama sürecinde meslektaşları ile
görüş alışverişinde bulunmak istedikleri, BEP'in kaynaştırma öğrencileri için yararlı
olduğuna inandıkları, BEP hazırlanması ile ilgili çalışmalara katılmaktan hoşlandıkları,
BEP konusunda üstlerine düşen sorumlukları yerine getirme konusunda istekli oldukları
belirlenmiştir. Ayrıca BEP'in öğretmen-öğrenci iletişimini artırdığı, kaynaştırma
uygulamasında ortaya çıkabilecek sorunların çözümünde etkili olduğu, öğretmenlerin
mesleki gelişimine katkı sağladığı ortaya çıkmıştır. Araştırmada, sınıf öğretmenlerinin
BEP'e yönelik tutumlarının geneli üzerinde cinsiyet, kıdem, öğrenim durumu
değişkenlerinin etkisi olmadığı, buna karşılık hizmetiçi eğitim değişkeninin sınıf
öğretmenlerinin BEP'e yönelik tutumları üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir.
Araştırmanın sonucunda, sınıf öğretmenlerinin BEP yeterlikleri "BEP Hazırlık
Öncesi", "BEP Hazırlama Aşaması" , "BEP Aile Katılımı", "BEP'in Uygulanması ve
Değerlendirilmesi" alt boyutları ile ölçeğin tamamında "katılıyorum" düzeyinde ve olumlu
bulunmuştur. Ayrıca araştırmada, sınıf öğretmenlerinin kurallarına uygun BEP hazırlama
konusunda yeterli olduğu, BEP ekibinin görev ve sorumluluklarını bildikleri, BEP için
gerekli olan eğitsel performansın belirlenmesine katkı sağladıkları, BEP'in her aşamasında
aile katılımının gerekli olduğunu bildikleri, BEP'e uygun eğitim yürütülmesi gerektiği ve
gereken uyarlamaları yaptıkları, BEP uygulandıktan sonra öğrencinin gelişimine göre
değerlendirmesini yapabildikleri sonuçlarına ulaşılmıştır. Son olarak BEP'e yönelik
yeterliklerinin geneli üzerinde cinsiyet, kıdem, öğrenim durumu, kaynaştırma öğrenci
sayısı değişkenlerinin etkisi olmamakla birlikte, hizmet içi eğitim değişkeninin
öğretmenlerin BEP'e ilişkin yeterlikleri üzerinde anlamlı farklılık oluşturduğu
görülmüştür. Ayrıca araştırmada, sınıf öğretmenlerinin BEP'e yönelik tutumlarının, BEP'e
ilişkin yeterliklerini olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir.
XII
Anahtar Kelimeler: BEP, özel gereksinimli birey, kaynaştırma uygulamaları, özel
eğitim

Abstract:
People are different from each other, physically, mentally and socially. Every human
being has the right to receive education in accordance with the individual difference they
have. Individuals with special requirements also have the right to receive education in
accordance with the type and level of incompetence they have. It is possible to meet the
educational needs of students with special requirements who have been educated in the
general education class through Individualized Education Program (IEP). This research
aims to examine the relationship between the IEP competencies and attitudes of classroom
teachers. As a Quantitative Research method, correlational survey model was applied. The
sample of the research consists of 277 classroom teachers who were having inclusion
students in their classes in Spring Semester of 2020-2021 Educational Year, in Batman
Centre. In this study, "The Attitude Scale for Individualized Education Program" (ASIEP)
developed by the researcher, "The Individualized Education Program Competency Scale
for Teachers" (IEPCST) developed by Ilik and Sarı (2018), were used. The data collection
tool has been implemented both online and hands-on due to the interim of face-to-face
education in schools during the COVID-19 pandemic process. The data obtained from the
tools was analyzed by the SPSS statistical package program. Besides, the descriptive
XIII
statistics (frequency, percentage, arithmetic mean, standard deviation, etc.), non-parametric
analysis techniques (Mann Whitney U, Kruskal Wallis H) are used in the analysis of data.
In addition, the Spearman product-moment correlation coefficient test was used to
determine the relationship between IEP attitudes and IEP competencies of classroom
teachers. In the research, it was determined that the overall attitude of the classroom
teachers on IEP was positive at the level of "I Agree". In the research, it was determined
that it is difficult for classroom teachers to prepare suitable material for IEP, that they want
to exchange opinions with their colleagues during the IEP implementation process, believe
IEP is useful for the inclusive students, participate in the study on IEP preparation, and
that they are willing to fulfill their own responsibilities on IEP. Furthermore the study
found out that IEP increases teacher-student communication and is effective in solving
problems that may arise during implementation process and contributes to teacher
professional development. The study revealed that while gender, seniority, educational
background, the number of inclusion students variables do not have an impact on the
general attitude of classroom teachers toward IEP, the inservice training variable has a
significant impact in the attitude of classroom teachers toward IEP.
 As a result of the study, the IEP competencies of the classroom teachers were found to
be "I Agree" and positive in the whole scale in the headings "Pre-Preparation",
"Preparation Phase", "Family Participation", "Implementation and Evaluation of the IEP".
In addition, it is concluded that the classroom teachers are sufficient to prepare the proper
IEP, know the roles and responsibilities of the IEP team, contribute to the determination of
the educational performance required for IEP, know that family participation is required at
each stage of IEP, advocate that education must be carried out in accordance with the IEP
and make the necessary adaptations, and that they could evaluate students based on their
development after the implementation of IEP. Finally, the study revealed that while
gender, seniority, educational background, the number of inclusion students variables do
not have an impact on the general attitude of classroom teachers toward IEP, the inservice
training variable has created a significant difference in the attitude of classroom teachers
toward IEP. In addition, it was determined that the attitude of classroom teachers toward
IEP positively impacted their competence regarding IEP.
XIV
Keywords: IEP, individual with special needs, implementations of inclusive education,
special education