Gazzali,İbn Rüşd ve İbn Teymiyye'ye göre Tevil
Tawil by al Ghazali, İbn Rushd, İbn Taymiyye
Yazar: ZİAD MOHAMED ELDERİWİ
Danışman: DOÇ. DR. FATİH TOKTAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Gazzali = Gazali ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Te`vil = Te`vil ; Tefsir = Commentary ; İbn Rüşd = İbn Rüşd ; İbn Teymiyye = İbn Teymiyye ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslamiyet = Islam

Özet:
Te'vil yorum olarak, geçmişten bugüne kadar süregelen önemli ve ciddi bir tartışma konusu olmuştur. Bu konu sadece İslâm dininin ve dil olarak sadece Arapçanın ilgilendiği bir durum değildir; her dinin ya da her dilin incelemeye değer bulabileceği bir meseledir. İslâm düşüncesinde kimi düşünürler, te'vili her türlü metne uygulamasına karşın kimileri onu tamamen reddetmiştir. Diğer bazı düşünürler ise te'vili ne bütünüyle uygulamışlar ne de terk etmişlerdir; onlar bir yöntem çerçevesinde bazen te'vil yapmış, bazen de te'vil yapmaktan kaçınmıştır. Gazzâlî, İbn Rüşd ve İbn Teymiyye, te'vil meselesinde son gruba giren üç İslâm düşünürüdür. 
Bu çalışmada, adı anılan üç düşünürün te'vil anlayışı betimlenmiş ve bu anlayışlar karşılaştırmalı olarak tahlil edilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın ilk bölümünde te'vil kavramı dilsel açıdan ele alınmış, tevilin tefsirle bağlantısı değerlendirilmiştir. Tezin ikinci bölümünde Gazzâlî, İbn Rüşd ve İbn Teymiyye'nin te'vil kavramını nasıl tanımladıkları, bu tanım İslâm düşüncesinin temel bir sorunu olarak akıl ile nakil arasında ne türden bir ilişki kurdukları tasvir edilmiştir. Ayrıca sözü edilen üç düşünürün te'vil anlayışını karşılaştırma yapmak için, her düşünürün eserlerinde sundukları benzer te'vil örnekleri seçilerek incelenmiştir. 
Tezin üçüncü ve son bölümünde Gazzâlî, İbn Rüşd ve İbn Teymiyye'nin te'vile ilişkin yaklaşım ve görüşleri birbirleriyle karşılaştırılmış; bu karşılaştırmada sözü edilen düşünürler arasındaki ortaklıklar ve farklılıklar konu merkezli olarak ortaya konmuştur. Sonuç bölümünde ise tezde ulaşılan bulguların genel bir değerlendirmesi dile getirilmiştir.



Anahtar Kelimeler: İslâm Düşüncesi, Te'vil, Gazzâlî, İbn Rüşd, İbn Teymiyye.

Abstract:
"Tawil" which means "interpretation" has been an important and serious discussion topic in religion and philosophy. It is a topic interested not only in Islam or Arabic but in every religion and language. While some scholars in Islamic thought have applied "interpretation" to every text others have rejected it completely. However other scholars neither applied "interpretation" completely nor rejected it completely. They used interpretation in some sense and refrain from it in another senses in a frame of method. Al Ghazali, Ibn Rushd, Ibn Taymiyya are scholars that falls under the third category.  
The interpretation idea of these three scholars is described and analyzed comparatively in this work.  The concept of "interpretation" is held linguistically and the concept is evaluated in its relation with the concept of "explanation" (tafseer) in the first chapter. It is described in the second chapter how Al Ghazali, Ibn Rushd and Ibn Taymiyye defined the concept of "interpretation" and how they construct a relationship between "reason" and "revelation" in the context of these "definitions". Similar interpretation ideas of these three scholars and some examples are examined in that chapter in order to compare their ideas.  
 The interpretation ideas and approaches of these three scholars are compared in the last and third chapter of this work. Their ideas' similarities and differences are presented in a topical way in that chapter. The general examination of findings is done and some suggestions put forward in the conclusion chapter.



Keywords: Islamic Thought, Tawil, Al-Ghazzali, Ibn Rushd, Ibn Taymiyya.