Ankilozan spondilitte osteoporoz ve kırık sıklığı ile HLA-B27 ve klinik aktivite arasındaki ilişki
The prevalance of osteoporosis and fractures in ankylosing spondylitis and its association with HLA-B27 status and clinical activity
Yazar: MEHMET ALİ ULU
Danışman: PROF. DR. REMZİ ÇEVİK
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Absorpsiyometri-foton = Absorptiometry-photon ; HLA B27 antijeni = HLA B27 antigen ; Kırıklar-kemik = Fractures-bone ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Spinal kırıklar = Spinal fractures ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing

Özet:
Amaç: Kemik kaybı Ankilozan spondilit(AS) de dahil enflamatuar artritlerin iyi bilinen bir özelliğidir. Ancak AS'de sindesmofitler nedeniyle kemik mineral kaybı posteroanterior(PA) dual-energy x-ray absorbsiyometri(DEXA) ölçümünde maskelenebilmektedir. Bu çalışma ankilozan spondilitli hastalarda kemik kaybını en iyi yansıtan ölçüm yöntemini araştırmak ve osteoporoz ve fraktür sıklığı ile HLA-B27 pozitifliği, klinik ve laboratuar aktivite arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla yapıldı.Gereç ve yöntem: Çalışmamıza 86 AS hastası ve 50 kontrol hastası alındı. Hasta ve kontrol gruplarında PA vertebra, lateral vertebra ve kalça DEXA ölçümleri yapıldı. Hasta dosyalarından HLA-B27 durumu kaydedildi. AS hastaları hastalık evresi, şiddeti, osteoporoz durumu, sindesmofit ve kırık varlığına göre gruplara ayrılıp kemik kaybı durumuna göre alt grup analizleri yapıldı. Hastalık aktivitesi için Bath ankilozan spondilit hastalık aktivite indeksi (BASDAİ), Mobilizasyon kısıtlılığı için Bath ankilozan spondilit metrolojik indeks (BASMİ), fonksiyonel durum için Bath ankilozan spondilit fonksiyonel indeksi (BASFİ), radyolojik durum için Bath ankilozan spondilit radyolojik indeks (BASRİ) skorları kullanıldı.Bulgular: Çalışmaya alınan hastaların 69'u(%80.2) kontrol grubunun ise 35'i(%70.0) erkekti. PA vertebra KMY değerleri bakımından iki grup arasında fark saptanmazken kalça KMY değerleri ile lateral vertebra KMY değerleri hasta grubunda anlamlı olarak düşüktü. Geç dönem hastalarda erken dönem hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı olmasa da femur ve lateral vertebra DEXA değelerine göre kemik kaybı daha fazlaydı. PA vertebra değerleri ise erken dönemde daha fazla kemik kaybı gösterdi. AS hastalarında osteoporoz ile ilişkili faktörler; düşük VKİ, yüksek BASMİ ve BASFİ skoru ve yüksek ESH olarak bulundu. Hastaların %28'inde kompresyon kırığı mevcuttu. Kırık varlığı ile ilişkili faktörler; sindesmofit varlığı, femur ve lateral vertebra değerlerine göre osteoporoz varlığı, yaş, tanısal gecikme süresi, yüksek BASMİ ve BASRİ total skorlarıydı. HLA-B27 pozitif olan hastalarda negatif olanlara göre vertebra, femur ve herhangi bir bölge osteoporoz ve düşük kemik kitlesi oranları daha yüksekti, ancak istatistiksel olarak anlamlı düzeyde değildi.Sonuç: AS hastalarında kontrollere göre kemik kaybı artmıştır. PA vertebra KMY ölçümleri ile erken dönem hastalarda kemik kaybı gösterilebilirken, geç dönem hastalarda sindesmofitler nedeniyle kemik kaybı maskelenmektedir. Lateral projeksiyonda yapılan KMY ölçümü AS'nin progresyonu ile paralel olarak artan kemik kaybını ve kırık riskini PA vertebra ve femur ölçümlerine göre daha iyi yansıtmaktadır. Kemik kaybı ve kırık riski HLA-B27 durumuna göre değişmemektedir.

Abstract:
Purpose: Bone loss is a well-known feature of inflammatory arthritides including Ankylosing spondylitis(AS). However, bone loss measured by Dual-energy x-ray absorpsiometry (DEXA) can be masked due to syndesmphytes in AS. In this study we aimed to investigate the association between the prevalence of osteoporosis and compression fractures and HLA-B27 status, clinical and laboratory activity and to determine the method of measurement best reflecting bone loss.Materials and methods: Eighty-six patients with AS and 50 control patients were included to our study. Bone mineral measurements of PA and lateral spine and hips of patients and controls were carried out with DEXA method. HLA-B27 status of patients was recruited from patients? records. AS patients were grouped into two according to each of these parameters; disease stage, disease activity, presence of osteoporosis, presence of syndesmofites and fractures and then subgroup analyses with regard to bone loss were performed. BASDAİ, BASMİ, BASFİ and BASRİ were used for disease activity, limitation of mobilization, functional status and radiological involvement respectively.Results: Sixty-nine(80.2%) AS patients and 35(70.0%) control patients were male. PA spinal BMD was not significantly different between patients and controls, however hip BMD and lateral spinal BMD values were significantly lower in patient group. Although not statistically significant, bone loss according to femoral and lateral spinal DEXA values were greater in late stage AS patients when compared to early stage patients. PA spinal measures, on the contrary, showed greater bone loss in early AS patients. Low body mass index, high BASMI and BASFI scores and high erythrocytes sedimentation rate were found as factors associated with osteoporosis in AS patients. Compression fractures were present in 28% of patients. Presence of sindesmofit, presence of osteoporosis according to femoral and lateral spinal BMD values, age, diagnostic delay, high BASMİ and BASRİ scores were found as factors associated with the presence of fractures. Osteoporosis rate in spine, hip or any site of measurement were higher in HLA-B27+ patients when compared to HLA-B27- patients, however this difference did not reach a statistically significant point.Conclusion: Bone loss is more increased in AS patients than in controls. Although PA spinal BMD measurement can disclose bone loss correctly in early AS, bone loss can be masked due to sindesmofites in late AS patients. BMD measured by lateral spinal projection reflects increased bone loss and risk of fractures more correctly/properly than PA spinal and femoral measures. Bone loss and risk of fracture do not change with the HLA-B27 status.