Türkiye`de özel eğitim ve rehabilitasyon hizmeti veren kurumların karşılaştığı güçlüklerin analizi: Kurum sahipleri, müdür, öğretmen ve aileler açısından
An analysis of problems which special education and rehabilitation institutions face: From perspectives of the institution`s owners, administrators, special education teachers and the parents
Yazar: NAZAN KORUCU
Danışman: Y.DOÇ.DR. HAKAN SARI
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Ülkemizde Özel Özel Eğitim ve Rehabilitasyon hizmetlerinin verildiği kurumlarıneğitsel açıdan işlevlerini ne kadar yerine getirebildiği konusunda önemli güçlüklerin ortayaçıktığı gözlenmektedir (Ataman, 2005; Sarı,2005; Eripek,2001). Bundan dolayı buaraştırmanın amacı, Türkiye' de Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Hizmetlerinde yaşanansorunları belirleyebilmek ve bu kurumlarda ortaya çıkan sorunlara ve değişimlerinin nelerolması gerektiğine yönelik olarak çağdaş öneriler geliştirmektir. Bu araştırmada veriler nitelaraştırma yaklaşımlarından birisi olan `Görüşme Yöntemi' kullanılarak elde edilmiştir.Görüşme yöntemi içerisinde en çok kullanılan, derinliğine ve zenginliğine veri eldesisağlaması dolayısıyla Görüşme Yöntemi içerisindeki tekniklerden birisi olan `YarıYapılandırılmış Görüşme Tekniği' aracılığıyla veriler elde edilmiştir.Bu araştırmanın evreni Milli Eğitim Bakanlığı ve SHÇEK'e bağlı Özel Özel Eğitim veRehabilitasyon Merkezleridir. Bu araştırmanın örneklemi ise beş ildeki ( Konya, stanbul,Ankara, Gaziantep, Denizli) SHÇEK'e ve Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak açılmış olanÖzel Özel Eğitim ve Rehabilitasyon merkezlerinin sahipleri, yöneticileri, öğretmen ve aileleriarasından `yansız atama' yoluyla seçilen 138 (30 kurum sahibi, 36 kurum yöneticisi,36öğretmeni ve 36 aile) kişi oluşturmaktadır. Görüşmeler, ses kayıt cihazı ile kaydedilmiş vekaydedilen verilerin transkriptleri ` çerik Analizi' yöntemiyle analiz edilmiştir. Buaraştırmada elde edilen sonuçlar aşağıda maddeler halinde verilmiştir.1- Kurumların kendi aralarındaki iletişim beklendik düzeyde gerçekleşememiştir.2- Kurum yönetiminin personele, personelin de yönetime güven konusundaproblemleri olduğu ancak kurumdaki personelin birbirleri arasında iletişimin çokiyi düzeyde olduğu ortaya çıkmıştır.3- Devletin her engelli çocuk için verdiği paranın bürokratik formalitelerden dolayıÖzel Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezlerine zamanında ödenmediğini bununda bir kurumda çalışan personelin maaşının ya da ücretlerinin verilmesininzamanında ödenememesine yol açtığı ortaya çıkmıştır. Bu durumun da personelarasında iş doyumu ve tükenmişlik olayının gündeme gelmesine neden olmaktadır.4- Kurumların işleyişi ile ilgili yasal düzenlemelerde önemli boşlukların olduğu ve buboşlukların bazen kişilerin insafınca kullanıldığı ve bu nedenle yasaldüzenlemelerin geliştirilmesi gerektiği de bu araştırma bulguları ışığında ortayaçıkarılmıştır.5- Kurumların bağlı bulundukları kurumlar tarafından denetimlerinde ihtiyaçduydukları rehberlik konusunda yardım alamadıkları bu nedenle denetimgerçekleştiren ekibin özel eğitimin uygulanması ile ilgili önemli eksikliklerinolduğu ortaya çıkmıştır.6- Özel eğitim etkinliklerinde ailenin katılımının çok önemli olduğu halde bununbeklendik düzeyde gerçekleştirilemediği de ortaya çıkmıştır.7- Özel eğitime muhtaç bireylere verilen eğitimin sürekli ve genellenebilir olabilmesiiçin eğitimin tüm güne yayılması gereği ile aile eğitiminin önemi ortayaçıkmaktadır. Ancak kurumlarda ailelere yönelik aile eğitimi konusunda gereklieğitimin gerçekleştirilmediği ortaya çıkmıştır.8- Kurumda çalışan personelin ve kurum yönetiminin hizmet-içi eğitimin öneminiçok iyi bildikleri fakat personelin yetiştirilmesi ve geliştirilmesi konusunda vegüçlüklerin olduğu ancak bu tür bir etkinliğin ya üniversite personelinin akademiketkinliklerle ilgili yoğunluklarından dolayı olanaklı olmadığını veya akademikunvan için çok çaba sarf etmeleri gibi diğer nedenlerden dolayı bu tür etkinliklerezaman ayırmakta güçlüklerle karşılaştıkları ortaya çıkarılmıştır.9- Kurumda çalışacak ve alanda yeterlilik kazanmış personel bulmakta güçlükçekildiği ortaya çıkmıştır.10- Kurumların aralarındaki ticari kaygılarından dolayı bazen etik olmayandurumlarla personel transferi gerçekleştirmeye çalışıldığı da ortaya çıkmıştır.Anahtar Kelimeler: Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi, Özel Eğitim Kurumu,Özel Eğitim

Abstract:
In our country, it is observed that there exists significant obstacles about SpecialEducation and Rehabilitation institutions while giving their educational services (Ataman,2005; Sarı, 2005; Eripek, 2001). Therefore, the aim of this research is to determine thedifficulties being experienced in Special Education and Rehabilitation Institutions and todevelop new contemporary offers and comments about these difficulties. The data in thisresearch is found by using ?Interview Method? which is one of the Qualitative Approaches.The most frequently used interview method is ?Semi-structured Interview Method? in order togain more detailed information.The universe of this research are the Special Education and Rehabilitation Institutionswhich are bounded to National Education Ministry and SHÇEK. The sample of this researchis 138 people (30 institution owners, 36 institution directors, 36 teachers and 36 parents) theowners, directors, teachers and parents of the Special Education and RehabilitationInstitutions bounded to SHÇEK and National Ministry of Education in five cities (Konya,stanbul, Ankara, Gaziantep, Denizli) which are selected randomly. The interviews arerecorded by a tape-recorder and the recorded data is analyzed with ?Content Analysis?method. The results of the research are given in the items below.1. The interaction among the institutions were not at the expected levels.2. It was found that there were confidence problems of institution directory to staff, andstaff to the directory; however, the interaction among the staff was at high levels.3. It was found that the fund given for each handicapped child was not given to thePrivate Special Education and Rehabilitation Centres by the government because ofsome bureaucratic formalities and so, this was caused the staff to take their salarieslate. This situation brings about lethargy among the staff.4. It was found that there were significant gaps about legal regulations and these gapswere misused by regulators and therefore, legal regulations should be promoted.5. It was found that the institutions could not take the necessary help from the directinginstitutions they were bound to and therefore, it was concluded that the directorsapplying the investigations had deficiencies about the application of specialeducation.6. It was concluded that even the involvement of the parents during special educationactivities is dramatically important; it was not at the expected levels.7. The importance of expanding the education duration through the day and parent?sparticipation is vital in order to make the education generalized and continued.However, it was not seen that there was an education programme for parents.8. It was concluded that the staff and the directors in the institutions knew theimportance of in-service training yet there were problems about development of thestaff, and these kinds of activities could not be performed because of the universitystaff?s academic studies or because of their struggles of taking promotions.9. It was seen that there were problems of sufficient staff educated in this field to work inthe institutions.10. It was also found that the institutions sometimes tried immoral ways to transfer newqualified teachers.Key words: Special Education and Rehabilitation Centre, Special Education Institution,Special Education