Hemodiyaliz ve periton diyalizi hastalarında beden imajı ile depresyon düzeylerinin belirlenmesi
Determining the body image and depression levels in haemodialysis and peritoneal dialysis patients
Yazar: ADİLE BÜŞRA ÖZDEŞ
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ÖZER
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beden imajı = Body image ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Depresyon = Depression ; Diyaliz = Dialysis ; Periton diyalizi = Peritoneal dialysis ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu çalışma, hemodiyaliz ve periton diyalizi hastalarında beden imajı ile depresyon düzeylerini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır.
Yöntem: Araştırma Mayıs 2019-Temmuz 2020 tarihlerinde Akdeniz Üniversitesi Hastanesi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve Antalya Atatürk Devlet Hastanesi Hemodiyaliz Ünitesi ve Periton Diyalizi Ünitesi'nde takip ve tedavisi devam eden, araştırmaya dahil edilme kriterlerine uygun 180 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Verilerinin toplanmasında, Hasta Bilgi Formu, Beden İmajı Ölçeği ve Beck Depresyon Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen verilerin istatistiksel analizinde SAS 9.4 paket programı kullanılmıştır. Veriler Shapiro-Wilk, Mann-Whitney U testi ve Kruskal Wallis H testi kullanılarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan hemodiyaliz ve periton diyalizi hastalarının beden imajı puan ortalaması yüksek ve depresyon düzeyinin orta şiddette olduğu belirlenmiştir. Hastaların diyalize bağlı yaşadıkları değişikliklerin beden imajı ve depresyon düzeylerini etkilediği, hemodiyaliz hastaların da fistül varlığı depresyon düzeyini ve diyalize bağlı komplikasyon gelişmesi de beden imajı düzeyini etkilediği saptanmıştır. Periton diyalizi hastalarının ciltte kuruluk yaşaması, tırnaklarda incelme ve kırılma olması beden imajı düzeyini etkilediği, kısıtlılık yaşayan hastaların beden imajı ve depresyon düzeylerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. 60 yaş üstündeki hastaların beden imajı düzeylerinin yüksek olduğu, hemodiyalize 37 aydan daha fazla girenlerin depresyona daha yatkın olduğu ve kronik hastalık olarak osteoporozun depresyon düzeyini etkilediği bu durumların ise istatistiksel açıdan anlamlı olduğu belirlenmiştir. 
Sonuç: Çalışmada, beden imajında değişim olmasının hastaların beden imajlarını ve depresyon düzeylerini etkilediği saptanmıştır. Hemodiyaliz ve periton diyalizi hastalarının beden imajı düzeylerinin değerlendirilmesi ve hastaların psikososyal açıdan desteklenerek beden imajı algılarının iyileştirilmesi ve depresyon düzeylerinin azaltılmasına yönelik uygun girişimlerin planlanması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: beden imajı, depresyon, hemodiyaliz, hemşirelik, periton diyalizi

Abstract:
Objective: This study was conducted to determine body image and depression levels in haemodialysis and peritoneal dialysis patients.
Method: The study was conducted on May 2019-July 2020 with 180 patients who matched the research criteria and had follow-up care and treatment in Akdeniz University Hospital, University of Health Sciences Antalya Training and Research Hospital and Antalya Ataturk Public Hospital Haemodialysis and Peritoneal Dialysis Unit. Data were collected by using Patient Information Form, Body Image Scale and Beck Depression Inventory. SAS 9.4 package program was used for statistical analysis obtained in the study. Data were evaluated using Shapiro-Wilk, Mann-Whitney U test and Kruskal Wallis H test.
Results: It was determined that body image point average of haemodialysis and peritoneal dialysis patients was high and depression levels were medium. It was determined that alterations in these patients due to dialysis affected body image and depression levels, that presence of fistulas in haemodialysis patients affected depression levels and developing complications due to haemodialysis affected body image levels. Dry skin, nail thinning and breaking in peritoneal dialysis patients affected body image levels and patients with disabilities had higher body image and depression levels. Body image levels of patients over the age of 60 were high, the ones that received haemodialysis treatment for more than 37 months were more prone to depression, osteoporosis as a chronic disease affected the body image, and these were determined to be statistically significant.
Conclusion: In the study, it was determined that alterations in the body image affected the patients' body image and depression levels. It is recommended that body image levels of haemodialysis and peritoneal dialysis patients should be evaluated, their perception of body image should be ameliorated and psychosocial support of patients and appropriate interventions should be planned to reduce depression levels.
Key words: body image, depression, haemodialysis, nursing, peritoneal dialysis