Türk siyasal hayatında iki modernist: Prens Sabahaddin ve Ahmed Rıza'nın siyasi fikirlerinin karşılaştırılması
Two modernist in turkish political life: A comparison of prince Sabahaddin and Ahmed Riza's political thoughts
Yazar: ÖMER KORKMAZ
Danışman: DOÇ. DR. SENEM KURT TOPUZ
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Ahmet Rıza Bey = Ahmet Rıza Bey ; Jön Türkler = Jön Turks ; Modernleşme = Modernization ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Prens Sabahaddin = Prens Sabahaddin ; Siyasi görüşler = Political thoughts ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history

Özet:
Batı toplumlarının kendi iç dinamikleri ve tarihsel koşulları çerçevesinde gerçekleşen toplumsal değişim modernite olarak adlandırılmaktadır. Bu değişimin sonucunda ortaya çıkan maddi güç ile birlikte Batılı toplumlar dünyanın geri kalan toplumları üzerinde bir hegemonya tesis etmiştir. Modernleşen Batı ile karşılaşan ilk toplumlardan biri Osmanlı toplumu olmuştur. Teknik alanda Batı'nın gerisinde kalan Osmanlı İmparatorluğu savaşlarda aldığı yenilgiler sonucu toprak kayıpları yaşamaya başlamıştır. Aynı zamanda küresel ekonomiye eklemlenen Osmanlı İmparatorluğu'nun yaşadığı alt yapısal değişimler başka problemleri de meydana getirmiştir. Tüm bu sorunlar Osmanlı seçkinlerini "devletin nasıl kurtulacağı?" sorusuna/sorununa çözüm yolları aramaya sevk etmiştir. Bunun sonucunda seçkinler Batı'da ortaya çıkmış olan toplumsal sorunların çözümü için ortaya atılmış fikirleri Osmanlı toplumunun/devletinin sorunlarının çözümü için kullanmaya çalışmışlardır.
Türk siyasal hayatındaki genel anlatı; Osmanlı seçkinleri arasında 1902 Birinci Jön Türk Kongresi'nde milliyetçi, pozitivist, merkeziyetçi Ahmed Rıza Bey'in liderliğini yaptığı kanat ile liberal, kozmopolit, adem-i merkeziyetçi Prens Sabahaddin Bey'in liderliğini yaptığı kanat şeklinde iki blokun ortaya çıktığı yönündedir. İttihat Terakki Cemiyeti ve daha sonra Cumhuriyet Halk Fırkası ve Partisi Ahmed Rıza Bey'in fikirlerini takip ederken Ahrar Fırkası, Demokrat Parti ve Adalet Partisi gibi partilerin Sabahaddin Bey'in fikirlerinin izinden gittiği iddia edilmektedir. Bu çalışmada bu iki siyasi aktörün fikirleri ikincil kaynakların işaret ettiği birincil kaynaklar taranarak ve genel anlatıdaki temel ayrışma noktalarıyla sınırlandırılarak detaylı olarak karşılaştırılmıştır.

Abstract:
Social changes framed around the internal dynamics and historical circumstances of the West are termed as modernity. The material power rising as a result of these changes has triggered the West to establish a hegemony over the rest of the societies around the world. One of the first societies to face the modern West is the Ottoman society. The Ottoman Empire started to technically fall behind the West as a result of the losses due to military defeats. Meanwhile, the infrastructural changes experienced by the Ottoman Empire, which were attached to the global economy, created other problems. All these problems impelled the Ottoman elites to interrogate the question/problem of "how to save the state". As a result, ideas put forward to solve the social problems which had emerged in the West were tried to be used by the elites for the problems of the Ottoman society / state.
General narrative in Turkish political life states that two blocs emerged from the First Young Turk Congress in 1902; one of them is a wing led by the nationalist, positivist, and centralist Ahmed Rıza Bey and the other is a wing led by the liberal, cosmopolitan, and decentralized Prince Sabahaddin Bey. It is generally claimed that parties such as the Ahrar Party, the Democrat Party, and the Justice Party followed Sabahaddin Bey's ideas; while the Committee of Union and Progress and later on the Republican People's Party traced the position of Ahmed Rıza Bey. In this study, the primary sources referenced by the secondary sources were scanned in order to compare the ideas of these two political actors and to frame the scope around the main divergence points in the general narrative.