Türkiye'de turizm tesislerinde evrensel tasarım ilkeleri üzerine bilgi geliştirilmesi, İstanbul örneğinde irdeleme
Improving information on principles of universal design in tourism facilities, a research in Istanbul
Yazar: SELİN YILDIZ
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM POLATOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Mimarlık = Architecture ; Turizm = Tourism

Özet:
Engelsiz Turizm'in Türkiye'deki algısı sadece engellileri topluma kazandırmak, karşılaştıkları engelleri ortadan kaldırmak odaklı bir hareket olarak gelişmekte ve Evrensel Tasarım felsefesi ile bağdaşmamaktadır. Ülke genelinde erişilebilirlik konusunda ortak dil bulunmamaktadır ve konuya sistematik bakış eksiktir. 
Tezin temel amacı, engelsiz turizm kapsamında tesislerin sürdürülebilirliği ve turizm kalitesinin arttırılması için herkes için eşitlikçi tasarım ilkelerinin belirlenmesi, üretilmesi ve uygulama konusunda yol gösterici, bütünleşik bir yaklaşımı ortaya koymaktır.
Tez kapsamında Evrensel Tasarım alanında ulusal ve uluslararası mevzuat ve yasal prosedürler ve engellilik konusunda Türkiye'de faaliyet gösteren çeşitli sivil toplum kuruluşlarının mevcut kuramsal çalışmaları karşılaştırılmıştır. Turizm tesisleri "iç" ve "dış" mekân olmak üzere bir bütün olarak değerlendirilmektedir. Tezin en kapsamlı bölümünde, Kanada İnsan Hakları Komisyonu'nun 2007 de yayınlamış olduğu Uluslararası Ölçekte Evrensel Tasarım Uygulamaları Raporu'ndan hareketle, Evrensel Tasarım İlkeleri bağlamında engelsiz turizmde tasarım ilkeleri ortaya konularak Türkiye'de mevcut ve yeni yapılacak turizm tesisleri için Ölçütler Dizgesi oluşturulmuştur. Bu ölçütler dizgesi ve yorumu ile Türkiye'deki çalışmalara sistematik ve eleştirel bakış getirilmiş, "iç ve dış" mekânda eşitlikçi optimum tasarım-standart vb. gereklilikler belirlenmiştir. Bu adımların tamamlayıcısı olarak "Turizm Tesislerinde Evrensel Tasarım İlkeleri Üzerine Bilgi Geliştirme" adlı disiplinlerarası bir model üretilmiştir. Model ile güncel engellilik standartları turizm alanında özelleştirilerek yeni bilgiler üretilmektedir. 
Tez çalışması ile farklı disiplinlerden edinilen bilgiler ışığında Türkiye'deki turizm tesislerinde kalitenin arttırılmasında önemli rolü olan erişilebilirlik standartlarına yönelik ölçütler dizgesi üretilmiş, erişilebilir mekânların klinik benzeri görünmesi gerekmediği, küçük değişimler ile de erişilebilirlik sağlanabileceğini, Mimaride Evrensel Tasarım İlkeleri doğrultusunda tasarlanmış öğeler ile başarıya ulaşılabileceği gösterilmiştir.

Abstract:
The perception of Accessible Tourism in Turkey is an evolving movement of socializing people with disabilities and eliminating barriers they face. However it is incompatible with the philosophy of Universal Design. Barrier-free facilities are considered as clinical spaces which are "only for the handicapped people" and far from aesthetic. Main purpose of this thesis is to improve an integrated approach within the scope of determining, producing and implementing equitable design principles, in order to enhance quality and sustainability in tourism. 
Initially, terminology of "handicapped" and "disabled" terms are discussed, theoretical studies of non-governmental organizations in the field of accessibility were compared in each other. "Inner" and "outer" spaces of tourism facilities are considered to be as a whole. The most comprehensive section of thesis is composed of "Criteria System" based on "International Best Practices in Universal Design" published by Canadian Human Rights Commission in 2007. This system evaluates Universal Design Principles in the works of different social organizations in Turkey in the context of accessibility. The research also has a critical review of the criteria system that results in defining optimal design standards for "inside and outside". As a complement to these steps, an interdisciplinary model named as "Improving Information on Principles of Universal Design in Tourism Facilities" is produced . Thus the knowledge about this subject is systematized.
Consequently, in the light of interdisciplinary study, the set of Principles System demonstrates, accessible spaces do not have to be seen as clinical spaces, accessibility can be achieved by small changes.