Salvia pachystachys trautv. (lamiaceae) türü üzerinde farmakognozik araştırmalar
Pharmacognostic research on salvia pachystachys trautv. (lamiaceae) species
Yazar: TUGAY ASGARLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAFİZE YUCA
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antidiyabetikler =   ; Antioksidanlar = Antioxidants

Özet:
Amaç: Salvia pachystachys türünün 3 farklı kısmından (kök, gövde, çiçek) hazırlanan su ve metanol ekstrelerinin in-vitro ortamda antidiyabetik, anti-Alzheimer, antimikrobiyal ve antioksidan aktivitelerinin belirlenmesi, ekstrelerin ve bitki uçucu yağının fitokimyasal (LC-MS/MS ve GC-MS) analizler yapılarak içeriklerinin belirlenmesi, türün anatomik ve morfolojik özellikleri incelenerek literatüre katkı sağlanması, ayrıca örnekler üzerinde genotoksisite çalışmaları yapılarak bitkinin daha güvenli kullanımını sağlamak amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Bitkilerin gövde, çiçek, yaprak ve kök anatomik yapıları mikroskop ile incelenmiş, bitki çizimi yapılarak morfolojik özellikleri ortaya koyulmuştur. Bitkinin 3 farklı kısmının (kök, gövde, çiçek) metanol ve su ekstrelerinde fenolik ve uçucu yağ içerikleri sırasıyla LC-MS/MS ve GC-MS kullanılarak yapılmıştır. Ekstrelerin toplam fenolik madde miktarı için Folin-Ciocalteau yöntemi, antioksidan aktivite için DPPH• ve ABTS•+ süpürücü etki yöntemleri, antidiyabetik aktivite deneylerinde α-glukozidaz ve α-amilaz inhibisyon etki deneyleri, antikolinesteraz etki deneyleri için asetilkolinesteraz ve butirilkolinesteraz inhibisyon deneyleri, antibakteriyel ve antifungal aktivite tayinleri için mikrodilüsyon yöntemi kullanılmıştır. Ames/Salmonella, Escherichia coli, WP2 ve Allium cepa testleri genotoksisite/antigenotoksisiste için kullanılmıştır. Bulgular: S. pachystachys bitkisinin gövde enine kesiti dört köşeli ve tüylüdür. Yapraklarında bol miktarda salgı tüleri bulunmaktadır, petiyol hilal şeklinde kıvrılmış olup salgı ve örtü tüyleri ile kaplıdır. Kök kısmı, bitki çok yıllık olduğu için parçalanmış periderma dokusu ile kaplıdır. Bitki kısımlarının ana bileşeni, herba: fitol (% 48.4), çiçek: karyofillen oksit (% 26.2), germakren D (% 5.9 ), β-karyofilin (% 5.7), spatulenol (% 4.1), kök: hekzahidrofarnesil aseton (% 18.3), hekzadekanoik asit (% 8.8), metil hekzadekanoat (% 6.7), fitol (% 5.8) olarak bulunmuştur. Bitki kısımlarının ana bileşeni SPHM: klorojenik asit (11052.8846 ng/mL), SPHS: klorojenik asit (11052.8846 ng/mL), SPÇM: klorojenik asit (25718.7681 ng/mL), SPÇS: klorojenik asit (11553.7761 ng/mL), SPKM: klorojenik asit (11323.1876 ng/mL), SPKS: kinik asit (1506.2707 ng/mL) olarak belirlenmiştir. SPHM ekstresi diğer ekstrelerle kıyaslandığında, sırasıyla % 90.06 ve % 22.37 inhibisyon etki değerleri ile daha güçlü ABTS•+ ve DPPH• süpürücü kapasiteye sahip olduğu tespit edilmiştir. α-Amilaz, α-glukozidaz inhibisyon, butı̇rı̇lkolı̇nesteraz ve asetilkolı̇nesteraz inhibisyon ve antimikrobiyal aktivite deneylerinde ekstreler kayda değer etki göstermemişlerdir. Sonuç: Türün farklı kısımlarının anatomik ve morfolojik yapısı incelenmiş ve karakteristik özellikleri tespit edilmiştir. Bu bulgular, bitkilerin taksonomik olarak tanımlanmasında yararlı olacaktır. Bitkinin önemli ölçüde antioksidan etkisi olduğu belirlenmiştir. Genotoksisite testleri sonucunda genotoksik olmadığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Anatomi, antidiyabetik, antikolinesteraz, antimikrobiyal, antioksidan, genotoksisite, Salvia pachystachys

Abstract:
Aim: Determination of antidiabetic, anti-Alzheimer, antimicrobial and antioxidant activities in in vitro environment of aqueous and methanol extracts prepared from 3 different parts (root, stem, flower) of Salvia pachystachys species, phytochemical (LC-MS/MS and GC-MS) of the extracts and plant essential oil was aimed to determine their contents by analyzing them, to contribute to the literature by examining the anatomical and morphological characteristics of the species, and to ensure safer use of the plant by carrying out genotoxicity studies on the samples. Materials and Methods: The anatomical structures of the plants' stems, flowers, leaves and roots were examined with a microscope, and their morphological characteristics were revealed by drawing the plants. Phenolic and essential oil contents in methanol and aqueous extracts of 3 different parts of the plant (root, stem, flower) were determined using LC-MS/MS and GC-MS, respectively. Folin-Ciocalteau method for the total phenolic substance amount of the extracts, DPPH• and ABTS•+ scavenging effect methods for antioxidant activity, α-glucosidase and α-amylase inhibition effect experiments for antidiabetic activity experiments, acetylcholinesterase and butyrylcholinesterase inhibition experiments for anticholinesterase effect experiments, antibacterial and microdilution method was used for antifungal activity determinations. Ames/Salmonella, Escherichia coli, WP2 and Allium cepa tests were used for genotoxicity/antigenotoxicity. Results: The cross-section of the stem of the S. pachystachys plant is quadrangular and hairy. There are abundant glandular hairs on its leaves, the petiole is curled in the shape of a crescent and is covered with glandular and covering hairs, the root part is covered with fragmented periderm tissue because the plant is perennial. Main component of plant parts, herb: phytol (48.4%), flower: caryophyllene oxide (26.2%), germacene D (5.9%), β-caryophyllene (5.7%), spatulenol (4.1%), root: hexahydropharynyl acetone (18.3%), hexadecanoic acid (8.8%), methyl hexadecanoate (6.7%), phytol (5.8%). Main component of plant parts SPHM: chlorogenic acid (11052.8846 ng/mL), SPHS: chlorogenic acid (11052.8846 ng/mL), SPÇM: chlorogenic acid (25718.7681 ng/mL), SPÇS: chlorogenic acid (11553.7761 ng/mL), SPKM: chlorogenic acid (11323.1876 ng/mL), SPKS: quinic acid (1506.2707 ng/mL). Compared to other extracts, SPHM extract was found to have stronger ABTS•+ and DPPH• scavenging capacity with inhibition effect values of 90.06% and 22.37%, respectively. The extracts did not show significant effects in α-amylase, α-glucosidase inhibition, butyrylcholinesterase and acetylcholinesterase inhibition and antimicrobial activity experiments. Conclusion: The anatomical and morphological structure of different parts of the species were examined and their characteristic features were determined. These findings will be useful in taxonomic identification of plants. It has been determined that the plant has a significant antioxidant effect. As a result of genotoxicity tests, it was determined that it was not genotoxic. Key Words: Anatomy, antidiabetic, anticholinesterase, antimicrobial, antioxidant, genotoxicity, Salvia pachystachys