Yenidoğan sepsisinde risk faktörlerinindeğerlendirilmesi
Investigation of risk factors in neonatal sepsis
Yazar: KAHRAMAN YAKUT
Danışman: DR. MÜFERET ERGÜVEN
Sağlık Bakanlığı / Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Pediatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç
       Çalışmamızın amacı ülkemiz koşullarında önlenebilir maternal, fetal ve çevresel risk faktörlerinin iyi tanımlamak ve bunların önüne geçerek yenidoğan döneminde ölümleri azaltmaktadır. 
Hastalar ve Yöntem
       Çalışmamız 15/10/07-15/04/09 tarihleri arasında hastanemiz Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği Yenidoğan (YD) prematüre ve Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitelerinde sepsis tanısı alan yenidoğanlar üzerinde retrospektif olarak yapıldı. Klinik ve laboratuar olarak sepsis tanısı konulan Yenidoğanlar ile kontrol grubundaki yenidoğanların anamnezi fizik muayene ve laboratuar bulguları ve sepsis risk faktörlerini belirlemek üzere bir form hazırlandı. Risk faktörleri anneye ait nedenler, bebeğe ait nedenler ve çevresel nedenler olarak gruplandırıldı. Bu forma hasta dosyaları taranarak risk faktörleri ayrı ayrı kaydedildi. Ayrıca bu hastaların aileleri ile yüzyüze görüşülerek detaylı bilgi alındı. 
Bulgular
       Çalışmaya 199'u sepsisli,  85'i sağlıklı toplam 284 yenidoğan alındı.  Hastaların %55.3'ü erken başlangıçlı sepsis %44.7'si geç başlangıçlı sespis idi.
       Anneye ait risk faktörleri değerlendirildiğinde sepsis ve sağlıklı yenidoğan gruplarında annelerin eğitim düzeyleri annelerin yaş dağılımları annelerin meslekleri, ailelerin gelir düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmadı (p>0.05).
       Anneye ait faktörlerden gravida sayısı ortalama 2.19+/-1.53 parite sayısı 2.01+/- 1.25 Abort 0.20+/- 0.52 D/C sayısı 0.07+/- 0.29 idi. Sepsisli bebeklerin annelerinde gebelik öncesi kronik hastalık geçirme oranı %13.1 iken kontrol grubunda bu oran %16.5 olup istatistiksel olarak anlamlı fark izlenmedi. Sepsisli bebeklerin annelerinde gebelikte hastalık geçirme oranları %22.1 kontrol grubunda %9.4 olup istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.01). Sepsisli bebeklerin annelerinin %75.9 u gebelikte düzenli sağlık kontrolü yaptırmışlardı. Bu oran kontrol grubu ile karşılaştırıldığında anlamlı fark saptanmadı. Gebelik komlplikasyonları, gebelikte sigara alkol ilaç kullanımı açısından hasta ve kontrol grubu arasında anlamlı fark izlenmedi. Sepsisli bebeklerin annelerinde EMR oranı %13.6 olarak saptandı. Bu oran kontrol grubundan istatiksel olarak ileri derecede yüksek bulundu (p<0.01). EMR li annelerin %55.6'sında EMR süresi 18-48 saat arasında, %29.6 sında 48-72 saat arasında %14.8'inde 72 saatten fazlaydı. Sepsis grubundaki annelerin doğumdan önce antibiyotik kullanma oranları kontrol grubundan istatiksel olarak anlamlı yüksek bulundu. (p<0.01). Sepsis grubundaki annelerin doğum öncesinde ateşli hastalık geçirme oranları kontrol grubundan anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0.01).
       Bebeğe ait risk faktörleri değerlendirildiğinde doğum şekli, doğum yapılan merkez ve doğumun hekim tarafından yaptırılıp yaptırılmadığının hasta ve kontrol grubu arasında anlamlı fark izlenmedi. Sepsisli bebeklerin gestasyon haftası bakımından dağılımına bakıldığında sepsisli bebeklerin %47.1'i 30 gestasyon haftası altında, %41.2'sinin 30-35 gestasyon haftaları arasında,  %5.8'i 35-37 gestasyon haftaları arsında, %5.9'i 38-42 gestasyon haftaları arasındaydı. Sepsisli bebeklerin doğum kilosuna göre mortalite oranları ise 1500-2500 gr arasındaki bebeklerde  %35.3,  2500 gr üstündeki bebeklerde  % 5.9 idi. Erken sepsis mortalite oranı %47.1, geç sepsis mortalite oranı %52.1 bulundu. Sepsisli gruptaki erkek bebek sayısı kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde fazla bulundu (p<001). Sepsis grubundaki bebeklerde asfiksi oranı 13.1 olup kontrol grubundan ileri düzeyde yüksek bulundu (p<0.01). Sepsis grubundaki bebeklerde 5. dakika APGAR skorlarının 6 ve altında olma oranı %11.6 kontrol grubuna göre istatiksel düzeyde anlamlı bulundu (p<0.01). Metabolik hastalık oranı sepsisli ve kontrol grubunda farklılık göstermezken doğumsal anomali oranı sepsis grubunda kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0.01). 
       Çevresel risk faktörlerinden invazif girişim uygulanma, total parenteral nütrisyon ve iv ranitidin alma oranı sepsisli bebeklerde anlamlı düzeyde yüksek bulundu.

Sonuç
       İstatistiksel olarak anlamlı bulunan risk faktörlerinin büyük bir kısmı önlenebilir olup yenidoğan bebeklerin sepsis mortaliteleri ve morbiditeleri azaltılabilir.

Abstract:
Background
       Preventive medicine is in the foreground of neonatal sepsis management while the diagnosis is difficult, treatment is complicated and expensive, morbidity and mortality is high. To determine the risk factors is the most proper way of preventing neonatal sepsis.

Aim
       To determine the preventible risk factors of neonatal sepsis in the conditions of our country in order to decrease neonatal death rate by impeding these risk factors.

Patients and Methods
       The datas of neonates diagnosed with sepsis in between 15/10/07 and 15/04/09 at neonatology ward and neonatal intensive care unit of our hospital were retrospectively investigated for risk factors of neonatal sepsis. Risk factors were divided into three groups as maternal, neonatal and environmental facts. Detected risk factors, history, physical examination and laboratory tests are recorded in aform for each case. For detailed information we have interviewed with families. 

Results
       Two hundred eighty four newborn, 199 of which was diagnosed with sepsis and 85 of which is healthy, were included in our study. Of the cases with sepsis %55.3 were early onset sepsis and %44.7 werelate onset sepsis. 
       Among maternal factors educational status, ages, jobs of mothers and financial status of family showed no statistically significant difference (p>0.05) between sepsis and control group. 
       The mean number of times of mothers in sepsis group have been pregnant (gravidity) was 2.19+/- 1.53; the mean number of mothers in sepsis group have given birth (parity) was 2.01+/-1.25;the mean number of abortus was 0.20+/-0.52; the mean number of dilatation &currettage was 0.07+/-0.29. Twenty two percent of mothers in sepsis group had a disease during pregnancy while %9.4 of mothers in control group having a disease during pregnancy, which was found statistically significant (p<0.05). Premature rupture of membranes is seen %13.6 of mothers of neonates with sepsis. This rate was significantly higher than that of control group (p<0.01). Rate of having a febrile illness during pregnancy and antibiotic use of mothers in sepsis group is found significantly higher than that of control group (p<0.01 for each ). 
       Among the factors relating to the neonate itself gestational week was revealed as an important risk factor in the genesis of neonatal sepsis. Of our sepsis group %47.1 was below 30 gestational week (GW) , %41.2 was in between 30-35, %5.8 was in between 35-37 GW, %5.9 was in between 38-42 GW. Mortality rate of neonates with sepsis weighing 1500-2500 gram at birth was %35.3, that of neonates with sepsis weighing more than 2500 gram at birth was %5.9. While mortality rate of early onset sepsis was %47.1, that of late onset sepsis was %52.1. When compared with controls there were significantly more male infants in sepsis group. The rate of asphyctic newborns in sepsis group (%13.1) was significantly higher than control group (p<0.01). Five minute APGAR score was below 6 in %11.6 percent of neonates with sepsis. This rate was found significantly lower in control group (p<0.01). The rate of metabolic disease didn't differ in both group whereas the rate of congenital anomalies was significantly higher in sepsis group than that of controls (p<0.01).
       From point of environmental factors the rate of invasive interventions and application of total parenteral nutrition were significantly higher in sepsis group.

Conclusion
       Most of the risk factors found statistically significant in the genesis of neontal sepsis is preventible. As a result mortality and morbidity of neonatal sepsis could be reduced by taking measures against aforementioned factors.