Şizofreni ve bipolar bozukluk tanılı hastaların, hasta yakınlarının ve psikiyatri alanında hizmet veren doktorların uzun etkili enjektabl antipsikotik kullanımına karşı tutumları ve tutumlarını etkileyen faktörler
Attitudes and influencing factors toward long-acting injectable antipsychotics among patients with schizophrenia and bipolar disorder, patient relatives and psychiatrists
Yazar: ZOZAN PARSANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM DEVRİM BALABAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmanın amacı psikiyatrist, hasta ve hasta yakınlarının uzun etkili enjektabl antipsikotik (UEEA) kullanımına ilişkin mevcut tutum, inanç ve bilgileri ve UEEA kullanım sıklığının  önerilenden daha az olmasının altında yatan faktörleri araştırmaktır. 
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız gözlemsel, tanımlayıcı ve kesitsel niteliktedir. Çalışma evrenini, Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi polikliniklerine veya hastaneye bağlı toplum ruh sağlığı merkezlerine başvuran, en az son 6 aydır düzenli tedavi gören bipolar bozukluk ve şizofreni spektrum bozukluğundaki tanılardan biri (şizoaffektif bozukluk, tanımlanmış diğer bir şizofreni kapsamında ve psikozla giden diğer bozukluk, şizofreni) nedeniyle tedavi gören hastalar ile bu gruptaki hastaların yakınları ve Türkiye genelinde çalışmaya katılmayı kabul eden psikiyatri uzmanları ve asistanları oluşturmaktadır. Çalışmaya 80'i kadın, 128'i erkek toplam 208 hasta, 100 hasta yakını ve 79 doktor dahil edilmiştir. Hasta, hasta yakını ve doktorlara, araştırmacılar tarafından hazırlanmış ve UEEA kullanımına yönelik tutum, inanç ve bilgileri incelemeyi amaçlayan anket, hastalara Klinik Global İzlenim Ölçeği (CGI), Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği (RHİDÖ), Global Değerlendirme Ölçeği (GAS), İlaç Tutum Envanteri (DAI-10) ve hasta yakınlarına Zarit Bakım Veren Yükü Ölçeği uygulanmıştır. 
BULGULAR: Hastaların %49,3'ünün UEEA'lar hakkında psikiyatristler tarafından bilgilendirildiği, %50,7'sinin bilgilendirilmediği saptanmıştır. Doktorlar şizofreni spektrum bozukluğuyla takipli hastaların %67,63'ünde, bipolar spektrum bozukluğuyla takipli hastaların %52,15'inde UEEA'lar hakkında bilgilendirme yapmıştır. UEEA kullanan hastaların %96,8'inin bilgilendirildiği, UEEA kullamayan hastaların ise %10,4'ünün bilgilendirildiği tespit edilmiştir. UEEA kullanımı olan hastaların hastane yatış sayısı ve toplam yatış günü sayıları şu an UEEA kullanımı olmayan hastalara göre anlamlı düzeyde yüksek tespit edilmiştir (p<0.01). UEEA kullanan hastaların kullanmayanlara göre Global Değerlendirme Ölçeği (GAS) puanlarının daha düşük olduğu tespit edilmiştir (p<0.01). UEEA kullanan ve kullanmayan hastalar arasında içselleştirilmiş damgalanma ölçeği puanları açısından anlamlı fark saptanmamıştır (p>0.05). İlaç tutum ölçek puanlarında UEEA kullanan ve kullanmayan hastalar arasında anlamlı fark saptanmamıştır (p>0.05). UEEA kullanan hastalar UEEA kullanmayan hastalara göre daha çok olumlu tutum, daha az olumsuz tutum sergilemektedir (p=0.00). Doktorların %96,2'si UEEA'ların tedaviye uyumu arttıracağını düşünmektedir. Azalmış relaps ve hastaneye yatış riskini, doktorların % 95'i kolaylaştırıcı faktör olarak önemli bulmaktadır. Doktorların hasta ve hasta yakınlarına göre daha olumlu tutum (p=0.024) sergilediği, hastaların doktorlara göre daha olumsuz tutum (p=0.00) sergilediği tespit edilmiştir. 
SONUÇ: Çalışmamızda UEEA'ların hastalık şiddeti daha yüksek hasta grubunda daha fazla tercih edildiği tespit edilmiştir. Hastaların ve hasta yakınlarının UEEA'lara karşı olan tutumlarının ve kullanma isteğinin, hastaların doktorlar tarafından bilgilendirilme durumuyla ilişkisi olduğu düşünülmektedir. Bu sebeple hastaların ve hasta yakınlarının tedaviyle ilgili karar verme süreçlerine katılmasının önemli olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
OBJECTIVE: The aim of this study is to investigate the current attitudes, beliefs and knowledge of psychiatrists, patients and their relatives towards the use of long acting injectable antipsychotics (LAIAs), as well as the underlying factors contributing to the lower frequency of LAIA usage than recommended.
METHOD: Our study is observational, descriptive and cross-sectional in nature. The study population consists of patients with either bipolar disorder or schizophrenia spectrum disorders (including schizoaffective disorder, other specified schizophrenia spectrum, and other psychotic disorders) who have been receiving regular treatment for at least the past 6 months and who applied to the outpatient clinics of Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Mental Health and Nervous Diseases Training and Research Hospital or community mental health centers affiliated with the hospital, as well as patient relatives. In addition, psychiatrists and psychiatry residents who agreed to participate in the study from all over Türkiye were included.
A total of 208 patients, 80 of whom are female and 128 whom are male, along with 100 patient relatives and 79 doctors were included in the study. Patients, patient relatives and doctors were administered questionnaires and scales prepared by researchers to examine their attitudes, beliefs and knowledge towards the use of LAIAs. Patients were administered the Clinical Global Impression Scale (CGI), the Internalized Stigma of Mental Illness (ISMI) Scale, the Global Assessment Scale (GAS) and the Drug Attitude Inventory (DAI-10). Patient relatives were administered the Zarit Caregiver Burden Scale.
RESULTS: It has been determined that 49.3% of the patients were informed about LAIAs by psychiatrists, while 50.7% were not informed. Doctors provided information about LAIAs to 67.63% of patients under follow-up for schizophrenia spectrum disorders and 52.15% of patients under follow-up for bipolar spectrum disorders. Among the patients using LAIAs, 96.8% were informed, while only 10.4% of non-users were informed about LAIAs.
The number of hospitalizations and total days of hospital stay for patients using LAI were found to be significantly higher compared to patients not using LAI (p<0.01). It has been determined that patients using LAI have lower scores on the Global Assessment Scale compared to non-users (p<0.01). No significant difference was observed in terms of Internalized Stigma Scale scores between patients using and not using LAI  (p>0.05). Similarly, there was no significant difference in Drug Attitude Inventory scores between patients using and not using LAI (p>0.05).
Patients using LAIAs exhibit more positive attitudes and fewer negative attitudes compared to non-users (p=0.00). 96.2% of doctors believe that LAIAs will improve treatment adherence, and 95% of doctors consider decreased relapse and hospitalization risk as significant facilitators.
The study found that doctors display more positive attitudes compared to patients and their relatives (p=0.024), whereas patients show more negative attitudes compared to doctors (p=0.00).
CONCLUSION: In our study, it has been determined that LAIAs are preferred more in the group of patients with higher disease severity.  It is believed that the attitudes and willingness to use LAIAs among patients and their relatives are related to the extent to which patients are informed by their doctors. Therefore, the participation of patients and their relatives in the decision-making process related to treatment is considered important.