Hegemonik ve ideolojik bir aygıt olarak medyaya sosyolojik bakış
Sociological view of the media as a hegemonic and ideological device
Yazar: ÜMİT KARAKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET MAZLUM
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Hegemonya = Hegemony ; Medya = Media ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Gelişen teknoloji ile birlikte günümüz toplumlarında kitle iletişim araçlarının etkinliği de günden güne artmaktadır. Özellikle toplumsal olay ve olguları öğrenme ve anlamlandırma sürecinde medyanın en etkili araçlardan biri konumuna gelmesi, onu düşünsel anlamda bir üretim endüstrine dönüştürmüştür. Kısaca medya olarak ifade edilen kitle iletişim araçları, gerek ulaşılabilirlik gerekse de ürettiği emtialar ile süreç içerisinde toplumsal yaşamın hemen hemen her noktasına ulaşabilir hale gelmiştir.  Medyanın bu gelişim ve değişim sürecinde ise teknik imkanlar, yasal güvence ve sermaye desteği gibi etkenler temel belirleyiciler olmuştur. Hukuksal açıdan kendini güvence altına alma ve kitlelere ulaşabilme anlamında iktidarla, teknik imkanları elde edebilmek içinde sermaye sahipleri ile medya arasında zorunlu bir ilişki ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla karşılıklı çıkara dayalı bu ilişki medyanın, kapitalizmin hegemonyasını sağlama, kapitalist ideolojiyi benimsetme ve yeniden üretme sürecinde araçsal olarak kullanıldığını düşündürmektedir.
İdeolojik ve hegemonik olarak, temsiller, değerler, inançlar, vd. toplumsal faktörler bağlamında üstü açık ya da kapalı bir biçimde düzenin meşrulaştırılması sürecinde en etkin ve yaygın kullanılan araçlarından biri olan medyanın sahiplik ilişkilerinin iktidara dayanması veya iktidarla yakın ilişkiler içerisinde olması dikkat çekmektedir. Bu çalışmada da başat ideolojinin üretilmesi ve hegemonyanın kurulması sürecinde medyanın araçsal olarak kullanımı eleştirel olarak tartışılarak açıklanmaya çalışılmıştır.

Anahtar kelimeler: İdeoloji, hegemonya, medya

Abstract:
With the advancing technology, the effectiveness of mass media in today's societies is increasing day by day. Especially, the media's becoming one of the most effective tools in the process of learning and interpreting social events and phenomena has transformed it into an intellectual production industry. Mass media, which is briefly expressed as media, has become able to reach almost every point of social life in the process with both accessibility and the commodities it produces. In this development and change process of the media, factors such as technical facilities, legal assurance and capital support have been the main determinants. A necessary relationship has emerged between the power in terms of legal self-assurance and access to the masses, and the capital owners and the media in order to obtain technical opportunities. Therefore, this relationship based on mutual interest suggests that the media is used instrumentally in the process of ensuring the hegemony of capitalism, adopting and reproducing the capitalist ideology.
Ideologically and hegemonically, representations, values, beliefs, etc. It is noteworthy that the ownership relations of the media, which is one of the most effective and widely used tools in the process of legitimizing the order in the context of social factors, are based on the power or are in close relations with the government. In this study, the instrumental use of media in the process of producing the dominant ideology and establishing hegemony has been critically discussed and explained.

Keywords: Ideology, hegemony, media