Pemfigus vulgaris hastalarında yaşam kalitesi değerlendirmesi ve psoriasis vulgaris hastalarının yaşam kalitesi ile karşılaştırılması
Evaluation of life quality of the pemphigus vulgaris patients and comparison their life quality with psoriasis vulgaris patients
Yazar: HANİFE EZGİ ERÇAL
Danışman: PROF. DR. SİBEL ALPER
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dermatoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Dermatoloji = Dermatology
Dizin: Deri hastalıkları = Skin diseases ; Kalite = Quality ; Pemfigus = Pemphigus ; Psoriyazis = Psoriasis ; Yaşam = Life ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Pemfigus vulgaris büllerle ve eksülserasyonlarla karakterize mukokutanöz otoimmün bir hastalıktır. Pemfigus hem hastalığın neden olduğu bulgular nedeni ile hem de mevcut tedavisinin neden olduğu istenmeyen yan etkiler nedeniyle, hastanın genel sağlığını ve sosyal yaşantısını kötü yönde etkilemektedir. Bununla beraber pemfigusun hastaların yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini değerlendiren az sayıda çalışma vardır. Bu çalışmalarda pemfigusun hastalarının fiziksel ve ruhsal durumları üzerine olumsuz etkileri olduğu gösterilmiştir.AMAÇ:Bu çalışmanın amacı; hastaların mevcut klinik durumlarını, tedaviler sonucu meydana gelen yan etkileri, hastalığın süresini, remisyon sürelerini göz önünde bulundurarak pemfigus vulgaris hastalarında yaşam kalitesini değerlendirmek ve diğer bir kronik deri hastalığı olan psoriasis vulgaris hastalarının yaşam kalitesi ile karşılaştırmaktır.METOD:Çalışmaya 2006-2009 yılları arasında, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Dermatoloji Anabilim Dalı ?Büllü Dermatozlar Polikliniği?nde izlenmekte olan 76 pemfigus vulgaris hastası ve kontrol grubu olarak, aynı anabilim dalında ?Eritemli-Skuamlı Dermatozlar Polikliniği''nde izlenmekte olan 76 psoriasis vulgaris hastası dahil edildi. Haziran 2009-Kasım 2009 tarihleri arasında hastalara Kısa Form (KF)-36, Skindex-29 ve Dermatoloji Yaşam Kalite İndeksi (DLQI) yaşam kalitesi anketleri uygulandı. Hastaların takip dosyalarından demografik özellikleri, hastalığın süresi, klinik gidişi, şiddeti, tutulum alanları, yaygınlığı, önceki tedavileri, almakta oldukları tedavi ajanları, tedavi sırasında gelişen komplikasyonlar, ek sistemik hastalık varlığı, eğitim durumu, medeni durumu, remisyon süresi, toplam atak sayısı, anti-desmoglein 1 ve 3 antikor düzeyleri, Psoriasis Alan Şiddet İndeksi (PASI) değeri gibi bilgileri kaydedildi. İstatistiksel analizler ?SPSS 15.0 for Windows? ile yapıldı.BULGULAR:Yetmiş-altı pemfigus vulgaris (PeV) ve kontrol grubu olarak 76 psoriasis vulgaris (PsV) hastası çalışmayı tamamladı. Ortalama yaş PeV grubunda 50.9±14 , PsV grubunda 46.2±16.3 olarak saptandı. PeV grubunda hastaların 42'si (%55.3) kadın, 34'ü (%44.7) erkek idi. PsV grubunda ise hastaların 27'si (%35.5) kadın, 49'u (%64.5) erkek idi. Anketleri cevapladıkları sırada, PeV grubundaki hastaların 68'i (%89.5) remisyonda, 8'i (%10.5) ise aktif hastalık dönemindeydi. PeV grubunda üç (%3.9) hasta tedavisiz izlenmekte, diğer hastalar tedavi altındaydı. PsV grubunda ise üç (%3.9) hastanın hiç lezyonu yokken diğer hastalarda değişik şiddetlerde lezyon bulunmaktaydı.PeV grubunda; kadınlarda KF-36 enerji ve genel sağlık skalalarında yaşam kalitesi erkeklere göre daha kötü saptanırken, Skindex-29 ve DLQI ile yapılan yaşam kalitesi değerlendirmesinde iki cinsiyet arasında anlamlı fark saptanmadı.PeV grubunda; 50 yaş ve altındaki hastalarda, KF-36 ağrı skalasında, Skindex-29'da ve DLQI'da daha kötü yaşam kalitesi saptandı.PeV grubunda; hastalık süresi bir yıl ve daha az olan hastalarda her üç yaşam kalitesi ölçeğiyle de daha kötü yaşam kalitesi saptandı.Anti-desmoglein 3 antikor düzeyi daha yüksek olan hastalarda Skindex-29 ile daha kötü yaşam kalitesi saptandı.PeV grubunda; vücut lezyonu olan hastalarda, üç yaşam kalitesi ölçeğiyle de daha kötü yaşam kalitesi saptanırken, oral mukoza lezyonu olan hastalarda sadece KF-36 ve Skindex-29 ölçeklerinde daha kötü yaşam kalitesi saptandı.Hastalık aktivasyonu ve yaşam kalitesi arasındaki ilişki değerlendirildiğinde; aktif hastalık sırasında olan hastalarda KF-36 ve Skindex-29 ile yapılan değerlendirmede daha kötü yaşam kalitesi saptanırken, DLQI ile yapılan değerlendirmede hastalık aktivasyonu ve yaşam kalitesi arasında anlamlı ilişki saptanmadı.PsV grubunda; kadınlarda, PASI'sı yüksek olan hastalarda üç yaşam kalitesi ölçeğinde de yaşam kalitesi daha kötü saptandı.İki grup karşılaştırıldığında PsV hastalarında Skindex-29 ve DLQI ile yapılan değerlendirmede yaşam kalitesi daha kötü olarak bulundu.TARTIŞMA:PeV grubunda; her iki cinsiyet arasındaki yaşam kalitesi karşılaştırıldığında, Skindex-29 ve DLQI ile yapılan değerlendirmede iki cinsiyet arasında fark saptanmamıştır. Bunun nedeni sadece iki kadın hastanın aktif hastalık döneminde olması olabilir.Bu çalışmada PeV grubunda 50 yaş ve altı hastalarda yaşam kalitesi daha kötü saptanmıştır, bunun nedeni daha genç hastaların fiziksel görüntülerine daha çok önem vermesi, daha aktif iş ve sosyal hayatlarının olması olabilir.PeV grubunda hastalık süresi bir yıl veya daha az olanlarda yaşam kalitesi daha kötü saptanmıştır. Buna neden olarak PeV'de hastanın ilk bir yılda daha çok mukokutanöz lezyonunun olması ve daha yüksek dozda ilaç alması, dolayısıyla daha çok ilaç yan etkisine maruz kalması gösterilebilir. Bununla birlikte PsV grubunda hastalık süresi ve yaşam kalitesi arasında anlamlı ilişki saptanmamasına neden olarak PsV'in yavaş seyirli olması gösterilebilir.PeV grubunda yüksek anti-desmoglein 3 antikor düzeylerine sahip hastalarda, vücut ve oral mukoza lezyonu olan hastalarda yaşam kalitesi daha kötü saptanmıştır, bunun nedeni daha çok lezyonun daha kötü kliniğe neden olmasıdır.PsV grubunda PASI'sı yüksek olan hastalarda yaşam kalitesi daha kötü etkilenmiş olarak saptanmıştır. Daha çok vücut alanının tutulması hastaların yaşam kalitelerinin her açıdan bozulmasına neden olur, bu özellik çalışmada da ortaya koyulmuştur.PsV grubunda kadın hastalarda her üç yaşam kalitesi değerlendirmesi de erkeklerden daha kötü saptanmıştır. Bunun nedeni ise bu gruptaki bütün kadın hastaların değişik şiddette lezyonunun bulunması ve kadınların fiziksel görünümleri konusundaki duyarlılıkları olabilir.SONUÇ:Bu çalışmada her iki dermatozda da hastaların yaşam kalitelerinin kötü yönde etkilendiği saptanmıştır. PeV grubunda kadınlarda erkeklere göre, 50 yaşından genç hastalarda 50 yaş üstü gruba göre yaşam kalitesinin daha kötü etkilendiği saptanmıştır. Hastalığın ilk yılında bu olgularda yaşam kalitesinin daha kötü etkilendiği saptanmıştır. PsV grubunda ise kadınlarda ve PASI'sı yüksek olan hastalarda yaşam kalitesi daha kötü saptanmıştır. İki hastalık grubu karşılaştırıldığında PsV tanılı hastalarda yaşam kalitesinin daha kötü etkilendiği gözlenmiştir.

Abstract:
INTRODUCTION:Pemphigus vulgaris is an otoimmune mucocutaneous disease which is characterized with bullous lesions and erosions. Because of the symptoms, signs and adverse effects of the therapies, pemphigus worsens general health and social life of the patients. However, there is few study which evaluates life quality of the pemphigus patients. In these studies it is indicated that pemphigus has negative effects on patients? physical and emotional status.AİM:The aim of this study is to determine the life quality of pemphigus vulgaris patients according to disease severity, adverse effects of therapies, disease duration, remission time and to compare their life quality with the life quality of psoriatic patients.METHODS:Seventy-six pemphigus vulgaris patients who were followed at the Ege University Medical Faculty Dermatology Department `?Bullous Disease Clinic?? between the years of 2006-2009 were included in this study. At the same time 76 psoriasis vulgaris patient who are followed at ?Erythematous-Squamous Disease Clinic? of the same department were included in the study to compare the life quality of these diseases. Patients? life quality were assessed in the period June-November 2009 by using Short Form (SF)-36, Skindex-29, Dermatology Life Quality Index (DLQI) measures. Demografic profiles of the patients, disease duration, disease severity, affected areas of the body and/or mucous membranes, therapeutic approaches, adverse effects of therapies, systemic diseases, educational and marital status, remission period, relapses, the levels of the anti-desmoglein 1 and 3, Psoriasis Area Severity Index (PASI) were noted. Statistical analyses were made with ?SPSS 15.0 for Windows?.RESULTS:Seventy-six pemphigus vulgaris (PeV) and 76 psoriasis vulgaris (PsV) patients completed the study. The mean age was 50.9±14 in PeV group and 46.2±16.3 in PsV group. There were42 women (%55.3), 34 men (%44.7) in PeV group; 27 women (%35.5), 49 men (%64.5) in PsV group. In the PeV group, 68 patients (%89.5) were in the remission, eight patients (%10.5) had active disease. Three patients (%3.9) were in remission without a maintainance therapy. Other patients were under therapy. In the PsV group; three patients (%3.9) had no lesion, other patients had lesions.In the PeV group; life quality evaluation with SF-36 energy and general health scalas was determined worse in women than men, however there was not any significant difference between women and men in the life quality evaluation with Skindex-29 and DLQI measures. In the PeV group; life quality evaluation with SF-36 pain scala, Skindex-29 and DLQI was determined worse in patients younger than 50 years-old.In PeV group life quality evaluation with SF-36, Skindex-29 and DLQI was determined worse in patients whose disease duration was less than one year of time.Life quality evaluation with Skindex-29 was determined worse in patients with high levels of anti-desmoglein 3 antibody.In PeV group; life quality was determined worse in patients with cutaneous lesions with three measures, however patients with oral lesions had worse life quality with SF-36 and Skindex-29 but not with DLQI.In PeV group; patients with active disease had poor life quality with SF-36 and Skindex-29 but not with DLQI.In the PsV group; poor life quality was determined with three life quality measures in women and in patients with high PASI values.When two disease group were compared, it was determined that PsV patients? life quality was worse than the PeV patients? life quality with Skindex-29 and DLQI measures.DISCUSSION:In the PeV group; when life quality of women and men compared, no significant difference was determined with Skindex-29 and DLQI measurements. In this group only two women patient were in the active phase of the disease and this may be the cause of this result.Patients younger than 50 years old had worse life quality in this study. The possible cause of this result is; physical appereance may be more important for younger patients and younger patients have more active work and social life.In PeV group; it was determined that patients who had disease duration less than one year had worse life quality. The possible causes of this result are that patients have more severe mucocutaneous lesions in the first year of the PeV disease and have high-dose medications, therefore there are more adverse effects of the medications in the first year of the PeV disease. However in the PsV group no relationship was determined between disease duration and life quality. The cause of this result may be that PsV has slow clinic course.In the PeV group; patients who had high anti-desmoglein 3 antibody levels and patients who had cutaneous and/or mucous lesions had worse life quality. More lesion cause worse clinic course and therefore worse life quality.It was determined that PsV patients with high PASI values had worse life quality. High PASI values effect negatively PsV patients? life and this also was determined in this study.In PsV group women had worse life quality than man with all of the three life quality measures. The possible cause of this result is that all women had lesions in the PsV group and women are more sensitive about their appereance than men.CONCLUSION:In this study it was determined that the life quality is influenced by both of the dermatoses. In PeV group, it was determined that women, patients younger than 50 years old and patients with less than one year disease duration had poor life quality. In PsV group, it was determined that women and patients with high PASI values had poor life quality. When these dermatoses compared, it was determined that PsV patients had worse life quality.