Adölesan çocuğa sahip kadınların serviks kanseri ve HPV aşısı hakkındaki bilgi, tutum ve sağlık inançlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge, attitudes, and health beliefs of women with adolescent children about cervical cancer and HPV vaccine
Yazar: FATMA NİSAN KARAOĞLU
Danışman: PROF. DR. GÜLTEN GÜVENÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Ergenler = Adolescents ; Kadınlar = Women ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Tutumlar = Attitudes ; Uterin servikal hastalıklar = Uterine cervical diseases ; Uterin servikal neoplazmlar = Uterine cervical neoplasms ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu araştırma adölesan çocuğa sahip kadınların serviks kanseri ve HPV aşısı hakkındaki bilgi, tutum ve sağlık inançlarının değerlendirilmesi amacıyla tanımlayıcı tipte yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, Ankara ili Çankaya bölgesinde bulunan T.C Sağlık Bakanlığı Kerkük Aile Sağlığı Merkezi'nde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini Kasım 2020-Nisan 2021 tarihleri arasında araştırmayı kabul eden 10-19 yaş aralığında adölesan çocuğa sahip 250 kadın oluşturmuştur. Veriler araştırmacı tarafından literatür doğrultusunda hazırlanan veri toplama formu, HPV Bilgi Skalası, Human Papilloma Virüs Enfeksiyonu ve Aşılamasına İlişkin Sağlık İnanç Modeli Ölçeği ve Rahim Ağzı Kanseri ve Pap Smear Testi Sağlık İnanç Modeli Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 26 paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan kadınların yaş ortalamaları 40,90±4,959 yaştır. Çocuklarının yaşı ortalaması 14,38±2,835 yaştır. Kadınların %63,2'sinin rahim ağzı kanseri hakkında, %61,6'sının HPV hakkında, %75,2'sinin PAP Smear/HPV testi hakkında, %38,8'inin HPV aşısı hakkında bilgisi bilgi sahibi olduğu ve %68,8'inin PAP Smear/HPV testi yaptırdığı belirlenmiştir. Kadınların %50'si kız, %50'si erkek çocuğuna HPV aşısı yaptırmayı düşündüğü belirlenmiştir. Çalışmada kadınların Rahim Ağzı Kanseri ve Pap Smear Testi Sağlık İnanç Modeli Ölçeği'nin Yarar Motivasyon alt boyutu ortalaması 3,79±1,11 iken Engel Algısı 2,25±0,80, Ciddiyet Algısı 3,21±0,85, Duyarlılık Algısı 2,47±0,75 ve Sağlık Motivasyonu alt boyutu ortalaması ise 3,13±1,02'dir. Human Papilloma Virüs Enfeksiyonu ve Aşılamasına İlişkin Sağlık İnanç Modeli Ölçeği'nin Ciddiyet Algısı alt boyutu ortalaması 2,80±0,64, Engel Algısı 2,14±0,51, Yarar Algısı 2,52±0,77, Duyarlılık ise 2,51±0,74'tür. Kadınların Human Papillomavirüs (HPV) Enfeksiyonu Bilgi Skalası puanlarının ortalaması ise 3,24±1,92'dir.
Sonuç: Çalışmamızda kadınların yarısından fazlasının serviks kanseri, HPV ve aşıları hakkında bilgi sahibi olduklarına belirtmelerine rağmen bilgi puanlarının düşük olduğu belirlenmiştir. Serviks kanseri ve pap smear testine yönelik sağlık inanç modeli yarar, ciddiyet ve sağlık motivasyonu algılarının yüksek, engel algılarının orta düzeyde olduğu; HPV enfeksiyonu ve aşısına yönelik ise; ciddiyet algılarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Sağlık personeli tarafından hizmet verdiğimiz toplumun sağlık inançlarını da göz önünde bulundurarak HPV enfeksiyonu ve rahim ağzı kanseri ilişkisini ve aşılamanın önemine yönelik danışmanlık hizmet verilmesi ve eğitim programlarının planlanması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Servikal Kanser, Adölesan, İnsan Papilloma Virüsü (HPV), Aşılama

Abstract:
Objective: This study was conducted in a descriptive type to evaluate the knowledge, attitudes, and health beliefs of women with adolescent children about cervical cancer and the HPV vaccine. 
Materials and Methods: The research was carried out in the Kerkük Family Health Center of the Ministry of Health in Çankaya, Ankara. The study sample consisted of 250 women with adolescent children between the ages of 10-19 who accepted the study between November 2020 and April 2021. The data were collected through the data collection form prepared by the researcher in line with the literature, the HPV Information Scale, the Health Belief Model Scale for Human Papilloma Virus Infection and Vaccination, and the Cervical Cancer and Pap Smear Test Health Belief Model Scale. The data obtained were evaluated using the IBM SPSS Statistics 26 package software. 
Findings: The mean age of the women participating in the study was 40.90±4.959 years. The average age of their children was 14.38±2.835 years. Of the women, 63.2% knew about cervical cancer, 61.6% knew about HPV, 75.2% knew about PAP Smear/HPV test, 38.8% knew about the HPV vaccine, and 68.8% were detected to have had PAP Smear/HPV test. Of the women, 50% were determined to be considering HPV vaccination for their girls and 50% for their boys. In the study, while the mean of Benefit Motivation sub-dimension of the Cervical Cancer and Pap Smear Test Health Belief Model Scale was 3.79±1.11, Perception of Barriers was 2.25±0.80, Perception of Severity was 3.21±0.85, Perception of Sensitivity was 2.47±0.75, and Health Motivation was 3.13±1.02. The mean of the Perception of Severity sub-dimension of the Health Belief Model Scale for Human Papilloma Virus Infection and Vaccination was 2.80±0.64, Perception of Barriers was 2.14±0.51, Perception of Benefit was 2.52±0.77, Perception of Sensitivity was 2.51±0.74. The mean of the Human Papillomavirus (HPV) Infection Knowledge Scale scores of the women was 3.24±1.92. 
Conclusion: In our study, it was established that although more than half of the women stated they knew about cervical cancer, HPV, and vaccines, their knowledge scores were low. Their perceptions of benefit, severity, and health motivation of the health belief model for cervical cancer and pap smear test were high, and the perceptions of barriers were moderate; as for HPV infection and vaccine, it was determined that the perception of severity was high. Considering the health beliefs of the people we serve through healthcare personnel, it is recommended to provide consultancy services and arrange training programs on the relationship between HPV infection and cervical cancer and the importance of vaccination. 
Keywords: Cervical Cancer, Adolescent, Human Papilloma Virus (HPV), Vaccination