Darsiyak Yanartaş Manastırı "Baş Melek Mikael ve Gabriel Kilisesi" rölöve – restitüsyon ve restorasyon projesi
Darsiyak Yanartas Monastery "Archangel Mikael and Gabriel Church" survey-restitution and restoration projects
Yazar: MELİKŞAH KOCA
Danışman: DOÇ. DR. HAYRİYE HALE KOZLU
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
19. yüzyılda Anadolu'da oldukça büyük bir gayrimüslim nüfusu barındıran Kayseri, bu
dönemin yansıması olarak günümüzde de birçok sivil ve anıtsal mimari örneğine
sahiptir. Özellikle 19. yüzyılda Tanzimat Fermanı ile gayrimüslimlere verilen imkânlar
doğrultusunda ekonomik düzeylerini arttıran gayrimüslimler birçok yeni kilise inşa
etmişlerdir. Ancak nüfus mübadelesinin ardından bu kiliseler cemaatlerini kaybetmiş ve
kötü kullanım, bakımsızlık gibi nedenlerle ciddi tehlikeler ile karşı karşıya gelmişlerdir.
Kayseri'nin kültürel mirası olan bu anıtsal yapıların detaylı olarak belgelenmesi ve
yeniden işlevlendirilerek gelecek kuşaklara aktarılması, yapıların kurtarılması ve
sürdürülebilirliği açısından önemlidir. Bölgedeki Rum kiliselerinden biri olan Yanartaş
Manastırı Başmelek Mikael ve Gabriel Kilisesi, orijinal adı Darsiyak olan ancak
günümüzde Kayabağ olarak adlandırılan bölgede konumlanmaktadır. İçerisinde
bulundurduğu duvar resimleri ve bölgede bulunan diğer kiliselerden farklı olarak kilise
içerisinden çatıya çıkılmasını sağlayan merdivenler, kilisenin önemli özelliklerindendir.
Mübadele sonrası bir dönem askeri depo olarak kullanılan yapı 1948 yılında terk
edilmiş ve bakımsızlık nedeniyle ciddi oranda tahrip olmuş durumdadır. Bu çalışma
kapsamında, Yanartaş Manastırı Başmelek Mikael ve Gabriel Kilisesi'nin rölöve,
restitüsyon ve restorasyon çalışmaları gerçekleştirilerek yapının belgelenmesi ve
korunması için öneriler geliştirilecektir. Bu şekilde doğal etkenler ve vandalizm
etkisiyle çok fazla yıpranan ve yıpranmaya devam edecek olan yapının detaylı bir
şekilde belgelenmesi ve daha sonra yapılabilecek olan koruma ve restorasyon
çalışmaları için altlık oluşturması hedeflenmektedir.

Abstract:
Kayseri which had a very large non-muslim population in Anatolia in the 19th century, as a reflection of that period it has a lot of civil and monumetual architectural examples today. Espcially in the 19th century, non-muslims who increased their economic level in line with the opportunities given to non-muslims with Tanzimat Ferman built many new churches. However, after the population exchange, these churches lost their congregations and faced serious dangers due to misuse and neglect. Detailed documentation of these monumental structures, which are the cultural heritage of Kayseri, and transferring them to future generations by re-functioning are important in terms of saving and sustainability of the structures. Yanartaş Monastery Archangel Michael and Gabriel Church, one of the Greek churches in the region, is located in the region whose original name was Darsiyak but is now called Kayabağ. The wall paintings it contains and the stairs that allow access to the roof from the church, unlike other churches in the region, are among the important features of the church. The building, which was used as a military warehouse for a period after the population exchange, was abandoned in 1948 and was severely damaged due to neglect. Within the scope of this study, the survey, restitution and restoration works of the Archangel Michael and Gabriel Church of the Yanartaş Monastery will be carried out and suggestions will be developed for the documentation and preservation of the structure. In this way, it is aimed to document in detail the structure, which has worn out and will continue to wear out due to natural factors and vandalism, and to create a base for conservation and restoration works that can be done later.