Darbe, cinsiyet ve bellek: 12 Eylül 1980 darbesine ilişkin kadınlar arası bellek aktarımı
The military coup, gender, and memory: Women's transference of the memory of September 12th coup
Yazar: NİLÜFER BULUT
Danışman: PROF. DR. SERPİL ÇAKIR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Hafıza =

Özet:
12 Eylül 1980 askeri darbesi Türkiye toplumunun siyasal hayatında büyük dönüşümler yaşatan bir toplumsal olaydır. Bu olay, toplumsal hayatı ve siyasal hayatı etkileyen bir dizi dönüşümü getirmekle birlikte yaşandığı süreçte de bir dizi hak ihlaliyle ağırlıklı olarak Türkiye'deki sosyalist hareketi etkileyen sonuçlar yaratmıştır. Pek çok toplumsal mesele gibi 12 Eylül darbesi de toplumun belleğinde bir yer edinmiştir.
Darbeden etkilenen kişiler arasında ağırlıklı olarak sosyalistler bulunmaktadır. Bununla birlikte darbeye dair yapılan pek çok belgesel ve araştırmada sosyalist erkeklere atıfta bulunulmuş, darbenin toplumsal etkileri farklı kuşaklardan erkekler arası bir siyasal toplumsal değişim olarak algılanmıştır. Kadınların 1980 darbesi öncesi mücadeleleri de görünmez kılındığından bu toplumsal travmadan etkilenme ve bu travmayla baş etme meselesinde ve yeni siyasal toplumun içinde de kadınlar bir toplumsal özne olarak görülmemişlerdir. Bu bağlamda kadınların ataerkil toplum yapısı içerisinde görünmezleştirilen mücadelelerini açığa çıkarmak ve kuşaklar arası bellek taşıyan toplumsal özneler olduklarını ortaya koymak önemlidir. Çünkü kadınlar siyaset içerisinde aktif siyaset yapıyor olsalar da olmasalar da toplumsal öznelerdir. Tez kapsamında görüşülen kadınlar da 12 Eylül 1980 darbesi öncesi sosyalist bakış açısıyla Türkiye'nin siyasal hayatında aktif yer alan kadınlar ve onların kızlarıdır. Böylelikle kadınların kuşaklar arası bellek yoluyla politik öznelikleri incelenecektir. Kadınların bellekleri ve politik özneliklerini ortaya koymak için sözlü tarih yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntem ile görüşülen aynı aileden farklı kuşak kadınların darbeye dair bellekleri ve bu bellekten yola çıkarak günümüz politik öznelikleri bu tez çalışmasında yer bulmuştur.

Abstract:
The military coup of September 12, 1980 is a social event that massively transformed the political life of the society in Turkey. While this event brought about a series of transformations affecting the social and political life, it also had implications for the socialist movement in Turkey due to a series of human rights violations. Like many other social events, the September 12 coup has taken its place in the memory of the society.
Among the people affected by the coup are predominantly socialists. In many of the research focusing on the coup, including the documentaries on the period, socialist men are discussed; the social effects of the coup were perceived as affecting a political-social change between men from different generations. Since women's struggles before the 1980 coup were also rendered invisible, women were not seen as social-political subjects who have been affected by and had to cope with this social trauma and in the newly transformed political society. In this context, it is important to reveal women's struggles that are rendered invisible within the patriarchal social context and to reveal their social subjectivity as carriers of intergenerational collective memory. Because women are social subjects whether they are actively involved in politics or not. The women interviewed for this thesis are socialist women and their daughters who participated actively in the political life of Turkey before the coup. Thus, the political subjectivity of women will be examined by focusing on the transference of intergenerational memory. Oral history method was used to reveal women's memories and political subjectivities. In this thesis, the memories about the military coup and political subjectivities about today's issues of women of different generations from the same family who were interviewed with this method found a place.