İnternet haberciliğinde yapay zeka teknolojisi kullanımı: Robot gazetecilik
Usage of artificial intelligence technology on online journalism: Robot journalism
Yazar: FEYYAZ FIRAT
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM HAKAN DÖNMEZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Gazetecilik = Journalism ; Haberler = News ; Robotlar = Robots ; Sanal gazeteler = Online newspapers ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Yapay zeka = Artificial intelligence ; İnternet = Internet

Özet:
Haber metinlerinin algoritmalar tarafından oluşturulması ve haber kuruluşunun web sayfasında otomatik olarak yayımlanması pratiğinin kavramsal karşılığı olan robot gazetecilik, Associated Press, Forbes, Los Angeles Times, Yahoo gibi dünyanın önde gelen haber kuruluşları tarafından haber üretim süreçlerinde kullanılmaya başlanmıştır. Bu çalışmada, robot gazetecilik pratiğinin sunmuş olduğu fırsatlar ve riskler kapsamlı bir şekilde betimlenmiş, robot gazeteciliğin artıları ve eksileri teknolojiye karşı iyimser bir bakış açısını yansıtan 'tekno-iyimser' ve bunun karşıtı olarak teknolojiye karşı karamsar bir tutuma sahip olan 'tekno-kötümser' bakış açısı çerçevesinde analiz edilmiştir. Çalışma, bilim ve teknolojinin sosyolojik olarak incelenmesinde sıklıkla yararlanılan Aktör Ağ Teorisi'ne dayanmaktadır. Bu teoriye göre, teknolojinin odağını oluşturduğu bir ekosistemin anlaşılmasında, o sistem içerisinde birbiriyle bağlantılı ve etkileşim halinde bulunan her bir aktörün durumunun incelenmesi gerekmektedir. Bu anlamda, robot gazetecilik pratiği içerisinde var olan tüm aktörler bu çalışmada ele alınarak analiz edilmiştir. Robot gazetecilik pratiği, ülkemizde internet haberi okuyucularının günlük hayatında henüz yer almadığı için ve genel literatürün yetersiz oluşundan dolayı betimsel bir çalışma yapılması uygun görülmüştür. Çalışmada, robot gazetecilik pratiğinin, Taylorist ve Fordist bir üretim ilkesine dayandığı, ayrıca haber metinlerinin ve haber üretim sürecinin McDonaldlaştığı, bu haberlerin okuyucu açısından güvenilirlik noktasında ciddi sorunlarla karşı karşıya olduğu ve bu uygulamanın gazeteciliğin 'insani' yönünü giderek ortadan kaldırdığı savlanmıştır.

Abstract:
As a concept corresponding to the generation of news stories by algorithms and publishing on news websites of a media company, robot journalism, is commenced to be used by leading news corporations as such Associated Press, Forbes, Los Angeles Times and Yahoo on the process of production of news. In the study, opportunities and threats offered by robot journalism were comprehensively described; later, pros and cons of robot journalism were analysed within the frame of two opposite sociological approaches to technology which are 'techno-optimist' that represents an optimist point of view to technology and 'techno-pessimist' perspective meaning to have a pessimist attitude over technology. The study is based on Actor-Network Theory (ANT) which is often used for the sociological analysis of science and technology. According to the theory, understanding an ecosystem where technology is on the focus, it is fundamental to analyze the situation of every single actor that has a connection and interaction to one another on the whole system. In this sense, all actors taking place in the application of robot journalism discussed and analyzed. Since application of robot journalism has not played a part in the daily lives of Turkish readers yet and due to the scarcity of general literature, doing a descriptive study is considered to be appropriate for. In the study, it is asserted that application of robot journalism is based on principles of Taylorist and Fordist production; in addition, news stories and news production process itself is McDonaldized; those news stories written by algorithms have serious complications in the sense of trustworthiness and the application increasingly erodes 'human' dimension of journalism.