Farklı ünlü fonasyonlarına ilişkin akustik ve elektroglottografik ölçüm parametrelerinin karşılaştırılması ve bu parametrelere ait özgüllük ve duyarlılık değerlerinin belirlenmesi
Comparison of acoustic and electroglottographic measurement parameters related to different vowel phonations and determination of the specificity and sensitivity values of these parameters
Yazar: GÖKSU YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET EMRAH CANGİ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapistliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Akustik impedans testleri = Acoustic impedance tests ; Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Elektroglottografi = Electroglottograpy ; ROC analizi = ROC analysis ; Ses = Voice ; Ses analizi = Voice analysis

Özet:
Çalışmanın temel amacı sağlıklı ve disfonik sesi, Türkçedeki ünlü üretimlerinden elde edilen başlıca akustik parametreler bakımından karşılaştırmak ve bu seslere ilişkin özgüllük, duyarlılık değerlerini ve testin ayrıcı tanı performansını (AUC) belirlemektir.  Diğer amaç ise sağlıklı kadın ve erkeklerden elde edilen farklı ünlü fonasyonlarını bu parametreler açısından karşılaştırmaktır. 
Akustik ölçümler KayPENTAX model 4500 cihazı ile Multi-Dimensional Voice Program (MDVP) ve Analysis of Dysphonia in Speech and Voice (ADSV) programları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elektroglottografi (EGG) ölçümünde ise KayPENTAX-Electroglottograph model 6130 kullanılmıştır. Çalışma grubu 18-60 yaş arasında sağlıklı olan 60 katılımcı ve disfonik sese sahip 30 katılımcıdan oluşmaktadır. Veri toplama ve analiz süreci /ʌ/-/ɛ/-/i/-/u/ olmak üzere dört ünlü üretimi temelinde gerçekleşmiştir. Verilerin Kruskal Wallis H testi ile karşılaştırılmıştır. Post-hoc karşılaştırmalar için Dunn-Benferroni kullanılmıştır. Parametrelerin özgüllük, duyarlılık, AUC ve kesme değerlerini belirlemek için ROC analizi yapılmıştır. 
MDVP ve ADSV ölçümlerinde anlamlı farklılaşmalara bakıldığında her iki cinsiyette de SHIM, SHdB, APQ değerleri için /u/ /i-ɛ/ ilişkisi gözlenmiştir (p<0,05). Ayrıca EGG analizi sonunda elde edilen ortalama jitter ve periodisite parametreleri ünlü fonasyonları sırasında farklılık göstermiştir (p<0,05). ROC analizlerine bakıldığında ise MDVP, ADSV ve EGG ile elde edilen F0/STD, JITA, JITT, RAP, PPQ, SHdB, SHIM, APQ, NHR, CPP, CPP Std. Dev., L/H Spektral Oran, Avg. Jitter ve Periodisite parametrelerinde, tüm sesler /ʌ-ɛ-i-u/ için elde edilen sonuçlar anlamlı olarak elde edilmiştir (p<0,05).
ROC analiz sonuçlarına bakıldığında, MDVP ve ADSV ölçümlerinde düşük ünlü (/ʌ/-/ɛ/) fonasyonu için testin ayrıcı tanı performansı (AUC) en yüksek olan parametreler sırasıyla F0/STD, CPP, RAP, PPQ ve JITT olarak bulunmuştur. EGG ölçümü içinse ön ünlü sesler (/ɛ/-/i/) için elde edilen Avg. Jitter ve Periodisite parametrelerinin daha yüksek AUC değerlerine sahip olduğu gözlenmiştir. Kıyaslama sonuçlarına bakıldığında ise farklı ünlü seslere ait pertürbasyon değerlerinin birbiriyle kıyaslanabilir olamayacağı ve pertürbasyon ölçümlerinin ünlü seslerin ayrımında kullanılamayacağı gözlenmiştir.

Abstract:
The main purpose of the study is to compare the healthy and dysphonic voice in terms of the main acoustic parameters obtained from vowel productions in Turkish and to determine the specificity, sensitivity values and differential diagnostic performance (AUC) of the test. The other aim is to examine the possible variations on these parameters of different vowel phonation considered separately for men and women.
Acoustic measurements were carried out with KayPENTAX model 4500 device using Multi-Dimensional Voice Program (MDVP) and Analysis of Dysphonia in Speech and Voice (ADSV) programs. Electroglottography (EGG) measurement was performed with KayPENTAX-Electroglottograph model 6130. The study group consists of 60 healthy participants between the ages of 18-60 and 30 participants with dysphonic voices. The data collection and analysis process was carried out on the basis of four famous productions: / ʌ /, / ɛ /, / i / and / u /. The data were compared with the Kruskal Wallis H test. Dunn-Benferroni was used for post-hoc comparisons. ROC analysis was performed to determine the specificity, sensitivity, AUC and cut-off values of the parameters.
Considering the differences in MDVP and ADSV measurements, the relationship between SHIM, SHdB, and APQ for both genders is /u/ /i-ɛ/ (p<0.05) relationship was observed. In addition, the average jitter and periodicity parameters obtained as a result of EGG analysis differed during their vowel phonation (p <0.05). When looking at ROC analysis, F0/STD, JITA, JITT, RAP, PPQ, SHdB, SHIM, APQ, NHR, CPP, CPP Std obtained with MDVP, ADSV and EGG. Dev., L / H Spectral Ratio, Avg. Jitter and Periodicity parameters, the results obtained for all sounds / ʌ-ɛ-i-u / were found to be significant (p <0.05).
When the ROC analysis results were examined, the parameters with the highest differential diagnostic performance (AUC) for the low-vowel (/ʌ/ and /ɛ/) phonation in MDVP and ADSV measurements were found to be F0/STD, CPP, RAP, PPQ and JITT respectively. For EGG measurement, the avg obtained for the pre-vowel sounds (/ɛ/ and /i/). It was observed that the Jitter and Periodicity parameters have higher AUC values. When the results of the comparison are examined, it is seen that perturbation measurements cannot distinguish vowel sounds acoustically, but it has been observed that the perturbation values of different vowel sounds cannot be compared with each other.