Belçika'da Nakşîlik ve Türk göçmenlerin/gurbetçilerin sosyal hayatına etkisi: Menzil kolu örneği
Naqshbandiyyah in Belgium and its effect on the social life of Turkish immigrants: The case of Menzil branch
Yazar: RUMEYSA NUR ÇULCU
Danışman: PROF. DR. MEHMET NECMETTİN BARDAKÇI
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Belçika = Belgium ; Dış Türkler = Turkish diaspora ; Halidi tarikatı = Halidi religious order ; Menzil Dergahı = Menzil Dervish convent ; Nakşibendiyye tarikatı = Nakşibendiyye religious order ; Rabıta = Bond ; Tarikatlar = Religious orders ; Türkler = Turks

Özet:
Her toplumda mistik düşüncelere ve uygulamalara rastlanmaktadır. Müslümanlar arasında tasavvuf olarak bilinen bu anlayışın birçok farklı tezahürü vardır. XII. yüzyıldan itibaren tarikat olarak isimlendirilen bu kurum içerisinde Nakşibendîlik de önemli bir boşluğu doldurmuştur. Orta Asya'da ortaya çıkan Nakşibendîlik, İran, Hindistan ve Anadolu'da yaygın tarikatlardan biri olmuştur. Türklerin dinî yaşantısında etkili olan tarikatlardan Nakşibendîlik, Türkiye'de daha çok Hâlidîliğin çeşitli kolları tarafından temsil edilmektedir. Hâlidî-Menzil kolu bunlardan biridir. Türkiye'nin doğu bölgesinde bir aşiret tarikatı olarak ortaya çıkan Menzil Nakşîliği, geleneksel tarikat anlayışını devam ettiren bir yapı olarak varlığını sürdürmektedir. Muhammed Râşid Efendi döneminde Türkiye geneline yayılan Menzil kolu, Abdulbâki Efendi döneminde yurtdışında; özellikle Almanya, Fransa, Belçika gibi bazı Avrupa ülkelerinde temsil edilmiştir. 
Çalışmada; Menzil kolunun Belçika'daki Türk toplumu arasındaki faaliyetleri üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda tarikat ritüelleri ile genel dinî pratiklerin müntesiplerce nasıl algılandığı ve uygulandığı ortaya konmaya çalışılmıştır. Göç neticesinde yeni bir sosyal yaşam, çevre ve kültürle tanışan insanların hayatında tarikat yapılarının etkileri belirlenmiştir. Türk göçmenlerin sosyal hayatları, toplumsal pratikleri, din algıları ile inanç ve zihin dünyaları üzerinde Menzil Nakşiliğinin tesiri araştırılmıştır. Müridlerin inanç, düşünce, sosyal, siyasal, kültürel ve psikolojik durumları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Belçika'nın farklı bölgelerinden müntesiplerle yapılan mülakatlarda müridlerin tasavvufun bazı konuları hakkındaki düşünceleri tespit edilmiştir. Özellikle onların şeyhlik, mürid-mürşid ilişkisi, velayet ve keramet, râbıta ve tevessül, istimdat ve nazar gibi tasavvufî konulardaki algı ve inançları üzerinde durulmuştur. Menzil kolunda görülen pratiklerin, müntesiplerin zihin dünyalarında oluşturduğu karşılığın etki boyutu ortaya konmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Mystical thoughts and practices are found in every society. There are many different manifestations of this understanding, known as Sufism (Tasawwuf) among Muslims. Naqshbandiyya also filled an important gap in this institution, which has been called order (tariqa) since the 12th century. The Naqshi order, which emerged in Central Asia, became one of the widespread orders in Iran, India and Anatolia. This tariqa is one of the orders that were influential in the religious life of the Turks. Naqshbandiyya is mostly represented by various branches of Khalidiyya in Turkey. The Khalidi-Menzil branch is one of them. Menzil Naqshi order, which emerged as a tribal order in the eastern region of Turkey, continues to exist as a structure that continues the traditional understanding of the tariqa. The Menzil Branch, which spread throughout Turkey during the reign of Muhammad Rashid Effendi, was represented abroad during the reign of Abdulbaki Effendi; especially in some European countries such as Germany, France, Belgium.
In this thesis the activities of the Menzil branch among the Turkish community in Belgium are elaborated. In this context, it has been tried to reveal how the order rituals and general religious practices are perceived and applied by the followers. As a result of migration, the effects of order structures in the lives of people who met a new social life, environment and culture, were determined. The influence of Menzil Naqshi order on the social lives, social practices, religious perceptions, belief and mental worlds of Turkish immigrants has been investigated. It has been tried to reveal the belief, the thought, the social, political, cultural and psychological conditions of the followers. In the interviews with followers from different parts of Belgium, the thoughts of the followers on some issues of Sufism were determined. In particular, their perceptions and beliefs on mystical issues such as sheikhship, the relationship between a murid and a sheikh, "wilâya" and miracle, rabita and tawassul, istimdad and the evil eye were focused on. It has been tried to reveal the effect of the practices seen in the Menzil Branch, which correspond to the minds of the followers.