Bir şehir kurma teşebbüsü: Birüssebi kazası (1900-1917)
An attempt to establish a city: Beersheba town (1900-1917)
Yazar: ELİF FATMA BAHADIR
Danışman: PROF. DR. ZEKERİYYA KURŞUN
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Bedeviler = Bedouins ; Birüsseba = Beersheba ; Kentleşme = Urbanization ; Mısır = Egypt ; Osmanlı Devleti = Ottoman State

Özet:
II. Abdülhamid dönemi politikaları gereğince her alanda görülen otoritenin
yeniden temini meselesi Birüssebi'nin birinci dereceden kaza merkezi olarak
teşkilatlandırılmasını sağlamıştır. Bu çalışmada, Osmanlı Devleti'nin malî krizde
olduğu süreçte, çölde neden modern bir şehir kurulduğu ve bedevî kabilelerin yerleşik
hayata geçirilmek istendiği sorusu ele alınmıştır. İncelenen kaynaklar açıkça ifade
etmektedir ki şehrin kuruluşundan elde edilecek faydalar kazanın inşa sürecinde
harcanacak maddî külfetten daha fazladır. Çünkü Birüssebi'deki topraklar kısmen
verimlidir. Fakat bölgeden doğru oranda vergi alınamamaktadır. Ayrıca Mısır
sınırında oluşan İngiliz tehdidine karşı bölgede devlet tarafından bir tedbir almak
gerekmektedir. Devlet, Bedevî kabilelerin iskân ettirilmesi ile, hem bu toplulukların
merkeze bağlılığını arttırmayı hem de çölü iyi bilen halk vasıtasıyla doğal bir güvenlik
hattı oluşturmayı faydalı bulmuştur. Böylece, Birüssebi'de modern bir şehir inşası için
çalışmalar başlatılmıştır. Izgara planlı yollar, su kanalları, telgraf hattı, câmi'i şerif,
değirmen, park ve bahçeler gibi kamu hizmetine sunulan yapılar burada inşa edilmiştir.
Ayrıca devleti temsile imkân sağlayacak hükümet konağı, okul, ziraat bankası şubesi
gibi çeşitli binalar da yaptırılmıştır. Bu yapı birimlerinde görevlendirilen tecrübeli
devlet memurları ve kabileler arasından seçilen üyeler vasıtası ile Birüssebi idarî, malî,
adlî, askerî meselelerde devletin usûl ve esaslarına bağlı olarak idare edilmiştir. Birinci
Dünya Savaşı yıllarında Birüssebi, "Çöl Menzil Müfettişliği" olarak düzenlenmiştir.
Bu yıllarda Cemal Paşa, ordunun ihtiyaç duyduğu yapı birimleri başta olmak üzere
şehrin imar sürecini devam ettirmiştir. Bölgede yaşayan kabileler ise gönüllü birlikler teşkil edip orduda bulunarak ve imar çalışmalarına destek vererek devletin yanında yer
almıştır. Ancak cephede uygulanan yanlış askerî tedbirler Birüssebi'nin
kaybedilmesine sebep olmuştur.
Anahtar Kelimeler: Birüsseba, Birüssebi, Negev, Mısır sınırı, Kudüs, Bedevî
kabileler

Abstract:
In compliance with the policies of the period of II. Abdülhamid, issue of the
reconstruction of the authority seen in all areas enabled the Beersheba to be organized
as a first-degree town center. In this study, the questions of why a modern city was
established in the desert and the desire for the sedentarization of the Bedouin tribes
while Ottoman Empire was having the financial crisis, are discussed. The sources
investigated clearly state that the benefits to be derived from the establishment of the
city are greater than the pecuniary loss occurred in the construction process. Because,
the lands in Beersheba are partially fertile. However, the taxes were not able to be
collected from the region accurately. In addition, it is necessary to take measures by
the state in the area against the British threat formed in the border of Egypt. With the
sedentarization of the Bedouins, the state considers it beneficial both to increase the
obedience of these communities to the state and build a natural security line through
the people who know the desert well. Thus, works have been started to construct a
modern city in Beersheba. Here public buildings such as grid-planned roads, water
tunnels, a telegraph line, a mosque, a mill, a park, and gardens were built. In addition,
various buildings that will provide the state representation such as the government
office, the school, the state bank branch, were also constructed. By way of the
experienced civil servants assigned to these structural units, and members selected
among tribes, the Beersheba was administered according to the procedures and
principles of the state such as administrative, financial, judicial, and military issues.
The years of the First World War were a process for Beersheba to be organized as the
"Desert Range Inspectorate" (Çöl Menzil Müfettişliği). During these years, Cemal
Pasha continued the construction process of the city, especially the structural units that
the army needed. The tribes living in the region have taken sides with the state by
joining the military forming volunteer units and helping the construction works.
However, the wrong martial measures applied in the front have led to the loss of
Beersheba.
Keywords: Beersheba, Beesheva, Najaf, Border of Egypt, Jerusalem, Bedouin
tribes