Vergi kayıp ve kaçağının nedenleri ve çözüm yolları (1980 sonrası Türkiye uygulaması) /
Yazar: EMİNE KIZILTAŞ
Danışman: DOÇ.DR. ÖMER ARASIL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Mali Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Ekonomi = Economics ; Hukuk = Law
Dizin: Vergi kayıpları = Loss of taxes ; Vergi kaçakçılığı = Tax evasion ; Vergiler = Taxes

Özet:
ÖZET Özel mülkiyetin hakim olduğu ekonomik sitemlere sahip devlet tiplerinde, devletin başlıca gelir kaynağı vergilerdir. Günümüzde vergiler sadece bir kamu geliri değil, aynı zamanda bir maliye politikası aracıdır. Vergiler devletin egemenlik gücüne dayanarak herkesten mali gücü oranında zora dayanarak aldığı kamu gelirleridir. Vergiler, her ne kadar zora dayanarak almıyor dense de vergilere gösterilecek büyük reaksiyonlara engel olabilmek için, bir ölçüde de olsa vergi ödeyenlerin de rıza göstermesi gerekir. Aksi halde vergiye karşı reaksiyonların şiddeti vergiden kaçınma, vergi kaçırma yada çeşitli yollarla vergi yükünü başkaları üzerine aktarmadan da öte vergi reddi olayına kadar gider. Vergiye karşı gösterilen bu reaksiyonlar vergi kayıp ve kaçağına yol açar. Vergi kayıp ve kaçağının mali, ekonomik,sosyal ve psikolojik etkileri vardır. Bu nedenle vergi kayıp ve kaçağının ne kadar olduğunun bilinmesi gerekir. Bunun için çeşitli ölçme yöntemleri geliştirilmiştir. Karma ekonomik yapıya sahip ülkemizde de devletin en önemli ve sağlam gelir kaynağı vergilerdir. Fakat vergiler kamu harcamalarını karşılayamamakta ve devlet kamu harcamalarını karşılayabilmek için borçlanma ve emisyona baş vurmaktadır. Oysa ülkemizde, 1 996 yılı için 3 katrilyon TL 'yi aşkın vergilenemeyen gelir ve buna isabet eden 700 trilyon TL'yi aşkın vergi kayıp ve kaçağı vardır. Bu miktar ise bütçe açıklarına yakındır. Vergi kaçırmanın ekonomik, sosyal ve psikolojik nedenleri vardır. Ülkemizde vergi kaçakçılığının en yoğun olduğu kesim, kendi hesabına çalışanlardır. Vergi kayıp ve kaçakçılığı, devlet gelirlerinin azalmasına, ekonomik istikrarsızlığa, rekabet eşitsizliğine, gelir dağılımında adaletsizliğe ve devlete güvenin sarsılmasına neden olur. Veri kaçırma, yasal işlemlerde kanuni ödevlerini yerini getirmemekle yada yasadışı işlemler yaparak devletin bilgisi dışında faaliyet göstererek yapılır. Vergi kayıp ve kaçağını önlemek için herşeyden önce adil bir vergi düzeni ve etkin bir vergi denetimi gerekir

Abstract:
ABSTRACT In sorts of states which have economic systems where private proporty and associated enterprise, taxes constitute primary income sources of the state. Today taxation is not only a puplic revenve but a means of financial policy as well. Taxes are a kind of puplic incomes which the state receives from tax-payers by using the power to force based on its hegamony according to the financial level of tax-payers. Even if taxes are said to be received from tax-payers forcibly and by means of legal sanctions, it seems that tax -payers should obey to such procedures in that a variety of great objections might be made to taxation. Other wise, such objections could lead to avoiding paying taxes, not paying taxes and transfering the neccessity to pay tax to another person or organization through use various illegal processes and tricky ways as well as denial of paying taxes. These reactions and objections to collection to collection of taxes and the concept of tax payment will inevitably give rise to losses of taxation have financial, economic and sociopsychologic effects upon the present social life. As a result it is neccessary to know and predict to what extent taxes can be lost by tax-payers. For this purpose, various measurements and related measuring methodologies. İn such a way to prevent such missings or losses in taxation and increase revenves from taxation in favor of the state. Turkey which is of a mixed structure of economy has important and sound taxation resources, on the other hand the present taxes can not suffice for the puplic expenditures and therefore the state inevitably resort to emission and liabilities laws. The incomes untaxted in Turkey, in 1996, amaunt to some 3.000.000.000.000._TL.This means that 700.000.000.000._TL is due to the loss of taxation, this almost amaunts to the budgetary gaps.Untaxation is based on many economic, social and psychologic reasons. The self employed group forms the most tax smuggling one in taxation. Tax smugling causes economic in balance competition inequolity, injustice in income distribition. The loss of state incomes and therefore inconfidence in state mechanism. Tax smugling is effected bydisiforming the state mechanisms and by performing illegal activites in order to prevent loss of taxation, efficient and fair taxation system and functional taxation control have to be constituted.