Mısır'da Araplaşan Hıristiyanlar: Kıptîler
Arabized Christians in Egypt: The Copts
Yazar: EKREM SERT
Danışman: PROF. DR. AHMET GÜÇ
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Araplar = Arabs ; Arapça = Arabic ; Dinler tarihi = History of religions ; Hristiyanlar = Christianies ; Kıptiler = Copts ; Mısır = Egypt ; Mısır Ortodoks-Kıpti Kilisesi = Coptic-Orthodox Church of Egypt

Özet:
Mısır Ortodoks Kıptî Kilisesi tarihi neredeyse Hıristiyanlık tarihi kadar eskidir. Yaklaşık iki bin yıldır Mısır'da ve Mısır dışında varlığını sürdürmektedir. Mısır, tarih boyunca farklı din, dil ve kültürlerin etkisinde kalmıştır. Mısır Kıptîleri de bundan payını almıştır. Son iki bin yıl içinde Mısır, önce Putperestlikten Hıristiyanlığa, sonra Hıristiyanlıktan İslâmiyet'e geçmiş, bu süreçte dil olarak Kıptîceden Yunancaya, Yunancadan Arapçaya geçmiştir. Kıptî Kilisesi Arap dünyasında apostolik olarak bilinen üç kiliseden birisidir. Mısır Kıptî Kilisesi Hıristiyanlık tarihinde evrensel olarak yapılan ilk dönem konsillerinde devamlı ön planda olmuş ancak daha sonra âdeta unutulmuştur. Mısır'ın Müslümanlar tarafından fethedilmesi ile birlikte Mısır'da yaşayanlar Müslüman çoğunluk ve Hıristiyan azınlık olarak devam etmiştir. Fakat Mısırlılar antropolojik açıdan tek halk olup, aynı kafatası ölçülerine, aynı kültür, aynı medeniyet, aynı dil ve aynı lehçeye sahiptirler. Böylece Mısırlılar dil olarak Arapça'yı, çoğunluğun dini olarak da İslâm'ı benimsemiş bir halktır. Kıptîler, Haçlı Seferleri, misyonerlik faaliyetleri ve Batı'nın bu coğrafyada yürüttüğü faaliyetlerden olumsuz olarak etkilenmişlerdir. Kıptî Kilisesi, Mısır'da cereyan eden siyasî-sosyal ve dinî olaylarda adından sıkça söz ettirmektedir. Günümüzde varlığını Kahire merkezli olarak Afrika, Asya, Avrupa, Amerika ve Avustralya'da sürdürmektedir.

Anahtar Kelimeler:
Mısır, Ortodoks, Kıptî, Hıristiyan, Arapça, İslâm, Apostolik, Konsil, Batı.

Abstract:
The history of the Egyptian Orthodox Coptic Church is nearly as old as the history of Christianity. It has existed for about two thousand years in and out of Egypt. Egypt has been influenced by different religions, languages, and cultures throughout history. The Egyptian Copts had their share from those backgrounds. In the last two thousand years, Egypt first converted from paganism to Christianity, then Christianity to Islam. Meanwhile, the language of Egypt changed from Coptic to Greek and then from Greek to Arabic accordingly. The Coptic Church is one of the three churches known as apostolic in the Arab world. The Egyptian Coptic Church remained constant in the forefront of the early ecumenical councils in the history of Christianity, but later on, it became almost forgotten. After the conquest of Egypt by Muslims, Egypt's population continued as the Muslim majority and the Christian minority. However, Egyptians anthropologically are one nation that has the same head measures, cultures, civilization, language, and dialect. Therefore, the Egyptians embraced Arabic as their language and Islam as the religion of the majority. Copts were affected negatively by the Crusades, missionary activities, and the actions of the West in the area. The Coptic Church is often mentioned in political-social and religious events that take place in Egypt. Today, it continues its existence in Africa, Asia, Europe, America, and Australia, with its headquarters in Cairo.

Keywords:
Egypt, Orthodox, Coptic, Christian, Arabic, Islam, Apostolic, Council, the West