Farklı hayvan sütlerinde insan sağlığı üzerine etkili bazı mikrorna'ların miktarının tespiti ve farklı ısıl işlemlerin bu mikrorna'lara etkisinin araştırılması
Determining the amount of some micrornas that are effective on human health in different animal milks and i̇nvestigating the effects of different heat treatments on these micrornas
Yazar: AHMET ÇELİK
Danışman: PROF. DR. AYDIN VURAL
Dicle Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Gıda Hijyeni ve Teknolojisi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology

Özet:
Amaç: Bu tez çalışmasında inek, manda, koyun, keçi ve eşek sütlerinde miRNA 15a,
miRNA 29b, miRNA 34a ve miRNA 223'ün varlığı, ekspresyon seviyeleri ve
sütlerin kompozisyonları ile olan ilişkileri incelenmiştir. Ayrıca sütlere farklı ısılar
uygulanarak bu miRNA' ların değişim seviyeleri araştırılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmada inek, manda, koyun, keçi ve eşek sütlerinin
fizikokimysal analizleri yapılmıştır. Sütlerin eksozomlarının izolasyonu yapılarak
RNA'lar elde edildi. miRNA 15a, miRNA 29b, miRNA 34a ve miRNA 223'ün RTqPCR cihazında ekspresyon seviyeleri elde edilerek, sütlerin fizkokimyasal verileri
ile miRNA'lara ait veriler arasında korelasyon analizi uygulanmıştır. Sütlere yağ
banyosunda farklı ısı dereceleri uygulayarak, sütlerde bulunan dört adet miRNA'nın
miktarındaki değişimlerin tespiti yapılmıştır.
Bulgular: Yapılan analizlerde tüm sütlerde miRNA 15a, miRNA 29b, miRNA 34a
ve miRNA 223'ün ekspresyonlarının olduğunun tespiti yapıldı. İnek sütünde
miRNA 34a ile yağ arasında ve koyun sütünde miRNA 34a ile pH ve kuru madde
arasında pozitif ve anlamlı ilişki bulunmuştur. Koyun sütünde miRNA 29b ile kuru
madde ve yağ arasında negatif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Keçi sütünde
miRNA 223 ile kuru madde arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Eşek
sütünde miRNA 29b ile yağ arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulundu. Ayrıca
miRNA'larda ısıya bağlı farklı değişimlerle miRNA'ların ısıdan etkilendiklerinin
tespiti yapılmıştır.
 2
Sonuç; İncelenen tüm hayvan türlerinin sütlerinde, araştırılan miRNA'ların
ekspresyonlarının olduğu ve sütlerin bileşimi ile anlamlı düzeyde ilişkileri tespit
edildi. Sütlere ısıl işlem uygulandığında miRNA'ların farklı tepkiler verdiği
gözlemlendi. miRNA'ların sütün sağlığı, hijyeni, bileşimi ve teknolojisi açısından
önemli çalışma alanları olduğu ve bu konularda daha spesifik ve detaylı çalışmalar
planlanması gerektiği düşünülmektedir.
Anahtar Sözcükler: MikroRNA, Süt, Eşek sütü, Ekstrasellüler veziküller,
Eksozom

Abstract:
Aim: In this thesis, the presence of miRNA 15a, miRNA 29b, miRNA 34a and
miRNA 223 in cow, buffalo, sheep, goat and donkey milk, their expression levels
and their relationship with milk composition were investigated. In addition, the
change levels of these miRNAs were examined by applying different temperatures to
the milk.
Materials and Methods: In the study, physicochemical analyzes of cow, buffalo,
sheep, goat and donkey milk were performed. RNAs were obtained by isolating the
exosomes of milk. The expression levels of miRNA 15a, miRNA 29b, miRNA 34a
and miRNA 223 were obtained in the RT-qPCR device, and correlation analysis was
performed between the physicochemical data of milk and the data of miRNAs. By
applying different temperatures to the milk in the oil bath, the changes in the amount
of four miRNAs in the milk were determined.
Results: In the analysis, it was determined that miRNA 15a, miRNA 29b, miRNA
34a and miRNA 223 were expressed in all milks. A positive and significant
relationship was found between miRNA 34a and fat in cow's milk. A positive and
significant relationship was found between miRNA 34a and pH dry matter in sheep
milk. A negative and significant relationship was found between miRNA 29b and dry
matter and fat in sheep milk. A positive and significant relationship was found
between miRNA 223 and dry matter in goat milk. A positive and significant
relationship was found between miRNA 29b and fat in donkey milk. In addition, it
was determined that miRNAs were affected by heat with different heat-related
changes in miRNAs.
 4
Conclusion: In the milk of all examined animal species, the expressions of the
investigated miRNAs and their significant relationship with the composition of the
milk were determined. It was observed that miRNAs gave different responses when
heat treatment was applied to milk. It is thought that miRNAs are important study
areas in terms of milk health, hygiene, composition and technology, and more
specific and detailed studies should be planned on these issues.
Key Words: MicroRNA, Milk, Donkey milk, Extracellular vesicles, Exosome