Uçak içi yiyecek içecek hizmetlerinin davranışsal niyete etkisinde deneyimsel değerin aracılık rolü
The mediation role of experiential value in the effect of in-flight food and beverage services on behavioral intention
Yazar: TÜLAY KARABUĞA
Danışman: PROF. DR. İSMAİL KIZILIRMAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Turizm = Tourism

Özet:
Havayolu seyahatlerinde yolcular, emniyetli ve zamanında ulaşımın yanı sıra konforlu ve keyifli bir seyahat deneyimi elde etmek istemektedir. Uçak içi yiyecek içecek hizmetleri, yolcuların havayolu seyahatinden elde ettikleri toplam seyahat deneyimini etkileyen önemli faktörler arasındadır. Bu nedenle rekabetin yoğun olarak yaşandığı havayolu sektöründe yolcuların uçak içi yiyecek içecek hizmetleri ve deneyimsel değer algılarını anlayabilmek ve bu algıların sonraki davranışlarına olan etkilerini belirleyebilmek önemlidir.
Bu çalışma; havayolu seyahatinde yolcuların uçak içi yiyecek içecek hizmetlerine yönelik algılarının, algıladıkları deneyimsel değer ve davranışsal niyetleri ile ilişkisini belirlemek amacıyla yapılmaktadır. Çalışmada deneyimsel değerin, uçak içi yiyecek içecek hizmetleri ile davranışsal niyet arasında aracılık rolü de incelenmektedir. Çalışmanın amaçlarına uygun olarak kota örnekleme yöntemiyle belirlenen, daha önce uçak içi yiyecek içecek hizmeti almış Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı 865 kişiye çevrimiçi ve yüz yüze anket uygulanmıştır. Çoklu sapan analizi neticesinde 58 anket veri setinden çıkarılarak, analizler 807 anket üzerinden yapılmıştır. Analizler sonucunda elde edilen bulgular; uçak içi yiyecek içecek hizmetlerinin katılımcıların deneyimsel değer algıları ve davranışsal niyetleri üzerinde; deneyimsel değerin ise davranışsal niyet üzerinde anlamlı ve pozitif etkileri olduğunu göstermiştir. Ayrıca uçak içi yiyecek içecek hizmetleri ve davranışsal niyet arasında deneyimsel değerin kısmi aracılık rolü üstlendiği tespit edilmiştir. Çalışmanın sonuç kısmında kuramsal çıkarımlar değerlendirilmiş, uygulamaya ve akademik çalışmalara katkı sağlayabilmesi amacıyla öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In air transportation, passengers want to have a comfortable and enjoyable travel experience as well as safe and timely transportation. In-flight food and beverage services are among the important factors affecting the total travel experience that passengers get from airline travel. For this reason, in the highly competitive airline industry, it is important to understand passengers' perceptions of in-flight food and beverage services and experiential value and to determine the effects of these perceptions on their subsequent behavior.
This doctoral thesis study; it is carried out to determine the relationship between passengers' perceptions of in-flight food and beverage services during airline travel, their perceived experiential value and behavioral intentions. The study also examines the mediating role of experiential value between in-flight food and beverage services and behavioral intention. In accordance with the purposes of the study, an online and face-to-face survey was administered to 865 Republic of Türkiye citizens who had previously received in-flight food and beverage services, determined by the quota sampling method. As a result of multiple deviant analysis, 58 surveys were removed from the data set and analyzes were conducted on 807 surveys. Findings obtained as a result of the analysis; In-flight food and beverage services have an impact on participants' experiential value perceptions and behavioral intentions; It has been shown that experiential value has significant and positive effects on behavioral intention. Additionally, it was determined that experiential value had a partial mediating role between in-flight food and beverage services and behavioral intention. In the conclusion part of the study, theoretical inferences were evaluated and suggestions were presented in order to contribute to practice and academic studies.