Biyobozunur antibakteriyel koku tutmayan örme kumaş geliştirilmesi
Improved of biodegradable antibacterial odor resistant knitted fabrics
Yazar: EMEL ALAY
Danışman: PROF. DR. KERİM DURAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Gelişen teknoloji ile birlikte konfor özellikleri gelişmiş, yüksek performans özelliklerine sahip ürünlere talep gün geçtikçe artmaktadır.
 Tüketici taleplerinde ürünlerin ekolojik sisteme zarar vermeyecek yöntem-lerle elde edilmesi, kullanılan malzemelerin doğal ve geri dönüşebilir olması etkin rol oynamaktadır. Çevre bilincinin gelişmesi ile yüksek katma değerli ürünlerin içeriği önemli bir ölçüt olmaya başlamıştır.
  Çevre kirliliğinin artması, petrol rezervlerinin ve su kaynakların azalması, küresel ısınma ile artan sıcaklıklar yeni nesil liflere ve bunların kullanım alanlarının arttırılmasına yönelik ihtiyacı ortaya koymaktadır.
   Fonksiyonel özellikleri geliştirilmiş tekstil ürünleri içersinde insan sağlığını koruması, kişisel hijyen ve konfor sağlaması açısından antibakteriyel ürünler önemli yer tutmaktadır. Antibakteriyel özellik kazandırılmış ürünlerin bakteri ve mantarların üremesini engellemesi, hijyen sağlaması, istenmeyen koku ve mikro-organizmalar tarafından oluşturulan kirlenme, ürün üzerinde renk değişimi ve leke oluşumunu önlemesi söz konusudur.  
  Tekstil ürünlerinin yenilenebilir kaynaklardan üretilmesi, kullanım ömrünü tamamladıktan sonra doğada kolaylıkla parçalanabilmesi ürünlerin katma değerini arttıran önemli özelliklerdir.
Bu ürünler iş giysileri, hastane giysileri, askeri kıyafetler, ev tekstili, bebek giysileri, spor giysileri, iç çamaşırları, çoraplar gibi alanlarda yaygın olarak kulla-nılmaktadırlar.
 Bu çalışmada doğal polimerlerden elde edilen polilaktikasit (PLA)  ve kitosan lifleri kullanılarak pamuk ve lyocel gibi liflerle değişik oranlarda karışım-larından elde edilen iplikler ile antibakteriyel, biobozunur, koku tutmayan örme kumaşlar geliştirilmiştir.
  Öncelikle uygulanacak kumaş konstruksiyonları belirlenmiş, etkin özellik elde etmek için karışım oranları saptanıp iplik üretimi gerçekleştirilmiştir. Belirle-nen örme kumaş yapıları oluşturup reaktif ve dispers boyarmaddeler kullanılarak boyama işlemleri yapılmıştır. Kumaşlar antibakteriyellik ve koku giderici özellikleri açısından test edilmiş, optimum etkinin hangi kumaş yapısı ve karışım oranında sağlandığı tespit edilmiştir. Optimum özellikleri barındıran kumaş yapıları seçilerek mukavemet değerleri ve yıkama dayanımları açısından da bir dizi teste tabi tutulup mekanik ve fiziksel özellikleri belirlenmiştir.
  Bu tez kapsamında oluşturulan tekstil yapılarında kullanılan liflerin doğal özellikleri gereği antibakteriyellik özelliğinin dışında UV dayanımı, yanmazlık gibi ilave özellikler sergilediği göz önüne alınarak ürünlerin bu performans değerleri de test edilip bulgular incelenmiştir.

Abstract:
With emerging technology, demand  for advanced comfort products with high-performance and protection are increasing day by day  
Methods which will not harm ecological system during production process and materials which are natural and recyclable play an active role in consumer demands. With development of environmental awareness, content of high value-added products has become an important criterion.
  Increasing of environmental pollution, decreasing of oil and water reserves;   rising temperatures due to global warming are evidences of need of new generation fibres and need of  increasing their area of uses.
   Anti-bacterial products are leading textile products through their functional properties of protection of health, personal hygiene and comfort. Antibacterial products prevent growth of bacteria and fungi, provide hygiene, avoid odor and pollution generated by micro-organisms on the product and prevent discoloration and stain formation.
  Being producted  from renewable resources and degraded in nature after completing their times of use are increase added values of  textile products. These products are used widely in many areas such as work-wear, hospital garments, military clothing, home textiles, baby clothing, sportswear, underwears and socks. 
   Within this thesis, biodegradable,  deodorizer, anti-bacterial knitted fabrics were developed as using polylacticacit (PLA) and chitosan fibers  with  cotton and lyocell fibers.  
   Primarily, constructions of fabric had been determined, to obtain an effective feature,  various mixture ratios were developed and yarn production were realized. Following, dyeing operations were realized as using reactive and disperse dyes.
  Fabrics were tested for their antibacterial and deodorizing properties  to determine  which structure and mixture of fabric has  optimum effect. Selecting optimal feature-strength values of fabric structures, they were tested  to determine their mechanical and physical properties.
       Within this thesis, besides their natural antibacterial features, new formed textile structures  were examined according to their additional features of  UV resistance, fireproofing  and etc.