Prof. Dr. Fahrettin Kırzıoğlu'nun hayatı ve genel Türk tarihi çalışmaları
The life of Prof. Dr. Fahrettin Kırzıoğlu and his works about general Turkish history
Yazar: HALİME KAÇAR
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN SALMAN
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Tarih Bölümü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Biyografi = Biography
Dizin: Biyografi = Biography

Özet:
Kırzıoğlu, 10 Mart 1917 tarihinde dünyaya geldi. Henüz bir yaşındayken öksüz kaldı. Küçük yaşlarda aile içinde yetiştirildi. İlk (1928) ve ortaokulu (1931) Kars'ta, liseyi (1934) Erzurum'da okudu.Arpaçay (1934?1935) ve Posof'ta (1936?1937) tahsil müfettişliği yaptı. Bu sırada bölgeyle ilgili halk edebiyatı ve folklor malzemesi topladı.1938'de birinci askerlik görevini yaptı. Kars Lisesi'nde (1938?1941) Yardımcı Türkçe Öğretmenliğine başladı. Kars Lisesi'ndeki öğretmenliği sırasında Halkevinin aylık dergisi Doğuş'un idaresini üstlendi. İlk yazı denemelerini ve daha önce Posof ve Arpaçay'da derlediği halk kültürü verimlerini, bu dergide yayımladı. Bu yazılar, yurdun dört bir yanından ses getirdi. Doğuş'taki Türkoloji yazıları ona, yurt çapında haklı bir ün kazandırdı.Kırzıoğlu, 1941 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü'nde okumaya başladı. İkinci sınıftayken ikinci askerliğe (1943?1944) çağrıldı. Terhis olunca fakülteye döndü ve 1946 yılında buradan mezun oldu. İki yıl İstanbul'da serbest çalıştı; çeşitli araştırma ve incelemeler yaptı.1948 yılında Kars Lisesi'ne Tarih Öğretmeni olarak atandı. 1951 yılında Diyarbakır Lisesi'ne tayin edildi. Bu şehirde sosyal ve kültürel faaliyetler yürüten Kırzıoğlu, bölgenin tarih, etnoloji, etnografya ve folklorunu araştırdı. Bu araştırma ve incelemelerinin bir kısmını Diyarbakır'da çıkarmaya başladığı Kara Amid, Dicle ve İç Oğuz dergileriyle diğer mahalli gazetelerde neşretti. Mahalli basın ve eşrafla yakın ilişkiler kuran Kırzıoğlu, bu şehirde silinmez izler bıraktı.17 Eylül 1953 tarihinde Türk Dil Kurumu üyeliğine kabul edildi. Fakat kurumun dil politikasını benimsemedi.1957 yılında Adapazarı Arifiye Öğretmen Okulu'na, 1961 yılında Ankara'da Millî Eğitim Bakanlığı'nda Şube Müdürlüğü'ne getirildi. 1966'da Türk Ansiklopedisi'nde uzman olarak çalıştı. Bu ansiklopediye birçok makale yazdı.Kırzıoğlu, Ankara'daki memuriyeti sırasında Ankara Üniversitesi DTCF'de Prof. Dr. Akdes Nimet Kurat yönetiminde doktora çalışmasını yürüttü. ?Osmanlıların Kafkas Ellerini Fethi? konulu tezini pekiyi dereceyle veren Kırzıoğlu, 11 Mayıs 1967'de Tarih Doktoru oldu.Dr. Kırzıoğlu, 1 Kasım 1967 tarihinde Erzurum Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü'nde öğretim görevlisi olarak çalışmaya başladı. 1972?1973 tarihlerinde bir süre Fransa'da kaldı. ?Kür ve Çoruk Boylarında Kıpçaklar? adlı teziyle, 18 Kasım 1975 tarihinde Orta Çağ Tarihi Doçenti oldu. Uzun yıllar bu fakültenin Tarih Bölümü Başkanlığı'nı yürüttü. 1980 Kasımından itibaren altı ay Lefkoşa'da kalarak Kıbrıs'taki Türk-İslam Kitabelerini inceledi ve Özel Türk Üniversitesi'nde İnkılâp Tarihi dersleri verdi.Kırzıoğlu, 1982 yılında tamamladığı ?Anı Şehri Tarihi? adlı çalışmasıyla Orta Çağ Tarihi Profesörü unvanını aldı. Kadrosuzluktan dolayı iki yıl Dışişleri Bakanlığı Araştırma Dairesi'nde arşiv uzmanı olarak çalıştıktan sonra Ankara Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Tarih Öğretmenliği Bölümü Öğretim Üyeliğine geçti. Prof. Dr. Kırzıoğlu, 16 Mayıs 1985 tarihinde buradan emekliye ayrıldı.1 Ocak 1986?31 Aralık 1986 tarihleri arasında sözleşmeli ve Ekim 1987?31 Mayıs 1990 tarihleri arasında da ücretli öğretim elemanı olarak Ankara Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Tarih Öğretmenliği Bölümü'nde görev yapmıştır.Tüm hayatı boyunca sağlığına dikkat etmiş olmasına rağmen ölümünden altı yıl önce sağlığı bozulmaya başlamış olup, yaklaşık 88 yıllık bir ömür 10 Şubat 2005 tarihinde sona ermiştir. Hacı Bayram'da cuma namazını müteakip kılınan cenaze namazından sonra Cebeci Asrî Mezarlığında ebedi istirahatgâhına tevdi edilmiştir.

Abstract:
Kırzıoğlu was born on the 10th of March, 1917. He was orphaned when he was one year old. He spent his early life being raised by the family. He attended to primary (1928), secondary (1931) and high school (1934) in Erzurum.He worked as an educational inspector in Arpaçay (1934-1935) and in Posof (1936-1937). Meanwhile, he gathered literary and folkloric materials which belonged to these areas.He served his first army duty in 1938. He started to work as an assistant Turkish teacher in Kars High School (1938-1941). During his teaching period in Kars, he administered the periodical named ?Doğuş?, which was the monthly magazine of The Community Center. He published his first trials of writing and the folkloric materials he compiled from Arpaçay and Posof in this magazine. These writings drew attention all over the country. He earned a righteous reputation thanks to his writings on Turcology in the magazine ?Doğuş?.Kırzıoğlu started to attend to Department of History at İstanbul University Faculty Of Letters in 1941. When he was a sophomore, he was called for his military service (1943-1944). After taking his discharge from the army, he returned to the Faculty and graduated from there in 1946. He worked as a self-employed person in İstanbul for two years; he made several researches and observations.In 1948, he was appointed to Kars High School as a history teacher. He was appointed to Diyarbakır High School in 1951. Carrying out social and cultural activities in that city, Kırzıoğlu studied the history, ethnology, ethnography and the folklore of the area. He published some of these studies and researches in Kara Amid, Dicle and İç Oğuz which he started to issue in Diyarbakır and the other local newspapers. Kırzıoğlu, who built up close relationships with the local press and the local notable, left unremovable traces in that city.On the 17th of November, 1953, he was accepted to the membership of Turkish Language Institution. However, he did not adopt the language policy of the Institution.He was appointed to Adapazarı Arifiye Teaching School in 1957, to the position of departmental managership in Millî Eğitim Bakanlığı in Ankara in 1961. He worked as a specialist in Turkish Encyclopedia.Kırzıoğlu conducted his doctorate under the administration of Prof. Dr. Akdes Nimet Kurat in Ankara University Faculty of Language, History and Geography, during his service in Ankara. Completing his thesis study on ?The Ottoman Conquest of Caucasian Lands? with the highest grade, Kırzıoğlu got his History doctorate on the 11th of May, 1967.Dr. Kırzıoğlu started to work as a lecturer at History Department of Erzurum University Faculty Of Letters on the 1st of November, 1967. He stayed in France for some time during the years 1972-1973. With his thesis study ?Kipchaks in Kur and Coruk clans?, he became a Medieval History assistant professor on the 18th of November, 1975. For long years he executed the headship of History Department of that faculty. Starting from November 1980, he stayed in Cyprus for six months studying Turk-Islam epigraphs and giving Turkish Revolutionary History lectures in Özel Türk Üniversitesi (Private Turkish University).Kırzıoğlu took the title of Medieval History Professor after completing his study named ?The History of the city Anı?, which he completed in 1982. After having to work as an archiving specialist at The Ministry Of Foreign Affairs Research Bureau for two years due to the lack of vacant posts at university, he transferred to faculty membership at History tutorship department, faculty of education in Ankara Gazi University. Professor Kırzıoğlu retired from that department on the 16th of May, 1985.He worked as a contract lecturer between the 1st of January, 1986 and 31st of December 1986, and as a salaried lecturer between October 1987 and 31st of May, 1990 at History tutorship department, faculty of education in Ankara Gazi University.Although he cared for his health throughout his life, his health started to go downhill six years before his death, and a life, which nearly lasted for 88 years, passed away on the 10th of February, 2005. After the namaz for his funeral following Friday prayer at Hacı Bayram Mosque, he was delivered to his eternal place of rest.