Sağlık çalışanlarının obstetri ve jinekoloji alanında birey mahremiyetini koruma durumları
Situation to protect individual privacy of health workers in obstetrics and gynecology
Yazar: HEDİYE BEKMEZCİ
Danışman: PROF. DR. NEBAHAT ÖZERDOĞAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Etik = Ethics ; Farkındalık = Awareness ; Jinekoloji = Gynecology ; Mahremiyet = Privacy ; Obstetrik = Obstetrics ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tıp etiği = Medical ethics ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Araştırma, sağlık çalışanlarının obstetri ve jinekoloji alanında birey mahremiyetini koruma durumlarını değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı geliştirmek ve geliştirilen ölçekle, sağlık çalışanlarının obstetri ve jinekoloji alanında birey mahremiyetini koruma durumlarını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Araştırma metodolojik ve tanımlayıcı özellikte planlanmıştır. Araştırmanın metodolojik özellikteki ilk aşaması bir üniversite, beş devlet ve 13 özel hastanede 500 sağlık çalışanı; tanımlayıcı özellikteki ikinci aşaması ise bir üniversite, dokuz devlet, dört özel hastanede 632 sağlık çalışanı ile Kasım 2017-Haziran 2019 tarihleri arasında yürütülmüştür. Ölçek geçerlik analizlerinde kapsam geçerliği, yapı geçerliği, eş zamanlı ölçüt geçerliği; güvenirlik analizlerinde ise madde analizleri, iç tutarlık, zamana göre değişmezlik değerlendirilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasının verilerinin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, t-testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, Kruskall Wallis, Mann Whitney-U kullanılmıştır. 
Bulgular: Madde puanları ile ölçek toplam puanı korelasyon güvenirlik katsayılarının farkındalık düzeyi bölümünde r=0,54 ile 0,75 arasında, uygulama sıklığı bölümünde r=0,49 ile 0,75 arasında olmak üzere pozitif yönde ve istatistiksel olarak önemli düzeyde anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır (p<0,001). Açıklayıcı faktör analizinde Kaiser-Meyer Olkin katsayısı farkındalık düzeyi bölümünde 0,91, uygulama sıklığı bölümünde 0,90 ve her iki bölümde Barlett testi sonucu önemli düzeyde anlamlı bulunmuştur. Ölçeğin Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı farkındalık düzeyi bölümü için 0,95, uygulama sıklığı bölümü için 0,96, fiziksel-sosyal mahremiyet alt boyutu için 0,90 ve 0,92, psikolojik-bilgi mahremiyeti alt boyutu için 0,93 ve 0,94 olarak bulunmuştur. Ölçeğin zamana göre değişmezlik güvenirliğinin yüksek olduğu, eş zamanlı uygulama geçerliliğinin desteklendiği belirlenmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında; sağlık çalışanlarının mahremiyete yönelik farkındalık düzeylerinin ve mahremiyeti korumaya ilişkin uygulama sıklıklarının iyi seviyede olduğu belirlenmiştir. Cinsiyet, çalışılan kurum, çalışma süresi, jinekolojik muayene deneyimi, doğum şekli, hasta hakları yönetmeliğini okuma, yapılan işten memnuniyet ve hasta mahremiyetine dikkat etme sıklığının mahremiyete yönelik farkındalık düzeyini etkilediği bulunmuştur. Cinsiyet, meslek, çalışılan kurum, jinekolojik muayene ve doğum deneyimi, doğum şekli, hasta hakları yönetmeliğini okuma, yapılan işten memnuniyet, hasta mahremiyetine dikkat etme sıklığının mahremiyeti korumaya ilişkin uygulama sıklığını etkilediği saptanmıştır. 
Sonuç: Araştırmada, farkındalık düzeyi ve uygulama sıklığı olmak üzere iki bölümlü, beşli likert özellikte, iki alt boyutlu (fiziksel-sosyal ve psikolojik-bilgi mahremiyeti), 30 maddeden oluşan Obstetri ve Jinekolojide Mahremiyeti Koruma Ölçeği geliştirilmiştir. Obstetri ve jinekoloji alanında görev yapan sağlık çalışanlarının mahremiyete yönelik farkındalık düzeylerini ve mahremiyeti korumaya ilişkin uygulama sıklıklarını belirlemede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir. Araştırmada sağlık çalışanlarının farkındalık düzeylerinin ve mahremiyeti korumaya yönelik uygulama sıklıklarının iyi seviyede olduğu ancak farkındalık düzeyi ile karşılaştırıldığında uygulama sıklıklarının daha düşük olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Object: The study was carried out to develop a valid and reliable measurement tool to evaluate of situation to protect individual privacy of health workers in obstetrics and gynecology and to assess cases of protection the privacy of health workers in the field of obstetrics and gynecology.
Method: The research was planned as methodological and descriptive. The first phase of research in the methodological features was carried out with 500 health care workers in a university, five states and 13 private hospitals; the second phase of research in the descriptive features was carried out with 632 health care workers in one university, nine state and four private hospitals between November 2017 and June 2019. It was evaluated content validity, structural validity, concurrent application validity in validity analysis; item analysis, internal consistency, invariance over time in reliability analysis. In the descriptive phase of the study, the sample formed 632 health workers, which was calculated by taking into consideration mean score of attention to privacy of the scale developed, the effect size of 0,22, the alpha error of 5% and the power of 80% in the G * Power program. Descriptive statistics, t-test, One-Way Analysis of Variance, Kruskall Wallis, Mann Whitney-U were used in the evaluation of the data of the second stage of the study.
Results: It is found that there was a positive and statistically significant relationship between item scores and scale total score correlation reliability coefficients to be r=0,54 to 0,75 in the awareness level, r=0,49 to 0,75 in level of frequency of application (p<0,001). It is found to be significantly correlated with the results of the Kaiser-Meyer Olkin coefficient to be 0,91 in the awareness level, 0.90 in level of frequency of application and Barlett test of each of the two sections in the explanatory factor analysis. The Cronbach Alpha reliability coefficient of the scale is found 0,95 for the awareness level section, 0,96 for in level of frequency of application, 0,90 for physical-social privacy sub-dimension, 0,93 for the psychological-information privacy sub-dimension. It is determined that is high to invariance over time in reliability analysis and supported to concurrent application validity. In the second stage of the study, it has been found that gender, institution, operation time, gynecological examination experience, type of delivery, reading of patient rights regulation, satisfaction with job done, the frequency of attention to patient privacy affects the awareness level section. Gender, profession, institution, gynecological examination and birth experience, type of delivery, reading of patient rights regulation, satisfaction with job done, the frequency of attention to patient privacy affects level of frequency of application. 
Conclusion: In the study, Obstetrics and Gynecology Privacy Protection Scale which consisting of 30-item, two section, five likert type, two sub-dimension (physical-social and psychological-information privacy) is developed. It has been determined that health care workers working in the field of obstetrics and gynecology are a valid and reliable measurement tool in determining the level of awareness of privacy and the frequency of application to protect privacy. In the research, it was determined that the awareness levels of health workers and the frequency of application to protect privacy were at a good level but the frequency of application was lower when compared with the level of awareness.