Kur'an-ı Kerim'de insan ve özelliklerinin din eğitimi açısından değerlendirilmesi
The evaluation of human and characteristics in terms of religious education in the Holy Quran
Yazar: ŞAMİL DURAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAHÇEKAPILI
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Din eğitimi = Religious education ; Eğitim = Education ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; İnsan = Human ; İnsani özellikler = Humanitarian qualities ; İslamiyet = Islam

Özet:
Din eğitimi insan içindir; insanın mutlu, huzurlu, dengeli ve üretken bir yaşam
sürmesi için insanlığa yapılan ilahi bir yardımdır. Din eğitimi insana dünya
hayatında yaşarken zora düşmemesi ve ümitsizliğe kapılıp tükenmemesi için bir
takım yön tabelaları, yol haritaları ve değerler sistemi sunar. İnsanın kendi fıtratını
tanımasına ait bilgisi çok az olduğu için ne olduğunu; ne olması gerektiğini ve içinde
var olan özelliklerini nasıl kullanacağını öğretir. Din eğitimi insana bu noktada
yardım etmekte ve kılavuzluk yapmaktadır. İlahi yardım da bu dünyada problemi,
sıkıntısı olanlara gelir. Bu yardımın en uygun biçimde gerçekleşebilmesi için dinin
insana etki edici öğretileri doğru bir din eğitim anlayışı içerisinde sunulmalıdır.
Din eğitiminin ve din eğitimcilerinin en önemli görevi insanları din
konusundaki yanlış bilgilerden, bidat ve hurafelerden arındırarak, onlara sağlıklı
bilgiler sunabilmeleri ve bu doğrultuda insanları aydınlatmalarıdır. Yanlış bilgi ile
yapılan din eğitimi yarardan çok zarar verecektir. Bunun içinde öncelikle iyi bir
eğitimci olabilmek için en üst düzeyde bilgi ile donanmak, başta Kur'an ve sünnet
olmak üzere bütün İslami ilimleri çok iyi bilmek gerekmektedir. Bunun yanında
psikoloji, pedagoji, sosyoloji, felsefe, halkla ilişkiler konularında da bilgi sahibi
olmak insanı daha iyi tanımamızı kolaylaştıracaktır. Bunun yanında etkili konuşma,

6

etkili dinleme, hitabet teknikleri, iletişim teknikleri, liderlik eğitimi, problem çözme
ve karar verme gibi yeterlilikler konusunda da insanlar eğitilmelidir.
Din eğitiminin amacı Kur'an'da Kalem suresinde bildirilen ve Hz.
Peygamber'in vasıflandırıldığı evrensel ahlak ilkelerine ulaşabilmektir. Din eğitimi
programları oluşturulurken evrensel etik kuralları temel ölçüt olarak ele alınmalı,
programların içeriği bu doğrultuda biçimlendirilmeli ve geliştirilmelidir.
Günümüzde eğitimin ayrılmaz bir parçası olan din eğitiminin önemi ve
gerekliliği ortadadır. Bu sebeple din eğitimi faaliyetlerinin, yöntemlerinin,
hedeflerinin, kapsamlarının, sınırlarının ve problem alanlarının henüz tam olarak
belirlenemediği ortaya çıkmaktadır. Bu alanla ilgili var olan pratik sorunlar da kendi
dinimize, kendi kültürümüze ve toplumsal yapımıza göre çözüme kavuşturulmalıdır.
Din eğitimi ve din eğitimcileri halkın dini, psikolojik, sosyal sorunlarına
çözümler sunabilmeli, insanların dini ihtiyaçlarını yeterli ölçüde karşılayabilmelidir.
Bu ihtiyaçların karşılanabilmesi ve bu eğitim hizmetlerinin yerine getirilebilmesi için
de gerekli hukuki düzenlemeler biran önce yapılmalıdır.
Kitle iletişim araçlarının giderek yaygınlaştığı ve etkisinin arttığı günümüzde
radyo, televizyon ve internet vasıtası ile etkili din eğitimi faaliyetleri yürütülmeli, bu
araçların verimli ve daha etkili kullanılabilmeleri için de düzenli ve sistemli bir alt
yapı hazırlanmalıdır.
Şu anda Diyanet İşleri Başkanlığı ve İlahiyat Fakülteleri tarafından yürütülen
din eğitimi hizmetleri yaygınlaştırılmalı ve bu hizmetleri sunanların daha
profesyonel olabilmeleri yönünde çalışmalar arttırılmalı ve araştırmalar yapılmalıdır.

Abstract:
Religious education is for the good of humankind. It is a divine assistance to
lead a happy, peaceful, balanced and productive life. It provides a set of directions,
road maps and a system of values to ensure that people do not fall into hardships and
be driven to despair while living their lives. Religious education helps and guides
people as they have little to no information to recognize their own nature. It teaches
them who they are, who they can be and how to use one's potential to achieve this
goal. Divine assistance comes to people with problems. In order for this assistance to
be realized in the most appropriate way, profound creeds of religion should be
presented to people with a proper understanding of religious education.
The most important task of religious education and educators is to free people
from false information, heresy and superstitions by providing them with accurate
information and to enlightening them. Religious education with false information
will do more harm than good. For this purpose, in order to be a good educator, it is a
must to be equipped with the highest level of knowledge of Islamic studies,
especially the Qur'an and Sunnah. Furthermore, to have a working knowledge of
psychology, pedagogy, sociology, philosophy and public relations will help an
educator to understand people better. In addition, they should be educated to have

8

competencies on areas such as rhetoric, effective listening, communication,
leadership, problem solving and decision making.
The aim of religious education is to reach the universal moral principles stated
in the Al-Qalam (The Pen) Surah (Chapter) in Qur'an and which are characterized by
Muhammad (Sallallahu alayhi wasallam - May God honour him and grant him
peace). While creating religious education curriculum, universal ethical values
should be taken as the basic criterion and the content of the programs should be
prepared and developed accordingly.
Religious education is an integral part of the education system and the
importance and necessity of it is indisputable. Nevertheless, it is also clear that the
activities, methods, goals, scope, limits and problem areas of religious education
have not been fully identified yet. The existing problems in these areas should be
addressed in accordance with religion, culture and social structure of that specific
group.
Religious education and religious educators should be able to provide solutions
to the religious, psychological and social problems of communities and adequately
meet their religious needs. Necessary legal steps must be taken as soon as possible in
order for the religious education to be carried out and these needs to be met.
In modern world where mass media is becoming more widespread and
influential, effective religious education activities should be carried out via radio,
television and internet. An adequate infrastructure should be built in order to use
these tools efficiently and more effectively.
Religious education services currently carried out by Presidency of Religious
Affairs and Theology Faculties should be more accessible and researches should be
done in order to make the educators who are carrying out these services more
professional.