hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Geçiş güvenlikleri ekseninde Türkiye'de enerji güvenliğinin geleceği ve güvenlik ekonomisi
The future of energy security and security economy in Turkey on the axis of transition security
Yazar: HALİT UYGUR
Danışman: PROF. DR. SERDAR ÖZTÜRK
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy

Özet:
Enerji güvenliği kavramını, var olan enerji kaynağına uygun fiyat koşulunda ulaşılarak, enerji arzının devamlılığının emniyetli ve sorunsuz bir şekilde, ihtiyaç sahibi ülkelere aktarılması şeklinde tanımlayabiliriz. Her geçen gün talebin sürekli arttığı enerji piyasasında enerji güvenliği, giderek önemli bir pozisyona yükselmektedir. Bu durumun ortaya çıkmasında yakın tarihte yaşanan savaşların sebep olduğu söylenebilir. Bu savaşlar neticesinde ülkeler enerji güvenliği özelinde çalışmalar yapma ihtiyacı duymuştur. Günümüzde güvenlik teriminin alt bölümlerinde yer alan kritik altyapıların, kamu düzeninin devamı için büyük önem taşıdığı düşünülmektedir. 

Bu çalışmada, enerji özelinde enerji güvenliği kavramını oluşturan etmenler, enerji kaynaklarının tanımlanması, enerji kaynaklarına sahip ülkelerin enerji politikası ve güvenliği konusunda sahip oldukları rol ele alınmıştır. Ülkemizin enerji politikası ele alınarak özellikle geçiş güvenliği ekseninde enerji güvenliği konusunda sosyal politika önerileri paylaşılmıştır.

Abstract:
The concept of energy security can be defined as accessing the available energy resources at affordable prices and transferring the continuity of energy supply to the countries in need in a safe and trouble free manner. Energy security is becoming increasingly important in an energy market where demand is constantly increasing day by day. It can be stated that the emergence of this situation was caused by the wars in the recent history. As a result of these wars, countries have felt the need to work on energy security. Today, critical infrastructures, which are included in the subsections of the term security, are considered to be of great importance for the continuation of public order.

In this study, the factors that constitute the concept of energy security, the definition of energy resources, and the role of countries with energy resources in energy policy and security are discussed. The energy policy of our country was discussed and social policy recommendations on energy security were shared, especially in the context of transition security.
Evaluation of body shape variation by goemetric morphometry of Genus garra Hamilton,1822
Gara Hamilton, 1822 türleri vücut şekli varyasyonunu geometrik morfometri ile değerlendirilmesi
Yazar: ÜMMÜGÜLSÜN YAKUPOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SEVİL SUNGUR
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Zooloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışma Türkiye'de dağılım gösteren bazı Garra Hamilton, 1822 türlerinin gösterdiği vücut şekli varyasyonunu, türler ve havzalar bazında değerlendirmek ve geometrik morfometri yöntemi ile standardize ederek daha net sonuçlara ulaşmak amacı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada kullanılan örnekler 2014-2022 yıllarında gerçekleştirilen arazi çalışmaları süresince toplanmıştır. Örnekler sol yan görünümden fotoğraflanarak geometrik morfometri analizleri ile birlikte Temel Bileşenler Analizi (PCA) ve Ayırıcı Fonksiyon Analizi (DFA) ile tür içi ve türler arası benzerlik ve farklılıkların değeri belirlenmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen verilere göre; tür içi varyasyonun en fazla görüldüğü türler G. turcica ve G. variabilis iken en az görüldüğü tür ise G. rufa olarak belirlenmiştir. Garra orontesi ile G. turcica'nın birbirine en yakın türler olduğu belirlenmiştir. Değerlendirilen türler için en fazla varyasyonun burun ucu, gözün konumu, kuyruk sapının yüksekliği, vücut yüksekliği ve operculum başlangıcı olmuştur. Türlerin fenotipik plastisite aralığının geniş olduğu, popülasyonların kesişme bölgelerinde bu varyasyonun daha da arttığı, aynı zamanda coğrafik olarak uzak olan popülasyonlarda plastisite seviyesinin de arttığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
This study was carried out to evaluate the body shape variation of some Garra Hamilton, 1822 species distributed in Turkey on the basis of species and basins and to reach clearer results by standardizing them with geometric morphometry method. The specimens used in the study were collected during the field studies carried out in 20142022. The samples were photographed from the left side view and the value of similarities and differences between populations were determined by Principal Component Analysis (PCA), Discriminant Function Analysis (DFA) together with geometric morphometry analysis. According to the data obtained as a result of the study; Garra turcica and G. variabilis were the species with the highest intraspecific variation, while G. rufa was the species with the lowest intraspecific variation. Garra orontesi and G. turcica were found to be the closest species to each other. For the species evaluated, the most variation was observed in the tip of the snout, eye position, caudal peduncle height, body height and the beginning of the operculum. It was observed that the range of phenotypic plasticity was wide in the evaluated species, this variation increased even more in the intersection regions of the populations, and at the same time, the level of plasticity increased in geographically distant populations.
Genelleştirilmiş fark interval matrisi tanımı ve bazı interval matris hesaplamaları
Generalized difference interval matrix and some interval matrix calculations
Yazar: MELİHA CEYLAN
Danışman: DOÇ. DR. ZARİFE ZARARSIZ
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Matematik = Mathematics
Dizin: Aksiyomlar = Axioms ; Dizi uzayları = Sequence spaces ; Sıralama = Ordering ; İnterval matrisler = Interval matrices

Özet:
Bu tez dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, interval sayılara neden ihtiyaç duyulduğu ve ortaya çıkışı ile ilgili açıklamalar verilmiştir. İkinci bölümde, interval sayılarla ilgili yapılan çalışmalar ve tezimizde ihtiyaç duyulan temel tanım ve teoremlere yer verilmiştir. Ek olarak klasik anlamdaki küme teorisi ve interval sayıların aritmetiği anlatılmıştır. Ayrıca bu bölümde; interval sayılar kullanılarak interval matris işlemlerinin nasıl yapılabileceği verilmiştir. Bir interval matrisin kofaktörünü bulma işlemleri, bir interval matrisin transpozunu hesaplamak, onun ek matrisini bulmak ve bir interval matrisin tersini hesaplama uyarlamalarına yer verilmiştir. Ayrıca 2×2 tipindeki matrislerin tersini bulma işleminin interval matrislere uyarlaması verilmiştir. Üçüncü bölümde, genelleştirilmiş fark interval matris çalışmalarına yer verilmiştir. Genelleştirilmiş fark interval matrisleri ve genelleştirilmiş fark interval matrislerin bazı dizi uzayları tanımlanmıştır. Üstelik, sonsuz boyutlu genelleştirilmiş fark interval matrisinin tanımı yapılmıştır. Ayrıca genelleştirilmiş fark interval dizi uzayları üzerine bir izomorfizm inşa edilmiştir. Son olarak dördüncü bölümde ise sonuçlar ve öneriler verilmiştir.

Abstract:
This thesis consist of four parts. In the first part, explanations about why it needs interval numbers and how it is heard with the emergence are given. In the second part, the  basic definitions and theorems that we need in our study and thesis about  interval numbers  are given. In addition, ser theory in the classical sense and  arithmetic of interval numbers are explained. Also in this section; It is given how interval matrix operations can be done using interval numbers. Adaptations for finding the cofactor of an interval matrix, calculating  the transpose of an interval matrix, finding its additive matrix and calculating the inverse of an interval matrix are included. In addition, the adaptation of the  inverse operation of 2×2  type matrices to interval matrices is given. In the third group, generalized difference interval matrix studies are given. Generalized difference interval matrices and some sequence spaces of generalized difference interval matrices are defined. Moreover, the definition of the infinite dimensional generalized difference interval matrix has been made. In addition, an isomorphism is built on generalized difference interval sequence spaces. Finally, in the fourth grade, results and recommendations are given.
Güray Müze Koleksiyonunda bulunan lüleler
The pipes found in The Güray Museum Collection
Yazar: ONUR KUBAŞIK
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE BUDAK
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Halk sanatı = Popular art ; Lüleler = Pipes ; Tütün = Tobacco

Özet:
Bu tez çalışmasında, Güray Müze Koleksiyonunda yer alan ve Osmanlı dönemine tarihlenen tütün lüleleri incelenmektedir. Bir tütün içim aleti olan lüle, tütünün Osmanlı topraklarında kullanılmaya başlandığı 17. yüzyıldan, sigara kullanım alışkanlığının yaygınlaştığı 20. yüzyılın ikinci çeyreğine kadar varlığını sürdürmüştür. Her sosyal sınıftan kullanıcısı bulunan ve yoğun şekilde kullanılan tütün ve onun içim aleti olan lüle, başta kahvehaneler olmak üzere sosyal hayatın her alanında kendisini göstermektedir. Genellikle kilden üretilen lüleler Osmanlı'da seramik üretiminin yapıldığı bütün şehirlerde karşımıza çıkmaktadır. Balkanlardan Arap yarımadasına uzanan geniş bir coğrafyada birçok halk ustası tarafından üretilen lüleler oldukça zengin tipolojiye ve süsleme programına sahiptir. Güray Müze koleksiyonunda yer alan 30 lüle ve tespit edilen 7 halk sanatçısı ile birlikte kaybolmuş bir halk sanatı olan lülecilik sanatının tanıtılması çalışmamızın ana hedefidir.

Abstract:
This thesis examines the tobacco pipes, known as "lüle" in Turkish, found in the Güray Museum Collection and dating back to the Ottoman period. Lüle, a smoking device for tobacco, has been in use from the 17th century when tobacco started to be used in Ottoman territories until the second quarter of the 20th century when cigarette smoking became widespread. Used by users from every social class and extensively utilized, tobacco and its smoking device, the lüle, made their presence felt in all areas of social life, particularly in coffeehouses. Lüles, mostly made of clay, can be found in all cities where ceramic production existed in the Ottoman Empire. Lüles, produced by numerous folk artisans in a wide geographical area ranging from the Balkans to the Arabian Peninsula, exhibit a rich typology and decorative program. The main objective of our study is to introduce the art of lüle making, which is a lost folk art, through the examination of 30 lüles in the Güray Museum collection and the identification of 7 folk artisans involved in the craft.
İşsizlik histerisi hipotezi, Phıllıps eğrisi ve Okun Yasasının geçerliliği: OECD ülkeleri örneği
Validity of the unemployment hysteria hypothesis, thePhillips curve and Okun's Law: The case of OECD countries
Yazar: MERT ANIL ATAMER
Danışman: DOÇ. DR. ŞÜKRÜ APAYDIN
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Histeri Hipotezine göre, doğal işsizlik oranı otomatik olarak mevcut işsizlik oranını izlemektedir. Doğal işsizlik oranı hipotezinde, ekonomide meydana gelen şoklar karşısında işsizlik oranlarının doğal seviyesinin değişmeyeceği, diğer bir deyişle ekonomide geçici şokların, işsizliğin doğal oranında geçici bir etkiye neden olacağı ileri sürülmüştür (Papell vd., 2000: 310). Buna karşılık, Blanchard ve Summers (1986, 1987), Cross (1987), Barro (1988) ve Layard vd. (1991) tarafından geliştirilen işsizlikte histeri yaklaşımında, cari dönem işsizlik oranlarının bir önceki dönem işsizlik oranlarına bağlı olduğu ve ekonomide meydana gelen şokların, işsizlik oranlarında kalıcı bir etki meydana getirdiği savunulmuştur. 
Buradan yola çıkarak eğitim seviyelerine göre Türkiye için histeri tezi geçerli midir? Dönemsel olarak histeri etkisi nasıldır? Kümülatif olarak Histeri etkisi geçerli midir? Konjönktürel dalgalanmalar kalıcı bir işsizliğe sebep olup doğal işsizlik oranını değiştirmiş midir? Tezimizde bu sorularının cevapları çözülmeye çalışılacaktır.

Abstract:
According to the Hysteria Hypothesis, the natural unemployment rate automatically follows the current unemployment rate. In the natural unemployment rate hypothesis, it has been suggested that the natural level of unemployment rates will not change in the face of shocks in the economy, in other words, temporary shocks in the economy will cause a temporary effect on the natural rate of unemployment (Papell et al., 2000: 310). In contrast, in the hysteria approach to unemployment developed by Blanchard and Summers (1986, 1987), Cross (1987), Barro (1988) and Layard et al (1991), the current period unemployment rates depend on the unemployment rates of the previous period and the shocks in the economy, It has been argued that it has a permanent effect on unemployment rates.
Hysteria thesis for Turkey by level of education here Taking a path valid? What is the periodic effect of hysteria? Is the cumulative Hysteria effect valid? Have the conjunctural fluctuations caused permanent unemployment and changed the natural unemployment rate? The answers of these questions will be tried to be solved in our thesis.
Covid-19'un ekonomik etkileri :Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler üzerine bir inceleme
Economic effects of Covid-19 :A review on developed and developing countries
Yazar: CANSU ÖZGE
Danışman: DOÇ. DR. EBRU TOPCU
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Çin'in Wuhan kentinde başlayan ve diğer ülkelere yayılarak küresel bir sağlık problemine dönüşen COVID-19 Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından pandemi olarak adlandırılmıştır. COVID-19'un giderek yayılması ülkeleri bazı tedbirler almaya itmiştir. COVID-19'un yayılmasını önlemeye yönelik bu tedbirler hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülke ekonomileri üzerinde çeşitli etkilere yol açmıştır. Bu bağlamda çalışmanın temel amacı, COVID-19'un ekonomik etkilerini gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler örnekleminde incelemektir. Çalışmada öncelikle seçilmiş gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde COVID-19 döneminde işsizlik, enflasyon, ekonomik büyüme ve dış ticarette yaşanan gelişmeler tablosal verilerle sunulmuştur. Daha sonra 7 gelişmiş ve 5 gelişmekte olan ülkede COVID-19'un ekonomik büyüme üzerindeki etkisi Ocak 2020-Aralık 2021 dönemine ilişkin verilerle FMOLS yöntemi ile incelenmiştir. Elde edilen bulgular, COVID-19 ile ekonomik büyüme arasında negatif yönlü bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur.

Abstract:
COVID-19, which started in Wuhan, China and spread to other countries and turned into a global health problem, was named a pandemic by the World Health Organization (WHO). The gradual spread of COVID-19 has pushed countries to take some measures. These measures to prevent the spread of COVID-19 have had various effects on the economies of both developed and developing countries. In this context, the main aim of this study is to examine the economic effects of COVID-19 in the sample of developed and developing countries. In the study, firstly, the developments in unemployment, inflation, economic growth and foreign trade in selected developed and developing countries during the COVID-19 period are presented with tabular data. Then, the effect of COVID-19 on economic growth in 7 developed and 5 developing countries was examined by FMOLS method with data for the period January 2020- December 2021. The findings revealed that there is a negative relationship between COVID-19 and economic growth.
Yetişkin bireylerin dini yönelim düzeylerinin toplumsal cinsiyet algısına olan etkisi: Nevşehir örneği
The effect of adults religious orientation levels on perception of gender: The sample of Nevşehir
Yazar: RABİA ERKENKALKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HULUSİ YILMAZ
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışmanın amacı yetişkin bireylerin dini yönelimlerinin toplumsal cinsiyet algılarına olan etkisini belirlemektedir. Bu amaç doğrultusunda Nevşehir ilinde ikamet eden 405 kişiye ulaşılmış ve katılımcılara Altınova ve Duyan (2013) tarafından geliştirilen "Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği" ile Türkçe uyarlaması Cirhinlioğlu (2006) tarafından yapılan "Dini Yönelim Ölçeği" uygulanmıştır. Ölçeklerden elde edilen verilernSpss 22.0 programı ile analiz edilmiş ve analizlerde parametrik olmayan testlerin kullanılmasına karar verilmiştir. Araştırmada nicel araştırma yöntemleri arasında yer alan ilişkisel tarama modeli tercih edilmiştir. Araştırma sonucuna göre katılımcıların toplumsal cinsiyet algıları ile cinsiyetleri ve meslekleri arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Aynı zamanda katılımcıların dini yönelim düzeyleri ile medeni durumları, yaşları, meslekleri, dini bilgi düzeyleri ve dindar olma durumları arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Bunlarla birlikte katılımcıların dini yönelim düzeylerinin ve alt boyutlarından olan sosyal dini yönelimin toplumsal cinsiyet üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda toplumsal konu üzerinde etki olacağı düşünülen durumlar hakkında önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Din, Cinsiyet, Dini Yönelim, Toplumsal Cinsiyet

Abstract:
The aim of this study determines the impact of there ligious orientation of adult individuals on gender perceptions. For this purpose, 405 residents of Nevşehir province werereachedand the participants wereapplied the "Gender Perception Scale" developed by Altinova and Duyan (2013) and the "Religious Orientation Scale" made by the Turkish adaptation Cirhinlioglu (2006). The data obtained from the scaleswereanalyzed with the Spss 22.0 program and it was decided tousenon -parametrictests in the analysis. In the study, there lationshipalscreening model, which is among the quantitativere search methods, was preferred. According to there sults of the study, a significant difference was found between the gender perceptions of the participants and their gender and occupation. At the same time, a significant difference was found between participants' levels of religious orientation and marital status, age, occupation, level of religious know led geander religious status. How ever, it was determined that the social religious orientation, which is one of there ligious orientation level sandsub dimensions of the participants, has a significant effect on gender. In line with the finding sobtained as a result of there search, suggestions were made a bout the situations that are thought to have an impact on the socialissue.
Keywords:Religion, Gender, Religious Orientation, Gender
Kur'ân'ın temel mesajları bağlamında İbrahim Sûresi
Sûre of İbrahim in the context of the basic messages of the Qur'an
Yazar: SALİHA KÖRÜKCÜ
Danışman: PROF. DR. MEHMET SOYSALDI
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Dua = Prayer ; Hz. İbrahim = Hz. İbrahim ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mesaj = Message ; İbrahim suresi = Ibrahim sura ; İslamiyet = Islam

Özet:
Araştırmamızın konusu olan İbrahim Sûresi Kur'ân'ın 14. sûresi ve 52 âyetten oluşmaktadır. Nüzul sırasına göre 70. Sûredir. Mekke'de nazil olmuştur. Mekkî sûrelere ait özellikler sûrenin geneline hâkimdir. İtikadî konular ağırlıklı olmasına rağmen namaz, infak gibi amelî; hamd, şükür, sabır, tevekkül gibi ahlakî birçok konu ve kavramı da içermektedir. İlahî dinlerin ortak atası, hanif dinin temsilcisi Hz. İbrahim'in ismini taşıması, 31-45. âyetleri arasında Hz. İbrahim'e ait duaları içermesi ile de bu sûre dikkatleri üzerine çekmektedir. Sûrede Hz. İbrahim'le birlikte Hz. Musa, Hz. Nuh, Ad, Semud kavimleri çerçevesinde peygamberlerin tevhid mücadelelerine temas edilmiştir. Peygamberlerin kavimleri ile diyologlardan kısa kesitler sunularak vahiy, nübüvvet gerçeği, hak ve batılı temsil eden insan tipleri ve özellikleri, kıyamet sahneleri, cennet, cehennem, hesap gibi ahiret ahvali ile verilmek istenen mesajlar muhatabını düşünmeye sevk etmektedir. Sûrede geçen birçok temsili ifadeler, Kur'an'ın genelindeki anlatımsal inceliklerin sûredeki tezahürü olarak da kendini göstermektedir. Bu çalışmamız, sûrenin içerdiği temel mesajları Kur'an'ın bütünü çerçevesinde anlamayı amaçlamaktadır.

Abstract:
Surah Ibrahim, which is the subject of our research, is the 14th sura of the Qur'an and consists of 52 verses. It is the 70th Surah in the order of revelation. It was revealed in Mecca. The features of the Makki surahs dominate the surah in general. Although the issues of faith are predominant, prayer is practical like infaq; It also includes many moral issues and concepts such as praise, gratitude, patience, tawakkul. Bearing the name of prophet Ibrahim, the common ancestor of divine religions and the representative of the hanif religion, 31-45. This surah draws attention as it includes the prayers of prophet Ibrahim among its verses. In the chapter, the struggles of the prophets for oneness within the framework of the tribes of prophet Musa, prophet Nuh, Ad, and Thamud together with prophet Ibrahim were touched upon.By presenting short sections from the tribes of the prophets and the dialogues, the messages intended to be given with the conditions of the hereafter such as revelation, the truth of prophecy, human types and characteristics representing right and west, scenes of doomsday, heaven, hell, reckoning, prompt the addressee to think.Many representative expressions in the surah also show themselves as the manifestation of the narrative subtleties in the Qur'an in general. This study aims to understand the basic messages contained in the Surah within the framework of the Qur'an as a whole.