Pozisyon ve rem ilişkili uyku apne sendromu tanısında kullanılan farklı kriterlerin karşılaştırılması ve prognozu belirlemedeki yeri
Comparison of different criteria for the diagnosis of position and REM related obstructive sleep apnea syndrome and the value for determination of prognosis
Yazar: MELİKE BADOĞLU
Danışman: PROF. DR. OĞUZ KÖKTÜRK
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Prognoz = Prognosis ; Teşhis teknikleri-solunum sistemi = Diagnostic techniques-respiratory system ; Teşhis-ayırıcı = Diagnosis-differential ; Uyku = Sleep ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Uyku-REM = Sleep-REM

Özet:
Obstrüktif uyku apne sendromu (OSAS) olan hastalar kardiyak aritmiler, myokard infarktüsü, serebrovasküler olay, pulmoner hipertansiyon ve ani ölüme varan sistemik semptom ve sonuçlarla karşımıza çıkabilmektedir. Bu nedenle OSAS önemli bir halk sağlığı problemidir. Uluslararası AASM uyku bozuklukları sınıflamasında (ICSD-3, 2014) OSAS için alt gruplar yer almasa da; yapılan çalışmalarda pozisyon ilişkili, REM ilişkili, hem REM hem pozisyon ilişkili, pozisyon ve uyku evresinden bağımsız OSAS'lı hasta grupları olduğu saptanmıştır. Literatürde bu alt grupları inceleyen çalışma sayısı azdır. OSAS klinik tipleri için literatürde iki farklı tanımlama mevcuttur. Bunlar çalışmamızda "geniş tanımlama" ve "dar tanımlama" olarak adlandırılmış, çalışma örneklemindeki tüm OSAS tipleri (olası alt grupları geniş tanımlamaya göre; REM ilişkili, pozisyon ilişkili, REM + pozisyon ilişkili, uyku evresi ve pozisyondan bağımsız -pür- OSAS; dar tanımlamaya göre REM bağımlı, REM ile ağırlaşan, pozisyon bağımlı, pozisyon ile ağırlaşan, REM + pozisyon bağımlı, REM + pozisyon ile ağırlaşan, pür OSAS) klinik ve polisomnografik parametreler yönünden karşılaştırılmış, bu grupları birbirinden ayıran faktörler ve hangi tanımlamanın kullanılmasının daha faydalı olacağı ve hastalık prognozunu belirlemedeki değeri araştırılmıştır. Çalışmamız, OSAS hastalarını hem dar hem geniş tanımlamalara göre gruplandırarak karşılaştıran ilk çalışmadır. Bu çalışma, arşiv taraması ile yapılan retrospektif bir çalışmadır. Eylül 2012 – Ekim 2014 tarihleri arasında Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Uyku Bozuklukları Merkezi'nde uykuda solunum bozukluğu öntanısıyla tüm gece polisomnografi (PSG) yapılan hastaların PSG raporları incelenerek, AASM kriterlerine göre OSAS tanısı alan 280'i erkek (%73,7), 100'ü kadın (%26,3) olmak üzere toplam 380 erişkin OSAS'lı hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Karşılaştırmalı analiz sonuçlarımıza göre OSAS'ın pozisyon ile ilişkisi yaşlı ve erkek olguların, REM + pozisyon ile ilişkisi genç ve hafif dereceli olguların, pozisyon ve uyku evresi ile ilişkili olmaması ise kilolu, daha uykulu, oksijenizasyonu bozuk ve ağır dereceli olguların özelliği olarak bulunmuştur. REM ile ağırlaşan, supin pozisyon ile ağırlaşan, REM + pozisyon ile ağırlaşan gruplarda; toplam AHİ, apne indeksi, hipopne indeksi, minimum SpO2 ve desatürasyon yüzdesi REM bağımlı, pozisyon bağımlı, REM + pozisyon bağımlı gruplara göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha kötü saptanmıştır (p<0,005). Bu farklılık hastalığın ağırlık ve olası komplikasyonları üstüne etkisi ile değerlendirildiğinde, pozisyonel ve/veya REM ilişkili OSAS olgularının "pozisyon ve/veya REM bağımlı" ve "pozisyon ve/veya REM ile ağırlaşan" olarak ayrı gruplandırılmasının hastalığın prognozunu öngörmede faydalı olacağı kanısına varılmıştır.

Abstract:
Patients who have obstructive sleep apnea syndrome (OSAS) may admit with systemic symptoms such as cardiac arrythmias, myocardial infarction, cerebrovascular accident, pulmonary hypertension, and even sudden death. So, OSAS is an important public health problem. In the international AASM sleep disorders classification (ICSD-3, 2014) OSAS has no subgroups; but there are evidenced patients groups who have position related, REM related, both REM and position related, and REM or position unrelated OSAS in the literature. The number of the studies investigating these subgroups is low. There are two definitions for clinical OSAS types. These are named as "loose definition" and "strict definition" in our study, and all types of OSAS (probable subgroups due to loose definition: REM related, position related, REM + position related, REM and position unrelated –pure- OSAS; due to strict definition: REM dependent OSAS, OSAS aggravated by REM, position dependent OSAS, OSAS aggravated by position, REM + position dependent OSAS, OSAS aggravated by REM + position and pure OSAS) are compared with each other for clinical and polisomnographic parameters. The factors differing these groups, and the definition which is more beneficial to use and also prognostic value are investigated. Our study is the first investigation comparing OSAS patients due to both loose and strict definitions. This study was done retrospectively with archive search. Polisomnography (PSG) reports of the patients who had PSG in Gazi University Pulmonology Department Sleep Disorders Center between September 2012-October 2014 were investigated. 380 patients (280 male -%73,7; 100 female-%26,3) who were diagnosed as OSAS due to AASM criteria were included in the study. According to our comparable analysis results; position-OSAS relation is property of old male patients, (REM + position)-OSAS relation is property of young and mild cases, independence from both REM and position is property of more weighty, more sleepy, disoxygenated and severe cases. In OSAS aggravated by REM, position, REM + position; total AHI, apnea index, hypopnea index, minimum SpO2 and desaturation percentage are found statistically worse than REM dependent, position dependent and REM + position dependent OSAS patients (p<0,005). When evaluated with its effect on disease severity and complications, this difference makes us think that it is useful to predict the prognosis of the disease when position and/or REM related OSAS cases are grouped seperately as "position and/or REM dependent" and "aggravated by position and/or REM".