Unutulan eklem skoru (UES-12) ölçeğinin alt ekstremite amputelerine uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
Adaptation of the forgotten joint score (;FJS-12) to lower extremity amputees: A validity and reliability study
Yazar: GÖKHAN KARAKAŞ
Danışman: DOÇ. DR. SEMRA TOPUZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Protez-Ortez ve Biyomekani Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Alt ekstremite = Lower extremity ; Ampütasyon = Amputation ; Farkındalık = Awareness ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Ortotik cihazlar = Orthotic devices ; Protezler ve implantlar = Prostheses and implants ; Uyum = Adaptation ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın amacı, alt ekstremite amputelerinde Unutulan Eklem Skoru-12 (UES-12) ölçeğinin geçerliğini ve güvenirliğini belirlemektir. Çalışmaya 18-65 yaş arası, en az 6 ay protez kullanmış ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan alt ekstremite amputeleri dahil edildi. Amputelerin proteze adaptasyonu "Trinity Amputasyon ve Protez Deneyim Ölçeği" (TAPES) ile, fiziksel görünümü algılamaları "Ampute Vücut İmajı Ölçeği" (ABIS) ile ve yapay uzuv farkındalığı ise UES-12 ile değerlendirildi. UES-12 ölçeğinin dış yapı geçerliğini belirlemek için TAPES ve ABIS ile korelasyonu incelendi. UES-12 ölçeğinin güvenirliği test-tekrar test yöntemi ile belirlendi. İç tutarlılık analizi Cronbach alfa katsayısı ile test edildi. Çalışmaya 75 ampute alındı (ortalama yaş: 37,81±11,22 yıl; VKİ: 25,88±3,86 kg/m2). Katılımcıların 20'sine 1 hafta sonra UES-12 ölçeği tekrar uygulandı. UES-12 ile TAPES'in aktivite kısıtlama alt parametresi arasında negatif yönde iyi derecede istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon bulunurken (r=-0,632; p<0,001); memnuniyet parametresi ile istatistiksel olarak anlamlı düşük-orta derecede korelasyon (r=0,354; p=0,002); ABIS ölçeği ile negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı orta derecede korelasyon (r=0,469; p<0,001) bulundu. UES-12 ile TAPES'in psikososyal uyum alt parametresi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon bulunmadı (r=0,117; p=0,316). UES-12 ölçeğinin güvenirliğini gösteren sınıf içi güvenirlik katsayısı 0,937 olarak bulundu. Ölçeğin iç tutarlılığı yüksek olarak bulundu (Cronbach alfa=0,943). Bu çalışmanın sonuçları, UES-12 ölçeğinin amputelerde proteze uyumun ve yapay uzuv farkındalığının değerlendirilmesinde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu gösterdi.

Abstract:
The aim of this study is to determine the validity and reliability of the Forgotten Joint Score (FJS-12) in lower extremity amputees. Lower limb amputees aged 18-65 years, who used prosthesis for at least 6 months and volunteered to participate were included in the study. The adaptation of amputees with the prosthesis was evaluated with the "Trinity Amputation and Prosthesis Experience Scale" (TAPES), the perception of physical appearance with the "Amputee Body Image Scale" (ABIS) and artificial limb awareness was evaluated with the FJS-12. The correlation of FJS-12 with TAPES and ABIS was examined to determine external construct validity. The reliability of FJS-12 was determined by test-retest method. Internal consistency analysis was tested with Cronbach's α. Seventy-five amputees were included in the study (mean age: 37.81±11.22 years; BMI: 25.88±3.86 kg / m2). FJS-12 was applied again to 20 of the participants two week later. While there was statistically significant and good negative correlation between FJS-12 and activity limitation sub-parameter of TAPES (r=-0.632; p<0.001); A statistically significant and low-moderate correlation was found with satisfaction sub-parameter of TAPES (r=0.354; p=0.002), there was statistically significant and moderate negative correlation with the ABIS (r=0.469; p<0.001) There was no statistically significant correlation between FJS-12 and psychosocial adaptation sub-parameter of TAPES (r=0.117; p=0.316). The intra-class reliability coefficient showing the reliability of FJS-12 was 0.937. The internal consistency of the FJS-12 was high (Cronbach's α=0.943). The results of this study showed that the UES-12 is a valid and reliable measurement tool that can be used to assessment of adaptation to prosthesis and artificial limb awareness in amputees.