Geleneksel Japon ve Osmanlı-Türk Evi'nin modern konuta yansımaları: Bruno Taut'un Ortaköy Evi
Reflections of the traditional Japanese and Ottoman-Turkish House on modern housing: Bruno Taut's Ortaköy House
Yazar: TÜRKAN HARMANBAŞI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERHAT ANIKTAR ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ZAFER SAĞDIÇ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yaşadığımız mekânlar kültürel, sosyal, toplumsal, bireysel, ekonomik kimliklerimiz doğrultusunda şekillenmektedir. Tüm bu kavramlar ve durumlar yaşayan, değişen, hareketli olgulardır. Dünyada meydana gelen gelişmelere paralel olarak yaşam biçimimiz, hayat tarzımız ve alışkanlıklarımız değişmektedir. Bizim yaşama alışkanlıklarımızı ve günlük eylemlerimizi de etkileyen bu değişimler sonucu mekândan beklentilerimiz de zamanla farklılaşmaktadır. 
Özellikle sanayi devrimi ile değişen yaşam alışkanlıklarımız, konuttan beklentilerimizi de önemli ölçüde etkilemiştir. Daha sonraki yıllarda ortaya çıkan modernizm akımı ve yaygın küreselleşme bakış açısı tüm dünyada toplumları sosyo-kültürel bir çerçeve içerisinde tek tipleşmeye sürüklemiştir. Bunun sonucunda bağlamsallıktan koparak mekân üretimi de coğrafya, iklim koşulları ve toplum alışkanlıkları fark etmeksizin aynılaşmaya doğru gitmeye başlamıştır. Bu bağlamda şüphesiz mimari mekân üretiminde bir kimliksizleşme-kimliksizleştirme durumu da ortaya çıkmaktadır. Günümüz konut üretimi bağlamında sözü edilen bu durumun bertaraf edilebilmesi için toplumların geleneksel mimari yaklaşımlarını modernize edilir sonuçlarla bütünleştirilebilmesi kimliksizleştirilmiş bir mimarinin karşısında durabilmek için anlamlı bir çıkar yol olabilir gibi gözükmektedir. Buradan yola çıkarak kuvvetli tarihsellik arka planından beslenen geleneksel konut yapıları ile Japon ve Türk mimarlığının ara kesitinde, modernizmin ışığında mimari üretim yapmış olan Bruno Taut ve onun belki de en önemli konut örneği sayılabilecek Ortaköy Evi bu tez kapsamında incelenmek üzere seçilmiştir. 
Bu çalışmanın birinci bölümünde amaç, yöntem ve kapsam açıklanmıştır. İkinci bölümünde ise; geleneksel Japon Evi tarihi ve gelişim süreci ele alınmış, plan, cephe ve iç mekân özellikleri bağlamında detaylı bir şekilde incelenmiştir. Buna paralel bir okuma ile geleneksel Osmanlı-Türk Evi kökeni ve gelişim süreci çalışılmıştır ve plan, cephe ve iç mekân özellikleri bağlamında yine detaylı bir biçimde incelenmiştir. Tez çalışmasının üçüncü bölümde Japonya'da yapılan ve geleneksel öğeler barındıran modern konut projeleri, Türkiye'de inşa edilmiş ve geleneksel bileşenlerle bağ kuran modern konut projeleri incelenmiştir. Japonya'daki projeler geleneksel Japon Evi özellikleri kapsamında ele alınarak, geleneksel konutun izleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Dördüncü bölümde, Modern Türk konutları geleneksel Osmanlı-Türk Evi bileşenleri ile karşılaştırılarak benzerlikler ortaya konmuştur. Sonraki bölümde hem Japonya'da hem de Türkiye'de yaşamış iki mimari kültürü de inceleme imkânı bulmuş Alman mimar Bruno Taut'un yaşamı, mimarlık anlayışı ve eserleri anlatılmıştır. Mimarın Türkiye'de kendisi için inşa ettiği Ortaköy Evi detaylı bir şekilde incelenmiştir. Altıncı bölümde Taut'un Ortaköy Evi hem geleneksel Japon Evi hem de geleneksel Osmanlı-Türk Evi bileşenleri ile karşılaştırılarak geleneksel bileşenlerin hangi ölçüde kullanıldığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Sonuç bölümünde ise, çalışmada elde edilen tüm karşılaştırmalar ve veriler ışığında geleneksel konut mimarisinin modern konut tasarımına etkisi tartıştışılmıştır. Geleneksel konut mimarisi ile modern konut mimarisi arasındaki sürekliliğin izlenmeye çalışıldığı çalışmanın sonucunda hem çağdaş hem de geleneksel bileşenler taşıyan konut mimarlığının mümkün olabileceği görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Konut mimarisi, geleneksel Osmanlı-Türk Evi, geleneksel Japon Evi, Bruno Taut

Abstract:
Our cultural, social, social, individual, and economic identities shape the spaces we live in. All these concepts and situations are living, changing, and moving phenomena. In parallel with the developments in the world, our way of life, lifestyle, and habits are changing. As a result of these changes, which also affect our living habits and daily actions, our expectations of space also change over time.
Especially with the Industrial Revolution, our changing living habits have significantly affected our housing expectations. The modernism movement that emerged in the following years and the widespread globalization perspective have made societies worldwide uniform within a socio-cultural framework. As a result, the production of space by breaking away from contextualization has also started to move towards uniformity regardless of geography, climatic conditions, and social habits. In this context, there is undoubtedly a situation of de-identification and de-identification in the production of architectural space. To eliminate this situation in today's housing production, it seems that integrating the traditional architectural approaches of societies with modernized results may be a meaningful way to stand against a de-identified architecture. From this point of view, Bruno Taut, who produced architecture in the light of modernism in the intersection of Japanese and Turkish architecture with traditional housing structures fed by a solid historical background, and his Ortaköy House, which can be considered perhaps the most critical housing example, have been selected to be examined within the scope of this thesis.
The purpose, method, and scope are explained in the first part of this study. In the second part, the history and development process of the traditional Japanese House is discussed and analyzed in detail in the context of plan, facade, and interior features. In a parallel reading, the origin and development process of the traditional Ottoman-Turkish House is studied and analyzed in detail in the context of plan, facade, and interior features. The third part of the thesis examines modern housing projects built in Japan that incorporate traditional elements and current housing projects constructed in Turkey that are connected with traditional components. The projects in Japan are analyzed within the scope of traditional Japanese House features, and the traces of traditional housing are to be identified. In the fourth section, modern Turkish residences are compared with traditional Ottoman-Turkish House components, and similarities are revealed. The next section describes the life, architectural understanding, and works of the German architect Bruno Taut, who lived in Japan and Turkey and had the opportunity to examine both architectural cultures. The Ortaköy House, which the architect built for himself in Turkiye, is analyzed in detail. In the sixth chapter, Taut's Ortaköy House is compared with the components of both the traditional Japanese House and the traditional Ottoman-Turkish House to determine the extent to which traditional elements are used. In conclusion, the impact of traditional residential architecture on modern residential design is discussed in light of all the comparisons and data obtained in the study. As a result of the study in which the continuity between traditional and modern residential architecture is tried to be traced, it is seen that residential architecture with both contemporary and traditional components is possible.

Keywords: Housing, traditional Ottoman-Turkish House, traditional Japanese House, Bruno Taut