Kızılçam (Pinus brutia Ten.) orijin ve döl denemelerinde parsel hatası üzerine araştırmalar
Investigations on plot error in provenance and progeny trials of Turkish red pine (Pinus brutia Ten.)
Yazar: ALPER AHMET ÖZBEY
Danışman: PROF. DR. NEBİ BİLİR
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Islah = Improvement ; Kalıtım = Heredity ; Kızılçam = Red pine ; Orijin = Origin

Özet:
Bu çalışmada, Antalya-Nebiler mevkiinde kurulu 23 yaşlı Kızılçam döl denemesi ve Antalya-Korkuteli-Susuz mevkiinde kurulu 32 yaşlı Kızılçam orijin denemesinin değerlendirme aşamasında deneme alanlarındaki çevresel varyasyonu kontrol ederek genetik birimlerin seleksiyon etkinliğini ve bazı genetik parametrelerin tahmin doğruluğunu artırmak amaçlanmıştır. Bu kapsamda üç bloklu Susuz orijin denemesinde, her bir ağaca satır ve sütun numarası verilmiş, bunun yanı sıra alt bloklama yapılarak altı blok ve kenetlenmiş bloklu olarak değerlendirilmiştir. Dört bloklu Nebiler döl denemesinde ise her bir ağaca satır ve sütun numarası verilmiş, sırasıyla birer bloğun analizlerden çıkarılması, alt bloklama yapılarak sekiz, on iki blok ve kenetlenmiş bloklu olarak değerlendirilmiştir. Sonuçta; Nebiler döl denemesinde ağaç boyu karakteri için kenetlenmiş bloklu modelde, göğüs yüksekliği çapı için on iki bloklu modelde parsel hatası (blokxaile etkileşimi varyansı) ortadan kaldırılmış yani sıfıra düşürülmüştür. Hem boy hem çap karakterinde ıslah değerlerinin tahmin isabetlilikleri önemli düzeyde artmış, en iyi 30 ailenin seleksiyonu durumundaki tahmini genetik kazanç, standart değerlendirmeye göre yükselmiştir. Susuz orijin denemesinde ise hem boy hem de göğüs çapı bakımından kenetlenmiş bloklu model ile yapılan analizler sonucunda parsel hatası (blokxorijin etkileşimi varyansı) ortadan kaldırılmıştır. Kenetlenmiş bloklu modelde çap için yapılan çoklu karşılaştırma testi sonucunda en iyi gelişen gruba giren Kızılçam orijinlerinde, standart değerlendirmeye göre, yarı yarıya azalma olduğu gözlenmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to increase the selection efficiency of genetic units, to increase the estimation accuracy of some genetic parameters by controlling the environmental variation in experiments during the evaluation phase of the Turkish red pine progeny trial established in Antalya-Nebiler and provenance trial in Antalya-Korkuteli-Susuz. In this scope, each tree was given row and column numbers in Susuz. In addition, it was evaluated by sub-blocking as six and interlocked blocks. In Nebiler progeny trial with four replicates each tree was given row and column numbers, sequentially removing one replicate at the analysis, by sub-blocking as eight, twelve, and interlocked blocks. As a result; In the Nebiler progeny trial, the plot error was eliminated, that is, it was reduced to zero, for tree height in interlocked model and for diameter at breast height in twelve blocks model. The accuracy of predicted breeding values in height and diameter were increased significantly. Predicted genetic gain in the case of selection of the top thirty families performed increased relative to the standard assessment. In the Susuz provenance trial, plot error was eliminated as a result of the analyzes performed with the interlocked block model in terms of both height and diameter. As a result of the multiple comparison tests for the diameter in the interlocked block model, it was observed that the Turkish red pine provenances, which were in the best growing group, decreased by half compared to the standard evaluation.