Eşi vefat etmiş kadınların sosyal sermayeleri odağında sosyal hizmet gereksinimleri
Social service needs of widowed women in the focus of their social capital
Yazar: HATİCE ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. FİLİZ YILDIRIM
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Eşlerinin vefatı yaşam döngüsünde yas sürecini beraberinde getirerek; ekonomik, psikolojik ve toplumsal sorunlarla başa çıkmayı gerektirmektedir. Eşi vefat etmiş kadınların sosyal destek ağlarını ve ilişkilerini içeren sosyal sermayeleri; kendi yaşamlarında kendi kararlarını alabilmeleri, kaynaklarla bağlantı kurmaları, hizmetlere erişimlerinin sağlanması ve dolayısıyla sosyal hizmet gereksinimlerinin karşılanabilmesi için oldukça önemlidir. Bu tez çalışmasının temel amacı eşlerinin vefatını deneyimlemiş olan kadınların evlilik öncesi, evlilik, eşin vefatı (ölüm anı) ve eşin vefatı sonrası anlatıları üzerinden sosyal sermayelerini ve sosyal hizmet gereksinimlerinde sosyal sermayelerinin rolünü anlamaktır. Nitel araştırma yöntemi kullanılan bu çalışmanın katılımcıları, amaçlı örnekleme yöntemlerinden kartopu tekniği ile ulaşılan 18-65 yaş aralığındaki 20 eşi vefat etmiş kadından oluşmaktadır. Bu çalışmada nitel veri toplama tekniklerinden derinlemesine görüşme tekniği; veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada derinlemesine görüşmeler, analitik ve katılımsız gözlem notları ile elde edilen verilerin analizinde MAXQDA 24 programı kullanılmıştır. Analiz sonucunda eşi vefat etmiş kadınların çocukluklarından evliliklerine kadar olan süreçlerde bağlayan sosyal sermayelerinin değerlendirilmesine; evlilik yaşamlarında bağlayan sosyal sermayeleri odağında kök aileleri, eşleri ve eşlerinin aileleriyle ilişkilerini anlamaya yönelik temalara ulaşılmıştır. Ayrıca kadınların bakış açısından eşlerinin vefatını anlamlandırmaya; kadınların gereksinimlerini anlamada köprü kuran ve bağ kuran sosyal sermayelerinin rolünü anlamaya yönelik temalar keşfedilmiştir. Araştırma göstermiştir ki eşi vefat etmiş kadınların yakın, uzak ve resmî kurumlarla ilişkilerinde "güven" önemlidir. Ayrıca bu kadınların sosyal güvenceye, psikososyal ve ekonomik desteğe ihtiyaçları vardır. Araştırmada eşi vefat etmiş kadınların sosyal hizmet gereksinimlerinde bağlayan sosyal sermayelerinin destekleyen ya da kısıtlayan; köprü kuran ve bağ kuran sosyal sermayelerinin ise kaynaklarla ve fırsatlarla bağlantı kurmalarında aracı rolü öne çıkmıştır. Bu bağlamda araştırmanın sonuçlarının eşi vefat etmiş kadınlara yönelik birey, aile, grup ve toplum temelli sosyal hizmet müdahalelerine ve sosyal politikalara kanıt temeli oluşturma potansiyeli taşıdığı söylenebilir.

Abstract:
The grieving process is a natural part of life after a spouse passes away; it involves resolving social, psychological, and financial issues. Bereaved women's social capital, which includes their relationships and social support networks, is crucial for their ability to satisfy their social service needs and make independent decisions in their lives. It also helps them connect with resources and have access to services. Through their narratives of life before marriage, marriage, their spouse's death (the moment of death), and life after the death of their spouse, the main goal of this thesis is to understand the social capital of women who have experienced the death of their spouses and the role of their social capital in their social service needs. The participants of this study, which used qualitative research methods, consisted of 20 widowed women between the ages of 18-65, who were reached through the snowball technique, one of the purposeful sampling methods. One of the qualitative data gathering methods utilized in this study is the in-depth interview technique; data was also gathered using a semi-structured interview form. The data from the research's in-depth interviews, analytical notes, and non-participant observation were analyzed using the MAXQDA 24 program. As a result of the analysis, themes were reached regarding evaluating the bonding social capital of widowed women from their childhood to their marriage and understanding their relationships with their origin families, spouses and their spouses' families with a focus on their bonding social capital during their married life. Additionally, themes were explored regarding making sense of the death of their spouses from the women's perspective and understanding the role of their social capital as a bridging and linking in understanding their needs. The research has shown that "trust" is important in the relationships of widowed women with close, distant, and official institutions. In addition, these women need social security, psychosocial support, and economic support. In the research, the supporting or restricting role of the bonding social capital of widowed women in their social service needs and the intermediary role of their bridging and bonding social capital in connecting them with resources and opportunities has been highlighted. In this context, it can be said that the results of the research have the potential to provide an evidence base for individual, family, group, and community-based social work interventions and social policies for widowed women.