İslam Hukukunda klonlama ve kök hücre
Cloni̇ng and stem cells i̇n Islamic Law
Yazar: AHMET YUSUF GIYNAŞ
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM PAÇACI
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Klonlama = Cloning ; Kök hücre taransplantasyonu = Stem cell transplantation ; Kök hücreler = Stem cells ; İslam Hukuku = Islamic Law

Özet:
İnsanlığın varoluşundan itibaren, insanlar kendilerinde ve elleri altındaki hayvanlarda ortaya çıkan hastalıklara çareler aramışlardır. Bununla birlikte hayatını daha kaliteli bir şekilde sürdürebilmek veya daha uzun bir ömür (ölümsüzlük) için tıp ilmiyle uğraşmışlardır. Tıp ilminin gelişmesiyle kök hücre ve klonlama üzerinde araştırmalar yapmışlardır. Böylece insan hayatını ve neslini, çevre popülasyonunu ilgilendiren biyoteknolojik araştırmalar ortaya çıkmıştır. Bu araştırmalar beraberinde biyoetik tartışmaları gündeme getirmiştir. Biyoetik tartışmaların gündeme gelmesiyle de, İslam dünyasında bu gelişmelere yönelik tartışmalar ortaya çıkmıştır. İnsan embriyosu kullanılarak yapılan kök hücre ve klonlama çalışmaları İslam dünyasında farklı görüşlere sebep olmuştur. 
Kendini yenileyebilen ve birçok hücreye dönüşebilen yapılara kök hücre denir. Kök hücreler; yetişkin ve embriyonik hücreler olmak üzere ikiye ayrılırlar.  Yetişkin kök hücreler kordon kanı, plesenta, kalp, kemik iliği, beyin, akciğer, karaciğer, böbrek, pankreas, deri, göz, testisler, meme ve ovaryum gibi dokulardan oluşturulmaktadır. Embriyonik kök hücreler dört beş günlük embriyolardan, blastocyst yapısındaki iç hücre kütlesinden elde edilmektedir. Kök hücreler, zarar görmüş dokuların iyileşmesinde önemli rol oynamaktadırlar.
Klonlama aynı kökten yeni bir dal elde etmek anlamda olan klon kelimesinden gelmektetir. Terim anlamında ise; vücut hücresi ve DNA' nın çekirdeği çıkartılmış yumurta hücresi içerisine konulması ve elektrik şoku yardımıyla bölünüp, büyüyüp gelişmesinin sağlanmasıyla yeni bir canlı elde etme işlemidir. Çekirdek nakli ve embriyo ayrılması olmak üzere iki şekilde yapılmaktadır. Hayvan ıslahında, tarımda üretimin artmasında ve insanların tedavilerinde kullanılmak amacıya klonlama yapılmaktadır. 
Kök hücre ve klonun embriyodan elde edilmesi ve canlılık kazanıp kazanmadığı konusu sonucunda embriyonun bir canlı gibi yaşamı olduğu düşüncesi bir çok tartışmaya sebeb olmuştur. Devletler kendi hukuklarında kanun ve yönetmelikler ile bu konuya açıklama getirmek istemişler ancak konu yeni olduğu için netlik oluşturamamışlardır. İslam dini açısından, döllenme anı ve rahim duvarına tutunması anından itibaren  (döllenme olduktan kırk gün veya yüzyirmi gün öncesi) embiryonun kullanılması veya kullanılmaması üzerine farklı fikirler ortaya çıkmaktadır. İslam insanları araştırmaya ve yeni buluşlar bulmaya izin veren ve teşvik eden bir dindir. Bu konu ile ilgili ayet ve hadislerde, toplumun bir kısmının ilim öğrenmesinin farz-ı kifaye niteliğinde olduğu belirtilmektedir. Ancak insanın şerefli bir varlık olduğunu hatırlatarak onun şerefine, onuruna zarar verecek davranışlardan kaçınılmasını istemektedir.

Abstract:
The people have looked for a remedy for the disease coming to existence for them and animals they have starting from existence of humanity. However, they have been involved in medical science to maintain their life better or spend longer life (deathlessness). The researches have been made on stem cell and cloning processes upon the development of medical science. Thus, biotechnological researches concerning human life and generation and environment population have come to existence. Those researches have concomitantly brought forward the bioethics discussions. The discussions with reference to those developments have started in the Islamic world upon bringing forward of the bioethics discussions. The stem cell studies and cloning studies carried-out using human embryo have caused different opinions in the Islamic world.

The structures that adapt it and transform into lots of cells are called stem cell. The stem cell is separated into two including embryonic and adult cells. The embryonic stem cells are obtained by the internal cell mass in the blastocyst structure from four to five-day embryo. The adult stem cells are obtained by the tissues such as placenta, umbilical cord blood, bone marrow, heart, brain, kidney, liver, pancreas, lung, skin, eye, chest, ovarium, prostate, and testicles. The stem cells play a significant role in the healing of damaged tissues.

The cloning, which means obtaining new branches from the same stem and consist from the clone word, is a new living creature acquiring process by putting the body cell and DNA into the enucleated oocyte and providing development of it to divide and develop with the help of electric shock. It is carried-out in two means including nucleus transplantation and embryo separation. The cloning is made for the purpose of animal breeding, increasing the production in husbandry and using in humans' treatments.

The thought of having a life of the embryo as a living creature has caused lots of discussions as a result of obtaining the stem cell and clone from the embryo and whether they gain aliveness. The states have wanted to account for this topic with the laws and regulations in their own laws, however, they could not create definition since the topic has been new. Different opinions come to existence whether using the embryo starting from the insemination moment and holding on the wall of the womb (fourth days or one hundred twenty days in advance after the insemination). Islam is a religion, which permits and encourages humans to research and make new inventions. It is stated in the relevant verse and hadiths regarding this topic that learning science of some part of the society has the characteristics of fardh. But, humans are wanted to keep away from the behaviors that shall damage their honor and dignity by reminding that humans are an honorable living creature.