Alışveriş merkezlerinde doğal peyzaj ögelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of natural elements landscaping in shopping malls
Yazar: ECE ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. MEHMET OCAKÇI
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kentsel Tasarım Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Doğal peyzaj = Natural landscape ; Kamusal alan = Public space ; Kamusal mekanlar = Public places ; Kapalı alışveriş merkezleri = Interior shopping mall ; Peyzaj ögeleri = Landscape elements ; Tüketim alışkanlıkları = Consumption habits ; Tüketim kültürü = Consumption culture

Özet:
Tarihin her döneminde alışveriş kavramı, tüketim olgusunun yanında farklı sosyal etkinlikleri içinde barındırarak kent merkezlerinde var olmuş, insanlar için toplumsallaşma aracı olarak, bir araya geldiği mekânları oluşturmuştur. Kamusal alanlarda gerçekleşen alışveriş eylemi, zamanla mekânsal değişime uğramıştır. Kentlerde yaşanan nüfus artışıyla birlikte mekânların dönüşümü ve sanayi toplumundan bilgi çağına geçen toplumun gereksinimleri doğrultusunda yeniden düzenlendiği bir süreç başlamıştır.  Bu süreçte, yaşanan değişimler sonucu ticari ve sosyal faaliyetlerin gerçekleştiği yeni mekânlar olan alışveriş merkezleri, önem kazanmış ve tüketim davranışlarına farklı bir anlayış getirmiştir. Özellikle Sanayi Devrimi'nden sonra alışveriş alışkanlıklarında köklü dönüşüme uğramıştır. Bu değişimler sonucu ticari ve sosyal faaliyetlerin gerçekleştiği yeni mekânlar olan alışveriş merkezleri, önem kazanmış ve tüketim davranışlarına farklı bir anlayış getirmiştir. Günümüzde alışveriş merkezleri hızlı bir gelişme göstermekte ve sundukları imkânlar da gün geçtikçe artarak devam etmektedir. İnsanların çevreyle etkileşiminde alışveriş merkezlerinde kullanılan doğal peyzaj ögeleri önemli bir yer tutmaktadır. Doğanın bir parçası olan insanların çevre ile etkileşiminin sürdürülmesi açısından, alışveriş merkezlerinde doğal peyzaj ögelerinin etkin kullanımı önem taşımaktadır. Alışveriş merkezlerinde kullanılan doğal peyzaj ögeleri kendi içinde farklı nitelikte estetik değeri yüksek mekânlar oluşturmasının yanı sıra alışveriş merkezlerinde ayırt edici unsurlar olarak da ön plana çıkmaktadır.
Bu çalışmanın amacı; değişen tüketim alışkanlıklarının oluşturduğu; yeni kamusal mekânlar olan alışveriş merkezlerinde kullanılan doğal peyzaj ögelerinin etkilerinin yansımalarını incelemektir. Bu bağlamda merkezi iş alanı içinde yer alan dört farklı alışveriş merkezi seçilerek, burada doğal peyzaj ögelerinin etki değerlendirilmesi yapılmıştır. İstanbul'un merkezi iş alanı içinde yer alan bu dört alışveriş merkezi açık ve kapalı özelliklerine göre seçilerek iki grup şeklinde ayrılmış, burada kullanılan doğal peyzaj ögelerinin etkin kullanımı anket yöntemi ile araştırılmıştır. Bu değerlendirme sonucunda; açık alışveriş merkezlerinde, doğal peyzaj ögelerinin etkinliğinin kapalı alışveriş merkezlerine göre fazla olduğu görülmüştür. Doğal peyzaj ögelerinden su ögesinin etkilerinin yüksek olduğu saptanmıştır. Alışveriş merkezi kullanıcıları da kendi içinde çalışanlar ve ziyaretçi olarak ayrılmış ve etki değerlendirmesindeki farklılıkları ortaya konmuş, buna göre çalışanların doğal peyzaj ögeleri ile etkileşiminin daha fazla olduğu görülmüştür.

Abstract:
In every period of history, the concept of shopping has created spaces where people come together as means of socialization for people, which existed in urban centers with various social activities besides consumption. Shopping activity in public spaces has undergone spatial change over time. With the population increase in the cities, the process of the transformation of the places and the re-organization of the society from the industrial society to the needs of the society started. In this process, shopping centers, which are new places where commercial and social activities are realized, have gained importance and brought a different understanding to consumption behavior. Especially after the Industrial Revolution, the shopping habits have undergone radical transformation. As a result of these changes, shopping centers, which are new places where commercial and social activities take place, have gained importance and have brought a different understanding to consumption behavior. Today, shopping centers are showing a rapid development and the opportunities they are offering are increasing day by day. The natural landscapes used in shopping centers play an important role in the interaction of people with the environment. In terms of maintaining the interaction of people, who are part of nature, with the environment, the effective use of natural landscaping in shopping centers is important. The natural landscape items used in the shopping centers are not only creating high aesthetic value spaces with different qualities but also being the distinguishing elements in shopping centers.
The purpose of this study is; changing consumer habits; the reflection of the effects of the natural landscapes used in shopping centers, which are new public spaces. In this context, four different shopping centers located in the central business area were selected, where the assessment of the impact of the natural landscapes was made. These four malls located in the central business area of ​​Istanbul are divided into two groups according to their open and closed characteristics. The effective use of the natural landscape materials used here has been investigated by the questionnaire method. As a result of this evaluation; In open shopping centers, it has been observed that the effectiveness of natural landscapes is greater than in closed shopping centers. It has been found that the effects of water on the natural landscapes are high. Shopping center users have also been separated as employees and visitors, and the differences in impact assessment have been revealed, so that employees are more likely to interact with their natural landscapes.