Lise öğrencilerinde kardeş ilişkileri ile akademik kendini engelleme arasındaki ilişki
The relationship between sibling relationships and academic self-handicapping in high school students
Yazar: ŞENGÜL YAŞAR ERVERDİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERTUĞRUL ORAL
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada, kardeş ilişkileri ile akademik kendini engelleme davranışı arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. İlişkisel tarama modelinde gerçekleştirilen bu çalışmadaki veriler, "Kardeş İlişkileri Ölçeği" ve "Akademik Kendini Engelleme Ölçeği" ve "Demografik Bilgi Formu" aracılığı ile toplanmıştır. Araştırmanın evreni, 2021-2022 eğitim yılında İstanbul ilinin Gaziosmanpaşa ilçesindeki devlet okullarında eğitim gören 9. Sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Çalışmanın örneklem grubunu 300'ü (%61.3) kız, 189'u (%38.7) erkek toplam 489 öğrenci oluşturmuştur. Verilerin analizinde SPSS 21 programı kullanılmıştır. İki grup puan ortalaması arasındaki anlamlı farkı bulmak için t testi, ikiden fazla grup için ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yapılmıştır. Ölçek puanları arasındaki ilişkinin varlığını ortaya koymak için de Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Kardeş ilişkileri ölçeğinde, öğrencilerden bir kardeşiyle arasındaki ilişkiyi düşünerek soruların cevaplanması istenmiştir. Sonuç olarak, öğrencilerin kardeş ilişkileri düzeylerinin akademik kendini engelleme düzeyleri üzerinde anlamlı bir ilişkisinin varlığı söz konusu olmuştur. Çalışmanın sonuçlarına göre, kardeş ilişkilerinde cinsiyet açısından kızların ve 15-16 yaşlarındaki öğrencilerin lehine anlamlı farklılık olduğu, öğrencilerin seçtiği kardeşin doğum sırasına, cinsiyete ve yaşa göre anlamlı bir farklılık göstermediği saptanmıştır. 
Pearson Korelasyon Analiz sonucuna göre, kardeş ilişkileri alt boyutlarından destek ve paylaşım boyutunda negatif, kıskançlık ve çatışma boyutlarında pozitif yönlü bir ilişki bulunmaktadır. Regresyon Analizi sonucu, kardeş ilişkileri alt boyutlarından destek düzeylerinin, akademik kendini engelleme düzeylerini negatif yönde etkilediği, çatışma alt boyutunun, akademik kendini engelleme düzeyini pozitif yönde etkilediği, paylaşım alt boyutunun akademik kendini engelleme düzeyini negatif yönde etkilediği, kıskançlık alt boyutunun ise akademik kendini engelleme düzeyini pozitif yönde etkilediğini göstermektedir. Öğrencinin kardeş ilişkileri düzeyinin akademik kendini engelleme düzeyleri üzerinde anlamlı düzeyde yordayıcı etkisinin olduğu bulunmuştur.

Abstract:
In this study, the aim is to determine the relationship between sibling relationships and academic self-handicapping behaviors. The data for this research, conducted in the relational survey model, were collected through the "Sibling Relationships Scale," "Academic Self-Handicapping Scale," and a "Demographic Information Form." The population of the study consists of 9th-grade students attending public schools in the Gaziosmanpaşa district of Istanbul during the 2021-2022 academic year. The sample group of the study consisted of a total of 489 students, with 300 (61.3%) females and 189 (38.7%) males. SPSS 21 was used for data analysis. A t-test was conducted to find significant differences between the mean scores of two groups, and one-way analysis of variance (ANOVA) was performed for more than two groups. Pearson correlation analysis was used to reveal the relationship between scale scores. In the Sibling Relationships Scale, students were asked to answer questions by considering their relationship with a sibling. As a result, a significant relationship was found between the levels of sibling relationships and academic self-handicapping levels among students. According to the results of the study, there was a significant difference in sibling relationships in terms of gender, favoring females and 15-16-year-old students. It was also found that the choice of the sibling did not show a significant difference based on birth order, gender, and age.
According to the results of the Pearson Correlation Analysis, there is a negative relationship in the sibling relationship sub-dimensions of support and sharing, and a positive relationship in the dimensions of jealousy and conflict. The Regression Analysis indicates that the levels of support in the sibling relationship sub-dimensions negatively affect the levels of academic self-handicapping. The conflict sub-dimension positively influences the levels of academic self-handicapping, while the sharing sub-dimension negatively affects the levels of academic self-handicapping. Additionally, the jealousy sub-dimension positively influences the levels of academic self-handicapping. The study found a significant predictive effect of the student's level of sibling relationships on the levels of academic self-handicapping.