Kompresyonlu soğutma sistemlerinde arıza gidermek için teşhis yapan uzman sistem geliştirilmesi
Development of diagnostic expert systems for trouble shooting in mechanical refrigeration systems
Yazar: HÜSEYİN BULGURCU
Danışman: DOÇ.DR. OSMAN ISIKAN
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1994
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering
Dizin: Arıza giderme = Fault removing ; Soğutma sistemleri = Cooling systems ; Uzman sistemler = Expert systems

Özet:
KOMPRESYONLU SO?UTMA SİSTEMLERİNDE ARIZA GİDERMEK İÇİN TEŞHİS YAPAN UZMAN SİSTEM GELİŞTİRİLMESİ (Doktora Tezi) Hüseyin BULGURCU MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Ekim 1994 ÖZ Bu çalışmada, kompresyonlu soğutma sistemlerindeki arızaların daha bilinçli şekilde teşhis edilmesine imkan verecek, kural tabanlı bir uzman sistem geliştirilmiştir. Bilindiği gibi, insanların tecrübelerin, bilgisayara aktaran yapay zeka programlarına, "Uzman Sistem" adı verilmektedir. Bu uzman sistemde, teknik elemanların soğutma sistemleri arızacılığını kendi kendilerine öğrenmeleri amaçlanmıştır. Teşhis yapan uzman sistem programı, Japon Beşinci Nesil Bilgisayar Projesi'nde oldukça önemli bir rol üstlenen yapay zeka programlama dili Prolog ile hazırlanmıştır. Programın sonuçlandırma yöntemi, tıp alanında kullanılan meşhur kural tabanlı bir uzman sistem olan, MYCTN'e benzemektedir. Bir teşhis yapan uzman sistemin amacı fiziksel delilleri ve davranış belirtilerini kullanarak bir sistemin iç durumunu karakterize etmektir. Tezin ilk bölümlerinde, uzman sistemler ve inşa aletleri hakkında genel bilgiler verilmiştir. Bu bilgiler ile uzman sistemlerin tanıtımı amaçlanmıştır. Sonraki bölümlerde, uzman sistemin inşası için kullanılan işlem basamakları tanıtılmış olup, dolayısıyla bir uzman sistemin nasıl ortaya çıktığı anlatılmıştır. Bilgi tabanının hazırlanmasında, kaynaklarda belirtilen soğutma sistemleri konusunda, Türkiye'de tanınmış uzman şahıslarla yapılan görüşmelerden faydalanılmış ve bu konuda geniş bir literatür taraması yapılmıştır. Bilgilerin derlenmesinde, şikayetlerden yola çıkılmış olup, sonra bu şikayetlere uyan arıza durumları derlenmiş daha sonra da bu arıza durumlarını ele veren belirtiler araştırılmıştır. Son olarak, arıza durumları için tavsiyeler hazırlanmıştır. -II-

Abstract:
DEVELOPMENT OF DIAGNOSTIC EXPERT SYSTEM FOR TROUBLESHOOTING IN MECHANICAL REFRIGERATION SYSTEMS (Ph.D. Thesis) Hüseyin BULGURCU MARMARA UNIVERSITY INSTITUTE OF SCIENCE AND TECHNOLOGY October 1994 ABSTRACT In this study, a rule based expert system is developed for identification of the troubles in the mechanical refrigeration systems conciously. As it is known that the artificial intelligence programs which transfer the trial of the humans to the computers, are called' "expert system". In this expert system, it is aimed that the technical persons learn refrigeration systems troubleshooting by themselves. The diagnostic expert system program is prepared by artificial intelligence program language Prolog which has the most important place in the Japanese Fifty Generation Computer Project. Its inference strategy is similar to the MYCIN, a famous rule based expert system used for medical diagnosis. The goal of a diagnostic expert system is to caracterize the internal status of a system using physical evidence and behavioral symptoms. In the first chapters, the general information about expert systems and the building tools are given to introduce expert systems. Then next chapters, the process steps used for building expert systems are introduced and it is shown that how an expert system is developed in detail. The knowledge bases are prepared by using the private communication with expert persons in refrigeration systems in Turkey and literatür survey is also performed widely in this subject. In order to compile the knowledge, the complaints are determined and then the troubles related with these complaints are compiled and the symptoms, which may show these troubles, are investigated properly. Some advices are prepared for troubles lastly. -Ill-