Plazma kitotriozidaz ölçümü ve klinik kullanımı
Measurement of plasma chitotriosidase and clinical applications
Yazar: DİLEK ABASLI
Danışman: PROF. İSMAİL KURT
GATA / Tıp Fakültesi / Biyokimya ve Klinik Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Kitotriozidaz kitin (B-1,4 bağlı N-asetilglukozamin polimeri ) ve bazı yapay substratları (örneğin kitotrioz) hidroliz edebilen, insan vücudunda bulunan kitinaz sınıfı [EC 3.2.1.14] bir enzimdir. Insan doku makrofajları, lizozomlarda aşırı lipid, demir veya glikojen biriktiği patolojik durumlarda çok miktarda kitotriozidaz sentez ve sekrete etmektedir. Günümüzde, plazma kitotriozidaz, Gaucher hastalığının tanısı ve tedavisinin izlenmesinde dolaylı (surrogate) belirteç olarak yaygın kullanılmasının yanısıra, lizozomal depo hastalıklarında da `tarama testi' olarak kullanılmaktadır. Ayrıca ateroskleroz, sarkoidoz, bazı hematolojik hastalıklar, paraziter hastalıklar, gibi klinik durumlarda plazma kitotriozidaz aktivitesi yüksek bulunmuştur ve bu gibi durumlarda makrofaj aktivasyon göstergesi olarak araştırma amaçlı kullanılmaktadır. Bu çalışmada, plazma kitotriozidaz enzim aktivitesi ölçümü için florimetrik mikropleyt metodu kuruldu ve irdelendi. Metod 0-300 µM/L 4-metilumbelliferon aralığında doğrusaldı. Gün içi ve günler arası değişim katsayısı <%10 bulundu. 20-30 yaşları arasındaki 100 sağlıklı bireyin serumları ile yapılan çalışmada, referans aralık 0-90 nmol/saat/ml bulundu. Yaşlılarda (n=93, 65-94 yaş ) erişkinlere (n=69, 20-44 yaş ) göre serum kitotriozidaz değerinin arttığı saptandı. Metodun klinik uygulama çalışmalarında, Gaucher hastalığı, Niemann-Pick, sarkoidozlu ve lizozomal depo hastalığı şüphesi olan bireylerde serum kitotriozidaz aktivitesi ölçüldü. Gaucher hastalarının hepsinde, Niemann-Pick ve sarkoidozlu hastaların ise bir kısmında yüksek enzim aktivitesi alındı. Sonuç olarak, bu çalışma ile reaktifleri laboratuvarımızda hazırlanan, basit, ucuz mikropleyt florimetrik plazma/serum kitotriozidaz ölçümü, laboratuvarımıza kurulmuş ve rutin klinik kullanıma kazandırılmıştır.Anahtar Kelimeler: Kitotriozidaz, kitinaz, florimetri, mikropleyt

Abstract:
Chitotriosidase is a chitinase [EC 3.2.1.14] enzyme in human that hydrolyze chitin (B-1,4 linked N-acetylglucosamine) and some artificial substrates like chitotrioside. Chitotriosidase is synthesized and secreted by human tissue macrophages in pathologic conditions such as situations during which lipid, iron and glycogen accumulation occurring in lysosomes. Nowadays, plasma chitotriosidase is widely used as a surrogate marker to diagnose and monitoring Gaucher disease and also as a screening test for lysosomal storage diseases. Moreover plasma chitotriosidase activity is elevated in some clinical conditions such as atherosclerosis, sarcoidosis, some hematologic disorders, parasitic enfestations and in these conditions it is used as a macrophage activation marker for investigation purposes. In this study fluorimetric microplate method was set up and evaluated for the determination of plasma chitotriosidase enzyme activity. The method was found to be linear between 0-300 µM/L 4-methylumbellyferon. Within day and between day precision was <%10. During the reference range study, covering the results of 100 healthy subjects, with ages 20-30, range of 0-90 nmol/hr/ml is achieved. Serum chitotriosidase activity was found to be elevated in elder people (n=93, 65-94 age) in comparison with the young ones (n=69, 20-44 age). For the clinical applications of the method, we measured serum chitotriosidase activity in patients suffering from Gaucher disease, Niemann-Pick disease and sarcoidosis and from the individual with suspected lysosomal storage disease. We found high enzyme activity in all Gaucher patients and in some Niemann-Pick and sarcoidosis patients. As a result, for the measurement of plasma/serum chitotriosidase, a simple, inexpensive microplate fluorimetric method utilizing home made reagents was set in our laboratory for routine clinical purposes.Keywords: Chitotriosidase, chitinase, fluorimetry, microplate,