Erzurum merkez Yakutiye ilçesi ilköğretim çağındaki çocuklarda malnütrisyon prevalansı ve ilişkili faktörler
Erzurum central Yakutiye district malnutrition prevalence and related factors in primary school children
Yazar: SEDA KELEŞ
Danışman: PROF. DR. CELALETTİN KOŞAN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Erzurum = Erzurum ; Erzurum-Yakutiye = Erzurum-Yakutiye ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Prevalans = Prevalence ; Protein enerji malnütrisyonu = Protein-energy malnutrition ; Çocuklar = Children ; İlkokul çocukları =   ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı Erzurum Merkez Yakutiye İlçesinde İlköğretim çağındaki çocuklardaki malnütrisyon prevalansının belirlenmesi ve malnütrisyon ile ilişkili faktörlerin saptanmasıdır. Çalışmamıza katılan çocukların cinsiyeti, anne sütü alma durumu ve süresi, ek gıdaya geçme yaşı, anne-baba eğitimi, annenin çalışması kaçıncı çocuk olduğu, ailenin gelir düzeyi, düzenli beslenme durumu ile çocuğun beslenme ve büyümesi değerlendirilmiştir. Bu çalışmamızda bölgemizdeki malnütrisyon sıklığını tespit etmek, malnütrisyon sınıflandırması yapmak ve sorunlara ilişkin çözüm yollarının bulunması amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Erzurum Yakutiye İlçesine bağlı 10 ilköğretim okulu 1.,2.,3.,4. sınıf öğrencilerinden 583 tanesi dahil edilmiştir. Araştırmacı tarafından geliştirilen anket formları ile veriler toplanmıştır. Anket formlarında çocuğun yaşı, kardeşiyle arasındaki ay farkı, doğum ağırlığı, anne ve babanın eğitim durumu, annenin çalışma durumu, babanın mesleği, kaçıncı çocuk olduğu, ailenin gelir durumu, anne sütü alıp almaması ve aldıysa ne kadar süre aldığı, çocuğun öğünlerini düzenli alıp almadığına dair 21 adet soru bulunmaktaydı. Çalışmaya alınan çocukların boy ve vücut ağırlıkları ölçülmüştür. Değerlendirmeler yapılırken yaşa ve cinsiyete göre boy ve kilo persentilleri bulundu. Persentil değerlendirilmesinde 3 persentilin altındakiler düşük, 3-97 persentil arasındakiler normal, 97 persentilin üzerindekiler yüksek persentil olarak değerlendirilmiştir. Malnütrisyon derecelendirmesi için Gomez sınıflandırması kullanıldı. Yaşa göre ağırlığı %90- 110 arasında olanlar normal, %75-89 arası hafif, %60-74 arası orta, %60 altındaki değerler ise ağır malnütrisyonu tanımlamak için kullanıldı ve hastalar bu sınıflamaya göre hafif+orta malnütrisyon olanlar ve normal olanlar olarak gruplandırıldı.
Çalışmamızda istatistiksel analizler için Statistical Package for Social Sciences (SPSS) for Windows 18.0 programı kullanıldı. Testlerin tümünde anlamlılık sınırı olarak p<0.05 kabul edildi.
Bulgular: Çalışmamıza katılan 583'ün çocuğun 299'u (%51.3) erkek, 284'ü (%48.7) kızdır. Katılan çocukların yaş ortalaması 8.2, boy ortalaması 128.5 cm, kilo ortalaması 27.5 kg idi. Hem boy hem de kilo persentillerine baktığımız da cinsiyetler arasında istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edildi. Gomez'e göre değerlendirme yaptığımızda ise orta+hafif malnütrisyon kız öğrencilerde %30.6, erkek öğrencilerde %22.1 olarak bulunmuştur ve istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Gomez'e göre çocukların yaşı, kaçıncı çocuk olduklarının, kardeşler arası ay farkının, doğum ağırlığının, anne mesleğinin, ailenin gelirinin, anne sütü almış olmanın ve alma süresinin ve düzenli akşam yemeği yeme oranları istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. Düzenli kahvaltı yapmanın ve düzenli öğle yemeği yemenin ise yapmayan gruba göre istatistiksel olarak anlamlı bulundu ve anlaşılmıştır ki çocukların düzenli ve doğru beslenme alışkanlıkları olduğunda malnütrisyon riskinin azaldığı görülmüştür. Ayrıca bizim çalışmamızda ağır malnütrisyonlu çocuk tespit edilmemiştir.
Sonuç: Bu çalışma ile bölgemizde düzenli beslenme ile sağlıklı büyüme ve gelişmenin ilişkide olduğu bulunmuştur. Malnütrisyonun önlenmesi için toplumun eğitilmesi, hekime başvuran her çocuk hastanında malnütrisyon açısından değerlendirilip erken tanınıp erken tedavisi önemlidir.

Anahtar Kelimeler: Malnütrisyon, çocuk, persentil, gomez

Abstract:
Objective: The objective of this study is to determine the prevalence of malnutrition among primary school children in Yakutiye district of Erzurum and to define the factors related to malnutrition. The nutrition and growth status of the children participating in our study were evaluated by taking into account the gender of the children, the status and duration of breastfeeding, the age of switching to supplementary food, the education status of the parents, maternal occupation status, the number of children in the family, the income level of the family, the status of having regular nutrition. In this study, it is aimed to determine the frequency of malnutrition, to classify malnutrition, and to find solutions for nutrition problems in our region.
Materıals and Method: 583 students in first, second, third and fourth grades of 10 primary schools in Yakutiye district of Erzurum were included in our study. Data was collected by use of questionnaires developed by the researcher. The questionnaires consisted of 21 questions regarding the age of the children, the difference of age - in months - with their closest sibling, the birthweight of the children, the education status of the parents, the paternal occupancy, the birth order of the children, the income status of the family, the breastfeeding status of the children and the duration of breastfeeding, and whether the child had regular meals. Height and body weights of the children included in the study were measured. While making evaluations, height and weight percentiles were found according to age and gender. In the percentile evaluation, those below 3rd percentile were evaluated as low, those between 3rd-97th percentile were evaluated as normal, and those above 97th percentile were evaluated as high. Gomez classification was used for assessing malnutrition. Having a weight-for-age between 90 - 110% was used to define normal nutritional status, one between75 - 89% was used to define mild malnutrition, one between 60 - 74% was used to define moderate malnutrition, and one lower than
60% was used to define severe malnutrition. Participants were grouped as those with mild and moderate malnutrition and those with normal nutritional status.
In this study Statistical Package for Social Sciences (SPSS) for Windows 18.0 was used to analyse the data. In all conducted tests a p value of p<0.05 was accepted as the limit of significance.
Fındıngs: Of the 583 children participating in our study, 299 (51.3%) were boys and 284 (48.7%) were girls. The average age of the participating children was 8.2, average height was 128.5 cm, average weight was 27.5 kg. Both in terms of height and weight percentiles, a statistically significant difference was found between genders. When data was evaluated in accordance with Gomez, medium + mild malnutrition was found as 30.6% in female students and as 22.1% in male students and this difference was statistically significant. In accordance with Gomez, the age of the children, the birth order of the children, the age difference between the siblings, the birth weight, the maternal occupation, the income of the family, the amount of breastfeeding status and the duration of breastfeeding, and taking regular meals were not statistically significant. Regularly having breakfast and lunch was found to be statistically significant compared to the group that did not, and the risk of malnutrition was observed to be lower when children had regular and correct eating habits. In this study no child was found to have severe malnutrition.

Conclusıon: In this study, regular nutrition has been found to be related with healthy growth and development in our region. It is important to educate the society for the prevention of malnutrition, and to evaluate every child who is admitted to the paediatric department for findings of malnutrition to ensure early diagnosis and treatment.

Keywords: Malnutrition, Child, Percentile, Gomez