Taraklı ve Göynük çevresinde eski Türk inançlarının izleri
Traces of old Turkish beliefs in Taraklı-Göynük and their surroundings
Yazar: HALİL İBRAHİM YAVUZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RECEP YAŞA
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Tarih = History
Dizin: Bolu-Göynük = Bolu-Göynük ; Eski Türk inançları = Old Turkish beliefs ; Gelenekler = Traditions ; Orta Çağ = Middle Ages ; Sakarya-Taraklı = Sakarya-Taraklı ; Tarih = History ; Örf-adetler = Traditions customs ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Anahtar Kelimeler: Eski Türk İnançları; Şamanizm; Gök-Tanrı İnancı Osmanlıların ilk yerleşim bölgelerinden olan Taraklı-Göynük ve çevresi, eski dönemlere ait inançlar açısından zengin bir mirasa sahiptir. Çalışmamızın amacı, geçmişten bugünümüze kadar gelebilen ve yöredeki varlığım değişik yansımaları ile sürdürebilen Eski Türk İnançlarının izlerini ortaya çıkarmak ve sosyal hayattaki önemini belirlemektir. Bunu sağlayabilmek için, çalışmamızın ilk bölümünde yörenin tarihî özellikleri ile sosyo-kültürel yapısı ele alınacaktır. Ancak, Eski Türk İnançları, zannedildiği gibi, kendi içinde de bir mânâ bütünlüğü arz eden bir kavram değildir. Bundan dolayıdır ki, bu kavramın İslâm öncesi dönemlere ait Şamanizm gibi diğer inanç sistemleri ile de mukayese edilmesi gerekmektedir. Bu gerekçelerle yola çıkarak, ikinci bölümde ağırlıklı olarak Eski Türk İnançlarının kavramsal içeriği üzerinde durulmakta ve eski veya yeni olarak tanımlanabilen diğer inanç sistemleri ile kıyaslanıp, değerlendirilmektedir. Üçüncü bölümde ise yörede hâlen geçerli olan ve sosyo-kültürel hayatın bir parçası olan Eski Türk İnançlarının izleri üzerinde araştırmalar yapılmaktadır. Doğum, evlenme ve ölüm gibi hayatın hemen hemen her safhasına ait hadiselerle ilgili inançlar, değişik boyutlarıyla tek tek incelenmekte, bunların köklerine inilmekte ve Eski Türk İnançları açısından değerlendirilmektedir. Taraklı-Göynük ve köyleri ile ilgili Eski Türk İnançları çalışmaları, genel hatlarıyla bir alan araştırmasıdır. Kaynaklan, tarihî belgelere, bu yöreye ait şahsî araştırmalarımıza ve gözlemlerimize dayanmaktadır. Yöresel bilgi kaynaklarının önemli bir kesimi, yaşlı ve tecrübeli köylülerin ifadelerinden ve büyüklerinden duyduklarından oluşmaktadır. Sorularımızla ilgili aldığımız cevaplar, doğum, evlilik ve ölüm gibi hayatın safhalarına göre sıralanıp, Eski Türk İnançları açısından değerlendirilmektedir. Bunun yamnda yöresel yaşam tarzının bir parçası olan bazı önemli halk inançlarını, tutum, davranış, âdet ve gelenekleri, Eski Türk İnançlarından ayrı bir çizgide düşünemediğimiz için, bunlara da yer verip, değerlendirmeye tâbi tuttuk. vi

Abstract:
Key Words: Old Turkish Beliefs; Shamanism; Belief of Sky-God Taraklı-Göynük and their surroundings, which are one of the first settlements of the Ottoman's, has a rich heritage of beliefs belonging to old epochs. Old Turkish beliefs, comming from the past are existing in different variations in this region. Therefore the aim of this work is to find out the races of old Turkish beliefs in this region and to point out their importance in social life. To reach this aim the historical caharacters and the socio-cultural structure of this reagion will be studied in the first section of this work. But the term of "Old Turkish Beliefs" isn't a term which includes an uniform meaning on the whole. Therefore this term has to be compared with the other belief systems belonging to non-islamic epochs like Schamanism. Based on these reasaons in the second section the definitional meaning of "Old Turkish Beliefs" wiil be dealt with the connection of other old belief systems. İn the third section the "Old Turkish Beliefs" which are valid and a part of the socio- cultural life in this region will be researched. Events belonging to life phases like birth, marriage and death will be examined from different dimensions at full length and valued by "Old Turkish Beliefs". The working about "Old Turkish Beliefs" in the region of Göynük-Taraklı and their villages is a field research. The sources are based on historical documents, private research and observation belonging to this region. Important part of the regional information sources are composed of declaration of old and experienced peasants and of hearing from their ancestors. The answers of our questions will be put in a row according to the life phases like birth, marriage and death and valued with the actuel reality of "Old Turkish Beliefs". Besides believing that they are in the same line with the "Old Turkish Beliefs" some of the important beliefs which are a part of the regional life style will be valued. vii