Yasama sorumsuzluğunun tazminat sorumluluğu bakımından sınırları
The limits of legislative immunity with regard to tort responsibility
Yazar: İLKE AÇAN
Danışman: PROF. DR. HAYATİ HAZIR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Anayasa Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Dokunulmazlık = Immunity ; Milletvekili = Deputy ; Sorumsuzluk = Irresponsibility ; Tazminat = Compensation ; Yasama = Legislation ; Yasama dokunulmazlığı = Legislative immunity

Özet:
Bu tezin amacı, 1982 Anayasası'nın 83.maddesinin ilk fıkrasında düzenlenen ?yasama sorumsuzluğu? müessesesinin tazminat hukuku yönünden incelenmesi ve parlamenterlerin sorumluluklarının sınırlarının belirlenmesidir.Bu nedenle tezin ilk bölümünde yasama sorumsuzluğunun parlamento üyelerine ve milletvekili olmasa bile parlamento çalışmalarına katılan hükümet üyelerine tanınan bağışıklar içindeki yerinin ve hukuksal niteliğinin belirlenmesi, parlamenter bağışıklarının dünya ve Türk Hukuk tarihindeki gelişimi; anayasa, ceza ve idare hukuku bakımından yasama sorumsuzluğunun sınırları gibi konular incelenmiştir.Tezin ikinci bölümünde ise, yasama sorumsuzluğunun tazminat hukuku bakımından sınırlarının belirlenmesi, hangi şartlara bağlı olarak milletvekili ile milletvekili olmasa dahi parlamento çalışmalarına katılan bakanların sorumsuzluğunun korunabileceği veya ortadan kalkabileceği incelenmiştir.Bu çalışma ile ulaşılan sonuç, Anayasa'nın 83. maddesinin ilk fıkrasında düzenlenen yasama sorumsuzluğunun mutlak olmadığıdır. Çünkü Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü hükümlerine göre milletvekili hakkında disiplin cezası uygulanabileceği, yani İdare Hukuku yönünden sorumlu tutulduğu; 1982 Anayasası'nın çeşitli maddeleri gereğince Türkiye Büyük Millet Meclisi çalışmalarındaki sözlerinin üyesi olduğu siyasi partisinin Anayasa Mahkemesi'nce kapatılmasına neden olabildiği ve buna bağlı olarak milletvekilliğinin düşüp beş yıl boyunca siyasi partilerle ilgili hiçbir siyasi hakkını kullanamayacağı, yani Anayasa Hukuku bakımından da sorumsuz olmadığı çok kesindir.Çalışmada parlamento çalışmalarına katılan milletvekili veya hükümet üyesinin bu çalışmaları sırasında kullandığı sözler ile hakaret, sövme ve iftira suçlarından ceza verilememesine rağmen, bir haksız fiil sorumluluğunun doğması ve bu nedenle vermiş olduğu maddi veya manevi zararın telafi edilmesi bakımından tazminat sorumluluğunun unsurları yönünden incelenerek sorumlu tutulması gerekliliği bu tezde kanıtlanmaya çalışılmıştır. Bu sonuca ulaşılırken, hem çeşitli Yargıtay içtihatlarından hem de çeşitli doktriner görüşlerden yararlanılmıştır.Anahtar Sözcükler:1.Yasama Sorumsuzluğu2.Tazminat Hukuku Sorumluluğu3.Türkiye Büyük Millet Meclisi4.Hukuka Aykırılık Durumları5.Kusurluluk

Abstract:
The aim of this dissertation is to examine the norm legislative immunity which is set in the first line of the article 83 in the 1982 Constitution with regard to tort law, and to determine the limits of MPs? responsibilities.To this end, determining the position and legal property of legislative immunity among other immunities which are given to MPs and, though not being MP, members of government who attend parliamentary activities, the development of parliamentary immunities in the history of law in the world and in Turkey, the limits of legislative immunity with regard to constitutional, penal and administrative law, and the like are examined in the first chapter of the dissertation.As for the second chapter of the dissertation, determining the limits of legislative immunity with regard to tort law, on what grounds the immunity of MPs and ministers, who are not MP but attend parliamentary activities can be saved or abolished, are examined.The result reached in this work is that the norm legislative immunity, which is set in the first line of the article 83 in the Constitution, is not absolute. It is precisely because that according to rules of the internal regulation of the Grand National Assembly of Turkey disciplinary punishments could be given to MPs; that is they are held responsible with respect to administrative law, according to several rules of the 1982 Constitution MPs can lose their membership and political rights related to political parties for 5 years in response to their speeches during parliamentary activities of the Grand National Assembly of Turkey which may lead to the closing down their parties by the Constitutional Court; that is, they are not immune with regard Constitutional Law.What is tried to demonstrated in this work is that an MP or a member of government who participate in parliamentary activities ought to be held responsible for his/her wrongful act causing material and spiritual damages within the framework of tort responsibilities, despite they are immune to punishments for their remarks and swear words, insults and slanders. This result is derived from various legal opinions/interpretations of Turkish Supreme Court as well as various doctrinal views.Key Words:1.Legislative Immunity2.Tort Law Responsibility3.The Grand National Assembly of Turkey4.Conditions of Illegalities5.Faultiness