Mecmû'a-i Eş'âr (Milli kütüphane fb 533) inceleme-metin
Mecmû'a-i Eş'âr (National library fb 533) analyze-text
Yazar: YÜCEL ÜNLÜ AYDIN
Danışman: PROF. DR. YAŞAR AYDEMİR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Mecmu`a-i Eş`ar = Mecmu`a-i Eş`ar ; Şairler = Poets ; Şiir = Poem ; Şiir mecmuaları = Poetry magazines

Özet:
Tez konumuz olan eser, Milli Kütüphane'de Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu 06 Mil. Yz. FB 533/1 numarası ile kayıtlı Mecmû'a-i Eş'âr adlı şiir mecmuasıdır. Mürettibi Memduh Faik Paşa olan bu eser 197 varaktan oluşmaktadır. Memduh Faik Paşa aynı zamanda 52 şiiri ile mecmuada en çok şiiri  bulunan şairdir. Mecmua 19. yüzyılda tertip edilmiştir. Eserde 418 şaire ait 3845 şiir veya şiir parçası bulunmaktadır. Mecmua tür, konu, kafiye ve redif ortaklığı merkezinde tertip edilmiştir. Bu şiirlerden bir kısmı naziredir. Eserde ayrıca beyit ve matlalar da bulunmaktadır. Mecmuanın muhtevasını gazel, kıta, rubai, kaside, mesnevi nazım biçimiyle yazılmış şiirler oluşturmaktadır. Mecmuada şitaiyye, ramazaniyye, hammamiyye, hicviyye ve ıydiyye örnekleri bir araya getirilmiştir.  Tür odaklı benzerlikler dışında savaş, hat, musiki, satranç ve gemicilik konulu şiirlere de yer verilmiştir. Çalışmamızda çeviriyazılı metin verilmiştir. Metin tenkidi yapılmıştır. Eser tanıtıldıktan sonra mürettibin biyografisine yer verilmiş, mecmuanın içeriği ayrıntılı olarak AYDEMİR ve KURNAZ'IN konuya ilişkin makalesi esas alınarak incelenmiş ve mecmuada yer alan şairler, şiir sayıları, şairlerin doğum-ölüm tarihleriyle ilgili ayrıntılı bilgiler tablolarla gösterilmiştir. Mecmua birkaç mecmua ile karşılaştırılmış, dizin hazırlanmıştır. Mecmuanın edebiyat tarihindeki yeri ortaya konmuştur. Mecmuada 15.-19. yy. arasında yaşamış şairler bulunmaktadır. Eserde yer alan şiirler daha çok 18. yy.'dan seçilmiştir. Mecmuada, tezkirelerde adı geçmeyen bazı şairlere rastlanmıştır. Ayrıca kaynaklarda bulunmayan şiirler de tespit edilmiştir. Mecmuada matlalardan sonra sayısal olarak sırasıyla gazel, beyit, kıta, rubai, kaside ve mesnevi yer almaktadır. Eser nazireler açısından da önemli bir kaynaktır. Mecmuada 52 şaire ait 86 nazire bulunmaktadır. Diğer Encümen-i Şuara şairleri gibi Bektaşiliğe yönelen Memduh Faik Paşanın bu ilgisi ve şiir zevki mecmuaya yansımıştır.

Abstract:
The poem mecmua which subject to our dissertation is poem mecmua named Mecmû'a-i Eş'âr that registered with number 06 Mil. Yz. FB. 533/1 National Library Manuscript Collection in national library. The poem mecmua which is composed of 197 pages of editorial Memduh Faik Pasha. Therewithal,  Memduh Faik Pasha who is one of the poet with his most 52 poems in mecmua. The poem mecmua has been written in 19th century. There are 3845 poems or poems text which are belong to 418 poets in the mecmua. The poem mecmua has been arranged in the focus of joint of kind, subject, rhyme and redif. Some part of poems are nazire.There are also beyit and matlas in this poem mecmua.There are gazel, kıta, rubai, kaside, mesnevi and poems which written with verse form in the contents of mecmua. Samples of şitaiyye, ramazaniyye, hammamiyye, hicviyye and ıydiyye brought together in the mecmua. In mecmua, has been also given place to poems on war, hat, music, chess, and navigation except for species-oriented similarities. In this our study,  translation given as written text. Text have been criticized. After introduced mecmua, editor Memduh Faik Pasha's biography have been given, content of this mecmua have been examined based on AYDEMİR and KURNAZ's article and detailed information regarding on poets, number of poems, birth and death dates of poets which contained in mecmua shown in tables. The mecmua compared with several mecmuas and concordance prepared. The poem mecmua's place in the history of literature have been revealed. There are poets in mecmua who lived between 15th and 19th centuries. The poems which stated in mecmua mostly selected from 18th century. Some poets found in mecmua which not in tezkhires. In additionally, poems identifiedwhich not in sources. Besides the matlas, there are gazel, beyit, kıta, rubai, kaside and mesnevi in mecmua as numerically. The poem mecmua is also important source in terms of nazires. There are 86 nazire which are belong to 52 poets.  Memduh Faik Pasha who trended to "Bektaşilik" like the other Encümen-i Şuara Poets that his this interest and pleasure reflected to poem mecmua.