Üniversiteli sporcu öğrencilerin sporda, motivasyon düzeyleri ve stresle başa çıkma yöntemlerinin incelenmesi
The examination of methods of coping with stress and levels of motivation in sport among university student-athletes
Yazar: FATTANEH HOSSEINALIPOUR
Danışman: PROF. DR. EMİN KURU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports
Dizin: Motivasyon = Motivation ; Spor faaliyetleri = Sport activities ; Sporcular = Sportsmen ; Stres = Stress ; Stresle başetme = Coping with stress ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmada, beden eğitimi ve spor yüksek okulu (BESYO) sporcu öğrencilerin, motivasyon düzeylerinin, sporda, stresle başa çıkma yöntemlerini, farklı değişkenler açısından incelemek amacı ile yapılmıştır. Bu araştırmada, tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evreni 2013-2014 eğitim-öğretim yılında Ankara ili üniversitelerinde, BESYO'da öğrenim gören sporcu öğrencilerden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise, BESYO'da öğrenim gören random yöntemi ile seçilmiş olan, toplam 380 kişi sporcu öğrenci oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından hazırlanmış kişisel bilgi formuna ek olarak, Özbay (1993) tarafından Amerika Birleşik Devletlerinde üniversitede öğrenim gören yabancı uyruklu öğrencilere yönelik geliştirilmiş olan "Stresle Başa Çıkma Yolları Ölçeğidir". Özbay & Şahin (1997) tarafından testin Türkçe uyarlaması yapılmıştır. "Spora Özgü Başarı Motivasyon Ölçeği", Wills tarafından (1982) geliştirilmiş ve kullanıma sunulmuştur. Ölçeğin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları Tiryaki ve Gödelek (1997) tarafından gerçekleştirilmiştir. Karşılaştırmaları yapmak için Independent t test, Mann Whitnet U testi, OneWayAnova ve Kruskal Wallis H testleri uygulanmıştır. Katılımcılara ait demografik bilgilerin dağılımlarını belirlemek için ise frekans analizinden yararlanılmıştır. Ayrıca ölçek ortalamalarının ve standart sapmalarının belirlenmesinde de tanımlayıcı istatistiklerden yararlanılmıştır. 
Araştırma sonuçlarına göre, üniversiteli sporcu öğrencilerin sporda motivasyon düzeyleri ve stresle başa çıkma yöntemleri arasında pozitif yönde doğrusal ilişki bulunmuştur. Ayrıca sporcuların akademik başarıları ile sportif başarı düzeyleri arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır. Takım ya da ferdi spor branşları ile ilgilenme, amatör ya da profesyonel olarak spor yapma ve cinsiyet değişkenleri açısından istatistiksel anlamda anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. Futbol, voleybol, basketbol, takvando ve atletizm branşlarına özgü olarak amatör ya da profesyonel olma ve cinsiyet değişkenleri açısından sportif başarı motivasyonu ve stresle başa çıkma düzeyleri arasında istatistiksel anlamda bir farklılık gözlemlenmemiştir.
Sonuç olarak, sportif başarı motivasyonu ve stresle başa çıkma yöntemlerinin sportif başarı ve performans üzerine pozitif yönde olumlu etkilerinin olduğu söylenebilir. Bu bağlamda sporcu motivasyonu, sporcularda yüksek tutulması gereken önemli psikolojik faktörlerden birisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle sporcuların stresle başa çıkma stratejilerini belirlemede motivasyonun önemli bir etkiye sahib olduğu söylenebilir. Akademik başarının psikolojik performansa etkisi konusunda ise hem motivasyonel hem de strese bağlı olarak söz sahibi bir konuma sahip olmadığı düşünülmektedir. Cinsiyet ve statüsel açıdan ise herhangi bir farklılıktan söz etmenin mümkün olmadığı araştırmamızda hem motivasyonel hemde stresle başa çıkma konusunda bir farklılık gözlemlenmemiş olup etkin bir yapıya sahip olmadığı söylenebilir.

Abstract:
The present study is aimed at examining the methods of coping with stress and levels of motivation in sport according to the different variables among university student-athletes studying in the school of physical education and sports. Survey model was used in this study. The universe of the study contains university student-athletes studying at the school of physical education and sports of universities placed in Ankara, in the academic year 2012-2013. The sample of the study contains 380 university student-athletes receiving education in the school of physical education and sport who were chosen randomly. Personal information form that it was made by the researcher, and also the "methods of coping with stress" scale that was made by Özbay (1990) for foreign students studying at the universities of the United States of America. Özbay & Şahin (1997) have made Turkish version of the test. In addition, In order to determine Sport-Specific Achievement Motivation Level, "Sport-Specific Achievement Motivation" scale which was developed by Wills (1982) and adopted in Turkey by Tiryaki and Gödelek (1997) has been used. Independent t test, Mann Whitnet U, OneWayAnova and Kruskal Wallis H were used for making comparisons and analyzing the data. For determining participants' demographic distribution the frequency analysis and for determining standard deviations descriptive statistics were used.
The study results indicated that among university student-athletes there is a significant positive correlation between the levels of motivation in sport and the methods of coping with stress. However, there is no significant correlation between academic achievement and sporting achievement levels. Also, there are no significant differences in regard to Playing team sports or individual sports, doing amateur or professional sports, and gender. In football, volleyball, tekvando, and athletics, regarding the variables of being amateur or professional and gender, there is no statistically significant difference between sporting achievement motivation and the coping with stress levels.
It could be concluded that the methods of coping with stress and levels of motivation in sport have some positive effects on sporting achievement and performance. Therefore, improving the motivation of athletes is one of the important psychological factors that should be considered. In particular, on determining athletes' strategies of coping with stress, the motivation has a significant impact. When the effects of academic achievement on psychological performances are considered, it could not affect the motivation and stress. Concerning gender and status, athletes are not different in the levels of motivation and coping with stress.