Hasan Ferid Alnar'dan günümüze kadar bestelenmiş olan kanun konçertolarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi üzerine bir araştırma
A study on comparative analysis of the kanun concertos composed from Hasan Ferid Alnar to the present
Yazar: CENK AKALIN
Danışman: PROF. DR. OĞUZ KARAKAYA
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Sanat Dalı / Türk Sanat Müziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music
Dizin: Alnar, Hasan Ferid = Alnar, Hasan Ferid ; Kanun = Kanun(Müzik) ; Konçerto = Concerto ; Türk müziği = Turkish music ; Türk sanat müziği = Turkish art music

Özet:
Cumhuriyetin ilk yıllarında, Türk Müziği'nin geliştirilmesi ve çağdaş çoksesli Türk Müziği yolunda ilerlemek adına yurt dışına besteci, orkestra şefi ve icracı olarak yetişmek amacıyla giden isimler arasında Hasan Ferid Alnar, önemli bir yere sahiptir. Alnar gibi yurt dışında müzik eğitimi alan besteciler daha sonra yurda dönmüş ve Klasik Batı Müziği formları içinde olmak üzere çeşitli eserler bestelemiştir. Türk Müziği, Türk edebiyatı ve Türk kültüründen temalar alarak eserler bestelemişlerdir. Bu besteci, orkestra şefi ve icracılar arasında Hasan Ferid Alnar, Türk Müziği'nin makamsal yönünden en çok yararlanan, eserlerinde de makamsal nağmelere ve motiflere yer veren bir besteci olarak öne çıkmaktadır. Alnar, gençlik yıllarından itibaren Türk Makam Müziği içinde bir kanun icracısı olarak sahip olduğu birikimi, Batı Müziği besteciliği ve orkestra şefliği ile birleştirerek ülkemizin ilk Kanun Konçertosu'nu bestelemiştir. Bu Kanun Konçertosu, ilk defa 1951 yılında bizzat bestecinin kendisi tarafından seslendirilmiştir. İkinci ve üçüncü Kanun Konçertoları, Eray İnal ve Turgay Erdener tarafından 2015 yılında bestelenmiştir. Bu araştırmada, ülkemizde Hasan Ferid Alnar'dan günümüze kadar olan süreç içinde bestelenmiş ve icra edilmiş Kanun Konçertolarının karşılaştırmalı analizini yapmak amaçlanmıştır.
Araştırmada Tarama Modeli kullanılmıştır. Konuya dair kavramsal çerçeve ve teorik bilgiler kaynak tarama ve literatür incelemesi ile elde edilmiştir. Bununla birlikte, Hasan Ferid Alnar'dan günümüze kadar olan süreç içinde bestelenmiş Kanun Konçertolarını icra eden beş uzman sanatçı ve eğitimcinin görüşleri alınmıştır. Uzmanlar ile, nitel araştırma yöntemleri kapsamında görüşme yapılmıştır. Bu çerçevede, uzmanlara yarı yapılandırılmış görüşme soruları sorulmuş ve konuya ilişkin düşünceleri alınmıştır. Elde edilen veriler, karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Ayrıca, Kanun konçertoları ve Uzman görüşleri üzerinde betimsel analiz yapılmıştır.
Bu araştırmanın sonucunda, Kanun Konçertoları'nda, ana ve yan temaların Türk Makam Müziği'ne ait Rast, Nikriz, Saba, Bestenigar, Hüseyni, Hicaz, Hicazkar, Buselik, Hisarbuselik, Muhayyer ve Kürdi makamlarının temsili olarak kullanıldığı, yedileme ve ondörtleme gibi farklı tartım yapılarının kullanıldığı, Konçertoların üç – üç buçuk oktavlık bir ses alanına sahip olduğu, Duate tekniğine katkı sağlayan farklı tekniklerin kullanıldığı, bu anlayışın ilk defa Alnar tarafından geliştirildiği, gerek kanun icra tekniğini gerekse kanun icracısını geliştirdiği sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
In the first years of the Republic, Hasan Ferid Alnar has an important place among the names who went abroad to develop Turkish Music and to progress on the path of contemporary polyphonic Turkish Music. Composers like Alnar, who studied music abroad, later returned to their homeland and composed various works, including Classical Western Music forms. They composed works by taking themes from Turkish Music, Turkish literature and Turkish culture. Among these composers, conductors and performers, Hasan Ferid Alnar stands out as a composer who makes the most of the maqam aspect of Turkish Music and includes maqam tunes and motifs in his works. Alnar has composed the first Kanun Concerto of our country by combining his experience as a qanun performer in Turkish Maqam Music since his youth, with Western Music composing and conducting. This Kanun Concerto was performed for the first time in 1951 by the composer himself. The second and third Law Concertos were composed by Eray İnal and Turgay Erdener in 2015. This research aims to make a comparative analysis of the Kanun Concertos composed and performed from Hasan Ferid Alnar to the present in our country.
In the research was used scanning model. The conceptual framework and theoretical information on the subject were obtained by literature review and literature review. In addition, the opinions of five expert artists and educators who performed the Kanun Concertos composed in the process from Hasan Ferid Alnar to the present were taken. Interviews were held with the experts within the scope of qualitative research methods. In this context, semi-structured interview questions were asked to the experts and their opinions on the subject were taken. The obtained data were analyzed comparatively. In addition, descriptive analysis has been made on the expert opinions and the Law Concertos.
As a result of this research, in Kanun Concertos, main and side themes are used as representations of Rast, Nikriz, Saba, Bestenigar, Hüseyni, Hicaz, Hicazkar, Buselik, Hisarbuselik, Muhayyer and Kürdi makams belonging to Turkish Maqam Music, and in different ways such as eating and fourteen. It has been concluded that weighing structures are used, Concertos have a sound field of three - three and a half octaves, different techniques that contribute to the Duate technique are used, this understanding has been developed for the first time by Alnar, he has developed both the qanun performance technique and the qanun player.