Özel koleksiyonların müzelere dönüştürülmesi
Private collections evolve into museums
Yazar: İREM KONUKCU
Danışman: ÖĞR. GÖR. BURÇAK MADRAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Müzecilik = Museology

Özet:
Koleksiyon ve koleksiyonculuk, eski çaglardan beri, tutku, sahiplenme ve koruma gibiçesitli faktörlerle toplumsal hayatın içinde yer almıs; dönemin kültürel yapısı veinanıslarına göre sekillenmistir. Antik dönemde tanrılara sunulan adaklarla baslayanbiriktirme etkinligi inanç odaklı yapılmıstır. Roma mparatorlugu Dönemi'nde ise;Yunan heykel sanatıyla sekillenen ve sosyal geleneklerle bagdasık bir anlam tasımıstır.Ortaçag Avrupa'sında, dini yüceltme misyonuyla kiliselerde ve manastırlarda toplanandegerli nesneler; aynı dönemde soyluların kabinelerinde zenginligi simgelemislerdir.Rönesans hümanizmi ile birlikte; antikite, doga, bilim ve sanat gibi türlerlezenginleserek, sistematik bir bakıs açısı kazanan koleksiyonlar, dünyayı tanımlamayayönelik arastırmaların odak noktası olmuslardır. Batıda, XVIII. yüzyıl itibariylekurumsallasmaya baslayan koleksiyonlar, XIV. yüzyıldan beri yasanan çesitli sosyal,politik, ekonomik ve kültürel birikimlerin sonucudur.Ülkemizde ise XV. yüzyılda, Osmanlı padisahların özel zevkleri dogrultusunda baslayanbiriktirme etkinligi, göçebe kimligin ve slami kültürün etkisindeki halka yansımamıstır.Cumhuriyet'le birlikte, arkeolojik, etnografik, Türk ve slam sanatı eserleriyleolusturulan müzeler, ulusal kültürü korumayı hedefleyen milliyetçi duygularınyansıması olmustur. Bu süreçte degisen sosyal ve kültürel degerlerin etkisiyle, öncekurum sonra da sahıs koleksiyonları olusmustur. Sosyal sorumluluk, sanat duyarlılıgı vedünyaya entegre olma gibi yaklasımlarla koleksiyonlar müzelesme sürecine girmistir.Sanatçıların, galerilerin, mezatların çogalması sanat piyasasını canlandırarak, bu eylemidesteklemistir.Bu çalısmada, özel koleksiyonlardan müzelere geçis süreci; sosyal, kültürel ve ekonomiketkenler dogrultusunda incelenmistir. Özel müzeler ise; olusumları, etkinlikleri vetopluma ulasılabilirlikleri açısından genel olarak degerlendirilmistir.Anahtar Kelimeler: Koleksiyon, Koleksiyonculuk, Özel Müzeler

Abstract:
Collections and collecting, which go back to antiquity, have been motivated by factors likeparticular interest in a subject, the desire to possess and to preserve, and shaped by thecultural structure and beliefs of the time. Collecting began with votive offerings made to thegods in ancient times, and was an activity in which religious faith was central. During theRoman Empire collecting took on a meaning shaped by Greek sculpture and complied withsocial customs. In mediaeval Europe precious objects were collected in churches andmonateries to exalt religious faith; while for the aristocracy of the same period collectionswere a symbol of wealth. With the humanism of the Renaissance the field of collectingexpanded to encompass antiquities, the natural world, science and art, while at the same timegaining a systematic approach, as collections became the basis of research intended to definethe world. In the West collections shaped by diverse social, political, economic and culturalfactors began to become institutionalised from the 18th century.In Turkey collecting began in the 15th century with collections that reflected the personalinterests and tastes of the Ottoman sultans, but at this period the general public, influencedby nomadic and Islamic culture, did not take an interest in collecting. With the establishmentof the Turkish Republic in 1923, museums established to house works of Turkish and Islamicart, archaeological finds and ethnographic items became the reflection of nationalist feeling,and were viewed as institutions intended to preserve national culture. Under the influence ofchanging social and cultural values first institutional and then private collections wereformed. Some of the collections created by a sense of social responsibility, interest in art, adesire to be integrated into the world , and other factors went on to become museums. Theincreasing number of artists, galleries and auctioneers lent animation to the art market, andsupported this process.In this study the process whereby private collections evolve into museums is examined in thelight of social, cultural and economic factors. Private museums are evaluated from the pointof view of their formation, their activities and public accessibility.Keywords: Collection, Collecting, Private Museums