Enerji verimli araç kullanımının geri sekme etkisinin (rebound effect) gelir gruplarına göre karşılaştırılması
Comparison of the rebound effect of using energy efficiency vehicle for different income groups
Yazar: MERVE KUTUCU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HATİCE ŞENGÜL
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu tez kapsamında hanehalklarının mevcut araçlarını enerji verimli araçla değiştirmeleri durumunda oluşacak geri sekme etkisi hesaplanarak elde edilen sonuçlar iki farklı gelir grubu için karşılaştırılmıştır. Geri sekme etkisiyle ilgili çalışma yapılması için özellikle gelişmekte olan ülkeler için geri sekmenin büyüklüğünü belirlemede en önemli sorun tutarlı ve kapsamlı bir taşıt-km veritabanının olmamasıdır. Bu nedenle demografik özellikleri yansıtan örneklem seçilerek araç sahipliği ve taşıt-km karakterizasyonuna dayalı sonuçlar elde edebilmek için hanehalkına otomobil kullanım anketi uygulanarak tahmin gerçekleştirilmiştir. 

Çalışmanın sonuçlarına göre 4.%20'lik ve 5.%20'lik gelir grubunda bulunan hanehalkları için doğrudan geri sekme etkisi ortalama %12'dir. Dolaylı geri sekme etkisi  ise 4.%20'lik grup için %18, 5.%20'lik gelir grubu için ise % 32 olarak bulunmuştur. Bu sonuçlar enerji verimli araçların Türkiye'de adaptasyonu sonucu geri sekme etkisinin oluşacağını göstermektedir. Dolaylı geri sekme etkisi düzeyinin doğrudan geri sekme etkisine göre daha yüksek olduğu görülmektedir. Enerji verimli otomobil kullanımıyla elde edilen finansal kazançların, hanehalkı için gelir etkisi yaratarak diğer enerji yoğun mal ve hizmetlerin tüketimini artırmasına neden olduğu görülmüştür. 

Ayrıca enerji verimli aracın yatırım maliyeti (q) arttıkça dolaylı ve toplam geri sekme etkisi azalmaktadır. Yatırım maliyeti (q) ile enerji verimli model ile değişim sonucunda elde edilen tasarruf (qBE) oranı 1'e yaklaştıkça geri sekme etkisi azalmaktadır. 

Hanehalkı düzeyinde yapılan çalışmanın sonuçlarına göre kişisel ulaşım alanında enerji verimliliği uygulamalarının geri sekme etkisine neden olabileceği görülmektedir. Bu kapsamda oluşturulacak stratejik yol haritalarında ve politik mekanizmaların geliştirilmesinde geri sekme etkisi göz önünde bulundurulmalıdır.

Abstract:
As part of this thesis, the rebound effect for the case of adoption of a new energy-efficient vehicle was calculated and results for two income groups were compared. The main problem for developing countries is the lack of a consistent and comprehensive database for a good estimation of the rebound effect as vehicle ownership and vehicle-km data are missing. To obtain a good estimate, the rebound calcuation was based on detailed characterization of households via a survey that was applied to the households from different cities to collect information about their income level and personel vehicle ownership. 

According to the results of the study, for the fourth and fifth quantile income groups the direct rebound effect is % 12 . The indirect rebound effect is % 18 for the fourth quantile and % 32 for the fifth quantile income group.The indirect rebound effect is more than the direct rebound effect for both groups. The existence of indirect rebound effect shows that the income effect of energy efficiency results in consumption of other goods and services with greater energy intensity. As the ratio of the cost of  capital (q) and the savings from replacing existing vehicle to energy efficient model approaches to 1, the total rebound effect decreases.In this context, for the case that households will replace their existing vehicles with models that relatively have lower fuel consumption than the existing vehicle, a rebound effect is observed which should be taken into account in energy efficiency policies and roadmaps.