El-Fevâidü's-Senhûriyye fî Şerhi'l-Cezeriyye adlı eserinin tahkik ve incelemesi
İnvestigation and study of el-Fewaidu's-Senhuria fi Sherhi'l-Jezeria
Yazar: HASAN NASIR
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM TETİK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
İslam mirası, milletlerin ve medeniyetlerin yükselmesine vesile olan değerli hazinelerle doludur. Bu hazinelerin envanterinde çeşitli bilim dallarından birçok eser bulunmaktadır. Söz konusu ilimlerden biri de Kur'ân-ı Kerîm'le bağlantısı nedeniyle önemli İslamî ilimlerden biri sayılan tecvîd ilmidir. 
Tecvîd ilmi, diğer ilimlere nisbeten bağımsızlığına geç kavuştuysa da bu ilimle ilgili eserler peş peşe kaleme alınmıştır. Söz konusu eserlerden biri ve en önemlisi Ebü'l-Hayr Şemsüddin Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Alî b. Yûsuf el-Cezerî (ö. 833/1429) tarafından kaleme alınan Mukaddime(tü'l-Cezerî) fîmâ yecibü ʿale'l-kâriʾi en yaʿlemehû (el-Mukaddimetü'l-Cezeriyye) isimli çalışmasıdır. On dokuz babdan oluşan toplam 109 beyitlik bu eserde mehâric-i hurûf, sıfât-ı hurûf, terkīk, tefhîm, idgam, lahn, gunne, medler, vakıf ve hemze gibi tecvîd ilmiyle ilgili konular işlenmiştir. Buna ilaveten Kur'ân ilimleriyle alakalı konulara da yer verilmiştir. İbnü'l-Cezerî'nin bu manzumesi üzerine muhtelif şerh ve haşiyeler kaleme alınmıştır. Bu şerhlerden biri de dil, tecvîd ve kıraat alimlerinden Nuruddîn b. Hasan es-Senhûrî'ye (ö. 931/1524) ait olan el-Fevâidu's-Senhûriyye adlı eserdir. Senhûrî, bu çalışmasında manzumede yer sözcükleri şerh edip gayelerini izah etmektedir.
Çalışmamız, bu eseri, çağın gereklerine uygun olarak İslam mirasımızın hazinesinden gün ışığına çıkarmayı amaçlamaktadır. Çalışmamız, eserde yer alan ayet ve hadislerin tahrici, sözcüklerin açıklanması ve eserin tahkikini kapsamaktadır. Bu araştırma eser hakkında kapsamlı bir çalışma olmasının yanı sıra, konusunun tanımı ve yazarın metodolojisi, yazar ve şarihin biyografileri, eserin belgelenmesi, yazılı nüshaların tanıtılması ve tahkikin diğer gerekliliklerini de kapsamaktadır.

Abstract:
The Islamic heritage is full of precious treasures that have contributed to the rise of nations and civilizations. There are many works from various branches of science in the inventory of these treasures. One of the aforementioned sciences is the science of tajwid, which is considered one of the important Islamic sciences due to its connection with the Qur'an.
Although the science of Tajvîd gained its independence relatively late compared to other sciences, works related to this science were written one after the other. One of the mentioned works and the most important one is Ebü'l-Hayr Şemsuddin Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Ali b. Mukaddime(tü'l-Cezerî) fimâ yecibü ʿale'l-kariʾi en ya'lemehû (al-Mukaddimetü'l-Cezeriyye) written by Yusuf al-Cezerî (d. 833/1429) ) is his work. In this work consisting of 109 couplets in total, consisting of nineteen chapters, subjects related to the science of tajwîd such as mehâric-i hurûf, sıfât-ı hurûf, abandonment, tefhîm, idgam, lahn, gunne, medler, foundation and hemze were handled. In addition to this, subjects related to the sciences of the Qur'an are also included. Various commentaries and annotations were written on this poem of Ibn al-Jazari. One of these commentaries is Nuruddin b. It is the work called al-Fevâidu's-Senhuriyye, which belongs to Hasan es-Senhuri (d. 931/1524). In this work, Senhûrî annotates the words in the poem and explains their purposes.
Our study aims to bring this work to light from the treasure of our Islamic heritage in accordance with the requirements of the age. Our study includes the interpretation of the verses and hadiths in the work, the explanation of the words and the verification of the work. In addition to being a comprehensive study of the work, this research also includes the definition of the subject and the methodology of the author, the biographies of the author and the poet, the documentation of the work, the introduction of written copies and other requirements of the verification.