Fen eğitiminde yaşam becerileri üzerine yapılan çalışmaların analizi
Analysis of studies on life skills in science education
Yazar: TUBA UYSAL
Danışman: PROF. DR. FATMA ŞAŞMAZ ÖREN
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Sistematik analiz = Systematic analysis

Özet:
21. yüzyılda yaşanan değişimler ve gelişimlerle birlikte eğitim alanında da önemli değişiklikler meydana gelmektedir. Türkiye'de Fen bilimleri öğretim programında 2013 yılında ilk kez yer alan yaşam becerileri ve onun alt alanları olan "yaratıcı düşünme", "analitik düşünme", "karar verme", "girişimcilik", "iletişim" ve "takım çalışması" konularına yer verilmiştir. Yaşam becerileri fen bilimleri eğitimine hem katkı sağladığı hem de bu eğitimle gelişim gösterdiği için oldukça önemlidir. Bunun yanı sıra yaşam becerileri 2018 fen bilimleri öğretim programında da güncelliğini korumakla birlikte eğitimde vazgeçilmez beceriler haline gelmiştir. Bu çalışmanın amacı fen eğitiminde yaşam becerileri ve onun alt alanları olan "yaratıcı düşünme", "analitik düşünme", "karar verme", "girişimcilik", "iletişim" ve "takım çalışması" becerileri üzerine yapılan çalışmaların yönelimini ve güncel eğilimini ortaya koymaktır. Bu araştırmada sistematik derleme metodolojisi kullanılmıştır. Literatür taraması Google Akademik, YÖK Tez Merkezi ve TR Dizin (Ulusal Atıf Dizini)'de yapılmıştır. Tarama yapılırken kullanılan tarama kalıpları fen eğitimi üzerine yapılan çalışmaların "yaşam becerileri", "yaratıcı düşünme", "analitik düşünme", "karar verme", "girişimcilik", "iletişim" ve "takım çalışması" gibi anahtar kelimelerin kombinasyonları kullanılarak yapılmıştır. Çalışmaya 2013 ile 2021 tarihleri arasında yayınlanmış, makale ve tezler dahil edilmiştir. Literatür taraması sonucunda anahtar kelimelerin başlık ve özette geçmesine bakılarak toplamda 305 çalışmaya ulaşılmıştır. Çalışmalar tek tek incelenip tekrar edilen, dahil edilme kriterlerine ve araştırmadan hariç tutulma kriterlerine uygun olarak elemeler yapılmış ve bu sistematik derleme çalışmasına toplamda 39 tane çalışma dahil edilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Analiz Kodlama Formu" kullanılmıştır. Araştırma bulgularında; fen eğitiminde yayımlanan çalışmaların yaşam becerilerini oluşturan alt boyutlar (yaratıcı düşünme, analitik düşünme, karar verme, girişimcilik, iletişim ve takım çalışması) açısından dağılımına ilişkin bulgular, çalışmaların anahtar kelimelerine göre dağılımına ilişkin bulgular yer almaktadır. Ayrıca çalışmaların güncel eğilimlerine ilişkin bulgular başlığı altında; çalışmaların yayın türü, yayın yılı, yöntem ve model\desen, örneklem/çalışma grubu, örneklem/çalışma grubu büyüklüğü, veri toplama araçları, yayınlandığı dergi/üniversite adları ve çalışmaların özet sonuçlarına ilişkin bulgulara yer verilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre çalışmalarda en fazla girişimcilik becerisi ele alınırken takım çalışması becerisinin en az ele alındığı, en çok geçen anahtar kelimelerin örneklem/çalışma grubu kelimelerini içerdiği sonucunu ortaya koymaktadır. Ayrıca araştırmanın güncel eğilimlerine bakıldığında; yayın türünde en fazla makale, yayın yılında en fazla 2019 yılında çalışma yayınlandığı, en fazla nitel yöntem kullanıldığı ve en fazla alan taraması/tarama modeli çalışmaları olduğu belirlenmiştir. Çalışmalarda en fazla öğretmen adayları ile çalışıldığı, örneklem/çalışma büyüklüğüne bakıldığında en fazla 1-300 arasında örneklemlerin olduğu, çalışmalarda genellikle birden fazla veri toplama aracı kullanıldığı anlaşılmıştır. En fazla Trabzon Üniversitesi'nde yüksek lisans tezi yayınlandığı ve en fazla Fen, Matematik, Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Dergisi'nde makale yayınlandığı belirlenmiştir. Bunun yanı sıra özet sonuçlarda en çok üzerinde durulan konunun yaşam becerileri ve onu oluşturan diğer becerilerin iyi düzeyde oldukları, çok kullanılması gerektiği ve geliştirilmesi gibi sonuçlar üzerine odaklanıldığı anlaşılmıştır. Yaşam becerilerinin alt alanlarına bakıldığında en az takım çalışması boyutu ele alınmıştır. Bu durum literatürde bir boşluk oluşturmaktadır. Bu boyutla ilgili fen eğitiminde daha fazla çalışma yapılması önerilmektedir.21. yüzyılda yaşanan değişimler ve gelişimlerle birlikte eğitim alanında da önemli değişiklikler meydana gelmektedir. Türkiye'de Fen bilimleri öğretim programında 2013 yılında ilk kez yer alan yaşam becerileri ve onun alt alanları olan "yaratıcı düşünme", "analitik düşünme", "karar verme", "girişimcilik", "iletişim" ve "takım çalışması" konularına yer verilmiştir. Yaşam becerileri fen bilimleri eğitimine hem katkı sağladığı hem de bu eğitimle gelişim gösterdiği için oldukça önemlidir. Bunun yanı sıra yaşam becerileri 2018 fen bilimleri öğretim programında da güncelliğini korumakla birlikte eğitimde vazgeçilmez beceriler haline gelmiştir. Bu çalışmanın amacı fen eğitiminde yaşam becerileri ve onun alt alanları olan "yaratıcı düşünme", "analitik düşünme", "karar verme", "girişimcilik", "iletişim" ve "takım çalışması" becerileri üzerine yapılan çalışmaların yönelimini ve güncel eğilimini ortaya koymaktır. Bu araştırmada sistematik derleme metodolojisi kullanılmıştır. Literatür taraması Google Akademik, YÖK Tez Merkezi ve TR Dizin (Ulusal Atıf Dizini)'de yapılmıştır. Tarama yapılırken kullanılan tarama kalıpları fen eğitimi üzerine yapılan çalışmaların "yaşam becerileri", "yaratıcı düşünme", "analitik düşünme", "karar verme", "girişimcilik", "iletişim" ve "takım çalışması" gibi anahtar kelimelerin kombinasyonları kullanılarak yapılmıştır. Çalışmaya 2013 ile 2021 tarihleri arasında yayınlanmış, makale ve tezler dahil edilmiştir. Literatür taraması sonucunda anahtar kelimelerin başlık ve özette geçmesine bakılarak toplamda 305 çalışmaya ulaşılmıştır. Çalışmalar tek tek incelenip tekrar edilen, dahil edilme kriterlerine ve araştırmadan hariç tutulma kriterlerine uygun olarak elemeler yapılmış ve bu sistematik derleme çalışmasına toplamda 39 tane çalışma dahil edilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Analiz Kodlama Formu" kullanılmıştır. Araştırma bulgularında; fen eğitiminde yayımlanan çalışmaların yaşam becerilerini oluşturan alt boyutlar (yaratıcı düşünme, analitik düşünme, karar verme, girişimcilik, iletişim ve takım çalışması) açısından dağılımına ilişkin bulgular, çalışmaların anahtar kelimelerine göre dağılımına ilişkin bulgular yer almaktadır. Ayrıca çalışmaların güncel eğilimlerine ilişkin bulgular başlığı altında; çalışmaların yayın türü, yayın yılı, yöntem ve model\desen, örneklem/çalışma grubu, örneklem/çalışma grubu büyüklüğü, veri toplama araçları, yayınlandığı dergi/üniversite adları ve çalışmaların özet sonuçlarına ilişkin bulgulara yer verilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre çalışmalarda en fazla girişimcilik becerisi ele alınırken takım çalışması becerisinin en az ele alındığı, en çok geçen anahtar kelimelerin örneklem/çalışma grubu kelimelerini içerdiği sonucunu ortaya koymaktadır. Ayrıca araştırmanın güncel eğilimlerine bakıldığında; yayın türünde en fazla makale, yayın yılında en fazla 2019 yılında çalışma yayınlandığı, en fazla nitel yöntem kullanıldığı ve en fazla alan taraması/tarama modeli çalışmaları olduğu belirlenmiştir. Çalışmalarda en fazla öğretmen adayları ile çalışıldığı, örneklem/çalışma büyüklüğüne bakıldığında en fazla 1-300 arasında örneklemlerin olduğu, çalışmalarda genellikle birden fazla veri toplama aracı kullanıldığı anlaşılmıştır. En fazla Trabzon Üniversitesi'nde yüksek lisans tezi yayınlandığı ve en fazla Fen, Matematik, Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Dergisi'nde makale yayınlandığı belirlenmiştir. Bunun yanı sıra özet sonuçlarda en çok üzerinde durulan konunun yaşam becerileri ve onu oluşturan diğer becerilerin iyi düzeyde oldukları, çok kullanılması gerektiği ve geliştirilmesi gibi sonuçlar üzerine odaklanıldığı anlaşılmıştır. Yaşam becerilerinin alt alanlarına bakıldığında en az takım çalışması boyutu ele alınmıştır. Bu durum literatürde bir boşluk oluşturmaktadır. Bu boyutla ilgili fen eğitiminde daha fazla çalışma yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Yaşam becerileri, Yaratıcı düşünme, Analitik düşünme, Karar verme, Girişimcilik, İletişim becerisi, Takım çalışması, Sistematik derleme.

Abstract:
With the changes and developments in the 21st century, significant changes are also occurring in the field of education. Life skills, which were included in the Science curriculum in Turkey for the first time in 2013, and its sub-fields "creative thinking," "analytical thinking," "decision making," "entrepreneurship," "communication," and "teamwork" were included. Life skills are important as they contribute to and improve science education. In addition, life skills remain up-to-date in the 2018 science curriculum and have become indispensable skills in education. This study aims to reveal the orientation and current trend of studies on life skills in science education and its subfields "creative thinking," "analytical thinking," "decision making," "entrepreneurship," "communication," and "teamwork" skills. A systematic review methodology was used in this research. The literature search was conducted in Google Scholar, YÖK Thesis Center, and TR Index (National Citation Index). The scanning patterns used while scanning were made using combinations of keywords such as "life skills," "creative thinking," "analytical thinking," "decision making," "entrepreneurship," "communication," and "teamwork" in studies on science education. Articles and theses published between 2013 and 2021 were included in the study. As a result of the literature review, 305 studies were found by looking at the inclusion of keywords in the title and abstract. The studies were examined and repeated one by one. Eliminations were made per the inclusion and exclusion criteria, and a total of 39 studies were included in this systematic review study. Coding form was used in the research. In the research findings, Findings regarding the distribution of studies published in science education in terms of sub-dimensions that constitute life skills (creative thinking, analytical thinking, decision making, entrepreneurship, communication, and teamwork) and findings regarding the distribution of studies according to their keywords are included.
Additionally, under the heading of findings regarding the current trends of the studies, Findings regarding the publication type of the studies, publication year, method and model/design, sample/study group, sample/study group size, data collection tools, names of the journal/university in which they were published and summary results of the studies are included. The research results revealed that while entrepreneurship skills are discussed the most in the studies, teamwork skills are discussed the least, and the most frequently used keywords include the words sample/work group. Additionally, when looking at the current trends of the research, It was determined that the most articles in publication type, the most studies in the year of publication were published in 2019, the most qualitative research methods were used, and the most survey research. It was understood that most of the studies were conducted with teacher candidates; when looking at the sample/study size, there were samples between 1 and 300 at most, and more than one data collection tool was generally used. It was determined that most master's theses were published in Trabzon University, and most articles were published in the Journal of Science, Mathematics, Entrepreneurship, and Technology Education. In addition, in the summary results, it was understood that the most emphasized topic was life skills and the other skills that constitute it, that they were at a good level, that they should be used a lot, and that the focus was on results such as development. When looking at the sub-fields of life skills, the teamwork dimension is at least addressed. This situation creates a gap in the literature. It is recommended that more studies be conducted on this dimension in science education.

Keywords: Science Education, Life skills, Creative thinking, Analytical thinking, Decision making, Entrepreneurship, Communication skills, Teamwork, Systematic review.