Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde (Diyarbakır-Şanlıurfa-Mardin) görev yapan aile hekimliği çalışanlarının ve 0-5 yaş çocuğu olan ebeveynlerin 0-5 yaş arası çocuklarda malnütrisyon, beslenme ve ek gıdaya geçiş ile ilgili bilgi, tutum-davranış ve farkındalık düzeylerinin değerlendirilmesi
Family medicine employees working in the Southeastern Anatolia Region (Diyarbakır-Şanlıurfa-Mardin) and parents of 0-5 age group children; evaluation of knowledge, attitude-behavior and awareness levels of malnutrition, nutrition and transition to supplementary food in children between 0-5 years old
Yazar: TOLGAHAN KARA
Danışman: PROF. DR. ERSİN AKPINAR
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Ana-baba = Parents ; Anne sütü = Milk-human ; Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Güneydoğu Anadolu bölgesi = Southeastern Anatolia region ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Protein enerji malnütrisyonu = Protein-energy malnutrition ; Çocuk beslenmesi = Child nutrition ; Çocuk gelişimi = Child development ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş ve Amaç: Malnütrisyon; nütrisyonel yetersizliğe bağlı, önlenebilen veya tedavi edilebilen, normal vücut kompozisyonundaki değişiklikler olarak tanımlanmaktadır. Sıfır-beş yaş çocuklarda anne sütü alırken ve anne sütü sonrası ek gıda alırken besin kaynaklarına yeteri kadar erişememe ve günlük enerji ihtiyacının karşılanamaması, beslenme yetersizliği olarak da bilinen malnütrisyona yol açmaktadır. Amacımız bu çalışma ile aile hekimliği çalışanlarının ve 0-5 yaş çocuğu olan ebeveynlerin 0-5 yaş arası çocuklarda malnütrisyon, beslenme ve ek gıdaya geçiş ile ilgili bilgi, tutum-davranış ve farkındalık düzeylerinin değerlendirilmesi, sonrasında aile hekimliği çalışanlarına verilecek eğitim ile bilgi, tutum-davranış ve farkındalığın artırılmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, gerekli izinlerin alınmasının ardından Şubat 2020 tarihinde Şanlıurfa'da Diyarbakır, Mardin ve Şanlıurfa'dan katılan fikir liderleri eğitimi ve toplantısı ile başladı. Aile hekimliği çalışanları ile Mart 2020'de Şanlıurfa ve Mardin'de toplantılar yapıldı. Toplantılarda katılımcılara eğitim öncesi onamları alındıktan sonra Aile Hekimliği Çalışanları Malnutrisyon anketi uygulandı. Sosyodemografik bilgi anketi ve iowa ölçeği, 0-5 yaş arası çocuğu olan ebeveynlere hem çevrimiçi hem de yüz yüze görüşmelerle, çalışmamıza katılan aile hekimliği personeli tarafından uygulanmıştır. Toplanan veriler bilgisayara girilerek uygun istatistik programı kullanılarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza 59'u hekim 15'i ebe hemşire olmak üzere 74 aile hekimliği çalışanı ile, 0-5 yaş arası çocuğu olan 314 ebeveyn katılmıştır. Aile hekimliği çalışanlarının mesleklerinden ortalama memnuniyet düzeyleri 6,37±1,98 (min:1 max:10) saptanmıştır. Aile hekimliği çalışanlarına göre kendi birimlerine bağlı nüfustaki 0-5 yaş çocuk grubundaki malnütrisyon tahmini ortalaması yüzde 8,07±8,90 olarak saptanmıştır. Aile hekimliği çalışanlarının % 79,7'si (n:59) şu anda bağlı oldukları kurumlarda herhangi bir zamanda en az bir defa da olsa 0-5 yaş grubu çocuklarda malnütrisyon tespit ettikleri saptanmıştır. Aile hekimliği çalışanlarının yaşları arttıkça malnütrisyon saptama oranı artmaktadır (p=0,019). Malnütrisyon saptadığını belirten katılımcılar her bir çocuk hasta takip/muayenesi için daha fazla zaman ayırmaktadırlar. Malnütrisyon saptadıklarını belirten katılımcıların tahmini yüzdeleri gerçek verilere daha uygun olarak saptanmıştır. Malnütrisyon saptamak için herhangi bir yöntem kullandıklarını (özellikle persentil takibi) belirten aile hekimliği çalışanlarının malnütrisyon saptama oranı daha fazladır. Çalışmamızın ikinci kısmına katılan annelerin % 14'ü (n:44) okuryazar değil, % 41,1'i (n:129) ilköğretim mezunu, % 44,9'u (n:141) lise ve üzeri eğitime sahiptirler. Çocukların % 82,2'sinin (n:258) ilk bir saat içinde emzirildiği, % 86'sının (n:270) doğumdan hemen sonra ilk besin olarak anne sütü aldığı belirlendi ve % 48,7'sinin (n:153) normal doğumla dünyaya geldiği saptanmıştır. Çalışmamıza katılan ebeveynlerin bebek beslenmesi ile ilgili toplam tutum puanı ortalaması 64,01±7,14 (min:34, max:84) olarak saptanmıştır. Bebek beslenmesi tutum ölçeği puanına göre anne ve babaların eğitimi arttıkça emzirmeye eğilim artmaktadır (sırasıyla p<0,001, p=0,013). Ayrıca anne ve babaların çalışma durumlarına göre de anlamlı farklılık saptanmış olup memurların emzirmeye daha yatkın oldukları saptanmıştır (sırasıyla p=0,001, p=0,001). Ailelerin aylık gelir düzeyi arttıkça anne sütü ile beslenmeye yatkınlık artmaktadır (p<0,001). Ayrıca sezaryenle doğum yapan ebeveynlerin emzirmeye daha yatkın oldukları saptanmıştır (p=0,001).
Sonuç: Malnütrisyon dünya çapında ve özellikle de çocuklar arasında süregelen önemli bir problemdir. Birinci basamak sağlık çalışanları beş yaş altı çocuklarla oldukça sık karşılaşmaktadırlar. Birinci basamak sağlık çalışanlarının, çocuklarda beslenme ve malnütrisyon konularına hakim olmaları ile bu yaş grubundaki malnütre çocukların erken tanı ve tedavisi yapılabilecektir. Çocukların sağlıklı gelişimleri için aile hekimliği çalışanlarının büyümenin izlemi ve anne sütü ile beslenme konusunda oldukça dikkatli ve ebeveynlere karşı oldukça eğitici olmak durumundadırlar. Ayrıca anne babaların eğitim düzeylerinin yükseltilmesinin bebek beslenmesine yönelik farkındalıklarını ve tutumlarını geliştireceği düşünülmektedir. Birinci basamakta aile hekimlerine düşen en büyük rol, aile eğitimine katkıda bulunmak, bebek beslenmesi ve malnütrisyon konusunda ailelerin bilgi beceri ve tutumlarını geliştirmek ve bu sayede daha sağlıklı toplumlar oluşmasına katkıda bulunmaktır.

Abstract:
Introduction and Purpose: Malnutrition is defined as changes in normal body composition that can be prevented or treated due to nutritional deficiency. In children 0-5 years of age, when breastfeeding and receiving supplementary food after breast milk, inadequate access to food sources and inability to meet daily energy needs cause malnutrition, also known as nutritional deficiency. Our aim in this study is to evaluate the knowledge, attitude-behavior and awareness levels of family medicine workers and parents of 0-5 years old children about malnutrition, nutrition and transition to supplementary food, subsequently, the training to be given to family medicine employees is to increase the knowledge, attitude-behavior and awareness.
Materials and Methods: Our study started, after the necessary permissions were obtained, with the training and meeting of opinion leaders from Diyarbakır, Mardin and Şanlıurfa in February 2020 in Şanlıurfa. Meetings were held with family medicine employees in Şanlıurfa and Mardin on March 2020. Family Medicine Employees Malnutrition questionnaire was applied to the participants in the meetings after their consent was obtained before the training. The sociodemographic information questionnaire and the iowa scale were administered to parents with children aged 0-5, both online and by face-to-face interviews, by family medicine staff who participated in our study. The collected data were entered into the computer and evaluated using an appropriate statistics program.
Results: 74 family medicine employees, including 59 physicians and 15 midwives and nurses and 314 parents with children aged 0-5 years participated in our study. The average level of satisfaction of family medicine employees with their professions was 6.37 ± 1.98 (min: 1, max: 10). According to family medicine workers, the estimated average malnutrition in the 0-5 age group of the population belonging to their unit was found to be 8.07 ± 8.90 percent. It has been determined that 79.7% (n: 59) of family medicine employees have detected malnutrition in children aged 0-5 at the institutions they are currently affiliated to, albeit at least once at any time. As the age of family medicine workers increases, the rate of detecting malnutrition increases (p=0,019). Participants who stated that they detected malnutrition, spend more time for each one child patient follow-up / examination. The estimated malnutrition percentages of the participants who stated that they detected malnutrition were found closer to the actual data. The rate of detecting malnutrition is higher among family medicine workers who stated that they used any method to detect malnutrition (especially percentile tracking). 14% (n: 44) of the mothers participating in the second part of our study are not literate, 41.1% (n: 129) are primary school graduates, and 44.9% (n: 141) have high school and above education. It was found that 82.2% (n: 258) of the children were breastfed within the first hour, and 86% (n: 270) received breast milk as the first food immediately after birth. 48.7% of the children (n: 153) were found to be born by normal birth. The mean total attitude score of the parents participating in our study about infant nutrition was found to be 64.01 ± 7.14 (min: 34, max: 84). According to the baby nutrition attitude scale score, as the education of mothers and fathers increases, the tendency to breastfeed increases (p <0.001, p = 0.013, respectively). A significant difference was found between infant nutrition and the working status of mothers and fathers, and it was found that civil servants were more prone to breastfeeding (p = 0.001, p = 0.001, respectively). As the monthly income level of families increases, the tendency to breastfeed increases (p <0.001). Also, it was found that parents who delivered by cesarean section were more prone to breastfeeding (p = 0.001).
Conclusion: Malnutrition is an ongoing problem worldwide, especially among children. Primary healthcare professionals encounter children under the age of five quite often. Primary healthcare professionals will be able to make early diagnosis and treatment of malnourished children in this age group by having a good command of nutrition and malnutrition in children. For the healthy development of children, family medicine employees have to be very careful about growth monitoring and breastfeeding and be very educative towards parents. In addition, it is thought that increasing the education level of parents will improve their awareness and attitudes towards infant feeding. The major role of family physicians in primary health care is to contribute to family education, to improve the knowledge, skills and attitudes of families on infant nutrition and malnutrition, and thus to contribute to the formation of healthier societies.