Doğal ve yapılandırılmış öğretimle otizm spektrum bozukluğu olan öğrenciye sosyal beceri öğretiminin karşılaştırılması
A comparison of natural and structured instruction in teaching social skills to students with autism spectrum disorder
Yazar: MİHRİBAN SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. İLKNUR ÇİFCİ TEKİNARSLAN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan çocuklara sosyal beceri öğretiminde yapılandırılmış öğretimle yapılan sosyal beceri öğretimi ile doğal öğretim yöntemi kullanarak gerçekleştirilen sosyal beceri öğretiminin etkililik ve verimliliklerinin farklılaşıp farklılaşmadığı ve araştırmaya katılan denekler ve öğretmenlerinin çalışma hakkındaki görüşleri incelenmiştir.
Araştırma, OSB tanısı olan 7 yaşında iki erkek denek ile yürütülmüştür. Yapılandırılmış ve doğal öğretim yöntemlerinin etkililik ve verimliliklerinin karşılaştırılmasında tek denekli araştırma yöntemlerinden uyarlamalı dönüşümlü uygulamalar modeli kullanılmıştır. Uygulama süreci başlama düzeyi, öğretim, yoklama, izleme ve genelleme oturumları olarak toplanmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkenleri kendini tanıtma ve izin isteme becerileridir. Araştırmanın bağımsız değişkenleri ise yapılandırılmış öğretim ve doğal öğretimdir. Bağımsız değişkenlerin etkililik verileri grafiksel analiz yoluyla görsel olarak ve etki büyüklüğü hesaplaması şeklinde sunulmuştur. Araştırmanın verimlilik verileri ve sosyal geçerlilik verileri ise betimsel olarak analiz edilmiştir. 
Araştırmanın etkililik bulguları otizmli iki deneğin de her iki öğretim uygulaması ile hedef becerileri ölçüt karşılar düzeyde sergilediğini göstermiştir. Her iki katılımcıdan elde edilen verilerin etki büyüklüğü Tau-U değeri % 100 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca deneklerin edindikleri becerileri farklı ortam ve kişilere genelleyebildikleri, çalışma sona erdikten bir, üç, beş hafta sonra sürdürdükleri görülmüştür. Yapılandırılmış ve doğal öğretim uygulamaları arasında kalıcılık ve genelleme açısından bir fark görülmemiştir. 
Yapılandırılmış ve doğal öğretim verimlilik açısından karşılaştırıldığında ise, her iki denekte de yapılandırılmış öğretimle gerçekleştirilen uygulamada hedeflenen becerileri ölçüt karşılanıncaya değin gerçekleşen oturum sayısı, deneme sayısı, hata sayısı ve toplam öğretim süresi açısından daha verimli olduğu görülmüştür. Ayrıca araştırmanın sosyal geçerlilik bulgularında araştırmaya katılan denekler ve öğretmenleri her iki öğretim uygulamasına ilişkin olumlu görüş bildirdikleri sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this research, whether the effectiveness and efficiency of teaching social skills using structured teaching and social skills teaching using natural teaching method differ in teaching social skills to children with Autism Spectrum Disorder (ASD), and the opinions of the subjects and their teachers participating in the study were examined.
The research was conducted with two 7-year-old male subjects diagnosed with ASD. Adaptive alternating practices model, one of the single-subject research methods, was used to compare the effectiveness and efficiency of structured and natural teaching methods. The implementation process was divided into baseline, teaching, probe, monitoring and generalization sessions. The dependent variables of the study are self-introduction and permission asking skills. The independent variables of the research are structured teaching and natural teaching. The effectiveness data of the independent variables are presented visually through graphical analysis and in the form of effect size calculations. The efficiency and social validity data of the research were analyzed descriptively. 
The effectiveness findings of the study showed that both subjects with autism demonstrated the target skills at a level that met the criteria with both teaching practices. The effect size Tau-U value of the data obtained from both participants was calculated as 100%. In addition, it was observed that the subjects were able to generalize the skills they acquired to different environments and people and maintained them one, three, five weeks after the study ended. No difference was observed between structured and natural teaching practices in terms of maintenance and generalization.
When structured and natural teaching were compared in terms of efficiency, it was seen that the application with structured teaching was more efficient in terms of the number of sessions, number of trials, number of errors and total teaching time until the targeted skills criteria were met in both subjects. In addition, in the social validity findings of the research, it was concluded that the subjects and teachers participating in the research expressed positive opinions about both teaching practices.