Ahıskalı Türk kadınların aile planlamasına yönelik tutumları ve etkileyen faktörlerin incelenmesi
Investigation of ahiska Turkish women's attitudes towards family planning and influencing factors
Yazar: MADİNA BEDEL
Danışman: DOÇ. DR. BAŞAK DEMİRTAŞ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Aile Planlaması = Family Planning ; Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Ahıska Türkleri = Ahıska Turks ; Aile planlaması = Family planning ; Doğum kontrolü = Contraception ; Kadınlar = Women ; Kontraseptif ajanlar = Contraceptive agents ; Tutumlar = Attitudes ; Ölçekler = Scales

Özet:
Araştırma Ahıskalı Türk kadınların aile planlamasına yönelik tutumları ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı nitelikte yapılmıştır.. Araştırma örneklemini Gürsu 1 Nolu Kurtuluş Aile Sağlığı Merkezinde kayıtlı 200 Ahıska'lı Türk kadın oluşturmuştur. Araştırmanın yürütülebilmesi için etik kurul onayı ve gerekli diğer izinler alınmıştır. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından literatür ışığında hazırlanmış Kişisel Veri Toplama Formu ve Aile Planlaması Tutum Ölçeği (APTÖ) kullanılmıştır. Bulguların yorumlanmasında frekans tabloları ve tanımlayıcı istatistikler Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H testi ve Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır.
Çalışmamıza katılan Ahıska'lı Türk kadınların %31'inin sağlık personelinden AP'ye yönelik bilgi almadığı, bilgi alanların % 57,1'inin sağlık personeline ulaşmada zorluk yaşadığı saptanmıştır. Katılımcıların %34,5'inin AP yöntemi kullanmadığı, %14'ünün AP'ye yönelik bilgiyi evlilik öncesi aldığı saptanmıştır. En çok kullanılan yöntemlerin %41,2 ile kondom , %36,6 ile RİA olduğu belirlenmiştir. Kaınların %43,7'sinin yan etki nedeni ile kullandığı yöntemi bıraktığı saptanmıştır.
Katılımcıların eşi ve kendisinin eğitim düzeyi arttıkça APTÖ puanının arttığı belirlenmiştir. Eşi ile akraba olmayanların akraba olanlara göre (p<0,05); gelir düzeyi yüksek olanların gelir düzeyi düşük olanlara göre (p<0,05); evlilik öncesi AP hizmeti alanların evlilik sonrası alanlara göre (p<0,05) APTÖ ve tüm alt boyutlarına ilişkin puan ortalamalarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Gebeliğe ilişkin tutum ile topluma (r=0,535; p<0,05). ve yöntemlere (r=0,368; p<0,05) ilişkin tutum arasında pozitif yönde anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Çalışmamıza katılan kadınların APTÖ puan ortalamasının 130,48 olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak Ahıskalı Türk kadınların AP'ye yönelik tutumları olumlu yönde ancak istenilen düzeyde olmadığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda Ahıskalı Türk kadınların AP'ye yönelik tutumlarının iyileştirilmesine ihtiyaç vardır. Buna yönelik verilecek olan AP hizmeti istenmeyen gebeliklerin önüne geçilmesine ve toplum sağlığının iyileştirilmesine katkı sağlayacaktır.

Abstract:
The aim of the study carried out in a descriptive manner was to determine the attitudes of Ahıska Turkish women towards family planning and the factors affecting them. The sample of the research consisted of 200 Ahıska Turkish women, registered in the Kurtulus Family Health Center No. 1 in Gürsu. Ethics committee approval and other necessary permissions were obtained in order to conduct the study. Data was collected using the Personal Data Collection Form and Family Planning Attitude Scale (FPAS). Frequency tables and descriptive statistics Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H test and Spearman correlation analysis were used to interpret the findings.
      It was determined that 31% of the Ahıska Turkish women who participated in our study did not receive information about FP from the health personnel, and 57.1% of those who received information had difficulty in reaching the health personnel, 34.5% of the participants did not use FP method, and 14% received information about FP before marriage. It was determined that the most used methods were condom with 41.2% and IUD with 36.6%. The most used methods were condom with 41.2% and IUD with 36.6% and 43.7% of the women discontinued the method they used due to side effects.
      It was found in the study that when the education level of the spouses and the participants increased, the FPAS score also increased. It was determined that the average  scores of FPAS and all its sub-dimensions were higher for those who were not related to their spouses than those who were related (p<0,05), those with a high income level compared to those with a low income level (p<0,05), those who received FP service before marriage compared to those who received FP service after marriage (p<0,05). A positive and significant relationship was found between the attitude towards pregnancy and the attitude towards society (r=0,535;  p<0,05)  and methods (r=0,368; p<0,05). It was found that the average FPAS score of the women participating in our study was 130.48.  As a result our study revealed that the attitudes of women towards FP were positive, but not at a desired level. The FP service to be provided for this purpose will contribute to the prevention of unwanted pregnancies and the improvement of public health.