Sultan II. Abdülhamid devri eğitim ve öğretim kurumlarında hat eğitimi
The teaching of calligraphy during the reign of Sultan Abdulhamid II, with special emphasis on educational institutions
Yazar: SÜMEYRA DURSUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET NUHOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Hat sanatı =   ; Türk eğitim tarihi = Turkish education history

Özet:
Hat eğitimi örgün eğitim kurumlarından günümüzdeki kurumlara kadar verilmesi zaman zaman kesintiye uğramışsa da, kurumsal hafıza ve devletin bürokratik kurum hafızası onu bir şekilde yaşatmış ve günümüze getirmiştir. 19. yüzyıldan 20. yüzyıl başlarına kadar eğitim kurumlarında yaşanan bazı olumsuz durumlara rağmen, hat eğitiminin bahsedilen bu kurumsal hafızanın varlığında, oluşmasında, devam etmesinde önemli bir katkısının olduğunu göstermektedir.  Sultan Abdülmecid  devrinde ıslahat fermanıyla beraber eğitim öğretim açısından yeni bir dönem başlamıştır. Siyasi ve idari kabiliyetlerinin yanı sıra sanatkâr yönleriyle de bilinen Sultan II. Mahmud, Sultan Abdülmecid ve Sultan  Abdülaziz'in maarif teşkilatına yaptıkları reformlar ile II. Abdülhamid döneminde eğitimin gelişmesi, yaygınlaşması adına birçok karar alınmıştır. 1876 yılı itibariyle tahta geçen Sultan II. Abdülhamid, hızlı bir şekilde eğitim öğretim ortamını devralmıştır. Mektepleri İbtidai, Rüşdiye ve İdadi olmak üzere merkezden tüm taşraya yaymıştır. "Sultan II. Abdülhamid Devri Eğitim ve Öğretim Kurumlarında Hat Eğitimi" adlı bu çalışmada Sultan Abdülhamid devrinden önce eğitim öğretim alanında başlayan değişimin hat eğitimine olan yansımaları keşfedilmeye çalışılmıştır. Sultan II. Abdülhamid Dönemi Eğitim ve Öğretimin durumu hakkında yapılmış çeşitli yayınlar olmasına rağmen onun döneminde yaptığı yeniliklerin hat eğitim ve öğretimine olan yansımalarına dair derinlemesine bir çalışmanın yapılmamış olması bu araştırmayı gerekli kılmıştır.  Bu çalışmayı değişen kurumsallaşma ve metodları karşısında hat sanatı eğitimi geleneksel yöntemle mi öğretilmeli yoksa sınıf-okul içerisinde toplu eğitim modeliyle de sanatçı-hattat yetişebilir mi? Makineleşme ve gelişen sanayileşme karşısında hat eğitiminin rolü ne olmalıdır? soruları oluşturmaktadır.

Abstract:
Although calligraphy education has been intermittently offered from formal educational institutions to contemporary ones, institutional memory and the bureaucratic institutional memory of the state have somehow preserved and sustained it to the present day. Despite some adverse circumstances in educational institutions from the 19th to the early 20th century, calligraphy education has significantly contributed to the existence, formation, and continuity of this institutional memory. With the reform edict during the reign of Sultan Abdulmejid, a new era in education commenced. Known for their artistic inclinations in addition to their political and administrative capabilities, Sultan Mahmud II, Sultan Abdulmejid, and Sultan Abdulaziz implemented educational reforms that led to numerous decisions aimed at the development and expansion of education during the reign of Sultan Abdulhamid II. Ascending the throne in 1876, Sultan Abdulhamid II swiftly assumed control of the educational environment, spreading primary, secondary, and high schools (ibtidai, rüşdiye, and idadi) from the center to the provinces. This study, titled "Calligraphy Education in the Educational Institutions during the Reign of Sultan Abdulhamid II," attempts to explore the reflections of the educational changes that began before Sultan Abdulhamid II's reign on calligraphy education. Despite various publications on education and teaching during the reign of Sultan Abdulhamid II, the lack of an in-depth study on the impact of his innovations on calligraphy education and instruction has necessitated this research. The study raises questions such as whether calligraphy education should be taught using traditional methods in the face of changing institutionalization and methodologies or whether artists and calligraphers can also be trained through the collective education model within classrooms. It also questions the role of calligraphy education in the face of mechanization and advancing industrialization.