Zengîler Dönemi Dımaşk'ta Hadis
Hadith in Damascus during the Zengid Period
Yazar: RECEP TOLGA YÜKSEL AKSAKAL
Danışman: PROF. DR. AHMET YILDIRIM
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
İmâdüddin Zengî'nin Musul valisi olarak atanmasının ardından tarih sahnesine çıkmış olan Zengî Devleti uzun yıllar hüküm sürmüş ve adından sıklıkla söz ettirmiştir. Musul'da temelleri atılmış olan devlet, İmâdüddin Zengî'nin vefat etmesinden sonra Musul ve Halep olmak üzere iki bölgeye ayrılmış, Musul bölgesinin başına Seyfeddin Gazi, Halep bölgesinin başına ise Nûreddin Zengî atabeg olarak geçmiştir. Atabegler gün geçtikçe topraklarını genişletmiş ve Zengî Devleti el-Cezîre, Doğu Anadolu, Suriye ve Dımaşk'ta hüküm sürmüştür.
Zengîler Devleti ehl-i sünnet akidesini koruyabilmek adına fethetmiş oldukları şehirlerin hemen hemen hepsinde cami, medrese, mektep, ribat vb. inşa ettirerek ilmin gelişmesini sağlamıştır. Zengîler ilme önem verdikleri gibi ilim adamlarına da fazlasıyla önem vermiş, ele geçirmiş oldukları şehirlere âlimleri davet ederek eğitim-öğretim faaliyetlerini kesintisiz bir şekil de devam ettirmiştir. Yaşadığı bölgeler de baskılara maruz kalmış ve gerekli ilgiyi görememiş olan âlimler ise Zengî Devleti'nin hüküm sürmüş olduğu bölgelere yerleşerek ilim hayatlarını devam ettirmişlerdir.
Halep bölgesinin atabegi olan Nûreddin Zengî Dımaşk şehrini fethederek tarihte bir ilk olan ve yalnızca hadis eğitimi verilen dârülhadis adında eğitim kurumunu inşa ettirmiş, ilim adamlarını şehre davet ederek ilmi hayatı canlandırmıştır. Dârülhadis vesilesiyle Dımaşk'a gelen âlimler dârülhadiste eğitim almış bundan mütevellit Dımaşk'ta özellikle hadis alanına yoğun ilgi gösterilmiştir.
Zengîler Dönemi Dımaşk'ta Hadis adlı yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışma Zengîler Devleti'nin Dımaşk'ı fethetmesinden sonra şehirde ki ilmi faaliyetleri, Dımaşk'ta yaşamış olan veya hayatının bir kısmını burada geçirmiş olan âlimleri ve bu âlimlerin hadis edebiyatına yapmış oldukları katkıları ele almaktadır.

Anahtar kelimler: Zengîler Devleti, Musul, Halep, Dımaşk, Hadis.

Abstract:
The Zengi State, which came to the stage of history after Imadüddin Zengi was appointed as the governor of Mosul, ruled for many years and was frequently mentioned. The state, whose foundations were laid in Mosul, was divided into two regions, Mosul and Aleppo, after Imadüddin Zengi's death. Atabegs expanded their lands and ruled in the Zengi State al-Jazeera, Eastern Anatolia, Syria and Damascus.
In order to protect the creed of ahli-sunnah, the Zengis state had mosques, madrasas, schools, ribat, etc. in almost all of the cities they conquered. He built it and enabled the development of science. Zengîs gave great importance to scientists as well as to science, and they continued their education and training activities uninterruptedly by inviting scholars to the cities they had conquered. Scholars, who were exposed to oppression in the regions where they lived and could not receive the necessary attention, continued their scientific lives by settling in the regions where the Zengi State ruled.
Nûreddin Zengî, who is the ancestor of the Aleppo region, conquered the city of Damascus and built an educational institution called darülhadis, which was a first in history and only gave hadith education, and revived the scientific life by inviting scholars to the city. Scholars who came to Damascus on the occasion of darülhadis received training in darülhadis, and consequently, great attention was paid to the field of hadith in Damascus.
In this study, which was prepared as a master's thesis titled Hadith in Damascus during the Zengis Period, the scientific activities in the city after the conquest of Damascus by the Zengis State, the scholars who lived in Damascus or spent a part of their life there and the contributions of these scholars to the hadith literature. focused on.


Key words: State of Zengis, Mosul, Aleppo,  Damascus. Hadith.