Ekolojik sistem yaklaşımı kapsamında suça sürüklenen ve hakkında danışmanlık tedbir kararı verilen çocuklara yönelik nitel bir çalışma
A qualitative study on juvenile deliquency WHO has consulting measure within the context of ecological system approach
Yazar: AYSEL TEKGÖZ OBUZ
Danışman: DOÇ. DR. SERAP DAŞBAŞ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Aile = Family ; Aile danışmanlığı = Family counseling ; Aile tutumu = Family attitude ; Danışmanlık = Consulting ; Ekoloji = Ecology ; Ekolojik sistem yaklaşımı = Ecological system approach ; Sosyal hizmetler = Social services ; Suçlu çocuklar = Delinquent children

Özet:
Hakkında danışmanlık tedbir kararı verilen ve suça sürüklenen çocuklar ve aileleri ile yapılan bu çalışmada, çocuklara verilen "Danışmanlık Tedbir Kararlarının" uygulama sürecinin değerlendirilmesi ve çocuğun suça yönelmesinde, ailenin ve diğer faktörlerin (okul, ekonomik/çalışma durumu, arkadaş, sosyal çevre, madde kullanımı, medya ve internet) etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Suça sürüklenen ve hakkında danışmanlık tedbir kararı verilen, farklı sosyo-kültürel özelliklere sahip 20 kız ve erkek çocuk ve aileleriyle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Araştırma üç aşamadan oluşmuştur. İlk aşama problem sorularını oluşturmak için konu hakkında ilgili literatürün değerlendirilmesi ve pilot araştırmanın yapılmasıdır. İkinci aşama çocuk ve ailelerle derinlemesine görüşmelerin gerçekleştirilmesidir. Çalışmanın üçüncü aşamasında ise görüşmelerden elde edilen cevaplar deşifre edilmiş ve nitel veri analiz programlarından "MAXQDA18" ile elde edilen veriler analiz edilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen verilerden oluşturulan temalara bakılarak, bulgular kısmı oluşturulmuş ve nihayetinde, bu bulguların değerlendirilmesi yapılmıştır.
Çocuk suçluluğunun nedenleri konusuna ekolojik sistem perspektifiyle yaklaşan bu çalışmada, çocukların suça sürüklenmesinde bireysel nedenlerden ziyade toplumsal faktörlerin etkili olduğu görülmüştür. Çocukları suça yönelten en önemli faktörün aile içi sorunlu ilişkiler olmakla beraber sırasıyla; arkadaş/akran, okul, sosyal çevre (akrabalık, komşuluk, yaşanılan yer), medya, ekonomik faktörler ve madde kullanımı olduğu görülmüştür. Çocukların suç kavramını genel olarak, kendi yaptıkları eylemlere atıfta bulunarak tanımladıkları görülmüştür. Çocuk katılımcıların çoğunluğu, gerçekleştirdiği eylemin suç olduğunu bilmekte ancak yargılanma sürecine dâhil edilmeyecek kadar önemli olmadığını düşünmektedir.  Çalışmada katılımcıların çoğu, avukatların kendilerine yeterince hukuki destek sağlamadığını ve mahkeme esnasında pek aktif davranmadığını belirtmiştir. Bazı katılımcılar, karakola götürülme aşamasında karşılaşılan ve ailelerine hemen haber verilme konusunda yaşanan polis-çocuk arasındaki sorunlu ilişkiye dikkat çekmiştir. Katılımcıların hepsi daha önce tedbir kararı hakkında bilgi sahibi olmadığını, kendilerine yeterince bilgi verilmediğini, hatta süreç içerisinde dahi, uygulamanın amacı, süreci hakkında bilgi sağlanmadığını ifade etmişlerdir. Uygulamalarda empatiye dayalı bir rehberlik yapılması, güçlendirmeye önem verilmesi ve uzman yardımının var oluşu bir avantaj olarak değerlendirilmiştir. Rehberlik sürecinde ailenin katılımına gereken önemin verilmediği ve görüşme sayısının tamamlanmadığı görülmüştür. Katılımcıların birçoğu, suç sayılan davranışın gerçekleşmesinin üstünden uzun zaman geçtikten sonra başlayan bir rehberlik hizmetinin gerekli olmadığına değinmişlerdir. Katılımcılar tarafından dile getirilen bir diğer sorun, kurumlar arası iş birliğinin yetersizliği konusundadır. Suça sürüklenen çocuklar açısından bakıldığında, danışmanlık tedbiri gibi koruyucu ve destekleyici tedbir kararları adı altında verilen hizmetlerin, erken uyarı sistemine yönelik önleme boyutun pek aktif olmadığı görülmektedir. 
Anahtar Sözcükler: Çocuk Suçluluğu, Suça Sürüklenen Çocuk, Danışmanlık Tedbiri, Ekolojik Sistem Yaklaşımı

Abstract:
This study conducted with juveniles who were given a counseling service, who were pushed to crime and with their families. The aim of the study is evaluation of the implementation process of the "Counseling Service" given to the juveniles. Throught investigation of the effects of the family and other factors (school, economic / working status, friend, social environment, substance abuse, media and internet) on the inclining of the juvenile to the crime. Qualitative research methods used in this study.  In-depth interviews were conducted with twenty girls and boys who have different socio-cultural characteristics, who were pushed to crime whose given a counseling servic and with their families. This study consists of three phase.  First, the review of the relevant literature and pilot study were performed on the subjects for clarifying problem and questions in line with the purpose of the study. Second in-depth interviews were conducted with the children and their families.  Thirth answers obtained from the questions were translated from voice record to text. Then the collected data were analyzed using "MAXQDA 18", one of the qualitative data analysis programs. Based on the themes formed from the data collected as a result of the analysis, the findings section was formed, and in the end, these findings were evaluated and discussed.
 In this study, the causes of juvenile delinquency were approached from an ecological systems perspective, and it is seen that social factors rather than individual causes are effective in pushing children to crime. Although the most important factor in pushing children to crime is problematic relations within the family members, the other factors which dragging children to crime can be written as friends/peers, school, social environment (kinship, neighborhood, place of residence), media, economic factors, and drug addiction. It was seen that children defined the concept of crime in general by referring to their own actions.  The majority of the child participants are aware of the fact that these actions are crime; however, these actions are not as important as needed to lead to the court process. Most of the participants stated that the lawyers did not provide them with sufficient legal support and were not very active during the court. Some of the participants pointed out the problematic relationship between the police and the child during the transfer to the police station and experienced the immediate notification of their families. Many of  the participants stated that they had no information about the injunction before, they had not been informed enough, and that even during the process, there was no information provided about the purpose and process of the application. Using guidance based on empathy on applications, emphasis on empowerment and the presence of expert assistance were considered as an advantage. During the guidance process, it was observed that the necessary participation of the family was not given importance, and the number of interviews which is necessary for counseling service process was not completed. Most of the participants mentioned that a guidance service starting a long time after the criminal conduct occurred was not necessary. Another problem raised by the participants is the inadequacy of inter-institutional cooperation.  In terms of juveniles pushed to crime, it is seen that the preventive aspect for the early warning system of the services given as protective and supportive injunctions such as the counseling injunction is not quite active.

Key Words: Juvenile Delinquency, Child Pushed To Crime, Consulting Measure, Ecological System