Sağlık hizmetleri sunumunda kurumsal karne ve iş mükemmeliyeti ölçeklerinin sosyo-demografik değişkenler açısından incelenmesi
Analyzing of business scorecard and business excellence measuring instruments in terms of socio-demographic variables in the delivery of healthcare services
Yazar: HİLMİ ATALIÇ
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ÇİÇEK
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Kurumsal karne = Coorparate Indicator ; Performans = Performance ; Performans ölçümleri = Performance measurements ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri kalitesi = Quality of health care ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Sosyodemografik değişkenler = Sociodemographic variables ; İş mükemmelliği = Business excellence

Özet:
Sağlık bakım hizmetlerinde sağlık örgütlerinin performanslarının ölçülmesi ve değerlendirilmesi ekonomik ve sosyal açılardan önemli bir konu halini almıştır. Sağlık hizmetlerinde geçerli ve güvenilir performans ölçümlerin ve değerlendirmelerin yapılabilmesi, sağlık hizmetleri sunumunda kalite göstergelerinin standardize edilebilmesine bağlıdır. Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı, uzun araştırmalar ve deneyimler neticesinde sağlık bakım hizmeti sunan örgütlerde, sağlık bakım hizmetlerinin uluslararası kalite standartlarına uyum sağlayabilmesi amacıyla, Sağlıkta Kalite Standartları'nı (SKS) geliştirmiştir. 
SKS'nin nihai hedefi Türkiye genelinde, uluslararası kalite standartları ve göstergeleri uygulayarak, sağlık örgütlerinin kalite seviyelerini iyileştirmektir. Anekdot niteliğindeki kanıtlar ve sayısız referanslar, sağlık örgütlerinde kalite standartlarının iyileştirilmesi gereğini savunmaktadır. 
Bu araştırma, bir kamu hastanesi kalite standartlarının, sağlık hizmetlerinden faydalanan hasta, hasta yakınları ve sağlık hizmeti sunan personelin sosyo-demografik göstergelerinin üzerinden değerlendirilmesini amaç edinmektedir. Araştırmada Kanji'nin İş Mükemmeliyet Modeli ve Kanji'nin Kurumsal Karne Modeli kullanılmıştır. Her iki modele ait iki adet ölçüm aracından faydalanılmıştır. Sağlık hizmeti sunanların kalite performansına dair algılarını ölçmek için İş Mükemmeliyet Ölçüm aracından yararlanılmıştır. Kurumsal Karne Ölçeği ise hasta ve hasta yakınlarının algılarının ölçülmesinde kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçeklerde 10'lu Likert tipi ölçeklendirmeye yer verilmiştir. 
İş Mükemmeliyeti Ölçeğinde, mesleki statülerine göre hastanenin kalite standartlarına dair sağlık hizmeti sunanların tutum ortalamaları anlamlı bir şekilde farklılaşmaktadır. Kurumsal Karne Ölçeğinin cinsiyet değişkenine dair hasta ve hasta yakınlarının tutum ortalamalarında anlamlı bir ilişkiden söz edilememektedir. Bununla birlikte gelir düzeyleri, eğitim düzeyleri ve yaş değişkenlerine dair katılımcıların tutum ortalamalarında anlamlı bir ilişki söz konusudur. 
Bu araştırma, uluslararası standartlar gözetilerek sağlık hizmetlerinin kalitesini iyileştirmeye yönelik potansiyel bir çözüm olarak hazırlanan Sağlıkta Kalite Standartları'nın güvenilirliği yönünde, ampirik kanıtlar sunmaktadır.

Abstract:
Measuring and evaluating the performance of health organizations in health care services has become an important issue both economically and socially. Appropriate and reliable performance measurements and evaluations in health services depend on the standardization of quality indicators in the utilizing of health services. Republic of Turkey Ministry of Health has developed the Quality Standards in Healthcare (QSH) in order to adapt to international quality standards of health care as a result of long research and experience.
The ultimate goal of QSH, applying international quality standards and indicators to improve the quality level of health care organizations in Turkey. Anecdotal evidence and numerous references advocate the need to improve quality standards in health organizations.
This research is to evaluate the quality standards of a public hospital by using socio-demographic indicators of the patients, their families and health care providers. Two measurement tools which belong to Kanji's Business Excellence Modelling and Business Scorecard have been used. Business Excellence Measurement Tool has been used to measure the attitudes of healthcare providers about quality performance. The Business Scorecard Measurement Tool has been used to measure the attitudes of patients and their families. 10-point Likert-type scaling has been used.
The attitude average of the healthcare service providers towards the quality standards of the hospital is significantly differentiated in terms of the occupational status. The attitudes average of patients and their families towards the quality standards of the hospital are significantly differentiated in terms of the age, educational level and income level factors.