Melik Dinar ve zamanı (?-1195)
Melik Dinar and his duration(?-1195)
Yazar: BEHZAD JAFARI
Danışman: PROF. DR. SALİM KOCA
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyografi = Biography ; Tarih = History
Dizin: Demografik özellikler = Demographic characteristics ; Fiziksel özellikler = Physical properties ; Kültürel özellikler = Cultural characteristics ; Melik Dinar = Melik Dinar ; Orta Çağ = Middle Ages ; Oğuzlar = Oghuzs ; Selçuklular = Seljuks ; Siyasi tarih = Political history ; Türk tarihi = Turkish history ; Yerel tarih = Local history

Özet:
Türk milleti tarihe çıkışından bu yana devlet kavramını hep önemsemiştir. Onlar gittikleri her yerde diğer halklar üzerinde hâkimiyet kurmayı başarmışlardır. Yaşadıkları "atlı-göçebe" hayat tarzı gereği, daima savaş ve akınlara hazırlıklı olmuşlardı. İşte bu yaşam şartlarını, fırsata çeviren Türkler, güçlü erler olarak yetişiyorlardı. Nitekim Orta Asya'nın bozkır sahalarında tabiatın çetin ve amansız koşullarına göğüs geren Türkler sanki sürekli askerî eğitime tâbi tutuluyormuş gibiydiler. Bu nedenledir ki İslamiyet'i kabul eden Türkler, İslam'a yeni bir can vererek, İslam'ın en güçlü kuvvetleri oldular. Böylece perişan hâlde olan İslam Dünyası, Selçuklularla tekrar parlak dönemini yaşayabildi. Selçukluların esasını teşkil eden Oğuz Türkmenlerinin çoğu, ağır göçler hâlinde batıya doğru akın ettiler. Akınlardan bir kısmı Orta Asya'nın yerli hükümdarlarının tazyikleri neticesinde, ana vatanlarından "celayı-vatan" olan Oğuzlar tarafından, Sultan Sancar'ın topraklarına yapıldı. Selçuklu Devleti'nin esası olan Oğuzlar, bu devletin yıkılışına da sebep oldular. Söz konusu Oğuzlar arasında, dedesi Kol Beyi olan Melik Dinar da vardı. Selçuklu Devleti yıkıldıktan sonra Oğuzların büyük bir kısmı dağılarak perişan olduysa da bir kısmı Melik Dinarın Kirman'a gelişiyle yeni bir devlet kurabildiler. Bu devletin başında bulunan Melik Dinar'ın tarihi şahsiyeti ile ilgili araştırmalar oldukça sınırlıdır. Onun tarihi şahsiyeti incelenmek suretiyle Oğuzların da tarihi aydınlanabilir. Dolayısıyla Melik Dinar'ı bir Türk hükümdarı olarak ve kurduğu devletini de bir Türk devleti niteliğinde değerlendirmek bu çalışmanın başlıca amacıdır.

Abstract:
The Turkic peoples have always emphasized on the concept of the state since their emergence in history. They established their sovereignty on local people wherever they went. The necessity of "horse-nomadic" lifestyle demanded them to be always ready to invade and fight. This is why the Turks turned these living conditions into opportunities and grew up as powerful heroes. As the Turks who shielded their chest against the extreme conditions of the Middle Asian steppes' nature seemed to be constantly on military training. That is why the Turks who accepted Islam, became the most powerful forces of Islam by breathing a new spirit into Islam. Therefore, the world of Islam, which was declining, was able to experience a brilliant period with the Seljuqs. Many of the Oghuz Turkmens, who formed the basis of the Seljuk Empire, flooded westwards in the form of large migrations. Some of these migrations took place by the Oghuz Turks, who emigrated from their homeland to the land of Sultan Sanjar under the pressure of the domestic rules. The Oghuz Turks who formed the foundation of the Seljuk government caused the fall of this government as well. Malik Dînar, whose grandfather was "Kol Beyi", was among these Oghuz Turks. However, a large group of Oghuz Turks were dispersed after the collapse of the Seljuk Empire, but another group of them, with the arrival of the Malik Dînar, was able to establish a new government. Research on the personality of Malik Dînar, who was the head of government, is extremely limited. By examining Malik Dînar's historical character, the history of Oghuz Turks that have been in Kerman can also be clarified. Our research will study the character of Malik Dînar as a hero and president of government.