Kuzeydoğu anadolu bölgesinde ortaya çıkan koyun ve keçi çiçeği olgularının serolojik, virolojik ve epizootiyolojik yönden incelenmesi
Virological, serological and epizootiological investigations of sheep pox and goat pox diseases in northeast anatolian region, Turkey
Yazar: İBRAHİM SÖZDUTMAZ
Danışman: PROF. DR. HAKAN BULUT
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Viroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Polimeraz zincirleme reaksiyonu = Polymerase chain reaction

Özet:
Koyun-keçi çiçeği hastalığı ülkemizin de içinde bulunduğu geniş bir coğrafyada, salgınlar şeklinde ortaya çıkan küçük ruminantların viral hastalığıdır.Bu tezde Kuzeydoğu Anadolu bölgesinde ortaya çıkan koyun-keçi çiçeği hastalığı olgularının virolojik, serolojik ve epizootiyolojik yönden incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, öncelikle, bölgede klinik olarak koyun-keçi çiçeği hastalığı bildirimi yapılmış 11 mihraktaki 53 hayvandan temin edilen 168 adet materyallerden PZR ile koyun-keçi çiçeği virüs DNA'sı belirlenmiştir. Viral DNA varlığı belirlenen materyallerden her bir mihrak ayrı ayrı olmak üzere MDBK hücre hattına inokulasyonlar yapılarak virüs izole edilmiştir. Ayrıca mihraklarda klinik belirti gösteren 22 hayvandan ve klinik belirti göstermeyen 10 hayvandan alınan kan serumlarında nötralizan antikor titreleri belirlenmiştir. İzole edilen virüslerin genotipik kimliklendirilmesi ile koyun çiçeği virüsü (SPPV) ve keçi çiçeği virüsü (GTPV) ayrımları yapılmıştır.PZR sonuçlarına göre; deri örneklerinin % 96,2 (51/53)'sinde, nazal ve oral svap örneklerinin % 76,9 (40/52)'unda, akciğer örneklerinin % 90,4 (19/21)'ünde, karaciğer örneklerinin % 42,8 (9/21)'inde ve lenf yumrusu örneklerinin % 61,9 (13/21)'unda koyun-keçi çiçeği virüs DNA'sı tespit edilmiştir.Virüs nötralizasyon testi sonucunda, klinik hastalık görülen tüm hayvanlarda ve klinik hastalık görülmeyen dört hayvanda koruyucu titrenin altında antikor titresi tespit edilmiştir. Diğer hayvanlarda antikor titresi koruyucu titrenin üzerinde bulunmuştur.Mihraklardan elde edilen izolatların PZR ürünlerinin XapI restriksiyon enzimi ile kesimi gerçekleştirilmiş ve tamamının SPPV oldukları belirlenmiştir. Capripoxvirusların ayrımını sağlayacak genomun terminal kısımlarının DNA dizilim analizi sonucunda da restriksiyon enzim kesim sonuçları doğrulanmıştır.Bulgular ışığında ülkemizde küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinin yoğun yapıldığı Kuzeydoğu Anadolu bölgesinde bu hastalığın mevsimsel olarak ve genç hayvanlarda yoğun olarak görüldüğü belirlenmiştir. Ayrıca, çalışmanın yapıldığı dönemde koyun ve keçilerde hastalığa sebep olan virüsün SPPV olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Sheep and goat pox disease is viral disease of small ruminants which is characterised with outbreaks in wide gerographical region including Turkey.It is aimed to investigate sheep and goat pox disease in Northeast Anatolian region of Turkey by virological, serological and epizootiological methods. For this purpose, sheep pox virus (SPPV) and goatpox virus (GTPV) DNAs were detected by PCR in 168 clinical specimens taken from 53 animals in 11 disease outbreaks. Virus isolations were performed in Madin-darby bovine kidney (MDBK) cell culture for each outbreak. Beyond these, virus neutralisation titres of serum samples collected from 22 animals with clinical disease symptoms and 10 animals without any clinical sypmtoms from the outbreaks were determined. SPPV and GTPV differentiations were detected by PCR-RFLP and DNA sequencing methods.Results of PCR analysis indicated that, sheep and goat pox virus DNAs were detected in 96,2 % (51/53), 76,9 % (40/52), 90,4 % (19/21), 42,8 % (9/21) and 61,9 % (13/21) of cutaneous, nasal and oral swap specimens, lung, liver tissue samples and lymph nodules respectively.Virus neutralisation titres were found below the accepted-protective levels in all animals with clinical disease symptoms and in four animals without clinical syptoms. In the other animals, virus neutralisation titres were found above the accepted-protective levels.All of the isolated virus samples from the outbreaks were determined as SPPV by PCR-RFLP method. This finding was further confirmed by sequence analysis of terminal region of the virus genome.In the light of the findings of the present study, it can be cocluded that sheep and goat pox disease cases occur seasonally, especially in young animals, in Northeast Anatolian region. More importantly, the viruses isolated within the study period had SPPV genome characteristics, as determined by PCR-RFLP and sequencing.