Türkiye'de sağlık sektöründe kamu özel ortaklığı modeli: Şehir hastaneleri üzerine ampirik bir araştırma
Public private partnership model in the health sector in Turkey: an empirical research for city hospitals
Yazar: ZEKİYE PANGAL ÇALIŞKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN YAŞ
Trakya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management

Özet:
Son yıllarda sağlık sektöründeki finansman ihtiyacındaki artış ve ülkelerin bütçe
yetersizlikleri sebebiyle gündeme gelen Kamu Özel Ortaklığı (KÖO) yeni bir finansman
modeli olmuştur. Türk sağlık sektöründe de uygulanmaya başlanan KÖO modeli örneği olan
şehir hastaneleri bu araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. Bu tezde KÖO modeli
incelenerek uygulanabilirliği irdelenmiştir. Ayrıca, ortaklık ile yapılan hem şehir hastaneleri
hem de sağlık kampüslerindeki sağlık çalışanlarının modele ilişkin bilgi, tutum ve algıları
incelenmiştir.
Çalışmanın evrenini Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve Mersin Şehir
Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde çalışan sağlık çalışanları oluşturmaktadır. Mersin Şehir
Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile yapılan yazışma ve görüşmeler sonucunda çalışma için
gerekli izin alınamamıştır (Ek 2). Bu nedenle Mersin Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi
çalışma kapsamından çıkarılmış ve çalışmanın evreni Adana Şehir Eğitim ve Araştırma
Hastanesi kapsamına daralmıştır. Veri toplama yöntemi olarak anket kullanılmış ve 364 kişiye
ulaşılmıştır. Veriler SPSS 23.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Öncelikle
katılımcıların demografik değişkenlerine ilişkin betimleyici istatistik yapılmıştır. Ardından
Kamu Özel Ortaklığı algı ölçeği için açıklayıcı faktör analizi yapılmıştır. Ölçek kapsamında
oluşturulan faktörler yaş, cinsiyet, eğitim durumu, mesleki çalışma süresi ve görev/unvan gibi
demografik değişkenlerle karşılaştırılarak tez çalışmasındaki hipotezler analiz edilmiştir.
Analiz sonuçlarına göre; yaşı 26 ve daha küçük olan çalışanlar KÖO'yu diğer yaş
gruplarından daha farklı eleştirmektedirler. Buna karşın, 30 yaş üzerindeki katılımcıların
KÖO'nun özelleştirmeden farklı bir uygulama olmadığı yönünde algıya sahip oldukları
görülmektedir. Cinsiyet değişkeni ile KÖO eleştirileri faktörü incelendiğinde, erkeklerin
KÖO eleştirilerine ilişkin algılarının, kadınların algılarına göre daha yüksek olduğu
bulunmuştur. Bu bağlamda, erkeklerin KÖO için daha eleştirel bir yaklaşım içinde oldukları
söylenebilir. Eğitim durumu değişkeni analizlerinde ise sadece üniversite mezunları ile lise
mezunları arasında, Türkiye'deki sağlık hizmetlerinin sunumu faktörü arasında algı farklığı
bulunmuştur. Görev ve Türkiye'de sağlık hizmetleri sunumu faktörü analizine göre, hizmet
sunumuna ilişkin algı farklılığı yönetici pozisyonunda çalışanlar için oldukça yüksektir.
Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilerek genel anlamda; KÖO uygulamalarının
artırılarak sağlık hizmetlerinin finansmanı konusundaki sıkıntıların çözülebileceği, KÖO
hakkında çalışanların ve vatandaşların bilinçlendirilmesi gereği ve kamuoyunun KÖO
uygulamaları hususunda daha şeffaf biçimde bilgilendirilmesi önerilerinde bulunulmuştur.

Abstract:
The Public-Private Partnership (PPP), which has come to agenda due to the recent
increase in the financial needs of the health sector and insufficient budget of governments, has
become a new finance model. City hospitals, which are the examples of the PPP model that
has recently put into practice in the Turkish health sector, are the main subjects of this
research. In this dissertation, the PPP model and its applicability are considered. The
knowledge, attitudes and perception of the health care staff of both the city hospitals and the
health campuses that have been built with the partnership are investigated.
The population of the research consists of the health care personnel working in Adana
City Training and Research Hospital and Mersin City Training and Research Hospital. After
the correspondences and meetings with the Mersin City Training and Research Hospital, the
necessary permission could not be granted (appendix-2). Thus, the Mersin City Training and
Research Hospital is taken out of the extent of the research, and the population has been
narrowed to Adana City Training and Research Hospital. A questionnaire is used as a data
collection method, and the study reached to 364 people. The collected data are analysed by
using the SPSS 23.0 programme. First, the descriptive statistics of the demographic variables
of the participants are produced. Then, the explanatory factor analysis for the perception scale
of the PPP is done. Hypotheses in the study are analysed by comparing the factors that are
formed in the extent of scale with the demographic variables such as age, gender, educational
status, vocational working period and duty/title.
According to the results of the analyses, the personnel equal or under 26 years old
criticize the PPP model more different from the other age groups. However, the results show
that the personnel over 30 have the perception that the PPP is not a different practice than the
privatisation. When the gender variable is examined with the PPP critiques factor, it is found
that male's perceptions relating to PPP critiques are higher than the female participants are. In
this context, it can be said that men have a more critical approach to PPP. A perception
difference is found only between bachelor's degree and high school graduates, in the
educational status analysis. According to the analysis related to the duty and "health services
in Turkey" factor, the perceived difference in service delivery is high in terms of the ones
employing in a director position. In the direction of the findings obtained in the study, some
recommendations such as the problems on finance of health services can be solved by
increasing the PPP practices, there is a need for raising the awareness of both the crew and the
citizens, and the public should be informed more transparently on the PPP practices are
proposed.