Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerilerinin çeşitli değişkenler doğrultusunda incelenmesi
An examination of pre-service teachers' critical thinking skills based on various variables
Yazar: ECE LEVENTOĞLU
Danışman: PROF. DR. YÜCEL GELİŞLİ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Araştırma öğretmen adaylarının eleştirel düşünme testi puanları ile bölüm, sınıf, cinsiyet, eleştirel düşünme becerisi üzerine ders almış olma durumu, kitap okuma sıklığı, okunan kitap türü, sosyal medya takip etme sıklığı arasındaki farklılığı inceleyerek öğretim üyelerinin eleştirel düşünme becerisi üzerine görüşlerini almak amacıyla yapılmıştır. Araştırmada nitel ve nicel veri toplama yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma karma yöntem kullanılan bir araştırmadır. Araştırmanın nicel verileri, Ada tarafından geliştirilen Eleştirel Düşünme Becerisi Testinin Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Eğitim Fakültesinde öğrenim gören 504 öğretmen adaylarına uygulanmasıyla toplanmıştır. Araştırmanın nitel verileri, öğretmen adaylarını yetiştiren 21 öğretim üyesine araştırmacı tarafından hazırlanan 6 soruluk görüşme formu soruları sorularak toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS programı ile tek yönlü ANOVA ve t testi uygulanmıştır. Nitel verilerin analizi ise içerik analizi yöntemiyle yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerisi testi puanları ile kayıtlı oldukları bölümleri arasında anlamlı bir fark vardır. Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerisi testi puanları ile öğrenim gördükleri sınıf arasında anlamlı bir fark çıkmıştır. Eleştirel düşünme becerisi testi puanlarıyla cinsiyet değişkeni arasında anlamlı bir fark çıkmıştır ve kadın öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerisi testi puanı erkek öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerisi testi puanından yüksek çıkmıştır. Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerisi testi puanları ile eleştirel düşünme becerisi üzerine ders almış olma durumları arasında anlamlı bir fark çıkmamıştır.  Sosyal medya kullanım sıklığı ve eleştirel düşünme becerisi testi puanı arasında anlamlı bir fark çıkmıştır ve sosyal medyayı orta düzeyde kullanan öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerisi testi puanları en yüksek çıkarken, sosyal medyayı çok sık kullandığını beyan eden öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerisi testi puanları en düşük çıkmıştır. Kitap okuma sıklığı ve eleştirel düşünme becerisi testi puanı arasında anlamlı bir fark görülmüştür. Kitap okuma sıklığı en yüksek olan iki kategoriyi seçen öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerisi testi puanları, en düşük olan öğretmen adaylarından yüksek çıkmıştır. Okunan kitap türü ile eleştirel düşünme becerisi testi puanı arasında anlamlı bir fark çıkmamıştır. Öğretim üyeleri eleştirel düşünme becerisini farklı perspektiften bakabilme, sorgulayabilme, ölçütler doğrultusunda değerlendirme olarak tanımlamıştır. Eleştirel düşünme becerisinin geliştirilmesi konusunda içerik kapsamında materyal zenginliğinin sağlanması, farklı görüşlere yer verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Eğitim durumları kapsamında öğrenci merkezli derslerin gerçekleştirilmesi, soru sormaya teşvik sağlanması ve birtakım önerilen yöntem, teknik ve stratejilerin kullanılması gerektiği belirtilmiştir. Değerlendirme süreçleri kapsamında çoktan seçmeli sınavların olumsuz etkisi, süreç değerlendirmesinin önemi ve alternatif değerlendirme yöntemlerinin kullanılmasının gerekliliği belirtilmiştir. Öğretim üyeleri öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerilerinin düşük olduğunu gözlemlediklerini ve geliştirilebilir olduğunu düşündüklerini belirtmektedir. Eleştirel düşünme becerisinin gelişmesi için ise soru sormalarını sağlamak, farklı bakış açılarını göstermek ve eleştirel düşünme becerisi üzerine küçük yaştan itibaren ders verilmesi gerekliliği belirtilmiştir.

Abstract:
The study was conducted to examine the difference between pre-service teachers' critical thinking test scores and their department, grade, gender, having taken a course on critical thinking skills, frequency of reading books, type of books read, frequency of following social media, and to get the opinions of faculty members on critical thinking skills. Qualitative and quantitative data collection methods were used in the study. The research is a mixed method research. The quantitative data of the study were collected by applying the Critical Thinking Skills Test developed by Ada to 504 pre-service teachers studying at Tokat Gaziosmanpaşa University Faculty of Education. The qualitative data of the study were collected by asking 21 faculty members who trained pre-service teachers 6-question interview form questions prepared by the researcher. In the analysis of quantitative data, one way ANOVA and T-test were applied with the SPSS program. Qualitative data were analyzed using the content analysis method. According to the findings, there is a significant difference between pre-service teachers' critical thinking skills test scores and the departments they are enrolled in. There was a significant difference between the critical thinking skills test scores and the grade they were enrolled in. There was a significant difference between the critical thinking skills test scores and the gender variable, and the critical thinking skills test score of female pre-service teachers was higher than the critical thinking skills test score of male pre-service teachers. There was no significant difference between the critical thinking skills test scores and the status of having taken a course on critical thinking skills.  There was a significant difference between the frequency of social media use and the critical thinking skills test score. While the critical thinking skills test scores of pre-service teachers who used social media moderately were the highest, the critical thinking skills test scores of pre-service teachers who stated that they used social media very frequently were the lowest. There was a significant difference between book reading frequency and critical thinking skills test score. The critical thinking skills test scores of the pre-service teachers who selected the two categories with the highest frequency of reading books were higher than the scores of the pre-service teachers with the lowest frequency of reading books. There was no significant difference between the type of book read and the critical thinking skill test score. Faculty members defined critical thinking skills as looking from different perspectives, questioning, and evaluating according to criteria. In terms of developing critical thinking skills, it was stated that material richness should be provided within the scope of content, and different opinions should be included. Within the scope of educational situations, it was stated that student-centered lessons should be carried out, encouragement should be provided to ask questions, and some suggested methods, techniques, and strategies should be used. Within the scope of evaluation processes, the negative effects of multiple-choice exams, the importance of process evaluation, and the necessity of using alternative evaluation methods were stated. Faculty members stated that pre-service teachers' critical thinking skills were low and that they thought they could be improved. To develop critical thinking skills, it was stated that it is necessary to enable them to ask questions, to show different perspectives, and to give lessons on critical thinking skills from a young age.