Türkiye'de yasal ve etik boyutuyla organ nakli hakkında anket araştırması ve sonuçları
A questionaire research about organ transplantation with the legal and ethical aspects in turkey and its results
Yazar: EMİNE ELİF VATANOĞLU
Danışman: DOÇ.DR. HANZADE DOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Deontoloji ve Tıp Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics
Dizin: Organ nakli = Organ transplantation ; Sağlık mevzuatı = Health legislation ; Tıp etiği = Medical ethics

Özet:
Yasadığımız çağda gelisen bilim ve teknoloji organ naklini mümkünkılmıstır. Son dönem organ hastalığı olanların hayatta kalmaları nakil yapımınabağlı olduğundan bu konudaki talep artmaktadır.Organ nakli konusu; ilkeli dağıtım, olgu seçimi, tıbbi sorunlar veekonomik kaynaklara özgü birçok etik ve hukuki tartısmalara yol açmaktadır. Öteyandan, konuyla ilgili 1979 yılından beri yürürlükte olan 2238 sayılı Organ veDoku Alınması, Saklanması ve Nakli Hakkında Kanun'un yanı sıra 26.09.2004tarihinde kabul edilip 01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren Türk CezaKanunu'nda organ ve doku nakline iliskin suçlar belirlenmistir. Tezde, doğasıgereği karmasık olan organ nakli konusu tıp etiğine dair genel sorunlarının yanısıra Yeni Türk Ceza Kanunu'nda yer alan konu ile ilgili düzenlemeler, tıp etiğiilkeleri ve Avrupa Konseyi ?nsan Hakları ve Biyotıp Sözlesmesi ele alınmıs veincelenmistir.Bu çalısmada, çağdas sağlık anlayısı gereği bütüncül bir yaklasımla elealınan organ nakli konusuna, tıp etiği ilkeleri çerçevesinde nasıl yaklasıldığı veülkemizde bu konudaki mevcut durum arastırılmıstır. Bunu yaparken, sağlıkhizmetlerinde organ nakli konusu ile ilgili `var olan' ve `olması gereken'inarasındaki farka yoğunlasılmıstır. Ülkemizdeki sağlık personeli ve hastalarınorgan nakli ile ilgili bilgi ve tutumlarını belirlemek amacıyla konuyla ilgili sınırlıbir anket çalısması yapılmıs ve bu arastırmanın sonuçları temel önerileribelirlemistir.Arastırmadaki anket soruları yoluyla, hekimlerin ve hastaların yasal bilgidüzeyleri arasında fark olup olmadığı, hekimlerin ve hastaların etik duruslarıarasında fark olup olmadığı, hastaların arasında etik ve yasal bilgi düzeyleriarasında korelasyon, hekimlerin arasında etik ve yasal bilgi düzeyleri arasındakikorelasyon saptanarak konu ile ilgili öneriler gelistirilmistir.Çalısmada organ nakli ile ilgili yasal düzenlemeler ele alınmakta,açıklanarak nedenleri gösterilmekte ve çözümü için öneriler ileri sürülmektedir.Gerek tıp etiği gerekse hukuki açıdan konu ile ilgili bilgi ve duyarlılığınarttırılması açısından hastanelerde bulunması önerilen organ nakli koordinasyonmerkezinin özelliklerine değinilmektedir.

Abstract:
With the increase in the number of transpantable organs and tissues,aswell as improvements in survival rates with transpantations a result has been asevere shortage of organ donors.Organs for transplantation are usually obtainedfrom living genetic relatives or from heart beating cadavers.Unfortunately ,thesesources have so far been unable to keep up with demand.Organ and tissue transplantation have several ethical dilemmas regardingcase selection, allocation from law, medical problems, and economic sources.InTurkey,the general law about organ and tissue transplantation has been in forcesince 1979; The New Turkish Criminal Law, accepted on 26.09.2004 and cominginto force on 1.06.2005 has acts regulating organ and tissue transplantation. In thisthesis,as well as the complicated ethical conflicts occuring because of thecomplicated nature of the issue itself, it intends to investigate the New TurkishCriminal Law arrangement by organ and tissue transplantation proposed by theEuropean Council.In this study, organ and tissue transplantation is dealt with in accordancewith contemporary health views. Attention is paid to how it should be in relationto the current situation of our country. The method of critical thinking in medicalethics is observed with a concentration on the difference between `what is? and`what should be? as related to the issue or organ and tissue transplantation.Sincethe approaches and the knowledge of the health care personel and patients in ourcountry concerning the organ and tissue transplantation are a determining factor,alimited questionaire research was conducted,and its results have defined the basicsuggestions of this study.From the questions in the questionaire, the difference between the patientsand the health care personell about the knowledge of the law,the differencebetween the patients and the health care personel about the attitudes of medicalethics,the correlation between medical ethics and law among the patients,and thecorrelation between medical ethics and law among the health care personel wereresearched; it has been seen that for The New Turkish Criminal Law to be relatedto protection the wholeness of human body otherwise illegal transplantation ortrafficking put in order different punishment ways where caused criticism aboutmedical ethics. However, if the deficiencies in these new arrangements are notcorrected,faulty and contradictionary arrangements are not re-formulated and ifsubjects that have to be regulated and put under legal protection are not providedwith grounds which are in accordance with International Laws and Constitution, itwill both cause contradictions with contemporary medicine,medical ethics andcriminal law principals and create legal problems and drawbacks in terms ofmedicine criminal law. These legal arrangements about organ and tissuetransplantation are discussed and explained and the reasons for their rearrangementare revealed and solutions are put forward in this study. Also; `Organand Tissue Coordination Centres? were suggested for all the hospitals all overTurkey and were explained in a detailed way