Gaziantep ili Sanko Üniversitesi'nde çalışan yetişkin bireylerde kahvaltı alışkanlığı, besin örüntüsü ile kalitesinin belirlenmesi
Determination of breakfast habits, food pattern and quality of adults working in Gaziantep province Sanko University
Yazar: SEREN KURTGİL
Danışman: PROF. DR. AYLA GÜLDEN PEKCAN
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Besin ögeleri = Nutritional components ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Diyet = Diet ; Gaziantep = Gaziantep ; Kahvaltı = Breakfast ; Üniversite personeli = University personnel

Özet:
Kahvaltının sıklıkla günün en önemli öğünü olduğuna dikkat çekilse de genel inanca ve bilimsel desteğe rağmen kahvaltı sıklıkla atlanmaktadır. Dengeli bir kahvaltı günlük alınması gereken enerjinin %15-25'ini karşılamalıdır. Bu çalışmanın amacı Gaziantep İli SANKO Üniversitesi'nde çalışan yetişkin bireylerde kahvaltı alışkanlığı, besin örüntüsü ile kalitesinin belirlenmesidir. Çalışma Haziran – Eylül 2019 tarihleri arasında SANKO Üniversitesi'nde çalışan yetişkin bireylerde yürütülmüştür. Kesitsel ve tanımlayıcı bir çalışmadır. Çalışmaya toplam 137 kişi (Erkek: %39,4; Kadın: %60,6) dahil edilmiştir. Bireylerin demografik özellikleri, beslenme ve kahvaltı yapma alışkanlıkları, besinlerin tüketim sıklığı, fiziksel aktivite düzeyleri, birbirini izleyen 2 günlük (hafta içi ve sonu) ileri dönük 24 saatlik besin tüketimleri ve antropometrik ölçümleri belirlenmiştir. Ortalama (x̄±S) yaş 36,5±10,3 (Erkek: 38,6±12,3; Kadın: 35,0±8,5) yıldır. En sık atlanan öğün %51,8 ile kahvaltı öğünüdür. Her gün kahvaltı yapmayan bireylerde şikayetler sıklıkla yorgunluk (%64,9) ve halsizlik (%47,3) olup, bu şikayetler ile her gün kahvaltı yapmama arasında anlamlı bir fark vardır (p<0,05). Bireylerin hafta içi ve hafta sonu kahvaltıları kıyaslandığında enerji, makro ve mikro besin ögeleri ile kolesterol alımı arasında anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05). Kahvaltının günlük enerjiyi karşılama yüzdesi erkek ve kadın bireylerde sırasıyla %32,0±12,3 ve %30,8±10,9'dur. Her iki cinsiyette de hafta içi ve hafta sonu kahvaltıda tüketilen besinlerden süt, yumurta, yeşil yapraklı/diğer sebze ve beyaz/tam tahıllı ekmek tüketimi arasında anlamlı bir fark vardır (p<0,05). Bireylerin kahvaltı kalite indeksi puanı hafta içi 4,82±1,9 (orta kalite), hafta sonu 5,29±1,7 (orta kalite) bulunmuştur. Her gün kahvaltı yapan ve yapmayan bireylerin hafta içi kahvaltı kalite indeksi puanları arasında anlamlı bir fark vardır (p<0,05). Hafta sonu kahvaltı kalite indeksi puanları arasında anlamlı bir fark yoktur (p>0,05). Erkek ve kadınların sırasıyla %72,2 ve %31,3'ü fazla kilolu (BKİ: 25,0-29,9 kg/m2) ve %7,4 ve %10,8'i şişmandır (BKİ: ≥30,0 kg/m2). Ortalama (±S) BKİ erkek ve kadınlarda sırasıyla 26,5±2,5 ve 24,8±4,0 kg/m2'dir. Her gün kahvaltı yapan ve yapmayan bireylerin antropometrik ölçümleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark yoktur (p>0,05). Bireylere kahvaltı yapma alışkanlığının kazandırılması ve farkındalığın artırılması gerekmektedir.

Abstract:
Although it is pointed out that breakfast is often the most important meal of the day, despite the general belief and scientific support, breakfast is often skipped. A balanced breakfast should meet 15-25% of total energy intake. The aim of this study was to determine the breakfast habits, food pattern and quality of adults working in SANKO University, Gaziantep. The study was conducted between June-September 2019, on a total of 137 subjects (male: 39,4%, female: 60.6%). Demographic characteristics, nutritional status, breakfast habits of individuals, frequency of consumption of foods, physical activity levels, 24-hour dietary records for two consecutive days (weekday and weekend) and anthropometric measurements were determined. Mean (±S) age of the individuals was 36.5±10.3 (male: 38.6±12.3, female: 35.0±8.5) years. Most frequently skipped meal was breakfast (51.8%). Individuals skipping breakfast every day had frequent complaints of fatigue (64.9%) and weakness (47.3%) and a significant difference was found between these complaints and skipping breakfast (p<0.05). A significant difference was found between energy, macro and micronutrients and cholesterol intakes, between weekend and weekday (p<0.05). Percentage of meeting the daily energy requirement of breakfast was found to be 32.0±12.3% in males and 30.8±10.9% in females. In both gender, a significant difference was found between the consumption of milk, eggs, green leafy and other vegetables and refined/whole grain bread at breakfast on weekdays and weekends (p<0.05). Breakfast quality index score was found 4.82±1.9 (medium quality) for weekdays and 5.29±1.7 (medium quality) for weekends. There was a significant difference between the breakfast quality index scores of subjects who had and had not breakfast every day (p<0.05). No significant difference was determined between breakfast quality index scores for weekend (p>0.05). Percentage of overweight (BMI: 25.0-29.9 kg/m2) and obesity (BMI: ≥30.0 kg/m2) were 72.2% and 7.4% for males, 31.3% and 10.8% for females, respectively. Mean (±S) BMI was 26.5±2.5 and 24.8±4.0 kg/m2 for males and females, respectively. Statistically insignificant differences were determined between the anthropometric measurements of subjects and every day breakfast skipping (p>0.05). Breakfast habit should be encouraged and awareness should be increased.