Bir aile sağlığı merkezine başvuran 30 – 70 yaş arası kadınların kanser taramalarına yönelik tutumları ve kadercilik eğilimleri
Attitudes towards cancer screening and fatalism tendencies of women between the age of 30-70 who applied to a family health center
Yazar: ZÜLAL AKPINAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HACER ERTEN
İstanbul Gedik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Doğum, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışma, 30-70 yaş aralığındaki kadınların kanser tarama tutumları ve başta kadercilik eğilimi olmak üzere tarama tutumlarını etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki araştırma, Mart-  Ekim 2024 tarihleri arasında İstanbul ilindeki bir aile sağlığı merkezine başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden 324 kadın ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri kadınların kişisel özelliklerini belirlemek üzere araştırmacı tarafından geliştirilen ve 23 sorudan oluşan 'Sosyodemografik Bilgi Formu', 'Kanser Taramalarına Yönelik Tutum Ölçeği-Kısa Form' ve  'Kadercilik Eğilimi Ölçeği' kullanılarak elde edilmiştir. 
Katılımcıların kanser taramalarına yönelik tutum ölçeği puan ortalaması 67,61±8,69 ve kadercilik eğilimi ölçeği puan ortalaması 69,82±14,45 bulunmuştur. Kadınlarda, KMM yaptırmanın (B = 2,924, p = 0,029) ve kanser taraması için hatırlatma yapılmasını istemenin (B = 6,153, p = 0,000) kanser tarama tutum puanı üzerinde pozitif yönde anlamlı bir etkiye sahip olduğu saptanmıştır (p<0,05). Bekar olma (B = -4,854, p = 0,013)  ve ücretsiz tarama testlerinin yapıldığını bilme (B = -3,242, p = 0,047) değişkenlerinin kadercilik eğilimi üzerinde negatif yönde anlamlı etkiye,  ev hanımı olma değişkeninin ise pozitif yönde anlamlı etkiye sahip olduğu belirlenmiştir (B = 4,952, p = 0,004) (p<0,05). 
Çalışma verileri sonucunda katılımcıların kanser taramalarına yönelik olumlu bir tutuma sahip olduğu ancak tarama yaptırma durumunun yetersiz olduğu görülmektedir. Sağlık çalışanlarının hizmet verdikleri kesimin kanser taramalarına katılımını etkileyen faktörleri bilmesi ve bunlar üzerinde iyileştirici çalışmalar planlaması tarama oranlarının arttırılmasında etlili olacaktır.

Abstract:
This study is conducted to determine the cancer screening attitudes of women between the ages of 30-70 and the factors affecting their screening attitudes, especially the tendency towards fatalism. The descriptive and cross-sectional study is conducted with 324 women who applied to a family health center in Istanbul between March and October 2024 and agreed to participate in the study. Research data was obtained using the 'Sociodemographic Information Form', 'Attitude Scale Towards Cancer Screening-Short Form' and 'Fatalism Tendency Scale', which is developed by the researcher and consists of 23 questions, to determine the personal characteristics of women.
The average score of the participants' attitude scale towards cancer screenings is 67.61±8.69 and the average score of the fatalism tendency scale is 69.82±14.45. It is found that having CBE (B = 2.924, p = 0.029) and requesting a reminder for cancer screening (B = 6.153, p = 0.000) has a significant positive effect on the cancer screening attitude score (p < 0.05).It is determined that the variables of being single (B = -4.854, p = 0.013) and knowing that free screening tests are performed (B = -3.242, p = 0.047) has a negative significant effect on the fatalism tendency, and the variable of being a housewife had a positive significant effect (B = 4.952, p = 0.004) (p<0.05).
As a result of the study data, the participants had a positive attitude towards cancer screening but the number of people who are screened cancer is insufficient. It will be effective in increasing screening rates if healthcare professionals know the factors affecting the participiation of the population they serve in cancer screenings and carry out remedial work on these factors.