Erzurum şartlarında arı kolonilerindeki varroa bulaşıklık düzeyinin kışlatmaya; yemleme, mera ve ana arı çıkış ağırlığının koloni performansına etkileri /
Yazar: FERAT GENÇ
Danışman: PROF.DR. AYHAN AKSOY
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1990
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Arıcılık = Beekeeping ; Arılar = Bees ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Varroa = Varroa ; Yemleme = Feeding

Özet:
Bu çalışmada, bal arısı kolonilerinin kışlatma öncesindeki varroa bulaşıklık düzeylerinin kışlama kabiliyetine etkisi ile yemleme, mer'a ve ana arı çıkış ağırlığı faktörlerinin koloni gelişimine ve bal verimine etkisi araştırılmıştır. Materyal olarak Erzurum yöresinde hakim "arı tipi** kullanılmıştır. Koloniler A, B ve C olmak üzere herbirinde 20 koloni olan üç gruba ayrılmışlardır. Fakat B ve C grubu kolonilerin toplamı D olarak adlandırılmış ve kışlama kabili yeti A ile D muamele gruplarında incelenmiştir. Kışlatma öncesinde bütün koloniler kovan tipi, arı varlığı, ana arı çıkış ağırlığı ve besin stoku bakımından eşitlenmiştir. Koloniler aynı oda şartlarında içerde kışlatılmıştır. Fakat, A grubu koloniler % 11.000-0.78 ve D grubu koloniler % 1.155-0.15 düzeyinde varroa ile kışlatılmışlardır. Kışlatma öncesinde bütün koloniler 9' ar anlı çerçeveye sahip olarak tanzim edilmişlerdir. Kışlatma sonrasında A grubu kolonilerin ortalama 5.125*1.15 ve D grubu kolonilerin ortalama 6. 787*3;. 07 çerçeve oldukları tespit edilmiştir. A ve D grubu kolonilerin kışlatma sırasında varroa Bedeniyle uğradıkları arı kayıpları arasındaki fark, istatistik! olarak çok önemli (P<0.01) bulunmuştur. Bu iki değişken sırasında oldukça yüksek ve çok önemli (P<0.01) negatif bir korelasyon bulunmuştur (A ve D muamele gruplara için sırasıyla -0.897*0.10, -0.691*0. İl). Kışlama kabiliyeti A grubu için i» 57 ve D grubu için $> 75 olarak tespit edilmiştir. Ana nektar akımına kadar B ve C grubu koloniler Uzundere'de, A grubu koloniler ise yıl boyunca il merkezinde tutulmuşlardır. A ve C grubuna aynı kalite ve kantitede yemleme ii yapılmış, B grubuna yemleme yapılmamıştır. Koloni gelişimi, anlı çerçeve adedi, yavrulu çerçeve adedi ve kapalı yavrulu alan olarak incelenmiştir. Alınan sonuçlara göre, Mayıs ayında A grubunda 7.35*0.09, B'de 8.00 *0.15 ve C'de 8.28*0.17 adet olan ortalama anlı çerçeve miktarı koloni grupları için sırasıyla Haziran'da 10.25* 0.65, 12.25*0.46 ve 16.15*0.75 olmuştur. Aynı sırayla Temmuz. da 13.40*0.78, 19.80*0.71 ve 25.55*1.21 adet olarak belirlenen ortalama anlı çerçeve miktarı, Ağustos'da 15.25*1.19, 18.35*0.78 ve 23.90*1. 33'a yükselmiştir. Anlı çerçeve miktarı için A ve C grupları arasındaki fark, sezon boyunca çok önemli (P<0.01) çıkmıştır. B ve C grup ları arasındaki fark Mayısta önemsiz; diğer aylarda çok ö- nemli (P<0.01) bulunmuştur. Aynı yönden B ve A grupları arasındaki fark, Mayıs ve Temmuz' da çok önemli (P<0.01); Haziran ile Ağustos' ta önemsizdir. A, B ve C grupları için sırasıyla Mayıs 'ta 2.75*0.19,3.80* 0.09 ve 3.78*0.12; Haziran'da 4.60*0.18, 4.90*0.14 ve 5.28 ±0.19; Temmuz »da 4.10*0.40, 6.20*0.23 ve 7.10*0.26; Ağustos' ta ise, 4.00*0.24, 4.90*0.22 ve 5.80*0.22 adet ortalama yavrulu çerçeve olduğu görülmüştür. Yavrulu çerçeve miktarı bakımından A ve C grupları arasındaki fark, bütün aylarda çok önemli (P<0.01); B ve C grupları arasındaki fark ise, Ağustos'ta çok önemli (P<0.01), diğer aylarda önemsiz bulunmuştur. Aynı yönden B ve A grupları arasındaki fark, Haziran'da önemsiz; diğer aylarda çok önemlidir (P < 0.01). Yavrulu alan miktarları için de benzer sonuçlar elde edilmiştir. Bu çalışmada yemleme, mer'a ve ana arı çıkış ağırlığı faktörlerinin koloni gelişiminde çok önemli düzeyde etkili İÜ oldukları belirlenmiştir. Analiz sonuçlarına göre, ölçüm yapılan bütün aylarda koloni gelişim unsurlarına ait regresyonların hepsi çok önemlidir (P<0.01). Ana arı çıkış ağırlığı için elde edilen regresyon katsayıları diğer faktörlerin regresyon katsayılarından (Ağustos ayı hariç) çok düşüktür. Koloni gelişiminde en etkili faktör genellikle mer'a olmuştur. Yörede ana nektar akımının Haziran ayı ortalarında başlayıp yaklaşık bir ay sürdüğü tespit edilmiştir. Ortalama süzme bal verimi A grubunda 7.5*1.38 kg/koloni, B'de 10.6±1.05 kg/koloni ve C'de 14.7-0.93 kg/koloni olarak belirlenmiş tir. Bal verimi bakımından muamele grupları arasındaki fark çok önemli (P<0.01) bulunmuştur. Duncan Çoklu Karşılaştırma testi sonuçlarına göre, bal verimi açısından C ile B grupları arasındaki fark, önemli (P<0.05); C ile A grupları arasındaki fark, çok önemlidir (P < 0.01). A ve B gruplarının bal verimleri arasındaki fark istatistik! olarak önemsiz çıkmıştır. C grubu koloniler B'ye göre 1.38 ve A' ya göre 1.96 katı da ha fazla bal vermişlerdir. Aynı yönden B grubu kolonilerin A'ya üstünlüğü 1.41 nispetindedir. Koloni gelişimi ile A,B,C muamele gruplarındaki bal verimi arasında daima pozitif ve çok önemli (P<0.01) yüksek korelasyonlar elde edilmiştir.

Abstract:
SUMMARY In this study, the effect of infestation Levels of honey bee colonies with varroa before winter wintering capability and effect of factors as feeding, pasture, queen weight at emergence on colony development and honey production have been investigated. The dominant type of bee in Erzurum province has been used as the research material. Colonies were separeted in to three groups, namely A, B and C. Each of them had 20 colonies. But the total of B and C groups was called D and wintering capability was examined on the experiment groups of A and D. All of the colonies were equalized with regard to hive type, bee stock, queen weight at emergence and food stock before winter. Colonies were overwintered inside under the Bame room conditions. But, colonies were overwintered with 11.000*0.78 i> of varroa for group A and 1.155*0.15 $> for group D. All colonies were arranged with 9 frames of bee before winter. Colonies were observed after winter with average 5.125*1.15 frames for group A and average 6.787*1.07 frames for group D. The differences between bee loses because of varroa on colony groups A and during overwintering were found highly significant (P<0.01) statistically. A rather high and very significant (P<0.01) negative correlation was found between this two variables (for the experiment groups A and D -0.897*0.10, -0.691*0.11 respectively). Wintering capability was determined as 57 # for group A and 75 ^ for group D. Colony groups B and C were settled until main honey flow in Uzundere but group A in the centre of province year-round. Colony groups A and C were fed with the same quality and quantity, but group B was not fed at all. Colony development was examined in terms of frame number of bee, frame number of brood and sealed Jsyooâ area. According to the results; average frame number of bee was determined as 7.35*0.09 in A, 8.00*0.15 in B and 8.28*0.17 in C in May and 10.25*0.65, 12.25*0.46 and 16.15*0.75 respectively for colony groups in June. ît was also determined that the average frame number of bee was 13.40*0.78, 19.80*0.71 and 25.55-1.21 in July but increased to 15.25*1.19, 18.35*0.78 and 23.90*1.33 in August respectively. The difference between groups A and C for frame number of bee was highly significant (P4.0.01) along the season. The difference between groups B and C was not significant in May; but was highly significant (P4.0.01) in other months. The difference between groups B and A from the same point of view was highly significant (P 4.0.01) in May and July; but was not significant in June and August. Average frame of brood was observed for colony groups A, B and C respectively as 2.75*0.19, 3.80*0.09 and 3.78*0.12 in May; 4. 60*0. 18, 4.90*0.14 and 5.28*0.19 in June; 4.10*0.40, 6.20*0.23 and 7.10*0.26 in July; however 4.00*0.24, 4.90* 0.22 and 5. 80*0.22 in August. The difference between groups A and C regarding the amount of frame with brood was found highly significant (P<0.01) for all months, but the difference between B and 0 was highly significant (P<0.01) only in August and was not significant in other months. The difference between groups of B and A was not significant from the same point of vijsw vi in June, but was highly significant (P<,0.01) in the other months. The same results were obtained for the amount of brood area, too. In this study, it was determined that factors of feeding, pasture and queen weight at emergence were effective on colony development at a very high level. According to \\;..'. results of analysis, all the regressions for colony development elements were highly significant (P<0.01) for all monts. Regression coefficients of queen weight at emergence was lower than that of other factors (except in August). Generally, the most effective factor on colony development was determined as the pasture condition. It was determined that main honey flow began in the middle of June and continued a month approximately in this area. Average extracted honey production was determined as 7.5- 1.38 kg/colony in group A, 10.6*1.05 kg/colony in group B and 14.7*0.93 kg/colony in group C, The difference between experiment groups were found highly significant (P <0.0l) regarding honey production. According to Duncan Multiple Comparison test results, the difference for honey production between groups C and B was significant (P<0.05), difference between groups C and A highly significant (P 40.01). The difference between honey productions of groups A and B was not significant statistically. Colonies in group C produced honey 1.38 times more than B and 1.96 times more than A. Colonies in group B have superiority over A from the same point of view and 1.41 times. Always positive and highly significant (P <0.01) high correlations were obtained between colony development and honey production of the experiment groups A, B and C.