Mezhepler tarihi açısindan Cafer es-Sadık
Djafar al-Sadıg asregards the history of the creeds
Yazar: MEHMET ATALAN
Danışman: PROF. DR. HASAN ONAT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Din = Religion
Dizin: Biyografi = Biography ; Cafer es-Sadık = Cafer es-Sadık ; Caferilik = Caferism ; Mezhepler = Sects ; Şia = Şia

Özet:
"Mezhepler Tarihi Açısından Cafer es-Sadık" adını taşıyan araştır- mamız giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Cafer es-Sadık'a ait olan ve ona nisbet edilen eser- lerden bahsedildi. Cafer es-Sadık'm döneminin sosyo-politik yapısı ve siyasi idareyle ilişkisi ve döneminin fikir hareketleri üzerinde durulmaya çalışıldı. Birinci bölümde, Cafer es-Sadık'ın tarihi ve menkabevi hayatı geniş ölçüde ortaya konulmaya çalışıldı. O siyasi hüviyetinden çok, ilmi şah- siyetiyle tanınmıştır. Dönemindeki hiç bir isyana katılmadığı gibi, Şii isyanlarda da tarafsızlığını bozmamıştır. Cafer es-Sadık bir çok seçkin ulemadan ders almış, bir çok değerli alim yetiştirmiştir. Cafer es-Sadık ve Ebu Hanife arasındaki ilişki değerlendirildi. Hadis alimleri O'nun güvenilir ve sağlam bir ravi olduğu konusunda ittifak etmişlerdir. Şîi kaynaklarda Menkabevi hayatını değerlendirirken Gayb ve Cifr ilmi hak- kında geniş ölçüde bilgi verildi. Cafer es-Sadık tasavvuf tatarihinde de önemli bir yere sahiptir. Bütün sufiler Cafer es-Sadık'ı evliyadan saymış- lardır. Ayrıca Cafer es-Sadık'a nisbet edilen eserlerin aidiyeti şüphelidir. İkinci bölümde Cafer es-Sadık'ın İlikadî (Tevlıid, Nübüvvet, Kur'an, Ahiret, Kader ve Büyük Günah), Siyasi (Sahabe, İmamet, Siyaset) görüş- leri ortaya konuldu. Cafer es-Sadık'ın Takiyye, Bed'a, Kaim'in Gaybeti, Zuhuru ve Hakimiyeti hakkındaki görüşleri değerlendirildi. Üçüncü bölümde, Cafer es-Sadık herkesin ittifaken kabul ettiği bir imam olduğu için bir çok Şii fırkalar, batıl görüşlerini ona isnad ederek, kendilerine meşruiyyet kazandırmak istemişlerdir. Cafer es-Sadık ve Gulat bölümünde gulat fırkaların savundukları ilahlık, peygamberlik, mucize, takiyye, bed'a, rec'at, tenasüh, hulul, teşbih gibi sıfatlardan uzak kalıhış bu gibi saçmalıkları yapanları lanetlemiş ve onların liderlerini kovmuştur. Cafer es-Sadık'ın görüşleri ile İmamiyye'nin fıklıi konu- lardaki görüşleri çok önemli ayrılıklar göstermemektedir. Ancak inanç esasları ile ilgili hususlarda dikkat çekici özellikler taşımaktadır. Herşeyden evvel Tevhid, Nübüvvet ve Ahiret gibi üç temel usulde birleş- miş olmakla birlikte, imametin usuli'd-din içine sokulması ve dolayısı ile Hz. Muhammed'den sonra belli kişilere üstünlük sağlaması bu kişilerin Peygamber gibi ismet sahibi ve başkalarında olmayan özel bir bilgiye sahip bulundukları gibi hususun kabul edilmesi Cafer es-Sadık ile bağ- daşmamaktadır.

Abstract:
Our study called "Djafar al-Sadjq as regards the Hislory of the Creeds" consist of the intruduction and tlıree chapters. in the introtuctioıı chapter, the works beîonging to him and the ones attributed to him were mentioned. Soci-political structure of Djafar al-Sadıq's period, his relationship whHîthe political government and the thought-nıovemeııts of his period were tried to be studied. in the first chapter, we have fried to put forvvard Djafar al-Sadıq's lıistorical and recital life indetail. He has been well-known for his scientific personality more thanhİs political identity. He has not taken any part of the Shiite rebels as he has not participated in any rebel in his period. He has been taught by many respected ulema(doctors of islam Theology) and has also trained a lot of respected ulema. The relationship betvveen Djafar al-Sadıq and Ebu Harüfe was evaluated. The scientists of the religious. Tradition of the prophet have agreed on his being a reliable and trustvvorty narrator. While appreciating his recital life in the Shiite resources, the data about the Occult and çift sciences were given in detail. Djafar al-sadıq also has an importaıit role in the history of sufism. AH sufis have considered Djafar al-Sadıq as a saint. Besides, it is doubtful tlıat the works attributed to Djafar al-Sadıq have nothing to do with him. in the second chapter Djafar al-Sadıq's religious (Monotheism, Prophethood, Kur'an, Holy Word, Destiy, and Great Sin), and Political (The disciples of Mohammed, Quality and offıce of an imanı, Politics) vievvs weıe put fonvard. Djafar al-Sadıq's views about Takiyye, Bed'a, Kaim's Lost, Arise and Dominancy were eveluated. in the third chapter, the Shiite parties have vvanted to gain legality for themselves by imputing their erroueus views to Djafar al-Sadıq because he has been an imam agreed on by alliance by every body. in the section of Djafar al-Sadıq and Gulat, he has been for away from such expressions as divinity, prophecy, mystry, takiyye, bed'a rec'at, metempsychosis, reincarnation, comparison defented by gulat groups, aııd has pronounced a formal anethama against the people talking nonsense and persecuted theirs leaders. Djafar al-Sadıq's views and those of Imamiyye about the subjects of Moslem jurisprudence have not shown signifıcant variances. Yet, they have outstanding features related to the basics of the belief. First of ali, even though they have agreeınent on three basic methods like monotheism, prophethood, and Holy world, that the quality and offıce of an imam has been intruduced into the religion Methodology, and thus, that it has provided certain people after Momammed with superiority, that the manııer in which these people have peculiarity like the prophet and also the pıivate knovvledge olhersdo not have do not conıe to an agreement with Djafar al-Sadıq.