Kadın infaz ve koruma memurlarının çalışma deneyimlerinin baskı karşıtı sosyal hizmet yaklaşımından değerlendirilmesi
Assesment of work experiences of female correctional officers from anti-oppressive social work approach
Yazar: ELİF CANALAN
Danışman: PROF. DR. ELİF GÖKÇEARSLAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Her ne kadar ceza adalet anlayışında onarıcı adalete doğru bir paradigma değişimi yaşansa da hala hapishanelerin birincil sorumluluğunun suçluları kapatarak güvenliği ve denetimi sağlamak olması nedeniyle hapishanelerde sayısal olarak en fazla infaz ve koruma memurları istihdam edilmektedir. Tüm toplumlarda suç, suçlu ve ceza kelimeleri erkeklerle özdeşleştiği gibi cezaevi çalışanları da genellikle erkek olarak düşünülmektedir ve infaz koruma memurluğu gibi mesleklerin erkekler tarafından icra edilebileceğine dair genel bir inanış vardır. Kadın çalışanların hapishane nüfusu içerisinde azınlıkta olmaları ve hapishaneler hakkında konuşmanın zorlukları kadın infaz ve koruma memurlarının çoğunlukla cezaevi çalışmalarının dışında tutulmasına neden olmuştur. Oysa adli sistem içerisinde var olan sosyal hizmet çalışmalarına içeriden ve farklı bir bakış açısı kazandırabilmek adına kadın infaz ve koruma memurlarının yaşadıkları deneyimlerin, çalıştıkları gruplarla olan ilişkilerinin eksik bırakılan kadın bakış açısından da anlaşılması önemlidir. Çünkü ceza infaz sisteminin dinamikleri ve infaz koruma memurlarının yaşadıkları deneyimlerin niteliği kendilerini olduğu kadar çalıştıkları grupları da etkilemektedir ve ceza adalet sistemi içerisinde, etkin müdahale programlarını oluşturabilmek için mahkumlar kadar çalışanların yaşadıkları sorunların da anlaşılması gerekmektedir. Dolayısıyla bu araştırmada kadın infaz ve koruma memurlarının çalışma deneyimleri ve hizmet alan gruplarla olan ilişkileri baskı karşıtı sosyal hizmet yaklaşımı odağında değerlendirilmiştir.
Nitel araştırma metodu kullanılarak gerçekleştirilen bu çalışma, olgubilim (fenomenolojik) yaklaşım modelinde tasarlanmıştır. Katılımcılar ölçüt örnekleme yöntemi kullanılarak seçilmiştir. Toplamda 40 kadın infaz ve koruma memuru ile yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığı ile derinlemesine görüşmeler yapılarak çalışmanın veri havuzu oluşturulmuştur. Araştırma kapsamında elde edilen veriler MAXQDA 2022 nitel veri analiz programı kullanılarak analiz edilmiş ve Kadın İKM'lerin Maruz Kaldıkları Baskılar ve Sosyal Hizmet Müdahalesindeki Mesleki Konumları şeklinde 2 tema ortaya çıkmıştır.
Araştırma sonucunda kadın infaz ve koruma memurlarının çalışma deneyimlerini etkileyen en önemli dinamikler olarak iktidar ve toplumsal cinsiyet meselesinin ön plana çıktığı görülmüş olup bunun algılarını ve ilişkilerini şekillendirerek bu dinamiklerin hizmet alan gruplarla olan ilişkilerini de belirlediği anlaşılmıştır. Kadın infaz ve koruma memurlarının toplumsal, örgütsel, cinsiyet odaklı ve hizmet alanlarla bağlantılı baskılar yaşadıkları, hizmet verdikleri grupları da benzer baskılara maruz bırakarak sorunların bir parçası haline geldikleri ayrıca rehabilitasyon hizmetleri için ise önemli bir konuma sahip oldukları ancak mesleki sorumlulukları açısından yardım ve gözetim arsında gidip geldikleri belirlenmiştir. Buna ek olarak kadın infaz ve koruma memurlarının ceza infaz kurumu içerisindeki psikososyal hizmetlerin yetersiz kalması nedeniyle hizmet alanlarla olan ilişkilerinin zorlaştığı hatta psikososyal hizmet açığını kapatmak isterken bazı yanlış uygulama örneklerinin yaşandığı gibi farkındalık düzeyleriyle bağlantılı olarak iyi uygulama örneklerinin de ortaya çıktığı belirlenmiştir.  Bu bağlamda kadın infaz ve koruma memurlarının çalışma deneyimleri baskı karşıtı sosyal hizmet yaklaşımı odağında değerlendirilerek ceza infaz kurumlarında adli sosyal hizmet uygulamalarını geliştirecek önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Although there has been a paradigm shift towards restorative justice in the understanding of criminal justice, the primary responsibility of prisons is to ensure security and control by incarceration criminals. Therefore, numerically, the largest number of prison officers are employed in prisons. Just as the words crime, criminal and punishment are associated with men in all societies, prison employees are generally thought of as men, and there is a general belief that professions such as correctional officers can be performed by men. The fact that female employees are a minority within the prison population and the difficulties of talking about prisons have led to female correctional officers being mostly excluded from prison work. However, in order to gain an insider and different perspective on social work within the forensic system, it is important to understand the experiences of female correctional officers and their relationships with the groups they work with from the missing female perspective. Because the dynamics of the prison system and the nature of the experiences of correctional officers affect the groups they work with as well as themselves, and in order to create effective intervention programs within the criminal justice system, it is necessary to understand the problems experienced by the employees as well as the prisoners. Therefore, in this research, the working experiences of female correctional and protection officers and their relationships with service recipient groups were evaluated with the focus on the anti-oppressive social work approach.
This study, which was carried out using the qualitative research method, was designed in the phenomenological approach model. Participants were selected using the criterion sampling method. The data repository of the study was created by conducting in-depth interviews with a total of 40 female correctional officers through a semi-structured interview form. The data obtained within the scope of the research was analyzed using the MAXQDA 2022 qualitative data analysis program and two themes emerged: The Pressures to which Female CO's are Exposed and Their Professional Positions in Social Work Intervention. 
As a result of the research, it was seen that the issues of power and gender came to the fore as the most important dynamics affecting the working experiences of female correctional officers and these dynamics come to the forefront and shape their perceptions and relationships, ultimately influencing their interactions with the client populations. Female correctional officers experience social, organizational, gender oriented and client related pressures, they become a part of the problems by exposing the groups they serve to similar pressures, and they have an important position for rehabilitation services, but they were wavering between helping and guard in terms of their professional responsibilities. Furthermore, due to the inadequacy of psychosocial services within the correctional institution, female correctional officers face challenges in their relationships with clients. There have been instances of improper practices as they attempt to address the psychosocial service gap. However, it is noted that some female correctional officers exhibit good practices in line with their awareness levels. In this context, the working experiences of female correctional officers were evaluated with a focus on the anti-oppressive social work approach. Recommendations have been made to enhance awareness and support for female correctional officers and to improve the practice of social work within correctional facilities.