2000 sonrası Türkçe romanda sakat erkeklik temsilleri
Representations of disabled masculinity in post-2000 Turkish novels
Yazar: SEVCAN TİFTİK
Danışman: PROF. DR. SİBEL YARDIMCI YALÇINTAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Beden sosyolojisi = Body sociology ; Edebiyat sosyolojisi = Literature sociology ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Bu tez kapsamında araştırdığım, Cumhuriyet'ten günümüze dek yayımlanmış Türkçe romanlarda sakatlıkların ve erkekliklerin eş zamanlı olarak dönüştüğünü tespit ettim. Başkarakterlerin, sakatlıklarının telafisi olarak erkekliklerini sürdürme telaşı içerisinde olduklarını gördüm ve bunu bir kavram olarak ileri sürdüm. Bu çalışmanın arka planında Peyami Safa'nın Dokuzuncu Hariciye Koğuşu'nu, Suat Derviş'in Sonu Güzel'ini, Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun Yaban'ını, Kemal Tahir'in Köyün Kamburu'nu, Tarık Buğra'nın Küçük Ağa'sını ve ana kısmında Murat Uyurkulak'ın Har: Bir Kıyamet Romanı'nı, Ahmet Coşkun'un Fransız Balkon'unu, Emrah Polat'ın Alocu Tilki'nin Serencamı'nı ve Turgay Yılmaz'ın Felç romanını odağa alıyorum. Bu metinlerin tümünde anlatı, sakat erkek başkarakter ekseninde kurgulanır. Tezde "tamlığı/bütünlüğü/sağlamlığı" deformasyona uğramış bedenlere sahip erkek başkarakterlerin sakatlık deneyimlerinden hareketle; sağlamlık ve erkeklikler arasında kurulan ittifaklar ile sakatlığın bu ittifakları nasıl bozduğuna ve erkekliklerin bu bozgunluktan nasıl çıktığını inceliyorum. İncelediğim dokuz roman aracılığıyla tezde şu soruların peşine düşüyorum: Sakatlığın erkeklikte yarattığı kriz, söz konusu romanlardaki erkek başkarakterlerin kişisel deneyimine nasıl tercüme oluyor? Bu krizle başa çıkmak için erkek başkarakterler nasıl stratejiler geliştiriyor, erkekliği "sürdürme telaşı" bu karakterlerde nasıl ortaya çıkıyor? Böylece nasıl (yeni, örneğin madun veya işbirlikçi vs.) bir erkeklik inşa ediliyor (veya edilmiyor/edilemiyor)? Sakatlığı kabullenen (veya kabullenemeyen) erkek nasıl bir erkekliği sürdürüyor? Cumhuriyetten günümüze sakat erkeklik inşaları edebiyatta nasıl değişim geçiriyor? Bu sorular üzerinde araştırma, beden politikalarının nasıl inşa edildiğini ve dolaşıma sokulduğunu romanlar aracılığıyla ortaya koyuyor ve Türkçe edebiyata dair yürütülen eleştirel erkeklik incelemeleri kapsamında sağlamlık belasını görünür kılarak sakatlık çalışmaları literatürüne katkıda bulunuyor.

Abstract:
In the Turkish novels published from the Republic to the present day, which I researched as part of this thesis, I found that disabilities and masculinities are transformed simultaneously. I observed that the protagonists were in a hurry to maintain their masculinity as a compensation for their disabilities, and I put forward this as a concept. In the background of this study, I have analyzed Peyami Safa's Ninth Ward of the Foreign Service, Suat Derviş's Good End, Yakup Kadri Karaosmanoğlu's The Wild, Kemal Tahir's The Hunchback of the Village, Tarık Buğra's Little Agha and in the main part, I focus on Murat Uyurkulak's Flare: A Novel of Apocalypse, Ahmet Coşkun's The French Balcony, Emrah Polat's The Swindler Fox's Adventures and Turgay Yılmaz's Paralysis. In all these texts, the narrative is constructed around a disabled male protagonist. In this thesis, based on the disability experiences of male protagonists with bodies whose "completeness/integrity/ability" has been deformed, I examine the alliances established between abilities and masculinities, how disability disrupts these alliances and how masculinities emerge from this disruption. Through the nine novels I have analyzed, I pursue the following questions: How does the crisis created by disability in masculinity translate into the personal experience of the male protagonists in these novels? What strategies does the male protagonists develop to cope with this crisis, how does the "rush to maintain" masculinity reveal itself in these characters? What kind of (new, e.g. subaltern or collaborative, etc.) masculinity is (or is not/can not be) constructed in this way? What kind of masculinity does the man who accepts (or cannot accept) disability maintain? How do constructions of disabled masculinity evolve in literature from the Republic to the present day? Through these questions, the research reveals how body politics are constructed and circulated through novels and contributes to the literature on disability studies by making the trouble of ability visible within the scope of critical masculinity studies conducted on Turkish literature.