Kişilik özelliklerinin yiyecek tercihlerine etkisi
Effect of personality traits on food preferences
Yazar: BEHİYENUR ÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA AKSOY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Besin tercihleri = Food preferences ; Gastronomi = Gastronomy ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Müşteri tercihleri = Customer preferences ; Yiyecek satın alma = Food purchasing

Özet:
Bireylerin davranışlarını ve tercihlerini yönlendiren sosyal, fiziksel ve psikolojik faktörlerin birleşimi, onların yediklerini belirleme konusunda da etkilidir. İnsanların yiyecek tercihini veya yiyecek tüketimini belirleyen nedenler birçok araştırmanın konusu olmuştur. Bu çalışmada ise psikolojinin temel unsurlarından biri olan kişiliğin, gastronominin temel öznelerinden biri olan yiyeceklerin tercihlerine etkisi araştırılmıştır. Gastronomi alanında bu sorunun araştırılması, yiyecek-içecek işletmelerinin ürün geliştirirken veya menü planlarken farklılık yaratmasını sağlayacak bir kaynak sunması açısından önemli görülmektedir. Bu amaçla, çalışmada Ankara'da yaşayan 427 bireyden veri toplanarak kişilik özelliklerinin yiyecek tercihlerine etkisi araştırılmıştır. Bununla birlikte yiyecek tercihlerinin cinsiyet ve yaş grupları açısından farklılaşıp farklılaşmadığı saptanmaya çalışılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, dışa dönüklük, uyumluluk, sorumluluk, deneyime açıklık ile sebze ve kuru baklagil tercihleri arasında pozitif bir ilişki saptanmıştır. Aynı zamanda, nevrotiklik ve sebze tercihleri arasında negatif bir ilişki, atıştırmalık tercihleri arasında pozitif bir ilişki olduğu görülmüştür. Deneyime açıklık ile alışılmadık meyve tercihleri arasında pozitif bir ilişki, rafine yağ tercihleri arasında negatif bir ilişki bulunmuştur. Yiyecek tercihlerinin cinsiyet değişkenine göre farklılaştığı tespit edilmiştir. Kadınların sebze tercih oranlarının erkeklere göre daha yüksek olduğu, erkeklerin et ve et ürünleri ile kahvaltılık (yüksek kalorili) tercihlerinin kadınlardan daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Yaş arttıkça sebzelerin ve kuru baklagillerin tercih oranlarının arttığı, atıştırmalık ve meyve tercihlerinin azaldığı ve et ve et ürünlerinin en çok 40-49 yaş grubunda tercih edildiği görülmüştür.

Abstract:
The combination of social, physical and psychological factors that guide people's behavior and preferences is effective in determining what they eat. The reasons that determine people food preference or food consume have been the subject of many studies. The reasons that determine the way people choose food or consumption have been the subject of many studies. In this study, the effect of personality, which is one of the basic elements of psychology, on the preferences of foods, which is one of the main subjects of gastronomy, was investigated. Researching this problem in the field of gastronomy is important in terms of providing a source that will enable food and beverage businesses to make a difference when developing products or menü planning. For this purpose, the data were collected from 427 individuals living in Ankara and the effect of personality traits on food preferences was investigated. In addition, it was researched to whether food preferences differed in terms of gender and age groups. According to results of research, between extraversion, agreeableness, concienciousness, openness to experience and vegetable and dried legume preferences in positive relationship. At the same time, there is a negative relationship between neuroticism and vegetables preferences, and a positive relationship between snack preference. Between openness to experience and unusual fruits preferences was found a positive relationship, between openness to experience and refined oil preferences was found a negative relationship. It was determined that food preferences differ according to gender. It has been determined that women's vegetable preference rates are higher than that of men and that men have more meat and meat products and traditional breakfast (high calorie) preferences than women. As the age increases, the choice of vegetables and dried legume increased, the choice of snacks and fruits decreased and meat and meat products were preferred the most in the 40-49 age group.