Kentsel dayanıklılığın belirlenmesinde depremsellik: İzmir-Tire örnek alan çalışması
Earthquake in resistant city development processesİzmir – Tire case study
Yazar: FATMA GÖNÜLLÜ
Danışman: PROF. DR. ŞULE GÖK TÜDEŞ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Günümüzde artan kentleşme ve iklim değişikliğinin de etkisiyle sıklığı ve şiddeti artan doğal afetler kentlere daha çok zararlar vermekte ve can kayıplarının yanı sıra ekonomik, kültürel sosyal anlamda da kayıplara neden olmakta ve bu da kent yerleşimleri giderek daha güvensiz hale getirmektedir. Birleşmiş Milletler Afet Riskini Azaltma Ofisi (UNDRR), Resilience Alliance ve Dünya Bankası gibi birçok uluslararası kurum bu durum belirtilmekte ve afet risklerinin azaltılması konusunda ve kentsel dayanıklılığın sağlanması konusunda çalışmalar yapmaktadır. Türkiye'nin bulunduğu coğrafi konum ve sahip olduğu jeolojik özelliklerle deprem sel, taşkın, heyelan gibi birçok doğal afeti bünyesinde barındırmaktadır. Türkiye'de özellikle 2000'li yılların başından günümüze planlama alanında birçok önemli değişiklik yaşanmıştır ve bunların başında kentsel dayanıklılığın artırılması, afet risklerinin azaltılması ve kentsel yaşam kalitesinin yükseltilmesi yer almaktadır. Kentsel dayanıklılığı ölçmek için literatürde farklı yöntemler ve kriterler yer almaktadır. Her yöntem ve kriter dayanıklılığı ölçülen kent yerleşimi ve neye karşı dayanıklılığın ölçüldüğüne göre değişkenlik göstermektedir. Bir kenti afetlere karşı dayanıklı hale getirmek aynı zamanda o kentin çevresel, ekonomik ve kültürel anlamda daha sürdürülebilir olmasını da sağlamaktadır. Dayanıklı kentler sağlanması için bu çalışmada İzmir ili Tire ilçesi çalışma alanı olarak seçilmiştir. Deprem bölgesinde bulunan ve deprem tehlikesinden zarar görebilirliği yüksek olan Tire'de depreme karşı kentsel dayanıklılık kriterleri seçilerek bu kriterler mekânsal analizlere dönüştürülmüştür. Sonrasında ise fiziksel erişilebilirlik ve deprem tehlike haritaları birleştirilerek Bütünleşik Deprem Tehlike Haritası oluşturulmuştur. Üretilen harita ise Tire'nin arazi kullanımı, mahallelerin doluluk boşluk özellikleri, mahalle yoğunlukları gibi diğer bilgilerle birleştirilerek yorumlanmıştır. Böylelikle İzmir Tire ilçe merkezinin depreme dayanıklı kent gelişim süreçlerinde nelere dikkat edilmesi gerektiği ortaya koyulmuştur.

Abstract:
Today, natural disasters, the frequency and severity of which increase with the effect of increasing urbanization and climate change, cause more damage to cities and cause economic, cultural and social losses as well as loss of life, which makes urban settlements increasingly unsafe. Many international institutions such as the United Nations Office for Disaster Risk Reduction (UNDRR), the Resilience Alliance and the World Bank have made this point and have worked on disaster risk reduction and urban resilience. Turkey has many natural disasters such as earthquakes, floods, landslides, due to its geographical location and its geological characteristics. There have been many important changes in the field of planning in Turkey, especially from the beginning of the 2000s, and these include increasing urban resilience, reducing disaster risks and increasing the quality of urban life. There are different methods and criteria in the literature to measure urban resilience. Each method and criterion varies according to the urban settlement whose durability is measured and what the durability is measured against. Making a city resistant to disasters also makes that city more sustainable in terms of environmental, economic and cultural aspects. In order to provide durable cities, Tire district of İzmir province was chosen as the study area in this study. In Tire, which is located in an earthquake zone and has a high risk of earthquake hazard, urban resistance criteria against earthquakes were selected and these criteria were converted into spatial analysis. Afterwards, the Integrated Earthquake Hazard Map was created by combining physical accessibility and earthquake hazard maps. The produced map was interpreted by combining it with other information such as Tire's land use, occupancy and vacancy characteristics of neighborhoods, and neighborhood densities. Thus, it has been revealed what should be considered in the earthquake resistant urban development processes of İzmir Tire district center.