Eğitim yönetiminde örgütsel dikkat ve yönetimine yönelik teori geliştirme ve örgütsel dikkatin işletimselleştirilmesi: Çok aşamalı karma yöntem araştırması
Theory development on organizational attention and its management and operationalization of organizational attention in educational administration: Multi-stage mixed methods research
Yazar: MERAL TOPAL
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ÖZDEMİR
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ortak dikkat = Joint attention ; Seçici dikkat = Selective attention

Özet:
Araştırmanın amacı, örgütsel dikkat süreci ve yönetimine ilişkin teorik bir model oluşturmaktır. Amaç doğrultusunda, kurumlara yönetim süreçlerinde ve rekabet avantajı sağlayacak teorik modeli ortaya koymaktır. Amaca ulaşmak için; örgütsel dikkatin detaylı bir şekilde ele alınması örgütsel dikkat ifadesinin kavramsallaştırılması ve işletimselleştirilmesi, eğitim yöneticilerinin örgütsel dikkate ilişkin görüşlerinin ve süreci yönetimlerinin tespit edilmesi, örgütsel dikkat kategori ve bileşenlerinin incelenmesi ve örgütsel dikkate ilişkin ölçek geliştirilmesi hedeflenmiştir. Bu araştırma, birçok aşamalı karma yöntem araştırmadır. Gömülü teoriye dayalı karma yöntem gömülü desen araştırması ardından ölçek geliştirme temelli nicel araştırma aşaması yer almaktadır. Karma Yöntem gömülü desen araştırması merkezinde yer alan gömülü teori nitel yaklaşımı Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinden DEMATEL yöntemi nicel yaklaşımıyla desteklenmiştir. Nicel araştırma aşaması ise ölçek geliştirme süreçleri ve yapısal modelin test edilmesinden oluşmaktadır. Araştırmanın karma yöntem gömülü desen araştırması aşamasında gömülü teori için çalışma grubu seçiminde kuramsal örnekleme, DEMATEL yöntemi için ise amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın bir diğer aşması olan nicel araştırma aşamasında örneklemin tespiti tesadüfi örneklemeyle gerçekleştirilmiştir. Katılımcılardan elde edilen veriler, gömülü teori için MAXQDA 12 paket programı, DEMATEL yöntemi için excel programı, ölçek geliştirme çalışmaları ve yapısal model testi için SPSS 21 ve AMOS paket programları kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın karma yöntem araştırması aşamasına ait veriler doğrultusunda örgütsel dikkate ait çekirdek kategorinin seçicilik ve odaklanma olduğu bulgusu elde edilmiştir. Kavramsal çalışmaları yapılan örgütsel dikkate ilişkin ölçek çalışmasında üç alt boyutlu 16 maddeli Örgütsel Dikkat Ölçeği (ÖDÖ) geliştirilmiştir. Geliştirilen ölçeğin, istenilen düzeyde geçerlik ve güvenirliğe sahip olduğu belirlenmiştir. Son olarak yapısal eşitlik modelinde (YEM) örgütsel dikkatin, bilişsel esneklik ile akılcı ve sezgisel karar verme arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolüne sahip olduğu sonucu elde edilmiştir.

Abstract:
The aim of the research is to create a theoretical model of the process and management of organizational attention. In line with the aim, the theoretical model that will provide competitive advantage to institutions in management processes and competitive advantage. In order to achieve the aim; it is aimed to discuss organizational attention in detail, conceptualize and operationalize the expression of organizational attention, determine the views of educational administrators on organizational attention and process management, examine the categories and components of organizational attention, and develop a scale for organizational attention. This research is a multi-stage mixed method research. There is a mixed method embedded design research based on grounded theory followed by a quantitative research phase based on scale development. The qualitative approach of grounded theory, which is at the center of the Mixed Method embedded design research, was supported by the quantitative approach of DEMATEL method from Multi-Criteria Decision Making Methods. The quantitative research phase consists of scale development processes and testing the structural model. In the mixed method embedded design research phase of the study, theoretical sampling was used to select the study group for the embedded theory and purposive sampling was used for the DEMATEL method. In the quantitative research phase, which is another stage of the research, the determination of the sample was carried out by random sampling. The data obtained from the participants were analyzed with the help of MAXQDA 12 package program for grounded theory, excel program for DEMATEL method, SPSS 21 and AMOS package programs for scale development studies and structural model testing. In line with the data of the mixed method research phase of the study, it was found that the core category of organizational consideration was selectivity and focus. In the scale study on organizational attention, a 16-item Organizational Attention Scale (OAS) with three sub-dimensions was developed. It was determined that the developed scale had the desired level of validity and reliability. Finally, in the structural equation model (SEM), it was concluded that organizational attention played a partial mediating role in the relationship between cognitive flexibility and rational and intuitive decision making.