Kırım'da Alman işgali ve Kırım Tatarları 1941-1944
German occupation in Crimea and Crimean Tatars 1941-1944
Yazar: AYBÜKE GÜZAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET ŞEN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Almanya = Germany ; Dünya Savaşı II = World War II ; Kırım = Crimean ; Kırım Tatarları = Crimean Tatars ; İşgal = Occupation

Özet:
Kırım Tatarlarının kaderi bulundukları coğrafyanın stratejik önemi ile doğrudan ilişkilidir. Bu coğrafyada tarihin ilk dönemlerinden itibaren mevcut olan toplumsal hareketlilik, daimî olarak süregelen güç çatışmalarına sahne olmuştur. 1475 tarihinden itibaren Osmanlı Devleti'nin himayesinde olan Kırım, 1783 tarihinde Rus Çarlığı tarafından işgal edilmiştir. I. Dünya Savaşı'nda dengeler değişmiş, bölgede beklenmeyen bir güç ortaya çıkmıştır. Rus Çarlığı'nın yıkılması ile devam eden süre esnasında Kırım, Almanlar tarafından 21.04.1918-16.11.1918 tarihleri arasında işgal edilmiştir. Bu süre içinde Kırım Tatarları bağımsızlıklarını kazanmak ümidi ile Rusya ve Ukrayna'ya karşı mücadele ettikleri gibi Almanya ve Osmanlı Devleti'nden de yardım beklemişlerdir. Savaşın İttifak Devletlerinin aleyhine sonuçlanması ile Kırım Tatarlarının bağımsızlık ümitleri bu dönem için sona ermiştir. 1921-1941 yılları arasında Sovyet baskısı altında mücadele veren Kırım Tatarları için II. Dünya Savaşı yılları çok daha çetin ve uzun mücadelelerin verildiği bir dönem olmuştur. Bölgedeki Alman işgali ikinci kez (1941-1944) Kırım Tatarlarına umut olmuş, bağımsızlık yolunda Almanlardan yardım almak amacı ile çareler aramışlardır. Tıpkı I. Dünya Savaşı'nda olduğu gibi II. Dünya Savaşı'nda da Almanların temel gayesi Kırım'a bağımsızlık vermek olmamıştır. Savaşın getirdiği koşullara göre hareket etmişler ve Kırım Tatarlarını kendi amaçları doğrultusunda kullanmaya çalışmışlardır. Kırım Tatarlarının Çarlık ve Sovyet dönemlerindeki mücadeleleri ile sürgün hadisesi üzerine ülkemizde pek çok çalışma mevcuttur. Fakat Alman işgal dönemindeki mücadelelerini işleyen detaylı bir çalışma mevcut değildir. Bu hususu ele alan çalışmalar yüzeysel olarak mevzuya değinmişlerdir. Çalışmamızda Kırım Tatarlarının II. Dünya Savaşı'ndaki Alman işgali ile beraber bağımsızlık yolunda takındıkları tutum ve verdikleri mücadele ele alınmıştır. Kırım'da Alman işgal süreci ve Almanların politikaları daha detaylı incelenmiştir. Böylece bu dönemde Kırım Tatarlarının Millî Mücadelesi hususu Alman arşiv belgeleri de kullanılmak suretiyle aydınlatılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The fate of the Crimean Tatars is directly related to the strategic importance of their geography. The social mobility that has existed in this geography since the first periods of history has been the scene of constantly ongoing power conflicts. Crimea, which has been under the auspices of the Ottoman Empire since 1475, was occupied by the Russian Tsardom in 1783. During the First World War, the balances changed and an unexpected power emerged in the region. During the period that continued with the collapse of the Russian Tsardom, Crimea was occupied by the Germans between 21.04.1918 and 16.11.1918. During this period, the Crimean Tatars fought against Russia and Ukraine in the hope of gaining their independence, and they expected help from Germany and the Ottoman Empire. With the conclusion of the war against the Central Powers, the independence hopes of the Crimean Tatars ended for this period. For the Crimean Tatars, who struggled under Soviet pressure between 1921-1941, II. The years of World War II were a period of much more difficult and long struggles. The German occupation in the region for the second time (1941-1944) gave hope to the Crimean Tatars, and they sought solutions to get help from the Germans on the way to independence. Just like in World War I, II. In World War II, the main aim of the Germans was not to give independence to the Crimea. They acted according to the conditions brought by the war and tried to use the Crimean Tatars for their own purposes. There are many studies in our country on the struggles of the Crimean Tatars in the Tsarist and Soviet periods and the exile. However, there is no detailed study that deals with the struggles of the German occupation period. Studies dealing with this issue have touched on the subject superficially. In our study, the Crimean Tatars II. Along with the German occupation in World War II, their attitude towards independence and their struggle are discussed. The German occupation process in Crimea and the policies of the Germans were examined in more detail. Thus, in this period, the issue of the National Struggle of the Crimean Tatars was tried to be clarified by using German archive documents.