Akromegali hastalarında klinik özelliklerin yaşam kalitesi ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between clinical features and quality of life in acromegaly patients
Yazar: FATMA NUR ERDEN
Danışman: PROF. DR. GÖKNUR YORULMAZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Akromegali, growth hormonun (GH) hipofiz bezinde somatotrop hücrelerden kaynaklanan adenom sonucunda hipersekresyonu nedeniyle gelişen, nadir görülen bir hastalıktır. Hastalar ortalama 4. dekadda tanı alır. Tümörün lokal etkilerine bağlı veya GH ve insülin benzeri büyüme faktörü-1'in (IGF-1) metabolik etkilerine bağlı bulgular görülür. Tedavide cerrahi, somatostatin reseptör ligandları, radyoterapi ve uygun kombinasyonları kullanılmaktadır. Eşlik eden metabolik, fiziksel ve psikolojik sorunlar nedeniyle hastaların yaşam kalitesinde kötüleşme görülmektedir. Yaşam kalitesi, genel yaşam kalitesi ölçekleri ile değerlendirilebildiği gibi hastalığa özgü yaşam kalitesi ölçeği olan AcroQoL ile de değerlendirilir. Çalışmamızda kliniğimizde takibi devam eden 42 akromegali hastasının yaşam kalitesini etkileyen özellikleri belirlemeyi amaçladık. Hastaların yaş ortalaması 54,76±11,5, %45,2'si (n=19) kadın, tanı aldıkları yaş 42,26±1,62 idi. Hastaların %50'sinde (n=21) hipertansiyon (HT), %38,1'inde (n=16) diyabetes mellitus (DM), %28,6'sında (n=12) kardiyak patoloji, %16,6'sında (n=7) malignite öyküsü, %64,3'ünde (n=27) tiroid bezinde nodül, %26,2'sinde (n=11) multinodüler guatr (MNG) %35,7sinde (n=15) hipofizer yetmezlik saptandı. %76,2'si (n=32) opere edilmiş, %69'u (n=29) oktreotid, %35,7'si (n=15) lanreotid ve %52'4'ü (n=22) kabergolin tedavisi almıştı. Radyoterapi uygulanan 9 hasta (%21,4) mevcuttu. Erkek cinsiyet, ileri yaş, geç yaşta tanı almak, düşük vücut kitle indeksi (VKİ), düşük vücut ağırlığı, daha az vücut yağ oranına sahip olmak yaşam kalitesi anketlerinin tamamında veya alt grup ölçümlerinin çoğunda yüksek skorlarla ilişkili bulundu. Tanı anında adenom boyutunun daha küçük olması, radyoterapi almış olmak, kardiyak patoloji, HT, tiroid nodülü ve MNG saptanmaması ise yaşam kalitesi anketlerinin bazı subgrup ölçümlerinde yüksek skorlarla ilişkili bulundu. Hastaların yaşam kalitesini iyileştirebilmek için eşlik eden komorbiditelerin multidisipliner yaklaşımla değerlendirilmesi, erken tanı için sağlık profesyonellerinin eğitimi ve takipleri sırasında VKİ, vücut ağırlığı, vücut yağ oranı açısından izlenmesi faydalı olacaktır.
Anahtar Kelimeler: akromegali, yaşam kalitesi, AcroQoL, biyoimpedans

Abstract:
Acromegaly is a rare disease that develops with the hypersecretion of growth hormone (GH) from adenoma originating from somatotroph cells in the pituitary gland. Clinical findings are observed due to the local effects of the tumor or the metabolic effects of GH and insulin-like growth factor-1 (IGF-1). Surgical treatment, somatostatin receptor ligands, radiotherapy and appropriate combinations are used in the treatment. There is a deterioration in the quality of life of patients due to accompanying metabolic, physical and psychological problems. Quality of life in acromegaly patients is evaluated with general quality of life scales or AcroQoL, a disease-specific quality of life scale. In our study, we aimed to determine the characteristics that affect the quality of life of 42 acromegaly patients followed in our clinic. The average age of the patients was 54.76±11.5, 45.2% (n=19) were female, and the average age at diagnosis was 42.26±1.62. 50% (n=21) of the patients had hypertension (HT), 38.1% (n=16) had diabetes mellitus (DM), 28.6% (n=12) had cardiac pathology, 16.6% (n=7) had a history of malignancy, nodule in the thyroid gland was observed in 64.3% (n = 27), multinodular goiter (MNG) was observed in 26.2% (n = 11) and pituitary insufficiency was observed in 35.7% (n = 15). 76.2% (n=32) were operated on, 69% (n=29) were treated with octreotide, 35.7% (n=15) were treated with lanreotide, and 52.4% (n=22) had received cabergoline treatment. There were 9 patients (21.4%) who received radiotherapy. Male gender, older age, being diagnosed at a later age, low body mass index (BMI), low body weight, and having less body fat were associated with higher scores on all quality of life questionnaires or most subgroup measurements. Low adenoma size at the time of diagnosis, prior radiotherapy, not having cardiac pathology, HT, thyroid nodule and MNG were found to be associated with higher scores in some subgroup measurements of the quality of life questionnaires. In order to improve the quality of life of patients, it will be useful to evaluate accompanying comorbidities with a multidisciplinary approach, train healthcare professionals for early diagnosis, and monitor BMI, body weight, and body fat ratio during follow-up.
Key Words: acromegaly, quality of life, AcroQoL, bioimpedance