Farklı kökenli çörek otu (Nigella sativa L.) genotiplerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and quality characteristics of different originated blackcumin (Nigella sativa L.) genotypes
Yazar: EYYÜP ÖZEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLEN ÖZYAZICI
Siirt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Genotip = Genotype ; Nigella sativa L. = Nigella sativa L. ; Sabit yağlar = Fixed oils ; Tohum verimi = Seed yield ; Çörekotu = Nigella

Özet:
Bu çalışma, Siirt ekolojik koşullarında bazı çörek otu (Nigella sativa  L.) genotiplerinin verim ve kalite özelliklerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma; Siirt Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Araştırma ve Uygulama Arazisi'nde 2020-2021 yetiştirme sezonunda yürütülmüştür. Araştırmada Çameli çeşidi ile 9 farklı çörek otu genotipleri (Nigella sativa L.) bitkisel materyal olarak kullanılmıştır. Araştırmada tarla denemesi, tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Çalışmada; çıkış süresi, % 50 çiçeklenme gün sayısı, vejetasyon süresi, bitki boyu, dal sayısı, bitkide kapsül sayısı, kapsülde tohum sayısı, bitki başına tohum verimi, biyolojik verim, tohum verimi, hasat indeksi, bin tane ağırlığı, sabit yağ oranı, sabit yağ verimi, gibi tarımsal özellikler incelenmiştir. Araştırma sonucunda çıkış süresi, % 50 çiçeklenme gün sayısı, vejetasyon süresi, bitki boyu, kapsül sayısı, kapsülde tohum sayısı, bitki başına tohum verimi, biyolojik verim, tohum verimi, hasat indeksi, bin tane ağırlığı,  sabit yağ verimi yönünden genotipler arasında istatistiki açıdan p<0.01 düzeyinde önemli farklılıklar tespit edilmiştir. Dal sayısı ve sabit yağ oranı bakımından genotipler arasında istatistiki açıdan p<0.05 düzeyinde önemli farklılıklar göstermiştir. Araştırmada, genotiplere göre; çıkış gün sayısı 32.8-37.5 gün,  % 50 çiçeklenme gün sayısı 149.5-158.0 gün, vejetasyon süresi 200.8-205.0 gün, bitki boyu 39.93-54.00 cm, dal sayısı 3.10-5.78 adet,  kapsül sayısı 6.10-10.63 adet/bitki, kapsülde tohum sayısı 84.40-114.80 adet/kapsül, bitki başına tohum verimi 0.76-1.65 g, biyolojik verim 280.52-445.85 kg/da, tohum verimi 66.66-99.93 kg/da, hasat indeksi % 15.04-32.09, bin tane ağırlığı 2.32-2.85 g, sabit yağ oranı % 19.71-28.44, sabit yağ verimi 14.93-25.66 kg/da arasında değişkenlik göstermiştir.  Araştırmadan elde edilen bir yıllık sonuçlara göre; Siirt ili iklim ve toprak şartlarında kışlık çörek otu yetiştiriciliğinde, tohum üretimi amacıyla Mardin ve Kütahya genotiplerinin kullanılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was carried out to determine seed yield and quality characteristics of some black cumin (Nigella sativa L.) genotypes in Siirt ecological conditions. The research was conducted during 2020-2021 growing seasons in Siirt University, Agricultural Faculty, Research and Application Land. Çameli cultivar and 9 different black cumin (Nigella sativa L.) genotypes were used in the study. In the research field experiment was established as randomized complete block experimental design with four replicates. The study was investigated agricultural properties such as emergence time, % 50 flowering period, vegetation period, plant height, branch number, number of capsule per plant, number of seed per capsule, seed yield per plant, biological yield, seed yield, harvest index, thousand seed weight, fatty oil ratio, fatty oil yield. In terms of emergence time, % 50 flowering period, vegetation period, plant height, number of capsule per plant, number of seed per capsule, seed yield per plant, biological yield, seed yield, harvest index, thousand seed weight and fatty oil yield examined in the research, significant differences were statistically determined p<0.01 among the genotypes. In terms of branch number and fatty oil ratio examined in the research, statistically significant differences were determined p<0.05 among the genotypes. According to the result emergence time, 50% flowering period, vegetation period, plant height, branch number, number of capsule per plant, number of seed per capsule, seed yield per plant, biological yield, seed yield, harvest index, thousand seed weight, fatty oil ratio, fatty oil yield were changed between 32.8-37.5 day,  149.5-158.0 day, 200.8-205.0 day, 39.93-54.00 cm, 3.10-5.78 number,  6.10-10.63 number/plant, 84.40-114.80 number/capsule, 0.74-1.65 seed yield/plant, 2805.2-4458.5 kg/ha, 666.6-999.3 kg/ha, 15.04-32.09%, 2.32-2.85 g, 19.71-28.44%, 149.3-256.6 kg/ha respectively.
According to the one year results obtained from the research; It was concluded that Mardin and Kütahya genotypes should be used for the production of seed in black cumin cultivation as a winter intermediate product in Siirt province climate and soil conditions.