Tasavvuf eğitiminde etvâr-ı seb'a metodu
The Method of seven stages (al-atwar al-sab'a) in sufi education
Yazar: MUHİDDİN USTA
Danışman: PROF. DR. REŞAT ÖNGÖREN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahlak eğitimi = Moral education ; Din eğitimi = Religious education ; Etvar-ı Seb`a = Etvar-ı Seb`a ; Eğitim = Education ; Eğitim yöntemleri = Education methods ; Tasavvuf = Mystic

Özet:
Sûfîler kâmil ve olgun insan olma yolunda benimsemiş olduğu değerler manzumesini "Etvâr-ı Seb'a" kavramı ile ifade ederek yedi mertebede ele almışlardır.  Bu mertebeler insan ile Yüce Allah arasındaki ilişkinin öznel olmasına karşın her insanın başvuracağı ortak değerleri ihtiva etmektedir. Nefsin sıfatları ya da mertebeleri olarak değerlendirilen bu mertebeler nefs-i emmâre, nefs-i levvâme, nefs-i mülhime, nefs-i mutmainne, nefs-i râziye, nefs-i merziye ve nefs-i kâmile olarak isimlendirilmiştir. Hakikati itibariyle mutlak varlığın taayyünlerindeki bir yolculuk olarak görülen tasavvuf eğitiminin "tahalluk" ve "tahakkuk" olmak üzere iki veçhesi bulunmaktadır. İlk veçhe sûfînin elde edeceği ahlakî erdemleri ikinci veçhe ise sûfînin tecrübe edeceği manevî halleri kapsamaktadır. 
Etvâr-ı Seb'a metoduna göre sûfî önce nefsini daha sonra ise rabbisini tanımak sûreti ile yaratılış amacını gerçekleştirmelidir. Bu amaç beden elbisesine bürünerek sâfiyetini ve nurâniyetini kaybeden insanın "ilm-i simyâ" olarak adlandırılan ilâhî marifeti tahsil ederek yeniden saf hale gelmesidir. 
Sûfîler beden ile birlikte nefs, ruh ve aklı insan benliğinin unsurları olarak değerlendirir. Bunların mahiyeti ve birbirleriyle olan ilişkisi Etvâr-ı Seb'a metodunda önemle üzerinde durulan bir konudur. İnsan ruhunun kuvvet bulmasıyla birlikte nefse ve bedene ait kuvvetler mağlup olur. Böylelikle sûfînin benliğinde manevî bir dönüşüm gerçekleşir. 
Sûfî tasavvuf eğitimi esnasında kalbine hücum ederek onu kontrolü altına alan manevî hallerin tahakkümü altında bulunur. Bu haller sûfînin yedi menzili bulunan manevî yolculuğunda yaşadığı manevî tecrübelerdir. Bu yolculuğun nihayeti sûfînin aslî vatanına dönmesidir. Böylelikle sûfî "rabbine dön" ilahî hitabına itaat etmiş olur.

Anahtar Kelimeler: 
Tasavvuf Eğitimi, Etvâr-ı Seb'a, Nesf Terbiyesi, Seyr u
Sülûk, Ahlak.

Abstract:
On the way of becoming perfect (kâmil) and mature, Sufis adopted a complex of values, which is expressed in seven stages and named "al-Atwar al-Sab'a". 
Although the relationship between human and God is subjective, these seven stages contain common values that apply every human being. Sprititual steps, which are assessed as attributes or stages of Soul (Nafs) are the Commanding Soul (al-Nafs al-Ammarah), the R egretting Soul (al-Nafs al-Lawwamah), İnspired Soul (al-Nafs al-Mulhimah), Tranquil Soul (al-Nafs al-Mutmainnah), Content Soul (al-Nafs al-Raziyah), Pleasing Soul (al-Nafs al-Marziyyah) and Perfect Soul (al-Nafs al-Kamilah).
As the existence of absolute truth is seen as a journey in manisfestation (taayyun) where are two aspects of Sufi training which are named morality (tahalluk) and realization (tahaqquq). While the first aspect includes moral virtues, the secondaspect refers spiritual stages, which the Sufi will experience. 
According to the Seven Stages method, the Sufi have torealize the purpose of his creation and must first recognize itself and recognize thereupon God. And yet the aim is, people who have lost their purity and divineradiance by getting a human body, become pure again by being educated in Gnosis (al-Marifah) named İlm al-Simya (Alchemy). Sufis consider the human body wih nafs, soul and mind as elements of human self. The property of theseelements and the relationship among each other is an important issue, which is emphasized in the method of Seven Stages. While the human spirit and soul becomestrength, the nafs and body will be defeated. Thus, a transformation takes place in spiritual self of the Sufi.
While training in Tasawwuf, the Sufi is influenced by over powering spiritual states, which rush his heart and take it under control. These states are spiritualexperiences of the Sufi, who is on a spiritual journey with seven ranges. In the end of this journey the Sufi isfinally returning to his real homeland. Thus, he obeys the divine appeal "Turn to God".

Keywords: 
Sufi Education, al-Atwar al-Sab'a, Soul (Nafs) disciplining, The
Spiritual Journey, Ethics.