Post-Sovyet süreçte Gagauz kimliğinin yeniden üretilmesi üzerine sosyolojik bir araştırma
A sociological research on the reproduction of the Gagauz identity in the post-Soviet period
Yazar: NESİBE AYŞE SAĞLAM
Danışman: PROF. DR. YUSUF ADIGÜZEL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Etnik kimlik = Ethnic identity ; Gagavuzlar = Gagauzs ; Kimlik inşası = Identity formation ; Kimlik oluşumu = Identity construction ; Rusya = Russia ; Sosyoloji = Sociology ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Soğuk Savaş sonrası = After the Cold War

Özet:
Soğuk Savaş sonrasında Sovyetler Birliği'nin etkili olduğu coğrafyadaki devlet yapıları değişmiş, dağılan Birlik yerini yeni bağımsız ve özerk ulus-devletlere bırakmıştır. Moldova Cumhuriyeti içerisinde 1994'te kurulan Gagauz Yeri Özerk Bölgesi de bu yeni siyasal oluşumlardan biridir. Söz konusu siyasi değişimle birlikte bölge, toplumsal olarak birçok alanda değişim ve dönüşüm yaşamıştır. Bu değişim ve dönüşümler, Gagauz kimliğinin yeniden üretimi ve inşasını da etkilemiştir. Bu çalışmada günümüzde Gagauz Yeri Özerk Bölgesi'nde, yerel coğrafyalarında yaşayan Gagauz halkının gündelik yaşamında kimliğini nasıl yeniden ürettiği ve inşa ettiği araştırma konusu edilmiştir. Bu doğrultuda nitel araştırma yöntemlerinden etnografi tekniği ile alan araştırması yapılmıştır. Gagauz bireylerin gündelik yaşamlarında aile, okul, basın-yayın, kilise vb. sosyalleşme alanlarındaki pratikleri ve eylemleriyle etnik kimliklerini yaşama, üretme ve aktarma durumları; gözlem, derinlemesine mülakat ve odak grup görüşmeleri ile anlaşılmaya çalışılmıştır.
Alan araştırması sonucunda Gagauzların yerel coğrafyalarında, günümüz gündelik yaşam pratikleri çerçevesinde aile, eğitim, basın-yayın, kilise vb. kurumlarının her birinde etnik kimliklerini bütüncül değil, aksine "sınırlı" olarak yaşadıkları, aktardıkları ve yeniden üretmekte oldukları bulgulanmıştır. Gagauz kimliğinin etnik dil ve soy sınırlarının, özerklik sürecinde beklenenin aksine, güçlenmek yerine aşınmaya başladığına dair güçlü işaretler mevcuttur. Etnik dil sınırlarının, kendi dilleri ile birlikte Rusça'yı da anadilleri olarak algılamaları ve kabul etmeleri; etnik soy sınırlarının ise yeni nesilde grup dışı karma evliliklerin yaygınlaşması ile aşındığı gözlemlenmiştir. Ayrıca bölgedeki dış göç eğilimi nedeniyle kimliklerini sabit, yerel eksenli bir üretimden ziyade ulus-aşırı hareketlilik beklentileri doğrultusunda küresel alanlara göre inşa ettikleri tespit edilmiştir.

Abstract:
After the end of the Cold War, the state structures changed in the region where the Soviet Union was influential and the disintegrating Union was replaced by new independent and self-governing nation states. Autonomous Territorial Unit of Gagauzia, established in 1994 in the Republic of Moldova, is one of these new political entities. With this political change, the region has experienced change and transformation in many social areas. These changes and transformations also affected the reproduction and construction of Gagauz identity.  In this study, the way of Gagauz people living in their own local geography, to reproduce and build the ethnic Gagauz identity in everyday life has been chosen as the research topic. In line with this purpose, ethnography technique, one of the qualitative research methods, was conducted in the field research. Gagauz individuals in their daily lives; living conditions, producing and transmitting their ethnic identities through their practices and actions in the fields of socialization such as family, school, press, church etc.; have been tried to understand through observation, in-depth interviews and focus group meetings.
As a result of the field research, it has been found that in today's daily life of the Gagauzes in their local region; in each institution such as family, education, press and church; they live, transmit and produce their ethnic identities in a limited way rather than in a holistic way. There are strong signs that the ethnic language and lineage boundaries of the Gagauz identity have begun to erode in the self-governing process, rather than strengthening as expected. It has been observed that the ethnic language boundaries have eroded with perceiving and accepting Russian as their native language along with their own language and ethnic lineage boundaries are eroded with the spread of non-group mixed marriages in the new generation. In addition, due to the tendency of external migration in the region; It is determined that they build their identities in accordance with global fields in line with the expectations of transnational mobility rather than a fixed, local-based production.