Anne ve çocukta kronik hastalıkların varlığı ile ebeveyn tutumları arasındaki ilişki
The relationship between the presence of chronic diseases in mother and child and parental attitudes
Yazar: MELDA ÇELİK
Danışman: PROF. DR. SIDDİKA SONGÜL YALÇIN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Pediatri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Çocuk hastalıkları = Child diseases

Özet:
Bu çalışma, anne ya da çocukta kronik hastalık olan ailelerdeki ebeveynlik tarzlarını araştırmayı amaçlamaktadır. Anneler ve 2-6 yaş arası çocukları üç pediatri kliniğinden alınmış ve hem annenin hem de çocuğun sağlık durumuna göre sınıflandırılmıştır. Veriler vaka formu ve demokratik, otoriter, aşırı korumacı ve izin verici tutumları değerlendiren Ebeveyn Tutum Ölçeği (ETÖ) kullanılarak toplanmıştır. Anne-çocuk sağlık durumu ile ebeveyn tutumu alt ölçekleri arasındaki ilişki ki-kare testiyle analiz edilmiştir. Daha sonra, karıştırıcı temel özellikler kontrol edilerek çoklu lojistik regresyon analizi yapılmıştır. Çalışmaya 878 anne-çocuk çifti alınmıştır. Annelerin tutumları eğitim, çalışma durumu ve çocuğun yaşına göre değişmiştir. Hem annede hem de çocukta ve sadece çocukta kronik hastalık olması daha yüksek aşırı korumacı puanlarla anlamlı şekilde ilişkiliydi (p<0.001). Yüksek izin verici puanlara sahip annelerin yüzdesi, sadece annenin hastalığı ve her ikisinin de sağlıklı olması durumunda, hem annenin hem de çocuğun hastalığı olduğu duruma kıyasla daha yüksekti (p=0.018). Anne-çocuk özellikleri çoklu logistik regresyon analizine alındığında Karıştırıcı faktörler ayarlandıktan sonra, hasta bir çocuğa sahip olmak yüksek aşırı korumacı puan olasılığında 1,6 kat, hem annenin hem de çocuğun hastalığı 2,94 kat artış göstermiştir. Her ikisi de hasta olduğunda yüksek izin verici puan olasılığı, her ikisinin de sağlıklı olduğu durumdan 2,56 kat daha düşük saptanmıştır. Bu çalışma, bir çocuk kronik bir hastalıktan etkilendiğinde -anne de hasta olsun ya da olmasın- annelerin daha yüksek düzeyde aşırı korumacılık ve daha düşük düzeyde izin vericilik gösterme eğiliminde olduğunu ortaya koymuştur. Buna karşılık, ebeveynlikte otoriterlik ve demokratik tutum düzeyleri nispeten sabit kalmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Anne; çocuk; ebeveyn hastalığı; ebeveyn tutumları
         kronik hastalık

Abstract:
This study aims to investigate parenting styles in families dealing with mother-child chronic diseases. Mothers of children aged 2-6 years were recruited from three pediatric clinics and classified according to the health status of both mother and child. Data were collected using case files and the Parental Attitude Scale (PAS), which assesses democratic, authoritarian, overprotective and permissive attitudes. The relationship between mother-child health status and parental attitude subscales was analyzed using a chi-square test. Multiple logistic regression analyses were then performed controlling for confounding baseline characteristics. 878 mother-child pairs were included in the study. Mothers' attitudes varied according to their education, employment status, and age of the child. Chronic illness in both mother and child and in the child only was significantly associated with higher overprotective scores (p<0.001). The percentage of mothers with high permissive scores was higher when only the mother was ill and both were healthy compared to when both mother and child were ill (p=0.018). After adjusting for confounding factors, having a sick child was associated with a 1.6-fold increase in the odds of a high overprotective score, and having both mother and child sick was associated with a 2.94-fold increase. The odds of a high permissive score were 2.56 times lower when both were ill than when both were healthy. This study suggests that when a child is affected by a chronic illness - whether or not the mother is also ill - mothers tend to show higher levels of overprotectiveness and lower levels of permissiveness. On the other hand, the levels of authoritarian and democratic attitudes in parenting remain relatively constant.
Keywords: Child; chronic illness; mother; parental attitudes; parental illness