Doğu Akdeniz jeopolitiğinde enerji denklemi bağlamında Türkiye-Libya ilişkileri üzerine bir analiz
Türkiye-Libya relations in the context of the energy equation in Eastern Mediterranean geopolitics
Yazar: KÜBRA AYDIN
Danışman: PROF. DR. HAYATİ AKTAŞ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Jeopolitik açıdan son derece kritik bir ehemmiyete haiz olan Doğu Akdeniz 
bölgesi, son yıllarda enerji rezervlerinin tespitiyle enerji jeopolitiğin kritik bir meselesine 
dönüşmüştür. Enerji, hali hazırda uluslararası arenada aktörlerin ihtiyaç duyduğu ve sahip 
olunması gerekli bir araçtır. Enerji jeopolitiği, enerji kaynaklarının kullanımı, üretimi ve 
dağıtımıyla ilgili siyasi, ekonomik etkenlerin etkileşimini incelemektedir. Bu bağlamda da
enerji jeopolitiği, uluslararası sistemde aktörlerin ilişkilerini siyasi, ekonomik ve stratejik 
açıdan etkileyen önemli bir faktördür. Doğu Akdeniz bölgesinde, kıyıdaş olan aktörlerin yanı 
sıra kıyıdaş olmayan ve var olmaya çalışan uluslararası aktörler mevcuttur. Doğu Akdeniz 
bölgesindeki, rekabeti bir denkleme dönüştüren unsur ise bu çoklu aktörlerin varlığıdır. 
Doğu Akdeniz bölgesinin, şeridinde konumlanan devletler içinde özellikle en uzun kıyı 
sınıra haiz olan Türkiye, söz konusu denklemde saf dışı bırakılmaya çalışılmaktadır. Bölgede 
kıyısı bulunan ülkeler başta İsrail, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) ve Yunanistan'ın 
koalisyonu, bölgede söz hakkı bulunmayan aktörleri arkalarına alarak uluslararası hukuk 
kurallarına aykırı bir şekilde Türkiye karşıtı bir kamplaşma oluşturulmak istendiği
görülmektedir. Türkiye, söz konusu kamplaşmaya karşılık olarak uluslararası hukuk kurallarına 
uygun bir şekilde kendi haklarını korumaya çalışmaktadır. Bu minvalde, Türkiye oluşturulan 
kamplaşmaya karşılık olarak Doğu Akdeniz bölgesinde mühim bir oyuncu ve tüm dengeleri 
değiştirebilecek güce sahip olan Libya ile ilişkiler geliştirmektedir. 
Doğu Akdeniz bölgesinde, enerji jeopolitiği açısından oldukça kıymetli bir aktör olan 
Libya, kendi içerisinde karışıklıklara sahiptir. Libya'nın kendi içerisindeki karışıklıklarına, 
uluslararası aktörler dahil olmuştur ve Libya'nın iç karışıklık çıkmazı süregelmektedir. Libya 
hem jeopolitik hem de enerji açısından uluslararası sistemde önem atfedilen bir ülkedir. Doğu 
Akdeniz enerji denkleminde Türkiye, Libya ile geliştirdiği ilişkiler aracılığıyla söz konusu 
denklem sonucu için tahmin edilen varsayımları boşa çıkarmıştır ve Doğu Akdeniz enerji 
jeopolitiğinde güçlü bir aktör olarak yerini almıştır.

Abstract:
The Eastern Mediterranean region, which is of critical geopolitical 
importance, has become the focal point of energy geopolitics in recent years due to the 
discovery of energy resources. Energy is already a vital tool required by actors in the 
international arena. Energy geopolitics examines the interaction of political, economic factors 
related to the use, production, and distribution of energy resources. In this context, energy 
geopolitics is a significant factor that affects the relations of actors in the international system 
politically, economically, and strategically. In the Estern Mediterranean region, there are both 
coastal and non-coastal international actors. The presence of these multiple actors turns 
competition in the Eastern Mediterranean into a complex equation.
Among the countries with coastlines in the Eastern Mediterranean, Turkey, with the 
longest coastline, is being attempted to be sidelined in this equation. Coastal countries in the 
region, particularly Irael, Greece, and the Republic of Cyprus, seek to create an anti-Turkey 
alignment with the support of actors who have no say the region, in violation of international 
law. In this context, Turkey, as a significant actor in the Eastern Mediterranean, is developing 
relations with Libya, which has the potential to change all balances. 
Libya, which is a valuable actor in terms of energy geopolitics in the Eastern 
Mediterranean region, is embroiled in internal turmoil. International actors have become 
involved in Libya's internal turmoil, which continues. Libya is a country attributed with 
importance both geopolitically and in the terms of energy within the international systems. 
Through its relations with Libya, Turkey has disrupted the assumed outcomes of the equation 
and established itself as a powerful actor in Eastern Mediterranean energy geopolitics.