Çevre zararlarından doğan hukuki sorumluluk
Civil liability for environmental damages
Yazar: BAŞAK BAŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. SAİBE OKTAY ÖZDEMİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Borçlar hukuku = Law of obligations ; Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Sorumluluk = Responsibility ; Çevre = Environment ; Çevre Kanunu = Environment Law ; Çevre hukuku = Environmental law ; Çevre kirleticiler = Environmental pollutants ; Çevre kirliliği = Environmental pollution ; Çevre koruma = Environmental protection

Özet:
Çalışmanın konusu 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca kirletenin hukuki
sorumluluğudur. Bu çalışma ile çevre kirlenmesi nedeniyle ortaya çıkan bireysel ve
ekolojik zararların giderilmesinin ve çevrenin korunmasının özel hukuk araçlarıyla
etkin bir şekilde sağlanabilmesi için önerilerde bulunma amaçlanmıştır. Bu
kapsamda, Türk sorumluluk hukukunda kirletenin sorumluluğuna uygulanacak
düzenlemelerin yanı sıra karşılaştırmalı hukukta kirletenin sorumluluğu konusu
incelenerek, Türk hukukunda mevcut sistemin etkin bir şekilde işlemesi için de lege
ferenda önerilerde bulunulmaya çalışılmıştır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır.
Birinci bölümde çevre hukukunun tarihi gelişimi ile çevre hukukuna ilişkin temel
kavram ve ilkeler açıklanmıştır. İkinci bölümde ise karşılaştırmalı hukukta kirletenin
hukuki sorumluluğu konusu incelenmiştir. Bu kapsamda Common Law sistemi ile
Avrupa Birliği'ndeki gelişmeler ve bu gelişmelerin Avrupa üye devletlerinin iç
hukuk düzenlemelerine yansımaları üzerinde durulmuştur. Çalışmanın en kapsamlı
kısmı olan üçüncü bölümde ise, Türk hukukunda kirletenin hukuki sorumluluğuna
ilişkin düzenlemeler, bu düzenlemelerin hukuki nitelikleri, sorumluluğun kurulması
için aranan şartlar ile kirletenin sorumluluğunun diğer sorumluluk türleri karşısındaki
durumu incelenmiştir. Bu bölümde ayrıca Çevre Kanununun 28. maddesi
kapsamında açılacak bir tazminat davasına ilişkin sorunlar da ele alınmıştır. Ayrıca,
Türk hukukunda çevre zararlarından hukuki sorumluluğun daha etkin uygulanması
ve çevre korunmasına hizmet etmesi için önerilerde bulunulmaya çalışılmıştır. Bu
bağlamda, karşılaştırmalı hukukta kirletenin sorumluluğu kapsamında önem taşıyan
sorumluluğun sınırlandırılması, zorunlu çevre sigortası, cezalandırıcı tazminat
(punitive damages) ve sınıf davaları (class actions) gibi bazı müessese ve
düzenlemeler Türk hukuku açısından da tartışılmıştır.



ANAHTAR SÖZCÜKLER: Çevre Hukuku – Sorumluluk Hukuku - Haksız Fiil Hukuku –Borçlar Hukuku – Medeni Hukuk

Abstract:
Subject of this thesis is the assessment of the provisions regarding civil
liability for environmental damages under Turkish Environmental Law. Its aim is to
provide efficient proposals in order to compensate personal and ecological
environmental damages and to protect the environment via private law. In this
regard, Turkish civil liability for environmental damages has been examined with
comparison to other legal systems. Proposals and critiques have been made
accordingly. This thesis consists of three main parts. In the first part, historical
development, basic concepts and principles of the Environmental Law have been
explained. In the second part, the subject has been studied under the comparative
law. Accordingly, American and European approaches to the civil liability for
environmental damages have been examined. In the third and the most
comprehensive part of the thesis, the civil liability for environmental damages in
Turkey, its legal nature, conditions for establishment of liability and its comparison
with other types of liabilities have been studied. Also, in this part, de lege ferenda
proposals are made. Moreover, different concepts in comparative law such as
punitive damages, class actions, compulsory environmental liability insurance and
their applicability to Turkish law have also been examined within this thesis.



KEYWORDS: Environmental Law – Civil Liabililty -Tort Law –Law of Obligations – Civil Law