Akademisyenlerin çalışmayla ilgili değerleri /
Yazar: AHMET ECMEL AYRAL
Danışman: PROF. DR. SUNA TEVRÜZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 1992
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; İş doyumu = Job satisfaction ; İş ideolojileri = Ideologies of work

Özet:
ÖZET Bu çalışmada genel amacımız çalışma kavramının net bir tanımına ulaşmak, bu kavramla ilgili sosyal değerleri belirlemek ve bu değerlerin çalışmanın algılanması ve icrası üzerindeki etkilerini ortaya çıkarmaktı. Bu düşünceyle öncelikle "ça!ışma"nın değişik insan ve toplumlar tarafından farklı şekillerde algılanmasından yola çıkarak bu kavram hakkında tarih boyunca toplumların ve toplumları yönlendiren ideolojilerin değerlendirmelerini taradık. Değişik ideolojik yaklaşımlar sonucunda birbiriyle çelişen tanımlara rastladık ve hepsinin ortak noktası olabilecek, modern ve basit bir tarife ulaştık: belirli bir amacı olan her faaliyet, bu amacın niteliğine bakılmaksızın çalışma olarak nitelendirilebilir. Yukarıda bahsedilen çelişkili tanımların sebebi olarak toplumsal ve bireysel faaliyetleri görmemiz, bizi, çalışma kavramını derinlemesine incelemek için bu kavramın bireysel boyutunu incelemeye yöneltti. Bireysel boyuttaki gözlemlerimiz insanların her konuda olduğu gibi çalışma konusundaki algılamalarında da, beklentilerinin önemli olduğunu gösterdi, insanların işleri hakkında hissettikleri, işlerinden aldıkları tatmin, yani "işsel doyum", bu konudaki beklentilerine bağlıydı, bu beklentilerin oluşumundaki kaynak ta sözkonusu kişilerin çalışma ile ilgili sosyal değerlerine bağlıydı. Demek ki çalışmanın nasıl algılandığı ve hatta nasıl icra edildiği öncelikle sosyal değerlere bağlıydı, o halde yapılması gereken sosyal değerlerin gözlemlenmesi, çalışma ile ilgili olanların belirlenmesi ve etkileme mekanizmasının incelenmesiydi. Sosyal değerlerin gözlemlenmesine öncelikle bu kavramın oluşumu hakkındaki farklı yorumları inceleyerek başladık. Hofstede'ye (1984) göre değerlerin oluşumunda hem bilinçsiz olarak atalarımızdan genetik yollarla edindiğimiz unsurlar, hem de yaşamımız süresince öğrenme yoluyla edindiğimiz unsurlar sonucunda bir sosyal değerler seti oluşmaktadır. Bu konuda varoluşçu felsefeden kaynaklanan (Sartre, 1958) ve genetik değer transferini yadsıyan fikirlerden bahsetsek de sonuçta Jung (1984) tarafından yapılan psikolojik analizlerden de destek bulan yukarıdaki sentezci yaklaşımı benimsedik. Bunoktada değerleri hem genetik yapımızdan, hem de içinde bulunduğumuz sosyal ortamdaki öğrenme sürecimizden kaynaklanan, tüm algılamalarımızı ve davranış kalıplarımızı belirleyen unsurlar olarak tanımlayabiliriz. Değerlerin tanımına ulaştıktan sonra yapılması gereken bunların tasnifi ve çalışmayı etkileyenlerinin seçilmesi idi. Bu konuda yapılmış beş araştırmadan faydalandık, bunlar sırasıyla "The Allport, Vernon, Lindsey Study of Values, Rokeach Value Survey Research, England's Personal Values Questionnaire, Hofstede's Cross-Cultural Research on Work Values ve son olarak da Elizur et.al. tarafından 1989 yılında yapılan The Structure of Work Values : A Cross Cultural Comparison" isimli araştırmalardır. Bunlardan sonuncusunu araştırma metodumuzu belirlemek açısından baz olarak aldık. Değerleri bu araştırmadaki gibi iki kategoride ele aldık ve birinci kategoride faydacı, bilişsel ve hissi olarak, ikinci kategoride ise kaynak ve ödül olarak gruplandırdık. Bu gruplarla ilgili geniş bilgi araştırmanın anlatıldığı bölümde ve metod kısmında mevcuttur. Çalışmamızın genel teorik amacına vardığı bu noktaya ulaştıktan sonra asıl gözlemlemek istediğimiz özel araştırma konumuza geçtik. Çalışma değerlerini ölçeceğimiz grup olarak akademisyenleri seçtik. Günümüz endüstri toplumlarında sosyal değerlerin içinde en ağırlıklı olarak göze çarpanların faydacı materyel değerler olduğu bir gerçektir. Bu değerlere ulaşmak için gerekli nitelik ve donanıma sahip olduğunu kabul ettiğimiz akademisyenlerin, içinde yaşadıkları toplumda en önemli olarak görülen bu getirilere yönelmek yerine akademisyenliği seçmelerinin, sosyal değerlerindeki farklı bir eğilimden kaynaklandığını iddia ettik. Hipotezimize göre akademisyenler, Elizur et.al. (1989)'in çalışmasındaki kategorizasyon sonucu oluşan gruplamada tarif edilen faydacı değerler yerine bilişsel ve hissi değerlere daha çok önem vermeliydi. Araştırmamız sonucunda elde edilen bulgular hipotezimizi destekler nitelikte çıkmıştır. Türkiye, İngiltere ve Almanya'da yürüttüğümüz araştırma sonucunda, her üç ülkede de akademisyenlerin bilişsel ve hissi değerlere faydacı değerlere nazaran daha fazla önem verdiği belirlenmiştir. Araştırmamızın ikinci amacı ise akademisyenler arasındaki muhtemel değer farklılıklarını gözlemlemekti. Bu vidüşünceyle denekleri çalıştıkları ülke, ait oldukları disiplin, unvan, cinsiyet, yaş, akademisyenlik süresi, aynı kurumda çalışma süresi, ek gelir mevcudiyeti, ev sahipliği, kategorilerinde gruplara ayırdık ve değişik grup mensuplarının çalışma değerlerini karşılaştırdık, bu konuda daha geniş bilgi bulgular bölümünde mevcuttur. -VII

Abstract:
SUMMARY Human activities are not limited to those which are an end in themselves or which lead immediately to a satisfying result. We can also perform tasks which may themselves be monotonous or disagreeable for the sake of more or less distant ends. Such activity may be called "work". Trying to describe the concept of work we realize that it is very hard to reach a very clear and precise definition of this concept affecting each and every phase of our lives. The conceptual perception and the performance of "work" show discrepancies as far as different societies and even different persons are concerned. Evidences for the existence of such differences are found in a cross cultural research made by Hofstede (1984) where variances are observed in the evaluation of "work". As "work" is one of the factors which determine the common and / or different sides of societies and people, the study of this concept is crucial to all psychological and social disciplines. While observing the determinant factors causing the above mentioned differences in the evaluation of work we come across with the concept of social values. The social values are the factors which determine our perception of all the facts around us and our reactions to them; briefly they form all our behavioral patterns. Now that we realize the social values being the causal determinant factor for the evaluation of work, we must observe the formation and the influential mechanism of this concept in order to reach a clear definition. In this study our general purpose was to observe the "why" and "how" of those different approaches to the concept of work, via an analysis of the social values. With this goal in our minds we first studied the historical evolution of "work" and observed how the societies and ideologies leading them have been evaluating the concept of work throughout the history. Once this study was finalised we reached a contemporary yet simple definition under the light of all those ideological evolutions. Any activity with a certain goal might be called "work", no matter what this goal is and whether it is finally reached or not. -i-While describing the work, we have stated that every human being perceives and defines it in a different way, so we considered the observation of the individual dimension of work as a must to reach a precision in the general understanding of the notion. The individual dimension which deals extensively with people's expectations from "work" leads us to the so called "job satisfaction" issue. As the job satisfaction is very much related to people's expectations from their work and as those expectations are mainly originated from social values, we reached a point where the latter emerges as the crucial factor in the perception and definition of work. In the observation of social values, we first studied the different theories trying to explain the formation and influential mechanism of these values in order to reach a clear definition. The next step was a through analysis of the whole social value concept and in order to classify the social values, we found out the ones related with "work" and finally measured their influence on the latter. The procedure utilised for this classification, measurement and also more information about our specific purpose in this study is given below. In order to classify the social values we considered as a basis, the method and procedure used by Elizur et. al. (1989) for cross cultural comparison of work values in eight countries. For a systematical analysis of the work values domain, an attempt was made to define its essential facets. Two basic facets were distinguished: modality of outcome and system performance contingency. The first facet, the modality of outcome is composed of three elements specifying whether the value represented by the outcome of the research is instrumental, affective or cognitive. The instrumentality of outcomes can be defined as material, concrete and having a practical use. The second element called as the affective outcome is composed by items dealing with interpersonal relations. The last but not least element is classified as cognitive and it includes items such as interest, achievement, responsibility and independence. The second facet concerns system performance contingency and can be considered to cut across that of modality. Within this facet we have two different elements classified as rewards and resources. Organizations recognize the ii-necessity of motivating individuals to join the organization and to attend the work. For that purpose they provide incentives which are usually given before task performance and are not conditional upon the outcome. The items, which are earned merely through membership in the system, like benefit plans, work conditions, various services such as transportation, subsidized meals and alike are called resources. Certain other outcomes which are usually provided after task performance and in exchange for it, such as pay, recognition, achievement and status are classified as resources. On the basis of these observations and classifications, the work values, whose domain include two facets, are measured by the degree of importance of the outcomes expressed by the respondent of the questionnaire. Once the procedure used to classify and measure the work values is described, our task is the explanation of research population's selection. Why are we observing the work values of academicians? While observing the reasons and motives of work we are all led by some prejudices formed by our own value system. These prejudices lead us to make some generalizations to categorize and evaluate people according to their occupations. We can cite materialism for bankers, precision for engineers, manic depressive behavior for artists as examples of those stereotypes and they actually symbolise the probable value sets which are generally considered to be held by the recited occupational groups. Just like the above mentioned judgments, it is generally believed that the material and instrumental values consist the core of the social value sets reigning in modern industrial societies. When we consider this proposition as a postulate, we conclude that the instrumental values are the most desired ones among the work values. The instrumental values are generally composed of outcomes such as financial benefits and the life conditions resulting from those benefits. In order to reach these outcomes, members of modern societies must keep a certain level of performance and they have to have certain qualifications for reaching and keeping this performance level. When we categorize these qualifications we first come across with some consciously acquired factors throughout our life cycle, such as knowledge, education, experience. Besides these items we also see that there are others which are either innate or -Hi-indirectly acquired through our perception of the externa! world. Among these we can cite factors like intelligence, courage, ambition and aggression. Briefly we can say that there is a general belief considering the above mentioned factors as musts in the way leading to professional success which is generally the unique source for instrumental outcomes. Had we reached this point we are faced with a group of people which seriously deviates from this generalization: the academicians. These people are considered as holding most of the above cited qualifications, yet they do not enjoy the instrumental outcomes as they would, had they chosen another occupation with all those qualities they possess. Why? Alternative ideas might be proposed as an answer to this dilemma. Although it is possible to claim that the academicians lack the necessary ambition, courage, and aggression to be successful as a professional in industry or commerce, such a generalization would not »make sense scientifically without establishing reliable measurement methods. Our hypothesis, leading us to run this study was that, unlike the majority of other members of modern societies, the academicians have a set of work values where the cognitive and affective outcomes are sought with more emphasis, rather than the instrumental and material ones. Based on this hypothesis we held a research to observe "the work values set" common to all academicians and also scrutinize the potential variances within this group of people. The results of the research provided us with evidence supporting our hypothesis. The academicians are generally found to give emphasis on cognitive and affective outcomes rather than instrumental ones, and this basic choice seems to be the leading factor enabling the academicians to devote their forces and qualities into their "work". IV-