Pediatrik onkoloji hastalarına uygulanan uğraşı temelli hemşirelik programının kemoterapiye bağlı semptomlara ve memnuniyete etkisi
The effect of occupational-based nursing program applied to pediatric oncology patients on chemotherapy-related symptoms and satisfaction
Yazar: ŞULE ŞENOL
Danışman: PROF. DR. EMİNE EFE
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Hasta memnuniyeti = Patient satisfaction ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Uğraş tedavisi = Occupational therapy ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı pediatrik onkoloji hastalarına uygulanan Uğraşı Temelli Hemşirelik Programı (UTHeP)'nın kemoterapiye bağlı semptomlara ve memnuniyet düzeyine etkisini incelemektir.
Yöntem: Araştırma metodolojik ve girişimsel olmak üzere iki bölümden oluşmuştur. Metodolojik olarak, Memorial Semptom Değerlendirme Ölçeği 7-12 (MSDÖ 7-12)'nin uyarlama çalışması, 7-12 yaş 70 pediatrik onkoloji hastası ile yapılmıştır. Girişimsel aşamada 30 müdahale, 30 kontrol olmak üzere 7-12 yaş 60 pediatrik onkoloji hastasıyla randomize kontrollü deneysel bir çalışma yapılmıştır. Girişim grubuna beş gün boyunca, günde ortalama 30 dakika UTHeP uygulanmıştır. Veriler "MSDÖ 7-12", "Hastanede Yatan Çocuklar için Psikososyal Semptomları Tanılama Ölçeği (ÇPSTÖ)" ve "Çocuk Memnuniyet Formu (ÇMF)" ile toplanmıştır. Kontrol grubuna herhangi bir girişim yapılmamış ve girişim grubu ile aynı sıklıkta aynı veri toplama araçları uygulanmıştır. Veriler t-testi, ki-kare ve varyans analizi kullanılarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: MSDÖ 7-12'nin Cronbach alfa değeri 0.83 bulunmuştur. Çalışma sonucunda, UTHeP uygulanan çocukların MSDÖ 7-12 ve ÇPSTÖ puan ortalamalarının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azaldığı ve ÇMF puan ortalamalarının anlamlı düzeyde arttığı tespit edilmiştir (p<0.05). Farklı zamanlarda ölçülen MDSÖ 7-12, ÇPSTÖ ve ÇMF puan ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık görülmüştür.
Sonuç: MSDÖ 7-12'nin Türk toplumuna uygun, geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu belirlenmiştir. UTHeP'in pediatrik onkoloji hastalarında kemoterapiye bağlı semptomların azalmasına ve memnuniyet düzeyine olumlu etkisi olduğu saptanmıştır. Pediatrik onkoloji kliniklerinde uğraşı temelli hemşirelik yaklaşımlarının kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
Objective: The aim of study is to evaluate the effect of the Occupation-Based Nursing Program (OBaNuP) applied to pediatric oncology patients on chemotherapy related symptoms and satisfaction level.
Method: Research included methodology and experimental parts. In methodological part, the adaptation study of Memorial Symptom Assessment Scale 7-12 (MSAS 7-12) was conducted with 70 pediatric oncology patients aged 7-12 years. In experimental part, a randomized controlled study model was used with 60 pediatric oncology patients (30 interventions and 30 controls) aged 7-12 years. OBaNuP was applied to intervention group for an average of 30 minutes a day for five days. Data were collected with "MSAS 7-12", "Psychosocial Symptoms Diagnostic Scale for Hospitalized Children" and "Child Satisfaction Form". No intervention was made in the control group and the same data collection tools were applied at intervals as often as  the intervention group. Data were analyzed by t-test, chi-square and variance analysis.
Results: The Cronbach alpha value of MSAS 7-12 was found to be 0.83. As a result of the study, it was determined that the MSAS 7-12 and Psychosocial Symptoms Diagnostic Scale for Hospitalized Children score averages of the children who underwent OBaNuP decreased statistically significantly, and the mean of the Child Satisfaction Form scores increased significantly (p<0.05). It was determined that the mean scores of scales measured at different times showed statistically significant differences.
Conclusion: It has been determined that the MSAS 7-12 is a valid and reliable measurement tool for Turkish society. OBaNuP has a positive effect on reduction of chemotherapy-related symptoms and satisfaction level in pediatric oncology patients. It is recommended to use occupation-based nursing approaches in pediatric oncology clinics.