Özel Eğitim Uygulama Okulu 1. kademe öğretim programlarının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi
Evaluation of Special Education Practice School primary education curriculum according to teachers' opinions
Yazar: İREM TUĞHAN YİĞİTOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ ÇETİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Program değerlendirme = Program evaluation ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim kurumları = Special education institutions ; Özel eğitim öğretmenleri = Special education teachers ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Öğretim = Teaching ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu çalışmada orta-ağır zihinsel yetersizliği ve otizm spektrum durumu olan öğrenciler için hazırlanan ve Özel Eğitim Uygulama Okulları'nda uygulanmakta olan 1. Kademe Öğretim Programlarını öğretmen görüşlerine göre değerlendirmek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda öğretmenlerin öğretim programlarının 4 boyutuna ilişkin görüşleri alınmıştır. Bunun yanı sıra öğretmelerin; öğretim programlarının BEP geliştirmeye hizmet edip etmediği, programların farklı yetersizlik türlerine uygunluğu ve programlar tasarlanırken aile beklentilerinin dikkate alınıp alınmamasına ilişkin görüşleri de alınmıştır. Çalışmada nitel ve nicel desenlerin bir arada kullanıldığı karma araştırma yaklaşımı benimsenmiştir. Araştırmanın nicel boyutuna ait evreni Ankara'da bulunan Özel Eğitim Uygulama Okullarında çalışmakta olan öğretmenler oluşturmuştur. Evrenin tamamına ulaşılması planlandığından örneklem alma yoluna gidilmemiştir. Nitel boyuta ait örneklemi ise Ankara'nın 7 farklı ilçesinde bulunan Özel Eğitim Uygulama Okullarından amaçlı örnekleme yoluyla seçilmiş 35 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmanın nicel boyutunda araştırmacı tarafından geliştirilen Özel Eğitim Uygulama Okulu 1. Kademe Öğretim Programları Değerlendirme Anketi kullanılırken, nitel boyutunda yine araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel veriler SPSS 21.0 paket programına işlenerek analiz edilmiştir. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Çalışmanın nicel boyutundan elde edilen sonuçlara göre öğretmenlerin öğretim programlarının 4 boyutuna ilişkin çoğunlukla olumlu görüş bildirdikleri görülmektedir. Nicel veriler ışığında öğretim programları farklı yetersizlik türlerinin gelişimsel özelliklerine uygun ve BEP hazırlamaya kaynaklık edecek nitelikte bulunmuştur. Çalışmanın nitel boyutundan elde edilen sonuçlara göre hedeflere kısmen ulaşılabildiği, içeriğin öğrencilerin bireysel özelliklerine uygun olarak seçildiği ve öğretme-öğrenme süreçlerinin işlevsel olduğu bulunmuştur. Nitel verilerden ulaşılan diğer sonuca göre etkinlikleri ve materyalleri yeterli ve yetersiz bulan öğretmen sayısının birbirine çok yakın olduğu ve ders sürelerinin çok uzun olduğu görüşlerine ulaşılmıştır. Öğretim programları çalışmanın nitel kısmında da farklı yetersizlik türlerine uygun bulunurken yalnızca otizmi olan öğrencilere uygunluğu ile ilgili olumlu ve olumsuz görüşler eşit sayıda ifade edilmiştir. Nitel verilerden elde edilen diğer sonuçlara göre ise programların BEP geliştirmeye kaynaklık ettiği fakat programlar tasarlanırken aile beklentilerinin dikkate alınmadığı sonuçları olmuştur. Çalışmanın nicel boyutunda da nitel boyutunda da öğretim programlarına ilişkin olumlu görüşlerin öne çıktığı söylenebilmektedir. Bu sonuçlar doğrultusunda hem Özel Eğitim Programları'na hem de gelecekte yapılacak olacak çalışmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, it was aimed to evaluate the Primary Education Programs prepared for students with moderate-severe intellectual disability and autism spectrum condition and implemented in Special Education Practice Schools, according to the opinions of teachers. For this purpose, the opinions of the teachers on the 4 dimensions of the curriculum were taken. In addition, opinions were received from the teachers about whether the curricula serve to develop Individualized Education Programs, whether the programs are suitable for different types of disability, and whether family expectations are taken into account when designing the programs. A mixed research approach, in which qualitative and quantitative patterns are used together, was adopted in the study. The universe of the quantitative dimension of the research consisted of teachers working in Special Education Practice Schools in Ankara. Since it was planned to reach the entire universe, sampling was not done. The sample of the qualitative dimension consisted of 35 teachers selected by purposeful sampling from Special Education Practice Schools in 7 different districts of Ankara. In the quantitative dimension of the research, the Special Education Practice School 1st Level Curriculum Evaluation Questionnaire developed by the researcher was used, while in the qualitative dimension, a semi-structured interview form developed by the researcher was used. Quantitative data obtained from the research were analyzed by processing into the SPSS 21.0 package program. Content analysis was used in the analysis of qualitative data. According to the results obtained from the quantitative dimension of the study, it is seen that the teachers mostly gave positive opinions about the 4 dimensions of the curriculum. In the light of quantitative data, the curricula were found to be suitable for the developmental characteristics of different types of disability and to be a source for IEP preparation. According to the results obtained from the qualitative dimension of the study, it was found that the objectives were partially achieved, the content was chosen in accordance with the individual characteristics of the students, and the teaching-learning processes were functional. According to the other result obtained from the qualitative data, it was concluded that the number of teachers who found the activities and materials sufficient and insufficient was very close to each other and the course durations were too long. While the curricula were found to be suitable for different types of disability in the qualitative part of the study, positive and negative opinions were expressed in equal numbers about their suitability only for students with autism. According to the other results obtained from the qualitative data, there were results that the programs were a source for the development of IEP, but the family expectations were not taken into account while the programs were being designed. It can be said that positive opinions about the curriculum are prominent both in the quantitative and qualitative dimensions of the study. In line with these results, suggestions were made for both Special Education Programs and future studies.