Yabancı uyruklu hastalara bakım veren hemşirelerin empati düzeylerine göre kültürlerarası duyarlılıkları
Intercultural sensitivity of the nurses caring for foreign patients according to their empathy levels
Yazar: HAYDAR ÇEVİK
Danışman: PROF. DR. NİMET OVAYOLU
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Empati = Empathy ; Hastalar = Patients ; Hemşire-hasta ilişkileri = Nurse-patient relations ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Kültür = Culture ; Kültürel duyarlılık = Cultural sensivity ; Yabancı uyruklu = Foreign domectic

Özet:
Türkiye'de yaşanan yoğun göç süreci; ekonomik, sosyal, sağlık ve kültürel sorunları beraberinde getirmektedir. Bu kapsamda hemşireler de uygulama alanlarında farklı kültürlerden gelen bireylere bakım verirken farklı sorunlarla karşılaşabilmektedir. Bu doğrultuda etik sorunların yaşanmaması için bakım verilen grubun hastalık ve sağlığı nasıl algıladığını ve buna nasıl tepki verdiğini kavramak oldukça önemlidir. Bu nedenle bu araştırma, yabancı uyruklu hastalara bakım veren hemşirelerin empati düzeylerine göre kültürlerarası duyarlılıklarını belirlemek amacıyla yapıldı. Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu araştırmanın evrenini Gaziantep'te yer alan bir kamu hastanesinde görev yapan hemşireler oluşturdu. Çalışmada örneklem seçimine gidilmeden, evrenin tamamına ulaşılması hedeflendi ve araştırma 203 hemşire ile tamamlandı. Veriler soru formu, Kültürlerarası Duyarlılık Ölçeği (KDÖ) ve Empatik Eğilim Ölçeği (EEÖ) ile toplandı. KDÖ; Bulduk ve ark. tarafından Türkçe'ye uyarlanarak geçerlilik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır. Ölçek; iletişimde sorumluluk, kültürel farklılıklara saygı, iletişimde kendine güvenme, iletişimden hoşlanma, iletişimde dikkatli olma alt boyutları ve toplam puandan oluşmaktadır. Ölçekten alınabilecek en düşük toplam puan 24, en yüksek toplam puan 120'dir. Ölçekten alınan toplam puanın artması kültürlerarası duyarlılık düzeyinin arttığını göstermektedir. EEÖ ise; kişilerin günlük yaşamda empati kurma düzeyini ölçmek amacıyla Dökmen tarafından 1988 yılında geliştirilmiştir. Ölçekten alınacak puan 20 ile 100 arasında olup, puanın yüksek olması, empatik eğilimin yüksek olduğunu, düşük olması empatik eğilimin düşük olduğunu gösterir. Araştırmadan elde edilen veriler Student t, One Way Anova ve Kruskal Wallis testleri ile değerlendirildi. Hemşirelerin %35,5'inin 26-33 yaş grupları arasında, %65,0'ının lisans mezunu olduğu, %37,9'unun meslekte 10-20 yıldır, %52,2'sinin nöbet-vardiya şeklinde çalıştığı, %59,6'sının mesleği isteyerek seçtiği, %45,8'inin 0-3 yıldan beri yabancı uyruklu hastalara bakım verdiği ve bu süreçte %97,0'ının sorun yaşadığı belirlendi. KDÖ alt boyut puan ortalamalarının sırasıyla; iletişimde sorumluluk 24,8±4,5, kültürel farklılıklara saygı 21,7±3,7, iletişimde kendine güvenme 16,4±3,5, iletişimden hoşlanma 10,9±2,3, iletişimde dikkatli olma 10,6±2,2 ve toplam puan ortalamasının 84,9±11,2 olduğu saptandı. EEÖ toplam puan ortalamasının ise 67,3±8,6 olduğu görüldü. Hemşirelerin empatik eğilim düzeyi ile kültürlerarası duyarlılık düzeyleri arasında, pozitif yönde istatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlılık olduğu belirlendi. Sonuç olarak bu çalışmada yabancı uyruklu hastalara bakım veren hemşirelerin empatik eğilim ve kültürlerarası duyarlılığının "orta düzeyin üzerinde" olduğu, empatik eğilim arttıkça kültürlerarası duyarlılığın da arttığı görüldü. Bu sonuçlar doğrultusunda; yabancı uyruklu hastalara bakım veren hemşirelerin bu süreçte yaşayabileceği sorunların yönetimi konusunda desteklenmesi önerilebilir.

Abstract:
In Turkey, intense migration process causes many problems such as economic, social, health and cultural ones. In this context, the nurses may encounter problems while caring for patients from different cultures.  In such a case, to prevent these ethic problems it is notably important to know how the selected group perceive illnesses and health and how to react them. Therefore, this research is carried out to determine intercultural sensitivity of the nurses caring for foreign patients according to their empathy levels. The nurses working at a public hospital in Gaziantep create this descriptive research's system. In the research, it is aimed to reach all the population without having sampling choice and the research has been fulfilled with 203 nurses. The data are collected from Intercultural Sensitiviy Scale and Emphatic Tendency Scale. I.S.S: The validity and reliability study is performed and adapted to Turkish language by Ms.Bulduk and her friends. The scale consists of responsibility in communication, respect for cultural differences, self-confidence in communication, enjoyment of communication, sub-dimensions of  having a care in communication and the total score. In this scale, the lowest total score which can be got is 24 and the highest score is 120. As the total score increases, the level of  intercultural sensitivity increases proportionally. However, E.T.S is developed to evaluate empathy level by Ü.Dökmen in 1988. The score that can be got is between 20-100 and the increase of the score shows the increase of emphatic tendency and the decrease of the score shows the decrease of the empathethical tendency. The data obtained from the research are evaluated by Student t, One Way Anova ve Kruskal Wallis tests. It is determined that %35,5 of the nurses are  between 26-33 age group, % 65,0 of them are licence graduate, %37,9 of them have been progressed their career for 10-20 years,  %52,2 of them work as nurse's post , %59,6 of them choosing their career voluntarily, %45,8 of them caring for foreign patients for 0-3 years and %97,0 of them facing many problems in this process. It is determined that sub-dimensions' total score averages are, responsibility in communication 24,8±4,5, respect for cultural differences 21,7±3,7, self-confidence in communication 16,4±3,5, enjoyment of communication 10,9±2,3, having a care in communication 10,6±2,2 and the total score 84,9±11,2 respectively. Also, total score average of  E.T.S  is determined as 67,3±8,6. It is assessed that there is a highly positive correlation between the empathetical tendency level and the intercultural sensitivity level of the nurses.  In this research, it is seen that  the empathethical tendency level and the intercultural sensitivity level of the nurses caring for foreign patients are 'above the average level' and as the empathethical tendency increases, the intercultural sensitivity level increases, too. According to these results, in this process,  the nurses caring for foreign patients can be supported in terms of issue management.