Sosyal bilgiler dersinde proje temelli öğretimin öğrencilerin çevresel duyarlılıklarına etkisi
The effect on students' environmental sensitivities of project based learning in social studies lesson
Yazar: RECEP POLAT
Danışman: PROF. DR. UFUK KARAKUŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Proje temelli öğrenme yöntemi = Project based learning method ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Çevre = Environment ; Çevre duyarlılığı = Environmental sensitivity ; Çevre eğitimi = Environmental education

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Sosyal Bilgiler dersinde proje temelli öğrenme yöntemi uygulamanın ortaokul öğrencilerinin çevresel duyarlılıklarının artmasında katkısının olup olmadığını ortaya çıkarmaktır. Araştırma, yöntem olarak öntest sontest kontrol gruplu deneysel desen olarak tasarlanmıştır. Araştırma veri toplama açısından incelendiğinde, hem nicel hem de nitel verilerin bulunması nedeniyle karma (mix) çalışma olarak nitelendirilmektedir. Araştırmanın deneysel boyutunun güçlendirilmesi için iki okulda çalışma yapılması tercih edilmiştir. Çalışma grubu, araştırmacı tarafından kolay ulaşılabilir örneklem olarak belirlenmiştir. 2018-2019 eğitim öğretim yılı boyunca iki deney ve iki kontrol grubu olmak üzere dört 7. sınıfta araştırma yapılmıştır. Verileri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen "Çevresel Duyarlılık Ölçeği" ve "Çevre Projeleri Öğrenci Görüşme Formu" kullanılmıştır. Elde edilen nicel veriler SPSS 21 programı ile analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel verileri ise, Excel programına işlenerek içerik analizi yardımıyla uygun temalar oluşturulmuş ve analiz edilmiştir. Yapılan deneysel işlem sonrasında her iki deney ve kontrol grupları arasında anlamlı farklılık çıkmıştır. Çalışma sonucunda PTÖ uygulamaları öğrencilere bilimsel olarak katkı sağlamıştır. Öğrencilerin çevre sorunlarına karşı olumlu bakış açıları gelişirken, projelere katılım istekleri artmıştır. Öğrenciler çevre projelerine katılımı bir vatandaşlık sorumluluğu olarak görürken, insanların proje yapmaları konusunda yönlendirmek istediklerini belirtmişlerdir. Araştırmaya katılan öğrencilerin %78'i, çevre konusunda çalışma yapan sivil toplum kuruluşlarında yer almak istediklerini belirtmişlerdir.
Genel olarak araştırmanın sonuçlarına baktığımızda, PTÖ uygulamalarının öğrencilerin çevresel duyarlılıklarını artırmada etkili bir yöntem olduğu ortaya çıkmıştır. Bunun yanında yapılan görüşmelerin analiz sonuçlarına göre; PTÖ uygulamalarının çevresel duyarlılıkların yanında, öğrenciler için bilimsel katkı sunma, farklı bakış açıları geliştirme, sorumluluk aldırma, kişisel gelişimlere katkı sağlama, araştırma ve uygulama kapasitelerini artırma konusunda destek verdiği söylenebilir. Çalışma kapsamında elde edilen nicel ve nitel bulgular ile araştırma sonuçları desteklenerek, PTÖ'nün çevresel duyarlılıkları artırdığını ortaya koyan özgün bir çalışma olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırma, öğrencilerin aktif öğrenme ortamlarında daha fazla duyarlılık kazandığını göstermektedir. Bu kapsamda ortaokullarda aktif öğrenme uygulamalarına dayalı bir çevre eğitimi dersi verilebilir.

Abstract:
The aim of this research is to find out whether applying the project-based learning method in the Social Studies course contributes to the increase of secondary school students' environmental sensitivities. The research was designed as an experimental design with pretest posttest control group as a method. When the research was examined in terms of data collection, it is described as a mixed study due to the presence of both quantitative and qualitative data. In order to strengthen the experimental dimension of the research, it is preferred to conduct studies in two schools. The study group was determined as an easily accessible sample by the researcher. During the 2018-2019 academic year, research was conducted in a total of four 7th grade students, two in the experimental group and two in the control group. "Environmental Sensitivity Scale" and "Environmental Projects Student Interview Form" developed by the researcher were used to collect data. The quantitative data obtained were analyzed with the SPSS 21 program. The qualitative data of the research were processed into the Excel program, and appropriate themes were created and analyzed with the help of content analysis. After the experimental process, a significant difference was found between both experimental and control groups. As a result of the study, PBL applications were contributed scientifically to the students. While students' positive perspectives towards environmental problems have developed, their willingness to participate in projects has increased. While the students see participation in environmental projects as a civic responsibility, they stated that they want to direct people to make projects. 78% of the students participating in the research stated that they want to take part in non-governmental organizations working on the environment.
When we look at the results of the research in general, it has been revealed that PBL applications are an effective method in increasing students' environmental sensitivities. In addition, according to the analysis results of the interviews; It can be said that PBL practices, together with environmental sensitivities, support students in providing scientific contributions, developing different perspectives, taking responsibility, contributing to personal development, and increasing their research and application capacities. Supporting the quantitative and qualitative findings and research results obtained within the scope of the study, it has been revealed that PBL is an original study that reveals that it increases environmental sensitivities. Research shows that students gain more sensitivity in active learning environments. In this context, an environmental education course based on active learning practices can be given in secondary schools.