Ankara'da çalışan Aile Hekimliği asistanlarının COVİD-19 pandemisi döneminde yaşam kalitesi düzeylerinin umutsuzluk düzeyi ile ilişkisi
Relationship between life quality and hopelessness among family medicine residents working in Ankara throughout COVİD-19 pandemic
Yazar: SAİMCAN ALPAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM SUVAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Ankara = Ankara ; COVID 19 = COVID 19 ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; Umutsuzluk = Hopelessness ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Amaç: Bu tez çalışmasında, Aile Hekimliği asistanlarının pandemi sürecinde yaşam kalitelerinin nasıl etkilendiği ve umutsuzluk düzeylerinin nasıl olduğunun ortaya konulması planlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Bu çalışma kesitsel, analitik, tanımlayıcı tipte olup çalışmamıza 01.03.2022-01.05.2022 tarihleri arasında Ankara'da Sağlık Bilimleri Üniversitesi'ne bağlı olan hastanelerde çalışan 266 Aile Hekimliği asistanı dahil edilmiştir. Her katılımcıdan onam alınmış olup kendilerine sosyodemografik bilgiler, COVID-19 ile ilgili bilgiler, Çalışanlar için Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Beck Umutsuzluk Ölçeği'nden oluşan 60 soruluk anket uygulanmıştır. Veriler, istatiksel analizde SPSS 23.0 paket programı kullanılarak değerlendirilmiş, p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.

Bulgular: Çalışmamız gönüllü, 94'ü (%35,3) erkek, yaş ortalaması 28,12, 149'u (%56) evli, 227'si (%85,3) 1-5 yıldır çalışan 266 Aile Hekimliği asistanı ile yapılmıştır. 91'i (%34,2) rahatlık, 175'i (%65,8) ise nöbetin olmaması/az olması nedeniyle Aile Hekimliğini seçmiştir. 182 (%68,4) asistan hekim imkân olması durumunda farklı işe/branşa geçebileceğini belirtmektedir. Katılımcıların 259'u (%97,4) pandemi ile ilgili yerlerde çalışmıştır. Asistan hekimlerin yaşam kalitesi ve eşduyum yorgunluğu puanları farklı branşta çalışma isteği ve COVID-19 geçirme durumuna göre anlamlı farklılık göstermemekteyken (p>0,05); mesleki tatmin (p<0,001), tükenmişlik (p=0,002) ve umutsuzluk (p<0,001) puanları anlamlı farklılık göstermektedir. Pandemi ile ilgili yerlerde çalışma yaşam kalitesini etkileyen anlamlı bir değişken değildir (p>0,05). Asistan hekimlerin Beck Umutsuzluk Ölçeği puanları arttıkça mesleki tatmin düzeyleri azalmakta (r=-0,570, p<0,001), tükenmişlik (r=0,615, p<0,001) ve eşduyum yorgunluğu (r=-0,230, p<0,001) ise artmaktadır. Ayrıca, mesleki tatmin ve tükenmişliğin umutsuzluk üzerinde anlamlı birer yordayıcı olduğu (p<0,001) eşduyum yorgunluğunun ise olmadığı (p=0,374) görülmektedir. (R=0,659,R2= 0,435F(3,262)67,143,p=0,000).

Sonuç: Farklı iş/branşa geçmek isteyen Aile Hekimliği asistanlarının tükenmişlik ve umutsuzluklarının anlamlı şekilde fazla, mesleki tatminlerinin anlamlı şekilde düşük olması hem branş hem de meslek bazında bunun sebeplerinin araştırılması, önlemek için neler yapılabileceğinin ortaya konması gerekliliğini göstermektedir. Bu çalışmayla Aile Hekimliği asistanlarının yaşam kalitesi düşüklüğü ve umutsuzluk düzeyindeki yüksekliğin COVID-19 ile ilgili alanlarda çalışma ve COVID-19 geçirme ile anlamlı olarak ilişkili olmadığı ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler: yaşam kalitesi, umutsuzluk, pandemi, aile hekimi

Abstract:
Aim: This study aims to reveal how family medicine residents' life quality and hopelessness were affected during the COVID-19 pandemic. 

Materials and Methods: This study is a cross-sectional, analytical, descriptive study that was conducted between 01.03.2022–01.05.2022 among 266 family medicine residents working at hospitals, in Ankara, affiliated with University of Health Sciences. Participation in the study was voluntary and consent was obtained from each volunteer. A questionnaire with 60 questions consisting of sociodemographic information, information about COVID-19, Professional Quality of Life Scale and the Beck Hopelessness Scale was applied to volunteers. The statistical analysis was performed using the Statistical Package for Social Sciences (SPSS) software version 23.0 and p-value of <0.05 was considered significant.

Results: This study was conducted with 266 family medicine residents; 94 (%35.3) of whom were male, the mean age of the participants was 28.12, 149 (%56) of whom were married, and 227 (%85.3) of whom had been working for 1-5 years. 91 (%34.2) participants cited comfort as the reason for choosing the family medicine residency programme while 175 (%65.8) of them cited no shifts/low number of shifts. 182 (%68.4) family medicine residents mentioned that they would change their profession/branch if possible. 259 (%97.4) participants worked in pandemic-related areas. Statistical analysis shows that there were no significant differences found between life quality and compassion fatigue scores of family medicine residents and their willingness to work in a different branch and status of having COVID-19 (p>0.05); however, their occupational satisfaction (p<0.001), burnout (p=0.002) and hopelessness (p<0.001) scores show significant differences. Working in pandemic-related areas is not a significant variable affecting the quality of life (p>0.05). It was found that as volunteers' Beck Hopelessness Scale scores increase, their professional satisfaction decrease (r=-0.570, p<0.001) while their burnout (r=0.615, p<0.001) and compassion fatigue (r=-0.230, p<0.001) increase. Also, it is seen that occupational satisfaction and burnout scores are significant predictors of hopelessness (p<0,001) contrary to compassion fatigue (p=0.374). (R=0.659,R2=0.435F(3, 262)67,143,p=0.000).

Conclusion: The fact that the burnout and hopelessness of family medicine residents who are willing to work in a different profession/branch are significantly higher and their professional satisfaction is significantly lower; indicates the necessity of investigating the underlying elements on the basis of both branch and profession, and the necessity of revealing what can be done to prevent it. In this study, it was revealed that the family medicine residents' life quality scores are being low and hopelessness scores are being high are not significantly relevant to work in areas related to COVID-19 and having COVID-19.

Key Words: life quality, hopelessness, pandemic, family physician