Özel eğitim öğretmenlerinin bireyselleştirilmiş eğitim programları ve öğretim planları hazırlama yeterliklerinin ve tasarım temelli uygulamalarının incelenmesi
Investigation of special education teachers' competencies and design-based applications in preparing individualized educational programs and teaching plans
Yazar: ŞEYMA KÖK KISMETLİ
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM DELEN
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Tasarım temelli öğrenmeye duyulan ilgi artmaktadır. Bu araştırmada, özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin öğretmenlerinin bireyselleştirilmiş eğitim programları (BEP) ve bireyselleştirilmiş öğretim planları (BÖP) hazırlama yeterliklerinin araştırılması, tasarım temelli uygulamaların BEP'lerde bulunma durumunun değerlendirilmesi ve bireyselleştirilmiş öğretim planlarının tasarım temelli uygulamaların bireyselleştirilmesi özelinde incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada karma yöntem desenlerinden açıklayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcı grubunu 57 özel eğitim öğretmeni oluşturmaktadır. Nicel verilerin toplanmasında Alan (2019) tarafından geliştirilen BEP Kalite Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Nitel verilerin toplanmasında ise Öğretmen Bilgi Formu, Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu ve BÖP Analizi Kontrol Listesi kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında 57 öğretmenden elde edilen 119 BEP, BEP Kalite Değerlendirme Ölçeği'ne göre değerlendirilmiştir. Araştırmanın nitel kısmında öncelikle BEP'ler tasarım içeren amaçlara ve alanlara göre yeniden incelenmiş ve öğretmen bilgi formunda tasarıma yönelik bulgular incelenmiştir. Daha sonra çalışmanın ikinci basamağına katılmak istediğini belirten 12 öğretmen ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Ardından ölçek puanı en yüksek olan iki öğretmenin hazırlamış olduğu BÖP'ler BÖP Analizi Kontrol Listesine göre değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda öğretmenlerin ölçek puanlarının düşük olduğu ve BEP hazırlama yeterliklerinin yüksek olmadığı görülmüştür.  Çalışan engel grubuna göre öğretmenlerin ölçek ortalamaları arasındaki farkın anlamlı olduğu bulunmuştur. Öğretmenlerin çalışma süreleri arttıkça ölçek puanlarının düştüğü görülmüştür. Öğretmenlerin tasarım temelli amaçlar yazabildiği görülmüştür. Fakat BEP'indeki amaçlarda tasarıma yer vermeyen öğretmenlerin ölçek ortalaması tasarıma yer veren öğretmenlerin ortalamasından yüksektir. Öğretmenlerin tasarım konusundaki farkındalığının BEP'lere aktarılamadığını görülmektedir. Öğretmenlerin tasarıma yönelik detaylara görüşmelerde ve planlarında yer vermediği görülmüştür. Ölçek puanı yüksek öğretmenlerin tasarımın bireyselleştirilmesi noktasında problemler yaşadığı görülmüştür. Öğretmenlerin BEP yetkinliklerinin desteklenmesi ve özel eğitimde tasarım temelli uygulamaların daha kapsamlı bir şekilde uygulanması için öğretmen eğitimlerine ihtiyaç duyulduğu gözlenmiştir.

Abstract:
There is growing interest in design-based learning. This study aimed to investigate the competencies of special education teachers in preparing individualized lesson programs (ILPs) and teaching plans, to evaluate the presence of design-based applications in ILPs, and to examine individualized teaching plans with an emphasis on the individualization of design-based applications. Explanatory sequential design was used in the study. 57 special education teachers participated in the study. The ILP Quality Evaluation Scale developed by Alan (2019) was used to evaluate quantitative data. Teacher Information Form, Semi-Structured Interview Form and Individualized Teaching Plan Checklist were used to examine qualitative data. In the quantitative part of the research, 119 ILPs obtained from 57 teachers were investigated with the ILP Quality Evaluation Scale. In the qualitative part of the research, ILPs including design-based examples were re-examined according to the goals and content areas. Then, design-based examples presented in the teacher information form were investigated. Semi-structured interviews were conducted with 12 teachers stated willingness to participate in the second stage of the study. Then, individualized teaching plans prepared by two teachers with the highest ILP scores were evaluated with Individualized Teaching Plan Checklist. Teachers' ILP scores were low presenting a low-level competency. There were significant differences between teachers' ILP scores based on the disability group. As teachers worked more with special education students, their ILP scores decreased. Teachers presented design-based objectives in their ILPs. However, ILP score of teachers missing design related goals in their ILPs was higher. This presented that teachers' awareness of design was not transferred to ILPs. Teachers did not include details about the design in their interviews and plans. Finally, teachers with high ILP scores had problems when creating individualized teaching plans. Teacher training would be vital to support teachers' ILP competencies and to implement design-based practices in special education more comprehensively.