Antibakteriyel özellikli bitkilerle dokuma kumaşların boyanması
Dyeing of woven fabrics with antibacterial properties
Yazar: SENA SAYAR
Danışman: DOÇ. DR. NAZAN AVCIOĞLU KALEBEK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN ÖZDEMİR
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Giyim Endüstrisi = Clothing Industry ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Antibakteriyel etkiler = Antibacterial effects ; Boya bitkileri = Dye plants ; Boyama = Dyeing ; Boyama yöntemleri = Dyeing methods ; Dokuma kumaşlar = Woven fabrics ; Doğal boyalar = Natural dyes ; Doğal boyar maddeler = Natural dyestuffs ; Kumaş boyama = Fabric dyeing ; Kumaşlar = Fabrics

Özet:
Günümüzde sentetik boya kullanılarak yapılan boyamalar sonucunda kanserojen etkinin artması ve çevreye verdiği zarar nedeniyle ekolojik dengenin bozulması, insanları yeniden doğal ürünler ile çalışmalar yapmaya yönlendirmiştir. Bu yönelim doğal boyamacılıkta kullanılan antibakteriyel bitkilerin etkilerinin belirlenmesi ve sentetik ürünlere karşı hızla artan direncin önlenmesine yardımcı olmuştur. Doğal boyalar ile yapılan tasarımlar, maliyeti de düşürmeye olanak sağlayacaktır. Aynı zamanda tasarımlarda kullanılabilmesi için bir alternatif oluşturacağı düşünülmektedir. Bu nedenle, yapılan literatür araştırmasına göre zerdeçal (Curcuma Longa) ve kekik (Thymus) bitkisinin antibakteriyel özelliğe sahip olduğu belirlenerek %100 pamuk dokuma kumaşa boyama işlemi gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında, %100 pamuklu dokuma kumaşı numuneleri mordanlı ve mordansız olmak üzere zerdeçal (Curcuma longa) ve kekik (Thymus)bitki ekstraktı ile boyama işlemi yapılmıştır. Mordan maddesi olarak çevre açısından zararı minimum olduğu bilinen Potasyum Alüminyum Sülfat (KAI(SO4)2.12H2O) kullanılmıştır. Boyaması gerçekleştirilen dokuma kumaş numunelerin CIELab renk değerleri, tükürük, yıkama, ter, sürtme haslıkları ve antibakteriyel aktivite tayini testi uygulanmıştır. Sonuç olarak, zerdeçal (Curcuma longa) bitkisi kullanılarak yapılan boyamada sarı renk ve tonları elde edilirken, kekik (Thymus) bitkisi kullanılarak yapılan boyamada ise kahve tonları elde edilmiştir. Renk haslık değerlerinin test sonuçları incelendiğinde lekelenme ve renk değişimi değerlerinin iyi olduğu gözlemlenmiştir. Antibakteriyel testlerin ise seçilen bakterilere karşı etkili olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Today, the increase in the carcinogenic effect as a result of dyeing using synthetic dyes and the deterioration of the ecological balance due to the damage to the environment have led people to work with natural products again. This orientation has helped to determine the effects of antibacterial plants used in natural dyeing and to prevent the rapidly increasing resistance against synthetic products. Designs made with natural dyes will also reduce the cost. At the same time, it is thought that it will create an alternative to be used in designs. For this reason, according to the literature research, it was determined that turmeric (Curcuma Longa) and thyme (Thymus) plants have antibacterial properties and dyeing process was carried out on the %100 cotton woven fabric. Within the scope of the study, 100% cotton woven mask fabric samples were dyed with and without mordant, with turmeric (Curcuma longa) and thyme (Thymus) plant extracts. Potassium Aluminum Sulphate (KAI(SO4)2.12H2O), which is known to have minimal environmental damage, was used as mordant material. CIELab color values, saliva, washing, sweat, rubbing fastnesses and antibacterial activity determination tests were applied to the dyed woven fabric samples . As a result, yellow color and tones were obtained in dyeing using turmeric (Curcuma longa) plant, while brown tones were obtained in dyeing using thyme (Thymus) plant. When the test results of the color fastness values were examined, it was observed that the staining and color change values were good. It was concluded that antibacterial tests were effective against selected bacteria.