Diyabetlilerde kendi kendine enjeksiyon ve test yapma korkusu formunun Türkçe'ye adaptasyonu ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi
Adaptation of the Diabetes Fear of Injecting and Self-Testing Questionnaire (D-FISQ) into Turkish and evaluation of psychometric features in diabetic patients
Yazar: SELDA ÇELİK
Danışman: PROF. DR. RUKİYE PINAR
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Enjeksiyonlar = Injections ; Psikometri = Psychometrics ; Testler = Tests ; İnsülin = Insulin

Özet:
Araştırma `Diyabetlilerde Kendi Kendine Enjeksiyon ve Test Yapma Korkusu Sorgulama Formu (Diabetes Fear of Self Injecting and Self-testing Questionnaire-D-FISQ)'nun Türkçe'ye adaptasyonunun yapılması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi amacıyla 350 diyabetlide (135 tip 1, 215 tip 2) yapıldı. Çalışmanın ilk aşamasında çeviri-geri çeviri yöntemi kullanılarak D-FISQ Türkçe'ye uyarlandı, takiben güvenirlik ve geçerlik çalışması yapıldı. İç tutarlılıkta, Cronbach alfa değerleri D-FISQ total için 0.96, kendi kendine enjeksiyon korkusu (KKEK) için 0.93 ve kendi kendine test yapma korkusu (KKTK) için 0.95 idi. KKEK ve KKTK alt boyutundaki ifadelerin madde toplam puan korelasyon katsayıları sırasıyla 0.75 ile 0.85, 0.72 ile 0.86 arasındadır. Sınıf içi korelasyon, D-FISQ total, KKEK, KKTK için sırasıyla 0.96, 0.93, 0.95 dir. Doğrulayıcı Faktör Analizinde (DFA) tek faktörlü model ile kıyaslandığında, iki faktörlü modelin daha iyi uyum indeks sonuçlarına sahip olduğu, buna karşın her iki modelin de öngörülen uyum indeksi kriterlerini karşılamadığı görüldü. D-FISQ yer alan her bir ifadenin faktör yükü 0.40'ın üzerinde idi, yine D-FISQ'daki ifadeler ilgili oldukları boyut altında toplandı, iki alt boyut arasında pozitif yönde güçlü ilişki vardı (r= 0.76). DFA'yı takiben yapılan D-FISQ'nun yapısı açıklayıcı factör analizi ile yeniden incelendi. Varimax rotasyon tekniği ile yapılan incelemede öz değeri >1 olan ve total varyansın %73.1'ine karşılık gelen iki faktör bulundu. D-FISQ farklı düzeylerdeki anksiyeteye sahip hastaları ayırd edebildi. Sonuç olarak D-FISQ'nun Türk diyabet hastalarında kullanılabilecek güvenilir ve geçerli bir araç olduğu kanısına varıldı.Anahtar Kelimeler: Diyabet, insülin enjeksiyon korkusu, test yapma korkusu,D-FISQ

Abstract:
This study was performed among 350 diabetic patients (135 of type 1 and 215 of type 2) with the aim of adapting the Diabetes Fear of Injecting and Self-Testing Questionnaire (D-FISQ) into Turkish language and evaluating its psychometric features. At the first stage of the study D-FISQ was adapted into Turkish by using forward and backward translation technique and then reliability and validity was studied. For internal consistency, Cronbach?s alpha value was 0.96 for total D-FISQ, was 0.93 for fear of self-injecting (FSI) and was 0.95 for fear of self-testing (FST). Item total correlation coefficiencies were changed between 0.75 and 0.85 for FSI, and were changed between 0.72 and 0.86 for FST. Interclass correlations for D-FISQ, FSI and FST were 0.96, 0.93 and 0.95, respectively. Two-factor model had better fit index compared to one-factor model in confirmatory factor analysis (CFA), although both model didn?t have satisfactory goodness of fit criterion. Factor loadings for items in both dimensions exceeded 0.40. All items gathered under the relevant factor. Strong positive correlation were found between both subscales (r= 0.76). Following CFA, we re-tested D-FISQ?s structure by exploratory factor analysis. Varimax rotation yielded two factors with eigenvalues >1, explaining %73.1 of the variance. D-FISQ discriminated patients who have different level of anxiety. In conclusion, D-FISQ had satisfactory psychometric properties. It can be used to measure fear of injection and self-testing in Turkish diabetic patients.Key words: Diabetes, fear of insulin injecting, fear of self test, D-FISQ