Arkeolojik alanların korunmasında planlama ve yönetim: Ören yerlerinin çevre düzenlemesi
Planning and management in the protection of archaeological sites: Landscaping projects of archaeological sites
Yazar: HASAN HÜSEYİN ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR HAKAN ÖZTANER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Alan planlama = Field planning ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Peyzaj tasarımı = Landscape design ; Planlama = Planning ; Yönetim = Management ; Ören yerleri = Ruins

Özet:
Arkeolojik alanların korunmasında ören yerleri çevre düzenlemesinin rolünün sorgulandığı bu çalışma giriş bölümü dışında kavramsal tartışmanın üç başlık altında yürütüldüğü bölüm, çevre düzenleme çalışma ve örneklerinin irdelendiği bölüm ile alan araştırmasına ilişkin çalışmaların ve sonuçların değerlendirildiği üç ana bölümden oluşmaktadır.
     Geçmiş uygarlıkların mirası olan eserlerin önemsiz olmadığının farkına varılması için genel halk kitlelerinin arkeolojik alanlara ilişkin bilince sahip olması gerekmekte, bu bilincin oluşmasında arkeolojik alanlarda ziyaretçilere yönelik çevre düzenlemesi kapsamında ortaya çıkan taşınmaz kültür varlıklarının sunumu önem kazanmaktadır.
     Bu araştırmada ören yerlerinin çevre düzenlemesi yapılarak denetimli ziyarete açılması ile arkeolojik alanların daha iyi korunabileceği konusunda bir tartışma yürütülmesi ve arkeolojik alanlardaki gözlemler ile alan araştırması sonuçlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
     Ören yerlerinde çevre düzenlemesinde karşılaşılan sorunlar araştırmanın sorunsalı olarak belirlenmiş ve anket çalışması bu kapsamda gerçekleştirilmiştir. Anket çalışması yüz yüze yöntemi ile yapılmış; hedef grup olarak müze müdürleri, kazı başkanları, bakanlık uzmanları ve sivil toplum örgütü olarak rehberler seçilmiştir.
     Arkeolojik alanlarda bilimsel kazı faaliyetleri ile eş zamanlı, alanın arkeolojik bütünlüğüne zarar vermeden ziyaretçilerin ihtiyaçlarına da özen gösteren bir denge içerisinde çevre düzenlemesi yapılması ile arkeolojik alanların daha iyi korunacağı sonucuna varılmış, çevre düzenleme süreçleri, yapılması gerekli uygulamalar ve nitelikleri, uygulamaların kriterleri belirlenmiştir.


Anahtar sözcükler: Ören yeri, çevre düzenlemesi, arkeolojik alanların planlaması ve yönetimi, çevre düzenleme uygulamaları.

Abstract:
This study, disputing the role of landscaping projects in protecting the archaeological sites contains- except the introduction part- three main parts; the part which conceptual discussion carried out under three titles, the part examining landscaping projects and their practices and the part considering the research survey and conclusion.
	In order to realize the assets inherited from past civilizations is not unimportant, it is required that the general public should have a consciousness of the archaeological sites. Thus, presentation of the immovable cultural assets for visitors as part of landscaping the archaeological area is gaining importance.
	This study aims to carry out a discussion about openning the ruins for controlled visiting by implementing the landscaping projects in the archaeological area can better protect the archaeological area and to evaluate observations in archaeological sites and the results of field research.
        The problems faced in landscaping the archaeological area are defined as the problematic of the research and with in the context the survey study has been implemented. Survey has been carried out by face-to-face method; museum directors, head of scientific excavations, Ministry of Culture and Tourism experts and tourist guides as non governmental organizations are selected as target groups.
	It is concluded that the archaeological sites can be better protected by implementing the landscaping projects simultaneously with the scientific excavation activities without harming the archaeological integrity of sites in balance with taking care of requirements of visitors. Also the process of landscaping, necessary implementations and its characters and criteria of implementation has been set out in this study.



Keywords: Archaeological sites, landscaping projects, planning and management,landscaping implementations.