Yerli ve çeviri çocuk kitaplarındaki dil dışı öğelerin toplumsal cinsiyet rollerini sunuş biçimleri bağlamında incelenmesi
Investigation of non- verbal components in the context of the presentationof gender roles in native and translated children's books
Yazar: ELİF GAYBERİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVCAN YAĞAN GÜDER
İstanbul Okan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Kitaplar = Books ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Çeviri = Translation ; Çocuk gelişimi = Child development ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı; yerli ve çeviri çocuk kitaplarında dil dışı öğelerin
toplumsal cinsiyet rollerini sunuş biçimine göre incelemektir. En çok tercih edilen yerli
ve çeviri çocuk kitaplarının toplumsal cinsiyet rollerini sunuş biçimlerinde, resimler
incelenerek karşılaştırılması amaçlanmıştır. Araştırmada en çok satılan yerli ve çeviri
yayın evlerine ait kitaplar ele alınarak 85 yerli 120 çeviri kitap olmak üzere toplamda
205 kitap ile çalışma gerçekleştirilmiştir.
Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş olup çalışma nitel araştırma
modelleri içerisinden temel nitel araştırma modeli ile desenlenmiştir. Araştırmada veri
toplama aracı olarak ''Çocuk kitaplarında toplumsal cinsiyet rolleri kontrol listesi"
hazırlanmıştır. Kontrol listesi bu alanda çalışılmış yerli, yabancı araştırmalardan oluşan
literatür taranarak oluşturulmuş ve uzman görüşleri alınmıştır. Kontrol listesinde
meslek, giysi, renkler, aksesuar, fiziksel özellikler, eylemler, duygular gibi maddeler yer
almaktadır. Verilen analizinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Her kitaptan elde
edilen veriler araştırmacı tarafından oluşturulan kontrol listesine kaydedilmiş ve yüzde
ile frekans dağılımları hesaplanmıştır.
Çalışmada yerli ve çeviri çocuk kitaplarında toplumsal cinsiyet rollerini sunuş
biçiminde, dil dışı öğelerin cinsiyetçi gösterildiği tespit edilmiştir. Yerli ve çeviri çocuk
kitaplarında, meslekler, giysiler, fiziksel özellikler, oyun ve oyuncaklar,
konumlandırılma, eylemler ve birlikte gösterilme durumlarında geleneksel cinsiyet
rollerinin devam ettirildiği, toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasında henüz yeterince
eşitlikçi bir bakış açısının sunulmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Toplumsal cinsiyet rolleri, çocuk kitapları, dil dışı öğeler, okul
öncesi dönem

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the form of presentation of gender
roles of non- verbal components in native and translated children's books. The objective
was to compare the most popular native and translated children's books in terms of
presenting gender roles by examining the pictures. The study was carried out with
books belonging to best-selling local and translation publishing houses and a total of
205 books were examined, 85 of which were domestic and 120 were translated.
A qualitative research method was adopted in the study which was designed
with the basic qualitative research model among qualitative research models. A 'Gender
roles checklist in children's books' was prepared as a data collection tool in the study.
The checklist was prepared by literature review consisting of local and foreign studies
and expert opinions were obtained. The checklist included items such as occupation,
clothing, colors, accessories, physical characteristics, actions, emotions. Content
analysis technique was used to analyze the data. Data obtained from each book were
recorded in the checklist established by the researcher and percentage and frequency
distributions were calculated.
The study revealed that non- verbal components in native and translated
children's books presented gender roles in a sexist way. It is concluded that traditional
gender roles are maintained in native and translated children's books in terms of
occupations, clothes, physical characteristics, games and toys, positioning, actions and
being portrayed together and that gender equality has not yet achieved an egalitarian
portrayal in children's literature.
Keywords: Gender roles, children's books, non- verbal components, preschool
period