Kadın sağlık çalışanlarında meme kanseri ve taraması konusunda risk düzeyi, bilgi düzeyi ve davranışların değerlendirilmesi
Evaluation of risk level, knowledge level and behaviors regarding breast cancer and screening in female healthcare professionals
Yazar: AYŞE EREN YILMAZ THOM
Danışman: PROF. DR. BERRİN TELATAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Davranış = Behavior ; Kadınlar = Women ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlık personeli = Health personnel ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
Amaç: Dünya'da her iki cinsiyet göz önüne alındığında en sık görülen kanser türü
meme kanseridir. Ülkemizde meme kanseri ikinci en sık kanser olup, kadın
cinsiyetteki en sık kanserdir. Bu nedenle ülkemizde ulusal meme kanseri tarama
programı yürütülmektedir. Çalışmamızda amacımız kadın sağlık çalışanlarının
yaşam boyu meme kanseri risk düzeylerini, meme kanseri ve taramaları hakkındaki
bilgi düzeyleri ile tarama davranışlarını belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel olan çalışma Fatih Sultan Mehmet Eğitim
ve Araştırma Hastanesi'nde 20 Ocak-20 Mart 2022 tarihleri arasında ve çalışma
kriterlerini sağlayan 200 kadın sağlık çalışanı (uzman doktor, asistan doktor,
hemşire) ile yapılmıştır. Çalışmaya 20 yaşından büyük, meme kanseri öyküsü
olmayan ve anket formunu eksiksiz dolduran gönüllüler dahil edilmiştir.
Katılımcılara sosyodemografik özellikleri, meme kanseri hakkındaki bilgi soruları,
tarama davranışları ve Tyrer-Cuzick risk skorlamasının içerdiği sorular sorulmuştur.
Tyrer-Cuzick skorlamasına göre risk düzeyleri hesaplanmıştır.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 32,45±7,56 yıldı. Katılımcıların ortalama
Tyrer-Cuzik yaşam boyu risk skorları 16,24±5,35 olup, yaşam boyu meme kanserine
yakalanma riski orta derece riskli tespit edilmiştir. Katılımcıların %15'i yüksek
riskli, %30,5'i orta derece riskli, %54,5'i ise düşük/normal riskli seviyesindedir.
Meme kanseri hakkındaki bilgi soruları bölümünün maksimum puanı 40 olup, puan
ortalaması 29,97±2,57'tır. Bilgi puanı ile meslek, özgeçmişte meme hastalığı
bulunması, ailede meme/over kanseri öyküsü, Tyrer-Cuzick yaşam boyu meme
kanserine yakalanma risk skoru arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Katılımcıların
%12'si her ay kendi kendine meme muayenesi yapmakta olup 40 yaş üzeri olanların
%51,2'si son iki yılda mamografi çektirmiştir. 40 yaşın üzerinde olup hiç mamografi
çektirmeyenlerin oranı %30,7'dir. Son iki yılda mamografi çektirme durumları ile
ailede meme/over kanseri hikayesi olması arasında anlamlı ilişki saptanmıştır.
Sonuç: Çalışmamıza katılan ve yaşam boyu meme kanserine yakalanma riski artan
sağlık çalışanlarının meme kanseri hakkındaki bilgi düzeylerinin arttığı tespit
edilmiştir ancak risk artışı ile düzenli kendi kendine meme muayenesi yapma ve
düzenli mamografi yaptırma durumları arasında ilişki bulunmamıştır. Meme kanseri
risk artanlarda bilgi düzeyi yüksek bulunmuş olup bu durum tarama davranışlarına
olumlu yansımamıştır. Sağlık çalışanlarının ve toplumdaki kadınların ulusal tarama
programlarına katılımlarını arttırmak amacıyla çalışmalar yapılmalı ve konudaki
motivasyonları arttırılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Meme Kanseri, Tyrer-Cuzick risk skoru, meme kanserinde
tarama

Abstract:
Aim: When both sexes are combined, the most common type of cancer in the world
is breast cancer. Breast cancer is the second most common cancer in our country, and
it is the most common cancer in women. For this reason, a national population based
breast cancer screening program is carried out in our country. In our study, our aim is
to determine the lifetime breast cancer risk levels of female health workers, their
level of knowledge about breast cancer and screening, and screening behaviors.
Material and Methods: The descriptive and cross-sectional study was conducted
between 20 January -20 March 2022 with 200 female health workers (specialist
doctors, assistant doctors, nurse) who worked at Fatih Sultan Mehmet Training and
Research Hospital and met inclusion criteria. Volunteers who were older than 20 years old, had no history of breast cancer and filled out the questionnaire completely were included in the study. Participants were asked questions regarding their sociodemographic characteristics, knowledge about breast cancer, screening behaviors, and their personal characteristics which used in the tyrer-cuzick risk score system. Tyrer-Cuzick risk scoring. Risk levels were calculated according to TyrerCuzick scoring.
Results: The mean age of the participants was 32.45±7.56 years. The mean TyrerCuzik lifetime risk scores of the participants were 16.24±5.35 which means the lifetime risk of developing breast cancer was determined to be moderately risky. 15% of the participants were at high risk, 30.5% were at medium risk, and 54.5% were at low/normal risk. The maximum score of the knowledge questions about breast cancer section is 40, with an average score of 29.97±2.57. A significant relationship
was found between the knowledge score and the occupation, the presence of breast disease in the history, the family history of breast/ovarian cancer, and the TyrerCuzick lifetime breast cancer risk score. 12% of the participants performed breast self-examination every month, and 51.2% of the participants those over the age of 40 did not have a mammogram in the last two years. The rate of those who are over the age of 40 and never have a mammogram is 30.7%. A significant relationship has been found between having mammography in last two years and a family history of breast/ovarian cancer.
Conclusion: In our study, it was determined that the level of knowledge about breast
cancer increased in the health workers who had an increased lifetime risk of
developing breast cancer, but there was no relationship between the increased risk
and regular breast self-examination and regular mammography screening. The level
of knowledge was found to be high in those with increased risk of breast cancer, but
this positive effect was not reflected in screening behaviors. Studies should be
carried out to increase the national screening programs of health workers and women
in the community and their motivation should be increased.
Keywords: breast cancer, Tyrer-Cuzick risk score, breast cancer screening