Hucurat suresi bağlamında bireysel ve toplumsal hayat
Individual and social life in the context of surah al-Hujurat
Yazar: ÜMMÜHAN ÖZUZUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA DERVİŞ DERELİ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din sosyolojisi = Religious sociology ; Hucurat suresi = Hucurat sura ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Sosyal hayat = Social life ; Sure = Sura ; İslamiyet = Islam

Özet:
Çalışmamızın konusu, bireysel ve toplumsal ilişkiler formlarına ahlaki açıdan yeni düzenlemeler getiren Hucurat suresidir. Öncelikle Giriş bölümünde konuyla ilgili teorik bilgiler verilerek çalışmamızın kavramsal çerçevesi çizilmiştir. Akabinde kutsal kitapların içerdiği ahlaki ilkeler karşılaştırılmalı olarak incelenerek bu ilkelerin toplumsal yapı üzerindeki etkilerine dikkat çekilmiştir. Bu bağlamda toplumda sosyal bütünleşmeyi ve kaynaşmayı sağlayan kurallara, toplumun üyesi olan birey ve grupları ortak değer, inanç ve ölçülere uymaya zorlayan toplumsal kontrol mekanizmaları mercek altına alınmıştır. Ardından Kur'an-ı Kerim'in nazil olduğu sosyokültürel yapı üzerine eğilerek dinin sosyalleşme ve sosyal değişme sürecindeki rolü incelenmiştir. Çalışmada Hucurat suresi hakkında genel bilgilendirme yapılarak ahlaki ilkeleri içeren ayetler detaylı bir biçimde irdelenmiştir. Bunun yanı sıra alınan haber karşısında nasıl bir tavır takınmak gerektiğini belirten surenin altıncı ayeti ayrıntılı bir şekilde incelenerek günümüzle ilişkilendirilmiştir. Bu ayetin, gün geçtikçe önemini ve işlevini artırarak toplumsal hayatta vazgeçilmez bir yer edinen sosyal medya ortamlarıyla bağlantısı yapılarak günümüzdeki artan önemine dikkat çekilmiştir. Sonuç olarak Hucurat suresi ilk bakışta Hz. Peygamber ve çevresindeki inananları ahlaki yönden eğitmek için inmiş olsa da içerdiği zaman ve mekanla sınırlı kalmayan evrensel ilkeleri, daha geniş bir popülasyona yayılarak Müslümanların yaşam tarzlarına yeni bir devinim getirmiş ve hemen her devirde erdemli bir toplumun inşasının nasıl olabileceği yönünde bir çerçeve ortaya koymuştur. 

Anahtar Kelimeler: Hucurat Suresi, Dini Kimlik, Bireysel Hayat, Toplumsal Hayat, Erdemli Toplumun İnşası

Abstract:
The subject of our study is the Surah Al-Hujurat, which brings new moral regulations to individual and social communication patterns. First, the theoretical framework of our study was drawn by giving theoretical information about the subject in the introduction. Afterwards, the moral principles contained in the holy writings were examined comparatively and the effects of these principles on the social structure were pointed out. In this context, the social control mechanisms that force individuals and groups that are members of the society to comply with the rules that ensure social integration and cohesion in the society, to common values, beliefs and measures are examined. Then, the role of religion in the process of socialization and social change was examined by focusing on the socio-cultural structure in which the Qur'an was revealed. In the continuation of our study, general information about the Surah Al-Hujurat was given and the verses containing moral principles were examined in detail. In addition to this, the sixth verse of the surah, which states what kind of attitude a believer should take in the face of the news received, has been examined in detail and associated with the present. The increasing importance of this verse today has been pointed out by making a connection with social media environments, which have an indispensable place in social life by increasing its importance and function day by day. As a result, although Surah Hujurat was revealed to educate the Prophet Muhammad and the believers around him morally at first glance, its universal principles, which were not limited to time and space, not only spread to a wider population, brought a new movement to the lifestyles of Muslims, and how a virtuous society could be built in every era.

Keywords: Surah Al-Hujurat, Religious Identity, Individual Life, Social Life, Building a Virtuous Society