Çeviribilim araştırmalarının normatif tutum açısından incelenmesi ve değerlendirilmesi
Examination and evaluation of translation studies research in terms of normative approach
Yazar: CEREN AKTAY ERYILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. NAZİK GÖKTAŞ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Eşdeğerlik = Equivalency ; Norm = Norm ; Normatiflik = Normativity ; Çeviri bilim = Science of translation

Özet:
Normlar insan eylemlerini yönlendiren ve kısıtlayan bir güce sahiptir ve çeviri eylemi de normların yönlendirdiği eylemler arasında değerlendirilmektedir. Bu bakımdan çeviribilim alanında büyük öneme sahiptirler. En az normlar kadar önemli, hatta bu çalışma özelinde daha da önemli olan bir diğer konu ise onlarla ilişkilendirilen normatif tutumdur. Çeviribilim araştırmalarında tespit edilen normatif tutumun, her zaman toplumsal normlardan veya çeviri normlarından kaynaklanmadığı ya da onlarla ilişkilendirilemediği gözlemlenmiştir. Bu çalışmanın amacı, çeviribilim araştırmalarında normatif tutumun ne şekilde tezahür ettiğini tespit etmek, olası motiflerini saptamak ve söz konusu normatif tutumu modern bilimin bilgi kuramsal dayanakları ve postmodern perspektif çerçevesinden değerlendirmektir. Bu amaca ulaşabilmek için, önce "norm" ve "normatif" kavramlarının tanımlarına ve bu kavramların çeviribilim alanı içerisindeki yeri ve işlevine yer verilecek; ardından farklı ekollerden seçilen iki önemli çalışma: Newmark'ın İşlevsel Dil Kuramı ve Lederer ve Seleskovitch'in Yorumlayıcı Çeviri Kuramı normatif ögeler açısından incelenecektir. Son olarak, modern ve postmodern bilim anlayışları açıklanarak çeviribilim araştırmalarındaki normatif tutuma ilişkin yapılan tespitler bu anlayışlara göre temellendirilecektir. Bununla birlikte, normatiflik konusunu alandaki pek çok başka tartışmalı konuyu da beraberinde getirdiği için tek başına ele almak olanaksızdır. Bu yüzden çalışmada hem eşdeğerlik, kuram-uygulama ilişkisi ve kuram-yöntem ayrımı gibi alandaki tartışmalı konulara hem de kuramsal alan, çeviri eğitimi ve çeviri eleştirisi gibi çeviribilimin farklı araştırma alanlarına değinilecektir.

Abstract:
Norms have the power to govern and restrict human behaviours and activities, and translation activity is also considered a norm-governed activity. In this regard, norms have great importance in the field of Translation Studies. Another issue which has at least the same importance as norms, even more in this study, is the normative approach associated with them. However, it has been observed that the normative approach in the research in the field of Translation Studies does not necessarily arise from cultural norms or translational norms, nor it can be associated with them. The aim of this study is to determine how the normative approach is applied to research in Translation Studies, to identify possible motives behind it, and to analyse the approach with regard to the epistemological bases of modern science and from the perspective of postmodernism. To this end, first of all, the definitions of the concepts of "norm" and "normative" and their place and functions in Translation Studies will be discussed. It will be followed by the examination of two important studies, The Functional Theory of Language by Newmark and The Interpretive Model by Lederer and Seleskovitch, from different schools in terms of normative elements. Finally, the principles and characteristics of modern science and postmodernism will be explained and the findings and conclusions about the normative approach in Translation Studies will be discussed based on those principles. On the other hand, it is not possible to address the issue of normativity without mentioning many other controversial issues in the field. Therefore, the controversial issues such as equivalence, the relationship between theory and practice, and the difference between theory and method will also be addressed along with different research fields of Translation Studies such as the theoretical field, translator training, and translation criticism.