Kemoterapi alan hastalarda kemoterapiye bağlı yan etkilerin beslenme eğitimi öncesi ve sonrası değerlendirilmesi
Chemotherapy side effects linked to chemotherapy in patient evaluation before and after nutrition education
Yazar: SANEM YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. ALİ UĞUR EMRE
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme eğitimi = Nutrition education ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Kaşeksi = Cachexia ; Komplikasyonlar = Complications ; Neoplazmlar = Neoplasms

Özet:
Çağdaş tıbbın ve insanın en önemli ve güncel sorunlarından biri olan kanser, tedavisindeki önemli gelişmelere karşın tüm hastalıklar arasında en korkulan hastalık olmayı sürdürmektedir. Kanser hastalarının izlenmesi ve tedavisi sırasında gerek hastalığın kendisi, gerekse uygulanan tedavi şekleri ve kullanılan ilaçlar, başta GİS (gastrointestinal sistem) olmak üzere çeşitli yan etkilerin ve değişik sorunların yaşanmasına yol açar. Bu çalışma kemoterapi sonrası hastalarda görülen yan etkilerin belirlenmesi, yan etkilere yönelik hastalara verilecek eğitimin ve modelinin saptanması ve hastalara verilen eğitimin çeşitli semptomlar üzerine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla planlanmıştır. Araştırma, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Klinik Onkoloji Kliniği'nde ayaktan yada yatarak kemoterapi gören hastalardan, araştırmaya katılmayı kabul eden 50 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılan hastaların %42.0'ının kadın, % 58.0'ının erkek, %36.0 gibi büyük bir oranını 50-59 yaş grubu, %34.0'ını 60-69 yaş grubu, %18.0'ını 40-49 yaş grubunun oluşturduğu saptanmıştır. En sık karşılaşılan kanserler arasında ilk sırada akciğer (%38) kanserinin geldiği ve bunu sırası ile GİS (%26) tümörleri, meme kanseri (%20) ve GÜS (genitoüriner sistem) kanserlerinin (%10) izlediği saptanmıştır. Eğitim öncesi ve sonrası hastalar yan etki düzeylerine göre karşılaştırıldığında; iştahsızlık (p=0.000), tat almada değişiklik (p=0.000), halsizlik yorgunluk (p=0.000), bulantı (p=0.000), kabızlık (p=0.031), ağız kuruluğunda (p=0.012) anlamlı fark bulunmuş, kusmada (p=0.063) anlamlı fark bulunamamıştır.

Abstract:
Despite the impotant developments in the treatment, cancer is still the most important and up to date problem of the human beings and contempoary medicine and the most frightening disease evver.Either the disese itself or the treatment alternatives and medications causes different problems and side effects, particularly on gastointestinal system during the treatment and follow up of cancer patients. This study is designed to assing the side effects of chemotherapy affecting the nutrition of patients, determine the effect of nutritional education on various side effects and the model of educational. This research study is performed on 50 outpatient and hospitalized patients under chemotherapy treatment in clinical oncology department of Zonguldak Karaelmas Universty accepted to participate with a written approval. 42% of the patient were female and 58% male with an age distrubution of 36% within 50-59, 34% within 60-69 and 18% within 40-49 years old. The freguency and types of tumors in decreasing order were lung cance (38%), gastrointestinal system cancers (26%), breast cancer (20%) and genitourinary system cancer (10%). The analysis of the results yielded a statistically significant difference in the degree of side effects before and after nutritional educational in anorexia (p=0.000), taste poblem (p=0.000), weakness and exhaustion (p=0.000), nausea (p=0.000), constipation (p=0.031), dryness of the mouth (p=0.012). There was no difference in vomiting (p=0.063).