Ortaklık yoluyla katılım: Türkiye-Avrupa Birliği ilişkileri için bir perspektif
Accession through association: A perspective for Turkey-European Union relations
Yazar: UFUK ALKAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM KAYGUSUZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Bütünleşme = Integration ; Gümrük Birliği = Customs Union ; Ortaklık = Partnership ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
AB'nin normatif üstünlük iddiası nedeniyle Türkiye dahil ortak ülkelerle kurduğu ilişki asimetrik ve hiyerarşiktir. AB'nin hiyerarşik olmayan, 'postkolonyal' ve demokratik bir ortaklık politikası geliştirmesi gerekmektedir. Böyle bir ortaklık anlayışı yeni ve kendine özgü bir 'ortaklık yoluyla katılım' modeline zemin hazırlayabilecektir. Ortaklık yoluyla katılım, ortaklık yoluyla entegrasyondan farklıdır, çünkü derin ve kapsamlı bir entegrasyonun yanı sıra geniş karar şekillendirme ve sınırlı karar alma haklarını da içeren sıkı bir kurumsal bağın gerekliliğini savunmaktadır. Buradan yola çıkarak, böyle bir gelişmenin Türkiye'yi ileride farklılaştırılmış entegrasyonun istisna olmaktan çıkıp norm haline geleceği düşünülen AB'deki çevrimsel halkaların dışa doğru olanlarından birisine yerleştirebileceği düşünülmektedir. Diğer bir deyişle, farklılaşmış bir AB'de demokratik, AB'nin norm ve kurallarıyla sosyalleşmeye ve bunları daha iyi bir şekilde içselleştirmeye imkân tanıyan 'postkolonyal' bir ortaklık politikası geliştirilirse Türkiye'nin çevrimsel halkalar içerisinde kendisine ortaklık kanalıyla katılım benzeri bir yer edinebileceği ifade edilmektedir. Bugün, AB düzeyinde ilgili kararların alınmasına önemli bir katkıda bulunmadıkları halde ortak ülkelerin, AB norm ve kurallarına uyum sağlaması gerekmektedir. Bu nedenle, bu çalışmanın bir diğer amacı, ortaklık politikasının zayıf yönlerini göstermek ve AB için kurumsallaşmış bir ortak üye statüsü önermektir. Ortak üyelik modelinin hem AB'nin hem de ortak ülkelerin çıkarları açısından daha iyi olabileceği ve daha fazla sosyalleşmenin bir sonucu olarak AB'nin bu ülkelerdeki aktörlüğünü iyileştirebileceği sonucuna varılmaktadır. Ortak üyelik katılıma kalıcı, sürekli bir alternatif olmak zorunda değildir. AB üyeliği için elverişli koşullar oluşana kadar AB ve ortak ülke arasındaki kurumsal bağı güçlendirmek için gereklidir.

Abstract:
Due to the normative superiority claim of the EU, the relationship it establishes with associate countries, including Turkey, is asymmetrical and hierarchical. The EU needs to develop a non-hierarchical, 'postcolonial' and democratic association policy. Such an understanding may pave the way for a new and sui generis 'accession through association' model. Accession through association differs from integration through association in that it advocates the need for deep and comprehensive integration as well as a tight institutional bond that includes broad decision-shaping and limited decision-making rights. In this respect, it is thought that this may place Turkey in one of the outer circles in an EU of concentric circles where differentiated integration will no longer be an exception but rule. In other words, thanks to a democratic and 'postcolonial' association policy which will make it easier for associate countries to socialize with EU norms and rules and internalize them better, Turkey may secure an accession-like place for itself in one of the outer circles through association in a differentiated EU. Today, associate countries need to comply with EU norms and rules although they cannot significantly contribute to the making of these at EU level. Therefore, another aim of this research is to show the asymmetries of association policy and to propose an institutionalized associate membership status for the EU. It is concluded that associate membership model may accommodate interests of both the EU and associate countries better and improve the actorness of the EU in these countries because of increased socialization. Associate membership is not necessarily a permanent, perpetual alternative to accession. It is necessary for improving the institutional association between the EU and associate countries until a credible EU membership prospect emerges.