Bezelye (Pisum sativum L.)'de bakteri aşılaması ve azot dozlarının verim ve verim öğelerine etkileri
The Effects of rhizobium inoculation and nitrogen doses on yield and yield components in pea (Pisum sativum L.)
Yazar: MEHMET DEMİR KAYA
Danışman: PROF. DR. CEMALETTİN Y. ÇİFTÇİ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Azot dozu = Nitrogen dose ; Bakteri aşılama = Bacterial inoculation ; Bezelye = Pea ; Pisum sativum = Pisum sativum ; Tarla bitkileri = Field crops ; Verim = Yield ; Verim ögeleri = Yield components

Özet:
Bu araştırma 1998 yılında A. Ü. Ziraat Fakültesi Araştırma Uygulama Çiftüği'nde yürütülmüştün Çalışmada materyal olarak Karina bezelye çeşidi tohumlan, Rhizobium leguminosarum bakterisi ve Amonyum Nitrat (%33 N) gübresi kullanılmıştır. Araştırmada; Karina bezelye çeşidinde Üç farklı aşılama yönteminin (aşısız, tohuma aşılama ve toprağa aşılama) ve dört Barklı azot ( 0, 2, 4 ve 6 kg/da) dozunun; bitkide nodul sayısı, bitkide nodul ağırlığı, bitki boyu, bitki ağırlığı, bitkide bakla sayısı, bitkide bakla ağırbğı, bitkide tane sayısı, bitkide tane ağırlığı, hasat indeksi, yüz tane ağırlığı ve dekara tane verimine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ekim İlkbaharda, tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekrarlamak olarak, 4 i 2.4 m boyutlarındaki parsellere yapılmış ve 6 kg PzOs/da gübresi uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; ele alman özelliklerde aşılama yöntemleri ve azot dozları önemli farklılıklar oluşturmuş, hasat indeksi yönünden belirlenen farklılık Önemsiz bulunmuştur. Bakteri aşılaması yapılan parsellerde ortalama nodul sayısı 16.06 adet/bitki ve nodul ağırbğı 0.72 g/bitki olarak belirlenmiş^zot dozunun artması üe nodul oluşumunda belirgin azalmalar görülmüştür. Tohuma aşılama yapılan bitkilerde ana kfik etmfinda iri ve az, toprağa aşılama yapılan bitkilerde ise tüm köklerde daha küçük ve fazla nodul oluşumu gözlenmiştir. Dekara tane verimi yönünden en yüksek değer 288.70 kg/da ile tohuma aşılama yapılan ve 6 kg N/da uygulanan, en düşük 233.96 kg/da Ue aşısız ve azotlu gübre uygulanmayan parsellerden elde edilmiştir. Araştırmada 6 kg N/da uygulaması daha yüksek değerler göstermesine karşın; nodul oluşumu, tane verimi ve çevre yününden tohuma aşılama yapılmasının ve 2 - 4 kg N/da gübre uygulamasının daha İyi sonuçlar verdiği gözlenmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Bezelye, Karina çeşidi, aşılama yöntemleri, azot dozları, verim, verim öğeleri, interaksiyon

Abstract:
This research was conducted at Applying Research Farm, Faculty of Agriculture, University of Ankara in 1998. The variety of peas named Karina was used as seed material and also Rîlizobİum leguminosamm and Ammonium nitrate (33% N) were applied as inoculant and fertilizer, respectively. The aim of the research was to determine the effect of three different inoculation methods (Control, seed inoculation and soil inoculation) and four different nitrogen doses (0, 2, 4 and 6 kg/da) on nodule number per plant, nodule weight per plant, plant height, plant weight, pod number per plant, pod weight per plant, seed number per plant, seed weight per plant, harvest Index and seed yield per decare of Pea ev. Karina. The experiment was established according to split plots of randomized blocks with three replications in the spring season. Six kg PiOs/da was applied In the sowing and plot size was 4 x 2.4 m. According to the results of the research; inoculation methods and nitrogen doses constituted significant differences, but differences determined for harvest index were found unimportant. At inoculated plots, average nodule number and nodule weight were determined as 16.06 number/plant and 0.72 g/plant respectively. Nodule formation clearly decreased with increasing nitrogen doses. Nodules were large and a few around main root on the plants at seed inoculated plots while they were smaller and more on main and lateral roots formed on the plants at soil inoculated plots. With regard to seed yield per decare, the highest value was obtained seed inoculation and 6 kg N/da application with 2611.70 kg/da, while the lowest value was obtained control and 0 kg N/da application with 233.96 kg/da. In the research, although 6 kg N/da application produced higher values than other fertilizer applications, İt was observed that seed inoculation and 2 - 4 kg N/da fertilizer application gave better values than other applications in point of nodulation, seed yield and environment. Key Words: pea, Karina cultivar, inoculation methods, nitrogen doses, yield, yield component, interaction ine ^teMKö?KoİM wmmi