Çubuk ovası kuzeydoğusunun (Ankara) hidrojeoloji incelemesi
Hydrogeological investigation of the northeastern part of Çubuk plain (Ankara)
Yazar: MEHMET ALİ YASTI
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÇELİK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu tez çalışması kapsamında toplam 1200 km2'lik yağış alanına sahip Çubuk Ovasının 150 km2'lik kuzeydoğu kısmındaki kayaçların hidrojeolojik özelliklerine göre ayrılması, yeraltı sularının hidrokimyasal özelliklerinin alansal olarak ve kayaç türüne göre değişiminin incelenmesi amaçlanmıştır.İnceleme alanındaki birimler, litolojik ve yapısal özellikleri dikkate alınarak geçirimsiz, yarı geçirimli ve geçirimli olarak sınıflandırılmıştır. Elmadağ Formasyonu, Orta Miyosen yaşlı kil ve marn birimleri geçirimsiz, Keçikaya Formasyonu'na ait kireçtaşları, Permiyen Kireçtaşları, Mamak Formasyonu'na ait andezitler, Pliyosen yaşlı çakıltaşı ve kumtaşlarından oluşan seviyeler ve alüvyon geçirimli olarak kabul edilmiştir. Alüvyon dışındaki geçirimli birimlerin alansal olarak az olması ve geçirimliliklerinin homojen olmaması bu birimlerden beslenen kaynakların verimini düşürmektedir. Alüvyon ise Çubuk Çayı ve kolları boyunca uzanmakta olup, derinliği 25?30 metre, genişliği 1?1,5 km arasındadır.Yeraltı sularının hidrokimyasal özelliklerinin incelenmesine bağlı olarak bölgede 3 farklı yeraltı suyu tipi bulunmaktadır. Bunlar Ca-HCO3'lı sular, Ca-Mg-HCO3'lı sular ve Na-HCO3'lı sulardır. Tüm örneklerde bikarbonat baskın anyon iken, baskın katyon olarak kalsiyum, magnezyum ve sodyum yer almaktadır.Su kalitesinin havza kenarlarından havza ortasına doğru azalması elektriksel iletkenlik parametresiyle tespit edilmiştir. Yeraltı sularının elektriksel iletkenliği 240?1700 µS/cm arasında, toplam çözünmüş madde miktarı ise 300?1800 mg/l arasında değişmektedir. Andezitlerden boşalan kaynaklar düşük tuzluluk gösterirken, alüvyon üzerindeki kuyu ve kaynaklar yüksek tuzluluktadır.

Abstract:
In this thesis, northeast part of Çubuk plain (150 km2) were studied which have 1200 km2 precipitation area. Aim of this study is to determine regional distinctions by hydrogeological properties of rocks and also investigate differentiations of groundwaters by hydrochemical properties and rock types.Formations in the study area were classified as permeable, semipermeable and impermeable according to their litholigical and structural properties. Middle Miocene aged clay-marl litology and Elmadağ Formation are impermeable, Keçikaya Formation which are formed by limestones, Permien aged limestones, Mamak Formation, which are formed by andesites, Pliocene aged sandstones and Quaternary aged alluvium are called as permeable. Due for comprising small areas and having heterogen permeability of permeable rocks (except alluvium) springs that recharged from them have low flow rate. Alluvium in the study area lies down on Çubuk Creek and have 25-30 meter depth and 1-1,5 km wide.There are 3 different groundwater types exists according to its hydrochemical properties of groundwater. These are Ca-HCO3 , Ca-Mg-HCO3 and Na-HCO3 type of waters respectively. It is observed that, bicarbonate is domiant anion and calcium, magnesium and sodium are dominant cations in all samples.Electrical conductivity (EC) properties of ground waters are in between 240-1700 µS/cm and total dissolved solids (TDS) lies between 300-1800 mg/l in the study area. Springs that have recharged from andesites have low salinity and on the other hand, springs and wells in alluvium have high salinity values.