Adana ili kır toplum yapısı içinde kadının yeri /
Yazar: İPEK SARPTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA SOYSAL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1990
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Adana = Adana ; Kadınlar = Women ; Kırsal yaşam = Rural life

Özet:
Bu araştırmada Adana ili Yüreğir, Karaisalı, Karataş ve Kozan ilçelerine bağlı dokuz köyde toplam 52 (cadından anket yoluyla derlenen bilgilerin ışığı altında, kadının kır toplum yapısı içindeki yerinin belirlenmesine çalışılmıştır. İncelenen dokuz köy yerleşme şekli açışından "toplu köy" görünümündedir. Meskenlerin büyük çoğunluğu tek veya iki katlı olarak düzenlenmiştir. İncelenen köylerde en büyük sorun içme ve kullanma suyu yetersizliğidir. Ailelerin çoğunluğu (%65,4) içme ve kullanma suyunu ev dışından taşımak zorunda kalmaktadır. Araştırma kapsamına alınan köyler, genç bir nüfus yapısına sahiptir ve ortalama aile büyüklüğü 5,6 olarak bulunmuştur. incelenen ailelerde okuryazar olanların oranı %82,2 dır. Okuryazarlık oram ereklerde (%92,9), kadınlara (?573,3) yöre daha yüksektir. Denekler, kendileri gibi kız çocuklarının da ilkokul sonrası eğitimlerini sürdürmeleri konusunda pek istekli görünmemekle birlikte, erkek çocuklarının "mutlaka" eğitimlerine devam etmeleri gerektiğine inanmaktadırlar. İncelenen köylerde çekirdek aile biçimi egemendir (%73,1). Eş seçimi konusunda "aile büyüklerinin karan" halen geçerliliğim korumaktadır (?S9Q,4). İlk evlilik yaşı, kızlar için ortalama 19, erkekler için de 23 olarak bulunmuştur. İncelenen ailelerde yakın akraba evliliklerinin oranının yüksek (&28,8) olmasına karşın, çok eşlilik ve başlık alma olaylarına rastlanılmamıştır. Aile içi ilişkilerde kocanın otoritesi tam ve mutlaktır ve anne-çocuk arasındaki bağlar oldukça güçlüdür. İncelenen köylerde kadınların en fazla yaptıkları yiyecek maddeleri, ekmek ve bulgurdur {% 96,1). Yörede meyve ve sebzelerin kış için saklanmasında kullanılan başlıca metodlar; taze sebzelerden salça (%86,5), turşu (%76,9), kurutulmuş sebze (?£55,8), salamura yaprak (%34,6) ve taze meyvelerden reçel <%42,3) yapımıdır. Konserve yapımı yörede pek yaygınlaşmamıştır {%1J). Ayrıca görüşülen kadınlar, sütten yoğurt (%75,0), peynir (%4G,4) ve tereyağ (%3Q,8) yapmaktadırlar. Evde yapılan bu ürünlerle ev ekonomisine önemli ölçüde katkıda bulunmaktadırlar. Kadınların büyük çoğunluğunun (%86,5) evinde dikiş makinası bulunmakta ve genelde giyim eşyalarım kendileri dikmektedir. Kadınlar köy içine tek başına ve köy dışına ise, ancak tamdık birisiyle alışveriş yapmak için gitmektedirler. Ev işlerinde kadınlara genelde kızları (%75,0) yardımcı olmaktadır. Ayrıca her dört erkekten birinin ev işlerinde karılarına yardımcı oldukları belirlenmiştir. Görüşülen kadınların çoğunluğu (%69,2) ev işlerinin yanısıra, işletmedetarımsal faaliyetlerle de uğraşmaktadır. Özellikle hayvanların bakımı kadınlara aittir. İşletmede yaptıkları başlıca işler, çapalama, hasat ve tohum ekimidir. Kadın, işletmede "ücretsiz aile işçisi" statüsündedir. İşletme dışında tarımsal faaliyette bulunarak (%9,6) veya el sanatlarıyla uğraşarak (957,7) gelir elde eden kadın sayısı oldukça azdır. Kırsal kesimde yaşayan kadınların, gerçek anlamda boş zamanı yoktur. Köy kadınları işten arta kalan zamanlarını genelde el sanatları (%76,9) ve komşu-akraba ziyaretleri (%69,2) ile değerlendirmektedirler. incelenen köylerde sağlık koşullarının yetersiz olduğu belirlenmiştir. Görüşülen kadınlarda en sık rastlanan hastalıklar, kadın hastalıkları (%34,6) ve sindirim sistemi rahatsızlıklarıdır (%19,2). Ayrıca görüşülen kadınların çoğunun (%565,4) doğum kontrol üne taraftar olmalarına karşın, araştırma alanında aile planlaması etkin bir şekilde yürütülmemektedir. Devletin diplomalı ebelerin öncülüğünde köylere doğum kontrol araçlarım ve gerekli bilgileri etkin bir şekilde götürmesi ve ücretsiz olarak köylülerin yararlanmasını sağlaması, aile planlamasının etkinliğini önemli ölçüde arttıracaktır.

Abstract:
The purpose of this research is to determine the place of women in the rural community. 52 women from nine villages of Yüreğir, Karaisalı, Karatas and Kozan counties in Adana were interviewed. Settlement type of villages is consolidated (circular). Majority of the houses are one or tv/o flats. In the research area, the most important problem İ3 insufficiency of drinking and using water. Majority of the families (65,4%) are obliged to carry it from outside of house. The villages in the research area have young population structure and the average size of family is 5,6. In these villages, 82,2% of the adult family members are literate. The literate men (92,9 %) are more than the literate women (73,3 %). The women are unwilling to allow their daughters to continue after primary school education a3 themselves. But they believe that it is absolutely necessary for boys to continue education. In the research area, nuclear family type is dominant (73,1 %). In the husband or wife selection, the decision of old family members is still prominent (90,4%). The average first marriage age is 1 9 for girls and 23 for boy3. Although, the rate of close relative marriages is found to be high (28,8 %) in the investigated families, no polygyny and bride's price have been encountered. In the familial relations, the husband has an entire and absolute authority, and the relationship between mother and child i3 pretty strong. I rr these villages, most of the food made by women are bread, and boiled and pounded wheat (96,1 %). In the research area, the main methods used to keep fruits and vegetables for winter are sauce (86,5 %), pickle (76,9 %), pulse (55,8 %), brine vine leaf (34,6 %) and jam (42,3 %). The canned vegetables are not widespread in the research area (7,7 %). In addition, women that were interviewed make yoghurt (75,0%), cheese (40,4 %) and butter (30,8%). They contribute to home economics with foods made at home. Majority of the women (86,5 %) have sewing machine and usually 3ew their ör esses by themselves. The women go to shopping alone in the village, and with friends or relatives out of village. In the houseworks, mothers are usually helped by their daughters (75,0 %). In addition, one out of four men hel p thei r wives i n the houseworks. Majority of the women that were interviewed (69,2 %) are engaged in agricultural activities besides houseworks on the farm. Especially, the animal care46 belongs to vomer». The main vorks done by vomen on the farm are hoeing, harvesting and sowing seed. The women is in the status of "unpaid family worker" on the farm. The number of women who gain income with handcrafts (7,7 %) or agricultural activities out of the farm (9,6 %) are fewer. The women who live in the rural areas do not have much spare time. The village women usually spend the time left from work, doing handcrafts (76,9 %) and paying visits to friend and relatives (69,2 %). In these villages, health conditions are found to be insufficient. The most frequent diseases found were interviewed are women's disease and digestive system diseases. In addition, although the majority of the women interviewed, are in favour of family planning, the family planning in the research area have not been Implemented effectively. If the government could take family planning services to the villages in the leadership of the licenced midwives and have the peasents benefit from these services free of charge, this will lead to a significant increase in the effectiveress of family planning.