Bölge planlama pratiğinde alansal ve ağsal bölge diyalektiği:  Plan bölge kapsamında ilişkili bölgenin tespitine yönelik model önerisi
Territorial- and network-based region dialectics in regional planning practice: A model proposal for the determination of "the relational regions" within the scope of "the plan region"
Yazar: SİNEM DEDEOĞLU ÖZKAN
Danışman: PROF. DİLEK BEYAZLI
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Bugüne kadar bölgeyle ilgili yapılan tüm tanımlamalar, 21. yüzyılın bölge anlayışıyla birlikte anlamını yitirmiş ve yeni kavramların da bu coğrafi ölçeği tanımlamada kullanılması gerekliliği ortaya çıkmıştır. 1980'li yıllardan itibaren ortaya çıkan yeni bölgeselcilik yaklaşımı ile birlikte katı bölge sınırlarının yerine mekânsal süreklilik şartı olmayan, yerellerin oluşturduğu, dinamik/değişken ve ilişki ağı/ağsal ilişkiler ile tanımlanan sınırlar önem kazanmıştır.  Bölgesel gelişme dinamiklerini tanımlamaya yönelik yeni bir gündem oluşturan ilişkili bölge kavramı, çalışma kapsamında önerilen plan bölge sınırının belirlenmesine ilişkin metodolojinin temelini oluşturmaktadır. 
Tümdengelimci ve tümevarımcı yaklaşımın birlikte kurgulandığı hibrit bir araştırma modeliyle farklı coğrafik ölçeklerde farklı ilkelerle Trabzon'un sınır yerleşmelerinden olan Vakfıkebir ilçesinin plan bölge sınırı belirlenmiştir.  Makro ölçekte yan yana gelmiş yerel birimlerin mekânsal bütünlüğü ile alansal varlık olarak yakınlık ve gözeneklilik/geçirgenlik ilkeleriyle; mezo ölçekte ilişkisel bir yaklaşımla sosyal, ekonomik, politik süreçlerin sonucu olarak oluşan ve mekânsal olarak değişen aktör ağlarının topolojileri olarak akışlar ve bağlanabilirlik ilkeleriyle; mikro ölçekte ise ilişkisel bağlantıların mekânsallığı olarak ele alındığı ilkesellikle sınırlar belirlenmiştir. Bölge planlama pratiğinde gerçekçi, uygulanabilir bölgesel gelişim ve kalkınma politikalarının üretilebilmesine katkıda bulunma amacıyla hiyerarşik, sabit yapısı ve dikey ilişkilerinin varlığının yanında bölgenin yerel ve yerel olmayan etkileşimlerini birbirine bağlayan yatay mekânsal yapı ilişkilerinin görünürlüğünü ortaya çıkaran çok katmanlı ve bağlam odaklı bir yaklaşım öngörülmüştür.

Abstract:
All definitions which are made so far, concerned with the region, lose the meaning with the understanding of the region of the 21st century and found out the necessity of using new concepts to define this geographical scale as well. With the new regionalism approach that has emerged since the 1980, without the requirement of spatial continuity instead of strict regional boundaries, on a local scale, the boundaries defined by dynamic and network relations have gained importance. The relational region concept which is a new agenda component to define regional development dynamics, constitutes the basis of the methodology for determining the plan region boundary proposed within the scope of the study.
A hybrid research model, which combines deductive and inductive approaches, was used to determine the planning and regional boundaries of Vakfıkebir district, a border settlement of Trabzon, using different principles at different geographical scales. Firstly, local units that come together as a territorial based region on a macro scale, with the principles of juxtaposition and porosity as a spatial entity with its spatial integrity, secondly, formed as a result of social, economic and political processes with a relational approach at a meso scale and with flows and connectivity principles as topologies of spatially varying actor networks, thirdly, on the micro scale, boundaries have been determined with the principle of dealing with the spatiality of relational connections. In order to contribute to the production of realistic and applicable regional development and development policies in regional planning practice, in addition to the existence of its hierarchical, fixed structure and vertical relations, a multi-layered and context-oriented approach is envisaged that reveals the visibility of the horizontal spatial structure relations that connect the local and non-local interactions of the region.