Sağlık kurumlarının inovasyon olgunluk düzeyinin belirlenmesine yönelik bir model önerisi
A model proposal for determining the innovation maturity level of health institutions
Yazar: ŞEYMA GÜNER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKER KÖSE
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yönetim ve Strateji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management ; İşletme = Business Administration

Özet:
İşletme biliminde geliştirilen hemen hemen her yaklaşım, 'insan sağlığının' özellikli yapısı gereği sağlık sektöründe özelleştirilmektedir. Türkçemize 'yenilik' olarak çevrilen inovasyon kavramı da daha az kaynakla daha fazla katma değer sağlayan yeni ve/veya önemli derecede iyileştirilmiş çıktılar elde etmemizi sağlayan ve işletmelerin bir işletme fonksiyonu olarak benimseye çalıştıkları bir kavramdır. İnovasyon ihtiyaç halinde tek seferlik kullanılacak bir araç olmadığı için, işletmelerin iyi bir performansla inovasyon yapabilecek olgunluğa erişmeleri gerekmektedir. Birçok ülke, sektör ve kurum inovasyon olgunluğunu geliştirme faaliyetlerinde bulunmaktadır. Bu faaliyetlerin başlangıç noktası ise mevcut durumun tespit edilmesidir. Mevcut durumun tespit edilmesi için en kritik adım göstergelerin (boyut, kriter) tespitidir. Literatür ve sektörel çalışmalar incelendiğinde ülkesel, sektörel ve kurumsal özelleştirmelerle inovasyon performans ve olgunluk ölçümünde kullanılacak çok sayıda ölçüm modelinin bulunduğu görülmüştür. Sağlık sektöründe ise; ülke sağlık sistemlerinin inovasyon olgunluğuna odaklanan çalışmalar bulunsa da kurumsal çapta sağlık kurumlarının inovasyon olgunluğunu ölçen ulusal veya uluslararası, akademik veya sektörel çalışmaların kısıtlı olduğu görülmüştür. Türkiye sağlık sistemine odaklanıldığında ise bu kapsamda hiçbir çalışmaya rastlanmamıştır. Literatürdeki bu eksikliği tamamlayabilmek amacıyla, bu tez çalışmasında öncelikle 'Sağlık kurumlarının inovasyon performansını ölçen göstergeler' 3 ayrı yöntemden elde edilen bulguların analizi ile tespit edilmiştir. Ardından DEMATEL yöntemi ile bu göstergelerin önem ağırlıkları ve nedensellik ilişkileri tespit edilmiştir. Mevcut durumu tespit etmede kullanılan ve ağırlıkları belirlenen göstergeler ile 'sağlık kurumlarının inovasyon performansını ölçen (InnoPerf) ölçüm modeli" geliştirilmiştir. Ölçüm modeli sonunda inovasyon performans ölçümünü yapan kurumlara, mevcut performans olgunluklarını artırmalarında yol haritası sunacak stratejik öneri modeli (InnoRipen) literatür destekli olarak geliştirilmiştir. Geliştirilen özgün model, kurumlara sunduğu özel önerilerin yanında, hangi boyut kapsamındaki iyileştirmeyi önceliklendirmeleri gerektiği ile ilgili niceliksel analizler de sunmaktadır.

Abstract:
Almost every approach developed in business science is privatized in the health sector due to the specific nature of 'human health'. The concept of innovation, translated into Turkish as 'yenilik', is a concept that enables us to obtain new and/or significantly improved outputs that provide more added value with less resources and that businesses try to adopt as a business function. Since innovation is not a tool to be used one-time when needed, businesses must reach the maturity level to innovate with good performance. Many countries, sectors, and institutions are engaged in activities to improve innovation maturity. The starting point of these activities is to determine the current situation. The most critical step in determining the current situation is the determination of indicators. When the literature and sectoral studies are examined, it is seen that there are many measurement models to be used in measuring innovation performance and maturity through national, sectoral, and institutional privatizations. In the health sector; Although studies are focusing on the innovation maturity of country health systems, it has been observed that national or international, academic or sectoral studies measuring the innovation maturity of healthcare institutions at an institutional level are limited. When we focus on the Turkish health system, no studies in this context have been found. To complete this gap in the literature, in this thesis study, firstly, 'Indicators measuring the innovation performance of health institutions' were determined by analyzing the findings obtained from 3 different methods. Then, the importance weights and causality relationships of indicators were determined using the DEMATEL method. The 'InnoPerf' measurement model, which measures the innovation performance of healthcare institutions, was developed with the weighted indicators used to determine the current situation. At the end of the measurement model, a strategic recommendation model (InnoRipen) that will provide a road map to institutions measuring innovation performance in increasing their current performance maturity has been developed with the support of literature. In addition to the specific recommendations it offers to institutions, the unique model developed also offers quantitative analyses on which dimension they should prioritize improvement.