Gastronomi alanında çalışan kadın aşçıların karşılaştığı cam tavan sorununun çalışma motivasyonuna etkisi
The effect of the glass ceiling problem faced by female chefs working in the field of gastronomy on work motivation
Yazar: DİDEM BAYRAK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET KABACIK
Ordu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts

Özet:
Bu araştırma, yiyecek içecek sektöründe çalışan kadın aşçıların kariyerlerinde karşılaştıkları cam tavan engellerini ve bu engellerin mesleki motivasyonlarına etkilerini ele almaktadır. Yiyecek içecek sektörü, yenilikçilik ve yaratıcılıkla öne çıkmakla birlikte, geleneksel cinsiyet rollerinin derinlemesine yerleşmiş olduğu bir alandır. Kadın aşçılar, kariyerlerinin belirli bir noktasında görünmez engeller, yani cam tavan ile karşılaşmakta, bu da onların kariyerlerinde ilerlemelerini ve üst düzey yönetim pozisyonlarına ulaşmalarını zorlaştırmaktadır. Bu engeller, kadınların profesyonel yeteneklerini tam anlamıyla sergileyememelerine ve yönetim pozisyonlarından dışlanmalarına neden olmaktadır. Görüşmeler sonucunda, kadın çalışanların iş hayatında pek çok zorlukla karşılaştıkları ortaya çıkmıştır. Kadın çalışanlar, mobbing yaşadıklarını, cinsiyetlerinin kariyerleri boyunca engelleyici bir faktör olduğunu belirtmişlerdir. Ayrıca, maaşlarının erkek meslektaşlarına göre daha düşük tutulduğu ve terfi süreçlerinde geri planda kaldıkları vurgulanmıştır. İşyerinde sözlü tacize maruz kalan kadınlar, cinsel tacizle karşılaşmadıklarını ifade etmişlerdir. Bu zorluklar, kadın çalışanların iş tatmini ve motivasyonunu düşürmektedir. Araştırmada, veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen tümevarım-yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. İlk aşamada toplanan veriler bilgisayar ortamına aktarılmış ve MAXQDA2020 programı kullanılarak içerik analizi yapılmıştır. İkinci aşamada, analiz edilen veriler tema ve alt temalara ayrılarak kategorize edilmiştir. Türkiye'nin yedi bölgesinden seçilmiş, farklı unvanlara sahip kadın mutfak şefleri ile yapılan görüşmeler, planlanan maksimum 35 katılımcı yerine, cevapların tekrarı nedeniyle 28 gönüllü katılımcıda durdurulmuştur. Bu çalışma, yiyecek içecek sektöründe kadın aşçıların yaşadığı cam tavan sorunlarının çalışma motivasyonlarına etkilerini derinlemesine inceleyerek, sektördeki cinsiyet eşitsizliğine dikkat çekmeyi ve bu engellerin aşılmasına yönelik öneriler sunmayı amaçlamaktadır. Elde edilen bulgular, kadın aşçıların kariyer gelişimindeki zorlukları anlamak ve bu engellerin nasıl aşılabileceğine dair gelecekte yapılacak olan çalışmalara önemli bilgiler sağlamaktadır.

Abstract:
This study examines the glass ceiling barriers faced by female chefs in the gastronomy sector and the impact of these barriers on their professional motivation. Although the gastronomy sector is known for its innovation and creativity, traditional gender roles are deeply ingrained in this field. Female chefs encounter invisible barriers, known as the glass ceiling, at certain points in their careers, which hinder their progress and make it difficult for them to attain senior management positions. These obstacles prevent women from fully showcasing their professional talents and result in their exclusion from leadership roles. Interviews revealed that female employees face numerous challenges in their professional lives. They reported experiencing mobbing and noted that their gender has been a hindering factor throughout their careers. Additionally, it was highlighted that their salaries are kept lower compared to their male counterparts, and they are often overlooked during promotion processes. While women have faced verbal harassment at work, they stated that they have not encountered sexual harassment. These challenges diminish job satisfaction and motivation among female employees. The research utilized an inductive semi-structured interview technique developed by the researcher as the data collection tool. Initially, the collected data was transferred to a computer and analyzed using the MAXQDA2020 qualitative data analysis software. In the second stage, the analyzed data was categorized into themes and sub-themes. Interviews were conducted with female kitchen chefs from different regions of Turkey who hold various titles. The planned maximum of 35 participants was reduced to 28 voluntary participants due to repetitive responses. In conclusion, this study aims to highlight gender inequality in the sector by deeply examining the impact of glass ceiling issues faced by female chefs on their work motivation and to provide suggestions for overcoming these barriers. The findings offer significant insights for understanding the career development challenges faced by female chefs and for future studies on how to overcome these obstacles.
Keywords: Glass Ceiling Syndrome, Work Motivation, Gastronomy, Female Kitchen Workers.