Uluslararası insan hakları düzenlemelerinin ulusal hukuka etkisi: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları ve Türkiye
The impact of International Human Rigts Regulations on domestic law: Decisions of European court of human rights and Turkey
Yazar: ELİF EREN KASIM
Danışman: DOÇ. DR. MUHİTTİN ATAMAN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Bölümü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi = European Court Human Rights ; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi = European Convontion on Human Rights ; Türk Hukuku = Turkish Law ; Türkiye = Turkey ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
İnsan haklarının korunmasında evrensel sistemden Birleşmiş Milletler (BM) sistemi anlaşılırken, bölgesel sistemler içerisinde en etkin korumayı sağlayan Avrupa İnsan Hakları Sistemidir. Avrupa Konseyi (AK) bünyesindeki Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) insan haklarının korunmasında yeni bir çağ başlatmıştır. AİHS getirdiği yargısal denetim mekanizması ile bireye sağlanan hakları güvenceye almış ve yapılan ihlalleri yaptırıma bağlayan bir model olmuştur. AİHS'ne Ek 11 No'lu Protokol ile birlikte AİHM adı altında oluşturulan tek organlı denetim mekanizması insan haklarının korunmasında tarih boyunca gelinen en ileri aşamadır. Bireyi uluslararası hukukun bir süjesi haline getiren bu sistem, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) içtihatları yoluyla taraf devletlerde insan hakları alanında önemli ilerlemeler sağlamıştır.Bu çalışmada AİHM'nin yapısı, işleyiş biçimi, yetkisi, yargılama usulü ve kararlarının niteliği ve uygulanması açıklanmış ve Türkiye'nin AİHM'nin bireysel başvuru hakkını tanımasından sonra AİHM kararları doğrultusunda insan hakları alanında Türkiye'de mevzuatta yapılan değişiklikler ele alınmıştır. AİHM kararları doğrultusunda Türkiye iç hukukunda yapılan değişiklikler ve insan hakları alanındaki ilerlemeler, insan haklarının korunmasının devletlerin sınırlarını aşarak uluslararası bir niteliğe büründürmesine ve uluslararası düzenlemelerin devletlerin iç hukukuna etkisine bir örnek teşkil etmektedir. Konunun Türkiye'nin Batı ile entegrasyonu ve Avrupa Birliği (AB) üyelik hedefi açısından da önemli olduğu açıktır. Tüm AB üyesi ülkeler insan hakları alanında AİHS normlarını kabul etmektedir. Bu nedenle AB'ye üye olmak isteyen Türkiye'nin mevzuatını AİHS hükümlerine ve AİHM kararlarına uygun olarak düzenlemesi kaçınılmazdır. Her ne kadar bazı değişikliklerin yapılması başta kolluk kuvvetleri olmak üzere devlet mekanizması içindeki işleyişi zorlaştırsa ve bazı aksamalara neden olsa da Türkiye mevzuatını mümkün olan en kısa sürede değiştirme yoluna gitmiştir. Bu da Türkiye'nin insan haklarının gelişimi doğrultusunda ne derece kararlı olduğunun göstergesidir.ANAHTAR KELİMELER: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Türkiye, İnsan Haklarının Korunması.

Abstract:
While the United Nations (UN) provides the system of universal protection of human rights, it might be argued that European human rights system is the most efficient regional protection system. European Convention of Human Rights under the Council of Europe opened a new era in the protection of human rights. Judicial inspection mechanism of Convention guarantees the rights of individuals and also punishes the violations of these rights. With the protocol No 11, European Court of Human Rights (ECHR) became one inspection organ, which made the individuals the subject of international law. The ECHR played an important role for the development of human rights with its decisions about the cases.In this study, after dealing with the structure and methods of ECHR, the impact and contribution of ECHR to the human rights in Turkey will be evaluated. Changes made in the domestic law in Turkey after Turkey accepted individual petition of the ECHR will be analysed. It would be an example of the impact of international arrangements to the domestic structure and regulations of states. It is also related to the Turkey?s integration process with the West and its aspiration to be a member of the European Union (EU). Even though ECHR is not an organ of the EU, all EU states accepted the norms of ECHR. Therefore it would be inevitable for Turkey to change its domestic law according to the decisions of ECHR. Despite some problems faced with the security forces, Turkey chose to change its law and regulations as soon as the decision of ECHR, which indicated the decisiveness of Turkey to develop human rights situation in the country.KEY WORDS: European Convention of Human Rights, European Court of Human Rights, Turkey, Protection of Human Rights.