Direk etkili oral antiviral ajanlarla tedavi edilen kronik hepatit C'ye bağlı sirozlu hastaların uzun dönem klinik sonuçlarının sirozun evresini gösteren skorlar ve non invazif fibrozis skorları ile değerlendirilmesi
Evaluation of long-termclinical outcomes of patients with cirrhosis due to chronic hepatitis C treated with direct-acting oral antiviral agents by scores indicating the stage of cirrhosis and noninvasive fibrosis scores
Yazar: ABDULLAH İLHAN
Danışman: DOÇ. DR. ŞEHMUS ÖLMEZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Antiviral ajanlar = Antiviral agents ; Fibroz = Fibrosis ; Hepatit C = Hepatitis C ; Hepatit C virüsü = Hepatitis C virus ; Karaciğer sirozu = Liver cirrhosis ; Prognoz = Prognosis ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Hepatit C virüsü karaciğer sirozu, hepatoselüler karsinom ve siroz ilişkili ölümlerin en sık sebeplerinden biridir. Bu çalışmada amaç direk etkili antiviral almış ve kalıcı virolojik yanıt sağlanan hepatit C'ye bağlı sirozlu hastalarda CTP, MELD, APRI ve FIB-4 skorlarının prognozu belirlemede etkinliğini değerlendirmek ve non invazif fibrozis skorları olan APRI ve FIB-4 ile prognostik skorlar olan CTP ve MELD skorlarını karşılaştırmak amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji ve Enfeksiyon hastalıkları Kliniğinde 01.09.2017 - 01.10.2022 tarihleri arasında Hepatit C'ye bağlı Siroz tanısı ile takip edilen ve direk etkili antiviral verilerek kalıcı virolojik yanıt sağlanan hastalar çalışmaya dahil edildi. 
Bulgular: Hastalarımızın 54 (%47,4)'ü erkek, 60 (%52,6)'ı kadındı. Hastalarımızın yaş ortalamaları 70,0±9,9 yıldı. Hastalarımızın büyük kısmı CTP A idi ve MELD skorları düşüktü. Genotip 1b en sık saptanan genotip ve SOF/LDV en sık uygulanan tedavi idi. Direk etkili antiviral almış ile kalıcı virolojik yanıt sağlanan hastalarda tedavinin 3. ayında MELD, APRI ve FIB-4 skorlarında düşme istatistiksel olarak anlamlı idi (p<0.05). Çalışmamızda 22 (% 19.3) hastada ölüm gerçekleşti. Tedavi başlangıcında ölen ve yaşayan hastalar arasında CTP puanı arasında istatistiksel fark varken (p<0.05). MELD, APRI ve FIB-4 skorları arasında fark yoktu (p>0.05). Tedavi sonrası 3. ayda bakılan CTP ve MELD skorları arasında fark yokken APRI ve FIB-4 skorları arasında fark vardı. Hastaların uzun dönem sağkalımını belirlemede FIB-4 skoru anlamlı olarak saptandı (p<0.05).
Sonuç: KHC'ye bağlı sirozlu hastalarda direk etkili antiviral ile kalıcı virolojik yanıt sağlanması ile tedavi sonrası 3. ayda MELD, APRI ve FIB-4'ün düştüğünü gösterdik. Ölen hastalarda başlangıç APRI ve FIB-4 skorları arasında istatistiksel olarak fark olmamasına rağmen, tedavi bittikten sonra 3. ayda bakılan APRI ve FIB-4 skorları istatistiksel olarak yüksekti. FIB-4 skoru uzun dönem prognozu göstermede kullanılabilir.

Anahtar Kelimeler: Hepatit C Sirozu, Direk etkili antiviraller, Non invazif skorlar, Prognoz

Abstract:
Objective: Hepatitis C virus is one of the most common causes of liver cirrhosis, hepatocellular carcinoma, and cirrhosis related death. The aim of this study was to evaluate the efficacy of CTP, MELD, APRI and FIB-4 scores in determining the prognosis of patients with hepatitis C-related cirrhosis who have received direct-acting antiviral and had sustained virologic response, and to compare the non-invasive fibrosis scores of APRI and FIB-4 with the prognostic scores of CTP and MELD.
Materials and Methods: Patients with hepatitis C-related cirrhosis who received direct-acting antiviral and who had sustained virologic response in Gastroenterology and İnfectious Diseases clinics of Adana City Training and research Hospital through a time frame of 01.09.2017 - 01.10.2022 were included in the study. 
Findings: 54 (47.4) of our patients were male and 60 (52.6) of our patients were female. Mean age was 70,0±9,9 years old. Most of our patients had CTP A cirrhosis and low MELD scores. The most common genotype was genotype 1b and SOF/LDV was the most common treatment. Patients who had SVR, had statistically significant lower MELD, APRI and FIB-4 scores at 3rd month (p<0.05). In our study 22 (19.3%) of our patients have died during follow up. There was statisticaly significant difference between patients who died and lived in terms of CTP score (p<0.05) while there was no difference in terms of MELD, APRI and FIB-4 scores (p>0.05) at the beginning. There was also no difference in CTP and MELD scores while there was difference in APRI and FIB-4 scores at 3rd month. FIB-4 score was found statistically significant in determining long term prognosis (p<0.05). 

	Conclusion: we have showed the decrease in MELD, APRI and FIB-4 scores in patients chronic hepatitis C-related cirrhosis who had sustained virologic response after treatment with direct-acting antiviral at 3rd month. There was no statitistically significant difference at the beginning between patients who have died and who have lived while APRI and FIB-4 scores at third month were statitically significant. FIB-4 score may be used in determining long term prognosis. 

Keywords: Hepatitis C-related cirrhosis, Direct-acting antiviral, Noninvasive score, Prognosis