İlköğretim sosyal bilgiler öğretmenlerinin karakter eğitimine dair öz-yeterliklerinin incelenmesi
Investigation of the self-efficacy of character education pertaining to primary education social studies teachers
Yazar: EBRU AVCI
Danışman: DOÇ. DR. CENGİZ DÖNMEZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education ; Karakter = Character ; Karakter eğitimi = Character education ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin Karakter Eğitimine ilişkin öz-yeterlik düzeylerinin ve görüşlerinin incelenmesidir. Araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma yöntemden (mixed method) yararlanılmıştır. Nicel boyutta öğretmenlere ?Karakter Eğitimine İlişkin Öz-yeterlik Ölçeği? uygulanmıştır. Nitel boyutta ise, öğretmenlerle Karakter Eğitimiyle ilgili görüş ve uygulamalarına yönelik düşüncelerini almak için görüşme yapılmıştır.Nicel araştırmanın evrenini, 2010?2011 eğitim-öğretim yılında Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde 8 merkez ilçede bulunan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ilköğretim okullarında görev yapan 872 Sosyal Bilgiler öğretmeni oluşturmaktadır. Örneklem bu öğretmenlerin katılımıyla oluşturulan tabakalı örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Örneklem 8 merkez ilçede görev yapan 267 Sosyal Bilgiler öğretmeninden oluşmaktadır. Ayrıca araştırmanın nitel boyutuna yönelik olarak öğretmen çalışma grubunu da, Ankara ili 8 merkez ilçe ilköğretim okullarında görev yapmakta olan 16 Sosyal Bilgiler öğretmeni oluşturmaktadır.Verilerin analizinde betimsel ve kestirimsel istatistikî süreçler takip edilmiştir. Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin faktörlere göre öz-yeterlik düzeylerine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesinde aritmetik ortalama ( ) ve standart sapma (Ss) kullanılmıştır. Ayrıca öz-yeterlik düzeylerinin bağımsız değişkenler açısından farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve bağımsız gruplar t testi kullanılmıştır. Öğretmenlerden görüşme yolu ile elde edilen veriler ise nitel araştırma veri analizi yöntemlerinden biri olan içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir.Araştırmada elde edilen sonuçlar şunlardır:Sosyal Bilgiler öğretmenleri gerek Karakter Eğitimine İlişkin Öz-yeterlik Ölçeği genelinden gerekse ölçek alt boyutları açısından genel olarak çok yüksek öz-yeterliğe sahiptir. Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin ölçeğin alt boyutlarından biri olan ?Model ve Rehber Olma? ile ilgili öz-yeterlik düzeyleri cinsiyete, yaş gruplarına, mesleki kıdeme, eğitim düzeylerine, mezuniyet durumlarına, öğrencilerin ailelerinin sosyo-ekonomik düzeylerine, değerler veya Karakter Eğitimiyle ilgili hizmet içi eğitim alma durumlarına, görev yaptıkları ilçelere göre farklılaşmamaktadır.Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin ölçeğin alt boyutlarından biri olan ?Ahlaki Bir Sınıf Ortamı Oluşturma? ile ilgili öz-yeterlik düzeyleri yaş gruplarına, mesleki kıdeme, eğitim düzeylerine, mezuniyet durumlarına, öğrencilerin ailelerinin sosyo-ekonomik düzeylerine, değerler veya Karakter Eğitimiyle ilgili hizmet içi eğitim alma durumlarına göre farklılaşmadığı görülmüştür. Fakat Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin cinsiyetine ve görev yaptıkları ilçelere göre anlamlı bir fark bulunmuştur.Karakter Eğitimine İlişkin Öz-yeterlik Ölçeğinin alt boyutlarından biri olan ?Değerleri Öğretim Programı Yoluyla Kazandırma? ile ilgili Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin öz-yeterlik düzeyleri cinsiyete, yaş gruplarına, mesleki kıdeme, eğitim düzeylerine, mezuniyet durumlarına, değerler veya Karakter Eğitimiyle ilgili hizmet içi eğitim alma durumlarına, görev yaptıkları ilçelere göre farklılaşmamaktadır. Fakat Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin öz-yeterlik düzeylerinin öğrencilerin ailelerinin sosyo-ekonomik düzeylerine göre farklılaştığı görülmüştür.Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin ölçeğin alt boyutlarından biri olan ?Demokratik Bir Sınıf Ortamı Oluşturma? ile ilgili öz-yeterlik düzeyleri cinsiyete, yaş gruplarına, mesleki kıdeme, eğitim düzeylerine, mezuniyet durumlarına, öğrencilerin ailelerinin sosyo-ekonomik düzeylerine, değerler veya Karakter Eğitimiyle ilgili hizmet içi eğitim alma durumlarına, görev yaptıkları ilçelere göre farklılaşmamaktadır.Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin ?Karakter Eğitimine İlişkin Öz-yeterlik? düzeyleri cinsiyete, yaş gruplarına, mesleki kıdeme, eğitim düzeylerine, mezuniyet durumlarına, değerler veya Karakter Eğitimiyle ilgili hizmet içi eğitim alma durumlarına, görev yaptıkları ilçelere göre farklılaşmamaktadır. Fakat Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin öz-yeterlik düzeylerinin öğrencilerin ailelerinin sosyo-ekonomik düzeylerine göre farklılaştığı bulunmuştur.Görüşme bulgularına göre, Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin Karakter Eğitimiyle ilgili görüş ve uygulamalarına yönelik ifadeleri Model ve Rehber Olmaya, Ahlaki Bir Sınıf Ortamı Oluşturmaya, Değerleri Öğretim Programı Yoluyla Kazandırmaya, Demokratik Bir Sınıf Ortamı Oluşturmaya yöneliktir.

Abstract:
The aim of present research is to investigate the self-efficacy levels and opinions of Character Education pertaining to Social Studies teachers. In current research mixed method where quantitative and qualitative research methods are employed simultaneously has been utilized. On quantitative dimension ?Self-efficacy Scale on Character Education? has been applied on teachers. On qualitative dimension on the other hand interview has been conducted with teachers to attain their views and opinions regarding the practices on Character Education.Restricted to the boundaries of Ankara Metropolitan Municipality, the population of quantitative research consists of 872 Social Studies teachers assigned during 2010?2011 academic year within 8 central districts primary education schools affiliated with the Ministry of National Education. Sampling has been selected via stratified sampling method that has been created with the participation of these teachers. Sampling is composed of 267 Social Studies teachers assigned in 8 central districts. Additionally, teacher study group concerning qualitative dimension of the research consists of 16 Social Studies teachers assigned in 8 central districts primary education schools in city of Ankara.In data analysis descriptive and predictive statistical processes have been followed. In evaluating the views of Social Studies teachers regarding self-efficacy levels with respect to factors, arithmetical means ( ) and standard deviation (Ss) have been employed. Besides, in detecting whether self-efficacy levels vary with respect to independent variables one-way variance analysis (ANOVA) and independent groups t test have been utilized. Data obtained from teachers via interview method have been analyzed under content analysis method which is one of the qualitative research data analysis methods.The findings obtained from this research are as given below:As regards both overall Self-Efficacy Scale on Character Education and sub- dimensions of scale, Social Studies teachers generally possess quite high levels of self-efficacy. Social Studies teachers? self-efficacy levels on ?Setting a Model and Mentor? which is one of the sub-dimensions of scale did not vary with respect to gender, age groups, professional seniority, educational background, status of graduation, income levels of parents, status of receiving in-service training on values or Character Education, the districts they work in.It has also been ascertained that Social Studies teachers? self-efficacy levels on ?Creating a Moral Classroom Environment? which is one of the sub-dimensions of scale did not vary with respect to age groups, professional seniority, educational background, status of graduation, income levels of parents, status of receiving in-service training on values or Character Education. Nonetheless a meaningful differentiation has been determined with respect to the gender and assigned districts of Social Studies teachers.It has been detected that Social Studies teachers? self-efficacy levels on ?Gaining Values through Teaching Program? which is one of the sub-dimensions of scale did not vary with respect to gender, age groups, professional seniority, educational background, status of graduation, status of receiving in-service training on values or Character Education or the districts they work in. Yet, Social Studies teachers? self-efficacy levels change with respect to income levels of parents.Social Studies teachers? self-efficacy levels on ?Creating a Democratic Classroom Environment? which is one of the sub-dimensions of scale did not vary with respect to gender, age groups, professional seniority, educational background, status of graduation, income levels of parents, status of receiving in-service training on values or Character Education or the districts they work in.Social Studies teachers? ?Self-efficacy Levels on Character Education? didn?t vary with respect to gender, age groups, professional seniority, educational background, status of graduation, status of receiving in-service training on values or Character Education or the districts they work in. But it has been detected that Social Studies teachers? self-efficacy levels differentiated with respect to income levels of students? parents.In the light of obtained interview findings it can reasonably be argued that Social Studies teachers? views and practices on Character Education are related to Setting a Model and Mentor, Creating a Moral Classroom Environment, Gaining Values Through Teaching Program and Creating a Democratic Classroom Environment.