Birinci basamakta anne-bebek bağlanmasını etkileyen sosyal ve ruhsal faktörlerin araştırılması
Investigation of social and spiritual factors affecting mother-infant attachmentin primary care
Yazar: GAMZE BATUR
Danışman: DOÇ. DR. KENAN TOPAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile = Family ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Maternal bağlanma = Maternal attachment ; Mental bozukluklar = Mental disorders ; Ruh sağlığı = Mental health ; Sosyal faktörler = Social factors

Özet:
Amaç: Sağlık sorunlarını biyopsikososyal olarak ele alan birinci basamak Aile Hekimleri için; hizmet verdiği nüfusun bireylerine maternal bağlanma için riski oluşturabilecek ve bebeğin hem annesiyle hem de diğer bireylerle ilişkisini bozabilecek risk faktörlerini araştırmak ve etkilerini tanımlamak; sağlık hizmetlerinin sağlıklı ve doğru bir şekilde yürütülmesi ve hizmet kalitesinin arttırılabilmesi için önem arz etmektedir. Bu çalışma ile anne-bebek bağlanmasını etkileyen sosyal ve ruhsal faktörleri tespit etmeyi amaçladık. Elde ettiğimiz verilerin birinci basamakta yapılan takiplerin geliştirilmesine ve anne ve bebeğinin sağlığına olumlu katkı sağlamasını ümit ediyoruz.
Gereç ve yöntem: Bu araştırma 1 Mayıs-30 Haziran 2021 tarihleri arasında Adana İli Yüreğir İlçesi'ne bağlı Köprülü Kışla Aile Sağlık Merkezi birimlerine kayıtlı 221 evli birey üzerinde gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik verileri kaydedildikten sonra Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları mevcut olan Maternal Bağlanma Ölçeği ve Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği yüz yüze görüşülerek uygulanmıştır. Veriler SPSS 22 programı kullanılarak analiz edildi. p<0,05 olan değerler anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 28,8±5,5 yıl iken, 0-2 yaş arasında olan çocuklarının yaş ortalaması 10,8±6,7 ay idi. Katılımcıların %19,9'u geniş aileye, %80,1'i çekirdek aileye mensuptular. Kişilerin eğitim durumlarına bakıldığında %20,4'ü ilkokul ve altı, %18,1'i ortaokul, %17,2'si lise, %44,3'ü üniversite ve üzeri eğitim seviyesine sahipti. Çalışma durumuna göre %57'si çalışmıyor,  %43'ü çalışıyor idi. Katılımcıların aile gelir durumuna göre %17,2'si düşük gelir, %36,7'si orta gelir, %46,2'si yüksek gelir durumuna sahipti. Katılımcıların maternal bağlanma ölçeği ortalama puanları 96,06±16,203'tü. Araştırmamıza katılan annelerin aile tipi çekirdek aile olanlarda geniş aileye göre, eğitim durumu üniversite ve üzeri olanlarda daha düşük seviyede olanlara göre, çalışma durumu çalışıyor olanlarda çalışmıyor olanlara göre, gelir durumu yüksek olanlarda orta ve düşük olanlara göre maternal bağlanma puanı yüksek bulunmuştur. Ayrıca annelerin evlilik uyum ve memnuniyet düzeyleri ile maternal bağlanma puanları arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulundu. Maternal bağlanmanın normal doğum yapan, sosyal desteği fazla olan, bebek bakım eğitimi alan annelerde daha yüksek olduğu saptandı.
Sonuç: Birinci basamakta bulunan Aile Hekimliği birimlerinde yaptığımız bu araştırma ile anne ve bebeği arasındaki bağlanmayı etkileyen çeşitli sosyal ve ruhsal faktörler ortaya konulmuştur. Elde ettiğimiz verilerin birinci basamakta yapılan takiplerin geliştirilmesine ve anne ve bebeğinin sağlığına olumlu katkı sağlamasını ümit ediyoruz.

Anahtar sözcükler: Maternal bağlanma, ruhsal hastalık, aile, sosyal faktörler.

Abstract:
Aim: For primary care family physicians who deal with health problems as biopsychosocial; to investigate the risk factors that may pose a risk for maternal attachment to the members of the population it serves and to disrupt the relationship of the baby with both its mother and other individuals, and to define their effects; It is important for health services to be carried out in a healthy and correct manner and to increase the quality of service. In this study, we aimed to determine the social and psychological factors affecting mother-infant attachment. We hope that the data we obtained will contribute to the improvement of the follow-ups in the primary care and the health of the mother and her baby.
Materials and methods: This research was carried out on 221 married individuals registered in Köprülü Kışla Family Health Center units of Adana Province Yüreğir District between 1 May and 30 June 2021. After recording the sociodemographic data of the participants, the Maternal Attachment Scale and the Hospital Anxiety Depression Scale, which have validity and reliability studies in Turkish, were applied face-to-face. Data were analyzed using the SPSS 22 program. Values with p<0.05 were considered significant.
Results: While the mean age of the participants in the study was 28.8±5.5 years, the mean age of their children aged 0-2 was 10.8±6.7 months. 19.9% of the participants belonged to the extended family and 80.1% to the nuclear family. Considering the educational status of the individuals, 20.4% had primary school or below, 18.1% had secondary school, 17.2% had high school, 44.3% had a university or higher education level. According to the working status, 57% were not working, 43% were working. According to the family income status of the participants, 17.2% had low income, 36.7% had middle income, 46.2% had high income. Mean maternal attachment scale scores of the participants were 96.06±16,203. The maternal attachment score of the mothers who participated in our study was found to be higher in those whose family type was nuclear family compared to the extended family, those with a university or higher education level compared to those with a lower level, those with a working status compared to those who were unemployed, those with a high income status compared to those with a medium and low level of maternal attachment. In addition, a significant positive correlation was found between the marital adjustment and satisfaction levels of the mothers and their maternal attachment scores. It was determined that maternal attachment was higher in mothers who gave birth normally, had high social support, and received baby care training.
Conclusion: Various social and psychological factors affecting the bonding between mother and baby have been revealed with this research that we have done in Family Medicine units in primary care. We hope that the data we obtained will contribute to the improvement of the follow-ups in primary care and to the health of the mother and her baby.

Keywords: Maternal attachment, mental illness, family, social factors.