Travmatik el yaralanmalı hastalarda immobilizasyon osteoporozunun araştırılması ve el kemik mineral yoğunluğunun kavrama gücü, fonksiyonellik ve yaşam kalitesi ile ilişkisinin incelenmesi
İnvestigation of immobilization osteoporosis in traumatic hand injured patients and examination of hand bone mineral density relationship with grip strength,functionality and life quality
Yazar: BİLGE DÜDEN
Danışman: PROF. DR. KADRİYE BANU KURAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Amaç: Bu çalışmada travmatik el yaralanmalı hastalarda, immobilizasyon sürecinde el kemik mineral yoğunluğunda sağlıklı gönüllülerle kıyaslandığında değişim olup olmadığını, devam eden takiplerdeki kemik mineral yoğunluğunun durumunu, denervasyonun kemik mineral yoğunluğuna etkisini, dominant ve non-dominant ellerdeki KMY farkını ve de kemik mineral yoğunluğu ile klinik parametreler arasındaki ilişkiyi araştırmak amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Çalışmaya el fleksör ve/veya ekstansör tendon ve tendon yaralanmasına eşlik eden sinir yaralanması sonrası opere edilen ve rehabilitasyon amacıyla polikliniğimize başvuran 18-55 yaşları arasındaki 24 tendon yaralanmalı, 23 tendon+sinir yaralanmalı hasta olmak üzere toplam 47 hasta alındı. Ayrıca 31 tane sağlıklı gönüllü de çalışmaya dahil edildi. Hastalar parmak ucu-distal palmar çizgi mesafesi ölçümü, Semmes Weinstein Monofilaman Testi(SWMT), statik iki nokta diskriminasyon testi, hidrolik jamar dinamometre, pinchmetre, Moberg toplama testi, Duruöz El Fonksiyon Anketi (DEİ), Sağlık Değerlendirme Anketi (HAQ) ile değerlendirildi. Hastaların sağlam ve leze el kemik mineral yoğunlukları(KMY) DXA(Dual Energy X-Ray absorptiometry) ile değerlendirildi. Hastaların 4.hafta ve 4.ay kontrolleri yapıldı.
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 31,8 ± 10,7  idi. Gruplar arasında ortalama yaş, cinsiyet dağılımı ve el dominansı açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık izlenmedi(p>0,05). Sağlıklı kontrol grubunda dominant el ve nondominant el KMY değerleri arasında karşılaştırma yapıldığında istatistiksel olarak dominant el KMY değerleri anlamlı olarak nondominant ele göre yüksek bulundu(p<0,001). Yaralanma sonrası 4.haftada her iki grupta da sağlıklı kontrol grubuna göre KMY azalması saptanmadı. Fakat 4.ay kontrollerinde tendon ve tendon+sinir yaralanması grubu kıyaslandığında her iki grupta anlamlı KMY azalması saptandı fakat bu azalma sinir yaralanmasının da eklendiği grupta anlamlı olarak daha fazlaydı(p ˂ 0.05). Ayrıca dominant el yaralanmalı hastalarda kontrol grubuna göre 4.hafta ve 4.ayda anlamlı KMY değişimi saptanmazken, non-dominant el yaralanmalı hastalarda 4.ay ölçümleri kontrol grubuna göre anlamlı olarak düşük saptandı(p ˂ 0.05). Non-dominant el yaralanmalı hastalarımızı tendon ve tendon+sinir grubu şeklinde alt gruba ayırıp kendi aralarında kıyasladığımızda ise tendon+sinir grubunda 4.ay ölçümlerinde 4.haftaya göre anlamlı düşüş saptandı(p ˂ 0.05). Tüm leze ellerin 4. hafta KMY değerleri ile 4.hafta Kavrama Gücü, Duruöz, Moberg ve HAQ skorları arasındaki korelasyon incelendiğinde; parametreler arasında anlamlı korelasyon saptanamadı. Leze ellerin 4. ay KMY değerleri ile kavrama gücü, Duruöz, Moberg ve HAQ skorları arasındaki korelasyon incelendiğinde; kavrama gücü ile KMY değeri arasında pozitif yönde ileri düzeyde anlamlı bir korelasyon saptandı (r:0,567).
Sonuç: Travmatik el yaralanmalı hastalarda, dominant el yaralanmalı kişilerde el kemik mineral yoğunluğu anlamlı değişim göstermezken, nondominant el yaralanmalı grupta KMY, sağlıklı gönüllülere göre anlamlı derecede düşük saptanmıştır. Ayrıca sinir yaralanmasının eklendiği olgulardaki KMY azalması, sadece tendon yaralanmalı olgulara göre anlamlı olarak daha fazla saptanmıştır. Bu bulgulara dayanarak immobilizasyona ek olarak non-dominant taraf yaralanmasının ve sinir yaralanmasının immobilizasyona bağlı bölgesel kemik mineral azalması riskini artırdığını söyleyebiliriz.
Anahtar kelimeler: Travmatik el yaralanması,immobilizasyon osteoporozu.

Abstract:
Objective : In this study, patients with traumatized hand injuries and healthy volunteers are compared about bone mineral density changes during immobilization and density status on follow up, denervation's impact on bone mineral density changes, differences on bone mineral density in dominant and nondominant hands and the relationship between bone mineral density and clinical parameters.
Materials and Method: A total of 47 patients were included in our study between ages of 18 and 55 who were referred to our clinic for rehabilitation purposes after being operated on hand flexor and /or extansor tendon only injuries (24 patients) and nerve and tendon injuries together (23 patients). 31 healty volunteers were included in the study. Patients were evaluated with finger pulp and distal palmar crease measurement, Semmes Weinstein Monofilament Test (SWMT), static two-point discrimination test, Jamar hydraulic hand dynamometer, pinchmeter, Moberg pickup test, Duruöz hand function index and Health Assessment Questionaire (HAQ). Patients' bone mineral densities (BMD) of intact and injured hands were assessed by DXA (Dual Energy X-ray absorptiometry). Patients' 4th week and 4th month controls were done.
Results: Mean age of the patients  was 31,8 ± 10,7 . Findings show that there is not any statistically significant correlation between test groups in terms of mean value of age, gender distribution and hand dominance. (p>0,05). When the dominant hand and nondominant hand bone mineral density values were compared in the healthy control group, the dominant hand bone mineral density values were found to be statistically higher than the nondominant hand. (p<0,001).  There was not any decrease in bone mineral density in both injured groups,compared to healthy group,according to findings at the 4th week after injury.  When we compare tendon injury group  and tendon plus nerve injury group in 4th month controls, significant decrease in bone mineral density was detected in both groups,yet this decrease was significantly higher in the Tendon plus nerve injury group. (p ˂ 0.05).  When we subgroup nondominant hand injury patients into tendon only and tendon plus nerve injury, on the fourth month control significant decrease was detected in the tendon plus nerve injury patients compared to the fourth week control(p ˂ 0.05). When the correlation between 4th Week BMD values of all injured hands and 4th Week Hand Grip Strength, Duruöz, Moberg and HAQ scores is examined; no significant correlation was found between the parameters. When the correlation between the 4th month BMD values of the injured hands and grip strength, Duruöz, Moberg and HAQ scores is examined; there was a significant correlation between the grip strength and the BMD values(r: 0.567).
Conclusion: In patients with traumatic hand injuries, bone mineral densities did not show a significant change in dominant hand injured patients, while BMD in nondominant hand injured group was significantly lower than the healthy volunteers group. In addition, the decrease of BMD in cases with tendon plus nerve injury was significantly greater than the cases with only tendon injuries. Based on these findings, we can say that in addition to immobilization, non-dominant side injuries and nerve injuries  increase the risk of regional bone mineral loss due to immobilization.
Keywords: traumatic hand injuries, immobilization osteoporosis.