Manisa Şer'iyye Sicillerine göre XVII. yüzyılın ilk yarısında sosyo-ekonomik hayat
According to Manisa Shar'iyya Records socio-economic life in the first half of the XVII. century
Yazar: MELİS ALTAN
Danışman: PROF. DR. ALPAY BİZBİRLİK
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Köklü bir tarihi geçmişe sahip olan Manisa, Osmanlı Devleti döneminde de hem coğrafi konumuyla hem de şehzade sancağı olma özelliğiyle önemli bir yere sahip olmuştur. Şehzadelerin deneyim kazanması için gönderildiği şehirlerden birisi olan Manisa, İzmir'e olan yakınlığı ve limanına giden ticaret yolları güzergahında bulunması gibi faktörlerle, sosyo-ekonomik yapısı sürekli gelişen şehirlerden olmuştur. XVII. yüzyılla birlikte şehzadelerin sancağa çıkma usulünün terk edilmesiyle şehzade şehri olma özelliğini yitiren şehir, İzmir'in ve bölgedeki diğer limanların bulunduğu şehirlere göç vermeye başlamıştır. Sadece şehzade şehri olma özelliğini kaybetmiş olması değil, devlet genelinde toplumsal ve iktisadi anlamda yaşananların da Manisa'yı etkilediği aşikârdır. Yapılan çalışma ile 1600-1650 yılları arasında Manisa'nın fiziki, idari, ekonomik ve sosyal yapısı şer'iyye sicillerindeki verilerle ele alınmıştır.
Şer'iyye sicilleri; kayıt altına alındığı dönemin sosyal, siyasi ve ekonomik yapısını ortaya koymasının yanında, Osmanlı Devleti'nin adli mekanizmasını ve adalet anlayışını da yansıtmaktır. Bu özellikleriyle şer'iyye sicilleri, hem hukuk hem de şehir tarihi çalışmalarına ışık tutmaktadır.  Son dönemlerde şehir tarihi ile ilgili yapılan çalışmalar, büyük önem kazanmıştır. Şer'iyye sicillerine göre Manisa özelinde yapılan çalışmayla belirlenen kronolojik dönem aralığında sosyo-ekonomik hayat, şehrin idari-fiziki, ekonomik ve sosyal yapısı şeklinde başlıklara ayrılıp incelenmiştir. XVII. yüzyılın ilk yarısında şehrin sosyal ve ekonomik hayatına dair bir bakış açısı oluşturmak amacıyla genel bir değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
Manisa, which has a deep-rooted historical past, also had an important place during the Ottoman Empire both with its geographical location and with the property of being the sanjak of the prince. Manisa, one of the cities where the princes were sent to gain experience, has become one of the cities with a constantly developing socio-economic structure, due to factors such as its proximity to Izmir and its location on the trade routes leading to its port. With the abandonment of the custom of the princes ascending to the sanjak in the 17th century, the city lost its characteristic of being a prince's city and people started to migrate to cities with ports in Izmir and other regions. It is obvious that Manisa has not only been affected by the fact that it has lost its status as a city of princes, but also by the social and economic events happening throughout the state. With the study conducted, the physical, administrative, economic and social structure of Manisa between 1600 and 1650 was deciphered with the data in the shar'iyya records.
Shar'yyia records not only reveal the social, political and economic structure of the period in which they were recorded, but also reflect the judicial mechanism and understanding of justice of the Ottoman Empire. With these features, shar'iyya records shed light on both law and urban history studies. Studies on urban history have gained great importance in recent years. According to the shar'iyya records, the socio-economic life in the chronological period determined by the study conducted specifically for Manisa was examined under the headings of administrative-physical, economic and social structure of the city. A general evaluation was made in order to create a perspective on the social and economic life of the city in the first half of the 17th century.