Sınıraşan nehir havzalarında hidro-hegemonya mücadelesi: Brahmaputra örneği
Struggle for hydro-hegemony in transboundary river basins: The case of the Brahmaputra
Yazar: FATİH KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. TAYLAN ÖZGÜR KAYA
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu tez, bölgesel ve küresel hedefleri doğrultusunda sınıraşan sular üzerinde hegemonya mücadelesi sürdüren ülkelerin güç kapasitelerini nasıl ve ne ölçüde kullandıklarını tespit ederek Uluslararası İlişkiler (Uİ) disiplinine bir katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Çalışmada sınıraşan nehir havzaları üzerinde hidro-hegemonya (HH) mücadele konusu, Çin ve Hindistan'ı sıcak bir çatışmanın eşiğine sürükleme potansiyeline sahip Brahmaputra Nehir Havzası (BNH) özelinde incelenmiştir. Havza üzerinde başlatılan Çin baraj projelerinin ülkesel ihtiyaçlar doğrultusunda mı yoksa bölgesel hegemonya politikasının bir parçası olarak mı hayata geçirildiğini ortaya çıkarmak tezin temel problemidir. Tez, analizlerini sınıraşan su kaynaklarının yönetimi ve tahsisinde güç ve hegemonyanın rolünü ön plana çıkarmaya odaklanan Hidro-Hegemonya Çerçeve Teorisi (HHT) ve Çember Hidro-Hegemonya Teorisi (ÇHHT) esasları çerçevesinde yapmıştır. Havza çapındaki kıyıdaşın hegemonyasını tesis etmek/sürdürmek veya mevcut hegemona karşı koymak için farklı güç biçimlerini birlikte nasıl kullandığını daha iyi anlamak adına böyle bir analitik çerçeveye ihtiyaç duyulmuştur. Tez spesifik olarak Çin'in; BNH'de HH'sini kaynak ele geçirme stratejisini kullanarak inşa ettiği ve bu süreçte sahip olduğu üstün maddî ve yumuşak güç kapasitesini farklı stratejilerle yoğun oranda kullandığı, Hindistan'a karşı negatif ve Bangladeş'e karşı ise pozitif HH yaklaşımı sergilediği sonuçlarına ulaşmıştır. Bu süreçte Hindistan'ın Çin'in BNH'deki HH girişimlerini engellemek için karşı hegemonya mücadelesi yürüttüğü ancak bu mücadelede Çin'e emeydan okuyacak yeterli kapasiteye henüz ulaşamadığı tespit edilmiştir. Bangladeş'in ise zayıf güç kapasitesi nedeniyle Çin ve Hindistan arasında denge politikası izlemekte olduğu değerlendirilmiştir. 
 
Anahtar Kelimeler: Sınıraşan Sular, Uluslararası İlişkiler, Hegemonya, Hidro-Hegemonya, Çin, Hindistan, Bangladeş.

Abstract:
This thesis aims to make a contribution to the International Relations (IR) discipline determining how and to what extent countries struggle for hegemony over transboundary waters in line with their regional and global goals using their power capacities. In the study, the issue of hydro-hegemony (HH) struggle over transboundary river basins was examined in the Brahmaputra River Basin (BNH) with its potential to drag China and India to the brink of a hot conflict. The main question of this thesis is to reveal that the Chinese dam projects initiated on the basin in line with national needs or as part of the policy of becoming a regional hegemon. The thesis made its analysis using the principles of hydro-hegemony framework theory and circle hydro-hegemony theory, which focus on highlighting the role of power and hegemony in the management and allocation of transboundary water resources. Such an analytical framework was needed to better understand how different forms of power are used together to establish/maintain the hegemony of the basin-wide riparian or to counter the existing hegemon. Specifically, the thesis is about China. It has been concluded that BNH built its HH by using the resource capture strategy, and in this process used its superior material and soft power capacity intensively with different strategies and exhibited a negative HH approach towards India and a positive HH approach towards Bangladesh. In this process, it has been determined that India is waging an anti-hegemonic struggle to prevent China's HH initiatives in BNH but has not yet reached sufficient capacity to prevent China's HH initiatives in BNH. And it has been observed that Bangladesh had to follow a balance policy between China and India due to its weak power capacity.
Key Words: Transboundary Waters, International Relations, Hegemony, Hydro-Hegemony, China, India, Bangladesh.