Dış ticaret-iktisadi büyüme ilişkisi: Somali örneği
Foreign trade-economic growth relationship: Case study Somalia
Yazar: MUNA HUKUN MUSE
Danışman: PROF. DR. YUSUF BAYRAKTUTAN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: ARDL Eşbütünleşme Testi = ARDL Cointegration Test ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Somali = Somalia ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Her ülke ve özellikle Somali gibi düşük gelirli ülkeler için önemli olan iktisadi büyüme, başka faktörler yanında dış ticaretle de yakından ilgilidir. Bu çalışmada, dış ticaret ve iktisadi büyüme arasındaki ilişki Somali örneğinde 1985-2018 dönemi için yıllık zaman serisi verileri kullanılarak analiz edilmiştir.
Üç bölümden oluşan bu çalışmanın ilk bölümünde; iktisadi büyüme kavramı ve kaynakları, büyüme stratejileri, büyüme teorileri ve dış ticaret ile iktisadi büyüme arasındaki ilişki özetlenmiştir. İkinci Bölüm'de, Somali ekonomisi genel olarak değerlendirilmiştir; ülkenin iktisadi durumu, başlıca göstergelere dayalı olarak ve zaman zaman komşu ülkeler ve bölge ülkeleriyle de karşılaştırmalı olarak açıklanmıştır. Ekonometrik analizin yapıldığı Üçüncü Bölüm'de, öncelikle güvenilir sonuçlara ulaşmak için birim kök testleri ve daha sonra da değişkenlerin bağlantılarını incelemek için, Otoregresif Dağıtılmış Gecikme (Autoregressive Distributed Lag - ARDL) sınır testi yaklaşımı uygulanmıştır.
ARDL bulgularına göre, kişi başına reel GSYİH, ihracat ve yurtiçi sermaye birikimi arasında uzun ve kısa vadeli pozitif bir ilişki vardır. Ancak, ithalatın büyüme üzerindeki etkisi negatiftir. Yani ihracatın artması büyüme düzeyini artırır ama ithalatın artması büyüme oranını düşürmektedir. Analiz bulguları ışığında, Somali'de iktisadi büyümeyi artırmak için hükümet politikası ihracatı teşvik stratejisine odaklanmalı, sermaye mallarının verimli kullanımını teşvik edilmeli ve yurt içi sermaye birikimi artışı sağlanmalıdır.

Abstract:
Economic growth, which is important for every country, and especially for low-income economies like Somali, is closely related to foreign trade as well as many other factors. In this study, the relationship between foreign trade and economic growth was analyzed using the annual time series data for the period of 1985-2018 in Somalia.
This study consists of three parts. In the first part, the concept of economic growth and its sources, growth strategies, growth theories, and the relationship between foreign trade and economic growth are summarized. In the second part, the economy of Somalia has been generally evaluated; the economic situation of the country has been compared with neighboring countries and regional countries from time to time based on the main economic indicators. In the third part, where the econometric analysis is carried out, unit root tests are applied to reach reliable results. Then, to examine the relationship between the variables, the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) test approach for cointegration was applied.
According to ARDL results, there is a long-run and short-run positive relationship between real GDP per capita, exports, and domestic capital accumulation, while imports have a negative effect on the growth. In other words, the increase in export increases the growth level, but the increase in imports decreases the growth rate. In order to increase economic growth in Somalia, government policy should focus on export promotion strategy, encourage efficient use of capital goods and increase domestic capital accumulation.