Tıpta otorite unsuru: Otorite figürleri ve otoriter ilişkiler
Authority factor in medicine: Authoritarian relationships and authority figures
Yazar: GÜLAY HALİDİ
Danışman: DOÇ. DR. NURİ SELİM KADIOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics
Dizin: Etik = Ethics ; Otorite = Authority ; Tıp = Medicine ; Tıp etiği = Medical ethics ; Tıp tarihi = History of medicine

Özet:
Otorite genel olarak toplumsal ilişkilerde taraflardan birinin diğerinin kendisine itaat etmesini sağlama olanağı şeklinde tanımlanmaktadır. Bu ana tanımdan hareketle söz konusu durumu otoriter ilişki ve itaat ettirme olanağının sahibini de otorite figürü olarak adlandırmak mümkündür. Kendine özgü karmaşık hiyerarşilere sahip olan tıbbın bünyesinde çeşitli otoriter ilişkiler ve birçok otorite figürü bulunmaktadır. Bu bağlamda otorite unsuru sağlık profesyonellerinin davranışlarını etkilemekte ve dolayısıyla tıp etiğinin ilgi alanında yer almayı hak etmektedir. Bununla birlikte tıp etiği literatüründe otorite kavramına odaklanmış çalışmalara çok az rastlanmakta, bu odaklanmayla açılabilecek tartışmalar otonomi kavramı esas alınarak yürütülmektedir. Sıklıkla kullanılan paternalizm teriminin, otorite figürlerinin yaklaşımını ifade ettiği ve ancak tıptaki otorite unsurunun tümüne karşılık gelecek bir anlam yüküne sahip olmadığı söylenebilir. 
Tez çalışmasının amacı tıptaki otorite unsuruna dikkat çekmek; tıbbın farklı boyutlarındaki otorite figürlerini ve otoriter ilişkilerini toplu halde takdim etmektir. Bu amaca yönelik olarak, otoriteyle ilgili genel bilgilerin aktarımından sonra, sırasıyla bizatihi tıbbın ve tıbbi kurumların sağlık profesyonelleri ve toplum üzerindeki otoritesi, sağlık profesyoneli-hasta-toplum ilişkilerinde otorite, tıbbi eğitim ve araştırma etkinliklerinde otorite, tıp ve sağlık profesyonelleri üzerindeki dış otoriteler ve son olarak da tıp etiği ve tıpta otorite ilişkileri üzerinde durulmuştur. 


Anahtar Sözcükler: Otorite, tıpta otorite, tıbbi egemenlik, tıp etiği

Abstract:
Authority is defined as the possibility of one of the parties in social relationships to enable other party to obey himself. Basing on this main definition, it is possible to name the stated situation as authoritarian relationship and the person having the chance to enforce obedience as the authority figure. There are various authoritarian relationships and many authority figures in medicine which has idiosyncratic complex hierarchies. In this context, authority factor influences behaviors of health professionals and deserves to be in the concern of medical ethics. On the other hand, there are few works concerning concept of authority in medical ethics literature and discussions that can be made on this concern are carried out basing on the concept of autonomy. The term "paternalism" is frequently used and it means the approaches of authority figures. However, it cannot be said that this term has a meaning equivalent to the full authority factor in medicine. 
The purpose of this study is to call attention to the authority factor in medicine and to present authority figures and authoritarian relationships in different aspects of medicine as a whole. To this end, after relaying general information relating authority, the study emphasizes the impact of the medicine itself and the medical institutions on health professionals and the community; authority in health professional-patient-community relationships; authority in medical education and research activities; external authorities on medical and health professionals and lastly, medical ethics and authority relationships in medicine.


Key words: Authority, authority in medicine, medical dominance, medical ethics