Ortaöğretim matematik ders kitaplarının ön örgütleyiciler açısından incelenmesi
Examination of the secondary mathematics textbooks in the terms of advance organizers
Yazar: ŞEYMA KOCATAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEVHİBE KOBAK DEMİR
Balıkesir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anlamlı öğrenme yöntemi = Meaningful learning method ; Ders kitapları = Textbooks ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Ön örgütleyiciler = Advance organizers

Özet:
Bu çalışmada ortaöğretim matematik ders kitapları 'Sayılar ve Cebir' öğrenme alanındaki
ön örgütleyicilerin türü, işlevi ve sunulma şekillerine ve sınıf düzeyi ile alt öğrenme 
alanına göre dağılımının incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın modeli betimsel 
araştırmalardan tarama modelidir. Araştırmada veriler, 2021-2022 eğitim öğretim yılı 
ortaöğretim 9, 10, 11 ve 12.sınıf matematik ders kitaplarından edinilmiştir. Ön 
örgütleyiciler, araştırmacı tarafından hazırlanan sınıflandırma şablonu kullanılarak 
incelenmiştir. Verilerin analizinde doküman analizi yöntemi benimsenmiştir. Türlerine göre 
yapılan inceleme sonucu her dört sınıf düzeyinde açıklamalı ve karşılaştırmalı ön 
örgütleyicilerin yer aldığı, açıklamalı ön örgütleyicilerin ise karşılaştırmalı ön 
örgütleyicilere oranla daha fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca 'Mantık', 
'Polinomlar', 'İkinci Dereceden Denklemler', 'Denklem ve Eşitsizlik Sistemleri' ve 
'Diziler' alt öğrenme alanlarında karşılaştırmalı ön örgütleyicilere rastlanmamıştır. Ders 
kitaplarında yer alan ön örgütleyicilerin yoğun olarak yeni bilgideki kavramların arasındaki
ilişkileri açığa çıkarma işleviyle kullanıldığı, yeni bilgiye dikkat çekme işlevinin ise diğer 
işlevlere göre daha sınırlı sayıda yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Yeni bilgiyle ilişkili eski 
bilgileri hatırlatma işlevi taşıyan ön örgütleyici sadece 'Mantık' alt öğrenme alanında 
rastlanmamıştır. Sunulma şekillerine göre yapılan inceleme sonucu yazılı ön 
örgütleyicilerin görsel ön örgütleyicilere oranla daha fazla kullanıldığı ve ders kitaplarında 
sözel ön örgütleyicilerin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca yazılı ön örgütleyiciler 
her alt öğrenme alanında yer alırken 'İkinci Dereceden Denklemler' alt öğrenme alanında 
görsel ön örgütleyiciye rastlanmamıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the distribution of the advance organizers in the 
'Numbers and Algebra' learning area in secondary mathematics textbooks according to 
their type, function and presentation style, grade level and sub-learning area. The model of 
the study is the screening model from descriptive research. The research data were 
obtained from the 9-12th grade mathematics textbooks used in 2021-2022 academic year.
The advance organizers were examined using classification template prepared by
researcher. In the analysis of the data, the document analysis method was adopted. As a 
result of examination according to the types, it was concluded that there are expository and 
comparative advance organizers at all four grade levels, and expository advance organizers 
are more common than comparative advance organizers. Comparative advance organizers 
were not found in sub-learning area of 'Logic', 'Polynomials', 'Quadratic Equations', 
'Systems of Equations and Inequalities' and 'Sequences'. It has been concluded that 
advance organizers in textbooks are used intensively with the function of illuminating the 
relations between concepts in the new information to be learned, the function of drawing 
attention to the new information to be learned is more limited than the other functions. As 
results of the examination according to the presentation way, it was concluded that the 
written advance organizers were used more than the visual advance organizers and that 
there were no verbal advance organizers in the textbooks. In addition, while written 
advance organizers were in every sub-learning area, no visual advance organizers were 
found in the 'Quadratic Equations' sub-learning area.