Cirsium dirmilense üzerinde fitokimyasal çalışmalar
Phytochemical studies on cirsium dirmilense
Yazar: ŞEYMA EMİROĞLU
Danışman: PROF. DR. UFUK ÖZGEN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Cirsium dirmilense R. M. Burton (Asteraceae) ülkemiz için endemik bir türdür ve yapılan literatür tarama çalışmalarında bu tür üzerinde yapılmış sınırlı sayıda bilimsel çalışmaya rastlanılmıştır. Bu sebeple çalışmamızda C. dirmilense bitkisinin fitokimyasal çalışmaları hedeflenmiştir. 
Bu çalışmada, bitkinin çiçekli topraküstü kısımlarının metanol ekstresi üzerinde fitokimyasal ve bazı biyolojik aktivite çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Fitokimyasal çalışmalar, metanol ekstresinden hareketle hazırlanan etil asetat, kloroform ve arta kalan su alt fraksiyonları üzerinde çeşitli kromatografik yöntemler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Kloroform fraksiyonunundan 4 madde karışım halinde izole edilmiştir (CDK-1, CDK-2, CDK-3, CDK-4). 1H-NMR ve 13C-NMR spektroskopik yöntemleri kullanılarak triterpenik yapılı CDK-1, CDK-2, CDK-3, CDK-4'ün yapıları sırasıyla, α-amirin, β-amirin, lupeol ve ψ-taraksasterol olarak aydınlatılmıştır. Bitkinin metanol ekstresinin fenolik bileşiklerinin parmakizi analizi Yüksek Basınç Sıvı Kromatografisi (YBSK) yöntemi ile gerçekleştirilmiş ve parmakizi kromatogramı elde edilmiştir. Ayrıca, metanol ekstresinin tirozinaz, asetilkolinesteraz ve bütirilkolinesteraz enzimleri üzerine etkileri araştırılmıştır. Bitkinin metanol ekstresinin asetilkolinesteraz ve bütirilkolinesteraz enzimleri üzerinde inhibitör ya da aktivatör etki göstermediği saptanmıştır. Bununla birlikte, metanol ekstresinin tirozinaz aktivatör etkinliğe sahip olduğu gözlenmiştir.

Abstract:
Cirsium dirmilense R. M. Burton (Asteraceae) is an endemic species for Turkey and there is a limited number phytochemical study on this species. Therefore, phytochemical studies of C. dirmilense plant were aimed in this study.
 In this study, phytochemical and some biological activity studies were carried out on the methanolic extract of the aerial parts of the plant. Phytochemical studies have been performed on chloroform, etyl acetate and remaining aqueous subfractions which are obtained from methanolic extract using several chromatographic techniques. CDK-1, CDK-2, CDK-3, CDK-4 were isolated from chloroform subfraction as a mixture. Using 1H-NMR and 13C-NMR spectroscopic methods, the structures of CDK-1, CDK-2, CDK-3 and CDK-4 were elucidated as α-amyrin, β-amyrin, lupeol, ψ-taraxasterol respectively. CDK-1, CDK-2, CDK-3, and CDK-4 are triterpenic compounds. Fingerprint analysis and quantification of phenolic compounds of the methanolic extract of the plant were performed using High Performance Liquid Chromatography (HPLC). Fingerprint chromatograms of the methanolic extract were obtained. In addition, the methanolic extract of the plant was investigated in terms of the effects on tyrosinase, acetylcholinesterase, butyrylcholinesterase enzymes. It has been shown that methanolic extract of the plant has tyrosinase inhibitory activity, but not any activity on acetylcholinesterase and butyryl cholinesterase enzymes.