Okul müdürlerinin kriz yönetimi ve iletişim becerilerinin öğretmen algılarına göre değerlendirilmesi
Evaluation of school principals' crisis management and                 communication skills based on teachers' perceptions
Yazar: MEHTAP PÜSKÜRT
Danışman: PROF. DR. SEMİHA ŞAHİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı /  Eğitim Yönetimi ve Denetçiliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmadaki temel amaç, öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin kriz yönetim becerileri ile iletişim becerileri arasındaki ilişkiyi belirlemek ve çeşitli demografik değişkenler açısından analiz etmektir. Nicel araştırma yöntemi ile desenlenen araştırmanın evrenini 2022-2023 Eğitim-Öğretim yılı İzmir ili Gaziemir ve Buca ilçelerindeki kamu ortaokullarında görev yapmakta olan 2117 öğretmen oluştururken; örneklemini ise evrenden tabakalı ve seçkisiz örnekleme yöntemi ile seçilmiş olan 461 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmada verilere ulaşmak amacıyla "İlköğretim Okulu Müdürlerinin Kriz Yönetimi Becerileri Ölçeği" ile "Öğretmenlerin Okul Müdürlerinin İletişim Becerilerine Yönelik Görüşleri Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda elde edilmiş olan verilerin analizleri SPSS 25.0 paket programında yapılmış; veriler temel istatistik teknikleri (standart sapma, aritmetik ortalama, yüzde, frekans), t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), basit doğrusal regresyon analizi ve Pearson korelasyon analizi kullanılarak analiz edilmiştir. 
 	Araştırmanın sonuçlarına göre genel olarak öğretmenlerin, okul müdürlerinin kriz yönetim becerilerine yönelik algılarının "Bazen" düzeyinde ve orta seviyede olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ölçeğin alt boyutlarına göre öğretmenler, okul müdürlerinin kriz yönetimi becerilerinin en düşük seviyede kriz döneminde, en yüksek düzeyde ise kriz öncesi dönemde olduğunu düşünmektedirler. Okul müdürlerinin kriz yönetimi becerilerine yönelik öğretmen algıları arasında öğretmenlerin cinsiyetine göre anlamlı fark görülmezken; branş değişkenine göre kriz öncesi dönem boyutunda sosyal bilimler alanı öğretmenlerinin lehine, hizmet süresi değişkenine göre bütün alt boyutlarda 11 yıl altı ve 20 yıl üzeri hizmet süresi bulunan öğretmenlerin lehine anlamlı farkın olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin okul müdürlerinin kriz yönetimi becerilerine ilişkin algıları arasında okul müdürlerinin cinsiyetine göre de anlamlı farkın olmadığı ancak okul müdürlerinin medeni durumu ve hizmet süresi ile okul büyüklüğü değişkenlerine göre anlamlı farkın olduğu görülmüştür. Fark evli, 30 yıl ve üstü hizmet süresi olan, büyük okulların müdürlerinin lehinedir. Öğretmenlerin, okul müdürlerinin iletişim becerilerine ilişkin algılarının "Katılıyorum" düzeyinde olduğu bulunmuştur. Buna göre öğretmenler, müdürlerinin iletişim becerilerini etkili bulmakta fakat geliştirilmesi gereken yönlerinin olduğunu düşünmektedirler. Okul müdürlerinin iletişim becerilerine ilişkin öğretmen algıları arasında öğretmenlerin cinsiyet, branş ve hizmet süresi ile okul müdürlerinin cinsiyet değişkenlerine göre anlamlı farklılık görülmezken; okul müdürlerinin medeni durumu ve hizmet süresi ile okul büyüklüğü değişkenlerine göre anlamlı fark olduğu görülmüştür. Fark evli, 30 yıl ve üstü hizmet süresi olan ve büyük okulların müdürlerinin lehinedir.
Araştırmadan elde edilmiş olan sonuçlara göre okul müdürlerinin iletişim becerileri ile kriz yönetimi becerileri arasındaki ilişki pozitif yönlü, anlamlı ve yüksektir. İletişim becerileri ile kriz yönetimi becerileri alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde, iletişim becerileri ile kriz öncesi dönem ve kriz sonrası dönem arasında pozitif yönlü, anlamlı ve yüksek düzeyde; kriz döneminde ise pozitif yönlü, anlamlı ve orta düzeyde ilişki olduğu görülmüştür. Yapılan basit doğrusal regresyon analizi sonuçlarına göre, okul müdürlerinin iletişim becerileri, kriz yönetimi becerilerinin anlamlı bir yordayıcısıdır.

Abstract:
The primary purpose of this study is to determine the relationship between school principals' crisis management skills and communication skills according to teachers' perceptions and to analyze them in terms of various demographic variables. The population of the research, designed with the quantitative research method, consists of 2117 teachers working in public secondary schools in Gaziemir and Buca districts of Izmir province in the 2022-2023 academic year; The sample consisted of 461 teachers selected from the universe by stratified and random sampling methods. "Scale of Crisis Management Skills of Elementary School Principals" and "Scale of Teachers' Views on School Principals' Communication Skills" were used to reach the data. The data obtained from the research were analyzed in the SPSS 25.0 package program; the data were analyzed using basic statistical techniques (standard deviation, arithmetic mean, percentage, frequency), t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), simple linear regression analysis, and Pearson correlation analysis.
According to the study results, it was concluded that teachers' perceptions of school principals' crisis management skills were at the "Sometimes" level and a moderate level. Based on the sub-dimensions of the scale, teachers think that school principals' crisis management skills are at the lowest level in the crisis period and the highest level in the pre-crisis period. While there was no significant difference between teachers' perceptions of school principals' crisis management skills according to teachers' gender, there was a significant difference in favor of social sciences teachers in the pre-crisis period dimension according to the branch variable and in favor of teachers with less than 11 years and more than 20 years of service in all sub-dimensions in terms of the length of service variable. No significant difference was found in teachers' perceptions of school principals' crisis management skills based on the principals' gender. However, there was a significant difference according to the marital status of school principals, length of service, and school size variables. The difference favors married principals, principals with 30 years of service, and large school principals. Teachers' perceptions of school principals' communication skills were at the "Agree" level. Accordingly, teachers find their principals' communication skills effective but think that there are aspects that need to be improved. While there was no significant difference between teachers' perceptions of school principals' communication skills according to teachers' gender, branch, length of service, and school principals' gender variables, there was a significant difference according to school principals' marital status, length of service, and school size variables. The difference favored married principals, principals with 30 years or more of service, and principals with larger schools. 
Based on the results of the study, the relationship between school principals' communication skills and crisis management skills is positive, significant, and high. When the relationship between communication skills and sub-dimensions of crisis management skills was examined, it was seen that there was a positive, significant, and high-level relationship between communication skills and pre-crisis period and post-crisis period, and a positive, significant, and medium-level relationship during the crisis period. According to results from a simple linear regression analysis, school principals' communication skills significantly predict crisis management skills.