Ritimanaliz ve coğrafya eğitimi
Rhythimanalysis and geography education
Yazar: ESEN ÇİFTÇİ
Danışman: PROF. DR. SERVET KARABAĞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Coğrafya = Geography ; Coğrafya dersi = Geography lesson ; Coğrafya eğitimi = Geography education ; Coğrafya öğretimi = Geography teaching ; Ritim = Rhythm ; Ritimanaliz = Rhythmanalysis

Özet:
Bu çalışma Lefebvre'nin çeşitli meseleleri incelemek ve gözden geçirmek için bir analiz biçimi olarak kullandığı ritim kavramının Coğrafya Dersi Öğretim Programı vasıtasıyla coğrafya eğitiminde kullanımının tespit edilmesi amacıyla yapılmıştır. Coğrafya, doğaya ve insana ait fiziki sistemleri ile beşerî sistemleri inceleyen geniş bir yelpazeye sahip bir disiplindir. Coğrafyanın bu geniş yelpazesi içindeki fiziki ve beşerî sistemlerin kendilerine has mekân ve zamanları vardır. Kendilerine has mekân ve zamanlarında var olan sistemlerin devamlılığı kendi içlerinde ve çevreleri ile etkileşimlerine yani enerji alışverişine bağlıdır. Bu bağlamda mekân, zaman ve enerji kavramları arasındaki bütünsel ve sürekli ilişki fiziki ve beşerî sistemlerde devamlılığı sağlar. Fiziki ve beşerî sistemlerin işleyişini kavramada ve bütünsel bir bakış açısının öğrenciye kazandırılmasında Lefebvre'nin ritimanaliz yaklaşımının önemli bir adım olacağı düşünülmektedir. Lefebvre, mekân, zaman ve enerjiyi birbirine bağlayarak sistemlerin devamlılığını sağlayan şeyin ritim olduğunu kabul etmiş ve farklı konuları incelemek için bir analiz metodu olarak ritimleri kullanmıştır. Bu çalışmaları sonucunda ritimanaliz yaklaşımını geliştirmiştir. Bu çalışmada Lefebvre'nin ritimanaliz yaklaşımı kullanılmıştır. Bu bağlamda coğrafya eğitiminde ritimanalizin yerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla coğrafya eğitim ve öğretimini düzenleyen en önemli paydaşlardan biri olan Coğrafya Dersi Öğretim Programının (2018) ritimanalizi yapılmıştır. İlk olarak ritim ve ritimanaliz kavramı tüm yönleriyle açıklanmış ve kavramın anlaşılması amaçlanmıştır. Sonraki aşamada coğrafyanın inceleme alanı olan insana ve doğaya ait unsurların, sistemik yapısı dolayısıyla sistem kuramları açıklanmış ve bu kuramlar coğrafya ve ritimle ilişkilendirilmiştir. Daha sonra Lefebvre'nin ritimanaliz çalışmalarını oturttuğu poliritmi, öritmi, aritmi, tekrar- fark, doğrusal- döngüsel, ölçü ve frekans gibi fenomen kavramlar çerçevesinde coğrafya ve ritim ilişkisi, eğitim ve ritim ilişkisi araştırılmıştır. Öğretmenin coğrafya eğitim ve öğretimindeki yeri ritim bağlamında incelenmiştir. Son olarak ritimanalizin fenomen kavramları bağlamında CDÖP'nin (2018), programın genel amaçları, kazanımları, öğrenme- öğretme süreçleri ile ölçme ve değerlendirme aşamalarının ritimanalizi yapılmıştır. Bu kapsamda ritimanalizin fenomen kavramlarının CDÖP'de (2018) eşleştikleri ifade ve kavramlar belirlenerek yorumlanmıştır. Böylece Lefebvre'nin kullandığı gibi ritmin bir analiz aracı olabileceği gösterilmiştir. Çalışmada öğretim programlarında ilk kapsamlı değişimi ve gelişimi sağlayan 2005 yılı Coğrafya Dersi Öğretim Programı ve bunun devamı niteliğindeki 2018 yılı yer yer birlikte değerlendirilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi uygulanmıştır. Çalışma neticesinde ritimanalizin fenomen kavramları olan poliritmi, öritmi, aritmi, tekrar- fark, doğrusal- döngüsel, ölçü ve frekans kavramlarının Coğrafya Dersi Öğretim Programı'nın (CDÖP 2018) birçok bölümünde eşleştiği ve karşılığının olduğu tespit edilmiştir. Sistem- coğrafya- ritim yapılarının iç içe geçmiş yapılar olduğu görülmüş ve ritimanaliz yaklaşımının uygulanabileceği en uygun disiplinlerden birinin coğrafya olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study was conducted to determine the use of the concept of rhythm, which Lefebvre used as a form of analysis to examine and review various issues, in geography education through the Geography Course Curriculum. Geography is a discipline with a wide range that examines the physical and human systems of nature and humans. The physical and human systems within this wide spectrum of geography have their own spaces and times. The continuity of systems that exist in their own space and time depends on their interaction within themselves and with their environment, that is, energy exchange. In this context, the holistic and continuous relationship between the concepts of space, time and energy ensures continuity in physical and human systems. It is thought that Lefebvre's rhythmanalysis approach will be an important step in understanding the functioning of physical and human systems and in providing students with a holistic perspective. Lefebvre accepted that rhythm is what ensures the continuity of systems by connecting space, time and energy, and he used rhythms as a method of analysis to examine different subjects. As a result of these studies, he developed the rhythmanalysis approach. Lefebvre's rhythmanalysis approach was used in this study. In this context, it is aimed to determine the place of rhythm analysis in geography education. For this purpose, a rhythm analysis of the Geography Lesson Curriculum (2018), which is one of the most important stakeholders regulating geography education and training, was carried out. First of all, the concept of rhythm and rhythmanalysis is explained in all its aspects and it is aimed to understand the concept. In the next stage, system theories were explained due to the systemic structure of human and natural elements, which are the study area of geography, and these theories were associated with geography and rhythm. Then, the relationship between geography and rhythm, education and rhythm were investigated within the framework of phenomenal concepts such as polyrhythmia, eurhythmia, arrhythmia, repetition-difference, linear-cyclic, measure and frequency, on which Lefebvre based his rhythm analysis studies. The place of the teacher in geography education and training has been examined in the context of rhythm. Finally, in the context of the phenomenon concepts of rhythmanalysis, the rhythmanalysis of CDÖP (2018), the general aims, achievements, learning-teaching processes, and measurement and evaluation stages of the program, was made. In this context, the expressions and concepts that the phenomenon concepts of rhythmanalysis match in CDÖP (2018) were determined and interpreted. Thus, it has been shown that rhythm can be a tool of analysis, as used by Lefebvre. In the study, the 2005 Geography Course Curriculum, which provided the first comprehensive change and development in the curriculum, and the 2018 year, which is its continuation, were evaluated together in some places. Document analysis method, one of the qualitative research methods, was applied in the study. As a result of the study, it was determined that the phenomenal concepts of rhythmanalysis, namely polyrhythmia, eurhythmia, arrhythmia, repetition-difference, linear-cyclic, measure and frequency, were matched and equivalent in many sections of the Geography Course Curriculum (CDÖP 2018). It has been seen that system-geography-rhythm structures are intertwined structures and it has been concluded that geography is one of the most suitable disciplines in which the rhythmanalysis approach can be applied.