Osmanlı döneminde Konya-Adana-Belen arası hac ve ticaret yolları ile güzergâh üzerindeki hanlar ve kervansaraylar
Khans and caravanserais on the pilgrimage and trade routes between Konya-Adana-Belen in the Ottoman period
Yazar: AHMET IŞIL
Danışman: PROF. DR. M. GÖZDE RAMAZANOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Adana = Adana ; Hac yolu = Pilgrimage road ; Han mimarisi = Han architecture ; Hanlar = Inns ; Kervansaraylar = Caravansaries ; Konya = Konya ; Mimari = Architectural ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Tarihi yollar = Historical roads ; Ticaret yolları = Trade routes

Özet:
Çalışma, Osmanlı döneminde Anadolu sağ kol yolunun Konya- Adana- Belen arasındaki bölümünü ve bu güzergâh üzerinde inşa edilen han ve kervansarayları konu edinmektedir. 
Hacıların ve diğer yolcuların kullandığı yolun Konya- Adana- Belen bölümü kervan yürüyüşüyle 114 saat sürmektedir. Konya- Karapınar- Ereğli- Ulukışla- Pozantı- Sarıışık- Kuzoluk Hanı- Çakıt Hanı- Adana- Misis- Kurtkulağı- Payas- İskenderun- Belen üzerinden Suriye, Mısır ve Hicaz'a ulaşmaktadır. 
Tezin ilk bölümünde Konya- Belen güzergâhının tespitine çalışılmıştır. Konya platosunu aşan yol, dik ve sarp Gülek Geçidinden sonra Çukurova'ya inmekte ve ardından Akdeniz sahiline ulaşmaktadır. İskenderun'dan Belen'e kadar olan bölümde ise eğim değeri çok yüksektir. Farklı jeolojik özelliklere sahip olan bölümleri ayrı ayrı ele alınmış, her bölümde yolculuğun zorluklarına yer verilmiştir. 
Kaynaklar bu yol üzerinde çok sayıda konaklama yapısı inşa edildiğini göstermektedir. Çalışma sürecinde Konya - Ulukışla arasında 11, Ulukışla- Adana arasında 30, Adana- Belen arasında 5 olmak üzere toplam 46 tane konaklama yapısı tespit edilmiştir. Bunlardan 14 kadarının günümüze ulaştığı, 5 tanesinin restorasyonunun yapıldığı, bir tanesinin ise koruma altına alındığı belirlenmiştir.
Bu çalışma günümüze ulaşan ve ulaşmayan yapıların tamamını içermektedir. Yapıların Türk sanatı ve mimarlık tarihi açısından önemi üzerinde durulmuş, ayrıca konumu, plan ölçüleri, yapısal özellikleri değerlendirilmiş, seyyahların gözlemlerine yer verilmiştir.

Anahtar kelimeler: Kervansaray, Han, Hac Yolu, Konya, Adana, Kervan yolu.

Abstract:
The study deals with the section of the Anatolian right arm road between Konya-Adana-Belen and the accommodation structures built on this route during the Ottoman period.
The Konya-Adan-Belen section of the road used by pilgrims and other passengers takes 114 hours by caravan walk. It reaches Syria, Egypt and Hejaz via Konya- Karapınar- Ereğli- Ulukışla- Pozantı- Sarıışık- Kuzoluk Inn- Çakıt Inn- Adana- Misis- Kurtkulağı- Payas- İskenderun- Belen.
In the first part of the thesis, it was tried to determine the Konya-Belen route. The road, which crosses the Konya plateau, descends to Çukurova after the steep and steep Gülek Pass, and then reaches the Mediterranean coast. In the section from İskenderun to Belen, the slope value is very high. The sections with different geological features were handled separately, and the difficulties of the journey were included in each section.
Sources indicate that many accommodation structures were built on this road. During the study process, a total of 46 accommodation structures were identified, 11 between Konya and Ulukışla, 30 between Ulukışla and Adana, and 5 between Adana and Belen. It was determined that 14 of them survived, 5 of them were restored and one of them was taken under protection.
This study includes all the structures that have survived and not reached today. The importance of the buildings in terms of Turkish art and architectural history is emphasized, besides, their location, plan dimensions, structural features are evaluated, and the observations of the travelers are included.

Key words: Caravanserai, Inn, Pilgrimage Road, Konya, Adana, Caravan road.