Mental retardasyonlu hastalarda frajil X analizi
Analysis of fragil X in patients with mental retardation
Yazar: FİKRİYE FULYA KAVAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİCLEHAN ORAL
Dicle Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Genetik = Genetics ; Moleküler Tıp = Molecular Medicine ; Tıbbi Biyoloji = Medical Biology
Dizin: Genler = Genes ; Kromozom kırılganlığı = Chromosome fragility ; Nükleotidler = Nucleotides ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; X kromozomu = X chromosome ; Zeka geriliği = Mental retardation

Özet:
Amaç:
Frajil X sendromu, Down sendromundan sonra ikinci sırada yer alan ve toplumda kalıtsal zekâ geriliğine neden olan genetik bir hastalıktır. FMR1 trinükleotid tekrar uzunluğu için referans aralığı dört kategoriye sahiptir.  <45 CGG tekrarları normal, 45-54 aralığında tekrarlar "gri bölge", 55-200 aralığında tekrarlar "premutasyon", son olarak en az 200 CGG tekrarlar ''full mutasyon'' olarak adlandırılır. FM'lu bireylerde, FMR1 geni işlevsizdir ve Frajil X Mental Retardasyon Proteinin (FMRP) üretimi yapılamaz.  Bu çalışmada; FXS ön tanısı ile gelen çocuklarda moleküler analizler ile hastalık oranını tayin etmek amaçlandı.
Gereç ve Yöntemler:
Bu çalışma Dicle Üniversitesi Tıp fakültesi Hastaneleri Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Genetik Laboratuvarına Frajil X Sendromu ön tanısı ile gelen 3-15 yaş arası çocuklardan alınan periferik kandan izole ettiğimiz DNA örnekleriyle gerçekleşmiştir.
Bulgular:
Araştırılan 53 çocuğun, 21 (%39,6) tanesi erkek ve 32 (%60,4) tanesi kız olup, Frajil X tespit edilen kız çocuğu oranı %4,7, erkek çocuklarda %15,6 olarak bulunmuştur. Analizlerde 53 çocuktan 2 tanesi gri zon aralığında tespit edilmiştir. Elde ettiğimiz sonuçlara göre totalde 53 çocuk hastanın %11,3'i FXS full mutasyon, %3,7'si gri zone ve %85'i normal aralıkta tespit edilmiştir.
Sonuç:
Nedeni bilinmeyen MR'lı, gelişme bozukluğu, konuşma güçlüğü ve otizmi olan çocuklarda ve MR aile hikayesi olan hastalarda, FXS'na yönelik moleküler genetik incelemeler yapılmalıdır. Full mutasyona sahip olgular tespit edildiğinde ailedeki diğer bireylerin premutasyon taşıyıcılığı açısından araştırılması ve risklerinin belirlenmesi gerekmektedir Böylece, gerekli bireylere uygun genetik danışma verilerek kişinin kendisinin, ailesinin ve gelecek kuşakların hastalık hakkında farkındalık oluşturması ve genel popülasyonda Frajil X frekansının azalması sağlanabilir.
Anahtar Kelimeler: Frajil X, Otizm, Mental Retardasyon, FMR1, Trinükleotid Tekrar Hastalıkları

Abstract:
ANALYSIS OF FRAGIL X IN PATIENTS WITH MENTAL RETARDATION
Student's Surname and name: KAVAK Fikriye Fulya
Adviser of Thesis: Dr. Diclehan ORAL 
Department: Institutes of Health Sciences, Medicine Biology, Master Thesis, Diyarbakır, 2019 İngilizce Özet- Abstract
Aim:
Fragile X syndrome is a genetic disease that is the second most common cause of Down's syndrome. The reference range for FMR1 trinucleotide repeat length has four categories. CGG repeats are normal, repetitions in the 45-54 range are in the "gray zone", repetitions in the 55-200 range are "premutations", at least 200 CGG repeats are called "full mutations".
Materials and Methods:
This study was carried out with DNA samples from peripheral blood taken from 3-15 years old children who were diagnosed as Fragile X Syndrome in Dicle University Medical Faculty Hospitals Medical Biology Department Genetic Laboratory.
Result:
Of the 53 children, 21 (39.6%) were males and 32 (60.4%) were females. In the analysis, 2 out of 53 children were identified in the gray zone. According to our results, 11.3% of the 53 pediatric patients had FXS full mutation, 3.7% had gray zone and 85% had normal range.
Conclution:
Molecular genetic examinations should be made for FXS in children with MR, developmental disorder, speech difficulties and autism, and in patients with MR. When full mutation cases are detected, it is necessary to investigate the risks of premature carriage of other individuals in the family and determine their risks. Thus, by providing appropriate genetic counseling to individuals, the person, his / her family and future generations can raise awareness about the disease and decrease the frequency of Fragile X in the general population.
Keywords: Fragile X, Autism, Mental Retardation, FMR1, Trinucleotide Repetitive Diseases