İlköğretim matematik öğretmeni adaylarının problem kurma öz-yeterlik inançları ile yaratıcı düşünme eğilimlerinin incelenmesi
The investigation of prospective elementary mathematics teachers' self-efficacy beliefs in problem posing and creative thinking tendencies
Yazar: FEYZA YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ERDOĞAN
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Problem kurma = Problem posing ; Yaratıcı düşünce = Creative thinking ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim matematik öğretmeni adaylarının problem kurma öz-yeterlik inançları ile yaratıcı düşünme eğilimlerinin düzeyini saptamak; inançlarını ve eğilimlerini cinsiyet, sınıf seviyesi ve akademik başarı seviyesi değişkenlerine göre karşılaştırmaktır. Ayrıca, araştırmanın bir diğer amacı ilköğretim matematik öğretmeni adaylarının problem kurma öz-yeterlik inançları ile yaratıcı düşünme eğilimleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada tarama araştırmasının betimsel, karşılaştırma ve ilişkisel araştırma yaklaşımları kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, bir devlet üniversitesinin İlköğretim Matematik Öğretmenliği Programında öğrenim gören 130 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmanın veri toplama araçları, "Problem Kurma İle İlgili Öz-Yeterlik İnançlarını Belirleme Ölçeği" ve "Marmara Yaratıcı Düşünme Eğilimleri Ölçeği"dir. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi, korelasyon analizi ve basit doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları, öğretmen adaylarının hem problem kurma öz-yeterlik inançlarının hem de yaratıcı düşünme eğilimlerinin yüksek düzeyde olduğunu göstermiştir. Ayrıca, araştırma sonuçları öğretmen adaylarının problem kurma öz-yeterlik inançlarının sınıf seviyesi ve akademik başarı değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılaştığını göstermiştir. Diğer yandan, araştırma sonuçları, öğretmen adaylarının yaratıcı düşünme eğilimlerinin cinsiyet, sınıf ve akademik başarı seviyesi değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılık göstermediğini ortaya koymuştur. Bu sonuçların yanı sıra, öğretmen adaylarının problem kurma öz-yeterlik inançları ile yaratıcı düşünme eğilimleri arasında güçlü, pozitif yönde ve anlamlı düzeyde bir ilişki olduğu görülmüştür. Öğretmen adaylarının problem kurma öz-yeterlik inançlarının, yaratıcı düşünme eğilimlerinin anlamlı yordayıcısı olduğu saptanmıştır. Problem kurma öz-yeterlik inançları, yaratıcı düşünme eğilimlerindeki değişimin %32'sini açıklamaktadır. Çalışma sonuçlarına dayalı olarak, araştırmacılar ve uygulayıcılara dönük öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this study was to analyze the prospective elementary mathematics teachers' self-efficacy beliefs in problem posing and creative thinking dispositions levels, and to examine beliefs and dispositions of prospective elementary mathematics teachers with regard to some variables (gender, grade level, academic achievement level). In addition, it was aimed to analyze the relationship between self-efficacy beliefs in problem posing and creative thinking dispositions of prospective elementary mathematics teachers. This study adopts survey models: descriptive, causal-comparative, and relational. The sample of the study was composed of 130 prospective teachers studying in Elementary Mathematics Teacher Education Program at a state university. Data collection tools were the "Teachers' Self-efficacy Beliefs in Problem Posing Instrument" and "Marmara Creative Thinking Tendency Scale". For the data analysis, descriptive statistics, independent sample t-test, one-way analysis of variance, correlation analysis, and simple linear regression analysis were used. The findings of this study showed that the prospective teachers' both of self-efficacy beliefs in problem posing level and creative thinking disposition level are high. The results indicated that self-efficacy beliefs in problem posing of the prospective teachers were significantly different in terms of grade and academic achievement. On the other hand, the result revealed that there was no significant difference in prospective teachers' creative thinking dispositions compared to gender, grade level, and academic achievement variables. Besides, there was a positive, significant and strong relationship between self-efficacy beliefs in problem posing and creative thinking dispositions of the prospective teachers. The prospective teachers' self-efficacy beliefs in problem posing were the significant predictors of their creative thinking dispositions. It was found that self-efficacy beliefs in problem posing explained 32% of the variance related to creative thinking dispositions. Based on the results of the study, suggestions for researchers and practitioners were presented.