Sokak lezzetlerinde çeşitlilik arayışı motivasyonunun memnuniyet üzerindeki etkileri: İstanbul örneği
The effects of the motivation of seeking diversity in street delicacies on satisfaction: The case of İstanbul
Yazar: SULTAN UZUT
Danışman: PROF. DR. SERHAT HARMAN
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts ; Turizm = Tourism
Dizin: Lezzetli yemek = Palatable eating ; Motivasyon = Motivation ; Müşteri tatmini = Customer satisfaction ; Sokak yiyecekleri = Street foods ; Ziyaretçi memnuniyeti = Visitor satisfaction ; Çeşitlilik = Diversity ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu çalışma kapsamında, İstanbul'u ziyaret eden/etmekte olan yerli turistleri gastronomik turizm ürünleri içerisinde yer alan sokak lezzetlerini tüketmeye yönlendiren çeşitli motivasyonların belirlenmesi (hedonik/hazcı, utilitaryan/faydacı ve sosyal motivasyon) amaçlanmaktadır. Ayrıca İstanbul sokak lezzetlerinde çeşitlilik arayışı motivasyonunun memnuniyet üzerindeki etkilerinin belirlenmesi de hedeflenmiştir. Gerçekleştirilen çalışmaya İstanbul'u ziyaret etmiş/etmekte olan, en az 1 gece konaklama gerçekleştirmiş ve İstanbul sokak lezzetlerini tüketmiş 439 kişi katılmış ve 416 adet kullanılabilir veri analizler için değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Geliştirilen anket aracılığıyla veriler tarama tekniğinden faydalanılarak, tesadüfi olmayan örnekleme tekniklerinden birisi olan kasıtlı (yargısal) örnekleme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Toplanan verilerin 215 adedi yüz yüze, 224 adedi ise elektronik ortamda oluşturulan anket yoluyla elde edilmiştir. Elde edilen verilere göre araştırmaya katılan tüketicilerin sıklıkla tükettikleri İstanbul sokak lezzetlerinden simit, kestane, çiğköfte gibi atıştırmalıkların en fazla (%17.5) tercih edilen grup olduğu, en az (%4.4) tercih edilen grubun ise salatalık, buzda badem, çağla badem gibi işlenmemiş meyve ve sebze olduğu görülmüştür. Katılımcıların sokak lezzetleri tüketim motivasyonlarının lezzet (%24.5), arkadaşlarla bir araya gelme (%20.3), çeşitlilik (%19.8), zaman kazandırma (%18.9), fiyat (%15.5) ve diğer (%1) şeklinde sıralandığı tespit edilmiştir. Ayrıca bekar katılımcıların evli katılımcılara kıyasla daha fazla çeşitlilik arayışı içerisinde oldukları ve çeşitlilik arayışında "51 ve üzeri" yaş grubu ile "18-30" ve "41-50" yaş grupları arasında anlamlı farklılık olduğu, ilerleyen yaşlarla birlikte çeşitlilik arayışında düşüş olduğu görülmüştür. İstanbul'daki genel seyahat deneyimleri memnuniyeti ile ilgili olarak ise %77.2 oranında memnun oldukları ve çoğunluğunun (%60.8) son İstanbul seyahatleri dahil toplamda İstanbul'a 6'dan fazla defa seyahat ettikleri, yarısından fazlasının (%54) İstanbul sokak lezzetleri ile ilgili fazla bilgi edinme eğiliminde oldukları sonuçlarına ulaşılmıştır. Tez çalışması, araştırmacılara gelecekte gerçekleştirilebilecek çalışmalar hususunda çeşitli önerilerle son bulmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Çeşitlilik Arayışı Motivasyonu, Memnuniyet, Sokak Lezzetleri.

Abstract:
Within the scope of the thesis, it was aimed to explain the relationship between the various motivations (hedonic/ hedonistic, utilitarian an social motivation) that lead local tourists have visited/have been visiting İstanbul to consume street delicacies. That's why it was also aimed to measure the effects of the motivation of seeking diversity in İstanbul street delicacies on satisfaction. 439 people who have visited/have been visiting İstanbul, stayed at least 1 night and consume İstanbul street delicacies, participated the study which was prepared to determine the effects of motivation to seek diversity in street delicacies on satisfaction, and 416 usable data were evaluated for analyses. Through the developed questionnaire, the data were collected by using the scanning technique and using the delibarate (judicial) sampling technique, which is one of the non-random sampling technique. 215 of the collected data were obtained face to face and 224 of them were obtained through on electronically generated questionnaire. According to the data obtained, it has been observed that the most preferred group (17.5%) was the snacks such as simit, chestnut and row meetballs, which are frequently consumed by the consumers participating in the research and the least preferred group (4.4%) was unprocessed fruits and vegetables such as cucumber, iced almonds and green almonds. The motivations for the street food consumption of the participants were determined to be listed as delicacy (24.5%), meeting with friends (20.3%), diversity (19.8%), saving time (18.9%), price (15.5%) and other factors (1%). In addition, it was observed that single participants were in search of more diversity compared to married participants and there was a significant difference between the "51 and over" age groups and the "18-30" and "41-50" age groups in seeking diversity and there was a decrease in seeking diversity with advancing age. Regarding the overall satisfaction of their travel experience in İstanbul, it was concluded that they (77.2%) are satisfied with and most (60.8%) of whom they have traveled to İstanbul more than 6 times in total including their recent to İstanbul, and more than half (54%) of them tend to learn more about street delicacies. The thesis study ends with various suggestions for researchers about future studies.     
Key Words: Diversity Seeking Motivation, Satisfaction, Street Delicacies.