COVID-19 pandemi sürecinin 6–12 yaş otizm ve zihinsel engelli çocuğa sahip annelerin bakım yükü ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of the COVID-19 pandemic process on the care burden and quality of life of mothers with 6-12 ages autism and children with intellectual disability
Yazar: MEHMET ALA
Danışman: PROF. DR. AYŞE RESA AYDIN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Engellilik Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, COVID-19 pandemi sürecinin 6-12 yaş otizm ve zihinsel engelli çocuğa sahip annelerin bakım yükü ve yaşam kalitesine olan etki düzeyine bakmaktır. Araştırma tarama yöntemi kullanılarak nicel desenli olarak tasarlanmıştır. İstanbul'un Türkiye'yi yansıttığına inanılan on ilçesinde faaliyet gösteren Otizm ve zihinsel engelliler ile çalışan özel merkez ve okullar ile bu alanda faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarına 22.02.2022 / 22.03.2022 tarihleri arasında başvuran ve otizimli veya zihinsel engelli çocuğu olan ebeveynler araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Engelli çocuğu olan gönüllü annelerden amaçsal örnekleme yöntemiyle belirlenen 150 kişiye ulaşılmıştır. Bu araştırmada Demografik Form, Bakım Verme Yükü Ölçeği, COVID-19'un Yaşam Kalitesine Etkisi Ölçeği değerlendirmeye alınmıştır. Toplanan veriler SPSS 25 sürümlü programına aktarılmış ve yapılan normallik analizi sonucu normal dağılım görüldüğünden parametrik nicel veri analizleri yöntemleri kullanılmıştır. Çalışma sonuçlarına göre; annelerin eğitim düzeyi, engelli çocuk sayısı ve çocuğun engel türü gibi faktörlerin bakım verme yüklerinde anlamlı farklılıklara yol açtığı tespit edilmiştir. Özellikle, eğitim düzeyi yüksek olan annelerin daha fazla bakım yükü hissettiği gözlemlenirken, iki engelli çocuğu olan annelerin ve zihinsel engellilik tanılı engelli çocuğu olan annelerin daha yüksek bakım yükleri olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, çocuğun fiziksel engelli olma durumu, sürekli reçeteli ilaç alma durumu ve COVID-19 sürecinin yaşam kalitesi etki düzeyleri arasında da anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Annelerin bakım yükleri ile COVID-19 sürecindeki yaşam kaliteleri arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. COVID-19 sürecinde bakım yükü attıkça annelerin yaşam kalitesi olumsuz şekilde önemli ölçüde etkilenmektedir. Araştırma sonuçlarına göre, araştırmacılar, alanda çalışanlar ve engelli çocuğa bakım verenler için bazı öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The primary aim of this study is to examine the impact level of the COVID-19 pandemic on the caregiving burden and quality of life of mothers with children aged 6-12 who have autism and intellectual disabilities. The research is designed with a quantitative pattern using a survey method. The population of the study consists of parents with children who have autism or intellectual disabilities and applied to special centers and schools working with individuals with autism and intellectual disabilities, as well as non-governmental organizations operating in this field, in ten districts of Istanbul believed to represent Turkey, between 22.02.2022 and 22.03.2022. A total of 150 volunteer mothers with disabled children were reached through purposive sampling. In this study, the Demographic Form, the Caregiving Burden Scale, and the Impact of COVID-19 on Quality of Life Scale were evaluated. The collected data were transferred to the SPSS 25 software, and since normal distribution was observed as a result of the normality analysis, parametric quantitative data analysis methods were used. According to the results of the study, it was determined that factors such as the educational level of the mothers, the number of disabled children, and the type of disability of the child led to significant differences in caregiving burdens. It was observed that mothers with higher educational levels felt a greater caregiving burden, while mothers with two disabled children and those with children diagnosed with intellectual disabilities had higher caregiving burdens. Additionally, significant relationships were found between the child's physical disability status, the status of continuously taking prescription medication, and the impact levels of the COVID-19 process on quality of life. A positive significant relationship was determined between the mothers' caregiving burdens and their quality of life during the COVID-19 process. As the caregiving burden increased during the COVID-19 process, the mothers' quality of life was significantly negatively affected. Based on the research results, some recommendations have been made for researchers, field workers, and caregivers of disabled children.