Sığınmacıların sağlık hizmetlerine erişimi: Metropol - uydu şehir karşılaştırması
Asylum seekers' access to healthcare: Comparison between metropole - satellite city
Yazar: FAİZE DENİZ MARDİN
Danışman: PROF. DR. NURAY ÖZGÜLNAR
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Damgalama = Stigmatization ; Kentler = Cities ; Mülteci kampları = Refugee camps ; Mülteciler = Refugees ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Sığınma = Asylum ; Uydu kentler = Satellite city

Özet:
Son yıllarda yaşanan çatışma ve savaşlar, göç hareketlerinin hacmini hızlı bir şekilde artırmıştır. Türkiye, birçok farklı ülkeden, özellikle de sınır ülkelerden, gelen sığınmacı ve mülteciyi barındırmaktadır ve günümüzde dünyada en fazla sayıda mülteci ve sığınmacıya ev sahipliği yapan ülke konumuna gelmiştir.
Bu çalışma metropol olarak İstanbul ve uydu şehir olarak Eskişehir'de, sığınmacıların sağlık hizmetlerine erişim koşullarını ve sağlık çalışanlarının bu konu hakkındaki düşüncelerini tespit etmeyi amaçlamıştır. Sağlık hizmeti sunumu açısından şehirler arası farklılıklar belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca Avrupa'da başarılı bir uygulama olarak kabul edilen Portekiz'in göçmenlere sağlık hizmeti sunumu araştırma kapsamında incelenmiştir.
Bu araştırma, nitel ve nicel veri toplama yöntemlerinin kullanıldığı tanımlayıcı bir araştırmadır. Her iki şehirde İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı'nın (İKGV) merkezlerindeki 30 sığınmacı ve İKGV çalışanları ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmış, İstanbul'da Haseki Eğitim Araştırma Hastanesi ve Şişli H. Etfal Eğitim Araştırma Hastanesi'nde ve Eskişehir'de Eskişehir Devlet Hastanesi'nde toplam 547 sağlık çalışanına anket uygulanmış ve her hastanede sağlık profesyonelleri ile bir odak grup tartışması yapılmıştır.
Sığınmacıların sağlık hizmetlerine erişiminde karşılaşılan engellerde metropol – uydu şehir karşılaştırıldığında kimlik ve buna bağlı sağlık güvencesi sorununun daha sık metropolde yaşandığı, sağlık çalışanlarının sığınmacılara karşı ayrımcılık boyutuna varan tutumlarının ise meslek gruplarına ve şehirlere göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Sığınmacıların sağlık hakkı konusunda yeterli bilgiye sahip olmamaları, sağlık kurumlarının mevzuatı farklı şekillerde uygulamaları her iki şehirde de yaşanan diğer başlıca sorunlar arasında yer almaktadırlar. Hem sağlık çalışanları hem de sığınmacılar tarafından belirtilen en önemli sorunlardan bir diğeri ise dil/iletişim sorunudur.
Sığınmacıların sağlık hizmetlerine erişiminde şehirler arasındaki farklılıkların ortadan kaldırılması için göç mevzuatına bağlı engeller kaldırılmalı ve sağlık çalışanlarına ayrımcı tutumları azaltmaya yönelik farkındalık kazandırıcı eğitimler verilmelidir.

Abstract:
In recent years, conflicts and wars have rapidly increased the volume of migration. Turkey has been receiving many asylum seekers and refugees particularly from its bordering countries and has become the country which hosts the highest number of asylum seekers and refugees in the world.
This study aims to determine the conditions under which asylum seekers can access healthcare in Istanbul as a metropole and Eskisehir as a satellite city and the health workers' perceptions towards this issue respectively. It aims to identify the difference between how healthcare is provided in these cities and also to examine the case of Portugal, which is widely accepted in Europe as a successful implementation of health care services to migrants.
This is a descriptive research where both qualitative and quantitative data collection methods have been used. Semi-depth interviews have been conducted with thirty asylum seekers as well as numerous Human Resources Development Foundation (HRDF) workers in HRDF centers in both cities. Haseki Training Research and Şişli H. Etfal Training Research hospitals in Istanbul and Eskişehir State Hospital in Eskişehir were the target hospitals. A total of 547 healthcare workers participated in the survey study from these three hospitals. Additionally, a focus group was conducted with the health professionals in each target hospital.
In comparison between metropole – satellite city, difficulties related to obtaining an identity card and, subsequently, health insurance were more frequently experienced in the metropole. On top of this, the health workers' attitudes bordering on discrimination towards asylum seekers were different between health workers and the cities. A lack of knowledge about asylum seekers' rights to healthcare by health workers and by asylum seekers themselves, as well as discrepancies in the delivery of health care between health organizations were among other main problems in both cities. Another main issue mentioned by both the healthcare workers and asylum seekers was the language barrier.
In order to resolve the differences between cities on asylum seekers' access to healthcare the barriers caused by the legislation on migration has to be removed and awareness trainings against discrimination should be organized for the health workers.