Zygmunt Bauman'ın akışkan odernite kuramının eğitimin işlevlerine yansıması
Reflection of Zygmunt Bauman's liquid modernity theory on the functions of educations
Yazar: GÜLSEVİL KUTLAY
Danışman: DOÇ. DR. İLKNUR ŞENTÜRK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Zygmunt Bauman'ın Akışkan Modernite kuramının
Eğitimin İşlevlerine olan yansımasını incelemektir.
Yöntem: Bu araştırma Nitel Araştırma yöntemlerinden olan Yorumlayıcı
Fenomenolojik desende yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma gurubunu Büyükşehir
statüsünde bulunan illerden birinde çalışmakta olan 23 öğretmen ve idareci
oluşturmakta olup maksimum çeşitlilik örneklem yöntemi kullanılmıştır. Maksimum
çeşitlilik örnekleme göre katılımcıların çalıştıkları okul kategorisi, okul türü, cinsiyet,
kıdem yılı, branşı, çalıştığı okuldaki hizmet süresi ve okul rolleri mümkün olduğunca
farklı tutulmaya çalışılmıştır.
Bulgular: Araştırma Zygmunt Bauman'ın Akışkan Modernitenin Kuramını
çerçevelediği tespit edilen beş boyut doğrultusunda gerçekleştirilmiş olup bu boyutlar:
Özgürlük, Teknoloji, Liberalleşme, Tüketim Kültürü ve Çok Kültürlülüktür. Bu
kapsamda araştırmanın bulguları detaylı olarak anlatılmakla birlikte genel olarak bu beş
boyutun eğitimin açık işlevleri olan "bireysel, toplumsal, siyasal, ekonomik ve felsefi
işlevleri" doğrudan ve dolaylı olarak etkilediği ve bu etkilerin kuramın metafor
haritasıyla örtüştüğü görülmektedir. Özgürlük boyutunda ulaşılan veriler genel olarak
"bireyselleşme ve toplumsal bağlardaki çöküş" metaforları bağlamında eğitimin
"bireysel, toplumsal, siyasal ve felsefi işlevleri işlerini etkilemektedir. Tüketim Kültürü
Boyutunda "kimlik" kavramına ulaşılmış ve "bireysel, toplumsal, ekonomik ve felsefi
işlevler" de tesirleri olduğu görülmüştür. Teknoloji Boyutunda ulaşılan metafor "zaman
ve mekan yitimi üzerinden çoğulculuk" olup "bireysel, toplumsal, ekonomik ve felsefi
işlevler" etkilediği görülmüştür. Liberalleşme Boyutunda ulaşılan kavramlar "belirsizlik
ve güvencesizlik" olup "bireysel, toplumsal, siyasal ve ekonomik işlevleri etkilediği
görülmüştür. Çok kültürlülük boyutunda teknolojiyle benzer olarak "çoğulculuk"
kavramı göze çarpmakta ve eğitimin "toplumsal, siyasal, ekonomik" işlevlerini
etkilemektedir.
Sonuç ve Öneriler: Elde edilen bulguların yordanması neticesinde elde edilen
sonuçlara göre, Akışkan Modernite kavramının 5 boyutunun da eğitim işlevlerine
önemli tesirleri olduğu görülmektedir. Fayda zarar ölçeğinde bakıldığında, eğitim
politikalarının çağın koşul ve gereklerine göre tanzim edilmesi gerektiği, bunun
yapılmaması halinde ise bahis olunan boyutların eğitim işlevlerine tesirlerinin
çoğunlukla olumsuz olacağını ifade etmek mümkündür.
Olumsuz tesirleri bertaraf etmek ya da etkisini azaltmak için bireye sorumluluk
yüklemenin ya da çözümü bireyden beklemenin, sorunların toplum genelinde çözülmesi
adına bir fayda sağlamayacağı, hatta ve hatta bu durumun, bireyleri kendi başının
çaresine bakma düşüncesine daha fazla sevk etmesi nedeniyle mevcudu vaziyet ve
koşulları ile pekiştirme gibi bir etkisi de olacaktır.
Eğitimin işlevlerinin, toplumsal hayatın inşasında sosyal, siyasi, iktisadi ya da
kültürel pek çok sahaya tesir etmesi ve pek çok ihtiyaca karşılık vermesi beklendiğinden
düzenlemelerin sadece eğitim sahasında değil, işlevin tesir ettiği ya da tesire maruz
kaldığı diğer sahalar ile ilişkisini inceleme ve bu yolla düzenleme gerekliliği
bulunmaktadır. Söz konusu öneriler tezin sonuçlar ve bulgular bölümünde ifade
edilmiştir.

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to examine the reflection of Zygmunt
Bauman's theory of Liquid Modernity on the Functions of Education.
Method: This research was conducted using Interpretative Phenomenological
Analysis, which is one of the qualitative research methods. The study group consisted of
23 teachers and administrators working in a metropolitan city, selected using maximum
variation sampling method. According to the maximum variation sampling, efforts were
made to keep the participants as diverse as possible in terms of the category of the
school they work in, type of school, gender, years of seniority, subject area, working
period in the school, and school roles.
Results: The research was conducted in accordance with the 5 dimensions
identified within Zygmunt Bauman's framework of Liquid Modernity Theory, namely:
Freedom, Technology, Liberalization, Consumer Culture, and Multiculturalism. In this
scope, the findings of the research are detailed, showing that these 5 dimensions directly
and indirectly affecting the "individual, social, political, economic, and philosophical
functions" of education, as outlined in Bauman's metaphorical map. The data obtained
under the dimension of Freedom generally revolve around the metaphors of
"individualization and the collapse of social ties," affecting the "individual, social,
political, and philosophical functions" of education. Under the dimension of Consumer
Culture, the concept of "identity" is reached, with observed effects on "individual,
social, economic, and philosophical functions." The metaphor reached under the
dimension of Technology is "pluralism through the loss of time and space," impacting
the "individual, social, economic, and philosophical functions" of education. Within the
dimension of Liberalization, the concepts reached are "uncertainty and insecurity,"
affecting the "individual, social, political, and economic functions." Similar to
technology, the concept of "pluralism" is prominent within the dimension of
Multiculturalism, impacting the "social, political, and economic functions" of education
(These results are summarized and contain sub-metaphors within the theoretical
framework.).
Conclusion and Suggestions: Based on the interpretation of the findings
obtained, it is observed that the 5 dimensions of Liquid Modernity Theory have
significant effects on the functions of education. When examined on a cons-pros scale,
it can be stated that education policies need to be regulated according to the conditions
and requirements of the era, and if failing to do so may mostly result in negative
impacts on the functions of education related to the mentioned dimensions.
Imposing responsibility on individuals or expecting solutions from individuals to
mitigate or reduce negative impacts may not provide any benefit in terms of resolving
issues at the societal level. In fact, this approach may further encourage individuals to
rely solely on themselves, thus reinforcing the existing situation and conditions.
Due to the expectation that the functions of education address various fields and
meet many needs, regulations need to be made not only in the field of education but also
in other areas affected by or affecting the functions. These suggestions are expressed in
the relevant section of the thesis and specific to the function.