İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshi
Dismissial on grounds of trade union
Yazar: ŞÜKRİYE ESRA BASKAN
Danışman: PROF. SARPER SÜZEK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hukuk = Law ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Fesih = Cancellation ; Fesih hakkı = Cancellation right ; Sendika hürriyeti = Labour union liberty ; Sendikalar = Unions ; Sendikalar Kanunu 2821 sayılı = Law of labour unions 2821 numbered ; Sendikalaşma özgürlüğü = Unionization freedom ; Türk iş hukuku = Turkish labor law ; İş Kanunu = Labour Law ; İş güvencesi tazminatı = Jop security indemnity ; İş sözleşmesi = Employment contract

Özet:
Sendika özgürlüğü işçi ve işverenlerin çalışma hayatındaki ortak ekonomik hak ve menfaatlerini korumak ve gözetmek amacıyla serbestçe örgütlenme hakkını ifade eder. Anılan özgürlük kapsamında her şeyden önce bireyler sendika kurma, sendikaya üye olma ve sendikal faaliyette bulunma hakkına sahiptir. Diğer taraftan bireylerin sendikaya üye olmama, sendika üyeliğinden ayrılma hakkı da sendika özgürlüğü kapsamında değerlendirilmektedir. Ancak işçilerin sendika özgürlüğünün kendisine tanıdığı haklardan yararlanabilmesi için her türlü baskı ve tehditten uzak olmaları gerekir. Uygulamada sendika özgürlüğünü ihlal eden en önemli tehdit sendikal nedenle fesih şeklinde karşımıza çıkmaktadır.Sendikal nedenle fesih bir işçinin sendika kurması veya sendikaya üye olması ya da olmaması yahut sendikal faaliyette bulunması veyahut üye olduğu sendikadan ayrılması nedeniyle işten çıkarılmasıdır. İşten çıkarılma tehdidi altında işsiz kalma endişesi taşıyan işçiler ise sendika özgürlüğünden fiilen vazgeçmektedir. Bu nedenle işçilerin sendikal nedenle feshe karşı korunması zorunluluğu ortaya çıkmaktadır.Türk hukukunda sendikal nedenle fesih başta sendika özgürlüğünü güvence altına alan Anayasa'nın 51. maddesine ve Sendikalar Kanununun 22. maddesine aykırılık teşkil eder. Diğer taraftan Sendikalar Kanununun 30. maddesinde işyeri sendika temsilcilerinin iş sözleşmelerinin temsilcilik faaliyetleri nedeniyle feshine ilişkin özel düzenlemeye yer verilmiş, anılan kanunun 31. maddesinde ise işçilerin iş sözleşmelerinin sendika üyeliği veya sendikal faaliyetlerinden dolayı feshedilemeyeceği hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenlemeler gereğince hukukumuzda sendikal nedenle feshin tartışmasız olarak hukuka aykırı bir fesih türü olduğu ifade edilebilir. Nitekim sendikal nedenle fesih iş güvencesi kapsamındaki işçiler bakımından geçersiz fesih, iş güvencesi kapsamında olmayan işçiler bakımından kötü niyetli fesih veya haksız fesih teşkil eder. Sendikal nedenle fesih ayrıca Türk Ceza Kanununun 118. maddesi kapsamında sendikal hakların kullanılmasının engellenmesi suçu oluşturur ve hukuki yaptırımların yanı sıra cezai yaptırıma tabidir.

Abstract:
The union freedom means the freedom of the employees and employers to organize freely to safeguard and protect their common economical rights and benefits in the professional life. Within the scope of the said freedom, first and foremost, the individuals have the right to establish unions, to become members of unions and to participate in union activities. On the other hand, it should also be considered within the scope of the union freedom not to become a member of any union and to leave union membership. However, the employees should be free from all kinds of oppression and intimidation in order to benefit from the rights, which the union freedom entitles to them. In the application, termination based on union related reasons shows up as the most important threat that violates the union freedom.Termination due to union related reasons means the dismissal of an employee for reasons of establishing a union or becoming or not becoming a member of a union or participation in union activities or quitting the union, which he/she is a member of. Having the concern of becoming unemployed under the threat of dismissal from job, the employees give up the union freedom. For this reason, it is essential to protect employees against termination of employment contract due to union related reason.Within the context of the Turkish legislation, termination of employment contract due to union related reasons constitutes a violation of Article 51 of the Turkish Constitution that secures the union freedom and Article 22 of the Unions Law. On the other hand, Article 30 of the Unions Law incorporates special provisions related to the termination of employment contract of workplace union representatives due to representation activities, while Article 31 thereof stipulates that the employment contracts of the employees cannot be terminated due to union membership or union activities. As per the said legislations, it can be specified without any doubt that termination due to union related reasons is a type of termination that contradicts the law. As a matter of fact, termination due to union related reasons constitutes an invalid termination for employees under employment guarantee and abusive termination or wrongful termination for those not under employment guarantee. Additionally, the termination due to union related reasons constitutes the crime of preventing the use of union rights under the provisions of article 118 of Turkish Penal Code and is subject to penal sanctions in addition to legal sanctions.