Bazı arpa ve yerel arpa çeşitleri ile yabani arpa (Hordeum spontaneum) genotiplerinin Pyrenophora graminea'ya karşı reaksiyonlarının belirlenmesi ve bu genotiplerde Rdg2a dayanıklılık lokusunun moleküler markörler kullanılarak araştırılması
Determination of the reactions of some barley cultivars and landraces and wild barley (Hordeum spontaneum) genotypes  to Pyrenophora graminea and investigation of Rdg2a resistance locus in these genotypes using molecular markers
Yazar: HATİCE SEVDE YÜCELER
Danışman: PROF. DR. AZİZ KARAKAYA
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Arpa = Barley ; Dayanıklılık = Durability ; Drechslera graminea = Drechslera graminea ; Hordeum vulgare = Hordeum vulgare ; Yaprak lekesi = Leaf spot

Özet:
2021-2022 yıllarında yürütülmüş olan bu çalışmada 12 adet arpa çeşidi, 10 adet yerel arpa çeşidi ve 10 adet yabani arpa (Hordeum spontaneum) genotipinin arpa çizgili yaprak lekesi etmeni Pyrenophora graminea'ya karşı reaksiyonları belirlenmiştir. Bu arpa genotiplerinde P. graminea'ya karşı dayanıklılık sağlayan Rdg2a dayanıklılık lokusu moleküler markörler kullanılarak araştırılmıştır. Farklı virülenslik seviyelerinde olan 3 adet P. graminea izolatı kullanılmıştır. Rdg2a lokusunun araştırılması için 2 adet STS ve 2 adet CAPS markörü kullanılmıştır. Misket, Çumra 2001, Sabribey, L167 ve W41 genotipleri 3 izolata da fenotipik olarak dayanıklı bulunmuştur. Kullanılan moleküler markörler arasında en işlevsel olduğu düşünülen STS markörü MWG2018 ile yapılan taramada genotiplerin %83.33'ü dayanıklı kontrol çeşidi Thibaut ile aynı bant desenini vermiştir. Misket, Sabribey ve L167 genotipleri MWG2018 markörü ile yapılan taramada dayanıklı kontrol çeşidi Thibaut ile aynı bant desenini veren ve fenotipik olarak 3 izolata da dayanıklı bulunan genotipler olarak bulunmuşlardır. Çumra 2001 ve W41 genotipleri ise 3 izolata dayanıklı bulunmalarına rağmen Thibaut ile aynı bant desenini oluşturmamıştır. Çalışmada dayanıklı bulunan genotipler doğrudan ekim veya ıslah çalışmalarında kullanılabilecek, markör destekli seleksiyon çalışmaları ile Rdg2a dayanıklılık lokusunu taşıyan genotipler ise bitki ıslahında gen piramitleme çalışmalarında kullanılabileceklerdir.

Abstract:
In this study, which was carried out in 2021-2022, the reactions of 12 barley cultivars, 10 barley landraces and 10 wild barley (Hordeum spontaneum) genotypes against the barley stripe disease agent Pyrenophora graminea were determined. In these barley genotypes, the Rdg2a resistance locus, which confers resistance to P. graminea, was investigated using molecular markers. Three P. graminea isolates with different virulence levels were used. Two STS and 2 CAPS markers were used to investigate the Rdg2a locus. Misket, Çumra 2001, Sabribey, L167 and W41 genotypes were found to be phenotypically resistant to all 3 isolates. In the screening with the STS marker MWG2018, which is thought to be the most functional among the molecular markers used, 83.33% of the genotypes gave the same band pattern as the resistant control variety Thibaut. Misket, Sabribey and L167 genotypes were found to be phenotypically resistant to all 3 isolates, giving the same band pattern as the resistant control variety Thibaut in screening with the MWG2018 marker. Although Çumra 2001 and W41 genotypes were resistant to 3 isolates, they did not form the same band pattern as Thibaut. The genotypes found to be resistant in the study can be used in direct sowing or breeding studies, and the genotypes carrying the Rdg2a resistance locus can be used in gene pyramiding studies in plant breeding.