Akran Zorbalığı grupları arasında sosyometrik statü, yanlızlık ve akademik başarı durumlarının incelenmesi
The Examination of peer victimization groups in terms of sociometric status, loneliness and acedemic achievement
Yazar: NİLAY PEKEL
Danışman: DR. ZEHRA UÇANOK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı zorba, kurban, zorba/kurban ve karışmayan olmak üzere dört akran zorbalığı grubunu belirlemek ve bu grupları sosyometrik statü, yalnızlık ve akademik başarı açısından karşılaştırmaktır. Akran zorbalığı gruplarını belirleyebilmek amacıyla "Akran Zorbalığı Kurbanlarını Belirleme Ölçeği" temel alınarak "Akran Zorbalarını Belirleme Ölçeği" oluşturulmuştur. Ayrıca akran zorbalığı grupları cinsiyete göre de değerlendirilmiş, kız ve erkek öğrencilerin birbirlerine karşı akran zorbalığı gösterme ve akran zorbalığına maruz kalma oranları ele alınmıştır. Araştırmaya 5. ve 6. sınıfa devam eden 718 kız ve erkek öğrenci katılmıştır. Çocuklara "Sosyal Doyum Ölçeği", "Sosyometrik Statü Ölçeği", "Akran Zorbalığı Kurbanlarını Belirleme Ölçeği" ve "Akran Zorbalarını Belirleme Ölçeği" uygulanmıştır. Zorba ve zorba/kurban çocukları belirleyebilmek amacıyla, Akran Zorbalığı Kurbanlarını Belirleme Ölçeği temel alınarak Akran Zorbalarını Belirleme Ölçeği oluşturulmuştur. Yapılan faktör analizi ile Akran Zorbalığı Kurbanlarını Belirleme Ölçeğiyle benzer şekilde terör, açık saldırı, alay, ilişkisel saldırı ve kişisel eşyalara saldırı faktörleri belirlenmiş, geçerlik ve güvenirlik analizleri sonucunda tatminkar sonuçlar elde edilmiştir. Akran zorbalığı grupları sosyometrik statü açısından karşılaştırıldıklarında kurban çocuklar, ihmal edilmiş statüye göre daha fazla reddedilmiş statüde, zorba/kurban çocuklar tüm diğer sosyometrik statü gruplarına göre reddedilmiş statüde, karışmayan çocuklar ise diğer sosyometrik statü gruplarına göre daha fazla popüler ve ortalama statüde yer almışlardır. Bu bulgulara destek amacıyla akran zorbalığı grupları akran kabulü ve akran reddi açısından da karşılaştırılmışlardır. Buna göre zorba/kurban çocukların, tüm diğer akran zorbalığı gruplarına göre daha fazla oranda akranları tarafından reddedildikleri bulunmuştur. Akran zorbalığı grupları yalnızlık açısından değerlendirildiklerinde ise kurban ve zorba/kurbanIll çocukların zorba ve karışmayan çocuklara göre daha yalnız oldukları bulunmuştur. Akademik başarıya ilişkin karşılaştırmalar sonucunda zorba/kurban çocukların tüm diğer akran zorbalığı gruplarına göre daha düşük akademik başarıya sahip oldukları görülmüştür. Erkek çocukların, kız çocuklara göre daha fazla oranda akran zorbalığı gösterdikleri bulunmuştur. Akran zorbalığına maruz kalma ve akran zorbalığı gösterme oranları, cinsiyetler arasında uygulanışları açısından karşılaştırıldıklarında ise kız öğrencilerin genellikle her iki cinsiyet tarafından, erkek öğrencilerin ise yine erkekler tarafından akran zorbalığına maruz kaldıkları görülmüştür. Akran zorbalığı göstermeye ilişkin değerlendirilmeler sonucunda erkek Öğrencilerin genellikle yine erkeklere karşı akran zorbalığı gösterdikleri bulunmuştur. Araştırmadan elde edilen bulgular, diğer araştırma bulguları çerçevesinde ve gelecekteki araştırmalar için sunulan önerilerle birlikte tartışılmıştır.

Abstract:
The main purpose of this study was to determine four groups of peer victimization as bully, victim, bully/victim and notinvolved by using "The Peer Victimization Scale" and "The Peer Bullying Scale" and the differences between them were compared according to sociometric status, loneliness and academic achievement. Moreover peer victimization groups were evaluated according to gender; and the percentages of male and female student's bullying behaviors to each other and being bullied were examined. Participants were 718 5th and 6th grade male and female students. "Sociometric Status Scale", "Loneliness and Social Dissatisfaction Scale", "The Peer Victimization Scale" and "The Peer Bullying Scale" were applied. The Peer Bullying Scale was formed in order to determine bully and bully/victim children by using The Peer Victimization Scale. As a result of a principal components analysis, factors of terror, overt bullying, teasing, relational bullying and attacks on property were determined similar to "The Peer Victimization Scale", and as a result of the validity and reliability analysis satisfying results were gained. The peer victimization groups were compared in terms of sociometric status. The results showed that, victim children located more in rejected status than neglected status, bully/victim children located more in rejected status than all sociometric status and notinvolved children located more in popular and average status than other sociometric status. Furthermore the peer victimization groups were compared in terms of peer acceptance and peer rejection. Findings showed that bully/victim children were more rejected by their peers than other peer victimization groups. When peer victimization groups were examined in terms of loneliness, it was found that victim and bully/victim children were lonelier than bully and notinvolved children. The comparison in terms of academic achievement showed that bully/victim children had lower grade than all peer victimization groups.The results of this study also indicated that male students were found to have more peer bullying behaviors than female students. Moreover results indicated that female students were usually bullied by both male and female students. Male students were usually bullied by male students and male students were usually exposed to bullying by other male students. The findings were discussed in the context of literature and with the suggestions for future researches.