İstanbul'da satılan işlenmiş hububat ve bakliyat ürünlerinde deoksinivalenol (vomitoksin) aranması
Determination of deoxnivalenolin processed cereal and pulse products provided from Istanbul market
Yazar: DİREN BEYOĞLU
Danışman: DOÇ.DR. GÜLDEN Z. OMURTAG
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
1. ÖZET Deoksinivalenol (DON, vomitoksin), hububat ve bakliyat gibi besin ürünlerinde F.graminearium, F.culmorum gibi fungal Fusarium cinsinin çeşitli türleri tarafından sentezlenen toksik kimyasal bir maddedir. Bu mikotoksinin oluşumu sıcaklık, nem, besin üretim aşamaları ve üretilen besinin tipi gibi birçok faktöre bağlıdır. Tarım ürünlerinde hasattan önce veya depolama sırasında oluşan, yemlerde de rastlanan DON'la kontaminasyon sonucu insan ve hayvanlarda vomitus ve besin reddi, immun sistem faaliyetinin yavaşlaması, gastrointestinal bozukluklar gibi pekçok hastalığa rastlanmaktadır. Çalışmamızda, marketlerden, pazarlardan temin edilmiş hububat ve bakliyat ürünlerinde DON araştırıldı. DON, UV detektörlü yüksek basınçlı sıvı kromatografisi (YBSK) ve ince tabaka kromatografisi (İTK) ile tayin edildi. DON aranmasında kullanılan iki yöntem de büyük kolaylıklar sağlamaktadır. İnce tabaka kromatografisi basit, pratik, hızlı ve ucuz olması nedeniyle tercih edilirken, yüksek basınçlı sıvı kromatografisi de hassasiyeti ve teşhis kolaylığı sebebiyle kullanılmaktadır. Bu çalışmada 68 tane işlenmiş hububat ve 15 tane bakliyat örneğinde DON analizi yapıldı. İstanbul'dan temin edilmiş bu toplam 83 örneğin 66 tanesi marketlerden, 17 tanesi semt pazarlarından satın alındı. YBSK ile DON tespit edilen örneklerden >0.60 ppm miktarında bulunanların aynı zamanda İTK ile de analizleri yapıldı. En yüksek DON düzeyi pazardan temin edilen bir mısır unu örneğinde 2.67 ppm olarak saptandı. İTK ve YBSK çalışmalarının sonuçlan birbirleriyle uyumlu bulundu. DON, hububat örneklerinin %8.82'sinde tespit edilmiş olup, bakliyat örneklerin de DON'a rastlanmamıştır. Ülkemiz beslenmesinde çok önemli bir yer tutan ve yurt dışına giderek artan miktarlarda ihraç edilen işlenmiş hububat ve bakliyat ürünleri aynı zamanda ekonomimiz açısından da önemlidir. Bu nedenle besinlerin tüm besin zinciri boyunca geçirdiği aşamalarda, mikotoksinlerle kontaminasyonun önlenmesi, hijyen bakımından kontrol ve analizlerinin yapılması gerekmektedir. Beslenmeyle ilgili yapılacak mikotoksin çalışmaları sağlıklı bir toplum kazanmak ve sağlıklı nesillerin yetişmesi bakımından büyük önem taşır. DOKÜMANTASYON MERKÜ2J

Abstract:
2. SUMMARY DETERMINATION OF DEOXNIVALENOL IN PROCESSED CEREAL AND PULSE PRODUCTS PROVIDED FROM ISTANBUL MARKET Deoxynivalenol (DON, vomitoxin) is chemical compound which is synthesized by various species of the fungal genus Fusarium such as F. graminearium, F.culmorum, on foods like cereal, pulse and their products. The occurrence of this mycotoxin depends on such factors as temperature, humidity, food processing methods, and type of food product. DON which is capable of growing on agricultural products before harvest and during storage was also seen on feedstuffs. Contamination with DON causes a number of illness in man and animals such as decrease in food consumption (anorexia), depression or inhibition on immun system function and irritation of the gastrointestinal tract. In our study, DON was investigated with processed the cereal and pulse products which are provided from markets and street bazaars. DON was detected using thin layer chromatography (TLC) and high performance liquid chromatography (HPLC) with UV detector. Two methods used for the detection of DON provide lots of facilities. TLC was preferred because of its easy, fast and inexpensive application and HPLC was used because of its facility in detection. In this study, DON analysis was carried out in 68 processed cereal and 15 pulse samples. Out of 83 samples, 66 of them were purchased from markets and 17 of them were from street bazaars existing in Istanbul. DON detected samples by HPLC at the level of >0.60 ppm were also analysed by TLC. The highest level of DON was determined as 2.67 ppm in a corn flour sample. DON was detected in 8.82% of cereal and none in pulse products. Cereal and pulse products which were also exported are very important in our food chain and in our country's economy. Therefore, foodstuffs are needed to be controlled and analysed during food process. All mycotoxin analyses for the entire food chain have a lot of importance for healthy people and healthy generations.