Birinci basamakta defansif tıp uygulamaları ölçek geliştirme çalışması
Defensive medicine practices in primary care: a scale development study
Yazar: MEHMET DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA GÜNVAR ; PROF. DR. İRFAN YURDABAKAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Defansif tıp = Defensive medicine ; Doktorlar-birinci basamak = Physicians-primary care ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, birinci basamak sağlık kurumlarında çalışan aile
hekimleri/genel pratisyen'lerin defansif tıp uygulama davranışlarını ölçen bir ölçek
geliştirmektir.
Yöntem: Defansif tıpla ilgili literatürdeki yayınları inceledik. Daha sonra birinci
basamakta çalışan aile hekimlerinden oluşan 7 ve 9 kişilik iki grup ile odak grup
görüşmesi yaptık ve bu görüşmeleri analiz ettik. Ayrıca daha önce bir nitel araştırma
sırasında aile hekimleriyle yapılmış olan görüşmelerin kayıtlarını inceledik ve örgüt
psikolojisi üzerine çalışan bir psikolog ile görüşme yaptık. Sonuçta 37 maddelik anket
oluşturduk. Deneme uygulaması yaptık, sonuçları inceledik. Ardından anketi ilk olarak
252 kişiye uyguladık ve açıklayıcı faktör analizi yaptık. Doğrulayıcı faktör analizi için
ise ilk uygulamaya katılmamış olan 266 kişiye tekrar anket uyguladık. Bu aşamada
ölçüt geçerliğine de baktık.
Bulgular: Analizlerimize göre 21 maddelik ölçek; Yönlendirme/Sevk, Şikayet, E-
Rapor, Sözel/Fiziksel Şiddet ve Girişimsel İşlem olmak üzere 5 boyutu ölçmektedir.
Maddelerin faktör yükleri 0,54-0,90 arasında değişmektedir. Toplam ölçeğin
Cronbach's Alfa değeri 0,92 olarak hesaplanmıştır.
Sonuç: Birinci basamakta çalışan aile hekimlerinin defansif tıp uygulamalarını ölçen
geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirdik.
Anahtar Kelimeler: birinci basamak, defansif tıp, ölçek, aile hekimliği

Abstract:
Aim: The aim of this study was to develop a scale to measure defensive medical
practices among family physicians/general practitioners working in primary healthcare
settings.
Method: We reviewed the literature on defensive medicine and conducted focus group
discussions with two groups of family physicians working in primary care, consisting of
7 and 9 participants, respectively. These discussions were analyzed in detail.
Additionally, we reviewed recordings of interviews with family physicians from a
previous qualitative study and consulted with a psychologist specializing in
organizational psychology. Based on these inputs, we developed a 37-item
questionnaire. A pilot study was conducted, and the results were analyzed.
Subsequently, the questionnaire was administered to an initial sample of 252
participants, and exploratory factor analysis (EFA) was performed. For confirmatory
factor analysis (CFA), the questionnaire was administered to a separate group of 266
participants who had not taken part in the first phase. At this stage, we also examined
criterion validity.
Results: Our analyses identified a 21-item scale that measures five dimensions:
Referral, Complaints, E-Reports, Verbal/Physical Violence, and Interventional
Procedures. Factor loadings for the items ranged from 0.54 to 0.90. The Cronbach's
alpha for the total scale was calculated to be 0.92.
Conclusion: We developed a valid and reliable scale to measure defensive medical
practices among family physicians working in primary care settings.
Keywords: primary care, defensive medicine, scale, family medicine