Atmosferik uçucu organik bileşiklerin ölçümü için pasif örnekleyici geliştirilmesi ve kullanımı
Development of a diffusive sampler for the measurement of atmospheric volatile organic compounds and use of the sampler
Yazar: ÖZLEM ÖZDEN ÜZMEZ
Danışman: PROF. DR. TUNCAY DÖĞEROĞLU ; DOÇ. DR. EFTADE EMİNE GAGA
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu tez çalışması kapsamında, atmosferdeki önemli kirletici bileşenler arasında yer alan Uçucu Organik Bileşiklerin (UOB) örneklenmesi amacıyla pasif örnekleyici geliştirilmiş ve söz konusu örnekleyicinin doğruluk ve güvenilirliğini test etmeye yönelik olarak validasyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Öncelikle, boyut, tutma ortamı, analiz yöntemi v.b. açılardan en uygun pasif örnekleyici modifikasyonu belirlenmiş ve daha sonra söz konusu örnekleyiciye yönelik saha (gerçek ortam) koşullarında ve laboratuarda kontrollü koşullarda (deney odası) validasyon çalışmaları yapılmıştır. Validasyon çalışmaları kapsamında, pasif örnekleyicilerin performanslarını test etmek üzere hazırlanan Avrupa Standartları (EN 13528?1 ve EN 13528?2) dikkate alınmıştır. Validasyon çalışmalarından elde edilen sonuçların (doğruluk, tekrarlanabilirlik, örnekleme öncesi ve sonrası saklama süresi, geri kazanım, kör değerler, örnekleme hızı, meteorolojik parametrelerin etkisi v.b.) ilgili standartları sağladığı ve hedeflenen sonuçlara ulaşıldığı görülmüştür. Validasyon çalışmaları tamamlandıktan sonra, geliştirilen UOB pasif örnekleyicisinin farklı ortamlarda (tünel, petrol istasyonu, yağlı boya ve vitray çalışmalarının yapıldığı bir ortam v.b.) kullanılabilirliğini test etmek üzere pasif örnekleme çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Geliştirilen pasif örnekleyici, Türk Patent Enstitüsü tarafından Faydalı Model olarak tescillenmiştir. Söz konusu pasif örnekleyicinin ucuz ve kullanımının pratik olması ve ayrıca ülkemizde üretilebilir durumda olması nedeniyle, UOB örnekleme çalışmalarının daha yaygın hale gelmesinde önemli rol oynayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In this thesis, a diffusive sampler for the sampling of Volatile Organic Compounds (VOCs) which are among the important atmospheric pollutants has been developed and validation studies for the sampler have been carried out in order to test its accuracy and reliability. Firstly, the best diffusive sampler modification was determined considering factors such as size, sampling medium, analytical procedure, etc. and then field and laboratory (exposure chamber) validation studies for the sampler of interest were carried out. The validation studies were performed according to the European Standards (EN 13528?1 and EN 13528?2) prepared for the testing of diffusive sampler performance. The results of the validation studies (accuracy, precision, determination of storage period before and after the sampling, recovery, blank values, uptake rate, the effect of environmental factors, etc.) were in accordance with the related standards and showed that the desired results were achieved. After validation studies were completed, VOC diffusive sampler was used in some sampling studies carried out in different environments (tunnel, petrol station, a university department where oil paint and stained glass studies are performed). The developed diffusive sampler was registered as Utility Model by Turkish Patent Institute. It is expected that the diffusive sampler developed in this thesis is going to have an important role in the widespread monitoring of VOCs since it is cheap and the use of the sampler is practical and also it is producible within the country.