Sezaryenle ve normal doğan 24 ay altı bebeklerde genel sağlık durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of the general health condition in cesarean and normal borning under 24 months babies
Yazar: BAYRAM BAŞDEMİR
Danışman: PROF. DR. GÜNAY SAKA
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Güvenli bir gebelikten sonra yapılacak doğumun şekli anne ve bebeğin doğumdan sonraki hayatlarını önemli bir şekilde etkileyecek sürecin başlangıcıdır. Bu süreç son zamanlarda daha çok sezaryen lehine artmaktadır. Bu artışın bebek sağlığı ve gelişimine etkileri önemlidir.
Bu çalışmada amaç; doğum şekli prevalansı ve etkileyen faktörleri araştırıp, doğum şeklinin bebeklerin beslenmesi, büyüme-gelişimi ve genel sağlık durumu üzerine etkilerini tespit etmektir. 
       Kesitsel nitelikte olan çalışmanın evreni Kayapınar 1 nolu ASM ye kayıtlı 24 aylık tüm bebeklerdir. Annelere sorulan 56 soruluk anket eşliğinde veriler toplanmıştır. 
Bağımlı değişkenler: Doğum şekli, ilk emzirilme zamanı, sadece anne sütü alma süresi, ilk 6 ay anne sütüyle tam emzirilme, anne sütü alma süresi, hastalanma sıklığı, bebeğin ağırlığı, boyu ve BKİ'dir.
Bağımsız Değişkenler: Doğum şekli, doğumun yapıldığı yer, DÖB, DSB, anne yaşı, baba yaşı, anne öğrenim durumu, baba öğrenim  durumu, aylık toplam gelir, anne çalışma durumu, baba çalışma durumu, aile tipi ve alilenin sosyal güvencesidir.
      Araştırmaya kapsamındaki 264 bebeğin 133'ü (%50,4) erkek bebek, 131'i (%49,6) kız bebekdir. Bebeklerin doğum ağırlıkları ortalaması 3238,9 ± 404,2 g, doğum boyu ortalaması 49,4 ± 1,5 cm olup 24 aylık kilo ortalaması 12360,2  ± 1351,4  g, boy ortalaması 88,1 ± 3,6 cm dir. 
Araştırmaya katılan bebeklerin annelerinin yaş ortalaması 29,7 ± 5,2 yıl olarak bulunmuştur. Annelerin 8'i (%3) okur-yazar değil, 104'ü (%39,4) üniversite mezunuydu. Annelerin 175'i (%66,3) ev hanımı olup çalışmamaktaydı. 
Bebeklerin 152'si (%57,6) sezaryen, 112'si (%42,4) normal doğumla doğmuştu. Bebeklerin  %37,9'u doğar doğmaz ilk bir saatte, %87,9'u ilk günde kolostrumla emzirilmişti.
Doğum şeklinin anne eğitimi, baba eğitimi, ailenin aylık geliri, DSB, ilk emzirmeye başlama zamanı, hastalanma sıklığı ile ilişkili olduğu saptanmıştır (p<0,05). Sezaryen oranları Okur-yazar olmayan annelerde %12,5, ilkokul mezunu babalarda  %40, ailenin aylık geliri 2000 tl nin altında olanlarda %31,7 iken üniversite mezunu annelerde %63,5, üniversite mezunu babalarda %64,5, aylık geliri 6000 tl üzeri olanlarda %65,1 olarak bulundu.
Normal doğumla doğan bebeklerin %58'i ilk bir saatte,  %94,7 si ilk gün içinde emzirilmişti. Bu oranlar sezaryenle doğanlarda %23 ve %82,9'du. Normal doğan bebekler ilk 24 ayda ortalama 16,1±9,7 kez, sezaryenle doğan bebekler 19± 10,1 kez hastalanmıştı.
Ailenin sosyodemografik düzeyi arttıkça sezaryen oranları artmaktadır. 
Doğum şeklinin bebeklerin büyüme ve gelişmesi üzerine etkisi anlamlı olarak bulunamamıştır.
 Sezaryen doğumlar bebeklerin daha sık hastalanmasına sebep olarak genel sağlık durumunu olumsuz yönde etkilemektedir.
Sezaryenle doğum yapan annelerin bebekleri daha geç kolostrumla beslenmeye başlamıştır. Bu bebekler anne sütünün koruyucu, besleyici ve gelişimi sağlayıcı etkilerinden daha geç faydalanmaya başlamaktadır. 
Sezaryen doğum oranlarını azaltmak için doğum öncesi verilecek eğitimlerle kadınların normal doğumu tercih etmesi desteklenmelidir. 

Anahtar sözcükler: sezaryen, emzirme, anne sütü, bebek beslenmesi, bebek gelişimi

Abstract:
The mode of delivery after a safe pregnancy is the beginning of the process that will significantly affect the lives of the mother and baby after birth. This process has been increasing in favor of cesarean more recently. The effects of this increase on baby health and development are important.
The purpose of this study; to investigate the prevalence of birth and the factors affecting it, and to determine the effects of birth on the nutrition, growth-development and general health of babies.
       The universe of the cross-sectional study is all 24-month-old infants registered with ASM 1 in Kayapınar. Data were collected with a questionnaire of 56 questions asked to mothers.
Dependent variables: Delivery type, first breastfeeding time, breastfeeding time only, first 6 months full breastfeeding with breast milk, breastfeeding time, frequency of illness, baby's weight, height and BMI.
Independent Variables: Mode of delivery, place of birth, PC, DSB, maternal age, paternal age, maternal educational status, paternal educational status, monthly total income, maternal employment status, paternal employment status, family type and social security of the family.
      133 (50.4%) of the 264 babies included in the study are male babies and 131 (49.6%) are baby girls. The average birth weight of babies is 3238.9 ± 404.2 g, average birth length is 49.4 ± 1.5 cm and 24-month weight average is 12360.2 ± 1351.4 g, height average is 88.1 ± 3.6 cm.
The average age of the mothers of the babies participating in the study was found to be 29.7 ± 5.2 years. Eight (3%) of the mothers were illiterate, 104 (39.4%) were university graduates. 175 of mothers (66.3%) were housewives and were not working.
152 (57.6%) of the babies were born by cesarean and 112 (42.4%) by normal birth. As soon as 37.9% of the babies were born, they were breastfed with colostrum in the first hour and 87.9% of them in the first day.
It was found that delivery type was associated with mother education, father education, monthly income of the family, DSD, time to start breastfeeding, and the frequency of illness (p <0.05). While cesarean rates are 12.5% for illiterate mothers, 40% for primary school graduates, 31.5% for families with a monthly income below 2000 TL, 63.5% for university graduate mothers, 64.5% for university graduate fathers, and monthly income for 6000 It was found to be 65.1% in those over TL.
58% of babies born with normal delivery were breastfed in the first hour and 94.7% of them were breastfed in the first day. These rates were 23% and 82.9% in those born by cesarean section. In the first 24 months, babies born normally had an average of 16.1 ± 9.7 times, and babies born by cesarean section 19 ± 10.1 times.
As the sociodemographic level of the family increases, cesarean rates increase.
The effect of delivery type on the growth and development of babies was not found significant.
 Cesarean deliveries affect the general health status negatively, causing babies to get sick more frequently.
The babies of the mothers who gave birth by cesarean started feeding with colostrum later. These babies start to benefit from the protective, nutritious and developmental effects of breast milk later.
In order to decrease the cesarean delivery rates, pre-natal trainings should support women to prefer normal delivery.

Keywords: cesarean, breastfeeding, breast milk, infant nutrition, infant development