Tasarım stüdyosu eğitiminde bilişsel yetkinlik ve yaratıcılık süreçleri
Cognitive competence and creative process in design studio education
Yazar: PELİN KOÇKAN ÖZYILDIZ
Danışman: PROF. PELİN YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2018
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Bilimsel yaratıcılık = Scientific creativity ; Biliş = Cognition ; Tasarım = Design ; Tasarım eğitimi = Design education ; Tasarım stüdyosu = Design studios ; Yaratıcılık = Creativity ; İç mekan tasarımı = Interior design

Özet:
Tasarımcı düşünmenin temeli olan yaratıcılığı bilişsel anlamda açıklamayı hedefleyen
çalışma, iç mekan tasarımı stüdyosu eğitimi özelinde yapılmış bir alan çalışmasıdır.
Çalışmanın odak noktasını, eğitim ortamındaki tasarımcının deneyimlediği kavramsal
ve biçimsel yorumlama süreçlerindeki ortaklıklar ve farklılıklar oluşturmaktadır.
Bir düşüncenin somutlaşarak mekana uyarlanmasında çoğunlukla örtük olarak
gerçekleşen yaratıcı eylemler; tasarım stüdyolarında aktarılması güç olan yönteme
ilişkin bilginin yapı taşlarıdır. Stüdyoda dolaylı olarak yapılanan bu bilgi, alana özgü
diğer bilgilerin kullanım biçimini belirleyerek tasarımcının özgün düşünce yapısını
oluşturur ve yaratıcı üretimi destekler.
Bundan hareketle, iç mekan tasarımı stüdyosunda tasarımcı düşünme biçimini bilişsel
yaklaşımlarla destekleyerek açıklayan çalışmanın kuramsal bölümünde; yaratıcılık
kavramı ve teorileri interdisipliner olarak tanımlanmış, ardından bilişsel yaratıcılık
modelleri aktarılmıştır.
Araştırmayı tasarım bilişi özelinde yapılandıran üçüncü bölümde, bilişsel yaklaşımların
tasarım pratiği ve tasarım pedagojisindeki etkilerine değinilmiş; tasarım eğitimine
yönelik üretilmiş bilişsel modeller irdelenmiştir. Modellerin katkısıyla birlikte belirlenen
yaratıcı süreçler ve işlemler alan çalışmasının omurgasını oluşturmuştur.
İç mekan tasarımı stüdyosunda yapılan alan çalışmasının içeriği, yöntemi ve verileri ile
ilgili bilgilendirmelere dördüncü bölümde yer verilmiş, öğrenci çalışmalarının sözel ve
görsel analizleri ise beşinci bölümde anlatılmıştır.
Yapılan çalışmayla birlikte kavramsal ve biçimsel süreçlerde farklı yorumlama ve
dönüştürme yolları tespit edilmiş, sonuçta ulaşılan bilgiler tasarımcının özgün düşünme
yapısını oluşturan çok katmanlı bilişsel yaratıcılık modeliyle ifade edilmiştir.

Abstract:
This study is a case-study about interior design studio aims to explain the creative
thinking in design cognition. The focus of the study is to determine the similarities and
differences between design students' conceptual and formal interpretation processes.
The implicit process of creative design and production provides important sources of
procedural knowledge which are difficult to convey in studio. This structured knowledge
supports creative ideation of the designer by determining the ways of using other
domain specific knowledge.
From this point of view, the study aims to explain designerly ways of thinking in context
of design education. In this purpose, the concept of creativity is defined as an
interdisciplinary act and models of creative cognition are investigated in the second
chapter of the thesis.
In the third chapter, which structured the research onto design cognition, the effects of
cognitive approaches on design practice and design pedagogy are examined and
cognitive models which are produced for design education are discussed.
The fourth chapter includes the content, method and related data of the case study.
Verbal and visual analyses of student works are explained in the fifth chapter.
Along with the research, different idea interpretation and transformation strategies have
been identified in the conceptual and formal processes of design and as a result,
thinking structures of the designers are expressed in a multi-layered cognitive creativity
model.