Suriyeli mülteci öğrencilerin dil ve uyum sorunları
The language and integration problems of the Syrian refugee students
Yazar: İMREN YILDIZ
Danışman: PROF. DR. HALİT KARATAY
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, Türkçe-Arapça iki dilli Suriyeli mülteci öğrencilerin ikinci dil olarak Türkçedeki yetkinlik ve edimlerini ölçme; bu öğrencilere yönelik idareci, öğretmen ve ebeveyn görüşlerini alarak uyum sorunlarını tespit etme; tespit edilen sorunları sistematik bir bakış açısıyla inceleyip araştırma sonuçları ile öğrencilerin ikinci dil olarak Türkçe dil gelişimlerine ışık tutmayı amaçlamaktadır. Karma yöntemlerden açıklayıcı sıralı olarak desenlenen bu araştırma, mültecilik ve iki dillilik bağlamında şekillenen tipik bir olgubilim araştırmasıdır. Araştırma, Suriyeli mülteci nüfusun Türkiye'de en fazla olduğu illerden biri olan Gaziantep'teki, biri ilkokul diğeri ortaokul olmak üzere, devlet okullarında bulunan 4. ve 8. sınıf düzeyindeki 422 öğrenci üzerinde yapılmıştır. Öğrencilere yönelik dil profil testi, dil yeterlilik, dil tutum ve dil kullanımı testleri uygulanmıştır. Bunun yanı sıra ikinci dildeki becerilerini yordamak için okuduğunu anlama testi ve serbest yazma etkinliği uygulanmıştır. Öğrencilerin ikinci dil olarak Türkçeye yönelik ilgi, tutum ve başarılarını yordamada destekleyici bir girdi olması için ebeveynlere yönelik anket; öğretmen ve okul yöneticilerine yönelik ise yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Görüşme sonuçları içerik analiziyle, elde edilen diğer bulgular ise çapraz tablo ve regresyon analizi ile çözümlenmiş, yapısal eşitlik modeliyle modellenmiştir. Bu doğrultuda öğrencilerin okuduğunu anlama ve yazma becerilerinin en güçlü yordayıcılar olduğu saptanmıştır. Yazma becerisine ilişkin belirleyicilik katsayısı R2=0,688 olup dil yeterliliği, dil tutumu, okuma becerisi, cinsiyet, sınıf, dil geçmişi değişkenleri tarafından %68,8 oranda açıklandığı görülmüştür. Okuduğunu anlama becerisine ilişkin belirleyicilik katsayısı ise R2=0,708 olup dil yeterliliği, dil tutumu, cinsiyet, sınıf, dil geçmişi, yaş ve yazma becerisi değişkenleri tarafından yaklaşık %70 oranında açıklanmaktadır. Yazma becerisini pozitif yönde en çok etkileyen değişkenlerin sınıf düzeyi ve cinsiyet; okuduğunu anlama becerisini pozitif yönde etkileyen değişkenlerin ise göreceli önem sırasına göre, yazma puanı, sınıf düzeyi ve dil yeterliliği olduğu belirlenmiştir. Okuduğunu anlama ve yazma becerileri ile yaş faktörü arasında anlamlı bir fark bulunamazken Türkiye'de bulunma ve eğitim alma süreleri ile pozitif yönde bir fark bulunmuştur. Sınıf düzeyinde ise 8. sınıf kademesinin okuduğunu anlama ve yazma becerilerinde daha iyi oldukları saptanmıştır.

Abstract:
This study aims to measure the proficiency and performance of Turkish-Arabic bilingual Syrian refugee students in Turkish as a second language, identify adaptation problems by obtaining the views of administrators, teachers, and parents of these students, and examine the identified problems with a systematic perspective to shed light on the language development of the students in Turkish as a second language with research results. This research, designed as an explanatory sequential pattern from mixed methods, is typical phenomenological research shaped in the context of refugee status and bilingualism. The research was conducted on 422 students at 4th and 8th grade levels in state schools, one primary and the other secondary, in Gaziantep, one of the provinces with the highest Syrian refugee population in Turkey. Language profile test, language proficiency, language attitude, and language usage tests were applied to the students. In addition, reading comprehension test and free writing activity were implemented to predict students' skills in the second language. A questionnaire was administered to parents to provide supportive input to predict students' interest, attitude, and achievements in Turkish as a second language, while a semi-structured interview form was applied to teachers and school administrators. The interview results were analyzed by content analysis, and the other findings were analyzed with a cross-tabulation and regression analysis and modeled with a structural equation model. In this context, it was found that reading comprehension and writing skills of students are the strongest predictors. The determinacy coefficient for writing skills is R2 = 0.688, and it was seen that language proficiency, language attitude, reading skills, gender, class, and language history variables explain 68.8%. The determinacy coefficient for reading comprehension skills is R2 = 0.708, and it was found that language proficiency, language attitude, gender, class, language history, age, and writing skills variables explain approximately 70%. The variables that most positively influence writing skills are class level and gender, while the variables that positively influence reading comprehension skills are, in order of relative importance, writing score, class level, and language proficiency. While no significant difference was found between reading comprehension and writing skills and age, a positive difference was found in terms of length of stay and education in Turkey. It was also determined that 8th-grade students have better reading comprehension and writing skills.