COVID-19 geçirmiş kişilerin periferal ve santral işitme sistemlerinin test bataryası yaklaşımıyla değerlendirilmesi
Evaluation of peripheral and central auditory systems of individuals with COVID-19 using test battery approach
Yazar: MERVE DENİZ SAKARYA
Danışman: PROF. DR. İRFAN YORULMAZ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; SARS virüsü = SARS virus ; İşitme kaybı = Hearing loss ; İşitme sistemi = Auditory system ; İşitme testleri = Hearing tests

Özet:
Literatürde COVID-19 geçirmiş ve geçirmemiş bireylerin işitme sistemlerini karşılaştıran kontrol gruplu çalışmalar az sayıda odyolojik test kullanmakta ve tutarsız sonuçlar sunmaktadır. Ayrıca birçok çalışma sadece kısa süreli işitsel etkilenimi incelemektedir. Bu çalışmanın ilk amacı, COVID-19 geçirmiş kişilerin geniş bir odyolojik test bataryası kullanılarak periferden santrale işitme sistemini yaş-cinsiyet açısından eşleştirilmiş kontrol grubuyla karşılaştırılmasıdır. Araştırmanın ikinci amacı, COVID-19 geçirmiş kişilerin ilk 3 ayda yapılan odyolojik test sonuçlarını 6 ay sonra yapılan odyolojik test sonuçlarıyla karşılaştırarak COVID-19'un işitme sistemi üzerindeki olası uzun süreli etkisinin incelenmesidir.
Çalışmanın araştırma grubunu 20-55 yaş arası COVID-19'u hafif semptomlarla ayaktan geçirmiş 30 birey, kontrol grubunu 20-55 yaş arası COVID-19 geçirmemiş 30 sağlıklı birey oluşturmaktadır. COVID-19 geçirmiş grubunun birinci ölçümü PCR pozitif 1.ay-3.ay arasında, ikinci ölçümü PCR pozitif 6.aydan sonra yapılmıştır. Odyolojik test bataryası Saf Ses Odyometrisi, Genişletilmiş Yüksek Frekans Odyometrisi, Konuşma Odyometrisi, Gürültüde Tek Heceli Kelime Tanıma Testi, Maskeleme Düzeyi Farkı Testi, İmmitansmetrik İnceleme, Transient Uyarılmış Otoakustik Emisyon Testi, Kontralateral Supresyon Testi, İşitsel Beyin Sapı Testi ve Orta Latans Cevabı Testinden oluşmaktadır.
COVID-19 geçirmiş grup ile ve kontrol grubu arasında sağ kulak 10 kHz (p=0,007), 12,5 kHz (p=0,028) ile sol kulak 10 kHz (p=0,040), 12,5 kHz (p=0,040), genişletilmiş yüksek frekans işitme eşiği (GYFİE) açısından istatistiksel olarak anlamlı fark gözlenmiştir. COVID-19 geçirmiş grubun GYFİE daha yüksektir. GYFİE'de görülen farkta olası bir ototoksisiteyi araştırmak için favipiravir kullanan ve tedavi almayan COVID-19 geçirmiş bireylerin GYFİE karşılaştırılmış ve her iki kulakta 10, 12,5 ve 14 kHz frekanslarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık elde edilmemiştir (p>0,05). Periferal ve santral işitme sistemini değerlendirmeye yönelik yapılan diğer odyolojik testler için gruplar arası anlamlı farklılık mevcut değildir (p>0,05). 
COVID-19 geçirmiş grubun 1-3.ay arasındaki test sonuçları ile 6. aydan sonraki test sonuçları arasında sağ kulak 500 Hz işitme eşiğinde istatistiksel olarak anlamlı fark mevcut olup (p=0,020) bu farkın klinik olarak anlamlı olmadığı düşünülmüştür. Diğer test sonuçları açısından ilk ölçüm ve ikinci ölçüm arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık elde edilmemiştir (p>0,05).
Çalışmanın sonucunda GYFİE'deki farklılığa dayanarak COVID-19'u hafif semptomlarla, ayaktan geçirmiş 20-55 yaş arasındaki yetişkinlerde kokleanın bazal bölümünde hasar olabileceği düşünülmektedir. Bu etki geleneksel odyolojik değerlendirme ile saptanamayacağı için COVID-19 geçirmiş kişilerde Genişletilmiş Yüksek Frekans Odyometrisinin uygulanması önerilmektedir. Yapılan tüm değerlendirmeler sonucunda afferent ve efferent santral işitme sisteminin etkilendiğini destekleyen başka bir bulguya ulaşılmamıştır. Sonuçların hastalığı ağır geçirmiş, daha farklı yaş gruplarındaki popülasyonda farklılaşabileceği göz ardı edilmemelidir.

Abstract:
In the literature, studies with control groups comparing the auditory systems of individuals with and without COVID-19 use few audiological tests and present inconsistent results. In addition, many studies only examine short-term auditory effects. The first aim of this study was to compare the peripheral-to-central hearing system of people with COVID-19 to an age-sex matched control group using an extensive battery of audiological tests. The study's second aim is to examine the possible long-term effect of COVID-19 on the hearing system by comparing the audiological test results of people who have had COVID-19 in the first three months with the audiological test results after six months.
The research group of the study consisted of 30 individuals aged 20-55 years who had outpatient COVID-19 with mild symptoms, and the control group consisted of 30 healthy individuals aged 20-55 years who did not have COVID-19. The first measurement of the COVID-19 group was performed between the first and third months of PCR positive, and the second was performed after the sixth month of PCR positive. The audiological test battery consists of Pure Tone Audiometry, Extended High Frequency Audiometry, Speech Audiometry, Monosyllabic Word Recognition Test in Noise, Masking Level Difference Test, Immitansmetric Examination, Transient Evoked Otoacoustic Emission Test, Contralateral Suppression Test, Auditory Brainstem Response and Middle Latency Response.
Statistically significant differences were observed between the group with COVID-19 and the control group in terms of extended high-frequency thresholds (EHFT) in the right ear 10 kHz (p=0.007), 12.5 kHz (p=0.028) and left ear 10 kHz (p=0.040), 12.5 kHz (p=0.040). EHFT is higher in the group with COVID-19. To investigate a possible ototoxicity in the difference seen, the extended high frequency thresholds of individuals with and without favipiravir were compared. There was no statistically significant difference between the favipiravir and non-treated groups at 10, 12.5, and 14 kHz frequencies in both ears (p>0.05). There was no significant difference between the groups for other audiological tests performed to evaluate the peripheral and central auditory system (p>0.05). 
There was a statistically significant difference in the 500 Hz hearing threshold of the right ear between the test results of the COVID-19 group between the 1st and 3rd month and the test results after the 6th month (p=0.020), and the difference was not considered clinically significant. There was no statistically significant difference between the first and second measurements for other audiologic tests (p>0.05).
Based on the difference in the study results, it is thought that adults aged 20-55 years who have experienced COVID-19 as outpatients with mild symptoms may have damage in the basal part of the cochlea. Since this effect cannot be detected by conventional audiological evaluation, it is recommended that Extended High Frequency Audiometry be performed in people who have had COVID-19. As a result of all evaluations, no other findings were found to support that the afferent and efferent central auditory system was affected. It should not be ignored that the results may differ in the population with severe disease and in different age groups.