Tasarım pratikleri bağlamında iç mekan kullanıcı müdahaleleri üzerine bir inceleme
A study on interior user interventions in the context of design practices
Yazar: DENİZ KOLDAŞ
Danışman: PROF. DR. HATİCE UMUT TUĞLU KARSLI
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Çalışmada iç mekanlarda kullanıcı tarafından var olan mekana yapılan, tasarım disiplini pratiklerine hakim olarak yapılma amacı gütmeyen müdahaleler incelenmiştir. Söz konusu müdahale pratikleri, yalnızca literatürde 'aşağıdan yukarı' (bottom -up) olarak anılacak biçimde ele alınmadan, gündelik hayat içinde olağan akışta açığa çıkan her türlü müdahale için geçerli bir söylemdir. Çalışma, hem tasarımın en temel ilkelerinin nasıl kurulduğunun geriye doğru takip edilebilmesini, öngörülemeyen alternatiflerin açığa çıkarılmasıyla disiplin çerçevesinde var olan katı tasarım normlarının çözülmeye uğramasını, hem de yapılması 'meşru' olanla doğaçlama olanın arasındaki sınırların bulanıklaşması için tasarım disiplini içinde bir söylem oluşturmayı amaçlar. Tüm manipülasyonlar sonsuz olasılıkta dönüştürme pratiği imal eder yahut potansiyeli yaratır. Müdahaleler incelenerek kullanıcı tarafından mekanın yeniden üretilmesi hakkında bir literatür katkısı oluşturur. Literatürde tasarım hakkında meşruiyet, ehliyet ve mutlak olarak anılan bir imal etme şekli tarifi sorgulaması kaçınılmaz olarak tartışmaya açılır. Mekanların oluşumları, manipülasyonları, dönüşümleri ve mekan hakkında karar verici ehliyetlerle bunların sınırları hakkında eleştirel bir bakışın varlığı sorgulanır. Kamusal alandaki müdahaleler üzerine var olan literatür taranarak daha mahrem olan iç mekanlar ve 'ev' mekanları müdahale pratikleri literatürü oluşturulur. Kamuya açık ve ev iç mekanlarında müdahaleler fotoğraflama gibi görsel teknikler kullanılarak belgelenir, iç mimarlık pratiği içinde yeniden okunur. Öğelerin amatör ve 'mimarsız' bir biçimde dönüştürülmesi ve bireylerin hayatlarına adapte ederek şeylerin varlığını kendi karar verdikleri biçimlerde sürdürmesi için uyguladığı primitif pratikler; ekonomik, kültürel ve sosyal bağlamda sorgulanarak nedenselleştirilir ve iç mimarlık disiplini çerçevesinde ele alınarak bir kategorizasyon altında değerlendirilir. Müdahale bağlamında elde edilen verilerin, bir mutlak tasarım kılavuzuna dönüştürülmeden, devingen ve sürekli değişim içinde olan belirsizliği var olduğu şekilde kabul edilerek, akış içinde mekanın adapte olunabilirlik, sürdürülebilirlik, müdahale ve modifikasyon potansiyelleri değerlendirilir. Böylece disiplin içinde tasarlama eyleminin kullanıcı ile ortaya çıkanın bilgisiyle yeniden dönüşmesi ihtimalleri hedeflenir.

Abstract:
In the study, interventions made by the user to the existing interior spaces, which were not intended to be made in accordance with the design discipline practices, are examined. The intervention practices in question are a valid discourse for all kinds of interventions that occur in the ordinary course of daily life, without being handled only in a way that is referred to as 'bottom-up' in the literature. The study aims to trace back how the most basic principles of design were established, to dissolve the rigid design norms that exist within the discipline by revealing contingent alternatives, and to create a discourse within the design discipline to blur the boundaries between what is 'legitimate' and what is improvised. All manipulations produce, or create the potential for, a transformative practice of infinite possibilities. By examining these interventions, it makes a contribution to the literature about the reproduction of space by the user. Questioning the legitimacy, competence, and definition of a method of production, mentioned as absolute about design in the literature, inevitably opens up for discussion. The existence of a critical view on the formations, manipulations, transformations of spaces, decision-making capacities about space and their boundaries are questioned. By skimming the existing literature on interventions in public spaces, a literature on intervention practices in more private interior spaces and 'home' places is created. Interventions in public and home interiors are documented using visual techniques such as photography and re-read within the practice of interior architecture view. The primitive practices of transforming elements in an amateur and 'architectless' manner and adapting them to individuals' lives to ensure that things continue to exist in the ways they decide, are questioned and causalized in the economic, cultural and social context and evaluated under a categorisation within the framework of the interior architecture discipline. Without turning the data obtained in the context of intervention into an absolute design guide, the adaptability, sustainability, intervention and modification potentials of the space in flow are evaluated by accepting the dynamic and constantly changing uncertainty as it exists. Thus, the possibility of re-transforming the act of designing, within the discipline with the user and the knowledge of what emerges, is aimed.