Bilişim ve teknoloji sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin finansal performanslarını etkileyen faktörlerin araştırılması
Researching of factors affecting the financial performance of companies operating in the information and technology sector
Yazar: İSMAİL SÖNMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL CAN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Muhasebe ve Finansman Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bilişim sektörü = Information sector ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Ekonomik performans = Economic performance ; Finansal performans = Financial performance ; Firma performansı = Firm performance ; Hisse senetleri = Stocks ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Şirketler = Companies

Özet:
Bu araştırmada, BIST bilişim ve teknoloji sektöründe yer alan şirketlerin 2012-2019 yıllarındaki finansal performanslarını belirlemek ve finansal performanslarını etkileyen faktörleri ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak sektörde yer alan 15 şirketin bilanço ve gelir tablolarından elde edilen finansal oranlar ile iki aşamalı veri zarflama analizi yöntemi kullanılarak değerlendirmeler yapılmıştır. Analizlerin birinci aşamasında şirketlerin etkinlik skorları girdi yönelimli CCR modeli ile veri zarflama analizi yöntemi aracılığıyla hesaplanmıştır. Veri zarflama analizinde girdi değişkeni olarak aktif devir hızı, stok devir hızı, alacak devir hızı ve borçlanma oranı değişkenleri; çıktı değişkenleri olarak ise öz sermaye karlılık oranı, faaliyet karlılık oranı ve net karlılık oranı değişkenleri kullanılmıştır. Analizlerin ikinci aşamasında ise şirketlerin finansal performansını etkileyen faktörlerin belirlenmesinde panel Tobit regresyon analizinden yararlanılmıştır. Analizde elde edilen etkinlik skorları bağımlı değişken olarak yer alırken, pazarlama satış ve dağıtım gideri, cari oran, faaliyet yılı ve finansal kaldıraç oranı değişkenleri de kontrol değişkeni olarak yer almış ve dört ayrı model kurularak analizler gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda bilişim ve teknoloji sektöründe yer alan şirketlerin 2012 yılında %46'sı (7), 2013 yılında %53'ü (8), 2014 yılında %53'ü (8), 2015 yılında %27'si (4), 2016 yılında %33'ü (5), 2017 yılında %27'si (4), 2018 yılında %53'ü (8) ve 2019 yılında %53'ü (8) finansal açıdan etkin bulunmuştur. Şirketlerin 2012-2019 yılları içerisindeki etkinlik ortalamaları ise sırasıyla, 0,74; 0,80; 0,77; 0,48; 0,73; 0,51; 0,82; 0,88 olarak elde edilmiştir. Regresyon analizleri sonucunda ise cari oran ve finansal kaldıraç oranının şirketlerin finansal performanslarını etkilediği (p<0,05) ancak faaliyet yılı ve pazarlama satış ve dağıtım giderlerinin etkilemediği görülmüştür (p>0,05). Araştırmadan elde edilen sonuçların bilişim ve teknoloji sektöründeki şirketlerin finansal performanslarının iyileştirilmesinde yöneticilere önemli kanıta dayalı bilgiler sunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In this research, it is aimed to determine the financial performance of companies in the BIST information and technology sector in the years 2012-2019 and to reveal the factors affecting their financial performance. For this purpose, evaluations were made using the financial ratios obtained from the balance sheets and income statements of 15 companies in the sector and the two-stage data envelopment analysis method. In the first stage of the analysis, the efficiency scores of the companies were calculated using the input-oriented CCR model with the data envelopment analysis method. Assets turnover, inventory turnover, receivables turnover and debt ratio variables as input variables; equity profitability ratio, operating profitability ratio and net profitability ratio variables were used as output variables in data envelopment analysis. In the second stage of the analysis, panel Tobit regression analysis was used to determine the factors affecting the financial performance of the companies. While the efficiency scores obtained in the analysis were included as dependent variables, the variables of marketing, sales and distribution expenses, current ratio, operating year and financial leverage ratio were also included as control variables and analyzes were carried out by establishing four different models. As a result of the research, 46% (7) of the companies in the information and technology sector in 2012, 53% (8) in 2013, 53% (8) in 2014, 27% in 2015 (4), 2016 33% (5) in 2017, 27% (4) in 2017, 53% (8) in 2018 and 53% (8) in 2019 were found to be financially efficient. The average efficiency scores of the companies in the years 2012-2019 is 0.74; 0.80; 0.77; 0.48; 0.73; 0.51; 0.82; 0.88 respectively. As a result of the regression analysis, it was seen that the current ratio and financial leverage ratio affect the financial performance of the companies (p<0.05), but the operating year and marketing, sales and distribution expenses do not affect (p>0.05). It is thought that the results obtained from the research will provide important evidence-based information to managers in improving the financial performance of companies in the information and technology sector.