Tokat ili turhal ilçesi kat kasabası aile sağlığı merkezine başvuran fertil dönemdeki kadınların prekonsepsiyonel bilgi ve tutumlarının incelenmesi
Examination of the preconceptional knowledge and attitudes of women in the fertile period applying to the family health center in kat town of turhal district in tokat province
Yazar: RÜVEYDE DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK ÖCALAN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı / Ebelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ebelik = Midwifery

Özet:
Kadınların prekonsepsiyonel bilgi ve tutumları yükselmesi ve bu konuda farkındalıklarının artması fetal ve maternal sağlığın iyileştirilmesinde temel parametrelerden biridir. Bu araştırmanın amacı 18-49 yaş arasındaki fertil kadınların prekonsepsiyonel bilgi ve tutumlarının incelenmesidir. Tanımlayıcı ve ilişkisel tipte yürütülen araştırma, 20 Mayıs-25 Ağustos 2023 tarihleri arasında Tokat ili Turhal ilçesi Kat Kasabası'nda yaşayan, Kat Aile Sağlığı Merkezi'ne (ASM) başvuran, 18-49 yaş arasında olan, araştırma kriterlerine uyan ve gönüllü olan 168 kadın ile yüz yüze yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama aracı olarak, "Sosyodemografik Veri Formu" ve "Prekonsepsiyonel Bilgi ve Tutum Ölçeği (PKTÖ)" kullanılmıştır. Verilerin analizinde, Student T test, Tek Yönlü Varyans Analizi (OneWay ANOVA), Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişki spearman korelasyon testi ile değerlendirilmiştir. Kadınların yaş ortalaması 32.4±8.7 olup, %60.7'sinin ilköğretim mezunu, %75'inin herhangi bir işte çalışmadığı, %75.6'sının evli, %54.8'inin gelir gideri denk, evli olan katılımcıların %64.6'sının 11 yıl ve üzerinde evli, bekar olan katılımcıların %36.6'sı 4-6 yıl, %34.1'i 7 yıl ve üzeri süreden sonra evlilik planladığı belirlenmiştir. Kadınların %73.8'inin daha önce gebe kaldığı, %58.8'inin gelecekte gebelik planı olmadığı, %56.7'sinin prekonsepsiyonel bakım ve danışmanlık kavramını duymadığı, %92.3'ünün prekonsepsiyonel bakım ve danışmanlık hizmeti almadığı belirlenmiştir. Kadınların PKTÖ toplam puan ortalaması 199.71±9.92 belirlenmiştir.  Katılımcıların bazı demografik ve obstetrik özellikleri ile PKTÖ toplam puanları arasında anlamlı fark vardır. Çalışanların, bekar olanların, eğitim düzeyi en az lise olanların, evlilik süresi 10 yıl ve altında olanların, daha önce hiç gebe kalmamış olanların, gelecekte gebelik planı olanların, prekonsepsiyonel bakım ve danışmanlık kavramını duyanların, PKTÖ toplam puanı daha yüksektir (p<0.05). Katılımcıların yaşı ile PKTÖ (r=-0.341. p<0.01) toplam puanları arasında negatif yönde ve düşük düzeyde ilişki elde edilmiştir. Kadınların yaşı arttıkça PKTÖ toplam puanları ve Prekonsepsiyonel Sağlığı Koruma ve Geliştirmeye İlişkin Tutumlar (SKGT), Doğurganlığın Planlanmasına İlişkin Tutumlar (DPT), Çocuk Sahibi Olmadan Önceki Yaşam Koşullarına İlişkin Tutumlar (YKT), Prekonsepsiyonel Risk Faktörlerine İlişkin Tutumlar (RFT), Prekonsepsiyonel Sağlığa İlişkin Duyarlılık Durumu (PSDD) alt boyut puanları azalmaktadır. Katılımcıların PKTÖ toplam puanları ile en son gebe kalınan süre (r=-0.246. p<0.01), canlı doğum sayısı (r=-0.188. p<0.05) ve yaşayan çocuk sayısı (r=-0.181. p<0.05) arasında negatif yönde ve anlamlı ilişki vardır. Kadınların yaşam koşullarına ilişkin tutumlar alt boyut puanları ile gelecekte gebelik planı süresi (r=0.249. p<0.05) arasında pozitif yönde ve düşük düzeyde ilişki vardır. Prekonsepsiyonel dönemde kaçınılması gereken davranışlar alt boyut puanları ile düşük sayısı (r=0.396. p<0.05) arasında pozitif yönde ve düşük düzeyde ilişki vardır. Sonuç olarak prekonsepsiyonel bilgi tutum düzeyi arttıkça son gebelikten geçen süre, doğum sayısı ve yaşayan çocuk sayısı azalmaktadır. Kadınların çocuk sahibi olmadan önceki yaşam koşullarına ilişkin tutumları olumlu yönde arttıkça gelecekte gebelik planı süreside artmaktadır. Prekonsepsiyonel dönemde kaçınılması gereken davranışlar arttıkça, düşük sayısı artmakta gelecekte gebelik planı süresi azalmaktadır. Kadınların prekonsepsiyonel bilgi ve tutumları olumlu olmasına rağmen prekonsepsiyonel bakım ve danışmanlık hizmeti alma oranları çok düşüktür.

Abstract:
The aim of this study is to examine the preconceptional knowledge and attitudes of fertile women between the ages of 18-49. The descriptive and relational type of research was conducted face to face with 168 women who lived in Kat Town of Turhal district of Tokat province, applied to Kat Family Health Center (FHC), were between the ages of 18-49, met the research criteria and volunteered between May 2023 and June 2023. "Sociodemographic Data Form" and "Preconceptional Knowledge and Attitude Scale"(PKAS) were used as data collection tools in the study. In the analysis of the data, Student's T Test was applied for comparisons of two independent groups with normal distribution, and One-Way Analysis of Variance (One Way ANOVA) was applied for comparisons of three or more groups. Mann-Whitney U Test was used in comparisons with two groups that did not show normal distribution, and Kruskal Wallis Test was used in groups of three or more. The relationship between the variables was examined with the Spearman correlation test. The mean age of the women was 32.4±8.7 years, 60.7% were primary school graduates, 75% were not employed, 75.6% were married, 54.8% had equivalent income and expenses, 64.6% of the married participants had been married for 11 years or more, 36.6% of the single participants planned to marry after 4-6 years, and 34.1% after 7 years or more. It was determined that 73.8% of the women had been pregnant before, 58.8% had no future pregnancy plan, 56.7% had not heard of the concept of preconceptional care and counseling, and 92.3% had not received preconceptional care and counseling services. It was determined that the women's PKAS total mean score was 199.71±9.92. Total PKAS scores of those who are employed, single, have at least high school education, have been married for 10 years or less, have never been pregnant before, have plans to become pregnant in the future, and have heard of the concept of preconception care and counseling are higher than others (p<0.05). A negative and low level correlation was obtained between the age of the participants and the total scores of the PKAS (r=-0.341, p<0.01). As the age of the women increased, the total scores of the PKAS and the sub-dimension scores of Attitudes towards Preconceptional Health Protection and Promotion (APHPP), Attitudes towards Fertility Planning (AFP), Attitudes towards Living Conditions before Having Children (ALCC), Attitudes towards Preconceptional Risk Factors (APRF), and Sensitivity Status Regarding Preconceptional Health (SSRPH) decreased. As the behaviors to be avoided during the preconception period increase, the number of miscarriages increases and the duration of planned pregnancy in the future decreases. As a result, although women's preconceptional knowledge and attitudes are positive, their rates of receiving preconception care and counseling services are very low. Increasing women's preconceptional knowledge and attitudes and increasing their awareness on this issue is one of the basic parameters in improving fetal and maternal health.