3-5 yaş işitme engelli çocuklar için oyunlaştırmaya dayalı mobil işitsel eğitim programı geliştirilmesi ve değerlendirilmesi
Development and evaluation of a gamification-based mobile auditory training programme for 3-5 year old children with hearing impairment
Yazar: MERVE MERAL
Danışman: PROF. DR. BAHRİYE ÖZLEM KONUKSEVEN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ EFE İRALI
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
İşitsel eğitim, işitme engelli çocukların yaşlarına uygun dil ve konuşma gelişimi sağlamasına yardımcı olmaktadır. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte evde uygulanabilirliği, uyarlanabilir olması ve katılımcı verilerinin kaydedilebilir olması gibi avantajları nedeniyle işitme kaybı olan çocuklar için yazılım tabanlı işitsel eğitim programlarına ilgi artmıştır. Bu çalışmanın ana amacı 3-5 yaş arasında, koklear implant kullanan çocuklar için oyunlaştırmaya dayalı mobil işitsel eğitim uygulaması geliştirilmesi ve kullanılabilirliğinin değerlendirilmesidir. Ayrıca uygulamadan elde edilen skorların normal işiten ve koklear implant kullanan çocuklarda kaşılaştırılması, koklear implant kullanan çocukların oyun skorları ile Ankara Gelişim Tarama Envanteri puanları ve koklear implant kullanma süresi arasındaki korelasyonun incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmamız kapsamında geliştirilen Seslerin Dünyası uygulamasında; işitsel fark etme becerisi için potanın sesi, işitsel ayırt etme becerisi için köstebek avı, işitsel tanıma için sesi bul ve işitsel anlama için çuf çuf olmak üzere 4 oyun bulunmaktadır. Uygulamanın test edilmesi aşamasında, 3-5 yaş arası normal işiten 6 çocuk çalışmaya dahil edilmiş olup prototip gözlem yoluyla test edilmiştir ve iyileştirmeler yapılmıştır. İkinci aşama kapsamında prototip, 3-5 yaş arası normal işitmeye sahip 20 çocuk ve koklear implant kullanıcısı 20 çocuğa uygulanmıştır. Katılımcılardan, Çocuklar için Oyun Değerlendirme Formunu yanıtlaması istenmiştir. Ayrıca çalışmaya 40 ebeveyn dahil edilerek Seslerin Dünyası Uygulama Değerlendirme Formu uygulanmıştır. Form doğrultusunda koklear implant kullanan çocukların en az %80'i, sağlıklı gruptaki tüm çocuklar kullanılabilirlik faktörlerine iyi yanıt vermiştir. Koklear implant kullanan çocukların ebeveynleri tarafından tüm faktörler (yararlılık, memnuniyet, anlaşılabilirlik, kullanım kolaylığı, tasarım motivasyon)  yüksek düzeyde kullanılabilir olarak elde edilmiştir. Sağlıklı grupta bulunan çocukların ebeveynlerinden elde edilen sonuçlarda yararlılık ve motivasyon faktörlerinin orta üzeri olduğu, diğer faktörlerin (memnuniyet, anlaşılabilirlik, kullanım kolaylığı, tasarım) yüksek düzeyde kullanılabilir olduğu bildirilmiştir. Köstebek avı oyununda 1. alt bölümün kolay seviyesinde gruplar arasında anlamlı fark görülmezken (p>0,05); köstebek avı oyunun diğer alt bölümlerinde, potanın sesi, sesi bul, çuf çuf oyununun tüm alt bölümlerinde gruplar arasında anlamlı farklılık görülmüştür (p<0,05). Koklear implant kullanma süresi ve Ankara Gelişim Tarama Envanteri puanları ile potanın sesi oyununun 3. alt bölümü (ling sesleri fark etme) arasında korelasyon görülmezken (p>0,05); potanın sesi oyunun diğer alt bölümlerinde, köstebek avı, sesi bul, çuf çuf oyununun tüm alt bölümlerinde korelasyon elde edilmiştir (p<0,05). Seslerin Dünyası uygulamasının, koklear implant kullanan çocuklarda geleneksel işitsel rehabilitasyonu desteklemek için erişilebilir bir seçenek olarak hizmet edebileceği varsayılmaktadır.
Anahtar Kelimeler: işitsel eğitim, prelingual işitme kaybı, koklear implant, mobil, dijital oyun

Abstract:
Auditory training helps hearing-impaired children develop language and speech appropriate for their age. With the development of technology, interest in software-based auditory training programs for children with hearing loss has increased due to its advantages such as being applicable at home, adaptability, and recording participant data. The aim of this study is to develop and evaluate the usability of a mobile auditory training application based on gaming for children aged 3-5 years using cochlear implants. Also, it was aimed to compare the scores obtained from the application in children with normal hearing and use cochlear implants, and to examine the correlation between game scores of children using cochlear implants and Ankara Developmental Screening Inventory scores and duration of cochlear implant device usage. 4 games developed in the application Seslerin Dünyası; the sound of the crucible for auditory awareness, mole hunting for auditory discrimination, find the sound for auditory recognition, and chou choo for auditory comprehension. In the testing phase, 6 children aged 3-5 with normal hearing were included in the study, the prototype was tested by observation, and improvements were made. In the second phase, the prototype was applied to 20 children aged 3-5 with normal hearing and 20 children with cochlear implants. Participants were asked to answer the Game Evaluation Form for Children. In addition, 40 parents were included in the study, and the Seslerin Dünyası Application Evaluation Form was applied. According to the form, at least 80% of children using cochlear implants, and all children in the healthy group, responded well to the usability factors. All factors were obtained as highly usable by parents of children using cochlear implants. In the results healthy group, it was reported that the usefulness and motivation factors were above moderate, and the other factors were highly usable. In the mole-hunting game, there was no significant difference between the groups in the easy level of the first sub-dimension (p>0.05); there was a significant difference between the groups in the other sub-dimensions of the mole-hunting game and all sub-dimensions of the sound of the hoop, find the sound, and the choo-choo game (p<0.05). While there was no correlation between cochlear implant usage time and AGTE scores and the third sub-dimension of the sound of the crucible game (p>0.05); the other sub-dimensions of sound of the crucible game, mole hunting, find the sound, choo choo game was correlated  (p<0.05). It is assumed that Seslerin Dünyası can serve as an accessible option to support traditional auditory rehabilitation for children with cochlear implants.
Keywords: auditory training, prelingual hearing loss, cochlear implant, mobile, digital game