Psikolojik ilk yardım psikoeğitim programının psikolojik danışman adaylarının psikolojik ilk yardım becerilerine etkisi
The effect of psychological first aid psycho-education program on psychological first aid skills of psychological counselor candidates
Yazar: FEHİM SAYGILI
Danışman: PROF. DR. FİRDEVS SAVİ ÇAKAR
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın temel hedefi Psikolojik İlk Yardım Psikoeğitim Programının Psikolojik Danışman adaylarının psikolojik ilk yardım becerisine etkisini araştırmaktır. Araştırma iki aşamalı olarak planlanmıştır. İlk olarak psikolojik danışman adaylarının psikolojik ilk yardım becerileri düzeyini belirlemede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Araştırmanın ölçek geliştirme kısmında farklı üniversitelerde öğrenim gören toplam 853 üniversite öğrencisi ile çalışılmıştır. Psikolojik İlk Yardım Becerileri Ölçeğinin (PİY-BÖ) yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi ve ortaya çıkan modelin yapı geçerliğini değerlendirmek için farklı bir çalışma grubu üzerinde Doğrulayıcı Faktör Analizi yapılmıştır. Benzer ölçekler geçerliliği için de Psikolojik Danışma Öz-Yeterlik Ölçeği uygulanmıştır. Çalışma sonucunda psikolojik danışman adaylarının psikolojik ilk yardım becerileri düzeyini ölçmek amacıyla 35 maddelik "Bağlılık Temas, Güvenlik Rahatlık, Dengeleme/Stabilizasyon, Bilgi toplama ve Pratik Yardım, Sosyal Destek İçin Bağlantı, Başa Çıkma Becerileri, İş Birliği, Öz Bakım ve Etik Davranabilme" olmak üzere dokuz alt boyuttan oluşan ölçme aracı elde edilmiştir.
Bu araştırmada ikinci aşamada, Psikolojik İlk Yardım Psikoeğitim Psikoeğitim Programı geliştirilmiş ve etkililiği sınanmıştır. Bu kapsamda çalışmada, iki (deney-kontrol) × üç (ön-test / son-test / izleme testi) yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkenini deney grubuna ön-test ve son-test arasında uygulanan psikoeğitim programı oluştururken, bağımlı değişkenini katılımcıların psikolojik ilk yardım becerileri düzeyi oluşturmaktadır. Araştırmanın temel hedefi doğrultusunda deney (14 öğrenci) ve kontrol (14 öğrenci) olmak üzere iki farklı grupta 28 psikolojik danışman adayı ile çalışılmıştır. Araştırmada veriler Kişisel Bilgi Formu ve PİY-BÖ ile elde edilmiştir. Araştırmanın deneysel boyutunda deney grubunda bulunan katılımcılara 10 oturumluk Psikolojik İlk Yardım Psikoeğitim Programı (PİY-PP) uygulanmış, kontrol grubuna deney süreci ve izleme testi uygulaması tamamlanana kadar herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Araştırma sürecinde deney ve kontrol gruplarına deneysel işlemden önce ön-test, deneysel işlemden sonra son-test ve son-test uygulamasından bir ay sonra da izleme testi ölçümleri yapılmıştır. Verilerin analizi sürecinde grupların ön-test, son-test ve izleme ölçümleri arasında anlamlı fark olup olmadığını belirlemek amacıyla "Friedman Mertebeler Testi", "Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi", "Mann Whitney U" kullanılmış ve veriler analiz edilmiştir. Bu araştırma sonucunda, Psikolojik İlk Yardım Psikoeğitim Programı uygulanan deney grubundaki öğrencilerin PİY-BÖ toplam puanlarında artış olduğu ve bu artışın anlamlı farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca deney grubunda bulunan katılımcıların toplam PİY-BÖ son-test puanları ile kontrol grubundaki öğrencilerin son-test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık olduğu bulunmuştur. Bu sonuçlar ışığında PİY-BÖ'nün psikolojik danışman adaylarının psikolojik ilk yardım becerileri düzeyini belirlemede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu görülmüştür. Psikolojik İlk Yardım Psikoeğitim programının psikolojik danışman adaylarının psikojik ilk yardım becerileri düzeyini geliştirmede etkili bir program olduğu belirlenmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular literatür kapsamında tartışılarak, araştırmacılara, psikolojik danışmanlar başta olmak üzere ruh sağlığı çalışanlarına öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The main aim of this research is to investigate the effect of Psychological First Aid Psycho-Education Program on psychological first aid application skills of Psychological Counselor Candidates. The research was planned in two phases. First phase is to develop a valid and reliable measurement tool to measure the psychological first aid skills level of psychological counselor participants. A total of 853 students from different universities participated in the scale development process. Exploratory Factor Analysis was performed to determine the construct validity of the Psychological First Aid Skills Scale (PFASS), and Comfirmatory Factor Analysis was performed on a different study group to evaluate the construct validity of the resulting model. Psychological Counselor Self-efficacy Scale was applied for similar scale validity. As a result of this study, to measure the psychological first aid skills level of psychological counselor candidates, measurement tool consisting of 35 items and nine sub-dimensions, namely "Dependence Contact, Safety Comfort, Stabilization, Gathering Information and Practical Help, Connection for Social Support, Coping Skills, Coorperation, Self Care and Ethically Behave", was obtained.
On the second phase of this research, Psychological First Aid Psycho-Education Program was developed and its efficiency was tested. Within the scope of resaerch, two (experimental and control) × three (pre-test / post-test / follow-up) quasi-experimental design was used. While the independent variable of the research consists of psycho-education program applied to experimental group between pre-test and post-test, dependent variable consists of psychological first aid skills level of participants. In accordance with the main target of this research, 28 psychological counselor candidates participated in the study in two different groups, experimental (14 students) and control (14 students). In the study, data was obtained by Personal Information Form and PFASS. Within the scope of resaerch, 10-session Psychological First Aid Psycho-Education Program (PFA-PP) was applied to the participants of the experimental group, there was no application for the participants of the control group until experimental process and follow-up test were completed. In the process of the study, Pre-test before experimental process, post-test after the experimental process, and one month later follow-up test measurements was applied to experimental and control groups. In the process of data analysis, "Friedman's Test", Wilcoxon Signed Ranks Test", and "Mann Whitney U" were used to determine the meaningful differences among the pre-test, post-test, and follow-up test measurements of the groups and data was analyzed. As a result of this study, it was obtained that PFASS total scores of the students applied PFA-PP in the control group increased and this increase showed meaningful differences. In addition, it was revealed that there was a meangful difference between PFASS total scores of experimental and control group paticipants in post-test on behalf of experimental group. In line with these results, it was determined that the Psychological First Aid Skills Scale is a valid and reliable measurement tool in determining the psychological first aid skills level of psychological counselor candidates and that the Psychological First Aid Pscho-Education Program is an effective program for developing the psychological first aid skills level of psychological counselor candidates. Results obtained from the study were discussed in the context of the relevant literatüre and suggestions were presented to researchers and psychiatric care personels particularly psychological counselors.