İran'da turizm faaliyetleri
Tourism activities in Iran
Yazar: GÜLLÜ SONAKALAN
Danışman: PROF. DR. HAMZA AKENGİN
Marmara Üniversitesi / Orta Doğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü / Ortadoğu Coğrafyası ve Jeopolitiği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Coğrafya = Geography ; Turizm = Tourism
Dizin: Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Turizm = Tourism ; İran = Iran

Özet:
İran; doğuda Afganistan, Türkmenistan ve Pakistan, batıda Irak ve Türkiye, kuzeyde Ermenistan, Türkmenistan, Azerbaycan ve Hazar Denizi, güneyde de Fars Körfezi ve Umman Denizi ile çevrilidir. Bir Orta Doğu ülkesi olan İran'ın yüzölçümü 1.648.000 kilometrekare (km2) olup başkenti Tahran'dır. İran, Suudi Arabistan'dan sonra Orta Doğu ülkeleri arasında yüzölçümü bakımından ikinci büyük ülke konumundadır.
İran toprakları büyük ölçüde yüksek ovalardan ve çöllerden oluşmaktadır. Yüksek ovadan meydana gelen bölüm; kuzey kesiminde Elbruz Dağları, güneybatı kesiminde ise Zagros dağları ile çevrilidir. İran'ın en yüksek zirvesi yaklaşık 5.600 metre (m) ile Demavend tepesidir. Batılı ve Türk birçok dağcı İran'ın en yüksek zirvesi olan Demavend dağına tırmanmaya gider. Yine bu ovanın merkezi, Deşt-i Kebir (Büyük Tuz Çölü) ve Deşt-i Lut (Kum Çölü) olmak üzere iki büyük çölle kaplıdır. 

Coğrafyanın turizm üzerinde önemli etkileri vardır. İran'ın kültürel ve tarihi açıdan çok zengin bir destinasyona sahip olması işte bu coğrafi şartların çeşitliliğindendir. Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış Şiraz, Meşhed, Tahran, Persepolis gibi antik kentlerin varlığı İran'ı turizm potansiyeli açısından avantajlı kılmaktadır. Tarihi ve kültürel eserlerin İran'ın çeşitli ve geniş bölgelerine yayılması ulaşım açısından başta dezavantaj olarak görünse de İran'da raylı ulaşım sisteminin ve yurt içinde ucuz olan hava yolu ulaşımının geliştirilmesi bu dezavantajı avantaja çevirebilmektedir.

İran'da Basra ve Hazar Körfezi kıyılarına canlılık getiren kıyı turizmi gün geçtikçe gelişmektedir. İran devleti, diğer ülkelerle olan olumlu ilişkileri ve izlediği politikalarla son zamanlarda ülke ekonomisini canlandırmıştır. Ülke üzerindeki yaptırımların kalkması sonucunda İran turizm grafiğinde artışlar beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler: İran, Turizm, Coğrafya

Abstract:
Iran is surrounded by Afghanistan, Turkmenistan and Pakistan on the east, Iraq and Turkey on the west, Armenia, Turkmenistan, Azerbaijan and Caspian Sea on the north and Persian Gulf and See of Oman on the south. As a middle eastern country, Iran have 1.648.000 kilometer square of land area and Tehran as capital. This land are nearly doubles the amount Turkey have. Iran, coming second after Saudi Arabia is the largest country in the middle east based on land area.

Iranian land consists mostly of high valleys and deserts. The part that is formed by high valleys are surrounded by Elbrus Mountains on the north and Zagros Mountains on the southwest side. Highest peak of Iran is Damavand Peak at 5.600 meters. Many western and Turkish mountaineers go to Damavand peak to climb. The center of the same valley is covered by Dasht-e Kavir which is also known as Great Salt Desert and Dasht-e Lut which is also known as Empty Desert.

Geographical features have an important effect on tourism. Iran having a rich destination population on Cultural and historical aspects is caused by this geographical status. Shiraz, Mashhad, Tehran, Persepolis being home to many civilizations, existence of these antique cities provides and advantage to Iranian tourism. Geographical distribution of historical and cultural works of Iran looks like a disadvantage at first but due to improvement of Iranian railway system and domestic flights can turn this to an advantage.

Shore tourism bringing livelihood to Gulf of Basra and Caspian Gulf in Iran improves regularly. Positive relations of Iranian government and the policies they follow, stimulated country's economy. With the lift of restrictions on Iran, tourism graphics is expected to rise.

Keywords: Iran, Tourism, Geography