Lise öğretmenlerinin problem çözme becerileri ile tükenmişlikleri arasındaki ilişki
Examining the relation between problem solving abilities and burnout levels of high school teachers
Yazar: ORHAN TAVLI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LEVENT DENİZ
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Problem çözme yöntemi = Problem solving method ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada lise öğretmenlerinin problem çözme becerileri, tükenmişlik düzeyleri, problem çözme becerileri ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişki ortaya konulmuştur.Araştırmanın örneklemini İstanbul ili Zeytinburnu ilçesi içersinde eğitim öğretim faaliyetlerine devam etmekte olan 13 resmi ortaöğretim kurumunda görev yapmakta olan 258 öğretmen oluşturmaktadır.Araştırmada lise öğretmenlerinin tükenmişlik düzeylerine ve problem çözme becerilerine ait bulgular anket yoluyla elde edilmiştir. Ölçme aracı olarak araştırmacı kişisel bilgi formu, Maslach ve Jackson (1981) tarafından geliştirilen Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve P. P. Heppner ve C. H. Petersen (1982) tarafindan geliştirilen Problem Çözme Envanteri kullanılmıştır. Uygulanan anket sonuçları SPSS istatistik programı ile analiz edilmiştir. Anket bulguları, yüzde ve frekans değerleri ile t-testi sonuçları, tek yönlü varyans analizi sonuçları ve scheffe sonuçlarına dayalı olarak yorumlanmıştır.Elde edilen bulgulara göre lise öğretmenlerinin tükenmişlik durumlarının cinsiyetlerine, medeni durumlarına, öğrenim düzeylerine, branşlarına, sınıflardaki ortalama öğrenci sayısına göre farklılaşmadığı, bunun yanında yaşlarına, kıdemlerine, haftalık ders yüklerine, yöneticilerinden takdir görmelerine, çalıştıkları ortamdan memnun kalmalarına, yöneticilerin yönetim tarzından memnun olmalarına göre farklılaştığı görülmüştür.Lise öğretmenlerinin problem çözme becerilerinin cinsiyetlerine, yaşlarına, medeni durumlarına, kıdemlerine, öğrenim düzeylerine, sınıflardaki ortalama öğrenci sayısına, haftalık ders yüklerine, yöneticilerinden takdir görmelerine, yöneticilerinin yönetim tarzını benimsemelerine göre farklılaşmadığı bunun yanında branşlarına ve çalıştıkları ortamdan memnun olmalarına göre farklılaştığı görülmüştür.Bu sonuçlardan hareketle lise öğretmenlerinde yüksek seviyelerde bir tükenmişlik durumunun olmadığı, problem çözme becerilerine yönelik algılarının yüksek olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca, lise öğretmenlerinin problem çözme becerilerinin artmasıyla kişisel başarı boyutundaki tükenmişliklerinin azaldığı ifade edilebilir.Anahtar Kelimeler: Tükenmişlik, Duygusal Tükenme, Duyarsızlaşma, Kişisel Başarı, Problem, Problem Çözme

Abstract:
In this study the problem-solving skills of high school teachers and their burnout levels and the relationship between these has been put in place.A sample of 258 teachers, who have been kept going education in high schools in Zeytinburnu, İstanbul, have developed the population of the study.The evidence that belongs to high school teachers? burnout levels and problem solving abilities has been obtained by means of the questionnaire.The Personal Information Form developed by the researcher, Maslach Burnout Inventory by Maslach and Jackson (1981) and Problem Solving Inventory developed by P.P. Heppner and C. H. Petersen (1982) were used as a measuring tool. The results of the applied questionnaire were analysed by using percentage and frequency values, t-test results, variant analysis with one factor and Sheffe-F test.According to the obtained evidence, high schools teachers? burnout situation change according to their genders, ages, marital status, seniorities, education levels, average students in the classes, weekly lesson hours, to be appreciated by their administrators, adoption to their management style, and also their branches and whether they are satisfied or not where they work.As a result, it is understood that high schools teachers do not have a burnout situation at high levels, but perceptions on problem solving abilities are high. Additionally, it can be expressed that increasing high school teachers? problem solving abilities decreases burnout on their personal achievement.Key Words: Burnout, Emotional Exhaustion, Depersonalization, Personal Accomplishment, Problem, Problem Solving.