Yalın üretim uygulamalarında israfın azaltılması ile performans ölçütleri arasındaki ilişkilerin ve etkileşimin analizi
An analysis of relationships and interactions between waste reduction and performance measures in lean manufacturing implementations
Yazar: EJDER AYÇIN
Danışman: PROF. DR. ONUR ÖZVERİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Performans analizi = Performance analysis ; Performans ölçümleri = Performance measurements ; Yalın üretim = Lean production ; İsraf = Extravagance

Özet:
Günümüzde artan rekabet koşulları ve pazar koşullarındaki değişimler işletmeleri müşteri odaklı faaliyetlerde bulunmaya zorlamaktadır. Günümüz koşullarına ayak uydurabilmek, müşteri taleplerini eksiksiz ve zamanında karşılayabilmek için işletmeler, geleneksel üretim sistemlerinden vazgeçip, üretim sistemlerini günümüz koşullarına göre şekillendirmişlerdir. Bu koşullarda, işletmelerin rekabetçi güçlerini arttıracak ve müşteri odaklı ilkeler benimseyen yalın üretim sistemleri önemli bir hale gelmiştir. Yalın üretim sistemleri, üretim sürecindeki her türlü israfı ortadan kaldırmaya yönelik faaliyetlere odaklanarak, işletmelerin rekabetçi ortamda var olabilmeleri için değer yaratan üretim süreçleri oluşturmayı hedeflemektedir. Yalın üretim felsefesine sahip işletmeler, üretim sisteminde ortaya çıkabilecek her türlü israfı iyi belirlemeli ve onları ortadan kaldıracak akılcı çözümler yaratarak üretim sistemlerini tasarlamalıdırlar.
Bu tez çalışması yalın üretim sistemine sahip bir işletmede, belirlenen performans ölçütleri ile israf türleri arasındaki ilişkileri ve etkileşimi belirlemeyi amaçlamaktadır. Literatürden referans alınan bir model yardımıyla performans ölçütleri ve israf türleri arasındaki ilişkiler belirlenmiştir. Bu ilişkiler belirlendikten sonra uygulama yapılan firmada çalışan mühendislerin israf türü-performans ölçütü değerlendirme formlarına verdikleri cevaplardan yararlanılarak, performans ölçütleri ile israf türleri arasındaki etkileşim ortaya konulmuştur. Bu modele ek olarak, performans ölçütleri ve israf türleri arasındaki ilişki ve etkileşimleri daha iyi açıklayabilmek amacıyla uygulama verileri DEMATEL yöntemiyle analiz edilmiştir. Firmanın, üretim süreçlerinde değer yaratması ve meydana gelebilecek her türlü israfa neden olacak faaliyetleri belirleyip, bunları üretim sisteminden kaldırması doğrultusunda çözüm üretmesi oldukça önemlidir. Bu çalışma kapsamında kullanılan modelin, firma performans ölçütleri ile israf türleri arasındaki ilişki ve etkileşimi belirleyebildiği analiz sonuçları ile ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Yalın Üretim, İsraf Türleri, Performans Ölçütleri, DEMATEL

Abstract:
Today, the increasing competition along with the changes in market conditions force businesses to engage in customer-focused activities. Therefore, the businesses aiming to keep up with the recent conditions and meet the customer demands on time in full have abandoned the traditional production systems and structured their production systems in line with today's conditions. In this regard, lean production systems adopting customer-oriented principles that may increase the enterprises' competitiveness becomes necessary. Lean production systems, which focus on activities for eliminating all kinds of waste in the production process, target to generate value-creating production processes to ensure enterprises' existence in a competitive environment. Businesses operating with a lean production philosophy must well identify any potential waste that may arise in the production system and design production systems that are capable of creating smart solutions to eliminate waste.
This dissertation study aims to identify the correlation and interaction between determined performance criteria and waste types at an enterprise. The correlation between performance criteria and waste types was specified based on a model in the literature. After specification of the correlations, the interaction between the performance criteria and waste type was presented considering the answers given to the waste type -performance criteria evaluation forms by the engineers working for the company, which was the subject of the study. Besides this model, DEMATEL method was also employed to analyze the study data in order to explain better the relation and interaction between the waste types and performance criteria. 
It is essential for a company to create value in the production process as well as to identify the activities that may cause any waste and come up with solutions to remove such activities from the production system. It has been demonstrated with the analysis results that the model employed in this study was able to identify the interaction and correlation between the company's performance criteria and waste types. 

Keywords: Lean Manufacturing, Waste Types, Performance Criteria, DEMATEL