Sosyal anksiyetede anksiyete duyarlılığı, çocukluk çağı travmaları ve erken dönem uyumsuz şemalar
Anxiety sensitivity, childhood trauma and early maladaptive schemas in social anxiety
Yazar: ASENA HATİCE KILIÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LÜTFİYE SÖĞÜTLÜ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anksiyete duyarlılığı = Anxiety sensitivity ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Sosyal kaygı = Social anxiety ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, sosyal anksiyete, anksiyete duyarlılığı, çocukluk çağı travmaları, erken dönem uyumsuz şemalar arasındaki ilişkiyi ve sosyal anksiyete ile çocukluk çağı travmaları arasındaki ilişkideki anksiyete duyarlılığı ve erken dönem uyumsuz şemaların aracı rolünü incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Araştırmaya 18-65 yaşları arasında 246 erkek ve 193 kadın olmak üzere toplam 439 kişi katılmıştır. Kişisel Bilgi Formu ile katılımcıların sosyo-demografik bilgileri alınmıştır. Sosyal anksiyeteyi ölçmek için Liebowitz Sosyal Anksiyete Ölçeği (LSAÖ), anksiyete duyarlılığını ölçmek için Anksiyete Duyarlılığı İndeksi-3 (ADİ-3), çocukluk çağı travmalarını belirlenmesi için Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (CTQ-33) ve erken dönem uyumsuz şemaların belirlenmesi için Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 (YSQ-SF3) kullanılmıştır.
Bulgular: Yapılan analizlerde, sosyal anksiyete ile çocukluk çağı travmaları (duygusal istismar, duygusal ihmal, aşırı koruma-kontrol, cinsel istismar ve toplam), erken dönem uyumsuz şemalar (duygusal yoksunluk, başarısızlık, karamsarlık, sosyal izolasyon/güvensizlik, duyguları bastırma, onay arayıcılık, iç içe geçme/bağımlılık, ayrıcalıklılık, kendini feda, terk edilme, cezalandırılma, kusurluluk, hastalık ve zarar karşısında dayanıksızlık ve toplam) ve anksiyete duyarlılığı (fiziksel, bilişsel, sosyal belirti ve toplam) arasında anlamlı ilişki olduğu gözlenmiştir. Çocukluk çağı travmaları ile sosyal anksiyete arasındaki ilişkide anksiyete duyarlılığı ve erken dönem uyumsuz şemaların (duygusal yoksunluk, başarısızlık, karamsarlık, sosyal izolasyon/güvensizlik, duyguları bastırma, onay arayıcılık, iç içe geçme/bağımlılık, ayrıcalıklılık/yetersiz özdenetim, kendini feda, terk edilme, kusurluluk, hastalık ve zarar karşısında dayanıksızlık ve toplam) aracı rolü olduğu bulgularına ulaşılmıştır.
Sonuç: Mevcut çalışma sosyal anksiyetede anksiyete duyarlılığı, çocukluk çağı travmaları ve erken dönem uyumsuz şemalar ilişkisini inceleyen ilk araştırma olması niteliğiyle literatüre katkı sağlamaktadır. Ayrıca sosyal anksiyete ile ilişkili patolojilere dair terapi süreçlerine katkı sağlamak açısından aracı değişkenlerin rolünün incelenmesinin önemli olacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal anksiyete, sosyal kaygı, anksiyete duyarlılığı, çocukluk çağı travmaları, erken dönem uyumsuz şemalar

Abstract:
Aim: The purpose of the study was to investigate the relationship between social anxiety, anxiety sensitivity, childhood trauma and early maladaptive schemas and the mediator role of anxiety sensitivity and early maladaptive schemas on the relationship between social anxiety and childhood trauma.
Materials and Methods: The sample included 439 (246 male and 193 female) participants whose age between 18-65. The Personal Information Form was used to obtain socio-demographic information. Social anxiety was measured by Liebowitz Social Anxiety Scale, anxiety sensitivity was measured by Anxiety Sensitivity Index-3, childhood trauma was measured by Childhood Trauma Questionnaire (CTQ-33) and early maladaptive schemas were measured by Young Schema Questionnaire-Short Form-3 (YSQ-SF3).
Results: The statistical analyses revealed that social anxiety had significant relationships with childhood trauma (emotional abuse, emotional neglect, overprotection-overcontrol, sexual abuse and total), early maladaptive schemas (emotional deprivation, failure, negativity, social isolation, emotional inhibition, approval-seeking, enmeshment, insufficient self-control, self-sacrifice, abondenment, punitiveness, defectiveness, vulnerability to harm or illness and total), and anxiety sensitivity (physical, cognitive, social symptom and total). There was a mediator role of anxiety sensitivity and early maladaptive schemas (emotional deprivation, failure, negativity, social isolation/abuse, emotional inhibition, approval-seeking, enmeshment/dependence, entitlement/insufficient self-control, self-sacrifice, abondenment, defectiveness, vulnerability to harm or illness and total) on the relationship between social anxiety and childhood trauma.
Conclusion: The current study is the first study examining the relationship between social anxiety, anxiety sensitivity, childhood trauma and early maladaptive schemas. It is believed that it will be important to study the role of mediator variables in terms of contributing to the therapeutic processes of pathologies associated with social anxiety.
Key Words: social anxiety, anxiety sensitivity, childhood trauma, early maladaptive schemas