Modern Japon dedektif yazarı Edogawa Ranpo
Modern Japanese detective author Edogawa Ranpo
Yazar: BERK ÖZTEMİZ
Danışman: PROF. DR. ALİ VOLKAN ERDEMİR
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Japon Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Edebiyat = Literature ; Japon edebiyatı = Japanese literature ; Polisiye romanlar = Detective novels ; Ranpo, Edogawa = Ranpo, Edogawa ; Yazarlar = Authors

Özet:
Bu tezin amacı, 19. yüzyılda ortaya çıkarak kısa sürede popülerleşen dedektif türünün dünya edebiyatındaki tarihi ve Japonya'daki gelişimini, Edgar Allan Poe'nun Dupin hikâyeleriyle, Edogawa Ranpo'nun Akechi hikâyeleri üzerinden karşılaştırmalı edebiyat ve metin odaklı inceleme yöntemleriyle inceleyerek, biçem ve tematik açıdan farklar ile benzerlikleri saptamaktır. 
19. yüzyılın başlarında şehir nüfusunun artması ve sosyo-kültürel yapının bozulması nedeniyle, şehirlerde suç oranı hızlı bir şekilde artar. Gün geçtikçe artan cinayet ve hırsızlık olayları gazetelere yansımaya başlar. Suç olaylarını azaltmak ve suçluları yakalamak için Avrupa'nın çoğu kentinde polis departmanları kurularak yasal düzenlemeler yapılır. Ancak modern şehirlerde kendilerini güvende hissetmeyen insanlar içerisinde güvensizlik duygusu oluşur. Bu değişen süreci iyi bir şekilde analiz eden Edgar Allan Poe, 1841 yılında ilk dedektif hikâyesi olma özelliğini taşıyan "The Murder in the Rue Morgue" hikâyesini yazar.
Japonya'da ise Meiji Dönemi'yle (1868-1912) birlikte Meiji Restorasyonu adı verilen hareketle edebiyat, sanat, müzik gibi alanlarda modernleşme hareketi başlar. Edebiyat alanında yapılan yenilikler ışığında, Batı edebiyatının anlaşılabilmesi için önemli Batı edebiyatı kitapları Japoncaya çevrilir. Bu yazarlar arasında Japonya'da en ilgi çekeni Edgar Allan Poe olur. Poe'nun dedektif hikâyeleri pek çok Japon okur tarafından okunur. Bu okurlardan biri olan Hirai Tarō (1894-1965) lise ve üniversite yıllarında okuduğu bu yazardan etkilenir ve üniversiteden mezun olduktan sonra Edgar Allan Poe'nun okunuşu olan Edogawa Ranpo mahlasıyla dedektif hikâyeleri yazmaya başlar. Edogawa'nın yazdığı "Nisen Dōka" adlı hikâyesi 1925 yılında Shinseinen dergisinde "ilk Japon dedektif hikâyesi" başlığı ile yayımlanır. Ancak Edogawa'nın dedektif hikâyeleri Poe'nun hikâyelerine aşırı benzemekle eleştirilir.
Poe'nun da Edogawa'nın da Japon dedektif türüne olan katkıları inkâr edilemez. Dolayısıyla bu araştırmada, Poe ve Edogawa'nın dedektif hikâyelerinde, romantik, grotesk, erotik ve safsata ögelerini nasıl yansıttıklarını analiz edilmiştir. Bu analizler sonucunda Japon dedektif türünün ortaya çıkışına etki eden sosyo-kültürel ögelere ve Poe'nun Japon dedektif türünün ortaya çıkışına olan etkilerine ulaşılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Edgar Allan Poe, Edogawa Ranpo, Dedektif Türü

Abstract:
The aim of this thesis is to determine the similarities and differences in style and thematic aspects by examining the history and development of detective fictionin Japan which emerged in the 19th century and popularized in a short time with Edgar Allan Poe's Dupin stories and Edogawa Ranpo's Akechi stories.
In the early 19th century, due to the increase in the population of the city and the deterioration of the socio-cultural structure, the rate of crime in the city increases rapidly. Increasing murders and theft are reflected in the newspapers. In most European cities, police departments are set up to reduce crime incidents and arrest criminals. However, in modern cities there is a sense of insecurity among people who do not feel safe. Edgar Allan Poe, who thoroughly analyzed this changing process, wrote the first detective story of  "The Murder in the Rue Morgue " in 1841.
In Japan, along with the Meiji Period (1868-1912), the modernization movement started in the fields of literature, art and music called Meiji Restoration. In the light of innovations in literature, important Western literature books are translated into Japanese in order to understand the literature of the West. Among these writers, Edgar Allan Poe was the most popular in Japan. Poe's detective stories are read by many Japanese readers. One of these readers, Hirai Tarō (1894-1965), was influenced by this author from high school and university years, and upon graduation he began writing detective stories under the pseudonym Edogawa Ranpo, which Edgar Allan Poe read. Edogawa's "Nisen Dōka" was published in Shinseinen magazine in 1925 under the title "The first Japanese detective story". But Edogawa's detective stories are criticized for being too similar to Poe's stories.
Both Poe's and Edogawa's contributions to Japanese detective fiction are undeniable. Therefore, the aim of this research is to analyze how Poe and Edogawa's detective stories reflect romantic, grotesque, erotic and nonsense elements.

Key Words: Edgar Allan Poe, Edogawa Ranpo, Dedective Fiction