Yetişkinlerde diyet toplam antioksidan kapasitesi ve diyet oksidatif denge skorunun kardiyovasküler hastalık riskine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of diet total antioxidant capacity and diet oxidative balance score on cardiovascular disease risk in adults
Yazar: SANEM GÜVEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN SEYLAM KÜŞÜMLER
İstanbul Okan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Diyet = Diet ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Oksidanlar = Oxidants ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Kardiyovasküler hastalıklar, yaşam boyu yavaş yavaş gelişen ve uzun süre asemptomatik olan kronik kalp ve dolaşım sistemi bozukluğudur. Birçok değiştirilebilir ve değiştirilemez faktör kardiyovasküler hastalıkların gelişiminde rol oynar. Bu faktörlerin başında diyet gelmektedir. Kardiyovasküler hastalıkların etiyolojisinde oksidatif stresin rol oynadığı bilinmektedir. Antioksidanlar vücudu oksidatif stresten koruyan moleküllerdir.  Bu çalışmanın amacı diyet antioksidan tüketimi ve oksidatif denge skoru ile kardiyovasküler hastalık riski arasındaki ilişkiyi incelemektir. 
Çalışmaya 147 kadın, 37 erkek birey katılmıştır. Katılımcılara yüz yüze anket formu uygulanmış, demografik bilgiler ve 3 günlük besin tüketim kaydı, besin tüketim sıklığı ile veriler elde edilmiştir. Ardından diyet antioksidan, toplam oksidatif denge skoru ve kardiyovasküler hastalık riski hesaplanmıştır. Diyetin toplam antioksidan kapasitesi total radikal yakalama antioksidan potansiyeli (TRAP), trolox eşdeğer antioksidan kapasite (TEAC), demir iyonunu indirgeyici aktivite (FRAP), oksijen radikalinin absorbe etme kapasitesi (ORAC) ve C vitamini eşdeğeri antioksidan kapasitesi (VCEAC) yöntemleri üzerinden analiz edilmiştir. Kardiyovasküler hastalık riskinin hesaplanmasında Framingham Risk Skoru kullanılmıştır.
Diyet antioksidan tüketimi ile CRP, kan basıncı, ağırlık, beden kütle indeksi, bel ve bel/kalça değerleri arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur (p<0,05). Kullanılan diyet antioksidan hesaplama yöntemleri birbiri ile korelasyon göstermektedir (p<0,05). Kardiyovasküler hastalık riski düşük bireylerin antioksidan skorunun yüksek olduğu gözlenmiştir (p<0,05). Toplam oksidatif denge skoru yüksek bireylerin diyet antioksidan tüketiminin yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05).
Sonuç olarak, kardiyovasküler hastalıkların oluşmasında rol oynayan oksidatif stresin ve bireylerin hastalık riskinin tanımlanması önemlidir. Kardiyovasküler hastalıkların önlenmesinde antioksidan kaynaklarını diyete eklemek kardiyovasküler hastalık riskini azaltabilir.
Anahtar Kelimeler: kardiyovasküler hastalık riski, diyet anitoksidan, oksidatif denge skoru

Abstract:
Cardiovascular diseases are the chronic heart and circulatory system disorders that develop gradually throughout life and are asymptomatic for a long time. Many modifiable and non-modifiable factors play a role in the development of cardiovascular diseases. One of these factors is diet. Oxidative stress is the leading cause of cardiovascular diseases. Antioxidants are molecules that protect the body from oxidative stress. The aim of this study is to examine the relationship between dietary antioxidant consumption and oxidative balance score and cardiovascular disease risk.
147 female and 37 male individuals participated in the study. A face-to-face questionnaire was applied to the participants, demographic information, 3-day food consumption record, food consumption frequency and data were obtained. Then, dietary antioxidant, total oxidative balance score and cardiovascular disease risk were calculated. The total antioxidant capacity of the diet was analyzed using total radical trapping antioxidant potential (TRAP), trolox equivalent antioxidant capacity (TEAC), ferric reducing antioxidant potential (FRAP), oxygen radical absorbing capacity (ORAC) and vitamin C equivalent antioxidant capacity (VCEAC) methods. Framingham Risk Score was used to calculate cardiovascular disease risk.
Significant correlations were found between dietary antioxidant consumption and CRP, blood pressure, weight, body mass index, waist and waist/hip values (p<0.05). The dietary antioxidant calculation methods used are correlated with each other (p<0.05). It has been observed that individuals with a low risk of cardiovascular disease have high antioxidant scores (p<0.05). It has been determined that individuals with high total oxidative balance scores have high dietary antioxidant consumption (p<0.05).
As a result, it is important to define the oxidative stress that plays a role in the formation of cardiovascular diseases and the disease risk of individuals. Adding antioxidant sources to the diet can reduce the risk of cardiovascular disease.
Keywords: cardiovascular disease risk, dietary antioxidant, oxidative balance score