Abdullah Kadiriy'nin Ötken Künler romanı örneğinde Özbek Türkçesinde edatlar
The prepositions in Uzbek Turkish in Abdullah Kadiriy's novel of Ötken Künler
Yazar: ADEM YELOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. HİKMET KORAŞ
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Çağdaş Türk Dilleri ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ağızlar = Dialects ; Dil bilgisi-edatlar = Grammar- prepositions ; Dilbilgisi = Grammar ; Kadiriy, Abdullah = Kadiriy, Abdullah ; Roman = Novel ; Türk lehçeleri = Turkish dialects ; Ötgen Künler = Ötgen Künler ; Özbekçe = Uzbek language

Özet:
Özbek Türkçesindeki edatları tespit edebilmek için; ilk önce edatlar hakkında Özbek Türkçesi'nde ve Türkiye Türkçesi'nde geniş bir araştırma yapıldı. Hem Türkiye Türkçesi'ndeki hem Özbek Türkçesi'ndeki birçok dilbilgisi kitaplarında edatlar konusu incelendi. Birçok bilim adamının edatlar konusundaki görüşleri verildi. Araştırma sonucu ortaya çıkan bilgiler karşılaştırıldı. Benzer ve farklı yönler, farklı sınıflandırmalar, farklı adlandırılmalar tespit edildi. Edatların sınıflandırılması ve adlandırılmasında bilim adamları arasında görüş ayrılığı tespit edildi. Sınıflandırma ve adlandırma konusunda Özbek Türkçesindeki bazı dilbilgisi kitapları ile Türkiye Türkçesi'ndeki bazı dilbilgisi kitaplarının farklı olduğu tespit edildi. Farklılıklar ve sahipleri belirtildi. Farklılıkların neyden kaynaklandığı ve dilbilimcilerinin bu farklar konusundaki görüşleri belirtildi. Daha sonra Abdullah Kadiriy'in ?Ötken Künler? romanındaki edatlar tespit edildi. Bu edatlar anlam ve yapı bakımından incelendi ve cümlelerle örnekler verildi. Bazı edatların sınıflandırma, ve anlam açısında Türkiye Türkçesindeki şeklinden farklılıklar belirlendi. Bazı edatların yapısı ve oluşumu hakkında görüş ayrılıkları tespit edildi ve bunlar belirtildi. Edatlar tespit edilen örneklerle, Türkiye Türkçesi'nde kullanılışları ile karşılaştırıldı. Eğer farklılık varsa bu farklılıklar vurgulandı.

Abstract:
Firstly it was made a large to determine ?prepositions? in Uzbek Turkish and in Turkey Turkish. It was investigated preposition subject both in Turkey Turkish and Uzbek Turkish grammar books. It was given the ideas about preposition of a lot of scientists. The informations were compared aroused as investigation consequent. It was determined different called things, different classification, similar and different aspects. Between scientist were determined disparity of views about classification of prepositions and called of prepositions. It was seen that grammar books in Uzbek Turkish and Turkey Turkish are different from each other about called and classification of preposition. Differences and owner of the ideas were said. And then it was investigated preposition in ?Ökten Künler? novel of Abdulla Qadiriy. These prepositions were investigated in meaning and construction aspect and were given examples with sentences. From classification and meaning aspects of some preposition, the differences were determined from Turkey Turkish form. The disparity of views about construction and forming of prepositions were determined and these were explained. Prepositions were compared with examples determined and using of Turkey Turkish. If there are differences, these differences are determined.