İstanbul Polis Teşkilatı ve faaliyetleri (1881-1909)
Istanbul Police Organization and activities (1881-1909)
Yazar: OKAN AKBABAÖZ
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED YASİN TAŞKESENLİOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Abdülhamid II = Abdülhamid II ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Polis teşkilatı = Police organization ; Sirkat suçları = Stealing crimes ; Sosyal tarih = Social history ; Suç = Crime ; İstanbul = Istanbul

Özet:
19. yüzyıl, Osmanlı Devlet kurumlarının yapılanmaya gittiği önemli bir zaman dilimi olmuştur. Güvenlik alanında Osmanlı Devleti'yle özdeşleşen Yeniçeri Ocağı'nın 1826 yılında kaldırılması ve yerine Asâkir-i Mansure-i Muhammediye isimli düzenli ordu sisteminin teşkil edilmesiyle Osmanlı güvenlik bürokrasisi çağın gerçeklerine ve ihtiyaçlarına uygun bir askeri yapıya kavuşmuştur. Özellikle Tanzimat Fermanı'nda dile getirilen bireylerin can ve mal güvenliğinin sağlanması hususu, 1846 yılında teşkil edilen Zabtiye Müşiriyeti'nin de önceliği olmuştur. 
Osmanlı Devleti, özellikle Avrupa'da uygulanan polis modelini Zabtiye Müşiriyeti sonrası uygulayamamıştır. Bunda askeri alışkanlıkların önemli bir etkisi söz konusudur. Müşirlik bünyesinde oluşturulan zabtiye birlikleri ve teftiş memurları rütbeli ve rütbesiz personel bakımından askerle ortak hareket etmişlerdir. Kuruluşundan itibaren Müşirlik çatısı altında yapılan uygulamalar, polisten ziyade jandarma sistemine yönelik faaliyetlerdir. 1879 yılında Müşirlik yerini Zabtiye Nezareti'ne bırakması sonucu polis teşkilatı çalışmaları da başlamış ve 1881 yılında İstanbul Polis Teşkilatı, Zabtiye Nezareti uhdesinde müdüriyet ve mutasarrıflıklarla faaliyete geçmiştir. Ardından 1884'ten itibaren vilayetlerde polis teşkilatı teşkil edilmeye başlanmıştır. 1885 yılında hazırlanan Polis Layihası, 1896 yılında yayımlanan polis ve jandarmanın hareket tarzını belirleyen talimatname ve 1907 Polis Nizamnamesi, Cumhuriyet sonrası polis teşkilatına etkisiyle çok kıymetli mesleki kanun çalışmaları olmuştur.

Abstract:
19th century has been an important period of time in which the Ottoman Empire institutions went to structuring. With the abolition of the Janissary Corps, which was identified with the Ottoman Empire in the field of security, in 1826 and the establishment of a regular army system called Asâkir-i Mansure-i Muhammediye, the Ottoman security bureaucracy gained a military structure in line with the realities and needs of the age. In particular, the issue of ensuring the safety of life and property of individuals, which is expressed in the Tanzimat Edict, has also been the priority of the Zabtiye Müşiriyet, which was established in 1846.
The Ottoman Empire was unable to implement the police model, which was applied especially in Europe, after the Police Service. There is an important influence of military habits on this. The police units and inspection officers formed within the structure of the Müşiriyet act jointly with the military in terms of rank and non-rank personnel. The practices carried out under the umbrella of the Müşirlik since its establishment are activities aimed at the gendarmerie system rather than the police. In 1879, as a result of the fact that the müşiriyet gave its place to the Zabtiye Ministry, the work of the police organization started, and in 1881, the Istanbul Police Organization started its activities with directorates and mutasarrifliks under the responsibility of the Zabtiye Ministry. Then, starting from 1884, the police organization began to be established in the provinces. The police regulations prepared in 1885 and especially the Police Regulations of 1907 have been very valuable professional law studies with their influence on the police organization after the Republic.