Fen bilimleri öğretmenlerinin bilişsel esneklik düzeyleri ile yansıtıcı düşünme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Research of the relationship between cognitive flexibility and reflective thinking skills of science teachers
Yazar: SITKI OZAN KIZILOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. PELİN METE
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada fen bilimleri öğretmenlerinin bilişsel esneklik düzeyleri ile yansıtıcı düşünme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılında Erzurum ilinde resmi ve özel ortaokullarda görev yapan 510 fen bilimleri öğretmeni oluşturmaktadır. Çalışma örneklemi seçkisiz örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırma yürütülürken fen bilimleri öğretmenlerine kişisel bilgiler formu, bilişsel esneklik envanteri ve öğretmen yansıtıcı düşünme eğilimi belirleme ölçeği uygulanmıştır. Bağımlı değişkenlerin cinsiyet, mesleki kıdem ve yaş değişkenleri ile ilişkisi tek yönlü varyans analizi (ANOVA), bilişsel esneklik ile yansıtıcı düşünme becerileri arasındaki ilişki yapısal eşitlik modellemesi ile test edilmiştir.Yapılan analizler sonucunda fen bilimleri öğretmenlerinin bilişsel esneklik envanterinden aldığı toplam puan ortalaması X=81.46, YANDE ölçeğinden aldığı toplam puan ortalamaları X=150.60 olduğu görülmüştür. Ölçek puanlarının cinsiyet, mesleki kıdem ve yaş değişkenine göre farklılaşmazken, bilişsel esneklik alt boyutları ile yansıtıcı düşünme alt boyutları arasında pozitif yönlü orta düzey ilişkiler saptanmıştır. YEM sonuçlarına göre sürekli ve amaçlı düşünme alt boyutunun hem kontrol hem alternatifler alt boyutu ile, araştırmacı alt boyutu ve ön görülü ve içten olma alt boyutunun alternatifler alt boyutu ile anlamlı yola sahip olduğu anlaşılmıştır. Araştırma sonucunda fen bilimleri öğretmenlerinin bilişsel esneklik düzeylerinin ve yansıtıcı düşünme becerilerinin oldukça yüksek olduğu, yansıtıcı düşünme becerilerine sahip olan öğretmenlerin aynı zamanda bilişsel olarak esnek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
It is aimed to examine the relationship between science teachers' cognitive flexibility levels and reflective thinking skills. The research was carried out using the relational scanning method, one of the general scanning methods. The study group consists of 510 science teachers working in public and private secondary schools in Erzurum province in the 2023-2024 academic year. The study sample was determined by using the random sampling method. While conducting the research,  personal information form, cognitive flexibility inventory and teacher reflective thinking tendency determination scale were applied to science teachers. The relationship of dependent variables with gender, professional seniority and age was examined by ANOVA. The relationship between cognitive flexibility and reflective thinking was analyzed by using structural equation modeling. As a result of the analyzes, it was seen that the total average score of science teachers from the cognitive flexibility inventory was X=81.46, and the total average score they received from the YANDE scale was X=150.60. While the scale scores did not differ according to gender, professional seniority and age variables, positive moderate relationships were found between the cognitive flexibility sub-dimensions and reflective thinking sub-dimensions. According to the SEM results, it was understood that the continuous and purposeful thinking sub-dimension had a significant path with both the control and alternatives sub-dimension, the investigative sub-dimension and the foresight and sincerity sub-dimension had a significant path with the alternatives sub-dimension. As a result of the research, it was concluded that the cognitive flexibility levels and reflective thinking skills of science teachers were pretty high, and the teachers with reflective thinking skills were also cognitively flexible