Öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik farkındalıklarında ötrofikasyon kavramının etkisi
The effect of eutrophication concept on awareness of teacher candidates about environmental problems
Yazar: TUĞBA ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ALİ GÜL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Farkındalık = Awareness ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Çevresel farkındalık = Environmental awareness ; Ötrofikasyon = Eutrophication ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Çevre sorunları insan yaşamını tehdit etmesine rağmen sorunların kaynağına inildiğinde insan kaynaklı faktörlerin etkili olduğu görülmektedir. Çevre sorunlarının oluşmasında ve sorunların çözümünde insanın aktif rol oynadığı bilinen bir gerçektir. Bu kapsamda gelecek nesillerin daha bilinçli olması için öğretmen adaylarına önemli roller düşmektedir. Araştırmada biyoloji öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik farkındalıklarında ötrofikasyon kavramının etkisini araştırmak amaçlanmıştır. Araştırma 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Gazi Üniversitesi, Biyoloji Eğitimi Ana Bilim Dalı 3. sınıfında okuyan 21 öğrenci ile yapılmıştır. Araştırma verilerini toplamak amacıyla, Güven ve Aydoğdu (2012) tarafından geliştirilen "Çevre Sorunlarına Yönelik Farkındalık Ölçeği", öntest-sontest olarak kullanılmıştır. Çalışmada öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik farkındalıklarına ilişkin öntest ve sontest puanları arasındaki farklılıklar cinsiyet, genel akademik ortalama, çevre ile ilgili herhangi bir sivil toplum kuruluşuna üyelik ve okuduğu bölüm istek tercihi gibi değişkenlere göre araştırılmıştır. "Çevre Sorunlarına Yönelik Farkındalık Ölçeği" öntest olarak kullanıldıktan sonra ötrofikasyon kavramı temelli çevre sorunlarına yönelik hazırlanan eğitim materyali dört haftalık bir öğretim sürecinde öğretmen adaylarına uygulanmıştır. Uygulama sonrası aynı ölçek sontest olarak kullanılmıştır. Uygulanan ölçek sorularından öntest ve sontestte elde edilen veriler betimsel istatistikler ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile değerlendirilmiştir. Araştırma alt boyutundaki değişkenlerin öntest ve sontest verilerine ilişkin analizinde ise Mann Whitney U-Testi ve Kruskal Wallis H-Testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik farkındalıklarında ötrofikasyon kavramı temelli hazırlanan çevre sorunlarına yönelik uygulama öncesi ve sonrası puanları arasında anlamlı bir fark olduğu bulunmuştur (Z=-4,027, p<0,05). Uygulamada cinsiyet, genel akademik ortalama, çevre ile ilgili herhangi bir sivil toplum kuruluşuna üyelik ve okuduğu bölüm istek tercihi gibi değişkenlerin öntest ve sontest puanları arasında anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, çevresel tehditlerin kaynağı ve önlemlerine ilişkin öğretim uygulamalarında öğretmen adaylarına yönelik çalışmaların yararlı olacağı anlaşılmıştır. Ötrofikasyon gibi çevresel olayların öğretimine öğretmen adaylarının ilgili derslerinin içeriğinde yer verilmesi ve uygulamalı öğretim etkinlikleriyle desteklenmesinin önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Although environmental problems threaten human life, when the source of the problem is reached, it is seen that human source factors are effectiveIt is a known fact that human beings play an active role in the development of environmental problems and solving problems. In order to make future generations more conscious, teacher candidates play an important role.  The aim of the study was to investigate the effect of eutrophication on biology teacher candidates awareness of environmental problems.  The research was carried out with 21 students in the 3rd year of Gazi University, Biology Education Department in the academic year of 2018-2019.  In order to collect the research data, Awareness Scale for Environmental Problems, which was developed by Güven and Aydoğdu (2012), was used as the pre-test and post-test technique.  In the study, the differences between pre-test and post-test scores of pre-service teachers about their awareness of environmental problems were investigated according to variables such as gender, general academic average, membership to any non-governmental organization related to environment and preference of department. After using "Awareness Scale for Environmental Problems" as a pretest, the educational material for eutrophication-based environmental problems was applied to teacher candidates in a four-week teaching process.  The same scale was used as posttest after application.  Data obtained from pre-test and post-test were evaluated with descriptive statistics and Wilcoxon Signed Sequence Test.  Mann Whitney U and Kruskal Wallis H tests were used for the pre-test and post-test data of the variables in the research sub-dimension. As a result of the study, it was found that there was a significant difference between the pre-and post-application scores of the teacher candidates on environmental problems based on the concept of eutrophication. (Z=-4,027, p<0,05) . In practice, there was no significant difference between the pre-test and post-test scores of the variables such as gender, general academic average, membership to any non-governmental organization related to the environment and preference preference of the department. According to the results obtained from this study, it has been understood that the studies on teacher candidates in teaching practices related to the source and measures of environmental threats will be beneficial.  It has been concluded that teaching the environmental events such as eutrophication should be included in the content of the related courses and supported by practical teaching activities.