Sünnî ve Şiî kaynaklarda Muhammed el-Bâkır'ın hadis rivâyetindeki yeri
The place of Muhammed el-Bāqir in hadīs narration in Sunnī and Shʻī sources
Yazar: CEVAT DOĞMAÇ
Danışman: PROF. DR. BEKİR KUZUDİŞLİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Mezhepler = Sects ; Muhammad el-Bakir = Muhammad al-Baqir ; Rivayetler = Rumours ; Sünnilik = Sunnism ; İslamiyet = Islam ; Şia = Şia

Özet:
İslam âleminin iki büyük mezhebi olan Ehl-i Sünnet ve Şîa anlayış olarak farklı temellere dayandıkları gibi bazı konularda birbirinden farklı argümanlara sahiptirler. Bunların oluşmasına sebep olan olgulardan bir tanesi de iki mezhebin hadis alanında birbirlerinden çok farklı rivayetlere sahip olmasıdır. Her iki mezhebin farklı değerlendirmeleri bulunmakla birlikte, onların bazı isimler üzerinde ittifak ettikleri görülür. Bu isimlerden bir tanesi de Muhammed el-Bâkır'dır. Muhammed el-Bâkır, Ehl-i Sünet âlimlerince tevsik edilmiş, fakat Şîa ona daha büyük bir fonksiyon atfederek beşinci imam olarak kabul etmiştir. Bu sebeple, her iki mezhebe göre farklı bir Muhammed el-Bâkır algısı ortaya çıkmıştır.  Bu ismi bütün yönleriyle araştırmak tezin sınırlarını aşacağından dolayı burada Muhammed el-Bâkır'ın hadis ilmindeki rolü iki mezhebin kabullerine göre incelenmiştir.
Bu tezde Muhammed el-Bâkır'ın hayatı iki mezhebin rivayet algıları dikkate alınarak aktarılmaya çalışılmış, Muhammed el-Bâkır'ın talebeleri Sünnî ve Şiî kabule göre değerlendirilmiştir. Böylece iki mezhebinde kabul ettiği rivayetlerin farklılaşmasında talebelerinin rolü belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca Sünnî ve Şiî âlimlerin ondan ortaklaşa naklettiği hadisler tespit edilmiş, böylece onun özelinde her iki mezhep arasında meydana gelen farklılıklar anlaşılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Ahl al-Sunnah and Shi'a, which are the two major sects of the Islamic world, have different foundations in terms of mentality and have different arguments on some subjects. One of the phenomena that caused them to occur is that the two sects have very different narrations in the field of hadith. Although both sects have different evaluations, they appear to have allied to some names. One of these names is Muhammad al-Baqir. Muhammad al-Baqir was endorsed by Sunni scholars, but Shi'a attributed a greater function to him as the fifth imam. For this reason, a different perception of Muhammad al-Bakir emerged according to both sects. Since the search of this name in all its aspects will exceed the limits of the thesis, so the role of Muhammad al-Baqir in the hadith was examined according to sectarian assumptions.
In this thesis, the life of Muhammad al-Baqir was tried to be transferred by considering the narrative perceptions of the two sects and his students were evaluated according to the Sunni and Shiite acceptance. Thus, it was tried to determine the role of his students in the differentiation of the narrations which accepted by two sects. In addition, the hadiths that the Sunni and Shiite sects conveyed jointly from him were determined, and thus the differences between the two sects were tried to be understood.