Amediye (Duhok - Irak) yakın çevresinde toprak erozyonu ve kontrol yöntemleri
Soil erosion and control methods in the distict of Amediye (Duhok-Iraq)
Yazar: RADHWAN MİKAEEL AMEEN
Danışman: PROF. DR. ALİ FUAT DOĞU
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Fiziki Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafya = Geography ; Erozyon = Erosion ; Irak-Duhok = Irak-Duhok ; Toprak = Soil ; Toprak erozyonu = Soil erosion

Özet:
Erozyon, verimli toprakların devamlılığı açısından önemli bir doğal süreçtir.
Ancak insanoğlunun doğaya uygunsuz müdahaleleriyle doğal bir süreç olmaktan
çıkıp tehlikeli bir doğal afet haline gelmiştir. Dünya çapında her yıl binlerce hektar
verimli arazi geri dönüşü olmayacak şekilde tahrip olmaktadır. Coğrafyasının büyük
kısmı eğimli ve bol yağış alan Kuzey Irak'taki erozyonun etkinliği tehlikeli
boyutlardadır. Bu sebepten ötürü erozyonun bölgesel olarak gerek lokal gerekse
genel olarak tanınması, analiz edilmesi ve erozyonun niteliğine göre gerekli
önlemlerin alınması gerekmektedir.
Araştırma şunları amaçlamaktadır; Amediye ve yakın çevresindeki toprak
erozyonunun gücünü etkileyen önemli faktörlerin (Fiziki - Beşeri) belirlenmesi,
Amediye'deki toprak türlerini belirleyerek fiziksel ve kimyasal özellikleri. Bu
çalışma kapsamında erozyon kavramı, erozyonun analiz yöntemleri ve erozyona
karşı alınabilecek önlemler, gerek yerli gerekse dünya literatürü üzerinden
incelenmiştir. Erozyon kontrolü, kavramı, çeşitleri ve temel mekanizmaları
anlatılmış; erozyon analiz ve tahmin yöntemleri anlatılmış ve mevcut toprak
örneklari üzerinden irdelemesi yapılmıştır. Amediye ilçesi Kuzey Irak bölgesinde yer
alan ve Duhok iline bağlıdır.
Amediye'de erozyon ve erozyon türleri açıklanarak; bir arazinin erozyona
uğraması için toprağın mutlaka taşınmasının gerekli olmadığı açıklanmaktadır. Bazı
türlerinde ise aşınma bir yıldan diğerine fark edilemeyecek mertebede olabilmekte ve
bu kadarı d hi zamanla ciddi sorunlara yol açabilmektedir. Vaktinde müdahale 
II
edilmemesi halinde etkinliğini belli mertebenin üzerine çıkaran erozyonun kontrolü,
zamanında yapılabilecek basit müdahalelerle kıyaslandığında sonraki aşamalarında
çok ciddi mali yükler getirebilmektedir. Erozyonun kontrol altına alınmaması halinde
topraklarımız hızla kaybının geri dönüşü olmayacak şekildeolacaktır. Bu noktadan
sonra ne kadar madd gücünüzün olduğunun bir önemi yoktur çünkü kaybın geri
kazanımı mümkün değildir.
Bölgenin fiziki coğrafya özelliklerini bilmek çok önemli bir konudur. Arc GİS
10.4.1 yazılımı ile bölgenin doğal yapısını iyi bir şekilde inceleme fırsatı elde ettik.
Bununla beraber erozyon kontrol yöntemleri ve özellikle Amediye İlçesin'de erozyon
iyi bir şekilde belirlendi ve Amediye İçesin'de insan faktörü erozyonun oluşmasında
en büyük etkenlerden biridir. Ağaçların konutlar için kullanılması veya toprağın
tarım faaliyetlerinde yanlış kullanımı, ilkel metodların kullanımı, hayvanların
rastgele beslenmesi, özellikle 1957 – 2017 yılları arasında istatistiklere göre nüfusun
hızlı artışı gibi etkenler Amediye İlçesinde toprak erozyonu üzerindeki ana
faktörlerdir.
Bu çalışmada erozyonun kontrolü üzerinde durulmuştur. Erozyon kontrolünde
birinci adım erozyon kontrol planının oluşturulmasıdır. Bir erozyon kontrol planının
hazırlanması ciddi bir saha araştırması gerektirmektedir. Erozyondan korunma,
rüzg rın, yağmurun, sel suyunun ve orman yangınının etkilerinden sonra, açığa çıkan
toprağın korunmasında hayati bir öneme sahiptir. Bunun nedeni sahadaki erozyon
sorununun ve etkinliğinin doğru tanımlanması, erozyon kontrol maliyetlerini ciddi
oranda düşürecektir.
Anahtar Kelimeler: Amediye, Duhok, Toprak, Erozyon, Erozyon Kontrol.

Abstract:
Erosion is an important natural process for surviving productive lands. Soil
erosion became a dangerous catastrophe ınstead of being a natural process due to an
inappropriate human being interferes with nature. Each year, thousands of hectares of
productive land ruin all over the world. The erosion level is in a danger in the north
of Iraq due to the climate especially the high level of rain, and slope. That ıs why
identification or analyzing of erosion in local or in a wider manner, and getting
appropriate erosion control measures is necessary.
The research aims to; Determine the important factors (nature - human) that
affect the strength of soil erosion in Amediye, and also to Determıne the physical and
chemical properties of soil ın Amediye. In this study, the concept of erosion, the
methods of analysis of erosion and the measures that can be taken against erosion
have been examined through both local and world literature. Erosion control,
concept, types and basic mechanisms, erosion analysis, and estimation methods are
explained. The Amediye district is located in the north of Iraq.
After explaınıng the concept of erosıon and ıts types, It appeared that the water
erosion was the main factor for eroding the soil in Amediye district. Some types of
erossıon can be unnoticeable from one year to the next, and this can lead to serious
problems over time. The control of erosion, which increases its effectiveness above a
certain level if it is not intervened in time, can create very serious financial burdens
in later stages compared to simple interventions. If the erosion is not controlled, our
land will be rapidly irreversible. From this point on, no matter how much material
power you have, it is not possible to recover the loss.
IV
Knowing the physical geography characteristics of the region is a very
important issue. Arc GIS 10.4.1 software had been used to examine the natural
structure of the region in a good way. However, erosion control methods, especially
erosion in the Amediyi district were well determined and the human factor was one
of the biggest factors in erosion formation in the Amediyi district. Factors such as the
use of trees for burning in daily need, especially in the winter season, misuse of soil
in agricultural activities, the use of primitive methods, the random feeding of
animals, and the rapid increase of population. According to statistics between 1957
and 2017, these factors were the maın reseasons for soil erosion in the district of
Amediye.
In this study, the control of erosion is emphasized. The first step in erosion
control is the creation of an erosion control plan. The preparation of an erosion
control plan requires serious field research. Erosion protection is vital for the
protection of soil released after the effects of wind, rain, and floodwater and forest
fire. The reason for this is the correct identification of the erosion problem and its
effectiveness in the field, which will significantly reduce erosion control costs.
Keywords: Amediye, Dohuk, Soil. Erosion, Erosion Control.