Derviş Zaim filmlerinin toplumsal ekoloji yaklaşımıyla çözümlenmesi
Analysis of Dervis Zaim films according to social ecology approach
Yazar: GÜLGÜN ELİF TEMEL
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM ARDA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Bookchin, Murray = Bookchin, Murray ; Ekoloji = Ecology ; Sinema = Cinema ; Sosyoekolojik = Socioecological ; Türk sineması = Turkish cinema ; Zaim, Derviş = Zaim, Derviş

Özet:
Doğanın evrimsel gelişim süreci içerisinde ortaya çıkan 'bilinçli doğa' yani gelişmiş bilişsel ve sosyal becerilere sahip olan insan, toplumsal gelişmeyle birlikte zamanla doğadan uzaklaşmıştır. Bu durumun bir sonucu olarak ortaya çıkan ekolojik sorunlarla birlikte, başlangıçta sadece doğa bilimlerinin araştırma alanında bulunan ekoloji bilimi, ekolojik sorunların toplumsal boyutunun irdelenmesi gerekliliğinin bir sonucu olarak sosyal bilimler alanında da yerini almıştır. Bu doğrultuda, radikal çözüm önerileri ve diyalektik bir bakış açısı sunmasıyla toplumsal ekoloji yaklaşımı öne çıkmaktadır. Çalışmada Derviş Zaim filmleri, Murray Bookchin'in temsilcisi olduğu toplumsal ekoloji yaklaşımının diyalektik doğalcılık, organik toplum, hiyerarşik yapılanma kavramlarından hareketle çözümlenecektir. Bu çözümlemede, filmlerin olay örgüsündeki söz konusu ekolojik niteliklerin / durumların neler olduğunu, ne şekilde aktarıldığını ve filmlerin toplumsal ekoloji ile olan bağını ortaya çıkarmak için nitel araştırmalarda çeşitli ve esnek araştırma yöntemlerinin kullanılmasını mümkün kılan gömülü teori yönteminden faydalanılacaktır. Literatür taraması, toplumsal ekolojiden hareketle yapılan kodlamalar ve yönetmenle yapılan mülakattan elde edilen veriler çalışmanın betimsel analizine kaynaklık etmektedir. Tüm bu veriler bağlamında, gömülü olan 'anlam'a, yapıya ulaşılması hedeflenmektedir. Toplumsal ekolojinin kavramları ve felsefesi ışığında, Derviş Zaim'in yönetmenliğini gerçekleştirdiği Tabutta Rövaşata (1996), Filler ve Çimen (2000), Çamur (2003), Cenneti Beklerken (2006), Nokta (2008), Gölgeler ve Suretler (2010), Devir (2013), Balık (2014) ve Rüya (2016) adlı filmlerin çözümlenmesi çalışmanın kapsamını oluşturmaktadır. Ekolojik sorunların çözümünde, geniş çaplı ekolojik bir bakış açısı geliştirmenin kritik önemine paralel olarak, geniş kitlelere hitap eden sinema alanı etkili bir konumda yer almaktadır. Bu nedenle son dönem Türk sinemasında öne çıkan Derviş Zaim filmlerinin toplumsal ekoloji yaklaşımı ile çözümlenmesiyle çalışmanın alana katkı sağlaması hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler: Ekoloji, Toplumsal Ekoloji, Derviş Zaim, Murray Bookchin, Türk Sineması

Abstract:
The 'conscious nature' that emerged in the evolutionary development process of nature, that is, the human being with advanced cognitive and social skills, moved away from nature in time with social progress. Along with the ecological problems that emerged as a result of this situation, ecology science, which was only in the research field of natural sciences at the beginning, has also taken its place in the field of social sciences as a result of the necessity to examine the social dimension of ecological problems. In this direction, the social ecology approach comes to the fore with its radical solution proposals and a dialectical perspective. In the study, Derviş Zaim films will be analysed based on the dialectical naturalism, organic society and hierarchical structuring concepts of the social ecology approach represented by Murray Bookchin. In the plot of the films, what ecological qualities / situations are, how they are conveyed and the connection of the films with social ecology will be analyzed by making use of the grounded theory method, which makes it possible to use various and flexible research methods in qualitative research. Literature review, coding based on social ecology and data obtained from the interview with the director are the sources for the descriptive analysis of the study. In the context of all these data, it is aimed to reach the embedded 'meaning', the structure. In the light of the concepts and philosophy of social ecology, analysing Derviş Zaim films, Tabutta Rövaşata (1996), Filler ve Çimen (2000), Çamur (2003), Cenneti Beklerken (2006), Nokta (2008), Gölgeler ve Suretler (2010), Devir (2013), Balık (2014) and Rüya (2016) form the scope of the study. In parallel with the critical importance of developing a wide-ranging ecological perspective in solving ecological problems, the cinema that appeals to large masses is in an effective position. For this reason, the study is aimed to contribute to the field by analysing the films that Derviş Zaim directed, which stands out in recent Turkish cinema, with a social ecology approach.

Keywords: Ecology, Social Ecology, Derviş Zaim, Murray Bookchin, Turkish Cinema