Özelleşen yerel yönetim hizmetlerinin yararlanıcıların memnuniyet düzeyine etkisi: Aydın/Madrid örneği
The effect of privatizeted local administration services on satisfaction of beneficiaries
Yazar: KUTAY GÖKDENİZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FUNDA ÇONDUR
Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Kurumsal ekonomi = Corporate economy ; Yerel yönetimler = Local administrations ; Özelleştirme = Privatization

Özet:
Bu çalışmada yapılmak istenen Türkiye'de ve İspanya'da özelleştirilen yerel yönetim hizmetlerinin halkın memnuniyet düzeyi üzerinde etkisini kurumsal ekonomi perspektifinden incelemektir. Türkiye'de ve dünya'da yerel yönetimlerin özerklik derecelerinin tartışıldığı bu günlerde, özelleşen yerel yönetim hizmetleri de bu çerçevede tartışılmaktadır. Araştırmada, Aydın ve Madrid illerinde uygulanan ve özelleşen yerel yönetim hizmetlerinden yararlanıcıların memnuniyetinin ölçüldüğü anket verilerinden faydalanarak bu konu incelenmiştir. Özelleştirme yerel yönetim kurumlarının piyasa yönünde evrimleşmesi olarak algılanmış ve kurumsal iktisat çerçevesinde incelenmiştir.Araştırmanın 1. bölümünde kurumsal iktisat literatürü ele alınmıştır. Özellikle Douglass C. North ve Thorstein Veblen'in görüşleri çerçevesinde kurumsal iktisat, kurumların evrimleşmesi ve ?oyun kuramı? şeklinde algılanmıştır. Yerleşik iktisadın bir eleştirisi olarak kurumsal iktisadın ortaya çıktığı düşünülerek önce yerleşik iktisadın eleştirisine yer verilmiştir. Daha sonra kurumsal iktisadın tanımı yapılmış, kurum ve kuruluş arasındaki farklara değinilmiştir. Kurumsal iktisadın metodolojisine de kısaca değindikten sonra kurumsal iktisatçıların ortak paydaları belirtilerek kurumsal iktisatçının tanımı yapılmıştır. Son olarak da iktisat okulları arasında ?kurumsalcı okulun? yeri belirtilmiş ve özellikleri anlatılmıştır.Çalışmanın 2. bölümünde Türkiye ile karşılaştırılacak ülke olan İspanya'nın yerel yönetim sistemine ilişkin literatürel bilgi verilmiştir. Ülke hakkında kısaca genel bir bilgi verildikten sonra İspanya'daki yerel yönetim sistemi hakkında detaylı bilgi verilmiş, ayrıca coğrafi iktidar yapısına da değinilmiştir.İspanya'daki yerel yönetim sisteminden bahsedildikten sonra karşılaştırma yapılabilmesi için Türkiye'deki yerel yönetim sistemi de 2. bölümde incelenmiştir. Okuyucunun Türkiye'deki sistem hakkında belli başlı bilgileri sahip olduğu düşünülerek bu bölüm daha kısa tutulmuştur. Temel olarak Türkiye'deki yerel yönetimlerin tanımı ve nitelikleri belirtilmiştir. Sonrasında yerel yönetim türlerine yer verilmiş, ancak konumuz itibariyle yerel yönetimlerin en etkin türü olan belediyelere daha detaylı değinilmiştir. Özellikle yerel yönetimlerde devrim niteliğinde değişiklikleri içermesinden dolayı 5393 Sayılı Belediye Kanunu'nun içeriğine ve yorumuna genişçe yer verilmiştir.Araştırmanın 3. bölümünde ?özelleştirme? konusu ele alınmıştır. Konunun temel başlıklarından biri olan özelleştirilen yerel yönetim hizmetlerinin özelleştirilme şekillerinin anlaşılması bakımından yerel yönetimlerde özelleştirme tekniklerine detaylıca yer verilmiştir. Genel olarak özelleştirme tekniklerine, özelleştirmenin felsefesine de değinilmiştir. Özelleştirmenin teorik faydaları belirtilerek araştırma sonucunda ulaştığımız fayda veya zararları ile kıyaslamamız sağlanmıştır. Yine özelleştirmenin devlet ekonomisinden piyasa ekonomisine geçiş olduğu düşünülerek devletin başarısızlığı ve piyasanın başarısızlığı konularına değinilmiştir.Son bölümde ise araştırmanın uygulama kısmına yer verilmiştir. Aydın ve Madrid illerinin merkez bölgelerinde uygulanan 18 soruluk anketten elde edilen verilerin değerlendirmesi ve istatistiksel analizleri bu bölümde yapılmıştır. Sorular ağırlıkla yerel yönetim hizmetlerden memnuniyet ve katılımcıların özelleştirmeye bakış açıları konuludur. Bu sayede asıl amacı halkın tatmini ve ihtiyaçlarının karşılanması olan yerel yönetimlerin özelleştirme uygulamalarında başarılı olup olmadığı ölçülecektir.Değerlendirme kısmı da Türkiye'deki yerel yönetimler için tavsiye niteliğindedir. Özellikle İspanya'nın insan karakteristiğinin Türk insanınınkine benzemesi,iki ülkenin sosyal özelliklerinin çok fazla ortak noktasının olması, bu tavsiyelerin İspanya'daki yerel yönetim sistemini model alarak oluşturulmasında etkili olmuştur.

Abstract:
The purpose of this study is to analyze the effect of the privatized local administration services on the degree of public satisfaction in Turkey and Spain from the perspective of institutional economics. Today as the degree of local administrations? autonomy is discussed in the world and in Turkey, privatized local administration services are also being the subject of discussion under this framework. In this study, this matter is examined based on the survey data which measured the public satisfaction from privatized local administration services in Aydın and Madrid. Privatization is perceived as the evolution of local administrative institutions into the market direction and analyzed under the framework of institutional economics.In the first part of the research, the literature on institutional economics is reviewed. Especially, institutional economics is identified as the evolution of institutions and ?game theory? in the light of Douglass C. North and Thorstein Veblen?s ideas. Thinking that institutional economics has emerged as a critique of mainstream economics first, a critique of mainstream economics was presented. Later, the definition of institutional economics is made and the differences between institutions and organizations. After touching briefly on the methodology of institutional economics, the common denominators of institutional economists are stated and the institutional economist is defined. Finally, the place of institutional economics among the schools of economics is specified and its characteristics are presented.In the second part of the study, a literature review on the local administrative system of Spain, which will be compared to that of Turkey, is given. After giving brief information about Spain, detailed information about its local administrative structure is given and the structure of its geographical authority is mentioned.After mentioning Spain?s local administrative system, Turkey?s local administrative system is examined in two parts. Thinking that the reader has major information about the system in Turkey, this part is kept relatively short. Basically, the definitions and characteristics of local administrations in Turkey are presented. Later, the types of local administrations are given, but municipalities, which are the most effective type of local administrations, are examined in more detail. Especially, the 5393 No. Municipality Law?s content and interpretation are examined thoroughly since it involves revolutionary reforms.In the third part of the study, the matter of ?privatization? is taken up. The techniques of privatization are examined in detail to better understand the types of privatization of privatized local administration services, which is one of the main titles of the study. The theoretical benefits of privatization were stated and in the end of the study the benefits and costs are compared. Thinking that privatization is a transition from a state economy to a market economy, state and market failures are mentioned.In the last part, the application of the research is presented. In this section, the data, which were obtained from the 18-question-survey done in the central regions of Aydın and Madrid are evaluated and their statistical analyses are done. The questions are mainly on satisfaction from local administrative services and the participants? views on privatization. By this, whether or not local administrations whose primary purposes are public?s satisfaction and satisfying their needs are successful in privatization practices.The evaluation part is of advisory nature to local administrations in Turkey. Especially because of the fact that that the characteristics of the people in Spain show similarity with those in Turkey, that both countries? social characteristics have too much in common, these advises have become very effective in taking the local administrative system in Spain as a model.