Çocuklarda karşılaşılan ilaç alerjilerinin retrospektif incelemesi
Retrospective evaluation of drug allergies in children
Yazar: EMEL AYKAN
Danışman: DOÇ. DR. SERAP ÖZMEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Hipersensitivite = Hypersensitivity ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Çocuklar = Children ; İlaç alerjisi = Drug hypersensitivity ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Amaç: Bu çalışmada çocukluk yaş grubunda ilaç alerjisi sıklığı, olguların demografik özelliklerinin ilaç alerjisi ile olan ilişkisi ve deri ve provokasyon testlerinin ilaç alerjisi tanısındaki yerinin sorgulanması amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Dr. Sami Ulus Kadın Doğum Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Alerji ve İmmünoloji Polikliniği'ne şüpheli ilaç reaksiyonu nedeni ile Ağustos 2005- Ağustos 2015 tarihleri arasında başvuran hastalar elektronik tıbbi kayıtlardan ICD-10 kullanılarak retrospektif olarak araştırıldı. Hastaların demografik verileri, ilaç alımına neden olan hastalık, reaksiyondan sorumlu tutulan ilaç ya da ilaçların etken maddeleri, olguların ilaçlarla deri ve provokasyon testleri sonuçları kaydedildi. Elde edilen veriler istatistiksel olarak değerlendirildi.
Bulgular: Toplam 1234 olgunun dosya verileri incelendi, dosya verileri tam olup, başvuru nedeni ilaç allerjisi olduğu kesin olan 544 olgu çalışmaya dahil edildi. Olguların reaksiyon anındaki yaş ortalaması 69.4±52 ay, reaksiyon anındaki yaş aralığı 1-216 ay, reaksiyon anındaki yaş ortancası 60 ay olarak bulundu. Olguların %55.7'si erkek, %44.3'ü ise kızdı. Olguların en sık (%63.2) üst solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle ilaç kullandığı tespit edildi. İlaç reaksiyonu klinikleri, %54.6'sı (297/544) ürtiker/anjioödem (Ü/A), %32.7'si (178/544) MPE, %4.2'si (23/544) anafilaksi, %5.1'i (27/544) ağır kutanöz ilaç reaksiyonları, %2.2'si (12/544) serum hastalığı/serum hastalığı benzeri hastalık, %1.1'i (6/544) ürtikeryal vaskülit (ÜV) ve %0.2'si (1/544) Samter sendromu idi. Aminopenisilinler reaksiyonlardan en sık sorumlu olan ilaç (%66.1) olarak bulundu. İlaç deri testi uygulanmış 177/544 olgunun (%32.5), %2.8'inde ve ilaç provokasyon testi uygulanmış 162 olgunun (%29.8) ise sadece %1.1'inde pozitiflik elde edildiği saptandı.

Sonuç: Çocukluk yaş grubunda ilaç alerjisi yaygın karşılaşılabilen önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. Detaylı bir öykü ve dikkatli bir fizik muayene ile birlikte seçilecek uygun testler tanının kesinleştirilmesinde fayda sağlar. 

Anahtar Kelimeler: ilaç reaksiyonu; ilaç alerjisi; alerji; çocukluk çağı; retrospektif

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to determine the frequency of drug allergies in the childhood, the relation of the demographic characteristics of the cases with the frequency of drug allergy, the drugs responsible for reactions and questioned the skin provacation tests in diagnosis of drug allergy.

Material and Method: Patients who referred to Dr. Sami Ulus Obstetrics and Gynecology Education and Research Hospital Allergy and Immunology Polyclinic with suspected drug reaction between August 2005 and August 2015 were reviewed by ICD-10 from electronic database retrospectively. The demographics of the patients, the disease causing to use the drug, the drugs responsible for the reaction, the results of Skin Test and Drug Provacation Tests of the cases were recorded. The obtained data were evaluated statistically.

Results: A total of 1234 case files were analyzed. The 544 cases who had complate file data and definite drug allergy were included in the study. The mean age at the time of reaction was 69.4 ± 52 months, the mean age of reaction was 60 (1-216) months months. 55.7% of the cases were male and 44.3% were female. The upper respiratory tract infection was most frequently disease (63.2%) responsible for drug intake. The clinical diagnosis of drug reactions were urticaria/angioedema (54.6%), (297/544), MPE (32.7%), (178/544), anaphylaxis (4.2%), (23/544), severe cutaneous drug reactions (5.1%), (27/544), serum sickness/serum sickness like disease (2.2%), (12/544), urticarial vasculitis (1.1%), (6/544) and Samter Syndrome (0.2%), (1/544). Aminopenicillins were found to be the most commonly responsible drug (66.1%). It was found that  skin tests were positive for 2.8% of 177 (32.5%) patients, and  only %1.1 of 162 (29.8%) patients were positive for drug provocation test.

Conclusion:  In childhood, drug allergy is a common cause of morbidity and mortality. A detailed history and careful physical examination will be helpful in identifying the drug allergy. The skin and provocative tests are beneficial in conforming the diagnosis.

Key words: Drug reactions; drug allergy; allergy; childhood; retrospective study