Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf içi diyaloglarının üretkenliğinin derinlemesine betimlenmesi
Deep description of the productivity of preschool teachers' in-class dialogues
Yazar: ÇAĞLA SINDIK
Danışman: DOÇ. DR. YILMAZ SOYSAL
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı; okul öncesi öğretmenlerinin sınıf içi diyaloglarının üretkenliğinin betimlenmesidir. Araştırma, bir çoklu durum çalışmasıdır. Katılımcılar ise 6 okul öncesi öğretmeni ve 8-15'er (4-5 yaş grubu) okul öncesi çocuğudur. Araştırmada video kayıt yöntemi ile veri toplanmıştır. Veriler "Söylemsel Hamleler Kodlama Kataloğu (SHKK)"na göre deşifre edilerek analiz edilmiştir. Söylem hamleleri; bilgi sağlayıcı & değerlendirmeci (BSD), gözle-karşılaştır-tahmin et (GKT), iletişimsel (İLE), izleme (İZL), değerlendir-yargıla-eleştir (DYE), çeldirme (ÇEL), delile yönlendirme (DEL), sonuç & isimlendirme (SON) olarak 8 kategoride ele alınmıştır. Her öğretmenin video analizleri sonucunda elde edilen data, bu kategoriler bazında sınıflandırılarak analitik çıktıları alınmıştır. Elde edilen grafikler ise Pentagon modellemesini oluşturan göstergeler temel alınarak, üretken söylem bakımından yorumlanmıştır. Pentagon modelde yer alan göstergeler ve SHKK'de karşılık geldiği hamleler; anlaşılır ve açık konuşma (İLE), eleştiri içeren konuşma (DYE), hesap verebilirlik-gerekçelendirme ve yetki (DEL), yoğun söylem yönelimli üst bilişsel aktivite (İZL), söylemsel rol model olarak öğretmen (ÇEL)'dir.  Araştırma sonucunda elde edilen bulgular ise öğretmenlerin araştırma konusu bağlamında yeterli seviyede üretken diyalog oluşturamadıkları yönündedir. Öğrenenleri bilişsel açıdan yeterince üst düzeyde düşünmeye ve üst söylem geliştirmeye yönelik hamlelerinin sınırlı olduğu, daha çok basit bilişsel beklentiler oluşturan hamlelerin yoğunluk kazandığı araştırma bulguları arasında yer almaktadır. Bu nedenle araştırmacılara müdahale çalışmaları yapılmasına dönük önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Okul öncesi eğitimi, sınıf içi diyalog, söylemsel hamle, üretken söylem, bilişsel üretkenlik

Abstract:
The aim of this research is to describe the productivity of preschool teachers' in-class dialogues. The research is a multiple-case study, with 6 preschool teachers and 8-15 (4-5 years old) preschool children as participants. Data was collected using the video recording method, with each video lasting for 40 minutes. The data were transcribed according to the "Discourse Moves Coding Catalog (DMCC)" and analysed through open and axial analysis. Discourse moves were categorized into 8 categories: informative & evaluative (IE), observe-compare-predict (OCP), communicative (COM), monitor (MON), evaluate-judge-criticize (EJC), divert (DIV), guide to evidence (GTE), and conclude & label (CAL). The data obtained from the video analyses of each teacher were classified in these categories, and analytical outcomes were obtained. The obtained graphs were then interpreted in terms of productive discourse based on the indicators that make up the Pentagon model. The indicators in the Pentagon model and the moves corresponding to them in the DMCC are clear and explicit speech, critical speech, accountability-justification and authority, discourse-oriented high cognitive activity, and the teacher as a discourse role model. The findings of the research indicate that the teachers could not generate a sufficient level of productive dialogue in the context of the research topic. Among the research findings, it is observed that their moves towards making learners think at a higher cognitive level and developing higher-level discourse are limited and moves that create more simple cognitive expectations are prevalent. Therefore, recommendations for intervention studies have been made to researchers.
Keywords: Preschool education, in-class dialogue, discourse move, productive discourse, cognitive productivity"