Faklı isg – risk değerlendirme yöntemlerinin bazalt agrega üretim tesisinde uygulamalı karşılaştırılması
Fpractical comparison of different osh – risk assessment methods in basalt aggregate production facility
Yazar: MEHMET YASİN FİDAN
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR AKKOYUN
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Maden Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Agrega = Aggregate ; Bazalt = Basalt ; Fine Kinney yöntemi = Fine Kinney method ; İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu = Occupational Health and Safety Law

Özet:
Bir endüstri olarak madencilik; genel arama, detay arama, delme, patlatma, kazı, kırma, öğütme, cevher hazırlama, taşıma gibi birçok aşamayı içermektedir ve tüm bu aşamalar ciddi iş sağlığı ve güvenliği riskleri içermektedir. Bu risklerin önlenememesi durumunda, kazalar, meslek hastalıkları, kalıcı sakatlıklar ve hatta ölümcül iş kazaları meydana gelebilmektedir.
Agrega, kırma taş, çakıl, kum, kil, marn gibi iri taneli malzeme olarak tanımlanmakta olup, günümüzde önemli madencilik alanlarından biridir. Bunun nedeni, agreganın; bina, yol, baraj ve diğer altyapı inşaatlarında temel malzeme olarak kullanılmasıdır. Ayrıca agrega, hemen tüm yapı inşaatlarının temeli olan betonun ana girdisidir.
Türkiye'de yıllardır popüler olan kentleşmenin büyümesi ve gelişmesi sonucunda agrega ürünlerine olan talep ve bu alandaki madencilik yatırımları çok büyük oranlarda artmıştır. Bu nedenle agrega üretimi Türkiye'de oldukça popüler bir sektör haline gelmiş olup, bu uygun koşullar taş ocaklarının, kırma-eleme tesislerinin ve çalışan sayısının artmasına neden olmuştur. Ancak çalışan sayısının artması risk faktörünü, iş sağlığı sorunlarını ve kazaları da arttırmaktadır.
Bu çalışmada, Diyarbakır ilinde mevcut bir bazalt agrega ocağı ve ona bağlı kırma tesisi ve diğer destekleyici çalışma alanları üzerinde iş sağlığı güvenliği amaçlı risk değerlendirme çalışması yapılmıştır. Bu amaçla agrega madenciliği ve üretim tesisleri için en uygun olanı belirlemek amacıyla Fine-Kinney yöntemi, Tehlike Derecelendirme Sistemi (HRNS) yöntemi ve John Ridley risk değerlendirme yöntemleri ayrı ayrı uygulanarak kıyaslanmışlardır. Sonuçta tüm yöntemlerin zayıf ve güçlü yanlarının olduğu, her sektörün kendine özgü koşulları nedeniyle tek ve mükemmel bir risk değerlendirme yöntemi ortaya koymanın neredeyse imkansız olduğu ancak, John Ridley yönteminin diğer iki yöneteme kıyasla bir adım öne çıktığı değerlendirmesi yapılmıştır.

Abstract:
As an industry, mining involves many stages such as general exploration, detailed exploration, drilling, blasting, excavation, crushing, grinding, mineral processing, and transportation, and all these stages have serious occupational health and safety risks. If these risks cannot be prevented, accidents, occupational diseases, permanent disabilities, and even fatal work accidents might occur. 
Aggregate is defined as coarse particulate material such as crushed stone, gravel, sand, clay, and marn, and its mining is one of the important mining areas nowadays. Because aggregate is used in the construction of buildings, roads, dams, and other infrastructure as a base material. In addition, it is the main material of concrete.
As the result of the growth and development of urbanization, which have been trending for years in Turkey, demand for aggregate products and investments in the mining industry have increased. Therefore, aggregate production has become a very popular sector in Turkey and these suitable conditions increase the number of quarries, crushing-screening plants, and the number of employees. However, increasing the number of employees also increases the risk factor and occupational health problems and accidents. 
In this study, a risk assessment study was carried out on an actual basalt aggregate quarry and its associated crushing plant and other supporting working areas in Diyarbakır province.  
For this purpose, Fine-Kinney method, Hazard Rating Number System (HRNS) method, and John Ridley occupational risk evaluation methods were used separately in order to determine the most proper for aggregate mining and production plants. As a result, it has been evaluated that all methods have their weaknesses and strengths, and that it is almost impossible to come up with a single and perfect risk assessment method due to the unique conditions of each sector, but the John Ridley method is one step ahead compared to the other two methods.