Ankara belediye sınırları içinde yaşayan bireylerin aile planlamasına yönelik tutum ölçeğinin geliştirilmesi
Developing scale which is measurement attitude about family planning in Ankara municipatia area
Yazar: ÖZLEM ÖRSAL
Danışman: PROF.DR. GÜLÜMSER KUBLAY
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Örsal, Ö. Ankara Belediye Sınırları İçinde Yaşayan Bireylerin Aile Planlamasına YönelikTutum Ölçeğinin Geliştirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü HalkSağlığı Hemşireliği Programı Doktora Tezi, Ankara, 2005. Türkiye Nüfus SağlıkAraştırması 2003 verilerine göre, Türkiye'nin neredeyse dörtte üçü aile planlaması yöntemikullanmakta ve neredeyse yarısı yöntem kullanmak istememektedir. Aile planlaması yöntemikullananların neredeyse yarısı modern, üçte biri geleneksel yöntemle korunmaktadır. Aileplanlaması yöntemleri hemen her kadın tarafından bilinmesine ve üçte ikisi gelecekte başkadoğum yapmak istememesine hatta, isteyerek düşük yapmasına karşın düşük yapan üç kadındanbiri herhangi bir yöntem kullanmak istememektedir. Bireylerin aile planlaması hizmetlerinikullanmasını etkileyen bu sorunda tutum gibi etmenlerin etkisi olduğu düşünülmektedir.Tutumun olumlu veya olumsuz olmasının aile planlaması yöntemi kullanmayı etkilediğibilinmektedir. Literatürde aile planlaması hizmetlerini geliştirmek amacıyla birçok çalışmaolmasına karşın, tutumun ölçülmesine ilişkin çalışmalar çok az, hatta Türk toplumunda hiçyoktur. Bu nedenle Türkiye'de aile planlamasına yönelik tutumları ölçebilecek bir araçgeliştirilmesi amacıyla bu çalışma planlanmıştır. Aile planlamasına yönelik tutum ölçeğiningeçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapılması ve uygulanması amacıyla metodolojik bir sahaçalışması olarak planlanmıştır. Araştırmacı tarafından madde havuzu oluşturulmuştur.Oluşturulan ölçek maddeleri, aile planlaması, ölçme değerlendirme ve psikometri alanında 12uzman tarafından değerlendirilmiştir. Uzman görüşlerinden gelen ölçeğin, ön uygulaması 30kişiyle yapılmıştır. Ön uygulama sonunda gelen ölçek maddeleri tez izleme jürisi sunulmuş veanlaşılmayan maddeler silinmiştir. 92 maddeden oluşan ilk ölçek, iki aşamalı sistematikörnekleme yöntemine göre seçilen 381 haneye uygulanmıştır. Örneklem kapsamına alınan herhaneden 3 kişi ile görüşülmüştür. Görüşme sonunda 631 kadın (55.3%) ve 511 erkek (44.7 %)olmak üzere toplam 1142 kişiye ulaşılmıştır. Uygulanan ölçeğin istatistiksel değerlendirmelerisonucunda, 58 maddesinin silinmesiyle 34 maddelik ölçek son halini almıştır. 34 madde ilenihai halini alan ölçek, 3 alt boyuta sahip olup, Cronbach Alfa değeri 0,90'dur. Madde ölçekkorelasyon değerleri en düşük 0,31, en büyük 0,59'dur. Ortalamaları farklı ölçmektedir(Hotelling TÂ²=1865,06, p=,0000). Likert tipi ölçek özelliği olan maddeler toplanabilmektedir(F=54,9322, p=,0000). Ölçek bireylere ait tutumları birbirinden ayırabildiğini göstermektedir(F=105,0418, p=0000). 34 maddelik Türk toplumuna özgü aile planlaması tutum ölçeğinin,Ölçeğin puanlamasının yapılabilmesi amacıyla norm değerlendirilmesinin yapılması, dahabüyük saha çalışmalarında denenmesi, Aile planlaması yöntemlerinden ölçekte yer almayanlarıele alan ölçek maddelerinin oluşturularak geçerlik ve güvenirliğinin denenmesi, Okur yazarolmayanlara da uygulanması, test - tekrar test çalışmasının yapılması, Aile planlaması yöntemikullanma sonunda test edilmesi önerilmektedir. Tutumların ele alındığı bu araştırma, aileplanlaması alanında çalışan sağlık personelinin hizmetlerine ışık tutacak ve hizmet planlaması -hizmet sunumunu geliştirebilecektir.Anahtar kelimeler: Aile planlaması, tutum, ölçek geliştirme, üreme, kontraseptif, doğumkontrolüDestekleyen kurumlar: Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu, Tez destekleme, (7.12.2004)

Abstract:
ABSTRACTÖrsal, Ö. Developing Scale Which Is Measurement Attitude About Family Planning InAnkara Municipatia Area, Hacettepe University Institute of Health Sciences, Ph.D Thesisin Community Health Nursing, Ankara, 2005. 2003 Turkey Demographic and Health Surveyshowed that overall almost three-fourth of currently married women are using contraception,and almost half of them do not want to use a method. Married women are using contraceptionwith almost half of them depending on modern methods and one-third using traditionalmethods. Knowledge of family planning methods is almost universal among women and twothird of currently married women say they do not want to more births in the future, moreover,although women were ınduced abortion that one-third ınduced abortion women do not want touse a method. The gap may be the result of accessibility problems including availability of thecontraceptives and/or counselling services as well as attitude of the women towards familyplanning, it is known that positive or negative attitude, might influence use of effective familyplanning. Although numerous studies have been undertaken to investigate primarily the serviceprovision and the accessibility of services, there are very few studies on the attitude towardsfamily planning, addition did not towards Turkish people in literature.This study was planneddevelopment of a scale aim to measure attitude toward family planning in Turkey. This study isplanned to measure the validity and reliability of scales which determines the family planningattitude as a methodological survey. Item pool is to form by researcher. Item pool is to formed isassesment by 12 judge family planning, testing-evaluation and pychometry expert. Scale fromby judge assesment is make pretest 30 person. Item in scale from by pretest analysis isassesment by thesis judge and unclear ıtem is deleted. Two phasis stratified systematic randomsampling in 381 household, along with 92-item a self-administered format, were utilized. Thesample of per 3 people in 381 household from Ankara Municipality area in 1142 consumersconsisted of 631 women (55.3%) and 511 men (44.7%). Confirmatory factor analysis was used toassess the structural and psycometric properties of the attitude toward family planning scale. Theresulting 34-item, Likert -type scale and to have 3 sub-scale was found to have an internalconsistency reliability coefficient of / cronbach alpha 0,90. The ıtems in scale were foundbetweenminimal point of 0,31 and maximal point of 0,59. The mean is measure different (HotellingTÂ²=1865,06, p=,0000). Item is speciality to Likert type is addictive (F=54,9322, p=,0000).Thescale has been shown to be discriminative to person to person (F=105,0418, p=0000).Suggesting to 34- item family planning scale speciality Turkish people, is make use biggersurvey than this research and ıtem is absent to family planning method in scale make validityand reliability and used no education, and make test - retest research, test to scale after familyplanning method. The current study would help planning of the family planning services andimprove the service provision, as it would enable decision makers to modify the publiceducation and awareness raising programmes in view of the attitudes of the women towardsfamily planning.Key words: Family planning, scale, attitude, development, fertility, contraceptive, birth controlSupported by United Natıons Populatıon Fund Essay (7.12.2004)