Osmanlı arşiv belgelerine göre Sultan Abdülaziz Dönemi Osmanlı Amerika ilişkileri (1861-1876)
The relationships between the Ottomans and America during the reign of Sultan Abdülaziz according to the archives of the Ottomans (1861-1876)
Yazar: ÖZNUR FEYİZOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BEKİR GÜNAY
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyasi Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Sultan Abdülaziz = Sultan Abdülaziz ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
XVIII. yy sonlarından itibaren ?yabancı ülkelerle daha fazla ekonomik ilişki, daha az siyasi bağlantı? ilkesi ile hareket eden genç Amerika ile İbn-i Haldun'un medeniyet safhalarının göreli de olsa son kısmına gelmiş Osmanlı Devleti arasındaki ilişkiler, güçlenmeye çalışan Amerika'nın ilgisi ile Osmanlı'nın tevazu ve gururu üzerine inşa edilmiştir.1830'da iki ülke arasında resmi ilişkilerin kurulması ile Amerika elçilik ve konsolosluk kurumlarını oluştururken, Osmanlı daha geç bir tarihte 1867'de Washington'da elçilik açmıştır. Elçiliğin açılmasından sonra Amerika'daki şehbenderlik ağını güçlendirmiştir. Osmanlı topraklarında faaliyet yürüten Amerikan konsolosları, ülkelerinin ve Amerikan vatandaşlarının çıkarlarını sonuna kadar korumuşlardır. Kural tanımaz tavırları ve Osmanlı yöneticileri ile yaşadıkları sorunlar yüzünden iki ülke ilişkilerinde diplomatik krizlere neden olmuşlardır. 1830 antlaşmasından sonra iki ülke arasında ticaretin kurallarının daha detaylı belirlendiği yeni bir antlaşma 1862'de yapılmıştır. Ancak Amerikan İç savaşı nedeniyle ticarette beklenilen artış gerçekleşmemiştir. İç savaş sonrası hükümetler arasında yapılan silah ticareti iki ülke ilişkilerine yeni bir boyut kazandırmıştır. Amerika'dan yapılan savaş artığı silah alımlarını Osmanlı'ya özel üretim yapan şirketlerin modern silahları takip etmiştir.Resmi ilişkilerin yanında eş zamanlı olarak Amerikan misyonerleri kültürel ve sosyal ilişkilerinde temelini atmıştır. Eğitim, basım yayım ve sağlık alanında çalışmalarını yürüten Amerikan misyonerlerinin en etkili olduğu alan okullar olmuştur. Bu okullar içinde Amerika'nın eğitim alanında itibarını simgeleyen ilk yüksekokul olan Robert Kolej, Osmanlı ile girişilen uzun bir mücadele sonucu inşa edilmiştir. Amerika'ya giden Osmanlı vatandaşlarının Amerikan vatandaşlığı iddiası ile bazı ayrıcalıklardan yararlanmaya çalışması tâbiiyet sorunlarına neden olmuştur. Tâbiiyyet Antlaşması yapma teşebbüsünün başarısız olması üzerine bundan sonrada tâbiiyyet sorunu devam etmiştir.

Abstract:
Dating from the eighteenth century, the relationship between the young America, which acted based on the principle of ?more economical relationships with foreign countries, less political connection?, and the Ottoman State, which reached the last phases of Ibn Khaldun?s civilization, even if relatively, were built upon the modesty and pride of the Ottomans with America?s interest which was trying to strengthen.While America set up embassies and consulates with the establishment of official relationships between the two countries in 1830, the Ottoman State later opened an embassy in Washington in 1867. After the establishment of the embassy, it strengthened the consulship network. American consuls carrying out activities in the Ottomans lands protected the interests of their country and citizens all the while. Because of their noncompliant behaviors and problems they had with the Ottoman authorities, they caused diplomatic crisis between the two countries. After the 1830 agreement, a new agreement was signed in which the trade rules were defined in more detail between the two countries in 1862. However, because of the American civil war, the expected increase in trade couldn?t be achieved. The arms trade between the governments after the civil war created a new dimension for the relationship of the two countries. The purchase of arms leftovers from America was followed by modern arms specially manufactured by the companies for the Ottomans.Besides formal relationships, American missionaries simultaneously laid the foundations of the social and cultural relationships. The areas the American missionaries who carried out their missions in the fields of education, publication and health were effective in schools most. Among these schools, the first high school to symbolize the reputation of America in the field of education was Robert College, which was built after a long challenge with the Ottomans. The fact that Ottoman citizens who went to America tried to benefit from some of the privileges with the claim of American citizenship led to the problems of citizenship. Since they failed to sign a subordination agreement, the problem of citizenship continued to be a matter between the relationships of the two countries.