Bursa ilinde kestane kanserine neden olan Cryphonectria parasitica (MURR.) BARR.'nın biyolojik kontrolü üzerinde çalışmalar
The studies on biological control of chestnut blight caused by Cryphonectria parasitica (MURR.) BARR. in Bursa province of Turkey
Yazar: NİLÜFER AVGAN
Danışman: DOÇ. DR. HİMMET TEZCAN
Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma Bursa ili sınırları içerisindeki üç farklı bölgedeki kestane alanlarında 2011-2012 yıllarında yapılmıştır. Bu bölgeler Osmangazi İlçesi Yiğitali Köyü, Yıldırım İlçesi Cumalıkızık Köyü ve Karacabey İlçesi Kurşunlu Köyü kestane alanlarıdır. Aktif ve iyileşmiş Kestane Kanseri belirtisi gösteren kestane ağaçlarından Patates Dekstroz Agar (PDA) ortamında Cryphonectria parasitica?nın fungal izolasyonları yapılmıştır. Buna göre, Kestane Kanserine neden olan C. parasitica?nın izolasyon sıklığı 2011-2012 yılları için Yiğitali, Cumalıkızık ve Kurşunlu Köylerinde sırasıyla %51,2 ? %42,8 ;  %70 ? %48 ve %49,6 ? %40,8 oranlarında olmuştur. Bu durum C. parasitica?nın tüm bölgelerde birinci derece Kestane Kanseri etmeni olarak var olduğunu göstermiştir. Karacabey İlçesi Kurşunlu Köyü kestane alanında yetiştiriciliği yapılan üç kestane çeşidindeki doğal aktif (=virulent) kestane kanserlerine karşı yine bu bölgeden izole edilen bir hipovirulent izolatın etkililiği araştırılmış ve Sarı Aşı (=Osmanoğlu) çeşidinde daha az etkili olduğu saptanmıştır. Diğer iki çeşit olan Kara Aşı ve İtalyan Sarısı (=Maraval74) çeşitlerinde hipovirulent ırk daha etkili olmuştur. Daha sonra laboratuvar koşullarında ve petri kabı içerisinde kesik kestane dal parçaları üzerinde bu çeşitlerin C. parasitica?nın virulent ve hipovirulent izolatlarına karşı duyarlılıkları da araştırılmıştır. Bu testin sonucunda, C. parasitica?ya çeşitlerin duyarlılıklarının sırasıyla Sarı Aşı (=Osmanoğlu), Kara Aşı, İtalyan Sarısı (=Maraval74) şeklinde olduğu belirlenmiştir. Kestane Mürekkep Hastalığına dayanıklı olduğu bilinen Maraval74?ün Kestane Kanserine de kısmen dayanıklı olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
This study was performed in three different chestnut regions inside the boundaries of Bursa province of Turkey between the years 2011 and 2012. These chestnut regions are Yiğitali Village in Osmangazi district, Cumalıkızık Village in Yıldırım district and Kurşunlu Village in Karacabey district. Fungal isolation of Cryphonectria parasitica on Potato Dextrose Agar (PDA) was done from active and cured chestnut trees which have chestnut blight symptoms. The isolation frequencies of  C. parasitica, which causes chestnut blight, were found to be 51,2% ? 42,8% ; 70% ? 48% ve 49,6% ? 40,8% respectively in the Yiğitali, Cumalıkızık and Kurşunlu villages during the years 2011-2012. This situation showed that C. parasitica is the major factor of chestnut blight in these regions. A research was done to understand the effectiveness of an hypovirulent isolate which was isolated in Kurşunlu Village, Karacabey district against naturally active (=virulent) chestnut blights that are observed in three different chestnut types which are cultivated in the same region and the effectiveness was found to be lower on Sarı Aşı (=Osmanoğlu) type. The hypovirulent type was more effective on the other types: Kara Aşı and İtalyan Sarısı (=Maraval74). Furthermore,  the sensitivities of the same chestnut types to the virulent and hypovirulent isolates were investigated in the laboratory by using the cut chestnut stems in the petri dishes. At the end of this test, the order of sensitiveness of the types to the virulent isolate of C. parasitica was found to be Sarı Aşı (=Osmanoğlu), Kara Aşı, İtalyan Sarısı (=Maraval74) respectively. It was determined that Maraval74, which is known to be resistant to chestnut ink disease, is also partially resistant to chestnut blight.