Ülseratif kolit nedenli karaciğer hasarında likopen'in koruyucu etkisi
Protective effect of lycopene upon liver damage induced by ulcerative colitis
Yazar: MUSTAFA CENGİZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ADNAN AYHANCI
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Karaciğer = Liver ; Kolit = Colitis ; Likopen = Lycopene ; Trinitrobenzensulfonik asit = Trinitrobenzenesulfonic acid

Özet:
Ülseratif kolitte karaciğer dokusunun hasarlandığı bilinmektedir. Kolit nedenli karaciğer hasarını önlemek için birçok sentetik ve doğal maddeler kullanılmasına rağmen henüz tam bir başarıya ulaşılamamıştır. Bu çalışmada sıçanlarda deneysel olarak 120 mg/kg TNBS verilerek oluşturulan kolitte gelişen oksidatif stres ve karaciğer hasarına karşı L-NAME ve likopenin koruyucu etkileri araştırıldı. Çalışmada 105 adet 220-250 gr ağırlığında Sprague Dawley ırkı erkek sıçanlar kullanıldı. Sıçanlar her grupta 7 hayvan olacak şekilde kontrol grubu hariç 12 gruba ayrıldı. Kontrol grubuna 1 ml serum fizyolojik intraperitoneal (i.p) verildi. Diğer tüm gruplara sıfırıncı (0.) günde %50 etenolde çözülerek hazırlanmış TNBS intrarektal olarak verilip ülseratif kolit oluşturuldu. 1. 2. ve 3. gruplar TNBS grupları olarak belirlendi. TNBS uygulamasından 1 gün sonra 4. 5. ve 6. gruptaki hayvanlara L-NAME, 7. 8. ve 9. gruptaki hayvanlara 1 ml/kg zeytinyağı, 10. 11 ve 12. gruptaki hayvanlara ise 5 mg/kg likopen, i.p olarak verildi. Sadece TNBS verilen hayvanlar 1. 2. ve 3. günlerde diğer gruplardaki hayvanlar ise 2. 3. ve 4. günlerde eter ile anestezi edilerek kan ve karaciğer doku örnekleri alındı. Alınan kandan serum ALT, AST ve LDH seviyeleri ölçüldü. Karaciğer dokularında rutin histolojik doku takibi yapılarak mikroskobik inceleme yapıldı. Serum ALT, AST ve LDH değerleri sadece 120 mg/kg TNBS verilen gruplarda oldukça artmış ve bu durum kolitin karaciğer dokusuna verdiği hasarı çok ciddi bir biçimde yansıtmıştır. Bu gruplarda biyokimyasal bulgular histolojik bulgularla da desteklenmiştir. Nitekim karaciğer dokusunda ödem, sinüzoidal dilatasyon, nekroz, vakolizisyon, iltahabi hücrelerin birikimi gibi doku hasarı parametreleri gözlenmiştir. Gerek histolojik gerek biyokimyasal parametrelerimiz, TNBS nedenli kolit modelimizde likopen'in L-NAME ve zeytinyağından daha yüksek bir koruma yaptığını gösterdi. Öyle ki TNBS ile birlikte likopen alan gruplarda kan ve histolojik parametreler kontrol düzeyine yakın bulunmuştur.Deneysel sonuçlarımız hem serum AST, ALT ve LDH düzeyleri göz önüne alındığında hem de karaciğer doku örneklerindeki histopatoloji bulguları değerlendirildiğinde likopen'in, kolit nedenli karaciğer hasarını önlemede zeytinyağından ve sentetik bir antioksidan olan L-NAME' den daha yararlı olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca kolitte karaciğer hasarını gidermede likopen kullanıldığına dair bir literatüre rastlanılmadı. Bu nedenle çalışmamız, kolit nedenli karaciğer hasarında likopenin koruyucu etkisini araştıran özgün bir çalışmadır.

Abstract:
Ulcerative colitis is known to cause damage to the liver tissue. Although synthetic and natural substances have been used to prevent liver damage due to colitis, little success has been achieved so far. The present study experimentally induced colitis in rats given TNBS (120 mg/kg) to investigate protective effect of L-NAME and lycopene upon oxidative stress and liver damage in colitis. 105 Male rats belonging in the species of Sprague Dawley, whose weights varied between 220 and 250, were used in this study. These rats were divided into 12 groups, each consisting of 7 rats, except for the control group. 1ml of serum physiologic was administrated intraperitoneally (i.p.) to the rats in the control group, while all the other groups were given TNBS dissolved in %50 ethanol through the intrarectal tract on the very first day of the experiment. Groups 1, 2 and 3 were labelled as TNBS groups. 24 hours after the administration of TNBS, rats in groups 4, 5 and 6 were given L-NAME, the ones in groups 7, 8, 9 being given 1ml/kg olive oil. The remaining groups (10, 11 and 12) were given 5 mg/kg of lycopene i.p.. Those given only TNBS were anaesthetized with ether for blood and liver tissue samples on the first, second and third days of the experiment, while those in the other groups underwent the same application on the second, third and fourth days. Serum ALT, AST and LDH levels obtained from the blood samples of the rats were analysed under the microscope through a routine histological monitoring of the liver tissues. These values increased to significant levels only in the groups exposed to TNBS, which reflects severity of the damage to the liver tissue induced by colitis. Our biochemical findings were supported by the histological ones. Also, parameters of tissue damage like oedema, sinusoidal dilatation, necrosis, vacuolisation and accumulation of inflammatory cells were observed in the liver tissue. In fact, blood and histological results of the groups given lycopene after a certain amount of exposure to TNBS were determined to approximate those of the control group.Evaluation of serum AST, ALT and LDH levels, as well as histopathologic findings of the liver tissue, seems to suggest that lycopene has a protective effect upon liver damage due to colitis, and that lycopene is more beneficial to preventing oxidative stress than are olive oil and L-NAME, an synthetic antioxidant substance. We could find no published study into the protective effect of lycopene on colitis-induced liver damage. Therefore, our study is the first of its kind in that we showed lycopene to have a protective effect upon colitis-related liver damage.