Aspir (carthamus tinctorius L.) ve içeriğindeki erüsik asitin gıda güvenliği ve toksikolojik açıdan değerlendirilmesi
Examination of safflower (carthamustinctorius L.) and erucic acid content in the aspect of food safety and toxicology
Yazar: BİLGE GEÇİOĞLU
Danışman: PROF. DR. NEVZAT ARTIK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Bilimler Ana Bilim Dalı / Fizik İncelemeler ve Kriminalistik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Aspir = Safflower ; Bitkisel yağlar = Plant oils ; Carthamus tinctorius L. = Carthamus tinctorius L. ; Erusik asitler = Erucic acids ; Linolenik asitler = Linolenic acids ; Toksikoloji = Toxicology ; Toksisite = Toxicity

Özet:
Yağ; gıda maddelerinin önemli bir bileşenidir. Dünyada kişi başı yağ tüketiminin 1/3'ü bitkisel yağlardan karşılanmaktadır. Bitkisel yağlar linoleik asit gibi esansiyel yağ asitleri ve santral sinir sistemi gelişimi için gerekli fosfolipidleri yüksek oranda içermesi nedeniyle ayrıca bir öneme sahiptir. Türkiye'de üretilen bitkisel yağların başında zeytinyağı ve ayçiçek yağı gelmektedir. Büyük oranda gıda sanayi alanında kullanımı da söz konusu olduğu için gerek yemeklik yağ gerekse sanayide kullanılacak yağ hammadde ihtiyacını karşılayamayacak düzeydedir. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından hammadde ihtiyacını karşılamak ve dışa bağımlılığı azaltmak amacıyla alternatif "Aspir" ve" Kolza "gibi yağ tohumlarının üretimi teşvik edilmektedir. Aspir'in tıbbi kullanımının artması bazı toksikolojik bulguları da beraberinde getirmiştir. Özellikle yüksek oranda oleik asit ve erusik asit iceren aspir türlerinin temel gıda maddesi olarak kullanımı toksikolojik açıdan incelenmesi çok önem taşımaktadır. Günümüzün popüler hastalıkları obezite, diyabet ve bunlarla ilişkili kalp damar hastalıklarının sıklığının artmakta olduğundan yüksek erüsik asitli beslenme olası komplikasyonları arttırabilir. Dünyada aspir yağı içerisindeki erüsik asit düzeyi ile ilgili çok az çalışma mevcuttur. Bu çalışmada ülkemizde üretilen aspir tohumunun içerdiği erüsik asit düzeyi ve bazı fiziksel özelliklerini inceledik. Elde ettiğimiz veriler Türk Gıda Kodeksi Yemeklik Yağlar Tebliğinde belirtilen değerlerle uyumluydu. Bu veriler ışığında ülkemizde yetişen aspir tohumu yağı bileşimindeki erüsik asit düzeyi açısından sağlık problemi yaratacak bir durum olmadığı sonucuna vardık.

Abstract:
Lipids are an important component of food. The ratio 1/3 of the oil cosumption per capita in the world are supplied from vegetable oils. Vegetable oils are also important because of content, high proportion of essential oils such as linoleic acid and phospholipids that are needed for development of central nervous system. The prominent vegetable oils produced in Turkey are olive oil and sunflower oil. Because of largely use in food industry, it is insufficient to supply oil feedstock for edible oils and industrial use of oil. By The Ministry of Food, Agriculture and Livestock supports the production of alternative oil seeds such as safflower and canola, in order to reduce export dependency. The increase in the medical use of safflower has brought some toxicological findings. Particularly in use as basic food ingredients, examination of safflower with high oleic acid and erucic acid content, by toxicologic aspect is very important. In the situation today's popular diseases, obesity, diabetes and cardiovascular diseases associated with are increasing, high erucic acid nutrition may increase possible complications. There is a few study are done on the erucic acid level in the content of safflower oil in the world. In this study, we examined erucic acid level in the content of safflwer seed crop in our country, and other physical properties. Our data were consistent with the values specified in Turkish Food Codec Communique on edible oils. İn accordance with our outcomes we have concluded that there is no health problems in terms of erucic acid level in safflower seed crops in our country.