Yaşlı kişilerin algıladıkları sosyal destek düzeyleri ile malnütrisyon riski ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between the perceived social support levels of elderly people and the risk of malnutrition
Yazar: YUSUF EGE
Danışman: UZMAN İSMAİL ARSLAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Beslenme = Nutrition ; Geriatri = Geriatrics ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Sosyal destek = Social support ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılar = Elderly ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Amaç: Malnütrisyon yaşlılarda mortalite ile ilişkilendirilebilen önemli bir sağlık problemi olup yaşlıları malnütrisyon ve malnütrisyon riskine karşı korumak, erken tanı koyabilmek, malnütrisyon riski tespit edildiğinde gereken önlemleri almak, müdahale edilebilir nedenlerini tespit ederek sorunları çözmeye çalışmak önemlidir. Çalışmamızda, yaşlılıkta beslenmeye olumsuz etki edebilecek sosyal nedenlerin ortaya konulması ve bu anlamda da yaşlıların çevresindeki insanlardan algıladıkları sosyal destek düzeyleri ile olası malnütrisyon ve malnütrisyon riski arasındaki ilişkiyi saptayabilmek amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine 15.12.2019-15.02.2020 tarihleri arasında müracaat eden, okuma yazma bilen, iletişim engeli ve kanser hastalığı olmayan, ağır psikiyatrik bir hastalık veya demans nedeniyle takip edilmeyen, çalışmaya katılmayı kabul eden tüm 65 yaş ve üstü hastalar dahil edildi. Hastaların sosyodemografik özelliklerini, kronik hastalıklarını, beslenme alışkanlıklarını, sosyal çevresini sorgulayan anket formu, Lawton&Brody Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Mini Nütrisyonel Değerlendirme testi katılımcılara yüz yüze görüşme esnasında uygulandı.
Bulgular: Çalışmaya anketleri tam olarak dolduran 235 hasta dahil edildi. Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 72,28±6,49 yıl olarak hesaplandı. Katılımcıların 119'u (%50,6) kadın, 116'sı (%49,4) erkekti. Çalışmaya katılanların MNA testi sonucunda %67,2'sinin beslenmesinin normal, %31,1'inin malnütrisyon riski altında ve %1,7'sinin malnütrisyonu olduğu görüldü. Cinsiyet, yaş, meslek, medeni durum, eğitim durumu, çalışma durumu, çocuk sayısı, torun sayısı, kardeş sayısı, çocuk ziyaret sıklığı, torun ziyaret sıklığı, kronik hastalık varlığı ve sayısı, ilaç kullanım durumu, sigara ve alkol kullanma durumu, günde kaç öğün yemek yediği, ara öğün tüketme durumu incelendiğinde, gruplar arasında malnütrisyon ve malnütrisyon riski açısından anlamlı bir fark saptanmadı (p>0,05). Sosyal güvence durumu, oturduğu evin tipi, düzenli aylık gelir durumu, birlikte yaşadığı kişi, acil durumlarda yardımcı varlığı, kardeş ziyaret sıklığı, ilaç kullananlarda kullandığı ilaç sayısı, gününün çoğunu nerede geçirdiği, günlük yaşam aktivitesinde bağımlılık durumu, vücut kitle indeksi, çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeği sonuçları incelendiğinde gruplar arasında malnütrisyon ve malnütrisyon riski açısından anlamlı ilişki saptandı (p˂0,05).
Sonuç: Algılanan sosyal destek düzeyi düşük olan yaşlılarda malnütrisyon ve malnütrisyon riski daha sık görüldü. Yaşlı bireylerin beslenme durumları MNA testi ile taranabilir, algıladıkları sosyal destek düzeyleri hakkında çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeği ile fikir edinilebilir. Yaşlı bireylerin çevresindeki kişilerden aldıkları sosyal destek arttırılarak olası malnütrisyon riskine karşı koruma sağlanabilir.

Anahtar Kelimeler: Yaşlılık, Algılanan Sosyal Destek, Malnütrisyon, Mini Nütrisyonel Değerlendirme

Abstract:
EVALUATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN THE PERCEIVED SOCIAL SUPPORT LEVELS OF ELDERLY PEOPLE AND THE RISK OF MALNUTRITION
Aim: Malnutrition is an important health problem associated with mortality in the elderly and it is important to protect the elderly against malnutrition and the risk of malnutrition, to be able to diagnose early, to take the necessary precautions when malnutrition risk is detected, and to try to solve the problems by determining the intervenable causes. In our study, it was aimed to reveal the social reasons that may negatively affect nutrition in an old age and, in this sense, to determine the relationship between the social support levels perceived by the elderly from the people around them and the possible malnutrition and malnutrition risk.
Materials and Methods: All the patients at the age of 65 and over who applied to Ankara Training and Research Hospital Family Medicine outpatient clinics between 15.12.2019-15.02.2020, who are literate, who do not have communication impairment or cancer, who are not followed up due to a severe psychiatric or dementia and who agreed to participate in the study were included. A questionnaire on the sociodemographic characteristics, chronic diseases, eating habits, social environment of the patients, Lawton & Brody Instrumental Activities of Daily Living Scale, Multidimensional Perceived Social Support Scale and Mini Nutritional Assessment test were administered to the participants during the face-to-face interview.
Results: 235 patients who completely filled out the questionnaires were included in the study. The average age of the participants in the study was calculated as 72.28±6.49. As a result of the MNA test of the participants in the study, it was observed that the nutrition of 67,2% of the participants were normal, 31,1% of the participants were under the risk of malnutrition and 1,7% of the participants had malnutrition. There was not a significant relationship (p>0.05) between the groups in terms of malnutrition and malnutrition risk when gender, age, profession, marital status, educational status, employment status, number of children, number of grandchildren, number of siblings, frequency of child visits, frequency of grandchild visits, presence and number of chronic diseases, drug use status, smoking and alcohol use status, the status of eating meal how many times in a day and consuming snacks were examined. There was a significant relationship (p<0.05) between the groups in terms of malnutrition and malnutrition risk when social security status, type of the house that they live in, regular monthly income status, the person he/she lives with, the presence of helpers in emergency situations, the frequency of sibling visits, the number of drugs used by drug users, where he/she spends most of the day, addiction status in daily living activities, body mass index, Multidimensional Perceived Social Support Scale results were examined.
Conclusion: The risk of malnutrition and malnutrition were more common in the elderly with a low level of perceived social support. The nutritional status of elderly people can be screened with the MNA test and an idea can be obtained with the Multidimensional Perceived Social Support Scale about their perceived social support levels. Protection against possible malnutrition risk can be provided by increasing the social support that elderly people receive from people around them.

Key Words: Aging, Perceived Social Support, Malnutrition, Mini Nutritional Assessment