Çağdaş estetik kültürde sanat fotoğrafı
Art photography in contemporary aesthetic culture
Yazar: HALİME AYŞE ÖZAYDIN
Danışman: PROF. EMRE İKİZLER
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Fotoğraf Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
İnsan soyut düşünebilme, iletişim kurabilme ve yaratıcı kurgular üretebilme becerisi nedeniyle var olduğundan beri içgüdüsel olarak sanat eserleri üretmiş ve onlar aracılığıyla birbiriyle ilişki kurmuştur. Dünya üzerinde var olan tüm kültürlerin vazgeçilmez bir parçası olan sanat, bireyler arasında anlamlı bir diyalog yaratarak toplum birlikteliğinin güçlenmesini sağlamış, dolayısıyla bireysel ve kolektif değişim ve gelişim için etkin bir katalizör olmuştur.

İnsanın var olduğu her yerde var olan sanat olgusunu daha iyi anlamak, ondan neden etkilendiğimizi ve zevk aldığımızı açıklamak, hangi temel sezgilerimizin bizi sanata ve güzele yönlendirdiğinin analizini yapabilmek adına estetik kuramlar ortaya çıkar. Çünkü estetik deneyim, herhangi bir sanat eseriyle karşı karşıya geldiğimizde oldukça öznel olarak kendiliğinden gerçekleşir. Sanatçının hayal gücü ortaya çıkardığı eser aracılığıyla bizimle iletişim kurar ve eserin içimizde uyandırdığı duygular, çağrışımlar, etkiler su yüzüne çıkar. Bu ilişki bizleri sadece duygusal olarak değil, aynı zamanda entelektüel olarak da etkiler. Nöroestetik de görsel sanatlarla ve estetikle kurduğumuz ilişkiyi fizyolojimiz ve beyin yapımız açısından inceleyerek, bu ilişkiler bütününe bilimsel çözümlemeler getirmeyi amaçlar. 

Toplumsal bilincin bir yansıması olan sanatın kapitalist yapıya hizmet eden diğer etkinlikler gibi tüketim adına araçsallaştırılması, işlevinin giderek amacından uzaklaşmasına ve ortaya çıkan sanatsal üretimin sıradanlaşmasına, yüzeyselleşmesine ve niteliksizleşmesine neden olur. Sanatı bir meta yapımına indirgemek; sanatın, estetiğin ve güzelin gizemine ihtiyaç duyulmadan üretilmesine yol açar. 

Günümüzde çağdaş sanatın merkezinde konumlanan fotografik imge, çağdaş kültürü besleyen ana unsurlardan biri haline gelmiştir. Fotografik görüntü yaratımının kolaylaşması, herkes tarafından üretilebilirliği, görünebilirliği ve dolaşımının uluslararası boyutta anlık olarak gerçekleşebilmesi nedeniyle bugün fotoğraf daha önce hiçbir evrede olmadığı kadar çok günlük yaşamda karşımıza çıkmaktadır. Ancak, farklı kurumlar tarafından farklı işlevleri nedeniyle kullanılan fotografik görüntünün çok yönlülüğü, sanat fotoğrafının kendine özgü bir işlevi olduğu gerçeğini değiştirmez. 

Önemli bir sanatsal ifade ve iletişim biçimi olan sanat fotoğrafı insanın bilincinde farklı bir akış yaratabilecek kadar güçlü duygular uyandırabildiğinden, beynin plastik yapısında değişikliğe yol açabilecek bir potansiyel etkiye sahiptir. Bu gücün kişisel ve toplumsal bazda yarattığı değişim göz önüne alınarak sanat fotoğrafı üretimi gerçekleştirilmelidir. Teknolojik gelişmelere paralel olarak görsel formların yeniden şekillendiği 21. yüzyılda, fotoğrafik imgenin etik ve estetik normlar olarak kabul ettiklerimizi etkileme gücünün farkında olunmalıdır. Sanat fotoğrafı, sanatçının içselleştirdiği tüm deneyimlerinin bir dışavurumu olarak, dile getirmek istediklerini emek sarf ederek ortaya koyduğu estetik ve özgün bir yaratı olmalıdır. Tıpkı sanat gibi sanat fotoğrafı da tikellikten beslenerek çoğalır ve zenginleşir. Büyük sanat piyasasının tüketim estetiğine uyumlanarak metalaşmayı reddeden; insan aklının, yeteneğinin ve duyarlılığının ürünü ve özgün bir yaratım olarak sanat fotoğrafı anlayışını benimsemek bireyleri ve toplumları ileri taşıyacaktır. Böylece fotoğrafinin sanat ve diğer kültürel alanlardaki yükselişi, çağdaş sanat ve estetikteki değişimlere yön vermeye devam edecektir.

Abstract:
Due to its ability to think abstractly, communicate and produce creative constructs mankind has always instinctively produced works of art since its existence, and interacted with each other through them. As an indispensable part of all cultures that exist in the world, art has created a meaningful dialogue between individuals and strengthened the unity of society, therefore it has been an effective catalyst for individual and collective change and development.

Aesthetic theories emerge in order to better understand the phenomenon of art, which exists wherever human beings exist, to explain why we are affected and enjoy it, and to analyse which of our basic intuitions lead us to art and beauty. Because aesthetic experience occurs spontaneously, quite subjectively, when we are confronted with a work of art. The artist's imagination communicates with us through the work and the emotions, associations and effects that the work evokes in us come to the surface. This relationship affects us not only emotionally but also intellectually. Neuroaesthetics aims to bring scientific analyses to these relationships by examining our relationship with visual arts and aesthetics in terms of our physiology and brain structure. 

The instrumentalisation of art, which is a reflection of social consciousness, in the name of consumption like other activities serving the capitalist structure, causes its function to gradually move away from its purpose and the resulting artistic production to become ordinary, superficial and unqualified. Reducing art to commodity production leads to the production of art without the need for the mystery of art, aesthetics and beauty. 

Today, the photographic image, which is at the centre of contemporary art, has become one of the main elements that feed contemporary culture. Due to the ease of photographic image creation, its ability to be produced by everyone, its visibility and instantaneous circulation on a global scale, today photography is encountered in daily life more than ever before. However, the versatility of the photographic image used by different institutions for different functions does not change the fact that art photography has a unique function. 

Art photography, which is an important form of artistic expression and communication, has a potential effect that can cause changes in the plastic structure of the brain, as it can evoke strong emotions that can create a different flow in human consciousness. Art photography should be produced by taking into consideration the change created by this power on a personal and social basis. In the 21st century, where visual forms are reshaped in parallel with technological developments, one should be aware of the power of the photographic image to influence what we accept as ethical and aesthetic norms. Art photography, as an expression of all the experiences internalised by the artist, should be an aesthetic and original creation in which the artist puts forth what he wants to express with effort. Just like art, art photography multiplies and enriches by feeding on particularity. Adopting the understanding of art photography as a product of the human mind, talent and sensitivity and as an original creation that rejects commodification by adapting to the consumption aesthetics of the big art market will carry individuals and societies forward. Thus, the rise of photography in art and other cultural fields will continue to shape the changes in contemporary art and aesthetics.