Amerika Birleşik Devletleri: Kendine özgü bir yönetim biçimi
The United States of america: A sui generis form of governmental system
Yazar: BİLGE UZ
Danışman: PROF. DR. CAN UMUT ÇİNER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Başkanlık sistemi = Presidency system ; Yönetim = Management ; Yönetim sistemleri = Management systems

Özet:
Amerikan yönetim sistemi, günümüzde başarılı bir model olarak, dünyadaki diğer ülkeler tarafından referans alınmaktadır. Türkiye'nin de içinde olduğu birçok gelişmekte olan ülke, deneyimledikleri siyasal ve yönetsel darboğazların çözümü olarak Amerikan başkanlık sistemini görmektedirler. Bu amaçla, Amerikan federalizmine özgü belirli yönetsel mekanizmaların kısmen veya parçalı olarak doğrudan transferi yoluna gidildiği izlenmektedir. Bu yönden, Amerikan yönetim sisteminin dünyadaki diğer ülkelere ihraç edilen gösterişli bir ürün haline geldiği kabul edilebilir.
Amerikan yönetim sisteminin başarılı işlerliğinin arkasında, toplumsal, ekonomik, coğrafi, politik ve felsefi yönden kendine özgü pek çok faktörün bileşimi yatmaktadır. Amerikan yönetim sistemi bu itibarla, kendisini ortaya çıkaran benzersiz koşulların etkisiyle oluşmuş bir tür yönetsel icat olarak kabul edilmelidir. Yanısıra, Amerika başarılı işleyen demokratik pratiklere sahip, bilimsel ve teknolojik yönden oldukça ileri, zengin ve sanayileşmiş bir ülkedir. 
Benzer koşullara sahip olmayan ülkelerin yönetim sistemlerine, zincirleme bir biçimde gerçekleştirilen mevzuat değişiklikleri ile Amerikan yönetim mekanizmalarının eklemlenmesinin aynı başarılı sonuçlara yol açıp açmayacağı üzerinde düşünmeye değer bir sorunsaldır. Bu anlamda, Amerikan siyasal ve yönetsel yapısının bütüncül olarak incelenmesi ve güncel ilk kaynaklardan edinilen bilgiler ışığında analiz edilmesi önemlidir.
Amerikan yönetim sistemi, 'güçler ayrılığı', 'federalizm', 'bireysel hak ve özgürlüklerin korunması' esaslarına dayanmaktadır.  Yönetim sisteminin dayandırıldığı temel prensipler, denetim ve denge mekanizmasının işlerliği, yönetsel gücün parçalı bir yapıda kurgulanmış olması ile toplumun özgürlükçü düşünceye inancı dikkate alındığında, federal yönetim sisteminin sui generis bir yapıda olduğu anlaşılmaktadır. Bu açıdan, öncesinde parlamenter sistem uygulamasını deneyimlemiş olan ülkelerin doğrudan Amerikan federalizmine özgü mekanizmaları transfer etmesinin yönetsel güçlüklere yol açacağı düşünülmektedir.

Abstract:
American system, emulated by various countries in the world as an example of a successful governmental model. American presidential system regarded as an exit way from their political and administrative gridlocks by the emerging countries, including Turkey. For this purpose, these countries have a tendency to transfer specific American administrative mechanisms into their governmental systems, whether partially or totally. In this respect, American governmental model assumed as a flamboyant product, which is exportable to the other countries of the world.
The unique composition of a wide range of economic, social, political and philosophical factors lies behind the success of the American governmental system. In this regard, American model identified as an administrative invention due to the incomparable conditions that created itself. Besides, America is a scientifically and technologically progressed, industrialized country with rich resources, and has succeeding democratic implementations. It is worth considering whether the other countries that are not on the same league, despite inserting American administrative mechanisms into their systems with the help of enchaining legislative amendments, could accomplish a similar achievement. In this sense, analysis of the American system as a whole, in the light of the current and original resources is essential.
American governmental system relies on the pillars of 'separation of powers', 'federalism' and 'protection of individual rights'. Checks and balances mechanism; fragmented and decentralized administrative power, and system's upleaning on the liberalist social structure are the factors, which creates the uniqueness of the American system. Therefore, we can infer that, the countries with pre-parliamentary practices may experience administrative challenges due to direct transference of the American administrative mechanisms.