Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde konuşmanın değerlendirilmesi için puanlama anahtarı önerisi: A1-A2 düzeyi
Rubric proposal for evaluation of speaking in teaching Turkish as a foreign language: A1-A2 levels
Yazar: GÜNSU TAŞKÖPRÜ
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM EKTİ
Hacettepe Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Konuşma becerisi = Speaking skills ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Ölçme-değerlendirme araçları = Measurement-evaluation tools

Özet:
Yabancı dil öğretimi süreci içerisinde ölçme ve değerlendirme önemli aşamalardan biridir. Sürecin başlangıcından itibaren bütün aşamalarda karşısına çıkmaktadır. Üretimsel bir beceri olan konuşma becerisi için gerçekleştirilen sınavlarda öğreniciler sözlü performans sergilerler. Bu tür sınavlarda öğrenicinin performansını ölçmek ve değerlendirmeyi kolaylaştırmak için dereceli puanlama anahtarlarından yararlanılabilmektedir. Puanlama anahtarları genellikle bütüncül ve analitik olmak üzere iki biçimde oluşturulmaktadır. Bütüncül puanlama anahtarları kişilerin performansını bir bütün halinde değerlendirmeye alırken analitik puanlama anahtarları kişilerin performanslarını belirlenen boyut ve ölçütlere göre daha detaylı biçimde ölçülmesini sağlar. 
Yabancı dil öğrenim süreçlerinin belirli bir standart gözetilerek yürütülmesi önemlidir. Değerlendiricilerin nesnel davranmasını kolaylaştıracak, kurumlar arası bir standart oluşturacak puanlama anahtarlarının kullanılması önem teşkil etmektedir. Yabancı dil olarak Türkçe alanında da başlangıç düzeyi olan A1 ve A2 için yapılan çalışmalar sınırlıdır. Bu nedenle bu çalışma A1 ve A2 düzeylerinde geçerli ve güvenilir değerlendirme araçlarının hazırlanması ve kullanılması için önemli bir adımdır. 
Bu çalışmanın amacı A1 ve A2 düzeylerinde konuşma becerisini ölçme ve değerlendirme için analitik dereceli puanlama anahtarları oluşturmaktır. Çalışmada karma yöntem kullanılmıştır. Bu sebeple A1 ve A2 düzeylerinde iki adet analitik dereceli puanlama anahtarı oluşturulmuştur. Dereceli puanlama anahtarlarının oluşturulabilmesi için öncelikle literatür taraması yapılmıştır. Bununla birlikte dil merkezlerinde halihazırda kullanılan ve uluslararası yabancı dil sınavlarında kullanılan puanlama anahtarları incelenmiş ve elde edilen veriler sonucunda boyutlar ve boyutların altında yer alan ölçütler belirlenmiştir. Daha sonra uzman görüşüne başvurulmuş ve en az on yıl deneyimli alan uzmanlarının görüşleri alınarak kapsam geçerlik çalışmaları yapılmış ve puanlama anahtarları düzenlenmiştir. Uygulama aşamasında dil merkezlerinde Türkçe öğreten yirmi değerlendirici altı A1 ve altı A2 düzeyi uluslararası öğrenicinin konuşma performansları, hazırlanan analitik dereceli puanlama anahtarları ile değerlendirmiş ve elde edilen sonuçlar SPSS ile analiz edilmiştir. Güvenirlik çalışmaları için değerlendiriciler arası uyuma bakılmış ve Kendall Uyum Katsayısı hesaplanmıştır. Sonuçlara göre hem A1 hem de A2 düzeyi puanlama anahtarlarında değerlendiriciler arasında yüksek uyum görülmüştür. Değerlendiricilerin deneyimlerinin puanlamalarına istatistiki olarak etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma sonucunda A1 ve A2 düzeyleri için geçerli ve güvenilir puanlama anahtarları elde edilerek ilgili alanda kullanılmaya hazır oldukları düşünülmektedir.

Abstract:
Assessment and evaluation are one of the important stages in the foreign language teaching process. It appears at all stages from the beginning of the language learning process. Learners demonstrate oral performance in the exams for speaking skills, which is a productive skill. In such exams, rubrics can be used to measure the learner's performance and facilitate evaluation. Rating scales are generally created in two ways: holistic and analytical. While holistic rating scales evaluate people's performance as a whole, analytical rating scales enable people's performances to be measured in more detail according to determined dimensions and criteria.
It is important to carry out the foreign language learning process by observing a certain standard. It is important to use rating scales that will make it easier for evaluators to act objectively and create an inter-institutional standard. In the field of Turkish as a foreign language, studies on beginner levels A1 and A2 are limited. Therefore, this study is an important step in the preparation and use of valid and reliable assessment tools at A1 and A2 levels.
The aim of this study is to create analytical rubrics for measuring and evaluating speaking skills at A1 and A2 levels. Mixed method was used in the study. For this reason, two analytical rubrics were created at A1 and A2 levels. In order to create rubrics, a literature review was first conducted. In addition, the rating scales currently used in language centers and international foreign language exams were examined and as a result of the data obtained, the dimensions and the criteria under the dimensions were determined. Then, expert opinion was sought and content validity studies were conducted and scoring keys were prepared by taking the opinions of field experts with at least ten years of experience. During the application phase, twenty evaluators teaching Turkish in language centers evaluated the speaking performances of six A1 and six A2 level international students with prepared analytical rating scales and the results were analyzed with SPSS. For reliability studies, inter-rater agreement was checked and Kendall's Coefficient of Concordance was calculated. According to the results, high agreement was observed between the evaluators in both A1 and A2 level rating scales. It is concluded that the evaluators' experiences did not have a statistical effect on their ratings. As a result of the study, valid and reliable rating scales for A1 and A2 levels were obtained and are thought to be ready to be used in the relevant field.