Okul öncesi öğretmenlerinin bilim eğitimine özgü pedagojik alan bilgileri ile çocukların kavram ve beceri düzeyleri arasındaki ilişki: Bir aracılık modeli çalışması
The relationship between the preschool teachers' science specific pedagogical content knowledge and the children's concepts and skills level: The mediation model study
Yazar: MELEK MERVE YILMAZ
Danışman: PROF. DR. AYPERİ DİKİCİ SIĞIRTMAÇ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beceri = Skill ; Beceri performansı = Skill performance ; Kavram gelişimi = Concept development ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Pedagojik alan bilgisi = Pedagogical content knowledge ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training

Özet:
Okul öncesi dönemden itibaren sunulan nitelikli bilim eğitiminin, çocukların daha sonraki eğitim yaşantılarını önemli ölçüde etkilediği bilinmektedir. Yaşadıkları dünyayı keşfetmek üzere içsel bir motivasyonla dünyaya gelen çocuklar, çevrelerindeki canlıları, gökyüzünü, doğa olaylarını merak ederek tıpkı bir bilim adamı gibi inceleme yapmakta ve sorular sormaktadırlar. Bilim eğitimi, okul öncesi öğretmenlerinin uygun pedagojik yaklaşımlar aracılığıyla çocukların, yaşadıkları dünyayı keşfetmelerini teşvik ederek öğrenme süreçlerini destekleyebilecekleri eşsiz bir alandır. 
Bu araştırmanın amacı, okul öncesi öğretmenlerinin bilim eğitimine özgü pedagojik alan bilgilerinin, çocukların kavram ve beceri düzeyleri üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkisinin incelenmesinde, çocukların bilim motivasyonları ile öğretmenlerin bilime yönelik tutum-inanç ve yeterliklerinin aracılık rolünün incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Adana ili merkez ilçelerinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan 52 öğretmen ve bu öğretmenlerin sınıflarında eğitim almakta olan 60-72 aylık 281 çocuk oluşturmuştur. Araştırmanın amacı doğrultusunda, okul öncesi öğretmenlerinin pedagojik alan bilgilerini tanımlayabilmek üzere bilim eğitimini etkileyen bileşenlerden yola çıkılarak okul öncesi öğretmenlerin bilim eğitimine özgü pedagojik alan bilgilerine yönelik hibrit bir model geliştirilmiştir. Bu model temelinde, Okul Öncesi Öğretmenlerinin Bilim Eğitimine Özgü Pedagojik Alan Bilgilerini Değerlendirme Aracı geliştirilerek okul öncesi öğretmenlerinden veri toplanmıştır. Buna ek olarak, öğretmenlerden veri toplama sürecinde, Okul Öncesi Öğretmenlerinin Fen Etkinliklerine İlişkin Yeterlilikleri Ölçeği ve Okul Öncesi Öğretmenlerinin Fen Öğretimine Karşı Tutum ve İnançları Ölçeği kullanılmıştır. Çocuklardan veri toplama sürecinde ise Okul Öncesi Çocuklar İçin Fen Kavramları ve Bilimsel Süreç Becerileri Ölçeği ile mevcut çalışma kapsamında uyarlaması yapılan Okul Öncesi Çocuklar İçin Bilim Motivasyon Ölçeği kullanılmıştır. Ölçme araçları, araştırmacı tarafından her çocukla birebir gerçekleştirilen görüşmeler aracılığıyla uygulanmıştır. 
İlişkisel tarama modeli ile desenlenen araştırmada, doğrudan ve dolaylı ilişkilerin belirlenmesi ve aracılık rolünün incelenmesine ilişkin kurulan modellerin sınanmasında Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) analizleri kullanılmıştır. Yapılan analizler kapsamında, değişkenlerin birbiri üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkileri hesaplanmıştır. Kurulan modeller, okul öncesi öğretmenlerinin bilim eğitimine özgü pedagojik alan bilgilerinin, çocukların kavram ve beceri düzeyleri üzerindeki etkisinde çocukların bilim motivasyonlarının kısmi aracılık rolü olduğunu göstermiştir. Yapılan analizler, öğretmenlerin pedagojik alan bilgilerinin, çocukların kavram ve beceri düzeyleri üzerinde doğrudan etkisi olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte, öğretmenlerin bilim eğitimine ilişkin tutum ve inançlarının, öğretmenlerin pedagojik bilgileri ile çocukların kavram ve beceri düzeyleri arasında aracılık etkisi göstermediği belirlenmiştir. Son olarak öğretmenlerin pedagojik alan bilgilerinin çocuk anlayışları, alan bilgisi ve pedagojik bilgi alt boyutlarının, çocukların kavram ve beceri düzeyleri üzerindeki etkisinin açıklanmasında, öğretmenlerin bilim etkinliklerine ilişkin yeterliklerinin kısmi aracılık etkisinin olduğu görülmüştür. Araştırma kapsamında, çocukların kavram ve beceri düzeylerinin gelişmesinde, okul öncesi öğretmenlerinin bilim eğitimine özgü pedagojik alan bilgilerinin önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
It is known that the qualified science education offered from pre-school period significantly affects the later educational life of children. Children born with an inner motivation to explore the world they live in, wonder about the living things, sky and natural phenomena around them, examine and ask questions just like a scientist. Science education is a unique area where preschool teachers can support their learning process by encouraging children to explore the world they live in through appropriate pedagogical approaches.
The aim of this study is to investigate the mediating role of children's science motivations and teachers 'attitudes, beliefs and competencies towards science in the examination of the direct and indirect effects of preschool teachers' pedagogical content knowledge specific to science education on children's scientific concepts and skills level. The participants of the study consisted of 52 teachers working in the official pre-school education institutions affiliated to the Ministry of National Education in the central districts of Adana province in the 2018-2019 academic year and 281 children of 60-72 months studying in the classes of these teachers. In line with the purpose of the study, a hybrid model was developed for preschool teachers' pedagogical content knowledge specific to science education based on the components that affect science education in order to define the pedagogical content knowledge of preschool teachers. On the basis of this model, data were collected from preschool teachers with the Assessment Tool of Preschool Teachers' Science Specific Pedagogical Content Knowledge developed by the researchers. In addition, The Preschool Teachers 'Competencıes in Science Activities Scale and Preschool Teachers' Attitudes and Beliefs Scale towards Science Teaching were used to collect data from teachers.  Science Motivation Scale for Preschool Children and Science Concepts and Scientific Process Skills Scale for Preschool Children were used in the data collected from children. Measuring tools were applied by the researcher through face to face interview. 
Structural Equation Modeling (SEM) analyzes were used to test the models established for determining direct and indirect relationships and examining the mediating role in the study, which was designed with the relational survey model. Within the scope of the analysis, direct and indirect effects of variables on each other are calculated. The models established showed that the science motivation of children had a partial mediating role in the effect of pre-school teachers' science–specific pedagogical content knowledge on children's concepts and skills level.  Analyzes have shown that teachers' pedagogical content knowledge has a direct effect on children's concepts and skills level. However, it was determined that teachers 'attitudes and beliefs about science education did not mediate between teachers' pedagogical knowledge and children's concepts and skills level. Finally, it was seen that teachers 'competencies regarding science activities had a partial mediating effect on explaining the effect of teachers' pedagogical content knowledge on children's concepts and skills level, content knowledge and pedagogical knowledge sub-dimensions on children's concepts and skills level. Within the scope of the study, it was concluded that the science-specific pedagogical content knowledge of preschool teachers is important in the development of children's level of concepts and skills.