Ayaktan tedavi alan psikiyatri hastalarında sağlık anksiyetesi ve içselleştirilmiş damgalanma algısı ile ilaç uyumu arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of the relationship between health anxiety, internalized stigma and medication compliance in outpatients
Yazar: AYDAN ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. SATI DİL
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Ruh sağlığı = Mental health

Özet:
Ayaktan tedavi alan psikiyatri hastalarında sağlık anksiyetesi ve içselleştirilmiş damgalanma algısı ile ilaç uyumu arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte yürütülen araştırma 286 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Veriler Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği, Sağlık Anksiyetesi Ölçeği ve Morisky Tedavi Uyum Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; tanımlayıcı testler (ortalama, standart sapma, medyan, yüzde dağılımları) ile nonparametrik testler ve kolerasyon testleri kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre; Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği toplam puanı 60,65±15,32 ve sağlık anksiyetesi toplam puanı 20,46±9,33 olarak hesaplanmıştır. İlaç uyumu %33 oranında yüksek, %52 oranında orta düzeyde olduğu saptanmıştır. Korelasyon analizinde Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği alt boyutları ve toplam puan ortalamaları ile sağlık anksiyetesi puan ortalamaları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğu, damgalanmaya karşı direnç alt boyutu ile sağlık anksiyetesi arasında ise negatif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0.05). Hastaların sosyodemografik özelliklerine göre incelendiğinde, 40 yaş altındakilerin, boşanmış olanların, ücretli bir işte çalışmayanların, düşük ilaç uyum düzeyine sahip olanların içsellştirilmiş damgalanma düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca boşanmış olanların ve ücretli bir işte çalışmayanların sağlık anksiyetesi düzeylerinin diğer gruplara göre daha yüksek olduğu (p<0.05) saptanmıştır. Psikiyatri hemşireleri, hastaların yaşadığı damgalamayı ve anksiyeteyi azaltmada ve tedaviye uyumlarını artırmada önemli rollere sahiptir. Bu nedenle hastaların iyileşme ve rehabilitasyon sürecinde dayanıklılık geliştirmelerine ve güçlenmelerine destek olacak uygulamalarda aktif rol üstlenmelidir.

Abstract:
A descriptive and correlational research was conducted with 286 psychiatric patients receiving outpatient treatment in order to determine the relationship between health anxiety and internalized stigma perception with medication adherence. Data were collected using the Internalized Stigma of Mental Illness Scale, Health Anxiety Scale, and Morisky Medication Adherence Scale. Descriptive statistics (mean, standard deviation, median, percentage distributions),nonparametric tests and correlation tests were used in data analysis. According to the research findings, the total score of Internalized Stigma of Mental Illness Scale was calculated as 60.65±15.32 and the total score of health anxiety was 20.46±9.33. Medication adherence was found to be high in 33%, moderate in 52% of the patients. Correlation analysis revealed positive significant relationships between the subscales and total mean scores of Internalized Stigma of Mental Illness Scale and the mean scores of health anxiety, and a negative significant relationship between the resilience to stigma subscale and health anxiety (p<0.05). When the sociodemographic characteristics of patients were examined, it was determined that those under 40 years of age, divorced, not employed in a paid job, and with low medication adherence had higher levels of internalized stigma. Additionally, it was found that the health anxiety levels of those who were divorced and not employed in a paid job were higher than the other groups (p<0.05).   Psychiatric nurses have an important role in reducing the stigma and anxiety experienced by patients and increasing their compliance with treatment. For this reason, patients should take an active role in the practices that will support them in their recovery and rehabilitation process.