Suçun coğrafyasını gazeteden 'Okumak'
'Reading' the geography of crime from the newspapers
Yazar: HATİCE KATIRCI
Danışman: PROF. DR. KADİR TEMURÇİN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Büyük veri = Big data ; Coğrafi veri sistemleri = Geographical data systems ; Coğrafi veriler = Geographic datas ; Kent coğrafyası = Urban geography ; Mekan = Space ; Sanal gazeteler = Online newspapers ; Suç = Crime ; Suç yeri = Crime scene ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Suç, içinde varolduğu kültürel yapıya ve tarihsel olgulara göre belli başlı görecelik ve çok boyutluluk taşımaktadır. Bu sebeple suça yönelik üretilen verilerin içeriklerinde barındırdığı nitelikler önemlidir. Çünkü veri kaynaklarının varlığı ve çeşitliliği disiplinlerin gelişiminde belirleyicidir. Bu, aynı zamanda coğrafi bir olgudur. Veri kaynaklarındaki belli nedensellikler ve kısıtlılıklar veri üretimi ve paylaşımına yönelik politikalarla doğrudan ilişkilidir. Suçun mekânsal boyutunu inceleyen bilim dalları da genellikle değinilen sınırlılıklara maruz kalmaktadır. Dolayısıyla ülkemizdeki suç coğrafyası çalışmalarının belirli yerlerde ve zaman dilimlerinde yapılması bunun bir sonucudur. Aynı zamanda kurum ve kuruluşların suça yönelik ürettikleri veriler çoğunlukla prosedüre göre gerekli olan bilgileri barındırır. Suça yönelik üretilen haber verisi ise bireysel gözlemler de barındırdığı için görecelidir. Dolayısıyla ilgili kaynak diğer veri kaynaklarından betimsel yapısı, mekâna ve suça dair taşıdığı ayrıntılarıyla ayrılmaktadır. Bu çalışma da 2008-2019 yılları arasında yayımlanan adam/insan öldürme suç türünün haberlerini kullanarak suçu ve onun coğrafyasını gazeteden okumayı hedeflemiştir. Söz konusu suç türünde ülke geneli yaklaşık 10.000 habere erişim sağlanmıştır. Çalışmanın İstanbul ile sınırlandırılmasıyla yaklaşık 2000 suç verisi içerisinden de en az bir olay yeri bilgisi ve tekrar eden haberler ayıklanmıştır. Bunun sonucunda elde edilen 740 cinayet olayı belirlenen zaman aralığına göre olay sayısı, olay yeri, suçlu ve mağdur sayıları, tarafların nitelik bilgileri (cinsiyet, yaş, uyruk gibi), suç aleti, suç saati ve yakınlık dereceleri gibi kategoriler üzerinden haritalandırılmıştır. Elde edilen veriler Coğrafi Bilgi Sistemleri ile ilçe, mahalle ve sokak düzeyinde analiz edilerek ölçek birimlerine göre değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucuna göre kentin tarihi çekirdeğinden kırsal bölgelerin ağırlıkta olduğu ilçelere doğru olay sayısı düşmektedir. Olay sayısının fazla olduğu ilçeler genellikle hareketliliğin ve toplumsal gerilimlerin yoğun yaşandığı yerlerdir. Olay sayısıyla ilçelerdeki nüfusun kimi yerlerde örtüştüğü kimi yerlerde de zayıf kaldığı görülmektedir. İstanbul'daki adam/insan öldürme suçunun alansal dağılışı incelendiğinde bazı mekâna gömülü ilişkiselliklerin izlenebildiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Crime has a certain relativity and multidimensionality that is manifested according to the cultural structure and historical phenomena in which it exists. Therefore, the characteristics of the data produced on crime are important. The reason for this is that the existence and diversity of data sources are decisive in the development of disciplines. This is also a geographical phenomenon. Certain causalities and limitations in data sources are directly related to policies for data production and sharing. The disciplines that examine the spatial dimension of crime are generally subject to the aforementioned limitations. Consequently crime geography studies in our country are carried out in certain places and time periods. At the same time, the data produced by institutions and organizations on crime mostly contain the information required according to the procedure. The news data produced on crime is relative because it also includes individual observations. Therefore, the relevant source differs from other data sources with its descriptive structure and the details included about space and crime. This study aims to read crime and its geography as published in newspaper articles during 2008-2019 by using news reports on manslaughter/homicide. Approximately 10,000 news items were accessed across the country for this type of crime. The study was limited to Istanbul and at least information from one crime scene and repetitive news were extracted from approximately 2000 crime data. As a result, 740 homicide incidents were mapped according to the time interval in categories such as the number of incidents, crime scene, number of perpetrators and victims, details of the involved parties (such as gender, age, nationality), crime tool, crime time and relationship degree. The obtained data were analyzed at district, neighborhood and street level with Geographical Information Systems and evaluated according to scale units. The results of the study indicate that the number of incidents decreases from the historical core of the city to the districts where rural areas predominate. Districts with a high number of incidents are generally places where mobility and social tensions are intense. The number of incidents and the population in the districts overlap in some places and remain insignificant in others. An analysis of the spatial distribution of manslaughter/homicide in Istanbul revealed some spatially embedded relationalities.