Bir stratejik yönetim aracı olarak verimlilik karnesi uygulamalarına ilişkin yönetici algılarının değerlendirilmesi: Ankara ili kamu hastaneleri örneği
An evaluation of the managers' perceptions on the implementation of balanced scorecard as a strategic management tool: The case of public hospitals in Ankara province
Yazar: ÜMİT ARSLAN
Danışman: PROF. DR. EMİNE ORHANER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ankara = Ankara ; Devlet hastaneleri = State hospitals ; Hastaneler = Hospitals ; Kurumsal karne = Coorparate Indicator ; Stratejik yönetim = Strategic management ; Verimlilik = Productivity ; Yönetici davranışı = Manegerial behavior ; Yöneticiler = Managers ; Yönetim = Management

Özet:
Sağlık hizmetlerine artan talep ve gelişen teknoloji ile birlikte sağlık hizmeti kullanıcılarının sağlık hizmetlerinden beklentileri de artış göstermiştir. En büyük sağlık sunucusu olan kamu hastaneleri bu artan talep ve beklentilere yeterli düzeyde cevap verebilmek için sağlık kaynaklarının etkili ve verimli kullanılmasını sağlamak zorundadır. Bu amaçla Sağlık Bakanlığı'nca 2012 yılında kamu hastanelerinde verimlilik karnesi uygulaması başlatılmıştır. Araştırmanın amacı; kamu hastane yöneticilerinin verimlilik karne uygulamasını stratejik yönetim aracı olarak nasıl gördüklerini, verimlilik karnesi uygulaması ve verimlilik karnesinin hastane performansına etkisi konusundaki algılarını belirlemektir. Araştırmada Ankara ilindeki kamu hastanelerinde görev yapan 226 yöneticiye, verimlilik karnesi stratejik yönetim algısı, verimlilik karne uygulaması algısı ve kurumsal performans algılarını belirlemek amacı ile anket uygulanmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler; frekans ve yüzde dağılımları, keşifsel faktör analizi, Mann Whitney-U testi, Kruskal Wallis testi ve korelasyon analizleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmaya katılan yöneticilerin büyük çoğunluğu, verimlilik karne uygulamasının kamu hastanelerinin etkin yönetilmesini sağladığı, hastanelerin kurumsal performansının artmasında önemli rolü olduğunu ve hasta memnuniyetinin artırmasını sağladığını belirtmiştir. Hastane yöneticilerinin verimlilik karne eğitimi alma durumu ile stratejik yönetim algısı arasındaki fark anlam bulunmuştur. Verimlilik karne eğitimi alan yöneticilerin stratejik yönetim algısı, eğitim almayanlara göre daha yüksektir.  Kadın yöneticilerin hasta memnuniyeti algısı erkek yöneticilere göre daha yüksek bulunmuştur. Devlet hastaneleri yöneticilerinin verimlilik karnesinin kurumsal performansa etkisine yönelik algı ortalamalarının, eğitim ve araştırma hastaneleri yöneticilerinden yüksek olduğu görülmüştür. Verimlilik karnesinin kurumsal performansa etkisine ilişkin olarak ise yöneticilerin verimlilik karne uygulaması ile birlikte; borç ödeme gün süresinin azaldığı, stok devir hızının arttığı, hasta bekleme sürelerinin azaldığı, hasta memnuniyetinin arttığı ve hizmet içi eğitim alan personel sayısının arttığı ifadelerine diğer ifadelerden daha yüksek ortalama ile cevap verdikleri görülmüştür. Yapılan korelasyon analizlerinde yöneticilerin stratejik yönetim algısı ve verimlilik karne uygulaması algısı ile kurumsal performans algısı arasında pozitif yönlü ilişki olduğu görülmüştür. Sonuç olarak hastane yöneticilerinin verimlilik karnesini stratejik yönetim aracı olarak gördükleri tespit edilmiştir.

Abstract:
The increasing demand for health services and technological development also increased health users' expectations. Public hospitals, which are the largest healthcare providers, must ensure the effective and efficient use of health resources in order to adequately respond to these increasing demands and expectations. For this purpose, the Ministry of Health (MoH) launched balanced scorecard application in public hospitals in 2012. The purpose of this study is to determine how public hospital managers perceive the balanced scorecard application as a strategic management tool and the perceptions of the managers at public hospitals in regard to the application of balanced scorecard, and its impact on hospital performance. In the present study, 226 managers working at public hospitals in Ankara were interviewed in order to identify the perceptions of the strategic management of the balanced scorecard, its application, and the corporate performance. The data obtained from the study were evaluated using frequency and percentage distributions, exploratory factor analysis, Mann Whitney-U test, Kruskal Wallis test, and correlation analysis. The majority of the managers who participated in the study stated that the balanced scorecard application provided effective management of public hospitals, increased the institutional performance of hospitals and increased patient satisfaction. The data showed a significant difference between the tendency of the managers at the hospitals to use the balanced scorecard and the perception of strategic management. The strategic management perception of managers who receive the training for the balanced scorecard is higher than those who did not. The perception of female managers' patient satisfaction is observed to be higher than male managers. It is observed that the means of perceptions of public hospital managers in regard to the impact of the efficiency scorecard on corporate performance are higher than those of education and research hospital managers. In relation to the impact of balanced scorecard application on corporate performance, it was observed that public hospital managers tended to rate higher the items indicating that the application of the efficiency card decreased the duration of time to pay debts and patient waiting times and increased the stock turnover rate, patient satisfaction and the number of personnel who received in-service training due to the implementation of the balanced scorecard. The correlation analysis showed that there was a positive correlation between the managers' perceptions of strategic management and of the balanced scorecard application and the perception of corporate performance. As a result, it has been determined that the public hospital managers considered the balanced scorecard as a strategic management tool.