Yugoslavya`da etnik yapı ve politika (1918-1992)
Ethnicity and politics in Yugoslavia
Yazar: HASAN SAMANİ
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAHAEDDİN YEDİYILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Etnik yapı = Ethnic structure ; Milliyetçilik = Nationalism ; Sosyalizm = Socialism ; Yugoslavya = Yugoslavia

Özet:
Ortak etnik kökenlerine rağmen Yugoslav halkları (Sırplar, Hırvatlar ve Slovenler) Balkanlara yerleştikleri VII. yüzyıldan itibaren farklı siyasi, sosyo ekonomik, dini ve kültürel gelişmelerin etkisinde kalmışlardır. Bu nedenle de Yugoslav halkları ayrı tekil etnik kimlikler olarak karşımıza çıkmaktadırlar. Î918'e kadar hiçbir zaman ortak bir devlet çatısı altında birleşmeyen Yugoslavlar, I.Dünya Savaşı sonucunda Habsburg ve Osmanlı İmparatorluklarının Balkanlardan çekilmeleriyle birlikte, ilk kez ortak bir devlet kurmuşlardır. Ne var ki Yugoslav halklarının hemen hepsi bu kurulan yeni devleti kendi ulusal hedeflerine ulaşacakları bir araç olarak görmüşlerdir. Nitekim Yugoslav halklarının en geniş grubu olan Sırplar sayısal üstünlüklerini kullanarak kurulan Yugoslav devletini bir Sırp devletine dönüştürmüşlerdir. Sırp hegemonyasına duyulan tepki Yugoslavya'nın II.Dünya Savaşı sırasında mihver devletlerince işgal edilip yıkılmasıyle açığa çıkmış ve Yugoslav halkları arasında izleri zor silinir bir iç savaş patlak vermiştir. Bu savaş sırasında etniler/ milletler- üstü örgüt yapısıyla Yugoslavya Komünist Partisi'nin organize ettiği partizan direniş hareketi hem işgalcilere hem de içteki muhalif hareketlere karşı askeri ve siyasi üstünlük sağlayarak savaşın patlak vermesiyle yıkılan Sırp, Hırvat ve Sloven krallığından farklı ideolojik ve siyasi (sosyalizm- federalizm) dinamiklerle 2. Yugoslavya olarak tarihe geçen Sosyalist Yugoslavya'yı kurmuşlardır. Sosyalist Yugoslavya'nın özgünlüğü yalnızca Sovyetler ve diğer sosyalist devletlerden farklı olarak ekonomide özyönetimci model' i uygulamaya geçirmesiyle değil, Sırp,Hırvat ve Sloven krallığının kuruluşundan itibaren miras aldığı ve bu devletin yıkılmasında en büyük etken olan Yugoslav milli meselesini sosyalist bir söylemle eşitlik,kardeşlik ve self-delerminasyon ilkeleriyle çözdüğünü iddia etmesiydi.Ne var ki II. Dünya Savaşı sırasındaki Yugoslavya Komünist Partisi ve Partizan hareketinin efsanevi lideri, Sosyalist Yugoslavya'nın kurucusu Tito'nun 1980'de ölmesiyle birlikte Yugoslavya Federatif Sosyalist Cumhuriyeti hızlı bir çöküş sürecine girmiş ve 1991'den itibaren de Yugoslavya etnik grupları arasında II. Dünya Savaşı esnasında yaşanan iç savaşın benzeri bir savaş patlak vermiştir. Böyle bir iç savaşla Yugoslavya'nın ikinci kez parçalanma sürecine girmesi sosyo-ekonomik ve siyasi bir ideoloji olarak komünizm/sosyalizmin Yugoslavya topraklarında yaşayan etnik grupların kendilerine özgü kimlik ve birbiriyle çatışan ulusal hedeflerini yok edecek çözümler üretemediği, yalnızca tekil etnik kimlikler ve çatışan milliyetçi ideolojileri komünist parti diktatörlüğü vasıtasıyle geçici bir süre dondurduğu ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Despite their common ethnic roots, Yugoslav peoples (Serbs, Croats and Slovenes) since the 7 century, were settled in Balkans and influenced by different political, social, economic, religious and cultural developments. Therefore, we face the Yugoslav peoples, as one each having a separate single ethnical identities. Yugoslavs never united under the roof of a single state until 1918 and at the end of first world war, upon the withdrawal of Habsburg and Ottoman empires, from the Balkans, they have founded a joint state which was the first one in their history. However, all of the Yugoslav peoples conceived this newly formed state, as a mean, to reach at their national targets. As a matter of fact, the Serbs, forming the largest group in the Yugoslav peoples, by using their superiority, with respect to the number of persons they are, converted the founded Yugoslav state into a Serbian state. The reaction felt toward Serbian hegemony, came into open, when Yugoslavia was occupied and destroyed during the second world war with acts of the pivot states and with the civil war experienced among the Yugoslav peoples and such war resulted in situation having marks that are hard to clear off. During this war, with an organizational stracture formed above the ethnic/nations, the Partisan resistance movement was organized by the Communist Party of Yugoslavia and it attained superiority both towards the occupation forces and at the same time towards the opposition movements in the country seen in form of military and political superiority socialist Yugoslavia that has been recorded in the history as the second Yugoslavia with different ideological and political (Socialism-Federalism) dynamics from the ones attributable to the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes, was then seen. The uniqueness of socialist Yugoslavia comes not only from putting the self- managing model into application in the economy distinct from Soviets and otherIV socialist states but also from the inheritance received since the establishment of the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes and the inheritance that formed the largest factor in destruction of this state namely the Yugoslav national problem which was claimed solved by basing on equality, brotherhood and self-determination principles. However, with the passing away in 1980 of the legendary leader of the partisan movement, the founder of socialist Yugoslavia, Tito, the Federation of Socialist Republic of Yugoslavia entered in a rapid destruction process and starting from 1991, the civil war broke up among the ethnical groups of Yugoslavia and this war was resembling civil war that was experienced during the II. World War. The entrance of Yugoslavia, for the second time, into a process of disintegration following such a civil war made possible to uncover the fact that as a socio-economic and political ideology socialism / communism could not produce solutions to the Yugoslav national problem. What socialist Yugoslavia did was Just freezing temporarily the single ethnical identities and their conflicting nationalistic ideologies, by means of the Communist Party dictatorship.