Ortaöğretim matematik öğretmenlerinin katı cisimler konusunda teknoloji destekli etkinlik tasarlama süreçlerinin incelenmesi
An examination of pre-service secondary mathematics teachers' designing technology-based tasks related to the concept of solids
Yazar: MUHAMMET OSMAN TEKİN
Danışman: DOÇ. DR. MELİKE YİĞİT KOYUNKAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı ortaöğretim matematik öğretmenlerinin katı cisimler konusunda teknoloji destekli etkinlik tasarlama süreçlerinin incelenmesidir. Trocki ve Hollebrands'ın (2018) geliştirdiği Dinamik Geometri Etkinlik Analiz (DGEA) çerçevesi bu çalışmanın kavramsal alt yapısını oluşturmaktadır. Trocki ve Hollebrands (2018), Dinamik Geometri Etkinlik Analiz çerçevesinde iki ana bileşeni incelemiştir: 1. Matematiksel Derinlik, 2. Teknolojik Eylem. Trocki ve Hollebrands (2018) tarafından geliştirilen Dinamik Geometri Etkinlik Analiz çerçevesinde matematiksel derinlik ile ilgili puanlamalar "puansız" ve "0-5" arasında olacak şekilde; teknolojik eylemin çeşidi ile ilgili değerlendirmeler ise "puansız" ve "A-F" arasında olacak şekilde yapılmıştır. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımlarından durum çalışması yöntemi ile yürütülmüştür. Çalışmanın katılımcılarını Türkiye'deki devlet okullarında görev yapan 11 ortaöğretim matematik öğretmeni oluşturmuştur. Katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilmiş ve katılımcılarını en az bir tane dinamik matematik yazılımı kullanabilmesi kriter olarak alınmıştır. Katılımcılardan katı cisimler konusuna dair teknoloji destekli etkinlik tasarlamaları ve bu doğrultuda en az iki ders saatlik ders planları hazırlamaları istenmiştir. Ardından her bir katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Ders planları ve görüşmeler, araştırmacı tarafından incelenerek katılımcıların yönlendirici sorularındaki ulaşmayı hedefledikleri matematiksel derinlik ve hazırladıkları etkinliklerde kullanmayı planladıkları teknolojik eylemin çeşidi incelenmiştir. Ayrıca öğretmenlere, matematik eğitiminde dijital teknolojilerin kullanılmasına ilişkin düşünceleri ile katı cisimler konusunda teknoloji kullanılmasına yönelik görüşleri de sorulmuştur. Araştırma sonucunda matematik öğretmenlerinin tasarlamış oldukları teknoloji destekli etkinlikler, ders planları ve katılımcıların görüşmedeki söylemleri incelendiğinde katılımcıların genel olarak alt düzey matematiksel derinliklerde kalacak şekilde (özellikle 1. ve 2. seviye) plan hazırladıkları fark edilmiştir. Ayrıca matematik öğretmenlerinin, benzer kazanımlara yönelik olarak tasarladıkları etkinliklerde farklı matematiksel derinliklere ulaşmayı hedefledikleri de görülmüştür. Yine matematik öğretmenlerinin üst düzey matematiksel derinliklere ulaşmayı hedefledikleri, bazı sorularda ise en alt düzey matematiksel derinliklerde kalacak şekilde plan yaptıkları araştırmanın bir başka sonucudur. Matematik öğretmenlerinin tasarlamış oldukları teknoloji destekli etkinliklerde ise genellikle sürgü kullanımına önem verdikleri görülmüştür. Bunun yanı sıra katılımcılar bazı yönlendirici sorularda etkinliği görsel bir materyal olarak kullanacak şekilde plan yaptıkları gibi bazı yönlendirici sorularda da ölçüm gerektirecek şekilde planlarını oluşturmuşlardır. Bu araştırmanın bir diğer sonucu da tüm matematik öğretmenlerinin etkinlikleri tasarlarken tercih ettikleri dinamik yazılımın GeoGebra olmasıdır. Bu çalışmanın devamı olarak, öğretmenlerin katı cisimler konusunda farklı dijital teknolojileri kullanarak geliştirdikleri ve uyguladıkları teknoloji destekli etkinliklerin incelenmesinin gerekli olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine process of high school mathematics teachers' designing technology-based tasks related to the concept of solids. The Dynamic Geometry Task Analysis (DGTA) framework developed by Trocki and Hollebrands (2018) was adopted as the conceptual framework of the study. Trocki and Hollebrands (2018) examined two main components in the DGTA framework: 1. Mathematical Depth, 2. Technological Action. In the DGTA framework, the mathematical depth was scored as 'no point' and between 0 and 5, while the type of technological action was scored as 'no points' and between A and F. The study was designed by using the case study method, which is one of the qualitative research paradigms. The participants of the study were eleven high school mathematics teachers, who work in public schools in Türkiye. The participants were selected by purposive sampling method and their use of at least one dynamic mathematics software was considered as a criteria. The participants were asked to design technology-based tasks related to the concept of the solids and to prepare at least two-hours lesson plans for teaching these tasks. Then, semi-structured interviews were conducted with each participant based on their planning. In the analysis of the plans, particularly, the mathematical depth the teachers aimed to reach by proposing their prompts and the type of technological action they planned to use in the tasks were examined in detail. Additionally, the mathematics teachers were also asked about their views about the use of digital technologies in mathematics education and their views on the use of technology in teaching the concept of solids. As a result of the research, it was found that the levels of mathematical depth they planned to reach stayed at low levels (specifically level 1 and level 2). It was also observed that the mathematics teacher aimed to reach different mathematical depths in the tasks for the same objectives in the teaching programs. In addition, it was seen that even though the mathematics teachers aimed to reach higher level mathematical depths, the questions/prompts they prepared leaded them to stay at the lowest levels of mathematical depth. In terms of technological actions they planned to use, it was observed that the teachers generally emphasized the use of sliders in the technology-based tasks. In addition, the mathematics teachers planned to use the tasks as a visual amplifier in some prompts or they planned to measure the objects with the use of technology. The mathematics teachers mostly preferred to design their tasks in GeoGebra. As a follow-up study, it is necessary to examine designing and practicing of mathematics teachers' technology-based tasks designed by using different digital technologies on the concept of solids.