Hatay organize sanayi bölgesinde vardıyalı işçilerin beslenme durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of the nutritional status of shift workers in the Hatay organized industrial zone
Yazar: EMRE KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİTNAT ŞULE ŞAKAR
İstanbul Okan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Hatay = Hatay ; Organize endüstri bölgesi = Organized industrial area ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Vardiya sistemi = Shiftwork system ; İş performansı = Job performance ; İşçiler = Workers

Özet:
İşçi beslenmesinde amaç; işçinin fiziksel özelliklerine uygun çalışma şartları ve fiziksel aktivitesine göre, günlük enerji ve besin öğeleri gereksinimini karşılayacak, sağlığını koruyacak ve iş verimini arttırmayı yönelik beslenmesinin sağlanmasıdır. Bu araştırmada amaç; vardiyalı ve vardiyasız çalışan işçilerin beslenme durumu ile sağlıklı yaşam ve beslenme davranışları arasında fark olup olmadığını saptamaktır. Bu araştırmaya, Nisan-Kasım 2020 tarihleri arasında, organize sanayi bölgesinde yer alan Ergün Yapı Sistemleri-ERDOOR ve İSKOM Kauçuk fabrikalarında çalışan 18-60 yaş aralığında ki 119 kişi dahil edilmiştir. Çalışma vardiyalı ve vardiyasız çalışan işçilerin beslenme durumlarını saptamak ve değerlendirmek amacıyla planlanmıştır. Araştırma verileri, genel bilgi (beslenme anamnezi, antropometrik ölçüm vb), 24 saatlik geriye dönük besin tüketimi, besin tüketim sıklığı ve Sağlıklı Yaşam Biçimleri Davranışları Ölçeği II (SYBDÖ) II formları yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Katılımcıların SYBDÖ II ve beslenme alt boyut puanları ile beslenme durum ve alışkanlıkları karşılaştırıldığında, vardiyasız çalışanların puanı vardiyalı çalışanlardan istatistiksel olarak daha yüksek bulunmuştur (p>0,014). İş yeri yemeğini beğenenler ile doyurucu bulmayanların puanları diğer gruplardan istatistiksel olarak daha yüksektir (p=0,004; p=0,015). Enerji ve besin öğeleri alımı incelendiğinde: Erkeklerin enerji, karbonhidrat, alkol, A, E, B1, B2, B6 vitamini, sodyum, demir ve çinko tüketimlerinin istatistiksel açıdan ileri derecede (p<0,01), su ve protein tüketiminin ise anlamlı olarak kadınlardan daha çok tüketmektedir (p<0,05). İşçiler çalışma şekillerine göre karşılaştırıldığında ise, vardiyalı çalışanların, vardiyasız çalışanlardan, daha fazla alkol, A vitamini ve folat tükettikleri bulunmuştur (p>0,05). Vardiyalı ve vardiyasız işçilerin enerji, karbonhidrat, protein, yağ tüketim ortalamaları arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. TÜBER'e göre incelendiğinde; bütün grupların enerji alımlarının daha düşük bulunmuşken, karbonhidrat ve protein tüketimlerinin önerilenden fazla, yağ tüketiminin ise; önerilen kadar olduğu görülmüştür.  Sonuç olarak çalışmamızda vardiyalı ve vardiyasız çalışan işçilerin beslenme alışkanlıkları, davranışları ve tüketimleri ile sağlıklı beslenme davranışları ve alt boyut ölçeği arasında birbirini destekleyen anlamlı farklar saptanamadığından bu konuda daha fazla çalışma yapılmalıdır.

Abstract:
The main objective in neutrition of employee can be mentioned as to provide appropriate nourisment by considering their physical situation with respect to their work conditions, their physical activities, daily energy and neutrition ingredient demand and by maintaining their health and increasing work efficiency.  This investigation focuses on detection of differences in healty lifestyle and neutritional behaviours of shift and shiftless workers. 119 employees aged between 18-60, who work at Ergün Yapı Sistemleri-ERDOOR and ISKOM Kauçuk Factories in April-November 2020 located Organized Industrial Site in April and November 2020 are included in this investigation. This paper is planned to detect and evaluate the situation of neutritional status of workers with and without shifts at their working places. Investigation data is collected via considering general knowledge (nutritional history, anthropometric measurement, etc.), food consumption covering retrospective 24-hour time interval, food consumption frequency and Healty Lifestyles Behaviours Scale II (HLBS II). The score of shiftless workers seemed to found statistically less compared to shift workers (p >0.014) as a result of comparing HLBS II and nutrition sub-dimension scores of participants. Furthermore, Those who found the food of workspace is satisfying and those who decleared that the food is inefficient in fullfilling are found to be statistically more likely (p = 0.004;p=0.015). As a result of investigation of energy and neutrition ingredient intake, Male are seemed to consume statistically too much more energy, carbohydrate, alcohol and vitamin A, vitamin E, Vitamin B1-B2-B6, sodium, iron and zinc(p<0.01), to consume reasonably more water and protein with compared to female(p<0.05). Furthermore according to working systems, shift workers are more likely to consume alcohol, vitamin A and folate compared to shiftless workers (p>0.05). On the other hand, there is no significant difference in energy, carbonhydrate, protein and oil consumption averages of employees working in two different working systems. According to TUBER regulations, Energy intake of all groups are found to be less, while carbonhydrate and protein consumption are detected more than suggested, and consumption of oil is fit to suggested amount. All in all, further investigation is essential and needed to collect data of employees working with and without shift according to their eating habits, behaviours and consumptions and healthy diet behaviours, sub-dimension scale because reasonable outputs are unable to detect in this thesis.