Spor hizmeti tüketicilerinin mizaç özellikleri ile gösterişçi tüketim davranışları arasındaki ilişki
The relationship between the temperament characteristics of sports service consumers and their conspicious consumption behaviors
Yazar: KÜRŞAT KORUKCU
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ÜNAL
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Spor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports
Dizin: Fitness merkezi = Fitness center ; Gösterişçi tüketim = Conspicuous consumption ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Mizaç = Temperament ; Tüketiciler = Consumers ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırma, fitness merkezi tüketicilerinin mizaç özellikleri ile gösterişçi
tüketim davranışları arasındaki ilişkinin araştırılması amacıyla yapılmıştır.
Araştırmanın evrenini Muğla Menteşede fitness merkezlerine üye olan 264 spor
tüketicisi oluşturmaktadır. Araştırmacı tarafından çalışma grubuna kişisel bilgi formu,
Chaudhuri vd. (2011) tarafından geliştirilen "Gösterişçi Tüketim Eğilimi Ölçeği" ve
Evans ve Rothbart (2007) tarafından geliştirilen "Yetişkin Mizaç Ölçeği (ATQ)"
Muğla-Menteşe'de fitness merkezlerine üye olan 264 spor tüketicisine yüzyüze anket
yöntemi ile uygulatılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler bilgisayar ortamında SPSS
22.0 istatistik programı aracılığıyla değerlendirilmiştir. Araştırmaya katılan
tüketicilerin tanımlayıcı özelliklerinin belirlenmesinde frekans ve yüzde
analizlerinden, ölçeğin incelenmesinde ortalama ve standart sapma istatistiklerinden
faydalanılmıştır. Araştırma değişkenlerinin normal dağılım gösterip göstermediğini
belirlemek üzere Kurtosis (Basıklık) ve Skewness (Çarpıklık) değerleri incelenmiştir.
Verilerin analizinde parametrik yöntemler kullanılmıştır. Tüketicilerin ölçek
düzeylerini belirleyen boyutlar arasındaki ilişkiler pearson korelasyon ve lineer
regresyon analizleri aracılığıyla incelenmiştir. Tüketicilerin tanımlayıcı özelliklerine
göre ölçek düzeylerindeki farklılaşmaların incelenmesinde t-testi, tek yönlü varyans
analizi (Anova) ve post hoc (Tukey, LSD) analizlerinden faydalanılmıştır.
Sonuç olarak, fitness merkezi tüketicilerinin, gösterişçi tüketim eğilimleri ve
mizaç düzeylerinin orta düzeyde olduğu, yetişkin mizacının gösterişçi tüketim eğilimi
üzerine pozitif yönlü etkisinin olduğu, mizaç özelliklerinden iradeli kontrol ve
dışadönüklük düzeylerinin yaşa göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Mizaç alt
boyutlarından, duyarlılığa yönelme, dışadönüklük, olumsuz duygu düzeylerinin
cinsiyete göre farklılık gösterdiği, yetişkin mizaç toplam, dışadönüklük düzeylerinin
eğitim seviyesine göre farklılık gösterdiği ve gösterişçi tüketim eğiliminin, cinsiyet ve
eğitim seviyesine göre farklılık göstermediği, yaş faktörüne göre ise farklılık
gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Gösterişçi Tüketim Davranışı, Mizaç, Spor Tüketicisi, Spor Hizmeti

Abstract:
This research was conducted to investigate the relationship between
temperament characteristics and conspicuous consumption behaviors of fitness center
consumers. The population of the research consists of 264 sports consumers who are
members of fitness centers in Muğla Menteşe district. The personal information form
was given to the study group by the researcher, Chaudhuri et al. (2011), the
"Conspicuous Consumption Tendency Scale" developed by Evans and Rothbart
(2007) and the "Adult Temperament Scale (ATQ)" developed by Evans and Rothbart
(2007) were applied to 264 sports consumers who are members of fitness centers in
Muğla-Menteşe, by face-to-face survey method. The data obtained in the research
were evaluated in computer environment through SPSS 22.0 statistical program.
Frequency and percentage analyzes were used to determine the descriptive
characteristics of the consumers participating in the research, and average and standard
deviation statistics were used to analyze the scale. Kurtosis and Skewness values were
examined to determine whether the research variables showed a normal distribution.
Parametric methods were used in the analysis of the data. The relationships between
the dimensions that determine the scale levels of the consumers were examined by
pearson correlation and linear regression analyzes. T-test, one-way analysis of
variance (Anova) and post hoc (Tukey, LSD) analyzes were used to examine the
differences in scale levels according to the descriptive characteristics of consumers.
As a result, it was determined that fitness center consumers' conspicuous
consumption tendencies and temperament levels were moderate, adult temperament
had a positive effect on conspicuous consumption tendency, and the temperamental
characteristics of volitional control and extraversion levels differed according to age.
From the sub-dimensions of temperament, it was concluded that sensitivity
orientation, extraversion and negative emotion levels differ according to gender, adult
temperament total and extraversion levels differ according to education level, and conspicuous consumption tendency does not differ according to gender, age and education level.

Keywords: Conspicuous Consumption Behavior, Temperament, Sports Consumer, Sports Service