Öğretmenlerin eğitimde yapay zekaya yönelik farkındalıklarının incelenmesi
Examination of teachers' awareness of artificial intelligence in education
Yazar: AYNUR KÖRÜKÇÜOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. RIDVAN ATA
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Öğretim Teknolojileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education ; Farkındalık = Awareness ; Yapay zeka = Artificial intelligence ; Yapay zeka okuryazarlığı = Artificial intelligence literacy ; Öğretim = Teaching ; Öğretmen liseleri = Teacher high schools ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Yapay zeka, günümüzün en önemli teknoloji alanlarından biri olup tarım, iletişim, yazılım, sağlık gibi pek çok alanda etkisini göstermektedir. Eğitimde ise yapay zeka, öğrenme ve öğretme süreçlerinde giderek daha fazla kullanılmaktadır. Ancak bu teknolojinin faydalarının yanı sıra, olumsuz sonuçlar da doğurabileceği gözlemlenmektedir. Bu noktada, eğitmen ve öğrencilerin yapay zekayı nasıl kullandıkları büyük önem taşımaktadır. Özellikle öğretmenlerin yapay zeka hakkında bilgi sahibi olmaları, farkındalık geliştirmeleri ve öğrenciler üzerindeki etkilerini değerlendirmeleri, bu teknolojiyi verimli ve bilinçli kullanmalarını sağlayacaktır.
Bu çalışmanın amacı, öğretmenlerin yapay zekaya yönelik farkındalık düzeylerini belirleyerek, bu konuda gelecekte yapılacak çalışmalara ışık tutmaktır. Araştırmada karma araştırma yöntemlerinden sıralı açıklayıcı desen kullanılmıştır. Çalışma, Türkiye'nin batısında bir merkez ilçedeki 300 ilkokul ve ortaokul öğretmenini kapsamaktadır. Katılımcılar, kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Veriler; demografik bilgiler, "Öğretmenler İçin Yapay Zeka Farkındalık Düzeyi Ölçeği" ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Nicel veriler Jamovi programıyla betimsel analiz, bağımsız örneklemler t-testi ve ANOVA testleriyle analiz edilirken, nitel veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir.
Bulgular, öğretmenlerin yapay zekaya yönelik farkındalık düzeylerinin genel olarak yüksek olduğunu göstermektedir. Ayrıca bu farkındalık düzeylerinin öğretmenlerin branşlarına, eğitim seviyelerine ve çalıştıkları sektöre göre anlamlı farklılıklar gösterdiği; cinsiyet ve çalıştıkları okul kademesine göre ise anlamlı bir farklılık bulunmadığı tespit edilmiştir. Nitel analiz sonuçlarına göre, öğretmenler yapay zeka hakkında genellikle olumlu görüşlere sahiptir ve yapay zekanın eğitime kolayca uyarlanabileceğini düşünmektedirler. Ancak bu süreçte bazı teknik zorluklarla karşılaşılabileceğini de belirtmişlerdir. Sonuç olarak, bu çalışma öğretmenlerin yapay zekaya yönelik farkındalık düzeylerini ve görüşlerini ortaya koyarak, eğitimde yapay zeka kullanımı konusunda literatüre önemli bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Artificial intelligence (AI) is one of the most significant technological fields today, with its impact spanning various areas such as agriculture, communication, software development, and healthcare. In education, AI is increasingly being integrated into teaching and learning processes. However, while this technology offers numerous benefits, it is also observed that there can be negative consequences. At this point, how educators and students utilize AI becomes crucial. In particular, it is essential for teachers to have understanding about AI, develop awareness, and evaluate its effects on students in order to use this technology efficiently and responsibly.
The purpose of this study is to assess teachers' levels of awareness regarding AI and to guide future research in this area. A sequential explanatory design, one of the mixed research methods, was employed for this study. The research was conducted with 300 primary and secondary school teachers from a central district in a province located in western Turkey. Participants were selected through the convenience sampling method. Data were collected using demographic information, the "AI Awareness Scale for Teachers," and a semi-structured interview form. Quantitative data were analyzed using descriptive analysis, independent samples t-tests, and ANOVA tests with the Jamovi program, while qualitative data were analyzed using content analysis.
The findings indicate that teachers generally have a high level of awareness regarding AI. Additionally, this awareness significantly varies depending on teachers' fields of expertise, level of education, and the sectors in which they work, whereas no significant differences were found based on gender or the school levels at which they teach. According to the content analysis, teachers generally hold positive views about AI, believing that it can be easily integrated into education. However, they also acknowledge that technical challenges may arise during this process. As a result, this study is thought to make a significant contribution to the literature on the use of artificial intelligence in education by revealing the awareness levels and views of teachers towards artificial intelligence.