Türkiye'de 2000 sonrası oyun yazarlığının Rancière'in etik rejimi bağlamında incelenmesi
Analysis of post-2000 playwriting in Turkey in the context of Rancière's ethical regime
Yazar: İSTEK SERHAN ERBEK
Danışman: PROF. DR. İHSAN KEREM KARABOĞA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Ranciere, Jacques = Ranciere, Jacques ; Türk tiyatrosu = Turkish theatre

Özet:
Çağımızın yaşayan önemli düşünürlerinden Jacques Rancière çalışmalarında eşitlik ilkesini esas alır. Siyaset felsefesi üzerine yaptığı çalışmalarda temel olarak konsensüs düşünce modeline itirazlarda bulunan Rancière, estetik üzerine çalışmalarında da benzer bir yaklaşım sergiler. Sanat tarihinde geçmişten günümüze yapılmış sınıflandırmaları reddeder ve bu sınıflandırmalar yerine sanat rejimleri kavramını önerir. Etik rejim, temsili rejim ve estetik rejim olarak üç sanat rejimi üzerinde duran Rancière, bu rejimlerin siyaset ve estetikle olan kesişimlerine dikkat çeker. Bu tez Rancière'in etik rejim kavramını ödünç alarak, 2000 sonrası Türkiye'deki bağımsız tiyatroların sanatsal pratiklerini tiyatro metinlerini merkeze alarak görünür kılmayı amaçlamaktadır. Erken Cumhuriyet tiyatrosundaki tartışmalardan yola çıkarak o dönem inşa edilen sanat rejiminin izleri, 2000 sonrası tiyatroda bulgulanmaya çalışılacaktır. Bu bağlamda bağımsız tiyatrolarda sanatsal üretim içinde olan sanatçıların tiyatro sanatına dair yaklaşımları tartışılarak, 2000 sonrası tiyatro eserlerine odaklanılacaktır. Türkiye'deki çağdaş tiyatronun sanatsal pratiklerinin ve tiyatro üreticilerinin estetik tercihlerinin etik rejimin sınırları çerçevesinde değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.

Abstract:
Jacques Rancière, one of the most significant contemporary thinkers, bases his work on the principle of equality. In his work on political philosophy, Rancière presents a critique of the consensus model of thought. This same approach is evident in his work on aesthetics. He rejects the classifications made in the history of art from past to the present and proposes the concept of the "regimes of the arts" instead of these classifications. Rancière identifies three regimes of the art: the ethical regime, the representational regime, and the aesthetic regime. He also highlights the points of intersection between these regimes and the realms of politics and aesthetics. In this dissertation, I adopt Rancière's concept of the ethical regime as a lens through which to examine the artistic practices of independent theatres in Turkey after 2000, focusing on theatre texts. Based on the debates in the early Republican theatre, the traces of the regime of the art constructed in that period will be tried to be found in the post-2000 theatre. In this context, the approaches of artists who are engaged in artistic production in independent theatres to the art of theatre will be discussed, with a particular focus on works of theatre produced after 2000. The objective is to evaluate the artistic practices of contemporary theatre in Turkey and the aesthetic preferences of theatre producers within the context of the ethical regime.