Kimya öğretmen adaylarında özdüzenlemeli öğrenme becerilerinin geliştirilmesine yönelik temel öğrenme stratejileri öğretimi
Instruction of basic learning strategies to develop the self-regulated learning strategies of pre-service chemistry teachers
Yazar: FUNDA EKİCİ
Danışman: PROF. DR. BASRİ ATASOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Kimya dersi = Chemistry lesson ; Kimya eğitimi = Chemistry education ; Öz düzenlemeli öğrenme = Self regulated learning ; Öz düzenlemeli öğrenme = Self regulated learning ; Öğrenme = Learning ; Öğrenme yöntemleri = Learning methods ; Öğrenmeyi öğrenme = Learning to learn ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Çalışmamız planlama aşamasındayken dikkatimiz literatürdeki "learning to learn" kavramına yoğunlaşmıştı. "Öğrenmeyi öğrenme" olarak Türkçeye çevrilen bu kavram üzerine dikkatle eğildikçe onun öğrenmedeki yerini daha iyi kavradık. Çünkü fen eğitimcileri, artık bireylerin ne öğrendiklerinden daha çok, öğrenmeyi öğrenme yollarını bilip bilmedikleri üzerinde durmaktaydı. Çünkü öğrenmeyi öğrenme, kişinin yaşadığı deneyimlerini düzenlemesi ve yeniden anlamlandırmasıyla onu yeni öğrenmelerinde kullanması durumudur. Öğrenmeyi öğrenme, aynı zamanda öğrenme sürecini izlemek, ne yaptığında daha iyi öğrendiğini belirlemek ve daha sonraki öğrenmeler için yeni bir bakış açısına sahip olmak demektir. Öğrenmeyi öğrenmenin geliştirilmesi üzerine yapılan çalışmalarda bu kavramın birden çok boyutu olduğunun farkına varılmıştır ve öne çıkan boyutlar "üstbiliş" ve "motivasyon" olarak belirlenmiştir. Bunlar ve diğer boyutların öğrenmeyi öğrenmeye etkileri üzerine yapılan çalışmalar sonrasında öğrenmeyi öğrenme kavramı "özdüzenlemeli öğrenme" olarak adlandırılmaya başlanmıştır. 
Bu araştırmada kimya öğretmen adaylarında özdüzenlemeli öğrenme becerilerinin geliştirilmesi amaçlandı. Bunun için özdüzenlemeli öğrenmenin biliş ve üstbiliş boyutu ele alınarak; zamanı planlama ve yönetme stratejileri, okuduğunu anlama ve özetleme stratejileri, yazma stratejileri ve soru sorma stratejilerini içeren temel öğrenme stratejileri öğretimi yapıldı. Araştırmada kimya öğretmen adaylarının bu süreçte nasıl bir gelişim gösterdikleri incelendi. Bu anlamda kimya öğretmen adaylarının hangi temel öğrenme stratejilerini kullandıkları; zamanı planlama ve yönetme stratejilerini, okuduğunu anlama ve özetleme stratejilerini, yazma stratejilerini ve soru sorma stratejilerini kullanım düzeyleri belirlendi.
Hazırlanan strateji öğretimi etkinliklerinin uygulanması iki yılda gerçekleştirildi. Araştırma, Ankara'daki bir devlet üniversitesindeki eğitim fakültesinin kimya eğitimi anabilim dalına 2010 yılı kayıtlı öğrencileriyle 2010-2012 akademik yılları arasında gerçekleştirildi. Uygulamalar ilk yıl lisans öğretim programında yer alan Temel Kimya (I, II) derslerinde, ikinci yıl ise Anorganik Kimya (I, II) derslerinde yürütüldü. Gerçekleştirilen uygulamalara, ilk yıl 29 kimya öğretmen adayı, ikinci yıl ise 18 kimya öğretmen adayı katıldı. Nitel bir araştırma olan bu çalışmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşmeler, sesli düşünme protokolleri, sınıf içi etkinlik kâğıtları ve ödev kayıtları kullanıldı. Ayrıca Üstbilişsel Farkındalık Envanteri ve Öğrenmede Güdüsel Stratejiler Anketi de kullanılarak nicel veriler elde edildi. 
Kimya öğretmen adaylarında özdüzenlemeli öğrenme becerilerinin geliştirilmesi amacıyla yapılan temel öğrenme stratejileri öğretiminin Temel Kimya ve Anorganik Kimya derslerinin teorik ve uygulama dersleriyle bütünleşik olarak yürütülmesi sonucunda katılımcılarda hem özdüzenlemeli öğrenmenin önemi ile ilgili bir farkındalık yaratıldı hem de temel öğrenme stratejilerinin kullanımında gelişmeler tespit edildi. Katılımcıların görüşleri alınarak desteklenen araştırma bulgularının kimya öğretmen adaylarına kendi öğrenmelerini düzenleme ve öğretmenlik hayatları boyunca öğrencilerine bu becerilerini aktarabilme yetisi kazandırıldı.

Abstract:
We focused on the concept of learning to learn in the preparation of this study. As we paid more attention to it, we comprehended its place in learning more deeply, since today, science educators care more about whether their students know learning to learn ways than about what they learn. Learning to learn is a kind of a regulation of a person's experiences, making sense of it again, and then using it for new learning experiences. Learning to learn also means following the learning process, identifying the points that help learners learn better and developing new perspective for future learning experiences. The studies on improving the ability to learn to learn have found that this concept has multiple dimensions. The two main dimensions are metacognition and motivation. After research on the influences of these two concepts and others on learning, the concept of learning to learn was reformulated as self-regulated learning.
This study aims to develop pre-service chemistry teachers' self-regulated learning skills. With this purpose, the authors offered training in basic learning strategies (time planning and management strategies, text comprehension and summarization strategies, writing strategies and question posing strategies) that focused on the cognitive and metacognitive dimensions of self-regulated learning. The authors also analyzed the development of the pre-service chemistry teachers' self-regulated learning by identifying their basic learning strategies and determining their ability to time planning and management, text comprehension and summarization and writing strategies and finally, their strategies for question posing.
The strategy instruction activities lasted for two years. The study was conducted with students who enrolled in chemistry education department in faculty of education at a state university in Ankara. This study started in 2010 and lasted until 2012. They were held in General Chemistry 1 and 2 in the first year and in Inorganic Chemistry 1 and 2 in the second year. In the first year, 29 pre-service chemistry teachers participated in these activities, and there were 18 participants in the second year. This is a qualitative study. The data were collected using semi-structured interviews, thinking aloud activities, in-class activity sheets and homework records. And also Metacognitive Awareness Inventory and Motivated Strategies for Learning Questionnaire was used for collecting quantitative data.
After the instruction of basic learning strategies, which conducting integrated with the theoretical and practical courses of General Chemistry and Inorganic Chemistry focusing on developing self-regulated learning skills; the authors found that participants both gained awareness of the importance of self-regulated learning, and they improved their basic learning strategies. The authors believe that these research findings, which are supported by participants' views, will enable the pre-service teachers to regulate their own learning and make them competent to teach these skills to their students.