Tenofovir alafenamid tedavisi alan kronik hepatit B hastalarının klinik takip sonuçları
Clinical follow UP result of chronic hepatitis b patients receiving tenofovir alafenamide treatment
Yazar: FATMA YAŞAR ERGÜL
Danışman: DOÇ. DR. İLKNUR ESEN YILDIZ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology
Dizin: Hepatit B = Hepatitis B ; Hepatit B virüsü = Hepatitis B virus ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Tenofovir = Tenofovir ; Tenofovir alafenamid fumarat = Tenofovir alafenamide fumarate ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions

Özet:
Hepatit B virüsü enfeksiyonu yapmış olduğu morbidite ve mortalite ile ciddiyetini
koruyan bir halk sağlığı sorunudur. Her yıl bir milyondan fazla bireyin hayatını etkileyen
kronik hepatit B (KHB) tedavisinde yeni gelişmeler olsa da kalıcı küre henüz
ulaşılmamıştır. Günümüzde kabul edilen tedavi rejimlerinden olan tenofovir alafenamid
(TAF) potent ve dirence dayanıklı bir antiviral olarak bilinmektedir. TAF bir tenofovir ön
ilacıdır. TAF farmokokinetik mekanizması sayesinde yüksek intrahepatik aktif ilaç
konsantrasyonuna ulaşarak tenofovirin sistemik yan etkilerini azaltmaktadır. TAF'ın
etkilerinin gerçek yaşam verilerini değerlendirebilmek amacıyla planlanmış bu retrospektif
çalışmanın sonuçları ile hastaların takiplerinin stratejisinin belirlenmesine katkıda
bulunmayı amaçladık.
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon
Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji polikliniğinde, 2018-2021 yılları arasında takip
edilen, TAF tedavisi alan kronik hepatit B tanılı hastalar tarandı. Çalışma kriterlerine
uygun 75 hastanın retrospektif olarak TAF başlangıcında ve 12. Ayındaki tam kan sayımı,
HBV DNA seviyeleri, serolojik belirteçleri, karaciğer fonksiyon testleri, üre, kreatinin,
eGFR (CKD-EPİ), serum fosfor, spot idrarda protein/kreatinin değerleri, DEXA ölçüm
sonuçları kaydedildi. 0,05'den küçük p değerleri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Çalışmaya dahil edilen 75 hastanın 56'sı TDF deneyimli, 13'ü naif, 5'i entekavir
deneyimli olduğu, 1'i diğer tedavilerden TAF'a geçildiği görüldü. TDF deneyimli ve naif
grupta TAF başlangıcı ile 12. Ayı arasında, karaciğer fonksiyon testleri, üre, kreatinin
eGFR, serum fosfor, serum lipid düzeyi açısından anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,05).
TDF deneyimli grupta spot idrarda protein/kreatin oranında ise anlamlı gerileme olurken
(p=0,022) naif grupta bu oranda anlamlı değişiklik olmadı (p=0,477). Ayrıca TDF
deneyimli grupta DEXA ölçümü T skorları geriledi (omurga T için p=0,008; kalça T için
p<0,001), naif grupta T skorunda anlamlı değişiklik olmadı (p>0,05).
iii
TAF, HBV tedavisinde kullanılan güvenli oral antiviral ilaçlardan biridir.
Hastanemizde takip edilen hastaların gerçek yaşam verilerini gözden geçirme amacı ile
sınırlı sayıda hasta ile yaptığımız bu retrospektif çalışmanın sonuçları TAF'ın güvenli bir
ajan olduğunu desteklemektedir. Bununla birlikte KHB tedavisi uzun süreli bir tedavidir.
Bu nedenle hastalar ilaç etkinlik ve yan etki açısından periyodik olarak takip edilmeli ve
gerektiğinde tedavi güncellenmesi açısından değerlendirilmelidir.
Anahtar sözcükler: Kronik hepatit B, tenofovir alafenamid, yan etki

Abstract:
Hepatitis B virus infection is a public health problem that maintains its seriousness
with its morbidity and mortality. Although there are new developments in the treatment of
chronic hepatitis B (CHB), which affects the lives of more than one million individuals
every year, the permanent cure has not yet been reached. Tenofovir alafenamide (TAF),
one of the currently accepted treatment regimens, is known as a potent and resistant
antiviral. TAF is a tenofovir prodrug. Thanks to its pharmacokinetic mechanism, TAF
reaches a high intrahepatic active drug concentration and reduces the systemic side effects
of tenofovir. With the results of this retrospective study, which was planned to evaluate the
real-life data of the effects of TAF, we aimed to contribute to the determination of the
strategy for the follow-up of the patients.
Patients with a diagnosis of chronic hepatitis B who were followed up in the
Infectious Diseases and Clinical Microbiology outpatient clinic of Recep Tayyip Erdoğan
University Training and Research Hospital between 2018 and 2021 and were treated with
TAF were screened. Complete blood count at the beginning and 12th month of TAF, HBV
DNA levels, serological markers, liver function tests, urea, creatinine, eGFR (CKD-EPI),
serum phosphorus, spot urine protein/creatinine values, DEXA measurement results were
recorded. P values less than 0.05 were considered statistically significant.
Of the 75 patients included in the study, 56 were TDF experienced, 13 were naive,
5 were entecavir experienced, and 1 was switched from other treatments to TAF. There
was no significant difference between the onset of TAF and the 12th month in TDF
experienced and naive groups in terms of liver function tests, urea, creatinine eGFR, serum
phosphorus, and serum lipid levels (p>0.05). While there was a significant decrease in the
protein/creatinine ratio in the spot urine in the TDF-experienced group (p=0.022), there
was no significant change in this ratio in the naive group (p=0.477). In addition, DEXA
measurement T scores decreased in the TDF-experienced group (p=0.008 for spine T;
p<0.001 for hip T), while there was no significant change in the T-score in the naive group
(p>0.05).
v
TAF is one of the safe oral antiviral drugs used in the treatment of HBV. The
results of this retrospective study, which we conducted with a limited number of patients
with the aim of reviewing the real-life data of the patients followed in our hospital, support
that TAF is a safe agent. However, CHB treatment is a long-term therapy. For this reason,
patients should be followed up periodically in terms of drug efficacy and side effects, and
should be evaluated for updating the treatment when necessary.
Keywords: Chronic hepatitis B, tenofovir alafenamide, side effect