Toksik multinodüler guatrlı hastalarda radyoaktif iyot tedavisinin etkinliği ve yan etkileri
The Efficiency and the side effects of radioiodine therapy in toxic multinodular goitre patients
Yazar: DİLEK TÜZÜN
Danışman: DOÇ. DR. GÖKSUN AYVAZ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2002
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases

Özet:
57 VI. ÖZET Çalışmamızda toksik multinodüler guatrlı hastalarda, radyoiyot tedavisinin etkinliği, hipotiroidizm insidansı prospektif olarak araştırıldı. Materyal ve metod: Çalışmaya 6 ay boyunca takip edilen, 50 toksik multinodüler guatr hastası dahil edildi. Hastaların 1 5 ' i (%30) erkek, 35'i (%70) kadın ölüp yaş ortalamaları 56.68±10.24 yıl idi. 39'u subklinik hipertiroid, 11 'i hipertiroiddi. Hastalara verilecek radyoaktif iyot düzeyi değişken skala formülüne göre hesaplanarak ortalama 17.2 ±5.7 (5-25) mCi iyot-131 verildi. Hastaların %6.4'ü 5mCİ, %12.6'sı l0mCi, %37.8'i 15 mCi, %25.2'si 20mCi, %23.2'si 25mCi dozunda radyoaktif iyot aldı. Bulgular: Radyoiyot tedavisi öncesinde hastaların 39'u (%78) subklinik hipertroid, 11 'i (%22) hipertiroid idi. Hastalar radyoiyot tedavisi verildikten sonra takibe alındı. Tedaviden 6 ay sonra hastaların 33'ünde (%66) ötroidi, 2'sinde (%4) hipotiroidi, 5'inde (%10)subklinik hipotiroidi, 10'unda (%20) subklinik hipertiroidi saptandı. Hastaların 6 aylık izleminde hipotiroidizm ve subklinik hipotiroidizm dışında önemli bir yan etki saptanmadı. Radyoiyot tedavisi ile total tiroid volümünde %31, dominant nodul hacminde % 51 oranında küçülme izlendi. 20mCi ve üstü dozlarda verilen radyoiyot ile %73.9 oranında ötiroidizm sağlanırken, 20 mCi altındaki dozlarda %59.3 ötiroidizm sağlandı (p>0.05). Verilen radyoiyot dozuna göre tedavi etkinliği karşılaştırıldığında, 20mCi ve üstündeki dozlarla, 20mCi altındaki dozlarda ötiroidi yapma açısından istatiksel olarak anlamlı bir fark izlenmedi. 15mCi dozu ile %2 hipotiroidi, %10 subklinik hipotiroidi58 oluşurken 25mCi ile %2 hipotiroidi oluştu. Diğer dozlarla hipotiroidi oluşmadı. Tedavi öncesinde hipertiroidisiolanların (11 hasta) total tiroid volümleri 37.51±4.94 ml'den tedavi sonrasında 21.33±2.87 ml'ye geriledi (p<0.005). Bu %43 küçülmeye denk geliyordu. Tedavi öncesinde subklinik hipertiroidisi olan hastaların total tiroid volümleri 59.87±9.07 ml'den 44.23±7.19 ml'ye geriledi (p<0.001). Bu % 26 küçülmeyi ifade ediyordu. Tedavi öncesinde hipertiroidisi olan hastaların tedavi öncesi dominant nodul volümleri 3.65±0.93 ml'den tedavi sonrasında 3.58±1.77 ml'ye geriledi (%19 küçülme) (p>0.05). Tedavi öncesinde subklinik hipertiroidisi olan hastaların tedavi öncesi dominant nodülleri 5.86±2.09 ml'den 2.76±0.69 ml'ye geriledi (%52 küçülme) (p<0.05). Tedavi sonrasında ötiroid olan hastaların (33 hasta) total tiroid volümlerindeki küçülme ortalama %22.5 iken, ötiroid dışındaki hastalardaki (17 hasta) tiroid volümünde küçülme %21.5 olarak saptandı (p>0.05). iki grup arasında tiroid volümlerindeki küçülme yönünden istatiksel olarak fark saptanmadı. Tedavi sonrasında ötiroid olanların dominant nodul hacimlerindeki azalma ortalama % 1 6.8 iken, ötiroid dışındaki hastalarda nodul volümündeki küçülme %30.9 olarak saptandı (p>0.05). İki grup arasında tiroid volümlerindeki küçülme açısından istatiksel olarak fark yoktu. Sonuç olarak toksik multinodüler guatr, 40 yaş üstü ve iyot eksikliği olan toplumlarda hipertiroidinin sık görülen sebeplerindendir. Antitiroid ilaçlar hipertiroidiyi kontrol altına almalarına rağmen ilaç kesildikten sonra nüks oranı yüksek olmaktadır. Ehil ellerde toksik nodüler guatrda cerrahi ile hipertiroidi kontrol altına alınmaktadır fakat cerrahi ve anestezi59 komplikasyonlarına ilaveten hipotiroidi riski daha yüksek oranda olmaktadır. Bu nedenle günümüzde iyot-131 tedavisi, toksik multinodüler hastalarda güvenle kullanılabilecek etkin ve daha ucuz bir tedavi yöntemi olarak görünmektedir. Radyoaktif iyot tedavisi sonrasında gelişebilecek en önemli komplikasyon hipotiroididir. Hastaların da yaşlı popülasyondan oluşması nedeni ile düzenli aralıklarla takip ve sensitif TSH ölçümleri ile gerekirse tiroksin replasmanları planlanmalıdır.

Abstract: