Yetişkin bireylerde  MEDFICTS diyet değerlendirme anketinin Türkçe validasyon çalışması
The Turkish validation study of the MEDFICTS dietary assessment questionnaire in adult persons
Yazar: MELTEM MERMER
Danışman: PROF. DR. HİLAL YILDIRAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Diyet = Diet ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kolesterol = Cholesterol ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Yağlar = Oils ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Bu çalışmada yetişkin bireylerin diyetleri ile tükettikleri yağ miktarinı hızlı ve doğru bir şekilde saptanmasını sağlayan MEDFICTS (etler, yumurtalar, süt ve süt ürünleri, kızartılmış besinler, unlu mamüller, hazır yemekler ve atıştırmalıklar) diyet değerlendirme anketinin Türkçeye uyarlanmasının sağlanması amaçlanmıştır. Türkçeye çevrilen anket ile ilgili olarak 10 uzmandan alınan öneriler doğrultusunda değişiklikler yapıldıktan sonra 10 birey ile pilot çalışma yapılmıştır. Mersin Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi dahiliye polikliniğine başvuran, herhangi bir kronik hastalık tanısı almamış, ilaç kullanmayan, yaşları 19-64 yıl arasında olan 360 birey (65 erkek, 295 kadın) çalışmaya dahil edilmiştir. Bireylere genel bilgi soruları içeren anket formu ve MEDFICTS diyet değerlendirme anketi uygulanmıştır. Tüm bireylerden üç günlük besin tüketim kayıtları alınmış ve fiziksel aktivite durumları kısa fiziksel aktivite değerlendirme aracı ile sorgulanmıştır.  Biyokimyasal bulgular (plazma glukoz, ürik asit, toplam kolesterol, düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol, yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol , trigliserit, açlık insülini, C-reaktif protein) hasta kayıt dosyalarında yer alan son bir aya ait değerler alınmıştır. Bireylerin antropometrik ölçümleri (vücut ağırlığı (kg), boy uzunluğu (cm), bel çevresi (cm), bel-boy oranı, boyun çevresi (cm)) alınmış, beden kütle indeksleri (kg/m2) hesaplanmış ve vücut bileşimleri (vücut yağ oranı (%), vücut su oranı (%), vücut kas kütlesi (kg) ve kemik kütlesi  (kg) ) biyoelektrik impedans metodu ile analiz edilmiştir. Çalışma sonunda MEDFICTS skor puanı bireylerin %7,5'inin <40, %45'inin 40-70, %47,5'inin ise >70 olup ortalaması 67,57 ± 21,16'dır. MEDFICTS skor puanı <40 için özgüllük %95,28, duyarlılık %52,4, test geçerliliği %92,78 (:0,424, p<0,05) iken >70 için özgüllük %76,54,  duyarlılık %88,05 ve test geçerliliği %80,83 bulunmuştur (: 0,611, p<0,005). Terapötik yaşam tarzı diyete uyum için kesim noktası 42,5 (AUC=0,932) ve AHA'nın kalp sağlığı için önerdiği diyet önerilerinin üzerinde tüketimi ölçmek için kesim noktası 68,5 (AUC=0,875) olarak tespit edilmiştir. MEDFICTS skor puanı ile vücut yağ oranı (r=-0,171, p<0,05) ile negatif yönlü, boy uzunluğu (r=0,231, p<0,05) ve vücut kas kütlesi (r=0,129, p<0,05) ile yönlü anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. MEDFICTS skor puanı ile diyetin toplam yağ (%) (r=0,609), toplam yağ (g) (r=0,694), doymuş yağ (%) (r=0,233), doymuş yağ (g) (r=0,421) ve kolesterol (mg) (r=0,424) miktarları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki mevcuttur (p<0,05). Sonuç olarak, MEDFICTS diyet değerlendirme anketinin klinik veya araştırmalarda kalp sağlığı riski açısından yetişkin bireylerin diyetlerini hızlı ve doğru bir şekilde değerlendirebileceği saptanmıştır

Abstract:
In this study, it was aimed to adapt the MEDFICTS diet assessment questionnaire  (meats, eggs, dairy, frying foods, in baked goods, convenience foods, and snacks) to Turkish, which enables fast and accurate determination of the fat level consumed by adults with their diets. After making changes in line with the recommendations of 10 experts regarding the questionnaire translated into Turkish, a pilot study was conducted with 10 individuals. Three hundred and sixty individuals (65 males, 295 females) aged 19-64 years who were admitted to the Mersin City Training and Research Hospital internal medicine outpatient clinic, were not diagnosed with any chronic disease, did not use drugs were included in the study. A questionnaire including general information questions and MEDFICTS dietary assessment questionnaire were applied to the individuals. Three-days food consumption records were taken from all individuals and their physical activity status was questioned using the short physical activity assessment tool.The results of biochemical findings (plasma glucose, uric acid, total cholesterol, low density lipoprotein cholesterol, high density lipoprotein cholesterol, triglyceride, fasting insulin, C-reactive protein) values for the last month in the patient record files were obtained. Anthropometric measurements of the individuals (body weight (kg), height (cm), body mass index (kg/m2) was calculated, waist circumference (cm), waist-height ratio, neck circumference (cm)) were taken and body compositions (body fat ratio (%), body water ratio (%), body muscle mass (kg) and bone mass (kg)) were analyzed by bioelectric impedance method. At the end of the study, 7,5% of the individuals' MEDFICTS score points were <40, 45% were 40-70, 47,5% were >70 and the average score was 67,5 ± 21,16. For MEDFICTS score <40, the specificity was 95,2%, sensitivity 52,4% and test validity 92,7% (:0,424, p<0,05), and for >70 the specificity was 76,5%, sensitivity 88,0%, and test validity 80,8% (: 0,611, p<0,005). The cut-off point for adherence to the therapeutic lifestyle diet was determined to be 42,5 (AUC = 0,932) and the cut-off point to measure consumption above the AHA's recommended dietary recommendations for heart health was determined as 68,5 (AUC = 0,875). It was found that there was a negative correlation with the MEDFICTS score and body fat ratio (r=-0,171, p<0,05), and a low-intensity positive correlation with height (r=0,231, p<0,05) and body muscle mass(r=0,129, p<0,05). There is a statistically significant relationship between the amounts of with the MEDFICTS score, and the diet's total fat (%) (r = 0.609), total fat (g) (r = 0.694), saturated fat (%) (r = 0.233), saturated fat (g) (r = 0.421) and cholesterol (mg) (r = 0.424) (p <0.05). As a result, it has been determined that the MEDFICTS diet assessment questionnaire can rapidly and accurately assess the diets of adult individuals in terms of heart health risk in clinical or research studies.