Tedarik zinciri süreçleri ve iyi uygulamalarının tedarik zinciri performansına etkisi
The impact of supply chain processes and best practices on supply chain performance
Yazar: ABDULLAH TAYFUN NAMDAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET TANYAŞ
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Lojistik ve Ticaret Ana Bilim Dalı / Lojistik ve Tedarik Zinciri Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; Ulaşım = Transportation ; İşletme = Business Administration
Dizin: SCOR modeli = SCOR model

Özet:
Günümüzde artan rekabet ve küreselleşen ekonomi nedeniyle, Tedarik Zinciri performansı iyi olan işletmeler önemli bir avantaj yakalamaktadır. Tedarik Zincirindeki aksamalar ve bozulmalar şirketlerin finansal performansını olumsuz şekilde etkilemiştir. Bu nedenle şirketler Tedarik Zincirini performanslarını arttırabilmek için çalışmalar yapmaktadır.
Bu çalışmada Tedarik Zinciri performansını etkileyen süreç ve iyi uygulamalar incelenmiştir. Çalışmada süreç ve uygulamalar belirlenirken, standartlaştırmayı sağlamak ve çalışmanın sonunda geliştirilen modelin uygulanabilirliğini kolaylaştırmak için SCOR model referans alınmıştır. Performans ölçümünde de Güvenilirlik boyutuna odaklanılmış ve performans Mükemmel Sipariş Karşılama Oranı ile ölçülmüştür.
Çalışmanın ilk aşamasında SCOR modeldeki Seviye 1 ve Seviye 2 süreçlerin performansa olan etkileri araştırılmıştır. En fazla etkiye sahip süreçler belirlenmiş ve bu süreçlere bağlı 43 adet iyi uygulama çıkarılmıştır. Daha sonraki aşamada Mükemmel Sipariş Karşılama Oranı'nın bileşenleri AHP yöntemi ile ağırlıklandırılmıştır. Belirlenen bu ağırlıklar çerçevesinde, 43 iyi uygulamanın performansa olan etkisi değerlendirilmiş ve iyi uygulamalar TOPSİS yöntemiyle ağırlıklandırılmıştır. Çalışmanın son aşamasında geliştirilen modelin sektörde uygulaması yapılmış ve belirlenen iyi uygulamaların kullanım dereceleri ile Mükemmel Sipariş Karşılama Oranı arasında kuvvetli bir ilişki bulunmuştur.
Çalışmanın sonunda Tedarik Zinciri performansını en fazla etkileyen uygulamaların ağırlıkları ile beraber çıkarıldığı ve çalışmanın kapsamı ile sınırlı örnek bir model geliştirilmiştir. Oluşturulan bu modele göre kapsama giren şirketler kendi puanlarını hesaplayabilmekte ve diğer şirketler ile karşılaştırabilmektedir. Modele göre hesaplanan uygulama skoru ne kadar yüksek olursa, Mükemmel Sipariş Karşılama Oranı'nın da aynı derecede yüksek olması beklenmektedir.
Geliştirilen bu metodoloji ile beraber, çalışma farklı kapsamlarda tekrarlanabilir ve farklı şirketlerde uygulanabilecek modeller geliştirilebilir. Bu modeller ile işletmeler kendi performanslarını değerlendirme ve iyileşme noktalarını belirleme imkanı elde edeceklerdir. Şirketler modeli kullanarak kendilerini değerlendirme ve performanslarını iyileştirmek için hangi süreç ve uygulamalara odaklanmaları gerektiğini görebileceklerdir. Bu çalışma ile Tedarik Zinciri performansını iyileştirmek isteyen şirketler için farklı bir bakış açısı sağlanması amaçlanmıştır. Bu çalışmanın aynı zamanda SCOR modeli referans alarak standart Tedarik Zinciri süreç ve uygulamaları ile performans ilişkisini incelemesi ile literatüre önemli bir katkı yapması beklenmektedir.

Abstract:
As a result of increasing competition and globalizing economy, companies that have a good supply chain performance gain a significant competitive advantage. Disruptions in supply chain adversely affected the financial performance of the companies. Therefore, companies started working on increasing their supply chain performance.
In this study, processes and practices that affect Supply Chain performance have been investigated. While determining the processes and best practices, SCOR model has been taken as a reference to ensure standardization and facilitate the applicability of the model developed by the end of the study. When evaluating the performance, the study focused on the reliability dimension and the performance has been measured with the Perfect Order Fulfillment Ratio.
In the first stage of the study, the impact of Level 1 and Level 2 processes in the SCOR model on performance have been investigated. The processes with the highest impact were identified and 43 good practices related to these processes were specified. In the following stage, the components of the Perfect Fulfillment Ratio have been weighted with AHP method. Using these weights, the impact of 43 good practices on performance have been evaluated and the good practices were weighted with TOPSIS method. In the last stage of the study, an application of the developed model has been carried out in the industry and a strong relationship has been found between the usage of the identified good practices and the Perfect Order Fulfillment Rate.
At the end of the study, a samaple model -constrained by the scope of the study- has been developed where good practices with the highest impact on supply chain performance are identifed along with their impact degrees. Using this model, companies within the scope can calculate their own scores and compare them with other companies. The higher the execution score calculated according to the model, the higher the Perfect Order Fulfillment Rate is expected to be.
Using this methodology, other studies can be completed with different scopes and additional models can be developed. With these models, companies will be able to see which processes and practices they should focus on to improve their performance. This study aims to show a different perspective for companies that want to improve their supply chain performance. This study is also expected to make an important contribution to the literature by investigating the relationship between standard supply chain processes and practices and Supply Chain performance, while taking the SCOR model as a reference.