Mandibulada uygulanan cerrahi işlemlerden sonra oluşabilecek duyu bozukluklarının klinik duyu testleri ve trigeminal somatosensoryal uyarılmış potansiyellerin (TSEP) ölçümü ile değerlendirilmesi
Assesment of neurosensory deficite that mayoccur after the surgical procedures of mandible by the clinical neurosensory test and trigeminal somatosensory evoked potential (TSEP) measurement
Yazar: RAMAZAN KÖYMEN
Danışman: PROF. DR. YILMAZ GÜNAYDIN
GATA / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş, Çene Hastalıkları ve Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Duyu bozuklukları = Sensation disorders ; Mandibula = Mandible ; Mandibular sinir = Mandibular nerve ; Uyarılmış potansiyeller-somatosensoryel = Evoked potentials-somatosensory

Özet:
ÖZET Ağız, yüz bölgesindeki operasyonlar, travma, tümör ve enfeksiyonlar sonunda oluşan duyusal bozuklukların değerlendirilmesi klinik duyu testleri ve Trigeminal somatosensoryal uyarılmış potansiyel (TSEP)'lerin ölçümü ile yapılmaktadır. Çalışmamızda mandibular üçüncü molar diş operasyonu yapılan 45 hasta, kist-tümör enükleasyonu yapılan 10 hasta ve ortognatik cerrahi (BSSRO) uygulanan üç hastada inferiyor alveolar sinirde oluşabilecek duyusal bozuklukların değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Cerrahi girişimden sonraki hafta (8-11. gün) kontrole çağırılan hastalarda duyusal değişim olup olmadığı sorulmuş, klinik duyu testleri uygulanmış ve TSEP'leri belirlenmiştir. Birinci haftayı takiben Lay, 3. ay ve gereken hastalarda ise kontroller üçer ayda bir olacak şekilde sürdürülmüştür. 25 hastada cerrahiden hemen sonra gelişen parestezi, 5 hastada operasyondan sonraki birkaç gün içinde gelişen parestezi, 9 hastada operasyondan sonraki 1-2 gün içinde gözlenen parestezi ve anestezi, 1 1 hastada operasyondan hemen sonra gözlenen yoğun parestezi veya düzensiz anestezi, 4 hastada operasyondan hemen sonra gözlenen parestezi ve anestezi, 1 hastada anestezi ve 3 hastada derin anestezi gözlenmiştir. TSEP ile Nı, Pi, N2 sıralı potansiyelleri elde edilmiş ve bunların latans değerleri incelendiğinde özellikle A-alfa liflerinde hasar mevcut olan hastalarda TSEP sonuçlan ile klinik duyu testleri arasında uyum belirlenmiştir. Klinik duyu testleri ile değerlendirilmelerinde belirgin bir duyusal bozukluk gözlenmesine rağmen bazı hastalarda TSEP ölçümlerinde normale yakın, çok anlamlı olmayan potansiyel değişiklikleri tespit edilmiştir. TSEP'ler duyusal bozukluklarda objektif değerlendirme imkanı tanımasına rağmen daha komplike cihazlardan oluşması, kullanıcı için belirli bir eğitim gerektirmesi, sübjektif olarak duyusal bozukluğun mevcut olmasına rağmen anlamlı olmayan latans değişiklikerinin bulunması, periferik sinirdeki aktiviteyi yansıtan kısa latanslı dalgaların elde edilmelerindeki güçlükler gibi kullanımını kısıtlayan olumsuzluklar mevcuttur. 66

Abstract:
SUMMARY Disturbances of oro-facial sensation that may frequently complicate surgical procedures trauma, tumors and infections are evaluated by clinical nerosensory tests and measurament of trigeminal somatosensory evoked potentials (TSEP). In our study, the fact that evaluating the sensorial disturbances of inferior alveolar nerve was been aimed. On 45 patients who had impacted third molar operated, 10 patients who had cyst-tumor enucleation and three patients subjected to the orthognatic surgery. The patients has been asked if they had any sensorial changes or not at recalls next week following the surgical procedure. Clinical sensory tests were applied and their measurements of TSEP were determined. Following the first week, patients were controlled in first, third month and if it was necessary every three month. 25 patients had paresthesia occured immediately after the surgery, five patient had paraesthesia occured in the days following the operation, paresthesia and anesthesia on nine patient observed first and second days of surgical procedure, dense paresthesia or irregular anesthesia observed in 1 1 patients following the surgical procedure, 4 patient had paraesthesia and anesthesia just after the surgical procedure, 1 patient had anesthesia and three patients had deep anesthesia. Respectively Nı, Pi, N2 potentials were obtained with measurement of TSEP and when their latency values were examined, the patients who have damage especially in their A- alpha fibrilles, the convenience between their clinical sensory tests and results of their TSEP was observed. In evaluating with clinical sensory tests, although an evident sensory deficit was observed in some patients, with measurement of their TSEP, there were found no significant potential changes. However objective evaluation of sensory disturbances are obtained with TSEP measurement, the fact that it is made up of complex components, it needs special educatin and user, has led to some negativities. Although the patients express some sensorial disturbances sujectively, these measuremets with TSEP may not have significant latency chances in latency values and there are some difficulties in obtaining the short latency waves reflect the activity in peripheric nerves. 67