Afet sonrası süreçlerin yalın uygulamalar ile yönetimi
Managing post-disaster processes with lean tools and techniues
Yazar: BÜNYAMİN ÇİFTÇİ
Danışman: PROF. DR. BÜLENT AKBAŞ ; DOÇ. DR. SEVİLAY DEMİRKESEN ÇAKIR
Gebze Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Deprem ve Yapı Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Deprem Mühendisliği = Earthquake Engineering
Dizin: AFAD = Disaster and Emergency Management Directorate

Özet:
Afetler, doğal veya insan kaynaklı olaylarla ortaya çıkar ve toplumu çevresel, sosyal, ekonomik ve fiziksel olarak derinden etkiler. Afet öncesi, afet sırası ve afet sonrası süreçlerin yönetimi, tüm toplumun iş birliği içinde çalışması gereken karmaşık bir süreçtir. Bu süreçlerin etkin bir şekilde yönetilmesi, afetlerin yıkıcı etkilerini en aza indirerek toplumun daha hızlı bir şekilde toparlanmasını sağlar. Dolayısıyla, etkin afet yönetimi, afetlerle mücadele etmek ve afet sonrası toparlanma sürecini etkin bir şekilde yönetmek açısından büyük önem taşır. Yalın uygulamaların afet yönetiminde kullanılması, birçok sorunu çözebilir ve afet sonrası toparlanma sürecini hızlandırabilir. Yalın felsefe, kaynakların etkin kullanımı, atıkların azaltılması, israfların önlenmesi ve verimliliğin artırılması gibi prensiplere dayanır. Yalın uygulamaların kullanımı, hata engelleme sistemleri, son planlayıcı sistem kullanımı, sıfır hata kavramı ve 5S gibi uygulamalarla afet yönetimine önemli katkılar sağlayabilir. Bu tez kapsamında, yalın uygulamaların afet yönetiminde kullanımı ve afet yönetiminin daha etkin hale getirilmesi için yalın uygulamalardan faydalanılması konularına odaklanılmıştır. Ülkemizdeki afet yönetimi için mevcut planlar, kanunlar, yönetmelikler ve mevzuatlar incelenerek yalın uygulamaların afet yönetiminde nasıl kullanılabileceği araştırılmıştır. Bu amaçla, Çayırova Belediye Binası'nda iki adet deprem tatbikatı düzenlenmiştir. İlk tatbikatta, belediye binasında deprem alarmı verilerek binanın tahliyesi istenilmiş ve tahliyede yaşanan aksaklıklar ve aksiyon süreleri kaydedilmiştir. Daha sonra, belediye çalışanlarına yalın uygulamalar ve yalın teknikler hakkında eğitimler verilmiş ve belediye binasında yalın uygulamalarda kullanılan görsel araçlar yerleştirilerek ikinci bir tatbikat gerçekleştirilmiştir. Tatbikat sonuçlarına göre, yalın uygulamaların afet yönetiminde kullanımının afet öncesi, afet sırası ve afet sonrası süreçlerde birçok avantaj sağladığı görülmüştür. Ayrıca yalın uygulamaların afet farkındalığı oluşturulması konusunda önemli rol oynadığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
Disasters, whether arising from natural or human causes, have far-reaching impacts on society, encompassing environmental, social, economic, and physical effects. Effective disaster management is vital in mitigating these consequences and facilitating a swift recovery process. The utilization of Lean practices in disaster management offers a promising approach to address the challenges encountered and expedite the post-disaster recovery. Built on principles of resource efficiency, waste reduction, waste prevention, and increased efficiency, the Lean philosophy can significantly enhance the effectiveness of disaster management. By incorporating Lean practices, various aspects of disaster management, including preparedness, response, and recovery, can be streamlined. This thesis focuses on the application of Lean practices in disaster management, with a specific examination of their integration into existing plans, laws, regulations, and legislation in Turkey. To evaluate their effectiveness, two earthquake drills were conducted at the Cayirova Municipality Building. Following training on Lean practices and the implementation of visual tools, the second drill showcased the advantages of Lean applications in pre-disaster, during-disaster, and post-disaster processes. It was observed that Lean practices not only contribute to efficient resource utilization and waste reduction but also play a critical role in raising awareness about disaster preparedness. Successful implementation of Lean practices in disaster management optimizes response capabilities, minimizes the impact of disasters, and expedites the recovery process, leading to a more resilient and sustainable society. The findings of this research emphasize the significance of integrating Lean practices into disaster management strategies to enhance overall effectiveness and preparedness for future events.