Altmış beş yaş üstü kronik hastalığı olanlarda ilaç tedavisine uyumun yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of compliance with drug therapy on the quality of life in patients with chronic diseases over the age of SİXTY-five YEARS
Yazar: ÖZLEM ERSERİN BACAKSIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİN PALA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Uluslararası Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Geriatri = Geriatrics ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; 65 yaş ve üstü kronik hastalığı olan kişilerin ilaç tedavisi uyumu ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir.
Yöntem: Çalışma tek merkezli ve tanımlayıcı bir araştırma olarak planlanmıştır. Ümraniye Eğitim ve Araştırma hastanesi aile hekimliği, dahiliye, genel cerrahi, göğüs hastalıkları, nöroloji, kardiyoloji polikliniklerine 1 Nisan 2022 – 1 Temmuz 2022 tarihleri arasında başvuran, 65 yaş ve üzeri, en az 6 aydır kronik hastalığı bulunan ve ilaç kullanan, kognitif bozukluğu olmayan, 121 hasta katıldı. Veriler anket formu kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile toplandı. Veri toplama aracı olarak sosyodemografik özellik formu, Modifiye Morisky Uyum Ölçeği (MMÖ) ve Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği (WHOQOL-BREF) kullanıldı. İstatistiksel analizler için IBM SPSS Statistics 22 (IBM SPSS, Türkiye) programı kullanıldı. Parametrelerin normal dağılıma uygunluğu Shapiro Wilks, gruplar arası karşılaştırmalarında Oneway Anova testi ve farklılığa neden olan grubun tespitinde Tukey HDS testi kullanıldı. Normal dağılım gösteren parametrelerin iki grup arası karşılaştırmalarında Student t test kullanıldı. Niteliksel verilerin karşılaştırılmasında ise Ki Kare testi, Fisher's Exact test, Fisher Freeman Halton test ve Continuity (Yates) Düzeltmesi kullanıldı. Normal dağılıma uygunluk gösteren veriler arasındaki ilişkilerin incelenmesinde Pearson korelasyon analizi kullanıldı. Anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirildi.
Bulgular: Çalışma, yaşları 65 ile 92 arasında değişmekte olan, 53'ü (%43.8) erkek ve 68'i (%56.2) kadın olmak üzere toplam 121 hasta ile yapılmıştır. Olguların yaş ortalaması 72.88±6.77'dir. %63.6'sı 65-74 yaş arasındayken, %30.6'sı 75-84, %5.8'i 85 yaş ve üstündeydi. Çalışmamızda WHOQOL-BREF alan puan ortalamaları; genel sağlık 47.21±20.57, fiziksel sağlık 49.17±19.45, psikolojik 55.61±20.18, sosyal 48.97±20.96 ve çevre 56.35±19.65 olarak bulundu. İlaç uyum düzeyi düşük olan katılımcıların WHOQOL-BREF psikolojik alan puanı, istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Yaş, kronik hastalıklar, medeni durum ve gelir durumuyla yaşam kalitesi arasında da istatistiksel açıdan anlamlı fark tespit edilmiştir.
Sonuç: yaşam süresinin uzamasıyla birlikte gün geçtikçe artan yaşlı nüfusun yaşam kalitesinin sürdürülmesi için yaşlılara yönelik sağlık ve sosyal hizmet sunumları önem kazanmaktadır. Yaşlılarda yapılan bu tür çalışmaların yaşlıların yaşam kalitesini sürdürme çalışmalarında yol gösterici olacağını düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: Kronik hastalık, Tedavi uyumu, Yaşam kalitesi, Yaşlı

Abstract:
Aım Of The Study: The aim of this study; to evaluate the relationship between drug adherence and quality of life of people aged 65 and older with chronic diseases.
Methods: The study was planned as a single-centered and descriptive research. Umraniye training and Patients admitted to the outpatient clinics of family medicine, internal medicine, general surgery, pulmonology, neurology, cardiology of the Umraniye Educational and Research hospital were conducted. July April 1 - Dec 1, 2022, 121 Patients were selected as a aged 65 years and older, with a history of chronic illness and drug use for at least 6 months, without cognitive dysfunction. The data were collected by face-to-face interview method using questionnaire form. Sociodemographic characteristics form, Modified Morisky Adaptation Scale (MMOS), World Health Organization Quality of Life Scale (WHOQOL-BREF) were used as data collection tools. IBM SPSS Statistics 22 (IBM SPSS, Turkey) program was used for statistical analyses. Shapiro Wilks test was used for the conformity of the parameters to the normal distribution, the Oneway Anova test was used for the comparisons between groups, and the Tukey HDS test was used to determine the group that caused the difference. Student's t-test was used for the comparison of normally distributed parameters between two groups. Chi-square test, Fisher's Exact test, Fisher Freeman Halton test and Continuity (Yates) Correction were used to compare qualitative data. Pearson correlation analysis was used to examine the relationships between the data conforming to the normal distribution. Significance was evaluated at the p<0.05 level.
Results: The study was conducted with a total of 121 patients aged between 65 and 92, 53 (43.8%) men and 68 (56.2%) women. The mean age of the cases was 72.88±6.77. 63.6% of the cases were between the ages of 65-74, 30.6% were between the ages of 75-84, and 5.8% were aged 85 and over. In our study, the average WHOQOL-BREF field points were found to be 47.21±20.57 for general health, 49.17±19.45 for physical health, 55.61±20.18 for psychological, 48.97±20.96 for social, 56.35±19.65 for environmental. The WHOQOL-BREF psychological field score of the participants with low drug compliance levels was found to be statistically significantly lower. A statistically significant difference was found between age, chronic diseases, marital status, income status and quality of life.
Conclusions: With the extension of life expectancy, health and social service presentations for the elderly are gaining importance in order to maintain the quality of life of the elderly population, which is increasing day by day. We think that such studies conducted in the elderly will be a guide in the efforts to maintain the quality of life of the elderly.
Keywords: Chronic disease, treatment compliance, quality of life, elderly