İcracı sanatçı sözleşmeleri
Performing arstist contracts
Yazar: CEREN SENA CİHANGİR
Danışman: DOÇ. DR. SALİH POLATER
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Fikri Mülkiyet Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Günümüzde birçok fikir ve sanat eseri kolektif bir çaba neticesinde üretilebilmektedir. Bu süreçlere eser sahiplerinin yanı sıra eserleri canlandıran, yorumlayan, seslendiren ve çeşitli şekillerde icra eden icracı sanatçılar da dahil olmaktadırlar. Fonogram ve film yapımcıları ise tüm bu süreci organize etmekte, eserin imal edilmesi için eser sahipleri ve icracı sanatçılarla bu hususta sözleşmeler yapmaktadırlar. Bu çalışma kapsamında yapımcılar ile icracı sanatçılar arasında akdedilen sözleşmeler incelenmeye çalışılmıştır. 
İcracı sanatçılar Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser sahibi olarak korunmazlar. Eserin geniş kitlelere iletiminde gösterdikleri çaba ve fikri emeklerinden ötürü kanun kapsamında kendilerine eser sahiplerinin haklarına komşu birtakım mali ve manevi haklar tanınmıştır. Ancak genellikle icracı sanatçıların bireysel çabalarıyla, sahip oldukları hakları kullanmaları mümkün olmamakta ve bu hakları veya bu hakların kullanım yetkilerini ivazlı sözleşmelerle yapımcılara devrederek icralarından mali olarak faydalanabilmektedirler. 
İcracı sanatçılar ile yapımcılar arasında akdedilen sözleşmeler Türk Hukukunda hüküm ve sonuçlarıyla düzenlenmiş isimli bir sözleşme değildir. Fikir ve Sanat Eserleri Kanununda icracı sanatçıların sahip oldukları hakları ve bu haklara ilişkin sözleşme tasarrufları düzenleyen hükümler mevcuttur. Bunun yanı sıra akdedilen sözleşme bir işgörme borcu içerdiğinden Türk Borçlar Kanunu'nda yer alan işgörme borcuna ilişkin hükümler ve en nihayetinde taraflar arasında bir özel hukuk sözleşmesi bulunduğundan Türk Borçlar Kanunu'nda her borç ilişkisi için uygulama alanı bulan genel hükümlerin uygulanması gerekmektedir.
Çalışma kapsamında öncelikle sözleşmenin taraflarından biri olan icracı sanatçılar ve icracı sanatçıların haklarına ilişkin uluslararası sözleşmeler incelenmiş, icracı sanatçıların sahip oldukları manevi ve mali haklar açıklanmıştır. Ardından doktrindeki görüşler ve yargı karaları tartışılarak ilgili sözleşmenin hukuki nitelendirmesi yapılmış ve sözleşmeye uygulanabilecek hükümler tespit edildikten sonra sözleşmenin benzer diğer sözleşmelerle karşılaştırması yapılmıştır. Son olarak sözleşme kapsamında tarafların yükümlülükleri incelenmiş ve sözleşmeyi sona erdiren haller detaylı şekilde açıklanmıştır.

Abstract:
Today, many intellectual and artistic works can be produced as a result of a collective effort. In addition to the owners of the works, performers who animate, interpret, vocalize and perform the works in various ways are also involved in these processes. Phonogram and film producers organize this entire process and make contracts with the owners and performing artists to produce the work. Within the scope of this study, the contracts concluded between producers and performers were tried to be examined.
Performers are not protected as authors under the Law on Intellectual and Artistic Works. Due to their efforts and intellectual labor in transmitting the work to large masses, they have been granted certain financial and moral rights within the scope of the law, adjacent to the rights of the authors. However, it is generally not possible for performers to exercise their rights through their individual efforts and they can benefit financially from their performance by transferring these rights or the authority to use these rights to the producers through onerous contracts.
	The contracts concluded between performers and producers are not formal contracts regulated by law with their provisions and consequences. There are provisions in the Law on Intellectual and Artistic Works regulating the rights of performers and contractual agreements regarding these rights. In addition, since the concluded contract includes a duty to perform, the provisions regarding the duty to perform in the Turkish Code of Obligations and, ultimately, since there is a private law contract between the parties, the general provisions in the Turkish Code of Obligations that are applicable to every debt relationship must be applied.
	Within the scope of the study, firstly, performers and international agreements regarding the rights of performers were examined, and then the moral and financial rights of performers were explained. Then, the legal qualifications of the relevant contract were made by discussing the opinions in the doctrine and judicial decisions, and after determining the provisions applicable to the contract, the contract was compared with other similar contracts. Finally, the obligations of the parties within the scope of the contract were examined and the circumstances that terminated the contract were explained in detail.