Meslek lisesi bilişim teknolojileri öğretmenlerinin yapay zekâ ve makine öğrenmesi dersine yönelik eğilimlerinin belirlenmesi
Determining the tendency of vocational high school information technologies teachers towards artificial intelligence and machine learning course
Yazar: ONUR KARAHAN
Danışman: PROF. DR. SELÇUK ÖZDEMİR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişim teknolojileri dersi = Information technology course ; Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Kişilik eğilimleri = Personality dispositions ; Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Makine öğrenmesi = Machine learning ; Meslek liseleri = Vocational high schools ; Teknik öğretmenler = Technical instructors ; Yapay zeka = Artificial intelligence ; Yapay zeka ve makine öğrenmesi dersi = Artificial intelligence and machine learning course ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Meslek lisesi bilişim teknolojileri alanı öğretmenlerini kapsayan bu araştırma ile 2022-2023 eğitim-öğretim yılında 11. sınıf düzeyinde tercih edilebilecek seçmeli meslek dersi olan "Yapay Zekâ ve Makine Öğrenmesi" dersine yönelik bilişim teknolojileri öğretmenlerinin kişisel eğilimleri,  yeterlilikleri ve dersin okullardaki tercih edilme durumuna ilişkin görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda betimsel istatistik, nitel kısmında ise betimsel analiz kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcı grubunu meslek lisesi bilişim teknolojileri alanı öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan 56 katılımcıya yönelik 20 soruluk bir çevrimiçi anket uygulanmış ve araştırmaya katılan 5 öğretmenle de anket soruları üzerinden yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistiklerden frekans ve yüzde kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz tekniği ile katılımcı düşünce ve yorumları doğrudan alıntılanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara bakıldığında ankete katılan bilişim teknolojileri öğretmenlerin %94,6'sı "Yapay Zekâ ve Makine Öğrenmesi" dersinin müfredata girmesine olumlu bakmakta iken %82,1'i dersin öğrenciler tarafından tercih edileceğini düşündüklerini ifade etmişlerdir. Görüşme yapılan 5 öğretmenlerin tamamı dersin müfredata girmesine ve öğrenciler tarafından tercih edileceğine katıldıklarını ifade etmişlerdir. Buna rağmen araştırmaya katılım sağlayan okulların %6,7'sinde "Yapay Zekâ ve Makine Öğrenmesi" dersi tercih ediliş iken %73,3'ünde ise hiçbir seçmeli meslek dersi tercih edilmediği dikkat çekmektedir. Bu durumda derse duyulan önem ve gereklilikle dersin tercih durumu arasındaki çelişkiyi ortaya koymaktadır. Ayrıca katılımcı öğretmenlerin %66,1'i ile görüşme yapılan 5 öğretmenden 3'ü "Yapay Zekâ ve Makine Öğrenmesi" dersinin bir sertifika programına bağlı olmamasının dersin tercihini olumsuz anlamda etkileyeceğini ve dersin sertifika kazanımı olmamasının derse yönelik olumsuz durum oluşturabileceğini düşündükleri dikkat çekmektedir. Araştırmada öğretmen grubunun %19,6'sı yapay zekâ teknolojileri konusunda eğitim aldığını %8,9'u da kendisini dersi verebilecek yeterlilikte gördüğünü ifade etmiştir. Görüşme yapılan 5 öğretmenden ise sadece 1 tanesi eğitim aldığını ve kendisini dersi verebilecek yeterlilikte gördüğünü ifade etmiştir.  Yapay zekâ teknolojileri konusunda eğitim almadığını belirten ve kendisini dersi verecek yeterlilikte görmeyen öğretmenlerin ders tercihinde kendilerini daha yeterli hissettikleri dersleri tercih etmek isteyebilecekleri gibi okul idareleri de bu veya norm durumu gibi sebeplerle farklı seçmeli derslerin tercih edilmesi yoluna gidebileceği düşünülmektedir. Bu durumda günümüzün popüler teknolojilerinden birisi olan yapay zekâ teknolojileri alanında müfredata giren "Yapay Zekâ ve Makine Öğrenmesi" dersinin tercih edilmeden gözden çıkarılmasına ve öğrencilerin bu dersten mahrum kalmalarına neden olabilir.

Abstract:
With this research involving vocational high school information technology field teachers, in the 2022-2023 academic year, it is aimed to examine the personal tendencies, competencies and opinions of information technology teachers about the "Artificial Intelligence and Machine Learning" course, which is an elective vocational course that can be preferred at the 11th grade level, and the preference of the course in schools. Descriptive statistics were used in the quantitative part of the study, and descriptive analysis was used in the qualitative part. The participant group of the research consists of vocational high school information technology teachers. An online questionnaire of 20 questions was applied to 56 participants who participated in the research, and a semi-structured interview was conducted with 5 teachers participating in the research. Frequency and percentage were used from descriptive statistics in the analysis of quantitative data. In the analysis of qualitative data, the opinions and comments of the participants were directly quoted with the descriptive analysis technique. Considering the findings of the research of teachers surveyed %94,6% "artificial intelligence and machine learning" courses into the curriculum, while caring-positive %82,1% of the course by the students stated that they believe to be desirable. All 5 teachers interviewed stated that they agreed that the course should be included in the curriculum and that it would be preferred by students. Despite this, it is noteworthy that while the "Artificial Intelligence and Machine Learning" course is preferred in 6.7% of the schools participating in the research, no elective vocational courses are preferred in 73.3%. In this case, it reveals the Deconfliction between the importance and necessity of the course and the preference status of the course. In addition, 66.1% of the participating teachers and 3 out of 5 teachers interviewed draw attention to the fact that they think that the "Artificial Intelligence and Machine Learning" course is not connected to a certificate program will negatively affect the choice of the course and that the lack of certification of the course may create a negative situation for the course. In the research, 19.6% of the teacher group stated that they received training in artificial intelligence technologies and 8.9% stated that they considered themselves qualified to teach the lesson. Of the 5 teachers interviewed, only 1 stated that he had received an education and that he considered himself qualified to teach the lesson. İt is thought that teachers who state that they have not received training in artificial intelligence technologies and do not consider themselves qualified to teach may want to prefer courses that they feel are more adequate in their course preference, and school administrations may go the way of choosing different elective courses for reasons such as this or the norm situation. This situation may cause the "Artificial Intelligence and Machine Learning" course, which is one of the popular technologies of today, to be excluded from the curriculum in the field of artificial intelligence technologies, and the students to be deprived of this course without preference.