Güncel sanatta izleyici katılımı
The participation of audience in contemporary art
Yazar: MEHMET AYDIN AVCI
Danışman: PROF. MEHMET YILMAZ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Deneyim = Experience ; Güncel sanat = Contemporary art ; Sanat eserleri = Artistic works ; İlişkisel estetik = Relational aesthetics ; İzleyici katılımı = Audience participation

Özet:
Sanat eseri alımlayıcıda tamamlanır. Mecrası iletişim olan sanat bu anlamda eserle oluşan bir çeşit yankı ile ortaya çıkar. Ancak günümüz sanat pratiklerinde özellikle izleyici katılımına odaklanan ve izleyicinin, yapıtın içeriğine, işleyiş ve oluşumuna doğrudan müdahil olduğu yaklaşımlarda söz konusu yankı sadece çoğullaşmaz aynı zamanda ilişkiselliğiyle organikleşir: İletim kanallarının sanatçı ve alımlayıcı ile birlikte kendileri ve süreçleri de göstergeleşir, toplumsallaşır. İletişim halinin kendisi bizzat eser olur: eserin sonucu sürecinin kendisidir. İletişim hali, kaynağıyla hedefi arasında gelgitlerle katılımcı etkileşimde öznel-nesnel açılımlarıyla deneyimlenirken, sanatın güncel yaklaşımlarda nesneden özneye ve hatta tümel anlamda deneyimler aracılığıyla yaşantıya ve doğrudan süreçselliğe yönelen ilgisiyle anlamı ve tanımı da genişlemiş olur. Sanat öznesine odaklanarak özgür iradenin tamamen görünür kılındığı modern yüzyıl, günümüzde, tutunduğu "sanatçı özneye" olan bağımlılığını aşıp "ilişkiselliğe" odaklandığı deneyimsel bir kimliği tanımlayan yeni bir döneme girmiştir. Yaşamsallığı göstergeleştirirken ancak alımlayıcısının iradesi ve etkin katılımıyla tamamlanabilen bu sanat deneyimleri, bu anlamda sanatın serüveninin yeni bir aşaması olarak bu çalışmada örnekleri ve tartışmalarıyla incelenmektedir. İlk bölümde ilişkiselliğe yönelik ilgi ve merakın tarihsel bağlamda sanat uygulamalarında ortaya çıkışı ele alınır. Bu bölüm, anlık katılımla etkileşen sanatın temelleri, sanat-hayat ilişkisinde bu yönde sanat nesnesi odağından sapan ilk örnekleri inceler. Sonraki bölümde günümüz sanatında ilişkisellik ve süreç odaklı uygulamalarda deneyime ilgi çekilmektedir. İlgili tartışma ve araştırmaların kılavuzluğunda deneyim olarak önerilmiş eserler, ilişkisel bir estetiğe dair tanımlama ve saptamalar araştırılmıştır. Günümüz sanatçısının interaktif (katılımcı etkileşimli) deneyime olan ilgisi çok-disiplinli ve disiplinlerüstü alanlarda konumlanırken, durumun felsefi ve sosyolojik alt yapısındaki sıkıntılar 3. bölümde ilgili yazı ve eleştirilerle zeminlendirilmiştir. Son iki bölümde kişisel çalışmalara yer verilmiş; ilkinde etkileşimli katılıma dair ilk eğilimler ve tezi hazırlayan süreç ele alınmış; son bölümde tez dönemindeki üretimler anlatılmıştır. Bu kısımlarda işlerin teknik, malzeme ve kavramsal bağlamı konusunda bilgiler sunulmuştur.

Abstract:
The work of art is completed in its Audience. Art, whose medium is communication, emerges with a kind of echo in this sense. However, in today's art practices, especially in approaches that focus on audience participation and even where the audience is directly involved in the content, functioning and formation of the work, the echo is not only pluralized but also gets organic in its relationality: the mutual transmission of the imaginary transmission channels is manifested and socialized. The state of communication itself becomes a work: the result of the work is the process itself. While the state of communication is experienced from its source to its target, in all its subjectivity in this form, the meaning and definition of art is expanded in the current approaches from object to subject and even to the experience and direct processality through universal experiences. The modern century, in which free will is made fully visible by focusing on the art subject, evolves into a period that defines an experiential identity, in which it overcomes its dependence on the "artist subject" and focuses on relationalism. These art experiences, which can only be completed with the will and physical participation of the recipient while demonstrating vitality, are examined with examples and discussions in this study as a new stage of the adventure of art in this sense. In the first part, the emergence of interest and curiosity about relationalism in art practices in historical context is examined. With the philosophical and sociological background, the fundamentals of participatory / interactive art are discussed with the first sample works, tendencies and artists deviating from the focus of the art object in the relationship between art and life. The next part focuses on experience in relationalism and process-oriented practices in contemporary art. Guided by the relevant discussions and researches, the proposed works are searched in the light of the definitions and determinations of a relational aesthetics. Contemporary artist's interest in interactive (participatory) experience is classified under multi-discipliner and transdisciplinary definations. In the third part the problems over the philosophical and sociological background of this situation is grounded with relevant writings and criticisms. The forth part considers the works which brings me near interactivity in process before this thesis starts. In the last parts, the personal productions made within the scope of this research are included and taken into consideration; Information on technical, material and conceptual context is presented.