Türkiye'de bulunan bazı Amaranthus türlerinin bazı herbisitlere karşı duyarlılıklarının araştırılması
Investigation of the sensitivity of some amaranthus species to some herbites in Turkey
Yazar: HAKKI TAŞDELEN
Danışman: PROF. DR. DOĞAN IŞIK
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma Dünyada ve Türkiye'de yaygın olarak bulunan Amaranthus albus L., Amaranthus chlorostachys L., Amaranthus palmeri S. Watson, Amaranthus retroflexus L., Amaranthus viridis L., türlerinin optimum çimlenme sıcaklıklarını belirleyerek bazı herbisitlere karşı duyarlıklarının belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. 
Çalışmanın çimlenme sıcaklıkları aşamasında Amaranthus türlerinin tohumlarının çimlenme yetenekleri 5, 10, 15, 20, 25, 30, 35, 40 ℃ sıcaklıklarda araştırılmıştır. 
Herbisit duyarlılıkları çalışmasında, ekim öncesi olarak benfluralin, chloridazon, S-metolachlor çıkış öncesi olarak dimethenamid-P, fluometuron, linuron, metamitron, metribuzin, pendimethalin, pendimethalin + clomazon, pyroxasulfon, çıkış sonrası olarak bentazone, bromoxynil, diuron, imazamox aktif maddeleri uygulanmıştır.
Çalışmadaki Amaranthus türleri içerisinde en yüksek çimlenmeyi 35 ℃'de (%98.75) A. retroflexus tohumları göstermiştir. En düşük çimlenme oranı ise 20 ℃ ve 35 ℃'de (%1,25) A. viridis tohumlarında görülmüştür. 
Herbisit duyarlılıkları çalışması sonucunda, ekim öncesi herbisitlerin tohum çıkışına etkisi değerlendirildiğinde; en yüksek etki (%96) chloridazon ve S -metolachlor aktif maddeli herbisitlerin A. viridis'e uygulanması sonucunda, en düşük etki ise (%50) S -metolachlor aktif maddesine sahip herbisitin A. palmeri'ye uygulanması sonucunda görülmüştür. Çıkış öncesi uygulamalarda en yüksek etkiyi (%100) dimethenamid-P, fluometuron, linuron, metribuzin pendimethalin, pyroxasulfon aktif maddeleri gösterirken, pendimethalin + clomazon ve metamitron yeterli etki göstermemiştir. Çıkış sonrası herbisitlerin tohum çıkışına etkisi değerlendirildiğinde; en yüksek etkiyi (%100) tüm türler üzerinde bromoxynil ve diuron aktif maddeli herbisitler ve A. albus, A. chlorostachys, A. viridis üzerinde imazamox aktif maddeli herbisit göstermiştir.  Bentazone uygulaması A. palmeri'ye etki etmemiştir (%0).
Bu araştırma ile birlikte A. albus, A. chlorostachys, A. palmeri, A. retroflexus, A. viridis türleri kontrolünde, uygun çimlenme sürelerinin ve oranları ile herbisit duyarlılıklarının bilinmesi ile sonraki çalışmalarda ön bilgi verilmesi açısından önemli olacağı beklenmektedir.

Abstract:
This study was carried out to determine the optimum germination temperatures of Amaranthus albus L., Amaranthus chlorostachys L., Amaranthus palmeri S. Watson, Amaranthus retroflexus L., Amaranthus viridis L. species, which are common in the world and in Turkey, and their sensitivity to some herbicides.
At the germination temperature stage of the study, the germination abilities of the seeds of Amaranthus species were investigated at temperatures of 5, 10, 15, 20, 25, 30, 35, 40 ℃.
In the herbicide susceptibility study, benfluralin, chloridazon, S-metolachlor as pre-emergence, dimethenamide-P, fluometuron, linuron, metamitron, metribuzin pendimethalin, pendimethalin + clomazon, pyroxasulfon, bentazone, bromoxynil and diuron, active substances as post-emergence were applied. 
Among the Amaranthus species in the study, A. retroflexus seeds showed the highest germination at 35 ℃ (98.75%). The lowest germination rate was observed in A. viridis seeds at 20 ℃ and 35 ℃ (1.25%).
As a result of herbicide susceptibility study, when the effect of herbicides on seed emergence before planting was evaluated; The highest effect (96%) was observed as a result of the application of herbicides with chloridazon and S -metolachlor active substance to A. viridis, while the lowest effect (50%) was observed as a result of the application of herbicide with S -metolachlor active substance to A. palmeri. While the active substances dimethenamide-P, fluometuron, linuron, metribuzin pendimethalin, pyroxasulfon showed the highest effect (100%) in pre-departure applications, pendimethalin + clomazon and metamitron did not show sufficient effect. When the effect of post-emergence herbicides on seed emergence is evaluated; herbicides with bromoxynil and diuron active substance showed the highest effect (100%) on all species and herbicide with active substance imazamox on A. albus, A. chlorostachys, A. viridis. Bentazone application did not affect A. palmeri (0%).
With this research, it is expected that in the control of A. albus, A. chlorostachys, A. palmeri, A. retroflexus, A. viridis species, knowing the appropriate germination times and rates and herbicide susceptibility will be important in terms of providing preliminary information in future studies.