Beş faktör kişilik özellikleri ile sosyal ağların kullanım amacı ilişkisi: Psikolojik dayanıklılığın aracı rolü
The relationship of social networks usage purpose with five factors personality traits: The mediating role of psychological resilience in
Yazar: MÜCAHİT ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BİLGİN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ergenlerin beş faktör kişilik özellikleri, sosyal ağların kullanım amaçları, psikolojik dayanıklılık ilişkileri ve ergenlerin beş faktör kişilik özelliklerinin sosyal ağların kullanım amacı ilişkisinde psikolojik dayanıklılığın aracı rolünün olup olmadığını incelemektir. Araştırmanın çalışma evrenini 11–18 yaş arasındaki 9., 10., 11. ve 12. sınıf öğrencileri oluşturmuştur. 396 kız ve 304 erkek olmak üzere toplam 700 öğrenciden oluşan örneklem, Adana ili Çukurova ilçe sınırları içinde bulunan Millî Eğitim Bakanlığına bağlı Anadolu lisesi türünde devlet okulları arasından tabakalı ve seçkisiz örnekleme yöntemini ile belirlenmiştir. Araştırmada veriler, öğrencilerin bazı kişisel bilgilerine ait veriler araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu", "Beş Faktör Kişilik Ölçeği", "Ergen Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği" ve "Sosyal Ağların Kullanım Amaçları Ölçeği" kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmada toplanan veriler, değişkenler arasındaki ilişkiyi anlamak için Pearson Momentler Çarpım Korelasyonu sonuçlarına dayanarak analiz edilmiştir. Beş faktör kişilik özelliklerinin ve psikolojik dayanıklılığın sosyal ağların kullanım amacını yordayıp yordamadığını ve beş faktör kişilik özellikleri ile sosyal ağların kullanım amacı ilişkisinde psikolojik dayanıklılığın aracılık etkisini belirlemek için çeşitli regresyon ve çoklu regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Aracı etkinin varlığını gösteren regresyon katsayılarındaki değişimin anlamlılığı, bootstrapping yöntemiyle incelenmiştir.
Araştırmada; "Dışadönüklük" ile sosyal ağların "İş Birliği", "İletişim Kurma", "İçerik Paylaşma" ve "Eğlence" amaçları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler, "Uyumluluk" ile sosyal ağların "Araştırma" ve "İş Birliği" amaçları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler, "Sorumluluk" ile sosyal ağların "Araştırma" ve "İş Birliği" amaçları arasında pozitif yönde, "İletişimi Başlatma", "İletişimi Sürdürme" ve "Eğlence" amaçları arasında da negatif yönde anlamlı ilişkiler, "Nevrotiklik" ile sosyal ağların "Araştırma" Ve "İş Birliği" amaçları arasında negatif yönde, "İletişimi Başlatma", "İletişim Kurma", "İletişimi Sürdürme", "İçerik Paylaşma" ve "Eğlence" amaçları arasında da pozitif yönde anlamlı ilişkiler, "Deneyime Açıklık" ile sosyal ağların araştırma, "İş Birliği", "İletişimi Başlatma", "İletişim Kurma", "İletişimi Sürdürme" ve "İçerik Paylaşma" amaçları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulgulanmıştır.
Psikolojik dayanıklılık ile dışadönüklük, uyumluluk, sorumluluk ve deneyime açıklık boyutları arasında pozitif yönde, psikolojik dayanıklılık ile nevrotiklik boyutu arasında da negatif yönde anlamlı ilişkiler bulgulanmıştır. Psikolojik dayanıklılık ile sosyal ağların "Araştırma", "İş Birliği" ve "İçerik Paylaşma" amaçları arasında pozitif yönde, "İletişimi Başlatma" ve "Eğlence" amaçları arasında da negatif yönde anlamlı ilişkiler bulgulanmıştır.
Yapılan analizler sonucu beş faktör kişilik özellikleri alt boyutlarından dışadönüklük ile sosyal ağların iş birliği amacı arasında, deneyime açıklık ile sosyal ağların iş birliği amacı arasında ve nevrotiklik ile sosyal ağların içerik paylaşma amacı arasında psikolojik dayanıklılığın aracı rolü olduğu bulgulanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Beş faktör kişilik özellikleri, psikolojik dayanıklılık, sosyal ağlar, sosyal ağların kullanım amaçları

Abstract:
The purpose of this study is to examine whether psychological resilience has a mediating role in the relationship between adolescents' five-factor personality traits, purposes of using social networks, psychological resilience, and adolescents' five-factor personality traits and purpose of using social networks. The study population of the research consisted of 9th, 10th, 11th and 12th grade students between the ages of 11 and 18. The sample, consisting of a total of 700 students, 396 girls and 304 boys, was determined by stratified and random sampling method among public schools such as Anatolian high schools affiliated with the Ministry of National Education, located within the borders of Çukurova district of Adana province. In the study, data regarding some personal information of the students were obtained using the "Personal Information Form", "Five Factor Personality Scale", "Adolescent Psychological Resilience Scale" and "Purposes of Using Social Networks Scale" prepared by the researcher. The data collected in the study was analyzed based on the results of Pearson Product Moment Correlation to understand the relationship between variables. Various regression and multiple regression analyzes were carried out to determine whether five-factor personality traits and psychological resilience predict the purpose of using social networks and the mediating effect of psychological resilience on the relationship between five-factor personality traits and the purpose of using social networks. The significance of the change in regression coefficients indicating the existence of a mediating effect was examined using the bootstrapping method.
In the research; Positive significant relationships were found between "Extraversion" and the "Collaboration", "Communication", "Content Sharing" and "Entertainment" purposes of social networks. Positive significant relationships were found between "Compatibility" and the "Research" and "Collaboration" purposes of social networks. A positive significant relationship was found between "Responsibility" and the "Research" and "Collaboration" purposes of social networks, and a negative significant relationship was found between the "Initiating Communication", "Maintaining Communication" and "Entertainment" purposes. Negatively significant relationships were found between "Neuroticism" and the "Research" and "Collaboration" purposes of social networks, and positive significant relationships were found between the "Initiating Communication", "Establishing Communication", "Maintaining Communication", "Sharing Content" and "Entertainment" purposes. . Positive significant relationships were found between "Openness to Experience" and the purposes of social networks for research, "Collaboration", "Initiating Communication", "Establishing Communication", "Maintaining Communication" and "Sharing Content".
Significant positive relationships were found between psychological resilience and the extraversion, agreeableness, conscientiousness and openness to experience dimensions, and negative significant relationships were found between psychological resilience and the neuroticism dimension. Significant positive relationships were found between psychological resilience and the purposes of "Research", "Collaboration" and "Sharing Content" of social networks, and negatively between the purposes of "Initiating Communication" and "Entertainment". As a result of the analyses, it was found that psychological resilience had a mediating role between extraversion, one of the five factor personality traits sub-dimensions, and the cooperation purpose of social networks. It has been found that psychological resilience has a mediating role between openness to experience and the cooperative purpose of social networks. It has been found that psychological resilience has a mediating role between neuroticism and the content sharing purpose of social networks.
Keywords: Five factor personality traits, psychological resilience, social networks, purposes of using social networks