Lösemi sebebiyle hematopoetik kök hücre nakli yapılan hastalara uygulanan graft versus host hastalığı profilaksisinin nüks gelişimine etkisi
The effect of graft versus host disease profilaxy applied to patients with hematopoetic stem cell transplantation due to leukemia on the development of recurrence
Yazar: ÖZGE AYLİN GEYİK
Danışman: DOÇ. DR. İKBAL BOZKAYA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Greft versus host hastalığı = Graft versus host disease ; Hematopoetik kök hücre transplantasyonu = Hematopoietic stem cell transplantation ; Kök hücreler = Stem cells ; Lösemi = Leukemia ; Nüks = Recurrence ; Profilaksi = Prophylaxis

Özet:
Amaç: Hematopoetik kök hücre nakli, en sık çocukluk çağı malignitesi olan lösemi
için önemli bir tedavi yöntemidir. Naklin en önemli komplikasyonlarından biri olan
graft versus host hastalığı, alıcının antijenlerinin T hücreleri tarafından yabancı
antijenler olarak tanınması sonucu oluşur ve en önemli morbidite ve mortalite
sebebidir. Nakil sonrası GVHH profilaksisi için verilen metotreksat dozları ile ilgili
literatürde kesin bir öneri bulunmamakla birlikte çalışmalar devam etmektedir.
Çalışmamızda lösemi sebebiyle yapılan nakillerde verilen metotreksat dozlarının, akut
ya da kronik GVHH gelişiminin olaysız ve genel sağkalıma etkisini göstermeyi
amaçladık.

Gereç ve Yöntem: Nisan 2010- Ağustos 2019 ayları arasında Sağlık Bilimleri
Üniversitesi Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Eğitim
Araştırma Hastanesi Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Bilim Dalı Kök Hücre
Transplantasyon Ünitesinde; Ağustos 2019-Ekim 2020 ayları arasında Sağlık
Bilimleri Üniversitesi Ankara Şehir Hastanesi Çocuk Kök Hücre Transplantasyon
Ünitesinde lösemi sebebiyle kök hücre nakli yapılan hastalar çalışmaya dahil edildi.
Hastaların yaşı, cinsiyeti, nakle neden olan primer hastalığı, nakilde hastalık durumu,
eşlik eden genetik patoloji olup olmadığı, tanıda ekstrameduller tutulum olup
olmadığı, nakil tarihi, HLA uyumu, kök hücre kaynağı, nakil öncesi aldığı hazırlık
rejimi, GVHH profilaksi rejimi, akut ve kronik GVHH öyküsü, relaps ve mortalite
durumu hasta dosyaları ve hastane bilgi sistemi kullanılarak kaydedildi.

Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen 156 hasta tanılarına göre ALL, AML ve diğer
lösemiler olarak gruplandırıldı. ALL grubunda 94 hasta değerlendirildi; aile içi
donörden yapılan naklin, TVI bazlı rejim verilmesinin, aGVHH gelişmemesinin ve
daha düşük doz metotreksat verilmesinin olaysız sağkalımı anlamlı şekilde uzattığı;
aile içi donörün aynı zamanda genel sağkalımı da uzattığı, yüksek riskli genetik
değişikliğin ve kronik GVHH durumunun anlamlı olmadığı saptandı. Komplet
remisyon 1'de (CR1) naklin genel sağkalım üzerine olumlu etkisi görüldü. AML
grubunda değerlendirilen 40 hasta için donör türünün, genetik değişikliğin, erken
dönem naklin, akut ve kronik GVHH durumunun ve metotreksat profilaksi dozunun
olaysız ve genel sağkalım üzerinde etkisi saptanmazken, CR2 grubunda düşük doz metotreksat verilmesinin olaysız yaşam süresi üzerinde anlamlı etkisi izlendi. Diğer
lösemiler grubunda değerlendirilen 22 hasta için akut ve kronik GVHH gelişimi
olaysız ve genel sağkalımı etkilemezken; MTX verilen hastaların verilmeyen hastalara
göre olaysız ve genel yaşam süresi anlamlı düzeyde uzadığı saptandı.

Sonuç: Merkezimizde lösemi sebebiyle HKHN yapılan hastalarda ALL grubunda
aGVHH gelişmemesinin ve daha düşük doz metotreksat verilmesinin olaysız
sağkalımı anlamlı şekilde uzattığı, AML grubunda ise CR2'de düşük doz
metotreksatın olaysız sağkalımda anlamlı etkisi olduğu bulundu, literatürde
metotreksat dozları ile ilgili çalışmalarda bir fikir birliğine varılamamış olup daha
geniş hasta sayısı ile çalışma yapılması gereklidir.

Anahtar Kelimeler: Hematopoetik kök hücre nakli, metotreksat, graft versus host
hastalığı, akut lenfoblastik lösemi, akut myeloblastik lösemi

Abstract:
Aim: Hematopoietic stem cell transplantation is an important treatment modality for
leukemia, the most common childhood malignancy. Graft versus host disease, one of
the most important complication of transplantation, occurs as a result of the
recognition of the recipient's antigens as foreign antigens by T cells and is the most
important cause of morbidity and mortality. Although there is no definite
recommendation in the literature about methotrexate doses given for post-transplant
GVHD prophylaxis, studies are still ongoing. In our study, we aimed to show the effect
of methotrexate doses given in transplants due to leukemia, the development of acute
or chronic GVHD, on event-free and overall survival.

Materials and Methods: Between April 2010 and August 2019, at Health Sciences
University Ankara Pediatric Hematology Oncology Training and Research Hospital
Pediatric Hematology and Oncology Department Stem Cell Transplantation Unit and
between August 2019-October 2020 at Health Sciences University Ankara City
Hospital Pediatric Stem Cell Transplantation Unit, patients who underwent stem cell
transplantation due to leukemia were included in the study. Patients' age, gender,
primary disease, disease status at transplantation, genetic pathology, extramedullary involvement in the diagnosis, transplant date, HLA match, stem cell source, pre- transplant conditioning regimen, GVHD prophylaxis regimen, acute and chronic GVHD, relapse and mortality status were recorded using patient files and hospital information system.

Results: 156 patients included in our study were grouped as ALL, AML and other
leukemias according to their diagnosis. 94 patients were evaluated in the ALL group;
transplantation from a family donor, administration of a TBI-based regimen, no
development of aGVHD, and administration of lower dose methotrexate significantly
prolonged event-free survival; transplanted from matched related donor also extended
the overall survival; high-risk genetic change and chronic GVHD status were not
significant. Complete remission (CR1) transplantation had a positive effect on overall
survival. For 40 patients evaluated in the AML group, no effect of donor type, genetic
change, early transplantation, acute and chronic GVHD status, and methotrexate prophylaxis dose on event-free and overall survival was found, while low-dose methotrexate administration had a significant effect on event-free survival in the CR2 group. For 22 patients evaluated in the other leukemia group, the development of acute and chronic GVHD did not affect event-free and overall survival; It was determined that the patients who were given MTX had an event-free and overall survival significantly longer than the patients who were not given MTX.

Conclusion: In our study, it was found that the absence of aGVHD and given lower
dose methotrexate in the ALL group in patients who underwent HSCT due to
leukemia, significantly prolonged the event-free survival, while low-dose
methotrexate had a significant effect on CR2 in the AML group, and there was no
consensus in the studies on methotrexate doses in the literature. It is necessary to study
with a larger cohort.

Keywords: Hematopoietic stem cell transplantation, methotrexate, graft versus host
disease, acute lymphoblastic leukemia, acute myeloblastic leukemia