Türkiye'de üçüncü yaş turizminde mevcut girişimler ve uygulanabilecek modeller
Available in third-age tourism in Turkeyinitiatives and applicable models
Yazar: SEMİHA YAZAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA GÜLCEMAL
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Turizmi İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Dünya nüfusu içerisinde yaşlı nüfusun, toplam nüfus içindeki payının giderek artması özellikle sağlık turizmi sektöründe ileri yaş turizminin önemini arttırmakta ve bu alana olan ilgi her geçen gün artış göstermektedir. TUİK verilerine göre 2020 yılı için dünya nüfusunun 7 milyar 693 milyon 348 bin 454 kişi, yaşlı nüfusun ise 729 milyon 887 bin 660 kişi olduğu tahmin edilmiştir. Bu tahminlere göre dünya nüfusunun %9,5'ini yaşlı nüfus oluşturmaktadır. Küresel olarak yaşam süresinin artması ile birlikte ileri yaşlarda görülen kalıtsal ve kronik hastalıklar işlevsel yetersizliğe sebep olmaktadır. Bu husus yaşlı bakımı kapsamında ele alınmaktadır.  Ancak sağlığın bozulması ve hastalıklar 65 yaş üstü için doğal bir sonuç olarak görülmemelidir.
Bu çalışmanın amacı, sağlık hizmetleri kapsamında sağlık turizminin alt dalı olan üçüncü yaş turizminin ülkemizdeki mevcut durumunu ortaya koymak, mevcut uygulamaları değerlendirmek ve önerilerde bulunmaktır. Çalışma kapsamında Türkiye'nin üçüncü yaş turizminde mevcut durumunun ortaya konulması için nitel ve nicel yöntemler birlikte kullanılmıştır. Buna bağlı olarak birincil ve ikincil veri toplama tekniklerinden yararlanılmıştır. Çalışma esas olarak nitel karakterdedir. Birincil veri toplama tekniği olarak yarı yapılandırılmış soru formu kullanılarak yapılan görüşmeler ile veri temin edilmiştir. Sağlık hizmetleri ve turizm alanında faaliyet yürüten kamu kurumları, işletmeler ve sivil toplum örgütlerine mensup 11 katılımcıyla görüşme yapılmıştır. Toplanan veriler NVIVO 14 veri işleme programında sınıflandırılarak şematize edilmiştir. Yapılan kodlama sonucunda temalar; (1) Mevcut durum,(2) Planlama ve Stratejiler, (3) Modeller ve Projeler, (4) Finansal Destekler, (5) Tanıtım ve Fuarlar şeklinde ortaya çıkmıştır. Ayrıca nitel bulgulara temel teşkil edecek nitelikte ikincil veriler ve mevcut uygulama örnekleri ele alınmıştır. Çalışma kapsamında tesisleşme eksikliği ve insan kaynakları kapasitesinin yetersizliği, yanlış stratejiler ve yanlış piyasa değerlendirmeleri, otellerin yaşlı dostu konsepte uygun olmaması, bürokrasiden kaynaklı engellerin yatırımların gerçekleşmesinin önünde engel teşkil etmesi, sağlık sigortası mevzuatı ve uygulamalarının üçüncü yaş turizmine uygun biçimde gelişmemiş olması gibi sorunların üzerinde daha fazla durulduğu görülmüştür. Üçüncü yaş turizmi başka turizm faaliyetleriyle birlikte değerlendirilen alternatif bir turizm türü olarak görülmekte, daha çok emeklilik döneminde yapılan bir turizm türü olduğu, fuar ve tanıtımların çok verimli olmadığı daha çok sosyal medya gibi dijital tanıtım unsurlarının daha çok ön planda olması gerektiği sonuçlarına ulaşılmıştır.
Anahtar kelimeler: Sağlık Turizmi, Yaşlanma, Üçüncü Yaş Turizmi, Sağlık Serbest Bölgesi, Uzun Yaşam Köyü

Abstract:
The increasing share of the elderly population in the world population in the total population increases the importance of advanced age tourism, especially in the health tourism sector, and interest in this field is increasing day by day. According to TUIK data, the world population for 2020 is estimated to be 7 billion 693 million 348 thousand 454 people and the elderly population is estimated to be 729 million 887 thousand 660 people. According to these estimates, the elderly population constitutes 9.5% of the world population. With the increase in life expectancy globally, hereditary and chronic diseases seen in advanced ages cause functional inadequacy. This issue is addressed within the scope of elderly care.  However, deterioration of health and diseases should not be seen as a natural consequence for those over 65 years of age.
The aim of this study is to reveal the current situation of third age tourism, which is a sub-branch of health tourism within the scope of health services, in Turkey, to evaluate current practices and to make recommendations. Within the scope of the study, qualitative and quantitative methods were used together to reveal Turkey's current situation in third age tourism. Accordingly, primary and secondary data collection techniques were utilized. The study is mainly qualitative in nature. As a primary data collection technique, data was obtained through interviews using a semi-structured questionnaire. Interviews were conducted with 11 participants from public institutions, businesses and non-governmental organizations operating in the field of health services and tourism. The collected data were classified and schematized in NVIVO 14 data processing program. As a result of the coding, themes emerged as (1) Current Situation, (2) Planning and Strategies, (3) Models and Projects, (4) Financial Support, (5) Promotion and Fairs. In addition, secondary data and examples of existing practices were discussed as a basis for qualitative findings. Within the scope of the study, problems such as lack of facilities and insufficient human resources capacity, wrong strategies and wrong market assessments, hotels not being suitable for the elderly-friendly concept, bureaucratic obstacles preventing the realization of investments, and the lack of development of health insurance legislation and practices in accordance with third age tourism were more emphasized. It has been concluded that third age tourism is seen as an alternative type of tourism that is evaluated together with other tourism activities, that it is a type of tourism that is mostly practiced during retirement, that fairs and promotions are not very efficient, and that digital promotional elements such as social media should be more prominent.
Key words: Health Tourism, Aging, Third Age Tourism, Health Free Zone, Long Life Village