Mate folium üzerinde fitoterapötik araştırmalar
Phytotherapeutic investigation on mate folium
Yazar: NURİYE DERTLİ
Danışman: PROF. DR. NURGÜN KÜÇÜKBOYACI
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı / Fitoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Aquifoliaceae = Aquifoliaceae ; Farmakopeler = Pharmacopoeias ; Kromatografi-ince tabaka = Chromatography-thin layer ; Mate folium = Mate folium ; İlex paraguariensis = Ilex paraguariensis

Özet:
Ilex paraguariensis A. St.-Hil. (Aquifoliaceae) Güney Amerika'da doğal olarak yetişen, 20 metreye kadar boylanabilen ve her mevsim yeşil kalan bir ağaçtır. Bitkinin kurutulmuş ve parçalanmış yapraklarından geleneksel yöntemlerle hazırlanan çay, Güney Amerika ülkelerinde değişik isimlerle bilinmekte ve ritualistik bir sunum eşliğinde yaygın olarak tüketilmektedir. Bununla birlikte bitkinin yapraklarından hazırlanan çay "Mate çayı" adıyla dünyanın pek çok yerinde de özellikle hayat kalitesini arttırmak için tonik amaçla, ayrıca selülite ve yaşlanmaya karşı yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Bitkinin yaprakları İngiliz Bitki Farmakopesi'nde "Ilex" ismiyle kayıtlıdır. Ülkemizde bitkinin kurutulmuş yaprakları "mate" adı altında açık veya paketlenmiş olarak satılmaktadır. Bu çalışmada, aktarlar tarafından satılan mate örneklerinin İngiliz Bitki Farmakopesi'ne uygunluğunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu nedenle, morfolojik ve mikroskobik analizler, yabancı madde tayini, kurutmada kayıp tayini, bütün kül ve asitte çözünmeyen kül miktar tayinleri, suda çözünürlük tayini ve kafein'in tespiti için İnce Tabaka Kromatografisi (İTK) analizi yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, aktarlardan alınan tüm örneklerin yabancı madde miktarı ve iki örneğin (Numune-2 ve Numune-6) asitte çözünmeyen kül miktar tayini haricinde tüm analizlerde farmakopeye uygun değerlerde olduğu görülmüştür.

Abstract:
Ilex paraguariensis A.St.-Hil. (Aquifoliaceae) is a tree which naturally grows in South America, can grow tall through 20 meters and can be green every season. Tea, which is made traditionally with dry and ripped leaves, is known with different names and is consumed with ritualistic offer in South America countries. In addition to this, the tea by name "Mate tea" is used as tonic especially to increase life quality, as anti-aging and anti- cellulite in all over the world. Leaves of plant are registered by name "Ilex" in British Herbal Pharmacopeia. In our country, dry leaves of the plant are sold open and packed by name "mate". In this study, it is aimed to evaluate the suitability of mate samples sold by herbalist according to British Herbal Pharmacopeia. For this reason, Thin Laver Chromatography (TLC) analysis is made for morphological and microscopical analysis, determination of foreign matter, determination of loss in mass on drying, determination of quantity of solid ash and acid insoluble ash, determination of water solubility and determination of caffeine. As a result of analyses, except quantity of foreign matter in all samples provided from herbal markets and the quantity of acid insoluble ash in two samples (sample-2 and sample-6), the results we get from all analyses are approved according to pharmacopeia.