Ebeveynleri bipolar bozukluk tanılı çocuk ve ergenlerde nörotrofik faktör düzeyleri ve yürütücü işlevler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between neurotrophic factor levels and executive functions in children and adolescents with parents diagnosed with bipolar disorder
Yazar: ÖZLEM ÇİÇEK ZEKEY
Danışman: DOÇ. DR. HALİT NECMİ UÇAR
Selçuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Ana-baba = Parents ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Ergenler = Adolescents ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sinir büyüme faktörleri = Nerve growth factors ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bipolar Bozukluk (BB) genellikle ergenlik ve erken erişkinlik döneminde başlayan tekrarlayan manik ve depresif dönemlerle seyreden kronik bir tıbbi durumdur. Bilindiği üzere hastalıkla ilgili en önemli risk faktörü birinci derece akrabalarda hastalık öyküsünün bulunmasıdır. BB etiyolojisinde genetik dışında nörotransmitterler, nörotrofik faktörler ve hücre içi sinyal iletimi gibi mekanizmalar da yer almaktadır. Nörotrofik faktörlerde oluşan regülasyon bozukluğu, BB ile ilgili moleküler ve morfolojik değişikliklere neden olabilmektedir. Bu nedenle mevcut çalışmada hastalıkla ilgili olası kırılganlık faktörlerini belirlemek için ebeveynlerinde BB tanısı olan ancak hastalıktan etkilenmemiş çocuk ve ergenlerde nörotrofik faktör düzeyleri ve bunların yürütücü işlevlerle ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Yöntem: Tek merkezli, kesitsel çalışmanın örneklemi ebeveyninde BB tanısı olan, BB açısından yüksek riskli 32 çocuk ve ergen ile ebeveyninde ve kendinde herhangi bir psikiyatrik tanı olmayan cinsiyet ve yaş açısından eşleştirilmiş 34 sağlıklı kontrol grubundan oluşmaktadır. Tüm katılımcılara klinisyen tarafından Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli-Türkçe Uyarlaması (ÇDŞG-ŞY-T), yürütücü işlevleri değerlendirmek için Stroop Testi, Sayı Dizileri Öğrenme Testi (SDÖT) ve İşaretleme Testi uygulanmıştır. BDNF, NGF, NT-3, NT-4 ve GDNF'nin periferik düzeylerini belirlemek için ELİSA yöntemi kullanılmıştır. 
Bulgular: Serum BDNF, NT-3 ve NT-4 düzeyleri BB açısından yüksek riskli grupta sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük bulunmuştur. BB açısından yüksek riskli grup ile kontrol grubu arasında SDÖT, Stroop testi dördüncü bölüm düzeltme sayıları açısından anlamlı farklılık bulunmuştur. BDNF düzeyleri ile İşaretleme Testi arasında orta düzeyde negatif yönlü ilişki bulunmuştur. Ayrıca  yaş, NT-4 ve SDÖT'ün BB tanısı açısından riskli grupta olmayı yordaması çalışmanın diğer bir sonucudur. 
Sonuç: Mevcut çalışmanın sonuçları BDNF, NT-3, NT-4'ün BB fizyopatolojisinde rol oynayabileceğini ve yüksek riskli gruptaki dikkat, tepki ketleme gibi bozulmuş yürütücü işlev alanları ile ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. Ayrıca BB açısından yüksek riskli grupta nörotrofik faktörler ile yürütücü işlevlerin ilişkisini değerlendiren literatürdeki ilk çalışma olması nedeniyle önemlidir.

Abstract:
Objective: Bipolar Disorder (BD) is a chronic medical condition that usually begins in adolescence and early adulthood with recurrent manic and depressive episodes. As it is known, the most important risk factor for the disease is the presence of a history of the disease in first-degree relatives. In addition to genetics, mechanisms such as neurotransmitters, neurotrophic factors and intracellular signal transmission are also involved in the etiology of BD. The dysregulation of neurotrophic factors can cause molecular and morphological changes related to BD. Therefore, in the present study, it was aimed to evaluate neurotrophic factor levels and their relationship with executive functions in children and adolescents whose parents were diagnosed with BD but not affected by the disease, in order to determine possible vulnerability factors related to the disease. 
Method: The sample of the single-center, cross-sectional study consisted of 32 high-risk child and adolescents with a diagnosis of BD in their parents, and 34 healthy control groups matched for gender and age, without any psychiatric diagnosis in their parents or themselves. The Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children-Present and Lifetime version-Turkish Adaptation (KSADS-PL-T), Stroop Test, Serial Digit Learning Test (SDLT) and Cancellation Test to evaluate executive functions were administered to all participants by the clinician. ELISA method was used to determine the peripheral levels of neurotrophic factors BDNF, NGF, NT-3, NT-4 and GDNF.
Results: Serum BDNF, NT-3 and NT-4 levels were found to be significantly lower in the high-risk group for BD compared to the healthy control group. A significant difference was found between the high-risk group and the control group in terms of SDLT and Stroop test fourth part correction numbers. A moderate negative correlation was found between BDNF levels and the Cancellation Test. In addition, another result of the study is that age, NT-4 and SDLT predict being in the risky group in terms of BD diagnosis. 
Conclusion: The results of the current study suggest that BDNF, NT-3, NT-4 may play a role in BD pathophysiology and may be associated with impaired executive function areas such as attention and response inhibition in the high-risk group. It is also important because it is the first study in the literature to evaluate the relationship between neurotrophic factors and executive functions in the high-risk group for BD.