Aksaray Azmi Milli Türk Anonim Şirketi
Aksaray Azmi Milli T. A. Ş.
Yazar: MUSTAFA FIRAT GÜL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NEVZAT TOPAL
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Tarih = History
Dizin: Aksaray = Aksaray ; Azmi Milli Türk Anonim Şirketi = Azmi Milli Türk Anonim Şirketi ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Kurtuluş Savaşı = Independence War ; Kuva-yı Milliye = Kuva-yı Milliye ; Milli Mücadele = National Struggle ; Milli Mücadele Dönemi = National Struggle Period ; Yakın Çağ = Modern Times ; Çorakçı, Mustafa Vehbi = Çorakçı, Mustafa Vehbi

Özet:
Aksaraylılar, Milli Mücadele yıllarında Kuvayı Milliye'ye destek vermek için Azmi Milli Cemiyeti'ni kurarak faaliyete geçirmişler, ülkenin kurtuluşunda etkin olmuşlardır. Kurtuluş Savaşı'nın yaşandığı varlık-yokluk mücadelesinden alnının akıyla çıkan Türkiye'nin, önünde yeni bir mücadele daha vardı: İktisadi yönden de bağımsız ve kendi kendine yetebilen bir ülke olabilmek.Bunun için ülkede iktisadi kalkınmanın gerektirdiği işlere bir an evvel başlanacaktı. İzmir İktisat Kongresi de bu amaçla toplanmıştır. Bu kongrede alınan kararlar, devlete özgüven, halka moral, müteşebbislere fırsat vermiştir. Bir milletin ölüm-kalım mücadelesinde kurulan Azmi Milli Cemiyeti, İzmir İktisat Kongresi'nden yaklaşık bir yıl sonra kurulan şirketin de ismi olmuştur.Azmi Milli T.A.Ş. 1924 yılında iş adamı Mustafa Vehbi Çorakçı'nın önderliğinde halkın gayreti ile kurulmuştur. 250.000 TL sermaye ile kurulan şirket 1926 yılında hidroelektrik enerjisiyle elektrik ve son sistem teknoloji ile un üretimine başlamıştır.Fabrikanın açılışına katılamayan Türkiye Cumhuriyeti reisicumhuru, başvekili ve ticaret bakanı telgraf göndermişlerdir. Kullanılan elektrik şehrin gecesini gündüze çevirirken, üretilen kaliteli unlar Aksaray'ın her yerde adını duyuran markası olmuştur. Kızılay, askeri birlikler başta olmak üzere Türkiye'nin önemli kurumları ve şirketleri Azmi Milli T.A.Ş. unlarını tercih etmişlerdir. Şirket ayrıca buzdolabının olmadığı yıllarda halkın gıda maddelerinin bozulmaması için soğuk hava deposunu faaliyete geçirmiştir. Şirket bu depolarda buz kalıpları da üretmiştir.Anadolu'nun ortasında, yolların kavşak noktasında, kadim bir şehir olan Aksaray'daki bu iktisadi hareketlilik cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye'nin vitrinlerinden birisini oluşturmuştur. Elbette bu başarıda Aksaray'ın ilk mebuslarından Vehbi Çorakçı'nın gayreti inkar edilemez. Kurtuluş Savaşı'nda ordunun ihtiyacı olan develeri üzerindeki buğdaylarla birlikte orduya bağışlayacak kadar cömert olan Vehbi Bey, cumhuriyetin ilk yıllarında Aksaray'a birçok yenilik getirmiştir. Aksaray'ın müstakil bir vilayet olması hakkında çıkan kararda Vehbi Bey'in katkısı ve gayreti inkâr edilemeyecek kadar açıktır. Aksaray Halk İktisat Bankası'nın hizmete girmesi de onun çabalarıyla olmuştur. Vehbi Çorakçı'nın çalışmalarını, cömertliğini unutmayan Aksaraylılar adını bir caddeye vermişlerdir.Aksaray'ın iktisadi yönden kalkınmasının yanında, sosyal yaşamda da etkin olan şirket 2002 yılına kadar faaliyetini sürdürdükten sonra kapanmıştır. Aksaray Belediyesi'ne geçen tarihi bina, yakın zamanda sanayi ve bilim müzesi olarak hizmete devam edecektir.

Abstract:
The people of Aksaray have established and activated the community of ` Azmi Milli ` to support national struggle and became active on salvation of the country. Turkey , won by hard work from the struggle of existence , had a struggle again that had to win it ; to be able to have capability of itself and the independence in term of industry.It was going to being started the important works that were necessarity of industry in the country. İzmir Industry Congress was held for that purpose too. The decisions that were taken in that congress caused self-confidence for goverment, morale for public and opportunity for entrepreneurs. The ` Azmi Milli ` community that was founded in the time of struggle of existence of a nation has also got the name of the company that had been founded almostly a year after Izmir Industry Congress. Azmi Milli T.A.Ş was founded by the public?s will with the leadership of Mustafa Vehbi Çorakcı in 1924. Company ,founded by 250.000 TL capital , started to wheat and produce flour by the means of hydroelectric electiricity and the last system technology.The president of Turkish republic, prime minister and minister of commerce who couldn?t attend the opening of the factory sent telegraph. While the used electricity lighting the city?s night, Meanwhile quality flours became the trademark of Aksaray in country. The important institutions and companies of Turkey especially Kızılay, military units prefered flours of Azmi Milli T.A.Ş. Moreover the company activated the cold storage to ignore of spoiling of foodstuffes of the public in the years of refrigeretor wasn?t available. The company also produced huge iceboxes in those storages.These industrial movements in Aksaray which is a ancient city in the middle of Anatolia and also in crossroads point of roads have founded one of the visions in the first years of Republic. Absolutely the enthusiasm of Vehbi Çorakcı who was one of the first representative of Aksaray can?t be denied.Sir Vehbi , generous as to donate the camels with the wheats on them as for the needs of army in the Turkish was of Independence met Aksaray with a lot of improvements. It is so clear of Sir Vehbi?s contribution and effort that about the decision of Aksaray?s being seperate a city. Moreover, Aksaray Public Industry Bank?s opening was also a final of his efforts. Today, the people of Aksaray remember the workings and generosity of Vehbi Çorakçı and gives his name for a street in memory of him.`Azmi Milli? company, not only has been active in term of industrial and also in social life too , resumed its activities and closed in2002.Then, acquisition of property of that historical building passed to Aksaray municipality and that historical place will keep up serving as industry and science museum soon.