Türkiye'de planlama politikası ve yönetimi: Planlamanın siyasal iktisadı ve yönetsel kuruluşu
Planning policy and its administration in turkey: The political economy and the administrative constitution of planning
Yazar: ASLI YILMAZ
Danışman: PROF. DR. ERİNÇ YELDAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Devlet Planlama Teşkilatı = State Planning Organization ; Merkezi planlama = Central planning ; Planlama = Planning ; Stratejik planlama = Strategic planning

Özet:
Planlama yazınına egemen olan liberal siyaset kuramı, devlet-toplum ve siyaset-ekonomi ikiliklerini planlama-piyasa ikiliği temelinde yeniden üretir. Bu bağlamda, planlama işlevi, tarihsel - toplumsal kökenlerinden kopartılarak evrenselleştirilir ve teknikleştirilir. Oysa nesnel gerçeklik, planlama işlevinin tarihsel ve toplumsal bir olgu olduğunu göstermektedir.Planlamanın tarihsel ve toplumsal kökeni, planlama sürecinden izlenebilir. Bu doğrultuda tez çalışmasında, ?toplumsal ve ekonomik alanın yönetim süreci olarak planlama? inceleme nesnesi olarak tanımlanmıştır. Planlama sürecinin doğuş ve gelişme dinamikleri, tarihsel maddeci yaklaşımla tarihsel uğraklarına özgülenmiştir. Söz konusu tarihsel uğraklarda, planlama sürecinin, toplumsal üretim ilişkilerinin belirlenimine alan tanıyan ilişkisel devlet kuramının araçları ile siyasal iktisadi çözümlemesi amaçlanmıştır.Çözümleme sonucunda, planlamanın doğuş ve gelişme nedenselliklerinin özü itibariyle, iki kavramsal kategoride ele alınabileceği görülmüştür:(a) Sosyalist sistemi kurucu bir işlev olarak planlama sistemi(b) Kapitalist sistemi düzenleyici bir işlev olarak planlama (kamu) politikasıDiğer taraftan, kavram kategorilerinin kendi tarihsel-toplumsal gelişimlerine göre yeniden üretildiği ve farklı biçimler aldığı görülmüştür. Örneğin, 1930'larda tekelci kapitalizmde devletçiliğin yönetim biçimi olarak kurulan klasik planlama yaklaşımı, 1980'ler ile tasfiye edilmiş; finansal emperyalizmin yönetim biçimi olarak yerini stratejik planlamaya devretmiştir.Çalışmanın örnek olayı olarak Türkiye planlama deneyimi, yukarıda aktarılan kavramsal kuramsal çerçevede çözümlenmiştir. Türkiye planlama deneyimi kuruluş, dönüşüm ve kopuş uğraklarında, tarihsel uğraklara özgü siyasal-yönetsel çatışması içerisinde incelenmiştir: Temel tarihsel uğraklarda, ilk olarak planlama sürecinde yaşanan siyasal-yönetsel çatışma tarihsel incelemeye tabi tutulmuş, ardından çatışmanın siyasal çözümlenmesine çalışılmıştır. Son olarak, çatışma sonucunda kurulan yönetim ve örgüt incelenmiştir.

Abstract:
Liberal political theory, dominating the literature on planning, reproduces the dichotomies of politics ? economy and state ? society within the framework of planning ? market dichotomy. In this context, planning is detached from its historical and social roots and attached a universal character to it. However objective reality shows that planning is a historical and social phenomenon.It is possible to examine historical and social roots of planning by following the process of planning. For this reason, the object of inquiry of this thesis is planning which is limited to the ?the process of administration of society and economy.? Employing a historical materialist approach, emergence and development dynamics of planning is analyzed by making reference to its historical flux. Than, by utilizing the theoretical tools provided by relational state theory, the political economy of planning in these historical flux is analized.As a result of the analysis, planning is classified within two conceptual categories in terms of its emergence and progress causality:(a) Planning holding a founding function within a socialist system is categorized as planning system,(b) Planning holding a regulatory function within the capitalist system is categorized as planning policy.Due to its historical and social characteristics, planning is reproduced in the course of capitalist development and it can be explained in terms of its specificity to the historical haunts. For instance, in the monopolist capitalist system of 1930?s, planning is established as the administrative mode of statism, constitutes the classical approach to planning, whereas planning is evolved to be strategic planning under the hegemony of global capitalism with 1980?s.As a case study, planning experience of Turkey is elaborated by making references to its historical turning points determined as the political struggle. In those historical turning points, planning process in political ? administrative realm is observed. Then, the analysis focuses on the nature of conflict and its implications on the organization and administration of planning.