Orta Karadeniz Bölgesi buğday ekim alanlarında sorun olan yabani hardal (Sinapis arvensis L.)' ın herbisitlere dayanıklılık durumunun belirlenmesi ve çimlenme biyolojisinin araştırılması
Determination of the herbicide resistance status of wild mustard (Sinapis arvensis L.), a problem in wheat culturements of the Central Black Sea Region, and its growth biology
Yazar: NAGEHAN ÇİL TURGUT
Danışman: PROF. DR. HÜSREV MENNAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Ülkemiz buğday ekim alanlarında yabancı ot sorunun çözümünde yaygın olarak kullanılan yöntemlerden biri kimyasal mücadeledir. Buğday üretim alanlarında yabancı ot mücadelesinde giderek yoğun olarak kullanılan herbisitlerin sağladıkları yararların yanında birçok soruna da neden olduğu bilinmektedir. Kullanılan herbisitin hedef yabancı ot populasyonunu kontrol etme kabiliyetinin azalması veya ortadan kalkması olarak tanımlanan herbisit dayanıklılığı sorunların başında gelmektedir. Orta Karadeniz Bölgesinde gerek ekiliş alanı gerekse üretim alanı bakımından Samsun, Amasya ve Çorum illeri bölgede buğday tarımının yoğun yapıldığı illerdir. Buğday üretim alanlarında karşılaşılan yabancı otlar içerisinde yabani hardal (Sinapis arvensis L.) önemli ve yaygındır. Bu çalışma ile Samsun, Amasya ve Çorum illerinden toplanan 139 S. arvensis populasyonlarında mücadelesinde yoğun olarak kullanılan 2,4-D+dicamba ve 2,4-D+florasulam aktif maddeli herbisitlere karşı dayanıklılık durumu ve dayanıklı/duyarlı olduğu tespit edilen populasyonların çimlenme biyolojisi çalışmaları araştırılmıştır. Toplanan yabani hardal populasyonları sera koşullarında 2,4-D+dicamba ve 2,4-D+florasulam 2N (doz) tarama testine tabi tutulmuş ve dayanıklılık şüphesi belirlenen populasyonlarından sera koşullarında F2 dölleri elde edilmiştir.  Elde edilen F2 populasyonları ile doz-etki denemeleri yürütülmüştür. 2,4-D+dicamba aktif maddeli herbisite toplamda 9 populasyon, 2,4-D+florasulam aktif maddeli herbisite 16 populasyonun dayanıklı olduğu tespit edilmiştir. Çimlenme biyolojisi çalışmalarında S. arvensis' in farklı sıcaklık, pH ve tuz konsantrasyonlarında çimlenme oranları (%) açısından iller arasında farklılıklar olduğu tespit edilirken, dayanıklı ve duyarlı populasyonlar arasında herhangi bir fark olmadığı bulunmuştur.

Abstract:
Chemical control is one of the most commonly used methods for the solution of weed problem in wheat production areas of our country.It is known that herbicides, which are increasingly used in weed control in wheat production areas, cause many problems as well as the benefits they provide.Herbicide resistance, which is defined as the decrease or disappearance of the ability of the herbicide used to control the target weed population, is one of the leading problems. In the Central Black Sea Region, Samsun, Amasya and Çorum provinces are the provinces where wheat cultivation is intense in the region, both in terms of cultivation area and production area. Among the weeds encountered in wheat production areas, Wild Mustard (Sinapis arvensis L.) is important and common. In this study, the resistance status of herbicides with 2,4-D+dicamba and 2,4-D+Florasulam, which are used extensively in the control of 139 S. arvensis populations collected from Samsun, Amasya and Çorum provinces, and the ecological adaptation of the populations determined to be resistant/susceptible. studies have been investigated. The collected S. arvensis populations were subjected to 2,4-D+dicamba and 2,4-D+florasulam 2N (dose) screening test under greenhouse conditions and F2 progeny were obtained by planting in the greenhouse from the populations with suspected resistance.Dose-effect trials were conducted with the resulting F2 populations. It was determined that a total of 9 populations were resistant to herbicide with 2,4-D+dicamba active ingredient, and 16 populations were resistant to herbicide with 2,4-D+florasulam active ingredient.In ecological adaptation studies, it was determined that there were differences between provinces in terms of germination percentages of wild mustard at different temperatures, pH and salt concentrations, while there was no difference between resistant and susceptible populations.