Tip 2 diyabetes mellitus tanısı olan hastaların son beş yıldaki HBA1c ve metabolik parametrelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of HBA1c and metabolic parameters of the patients diagnosed with Type 2 diabetes mellitus in the last five years
Yazar: HACI OSMAN YİĞİT
Danışman: UZMAN NİSBET YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Glisemik indeks = Glycemic index ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Hipoglisemik ajanlar = Hypoglycemic agents ; Lipidler = Lipids ; İnsülin = Insulin

Özet:
Tip 2 diyabetes mellitus tüm dünyada prevelansı hızla artan ciddi bir halk sağlığı problemidir. Tüm dünyada gerek kardiyovasküler hastalıklara katkıda bulunarak gerekse direkt olarak mortaliteye neden olan ilk sıradaki hastalık gruplarında yer almaktadır. Diyabetes mellitus mikrovasküler ve makrovasküler komplikasyonlarla hemen hemen tüm kardiyovasküler sistemi etkilemektedir. Bu nedenle diyabetes mellitus periferik arter hastalığı, serebrovasküler hastalıklar ve diğer aterosklerotik hastalıkların etyopatogenezinde büyük bir rol oynamaktadır. Dünyada birçok merkezde gerçek yaşam verileri ile ülkelerin diyabet kontrol düzeyleri ve metabolik düzeyleri hakkında çalışmalar yapılmıştır. Ülkemizde tip 2 diyabetli hastalarda diyabet regülasyonunun ve metabolik düzeyin ne durumda olduğu hakkında kapsamlı çalışmalar sınırlıdır. Bu nedenle Türkiye'de referans bir hastane olan Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde tedavi hedeflerine ne düzeyde ulaşıldığı, hangi ilaçlarla bu hedeflere ulaşıldığı, tip 2 diyabetes mellitus hastalarında metabolik parametrelerin ne düzeyde olduğunu ve eşlik eden komorbiditelerini araştırmak için bu çalışma planlandı. Çalışmaya tip 2 diyabetes mellitus tanısı olan ve bir yılda en az 3-6 ay aralıklarla en az 2 kere HbA1c düzeyi bakılan toplamda 2952 hasta dahil edildi.Cinsiyete, yaşa, diyabet süresine, HbA1c düzeyine, LDL-kolesterol düzeyine, mikro-makrovasküler komplikasyon ve tedavi rejimlerine göre analizler yapıldı. Çalışmamıza 2952 adet son beş yıl içerisinde hastanemize başvurusu olan ve bir yılda en az 3-6 ay aralıklarla en az 2 kere HbA1c düzeyi bakılan hastalar dahil edildi. Ortanca diyabet süresi 10 yıl olarak saptandı. Ortanca açlık kan şekeri düzeyi 158 mg/dl, ortanca tokluk kan şekeri düzeyi 243 mg/dl ve ortalama HbA1c 8,3 ± 1,7 olarak bulundu. Hastaların %22'sinde HbA1c düzeyinin %7'nin altında; %78'inde ise HbA1c düzeyinin %7 ve üzerinde olduğu saptandı. Çalışmamızda tüm popülasyonda ortanca GFR düzeyi 88 ml/min/1.73m2 olarak saptandı. GFR'si <60 ml/min/1.73m2 olan hasta düzeyi %14, >60 ml/min/1.73m2 olan hasta düzeyi ise %85,9 olarak saptandı. Bizim çalışmamızda ortanca LDL-kolesterol düzeyi, tüm popülasyonda 108 mg/dl, ortalama HDL-kolesterol düzeyi 46,9 ± 12,6 mg/dl ve ortanca trigliserid düzeyi 155 mg/dl saptandı. Çalışmamızda LDL– kolesterol düzeyi hedef aralıkta (<100 mg/dl) olan hasta düzeyi %40,9 olarak bulundu. Geri kalanında LDL-kolesterol düzeyi hedef düzeyin üzerinde saptandı. Çalışmamızda tüm popülasyonda vakaların yalnızca
%9,6'sında hem glisemik hem de lipit kontrolü sağlandığı saptandı. Çalışmamızda hastalarının %64,2'sinde idrar albümin-kreatinin oranının normal aralıkta olduğu; %27,6'sında idrar albümin-kreatinin oranının mikroalbuminuri düzeyinde olduğu ve %8,1'inde ise idrar albümin-kreatinin oranının makroalbuminuri düzeyinde olduğu saptandı. Çalışmamızda hastaların %27,2'sinde sadece mikrovasküler komplikasyon, %12,4'ünde sadece makrovasküler komplikasyon ve vakaların %8,5'inde hem mikrovasküler hem de makrovasküler komplikasyon saptanmıştır. Bizim çalışmamızda vakaların %45,5'inde hipertansiyon tanısı olduğu saptanmıştır. Çalışmamızda herhangi bir anti-diyabetik ilaç kullanmayan hasta düzeyi %0,2, sadece insülin kullanan hasta düzeyi %14,9, sadece oral antidiyabetik kullanan hasta düzeyi %43, hem oral anti-diyabetik hem de insülin kullanan hasta düzeyi %41,9 olarak saptandı. İnsülin rejimleri bazal, bazal- bolus ve mix insülin olarak kullanılmış olup her üç grupta da benzer oranlarda kullanım olduğu gözlemlendi. Sonuç olarak, ülke çalışmamızda bu değerli bulgularla, ülkemizde diyabet hastalığında regülasyon bağlamında nerede olduğumuz, tedavi rejimleri, eşlik eden metabolik problemler, komorbiditeler ve mikro- makrovasküler komplikasyonlar açısından bir değerlendirme yaptık.
Anahtar kelimeler: Tip 2 Diabetes Mellitus, OAD, İnsülin, Glisemik Kontrol, Lipid Kontrol

Abstract:
Type 2 diabetes mellitus is a serious public health problem with an increasing prevalence all over the world. It is within the first disease group contributing to cardiovascular diseases and directly causing mortality all around the world. Diabetes mellitus affects almost the whole cardiovascular system with microvascular and macrovascular complications. Thus, diabetes mellitus has a crucial role in etiopathogenesis of peripheral arterial disease, cerebrovascular diseases and other atherosclerotic diseases. There have been a number of global studies on diabetes control levels and metabolic levels of countries with real-life data in numerous centers. There is a limited number of studies on diabetes regulation and the status of metabolic level of type 2 diabetes mellitus patients in our country. Hence, this study was devised to study the level of achievement for treatment targets, the medicines leading to these targets, the level of metabolic parameters in type 2 diabetes mellitus patients, and accompanying comorbidities in Ankara Numune Training and Research Hospital, a reference hospital in Turkey. 2952 patients in total were incorporated into the study who were diagnosed with type 2 diabetes mellitus and checked for HbA1c levels at least 2 times with a 3-6 month-intervals. Analyses were conducted in relation to gender, age, diabetes duration, HbA1c level, LDL-cholesterol level, micro-and macro-vascular complications and treatment regimes. 2952 patients were incorporated into our study, who were followed in our hospital within the last five years and checked for HbA1c levels at least 2 times with 3-6 month-intervals. Median diabetes duration was detected as 10 years. Median fasting blood sugar levels was found as 158 mg/dl, median postprandial blood sugar level as 243 mg/dl, and mean HbA1c as 8.3 ± 1.7. HbA1c levels of 22% of the patients were detected to be below 7%, and HbA1c levels of 78% of the patients were detected as 7% and above. In our study, median GFR levels of the whole population was detected as 88 ml/min/1.73m2. The level of patients with a GFR <60 ml/min/1.73m2 was detected as 14%, and the level of patients with a GFR >60 ml/min/1.73m2 was detected as 85.9%. In our study, median LDL-cholesterol level was detected as 108 mg/dl, mean HDL-cholesterol level as 46.9 ± 12.6 mg/dl and median triglyceride level as 155 mg/dl in the whole population. In our study, the level of patients within the target interval (<100 mg/dl) for LDL-cholesterol level was found as 40.9% whereas LDL-cholesterol level was detected to be above the target level for the rest. In our study, it was detected that only 9.6% of the cases provided both glycemic and lipid control within the whole population. It was detected in our study that 64.2% of the patients had a normal range of urine albumin creatinine rate, 27.6% had microalbuminuria level of urine albumin creatinine rate, and 8.1% had macroalbuminuria level of urine albumin creatinine. In our study, 27.2% of the cases presented only microvascular complications, 12.4% presented only macrovascular complications, and 8.5% presented both microvascular and macrovascular complications. It was determined in this study that 45.5% of the cases had hypertension diagnosis as well. In this study, the level of patients not using any anti-diabetic medicine was detected as 0.2%, the level of patients using only insulin as 14.9%, the level of patients using an oral antidiabetic as 43%, and the level of patients using both oral anti-diabetic and insulin as 41.9%. Insulin regimes were used as basal, basal-bolus and mixed insulin, and all three groups presented similar rates of use. Consequently, with these valuable results in our national study, we have conducted an assessment for our location in relation to regulation of diabetes mellitus disease, treatment regimes, accompanying metabolic problems, comorbidities and micro- and macro-vascular complications in our country.
Keywords: Type 2 Diabetes Mellitus, OAD, Insulin, Glycemic Control, Lipid Control