Sera koşullarında çinko noksanlığına sahip bir toprakta farklı çinko düzeylerinde ve organik kaynakların buğdayın büyümesi üzerine etkisi
The effect s of different zinc levels and organic sources on wheat growth in a zinc deficient soil under gereenhuse conditions
Yazar: MEHMET BAHADIRLI
Danışman: DOÇ. DR. M. BÜLENT TORUN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çinko noksanlığı toprakta ve bitkide oldukça yaygın bir beslenme sorunudur. Bu sorun toprakta yüksek pH, yüksek kireç, ağır bünye ve yetersiz organik madde düzeyi ile daha da ağırlaşmaktadır. Çinko noksanlığından kaynaklı verim kayıpların önüne geçmek için farklı karakterli organik materyaller toprağa kazandırılması önemlidir. Bu amaçla serada, inkübasyonlu ve inkübasyonsuz koşullarda farklı Zn düzeylerinde (Zn0= 0 mg Zn kg-1, Zn5= 5 mg Zn kg-1) toprağa yapılan ahır gübresi (AhG), leonardit (LEO) ve leonardit +ahır gübresi (LEO+AhG) uygulamalarının buğdayın yeşil aksam kuru madde ve yeşil aksam Zn konsantrasyonu üzerine etkisi belirlenmiştir.Çinko noksanlığında bitkinin yeşil aksam kuru madde verimi 1.82 gr saksı-1, buna karşılık Zn uygulamasında ise aynı değerin 3.82 gr saksı-1 olduğu bulunmuştur. Kontrole göre Zn ile sağlanan verim arış oranı % 110 olduğu belirlenmiştir. Aynı oranın sap+başak verimi için % 422 olduğu belirlenmiştir. İnkübasyonsuz koşullarda elde edilen bu oranlara karşılık, inkübasyonlu koşullarda aynı oranların sırasıyla % 9.7 ve % 11.6 olduğu saptanmıştır. Bu da inkübasyon uygulamasının bitkinin Zn beslenme aktivitesini azalttığını göstermektedir.Çinko noksanlığında organik materyal uygulamalarının bitki büyümesini arttırdığı görülmüştür. Söz konusu koşulda kontrol uygulamasına göre (1.82 gr saksı-1) toprağa leonardit ilavesiyle sağlanan verim artış oranın % 68, aynı değerin ahır gübresi ve leonardit+ahır gübresi uygulamalarında ise sırasıyla % 104 ve % 105 olduğu bulunmuştur. Buna karşılık inkübasyonlu uygulamada aynı değerlerin sırasıyla % 6, % 112 ve % 106 olduğu saptanmıştır.İnkübasyonsuz uygulamalara göre inkübasyonlu uygulamalardaki bitkilerin yeşil aksam Zn konsantrasyonları oldukça düşük olduğu bulunmuştur. İnkübasyonsuz koşullarda bitkinin yeşil aksam Zn konsantrasyonu 6.4-126.2 mg kg1, inkübasyonlu koşullarda aynı değerlerin 7.2-55.7 mg kg-1 arasında değiştiği belirlenmiştir.Çinko noksanlığına sahip topraklara özelikle kolay mineralize olabilir organik kaynakların kullanılması önerebilir. Bu şekilde Zn noksanlığından kaynaklı büyüme ve verim azalmalarının önüne geçilebilir.

Abstract:
Zinc deficiency is very widespread nutritional problem in soil and plant. This problem is further aggravated by high soil pH, high lime content, fine texture, and lower levels of organic matter. To avoid losses in shoot and grain yield due to Zn deficiency, different characteristics of organic materials is important to apply in soils. For this purpose, the effects of different levels of Zn (mg Zn kg-1 Zn0 = 0, Zn5 = 5 mg Zn kg-1) manure, leonardite, and leonardite + manure applications on shoot dry matter, and shoot Zn concentrations were determined under greenhouse, and incubated and non-incubated conditions.Under Zn deficiency conditions, amount of shoot dry matter production was found as 1.82 g pot-1, whereas same values were found as 3.82 g pot-1 under sufficient Zn conditions. Shoot dry matter was increased up to 110 % by Zn application compared to no Zn application. The same ratio was determined to be 422 % for stem + grain yield under no incubated conditions in soil. However, the same rates were 9.7% and 11.6% in incubated conditions respectively. This results showed that incubation in soil was reduces the Zn nutrition activity in plant.Plant growth was increased by application of organic material in Zn deficient soil. Adding leonardit, manure and manure + leonardit in soil enhanced dry matter production by 68 %, 104 % and 105 % of wheat, respectively.Shoot Zn concentration in plants was lower under incubated conditions in soil compared conditions to without incubation. Under incubated and not incubated conditions, shoot Zn concentration in plant changed between 6.4-126.2 mg kg-1 and 7.2-55.7 mg kg-1, respectively.It is suggested that organic materials which can easily mineralize, should be used in Zn deficient soil. In this way, the losses from shoot dry matter and grain yield due to Zn deficiency may be prevented