Tasarım elemanı olarak tipografi: Algı ve anlam ilişkileri
Typography as a design element: Perception and meaning relations
Yazar: İREM FULYA ÖZKAN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET DOLUNAY
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Algı = Perception ; Anlam = Meaning ; Grafik tasarımı = Graphic design ; Gösterge bilim = Semiotics ; Tasarım = Design ; Tipografi = Typography

Özet:
Grafik tasarımı alanındaki gelişmeler, hedef kitlenin bilgi alma ve bilgiyi işleme biçimlerini aşamalı olarak etkilemektedir. Günümüz teknolojilerinin hâkim olduğu bu modern ortamda, tasarımlarda sunulan iletilerin yorumlanmasına yardımcı olmak için daha hızlı referanslar aramaktayız.
Tezin çalışma konusu, teknolojik gelişmelere rağmen, tipografinin kendi başına yeni bir tasarımsal varlığa dönüştüğü gerçeğinin göz ardı edilmesi nedeniyle ortaya çıkmıştır. Çalışmada, tipografinin, iletiyi sadece hedef kitleye okutarak taşıması dışında, kendisinin fiziksel varlığı ile de hedef kitlenin algı-anlam süreçleri üzerinde doğrudan bir etkiye sahip olduğu bilinmeli ve bu bilgi doğrultusunda tasarımlarda yer edinmesi gerekliliği üzerine durulmuştur.
Bu tezde, günümüzde grafik tasarımı alanı ile iç içe geçmiş olan tipografik elemanların anlamları ve hedef kitle üzerindeki etkileri algı ve anlam kavramları çerçevesinde incelenmiştir. İlk bölümde, tasarım alanlarında olduğu gibi, tipografi alanında da ön plana çıkan algı ve anlam kavramları incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde, tipografinin, tarihsel gelişimi ve değişimi ışığında, tasarım ürünlerindeki mesaj iletme kaygısına yönelik grafik tasarımında edindiği rol ortaya çıkarmak istenmiştir. Son bölümde ise, incelenen tipografik tasarımlar, algı-anlam süreçleri kapsamında göstergebilim analiz yöntemi kullanılarak, hedef kitle tarafından tanımlanan ve bağlamlanan manipülatif anlamların nasıl oluşturulduğunu örneklemektedir.
Bu tez, gelişen tasarım anlayışı kapsamında tipografi alanına etkili ve etkileşimli iletişim modelleri geliştirilmesi açısından önemlidir. Bu tez kapsamında geliştirilen kavramsal çerçeve, tipografinin semantik ipuçlarının hedef kitle üzerindeki beklenen etkilerini ayrıntılandırandırarak yeni araştırma alanlarına olanak sağlamaktadır.

Abstract:
Developments in the field of graphic design progressively affect the target audience's perception and processing the information. In this modern environment dominated by today's technologies, we seek faster references to help interpret the messages presented in the designs.
The subject of the thesis emerged due to the fact that typography, in spite of technological developments, turned into a new design entity in itself. In the thesis, it is emphasized that typography has a direct effect on the target audiences' perception and meaning processes not only the information it carries but also with its physical presense.
In this thesis, the meanings of the typographic elements which are intertwined with the field of graphic design and their effects on the target mass are examined within the framework of perception and meaning concepts. In the first part, the concepts of perception and meaning which are prominent in the field of typography as in the fields of design are examined. In the second part of the study, it was aimed to reveal the role of typography in graphic design for the purpose of message transmission in design products in the context of historical development and change. In the last section, the typographic designs are examined to illustrate how manipulative meanings are defined and defined by the target audience by using the semiotic analysis method within the context of perception and meaning processes.
This thesis is important in terms of developing effective and interactive communication models in the field of typography within the scope of developing design approach. The conceptual framework developed within the scope of this thesis provides new research areas by elucidating the expected effects of the semantic tips of typography on the target audience.