Tamamlayıcı beslenme konusunda annelere verilen eğitimin bilgi ve uygulamalarına etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of training given to mothers on complementary feeding on their knowledge and practices
Yazar: ASLIHAN ÇİFTÇİLER
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN ÖZÇAKAR ; UZMAN GİZEM LİMNİLİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ana-baba eğitimi = Parents education ; Anne eğitimi = Mother education ; Anneler = Mothers ; Antropometri = Anthropometry ; Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Bebekler = Infant ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme tedavisi = Nutrition therapy ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies

Özet:
Giriş ve Amaç: Dünya sağlık örgütü (DSÖ) ilk 6 ay yalnızca anne sütü ile beslenme, 6. aydan sonra uygun tamamlayıcı besinler başlanarak anne sütü ile beslenmenin en az 2 yaşına kadar sürdürülmesini önermektedir. Ülkemizde pek çok anne bebeğine tamamlayıcı besinleri 6. aydan önce başlamaktadır. Hayatın ilk iki yılı optimal büyüme ve gelişmenin sağlanması için kritik bir pencere olarak kabul edilmektedir. Tamamlayıcı gıdalar uygun ve dengeli verilmediğinde hayatın ilerleyen dönemlerinde obezite, diyabet gibi pek çok hastalığa zemin oluşturmaktadır. Annelerin zamanında ve uygun şekilde ek gıdaya başlamaları çocukların yaşam boyu sağlıkları açısından oldukça önemlidir. Bu nedenle, özellikle annelerin ek besinlere başlama konusundaki bilgileri ve uygulamalarının belirlenmesi, varsa eksik ve hataların ortaya konulması gerekmektedir. Bu araştırmanın amacı DEU Aile Sağlığı Merkezlerinde (ASM) izlenen 0-6 ay bebekleri olan annelerin ek gıdaya başlama konusundaki bilgilerini ve uygulamalarını ortaya koymaktır. Ayrıca annelere verilen tamamlayıcı beslenme konusundaki eğitim müdahalesinin bebeklerin büyümesi üzerindeki iyileştirici etkisini görmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: DEU Eğitim Aile Sağlığı Merkezlerinde (ASM)'de yapılan çalışmamız prospektif müdahale tipindedir. Araştırmaya çeşitli nedenlerle DEU Eğitim Aile Sağlığı Merkezlerinde (ASM)'de bulunan 0-6 ay arası çocukları olan ve çalışmaya katılmayı kabul eden anneler dahil edildi. Çocukların annelerine müdahale ve anket öncesi bilgi verildi, yazılı bilgilendirilmiş onam formu alındı. 0-6 aylık bebekleri olan ve dahil olma kriterlerine uyan annelerden müdahale grubunda 60, kontrol grubunda 60 katılımcı çalışmaya alındı. Müdahale grubundaki annelere DSÖ önerileri ve uzman görüşü alarak oluşturduğumuz powerpoint sunumu şeklinde hazırlanan tamamlayıcı beslenme eğitim müdahalesini tablet üzerinden yüz yüze olarak uyguladık. Ardından her iki gruptaki annelere de sosyodemografik veriler ve literatür eşliğinde oluşturulan annelerin ek gıdaya başlama konusundaki bilgilerini ve uygulamalarını belirlemeye yönelik soruları içeren anketi yüz yüze uyguladık. Her iki gruptaki annelere de Sağlık Bakanlığının ek gıda ile ilgili broşürleri verildi. Her çocuğun kendi 6 ve 12. Aylarında boy kilo ölçümünü tamamladık. Çalışma müdahale grubunda 47, kontrol grubunda 44 katılımcı ile tamamlanmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS Statistics 25 programında analiz edildi. P<0,05 olduğunda istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Katılımcıların yargı cümlelerine verdikleri doğru cevaplara birer puan verilerek toplam bilgi ve tutum puanları hesaplandı. Katılımcıların toplam bilgi puanı ile müdahale ve kontrol gruplarının karşılaştırılması sonucu her iki grup arasında ortalama puanlarda istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Buna göre iki grup arasında bilgi puanında anlamlı bir değişim yoktur. Çalışmamızda kontrol grubunda doğum, 6. ay ve 12. aylarda bilgi puanı ile boy ve kilo arasında bir ilişki saptanmamıştır. Müdahale grubunda 6. Ayda kilo, 12. Ayda boy ile toplam bilgi puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Buna göre tamamlayıcı beslenme müdahale etkinliği çalışması bebeklerde antropometrik ölçümlerde iyileşme sağlayabilir. Tartışma ve sonuç: Tamamlayıcı beslenmeye geçiş sürecinde ailelere verilecek etkili eğitim yöntemleri, annelerin bilgi düzeylerini artırıp çocukların antropometrik değerlerinde iyileşme sağlayabilir. Bu konuda daha fazla çalışmaya gereksinim duyulmaktadır.

Abstract:
Introduction and objective: The World Health Organization (WHO) recommends breastfeeding exclusively for the first six months, and starting appropriate complementary foods after the 6th month, and continuing breastfeeding until the age of two. Many mothers in our country start complementary foods for their babies before the 6th month. The first two years of life are regarded as a critical window for optimal growth and development. When complementary foods are not given properly and in a balanced way, they form the basis for many diseases such as obesity and diabetes later in life. It has been shown that the frequency of diseases such as pneumonia and diarrhea increases in babies who are initiated early nutritional supplements. It is very important for mothers to start complementary nutrition in a timely and appropriate manner for the life-long health of children. For this reason, it is necessary to determine the knowledge and practices of mothers about starting complementary foods, and to reveal the deficiencies and errors, if any. The aim of this study is to reveal the knowledge and practices of mothers with 0-6 month-old babies followed up in DEU Family Medicine Centers (FMC) about starting complementary nutritions. In addition, we aimed to see the curative effect of the educational intervention on complementary nutrition given to mothers on the growth of babies. Materials and Methods: Our study, which was conducted in DEU Education Family Medicine Centers (FMC), is of the prospective intervention type. Mothers with children aged 0-6 months who were in DEU Education Family Medicine Centers (FMC) for various reasons and who agreed to participate in the study were included in the study. The mothers of the children were informed before the intervention and the questionnaire, and a written informed consent form was obtained. Of the mothers with 0-6 month-old babies who met the inclusion criteria, 60 participants in the intervention group and 60 participants in the control group were included in the study. We applied the complementary nutrition education intervention, which was prepared in the form of a powerpoint presentation, to the mothers in the intervention group, based on WHO recommendations and expert opinion, face-to-face on a tablet. Then, we applied a face-to-face questionnaire to the mothers in both groups, which was created in the light of sociodemographic data and literature, including questions to determine the mothers' knowledge and practices about starting solid food. The mothers in both groups were given the Ministry of Health brochures on supplementary food. We completed the height and weight measurement of each child in their 6th and 12th months. The study was completed with 47 participants in the intervention group and 44 participants in the control group. The data obtained from the research were analyzed in SPSS Statistics 25 program. P<0.05 was considered statistically significant. Results: Total knowledge and attitude scores were calculated by giving one point each for the correct answers given by the participants to the judgment sentences. As a result of the comparison of the total knowledge score of the participants with the intervention and control groups, there was no statistically significant difference in the mean scores between the two groups. Accordingly, there is no significant change in the knowledge score between the two groups. In our study, no relationship was found between the knowledge score at birth, 6th and 12th months, and height and weight in the control group. In the intervention group, a statistically significant relationship was found between weight at 6th month, height at 12th month and total knowledge score. Accordingly, complementary feeding intervention effectiveness study may improve anthropometric measurements in infants. Discussion and conclusion: Effective education methods to be given to families during the transition to complementary feeding may increase the knowledge level of mothers and improve the anthropometric values of children. More work is needed on this subject.