Türk sinemasında eğitim içerikli filmlerin eğitim unsurları açısından analizi
Analysis of educational movies in Turkish cinema in terms of constituents of education
Yazar: ŞULE ALTINBAŞ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA GÜNDÜZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı / Eğitimin Felsefi, Sosyal ve Tarihi Temelleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Eğitim = Education ; Film = Film ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ritüel = Ritual ; Sinema = Cinema ; Tasvir = Description ; Türk sineması = Turkish cinema ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Sinema, XIX.  yüzyıldan bu yana toplumların kültürlerine yerleşen yeni ve etkili bir sanat alanıdır. Ortaya çıktığı dönemden itibaren sinema, bir toplumun herhangi bir konuda zaman içinde geçirdiği evrimi incelemek için de önemli bir araçtır. Özellikle eğitim kurumu ve içinde barındırdığı dinamikler, sinemanın gelişimiyle birlikte sıkça filmlere konu olmuştur. Çağlar boyunca toplumların ve devletlerin varlıklarını sürdürebilmeleri için en önemli araç olan eğitime dair unsur ve figürler Türk sinemasında da kendine yer bulmuştur. Bu kapsamda Türk sinemasındaki eğitim içerikli filmlerde öğretmen, okul yöneticisi, öğrenci, eğitim ritüelleri ve eğitim ortamlarının nasıl ve hangi bağlamda yer aldıkları incelenmesi gereken bir alandır.
Araştırma, metodolojik olarak nitel araştırma yöntemlerinden içerik çözümlemesine dayalıyürütülmüştür. Türk sinemasında 1949-2015 arasında çekilen ve ilkokul, ortaokul ve lise düzeylerini kapsayan K12 okullarını içeren 52 film üzerinden öğretmen, okul yöneticisi, öğrenci, eğitim ritüelleri ve eğitim ortamları tasvirleri incelenmiştir. Araştırma verilerinin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Betimsel analizde önce filmlerde hangi eğitim unsurlarının inceleneceğine karar verilmiş, daha sonra bu unsurların nasıl tasvir edildikleri üzerine gözlem notları tutularak sık tekrar eden temalar belirlenmiştir.
Araştırma bulguları kapsamında, ulaşılan veriler şöyledir: Öğretmen temasında, öğretmenlerin en çok taşralı, kalkınmanın temsilcisi-kurtarıcı, cehalete karşı, fakir ama mutlu, idealist-mesleğine adanmış, güvenilir-hürmet gören, öğrenciye dokunabilen, resmi ideolojinin temsilcisi, otoriter, öğrenci karşıtı ve maskara öğretmen imajlarıyla tasvir edildiği belirlenmiştir. Okul yöneticileri temasında müdür ve müdür yardımcılarının en çok otoriter, maskara, öğrenci karşıtı, paragöz, öğrenci dostu, bürokrat ve idealist-mesleğine adanmış olarak tasvir edildiği gözlemlenmiştir. Öğrenci temasında öğrenci profili filmlerde eğitim ortamları olarak kullanılan ilkokul (köy ve şehir olarak ayrılmıştır), devlet lisesi, özel lise/kolej ve ev ortamlarına göre incelenmiştir. Eğitim ritüelleri temasında en sık gözlemlenen eğitim ritüelleri ise üniforma, selamlaşma, klasik oturma düzeni, cezalandırma, marş/ant/şiir ve resmi törenler/anma törenleri olarak belirlenmiştir. Eğitim ortamları temasında da öğrenci tasviri bölümünde olduğu gibi okul kademe ve türlerine göre köy ilkokulları, şehir ilkokulları, devlet liseleri, özel liseler/kolejler ve ev ortamlarına göre incelenmiştir.

Abstract:
Cinema is a new and influential art settled in societies' cultures since 19th century. Since its first appearance, it is also an important tool to examine the evolution of anything that a society has gonethrough. Especially education and its constituents have been the subjects of the movies since cinema started to develop. The constituents and figures of education which are the most crucial tools for a country to survive have also found a place in Turkish cinema. Within this context, how the teacher, school administrator, students, educational rituels and educational settings are interpreted in Turkish cinema are the fields that should be analyzed.
In this study, content analysis, which is one of the methods of qualitative research, was used to examine the portrayals of teachers, school administrators, students, educational rituals and educational settings in 52 movies that contain K12 schools consisting of primary, secondary and high schools and which were made from 1949 to 2015 in Turkish cinema. In the analysis process of the data, descriptive analysis was chosen to interpret the common themes of each predecided categories watching each film.
As a consequence of the research, the most frequent features were determined and grouped into themes.Teachers are mostly depicted as countryman, represantative of development-saver, against bigotry, poor but happy, idealist-dedicated, trustworthy- respected, touching to students, representative of the official ideology, authoritarian, against student and buffoon images. School administrators are mostly depicted as authoritarian, buffoon, against students, money grubber, student friendly, bureaucrat and idealist-dedicated. The profiles of students are examined according to the educational settings in the movies: primary school (separated as rural and urban), state high schools, private high schools and home environments. The most common educational rituals which were observed in the movies are uniform wearing, greeting, classical seating arrangement, punishment, march/poem/vows and national celebrations/commemorations.Similar to the students' profile section, educational settings are investigated according to the rank and types of schools such as rural primary school, urban primary schools, state high school, private high schools/ colleges and home.