Vehbi Süleyman Gavoçi'nin hayatı ve fıkıh eserleri
The life and fiqh works of Vahbi Sulajman Ghavizhi
Yazar: ADNAN SKENDERİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH YAKAR
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Arnavutlar, yüzyıllardır farklı dinlere mensup insanlarla birlikte hoşgörüye dayalı ‎bir toplumsal anlayışa sahiptir. Bu durum, günümüzde de devam etmekte, Arnavut ‎halkının en temel ve ayırt edici özelliğini teşkil etmektedir. 1912 yılında Arnavutluk ‎Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla, devleti kuran devlet erkânı ve toplumun önde gelen ‎Müslüman, Hıristiyan vb. dinî liderleri  birçok temel ilke ve değerin korunmasına önem ‎verdikleri gibi insanın temel haklarından biri olan inanç özgürlüğünün korunmasını da ‎vurgulamışlardı. 1944 yılına kadar toplumun en temel özgürlüklerinden biri olan  kendi ‎dinî inançlarını hür bir şekilde yaşama imkânı,  komünist rejimin kurulmasıyla  ‎vatandaşların elinden alınmıştır.‎
Ülkenin komünist rejime geçmesiyle, dinlere karşı her türlü baskı ve engellenme ‎yaşanmaya başlamıştı. Arnavutluk'ta yaşayan dinî liderler, komünist rejiminin ‎uygulandığı diğer ülkelerdeki uygulamalardan yola çıkarak, bu rejimin dinlere karşı sert ‎bir tutum takınacağını öngörmüşlerdi. Komünist rejim, sadece laik bir yönetim şekli ‎olmayıp aynı zamanda insanların hayatlarından dinî inançları yok edip ateist (inançsız) ‎bireyselliği amaçlıyordu. Nitekim bu amaçla dinî liderlerin toplumdaki otoritelerini sarsıp ‎onları etkisiz hale getirmeye çalıştılar ve bunun için onlara karşı çeşitli baskılar ve yeri ‎geldiğinde de şiddet  uyguladılar. 1967 yılında camilerin ve kiliselerin kapatılmasıyla ‎Arnavutluk, insanların dinî inançlarını özgürce uygulanmasının yasak olduğu ve bu hakkı ‎onların elinden alan dünyadaki tek ülke oldu.‎
Komünist rejimin dine karşı bu sert tutumunun sonuçlarından biri, Müslümanların ‎kendi dinî inançlarını hür bir şekilde yaşamaları için ülkelerini terk etmek oldu. Bu ‎nedenle  Arnavutluk'tan ayrılanlardan biri Süleyman Gavoçi ve ailesidir. Ailesiyle ‎birlikte Suriye'ye göç eden Süleyman Gavoçi, orada İslamî ilimler alanında eğitim alma ‎fırsatı yakaladı. Süleyman Gavoçi, kendisini İslamî ilimlerde geliştirerek saygın Arnavut ‎kökenli âlimlerinden biri oldu. Kitapları ve sohbetleriyle memleketinde yaşayan ‎Müslümanların İslamî bilgiler hususunda bilgilenmelerine katkı sağladı. Vehbi Gavoçi, ‎çalışmalarıyla Arnavut dünyasında bilinmekle birlikte yazdığı Arapça eserlerle dünya ‎âlimleri tarafından tanınmış ve tezimizde belirteceğimiz gibi âlimlerin takdirini de ‎kazanmıştır.‎
Anahtar Kelimeler: Arnavutlar, Arnavut Âlimler, Vehbi Süleyman Gavoçi, Suriye, ‎Fıkhî Kitaplar, Arnavut Fıkıhçılar.‎

Abstract:
Albanians have been living for centuries in an inter-religious harmony and ‎coexistence, which is now the main ethnic group of our nation. With the establishment ‎of the Albanian state in 1912, in addition to many values that the men of the state paid ‎attention to, including prominent Muslim and Christian clerics, one of these values was ‎the freedom of religion, as one of the rights basic human beings in any democratic ‎society. It was part of Albanian society until the establishment of the communist regime ‎in 1944.‎
	With the advent of communism, this process took a turn, as many Muslim and ‎Christian clerics, who were aware and had warned of the struggle of Bolshevism and ‎Communism against religion. The communist state was not a merely secular state, but a ‎state that aimed at the complete denationalization of society and its transformation into ‎an atheist society. In the first stage the violence exercised against the clergy by the ‎communist regime limited its authority in the community and gradually made its ‎existence impossible. Later, in 1967, the campaign for the closure of churches and ‎mosques, made Albania the only country in the world without the rights and freedoms ‎to practice religious beliefs.‎
	This ban caused many Albanian Muslims to leave their country in order to be ‎free to practice their free religion, one of these people was Shaikh Vahbi Gavizhi himself ‎who left with his family. to Syria, where he would have the opportunity to be educated ‎and receive religious knowledge to later become one of the most past Albanian scholars ‎and contribute with his writings and lectures to raise Islamic awareness among his ‎people.‎
	Vahbi Gavizhi with his work and dedication, in addition to being known in the ‎Albanian world, he also wrote a large number of works in Arabic, works which made ‎Vahbi Gavizhi famous even among the Arab scholars where we have also received some ‎words of their praise for Shaikh Vahbi where we will write them even within the work.‎
Keywords: Albanians, Albanians scholars, Vahbi Sulajman Gavizhi, Syria,Fiqh Books, ‎Albanians Fiqhists.‎