7.sınıf sosyal bilgiler ders kitabındaki görsellerle öğrenciler tarafından geliştirilen görsellerin karşılaştırılması
Comparison of the visuals in the 7th grade social studies textbook with the visuals developed by the students
Yazar: HİLMİ GÜVEN
Danışman: PROF. DR. MEHMET AÇIKALIN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Eğitim araçları = Educational tools ; Görseller = Visuals ; Kitaplar = Books ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education

Özet:
Dünya'da ve ülkemizde, bilim ve teknolojide atılan yeni adımlar hayatın birçok alanını etkilemektedir. Bu etkilenen alanlarının içerisinde eğitim dünyası da yer almakta ve sınıf içi-dışı, eğitim-öğretim materyalleri içerisinde teknolojinin ve internetin kullanımı artmaktadır. Buna rağmen yapılan birçok araştırma göstermektedir ki ders kitapları dünyada ve ülkemizde hala öğretmenler ve öğrenciler tarafından en çok kullanılan ders materyali durumundadır.  Bu nedenle ders kitaplarının gerek içerik gerek ise görsel bakımdan tasarım ilkelerine uygun şekilde hazırlanması derslerde hedeflenen amaçlara ulaşılması için önemlidir. Sosyal bilgiler dersinde yer alan kazanım alanları da düşünüldüğünde görsel ve içeriklerin doğru kullanımı ders kitaplarından elde edilecek verimi arttıracaktır. Yapılan çalışmalara bakıldığında; sosyal bilgiler ve diğer ders alanlarına ait ders kitaplarının gerek içerik gerek ise görsel bakımdan değerlendirilmesinin yapıldığı birçok çalışma vardır. Bu çalışmalar genelde görsel tasarım uzmanları, öğretmenlerle yapılan görüşmeler ve araştırmacı tarafından ders kitaplarının değerlendirilmesi şeklindedir. Öğrencilerin fikirlerinin, görüşlerinin ve çözüm önerilerinin yansıtıldığı çalışma sayısı oldukça azdır. Bu çalışma da bu eksiklik üzerinden literatüre farklı bir bakış açısı kazandırmak istemektedir. Araştırmanın amacı; 7.sınıf sosyal bilgiler ders kitabındaki görsellerle öğrenciler tarafından geliştirilen görsellerin karşılaştırılmasını yaparak gelecekte tasarlanacak ders kitaplarında öğrencilerin fikirlerinin de yer alabileceğini göstermektir. Çalışmada İstanbul ili Esenyurt ilçesinde yer alan Yusuf Özvatan Ortaokulunda eğitimlerine devam eden 7.sınıf seviyesinde 35 öğrenci katılımcı olarak yer almıştır. Katılımcılar içerisinde farklı yetenek ve ders başarısına sahip kız ve erkekler yer almıştır. Katılımcılar görselleri, tasarım ilkelerine göre hazırlanan anketler ile değerlendirip, yeniden tasarlamalarına ve bu görsellerin yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla karşılaştırmasına dayanan bu araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Araştırma problemleri ile veri toplama sürecinde nicel ve nitel her iki yaklaşım birlikte ele alınmıştır. Creswell' in eğitsel araştırmalarda sınıflandırdığı karma araştırma yöntemlerinden, araştırma sürecinde önce nicel verilere ulaşıp oradan elde edilen sonuçlar ile nitel verilere devam edildiği için açıklayıcı karma yöntem kullanılmıştır. Katılımcılar ders kitaplarında yer alan görseller ile kendi tasarladıkları görselleri renk, boyut, kolay anlaşılabilir olma, ilgi ve merak uyandırıcı ve kendi seviyelerine uygunluk açısından farklı bulmuştur. Katılımcıların tasarladıkları görsellerde de bu farklılıkları yansıtarak ders kitaplarında yer alan görsellerden farklı görseller tasarlamışlardır.  Görüşmelerle bu farklılıkların nedenlerinin sorgulandığı araştırma sonuçları göstermiştir ki ders kitaplarının tasarımında öğrencilerin görüşlerine, seviyesine, ilgi ve meraklarına önem vermek, renk, boyut ve sayfa düzenindeki yeri ile ilgili fikirlerini göz önüne almak ders kitaplarının verimini olumlu yönde etkileyecektir.

Abstract:
In the world and in our country, new steps in science and technology also affect many areas of life. The world of education is also included in these affected areas, and the use of technology and the internet is increasing within the classroom-outside, educational-teaching materials. Despite this, many studies show that textbooks are still the most used course material by teachers and students in the world and in our country. Therefore, it is important that textbooks are prepared in line with the principles of visual design, both content and content, to achieve the goals targeted in the courses. The correct use of visual and content, given the areas of gain in the social science course, will increase the efficiency of the textbooks. Given the work done, there are many studies in which textbooks for social science and other course areas are evaluated visually, whether content is required. These studies are usually visual design experts, interviews with teachers, and evaluating textbooks by the researcher. The number of studies where students' ideas, opinions and solution proposals are reflected is very few. This study also wants to give literature a different perspective through this lack. The aim of the research is to compare the images in the classroom 7th social science ideas can be included in future textbooks. In the study, Yusuf Özvatan in Esenyurt district of İstanbul province has participated in 35 students in the 7 grade level who continue their education in the Middle School. Participants included girls and men with different skills and course success. This research, based on the delegates' assessment of images with surveys based on design principles, their redesign, and their comparison of these images through semi-structured interviews, has been used in a mixed way. Both quantitative and qualitative approaches were discussed together in the process of data collection with research problems. Through the mixed research methods that Creswell categorized in educational research, the descriptive hybrid method was used as the results obtained from the research process were obtained first and qualitative data continued. The participants found the visuals in the textbooks and their own designs different in terms of color, size, easy to understand, interest and curiosity, and fit to their own level. The images that the participants designed also reflected these differences, and they designed different images from the images in the textbooks. Research results have shown that the reasons for these differences with the discussions have been questioned, and that in the design of textbooks, it will positively affect the efficiency of textbooks, taking into consideration their opinions, level, interest and interest, and their views on color, size and page layout.