İkinci Dünya Savaşı sonrası mimarlık hayalleri: Ütopya eskizleri
Architectural dreams of the post Second World War period: Utopia sketches
Yazar: AKIN SEVİNÇ
Danışman: PROF.DR. FERHAN YÜREKLİ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mimari tasarım = Architectural design ; Ütopya = Utopia

Özet:
Platon'dan beri ideal toplumun nasıl olması gerektiğine dair birçok fikir ortayaatılmıştır. Bu fikirlerin büyük bir kısmı, ideal topluma ulaşılabilmesi için öncelikle idealtoplumun yaşayacağı mekânların tasarlanması gerektiği görüşüne dayanır ve bu görüşyardımıyla birbiri ardına farklı ideal toplum modelleri ortaya konur. Dünya tarihinde,?ütopya eskizleri? olarak adlandırdığımız bu modellerin yoğun olarak üretildikleri veyoğun tartışma ortamları yarattıkları dönemlerin günümüze en yakın olanı 1960'lı yıllarolarak bilinen dönemdir. İkinci Dünya Savaşı sonrası yaşanan yoğun sanayileşmeyebağlı beliren olanakların, bilimsel ve teknik gelişmelerin yarattığı beklentilerin,kentlerin hızlı büyümeleri sonucu yaşanmaya başlanan sıkıntıların, toplumsal hayattagündemi belirleyen farklı tartışmaların ve mimarlıkta yeni arayışların ortaya çıkışınadenk gelen bu canlı dönemde, birbiri ardına birçok hayali proje tasarlanmıştır. Buütopya eskizlerinin ağırlıklı olarak yoğunlaştıkları üç ana yaklaşımdan söz edilebilir.Bunlardan ilki, kentlerin giderek doğayı daha çok tahrip etmeleri sorunundan hareketle,doğa ve yerleşim mekânları arasında yeni ilişki biçimleri arayan yaklaşımdır. İkinciyaklaşım, sanayileşmeye bağlı olarak, oluşacak sanayi toplumunun yaşayacağıyerlerin nasıl olacağı düşüncelerine bağlı projelerin geliştirilmesini sağlar. Üçüncüsüde, varolan kentler için tasarlanacak projeler aracılığıyla, bu kentlerin sorunlarınıngiderilmesine yönelik yaklaşımdır. Bu projeleri, birbirleri aracılığıyla anlamaya vedeğerlendirmeye çalışmak, günümüzün farklı yaklaşımlarıyla yeniden değerlendirmek,?verimsiz? ve ?ütopyasız? bir dönem olarak tanımlanan günümüz ortamına farklı bakışaçıları ve -belki de- çıkış noktaları getirecektir.Anahtar Kelimeler: Ütopya, Hayali Proje, Rüya, 1960'lar, Endüstrileşme

Abstract:
Since Plato, many ideas have been suggested regarding how the ideal societyshould be. Many of these ideas are based on the concept that, to reach the idealsociety; places should be designed where ideas society will live and different idealsociety models are consecutively designed assisted by this concept. In the Worldhistory, the most recent of the periods when these models that we name as ?utopiasketches? are produced intensely and caused intense discussion milieu is the period,which we name as 1960?s. Many imaginary projects have been consecutively designedin this active period which coincides to the development of possibilities related tointense industrialization after the Second World War, expectations created byscientific and technical development, difficulties started to be experienced after fastdevelopment of the cities. Three main approaches may be mentioned where theseutopia sketches are predominantly concentrated. First of these is the approach thatsearches new relationship forms between nature and residential areas, originatingfrom the problem that cities destroy nature increasingly. The second approach, basedon industrialization, makes it possible to develop projects related to the argumentshow the places where the newly formed industrialized societies will live. The thirdapproach is the approach towards resolution of the problems of existing cities bydesigning new projects for these cities. To try to understand and evaluate theseprojects, to re-evaluate them by contemporary approaches, will bring differentperspectives and ?possibly- starting points to our contemporary medium, which isdescribed as ?infertile? and ?utopialess? period.Keywords: Utopia, Imaginary Projects, Dream, Sixties, Industrialization