Dijital çağda tekstil tasarımı ve tasarımcının rolü
Texile design and role of the designer in the digital age
Yazar: NESLİHAN ÖPÖZ VURAL
Danışman: PROF. İDİL AKBOSTANCI
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Tekstil Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Tekstil tasarımı, elyaftan kumaşa, yüzey tasarımından forma ve nihai ürüne ulaşılan geniş bir süreci kapsamaktadır. İçinde bulunulan dönemin izlerinin, izlenebilmesine olanak sağlayan tekstil tasarımı; çağın teknolojik, ekonomik, toplumsal ve kültürel gelişim süreçlerine paralel olarak değişim gösteren alanların başında gelmektedir. Tekstil kendi içinde dokuma, örme, baskı ve giyim tasarımı alanlarına ayrılmış olsa da tüm alanlarda bu değişimi görmek mümkündür. 20. yüzyılda yaşanan teknolojik gelişmeler, 1980'lerden itibaren dijitalleşmeyi de beraberinde getirmiştir. 21. yüzyılın 'dijital çağ' olarak adlandırılmasını sağlayan dijitalleşmenin, tüm disiplinlerde olduğu gibi tekstil tasarımı alanında da avantaj ve dezavantajları vardır. Teknoloji, malzeme, süreç ya da üretim yöntemlerinde yaşanan değişim, tekstil tasarımını olgusal anlamda da sorgulamalara itmekte ve tasarımcı kavramının bu sürece olan etki ve görevleri irdelenmektedir. Bu durum Endüstri Devrimi'nde yaşanan teknolojiye karşı kimi davranışlardan farklı olarak, tasarımcının dijital çağda bu süreçlere hangi aşamalarda ve nasıl dahil olması gerektiği sorgulamalarını getirmektedir. Dijitalleşen yeni dünyada, insanın kendini ve var olduğu ortamı ifade etme biçimi de değişikliğe uğramış, böylece yeni anlatım biçimleri doğmuştur. Bu çalışmada dijitalleşmenin sağladığı olanakların tekstilin; dokuma, örme, baskı, giyim tasarımı alanlarına olan etkisi ve tasarımcının bu gelişmeler ile kurduğu etkileşim ele alınacaktır. Dijitalleşmenin getirdiği yenilikleri anlatmak ve bu yenilikler doğrultusunda tekstil tasarımcısının görevlerini, işlevini ve kavramsal açıdan değişen tanımını yeniden belirlemek, çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Dijitalleşmenin başladığı 20. yüzyılın son yıllarından, içinde bulunduğumuz dijital çağa kadar, gündeme gelen yeni teknolojilerin tekstil tasarımını etkilediği süreçler çalışmanın kapsamını oluşturmaktadır. Bu çalışmada çağın gelişmelerine eş zamanlı olarak tasarımcı kavramının da değişimlere dâhil olduğu bu süreç, 'teknoloji-tasarım-tasarımcı' etkileşimi ekseninde ele alınmıştır.

Abstract:
Textile design covers a wide range of processes from fiber to fabric, from surface design to form and the final product. Textile design that allows traces of the current period to be traced; It is one of the leading areas that change in parallel with the technological, economic, social and cultural development processes of the age. Although textile is divided into weaving, knitting, printing and clothing design areas, it is possible to see this change in all areas. Technological developments in the 20th century have brought about digitalization since the 1980s. Digitalization, which has enabled the 21st century to be called the 'digital age', has advantages and disadvantages in the field of textile design, as in all disciplines. The change in technology, material, process or production methods pushes textile design into questioning in a factual sense, and the effects and duties of the concept of designer on this process are examined. This situation raises questions about how and at what stages the designer should be involved in these processes in the digital age, unlike some attitudes towards technology experienced in the Industrial Revolution. In the new digital world, the way people express themselves and their environment has changed, thus new forms of expression have emerged. In this study, the opportunities provided by digitalization in textile; Its impact on the fields of weaving, knitting, printing, clothing design and the designer's interaction with these developments will be discussed. The aim of the study is to explain the innovations brought by digitalization and to redefine the duties, functions and conceptually changing definition of the textile designer in line with these innovations. The scope of the study is the processes in which new technologies have affected textile design, from the last years of the 20th century, when digitalization began, to the digital age we are in. In this study, this process, in which the concept of designer also changes simultaneously with the developments of the age, is discussed on the axis of 'technology-design-designer' interaction.