Disiplinlerarası öğrenme ortamının öğrencilerin geometrik akıl yürütmelerine etkisi
The effect of interdisciplinary learning environment on students' geometric reasonings
Yazar: ERDİNÇ ALP
Danışman: DOÇ. DR. TUBA AYDOĞDU İSKENDEROĞLU
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akıl yürütme = Reasoning ; Disiplinlerarası = Interdisciplinary ; Disiplinlerarası eğitim = Interdisciplinary education ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Öğrenme ortamı = Learning environment

Özet:
İnsana verilen en önemli özellik düşünmektir. İnsan, gerçek hayatta bu özelliğini kullanarak her problem için bir çözüm yolu bulmaya çalışır. Başarılı olmak için okul yıllarında matematiksel problemler çözerken kazandığı akıl yürütmeye başvurabilir. Akıl yürütmeyi geliştirmek ve hayatta daha başarılı olmak için nasıl bir öğrenme ortamı hazırlanmalıdır? İşte bu araştırmanın amacı, disiplinlerarası öğrenme ortamının yedinci sınıf öğrencilerinin geometrik akıl yürütmelerine etkisinin olup olmadığını araştırmak, öğrencilerin nasıl geometrik akıl yürüttüklerini ve disiplinlerarası öğrenme ortamı hakkındaki düşüncelerini incelemek olmuştur.
Karma yöntemle yürütülen araştırmanın nicel yönteminde, tek bir grubun olduğu deneysel desen türü kullanılmıştır. Bu türün kullanılma nedeni, olabilecek etkiyi sayısal verilerle göstermektir. Araştırmanın nitel yönteminde ise öğrencilerin tasarlanan disiplinlerarası öğrenme ortamı hakkındaki düşüncelerini tespit edebilmek amacıyla nitel çalışma yapılmıştır. Trabzon ilindeki bir devlet ortaokulunda, araştırmacının matematik dersine girdiği tek şube olan yedinci sınıftaki 18 öğrenci (8 kız ve 10 erkek), bu çalışmanın katılımcılarını oluşturmuştur. Disiplinlerarası öğrenme ortamında uygulanan disiplinlerarası etkinlikler araştırmacı tarafından hazırlanmıştır. Verileri toplamak için geometrik akıl yürütme sınavı (ön ve son test), öğrenci günlükleri ve mülakat olmak üzere üç tane veri toplama aracı kullanılmıştır. Puanlama anahtarı yapılarak açık uçlu sınavın güvenirliği, belirtke tablosu yardımıyla ve uzman görüşüyle sınavın geçerliği sağlanmaya çalışılmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen göstergeler yardımıyla öğrencilerin açık uçlu sınavda kullandığı kavrama türleri ve mantık düzeyleri de incelenmiştir. Öğrenci günlükleri ve mülakatlar, içerik analizi ile analiz edilmiştir.
Araştırma sonuçlarında ilk olarak yapılan bağımlı t testi, disiplinlerarası öğrenme ortamının öğrencilerin geometrik akıl yürütmelerine etkisinin yüksek derecede anlamlı olduğunu göstermiştir. Ön ve son testte öğrencilerin en çok kullandığı doğru ve eksik kavrama türü de algısal kavrama olmuştur.  Zamanla öğrencilerin doğru kavrama türlerini daha fazla, eksik kavrama türlerini ise daha az kullandıkları görülmüştür. Ön testte öğrencilerin en çok kullandığı doğru ve eksik mantık düzeyleri de evre içi düzey yani ilk düzey olmuştur. Son testte öğrencilerin en çok kullandığı doğru mantık düzeyi evre içi düzey yani ilk düzey iken, eksik mantık düzeyi evreler arası düzey yani orta düzey olmuştur. Zamanla öğrencilerin doğru mantık düzeylerini daha fazla, eksik mantık düzeylerini ise daha az kullandıkları görülmüştür. Bu araştırmanın diğer sonucu, öğrenci günlüklerinde birey, etkinlik, öğretmen ve okul olmak üzere dört farklı tema türü görülmüştür. Bu temalardan en çok görülen birey teması, en az görülen ise okul teması olmuştur. Mülakatlarda da en çok görülen tema, birey teması olmuştur.
Öğrenme ortamında ilk olarak seçmeli matematik uygulamaları dersinde bu tür disiplinlerarası etkinliklere yer verilebileceği ve ilerleyen zamanlarda matematik dersinde de bu etkinliklerin kullanılabileceği önerilmiştir.


Anahtar Kelimeler: Disiplinlerarası Öğrenme, Geometrik Akıl Yürütme, Kavrama Türleri, Mantık Düzeyleri

Abstract:
Thinking is the most important feature given to human. In real life, with using this feature human tries to find a solving way for every problem. For being successful, human can apply to the reasoning won while solves mathematical problems in school years. How learning environment must be prepared for improving reasoning and being more successful in life? Here, the aim of this research is searching whether there is an effect of interdisciplinary learning environment on the seventh grade students' geometric reasonings, examining how the students reason geometrically and determining opinions about interdisciplinary learning environment.
In the quantitative part of research that was executed with mixed method, experimental design with only one group was used. Reason of using this kind of design is showing possible effect with numerical data. In the qualitative part of research, qualitative study was done to determine students' opinions about interdisciplinary learning environment. In Trabzon city and a government middle school, 18 students (8 female and 10 male) in only one class of the seventh grades that researcher teaches mathematics created the participants of this study. Interdisciplinary activities were prepared by researcher for using in interdisciplinary learning environment. Three data collection tools called Geometric Reasoning Exam (pre and post test), student diaries and interview were used for collecting data. Reliability of open ended exam was provided by detailed scoring key and validity of exam was provided by specification table and the expert's opinion. Comprehension types and logic levels that students used in open ended exam were examined by indicators researcher improved. Student diaries and interviews were analyzed by content analysis.
According to the results of the research, first, used dependent t test determined that the effect of interdisciplinary learning environment on students' geometric reasonings was highly significant. In pre and post test, perceptual comprehension has been the most used right and missing comprehension types by students. By and by, it was seen that students used right comprehension types more and missing comprehension types less. In pre test, first level called intra level has been the most used right and missing logic levels by students. In post test, first level called intra level has been the most used right logic level by students but second level called inter level has been the most used missing logic level by students. By and by, it was seen that students used right logic levels more and missing logic levels less. According to other important result of this research, four different theme types called individual, activite, teacher and school were seen in student diaries. Individual theme has been the most seen theme and school theme has been the least seen theme. Individual theme has been the most seen theme in interviews. 
It was adviced in learning environment, first in elective mathematics applications lesson, these types of interdisciplinary activities will be used and in future time, they will be used too in mathematics lessons.


Keywords: Interdisciplinary Learning, Geometric Reasoning, Comprehension Types, Logic Levels