Kanola (Brassicca napus L. var. oleifera) ekim yöntemlerinin matematik-istatistik analizi ve ekici düzenlerin geliştirilmesi
Mathematical and statistical analysis of different seeding methods and the development of metering units for canola (Brassicca napus L. sp. oleifera) seeds
Yazar: ÖMER ERTUĞRUL
Danışman: PROF. DR. İSMET ÖNAL
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Makineleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekim = Sowing ; Ekim makineleri = Seeders ; Ekim oranı = Seeding rate ; Ekim sıklığı = Seeding density ; Ekim yöntemleri = Sowing method ; Kanola = Canola ; Matematiksel modelleme = Mathematical modelling ; Mibzerler = Seed drill ; İstatistik = Statistics ; İstatistik dağılımlar = Statistical distributions

Özet:
Bu çalışmada, kanola ekim yöntemlerinin matematik ? istatistik analizinin ortaya konulması ve buna bağlı olarak, kaplı veya kapsız kanola tohumlarının, normal sıraya veya tek dane ekim yöntemleriyle ekilmesini olanaklı hale getirecek ekici düzenlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.Çalışmada, kaplı Eshydromel çeşidi ve kapsız Licord çeşidi kanola tohumları kullanılmıştır. Normal sıraya ekici düzenler olarak, üstten akışlı büyük çaplı ve mini oluklu ekici makaralar, dişli ekici makara ve pnömatik mikrogranül ekim ünitesi; tek dane ekici düzenler olarak ise, hava emişli ve kaşıkçıklı tek dane ekici düzenler alınmış ve bunların tohum akış debisi, tohum akış düzgünlükleri ve sıra üzeri tohum dağılım düzgünlüğü değerleri incelenerek karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Değerlendirmelerde Microsoft Excel programı, TotemStat ve Minitab istatistik paket programları kullanılmıştır.Araştırmada ortaya konan model denklemleri, tohum akış debisinin, büyük çaplı oluklu ekici makarada, aktif makara uzunluğuna, makara dönü sayısına ve tohumun statik sürtünme katsayısına; mini oluklu ekici makarada, aktif makara uzunluğuna, makara dönü sayısına ve tohumun doğal yığılma açısına; bilezikli dişli ekici makarada makara dönü sayısına ve tohumun doğal yığılma açısına; pnömatik mikrogranül ünitesinde ise, makara dönü sayısına ve tohumun doğal yığılma açısına bağlı olarak değiştiğini göstermektedir. Geliştirilen, bilezik şeklindeki aparat, dişli ekici makaraya, çok amaçlı bir kullanım özelliği kazandırmıştır.Hava emişli tek dane ekici düzenle kaplı ve kapsız kanola tohumları ekiminde 1 mm delik çapı, 60 mbar vakum basıncı ve 0,078 ms-1 tohum plakası çevre hızı en uygun değerlerdir. Kaşıkçıklı tek dane ekici düzende 2 mm çaplı yarım daire şekilli kaşıkçık tipi ile kaplı kanola tohumu ile 0,164 ms-1 ve 0,329 ms-1 plaka çevre hızlarında; kapsız kanola tohumunda ise, 0,329 ms-1 plaka çevre hızında en düşük Erms değerleri elde edilmiştir.Sıra üzeri tohum dağılım düzgünlüğü denemeleri sonuçları, ? iyilik kriteri ve Vf varyasyon faktörü dikkate alındığında, normal sıraya ve tek dane ekici düzenlerin tümünün başarılı bir şekilde kaplı ve kapsız kanola tohumlarını ekebildiğini göstermektedir.

Abstract:
The objectives of this study were to analyze different seeding methods for canola mathematically and statistically and determine metering units that allow for random and precision seeding of coated and uncoated canola seeds.In order to meet the above objectives, coated EsHydromel and natural Licord seeds were used. The metering units considered in the study were top delivery ?large scale? and ?mini fluted rollers?, ?ring attached studded seed roller? and ?pneumatic microgranule driller unit? as random seeding units; ?vacuum type? and ?cup feed? as precision seeding units. Seed flow rate, seed flow regularity and accuracy of seed spacing were examined in the lab experiments and the obtained results were evaluated by using Microsoft Excel programme, TotemStat and Minitab statistical package programs.The regression models developed in this study included the seed flow rate changes with ?large scale fluted roller's?, active flute length, rates of revolution and seed static coefficient of friction; with ?mini fluted roller's?, active flute length, rates of revolution and the seed's static angle of repose; with ?ring attached studded seed roller's? rates of revolution and the seed's static angle of repose; with ?pneumatic microgranule unit's?, rates of revolution and the seed's static angle of repose. On the other hand, the studded seed roller has become multi-functional by developing ring-shaped apparatus.In vacuum type precision seeder, the vacuum plate with 1 mm hole diameter provided a desired seed distribution when 60 mbar of vacuum pressure and 0.078 ms-1 peripheral speed of the plate were used for sowing both coated and natural canola seeds. In cup feed single seed sowing attachment, lowest Erms values were obtained with 2 mm diameter semi-circular shaped spoon type at peripheral speeds of 0.164 ms-1 and 0.329 ms-1 for coated canola seeds and at a peripheral speed of 0.329 ms-1 for natural canola seeds.When the results were examined from the point of ? goodness criteria and Vf factor of variation, it was found that random and precision seeding units considered in the study were capable of sowing both coated and natural canola seeds at desired level.