Türkiye–Rusya doğal gaz anlaşmaları ve boru hattı projelerinin Türk dış politikasına etkisi 2000 - 2020
The impact of Turkey-Russia natural gas agreements and pipeline projects on Turkish foreign policy between 2000 and 2020
Yazar: ABDULLAH EREZ
Danışman: DOÇ. DR. KURTULUŞ DEMİRKOL
Gebze Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Strateji Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Doğal gaz = Natural gas ; Doğal gaz boru hatları = Natural gas pipelines ; Dış politika =   ; Jeopolitik = Geopolitic ; Türk-Rus ilişkileri = Turkish-Russian relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Türkiye Hazar bölgesi ülkeleri, Ortadoğu, Rusya ve Avrupa ülkeleri arasında önemli bir coğrafi konuma sahiptir. Türkiye hem bir transfer ülkesi hem de müşteri olduğundan dolayı Hazar ülkeleri, Ortadoğu ve Rusya için önemli bir ülkedir.
Türkiye, Rusya'nın enerji kaynaklarına yüksek seviyede bağımlıdır. Türkiye gelişen bir ekonomiye ve büyük bir nüfusa sahiptir ve Rusya da büyük doğal gaz rezervlerine sahiptir. Bununla birlikte, Avrupa enerji kaynaklarının yoğun şekilde tüketildiği bir bölgedir.
Bu bağlamda, Rusya kilit bir dış politika aktörü olarak öne çıkmaktadır. Türkiye – Rusya doğal gaz boru hattı projeleri Türkiye Rusya ilişkilerinin dinamiklerine yön vermektedir. Mavi Akım ve Türk Akım 1-2 Doğal Gaz Boru Hatları enerji diplomasisi, jeopolitik ve dış politika arasındaki ilişkilerin kapsamını ortaya koyan önemli örneklerdir.
Hazar ülkeleri Avrupa'ya doğal gaz ihraç etmek istemektedir. Türkiye bu amaç için önemli bir transfer ülkesidir. Fakat Rusya bu bölgedeki herhangi bir projeyi engellemeyi hedeflemektedir. Bu durum Nabucco projesinde kanıtlanmıştır. Rusya Nabucco doğal gaz boru hattı projesini engellemiş ve Türkiye - Türkmenistan ilişkilerini bozmuştur.
Türkiye Azerbaycan'la birlikte, Rusya'ya olan bağımlılığı azaltmak için, AB'nin enerji güvenliği ve enerji tedariki çeşitlendirmesi politikasına katkıda bulunmak amacıyla TANAP projesini başarmıştır. Ayrıca TANAP, TAP hattı aracılığıyla Yunanistan'a uzatılmıştır.
Karadeniz ve Akdeniz'deki doğal gaz keşifleri Türkiye için çok önemlidir. Türkiye, İsrail, Irak, İran, Mısır ve Katar ile doğal gaz projeleri üzerinde çalışmaktadır. Ayrıca LNG sistemlerine yatırım yapmaktadır.
Sonuç olarak, bu çalışmada Türkiye çerçevesindeki enerji kaynakları ve Türkiye'nin enerji politikaları incelenmiş ve Türkiye'nin enerji arz güvenliği riskleri, Rusya ilişkileri ve Türkiye dış politikasına etkileri bağlamında analiz edilmiştir.

Abstract:
Türkiye has an important geographical position between Caspian region countries, Middle East, Russia and European countries. Türkiye is a significant country for Caspian countries, Russia and Middle East of it is both a transporter country and consumer.
Türkiye is highly dependent on Russia energy sources. Türkiye has a developing economy and big population and so Russia has big natural gas reserves. Moreover, European is a region which consume intensely energy sources.
In this context, Russia stands out as the key foreign policy actor. Türkiye – Russia natural gas pipeline projects guide the dynamics of Türkiye – Russia relations. Blue Stream and Turk Stream 1-2 Natural Gas Pipelines is important examples showing the scope of the relations between energy diplomacy, geopolitic and foreign policy.
Caspian countries wants to export natural gas to European. Türkiye is a significant transporter country fort his aim. But Russia aims to blocked any project in this region. This situation proved in Nabucco Project. Russia blocked Nabucco Natural Gas Pipeline Project and Turkiye – Turkmenistan relations damaged.
Türkiye has succeeded together with Azerbaijan, to contribute to the energy supply diversification policy of the EU and energy security in order to decrease the dependence on Russia. Also TANAP was extended to Greece via the TAP.
Thanks to this projects dependency of Türkiye to Russia will diminish with versatile foreign policy. Natural Gas discoveries in the Black Sea and Mediterranean Sea is very important for Türkiye. Türkiye studies for natural gas pipeline and LNG transport with İsrael, Iraq, Iran, Egypt and Qatar. Also, it invest in LNG systems.
As a result, in this study, energy sources of around Türkiye and energy policy of Türkiye reviewed and analyzed to energy supply security risks of Türkiye, context of Russia relations and effects of Türkiye foreign policy.