Kazak Yazar Berdibek Sokpakbayev'in Ölgender Kaytıp Kelmeydi adlı romanında II. Dünya Savaşı olgusu (İnceleme-aktarma)
World War II phenomenon in Kazakh Author Berdibek Sokpakbayev's novel Ölgender Kaytıp Kelmeydi (Review-transfer)
Yazar: HÜSEYİN VAROL
Danışman: PROF. DR. CEMİLE KINACI BARAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Berdibek Sokpakbayev Sovyetler Birliği döneminde yaşamış Kazak yazarlardandır. O, tez çalışmasına esas olan Ölgender Kaytıp Kelmeydi adlı romanı II. Dünya Savaşı sonrasında yazmıştır. Tez çalışmasında, söz konusu romanda II. Dünya Savaşı olgusu incelenmiştir. Tez çalışması ile edebiyat-tarih ilişkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. Kazak edebiyatının güçlü kalemi Berdibek Sospakbayev hakkında Türkiye sahasında yeterli bilimsel çalışmanın olmayışı, onun ve eserlerinin Türkiye sahasında yeterince tanınmayışı bu tezin önemini belirlemektedir. Tez çalışması sırasında tarihsel araştırma yöntemi ve doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Söz konusu romanda II. Dünya Savaşı dönemine ait veriler incelenmiştir. İnceleme bölümünde II. Dünya Savaşı sırasında ekonominin, siyasetin, eğitimin ve sosyal hayatın durumu ele alınmıştır. Kapsam olarak; Sovyetler Birliği'nin II. Dünya Savaşı'na katıldığı yıllar olan 1941-1945 yıllarını anlatan bölümler belirlenmiştir. II. Dünya Savaşı, Kazakistan'da ekonomi başta olmak üzere, hayatın pek çok alanını olumsuz yönde etkilemiştir. Söz konusu yıllarda Sovyetler Birliği'nin uyguladığı politikanın "Büyük Vatan Savaşı" algısını yaratmak olduğu gözlemlenmiştir. Sovyetler Birliği, temsilciler ve kitle iletişim araçları aracılığıyla halkı savaşa dâhil etmek amacıyla propaganda uygulamıştır. Söz konusu roman örneğinde dönemin sosyal durumu incelendiğinde Berdibek Sokpakbayev tarafından "Sovyet vatandaşı" imajı yaratıldığı görülmektedir. Tez çalışmasının önemli bir kazanımı olan aktarma ile roman Türkiye Türkçesine kazandırılmıştır.

Abstract:
Berdibek Sokpakbayev is a Kazakh writer who lived during the Soviet Union. He wrote the novel Ölgender Kaytıp Kelmeydi, which is the basis of this thesis, after World War II. In this thesis, the phenomenon of World War II is analyzed in this novel. The thesis aims to reveal the relationship between literature and history. The lack of sufficient scientific studies on Berdibek Sospakbayev, the powerful writer of Kazakh literature, in the field of Turkey, and the fact that he and his works are not sufficiently recognized in the field of Turkey determines the importance of this thesis. During the thesis study, historical research method and document analysis method were used. The data of the World War II period were analyzed in the novel in question. In the analysis section, the situation of the economy, politics, education and social life during World War II is discussed. As the scope; the chapters describing the years 1941-1945, the years when the Soviet Union participated in World War II, were determined. World War II negatively affected many areas of life in Kazakhstan, especially the economy. It was observed that the policy of the Soviet Union in these years was to create the perception of the "Great Patriotic War". The Soviet Union used propaganda to involve the people in the war through representatives and mass media. When the social situation of the period is analyzed in the example of the novel in question, it is seen that Berdibek Sokpakbayev created the image of "Soviet citizen".The novel has been translated into Turkey Turkish through transposition, which is an important achievement of the thesis study.