Şemseddin Sâmi'nin Kâmûsu'l-A'lâm'ında ismi geçen Osmanlı Dönemi şair ve yazarları (I. II. ve III. cildler) /
Yazar: HÜSEYİN ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. ÖMER OKUMUŞ
Qafqaz University / Yurtdışı Enstitü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde yetişmiş ve 1850–1904 yılları arasında 54 yıl yaşamış olan "Şemseddin Sâmi'nin Kâmûsu'l-â'lâm'ında ismi geçen Osmanlı Dönemi Şair ve Yazarları (I., II. ve III. Cildler)"adı altında yaptığımız bu çalışma da öncelikle Şemseddin Sami'nin hayatı ve eserleri'ne yer verilmiştir. Böylece yazarın yaşadığı dönemi daha iyi algılayarak, neşrettiği eserlerle ne kadar üretken bir şahsiyet olduğu, toplumun eğitilmesi, bilgilendirmesi yolunda ne denli faydalı işler gördüğü göz önüne serilmeye çalışılmıştır.
İlk defa Şemseddin Sami'nin tek başına 1888 yılında fasiküller halinde yayınına başladığı bu muazzam eser 1899 yılında bitmiştir. Müellif 4830 sayfadan ibaret ve bir nevi umumi târîh, coğrafya ve meşhûr şahsiyyetler ansiklopedisi olan altı ciltlik bu eserinin neşrini on bir yılda tamamlamaya muvaffak olmuştur.
Eserin Osmanlıca olarak 1996 yılında Ankara'da yeniden Kaşgar Neşriyat tarafından basılan nüshaları esas alınarak çalışma yapılmıştır.
Müellifin ilim tarihine kazandırdığı bu mükemmel eserin ilk üç cildinde Osmanlı devrinde yaşamış şair ve yazarların hayatları, edebi şahsiyetleri ve zaman zaman onların eserlerinden örnekler verilmiştir.
Aynı zamanda mevcut araştırmada müellif tarafından tek bir başlık altında takdim edilmiş; aynı ismi taşıyan birden çok şair ve yazarın her biri hakkında bilgi müstakil başlıklar altında verilmiştir.
Zikredilen eserdeki Osmanlı dönemi şair ve yazarlarının takdimi, orjinalinde olduğu gibi, Osmanlı alfabesine göre alfabetik tasnifine sadık kalınmış, zaman zaman metinde geçen Osmanlı Türkçesindeki ifadeler günümüz Türkçesine uyarlanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In this study, that is under the name of Ottomon period poets and authors referred in the volumes I, II and III of Kamusu'l A'lam of Shamsuddin SAMI, who raised in the last periods of Ottomon Empire, between the years 1850- 1904, firstly Shamsuddin SAMI's life and his works are included. Thus, it is tried to be displayed how he was a profilic figure in society and to understand his role in working to educate the public at that times.
"Kamûs'l-Â'lâm" was published in fascicles in 1888 for the first time. In 1899, Shamsuddin SAMI finished this enormous piece that he started to publish alone. In eleven years, he completed this great work in six volume with 4830 pages in total. Kamûs'l- Â'lâm, in fact, is a kind of encyclopedia of general history, geography and famous figures.
The work has been done on the basis of Ottomon copies of Kashgar Publications, published in 1996 in Ankara. The lives of poets and writers in the period of Ottoman Empire, their literary figures and some examples of their poems are presented in this work from the first three volumes of Shamsuddin SAMI's this massive work.
Although Shamsuddin SAMI has included the same names of more than one poet and writers under one heading, we put each one under separate titles in this study.
The order of the names of the poets and writers is the same with the one in the author's original classification of the Ottomon alphabet, betweentimes, it is tried to adapt expressions from Ottomon Turkish to contemporary Turkish language.