İlköğretim 1. kademe Türkçe ders kitaplarında değerlerin incelenmesi
Research of values in Turkish coursebooks at ist degreen primary education
Yazar: ÖZGEN SEZER
Danışman: Y.DOÇ.DR. MURAT AŞICI
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
ÖZET Ders kitabı belli ölçülere göre incelendikten sonra belirli bir okul, sınıf ve ders için öğretmen ve öğrencilere temel kaynak olarak önerilen bir kitaptır. Ders kitabı bir eğitim öğretim aracıdır. Ancak Amerika Birleşik Devletlerinde yapılan bir araştırmaya göre bir ders saatinin % 80 ni ders kitabı ve ders kitabı ile ilgili etkinliklerle harcanmaktadır. Bugün ülkemizde zorunlu eğitimin 1. sınıfından 5. sınıfa kadar olan bölümünde yaklaşık 10 milyon öğrenciyi direk etkilemektedir. Ders kitaplarının değerlendirilmesinde belirli ölçüler bulunmaktadır. Bu ölçülerden biri de Türk Milli Eğitimi amaçlarını, bir başka ifadeyle Türk Milli Eğitimi' nin değerlerini kitaplar aracılığı ile öğrencilere iletmektedir. Yapılan araştırmada Türk Milli Eğitim Sisteminin kendi değerlerini, ders kitaplarda öğrencilere aktarıp aktarmadığı, aktarıldı ise ne kadar aktardığı amaçlanmaktadır. Bu amaç çevresinde, belirlenen değerlerin ders kitaplarında 1. sınıftan 5. sınıfa kadar sınıflara, yayınevlerine ve basım yıllarına göre farklılaşıp farklılaşmadığına cevap aranmaktadır. Tarama yaklaşımı olarak düzenlenen araştırmanın evreni, İstanbul ilinde random olarak belirlenen 10 okuldan alınan devlet tarafından dağıtılan toplam 15 ders kitabı ve bu ders kitaplarında yer alan 6 1 1 metindir. Ders kitapları, Milli Eğitimin genel amaçlarında ifade edilen tanımların değer haline dönüştürülmesi ile elde edilen Değerler İnceleme Formu ile incelenmiştir. Değerler İnceleme Formu 'nda yer alan 40 ayrı değer örneklem grubundaki metinlere uygulanmıştır. Araştırmanın amacına göre, belirlenen değerlerin ders kitapların ne kadar yer alıp almadığını belirlemek amacıyla standart sapmaları ve frekans değerleri hesaplanmıştır. Bu değerlerin sınıf seviyeleri, basım yılları ve yayınevleri ile ilişkili olup olmadığını bulmak amacıyla da ki kare istatistik tekniği kullanılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda ders kitaplarında yalnızca birkaç değere ağırlık verildiği, belirlenen değerlerin çoğuna ders kitaplarında % 1- 5 arasında değişen oranlarla rastlandığı görülmektedir. İncelenen değerlerin 1., 2. ve 3. sınıflarda daha çok aile ve doğa kavramı ile ilgili değerlerin, 4. ve 5. sınıflarda ise bilgi, sanat gibi soyut11 kavramları içine alan değerler yoğunlaşmıştır. Yurt sevgisi ve Türk Milletini yücelten Türk büyükleri ile ilgili değerler ise bütün sınıflarda yoğun olarak işlenmiştir. Tarihi eserler, tutumluluk, sanatçılar ve bilginleri içine alan değerler ise bütün sınıflarda yok denecek kadar az işlenmiştir. Araştırmanın sonucunda Talim Terbiye Kurulu' na, kitap incelemedeki ölçütlerini belirlerken araştırmanın sonuçlarını dikkate almasını ve daha özenli eleme yapmasını, Yayınevlerine, ders kitaplarının öğrenciler üzerindeki etkisini daha çok dikkate almasını ve programın felsefesini özümsemiş ekiplerle çalışmasını, ders kitabı yazanlara ders kitaplarını hazırlarken birkaç temayla sınırlı kalmamasını, ders kitaplarında kullandıkları metinleri daha özenle seçmeleri önerilmiştir.

Abstract:
Ill SUMMARY Course book is the general name of resource boks for teachers and students which is writteen by an expert or exprencied instructors in order to use in a certain school, class and lesson. Course books are the mostly used instructing means by students in order to learn certain topics According to a research made in U.S.A. & 80 of a lesson in spent with course book and activities related with course books. Today in our country, course books are the instructing means which are affecting nearly 10 million students directly in compulsory education from 1st grade to 5th grade as well. The research of course books used in state schools changes according to the aim. In this research course books are investigated through the values handled in texts. As known the aims of Turkish National Education, in another uttarance, values of Turkish National Education are conducted to students through the course books. Our research's aim is to indicate if or not these values are conducted to students. IF they are contucted, how much this is applied. Apartly, for the same aim, it is searched how these values differentiate froml st grade to 5 th grade according to grades, publishing houses and publication years. The universe of the research which is made by text scanning model is, schools which are destermined randomly in İstanbul, 15 course books which are distributed to these scholls by state and 6 1 1 texts in these course books. Course books were investigated with Values Research form which is developed by changing definitions expressed in National Education's general aims into values. 40 different values in Values Research From were applied to texts in sample group. Gained dotas were worked according to research aim for determining in mhat amount these values exist in course books. Their Standard deuiations ond frequency values are calculated. In order to find if these values related to grade leuels, publication years and publishing houses, square statistics technique was used. As a result of the research, it is seen that only a few values are mentioned densely. And their frequency is between %1 -5. In 1., 2., 3. grades values are mostly about family and nature concepts. In 4. and 5. grades values are generally about knowledge, art andIV such abstract concepts. Values related to state men who exalted Turkish Nation and values related to cuontry love are worked densely. Values about Historical Works., being economical, artists and scholors are worked so little as if they aren't worked. By looking the results of the research in the frame of gathered datas. Suggestions are brought to Talim Terbiye Kurulu, Publishing houses, course books writers.