Gençlik ve Spor Bakanlığında algılanan liderlik  tarzları ve örgütsel alt kültürlerin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkileri
Effects of percieved leadership styles and organizational subcultures on organizational citizenship behaviour at Ministry of Youth and Sports
Yazar: YELİZ ŞİRİN
Danışman: DOÇ. DR. FATMA PERVİN BİLİR
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Spor = Sports
Dizin: Gençlik ve Spor Bakanlığı = Ministry of Youth and Sports ; Liderlik = Leadership ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior

Özet:
Bu çalışmanın amacı Gençlik ve Spor Bakanlığında algılanan liderlik tarzları ve örgütsel alt kültürlerin örgütsel vatandaşlık davranışları üzerine etkilerini sorgulamaktır. İlgili yabancı ve yerli yazında konuyla ilgili çeşitli hizmet sektörlerinde araştırmalar olmasına karşın, liderlik ve örgütsel alt kültürlerin belirlenmesi ve örgütsel vatandaşlık davranışı uygulamaları üzerindeki etkisine yönelik spor yönetimi alanında sınırlı sayıda araştırma bulunması sorunsal olarak görülmektedir. 
Bu çalışmanın evrenini Gençlik ve Spor Bakanlığı ve ona bağlı kuruluş olan Spor Genel Müdürlüğü çalışanları oluşturmaktadır. Tanımı yapılan evrenden tesadüfü örneklem yöntemine göre seçilen 300 çalışan, örneklem grubunu oluşturmuştur. 
Araştırma verilerinin toplanmasında; BASS (1985) tarafından geliştirilen  Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği MLQ (Multifactor Leadership Questionnaire 5-X Short), Vey&Campbell (2004) ve Williams&Shiaw (1999) tarafından geliştirilmiş olup, Basım ve Şeşen (2006) tarafından Türkçeye çevrilen  Örgütsel Vatandaşlık Davranışları Ölçeği; Danışman ve Özgen (2003) tarafından geliştirilen Örgüt Kültürü Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada istatistik analizler olarak; faktör, güvenirlilik, kümeleme, korelasyon ve regresyon analizleri kullanılmıştır.
Yapılan analizler sonucunda örgütsel vatandaşlık davranışı boyutlarının açıklanmasında dönüşümcü ve etkileşimci liderlik boyutlarının anlamlı etkilerinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır (p<0.05). Tam serbestlik tanıyan liderlik ile örgütsel vatandaşlık davranış boyutları arasında anlamlı olmayan bir ilişki bulgusuna ulaşılmıştır (p>0.05). Örgüt kültürü boyutlarından, kuralcılık, profesyonel, destekleyicilik, hiyerarşi, ve yetkinlik eğilimleri olmak üzere beş kültürel boyut üzerinde yapılan kümeleme analizi sonucunda kurumda üç alt kültür saptanmış ve bunlar, profesyonel, hiyerarşi, kuralcılık eğilimleri olarak nitelendirilmiştir. Profesyonel kültür ve kuralcılık kültürünün ÖVD boyutları üzerinde anlamlı etkisi bulunurken (p<0.05), hiyerarşi kültürünün ÖVD boyutları üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı belirlenmiştir (p>0.05).

Abstract:
The aim of this study is to question the effects of percieved leadership styles and organizational subcultures on organizational citizenship behaviour at ministry of youth and sports. In spite there are several studies on service sector issued in both local and foreign papers about this topic, it is seen as problematic to have limited number of researchs in sports management on identifying leadership and organizational subcultures and their effects on organizational citizenship behaviour practices. The employees of ministry of youth and sports and its sub organization youth and sports general directorita makes the universe of this study. 300 employees selected from defined universe with random sampling methodology makes the sampling group.
During the collection of research data; "Multifactor Leadership Questionnaire 5-X Short" developed by BASS (1985), "Organizational Citizanship Behaviour Scale" which developed by Vey&Campbell (2004) and Williams&Shiaw (1999) and transleted into Turkish by Basım and Şeşen (2006), and "Organizational Culture Scale" and developed by Danışman and Özgen (2003) were used. Statistical techniques; factor, reliability, grouping, correlation and regression were used during the analysis. 
As the results of analysis performed, it is found that tranformational and transactional leadership types have siginificant effects on describing organizational citizenship behavior (p<0.05). Also, it is found that the relation between Laissez faire leadership and organizational citizenship behaviour types is not significant (p>0.05). As the resulf of the grouping analysis on five cultural types of organizational culture - formalism tendency, professionalism tendency, supportive tendency, hierarchy tendency and competency tendency – three subcultures were determined and defined as professionalism tendency, hierarchy tendency and formalism tendency.  It is also found that, while professionalism culture and formalism culture have significant effect on OCB types (p<0.05), hierarchy culture do not have a significant effect on OCB types (p>0.05).