Zamana dayalı faaliyet tabanlı bütçeleme ve bir üretim işletmesinde uygulanması
Time-driven activity-based budgeting method and its application at a production company
Yazar: METİN YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ COŞKUN
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aktiviteye dayalı bütçeleme = Activity based budgeting ; Bütçeleme = Budgeting ; Bütçeleme sistemleri = Budgeting systems ; Maliyet yönetimi = Cost management ; Zamana dayalı rekabet = Time based competition ; Üretim işletmeleri = Production companies ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Günümüzün sürekli artan rekabet ortamında, yöneticilerin karar alma süreçleri açısından maliyet bilgilerine doğru ve hızlı bir şekilde ulaşabilmenin önemi artmıştır. Son yıllarda yaygın şekilde kullanılmaya başlanan faaliyet tabanlı maliyetleme (FTM) yöntemine farklı bir yaklaşım sunan zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme (ZDFTM) yöntemi ortaya çıkmıştır. ZDFTM yöntemine dayanan verileri kullanan zamana dayalı faaliyet tabanlı bütçeleme (ZDFTB) yöntemi, yöneticilerin kaynak taleplerini önceden tahmin etmelerine, gelecekle ilgili taleplere ilişkin olarak daha hızlı ve doğru karar almalarına ve işletmenin kurumsal kaynaklarını daha etkin kullanmalarına olanak tanımaktadır.Bu çalışma, Türkiye'deki üretim işletmelerinde zamana dayalı faaliyet tabanlı bütçeleme yönteminin uygulanabilirliğini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Araştırma kapsamında ZDFTB'nin levha imalatı yapılan bir üretim işletmesinde uygulanabilirliği ortaya konmuştur. Çalışmanın birinci bölümünde maliyet hesaplama yöntemleri, FTM yöntemi ile ZDFTM yöntemi hakkında literatür araştırılmıştır. İkinci bölümde faaliyet tabanlı bütçeleme ve zamana dayalı faaliyet tabanlı bütçeleme hakkında literatüre yer verilmiştir. Üçüncü bölümde uygulama yapılan üretim işletmesinde ZDFTB modeli kurularak, ürün gruplarının sonraki dönemde bütçelenen giderleri ve karlılık analizi yapılmıştır. Sonuç bölümünde ise ürün gruplarının ZDFTB ile ürün gruplarında ortaya çıkan karlılık oranlarının farklılıkları vurgulanmış ve ZDFTB yönteminin uygulanabilirliği ile ilgili işletmeye çeşitli önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Yöntemi, Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Yöntemi, Faaliyet Tabanlı Bütçeleme, Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Bütçeleme

Abstract:
In today's competitive environment, it has become more important for businesses to have rapid access to accurate cost information with regards decision making processes of managers. As a result, time-driven activity-based budgeting (TDABB) method, which proposes an alternative approach to activity based costing (ABC) method, has emerged. Time- driven activity-based budgeting (TDABB) method, which uses data based on time-driven activity-based costing (TDABC) method, helps managers to anticipate resource demands in advance, as well as to take decisions for future related demands in a quicker and more accurate way and use the corporate resources more efficiently.This study was carried out in order to find out the applicability of time-driven activity-based budgeting method at manufacturing companies in Turkey. Within the scope of the study, the applicability of TDABB at a company manufacturing plastic sheet was studied. In the first section of the study, the literature related to cost calculation methods, activity-based costing and time-driven activity-based costing method was reviewed. The second section encompasses related literature regarding activity-based budgeting and time-driven activity-based budgeting.In the third chapter, having established a TDABB model at the manufacturing company, where the model was implemented, budgeted expenses of product groups and profitability analysis was calculated for the subsequent period. In the final chapter, differences in the rate of profitability in product groups were emphasized and various suggestions are made for the production company with regards the applicability of TDABB method.Keywords: Activity-Based Costing Method, Time-Driven Activity-Based Costing Method, Activity-Based Budgeting, Time-Driven Activity-Based Budgeting