Muhammed Hulüsi' nin Divançesi (Metin İnceleme Sözlük)
The divance of Muhammed Hulusi (Written Part-Study-Dictionary)
Yazar: NERGÜL KÜÇÜKARIKAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SUZAN TOKATLI
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Tasavvuf cereyanından etkilenip, bu duyuş ve düşünüşü eserlerinde işleyen birçok şair
ve yazarımızdan biri de Muhammed Hulusi'dir.
Hulusi'nin divānçesi 18.yy'ın tasavvuf anlayışına ve yaşantısına ışık tutan eserlerden
biri olması sebebiyle önemlidir.
Hacim olarak küçük olan bu eser uzmanların dikkatini çekmemiştir.Bu tezi
hazırlamaktaki amacımız edebiyatımıza,dilimize,kültürümüze katkı sağlamak amacıyla
yazılan bu eseri gün ışığına çıkarmak ve Türkiye Türkçesi araştırmalarına elimizden
geldiğince katkıda bulunmaktır.
Tezimizi hazırlarken eserin orijinalini görme imkanımız olmadığı için, divānçenin
Sermet Çifter Yapı Kredi Araştırma Kütüphanesi'nden aldığımız sayfalar halinde
CD'ye kaydedilmiş fotoğraflarından yararlandık.
Bu çalışma; giriş, metin, dil notları ve sözlük bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş
bölümünde şairimizin yaşadığı 18.yy.'ın tarihsel olayları sosyal yapısı edebiyat ve dil
alanındaki gelişmeler özetlendikten sonra Muhammed Hulusi'nin hayatı ve eserleri
hakkında bilgi verildi.
Metin bölümünde şairimizin Sermet Çifter Yapı Kredi Araştırma Kütüphanesi'nde
bulunan 1784 istinsah tarihli yazma nüshası transkribe edildi.İncelediğimiz bu eserde 85
adet gazel bulunuyor.Eserde aruz ölçüsü ustalıkla kullanılmamış.Aruz hatalarına
şiirlerin tamamında rastlamak mümkündür.Divançede oldukça sade bir dil
kullanılmış.Tasavvufa ait terimlere,kelimelere ve tamlmalara yer verilmiştir. Dil notları
bölümünde metne özgü nitelikler üzerinde duruldu. Sözlük bölümünde kelimeler
anlamlarıyla birlikte verildi.Bu çalışmanın konuya ilgi duyan uzman, araştırmacı ve
okurlara yararlı olabilmesini, üzerinde yapılacak değerlendirme ve eleştirilerin Türkiye
Türkçesi araştırmalarına katkı sağlamasını ümit etmekteyiz.
Anahtar Kelimeler:Tasavvuf, Divançe,Türkiye Türkçesi, Şair,18.YY

Abstract:
Muhammed Hulusi, who was in fluenced from sufism and used this mentality in his
works, is one of our authors and poet.
His divançe is very important as it one of the works which showed the way to sufism –
way of living and sufism-understanding of 18th century .
This work which has a small size hasn't attracted the attention of the experts.Our aim to
prepare this thesis is to reveal this work which was written for assisting our literature
language and culture and to assist the researches which have been done for our
language Turkish.
 While preparing this thesis we didn't have the opportunity the work's recorded
photos as pages on CD which we got from Sermet Çifter Researching Library.
 This study is formed as introduction,text language notes and dictionary parts. In
introduction part firstly the historical events which our poet lived social conditions ,
and the developments in literature and language of 18th century are summarized, then
the informatuen abaout Muhammed Hulusi life and his Works is given .
In the text parts our poet's written copy which has the date of 1784 and which is in
Sermet Çifter Researching Library is transcripted.
There are 85 poems in this work .It is possible to seethe mistakes of in most parts of the
poems.
The language of divançe is very simple .The terms words and explanations of sufism
are used in divançe In the language notes part the characteristics of the tex are sutudied.
In the dictionary part the words are given with their meanings.
I hope that this study will be beneficial for experts researchers and readers who are
interested in this subject and I hope the reviews and evaluations abaut this study will be
useful for Turkey's Turkish

Key Words: Sufism,Turkish Language,Poet,18th. Century,Transcript