Yüksek enerjili x-ışınları demetlerinde kullanılan kama filtrelerin yüzey dozuna etkisinin araştırılması
The research of effect of using wedge filters to surface dose in high energy photon beams
Yazar: NURDAN ÖZBEK
Danışman: PROF. HATİCE BİLGE
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Onkoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Onkoloji = Oncology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Yüksek enerjili foton ısınları cilt koruyucu etkiye sahiptirler. Cilt koruyucu etkininmiktarını ısınlanan yüzeyde üretilen ikincil elektronlar, tedavi cihazının kafa kısmındameydana gelen kontamine elektronlar, hasta ile ısın kaynagı arasına yerlestirilen ısındüzenleyiciler (kama filtreler vb) ve immobilizasyon araçlarının olusturdugu ikincilelektronlar belirler.Bu çalısmada 6 ve 18 MV de yüksek enerjili foton huzmeleri için farklı alan boyutları vekaynak cilt mesafesinde, sanal ve fiziksel kama filtrelerin yüzey ve maksimum dozbölgesindeki dozlara olan etkisi incelendi. Doz ölçümlerinde PTW model Markus tipiparalel plak iyon odası ve su esdegeri katı su fantomu kullanıldı.Açık alan, sanal ve fiziksel kama filtreli yüzey dozları alan boyutu arttıkça artmaktadır.6 MV ve 18 MV de açık alan yüzey dozu 5x5 cm2 alanda %10,28 ve %5,76 iken 10x10cm2 alan için %15,4 ve %10,63'tür. 20x20 cm2 alan için ise %22,96 ve%21,71'dir. Sanalkama filtreli yüzey dozları açık alan yüzey dozlarıyla benzerlik göstermektedir. Fizikselkama filtreli yüzey dozları açık alan yüzey dozları ile karsılastırıldıgında farklı oldugugörülmüstür. 6 MV de 10x10 cm2 alan boyutunda 15º, 30º, 45º, 60º fiziksel kama filtreninyüzey dozları sırasıyla %12,42, %11,23, %9,52, %9,79'dir. 18 MV de ise aynıkosullarda sırasıyla %9,23, %9,03, %8,72 ve %8,81'dir. Yüzey dozları kaynak ciltmesafesinin artmasıyla bütün kama filtre sistemlerinde ve açık alanda azalmıstır.Çalısmanın sonunda Siemens Oncor lineer hızlandırıcısının 6-18 MV yüksek enerjili xısınlarındasanal kama filtre kullanıldıgında yüzey dozlarının açık alan yüzey dozlarıylabenzer oldugu, blok tepsisinin üzerine yerlestirilen kama filtre kullanıldıgında ise yüzeydozlarının artmadıgı aksine azaldıgı buna baglı olarak cilt koruyucu etkinin arttıgıgörülmüstür.

Abstract:
High energy photon beams have skin spearing effect. The magnitude of skin sparingeffect depends on seconder electrons which are produced on surface, contaminatingelectrons that are produced in the accelerator head and beam modifiers (wedge e.g),immobilization devices established between patient and beam that produce seconderelectrons.In this study, the surface and build-up region doses were investigated at different sourceskin distances and field sizes for open, virtual and physical wedges in high enegy photonbeams (6-18 MV). The measurements were made with using a markus parallel plate ionchamber and water equivalent solid phantomSurface dose increases as field size increases in open fields and using wedge filters. Theopen field surface doses for 6 MV and 18 MV for 5x5 cm² are 10.28% , 5.76%. For10x10 cm² are 15.4%, 10.63% and respectively 22.96%, 21.71% for 20x20 cm2.Surface and build-up doses of virtual wedge systems are similar to doses of open fields.Surface doses of physical wedges are different from open fields. The surface doses of 6MV photon beams at 10x10 cm2 field size are 12.42%, 11.23%, 9.52%, 9.79% and 18MV photon beams? surface doses in the same conditions are 10.63%, 9.23%, 8.72%,8.81% for 15º, 30º, 45º, 60º physical wedges respectively. When source skin distanceincreases, surface doses decrease in all wedge systems and open field.The end of the study, high energy x-ray beams (Siemens Oncor 6-18 MV) when usingvirtual wedge surface doses are similar with open field?s surface doses, when usingphysical wedge mounted above blocking tray surface doses are less than open fields?surface doses according to this influence skin sparing effect increases.