Ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerle dil bilgisi etkinliklerinin ilişkisi
The relationship between the texts of Turkish textbooks in secondary school and grammar activities
Yazar: KADRİYE DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. ÜZEYİR SÜĞÜMLÜ
Ordu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Eğitim etkinliği = Effectiveness of training ; Kitaplar = Books ; Türkçe = Turkish ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Türkçe öğretiminin amacı anlama ve anlatma becerileri gelişmiş bireyler yetiştirmektir. Anlama ve anlatma becerileri gelişmiş bireyler yetiştirmek için dilin her yönüyle öğretilmesi gerekmektedir. Bir dilin tüm yönleriyle öğretilmesi dil bilgisi yoluyla gerçekleşmektedir. Dil bilgisi, bir dilin kullanımında ortaya çıkan bir kurallar bütünü olduğuna göre bu kuralları öğrencilere ezber yaparak ve kuru bilgilerle değil, dilin kullanım alanı olan yazılı ve sözlü metinlerden hareketle öğretilmelidir. Bu bağlamda bu araştırmanın amacı ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alan dil bilgisi etkinliklerinin okuma ve dinleme/izleme metinleriyle ilişkilerini incelemektir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden temel nitel araştırma ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma materyallerini Türkçe Dersi Öğretim Programı (2019) ve ortaokul Türkçe ders kitapları oluşturmaktadır. Araştırmanın verilerini programda yer alan dil bilgisi kazanımları, ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alan okuma ve dinleme/izleme metinleri ile dil bilgisi etkinlikleri oluşturmaktadır. Araştırmanın veri toplama aracını, araştırmacı tarafından geliştirilen "Dil Bilgisi Etkinliklerinin Metinlerle İlişkisi Tablosu" oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri doküman incelemesi yoluyla toplanmış ve içerik analizi tekniği ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucundan hareketle; 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı'ndaki (Anıttepe, 2020) dil bilgisi etkinlikleri metinlerle çok az ilişkili, 6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı'ndaki (Ekoyay, 2020) dil bilgisi etkinlikleri metinlerle çoğunlukla ilişkili, 7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı'ndaki (Özgün, 2020) dil bilgisi etkinlikleri metinlerle çok az ilişkili ve 8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı'ndaki (MEB, 2020) dil bilgisi etkinlikleri metinlerle çoğunlukla ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Dil, Dil Bilgisi, Dil Bilgisi Öğretimi, Metin

Abstract:
The aim of teaching Turkish language is to raise individuals who have advanced comprehension and expression skills. It is necessary to teach the language in all its aspects in order to raise individuals with advanced comprehension and expression skills. Teaching a language with all its aspects actualize through grammar. Since grammar is a set of rules that emerge in the use of a language, these rules should be taught to students not by rote memorization and plain knowledge, but based on written and oral texts, which are the field of use of the language. In this context, the aim of this research is to examine the relations of grammar activities with reading and listening/monitoring texts in secondary school Turkish textbooks. The research was carried out with basic qualitative research, which is one of the qualitative research methods. The study materials of the research consist of Turkish Language Curriculum (2019) and secondary school Turkish textbooks. The data of the research consist of grammar achievements in the curriculum, reading and listening/monitoring texts and grammar activities in secondary school Turkish textbooks. The data collection tool of the research is the "Relationship Table of Grammar Activities with Texts", which is developed by the researchers.  The data of the research were collected through document analysis and analyzed by content analysis technique. Based on the results of the research, it has been concluded that the grammar activities in the 5th Grade Turkish Textbooks are partially related to the texts, the grammar activities in the 6th Grade Turkish Textbooks are mostly related to the texts, the grammar activities in the 7th Grade Turkish Textbook are partially related to the texts, and the grammar activities in the 8th Grade Turkish Textbook are mostly related to the texts.

Key Words: Language, Grammar, Grammar Teaching, Text