Beylerbeyi Hasan Paşa döneminde Yemen idaresi 
(988-1013/1580-1604)
The management of Yemen duri̇ng the era of the Beylerbeyi̇ Hasan Pasha (988-1013/1580-1604)
Yazar: EBTİSAM AL-GERAFİ
Danışman: PROF. DR. İDRİS BOSTAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Tarih = History
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Hasan Paşa = Hasan Pasha ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı hakimiyeti = Ottoman soverignty ; Yemen = Yemen ; İdari yapı = Administrative structure

Özet:
Osmanlılar 16. yüzyılın başlangıcı ile beraber mukaddes beldelerle İslam sahillerini Portekizlilere karşı korumak suretiyle Portekiz tehlikesini bertaraf etmek ve güney denizlerindeki ticareti emniyet altına almak için Arap topraklarına girdiler. Yemen Osmanlıların bu tehlikeyi önlemek için yeni bir siyaset uyguladığı savunma planlarının bir parçası oldu.
Yemen 1517 yılından itibaren Osmanlıların yönetimi altına girdiği zaman Yemen'de bulunan Memlüklüler Osmanlı'nın itaati altına girdiler. Devlet Yemen'deki nüfuzunu kuvvetlendirmek için fiili olarak Yemen'e girmeye karar vererek Hadım Süleyman Paşa'yı 1538 yılında fetih için Yemen'e gönderdi. Yemen'deki Osmanlı hâkimiyet alanı 1538-1604 yılları arasında dâhili gelişme ve Osmanlıların direnişçi mahalli güçlere karşı yaptığı mücadele ve savaşlardan dolayı zaman zaman daralıp zaman zaman genişlemiştir.
Hasan Paşa Yemen'de en uzun süre görev yapan ve Osmanlı Beylerbeyilerinin en meşhurlarından sayılır. O 1580 ile 1604 yılları arasında yaklaşık yirmi dört sene saltanatın hoşnutluğunu kazanarak azledilmeksizin bu görevde bulunmuştur. Yemen bu beylerbeyi zamanında daha önceki beylerbeyiler döneminde görmediği geniş Osmanlı hâkimiyetine şahit oldu. Nitekim Zeydi imamlar ve diğer mahallî liderlerle güç odaklarının nüfuzuna karşı uygulamış olduğu değişik metotlarla beylerbeyinin Yemen'e yerleşmesi neticesi Yemen ilk defa olarak kuzeyden güneye tamamen Osmanlı İdaresi altına girmiş oldu. Beylerbeyi Mutahhar evladının ve diğerlerinin elinde olan bütün kale ve bölgeleri fethetti. Güney ve doğu bölgelerini eyalet merkezine katmayı başardı. Hasan Paşa Yemen'de kanunların uygulanması ve güvenliğin sağlanmasını temin etmiştir. Bütün bu nedenlerden dolayı Yemen'in ikinci fatihi sıfatını kazanmayı hak etmiştir.

Abstract:
At the beginning of 16th century, the Ottomans entered the Arab lands to protect Muslim shores against the Portuguese, and to take commerce under control in the southern seas. Yemen was a part of the defense mechanism in this new political scheme of the Ottomans to prevent such threats. When Yemen came under the control of the Ottomans in 1517, the Memluks in Yemen came under the rule of the Ottomans. In order to consolidate its power in Yemen, the Ottoman state decided to conquer Yemen, and sent Hadim Suleyman Pasha to Yemen for this purpose. The consolidation of Ottoman power in Yemen had increased and decreased from time to time depending on the Ottoman struggle against resisting regional powers. Hasan Pasha is  known as one of the most famous Ottoman governors who served in Yemen longer than any other Ottoman governor did. Hasan Pasha earned the trust of the sultanate and served in this position from 1580 to 1604. Yemen witnessed a great Ottoman dominance during his governorship. Thanks to his various methods against the challenge of Zaydi imams and other regional powers, Yemen, for the first time, came under Ottoman control from north to south. He conquered all the castles and regions that once belonged to Mutahhar and others. He incorporated southern and eastern provinces to the regional center. Hasan Pasha guaranteed security and enforced implementation of law in Yemen. Therefore, he deserved the title: "Yemen's second Fatih."