Finansal gelişmenin belirleyicileri: Türkiye üzerine bir uygulama
Determinants of financial development: An application on Turkey
Yazar: NEZAHAT BAYIK
Danışman: DOÇ. DR. EMRE ESAT TOPALOĞLU
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Finansal gelişme, bir ülkenin ekonomisinin sağlıklı bir şekilde büyümesi ve sürdürülebilir kalkınma sağlaması açısından büyük bir öneme sahiptir. Sağlam bir finansal yapı, girişimcilere sermaye sağlama kapasitesi ile yeni işletmelerin kurulmasını ve inovasyonun teşvik edilmesini mümkün kılmaktadır. Bu durum, ekonomik rekabet gücünün artmasına yardımcı olabilmektedir. Diğer önemli kavram olan finansal sistem ise tasarrufların yatırımlara yönlendirilmesi yoluyla ekonomik büyümeyi teşvik eder, istihdam seviyelerini yükseltir ve genel refahı artırmaktadır. Bu faktörler, finansal gelişmenin bir ülkenin ekonomik ilerlemesi için ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada, 1991-2020 dönemi Türkiye'deki finansal gelişmeyi etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla ARDL sınır testi yaklaşımı kullanılmıştır. Finansal gelişme endeksi bağımlı değişken olarak seçilmiş, küreselleşme endeksi, doğrudan yabancı yatırımlar, ekonomik büyüme ve piyasa kapitalizasyonu ise bağımsız değişkenler olarak belirlenmiştir. Analiz bulgularında uzun dönem katsayı tahminlerine göre ekonomik büyüme, küreselleşme ve piyasa kapitalizasyonun finansal gelişme üzerinde bir etkisi olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular söz konusu faktörlerin ekonominin uzun vadeli finansal gelişime için belirleyici bir rol oynadığını göstermektedir. Kısa dönem katsayı tahmin sonuçlarında ise ekonomik büyüme, doğrudan yabancı yatırımlar ve piyasa kapitalizasyonunun birinci gecikmesinin finansal gelişme üzerinde anlamlı kısa vadeli etkilere sahip olduğu bulgular arasındadır. Ülkenin ekonomik büyümesini desteklemek için uygulanması gereken politikalar arasında, küresel pazarlarla bütünleşmeyi sağlayacak önlemler bulunmalıdır. Bunun yanı sıra, finansal piyasaların derinleştirilmesi ve doğrudan yabancı yatırımları teşvik edici politikaların benimsenmesi ekonomik büyümeyi destekleyebilir. Bu politika çerçevesinde, ekonominin rekabet gücünü artıracak yapısal reformlar da önemli bir rol oynamaktadır. Bu şekilde, ekonomik büyüme ivme kazanırken, ülkenin küresel ekonomiye entegrasyonu ve finansal piyasalarının gelişimi de desteklenmiş olacaktır.

Abstract:
Financial development is of great importance for the healthy growth of a country's economy and sustainable development. A sound financial structure, with its capacity to provide capital to entrepreneurs, makes it possible to establish new enterprises and encourage innovation. This can help increase economic competitiveness. The financial system, another important concept, promotes economic growth through channelling savings into investments, raises employment levels and increases overall welfare. These factors show how important financial development is for a country's economic progress. In this study, ARDL bounds test approach is used to determine the factors affecting financial development in Turkey for the period 1991-2020. Financial development index is selected as the dependent variable, while globalisation index, foreign direct investment, economic growth and market capitalisation are determined as independent variables. According to the long-run coefficient estimates, economic growth, globalisation and market capitalisation have an impact on financial development. These findings indicate that these factors play a determining role for the long-term financial development of the economy. In the short-run coefficient estimation results, it is among the findings that the first lag of economic growth, foreign direct investments and market capitalisation have significant short-term effects on financial development. Among the policies that should be implemented to support the economic growth of the country, there should be measures to ensure integration with global markets. In addition, deepening financial markets and adopting policies that encourage foreign direct investments can support economic growth. Within this policy framework, structural reforms to increase the competitiveness of the economy also play an important role. In this way, while economic growth gains momentum, the country's integration into the global economy and the development of financial markets will also be supported.