Memet Fuat'ın denemelerinde sanat ve edebiyat
Art and literatüre in the essays of Memet Fuat
Yazar: FUNDA YİĞİT
Danışman: DOÇ. DR. TÜRKAN YEŞİLYURT
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Deneme = Essay ; Edebiyat = Literature ; Mahmut Fuat = Mahmut Fuat ; Sanat = Art

Özet:
Deneme bir yazarın düşünce dünyasındaki birikimleri ifade eden bir türdür. Tanzimat'la (1860-1896) birlikte ortaya çıkan deneme türü, özellikle Cumhuriyet Dönemi'nde giderek yaygınlık kazanmıştır. Türk edebiyatında tanınmış pek çok şair, romancı ve öykücünün deneme türünde kaleme aldığı yazılar mevcuttur. Her biri ayrı bir önem taşıyan denemecilerin yazıları, bu türe farklı kazanımlar sunmuştur. Cumhuriyet Dönemi'nde denemeleriyle öne çıkmış isimlerden biri olan Memet Fuat (1926-2002), Türk toplumunun siyasi ve kültürel anlamda dönüşüme uğradığı bir dönemde (1950-2000) yapıtlarını yayımlamıştır. Memet Fuat'ın denemeleri onun düşünce zeminini ortaya koymak açısından önemlidir. Denemelerindeki düşünce yapısının oluşumunda ailesinin ve yetiştiği çevrenin etkisi büyüktür. Bu tez yazarın hayatından ve düşüncelerinden yola çıkarak denemelerindeki sanat ve edebiyat anlayışını ortaya koymak amacıyla yazılmıştır. Çalışma kapsamında Memet Fuat'ın denemeleri sanat ve edebiyat açısından incelenmiş, elde edilen bilgiler sınıflandırılmıştır. Yazarın sanata ve edebiyata bakışını ön görebilme adına internette yer alan akademik çalışmalardan ve basılı kaynaklardan yararlanılmış, yöntem olarak literatür taraması yapılmıştır. Yapılan incelemede yazarın sanatı, insanlığı içine düştüğü bunalımdan kurtaracak bir çözüm olarak sunduğu ortaya çıkmıştır. Edebiyat konulu denemelerinde dil, roman ve öykünün yanı sıra Türk edebiyatında serbest nazımdan İkinci Yeni'ye kadar yaşanan gelişmeler üzerinde durduğu, ağırlıklı olarak toplumcu görüşü benimsemiş sanatçılardan söz ettiği tespit edilmiştir. Dil ile ilgili denemeleri değerlendirildiğinde dilin arındırılmasından yana bir tutum içinde olduğu belirlenmiştir. Memet Fuat'ın romanı ve öyküyü ele aldığı yazılarda, çağdaş romanın özelliklerinden bahsettiği, romanlardaki "anamalcı düzenin" yarattığı tipleri sorguladığı, öyküyü ise toplumun sorunlarını anlatmada romana göre daha "hızlı" bulduğu görülmüştür.

Abstract:
Essay is a genre that expresses the accumulations in the world of thought of an author. The type of essay that emerged with the Tanzimat (1860-1896) became increasingly widespread, especially in the Republican Period. There are essays written by many well-known poets, novelists and storytellers in Turkish literature. The writings of the essayists, each of which has a different importance, presented different achievements to this genre. Memet Fuat (1926-2002), one of the prominent names with his essays in the Republican Period, published his works (1950-2000) in a period when Turkish society was transformed politically and culturally. Memet Fuat's essays are important in terms of revealing the author's mindset. The influence of his family and the environment he grew up in is great in the formation of the mindset in his essays. This thesis was written to reveal the understanding of art and literature in Memet Fuat's essays, based on his life and mentality. Within the scope of the study, the essays of Memet Fuat were examined in terms of art and literature, and the information obtained was classified. In order to predict Memet Fuat's view of art and literature, academic studies on the internet and printed sources were used, and a literature review was made as a method. In the examination, it was revealed that he presented art, which is one of the issues that the author focused on, as a solution to save humanity from the depression it fell into. In his essays on literature, besides language, novels and stories, it has been determined that he focused on the developments in Turkish literature from free verse to the Second New and mainly talked about artists who adopted the socialist view. It has been determined that he has an attitude in favor of the purification of the language in his language essays. In the articles in which Memet Fuat deals with the novel and the story, it is seen that he talks about the features of the contemporary novel, questions the types created by the "capitalist order" in the novels, and finds the story "faster" than the novel in telling the problems of the society.