Tarihi yapıların yapısal analizi: Diyarbakır surları örneği
Structural analysis of historical structures: A case study on the Diyarbakır city walls
Yazar: ROJBİN İZGİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET EMİN ÖNCÜ
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Tarihi yapılar geçmişten günümüze aktarılan bulundukları coğrafyaya ait sosyolojik, ekonomik ve kültürel öğeler barındıran yapılardır. Tarihi yapılarda zamanla oluşan deformasyonlar yapıların stabilitesini korumasında büyük bir engel oluşturmaktadır. İklim şartları, doğal afetler, hatalı yapılan onarımlar gibi nedenler yapıların orijinalliğinin bozulmasına veya yok olmasına sebep olabilmektedir.
Günümüzde tarihi yapıların korunması, meydana gelen deformasyonların onarılması ve geleceğe güvenle aktarılmasını amaçlayan birçok çalışma mevcuttur. Bu doğrultuda yapılar üzerinde deneysel ve nümerik çalışmalar yapılarak yapıların dinamik davranışları incelenmiş, zayıf yönlerinin güçlendirilmesi amaçlanmıştır. Bununla birlikte tarihi yapı davranışlarının analizi önemli zorluklardan biri olmaya devam etmektedir. Tarihi yapıların büyük bir kısmı yığma yapı şeklinde inşa edilmiştir. Bu yapılarda farklı mekanik özelliklere sahip yapı malzemelerinin bir arada kullanılması yapının nümerik analizini zorlaştırmaktadır. 
Bu çalışmada Diyarbakır'ın en önemli kültürel mirası Diyarbakır Surlarının en büyük burçlarından biri olan Yedikardeş Burcu  (41 nolu burç) incelenmiştir. Yığma yapı (bazalt taşı) şeklinde inşa edilmiş olan burcun duvarı, dış ve iç duvarlar ile bu duvarların arasına harç ve moloz bazalt parçalarının yerleştirilmesi şeklinde inşa edilmiştir. Burç, sonlu elemanlar metoduyla üç farklı biçimde modellenmiştir. Yapı modellerinin statik ve dinamik analizleri yapılmıştır. Modellerin spektral analiz sonucu deprem performansları karşılaştırılmıştır. Yapılan analiz sonuçlarına göre yapının sınırlı hasar performans seviyesinde olduğu değerlendirilmiştir. Sonraki çalışmalarda taş ve harcın ayrı modellendiği mikro modelleme yönteminin kullanılması amaçlanmaktadır.

Abstract:
Historical structures are structures that contain sociological economic cultural elements of the geography in which they are transferred from the past to the present. Deformations in historical buildings over time constitute a major obstacle to maintaining the stability of buildings. Causes such as climate conditions, natural disasters, human destruction, faulty repairs may lead to the deterioration of the authenticity or even destruction of the buildings.
Today, there are many studies on the preservation of historical structures, repair of the deformations occurred and transfer them to future safely. In these studies, it's aimed to the experimental and numerical analysis of the structures were conducted to examine the dynamic behavior of the structures and to strengthen their weaknesses. However, the analysis of historical building behavior remains one of the major challenges in this field. Most of the historical buildings were built in the form of masonry construction. The use of materials with different mechanical properties in these structures makes it difficult to analyze the structure numerically.
In this study, Yedikardeş bastion (bastion 41) one of the largest bastions of Diyarbakir Walls, the most important cultural heritage of Diyarbakir, was examined. The wall of the bastion, which built as masonry, was built by placing mortar and rubble basalts between the outer and inner walls and between these walls. The bastion is modelled in three different ways by finite element method. Static and dynamic analyses of construction models were performed. Seismic performances of models were compared as a result of spectral analysis. Accordingly, performance level of the structure was evaluated as limited damage. In the following studies, it is aimed to use the micro modeling method where the stone and mortar are modeled separately.