Geyve ve çevresinde doğal yayılış gösteren bazı Allium L. türleri üzerinde morfolojik, anatomik ve sitotaksonomik çalışmalar
Morphological, anatomical and cytotaxonomical investigations on some Allium L. species naturally distributed on the Geyve and its environs
Yazar: ZEHRA TOSUN
Danışman: PROF.DR. SÜLEYMAN TOKUR
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany

Özet:
GEYVE VE ÇEVRESİNDE DOĞAL YAYILIŞ GÖSTEREN BAZI ALLIUM L.TÜRLERİ ÜZERİNDE MORFOLOJİK, ANATOMİK ve SİTOTAKSONOMİKÇALIŞMALARZehra TOSUNÖZETAnatomik ÇalışmalarBu çalışmada araştırma bitkilerinin kök, gövde ve yaprak enine kesitleri ileyaprak yüzeysel kesitleri incelenmiştir. Allium ampeloprasum L., A. scorodoprasumL., A. szovitsii Regel ve A. stamineum Boiss. türlerinin gövde enine kesitlerindesklerankimatik bir halka bulunmaktadır. A. ampeloprasum L., A. scorodoprasum L.,A. szovitsii Regel ve A. stamineum Boiss. türlerinin gövde enine kesitlerinin genelgörünüşleri yuvarlak-yuvarlağımsı oldukları görülmüştür. Gövdelerde iletimdemetleri dairesel, dağınık bir diziliş gösterip kapalı kolleteral tiptedirler. A.ampeloprasum L. ve A. scorodoprasum L. türlerinin gövde enine kesitlerindemerkezde parankimatik hücrelerden meydana gelmiş bir öz bölgesi bulunmaktadır. A.stamineum Boiss. ve A. szovitsii Regel türlerinde ise merkezde geniş bir öz boşluğubulunmaktadır. Gövde enine kesitlerinde kambiyum tabakası bulunmadığı içinbitkilerin gövdeleri tek yıllık bitkilerin karakteristik anatomik özelliklerinigöstermektedir.Araştırma bitkilerinin yaprakları bifasial tiptedir. A. ampeloprasum L., A.scorodoprasum L., A. szovitsii Regel türlerinin yaprak enine kesitinde alt ve üstepidermisin üzerinde kalınca bir kütikula tabakası bulunmaktadır. A. stamineum Boiss.türünde ise sadece üst epidermiste kalın bir kütikulaya rastlanmıştır, alt epidermisteise kütikula oldukça ince bir tabaka halindedir. Yaprak yüzeysel kesitlerinde,epiderma hücrelerinin boyuna uzamış, birbirine paralel sıralar halindeoldukları görülmüştür. Stomalar anomositik tiptedirler.Araştırma bitkilerinin stoma frekansları yaprak üst epidermisinde enyüksek, %59, A. scorodoprasum L. türünde; en düşük ise, %30, A. szovitsii Regeltüründe bulunmuştur. Yaprak alt epidermisinde ise stoma frekansı en yüksek, %53,A. ampeloprasum L. ve en düşük, %28, A. szovitsii Regel türlerinde saptanmıştır.Ancak A. stamineum Boiss.' un yaprak alt yüzeyinde stomaya rastlanmamıştır.Sitotaksonomik ÇalışmalarAraştırma bitkilerinden A. ampeloprasum L. un 2n= 40 ve A. myrianthumBoiss. bitkisinin ise 2n= 16 kromozomlu diploid bitkiler oldukları saptanmıştır.A. ampeloprasum L. ve A. myrianthum Boiss. türlerinin kromozomlarıoldukça büyük olup kromozom morfolojilerinin incelenmesi için 6 saatkolşisin+buz ve 8-hidroksi kinolin+buz uygulaması yapılarak ancakkromozomların birbirinden ayrılması sağlanabilmiştir. Her iki türde de herhangibir mitoz anomalisine rastlanmamıştır.

Abstract:
MORPHOLOGICAL, ANATOMICAL AND CYTOTAXONOMICALINVESTIGATIONS ON SOME ALLIUM L. SPECIES NATURALLYDISTRIBUTED ON THE GEYVE AND ITS ENVIRONSZehra TOSUNSUMMARYAnatomycal StudiesIn this study root, stem and leaf cross sections and leaf surface sections of theresearch plants were studied. There exists a cykleranchymatic hoop on the body crosssections of the Allium ampeloprasum L, A. scorodoprasum L, A. szovitsii Regel and A.stamineum Boiss. species. The general appearances of the stem cross sections of the A.ampeloprasum L, A. scorodoprasum L., A. szovitsii Regel and A. stamineum Boiss.species were observed to be general round-roundish. The transmission bunches on thestems shows circular, scattered arranging and they are in closed collateral types. Thereis a core area consisting of the parenchymatic cells on the center of the stem crosssections of the A. ampeloprasum L, A. scorodoprasum types. There is a wide corespace on the center of the A. stamineum Boiss. and L, A. szovitsii Regel species. Sincethere is not a cambium layer on the stem cross sections, the stems of the plants showsthe characteristic anatomical features of the one year plants .The leaves of the research plants are in bifasial type. There is a thick cuticlelayer on the bottom and upper epidermis of the leaf cross sections of the A.ampeloprasum L., A. scorodoprasum L., A. szovitsii Regel species. On A. stamineumBoisss. species only a thick cuticle has been seen on the upper epidermis and the cuticleon bottom epidermis is in form of very thin layer. It was observed that the epidarmacells on the leaf cross sections lengthened longitudinally and in row parallel to eachother.The stoma frequencies of the research plants on leaf upper epidermis was foundhighest % 59 in A. scorodoprasum L. species, and lowest %30 in A. szovitsii Regelspecies. On leaf bottom epidermis stome frequency has been detected highest % 53 onA . ampeloprasum L. and lowest %28 on A. szovitsii Regel species. But no stoma hasbeen found on the leaf bottom surface of the A. stamineum Boiss.Cytotaxonomical StudiesIt has been detected the research plants A. ampeloprasum is 2n=40 and A.myrianthum Boiss. is 2n=16 chromosome diploid plants.The chromosomes of the A. ampeloprasum L. and A. myrianthum Boiss. species areextremely big only the discrimination of the chromosomes for the examination of theirmorphologies have been provided after the application of kolşisin+ice and 8- hidroxykinolyn+ice for 6 hours. No mitosis anomaly has been detected on each specie.