Teknoparklarda ar-ge projesi değerlendirme süreci: Model önerisi
Evaluation process of r&d projects in technoparks: Model proposal
Yazar: BİLAL TOPÇU
Danışman: PROF. HAMZA ATEŞ
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology
Dizin: Araştırma-geliştirme = Research-development ; Proje değerlendirme = Project evaluation ; Teknoparklar = Technoparks

Özet:
Bu araştırma teknoparklara başvuran ve teknopark yönetici şirketleri tarafından hakemler aracılığı ile değerlendirilen Ar-Ge projelerinin bu yolculuklarını incelemek ve uygulamada başarılı olacak bir model önermek amacıyla yapılmıştır.
Araştırmada Ar-Ge projelerinin teknoparklara başvurusundan başlayarak geçtiği aşamaları ve ağırlıklandırılmış değerlendirme kriterlerini oluşturmak üzere literatür taraması, pilot görüşmeler, derinlemesine mülakatlar yapılmıştır. Ar-Ge projesi değerlendirme süreci, değerlendirme yöntem ve kriterleri hakkında teknoparklar ve Ar-Ge ekosistemi hakkında ortalama 11 yıl tecrübeye sahip teknopark genel müdürü, üst düzey yönetici, konusunda uzman akademisyen ve sektör temsilcisi hakemlerle derinlemesine mülakatlar yapılmış ve analiz edilmiştir. Ayrıca derinlemesine mülakatların sonunda katılımcılar tarafından yüzde ağırlık olarak puanlanan kriterlerin ortalaması alınarak projelerin seçiminde değerlendirme kriterlerinin hangisinin ne kadar önemli olduğu tespit edilmiştir.
Araştırmada elde edilen veriler analiz edilerek teknoparkların tercih edebilecekleri iki ayrı model önerisi ortaya çıkmıştır. Birinci model hakem maliyetleri görece düşük, yüz yüze görüşmeler ya da yerinde ziyaretler ile desteklenmesi gereken bireysel hakem değerlendirmesi modelidir. İkinci model ise hakem maliyetlerinin tolere edilebildiği teknoparklar için bireysel hakem değerlendirmesi ve yüz yüze sunum ya da görüşmelerin yapılacağı değerlendirme kurulu aşamalarını birleştiren hibrit bir modeldir.
Ar-Ge projeleri değerlendirme sürecinde hangi kriterlerin hangi ağırlıkta olması gerektiğini gösteren bir tablo da oluşturulmuştur. Projenin rekabet gücü ve ticarileşme potansiyeli %14,2 ile en önemli kriter, projenin teknoloji düzeyi ve Ar-Ge yönü de %13,2 ile ikinci en önemli kriter olarak ortaya çıkmıştır. Projelerin sadece kâğıt üzerinden değil yüz yüze görüşmeler neticesinde değerlendirilmesi gerektiği ve teknopark yöneticilerinin Ar-Ge projeleri değerlendirilirken hakem ve uzmanların yanında karar mekanizmalarının içinde aktif bir şekilde yer alması gerektiği sonucuna da ulaşılmıştır.

Abstract:
This research was carried out to examine these journeys of R&D projects that applying to technoparks and evaluated by technopark management companies through referees and to propose a model that would be successful in practice.
In the research, literature review, pilot interviews and in-depth interviews were conducted to establish the stages and weighted evaluation criteria of R&D projects starting from the application step. About the R&D project evaluation process, evaluation methods and criteria, in-depth interviews were conducted with the technopark general manager, senior manager, expert academicians and sector representative referees, who have an average of 11 years of experience in Technoparks and the R&D ecosystem. In addition, at the end of the in-depth interviews, the average of the criteria scored by the participants as percent weight was taken to determine which evaluation criteria were important in the selection of projects.
By analyzing the data obtained in the research, two different model proposals that technoparks can choose have emerged. The first one is the individual referee evaluation model, which is relatively low in referee costs and needs to be supported by face-to-face meetings or on-site visits. The second one is a hybrid model for technoparks where referee costs can be tolerated, combining the stages of individual referee evaluation and evaluation board where face-to-face presentations or interviews will be made.
A table showing which criteria should be weighed how much in the evaluation process of R&D projects has also been created. The competitiveness and commercialization potential of the project emerged as the most important criteria with 14.2%, while the technology level and R&D aspects of the project emerged as the second most important criteria with 13.2%. It has also been concluded that the projects should be evaluated not only on paper but also on face-to-face meetings. Technopark managers should take an active part in decision mechanisms alongside referees and experts while evaluating R&D projects.