Çocukluk çağı akut lösemilerinde kemik mineral dansitesi ve kemik rezorpsiyonu
Bone mineral density and bone reserption in the acute leukemia during childhood
Yazar: SAADET AKARSU
Danışman: PROF. DR. SEVGİ GÖZDAŞOĞLU
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2002
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
ÖZET Materyalimizi tedavisi tamamlanmış olan 29 akut lösemili hasta oluşturdu. Hastalar iki gruba ayrıldı. Grup I (tedavi kesildikten sonra ortalama 1.00±0.15 ay geçen) 19 ve Grup II (tedavi kesildikten sonra ortalama 43.36+18.39 ay geçen) 10 hastadan meydana geldi. BMD kontrol grubunu sağlıklı olan 52 çocuk ve Dpd kontrol grubunu 20 sağlıklı çocuk oluşturdu. Hastalar ve sağlıklı kontrollerden BMD ve idrar Dpd değerleri ölçüldü. Osteopeni ve osteoporoz toplam 29 olgunun 10 (% 34.48)'unda saptandı. Buna rağmen, BMD ortalama değerlerinde gruplar arasında anlamlı fark bulunmadı. Tüm olgular ve grupların ayrı ayrı değerlendirilmesinde kemoterapinin BMD üzerine etkisi bulunmadı. Grup I'de yaşın BMD üzerine anlamlı etkisi tespit edildi (p<0.05). Grup İT de yaş ve tedaviden sonra geçen süre BMD'ni anlamlı olarak etkiliyordu (sırasıyla p<0.00001, p<0.05). Yaşla ve aradan geçen süre ile beraber BMD anlamlı olarak artıyordu. Yirmidokuz olgunun ortalama BMD 0.66±0.17 g/cm2, kontrol grubunun ise 0.65+0.16 g/cm2, idrarda Dpd düzeyi ortalaması sırasıyla hastalarda 32.92±13.74 ve kontrolde 30.15±13.48 nmol/mmol Cr idi. Grup I ve II'deki hastaların ortalama BMD ve Dpd değerleri kontrol grubundan farklı bulunmadı (p>0.05). Tüm olgular (Grup I-II) ve Grup IF de BMD ve Dpd değerleri arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki saptandı (sırasıyla r:-0.488, p<0.01; r:-0.712, p<0.05). BMD değeri arttıkça idrarda Dpd değeri azalıyordu. Tüm olgularda, Grup I ve IF de tam anındaki yaş ile BMD arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptandı (r:0.700, p<0.01; r:0.736, p<0.001; r:0.822, p<0.01). Tam yaşı arttıkça BMD'de artıyordu. Tam anındaki yaş ile Dpd arasında, tüm olgular ve Grup I'de anlamsız olan, Grup IF de ise negatif yönlü 51anlamlı (r:-0.822, p<0.01) bir ilişki saptandı. Tanı yaşı arttıkça Dpd değeri azalmış olarak bulundu. Tüm olgular ve grupların ayrı ayrı değerlendirilmesinde, radyoterapi alanlarda (0.60±0.15 g/cm2 ve 31.29±18.09 nmol/mmol Cr) ve almayanlarda (0.67±0.20 g/cm2 ve 37.29+11.91 nmol/mmol Cr) BMD ve kemik rezorpsiyonu farklı değildi. Grup I'de kraniyal radyoterapi alan (1.04±0.74) hastaların Bsds'u ile radyoterapi almayan(-0. 19+0.80) ve ekstrakraniyal radyoterapi alan (-1.36±0.93) hastalar arasında anlamlı fark bulundu (p<0.05). Grup I'de kraniyal radyoterapi BsDs'nu olumsuz olarak etkilerken Grup İT de bu etki saptanmamıştır. Tedavinin tamamlanmasından sonra aradan yılların geçtiği Grup IF de, BMD ve Dpd değerinin kontrollerden farklı olmaması, tedavinin olumsuz yöndeki etkisinin devam etmediğini gösterir. Fakat, tam yaşı yüksekliği ve tedavinin tamamlanmasından sonra geçen sürenin uzun olması BMD'ni anlamlı olarak etkiliyordu (sırasıyla p<0.00001, p<0.05). Tam yaşı ve aradan geçen süre arttıkça doğal olarak BMD değerleri artmaktadır. Akut lösemi tedavisi biten çocuk hastaların yeterli ve dengeli bir beslenme programı ile ideal boy ve ağırlık değerlerine ulaşabildikleri ve yaşlarına uygun BMD değerlerini sağlayabildikleri sonucuna ulaşıldı. 52

Abstract:
ABSTRACT Our materials were 29 leukemia patients who completed their treatments. The patients were divided into two groups. Group I consisted of 19 patients (the ones in the 1.00±0.15 th months after treatment) and Group II consisted of 10 patients (the ones in the 43.36±18.39 th month). 52 healthy children formed BMD group and 20 children formed Dpd control group. The BMD and urine Dpd values of the healthy ones and the patients were measured. In 10 of total 29 cases (%34.48) osteopeni and osteoporosis were determined. Despite this, a meaningful difference could not be found in the average values of BMD between the groups. In the evaluation of all cases and the groups separately, any effect of the chemotheraphy could not be found on BMD. It was found that age had a meaningful effect on BMD in the group I (p<0.05). The age and the time after the treatment effected BMD in a meaningful level (respectively p<0. 00001, p<0.05). BMD increased with the age and the time passed. The average BMD of 29 cases was 0.66±0.17 g/cm2, while of control group was 0.65±0.16 g/cm2. Average Dpd levels in urine were 32.92+13.74 and 30.15±13.48 nmol/mmol Cr in the patients and control group respectively. The average BMD and Dpd values of the patients were not different than of the control group (p>0.05). A meaningful negative relation was determined between BMD and Dpd values separately. In both all cases (Group I-II) and Group II (respectively r> 0.488, p<0.01; r>0.712, p<0.05). Dpd value in urine decreased with the increase in the value of BMD. In all cases and Groups I and n, a positive meaningful relation was determined between the diagnosis and the age (r:0.700, p<0.01; r:0.736, 53p<0.001; r:0.822, p<0.01). BMD increased with the age during the diagnosis. A negative meaningful relation was determined in Group II (r: -0.822, p<0.01), while it was meaningles in all cases and in group one. When the age during the diagnosis Dpd was determined as decreased. In the evaluation of all cases and groups separately, bone resorption and BMD were not different between the one taking radiotherapy (0.60±0.15 g/cm and 31.29±18.09 nmol/mmol Cr) and the one not taking radiotherapy (0.67±0.20 g/cm2 and 37.29±1 1.91 nmol/mmol Cr). In Group I, there was a meaningful difference (p<0.05) between Bsds of the patients taking cranial radiotherapy (1.04±0.74) and the ones not taking cranial radiotherapy (-0.19±0.80) and taking extracranial radiotherapy (-1.36±0.93). Cranial radiotherapy effected BSds negatively in Group I while this effect could not be seen in Group n. In Group II formed from the patients completing therapy long ago. Indifference in BMD and Dpd values when compared to the control group shows that the negative effects of the therapy are not active. But the longer times after the therapy and the age during the diagnosis increased BMD in a meaningful level (respectively p<0.00001, p<0.05). Depending on the time after therapy and the age during diagnosis, BMD values increases naturally. It was concluded that the childrens completing acute leukemia therapy could reach carry out the ideal height and weight with a sufficient and balanced diet and maintain BMD values proper to their ages. 54