Köy tasarım rehberlerinin hazırlanmasında kırsal peyzaj karakterlerinin yeri: Antalya Elmalı örneği
The role of rural landscape characters in the preparation of village design statements: the case study of Elmalı, Antalya
Yazar: SILA BALTA
Danışman: PROF. DR. MERYEM ATİK
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Geleneksel alan kullanımları ve doğal çevre ile şekillenen ve kültürel peyzajların en belirgin özelliklerini barındıran kırsal peyzajların ve özellikle de kırsal yerleşimlerin geleneksel dokuyu koruyabilmek ve kırsal yaşantının sürekliliğini sağlamak adına doğru araçlarla yönetilmesi önem kazanmaktadır.  
Türkiye'de On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair 6360 sayılı Kanun ile kırsal yerleşimler olan köyler mahalle statüsüne geçmiştir. Bu durum köylerin tüzel kişiliğini ortadan kaldırmakta ve kırsal yerleşimlerin kentlerdeki imar uygulamalarına açılmasını beraberinde getirmektedir. Burada köyün mekansal karakterini korumayı amaçlayan Köy Tasarım Rehberleri, yasanın beraberinde getireceği olumsuz etkileri en aza indirgeme ve kırsal karakterin korunmasında etkin bir araç olacak niteliktedir.  
 Bu çalışmada Antalya, Elmalı örneğinde Köy Tasarım Rehberlerinin, peyzaj ölçeğinde ve kırsal peyzaj karakterleri ile incelenmesi amaçlanmıştır. Kırsal peyzajların çeşitliliği ile öne çıkan Elmalı ilçesindeki 51 köy yükselti, konum ve yerleşim formları ile analiz edilmiş; Düden, Armutlu, Yalnızdam, Yılmazlı, Bozhüyük ve Gümüşyaka olmak üzere 6 köyde kırsal peyzaj karakterleri ışığında yerleşim özellikleri, yapı özellikleri, parsel ve bahçe özellikleri, kültürel değerler başlıkları altında her bir köy için Köy Tasarım Rehberi bileşenleri tanımlanmıştır.  
 Elmalı'da 6360 sayılı kanunun uygulanması için temel bilgiler içeren çalışma sonuçları alan kullanım faaliyetleri peyzaj deseni, doğal çevre ilişkisi, kültürel yapı ve gelenekler, bağlantı ağları, sınır elemanları, alan kullanımlarına bağlı bitki örtüsü, yerleşimler, binalar ve yapılar gibi kırsal peyzaj karakterlerinin yöreye özgü karakterlerin korunması açısından köy tasarım rehberlerini tamamlayıcı bilgiler sunduğunu göstermiştir.

Abstract:
Shaped by traditional land use patterns and natural environment and represent most refine examples of cultural landscape, it is important to select right tools to protect the traditional texture and ensure the continuity of rural life in rural landscapes, particularly rural settlements. 
According to Recent Law Numbered 6360 on Setting Great Municipalities in Fourteen Cities and Twenty-seven Towns rural settlements has become city neighbourhoods. This will remove the legal personality of the villagers and cause the rural settlements to be exposed to urban practices. At this point, the Village Design Statements have the potential as an effective element to avoid the reduction of the most negative effects and the protection of the rural character. 
The aim of this study was to analyse village design guides with regard to rural landscape characters and landscape scale in Elmalı case, Antalya. Known with its landscape diversity, 51 villages in Elmalı were analysed according to height, location and settlement form; village design guides with settlement, building, parcel and garden features, cultural values were defined in 6 villages of Düden, Armutlu, Yalnızdam, Yılmazlı, Bozhüyük and Gümüşyaka in the light of rural landscape characters. 
Compiling main layout for the implication of 6360 Law in Elmalı, study results showed that rural characters of land use, landscape pattern, relation with natural environment, culture and traditions, networks, bordering elements, vegetation related to land use, settlements and buildings provide valuable supplementary information for village design guides regarding to protection of characteristics that unique to locality.