Uşak ve çevresindeki derin kuyu sularında radon (Rn-222) aktivitesinin tayini
Determination of radon (Rn-222) activity in deep well water in Uşak and its surrounding
Yazar: TUNCAY ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. RIDVAN ÜNAL
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
İnsanlar ve diğer canlı varlıklar yaşamları boyunca doğal ve yapay radyasyon kaynaklarından dolayı sürekli radyasyona maruz kalırlar. İnsanların doğal kaynaklardan aldıkları radyasyonun % 50'sini radon ve bozunum ürünleri oluşturur. İnsanların yaşamlarını sürdürebilmeleri için su en önemli ihtiyaçların başında gelir. Canlılar su ihtiyaçlarını, yüzey sularından ve yeraltı su kaynaklarından temin ederler. Yeraltı suları içinden geçtikleri ve temas ettikleri radyoaktif kütlelerden dolayı 238U ve 232Th grubunda yer alan radyoaktif elementler içerir. Sularda çözünmüş uranyum serilerine ait olan radyoaktif elementler, sağlık için önemli riskler oluşturan 223Ra, 226Ra ve 222Rn'dan meydana gelir. İçme sularındaki radyoaktif elementlerin değerlerinin uluslararası kuruluşlar tarafından belirlenmiş limit değerlerin altında olması istenir.Diğer yandan dünyanın birçok bölgesinde görülen depremler, birçok araştırmacıyı depremi önceden tahmin etme metotlarını ortaya çıkarma ile ilgili çalışmalara yönlendirmiştir. Depremlerin önceden tahmin edilmesine yönelik çalışmaların bir tanesi de radon gazı aktivitesindeki değişim ile sismik aktiviteler arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesidir.Bu çalışmanın amacı, Uşak ili ve çevresindeki derin kuyu sularının radon ve radyum aktivitelerini belirlemektir. Bu amaçla 10 farklı kuyudan, 13.08.2008 ile 22.12.2008 tarihleri arasında haftalık periyotlarla alınan su örnekleri, Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Fizik Bölümü Nükleer Fizik Laboratuarı'nda incelenmiştir. Analizler sonucunda maksimum radon aktivitesi 21,56 Bq/L, minimum radon aktivitesi 0,05 Bq/L, maksimum radyum aktivitesi 5,84 Bq/L, minimum radyum aktivitesi ise 0,02 Bq/L olarak tespit edilmiştir.Elde edilen sonuçlar radon-sağlık ve radon-deprem ilişkileri açılarından de-ğerlendirilmiştir.

Abstract:
People and other living organisms are exposed to radiation via both natural and artificial resources throughout their life. Radon gas and other decay products constitute % 50 of natural radiation that people take in. Water is the most important need to sustain of human life. All living organisms get their water needs from surface and underground water sources. Underground water includes radioactive elements from 238U and 232Th group because of radioactive materials which it passes through and contacts. Radioactive elements that belong to uranium material dissolved in the water are composed of 223Ra, 226Ra and 222Rn which poses the serious risk for human healt. It is the requirement of international authorities that radioactive elements contained in the drinking water must be below detemined limit value.On the other hand, due to eartquakes seen in many regions on the earth, many researchers have focused on finding methods for predicting earthquakes. One way of predicting earthquake is the investigation of the relation between changing radon gas activities and seismic activities.The aim of this study is to determine radon and radium activities contained in deep well water in Uşak and its surroundings. For this purpose, water samples taken from 10 different wells by weekly periods between 13.08.2008 and 22.12.2008 are examined in the Nuclear Physics Laboratory of Physics Department at Afyon Kocatepe University. According to analysis, maximum and minimum radon activities are 21,56 Bq/L and 0,05 Bq/L, respectively. Regarding radium activity in the deep well water, its maximum and minimum activities are found as 5,84 Bq/L and 0,02 Bq/L, respectively.Obtained results are evaluated for radon-helth and radon-earthquake relations.