İnflamatuar barsak hastalarında ekstraintestinal manifestasyonların sıklığının belirlenmesi
Determining the frequency of extraintestinal manifestations in patients with inflammatory bowel
Yazar: PINAR AKYÜZ DAĞLI
Danışman: PROF. DR. MEHMET ARHAN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Bağırsaklar = Intestines ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Crohn hastalığı = Crohn disease ; Deri belirtileri = Skin manifestations ; Göz belirtileri = Eye manifestations ; Kolit-ülseratif = Colitis-ulcerative ; Nörolojik belirtiler = Neurologic manifestations ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases ; İntestinal hastalıklar = Intestinal diseases

Özet:
İnflamatuvar barsak hastalıkları (İBH) etyolojisi ve patogenezi tam aydınlatılamayan, gastrointestinal sistemle ile sınırlı olmayıp diğer organ ve sistemleri de etkileyen sistemik bir hastalıktır. Ekstraintestinal manifestasyonlar(EİM) birçok organ ve sistemi etkilemektedir. EİM sıklığı ile ilgili birçok çalışma olmasına karşın ülkemizde bu konuda çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışmadaki amacımız EİM sıklığını hastanemizde takip edilen İBH hastalarında belirlemek ve daha önce yapılan çalışmalarla karşılaştırmaktır. Ocak 2014 ile aralık 2016 tarihleri arasında Gazi Üniversitesi Hastanesi Gastroenteroloji polikliniğinde takip olan hastaların kayıtları retrospektif olarak incelendi. İBH olan 393 hasta çalışmaya dahil edilirken hastaların 276‟sında ÜK, 117 sinde CH tanısı mevcuttu. Hastaların 171‟i kadın 222‟si erkek hastalardan oluşuyordu. İBH da ortalama yaşı 44,72 iken, ÜK ortalama yaşı 47,09 ve CH ortalama yaşı 39,13 idi. CH hastaları anatomik tutulum yerine ve klinik tipine göre gruplandırılırken, ÜK hastaları da anatomik tutulum yerine göre gruplandırıldı. EİM varlığının demografik özellikler, tanı grupları, cinsiyet, anatomik tutulum yerleri, CH klinik tipleri ve fistül tipleri ile ilişkisi incelendi. EİM alt gruplarının ÜK ve CH‟ da dağılımı, birbiriyle ilişkisi, cinsiyet ve yaş grupları ile ilişkisi değerlendirildi. Ayrıca İBH tanısına göre EİM ortaya çıkış süreleri belirlendi.
Çalışmamızda 393 hastanın 139‟unda en az bir tane EİM görülürken, sıklık %35,4 olarak saptandı. En sık görülen EİM hepatobiliyer manifestasyonlarken, alt gruplar incelendiğinde en sık EİM hepatosteatozdu. ÜK ile CH karşılaştırıldığında EİM sıklığı CH‟ da ÜK göre daha sık saptandı. EİM sıklığı cinsiyetler arasında benzerdi. EİM varlığı ile tanı grupları, anatomik tutulum yeri, CH klinik tipi, fistül tipleri arasında anlamlı ilişki saptanmadı. EİM tek tek değerlendirildiğinde ÜK‟ de hepatosteatozun proktit olan hastalarda, DVT‟nin ise ekstensif kolit olan hastalarda sıklığı daha yüksek bulundu. CH‟da ise EN ve sakroileit kolonik tutulumda, aftöz stomatit ileokolonik tutulumda daha sık saptandı. Nefrolitiazis penetran+ strüktüran CH‟da sıklığı yüksek bulundu. Tip 1 periferik artropati, sakroilei, psöriazis, hepatosteatoz, kolelitiazis sıklığı CH‟ da daha yüksekken, PSK ise sadece ÜK hastalarında görüldü. Tip 2 periferik artrit, sakroileit, EN, aftöz stomatit kadın cinsiyette sıklığı artmıştı. Yetişkin yaş grubuna göre geriatrik grupta DVT ve pulmoner tutulum sıklığı yüksek saptandı. EİM birbiriyle ilişkisi değerlendirildiğinde doğru orantılı ilişki görülmezken bazı EİM‟larda diğer EİM‟lerin görülme sıklığında anlamlı azalma saptandı.

Abstract:
Inflammatory Intestinal Disease (IBD) is not limited to the gastrointestinal system and affects all organs and systems; and its etiology and pathogenesis have not been enlightened yet. Although there are many studies conducted on the frequency of EIM, the studies conducted in our country are limited. The aim of the present study was to determine the frequency of EIM in the IBD patients followed-up in our hospital and to compare the results with previous studies. The records of the patients who were followed-up in the Gazi University Hospital, Gastroenterology Policlinic between January 2014 and December 2016 were examined retrospectively. 393 patients who had IBD were included in the study. 276 of these patients had UC, and 117 had CD diagnosis. 171 of the patients were female, and 222 of them were male. While the mean age of the patients with IBD was 44,72 ; it was 47,09 in UC; and 39,13 in CD. The CD patients were grouped according to clinical types instead of anatomical involvement, and the UC patients were grouped according to their anatomical involvement areas. The relation between EIM and demographical properties, the diagnosis groups, gender, anatomic involvement areas, CD clinical types and fistula types was examined. The distribution of the EIM sub-groups in UC and CD was examined in terms of their relations with each other, and with gender and age groups. In addition, the EIM emergence durations were determined according to the IBD diagnosis.
At least one EIM was observed in 139 of the 393 patients, and the frequency was determined to be 35,4%. The most frequent EIM was hepatobiliary manifestations. When the sub-groups were examined it was observed that the most frequent EIM was hepatosteatosis. When UC and CD were compared it was observed that the EIM frequency was more frequent in the CD when compared with UC. The EIM frequency was similar between genders. No significant relation was detected between the existence of EIM and diagnosis groups anatomical involvement areas, CD clinical type fistula types. When EIM was analyzed one by one, it was observed that the frequency of hepatosteatosis in UC in patients with proctitis, and the DVT in patents with extensive colitis. In CD, in EN and sacroiliitis colonic involvement, the aphthous stomatitis ileocolonic was detected more frequent in the involvement. The frequency of nephrolithiasis penetrant + structural was found to be higher in CD. The frequency of Type 1 peripheric arthropathy, sacroiliitis, psoriasis, hepatosteatosis, cholelithiasis were found to be higher in CD; however, they were observed only in UC patients in PSK. The frequency of Type 2 peripheric arthritis, sacroiliitis, EN, aphthous stomatitis were increased in female gender. The DVT and pulmonary involvement frequency was determined to be higher in the geriatric group when compared with the adult group. When the relation of EIM was analyzed it as observed that there were no relations in direct proportion, and a significant decrease was observed in the prevalence of other EIMs in some EIMs.