Roma Hukukunda ve Türk Hukukunda alım satım aktinde satıcının ayıba karşı tekeffül borcu
The obligation of warranty of the seller in Roman Law and in Turkish Law
Yazar: AYŞE TUBA CANBAZ KARAOSMANOĞLU
Danışman: PROF. DR. ERKAN KÜÇÜKGÜNGÖR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Roma Özel Hukuku) Ana Bilim Dalı / Roma Özel Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Alım-satım = Sale and purchase ; Ayıp = Deficiency ; Ayıplı mal = Defective goods ; Roma hukuku = Roman law ; Satıcı sorumluluğu = Responsibility of the seller ; Tekeffül = Warranty ; Tekeffül sorumluluğu = Warranty liability

Özet:
Roma hukukunda satıcının maddi ayıpları tekellüf borcuna ilişkin düzenlemelerin gelişimi üç aşamada gerçekleşmiştir. Roma hukukunun ilk dönemi olan Ius Civile döneminin başlarında, kanunen satıcının satılandaki ayıplardan bir sorumluluğu yoktu. Ius Honorarium dönemi olarak adlandırılan daha sonraki dönemde, Aedilis curulisler köle ve hayvan satımına ilişkin olarak getirdikleri düzenlemelerle satıcının sorumluluğunu oldukça genişlettiler ve alıcının satıcıdan aktin feshini ya da semenin tenzilini isteyebileceğini kabul ettiler. Iustinianus döneminde ise, aedilis curulislerin getirmiş oldukları düzenlemeler tüm malları kapsayacak şekilde genişletildi.Türk hukukunda satıcının ayıba karşı tekeffül borcu ise, Borçlar Kanununun 194. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Buna göre, satıcının ayıba karşı tekeffül borcu, satılanda satıcı tarafından zikir ve vaat edilen vasıfların bulunmamasından veya satılan şeyin değerini azaltan veya kaldıran noksanların bulunmasından dolayı satıcının sorumlu tutulmasıdır. Satıcının bu sorumluluğu kapsamında, ayıplı malı satın alan alıcıya, sözleşmeden dönme, satış bedelinin indirilmesini isteme ve malın ayıpsız çeşidiyle değiştirilmesini isteme şeklinde üç ayrı seçimlik hak tanınmıştır.Sonuç olarak, hukuk sistemimizde yer alan satıcının ayıba karşı tekeffül sorumluluğuna ilişkin temel prensipler Roma Hukukundan gelmektedir ve satıcının ayıba tekeffül kurumu, mevcut hukuki kurumlar arasında Roma Hukukundan en çok etkilenmiş olan kurumlardan biridir.

Abstract:
Development of the arrangements about warranty in Roman Law realizes in three stage. The earlier in the period of Ius Civile the seller had no responsibility about the deficiency. In the next period called the period of Ius Honorarium, Aedilis curulisses enlarged the scope of the responsibility of the seller considerably with the arrengements they made about slave and animal sales, and they accepted that the purchaser could demand canceling of the contact or decreasing the cost. And in the period of Iustinianus, the arrengements brought by Aedilis curulisses were expanded to include all of the goods.In Turkish Law, the obligation of warranty has been arrenged at the 194th and following articles of the Code of Obligations. According to these articles, the obligation of warranty can be defined as ?the responsibility of the seller about whether the goods bought is out of feature that has been promised or not; and the responsibility about the failures that decreasing or abrogating the value of the goods?. Within the context of this responsibility, three different alternative rights are enabled to the purchaser which are to cancel of the contact, to demand decreasing the cost and to demand exchanging the faulty goods with the one free from defects.Consequently, the main principles about warranty that valid in our legal system take root from the Roman Law and the obligation of warranty is one of the legal institutions which is most affected by Roman Law among the all legal institutions.