PISA-2018 Zorbalığa Maruz Kalma Ölçeği'nin ülkelere göre ölçme değişmezliğinin incelenmesi: Türkiye, Meksika, Finlandiya örneklemi
Examination of measurement invariance of PISA-2018 Bullying Exposure Scale across countries: Türkiye, Mexico, Finland sample
Yazar: AHMET ONUR AKTEPE
Danışman: PROF. DR. BURCU ATAR
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu Araştırmanın amacı PISA 2018 döngüsü öğrenci anketinin altında yer alan zorbalığa maruz kalma ölçeğinin farklı ülke grupları arasında ölçme değişmezliğinin incelenmesidir. Araştırmanın örneklemini Türkiye, Meksika ve Finlandiya'dan ölçeği yanıtlayan bireyler oluşturmaktadır. Başta 15151 veri ile analizlere başlanmış, sayıltıların test edilmesinden sonra ise uç değerler veri setinden çıkarılmış ve 13005 veri ile çalışmaya devam edilmiştir. Veri toplama aracı olarak kullanılan zorbalığa maruz kalma ölçeği 6 maddeden meydana gelmektedir. Zorbalığa maruz kalma modeli Açımlayıcı Faktör Analizi ile oluşturulmuştur. Elde edilen modelde 6 madde 2 faktör altında toplanmış, model Doğrulayıcı Faktör Analizi ile doğrulanmıştır. Sonrasında Çoklu Grup Doğrulayıcı Faktör Analizi ile farklı ülkeler arasında ölçme değişmezliği aşamaları sırasıyla incelenmiştir. Bu işlem için uyum indekslerinin her bir aşamada kabul edilebilir aralıkta olup olmadığına bakılmıştır. Bununla birlikte CFI ve TLI değerlerindeki değişim incelenmiştir. Ülkeler arası karşılaştırmalar Türkiye-Meksika, Türkiye-Finlandiya ve Meksika-Finlandiya grupları arasında yapılmıştır. Türkiye-Meksika ve Türkiye-Finlandiya modellerinde şekilsel değişmezlik ve metrik değişmezlik aşamaları sağlanmış fakat ölçek değişmezliği aşaması sağlanamamıştır. Meksika-Finlandiya modelinde ise şekilsel değişmezlik, metrik değişmezlik ve ölçek değişmezliği aşamaları sağlanmıştır. Sonuç olarak zorbalığa maruz kalma ölçeğinin farklı ülke grupları arasında ölçme değişmezliği sağlanamamıştır.

Abstract:
The aim of this research is to examine the measurement invariance of the bullying exposure scale located at the bottom of the PISA 2018 cycle student survey across different country groups. The sample of the research consists of individuals responding to the scale from Türkiye, Mexico and Finland. Initially, the analysis started with 15151 data, and after testing the assumptions, extreme values were removed from the data set and the study continued with 13005 data. The bullying exposure scale used as a data collection tool consists of 6 items. The bullying exposure model was created using Exploratory Factor Analysis. In the resulting model, 6 items were grouped under 2 factors and the model was confirmed by Confirmatory Factor Analysis. Afterwards, measurement invariance stages across different countries were examined sequentially with Multi-Group Confirmatory Factor Analysis. For this process, it was checked whether the fit indices were within the acceptable range at each stage. Additionally, changes in CFI and TLI values were examined. Intercountry comparisons were made between Türkiye-Mexico, Türkiye-Finland and Mexico-Finland groups. In the Türkiye-Mexico and Turkey-Finland models, the configural invariance and metric invariance stages were achieved, but the scalar invariance stage was not achieved. In the Mexico-Finland model, the stages of configural invariance, metric invariance and scalar invariance are achieved. As a result, measurement invariance of the bullying exposure scale across different country groups could not be achieved.