Otizm spektrum bozukluğu ile otizm spektrum bozukluğu tanısı olan bireylerin ebeveynlerinin depresyon düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between autism spectrum disorder and the depression levels of the parents of individuals with autism spectrum disorder
Yazar: AKIN GÖNEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET YIKMIŞ ; PROF. DR. İBRAHİM H. DİKEN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Depresyon = Depression ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ebeveynler = Parents ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder

Özet:
Ebeveynler yetersizliği olan bir çocuğun yaşamlarına katılımıyla hem bireysel olarak hem de aile sistemi olarak olumsuz bir şekilde etkilenebilmekte ve tanının konulmasıyla birlikte söz konusu durumla baş etmekte zorluklar yaşayabilmektedir. Ebeveynlerin, Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocuklarının yetersizlikle etkilenme düzeyleri ile depresyon düzeyleri arasındaki ilişkinin saptanması otistik spektrum bozukluğu olan çocuklara ve onların ailelerine yönelik daha etkili destek hizmetlerinin sağlanmasında önemli bir rol oynayacağı düşünülmektedir. OSB olan çocuğa sahip olmanın yarattığı sorumlulukların ve zorlukların ebeveynlerin psikolojik sağlığını olumsuz etkilediği ve çocuklarının gelişimine sağlayabilecekleri yardımı önemli ölçüde engellediği bilinmektedir. OSB olan çocukların ebeveynlerinin psikolojik sağlığının en önemli değişkenlerinden biri de depresyondur. Bu nedenle depresyonla ilişkili değişkenlerin belirlenmesi amacıyla bu çalışma planlanmış ve bulgular rapor edilmiştir. 
Araştırma Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocukların otistik bozukluktan etkilenme düzeyi ile ebeveynlerinin depresyonları arasındaki ilişkiyi belirlemek amaçlanmıştır. OSB tanısı almış çocuğa sahip olan ebeveynlerin depresyon düzeyinin; ebeveynlerin sosyo-demografik özellikleri (yaş ve eğitim durumu), çocuğun özellikleri (yaş, tanı, cinsiyet) ve çocuğun otistik bozukluktan etkilenme düzeyi ile ilişkisi araştırılmıştır. Bu amaçla OSB tanısı alan çocukların ebeveynlerinden Beck Depresyon Envanteri, Gilliam Otistik Bozukluk Derecelendirme Ölçeği-2 (GOBDÖ-2-TV) ve ailelere ilişkin demografik bilgiler için Kişisel Bilgi Formu ile veriler toplanmış ve bu veriler analiz edilerek raporlaştırılmıştır.
Otizm Spektrum Bozukluğundan etkilenme düzeyi ile OSB tanısı olan bireylerin ebeveynlerinin depresyon düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla bu araştırma betimsel ve ilişkisel araştırma modeli desenlenmiştir. Toplam 14 ilde OSB tanısı olan çocuklara sahip ebeveynlerden gönüllü olan 205 ebeveynden veri toplanmıştır. Araştırmanın katılımcılarının çocuklarının hepsi yaşadıkları ilde bir Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi'nde eğitim almaktadır. 
Bulgular incelendiğinde, OSB olan çocukların Otizm Bozukluk İndeks (OBİ) puanlarının ortalamasının 95.27 (Hafif Düzeyde OSB) görülmüştür. Ebeveynlerin  hafif düzeyde depresif belirtiler gösterdiği saptanırken, babaların annelere nazaran daha az depresif belirtiler gösterdiği belirlenmiştir. Katılımcı ebeveynlerin yaşı ile BDE puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olmadığı bulunmuşken, OSB olan bireyin yaşı ile ebeveyninin depresyon düzeyi arasında pozitif yönde ilişki görülmüştür. Yüksek öğretime sahip ebeveynler, diğer ebeveynlerden daha düşük depresif belirtiler göstermişlerdir.

Anahtar Kelimeler: Otizm Spektrum Bozukluğu, OSB olan çocuğa sahip 
ebeveynler, depresyon

Abstract:
Parents of children with deficiency are affected in a negative way both individually and as a family system and they might experience difficulty when the diagnosis is made. It is considered that assessing the relationship between children's level of being affected from their Autism Spectrum Disorder and parents' depression levels, plays an important role in providing support services for children with ASD and their families. It is known that the responsibilities and difficulties of having a child with ASD affect the psychological wellbeing of parents negatively which in turn restraints the care they would otherwise provide for their children. One of the most important variables affecting the psychological health of parents of children with ASD is depression. Therefore, this study is conducted with the aim of identifying variables related with depression and the findings are reported.
This study aims to determine the relationship between children's levels of being affected from their Autism Spectrum Disorder and their parents' depression levels. The relationship between depression levels of parents who have children with ASD diagnosis and parents' socio-demographic profile (age and level of education), child's qualities (age, diagnosis, sex) and child's level of being affected from ASD is explored in this study. For this purpose, data is collected from parents of children with ASD diagnosis through Beck's Depression Inventory; Turkish Version of Gilliam Autism Rating Scale-2 (TV-GARS-2) and Personal Information Form for family demographics; and data is analyzed and reported. 
For the purpose of determining the relationship between the level of being affected from Autism Spectrum Disorder and parents' depression levels, this study is conducted with a descriptive and correlational research design. Data is collected from 205 volunteer parents who have children with ASD diagnosis in 14 cities. All of the children of subjects of the study attend to a Special Education and Rehabilitation Center in cities they live. 
Results revealed that individuals with Autism showed mild level of autism (Atism Index=95.27). While parents in general showed mild level of depression, fathers indicated lower level of depression than mothers. There was no significant relationship between ages of parents and depression levels; however, a significant relationship was found between ages of individuals with autism and depression levels of parents. Parents with higher education degrees showed lower level of depression than other parents.

Key Words: Autism Spectrum Disorder, Parents who have children with ASD, 
Depression