Adıyaman mutfak kültürü ve yemekleri
Adıyaman culinary culture and dishes
Yazar: YASEMİN TUNCER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE ERDEM BÜYÜKKİRAZ
Kapadokya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü  / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts

Özet:
İnsanoğlunun var olması ile hayatlarının devam edebilmesi için beslenmesi gerekmektedir yani beslenmek insan fizyolojisinin bir gereksinimidir. İnsanın var olmasından günümüze kadar yemek alışkanlıkları değişmiştir. Yemeğin pişirilme teknikleri, hazır hale getirilmesi, sunulması, tüketimi her toplum için farklılık göstermektedir. Her toplumu diğer toplumlardan ayıran kendine özgü gastronomik unsurları mevcuttur. Bu farklılıklar insanların yemek kültürünü ve yeme içme alışkanlıklarını etkilemektedir. Bu çerçevede zamanla toplumların yöresel mutfak kültürü oluşmuştur. Bu çalışma Adıyaman mutfak kültürünü ve yemeklerini tespit edip ortaya koymak, gelecek nesillere aktarmak için kayıt altına almak ve literatürdeki eksikliği gidermek için hazırlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yaklaşımlarında etnografi araştırma deseni kullanılmıştır. Çalışmada görüşme tekniği kullanılmış ve yarı yapılandırılmış soru formuyla Adıyaman ilinde doğan, uzun yıllardır Adıyaman'da yaşayan ve 40 yaş üstü kişilerle görüşülmüştür. Görüşmelerde elde edilen nitel veriler betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Görüşmeler sonucunda Adıyaman mutfak kültürü ve yemekleri başlığı altında sofra adabı, yemek yeme alışkanlıkları, yöresel yemekleri, özel günlerde yapılan yemekler, gelenekler- görenekler, mutfakta kullanılan araç- gereçler, dönemsel hazırlıklar ile ilgili bulgular elde edilmiş ve hakkında bilgi verilmiştir. Çalışma sonunda Adıyaman iline ait mutfak kültürünün ve yöresel yemeklerinin korunmasını ve gelecek nesillere aktarılması için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In order for human beings to exist and continue their lives, they need to be fed, that is, nutrition is a requirement of human physiology. Eating habits have changed since the existence of humans until today. Cooking techniques, preparation, presentation and consumption of food differ for each society. Each society has its own gastronomic elements that distinguish it from other societies. These differences affect people's food culture and eating habits. In this context, the local culinary culture of societies has been formed over time. This study was prepared to identify and reveal Adıyaman culinary culture and dishes, to record them to pass on to future generations and to fill the gap in the literature. In the study, ethnography research design was used in qualitative research approaches. Interview technique was used in the study and people who were born in Adıyaman, lived in Adıyaman for many years and were over 40 years old were interviewed with a semi-structured questionnaire. Qualitative data obtained from the interviews were analyzed using the descriptive analysis method. As a result of the interviews, findings were obtained and information was given about table manners, eating habits, local dishes, dishes made on special occasions, traditions-customs, tools and equipment used in the kitchen, seasonal preparations under the title of Adıyaman culinary culture and dishes. At the end of the study, suggestions were made to preserve the culinary culture and local dishes of Adıyaman province and to pass them on to future generations.