Ar-Ge harcamaları ve yüksek teknolojili ürün ihracatının ekonomik büyüme üzerine etkisi
The effect of R&D expenditures and exports of high-tech products on economic growth
Yazar: RABİA ÖZAT
Danışman: PROF. DR. HATİCE ERKEKOĞLU
Kayseri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: ARGE =   ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Neden-sonuç ilişkisi = Causal relationship ; Yüksek teknoloji = High technology

Özet:
Ülkeler sürdürülebilir anlamda gelişme ve büyüme göstermek için iktisadi büyümenin dinamiklerini elde etmeye ve bunların kullanımını artırmaya çalışırlar. Ar- ge harcamaları ve yüksek teknolojili ürün ihracatı da son dönemlerde ülkelerin sürdürülebilir bir büyüme performansı sağlaması için üzerinde durdukları önemli konulardandır. Artık yüksek katma değerli ürün üretmek ve onu ihraç etmek ülkelerin büyüme göstermeleri ve rekabet avantajı elde edebilmelerinde daha çok etkili olduğundan Ar-Ge faaliyetlerine ve yüksek teknoloji içeren ürün ihracatına odaklanmak oldukça önemlidir. Bu doğrultuda bu tezin amacı Ar-Ge harcamaları ve yüksek teknolojili ürün ihracatının gelişmekte olan ülkelerin büyümelerine etkisini incelemektir. Çalışmada seçilmiş 12 gelişmekte olan ülkenin 1997-2019 dönemlerine ait verileri kullanılarak panel eşbütünleşme ve panel nedensellik testleri yapılmıştır. Panel eşbütünleşme testlerinden Kao Panel Eşbütünleşme Testi yardımıyla değişkenler ile büyüme arasında eşbütünleşme ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Panel FMOLS Tahminine göre büyüme üzerinde yüksek teknolojili ürün ihracatı, Ar-Ge harcamaları, dışa açıklık oranı, sabit sermaye oluşumunun %1 anlamlılık düzeyinde, işgücünün ise %5 anlamlılık düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın amacı doğrultusunda değişkenler arasında nedensellik ilişkisinin olup olmadığına yönelik analiz Dumitrescu – Hurlin Panel Nedensellik Testi kullanılarak yapılmıştır. Gelişmekte olan ülkelerde Ar-Ge harcamaları, yüksek teknolojili ürün ihracatı, dışa açıklık oranı ve işgücü ile büyüme arasında karşılıklı nedensellik elde edilmiştir. Doğrudan yabancı yatırımlar ile büyüme arasındaki ilişki ise büyümeden doğrudan yabancı yatırımlara doğru olmak üzere tek yönlü nedensellik elde edilmiş, sabit sermaye oluşumu ile büyüme arasında ise nedenselliğe ulaşılamamıştır.

Abstract:
In order to develop and grow in a sustainable manner, nations strive to acquire the economic growth dynamics and enhance their usage of them. R&D expenditures and high-tech exports are two additional crucial problems that nations have recently concentrated on in order to assure a sustained growth performance. Focusing on R&D initiatives and the export of high-tech goods is crucial since doing so helps countries develop and obtain a competitive edge. In this direction, the aim of this thesis is to examine the effects of R&D expenditures and high technology exports on the growth of developing countries. In the study, panel cointegration and panel causality tests were implemented using the data of 12 selected developing countries for the period 1997-2019. It was determined that there is a cointegration link between the variables and growth with the aid of the Kao Panel Cointegration Test, one of the panel cointegration tests. According to the Panel FMOLS Estimation, it was concluded that high technology exports, R&D expenditures, openness ratio, fixed capital formation were statistically significant at 1% significance level and labor force at 5% significance level on growth. The Dumitrescu-Hurlin Panel Causality Test was used in the study to determine whether there is a causal relationship between the variables. The relationship between R&D expenditures, high technology exports, openness ratio, labor force, and growth in emerging nations was found to be reciprocally causative. Contrarily, one-way causality was established between growth and foreign direct investments in the relationship between foreign direct investments and growth, while fixed capital creation and growth could not be linked.