Lise öğrencilerinin denetim odaklarının bazı değişkenlere göre yordanması
The prediction of locus of control of high school students according to some variables
Yazar: GÜLER KÖKSAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ILGIN BAŞARAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırma, cinsiyet, yaş, anne-baba eğitim düzeyi, not ortalaması, anne-baba tutumları algısı, anne-baba ile ilişkiye yönelik algı, sosyo-ekonomik düzey algısı, geçmişte yaşanan stres verici olaylar, şu andaki yaşantıda var olan stres verici olaylar ve anne-babanın evliliğinin devamı değişkenlerinin lise öğrencilerinin denetim odaklarını yordama gücünü saptamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılan İzmir İl merkezindeki beş genel resmi lisenin 9., 10. ve 11. sınıflarında eğitim gören 410 kız ve 323 erkek olmak üzere toplam 733 kişi "Nowicki Strickland Denetim Odağı Ölçeği" ve demografik değişkenler ile bağımsız değişkenleri değerlendiren "Kişisel Bilgi Formu" nu yanıtlamışlardır. Araştırma verileri Aşamalı Çoklu Regresyon analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Aşamalı Çoklu Regresyon Analizinin sonuçları, babanın demokratik olarak algılanmasını tanımlayan Dummy 2 değişkeni, anne ile ilişkinin iyi olarak algılanmasını tanımlayan Dummy 1 değişkeni, baba ile ilişkinin orta olarak algılanmasını tanımlayan Dummy 2 değişkeni, anne-babanın evliliklerinin devam etmesini tanımlayan Dummy 1 değişkeni ve not ortalaması değişkenlerinin denetim odağının anlamlı yordayıcıları olduklarını ortaya koymuştur. Araştırma sonuçlan, denetim odağı varyansının % 4'ünün babanın demokratik olarak algılanması, % 2. 8 'inin anne ile ilişkinin iyi olarak algılanması, % 1.4 'ünün baba ile ilişkinin orta olarak algılanması, %.7 'sinin anne-babanın evliliklerinin devam etmesi ve %.7'sinin not ortalaması tarafından açıklandığını göstermiştir. Analize giren bu beş değişken denetim odağı puanlarındaki varyansın % 9. 6 'sini açıklamıştır.Sonuç olarak araştırma bulguları, denetim odağının en önemli yordayıcısının algılanan baba tutumunun demokratik olması, ikinci önemli yordayıcısının anne ile algılanan ilişkinin iyi olması, üçüncü önemli yordayıcısının baba ile algılanan ilişkinin iyi olması olduğunu; son iki yordayıcı değişken olan anne-babanın evliliğinin devamı ve not ortalaması değişkenlerinin de denetim odağındaki varyansı eşit oranda açıkladıklarını göstermektedir.

Abstract:
This study is designed to determine the role of gender, age, mother's education level, father's education level, academic achievement, perceived parenting style, perceived relationship with mother, perceived relationship with father, perceived socio-economic status, presence of stressful life events in the past, presence of stressful life events in present and parent's marital status in predicting the locus of control of high school students. The sample of 733 high school students (410 Female and 323 Male) at 9th, 10th and 1 1 grade levels of five public high schools located in Izmir, Turkey have completed "Nowicki Strickland Locus of Control Scale" and a questionnaire to assess the demographic variables and independent variables. Data were analyzed by Stepwise Multiple Regression Analysis. The results of Stepwise Multiple Regression Analysis revealed that perceived father's parenting style Dummyl (democratic parenting style), perceived relationship with mother Dummy 1 (good relationship), perceived relationship with father Dummy 2 (neither good nor bad relationship), parent's marital status Dummy 1 (mother and father staying together) and real academic achievement variables were significant in predicting locus of control. Results indicate that, father's having democratic parenting style accounted for 4 %, having good relationship with mother accounted for 2.8 %, relationship with father when perceived neither good nor bad accounted for 1.4 %, parent's staying together accounted for.7 %, andan academic achievement accounted for.7 % total variance of locus of control scores. These five variables explained 9.6 % of total variance of locus control scores. As a result, the findings of present study have showed that perceived father's parenting style as democratic is the most important variable, perceived relationship with mother as good is the second, and perceived relationship with father as neither good nor bad is the third most important variable in predicting locus of control. Furthermore, parent's marital status and real academic achievement have accounted for total variance of locus of control scores equally.