Ermenistan'da yaşayan Ermeni üniversite öğrencilerin ve akademisyenlerin Türkiye'nin Avrupa birliği üyeliğine ilişkin algısı
The perception of Armenian university students and academics who are living in Armenia on the European Union membership of Turkey
Yazar: ÖZGE BOZKAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. A. NAZMİ ÜSTE
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı / Avrupa Birliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; Algı = Perception ; Avrupa Birliği = European Union ; Ermeniler = Armenians ; Milli kimlik = National identity ; Siyaset psikolojisi = Political psychology ; Türk-Ermeni ilişkileri = Turkish-Armenian relations ; Türkiye = Turkey ; Öğrenci algısı = Students perceptions ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Türk ve Ermeni kimliklerinin arasındaki karşılıklı algılar Türkiye-
Ermenistan arasındaki ilişkilerden ayrı düşünülmesi mümkün olmayan bir
unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Diaspora Ermenilerinin ve Ermenistan'da
yaşayan Ermenilerin ayrı coğrafyalarda yaşamalarına rağmen üzerinde
uzlaştıkları en önemli konu, Ermeni kimliğinin en büyük trajedisi olan
"soykırım" iken, aynı mesele Türk kimliğinin literatüründe "tehcir" olarak
karşımıza çıkmaktadır. Ermeni ve Türk kimliklerinin karşılıklı algılarında
önemli bir belirleyiciliğe sahip olan 1915 olayları, birbirini tanıma ve
etkileşimde bulunma fırsatlarından yoksun olan bu iki halkın önyargılar
üretmesine ve bu önyargılarla algı mekanizmalarını şekillendirmelerine sebep
olmaktadır. Kimliklerin oluşmasında etkili olan önyargıların kırılabilmesi,
şekillenmesi ve hatta değiştirilebilmesi, toplumların algılarını özümsemek ve iyi
anlayabilmek ile mümkündür. Bu anlamda Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin
normalleşmesi doğrultusunda adımlar atabilmek için karşılıklı algıların
anlaşılarak, karşılıklı anlayış çerçevesinde bir yol haritasının belirlenmesi
oldukça önemlidir.
Peki Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin normalleşememesi, Türkiye-
Ermenistan sınırının kapalı olması, Ermeni kimliğinin "soykırımı" tanıtma
faaliyetlerinin Türkiye'nin teziyle tamamen ters düşmesi ve tüm bu konuların
Türkiye'nin AB üyeliği sürecine etkisi Ermeni üniversite öğrencileri ve akademisyenleri tarafından nasıl yorumlanmaktadır? Bu tez çalışmasında
Ermeni üniversite öğrencilerinin, Türkiye'nin AB üyeliğine ilişkin algılarının
bir değerlendirmesi yapılacaktır. Toplam 444 kişi olmak üzere Erivan'da
yaşayan üniversite öğrencileri ve akademisyenlerinin algıları üzerine
gerçekleştirilen anket çalışması, tüm Ermenistan halkının algılarını kanıtlama
iddiasında değildir. Türkiye hakkında yöneltilecek sorularla hedef kitlenin
Türk toplumu ve Türkiye hakkındaki olumlu ve olumsuz anlamdaki algılarına
ulaşmak, yeni nesil hakkında gerçek verilere erişmek, Türkiye'nin AB üyeliğine
ilişkin genel tutumlarının olumsuz olduğu tahmin edilen bu hedef kitlenin
tutumlarının niçin olumsuz olduğunun anlaşılması ve kafalarında çizmiş
oldukları Türk resminin analiz edilmesi bu çalışmanın ana amacıdır.
Türk-Ermeni ilişkilerinin çözümlemesi yapılırken, gözardı edilmemesi
gereken en önemli unsurlardan biri psiko-politik hassasiyetlerdir. Bu
hassasiyetlerin göz önünde bulundurulması ve anlaşılması ise yapılacak algı
çalışmaları ile mümkündür. Bu anlamda yapılacak bilimsel çalışmaların
arttırılması ve Ermeni halkının ya da Ermenistan'da seçilmiş belirli kitlelerin
algılarının analiz edilmesi, Türk-Ermeni ilişkilerinin normalleşebilmesi için
önemli rol oynayan uzlaşma kültürü kapsamında faydalı bir zemin
oluşturacaktır.


Anahtar Kelimeler: Türk-Ermeni kimlikleri, 1915 olayları, Türkiye-
Ermenistan ilişkileri, Türkiye-AB ilişkileri, karşılıklı algı, politik psikoloji,
uzlaşma

Abstract:
The perceptions regarding Turkish and Armenian identities stand out as
elements that are not possible to separate from Turkish-Armenian relations.
The most significant issue on which the diaspora Armenians and the Armenians
living in Armenia agree is the biggest tragedy of the Armenian identity, defined
by them as "genocide", in Turkish literature, however, defined as "relocation".
The 1915 incidents, as a significant determinant in perceptions of Turks and
Armenians regarding each other's identities, leads to production of prejudices
for the two peoples that lack the means to meet and know each other. It is quite
important to set a roadmap through comprehending inter-group perceptions
and mutual understanding to shatter the prejudices that are influential in
formation of identities.
So, how are Armenian university students and academics interpret the
failure to normalize Turkish-Armenian relations, the fact that Turkey-Armenia
border is closed, their efforts for recognition of "Armenian genocide" that
contradict with Turkey's arguments and all of these issue's effects on Turkey's
EU member candidacy? In this thesis, Armenian university student's
perceptions on Turkey's possible EU membership are evaluated. The surveys
participated by academics and university students living in Yerevan does not
claim to reflect perceptions of all people of Armenia. The main purpose of this
thesis is to reach positive and negative perceptions on Turkey, find out data
about the young generation in Armenia and to analyse why the target group's
attitude on Turkey's EU membership is negative, as it was predicted to be in
general.
While analysing Turkish-Armenian relations, one of the most important
factors that should not be disregarded is psycho-political sensitivities. To take
these sensitivities into account and understand them is possible only through
studies on inter-group perceptions. In this respect, more scientific studies on
these issues and analyses on perceptions of Armenian people or selected groups
in Armenia will constitute a useful ground in forming a culture of reconciliation
to normalize relations between Turkey and Armenia.


Keywords: Turkish and Armenian identities, 1915 incidents, Turkey-
Armenia relations, Turkey-EU relations, inter-group perceptions, political
psychology, reconciliation