Şeyh Bedreddin Destanı ve Kuvâyi Milliye Destanı'nın Marksist eleştiri bağlamında incelenmesi
Investigation of Şeyh Bedreddin Destanı and Kuâyi Milliye Destanı in the context of Marxist criticism
Yazar: DURDANE ÇİĞDEM YAMAN
Danışman: DOÇ. DR. HASAN YÜREK
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Destanlar = Epics ; Eleştirel kuram = Critical theory ; Eleştiri = Criticism ; Kuva-yı Milliye = Kuva-yı Milliye ; Marksist kuram = Marxist theory ; Marksizm = Marxism ; Marksizm = Marxism ; Nazım Hikmet = Nazım Hikmet ; Şeyh Bedreddin = Sheikh Bedreddin

Özet:
Marksist estetiğin gerçeklik algısından hareketle edebi esere toplumsal bir bakış açısıyla yönelen Marksist eleştiri, Marksist kuramın tarihsel, felsefi, ideolojik vb. düşünce biçimlerinden beslenerek edebi eseri içinde bulunduğu koşullarla birlikte ele alır. Bu çalışmada Nâzım Hikmet'in Şeyh Bedreddin Destanı ve Kuvâyi Milliye Destanı isimli şiirleri, içeriğe yansıyan tarihsel gerçeklikler bağlamında ekonomik, toplumsal, siyasal, kültürel ve ideolojik bir yaklaşımla incelenmiştir. Toplumcu bir perspektifle yazılan şiirlerin birtakım tarihsel motiflerle birlikte işaret ettikleri olaylar, Marksist eleştiri anlayışından hareketle toplumsal sınıfların meydana getirdiği çelişki ve çatışmalar kapsamında değerlendirilmiştir. Bu anlamda döneminin toplumsal yapısı analiz edilmiş, geçmişe yönelik yargı ve yorumların yanı sıra geleceğe dair tahmin ve önerilerde bulunulmuştur. İçeriğin yanı sıra biçim ve üslup özellikleri açısından da ele alınan şiirlerde, dönemin hâkim edebi geleneğine dâhil olmaksızın içeriğe uygun bir biçim yaratıldığı saptanmıştır. Bu çalışma ile Nâzım Hikmet'in Şeyh Bedreddin Destanı ve Kuvâyi Milliye Destanı isimli şiirleri Marksist eleştiri kapsamında analiz edilmiş, böylece Marksist estetiğin kuramsal yönü Türk edebiyatından somut örneklerle ortaya koyulmuştur.

Abstract:
Based on Marxist aesthetics' perception of reality, Marxist criticism, having turned towards the literary work with a social perspective, utilizes the historical, philosophical, and ideological formats of the Marxist theory, and approaches the literary work with its environment. In this study, two of Nazim Hikmet's poems, Seyh Bedreddin Destani and Kuvayi Milliye Destani, are analyzed with economical, social, political, cultural and ideological approaches within the context of historical occurrences mentioned. The events indicated by these socialist poems with certain historical motives, were reviewed within the scope of contradictions and conflicts arising from social classes. In this regard, the social structure of the time is analyzed, and predictions and suggestions are made in addition to retroactive conclusions and comments. The poems, which are reviewed for their format and tone along with their content, are found to have a unique format independent from the dominant literary traditions of the time. Nazim Hikmet's poems, Seyh Bedreddin Destani and Kuvayi Milliye Destani, are analyzed within the context of Marxist criticism, and the theoretical aspect of Marxist aesthetics is revealed in Turkish literature with solid examples.