Okul yöneticilerinin algı yönetim uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşleri ile duygusal bağlılıkları arasındaki ilişki
The relationship between teachers' views on perception management practices of school administrators and their emotional commitment
Yazar: CEYDA AKILLI
Danışman: PROF. DR. İMAM BAKIR ARABACI
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Algı yönetimi = Perception management ; Duygusal bağlılık = Affective commitment ; Kurum imajı = Corporation  image ; Kurumsal itibar = Corporate reputation ; Kurumsal kimlik = Corporate identity ; Okul yöneticileri = School administrators ; Örgütsel algı = Organizational perception ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Araştırmanın temel amacı; okul yöneticileri tarafından kurumsal itibar, kimlik ve imaj boyutlarında gerçekleştirilen algı yönetim uygulamaları ile öğretmenlerin duygusal bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmada nitel ve nicel analizlerin bir arada kullanıldığı karma araştırma metodundan ve bu metot kapsamında sıralı açıklayıcı tasarımdan yararlanılmıştır. Araştırmanın çalışma evrenini 2020- 2021 eğitim ve öğretim yılında Elazığ ilinde görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Nicel veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen "Kurumsal İtibar Oluşturma Ölçeği", "Kurumsal Kimlik Oluşturma Ölçeği", "Kurumsal İmaj Oluşturma Ölçeği" ile Meyer, Allen ve Smith tarafından 1993 yılında geliştirilen "Duygusal Bağlılık Ölçeği" kullanılmıştır. Nitel veri toplama aracı olarak ise araştırmacı tarafından geliştirilen yarı- yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır.  
Araştırmada okul yöneticileri tarafından kurumsal itibar, kurumsal kimlik ve kurumsal imaj boyutlarında gerçekleştirilen algı yönetim uygulamaları ile öğretmenlerin duygusal bağlılıkları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapısal eşitlik modeli oluşturulmuştur. Model sonucunda okul yöneticilerinin kurumsal kimlik ve kurumsal itibar boyutlarında gerçekleştirdikleri algı yönetim uygulamalarının öğretmenlerin duygusal bağlılık düzeyleri ile doğrudan ilişkili olduğu; kurumsal imaj boyutunda gerçekleştirilen uygulamalar ile öğretmenlerin duygusal bağlılığı arasındaki ilişkinin ise kurumsal kimlik boyutunun aracılık etkisi ile meydana geldiği tespit edilmiştir. Araştırmada yer alan demografik değişkenlerin bağımlı ve bağımsız değişkenler üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla bağımsız gruplar t- testi ve tek yönlü varyans analizi yapılmıştır. Bu analizler sonucunda ilkokul ve ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin kurumsal itibar, kimlik ve imaj boyutlarına ilişkin görüş düzeylerinin ve duygusal bağlılık düzeylerinin diğer gruplara nazaran daha yüksek olduğu, erkek öğretmenlerin duygusal bağlılık düzeylerinin kadın öğretmenlerden yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca kıdem yılı değişkeni açısından incelendiğinde, 6-10 yıl arası görev süresine sahip öğretmenlerin tüm boyutlarda diğer gruplara nazaran düşük ortalamaya sahip olduğu tespit edilmiştir. 
Nitel araştırma sonucunda kurumsal imaja yönelik gerçekleştirilen çalışmaların genellikle dış paydaşlara yönelik gerçekleştirilmesinden dolayı öğretmenlerin duygusal bağlılıkları ile doğrudan ilişkili olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca kadın öğretmenlerin ailevi sorumlulukları nedeniyle erkek öğretmenlerden daha düşük duygusal bağlılık düzeyine sahip oldukları, ortaokul ve ortaöğretim kurumlarında çalışan öğretmenlerin yoğun iş temposu ve kalabalık mesai ortamı nedeniyle tüm boyutlarda düşük ortalamaya sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak 6-10 yıl arası kıdem yılına sahip öğretmenlerin maddi sorunlar ve mesleki beklentilerin karşılanmaması gibi sebeplerden dolayı tüm boyutlarda düşük ortalamaya sahip oldukları tespit edilmiştir.

Abstract:
The main purpose of the research is; to examine the relationship between perception management practices carried out by school managers in the dimensions of organizational reputation, identity and image, and teachers' emotional commitment. In the research, mixed research method in which qualitative and quantitative analyzes is used together and sequential explanatory design within the scope of this method was used. The working universe of the research consists of teachers working in the province of Elazig in the 2020-2021 academic years. "Organizational Reputation Building Scale", "Organizational Identity Building Scale", "Organizational Image Building Scale" developed by the researcher and "Emotional Commitment Scale" developed by Meyer, Allen and Smith in 1993 were used as quantitative data collection tools. As a qualitative data collection tool, a semi-structured interview form developed by the researcher was used.
In the research, structural equation model was created in order to determine the relationship between the perception management practices carried out by school administrators in the dimensions of organizational reputation, identity, image and the emotional commitment of teachers. As a result of the model, it was found that the perception management practices of school managers in the dimensions of organizational identity and organizational reputation are directly related to the emotional commitment levels of teachers; It has been determined that the relationship between the practices carried out in the organizational image dimension and the emotional commitment of the teachers is formed by the mediation effect of the organizational identity dimension. Independent groups t-test and one-way analysis of variance were performed in order to determine the effects of the demographic variables on the dependent and independent variables. As a result of these analyzes, it was determined that the level of opinion and emotional commitment of the teachers working in primary and secondary schools regarding the dimensions of organizational reputation, identity and image were higher than the other groups, and the emotional commitment levels of male teachers were higher than female teachers. In addition, when examined in terms of the variable of seniority, it was determined that teachers with 6-10 years of duty had a low average in all dimensions compared to other groups.
As a result of the qualitative research, it was determined that the studies carried out on organizational image were not directly related to the emotional commitment of teachers, since they were generally carried out for external stakeholders. In addition, it was concluded that female teachers had a lower level of emotional commitment than male teachers due to their family responsibilities, and teachers working in secondary and secondary schools had a low average in all dimensions due to their intense work schedule and crowded working environment. Finally, it has been determined that teachers with 6-10 years of duty have low averages in all dimensions due to reasons such as financial problems and not meeting professional expectations.