Ergenlerdeki dikkat eksikliği ve dürtüsellik özelliklerinin sosyal kaygılarına etkisi
The effect of attention deficit and impulsivity characteristics on social anxiety in adolescents
Yazar: AYBÜKE OZAN
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE YALÇIN
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı; ergenlerdeki dikkat eksikliği ve dürtüsellik özelliklerinin sosyal
kaygılarına etkisinin incelenmesidir. Çalışmanın örneklemini yaşları 12 ile 18 arasında
toplam 279 katılımcı oluşturmaktadır. Temel amaç doğrultusunda bu çalışmada ilişkisel
tarama modeli uygulanmıştır. Araştırmaya dahil olma kriterleri 12-18 yaş aralığında
olmak, özel gereksinimli olmamak, araştırmaya katılmaya gönüllü olmak olarak
belirlenmiştir. Ergenlerdeki dikkat eksikliği ve dürtüsellik özelliklerinin sosyal
kaygılarına etkisinin incelenmesi amacı ile yapılan bu araştırmada "Demografik Bilgi
Formu", "Barratt Dürtüsellik Ölçeği Kısa Formu", "Ergenler İçin Sosyal Kaygı Ölçeği"
ve "Wender-Utah Derecelendirme Ölçeği" uygulanarak veriler elde edilmiştir. Sosyo-
demografik özelliklerin ve ölçek puanlarının değerlendirilmesinde frekans, yüzde,
aritmetik ortalama, standart sapma, minimum, maksimum gibi tanımlayıcı istatistikler
uygulanmıştır. Demografik değişkenlerde iki grubun ortalamaları karşılaştırılmasında
bağımsız örneklem t testi; ikiden fazla bağımsız grubun karşılaştırılmasında One-way
ANOVA testi sonucu kullanılmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda; çalışma
grubunun dikkat eksikliği, dürtüsellik ve sosyal kaygı düzeylerinin yaş, ekonomik düzey,
anne ve babaların eğitim durumu değişkenlerine göre değişip değişmediği
incelendiğinde, değişkenlerin ortalamalarında anlamı bir farklılaşma olmadığı
belirlenmiştir. Kızların sosyal kaygı ortalamalarının anlamlı olarak erkeklere göre daha
yüksek bulunmuştur. Tek çocuk olanların dürtüsellik düzeyinin iki ve daha fazla kardeşi
olan katılımcılardan anlamlı olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur. Akrabalarının
yanında yaşayan katılımcıların dürtüsellik düzeyleri, tek ebeveyni ile yaşayan ya da
anne babası ile birlikte yaşayan katılımcılardan anlamlı olarak daha yüksektir. Çalışma
grubunun dikkat eksikliği, dürtüsellik ve sosyal kaygı düzeyleri arasında anlamlı bir
ilişki olup olmadığı incelendiğinde, dikkat eksikliği, dürtüsellik ve sosyal kaygı
arasındaki ilişkilerin pozitif yönde ve anlamlı düzeyde olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The purpose of this research; The aim is to examine the effects of attention deficit and
impulsivity characteristics on social anxiety in adolescents. The sample of the study
consists of a total of 279 participants between the ages of 12 and 18. In line with the
main purpose, the relational screening model was applied in this study. Criteria for
inclusion in the study were determined as being between the ages of 12-18, not having
special needs, and volunteering to participate in the research. In this study, which was
conducted to examine the effects of attention deficit and impulsivity characteristics on
social anxiety in adolescents, data were obtained by applying the "Demographic
Information Form", "Barratt Impulsivity Scale Short Form", "Social Anxiety Scale for
Adolescents" and "Wender-Utah Rating Scale". Descriptive statistics such as frequency,
percentage, arithmetic mean, standard deviation, minimum and maximum were applied
to evaluate socio-demographic characteristics and scale scores. Independent samples t
test was used to compare the means of two groups in demographic variables; One-way
ANOVA test results were used to compare more than two independent groups. As a
result of the evaluations made; When it was examined whether the attention deficit,
impulsivity and social anxiety levels of the study group varied according to the
variables of age, economic level and educational status of the mothers and fathers, it
was determined that there was no significant difference in the averages of the variables.
Girls' social anxiety averages were found to be significantly higher than boys. It was
found that the impulsivity level of only children was significantly higher than
participants with two or more siblings. The impulsivity levels of participants living with
relatives are significantly higher than participants living with a single parent or living
with their parents. When examining whether there was a significant relationship
between the study group's attention deficit, impulsivity and social anxiety levels, it was
determined that the relationships between attention deficit, impulsivity and social
anxiety were positive and significant.