Kronik pankreatit tanılı hastalarda sarkopeni   sıklığı, sarkopeninin prognoz ve ekzokrin pankreatik yetmezlik ile ilişkisi
Frequency of sarcopenia in patients with chronic pancreatitis, its relationship with prognosis and exocrine pancreatic insufficiency
Yazar: HÜSEYİN DÖNGELLİ
Danışman: DOÇ. DR. GÖKSEL BENGİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
Amaç: Kronik pankreatitte sarkopeni sıklığı artmış olup bu durum hastalarda morbidite ve mortaliteyi etkileyen olumsuz sonuçları olan önemli bir komplikasyondur.  Ayrıca sarkopeni KrP hastalığında kötü prognoz ve PEY ile ilişkilendirilmiştir. Pankreatik ekzokrin yetmezlik KrP'nin sık görülen bir komplikasyonu olup çalışmamızda KrP tanılı hastalarda PEY olan ve olmayan gruplar arasındaki sarkopeni, osteoporoz ve malnütrisyon açısından bir fark olup olmadığını araştırmak hedeflerimizden biriydi. Bir diğer araştıma hedefimiz ise  Sarkopeninin KrP hastalarındaki sıklığını ve olumsuz etkilerini değerlendirmektir.
Materyal-Metod: Çalışmaya Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Gastroenteroloji Bilim  Dalında takipli Ocak 2012- Ocak 2022 tarihleri arasında kronik pankreatit ( ICD KOD: K86) tanılı bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans görüntülemesi olan 18 yaş üstü 83 hasta dahil edilmiştir. 
Hastaların halihazırda sistemde olan değerledirmeye alındıkları son bir yıl içindeki kesitsel görüntülemlerinden ( BT veya MRG) üçüncü lumbar (L3) bölgeden paravertebral kasların yüzey alanı ölçülmüş ve bu alan hastanın boyunun karesine bölünerek PVMİ hesaplanarak sarkopeni varlığı araştırılmıştır.  Hastalardan alınan gaita örnekleri ile  fekal elastaz testi çalışıldı ve pankreatik ekzokrin yetmezlik araştırılmıştır. Sonuçlar PEY yok ve var olanlarda da hafif ve ağır olarak değerlendirmeye alınmıştır. 
Aynı zamanda hastalardan EORTEC PAN26 yaşam kalitesi anketi yapılmış ve tanı almadan ve/veya pankreatik enzim yerine koyma tedavisi başlamadan önceki semptomatik sorgulaması yapılmıştır.  
Bunların yanında hastalar osteoporoz için DEXA ile değerlendirildi ve sonuçlar normal, osteopeni ve osteoporoz olarak raporlandı. Halihazırda sistemde bulunan sarkopeni ölçümü için kullanılan kesitsel görüntülemenin tarihi ile aralarında en çok 3 ay olan tam kan sayımı, rutin biyokimyasal testler ve vitamin/mineral seviyeleri çalışmaya dahil edilmiştir.  
Kronik pankreatitin önemli bir komplikasyonları olan PEY, sarkopeni ve osteoporoz yaş, cinsiyet, DM, Vitamin/Mineral eksiklikleri, yaşam kalitesi skoru, COPPS skoru, sigara/alkol kullanımı ve birbiri ile olan ilişkileri açısından karşılaştırılmıştır. 
Bulgular:  Çalışmaya 186 hasta ile başladı ama 35 hasta dışlama kriterleri eniyle çalışmadan çıkarıldı. 68 hasta ise eksik verisi olması nedeniyle çalışmaya dahil edilmedi ve 83 hasta ile çalışma yürütüldü. Kadın/erkek oranı birbirine yakın, yaş ortalaması 56 saptanmıştır. KrP hastalarında sarkopeni, PEY ve osteoporoz sıklığı sırasıyla  19 (22.9), 56 (%67.5),  ve 18 (%21,7) bulundu. 
Sarkopeni saptanan 19 hastada erkeklerde kadınlara göre daha fazla sarkopeni saptandı (p=0.019). VKİ oranı sarkopenisi olan hastalarda daha düşük bulundu (p=0.004). Sarkopeni tanısı alan hastalarda sigara kullanımı anlamlı bir şekilde daha fazla bulundu( p=0.005) ve bununla birlikte yine alkol kullanımı da istatistiksel olarak sınırda anlamlı bir şekilde daha fazla saptandı (p=0.079).Sarkopeni olan hastalarda olmayanlara göre anlamlı bir şekilde çinko eksikliği daha sık olarak gözlendi (p=0.024). Sarkopeni için risk faktörleri lojistik regresyon ile değerlendirildiğinde erkek cinsiyet (OR:4.9 ve p=0.044), ağır PEY (OR:4.2 ve p=0.043), sigara kullanımı (OR:4.6 ve p=0.040) ve çinko eksikliği (OR:2.2 ve p=0.029) arasında anlamlı ilişki saptandı.
Pankreatik ekzokrin yetmezlik tanısı alan hastaların yaş ortalaması 57 saptanmış olup 27 kadın ve 29'u erkek olarak saptanmıştır.  Ağır PEY saptanan 36 hastada osteoporoz/osteopeni (p=0.010), DM (p=0.001), ağır narkotik analjezik kullanımı (p=0.030), sarkopeni (p=0.016) ve çinko eksikliği (p=0.012) sıklığı artmış olarak saptandı. 
18 hastada osteoporoz saptanmış olup 42 hastanın da osteopenisi mevcuttu. PAN26 yaşam kalitesi anketi kümülatif sonuçları osteoporozu olan bireylerde anlamlı olarak yüksek saptandı (p=0.029).Osteoporoz/osteopeni için risk faktörleri değerlendirildiğinde kadın cinsiyet (OR:7.8 ve p=0.004), ağır PEY (OR:8.1 ve p=0.003), ve sarkopeni  (OR:5 ve p=0.037) arasında anlamlı ilişki saptandı.
Sonuç: Çalışma sonucunda sarkopeni sıklığının KrP hastalarında artmış olduğu bulunmuş olup  PEY olan KrP hastalarında sarkopeni sıklığı daha fazla artmıştır. Ağır PEY olan hastalarda sarkopeni, osteoporoz/osteopeni, demir eksikliği ve çinko eksikliğide artış saptanmıştır.  Bunun yanında PEY'in diğer faktörlerden bağımsız olarak sarkopeni sıklığını arttırdığı bulunmuştur. Sigara kullanımı, çinko eksikliği ve erkek cinsiyet sarkopeni sıklığını arttıran faktörler olarak bulundu. Sarkopenisi olan hastalarda osteoporoz/osteopeni sıklığı artmış, daha düşük vki ve kötü yaşam kalitesi ile ilişkili bulunmuştur.  Özetle KrP hastalarında sarkopeni sıklığı artmış ve osteoporoz, düşük yaşam kalitesi gibi olumsuz sonuçlarla ilişkili bulunmuştur.

Abstract:
Objectives: The frequency of sarcopenia has increased in chronic pancreatitis, and this is an important complication with negative consequences affecting morbidity and mortality in patients. Additionally, sarcopenia has been associated with poor prognosis and PEI in CrP disease. Pancreatic exocrine insufficiency is a common complication of CrP, and one of our aims in our study was to investigate whether there is a difference in terms of sarcopenia, osteoporosis and malnutrition between the groups with and without PEI in patients diagnosed with CrP. Another research goal is to evaluate the frequency and negative effects of sarcopenia in CrP patients.

Material-Method: The study included 83 patients over the age of 18 who had computed tomography or magnetic resonance imaging diagnosed with chronic pancreatitis (ICD CODE: K86) between January 2012 and January 2022, and were followed up in the Gastroenterology Department of Dokuz Eylül University Hospital.
  The surface area of the paravertebral muscles was measured from the third lumbar (L3) region from the cross-sectional imaging (CT or MRI) of the patients already in the system, and the presence of sarcopenia was investigated by dividing this area by the square of the patient's height and calculating the PVMI. Fecal elastase test was studied with stool samples taken from the patients and pancreatic exocrine insufficiency was investigated. The results are evaluated as mild or severe if there is no PEI and if there is PEI.
At the same time, the EORTEC PAN26 quality of life survey was performed on the patients and symptomatic inquiries were made before diagnosis and/or the start of pancreatic enzyme replacement therapy.
In addition, patients were evaluated with DEXA for osteoporosis and the results were reported as normal, osteopenia and osteoporosis. Complete blood count, routine biochemical tests and vitamin/mineral levels already in the system were included in the study.
PEI, sarcopenia and osteoporosis, which are important complications of chronic pancreatitis, were compared with each other and other parameters.

Results: The study started with 186 patients, but 35 patients were excluded from the study due to exclusion criteria. 68 patients were not included in the study due to missing data and the study was conducted with 83 patients. The female/male ratio was found to be close to each other, and the average age was 56. The frequency of sarcopenia, PEI, and osteoporosis in CrP patients was found to be 19 (22.9), 56 (67.5%), and 18 (21.7%), respectively.
In 19 patients with sarcopenia, more sarcopenia was detected in men than in women (p = 0.019). BMI rate was found to be lower in patients with sarcopenia (p = 0.004). Smoking was found to be significantly higher in patients diagnosed with sarcopenia (p=0.005) and alcohol use was also found to be statistically borderline significantly higher (p=0.079). Zinc deficiency was significantly more common in patients with sarcopenia than in those without. was observed frequently (p=0.024).
When risk factors for sarcopenia were evaluated with logistic regression, male gender (OR: 4.9 and p = 0.044), severe PE (OR: 4.2 and p = 0.043), smoking (OR: 4.6 and p = 0.040) and zinc deficiency (OR: 2.2). and p=0.029).
The average age of patients diagnosed with pancreatic exocrine insufficiency was 57 years old, 27 were female and 29 were male. In 36 patients with severe PEI, the frequency of osteoporosis/osteopenia (p=0.010), DM (p=0.001), heavy narcotic analgesic use (p=0.030), sarcopenia (p=0.016) and zinc deficiency (p=0.012) was found to be increased.
Osteoporosis was detected in 18 patients and 42 patients had osteopenia. PAN26 quality of life survey cumulative results were found to be significantly higher in individuals with osteoporosis (p = 0.029).
When risk factors for osteoporosis/osteopenia were evaluated, a significant relationship was found between female gender (OR: 7.8 and p = 0.004), severe PEI (OR: 8.1 and p = 0.003), and sarcopenia (OR: 5 and p = 0.037).

Conclusion: As a result of the study, it was found that the frequency of sarcopenia increased in CrP patients, and the frequency of sarcopenia increased more in CrP patients with PEI. An increase in sarcopenia, osteoporosis/osteopenia, iron deficiency and zinc deficiency has been detected in patients with severe PEI. In addition, PEI was found to increase the frequency of sarcopenia, independent of other factors. Smoking, zinc deficiency and male gender were found to be factors that increase the frequency of sarcopenia. The frequency of osteoporosis/osteopenia was found to be increased in patients with sarcopenia and was associated with lower BMI and poor quality of life. In summary, the frequency of sarcopenia has increased in CrP patients and has been associated with negative outcomes such as osteoporosis and poor quality of life.