Acil hemodiyalize alınan hastalarda mortalite ile ilişkili faktörlerin retrospektif incelenmesi
A retrospective analysis of factors associated with mortality in patients undergoing emergency hemodialysis
Yazar: AHMET CAN OKUV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CÜNEYT ARIKAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine ; Nefroloji = Nephrology

Özet:
Giriş: Akut veya kronik dönemde ortaya çıkmasından bağımsız olarak böbrek yetmezliği önemli bir mortalite nedenidir. Son dönem böbrek yetmezliği nedeniyle hemodiyalize başlanan hastalarda ilk hemodiyalizden itibaren ilk üç aylık süreç mortalite için en riskli dönemdir. Ancak akut böbrek yetmezliği nedeniyle acil hemodiyalize alınan hastalarda mortalite riski ve mortalite ile ilişkili olabilecek faktörler henüz tüm yönleri ile araştırılmamıştır. Acil servise başvuru sonrası ilk 24 saatte hemodiyalize alınan kritik bir hasta grubunda mortaliteyi öngörmek ve önleyebilmek büyük önem arz etmektedir. Bu araştırmanın amacı, acil servise başvuran ve ilk 24 saat içerisinde böbrek yetmezliği nedeni ile acil olarak hemodiyalize alınan hastalarda mortalite oranını ve mortaliteye etki eden olası faktörleri belirlemektir.  
Gereç ve Yöntem: Retrospektif ve kesitsel olarak tasarlanan bu çalışmaya 2017–2023 tarihleri arasında acil servise başvuran ve ilk 24 saat içerisinde hemodiyalize alınan 18 yaş üzeri hastalar dahil edildi. 18 yaşından küçükler, rutin hemodiyaliz hastaları, renal transplant öyküsü olanlar ve diğer dışlama kriterlerinden birine sahip olan hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Çalışmaya dahil edilen olguların demografik özellikleri, bilinç durumu, idrar çıkışı, komorbid hastalıkları, akut böbrek hasarı etiyolojisi ve laboratuvar tetkikleri kaydedildi. Olguların yedi ve 28 günlük mortaliteleri hesaplandı.
Bulgular: Çalışmaya 480 olgu dahil edildi. Yedi günlük mortalite 480 olguda 156 (%32,5) olgu, 28 günlük mortalite ise 480 olguda 202 (%42,1) olgu olarak saptandı. Olguların %56,9'u erkek, %43,1'i kadındı. Cinsiyetler arasında yedi ve 28 günlük mortalite açısından anlamlı farklılık saptanmadı (sırasıyla p=0.526, p=0.656). Tüm grubun yaş ortalaması median 73,0 [62,0;81,0] yıl olarak hesaplandı. Yedi ve 28 günlük mortalite değerlendirildiğinde ölenlerin yaş ortalaması sağ kalanlardan yüksekti (sırasıyla p=0.003, p<0.001). 
Yedi günlük mortalite açısından anüri (p<0.001) ve inotrop tedavisi almak (p<0.001) açısından anlamlı bulundu. Ayrıca GKS'nin düşük olması (p<0.001), albümin düzeyinin düşük olması (p<0.001), yüksek potasyum (p=0.025), AST (p<0.001), ALT (p<0.001), CRP (p<0.001), laktat (p<0.001) ve fosfor (p<0.001) düzeyleri de yedi günlük mortalite açısından anlamlı idi.
Yirmi sekiz günlük mortalite açısından anüri ve inotrop tedavisi almak (sırasıyla p<0.001, p<0.001) anlamlı bulundu. Ayrıca GKS'nin düşük olması (p<0.001), albümin düzeyinin düşük olması (p<0.001), yüksek AST (p<0.001), ALT (p<0.001), CRP (p<0.001), laktat (p<0.001) ve fosfor (p=0.017) düzeyleri 28 günlük mortalite için anlamlı bulundu.
Sonuç: Acil servise başvurusundan sonraki ilk 24 saat içinde acil hemodiyalize alınan hastalarda yedi günlük mortalite %32,5, 28 günlük mortalite %42,1 olarak saptanmıştır. Yüksek mortalite ile en yakın ilişkili faktörler anüri, laktat yüksekliği, albümin düşüklüğü, fosfor yüksekliği olarak saptanmıştır.   
Anahtar kelimeler: Acil hemodiyaliz, akut böbrek hasarı, anüri, mortalite, laktat yüksekliği

Abstract:
Introduction: Kidney failure, whether acute or chronic, is a major cause of mortality. For patients initiating hemodialysis due to end-stage renal disease, the first three months following the initial hemodialysis session present the highest risk of mortality. However, the risk of mortality and potential mortality-related factors have not yet been fully investigated in patients undergoing emergency hemodialysis due to acute kidney failure. Predicting and preventing mortality in this critical patient group, who are dialyzed within the first 24 hours of emergency department admission, is of great importance. This study aims to determine the mortality rate and potential factors affecting mortality in patients admitted to the emergency department and requiring urgent hemodialysis within the first 24 hours due to renal failure.
Materials and Methods: This retrospective, cross-sectional study included patients over the age of 18 who were admitted to the emergency department and underwent hemodialysis within the first 24 hours between 2017 and 2023. Patients under 18, routine hemodialysis patients, those with a history of renal transplantation, and others meeting exclusion criteria were not included in the study. The demographic characteristics, level of consciousness, urine output, comorbidities, etiology of acute kidney injury, and laboratory tests of the included cases were recorded. Seven-day and 28-day mortality rates were calculated.
Results: A total of 480 cases were included in the study. Seven-day mortality was identified in 156 (32.5%) out of 480 cases, and 28-day mortality in 202 (42.1%) out of 480 cases. Of the cases, 56.9% were male, and 43.1% were female. No significant differences in seven-day and 28-day mortality were found between genders (p=0.526 and p=0.656, respectively). The median age of the entire group was calculated as 73.0 [62.0; 81.0] years. The mean age of deceased patients was higher than that of survivors for both seven-day and 28-day mortality (p=0.003 and p<0.001, respectively).
Anuria (p<0.001) and the need for inotropic therapy (p<0.001) were significantly associated with seven-day mortality. Additionally, a low Glasgow Coma Scale (GCS) score (p<0.001), low albumin levels (p<0.001), high potassium (p=0.025), AST (p<0.001), ALT (p<0.001), CRP (p<0.001), lactate (p<0.001), and phosphorus levels (p<0.001) were significant for seven-day mortality.
For 28-day mortality, anuria and inotropic therapy (p<0.001 for both) were also significant. Furthermore, low GCS (p<0.001), low albumin levels (p<0.001), high AST (p<0.001), ALT (p<0.001), CRP (p<0.001), lactate (p<0.001), and phosphorus levels (p=0.017) were found significant for 28-day mortality.
Conclusion: Among patients who underwent emergency hemodialysis within the first 24 hours following admission to the emergency department, seven-day mortality was found to be 32.5%, and 28-day mortality 42.1%. The factors most strongly associated with higher mortality were anuria, high lactate levels, low albumin levels, and high phosphorus levels.
Keywords: Acute kidney injury, anuria, emergency hemodialysis, elevated lactate, mortality