Denizli şehir merkezi yeraltı suyu seviyesi ve major element analizi verilerinin alansal istatistik yöntemlerini kullanarak elektronik tablolama programı ile değerlendirilmesi
Evaluation of groundwater level and major element analysis data of Denizli city center using spatial data analysis methods based on spreadsheet program
Yazar: MUHİTTİN KARAMAN
Danışman: Y.DOÇ.DR. SUAT TAŞDELEN
Pamukkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜTEZ ÖZET BİLDİRİ FORMUJEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALIDENİZLİ ŞEHİR MERKEZİ YERALTI SUYU SEVİYESİ VE MAJOR ELEMENTANALİZİ VERİLERİNİN ALANSAL İSTATİSTİK YÖNTEMLERİNİ KULLANARAKELEKTRONİK TABLOLAMA PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİMuhittin KARAMANÖZETBu çalışmada, Denizli ili şehir merkezinin, daha önceden açılmış olan sondaj kuyubilgileri kullanılarak yerleşim alanı içinde kalan her bir noktanın yeraltı suyu niteliklerialansal istatistik yöntemleriyle tahmin edilmiştir. Her bir parametreye ait tahminsonuçlarının koordinatsal olarak sayısal ortamda saklandığı, bu sayısal sonuçların sorgulamateknikleriyle sorgulanabildiği, her yeni sondaj bilgisine göre kestirim değerlerini yenidenderleyerek en düşük hataya sahip verinin sunulduğu, elektronik tablolama tabanlıhidrojeolojik veri tabanı uygulaması hazırlanmıştır.Denizli ili şehir merkezi hidrojeolojisi incelenerek, bu bölgede değişik kurum ve şahıslartarafından açılmış olan sondajlara ait kuyu bilgileri, içinde bulundukları akifer sisteminegöre gruplanmıştır. Denizli şehir merkezi, hidrojeolojik özelliklerine bağlı olarak üç ayrıakifer içinde, her bir akifer kendi içinde açılmış olan kuyulara göre olmak üzere, üç farklıalana ayrılarak incelenmiştir.Kestirim sırasında alansal istatistik yöntemlerine bağlı olarak, örnekleme analizi, uygunvariogram modeli ve parametrelerinin belirlenmesi, Kriging ve UTA ile örnekleme verilerikullanılarak bilinmeyen noktaların kestirimi yapılmıştır. Daha önceden elde edilmiş değerlerile her bir yönteme göre elde edilmiş kestirim değerleri karşılaştırılmış, arazideki değereyakın sonuç veren yöntemler ve variogram modelleri belirlenmiştir. Her bir kestirimyönteminin vermiş olduğu hata değerleri ortaya konmuş, Kriging yönteminin arazide ölçülendeğerlere daha yakın sonuçlar verdiği gözlenmiştir.Çalışma sırasında alansal istatistik yöntemlerinin kullanımında, bölge hidrojeolojisiningöz önüne alınması veya göz ardı edilmesi durumundaki sonuçlar değerlendirilmiş,hidrojeolojik verilere göre yapılan çalışmalarda verilerin aynı ya da farklı akifersistemlerinden alınıp alınmadığının belirlenmesinin önemi ortaya konmuştur. Bilgiteknolojileri alanındaki gelişmeler göz önüne alındığında, elektronik tablolama uygulamalarıtüm veri tabanı sistemleri ile entegre olarak çalışabilen kullanımı yaygın uygulamalardır.Alansal istatistik yöntemlerini kullanarak Denizli şehir merkezinin yeraltı suyuparametrelerini derleyen Jeoistatistiksel CBS uygulaması VBA kodları kullanılarakMicrosoft Excel elektronik tablolama programı ortamında geliştirilmiştir. Alansal istatistikveya Denizli şehir merkezi yeraltı suları ile çalışacak olan araştırmacıların verilerini düzenlibir şekilde sayısal olarak saklayabilecekleri, alansal veri modellemesi yapabilecekleri biruygulama geliştirilmiştir.Bu uygulama sayesinde sondaj firmaları resmi kurumlar Denizli şehir merkezi içindeherhangi bir sondaj yapmadan önce o noktada elde edilecek suyun seviyesi ve iyon analizdeğerleri hataları ile birlikte önceden bilinebilecektir.Araştırmacı yine farklı bir çalışma alanında farklı bir parametreyi kullanarak,hidrojeolojinin dışındaki konularda da verilerini değerlendirebilecek o alanla ilgilikestirimlerde bulunabilecektir. Aynı zamanda kent su sisteminde elverişli, verimli kuyularınhangi bölgeden elde edilebileceği kısmen bu uygulama sayesinde belirlenebilecektir.

Abstract:
PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜTEZ ABSTRACT BİLDİRİ FORMUGRADUATE PROGRAM IN GEOLOGICAL ENGINEERINGEVALUATION OF GROUNDWATER LEVEL AND MAJOR ELEMENT ANALYSIS DATA OFDENIZLI CITY CENTER USING SPATIAL DATA ANALYSIS METHODS BASED ONSPREADSHEET PROGRAMMuhittin KARAMANABSTRACTIn this thesis, groundwater parameters at any point in Denizli settlement area wereestimated using areal statistical methods according to previous water well informations.A hydrogeological database application on electronic spreadsheets which is useful forminimum error estimation was formed. The database consisted of spatial estimation data anddifferent verification methods. Previously drilled borehole informations for different purposes in thearea were compiled. These informations were grouped according to aquifer systems.Aquifer system in the Denizli city was classified to three areas according to hydrogeologicalproperties of boreholes. Sampling analyze, selection of the suitable variogram model based on spatialdata analyzing methods, Kriging and IDW data modelling methods were used in evaluation theproperties at any points.Evaluated results and real data were compared, error values for each approach werecompared. It is concluded that Kriging is more reliable and efficent method. It is important that usingregional hydrogeological properties in the spatial data analyzing methods in hydrogeological studies.It is also important that using hydrogeological data for each different aquifer system.Spreadsheets are using with all database systems in recent information technology application arecommonly being used. Groundwater parameters of Denizli city was compiled in geostatisticalgeographical information systems, using VBA codes in MS Excel spreadsheets. With this studyresearchers can store and modeling their data regularly.By this application the drilling firms and governmental offices will be able to know the waterlevel and the ion values with estimation errors, before drilling at any drilling site in the city center ofDenizli. The researcher will be able to make guesses in a different working area, by using a differentparameter out of the subjects of hydrogeology. At the same time, it will be possible to locateappropriate and productive water supply boreholes for the city.