Metamfetamin kullanımı olan şizofreni tanılı hastalar ve ebeveynlerinde içselleştirilmiş damgalanma ve etkileyen faktörler
Internalized stigma and affecting factors in patients diagnosed with schizophrenia with methamphetamine use and their parents
Yazar: ŞEYMA NUR ATEŞAVCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE MERVE AKDAĞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Çalışmamızda damgalamaya ve beraberinde gelişen içselleştirilmiş damgalamaya en çok maruz kalan hastalık grupları olan; şizofreni (Sch) ve madde kullanım bozuklukları (MKB) tanılarının birlikte bulunduğuve kullanılan madde olarak Metamfetaminin (Meth) tercih edildiği olgularda, içselleştirilmiş damgalamayı ve bunda ebeveynin kendini damgalamasının etkisini araştırmayı amaçlamaktayız.

Gereç ve Yöntem: Araştırmamızda Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bursa Yüksek İhtisas Eğitim Araştırma Hastanesi psikiyatri ve Alkol ve Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezi (AMATEM) polikliniklerine tedavi amacıyla başvuran;Sch tanısı alıp Meth kullanımı olan (Sch+Meth) 30 kişi, Meth bağımlılığı (MB) ve Sch'ın etkilerini ayrı ayrı belirlemek için kontrol grubu olarak MBtanılı 30 kişi ve Sch tanılı 30 kişiden oluşan toplamda 90 kişi ve onların 90 ebeveyniolmak üzere toplamda 180 kişidâhil edilmiştir. Araştırmada psikiyatrik tanılar The Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders-5 (DMS-5) aracılığıyla değerlendirilmiştir. Araştırmaya katılmaya gönüllü katılımcılarasosyodemografik veri formu uygulanmıştır. Belirtilen tanıları olan gönüllü katılımcılar; Klinik Global Değerlendirme Ölçeği (KGDÖ), Ruhsal Hastalıklarda içselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği (RHİDÖ), Yaşam Kalitesi Ölçeği (SF-36), Eysenck Kişilik Anketi Gözden Geçirilmiş/Kısaltılmış (EKA-GGK) Ölçeği, ebeveynleri iseEbeveynlerde Ruhsal Hastalıklarda içselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği (ERHİDÖ) iledeğerlendirilmiştir. 

Bulgular:Çalışmamızda yapılan Pearson Korelasyon Analizine göre;Sch+Meth vakalarının RHİDÖ skorları ile SF-36 (r=-0,472, p<0,01), dışa dönüklük (r=-0,370, p<0,05) skorları arasında istatistiksel açıdan anlamlı seviyede negatif korelasyon olduğu, nörotisizm (r=0,470, p<0,01) skorları arasında istatistiksel açıdan anlamlı seviyede pozitif korelasyon olduğu bulundu. Bu grupta ERHİDÖ skorları ile Klinik Global Değerlendirme Ölçeği- Hastalık Şiddeti KGDÖ-HS (r=0,364, p<0,05) skorları arasında istatistiksel açıdan anlamlı seviyede pozitif korelasyon olduğu bulundu. MB vakalarındaysa ERHİDÖ skorları ile KGDÖ-HS (r=0,387, p<0,05) skorları arasında istatistiksel açıdan anlamlı seviyede pozitif korelasyon olduğu bulundu. Schgrubunda RHİDÖ skorları ile SF-36 (r=-0,419, p<0,05), dışa dönüklük (r=-0,437, p<0,05), nörotisizm (r=-0,490, p<0,01) skorları arasında istatistiksel açıdan anlamlı seviyede negatif korelasyon olduğu, ERHİDÖ skorları ile Klinik Global Değerlendirme Ölçeği-Düzelme KGDÖ-D (r=0,365, p<0,05) skorları arasında anlamlı seviyede pozitif korelasyon olduğu bulundu. Yapılan Hiyerarşik Doğrusal Regresyon Analizine göre;Sch+Meth vakalarınınRHİDÖ skorlarında, iyileşme (p=0,041, GA:-13,503 -0,295) skorlarının istatistiksel acıdan anlamlı seviyede etkili olduğu bulundu. MBvakalarındaysa;hastalık şiddeti ve iyileşme skorlarının (F=1,55, p=0,230),SF-36 skorlarının (F=1,79, p=0,174), EKE-KF alt ölçek skorlarının (F=0,93, p=0,505) ve ERHİDÖ skorlarının, RHİDÖ skorlarını istatistiksel açıdan anlamlı seviyede (F=0,88, p=0,547) açıklamadığı bulundu.Sch grubunda RHİDÖ skorlarında istatistiksel açıdan; dışa dönüklük (p=0,023, GA:-5,675 - -0,475), nörotisizm (p=0,036, GA:0,265 - 6,991) ve ERHİDÖ (p=0,030, GA:0,50 - 0,907) skorlarının istatistiksel acıdan anlamlı seviyede etkili olduğu bulundu.

Sonuç:Çalışmamızda Sch+Meth olgularında içselleştirilmiş damgalamayı açıklamada iyileşmesinin tek anlamlı değişken olduğu, MBolgularında ise ailenin bildirdiği damgalama, kişilik özellikleri, yaşam kalitesi, hastalık şiddeti ve iyileşmenin içselleştirilmiş damgalamayı açıklamadığı sonucuna ulaşılmıştır.Sch hastalarındaki içselleştirilmiş damgalanmadaysa dışa dönüklük, nörositizim ve ebeveynlerin kendini damgalamasının etkili olduğu bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler:Metamfetamin, şizofreni, damgalama, yaşam kalitesi, kişilik özellikleri

Abstract:
Aim:The aim of this study the disease groups most exposed to stigma and internalized stigma are schizophrenia (Sch) and substance use disorders (SUD) who use methamphetamine (Meth) as a substance, investigate internalized stigma and the impact of parental self-stigma on them.

Materials and Methods:In the study, those who applied to the psychiatry and alcohol&drug addiction treatment center polyclinics of the University of Health Sciences Bursa Yüksek İhtisas Training and Research Hospital for treatment; A total of 180 people were included: 30 people diagnosed with Sch and using Meth (Sch+Meth) 30 people diagnosed with methamphetamine addict (MA) as a control group and 30 people diagnosed with schizophrenia (Sch) as a control group to determine the effects of Meth addiction (MA) and Sch separately,  and  total of 90 people  A total of 180 people were included, including 90 of their parents. In the study, psychiatric diagnoses were evaluated using The Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders-5(DMS-5). A sociodemographic data form was applied to participants who volunteered to participate in the research. Volunteer participants with the specified diagnoses were tested with the Clinical Global Impression Scale (CGI), Internalized Stigma in Mental Illnesses Scale (ISMI), Quality of Life Scale (SF-36), Eysenck Personality Questionnaire Revised/Abbreviated (EPQR-A) Scale, and their parents with the Internalized Stigma in Mental Illnesses Scale (PISMI-TR). has been evaluated.


Results:İn our study according to the Pearson Correlation Analysis conducted among the Sch+Meth, there was a statistically significant negative correlation between ISMI scores of the cases and their SF-36 (r=-0.472, p<0.001) and extraversion (r=-0.370, p<0.005) scores. It was found that there was a statistically significant positive correlation between, neuroticism (r=0.470, p<0.001) scores. A statistically significant positive correlation was found PISMI-TR scores and CGI-DS (r=0.364, p<0.005) scores in this group. According to the Pearson Correlation Analysis conducted among MA cases, it was found that there was a statistically significant positive correlation between the cases' PISMI-TR scores and CGI-DS (r=0.387, p<0.005) scores. According to the Pearson Correlation Analysis performed among Sch cases, the cases' ISMI scores and SF-36 (r=-0.419, p<0.005), extraversion (r=-0.437, p<0.005), neuroticism (r=-0.490, p<0.001) It was found that there was a statistically significant negative correlation between the scores and a statistically significant positive correlation between PISMI-TR scores and CGI-H (r=0.365, p<0.005) scores. According to the Hierarchical Linear Regression Analysis performed among the cases with Sch, it was found that the statistical improvement (p = 0.041, CI: -13.503 -0.295) of the ISMI scores of the cases was statistically significantly effective. According to the Hierarchical Linear Regression Analysis conducted among MA, disease severity and recovery scores (F=1.55, p=0.230), SF-36 scores (F=1.79, p=0.174), EPQR-A sub-scale By adding the scale scores (F=0.93, p=0.505) and PISMI-TR scores, it was found that ISMI scores were not explained at a statistically significant level (F=0.88, p=0.547). According to the Hierarchical Linear Regression Analysis performed among Schizophrenia cases, the ISMI scores of the cases were statistically significant in terms of extraversion (p=0.023, CI: -5.675 - -0.475), neuroticism (p=0.036, CI:0.265 - 6.991) and PISMI (p=0.030, CI:0.50 - 0.907) scores were found to be statistically significant.

Conclusions:As a result of the research, It was concluded that recovery was the only significant variable in explaining internalized stigma in cases of Sch+Meth, and that stigma, personality traits, quality of life, disease severity and recovery reported by the family did not explain internalized stigma in cases of MA.It has been found that extroversion, neurocyticism and parental self-stigma are effective in internalized stigma in Sch patients.

Keywords:Methamphetamine, schzophrenia, stigma, quality of life, personality traits