Tasavvufta panbioizm (Tümcanlıcılık)
Panbioism in Islamic sufism
Yazar: HÜLYA KIRDAR
Danışman: PROF. DR. ETHEM CEBECİOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Tasavvuf = Mystic ; Tümcanlıcılık = Panbioism ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tez, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde panbioizmin tanımı yapılmış,Tasavvufta Panbioizm"ile ne kastedildiği, mutasavvıfların bu husustaki görüşlerinin, zamanımızın müsbet bilimleri İle ispat edilebilir bir şekilde bilimsel nitelik kazandığı anlatılmış, felsefe ve dinlerdeki bu konuya benzer görüşler ele alınarak karşılaştırmalı bir şekilde incelenmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde, konuyla ilgili ayet ve hadislere yer verilmiştir. İkinci bölümde ise "Tasavvufta Panbioizm'e Genel Bakış" adı altında; mutasavvıfların görüşleri, tasavvufta yaradılış bahsi, Hayy ismi ve tecellisi, mutasavvıfların ruh hakkındaki görüşleri ve tecrubî bilgiler ele alınmıştır. "Panbioizm", kâinatta varolan her şeyin, her zerrenin canlı olduğunu ifade eder. Varlıklar arasında canlı-cansız ayırımı yoktur, canlı addedilen varlıklar ne özelliklere sahipse, değişik oranda da olsa, cansız denen varlıklar da aym özelliklere sahiptirler. Mutasavvıflara göre kâinatta ne varsa Allah'ın varlığının bir görüntüsüdür. Allah, her varlıkta başka sıfatlan ve isimleri yanında, Yaşayan ve Hayat Sahibi olması sıfatıyla da yansımış ve görünmüştür. Bu sebepten her şey O'nun Hayy isminin tecellisiyle yaşayan ve hayat sahibidir. Kâinattaki bütün mevcudat, zerreden kürreye her şey Allah'ı teşbih etmektedir. Mutasavvıflar Kufan-ı Kerim'deki konuyla ilgili ayetlerde her şeyin Allah'a ibadet etmesini hakiki manasına alarak, gerçekten her şeyin Allah'ı zikrettiğini söylerler. Bu görüşlerini, kozmik ibadet, kozmik dans ve hareket, eskatolojik delil, ontolojik delil ve tecrubî delil ile ispatlamaya çalışırlar.

Abstract:
Thesis consists of introduction and two sections.In introduction, by describring panbioism we tried to explain Tanbioism in islamic Sufism" and how to prove it with positive sciences. Then, we attempt to analyse concegtions on phylosophy and religions comparatively about this subject. In the first section, we expresset the pieces of Qur*an and hadiths of the last prophet. In the second section, named as "A general looking to panbioism in Islamic Sufism", we seek opinions of dervishes, creation on Islamic Sufism, the name of Hayy and its manifest, opinions of dervishes about the spirit and experimental knowledge. Panbioism meant that every thing all over the world is alive. There is no any difference among alive and non-alive. Special features of alives appear in non-alives with changing ratios. According to Islamic dervishes, everything all over the world reflects the existence of Allah. Allah appear not only with different aspects and names but with the name of "Hayy" to the universr. Thus, everything and everyone in the universe are belong to the name of "Hayy". Everything in the universe prays for Allah. Looking to the pieces of Qur'an, dervishes believe that everything prays for Allah. In order to prove their opinions, they apply to cosmic praying, cosmic dance and action, escatological proof, ontological proof and experimental proof