Türkiye'de Crocidura arispa (Mammalia: Eulipotyphla)'nın taksonomik durumu ve yayılışının belirlenmesi
Determining taxonomic status and distribution of Crocidura arispa (Mammalia: Eulipotyphla) in Turkey
Yazar: KÜRŞAT KENAN KALKAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SÖZEN
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Zooloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology

Özet:
Crocidura cinsinin Türkiye'de bulunan üç türünden biri olan Toros Sivriburunlu Böcekçili, Crocidura arispa'nın, Madenköy (Ulukışla, Niğde İli) ve Çığlıkara (Elmalı, Antalya İli) olmak üzere yalnızca iki noktadan kaydı bulunmaktadır. Türkiye'de yürütülen çok sayıda arazi araştırmasına rağmen, başka hiçbir noktadan kaydı verilmemiştir.
Türkiye'de C. arispa'nın varlığını doğrulamak için, Türkiye'nin farklı bölgelerinde bulunan 51 noktadan Crocidura cinsine ait olduğu tespit edilen 108 tane sivriburunlu böcekçil örneği topladık. 31 örnek sadece morfolojik analize tabi tutuldu, bir örnek sadece moleküler DNA analizlerinde ve 64 örnek ise hem moleküler hem de morfolojik analiz yöntemleriyle çalışıldı. Kalan 12 örnek için yalnızca coğrafi koordinatlar kaydedildi ve dağılım aralığını saptamak için kullanıldı. Hayvanların ağırlığının yanı sıra 21 iç ve dört dış karakter içeren toplam 26 morfolojik karakter ölçüldü. 
Bu çalışmada 65 Crocidura örneğinin mitokondriyal DNA cyt b geninin (1140 bç) tam dizilenmesi yapıldı. Sonuç olarak, Crocidura leucodon'dan 14, Crocidura suaveolens'den iki, Crocidura gueldenstaedtii gueldenstaedtii'den 34 ve Crocidura gueldenstaedtii mimula'dan iki olmak üzere Crocidura'dan 52 yeni haplotip belirlendi. MtDNA soyları arasındaki genetik mesafeler (K2P) aşağıdaki gibidir: C. leucodon ile C. suaveolens arasında 0,190, C. leucodon ile C. g. gueldenstaedtii arasında 0,195, C. leucodon ile C. g. mimula arasında 0,196, C. suaveolens ile C. g. gueldenstaedtii arasında 0,060, C. suaveolens ile C. g. mimula arasında 0,047, C. g. gueldenstaedtii ile C. g. mimula arasında ise 0,055'tir.
Haplotip çeşitliliği (Hd), C. leucodon için 0,97794, C. suaveolens için, 0,90000, C. g. gueldenstaedtii için 0,98586, C. g. mimula için ise 0,98024 olarak hesaplandı. 
Moleküler analizde, yeni bulunan 52 haplotipin yanı sıra Genbank'tan 117 (C. leucodon'a ait 51 haplotip, C. suaveolens'e ait üç haplotip, C. g. gueldenstaedtii'ye ait 42 haplotip ve C. g. mimula'ya ait 21 haplotip) haplotipi içeren toplam 169 haplotip temel alındı. Morfolojik analizler için ise, kendi koleksiyonumuzda bulunan toplam 95 adet örnek kullanıldı. 
Morfolojik ve moleküler analizler Türkiye'deki üç Crocidura türü olan C. leucodon, C. suaveolens ve C. gueldenstaedtii'nin varlığını doğrulamaktadır. Bunlardan C. gueldenstaedtii'nin Anadolu örnekleri C. g. gueldenstaedtii, Trakya örnekleri ise C. g. mimula alttürü özellikleri göstermektedir. C. g. mimula'nın Türkiye'de varlığı ilk kez mtDNA analizi ile doğrulanmıştır. Diğer soy olan C. arispa'nın varlığı moleküler ve morfolojik analizlerle tespit edilemedi. C. leucodon, C. suaveolens ve C. gueldenstaedtii için elde edilen morfolojik ve moleküler sonuçların literatürde verilen sonuçlar ile uyumlu olduğu bulundu. İncelenen örnekler içinde C. arispa'ya rastlanamamış olması bu türün Türkiye'de bulunmadığının bir kanıtı olmaktan ziyade daha yoğun çalışmaların yapılması gerektiğini önermektedir.

Abstract:
Jackass White-toothed Shrew, Crocidura arispa, is one of the three shrew species in genus Crocidura found in Turkey, known from only two localities: Madenköy (Ulukışla, province of Niğde), and Çığlıkara (Elmalı, province of Antalya). No other localities were reported despite multiple field surveys conducted in Turkey. 
To verify the occurrence of C. arispa in Turkey, we collected 108 samples of shrew from 51 locations in different regions of Turkey, identified as belonging to Crocidura genus. 31 samples were subjected to morphological analysis only, 1 sample analysis only for molecular DNA, and 64 samples were studied by both molecular and morphological analysis methods. Only geographical coordinates were recorded for the remaining 12 samples and were used to map the distribution range. A total of 26 morphological characters, including 21 internal and 4 external characters, as well as and weight of the animals, were measured. 
The full sequencing of the mitochondrial DNA cyt b gene (1140 bp) from 65 Crocidura samples was performed. As a result, 52 new haplotypes were determined from Crocidura including 14 from Crocidura leucodon, 2 from Crocidura suaveolens, 34 from Crocidura gueldenstaedtii gueldenstaedtii and 2 from Crocidura gueldenstaedtii mimula. Genetic distances between mtDNA lineages (K2P) were the following: 0.1990 between C. leucodon and C. suaveolens, 0.195 between C. leucodon and C. g. gueldenstaedtii, 0.1996 between C. leucodon and C. g. mimula, 0.060 between C. suaveolens and C. g. gueldenstaedtii and 0,055 between C. g. gueldenstaedtii and C. g. mimula. 
Haplotype diversities (Hd) was calculated as 0.97794 for C. leucodon, 0.90000 for C. suaeolens, 0.98586 for C. g. gueldenstaedtii, and 0.98024 for C. g. mimula. 
The molecular analysis was based on a total of 169 haplotypes including the 52 newly discovered haplotypes, as well as 117 haplotypes from the Genbank (51 haplotypes of C. leucodon, 3 haplotypes of C. suaveolens, 42 haplotypes of C. g. gueldenstaedtii, and 21 haplotypes of C. g. mimula). For the morphological analysis, a total of 95 samples from our own collections were used.
Morphological and molecular analyses confirm the presense of 3 Crocidura species in Turkey: C. leucodon, C. suaveolens ve C. gueldenstaedtii.  The Anatolian samples of C. gueldenstaedtii show the characteristics of the subspecies C. g. gueldenstaedtii, and the Thrace samples have the characteristics of C. g. mimula. For the first time, the presence of C. g. mimula in Turkey was confirmed by the mtDNA analysis. The presence of the other lineage, C. arispa, could not be detected by molecular nor by morphological analysis. Morphological and molecular results obtained for C. leucodon, C. suaveolens and C. gueldenstaedtii were found to be consistent with the results given in the literature. Nevertheless, the absence of C. arispa among our samples cannot be taken as an evidence of the absence of this species in Turkey; instead more extensive investigations are required.