Kamu hizmetlerinin özel sektör tarafından finansmanı ve işletilmesi bağlamında imtiyaz ve kamu hizmeti kavramlarının 1999 yılı anayasa değişiklikleri çerçevesindeki değişimi ve dönüşümü
The evolution of and changes to the concession and public service concepts with respect to the constitutional changes of 1999 in the context of public services financed and operated by private sector
Yazar: SEDAT ÇAL
Danışman: PROF. DR. METİN GÜNDAY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / İdare Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ekonomi = Economics ; Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Altyapı sektörüne iliskin faaliyetlerin yatırım asamasından itibaren veyasadece isletme asamasında özel sektör eliyle gördürülmesi, ülkemizde yogun olarakyap-islet-devret veya isletme hakkı devri olarak adlandırılan yöntemler aracılıgıyla,yogun olarak 1984 yılından itibaren gündeme getirilmistir. Bu sözlesmelerinkonusunun bir kamu hizmetinin özel sektöre gördürülmesi oldugu ve böylece imtiyazsözlesmeleri mahiyetinde olmakla idari yargının tasarrufunda bulundugu savunulmus;dolayısıyla, uyusmazlıkların hallinde uluslararası tahkime gidilemeyecegi yönündekiyargı kararları çerçevesinde, uzun süren bir siyasi-yargısal mücadeleye sahitolunmustur.Bu yöndeki tartısmalarda, konunun hemen daima salt hukuk teknigibaglamında ele alınmıs ve iktisadi analizlere yer verilmemis olması, temel bir eksiklikolarak kendini göstermistir. Sonuçta, 1999 yılındaki Anayasa degisiklikleriyle kamuhizmetlerinden hangilerinin özel hukuk sözlesmeleri olarak belirlenebilecegininyasama organının yetkisinde oldugu kararlastırılmıs, ayrıca, imtiyaz sözlesmelerininde uluslararası tahkime tâbi tutulabilecegi gibi bir hukuk garabetiyle karsı karsıyagelinmistir. Bu düzenlemelerle idare hukukunun temel ilkeleri alt üst edilmis ve birhukuk karmasasının temelleri atılmıstır.Anayasa degisiklikleri sonrasında tahkime dayanak gösterilen enerji sektörüagırlıklı imtiyaz sözlesmelerinin yapılmasından vazgeçilmis, ancak uluslararasıtahkim olanagına geriye yönelik olarak kavusturulmus sözlesmeler kapsamındauluslararası tahkim hükümlerine istinaden ülkemizin yabancı hakem heyetlerincetazminatlara mahkum edildigi kararlara yol açılmıstır. Bunun ötesinde, ülkedeyasama-yargı dengesi gereksiz biçimde bozulmus ve ülkenin gelecegini etkileyecekmali sonuçlar yaratması olası, gerçek anlamıyla imtiyaz sözlesmeleri bakımından,kamu yararının korunmasını teminen bir Anayasal dengenin yeniden kurgulanmasıgeregini kaçınılmaz derecede önemli bir husus olarak gündeme getirmistir.

Abstract:
Particularly since 1984, provision of infrastructure activities by private sectorvia such models as build-operate-transfer or transfer of operational rights has been onthe agenda of the country. Such contracts between the government and the privateparties have been considered as public services provided by private sector, and hencethey have been labeled by the judiciary as concession contracts, which were by theirnature deemed to be subject to the jurisdiction of administrative courts, namely theDanıstay (High Administrative Court), and as a result, not allowing internationalarbitration clauses to be inserted into these contracts. This has provoked a challengebetween the judiciary (mainly, the Constitutional Court) and the parliament.Discussions regarding the concession concept have mainly employed a purelytechnical legal perception and interpretation, without necessarily touching upon theeconomical analysis and perspectives thereto, and as such, this has proved to be amajor source of inadequacy throughout the continous set of discussions in relevantcircles. The pressure to find a solution eventually led to the Constitutional changes in1999 which authorised the parliament to determine which public services to belabeled as subject to private law contracts (and inherently enabling them to enter intoprivate law jurisdiction and therefore to embrace international arbitration), while atthe same time introduced a totally new concept that, if there are still concessioncontracts, they could also include clauses for international arbitration (thus,unnecessarily destroyed the whole unity and coherence of administrative lawprinciples and its unique structure). The outcome has been a major blow to the basicsof administrative law regime and its functionality.To the surprise of many, the government has taken a totally different pathfollowing the Constitutional changes, which allowed international arbitration in theconcession contracts that were mainly encompassing the energy sector.Notwithstanding the fact that the Constitutional changes reasoned the wholediscussion on the energy sector concession contracts as their basis, such contractshave first been empowered with the international arbitration clauses throughretroactive applications, yet subsequently were abondoned by the government. Thisinevitably resulted in international arbitral tribunals hearing a set of disputes on suchcontracts and deciding on indemnification awards worth of millions of dollars. Whatis more strikingly important, as far as the contracts of real ?concessional? nature areconcerned, the balance between the parliament and the judiciary has been destroyed tothe detriment of the fate of the country given the probable and possibly enormousfiscal affects; therefore, a new legal order is essential to retrieve and restore suchbalance in the Constitution.