Anter kültürü ile elde edilen bazı biber hatlarında kök boğazı yanıklığına (Phytophthora capsici Leon.) dayanıklılık ve diallel melezleme üzerinde araştırmalar
A Studies on the resistance of the some pepper lines obtained by another culture against phytophthora root rot (Phytophthora capsici) and diallel crosing
Yazar: AHMET İŞBECEREN
Danışman: PROF. DR. KAZIM ABAK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1992
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Anter kültürü = Anther culture ; Bahçe bitkileri = Horticultural crops ; Biber = Pepper ; Diallel melezleme = Diallel crossing ; Kök boğazı çürüklüğü = Root crown rot ; Melezleme = Hybridization

Özet:
Bu çalışma biberlerde anter kültürü yoluyla elde edilen sekiz dihaploid hattın dayanıklılık düzeylerini belirlemek ve dayanıklılığın mekanizması konusunda Phytop hthora capsici' ye dayanıklılık açısından heterosis bulunup bulunmadığını saptamak amacıyla ele alınmıştır. Bu amaçla, sekiz dihaploid hat, iki dayanıklı hat (PM217 ve PM702) ve hassas olan Kandil çeşidiyle diallel melezlemeler yapılmıştır. Elde edilen 110 Fi melezi ile 11 ebeveyn kesil-miş gövde ucu yöntemiyle, Tokat izolatı ile bulaştırılarak test edilmiştir. Sonuçta PM702 hattı, en dayanıklı ebeveyn olarak bulunmuştur. Bu hattı 49 ve PM217 hatları izlemiştir. Bunlardan sonra gelen ebeveynler de dayanıklılık açısından iki grup halinde toplanmışlardır. Genelde 55, 35 ve 46 kod numaralı dihaploidler birbirine yakın delerler verirken; 65, 34, 47, 56 kod numaralı dihaploidler ve Kandil çeşidi en dayanıksız genotipler olarak belirlenmişlerdir. Ele alman üç parametre (Nekroz başlangıç hızı, ge lişmede minimum hız ve son nekroz uzunluğu) yönünden de PM702, 49 ve PM217 hatları en iyi genel kombinasyon yeteneği değerini almışlardır. P. capsici'ye dayanıklılık açı sından pozitif heterosis etkisi bulunmamıştır. Ancak nekroz başlangıç hızı yönünden 14 Fi melezinde, gelişmede minimum hız yönünden 34 Fx melezinde ve son nekroz uzunluğu yönünden de 30 Fi melezinde negatif heterosis ortaya çıkmıştır. Hesaplanan genel ve özel kombinasyon yeteneği değerlerine göre P.capsici'ye dayanıklılık özelliğinin genlerin eklemeli etkisinden kaynaklandığı ve bu etkinin epistatik ve dominans etkisinden daha önemli olduğu belirlenmiş olup, dayanıklılığın poligenik bir karakter olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar kelimeler: Biber, Capsicum annuum, Phytophthora capsici, kök boğazı yanıklığı, diallel melezleme, genel kombinasyon yeteneği, özel kombinasyon yeteneği, heterosis, gen etkileri.

Abstract:
The aim of this study was to determine the degree of resistance of eight dihaploid pepper lines obtained throught anther culture against Phytophthora root rot and mechanisma of resistance, to find out the whether there is any heterosis. For this, diallel crossing were made among eight dihaploid lines, two resistance lines (PM217 and PM702) and susceptable Kandil variety of pepper. Through these crossing 110 Fi and 11 parents were compa red after infection with Tokat solated through cuttud stemiv top method. According to the results, PM702 lines was found to be highly resistance among the test parents. This line was followed by 49 and PM217 lines. The parents followed after these lines were placed in two groups from resistance print of view. Generally the dihaploids coded as 55, 35 and 46 have similar degree of resistance whereas dihap loids coded as 65, 34, 47, 56 and Kandil variety were most susceptable genotypes under this research work. From three parameter (begin necros rate, minimum growth rate, and final necros length) point of view, lines like PM702, 49 and PM217 gave the best general combination ability value. No positive heterosis was found against P. capsici from resistance point of view. However negative heterosis was observed in 14 Fi for begin necros rate, 34 Fi for minimum growth rate and 30 Fi for final necros length. According to the calculated general and specifik combination ability, character of resistance against P. capsici was dependent on additive effectiveness of genes. However this effect was more important than epis- tatic and dominant effects. Resistance to P. capsici was poligenic in character under this study. Key Words: Pepper,, Capsicum annuum, Phytophthora capsici, Phytophthora root rot, diallel crossing, general combination ability, specific combinationability, heterosis, genes effectives.