Kısa vadeli yabancı sermaye hareketleriyle mücadelede Tobin Vergisi ve Türkiye'de uygulanabilirliği
Tobin Tax in combating short-term foreign capital movements and applicability in Turkey
Yazar: DİLEK KEÇECİ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET TEKİN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Küreselleşme süreci, 1970'lerin başlarında Bretton Woods para sisteminin çöküşüyle beraber tüm dünyayı etkisi altına almıştır. Bu süreç teknolojik gelişmelerin de etkisiyle sermayenin uluslararası dolaşımını serbest kılarak spekülatörlere yeni kapılar açmıştır. Yüksek faiz ve düşük kur politikası izleyen ülkelerin piyasalarına ani giriş-çıkış yaparak paradan para kazanma hedefinde olan spekülatörler, derin finansal krizlerin en büyük sorumlusu haline gelmiştir. Kısa vadeli yabancı sermaye girişine büyümeyi sağlamak için yeni bir kaynak gözüyle bakan gelişmekte olan ülkeler, yanlış politikaların da etkisiyle artan dış ticaret açığı ve ekonomik istikrarsızlıklarla karşı karşıya kalmıştır. Bu durum tüm dünyada 1992 ERM, 1994–1995 Meksika, 1997 Asya ve 1998 Rusya, 2001-2002 Arjantin krizi gibi birçok finansal krizin yaşanmasına sebep olmuştur. Ülkemizde ise 1980'li yıllarda başlayan finansal liberalizasyon süreci, 1989 yılında Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkındaki 32 sayılı kararın yürürlüğe girmesi ile hız kazanmıştır. Sermaye hareketleri üzerindeki kısıtlamaları tamamen kaldıran bu karar sonrası Türkiye'ye yönelen kısa vadeli sermaye akımları, makroekonomik dengeleri bozarak 1994, 2000 ve 2001 yıllarında yaşanan finansal krizlerin tetikleyicisi olmuştur. Sonuçta finansal krizlerin temel nedeni olarak gösterilen kısa vadeli sermaye hareketleri, ani sermaye çıkışlarını engellemeye yönelik bir takım tedbirler alınması gerekliliğini doğurmuştur. Bu tedbirlerden biri de Tobin Vergisi'dir. Bu vergi, sermaye kaçışlarını azaltmak ve finansal kırılganlıkların derinleşmesinin önüne geçebilmek prensibine dayanmaktadır. Çalışma, kısa vadeli sermaye hareketleri ile Tobin vergisi arasındaki ilişkinin önemini ortaya koyabilmenin yanı sıra böyle bir verginin Türkiye'de uygulanabilirliği konusundaki tartışmaları değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Abstract:
The globalization process affected the whole world with the collapse of the Bretton Woods monetary system in the early 1970s. This process, with the effect of technological developments, has opened new doors to speculators by setting free the international circulation of capital. Speculators, who aim to make money by entering and exiting the markets of countries that follow high interest and low exchange rate policies, have become the biggest responsible of deep financial crises. Developing countries, which regarded as a short-term foreign capital inflow of new source for growth, have faced with increasing foreign trade deficit and economic instability due to wrong policies. This situation caused many financial crises such as 1992 ERM, 1994-1995 Mexico, 1997 Asia and 1998 Russia, 2001-2002 Argentina crisis all over the world. In our country, the financial liberalization process started in the 1980s, which is gained momentum in 1989 with the enactment of Decision 32 on the Protection of the Value of the Turkish Currency. After this decision, which completely removed the restrictions on capital movements, short-term capital flows to Turkey disrupted the macroeconomic balances and became the trigger of the financial crises experienced in 1994, 2000 and 2001. As a result of, short-term capital movements, which are shown as the main cause of financial crises, necessitated taking some measures to prevent sudden capital outflows. One of these measures is the Tobin tax. This tax is based on the principle of reducing capital flight and preventing the deepening of financial fragility. The study aims to reveal the importance of the relationship between short-term capital movements and the Tobin tax, as well as to bring up the debates on the applicability of such a tax in Turkey.