Ergenlerin spor yapma alışkanlıklarının kişilik ve atılganlık özellikleri açısından incelenmesi
Research on adolescents ın the habit of doing sport with respect to personality and assertiveness traits
Yazar: ÇAĞATAY ERCAN
Danışman: PROF. DR. BİROL DOĞAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sporda Psiko-Sosyal Alanlar Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports
Dizin: Atılganlık = Assertiveness ; Ergenler = Adolescents ; Kişilik = Personality ; Spor = Sports ; Spor faaliyetleri = Sport activities ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
Bu çalışma; Ortaöğretim 1.-2. ve 3.sınıfta okuyan spor yapan ve yapmayan ergenlerin kişilik ve atılganlık özelliklerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır.Araştırmaya 2008-2009 yılında İzmir ilinde bulunan, 2 devlet ve 1 özel okulda okuyan yaklaşık 350 ortaöğretim öğrencisi katılmıştır.Araştırmada 4 tip ölçek kullanılmıştır. Çalışmada ilk olarak, Tunç Tataker tarafından 2001 yılında hazırlanan ve yüksek lisans tezinde kullanılan ? Ergen Bilgi Formu `' ; ikinci olarak Çağatay ERCAN tarafından 2004 yılında hazırlanan ve yüksek lisans tezinde kullanılan `'Spor Yaşantısı Anketi'' ; üçüncü olarak 85 maddeden oluşan likert tipi `'5 Faktörlü Kişilik Envanteri'' ; dördüncü olarak da 30 maddeden oluşan `'Rathus Atlganlık Envanteri''atılganlık ve çekingenlikteki bireysel farklılıkların saptanmasında kullanılmıştır.Çalışmanın sonucunda; beş ana kişilik özelliğinin cinsiyet üzerindeki etkisi incelendiğinde erkeklerin duygusal tutarsızlık puanının kadınlardan yüksek olduğu; atılganlık düzeyi ile cinsiyet ilişkisi içinse erkeklerin puanının kadın grubundan daha yüksek olduğu ve anlamlı bir farklılık bulunduğu belirlenmiştir.Öğrencilerin ailelerinin kirada veya kendi evlerinde oturmalarının kişilik ve atılganlık özellikleri açısından anlamlı bir farklılık bulunamamıştır.Kendisine ait odası olmayan öğrencilerin beş ana kişilik özelliklerinden özdenetim puanı diğerlerinden yüksek olarak bulunmuş, oda faktörü atılganlık düzeyinde farklılık göstermemiştir.Ailesinin gelir düzeyi iyi olan öğrencilerin, kişilik özelliklerinden dışadönüklük puanı diğerlerinden anlamlı derecede yüksektir. Gelir düzeyi düşük aile çocuklarının atılganlık puanlarının da diğerlerine göre anlamlı derecede yüksek olduğu görülmüştür.Ergenlerin spor yapma alışkanlıkları ile kişilik özellikleri incelendiğinde spor yaşantısı olan veya olmayan grupların, hiçbir kişilik özelliği anlamlı bir derecede farklılık göstermemiştir. Spor yapma alışkanlıkları ve atılganlık ilişkisinde ise; spor yaşantısı olmayan grubun daha yüksek atılganlık düzeyine sahip olduğu anlaşılmıştır. Özetle, ergenlerin spor yapma alışkanlıkları ile kişilik özellikleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamış, fakat spor yapma alışkanlıkları olmayan ergenlerin, atılganlık özelliklerinin daha yüksek olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Ergenlik, Spor Yapma Alışkanlığı, Kişilik, Atılganlık

Abstract:
This study has been conducted to make research on the personality and assertiveness traits of adolescents who are high school first, second and third (1-2-3) graders and who participate and don?t participate in sports activities.The sample of study consists of 350 students attending 2 state and 1 private high schools in Izmir in the school year 2008-2009.Research involves the use of four different types of scales. Firstly, ?The Adolescent Information Form? developed and applied by Tunç Tataker in his Master?s Thesis, secondly, ?The Sports Life Questionnaire? developed and applied by Çağatay Ercan in his Master?s Thesis in 2004, thirdly, ?The Five Factor Model/Big Five? including 85 Likert items, and fourthly, ?The Rathus Assertiveness Schedule? comprised of 30 items have been conducted to the participants in order to determine their individual differences in assertiveness and nonassertiveness.Research on the effects of five basic personality traits on gender indicates that the level of emotional unstableness in males is higher than the level of emotional unstableness in females. On the other hand, results on the correlation between assertiveness and gender indicate that males score higher than females and the difference found is significant.No significant difference in personality and assertiveness traits have been found with respect to whether students? families live in rental houses or their own houses.The self-control scores of those students who don?t have separate rooms have been found to be higher than the others, however, the factor of having separate room has revealed no difference in the level of assertiveness.The extroversion scores of the students from high-income families are significantly higher than those of the others. On the other hand, the assertiveness scores of the children of the low-income families have been found to be significantly higher than those of the others.The study has involved a survey on sports habits and personality traits of the adolescents, and no personality trait of the groups that participate in sports or that do not participate in sports has been found to be significantly different. As to the correlation between sports life and assertiveness, those who do not participate in sports have been found to have higher level of assertiveness.In sum, no significant correlation between adolescent participation in sports and personality trait has been found, however, the assertiveness scores of the adolescents who do not participate in sports have been found to be higher.Key Words: Adolescence, Sports Habits, Personality, Assertiveness