Endemik Achillea multifida (DC.) Boiss. Bitkisinin Sitotoksik Etkili Bileşiklerinin İzolasyonu ve Diğer Biyolojik Aktiviteleri
Isolation of Cytotoxic Compounds from the Endemic Achillea multifida (DC.) Boiss. and Its Other Biological Activities
Yazar: TURGUT TAŞKIN
Danışman: PROF. DR. LEYLA BİTİŞ
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Achillea = Achillea

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, A. multifida bitkisinin topraküstü kısmından elde edilen heptan, kloroform ve metanol ekstrelerinin sitotoksik, antioksidan ve antimikrobiyal aktivitelerini inceleyerek güçlü aktivite gösteren ekstre/ekstreleri belirlemek; daha sonra güçlü sitotoksik aktivite gösteren kloroform ekstresinden sitotoksik etkili bileşikleri saflaştırmak ve bu bileşiklerin yapılarını aydınlatmak; ayrıca güçlü antioksidan ve antimikrobiyal aktivite gösteren metanol ekstresinin içerdiği fenolik bileşikleri analiz etmektir.   
Gereç ve Yöntem: Kloroform ekstresinden sitotoksik etkili bileşikleri saflaştırmak için kolon, ince tabaka ve preparatif ince tabaka kromatografi teknikleri kullanıldı. Saflaştırılan bileşiklerin yapıları UV, IR, NMR ve kütle spektroskopisi yöntemleriyle aydınlatıldı. Metanol ekstresinin içerdiği fenolik bileşikler ESI-Q-TOF LC/MS yöntemi ile analiz edildi. Heptan, kloroform ve metanol ekstrelerinin antioksidan kapasiteleri DPPH, ABTS, FRAP ve metal kelatı oluşturma aktiviteleri yöntemleriyle incelendi. Ekstrelerin sitotoksik aktiviteleri, HT-29, MCF-7, HeLa  ve NIH/3T3 hücreleri üzerinde MTT yöntemiyle incelendi. Ayrıca ekstrelerin antimikrobiyal aktiviteleri, agar oluk difüzyon ve sıvı besiyerinde mikrodilüsyon yöntemleri kullanılarak araştırıldı. 
Bulgular ve Sonuçlar: Kloroform ekstresinin HeLa, HT-29 ve MCF-7 hücre hatlarına karşı güçlü ve seçici sitotoksik aktivite gösterdiği saptandı ve bu ekstreden 8-hidroksi-salvigenin, 5,7,8-trihidroksi-6,3',4' trimetoksiflavon, eupatilin, skopoletin, 4′-hidroksiasetofenon, 3 etil-2,6 dihidroksi-4 metoksi benzoik asit ve elenolik asit izole edildi. Metanol ekstresinin diğer ekstrelerden daha güçlü antioksidan ve antibakteriyal aktivite gösterdiği bulundu ve bu ekstrenin klorojenik asit, kersetin heksozit, luteolin-7-O glukozit, dikaffeoil kinik asit ve luteolin içerdiği tespit edildi. 5,7,8-trihidroksi-6,3',4' trimetoksiflavon bileşiğinin HeLa ve HT-29 hücre hatlarına karşı;eupatilin bileşiğinin HeLa hücre hatlarına ve elenolik asit bileşiğinin ise MCF-7 hücre hatlarına karşı güçlü ve seçici sitotoksik aktivite gösterdiği tespit edildi.

Abstract:
Aim: The aim of this study was to evaluate antioxidant, antimicrobial and cytotoxic effects of heptane, chloroform and methanol extracts from A. multifida aerial parts, and then to isolate and identify cytotoxic compounds from chloroform extract, which showed the highest cytotoxic activity; also, to identify the phenolic compounds in methanol extract, which showed the highest antioxidant and antibacterial activity. 
Materials and Methods: Column chromatography, thin layer chromatography and preparative thin layer chromatography were used for isolation of cytotoxic compounds from chloroform extract. Also, UV, IR, NMR and mass spectroscopy were used for identification of cytotoxic compounds from chloroform extract. The phenolic compounds in methanol extract were identified by ESI-Q-TOF LC/MS. The antioxidant activitiy of the extracts were assayed with various methods, DPPH, ABTS, FRAP and metal chelating capacity. The cytotoxic activity of the extracts were determined on cancer HT-29, HeLa, MC-7 and normal NIH/3T3 cells. The cytotoxic activity of the extracts were assayed using the MTT protocol. The antimicrobial activity of the extracts were assayed using the agar well diffusion and microbroth dilution methods.
Results and Conclusions: The chloroform extract showed strong activity and selectivity against HeLa, HT-29 and MCF-7 cell lines. 8-hydroxy-salvigenin, 5,7,8-trihydroxy-6,3',4'-trimethoxyflavone, eupatilin, scopoletin, 4′-hydroxyacetophenone, 3 ethyl-2,6 dihydroxy-4 methoxybenzoic acid and elenolic acid were isolated from chloroform extract. The methanol extract was showed the highest antioxidant and antibacterial activity. The phenolic compounds in methanol extract were identified as:chlorogenic acid, quercetin hexoside, luteolin-7-O glucoside, dicaffeoyl quinic acid, luteolin. 5,7,8-trihydroxy-6,3',4'-trimethoxyflavone, eupatilin and elenolic acid compounds showed strong activity and selectivity against HeLa, HT-29; HeLa and MC-7 cell lines, respectively.