Taksim, işgal ve ayaklanma bağlamında Polonya'da milliyetçilik (1772-1905)
Nationalism in Poland in context of partition, invation and uprising (1772-1905)
Yazar: MEHMET ENVER ERBİL
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖZDEN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Milliyetçilik = Nationalism ; Polonya = Poland ; Taksim = Partitition ; İsyanlar = Rebellions ; İşgal = Occupation

Özet:
1789 Fransız Devrimi ile birlikte yükselen milliyetçilik, kısa bir süre içerisinde tüm Avrupa'ya yayılmıştır. Milliyetçi düşünceler ve hareketler ile o döneme kadar toplum içerisinde göz ardı edilen sınıflar ve halklar, ulus etrafında bir araya gelerek ulus-devleti kurma, emperyalizme karşı ulusal bağımsızlık mücadelesini geliştirme gibi birçok amaç için kullanılabilen bir ideolojik ve siyasal hareketler oluşturmuştur.  

Polonya'nın haritadan silinmesine neden olan 1795 taksiminden hemen önce Tadeusz Kościuszko önderliğinde meydana gelen ayaklanma (1794), Polonya'nın bağımsızlığını yeniden kazanması arzusu üzerine kurulmuştu. Ancak soyluların etkin olduğu bu ayaklanmaya bir milli bilince sahip olmayan sıradan halk, destek vermediğinden dolayı Polonya'daki ilk milliyetçi ayaklanma olduğunu iddia etmek oldukça zordur. 1815 Viyana Kongresi'nden sonra Rusya, Prusya ve Habsburg'dan oluşan işgalci güçlerin özellikle dinsel ve kültürel baskılarından dolayı Polonyalılar arasında milliyetçi duygular yükselmeye başlamıştır.  

Sözü edilen milliyetçi duyguların zamanla sanayileşen ülkede oluşan yapıya ve kapitalist sisteme karşı bir savunma mekanizması olarak belirmesiyle milliyetçilik, hayal edilen vatanın modern niteliklerini belirlemede ve Polonya'nın yeniden dirilmesi için Polonyalıları bir mücadeleye sevk etmiştir.  Böylece meydana gelen 1830-1831 ve 1863-64 Ayaklanmaları ve sonrasındaki süreçte basın-yayın yoluyla yürütülen Polonya bağımsızlık mücadelesinin serüveni, bu çalışma çerçevesinde milliyetçiliğin tezahürü ve şekillenişi ve bir araç olarak kullanımı bağlamında incelenmiştir.

Abstract:
1789 Fransız Devrimi ile birlikte yükselen milliyetçilik, kısa bir süre içerisinde tüm Avrupa'ya yayılmıştır. Milliyetçi düşünceler ve hareketler ile o döneme kadar toplum içerisinde göz ardı edilen sınıflar ve halklar, ulus etrafında bir araya gelerek ulus-devleti kurma, emperyalizme karşı ulusal bağımsızlık mücadelesini geliştirme gibi birçok amaç için kullanılabilen bir ideolojik ve siyasal hareketler oluşturmuştur.  

Polonya'nın haritadan silinmesine neden olan 1795 taksiminden hemen önce Tadeusz Kościuszko önderliğinde meydana gelen ayaklanma (1794), Polonya'nın bağımsızlığını yeniden kazanması arzusu üzerine kurulmuştu. Ancak soyluların etkin olduğu bu ayaklanmaya bir milli bilince sahip olmayan sıradan halk, destek vermediğinden dolayı Polonya'daki ilk milliyetçi ayaklanma olduğunu iddia etmek oldukça zordur. 1815 Viyana Kongresi'nden sonra Rusya, Prusya ve Habsburg'dan oluşan işgalci güçlerin özellikle dinsel ve kültürel baskılarından dolayı Polonyalılar arasında milliyetçi duygular yükselmeye başlamıştır.  

Sözü edilen milliyetçi duyguların zamanla sanayileşen ülkede oluşan yapıya ve kapitalist sisteme karşı bir savunma mekanizması olarak belirmesiyle milliyetçilik, hayal edilen vatanın modern niteliklerini belirlemede ve Polonya'nın yeniden dirilmesi için Polonyalıları bir mücadeleye sevk etmiştir.  Böylece meydana gelen 1830-1831 ve 1863-64 Ayaklanmaları ve sonrasındaki süreçte basın-yayın yoluyla yürütülen Polonya bağımsızlık mücadelesinin serüveni, bu çalışma çerçevesinde milliyetçiliğin tezahürü ve şekillenişi ve bir araç olarak kullanımı bağlamında incelenmiştir.