Yetişkinlerde beslenme alışkanlıkları ve obezitenin uyku problemiyle ilişkilendirilmesi
Nutritional habits and obesity association with sleeping problem in adults
Yazar: ZİŞAN TAŞDEMİR
Danışman: PROF. DR. AHMET GÜNER
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Besin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Obezite = Obesity ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Araştırma, Konya il merkezinde özel bir beslenme ve diyet kliniğine başvuran yetişkinlerde beslenme alışkanlıkları ve obezitenin uyku problemiyle ilişkisini incelemek üzere gerçekleştirildi. Çalışmada, 18-64 yaş üstündeki 137 kadın 46 erkek katılımcının uyku kaliteleri Pittsburgh Uyku Kalite İndeksiyle (PUKİ), beslenme alışkanlıkları ve demografik özellikleri 28 soruluk anketle değerlendirdi. Ağırlık, boy, beden kitle indeksi (BKİ), bel/kalça oranı ve vücut yağ oranı yüzdesini içeren antropometrik ölçümler vücut analiz cihazıyla tespit edildi.

Araştırmaya katılan 183 kişinin %74,86'sını kadınlar, %25,14'ünü erkekler oluşturdu. Beslenme ve diyet kliniğine daha çok kadınların başvurmasından dolayı araştırmada kadın popülasyonunun daha ön plana çıktığı görüldü. PUKİ değerlendirmesine göre kadınların %64,24'ünün, erkeklerin %69,56'sının kötü uyku kalitesine sahip oldukları ve cinsiyetin uyku problemi yaşanmasında önemli bir etkisinin bulunmadığı (p>0,05) tespit edildi. Bireylerin kronik hastalığı bulunanların hastalığı bulunmayanlara göre önemli düzeyde (p<0,05) kötü uyku problemi yaşadıkları belirlendi.

Ana öğün sayısının uyku problemi üzerinde önemli bir etkisinin olmadığı (p>0,05) tespit edildi. Cinsiyetin ara öğün sayısı üzerinde önemli bir etkisinin olduğu (p<0,05) belirlendi. Ara öğün sayısının uyku problemi üzerine önemli bir etkisinin olmadığı (p>0,05) tespit edildi. Kötü uyku kalitesine sahip olanlarda kafeinli içecekler tüketme oranının iyi uyku kalitesine sahip olanlara göre daha fazla olduğu ve uyku problemi üzerine önemli etkisinin bulunduğu (p<0,05) tespit edildi. Yatmadan önce yemek yedme alışkanlığının uyku problemi üzerine önemli bir etkisinin bulunmadığı (p>0,05) saptandı. Gece uykudan uyanıp yemek yeme alışkanlığının uyku problemi üzerine önemli etkisinin bulunduğu (p<0,05) tespit edildi.

BKİ'nin uyku problemi üzerine önemli bir etkisinin olmadığı (p>0,05) tespit edildi. Katılımcıların %81,43'ünün bel/kalça oranının sağlık açısından riskli grupta olduğu ancak uyku problemi üzerinde önemli bir etkisinin olmadığı (p>0,05) tespit edildi. Katılımcıların %78,69'unun vücut yağ oranı sağlık açısından riskli grupta olmasına karşın, vücut yağ oranı yüzdesinin uyku problemi üzerine önemli etkisinin olmadığı (p>0,05) tespit edildi.

Sonuç olarak bireyler uykuya geçişlerini kolaylaştırmak için yatmadan minimum 4-5 saat önce ana öğünlerini yapmalı, uykularını getirdiklerini düşündükleri yiyecek ve içecekleri özellikle yatmadan 2 saat önce almamalı, uyarıcı besinlerin (örn., çay, kahve, acı baharatlar vb.) tüketimine dikkat etmeli, triptofan amino asidinden zengin muz, badem, süt gibi besinleri tüketmeli, gece uykudan uyanıp yemek yeme alışkanlığının kontrol altına almak için çaba sarf etmelidirler.

Anahtar Sözcükler: Beslenme alışkanlıkları; obezite; uyku

Abstract:
The research was carried out to examine the relationship between eating habits and obesity and sleep problems in adults who applied to a private nutrition and diet clinic in Konya city center. In the study, sleep quality of 137 female and 46 male participants aged 18-64 years was evaluated with the Pittsburgh Sleep Quality Index (PUKI), eating habits and demographic characteristics with a 28-question questionnaire. Anthropometric measurements including weight, height, body mass index (BMI), waist/hip ratio and body fat percentage were determined with a body analyzer.

Of the 183 people participating in the study, 74.86% were women and 25.14% were men. It was observed that the female population came to the fore in the study, as more women applied to the nutrition and diet clinic. According to the PUKI evaluation, it was determined that 64.24% of women and 69.56% of men had poor sleep quality and gender did not have a significant effect on having sleep problems (p>0.05). It was determined that individuals with chronic disease had significantly worse sleep problems (p<0.05) than those without the disease.

It was determined that the number of main meals did not have a significant effect on the sleep problem (p>0.05). It was determined that gender had a significant effect on the number of snacks (p<0.05). It was determined that the number of snacks did not have a significant effect on the sleep problem (p>0.05). It was determined that the rate of consumption of caffeinated beverages in those with poor sleep quality was higher than those with good sleep quality, and it had a significant effect on sleep problems (p<0.05). It was determined that the habit of eating before going to bed did not have a significant effect on the sleep problem (p>0.05). It was determined that the habit of waking up and eating at night had a significant effect on the sleep problem (p<0.05).

It was determined that BMI did not have a significant effect on sleep problems (p>0.05). It was determined that 81.43% of the participants had waist/hip ratio in the risky group in terms of health, but it did not have a significant effect on sleep problems (p>0.05). Although the body fat ratio of 78.69% of the participants was in the risky group in terms of health, it was determined that the percentage of body fat did not have a significant effect on the sleep problem (p>0.05).

As a result, individuals should have their main meals a minimum of 4-5 hours before going to sleep in order to facilitate their transition to sleep, should not take foods and drinks that they think make them sleepy, especially 2 hours before bedtime, and pay attention to the consumption of stimulating foods (eg, tea, coffee, hot spices, etc.), They should consume foods rich in tryptophan amino acids, such as bananas, almonds, and milk, and make an effort to wake up at night and control their eating habits.

Key Words: Nutrition habits; obesity; sleep