Serbest bölgelere sağlanan vergisel teşvikler
Tax incentives provided to free zones
Yazar: SEMIHA ISAKI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞERİF EMRE GÖKÇAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Mali Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Serbest bölgeler = Free zones ; Teşvikler = Incentives ; Uluslararası ticaret = International trade ; Vergi teşvikleri = Tax incentives ; Vergiler = Taxes

Özet:
Küreselleşme ile birlikte ticaret alanında yaşanan gelişmeler, dünyanın ticaret boyutlarını da değiştirmiştir. Ülkeler, ekonomik büyüme ve kalkınma seviyelerini yükseltebilmek için küresel piyasa düzeniyle rekabet etme gücünü artırmayı hedeflemektedir. Birçok ülke devletleri, ekonomik büyüme ve kalkınmaya yön vermek, rekabet güçlerini artırmak ve bu artışı sürdürülebilir kılmak adına, çeşitli özendirici ve destekleyici politikalara ve uygulamalara başvurmaktadır. Bu bağlamda "serbest bölgeler"; devletlerin, üretimi ve ihracatı teşvik etmek, dış ticareti geliştirmek, yabancı sermayeyi ülkeye çekmek ve yeni teknoloji transferlerinin ülkeye nüfuzunu kolaylaştırmak için uluslararası ticarette ortaya çıkan engelleri kaldırmaya ve yapılan ticari faaliyetlerin gelişmesini sağlamaya yönelik başvurdukları özendirici uygulamalardan biridir.
Serbest bölgeler, ülkenin siyasi ve coğrafi sınırları içerisinde olan, fakat gümrük rejimi ve kambiyo mevzuatı açısından gümrük sınırları dışında sayılan bölgelerdir. Bu bölgeler içerisinde yapılan faaliyetler ve işlemler için devlet müdahalesi en aza indirilerek, ülkede geçerli olan mali ve ticari düzenlemeler tamamen veya kısmen uygulanmamakta olup çeşitli teşvik ve kolaylıklar sunulmaktadır. 
Serbest bölge uygulamalarına yıllar itibarıyla Türkiye'de de başvurulmuş olup devlet tarafından birçok vergi ve vergi dışı kolaylıklar sunulmuştur. Nitekim, çalışmada serbest bölgelere sağlanan vergisel teşvikler incelenmekte olup aynı zamanda yıllar içerisinde söz konusu vergi teşviklerinde yapılan mevzuat değişiklikleri hakkında bilgi verilmektedir. Öte yandan, serbest bölgelerin doğasında bulunan teşviklerin, ülke ekonomisine hangi düzeyde katkıda bulunduğu hakkında bir değerlendirme yapmak önem teşkil ettiğinden dolayı çalışmada, vergi teşviklerinin ekonomik etkilerinin değerlendirilmesine de yer verilmektedir.
Anahtar Sözcükler: Serbest bölge, vergi, teşvik, dış ticaret, serbest bölge etkileri

Abstract:
Together with globalization and changes taking place in the field of trade, the world trade dimensions change as well. Countries aim to increase their competitiveness in the global market order in order to rise their level of economic growth and development. Many countries' governments have resorted to a variety of policies and practices in the field of trade in order to guide the economic growth and development, increase their competitiveness and make this increase sustainable. In this context, "free zones" are one of the stimulating practices that countries resort to in order to encourage production and exports, develop foreign trade, attract foreign capital and facilitate the penetration of new technology transfers into the country, to remove the barriers that arise in international trade and to ensure the liberalization of their commercial activities.
Free zones are areas that are within the political and geographical borders of the country, but are considered abroad from customs borders in terms of customs regime or foreign exchange legislation. Intervention of the state is minimal for the activities undertaken within these zones, commercial regulations valid in the country are not fully or partially implemented, while various taxes and facilities are offered.
The concept of free zones has also been applied in Turkey over the years, and many tax and non-tax incentives have been offered by the government. Finally, this study deals with analysing the tax incentives given to free zones, as well as legislative changes made in these tax incentives over the years. On the other hand, since it is important to make an assessment about the incentives inherent in the free zones and the extent to which they contribute to the country's economy, the tax incentives given in the study are also evaluated.
Keywords: Free zone, tax, incentive, foreign trade, free zone effects