Doğu-Batı kavramlarının Cemil Meriç sosyolojisindeki yeri ve Doğu Batıyı yeniden tanımlamak
The place of East-West concepts in Cemil Meriç's sociology and redefining East-Wes
Yazar: LEYLA ERKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU GÜDÜCÜ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Doğu toplumları Batı'ya zamanında diz çöktürürken şimdi ise Batılaşma uğruna verdiği savaşı ve bu savaşın sonunda Doğu toplumlarının gerilemeye başladığı görülmektedir. Doğu-Batı olgularının salt coğrafî bir işaretleme olmadığı; emperyalizm ideolojisinin iktisadî ve siyasî sınırlarını inşa etmek üzere bu ayrımı ortaya koyduğu bilinmektedir. İnsan ve toplum bilimleri için ilerleme veya gelişmenin olanaklarını ortaya koyabilmek adına emperyalizm tarafından üretilen bu ideolojik Doğu-Batı ayrımını anlamlandırmak önem taşımaktadır. Bu alanda çalışan ve sosyolojisini Doğu-Batı dikotomisi çerçevesinde oluşturan Cemil Meriç, tezleri ve çözüm önerileri ile Türk sosyolojisinde önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmanın konusu, Meriç'in sosyolojisindeki Doğu-Batı ikiliğinde ileri sürdüğü sorunsalı anlamaktır. Çalışmanın amacı ise Meriç'in Doğu-Batı kritiğinin Türkiye'nin gelişmesine sunacağı perspektifi açımlamaktır. Bu çalışmada Meriç'in eserlerinden yola çıkarak literatür taraması bir yöntem olarak kullanılmıştır. Literatür taramasında elde edilen veriler doğrultusunda Meriç'in yaşadığı dönem, etkilendiği kişi ve öğretiler ile yaşam öyküsünün Doğu-Batı ikiliğine dair fikirlerinin oluşmasında etkili olduğu düşünülmektedir. Düşünür, bilimsel bir yöntem olarak Marksizmin ve Batı'nın gelişmesine kaynaklık eden hümanizm akımının Doğu-Batı ikiliğini anlamlandırmada önemli postulatlar olduğunu ileri sürmektedir. Meriç'in Doğu ile Batı arasında köprü kurarak ilerleyebilmenin mümkün olduğuna dair görüşü de Batı'ya değil gözleri, yürekleri ve vicdanları kör eden eklektik Batılılaşma fikrine ve isteğine karşı olduğu anlaşılmaktadır. Düşünür, Doğunun ilerlemesinin ve bunu yaparken özünü kaybetmemesinin mümkün olduğunu vurgulamaktır.
Anahtar Kelimeler: Doğu-Batı, Batılılaşma, Marksizm, Hümanizm, Cemil Meriç

Abstract:
While Eastern societies once brought the West to its knees, now it is seen that they fought a war for Westernization and as a result of this war, Eastern societies began to decline. East-West phenomena are not merely geographical markings; It is known that he introduced this distinction in order to establish the economic and political boundaries of the ideology of imperialism. It is important to make sense of this ideological East-West distinction produced by imperialism in order to reveal the possibilities of progress or development for human and social sciences. Cemil Meriç, who works in this field and creates his sociology within the framework of the East-West dichotomy, has an important place in Turkish sociology with his theses and solution suggestions. The subject of this study is to understand the problematic put forward by Meriç in the East-West dichotomy in her sociology. The purpose of the study is to explain the perspective that Meriç's East-West critique will offer to Turkey's development. In this study, literature review was used as a method based on Meriç's works. In line with the data obtained in the literature review, it is thought that the period in which Meriç lived, the people and teachings she was influenced by, and her life story were effective in the formation of her ideas about the East-West dichotomy. The thinker argues that Marxism as a scientific method and the humanism movement that was the source of the development of the West are important postulates in making sense of the East-West dichotomy. It is understood that Meriç's view that it is possible to progress by building a bridge between the East and the West is not against the West, but against the eclectic Westernization ideology that blinds the eyes, hearts and consciences. The thinker is to emphasize that it is possible for the East to progress and not lose its essence while doing so.
Key words: East-West, Westernization, Marxism, Humanism, Cemil Meriç