Gebelikte kullanılan destek tedavisine uyum ve etkileyen faktörler
Use of supplementation therapy in pregnancy and effecting factors
Yazar: YETKİN ŞENTOSUN
Danışman: PROF. DR. GÜZEL DİŞCİGİL
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Beslenme tedavisi = Nutrition therapy ; Demir = Iron ; Folik asit = Folic acid ; Folik asit eksikliği = Folic acid deficiency ; Gebelik = Pregnancy ; Vitamin D = Vitamin D

Özet:
Giriş ve amaç
	Anne ve bebek sağlığı, sağlıklı toplumun temelini oluşturur. Birinci basamak sağlık hizmetlerinde, anne ve çocuk sağlığı açısından gebelik öncesi ve sonrası danışmanlık ve izlem önemli bir yer tutmaktadır. Anne ve bebek sağlığı için gebelik döneminde destek tedavisi olarak  folik asit, demir ve D vitamini önerilmektedir. Çalışmamızın amacı Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniğine başvuran gebelerde destek tedavisi kullanım durumu ve tedaviye uyumu etkileyen faktörleri saptamaktır. 

Gereç ve yöntem
	Çalışmamız; 1 Haziran 2016 - 30 Eylül 2016 tarihleri arasında Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniğine başvuran 2. ve 3. trimester gebelerde yüz yüze anket uygulanarak yapılmışır. Tek merkezli, kesitsel analitik bir çalışmadır. Dahil edilme kriterlerine uygun 488 gebeden 402'si (%82,4) çalışmaya katılmıştır. Elde edilen veriler istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Tanımlayıcı analizler; sayı, yüzde, ortalama, minimum ve maksimum değer şeklinde yapılmış olup gruplar arası karşılaştırmalarda Ki-kare testi kullanılmıştır. Anlamlılık değeri olarak p<0,05 alınmıştır. 

Bulgular
	Çalışmamıza katılan gebelerin yaş ortalaması 29'du. Gebelerin yaklaşık üçte biri (s=129; %32,1) yüksekokul/üniversite mezunu olup çoğunluğu (s=322; %80,1) kentsel bölgede yaşıyordu. Gebeliklerin önemli bir kısmı planlanmış gebelik (s=274; %68,2), %42,3' ü (s=170) ise ilk gebelikti. Yalnızca %16,2' si (s=65) gebelik öncesi danışmanlık hizmeti almıştı. Gebelerin %17,9' u (s=72) folik asit, %6,6' sı (s=25) demir, %18,4' ü (s=74) D vitamini hiç kullanmıyordu. Gebelerin %21,6' sının (s=87) folik asiti, %43,9' unun (s=167) demiri, %19,4' ünün (s=78) D vitaminini yeterli düzeyde kullanması çalışmamızın en dikkat çeken bulgularındandı. Gebeleri düzenli kullanmaya en sık teşvik eden durumlar; faydalı olduğunu düşünmek (s=237; %59,0) ve ebe/hekim tarafından bilgilendirilmek (s=210; %52,2) olarak saptandı. 
	Kentsel bölgede yaşamak, yüksekokul/üniversite mezunu olmak, yüksek gelir düzeyine sahip olmak, eşinin veya kendisinin sağlık çalışanı olması destek tedavisine uyumun daha fazla olduğu durumlardı. Gebeliğin planlanmış olması, gebelik öncesi bilgilendirilmiş olmak veya danışmanlık almak destek tedavisine uyumu arttırmaktaydı. Gebelik öncesi tıbbi yardım alma, önceki gebelikte destek tedavisi kullanma, gebelerin aile hekimlerini tanıması, aile hekimi tarafından takip edilmesi ile destek tedavisine uyum arasında bir ilişki saptanmadı. Çalışmamızda, aile hekimini tanıma (s=381; %94,8), aile hekimi tarafından bilgilendirilme (s=250; %62,2)  ve aile hekimi tarafından takip edilme (s=277; %68,9) oranı yüksek olmasına rağmen, destek tedavisi hakkında ilk danışılan olma (s=70; %17,4) ve gebelik öncesi aile hekimliğinden danışmanlık alma (s=9; %2,2) oranları düşüktü.
	
Sonuç
 Gebelikte destek tedavisi kullanıldığı halde yeterli kullanım oranları oldukça düşüktür. Aile hekiminin görevlerinden biri olan gebelik öncesi bilgilendirme ve danışmanlık ile destek tedavisi kullanımı artmaktadır. Bulgularımız destek tedavisini teşvik etmede aile hekimlerinin daha etkin rol oynaması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar kelimeler: Aile hekimliği, gebelik, folik asit, D vitamini, demir

Abstract:
Aim
The health status of the mothers and babies form the basis of the population. There are some studies emphasizing the importance of the supplementation therapy in pregnancy for the health of mothers and babies. Regarding to this result, the knowledge level of the pregnants for supplementation therapy must be increased and sufficient time must be given to pregnant women. The aim of this study is to determine the use of supplementation therapy in pregnancy and effecting factors among pregnant women referred to Adnan Menderes University Medical School Hospital Gynecology Clinic.

Material and Method
Face to face interview was conducted to pregnant women, who were at their second and third trimester and referred to Adnan Menderes University Medical School Hospital gynecology out-patient clinic from 1st of June to 30st of September 2016. The study is a single centered, cross-sectional analytical study. Four hundred two (82,4%) of 488 pregnant women who met inclusion criterias participated in the study. Data of the study is statistically evaluated. Descriptive statistics are number, percent, mean, minimum and maximum values and chi-square test is used for statistical analysis. p<0,05 is taken as significancy value.

Findings
The mean age of the participants was 29. About one third of the pregnant women (n=129; 32,1%) were graduated from high school/university, most of the pregnant women (n=322; 80,1%) were living in urban region. An important part of pregnancies (n=274; 68,2%) were planned, 42,3% (n=170) of pregnancies were the first pregnancy. Only 16,2 percent (n=65) of pregnant women have received consultancy before the pregnancy. 17,9 percent (n=72) of pregnant women were not using folic acid, 6,6 percent (n=25) were not using iron and 18,4 percent (n=74) were not using vitamin D. The most remarkable findings of our study is that only 21,6 percent (n=87) of pregnant women were using sufficient amount of folic acid, 43,9 percent (n=167) were using sufficient amount of iron, 19,4 percent (n=78) were using sufficient amount of vitamin D. The most frequent situtaions which enhance use of supplementation therapy regularly were that, belieiving its usefulness (n=237; 59%) and having informed by health provider (n=210; 52%).
Higher usage of supplementation therapy were associated by living in an urban region, graduation from high school/university, higher income and being health care professional herself or her partner. The planned pregnancies, being informed in the pre-conceptional period were associated with increased use of supplementation therapy. We did not find significant relationship between with the use of supplementation therapy and taking medical support before pregnancy, using supplementation therapy in previous pregnancies, knowing her own family practitioner or being followed by her family practitioner. In our study, eventhough meeting her family practitioner (n=381; 94.8%), being informed by family practioner (n=250; 62,2%) and followed by family practitioner (n=277; 68.9%) quite frequent  given first consultancy by a family physician about supplementation therapy (n=70; 17,4%) and taking consultancy from family physician before pregnancy (n=9; 2,2%) were quite low.

Results
Despite the use of supplementation therapy in pregnancy is frequent, the rate of sufficent use is quite low. Using of the supplementation therapy increases with being informed and consulted by health care provider which is an important task of primary care physician. Our findings reveal that family physicians must have more effective role on encouraging the supplementation therapy in pregnancy.

Key words: Family practice, pregnancy, folic acid, iron, vitamin D