Güç mesafesi yönelimi ve istismarcı yönetimin örgütsel dedikodu üzerindeki etkisinde karanlık üçlü kişilik özelliklerinin aracı rolü: Eğitim kurumlarında ampirik bir çalışma
Mediator role of dark triad personality traits in the effect of power distance orientation and abusive supervision on organizational gossip: An empirical study in educational institutions
Yazar: FATİH UÇAN
Danışman: DOÇ. DR. SALİH BÖRTEÇİNE AVCİ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Akademik personel = Academic personnel ; Güç = Power ; Güç mesafesi = Power distance ; Karanlık kişilik özellikleri = Dark personality traits ; Okullar = Schools ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Örgütsel dedikodu = Organizational gossip ; Öğretmenler = Teachers ; Üniversiteler = Universities ; İstismarcı yönetim = Abusive supervision

Özet:
Çalışanların çevresinde olup biteni anlamlandırma biçimi, iş hayatındaki tavır ve davranışlarını şekillendirmektedir. Bu bağlamda çalışmanın temel amacı, çalışanların güç mesafesi yönelimi ve istismarcı yönetim algılarının örgütsel dedikodu üzerindeki etkisini incelemektir. Ayrıca söz konusu bu etki üzerinde karanlık üçlü kişilik özelliklerinin aracı etkiye sahip olup olmadığı test edilmiştir. Çalışma, Atatürk Üniversitesinde görev yapan akademik ve idari personel ile Erzurum İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı okullarda görev yapan öğretmenler üzerinde yapılmıştır. Çalışmanın amacı doğrultusunda oluşturulan araştırma modelinin test edilmesi için 1460 katılımcıdan anket tekniğiyle veri toplanmıştır. Veriler SPSS ve AMOS paket programlarıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre Üniversite ve İl Milli Eğitim örneklemleri araştırma değişkenleri açısından farklılaşmaktadır. Ayrıca bazı demografik değişkenler açısından da çalışanların araştırma değişkenlerine ilişkin ortalamaları farklılaşmaktadır. Çalışma kapsamında korelasyon analizi yapılarak katılımcıların güç mesafesi yönelimi, istismarcı yönetim algısı, karanlık üçlü kişilik özellikleri ve örgütsel dedikodu algısı arasındaki ilişkinin yönü ve düzeyi her örneklem için ayrı ayrı tespit edilmiştir. Yapısal eşitlik modellemesi sonuçlarına göre ise istismarcı yönetim ile örgütsel dedikodu arasındaki ilişki de karanlık üçlü kişilik özellikleri her iki örneklem grubu için tam aracı role sahiptir. Güç mesafesi yönelimi ile örgütsel dedikodu arasındaki ilişki de ise karanlık üçlü kişilik özelliklerinin aracı etkisinin olmadığı anlaşılmaktadır. Son olarak çalışma kapsamında elde edilen sonuçlardan yola çıkılarak yöneticiler için öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The way employees make sense of what's going on around them shapes their attitudes and behaviors in business life. In this context, the main purpose of the study is to examine the effect of employees' power distance orientation and abusive supervision perceptions on organizational gossip. In addition, it has been tested whether dark triad personality traits have a mediating effect on this effect. The study was conducted on the academic and administrative staff working at Atatürk University and the teachers working in the schools affiliated to Erzurum Provincial Directorate of National Education. In order to test the research model created in line with the purpose of the study, data were collected from 1460 participants by survey technique. Data were analyzed with SPSS and AMOS package programs. According to the findings obtained, the University and Provincial National Education samples differ in terms of research variables. Also, in terms of some demographic variables, the mean of the employees regarding the research variables differs. Within the scope of the study, the direction and level of the relationship between the participants' power distance orientation, abusive supervision perception, dark triad personality traits and organizational gossip were determined for each sample separately by making correlation analysis. According to the results of structural equation modeling, dark triad personality traits have a full mediator role for both sample groups in the relationship between abusive supervision and organizational gossip. In the relationship between power distance orientation and organizational gossip, it is understood that dark triad personality traits do not have a mediating effect. Finally, based on the results obtained within the scope of the study, suggestions have been developed for managers.