Elektrik özdirenç tomografi verilerinin sonlu elemanlar yöntemiyle değerlendrilmesi
Evaluation of electrical resistivity tomography data by using finite element method
Yazar: ELİF KONDU
Danışman: DOÇ. DR. EMRE TİMUR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Genetik algoritmalar = Genetic algorithms ; Modelleme = Modelling ; Öz direnç = Resistivity

Özet:
Litolojik birimlerin tortul ortamlarda ayrımlanması iki-boyutlu elektrik özdirenç 
tomografisinde var olan zorluklardan biridir. Jeolojik yorumlama yapılırken genel 
olarak elde edilen özdirenç kesiti görsel olarak incelenmektedir. Net bir şekilde
sınırların oluşturulması amacıyla geliştirilmiş çeşitli ters-çözüm yöntemleri mevcuttur 
fakat bu yöntemler sadece çözüme yakın bir başlangıç modeli sağlanabildiği takdirde
başarıya ulaşmaktadır. Bu anlamda yapılandırılmış modellerin gerçekleştirilmesinde 
hibrit genetik algoritmalar kullanılmaktadır. Bir kontrol noktasındaki bir birimin sıfır 
kalınlığı, ünitenin o kontrol noktasında bulunmadığı anlamına gelir.
Yapılandırılmamış model ağının ölçüm süresini azalttığı ve bilinmeyen parametre 
sayısını birkaç onla sınırlaması sebebiyle önerilen parametreleştirme yöntemi, iki 
boyutlu belirli bir esneklik problemi için genetik algoritmalar oluşturur. Bu tez
çalışmasında Magnesia arkeolojik kazı alanında şehir surlarının devamlılığının 
araştırılması amacı ile toplanan elektrik özdirenç tomagrafi verileri MATLAB tabanlı 
ELRIS2D yazılımında değerlendirilerek modellerin yanıtlarının hesaplanma zamanı 
azaltılmıştır. Ayrıca toplanan veriler EarthImager programı ile de değerlendirilip, her 
iki programdan elde edilen sonuçlar karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Yapılan 
özdirenç çalışmaları sonucunda bölgede aranan olası sur yapılarının kalıntılarına ait 
anomaliler saptanmış ve modellenmiştir.

Abstract:
The separation of lithological units in sedimentary environments is one of the 
difficulties that exist in two-dimensional electrical resistivity tomography. When 
conducting geological interpretation, the resistivity cross-section obtained in general 
is visually examined. There are various reverse-solution methods developed for the 
purpose of clearly establishing boundaries, but these methods are successful only if an 
initial model close to the solution can be provided. In this sense, hybrid genetic 
algorithms are used to implement structured models. The zero thickness of a unit at a 
checkpoint means that the unit is not located at that checkpoint. Due to the fact that 
the unstructured model network reduces the measurement time and limits the number 
of unknown parameters to a few tens, the proposed parameterization method creates 
genetic algorithms for a specific two-dimensional flexibility problem. In this thesis 
study, electrical resistivity tomography data collected for the purpose of investigating 
the continuity of the city walls in the Magnesia archaeological excavation area were 
evaluated in MATLAB-based ELRIS2D software and the time for calculating the 
responses of the models was reduced. In addition, the collected data were evaluated 
with the EarthImager program and the results obtained from both programs were 
evaluated by comparing. As a result of the resistivity studies carried out, anomalies 
belonging to the remains of possible fortification structures searched in the region were 
detected and modeled.