Güzel sanatlar ve spor liselerinin resim dersleri müfredatında yer alan portre çalışmalarının öğrencilerin bireysel kimlik tanımlama becerilerine katkısı
Contributions of the portrait studies in fine arts and sports high school's painting lesson curriculum to individual identity definition skills of students
Yazar: BUŞRA İNCİRKUŞ
Danışman: PROF. DR. EROL BULUT
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Ders programları = Curriculum ; Güzel sanatlar ve spor liseleri = High schools of fine arts and sports ; Kimlik = Identity ; Liseler = High schools ; Portre = Portrait ; Resim dersi = Painting lesson ; Resim sanatı = Painting art ; Sanat eğitimi = Art education ; Öz kimlik = Self-identity

Özet:
Her resim, o resmi yapanın kişiliğinin yansıtılmasında ve aynı zamanda duyguların ifade edilmesinde bir araç görevi görmektedir. Portre resminde duygu ve düşünce son derece etkili bir şekilde verilmektedir. Otoportre, sanatçının ikili bir yorumu olarak düşünülebilir, sanatçı hem izleyen hem de izlenen konumundadır. Sanatçı otoportre yaparak kendi görüntüsünü kendi tekniğiyle vermektedir. En açık ifade şekli olması bakımından sanatçının duygu ve hislerini açığa vurur, kimi zaman sinirli, kimi zaman neşeli olan bu otoportre resimlerinde ruh durumu açıkça ifade edilmektedir. Bu çalışmada, Güzel Sanatlar ve Spor Liselerinin resim dersleri müfredatında yer alan portre çalışmalarının öğrencilerin bireysel kimlik tanımlama becerilerine katkılarını belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmada hem nitel hem de nicel verilerin incelendiği karma araştırma yöntemi kullanıldı. Nicel veriler öntest-sontest kontrol gruplu deneysel desen ile; nitel veriler betimsel analiz ile toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2016-2017 Eğitim-Öğretim yılı Ataşehir Aydın Doğan Güzel Sanatlar Lisesi 9. sınıf Resim bölümünden 18 öğrenci ve Kadıköy Avni Akyol Güzel Sanatlar Lisesi 9. sınıf Resim bölümünden 22 öğrenci ile toplamda 40 öğrenciden oluşmaktadır. Bu grubun çalışma grubu olarak belirlenmesindeki neden; 9. sınıf resim öğrencilerinin ergenlik döneminde olmaları ve bireysel kimliklerini tam olarak ortaya koymak için arayış içinde olmalarıdır. Ayrıca öğrencinin 9. sınıftan itibaren mezun olana kadar portre ve otoportre konularına hakim olarak mezun olup, bu derste gördüğü ve edindiği bilgileri geliştirerek ilerlemesini sağlamak etken olmuştur. Araştırmada kullanılan veri toplama araçlarını; öğrencilerin yaptığı ön test ve son test otoportre uygulamaları, Anket Formu, Kişisel Bilgi Formu, Portre Resim Değerlendirme Formu, Bireysel Kimlik Tanımlama Düzeyi Ölçeği ve Ders Değerlendirme Formu oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan nicel verilerin analizinde nonparametrik testlerden Wilcoxon İşaretli Sıralar ve Mann Whitney U testi istatistik teknikleri kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular, öğrencilerin otoportre çalışması yoluyla kendilerini daha iyi tanımalarını ve bireysel farklılıklarını resim yoluyla ifade edebilmelerine olanak sağlaması açısından önem taşımaktadır. Ayrıca otoportre çalışması sırasında ayrıntılara daha fazla dikkat etmeleri nedeniyle insan figürü çizimlerinde ve anatomi çalışmalarında katkı sağlaması ve diğer araştırmacılara konu ile ilgili yeni ve ileri çalışmalarında yol göstermesi açısından önemlidir. Araştırma sonuçları,  öğrencilerin otoportre çalışması yoluyla kendilerini daha iyi tanımaları ve bireysel farklılıklarını resim yoluyla ifade edebilmelerine olanak sağlaması açısından önem taşımaktadır. Araştırma sonunda portre ve otoportre konularının öğrenilmesi amacıyla yapılan eğitimin olumlu etkileri olduğu gözlemlenmiştir. Öğrencinin bireysel kimliğini ve diğer insanların imajlarını doğru ve nitelikli olarak tanımlamalarında yardımcı olacak olan portre ve otoportre resmi konularına eğitim müfredatında yer verilmesi gerekmektedir. Bu konuların bilhassa sanat eğitimi veren güzel sanatlar liselerinde 9. sınıftan itibaren verilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Every painting serves as a means of reflecting identity of the person who made the picture and at the same time expressing emotions. In portrait paintings, emotions and thoughts are given very effectively. The self-portrait can be thought of as a dual interpretation of the artist, the artist is both watching and being watched. In terms of the most obvious form of expression, it hits the emotions and feelings of the artist, and in these self-portrait paintings, which are sometimes nervous and sometimes cheerful, the mood is clearly expressed. In this study, it was aimed to determine the contributions of the portrait studies in Fine Arts and Sports High School's painting lesson curriculum to individual identification definition skills of students. In the study, mixed research method in which both qualitative and quantitative data were examined was used. Quantitative data were analyzed with experimental design with pretest-posttest control group; qualitative data were collected by descriptive analysis. The study group consists of 18 students from the 9th grade painting department of Ataşehir Aydın Doğan Fine Arts High School of 2016-2017 academic year and a total of 40 students with 22 students from Kadıköy Avni Akyol Fine Arts High School 9th grade painting department. The reason why this group was designated as a working group is that 9th grade students are in adolescence and must be looking for the full identification of their individual identities. In addition, until graduating from the 9th grade of the student, he has graduated as a master of portrait and self-portrait issues and has been developing this information and developing the information he has acquired. The data collection tools used in the research are constituted by students' pre and post self-portrait applications, Questionnaire Form, Personal Information Form, Portrait Picture Evaluation Form, Individual Identification Definition Level Scale and Lesson Evaluation Form. In the analysis of the quantitative data used in the research, Wilcoxon Signed Ranks and Mann Whitney U test statistical techniques were used from nonparametric tests. In the analysis of qualitative data, descriptive analysis method was used. Findings from the research do not make it possible for students to better understand themselves through self-portrait and to be able to express their individual differences through painting, because they pay more attention to detail during self-care work, it is important to contribute to human figure drawings and anatomical studies and to lead in new and advanced studies related to the subject of other researchers. The results of the research are important in terms of enabling students to better understand themselves through self-portrait and to express their individual differences through painting. At the end of the research, it was observed that the education done to learn portraits and self-portraits had positive effects. The portrait and self-portrait formalities that will help the individual to identify the individual's identity and other people's images accurately and qualitatively should be included in the curriculum. It is recommended that these subjects be given from the 9th grade in the high school of fine arts, especially art education.