Elektrokonvulsif tedavi uygulanan depresyonu olan hastalarda farmakoterapinin elektrokonvulsif tedavi uygulaması ve hastalık seyri ile ilişkisi
Pharmacotherapy?s relation with electroconvulsive therapy application and course of the ilness in patients with depression treated with electroconvulsive therapy
Yazar: MURAT SERKAN YILDIRIM
Danışman: DR. MURAT İLHAN ATAGÜN
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Antidepresif ajanlar = Antidepressive agents ; Depresif bozukluk = Depressive disorder ; Depresyon = Depression ; Elektrokonvülsif tedavi = Electroconvulsive therapy ; Nüks = Recurrence ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Elektrokonvulsif Terapi uygulanan depresyon hastalarında, Elektrokonvulsif Terapi uygulaması sırasında kullanılan antidepresan, antipsikotik ve diğer (duygudurum düzenleyici ajanlar ve benzodiazepinler) ilaçların nöbet süreleri ve uygulanan enerjiye etkileri ile, taburculuk sonrası hastalık yineleme oranlarının ve sürelerinin farklı ilaç gruplarına göre değişiklik gösterip göstermediğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.Gereç ve Yöntem: 2006- 2010 yılları arasında akut psikiyatri servislerinde yatarak tedavi gören ve EKT uygulanan DSM-IV-TR tanı ölçütlerine göre majör depresif bozukluk tanısı olan 264 hastanın yatış dosyaları ve ayaktan takip kayıtları incelenmiş, sosyodemografik verileri, geçmiş ve yatıştaki hastalık dönemlerinin özellikleri, Elektrokonvulsif Terapi uygulaması ile ilgili özellikler ve kullanılan ilaçlar, taburculuk sonrası izlemleri ile izlemlerdeki klinik özellikler incelenmiştir.Bulgular: Antipsikotik kullanan hastaların ortalama nöbet süresinin kullanmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı biçimde daha uzun olduğu saptanmıştır. Seçici serotonin gerialım inhibitörü ve serotonin noradrenalin gerialım inhibitörü kullanan hastalar arasında nöbet süreleri açısından anlamlı bir farka rastlanmamış, ayaktan takiplerde yineleme sıklığı veya yinelemeye kadar geçen süre açısından anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Tek epizod geçirmiş olan major depresyon hastalarıyla karşılaştırıldığında, unipolar (yineleyici) depresyon hastalarının aile öykülerinde herhangi bir duygudurum bozukluğu öyküsünün daha fazla olduğu, taburculuk sonrası takiplerde eşik altı semptom yaşama sıklıklarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. İki grup arasında yineleme sıklığı veya yinelemeye kadar geçen süre açısından anlamlı bir farka rastlanmamıştır.Tartışma: Elektrokonvulsif Terapi uygulaması sırasında kullanılan antipsikotik ajanların nöbet süresini uzattığı görülmüştür. Uzamış nöbet sürelerinin başta kognitif yetilerde bozulmalar olmak üzere, Elektrokonvulsif Terapi sonrası yan etki riskini arttırdığı bilinmektedir. Özellikle ileri yaş, daha önce yan etki yaşamış olma gibi risk faktörleri bulunan hastalarda Elektrokonvulsif Terapi ile birlikte antipsikotik ajanların kullanımına dikkat edilmesi gerekmektedir. İzlemde yineleme riski açısından antidepresan ilaçlar arasında anlamlı bir farklılık belirlenmemiş olmakla birlikte; özellikle yineleyici depresyonu olan hastalarda eşik altı semptomların artmış yineleme riskiyle ilişkili olduğu görülmektedir. Bu nedenle eşik altı semptomu olan hastaların takip ve tedavilerinin daha uzun süreli ve gereğinde daha agresif sürdürülmesi gerekmektedir. Çalışmamızda hastalarda çoklu ilaç kullanımı olması nedeniyle yineleme açısından ilaç grupları arasında kısıtlı bir karşılaştırma yapılabilmiştir. Prospektif desenli, kontrollü çalışmalarla yineleme riskine ve yinelemeye kadar geçen süreye farklı ilaç gruplarının etkilerinin araştırılması gerektiği düşünülmektedir.Anahtar Sözcükler: Elektrokonvulsif Terapi, Nöbet Süresi, Nöbet Eşiği, Yineleme

Abstract:
Pharmacotherapy?s Relation with Electroconvulsive Therapy Application and Course of the Ilness in Patients with Depression Treated with Electroconvulsive TherapyObjective: It was aimed to investigate effects of medications on seizure duration and energy level to trigger seizures; whether relapse rates and duration until relapse vary according to the type of the medication in patients with major depression treated with electroconvulsive therapy.Methods and Materials: Between 2006 and 2010, 264 patients with major depression according to DSM-IV diagnostic criteria who had ECT treament were included. Medical records were investigated to obtain sociodemographic data, characteristics of the disorder, medications, data regarding ECT and data obtained from follow up.Results: Seizure duration of the patients on antipsychotic medications was significantly longer than antipsychotic free patients. No significant difference was detected between patients on SSRI and SNRI. Patients with recurrent unipolar depression had more family history, more frequent subsyndromal depressive symptoms than patients with single episode major depression. Relaps rates and duration untill relaps did not differ between recurrent unipolar and major depression groups.Discussion: Antipsychotics are found to be related to prolongation of seizure duration. Prolonged seizures may increase side effects, particularly cognitive side effects. Advanced age, history of side effects are the risk factors that may require more attention when using antipsychotics in treatments. Although we did not detect a difference between antidepressant classes in terms of relaps rates, subsyndromal symptoms are found to be related to increased relaps rates particularly in patients with recurrent unipolar depression, therefore patients with subsyndromal symptoms should be treated longer and more agressively. As a major limitation, most of the patients had polypharmacy, so analyses did not show pure effect of any drug. Prospective controlled studies regarding effects of medications on relapse and duration untill relapse should be conducted.Key Words: Electroconvulsive Therapy, Seizure Duration, Seizure Threshold, Relapse