Bağımlı yaşlısına bakım veren aile üyelerine sunuş yolu ile verilen eğitimin bakım verme yeterliliği ve yaşlı bakımı bilgi düzeyine etkisi
The effect of the training given to family members providing care to the dependent elderly through expository teaching on caregiving competence and elderly caregiver knowledge level
Yazar: DİLEK CİNGİL
Danışman: PROF. DR. SEBAHAT GÖZÜM ; PROF. DR. SAİD BODUR
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile = Family ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Hasta bakımının örgütlenmesi = Patient care management ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Hemşirelik eğitimi = Education-nursing ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Amaç. Bu çalışma, bağımlı yaşlısına bakım veren aile üyelerine Ausubel?in sunuş yoluyla öğretim stratejisi kullanılarak yapılan bireysel eğitimin, bakım verme yeterliliği ve yaşlı bakımı bilgi düzeyine etkilerini değerlendirmek amacıyla deneysel araştırma deseninde planlanmış ve şu hipotezler sınanmıştır; ?bağımlı yaşlıların aile bakım vericilerine sunuş yoluyla yapılan bireysel eğitim kontrol grubuna oranla aile bakımının yeterliliğini yükseltir.? ve ?bağımlı yaşlıların aile bakım vericilerine sunuş yoluyla yapılan bireysel eğitim kontrol grubuna oranla bakım vericilerin yaşlı bakımı konusunda bilgi düzeylerini arttırır.?
Materyal ve Metot. Araştırma kapsamına Ocak-Nisan 2012 tarihleri arasında Konya Evde Sağlık Hizmetleri Birimi?ne başvuran, en az 5 alanda bağımlı, 65 yaş ve üzerinde yaşlılar ve bakım vericilerden kontrol grubuna 50, deney grubuna 52 kişi alınmıştır. Deney grubuna Ausubel?in sunuş yoluyla öğretim stratejisi kullanılarak evlerinde 20 saatlik bireysel eğitim yapılmıştır. ?Aile Bakım Vericileri İçin Eğitim Modülleri? çerçevesinde; yaşlı beslenmesi, ilaç kullanımı, bağımlı yaşlılarda bası yaralarının önlenmesi, vücut mekaniği ve egzersiz, sıcak-soğuk uygulamalar, evde sağlık durumuna ilişkin tehlike belirtileri gibi konularda eğitim yapılmıştır. Kontrol grubuna evde sağlık hizmetleri tarafından yapılan ziyaretler dışında herhangi bir girişim yapılmamıştır. Araştırmanın verileri ?aile üyeleri tarafından verilen bakımı değerlendirme envanteri? ve ?yaşlı bakımı bilgi düzeyi testi? ile değerlendirilmiştir.
Bulgular. Yapılan müdahale kontrol grubuna göre deney grubunda ?Yaşlı bakımı bilgisi? ?Bakım alanla ilgili bilgi düzeyi? ve ?Kendisinden beklentiler? boyutunda daha fazla iyileşme sağlamıştır (p<0.001). Yaşanan güçlükler her iki grupta da azalma gösterirken kontrol grubundaki fark anlamlıydı (p<0.05). 
Sonuç. Bağımlı yaşlıların aile bakım vericilerine sunuş yoluyla yapılan bireysel eğitim yaşlıya bakım verme bilgi düzeyini ve bakım verme yeterliliğini arttırmada etkilidir.

Anahtar Kelimeler: Aile bakım verici, aile bakım verme yeterliliği, bağımlı yaşlı, sunuş yoluyla öğretim stratejisi, yaşlı bakım bilgi düzeyi.

Abstract:
Aim. Using an experimental research design, this study was planned to evaluate the effects of the individual training given to family members providing care to the dependent elderly through Ausubel?s expository teaching strategy on caregiving competence and elderly caregiver knowledge level and the following hypotheses were tested; ?individual training given to the family caregivers of the dependent elderly through expository teaching increases family caregiver competence compared to control.? and ?individual training given to the family caregivers of the dependent elderly through expository teaching increases the elderly caregiving knowledge levels of caregivers compared to control.?
Material and method. The control group comprised 50 and the experimental group comprised 52 caregivers and elderly at the age of 65 and over dependent in at least 5 areas who referred to Konya Home Care Health Services Unit between January-April 2012. The experimental group was given 20 hours of individual at-home training using Ausubel?s expository teaching strategy in the areas of elderly nutrition, drug use, prevention of bedsores in dependent elderly, body mechanics and exercise, hot-cold applications and signs of danger regarding home health care within the scope of ?Education Modules for Family Caregivers?. The control group was not provided any treatment apart from the visits by home care health services. The data of the study were evaluated using ?the inventory for assessing the care performed by family caregivers? and ?elderly care knowledge level test?.
Results. The intervention provided the experimental group a higher improvement in terms of ?Elderly care knowledge?, ?Caregiving knowledge level? and ?Self-expectations? compared to control (p<0.001). Although problems decreased in both groups, the difference in the control group was significant (p<0.05).
Conclusion: The individual training given to the family caregivers of the dependent elderly through expository teaching is effective in increasing the caregiving knowledge levels and competences of caregivers.

Key Words: Family caregiver, family caregiving competence, dependent elderly, expository teaching strategy, elderly caregiving knowledge level.