Tip 2 diabetes mellitus hastalarında, takip sırasında sürdürülebilir HbA1c hedeflerinin kardiyovasküler mortalite ve morbidite ile ilişkisi
Type 2 diabetes mellitus patients, the relationship of sustainable HbA1c targets with cardiovascular mortality and morbidity during follow-up
Yazar: EZGİ EMRE
Danışman: PROF. DR. HAYRİYE ESRA ATAOĞLU ; UZMAN EMRE HOCA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Morbidite = Morbidity ; Mortalite = Mortality

Özet:
Amaç: DM tanılı hastalarda kardiyovasküler hastalıklar en önemli mortalite ve morbidite nedenidir. Patofizyolojiyi anlamak, komplikasyonların oluşmasını engellemek veya etkilerini geri çevirmek için uzun yıllardır çalışmalar yapılmaktadır. Biz de bu çalışmamızda Tip 2 diabetes mellitus tanılı, hastanemiz diyabet polikliniğinden takipli hastaları değerlendirdik. Hasta profili, risk faktörleri, uygulanan tedaviler ve komplikasyonlar arasındaki ilişkiyi belirlemeyi amaçladık. 
Gereç ve Yöntem: Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Diyabet Polikliniği'ne başvuran ve en az bir yıl takipleri devam eden tip 2 diabetes mellitus tanılı 124 hastanın dört yıl süresince tüm başvuruları incelendi. Hastaların yaşı, diyabet süresi, takip süresi, laboratuvar sonuçları, uygulanan medikal tedaviler ve kullanım süresi, gelişen komplikasyonlar not edildi. Hastaların sonuçları yıllık olarak değerlendirildi ve laboratuvar sonuçları yıl içerisindeki başvurularda elde edilen sonuçların ortalaması alınarak not edildi. HbA1c1(1. yıl HbA1c ortalaması), HbA1c2 (2. yıl HbA1c ortalaması), HbA1c3, HbA1c4 ve bunların aritmetik ortalaması alınarak HbA1c-toplam değeri elde edildi, bu değerlerin hedefte olup olmaması not edildi. λHbA1c [λHbA1c=(HbA1c2-HbA1c1)/HbA1c1x100] hesaplandı, değişmemiş/ azalmış veya artmış olmasına göre değerlendirildi. LDL1 (1. yıl LDL ortalaması), LDL2, LDL3, LDL4 ve LDL-toplam (LDL1, LDL2, LDL3 ve LDL4'ün aritmetik ortalaması) hedefte olup olmamasına göre değerlendirildi. λLDL [λLDL=(LDL2-LDL1)/LDL1x100] hesaplandı, azalmış/değişmemiş veya artmış olmasına göre gruplandırıldı. Risk faktörlerinin sayısı arttıkça komplikasyon geliştirme oranını karşılaştırmak için tüm risk toplam hesaplandı. Takip süresince elde edilen laboratuvar değerlerinin aritmetik ortalaması alınarak HbA1c-toplam, LDL-toplam, trigliserit-toplam elde edildi, bu parametreler hedefte ise "0", hedefte değil ise "1" olarak gruplandırıldı. HbA1c-toplam hedef, LDL-toplam hedef, trigliserit-toplam hedefin aldığı değerler toplanarak tüm risk toplam hesaplandı. Sonuçlar 0, 1, 2, 3 şeklinde gruplandırıldı. Tüm bu parametreler mikrovasküler komplikasyonlar (diyabetik nefropati, diyabetik nöropati, diyabetik retinopati) ve makrovasküler komplikasyonlar ile karşılaştırıldı. 
Bulgular: Çalışmamıza 71'i kadın, 53'ü erkek toplan 124 tip 2 diabetes mellitus tanılı hasta dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 58 (min 35, max 80), yaş ortalamasında kadın ve erkek cinsiyet arasında anlamlı fark yoktu. Cinsiyet ile diyabet komplikasyonları arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p=0.222). İleri diyabet yaşı ile mikrovasküler komplikasyon gelişme oranında artış (p=0.046) ve makrovasküler komplikasyon gelişme oranında artış (p=0.001) saptandı. Diyabet tedavisinde HbA1c değerinin hedefte olmaması durumunda mikrovasküler komplikasyon geliştiren hasta sayısında artış görüldü. Risk faktörü sayısı artması ile mikrovasküler komplikasyon oranında artış saptandı (p=0.057). Birden çok risk faktörü olmasının, ileri diyabet yaşından daha fazla komplikasyon gelişimi ile ilişkili olduğu saptandı. Diyabet yaşı artması ile orantılı olarak makrovasküler komplikasyon oranında belirgin artış saptandı (p=0.001). λHbA1c artmış olması ile makrovasküler komplikasyon oranında belirgin artış saptandı (p=0.036). Hastanın takip süresi sonunda hala kontrol altına alınamayan LDL-kolestrol hedef değerinin, ilk yıllarda hedefte olmamasına nazaran daha fazla makrovasküler komplikasyonda artışa sebep olduğu saptandı (p=0.049). λHbA1c'nin  min. 1.069 max. 9.296 risk artışı oluşturduğu hesaplandı (p=0.037). HbA1c deki yükselmenin makrovasküler komplikasyon riskini 3.1 kat artırdığı ve bu risk artışının yaş ve diyabet yaşından bağımsız olduğu saptandı.
Sonuç: Tip 2 diabetes mellitus tanılı hastalarda gelişen komplikasyonlar önemli bir mortalite ve morbidite nedenidir. Hem hastaların hayat kalitesi üzerindeki etkisi hem de bu hastaların sağlık sistemi üzerindeki yükü göz önüne alındığında komplikasyonların önlenmesi için yapılan planlamalar önem arz etmektedir. Çalışmamızda diyabet komplikasyonları ile HbA1c değişimi arasındaki ilişki gösterilmiştir. Tip 2 diabetes mellitus tanılı hastalarda tanı anında uygun medikal tedavinin başlanılması, hipergliseminin hızla kontrol altına alınması ve HbA1c'nin kontrol altında seyretmesi ile komplikasyonların önüne geçilebilir.

Abstract:
Objective: Cardiovascular diseases are the most important causes of mortality and morbidity in patients with DM. Studies have been conducted for many years to understand the pathophysiology and to prevent the occurrence of complications or reverse their effects. In this study, the patients who were diagnosed with Type 2 diabetes mellitus and followed up in the diabetes outpatient clinic of our hospital were evaluated. We aimed to determine the relationship between patient profile, risk factors, treatment regimens and complications.
	Materials and Methods: 124 type 2 diabetes patients who applied to the Haseki Training and Research Hospital Diabetes Polyclinic and were followed up for at least one year between 2018-2022 were included. Age of patients, duration of diabetes, follow-up period, laboratory results, medical treatments, duration of use and complications were recorded. The results of the patients were evaluated annually and the laboratory results were noted by taking the average of the results of the applications during the year. HbA1c-total value was obtained by taking HbA1c1 (1st year control HbA1c average), HbA1c2, HbA1c3, HbA1c4 and their arithmetic average, and it was noted whether these values were on target or not. λHbA1c [λHbA1c=(HbA1c2-HbA1c1)/HbA1c1x100] was calculated and evaluated according to whether it was unchanged/decreased or increased. LDL1 (1 year mean LDL), LDL2, LDL3, LDL4 and LDL-total were assessed according to whether they were on target. λLDL was calculated, grouped according to decreased/unchanged or increased. Total risk was calculated using the formula HbA1c-total target+LDL-total target+triglyceride-total target. Results were grouped as 0,1,2,3. All these parameters were compared with microvascular complications and macrovascular complications.
	Results: The mean age of the patients is 58(min 35, max 80), there was no significant difference between the male and female genders in terms of mean age. No significant relationship was found between gender and diabetes complications (p=0.222). 
It has been determined that the rate of development of microvascular complications and the rate of development of macrovascular complications increase with advancing diabetes age. 
	The number of patients who developed microvascular complications increased when the HbA1c value was not at the targeted level. An increase in the rate of microvascular complications was detected with the increase in the number of risk factors.  It was determined that having more than one risk factor was associated more with the development of complications than advanced diabetes age. There was a significant increase in the rate of microvascular complications with increasing diabetes age. There was a significant increase in the macrovascular complication rate with the increase in λHbA1c. It has been calculated that λHbA1c creates a risk increase of minimum 1.069 and maximum 9.296 times (p=0.037). It was determined that a unit increase in HbA1c increased the risk of macrovascular complications by 3.1 times and this risk increase was independent of age and diabetes age.
	Conclusion: Complications that develop in patients with type 2 diabetes mellitus are an important cause of mortality and morbidity. Considering both the impact on the quality of life of patients and the burden of these patients on the health system, planning to prevent complications is important. In our study, the relationship between diabetes complications and HbA1c changes were observed. Complications can be prevented in patients with type 2 diabetes mellitus by initiating appropriate medical treatment at the time of diagnosis, rapidly controlling hyperglycemia, and keeping HbA1c under control.