Beta talasemi major tanılı hastaların klinik, laboratuvar ve demografik özelliklerinin değerlendrilimesi
Evaluation of clinical, laboratory and demographic characteristics of patients with beta thalassemia major
Yazar: ABDULKADİR TOPAL
Danışman: DOÇ. DR. CENGİZ BAYRAM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Hematoloji = Hematology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Talasemi majör, transfüzyon bağımlı kalıtsal hemolitik bir anemi olup dünya genelinde oldukça yaygındır. Bu çalışmada beta talasemi major tanılı hastaların klinik, laboratuvar ve demografik özelliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

 Materyal ve Metod: Çalışmaya İstanbul Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi, Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi Kliniğinde beta talasemi majör tanısıyla takip edilmekte olan 76 hasta dahil edildi. Hastalara ait veriler geriye dönük olarak incelendi. Elde edilen tüm veriler, ayrıca Türk hastalar ve  mülteci olanlar şeklinde 2 gruba ayrılarak  klinik, laboratuvar ve demografik özellikleri  yönünden karşılaştırıldı.

Bulgular: Hastaların çalışma anındaki median yaşları 105 ay (min-maks 12-204 ay), tanı anındaki median yaşları 6 ay (min-maks 1-84 ay) idi. İlk transfüzyon median yaşları ise 6 ay (min-maks 0.5-96 ay) idi. Takip edilen beta talasemili çocuklardan 41'i (%53.9) mülteci, 35'i (%46.1) Türk vatandaşı olup, 32'si (%42.1) kız, 44'ü (%57.9) erkekti. Anne-baba akraba sıklığı % 69.7 idi. Hastaların 28'inde (%36,9)  boy kısalığı saptandı, 3 hasta (%3,9) fazla kilolu idi. Hastaların çoğunluğu VKİ ne göre zayıf olup, 54 hastada (%71.1) VKI<17 idi. Laboratuvar bulguları incelendiğinde; 41 hastada (%75)  D vitamini eksikliği, 9 hastada (%16) D vitamini yetersizliği, 22 hastada (%28,9) bozulmuş açlık glukozu, 6 hastada (%7,9) vitamin B12 eksikliği, 35 hastada (%46,1) folik asit eksikliği, 46 hastada (%60,5) dislipidemi vardı. Hedeflenen hemoglobin >9 gr/dl değerinin 25 hastada (%32.9) sağlandığı görüldü. Bu hastaların 16'sı (%64) Türk, 9'u (%36) mülteciydi. Ortalama transfüzyon öncesi hemoglobin değerleri mülteci hastalarda daha düşük olup, aradaki fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p:0.03). Tüm hastaların ferritin ortalaması 2289.96±1407.60 ng/dl idi. 9 (%11.8) hastada ferritin <1000 ng/ml değeri sağlandığı görüldü. Bunların 7'si (%77) Türk 2'si (%23) mülteciydi. Mülteci ve Türk hastaların ferritin ortalaması sırasıyla; 2552,80±1688,72 ve 1982,05±913,60 idi, Ferritin ortalama değerleri Türk hastalarda istatistiksel olarak anlamlı daha düşük idi (p:0.03). T2* MR yapılan 36 hastanın, 19'unda (%25) karaciğerde demir birikimi, 7'sinde karaciğer +kalpte demir birikimi, 1'inde (%1.3) kalpte demir saptandı. Mülteci olan beta talasemili çocuklarda şelatör başlama yaşının mülteci olmayanlardan anlamlı şekilde yüksek olduğu saptandı (p<0.05). Beta talasemi gen mutasyon sıklığı incelendiğinde, en sık 4 mutasyon sırasıyla IVS-I-110, IVS-I-6, IVS-I-1 ve FSC 8 olup, mutasyonlarının 44'ü (%72.1) homozigot, 17'si (%27.9) birleşik heterozigot gen mutasyonu idi. 

Sonuç: Beta talasemi major önemli bir halk sağlığı problemi olmaya devam etmektedir. Hayat boyu periyodik ve düzenli transfüzyon ve şelasyon tedavisi gerektiren bu hastaların, demir birikimi ile ilişkili gelişen uzun dönem komplikasyonlar açısından takibi gerekmektedir. Çalışmanın sonuçları, beta talasemi majör hastaları için oluşturulmuş tedavi ve takip rehberleri ışığında, hastaların, özellikle de mülteciler olmak üzere,  daha yakın takip edilme gerekliliğini ortaya koymuştur. 

Anahtar Kelimeler: Beta talasemi major, demografik özellikler, mülteci, klinik, laboratuvar

Abstract:
Introduction: Thalassemia major is a transfusion-dependent hereditary hemolytic anemia and is very common worldwide. The aim of this study was to evaluate the clinical, laboratory and demographic characteristics of patients with beta thalassemia major.

Materials and Methods: The study included 76 patients with beta thalassemia major who were being followed up in the Pediatric Hematology and Oncology Clinic of Istanbul Başakşehir Çam and Sakura City Hospital. Data of the patients were analyzed retrospectively. All the data obtained were also divided into 2 groups as Turkish patients and refugee patients and compared in terms of clinical, laboratory and demographic characteristics.

Results: The median age of the patients at the time of study was 105 months (min-max 12-204 months) and at the time of diagnosis was 6 months (min-max 1-84 months). There were 32 girls (42.1%) and 44  boys (57.9%). Of the 76 children with beta thalassemia major, 41 (53.9%) were refugees and 35 (46.1%) were Turkish citizens.  The frequency of parental consanguinity was 69.7%. Short stature was present in 28 patients (36.9%) and 3 patients (3.9%) were overweight. The majority of the patients were underweight and 51 patients (71.1%) had a BMI <17. Laboratory findings revealed vitamin D deficiency in 41 patients (75%), vitamin D insufficiency in 9 patients (16%), impaired fasting glucose in 22 patients (28.9%), vitamin B12 deficiency in 6 patients (7.9%), folic acid deficiency in 35 patients (46.1%), and dyslipidemia in 46 patients (60.5%). The targeted value of hemoglobin >9 gr/dl was achieved in 25 patients (32.9%). Of these patients, 16 (64%) were Turkish and 9 (36%) were refugees. Mean pre-transfusion hemoglobin values were lower in refugee patients and the difference was statistically significant (p:0.03). The mean ferritin of all patients was 2289.96±1407.60 ng/dl. Ferritin <1000 ng/ml was achieved in 9 (11.8%) patients. Of these, 7 (77%) were Turkish and 2 (23%) were refugees.  The mean ferritin values of refugee and Turkish patients were 2552,80 ±1688,72 and 1982,05±913,60, respectively. Ferritin mean values were statistically significantly lower in Turkish patients. The mean age of chelator initiation was significantly higher in refugee patients compared to Turkish patients (p<0.05). Of the 36 patients who underwent T2* MRI, 19 (25%) had iron accumulation in the liver, 7 had iron accumulation in the liver + heart, and 1 (1.3%) had in the heart. When the frequency of beta thalassemia gene mutations was analyzed, the most common 4 mutations were IVS-I-110, IVS-I-6, IVS-I-1 and FSC 8. 44 (72.1%), respectively. Thalassemia gene mutations were homozygous in 44 patients (72.1%), and were compound heterozygous in 17 patients (27.9%). 

Conclusion: Beta thalassemia major remains an important public health problem. These patients require periodic and regular transfusion and chelation therapy throughout life, and thus need monetization for long-term complications related to iron accumulation. The results of the study revealed the need for further improvement in the follow-up, treatment and access to treatment, especially in refugee patients. 

Keywords: Beta thalassemia major, demographic characteristics, refugee, clinic, laboratory