Akademik çeviri öğretiminde çeviri edinci temelli örnek bir analitik dereceli puanlama anahtarı
A translation competence based analytic scoring rubric sample in translation studies
Yazar: ALİ ÖLMEZ
Danışman: DOÇ. DR. EMRA DURUKAN
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Akademik çalışmalar = Academic studies ; Dereceli puanlama anahtarı = Rubric ; Hedef davranışlar = Target behaviours ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation ; Çeviri edinci = Translation competence ; Çeviri eğitimi = Translation education

Özet:
Çeviri faaliyeti yüzyıllardır süregelen bir eylem olsa da, modern anlamda akademik kurumlardaki çeviri bölümlerinin varlığı yakın geçmişe dayanmaktadır. Bu durum, çeviri öğretiminde izlenmesi gereken yol haritasındaki en önemli maddelerden biri olan çeviri öğretiminin hedeflerinin yeni yeni şekillenmesine neden olmaktadır. Bu bağlamda çeviri öğretiminin amacı genel anlamda öğrencilere çeviri edinci kazandırmak şeklinde tanımlanmaktadır. Ne var ki, çeviri olgusunun çok bileşenli yapısı, çeviri edinci doğrultusunda tanımlanabilen ve üst düzey bilişsel beceriler gerektiren hedef davranışların çeşitlilik göstermesine yol açmaktadır. Bu durum, çeviri öğretiminde yapılan ölçme sınavlarının değerlendirilmesini güçleştirmektedir. Bu çalışmanın amacı da, edim odaklı çeviri derslerinde yapılan ölçme sınavlarına ilişkin örnek niteliğinde analitik dereceli puanlama anahtarı kurgulayarak çeviri derslerindeki ölçme ve değerlendirme konularına ışık tutmaktır. Bu bağlamda, çalışmada ilk olarak akademik çeviri öğretimine değinilmiş ve çeviri edinci kavramı derinlemesine irdelenmiştir. Bir sonraki aşamada ise çeviri alt edinçleri temelinde hedef davranışların ne olabileceği sorusuna yanıt aranmıştır. Çalışmada Ticaret ve Finans Metinleri Çevirisi dersine yönelik puanlama anahtarı geliştirildiğinden, söz konusu derse ilişkin hedef davranışlar ayrıca ele alınmıştır. Hedef davranışların tespit edilmesinden sonra ise, en uygun ölçme aracı belirlenmiş ve hazırlanan sınav doğrultusunda analitik dereceli puanlama anahtarı kurgulanmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler, Ticaret ve Finans Metinleri Çevirisi dersi için dil, metin, alan/konu ve aktarım alt edinçleri doğrultusunda yedi hedef davranışın tanımlanabileceğini göstermiştir. Söz konusu hedef davranışların edinilme düzeyini ortaya koymak içinse hem çoktan seçmeli testten hem de analitik dereceli puanlama anahtarından faydalanılmıştır. Sonuç olarak genel geçer bir puanlama anahtarı hazırlamanın mümkün olmadığı, ancak şeffaflığı ve nesnelliği sağlamaya katkı sunan bu tür çalışmaların gerekliliği saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Çeviri Öğretimi, Çeviri Edinci, Hedef Davranışlar, Performans Değerlendirme, Analitik Dereceli Puanlama Anahtarı
Danışman: Doç. Emra DURUKAN, Mersin Üniversitesi, Çeviri Anabilim Dalı, Mersin.

Abstract:
Translation activities have been carried out for centuries, yet the presence of the translation studies departments in universities dates back to the recent past. This situation causes the instructional objectives of translation studies, which are considered to be one of the most important elements followed through the roadmap of the translation studies, to be newly shaped. In this context, the main target of the translation education is defined as paving the way for students to acquire translation competence. However, the multi-component structure of the translation phenomenon results in the emergence of various target behaviours that can be identified in line with translation competence and that require higher level cognitive skills. In that case, the assessment of the exams in the translation education might become more difficult. At this point, the main aim of this study is to shed light on the assessment and evaluation criterias in the translation studies by fictionalizing a sample analytic scoring rubric related to the exams held for the performance based translation courses. Within this context, first academial translation education was introduced and the concept of translation competence was examined thoroughly. In the next step, answers were sought for the question what the target behaviours might be in the spotlight of translation sub-competences. The target behaviours of the Translation of Trade and Finance Texts course were separately discussed since a sample analytic rubric was specificially designed. Following the identification of the target behaviours, the most suitable assessment tool was determined and an analytic scoring rubric was fictionalized in accordance with the designed exam. The results obtained from the study has showed that seven target behaviours might be defined in line with language, text, field/subject and transfer sub-competences for the Translation of Trade and Finance Texts course. Multiple choice test and analytic scoring rubric were made use of in order to reveal the acquisition level of the defined target behaviours. As a result of the study, it was concluded that designing a de facto analytic rubric does not seem to be possible, yet the necessity of the studies conrtibuting to the achievement of the transparency and objectivity is a must. 

Keywords: Translation Education, Translation Competence, Target Behaviours, Performance Assessment, Analytic Scoring Rubric
Advisor: Assoc. Prof. Emra DURUKAN, Department of Translation Studies, Mersin University, Mersin.