Düzenli egzersiz programının bireylerin stres, mutluluk ve serbest zaman doyum düzeylerine etkisi
The effect of regular exercise program on individuals' stress, happiness, and leisure satisfaction levels
Yazar: SEÇKİN DOĞANER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. VELİTTİN BALCI
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Spor = Sports
Dizin: Boş zamanları değerlendirme = Leisure activities ; Egzersiz = Exercise ; Mutluluk = Happiness ; Rekreasyon = Recreation ; Serbest zaman eğitimi = Leisure education ; Spor = Sports ; Stres = Stress ; Yaşam doyumu = Life satisfaction

Özet:
Serbest zamanlar içerisinde yapılan rekreatif aktiviteler çok çeşitli bir yapıya sahiptir. Bu tip aktiviteler içerisinde yer alan fitness programları, özellikle yoğun iş yaşamına sahip çalışanlar için ulaşılması en kolay rekreatif aktivite türü olarak görülebilir. Kişilerin yoğun iş temposu içerisinde, giderek hareketsiz bir yaşam biçimi benimsemesi, onların egzersiz yapma ihtiyaçlarını da doğal olarak ortaya çıkarmıştır. Kentleşme ve günümüz teknolojik gelişmeler, bu tip bir ihtiyacın giderilmesinde yaygın spor merkezlerinin ortaya çıkmasına katkıda bulunmuş, böylece çalışan kişilerin serbest zamanlarında söz konusu merkezlerde düzenli egzersiz yapabilmeleri sağlanmıştır. Bu amaçla, yoğun iş temposuna sahip çalışan sedanter bireylerin, söz konusu merkezlerde uygulanabilecek bir fitness programı yardımı ile çalışma hayatlarında görülmesi muhtemel sosyal ve psikolojik değişim boyutlarının sorgulanması ve elde edilen veriler ile kişilerin çalışma hayatında karşılaşılan sorunlarla başa çıkmada bir tespit yapılabilmesi hedeflenmiştir.


Araştırmada Ankara ili içerisinde ikamet eden ve yoğun çalışma temposuna sahip, toplam 45 katılımcıya özel bir spor merkezinde, haftada 3 gün olmak üzere toplam 8 hafta süren düzenli bir egzersiz programı uygulanmıştır. Uygulanan egzersiz programı araştırmacı ve yardımcı eğitmenler aracılığı ile geliştirilmiştir. Düzenli egzersiz programına katılan (deney grubu) ve katılmayan (kontrol grubu) bireylerin duygu durumlarını belirlemek amacıyla ön test ve son testlerden oluşan 3 farklı ölçek uygulanmıştır. Söz konusu ölçekler sırasıyla, "Algılanan Stres Ölçeği", "Oxford Mutluluk Ölçeği" ve  "Serbest Zaman Doyum Ölçeğidir. Ölçeklerin normallik dağılımı için Çarpıklık ve Basıklık (Skewness & Kurtosis) değerlerine bakılmış ve ölçek maddelerinin tümünün normal dağılım gösterdiği bulunmuştur. Ölçeklerin Cronbach Alpha (α)  değerleri ".69" ile ".87" arasında hesaplanmıştır. Araştırmada, verilerin analizleri için "SPSS for Windows 21" programı kullanılmıştır. Analizlerde deneysel sürecin sonunda Deney ve Kontrol grubuna, aynı ölçek paketleri tekrar uygulanmış ve gruplara ait ön-test ve son-test sonuçları, hem ölçeklerin alt-boyutları, hem de araştırmanın alt problemlerini içerecek şekilde, "t-Testi" ve "Çift Yönlü Varyans Analizi" testleri kullanılarak karşılaştırılmıştır.


Araştırmanın sonucunda, deney grubunda yer alan ve düzenli egzersiz programına katılan kişilerin, stres ve yetersiz öz-yeterlik algılarında, kontrol grubunda yer alan kişilere oranla önemli ölçüde azalma meydana geldiği, aynı zamanda deney grubunun mutluluk algı puanlarının, kontrol grubuna oranla oldukça yüksek olduğu görülmüştür. Düzenli egzersiz programına katılan kişilerde serbest zaman doyum düzeylerinin, tüm alt boyutlarda, kontrol grubunda yer alan ve düzenli egzersiz programına katılmayan kişilere oranla artış gösterdiği de görülmektedir. Sonuç olarak, yoğun iş temposuna sahip kişilerin, serbest zamanlarını düzenli bir egzersiz programına katılarak değerlendirmelerinin, onların sosyal ve psikolojik duygu durumlarında olumlu değişimlere neden olabileceği söylenebilmektedir.

Abstract:
Recreational activities performed during free time have a wide variety of structures. Fitness programs within these types of activities can be seen as the easiest type of recreational activity especially for people with busy work life. For those people, adopting a sedentary lifestyle in the intense work pace naturally leads to the need for exercise. Urbanization and recent technological advances have contributed to the emergence of gym aimed to satisfy that need and therefore, working people have had the opportunity to exercise regularly in those gyms. To that end, this study aims to question the levels of possible social and psychological changes a fitness program can bring to the work life of sedentary individuals who have busy work schedule, and to determine whether those people can deal with the problems they encounter in work life more easily.
 

In this study, a regular exercise program has been carried out 3 days a week for 8 weeks in a special gym by 45 Ankara citizens who have busy work life. The exercise program was developed by assistant and research instructors. 3 different scales consisting of pretests and posttests have been applied in order to determine the moods of individuals who participated in the exercise program (experimental group) and those who didn't (control group). These scales are; Perceived Stress Scale, Oxford Happiness Scale, and Leisure Satisfaction Scale, respectively. Skewness and Kurtosis values have been examined for normality distribution of the scales, and it has been found that all scale items show normal distribution. Cronbach Alpha (α) values of the scales are between .69 and .87. In the study, SPSS for Windows 21 software has been used for data analysis. At the end of the experimental period in the analysis, the same scale packs have been applied to Experimental and Control groups; and the groups' pretest and posttest results, including sub-dimensions of the scales and sub-problems of the research have been compared by using t-Test and Two-way Analysis of Variance.
 

The results have shown a significant decrease in stress and weak self-efficacy perceptions for the people in the experimental group who participated in regular exercise program, compared to those in the control group. In addition, it has been found that happiness perception points of the experimental group are much higher than those of the control group. It can also be seen that individuals who participated in regular exercise program have higher leisure satisfaction levels in all sub-dimensions than individuals in the control group, who did not participate in the regular exercise program. As a result, it can be suggested for the individuals with a busy work life that participating in regular exercise programs as a leisure activity can lead to positive changes in social and psychological moods.