Birinci Dünya Savaşı'nda Osmanlı ordusunda görev almış iki mareşal Colmar von Der Goltz ile Liman Von Sanders'in anılarında Türk imgesi
Two marshals Colmar von Der Goltz and Liman Von Sanders, who served in the Ottoman army in the First World War the Turkish image in his memories
Yazar: NİYAZİ NECİP ŞEVİK
Danışman: PROF. DR. NEJDET KELEŞ
Pamukkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Dil Bilimleri ve Kültür Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Dil Bilimleri ve Kültür Araştırmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Osmanlı Devleti, XIX. yüzyılda ordusunun yeniden yapılanması için yurtdışından uzmanlar getirmiştir. Prusya ordusunun en önemli generallerinden Helmuth Karl Bernhard von Moltke‟nin henüz yüzbaşı rütbesindeyken 1835-1839 yılları arasında Osmanlı ordusunda görev yapmıştır. Bu dönemden itibaren Osmanlı Devleti‟ne belirli aralıklarla Alman uzmanlar gelmiştir. 1843 yılında doğan Colmar Freiherr von der Goltz ve 1855 yılında doğan Liman von Sanders, Osmanlı ordusunda görev almış önemli Alman komutanlardır. Goltz, 1883-1895 yılları arasında Osmanlı ordusunun eğitim kitaplarından orduya alınan teçhizata kadar birçok konuda yetkili olmuştur. Osmanlı ordusunun eğitim sistemini tamamen Prusya ekolüne göre yeniden düzenleyen Goltz, Türkiye‟de "Golç Paşa" olarak anılmıştır. 1909 yılında kısa bir süreliğine yeniden Osmanlı Devleti‟nde bulunan Goltz, 1915 yılında Birinci Dünya Savaşı kapsamında İstanbul‟a üçüncü kez gelmiştir. Padişahın danışmanlığı başta olmak üzere çeşitli görevlerde bulunduktan sonra 1916 yılında VI. Ordu komutanı olarak Basra Cephesi‟nde görev almış, bu cephede yakalandığı tifüs nedeniyle 19 Nisan 1916 tarihinde hayatını kaybetmiştir.
Almanya‟da 22. Tümen komutanıyken 1913 yılının başlarında Sadrazam Mahmut Şevket Paşa‟nın talebi üzerine Osmanlı Devleti‟ne gönderilecek Alman Askerî Misyonu başkanlığına getirilen Liman von Sanders, 13 Aralık 1913 tarihinde Osmanlı Devleti‟ne gelerek görevine başlamıştır. Beş yıl boyunca Alman Askerî Misyonu başkanı olarak Osmanlı ordusunun modernizasyonu ve yapılandırılması başlıklarında çalışmalarını yürütürken Birinci Dünya Savaşı‟nın başlamasıyla V. Ordu Komutanlığı, Yıldırım Orduları Grup Komutanlığı gibi görevlerde bulunarak cephede de yer almıştır. Sanders, Osmanlı Devleti‟nin 30 Ekim 1918 tarihinde Mondros Mütarekesi‟ni imzalaması üzerine görevini Mustafa Kemal Paşa‟ya devrederek ateşkes şartları uyarınca ülkesine dönmek üzere yola çıkmıştır. Ancak 1919 Ocak ayında Osmanlı topraklarından ayrıldıktan sonra İngiltere tarafından savaş esiri olduğu gerekçesiyle Malta‟da Ağustos ayına kadar esir tutulmuştur. Sanders burada anılarını kaleme almıştır.
Karşılaştırmalı edebiyatın en önemli başlıkları arasında yer alan İmgebilim, İmgebilim, sözcük olarak, Latincede imge anlamına gelen 'imago' ile bilim anlamına gelen 'logos' sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur. En geniş anlamıyla imgelerin oluşumunu, işleyiş biçimini inceleyen bilim dalıdır. İmgebilim, farklı disiplinlerde,
 

geniş alanlarda çalışma yapıldığından tanımlanması güç bir bilimdir. Romanlardan şiirlere, tiyatro metinlerinden anılara kadar neredeyse bütün yazılı edebiyat ürünlerinde imge vardır. Bu imgenin oluşumunun nesnellikten öte bir öznelliği barındırması üzerinde araştırmalar yapılması noktasında en önemli gerekçelerden birini oluşturur.
Bu çalışmamızda Osmanlı ordusunda görev yapmış ve burada mareşalliğe kadar yükselmiş iki Alman komutan, Colmar Freiherr von der Goltz ve Liman von Sanders‟in geride bıraktıkları yazılı metinler ve anılarında Türk imgesine yaklaşımları, Türk kavramına ilişkin yaklaşımları imgebilim çerçevesinde incelenmiştir. Her ikisinin yazıları ve anıları karşılaştırılarak iki isim arasında ayrıca yaklaşım benzerlikleri ve farklılıkları tespit edilmiştir. Türk-Alman ilişkileri, İmgebilim çalışmaları ve hatıratların incelenmesi başlıklarında literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır. XIX. yüzyıldan
XX. yüzyılın başına uzanan ve Birinci Dünya Savaşı‟yla silah arkadaşlığına yükselen Türk-Alman ilişkilerinde Alman subaylar gözünden Türk imajının ne olduğu sorusunun yanıtlanması ayrıca iki ülke ilişkilerini çalışan araştırmacılara da katkı sağlayacaktır. Bu bağlamda çalışmamızda iki ismin anıları ve yayınlamış oldukları yazıları içeren kitap ve metinlerle beraber, telif eserler, makale ve sempozyum bildirileri, lisansüstü tezlerden istifade edilmiştir. Üç bölüm halinde hazırlanan çalışmada Birinci Bölüm‟de İmgebilim ve izlenen metodoloji açıklanmış, İkinci Bölüm‟de Türk-Alman ilişkilerinin tarihsel arka planı ortaya koyulmuş, Üçüncü Bölüm‟de ise ele alınan hatıratlar incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: İmgebilim, Karşılaştırmalı edebiyat

Abstract:
Ottoman Empire, XIX. He brought experts from abroad for the restructuring of his army in the 19th century. From this period onwards, German experts came to the Ottoman Empire at regular intervals. Colmar Freiherr von der Goltz, born in 1843, and Liman von Sanders, born in 1855, are important German commanders who served in the Ottoman army. Between the years 1883-1895, Goltz was authorized in many subjects from the training books of the Ottoman army to the equipment taken into the army. Goltz, who completely reorganized the education system of the Ottoman army according to the Prussian school, was called "Golç Pasha" in Turkey. Goltz, who was in the Ottoman Empire for a short time in 1909, came to Istanbul for the third time in 1915 as part of the First World War. After serving in various positions, especially as the advisor of the Sultan, in 1916 VI. He served in the Basra Front as an army commander and died on 19 April 1916 due to typhus caught in this front. Liman von Sanders, who was appointed as the head of the German Military Mission to be sent to the Ottoman State at the request of the Grand Vizier Mahmut Şevket Pasha at the beginning of 1913, when he was the commander of the 22nd Division in Germany, came to the Ottoman State on 13 December 1913 and started his duty. While he was working on the modernization and restructuring of the Ottoman army as the head of the German Military Mission for five years, with the onset of the First World War, he also took part in the front by performing duties such as the 5th Army Command and the Yıldırım Armies Group Command. Sanders, upon the signing of the Armistice of Mudros on 30 October 1918 by the Ottoman Empire, transferred her duty to Mustafa Kemal Pasha and set out to return to her country in accordance with the terms of the ceasefire. However, after leaving the Ottoman lands in January 1919, she was held captive in Malta until August, on the grounds that she was a prisoner of war by England. . Imagology is a difficult science to define, since studies are carried out in different disciplines and in wide areas. There are images in almost all written literary products, from novels to poems, from theater texts to memoirs. The fact that the formation of this image contains a subjectivity rather than objectivity constitutes one of the most important reasons for conducting research. In this study, the approaches of two German commanders, Colmar Freiherr von der Goltz and Liman von Sanders, who served in the Ottoman army and rose to the rank of marshal, to the Turkish image in the written texts and memoirs they left behind, and their approaches to the concept of Turkish, were examined within the framework of imagology. Sanders wrote his memoirs here. Imagology and Imagology,
 

which are among the most important titles of comparative literature, are formed from the combination of the Latin words 'imago' meaning image and 'logos' meaning science. By comparing the writings and memories of both, the similarities and differences in approach between the two names were determined. It is aimed to contribute to the literature in the titles of Turkish-German relations, imagology studies and the examination of memoirs. It is aimed to contribute to the literature in the titles of Turkish-German relations, imagology studies and the examination of memoirs. XIX. From the XX century. Answering the question of what the Turkish image is in the eyes of German officers in Turkish-German relations, which dates back to the beginning of the century and rose to arms with the First World War, will also contribute to researchers working on the relations between the two countries. In this context, in our study, along with the books and texts containing the memories of the two names and the articles they published, copyrighted works, articles and symposium papers, graduate theses were used. In the study, which was prepared in three parts, in the First Part, Imagology and the methodology followed were explained, in the Second Part, the historical background of Turkish-German relations was revealed, and in the Third Part, the memoirs discussed.
Keywords: : Imagology, Comparative literature