Mekân tasarımında simgesel bir araç olarak kurum kimliği ve Der Spiegel örneği
Corporate identity as a symbolic tool in space design,case study: Der Spiegel
Yazar: MERVE TEKİNAY UÇKUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMEL BAŞARIK AYTEKİN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Kapitalist ekonomik düzende kurum başarısı için kurumsal kimliğin önemi yadsınamaz. Sanayi devrimi sonrası, artan rekabet ve gelişen teknoloji ile kurumların kendilerini en hızlı ve en sağlıklı yoldan ifade etme ihtiyaçları doğmuştur. Kurum kimliği açısından, İkinci Dünya Savaşı sonrası dönem tasarım alanında önemli gelişmelerin olduğu bir dönem olmuştur. Bu dönem ile birlikte artık kurumlar kimliklerini en doğru şekilde yansıtmak ve hedef kullanıcılar ile kurulan iletişimin sağlıklı olabilmesi için çalışmaya başlamışlardır. Bu iletişimi kurmanın pek çok yolundan biri de mimari yoldur. Kurum kimliğine, kimlik tasarımına ve kurum imajına verilen önemin arttığı bu dönemlerde, tasarladığı ürünlerle dikkat çeken, yenilikçi tasarım anlayışı ile adı günümüze kadar ulaşan Panton'un, Der Spiegel merkez binasının iç mekan tasarımına ilk kez 1969'da dahil olması tasarımcı kimliği ve kurum kimliği arasında bir ilişki başlatmıştır. Mekan Tasarımında Simgesel Bir Araç Olarak Kurum Kimliği ve Der Spiegel Örneği' adlı bu tezde kimlik ve kimliğin mekan tasarımına yansıması incelenmektedir. 
1947 yılında ilk yayımını yapan Der Spiegel dergisi, 1969 yılında değişen ve gelişen koşullar ile Hamburg- Brandstwiete binasına taşındığında, yeni binanın iç mimari tasarımından sorumlu olarak Verner Panton ile anlaşmıştır. Alışılagelmişin dışında tasarım anlayışı ile ilk zamanlar tepki gören renkli Panton tasarımı, duruşu ile ciddi bir imaj veren bu kuruma adeta kafa tutmaktadır. Zamanla benimsenen ve Spiegel kimliğine entegre olarak kurumun ruhunu canlandıran Panton tasarımları ve en çok da Panton kimliği bir süre sonra vazgeçilmez olmuştur. Çalışanların ihtiyaçlarının değişmesi ile zamanla yok edilen ve kurum imajıyla bütünleşen kantin alanı, değerinin bilincinde olan birçok insanın tepkisi ve gayretiyle ayakta kalmıştır. 2011 yılında Hamburg- HafenCity'ye taşınmasına rağmen, kantinin orijinali 'dönem odaları'nın sergilendiği MKG'ye (Hamburg Sanat ve El Sanatları Müzesi) aktarılmış, bir kopyası da Spiegel'in yeni binasında kurgulanarak Panton ruhu yeni Spiegel merkezinde devam ettirilmiştir. 
İlk bölümde yukarıda sözü edilen kurum kimliğinin mekân tasarımına etkisi ve tasarımcı kimliği ilişkisi kavramlarının hangi amaç ve kapsamda incelendiği belirtilen çalışmanın ikinci bölümünde ise mekân ve algı konularına değinilmektedir. Almanya'da birçok kurum araştırma kapsamında bizzat yerinde gezilerek incelenmiştir. Tüm bu incelemelerin ardından Panton'un kurum kimliği tasarımına olan katkısı, yapı ile ilişki kuran restoranın tasarımını etkilemesi ve kurum kimliğinin tasarım ile etkileşimine neden olduğu düşünülen diğer birçok faktörün yerinde tespiti, araştırmanın Der Spiegel üzerinde derinleştirilmesine karar verdirmiştir.
Çalışmanın üçüncü bölümünde ise kimlik ve mekân kavramları detaylı şekilde ele alınmıştır. Bir strateji ürünü olarak kullanılabilen mekân, kentsel ve kamusal ölçeklerde ele alınmış olup, imaj ve kimlik ilişkisi mekân tasarımı kavramı altında incelenmiştir. Ardından kurumsal kimliğin hedefleri olarak görsel kimlik tasarımı, biçim- anlam ve sembolizm incelenmiştir.
Çalışmanın dördüncü bölümünde tasarım kriterleri olarak form (biçim)- işlev, oran-ritim, malzeme-doku, renk ve ışık incelenmiştir. Panton'un tasarım yaklaşımının yanı sıra, IFG'nin yapmış olduğu diğer işler, HLA'nın biçime, ışığa yaklaşımı gibi konular, mekân tasarımı ile kimlik etkileşimi altında incelenmiştir. Tasarım firmalarının eski işleri araştırılarak, yapıya yaklaşım irdelenmiştir.
Çalışmanın son bölümü olan beşinci bölümde, alan çalışması olarak tercih edilmiş olan Der Spiegel binası derinlemesine ele alınmıştır. Spiegel'in vizyonu, kimlik yaklaşımı ve tarihçesi ile ele alınan binanın öncelikli olarak stratejik konumu incelenmiş ardından da mimari analizi yapılmıştır. Yapı tasarımında rol almış olan mimarlık firmasının (HLA) kimliksel açıdan ele almış olduğu diğer yapı örneklerine yer verilmiştir. Tüm bu incelemelerin ardından, yeni Der Spiegel bina mekânları ele alınmış, Panton yaklaşımının kurum kimliğine olan katkısı ile biçimsel olarak nasıl bir etkileşim yaşandığı, mekânlardaki izlerine yer verilerek anlatılmıştır. Bu anlamda eski kantin mekânıyla ilişkilendirilerek tasarlanan restoran alanı, öne çıkan mekânlar arasında yer almıştır.
Sonuç bölümünde, yapılan araştırmalar ve değerlendirmeler neticesinde simgesel olarak bir etkileşim aracı olabilecek mimari ürünün kurum kimliğine olan katkısı vurgulanmış, mekân tasarımının kimlik ile ilişkisinin incelenmesi ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Mekân tasarımının kurum kimliğine; süreklilik, kalıcılık, iyi imaj ve doğru mesaj iletimi konularındaki olumlu etkisi araştırılmış ve iyi bir araç olarak kullanılabileceği değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kimlik, Kurum, Kimlik Etkileşimi, Kimlik Mimarlığı, Simge, Simgesel Anlam, Mekân Tasarımı

Abstract:
Importance of corporate identity is incontrovertible for corporate success in the capitalist economic system. After the industry revolution, with increasing competition and growing technology, the need for corporations to express themselves in the fastest and reliable way has arisen. In terms of corporate identity, the period after the Second World War has been a period in which significant developments have been made in the field of design. With this period, corporations have started to work to reflect their identities in the most correct way and to ensure that the communication with the target group is healthy. There are many ways to establish this communication as well as communication with the architectural way. In this period, when the importance is given to the corporate identity and corporate image increased; Panton, - being included in the interior design of Der Spiegel for the first time in 1969- who has attracted attention with the products he designed and reached to the present day with his innovative design concept, has initiated a relationship between designer identity and corporate identity. In this thesis, 'Corporate Identity As a Symbolic Tool in Space Design, Case Study: Der Spiegel', the reflection of identity and identity on space design is examined.
Der Spiegel, first published in 1947, moved to the Hamburg Brandswiete building in 1969 with changing and developing conditions, and agreed with Verner Panton who was responsible for the interior design of the new building. The colorful Panton design, with the unusual design concept, which got bad reactions at first time, rised against the corporation gives a serious image with its standing. The Panton Designs, which were adopted over time and integrated into the identity of Spiegel, revitalized the spirit of the corporation, and most of the Panton identity became indispensable after a while. The canteen area, and integrated with the corporate image, which was started to be destroyed by the needs of the employees, survived with the reaction and effort of many people who were aware of its value. Although the building was moved to Hamburg-HafenCity in 2011, the canteen was transferred to MKG (Hamburg Museum of Arts and Crafts) where the original rooms of the canteen were exhibited and a copy of it was constructed in the new building of Spiegel and the Panton spirit was maintained in the new Spiegel center. 
In the first chapter, the purpose and the scope of the concepts of relationships between designer identity and the effect of the identity of the above mentioned corporate identity on space design are explained. In the second part of the thesis, space and perception issues are mentioned. Many corporations in Germany have been visited on-site within the scope of the research. After all these researches, Panton's contribution to corporate identity design, its influence on the design of the restaurant that is associated with the building, and the identification of many other factors that are thought to cause the interaction of corporate identity with the design, decided to deepen the research on Der Spiegel.
In the third part of the study, the concepts of identity and space are discussed in detail. The space, which can be used as a strategy product, has been handled in urban and public scales, and the relationship between image and identity has been examined under the concept of space design. Afterwards, visual identity design, form-meaning and symbolism were examined as the goals of corporate identity. 
In the fourth part of the study, form – function, ratio-rhythm, material-texture, color and light are examined as design criteria. In addition to Panton's design approach, topics such as IFG's other works, HLA's style and light approach were examined under the interaction of space and identity. The old works of the design firms were researched and the approach to the structure was examined.
In the last part of the study, the fifth part, Der Spiegel building, which is preferred as field study, is discussed in depth. Primarily, the building's strategic location, which was handled with Spiegel's vision, identity approach and history, was examined. Afterwards, architectural analysis was performed. Other structural examples of the architectural firm (HLA), which have taken part in the design of the building, have been taken into consideration. After all these studies, the new Der Spiegel building spaces were discussed, and how Panton approach contributed formally to corporate identity and how it interacted formally was explained with its traces in the spaces. In this sense, the restaurant area, which was designed in connection with the old canteen space, was among the prominent places.
In the conclusion section, as a result of researches and evaluations, the contribution of the architectural product which can be a symbolic interaction tool to the corporate identity is emphasized and the relation of the space design with the identity has been examined and evaluated. The positive effect of space design on the continuity, persistence, good image and correct message transmission of the corporate identity has been examined and evaluated as a good tool.

Key Words: Identity, Corporation, Identity Interaction, Identity Architecture, Symbol, Symbolic Meaning, Space Design