Sera koşullarında toprağa uygulanan gyttja'nın buğdayın büyümesi ve yeşil aksam bor ve çinko konsantrasyonu üzerine etkisi
The effect of gyttja application on growth of wheat and concentrations of boron and zinc in shoot under greenhouse conditions
Yazar: M. ATİLLA YAZICI
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ÇAKMAK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bor = Boron ; Buğday = Wheat ; Gidya = Gyttja ; Seralar = Greenhouses ; Toprak = Soil ; Çinko = Zinc

Özet:
Topraklardaki Zn eksikliği ve B toksisitesinin tahıllarda önemli verim azalmalarına yol açtığı bilinmektedir. Sözkonusu problemlerin en önemli nedenlerinden biri olarak topraktaki organik maddenin azlığı ileri sürülmüştür. Bu bilgilerden hareketle, organik madde içeriği çok yüksek olan (yaklaşık % 50) Gyttja'nın Zn noksanlığı ve B toksisitesine sahip topraklarda yetiştirilen tahıllarda bitkinin kuru madde verimine ve yeşil aksamındaki B ve Zn konsantrasyonları üzerine olan etkisini belirlemek için sera koşullarında denemeler gerçekleştirilmiştir. Sera denemeleri farklı düzeylerde B toksisitesi ve Zn eksikliğine sahip topraklarda değişik oranlarda Gyttja (% 0.0, % 1.0, % 2.5, % 5.0, % 10.0 ve % 20.0), Zn (0 ve 5 mg Zn kg-1toprak) ve B (0, 25 ve 50 mg B kg'1 toprak) uygulayarak yürütülmüştür. Sera denemesinden elde edilen sonuçlar, Gyttjanın B toksitesine ve Zn noksanlığına sahip toprakta uygulama dozlarına bağlı olarak kontrol uygulamasına göre, bitkinin kuru maddesinde % 25 ile % 97 arasında verim artışları sağladığını göstermiştir. Sözkonusu artışların Zn noksanlığına sahip toprakta olmadığı belirlenmiştir. Gyttja uygulamasıyla bitkinin kuru madde ve dane verimini arttırması yeşil aksamdaki B konsantrasyonunu azaltmasından, kısmen de Zn konsantrastyonunu yükseltmesinden kaynaklandığı bulunmuştur. Elde edilen sonuçlar, B toksisitesinin ve Zn noksanlığının olduğu alanlara Gyttja uygulanmasıyla bitkisel üretimin iyileştirilebileceğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler : Gyttja, Bor Toksisitesi, Çinko Noksanlığı, Buğday

Abstract:
It is well-documented that most of the soils in Turkey possesses Zn deficiency and in some regions (especially in Central Anatolia) B toxicity. Existence of the Zn deficiency and B toxicity in soils results in severe reduction in crop production, especially production of cereals. Low levels of organic matter in soils has been considered as a major reason for widespread occurrence of Zn deficiency and also B toxicity. Greenhouse experiments were carried out to study the effects of Gyttja material, which is highly rich in organic matter (nearly 50 %), on shoot dry weight and Zn and B concentration in shoots of wheat when grown in Zn-deficient and B-toxic soils. Experiments were conducted using various treatments of Gyttja (0.0 %, 1.0 %, 2.5 %, 5.0 %, 10.0 % and 20.0 %), Zn (0 and 5 mg Zn kg"1 soil) and B (0, 25 and 50 mg B kg"1 soil). The results in greenhouse experiments showed that the application of Gyttja in B- toxic and Zn-deficient soil enhanced shoot dry weight by 25-97 % depending on levels of Gyttja, while in Zn deficient soils the effect of Gyttja was not significant. Increases in shoot dry weight and grain yield by Gyttja application were found to be related to reduced levels of B concentration and also partially, increased levels of Zn concentration in shoots. The results indicate that to improve wheat production in soils with B toxicity and Zn deficiency Gyttja can successfully be applied into soils.Keywords : Gyttja, Boron Toxicity, Zinc Deficiency, Wheat II