Normal gelişim gösteren, otistik spektrum bozukluğu olan ve gelişimsel gecikmesi olan çocukların söz öncesi gelişen sosyal iletişim ve sembolik davranışlarının sözcük dağarcığı ile ilişkisinin incelenmesi
Study on relation of symbolic behaviors and communication that evolved in preverbal with the vocabulary set of children who show normal development, have autistic spectrum disorder and have developmental delay
Yazar: SİNEM İŞLEK
Danışman: PROF. DR. FİGEN TURAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Sosyal iletişim = Social communication ; Söz varlığı = Vocabulary ; Çocuk gelişme bozuklukları = Child development disorders ; Çocuk gelişme bozuklukları-yaygın = Child development disorders-pervasive ; Ölçekler = Scales

Özet:
İşlek, S., Normal Gelişim Gösteren, Otistik Spektrum Bozukluğu Olan ve Gelişimsel Gecikmesi  Olan Çocukların Söz Öncesi Gelişen Sosyal İletişim ve  Sembolik  Davranışlarının Sözcük Dağarcığı ile İlişkisinin İncelenmesi, Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim Programı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2014. Yapılmış olan bu araştırma,  normal gelişim gösteren, otistik spektrum bozukluğu olan ve gelişimsel gecikmesi olan çocukların söz öncesi gelişen sosyal iletişim ve sembolik davranışlarının sözcük dağarcığı ile ilişkisini incelemek amacı ile planlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Ankara Renkli Yeni Ufuk Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi'ne devam eden 2-5 yaş arası 15 otistik spektrum bozukluğu olan çocuk ve 16  gelişimsel gecikmesi olan çocuk ile Ankara Minik Hacettepeliler Kreşine devam eden  16 normal gelişim gösteren çocuk oluşturmaktadır. Öncelikle örnekleme alınan tüm çocuklar için aile bilgi formu doldurulmuştur. Örnekleme alınacak çocukların aynı gelişimsel dönemde olmalarını sağlamak için çocukların ailelerine AGTE araştırmacı tarafından uygulanmış ve çocuklar gelişim dönemlerine göre eşleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini oluşturan 47 çocuğun aileleri ile görüşülerek İletişim ve Sembolik Davranış Ölçeği Gelişim Profili Bebek Çocuk Kontrol Listesi ve Bakım Veren Kişi Anketi ile Türkçe İletişim Davranışları Gelişim Envanteri  araştırmacı tarafından doldurulmuştur. AGTE sonucunda örneklemi oluşturan üç grup arasında AGTE gelişim yaşları açısından fark (p= 0,433 ) bulunmamaktadır. Üç grup arasında İSDÖ Bakım Veren Kişi Anketi sosyal bileşenleri (p= 0,045) ve İSDÖ Bebek Çocuk Kontrol Listesi sosyal bileşenler  açısından (p= 0,430) fark bulunmuştur. Örneklemi oluşturan çocukların İSDÖ Bakım Veren Kişi Anketi sosyal bileşenler alt başlığı olan duygular ve göz kontağı kurma değerleri arasında fark (p= 0,019) bulunmuştur. Üç grup arasında İSDÖ Bakım Veren Kişi Anketi konuşma bileşenleri alt başlığı olan sesler değerleri arasında fark (P=0,048) bulunmuştur. İSDÖ Bebek Çocuk Kontrol Listesi sosyal bileşenler alt başlıklarından duygular ve göz kontağı kurma(p= 0,001) ve jestlerde (p= 0,001) örneklemi oluşturan üç grup arasında fark bulunmuştur. İSDÖ Bakım Veren Kişi Anketi bileşenleri ile TİGE Alıcı Sözcük Dağarcığı' nın ilişkisi  ve İSDÖ Bakım Veren Kişi Anketi bileşenleri ile TİGE İfade Edici Sözcük Dağarcığı' nın ilişkisinin anlamlı olduğu (p <0,05) görülmüştür. İSDÖ Bebek Çocuk Kontrol Listesi bileşenleri ile TİGE Alıcı Sözcük Dağarcığı' nın ilişkisi  ve İSDÖ Bebek Çocuk Kontrol Listesi bileşenleri ile TİGE İfade Edici Sözcük Dağarcığı' nın ilişkisinin anlamlı olduğu (p <0,05) görülmüştür. 

Anahtar Sözcükler: Sözcük dağarcığı, sosyal iletişim, sembolik davranış, söz öncesi dönem

Abstract:
İşlek, S., Study on Relation of Symbolic Behaviors and Communication that Evolved in Preverbal with the Vocabulary Set of Children who Show Normal Development, Have Autistic Spectrum Disorder, and Have Developmental Delay, Hacettepe University, Institute of Medical Sciences, Special Education Program, Post Graduate Thesis, Ankara, 2014. This study has been planned in order to research the relation of symbolic behaviors and communication that evolved in preverbal period with vocabulary of children who show normal development, have autistic spectrum disorder, and have developmental delay. 15 children aged 2-5 year who have autistic spectrum disorder from Ankara Renkli Yeni Ufuk Special Education and Rehabilitation Center, 16 children who have developmental delay, and 16 children aged 0-3 year who show normal development from Ankara Minik Hacettepeliler  Nursery form the sample of the study. First of all family information form has been filled in for all children participated in the study. In order to make sure that the children participating in the study were at the same developmental stage their parents were administered the Ankara Developmental Screening Inventory (ADSI), and then the groups were matched accordingly. By talking to families of 47 children who form the sample of the study, Communication and Symbolic Behavior Scales Development Profile Infant-Toddler Checklist and Caregiver Survey, and Turkish Communicative Development Inventory were filled in by the researcher. There's been found difference between three groups with regards to CSBS (Communication and Symbolic Behavior Scales) Caregiver Survey social components (p= 0,045) and CSBS Infant-Toddler Checklist social components (p= 0,430). There's been found difference (p= 0,019) between feelings and making eye contact, which is subtitle of CSBS Caregiver Survey social components, values of children participating in. Between three groups there has been found difference (p= 0,048) between sounds values, which is subtitle of CSBS Caregiver Survey speech components. There's been found difference between three groups who form the sample in feelings and making eye contact (p=0,001), which one of subtitles of CSBS Infant-Toddler Checklist social components, and gestures (p= 0,001). Relationship of TCDI Receptive  Vocabulary with CSBS Caregiver Survey components   and relationship of TCDI Expressive Vocabulary  with  CSBS Caregiver Survey components   (p <0,05) is significant. Relationship of TCDI Receptive  Vocabulary with CSBS Baby-Child Checklist components and relationship of TCDI Expressive Vocabulary  with  CSBS  Baby-Child Checklist components (p <0,05) is significant.

Keywords: Vocabulary set, communication, symbolic behavior, preverbal period.