Osmanlı konut çalışmalarının sorunsalları
Problematics of the Ottoman housing studies
Yazar: HATİCE AKGÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE GÖKÇEN ÖZKAYA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Türkiye'de konutu ele alan akademik çalışmalar incelendiğinde, Osmanlı dönemi konut ve barınma kültürüne ilişkin çalışmaların çoğunluğunun tipoloji oluşturma ve geleneksel konut türlerinin analizlerinin yapılmasına yönelik çalışmalar olduğu görülmektedir. Malzeme olarak mevcut yapıları kullanan bu çalışmaların temelinde ise Türk evi kavramının inşası ve bu kavram üzerinden yapılan tipolojik sınıflandırma yer almaktadır. Özellikle Sedad Hakkı Eldem ile birlikte Türk evi kavramının inşa sürecinin tamamlanmasıyla birlikte, bu kavramı baz alan çok sayıda çalışma yapılmıştır. Bunun yanı sıra, Osmanlı'nın 19. Yüzyıl öncesine odaklanarak konutları, arşivlerdeki belgeler üzerinden inceleyen çalışmalar da mevcuttur. Bu çalışmalarda da Osmanlı'nın farklı dönemlerindeki barınma tarihine yeni bir yaklaşım olarak kantitatif analize dayalı sınıflandırma yöntemi kullanılmaktadır. Kullanılan her iki yöntemin de potansiyelleri olduğu kadar sınırlılıkları da mevcuttur. Bu tez kapsamında hem tipolojik Türk Evi sınıflandırmasının, hem de kantitatif incelemelerin sınırlılıkları ve sorunsalları eleştirel bir bakış açısıyla ortaya konmuştur.
Tez kapsamında ele alınan bir diğer konu ise, arşivlerdeki belgeler üzerinden konutları incelemenin doğurduğu sorunsallardır. Günümüze ulaşabilen Osmanlı evlerinin çoğunluğunun 19. ve 20. yüzyıl başlarına ait olması nedeniyle 19. yüzyıl öncesine ait konutlar için arşivlerdeki yazılı belgelere başvurulması gerekmektedir. Dolayısıyla, arşiv belgelerine dayanarak yapılan akademik çalışmaların da farklı bir malzeme olarak ele alınması ve bir sorunsal olarak tartışılması gerekir. Çünkü bu belgelerin türlerine, dönemlerine ve kayıt altına alındıkları bölgelere göre terimlerin çeşitlilik gösterdiği ve anlamsal analizlerde bu belgeleri kullanan araştırmacıların da bu bağlamda ciddi bir terminoloji sorunsalı ile karşılaştıklarını söylemek gerekir. Ayrıca, Osmanlıca arşiv belgelerinin okunması ve tahlil edilmesi sırasında karşılaşılan güçlükler de önemli bir sorunsal oluşturmaktadır.
Bu tez çalışması da, Osmanlı konut çalışmalarında sık kullanılan yöntem ve yaklaşımlarla birlikte, arşivdeki belgeler üzerinden konutları incelemenin doğurduğu bütün bu sorunsalları tartışmaya açar.

Anahtar Kelimeler: Türk Evi, Tipoloji, Kantitatif Analiz, Osmanlı, Terminoloji

Abstract:
When the academic literature that addresses housing in Turkey reviewed most of the studies about Ottoman Empire housing and shelter culture are about constructing typology and analyzing traditional housing types. These studies that uses current constructions as a material based on building the term of Turkish house and typological classification about the term. Especially when building the Turkish house term is finalized with Sedad Hakkı Eldem, the number of studies that addresses the term is increased. In addition to this there are studies investigate Ottoman housing before 19 century thorough the archive documents. In these studies, the classification method based on quantitative analysis is used as a new approach to the history of housing in different periods of the Ottoman Empire. Empire. Both methods have potentials as well as limitations. Within the scope of this thesis, the limitations and problematic of both typological Turkish housing classification and quantitative investigations are presented with a critical point of view.
Another matter in hand within the scope of the thesis is the problematic caused by examining the houses through the documents in the archives. Due to the fact that the majority of the Ottoman houses that extant are belong to the early 19th and 20th century, written documents in the archives should be examined for houses that is before 19th century. Therefore, academic studies based on archive documents should be considered as a different materials and discussed as a problematic. It is important to note that the terms vary according to the types, periods and regions of these documents and that researchers who use these documents in semantic analyzes also face a serious terminology problem in this context. Moreover, the difficulties encountered during the reading and analyzing of the Ottoman archives constitute an important problematic. 
So this thesis opens up the methods and approaches commonly used in Ottoman housing studies together with the problematic that arise from the examination of the housing through the documents in the archive up for discussion.

Keywords: Turkish House, Typology, Quantitative Analysis, Ottoman Empire, Terminology