Ankilozan spondilitli hastalarda sarkopeni sıklığının ve klinik ve laboratuvar bulgularla ilişkisinin değerlendirilmesi
Frequency of sarcopenia in patients with ankylosing spondilitisand its relationship with clinical and laboratory findingsevaluation
Yazar: MELİKE ERGÜN
Danışman: PROF. DR. HAKAN GENÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: DEXA = DEXA ; Denge = Equilibrium ; Düşme kazaları = Accidental falls ; Kas distrofileri = Muscular dystrophies ; Kas hastalıkları = Muscular diseases ; Postural denge = Postural balance ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; Vücut bileşimi = Body composition

Özet:
Amaç: Ankilozan spondilit (AS) hastalarında mevcut kronik inflamatuvar süreç,
disabiliteyle ilişkili fiziksel inaktivite ve kötü diyet sebebiyle erken yaşta kas kütlesi 
azalması görülebilmektedir. Buna rağmen AS'de sarkopeni sıklığı ve ilişkili faktörleri 
araştıran çalışma sayısı az ve araştırılan ilişkili faktörler kısıtlıdır. Bu çalışmada AS 
hastalarında sarkopeni sıklığı ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Materyal ve Metod: Modifiye New York kriterlerine göre tanı almış, 18-65 yaş aralığında, 
65 erkek AS hastasının dahil edildiği kesitsel bir çalışma yürütüldü. Olguların kas gücü, 
manuel el dinamometresi ile ölçüldü ve 27 kg altında el sıkma gücü olması kas gücündeki 
azalma için anlamlı kabul edildi. Hastaların dual enerjili X-ray absorbsiometre (DEXA) 
yöntemiyle kas kütleleri değerlendirildi ve iskelet kası indeksi (SMI) (kg/m²) olarak 
belirtildi. Hastalar bu sonuçlara göre European Working Group on Sarcopenia in Older 
People (EWGSOP) kriterleri bazında sadece kas güçsüzlüğü olanlar 'muhtemel sarkopeni 
grubu', kas güçsüzlüğü ve kas kütlesinde azalma saptanan hastalar 'sarkopenik grup' ve her 
iki parametrenin de normal olduğu 'sarkopenik olmayan grup' olmak üzere 3 gruba ayrıldı.
Tüm hastalarda, HLA-B27 pozitifliği, visüel analog skala (VAS) ile ağrı düzeyleri, Bath 
ankilozan spondilit hastalık aktivite indeksi (BASDAİ) ve ankilozan spondilit hastalık 
aktivite skoru (ASDAS) ile hastalık aktivitesi, Bath ankilozan spondilit fonksiyonel indeksi 
(BASFİ) ile fonksiyonel durumları, Bath ankilozan spondilit metroloji indeksi (BASMİ) ile 
metrolojik ölçümleri, sağlık değerlendirme anketi (HAQ) ile genel sağlık durumları, 
ankilozan spondilit yaşam kalitesi anketi (ASQoL) ile yaşam kaliteleri, uluslararası düşme 
etkinlik ölçeği (FES-I) ile düşme korkuları ve zamanlı kalk ve yürü testi (TUG) ile fiziksel 
performans ve dinamik denge değerlendirildi. Bu parametrelerle sarkopeni varlığı arasındaki 
ilişki araştırıldı.
Bulgular: En uzun hastalık süresi sarkopenik grupta tespit edilmiş olup gruplar arasındaki 
fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,001). HLAB27 değeri negatif olan hastaların 
%84,8'i sarkopenik olmayan grupta yer alırken, HLAB27 değeri pozitif olan hastaların ise 
%31,2'si muhtemel sarkopenik, %34,4'ü sarkopenik grupta yer almaktadıydı. Eritrosit 
sedimentasyon hızı, C reaktif protein düzeyleri, BASDAİ, ASDAS-CRP, BASFİ, BASMİ 
ve VAS ortalamaları sarkopenik ve muhtemel sarkopenik grupta belirgin olarak yüksek 
saptandı. HAQ, ASQoL, FES-I ve TUG skorları da sarkopenik ve muhtemel sarkopenik 
grupta daha yüksek bulundu. SMI ile BMI ve el kavrama gücü değişkenleri arasında pozitif 
korelasyon, diğer tüm klinik ve laboratuvar parametreler arasında değişik derecelerde negatif korelasyonlar tespit edildi. Regresyon analizlerinde SMI'yi etkileyen en belirgin faktörler 
BMI, hastalık süresi ve el kavrama gücü idi.
Sonuç: Çalışmaya dahil edilen hastaların %20'si sarkopeni, %20'si ise muhtemel sarkopeni 
tanısı aldı. Uzun hastalık süresi, HLA-B27 pozitifliği, yüksek BASDAİ, BASFİ, BASMİ,
HAQ ve ASQoL skorları AS hastalarında sarkopeni gelişimi ile ilişkili bulundu. Ayrıca 
sarkopeni varlığı ile denge bozukluğu ve düşme korkusu arasında da ilişki tespit edildi.
Anahtar kelimeler: ankilozan spondilit, denge, DEXA, düşme riski, sarkopeni, vücut 
kompozisyonu

Abstract:
Objective: In patients with ankylosing spondylitis (AS), a decrease in muscle mass can be 
seen at an early age due to the current chronic inflammatory process, physical inactivity 
associated with disability and poor diet. Despite this, the number of studies investigating the 
frequency of sarcopenia and related factors in AS is small and the related factors investigated 
are limited. In this study, it was aimed to determine the frequency of sarcopenia and related 
factors in AS patients.
Materials and Methods: A cross-sectional study was conducted in 65 male AS patients, 
aged 18-65, diagnosed according to the Modified New York Criteria. The muscle strength 
of the cases was measured with a manual hand dynamometer, and hand grip strength below 
27 kg was considered significant for the decrease in muscle strength. The muscle mass of 
the patients was evaluated using the dual energy X-ray absorptiometer (DEXA) method and 
the skeletal muscle index (SMI) was reported as (kg / m²). According to these results, patients 
were divided into 3 subgroups; patients with only muscle weakness grouped as 'possible 
sarcopenia group', patients with muscle weakness and decrease in muscle mass grouped as
'sarcopenic group' and patients with normal levels of both parameters were grouped as 'nonsarcopenic group', based on the European Working Group on Sarcopenia in Older People 
(EWGSOP) criteria. In all patients, HLA-B27 positivity were recorded and pain levels were 
evaluated with visual analog scale (VAS), disease activity with Bath ankylosing spondylitis 
disease activity index (BASDAI) and ankylosing spondylitis disease activity score 
(ASDAS), functional status with Bath ankylosing spondylitis functional index (BASFI), 
metrological measurements with Bath ankylosing spondylitis metrology index (BASMI), 
general health conditions with health assessment questionnaire (HAQ), quality of life with 
ankylosing spondylitis quality of life questionnaire (ASQoL), fear of falling with the 
international fall effectiveness scale (FES-I) and physical performance and dynamic balance 
with timed up&go (TUG) test. The relationship between these parameters and the presence 
of sarcopenia was investigated.
Results: The longest duration of illness was found in the sarcopenic group, and the 
difference between the groups was statistically significant (p <0.001). While 84.8% of the 
patients with a negative HLAB27 value were in the non-sarcopenic group, 31.2% of the 
patients with a positive HLAB27 value were in the probable sarcopenic group and 34.4% in 
the sarcopenic group. Erythrocyte sedimentation rate, C reactive protein levels, BASDAI,
ASDAS-CRP, BASFI, BASMI and VAS averages were found to be significantly higher in the sarcopenic and probable sarcopenic groups. HAQ, ASQoL and FES-I scores were also 
higher in the sarcopenic and probable sarcopenic groups. There were positive correlations 
between SMI and BMI and hand grip strength variables, and negative correlations at varying 
degrees between all other clinical and laboratory parameters. The most prominent factors 
affecting SMI in regression analyzes were BMI, disease duration and hand grip strength.
Conclusions: 20% of the patients included in the study were diagnosed with sarcopenia, and 
20% were diagnosed with probable sarcopenia. Long disease duration, HLA-B27 positivity, 
high BASDAI, BASFI, BASMI, HAQ, ASQOL scores found to be associated with
development of sarcopenia in AS patients. There was also a relationship between the 
presence of sarcopenia and the risk of falling and impaired balance.
Key Words: ankylosing spondylitis, balance, body composition, DEXA, risk of falling, 
sarcopenia