Türkiye'de istihdam aracılık hizmetlerinde özel istihdam bürolarının rolü
The role of private employment agencies employment mediation services in Turkey
Yazar: SERTAÇ DEMİRCİ
Danışman: PROF. DR. A. NİZAMETTİN AKTAY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Türkiye = Turkey ; Uluslararası Çalışma Örgütü = International Labour Organization ; Özel istihdam büroları = Private labour offices ; İstihdam = Employment ; İstihdam politikaları = Employment policies ; İş ve İşçi Bulma Kurumu = Association of Work and Workman Foundation

Özet:
Küresel ölçekte yaşanan ekonomik, kültürel ve sosyal gelişmeler ve artan uluslararası rekabet, her alanda olduğu gibi kuşkusuz işçi-işveren ilişkilerini de doğrudan etkilemiş ve yeniden biçimlenmesine neden olmuştur. İşletmelerin değişen yeni şartlara çok hızlı ve etkin bir biçimde uyum sağlama gerekliliği hem üretimde hemde yönetim ve işletmenin organizasyon yapısında yeniden yapılanma sürecini başlatmış ve bu sürece uyumlu yeni istihdam modellerinin ve çalışma sistemlerinin oluşturulması bir zorunluluk halini almıştır. İstihdam alanında yaşanan bu değişim ve gelişimler istihdam hizmetlerinin sunumunda da çok önemli etkilere yol açmış ve kamu kesimi dışında başka hizmet sağlayıcılarının varlığını zorunlu kılmıştır.1980'li yıllarla birlikte giderek yaygınlaşmaya başlayan tekelci piyasalardan rekabete dayalı piyasa anlayışına geçiş, devletin ekonomideki rolünün küçültülerek asli görevlerine dönmesi ve bunun yaratmış olduğu özelleştirme trendi, işgücü piyasalarında, sadece kamu istihdam kurumlarının var olduğu tekelci anlayışın terk edilmesine ve piyasaların işleyişine ve düzenlenmesine çok olumlu katkılar sağlayacağı düşünülen özel istihdam bürolarının kabul edilmesine neden olmuştur.Dünya ölçeğinde yaşanan bu değişim ve dönüşümlerden kuşkusuz Türkiye'de etkilenmiş ve istihdam hizmetlerinde yeni arayışlara gitmeye başlamıştır. Özellikle İş ve İşçi Bulma Kurumunun mevcut yapısının işgücü piyasalarının ihtiyaçlarına cevap veremez hale gelmesi ve özel sektörle olan bağının kopma noktasına gelmesi işe aracılık hizmetlerinde devlet tekeli prensibinden vazgeçilmesi ihtiyacını doğurmuştur. Buna ilişkin ilk olarak 4857 Sayılı İş Kanununda ?İş ve İşçi Bulmaya Aracılık? başlıklı 90. maddesinde bir düzenlemeye gidilerek, iş ve işçi bulmaya aracılık görevinin Türkiye İş Kurumu ve bu hususta izin verilen özel istihdam büroları tarafından yerine getirileceği hususu düzenlenmiş olup daha sonra 4904 Sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu ile özel istihdam bürolarının faaliyet alanları ve çalışma biçimleri hüküm altına alınmıştır. Böylece o tarihe kadar danışmanlık büroları adı altında faaliyet gösteren bu büroların, yasal bir düzenleme çerçevesinde ve belirlenen esaslar içerisinde çalışmaları ve Türkiye İş Kurumunun hizmetlerini tamamlayıcı ve Kurum ile eşgüdüm içerisinde faaliyet gösterecek bir konuma gelmeleri sağlanmıştır.Bu çalışmada istihdam hizmetlerinde yaşanan değişimlere bağlı olarak özel istihdam bürolarının, doğuşu, gelişimi ve ülkemizde gerçekleştirmiş oldukları faaliyetler ile bu faaliyetlerin işgücü piyasalarına yönelik fonksiyonları değerlendirilmektedir.

Abstract:
Globally economical, cultural, social developments and increasing international competition has been also affected employee-employer relations directly as well as all around certainly, and caused to be reshaped. Needs of businesses for adaptation to new altering conditions in a rapidly and effectively manner has been launched reorganization process on both production and management ? organizational structures of the businesses, and developing new employment models and working systems, which will be compatible to this process, had become compulsory. These new alterations and developments experienced in employment area had been conduced to crucial effects on supplying employment services, and it had been necessitated existence of other suppliers exclusive of public sector.Gradation from monopolistic markets to approach of competitive markets become common together with 1980s, returning of state to its main duty by weakening role on economy and privatization trend resulting from this situation has been caused to gain acceptance of private employment offices which are deemed that it would make positive contributions to running and arrangement of market, and leaving monopolistic approach that there exist only public employment establishments in labour markets.There is no doubt that Turkey has also been affected from these alteration and transformations experienced across the World, and Turkey has begun to seek new approaches on employment services. Particularly; the fact that current structure of Turkish Employment Institution has become a non-responsive position to needs of labour markets and the fact that its relationship with private sector has come to the end of the road has created a need of giving up to state monopoly principle on intermediary services to employment. With respect to this; initially, an amendment has been made on article 90 titled ?Intermediary service to employment? of Labour Law numbered 4857; the matter, which the function of intermediary service to employment will be carried out by Turkish Employment Organization and Private Employment Offices permitted in respect thereof, has been regulated, and later; fields of activity and work manners have been ensured by Law of Turkish Employment Organization numbered 4904. Thusly; it has been ensured that these offices, which have been working under the name of consultancy offices until that day, work within the frame of legal regulation and identified principles, and also it has been ensured that these offices has come a supplemental position to be carried on business in coordination with Turkish Employment Organization.In this study; it was endeavoured to determine the situation of our country by means of discussing appearance, development and roles of Private Employment Offices on regulation of labour markets depending upon alterations experienced on employment services.