Ebeveyn psiko-eğitim programları üzerine sistematik bir inceleme
A systematic review of parent psycho-education programs
Yazar: ŞÜKRAN ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SERHAT ARMAĞAN KÖSEOĞLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık alanında Türkiye'de 2000-2023 yılları arasında uygulanan ebeveyn psiko-eğitim programlarının etkililiğini sistematik olarak incelemektir. Bu amaçla anahtar kelimelerle oluşturulan tarama kombinasyonu kullanılarak YÖKTEZ veri tabanında taramalar yürütülmüştür. Dâhil etme kriterlerini karşılayan 10 yüksek lisans ve 10 doktora tezi bu çalışmanın inceleme kapsamına girmiştir. Sistematik incelemeye dahil edilen çalışmalar tez türü, yayım dili, yıllara göre sayıca değişimi, deneysel desen türü, çalışma grubu, veri toplama araçları, veri analiz yöntemi, araştırdıkları değişkenler, yayımlandıkları alan, uygulanma şekli, temel alınan kuram ya da yaklaşım, psiko-eğitim süreleri ile etkililiği bakımından kodlanarak içerik analizi ile çözümlenmiştir. Bu çalışma PRISMA Bildirimi temel alınarak yürütülmüş ve raporlandırılmıştır. Elde edilen araştırma bulgularına göre ilk ebeveyn psiko-eğitim tez çalışması 2001 yılında yayımlanmıştır. 2015 ve 2020 yıllarında ise tez sayısında artış olmuştur. Psiko-eğitim uygulamaları çeşitli konularda farklı özelliklere sahip ebeveynlere uygulanmıştır. Tezlerde çeşitli veri toplama araçları ve analiz yöntemleri kullanılmıştır. Psiko-eğitimler ağırlıklı olarak yüz yüze ve grup rehberliğine dayalı bilgilendirme ve paylaşım odaklı uygulanmıştır. Bu programlar 6 oturum ile 14 oturum arasında uygulanmış, bir oturum ise 30 dakika ile 180 dakika arasında sürmüştür. Son olarak yapılan incelemeler sonucunda, ebeveyn psiko-eğitim programlarının etkili olduğu görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to systematically examine the effectiveness of parent psycho-education programs implemented in the field of Guidance and Psychological Counseling in Turkey between 2000 and 2023. For this purpose, searches were conducted in the YÖKTEZ database using a combination of keywords. Ten master's and ten doctoral theses that met the inclusion criteria were included in the scope of this study. The studies included in the systematic review were coded in terms of thesis type, language of publication, change in number by years, type of experimental design, study group, data collection tools, data analysis method, variables investigated, field of publication, method of implementation, underlying theory or approach, duration and effectiveness of psycho-education and analyzed by content analysis. This study was conducted and reported based on the PRISMA Statement. According to the research findings, the first parent psycho education thesis was published in 2001. In 2015 and 2020, the number of theses increased. Psycho education practices were applied to parents with different characteristics on various topics. Various data collection tools and analysis methods were used in the theses. Psycho-education programs were predominantly face-to-face and group-guided with a focus on information and sharing. These programs ranged from 6 to 14 sessions, with each session lasting between 30 minutes and 180 minutes. Finally, as a result of the examinations, the parent psycho-education programs were found to be effective.