Coğrafi işaretli gıdaların sürdürülebilirliğinde iklim değişikliğinin etkisi: İzmir Yarımada örneği
The impact of climate change on the sustainability of geographically indicated foods: The case of İzmir Peninsula
Yazar: BÜŞRA NUR ATAK
Danışman: DOÇ. DR. TURGAY BUCAK ; PROF. DR. SEDA GENÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts

Özet:
Sürdürülebilirlik, birçok disipline uyarlandığı gibi gastronomi alanında
da her geçen gün üretici ve tüketiciler tarafından farkındalığın arttığı bir
kavram haline gelmeye başlamıştır. Dünyanın birçok bölgesinde "öze dönüş"
temasıyla sürdürülebilir yeme-içme faaliyetlerinin sayısında artış
gözlemlenmektedir. Yerel mutfak kültürleri ve yerel gıda ürünleri bölgelerin
kalkınmasında önemli rol oynamaktadır. Bu noktada coğrafi işaretleme sistemi
üreticileri, tüketicileri ve ürünü koruma altına alarak sürdürülebilirliğe katkı
sağlamaktadır. Sürdürülebilir ve izlenebilir ürün kalitesini sağlamayı
amaçlayan coğrafi işaretleme sistemine dahil olmuş gıdaların bölgeye katma
değer sağladığı ifade edilebilmektedir. Bölgenin ekolojik özellikleri sebebiyle
benzerlerinden ayrışan bu gıdaların iklim değişikliğinden etkilenerek üretim
miktarları ve kalitesinde zaman zaman farklılaşmaların olduğu görülmektedir.
Üreticiler kuraklık, sel, fırtına gibi tarımı ve hayvancılığı olumsuz etkileyen
durumlar karşısında coğrafi işaret tescilinin gereklerinin sağlanması konusunda
zorluklarla karşılaşmaktadır. Bu olumsuzluklar karşısında ilgili bakanlıklar,
yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşları, iklim değişikliğine uyum ve
etkilerinin azaltımı konusunda çalışmalar yürütmektedir.

Bu çalışma Türkiye'nin Ege bölgesinde yer alan İzmir ilinin
yarımadasında bulunan ilçelerde coğrafi işaret almış gıdalara yönelik
yürütülmüştür. Çalışmanın amacı; iklim değişikliğinin coğrafi işaretli gıdaların
sürdürülebilirliği üzerindeki etkilerini analiz etme yönündedir. Çalışmanın
araştırma kısmı için örneklem kapsamına giren ilçelerde tarım, besicilik, su
ürünleri faaliyetleri yürüten ve yürütülmesi konusunda gerekli bilgiye sahip
kurum/kuruluşlarda yer alan yetkin kişilere, belirlenmiş olan sorular (yarı
yapılandırılmış) yöneltilerek yüz yüze görüşme tekniği ile görüşleri alınmıştır.
Elde edilen veriler içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir.

Araştırma sonucunda, coğrafi işaretli gıdaların sürdürülebilirliğinde
iklim değişikliğinin önemli bir rol aldığı belirlenmiştir.

Abstract:
Sustainability, as it is adapted to many disciplines, has started to become
a concept that producers and consumers in the field of gastronomy are
becoming more and more aware of . In many regions of the world, an increase is
observed in the number of sustainable eating and drinking activities with the
theme of "return to essence". Local culinary cultures and local food products
play an important role in the development of the regions. At this point, the
geographical indication system contributes to sustainability by protecting
manufacturers, consumers and the product. It can be stated that the foods
included in the geographical indication system, which aims to ensure sustainable
and traceable product quality, provide added value to the region. It is observed
that these foods, which differ from their counterparts due to the ecological
characteristics of the region, are affected by climate change and there are
differences in production amounts and quality from time to time. Producers
face difficulties in meeting the requirements of geographical indication
registration in the face of situations such as drought, flood, storm that adversely
affect agriculture and animal husbandry. In the face of these negativities,
relevant ministries, local governments and non-governmental organizations
carry out studies on adaptation to climate change and mitigation of its effects.

This study was carried out for the foods that received geographical
indication in the districts of the peninsula of Izmir, which is located in the
Aegean region of Turkey. Purpose of the study; The aim is to analyze the effects
of climate change on the sustainability of geographically indicated foods. For
the research part of the study, the opinions of the competent people in the
institutions/organizations that carry out agriculture, stockbreeding and
aquaculture activities in the districts are included in the sample, and who have
the necessary knowledge about their execution, were asked through the face-to-
face interview technique by asking the determined questions (semi-structured).
The obtained data were analyzed using the content analysis method.

As a result of the research, it was determined that climate change plays
an important role in the sustainability of geographically indicated foods.