Timurlu Devleti'nde saltanat mücadeleleri
Sultanate struggles in the Timurid State
Yazar: ŞAHİN AKBULUT
Danışman: PROF. DR. KAZIM PAYDAŞ
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Mirzalar = Mirzalar ; Saltanat = Sovereignty ; Timur = Timur ; Timurlu Devleti = Timurid State ; Timurlular = Timurids ; İktidar mücadeleleri = Power struggles

Özet:
Emir Timur tarafından 1370 yılında Semerkand merkezli kurulan Timurlu
Devleti bir asırdan fazla (1370-1506) Orta Asya ve İran coğrafyasında hüküm
sürmüştü. Emir Timur tarafından vücuda getirilen devlet, gerçekleştirilen başarılı
seferler ile geniş coğrafyalara yayılmıştı. Tüm bu başarılar Timurlu Devleti'ni, Orta
Çağ'ın en önemli Türk-İslâm devletlerinden biri haline getirmişti. 35 yıllık
hükümdarlığı sırasında hâkimiyetini geniş sahalara yayan Emir Timur'un ölümü,
kurmuş olduğu imparatorluk üzerinde büyük tesirler yaratmış ve Timurlu coğrafyası
saltanat mücadelelerine sahne olmuştu.
Emir Timur'un ölümünün ardından Timurlu mirzaları hâkimiyet mücadelesine
girmişlerdi. Bu dönemde mirzalar arasında Mâverâünnehr ve Horasan, Güney
Azerbaycan, Fars ve Kirman ile Azerbaycan ve Irak-ı Acem'de saltanat mücadeleleri
vuku bulmuştur. Bu mücadelelerden galip çıkan Şahruh devletin varlığını 40 yıl daha
kudretli bir şekilde devam ettirmişse de onun da ölümü ile birlikte yeni mücadeleler
zuhur etmişti. Uluğ Bey'in hâkimiyet döneminde de saltanat mücadeleleri devam
etmiş ve bu mücadeleler Uluğ Bey'in oğlu tarafından öldürülmesine kadar sürmüştü.
Bu saltanat mücadeleleri Sultan Ebu Said'in, Timurlu tahtını elde etmesine kadar
şiddetli bir şekilde devam etmişti. Ebu Said, kendi döneminde Timurlu Devleti'ni
kısmen ihya etmeyi başarmışsa da ani ölümüyle birlikte Timurlu coğrafyası yeni
mücadelelere sahne olmuştu.
Son Timurlu hükümdarı Hüseyin Baykara zamanında da aralıksız süren
saltanat mücadeleleri Timurlu Devleti'nin sonunu hazırlamıştı. Hüseyin Baykara her
ne kadar devletin varlığını devam ettirmeye çalışmışsa da süregelen hâkimiyet
mücadeleleri Timurlu Devleti'ni çöküntüye sürüklemişti. 1506 yılında Hüseyin 
Baykara'nın ölümü neticesinde eski ihtişamını kaybetmiş olan Timurlu Devleti,
Özbeklerin aralıksız saldırıları karşısında tutunamayarak tarih sahnesinden çekilmişti.
Bu tez çalışmasında Timurlu hükümdarı Emir Timur'un ölümü ile başlayıp
devletin yıkılışına kadar süren saltanat mücadeleleri üzerinde durulmuştur. Meydana
gelen saltanat mücadelelerinin Timurlu Devleti'ne vermiş olduğu zararlar Farsça,
Arapça, gayrimüslim vakayinameler ve tetkik eserlerin verdiği bilgiler doğrultusunda
derinlemesine irdelenmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Timurlu Devleti, Emir Timur, Mirzalar, Saltanat Mücadeleleri.

Abstract:
Founded by Emir Timur in 1370 based in Samarkand, the Timurid State had
ruled over Central Asia and Iran for more than a century (1370-1506). The state, which
was created by Emir Timur, was spread over wide geographies with successful
expeditions. All these achievements made the Timurid State one of the most important
Turkish-Islamic states of the Middle Ages. The death of Emir Timur, who spread his
rule over wide areas during his 35-year reign, had a great impact on the empire he had
founded, and Timurid geography was the scene of Sultanate struggles.
After the death of Emir Timur, the Timurid mirzas entered into a struggle for
dominance. During this period, there were Sultanate struggles between the mirzas in
Mâverâünnehr and Khorasan, southern Azerbaijan, Fars and Kirman, as well as
Azerbaijan and Iraq-ı Acem. Although Shahruh, who emerged victorious from these
struggles, continued the existence of the state for another 40 years, new struggles
appeared with his death. During Uluğ Bey's reign, the Sultanate struggles continued
and these struggles continued until Uluğ Bey's son killed him. The struggles of this
Sultanate continued fiercely until Sultan Abu Said obtained the throne of Timur.
Although Abu Said managed to partially restore the Timurid State during his reign,
with his death, Timurid geography became the scene of new struggles.
During the time of the last Timurid ruler Huseyin Baykara, the continuous
Sultanate struggles prepared the end of the Timurid State. Although Huseyin Baykara
tried to continue the existence of the state, the ongoing struggle for dominance led the
Timurid state to collapse. The Timurid State, which had lost its former glory as a result
of the death of Huseyin Baykara in 1506, was unable to hold on to the continuous
attacks of the Uzbeks and withdrew from the historical scene.
VIII
This thesis focused on the Sultanate struggles that began with the death of the
Timurid ruler Emir Timur and lasted until the fall of the state. Persian, Arabic, nonMuslim cases and studies of the damages caused by the Sultanate struggles to the
Timurid State were tried to be examined in depth in accordance with the information
provided by the works.
Key Words: Timurid State, Emir Timur, Mirzas, Sultanate Struggles