Tarımsal uygulamaların Isparta ili elma bahçesi topraklarındaki bakır ve çinko fraksiyonlarına etkisinin kademeli ekstraksiyonla belirlenmesi
Determination of the effect of agricultural practices on copper and zinc fractions in soils of apple orchards in Isparta province using sequential extraction
Yazar: ENİSE SUKUŞU
Danışman: PROF. DR. VELİ UYGUR
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bakır = Copper ; Çinko = Zinc

Özet:
Elma bahçesi topraklarında bakır (Cu) ve çinko (Zn) bazlı fungusit ve fosforlu gübre kullanımından kaynaklı Cu ve Zn kirliliğini belirlemek ve bu elementlerin toprak özellikleri ve yaprak bitki besin elementi içeriği ile olan ilişkilerini incelemek amacıyla Isparta ilinin elma üretiminde önde gelen ilçeleri olan Eğirdir ve Gelendost'daki elma bahçelerinden 0-20 ve 20-40 cm olmak üzere iki farklı derinlikten toprak örnekleri ve ayrıca yaprak örneği alınmıştır. Örnekleme için farklı yaştaki (0-5, 5-10, 10-15, 15-20 ve >20 yaş) elma bahçeleri seçilmiştir. Ayrıca elma bahçelerinin yakınındaki yerlerden de kontrol amaçlı (mera ve fungusit uygulanmayan tarla) toprak örneği alınmıştır. Bakır ve Zn elementlerinin topraktaki davranışı, mobilitesi, biyoyarayışlılığı ve fitotoksisitesini değerlendirmek amacıyla topraklarda toplam ve yarayışlı Cu ve Zn ve 7 farklı Cu ve Zn fraksiyonu (suda çözünebilir ve değişebilir, karbonatlara bağlı, Mn oksitlere bağlı, amorf Fe/Al oksitlere bağlı, kristalin Fe oksitlere bağlı, organik ve sülfitlere bağlı, bakiye fraksiyon) belirlenmiştir. Bahçe yaşı arttıkça, toplam Cu, yarayışlı Cu ve Zn içeriğinde, Cu ve Zn elementine ait yarayışlı fraksiyonların (WS, Car ve MnO) oransal dağılımında artış olduğu görülmüştür. Özellikle büyük yaş grubundaki elma bahçelerinde kontrol örneğine kıyasla toplam ve yarayışlı Cu miktarı açısından yüksek değerler bulunmuştur. Yarayışlı P ile yarayışlı Cu ve Zn arasındaki pozitif korelasyon, toprakta gübreleme (özellikle fosforlu gübre) ve fungusit kaynaklı Cu ve Zn kirlenmesi olduğunu göstermiş ve toprakların sürdürülebilirliği açısından önlem alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In order to determine copper (Cu) and zinc (Zn) pollution caused by the use of Cu and Zn based fungicides and phosphorus fertilizers in apple orchard soils and to examine the relationships of these elements with soil properties and leaf plant nutrient content, apple orchards from Eğirdir and Gelendost, which are the leading districts of Isparta province in apple production, soil samples were taken from two different depths, 0-20 and 20-40 cm and leaf samples were taken from the same orchards. Apple orchards of different ages (0-5, 5-10, 10-15, 15-20 and >20 years) were selected for sampling. In addition, soil samples were taken from places near apple orchards (pasture and field without fungicide application) for control purposes. In order to evaluate the behavior, mobility, bioavailability and phytotoxicity of copper and Zn elements in the soil, total and available Cu and Zn and 7 different Cu and Zn fractions (water soluble and exchangeable, bound to carbonates, bound to Mn oxides, bound to amorphous Fe/Al oxides), bound to crystalline Fe oxides, bound to organic and sulfides, residual fractions) were determined. As the orchard age increased, there was an increase in the total Cu, available Cu and Zn content, and the proportional distribution of the available fractions of Cu and Zn (WS, Car and MnO). Especially in apple orchards in the older age group, higher values were found in terms of total and available Cu amount compared to the control sample. The positive correlation between available P and available Cu and Zn showed that there was Cu and Zn contamination caused by fertilization (especially phosphorus fertilizer) and fungicide in the soil, and it was concluded that measures should be taken for the sustainability of the soils.