İzotretinoin ile inflamatuar barsak hastalıkları arasındaki ilişkinin fekal kalprotektin düzeyleri üzerinden incelenmesi
İzotretinoin ile inflamatuar barsak hastalıkları arasındaki ilişkinin fekal kalprotektin düzeyleri üzerinden incelenmesi
Yazar: TUNÇAY AĞKURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDAN BİLEN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Dermatoloji = Dermatology
Dizin: Akne vulgaris = Acne vulgaris ; Kalprotektin = Calprotectin ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases ; İzotretinoin = Isotretinoin

Özet:
Giriş ve Amaç: İzotretinoin aktif retinoik asit metaboliti olup akne vulgaris başta olmak üzere birçok dermatolojik hastalık tedavisinde yer almaktadır. İzotretinoin tedavisi sırasında mukokutanöz yan etkiler sıklıkla görülmektedir. Ayrıca izotretinoinin metabolik, psikiyatrik, oftalmolojik, santral sinir sistemi, gastrointestinal sistem ve kas iskelet sistem ile alakalı yan etkilerinin de olduğu bilinmektedir. İzotretinoin ile inflamatuar bağırsak hastalıklar (İBH) arasındaki ilişki konusunda çelişkili yayınlar vardır. Ancak son yıllarda izotretinoin kullanımının İBH oluşumunda sebep-sonuç ilişkisi kurmaya yeterli olmadığı görüşü hakimdir. Fekal kalprotektin İBH'ı fonksiyonel gastrointestinal bozukluklardan ayırt etmede ve intestinal mukoza inflamasyonun derecesini değerlendirmede kullanılan güvenilir bir fekal biyomarkerdır. Non invaziv bir belirteç olarak, bağırsağın akut faz reaktanı olarak değerlendirilebileceği ifade edilmektedir. Bu çalışmanın amacı izotretinoin kullanan hastalarda fekal kalprotektin düzeylerini değerlendirerek olası intestinal mukoza hasarını belirlemek ve izotretinoin İBH ilişkisini araştırmaktır.
Materyal ve Metod: Bu çalışmaya; Aralık 2020 – Temmuz 2021 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Deri ve Zührevi Hastalıkları polikliniğine başvuran, 18-40 yaş aralığındaki hastalar dahil edildi. Çalışma, ek gastrointestinal şikâyeti olmayan, son üç aylık periyotta antienflamatuar ilaç kullanım hikayesi olmayan ve izotretinoin tedavisi başlanan, orta ve şiddetli akne vulgaris tanılı, 103 hasta ile gerçekleştirildi. Katılımcıların sosyodemografik verileri, akne nedeniyle daha öncesinde aldığı tedaviler ve Global Akne Skorlama Sistemi kullanılarak akne şiddeti belirlenip kaydedildi. 120 mg/kg kümülatif doza ulaşan ve çalışma dışlanma kriterlerine sahip olmayan 65 katılımcının tedavi öncesi ve sonrası fekal kalprotektin düzeyleri analiz edildi. İstatistiksel analizler SPSS versiyon 21.0 (Chicago, ABD) paket programı ile yapıldı.
Bulgular: Çalışmamızda izotretinoin tedavisi öncesinde median 15,6 µg/g olan fekal kalprotektin seviyesi tedavi sonrasında median 20,2 µg/g'a yükseldi. Global akne skoru ile değerlendirildiğinde orta şiddetli ve şiddetli akne vulgaris hastalarında tedavi öncesi fekal kalprotektin düzeyleri sırasıyla median 14,1 µg/g ve median 19,9 µg/g olarak tespit edildi. Ancak verilerdeki farklılıklar istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı.
Sonuç: Orta şiddetli ve şiddetli akne vulgaris tedavisinde kullanılan izotretinoinin; tedavi sonrasında, intestinal mukoza inflamasyon göstergesi olan ve İBH için tanısal önemi olan fekal kalprotektin seviyelerinde anlamlı değişikliğe sebep olmadığı tespit edilmiş olup, izotretinoin ile İBH arasında herhangi bir ilişki kurulamamıştır.
Anahtar Kelimeler: İzotretinoin, İnflamatuar bağırsak hastalıkları, Fekal kalprotektin

Abstract:
Introduction and Aim: Isotretinoin is an active retinoic acid metabolite and is used to treat many dermatological diseases, especially acne vulgaris. Mucocutaneous side effects are frequently observed during isotretinoin therapy. It is also known that isotretinoin has metabolic, psychiatric, ophthalmological, central nervous system, gastrointestinal system, and musculoskeletal side effects. There are conflicting publications on the relationship between isotretinoin and inflammatory bowel diseases (IBD). However, in recent years, it has been argued that isotretinoin is not sufficient to establish a cause-effect relationship in the formation of IBD. Faecal calprotectin is a reliable fecal biomarker used to distinguish IBD from functional gastrointestinal disorders and to assess the degree of intestinal mucosal inflammation. As a non-invasive marker, it is stated that the intestine can be evaluated as an acute phase reactant. This study aims to evaluate the fecal calprotectin levels in patients using isotretinoin, to determine possible intestinal mucosal damage, and to investigate the relationship between isotretinoin and IBD.
Materials and Methods: In this study; Patients between the ages of 18 and 40 who applied to the Dermatology and Venereal Diseases Polyclinic of Atatürk University Faculty of Medicine between December 2020 and July 2021 were included. The study was carried out with 103 patients diagnosed with moderate and severe acne vulgaris, who had no additional gastrointestinal complaints, no history of anti-inflammatory drug use in the last three months, and isotretinoin treatment started. Sociodemographic data of the participants, previous treatments for acne, and acne severity were determined and recorded using the Global Acne Scoring System. Fecal calprotectin levels were analyzed before and after treatment in 65 participants who reached a cumulative dose of 120 mg/kg and did not meet the study exclusion criteria. Statistical analyzes were performed with SPSS version 21.0 (Chicago, USA) package program.
Results: In our study, faecal calprotectin level, which was median 15.6 µg/g before isotretinoin treatment, increased to a median 20.2 µg/g after treatment. When evaluated with the global acne score, pre-treatment fecal calprotectin levels in moderate and severe acne vulgaris patients were found to be median 14.1 µg/g and median 19.9 µg/g, respectively. However, the differences in the data were not statistically significant.
Conclusion: It was determined that isotretinoin, which is used in the treatment of moderate and severe acne vulgaris, did not cause a significant change in faecal calprotectin levels, which is an indicator of intestinal mucosa inflammation and has diagnostic importance for IBD, after treatment. Therefore, no relationship could be established between isorethionin and IBD.
Keywords: Isotretinoin, Inflammatory bowel diseases, Faecal calprotectin