Mastektomi yapılan meme kanserli kadınlarda ayak masajının üst ekstremite ağrı şiddeti ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of foot massage on upper extremity pain level and quality of life in women with breast cancer who had mastectomy operation
Yazar: PINAR YEŞİL DEMİRCİ
Danışman: PROF. DR. SULTAN TAŞCI ; PROF. DR. GÜRSEL ÖZTUNÇ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ayak = Foot ; Ağrı = Pain ; Ağrı şiddeti = Ache violence ; Masaj = Massage ; Mastektomi = Mastectomy ; Meme = Breast ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Üst ekstremite = Upper extremity

Özet:
Ağrı, meme kanserli kadınlarda mastektomi sonrası en çok görülen sorunlar arasında yer almaktadır. Bu çalışma, mastektomi yapılan  meme kanserli kadınlarda iki ayağa toplam 30 dakika ve haftada iki kez, 6 seans uygulanan ayak masajının üst ekstremite ağrı şiddeti ve yaşam kalitesine etkisini değerlendirmek amacıyla randomize kontrollü  ve kalitatif çalışma olarak iki aşamada gerçekleştirilmiştir. 
Çalışmanın kantitatif aşaması; bir il merkezindeki Onkoloji polikliniğinde, basit randomizasyonla alınan 22 müdahale ve 22 kontrol grubu olmak üzere 44 hasta ile tamamlanmıştır. Araştırmada etik kurul onayı, bireylerden bilgilendirilmiş gönüllü olur formu ve kurum izni alınmıştır. Araştırmada veriler, kişisel bilgi formu, Visüel Analog Skala (VAS) ve Yaşam Kalitesi Ölçeği EORTC QLQ-C30 Quality of Life Scale (Version 3) kullanılarak toplanmıştır. Müdahale grubundaki bireylere iki ayağa toplam 30 dakika (her ayağa 15 dakika) ve toplamda 6 seans ayak masajı uygulanmıştır. Kontrol grubuna standart bakımları dışında herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Çalışmanın kalitatif aşaması ise, müdahale ve kontrol grubundaki bireylerle 1. izlem uygulama öncesinde ve müdahale grubundaki bireylerle 6. izlem uygulama bitiminde yarı yapılandırılmış bireysel görüşme yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde; Student's t test, Mann Whitney U testi, Ki-Kare test, Fisher Exact test ve Paired t test kullanılmıştır. Karşılaştırmalarda p<0.05 anlamlı olarak kabul edilmiştir.
Müdahale ve kontrol gruplarındaki bireyler tanıtıcı, hastalık ve ağrıyla ilgili özellikler açısından benzer bulunmuştur. Müdahale grubunun 1,4,5. ve 6. izlemlerdeki VAS ağrı puan ortalamalarının kontrol grubuna göre anlamlı derecede düştüğü belirlemiştir. Ayrıca zamana göre değişimleri açısından müdahale grubunun genel sağlık durumu alt boyutu yaşam kalitesinin, fonksiyonel sağlık durumu alt boyutu rol ve zihinsel işlevlerinin kontrol grubuna göre anlamlı derecede arttığı, semptomlar alt boyutu yorgunluk, ağrı ve uykusuzluk semptomlarının ise kontrol grubununa göre anlamlı derecede azaldığı belirlenmiştir. Çalışmanın kalitatif bulguları da kantitatif bulguları destekler niteliktedir.
Çalışma sonucuna göre, mastektomi olan meme kanserli kadınlarda ağrı şiddetini azaltmada ve yaşam kalitesini arttırmada ayak masajı uygulamasının arttırılması ve yaygınlaştırılması önerilmektedir.

Abstract:
Pain after mastectomy is one of the most common problems experienced by women with breast cancer. This study, which was conducted in two phases as randomized controlled and qualitative, aimed to identify the effect of foot massage applied in totally six sessions, two times a week for 30 minutes on two feet to women with breast cancer who underwent mastectomy on the severity of upper extremity pain and quality of life. 
The quantitative phase of the study was conducted with 44 patients, 22 control and 22 intervention group, who were selected using simple randomization from an Oncology polyclinic in a city center. Ethical committee approval, participants' informed consent, and permission from the institution were obtained for the study. Data were collected through the Visual Analogue Scale (VAS) and Quality of Life Scale EORTC QLQ-C30 (Version 3). The participants in the Intervention Group received foot massage for 30 minutes in 6 sessions in total (15 minutes on each foot). The control group participants did not receive any interventions apart from the standard care. The qualitative phase of the study that included semi-structured interview forms was conducted prior to the first follow-up with the participants in the intervention and control group and at the end of the application at the sixth follow-up in the intervention group. The data were analyzed using Student's t-test, Mann Whitney U test, Chi-Square test, Fisher Exact test, and Paired t-test. p<0.05 was accepted as statistically significant for the comparisons. 
The individuals in the intervention and control groups were found to be  similar in terms of their descriptive and disease and pain-related features. Compared to the control group, VAS pain mean scores of the intervention group were found to decrease significantly in the 1st, 4th, 5th, and 6th follow-ups. In addition, in terms of the changes in time, there was an increase in the quality of life of the general health state sub-scale, functional health state sub-scale roles and mental functions of the intervention group in comparison to the control group; however, there was a significant decrease in the symptoms sub-scales of fatigue, pain, and sleeplessness symptoms in comparison to the control group. The qualitative findings of the study support the quantitative findings.
In conclusion, the results of the present study showed thatthe practice of foot massage is recommended to be increased and made widespread for women with breast cancer who receive mastectomy in order to decrease pain and increase the quality of life.