Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı almış çocukların ebeveynlerinde otizm spektrum bozukluğu belirtilerinin incelenmesi
Investigation of autism spectrum disorder symptoms in parents of children diagnosed with attention deficit/hyperactivity disorder
Yazar: MEHMET CAN UYAR
Danışman: PROF. DR. CANAN TANIDIR
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanısı olan bireylerde sosyal ve iletişimsel yetersizlikler birçok çalışmada gösterilmiştir. Bu çalışmanın amacı DEHB tanısı olan çocukların ebeveynlerini, DEHB ve otizm belirtileri dışında diğer nedenlerle başvuran ya da takip edilen çocukların ebeveynleri ile otizm belirti düzeyi açısından karşılaştırmaktır. Ayrıca DEHB ölçek şiddeti arttıkça OSB belirti şiddeti artmakta mıdır araştırılmıştır. 
Çalışmamızda sosyo-demografik verileri incelemek amacıyla çalışmacılar tarafından hazırlanmış olan "Kişisel Bilgi Formu", otizm belirtilerini ölçmek için ''Otizm Anketi'' ve DEHB belirtilerini ölçmek için ''Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği" kullanılmıştır. Çalışmaya özel bir çocuk psikiyatrisi kliniğinde muayene edilen ve takip edilen DEHB tanısı almış 66 çocuğun ebeveyni ile kontrol grubu olarak da DEHB ve otizm tanısı olmayan başka psikopatoloji sebebi ile takip edilen ya da başka belirtiler nedeniyle kliniğe başvurmuş 66 çocuğun ebeveyni dâhil edilmiştir. 
Araştırmamız sonucunda DEHB tanılı çocukların ebeveynlerinde kontrol grubu ebeveynlerine göre OSB belirti düzeyi açısından anlamlı bir fark bulunmamıştır. DEHB tanılı çocuğa sahip ebeveyn grubunda, otizm ölçeği iletişim puanları ile DEHB ölçek puanları arasında anlamlı pozitif bir korelasyon bulunmuştur. DEHB tanılı çocuğu olan ebeveyn grubunun DEHB öz bildirim ölçek puanları kontrol grubu ebeveyn DEHB öz bildirim ölçek puanlarından anlamlı derecede yüksek olarak bulunmuştur. Hem DEHB tanılı çocuğa sahip ebeveyn grubunun kendi içinde hem de tüm katılımcılar açısından bakıldığında, psikiyatrik tanısı olduğunu veya psikolojik destek aldığını bildiren katılımcıların DEHB öz bildirim ölçek puanlarının, herhangi bir psikiyatrik hastalık veya psikolojik destek alma durumu bildirmeyen katılımcıların DEHB öz bildirim ölçek puanlarına göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur. 
Sonuç olarak DEHB tanılı çocukların ebeveynlerindeki sosyal ve iletişimsel becerileri ve otizm belirtilerini inceleyen daha geniş örneklemli çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Many studies have shown that individuals diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) exhibit social and communicative deficiencies. The aim of this study is to compare the parents of children diagnosed with ADHD with the parents of children who are seen for other reasons or are being followed up for other issues, in terms of autism symptom levels. Additionally, it examines whether the severity of ADHD symptoms correlates with the severity of autism spectrum disorder (ASD) symptoms.
            In our study, socio-demographic data was collected using a "Personal Information Form" prepared by the researchers, autism symptoms were measured using the "Autism Questionnaire," and ADHD symptoms were measured using the "Adult Attention Deficit Hyperactivity Disorder Self-Report Scale." The study included 66 parents of children diagnosed with ADHD who were examined and followed up in a specialized child psychiatry clinic, as well as a control group of 66 parents of children without ADHD or autism diagnoses but who were seen for other psychopathologies or symptoms.
            Our research found no significant difference in ASD symptom levels between the parents of children with ADHD and the control group parents. However, there was a significant positive correlation between the autism scale communication scores and the ADHD scale scores in the parent group with children diagnosed with ADHD. The ADHD self-report scale scores of parents with children diagnosed with ADHD were significantly higher than those of the control group parents. Among both the parents of children with ADHD and all participants, those who reported having a psychiatric diagnosis or receiving psychological support had significantly higher ADHD self-report scale scores compared to those who did not report any psychiatric illness or psychological support.
             In conclusion, there is a need for larger-scale studies examining the social and communicative skills and autism symptoms in parents of children diagnosed with ADHD.