Fransa'daki ortaokullarda vatandaşlık eğitiminin incelenmesi
The study of the citizenship education in secondary schools in France
Yazar: İLYAS KARA
Danışman: PROF. DR. CEMİL ÖZTÜRK ; DOÇ. DR. AHMET KATILMIŞ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education ; Fransa = France ; Ortaokullar = Secondary schools ; Vatandaşlık = Citizenship ; Vatandaşlık eğitimi = Citizenship education

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Fransa'daki ortaokullarda vatandaşlık eğitimini incelemektir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerine uygun olarak tasarlanmış olup, araştırmanın bulguları doküman incelemesi, görüşme ve gözlem aracılığıyla elde edilmiştir. Araştırma kapsamında Fransa'daki ortaokullarda okutulmakta olan ahlak ve vatandaşlık eğitimi dersi öğretim programı ve ders kitapları incelenmiş, Fransa'nın farklı şehirlerindeki ortaokullarda görev yapan ve vatandaşlık eğitimi derslerinden sorumlu olan dokuz tarih coğrafya öğretmeniyle görüşme yapılmıştır. Ayrıca görüşme yapılan öğretmenlerin vatandaşlık eğitimi derslerinde birer saat gözlem yapılmıştır. Araştırmanın verileri 2021/2022 eğitim-öğretim yılında toplanmış, verilerin analizinde betimsel analiz ve içerik analizi teknikleri kullanılmıştır. Bulgular incelendiğinde ahlak ve vatandaşlık eğitimi öğretim programında; kendini tanıyan, diğerlerine saygılı, toplumsal düzeni koruyan, eleştirel düşünen, doğru bilgiye erişebilen, hak ve sorumluluklarının bilincinde, cumhuriyetin ilke ve değerlerini özümsemiş, vatandaşlık kültürüne sahip, laik bireylerin yetiştirilmesinin amaçlandığı görülmüştür. Ders kitaplarının, ders kitaplarında ve programda yer alan değerlerin aynı amaca yönelik olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin vatandaşlık eğitimine yönelik beklentilerinin de aynı doğrultuda olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretim programında öğrenciyi aktif kılan ve öğrencide tartışma kültürü oluşturacak öğretim yöntem ve tekniklerinin önerildiği, öğretmenlerin derslerinde genellikle bu tür yöntem ve teknikleri kullandığı görülmüştür. Öğretim programında eğitim durumlarına ve değerlendirmeye yönelik bilgilere yer verilmediği, programın detaylı olmadığı, tekrarlara yer verildiği, öğretmenlerin öğretim programını yeterli görmediği sonucuna ulaşılmıştır. Ders kitaplarında yer alan yazılı ve görsel öğelerin en fazla Vatandaşlık kategorisine; en az ise Avrupa Kimliği ve Kültürü kategorisine yönelik olduğu görülmüştür. Vatandaşlık eğitiminde; dersin işleniş biçimi, tercih edilen öğretim yöntem ve teknikleri, aile, öğretmen gibi unsurların etkili olduğunu belirten öğretmenler vatandaşlık eğitimi kapsamında, öğrenci delege seçimleri gibi demokrasi bilincini ve sorumluluk duygusunu geliştiren çeşitli ders dışı etkinliklerin yapıldığını ifade etmiştir. Öğrencilerin ahlak ve vatandaşlık eğitimi dersini önemsemedikleri görülmüştür. Vatandaşlık eğitimiyle ilgili değerlendirmenin daha çok sınıf içi performansın değerlendirilmesi, araştırma ödevi, sunumlar, lise bitirme sınavı (BAC) ve ulusal bitirme diploması (Brevet) şeklinde yapıldığı tespit edilmiştir. Ahlak ve vatandaşlık eğitimi dersine ayrılan sürenin yeterli bulmayan öğretmenler, bu dersin süre bakımından tarih coğrafya dersinden tamamen bağımsız planlanması gerektiğini düşünmektedir. Katılımcılar ders kitaplarının genel anlamda yeterli olduğunu ancak güncellenmesi ve tarih coğrafya ders kitaplarından ayrı olarak düzenlenmesi gerektiğini düşünmektedir. Öğretmenler verilen vatandaşlık eğitimini amaçlarına ulaşması ve yabancıların topluma uyumu gibi açılardan yeterli görmemektedir.

Anahtar Kelimeler: Fransa, ortaokul, ahlak ve vatandaşlık eğitimi, öğretim programı, ders kitapları, tarih coğrafya öğretmenleri

Abstract:
The aim of this research is to examine citizenship education in secondary schools in France. The research was designed in accordance with qualitative research methods, and the findings of the research were obtained through document analysis, interview and observation. Within the scope of the research, the curriculum and textbooks of the moral and citizenship education course taught in secondary schools in France were examined, and interviews were conducted with nine history and geography teachers who work in secondary schools in different cities of France and are responsible for citizenship education courses. In addition, one hour of observation was made in the citizenship education lessons of the interviewed teachers. The data of the research were collected in the 2021/2022 academic year, and descriptive analysis and content analysis techniques were used in the analysis of the data. When the findings are examined, in the moral and citizenship education curriculum; It has been seen that the aim is to raise secular individuals who know themselves, respect others, protect the social order, think critically, have access to accurate information, are aware of their rights and responsibilities, have internalized the principles and values of the republic, have a culture of citizenship. It has been determined that the textbooks are for the same purpose with the values in the textbooks and the program. It has been concluded that the expectations of the teachers towards citizenship education are in the same direction. It has been observed that teaching methods and techniques that will make the student active and create a culture of discussion in the curriculum are suggested and teachers generally use such methods and techniques in their lessons. It was concluded that the curriculum did not include information about educational status and evaluation, the curriculum was not detailed, repetitions were included, and the teachers did not find the curriculum sufficient. It has been observed that the written and visual items in the textbooks are mostly for the Citizenship category and the least for the European Identity and Culture category. In citizenship education; Stating that the way the lesson is taught, preferred teaching methods and techniques, family and teachers are effective, the teachers stated that various extracurricular activities are carried out within the scope of citizenship education, such as student delegate elections, that improve democracy awareness and sense of responsibility. It was observed that the students did not care about the moral and citizenship education course. It has been determined that the evaluation of citizenship education is mostly done in the form of evaluation of classroom performance, research paper, presentations, high school leaving exam (BAC) and national graduation diploma (Brevet). Teachers who do not have enough time allocated to the moral and citizenship education course think that this course should be planned completely independent of the history and geography course in terms of duration. Participants think that the textbooks are sufficient in general, but they should be updated and arranged separately from the history and geography textbooks. Teachers do not see the citizenship education given as sufficient in terms of reaching their goals and adaptation of foreigners to society.

Keywords: France, secondary school, moral and citizenship education, curriculum, textbooks, history and geography teachers