Suriyeli mülteci çocuk ve ergenlerde travma ve travma sonrası stres bozukluğu: Sosyodemografik özelliklerin etkisi ve risk faktörleri
Trauma and post-traumatic stress disorder in Syrian refugee children and adolescents: The effect of sociodemographic characteristics and risk factors
Yazar: FATMA BAKIR
Danışman: PROF. DR. CİHAD DEMİRLİ ; PROF. DR. OYA ÖZKARDAŞ
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile Danışmanlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı / Aile Danışmanlığı ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Mülteciler = Refugees ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Stres = Stress ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Suriyeliler = Syrians ; Travma = Trauma ; Uluslararası göç = International migration ; Ölçekler = Scales

Özet:
Suriye Savaşı onuncu yılına girerken derin bir insani krize yol açmış ve milyonlarca insanı göçe zorlamıştır. Bu araştırma, Suriyeli mülteci çocuk ve ergenlerde savaş ve savaş dışı farklı türde travma yaşantılarının kapsamını; travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ve genel ruh sağlığı problemlerinin yaygınlığını, sosyodemografik özelliklere göre karşılaştırılmasını, ekolojik model çerçevesinde olası risk faktörlerinin  belirlenmesini amaçlamıştır. Araştırmanın  örneklemi 11-17 yaş arası 675 çocuk ve ergenden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri, Kişisel Bilgi Formu, Savaş Travması Olayları Kontrol Listesi (W-TECh), Kaliforniya Üniversitesi Travma Sonrası Stres Bozukluğu Reaksiyon İndeksi (UCLA PTSD Reaction Index), TSSB  Ölçeği, Güç ve Güçlükler  Anketi (SDQ), Ergenler için Çok Kültürlü Olaylar Ölçeği (M.E.S.A), Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlılık Ölçeği (CYRM-28) kullanılarak ölçülmüştür. Katılımcıların 672'sinin (% 99.6) en az bir travmatik olay yaşadığı görülmektedir. 151 çocuğun (%22.4) DSM V'e göre TSSB için tanı kriterlerini karşıladığı, 145 çocuğun (%21.6) klinik düzeyde genel ruh sağlığı problemlerinde (toplam güçlük puanı) eşik değerin üzerinde puan aldığı görülmektedir. Travmatik olaylara maruz kalma, içselleştirme sorunları, aile içi çatışmalar ve aile sorunları yaşam olayları TSSB'yi anlamlı şekilde yordamıştır. Suriyeli mülteci çocuk ve ergenlerin  maruz kaldığı savaşın ve farklı türde travmaların etkisini sürdürdüğü görülmektedir. Travma Sonrası Stres Bozukluğunun bireyin ve ailesinin özelliklerini içeren farklı alanlarda ortaya çıkan yordayıcı etkisiyle ilgili bu sonuçlar, gelecekte tasarlanacak psikolojik müdahale çalışmalarında, bu faktörlerin de içinde bulunduğu çok yönlü bir müdahaleden yararlanılması ve katılımcıların süreç içerisinde olumsuz etkilenen işlevlerini, yaşamlarının erken dönemlerinde tekrar kazanmaları için önem teşkil etmektedir.

Abstract:
The Syrian War has caused a deep humanitarian crisis and forced many people to migrate. This study aims to establish the extent of traumatic experiences related to the war and different type of  traumatic experiences  which are not related to war-trauma among Syrian refugee children and adolescents, the prevalence of post-traumatic stress disorder (PTSD) and general mental health problems, comparing this prevalence based on socio-demographic characteristics and determining the possible risk factors within the framework of the ecological model. The sample of the study consists of 675 children and adolescents between the ages of 11-17. Personal Information Form, War-Traumatic Events Checklist (W-TECh), University of California at Los Angeles Post-Traumatic Stress Disorder Reaction Index  (UCLA PTSD RI),  PTSD Scale, Multicultural Events Scale for Adolescents (M.E.S.A), Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ), Child and Youth Resilience Scale (CYRM-28) were used. It was observed that almost all the 672 participants (99.6%) experienced at least one traumatic event. 151 children (22.4%) met possible the diagnostic criteria for PTSD, and 145 children (21.6%) scored above the cut off for general mental health problems (total difficulty score). Exposure to traumatic events, internalization problems, family conflict and family trouble life events significantly predicted PTSD. It is seen that the effect of the war and different types of traumas continue to have impact on Syrian refugee children and adolescents.  PTSD is predicted by different risk factors from different domains including the characteristics of the child and family. Thus, future interventions should take these factors into account along with the unique circumstances of the refugees in Turkey while utilising a multifaceted intervention to mitigate the effects of traumatic events so that the participants can regain their functions which have been impacted negatively at an early stage of their lives.