2003 yılı itibariyle Türk sağlık sisteminde dönüşüm programı
Transformation of Turkish health system since the year 2003
Yazar: MUSTAFA CAN
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR KENAN GÜL
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Sağlık = Health ; Sağlık Dönüşüm Programı = Health Transformation Program ; Sağlık politikası = Health policy ; Sağlığın sosyal belirleyicileri = Social determinants of health

Özet:
Sağlık, insan yaşamının en önemli ve vazgeçilmez kaynağıdır. Sağlık, yalnızca tıbbi tedavi yöntemleri ve bireysel çabalarla elde edilmemekte, kamu hizmet ve politikaları, sosyoekonomik etkenler de sağlığın belirleyicileri olmaktadır. Devletler ve politika yapıcılar, sağlığın sosyal olgularını da değerlendirerek sosyal tıp olarak nitelenebilecek bir anlayışla sağlık politikalarını oluşturmaktadır. Sağlık politikalarının belirlenme süreci, son yüzyılda görülen demokratik yönetim anlayışı ve kamuoyu beklentileri, sağlığın finansmanı için kaynak arayışları sonucu ulusal ve uluslararası aktörlerin de katılımıyla şekillenmektedir. Sağlık hizmetleri 1980'li yıllara kadar Türkiye'de tedavi edici, eğitim ve araştırma hizmetleri olarak sunulmuştur. Savaşlara bağlı göç ve sosyoekonomik koşullar, dünya genelinde salgın hastalıklara neden olmuş bu sebeple toplum sağlığını korumak için koruyucu sağlık politikaları geliştirilmeye başlanmıştır. Sağladıkları kredilerle ülkelerin sağlık politikalarında etkin rol oynamaya başlayan Dünya Sağlık Örgütü ve Dünya Bankası gibi uluslararası örgütler, sağlıkta dönüşüm projeleri üzerinden destek vermiş ve bu sebeple kendi kurallarına koyarak sağlık politikasının belirlenmesinde finansal bir etken oluşturmuşlardır. Bu örgütler, reform niteliğinde geliştirdikleri formülasyonlarının Türkiye'de de uygulanabilmesi için birçok projeyi desteklemiş, düzenledikleri kongrelerle kamuoyunu da ikna ederek politikaların gündeme gelmesini sağlamışlardır. Bu bakımdan devletin dışındaki uluslararası aktörler olarak Türk sağlık sistemi ve sağlık politikalarının belirleyici unsurları olmuşlardır. Bunun sonucu olarak Türkiye'deki sağlık sisteminde bir reform yapılması gerekliliği oluşmuş, son dönem olarak nitelenebilecek 2003 yılı ve sonrasında kapsamlı bir dönüşüm programı hazırlanarak uygulamaya konulmuştur. Bu çalışmada, Sağlıkta Dönüşümün Programı'nın sağlık sistemine olduğu kadar toplum üzerindeki etkilerine de ulaşabilmek için Türkiye'de sağlık sisteminin bu süreçteki gelişimi incelenerek, yapısal ve ekonomik etkileri değerlendirilmiştir.

Abstract:
Health is the most important and indispensable resource of human life. Health is not only achieved through medical treatment methods and individual efforts; public services and policies and socioeconomic factors are also determinants of health. States and policymakers formulate health policies with an understanding that can be characterized as social medicine by evaluating the social phenomena of health. The process of determining health policies is shaped by the participation of national and international actors due to the democratic governance approach, public expectations seen in the last century, and the search for resources for financing health. Until the 1980s, health services in Turkey were provided as curative, education, and research services. Migration due to wars and socioeconomic conditions caused epidemics worldwide, so preventive health policies were developed to protect public health. International organizations such as the World Health Organization and the World Bank, which have started to play an active role in the health policies of countries with the loans they provide, have provided support through health transformation projects and have therefore created a financial factor in determining health policy by setting their own rules. These organizations have supported many projects to implement their reform formulations in Turkey and have persuaded public opinion through the congresses they have organized to bring the policies to the agenda. In this respect, international actors outside the state have become the determining elements of the Turkish health system and health policies. As a result, there was a need for reform in the health system in Turkey, and a comprehensive transformation program was prepared and put into practice in 2003 and afterward, which can be described as the last period. In this study, to determine the effects of the Health Transformation Program on the health system and society, the development of the health system in Turkey during this process is examined, and its structural and economic effects are evaluated.