Yer altı metro istasyonlarındaki yolculu alanların kullanıcı konforu açısından değerlendirilmesi: Kadıköy istasyonu ve Kartal istasyonu örneği
Evaluation of the passenger areas in underground subway stations in terms of user comfort: The samples of Kadıköy station and Kartal staion
Yazar: DİDEM AKTOP MADEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERKAN AVLAR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Hafif raylı sistemler = Light rail systems

Özet:
Günümüzde hızlı kentleşme ve buna bağlı olarak ortaya çıkan ulaşım sorunları toplu ulaşım sistemlerini gündeme getirmiş, kent içi raylı sistemler tercih edilmeye başlanmıştır. Kent içi raylı sistemlerin en yüksek yolcu kapasitesine sahip olan türü metrolardır. Metro hatları yoğun yapılaşma, kamulaştırma sorunları ve yetersiz ulaşım ağı gibi sebeplerle çoğunlukla yer altında tesis edilmektedir. İstanbul gibi metropol niteliği kazanmış büyük kentlerde, zaman ve mekân yetersizliği metro kullanımına olan talebi arttırmaktadır.
Yer altı metro hatları, yüzeyden kopuk olarak karanlık tünellerde yapılan bir yolculuğu gerektirmektedir. İnsanların metroya erişimi yer altı metro istasyonları ile sağlanmaktadır. Bir yer altı metro istasyonunun mimari biçimlenişinde, istasyonun konumu, istasyon zemininin jeolojik yapısı, istasyonun tahmini yolcu sayısı, istasyonun yapım yöntemi ve istasyonun boyutu etkendir. Bu etkenlerin yanısıra istasyon yapısını oluşturan mekânlar ile ilgili tasarım kuralları bulunmaktadır. İstasyon girişleri, yatay dolaşım alanları, düşey dolaşım elemanları, bilet holü (konkors), peron (platform) ve yardımcı mekânlar bir istasyon yapısını oluşturan mekânlardır. Bu mekânların biçimlenişinde ve boyutlandırılmasında tasarım kurallarından yararlanılmaktadır.
Yerin altında karanlık tünellerde yapılan bir yolculuk, insanlarda fiziksel ve psikolojik olarak olumsuzluklara yol açabilir. Metro istasyonlarının konforlu olması, keyifli ve güvenli bir metro yolculuğu sağlayacaktır. İstasyon yapılarındaki yolculu alanlar, kullanıcı gereksinmelerine göre ortaya çıkmış kullanıcı konfor ölçütlerine uygun olarak tasarlanmakta ve inşa edilmektedir. Tezin ana konusu olan kullanıcı konfor ölçütleri güvenlik ile ölçütler, görsel konfor ile ilgili ölçütler, ısıl konfor ve hava niteliği ile ilgili ölçütler, işitsel konfor ile ilgili ölçütler, mekânsal konfor ile ilgili ölçütler, yönlendirme, bilgilendirme ve uyarı sistemleri ile ilgili ölçütlerdir. 
Kadıköy-Kaynarca/Tavşantepe Metro Hattı, İstanbul'da Anadolu Yakası'nın ilk metrosu olma özelliğini taşımaktadır. Hat, 2012 yılında işletmeye açılmış olması sebebiyle en güncel metro istasyonu örneklerine sahiptir. Bu tez kapsamında, "Kadıköy İstasyonu" ve "Kartal İstasyonu"ndaki yolculu alanlar incelenmekte ve değerlendirilmektedir. Tasarım kuralları ve kullanıcı konfor ölçütlerine büyük oranda uyularak tasarlanmış istasyon yapılarının, yerinde yapılan anket çalışmaları ile kullanıcılar tarafından değerlendirilmesi sağlanmıştır. İstanbul'da yapılacak olan yeni metro istasyonlarının daha konforlu olmasını sağlamak için, kullanıcı değerlendirmeleri ve yerinde yapılan tespitler sonucu öneriler getirilmiştir.

Abstract:
Nowadays, the rapid urbanization and transportation problems that arise accordingly has raised public transport systems, urban rail systems have begun to be preferred. The type with the highest passenger capacity of the urban rail systems is the subways. Subway lines are often installed underground mainly due to intensive construction, expropriation problems and inadequate transportation network. In metropolitan cities like Istanbul, the inadequacy of time and space increases the demand for the use of metro.
Underground subway lines require a journey in the dark tunnels that are broken off the surface. Access to subway is provided by underground subway stations. In an architectural configuration of an underground subway station, the station's location, the geological structure of the station's ground, the estimated number of passengers in the station, the method of construction of the station and the size of the station are the factors. In addition to these factors, there are design rules related to the places that make up the station structure. Station entrances, horizontal circulation spaces, vertical circulation elements, ticket halls (conkors), platform and auxiliary spaces are the places that constitute a station structure. Design rules are used in shaping and dimensioning of these spaces.
A journey through dark tunnels underground can lead to physical and psychological negativities in humans. The comfort of the subway stations will provide a pleasant and safe underground journey. The passenger areas of the station constructions are designed and constructed in accordance with user comfort criteria, which is based on user requirements. User comfort criteria, which is the main topic of the thesis, are criteria related to safety, criteria related to visual comfort, criteria related to thermal comfort and air quality, criteria related to auditory comfort, criteria related to spatial comfort, criteria related to guidance, information and warning systems.
Kadıköy-Kaynarca/Tavşantepe Subway Line is the first subway of the Anatolian Side in İstanbul. Because of the line was opened in 2012, it has the most up to date examples of subway stations. Within the scope of this thesis, the passenger areas in "Kadıköy Station" and "Kartal Station" are examined and evaluated. The stations, designed in compliance with the design rules and the user comfort criteria, has been evaluated by the users with on-site survey studies.
In order to ensure that the new subway stations to be built in İstanbul are more comfortable, suggestions have been made as a result of user evaluations and on-site determinations.