Bireysel emeklilik sistemi ile makroekonomik dinamikler arasındaki ilişki: Türkiye örneği
Investigation of the relationship between the private pension system and selected macroeconomic dynamics: The example of Turkey
Yazar: FARUK MERCAN
Danışman: DOÇ. DR. UĞUR UZUN
Artvin Çoruh Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: ADF durağanlık testi = ADF stationary test ; Bireysel emeklilik = Individual retirement ; Emeklilik sistemi = Pension system ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Makroekonomi = Macroeconomy ; Makroekonomik faktörler = Macroeconomic factors ; Makroekonomik politikalar = Macroeconomic policies ; Sosyal güvenlik sistemleri = Social security systems ; Türkiye = Türkiye ; Özel emeklilik = Private pension

Özet:
Bu çalışma kapsamında, bireysel emeklilik sistemi parametrelerinden toplam katılımcı
sayısı, toplam fon tutarı, toplam katkı payı tutarı, toplam sözleşme ve sertifika sayısı,
makroekonomik göstergelerden BİST 100 pay endeksi, döviz kuru (Dolar/TL), altın fiyatı,
TÜFE ve kısa vadeli faiz oranı değişkenleri arasındaki ilişki incelenmektedir. Çalışmada
Ocak 2010 – Aralık 2020 arası dönem dikkate alınırken aylık veri seti kullanılmıştır.
Değişkenler arası ilişki, veri setinin özelliklerine uygun yöntemler aracılığıyla irdelenmiştir.
Bu bağlamda analize dâhil edilen bağımlı ve bağımsız değişkenlerin öncelikle ADF Birim
Kök Testi ile durağanlıkları test edilmiştir. Tüm değişken serilerinin seviyelerinde durağan
olmadıkları ve birim kök içerdikleri tespit edilirken serilerin birinci farkı alındığında ise
durağan hale geldikleri belirlenmiştir. İkinci kısımda ise yapısal kırılmayı test eden Fourier
ADF Birim Kök Testi (Enders & Lee, 2012) ile serilerin birim kök içerip içermediğine
bakılmış, bağımlı ve bağımsız tüm değişkenlerde Fourier ADF Birim Kök Testine (Enders
& Lee, 2012) göre H0 hipotezinin reddedilemeyeceği, serilerin birim kök içerdiği sonucuna
ulaşılmıştır. Trigonometrik değişkenlerin anlamlılıkları incelendiğinde ise trigonometrik
değişkenlerin anlamsız olduğu tespit edilmiştir. Daha sonraki adımda Eşbütünleşme testine
geçilmiş birinci adımda Var modeli kurularak uygun gecikme uzunluğu belirlenmiştir, ikinci
adımda ise Banerje et al (2017) Fourier ADL Eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Test
sonucunda H0 hipotezi (Eşbütünleşme yoktur) reddedilmiş, Eşbütünleşme vardır sonucuna
ulaşılmıştır. Son adımda ise FMOLS, DOLS, CCR yöntemleri ile uzun dönem katsayılarının
tahmini yapılmıştır. Uzun dönemli kovaryans tahmininde Nevey-West bant genişliği
kullanılmış ve öncül gecikme uzunlukları Schwarz bilgi kriterine göre maksimum 3 olarak
alınmış katsayıların anlamlı olduğu görülmüştür. Sonuç olarak çalışma kapsamına dâhil
edilen bireysel emeklilik sistemi göstergeleri ile makroekonomik parametreler arasında
genel olarak çeşitli düzeylerde uzun dönemli ilişki tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Bireysel Emeklilik Sistemi, Otomatik Katılım, Birim Kök, Eşbütünleşme, Özel Emeklilik Sistemi.

Abstract:
Within the scope of this study, the total number of participants, total fund amount, total
contribution amount, the total number of contracts and certificates; The relationship between
Bist 100, dollar, gold, CPI, and short-term interest rate variables, which are macroeconomic
parameters, is examined. In the study, a 10-year, monthly data set between January 2010 and
December 2020 was taken into account. Various analyzes were made considering the
relationship between variables and the characteristics of the data set. In this context, the
stationarity of the variables was tested with the ADF Unit Root Test on the dependent and
independent variables covering the period 2010M1-2020M12. All values were found to be
stationary at 1%, 5%, and 10% significance levels, respectively. It contains unit roots at all
series levels. In the second part, with the Fourier ADF Unit Root Test (Enders & Lee, 2012),
which tests the structural break, it was checked whether it contains a serial unit root.
stemmed from the presence of root. It has been concluded that the H0 hypothesis cannot be
rejected in terms of the significance hypotheses of the trigonometric variables, and the
trigonometric variables are meaningless. In the next step, the cointegration test was started,
in the first step, the Var model was established and the appropriate lag length was tested,
and in the second step, Banerje et al (2017) Fourier ADL cointegration test was applied. As
a result of the test, the H0 hypothesis (no cointegration) was rejected, and it was concluded
that there is cointegration. In the last step, the long-term coefficients were estimated using
the FMOLS, DOLS, CCR methods. Nevey-West bandwidth was used in the long-term
covariance estimation and the coefficients were found to be significant, with the antecedent
lag lengths taken as a maximum of 3 in the Schwarz information criterion. As a result,
included in the study a long-term relationship at various levels has been determined between
the private pension system indicators and the macroeconomic parameters.

Keywords: Private Pension System, Automatic Enrollment, Unit Root, Cointegration, Individual Pension Systems.