Mülteci çocukların psikolojik sağlamlıkları ve kültürlenme stratejileri
Psychological resilience and acculturation strategies of refugee children
Yazar: FARUK BOZDAĞ
Danışman: PROF. DR. FİLİZ BİLGE
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aidiyet = Belonging ; Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Kültürleşme = Acculturation ; Mülteciler = Refugees ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Sosyal temas = Social contact ; Suriyeliler = Syrians ; Umut = Hope ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Suriyeli mülteci çocukların (11-18 yaş) psikolojik sağlamlıkları ve kültürlenme stratejilerinin (ayrışma, bütünleşme, asimilasyon ve marjinalleşme) incelendiği bu araştırmada karma yöntemlerden biri olan yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, nicel verilerin toplandığı 957 Suriyeli mülteci çocuk ile nitel verilerin toplandığı Suriyeli mülteci çocuklarla çalışma deneyimi olan altı kişiden oluşmuştur. Veri toplama aracı olarak  "Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği-12", "Vancouver Kültürlenme İndeksi", "Sosyal Temas Ölçeği-R","Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği","Okula Aidiyet Alt Ölçeği","Genel Öz Yeterlik Ölçeği", "Çocuklarda Umut Ölçeği", "Türkçe Yeterlik Düzeyi Anketi" ve "Kişisel Bilgi Formu" ile odak grup görüşmesi için hazırlanan "Görüşme Formu"kullanılmıştır. Veri toplama araçlarından  "Vancouver Kültürlenme İndeksi" Türkçe ve Arapçaya; "Sosyal Temas Ölçeği-R" ile "Okula Aidiyet Alt Ölçeği" ise Arapçaya uyarlanmıştır. Araştırmanın sonucuna göre Suriyeli mülteci çocukların umut, aileden algılanan sosyal destek, sosyal temas sıklığı ve okula aidiyet düzeyleri arttıkça psikolojik sağlamlık düzeyleri de artmaktadır. Bütünleşme stratejisi referans kategori olarak alındığında; sosyal temas niteliği, sosyal temas sıklığı, arkadaştan algılanan sosyal destek ve umut düzeyi azaldıkça, özel birinden algılanan sosyal destek düzeyi ise yükseldikçe Suriyeli mülteci çocuklar, ayrışma stratejisini kullanmaktadırlar. Arkadaştan algılanan sosyal destek, aileden algılanan sosyal destek ve umut düzeyi düştükçe, sosyal temas sıklığı ise yükseldikçe Suriyeli mülteci çocuklar asimilasyon stratejisini; umut, sosyal temas niteliği, aileden algılanan sosyal destek ve okula aidiyet düzeyi düştükçe Suriyeli mülteci çocuklar marjinalleşme stratejisini tercih etmektedir. Araştırmanın nitel verileri de bu sonuçları desteklemektedir. Araştırmada elde edilen bulgular, alanyazın çerçevesinde tartışılmış; araştırmacı, uygulayıcı ve politika yapıcılara yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.

Anahtar sözcükler: zorunlu göç, kültürlenme stratejileri, psikolojik sağlamlık, umut, algılanan sosyal destek, sosyal temas, okula aidiyet

Abstract:
The aim of the study was to examine the psychological resilience of the Syrian refugee children (11-18 ages) and their acculturation strategies.The quantitative data were collected from 957 Syrian refugee children and the qualitative data were collected from six people having working experience with Syrian refugee children. "Child and Youth Resilience Measure-12", "Vancouver Index of Acculturation", "Social Contact Scale-R", "Multidimensional Scale of Perceived Social Support", "Sense of School Belonging Subscale", General Self-Efficacy Scale", "Children's Hope Scale", and "Turkish Proficiency Level Questionnaire" were used in data collection process. "Vancouver Index of Acculturation" was adapted to Turkish and Arabic, "Social Contact Scale-R" and "Sense of School Belonging Subscale" were adapted to Arabic. The results of the research showed that high level of hope, perceived social support from family, quantity of social contact and sense of school belonging increased the psychological resilience of the Syrian refugee children. When the integration strategy was taken as a reference category, Syrian refugee children with low quality and quantity of social contact, low perceived social support from friends and low hope level, and high perceived social support from significant others use separation strategy. Syrian refugee children with the low perceived social support from friends and family, and low hope level and high quantity of social contact prefere assimilation. Syrian refugee children with the low hope level, low quality of social contact, low perceived social support from family and low sense of school belonging level prefere marginalization. Additonally, the qualitative findings of the study supported the quantitative results.

Keywords: forced migration, acculturation strategies, psychological resilience, hope, perceived social support, social contact, sense of school belonging