Türk imalat endüstrilerinde araştırma geliştirme harcamalarının belirleyenleri
The determinants of research and development activities in turkish manufacturing industries
Yazar: TUĞBA KOŞAL
Danışman: DOÇ. DR. BURAK GÜNALP
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Araştırma-geliştirme = Research-development ; Teknoloji = Technology ; Yenilik = Innovation

Özet:
Küreselleşme; firmaları, endüstrileri ve ülkeleri yoğun ve dinamik bir rekabet ortamında faaliyetlerini sürdürmeye zorlamaktadır. Böyle bir ortamda yenilik; firmalar, endüstriler ve ülkeler için rekabet üstünlüğü elde etmenin önemli bir aracıdır. Yeniliğin en önemli aracı ise Ar-Ge faaliyetleridir. Bu çalışma; önemli bir rekabet aracı olarak ekonomik büyüme ve kalkınma için yaşamsal öneme sahip Ar-Ge faaliyetlerinin gerisindeki dinamiklerin tespit etmeyi amaçlamaktadır.Bu amaç doğrultusunda çalışmada TÜİK panel veri seti kullanılarak 1993?1999 yılları arasında dört haneli 66 Türk imalat endüstrisi için Ar-Ge harcamaları denklemi oluşturulmuş ve denklem hem en küçük kareler yöntemi, hem de panel veri tekniklerinden rassal etki modeli kullanılarak tahmin edilmiştir. Ar-Ge harcamaları denkleminde, yoğunlaşma oranının göstergesi olarak Herfindahl indeksi, indeksin karesi, endüstri fiyat-maliyet marjı, reklâm yoğunluğu, minimum etkin ölçek, mutlak sermaye ihtiyacı, endüstri büyüme oranı, ithalat yoğunluğu, ihracat yoğunluğu, endüstri büyüklüğünün logaritması ve teknolojik fırsatlar kukla değişkenleri açıklayıcı değişkenler olarak kullanılmıştır.Çalışmanın en çarpıcı sonucu, Türk imalat endüstrilerinde yoğunlaşma ve Ar-Ge harcamaları arasında bir ters-U ilişkisinin tespit edilmiş olmasıdır. Yoğunlaşma oranı yaklaşık %20 seviyesindeyken Ar-Ge harcamaları maksimuma ulaşmaktadır. Ayrıca, mutlak sermaye ihtiyacı ve teknolojik fırsatlar değişkenlerinin Ar-Ge harcamaları üzerinde oldukça anlamlı ve pozitif, ithalat değişkeninin ise yine anlamlı ve negatif bir etkisi bulunmuştur. Bu sebeple, Türkiye'nin teknoloji yoğun sektörlerdeki Ar-Ge desteklerini artırması ve bu desteklerden yararlanacak firmaların sayısının yükseltilmesi gerekmektedir. Türkiye, uzun soluklu Ar-Ge sürecinin yadsınamaz öneminin farkında olmalı, bu süreci devlet-üniversite-sanayi işbirliği ile yürütmelidir.Anahtar SözcüklerYenilik, teknoloji, Schumpeter hipotezi, araştırma-geliştirme, Türk imalat endüstrileri, panel veri analizi.

Abstract:
Globalization forces firms, industries and countries to continue their activities in intense and dynamic competition environment. In such an environment, innovation is an important tool to obtain comparative advantage for firms, industries and countries. The most important tool of innovation, on the other hand, is Research and Development (R&D) activities. This thesis aims to determine the dynamics behind the R&D activities, which plays an important role for economic growth and development as a profound competition vehicle.To this aim, we specify in this thesis an R&D expenditure equation for 66 four-digit ISIC Turkish manufacturing industries for the period 1993-1999, and estimate it by using both ordinary least squares method and panel data techniques. Variables included in our R&D expenditures equation are Herfindahl index as a measure of concentration, its square, industry price-cost margin, advertisement intensity, the minimum efficient scale, absolute capital requirements, industry growth rate, import intensity, export intensity, the logarithm of industry size, and technological opportunity dummies.The most striking result of the thesis is that there seems to be an inverted-U relationship between concentration and R&D expenditures in Turkish manufacturing industries. R&D expenditures reach its maximum level when the concentration ratio is around 20%. Besides, absolute cost requirements and technological opportunities variables have a positive and significant effect on R&D expenditures while import intensity has a significant negative effect on the same variable. Therefore, it may be suggested that Turkey should increase R&D supports in high technology sectors and rise the number of firms benefiting from these supports. Turkey should be aware of the importance of long-lasting and ardous process of R&D and govern it with the cooperation of state, university and private sector.Key WordsInnovation, technology, Schumpeter hypothesis, research & development, Turkish manufacturing industries, panel data analysis.