Yaşama atfedilen anlamın, amacın ve şema alanlarının psikolojik belirtiler üzerine etkisinde öz aşkınlığın ve psikolojik zihinliliğin aracı rolü
The mediating role of self-transcendence and psychological mindedness in the effect of attributing meaning and purpose to life and schema domains on psychological symptoms
Yazar: BETÜL AKARÇAY KARATAŞ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA BİLİCİ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms ; Psikolojik zihinlilik = Psychological mindedness ; Yaşam = Life ; Yaşam becerileri = Life skills ; Yaşamın anlamı = Life meaning ; Öz aşkınlık = Self-transcendence ; Şema alanları = Schema domains

Özet:
Bu araştırma yaşama anlam ve amaç atfetmenin ve şema alanlarının psikolojik belirtiler üzerindeki etkisinde öz aşkınlığın ve psikolojik zihinliliğin aracı rolünün incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Ayrıca yaşamda anlam ve amaç bulma, şema alanları, psikolojik belirtiler, öz aşkınlık ve psikolojik zihinlilik arasındaki ilişkiler ortaya konulup demografik değişkenlere (cinsiyet, yaş, medeni hal ve gelir düzeyi) göre farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Araştırma örneklemi 18-35 yaş aralığındaki 400 katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırma verileri Sosyodemografik Bilgi Formu, Yaşamın Anlamı Anketi, Hayatın Amacı Ölçeği, Young Şema Ölçeği- Kısa Form3, Kısa Semptom Envanteri, Öz Aşkınlık Ölçeği ve Psikolojik Zihinliliğin Dengelenmiş Dizini ölçekleri ile toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde Bağımsız Örneklemler t-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Pearson Korelasyon Analizi, Aracı Değişken Analizi ve Sobel Testinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda yaşamı anlamlı bulmanın psikolojik belirtiler üzerindeki etkisinde öz aşkınlığın kısmi aracı rolü olduğu ve şema alanlarının tümünün psikolojik belirtiler üzerindeki etkisinde öz aşkınlığın kısmi aracı rolü olduğu saptanmıştır. Ayrıca yapılan korelasyon analizinde şema alanları psikolojik belirtiler ile pozitif yönde ilişkiliyken hayatı anlamlı bulma, amaçlı bulma ve öz aşkınlık ile negatif yönde ilişkili bulunmuştur. Ayrılma Reddedilme, Zedelenmiş Özerklik& Başarısızlık ve Aşırı Uyarılma ve Baskılama şema alanları ile psikolojik belirtilerin tümü psikolojik zihinlilik ile negatif yönde ilişkilidir. Psikolojik zihinlilik, yaşama anlam atfetme, amaç atfetme ve öz aşkınlık değişkenlerinin ise birbiriyle pozitif yönde ilişkili bulunmuştur. Araştırmanın bulguları literatür çerçevesinde tartışılmıştır ve öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Hayatta Anlam, Hayatta Amaç, Erken Dönem Uyumsuz Şema Alanları, Psikolojik 
Belirtiler, Öz Aşkınlık, Psikolojik Zihinlilik

Abstract:
This research has been conducted to examine the mediating role of self-transcendence and psychological mindedness in the effect of attributing meaning and purpose to life and schema domains on psychological symptoms.  In addition, the relationships between finding meaning and purpose in life, schema domains, psychological symptoms, self-transcendence and psychological mindedness were revealed and it was examined whether there were any differences according to demographic variables (gender, age, marital status, education level and income level).  The research sample consists of 400 participants between the ages of 18-35.  Research data were collected using Sociodemographic Information Form, Meaning of Life Questionnaire, Purpose of Life Scale, Young Schema Scale-Short Form3, Brief Symptom Inventory, Self-Transcendence Scale and Balanced Index of Psychological Mindedness.  In the analysis of the obtained data, Independent Samples t-Test, One-Way Analysis of Variance (ANOVA), Pearson Correlation Analysis, Mediator Variable Analysis and Sobel Test were used.  As a result of the research, it has been determined that self-transcendence had a partial mediating role in the effect of finding life meaningful on psychological symptoms, and that self-transcendence had a partial mediator role in the effect of all schema domains on psychological symptoms.  In addition, in the correlation analysis, schema domains were positively related to psychological symptoms, while schema domains and psychological symptoms were negatively related to finding meaning in life, purposefulness, and self-transcendence. Disconnection-Rejection, Impaired Autonomy, and Over-vigilance& Inhibiton schema domains and psychological symptoms are all negatively related to psychological mindedness.  Psychological mindfulness, attribution of meaning to life, attribution of purpose and self-transcendence variables have been found to be positively related to each other.  The findings of the research were discussed within the framework of the literature and suggestions have been presented.
Key Words: Meaning of Life, Purpose of Life, Early Maladaptive Schema Domains, Psychological 
Symptoms, Self-Transcendence, Psychological Mindedness