Duygusal zekâ düzeyi, problem çözme yeteneği ve örgütsel etik iklimi ile işgören performansı arasındaki ilişkiler: Turizm işletmelerinde bir araştırma
The relationships between emotional intelligence level, problem solving ability, organizational ethical climate and employee performance: A research in tourism business
Yazar: GÖNÜL AKIN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ERKAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Etik = Ethics ; Performans = Performance ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Turizm işletmeleri = Tourism businesses ; Çalışanlar = Workers ; Örgüt iklimi = Organizational climate ; İş ahlakı = Business ethic

Özet:
Bu araştırmanın amacı, turizm işletmeleri çalışan ve yöneticilerinin duygusal zekâ düzeylerini tespit etmek, problem çözme yeteneklerini saptamak, işletmenin örgütsel etik iklimine sahip olup olmadığını belirlemek ve çalışanların işgören performanslarını ölçerek bu dört değişken arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Araştırmada, 4 boyut ve 16 maddeden oluşan duygusal zekâ ölçeği, 6 boyut ve 35 maddeden oluşan problem çözme envanteri, 9 maddeden oluşan tek boyutlu örgütsel etik iklimi ölçeği ve 4 maddeden oluşan tek boyutlu işgören performansı ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada kolayda örnekleme yöntemi ile İstanbul il sınırları içinde faaliyet gösteren otel işletmeleri, restoran işletmeleri ve seyahat acentaları araştırma kapsamına alınmış ve veriler çalışan ve yöneticilerden anket yoluyla elde edilmiştir. Araştırmaya 132'si 5 yıldızlı otel işletmesi, 132'si 1. Sınıf restoran ve 211'i A grubu seyahat acentası çalışan ve yöneticisi olmak üzere toplam 475 kişi katılmıştır.  Elde edilen verilerin analiz edilmesinde, SPSS 22.0 paket programından yararlanılmış ve basit korelasyon, pearson momentler çarpım korelasyonu, çoklu regresyon, doğrusal regresyon, bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü varyans analizi, Tukey testi vb. analiz yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre, duygusal zekâ düzeyi, problem çözme yeteneği, örgütsel etik iklimi ve işgören performansı ölçeklerinin ortalamaları yüksek bulunmuştur. Turizm işletmeleri çalışanlarının duygusal zekâ düzeyleri, problem çözme yetenekleri, örgütsel etik iklimi ile işgören performansları arasında pozitif yönlü ilişkiler ve anlamlı etkiler tespit edilmiştir. Ayrıca araştırmada işgören performansının, turizm işletmeleri çalışan ve yöneticilerinin duygusal zekâ düzeyi, problem çözme yeteneği ile örgütsel etik iklimi arasındaki ilişkide aracılık etkisine sahip olduğu belirlenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Duygusal Zekâ, Problem Çözme, Örgütsel Etik İklimi, İşgören Performansı, Turizm Çalışanları.

Abstract:
The purpose of this study is to analyze the emotional intelligence levels of the employees in tourism, to identify problem solving skills, to determine whether the organization has an organizational ethical climate and to describe the relationship between these four variables by measuring employee performance of employees. In this study, emotional intelligence scale consisting of 4 dimensions and 16 items, problem-solving scale consisting of 6 dimensions and 35 items, one-dimensional organizational ethical climate scale consisting of 9 items and one dimensional employee performance scale consisting of  4 items have been used. The hotels, food and beverage companies and travel agencies in Istanbul have been included in this study by the help of convenience sampling method and the data has been obtained from employees through survey. A total of 475 tourism business employees have participated in the study, including 132 hotel enterprises (5 star), 132 restaurant establishments (1st class) and 211 travel agencies (A group) employees. When analyzed the obtained data, SPSS 22.0 package program has been utilized and simple correlation, pearson-product moment correlation, multiple regression, linear regression, independent samples t test, one way analysis of variance, Tukey's test etc. analysis methods have been used. Based on the results of the study, the average scale of emotional intelligence level, problem solving ability, organizational ethical climate and employee performance scales have been high. There have been positive relationships and significant effects between the tourism employees' emotional intelligence levels, problem-solving abilities, organizational ethical climate and employee performance. Moreover, this study has proven that employee performance has had a mediating effect on the relationship between emotional intelligence level, problem solving ability and organizational ethical climate. 
Key Words: Emotional Intelligence, Problem Solving, Organizational Ethical Climate, Employee Performance, Tourism Employees.