Akademisyenlerin sosyal medya bağımlılıklarının, fiziksel aktivite-sağlık inançlarının ve serbest zaman doyumlarının incelenmesi
Investigation of academics' social media addictions, physical activity-health beliefs and leisure time satisfaction
Yazar: KURTULUŞ ONUR KAYA
Danışman: PROF. DR. ZEKAİ PEHLEVAN
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Spor = Sports
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Bilişsel uyumsuzluk = Cognitive dissonance ; Boş zaman = Leisure ; Rekreasyon = Recreation ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Serbest zaman doyumu = Leisure time satisfaction ; Sosyal medya = Social media

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, sosyal medya bağımlılığının, sportif rekreasyonel aktivitelere ilişkin sağlık inancı ve serbest zaman doyumu üzerindeki muhtemel etkilerini ve bu değişkenlerle olan ilişkilerini tespit etmektir. Araştırmanın diğer bir amacı ise, bu üç ana değişkeni, demografik değişkenlerle karşılaştırarak farklılaşma ve ilişkili durumlarını ortaya koymaktır. Nicel araştırma yöntemlerinden nedensel ve ilişkisel tarama ile karşılaştırma yöntemine başvurulan araştırmanın örneklemini, Mersin Üniversitesi'nde görev yapan akademisyenler oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Forumu, Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği-Yetişkin Formu-(SMBÖ-YF), Serbest Zaman Doyum Ölçeği-(SZDÖ) ve Sportif Rekreasyonel Aktivitelere İlişkin Sağlık İnanç Ölçeği-(SRAİSİÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, Pearson korelasyon katsayısı, t testi, ANOVA, basit doğrusal regresyon ve hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Hata payı 0,05 olarak alınmıştır. Elde edilen araştırma sonuçlarına göre, sosyal medya bağımlılığı, sportif rekreasyonel aktivitelere ilişkin sağlık inançları ile estetik alt boyutu arasındaki ilişkide; sosyal medya bağımlılığı, fiziksel yarar ile estetik alt boyutu arasındaki ilişkide; sosyal medya bağımlılığı, psikososyal yarar ile estetik alt boyutu arasındaki ilişkide;  sanal iletişim, psikososyal yarar ile estetik alt boyutu arasındaki ilişkide; sanal iletişim, fiziksel yarar ile estetik alt boyutu arasındaki ilişkide; sanal tolerans, pskososyal yarar ile fiziksel alt boyutu arasındaki ilişkide düzenleyicilik rolü oynamaktadır. Ayrıca katılımcıların sosyal medya bağımlılıkları, serbest zaman doyumları ve sportif rekreasyonel aktivitelere ilişkin sağlık inançları ile yaş, çalışma yılı ve sosyal medyada geçirilen süre değişkenleri arasında farklı düzeylerde anlamlı ilişkiler olduğu gözlenmiştir. Son olarak bu üç ana değişkenle en çok zaman geçirilen sosyal medya türü, akademik unvan, fiziksel aktiviteye katılım değişkenlerinde anlamlı farklılıklar gözlenmiştir. Sonuç olarak akademisyenlerin, sosyal medyaya bağımlılık düzeylerinin yüksek olmadığı, sportif rekresyonel aktivitelere ilişkin sağlık inançlarının serbest zaman doyumuna ulaşmada sosyal medya bağımlılığından daha fazla rol oynadığı ve sosyal medya kullanımı açısından bilişsel çelişki kapsamında incelenecek davranışlar sergilemedikleri düşünülmektedir.

Anahtar kelimeler: Sosyal Medya Bağımlılığı, Sağlık İnanç Modeli, Serbest Zaman Doyumu, Bilişsel Çelişki, Serbest Zaman, Rekreasyon

Abstract:
The main purpose of this research is to determine the possible effects of social media addiction on health belief related to sportive recreational activities and leisure satisfaction regarding and their relationships with these variables. Another aim of the research is to reveal the differentiation and related situations of these three main variables by comparing them with demographic variables. The sample of the research, which uses causal and relational scanning and comparison methods, which are quantitative research methods, consists of academics working at Mersin University. Personal Information Forum, Social Media Addiction Scale-Adult Form-(SMAS-AF), Leisure Satisfaction Scale-(LSS) and Health Belief Scale for Sports Recreational Activities were used as data collection tools-(HBSSRA). While evaluating the data, first descriptive statistics, Pearson correlation coefficient, t test, ANOVA, simple linear regression and hierarchical regression analysis were used. The margin of error was taken as 0.05. According to the research results, social media addiction is in the relationship between health beliefs regarding sports recreational activities and the aesthetic sub-dimension; social media addiction, in the relationship between physical benefit and aesthetic sub-dimension; in the relationship between social media addiction, psychosocial benefit and aesthetic sub-dimension; in the relationship between virtual communication, psychosocial benefit and aesthetic sub-dimension; in the relationship between virtual communication, physical benefit and aesthetic sub-dimension; virtual tolerance plays a regulatory role in the relationship between psychosocial benefit and the physical sub-dimension. In addition, it was observed that there were significant relationships at different levels between the participants' social media addictions, leisure satisfaction and health beliefs regarding sportive recreational activities and the variables of age, working years and time spent on social media. Finally, significant differences were observed in the variables of social media addiction, health beliefs regarding sportive recreational activities and leisure satisfaction, with the type of social media that spends the most time, academic title, and participation in physical activity. As a result, it can be said that academics' level of addiction to social media is not high. It can be said that health beliefs related to sportive recreational activities play a more role than social media addiction in achieving leisure satisfaction. It is thought that they do not exhibit behaviors that can be examined within the scope of cognitive dissonance in terms of social media use.

Keywords: Social Media Addiction, Health Belief Model, Leisure Satisfaction, Cognitive Disonance, Leisure, Recreation