Kant ve Frege'de varlık yüklemi
Existence predicate in Kant and Frege
Yazar: HALİME HİCRET GÜLTEKİN
Danışman: PROF. DR. AHMET AYHAN ÇİTİL
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Felsefi düşünce = Philosophical thought ; Frege, Gottlob = Frege, Gottlob ; Kant, Immanuel = Kant, Immanuel ; Varlık = Asset ; Varlık felsefesi = Existence philosophy

Özet:
Varlığın nasıl ele alınması gerektiği ve neyi ifade ettiği sorusu felsefi anlamda merkezi önem taşır. Kant ve Frege, geleneksel varlık anlayışına itiraz getirerek meselenin bağlamını farklı yöne çekmeye çalışan iki filozoftur. Bu çalışmadaki esas amacımız "varlık" ifadesinin Kant ve Frege düşüncesi bağlamında ne tür değişiklikler geçirdiğinin bir açıklamasını sunmaktır. Kant bu hususta "Varlık gerçek bir yüklem değildir" ifadesini kullanırken Frege, varlığın bir niceleyici olduğu düşüncesini savunmaktadır. Bu durum "vardır" ifadesinin iki düşünür tarafından da ikinci-düzey bir yüklem olarak kabul edilmesi anlamına gelmektedir. Fakat bu benzerliğe rağmen her iki düşünürün teorileri ciddi oranda farklılaşmaktadır. Nitekim Frege, Öklidçi-olmayan geometrilerin ortaya çıkmasının da etkisi ile Kantçı düşünce sisteminde var olan görü vurgusunu iptale yönelik bir çabaya girişmekte ve bu sayede Kant'ı eleştirdiği psikolojizmden kaçınmaya çalışmaktadır. Bu noktada, Kant ve Frege için yargının ne anlama geldiğinin açıklanması, iki filozofun varlık hakkındaki görüşlerinin açıklanmasındaki ilk ayağı oluşturur. Ancak bizim buradaki hedefimiz, bir mekân araştırması yürütebilmektir. Bu doğrultuda tezimiz açısından sunduğumuz ana iddia, Kantçı sistemdeki "dünya" kavramının Fregeci sistemdeki eksikliğinin ontoloji ve semantik açısından birtakım bulanıklıklara yol açtığıdır. Nitekim bu eksiklik, Fregeci düşünce sonrasındaki semantik gelenekte ve çağdaş dil felsefesi tartışmalarında da etkisini göstermektedir. Bu sebeple iki düşünürün varlık atfettikleri alanların bir kıyaslamasının sunulması, onların aynı düşünceyi savunup savunmadıklarının da bir açıklaması olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Kant, Dünya, Varlık, Frege, Düşünce

Abstract:
The questions of how existence should be approached and what it means are central in philosophical discussions. Kant and Frege are two philosophers who try to determine the context of the issue in a different direction by challenging the traditional understanding of existence. Our main purpose in this study is to provide an explanation of what changes the expression "existence" have undergone in the context of Kant's and Frege's thoughts. While Kant uses the expression "Being is not a real predicate" in this respect, Frege defends the idea that existence is a quantifier. This means that the expression "exist" is accepted by both thinkers as a second-level predicate. However, despite this similarity, the theories of both philosophers differ significantly. As a matter of fact, Frege, with the effect of the emergence of non-Euclidean geometries, attempts to get rid of the emphasis on the intuition in the Kantian system and thus tries to avoid the psychologism that makes Kant's system defective. At this point, explaining what judgment means for Kant and Frege constitutes the first pillar in explaining the views of the two philosophers on existence. However, our goal here is to be able to conduct a research concerning the ontological grounds. In this direction, the main claim we have presented in terms of our thesis is that the lack of the concept of "world" of the Kantian system in the Fregean system caused some blurring in terms of ontology and semantics. As a matter of fact, this deficiency has its effect on the semantic tradition and contemporary philosophy of language debates after Fregean thought. For this reason, presenting a comparison of the areas to which the two thinkers ascribed existence will also explain whether they defend the same idea or not.

Key Words: Kant, World, Existence, Frege, Thought