Zihinsel engelli çocuğa sahip ailelerin, aile işlevlerini etkileyen etmenler: Çankaya Belediyesi'nden hizmet alan aileler üzerine bir değerlendirme
The factors affecting the functions of families with mentally retarded children: An evaluation on families receiving services from the Municipality of Çankaya
Yazar: NİLAY OĞULTÜRK
Danışman: PROF. DR. KASIM KARATAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Aile = Family ; Aile işlevleri = Family functions ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Sosyal destek = Social support ; Sosyal hizmetler = Social services ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children

Özet:
Bu araştırmada, zihinsel engelli çocuğu olan ailelerin, aile işlevlerinin, sosyo- demografik ile psikolojik özelliklere, engelli çocuğun toplumsal yaşama katılma biçimlerine ve sosyal destek gereksinimlerine göre değişip değişmediği incelenmiştir.İlişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilen araştırmanın çalışma evrenini, engellilere verilen hizmetlerden yararlanmak üzere Çankaya Belediyesine başvuran zihinsel engelli çocuğa sahip aileler oluşturmuştur.Bu araştırmada, ailelerin sosyo-demografik özellikleri, karşılaştıkları sorunlar, kullandıkları destekler ve destek gereksinimleri ile engelli çocuklarına ilişkin beklentilerini belirlemeye yönelik soruların yer aldığı Aile Bilgi Formu ile aile işlevlerini belirlemeye yönelik olarak, ?Mc Master Aile Değerlendirme Ölçeği? kullanılmıştır. Aile Bilgi Formu ve Aile Değerlendirme Ölçeğinden elde edilen veriler, SPSS 16 programı aracılığıyla işlenmiş, çözümlenmiş ve sunulmuştur. Değişkenler arası ilişkilerin çözümlenmesi için standart sapma, tek yönlü değişkenlik (ANOVA), regresyon, bağımsız örneklem testi gibi istatistiksel tekniklerden yararlanılmıştır.Aileler, Aile Değerlendirme Ölçeğinin yedi alt boyutunda da ortalama 2 puanının üzerinde almışlardır. Bu sonuç sağlıksız aileye işaret etmektedir. Anne babaların yaşları, annenin öğrenim düzeyi, evlilik süreleri, sahip olunan çocuk sayısı, annelerin çalışma ve psiko-sosyal destek alma durumu, engelli çocuğun yaşı ve toplumsal yaşama katılma biçimi ve ailenin gelir düzeyi, ailelerin, Aile Değerlendirme Ölçeği puan ortalaması ile ölçeğin bazı alt boyutları üzerinde etkili olduğu görülmüştür.Araştırmadan elde edilen sonuçlar, zihinsel engelli çocuğa sahip ailelere verilen hizmetlerin her engel grubunun ve ailelerinin farklılık gösteren gereksinimlerini göz önünde bulundurmadan yürütüldüğünü düşündürmektedir. Hizmet politikasının yeniden gözden geçirilmesi, sosyal destek mekanizmalarının profesyonel biçimde yeniden yapılandırılması ve verilen hizmetlerin bu odakta geliştirilmesi gerektiği söylenebilir.

Abstract:
In this research, the differences of family functions among families with mentally retarded children are examined due to socio-demographic with psychological characteristics, mentally retarded child's participation models and social support needs.The scope of the study, which is based on relational screening model, is determined with the families, who had mentally retarded child and applied to Çankaya Municipality, Directory of Culture and Social Services, in order to use social services for mentally retarded people.In this research, Family Information Form, which includes questions to determine families' socio-demographic characteristics, the problems they faced, supports, they used and their expectations for their mentally retarded children and MC Master Family Assessment Device are used. The data, collected from Family Information Form and Family Assessment Device is manipulated, analyzed and presented through SPSS V.16 program. Statistical techniques, such as standard deviation, one way changeability (ANOVA), regression, independent sample test are used.Families got a rate above 2 points, in seven sub-dimensions of the Family Assessment Device. This result points out unhealthy families. It is determined that ages of parents, mother's education level, marriage span, number of children, age and social participation model of the mentally retarded child and income of the families are affective on average ratio of Family Assessment Device and its sub-dimensions.The results of the study indicate that social services for the families with mentally retarded children are not specialized according to the needs of different retarded groups and their families. It can be stated that re-evaluation of social service politics, professionally re-construction of social support mechanisms and development of social services is needed.