Koroner arter bypass grefti ameliyatı öncesi video ile eğitimin hastaların ağrı, kaygı ve bilgi düzeyine etkisi
Effect of preoperative video education on pain, anxiety and knowledge level in patients undergoing coronary artery bypass greft surgery
Yazar: GÜLÇİN AYDIN
Danışman: PROF. DR. HATİCE NALAN ÖZHAN ELBAŞ
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education

Özet:
Bu araştırma koroner arter bypass greft ameliyatı öncesi video ile eğitimin hastaların ağrı, anksiyete ve bilgi düzeylerine etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Randomize kontrollü bir tasarımla 5 Eylül 2023-20 Aralık 2023 tarihleri arasında gerçekleştirilen çalışmanın örneklemini Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesinin kalp damar cerrahisi kliniğinde yatmakta olan, koroner arter hastalığı nedeniyle koroner arter bypass greft ameliyatı uygulanan 42 hasta oluşturmuştur. Katılımcılar kapalı opak zarf yöntemi kullanılarak basit randomizasyonla müdahale (n=21) veya aktif kontrol (n=21) grubuna atanmıştır. Veriler hasta veri toplama formu, durumluk anskiyete ölçeği (DAÖ), Amsterdam Preoperatif Anksiyete ve Bilgi Ölçeği (APAIS), Sayısal Ağrı Değerlendirme Skalası (SADS) ve bilgi düzeyi belirleme formu ile toplanmıştır. DAÖ her iki gruptaki hastalara ameliyat sürecine ilişkin eğitim verilmeden hemen önce, eğitim verildikten hemen sonra ve ameliyat sonrası üçüncü günde uygulanmıştır. APAIS ölçeği iki gruptaki hastalara ameliyat sürecine ilişkin eğitim verilmeden hemen önce ve eğitim verildikten hemen sonra uygulanmıştır. SADS ağrı değerlendirmesi hastalara ameliyat sonrası 24.saat, 48.saat ve 72.saatlerde uygulanmıştır. Müdahale grubundaki hastalara ameliyattan önce ameliyat sürecine ilişkin eğitim materyalinden oluşturulan video ile eğitim verilmiştir. Kontrol grubundaki hastalar aynı eğitimi ameliyat öncesinde düz anlatım yoluyla sözel olarak almıştır. Nominal veriler ki-kare testi ile analiz edilmiştir. Değişkenlerin puan ortalamalarının grup içi değişimini değerlendirmek için tekrarlı ölçüm varyans analizi, gruplar arası değişimler için t testi kullanılmıştır. Etki büyüklüğü Cohen d ile hesaplanmıştır. Her iki grup SADS puan ortalamalarının ameliyattan sonraki üç ölçüm zamanında giderek azaldığı, ancak bu azalmanın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı saptanmıştır (p>0.05).  Bununla birlikte SADS'ın zaman içinde gruplar arası (d=0.59) değişiminin orta düzeyde etki büyüklüğüne sahip olduğu görülmüştür. DAÖ puan ortalamalarının zaman içinde grup içi değişiminin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı saptanmıştır (p>0.05). APAIS toplam puan ortalamasının (p=0.05), APAIS anksiyete alt boyutları toplam puan ortalamasının (p=0.02) ve APAIS cerrahi anksiyete alt boyutu puan ortalamasının zaman içinde gruplar arasında değişiminin (p=0.02) istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir. Müdahale grubundaki hastaların eğitim sonrası bilgi düzeylerinin anlamlı düzeyde yüksek olduğu (p=0 .04) görülmüştür. Bu farkın orta düzeyde (d=0.645) bir etki büyüklüğüne sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak video eğitimi hastaların ağrı düzeyini istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azaltmamasına rağmen bu azalmanın orta düzeyde etki büyüklüğüne sahip olduğu ve ameliyat öncesi kaygıyı azaltmada etkili olduğu görülmüştür. Ayrıca video eğitimi bilgi düzeyini artırmada etkili bulunmuştur.

Abstract:
This study was conducted to evaluate the effect of video education on pain, anxiety, and knowledge levels of patients undergoing coronary artery bypass graft surgery. The sample of this randomized controlled study, conducted between September 5 and December 20, 2023, consisted of 42 patients hospitalized in cardiovascular surgery inpatient unit of Başkent University Ankara Hospital undergoing coronary artery bypass graft surgery due to coronary artery disease. Participants were assigned to either intervention (n=21) or control group (n=21) by simple randomization via sealed opaque envelope method. Data were collected with patient information form, State-Trait Anxiety Inventory (STAI-I), Amsterdam Preoperative Anxiety and Information Scale (APAIS), Visual Analogue Scale (VAS), and knowledge level assessment form. STAI-I was applied to the patients in both groups immediately before the education about surgery process, immediately afterwards education, and on the third day of surgery. APAIS was completed immediately before and after the education about surgical process was given to the patients in both groups. VAS pain assessment was performed at 24th, 48th and 72nd hours after surgery. Patients in the intervention group were given video-education created from educative material about surgical process prior to surgery. Patients in the control group received the same education verbally, prior to surgery. Chi-square test was used to analyze nominal data. Repeated-measures analysis of variance was used to evaluate within-group change in mean scores of variables, and t-test was used for between-group changes. Effect size was calculated with Cohen's d. Within-group change in mean scores of STAI-I over time was not statistically significant (p>0.05). It was determined that VAS mean scores of both groups gradually decreased at three time-point after surgery, but this decrease was not statistically significant (p>0.05). However, the change in mean scores of VAS between groups over time was found to have medium effect size (d = 0.59. The change in mean APAIS total score (p=0.05), APAIS total anxiety subscale (p=0.02), and APAIS surgical anxiety subscale score (p=0.02) between groups over time was statistically significant. It was observed that the knowledge levels of patients in intervention group were significantly higher after education (p = 0.04). This difference was found to have a medium effect size (d = 0.645). As the result, although video education did not significantly lower pain level of patients, it was found that this decrease had a moderate effect size and was effective in decreasing preoperative anxiety. Video education was found effective in increasing knowledge level.