Artemis eksikliğinde naif ve bellek T lenfosit alt gruplarının akım sitometrik analizi
Flow cytometric analysis of naive and memory T lymphocyte sub groups in artemis deficiency
Yazar: GÜLÜZAR GÜLNUR İTEZ
Danışman: PROF. DR. SEVGİ KELEŞ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İmmünoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Allerji ve İmmünoloji = Allergy and Immunology
Dizin: Artemis = Artemis ; Bellek = Memory ; T lenfositleri = T lymphocytes ; İmmün sistem = Immune system ; İmmün yetmezlik = Immun deficiency

Özet:
Edinsel immün sistem elemanları T ve B hücreler antijenleri algılama ve algıladıkları antijenlere özgü yanıtlar verme yeteneğine sahiptir. T ve B hücrenin antijen tanıma yeteneği ''antijen reseptörü'' adı verilen yapılar sayesinde mümkün olmaktadır. Bu reseptörler protein yapılardır ve antijenle temas eden bölgelerinin çeşitliliği, bireyin edinsel immün sisteminin tanıyabileceği antijen çeşitliliğini belirlemektedir. Bu çeşitliliği arttıran mekanizma V(D)J rekombinasyonu olarak adlandırılır. Artemis, VDJ rekombinasyonu sürecinde önemli bir protein olup, eksikliğinde ciddi klinik tablolar ortaya çıkar ve belirgin T ve B hücre düşüklükleri görülür. Hastalar enfeksiyonlara yatkın hale gelirler ve kök hücre nakli yapılmazsa yaşamın erken dönemlerinde kaybedilebilirler. 
T hücrelerikemik iliğinde üretilir, naif hücreler olarak perifere çıkar. İkincil lenfoid organlarda efektör hücrelere dönüşür. Efektör hücrelerin, antijenik tehdit ortadan kalktıktan sonra büyük kısmı apoptoza uğrar. Bir kısım ise bellek hücreye dönüşür. Bellek hücreler ilerleyen yaşla birlikte vücuttaki en baskın hücre kümesi haline gelir. Artemis eksikliğinde hafıza hücrelerinin dağılımı ile ilgili herhangi bir veri bulunmamaktadır. 
Literatürde gerek ağır kombine immün yetmezlik (AKİY) gerekse atipik AKİY tablosuna yol açan Artemis eksikliğinin moleküler mekanizması, klinik profili, Artemis ve DNA tamir yolakları ile ilişkisi konusunda çok sayıda çalışma olmasına karşın, özellikle atipik AKİY tablosuna yol açan Artemis eksikliğinde nakil öncesi ve sonrası efektör, merkezi bellek, TEMRA gibi T hücre alt grupları dağılımı ile ilgili bir çalışma bulunmamaktadır. Biz bu çalışmada DCLRE1C c.194C>T p.T65I mutasyonu taşıyan 5 hastada naif, efektör bellek, TEMRA ve merkezi bellek hücrelerinin dağılımını ve nakil olanlarda bu dağılımın nasıl değiştiğini araştırmayı amaçladık.
Artemis eksikliği ile olan 5 hasta ve 12 kontrol çalışmaya dahil edildi. T hücre altgrupları kök hücre nakil öncesi ve nakilden 1 yıl sonra değerlendirildi ve kontrol grubuyla karşılaştırıldı. Hastalarda KHN öncesibelirgin lenfopeni, CD4+ ve CD8+ naif hücrelerinde düşüklük, CD4 efektör bellek hücre oranında yükseklik olduğu, nakil sonrasında ise bu düşük tabloların normale geldiğini saptadık. Çalışmamız atipik Artemis eksikliği olan hastalarda Tnaif ve T hafıza hücre dağılımının bozuk olduğunu ve nakil ile bu bozukluğun düzeldiğini göstermektedir.

Abstract:
Adaptive immune system components T and B cells have the ability to recognize antigens and give specific responses to the antigens. The ability of T and B cells to recognize antigen is made possible by the receptors called "antigen receptors". These receptors are protein structures, and the diversity of their antigen-contacting regions determines the diversity of antigens that an individual's adaptive immune system can recognize. The mechanism that increases this diversity is called V(D)J recombination. Artemis is an important protein in the process of VDJ recombination, and its deficiency causes serious clinical manifestations. T and B cells are low. Patients who have DCLRE1C mutation become prone to diseases and may be lost early in life if they do not suffer hematopoietic stem cell transplantation (HSCT).
T cells are produced in the bone marrowthan move to thymus end enrol to peripheral blood as naïve cells. Then they transform into effector cells in secondary lymphoid organs. Most of the effector cells undergo apoptosis after the antigenic threat has disappeared. Some of them turn into memory cells. Memory cells become the most dominant cell cluster in the body with age. There is no data on the distribution of memory cells in atypical Artemis deficiency.
Although there are many studies in the literature on the molecular mechanism, clinical profile, relationship between Artemis and DNA repair pathways of Artemis deficiency, which causes bothsevere combined immuno deficiency (SCID) and atypical SCID. There are many studies in the literature about Artemis deficiency and DNA repair defects. However, there is no studies on the distribution of T cell subgroups in atypical Artemis deficiency. In this study, we aimed to investigate the distribution of naive, effector memory, TEMRA and central memory cells in 5 patients with DCLRE1C c.194C>T p.T65I mutation and how this distribution changed with transplant recipients.
5 patientswith Artemis deficiency and 12 healthy donors were included in the study. We evaluated T cell subgroups before and 1 year after HSCT and compared with the age matched control group. We found that the patients had significant lymphopenia, low CD4+ and CD8+ naive cells, high CD4 effector memory cell ratio before HSCT, and these low levels returned to normal after transplantation. Our study shows that naïve Tand memory T cell distribution was impaired in the patients with atypical Artemis deficiency and this decreased numbers of T cell subsets improved with transplantation.