İstanbul Resim ve Heykel Müzesi Japon resimleri koleksiyonu
Istanbul Museum of Painting and Sculpture Japanese paintings collection
Yazar: YAĞMUR IŞIK
Danışman: PROF. DR. AYŞE NİLÜFER ÖNDİN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Batı Sanatı ve Çağdaş Sanat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Japon sanatı = Japanese art ; İstanbul Resim ve Heykel Müzesi = İstanbul Art Gallery

Özet:
Osmanlı Devleti'nde antik eserlere duyulan ilgi, 19. yüzyılda Müze-i Hümayun'un kurulmasıyla somut bir hal almıştır. 1881 yılında Müze'nin başına geçen Osman Hamdi Bey'in müzecilik faaliyetleri ve arkeolojik çalışmaları, Müze-i Hümayun'un gelişmesine ve ilk sanat okulu olan Sanayi-i Nefise Mektebi'nin kurulmasına öncülük etmiştir. Osman Hamdi Bey'den sonra görevi devralan kardeşi Halil Edhem Bey döneminde, yabancı ustaların eserlerinden kopyalar ve Türk sanatçıların orijinal eserlerini içeren Elvah-ı Nakşiye koleksiyonu oluşturulmuştur. Bu koleksiyon, 1917 yılında Asar-ı Nakşiye Müzesi adı altında sergilenmeye başlanmış ve günümüz İstanbul Resim ve Heykel Müzesinin temelini atmıştır. Mektep müdürlüğüne bağlanan Müze, uzun yıllar boyunca yer sıkıntısı çekmiş ve 20 Eylül 1937'de Atatürk'ün katılımıyla gerçekleştirilen açılışla Dolmabahçe Sarayı'nın Veliaht Dairesi'ne yerleşmiştir. Bu süreçte sürekli açılıp kapanan Müze 2012 yılında Veliaht Dairesi'nden çıkartılarak Karaköy Antrepo binasına taşınmıştır. 2011 yılında Mimar Emre Arolat'ın tasarımıyla inşasına başlanan Müze'nin 2022 yılında açılışı gerçekleşmiştir. O tarihten bu yana kalıcı serginin yanında geçici sergiler, konserler ve çeşitli etkinlikler düzenlenmektedir. 
Koleksiyonunda on iki binden fazla eser bulunan Müze'nin Uzak Doğu koleksiyonunda altmış iki tanesi Çin estampı olmak üzere yüze yakın resim bulunmaktadır. Koleksiyonda yer alan eserler, farklı dönemlere ve üsluplara ait örnekler sunmaktadır. Bu çalışma koleksiyondaki Japon resimlerine odaklanmıştır. Japon sanatı yüzyıllar boyunca Çin resim sanatının etkisi altında gelişmiştir. Dördüncü ve beşinci yüzyıllarda Japonya'ya giren Çin kültürü, beraberinde Konfüçyüsçülük ve Budizm gibi felsefeleri de getirmiştir. Bu dönemde Japon resim sanatı, ağırlıklı olarak Budist temalara odaklanmıştır. Sekizinci yüzyılın sonlarına kadar süren bu Çin etkisi, daha sonra yerini Japonların kendi özgün üslubu olan Yamato-e'ye bırakmıştır. Yamato-e, dini konuların yanı sıra günlük yaşamı da resmetmesiyle dikkat çeker. 12. yüzyılda samurayların yükselişi ve Zen Budizmi'nin yaygınlaşmasıyla birlikte, sumi-e mürekkep resmi Japon resim sanatında önemli bir yer edinmiştir. 1600 yılında başlayan Tokugawa Dönemi'nde 1635 Sakaku Fermanı ile ülke dış dünyaya kapatılmıştır. Yalnızca Hollandalı tüccarlara, Çinlilere ve Korelilere izin verilmiştir. Edo ve Osaka gibi şehirlerin ticaretle gelişmesi sonucunda zenginleşen tüccar sınıfın yarattığı kasaba kültürü 17. yüzyılda ağaç kalıp baskı resmi olan ukiyo-e üslubunu yaratmıştır. Hokusai, Hiroshige gibi manzara resmi ustalarının eserleriyle ünlenen ukiyo-e, 19. yüzyılda Japonizm akımıyla Batı sanatını etkilemiştir. Osmanlı Devleti ve Japonya arasındaki ilişkiler de bu dönemde başlamıştır. 
Anahtar Kelimeler: İstanbul Resim ve Heykel Müzesi, Japon Sanatı, Sumi-e, Ukiyo-e

Abstract:
The interest in ancient artifacts in the Ottoman Empire became concrete with the establishment of the Müze-i Hümayun in the 19th century. Osman Hamdi Bey, who became the director of the museum in 1881, contributed significantly to the development of the Müze-i Hümayun with his curatorial activities and archaeological work, and also founded of the first art school, Sanayi-i Nefise Mektebi. After Osman Hamdi Bey, his brother Halil Edhem Bey created the Elvah-ı Nakşiye Collection, which included copies of works by foreign masters and original works by Turkish artists. This collection was exhibited under the name Asar-ı Nakşiye Museum in 1917, laying the foundation for today's Istanbul Museum of Modern Art. Affiliated with the art school, the museum suffered from a long-standing space shortage and was finally housed in the Veliaht Apartment of Dolmabahçe Palace with a ceremony held by Atatürk on September 20, 1937. The museum, which was constantly opened and closed during this period, was moved from the Veliaht Apartment to the Karaköy Warehouse building in 2012. Construction of the museum, designed by architect Emre Arolat in 2011, was completed in 2022. Since then, the museum has hosted temporary exhibitions, concerts, and various events in addition to its permanent collection.
With a collection of over twelve thousand works, the museum's Far Eastern collection includes nearly a hundred paintings, sixty-two of which are Chinese prints. The works in the collection represent different periods and styles. This study focuses on the Japanese paintings in the collection. Japanese art has developed under the influence of Chinese painting for centuries. Chinese culture, which entered Japan in the fourth and fifth centuries, brought with it philosophies such as Confucianism and Buddhism. During this period, Japanese painting focused primarily on Buddhist themes. This Chinese influence, which lasted until the end of the eighth century, was later replaced by Yamato-e, the Japanese's own unique style. Yamato-e is notable for depicting religious subjects as well as daily life. With the rise of the samurai in the 12th century and the spread of Zen Buddhism, sumi-e ink painting became an important part of Japanese art. In the Tokugawa period, which began in 1600, the country was closed to the outside world with the 1635 Sakaku Decree. Only Dutch traders, Chinese, and Koreans were allowed. The town culture created by the wealthy merchant class, which developed as cities like Edo and Osaka grew through trade, gave rise to the ukiyo-e style woodblock printing in the 17th century. Famous for the works of landscape masters such as Hokusai and Hiroshige, ukiyo-e influenced Western art in the 19th century with the Japonisme movement. Relations between the Ottoman Empire and Japan also began during this period.
Keywords: Istanbul Museum of Painting and Sculpture, Japanese Art, Sumi-e, Ukiyo-e