Farklı sıra aralıklarının bazı çemen (Trigonella foenum-graecum) genotiplerinin verim ve verim unsurları üzerine etkisi
The effect of different row spacings on yield and yield components of some fenugreek (Trigonella foenum-graecum) genotypes
Yazar: EKREM ASLANTAŞ
Danışman: PROF. TAŞKIN POLAT
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tıbbi ve Aromatik Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Sıra aralığı = Row spacing ; Trigonella foenum graecum = Trigonella foenum graecum ; Verim = Yield ; Verim ögeleri = Yield components ; Çemen = Fenugreek

Özet:
Amaç: Bu araştırmada farklı sıra aralıklarında yetiştirilen bazı çemen  genotiplerinin verim, verim unsurlar ve bazı kalite özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırma, 2022 yılında Erzurum ekolojik koşullarında "Şansa Bağlı Tam Blokları" deneme deseninde 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Araştırmada 3 çemen genotipi (Kermanshah, Samsun ve Güraslan) ve 4 sıra aralığı (20, 30, 40 ve 50 cm) yer almıştır.
Bulgular: Araştırmada çemen genotiplerinin dal sayısı, bakla sayısı ve protein oranı hariç, incelenen diğer karakterler üzerine etkisi istatistiki olarak önemli bulunmuştur.  Genotipler arasında en yüksek tohum verimi Samsun genotipinde (111,8 kg/da) elde edilirken, bunu 101.2 kg/da ile Güraslan çeşidi takip etmiştir. Farklı sıra aralığı bitki boyu, bakla sayısı ve yatma oranı dışında incelenen bütün özellikleri önemli ölçüde etkilemiştir.  Sıra aralığındaki artışlar genel olarak tohum verimi hariç diğer incelenen parametre değerlerini artırmıştır.  Bu artış verim unsurları bakımından 40 ve 50 cm'lik ekim mesafelerinde daha belirgin olmasına karşın, ekim mesafesinin artmasına paralel olarak tohum veriminde düşüşler gözlemlenmiştir.  
Sonuç: Erzurum ekolojik koşullarında gerçekleştirilen bu çalışmada, çemen genotiplerinde tohum verimi bakımından Samsun genotipinin daha iyi performans gösterdiği ve sıra arası ekim mesafesinin 20 cm olacak şekilde yapılmasının uygun olacağı söylenebilir. Ancak çemen bitkisinin ekim mesafelerine karşı göstereceği tepkiler hakkında ve en uygun ekim mesafesinin belirlenmesinde daha kesin sonuçlara ulaşabilmek için araştırmanın birkaç yıl daha devam ettirilmesi faydalı olacaktır.

Abstract:
Purpose: In this study, it was aimed to comparedetermine the yield, yield components, and quality parameters of several fenugreek genotypes cultivated with varying row spacings.
Method: The study was initiated in 2022 in the ecological settings of Erzurum using the randomize complete blocks experimental design with three replications. Three genotypes of fenugreek (Kermanshah, Samsun, and Güraslan) and four row spacings (20, 30, 40, and 50 cm) were included in the study.
Findings: Findings revealed that the influence of fenugreek genotypes on the other features tested was statistically significant, with the exception of the number of branches, the number of pods, and the protein ratio.  Among the genotypes, the Samsun genotype had the maximum seed output (111.8 kg da-1), followed by the Güraslan variety (101.2 kg da-1). Except for plant height, number of pods, and lodging ratio, row spacing had a significant influence on all other studied characteristics. Except for seed production, row spacing increases frequently increased the values of the other metrics evaluated. Although this increase was more significant at 40 and 50 cm planting intervals in terms of yield components, similar losses in seed yield were detected as planting distance increased.
Results: In this study conducted in the ecological circumstances of Erzurum, the Samsun genotype performed better in terms of seed yield among fenugreek genotypes, and a planting interval of 20 centimeters between rows is recommended. However, it would be advantageous to continue the research for a few more years in order to establish more exact conclusions regarding the fenugreek plant's response to planting distances and to determine the optimal planting distance.