Firmaların finansal ve faaliyet kaldıracının karlılığa etkisi: BIST'ta ampirik bir çalışma
The effect of firms' financial and operating leverage on profitability: An empirical study in Borsa İstanbul
Yazar: ISMAIL KALASH
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR BİLEN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa = Stock exchange ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Finansal kaldıraçlar = Financial leverages ; Firma performansı = Firm performance ; Firmalar = Firms ; Karlılık = Profitability ; Risk = Risk

Özet:
Bu çalışma, 2008-2017 yılları arasında Borsa İstanbul'da (BIST) hisse senetleri işlem gören 200 firması verileri ele alınarak faaliyet kaldıracının firma karlılığı üzerindeki etkisi ve bu etkide satışlar büyümesinin rolünü incelenmiştir. Ayrıca faaliyet ve iflas riskinin finansal kaldıraç ile firma karlılığı arasındaki ilişki üzerinde etkisi analiz edilmiştir. Araştırmada sunulan hipotezleri test etmek için T-testi, Mann- Whitney U testi, Havuzlanmış En Küçük Kareler ve Sabit Etkiler Regresyonları ve Yapısal Eşitlik modelleri uygulanmıştır. Yapılan analiz sonucunda faaliyet kaldıracının firma karlılığı üzerindeki etkisinin olumsuz olduğu ortaya çıkmıştır. Üstelik yüksek / düşük satışlar büyümesine sahip olan firmalar için faaliyet kaldıracının negatif etkisinin daha zayıf / daha güçlü olduğu gösterilmiştir. Finansal kaldıraç ile ilgili sonuçlar ise borç oranı arttıkça firma karlılığının azaldığı, borç oranının firma karlılığı üzerindeki negatif etkisinin faaliyet ve iflas riski ile yükseldiği gözlemlenmiştir. Düşük faaliyet ve iflas riskine sahip firmalara kıyasla, yüksek faaliyet ve iflas riskine sahip firmaların borç oranı artışının karlılık oranları üzerindeki negatif etkisi daha yüksektir. Sonuç olarak, satışların büyüme oranı düşük olan firmaların kârları, faaliyet kaldıracı düşürülerek artırılabilir. Diğer taraftan, yüksek faaliyet ve iflas riskine sahip firmaların karlılığını arttırmak için sermaye yapısında borç kullanımı düşürülmelidir.

Abstract:
Using a sample of 200 firms listed on Istanbul Stock Exchange during the period 2008-2017, this study examines the effect of operating leverage on profitability, and the role of sales growth in determining this effect. Moreover, the study analyzes the effect of operating and bankruptcy risks on the relationship between financial leverage and profitability. T-Test, Mann- Whitney U test, Ordinary Least Squares (OLS) and fixed effects regressions and Structural Equations Modeling are used to test the research's hypotheses. The results indicated that operating leverage has a negative impact on profitability, and that this negative impact is weaker/stronger for firms with high/low sales growth. The results also showed that financial leverage has negative effect on profitability. Moreover, the negative impact of financial leverage on firm profitability is exacerbated by business risk and bankruptcy risk. The negative impact of debt ratio on profitability is higher for firms with high business and bankruptcy risks compared to firms with low business and bankruptcy risks. As a result, firms with low sales level should decrease operating leverage to improve their profitability. On the other hand, the profitability of firms with high business risk and bankruptcy risk can be enhanced by reducing debt ratio.