Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi işyeri sağlık ve güvenlik birimi iş kazası sürveyans sisteminin değerlendirilmesi
Evaluation of Dokuz Eylul University Hospital occupational health and safety unit occupational accident surveillance system
Yazar: TANSEL BAŞSÜLLÜ
Danışman: PROF. DR. OSMAN ALPARSLAN ERGÖR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Giriş ve Amaç: Toplumun büyük bir kısmı çalışma hayatı içindedir ve işyerinde bulunan faktörler kişinin sağlığı üzerine etkilidir. Bir ülkedeki iş sağlığı ve güvenliği düzeyini belirlemede iş kazası ve meslek hastalıkları sıklığı önemli göstergelerdir. Bu çalışmanın amacı Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimi iş kazası sürveyans sisteminin işleyişini ve aktif sürveyans sırasında saptanan iş kazalarının özelliklerini değerlendirmektir. 
Yöntem: Araştırma kesitsel tipte bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi'nde, seçilmiş belli birimlerde kadrolu olarak çalışanlar oluşturmaktadır. Bağımsız değişkenler cinsiyet, yaş, unvan, çalışılan birim, meslekte çalışma süresi, üniversitede çalışma süresi, daha önce iş kazası geçirme durumu ve mesai düzenidir. Saptanan kazalar daha sonra Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birim veri tabanında yer alan kaza kayıtları ile karşılaştırılmıştır. Araştırma 15 Kasım 2016 – 19 Temmuz 2017 tarihleri arasında yürütülmüştür. Veri toplama için oluşturulan anket formu her bir katılımcının çalıştığı birimde yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak doldurulmuştur. Veri analizinde tanımlayıcı bulgular için sayımla belirtilen değişkenler sayı ve yüzdelerle, ölçümle belirlenen değişkenler ortalama ± standart sapma ile belirtilmiştir. Bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkenle ilişkisini değerlendirmede sayımla belirtilen değişkenler için ki-kare, ölçümle belirtilen değişkenler için t testi kullanılmıştır. p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. 
Bulgular: Seçilen birimlerde toplam 625 kişinin çalıştığı saptanmıştır. Bu kişilerin % 65'i (n=406) çalışmaya katılmayı kabul etmiştir. 2 kişi "Hayatınızda daha önce hiç iş kazası geçirdiniz mi?" sorusuna "hatırlamadığını / emin olmadığını" belirtmiş ve bu kişiler analiz aşamasında çıkarılmıştır. 404 kişinin % 76.2'si (n=308) daha önce en az 1 kere iş kazası geçirdiğini beyan etmiştir. Daha önce en az 1 kere iş kazası geçirenlerin% 61.4'ü kadındır. Daha önce en az 1 kere kaza geçirdiğini ifade edenlerin % 75.6'sı "sağlık profesyoneli"dir. En az 1 kere kaza geçirdiğini ifade edenlerin % 47.4'ü "dâhili bilimlerde", % 22.4'ü "cerrahi bilimlerde" ve % 14.0'ı "yoğun bakımlar"da çalışmaktadır. Araştırmanın gerçekleştiği dönemde toplam 267 kaza hakkında katılımcılarla görüşülmüştür. Aynı dönem için İş Yeri Sağlık ve Güvenlik Birimi kayıtları incelenmiş, 15 Kasım 2015 ile 19 Temmuz 2017 arasında seçilen birimlerde toplam 82 kazanın gerçekleştiği saptanmıştır. Bu kazaların 24'ü çalışmacı tarafından da tespit edilmiştir. Yani, İş Yeri Sağlık ve Güvenlik Birimi kayıtlarında çalışmacının tespit ettiği kazaların % 9.0'u bulunmuştur. Buna karşılık geri kalan 243 kaza İş yeri Sağlık ve Güvenlik Birimi kayıtlarına yansımamıştır. Belirtilen tarih aralığında 58 kazaya ise sadece İş Yeri Sağlık ve Güvenlik Birimi kayıtlarında rastlanmıştır. Yaş, meslek grupları ve mesai düzeni açısından iş kazası geçirmek arasında anlamlı bir fark vardır (p<0.001).
Sonuç: İş kazası geçirme sıklığı % 76.2 gibi yüksek bir oranken, geçirilen kazaların sadece % 9.0'lık gibi çok az bir bölümü bildirilmiştir. Bu oran tüm çalışma gruplarına henüz ulaşılamamış olmasından kaynaklanıyor olabilir. Zira eğitim çalışmaları öncelikle hemşirelerden başlamıştır. Kazaların önlenebilmesi için kişisel koruyucu donanım kullanımın önemi hastane bilişim sistemi üzerinden duyurularla ya da periyodik muayeneler sırasında mutlaka dile getirilmelidir

Abstract:
Introduction and Aim: Majority of the public is in working life and the factors in working places affect a persons health. Frequency of occupational accidents and work related diseases are important indicators for determining a countries occupationa health and safety. The aim of this study is to evaluate Dokuz Eylul Universıty Hospital Occupational Health and Safety Unit occupational accident surveillance system and evaulate the characteristics of accidents that were detected during active surveillance. 
Method: This is a cross sectional study. The study population consists of permanent staff working in selected units of Dokuz Eylul University Hospital. The independent variables are gender, age, occupation, the unit worked, working time in the occupation, working time in the university, the condition of a occupational accident encountered and shift order. Detected accidents were later compated with the accidents registered in Dokuz Eylul Universıty Hospital Occupational Health and Safety Unit occupational accident surveillance system database. The study was conducted between 15 November 2016 – 19 July 2017. The questionnaire was composed and filled out in every participant working enviroment using face to face technique. In data analysis for categorical variables frequencies and percentage distribution, for continuous variables mean and standart deviations were determined. Chi-square test and t test was used in univariate analysis to test significance where applicable. P value lower than 0.05 was accepted level for significance.
Results: 625 person was working in selected units. % 65 of those (n=406) agreed to participate in the survey. 2 person was withdraw from analysis baceuse they were "not sure" wheter or not they had an occupatinal accident before. % 76.2 of 404 people (n=398) had at least one occupational accident in their life time. % 61.4 people whom at least had one occupational accident were women and % 75.6 of people who had at least one occupational accident were health professional. Of all the people who had at least one accident  % 47.4 of them were working in medical sciences, % 22.4 in surgical sciences and % 14.0 in intensive care units. During the study period 267 occupatinal accidents were discussed with the participants. After that Dokuz Eylul Universıty Hospital Occupational Health and Safety Unit's recordings were inspected and 82 accidents were detected for study period. Of these 82 accidents 24 were also detected by the researcher. This means only % 9.0 of the accidents found by the researcher were also in the Occupational Health and Safety Unit recordings. The remaining 243 accident were not in their database. Also, 58 accidents that occured duruing the study period were only found in Occupational Health and Safety Unit recordings only. There was a significant difference in age, occupation and shift order with having an occupational accident before. 
Conclusion: Even though having occupatinal accident rate was high like % 76.2, of these accidents only % 9.0 of them were reported. The reason for his may be because not all the working groupos were reached. The training were first started in nurses. To avoid accidents, the importence of using personal protector devices should be announced via hospital information system or mentioned during periodic examinations.