Çukurova'da suni mera tesisi ve ot üretimi amacıyla bazı sıcak mevsim buğdaygil yem bitkilerinin yonca ile uygun karışım oranlarının belirlenmesi
Determination of suitable mixture ratios of some warm season perennial grasses with alfalfa (Medicago sativa L.) in order to artificial pasture and hay production under Çukurova
Yazar: FEYZA DÖNDÜ BİLGİN
Danışman: PROF. DR. VEYİS TANSI
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: ADF durağanlık testi = ADF stationary test ; Buğdaygiller = Grasses ; Karışım oranları = Mixture rates ; Mera = Pasture ; NDF = NDF ; Verim = Yield ; Yem bitkileri = Fodder plants ; Yonca = Alfalfa

Özet:
Bu çalışmada, Akdeniz iklim koşullarında, iki farklı çok yıllık sıcak mevsim buğdaygil yem bitkisi olan yalancıdarı (Paspalum dilatatum Poir.) ve Rodos otu (Chloris gayana Kunth)'nun bir baklagil olan yonca (Medicago sativa L.) ile uygun karışım oranlarının tespiti amaçlanmıştır. Kurulan iki ayrı denemede, mera tesisi amacıyla " yalancıdarı + yonca" ve ot üretimi amacıyla "Rodos otu + yonca"nın yedişer farklı karışım oranlarının performansı belirlenmiştir. Rodos otunun yonca ile karışımları biçime, yalancıdarının yonca ile karışımları ise otlatmayı taklit edecek şekilde biçim uygulamasına yönelik olmuştur. Denemeler tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak, Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nde (Adana), 2018-2020 yılları arasında, sulanan koşularda yürütülmüştür. 
Araştırmada, incelenen tür ve karışımların performanslarının yıllara bağlı olarak önemli derecede değiştiği gözlenmiştir. Türlerin karışım ekimlerin veriminin yalın ekimlere kıyasla daha yüksek olduğu, söz konusu uygulamalarda en yüksek değerler ise her iki denemede de çalışmanın yürütüldüğü ikinci yılında (2019) elde edildiği tespit edilmiştir. Uygulamalarda yonca türünün oranı arttıkça karışımdaki buğdaygillerin de kalite değerleri artmıştır.  
Yalancıdarı + yonca (YD+Y) karışımlarında en yüksek yeşil ot verimi (6979.8 kg/da) "%80 YD + %20 Y" uygulamasında, en yüksek kuru madde (1641.9 kg/da) ve sindirilebilir kuru madde verimi (994.7 kg/da) "%70 YD + %30 Y" uygulamasında, en düşük ADF (%34.8) ve NDF oranı (%47.1) "yalın yonca"da,  en yüksek ham protein verimi (239.0 kg/da) "%60 YD + %40 Y" uygulamasında, en yüksek nispi yem değeri (123.2), ham protein oranı (%19.8) ve sindirilebilir kuru madde oranı (% 61.2) "yalın yonca" uygulamasında, en yüksek alan eşdeğer oranı (1.27) "%80 YD + %20 Y" ve "%70 YD + %30 Y" uygulamalarında saptanmıştır. "Yalın yonca" uygulamasından sonra en yüksek ham protein oranı (%15.7) ve nispi yem değeri (NYD) ise (100.3) yonca türünün karışıma en yüksek oranda katıldığı "%50YD + %50Y" uygulamasında görülmüştür. Ağırlığa göre botanik kompozisyondaki yonca türünün oranı ilk yıl yüksek (%52.0), diğer yıllar düşük bulunmuştur (sırasıyla %30.3 ve %25.0).  İlk yıldan ikinci yıla geçince, ağırlığa göre botanik kompozisyondaki yonca türünün oranı azalmıştır. En dengeli karışım oranı "%70 YD + % 30 Y" ve "%60 YD + %40 Y" uygulamalarından elde edilmiştir.
Rodos otu + yonca (RO+Y) karışımlarında en yüksek yeşil ot verimi  (8989.8 kg/da), kuru madde verimi (1964.3 kg/da), sindirilebilir kuru madde verimi (1146.1 kg/da) ve alan eşdeğer oranı (1.31) "%60 RO + %40Y" uygulamasından, en düşük ADF oranı (%37.1), en yüksek ham protein verimi (233.5 kg/da) ve sindirilebilir kuru madde oranı (%59.3) "%15 RO + %85 Y" uygulamasından, en düşük NDF oranı (%48.7), en yüksek ham protein oranı (%15.6) ve NYD (115.2) "yalın yonca" uygulamalarından elde edilmiştir. "Yalın yonca" uygulamasından sonra en yüksek ham protein oranı (%12.5) ve NYD ise (100.5) karışıma yoncanın en yüksek oranda dahil olduğu "%15RO + %85 Y" uygulamasında görülmüştür. Rodos otu türüne ait ortalama botanik kompozisyondaki oran birinci yılında en yüksek değerde iken (%78,6), sonraki her iki yılda da bir önceki yıla kıyasla düşüş göstermiştir (sırasıyla %62.5 ve %56.7). En dengeli karışım oranı  "%75 RO + %25 Y" ve "%60 RO + %40 Y" uygulamalarında saptanmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the appropriate mixing ratios of two different perennial warm season grass forage species, common dallisgrass (Paspalum dilatatum Poir.) and Rhodes grass (Chloris gayana Kunth) mixed intercropped with alfalfa (Medicago sativa L.) under Mediterranean climate conditions. In two separate trials, the performance of seven different mixture ratios of "common dallisgrass + alfalfa" (for pasture establishing) and "Rhodes grass + alfalfa" (for hay production) was determined. Intercrop of Rhodes grass + alfalfa were cut as to imitate hay production, and intercrop of common dallisgrass + alfalfa were cut as to imitate grazing. The experiments were carried out under irrigated conditions in the Eastern Mediterranean Agricultural Research Institute (Adana, Turkey) between 2018 and 2020, according to the randomized complete blocks design with 4 replications.
In the study, it was observed that the performances of the examined species and intercrops changed significantly based on years. It was determined that the yield of intercrops were higher than the sole plantings, and the highest values were obtained in 2019 (second year of the study) in both trials. As the ratio of alfalfa species increased in the applications, the quality values of the grasses in the mixture were also increased.
In the mixtures of common dallisgrass + alfalfa (CD+A), the highest green grass yield (69.8 t ha-1) was obtained with "80% CD + 20% A"; the highest dry matter (16.4 t ha-1) and digestible dry matter yield (9.9 t ha-1) was obtained with "70% CD + 30% A"; the lowest ADF (34.8%) and NDF ratios (47.1%) was obtained with "sole alfalfa"; the highest crude protein yield (2,4 t ha-1) was obtained with "60% CD + 40% A"; the highest relative feed value (RFV) (123.2), crude protein ratio (19.8%) and digestible dry matter ratio (61.2%) were obtained with "sole alfalfa"; and the highest land equivalent ratio (1.27) was obtained with "80% CD + 20% A" and "70% CD + 30% A" applications. Second highest crude protein ratio (15.7%) and RFV (100.3) following "sole alfalfa" application were determined "50% CD + 50% A", where alfalfa species was existing in the mixture at the highest rate. The ratio of alfalfa in the botanical composition by weight was high in the first year (52.0%) and low in second year (30.3% and 25.0%, respectively). The proportion of alfalfa species in the botanical composition by weight was decreased by the shift from the first year to the second year. The most well balanced mixing ratio was determined as "70% CD + 30% A" and "60% CD + 40% A" applications.
In the mixtures of Rhodes grass + alfalfa (RG+A), the highest green grass (89.9 t ha-1), dry matter (19.6 t ha-1), digestible dry matter yield (11.5 t ha-1) and land equivalent ratio (1.31) was obtained with "60% RG + 40% A"; the lowest ADF ratio (37.1%), the highest crude protein yield (2.3 t ha-1) and digestible dry matter ratio (59.3%) was obtained with "15% RG + 85% A"; the lowest NDF ratio (48.7%) were obtained from "sole Rhodes grass"; the highest crude protein ratio (15.6%) and RFV (115.2%) were obtained from "sole alfalfa" applications. Following "sole alfalfa" application, the second highest crude protein content (12.5%) and RFV (100.5) were obtained with "15% RG + 85% A" application in which alfalfa was included in the mixture at the highest rate. While the ratio in the average botanical composition of the Rhodes grass species was highest in first year (78.6%), it decreased in the following two years (62.5% and 56.7%, respectively) compared to the first year. The most well balanced mixing ratio was determined with "75% RG + 25% A" and "60% RG + 40% A" applications.