Nur Vergin'in din sosyolojisi
Nur Vergin's sociology of religion
Yazar: HURŞİT YILMAZ
Danışman: PROF. DR. CELALEDDİN ÇELİK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu çalışmanın konusunu Vergin'in din sosyolojisi alanında ortaya koyduğu düşünceler
oluşturmaktadır. Çalışmanın temel problemini ise şu soruyla özetlemek mümkündür: Nur
Vergin'in din, siyaset ve toplum ilişkisine dair ortaya koyduğu düşünceler nelerdir ve bu
düşüncelerin Türk sosyoloji geleneğindeki yeri nedir? Çalışmamın amacı, Vergin'in
eserlerindeki din, siyaset ve toplum ilişkisine dair üretilmiş düşünceleri din sosyolojisi
cephesinden ele almak ve onun eserlerine dönük yeni çalışmalara ve tartışmalara yol
açmaktır. Çalışmanın önemi ise Nur Vergin'in eserleri üzerine yapılan sınırlı sayıda
çalışma bulunması nedeniyle bu konuda öncü bir nitelik taşıyacak olması ve onun
düşünceleri üzerine yapılacak yeni tartışmalara yol açacak olmasıdır. Bu çalışmada nitel
araştırma yöntemi kullanılmıştır. Dolayısıyla nitel veri toplama tekniklerinden istifade
edilmiştir. Elde edilen veriler betimsel olarak ve içerik açısından analiz edilmiş,
değerlendirilmiştir. Yapılan çalışmayla, Nur Vergin'in toplumsal olguları tarihsel bir
bütünlük içinde ve aralarındaki ilişkiselliği göz ardı etmeden, tarihsel değişim seyrini
izleyerek makro seviyede analiz etmeyi hedeflediği anlaşılmıştır. Bu itibarla Vergin'in
din sosyolojisi çalışmalarında konu ettiği laiklik, Alevilik, din ve toplumsal değişim
ilişkisi vb. konuları uzun erimli bir yaklaşımla, tarihsel süreklilik planında ve versté hen
geleneği paralelinde tahlil ettiği görülmüştür. Bu bakımdan Vergin'in, din olgusuna
yaklaşımının Türk sosyoloji geleneğinde 1970 ve 80'lerde hâkim paradigma olan evrimci
pozitivist yaklaşıma bir alternatif teşkil eden, Şerif Mardin ve Nilüfer Göle gibi isimlerde
kendini gösteren yeni eksen çerçevesinde yer aldığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Sosyoloji, din sosyolojisi, Nur Vergin, laiklik, toplumsal değişme.

Abstract:
The subject of this study is Vergin's ideas in the field of sociology of religion. The main
problem of the study can be summarized with the following question: What are Nur
Vergin's ideas on the relationship between religion, politics and society and what is the
place of these ideas in the Turkish sociological tradition? The aim of my study is to
address the ideas on the relationship between religion, politics and society in Vergin's
works from the perspective of sociology of religion and to pave the way for new studies
and discussions on her works. The importance of the study is that it will be a pioneer in
this field due to the limited number of studies on Nur Vergin's works and will pave the
way for new discussions on his thoughts. Qualitative research method was used in this
study. Therefore, qualitative data collection techniques were utilized. The data obtained
were analyzed and evaluated descriptively and in terms of content. With this study, it has
been understood that Nur Vergin aims to analyze social phenomena at the macro level by
following the course of historical change within a historical integrity and without ignoring
the relationality between them. In this respect, it has been observed that Vergin analyzes
issues such as secularism, Alevism, the relationship between religion and social change,
etc., which are the subjects of her sociology of religion studies, with a long-term
approach, in the plan of historical continuity and in parallel with the verstéhenian
tradition. In this respect, Vergin's approach to the phenomenon of religion is within the
framework of the new axis, which constitutes an alternative to the evolutionary positivist
approach, which was the dominant paradigm in the Turkish sociological tradition in the
1970s and 80s, and which manifested itself in names such as Şerif Mardin and Nilüfer
Göle.
Key Words: Sociology, sociology of religion, Nur Vergin, laicism, social change.