Stadyum yapılarında çekmeye çalışan çatı strüktürleri kullanımının kronolojik değerlendirilmesi
Chronological assessment of the usage of tensile roof structures in stadium buildings
Yazar: SEVDA DURGUT
Danışman: DOÇ. DR. AHMET VEFA ORHON
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Stadyum yapılarının uygulanmasında son dönemlerde mimari kimlik öne çıkmaktadır. İnşa edildiği şehirler için kentsel bir simge haline gelen stadyum yapıları, zamanla strüktürel sistemlerinde gelişmesiyle değişen formlara sahip olmaktadır. Stadyum yapıları bir bütün olarak düşünüldüğünde, çevreyle uyumlu mimari bir kütle ortaya çıkmaktadır. Yapının cephe yüzeylerinin önüne geçen çatı formları, stadyum yapılarına mimari nitelik kazandırmaktadır. Tasarım ve uygulama adına önemli yeri olan çatı strüktürleri bu çalışmada incelenmiştir. Farklı çatı strüktürlerine ve malzemelerine sahip örnekler karşılaştırılmıştır.  
 
Bu çalışmada stadyum yapılarının çatı yapım sistemleri, çatı kaplama malzemeleri, geçilen serbest açıklık ve çatı ağırlığı üzerinde araştırmalar yapılmıştır. Buradaki amaç, kronolojik sıra içerisinde 1950 yılından günümüze kadar geçen sürede örneklenen stadyum yapılarının değişimleri ve gelişimleri gözlemlemektir. Çalışmanın amacı ve kapsamı giriş bölümünde açıklanmıştır. 
 
İkinci bölümde, stadyum kavramlarının tanımları yapılmış olup, tarihsel gelişim süreci açıklanmıştır. Bu çalışmada seçilen örnekler arasında öne çıkan stadyum yapılarının tanımı ve tarihsel gelişimi ayrı bir başlık altında aktarılmıştır. 
 
Üçüncü bölümde, stadyum yapılarının çatı strüktürleri incelenmiştir. Geniş açıklık geçebilen sistemler üzerinde araştırma yapılmış ve incelenen örneklerde kullanılan yapım sistemlerine değinilmiştir. Bunun yanı sıra strüktürleri örten membranlardan, kullanımı yaygın olan malzemeler seçilmiş ve özellikleri hakkında bilgi verilmiştir. Bu bölümün sonunda da membranlar fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre karşılaştırılmıştır. 

Dördüncü bölümde, stadyum yapıları arasından seçilmiş örnekler üzerinde araştırma yapılmıştır. Yapılar ile ilgili genel bilgiler verilmiş, çatı strüktürleri detaylı incelenmiştir ve kronolojik düzende sıralanmıştır. 
 
Beşinci bölümde, stadyum yapılarının çatı strüktür sistemlerinde karşılaştırma yapılmıştır. Yapıların taşıyıcıları betonarme düşey strüktür ve çelik düşey strüktür, kendi aralarında karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. 
 
Bölüm altıda ise, sonuç ve değerlendirme açıklanmıştır. İncelenen örnek stadyum yapılarında, kullanılan taşıyıcı sistem ve malzemelerinin, çatı strüktürüne etkilerine değinilmiştir.

Abstract:
The architectural identity has recently come to the forefront in the implementation of stadium buildings. Stadium buildings, which have become urban objects for the cities in which they are built, have been changing forms with the development of the structural systems. When stadium structures are considered as a whole, a harmonious architectural building shows up environmentally. The roof forms become more important than the facade surfaces of the structure and bring them an architectural qualification. In this study, the roof structures which have an important place regarding design and application are examined. Moreover, the samples of different roof structures and materials were compared. 
 
This study especially investigates roof construction systems, roofing materials, long span and roof weight. The aim is to observe the changes and developments of the stadium structures sampled by during the period from 1950 to the present day in chronological order. The purpose and content of the work is explained in the introduction. 
 
In the second chapter, the stadium terms are defined and the historical development process is being explained. Among the selected examples, the definition and historical development of the prominent stadium structures are being quoted under a separate title. 
 
In the third chapter, roof structures of stadium buildings are being examined. The long span systems are being studied and the structure systems which are used in the examined examples have been mentioned. In addition to this, materials which are widely used are selected from the membranes covering the structures and information about their properties are given. At the end of this section, the membranes were being compared according to their physical and chemical properties. 
 
In the fourth chapter, selected examples of stadium structures are being investigated. General information about constructions is being given, roof structures are being examined in detail and chronological order is being sorted. 
 
In the fifth chapter, the roof structure of the stadium structures is compared. The structures of the stadium buildings are evaluated by comparing the vertical structure of the reinforced concrete and the steel vertical structure. 
 
In section six, results and evaluation are explained. In the sample stadium structures examined, the effects of the carrier systems and materials used on the roof structure are mentioned. The advantages offered by the roof structure systems are being explained.