İç ve dış dinamikler çerçevesinde Afganistan'ın güvenlik analizi (1989-2001)
An analysis of Afghanistan's security within the framework of internal and external dynamics (1989-2001)
Yazar: MOHAMMAD ZARİF SALİHY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZERRİN AYŞE ÖZTÜRK
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Güvenlik = Security ; Güvenlik analizi = Safety analysis ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bu tezin amacı; 1989-2001 yılları arasında Afganistan güvenliğini etkileyen iç ve dış dinamikler çerçevesinden incelenmiştir. Çalışmada; Sovyetler Birliği'nin Afganistan'dan çekilmesi ile iç ve dış faktörlerin yarattığı güvenlik sorunlarının askeri, siyasi, ekonomik, sosyal boyutları incelenirken aynı zamanda 11 Eylül saldırıları sonrası ABD'nin Afganistan askeri müdahalesine yer verilmiştir.

Bu çalışmanın ilk bölümünde güvenliğin tarihsel gelişimi ve farklı teorik perspektiflerden güvenliğin ele alınması, ikinci bölümünde Afganistan'ın coğrafi yapısı, etnik yapısı ve ekonomik kaynakları detaylı bir şekilde analizine yer verilmiştir. Ayrıca, Afganistan'ın istikrarsızlık nedenlerini daha iyi anlamak adına ülkenin jeostratejik önemi ve bu nedenle bölgede yaşanan hâkimiyet mücadelesinden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde ise iç ve dış faktörlerin yaratığı iç savaş, mücahit gruplar arasındaki iktidar mücadelesi, Taliban'ın ortaya çıkışı ve tüm bu gelişmelerin yaratığı sonuçlar incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise 11 Eylül saldırıları ve ABD'nin askeri müdahalesi, NATO ve BM kararlarına yer verilmiştir.

Sonuç kısmında; ülkedeki iktidar kavgası askeri, siyasi, etnik, sosyal ve kültürel gibi iç dinamiklerin yanı sıra başta ABD, Pakistan ve Suudi Arabistan olmak üzere dış devletlerin ülkeye doğrudan müdahalesi gibi etmenlerin de Afganistan'da güvenlik sorunlarının oluşmasına neden olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca, ABD'nin askeri müdahalesinin hukuki boyutu ve 2001 sonrası Afganistan'ın genel durumu değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Afganistan, 11 Eylül, Güvenlik, ABD Müdahalesi

Abstract:
The aim of this thesis is to examine internal and external factors that were affecting the security of Afghanistan between 1989 and 2001. In this study, military, political, economic and social dimensions of the security problems caused by internal and external factors with the withdrawal of the Soviet Union from Afghanistan were examined. At the same time, the military intervention of USA in Afghanistan after the September 11 attacks were also examined.

In the first chapter of this study, historical development of the security concept and different theoretical perspectives will be analyzed. In the second chapter, geographical structure, history, ethnic structure and economic sources of Afghanistan will be analyzed. This chapter also examines the struggle for dominance in this region because of the geostrategic importance of the country in order to better understand the causes of instability in Afghanistan. In the third chapter, the struggle of power between Mujahid groups in the country, the emergence of the Taliban and the consequences of these developments will be analyzed. In the final chapter, the September 11 attacks and USA military intervention and also the UN Charter and NATO resolutions will be examined.

In conclusion, it was concluded that in addition to the domestic factors like political, social and cultural factors, the direct interventions of foreign states, especially Pakistan, Saudi Arabia and USA, cause major security problems in Afghanistan. In addition, the legal dimension of the US military intervention and the general situation of Afghanistan after 2001 were evaluated.

Keywords: Afghanistan, Security, September 11, USA Intervention