Panel ikili nitel tercih modelleri ile BİST imalat sanayindeki işletmelerin büyüme performansını etkileyen faktörlerin analizi
Analysis of factors affecting the growth performance of businesses in BIST manufacturing industry with panel binary qualitative choice models
Yazar: ŞEYMA SERTÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM GÖKTAŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
İşletmelerde büyüme performansı, gerek ülkelerin ekonomik büyümesine gerekse istihdama sağladığı katkılar nedeniyle incelenmesi gereken bir konudur. Büyüme performansının artış göstermesinin, ülke ekonomisi için önemli bir teşvik olduğu belirtilmekle birlikte piyasa dinamizmini artırmaya sağladığı katkılardan dolayı akademisyenler ve politika yapıcılar için de özel bir ilgi konusu olmaktadır. 
Bu çalışmada; 2005-2020 dönemine ait veriler kullanılarak BİST imalat sanayinde yer alan işletmelerin büyüme performanslarını etkileyen faktörler panel ikili nitel tercih modelleriyle tahmin edilmektedir. Çalışmanın temel amacı; işletmelerin büyüme performansının 1'den büyük olma olasılığı üzerinde etkili olan finansal oranlar ile makroekonomik değişkenlerin belirlenmesini sağlamaktadır. Analizden elde edilen sonuçlara göre; Hausman testi ile sabit etkili panel logit model uygun bulunmuştur. Panel probit model içinse tesadüfi etkili panel probit model tahmini gerçekleştirilmiştir.
Sabit etkili panel logit model ile tesadüfi etkili panel probit model arasında seçim yapılırken hem AIC hem de BIC bilgi kriterlerinden en küçük değere sahip olan model tercih edilmektedir. Bu doğrultuda sabit etkili panel logit modelin en uygun model olduğu sonucuna varılmıştır. Sabit etkili panel logit modelin tahmin sonuçlarına göre; karlılık, aktif devir hızı oranı ve gayrisafi yurtiçi hasıla değişkenleri bağımlı değişkeni açıklamakta istatistiksel olarak anlamlıdır ve pozitif yönde etkilemektedir. Cari oran ve faiz oranı değişkenleri ise bağımlı değişkeni açıklamakta istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönde etkilemektedir.

Abstract:
Growth performance in businesses is a subject need to be examined due to its contributions to both the economic growth of countries and employment. While it is stated that the increase in growth performance is an important incentive for the national economy, it is also a subject of special interest for academics and policy makers due to its contribution to increasing market dynamism.
In this study; using the data of the 2005-2020 period, the factors affecting the growth performance of the businesses in the BIST manufacturing industry are estimated with panel binary qualitative choice models. The main purpose of the study; it provides the determination of financial ratios and macroeconomic variables that have an effect on the probability of growth performance of businesses being greater than 1. According to the results obtained from the analysis; the fixed effect panel logit model was found to be suitable with the Hausman test. For the panel probit model, random effect panel probit model estimation was performed.
When choosing between the fixed effect panel logit model and the random effect panel probit model, the model with the smallest value from both AIC and BIC information criteria is preferred. In this direction, it was concluded that the fixed effect panel logit model is the most suitable model. According to the estimation results of the fixed effect panel logit model; profitability, asset turnover ratio and gross domestic product variables are statistically significant in explaining the dependent variable and affect positively. Current rate and interest rate variables, on the other hand, have a statistically significant and negative effect on explaining the dependent variable.