Coğrafi Bilgi Sistemi ile akarsu havzası modelleme ve taşkın analizi
River basin modeling and flood analysis using Geographic Information System
Yazar: BUKET GÜL YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MİZAN DOĞAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Hidrolik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Hidrolojik analiz = Hydrological analysis ; Morfometrik analiz = Morphometric analysis ; Taşkınlar = Floods

Özet:
Taşkınlar meydana geldiğinde üzücü can kayıplarına ve büyük ekonomik zararlara neden olan doğal afetlerden bir tanesidir. Bir akarsuyun çeşitli sebeplerle yatağından çıkarak çevresinde bulunan arazilere, yerleşim yerlerine, canlılara zarar vermesi ve meydana geldiği bölgenin sosyal-ekonomik faaliyetlerini olumsuz etkilemesi olayına taşkın denilmektedir. Taşkınların neden olacağı zararları en aza indirmek için etkili bir taşkın yönetiminin yapılması gerekli olacaktır. Bu tez çalışmasındaki amaç; taşkın yönetimine yönelik bir taşkın analizi için, akarsuyun ve içinde bulunduğu havzanın bir bütün olarak değerlendirildiği çalışmaların gerçekleştirilmesidir. Bu amaçla; ülkemizdeki akarsu havzalarından biri olan Küçük Menderes Havzası'nda yer alan bir alt havzada, bilgisayar programlarının sağladığı kolaylıklardan faydalanarak taşkın analizi çalışmaları aşama aşama yapılmıştır. Bu aşamalar temel olarak: Coğrafi Bilgi Sistemlerinin taşkın analizlerinde kullanılmasını içeren literatür araştırması, çalışma havzasının seçilmesi, çalışma kapsamında kullanılması gereken verilerin temin edilmesi, çalışma havzasında hidrolojik ve morfometrik analizlerinin yapılması, ihtimal dağılım fonksiyonlarından Normal (Gauss) dağılımı, Log-Normal dağılımı, Gumbel (Ekstrem değerler) dağılımı ve Tip-3 Log-Pearson (Gamma) dağılımı ile 2, 5, 10, 25, 50, 100, 200, 500, 1000 yıl tekerrürlü ve ampirik yöntemlerden DSİ sentetik yöntem, SCS yöntemi, Snyder yöntemi, Mac Math yöntemi ve Rasyonel yöntem ile 2, 5, 10, 25, 50, 100 yıl tekerrürlü taşkın debilerinin tahminleri, farklı senaryolar kullanılarak taşkın analiz sonuçlarının elde edilmesi, taşkın tehlike haritalarının oluşturulması, sonuçların yorumlanması ve öneriler şeklinde sıralanabilir.

Abstract:
Floods are one of the natural disasters that cause tragic loss of lives and great economic damage when it occurs. The event that a stream leaves its bed for various reasons and damages the surrounding lands, settlements, and negatively affects the social-economic activities of the region where it occurs is called a flood. Effective flood management will be necessary to minimize the damages caused by floods. The aim of the thesis is the fact that for a flood analysis towards flood management, the studies in which the river and the basin it is in are evaluated as a whole are carried out. For this purpose, in a sub-basin located in Küçük Menderes Basin, which is one of the river basins in Türkiye, the flood analysis studies were performed step by step utilizing the conveniences provided by the computer programs. These stages can basically be compiled as follows: the literature research involving the use of Geographical Information Systems in flood analysis, selection of the basin to be studied, procuring the data that should be used within the scope of the study, the performing hydrological and morphometric analyzes of the basin subject to the study, the prediction of the flood discharges with recurrence times of 2, 5, 10, 25, 50, 100, 200, 500, and 1000 years via the probability distribution functions such as Normal (Gaussian) distribution, Log-Normal distribution, Gumbel (Extreme values) distribution, and Type-3 Log-Pearson (Gamma) distribution, the prediction of the flood discharges with recurrence times of 2, 5, 10, 25, 50, 100 years via the empirical methods such as DSİ synthetic method, SCS method, Mac Math method, and Rational method, the obtaining the results of the flood analysis using different scenarios, the generating of the flood hazard maps, interpretation of results and the suggestions.