Aile sağlığı merkezine kayıtlı 65 yaş ve üzeri bireylerde covid-19 anksiyetesi ve depresyon sıklığının araştırılması
Investigation of the prevalence of covid-19 anxiety and depression in individuals 65 years and over enrolled in family health center
Yazar: MERVE ÇAYIRTEPE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN ERSOY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Anksiyete = Anxiety ; COVID 19 = COVID 19 ; Depresyon = Depression ; Geriatri = Geriatrics ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Amaç: Coronavirus Disease-2019 (COVID-19) pandemisi toplum ve bireylerin ruh sağlığını olumsuz yönde etkilemiştir. Özellikle hastalığın morbidite ve mortalite oranlarının daha yüksek olduğu yaşlı bireylerin pandemiden, psikolojik olarak da daha fazla etkilenmiş olduğu düşünülmektedir. Covid-19 pandemisinin yaşlılar üzerine sebep olduğu psikolojik etkiler hakkında yeterli miktarda çalışma bulunmamaktır. Çalışmamızda 65 yaş ve üzeri bireylerin pandemiden psikolojik olarak etkilenip etkilenmediklerinin, COVID-19 korkusu ve depresyon düzeyleri ve buna neden olan faktörlerin, COVID-19 hastalığı ve alınan önlemlere karşı tutum ve davranışlarının, COVID-19 korkusu yaşayan bireylerle depresyon görülme durumları arasında ilişkinin olup olmadığının araştırılması amaçlandı.
Yöntem: Çalışmaya Ümraniye Eğitim Aile Sağlığı Merkezine çeşitli nedenlerle başvuran 65 yaş ve üzeri 282 gönüllü birey dahil edilmiştir. Katılımcılara onayları alındıktan sonra sosyodemografik özellikler, bazı alışkanlıklar ve COVID-19 pandemisi ile ilgili bireyin psikolojik ve sosyal durumundaki değişimler ile ilgili 28 sorudan oluşan bir anket formu, Geriatrik Depresyon Ölçeği kısa formu (GDS-15) ve Covid-19 Korkusu Ölçeği (KKÖ) olmak üzere üç ayrı anket formu uygulanmıştır. Elde edilen veriler istatistiksel analiz sonrası, anlamlılık p<0.05 düzeyi dikkate alınarak değerlendirildi.
Bulgular: Çalışma 143'ü (%50.7) kadın ve 139'u (%49.3) erkek olmak üzere toplam 282 olgu ile yapılmıştır. Olguların yaşları 65 ile 95 arasında değişmekte olup, yaş ortalaması 71.65±6.26'dır. Çalışmaya katılan hastaların %30.9'unda geriatrik depresyon saptanmış olup; kadınlarda geriatrik depresyon görülme oranı (%40.6), erkeklerden (%20.9) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Kadınlarda KKÖ puanları da erkeklerden daha yüksek saptanmıştır (p<0.05). Olguların %16'sı Covid-19 bulaşmasından hiç kaygılanmazken, %44'ü biraz ve %40.1'i çok kaygılandığını söylemiştir. Covid-19 bulaşmasından çok kaygılananların GDS-15 ve KKÖ puanları, hiç kaygılanmayan ve biraz kaygılananlardan anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0.05). Covid-19 hakkında bilgi düzeyi iyi olan ve eğitim seviyeleri yüksek olanlarda GDS-15 puanları daha düşük saptanmıştır (p<0.05). Pandemi öncesinde yakınlarıyla düzenli ve sık görüşenlerin oranı %44.7 iken pandemi sürecinde bu oran %2.1'e düşmüştür. Olguların %21.6'sı pandemi döneminde uyku düzeninin bozulduğunu söylemiştir, uyku düzeni bozuk olanlarda GDS-15 ve KKÖ puanları daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Olguların %84.8'inde eşlik eden kronik hastalık mevcut olup; kronik hastalığı bulunanlar ve düzenli ilaç kullananlarda KKÖ puanları yüksek saptanmıştır (p<0.05). Olguların %24.5'inde Covid-19 pandemisinden önce anksiyete, depresyon vb. psikiyatrik hastalık ve antidepresan kullanım öyküsü olup, bu hastalarda GDS-15 ve KKÖ puanları daha yüksek saptanmıştır (p<0.05). Fiziksel aktivite düzeyi düşük olan bireylerde GDS-15 ve KKÖ puanları daha yüksek saptanmıştır (p<0.05). Çalışmaya dahil edilen katılımcıların GDS-15 ile KKÖ puanları arasında pozitif yönlü, %34 düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0.001).
Sonuç: Hem Covid-19 pandemisinin yaşlılarda daha ağır seyirli olduğunun bilinmesi, hem de pandemi sürecinde salgının yayılmasını önlemek ve özellikle yaşlıları salgından korumak adına alınan önlemler bireylerin özellikle de yaşlıların ruh sağlığını olumsuz etkilemiştir. Çalışmamızda elde edilen bulgular pandeminin psikolojik etkileri açısından beklenen sonuçlardır. Pandeminin ne zaman sona ereceği kesin olarak bilinmemektedir. Bu zaman zarfında özellikle yaşlı bireylerin doğru bilgilendirilmesi, psikolojik problemlerinin ortaya konması ve bu sorunlarının çözülmesiyle ortaya çıkabilecek depresyon gelişme riskini azaltabiliriz. Aile hekimliği bütüncül bir yaklaşımı içerdiğinden özellikle 65 yaş üstü hastalarda COVID-19 ile ilgili şikâyetler sorgulanırken, ruh sağlığı açısından da hastalar değerlendirilmeli ve desteğe ihtiyacı olan kişilerin belirlenip, bireylere özel çözüm önerileri sunulmalı, gerekli desteklerin alınması sağlanmalıdır.
Anahtar sözcükler: COVID-19, yaşlılar, anksiyete, geriatrik depresyon.

Abstract:
Objective: The Coronavirus Disease-2019 (COVID-19) pandemic has negatively affected the mental health of society and individuals. It is thought that especially elderly individuals with higher morbidity and mortality rates of the disease are more psychologically affected by the pandemic. There are not enough studies on the psychological effects of the Covid-19 pandemic on the elderly. In our study, it was aimed to be investigated whether individuals aged 65 and over are psychologically affected by the pandemic, the fear of COVID-19 and depression levels and the factors that cause it, their attitude and behavior towards COVID-19 disease and the measures taken, and whether there is a relationship between individuals with COVID-19 fear and depression prevalence.  
Method: The study included 282 volunteers aged 65 and over who applied to the Umraniye Education Family Health Center for various reasons. After the approval of the participants, three separate questionnaire forms were applied, which including a questionnaire form consisting of 28 questions about sociodemographic characteristics, some habits, changes in the psychological and social status of the individual related to the COVID-19 pandemic, the short form of the Geriatric Depression Scale (GDS-15) and the Fear of Covid-19 Scale form (FCS). The data obtained were evaluated after statistical analysis, considering the significance level of p<0.05.
Results: The study was conducted with a total of 282 cases, 143 of which (50.7%) were women and 139 (49.3%) were men. The ages of the cases vary between 65 and 95, and the average age is 71.65 ± 6.26. Geriatric depression was found in 30.9% of the patients participating in the study, and the rate of geriatric depression in women (40.6%) was statistically significantly higher than men (20.9%). FCS scores in females were also higher than males (p<0.05). While 16% of the cases were not anxious at all about COVID-19 contamination, 44% said they were slightly anxious and 40.1% said they were very anxious. The GDS-15 and FCS scores of those who were very concerned about COVID-19 contamination were found to be significantly higher than those who did not worry and were slightly worried (p<0.05). GDS-15 scores were found to be lower in those who had a good level of knowledge about Covid-19 and had a high level of education (p<0.05). While the rate of those who met regularly and frequently with their relatives before the pandemic was 44.7%, this rate decreased to 2.1% during the pandemic process. 21.6% of the cases stated that their sleep pattern was disturbed during the pandemic period, and GDS-15 and FCS scores were found to be higher in those with disturbed sleep patterns (p<0.05). There is an accompanying chronic disease in 84.8% of the cases; FCS scores were found to be higher in patients with chronic disease and regular drug use (p<0.05). In 24.5% of the cases have disease history which anxiety, depression, etc. before the Covid-19 pandemic; GDS-15 and FCS  scores were higher in these patients (p<0.05). GDS-15 and FCS scores were higher in individuals with a low level of physical activity (p<0.05). A positive correlation and a statistically significant relationship at the level of 34% were found between the GDS-15 and FCS scores of the participants included in the study (p<0.001). 
Conclusion: Both the knowing that the COVID-19 pandemic is more severe in the elderly, and the measures are taken to prevent the spread of the pandemic and especially to protect the elderly from the pandemic have negatively affected the mental health of individuals, especially the elderly. The findings obtained in our study are the expected results in terms of the psychological effects of the pandemic. It is not known exactly when the pandemic will end. During this time, we can reduce the risk of depression by informing elderly people correctly, revealing their psychological problems, solving these problems. Since family medicine includes a holistic approach; especially in patients over the age of 65, when complaints about COVID-19 are questioned, patients should be evaluated in terms of mental health and people who need support should be identified, special solutions should be offered to individuals, and necessary support should be provided.
Keywords: COVID-19, elderly, anxiety, geriatric depression.