İlköğretim okulu müdürlerinin öğretmenlere karşı kullandıkları sözel olmayan iletişim unsurlarının analizi
The analysis of the non-verbal communication components used by elementary school principals against teachers
Yazar: NURSEL ŞAHİNDAL
Danışman: PROF. DR. TEMEL ÇALIK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Sözsüz iletişim =

Özet:
Bu araştırmanın amacı ilköğretim okulu müdürlerinin öğretmenlere karşı kullandıkları sözel olmayan iletişim unsurlarının analizidir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve olgubilim (fenomenoloji) deseni benimsenmiştir. Katılımcıların belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemi ve buna bağlı olarak maksimum çeşitlilik teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Bu görüşme formunda açık uçlu ve sondalarla desteklenmiş toplam dokuz soru bulunmaktadır. Her bir görüşme deşifre edilerek metin dosyası haline getirilmiştir. Verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma öncelikle genel iletişim daha sonra sözel olmayan iletişim boyutunda ele alınmıştır. Öğretmenlerin  genel iletişim boyutunda farklı görüşlere saygı, açıklık ve empatinin öğretmen  öğretmen ve öğretmen idareci arasında  bulunduğu yönünde sonuca varılmıştır. Öğretmen öğrenci arasındaki iletişimin iyi, velilerin olumsuz tavrından kaynaklı öğretmen veli arasındaki ilişkinin ise olumsuz olduğu yönünde sonuç ortaya çıkmıştır. Öğretmenler, okul müdürleri ile rahat iletişim kurdukları, okul müdürlerine gerektiğinde ulaşabildikleri, odasına herhangi bir durum için girdiklerinde, okul içinde veya dışında karşılaştıklarında, öğretmenlerden birşey istediğinde olumlu beden dili davranışları sergilediği, anlayışlı davrandığı, herhangi bir anlaşmazlık durumunda ise öğretmenlere karşı olumsuz beden dili davranışı sergilemediği bulunmuştur. Genelde okul içerisinde okul müdürlerinin kendinden emin, ben otoriteyim şeklinde duruş sergilediği, toplantılarda masanın başında oturduğu, kılık kıyafetine önem verdiği, zamanlamaya dikkat ettiği, kişisel alan kullanımına, özellikle bayanlarda samimiyet belirtisi el ve kol hareketlerine dikkat ettiği bulunmuştur. Okul müdürlerinin kullandıkları olumlu beden dili davranışları öğretmenlerin motivasyonunu ve okula bağlılığını arttırmış, çalışma ortamlarını ise olumlu etkilemiştir. Buna karşılık  okul müdürlerinin ödüllendirme yönetimi daha sık kullanmaları, öğretmenlerle iletişimlerinde olumlu beden dili davranışları sergilemeleri, tartışmaları iyi yönetebilmeleri açısından çatışma yönetimi eğitimi almaları önerilebilir.

Abstract:
The aim of this research is to analyze the non-verbal communication components used by elementary school principals against teachers. In this study, qualitative research method was used and phenomenology approach was adopted.  To identify the participants, oriented sampling method and accordingly maximum diversity techniques were applied. The research data were collected through a semi-structured interview form developed by the researcher. This interview form consisted of a total of nine open ended and debatable questions.   Interviews were conducted according to pre-established appointments, and each interview was transcribed and filed.  The collected data were grouped according to their themes; and then analyzed by using content analysis methods. The research data were handled primarily at common communication level, and then at non-verbal communication level. It has been observed that at common communication level, teachers' opinion is that there is respect for others' opinions, openness and empathy between teacher-teacher and teacher-principal relationships.  The study results revealed that the communication between teacher and students is good, however the communication between teacher and parents is negative, resulting from the negative attitude of the parents. Teachers' opinions reveal that they can communicate easily with the school principal, that they can reach him/her when necessary, that when they enter the principal's office for anything, or when they meet the principal in or outside of the school, or when he/she asked for something, he/she was kind and responded with a positive body language, and at times of conflict he/she did not respond with a negative body language. It is found that generally when in school, the principals exhibited a self-confident and 'I am the authority' posture, sat at the head of the table during meetings,  paid attention to his/her appearance and punctuality.  It is indicated that they are careful about use of personal space and gestures/body language, which are signs of intimacy, especially when communicating with female teachers. It is observed that usage of positive body language by school principals had increased teachers' motivation and their commitment to school, and also had a positive impact on their working environment.  In this context, it may be recommended that the principals should use awarding mechanisms more often, exhibit positive body language behaviors while communicating with teachers, and receive training on conflict management to administer conflicts better.