Hafif düzey zihinsel yetersizlik tanılı öğrencilere örüntü oluşturma becerisinin öğretiminde sabit bekleme süreli öğretimin etkililiği
The effectiveness of constant time delay education in teaching pattern-creation skills to students di̇agnosed with mild intellectual disability
Yazar: SEVİLAY AĞAOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERTAN TALAS
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bazı bireyler gelişim alanlarının bir veya birkaçında akranlarına oranla ciddi bir biçimde geri kalmaktadırlar. Hafif düzey zihinsel yetersizliği olan öğrencilerde de bazı alanlarda gelişim geriliği görülmektedir. Bu gelişim geriliği çocuklar okula başladığında fark edilmektedir ve çocuğun çevresindeki kişilerin pek de farkında olmadıkları bir durumdur. Zihinsel yetersizliği olan çocukların büyük bir bölümü akranlarından hafif düzeyde gerilik gösterdikleri için gereksinim duydukları özel eğitim hizmet ve programlarından faydalanamamaktadırlar. Bu çalışmada öğretilecek olan örüntü oluşturma becerisi özel eğitim okul öncesi müfredatında yeri olan ve temel matematik becerilerinin öğretilmesinde önemli olan bir konudur. Örüntü oluşturma becerisi öğretimiyle ilgili çalışmalar yok denecek kadar azdır. Yapılan çalışmaların çoğunluğunda ortaokul düzeyinde normal gelişim gösteren çocuklarla çalışılmıştır. Bu çalışmada ise örüntü oluşturma becerisi hafif düzey zihinsel yetersizliği olan okul öncesi çağı çocuklarla yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı hafif düzey zihinsel yetersizliği olan öğrencilere örüntü oluşturma becerisinin öğretiminde sabit bekleme süreli öğretimin etkililiğinin incelenmesidir. Bu çalışma 6-7 yaşlarında, bir erkek, iki kız olmak üzere üç öğrenci ile yürütülmüştür.
 Araştırma modeli olarak tek denekli araştırma modellerinden katılımcılar arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın bağımsız değişkeni, " örüntü oluşturma becerisinin" sabit bekleme süreli öğretim yöntemi ile sunulması, bağımlı değişkeni ise hedef örüntülerindeki doğru tepki yüzdesinin %100 doğruluk düzeyinde tamamlanmasıdır. Örüntüler 5 farklı ana renkten (sarı, mavi, kırmızı, beyaz, siyah) oluşan ponponlarla oluşturulmuştur. Çalışmada sosyal geçerlik, güvenirlik ve etkililik verileri toplanmıştır. Etkililik ve güvenirlik verilerinin çözümlenmesinde grafiksel analiz tekniklerinden çizgisel grafik kullanılmış, sosyal geçerlik verilerinin analizi ise nitel olarak gerçekleştirilmiştir.
Araştırma sonucunda hafif düzey zihinsel yetersizliği olan okul öncesi çağı çocuklarına örüntü kavramı öğretiminde Sabit Bekleme Süreli Öğretim Yöntemi'nin etkili olduğu ve 1, 2 ve 4. Haftalarda alınan izleme verilerinde öğrencilerin %100 başarılı olduğu görülmüştür. Genelleme oturumlarında ise renkli kapaklarla farklı ortamlarda öğrencilerin örüntü oluşturma becerisini genelleyebildiği görülmüştür. Araştırmanın sosyal geçerlik verileri öğretmenlerden, ebeveynlerden ve katılımcılardan alınmıştır. Ebeveynler ve öğretmenler katılımcıların örüntü kavramı ile ilgili çalışmalarda başarılı olduklarını gözlemlediklerini ifade etmişlerdir.

Anahtar Kelimeler: Örüntü Oluşturma Becerisi, Zihinsel yetersizlik, Sabit Bekleme Süreli Öğretim.

Abstract:
Some individuals fall seriously behind their peers in one or more of their developmental areas. Students with mild intellectual disability also have developmental delays in some areas. This developmental delay is noticed when children start school and it is a situation that the people around the child are not aware of. The majority of children with intellectual disabilities cannot benefit from the special education services and programs they need because they show mild retardation from their peers. The pattern-making skill that will be taught in this study is an important subject in the special education preschool curriculum and is important in teaching basic mathematics skills. There are hardly any studies on teaching pattern making skills. Most of the studies have been conducted with children with normal development at secondary school level. In this study, the pattern-making skills were conducted with preschool children with mild intellectual disability. The aim of this study is to examine the effectiveness of fixed time delay teaching in teaching pattern-making skills to students with mild intellectual disability. This study was carried out with three students aged 6-7 years, one boy and two girls.
As the research model, a multiple probe model with inter-participant probe phase, one of the single-subject research models, was used. The independent variable of the study is the presentation of the "pattern building skill" with the constant time delay teaching method, and the dependent variable is the completion of the correct response percentage in the target patterns at 100% accuracy. The patterns were created with pompoms of 5 different primary colors (yellow, blue, red, white, black). Social validity, reliability and effectiveness data were collected in the study. Linear graphics, one of the graphical analysis techniques, were used in the analysis of the effectiveness and reliability data, and the analysis of the social validity data was carried out qualitatively.
As a result of the research, it was seen that The Constant Time Delay Teaching Method was effective in teaching the concept of pattern to preschool children with mild intellectual disability, and the students were 100% successful in the follow-up data obtained in the 1st, 2nd and 4th weeks. In the generalization sessions, it was observed that the students were able to generalize their pattern-making skills in different environments with colored caps. Social validity data of the research were obtained from teachers, parents and participants. Parents and teachers stated that they observed that the participants were successful in the studies on the concept of pattern.

Keywords: Patterning Ability, Intellectual disability, Constant Time Delay Education.