Karaboğaz Gölünün (Samsun) besin zincirinde pestisit birikiminin tespiti
Determination of pesticide bioaccumulation in food chain in the Karabogaz Lake (Samsun)
Yazar: ZEYNEP YURTKURAN
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN SAYGI
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Hidrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Cyprinus carpio = Cyprinus carpio ; Gaz kromatografisi = Gas chromatography ; Karaboğaz Gölü = Karaboğaz Lake ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Kızılırmak Deltası = Kızılırmak Delta ; Sabit akım elektrolizi = Fixed current electrolysis ; Su = Water

Özet:
Tez çalışması Ağustos 2011 ile Haziran 2012 tarihleri arasında Kızılırmak Deltası'ndaki önemli sulak alanlardan biri olan Karaboğaz Gölü'nde gerçekleştirilmiştir. Tez kapsamında sucul sisteme giriş yapan pestisitlerin su, sediman, göldeki en baskın makrofit türlerinde (Chara vulgaris ve Potamegeton pectinatus) ve sazan balığının (Cyprinus carpio) kas dokusundaki kalıntı düzeyleri araştırılmıştır. Tezde çoklu pestisit kalıntı analizlerinde QUECHERS ekstraksiyon metodu ve Gaz Kromatografisi ? Kütle spektrofotometre cihazı kullanılmıştır.Yapılan çalışmada su, sediman, 2 makrofit türü ve balık (C.carpio) örneklerinde 15 farklı pestisit türü, 1 pestisit metaboliti (Malathion-Okzon) ve 1 sinerjisit (PBO) tespit edilmiştir. Karaboğaz Gölü'nde tespit edilen pestisitlerden 12 tanesinin insektisit, 2 tanesinin herbisit, 1 tanesinin ise fungusit olduğu belirlenmiştir.Tez çalışması kapsamında suda en yüksek konsantrasyonda Tebufenozid (ortalama 0.042 µg/L ve toplam 1.265 µg/L), sedimanda Etofenproks (ortalama 91.82 µg/kg ve toplam 2754.7 µg/kg), makrofit türlerinde C.vulgaris'te Jasmolin I (ortalama 530 µg/kg ve toplam 8474 µg/kg), P.pectinatus'ta Sinerin II (ortalama 410 µg/kg ve toplam 6556 µg/kg) ve C.carpio'da ise Jasmolin II (ortalama 322.6 µg/kg ve toplam 11972 µg/kg) saptanmıştır.Yapılan araştırmada elde edilen sonuçlara göre, makrofit (Chara vulgaris, Potamogeton pectinatus) ve balık (Cyprinus carpio) örneklerinde biyolojik birikim faktörü hesaplanmıştır. En yüksek oranda biyolojik birikim gösteren pestisitler C.vulgaris'te Linuron, P.pectinatus'ta Jasmolin II ve C.carpio'da ise Jasmolin II olarak tespit edilmiştir. Ayrıca Jasmolin I, Tetrametrin II, Tebufenozid ve PBO'nun besin zincirinde biyomagnifikasyona uğradığı belirlenmiştir.

Abstract:
The thesis study was carried out in Karaboğaz Lake, one of the important wetlands of the Kızılırmak Delta, between August 2011 and June 2012. Pesticides entering to the aquatic system were measured in water, sediment, most dominant macrophyta species (Chara vulgaris, Potamogeton pectinatus) and fish (Cyprinus carpio). Multiresidue pesticide analyses were done with QUECHERS extraction method and Gas Chromatography - Mass Spectrometry (GC-MS).In the study on the Karaboğaz Lake, 15 different pesticide species, 1 pesticide metabolite (Malathion-oxon) and 1 synergist (PBO) were detected in water, sediment, 2 macrophyta species and C.carpio samples. From the pesticides detected in Karaboğaz Lake, 12 have insecticidal, 2 have herbicidal and 1 has fungucidal characteristic.The maximum concentrations of pesticides in water is Tebufenozide (mean 0.042 µg/L and total 1.265 µg/L), in sediment is Ethofenprox (mean 91.82 µg/kg and total 2754.7 µg/kg), in macrophyta is C.vulgaris Jasmolin I (mean 530 µg/kg and total 8474 µg/kg), P.pectinatus Cinerin II (mean 410 µg/kg and total 6556 µg/kg) and in C.carpio is Jasmolin II (mean 322.6 µg/kg and total 11972 µg/kg).According to the results, the bioaccumulation factor of pesticides were calculated in macrophyta species and fish. Pesticides with maximum bioaccumulation were shown to be Linuron in C.vulgaris, Jasmolin II in P.pectinatus and C.carpio Jasmolin II. Also, biomagnification of Jasmoin I, Tetramethrin II, Tebufenozide and PBO was observed in the food web.