Hekim şair Ahmedî Divanı'nda manevî hastalıklar
Spiritual diseases in the Divan of doctor poet Ahmedî
Yazar: EMİNE ÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. MELEK DİKMEN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; Türkçe divan = Turkish divan

Özet:
Ahmedî, Klasik dönem Türk şiirinin önde gelen şairlerindendir. Zamanının ileri gelen âlimlerinden aldığı eğitim, sahip olduğu geniş kültür ve entellektüel kişiliği sayesinde yazmış olduğu bütün eserlerinde olduğu gibi oldukça hacimli olan Divanı'nda da sosyal hayattan dinî ve tasavvufî unsurlara, günlük hayattan tababetle ilgili hususlara kadar pek çok konuya değinmiştir. Hekimlik bilgisi ile şairlik kimliğini bir araya getirerek sağlık ve hastalıkla ilgili kavramları eserine titizlikle yansıtmıştır. Beyitlerinde bedenî hastalıkların yanında özellikle nefis, akıl, ruh ve gönül arasındaki ilişkilere ve bu ilişkilerle bağlantılı olarak benlik, dünya sevgisi, riya, kibir, manevî körlük gibi manevî hastalıklara da yer vermiş, farklı tavsiyelerde bulunmuştur.
Şairin; insanın kendini tanıması, eksik ve hatalı yönlerini görüp manevî hastalıklarının farkına varması, şuurlu yaşayarak iç huzurunu ve dengesini korumasına yardımcı olarak olgunlaşması için doğruyu ve güzeli tavsiye eden fikirleri dikkate şayandır. Bu bağlamda Ahmedî'nin Divanı'nda insanın sahip olduğu manevî unsurlar ve manevî hastalıklarla ilgili beyitler tespit edilerek tasnif edilmiş ve onun bu konulara bakış açısı incelenerek işaret ettiği manevî hastalıklar ve bunlarla ilgili tavsiyeleri ile çözüm yolları ele alınmıştır. Daha önce manevî unsurlar ve manevî hastalıklar yönüyle ele alınmadığı gözlenen Ahmedî Divanı bu açıdan incelenmiştir.

Abstract:
Ahmedî is one of the prominent poets of the Classical period of Turkish poetry. Thanks to the education he received from the leading scholars of his time, his broad cultural experience, and his intellectual personality, he covered many subjects from social life to religious and mystical elements, as well as from daily life to medical issues in his voluminous Divan, as in all his works. He meticulously conveyed the concepts of health and disease in his work by combining his knowledge of medicine and his poetic identity. In his couplets, besides physical ailments, he also included the relations between the nafs, the mind, the soul, and the heart, and in connection with these relations, spiritual diseases such as self, love of the world, hypocrisy, arrogance, spiritual blindness, and offered advice for addressing these issues.
The ideas of the poets that recommended truth and beauty to gain self-awareness, recognize their flaws and weaknesses, identify spiritual ailments, live mindfully, and grow by fostering inner harmony and equilibrium are noteworthy. In this context, couplets related to the spiritual elements of man and the spiritual diseases in the Ahmedî Divan were determined and classified, his perspective on these issues was examined, and the spiritual diseases he pointed out, and his recommendations and solutions were discussed. The Ahmedî Divan, which was observed not to be analyzed in terms of spiritual elements and spiritual diseases before, has been examined in this respect.