Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan hastalara verilen eğitimin ilaç yönetimine etkisi
Effect of the training provided to the patients with chronic obstructive pulmonary disease on drug management
Yazar: SEVDA EFİL
Danışman: PROF. DR. NURAY ENÇ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hasta uyumu = Patient compliance ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç tedavisi = Drug therapy ; İlaç veriş-inhalasyon = Administration-inhalation ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Ön test son test kontrol gruplu deneysel tasarımlı bu çalışma, Evre 2 ve Evre 3'teki KOAH hastalarına hemşire tarafından verilen eğitimin uzun dönemde; ilaç yönetimine etkisini değerlendirmek amacıyla yapıldı. 34 deney, 33 kontrol olmak üzere toplam 67 hasta çalışmaya alındı. Olguların randomizasyonu, Excel programı kullanılarak rastgele sayılar tablosuna göre yapıldı. Deney grubuna inhaler eğitim kitapçığı verilerek, sözlü anlatım ve demonstrasyon yöntemiyle hasta eğitimi gerçekleştirildi. Eğitimin etkinliğini değerlendirmek amacıyla; grupların düzenli periyodlarda (ilk görüşmeden sonraki 3. ay, 6. ay ve 12. ay) takibi ve solunum fonksiyon testi yapıldı. Veriler "Hasta Tanılama ve Takip Formu", "İnhaler İlaç Kullanma Beceri Çizelgesi", "Morisky 8-maddeli ilaca uyum anketi", "KOAH Değerlendirme Testi" ve "St. George Solunum Anketi" ile toplandı. 
Katılımcıların sosyo-demografik özellikleri ve tanıya ilişkin değişkenleri benzer bulundu (p>0,05). Yaş ortalamaları 68,24±8,91 yıl olup, %70,15'i Evre 2, %83,58'ini erkek katılımcılar oluşturdu. Deney grubunda kritik hata oranında azalma, inhaler kullanımına bağlı yan etki görülme sıklığında azalma, atak nedeni ile acile başvuru/hastaneye yatışda azalma, KOAH şiddetinde azalma ve aşı yaptırma durumunda artma sağlamakla birlikte istatistiksel olarak anlamlı bir fark oluşturmadığı bulundu (p>0,05). Ayrıca deney grubunda aerosol, aerolizer, diskus doğru kullanım oranında artışın kontrol grubuna göre yüksek olduğu ve handihaler için doğru kullanım oranının anlamlı derecede arttığı görüldü (p<0,05). Kontrol grubunda FEV1'deki yıllık düşüşün anlamlı olarak arttığı bulundu (p<0,05). Deney grubunda sigara içiminde azalma, inhalerin ağızlık parçasını haftada en az bir kez temizleme durumunda artma, tedaviye uyumda artma, yaşam kalitesinin alt boyutları (semptom, aktivite, his) ve toplam solunum sonrası skoruna göre yaşam kalitesinde artmanın  istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlendi (p<0,05). Sonuç olarak; hemşire tarafından verilen eğitimin tedavi yönetimine olumlu etkisi olduğu saptandı. Bu nedenle KOAH hastalarına doğru  inhaler kullanımını sağlama, sağlıklı yaşam davranışlarını kazandırma, morbiditeyi azaltma, FEV1 deki yıllık düşüşü azaltma, tedavi uyumu ve yaşam kalitesini arttırmak için hemşire tarafından düzenli takip edilmesi ve eğitim verilmesi önerilmektedir.

Anahtar kelimeler: Uyum, KOAH, Hemşire, Hasta Eğitimi, Tekrarlayan Eğitim,
İnhaler Teknik, Sağlıkla İlgili Yaşam Kalitesi

Abstract:
This study, framed by an experimental pre-test post-test control group design, aims to analyze the effect of the training provided to the patients suffering from Stage 2 and Stage 3 COPD by nurses on drug management in the long term. A total of 67 patients, 34 of them were in the experimental group and 33 of them were in the control group, participated in the study. The cases were randomized using a random table by means of Excel software. The experimental group was provided with an inhaler training manual and the patients in the group were trained through verbal lecture and demonstration. In order to evaluate the effectiveness of the training, a follow-up of the patients as well as respiratory function tests were performed at regular intervals (3. month, 6. month and 12. month after the first interview). The data were collected through "Patient Diagnosis and Follow-up Form", "Chart of the Ability to Use the Inhaled Drug", "Morisky 8-Item Medication Adherence Questionnaire", "COPD Assessment Test" and "St. George Respiratory Questionnaire."
The socio-demographic characteristics and variables related to the diagnosis of the participants were found to be similar (p>0.05). The age average was 68.24±8.91; the patients with Stage 2 composed 70.15% of them; and 83.58% of them were male. The study revealed that in the experimental group, a reduced critical error rate, a reduced incidence of side effects due to the use of inhaler, and a reduced number of hospitalizations and referrals to emergency services due to COPD attacks, led to a decrease in COPD severity and an increase in vaccination, which was not statistically significant (p>0.05). Furthermore, the increase in the accurate use of aerosol, aeroliser, discus in the experimental group was higher than that in the control group; the accurate use of handihaler was observed to increase significantly (p<0.05). The annual decline in FEV1 in the control group was found to increase significantly (p<0.05). In the experimental group, reduced smoking, increased frequency of cleaning the mouthpiece of the inhaler at least a week, increased compliance with treatment, and increased life quality based on the sub-dimensions of life quality (symptom, activity, feeling) and total post-respiratory score, were statistically significant (p<0.05). In conclusion, the study revealed that the training provided by nurses has a positive effect on treatment management. Therefore, the study findings suggest that the patients with COPD should be followed and provided with training by nurses at regular intervals in order to ensure the accurate use of inhaler, the acquisition of health lifestyle behaviors, the reduction of morbidity, the reduction of the annual decline in FEV1, and the enhancement of compliance with treatment as well as life quality.

Key Words: Adherence, COPD, Nurse, Patient Education, Repeated İnstruction,
İnhalation Technique, Health-Related Quality Of Life