Sosyal adalet liderliğinin öğretmenlerin vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisi: Akademik iyimserliğin aracılık rolü
The effect of social justice leadership on teachers' citizenship behavior: The mediating role of academic optimism
Yazar: BANU KÜÇÜK
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT POLATCAN
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim liderliği = Education leadership ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Eğitim örgütleri = Education organizations

Özet:
Bu araştırmanın amacı okul müdürlerinin sosyal adalet liderliği davranışlarının
öğretmenlerin vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisini incelemektir. Bununla birlikte
çalışmada sosyal adalet liderliği ve öğretmenlerin vatandaşlık davranışı arasındaki
ilişkide akademik iyimserliğin aracılık etkisi incelenmiştir. Araştırma, kesitsel tarama
deseninde tasarlanmıştır. Ayrıca öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin sosyal
adalet liderliği uygulamaları, öğretmen akademik iyimserliği ve öğretmen örgütsel
vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki çok düzeyli yapısal eşitlik modeli (YEM) ile
incelenmektedir. Çalışma evreninin zaman ve maliyet bakımından sınırlılıkları
nedeniyle basit tesadüfi örnekleme yöntemi seçilmiş, araştırma örneklemi 64 okulda
görev yapan 764 öğretmenden oluşmuştur. Verilerin analizinde SPSS 25 ve Mplus 8.80
paket programları kullanılarak betimleyici istatistikler, doğrulayıcı faktör analizi,
Beyesian tahmin yaklaşımına dayalı YEM yol analizi yapılmıştır.
Sonuç olarak öğretmenlerin, okul müdürlerinin sosyal adalet liderliğine yönelik
görüşleri doğrultusunda yüksek algı düzeyine sahip oldukları belirlenmiştir.
Araştırmanın diğer değişkenlerinden biri olan öğretmen akademik iyimserliğine yönelik
öğretmenlerin yüksek algı düzeyine sahip oldukları saptanmıştır. Aynı şekilde örgütsel
vatandaşlık davranışına yönelik öğretmenlerin, algı boyutu yüksek düzeydedir. Sosyal
adalet liderliği ve öğretmen bireysel akademik iyimserliği arasında pozitif yönlü yüksek
düzeyde bir ilişki olduğu görülmüştür. Araştırmada öğretmen vatandaşlık davranışları
ile öğretmen akademik iyimserliği arasında pozitif yönlü orta düzeyde ilişki
saptanmıştır. Son olarak müdürlerin sosyal adalet liderliği uygulamaları, öğretmen
akademik iyimserliği aracılığı ile öğretmenlerin vatandaşlık davranışını pozitif yönde
kısmi olarak yordamaktadır. Bu durum da okuldaki sosyal adalet liderliği
uygulamalarının öğretmen akademik iyimserliğini geliştirebileceği ve bunun da
öğretmenlerin vatandaşlık davranışını artıracağı anlamına gelmektedir.

Anahtar kelimeler: Sosyal adalet liderliği, Öğretmen akademik iyimserliği, Örgütsel vatandaşlık davranışı, Okul müdürü, Öğretmen

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of principals' social justice
leadership behavior on teachers' citizenship behavior. In addition, the mediating effect
of academic optimism on the relationship between social justice leadership and teachers'
citizenship behavior was examined. This study used a cross-sectional survey design.
Additionally, the relationship between principals' social justice leadership practices,
teachers' academic optimism, and teachers' organizational citizenship behavior
according to teachers' perceptions was examined using a multilevel structural equation
model (SEM). Owing to the limitations of the study population in terms of time and cost,
a simple random sampling method was selected, and the research sample consisted of
764 teachers working in 64 schools. Descriptive statistics, confirmatory factor analysis,
and SEM path analysis based on the Bayesian estimation approach were performed
using SPSS 25 and Mplus 8.80 package programs.
The results showed that teachers had a high level of perception, in line with their
views on the social justice leadership of school principals. It was determined that
teachers had a high level of perception towards teacher academic optimism, which is
one of the other variables of the study. Likewise, teachers' perceptions towards
organisational citizenship behaviour are high. There was a highly positive relationship
between social justice leadership and the individual academic optimism of teachers. In
this study, a moderate positive relationship was found between teacher citizenship
behaviors and teacher academic optimism. Finally, principals' social justice leadership
practices partially positively predicted teachers' citizenship behaviors through teachers'
academic optimism. This means that social justice leadership practices in schools can
improve teachers' academic optimism, which, in turn, can increase teachers' citizenship behaviors.

Keywords: Social justice leadership, Teacher academic optimism, Organizational citizenship behavior, School principal, Teacher.