Hastanelerde görevli hemşirelerin iş güvenliğine ilişkin tutumları ile çalışma ortamı arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determining the relationship between the attitudes of the nurses working in hospitals on occupational safety and working environment
Yazar: ELİF PEKER
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ BAYKAL
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı / Hemşirelikte Yönetim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hastane hemşireleri = Nursing staff-hospital ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Tutumlar = Attitudes ; İş güvenliği = Work safety ; İş ortamı = Work environment

Özet:
Amaç: Bu tez çalışmasında, yüksek riskli çalışma ortamı olarak kabul edilen hastanelerde sağlık çalışanlarına ve özellikle hemşirelere yönelik iş güvenliğine yönelik uygulamaların, bu uygulamaları etkilediği öngörülen kişisel ve mesleki özelliklerin belirlenerek, iş güvenliği ile hemşirelerin çalışma ortamına yönelik tutumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tasarımda yapılan bu araştırmanın örneklemini Türkiye genelinde özel, üniversite ve kamu hastanelerinde görev alan 300 hemşire oluşturmaktadır. Araştırmada örneklem seçimine gidilmeyip, hemşire unvanına sahip ve kurumlarda aktif olarak çalışan hemşirelere ulaşılarak veri toplanması hedeflenmiştir. Veriler Ocak-Aralık 2021 tarihinde toplanmıştır. Verilerin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu", "Hastanede Çalışan Sağlık Personeli İçin İş Güvenliği Ölçeği" ve "Hemşirelik İş İndeksi Hemşirelik Çalışma Ortamı Ölçeği" kullanılmıştır. Veriler tanımlayıcı istatistikler, parametrik olmayan analizler, Mann Whitney U, Varyans analizi (ANOVA), Bonferroni analizi, Pearson ve Spearman korelasyon analizi, Cronbach Alpha güvenirlik analizi ve basit ile çoklu lineer regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Çalışmada, hemşirelerin %93,7'si çalışan sağlığı ve güvenliği eğitimi aldığı belirlenmiştir. Bağımsız değişkenlerden; eğitim durumu, çalışılan kurum, şu anda çalışılan kurumdaki deneyim, pozisyon/görev, günlük çalışma şekli, aylık toplam fazla çalışma saati ve çalışan sağlığı ve güvenliği eğitimi alma durumunun, bağımlı değişken "Hastanede Çalışan Sağlık Personeli İçin İş Güvenliği Ölçeği" puan ortalamaları ile istatistiksel olarak anlamlı farkların olduğu saptanmıştır (p<0,05). Hemşirelerin kişisel ve mesleki özellikleri ile ölçekler arasında yapılan çoklu regresyon analizi sonucunda, çalışılan kurum, günlük çalışma şekli, çalışan sağlığı ve güvenliği eğitimi alma durumu, aylık toplam fazla çalışma saati, pozisyon/görev, eğitim ve şu andaki deneyim değişkenlerinin "Hastanede Çalışan Sağlık Personeli İçin İş Güvenliği Ölçeği" üzerindeki etkisi %23,1'dir. "Hastanede Çalışan Sağlık Personeli İçin İş Güvenliği Ölçeği" ve alt boyutları ile "Hemşirelik İş İndeksi-Hemşirelik Çalışma Ortamını Değerlendirme Ölçeği" ve alt boyutları arasında yapılan ilişki analizinde tüm ölçekler ve alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı, olumlu yönlü ve zayıf ile orta düzeyde ilişki olduğu saptanmıştır. Katılımcıların "Hemşirelik İş İndeksi-Hemşirelik Çalışma Ortamını Değerlendirme Ölçeği"nden aldıkları puandaki bir birimlik artış, "Hastanede Çalışan Sağlık Personeli İçin İş Güvenliği Ölçeği" ortalama puanında 0,974 birim artışa neden olmaktadır. "Hastanede Çalışan Sağlık Personeli İçin İş Güvenliği Ölçeği" alt boyutlarının, "Hemşirelik İş İndeksi-Hemşirelik Çalışma Ortamını Değerlendirme Ölçeği" ile açıklanma oranı ise %48,3'tür. Ayrıca "Hastanede Çalışan Sağlık Personeli İçin İş Güvenliği Ölçeği"nin, "Hemşirelik İş İndeksi-Hemşirelik Çalışma Ortamını Değerlendirme Ölçeği" ile açıklanma oranı ise %27,6'dır. 
Sonuç: Kurumdaki iş güvenliği, iş indeksini olumlu yönde etkilemektedir. Özel hastane çalışanlarının iş güvenliği puan ortalamaları kamu ve üniversitelerden daha yüksek bulunmuştur. Bu nedenle kamudaki iş güvenliğine daha fazla önem verilmeli, eğitimler arttırılmalı ve sürekli denetim yapılması gerektiği belirlenmiş ve iş güvenliği ile iş indeksinin karşılaştırıldığı farklı çalışmaların yapılması önerilmektedir.
Anahtar kelimeler: Hemşirelik, iş güvenliği, çalışma ortamı

Abstract:
Purpose: In this thesis, it is aimed to determine the relationship between occupational safety and nurses' attitudes towards the working environment by determining the practices for occupational safety for health workers and especially nurses in hospitals, which are considered as high-risk work environments, and the personal and professional characteristics that are predicted to affect these practices. Method: The sample of this descriptive and cross-sectional study consists of 300 nurses working in private, university and public hospitals throughout Turkey. In the research, it was aimed to collect data by reaching the nurses who have the title of nurse and actively working in the institutions, rather than choosing a sample. Data were collected in January-December 2021. "Personal Information Form", "Occupational Safety Scale for Health Personnel Working in Hospital" and "Nursing Work Index-The Practice Work Environment Scale" were used to collect data. Data were evaluated using descriptive statistics, non-parametric analysis, Mann Whitney U, analysis of variance (ANOVA), Bonferroni analysis, Pearson and Spearman correlation analysis, Cronbach Alpha reliability analysis and simple to multiple linear regression analysis. 
Findings: According to the results of the study, it was determined that %93,7 of the nurses received training on employee health and safety. From the independent variables; Educational status, institution, experience in the current institution, position/task, daily working type, monthly total overtime hours and employee health and safety training, dependent variable "Occupational Safety Scale for Health Personnel Working in Hospital" mean scores were statistically significant. It has been found that there are differences (p<0,05). As a result of the multiple regression analysis between the personal and professional characteristics of nurses and the scales, it was determined that the variables of the institution, daily working style, employee health and safety training, monthly total overtime hours, position/task, education and current experience were determined as "Occupational Safety Scale for Health Personnel Working in Hospital". Its impact on the "Occupational Safety Scale for Health Personnel Working in Hospital" is %23.1. In the analysis of the relationship between the "Occupational Safety Scale for Health Personnel Working in Hospital" and its sub-dimensions, and the "Nursing Work Index-The Practice Work Environment Scale" and its sub-dimensions, it was determined that there was a statistically significant, positive and weak to moderate relationship between all the scales and its sub-dimensions. A one-unit increase in the score of the participants from the "Nursing Work Index-The Practice Work Environment Scale" causes an increase of 0,974 units in the average score of the "Occupational Safety Scale for Health Personnel Working in Hospital". The rate of explanation of the sub-dimensions of the "Occupational Safety Scale for Healthcare Personnel Working in the Hospital Scale" with the "Nursing Job Index-Nursing Work Environment Evaluation Scale" is %48.3. In addition, the rate of explanation of the "Occupational Safety Scale for Healthcare Personnel Working in the Hospital Scale" with the "Nursing Job Index-Nursing Work Environment Evaluation Scale" is %27,6. 
Conclusion: As a result, occupational safety in the organization positively affects the work index. Occupational safety mean scores of private hospital employees were found to be higher than those of public and universities. For this reason, it has been determined that more importance should be given to occupational safety in the public, trainings should be increased, and it has been determined that continuous auditing should be carried out, and it is recommended to conduct different studies comparing occupational safety and job index.
Keywords: Nursing, occupational safety, working environment