Türk pamuklarının kalite özellikleri ve iplik eğirme limitinin tespitine yönelik teorik yaklaşım
The Quality properties of Turkish cottons and a theoretical approach to determine yarn spinning limit
Yazar: BİLGEN ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. FATMA GÖKTEPE
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Kalite = Quality ; Pamuk elyafı = Cotton fiber ; İplik eğirme = Yarn spinning ; İplik özellikleri = Yarn properties

Özet:
oz YÜKSEK LİSANS TEZİ Türk Pamuklarının Kalite Özellikleri ve İplik Eğirme Limitinin Tespitine Yönelik Teorik Yaklaşım Bilgen ŞAHİN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman: Doç. Dr. Fatma GÖKTEPE Yıl: 2001, Sayfa: 195 Jüri : Doç. Dr. Fatma GÖKTEPE : Doç. Dr. Osman BABAARSLAN : Yrd. Doç. Dr. Özer GÖKTEPE Çalışmada, Öncelikle dünyanın önemli pamuk üreticisi ülkelerinde son yıllara ait genel durum incelenerek, Türkiye'nin dünya pamuk üretimindeki konumu araştırılmıştır. Ayrıca pamuk elyafına ait kalite özellikleri tanıtılarak ölçüm teknikleri incelenmiştir. Araştırmada 1999-2000 sezonu itibariyle Çukurova, Ege ve GAP bölgelerinden alınan pamuk numunelerinin özellikleri test edilerek incelenmiş ve Uster Dünya İstatistikleri ile karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, GAP'ın etkisiyle bu bölgede pamuk üretiminde önemli bir artışın gözlendiği, Güneydoğu Anadolu Bölgesinde üretilen pamukların kalitesinin Ege ve Çukurova pamuklarına kıyasla oldukça iyi olmasına rağmen temizlik derecelerinin kötü olduğu tespit edilmiştir. Çukurova pamuklarının ise Ege ve GAP pamukları ile karşılaştırıldığında kötü elyaf özeliklerine sahip olduğu, özelikle bu bölgede yaygın olarak ekilen Çukurova 1518 türünün diğerlerine göre daha kısa olup, olgunluk oranı, üniformite indeksi ve mukavemetinin oldukça düşük, kısa elyaf oranının ise oldukça fazla olduğu belirlenmiştir. İncelenen pamuklar içerisinde Ege bölgesinden alınan uzun ştapelli Delcerro pamuğunun, beklendiği gibi, tüm elyaf özellikleri bakımından diğer tür pamuklara (Upland) göre üstünlük sergilediği görülmüştür. Türk pamuklarının iplik eğirme limitini tespit etmeye yönelik bönünde ise ancak Ne 30, Ne 35 ve Ne 40 numara incelikte iplikler eğritebilmiş ve bu ipliklerin özellikleri 1997 Uster İstatistikleri 2e karşılaştırılmıştır. Fakat üretilen ipliklerin kalite özellikleri kabul edilebilir düzeyde (%50 diliminin akında) bulunamamıştır. Ancak bunun nedeni pamukların kalitesizliği olmayıp, kullanılan hammadde miktarının yetersiz olması nedeniyle iplik üretim hattındaki proseslerin gerektiği gibi yapılamamış olmasıdır. Ayrıca çalışmada, Türk pamuklarına ait iplik eğirme limitinin teorik olarak belirlenmesi amacıyla yapılan geometrik esaslı bir yaklaşım sunulmakta olup, analiz sonucuna göre ring penye ve karde iplik için bu limitlerin sırasıyla 4.4-6.6 tex (Ne 80-53) ve 7.4-1 1.2 tex (Ne 135-89) olabileceği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Pamuk Elyaf Özellikleri, İplik Eğirme Limiti, İplik Özellikleri, Uster İstatistikleri. VII

Abstract:
ABSTRACT MSc THESIS The Quality Properties of Turkish Cottons and A Theoretical Approach to Determine Yarn Spinning Limit Bilgen ŞAHİN DEPARTMENT OF TEXTILE ENGINEERING INSTITUTE OF NATUREL AND APPLIED SCB2NCE UNIVERSITY OF ÇUKUROVA Supervisor : Assoc. Prof. Dr. Fatma GÖKTEPE Yıl: 2001, Sayfa: 195 Jury : Assoc. Prof. Dr. Fatma GÖKTEPE : Assoc. Prof. Dr. Osman BABAARSLAN : Assist. Prof. Dr. Özer GÖKTEPE In this study, first of all the general situation in main cotton producer countries in relation to cotton fiber production was investigated and the position of Turkey in the World cotton production was determined. Also, the measurement techniques used for cotton fiber quality were investigated with quality specifications. The cotton samples, taken from different regions of Çukurova, Ege and GAP during 1999-2000 session were tested for fiber properties and the results were compared with Uster World Statistics. As a result, it was found that there is an increase in cotton production in GAP region because of a grand national project, called shortly as GAP and the quality of GAP cottons was better than Ege and Çukurova cottons, although the GAP cottons have bad trash grades. On other hand, the cotton samples taken from Çukurova has lower fiber quality as compared to the Ege and GAP cottons. Especially, the widely grown cotton fiber type, the Çukurova 1518 of this region, is shorter, has tower strength, lower uniformity index and higher short fiber content compare to the others. It is also found that Delcerro cotton type of Ege, which belongs to long the staple cotton family, has the best fiber properties as expected, when compared with other Upland cottons. At the second part of this research work, it was aimed to determine the yarn spinning limit of Turkish cottons and only the yarn samples having the count of Ne 30, Ne 35 and Ne 40 could be spun and their test results compared with 1997 Uster Statistics. The results showed that the quality parameters of the yarns were not at acceptable level. The reason for that might be the use of quite small amount of cotton samples as the raw material, so that pre-yarn processes were not adequate enough to obtain good yarn quality. Also in this work, an analysis that is based on ideal yarn geometry was presented in an attempt to define the yarn spinning limit of Turkish cottons theoretically. This theoretical approach shows that the yarn spinning limits of combed and carded yarns are 4.4-6.6 tex (Ne 80-53) and 7.4-11.2 tex (Ne 135 - 89), respectively. Key Words : Cotton Fiber Properties, Yarn Spinning Limit, Yarn Properties, Uster Statistics. Vlll