İki uçlu bozuklukta bütüncül bilişsel modelin grup-temelli müdahalesinin etkisinin incelenmesi
The investigation of the effect of the group-based intervention for the integrative cognitive model in bipolar disorder
Yazar: ZEYNEP MAÇKALI
Danışman: PROF. DR. FERHUNDE ÖKTEM
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Duygudurum dalgalanmalarını anlamak ve açıklamak üzere geliştirilen Bütüncül Bilişsel Model içsel durumlardaki değişimlere dair aşırı, birbiriyle çelişen ve kişiselleştirilmiş değerlendirmelerin duygudurum dalgalanmalarının oluşumunda önemli bir role sahip olduğunu varsaymaktadır. Araştırmanın temel amacı, Bütüncül Bilişsel Model'in 8-oturumluk grup-temelli müdahalesinin etkisinin araştırılmasıdır. Bu kapsamda nicel analiz ve nitel analiz yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Nicel analizler kapsamında, müdahalenin depresif belirtiler ve psikolojik süreçler (psikolojik iyi oluş ve yaşam doyumu) üzerindeki etkileri incelenmiştir. Nitel analizler kapsamında ise, gerek katılımcıların oturumlardaki süreçleri paylaşımları dikkate alınarak değerlendirilmiş gerekse katılımcıların grup müdahalesine yönelik öznel değerlendirmeleri tematik olarak analiz edilmiştir. Haftada bir, 1.5 saat olarak gerçekleşen grup oturumlarında birbiriyle bağlantılı fakat çelişen değerlendirmelerin belirlenmesi ve içsel durumlarda (duygu-düşünce- bedensel tepki) meydana gelen değişimlerle başa çıkmak için daha etkili ve işlevsel yollar geliştirilmesi hedeflenmiştir. İki uçlu-I ve iki uçlu-II bozukluğu tanısı olan hastalardan oluşan örneklemde 10 katılımcı bulunmaktadır. Araştırmanın ön ölçüm, son ölçüm ile 1 ay ve 3 ay sonraki takip ölçümlerinde Beck Depresyon Envanteri, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği ve Yaşam Doyumu Ölçeği uygulanmıştır. İstatistiksel analizlerin sonucunda, 8-oturumluk grup müdahalesinin depresif belirtiler, psikolojik iyi oluş ile yaşam doyumu üzerinde anlamlı bir farklılık sağlayamadığı saptanmıştır. Nitel analizler sonucunda ise katılımcıların grup ortamını rahat ve samimi, grup liderini ise sakin, ilgili ve anlamaya açık buldukları, içsel durumlarındaki değişimlere ve davranışlarına ilişkin gözlemler yapabilmeye başladıkları, kendilerini, sahip oldukları bozukluğu ve hastalık süreçlerini kabul etme yolunda adımlar attıkları görülmüştür. Araştırmadan elde edilen bulgular, Bütüncül Bilişsel Model'in grup-temelli müdahalesinin klinik açıdan anlamlı bir etkisi olduğunu işaret etmektedir. Gelecek çalışmalarda, farklı merkezlerden, farklı kültürlerden gelen ve farklı hastalık geçmişlerine sahip katılımcılardan oluşan daha geniş örneklemlerde müdahalenin etkisinin araştırılması önerilmektedir.

Abstract:
The Integrative Cognitive Model, which is developed to understand and to explain the mood swings, assumes that extreme, conflicting and personalized appraisals regarding internal states have significant roles in mood swings. The main aim of this research was to investigate the effect of the 8-session group-based intervention for the Integrative Cognitive Model. For this, the mixed method (both quantitative and qualitative analyses) was used. Within the quantitative analyses, the effect of the intervention was examined in terms of depressive symptoms and psychological processes (psychological well-being and life satisfaction). Within the qualitative analyses, both the process of each participant was evaluated in terms of his or her expressions throughout group sessions and the subjective experiences of each participant regarding the group intervention were analyzed. The group sessions were held once a week for 1.5 hour. The main purpose was to identify related but conflicting appraisals and to develop more effective and functional ways to cope with changes in internal states (feeling-thought-physiological reaction). The sample was composed of 10 patients with Bipolar-I and Bipolar II diagnoses. Beck Depression Inventory, Psychological Well-being Scale and The Satisfaction with Life Scale were applied for pretest, posttest, 1-month and 3-month follow-up. The statistical analyses revealed that 8-session group intervention could not make any significant change in terms of depressive symptoms, psychological well-being and life satisfaction. The qualitative analyses indicated that participants experienced the group environment as comfortable and sincere, perceived the group leader as calm, caring and keen to understand. Participants mentioned that they are more apt to make self-observations regarding their inner changes and their reactions as well as taking a step to accept themselves, their disorder and their processes. The findings of the research indicated that the group-based intervention of The Integrative Cognitive Model had a meaningful effect with regards to clinical significance.  For the prospective researches, it is suggested that the effect of this intervention might be examined in larger samples being composed of participants with different medical history and from different mood centers.