Farklı lider üye ve ekip üye etkileşim kalitesi kombinasyonlarının göreceli yoksunluk ve psikolojik sermaye bağlamında iş sonuçlarına etkisi ve bir araştırma
The effects of different combinations of leader-member exchange and team-member exchange quality on work outcomes in the context of relative deprivation and psychological capital: A research
Yazar: ÜLKÜ ASLIHAN ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. RECEP İBRAHİM PINAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Göreli yoksunluk = Relative deprivation ; Lider-üye etkileşimi = Leader-member exchange ; Psikolojik sermaye = Psychological capital ; İş doyumu = Job satisfaction ; İş sonuçları = Business outcomes ; İşten ayrılma niyeti = Turnover intention

Özet:
Bu tez çalışması, çalışanların yöneticileri ve takım arkadaşları ile etkileşimlerinin ve bu etkileşimlere bağlı olarak gelişen göreceli yoksunluk duygularının, iş tatminleri ve işten ayrılma niyetleri üzerindeki etkilerini incelemekte ve bu etkilerin psikolojik sermaye seviyelerine göre nasıl farklılaştığını araştırmaktadır.
Öne sürülen ilişkileri incelemek üzere, verilerin anket üzerinden toplandığı nicel bir araştırma yürütülmüştür. Araştırma, İstanbul ili sınırları içerisinde hizmet sektöründe faaliyet gösteren farklı kurumlarda takımlar halinde görev yapan 330 çalışan üzerinde uygulanmıştır. Öne sürülen ilişkilerin testi SPSS 22 ve AMOS 23 istatistik programları kullanılarak, yapısal eşitlik modellemesi aracılığıyla yapılmıştır.
Çalışma bulguları; lider üye etkileşimi ve takım üye etkileşiminin iş tatmini ve işten ayrılma niyeti üzerinde anlamlı etkileri olduğu, lider üye etkileşiminin iş sonuçları üzerindeki etkisinin, takım üye etkileşimine kıyasla daha yüksek olduğu, lider üye etkileşimine bağlı göreceli yoksunluk algısının işten ayrılma niyeti, takım üye etkileşimine bağlı göreceli yoksunluk algısının iş tatmini üzerinde anlamlı etkileri olduğu, lider üye etkileşimine bağlı göreceli yoksunluk algısının lider üye etkileşimi ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide kısmi aracı etkisi olduğu  yönündedir. Sonuçlar ayrıca psikolojik sermaye düzeyinin, etkileşimlere bağlı olarak gelişen göreceli yoksunluk ile iş sonuçları arasındaki ilişkilerde düzenleyici etkisi bulunmadığına işaret etmektedir. Çalışmaya dair bir başka önemli bulgu da takım üye etkileşimi arttıkça, lider üye etkileşimi ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkinin zayıfladığı yönündedir.
Anahtar Kelimeler: Lider Üye Etkileşimi, Takım Üye Etkileşimi, Göreceli Yoksunluk, Psikolojik Sermaye, İş Sonuçları, İş Tatmini, İşten Ayrılma Niyeti

Abstract:
This study examines, with an integrative perspective, the effects of employee's perceptions about the quality of leader-member exchange (LMX) and team-member exchange (TMX) on employee's job satisfaction and turnover intention. In addition, direct and mediating effects of relative deprivation feelings based on these social exchanges on job satisfaction and turnover intentions is examined by paying special attention to the moderating effect of employee's psychological capital level.
Hypothesized relationships are examined via a quantitative research by collecting data from 330 employees who work in the service sector operating in Istanbul, Turkey. Structural Equation Modeling (SEM) was used to analyze the relationships of the proposed model.
The findings of the study indicate that the quality level of LMX and TMX has significant effects on job satisfaction and turnover intentions. In addition to this, LMX's effect on job satisfaction and turnover intentions is higher than that of TMX. Another finding of the study is the relative deprivation feeling based on LMX has significant effect on turnover intentions and the relative deprivation feeling based on TMX has significant effect on job satisfaction. Another prominent finding of the study is the partial mediating effect of relative deprivation feeling based on LMX, on the relationship between LMX and turnover intetions. The results also indicate the relationship between LMX and TMX based relative deprivation and work outcomes is not moderated by employee's psychological capital level. Another important finding is that as the quality of the TMX increases, the relationship between LMX and turnover intention is weakened.
Keywords: Leader-Member Exchange, Team-Member Exchange, Relative Deprivation, Psychological Capital, Work Outcomes, Job Satisfaction, Turnover Intention.