Covid-19 tanısıyla hastaneye yatırılan hastalarda antikoagulan ve/veya antiagregan kullanımının mortalite ile ilişkisi
The relationship of anticoagulant and / or antiagregan use with mortality in patients in hospitalized with the diagnosis of covid-19
Yazar: BUĞRAHAN ERDOĞDU
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN KOÇOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Agrega = Aggregate ; Antikoagülanlar = Anticoagulants ; COVID 19 = COVID 19 ; D-dimer = D-dimer ; Hastaneye yatırma = Hospitalization ; Mortalite = Mortality ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş ve Amaç: Covid-19 hastalığı yeni bir koronavirüsün neden olduğu insanları etkileyen ve 2019 Aralık ayında Çin'in Wuhan şehrinde ortaya çıkan bir solunum yolu hastalığıdır ve 2020 yılı itibariyle tüm dünyada Covid-19 pandemisi yaşanmaktadır. Etken olarak daha önce insanlarda tespit edilmemiş yeni bir Coronavirus (2019-nCoV) bildirilmiş ve sonrasında SARS-CoV-2 olarak adlandırılmıştır. Covid-19 hastalığının halen etkili bir aşısı veya tedavisi bulunmamakla birlikte çalışmalar devam etmektedir. Bu nedenle bulaşın erken tanımlanması ve önlenmesi büyük önem taşımaktadır.Bu çalışmada, Covid-19 tanısı alan ve hastanemizde yatarak takip edilen hastaların laboratuvar parametreleri, risk faktörleri ve kullandığı ilaçlar kaydedilmiş ve kullanılan antikoagülan tedavinin mortalite üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Klinik araştırmalar Etik Kurulu onayı ile çalışmaya 15.03.2020 ile 21.05.2020 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bakırköy Dr.Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde yatarak tedavi alan, 18 yaş üstü Covid19 tanılı hastalar dahil edilmiştir. Çalışma popülasyonunda yer alan hastaların cinsiyetlerinin, komorbiditelerinin, DMAH kullanımının, çalışmada bakılan laboratuvar parametrelerinin Covid-19 mortalitesi açısından risk faktörleri olup olmadıkları değerlendirilmiştir.Kategorik veriler arasındaki farklılığın incelenmesinde Pearson Ki-Kare testi
uygulanmıştır. Normal dağılıma sahip iki grup karşılaştırmalarında Bağımsız Örneklem t testi normal dağılıma sahip olmayan iki grup arasındaki karşılaştırmalarda Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Analizler SPSS 25.0 sürümü ile yapılacak, anlamlılık düzeyi 0,05 olarak ele alınmıştır. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 1386 hastann yaş ortalaması 54,67±15,19 (ort ± STD) yıl olarak saptandı. Hastaların hastanade ortalama yatış süresi 9,63±15,73 (ort ± STD) gün idi. Hastaların cinsiyet dağılımı incelendiğinde ise Covid-19 tanısı almış hastaların 759'unun erkek, 627'sinin ise kadın olduğu görülmüştür. Hastaların 95'i (%6,85) vefat etmiş, 1291 (%93,15) hasta ise yaşıyor olarak kaydedilmiştir. DMAH alan hastaların ortalama yaşı (ort ± STD) 55,39 +-15,50 (ort ± STD) yıl,
DMAH almayan hastaların ortalama yaşı 52,19 ±16,28 (ort ± STD) yıl olarak ölçülmüştür. DMAH tedavisi alan 1074 hasta arasından 75 hasta vefat etmiş, DMAH tedavisi almayan 312 hasta arasından ise 20 hasta vefat etmiştir. Tüm hasta grubunda DMAH alan ve almayan hastalarda ex açısından anlamlı farklılık yoktur (p=0,724). Tüm hasta grubunda DMAH alan ve almayan hastalar yatış süresi açısından
incelendiğinde DMAH alan hastalar almayanlara göre daha uzun süre yatmaktadır (p < 0,0001).
Sonuç: Çalışmamız sonucunda tüm hastaların dahil edildiği popülasyon, herhangi kronik hastalığı olmayan hasta popülasyonu ve diğer alt gruplarda DMAH alan ve almayan gruplar arasında mortalite açısından farklılık saptanmamıştır. Hastane yatış süresinde ise artışa sebep olduğu belirlenmiştir. Çalışmamız sonuçlarını ve daha önceki çalışma sonuçlarını göz önüne aldığımızda profilaktik ve tedavi amacıyla verilen DMAH tedavisinin hastanın durumu ve riskleri ile kişiselleştirilmiş bir tedavi şeklinde olması gerekliliği ön plana çıkmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Covid-19, Mortalite, Antikoagülan, DMAH, Antiagregan, Pulmoner İntravasküler Koagülasyon, d-dimer, SIC Skoru.

Abstract:
Introduction and Aim: Covid-19 disease is a respiratory disease that affects people caused by new coronavirus and first appeared in Wuhan, China in December 2019. As of 2020, there is a Covid-19 pandemic all over the world. A new Coronavirus (2019-nCoV), which has not been detected in humans before, has been reported as the causative agent and then named as SARS-CoV-2. Although there is still no effective vaccine or treatment for Covid-19 disease, studies are ongoing. Therefore, early
detection and prevention of transmission are very important. In this study, laboratory parameters, risk factors and medications used in patients diagnosed with Covid-19 and followed up in our hospital were recorded. It was aimed to evaluate the effect of anticoagulant therapy on mortality.
Material and Method: Patients with diagnosis of Covid-19 over the age of 18 who were hospitalized at the University of Health Sciences Bakirkoy Dr. Sadi Konuk Training and Research Hospital between 15.03.2020 and 21.05.2020 were included in the study, with the approval of the Clinical Research Ethics Committee. Among the patients diagnosed as Covid-19 and had treatment, demographic data such as the age and gender included in the study were recorded, patients who did not receive treatment
and did not have sufficient clinical data were excluded from the study. It was evaluated whether the gender, comorbidities, use of Low-molecular-weight-heparin (LMWH) and laboratory parameters evaluated in the study were risk factors for Covid-19 mortality in the study population. Pearson Chi-Square test was used to evaluate the difference between categorical data. The Independent Sample t test was used for comparisons of two groups with normal distribution and the Mann-Whitney U test was used for comparisons between two groups with no normal distribution. Analyzes were made with SPSS 25.0 version and the level of significance was accepted as 0.05. Results: The mean age of 1386 patients included in the study was found as 54.67±15.19 years. The lenght of hospital stay of the patients was 9.63±15.73 days. When the gender distribution of the patients was evaluated, it was seen that 759 of the patients diagnosed with Covid-19 were male and 627 were female. 95 of the patients (6.85%) died, and 1291 (93.15%) patients were recorded as alive. The mean age of
patients receiving LMWH was 55.39±15.50 years and the mean age of patients not receiving LMWH was 52.19±16.28 years. 75 of 1074 patients who received LMWH treatment and 20 of 312 patients who did not receive LMWH treatment died. There was no significant difference in terms of mortality between patients who received LMWH and those who did not (p=0.724). When the patients who received and did not receive LMWH in all patient groups were compared in terms of length of stay, patients who received LMWH were hospitalized longer than those who did not (p <0.0001). Conclusion: As a result of our study, there was no significant difference in mortality between the population including all patients, the patient population without any chronic disease, and the groups that received LMWH and those who did not. It was found to cause an increase in the lenght of hospital stay. Considering the results of our study and previous studies, it becomes prominent that LMWH treatment given
for prophylactic and therapeutic purposes should be a personalized treatment according to the patient's condition and risk factors. Key Words: Covid-19, Mortality, Anticoagulant, LMWH, Antiagregant, Pulmonary Intravascular Coagulation, d-dimer, SIC Score