18-49 yaş arası kadınların toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları ile aile planlaması tutumları arasındaki olası ilişki
The possible relationship between the attitudes of women aged 18-49 to gender roles and their attitudes to family planning
Yazar: TUĞBA NUR SALTIK
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ALTUNTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile planlaması = Family planning ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Kadınlar = Women ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Amaç: 18-49 yaş arasındaki kadınlarda, toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları ile aile planlaması tutumları arasındaki olası ilişkiyi ortaya koymaktır.
Materyal ve Method: Çalışmamız gözlemsel, tanımlayıcı, kesitsel bir çalışmadır. Bu çalışma 01.10.2022-30.10.2022 tarihleri arasında 1 aylık zaman diliminde Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) İstanbul Bağcılar Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi, Güneşli Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 18-49 yaş arasındaki dahil edilme kriterlerini sağlayan, çalışmaya katılmaya gönüllü 158 kadın hasta ile yapılmıştır. Katılımcılara sosyodemografik veri formu, toplumsal cinsiyet rolleri tutum ölçeği ve aile planlaması tutum ölçeği yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır.
İstatistiksel analizler için araştırma sonunda toplanan veriler bilgisayar ortamına aktarılarak bir istatistik programı olan SPSS v26 ile analiz edilmiştir. Kategorik değişkenler için yüzde ve sıklık, sürekli değişkenler için ise en küçük değer, en büyük değer, aritmetik ortalama, standart sapma ve medyan değerler hesaplanarak tanımlayıcı istatistikler yapılmıştır. Normal dağılıma uygunluk Kolmogorov-Smirnov testi ile değerlendirilmiştir. Gruplar arasında sayısal bir değişken açısından fark olup olmadığını incelemede parametrik test varsayımları sağlandığı durumda t testi (students t test), varsayımlar sağlanmadığında Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Grup sayısının ikiden fazla olduğu durumlarda parametrik test varsayımları sağlandığında Anova testi (tek yönlü varyans analizi testi), varsayımlar sağlanmadığı durumda Kruskal Wallis testi uygulanmıştır.  Sürekli değişkenler arasındaki bağıntıyı test etmede normal dağılım şartları sağlanmadığından dolayı Spearman Korelasyon Analizi yapılmıştır. Yapılan istatistik analizlerde güven aralığı %95, anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Bu çalışma Güneşli Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 18-49 yaş arasındaki 158 kadın hasta ile yapılmıştır. Bu çalışmada katılımcıların toplumsal cinsiyet rolleri tutum ölçeğindeki puan ortalaması 154,1±17,9 ve aile planlaması tutum ölçeğindeki ortalama puanı 134,9±17,8 bulunmuştur. Bu sonuç katılımcıların toplumsal cinsiyet rolleri tutumunun eşitlikçi olduğunu ve aile planlaması tutumunun olumlu olduğunu göstermiştir. 
            Bu çalışmada daha genç yaşta olan, çocuk sahibi olmayan, bekar olan, çalışan, memur olan, ortalama geliri yüksek olan ve öğrenim düzeyi yüksek olan katılımcılar daha eşitlikçi toplumsal cinsiyet rolleri tutumuna sahip bulunmuştur.
 Ayrıca daha genç yaştaki, ortalama geliri daha yüksek olan, memur olan, çocuk sahibi olmayan katılımcıların ise; aile planlaması tutumları daha olumlu bulunmuştur.
Katılımcıların toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları ile aile planlaması tutumları arasında pozitif yönde, güçlü ve anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Aile planlaması tutumlarının daha olumlu olması, toplumsal cinsiyet rolleri açısından eşitlikçi bir tutum ile mümkündür. Bu doğrultuda, üreme sağlığı ve toplumsal cinsiyet eşitliği derslerinin müfredata eklenmesi, geleneksel toplumsal cinsiyet rol tutumunun değiştirilebilmesi için iyileştirici ve önleyici sosyal politikalar yürürlüğe konmalıdır.
Anahtar Kelimeler:Aile planlaması, Toplumsal cinsiyet rolü, Aile hekimliği

Abstract:
Objective: To reveal the possible relationship between attitudes towards    gender roles and family planning attitudes in women between the ages of 18-49.
Materials and Methods: Our study is an observational, descriptive, cross-sectional study. This study was conducted between 01.10.2022 and 30.10.2022 in a 1-month period between the ages of 18-49, who applied to the Health Sciences University (SBU) Istanbul Bağcılar Health Application and Research Center, Güneşli Education Family Health Center, who volunteered to participate in the study and met the inclusion criteria. It was conducted with 158 female patients. Sociodemographic data form, gender roles attitude scale and family planning attitude scale were applied to the participants by face-to-face interview technique.
For statistical analysis, the data collected at the end of the research were transferred to the computer environment and analyzed with SPSS v26, a statistical program. Descriptive statistics were made by calculating percentage and frequency for categorical variables, and calculating the smallest value, maximum value, arithmetic mean, standard deviation and median values for continuous variables. Normal distribution was evaluated with the Kolmogorov-Smirnov test. In order to examine whether there is a difference between the groups in terms of a numerical variable, the t test (students t test) was used when the parametric test assumptions were met, and the Mann-Whitney U test was used when the assumptions were not met. In cases where the number of groups was more than two, the Anova test (one-way analysis of variance test) was used when the parametric test assumptions were met, and the Kruskal Wallis test was used when the assumptions were not met. Spearman Correlation Analysis was performed because the normal distribution conditions were not met in testing the correlation between continuous variables. In the statistical analysis, the confidence interval was accepted as 95% and the significance level was accepted as p<0.05.
Results: This study was conducted with 158 female patients between the ages of 18-49 who applied to Güneşli Education Family Health Center.
In this study, the mean score of the participants in the gender role attitude scale was 154.1±17.9 and the mean score in the family planning attitude scale was 134.9±17.8. This result showed that the gender role attitudes of the participants were egalitarian and their family planning attitudes were positive. In this study, participants who were younger, did not have children, were single, working, civil servants, had a higher average income and had a higher education level had more egalitarian gender role attitudes. In this study, the family planning attitudes of the participants who are younger, have a higher average income, are civil servants and do not have children were found to be more positive. It was determined that there was a positive, strong and significant relationship between the participants' attitudes towards gender roles and their family planning attitudes.
Conclusion: A more positive attitude towards family planning is possible with an egalitarian attitude in terms of gender roles. In this direction, remedial and preventive social policies should be put into effect in order to add reproductive health and gender equality courses to the curriculum and to change traditional gender role attitudes.
Keywords:Family planning, Gender role, Family medicine