İlköğretim öğrencilerinin orantısal akıl yürütme becerileri ile oran-orantı problemlerini kurma becerileri arasındaki ilişki
The relationship between elementary school students? proportional reasoning skills and problem posing skills
Yazar: AHMET ÇELİK
Danışman: DR. ELİF YETKİN ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Bölümü / İlköğretim Matematik Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akıl yürütme = Reasoning ; Oran = Proportion ; Orantısal akıl yürütme = Proportional reasoning ; Problem kurma = Problem posing

Özet:
Bu çalışmanın amacı ilköğretim yedinci ve sekizinci sınıf öğrencilerinin orantısal akıl yürütme becerileri ile problem kurma becerileri arasındaki ilişkiyi incelemektir.Araştırma 2009-2010 eğitim-öğretim yılının bahar döneminde Trabzon ilindeki yedi devlet okulunda yapılmıştır. Çalışmanın örneklemini 204 tane 7. sınıf öğrencisi ve 188 tane 8. sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Veri Akkuş ve Duatepe (2006) tarafından geliştirilen orantısal akıl yürütme testi ve araştırmacı tarafından geliştirilen problem kurma testi ile toplanmıştır. Veri analizi için betimsel istatistik yöntemleri (frekans, yüzde hesabı) ve ki?kare testi kullanılmıştır. Öğrencilerin orantısal akıl yürütme testinden elde ettikleri puanlara göre dört düzey (çok düşük, düşük, orta, yüksek düzeyler) belirlenmiştir. Problem kurma testine verilen yanıtlar ise üç ölçüte göre incelenmiştir. Her bir yanıt, çözülebilir olma, orantısal akıl yürütme gerektiren bir problem olma ve problem yönergesine uygun veri ve orantı türünü içerme ölçütlerine göre değerlendirilmiştir.Sonuçlar öğrencilerin yarısından fazlasının (% 60) orantısal akıl yürütme becerisi bakımından yeterli olmadıklarını göstermiştir. Öğrencilerin sadece onda birlik bir kısmının yüksek düzeyde orantısal akıl yürütebildiği ve yaklaşık üçte birinin orta düzeyde orantısal akıl yürütme becerisine sahip olduğu saptanmıştır.Problem kurma becerisine yönelik incelemelerde öğrenciler tarafından oluşturulan problemlerin yarısından fazlasının (%51) orantısal akıl yürütme gerektirmeyen problemler olduğu bulunmuştur. Yanıtların yaklaşık dörtte birinin ise çözülemez nitelikte veya problem yönergesinde verilen orantı türünü içermediği saptanmıştır. Yanıtların sadece yaklaşık dörtte birinin problem yönergelerinde verilen veriye uygun orantı türünde ve çözülebilir niteliğe sahip oran-orantı problemi olduğu saptanmıştır.Sonuçlar orantısal akıl yürütme becerisi ile problem kurma becerisi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğunu da göstermiştir. Orantısal akıl yürütme becerisi bakımından yetersiz düzeyde olan öğrencilerin çoğunun tüm kriterleri sağlayan oran-orantı problemi kuramadıkları görülmüştür. Buna karşılık yüksek düzeyde orantısal akıl yürütme becerisine sahip öğrencilerin orantısal akıl yürütme gerektiren problem kurmada daha başarılı oldukları tespit edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study was to investigate the relationship between seventh and eighth grade students' proportional reasoning skills and problem posing skills.The study was conducted in seven public schools in Trabzon, during the spring semester of 2009-2010 academic year. Sample of the study consisted of 204 7th grade students and 188 8th grade stduents. Data were collected by the proportional reasoning test developed by Akkus & Duatepe (2006) and problem posing test developed by the researcher. In order to analyze data, descriptive statistics (frequency and percentages) and chi-square test were used. In terms of proportional reasoning skills, four levels (very low, low, average, high) were determined based on students? test scores. On the other hand, students? responses to problem posing test were examined according to three criteria. Each response was examined to determine whether it was a solvable problem, required a proportional reasoning, and included appropriate data and type of proportion given in the directions.Results showed that more than half of the students (60%) were not proficient in terms of proportional reasoning skills. Only one-tenth of the students showed highest level of proportional reasoning skills, and about one third of the students were adequate (at average level) in terms of proportional reasoning skills.Only about a quarter of the problems posed by the students satisfied all the criteria examined.Results also showed that there is a statistically significant relationship between proportional reasoning skills and problem posing skills. Most of the students with low levels of proportional reasoning skills could not able to pose problems that satifed all the criteria examined. On the other hand, students with high levels of proportional reasoning were more successful in posing problems that required proportional reasoning.