Ticaret-barış ilişkisi çerçevesinde Çin'in sınır sorunları
China's border disputes in the framework of trade-peace relationship
Yazar: ASLI TOPSOY
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL KOMSUOĞLU ÇITIPITIOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Barış = Peace ; Bir Kuşak Bir Yol Projesi = One Belt One Road Project ; Kuşak ve Yol İnisiyatifi = Belt and Road Initiative ; Sınır = Boundary ; Sınır sorunu = Border problems ; Ticaret = Trade ; Uluslararası ticaret = International trade ; Çin = China

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ticaret-barış ilişkisi çerçevesinde, dünyanın en çok ticaret yapan ikinci devleti haline gelen Çin'in, bu konumunun komşularıyla yaşadığı sınır uyuşmazlıklarına nasıl etki ettiğini incelemektir. Ricard Rosecrance'ın 1986 yılında yayımladığı "The Rise of the Trading State" kitabında devletlerin çıkarlarını sınırlarını genişletmekte değil; ticaretle tanımlayacağını ifade eden "ticaret devleti" kavramını ortaya atmıştır. Çin, son yıllarda dünyanın en çok ihracat yapan ülkesi haline gelmekle birlikte, aynı zamanda dünyada en çok sayıda ülke ile sınır komşusu olan devlettir. Komşularının da neredeyse tamamıyla sınır sorunları yaşamaktadır. Bu durum, "Çin'in ticaretinin artması sınır sorunlarının çözümüne etki etmiş midir?", "Devletler, çıkarlarını ekonomik faaliyetler üzerinden tanımlandığında sınırlarını genişletmekten vazgeçmekte midir?", "Rosecrance'ın 'ticaret devleti' kavramının geçerliliği nedir?" gibi soruları da beraberinde getirmektedir. 
Çin'in 2012 yılında açıkladığı Kuşak Yol Girişimi (KYG) projesi, ilk olarak lojistik ağını geliştirmeyi hedeflemekle birlikte sınır aşırı proje olmasıyla sınır sorunlarının çözümünü de projenin işlerliği açısından gerekli kılmaktadır. Çalışmada, Çin'in KYG güzergahı üzerinde yer alan ülkelerle olan sınır uyuşmazlıkları bölgelere göre üç ana başlık altında incelenmektedir. Bunlardan ilki Çin'in batı sınırını oluşturan Orta Asya devletleri, ikincisi Çin'in güney sınırındaki Güney Asya devletleri, üçüncüsü ise KYG'nin deniz güzergahını oluşturan Güney Çin Denizinde (GÇD) yer alan devletlerdir. Çin, Orta Asya devletleri ile olan sınır uyuşmazlıklarını çözmüş; Güney Asya ve GÇD'deki uyuşmazlıklar ise çözülememiştir.
Çözülen ve çözülemeyen sınır sorunları incelendiğinde, ticaretin sınır sorunlarının çözümünde birincil öneme sahip olmadığı, sınır sorunlarının çözümünü (ya da çözülememesini) getiren dinamiklerin başında iki komşu ülke arasındaki güç asimetrisinin ticaretten daha belirleyici olduğu görülmektedir. Çin, her ne kadar ekonomik olarak dünyanın en çok ticaret yapan ülkelerinden biri haline gelmiş ve barışçıl dış politika iddiasında bulunuyor olsa da, bu özellikleri sınır sorunlarını çözmede etkili olmamakta; ancak bir güç asimetrisi durumunda kendi lehine çözüm empoze etmektedir.

Anahtar Kelimeler: Çin, ticaret, barış, sınır uyuşmazlığı, Kuşak Yol Girişimi

Abstract:
The main purpose of this study is to examine how China's position as the world's second-largest trading nation has affected the border disputes with its neighboring states in the context of the trade- peace relationship. In his book "The Rise of the Trading State" (1986), Richard Rosecrance coined the concept of the "trading state", which basically defines the interests of states by trade relations rather than expanding its borders. In recent years, China has become the world's largest exporter, but it also borders the largest number of countries in the world. It has border problems with almost all of its neighbors. This raises the questions of whether "the increase in China's trade has contributed to the solution of its border problems?", "Do states refrain from expanding their borders when their interests are defined by economic activities?", and "What is the validity of Rosecrance's 'trading state' concept?" 
China's Belt and Road Initiative (BRI), which is announced in 2012, primarily aims to improve the logistics network, but as a cross-border project, it also requires the solution of border problems in order for the project to work. In this study, China's border disputes with the states on the BRI route are analyzed under three main categories according to regions. The first one is the Central Asian states that form China's western border, the second one is the South Asian states on China's southern border, and the final one is the states bordering the South China Sea (SCS) which forms the maritime route of the BRI. China has resolved border disputes with Central Asian states, while disputes in South Asia and the SCS remain unresolved. 
An analysis of resolved and unresolved border disputes reveals that trade is not of primary importance in the resolution of border disputes, and that the power asymmetry between two neighboring states is more determinant than trade in the dynamics that lead to the resolution (or the standoff) of border disputes. Although China has become one of the world's leading countries in terms of trade and claims to have a peaceful foreign policy, it has not been effective in resolving border issues. However, it has been able to impose solutions in its favor in cases of power asymmetry.

Keywords: China, Trade, Peace, Border Dispute, Belt and Road Initiative