Bruksist, non-bruksist ve restorasyonlu
eksik dişli bireylerde tek taraflı çiğneme tercihlerinin beyin lateralitesiyle ilişkisinin değerlendirilmesi / Evaluation of the relationship of unilateral chewing preferences with brain laterality in bruxist, non-bruxist and restored / missing toothed individuals
Yazar: ÖZGE KARTAL
Danışman: DOÇ. DR. DEFNE YALÇIN YELER
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı / Ağız, Diş Çene Radyolojisi Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Beyin lateralizasyonu = Brain lateralization ; Bruksizm = Bruxism ; Dental restorasyon = Dental restoration ; Dişler = Teeth ; Lateralite = Laterality ; Çiğneme = Mastication

Özet:
Cross-sectional olarak yapılan bu tez çalışmanın birinci amacı, bruksist, non-bruksist ve restorasyonlu / eksik dişli bireylerde görülen tek taraflı çiğneme alışkanlığının, beyin lateralitesi  ile olan ilişkisinin değerlendirilmesidir. Bu çalışmasının diğer amacı ise  tek  taraflı çiğneme tespit yöntemlerinden güvenilir bir yöntem olarak görülen görsel analog ölçek yönteminin (VAS), diğer bir tespit yöntemi olan Kazazoğlu yöntemi ve çekirdek çitleme davranışıyla olan ilişkisinin araştırılmasıdır. Bu araştırma, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi kliniğine rutin muayene olmak için başvuran ve araştırmaya katılmaya gönüllü, sistemik yönden sağlıklı, tam dişli bruksist  bireyler, tam dişli non-bruksist bireyler ve eksik dişli / restorasyonlu non-bruksist bireylerden oluşan 3 çalışma grubu üzerinde yürütüldü. Grupların tercih edilen çiğneme (TEÇ) tarafının belirlenmesinde görsel analog ölçek (VAS) yöntemi, Kazazoğlu yöntemi ve Çekirdek çitleme testi kullanıldı.
İstatistiksel analizde veriler SPSS (veri:22) programına girilerek, kategorik verilerin değerlendirilmesinde Ki -Kare analizi, gerekli durumlarda ise Fisher exact testi  uygulandı, p<0.05 anlamlı kabul edildi.
Yapılan bu tez çalışmasında, tüm çalışma gruplarında,  VAS yöntemi kullanılarak belirlenen TEÇT'lerin  beyin lateralitesi ile ilişkisi  bulunmadı (p>0.05). VAS ile belirlenen TEÇ tarafı, bruksizmi olan bireyler haricinde sağ taraf, bruksist gruplarda sol taraf ağırlıklıydı. TEÇT belirlenmesinde kullanılan VAS tekniği ile Kazazoğlu tekniğinin Gözlemlenen Tercih Edilen Çiğneme Tarafı (GTÇT) sonuçlarıyla  hiçbir grupta anlamlı ilişkisi bulunmadı (p>0.05). Çekirdek çitleme testi (ÇÇT) yöntemler içinde en iyi derece (mükemmel) tekrar edilebilirliğe sahipti, bununla birlikte VAS sonuçlarıyla anlamlı ilişkisi yoktu (p>0.05). TEÇT ile beyin lateralitesi ilişkisinin, el, ayak, kulak ve göz kullanımında  sol  ve  sağ taraf  kullanım  tercihlerinin dengelendiği,  daha geniş örneklem grupları üzerinde ileri çalışmaların planlanmasının daha güvenilir sonuçlar vereceği düşüncesindeyiz.
Anahtar Kelimeler: Tercih Edilen Çiğneme Tarafı, Lateralite, Bruksizm

Abstract:
The primary purpose of this cross-sectional thesis study is to evaluate the relationship between brain laterality and unilateral chewing habit in bruxist, non-bruxist and restored/missing tooth individuals. The other purpose of this study is to investigate the relationship between visual analog scale method (VAS), which is seen as a reliable method among unilateral chewing detection methods, and Kazazoğlu method, which is another detection method, and core fencing behavior. This research was carried out from systemic healthy, full-toothed bruxist individuals, full-toothed non-bruxist individuals, and non-bruxist individuals with missing teeth / restorations, who applied to Sivas Cumhuriyet University Faculty of Dentistry Oral, Dental and Maxillofacial Radiology clinic for a routine examination and volunteered to participate in the research. carried out on three working groups. Visual analog scale (VAS) method, Kazazoğlu method and Kernel fencing test were used to determine the preferred chewing side of the groups.
In statistical analysis, the data were entered into the SPSS (data:22) program, Chi-square analysis was used in the evaluation of categorical data, and Fisher's exact test was applied when necessary, p<0.05 was considered significant.
In this thesis study, no relationship was found between the brain laterality of TECT's determined using the VAS method in all study groups (p>0.05). The TEÇT determined by VAS was on the right side, except in individuals with bruxism, and on the left side in bruxist groups. There was no significant relationship between the VAS technique used in the determination of TEÇT and the Observed Preferred Chewing Side  results of the Kazazoğlu technique in any group (p>0.05). Core enclosure test had the best (excellent) reproducibility among the methods, however, it was not significantly correlated with VAS results (p>0.05). We think that planning further studies on larger sample groups will yield more reliable results, in which the relationship between TEÇT and brain laterality, and left and right side use preferences in the use of hands, feet, ears and eyes are balanced.

Key Words: Preferred Chewing Side, laterality, Bruxism