Genikulat arter embolizasyonu; semptomatik osteoartritte radyolojik ve klinik etkinliği
Radiologic and clinical effectiveness of geniculate artery embolisation in symptomatic osteoarthritis
Yazar: SAID ABUMARASA
Danışman: DOÇ. DR. ALİ FIRAT
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Bu çalışmada, semptomatik diz osteoartriti olan hastalarda uygulanan genikulat arter emblolizasyonunun kısa ve orta dönemde klinik ve radyolojik etkinliğinin ölçülmesi amaçlanmıştır. 
Osteoartrit (OA); kronik dejeneratif değişikliklerle giden bir hastalıktır. Diz vücudun bu süreçlerden en sık etkilenen eklemidir. Gonartroz insidansı, ortalama yaşam süresinin artışı, obezite oranındaki yükseliş ve sportif yaralanmalarının sıklaşması ile birlikte son zamanlarda belirgin olarak artmıştır. Diz osteoartriti için yaş, obezite, ağırlık taşımak ve ağır sporlar en önemli risk faktörleridir. Klinik olarak hastalar eklem ağrıları, eklem sertliği, eklem krepitasyonlarından şikayetçi olmaktadır. Eklem ağrıları sonucu eklemde hareketlerinde kısıtlılık ortaya çıkmaktadır. Uzun dönem eklem hareketsizliği kas güçsüzlüğüne neden olmaktadır. Buna bağlı olarak daha fazla dejeneratif değişiklikler oluşmakta ve hastalığın şiddeti artmaktadır. Bu nedenle diz osteoartrit tedavisinde amaç ağrıyı ve sertliği azaltarak hastaların hem kas güçsüzlüğünün engellenmesi hem de yaşam kalitesinin arttırılmasıdır. OA tedavisine öncelikle non-farmakolojik yöntemler ile başlanır. Non-farmakolojik yöntemlerde osteoartrite neden olabilecek ya da progresyon oluşturacak durumlar göz önünde bulundurularak düzeltilmeye çalışılır. Bu yöntemler etki etmediğinde, bazen de non-farmakolojik yöntemlere ek olarak farmakolojik tedavi kullanılmakradır. Bunlara rağmen şikâyet devam ediyorsa eklem içerisine steroid enjeksiyonu gibi lokal minimal invaziv yaklaşımlar denenebilir. Hastaların tedavisinde son seçenek total diz protezidir. Ancak tüm bu non-farmakolojik, farmakolojik ve lokal minimal invaziv yöntemlerden fayda görmeyen hastalar için son yıllarda geliştiren yeni yöntemlerden biri genikulat arter embolizasyonudur.  
Prospektif olarak kurgulanan bu çalışmada etik kurul onayının ardından hasta seçimine başlandı. Hastaların işlem öncesi ve sonrası değerlendirme protokolleri belirlendi. İşlem öncesi ve işlemden 3-6 ay sonra diz MRG ile grafi bulguları belirlendi. Ayrıca WOMAC ve VAS ağrı skorlamaları değerlendirildi.  
On yedi hasta (16 kadın, 1 erkek) ve 22 diz çalışmaya dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 64±5,8, yaş aralığı ise 53-73 idi. Hastaların işlem öncesi kaydedilen WOMAC skorları 49-86 (ortalama 63,7±10,3) aralığında iken işlem sonrasında 19-86 aralığında saptandı (ortalama 40,1±14,8). İşlem öncesi VAS skorları 5-10 aralığında (ortalama 7,5±1,1) iken işlem sonrasında 0-8 aralığında kaydedildi (ortalama 4±2). Buna göre işlem öncesi ve sonrasında WOMAC ve VAS skorlarında anlamlı düşüş saptandı. 
Hastaların işlem öncesi MR tetkiklerinde kaydedilen patellar faset, bilateral femoral kondil ve bilateral tibia platoları düzeyinde kartilaj kalınlığı ölçümlerinde işlem sonrası 3-6. ay MR tetkikleri ile anlamlı farklılık saptanmadı. Altı hastada (%27,3) kontrol MR tetkikinde osteonekroz saptandı. Osteonekroz gelişen hastaların ağrı skorlarındaki düşüş ile diğer hastaların ağrı skorlarındaki düşüş arasında anlamlı fark saptanmadı. Partikül boyutları ile ve kapatılan arter sayısı ile osteonekroz gelişimi arasında da anlamlı korelasyon saptanmadı.  
Yedi hastada (%31,8) 1 arter, 9 hastada (%40,9) 2 arter ve 6 hastada (%27,3) daha fazla artere embolizan partikül verildi. İşlem öncesinde WOMAC skorları daha fazla olan hastalarda daha fazla arter kapatılma gerekliliği olduğu görüldü. 
Çalışmamızda majör komplikasyon kaydedilmedi. Ciltte renk değişikliği görülen hasta sayısı 4 olup bunların tamamı 200 mikron partikül kullanılan hastalardı. Bu hastalara buz uygulaması ve 8 mg intramuskuler enoksaparin sodyum enjeksiyonu yapıldı. Tüm hastalarda 2-3 hafta içerisinde bulgular geriledi. 
Genikulat arter embolizasyonu semptomatik osteoartritte ve özellikle total diz protez ameliyatı için uygun olmayan veya cerrahiyi istemeyen hastalarda ağrıyı azaltmakta ve hastalığın ilerlemesini geciktirmede güvenli ve etkin bir yöntemdir.

Abstract:
In this study, we aimed to determine the radiologic and clinical effectiveness of geniculate artery embolisation in the patients with symptomatic osteoarthritis of knee joint. 
Osteoarthritis (OA) is a disease that progresses with chronic degenerative changes. The knee joint is the most commonly affected joint in the body. The incidence of gonarthrosis has increased significantly in recent years with the increase in average age, obesity rate and sports injuries. Age, obesity, weight bearing and heavy sports are the most important risk factors for knee osteoarthritis. Clinically, patients complain of joint pain, joint stiffness, and joint crypts. Due to joint pain the movement reduced. Long-term inactivity causes muscle weakness. Accordingly, it causes further degenerative changes and progression of the disease. Therefore, the aim of treating knee osteoarthritis is to reduce pain and stiffness so by improving the mobility preventing muscle weakness and improving the quality of life of patients. OA treatment starts with non-pharmacological methods. Non-pharmacological methods are tried to correct conditions that may cause osteoarthritis. If these methods do not work even sometimes combine to them pharmacological treatment is additionally added. If the complaint persists despite these approaches, local minimally invasive approaches such as steroid injection into the joint can be tried. The last option is the total knee replacement. Geniculate artery embolization is a new method developed for patients who do not benefit from all non-pharmacological, pharmacological and local minimally invasive methods. 
The study was conducted with a prospective, observational and analytical structure. Following ethics committee approval, patient selection began. Then, pre- and post-procedure evaluation protocols of the patients were determined. The patients' knee MRI and 
xiii 
radiography findings and WOMAC and VAS pain scores were evaluated before and 3-6 months after the procedure. 
17 patients (16 women, 1 man) total 22 knee were included in the study. The average age of the patients was 64±5.8 and the age range was 53-73. While the WOMAC scores of the patients recorded before the procedure were in the range of 49-86 (mean 63.7±10.3), after the procedure they were found to be in the range of 19-86 (mean 40.1±14.8). While VAS scores before the procedure were in the range of 5-10 (mean 7.5±1.1), after the procedure they were recorded in the range of 0-8 (mean 4±2). Accordingly, a significant decrease was detected in WOMAC and VAS scores before and after the procedure. 
No significant difference was detected in the cartilage thickness measurements of patellar facets, bilateral femur condyles, and bilateral tibia plateu recorded in the patients' preprocedure MRI scans and the 6th month post-procedure MRI scans. Osteonecrosis was detected in six patients (27.3%) in the control MRI examination. No significant difference was detected between the decrease in pain scores of patients who developed osteonecrosis and the decrease in pain scores of other patients who does not developed oseonecroses. No significant correlation was detected between embozens particle sizes or the number of arteries the embolized and the development of osteonecrosis. 
Embozene particles were administered to 1 artery in 7 patients (31.8%), 2 arteries in 9 patients (40.9%), and more arteries in 6 patients (27.3%). It was observed that patients with higher WOMAC scores before the procedure required more artery embolization. 
There were no major complications in our study. The number of patients with skin discoloration was 4, and all of them developed in patients with using 200 micron particles. These patients received local ice application and 8 mg intramuscular enoxaparin sodium injection. In all patients, the symptoms receded within 2-3 weeks. 
Geniculate artery embolization; is a safe and effective method to reduce pain in symptomatic osteoarthritis, especially for patients who are not suitable or unwilling for total knee replacement surgery.