Üç nesil kadının kente ilişkin mekansal pratikleri: Çorum ve İzmir Aliağa örnekleri üzerinden bir çalışma
Urban spatial practices of three generations of women: a study on corum and İzmir Aliaga
Yazar: DEMET BAYAR KILIÇARSLAN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ULUDAĞ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Kent, zaman içinde değişen sosyo-kültürel yapısı ile içinde barındırdığı toplumları etkiler ve
kendisi de bu değişimden etkilenir. Toplumsal yapının değişmesi, kentin sosyolojik olduğu
kadar fiziksel mekânını da dönüşüme uğratır. Bu dönüşümün ana unsurlarından olan sosyal
ve fiziksel çevre, o toplumda kamusal alanın anlamını ve kullanımını değiştirir. Gündelik
hayatın mekânsal devinimi içinde, kamusal alanla ilişkileri en karmaşık olan gruplardan biri
de kadınlardır. Ülkemizde, kadınların kentsel kamusal alana ve özel alana dair mekânsal
deneyimleri, her bir nesil için keskin farklılıklar gösterir. Farklı kuşaklardan kadınların
gündelik yaşam deneyimleri değerlendirildiğinde; bu bağlamdaki farklılıklar bize kent
mekânını, kültürünü, hafızasını ve tarihini okumamız için önemli veriler sunabilir. Bu tezin
amacı; aynı etnik kökenden gelen üç kuşak kadının farklı zaman dilimlerinde, farklı kent
mekânlarına erişimlerini ve gündelik yaşam pratiklerini, deneyimledikleri kentler üzerinden
karşılaştırmalı olarak incelemektir. Kırsaldan kente göç hareketi, azınlık olma durumu ve
toplumsal cinsiyet rollerinin etkilerini mekânsal deneyimler üstünden okuyarak "kadın ve
mekân" olgusuna eleştirel bir değerlendirme yapılması hedeflenmiştir. Çalışma; üç kuşak
kadın ve onlarla birlikte kamusal mekân deneyimi yaşamış olan diğer kullanıcılar ile yapılan
derinlemesine görüşmeler, kentlere ait görsel ve yazılı kaynaklar aracılığı ile kent
mekânlarına ve kent tarihine ait bilgileri ortaya koyan bir tarih belgelemesidir. Farklı zaman
dilimlerindeki sosyo-kültürel, sosyo-ekonomik ve sosyo-politik yapıların, kadının kent
mekânına erişiminde ve kamusal mekân kullanımında ne derece etkili olduğu, bu etkileşimin
mekânı nasıl değiştirdiği araştırılmış ve çalışma sonucunda kuşaklar arası keskin
farklılıklara ulaşılmıştır. Tezin araştırmasına konu olan kentsel deneyimler; Çorum ili
merkez ilçesi ve İzmir ili Aliağa ilçesi ele alınarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
City influences the societies it contains within its socio-cultural structure that changes in
time while it is also influenced by this change. The change in social structure transforms the
physical environment of the city as well as its sociological environment. Social and physical
environment, which are among the key elements of this transformation, change the meaning
and use of the public space in that society. The one of groups who use public space most
complicated within the spatial routine of daily life are women. In our country, spatial
experiences of women related with the urban public space and private space show sharp
differences for each generation. When the daily life experiences of women from different
generations are assessed, the differences within this context can give us important data to
read the urban space, culture, memory and history. The aim of this study is to comparatively
examine the access to urban space and daily life practices of three generations of women
coming from the same ethnic origin and living different cities. It is also aimed to make a
critical assessment of the phenomenon of "woman and space" by reading the rural-urban
migration, minority status and social gender roles through spatial experiences. The study is
an oral history document that reveals information about urban sites and urban history
through in-depth interviews with three generations of women and other users who have had
a public space experience with them, and through visual and written sources of the city. It
was researched to what extent the socio-cultural, socio-economic and socio-political
structures in different time zones are effective in women's access to urban space and their
use of public space, how this interaction changes the space and accordingly how sharp
differences have been reached between generations. Urban experiences that are the subject
of the thesis research; It was evaluated by considering the central district of Corum and
Aliaga district of Izmir.