Ailevi Akdeniz ateşi tanılı çocuk hastaların atak nedeni ile başvuru esnasındaki semptomlarının, klinik özelliklerinin ve tetikleyici etmenlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of symptoms, clinical characteristics and trigger factors of pediatric patients with familial mediterranean fever
Yazar: MERVE AKKANAT
Danışman: PROF. DR. BETÜL SÖZERİ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVGİ AKOVA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Nüks = Recurrence ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş ve Amaç: Ailevi Akdeniz ateşi (aaa, fmf) ülkemizde sık görülen ailesel geçişli otoinflamatuar karakterde bir hastalıktır. Hastaların %5'inde yeterli kolşisine rağmen rağmen altı ay boyunca ayda bir veya daha fazla atak olmakta ve bu hastalar kolşisin dirençli FMF (KD-fmf) olarak adlandırılmaktadır. Kolşisin dirençli FMF hastalarının dışında kalan hasta grubunda çeşitli etmenlere bağlı olarak tedavi altında ataklar görülmektedir. Şimdiye kadar yapılan çalışmalarda bunun çeşitli nedenlerinin olduğu ortaya konmuştur. ancak bu veriler ağırlıklı olarak erişkin hasta popülasyonundan toplanmış çocuk hastalarda için yapılan çalışmalar ise sınırlı kalmıştır. Çalışmamızda Ailevi Akdeniz ateşi tanılı çocuk hastaların ataklarının tetikleyici etmenlerinin belirlenmesi, ilaç uyumunun ataklar ile ilişkisinin ortaya konması, hastaların atak esnasındaki yakınma, semptom, fizik bakı, labaratuar bulguları ve atak tetikleyici faktörler değerlendirilmiştir.
Hastalar ve Yöntem: Çalışmaya Ümraniye Eğitim Araştırma Hastanesi'ne 2016-2019 tarihleri arasında çocuk romatoloji kliniğinde Tel-Hashomer tanı kriterlerine göre Ailevi Akdeniz ateşi tanısı ile takip edilen ve acil servisimize atak ile başvuran 0-18 yaş arası  toplam 79 hasta, 107 atak dahil edildi. Hastaların atak dönemindeki demografik özellikleri, klinik bulgular, soy geçmiş, genetik mutasyon sonuçları, tedavi özellikleri ve atak tetikleyici etmenlere yönelik yapılmış olan laboratuvar bulguları değerlendirildi. Hastaların izlem dosyalarından ataklı ve ataksız döneme ait; Beyaz kan hücresi, hemoglobin, trombosit sayısı, ortalama trombosit volüm (MPV), C reaktif protein (CRP), prokalsitonin, boğaz kültürü, hızlı streptekok testi, tam idrar tahlili gibi laboratuvar bulguları ve PA akciğer grafileri ve genetik sonuçları retrospektif olarak incelendi. Aynı zamanda hastaların tedavi özellikleri (kolşisin pazolojisi, kolşisin dirençli olup olmadığı, ek ilaç kullanıp kullanmadığı, başvuru anına kadar atak geçirip geçirmediği ve yıllık atak sayısı, kolşisin ilacını düzenli alıp almadığı, ilacı kimin tarafından verildiği) araştırıldı. Hastalarda acil servise başvuru anında ateş, eklem bulguları, plevrit, peritonit, döküntü olması atak olarak kabul edildi. Hastalarda hızlı streptekok testi ve/veya boğaz kültüründe üreme olması ve/veya procalsitonin testinin 0.5 ng/ml üzerinde olması ve/veya akciğer grafisinde  özellik olması ve/veya gaita mikroskobisinde özellik olanlar bakteriyel enfeksiyon lehine degerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya alınan hastalarda ataklarda tetikleyici nedenler arasından en sık bakteriyel enfeksiyonlar (%31,6), diğer atak nedenlerinin viral enfeksiyonlar (%19,8), ilacı aksatma (%11,3), okul stresi (%5,7) ve menstruasyon (%5,4) olduğu bulundu, %23,6 hastada belirgin bir sebep bulunamadığı için bunlar idiyopatik olarak değerlendirilmiştir. Bu nedenler arasında ortalama atak sayısı açısından anlamlı fark bulunamadı (p:0,804). Çalışmamızda bakteriyel ve viral enfeksiyonların tetiklediği ataklarla gelen hastaların atak yaşı ve tanı yası ortalamaları, ilaç aksatma nedeniyle ve menstruasyonun tetiklediği ataklarla gelen hastalara göre anlamlı düşük bulundu (p:0,001). Kolşisin tedavisinde, ilacı aç karnına alan hasta grubunda yıllık atak sayısı anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p:0,001).
Tartışma ve Sonuç: Enfeksiyonla tetiklenen atakları olan hastalarda hem şikayetlerin başladığı ortalama yaş, hem ortalama atak yaşı hem de tanı konulan ortalama yaş açılarından diğer gruplara göre anlamlı düşük olması, küçük yaştaki hastaların enfeksiyonlar ile ataklarda tetiklenme olasılığının yüksek olduğunu, bu nedenle FMF ile izlenen küçük yaştaki hastalarda enfeksiyonlar sonrasında da hasta takibinin önemli olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca ilacı aç olarak kullananlarında yıllık ortalama atak sayısının tok alan hasta grubuna göre yüksek olmsının, kolşisinin tok karnına alınmasının atakları azalttığını düşündürmektedir. FMF çocukluk döneminden başlayan bir hastalık olmasına rağmen atak tetikleyici etkenlerle ilişkili şu ana kadar bildirilmiş bir çalışma yoktur. Çalışmamız bu konuda yapılan ilk çalışmadır. FMF tanılı çocuk hastalarda hasta takibi ve ilaç monitorizasyonu açısıdan literatüre katkısı olabilceğini düşünmekteyiz. Çalışmanın retrospektif olması zayıf yönlerinden biri olup daha çok sayıda hastada prospektif olarak yapılmasının gerekli olduğunu düşünüyoruz.
Anahtar sözcükler: Ailevi Akdeniz ateşi, MEFV, atak tetikleyici etmenler

Abstract:
Objective: Familial Mediterranean Fever (FMF) is a common familial autoinflammatory disease that is common in our country. Despite adequate colchicine in 5% of patients, one or more attacks occur once a month for six months and these patients are called colchicine resistant FMF (KD-fmf). In the patient group other than colchicine-resistant FMF patients, there are attacks under treatment due to various factors. Studies conducted so far have revealed various reasons for this. however, these data were limited to studies in pediatric patients who were mainly collected from the adult patient population. The aim of this study was to determine the triggering factors of episodes of pediatric patients with familial Mediterranean fever, to determine the relationship between drug compliance and episodes, and to investigate the symptoms, symptoms, physical examination, trigger factors of attack and laboratory findings of the episodes 
Patients and Method:Bacterial infections (31.6%), viral infections (19.8%), disruption of medication (11.3%), school stress (5.7%) and menstruation were the most common causes of attacks in the patients included in the study. 5.4%) and 23.6% of the patients were idiopathic because there was no significant cause. There was no significant difference between these causes in terms of mean number of attacks (p:0,804). In our study, the mean age and age of diagnosis of the patients who presented with attacks triggered by bacterial and viral infections were found to be significantly lower than those due to drug failure and menstruation-induced attacks (p:0.001). In the treatment of colchicine, the number of attacks per year was found to be significantly higher in the group of patients taking the drug on an empty stomach (p:0.001).
Results: Mean age at which symptoms started, mean age at attack and mean age at diagnosis were significantly lower in patients with episodes triggered by infection compared to other groups. It is concluded that follow-up of patients is important. Furthermore, the fact that the mean number of episodes per year is higher in patients who use the drug as fast compared to the patient group receiving satiety, suggests that taking colchicine on a full stomach reduces the episodes. Although FMF is a childhood-onset disease, there are no reported studies related to attack triggering factors. This is the first study on this subject. We think that it may contribute to the literature in terms of patient monitoring and drug monitoring in children with FMF. The retrospective nature of the study is one of its weaknesses and we believe that it should be performed prospectively in more patients.
Discussion and Conclusion: The mean age at which symptoms started, mean age at attack and mean age at diagnosis were significantly lower in patients with episodes triggered by infection compared to other groups. It is concluded that follow-up of patients is important. Furthermore, the fact that the mean number of episodes per year is higher in patients who use the drug as fasting compared to the patient group receiving satiety, suggests that taking colchicine on a full stomach reduces the episodes. Although FMF is a childhood-onset disease, there are no reported studies related to attack triggering factors. This is the first study on this subject. We think that it may contribute to the literature in terms of patient monitoring and drug monitoring in children with FMF. The retrospective nature of the study is one of its weaknesses and we believe that it should be performed prospectively in more patients.
Keywords: Familial Mediterranean fever, MEFV, attack triggering factors