Ofis yapılarının tasarım aşamasında cephe seçimi için bir yöntem önerisi
A method proposal for facade selection in the design phase of office buildings
Yazar: HATİCE FULYA CEBECİOĞLU AVCI
Danışman: PROF. DR. MEHMET ZAFER AKDEMİR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yapı cephesi, yapıyı dış ortamdan ayırarak konfor koşullarını sağlamanın yanı sıra yapının temsili yüzüdür. Süreç içinde cepheden beklenen niteliklerin değişimi ve yapım teknolojilerinin de gelişimi ile kabuğun karşılayabildiği niteliklerin artması, cephe seçimini daha karmaşık hale getirmiştir. Enerji etkin tasarım, yeşil bina, sürdürülebilirlik kavramları yanı sıra pandemi sürecinin de getirdiği yeni gereksinmeler cephe tasarımında etkili olmaktadır.
Ofis yapılarında kurumsal kimlik kaygısı nedeniyle cephenin sağladığı estetik algı, mimari tasarım yaklaşımlarını yönlendirebilmektedir. Yapı teknolojisi ve yeniliklerin ofis tipi yapılarda kullanılması, küresel ölçekte sertifika veren kuruluşlardan alınan dereceler, kurumun prestijini de olumlu etkilemektedir. Kullanım aşamasındaki enerji tüketimi yüksek olan yapı tiplerinden biri olan ofis yapılarında, kullanıcıların iş verimliliği için yapı içi konfor koşullarının sağlanması da önemli konulardan biri olmaktadır.
Cephe tasarımında etkili olan kriterlerin birbirleri ile ilişkilerinde çatışmalar olması, niteliklerin karşılanmasında olumsuz sonuçlar ortaya çıkarabilmektedir. Doğru sistem seçiminin yapılamaması, cephenin istenen nitelikleri karşılayamaması ikincil bir müdahaleyi gerektirebilmektedir. Bu doğrultuda, yapı cephesinin seçiminde tasarım kriterleri bağlamında bir yaklaşım önem kazanmaktadır.
Çalışmada, tasarım aşamasında ofis yapılarının yapı cephesi seçiminde etkili olan kriterleri belirlemek, bu kriterlerin ilişkilerini ortaya koymak ve cephe seçimi için bir karar verme yönteminin geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Karar verme yönteminde, tasarım sürecinde dikkate alınması gereken alt kriterlerin birbirleri ile etkileşim içinde olması, farklı birimlerde ve büyüklükteki kriter verilerini birbiriyle karşılaştırmaya olanak sağlaması nedeniyle yaklaşım olarak Analitik Ağ Süreci (AAS) tercih edilmiştir. Araştırma modeli, uzman anketleriyle ortaya çıkan ağ kurgusuyla oluşturulmuştur. İstanbul'da D100 karayolu üzerinde kurgulanmış otuz katlı bir ofis yapısının güney cephesi için, ofis yapıları tasarlamış deneyimli mimar tasarımcılarla bir uygulama yapılmıştır. Anket çalışmalarına katılan mimarlara göre, kurgulanan ofis yapısının cephe seçiminde sırayla "Mimari Kimlik", "İlk Yatırım Maliyeti" ve "Isısal Konfor" kriterleri ön plana çıkmıştır. Estetik kalite, enerji etkin tasarım, yapı içi konfor koşulları kriterlerinde öne çıkan ve işletim maliyeti düşük olan, her katta yatay bölünmüş çift katmanlı cephe sistemine sahip cephe seçeneği tercih edilmiştir.

Abstract:
The building facade is the representative face of the building as well as providing comfort conditions by separating the building from the external environment. In the process, the change in the qualities expected from the facade and the increase in the qualities that the shell can meet with the development of construction technologies have made the selection of the facade more complex. In addition to the concepts of energy efficient design, green building, sustainability, the new requirements brought about by the pandemic process are effective in facade design.
In office buildings, the aesthetic perception provided by the facade due to corporate identity concerns can guide architectural design approaches. The use of building technology and innovations in office type buildings and the degrees obtained from global certification organizations also positively affect the prestige of the institution. In office buildings, which are one of the building types with high energy consumption during the use phase, providing comfort conditions within the building for the work efficiency of the users is also one of the important issues.
Conflicts in the relationship between the criteria that are effective in facade design can lead to negative results in meeting the qualifications. Failure to choose the right system and failure of the facade to meet the desired qualities may require a secondary intervention. In this regard, an approach in the context of design criteria becomes important in the selection of the building facade.
In this study, it is aimed to determine the criteria that are effective in the facade selection of office buildings during the design phase, to reveal the relationships of these criteria and to develop a decision-making method for facade selection. In the decision-making method, Analytic Network Process (ANP) was preferred as an approach since the sub-criteria to be considered in the design process interact with each other and allow comparison of criteria data in different units and sizes. The research model was created with the network structure that emerged from expert surveys. For the south facade of a thirty-story office building on the D100 highway in Istanbul, an application was conducted with experienced architect designers who have designed office buildings. According to the architects who participated in the survey, the criteria of "Architectural Identity", "Initial Investment Cost" and "Thermal Comfort" came to the fore in the selection of the facade of the office building. The facade option with a horizontally separated double-skin facade system on each storey, which stands out in the criteria of aesthetic quality, energy efficient design, indoor environmental comfort conditions and has low operating costs, was preferred.