Hipotiroidi tanılı hastalarda TSH düzeyi ve tiroid otoantikorları ile PAİ (Plazma aterojenik indeks), APRI skoru ve FİB-4 indeksi ilişkisi
The relationship of TSH level and thyroid autoanticories and AIP (Atherogenic index of plasma), APRI score and FIB-4 index in patients with hypothyroidism
Yazar: SEDAT DEMİRHAN
Danışman: PROF. DR. MERAL MERT ; UZMAN ÖZLEM POLAT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aterojenite indeksi = Atherogenicity index ; Hipertiroidizm = Hyperthyroidism ; Otoantikorlar = Autoantibodies ; Otoimmünite = Autoimmunity ; Tiroid bezi = Thyroid gland ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Tiroid hormonları = Thyroid hormones ; Ölçekler = Scales

Özet:
AMAÇ: Yapılan çok sayıda çalışma hipotiroidizmin, metabolik sendrom, insülin direnci, obezite ve dislipidemi gelişmesi ile ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Artan insülin direnci, dislipidemi ve metabolik sendromun aterosklerozu hızlandırdığı bilinmektedir. Ayrıca aynı nedenlerin non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH) gelişme riskini de artırdığı pek çok çalışmada gösterilmiştir. Bu çalışmamızda hipotiroidi tanılı geniş bir vaka grubunda hem ateroklerozu hem de non-alkolik yağlı karaciğer hastalığını non-invaziv yöntemler olan PAİ, APRİ skoru ve FİB-4 indeksi ile inceledik. Çalışmamıza dahil ettiğimiz 1370 hipotiroidi hastası ile hipotiroidinin; NAYKH ve ateroskleroz üzerindeki etkisini görmeyi amaçladık.
GEREÇ ve YÖNTEM: Araştırmaya 01.01.2017-30.12.2021 tarihleri arasında Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma polikliniklerine ayaktan başvuran, 18 yaş üstü, gebe olmayan hipotiroidi tanılı hastalar dahil edilmiştir. 18 yaşından küçük hastalar, gebeler, tiroid karsinom öyküsü olan hastalar ve siroz tanısı olanlar çalışmaya alınmamıştır. Tüm hastaların hastane bilgi yönetim sistemi (HBYS) üzerinden anamnez ve laboratuvar bulguları incelendi. Yaş, cinsiyet, TSH, T4, Anti TPO, Anti TG, trombosit sayısı, ALT, AST, HDL ve trigliserit (TG) değerleri kaydedildi. PAİ; log 10 tabanında TG/HDL olarak hesaplandı. İstatistiksel analizler için NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007 (Kaysville, Utah, USA) programı kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık p<0.05 olarak kabul edildi.
BULGULAR: Çalışma %85,4'ü (n=1170) kadın, %14,6'sı (n=200) erkek olmak üzere toplam 1370 olgu ile yapılmıştır. PAİ yüksek riskli olanların yaşları, düşük riskli ve orta riskli olanlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek saptanmıştır (p=0,001; p=0,003; p<0,01). FİB-4 düşük riskli olanların yaşları, orta riskli ve yüksek riskli olanlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük saptanmıştır (p=0,001; p=0,001; p<0,01). TSH düzeyi artıkça PAİ artmıştır. TSH düzeyi ile APRİ ve FİB-4 arasında anlamlı bir ilişki bulunamadı. her 3 indeks (PAİ, APRİ, FİB-4) ile tiroid otoantikorları(anti TPO, anti TG) arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır. APRİ ile FİB-4 arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı güçlü düzeyde ilişki saptanmıştır (r=0,681; p=0,001; p<0,01). Olguların PAİ değerleri ile APRİ ve FİB-4 değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmamıştır (p>0,05).
SONUÇLAR: Ateroskleroz ve NAYKH tanısı için kullanılan PAİ, APRİ akoru ve FİB-4 indeksinin zayıf yönleri olmakla beraber çalışmamız önemli sonuçlar ortaya koymuştur. Çalışmaya dahil edilen hipotiroidi tanılı hastalarda TSH düzeyi ve yaş artıkça PAİ artmıştır. Hipotiroidinin dislipidemi yaptığı bilinmektedir. TSH düzeyi ile PAİ arasında güçlü ilişki saptanmıştır. Bu nedenle hipotiroidi tanılı hastaların düzenli takip ile hastalığın kontrol altında olmasının ateroskleroz riskini azaltacağını düşünmekteyiz. Çalışmamızda TSH düzeyi ile FİB-4 ve APRİ skoru arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Daha önceki çalışmalarda da çelişkili sonuçlar ortaya çıkmıştır. Bu konuda daha çok çalışma yapılması gerektiğini düşünmekteyiz.Çalışmamızda ayrıca otoimmünite de değerlendirilmiştir. Ancak anti TPO ve anti TG ile her 3 indeks (PAİ, APRİ ve FİB-4) arasında anlamlı ilişki görülmemiştir.
ANAHTAR KELİMELER: Hipotirodi, PAİ, FİB-4, APRİ skoru, otoimmünite

Abstract:
Aim: Numerous studies have shown that hypothyroidism; revealed that it is associated with the development of metabolic syndrome, insulin resistance, obesity and dyslipidemia.Increasing insulin resistance, dyslipidemia and metabolic syndrome are known to accelerate atherosclerosis. In addition, it has been shown in many studies that the same reasons increase the risk of developing non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD). In this study, we examined both atherosclerosis and non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) in a large case group diagnosed with hypothyroidism using non-invasive methods such as AIP, APRI score and FIB-4 index. We aimed to see the effect of hypothyroidism on NAFLD and atherosclerosis with 1370 hypothyroid patients included in our study.
Materials and methods: Patients over 18 years of age, who were not pregnant and diagnosed with hypothyroidism, who applied to Bakırköy Dr Sadi Konuk Training and Research Hospital Endocrinology and Metabolism outpatient clinic between 01.01.2017-30.12.2021 were included in the study. Patients younger than 18 years of age, pregnant women, patients with a history of thyroid carcinoma and those with a diagnosis of cirrhosis were not included in the study. Anamnesis and laboratory findings of all patients were analyzed via the hospital information management system (HIMS). Age, gender, TSH, T4, Anti TPO, Anti TG, platelet count, ALT, AST, HDL and triglyceride (TG) values were recorded.
AIP; log was calculated as TG/HDL in base 10. NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007 (Kaysville, Utah, USA) program was used for statistical analysis. Statistical significance 
was accepted as p<0.05.
Results: The study was conducted with a total of 1370 cases, of which 85.4% (n=1170) were female and 14.6% (n=200) were male. The age of those with high risk of AIP was found to be statistically significantly higher than those with low risk and medium risk (p=0.001; p=0.003; p<0.01). The ages of FIB-4 low-risk patients were statistically significantly lower than those with medium-risk and high-risk (p=0.001; p=0.001; p<0.01). As TSH level increased, AIP increased. No significant relationship was found between TSH level and APRI and FIB-4. No statistically significant difference was found between all 3 indices (AIP, APRI, FIB-4) and thyroid autoantibodies (anti TPO, anti TG). A statistically significant and strong positive correlation was found between the APRI values of the cases and the FIB-4 values (r=0.681; p=0.001; p<0.01). A statistically significant and strong positive correlation was found between APRI and FIB-4 (r=0.681; p=0.001; p<0.01). No statistically significant correlation was found between the AIP values of the cases and APRI and FIB-4 values (p>0.05).
Conclusion: Although the AIP, APRI score and FIB-4 index used for the diagnosis of atherosclerosis and NAFLD have weaknesses, our study revealed important results. The AIP increased with increasing age and TSH level in patients with hypothyroidism who were included in the study. It is known that hypothyroidism causes dyslipidemia. A strong correlation was found between TSH level and AIP. Therefore, we think that regular follow-up of patients with hypothyroidism and keeping the disease under control will reduce the risk of atherosclerosis. In our study, no significant relationship was found between TSH level and FIB-4 and APRI scores. Conflicting results have also emerged in previous studies. We think that more work needs to be done on this subject. Autoimmunity was also evaluated in our study. However, no significant correlation was observed between anti-TPO and anti-TG and 
all 3 indices (AIP, APRI and FIB-4).
Key words: Hypothyroidism, AIP, FIB-4, APRI score, autoimmunity