Ormancılıkta iş sağlığı ve güvenliği algısı: İstanbul Orman Bölge Müdürlüğü örneği
Perception of occupational health and safety in forestry: Example of İstanbul Regional Directorate of Forestry
Yazar: HAKTAN ELBİR
Danışman: PROF. DR. SULTAN BEKİROĞLU ÖZTÜRK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mühendislik Bilimleri Ana Bilim Dalı / Ormancılık Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Türkiye'de kamu kapsamındaki ormancılık sektöründe yangın söndürme, ağaç kesme, böcek zararları ile mücadele, silvikültürel müdahaleler gibi çok tehlikeli işler ile olduğu gibi, fidan yetiştirme ve plan-proje etkinlikleri gibi düşük risk grubuna giren işler bulunmaktadır. Bu sektörde mekanizasyon artmış gibi görünse de, insan gücü ile yapılan işler çok yüksek oranlardadır. Ayrıca açık doğal ortamlarda çalışıldığından birçok tehlikeye maruz kalınmakta ve tam manasıyla önlem almak mümkün olamamaktadır. İş sağlığı ve güvenliği önlemleri kamu sektöründe henüz zorunlu değildir ve bu kapsamda yalnızca yönetmeliklere uygun olarak bina ve eklentilerde iyileştirmeler yapılmaktadır. Ancak iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili mevzuatın getirilmesindeki amaç, iş kazası sayılarının azaltılarak, meslek hastalıklarının önüne geçilmek istenmesidir.
Bu tez çalışmasının amacı, İstanbul Orman Bölge Müdürlüğü personelinin (1-mühendis/teknik eleman, 2-memur, 3-işçi) güvenlik iklimi ölçeği kapsamında iş sağlığı ve güvenliği algı düzeylerini belirlemek, ormancılık çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği algı düzeylerinin demografik-sosyoekonomik-çalışma koşulları-işyeri memnuniyeti ile ilgili özelliklerden etkilenip etkilenmediğini saptamak ve söz konusu özellikler bakımından bu personel grupları arasında farklılık olup olmadığını tespit etmektir. 
Bu amaç doğrultusunda, gönüllü olmak kaydı ile 205 denek ile yüz yüze görüşme yapılmış ve bazı anketlerin elenmesi sonucunda 173 denekten elde edilen anket verisi SPSS 22 istatistik paket programı ve Excel 2013 ofis programı kullanılarak istatistiki olarak analiz edilmiştir. Bu çalışmada yöntem olarak tanımlayıcı istatistikler ve ilişki analizleri kullanılmıştır. Bu kapsamda tanımlayıcı istatistiklerden frekans, yüzde ve ortalama değerler hesaplanmış ve elde edilen sonuçlar grafik ve tablo halinde gösterilmek suretiyle yorumlanmıştır. İlişki analizlerinde ise öncelikle normallik testi (Shaphiro-Wilks testi, Skewnes ve Kurtosis Katsayıları) ve homojenlik testi (Kruskal Wallis-H) yapılmış, ardından parametrik (Pearson Korelasyon) ve nonparametrik ilişki (Ki-kare bağımsızlık/Spearman Rho) testleri, %5 anlamlılık düzeyi kabul edilmek suretiyle, uygulanmıştır. 
Sonuç olarak İstanbul Orman Bölge Müdürlüğü personelini, mühendis, memur ve işçi olarak ayırdığımız denek gruplarının güvenlik ikliminin belirlenmesinde demografik koşulların birbirleriyle pozitif yönde ilişkisi olduğu görülmektedir. Ortalamanın altında ücret alan çalışanların kadercilik boyutuna daha yatın olduğu görülmüştür. Ormancılık faaliyetleri risk düzeyleri açısından orman yangınları ve orman zararlılarıyla mücadele öne çıkan faaliyet grupları olmuştur. Özellikle yüksek risk düzeylerine bakıldığında orman yangınları konusu çalışanların iş güvenliği algısının diğer faaliyetlere göre daha yüksek olduğu görülmüştür.

Abstract:
As part of the forestry sector in fire fighting in Turkey, cutting of trees, the fight against insect damage, as it was very dangerous work such as silvicultural interventions, there are jobs within the low-risk group, such as seedling cultivation and plan the project activities. Although mechanization seems to have increased in this sector, the work done with manpower is very high.  In addition, workers in natural environments are exposed to many hazards and it is not possible to take action in the full sense. Occupational health and safety measures are not yet compulsory in the public sector and improvements are made to buildings and attachments only in accordance with the regulations. However, the aim of introducing legislation on occupational health and safety is to reduce occupational accidents and to prevent occupational diseases.    
The aim of the study is to determine occupational health and safety perception levels of Istanbul Regional Directorate of Forestry's employees (1-Engineer/technical staff, 2-Officer, 3-Worker), safety climate criteria, demographic-socioeconomic-working conditions-workplace satisfaction of forestry workers, occupational health and safety perception levels, whether there is a difference between these employees groups in terms of the said characteristics.
For this purpose, 205 subjects were interviewed face-to-face and voluntarily interviewed and the questionnaire data obtained from 173 subjects were analyzed statistically using SPSS 22 statistical package program and Excel 2013 office program. In this study, descriptive statistics and relationship analyzes were used as methods. In this context, frequency, percentage and average values were calculated from descriptive statistics and the results were interpreted by showing them in graphical and tables form. In the relationship analysis, first of all, normality test (Shaphiro-Wilks test, Skewnes and Kurtosis Coefficients) and homogeneity test (Kruskal Wallis-H), then parametric (Pearson Correlation) and nonparametric correlation (Chi-square independence / Spearman Rho) tests, 5% meaningfulness level was accepted. 
As a result, it is seen that demographic conditions have a positive relationship with each other in determining the security climate of the subject groups that we have separated the personnel of Istanbul Forest Regional Directorate as engineers, civil servants and workers. It was observed that the employees receiving wages below the average were more dependent on the fatalism dimension. In terms of risk levels, forestry activities have been the main activity groups to combat forest fires and forest pests. Especially when high risk levels are considered, it is seen that the perception of occupational safety of forest fires is higher than other activities.