Kronik hemodiyaliz hastalarının total kemik ve mineral ölçümlerine etki eden faktörler
Factors affecting hemodialysis patients' total bone and mineral measurements
Yazar: MEHMET HAKAN AKBULUT
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN NERGİZOĞLU
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Albüminler = Albumins ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; C reaktif protein = C reactive protein ; Kemik dansitesi = Bone density ; Kemik dansitesi = Bone density ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Vitamin D = Vitamin D ; X ışını = X ray

Özet:
Son dönem böbrek yetmezliğinde kemik mineral bozuklukları, mortalite ve morbiditeyi etkileyen önemli problemlerdir. Kemik biyopsisi sorunu tanımlamada güçlü bir yöntem olmasına karşın klinik uygulamada ciddi sorunlar vardır. Genel popülasyonda yaygın olarak kullanılan DEXA ile bölgesel kemik yoğunluk ölçümleri hemodiyaliz hasta grubunda bilgi vermekten uzak görünmektedir. Bu nedenle çalışmamızda total kemik yoğunluğu ve mineral içeriği ile başta kırık birlikteliği olmak üzere; serum kalsiyum, fosfor, parathormon, albümin, hemoglobin, D vitamini, CRP, bikarbonat düzeyleri ile ilişkisini değerlendirmeyi amaçladık.
Çalışmamızda Ankara Üniversitesi Hemodiyaliz Ünitesinde ve iki özel diyaliz merkezinde kronik hemodiyaliz programında bulunan 63 erkek, 52 kadın toplam 115 hasta değerlendirildi. Hastaların ortalama diyaliz süresi 91,17 (±68,48) ay idi.  Hastalardan 19'unda klinik kırık öyküsü alındı (%16,5). Kırık olan hastaların olmayanlara göre ortalama total Kemik Mineral Dansiteleri (tKMD)  ve total Kemik Mineral İçeriği (tKMİ) (sırası ile 0.9884 (±0.038) vs 0.9833 (±0.083) gram/cm2 g/cm2 ve 1842.87 (±482.49) gram vs 1807.3917 (±492.04) gram) olarak tespit edildi ve istatistiksel anlamlılığa ulaşmadı. Diyaliz süresi ile kemik mineral ölçümleri negatif koreleydi (p<0,05). tKMD ve tKMİ ile PTH (r=-0,233; p=0,012) ve albümin düzeyleri (r=0,197; p=0,035) arasında anlamlı ilişki saptandı. tKMİ değerleri parikalsitol kullanan grupta anlamlı olarak düşük bulundu ve iki değişken arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif korelasyon saptandı (p<0,05). tKMİ değeri ile kalsiyum asetat kullanımı açısından istatistiki anlamlı pozitif yönde korelasyon olduğu görüldü (p<0,05). Hastaların kilo ortalaması ve yağsız vücut ağırlığı ile kemik mineral ölçümleri arasında pozitif korelasyon saptanırken (p<0,01), toplam vücut yağı ile ilişki saptanmadı.
Sonuç olarak hemodiyaliz hastalarında kırık riskini öngörmede total kemik mineral ölçümlerinin ek katkı vermediğini saptadık. Ancak kemik mineral metabolizmasını değerlendirmede kullandığımız diğer laboratuar ve klinik parametreler ile ilişkilerin varlığı hemodiyaliz hsatalarında DEXA ile total kemik mineral dansitesinin ve total mineral içeriğinin daha ayrıntılı araştırılması gerektiğini düşündürmektedir.

Abstract:
Bone mineral disorders in end stage kidney disease have impact on morbidity and mortality. Although bone biopsy is a powerful diagnosis assessment, in clinical approach there are important problems. In general population DEXA is widely used to measure local bone sites but in hemodialysis population this tool is far away to give knowledge about the problem. For this reason we aimed to assess relationship between total bone density and content firstly with fractures and also serum calcium, phosphorus, parathyroid hormon level, albumin, hemoglobin, vitamin D, CRP, bicarbonate levels.
In our study we analized 63 men and 52 women totally 115 patients in chronical hemodialysis program in Ankara University Hemodialysis Unit and two other hemodialysis centers. Mean dialysis duration was 91,17 (±68,48) months. 19 patients had a story of fracture (%16,5). Patients with fractures have mean bone mineral density and content 0.9884 (±0.038) g/cm2 and 1842.87 (±482.49) grams respectively and fracture-free group has 0.9833 (±0.083) g/cm2 and 1807.3917 (±492.04) grams respectively and there was no significant difference between the patients with fracture and fracture-free group for tBMD and tBMC. There was a relationship between PTH (r=-0,233; p=0,012) and albumin levels (r=0,197; p=0,035) with tBMD and tBMC. Total BMCs were significantly low in paricalcitol users and these variables were negatively correlated (p<0,05). Between calcium acetate and BMC there was significant positive correlation (p<0,05). There were no relationship between BMD and paricalcitol and calcium acetate treatment. There was negative correlation between dialysis duration and bone mineral measurements (p<0,05). There were positive corelations between mean weight – lean body mass and bone mineral measurements (p<0,01). But there was no relationship between body fat and tBMD and tBMC.
As a result; in hemodialysis patients, total bone mineral measurements have no further benefit to assess fracture risk. But,  because of the existence of relationships between bone mineral measurements and the other clinical and laboratory parameters that we use to assess the bone and mineral metabolism; total bone mineral content and density measured with DEXA need to be investigated detailed.