Üriner sistem taşı olan çocuklarda vücut kitle indeksinin metabolik bozukluklar üzerine etkisi
The effect of body mass index on metabolic disorders in children with urolithiasis
Yazar: KAMINA PANAHLI
Danışman: PROF. DR. ORKUN TOLUNAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışmada T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilimleri Üniversitesi Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği, Çocuk nefroloji polikliniğinde üriner sistem taşı tanısı ile takip edilen hastalarda vücut kitle indeksinin metabolik bozukluklar üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 31.10.2019-31.12.2021 tarihleri arasında üriner sistem taşı nedeniyle takip edilen 155 hasta dahil edildi. Vücut kitle indeksi persentil <%5 olan hastalar düşük kilolu, VKIp %5 ile ≤ %85 olan hastalar normal, VKIp %85 ile ≤%95 arası olan hastalar fazla kilolu, VKIp >%95 olan hastalar ise obez kabul edildi. İdrarda atılan metabolitler ve vücut kitle indeksi ve nutrisyon değerleri karşılaştırıldı.
Bulgular: Hastaların 94'ü (%60,6) erkek, 61'i (%39,4) kızdı. Hastaların yaşları iki ay ve 17 yıl arasında değişmekte (ortanca 60 ay) idi. Yirmi beş hastada (%16,7) hipositratüri, 25 hastada (%16,8) hiperoksalüri, 12(%7,9) hastada sistinüri, dokuz (%6,2) hastada hiperkalsiüri, iki hastada (%2) hiperürikozüri saptandı. Hastaların 13'ü (%8,4) düşük ağırlıklı, 86'sı (%55,5) normal kiloda, 21'i (%13,5) fazla kilolu, 35'i (%22,6) obezdi. Hastaların nutrisyonel durumları ile hiperkalsiüri, hiperürikozüri, hiperoksalüri, sistinüri, hipositratüri varlığı karşılaştırıldığında, istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p=0,37, 0,68, 0,44, 0,93, 0,09). Ailede üriner sistem taş hastalığı öyküsü varlığı ile idrarda oksalat ve sistin atılımları karşılaştırıldığında, aile öyküsü negatif hastalarda oksalat ve sistin atılımları daha yüksek bulundu (p=0,001, 0,017). Hiperkalsiüri, hiperoksalüri, sistinüri, hipositratüri olan ve olmayan hastaların VKİ'leri benzerdi (p=0,73, 0,64, 0,21, 0,38). Hiperürikozürisi olan hastaların VKİ'si olmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulundu (p=0,001).
Sonuç: Çocuklarda üriner sistem taşı, tanı konulmasında veya tedavi edilmesinde geç kalınılması durumunda böbrek fonksiyonlarında bozulma ve hatta böbrek yetmezliğine neden olabilmektedir. Taş oluşumuna zemin yaratabilecek metabolik bozuklukların, diyet veya medikal tedavi ile önlenebilmesi bu açıdan çok önem arz etmektedir. Bu çalışmada, obezitenin idrar kalsiyum, oksalat, sistin, sitrat atılımları ile ilişkisi gösterilemedi. Literatürün aksine, VKİ düşüklüğünün idrar ürik asit atılımını artırdığı gösterildi.
Anahtar sözcükler: Çocuk, hiperkalsiüri, hiperoksalüri, hiperürikozüri, hipositratüri, obezite, sistinüri, ürolitiazis, vücut kitle indeksi.

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to evaluate the effect of body mass index (BMI) on metabolic disorders in patients followed-up with a diagnosis of urolithiasis in the Pediatric Nephrology outpatient clinic of Adana City Training and Research Hospital, Health Sciences University.
Materials and Methods: The study included 155 patients who were followed up with a diagnosis of urolithiasis between 31.10.2019 and 31.12.2021 in Adana City Training and Research Hospital Pediatrics Health and Diseases, Pediatric Nephrology outpatient clinic. Patients were grouped according to their nutritional status. Patients with a BMI percentile (BMIp) <5% were defined as underweight, with a BMIp between 5% to ≤85% as normal weight, between 85% to ≤95% as overweight, and those with a BMIp >95% were defined as obese. Metabolites excreted in the urine, BMIp and nutritional status were compared.
Results: Of 155 patients, 94 (60.6%) were male and 61 (39.4%) were female. The patients' ages ranged from two months to 17 years (median 60 months). Hypocitraturia was detected in 25 (16.7%) patients, Hyperoxaluria in 25 (16.8%), cystinuria in 12 (7.9%), hypercalciuria in nine (6.2%) and hyperuricosuria in two (2%). Thirteen (8.4%) of the patients were underweight, 86 (55.5%) were normal weight, 21 (13.5%) were overweight, 35 (22.6%) were obese. According to their nutritional status, the presence of hypercalciuria, hyperuricosuria, hyperoxaluria, cystinuria and hypocitraturia was statistically similar (p=0.37, p=0.68, p=0.44, p=0.93, p=0.09). The presence of a family history of urinary system stone disease and urinary oxalate and cystine excretion were compared; oxalate and cystine excretion were found to be higher in patients with a negative family history (p=0.001, 0.017). BMI of patients with and without hypercalciuria, hyperoxaluria, cystinuria, hypocitraturia were similar (p=0.73, 0.64, 0.21, 0.38). BMI of patients with hyperuricosuria was found to be statistically significantly lower than those without (p=0.001).
Conclusion: Urinary system stones in children may cause deterioration in kidney functions and even kidney failure if the diagnosis or treatment is delayed. Therefore, it is very important to prevent metabolic disorders that may cause stone formation with dietary recommendations or medical treatment. In this study, the relationship between obesity and urinary calcium, oxalate, cystine, and citrate excretion could not be demonstrated. Contrary to the literature, low BMI was shown to increase urinary uric acid excretion.
Keywords: Children, hypercalciuria, hyperoxaluria, hyperuricosuria, hypocitraturia, obesity, cystinuria, urolithiasis, body mass index