Zihinsel engelli ve sağlıklı çocuk annelerinde stres belirtileri stresle başaçıkma tarzları ve algılanan sosyal desteğin tükenmişlik düzeyine olan etkisi
Stress symptoms, coping styles and perceived social support effect on the burnount level of mentally handicapped and healty children`s mothers
Yazar: TOLGA DUYGUN
Danışman: DOÇ. DR. NİLHAN SEZGİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anneler = Mothers ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Sosyal destek = Social support ; Stres = Stress ; Stresle başetme = Coping with stress ; Tükenmişlik = Burnout ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Çocuklar = Children ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmanın amaçları; zihinsel engelli çocuk annelerinin Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MBI) ile belirlenen tükenmişlik örüntülerinin insanlara hizmet veren meslek gruplarındaki tükenmişlik örüntülerine benzeyip benzemediğim; zihinsel engelli ve sağlıklı çocuk anneleri arasında tükenmişlik düzeyleri, stres belirtileri, stresle başaçıkma tarzları ve algılanan sosyal destek açısından bir farkın bulunup bulunmadığını incelemek ve zihinsel engelli ve sağlıklı çocuk annelerinin tükenmişlik düzeyine stres belirtileri, stresle başaçıkma tarzları ve algılanan sosyal desteğin etkisi incelemektir. Araştırmanın örneklemini 118 zihinsel engelli çocuk annesi ve 121 sağlıklı çocuk annesi oluşturmuştur. Araştırma sonucunda, zihinsel engelli çocuk annelerinde Maslach Tükenmişlik Ölçeğinin geçerlik çalışması yapılmış olup, duygusal tükenmişlik ve kişisel başarı olmak üzere iki faktörün geçerli olduğu bulunmuştur. Bunun yanında, zihinsel engelli ve sağlıklı çocuk annelerinin Stres Belirtileri, Stresle Başaçıkma Tarzları ve Algılanan Sosyal Destek Ölçeklerinden aldıkları puanların varyans analizi sonuçları, zihinsel engelli çocuk annelerinin daha fazla duygusal tükenmişlik yaşadıklarını ve stresle başaçıkmaya yönelik olarak da daha fazla çaresiz başaçıkma tarzını kullandıklarını göstermektedir. Zihinsel engelli ve sağlıklı çocuk annelerinin MBI ile saptanan duygusal tükenmişlik puanlarına Stres Belirtileri, Stresle Başaçıkma Tarzları ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçek alt boyutlarının katkısı aşamalı çoklu145 regresyon analizi yöntemiyle belirlenmiştir. Yapılan araştırmanın sonuçlarına göre; zihinsel engelli çocuk annelerinde duygusal tükenmişlikle ilgili faktörlerin sırasıyla; kişisel başarı, bilişsel-duyuşsal faktör, çaresiz yaklaşım ve sosyal destek arama olduğu görülmüştür. Sağlıklı çocuk annelerinde ise duygusal tükenmişlikle ilgili faktörlerin sırasıyla; aile faktörü, bilişsel-duyuşsal faktör, boyuneğici yaklaşım, fizyolojik belirti ve kendine güvenli yaklaşım olduğu görülmüş ve araştırma sonucunda elde edilen bulgular ilgili yayınlar çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
The aims of the present study are to explore the validity of the Maslach Burnout inventory (MBI) for assessing parenting burnout and to investigate differences between mentally handicapped children's mothers and healthy children's mothers burnout level, stress symptoms, coping styles and perceived social support. Also, to investigate whether both mentally handicapped and healthy children's mothers' burnout level is effected by stress symptoms, coping styles and perceived social support. Participants in the study are consist of 1 18 mentally handicapped children's mothers and 121 healthy children's mothers. MBI were validated on the mentally handicapped children's mothers and there were found two factors in the validation study. These factors are emotional burnout and personal accomplishment. By the way, ANOVA results show that the mentally handicapped children's mothers scores in the emotional burnout are higher than the healthy children's mothers' scores and handicapped children's mothers have used more submissive coping style than the health children's mothers have done. İt was used stepwise regression analysis to investigate mentally handicapped children's mothers and healthy children's mothers emotional burnout score whether to be effected Stress Symptoms Checklist and Coping Styles Scale and Multidimensional Scale of Perceived Social Support scores. The analysis shows that factors in hierarchical order related to emotional burnout in the mentally handicapped children's mothers are that personal accomplishment, cognitive- affective factor, submissive style and seeking of social support. The analysis shows147 that factors in hierarchical order related to emotional burnout in the healthy children's mothers are that family factor, cognitive-affective factor, helpless style, physiological symptom factor and self confident factor. The results to be received that study are discussed in the frame of the literature.