Antrenör davranışları ile sporcunun motivasyonu arasındaki ilişkide temel psikolojik ihtiyaçlar ve bağlanma stillerinin aracı rolü
The mediator role of basic psychological needs and attachment styles in the relationship between coach behavior and athlete's motivation
Yazar: GÜLAY ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. İHSAN SARI
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Antrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı / Antrenörlük Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports
Dizin: Antrenör = Trainer ; Bağlanma = Attachment ; Güdüleme =

Özet:
Bu çalışmada, antrenör davranışları ile sporcuların motivasyonları arasındaki ilişkide bağlanma stillerinin ve temel psikolojik ihtiyaç tatmininin aracılık etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında, antrenörüyle en az bir yıldır antrenmanlarına devam eden, takım ve bireysel sporlarda aktif olarak spor yapan, yaşları 15 ile 32 yaş arasında değişiklik gösteren kadın ve erkek toplam 308 sporcu araştırmaya gönüllü olarak katılmıştır. Veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu, Antrenör-Sporcu/Sporcu-Antrenör Arasındaki İlişkilerde Bağlanma Stilleri Ölçeği, Üç Boyutlu Kişiler Arası Antrenör Davranışları Ölçeği, Sporda Güdülenme Ölçeği-II, Sporda Psikolojik İhtiyaç Durumları Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma kapsamında oluşturulan modelin test edilmesi için yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Tüm ölçekler için model uyumu sağlandıktan sonra araştırma modeli yol analizi ile test edilmiştir. Yol analizinden elde edilen doğrudan ve dolaylı etkiler yorumlanmıştır. Analizlerde IBM SPSS 22 ve IBM AMOS 24 programları kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre; sporcuların antrenörüne bağlanma stilleri ve temel psikolojik ihtiyaçlar değişkenleri, antrenör davranışları ile sporcuların motivasyonları arasındaki ilişkide aracılık etkisi göstermiştir. Antrenör davranışlarından ihtiyaç destekleyici davranışların; kaçınan bağlanma, güvenli bağlanma ve tatmin üzerindeki; ihtiyaç engelleyici davranışların; kaygılı bağlanma, güvenli bağlanma, engellenme ve özerk güdülenme üzerindeki; ihtiyaca ilgisiz davranışların ise kaçınan bağlanma üzerindeki doğrudan etkileri anlamlıdır. Bağlanma türlerinden, kaçınan bağlanmanın; tatmin üzerindeki, kaygılı bağlanmanın; engellenme üzerindeki; güvenli bağlanmanın ise hem tatmin hem de engellenme üzerindeki doğrudan etkileri anlamlıdır. Özerk güdülenme üzerinde; ihtiyaç engelleyici antrenör davranışlarının, tatmin ve engellemenin doğrudan etkisi anlamlıdır. Kontrollü güdülenme üzerinde; güvenli bağlanma, kaygılı bağlanma, tatmin ve engellenmenin doğrudan etkisi anlamlıdır. Özerk güdülenme üzerinde; ihtiyaç engelleyici antrenör davranışları ve ihtiyaç destekleyici antrenör davranışlarının dolaylı etkisi anlamlıdır. Kontrollü güdülenme üzerinde; ihtiyaç engelleyici antrenör davranışları ve ihtiyaç destekleyici antrenör davranışlarının dolaylı etkisi anlamlıdır. Araştırmada elde edilen bulgular, sporcuların motivasyon süreçlerinde antrenörün, sporcular için önemli bir bağlanma figürü olduğu ve antrenörün sporcuların temel psikolojik ihtiyaçlarının tatminine yönelik destekleyici davranışlarının önemini anlamak açısından önemlidir. Bu araştırmanın egzersiz ve spor psikolojisi literatürüne katkıda bulunacağı ve gelecekte yapılacak araştırmalarla desteklenebileceği düşünülmektedir.

Abstract:
This study aimed to examine the mediating effect of attachment styles and basic psychological need satisfaction on the relationship between coach behaviors and athletes' motivations. Within the scope of the study, a total of 308 athletes, male and female, aged between 15 and 32, who had been training with their coach for at least a year, were actively involved in team and individual sports, participated in the study voluntarily. Personal information form, Attachment Styles in Coach-Athlete/Athlete-Trainer Relationships Scale, Three-dimensional Interpersonal Coach Behavior Scale, Motivation in Sports Scale-II, Psychological Needs in Sports Scale were used as data collection tools. Structural equation modeling was used to test the model created within the scope of the research. After ensuring model fit for all scales, the research model was tested with path analysis. Direct and indirect effects obtained from path analysis were interpreted. IBM SPSS 22 and IBM AMOS 24 programs were used in the analyses. According to the findings of the research; The variables of athletes' attachment styles to their coaches and basic psychological needs showed a mediating effect on the relationship between coach behaviors and athletes' motivations. Need supporting behaviors from coach behaviors; on avoidant attachment, secure attachment and satisfaction; Need hindering behaviors; on anxious attachment, secure attachment, frustration and autonomous motivation; The direct effects of need-indifferent behaviors on avoidant attachment are significant. Among the attachment types, avoidant attachment; anxious attachment on satisfaction; on frustration; The direct effects of secure attachment on both satisfaction and frustration are significant. On autonomous motivation; The direct effect of need-blocking coach behaviors, satisfaction and frustration is significant. On controlled motivation; The direct effects of secure attachment, anxious attachment, satisfaction and frustration are significant. On autonomous motivation; The indirect effect of need-blocking coach behaviors and need-supportive coach behaviors is significant. On controlled motivation; The indirect effect of need-blocking coach behaviors and need-supportive coach behaviors is significant. The findings obtained in the research are important in terms of understanding that the coach is an important attachment figure for the athletes in their motivation processes and the importance of the coach's supportive behaviors towards the satisfaction of the athletes' basic psychological needs. It is thought that this research will contribute to the exercise and sports psychology literature and can be supported by future research.