Yüz yüze ve sosyal medya aracılığıyla verilen ev kazaları eğitiminin etkinliği: Ön-test son-test kontrol gruplu tasarımda yarı deneysel araştırma
The effectiveness of home accident education given face-to-face and through social media: A quasi-experimental study with a pre-test post-test control group design
Yazar: BUSENUR YALABAÇ
Danışman: DOÇ. DR. FİGEN IŞIK ESENAY
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Yüz Yüze ve Sosyal Medya Aracılığıyla Verilen Ev Kazaları Eğitiminin Etkinliği: Ön-Test Son-Test Kontrol Gruplu Tasarımda Yarı Deneysel Araştırma
Bu çalışma, 0-6 yaş çocuklarda 'Ev Kazaları ve Önlemleri' eğitimini yüz yüze ve sosyal medya aracılığı ile alan annelerin bilgi düzeylerini karşılaştırmak amacıyla ön test- son test kontrol gruplu tasarımda, yarı deneysel olarak yapılmıştır. Araştırmacı, 30 Kasım 2023 tarihinden itibaren örneklem sayısına ulaşılana kadar Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniğine gitmiş ve 0-6 yaş grubu çocuğu olan, dahil edilme kriterlerini karşılayan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan annelerle çalışmıştır. Gruplara atama haftanın günleri kullanılarak gelişigüzel örnekleme ile yapılmış, anneler üç gruba (yüz yüze eğitim, sosyal medya, kontrol) atanmıştır.  Gruplar arasında ölçümler bakımından farklılığın tespiti için tip 1 hata: 0,05, tip 2 hata: 0,20 ve effect size= 0,25 değerine göre örneklem büyüklüğü her grupta en az 53 kişi, toplamda en az 159 kişi olarak tespit edilmiştir. Araştırma verileri araştırmacılar tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu, 0-6 yaş Çocuklarda Annenin Ev Kazalarına Yönelik Güvenlik Önlemlerini Tanılama Ölçeği ve sosyal medya grubu için sosyal medya değerlendirme formu kullanılarak toplanmıştır. Yüz yüze eğitim grubu eğitimleri ön-test uygulaması ile aynı gün, poliklinikte bulunan hemşire odasında, en fazla beş kişilik gruplar halinde Powerpoint sunumu ile yüz yüze almış, eğitim sonunda araştırmacı tarafından hazırlanan broşür annelere verilmiştir. Sosyal medya grubunun poliklinikte ön-test uygulaması sonrası sosyal medya hesabını takip etmesi istenmiş ve eğitime örneklem sayısına ulaşılınca başlanmıştır. Sosyal medya eğitimi 21 gün boyunca Instagram postları ve hikaye paylaşımları ile devam etmiştir. Kontrol grubuna ön-test sonrası herhangi bir eğitim verilmemiştir. Tüm anneler ön-test uygulandıktan 21 gün sonra telefon ile aranmış ve son test ile kişisel bilgi formunun son 2 sorusu uygulanmıştır. Sosyal medya grubuna geri bildirim almak amacıyla Sosyal Medya Değerlendirme Formu uygulanmıştır. Analizler için SPSS (IBM SPSS for Windows, ver. 26) istatistik paket programı kullanılmıştır. Çalışmada, sürekli ölçümlerin normal dağılıp dağılmadığına Kolmogorov-Smirnov (n>50) ve Skewness-Kurtosis testleri ile bakılmış ve ölçümler normal dağıldığından dolayı Parametrik testler uygulanmıştır. Çalışmadaki sürekli değişkenler için tanımlayıcı istatistikler; ortalama, standart sapma, minimum, maksimum, sayı (n) ve yüzde (%) olarak ifade edilmiştir. Gruplara göre sürekli ölçümlerin karşılaştırılmasında "Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)" kullanılmıştır. Varyans analizini takiben gruplar arası farkı belirlemede "Duncan testi" kullanılmış. "Ön Test" ve "Son Test" puanları arasındaki değişimlerin karşılaştırılmasında "Eşleştirilmiş (Paired) T-testi" kullanılmıştır. Hesaplamalarda istatistik anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak alınmıştır. Anneler, eğitim öncesi ev kazası deneyimine %95 evet demişlerdir. Tüm gruplar için en sık yaşanan kaza düşmedir. Çalışmaya katıldıktan sonra ev kazası geçirildi mi? Sorusuna 34 anne evet demiş, 146 anne hayır demiştir. Çalışmaya katıldıktan sonra en çok ev kazası geçiren grubun kontrol grubu (n:13) olduğu, daha sonra yüz yüze eğitim grubu (n:12) ve sosyal medya grubu (n:9) şeklinde sıralandığı görülmüştür. Tüm anneler ön-test uygulamasından sonra ortalama 140 puan almışlardır. Bu değer son test uygulamasından sonra 162'ye yükselmiştir. Annelerin "Ön Test- Son Test puan farkında", "Gruba göre" istatistik olarak anlamlı bir farklılık gözlenmiştir (p=0,001). Puan farkı yüksekliğine göre gruplar; "Yüz Yüze Eğitim grubu, Sosyal Medya eğitim grubu ve Kontrol grup" şeklinde sıralanmıştır. "Yüz Yüze Eğitim grubunda", eğitim sonrasında ölçek puanı anlamlı şekilde artmıştır (p=0,001). Benzer şekilde; "Sosyal Medya Eğitim grubunda" da eğitim sonrasında ölçek puanı anlamlı şekilde artmıştır (p=0,001). "Kontrol grubunda" katılımcıların "Son Test- Ön Test" ölçek puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir (p>0,05). 0-6 yaş çocuklarda 'Ev Kazaları ve Önlemleri' eğitimini yüz yüze ve sosyal medya aracılığı ile alan annelerin ön- test son- test puan farkları anlamlı bulunmuştur. İki eğitim yöntemini karşılaştırdığımızda; yüz yüze eğitim grubunun son-test ölçek puanının, sosyal medya grubuna göre daha fazla artış gösterdiği görülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Eğitim, Ev Kazaları, Sağlık, Sosyal Medya

Abstract:
The Effectiveness of Home Accident Education Given Face-to-Face and Through Social Media: A Quasi-Experimental Study with a Pre-Test Post-Test Control Group Design
This study was conducted as a quasi-experimental research with a pre-test post-test control group design, with the objective of comparing the knowledge levels of mothers who received education on 'Home Accidents and Precautions' for children aged 0-6, through both face-to-face and social media channels. The researcher worked with mothers who visited the Pediatric Health and Diseases Clinic starting from November 30, 2023, and who had children in the 0-6 age group, met the inclusion criteria, and were willing to participate in the study, until the sample size was reached. Group assignments were made using random sampling based on the days of the week, with mothers being divided into three groups (face-to-face education, social media, control). To detect differences in measurements between groups, a type 1 error of 0.05, type 2 error of 0.20, and an effect size of 0.25 were used to determine the sample size. It was established that each group should have at least 53 individuals, making a total of at least 159 participants. The research data were collected using a personal information form prepared by the researchers, the Scale for Diagnosing Safety Precautions Taken by Mothers Against Home Accidents in Children Aged 0-6, and a social media evaluation form for the social media group. The face-to-face education group received their training on the same day as the pre-test application, in the nurse's room at the clinic, in groups of no more than five, through a PowerPoint presentation. At the end of the training, brochures were distributed to the mothers.After the pre-test at the clinic, the social media group was requested to follow a designated social media account, and the education began once the number of participants reached the sample size. The social media training was carried out over 21 days using Instagram posts and stories. No training was provided to the control group following the pre-test. All mothers were called 21 days after the pre-test application, and they were administered the post-test as well as the last two questions of the personal information form. The social media evaluation scale was also applied to the social media group. For analysis, the SPSS (IBM SPSS for Windows, version 26) statistics software package was used. In the study, the normality of continuous measurements was assessed using the Kolmogorov-Smirnov test (for n>50) and Skewness-Kurtosis tests, and since the measurements were normally distributed, parametric tests were applied. Descriptive statistics for continuous variables in the study were expressed as mean, standard deviation, minimum, maximum, count (n), and percentage (%). "One-Way Analysis of Variance (ANOVA)" was used to compare continuous measurements across groups. Following the variance analysis, the "Duncan test" was used to determine the different groups. "Paired T-test" was utilized to compare the changes between "Pre-Test" and "Post-Test" scores. The level of statistical significance was set at p<0.05 for the calculations. Mothers reported having prior experience with home accidents at a rate of 95% affirmatively before the education. For all groups, the most frequent type of accident was falls. In response to the question "Did you experience a home accident after participating in the study?" 34 mothers answered yes, and 146 mothers answered no. It was found that the group with the highest incidence of home accidents after joining the study was the control group (n=13), followed by the face-to-face education group (n=12), and the social media group (n=9). All mothers received an average score of 140 after the pre-test application. This score increased to 162 after the post-test application. A statistically significant difference was observed in the "Pre-Test Post-Test score difference" among the mothers "by group" (p=0.001). The groups were ranked according to the magnitude of the score difference as "Face-to-Face Education group, Social Media education group, and Control group". In the "Face-to-Face Education group," there was a significant increase in the scale score after the education (p=0.001). Similarly, in the "Social Media Education group," the scale score significantly increased after the education (p=0.001). In the "Control group," no statistically significant difference was observed between the "Post-Test - Pre-Test" scale scores (p>0.05). The pre-test post-test score differences for mothers who received education on 'Home Accidents and Precautions' for children aged 0-6, through both face-to-face and via social media, were found to be significant. When comparing the two methods of education, it is seen that the face-to-face education group showed more improvement compared to the social media group.
Key Words: Education, Home Accidents, Health, Social Media