Kapalıçarşıların mekansal analizi: Tebriz ve İstanbul
Spatial analysis of grand bazaars: Tabriz and Istanbul
Yazar: DILAK ROSTAMZADEHSHABESTARI
Danışman: DOÇ. DR. YASEMEN ÖZER ; DOÇ. DR. TAN KAMİL GÜRER ; DOÇ. DR. FATMA GÜLMEZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture ; Tarih = History

Özet:
Tebriz ve İstanbul, İpek Yolu üzerinde yer almalarından dolayı tarih içinde her zaman önemli ticaret merkezleri olmuşlardır. Bundan dolayı büyük ticaret hacmine, büyük ticaret alanlarına ve çok sayıda ticaret yapısına ev sahipliği yapmışlardır. Ticaret alanları, kentlerin ana kamusal alanları arasında yer alırlar. Her zaman toplumların kültürel kimliğini yansıtırlar. Günümüzde "kapalıçarşı" kültürel kimliği temsil eden en önemli kurumlardan biri sayılmaktadır.
Kapalıçarşı, geleneksel bir kamusal alan olup, kent yaşamında her zaman ticari faaliyetlerin büyük bir bölümünün yaşandığı yerlerdir. Kapalıçarşılar, geleneksel kentlerde sadece ticaret merkezi değil, aynı zamanda sosyal, kültürel, siyasi ve dini faaliyetlerin de merkezidir.
Tezin temel amacı, bu ticaret mekânlarının günümüzdeki durumunun belirlenerek, işlevsel ve kültürel sürdürülebilirliklerine katkıda bulunmaktır. Bu amaçla, önemli ticari merkezlerin başında gelen Tebriz ve İstanbul Kapalıçarşılarındaki incelenmiş, farklılıkları ve benzerlikleri tespit edilmiştir.
Tez, giriş, üç temel aşama ve sonuçtan oluşmaktadır. İlk aşamada; çarşı kavramı ile birlikte kentlerin gelişmesinde ticaret yollarının etkisine kısaca değindikten sonra, İran ve Türkiye Kapalıçarşılarının özellikleri araştırılmaktadır. İkinci aşamada; Tebriz Kapalıçarşı'sı ve içinde bulunan ticaret mekânları, üçüncü aşamada, İstanbul Kapalıçarşı'sı ve içindeki ticaret mekânları tanımlanmaktadır. Sonuçta ise, her iki Kapalıçarşı'nın benzerlikleri, farklılıkları ve ticaret alanlarının genel nitelikleri değerlendirilmektedir.

Abstract:
Tabriz and Istanbul are located on Silk Road and this point makes them an important trade center in history. The trade aspect of these cities causes to construction of great business fields, high trade volume and many business centers. Trade field can be proposed as cities' main communal fields. And always reflects the society's cultural identity. Nowadays Grand Bazaars are among the greatest representatives of cultural identity. 
Grand Bazaar has covered a great part of business and trade activities throughout the history in a city's daily life. In addition, Grand Bazaars were the center of cultural, social, political and religeous affairs in traditional cities. 
The main object of this thesis is to explore the current condition of these places and help to improve the cultural and functional sustainability of these places. Pursuant to this object, Tabriz and Istanbul as two of these important trade centers are considered and their difference and similar points are explored. 
The thesis is created from three main parts. In first step, the concept of Grand Bazaar and relevant to it the subject of trade ways is considered. Iran and Turkey's Grand Bazaars' features are investigated in summery in this part too. In second step Tabriz Grand Bazaar and the places inside it and in third step Istanbul Grand Bazaar and trade places inside in have been studied. In last part the similarities, difference points and general features of this trade places have been studied.