Türk basınında örgütlenme çabaları: Örnek olay basın konseyi
Organizational efforts within Turkish press, case study: The press council
Yazar: FİLİZ ERDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SERDAR ULUKAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Ahlak = Morality ; Basın = Press ; Basın konseyleri = Press councils ; Türk basını = Turkish press ; Örgütlenme = Organization

Özet:
298 ÖZET Batılı ülkelere göre, gazeteyle geç tanışan Türk basınında örgütlenme çabalan II. Meşrutiyetin getirdiği özgürlük ortamıyla birlikte başlamıştır. İlk örgütlenme girişimi çeşitli nedenlerden dolayı başarısızlıkla sonuçlanmıştır; ancak Cumhuriyetin ilanını takip eden yıllarda Türk basınında çok sayıda cemiyet, demek ve sendika kurulmuştur. Bu örgütlenmelerin dışında, gazetecilerin kendi kendilerini denetim amacıyla ilk defa biraraya gelmeleri ve bir özdenetim modeli kurmaları, 27 Mayıs 1960 Askeri Harekatt'ndan sonra olmuştur. Kurulan bu özdenetim modelinin adı Basın Şeref Divanı'dır ve bu Divan kısa sürede işlevini ve gazeteciler üzerindeki denetimini yitirmiştir. Özdenetim mekanizmasının kurulmaya başlanmasıyla birlikte Batılı ülkelerde çok önceleri başlayan etik tartışmalar, Türk basınında da gündeme gelmeye başlamıştır. 12 Eylül 1980 Askeri Harekatı'nın ardından, yukarıdaki örgütlenmelerin dışında Türk basını için yeni bir model aranmış ve Basın Konseyi'nin kurulmasına karar verilmiştir. Basın Şeref Divanı gibi Basın Konseyi de Askeri Harekatın ardından, bir zorunluluktan doğmuştur. Basın özgürlüğü için çalışmak, basının saygınlığını ve güvenirliğini sağlamak amacıyla kurulan Basın Konseyi, kuruluş çalışmalarının başladığı günden bu yana tartışılmış ve eleştirilmiştir. Basın Meslek İlkelerini uygulamaya ve gazeteciler için ahlâki standardı oluşturmaya çalışan Basın Konseyi'nin yaptırımı da sadece teşhirden ibarettir. Diğer mesleki örgütlerden farklı işlevlere sahip olan Konsey, her geçen yıl kamuoyunda biraz daha tanınmaktadır. Güçlü bir örgütlenmenin eksikliğinin hissedildiği Türk basınında, Basın Konseyi umut olmayı sürdürmektedir.

Abstract:
299 ABSTRACT Organizational efforts within Turkish press, which met quite late with the newspaper in comparison with the Western countries, started with the environment of freedom brougth by the II Constitutional Monarchy. The fist attempts of establishing organizations resulted unsuccessfully due to various reasons; however during the years following the declaration of the Turkish Republic many organizations, associations and trade unions were established in Turkish press. Other than these organizational efforts; the first time, when journalists joined together and established a self-supervision model with the aim to supervise themselves, was after the Military Coup on May 27, 1960. This self-supervision model was called the Press Honor Council, but shortly after being established this Council lost its functionality and its supervision over journalists. Together with the establishment of the self-supervision mechanism, discussions on ethics that had started in Western countries much earlier were also raised in the Turkish press. Following the Military Coup on September 12, 1980, a new model for the Turkish press, other than the organizations mentioned above, was searched for and decision was taken to establish the Press Council. Just like the Press Honor Council, the Press Council was also established as a necessity following the Military Coup. The Press Council, that was established so as to spent effort for the freedom of press and the to provide respect and reliability of press, has been discussed and criticized since the very beginning of its establishment. The sanction that is implemented by the Press Council, being in an effort to have Professional Principles of Press been applied and to set ethical standards for journalists, its nothing more than displaying. The Council that has different functions than other professional organizations, is known more and more by the public opinion each passing year. The Press Council maintains to be the only hope for the Turkish press being in lack of a strong organizational structure.