Preterm bebeklerde çevresel zenginleştirme temelli müdahalenin etkinliğinin incelenmesi
Investigation of the effectiveness of environmental enrichment based intervention in preterm infants
Yazar: GAMZE ÇAĞLA SIRMA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ZENGİN ALPÖZGEN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ AYMEN BALIKÇI
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Bu çalışmanın amacı, çevresel zenginleştirme temelli ve gelişimin ekolojik teorilerine dayalı Homeostaz – Zenginleştirme – Plastisite (Homeostasis – Enrichment – Plasticity: HEP) müdahalesinin, preterm bebeklerde motor beceri ve duyusal fonksiyonları üzerine etkinliğini araştırmaktır.
Çalışmaya 34 haftanın altında doğan ve düzeltilmiş yaşları 4-10 ay arasında olan, 29 preterm bebek dahil edildi. Bebekler tabakalı randomizasyon yöntemi ile HEP (n=15) ve Geleneksel Tedavi (GT) (n=14) olmak üzere iki gruba ayrıldı. Her iki gruba da 12 hafta boyunca, haftada bir gün, 45 dk/gün yüz yüze müdahale programları uygulandı. Her iki grup 1 gün/h, 20-30 dk'lık çevrim içi aile görüşmeleri ile desteklendi. Bebeklerin motor gelişimi Peabody Gelişimsel Motor Skala-2 (PGMS-2), duyusal fonksiyonları Bebeklerde Duyusal Fonksiyonlar Testi (BDFT) ve ebeveynlerin anksiyete seviyesi Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) kullanılarak müdahale öncesinde ve sonrasında değerlendirildi.
Müdahale öncesinde her iki grubun sosyodemografik (anne olma yaşı hariç p£0,05) ve klinik özellikleri benzerdi (p>0,05). Müdahale sonrasında HEP grubunda, PGMS-2 ham ve standart puanlarının tamamında anlamlı gelişme görülürken (p£0,001); GT grubunda ham puanların tamamında (p£0,001) ve refleks, denge, kavrama, kaba ve total motor standart puanlarında anlamlı gelişme sağlandı (p£0,05). Gruplar karşılaştırıldığında, refleks ve denge alt alanları dışında tüm alt alanlarda HEP grubu lehine anlamlı fark bulundu (p£0,05). BDFT skorlarında, her iki grupta müdahale sonunda anlamlı gelişmeler görüldü (p£0,05). Gruplar karşılaştırıldığında adaptif motor fonksiyonlar, görsel-dokunsal entegrasyon alt alanlarında ve total puanda, HEP grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p£0,05). BAÖ skorları sadece HEP grubunda anlamlı düzeyde değişirken (p£0,05), gruplar arasında fark saptanmadı (p>0,05).
Sonuç olarak, HEP yöntemi çok preterm bebeklerde motor becerileri geliştirmede GT yöntemi kadar etkili olabilen, hatta ince ve kaba motor alanlarında GT'ye kıyasla etkin sonuçlar sağlayabilen, duyusal fonksiyonları geliştirmede GT yaklaşımına benzer etkiler oluşturabilen, ebeveynlerin anksiyete seviyeleri üzerine olumlu katkı sunabilecek bir yaklaşım olarak değerlendirilebilir.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the effectiveness of the Homeostasis-Enrichment-Plasticity (HEP) approach, which is based on principles of enriched environment and ecological theories of development in preterm infants.
The study included 29 preterm infants who were born before 34 weeks of gestation and had corrected ages between 4 and 10 months. The infants were divided into two groups using stratified randomization: the HEP group (n=15) and Traditional Treatment (TT) group (n=14). Both groups received face-to-face intervention programs for 12 weeks, once a week, 45 minutes per day. Both groups were supported with online family meetings once a week, lasting 20-30 minutes each. The motor development of the infants was assessed using the Peabody Developmental Motor Scale-2 (PDMS-2), their sensory functions were evaluated using the Test of Sensory Functions in Infants (TSFI), and the parent's anxiety levels were measured using the Beck Anxiety Inventory (BAI) before and after the intervention.
Before the intervention, the sociodemographic (except for maternal age, p≤0.05) and clinical characteristics of both groups were similar (p>0.05). After the intervention, significant improvements were observed in all raw and standard scores of the PDMS-2 in the HEP group (p≤0.001). In the GT group, significant improvements were seen in all raw scores (p≤0.001) and in reflexes, balance, grasping, gross motor, and total motor standard scores of the PDMS- 2 (p≤0.05). When compared between groups, statistically significant differences were found in favor of the HEP group in all domains except for reflexes and balance (p≤0.05). In terms of TSFI, significant improvements were observed in TSFI scores in both groups after the intervention (p≤0.05). When compared between groups, statistically significant differences in favor of the HEP group were found in adaptive motor functions, visual-tactile integration subdomains, and the total score (p≤0.05). BAI scores showed significant improvement only in the HEP group (p≤0.05), while no significant difference was observed between the groups (p>0.05).
In conclusion, the HEP method can be considered as an approach that is as effective as the GT method in improving motor skills in very preterm infants, and it may even yield more effective results in fine and gross motor domains compared to GT. It can also have similar effects to the GT approach in improving sensory functions and contribute positively to parents' anxiety levels.