Derin anemi nedeniyle eritrosit transfüzyonu yapılan çocuk hastaların geriye dönük değerlendirilmesi
A retrospective evaluation of the children red blood cell transfused due to severe anemia
Yazar: ÖMER ERTUĞRUL
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET ŞÜKRÜ PAKSU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anemi = Anemia ; Eritrosit transfüzyonu = Erythrocyte transfusion ; Eritrositler = Erythrocytes ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Çocuk = Child ; Çocuk hastalıkları = Child diseases

Özet:
Amaç: Hastanemize derin anemi ile başvuran hastaların demografik, klinik, labaratuar özelliklerinin belirlenmesi, derin anemiye sebep olan hastalıkların dağılımının ortaya konması, hastalara uygulanan transfüzyonun miktar, süre ve hız gibi özelliklerininin incelenmesi, transfüzyon etkinliğinin ve transfüzyon ilişkili yan etkilerin değerlendirilmesidir.
Materyal - metod: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hastanesi'ne Ocak 2008 – Ocak 2016 tarihleri arasında başvuran ve başvuru sırasındaki hemoglobin değeri 5 g/dl ve hematokrit değeri %15 ve altında olan 1 ay – 18 yaş arasındaki çocuk hastalar geriye dönük olarak incelendi. Daha önceden bilinen hematolojik bir hastalığı olan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 85 hasta tespit edildi.  Beş hastanın, tıbbi kayıtlarına ulaşılamadığı için bu hastalar çalışma dışı bırakıldı. Birden fazla başvurusu olan hastaların tekrarlayan başvuruları değerlendirmeye alınmadı. Final değerlendirme 80 hasta üzerinde yapıldı. Hastların demografik özellikleri, başvuru sırasındaki vital, fizik muayene, labaratuar bulguları ve uygulanan transfüzyonlar ve sonuçları kaydedildi. Hastaların transfüzyon sonrası hemoglobin ve hematokrit değerlerinden, transfüzyon öncesi hemoglobin ve hematokrit değerleri çıkarılarak her bir transfüzyon için delta hemoglobin ve hematokrit değerleri hesaplandı. Bu değerler, uygulanan transfüzyon miktarı 15 ml/kg' a sabitlenerek düzeltilmiş delta hemoglobin ve hematokrite dönüştürüldü. Her transfüzyon için transfüzyon miktarı (ml/kg), transfüzyon süresine (saat) bölünerek ml/kg/sa cinsinden bir transfüzyon hızı hesaplandı.
Bulgular: Hastaların yaş ortancası 39,5 (1-214) ay olup, 36'sı (%45) 1-8 yaş arasında idi. Kırk beş hasta (%56,3) erkekti. Başvuru sırasındaki en sık patolojik vital bulgular taşikardi ve takipne idi. Sekiz (%10) hasta başvuru sırasında hipotansif idi. On altı hasta (%20) akut kanama tablosu ile başvurmuştu. Bunlardan 7'sinde neden travma idi. Hastaların başvuru sırasındaki ortalama hemoglobin ve hematokrit düzeyleri sırasıyla 4,1 ± 0,7 g/dl ve %12,4 ± 2,1 idi. Hastaların %7,5'inin hemoglobin değeri 2 – 3 gr/dl arasında idi. Hastaların %43,2'si bisitopenik, %16,2'si pansitopenikti. Kırk bir hastaya (%51,3) kemik iliği incelemesi yapılmış, bu hastaların 25'i akut lösemi tanısı almıştı. Lösemi tanısı alan hastaların 21'i bisitopenik, 3'ü pansitopenik, biri ise yalnızca anemik idi. Bisitopenik hastaların tamamında anemiye trombositopeni eşlik etmekteydi. Çalışmamızda en sık etiyolojik nedenler sırasıyla hematolojik malignite (%31,3), nutrisyonel anemi (%22,5), hemolitik anemi (%21,3) idi. Hastaların %53,7'si kronik anemi, %46,3'ü akut anemi idi. Seksen hastadan 73'üne en az bir kez transfüzyon uygulanmıştı. Bu hastaların transfüzyon öncesi ortalama hemoglobin düzeyi 4,1 ± 0,7 gr/dl iken transfüzyon sonrası ortalama 7,6 ± 1,7 gr/dl'ye yükselmişti. Ortalama transfüzyon miktarı 13,2 ± 5,4 ml/kg iken ortalama transfüzyon süresi 3,4 ± 1,2 saat idi. İlk transfüzyon için düzeltilmiş delta hemoglobin ortalaması 4,1 ± 1,4 gr/dl idi. Transfüzyon hızı ortanca değeri 3,8 (1,2-8,3) ml/kg/sa idi. Transfüzyon hızı açısından anemi etiyoloji grupları arasında anlamlı bir fark saptanmadı. Transfüzyon hızı, kronik anemi grubunda ortanca 3,9 (1,2-7,2) ml/kg/sa iken akut anemi grubunda 3,5 (1,5-8,3) ml/kg/sa idi. Otuz altı hastaya ikinci, 11 hastaya ise ilk 72 saatte üçüncü transfüzyon uygulanmıştı. Düzeltilmiş delta hemoglobin ile yaş, vücut ağırlığı ve başvuru hemoglobin, hematokrit değerleri arasında anlamlı bir korelasyon tespit edilmedi.
Sonuç: Anemisi olan hastalarda, anemiye hücre serilerindeki düşüklükler eşlik ediyorsa, kemik iliği incelemesi öncelikli düşünülmelidir. Derin anemi ile başvuran hastalarda hematolojik maligniteler ayırıcı tanıda mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır. Nutrisyonel anemiler bölgemiz için hala önemli bir sorun olarak görülmektedir. Çalışmamızda hem akut hem de kronik anemili hastalara uygulanan transfüzyon hızı, literatürde önerilen hızlardan oldukça yüksek olup, hiçbir hastada transfüzyon ilişkili volüm yüklenmesi görülmemiştir. Çalışmamızda hemoglobin yükselme miktarının tek belirleyicisi olarak, verilen eritrosit süspansiyon miktarı (ml/kg) bulunmuştur.

Abstract:
Aim: To identify demographic, clinic, laboratory characteristics of patients with severe anemia who had applied to our hospital; to determine the distribution of diseases that cause severe anemia; to analyze factors of transfusion such as amount, time and rate; and to evaluate transfusion effectiveness and transfusion related side effects.
Material and Methods: Patients aged 1 month to 18 years who applied to Ondokuz Mayıs University Medical Faculty Pediatric Hospital between January 2008 - January 2016 and had results lower than 5 g/dl hemoglobin and %15 hematocrit on their initial blood counts were retrospectively evaluated. 85 patients were identified as meeting the inclusion criteria. Five patients' medical records were not accessible and were excluded from the study. Recurrent applications of patients who had more than one application were not included in the study. The final evaluation was performed for 80 patients. Demographic characteristics of patients, their initial vital, physical, and laboratory examination findings and applied transfusions and results of transfusions were recorded. Delta hemoglobin and hematocrit values for every transfusion was calculated by subtracting pre-transfusion values from post-transfusion values. These values were transformed to adjusted delta hemoglobin and hematocrit by fixing transfusion amount to 15ml/kg.
Findings: Median age was 39.5 months (1-214 months), 36 (45%) patients were between 1 and 8 years of age. Forty-five (56.3%) patients were male. Most common pathologic findings at initial examination were tachycardia and tachypnea. Eight (10%) patients were hypotensive at time of application. Sixteen (20%) patients had applied with acute hemorrhage, seven of these were due to trauma. The mean hemoglobin and hematocrit values of patients on their initial results were 4,1 ± 0,7 g/dl and %12,4 ± 2,1 respectively. 7.5% of patients had hemoglobin values in the range of 2-3 gr/dl. 43.2% of patients had bicytopenia, 16.2% had pancytopenia. Bone marrow examination was conducted on 41 (51.3%) patients, 25 of these patients were diagnosed with acute leukemia. Twenty-one patients who were diagnosed with leukemia had bicytopenia, and three had pancytopenia. All bicytopenic patients had thrombocytopenia along with anemia. Most frequent causes identified in our study were hematological malignancy (31.3%), nutritional anemia (22.5%) and hemolytic anemia (21.3%). 53.7% of patients were chronic anemic and 46.3% were acute anemic patients. Among the 80 patients in the study, 73 had had at least one transfusion conducted. Mean transfusion amount was 13,2 ± 5,4 ml/kg, mean transfusion time was 3,4 ± 1,2 hours. Mean adjusted delta hemoglobin for first transfusion was 4,1 ± 1,4 gr/dl. Transfusion rate median time was 3,8 (1,2-8,3) ml/kg/h. No significant difference between etiologic groups was found for transfusion rate. During the first 72 hours, 36 patients received their second, and 11 patients received their third transfusions. No significant correlation was found between adjusted delta hemoglobin and age, body mass, initial hemoglobin and hematocrit values. Twenty-six patients had undergone only one transfusion.
Results: Bone marrow examination should be a priority for patients who have lowered cell line values in addition to anemia. Differential diagnosis for hematologic malignancies must be made for patients who present with deep anemia. Nutritional anemia is still an important problem in our area. Transfusion rates were found to be much higher in our study compared to literature recommendations; however, no transfusion related volume overload was found. We found erythrocyte suspension amount (ml/kg) to be the sole determinant of hemoglobin increase.