Sosyal politika açısından vakıflar-17. yüzyıl İstanbul örneği
Waqfs from the point of social policy view: An example of Istanbul in 17 th century
Yazar: H. HÜSNÜ KOYUNOĞLU
Danışman: DOÇ.DR. ZEHREDDİN ASLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: 17. yüzyıl = 17. century ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Sosyal politika = Social policy ; Sosyal yardımlaşma = Social aid ; Vakıflar = Foundations ; İstanbul = Istanbul

Özet:
öz Sanayileşmiş Batı ülkelerinde İkinci Dünya Savaşı sonrasından 1970'li yılların ortalarına kadar olan 30 yıllık dönemde, sosyal yardım ve sosyal güvenlik faaliyetleri büyük oranda devlet kurumları tarafından yürütüldüğü için, refah yılları (altın yıllar) olarak adlandırılmıştır. Bir süre sonra devlet bu faaliyetleri karşılamada çeşitli güçlüklerle karşılaşınca, sosyal yardım ve sosyal güvenlik hizmetlerini aşamalı olarak özel sektöre ve gönüllü kuruluşlara terk etmeye başlamıştır. Bu aşamada akla gelen araçlardan biri de, gönüllü yardımlaşmanın yaygın bir örneği olan vakıf kurumu olmuştur. Bu doktora tezinde, XVII. yüzyıl'da İstanbul'da faaliyet gösteren vakıflardan örnek olarak seçilen 103 tanesinin muhasebe kayıtlarındaki gelir, gider, alacak ve diğer bilgiler analiz edilmiş ve bu örnekler ışığında, Türkiye'nin tarihi geçmişinde yaygın bir şekilde faaliyet göstermiş olan vakıflar sosyal politika açısından incelenmiştir. Çeşitli arşiv kaynaklarından yararlanılarak yapılan analizler sonucunda vakıfların sosyal, ekonomik ve kültürel hayatta bir çok etkileri olduğu görülmüştür. Vakıflar, sosyal politikanın alanına giren eğitim, sağlık, konut, sosyal yardım, gelir dağılımı, ücret politikası ve istihdam gibi konularda toplumda etkin rol oynamışlardır. Merkezi ve yerel yönetimleriyle devletin kamusal hizmetlerdeki payını azaltmaya çalıştığı ve özelleştirmenin gittikçe arttığı günümüzde, gerekli hukuki düzenlemeleri yapmak ve kötüye kullanmaları önlemek koşuluyla, vakıfların geçmişte olduğu gibi sosyal politikanın alanına giren konularda önemli roller alacağı sonucuna varılmıştır. ııı

Abstract:
ABSTRACT A period of thirty years, from the second world war to the mid-seventies, was titled as welfare years (golden years) since social benefits and social trustees in developed western countries were carried out by state institutions. After a certain time, the state faced serious difficulties in fulfilling such duties, hence social benefits and trustees were transferred to private institutions One of tools coming in mind in this stage is waqf establishment, on common example of the aid. In this Ph.D. thesis, income, expenditure, credit and other data in accountancy register of 103 waqfs selected from active waqs in Istanbul during 17u century were analysed and the waqfs, commonly active in the history of Turkey were investigated under light of examples of these 103 waqfs in point of social policy view. According to the results of data analysis of various archive source, a lot of affects were seen on social, economical and cultural life. Waqfs had been played an important role on education (one of the areas of social policy), health, residency, social benefit, distribution of income, fare policy and employment in society. Today the states are trying to reduce the role and effect of central and local governments and the acceleration of privatisation is increasing. On the condition that these institutions are not abused and the necessary laws are put into practise, the waqfs can be revitalised and can play important social roles as in the past.