Çocukluk çağı obezitesinin önlenmesinde aile temelli obezite müdahale programlarının etkinliği: Bir meta-analiz çalışması
Effectiveness of family based obesity intervention programs in prevention of childhood obesity: A meta-analysis study
Yazar: ELİF TUBA KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE ERDEM
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile = Family ; Aile eğitimi = Family education ; Eğitim programları = Education programs ; Meta analizi = Meta analysis ; Obezite = Obesity ; Çocuk obezitesi = Pediatric obesity ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Bu meta-analiz çalışması, çocukluk çağı obezitesinin önlenmesinde aile temelli obezite müdahale programlarının etkinliğini belirlemek amacıyla yapılmıştır. 
Aile temelli obezite müdahale programlarını içeren ve 2011-2020 yılları arasında yayımlanan randomize kontrollü çalışmaları belirlemek için "EBSCO Host", "Web of Science", "Pubmed", "Cochrane Wounds Group Specialised Register", "The Cochrane Central Register of Controlled Trials (CENTRAL)", "Ovid" ve "Science Direct" veri tabanları kullanılmıştır. Kapsamlı literatür taraması ve uygun makalelerin seçimi bağımsız iki araştırmacı tarafından yapılmıştır. Çalışmaların metodolojik kalite değerlendirmesi bağımsız üç araştırmacı tarafından Randomize Kontrollü Çalışmalar için JBI Kritik Değerlendirme Kontrol Listesi kullanılarak değerlendirilmiştir. Bu meta-analiz çalışmasına dahil edilen 15 çalışmanın beden kütle indeksi (BKİ), bel çevresi ve fiziksel aktivite çıktıları incelenmiştir. Her bir çıktı farklı çalışma sonucu olarak değerlendirildiğinde, genel etki büyüklüğünün hesaplanmasına bu 15 çalışma 26 çalışma olarak dahil edilmiştir.  Verilerin analizinde Comprehensive Meta-Analysis (CMA) V2.2.064 yazılımı kullanılmıştır. Etki büyüklüğünün belirlenmesinde Hedge's g hesaplanmış ve heterojenite analizine göre Sabit Etkiler Modeli veya Rastgele Etkiler Modeli kullanılmıştır. Yayın yanlılığını incelemek için "Funnel Plot" grafiği, koruma sayısı testi (Fail Safe N), Orwin Sayısı, Kendall's tau ve Egger Regresyon analizleri kullanılmıştır. 
Çalışmada, çocukluk çağı obezitesinde aile temelli müdahalelerin çocukların BKİ (g=0.239, p<0.001) ve fiziksel aktivite (g=0.201, p>0.05) çıktılarına pozitif yönde orta düzeyde, bel çevresi çıktısına (g=0.167, p<0.05) ise pozitif yönde düşük düzeyde etkisi olduğu belirlenmiştir. BKİ, fiziksel aktivite, bel çevresi çıktılarının birleştirilmiş genel etki büyüklüğünün pozitif yönde orta düzeyde (g=0.213, p=0.001) olduğu saptanmıştır. Bu meta-analize dahil edilen çalışmalarda uygulanan müdahalelerin özelliği ve çalışmaların örneklem sayısının önemli bir moderatör olduğu belirlenmiştir.
Sonuç olarak; gelecekte aile temelli müdahalelerin çocukluk çağı obezitesi üzerine etkisini inceleyen metodolojik kalitesi yüksek, BKİ'nin yanı sıra farklı antropometrik ölçümlerin (bel çevresi, triseps deri kıvrım kalınlığı, bel/boy oranı gibi) yapıldığı, örneklem sayısı büyük randomize kontrollü deneysel çalışmalar ve bu çalışmaları içeren meta-analiz çalışmalarının yapılması önerilebilir.
PROSPERO No: CRD42021234138
Anahtar Kelimeler: aile temelli müdahale; çocukluk çağı obezitesi; hemşirelik; meta-analiz

Abstract:
This meta-analysis study was conducted to determine the effectiveness of family-based obesity intervention programs in the prevention of childhood obesity.
Various databases, including "EBSCO Host", "Web of Science", "Pubmed", "Cochrane Wounds Group Specialized Register", "The Cochrane Central Register of Controlled Trials (CENTRAL)", "Ovid" and "Science Direct" "EBSCO Host", "Web of Science", "Pubmed", "Cochrane Wounds Group Specialized Register", "The Cochrane Central Register of Controlled Trials (CENTRAL)", "Ovid" and "Science Direct" were used to identify randomized controlled trials that included family-based obesity intervention programs and published between 2011 and 2020. Comprehensive literature review and selection of appropriate articles were carried out by two independent researchers. Methodological quality assessment of studies was evaluated by three independent researchers using the JBI Critical Evaluation Checklist for Randomized Controlled Studies. Body Mass Index (BMI), waist circumference and physical activity outputs of 15 studies included in this meta-analysis were examined. When each output was evaluated as a different study result, these 15 studies were included in the calculation of the overall effect size as 26 studies. Comprehensive Meta-Analysis (CMA) V2.2.064 software was used to analyze the data. Hedge's g was calculated to determine the effect size and Fixed Effects Model or Random Effects Model was used according to heterogeneity analysis. "Funnel Plot" plot, protection number test (Fail Safe N), Orwin Number, Kendall's tau and Egger Regression analyzes were used to examine publication bias.
In the current study, family-based interventions in childhood obesity had a moderate positive effect on children's BMI (g=0.239, p<0.001) and physical activity (g=0.201, p>0.05) and a moderate positive effect on waist circumference output (g=0.167, p<0.05). The combined overall effect size of the outputs of BMI, physical activity, and waist circumference was moderately positive (g=0.213, p=0.001). The characteristics of the interventions applied in the studies included in this meta-analysis and the sample size of the studies were determined to be an important moderator.
In conclusion; meta-analysis, randomized controlled experimental studies with a larger sample size, high methodological quality, different anthropometric measurements (such as waist circumference, triceps skin-fold thickness, waist/height ratio) as well as BMI is recommended to examine the effects of family-based interventions on childhood obesity in the future.
PROSPERO ID: CRD42021234138
Key words: childhood obesity; family-based interventions; meta-analysis; nursing.