Bipolar bozukluğu olan hastalarda biyolojik ritmin algılanan sosyal destek, stresle baş etme ve tedaviye uyum ile ilişkisi
The relationship of biological rhythm in patients with bipolar disorder and perceived social support, stress, coping styles and treatment adherence
Yazar: TUĞÇE UÇGUN
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE ÖKSÜZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Biyolojik ritim = Periodicity ; Sosyal destek = Social support ; Stres yönetimi = Stress management ; Stresle başetme = Coping with stress ; Tedavi = Treatment ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
AMAÇ: Bipolar bozukluk; tekrarlayan hipomani, mani ve depresif dönemlerle seyreden, remisyon döneminde normal duygu duruma sahip oluna bilinen, atak dönemlerinde bireyin sosyal ve mesleki işlevselliğinde bozulmaya ve yeti yitimlerine neden olan kronik seyirli bir duygu durum bozukluğudur.  Bu araştırma bipolar bozukluğu olan hastalarda biyolojik ritim ile algılanan sosyal destek, stresle başa çıkma tarzları ve tedaviye uyum arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Tanımlayıcı nitelikteki bu araştırma, Ankara ilinde bulunan iki eğitim ve araştırma hastanesinin psikiyatri polikliniğinde Mart 2020-Şubat 2021 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya bipolar bozukluğu olan 111 hasta dahil edilmiştir. Verilerin toplanmasında; Sosyodemografik Bilgi Formu, Biyolojik Ritim Değerlendirme Görüşmesi, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği ve Morisky Tedaviye Uyum Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizleri için Statistical Package for the Social Sciences 21.0  paket programından yararlanılmıştır. Sürekli değişkenler için aritmetik ortalama ± standart sapma, kategorik değişkenler için sayı ve yüzde ifadeleri kullanılmıştır. Ölçek ve alt ölçek puanlarının normallik dağılımları Kolmogorov Smirnov testi ile incelenmiştir. Değişkenler arası ilişkinin belirlenmesinde Pearson korelasyon analizi, değişkenler üzerindeki etkinin incelenmesinde çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Analizlerde güven aralığı p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
BULGULAR: Araştırmada bipolar bozukluğu olan hastaların Biyolojik Ritim Değerlendirme Görüşmesi toplam puan ortalaması 40,98±12,18 ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği toplam puan ortalaması 54,45±16,97 olarak bulunmuştur. Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği'nin "Kendine Güvenli Yaklaşım" alt ölçek puan ortalaması 1,84±0,75; "Çaresiz Yaklaşım" alt ölçek puan ortalaması 1,25±0,77; "İyimser Yaklaşım" alt ölçek puan ortalaması 1,72±0,64; "Boyun Eğici Yaklaşım" alt ölçek puan ortalaması 1,15±0,76 ve "Sosyal Destek Arama" alt ölçek puan ortalaması 1,84±0,80 dir. Morisky Tedaviye Uyum Ölçeği puanlarına göre tedavi uyumu %27'sinin (n=30) düşük, %36'sının (n=40) orta ve %37'sinin (n=41) yüksek derecedir. Biyolojik Ritim Değerlendirme Görüşmesi ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif korelasyon (p<0,01; r=-0,501) belirlenmiştir. Biyolojik Ritim Değerlendirme Görüşmesi ve Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeğinin, Kendine Güvenli Yaklaşım (p<0,01; r=-0,439), İyimser Yaklaşım (p<0,01; r=-0,399) ve Sosyal Destek Arama (p<0,01; r=-0,538) alt ölçekleri arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif bir korelasyon; Çaresiz Yaklaşım (p<0,01; r=0,631) ve Boyun Eğici Yaklaşımları (p<0,01; r=0,511) alt ölçekleri arasında istatiksel olarak anlamlı pozitif bir korelasyon saptanmıştır. Biyolojik Ritim Değerlendirme Görüşmesi ve Morisky Tedaviye Uyum Ölçeği arasında istatistiksel olarak negatif bir korelasyon (p<0,01; r=-0,394) tespit edilmiştir. Yapılan çoklu regresyon analizleri sonucunda; algılanan sosyal desteğin (p<0,01) ve stresle başa çıkma tarzlarının (p<0,01) biyolojik ritim üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir.
SONUÇ: Araştırma sonuçlarına göre; bipolar bozukluğu olan hastaların biyolojik ritimlerinde orta düzeyde düzensizlik olduğu, algılanan sosyal desteğin iyi olduğu, stresleriyle başa çıkmada yetersiz olmadıkları ve çoğunluğunun tedavi uyumunun yüksek düzeyde olduğu bulunmuştur. Biyolojik ritmin algılanan sosyal destek, stresle başa çıkma ve tedaviye uyum ile ilişkisinin olduğu, ayrıca algılanan sosyal destek ve stresle başa çıkma tarzlarının biyolojik ritim düzenliliğini etkilediği saptanmıştır. Bu araştırmanın sonuçlarının bipolar bozukluğu olan hastaların biyolojik ritim düzenliliğinin korunmasına yönelik hemşirelik girişimlerinin, psikososyal yaklaşımların ve taburculuk eğitimlerinin planlanmasında yol gösterici olacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Bipolar Bozukluk, Biyolojik Ritim, Algılanan Sosyal Destek, Stresle Başa Çıkma, Tedaviye Uyum, Psikiyatri Hemşireliği

Abstract:
AIM: Bipolar disorder is a chronic mood disorder that is accompanied by recurrent hypomania, mania and depressive periods, have normal mood during remission, and causes deterioration in the social and professional functionality of the patients' and disability during episodes. The aim of this study was to examine the relationship between biological rhythm and perceived social support, stress coping styles and treatment adherence in patients with bipolar disorder. 
MATERIALS AND METHODS: This descriptive study was clinic conducted between March 2020 and February 2021 in psychiatry clinics of two training and research hospitals in Ankara. A total of 111 patients with bipolar disorder were included in the study. Data were collected by using the Descriptive Information Form, Biological Rhythms Interview of Assessment in Neuropsychiatry, the Multidimensional Scale of Perceived Social Support, Stress Coping Styles Scale, Morisky Treatment Adherence Scale. Statistical Package for Social Sciences (IBM SPSS inc., Chicago, IL, USA) 21.0 was used for statistical analysis. Arithmetic mean ± standard deviation for continuous variables and number and percentage expressions were used for categorical variables. The normality distributions of the scale and its sub-scores were analyzed with the Kolmogorov Smirnov test. Pearson correlation analysis was used to determine the relationship between variables, and multiple regression analysis was used to examine the effect on variables. For statistical significance, p<0,05 was accepted. 
RESULTS: In the study, the Biological Rhythm Interview of Assessment in Neuropsychiatry of patients with bipolar disorder was found to have a total average score of 40.98±12.18 and the Multidimensional Perceived Social Support Scale with a total average score of 54.45±16.97. The Stress Coping Styles Scale subscales average scores are 'Self-Confident Approach 1.84±0.75; the 'Helpless Approach' 1.25±0.77; the 'Optimistic Approach' 1.72±0.64; the 'Obedient approach' 1.15±0.76 and the 'Social Support Search' 1.84±0.80. According to Morisky Treatment Adherence Scale scores, treatment adherence was low in 27% (n=30), moderate in 36% (n=40), and high in 37% (n=41). A statistically significant negative correlation (p<0.01; r=-0.501) was determined between the Biological Rhythm Interview of Assessment in Neuropsychiatry and the Multidimensional Scale of Perceived Social Support. The Biological Rhythm Interview of Assessment in Neuropsychiatry and The Stress Coping Styles Scale's self-confident approach (p<0.01; r=-0,439), the optimistic approach (p<0.01; r=-0,399) and search for social support (p<0.01; r=-0,538) sub-scales between a negative statistically significant correlation; the helpless approach (p<0.01; r=0,631) and obedient approaches (p<0.01; r=0,511) sub-scales, there is a positive correlation statistically significant between. A statistically negative correlation (p<0,01; r=-0,394) was found the Biological Rhythm Interview of Assessment in Neuropsychiatry and Morisky Treatment Adherence Scale. As a result of multiple regression analyzes; it was determined that perceived social support (p<0.01) and styles of coping with stress (p<0.01) were effective on biological rhythm.
CONCLUSION: According to the results of the study, it was determined that patients with bipolar disorder had moderate irregularity in their biological rhythms, had good perceived social support, were not inadequate in coping with stress, and most of them had a high level of treatment adherence. It has been determined that biological rhythm is associated with perceived social support, coping with stress and adherence to treatment, and perceived social support and coping styles affect biological rhythm regularity. It is believed that the results of this study will guide the planning of nursing initiatives, psychosocial approaches and discharge education maintain biological rhythm regularity in patients with bipolar disorder.
Keywords: Bipolar Disorder, Biological Rhythm, Perceived Social Support, Coping with Stress, Adherence To Treatment, Psychiatric Nursing,