Kırsal bölgede yaşayan 65 yaş üstü bireylerin yaşlı dostu aile sağlığı merkezi enstrüman seti ile taranması
Screening of individuals over 65 living in rural area with the age-friendly family health center toolkit
Yazar: TUNCAY ÇELTİK
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN DEMİRCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı = Family health ; Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Geriatri = Geriatrics ; Kırsal bölge = Rural region ; Teşhis testleri = Diagnostic tests ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, kırsal ve kentsel bölgede yaşayan 65 yaş üstü bireylerin Yaşlı Dostu Aile Sağlığı Merkezi Enstrüman Seti ile taranması amaçlandı.

Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Mart 2020- Ağustos 2021 tarihleri arasında Bursa ili Karacabey ilçesi 16.10.013 nolu aile hekimliği birimine kayıtlı 65 yaş üstü kişiler ile yapıldı. Bu çalışma ilçe merkezinde bulunan aile sağlığı merkezimizde ve köylerde gezici sağlık hizmetini verdiğimiz sağlık evlerinde yapılmıştır. Çalışmaya katılmayı kabul edenlere sosyodemografik veri formu doldurulmuş ve Yaşlı Dostu Aile Sağlığı Merkezi Enstrüman Seti tarama testi uygulanmıştır. 
 
Bulgular: Çalışmamızda hem kırsal ve hem de kentsel bölgede yaşayan aile hekimliği birimimize kayıtlı 65 yaş üstü kişiler, Yaşlı Dostu Aile Sağlığı Merkezi Enstrüman Seti ile değerlendirilmiştir. Kentte yaşayan hasta grubunda hiperlipidemi görülme oranı %12,90 ve kırsal alanda yaşayanlarda ise %6,60 olup, kentte yaşayan hasta grubunda hiperlipidemi görülme oranının daha yüksek olduğu saptanmıştır(p=0,040). Diyabet görülme oranının da gruplar arasında farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Kentte yaşayan hastalarda diyabet görülme oranı %23,90 ve kırsal alanda yaşayanlarda %13,80 olup kentte yaşayan hasta grubunda diyabet görülme oranın da kırsalda yaşayan hasta grubuna göre daha yüksek bulunmuştur (p=0,012). Kentte yaşayan hasta grubunda psikiyatrik hastalık görülme oranı %2 ve kırsal alanda yaşayanlarda %7,70 olup kırsal alanda yaşayan hastalarda daha yüksek oranda psikiyatrik hastalık geliştiği görülmüştür(p=0,008). Kırsalda yaşayıp işitme tarama testine göre sevk edilen hastaların oranının kentte yaşayan hastalara göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir(p=0,018).
Sonuç: Araştırma sonuçları incelendiğinde çok sayıda yaşlı kişide taranan hastalıklar yönünden ileri değerlendirme için sevk ihtiyacı olduğu görülmüştür. Çalışmamızın en önemli sonuçlarından bir tanesi Yaşlı Dostu Aile Sağlığı Merkezi Enstrüman Seti tarama sonuçları açısından kırsal bölgede yaşayanlar ile kentsel bölgede yaşayanların ileri değerlendirilme için sevk oranları arasında fark bulunamamasıydı. İstisnai olarak işitme problemi açısından sevk edilenler kırsal bölgede daha yüksek oranda idi. Bu sonuçlardan hareketle yaşlı bireylerin yılda en az bir kez Yaşlı Dostu Aile Sağlığı Merkezi Enstrüman Seti ile sağlık taramalarının yapılması önerilebilir. Yaşlı sağlığına birinci basamak sağlık hizmetlerinde gereken önemin verilmesiyle yaşlı nüfusun günlük yaşamda bağımsızlık seviyelerinin ve yaşam kalitesinin arttırılması sağlanabilir. 
Anahtar Kelimeler:  Kırsal;  Yaşlılık; Yaşlı Dostu Aile Sağlığı Merkezi Enstrüman Seti; Tarama testi

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to screen individuals over the age of 65 living in             rural areas with the Age-Friendly Family Health Center Toolkit.
Material and Method: This study was conducted between March 2020 and August 2021 with people over the age of 65 registered in the family medicine unit numbered 16.10.013 in Karacabey district of Bursa province. This study was carried out in the family health center in the district center and in the health houses where we provide mobile health services in the villages. Sociodemographic data form was filled in those who agreed to participate in the study, and the Age-Friendly Family Health Center Toolkit screening test was applied.
Results: In our study, people over the age of 65 registered in our family medicine unit, living in both rural and urban areas, were evaluated with the Age-Friendly Family Health Center toolkit Set. The incidence of hyperlipidemia in the patient group living in the city was %12,90 and %6,6 in those living in rural areas, and the rate of hyperlipidemia was found to be higher in the patient group living in the city(p=0.040). It was determined that the incidence of diabetes also differed between the groups. The incidence of diabetes in urban patients was %23,90 and %13,8 in rural areas, and the incidence of diabetes was higher in the  patient group lives in urban areas than in the  patient group lives  in rural areas(p=0.012). The incidence of psychiatric disease was %2 in the patient group living in the city and %7,70 in the patients living in the rural areas, and it was observed that the patients living in the rural areas developed psychiatric diseases at a higher rate(p=0.008). It was determined that the rate of patients living in rural areas who were referred according to the hearing screening test was higher than those living in the city(p=0.018).
Conclusion: When the results of the research were examined, it was seen that many elderly people needed referral for further evaluation in terms of the diseases screened. One of the most important results of our study was that there was no difference between the rates of referral for further evaluation of those living in rural areas and those living in urban areas in terms of Age Friendly Family Health Center Toolkit screening results. Based on these results, it can be recommended to screen elderly individuals at least once a year with the Age-Friendly Family Health Center toolkit. The level of independence and quality of life of the elderly population in daily life can be increased by giving due importance to the health of the elderly in primary health care services.
Key Words: Rural; Old age; Age-Friendly Family Health Center Toolkit; Screening test