Meme kanseri cerrahisi geçiren kadınlarda kol aktivite anketi'nin türkçe'ye uyarlanması, geçerlik-güvenirliği ve lenfödemin klinik özelliklergöre ine sonuç ölçümlerinin incelenmesi
Adaptation of arm activity survey into turkish and its validity and reliability in women with breast cancer surgery and examination of outcome measures according to lymphedema clinical characteristics
Yazar: ELİF AKYÜZ
Danışman: DOÇ. DR. SERAP ÖZGÜL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Fizyoterapi Ve Rehablitasyon Ana Bilim Dalı / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Bu çalışma, meme kanseri cerrahisi geçiren Türk kadınlarda, Kol Aktivite Anketi (KAA)'ni Türkçe'ye uyarlamak, güvenirlik ve geçerliğini araştırmak ve üst ekstremite fonksiyonelliğini, lenfödeme özgü yaşam kalitesini ve lenfödem ve etkilenen kolu kullanmakla ilişkili algıyı lenfödem varlığı ve lenfödemin klinik özelliklerine göre incelemek amacıyla planlandı. Çalışmaya yaş ortalaması 55,45±9,31 yıl olan meme kanseri cerrahisi geçirmiş 200 kadın dahil edildi. Bireylerin demografik, fiziksel ve yaşam tarzı özellikleri, medikal hikayeleri, lenfödem ve cerrahi ile ilişkili semptomları sorgulandı. Bireylerin kollarındaki ödem hacmi, çevre ölçümünden elde edilen verilerden Frustum modeli ile hesaplanırken, el hacmi taşan su yöntemi ile belirlendi. Bireylerin ayrıca Lenfödem Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kol (LYKÖ-kol) ile yaşam kaliteleri, Kol, Omuz ve El Sorunları Hızlı Anketi (Q-DASH-T) ile üst ekstremite fonksiyonelliği ve Kol Aktivite Anketi (KAA) ile lenfödem ve etkilenen kolu kullanmakla ilişkili algıları değerlendirildi. KAA'nın iç tutarlılığı (Cronbach alfa=0,78) ve test-tekrar test güvenirliği (rho=0,98-1,0) yüksek bulundu. KAA'nın kriter geçerliği kapsamında ise LYKÖ-kol ve Q-DASH-T skorları ile zayıf düzeyde ilişkisi olduğu tespit edildi (p<0,05). Üst ekstremite fonksiyonelliği, yaşam kalitesi ve bazı kol aktivite alt alanlarının lenfödemin klinik özellikleri (dominant etkilenim dışında)'ne göre değişiklik gösterdiği belirlendi. Gövde ödeminin de ele alınarak lenfödemin varlığı ve klinik özelliklerine göre fonksiyonellik, yaşam kalitesi ve kol aktivitesine dair algı, cevap ve niyeti çok merkezli araştıran ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.   

Anahtar kelimeler: Meme kanseri cerrahisi, kol aktivite anketi, lenfödem, güvenirlik, geçerlik, fonksiyon, yaşam kalitesi, kolu koruma, kaçınma.

Abstract:
This study aimed to adapt the Arm Activity Survey (AAS) to Turkish and to investigate its validity and reliability in women undergoing breast cancer surgery and to examine upper extremity functionality, lymphedema-specific quality of life and the perception associated with lymphedema and using the affected arm according to presence of lymphedema and clinical features of lymphedema. This study included 200 women who had with breast cancer surgery with an mean age of 55.45±9.31 years. Demographic, physical and lifestyle characteristics, medical history and symptoms associated with lymphedema and surgery were questioned. The edema volume in the arms of the individuals was calculated by Frustum model from the data obtained from the circumferential measurement, while the edema volume at hand was determined by the water displacement method. Individual's' quality of life, upper extremity functionality and preception related to lymphedema and use of the affected arm were evaluated by the Lymphedema Quality of Life Questionnaire-Arm (LYMQOL-Arm), Quick Disabilities of the Arm, Sholder and Hand (Q-DASH) and AAS, respectively. Internal consistency (Cronbach's alpha=0.78) and test-retest reliability (rho = 0.98-1.0) of the AAS were found to be high. In terms of criterion validity, it was found that CAA was poorly correlated with LYMQOL-arm and Q-DASH scores (p <0.05). Upper extremity functionality, quality of life, and and some domains of AAS were found to vary according to clinical features of lymphedema (other than dominant involvement). Further studies investigating the functionality, quality of life, and perception, response and intention of arm activity according to the presence and clinical characteristics of lymphedema are needed, considering trunk edema.

Key words: Breast cancer surgery, arm activity survey, lymphedema, reliability, validity, function, quality of life, arm protection avoidance.