Zihinsel engeli olan çocukların ebeveynlerinde içselleştirilmiş stigma, umutsuzluk ve yaşam doyumunun incelenmesi
Examination of affiliate stigma, hopelessness and life satisfaction in parents of children with intellectual disabilty
Yazar: NECLA KASIMOĞLU
Danışman: PROF. DR. DUYGU ARIKAN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ana-baba = Parents ; Damgalama = Stigmatization ; Umutsuzluk = Hopelessness ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Zeka geriliği = Mental retardation ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: İçselleştirilmiş Stigma Ölçeği'nin Türk kültüründe geçerlilik ve güvenilirliğini sınamak, zihinsel engeli olan çocuğa sahip ebeveynlerin içselleştirilmiş stigma, umutsuzluk ve yaşam doyumlarını inceleyerek, etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Birinci aşaması metodolojik, ikinci aşaması ise tanımlayıcı türde olan araştırma, Erzincan'da bütün özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde Nisan 2016 - Mayıs 2017 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini araştırmaya katılmayı kabul eden, birinci aşamada 178, ikinci aşamada ise 203 ebeveyn oluşturmuştur. Veriler yüz yüze görüşme yöntemi ile Kişisel Bilgi Formu, İçselleştirilmiş Stigma, Beck Umutsuzluk ve Yaşam Doyumu Ölçekleri kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde, dil ve kapsam geçerliği, açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, cronbach alfa katsayısı, tekrar test yöntemleri ve Mann Whitney-U testi, Kruskall Wallis Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular: İçselleştirilmiş Stigma Ölçeği'nin dil ve kapsam geçerliği sağlanmıştır. Açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi sonucunda ölçeğin tek boyutlu bir yapı gösterdiği, faktör yüklerinin (0.585 - 0.857) uygun aralıkta olduğu Cronbach α katsayısının 0.965 olduğu saptanmıştır. Engelli çocuğun cinsiyeti, yaş grubu ve engel düzeyine göre ebeveynlerin İçselleştirilmiş Stigma, Beck Umutsuzluk ve Yaşam Doyumu ölçek puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı saptanmıştır (p>0.05). İçselleştirilmiş Stigma ile Beck Umutsuzluk arasında pozitif yönde, Yaşam Doyumu ile arasında ise istatistiksel olarak anlamlı negatif yönde ilişki bulunduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Zihinsel engeli olan çocuğa sahip ebeveynlerde, içselleştirilmiş stigmanın ve umutsuzluğun azaltılması, yaşam doyumlarının ise arttırılması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Çocuk, Ebeveyn, Hemşire, İçselleştirilmiş Stigma, Umutsuzluk, Yaşam Doyumu, Zihinsel Engel.

Abstract:
Aim: The purpose of this study was to examine the validity and reliability of the Affiliate Stigma Scale in Turkish culture, to determine the effective factors and to examine affiliate stigma, hopelessness and life satisfaction of parents with intellectual disabeled children.
Material and Method: Study in which the first stage methodological and the second stage descriptive were carried out in Erzincan in all special education and rehabilitation centers between April 2016 and May 2017. The sample of the study included 178 in the first stage and 203 in the second stage who agreed to participate in the survey. Data were collected using face-to-face interview method using Personal Information Form, Affiliate Stigma, Beck Hopelessness and Life Satisfaction Scales. In the analysis of the data, language and coverage validity, explanatory and confirmatory factor analysis, cronbach alpha coefficient, re-test methods and Mann Whitney-U test, Kruskall Wallis Spearman correlation analysis were used.
Results: Language and coverage validations of Affiliate Stigma Scale were made. As a result of explanatory and confirmatory factor analysis, it was determined that the scale was an one dimensional structure, factor loadings (0.585 - 0.857) were in the appropriate range and Cronbach α coefficient was 0.965. There was no statistically significant difference in the mean score of Affiliate Stigma, Beck Hopelessness and Life Satisfaction scores of the parents according to gender, age group and obstacle level of disabled children (p> 0.05). There was a positive correlation between Affiliate Stigma and Beck Hopelessness and a statistically significant negative correlation with Life Satisfaction.
Conclusion: In parents with intellectual disabeled children, affiliate stigma and hopelessness need to be reduced and life satisfaction should be increased.

Keywords: Affiliate Stigma, Child, Hopelessness, Intellectual Disability, Life Satisfaction, Nurse, Parent.