Aile hekimliği polikliniğine başvuran hastalarda spiritüalite düzeyi ve geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulaması kullanımı
Spirituality level and use of traditional and complementary medicine in patients who apply to family medicine polyclinic
Yazar: MUSTAFA POLATTİMUR
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL KASIM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Hastalar = Patients ; Maneviyat = Spirituality ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional

Özet:
Giriş ve Amaç: Tarih boyunca sağlık ve spiritüalite kavramları birbiri ile yakından ilişkili olmuştur. Ancak teknolojinin gelişmesi ile modern tıpta spiritüalite gibi somut olmayan yaklaşımlardan uzaklaşılmıştır.  Günümüzde hastalar tarafından Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp (GETAT) kullanımının yaygınlaşmasının fark edilmesi sonucunda bu alanda yapılan araştırılmalar artmıştır. GETAT kullanımının tercih edilmesinin nedenleri arasında bu uygulamaların hastaların spiritüel ihtiyaçlarına hitap etmesi ve modern tıbba göre daha bütüncül olması gösterilmiştir. Biz bu araştırmada hastaların spiritüalite düzeyi ve GETAT kullanımı arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız tanımlayıcı, gözlemsel ve kesitsel bir çalışmadır. 01.11.2021 ile 31.01.2022 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran hastalara GETAT kullanımını sorgulayan ve üç-faktörlü spiritüel iyi oluş ölçeği bulunan anket uygulanmıştır. Veriler JASP (Version 0.16) bilgisayar yazılımı ile analiz edilmiştir. 
Bulgular: Çalışmamıza 360 kişi katılmıştır. Katılımcılardan son 1 yıl içerisinde GETAT kullananların sayısı 132 (%36,6) olarak saptanmıştır. En çok kullanılan GETAT yönteminin fitoterapi olduğu görülmüştür. Spiritüel iyi oluş ve ölçeğin aşkınlık ve doğayla uyum alt boyutları ile GETAT kullanımı arasında anlamlı bir ilişki olduğu (p<0,001), anomi alt boyutu ile anlamlı bir ilişki olmadığı (p= 0,093) görülmüştür. Ayrıca kullanılan GETAT yöntemi sayısı ile spiritüel iyi oluş, aşkınlık ve doğayla uyum ile zayıf ancak anlamlı bir pozitif korelasyon olduğu (p<0,001), anomi ile anlamlı bir korelasyon olmadığı görülmüştür (p= 0,060). 30 yaş üstündeki katılımcıların spiritüel iyi oluş, aşkınlık ve anomi puanları 30 yaş ve altındaki katılımcılara göre anlamlı farklılık göstermiştir. 30 yaş üstü grupta spiritüel iyi oluş (p<0,001), aşkınlık (p<0,001), doğayla uyum (p=0,002) puanlarının daha yüksek anomi alt boyutu puanının ise daha düşük olduğu görülmüştür (p= 0,001). Katılımcıların meslek grupları arasında; öğrencilerin en düşük, ev hanımlarının ise en yüksek spiritüel iyi oluş puanına sahip olduğu tespit edilmiştir. Öğrenci ile ev hanımı ve öğrenci ile öğretmen arasında spiritüel iyi oluş puanlarında anlamlı fark olduğu görülmüştür (p<0,001). 
Sonuç: Çalışmamız sonucunda katılımcıların GETAT kullanımı ile spiritüel iyi oluş, aşkınlık ve doğayla uyum düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır.  Ayrıca katılımcılar tarafından kullanılan GETAT yöntemi sayısı ile spiritüel iyi oluş, aşkınlık ve doğayla uyum düzeyleri arasında pozitif bir korelasyon olduğu sonucu elde edilmiştir. Ulaşılan bu sonuçlar GETAT yöntemlerinin hastaların spiritüel yönlerine hitap etmesi açısından oldukça dikkat çekicidir ve bütüncül yaklaşım kavramıyla birlikte değerlendirildiğinde sağlık hizmetlerinin sunumunda spiritüalitenin göz ardı edilmemesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Spiritüalite, Maneviyat, Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp, Bütüncül Tıp, Aile Hekimliği

Abstract:
Background and Aims: Throughout history, the concepts of health and spirituality have been closely related. However, with the development of technology, intangible approaches such as spirituality have been moved away from modern medicine. As a result of the widespread use of Traditional and Complementary Medicine (TCM) by patients today, researches in this field have increased. Among the reasons why the use of TCM is preferred, it has been shown that these applications address the spiritual needs of the patients and that they are more holistic than modern medicine. In this study, we aimed to examine the relationship between the spirituality level of the patients and the use of TCM.
Materials and Methods: Our research is a descriptive, observational and cross-sectional study. A survey questioning the use of TCM and a spiritual well-being scale was administered to the patients who applied to the Ankara City Hospital Family Medicine Outpatient Clinic between 01.11.2021 and 31.01.2022. Data were analyzed with computer software JASP (Version 0.16).
Results: There were 360 people participated in our study. The number of participants using TCM in the last 1 year was 132 (36.6%). It has been seen that the most used TCM method is phytotherapy. It was observed that there was a significant relationship between the spiritual well-being score and the sub-dimensions of transcendence and harmony with nature of the scale and the use of TCM (p< 0.001), and there was no significant relationship with the anomie sub-dimension (p= 0.093). In addition, it was seen that there was a weak but significant positive correlation with the number of TCM methods used and spiritual well-being, transcendence and harmony with natüre (p< 0.001), and there was no significant correlation with anomie (p= 0.060). It has been observed that the spiritual well-being score, transcendence and anomie sub-dimensions of the participants over the age of 30 differ significantly compared to the participants aged 30 and under. Spiritual well-being (p<0.001), transcendence (p<0.001), harmony with nature (p= 0.002) scores were higher in the group over the age of 30, and the anomie sub-dimension was found to be lower (p<0.001). Among the occupational groups of the participants; It has been determined that students have the lowest and housewives have the highest spiritual well-being score. It was observed that there was a significant difference in spiritual well-being scores between the student and the housewife and between the student and the teacher (p<0.001).
Conclusion: As a result of our study, a significant relationship was found between the use of TCM and the levels of spiritual well-being, transcendence and harmony with nature. In addition, it was concluded that there was a positive correlation between the number of TCM methods used by the participants and the levels of spiritual well-being, transcendence and harmony with nature. These results are quite remarkable in terms of addressing the spiritual aspects of patients with TCM methods, and when evaluated together with the concept of holistic approach, this reveal that spirituality should not be ignored in the delivery of health services.

Keywords: Spirituality, Traditional and Complementary Medicine, Integrative Medicine, Family Medicine