Toplumsal paradigmaların plastik sanatlarda boşluk algısına etkisi
The effect of social paradigms on the perception of emptiness in plastic arts
Yazar: BİHTER AKYOL DAYİ
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET TATAR
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Zihnimizin izin verdiği ölçekte algılanan bir değer olan boşluk, algılanan Dünyanın
gerçeklikleri değiştikçe yön değişmektedir. Dünya algısını etkileyen sosyal, kültürel, siyasal,
ekonomik, bilimsel, teknolojik vb. tüm gelişmeler toplumsal paradigmaların değerler dizisinin
haritasını çizmektedir. Doğa bilimleri ile ortaya çıkan paradigma kavramı pozitivist ve
postpozitivist paradigmaları sunmakta ve toplumsal değişime uğratmaktadır. Bu bağlamda
sosyoloji, değerler dizisi dönüşen toplumu tanımlamak üzere toplumsal modeller önerirken
modern ve postmodern toplumsal kuramlar geliştirmektedir. Tümevarım modelinden hareket
eden bu çalışma, plastik sanatta boşluk kavramını toplumsal bağlamları ile birlikte sorgulamayı
hedeflemektedir. Çalışmanın amacı; toplumu etkisi altına alan paradigmal değerler ile sanatın
örtüştüğü alanlar üzerinden, sanatta boşluk algısının paradigmalarını saptamaktır.
Nitel araştırma yönteminin tarama modeli kapsamında incelenen yazılı ve görsel
kaynakların neticesinde sanatta boşluk algısının paradigmaları, Klasik, Modern, Nesnel ve
Postmodern ifadeler olarak şekillenmektedir. Postmodernizmin çok sesli yapısı, boşluk
okumalarını etkilemektedir. Bu bağlamda Postmodern Boşluk algısı Postyapısal, Sanal,
İlişkisel ve Hibrit Boşluk olarak çeşitlenmektedir. Böylece sanat tarihi içerisinde boşluk
algısının dönüşen plastik değerleri, bir bütünün temsiliyetinde toplanmaktadır.
Anahtar Kelimeler: paradigma, bilim, toplum, sanat, uzam, boşluk

Abstract:
The space, which is a perceived value on the scale allowed by our mind, changes
direction as the realities of the perceived World change. All developments such as social,
cultural, political, economic, scientific, technological, etc. that affect the perception of the world
draw a map of the set of values of social paradigms. The concept of paradigm, which emerged
with the natural sciences, presents positivist and postpositivist paradigms and undergoes social
change. In this context, sociology develops modern and postmodern social theories while
proposing social models to describe societies whose set of values is transforming. Based on the
inductive model, the study aims to question the values of art and the concept of space within
the general picture of social perception by making use of these different disciplines. In this
context, the aim of the study is to determine the paradigms of the perception of space in art
through the areas where paradigmatic values that influence society and art overlap.
As a result of the written and visual sources examined within the scope of the screening
model of the qualitative research method, the paradigms of the perception of emptiness in art
are taking shape as Classical, Modern, Objective and Postmodern expressions. In this context,
sociology develops modern and postmodern social theories while proposing social models to
describe a society whose set of values is transforming. This study, which moves from the
inductive model, aims to question the concept of emptiness in plastic art together with its social
contexts. The aim of the study is to determine the paradigms of the perception of emptiness in
art through the areas where paradigmatic values that influence society and art overlap.