Üniversite öğrencilerinde depresyon, anksiyete ve stres dindarlık ilişkisi
The relationship between depression, anxiety and stress religiosity in university students
Yazar: MUHAMMED BERAT GECİT
Danışman: PROF. DR. MUHAMMED KIZILGEÇİT
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Biyopsikososyal yaklaşım = Biopsychosocial approach ; Din psikolojisi = Religious psychology ; İnsan psikolojisi = Human psychology ; İslam psikolojisi = Psychology of Islam

Özet:
Yapılan araştırmanın temel amacı; üniversite öğrencilerinde depresyon, anksiyete ve stres ile dindarlık düzeyleri arasındaki ilişki ve etkileşimlerin incelenmesidir. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeline göre tasarlanmış olup araştırma örneklemi, olasılık temelli örnekleme yöntemlerinden tabakalı örnekleme yöntemine göre belirlenmiştir. Araştırmanın örneklemi, Atatürk Üniversitesi'nde 2022-2023 akademik yılında öğrenim gören 461 (%72,9) kadın ve 171 (%27,1) erkek olmak üzere toplam 632 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Çalışmada; veriler Google form aracılığı ile toplanmış olup kişisel bilgi formu, "Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASS-21)" ve "Dindarlık Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler T Testi, One Way Anova, Welch, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon ve Regresyon analiz teknikleri ile incelenmiştir. Üniversite öğrencilerinde depresyon, anksiyete ve stres düzeyleri ile dindarlık düzeyi arasında negatif yönde ve düşük düzeyde (r= -,158) ilişki olduğu, dindarlığın; depresyon, anksiyete ve stres değişkenlerinin %2,5'ini açıkladığı, dindarlığın depresyon, anksiyete ve stres düzeylerini düşük düzeyde negatif yönde (β = -,158) ve ileri düzeyde anlamlı olarak (p<,001) yordadığı tespit edilmiştir. Depresyon, anksiyete ve stres düzeylerinin sosyodemografik özelliklere göre cinsiyet, yaş, medeni durum ve sigara kullanım sıklığı değişkenlerinde anlamlı olarak farklılaştığı; fakülte, ailenin sosyoekonomik düzeyi, yerleşim birimi, coğrafi bölge ve alkol kullanım sıklığı değişkenlerinde ise anlamlı olarak farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca dindarlık düzeyinin ise sosyodemografik özelliklere göre fakülte, sigara ve alkol kullanım sıklığı değişkenlerinde anlamlı olarak farklılaştığı; cinsiyet, yaş, medeni durum, ailenin sosyoekonomik düzeyi, yerleşim birimi ve coğrafi bölge değişkenlerinde ise anlamlı olarak farklılaşmadığı belirlenmiştir. Sosyodemografik değişkenleri; kadın, evli, İslami İlimler Fakültesi öğrencisi, sosyoekonomik düzeyi yüksek, yerleşim birimi köy, coğrafi bölgesi Doğu Anadolu, 21-25 yaş arasında olan, sigara ve alkol kullanımı hiç olmayan bireylerin dindarlık düzeyi en yüksek olarak bulunmuştur. Ayrıca sosyodemografik değişkenleri; kadın, bekar, Eczacılık Fakültesi öğrencisi, ailesinin sosyoekonomik düzeyi düşük, yerleşim birimi köy, coğrafi bölgesi Marmara, sigara ve alkol kullanım sıklığı nadiren ve 18-20 yaş arasında olan bireylerin depresyon, anksiyete ve stres düzeyleri ise en yüksek olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the relationship and interactions between depression, anxiety and stress and religiosity levels in university students. The research was designed according to the relational survey model, one of the quantitative research methods, and the research sample was determined according to the stratified sampling method, one of the probability-based sampling methods. The sample of the study consisted of a total of 632 university students, 461 (72.9%) female and 171 (27.1%) male, studying at Atatürk University in the 2022-2023 academic year. In the study; data were collected through Google form and personal information form, "Depression Anxiety Stress Scale (DASS-21)" and "Religiosity Scale" were used. The data obtained were analyzed by T Test, One Way Anova, Welch, Pearson Product Moment Correlation and Regression analysis techniques. It was determined that there was a negative and low level (r= -,158) relationship between depression, anxiety and stress levels and religiosity level in university students, religiosity explained 2.5% of depression, anxiety and stress variables, religiosity predicted depression, anxiety and stress levels negatively at low level (β = -,158) and significantly at high level (p<,001). It was found that depression, anxiety and stress levels differed significantly in the variables of gender, age, marital status and frequency of smoking according to socio-demographic characteristics, while they did not differ significantly in the variables of faculty, socioeconomic level of the family, residential unit, geographical region and frequency of alcohol use. In addition, it was determined that the level of religiosity differed significantly in the variables of faculty, smoking and frequency of alcohol use according to socio-demographic characteristics, while it did not differ significantly in the variables of gender, age, marital status, socioeconomic level of the family, residential unit and geographical region. Sociodemographic variables; female, married, student of Faculty of Islamic Sciences, high socioeconomic level, residential unit is village, geographical region is Eastern Anatolia, 21-25 years old and never smoked or drank alcohol were found to have the highest level of religiosity. In addition, the depression, anxiety and stress levels of individuals whose sociodemographic variables; female, single, Pharmacy Faculty student, family's socioeconomic level is low, residential unit is village, geographical region is Marmara, smoking and alcohol use frequency is rarely and between the ages of 18-20 were found to be the highest.