TRT repertuarında bulunan Elazığ Yöresi ile Erzurum Yöresi Uşşâk karakterli türkülerin ritmik ve makamsal yönden incelenmesi
Analysis of Uşşâk charactered folkloric songs of Elaziğ and Erzurum regions which takes place in trt repertoir in terms of rhythm and mode
Yazar: OĞUZHAN TÜRKYILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ AYDAR
Ordu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Müzik = Music
Dizin: Elazığ = Elazığ ; Erzurum = Erzurum ; Müzik = Music ; Müzik eserleri = Music works ; Repertuar = Repertoire ; Ritim = Rhythm ; TRT = Turkish Radio and Television Corporation ; Türküler = Folk songs ; Uşşak makamı = Uşşak mode

Özet:
Geleneksel kültürümüzün günümüze kadarki aktarımında önemli bir
konuma sahip olan Türk Halk Müziği, icrası esnasındaki makamsal ve ritimsel
yapıları bakımından bölgeden bölgeye değişik özellikler göstermektedir. Sosyokültürel ortamı, coğrafî özellikleri ve tarihi yönüyle de türkülerin yöreden yöreye
benzerlik veya farklılıklar gösterebileceği varsayımından hareketle, betimsel
araştırma yöntemi ile hâli hazırda bulunan durumların saptanabilmesine yönelik
ele alınan bu çalışmada, TRT repertuarı dâhilinde yer alan Erzurum ve Elazığ
yörelerine ait Uşşâk karakterli halk türkülerinin, makamsal özellikleri ve ritimsel
yapıları bakımından karşılaştırılarak analiz edilmesi konusu üzerinde,
günümüzdeki çalışmaların yetersiz olması, ele alınan konunun araştırma
devinimine önemli derecede yön vermektedir.
Ayrıca yöresel olarak tarihi, kültürel ve coğrafi özelliklerin halk müziği
üzerinde ne kadar etkisinin olduğu kuramının da, araştırmada ele alınan
örneklemin çözümlenmesi sonucu tesis edilmesi düşünülmektedir.
Bu araştırmada, TRT repertuarına dâhil edilen Erzurum ve Elazığ
yörelerine ait Uşşâk karakterli türkülerin, ritimsel ve makamsal özellikleri
yönünden, Türk Sanat Müziği nazari kaynaklarında belirtilen özelliklerle ne
oranda benzerlik veya farklılıklar gösterdiği incelenmiş, bu bağlamda analiz
edilen eserler üzerinde tespitler yapılarak elde edilen veriler ışığında sonuç ve
önerilerde bulunulmuştur.
Araştırmada elde edilen veriler ışığında, Elazığ yöresine ait Uşşâk
karakterli 17, Erzurum yöresine ait Uşşâk karakterli 93 türküye ulaşılmıştır.
Ulaşılan Uşşâk karakterli türküler arasından Seçkisiz (Random) yöntemle seçilen
15'er türkünün makam analizinde; durağı, dizisi, güçlüsü, asma karar perdeleri,
donanımı, perdelerin Türk Müziğindeki isimleri, yeden'i, seyri ve genişlemesi
incelenmiştir. Eserlerin usûl analizinde ise usûl türü, zaman, birim, darb ve nota
süreleri incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Erzurum, Elazığ, Uşşâk, Usûl, Müzik

Abstract:
Turkish Folk Music, which has an important position in the transfer of our
traditional culture to the present day, shows different characteristics from region
to region in terms of its theoretical and rhythmic structures during it's
performance. Based on the assumption that folk songs may show similarities or
difference from region to region with their social-cultural environment,
geographical featured and historical aspects, descriptive research method is used
to determine the current situation in this study, the lack of current studies on the
comparative analysis of the folk songs of the Uşşak character belonging to
Erzurum and Elazığ regions within the TRT repertoire in terms of their maqamical
features and rhytmic structures gives a signigicant direction to the research cycle
of the subject.
 In addition, in the theory of how many local, historical, cultural and
geographical features have an impact on folk music, it is thought to be established
as a result of the analysis of the examples discussed in the research.
In this study, it has been examined how many similarities and differences
between Uşşâk folk songs belonging to Erzurum and Elazığ regions included in
TRT repertoire in terms of rhytmic and maqamical features with the features
mentioned in Turkish Art Music sources, in this context findings and suggestions
were made in the light of he data obtained by making determinations on the
analyzed works.
In light of the data obtained from the study, it has been reached that there
are 17 Uşşak characters folk songs which belong to elazığ, and 93 Uşşak
characters folk songs which belong to Erzurum. In the analysis of the authority of
15 folk songs which was chosen randomly among the Uşşâk folk songs reached;
their stop, course, sequence, strong, hanging curtains, equipment, names of
curtains in Turkish music, yeden, and expansion has been examined. In the
method analysis of the works, the method type, time, unit, pulse and note times
has been examined.
Key Words: Erzurum, Elazığ, Uşşâk, Usûl, Music