Uşak-Ulubey Kanyonu'nun jeolojik evrimi
Geological evolution of Uşak-Ulubey Canyon
Yazar: MERYEM KABAK
Danışman: PROF. DR. ERDAL KOŞUN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Yapısal jeoloji = Structural geology ; Yüzey jeolojisi = Surface geology

Özet:
Bu çalışma, Batı Anadolu'da yer alan Uşak ili sınırları içindeki Uşak-Ulubey Kanyonu'nun orta-üst Miyosen yaşlı sedimanter çökellerden oluşan birimlerin ortamsal, mineralojik petrografik ve jeokimyasal özelliklerini incelemeyi amaçlamaktadır. 
Uşak-Ulubey Kanyonu, ana ve yan kollar dahil yaklaşık 85 km uzunluğunda olup, genişliği 100-1200 metre, derinliği genellikle 100-250 metre arasında değişip, bazı noktalarında 300 metreye kadar ulaşmaktadır. Ulubey Kanyonu tektono-sedimanter evrimi ve bölgedeki birimlerin çökelim yaşları açısından büyük bir jeolojik öneme sahiptir. Bu kanyonun oluşum sürecinde tektonik, sedimanter ve jeomorfolojik süreçler etkili olmuştur.
Neojen gölsel tortullarla doldurulmuş ve tabakaları yataya yakın çökelmiş olan bu havzada oluşan Ulubey Kanyonu'nun kayaçlarını oluşturan bu sedimanter istifin çökelme koşullarını, jeolojik birimlerini daha iyi anlayabilmek için saha çalışmaları ile birlikte mineralojik petrografik ve jeokimyasal çalışmalar yapılmıştır. 
Ulubey Kanyonu'nun farklı yükseklik seviyelerinden  analiz yapmak üzere kireçtaşı, çamurtaşı ve paleosol örnekleri toplanmıştır. Çamurtaşları için XRF (X ışını floresans) analizleri, paleosol örnekleri için ICP-OES eser element analizleri yapılmıştır. Kireçtaşı örneklerinde XRD (X ışını Difraktometresi) analizleri yapılmış ayrıca ince kesit yaptırılarak polarizan  mikroskopla incelenmiştir. Petrografik analizler sonucu kireçtaşları sınıflandırılmıştır. Buna göre kireçtaşları Sparitik Kireçtaşı, Mikritik Kireçtaşı, İntraklastik Kireçtaşı, Mikrit, Çamurtaşı, Biyomikrit, Fosilli Mikrit ve Vaketaşı olarak tanımlanmıştır. XRD analizleri sonucunda çamurtaşlarında İllit, Sepiyolit, mineralleri ayırtlanmıştır. Paleosol örneklerinde eser element analizleri sonucunda Fe, Mn, Ni, Zn yüksek oranlarda, Co, Cu, Cd, As, Mo, Pb, Sb, Se düşük oranlarda tespit edilmiştir. Çamurtaşı ve paleosol örnekleri için fosil tayini yapmak amacıyla yıkama işlemleri yapılmıştır ancak yıkama örneklerinden tane fosil elde edilememiştir.
Araştırma sonucunda Uşak-Ulubey Kanyonu'nun jeolojik yapısı ve sedimanter ortam koşulları ortaya konulmuştur. Bu araştırma elde edilecek bilimsel araştırmaların sonuçlarıyla sonraki araştırmalara ışık tutacak ve bölge turizmine önemli katkılar sağlayacaktır. Bu kapsamda, Uşak-Ulubey Kanyonu'nun doğal güzelliklerinin ve jeolojik özelliklerinin daha geniş bir kitleye tanıtılması, korunması ve önemli bir jeoturizm bölgesi olması beklenmektedir.

Abstract:
This study aims to investigate the environmental, mineralogical, petrographic and geochemical properties of the units consisting of middle-upper Miocene sedimentary deposits within the Uşak-Ulubey Canyon within the borders located Uşak area in Western Anatolia.
Uşak-Ulubey Canyon extends approximately 85 km long including the main and side branches, its width is 100-1200 meters, its depth generally varies between 100-250 meters, reaching up to 300 meters at some points. Ulubey Canyon has great geological importance in terms of tectono-sedimentary evolution and depositional ages of the units in the region. Tectonic, sedimentary and geomorphological processes have been effective in the formation process of this canyon.
In order to better understand the depositional conditions and geological units of this sedimentary succession forming the rocks of the Ulubey Canyon, consist of Neogene lacustrine sediments deposited a near horizontal orientation, mineralogical, petrographical and geochemical studies were carried out in conjunction with field studies.
Limestone, mudstone and paleosol samples were collected for analysis from different altitudes of Ulubey Canyon. XRF (X-ray fluorescence) analyses were carried out for mudstones and ICP-OES trace element analyses were carried out for paleosol samples. XRD (X-ray diffractometer) analyses were carried out on limestone samples and thin sections were examined with a polarizing microscope. Limestones were classified as a result of petrographic analyses. Accordingly, limestones were defined as Sparritic Limestone, Micritic Limestone, Intraclastic Limestone, Micrite, Mudstone, Biomicrite, Fossil Micrite and Wackestone. As a result of XRD analyses, illite, sepiolite minerals were distinguished in mudstones. As a result of trace element analyses in paleosol samples, Fe, Mn, Ni, Zn were detected in high levels, while Co, Cu, Cd, As, Mo, Pb, Sb, Se were detected in low levels. Washing processes were carried out for mudstone and paleosol samples in order to identify fossils, but no fossils were obtained from the washing samples.
As a result of the research, the geological structure and sedimentary environment conditions of Uşak-Ulubey Canyon have been revealed. The results of the scientific research to be obtained from this research will shed light on subsequent research and will make significant contributions to regional tourism. In this context, it is expected that the natural beauties and geological features of Uşak-Ulubey Canyon will be introduced to a wider audience, protected and become an important geotourism region.