Annelerin dijital ebeveynlik yeterliklerinin incelenmesi: Edirne ili örneği
Examining mothers' digital parenting competences: Edirne province sample
Yazar: YILDIZ GİRGİN
Danışman: PROF. DR. CEM ÇUHADAR
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Teknolojinin günlük yaşamın önemli bir bileşeni haline gelmesi, ebeveynlik rollerinin ve sorumluluklarının değiştiği dijital çağı tanımlayan bir özelliktir. Çocukların teknolojiyi güvenli ve sağlıklı bir biçimde kullanabilmeleri, annelerin teknoloji alanında bilinçli bir yaklaşıma sahip olmalarına bağlıdır. Bu bilinç seviyesi, çocukların internet ve dijital platformlarda maruz kalabilecekleri riskleri anlama kapasitelerini artırarak, istismar, siber zorbalık veya zararlı içeriklere karşı koruma stratejilerini öğrenmelerine yardımcı olmaktadır. Araştırma örneklemini nitel ve nicel olarak farklı sosyoekonomik düzeylere sahip annelerin görüşleri ve anket sonuçlarının değerlendirildiği yakınsayan paralel karma yöntem benimsenmiştir. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış görüşmeler ve Dijital Ebeveynlik Öz Yeterlilik Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme verileri betimsel analiz yöntemi kullanılarak çözümlenmiştir. Nicel verilerin analizinde ise betimsel istatistikler, bağımsız gruplar t-testi ve ANOVA testleri kullanılmıştır. Annelerin dijital ebeveynlik kavramını çocuklarını İnternet bağımlılığından koruma bağlamında ele aldığı ve dijital ortamın tehditlerine daha fazla odaklandığı görülmektedir. Dijital ortamın tehditlerinden korunma amacıyla sözlü olarak sınırlama, uyarıda bulunma veya filtreleme programlarını kullanmanın temel önlemler arasında olduğu sonucuna varılmıştır. Annelerin dijital ebeveynlik kavramını çocuklarını İnternet bağımlılığından koruma bağlamında ele aldığı ve dijital ortamın tehditlerine daha fazla odaklandığı görülmektedir. Dijital ortamın tehditlerinden korunma amacıyla sözlü olarak sınırlama, uyarıda bulunma veya filtreleme programlarını kullanmanın temel önlemler arasında olduğu sonucuna varılmıştır. Annelerin, güvenilir siteleri ve dijital ortamın tehditlerinden korunma yöntemlerini Covid-19 döneminde öğrendikleri görülmüştür. Ayrıca, genç annelerin dijital ebeveynlik konusundaki yeterliliği yüksek bulunmuştur. 41 ile 50 yaş aralığındaki annelerin ise WhatsApp, Facebook gibi sosyal medya iletişim araçlarını kullanmalarıyla dijital çağın gereksinimlerine bir noktada uygunluk gösterdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bir çocuğu olan annelerin genellikle fazla kontrolcü ve denetimci bir tutum sergilediği, iki çocuklu annelerin ise aktif, kendini geliştiren, duygusal bağ kurabilen, rehberlik eden, soru soran ve sorgulayan, araştıran bir kişiliğe sahip olduğu gözlemlenmektedir. Üç veya daha fazla çocuğu olan anneler ise genellikle ilgisiz davranışlar sergilemektedirler. Ayrıca, annelerin eğitim düzeyi yüksek olsa bile dijital ebeveynlik yeterliliği ile aralarında bir ilişki bulunamamıştır.  Anneler, aile geliri, öğrenim durumu ve mesleği ne olursa olsun, araştırmacı bir kişiliğe sahip olmalı, yenilikleri ve güncel bilgileri takip etmeli ve örnek davranışlar sergilemelidir. Bu, dijital ebeveynlik yeterlilik düzeyini artırmalarına yardımcı olacaktır. Çocukların teknoloji kullanımı, annelerin örnek davranışlarına dayalı, kontrollü ve dengeli olmalıdır.

Abstract:
Technology has become an important component of daily life, a feature that defines the digital age where parenting roles and responsibilities are changing. Children's ability to use technology in a safe and healthy manner depends on mothers having a conscious approach to technology. This level of awareness increases children's capacity to understand the risks they may be exposed to on the internet and digital platforms, helping them learn protection strategies against abuse, cyberbullying or harmful content. A convergent parallel mixed method was adopted, in which the opinions and survey results of mothers with different socioeconomic levels were evaluated qualitatively and quantitatively in the research sample. Research data was obtained using semi-structured interviews and the Digital Parenting Self-Efficacy Scale. Semi-structured interview data were analyzed using the descriptive analysis method. Descriptive statistics, independent t-test and ANOVA tests were used to analyze the quantitative data. It is seen that mothers consider the concept of digital parenting in the context of protecting their children from Internet addiction and focus more on the threats of the digital environment. It has been concluded that verbal limitation, warning or using filtering programs are among the basic precautions to protect against the threats of the digital environment. It is seen that mothers consider the concept of digital parenting in the context of protecting their children from Internet addiction and focus more on the threats of the digital environment. It has been concluded that verbal limitation, warning or using filtering programs are among the basic precautions to protect against the threats of the digital environment. It has been observed that mothers learned reliable sites and methods to protect themselves from the threats of the digital environment during the Covid-19 period. Additionally, young mothers' competence in digital parenting was found to be high. It has been concluded that mothers between the ages of 41 and 50 comply with the needs of the digital age at some point by using social media communication tools such as WhatsApp and Facebook. It is observed that mothers with one child generally exhibit a very controlling and supervisory attitude, while mothers with two children have an active, self-developing, emotional bonding, guiding, questioning and researching personality. Mothers with three or more children generally display indifferent behavior. Additionally, even if the mothers' education level was high, no relationship was found between them and their digital parenting competence. Mothers, regardless of their family income, education level and profession, should have an investigative personality, follow innovations and current information, and display exemplary behavior. This will help them increase their digital parenting proficiency level. Children's use of technology should be controlled and balanced, based on the exemplary behavior of mothers.