Huzursuz bacaklar sendromlu multipl skleroz hastalarında oksidatif stres ve serum mineral değerleri
Oxidative stress and serum mineral values in multiple sclerosis patients with restless LEGS syndrome
Yazar: ŞEYMA AKÇİN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL MERAL
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Fizyoloji = Physiology ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Huzursuz bacak sendromu = Restless legs syndrome ; Klor = Chlorine ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Potasyum = Potassium ; Sodyum = Sodium ; Çinko = Zinc

Özet:
Multipl skleroz (MS), enflamasyon, demiyelinizasyon ve akson hasarı ile seyreden, 
korteks, beyaz madde ve derin gri cevherin de tutulabildiği fokal ve multifokal 
plaklarla karakterize otoimmün bir santral sinir sistemi (SSS) hastalığıdır. SSS'nin en 
sık görülen inflamatuvar demiyelinizan hastalığıdır ve sıklıkla genç yetişkinlerde 
ortaya çıkar. Kronik bir hastalık olan MS'in bir kısmı ataklarla seyrederken bir kısmı 
ilerleyicidir.
Multipl sklerozda etkilenmenin varlığı ve derecesini belirlemek için detaylı hikâye, 
fizik muayene yanında laboratuvar ve görüntüleme yöntemleri kullanılmaktadır. MS 
hastalarında MSS hasarına bağlı olarak tahmin edilen tüm belirti ve bulgular meydana 
gelse de sıklıkla ekstremitelerde kuvvet kaybı, duysal belirtiler, ataksi, mesane 
problemleri, yorgunluk, diplopi, görme bulanıklığı gibi görsel belirtiler, dizartri, 
bellek-konsantrasyon-dikkat bozukluğu gibi kognitif yakınmalar görülmektedir. 
MS klinik tipleri, klinik izole sendrom (KİS), relapsing (ataklarla seyreden) MS ve 
progresif (kötüleşen) MS olarak üç ana başlık altında tanımlanmıştır. KİS, izole optik 
nöropati, medulla spinalis tutulumu, beyin sapı sendromu, nispeten daha az sıklıkla 
hemisferik tutulum ile klinik bulgu vererek ortaya çıkan ilk nörolojik tablo olarak 
tanımlanmaktadır. Ataklarla seyreden MS (RRMS), akut atakların görüldüğü ve 
ataklar arasında hastalıkta kötüleşmenin gözlenmediği MS tipidir. Progresif seyreden 
MS ise atak ve iyileşmeler ile devam eden hastalık seyri boyunca özürlülüğün 
eklendiği klinik seyir tipidir.
Yapılan çalışmalarda MS oluşumu sürecinde birden fazla immün mekanizmanın rol 
aldığı, miyelin kaybının yanı sıra aksonal kaybın da gerçekleşebildiği, dejenerasyon 
ve tamir mekanizmalarının eş zamanlı rol aldığı aktif bir süreç olduğu gösterilmiştir. 
Bağımsız dönemlerde farklı ataklarla lezyonlar oluşturması, her hasta ve ataklarda 
klinik seyrin değişken olması otoimmün sürecin kompleks ve heterojen bir 
mekanizmanın rol oynadığı düşündürtmektedir.
Huzursuz bacaklar sendromu (HBS), Willis-Ekbom hastalığı olarak da bilinen, akşam 
saatlerinde görülen ve geceleri kötüleşen, istirahat halinde iken bacakları hareket 
ettirme dürtüsü veya ihtiyacı ile ortaya çıkan sensori-motor, kronik, ilerleyici bir 
hareket bozukluğudur. Literatüre bakıldığında HBS, ilk olarak 175 vaka serisi ile 
hazırlanan derleme yazısında "Restless Legs Syndrome" olarak adlandırılmıştır. 17. 
Yüzyılda Sir Thomas Willis tarafından gözlemlenmiş ancak sendrom tanımlaması 
1945 yılında 'Huzursuz Bacaklar' klinik bulguları ile Ekbom tarafından yapılmıştır. 
Son yıllarda en fazla çalışılan konulardan olan serbest radikaller ve antioksidanlar gün 
geçtikçe daha da önem kazanmaktadır. Normal şartlar altında canlı metabolizması 
sağlıklı iken antioksidanlar ile serbest radikaller denge halindedir. Ancak bu denge serbest radikaller lehine değiştiği zaman, oksidatif stres kaynaklı hastalıklara yatkınlık 
gözlenmektedir.
Anahtar kelimeler: relapsing remitting multpl skleroz, huzursuz bacaklar sendromu, 
oksidatif stres, çinko, klor, sodyum, potasyum

Abstract:
Multiple sclerosis (MS) is an autoimmune disease of the central nervous system (CNS) 
characterized by inflammation, demyelination and axon damage, as well as focal and 
multifocal plaques in which the cortex, white matter and deep gray matter can be 
retained. It is the most common inflammatory demyelinating disease of CNS and often 
occurs in young adults. Some of the MS, which is a chronic disease, is accompanied 
by attacks, while some of it is progressive.
A detailed history, physical examination, as well as laboratory and imaging methods 
are used to determine the presence and extent of the effect in multiple sclerosis. CNS 
damage in MS patients, which were estimated to be due to all the signs and symptoms, 
although frequently in the extremities, loss of strength, sensory symptoms, ataxia, 
bladder problems, fatigue, diplopia, visual symptoms such as blurred vision, 
dysarthria, memory-concentration-attention disorder, such as cognitive symptoms are 
observed.
The clinical types of MS are defined under three main headings as clinically isolated 
syndrome (CIS), relapsing (with attacks) MS and progressive (worsening) MS. CIS is 
defined as the first neurological picture that occurs with isolated optic neuropathy, 
medulla spinalis involvement, brainstem syndrome, relatively less often hemispheric 
involvement, giving clinical signs. MS with attacks (RRMS) is a type of MS in which 
acute attacks are observed and no worsening of the disease dec observed between 
attacks. Progressive MS is a type of clinical course in which disability is added 
throughout the course of the disease that continues with attacks and improvements.
In the studies conducted, it has been shown that multiple immune mechanisms are 
involved in the process of MS formation, axonal loss can occur as well as myelin loss, 
and degeneration and repair mechanisms are an active process in which simultaneous 
roles are played.
Restless legs syndrome (RLS), Willis-Ekbom disease, worsening in the evening and 
at night, the urge to move the legs while in a resting state with the need arise or sensorymotor,
chronic, progressive movement disorder. Looking at the literature, HBS was 
first referred to as "Restless Legs Syndrome" in a review article prepared with a series 
of 175 cases. 17. It was observed by Sir Thomas Willis in the XIX century, but the 
definition of the syndrome was made by Ekbom in 1945 with clinical signs of 'Restless 
Legs'. 
Recentky, free radicals and antioxidants, which are one of the most studied topics in 
recent years, are becoming more important. Under normal conditions, the body's 
metabolism is healthy, while antioxidants and free radicals are in balance. But when 
this balance changes in favor of free radicals, a predisposition to diseases caused by 
oxidative stress is observed.
Keywords: relapsing remitting multiple sclerosis, restless legs syndrome, oxidative 
stress, zinc, chlorine, sodium, potassium