Türk sineması'nda din olgusuna bakış: "Hazal" ve "Yalnız Değilsiniz" filmleri özelinde
An overview of religion in Turkish cinema: Specially on the "Hazal" and "Yalnız Değilsiniz" movies
Yazar: FATMA PINAR DÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. TURAN AKKOYUN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Sinema, yaşamı tüm unsurlarıyla perdede yeniden var eden bir sanattır ve insanın maddi yönü kadar manevi değerlerini de hikâyelerine konu etmektedir. Bu bağlamda sinemanın başlangıcıyla birlikte, din ve inanç unsurları kurmaca hikâyelerle anlatıların içinde yer almaya başlamıştır. Türk Sineması ise farklı dönemlerde farklı hikayelerle din ve inanç konularını işlemiş, üretilen bu filmler toplumsal bağlamda geniş tartışmalar yaratmıştır. Bu kapsamda yapılan çalışmanın amacı, Türk Sineması'nda dinin birey ve toplum üzerindeki etkilerini nasıl hikayelendirdiğini ve dini unsurların nasıl yansıtıldığı araştırmaktır. 
Araştırma için öncelikle geniş bir literatür çalışması yapılmış, din ve sinema ilişkisi sorgulanmış ve Türk Sineması'nda dini unsurlar içeren filmler taranmıştır. Çalışmada nitel yöntem kullanılmış ve betimsel bir analiz gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın evrenini Türk Sineması oluştururken, amaçlı örneklem yoluyla iki filmle araştırma sınırlandırılmıştır.  Çalışmanın amacına uygun olduğu düşünülen "Hazal" (Ali Özgentürk, 1979) ve "Yalnız Değilsiniz" (Mesut Uçakan, 1990) filmleri; farklı din, birey ve toplum ilişkilerini sorgulamaları ve dini unsurlar barındırmaları nedeniyle tercih edilmiştir. Araştırmada, her iki filmde de ana karakterlerin, ait oldukları toplumun baskısıyla, dini inançlarını kendi istekleri doğrultusunda yaşayamadıkları anlaşılmıştır. Modern ve kırsal yaşamın temsilcisi olan iki ayrı kadın karakter, inanç perspektifinden baskılanmışlardır. Ayrıca filmlerde yer alan pek çok gelenek ve göreneğin dini bir uygulama gibi sunulduğu anlaşılmıştır. Sonuç olarak seçilen iki film göstermiştir ki, ait olunan toplumun din ve inanca bakışı, bireyin gündelik yaşamı üzerinde önemli bir baskı unsuru oluşturmuştur.

Abstract:
Cinema is an art that recreates life on the screen with all its elements, and it deals with spiritual values as well as material aspects of people in their stories. In this context, with the beginning of cinema, religion and faith elements began to take place in narratives with fictional stories. Turkish cinema, on the other hand, has dealt with religion and faith issues with different stories in different periods, and these movies have created wide debates in the social context. The aim of the study in this context is to investigate how religion narrates its effects on the individual and society in Turkish Cinema and how religious elements are reflected. 
For the research, first of all, a wide literature study was made, the relationship between religion and cinema was queried, and movies containing religious elements in Turkish Cinema were scanned. Qualitative method was used in the study and a descriptive analysis was carried out. While the universe of the study was Turkish Cinema, the research was limited to two films through purposeful sampling. The films "Hazal" (Ali Özgentürk, 1979) and "Yalnız Değilsiniz" (Mesut Uçan, 1990), which are considered to be suitable for the purpose of the study; It was preferred because they queried different religion, individual and society relations and because they contain religious elements. In the research, it was understood that the main characters in bot films could not live their religious beliefs in line with their own will due to the pressure of the society they belonged to. Two separate female characters, representing modern and rural life, are suppressed from the perspective of belief. In addition, it has been understood that many traditions and customs in the films are presented as a religious practice. As a result, the two films selected showed that the society's view of religion and belief created an important element of pressure on the daily life of the individual.