SBÜ Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi aile hekimliği polikliniklerine herhangi bir nedenle başvuran ve sigara içen bireylerde sigara bırakmaya hazır olma durumu ve bununla ilişkili faktörlerin saptanması
Determination of readiness to quit smoking of smokers who applied to family medicine polyclinics of Haydarpaşa Numune training and Research Hospital for any Reason and Examining Factors Related to Readiness
Yazar: MERVE YALÇINKAYA
Danışman: DOÇ. DR. MEMET TAŞKIN EGİCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Davranış değişiklikleri = Behavioral changes ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation

Özet:
GİRİŞ ve AMAÇ: Sigara tüketimi, dünyada önemli bir halk sağlığı sorunu ve önlenebilir en önemli ölüm nedenidir. Sigara içen bir insanın kendi sağlığı için yapabileceği en önemli davranış, sigarayı bırakmaktır. Kişinin sigarayı bırakabilmesi için kararlı, istekli ve bırakmaya hazır olması gerekir. Sigara bırakmaya hazır olma kavramı Transteoretik Model'de açıklanmaktadır. Bu modelde davranış değişimi; düşünme öncesi, düşünme, hazırlık, eylem ve sürdürme olmak üzere beş aşamadan oluşur. Araştırmamızda, Aile Hekimliği polikliniklerine herhangi bir nedenle başvuran sigara içen bireylerin sigara bırakmaya hazır olma durumunu ve bu durumu etkileyen faktörleri belirlemek amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Tanımlayıcı kesitsel tipteki araştırma, Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine 01.02.2019-30.04.2019 tarihleri arasında başvuran, 18 yaş ve üstü, sigara içen 321 gönüllü kişi ile yapılmıştır. Katılımcılara; sosyodemografik özellikler ve sigara içme özellikleri ile ilgili veri formu, bireyin davranış değişim aşamalarından hangisinde olduğunu belirleyen soru, sigara bırakmaya hazır olma puanını belirleyen ölçek ve Fagerström Nikotin Bağımlılık Ölçeği uygulandı. İstatistiksel analizler için IBM SPSS Statistics 22 programı kullanıldı. Anlamlılık p<0,05 olarak kabul edildi.
BULGULAR: Katılımcıların yaş ortalaması 31.54±12.25, %49,5'i kadın, %50,5'i erkek, %64,5'i bekâr olup %65,4'ü yüksekokul ve üstü düzeyinde eğitim almıştır. %77,6'sının kronik bir hastalığı bulunmamaktadır. Katılımcıların %58,6'sı sigara bırakmayı düşünmeme, %20,6'sı bırakmayı düşünme, %20,9'u bırakmaya hazırlık aşamasındadır. Sigara bırakmayı düşünmeme aşamasında olanların yaş ortalamaları, sigara bırakmaya hazırlık aşamasında olanlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Bekârların evlilere göre; yüksekokul ve üstü eğitim düzeyindekilerin ilkokul ve lise mezunlarına göre; sigara bırakmayı hiç denemeyenlerin 1-2 kez ve 3 ve daha fazla deneyenlere göre sigara bırakmayı düşünmeme aşamasında olma oranı istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Sigara bırakma önerisi alanların bırakmayı düşünme aşamasında olma oranı, öneri almayanlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur.
SONUÇ: Sigara bırakma oranlarını artırmak için öncelikle kişilerin sigara bırakmaya hazır olma durumları değerlendirilmeli ve bırakmaya hazır olmada etkili olan faktörler üzerinde durulmalıdır. Bu değerlendirmeler yapıldıktan sonra sigarayı bıraktırma girişimleri yapılmasının, sigara bırakma programlarının daha etkili olmasını sağlayacağı düşünülmektedir.
Anahtar kelimeler: Sigara içme, sigara bırakma, sigara bırakmaya hazır olma, davranış değişim aşamaları, Transteoretik Model.

Abstract:
AIM: Smoking is an important public health problem in the world and the most important preventable cause of death. The most important behavior that a smoker can do for his or her health is to quit smoking. He must be determined, willing and ready to quit smoking so that he can quit. The concept of readiness to quit smoking is explained in the Transtheoretical Model. Behaviour change in Transtheoretical Model consists of five stages; precontemplation, contemplation, preparation, action and maintenance. In our study, it was aimed to determine the readiness to quitting smoking of smokers who applied to family medicine polyclinics for any reason and to examine the factors related to readiness.
MATERIALS AND METHODS: This descriptive cross-sectional study was conducted with 321 volunteers aged 18 and over who applied to Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital Family Medicine outpatient clinics between 01.02.2019-30.04.2019. The data form related to the sociodemographic characteristics and smoking characteristics of the participants, the questionnaire determining the individual's behavioural change, the scale determining the score of readiness to quit smoking and the Fagerstrom Tolerance Questionnaire were applied. The IBM SPSS Statistics 22 software was used for the statistical analysis. The significance level was set to p<0,05.
RESULTS: The mean age of the participants was 31.54±12.25, of whom, 49.5% were female, 50.5% were male, 64.5% were single and 65.4% were educated at college and higher level. 77.6% of the participants did not have a chronic disease. 58.6% of the participants were at the stage of precontemplation, 20.6% were contemplation and 20.9% were in the preparation stage of quitting smoking. The mean age of participants in the precontemplation stage was significantly lower than those in the preparation stage. The rate of singles in the precontemplation stage was significantly higher than married people. The rate of college and higher graduates in the precontemplation stage was significantly higher than primary and high school graduates. The rate of those who never tried to quit in the precontemplation stage was significantly higher than those who tried 1-2 times and 3 or more. The rate of those who were given smoking cessation advice in the contemplation stage was significantly higher than those who did not.
CONCLUSION: In order to increase smoking cessation rates, first of all, people's readiness to quit should be evaluated and factors that are effective in being ready to quit should be considered. After these evaluations, it is thought that smoking cessation attempts will make smoking cessation programs more effective. 
Keywords: Smoking, smoking cessation, readiness to quit smoking, stages of behaviour change, Transtheoretical Model.