Topluluk dışı anonim ortaklıklarda çoğunluk gücünün kötüye kullanılması
Abuse of majority power in independent joint stock companies
Yazar: ONUR GÖRMEZ
Danışman: PROF. DR. ARSLAN KAYA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Çalışma, ortaklıklar topluluğunun parçası olmayan anonim ortaklıklarda çoğunluk ilkesi uyarınca ortaklıkta özellikli bir konumu bulunan çoğunluk pay sahiplerinin bu konumlarının sağladığı gücü kötüye kullanmasını incelemektedir. Çoğunluk gücünün kötüye kullanılması, anonim ortaklıktaki çıkar çatışmalarının bir görünümüdür. Ortaklık içinde çoğunluk gücünün kötüye kullanılması iki eksene ayrılarak incelenebilir. Bunlardan ilki yatay eksendir; bu eksende çoğunluk gücü diğer pay sahiplerinin çıkarlarını zedeleyecek şekilde kullanılmaktadır. İkincisi ise dikey eksendir; bu eksende çoğunluk ortaklığın çıkarını zedeleyecek şekilde gücünü kötüye kullanmaktadır. Bu kapsamda ortaklığın pay sahiplerinden ayrı bir çıkarı olduğu kanaatine de ulaşılmıştır. Çoğunluk ortaklıktaki gücünü genel kurulda veya genel kurul dışında kötüye kullanabilir. Yasa koyucunun çoğunluk gücünün kötüye kullanılmasını engellemeye yönelmiş açık düzenlemeleri çalışma kapsamında irdelenmemiştir. Yasa koyucunun çoğunluk gücünün kötüye kullanılabileceği tüm halleri öngörmesi mümkün olmadığına göre açık yasa hükümlerinin yetersiz kaldığı durumlarda dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağı, eşit işlem ve hakların sakınılarak kullanılması ilkeleri eliyle kötüye kullanma tespit edilebilir. Kötüye kullanma testi olarak çoğunluğun ortaklığın veya diğer pay sahiplerinin çıkarını zedeleyip zedelemediğinin irdelenmesi yeterli görülmelidir; bu iki unsurun kümülatif olarak bir araya gelmesi aranmamalıdır. Çoğunluk gücünün kötüye kullanıldığı tespit edildikten sonra bunun sonuçlarının giderilmesi gerekir. Bu kapsamda TTK'da ex post müdahale olanağı sağlayan genel kurul kararlarının hükümsüzlüğü, sorumluluk ve haklı nedenle fesih müesseseleri çalışma kapsamında irdelenmiştir.

Abstract:
This study examines abuse by majority in independent companies. Majority shareholders have a special position in the joint stock companies thanks to the majority rule. Abuse by majority which can be analyzed in two axes is a manifestation of conflicts of interest in joint stock companies. On the horizontal axis, abuse by majority occurs when majority harms the interests of other shareholders. On the vertical axis, the majority abuses its power when it harms the interests of the company. It must be noted that the company has a separate interest from that of the shareholders. The majority may abuse its power in the company in the general assembly or outside thereof. The regulations directly aimed at preventing this abuse have not been examined in this study. Since legislator cannot foresee all breaches caused by abuse of majority power, it must be determined via certain general principles of joint-stock company law. For this, the principles of good faith and prohibition of abuse of rights, equal treatment and cautious use of rights are examined. As a test to determine whether abuse by majority occurred, it should be sufficient to conclude whether the interests of the company or other shareholders are harmed. When the abuse by majority has been identified, the consequences must be addressed. In this context, means of ex post intervention provided by TCC are examined, namely the invalidity of the general assembly resolutions, provisions on liability and termination of company by just cause are examined.