Sosyal anksiyete ve bilişsel abartma tarzı: Bilinçli farkındalık ve tekrarlayıcı olumsuz düşüncelerin düzenleyici rolleri
Social anxiety and looming cognitive style: Moderator effect of mindfulness and repetative negative thinking
Yazar: BERAY NALBANTOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ALTAN ATALAY
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Bilişsel abartma tarzı = Cognitive looming style ; Kaygı = Anxiety ; Olumsuz düşünme = Negative thinking ; Sosyal kaygı = Social anxiety ; Tekrarlayıcı düşünme = Repetitive thinking ; Ölçekler = Scales

Özet:
Literatürde yapılan çalışmalar genellikle, bilişsel yatkınlıklarda depresyonun önemini vurgulayıp kaygıyı göz ardı etmektedirler. Bilişsel Abartma Tarzı ise yalnızca kaygıya özgü bir bilişsel tarz olarak ortaya koyulmuştur. Bununla birlikte son yıllarda yapılan çalışmalar, farklı psikolojik rahatsızlıklarda bilinçli farkındalığın koruyucu bir rolünün olduğunu ortaya koymaktadır. Aynı zamanda tekrarlayıcı olumsuz düşüncelerin psikolojik rahatsızlıklara karşı savunmasızlığı arttıran bir risk faktörü olduğu bilinmektedir. Bu amaçla, araştırmada bireylerde sosyal anksiyete ve bilişsel abartma tarzı arasındaki ilişkide bilinçli farkındalık ve tekrarlayıcı olumsuz düşüncelerin düzenleyici rolleri incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini 18-40 yaş arası, 189'u kadın ve 70'i erkek olmak üzere toplam 259 katılımcı oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak Demografik Bilgi Formu, Bilişsel Abartma Tarzı Ölçeği, Liebowitz Sosyal Anksiyete Ölçeği, Bilinçli Farkındalık Ölçeği, Olumsuz Değerlendirilme Korkusu Ölçeği, Perseveratif Düşünce Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri kullanılmıştır. Korelasyon analizi sosyal anksiyete, bilişsel abartma tarzı, bilinçli farkındalık ve tekrarlayıcı olumsuz düşünceler arasında anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Bulgular, yüksek bilinçli farkındalık düzeyine sahip bireylerin bilişsel abartma eğiliminde olsalar bile daha düşük seviyede sosyal kaçınma davranışı sergilediklerini göstermektedir. Bu sonuçlar ışığında bilinçli farkındalık temelli programların sosyal anksiyetenin önlenmesinde ve tedavisinde önemli bir yeri olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
The studies present in the literature usually emphasize the significance in the cognitive vulnerability, while ignoring the anxiety. Looming Cognitive Style, on the other hand, is presented as a cognitive style, specific for particularly anxiety. Furthermore, researches conducted recently demonstrate the protective role of the mindfulness in various psychological disorders. Also, it is known that the repetitive negative thinking poses a risk factor against psychological disorders by increasing the vulnerability. For this purpouse that the moderative roles of the mindfulness and the repetitive negative thinking in the relationship between the social anxiety and the looming cognitive style of the adults are investigated in this research. The sample of the research is consisted of 259 participants in total, 189 women and 70 men aged between 18-40. Demographic Information Form, Looming Cognitive Style Scale, Liebowitz Social Anxiety Scale, Perseverative Thinking Questionnaire, Mindfulness Scale, Brief Fear of Negative Evaluation Scale, and Brief Symptom Inventory are exploited as the data collecting tools. The correlation analysis demonstrates a significant relationship between the social anxiety, looming cognitive style, mindfulness, and repetitive negative thinking. The findings indicate that individuals with higher mindfulness level are performing lower social avoidance behavior, even though they have tendency to cognitive looming. In the wake of these results, mindfulness-based stress reduction programs have tremendous impact on prevention and treatment of the social anxiety.