İdari yargılama usulüne hakim olan ilkeler
The princibles of the administrative court procedure
Yazar: KAMİLE TÜRKOĞLU ÜSTÜN
Danışman: PROF. DR. BAHTİYAR AKYILMAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Delil = Evidence ; Yargılama = Judgement ; İdari yargı = Administrative justice ; İlke = Principle ; İspat = Proof

Özet:
Yargılama ilkeleri, ilgili oldukları yargılama usul kurallarını sistematize ederek yargılamaya bütüncül bir açıdan bakmayı sağlayan, kuralların yorumlanmasında ve kanun boşluklarının doldurulmasında yararlanılan üst normlardır. Yargılama ilkelerinin bir kısmı Anayasadan ve uluslararası belgelerden kaynaklanan ve her yargılama usulünde geçerli olması gereken ilkeler iken; diğer bir kısmı yargılamaya kendine özgü niteliğini vererek yargılamanın amacının gerçekleşmesini sağlarlar. İdari yargılama usulüne kendine özgü niteliğini veren üç ilke hâkimdir: Bunlar re'sen araştırma, tasarruf ve yazılılık ilkeleridir. 
İdari yargılama usulü hem objektif hukuka uygunluk denetimi yapan hem de kişisel hak ve menfaatleri koruyan ikili bir amaca sahiptir. Yargılama kuralları birbiriyle yarışan bu iki amacı gerçekleştirmeye elverişli bir şekilde kurgulanmalıdır. Re'sen araştırma ilkesi idari yargılama usulünün en önemli ilkesidir. Bu ilke vakıa ve delillerin toplanmasını işini idari yargı yerlerine vermiştir. Ancak tarafların da vakıa ve delillerin toplanmasında idari yargı yerleriyle iş birliği yükü vardır.  Re'sen araştırma ilkesi idari yargıda ispat ve deliller, gizliliğin korunması gerekçesiyle mahkemeye verilmeyen belgeler ve hukuki dinlenilme hakkı açısından da belirleyici bir role sahiptir. 
Yargılamanın yürütülmesine hâkim olan tasarruf ilkesi ise idari yargılama usulünde dava açıp açmamak, dava konusunun belirlenmesi, yargılamanın yürütülmesi, yargılamanın sona ermesi ve kanun yollarına başvurup başvurmamak ve başvuru konusunu belirlemek hususlarında tarafların serbestliğini ifade etmektedir. Taleple bağlılık, ıslah, feragat, kabul, sulh gibi usul kurumlarının idari yargılama usulünün amacına uygunluğu tasarruf ilkesi açısından tartışılmalıdır. Son olarak idari yargılama usulünde geçerli olan yazılılık ilkesinin yargılamanın amacının gerçekleşmesine ne ölçüde hizmet ettiği tartışılmış, duruşmaların istisna olması ve tanık delilinin kabul edilmemesi adil yargılanma hakkı ve AİHM içtihatları ışığında değerlendirilmiştir.

Abstract:
In this study the aim is to systematize the norms of the administrative courts procedure under some princibles and to show the connection between the principles and the objectives of the procedure. Principles of the procedure are upper norms which are used in interpreting the provisions and filling the gaps in law. They also enable us to understand the main aspects of the proceedings by systematizing the procedural norms. While some principles of the judicial procedure arise from constitutional and international documents and must apply to all proceedings, others vary according to the type of the procedure. There are three main principles of administrative procedure, namely, the principle of ex officio examination, the principle of party-disposition and written trial principle. As protection of the objective law and the protection of personal rights and interests are two purposes of the administrative court procedure, judicial norms must be designed in a way to comply with these purposes. The principle of ex officio examination is the most important principle. According to this principle, administrative courts gather the facts and evidences ex officio while, at the same time, the parties are also obliged to co-operate with administrative courts. Secondly, the principle of party disposition governs the execution of the trial. It means that the parties are free to take an action or not, to determine the matter of the case, to carry out the proceeding or to apply for legal remedies. Finally, the third principle is the written trial principle that brings about the exemption of the oral hearings and the rejection of the witness testimony. This principle was examined considering the right to a fair trial and the ECHR case-law. In this thesis the norms under these princibles are examined whether they are in accordance with the aim of the administrative courts procedure.