Çocukluk döneminde akut lenfoblastik lösemi tanısıyla izlenen hastalarda santral sinir sistemi tutulumunun değerlendirilmesi
Evaluation of central system involvement in patients with acute lymphoblastic leukemia in childhood
Yazar: HASAN ALİ TELEFON
Danışman: DOÇ. DR. GÜLAY SEZGİN
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Lösemi = Leukemia ; Merkez sinir sistemi = Central nervous system ; Merkez sinir sistemi hastalıkları = Central nervous system diseases ; Prekürsör hücreli lenfoblastik lösemi-lenfoma = Precursor cell lymphoblastic leukemia-lymphoma ; Prognoz = Prognosis

Özet:
Amaç: Çocukluk çağı akut lösemileri içinde en sık akut lenfoblastik lösemiler görülmektedir. ALL'de, son yıllardaki tedavi protokolleri ve komplikasyonları tanıma ve tedavi etmedeki başarılar sayesinde %80 ve üzerinde sağkalım elde edilmektedir. SSS relapslarının, sistemik relapsın erken habercisi olması ve nörolojik sekele neden olması sebebiyle morbidite ve mortalitenin en önemli etkenidir. Bu çalışmada, ALL tanısıyla takip edilen olgularda SSS tutulumunu, semptomlarını, prognostik risk gruplarına göre sıklığını değerlendirmeyi amaçladık.

	Gereç ve Yöntem: 2004-2017 yılları arasında arasında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Onkoloji Kliniğinde ALL tanısı ile takipli 130 olgunun dosyaları geriye dönük olarak incelendi. SSS tutulumu olan 27 hastanın BOS örneklerinde sitolojik, biyokimyasal, direk mikroskobik inceleme ve kraniospinal MR/BT sonuçları değerlendirildi. 

	Bulgular: 130 ALL hastasının 82'si erkek, 48'i kadındı. Median yaş 66,2 ay idi. Bu hastaların 87'si prekürsör B hücreli, 36'sı T hücreli, 5'i mix-lineage lösemi, 2'si matür B hücreli ALL'ydi. Tanı anında SSS lösemisi sıklığı %8,5, en sık semptom %54 oranla baş ağrısı ve kusmaydı. Bu hastaların en sık T hücre fenotipinde olduğu ve tutulumu olan %54,5 olgunun tanı anında lökosit sayısının 100.000/mm3 ve üzerinde olduğu görüldü. Tanı anında lökosit sayısının, LDH düzeyinin ve mediastinal kitle varlığının tanı sırasında SSS tutulumunu anlamlı derecede etkilediği görüldü. 
	Tedavi sırasında %30 oranında relaps görülüdü. En sık relaps yeri %20,7 oranla SSS idi. Bu relapsların %16,1'inin izole SSS relapsı olduğu ve SSS relapsının %33,3'ünün T hücre fenotipinde olduğu görüldü. İmmün fenotipik sınıflamayla SSS relapsı arasında anlamlı ilişki vardı. SSS relapsı olan hastalarda en sık semptom nöbetti ve yapılan kranial MRG'lerinde %55 sıklıkla pozitif bulgu mevcuttu. 
	Tedavi uyumu kötü olan 35 hasta çıkartıldığında 5 yıllık sağkalım % 74,8±4,7 olarak tespit edildi. Tüm hasta popülasyonu değerlendirldiğinde 5 yıllık sağkalım %63,6±4,6 olarak tespit edildi.

	Sonuç: Kliniğimizde takipli ALL hastalarında en sık relaps yerinin SSS olduğu görülmektedir. T hücre fenotipli hastaların SSS tutulumu riski açısında yakın takip edilmesi gerekmektedir. Risk sınıflandırmasında translokasyonların ve genetik analizlerin rutin değerlendirmede kullanılması önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler: Akut lenfoblastik lösemi, Santral sinir sistemi tutulumu, Semptom, Prognoz

Abstract:
Objective: Acute lymphoblastic leukemia is the most common type of acute leukemia in childhood. In diagnosed ALL, 80% and above survival is achieved thanks to recent treatment protocols and success in treating complications. CNS involvement is the most important factor in morbidity and mortality due to the fact that relapses are early precursors of systemic relapse and cause neurological sequelae. In this study, we aimed to evaluate the frequency of CNS involvement, symptoms and prognostic risk groups in the patients who have ALL diagnosis.

	Material and methods: Between 2004 and 2017, the files of 130 patients with ALL diagnosis and follow-up were retrospectively examined at Çukurova University Faculty of Medicine Pediatric Oncology Clinic. Cytological, biochemical, direct microscopic examination evaluated in CSF samples and craniospinal MRI/CT results were evaluated of 27 patients with CNS involvement. 

	Results: 82 of all 130 patients were male and 48 were female. The median age was 66,2 months. 87 of these patients had precursor B -cell, 36 had T-cell, 5 had mix-lineage leukemia, and 2 had matured B-cell ALL. The incidence of CNS leukemia at the time of diagnosis was 8.5%, and the most common symptom was headache and vomiting (54%). These patients were most frequently in the T cell phenotype and 54,5% of the cases with involvement were found to have leukocyte count of 100,000/mm3 and above at the time of diagnosis. Leukocyte count, LDH level and presence of mediastinal mass at the time of diagnosis had a significant effect on CNS involvement at diagnosis.
	Relapse rate was 30% during treatment. The most common relapses were SSS with a rate of 20.7%. 16.1% of these relapses were isolated CNS relapse and 33.3% of SSS relapses were in the T cell phenotype. There was a significant relationship between immune phenotypic classification and CNS relapse. In patients with CNS relapse, the most common symptom was seizures, and cranial MRI showed 55% frequent positive findings.
	5-year survival was 74.8±4.7% when 35 patients with poor treatment compliance were removed. When the entire patient population was evaluated, 5-year survival was 63.6±4.6%.

	Conclusion: In our clinic, the most common relapse in all patients at follow-up is CNS. Patients with T cell phenotype should be closely monitored for the risk of CNS involvement. It is important to use translocations and genetic analyses for routine evaluation in risk classification.

Key words: Acute lymphoblastic leukemia, Central nervous system involvement, Symptom, Prognosis