Kur'ân âyetleri ışığında hayır ve şer
Goodness and evil in the light of verses of the Quran
Yazar: ERHAN YAKUT
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EMİN YURT
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Hayır = Reward ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam ; İyilik = Goodness ; Şer = Badness

Özet:
Kur'ân'da ele alınan birçok kavram gibi hayır ve şer kavramları da âyetler içinde bir bağlam çerçevesinde ele alınmıştır. Hayır kavramı, pozitif bir algı sistemiyle daha çok Allah'ın emrettiği veya Kur'ân ve Sünnetin iyi görüp teşvik ettiği her türlü davranış ve sözler için kullanılmaktadır. Diğer taraftan şer kavramı ise, aksi bir anlamla, Allah'ın nehyettiği, Sünnet ve İslam müktesebatı gereğince negatif bir algıya sahip, Allah ve Resulünün hoşlanmadığı davranışlar bütünüdür.
Kur'ân'daki kullanım alanlarına göre kavramlar, toplumun o anki ihtiyaçlarına binaen değişik alanlarda değişik anlamlarda kullanılabilirken kök anlamı veya terimsel yaklaşımı noktasında asıl anlamından çok fazla uzaklaşmaz. Bu anlamda örneğin şer kavramı bazı yerlerde bir toplumun başına gelmiş azap veya afet olarak ele alınırken bazı yerlerde de gereği gibi harcanmayan, Allah'a karşı isyan ve mâsiyette kullanılan mal için kullanılmaktadır. Aynı şekilde hayır kelimesi de şer kavramının zıddı olarak Kur'ân'da bazen nimet bazen Allah'ın insanlara gönderdiği vahiy bazen de insanlara ve topluma karşı yerine getirilmesi gereken bir ödev yerine kullanılmaktadır.
Hayır kavramına yüklenen anlam, bazı davranışların ifade edilmesinde tam olarak karşılamayabilmektedir. Bu yaklaşım şer kavramı için de geçerlidir. Bu tür durumlarda Kur'ân, bu kelimelerin yerine bu kavramlara yakın bir anlam verecek başka kavramları kullanmaktadır. Nitekim Kur'ân'ın bir üslubu olarak birbirlerinin yerine kullanılan bu tür kelimeler son tahlilde aynı anlamı verseler bile aralarındaki nüans farkından dolayı farklı yerlerde farklı kelimeler şeklinde istimal edilmektedir.
Hayır ve şer kavramlarının Kur'ân âyetleri içindeki anlam genişliği, bu noktada daha yaygın bir çerçevede kullanılmaktadır. Örneğin hayır kelimesine yakın bir anlam veren veya sonucu itibariyle aynı anlamda örtüşen kelimeler olarak infak, salih amel, nimet, hasen ve ma'rûf gibi kelimelerle karşılanırken; şer kavramı da helak, zulüm, isyan, fisk, fitne gibi kelimeler çerçevesinde kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kur'ân, Hayır, Şer, İyilik

Abstract:
Like many concepts discussed in the Quran, the concepts of "reward" and "evil" are handled in a context within the verses. The concept of the reward is used with a positive perception system for all kinds of actions and words ordered by Allah and encouraged by the Quran and Sunnah. On the other hand, the concept of evil which has a negative perception within the Islamic acquisition, in a contrary sense, is a combination of behaviors that Allah forbids and are disliked by Allah and His Messenger.
According to the usage areas in the Quran, a concept can be used in different meanings in different fields depending of the current needs of the society without stray away from its original meaning in terms of its root meaning or its terminology. In this sense, for example, in some places the concept of evil is used as torment and disaster happened to the society, however, in other places it has meaning of property which is wasted or used in bad actions and rebellion against Allah. Likewise, in the Quran, the word "reward" is used as contrary to the concept of evil. Sometimes, it is used as "blessing", and sometimes the revelation sent by Allah to people, or used instead of a duty to be fulfilled against people and society.
The meaning attributed to the concept of "reward" may be insufficient in terms of Arabic language system to fully meet some of the encouraged behaviors. This approach is also valid for the concept of "evil." In such cases, the Quran uses another terms instead of these words that give a similar meaning to these concepts. As a matter of fact, such words which are used interchangeably as a style of Quran are used as different words in different places, even if they give the same meaning in the final analysis.
The breadth of meaning of the concepts of "reward" and "evil" in the verses of the Quran is used in a more common framework at this point. For example, while the words like aid (infak), good action(salih amel), blessing (nimet), beauty (hasen) and favor are used as words that give a close meaning to the  word  "reward" or overlap in the same meaning, the concept of the "evil" is used within  the framework of words such as destruction (helak), persecution, rebellion, strife and sin. 

Keywords: Quran, Reward, Evil, Favor