Teknostresin yaşam doyumu üzerindeki etkisinde psikolojik dayanıklılığın rolü
The role of psychological resilience in the effect of technostress on life satisfaction
Yazar: BERKİN HANAYLI
Danışman: PROF. DR. GÜLER TOZKOPARAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışma, teknostresin yaşam doyumu üzerindeki etkisinde psikolojik dayanıklılığın oynadığı rolü incelemektedir. Bu amaçla çalışma kapsamında, İzmir ve Aydın'da görev yapan 325 çağrı merkezi çalışanı üzerinde bir araştırma gerçekleştirilmiştir. İlişkisel tarama modeline dayalı olarak yürütülen araştırma, survey yöntemi ve anket tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların teknostres düzeylerini ölçmek amacıyla, Tarafdar (2007) tarafından geliştirilen, Türen ve arkadaşları (2015) tarafından Türkçeye uyarlanarak sadeleştirilen, "tekno-iş yükü", "tekno-belirsizlik" ve "tekno-karmaşıklık" boyutlarını içeren 14 maddelik 'Teknostres Ölçeği' kullanılmıştır. Katılımcıların yaşam doyumlarını değerlendirmek için Diener ve arkadaşları (1985) tarafından geliştirilen, Dağlı ve Baysal (2016) tarafından Türkçeye uyarlanan 5 maddelik 'Yaşam Doyumu Ölçeği' tercih edilmiştir. Katılımcıların psikolojik dayanıklılık seviyeleri ise Smith ve diğer araştırmacılar (2008) tarafından geliştirilen ve tek boyuttan oluşan 6 maddelik 'Kısa Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği' ile ölçülmüştür. Araştırma sonucunda, teknostresin yaşam doyumu üzerinde negatif bir etkiye sahip olduğu ve psikolojik dayanıklılığın bu etkide kısmi aracılık rolü oynadığı belirlenmiştir. Araştırma kapsamında ayrıca, cinsiyet, yaş, medeni durum, çalışma biçimi, eğitim düzeyi, aylık gelir, haftalık çalışma günü ve saatleri, teknolojik cihaz kullanımı sırasında yaşanan duygular, iş yükü ve koşulları, teknolojik cihazlar hakkında alınan eğitim, kurumdaki çalışma süresi ve toplam iş deneyimi gibi demografik değişkenlerin teknostres, yaşam doyumu ve psikolojik dayanıklılık üzerindeki etkileri de incelenmiştir. Analiz sonuçları, bu değişkenler arasında istatistiksel olarak kısmen anlamlı farklılıklar olduğunu ortaya koymuştur.

Abstract:
This study examines the role of psychological resilience in the impact of technostress on life satisfaction. For this purpose, a study was conducted on 325 call center employees working in Izmir and Aydın. The research, which is based on the relational survey, was conducted using the survey method and questionnaire technique. In order to measure the technostress levels of the participants, the 14-item 'Technostress Scale' developed by Tarafdar (2007), adapted and simplified into Turkish by Türen et al. (2015), including the dimensions of "techno-workload", "techno-uncertainty" and "techno-complexity" was used. In order to evaluate the life satisfaction of the participants, the 5-item 'Life Satisfaction Scale' developed by Diener et al. (1985) and adapted into Turkish by Dağlı and Baysal (2016) was preferred. The psychological resilience levels of the participants were measured with the 6-item 'Brief Psychological Resilience Scale' developed by Smith and colleagues (2008) and consisting of a single dimension. As a result of the study, it was determined that technostress had a negative effect on life satisfaction and psychological resilience played a partial mediating role in this effect. Within the scope of the study, the effects of demographic variables such as gender, age, marital status, working style, educational level, monthly income, weekly working days and hours, emotions experienced during the use of technological devices, workload and conditions, training received on technological devices, working time in the organization and total work experience on technostress, life satisfaction and psychological resilience were also examined. The results of the analysis revealed that there were partially statistically significant differences between these variables.