Mutasyon ile elde edilen ınterdonato limon genotiplerinde meyve özelliklerinin belirlenmesi
Determination of fruit characteristics in interdonato lemon genotypes obtained through mutation
Yazar: ONUR UYSAL
Danışman: PROF. DR. AYDIN UZUN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsüne ait mutant Interdonato limon parselinde 2020 ve 2021 yıllarında yürütülmüştür. Bu parselde, 2014 yılında turunç (Citrus aurantium L.) anacı üzerine aşılı toplam 117 mutant bitkiden oluşmaktadır. Çalışmada, Kobalt 60 kaynağından 60 gray dozunda mutasyon uygulanmış Interdonato limon çeşidine ait M1V3 bitkilerinde meyve ve bitkisel özellikleri incelenmiştir. Mutant Interdonato limon tiplerinin meyve iriliği, meyve ağırlığı, meyve eni ve meyve boyu bakımından geniş bir aralık gösterdiği tespit edilmiştir. Mutant bireylerde meyve ağırlıkları 2020 yılı için 125,8 g ile 197,2 g arasında; 2021 yılında ise 129,4 g ile 200,7 g arasında; meyve eni bakımından değerlendirildiğinde 2020 yılı analizlerinde 53,2 mm ile 65,3 mm arasında; 2021 yılında 53,9 mm ile 68,4 mm arasında; meyve boyu verilerine bakıldığında 2020 yılında 77,5 mm ile 96,3 mm; 2021 yılında 78,6 mm ile 98,2 mm arasında; meyve dilim sayıları 2020 yılında 7,9 adet ile 9,4 adet arasında; 2021 yılında 7,9 adet ile 9,3 adet arasında; kabuk kalınlığı 2020 yılında 2,89 mm ile 4,87 mm arasında; 2021 yılında 2,71 mm ile 5,26 mm arasında; tohum sayıları 2020 yılında 1,7 adet ile 13,3 adet; 2021 yılında 2,1 adet ile 13,2 adet arasında; usare miktarı 2020 yılında %23,77 ile %46,85 arasında; 2021 yılında %27,19 ile %41,24 arasında; suda çözünebilir kuru madde (SÇKM) miktarı 2020 yılında %8,1 ile %9,6 arasında; 2021 yılında %7,9 ile %9,6 arasında; titre edilebilir asit (TEA) miktarına bakıldığında 2020 yılında %5,41 ile %8,24; 2021 yılında %5,10 ile %8,01 arasında; SÇKM/TEA oranı 2020 yılına 1,06 ile 1,63 arasında; 2021 yılında 1,01 ile 1,82 arasında; ağaç başı verim miktarları incelendiğinde 2020 yılında 7,45 kg ile 23,28 kg arasında; 2021 yılında ise 7,38 kg ile 21,03 kg arasında; kümülatif verim (2020 ve 2021 yılı) miktarları yönünden 15,70 kg ile 42,52 kg arasında;gövde birim kesit alanına düşen verim miktarları 2020 yılında 0,07 kg/cm2  ile 0,24 kg/cm2 arasında; 2021 yılında 0,07 kg/cm2  ile 0,20 kg/cm2 arasında; taç birim hacmine düşen verim miktarları yönünden 2020 yılında 1,03 kg/m3 ile 2,23 kg/m3 arasında; 2021 yılında 1,05 kg/m3 ile 2,32 kg/m3 arasında değerler almışlardır. Tartılı Derecelendirme Yöntemine göre değerlendirme yapıldığında, genotiplerin puanlaması 187 ile 271 arasında belirlenmiştir. En düşük puanı 5-10 genotipi (187 puan), en yüksek puanı ise 4-17 genotipi (271 puan) almıştır. Ayrıca puanlamaya göre sırasıyla 4-14, 4-18, 4-2, 4-7, 5-4, 4-5, 7-5, 4-6 ve 3-9 genotipleri ön plana çıkmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Limon, Interdonato, Mutasyon

Abstract:
This study was carried out in the mutant Interdonato lemon plot of Alata Horticultural Research Institute in 2020 and 2021. The lemons in this plot consist of a total of 117 mutant plants grafted on the citrus (Citrus aurantium L.) rootstock in 2014. Fruit characteristics were examined in M1V3 plants of Interdonato lemon cultivar with 60 gray mutation from Cobalt 60 source, and individuals with early or late maturation were determined. It has been determined that mutant Interdonato lemon types show a wide range in terms of fruit size, fruit weight, fruit width and fruit length. Fruit weights in mutant individuals were between 125.8 g and 197.2 g for 2020, between 129.4 g and 200.7 g for 2021; in terms of fruit width, it was between 53.2 mm and 65.3 mm for 2020, 53.9 mm and 68.4 mm for 2021; considering the fruit length data, it is 77.5 mm to 96.3 mm for 2020, between 78.6 mm and 98.2 mm for 2021; the number of fruit slices is between 7.9 and 9.4 for 2020, between 7.9 and 9.3 for 2021; rind thickness is between 2.89 mm and 4.87 mm in 2020, between 2.71 mm and 5.26 mm for 2021; seed numbers between 1.7 and 13.3 for 2020, between 2.1 and 13.2 for 2021; the amount of juice is between 23.77% and 46.85% for 2020, between 27.19% and 41.24% for 2021; the amount of total soluble solid  (TSS) was between 8.1% and 9.6% for 2020, between 7.9% and 9.6% for 2021; considering the amount of titratable acid (TA), it was 5.41% to 8.24% for 2020, between 5.10% and 8.01% for 2021; TSS/TA ratio was between 1.06 and 1.63 for 2020, between 1.01 and 1.82 for 2021; when the yield per tree is examined, it was between 7.45 kg and 23.28 kg for 2020, between 7.38 kg and 21.03 kg for 2021; between 15.70 kg and 42.52 kg in terms of cumulative yield (year 2020 and 2021); yield amounts per trunk cross-sectional unit area were between 0.07 kg/cm2 and 0.24 kg/cm2 in 2020, between 0.07 kg/cm2 and 0.20 kg/cm2 for 2021; in terms of yield amounts per canopy volume, between 1.03 kg/m3 and 2.23 kg/m3 in 2020, between 1.05 kg/m3 and 2.32 kg/m3 for 2021. When the evaluation was made according to the Weighed Rating Method, the scoring was determined between 187 and 271. The lowest score was 5-10 genotype (187 points), the highest 4-17 genotype (271 points). In addition, according to the scoring, 4-14, 4-18, 4-2, 4-7, 5-4, 4-5, 7-5, 4-6 and 3-9 genotypes came to the fore, respectively.
Keywords: Lemon, Interdonato, Mutation