Iğdır kayısısındaki ağır metal element düzeylerinin ICP-MS ile tespitine mikrodalga fırında çözündürmenin etkisi
Effect of microwave digestion on the determination of heavy metal element levels in apricot of Iğdir with ICP-MS
Yazar: HALİM YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERVET AŞKIN
Iğdır Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyomühendislik ve Bilimleri Ana Bilim Dalı / Biyomühendislik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyomühendislik = Bioengineering

Özet:
Türkiye; taze meyve, tohum ve çekirdek verimi ile dünyanın sayılı kayısı üreticilerinden biridir. Kayısı hem meyve hem de kuru yemiş halinde tüketilen besinlerdendir.  Besinlerde bulunan toksik maddeler içerisinde insan sağlığına en fazla zarar veren grup ağır metal elementlerdir. Toksik element besin zinciri ile insan organizmasına taşınmaktadır. Besin olarak tüketilen kayısılarda kurşun (Pb), bakır (Cu), çinko (Zn), arsenik (As), selenyum (Se), kadmiyum (Cd) ve cıva (Hg) insan metabolizmasında belirli derişimin üstünde olduğunda ciddi hastalıklara yol açmaktadır. Bunlar karaciğer, akciğer, böbrek, mesane ve kardiyovasküler kanserlerine sebep olduğu için ağır metal tayini önem kazanmıştır.
Bu tayinlerde örneklerdeki toksik elementlerin çözeltiye alınıp ICP-MS ile kantitatif belirlenmesi kolay, hızlı, hassas ve güvenilir olması nedeniyle oldukça tercih edilen yöntemdir. Bu yöntemde ölçümü yapılan örnekteki çözündürme proses süreci önemlidir. Yöntemlerden birisi olan Mikrodalga fırında derişik asitte çözünmede uygulanan sıcaklık, süre ve güç parametre değişimleri kayısıdaki çekirdek, kabuk ve özdeki toksik elementlerde araştırılmamıştır. Bu çalışma da: farklı üç parametrenin çözündürmeye olan etkisi, sadece kayısı çekirdeği, kabuğu ve özü değil aynı zamanda toksik element türüne etkisi de araştırıldı.     Bu çalışmamızda Iğdır il ve ilçelerinde yetiştirilen kayısı çekirdeği, kabuk ve yemişindeki kurşun (Pb), bakır (Cu), çinko (Zn), arsenik (As), selenyum (Se), kadmiyum (Cd) ve cıva (Hg), toksik elementlerinin tespitinde çözündürmede mikrodalga fırınında derişik asit çözündürme tekniğini uygulayarak hassas kantitatif analizlerle detaylı araştırma yapıldı. Bu; kurşun, bakır, çinko, arsenik, selenyum, kadmiyum ve cıva, elementlerinin en yüksek konsantrasyon değerleri sırası ile 3,90 mg kg-1, 3,40 mg kg-1, 6,65 mg kg-1,36,67 µg kg-1, 8,66 µg kg-1, 25,49 µg kg-1ve 14,21 µg kg-1 belirlendi. Bu toksik elementlerinin en küçük konsantrasyon değerleri ise sırası ile 0,081 mg kg-1, 0,065 mg kg-1, 0,002 mg.kg-1, 0,115 µg kg-1, 0,00 µg kg-1, 0,148 µg kg-1 ve 0,020 µg kg-1 belirlendi. Sonuç olarak kayısı örneği ve toksik elementlerin ICP- MS ile belirlenmesi üzerine Mikrodalga fırınında asit ile çözündürmelerinde sıcaklık, süre ve güç parametrelerinin değişime etkisi tespit edildi.

Abstract:
Turkey is one of the few apricot producers in the world, fresh fruit, seed and regenerated seed. Apricot is one of the foods eaten both as a fruit and as kernel. The group causes the most damage to human health is heavy metal elements, among the toxic substances contained in the foods. The toxic element is transferred to the human organism by the food chain. It  causes serious diseases after they were digested the toxic elements in nutrient of apricots as they exceed the standard concentration in human metabolism which they were lead (Pb), copper (Cu), zinc (Zn) arsenic (As), selenium (Se), mercury (Hg) and cadmium (Cd). Heavy metal detection in the food has increased importance because they cause liver, lung, kidney, bladder and cardiovascular cancers. 
Which are highly preferred method because it is easy, fast, delicate and confident they determined in the solution quantitatively by ICP-MS after toxic elements in the samples are extracted. The dissolution process is important in the sample which measured with ICP-MS in this method. The literature which is dissolution in the methods, the temperature, time and power parameter changes applied in the microwave oven were not investigated toxic elements in the kernel, shell, and pulp of apricots. In this study were investigated the effect of three different parameters the microwave oven on the solubilization in acid, not only the apricot kernel, shell and pulp, but also the effect on the toxic element type. 
 	In addition, in our detailing research were carried out to sensitive analyses determined lead, copper, zinc, arsenic, selenium, cadmium, and mercury the toxic elements with ICP-MS after the concentrated acid dissolved technique in the microwave oven, in the kernel, shell, and pulp of  apricot in the districts and province of Iğdır. The sample were maximum detected concentration values of lead, copper, zinc, arsenic, selenium, cadmium and mercury elements are 3.90 mg kg-1, 3.42 mg kg-1, 6.65 mg kg-1, 23.91 µg kg-1, 11.53 µg kg-1, 25.49 µg kg-1, and 14.21 µg kg-1 respectively. The toxic element were minimum detected concentration values, 0.018 mg kg-1, 0.018 mg kg-1, 0.002 mg kg-1, 0.131 µg kg-1, 0.00 µg kg-1, 0.148 µg kg-1, and 0.045µg kg-1 respectively. As a result, they were determined on the dissolution with acid in the microwave oven the effect of temperature, time and power parameters to detection in the apricot sample of toxic elements by ICP-MS.