Türkiye ekonomisinde cari işlemler dengesi ve büyümenin karşılıklı etkileşimi (Zaman serisi analizi)
The interaction of current account balance and growth in the Turkish economy (Time series analysis)
Yazar: ALİ YUŞA TOPRAKÇI
Danışman: PROF. DR. TUBA DİREKCİ
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Cari işlemler dengesi = Current account balance ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Zaman serileri = Time series ; Zaman serileri analizi = Time series analysis

Özet:
Türkiye ve Türkiye gibi birçok gelişmekte olan ülkelerde, son yıllarda, iktisat literatüründe cari denge ve ekonomik büyüme konuları arasındaki ilişki birçok araştırmacı tarafından çalışma konusu olmuştur. Bu konunun bu kadar önemsenmesinin en büyük sebebi, Türkiye ve Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin ekonomik büyümeye önem vererek ihracat oranlarını artırmak istemesi fakat ihracat yapılırken hammadde temini ve üretim yapılması için gereken ürünlerin ithalat yoluyla sağlanmasının cari dengede olumsuz etki yapıp yapmadığının araştırılmasıdır. Yapılan analiz ve araştırmaların bir bölümünde, cari denge ve büyüme değişkenlerinin birbirleriyle etkileşimleri ve etkileşimlerin hangi yönde oldukları cevaplanmaya çalışılmıştır. Benzer şekilde, cari açıklar için yapılan diğer çalışmalarda, cari açığın sürdürülebilirliği konusu araştırmacılar tarafından yoğun şekilde analiz yapılsa da bu konuda kesin bir sonuca ulaşılamamıştır. Bazı yüksek cari açık veren ülkelerde "sürdürülebilir cari açık" bulunurken, bazı düşük cari açık veren ülkelerde "sürdürülemez cari açık" sonuçları ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada ise, Türkiye için cari açık ve milli gelir arasındaki ilişkiyi açıklamak amacıyla zaman serisi analizi kullanılarak 1998Q1-2021Q2 dönemleri için VAR analizi ve Gramer nedensellik testi uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, cari işlemler açığından milli gelire doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunmaktadır. Sonuç olarak bizim analiz sonuçlarımıza göre, Türkiye ekonomisi cari açık vererek büyümeyi sağlayabilmektedir.

Abstract:
In Turkey and many developing countries such as Turkey, in recent years, the relationship between current balance and economic growth in the economic literature has been the subject of study by many researchers. The main reason why this issue is so important is that Turkey and developing countries such as Turkey want to increase their export rates by paying attention to economic growth, but it is investigated whether the supply of raw materials and the products needed for production while exporting through imports has a negative effect on the current balance. In some of the analyses and researches, it was tried to answer the interactions of current balance and growth variables with each other and in which direction the interactions were. Similarly, other studies for current account deficits have analyzed the sustainability of the current account deficit extensively by researchers, but no definitive conclusions have been reached. Some countries with high current account deficits have a "sustainable current account deficit", while some countries with low current account deficits have "unsustainable current account deficit" results. In this study, VAR analysis and Granger causality test were applied for the periods 1998Q1-2021Q2 using time series analysis to explain the relationship between current account deficit and national income for Turkey. According to the results obtained, there is a one-way causality relationship from the current account deficit to the national income. As a result, according to our analysis results, Turkey's economy can achieve growth by running a current account deficit.