Ebeveynlik stresi ile evlilik doyumu arasındaki ilişkide evlilik çatışması ve bilişsel duygu düzenlemenin rolünün incelenmesi: Bir düzenlenmiş aracılık analizi
Examining the role of marital conflict and cognitive emotion regulation in the relationship between parenting stress and marital satisfaction: A moderated mediation analysis
Yazar: YUSUF ZİYA KOÇ
Danışman: PROF. DR. HALİL EKŞİ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-baba = Parents ; Bilişsel duygu düzenleme = Cognitive emotion regulation ; Bilişsel stratejiler = Cognitive Strategies ; Evlilik = Marriage ; Evlilik doyumu = Marital satisfaction ; Stres = Stress

Özet:
Ebeveynliğin ve ebeveynlikten kaynaklanan stresin evlilik doyumunu olumsuz etkilediği bilinmektedir. Bu çalışmada bilinen bu yaygın ilişkide evlilik çatışmalarının aracı rolü incelenecektir. Bunun yanında, bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin bu ilişkideki düzenleyici rolü araştırılacaktır. On sekiz yaşından küçük en az bir çocuğu olan 612 evli bireyden oluşan bir örneklem kullanılarak, çalışma değişkenlerinin her birini değerlendiren ebeveynlik stresi için ''Anne-Baba Stres Ölçeği'', evlilik çatışması için ''Evlilik Yaşam Anketi'' evlilik doyumu için ''Evlilik Yaşam Ölçeği'' ve duygu düzenleme için '''Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği'' yoluyla veri toplanmıştır. Ebeveynlik stresi ve evlilik çatışması evlilik doyumu ile negatif ilişkili bulunurken, uyumsal duygu düzenleme stratejileri evlilik doyumu ile pozitif ilişkili, uyumsuz duygu düzenleme stratejileri negatif ilişkili bulunmuştur. Ayrıca, bilişsel duygu düzenleme stratejilerinden bazıları bu aracılık ilişkisini önemli ölçüde düzenlemiştir. 
Beklentilerle uygun doğrultuda uyumsuz stratejileri yüksek oranda kullandığını bildiren bireyler, ebeveynlik stresinin evlilik çatışması aracılığıyla evlilik doyumu üzerindeki etkilerini daha çok yaşamıştır. Ancak beklentinin aksine uyumsal stratejileri daha yüksek oranda kullandığını bildiren ebeveynler de ebeveynlik stresinin evlilik çatışması aracılığıyla evlilik doyumu üzerindeki etkilerini daha çok yaşamıştır. Bulgular, duygu düzenleme stratejilerinin kategorik olarak iyi/kötü, sağlıklı/sağlıksız, pozitif/negatif ve uyumsal/uyumsuz gibi iki grupta statik şekilde el alan yaklaşıma eleştirel bakan bakış açısını destekler niteliktedir. Genel olarak evlilik ilişkileri bağlamında daha özelde ise stres, çatışma ve doyum bağlamında duygu düzenleme stratejileri umulan yaygın beklentilerle örtüşmeyen etkiler gösterebilir. Bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin bu açıdan evlilik bağlamında daha detaylı incelenmesi önemini korumaktadır.

Anahtar Kelimeler: Ebeveynlik stresi, evlilik çatışması, evlilik doyumu, bilişsel duygu düzenleme.

Abstract:
This research examines the mediating role of marital conflicts in the relationship between parenting stress and marital satisfaction, an area yet to be thoroughly investigated. The study also explores the moderating role of cognitive emotion regulation strategies in this dynamic. The sample comprised 612 married individuals with at least one child under the age of eighteen. Data were collected using various scales including the Parenting Stress Scale, Marital Life Questionnaire, Marital Life Scale, and Cognitive Emotion Regulation Scale. Findings indicated a negative relationship between parenting stress and marital conflict with marital satisfaction, and varying relationships between different cognitive emotion regulation strategies and marital satisfaction. In particular, both maladaptive and adaptive strategies significantly moderated the mediation relationship. Notably, high use of maladaptive strategies intensified the negative impact of parenting stress on marital satisfaction through marital conflict. Interestingly, high use of adaptive strategies had a similar effect, contrary to expectations. These results question the categorical approach that classifies emotion regulation strategies into dichotomous groups such as good/bad, healthy/unhealthy, or adaptive/maladaptive. They suggest that, particularly within the context of marital relationships, stress, conflict, and satisfaction, emotion regulation strategies may have effects that contradict common expectations. Thus, a more nuanced examination of cognitive emotion regulation strategies within the context of marriage is warranted.

Key words: Parenting stress, marital conflict, marital satisfaction, cognitive emotion regulation.