Sigorta ettirenin beyan yükümlülükleri ve ihlâline bağlanan hukukî sonuçlar
Declaration obligations of the policyholder and legal consequences of its violation
Yazar: HAKAN GENCER
Danışman: DOÇ. DR. ALPER ÇAĞRI YILMAZ
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Beyan = Statement ; Risk = Risk ; Sigorta = Insurance ; Sigorta hukuku = Insurance law ; Sigorta sözleşmeleri = Insurance contracts ; Yükümlülük = Obligation

Özet:
Sigorta sözleşmeleri, sürekli bir borç ilişkisi içerisinde karşılıklı güvene dayanan, içinde taraflar için birçok hak ve borçlar barındıran sözleşmelerdir. Tarafların birbirlerine karşı hak ve borçlarından belki de en önemlisi dürüstlüktür. Dürüstlük ilkesi gereğince kanunkoyucu, sigor-ta konusunda uzman olan sigortacıya aydınlatma yükümlülüğü nasıl getirmişse, sigortaya konu rizikonun içeriği konusunda da daha fazla bilgiye sahip olan sigorta ettirene, bazı beyan yü-kümlülükleri yüklemiştir. Bir başka anlatımla kanunkoyucu, taraflar arasındaki asimetrik bilgi-yi, simetri bilgi düzeyine getirmek için taraflara karşılıklı yükümlülükler getirmiştir.   

Buna göre sigorta ettiren, sözleşmenin kurulma aşamasından (sözleşme öncesi de dâhil) sözleşmenin sona ermesine kadar sigortacıya, sigorta sözleşmesini ve rizikoyu etkileyecek her türlü gelişmeyi bildirmekle yükümlüdür. Sigorta ettirenin vereceği bilgilere göre belki sigortacı, sigorta sözleşmesini hiç yapmayacağı gibi başta prim tutarı olmak üzere daha farklı şartlarda yapmak isteyebilir. Bu nedenle sigortacı açısından, sigorta ettirenin vereceği doğru bilgiler büyük önem arz etmektedir. Kanunkoyucu bu bağlamda yükümlülüklerini yerine getirmeyen sigorta ettirene karşı, rizikonun gerçekleşmesi durumunda sigorta sözleşmesinin kendisine ta-nıdığı haklardan faydalanmamasının yanı sıra sigorta sözleşmesinin feshi sonucunu doğurabi-lecek birtakım yaptırımlar öngörmüştür. 
Kanunumuzda sigorta ettirenin beyan yükümlülükleri, TTK'nın 1435 ilâ 1446'ncı maddeleri arasında üç aşamalı olarak yerini almıştır. Düzenleme ile eTTK'den farklı olarak sigorta ettirene, sigorta sözleşmesi boyunca birtakım "beyan yükümlülükleri" getirilmiştir. Bu beyan yükümlülükleri, sigorta sözleşmesinin yapılması esnasında, sigorta sözleşmesinin devam ettiği aşamada ve son olarak da rizikonun meydana gelmesi aşamasında kendini göstermekte-dir. 
Sigorta sözleşmeleri konusunda, Alman Sigorta Sözleşmesi Kanununda (VVG), 2008 yılında yapılan reform niteliğindeki değişikliklerle, sigortacı ve sigorta ettiren arasında çıkabi-lecek birçok ihtilafın kolayca çözümünü sağlayacak maddeler kabul edilmiştir. Ancak 13.01.2011 tarihinde kabul edilen 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 2008 tarihli Alman Sigorta Sözleşmesi Kanunundan daha sonra yürürlüğe girmesine rağmen bu kanunu değil bir asır hiz-met eden ve Almanya'nın ilga ettiği eski Alman Sigorta Sözleşmesi Kanununu (a.F VVG) mehaz almıştır. Böylece ülkemiz, gerçek anlamda sigorta sözleşmeleri konusunda bir devrim olan bu kanundan, birtakım sebeplerden dolayı mahrum bırakılmıştır. Yüz yıldan fazla bir geçmişi olan mehaz kanunla, hukukî sorunların çözümü tercih edilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Sigorta Hukuku, Sigorta Sözleşmesi, Beyan Yükümlülüğü, Riziko.

Abstract:
ABSTRACT
Insurance contracts are contracts that are in a continuous debt relation, based on mutu-al trust, and contain many rights and obligations for the parties. Honesty is perhaps the most important of the rights and obligations of the parties to each other. In accordance with the principle of honesty, the legislator imposes some disclosure duties on the policyholder, who has more information about the content of the risk subject to the insurance, just as the insurer, who is an expert in insurance, has imposed a duty to disclose. In other words, the legislator has brought mutual duties to the parties in order to bring the asymmetrical level of knowledge between the parties to a symmetrical level.
Accordingly, the policyholder is obliged to notify the insurer of any developments that may affect the insurance contract and the risk, from the establishment stage of the contract (including the pre-contractual period) until the expiration of the contract. According to the information to be given by the policyholder, the insurer may not establish the insurance con-tract at all or may want to draw it up under different conditions, primarily the premium amount. Therefore, it is of great importance for the insurer to provide accurate information by the policyholder. In this context, the legislator has envisaged some regulations and sanctions against the policyholder who does not fulfill their duties, which may result in the termination of the insurance contract they have concluded, as well as not benefiting from the rights grant-ed to them by the insurance contract in case of the occurrence of the risk.
In our law, the duty to disclose of the policyholder took place in three stages between articles 1435 and 1446 of the TCC. Unlike the former TCC, within this regulation certain " duty of disclosure" has been brought to the policyholder throughout the insurance contract. These disclosure duties stand out during the establishment of the insurance contract, during the course of the insurance contract, and finally at the stage of occurrence of the risk.
On the matter of insurance contracts, within the reforming changes made in 2008 in the German Insurance Contract Law (VVG), articles were adopted that will enable easy reso-lutions for many disputes that may arise between the insurer and the policyholder.  However, although the Turkish Commercial Code No. 6102, which was ratified on 13.01.2011 and came into force later than the German Insurance Contract Law dated 2008, took the old German Insurance Contract Law (a.F. VVG), which served for a century and was abolished by Ger-many as a reference instead of the aforementioned law. In this manner, our country has been deprived of this truly revolutionary law in terms of insurance contracts for several reasons. Thus, instead of reforming solutions for the legal problems, the legislator preferred the law, which was resolving the hundred years old legal disputes.
Keywords: Insurance Law, Insurance Contract, Duty to Disclose, Risk.