Hemşirelerin profesyonel benlik kavramının ve profesyonelliğe ilişkin davranışlarının incelenmesi
Investigation of the Professional Self-Concept and the Professional Behaviors of Nurses
Yazar: ECEM REŞİDE GEZGİN
Danışman: PROF. DR. ŞENAY UZUN
Yeditepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Benlik = Ego ; Benlik kavramı = Self concept ; Davranış = Behavior ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Mesleki benlik algısı = Vocational self perception ; Profesyonellik = Professionalism

Özet:
Amaç: Bu araştırmada hemşirelerin profesyonel benlik kavramları, profesyonelliğe ilişkin davranış düzeyleri ve aralarındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tip ve kesitsel desende planlanarak uygulanan bu araştırmanın evrenini İstanbul'da Anadolu yakasında özel bir vakıf üniversitesinin iki hastanesinde Haziran-Temmuz 2018 tarihleri arasında çalışan 136 gönüllü hemşire oluşturmuştur. Veriler, Hemşire kişisel bilgi formu, Klinik Hemşireler İçin Profesyonel Benlik Kavramı Ölçeği ve Hemşirelikte Profesyonelliğe İlişkin Davranışsal Envanter uygulanarak toplanmış ve SPSS 23.0 programında, tanımlayıcı istatistiksel analizler (sayı, yüzde, standart sapma, minimum-maksimum), bağımsız gruplarda t testi ve One-Way ANOVA testleri kullanılarak %95 güven aralığında ve p<0.05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Araştırma için kurum etik kurul onayı ve araştırmaların yapıldığı hastanelerden izin alınmıştır.
Bulgular: Hemşirelerin yaş ortalamasının 28.00±4.905 olduğu; %87.5'inin kadın, %80.1'inin lisans mezunu, %59.6'sının 1-5 yıl süredir çalıştığı, %85.3'ünün servis hemşiresi, %46.3'ünün dahili kliniklerde çalıştığı, %62.5'inin çalışma şeklinin bazen gece bazen gündüz olduğu, %81.6'sının meslek ile ilgili ödül almadığı, %52.9'unun en fazla dahiliye/cerrahi birimlerde klinik deneyime sahip olduğu bulunmuştur. Klinik Hemşireler İçin Profesyonel Benlik Kavramı Ölçeği toplam puan ortalamasının 117.35±12.801 olduğu ve mesleki yetkinlik alt boyutu puan ortalamasının (23.07±2.966) diğer boyutların puan ortalamasına göre yüksek olduğu; Hemşirelikte Profesyonelliğe İlişkin Davranışsal Envanter toplam puan ortalamasının 7.53±4.334 olduğu ve envanterin alt boyutlarından en yüksek puan ortalamasının teori, en düşük puan ortalamasının ise, yayın alt boyutunda olduğu saptanmıştır. Hemşirelerin eğitim düzeyine göre ölçeğin mesleki yetkinlikler alt boyutu puan ortalaması ile envanterin eğitimsel hazırlık, mesleki organizasyonlara katılma, yeterlik ve sürekli eğitim, teori ve otonomi alt boyutları ve toplam envanter puan ortalamaları; çalıştığı servise göre ölçeğin mesleki tutum ve becerileri alt boyutu puan ortalaması ile envanterin eğitimsel hazırlık, araştırma, mesleki organizasyonlara katılma, yeterlik ve sürekli eğitim, otonomi alt boyutları ve toplam
envanter puan ortalamaları; günde çalıştığı süreye göre ölçeğin mesleki memnuniyet, mesleki tutum ve beceriler alt boyutları ve toplam ölçek puan ortalamaları ile envanterin mesleki organizasyonlara katılma, yeterlik ve sürekli eğitim, teori, otonomi alt boyutları puan ortalamaları; mesleki ödül alma durumuna göre ölçeğin mesleki tutum ve beceri alt boyut ve toplam puan ortalaması ile envanterin eğitimsel hazırlık, araştırma, mesleki organizasyonlara katılma, yeterlik ve sürekli eğitim, teori, otonomi alt boyutları ve toplam envanter puan ortalamaları farkının istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca hemşirelerinin yaşı, cinsiyeti, meslekte çalışma süresi, kurumdaki görevi ve çalışma şekli gibi özelliklerine göre toplam HPDE veya alt boyutları puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Klinik Hemşireler İçin Profesyonel Benlik Kavramı Ölçeği ve Hemşirelikte Profesyonelliğe İlişkin Davranışsal Envanter toplam puan ortalamaları arasında pozitif yönde zayıf anlamlı bir ilişki olduğu (p<0.05), alt boyutların korelasyonunda ise, ölçeğin mesleki yetkinlik alt boyutu puan ortalaması ile envanterin araştırma, yeterlik ve sürekli eğitim ve otonomi alt boyutları puan ortalamaları arasında; ölçeğin mesleki tutum ve beceri alt boyutu puan ortalaması ile envanterin yeterlik ve sürekli eğitim ve hemşirelik kodları alt boyutu puan ortalamaları arasında da pozitif yönde zayıf bir ilişki olduğu bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç ve Öneriler: Hemşirelerin eğitimi, çalıştığı servis, günde çalıştığı süre ve mesleki ödül alma durumu özelliklerinin profesyonel benlik kavramının olumlu yönde gelişmesini ve profesyonel davranışların sergilenme düzeyini olumlu yönde etkilediği; hemşirelerin profesyonel benlik kavramının olumlu yönde gelişmesinin, profesyonel davranışları sergileme düzeyini olumlu yönde etkileyebileceği bulunmuştur. Bu kavramları etkileyen özelliklerin vurgulanması ve desteklenmesine yönelik hemşirelik eğitimi, uygulaması ve yönetimi alanlarına önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Profesyonellik, Profesyonel Benlik Kavramı, Profesyonellik Davranışı, Hemşirelik

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to evaluate the nurses' professional self-concepts, professional behavior levels and the relationship between them. Material and Method: The universe of this research, which was planned and implemented in a descriptive type and cross-sectional pattern, consisted of 136 volunteer nurses working in two hospitals of a private foundation university in Istanbul on June-July 2018. Data were collected by applying the Personal Information Form of Nurse, Professional Self-Concept Scale for Clinical Nurses and Behavioral Inventory for Professional in Nursing, and descriptive statistical analysis (number, percentage, standard deviation, minimum-maximum), t-test in independent groups and One- Way was evaluated using 95% confidence interval and p<0.05 significance level using ANOVA tests. Approval was obtained from the ethics committee approval of the institution and the hospitals where the research was conducted. Results: The average age of the nurses was 28.00±4.905; 87.5% are women, 80.1% are undergraduate graduates, 59.6% have been working for 1-5 years, 85.3% are service nurses, 46.3% are working in internal clinics, 62.5% are sometimes working day and night. It was found that 81.6% of them did not receive awards related to the profession and 52.9% had the most clinical experience in internal medicine / surgery units. The Professional Self-Concept Scale for Clinical Nurses has a total mean score of 117.35±12.801, and the professional competency sub-dimension mean score (23.07±2.966) is higher than that of other dimensions; It was determined that the Behavioral Inventory for Professional in Nursing total score average was 7.53±4.334, and the highest score average in the sub-dimensions of the inventory was in theory and the lowest score was in the sub-dimension of the publication. According to the level of education of nurses, the professional competencies sub-dimension score average and inventory's educational preparation, participation in professional organizations, competency and continuing education, theory and autonomy sub-dimensions and total inventory score averages; According to the service he worked at, the professional attitude
and skills sub-scale score average and the inventory's educational preparation, research, participation in professional organizations, competency and continuing education, autonomy sub-dimensions and total inventory score averages; According to the duration of work per day, the professional satisfaction, professional attitude and skills sub-dimensions and total scale score averages, and the inventory's participation in professional organizations, competency and continuing education, theory, autonomy sub-dimensions; The difference between the professional attitude and skill sub-dimension and the total score average of the scale according to the professional reward status, and the educational preparation, research, participation in professional organizations, competence and continuing education, theory, autonomy sub-dimensions and total inventory score averages were found to be statistically significant (p<0.05). In addition, the difference between the mean scores of the total HPDE or its sub-dimensions was found to be statistically significant according to the characteristics of the nurses such as age, gender, working time in the profession, and the way they worked (p<0.05). There is a positive and weakly significant relationship between the Professional Self Concept Scale for Clinical Nurses and Behavioral Inventory Related to Professional in Nursing (p<0.05). In the correlation of the sub-dimensions, the research, competence and continuing education of the inventory with the professional competency sub-dimension score average and among the autonomy subscales score averages; It was also found that there was a positive and weak correlation between the professional attitude and skill sub-dimension point average of the scale and the inventory's adequacy and continuing education and nursing codes sub-dimension mean scores (p<0.05).
Conclusions and Recommendations: The education of nurses, the service they work, the time they work per day, and the status of receiving professional rewards positively affect the professional self-concept development and the level of professional behavior display; It has been found that the positive development of the professional self-concept of nurses can positively affect the level of professional behavior. Suggestions were made in the fields of nursing education, implementation and management to emphasize and support the features that affect these concepts.
Key Words: Professionalism, Professional Self-Concept, Professionalism Behavior, Nursing