Demokrat Parti döneminde entelektüellerin din devlet ilişkisine karşı yaklaşımları (1946-1960)
Approaches of intellectuals to the religion-state relationship in the period of the Demokrative Party (1946-1960)
Yazar: MEHMET RACİ ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. FAHRİ ÖZTEKE
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
II. Dünya Savaşı'ndan hemen sonra bir tarafta yenidünya düzeni inşa edilmeye çalışılmış öbür taraftan Soğuk Savaş evresi diye isimlendirilen oldukça ilginç bir dönem başlamıştı. Böylesi bir süreçte Türkiye'de de baş döndürücü gelişmeler yaşandı. İlk etapta Tek Parti dönemi son buldu ve çok partili siyasi yaşama geçildi. Akabinde Cumhuriyet Halk Partisinin tepeden tırnağa öz eleştirisini yapması ve düşünce özgürlüğündeki gelişme ülkede dinin siyasi yaşamdaki yerinin sorgulanmasına olanak tanıdı. Cumhuriyet'in ilanından itibaren laiklik adına yapılanların kritize edildiği bir ortamda gerçekleştirilen seçimleri ise, muhafazakâr kotlara sahip Demokrat Parti kazandı. Bundan sonra din-devlet ilişkileri ve bu olgunun yargılandığı daha farklı bir zaman dilimine girildi. Yaklaşık olarak çeyrek asırdır suskunluğa bürünen dini çevreler ve bunların temsilcileri artık çekinmeden seslerini yükseltti. Hal böyle olunca Türk entelijansiyası arasında İslam'ın başta siyaset olmak üzere dünya işlerine müdahalesi konusunda hararetli tartışmalar yapıldı. Çoğu basın üzerinden hayata geçirilen bu tartışmalar sırasında özellikle Kemalistler, Batıcılar, Türkçüler, İslamcılar ve Muhafazakârların bazı konularda ortak kanaatler taşırken bazı konularda da taban tabana zıt yaklaşımlar sergilediği görüldü.
Anahtar Kelimeler: Tek Parti Dönemi, Yeni Dünya Düzeni, Düşünce Özgürlüğü, Aydınlar, Basın

Abstract:
Immediately after World War II, a new world order was tried to be built on the one hand, and on the other hand, a very interesting period called the Cold War phase began. In such a process, stunning developments took place in Turkey as well. In the first place, the Single Party period came to an end and multi-party political life was started. Subsequently, the Republican People's Party's self-criticism from head to toe and the improvement in freedom of thought allowed the place of religion in political life in the country to be questioned. The Democrat Party, which has conservative jeans, won the elections, which were held in an environment where what has been done in the name of secularism since the proclamation of the Republic has been criticized. After that, religion-state relations and a different time period when this phenomenon was tried. Religious circles and their representatives, who had been silent for nearly a quarter of a century, raised their voices without hesitation. As such, there were heated debates among the Turkish intelligentsia about the intervention of Islam in world affairs, especially in politics. During these discussions, most of which were carried out through the press, it was seen that while Kemalists, Westernists, Turkists, Islamists and Conservatives shared common opinions on some issues, they displayed diametrically opposite approaches on some issues.
Keywords: Single Party Era, New World Order, Freedom of Thought, Intellectuals, Press