Yetişkin zihinsel engelli bireylerin istihdam edilme durumlarına göre yaşam doyumu, sosyal destek ve öz yeterlilik düzeylerinin incelenmesi
Investigation into life satisfaction, social support and self-efficacy levels of mentally disabled individuals in line with their employment status
Yazar: ÖMER FARUK AR
Danışman: DOÇ. DR. AYDAN AYDIN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Sosyal destek = Social support ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Özel istihdam = Private employment ; İstihdam = Employment

Özet:
Bu araştırmada yetişkin zihinsel engelli bireylerin yaşam doyumu, sosyal destek ve öz
yeterlilik düzeylerinin istihdam edilip edilmeme durumlarına göre karşılaştırılması
amaçlanmıştır. Bu genel amaç çerçevesinde aşağıdaki sorulara cevap aranmıştır:
Yetişkin zihinsel engelli bireylerin yaşam doyumu, sosyal destek ve öz yeterlilik
puanları istihdam edilip edilmeme durumuna göre farklılaşmakta mıdır?
İstihdam edilen ve istihdam edilmeyen yetişkin zihinsel engelli bireylerin yaşam
doyumları, sosyal destek ve öz yeterlilik puanları yaş, cinsiyet, anne-baba hayatta mı, eğitim düzeyi, meslek, gelir düzeyi, daha önce istihdam edilip edilmediği, çalışmama
süresi değişkenlerine göre anlamlı derecede farklılaşmakta mıdır ?Araştırmanın örneklemini Bursa ilinde yaşayan herhangi bir devlet hastanesi
tarafından verilmiş zihinsel engelli raporu olan 18 yaş üstü 95'i çalışmayan 93'i çalışan
bireyler oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan bireylerin kişisel bilgilerini betimlemek
amacıyla Kişisel Bilgi formu, Yaşam Doyumu Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal
Destek Ölçeği ve Genel Öz Yeterlilik Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler bilgisayarda
bir istatistik programında analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda; istihdam edilen yetişkin
zihinsel engelli bireylerin istihdam edilmeyen bireylere göre yaşam doyum puanları
istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Sosyal
destek değişkeni açısından bakıldığında; Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği alt
ölçeklerinden aile puanı için istihdam edilme durumuna göre anlamlı bir fark
bulunamazken, istihdam edilen bireylerin Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği alt
ölçeklerinden arkadaşlar, özel bir insan ve toplam puanları istihdam edilmeyen bireylere
göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Öz yeterlilik
değişkenine göre ise Genel Öz Yeterlilik ölçeği toplam puanı ve alt ölçekleri (başlama, yılmama ve sürdürme çabası–ısrar) istihdam edilme durumuna göre istatistiksel olarak
anlamlı düzeyde farklılaşmamaktadır.İstihdam edilen ve istihdam edilmeyen yetişkin zihinsel engelli bireylerin yaşam doyumları, sosyal destek ve öz yeterlilik puanlarının araştırmada ele alınan değişkenler açısından farklılaşıp farklılaşmadığına bakıldığında ise; yaşam doyumu için istihdam edilenlerde anne ve babanın hayatta olması, meslek ve gelir düzeyi, istihdam edilmeyenler için cinsiyet, sosyal destek için istihdam edilenlerde anne ve babanın hayatta olma durumu, meslek, gelir düzeyi, öz yeterlilik içinse istihdam edilenlerde baba hayatta olma durumu ve eğitim düzeyi arasında anlamlı farklar bulunmuştur.

Abstract:
This study aims to compare the life satisfaction, social support and self-efficacy levels
of the adult mentally disabled individuals according to their being employed or being
unemployed status. The following research questions were developed in this research: Do the life satisfaction, social support and self-efficacy scores of the adult mentally disabled
individuals differ according to their being employed or being unemployed? Do the life
satisfaction, social support and self-efficacy scores of the employed and unemployed adult
mentally disabled individuals differ significantly in line with the variables ofage, gender, parental survival, education level, profession, income level, employed before or not, unemployment time?The sample of this research consisted of 98 unemployed and 95 employed individuals, living in the province of Bursa, with a mentally disabled report issued by any public state. To describe the personal information of the subjects, Personal Information form, the Satisfaction with Life Scale the Multidimensional Scale of Perceived Social Support and General Self-Efficacy Scale were used to collect data. The data were analyzed using a
statistical program on the computer. The findings showed that life satisfaction scores of the employed adult mentally disabled individuals were significantly higher compared to the unemployed adult mentally disabled individuals. Regarding the social support variable, while there was not any significant difference for the family score, a sub-scale of the multidimensional scale of perceived social support, according to the status of being employed, total scores and the scores of the friends, a special person, the sub-scales of the multidimensional scale of perceived social support, of the employed individuals were found to be significantly higher than the unemployed individuals. Regarding the self-efficacy scale, the total score and the sub-scale scores of the general self-efficacy scale (starting, being undaunted and effort to maintain-persistence) did not differ significantly according to the status of being employed. When the findings regarding whether the life satisfaction, social support and self-efficacy scores of the employed and unemployed adult mentally disabled individuals differed according to variables of this study, significant differences were found between parental survival, profession and income level for employed individuals and gender for unemployed individuals about the life satisfaction; parental survival, profession and
income level for employed individuals related to the social support; parental survival and
educational level for employed individuals concerning the self-efficacy.