Ergenlerde kardeş zorbalığının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
The examination of sibling bullying in adolescents in terms of various variables
Yazar: GAMZE ÖZ
Danışman: PROF. DR. NURGÜL ÖZPOYRAZ ; DOÇ. DR. MUSTAFA KALE
Çağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı ergenlerde kardeş zorbalığını çeşitli değişkenler açısından incelemektir. Araştırmaya katılan ergenlerin kardeş zorbalığı düzeylerinin, katılımcıların demografik özelliklerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinden, araştırma süreci tarama modellerinden karşılaştırma türü ilişkisel tarama modeline uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcılarını Mersin ilinde bulunan 14-18 yaş aralığındaki 322 ergen oluşturmaktadır. Kartopu örnekleme yöntemiyle belirlenen katılımcıların 160'ı kadın 162'si ise erkektir. Araştırma verilerinin toplanmasında kardeş zorbalığı ölçeği, kişisel bilgi formu ve veli onam formu kullanılmıştır. Toplanan veriler SPSS 25.00 ile analiz edilmiştir. Analizlerde parametrik testlerden, Bağımsız Örneklemler için t testi ve Tek Yönlü ANOVA testi kullanılmıştır. Sonuç olarak zorbalık alt boyut puanları cinsiyete göre incelendiğinde erkek ergenlerin kadın ergenlerden daha fazla zorbalık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Mağdurluk alt boyutu kadın ergenlerde erkek ergenlere göre daha fazla bulunmuştur. Kardeş zorbalığı ile yaş değişkeni arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Annesi çalışmayan ergenlerin kardeş zorbalığı zorbalık ve mağdurluk alt boyut puanları daha yüksek bulunmuştur. Babası çalışmayan ergenlerin zorbalık alt boyut puanı daha yüksek bulunmuştur. Katılımcıların yaşadığı ilçeye göre kardeş zorbalığı düzeyleri incelendiğinde Akdeniz ilçesinde yaşayan ergenlerin zorbalık alt boyut puanı daha yüksek çıkarken, Toroslar ilçesinde yaşayan ergenlerin mağdurluk alt boyut puanları daha yüksek bulunmuştur. Kardeş zorbalığı ile ergenlerin sınıf düzeyi arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Anne ve baba eğitim durumu ilköğretim olan ergenlerin mağdurluk alt boyut puanı daha yüksek çıkarken, zorbalık alt boyutu ile anne baba eğitim durumu arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Kardeş zorbalığı ,katılımcıların kardeş sayısına göre analiz edildiğinde 3 kardeşi olan ergenlerin mağdurluk alt boyutu puanı daha yüksek çıkarken, 2 kardeşi olan ergenlerin zorbalık alt boyutu daha yüksek çıkmıştır. Kardeşleri ile arasındaki yaş farkı az olan ergenlerin mağdurluk alt boyutu puanları daha yüksek çıkmıştır. Ergenlerin kardeş yaş farkı ile zorbalık alt boyut puanı arasında anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. Kardeş sıralamasında en büyük olan kardeşlerin mağdurluk alt boyutu puanı daha yüksek çıkarken, kardeş sıralaması ile zorbalık alt boyutu arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Aile maddi durumu düşük olan, parçalanmış aile tipine sahip ergenlerin mağdurluk alt boyutu puan ortalamaları daha yüksek bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine sibling bullying in adolescents in terms of various variables. Since the sibling bullying levels of the adolescents participating in the research differed according to their demographic characteristics, the research process was carried out in accordance with the relational screening model. The participants of the study are 322 adolescents aged 14-18 in Mersin province. Of the participants determined by the snowball sampling method, 160 were female and 162 were male. Sibling bullying scale, personal information form created by the researcher and parent consent form were used to collect the research data. The collected data were analyzed with SPSS 25.00. In the analyses, t-test for Independent Samples and One-Way ANOVA test were used from parametric tests. As a result, when the bullying sub-dimension scores were analyzed by gender, it was concluded that male adolescents were bullied more than female adolescents. Victimization sub-dimension was found to be higher in female adolescents than male adolescents. No significant difference was found between sibling bullying and the age variable. Adolescents whose mothers did not work were found to have higher sibling bullying, bullying and victimization sub-dimension scores. Bullying sub-dimension scores were found to be higher in adolescents whose fathers did not work. When the levels of sibling bullying were examined according to the district where the participants lived, the bullying sub-dimension scores of the adolescents living in Akdeniz district were higher, while the victimization sub-dimension scores of the adolescents living in the Toroslar district were found to be higher. There was no significant difference between sibling bullying and the grade level of the adolescents. While the victimization sub-dimension score of the adolescents whose mother and father education level was primary school was higher, there was no significant difference between the bullying sub-dimension and the education level of the parents. When sibling bullying was analyzed according to the number of siblings of the participants, the victimization sub-dimension score of the adolescents with 3 siblings was higher, while the bullying sub-dimension of the adolescents with 2 siblings was higher. Adolescents with a small age difference with their siblings had higher victimization sub-dimension scores. No significant difference was found between the sibling age difference of the adolescents and the bullying sub-dimension score. While the victimization sub-dimension score of the siblings with the highest rank in the sibling ranking was higher, there was no significant difference between the sibling rank and the bullying sub-dimension. The mean scores of the victimization sub-dimension were found to be higher for adolescents with low family financial status and broken family type..