Yumurtacı tavuklarda kırmızı akar (Dermanyssus gallinae) enfestasyonunun hematolojik parametreler ile kuluçka özelliklerine etkisi
Effect of red mite (Dermanyssus gallinae) on hematological parameters and hatching traits in layer chickens
Yazar: ESRA ÜNBAŞ
Danışman: PROF. DR. TÜRKER SAVAŞ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Dermanyssus gallinae kanatlılarda görülen bir dış parazittir. Bu çalışmada, kontrol ve kanatlı kırmızı akarı ile enfeste olan tavukların hematolojik değerleri ile kuluçka özellikleri araştırılmıştır. Çalışmada toplam 48 beyaz yumurtacı tavuk (60 haftalık) kullanılmıştır. Tavuklar, enfeste olmayan kontrol ve kanatlı kırmızı akarı ile enfeste olmuş tavuklar olmak üzere rastgele 2 gruba ayrılmıştır. Deneme, yetiştirme koşulları eşit olan kontrol ve enfestasyon grupları olarak 2 ayrı deneme odasında gerçekleştirilmiştir. Enfeste ve kontrol grubu tavukların ortalama eritrosit sayısı sırasıyla 0,99x106/mm3 ve 2,21x106/mm3 bulunmuştur (P<0,0001). Enfeste hayvanların hematokrit değeri %19 iken, kontrol grubu için aynı değer %28 bulunmuştur (P<0,0001). Gruplar arasında eritrosit sayısında görülen fark incelenen parazitin zarar potansiyelini göstermiştir. Yaklaşık 45 gün sonra şiddetli enfestasyon sonucu yüksek mortalite gözlenmiştir. Enfeste tavukların hematolojik değerlerinden belirgin bir şekilde anemi gözlenmiştir. Çalışmanın ikinci kısmında 16  yumurtacı tavuk kullanılmış olup hematolojik parametreler ile bu tavuklara ait yumurtaların kuluçka ve civciv kalitesi özellikleri araştırılmıştır. Kontrol grubu horozlardan toplanan semen ile suni tohumlama yapılmıştır. Eritrosit, hemoglobin ve hematokrit değerleri bakımından enfestasyonun etkisi önemli bulunmuştur (P<0,0001). Monosit sayısının parazit grubunda kontrol grubuna göre 4,58 kat daha yüksek olduğu görülürken, eozinofil sayısı bakımından 6,53 kat daha yüksek değere sahip olduğu gözlenmiştir (P<0,0001 ve P=0,0031). Enfeste ve kontrol grubuna ait tavukların ortalama yumurta ağırlıkları sırasıyla 56,8 g ve 58,6 g bulunmuştur (P=0,0032). Gruplar arasında çıkış gücü (P<0,0001) ve kuluçka randımanı (P<0,0001) bakımından gruplar arasında fark istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Enfeste hayvanlara ait civcivlerin ortalama Tona skor değeri daha düşük (P<0,0001) ve solunum hızının ise daha yüksek olduğu gözlenmiştir (P=0,0045). Damızlık sürülerin yüksek derecede akar ile enfestasyonu sonucu kuluçka özellikleri ve civciv kalitesi üzerinde zararlı etkilere neden olduğu saptanmıştır. 

Anahtar sözcükler: Ektoparazit, Lökosit Tipleri, Hematokrit, Çıkım Randımanı, Tona Skoru, Pasgor Skoru

Abstract:
Dermanyssus gallinae is an ectoparasite on poultry. In this study we compared hematological values and hatching traits of chickens control groups and infested with poultry red mite. A total of 48 white layer hens (60-week old) were used in the study. Hens were randomly divided in 2 groups as uninfested control hens and infested hens with poultry red mite. Groups were housed in two identical rooms. Average erythrocyte numbers of infested and control chickens were 0.99x106/mm3 and 2.21x106/mm3, respectively (P<0.0001). Infested birds had a hematocrit value of 19%, while the same value for control chickens was 28% (P<0.0001). The enormous difference on erythrocyte numbers between the groups was showed the damages potential of the studied parasite. A heavy infestation was observed after approximately 45 days, which caused high mortality. Anemia was clearly observed according to the hematological parameters of infested hens. In the second part of the study, 16 laying hens were used and the characteristics of hatching, chick quality of eggs obtained from these chickens and hematological parameters were investigated. The effect of chickens were inseminated with mix semen from uninfested roosters. The effects of infestation was found significant (P<0.0001) in terms of erythrocyte, hemoglobin and hematocrit values. The monocyte count was 4.58 times higher in the parasite group than the control group, while the same value was 6.53 times higher for the eosinophil count (P<0.0001 and P=0.0031). Average egg weights of the infested and control chickens were 56.8 g and 58.6 g respectively (P=0.0032). High significant differences were found between the groups by hatchability of fertile eggs (P<0.0001) and hatchability per incubated eggs (P<0.0001). However, the chicks of infested parents having lower Tona score in average (P<0.0001) and higher respiratory rates (P=0.0045). High infestation of breeder flocks can be having detrimental effects on the hatching traits and chick quality.
	
Keywords: Ectoparasite, Leucocyte Types, Hatching Performance, Tona Score, Pasgor Score