Metinsel mekanın göstergebilim bağlamında incelenmesi: Kar romanı
Examination of the textual space in the context of semiotic: Kar(Snow) novel
Yazar: SEMA TOPALOĞLU
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN KULOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Mimarlık, kendini hem kuram hem de uygulamada gösteren disiplinlerarası özelliğe sahip bir daldır. Sorunlara çözümler üretmek zorunda olan mimar işleve uygun tasarım yapabilmek için felsefe, psikoloji, estetik, resim, edebiyat gibi çeşitli bilim ve sanat dallarından yararlanmaktadır. Bu disiplinler mimarlığı doğrudan ve dolaylı olarak etkileyerek mimarlık olgusunun gelişmesine katkı sağlamaktadır.
Mimarlığın disiplinlerarası özelliği vurgulanarak mimarlık ve edebiyat arasındaki ilişkiyi inceleyen bu çalışmada her iki disiplinin ortak noktası olan mekân kavramı, göstergebilim kuramı aracılığıyla Orhan Pamuk'un Kar romanında geçen mekânlar üzerinden ele alınmıştır. Tez çalışması öncelikle edebiyat ve mimarlık ilişkisine değinmiş, bu iki disiplinin ortak öğelerini irdelemiştir. Ardından göstergebilim kuramının tanımı, tarihçesi, ilkeleri, kuramcıları ve yaklaşımları ele alınarak tezin kavramsal çerçevesi oluşturulmuştur. Daha sonra tez kapsamında örneklem olarak seçilen Türk ve dünya edebiyatının önemli yazarlarından Orhan Pamuk'un hayatı, edebi kişiliği, eserleri, romanlarında işlediği mekân kurgusu ve Kar romanının bir özetine yer verilmiştir. Orhan Pamuk'un Kar romanında betimlenmiş ve yazar tarafından ön plana çıkarılan mimari mekânların yazınsal göstergeler kullanılarak göstergebilimsel okunması yapılmıştır. Bu mekânsal göstergelerin anlamlandırılması Ronald Barthes'ın dört başlıkta sınıflandırdığı göstergebilim ilkelerinden faydalanarak oluşturulan tablolar üzerinden çözümlenmiştir. Çalışmanın temel amacı, yazarın iletmek istediği iletinin romandaki mimari göstergeler aracılığı ile anlamlandırılmasının yapılmasıdır. Çalışma kapsamında bu mimari göstergelerin ne oldukları, metinde nasıl yer aldıkları ve belirlediği anlamsal çeşitliliklerin neler olabileceği araştırılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Mimarlık, Edebiyat, Göstergebilim, Orhan Pamuk, Kar Romanı

Abstract:
Architecture is a branch that has an interdisciplinary feature that manifests itself in both theory and practice. The architect, who has to find solutions to problems, makes use of various branches of science and art such as philosophy, psychology, aesthetics, painting, and literature in order to design in accordance with its function. These disciplines contribute to the phenomenon of architecture by affecting architecture directly and indirectly.
The concept of place, which is the common point of both disciplines, is handled over the places in Orhan Pamuk's novel "Kar" through semiotic theory in this study, which examines the relationship between architecture and literary art, emphasizing the interdisciplinary feature of architecture. The thesis study primarily has touched on the relationship between literature and architecture and has examined the common elements of these two branches of art. Then, the conceptual framework of the thesis has been established by discussing the definition, history, principles, theorists, and approaches of semiotic theory. Later, the life of Orhan Pamuk, one of the important writers of Turkish and world literature who is selected as a sample within the scope of the thesis, his literary personality, his works, the place setup he worked on in his novels, and a summary of the novel "Kar" have been included. A semiotic reading of the architectural spaces depicted in Orhan Pamuk's novel "Kar" and highlighted by the author has been made by using literary indicators. The interpretation of these spatial indicators has been analyzed through the tables created by using the semiotics principles that Ronald Barthes classified under four headings. The main purpose of the study is to make sense of the message, which is given in the mind of the reader that the author wants to convey, sometimes explicitly or implicitly, through the architectural indicators in the novel. Within the scope of the study, what these architectural indicators are, how they are included in the text, and what semantic variations they determine are investigated.

Keywords: Architecture, Literature, Semiotics, Orhan Pamuk, Novel "Kar"