Doğum sonrası annelerin öz-bakım gücünün hastane taburculuğuna hazır oluşluklarına etkisi
The determination of the effect of motherrs self-care competences on their readiness to from hospital
Yazar: HATİCE BIÇAKÇI
Danışman: DOÇ. DR. EMEL EGE
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Doğum = Delivery ; Hastaneler = Hospitals ; Postnatal bakım = Postnatal care ; Taburcu olmak = Patient discharge ; Özbakım = Self-care

Özet:
Gebelik, doğum ve doğum sonrası dönemde önlenebilir nedenlerle ortaya çıkan anne ve bebek ölümleri toplumda öncelikle ele alınması gereken sağlık sorunlarıdır. Ana-çocuk sağlığı hizmetleri içinde önemli bir yeri olan doğum sonu bakım hizmetlerinin hemşireler tarafından sunumu önemlidir. Bu süreçte kadınların öz-bakım gereksinimlerini karşılamak ve hastane taburculuğuna hazır oluşluk düzeyini yükseltmek önemli bir yaklaşımdır.Bu çalışma kadın hayatında gelişimsel bir kriz olarak değerlendirilen doğum sonrası öz-bakım gücünün, kadınların hastane taburculuğuna hazır oluşluklarına etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.Araştırmanın örneklemini Konya merkezde bulunan Dr. Faruk Sükan Doğum ve Çocuk Hastanesinde doğum yapmış 224 kadın oluşturmaktadır. Araştırmada veriler, araştırmacı tarafından oluşturulan kadınların sosyo-demografik, obstetrik, gebelik, doğum sonrası döneme ilişkin verilerin yer aldığı 57 soruluk anket formu, öz-bakım gücü ölçeği, Hastane Taburculuğuna Hazıroluşluk Ölçeği - Yeni Doğum Yapmış Anne Formu (HTHÖ-YDAF) ile hastane ortamında araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Verilerin analizinde bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki ilişkiyi tespit etmek amacıyla; Mann Whitney U Testi, Kruskal-Wallis Varyans Analizi, Spearman Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Öz-bakım gücü ve Hastane Taburculuğuna Hazır oluşluk risk faktörlerini belirlemek amacıyla Multiple Regresyon analizi yapılmıştır.Çalışma grubunun öz-bakım gücü puan ortalaması 96,93±36,22 olarak bulunmuştur. Resmi nikahın olmaması, ekonomik durumun kötü olarak algılanması, annenin en uzun köyde yaşamış olması, doğum öncesi kontrollere gitmeme, hastane taburculuğu sonrası bakıma destek birinin olmaması durumunda doğum sonrası öz-bakım gücü açısından risk faktörleri oluşturduğu saptanmıştır (p<0,05).Hastane taburculuğuna hazır oluşluk puan ortalaması 154,83±43,94 olarak bulunmuştur. Annelerin aylık gelirinin düşük olması geniş ailede yaşaması, doğum sonrası döneme yönelik kaygı yaşaması, hastane taburculuğuna hazır olmadığını düşünmesi, resmi nikahın olmaması, ekonomik durumunu kötü olarak algılaması, doğum öncesi kontrollere gitmeme, taburcu olduğunda evde bakımda destek olacak birinin olmaması durumunda doğum sonrası hastane taburculuğuna hazır oluşluk açısından risk faktörleri oluşturduğu saptanmıştır (p<0,05).Kadınların öz-bakım gücü puan ortalaması ile HTHÖ-YDAF puan ortalaması arasında r*(0,870) yüksek, pozitif yönlü, doğrusal olmayan, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<0,000).Sonuç olarak doğum sonrası dönemde kadınların öz-bakım gücünün hastane taburculuğuna hazır oluşluk düzeyini etkilediği görülmüştür. Bu nedenle sağlık çalışanlarının öz-bakım gücü ve hastane taburculuğuna hazır oluşluğu artırmada önemli rolü olduğu söylenebilir. Annelerin öz-bakım güçlerini arttırmaya yönelik olarak; hemşirelerin eğitim programlarından geçmesi ve eğitilmiş hemşireler tarafından annelere sağlık eğitimi, danışmanlık ve rehberlik programlarının düzenlenmesi önerilebilir.Anahtar Sözcükler: doğum sonu, öz-bakım gücü, hastane taburculuğuna hazır oluşluk

Abstract:
Mother and baby deaths which come as a result of preventable causes in pregnancy, birth and post-partum period are health problems to be primarily dealt in the society. It is important that post-partum health services which have an important place in maternal-infant health be offered by nurses. In this process it is important to meet women?s self-care needs and increase their level of readiness to discharge from hospital.This study was undertaken to find out the effect of self-care competence in post-partum period-which is regarded as a developmental crisis in woman life-on hospital discharge readiness of women.The sample of the research is composed of 224 women in Dr. Faruk Sükan Birth and Child Hospital in Konya city center. In the study, the data was collected with a questionnaire with fiftyseven questions which include data about women?s socio-demographic, obstetric, pregnancy, post-partum prepared by the researcher, self-care competence scale, Hospital Discharge Readiness Scale- Newborn Mother form (HDRS-NBMF) with face-to-face interviews with the research at the hospital. In the analysis of data, Mann Whitney U Test, Kruskal-Wallis Variance Analysis, Spearman Correlation Analysis was used to find out the relations between dependent and independent variables. Multiple-regression analysis was carried out to determine risk factors in self-care competence and readiness to discharge from hospital.The self-care competence score mean was found to be 96,93±36,22. It was found out that the case of absence of legal marriage, perception of financial situation as bad, mothers living in the village for most of her life, not going to pre-partum check ups, not having anyone to support care after discharged from hospital lead to risk factors in post-partum self-care competence (p<0,05).Readiness to discharge from hospital score was found to be 154,83±43,94. It was found out that mothers having low monthly-income, living in a large family, having worries about post-partum period, thinking that she is not ready for hospital discharge, not being legally married, perception of financial situation to be bad, not going to pre-partum check-ups, not having anyone to support care at home after discharge lead to risk factors in terms of readiness to discharge from hospital (p<0,05).It was found out that there is a statistically significant relation between women?s self-care competence score means and HDRS-NBMF score means r*(0,870) high, in positive direction, non-linear relation (p<0,000).As a result, women?s self-care competence in post-partum period affects their level of readiness to discharge from hospital. Therefore, it can be said that healthcare professionals play an important role in increasing self-care competence and readiness to discharge from hospital. To increase mothers? self-care competences it can be suggested that nurses be given training programs and they are to arrange health education and guidance programs for mothers.Key Words: post-partum, self-care competence, readiness to discharge from hospital