Su hakkı çerçevesinde su sorununun kent yoksulları üzerine etkisi
Water rights within the framework the problem of water on the impact of the urban poor
Yazar: RAMİZE ESRA OĞUZ
Danışman: PROF. DR. N. AYKUT ÇOBAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kentler = Cities ; Kentsel sorunlar = Urban problems ; Kentsel yaşam = Urban life ; Su kullanımı = Water use ; Su sorunu = Water problem ; Su yönetimi = Water management ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
Dünya nüfusunun hızlı artışı, sınırlı olan suya taleplerin çeşitlenerek artmasına yol açmıştır. Suyun sınırlı olması, başlı başına bir sorun olmakla birlikte yeni bir sorun alanı da kaynakların adil bir şekilde kullanımıdır. Eşitsizlikler üzerine kurulu piyasa ekonomisinde, kent yoksulları, su hizmeti alımında en güçsüz halkayı oluşturmaktadır. Son dönemde Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen ?Suya ve Koruyucu Sağlık Hizmetlerine Erişim Hakkı?, su hakkının gerçeklemesi için gerekli tedbirlerin alınması, uygulanmasında öncelikle marjinal ve en risk altında olan grupların yararlanmasına özel önem verilmesini gerektirmektedir.Bu çalışma ile kent yoksullarının su hakkı erişiminde ortaya çıkan güçlükler ve yetersizlikler Ankara Kenti, Mamak ilçesi örneğinde araştırılarak, kent yoksullarının su hakkını oluşturan normatif ölçütler çerçevesinde güvenli suya bedeli ölçülebilir bir şekilde erişip erişemediği konusu tartışılmaktadır.Çalışmada, su hizmetlerinin, kârlılık anlayışı ile sunulmasının yoksulların su erişimini güçleştireceği ve su hakkını engelleyeceği varsayımı alan araştırmasında sınanmıştır. Ayrıca, konu ile ilgili yargı kararları incelenmiştir. Ankara'ya su erişimini sağlayan bağımsız bütçeli kamu kişiliğine haiz ASKİ'nin su hizmetlerini özel sektör anlayışı ile sunduğu bu durumda yoksulların faturalarını düşürebilmek için alternatif kaynaklara yöneldiği tespit edilmiştir.Güvenli suya erişimin sağlanamadığı ya da yüksek maliyetlerle karşılanabildiği durumlarda, su yoksunluğunun toplumsal eşitsizlikleri artıracağı varsayımı, alan çalışması sonucunda doğrulanmıştır.Güvenli ve erişilebilir suyun yoksunluğu durumunda mahalle çeşmesi ya da benzer alternatif kaynaklardan su temin edilmesi, hane içinde çoğunlukla çalışmayanların görevi olarak değerlendirildiğinden çalışma alanında olduğu gibi kadınların iş yükünü artırmakta, ekonomik yaşamdan ayırarak, toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini çoğaltmaktadır.

Abstract:
Rapid growth of the world's population has led increase on the demand of limited water. Although this is a problem by itself, additional problem is the usage of resources inunequal manner. In a market economy based on inequalities, the urban poverty are suffering taking of water service. Recently, according to "Water and Preventive Health Services Access Rights" by UN, implementation of necessary measures for realization of water demand, it is required to give special attention to marginal and the most risky groups.This study is discussing for the urban poverty, in case of Ankara Mamak district, the difficulties to the access of water and ability to access water which is in normative criterias in the light of water right and measured for pricing issue.In this study, it has been tested in the field; the understanding of reaping profit in the water service has negative impact to the urban poverty. Moreover, judicial decisions have been studied. It has been observed that, ASKI, which has an independent budget, is acting as private sector and this case is leading poor people to approach alternative resources for reducing the costs.The conjecture has been confirmed on the field study that the lack of access to the water and high costs are causing increase on the social inequalities.In the case of lack of safe and accessible water, alternative sources such as fountains nearby are requiring a special effort to carry it to houses and is considered as a business of unemployed members of the family. This is leading an increase of load on the shoulders of women which brings another type of gender inequalities.