Sütçü ineklerde peripartal dönemde oral olarak kullanılan ksilitol, poliyol ve propilen glikolün metabolik profil üzerine etkilerinin belirlenmesi
Determination of the effects of xylitol, polyol and propylene glycol used orally in dairy cows in the peripartial period on metabolic profile
Yazar: YILDIRAY SOYLU
Danışman: PROF. DR. ÖZNUR ASLAN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
SÜTÇÜ İNEKLERDE PERİPARTAL DÖNEMDE ORAL OLARAK KULLANILAN KSİLİTOL, POLİYOL VE PROPİLEN GLİKOLÜN METABOLİK PROFİL ÜZERİNE ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ
Yıldıray SOYLU
Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü 
Veteriner İç Hastalıkları Anabilim Dalı Doktora Tezi, Temmuz 2024 
Danışman: Prof. Dr. Öznur ASLAN
ÖZET
Bu çalışmanın amacı süt sığırlarında peripartal dönemde doğum öncesi ve doğum sonrası beş gün süreyle oral olarak kullanılan ksilitol, propilen glikol ve poliyol'ün metabolik profile etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Hayvan materyali olarak, doğumuna 7 gün kalmış, birden fazla doğum yapmış, vücut kondüsyon skoru 3.5 olan, genel klinik muayenede sağlıklı olduğu belirlenmiş 60 adet gebe Holştayn inek kullanılmıştır. Çalışmaya dahil edilen inekler Grup I [ksilitol grubu, n=20], Grup II (propilen glikol grubu (PG), n=20), Grup III (poliyol grubu, n=20) olarak gruplara ayrılmıştır. Her bir gruba doğum öncesi ve doğun sonrası 5 gün olmak üzere; ksilitol [rasyon kuru maddesinin %2'si (ortalama 200 g) ], propilen glikol (300 ml) ve poliyol (450 ml) oral olarak içirilmiştir. Çalışmaya dahil edilen hayvanlardan kan örnekleri çalışmaya başlamadan önce (0. gün), doğum yaptıktan 24 saat sonra (1. gün) ve doğum yaptıktan 6. gün sonra olmak üzere üç kez alınmıştır. Alınan serum örneklerinde glikoz, kan üre nitrojeni, kolesterol, total protein, albümin, kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), fosfor (P), betahidroksibütirik asit (BHBA) ve esterleşmemiş yağ asitleri (NEFA) değerleri belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, ksilitolün kan glikoz, BHBA ve NEFA değerini arttırmada etkili olurken, Ca, Mg ve P değerlerinde azalma gözlendiği, poliyol grubunda BHBA, NEFA, aspartat aminotransferaz (AST) ve gama-glutamil transferaz (GGT) değerlerinin artışı nedeniyle hafif karaciğer yağlanması geliştiği, PG grubunda ise 6. gün glikoz değerinin azaldığı belirlenmiştir. Ayrıca ksilitolün Ca metabolizması üzerindeki etkileri nedeniyle postpartal dönemden kullanımının daha faydalı olabileceği düşünülmüştür. Ksilitolün Ca ve parathormon üzerine etkileri ile ilgili daha fazla çalışma yapılması gerektiği düşünülmüştür. 

Anahtar Kelimeler: Ksilitol; Peripartum; Poliyol; Propilen Glikol; Sığır

Abstract:
DETERMINATION OF THE EFFECTS OF XYLITOL, POLYOL AND PROPYLENE GLYCOL USED ORALLY IN DAIRY COWS IN THE PERIPARTIAL PERIOD ON METABOLIC PROFILE
Yıldıray SOYLU

Erciyes University, Institute of Health Sciences 
Department of Veterinary Internal Medicine Doctoral Thesis, July 2024 
Advisor: Prof. Dr. Öznur ASLAN
ABSTRACT
The aim of this study was to determine the effects of xylitol, propylene glycol and polyol on the metabolic profile of dairy cattle during the peripartal period, which were orally administered for five days before and after parturition. The animal material consisted of 60 clinically healthy and pregnant Holstein cows, which had 7 days before delivery, had multiple births (3-6 years old), and had a body condition score of 3.5. The cows were divided into three groups: Group I [Xylitol group, n=20], Group II (Propylene glycol group (PG), n=20) and Group III (polyol group, n=20). Each group orally received xylitol [2% of ration dry matter (mean 200 g)], propylene glycol (300 ml), and polyol (450 ml) for 5 days before and 5 days after birth. Blood samples were obtained three times from the animals; before the start of the study (day 0th), on the day of parturition (day 1st), and after parturition (day 6th). Glucose, blood urea nitrogen, cholesterol, total protein, albumin, calcium (Ca), magnesium (Mg), phosphorus (P), β-hydroxybutyric acid (BHBA) and nonesterified fatty acids (NEFA) values were determined in serum samples. As a result of the study, xylitol was found to be effective in increasing blood glucose, BHBA and NEFA values, while it caused a decrease in Ca, Mg, and P values. Besides mild liver degeneration was found in the polyol group due to increased BHBA, NEFA, AST and GGT values, while glucose value decreased in the PG group on the 6th day. In addition, it was thought that xylitol could be more beneficial to use in the postpartum period due to its effects on Ca metabolism. It was thought that more studies should be conducted on the effects of xylitol on Ca and parathyroid hormone.
Keywords: Cattle; Peripartum; Polyol; Propylene Glycol; Xylitol.