Bilateral koklear implantlı çocuklarda ses lokalizasyonu üzerinde baş hareketlerinin etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of head movements on sound localization in children with bilateral cochlear implants
Yazar: NAZİRE İREM KARAKÜLÜK
Danışman: DOÇ. DR. MERVE BATUK
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Koklear implantlar = Cochlear implants ; Lokalizasyon = Localization ; Sanal gerçeklik = Virtual reality ; Çocuklar = Children ; İşitme kaybı = Hearing loss

Özet:
Bilateral koklear implant kullanıcısı çocuklar, arka plan gürültüsü, yankılanma ve mesafe gibi durumlarda ses kaynaklarının yerini belirlemede zorluk yaşarlar. Günümüzde gelişen teknolojiyle sanal gerçeklik sistemleri kullanılarak lokalizasyonda baş hareketlerinin etkileri araştırılabilir. Bu çalışmada eş zamanlı ve ardışık bilateral koklear implant kullanıcılarında baş hareketli ve hareketsiz dinleme koşulunda farklı açı, mesafe ve yönlerde ses lokalizasyon becerisini üç boyutlu olarak inceleyerek, birbirleriyle ve normal işiten yaşıtlarıyla karşılaştırmak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, baş hareketli ve hareketsiz koşulda sanal gerçeklik sistemi kullanılarak üç boyutlu olarak sesleri lokalize etme becerisi üç boyutlu hata miktarları hesaplanarak değerlendirilmiştir. Çalışmaya, Moxo Dikkat Testi'nden geçen 6-14 yaş aralığındaki 14 bilateral eş zamanlı koklear implant kullanıcısı, 18 bilateral ardışık koklear implant kullanıcısı ve 21 bilateral normal işiten çocuk dahil edilmiştir. Çocuklar kendilerini çevreleyen bir yay çevresinde ön ve arka yarı alanlarda değerlendirilerek ön-arka karışıklık yüzdeleri de hesaplanmıştır. Çalışmanın sonucunda, normal işiten grubun üç boyutlu lokalizasyon becerisi ile çalışma grupları arasında her iki dinleme koşulunda azimut hatası, ön-arka, sağ-sol, genel üç boyutlu hata miktarları ve ön-arka karışıklık yüzdesi açısından anlamlı farklar elde edilmiştir (p<0,001). Sanal Gerçeklik Lokalizasyon Testi'nde baş hareketli ve baş hareketsiz dinleme koşulları arasında azimut hatası, genel hata miktarları ve ön-arka karışıklık yüzdeleri açısından anlamlı fark elde edilmiştir (p<0,05). Her üç grupta değerlendirilen iki yakın mesafenin algısı konusunda anlamlı fark elde edilmemiştir (p>0,05). Araştırmadan elde edilen veriler doğrultusunda baş hareketlerinin ses lokalizasyon becerisini iyileştirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Gelecek çalışmalarda, işitsel rehabilitasyona baş hareketinin dahil edilmesiyle lokalizasyon becerisindeki değişimin değerlendirilmesi önerilmiştir.

Abstract:
Children with bilateral cochlear implants have difficulty sound localization in situations such as background noise, reverberation, and distance. The effects of head movements can be investigated on localization with developing technology. The aim of this study was to examine three-dimensionally localization ability in simultaneous and sequential bilateral cochlear implant users at different angles, distances and directions under head mobile and immobile conditions and to compare them with their normal hearing peers. For this purpose, the three-dimensional sound localization abilities of the participants were evaluated with the virtual reality system under head mobile and immobile conditions by calculating three-dimensional errors. The study included 14 children with bilateral sequential cochlear implants, 18 children with sequential cochlear implants and 21 children with bilateral normal hearing between the ages of 6 and 14 who passed the Moxo Attention Test. Children with bilateral cochlear implant and bilateral normal hearing were evaluated in the front and back hemifields around an arc surrounding them and the percentages of front-back confusion were calculated. As a result of the study, a significant difference was found between the three-dimensional localization abilities of the normal hearing group and the study groups in terms of azimuth error, front-back, right-left, overall three-dimensional error and percentage of the front-back confusion in both listening conditions (p<0,001). A significant difference was found in terms of azimuth error, overall error and percentage of the front-back confusion between head mobile and immobile conditions in the Virtual Reality Localization Test (p<0,05). There was no significant in the perception of the close distances evaluated in all three groups (p>0,05). In the present study, it was concluded that head movements improved three-dimensional sound localization abilities. Future studies might evaluate the change in localization ability by including head movement in auditory rehabilitation.