Türkiye`de Kazakistan eğitim sistemlerinin örgütsel yapılarının karşılaştırılması (merkezi ve taşra teşkilatı açısından)
The compare of organization structures of educational sistems of Turkey and Kazakhstan (the point of view central and provinces organizations)
Yazar: NAZYM SHUİNSHİNA
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ÇİTFCİ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, Türkiye Cumhuriyeti ve Kazakistan Cumhuriyeti'nin eğitimsistemlerinin işleyişi karşılaştırılmıştır. Bu doğrultuda iki ülkedeki eğitim sistemlerinietkileyen genel faktörler, eğitim sistemlerindeki amaçlar, sistemlerin bakanlık teşkilat yapısı,eğitim düzeyleri ve eğitim finansmanı konuları incelenmiştir. Dört Bölümden oluşançalışmanın Giriş Bölümünde problem, amaç, önem, tanımlar ve sınırlıklar yer almaktadır.Birinci Bölümde, kavramsal çerçeve; İkinci Bölümde, ilgili araştırmalar; Üçüncü Bölümde,yöntem, araştırma modeli, evren ve örneklem, veri toplama araç ve teknikleri, anketingeçerlilik ve güvenirlik çalışması, verilerin toplanması ve verilerin analizi; DördüncüBölümde, araştırmanın bulguları ve yorumları yer almaktadır.Diğer yandan araştırmada, Almatı ve Ankara İllerindeki ortaöğretimlerde görev yapanöğretmenlerin eğitim sistemindeki yönetim, vizyon, misyon, iletişim, hizmetiçi eğitim,yönetim yapısı boyutlarına ilişkin algılama düzeyleri arasında farklılıkların ölçülmesiamaçlanmıştır. Araştırmanın evreni olarak Almatı ve Ankara İllerinde çeşitli liselerde görevyapan 836 öğretmen kadrosu alınmış ve istatistiksel değerlendirilmesi yapılmıştır. Anketinuygulanması sonrası, elde edilen verilerin analizi için ?SPSS MS for Windows? paketprogramı kullanılmıştır.Araştırmada elde edilen bulgular aşağıda sıralanmıştır.1. Vizyon boyutuna ilişkin olarak; Türkiye ve Kazakistan'da çalışmakta olanöğretmenlerin, kurumlarının amaçlarından haberdar ve kurum amaçlarınaortak bir anlayışla bağlı oldukları görülmüştür.2. Türkiye'de, okul kurumunun hedeflerinin tüm çalışanlar tarafından değil, üstyönetim tarafından belirlendiği tespit edilmiştir.3. Kazakistan'da, okul vizyonunun bilinmesi ve ona uygun davranılmasıkonusunda çalışanların vizyon hakkında bilgilerinin yeterli derecedeolmadığı görülmüştür.4. Her iki ülkede de, motivasyon boyutuna ilişkin olarak; okul kurumuyönetimi tarafından, okulda yapılan zümre ve takım çalışmalarına önemverdiği ve desteklendiği, okul yönetiminin de yapılan çalışmaların çalışanlaraönemini hissettirmek ve öğretmenlerin meslekleriyle ilgili gelişmelerini takipetmeleri için imkanları oluşturduğu görülmüştür.5. Ülkelerin ikisinde de MEB örgütü ve okul kurumlarının, hem öğrenci veöğretmenlerin beklentilerini yeterince dikkate almadıkları, hem de okuliiihtiyaçlarını yeterince karşılamadıkları, bundan dolayı öğretmen kadrolarınüst düzey yöneticilerden memnun kalmadıkları tespit edilmiştir.6. Her iki ülkede de, motivasyon boyutunda yöneticilerin öğretmenleri yeterikadar motive etmedikleri görülmektedir. Motivasyon boyutunda iki ülkearasında anlamlı fark olmadığı ortaya çıkmıştır.7. Türkiye ve Kazakistan'daki öğretmenlerin iletişim boyutuna ilişkingörüşlerine göre; her iki ülke okullarında da, yönetici ve öğrenmenlerarasında iletişim kurmanın zor olmadığı, iş ile ilgili konularda yöneticilerekolay ulaşılarak iletişim sağlandığı belirlenmiştir.8. Her iki ülkede de, mevzuat ve uygulamalarda yapılan değişikliklerdenöğretmenlerin zamanında haberdar olmadığı ve öğretmenlerin yönetseluygulamalara dair fikirlerini ifade etmede zorluklar çektikleri ortayaçıkmıştır.9. Türkiye'de ve Kazakistan'da hizmet içi eğitim etkinliklerinin Millû EğitimBakanlığı amaçlarına ve sistem ihtiyaçlarına uygun olarak yapıldığıgörülmüştür.10. Araştırmaya katılan Kazakistanlı öğretmenlerin görüş açılarına göre;Kazakistan'da hizmet içi eğitim kurslarına katılma faaliyetinin, yükselme veatamalarda daha fazla avantaj sağladığı belirlenmiştir.11. Türkiyeli öğretmenlerin cevapları sonucunda, kurumlarda alınan kararlarındaha çok yönetim kurulu tarafından, öğretmenlerin görüşleri dikkatealınmadan, kabul edildiği tespit edilmiştir.12. Kazakistanlı öğretmenlerin cevaplarına dayanarak, okul içi yetkilerin okuldüzeyinde olduğu, öğretmen ve diğer çalışanların kendilerini ilgilendirenkararlar ve yönetsel süreçlere katıldıkları belirlenmiştir.iii

Abstract:
İn this research there were compared the functioning of educational systems of theRepublic of Turkey and the republic of Kazakhstan. İn this direction there were examined thefollowing themes: the two countries influential general factors of educational system, thestructure of the system?s ministry organization, educational levels and financing. İn theintroduction of the four-part research problem, aim, importance, definitions and limits arepresented. Conceptual frame is presented in the first part, relevant researches in the second,method, the model of research, universe and examples, means and technics of datumgathering, the study of inquiry?s validity and security, the analyses and datum gathering in thethird, the findings and commentaries in the forth.On the other hand, the aim of the research is the measurment differencies between thecomprehension levels of administration, vision, mission, communication, facilitatingeducation, administrative structure?s dimension of the educational system of the secondaryeducation teachers of Almaty and Ankara. İn the research 836 Almaty and Ankara?s differenthigh school?s teachers took part. There was made statistical appraisal. After applying theinquiry, ?SPSS MS for WİNDOWS? package program was used for the obtained analyses.The obtained findings of the research are as follows:1) Concerning the vision?s dimension the teachers working in Turkey and Kazakhstanare considered to be informed and connected of the institution?s aims.2) İn Turkey, the aims of school?s institution are determined not by the wholeworking stuff, but by the upper administration.3) İn Kazakhstan, the purpose of the school?s vision and attitude suitable to it isconsidered as not sufficient.4) İn both countries relating to the dimension of motivation, the administration of theschool?s institution gives importance and supports the group and team works. Atthe same time there should be opportunities for the teaching stuff to feel theimportance of studies made by the school?s administration and to follow thedevelopments in the profession of teachers.5) İn both countries it was determined that MEB organization and school?s institutiondid not pay attention to student and teachers expectations as well as school?snecessities were not welcomed enough. That is why the upper-level administrationwas not delighted by the teaching stuff.iv6) İn both countries in the motivative dimension administration?s motivation to theteachers was not enough. Concerning the motivation there was no meanfuldifferencies between the two countries.7) Concerning communicative dimension of Turkey and Kazakhstan?s teachers it wasdetermined that at both countries? schools communication between administrationand teachers was not difficult. Themes concerning work provide easily reachedcommunication to the administration.8) İn both countries the teachers were informed about the laws and application not attime. Concerning the administrative applications, teachers took difficulties inexpressing thoughts.9) Turkey and Kazakhstan?s recent educational activity was suitable to the aims ofMEB and the system?need.10) According to the research opinions of Kazakhstan?s teachers Kazakhstan?s recenteducational courses participating activitie, rising and appointing provide moreadvantages.11) The answer results of Turkey?s teachers were as follows: the decisions are takenmainly by the administrative commission and teachers? opinions were not takeninto consideration.12) Concerning the answers of Kazakhstan?s teachers, the school?s authorities tookpart at school?s level, teacher and another working stuff took part in relevantdecisions administrative periods.v