Dijital materyal tasarımına yönelik bir hizmet içi eğitim programının geliştirilmesi ve etkililiğinin değerlendirilmesi
Developing and evaluating the effectiveness an in-service training program for digital material design
Yazar: GÜLER GÖÇEN KABARAN
Danışman: PROF. DR. SALİH UŞUN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hizmet içi eğitim = In service training ; Hizmet içi eğitim programları = In service training programs ; Materyal tasarımı = Material design ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Program geliştirme = Program development ; Sayısal materyaller = Digital material ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training

Özet:
Öğretim programlarında belirtilen hedeflerin öğrencilere kazandırılmasında iyi planlanmış öğretme-öğrenme süreçleri etkili olmaktadır. Sınıf içinde anlatılan konunun daha etkili olarak sunulmasına yardımcı olmak üzere hazırlanan nitelikli öğretim materyalleri aynı zamanda öğrencilerin öğrenmelerini kolaylaştırma, kalıcı öğrenme sağlama ve öğrenmeye yönelik motivasyonu arttırma gibi özelliklere sahiptir. Teknolojinin gelişmesi ile birlikte öğretim sürecinde kullanılan materyaller de değişmiş ve geleneksel materyallerin yerini dijital materyaller almaya başlamıştır. Çağa uygun bireyler yetiştirmek için eğitimde gerçekleştirilmesi gereken hedeflerin yer aldığı 2023 Eğitim Vizyon Belgesi'nde de bu konuya değinilmiştir. Belgede ülkemizde dijital içerik ve beceri destekli bir dönüşüm gerçekleştirilmesi adına hedefler yer almaktadır. Bu hedefler öğretim süreçlerinin öğrencilerin yaşamlarına uygun olarak dijital bir dönüşüm gerektirmesi gerekçesi ile açıklanmıştır. Öğretmenlerin dijital öğretim materyallerini geliştirmeleri ve kullanmalarının önemine vurgu yapılmaktadır. Bu gelişmeler doğrultusunda günümüz öğretmenlerinin kendi dijital materyallerini hazırlama ve kullanma becerilerine sahip olmaları önemli bir durum olarak karşımıza çıkmaktadır. Öğretmenlerin sahip olmaları gereken bu yeterlikleri geliştirmenin en önemli yolu hizmet içi eğitim programlarıdır. Bu araştırmada da öğretmenlerin dijital materyal tasarımı geliştirmelerine yönelik bir hizmet içi eğitim programı geliştirmek ve programın etkililiğini değerlendirmek hedeflenmiştir.
Araştırmada karma yöntem araştırmalarından çok aşamalı karma desen kullanılmıştır. Çok aşamalı karma desene uygun olarak birden fazla aşama içeren araştırmanın altı farklı çalışma grubu bulunmaktadır. Araştırmada ilk olarak dijital materyal tasarımına yönelik yeterlikleri belirlemek ve bu kapsamda bir ölçek geliştirmek amacıyla Türkiye'nin farklı üniversitelerinde görev yapan 28 öğretim üyesi ile Delphi panelleri gerçekleştirilmiştir. Muğla ili Menteşe ilçesine bağlı okullarda görev yapan 328 öğretmen ile ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Dijital materyal tasarımına yönelik mevcut durumu belirlemek amacıyla Muğla ili Menteşe ilçesine bağlı okullarda görev yapan 401 öğretmenden veri toplanmıştır. Geliştirilen hizmet içi eğitim programının pilot uygulaması Muğla ili Menteşe ilçesine bağlı okullarda görev yapan 21 öğretmen; asıl uygulaması ise Muğla ili Menteşe ilçesine bağlı okullarda görev yapan 20 öğretmen ile gerçekleştirilmiştir. Programın etkililiğinin değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilen izleme değerlendirmesi çalışmasında hizmet içi eğitim programına katılan iki öğretmen ve bu öğretmenlerin sınıflarındaki öğrencileri yer almıştır. Araştırmada nicel verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen Dijital Materyal Tasarımı Yeterlikleri Ölçeği (DMTYÖ), İhtiyaç Belirleme Anket Formu ile Teknoloji Entegrasyonun Yönelik Öz-Yeterlik Algısı Ölçeği (TEYÖAÖ) kullanılmıştır. Nitel verilerin toplanmasında ise yazılı görüş formu, görüşme, gözlem ve araştırmacı günlüğünden faydalanılmıştır. Elde edilen veriler nicel ve nitel veri analiz tekniklerine uygun bir şekilde çözümlenmiştir.
Araştırma sonucunda dijital materyal tasarımına yönelik geliştirilen hizmet içi eğitim programına yönelik öğretmen tepkilerinin olumlu yönde olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin hizmet içi eğitim programı sonunda dijital materyal tasarım yeterlikleri ve teknoloji entegrasyonuna yönelik öz-yeterlik algılarının geliştiği sonucuna ulaşılmıştır. İzleme değerlendirmesi çalışmasına katılan öğretmenlerin hizmet içi eğitim programında edindikleri bilgileri gerçek sınıf ortamına aktarabildikleri belirlenmiştir. Bu öğretmenlerin sınıfındaki öğrencilerin dijital materyallerin kendilerine olumlu katkıları olduğunu belirttikleri ve derslerinde daha fazla dijital materyal kullanılmasını istedikleri sonucuna ulaşılmıştır. Kirkpatrick program değerlendirme modelinin aşamalarının takip edildiği programın değerlendirilmesi sonucunda geliştirilen hizmet içi eğitim programının etkili olduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda araştırmadan elde edilen sonuçlara ilişkin ve ileride yapılacak çalışmalara yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Well-organized teaching and learning procedures can be effective in fulfilling the objectives stated in curricula. Qualified instructional materials organized to support in class activities have also benefits for mediating and improving permanent learning, and increasing motivation. With the enhanced technology, traditional materials for instructional purposed have been replaced by digital materials. In 2023 Vision Report for education with future goals and objectives, digitally-enhanced materials and their implications have also been highlighted. In this report, a turning point concentrating on digital content and skills has been highly emphasized as an upcoming goal for the nation. The turning point is explained as instructional procedures should be maintained according to students' lives so that a digital change is a need. Besides, it is underlined that teachers should develop and apply digitally enhanced instructional materials. In the light of this contemporary developments, that teachers should have the necessary skills for organizing and implementing digital materials is seen as an important fact. These skills are better to be improved via in-service trainings. In this study, it is aimed to develop an in-service training program for teachers to organize digital materials and evaluate the program's effectiveness.
In the study, multi-stage mixed design of mixed method was applied. Parallel with the nature of research design, there is more than one stage and six study groups. As the first step of the study, in order for determining the competencies for digital material design and develop a scale, Delphi panels were conducted with 28 academicians working in different universities in Turkey. The data for validity and reliability were collected from 328 teachers working in Muğla province. In order to state the present situation, the data were collected from 401 teachers working in Muğla province. During study, pilot study for developed in-service training program was conducted with 21 teachers, and main training was implemented with 20 different teachers working in Muğla province. Two participant teachers and their students were monitored after the training program for evaluating process. In data collection, Digital Material Design Competencies Scale developed by the researcher, Need Analysis Questionnaire, Self-Efficacy Perception for Technology Integration Scale, written forms, interviews, observation and researcher's notes were used as instruments. Collected data were analyzed regarding qualitative and quantitative methods.
As a result, it was found that teachers' reactions toward in-service training program for digital material design were promising. Additionally, teachers' competencies for designing digital materials and self-efficacy perceptions for technology integration increased. Monitored participant teachers were recorded that they could apply digital knowledge and competencies obtained through in-service training in real-class activities. Students of the monitored teachers highlighted that digital materials contributed to their learning and they wished to experience more digital materials in the following classes. Program was evaluated according to Kirkpatrick evaluation model and was found as effective. Detailed implications for findings and further researchers were presented.