Hemşirelerin ameliyat öncesi ve sonrası dönemde cerrahi alan enfeksiyonlarının önlenmesine yönelik bilgi ve uygulamalarının değerlendirilmesi
Evaluation of nurses' knowledge and practices for the prevention of surgical site infections in the pre- and post-operative period
Yazar: EZGİ PAMUK
Danışman: PROF. DR. NERİMAN AKYOLCU
İstinye Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Çalışma, cerrahi birimlerde çalışan hemşirelerin ameliyat öncesi ve sonrası dönemde
CAE'ların önlenmesine yönelik bilgi ve uygulamalarını değerlendirmek amacıyla
tanımlayıcı araştırma modelinde planlanarak, İstanbul ilindeki 4 hastanede 16.12.2022-
22.02.2023 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Araştırmanın örneklemini 115 cerrahi
servis hemşiresi oluşturdu. Veriler, araştırmacı tarafından literatür doğrultusunda
geliştirilen; sosyo-demografik bilgilerin, CAE'ya ilişkin kuramsal ve uygulama
bilgilerinin, CAE'ları önlemeye yönelik uygulamaların bulunduğu veri toplama formu
kullanılarak toplandı. Verilerin analizinde; Shapiro-Wilk testi, Mann Whitney U testi,
Kruskal Wallis testi ve Bonferroni düzeltmesi kullanıldı. Nicel değişkenler
ortalama±standart sapma ve ortanca ile özetlenirken, nitel değişkenler sıklık (yüzde)
olarak özetlendi. p<0,05 değerleri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Hemşirelerin %77,9'u kadındı, yaş ortalamaları 28,72±6,44 iken; %58,26'sı lisans
mezunuydu; %78,26'sının CAE konusunda eğitim aldığı bulunurken; CAE konusunda
en çok bilgi edinilen kaynak hizmet içi eğitimdi (%67,83); %36,52'sinin CAE'ları
önlemede "Kanıta Dayalı Uygulamalar" konusunda bilgi sahibi olduğu belirlendi.
Toplam bilgi puan ortalaması 15,67±3,34 olarak hesaplandı (22 puan üzerinden).
Hemşirelerin %83,48'i iş yükünün fazlalığı ve yoğunluğunun CAE'ları önlemeye
yönelik uygulamalarını kısıtladığını belirtti.
Öğrenim durumuna göre hemşirelerin toplam bilgi puanlarının Lisans&Lisansüstü
grupta Lise&Önlisans grubuna göre daha yüksek olduğu görüldü (p<0,05). Ameliyat
öncesi ve sonrası dönem uygulamalarında ise uygulamalar özelinde cinsiyet, yaş,
öğrenim durumu, CAE konusunda eğitim alma durumları arasında istatistiksel olarak
anlamlı ilişkiler olduğu belirlendi (p<0,05).
Sonuç olarak, hemşirelerin ortalamanın üzerinde bilgi puanına sahip olduğu ve
çoğunlukla doğru uygulamalara uyum sağlama eğiliminde olduğu ancak güncel
rehberlerdeki değişikliklerde bilgi ve uygulamalara uyumun düştüğü görüldü. Kanıt
temelli güncel rehber bilgilerine ulaşımın kolaylaştırılması, bu bilgilerle düzenli sıklıkta
eğitimlerin düzenlenmesi önerilebilir.

Abstract:
A descriptive research model was planned to evaluate the knowledge and practices of
nurses working in surgical units regarding the prevention of surgical site infections
(SSIs) and their preoperative and postoperative practices. The study was conducted
between December 16, 2022, and February 22, 2023, in four hospitals in Istanbul,
Turkey. The sample of the study consisted of 115 surgical ward nurses. Data were
collected using a data collection form that included sociodemographic information,
theoretical and practical knowledge about SSIs, and practices to prevent SSIs,
developed by the researcher based on the literature. Shapiro-Wilk test, Mann Whitney U
test, Kruskal Wallis test, and Bonferroni correction were used for data analysis.
Quantitative variables were summarized as mean ± standard deviation or median, while
qualitative variables were presented as frequency (percentage). p<0.05 values were
considered statistically significant.
The results revealed that 77.9% of the nurses were female, with a mean age of
28.72±6.44. Furthermore, 58.26% of the nurses had a bachelor's degree, and 78.26%
received training on SSIs. In terms of knowledge sources, in-service training was
reported as the most common source of information on SSIs (67.83%). It was found that
36.52% of the nurses had knowledge about "Evidence-Based Practices" for preventing
SSIs. The mean total knowledge score was calculated as 15.67±3.34 (out of 22 points).
83.48% of the nurses stated that the excessive workload and intensity limited their
practices for preventing SSIs.
According to the educational level, the total knowledge scores of nurses were
significantly higher in the Bachelor's & Postgraduate group compared to the High
School & Associate Degree group (p<0.05). Regarding preoperative and postoperative
practices, statistically significant relationships were found among gender, age,
educational level, and receiving training on SSIs (p<0.05).
In conclusion, it was observed that the nurses had above-average knowledge scores and
tended to comply with correct practices. However, there was a decrease in knowledge
and adherence to practices with the changes in current guidelines. Facilitating access to
evidence-based updated guidelines and organizing regular training sessions based on
this information can be recommended.