Urmia ve civarının (KB İran) gravite ve manyetik verilerinin analizi
Analysis of gravity and magnetic data of Urmia and vicinity (NW Iran)
Yazar: SANLI RANJITEKANTAPEH
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA NURİ DOLMAZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering

Özet:
İran'ın Kuzeybatısı'nda yer alan Urmia, Alp Himalaya çarpışma bölgesinde; kuzeyde Kafkaslar, güneyde Zagros Bindirme Kuşağı arasında yer alan sismik aktif bir bölgede bulunmaktadır. Bölgedeki yapıların tektonik ve jeolojik özelliklerini inceleyerek yapı sınırlarının belirlenmesi amacıyla bölgeye ait gravite ve manyetik haritaları oluşturulmuş ve verilere spektral analiz işlemleri (kutba indirgeme, yapma-gravite dönüşümü, yapı sınırı analizi) uygulanmıştır.
Çalışma alanına ait hazırlanan serbest hava anomali haritasında değerlerin -100 ile 400 mGal aralığında değiştiği gözlenirken, bouguer anomali değerlerinin ise -120 ile 220 mGal arasında değiştiği görülmektedir. Bölgede Sarein jeotermal alanı düşük bouguer anomali değerleri ile karakterizedir.
Çalışma alanına ait hazırlanan kutba indirgenmiş toplam alan manyetik anomali değerlerinin -500 ile 1000 nT aralığında değiştiği gözlenmektedir. Merkez İran zonu ile Azerbaycan zonu arasında kalan alanda KB-GD uzanımlı yüksek anomali değerleri belirgin olarak gözlenmektedir. Bu alan Paleojen volkano-sedimanter birimlere karşılık gelmektedir. Çöküntü alanı olarak gözlenen Urmia Gölü ise düşük manyetik anomali değerleri (-100 ile -150 nT arası) ile karakterizedir.
Bozucu kütlelerin sınırlarını belirlemeye yönelik uygulanan yapı sınırı analizi yöntemi sonucunda bölgedeki Tebriz fay zonu boyunca KB-GD uzanımlı yapıların varlığı gözlenmiştir. Bölgeye ait oluşturulan analitik sinyal ve yatay gradyent analitik sinyal haritalarında da Tebriz fay zonu belirgin şekilde görülmektedir. Ayrıca tektonik yapıların yoğun olarak yer aldığı çalışma alanının KD'da yüksek anomali değerleri dikkati çekmektedir. Sabalan volkanı üzerinde ise hem analitik sinyal hem de yatay gradyent analitik sinyal değerleri maksimuma ulaşmaktadır.

Anahtar kelimeler: Analitik sinyal, gravite, manyetik, Urmia, yapı sınırı analizi

Abstract:
Urmia, in the Northwest of Iran, is located in the Alpine Himalayan collision zone; where is an active seismic zone between the Caucasus in the north and the Zagros Overthrust Zone in the south. By analysing the tectonic and geological properties of the structures in the study area, gravity and magnetic maps belonging to the region were formed in order to determine the structure boundaries and spectral analysis procedures (reduction to the pole, pseudo-gravity transformation, structure boundary analysis) were applied to the data.
In the free air anomaly map which is prepared for the study area, the values are changed between -100 and 400 mGal and the bouguer anomaly values are changed between -120 and 220 mGal. The Sarein geothermal field in the region is characterized by low bouguer anomaly values.
It is observed that magnetic anomaly values of the reduction to the pole belonging to the study area are changed between -500 and 1000 nT. In the area between the central Iran zone and the Azerbaijan zone in NW-SE trending high anomalies have been observed. This area corresponds to the Paleogene volcano-sedimentary units. Urmia Lake, which is observed as a collapse area, is characterized by low magnetic anomaly values (-100 to -150 nT).
As a result of the boundry analysis method applied to the boundaries of the dislocated masses, the presence of structures along the NW-SE Tabriz fault zone trending was observed. The Tabriz fault zone has been observed in the analytic signal and horizontal gradient analytic signal maps of the region. Moreover, the high anomalies are remarkable in NW of the study area where the tectonic constructions are concentrated. On the Sabalan volcano, both the analytic signal and the horizontal gradient analytic signal values reach the maximum.

Keywords: Analytic signal, boundary analysis, gravity, magnetic, Urmia.