Fârâbî'de Îkâ' teorisi
Fârâbi's theory of Îkâ'
Yazar: M. İSMAİL RIZVANOĞLU
Danışman: Y.DOÇ. NURİ UYGUN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Felsefe = Philosophy ; Müzik = Music

Özet:
Tezimizde 10. yüzyılda yaşamış olan Fârâbî'nin mûsikî ilminin ritim ve usûl kısmını ilgilendiren îk?` hakkındaki fikir ve düşüncelerini ortaya koymaya çalıştık. Çalışmamızın ilk bölümünde kısaca Fârâbî'nin hayatından söz ettik ve mûsikî ile ilgili yazdığı eserlerin içeriğini de ayrıntılarıyla verdik.Fârâbî'nin Kitâbu'l-Îk?`ât ve Kitâbu İhsâi'l-Îk?`ât adlı eserlerindeki bilgileri baz alarak îk?` konusunda ayrıntılı bilgiler sunduğumuz çalışmamızda Kitâbu Mûsika'l-Kebîr adlı eserdeki konuyla ilgili bilgilere de zaman zaman başvurduk.Çalışmamızın ikinci bölümünde Fârâbî'de îk?` konusunda temel kavramları açıkladıktan sonra, üçüncü bölümde Fârâbî'nin îk?` formları ve bu formların nasıl değiştirilebileceğine dair fikir ve düşüncelerini belirttik.Dördüncü bölümde îk?` denince ne anlaşılması gerektiği, îk?` ve usûl arasındaki fark ve îk?` ile arûz konusu hakkında bilgi verdik. Yine aynı yerde İshâk el-Mevsilî, Kindî ve Harizmî'nin îk?` formlarını Fârâbî'nin îk?` formlarıyla karşılaştırmalı olarak verdik.Çalışmamızın ekler bölümünde Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi III. Ahmet El Yazmaları No: 1878'de kayıtlı olan Kitâbu'l-Îk?`ât ve Manisa İl Halk Kütüphanesi No: 1705'de kayıtlı bulunan Kitâbu İhsâi'l-Îk?`ât adlı eserlerin orijinal halini sunduk. Adı geçen bu eserler dünyada birer yazma nüsha halinde bulunmaktadır.

Abstract:
In meiner Arbeit handelt es sich um die Theorie des Rhythmus von al-Farabi (Abu Nasr Muhammed, 870-950), also seine Überlegungen und Gedanken über den Rhythmus , der ein eminentes teil der Musikwissenschaften bildet. In dem ersten Kapitel meiner Arbeit habe ich den Lebenslauf von al-Farabi, der mit zu den herausragenden und umfassenden Denkern des 10. Jahrhunderts und gilt als größter Theoretiker der islamischen Musikgeschichte gehört, kurz zusammengefasst und Einzelheiten der Inhalte seiner über Musik verfassten Bücher; Kit?b fi-l-?q?'?t (Buch über Rhythmen), Kit?b i???? al-?q?'?t (Buch der Klassifikation der Rhythmen) und Kit?b al-m?s?q? al-kab?r (Das große Buch der Musik) thematisiert.Die Grundsätze meiner Arbeit stammen natürlich aus den Büchern Kit?b fi-l-?q?'?t (Buch über Rhythmen), und Kit?b i???? al-?q?'?t (Buch der Klassifikation der Rhythmen) von al-Farabi. Dabei musste ich aber auch des Öfteren das Buch Kit?b al-m?s?q? al-kab?r (Das große Buch der Musik) von Farabi aufschlagen.Im zweiten Kapitel wurde die Grundbegriffe der Theorie des Rhythmus nach al-Farabi erklärt und im dritten Kapitel wurde die Formen von ??q?? und deren Wirkungsweise in unterschiedlichen Situationen nach Farabis Auffassung erörtert.Im vierten Kapitel dieser Arbeit habe ich mich ausführlich über die Bedeutung von ??q?? befasst und den Unterschied zwischen ??q?? und ?usûl? und den Unterschied zwischen ??q?? und ?arûz? erklärt. Außerdem wurde in dem Kapitel die Formen von ??q?? bei İshâk el-Mevsilî, bei Kindî und bei Harizmî? mit den Formen bei al-Farabi vergleichen.In dem Anhang habe ich die Kopien von weltweit einzigen Exemplare des Kit?b fi-l-?q?'?t (Buch über Rhythmen), und des Kit?b i???? al-?q?'?t (Buch der Klassifikation der Rhythmen) beigefügt.