Hafif düzeyde otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuk ve ergenlerde sluggish cognitive tempo (yavaş bilişsel tempo) belirtileri: İlişkili bireysel ve ailesel özelliklerin belirlenmesi ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuk ve ergenlerle karşılaştırılması
Sluggish cognitive tempo symptoms in children and adolescents with mild autism: investigating associated individual and familial factors and comparing to children and adolescents with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: NAZAN EKİNCİ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZALP EKİNCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Uluslararası Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biliş = Cognition ; Bilişsel işlev = Cognitive function ; Ergenler = Adolescents ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Daha önceki tanı sınıflandırma sisteminde Başka Türlü Adlandırılamayan Yaygın Gelişimsel Bozukluk (BTA-YGB, Atipik Otizm) olarak tanımlanan,  Diagnostic and Statystical Manual of Mental Disorders (Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı, DSM)-5'te hafif düzey Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olarak belirtilen olgularda Sluggish Cognitive Tempo (Yavaş Bilişsel Tempo, SCT) sıklığının ve ilişkili değişkenlerin incelendiği bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı hafif düzey OSB tanısı alan çocuk ve ergenlerde SCT sıklığı ve SCT ile ilişkili değişkenlerin belirlenmesi ve Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı alan çocuk ve ergenlerle karşılaştırılmasıdır. 
Yöntem: Çalışmamıza DSM-5'e göre hafif düzey OSB tanısı alan 51 hasta ile yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 51 DEHB olgusu alındı. Katılımcıların tümüne Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu (ÇDŞG-ŞY) görüşmesine ek olarak Wechsler Çocuklar İçin Zeka Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu (WISC-R) ya da Wechsler Yetişkin Zeka Testi (WAIS), Barkley'in Çocuk Dikkat Anketi (BÇDA), Conners Ana Baba Derecelendirme Ölçeği-Kısa Form (CADÖ), Conners Öğretmen Derecelendirme Ölçeği Kısa Form (CÖDÖ), Çocuk ve Ergenlerde Davranım Bozuklukları İçin DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği (T-DSM-IV-S), Çocuklarda Anksiyete Bozukluklarını Tarama Ölçeği (ÇATÖ) uygulandı. Çocukluk Otizmi Derecelendirme Ölçeği (CARS: Childhood Autism Rating Scale), Otizm Davranış Kontrol Listesi (ABC: Autism Behaviour Checklist) ve Anormal/Sorunlu Davranış Kontrol Listesi (SDKL) ise yalnızca hafif düzey OSB grubuna uygulandı. BÇDA ve T-DSM-IV-S anketleri hem ebeveyn hem öğretmen tarafından dolduruldu ve çalışmada ''BÇDA-Ebeveyn, T-DSM-IV-S-Ebeveyn'' ve ''BÇDA-Öğretmen, T-DSM-IV-S-Öğretmen'' olarak bahsedildi.  Hafif düzey OSB grubuna, zihinsel yetersizliği olmayan olgular, sınır düzey zihinsel kapasite olan olgular ve hafif düzey zihinsel yetersizliği bulunan olgular dahil edilirken, DEHB grubuna zihinsel yetersizliği olmayan olgular dahil edilmiştir. SCT semptomları BÇDA kullanılarak ölçülmüştür. BÇDA-Ebevey'de 3 ve üzeri soruya ''sık'' ya da ''çok sık'' şeklinde cevap verenler ''SCT olan olgular'' olarak kabul edildi. SCT total puanı ise aynı anketin total puanı hesaplanarak belirlendi.
Bulgular: Katılımcıların %84,3'ü erkek, %15.6'sı kızdı. Yaş ortalaması 10.9 idi. Hafif düzey OSB grubu ile DEHB grubu arasında yaş, cinsiyet, eğitim seviyesi ve ailenin gelir düzeyi açısından anlamlı fark bulunmadı (p˃0.05). Hafif düzey OSB grubunda DEHB grubuna göre; tanı konulma yaşı anlamlı olarak (p<0.01) düşük, eş tanı sayısı anlamlı olarak (p<0.01) yüksekti. Hafif düzey OSB grubunda SCT sıklığı %47.0, DEHB grubunda %31.3 olarak tespit edildi. Gruplar arasında SCT sıklığı açısından anlamlı bir fark bulunamadı (p=0.1). Hafif düzey OSB grubunda SCT olan olgularda ilaç kullananlar ve kullanmayanlar ve zihinsel yetersizliği olanlar ve olmayanlar arasında anlamlı bir fark tespit edilmedi. Hafif düzey OSB grubunda DEHB grubuna göre CADÖ total, CADÖ kaygı, CÖDÖ hiperaktivite, T-DSM-IV-S-öğretmen hiperaktivite puanları anlamlı olarak yüksek; T-DSM-IV-S-ebeveyn dikkat eksikliği (DE) puanı anlamlı olarak düşük bulundu. Hafif düzey OSB grubunda SCT olan olgularda olmayanlara göre ABC total puan, ABC ilişki kurma, SDKL total puan, SDKL letarji, BÇDA-ebeveyn total puan, CADÖ total puan, CADÖ kaygı, CADÖ psikosomatik, T-DSM-IV-ebeveyn total ve DE, ÇATÖ total ve tüm alt ölçekleri anlamlı olarak yüksek bulundu. SCT total puanı ile ABC total, ABC duyusal, ABC ilişki kurma, SDKL total, SDKL iritabilite, SDKL letarji, CADÖ total, CADÖ davranım sorunu, CADÖ öğrenme sorunu, CADÖ kaygı, CADÖ psikosomatik, T-DSM-IV-S-ebeveyn total, T-DSM-IV-S-ebeveyn DE, T-DSM-IV-S-ebeveyn davranım bozukluğu (DB), ÇATÖ total, ÇATÖ okul fobisi, ÇATÖ psikosomatik, ÇATÖ sosyal fobi skorları arasında pozitif bağıntı bulundu. Pozitif bağıntı tespit edilen deşişkenler dahil edilerek oluşturulan lineer regresyon modeline göre; SCT total puanını ABC total puan, T-DSM-IV-S-ebeveyn DE ve CADÖ total puanının predikte ettiği saptandı. 
Sonuç:  Çalışmamızda hafif düzey OSB olgularında SCT yüksek sıklıkta bulunmuştur ve SCT'nin, otizm semptomları, DEHB, anksiyete ve davranışsal belirtiler ile ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Bu anlamda hafif düzey OSB olgularının SCT belirtileri açısından taranması ve SCT'nin etiyolojide etkili olabileceği düşünülerek tedavi yaklaşımlarının belirlenmesi faydalı olacaktır. Hafif düzeyde OSB tanılı olgularda SCT'nin spesifik özelliklerini ve bağıntılarını tanımlamak için büyük örneklemli ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar kelimeler: Otizm Spektrum Bozukluğu, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, Sluggish Cognitive Tempo

Abstract:
Objective: The frequency of Sluggish Cognitive Tempo (SCT) and associated factors in mild autism, which was defined as Pervasive Developmental Disorder-Not Otherwise Specified (PDD-NOS) in previous diagnostical classification, has not been studied yet. We aim to investigate the frequency of SCT and associated factors in children and adolescents with mild autism and compare to children and adolescents with Attention Deficit-Hyperactivity Disorder (ADHD).
Method: 51 patients diagnosed with mild autism according to DSM-5 criteria and age and sex matched 51 ADHD controls were included. The Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School Aged Children, Present and Lifetime Version (KID-SADS-P) interview was administered to all participants in addition to Wechsler Intelligence Scale for Children-Revised Form (WISC-R) or Wechsler Adult Intelligence Scale (WAIS), Barkley Sluggish Cognitive Tempo Scale (BSCTS), Conners' Parent Rating Scale (CPRS), Conners' Teacher Rating Scale (CTRS), Turgay DSM-IV-Based Child and Adolescent Disruptive Behavioral Disorders Screening and Rating Scale (T-DSM-IV-S) and Screen for Child Anxiety Related Emotional Disorders (SCARED). Childhood Autism Rating Scale (CARS), Autism Behavior Checklist (ABC) and Aberrant Behavior Checklist (AbBC) were administered only to mild autism group. BSCTS and T-DSM-IV-S were administered both teacher and parent in whole groups. They are mentioned as ''BSCTS-parent, BSCT-teacher'' and ''T-DSM-IV-S-parent, T-DSM-IV-S-teacher'' in this study. While cases without intellectual disability, borderline intellectual functioning and with mild intellectual disability were included in the mild autism group, ADHD group consisted of cases without intellectual disability. BSCTS was used to measure SCT symptoms. Participants who responded three or more items on BSCTS-parent as "often" or "very often" were considered to have SCT. Total score of SCT was calculated by BSCTS score.
Results: 84.3% of the participants were male and 15.6% were female. The mean of age was 10.9. Age, sex, education level and income of the family variables did not statistically differ between mild autism group and ADHD group (p˃0.05). Analyses revealed that, compared to the ADHD group, the age of diagnosis of the mild autism group was found to be significantly lower (p<0.01), and the number of comorbidity was found to be significantly higher (p<0.01). The frequency of SCT was 47.0% in mild autism and 31.3% in ADHD. In terms of SCT frequency, no statistically significant difference was found between groups (p=0.1). No significant difference was found between the cases drug-naive and on treatment, and with and without intellectual disability in terms of SCT. In mild autism group; total score of CPRS, anxious subscale score of CPRS, hyperactivity subscale score of CTRS, hyperactivity subscale score of T-DSM-IV-S-teacher were significantly higher whereas inattention subscale score of T-DSM-IV-S-parent was significantly lower compared to the ADHD group. In cases with SCT in mild autism group; ABC total score, ABC relating subscale score, AbBC total score, AbBC lethargy subscale score, BSCTS-parent score, CPRS total score, CPRS anxious subscale score, CPRS psychosomatic subscale score, T-DSM-IV-S-parent total score and hyperactivity subscale score, SCARED total and all subscales scores were found significantly higher compared to cases without SCT in mild autism group. Furthermore, significant associations and correlations were found between SCT total score and ABC total, ABC sensory stimuli subscale, ABC relating subscale, AbBC total, AbBC irritability subscale, AbBC lethargy subscale, CPRS total, CPRS conduct problem, CPRS learning problem, CPRS anxious subscale, CPRS psychosomatic, T-DSM-IV-S-parent total score, T-DSM-IV-S-parent inattention subscale, T-DSM-IV-S-parent conduct disorder subscale, SCARED total, SCARED school phobia subscale, SCARED psychosomatic subscale and SCARED social phobia subscale scores. According to linear regression model which included positive correlations, we found that: ABC total, T-DSM-IV-S-parent inattention subscale and CPRS total scores predicted SCT total score. 
Conclusion: In our study, we found that SCT was highly frequent in mild autism cases and associated with autism symptoms, ADHD, anxiety and behavioral symptoms. Hereby, screening of SCT symptoms in mild level ASD cases and arranging treatment considering SCT as a factor in etiology would be beneficial. In conclusion, further studies with large samples are needed in order to determine specific symptoms and correlates of SCT in mild autism cases.
Key words: Autism Spectrum Disorder, Attention Deficit Hyperactivity Disorder, Sluggish Cognitive Tempo.