Bürokrasi ve gündelik hayat bağlamında okul müdürlüğünün incelenmesi
Principalship in the context of daily life and bureaucracy
Yazar: ABDULLAH BALIKÇI
Danışman: PROF. DR. AHMET AYPAY
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Eko. Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bürokrasi = Bureaucracy ; Günlük yaşam = Daily life ; Okul yöneticileri = School administrators

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı bürokratik uygulamaları ve gündelik hayat uygulamalarını okul müdürlüğü açısından yorumlamak ve ortaya çıkan durumlar ışığında çözüm önerileri ortaya koymaktır.
Yöntem: Araştırma, nitel yaklaşım çerçevesindeki temel nitel araştırma (temel yorumlayıcı desen) deseninde tasarlanmıştır.  Bu çerçevede araştırmanın katılımcılarını, Konya ili merkez ilçelerinde (Karatay, Meram, Selçuklu) farklı sosyoekonomik düzeylerde bulunan semtlerdeki ve 2014-2015 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde görev yapmakta olan okul öncesi düzeyindeki okul müdürlerinden 5, ilkokul düzeyinde okul müdürlerinden 5, ortaokul düzeyindeki okul müdürlerinden 5, ortaöğretim (lise) düzeyindeki okul müdürlerinden 5; ayrıca yarı yapılandırılmış görüşme formu için 2 okul müdürü olmak üzere toplam 22 okul müdürü oluşturmaktadır.
Bulgular: Araştırmadaki bulgulara göre, okul müdürleri okulun hem birey hem de sosyal boyutunu önemsemektedirler. Oynadıkları rollerde durumsal bir yaklaşımı benimsemektedirler. Kendilerine mevzuatta birçok görev tanımlanmış olmasına rağmen, eğitim öğretime ilişkin görevlerini daha çok önemsemektedirler. Okul müdürlerinin özelliklerini olumlu ve olumsuz yönler olarak belirtmişlerdir. Özelliklerde ortak nokta liderlik vasfının ön plana çıkarılmasıdır. Bürokrasiyi engelleyici bir unsur olarak düşünmenin yanında, olumlu yanları da olduğu görüşlere yansımıştır. Okul müdürleri günlük rutin işlere çok zaman ayırmaktadırlar. Bu işler planlı olduğu gibi plansız da olabilmektedir. 
Sonuç ve Tartışma: Yapılan araştırmada okul müdürleri "okul"la ilgili yaptıkları tanımlarda okulun toplumsal boyutunu ön plana çıkarmışlardır. Oynadıkları rollerde durumsal bir yaklaşımı benimsemektedirler. Görevler bağlamında çeşitli görevlerden bahsetmekte ve özellikler bağlamında eleştirel yaklaşmaktadırlar. Bürokrasinin görev, özellik, rol bağlamında engelleyici olarak tanımlamakla birlikte, onunla iş yapmayı da –mecburen- sürdürmektedirler ve zaman zaman olumlu yanlarına da değinmektedirler. Gündelik hayat bağlamında da benzer düzenin olduğu; ancak eğitim-öğretime yönelik adımların ön planda olduğu görülmektedir. 

Anahtar kelimeler: Okul, okul müdürü, bürokrasi, gündelik işler

Abstract:
Purpose: The purpose of this study was to interpret the principalship in the context of bureaucracy and daily life practices and to make suggestions about the findings. 
Method: This qualitative study was analysed with a basic qualitative study (basic interpretative design). In this concept the participants of study were choosen from the schools in Konya (Karatay, Meram, Selçuklu) with different socio economic backgrounds in the second term of 2014-2015 training year. There are five principals from pre primary grade, five principals in primary, five principals in middle school and five principals in high school also for semi structured form two principals were interviewed so totally, 22 principals from different grades participated in this study. 
Findings: According to the study, school principals  pay attention to the school's socialization aspect. In this regard, they take into account the role of leadership and situational approach. Although many tasks are defined, the participants give more importance to the tasks of education and training. In terms of features, positive aspects are emphasized as well as negative aspects are pointed out. In addition to specifying the bureaucracy as an obstructive element in the context of tasks, roles and features, they also express their positive aspects. School principals are involved in a variety of activities in everyday life. In these works, time is mainly devoted to bureaucratic work.
Result and discussion:  In the study conducted, school principals pay attention to the social dimension and characteristics of  school when they define  "school". The situation also affected the roles, characteristics and tasks of the participants. Various tasks were mentioned in the context of tasks and they were critically approached in terms of features. They define the bureaucracy as an obstacle in the context of duty, features, role  but  they also refer to its positive aspects from time to time. There is a similar order in the context of everyday life; but it is understood that  steps towards education-teaching are also  tried.

Key words: School, school principal, bureaucracy, daily affairs