Evliliklerin ilk yıllarındaki boşanmaların feminist kuramlar çerçevesinden sosyolojik analizi: İstanbul ili örneği
Sociological analysis of divorces in the first years of marriages through the framework of feminist theories: The case of İstanbul province
Yazar: YASEMİN BUCAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMED ÜNAL BOZYER
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile = Family ; Aile araştırmaları = Family surveys ; Boşanma = Divorce ; Boşanmış aileler = Divorced families ; Boşanmış kadınlar = Divorced women ; Feminist kuram = Feminist theory ; Feminizm = Feminism ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, Türkiye genelinde son yıllarda hızlı şekilde artış gösterdiği gözlenen boşanma oranlarının nedenleri, aile bireyleri ve toplum üzerinde etkilerini feminist teoriler ışığında ve İstanbul ili özelinde analiz etmektir. Sürekli değişen ve gelişen dünyada toplumun en küçük yapısı olan aile kurumu değişimlerden nasibini almaktadır. Aile kurumu geleneksel yapısından, çekirdek aile ve tek ebeveynli yapıya doğru dönüşmektedir. Aile kurumunun farklılaşması yanında farklı toplumsal ve bireysel nedenlerle aile kurumunun sona ermesine neden olan boşanmalar meydana gelmektedir. Boşanmalar kadın, erkek ve ailenin diğer fertleri çocuklar açısından ekonomik, psikolojik ve toplumsal yönden farklı sıkıntıları beraberinde getirmiştir. Ancak yolunda gitmeyen her iki taraf açısından da çıkmaza sürüklenen durumlarda sıkıntıların bitmesi ve hayata yeniden tutunma çabası olarak algılanabilmektedir.
Bu çalışmayla aile ve evlilik kurumunun tarihsel düzlemde kuramlar açısından irdelenerek, boşanma olgusunun nedenleri, süreci ve sonuçları incelenmiştir. İstanbul'da evliliklerin ilk yıllarında boşanan kadın ve erkek katılımcılarla derinlemesine görüşmeler yoluyla kadınların ve erkeklerin boşanma süreçlerine ilişkin veriler toplanarak boşanmaya neden olan etkenler feminist kuramlar temelinde analiz edilmiştir.
Araştırmanın bulguları göstermiştir ki; kadınların boşanma nedeni olarak ekonomik, fiziksel ve psikolojik şiddet görmesi, aldatma/aldatılma, borçlarla bırakılma, tarafların ailelerin evliliklerin merkezinde yer almalarını gösterirken, erkek katılımcıların ise kadınların anne olduktan sonra kendilerini bırakmaları, kadınlık rollerini unutmaları, kadınların iş hayatında rol almak istemeleri ve ev iş dengesinin kurulamayıp eşlere gereken desteğin verilmemesi gibi nedenlerden yakındıkları görülmektedir
Yapılan çalışmayla kadınların çalışma hayatında yer alsalar da evlerde yine kendilerine biçilen geleneksel aile sorumluluklarını yerine getirmek zorunda kaldıkları, erkeklerin ataerkil hegemonyanın buyruğuyla kadınları sindirdiği görülmüştür. Feminist teorisyenlerle paralel düşüncede; karşılaşılan boşanma olgularının çözümünde her zaman ki izlenen çözüm yollarının bir kenara bırakılarak daha bilimsel daha eşitlikçi stratejilerin denenmesi aile kurumunun devamlılığını önemli ölçüde etkileyeceği düşünülmektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to analyze rapid increase in the divorce rate in recent years, their reasons and effects on family members in the light of feminist theories, in İstanbul province, Turkey. The family institution, which is the smallest structure of society in the constantly changing and developing world, gets its share from the changes. The family institution changes from its traditional structure to a nuclear family and a single parent structure. Apart from the differentiation of the family institution, divorces occur which cause the family institution to end due to various social and individual reasons. Divorces cause various economic, psychological and social problems for the women, the men and other members of the family; the children. However, it can also be perceived as the end of the troubles and the effort to re-adhere to life in cases where both sides are in a deadlock of problems.
In this study, the reasons, processes and results of the divorce phenomenon are studied by examining the theories of family and marriage institution in a historical perspective. Data on the divorce processes of ex-wife and ex-husbands were collected through in-depth interviews with people who divorced during the first years of marriages in Istanbul and the factors causing divorce were analyzed on the basis of feminist theories. Findings of the research showed that; economic, physical and psychological violence, cheating / deceiving, being left with debts, the interference of families are causes of divorce for women, while, men's reasons for divorce are women's lack of self-care after birth, leaving femininity duties, eagerness to participate in the business life, not being able to establish a balance with work and family and not providing support to their spouses.
With this study, it has been seen that even though women take part in the working life, they have to fulfill the traditional family responsibilities assigned to them at home and that the men intimidate women with the command of patriarchal hegemony. In parallel with feminist theorists; it is assessed that; for the solution of the problem of divorce, common strategies should be put aside and more equitable and scientific strategies should be followed for the continuation of the family institution.