Uluslararası hukukta deniz yoluyla gerçekleştirilen düzensiz göç hareketleri ile mücadele ve Türkiye
The fight against irregular migration movements in the international law carried out by sea and Turkey
Yazar: GUNEL CHALABIZADA
Danışman: DOÇ. DR. BERAT LALE AKKUTAY
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Deniz yolu = Seaway ; Deniz yolu taşımacılığı = Sea transportation ; Düzensiz göç = Irregular immigration ; Göçler = Migrations ; Göçmenler = Emigrants ; Uluslararası göç = International migration ; Uluslararası hukuk = International law

Özet:
Deniz yolunun kullanıldığı uluslararası göç hareketleri özellikle 20. yüzyılın son çeyreğinden itibaren yoğunlaşmış, hem yasal hem de yasa dışı veya düzensiz göç hareketlerinin oranı büyük ölçekte artarak daha çok ülkeyi kapsar duruma gelmiştir. Siyasi istikrarsızlık, insan hakları ihlali, baskıcı rejimler, iç savaşlar, etnik çatışmalar, iş gücü talebinin azlığı, ekonomik sıkıntılar, coğrafi koşulların yetersizliği gibi nedenlerden kaynaklı ülkelerini terk eden, yasal göç ve sığınma prosedürlerini aşamayan göçmenler yasa dışı yollara başvurmakta, bu bağlamda deniz yolunu tercih etmektedirler. Söz konusu düzensiz göç hareketleri, göçmenlerin nihai hedefi olan Avrupa Birliği ve üye devletlerince güvenlik tehdidi olarak algılanmakta olup, düzensiz göçün yönetilmesi ve kontrol altına alınabilmesi adına çözüm arayışına girilmiştir. Daha iyi yaşam koşullarına sahip olabilmek amacıyla deniz yolu ile Avrupa devletlerine yönelen düzensiz göçmenler, gerek transit ülkeler gerekse hedef ülkeler tarafından yürütülen uygulamalar ve alınan sıkı önlemler sonucunda ya denizde yaşamlarını kaybetmekte, ya da göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti organizatörlerinin kurbanı olmaktadırlar. Öte yandan kötü deniz koşullarında, denize elverişli olmayan deniz araçları ve tecrübesiz mürettebatla gerçekleştirilen ve göçmenlerin hayatları için risk taşıyan yöntemlerin kullanıldığı deniz yoluyla göç hareketleri zamanı oluşan kazalar da trajik sonuçlar doğurabilmektedir. Ulusal ve uluslararası kuruluşların araştırmalarına dayalı istatistiki verilerin de yer aldığı bu çalışmanın en önemli bulgularından biri, göçmenleri deniz yolunun kullanıldığı düzensiz göç hareketlerine iten nedenlerin ve yaşanan hak ihlallerinin devletlerin uygulamalarından, uluslararası düzenlemelerle sahip oldukları yükümlülüklerine aykırı davranmalarından ve aşkın yetki kullanımından kaynaklı olmasıdır. Bu bağlamda, devletlerin uygulamalarındaki hak ihlallerini ve göçmen ölümlerini önlemek, düzensiz göç hareketliliğinin engellenmesine yönelik çözüm önerilerini ortaya koymak amacıyla çalışmada, öncelikle düzensiz göç kavramı ele alınmış, sorunun uluslararası hukuki boyutu ve mücadele yolları araştırılarak devletlerin farklı deniz alanlarında yetki ve yükümlülüklerinin hukuki çerçevesi çizilmiş, sonrasında ise deniz yoluyla gerçekleştirilen düzensiz göç hareketleri ile mücadele kapsamında uluslararası örgütlerin uygulamalarına yer verilmiştir. Müteakiben düzensiz göç hareketleri ile mücadele kapsamında Türkiye'nin hukuk düzeni ve transit ve hedef ülke olarak faaliyetleri incelenmiştir.

Abstract:
International migration movements carried out by sea have intensified throughout the world especially since the last quarter of the 20th century, and the number of both legal and illegal or irregular migration movements has increased on a large scale as well as has come to include more countries. Migrants who leave their countries due to political instability, violation of human rights, oppressive regimes, civil wars, ethnic conflicts, low demand for labor force, economic difficulties, insufficient geographical conditions and who cannot pass legal migration and asylum procedures, resort to illegal ways, in this context, they prefer seaway. These irregular migration flows are perceived as a security issue by the European Union and member states, which are the ultimate target of migrants, and these states have sought solutions and developed new policies in order to manage and control irregular migration. Irregular migrants who prefer to go to the European countries by sea in order to seek out better living conditions, either lose their lives at sea as a result of state practices and strict measures taken by both transit countries and destination countries, or become victims of migrant smuggling and human trafficking organizers. On the other hand, the accidents that occur during sea migration movements at rough sea conditions, with unseaworthy vessels and by inexperienced crew and risky methods for the migrant lives can also cause tragic consequences. One of the most important findings of this study, which includes statistical data based on the researches of national and international organizations, are that the reasons that push immigrants to irregular migration movements by using the sea route and the violations of their rights are caused by the practices of the states, the violation of states' obligations they have with the international regulations and use of transcendent authority. Within this scope, in order to prevent violations of rights in the practices of states and deaths of migrants, and to seek out the solutions to prevent irregular migration mobility, in this study, the concept of irregular immigration was first addressed, the legal framework of states' jurisdictions and obligations which can be used by the states in different maritime zones was drawn by researching the international legal dimension of the problem and the ways of fight against irregular migration, after that the practices of the international organizations in the field of combating irregular migration carried out by sea have been mentioned. Subsequently, Turkey's legal order and activities as a transit and destination state in the fight against irregular migration movements have been explained.