Elazığ bölgesi domates üretim alanlarında kullanılan tepraloxydim, fluazifop-p-butyl ve metribuzin aktif maddeli herbisitlerin toprak kökenli fungal patojenlerin in vitro gelişimine etkisi
The effect of soil borne fungal pathogens in vitro development the herbicid active substance tepraloxydim, fluazifop-p-butyl and metribuzin used tomato production areas in Elazig province
Yazar: GÜRHAN MUTLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TAMER ÜSTÜNER
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma domates üretiminin en fazla yapıldığı Elazığ bölgesindeki Merkez ilçeye bağlı Gedikyolu, Salkaya ve Sarıkamış köyleri, Kovancılar ilçesine bağlı Akmezra ve Baskil ilçesine bağlı Gemici Köyü olmak üzere 5 köyde toplam 80 alanda 2012, 2013 ve 2014 yıllarında domates yetişme dönemleri olan Mart ve Eylül ayları arasında, sera çalışması ise 2014 yılında Fırat Üniversitesi Keban Meslek Yüksekokulu Araştırma ve Uygulama cam serasında yürütülmüştür. Ayrıca farklı dozlarda uygulanan herbisitlerin etkileri Fırat Üniversitesi Keban Meslek Yüksekokulu laboratuvarında belirlenmiştir.
Çalışmada domates üretim alanlarında yaygın olarak kullanılan Tepraloxydim, Fluazifop-p-butyl ve Metribuzin herbisitlerin yaygın görülen Alternaria alternata, Rhizoctonia solani, Cladosporium fulvum, Phoma destructiva, Rhizopus stolonifer, Stemphylium solani, Ulocladium atrum ve Fusarium solani toprak kökenli fungal patojenlere etkileri belirlenmiştir. Ayrıca laboratuvar ortamında 5x10-5M, 1x10-3M ve 2x10-3M herbisit dozlarının etkileri ve sera koşullarında ise önerilen herbisit dozlarında verilen miktarların %50 fazlası (Yd), normal doz (Nd) ve %50 eksiği olan düşük doz (Dd) uygulanarak toprak kökenli fungal patojenlerin koloni ve spor gelişimleri etkileri gözlenmiştir.
Çalışma sonucunda 2x10-3M yüksek doz seviyesinde Fluazifop-p-butyl aktif maddeli herbisitin Rhizoctonia solani koloni gelişimini %100 oranı ile en yüksek seviyede etkilediği ayrıca aynı dozda uygulanan Tepraloxydim aktif maddeli herbisitin Rhizoctonia solani koloni gelişimini %88.93 oranı ile etkilediği belirlenmiştir. Düşük doz (5x10-5M) herbisit uygulamalarında Fluazifop-p-butyl aktif maddeli herbisitin Phoma destructiva %4.68 ile en düşük seviyede engellediği saptanırken, Tepraloxydim aktif maddeli herbisitin %0.21 ile en düşük seviyede Rhizoctonia solani engellediği saptanmıştır. Ayrıca çalışma sonunda, Metribuzin aktif maddeli herbisitin 2x10-3M yüksek doz seviyesinde Rhizopus stolonifer koloni gelişimini %63.47 oranı ile en yüksek seviyede, 5x10-5M doz seviyesinde ise Cladosporium fulvum gelişimini %2.51 ile en düşük seviyede engellediği saptanmıştır.
Çalışmada Tepraloxydim aktif maddeli herbisitin 5x10-5M doz seviyesinde fungal koloni gelişimine büyütücü yönde etki açısından; Phoma destructiva koloni gelişimini -%1.29 oranında artırdığı gözlenirken, aynı dozda uygulanan Fluazifop-p-butyl aktif maddeli herbisitin Rhizopus stolonifer koloni gelişimini- %4.14 oranında artırıcı yönde etki gösterdiği belirlenmiştir. Aynı doz uygulamalarında Metribuzin aktif maddeli herbisitte benzer etkiler görülmemiştir.
Sera yürütülen çalışmada domates bitkilerine uygulanan %50 fazla herbisit doz uygulamalarında; Tepraloxydim, Fluazifop-p-butyl ve Metribuzin aktif maddeli aktif maddeli herbisitlerin Alternaria alternata sporulasyonunda sırasıyla; 1.2x102, 1.8x102 ve 2.8x102 spor/ml oranında spor oluşumunu engellediği tespit edilmiştir. Herbisitlerin %50 eksik doz uygulaması için; Tepraloxydim uygulamasında Alternaria alternata sporulasyonunda 2.7x102, Fluazifop-p-butyl uygulamasında 3.0x102 ve Metribuzin uygulamasında toprakta 4.1x102 spor/ml oluşumu gözlenmiştir.
Çalışma sonunda Elazığ ilinde özellikle domates yetiştirilen alanlarda Alternaria alternata, Rhizoctonia solani, Cladosporium fulvum, Phoma destructiva, Rhizopus stolonifer, Stemphylium solani, Ulocladium atrum ve Fusarium solani yaygın olduğu belirlenmiştir. Yörede en yüksek Hastalık etmenlerinin şiddeti oranı %47.46 oranıyla Alternaria alternata ve %43.30 oranıyla Rhizoctonia solani toprak kökenli fungal patojenlerinde rastlanmıştır. Ayrıca, Stemphylium solani %40.08, Rhizopus stolonifer %38.13, Fusarium solani %37.06, Phoma destructiva %33.67, Cladosporium fulvum %29.93 ve Ulocladium atrum %17.25 oranında belirlenmiştir.

Abstract:
This study, tomatoes the most made the central district linked Gedikyolu, Salkaya and Sarıkamış villages, Kovancılar township Akmezra and Baskil township Gemici village in production of Elazığ region tomatoes. Including five villages in 80 areas and the tomato growing seasons in 2012, 2013 and 2014. March and September among in greenhouse operation while Keban Firat University Vocational School in 2014. Research was conducted in the glasshouse. In addition, the effects of different doses of herbicides applied in Firat University Vocational School Keban laboratory was determined. 
In the study used of tomato production widely area, Tepraloxydim, Fluazifop-p-butyl and Metribuzin herbicide common Alternaria alternata, Rhizoctonia solani, Cladosporium fulvum, Phoma destructiva, Rhizopus stolonifer, Stemphylium solani, Ulocladium atrum and Fusarium solani soil-borne fungal pathogens, the effects have been determined. Also in the laboratory 5x10-5, 1x10-3 and 2x10-3 M herbicides the dose of the effects of greenhouse conditions, more than 50% of the amount given in the recommended herbicide high dose (Hd), the usual dose (Ud) and low dose that is 50% deficient (Ld) of the soil acquired fungal pathogens and sport development impacts colonies were observed.
It was studies found 2x10-3 M high dose level of Fluazifop-p-butyl active substance herbicide Rhizoctonia solani colony growth of 100% with the highest level of influence also Tepraloxydim administered at the same dose of active substance herbicide Rhizoctonia solani colony growth has been affected by the ratio of 88.93%. Low dose (5x10-5 M) in the application of herbicides Fluazifop-p-butyl active substance herbicide Phoma destructiva at the lowest level at 4.68% when determining block, Tepraloxydim active substance was found to inhibit the low level of Rhizoctonia solani by herbicide 0.21%. Also at the end of work, Metribuzin active substance herbicide 2x10-3 M the high dose level Rhizopus stolonifer colony development at the highest level with a rate of 63.47%, while 5x10-5 M dose levels the Cladosporium fulvum development has been found to inhibit the lowest level at 2.51%.
Tepraloxydim herbicide 5x10-5 M dose level in the study of active substance in terms of impact in the direction of enlarging the fungal colony development; Phoma destructiva colony growth was observed to increase the rate of -1.29% of the applied active substance Fluazifop-P-butyl herbicide at the same dose has been determined that Rhizopus stolonifer colony development upward impact on the rate and 4.14%. Metribuzin active substance in the same doses was observed similar effects of the herbicide. 
Greenhouse tomato plants that apply to studies conducted in more than 50% at doses of herbicide application; Tepraloxydim, Fluazifop-p-butyl and Metribuzin herbicide active substance active substance sporulation of Alternaria alternata, respectively; 1.2x102, 1.8x102 and 2.8x102 spores / ml were found to inhibit the rate of spore formation. For 50% of missing doses of herbicides; practice the Tepraloxydim sporulation of Alternaria alternata 2.7x102, Fluazifop-p-butyl and Metribuzin application soil application 3.0x102 and 4.1x102 spores / ml generation was observed.
İn this study, Alternaria alternata, Rhizoctonia solani, Cladosporium fulvum, Phoma destructiva, Rhizopus stolonifer, Stemphylium solani, Ulocladium atrum and Fusarium solani were identified new left province Elazığ. Disease severity rate is the highest factor respectively in the region; Alternaria alternata 47.46%, Rhizoctonia solani 43.30%, Stemphylium solani 40.08%, Rhizopus stolonifer 38.13%, Fusarium solani 37.06%, Phoma destructiva 33.67%, Cladosporium fulvum 29.93 % and Ulocladium atrum were determined ratio of 17.25%.