Araştırma geliştirme giderleri ile muhasebe temelli performans göstergeleri arasındaki ilişki: Borsa İstanbul'da işlem gören işletmeler üzerine bir inceleme
The relationship between research and development expenses and accounting based performance indicators: A study of firms listed in Borsa İstanbul
Yazar: MEHMET DİKİCİ
Danışman: PROF. DR. KADİR GÜRDAL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Araştırma-geliştirme = Research-development ; Araştırma-geliştirme harcamaları = Research-development expenditures ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Büyüme = Growth ; Karlılık = Profitability ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Performans = Performance ; İşletme performansı = Business performance

Özet:
Küresel olarak Ar-Ge faaliyetlerinin önemi ve ekonomi içinde ağırlığının giderek arttığı ilgili göstergeler incelendiğinde görülebilmektedir. Ar-Ge faaliyetlerinin önemli bir kısmının özel sektör eliyle gerçekleştirildiği bilinmektedir.
Bu tez çalışmasında işletmelerin Ar-Ge giderleri ile performansları arasındaki iki yönlü ilişki üzerinde durulmuştur. Bu amaçla, hisse senetleri Borsa İstanbul'da işlem gören, 2005-2019 yılları arasında sürekli Ar-Ge gideri bulunan, mali olmayan işletmelerin panel verileri kullanılmıştır. Panel vektör otoregresif (PVAR) modeller ile Dumitrescu&Hurlin Heterojen Nedensellik Testi gerçekleştirilmiş ve Ar-Ge giderleri ile kârlılık ve/veya büyüme performansının karşılıklı olarak etkilenip etkilenmediği belirlenmeye çalışılmıştır.
Çalışma sonucunda, Ar-Ge yoğunluğundan aktiflerde büyümeye doğru bir Granger nedensellik ilişkisi bulunduğu ve işletme bazlı incelemede beklentiye yakın şekilde çoğunlukla pozitif ilişkinin öne çıktığı görülmüştür. Buna ilaveten, Ar-Ge yoğunluğundan aktif kârlılık oranına doğru Granger nedensellik ilişkisi bulunduğu, ancak işletme bazlı incelemeye göre beklentinin aksine ağırlıklı olarak negatif ilişkinin öne çıktığı tespit edilmiştir. Ayrıca Ar-Ge yoğunluğundan özsermaye kârlılık oranına doğru, satışların kârlılık oranına doğru ve özsermayede büyümeye doğru Granger nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Diğer yandan, özsermayede büyümeden ve satışların kârlılık oranından Ar-Ge yoğunluğuna doğru Granger nedensellik ilişkisinin bulunduğu tespit edilmiştir. Buna ilaveten, diğer kârlılık ve büyüme göstergelerinden Ar-Ge yoğunluğuna doğru Granger nedensellik ilişkisi bulunmadığı görülmüştür.

Abstract:
Examining the relevant indicators, it can be observed that the importance of R&D activities and its weight in the economy is increasing globally. A significant part of R&D activities are carried out by the private sector.
In the present thesis, the two-way relationship between the R&D expenses of firms and their business performance is examined. For this purpose, panel data of non-financial firms quoted on Borsa Istanbul and having incessant R&D expenses between 2005 and 2019 are used. The Dumitrescu & Hurlin heterogeneous non-causality Test is performed for panel vector autoregressive (PVAR) models. It has been tried to determine whether R&D expenses and performance in terms of profitability and/or growth are mutually affected.
According to the results of the study, Granger causality from R&D intensity to assets growth is detected, and similar to the expectations, the positive relationship usually stands out in the firm-based analysis. Moreover, Granger causality from R&D intensity to return on assets is identified, but contrary to the expectations, the relationship is predominantly negative according to the firm-based examination. In addition, Granger causality from R&D intensity to return on equity, return on sales and equity growth are ascertained. Moreover, Granger causality from equity growth and return on sales to R&D intensity are identified. Furthermore, Granger causality from other profitability and growth indicators to R&D intensity can not be detected.