Farklı seviyelerde D vitamini eksikliği olan çocuklarda çürük riskinin karyogram modeli kullanılarak değerlendirilmesi
Evaluating the caries risk in children with varying levels of vitamin D deficiency by using the cariogram model
Yazar: YASEMİN GÜLER
Danışman: DOÇ. SERA DERELİOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Diş çürükleri = Dental caries ; Karyogram = Cariogram ; Pedodonti = Pedodontics ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: D vitamininin genel sağlık üzerinde olduğu gibi ağız ve diş sağlığı üzerinde de oldukça önemli rolü vardır. Bu rolü çene ve dişin gelişim aşamalarından itibaren başlamakta, diş oluşumundan sonra da çürük üzerindeki etkileri ile devam etmektedir. Çalışmamızın amacı; D vitamini eksikliğinin dişler üzerindeki etkisini araştırmak, D vitamini eksikliği olan çocuklarda çürük riskini Karyogram modeli kullanarak değerlendirmektir. 
Materyal ve Metot: Çalışma 2017-2019 yılları arasında gerçekleşmiş olup; yaşları 6-12 arasında değişen, herhangi bir sistemik hastalığı bulunmayan, şiddetli (Grup I-GI) ve orta (Grup II-GII) seviyelerde D vitamini eksikliği bulunan 50 çocuk (35 kız, 15 erkek) ile geçmişte büyüme ve gelişimlerini etkileyen herhangi bir tedavi görmemiş, D vitamini eksikliği olmayan (Grup III-GIII) 25 çocuk (12 kız, 13 erkek) olmak üzere toplam 75 çocukta yürütülmüştür. Çocukların ağız diş muayeneleri ayna ve sonda yardımı ile uygun şekilde yapılmıştır. Muayene esnasında hipoplazi varlığı/yokluğu incelenmiş, kapanış ilişkileri, DMFT/dft indeksleri, PUFA/pufa indeksleri, plak indeksleri kaydedilmiştir. 
Çocuklardan uyarılmış tükürük örneği alınarak tükürük akış hızları ve tamponlama kapasiteleri ölçülmüştür. Çocuklardan gerekli dental radyografiler alınıp Demirjian yöntemiyle diş yaşı tahminleri yapılmıştır. Tüm bu elde edilen veriler değerlendirilerek Karyogram programına girilmiş ve çocukların çürükten korunma şansları belirlenmiştir. Elde edilen veriler SPSS Statistics 21 (IBM, ABD) bilgisayar programı kullanılarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel değerlendirmeler için p<0.05 değeri anlamlılık derecesi olarak belirlenmiştir.
Bulgular: Çocukların kronolojik yaş ortalaması 9±2.32 ve diş yaşı ortalaması 8±2.36'dır. Kronolojik yaş ve diş yaşı değerlendirildiğinde; GI ve GII' de kuvvetli, GIII' te ileri derecede kuvvetli, anlamlı ve pozitif yönlü ilişki vardır. Gruplar arasında plak indeksi değişkenlerinin dağılımları benzer bulunmuştur. Gruplarda; dft, DMFT, dfs, DMFS ve plak indeksi değişkenlerinin cinsiyetler arasındaki dağılımları benzer bulunmuştur. 
Minedeki hipoplazilerin varlığını değerlendirdiğimiz de ise; GI ve GII' de toplam 50 hastanın 12(%24)' sinde, GIII' te ise 25 hastanın 3(%12)' ünde minede hipoplazi mevcuttur. GI ve GIII' te kapanış ilişkisi en fazla 12 (%48) kişi ile Sınıf II olup, GII' de 17(%68) kişi ile Sınıf Iolarak tespit edilmiştir. Gruplar arasında tükürük akış hızı dağılımları, tamponlama kapasiteleri, Laktobasil ve S.mutans sayısı dağılımları benzer olarak bulunmuştur. Gruplarda Karyogram yeşil alan yüzdeliğine bakıldığında ise; GI-GII ve GI-GIII arasında anlamlı fark vardır (sırası ile p=0.002, p<0.001).
Sonuç: D vitamini eksikliğinin çürük riski üzerindeki etkisinin Karyogram modeli ile değerlendirildiği çalışmamızın verileri ışığında, D vitamini eksikliğinin çürük riskini artırdığı ortaya konulmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Çürük riski, D vitamini, Karyogram.

Abstract:
Objective: Vitamin D has a significant impact on the dental health, as well as it plays an important role in the general health. Vitamin D starts to affect oral and dental heath from the developmental stages of the jaw and consequently, continues to influence through the dental caries. The aim of our study is to search the impact of vitamin D deficiency on the teeth and to evaluate the risk of caries development in the children deficient in vitamin D by using the Cariogram model.
Materials and Methods: The study, including a total of 75 children; 50 children (35 girls, 15 boys) aged between 6-12 years with no systemic disease but having different levels of vitamin D deficiency and also consisting another 25 children (12 girls, 13 boys) without any previous vitamin D deficiency, was carried out between             2017-2019. Oral and dental examinations were performed consistently with the help of a mirror and a periodontal probe. During the examination, the presence / absence of hypoplasia was assessed, occlusal relationships, DMFT / dft indices, PUFA / pufa indices and plaque indices were recorded.
Saliva flow rates and buffering capacities were measured by obtaining stimulated saliva samples from children. The necessary dental radiographs of the children were taken and their dental ages were estimated through Demirjian method. All these collected data were evaluated and entered into the Cariogram software and children's chances of caries protection were determined. Obtained data were assessed by using SPSS Statistics 21 (IBM®, USA). For statistical evaluations, p <0.05 was determined as level of significance.
Results: The average chronological age of participating children's was 9 ± 2.32 years and their mean dental age was 8 ± 2.36 years. When the chronological age and dental age were assessed, a strong relationship in GI and GII was found, and significant and positive relationship was observed in GIII. The distribution of the plaque index variables was similar between the groups. In all groups; dft, DMFT, dfs, DMFS and plaque indices distributions between the genders were similar.
When we additionally evaluate the presence of enamel hypoplasia, we observed hypoplasia in 12 of 50 patients (24%) in GI and GII, and in 3 of 25 patients (12%) in GIII.  Class II occlusal relationship was observed in GI and GIII with a maximum of 12 people (48%) while Class I was determined  in GII with 17 people (68%). Salivary flow rate distributions, buffering capacities, Lactobacilli and S.mutans count distributions were found to be similar between the groups. Regarding the green sector percentages of the groups in Cariogram; there was a significant difference between GI-GII and GI-GIII (p = 0.002, p <0.001, respectively).

Conclusion: In regard to the data obtained from the Cariogram model, we revealed that vitamin D deficiency increased the risk of caries experience.

Keywords: Caries risk, Vitamin D, Cariogram