İlköğretim kademesindeki öğretmenlerin öğretme motivasyonları ile uzaktan eğitime yönelik tutumlarının incelenmesi
An investigation of teachers' motivations and attitudes towards distance education in primary schools
Yazar: GÜLSÜM KÜTÜKCÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAMİL ARİF KIRKIÇ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Motivasyon = Motivation ; Teknoloji destekli öğretim = Technology based instruction ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Ölçekler = Scales ; Öğretmen isteği = Teachers enthusiasm ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude ; Öğretmenler = Teachers ; İlkokullar = Primary schools ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
Eğitim, toplumda istenen özellikte bireylerin yetişmesi için gerekli olan en önemli araçlardan biri olarak görülmektedir. Günümüzde yaşanan teknolojik gelişmeler ve değişimler, eğitime atfedilen anlamı da çeşitlendirmekte ve çağın getirdiği yenilikler, eğitime olan ihtiyacı arttırmaktadır. Uzaktan eğitimin her yaşa ve her bireye, zaman ve mekân kısıtlaması olmadan eğitim imkânı sunan bir alternatif olduğu bilinmekte, bu nedenle uzaktan eğitimin etkili ve verimli hâle getirilmesi gerekmektedir. Motivasyon, bir işe başlamak ve onu sürdürmek için gerekli olan, kişiyi harekete geçiren ve davranışlarını olumlu yöne yönelten güçtür olarak tanımlanmaktadır. Bu nedenle eğitimi uygulayan öğretmenlerin motivasyon düzeyleri konusu, yaptıkları işe verdikleri önemi göstermesi açısından ele alınması gereken önemli bir konudur. Bu çalışmanın amacı, ilköğretim kademesindeki öğretmenlerin öğretme motivasyonları ile uzaktan eğitime yönelik tutumlarını ortaya koymak ve çeşitli demografik değişkenler ile farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Bu araştırma kapsamında öğretme motivasyonu ve uzaktan eğitim kavramları irdelenmiştir.
Tarama modeli tekniğinden yararlanılan çalışmanın verileri, 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde bulunan ilköğretim kademesindeki toplam 429 öğretmen aracılığı ile toplanmıştır. Ölçekler anket haline getirilerek, Google Form aracılığı ile öğretmenlere iletilmiş ve çevrelerindeki öğretmenler ile paylaşmaları istenmiştir. Verilerin toplanmasında Candan ve Gencel (2015) tarafından Türkçe'ye uyarlanıp geliştirilen "Öğretme Motivasyonu Ölçeği (ÖMÖ)" ile Ağır'ın (2007) oluşturmuş olduğu "Uzaktan Eğitime Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda ulaşılan bulgulara göre ilköğretim kademesindeki öğretmenlerin öğretme motivasyonları orta yüksek düzeyde saptanmış olup, ölçeğin alt boyutu olan içsel öğretme motivasyonlarının yüksek, diğer bir alt boyut olan dışsal öğretme motivasyonlarının ise orta yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin öğretme motivasyon düzeyleri ile "cinsiyet, çalıştıkları kurumun özel/devlet okulu olması, uzaktan eğitim hakkında bilgi sahibi olma, teknoloji kullanımına yatkınlık" değişkenleri arasında manidar bir farklılık bulunmamasına rağmen, "yaş, mesleki kıdem, öğrenim durumu" değişkenleri arasında manidar bir farklılık saptanmıştır. İlköğretim kademesindeki öğretmenlerin uzaktan eğitime yönelik tutumları orta düzeyde saptanmış olup, ölçeğin alt boyutları olan uzaktan eğitimin avantajları ve uzaktan eğitimin sınırlılıkları tutumları orta düzeyde tespit edilmiştir. Çalışma kapsamında bulunan öğretmenlerin uzaktan eğitime yönelik tutumları ile "cinsiyet, yaş, öğrenim durumu, çalıştıkları kurumun özel/devlet okulu olması ve uzaktan eğitim hakkında bilgi sahibi olma" değişkenleri arasında manidar bir farklılık saptanamazken "mesleki kıdem, teknoloji kullanımına yatkınlık" değişkenleri arasında manidar bir farklılık tespit edilmiştir. Ayrıca ilköğretim kademesindeki öğretmenlerin uzaktan eğitime yönelik tutumları ile öğretme motivasyonları arasında ise manidar bir ilişki saptanmamıştır. Bu araştırmanın, gerekli düzenlemelere fayda sağlayarak uzaktan eğitimin geliştirilmesine ve öğretme motivasyonu konusu hakkındaki az sayıdaki çalışmalara katkı sağlayacağı bakımından önemli olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
Education is seen as one of the most important tools necessary for the training of individuals with the desired characteristics in the society. Today's technological developments and changes diversify the meaning attributed to education, and the need for education increases with the innovations brought by the age. It is known that distance education is an alternative that offers education opportunities to every age and every individual without time and space restrictions; therefore, distance education needs to be made effective and efficient. Motivation is described as it is the power required to start and maintain a business, mobilize the person and direct their behavior in a positive way. Thus, the subject of motivation levels of the teachers who practice education is an important issue that should be addressed in order to show the importance they attach to the work they do. The aim of this study is to reveal teachers' motivations and attitudes towards distance education in primary school level and to examine whether they differ with various demographic variables. In the framework of this research, motivation to teach and distance education concepts are examined.
The data has been gathered from 429 teachers - those who are primary education level teachers - who are from different regions of Turkey in the 2019-2020 academic year utilizing literature review model techniques. The scales have been turned into questionnaires, conveyed to the teachers via Google Form and they have been asked to share with the teachers around them. In the collection of the data, "The Motivation to Teach Scale (MTS)" is adapted and developed in Turkish by Candan and Gençel (2015) and "The Attitude toward Distance Education Scale" is created by Ağır (2007) have been used.
According to the findings in the research, the teaching motivation of teachers at the primary education level was determined at a medium high level, while, it was determined that the internal teaching motivation,which is the sub-dimension of the scale, was high, and also the external teaching motivation, which is another sub-dimension of the scale, was at a medium high level. Despite of the fact that, there is not a significant difference between the teaching motivation levels of teachers and the variables of "gender, working at a private / public school, knowledge of distance education, and tendency to use technology"  who participated in the research; a significant difference determined between the variables of "age, professional seniority, education level". Besides, it is determined that primary education level teachers' attitudes towards distance education at a medium level, and the advantages and the limitations of distance education, which are the sub-dimensions of the scale, is determined at a medium level. Although there is not a significant difference between the teachers' attitudes towards distance education and the variables of "gender, age, educational status, working at a private / public school and knowledge about distance education", a significant difference has been determined between the variables of "professional seniority, tendency to use technology" . In addition, it is determined that there is not a meaningful relation between primary education teachers' attitudes towards distance education and their teaching motivation. It is thought that this research is important to improve distance education by providing benefits to the necessary regulations and to contribute to the limited number of studies on the motivation to teach.