Aksaray ilinde karayolu kaynaklı karbon ayak izinin belirlenmesi
Determination of carbon footprint from highway in Aksaray
Yazar: SAMED AKSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU KOÇAK
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Karbon ayak izi = Carbon footprint ; Sera gazı = Greenhouse gases ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; Çevre = Environment

Özet:
Çevremiz ve doğal kaynaklar sürekli gelişen teknoloji, hızlı nüfus artışı, farklılaşan tüketim alışkanlıkları, bireysel ve sosyal refah seviyesindeki artışın gittikçe artan etkilerine maruz kalmakta ve istemeyerek de olsa doğal denge tahribata uğramaktadır. Enerji üretimi sonucunda ortaya çıkan gazlar, yani sera gazları atmosfere salınarak atmosferik kirliliğe ve sera etkisine neden olduğundan bu tahribatta enerji üretimi en önde gelen sebebi oluşturmaktadır. Taşıt motorlarında yakılan akaryakıt atmosfere salınarak atmosferik kirliliğe neden olmaktadır, bu nedenle çevre kirliliğinde önemli bir yere sahip olan karbon ayak izlerinin hesaplanarak gerekli önlemlerin alınması kaçınılmaz hale gelmektedir. 
Bu çalışmada CO2'nin neden olduğu karbon ayak izinin Aksaray ilindeki karayolu kaynaklı hesaplamaları yapılmıştır. Hesaplamalar yapılırken IPCC'nin Tier I ve Tier II metodu kullanılmıştır. Bu çalışma 2016, 2017, 2018, 2019 ve 2020 yıllarında Aksaray ilindeki karayolu kaynaklı karbon ayak izini belirtmesinin yanı sıra, yıllar arasında bir kıyaslama ve belirlenen zaman aralığında CO2 miktarının değişimlerini analiz etme imkanını da sağlamaktadır. Bu çalışma Aksaray ilinde yapılmış ilk kapsamlı karayolu kaynaklı karbon ayak izinin belirlenmesi çalışmasıdır. Hesaplama sonuçlarına göre 2016 ve 2020 yılları arasında toplam karbon ayak izi miktarı Tier 1 metoduna göre sırasıyla 456.986,99 ton, 479.602,77 ton, 621.087,01 ton 742.941,29 ton ve 752.550,97 ton, Tier 2 metoduna göre ise 600.463,75 ton, 666.158,04 ton, 644.697,45 ton, 644.359,16 ton ve 660.704,17 tondur.

Abstract:
Our environment and natural resources are being exposed to cumulative effects of ever-developing technology, rapid population growth, diversified habitual consumption, progressive social and individual welfare, hence a destruction in natural balance albeit unintentionally.  Generation of energy is among the foremost causes of this destruction, as gases, namely greenhouse gases ingenerated in consequence of energy generation and exhausted to atmosphere cause atmospheric pollution and greenhouse effect. Gases generated as a resulf of fuel combustion at vehicle motors are exhausted into the atmosphere and cause atmospheric greenhouse effect, thus it becomes inevitable to figure out carbon footprints which have a considerable concern in environmental pollution and take nec.
In this study, calculations of highway-origin pollution caused by CO2, carbon footprint, in AKSARAY Province were made.  IPCC Tier I and Tier II methods were used at calculations. Besides determining highway-origin carbon footprints in the last 5 years in Aksaray Province, study results also enable inter-annual comparison and analysis and CO2 quantity variation within defined time period. This study is the first broad-based highway-origin carbon footprint determination study in Aksaray Province. According to the calculation results, the total carbon footprint amount between 2016 and 2020 is 456,986.99 tons, 479,602.77 tons, 621,087.01 tons 742,941.29 tons and 752,550.97 tons according to Tier 1 method, respectively, and 600,463.75 tons, 666,158.04 tons, 644,697.45 tons, 644,359.16 tons and 660,704.17 tons according to Tier 2 method.