Yunan idaresinde Gümülcine Müftülüğü ve Hafız Hüseyin Mustafa Efendi
The office of mufti in komotini under the Greek administration and Hafiz Huseyin Mustafa Efendi
Yazar: RECEP PAÇAMAN
Danışman: PROF. DR. NESİMİ YAZICI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Batı Trakya = Western Thrace ; Lozan Antlaşması = Lausanne Treaty ; Mustafa, Hüseyin = Mustafa, Hüseyin ; Müftüler = Muftis ; Yunan tarihi = Greek history ; Yunanistan = Greece ; Yunanistan-Gümülcine = Yunanistan-Gümülcine ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Bu çalışmada, Batı Trakya'daki Müftülük kurumu ve hukuki statüsü, 10.Gümülcine Müftüsü Hafız Hüseyin Mustafa Efendi'nin hayatı ve müftülük kurumuna katkıları ile onun özelde Gümülcine'ye, genel de Batı Trakya'ya olan hizmetleri ortaya konmaya çalışılmıştır.Çalışmanın ilk bölümünde Batı Trakya bölgesinin tarihi ve coğrafi konumlarına değinilmiş, daha sonra II. Bölümde müftü ve müftülük kavramları tanımlanarak, Batı Trakya'daki Müftülük Kurumu'nun ikili ve uluslararası anlaşmaların resmi belgelerle kazandığı hukuki yapısı hakkında bilgiler verilmiştir.Tezin III. bölümünde Yunan idaresi döneminde Gümülcine Müftülüğü; tarihçe, işleyiş ve görev yapan müftüler çerçevesince açıklanmaya çalışılmıştır. Gümülcine Müftülüğü'nün, resmi antlaşma ve protokollerin varlığına rağmen azınlığın yönetiminde değil de Yunan Devleti idaresinde olması, Azınlık Türklerini oldukça rahatsız eden bir unsur olmuştur. Çalışmada Gümülcine müftülerinin, Batı Trakya Türkleri'nin uluslar arası antlaşmalarca kazanılan hakların, azınlığa karşı yapılan insan ve azınlık haklarına karşı mücadelesi de tarihi seyir içinde anlatılmıştır.Çalışmanın IV. Bölümünde Müftülük Kurumu'nun günümüzde karşılaştığı problemlere ile ?Müftülük Seçimi? konularına değinilmiş, ?Müftünün Hâkim Statüsü? konusu bütün boyutları ile irdelenmiştir.Tezin V. bölümünde, 10. Gümülcine Müftüsü Hüseyin Mustafa Efendi'nin hayatı, müftü olarak atanması ve müftülük çalışmaları, Batı Trakya'daki eğitime katkıları, vakıflar konusundaki tasarrufları ile Yunan Devleti ile ilişkileri ortaya konarak Batı Trakya Türk Toplumu'na yapmış olduğu hizmetleri ortaya konulmaya çalışılmıştır.Çalışmada, genelde tüm Batı Trakya'da, özelde Gümülcine'de Müftülük kurumunun azınlığın varlığını sürdürmesi açısından da önemli bir konuma sahip olması sebebiyle, müftülük konusunun Türkiye-Yunanistan arasında daimî olarak hassas bir nokta olması göz önünde bulundurularak Gümülcine Müftülüğü ile diğer bölge müftülüklerinin Yunan Devleti ile yaşadıkları problemler teşhis edilmiştir.Bölgedeki ?Müftülük? ve ?Müftü Seçimi? sorunu hâlâ çözülememiş olup, bu araştırma bölgedeki müftülük müessesini ve üstlendiği siyasi rolleri ayrıntılı bir biçimde anlatması sebebiyle de hayli önemlidir.

Abstract:
This study seeks to analyse the office of Mufti in Western Thrace and its legal status, the life of the tenth Mufti of Komotini, Hafız Hüseyin Mustafa Efendi, and his contributions not only to the institution of Mufti but also to Western Thrace in general and Komotini in particular.Chapter 1 begins with providing general information about the history and geographical location of Western Thrace. Chapter 2 defines concepts of `mufti? and the `office of Mufti? study and explains the legal structure of the Mufti?s office that was achieved through bilateral and international treaties.In Chapter 3, the Office of Mufti in Komotini under the Greek regime is explained focusing on its history, functioning and Muftis. The Turkish Minority in Western Thrace was disturbed given that the Office of Mufti in Komotini could not be governed by the Minority. Rather, it was controlled by the Greek state authorities in spite of official treaties and protocols that Greece signed and ratified. In this respect, this study also provides a historical analysis on struggles of Muftis in Komotini against human and minority rights violations of Turks in Western Thrace as well as.Chapter 4 dwells on problems that the Office of Mufti faces today and elaborates the process of the elections of the Mufti. It also studies in detail the jurisdiction of Muftis under the Shar?ia Law applied in Western Thrace since the Ottoman times.Chapter 5 explains the life of the tenth Mufti of Komotini, Hafiz Hüseyin Mustafa Efendi, his appointment to the Office, activities, contribution to the Minority education, decisions on Minority? charitable foundations / waqfs, and his relations with the Greek state is studied in detail. Doing so, it sheds light on the overall contribution of Hüseyin Mustafa Efendi to issues of the Turkish Minority of Western Thrace.Given that the Office of the constitutes one of the sensitive issues in Turkish-Greek relations as well as its significance for the Minority survival in Western Thrace then this study explores problems between the Greek state and different offices of the Mufti allover Western Thrace, particularly the one in Komotini.Problems regarding offices of the Mufti and election of Muftis still remains unresolved. Therefore, this study becomes more significant as it analytically explains the Office of the Mufti in Western Thrace as well as its political roles on different matters of the Turkish Minority.