Gilaburu (Viburnum opulus L.) meyvelerinde biyoaktif, biyokimyasal ve besin element içerıklerinin belirlenmesi
Determination of bioactive, biochemical and nutrient contents of cranberry bush (Viburnum opulus L.) fruits
Yazar: MOZHGAN ZARİFİKHOSROSHAHİ
Danışman: PROF. DR. EBRU KAFKAS
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Bu çalışmada, 2013 - 2014 yetiştirme döneminde dört farklı lokasyonda (Kayseri Develi, Ardahan Merkez, Sivas Gemerek ve Gümüşhane Kelkit) yetişen gilaburu (Viburnum opulus L.) meyveleri materyal olarak kullanılmıştır. Gilaburu meyvelerinde pomolojik (meyve ağırlığı, meyve en ve boyu, çekirdek en ve boyu, renk tayini, pH tayini ve ŞÇKM), biyoaktif (toplam fenol, toplam antosiyanin, toplam flavonoid, antioksidan kapasitesi ve fenolik bileşikleri), biyokimyasal (aroma, şeker, organik asit, C vitamini), makro (N, P, K, Ca, Mg) ve mikro (Fe, Zn, Cu) besin element içerikleri belirlenmiştir. Meyve ağırlığı (g), meyve en ve boyu (cm), değerleri en yüksek Ardahan Merkez lokasyonunda saptanmıştır. Aroma analizleri HS (Headspace) ve Im (Immersion) teknikleri ile farklı özellikte SPME (Solid Phase Micro Extraction) uçları (CAR/PDM 75µ, CAR/PDMS 85µ, DVB/CAR/PDMS ve PDMS) ile GC/MS (Gas Chromatography Mass Spectrometry) teknikleri kullanılarak belirlenmiştir. HS-SPME/GC/MS tekniği ile yapılan aroma analizlerinde en fazla bulunan aroma bileşeğinin 3-methyl butanoic acid ve acetic acid olduğu, Im/SPME/GC/MS  tekniği ile yapılan analizlerde ise; 1-hydroxy-2-propanone ve 3-methyl butanoic acid ve acetic acid bileşikleri belirlenmiştir. Farklı SPME uçları ile yapılan ekstaksiyon sonuçları karşılaştırıldığında en iyi sonuç CAR/PDMS SPME ucunun kullanıldığı yöntemden elde edilmiştir. Yağ asitleri bakımından ise en fazla bulunan yağ asidinin oleik asit (Kayseri Develi lokasyonunda) ve linoleik asit (Gümüşhane Kelkit lokasyonunda) olduğu saptanmıştır. Diğer kalite kriterleri içerisinde yer alan SÇKM, toplam şeker ve organik asit değerleri bakımından en en iyi sonuçlar Ardahan Merkez lokasyonundan, en yüksek C vitamini değeri ise Sivas Gemerek lokasyonundan elde edilmiştir. Gilaburu meyvelerinde en yüksek toplam fenol miktarı 1234.89 mgGAE/100gext, toplam flavonoid miktarı 336.6 mgrut/100gext Sivas Gemerek lokasyonundan, toplam antosiyanın miktarı ise; 188.5 ppm ile Ardahan Merkez lokasyonundan elde edilmiştir. Meyvelerde makro ve mikro besin elementleri bakımından lokasyonlar arasında farklar olduğu dikkati çekmiştir.
Anahtar Kelimeler:	Gilaburu, Kalite, HS, SPME, Im, GC/MS, Antioksidan Kapasite, Besin Elementi.

Abstract:
This study was carried out in 2012 - 2013 growing season in order to determine pomological characteristics ( fruit weight, Fruit length, fruit widths, colur, TSS and pH), bioactive (total phenol, total anthocyanin, total flavonoid, antioxidant capacity and phenolic composition), biochemical (aroma, sugar, organic acid, vitamin C and fatty acid profıle), macro (N, P, K, Ca, Mg) and micro (Cu, Fe, Zn, Mn) nutrient elements content in Cranberry bush fruits from different locations (Ardahan Merkez, Sivas Gemerk, Kayseri Develi, Gümüşhane Kelkit). The highest values of fruit̕ s weight (g), height and width (cm) were obtained from Ardahan Merkez location. Aroma analysis was determined by HS (headspace) and IM (Immersion) GC/MS (Gas Chromatography Mass Spectrometry) techniques using different features of SPME (Solid Phase Micro Extraction) tips (CAR/PDMS 75μ, CAR/PDMS 85μ, DVB/CAR/PDMS and PDMS). The most abundant compounds in aroma analysis by HS-SPME/GC/MS techniques were 3-methyl butanoic acid and acetic acid. In the analysis performed by the IM/SPME/GC/MS technique; 1-hydroxy-2-propanone and 3-methyl butanoic acid and acetic acid compounds have been identified as major volatile and semi volatiles. In comparison of different SPME tips extractions, CAR/PDMS tip showed the best results. In the analysis of fatty acids, oleic acid (from Kayseri Develi location) and linoleic acid (from Gümüşhane Kelkit location) were determined as dominant fatty acids, respectively. Among other quality criteria, the best results of TSS, total sugar and organic acid were gained from Ardahan Merkez. The highest values of total phenolic content (1234.89 mgGEA / 100gext) and total flavonoids content (336.6 mgrut / 100gext) were identified from Sivas Gemerek location whereas the total anthocyanin content value (188.5 ppm) and antioxidant activities were found from Ardahan Merkez location. As a result of micro and micro nutrients elements of fruit analysis, values did not pursue any specific argued rules.

Key Words: 	Cranberry bush, Quality Criteria, different altitude, SPME, antioxidant capacity determination, Nutrient element