Melez VZA/AHP analizi ile etkinlik ölçümü: İran havalimanlarında bir uygulama
Evaliating efficiencies using hybrid DEA/AHP: A case study of airports i̇n İran
Yazar: YASMIN FARD MORADİNİA
Danışman: PROF. DR. ŞENOL ALTAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Sivil Havacılık = Civil Aviation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Etkinlik = Efficiency ; Hava alanları = Airports ; Hava yolu işletmeleri = Airline companies ; Hava yolu taşımacılığı = Airline transport ; Hava yolu ulaşımı = Air transportation ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Veri zarflama yöntemi = Data envelopment method ; İran = Iran

Özet:
Günümüzde giderek artan ticaret, küreselleşme ve insan ihtiyaçları, havayolu taşımacılığını en önemli ulaşım hizmeti haline getirmesiyle havayolu taşımacılığı, artan talep ve beklentiler çerçevesinde yeni açılımlara ihtiyaç duymaktadır. Bu nedenle havayolu taşımacılığının önemli bir unsuru olan havalimanı işletmecilik etkinliğinin önemi, havalimanlarının etkin bir şekilde yönetilmesi ve kaynakların etkin kullanımı oldukça önemlidir. Kıt kaynaklarla çalışılan dünyada, kaynakların verimli bir şekilde kullanılması için mümkün olan en az girdi ile en fazla çıktıyı elde etmek her zaman önemli olmuştur. Bu çalışmada İran'daki havalimanlarının etkinlikleri VZA (Veri Zarflama Analizi) ve Melez VZA /AHP (Analitik Hiyerarşi Prosesi) sıralı metoduyla belirlenmiştir. İki aşamalı olan bu metot ile önce veri zarflama analizi modelleri oluşturulmuş ve bu modellerin çözümleri LINGO programında yapılmış, ikinci aşamada ise AHP tekniği ile etkinlik sıralaması bulunmuştur. Çalışmada gerekli veriler İran Havalimanları Bakanlığı'nın internet sitesi kullanılarak 2015 yılı için elde edilmiştir. Bu çalışmanın girdileri terminal sayısı, pist sayısı, toplam terminal alanı, toplam yolcu kapasitesi ve çıktıları ise toplam uçak trafiği, toplam yolcu trafiği, toplam yük trafiği olarak belirlenmiştir. Çözümleme sonucunda en etkin olan havalimanı Ahvaz iken en az etkin olan havalimanı ise Shahrekord olarak bulunmuştur.

Abstract:
Air transport has a very important position in today's social and commercial life needs new investments and expansions in line with continuous increasing in expectations and demand. With this need, airport management which is an important element of air transport come to the fore. Therefore, effective management of the airports is very important for efficient use of resources and the provision for the investments. In this thesis İranian airports' efficiency will be evaluated through the DEA(Data Envelopment Analysis) and hybrid DEA/AHP (Analytic Hierarchy Process) methodology. The efficient airports are derived by using the data of year 2015 from Ministry of Airports of Iran annual statistics. The input of this study Area of terminal, number of runways, number of terminals, total passenger capacity and the output of study are air cargo movements, commuter movements and aircraft movements. As a result of analysis, the most effective airport is Ahvaz and the least effective airport is Shahrekord.