Mikro-XRF verileri ışığında Paleo-Kuleönü Gölü ve çevresinin paleoiklim özellikleri
Paleo-Kuleönü Lake and its surrounding paleoclimatic features in the light of Micro-XRF data
Yazar: YASEMİN ÜNLÜ
Danışman: DOÇ. DR. ÇETİN ŞENKUL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Bu çalışma Güneybatı Anadolu'da bulunan Paleo-Kuleönü Gölü'nde gerçekleştirilmiştir. Paleo-Kuleönü Gölü ve yakın çevresinin Kal GÖ 51.500'den günümüze paleoiklim değişimini ortaya koymak çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Bu amaç doğrultusunda Paleo-Kuleönü Gölü'nden elde edilen toplam uzunluğu 1600 cm olan sediman karotu üzerinde μXRF analizleri uygulanmış ve element oranları standardize edilmiştir. Standardizasyon işlemi tamamlanan μXRF verilerinin grafikleri çizilmiştir. Sediman karotlarından 7 farklı noktadan örnek alınmış ve Karbon 14 (14C) analizi ile tarihlendirilmiştir. 14C yaşlandırma analizi sonucunda Paleo-Kuleönü Gölü sediman karotlarının taban yaşının Kal GÖ 51.500 olduğu bilgisine ulaşılmıştır. Yaşlandırma sonuçları OxCal. 4.3 programı kullanılarak IntCal13 ile kalibre edilmiştir. Yaş verileri element grafiklerine entegre edilerek değişimler zamansal olarak incelenmiştir. Paleo-Kuleönü Gölü verileri sediman yapısı, renk değişimi ve μXRF analiz sonuçlarına göre 6 farklı zona ayrılmıştır. μXRF verileri Paleo-Kuleönü Gölü ve çevresinde en soğuk iklim koşullarının SBM öncesi dönemde etkili olduğuna işaret etmektedir. MIS 3 döneminin son bulmasının ardından MIS 2 döneminin başlaması ile birlikte Paleo-Kuleönü Gölü su seviyesi azalmış ve erozyon miktarı artmıştır. Erken Holosen'de genel olarak sıcaklık değerleri artmış, bu koşullar Holosen ani iklim değişikliği salınımları olarak bilinen 11.1, 10.3, 9.3 ve 8.2 by soğuk olayları ile kesintiye uğramıştır. Sondaj karotlarında bulunan 5 tefra seviyesinden 4 tanesi ~15 km uzaklıkta yer alan Gölcük volkanizmasına, 1 tanesi ise Santorini Minoan patlamasına aittir. μXRF verileri doğrultusunda Kal GÖ 51.500'den günümüze meydana gelen volkanikanik patlamaların tarihleri ve jeokimyasal özelliklerinin yanı sıra paleoçevresel değişimler küresel iklim kayıtları ve Anadolu'da yapılan diğer çalışmalar ile ilişkilendirilerek ortaya konulmuştur.

Abstract:
This study was carried out in Paleo-Kuleönü Lake in Southwest Anatolia. The main purpose of the study is to reveal the paleoclimate change of Paleo-Kuleönü Lake and its immediate surroundings since 51.500 Cal BP. For this purpose, μXRF analyzes were applied on sediment cores of 1600 cm in total length obtained from Paleo-Kuleönü Lake and element ratios were standardized. The graphs of the μXRF data whose standardization process was completed were drawn. Samples were taken from 7 different points from sediment cores and dated by Carbon 14 (14C) analysis. As a result of the 14C aging analysis, it was found that the base age of the Paleo-Kuleönü Lake sediment cores is 51.500 Cal BP. The aging results were calibrated with IntCal13 using the OxCal 4.3 program. The changes were examined temporally by integrating the age data into the element charts. Paleo-Kuleönü Lake data were divided into 6 different zones according to sediment structure, color change and μXRF analysis results. μXRF data indicate that the coldest climatic conditions in Paleo-Kuleönü Lake and its surroundings were effective in the pre-LGM period. After the end of MIS 3 period, with the start of MIS 2 period, the water level of Paleo-Kuleönü Lake decreased and the amount of erosion increased. In the Early Holocene, temperature values increased in general, and these conditions were interrupted by cold events of 11.1, 10.3, 9.3 and 8.2 Ω, known as Holocene abrupt climate change oscillations. From 5 tephra levels in drilling cores 4 of them belong to the Gölcük volcanism, which is ~15 km away, and 1 belongs to the Santorini Minoan eruption. In line with the μXRF data obtained, the dates and geochemical characteristics of the volcanic eruptions that occurred from Cal BP 51.500 to the present, as well as paleoenvironmental changes were revealed by associating them with the global climate records and other studies conducted in Anatolia.