Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Türk şiirinde Balkanlar
From Tanzimat to the Republic an period the Balkans in  
Turkish poetry
Yazar: BAHANUR GARAN
Danışman: PROF. DR. ABİDE DOĞAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Balkan savaşları = Balkans wars ; Balkanlar = Balkans ; Kırım Savaşı = Crimean War ; Osmanlı-Rus Savaşı = Ottoman-Russian war ; Savaş = War ; Türk şiiri = Turkish poem ; Türk-Yunan Savaşı = Turkish-Greek War ; Şiir = Poem

Özet:
Balkan coğrafyası Türk edebiyatının romandan hikâyeye, tiyatrodan şiire hemen 
her sahasında geniş yer edinmiştir. 19. ve 20. yüzyılda Balkan topraklarında 
yaşanılan siyasi ve sosyal gelişmeler ışığında yüzlerce şiir kaleme alınmıştır. 
Özellikle bu vatan parçasının Osmanlı'dan koparılması sürecinde yaşanılan 
savaşlar, çıkarılan isyanlar ve kaybedilen topraklar pek çok şairin şiir 
dünyasında hususi bir yer teşkil etmiştir. İncelememizin geniş bir kısmını da 
savaş şiirleri oluşturmaktadır. "Savaş" başlığı altında incelenen şiirlerin konusu 
Kırım Savaşı ile başlatılmıştır. Zira Balkanlar'ın çözülme sürecini 1854-56 Kırım 
Savaşı'na kadar götürmek mümkündür. Ardından 1877-78 Osmanlı-Rus 
Savaşı, 1897 Türk-Yunan Savaşı, Girit Meselesi çerçevesinde şiirimize akseden 
Balkan imajının incelenmesi uygun görülmüştür. Coğrafyanın nihai kaderini 
belirleyerek Türk edebiyatında geniş yankı bulan Balkan Savaşları ise alt 
başlıklar halinde verilerek ayrıntılarıyla ele alınmıştır. Nitekim şiirlerimizin 
dokusuna işleyen Balkan temi bu süreçle sınırlı kalmayacak, Balkan Savaşları 
sonrasında da kaybedilen toprakların acısı anlatılmaya devam edilecektir. I. 
Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı yıllarında Balkanlar, eserlere "hasret duyulan 
vatan" şekliyle konu olmuş ve tezimizde de bu bağlamda değerlendirilmiştir. 
Balkan coğrafyasının şiirimizdeki akisleri sadece "savaşlar" ekseninde yer 
almamıştır. "Balkan tabiatı" ve "Balkan toplumu" konularında eserler olması 
sebebiyle bu başlıklar altında da tetkikler yapılmıştır. "Balkan tabiatı" ekseninde 
yazılan şiirlerde coğrafyanın tabii güzelliklerinin tasviri yapılmış ve şairlerin 
anılarında yer kaplaması üzerinde durulmuştur. "Balkan toplumu" başlığı altında 
ise Balkan kadınlarının güzelliğini anlatan şiirler ve Balkanlı olup Osmanlı'nın 
siyasi hayatında önemli görevlerde bulunan devlet adamlarını ve mebusları
konu edinen eserler incelenmiştir. Görüldüğü üzere Balkan toprakları stratejik 
konumu, siyasi çehresi, tabiat manzaraları haricinde Balkanlarda doğmuş 
büyümüş kişiler aracılığıyla da şairlerimizin ilgisini çekmiştir. Tezimizde 
Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Türk şiirine yansıyan yönleriyle Balkan coğrafyası 
"tarih, coğrafya ve insan" ekseninde bütüncül bir bakışla yorumlanmaktadır.

Anahtar Sözcükler Türk şiiri, Balkan, Kırım Savaşı, 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı,
1897 TürkYunan Savaşı, Girit, Balkan Savaşları, Balkan tabiatı, Balkan toplumu

Abstract:
The Balkan geography has largely attained a place from novel to story from 
theatre to poetry in every area of literature. In the light of political and social 
developments which occur in 19th and 20th centuries, hundreds of poems were 
written. The wars and revolts occurred in the process of splitting this fatherland 
from Ottoman Empire and the territories lost has gained a special place in the 
poetry world of many poets, so "war poetries" constitute the great part of our 
survey. The topic of the poems which are analyzed under the title of "War" 
begins with Crimean War. Yet it is possible to carry the disintegration of Balkans 
to Crimean War in 1854-56. After that, within the frame of Ottoman-Russia War 
(1877-78), Turk-Greek War and Crete issue, the Balkan's image reflecting to 
out poetry was approved to be analyzed. By sealing the current fate of the 
geography, Balkan wars made an overwhelming impression in Turkish 
Literature were detailed handled and given in sub-titles. In fact, the Balkan term 
penetrating to our poetry will not be limited of this process, and the pain of lost 
territories continued to be narrated after Balkan Wars. During the years of World 
War I and Independence War, Balkans were mentioned as a "fatherland felt 
longing" and it was concordantly assessed in our thesis. The echoes of Balkan 
geography in our poetries do not just take place in the axis of "wars". Because 
of the fact that there were works about "Balkan habitat" and "Balkan society", 
searches were also done under these titles. The depiction of natural beauties of 
the geography and the importance of occupying a place in the memories of 
poets were insisted on the poetries given in the line of "Balkan habitat". Also, 
under the title of "Balkan society" the works about the poetries narrating us the 
beauties of Balkan's women, and the statesmen, originally Balkan, who had an 
important position in Ottoman's politics and deputies were analyzed. As it is 
seen, except for its strategic location, political face, and natural beauties, 
Balkan territories aroused attention inside our poets via the people who were 
born and grown in there. In our thesis, the Balkan geography reflecting to 
Turkish poetry from Tanzimat to Republic was interpreted with holistic view in 
the axis of "history, geography and person".

Key Words Turkish poetry, Balkan, Crimean War, 1877-78 Ottoman- Russia War, 1897 
Turk-Greek War, Girit, Balkan Wars, Balkan habitat, Balkan society.