Fatih Sultan Mehmed'in din siyaseti
Religious politics of Sultan Mehmed the conqueror
Yazar: MUHAMMET KOZA
Danışman: PROF. DR. BİLAL GÖK
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
"Fatih Sultan Mehmed'in Din Siyaseti" adlı bu çalışmanın amacı, İslâm dinine mensup bir Müslüman sultanın, yönetim tarzı ve mensup olduğu inancın, devleti idare etmedeki rolünü ele almaktır.
II. Mehmed, Osmanlı padişahları içerisinde ismi öne çıkan birkaç padişahtan birisidir. Yönetimi süresince başta İstanbul'un fethi olmak üzere, imparatorluklara son vermesi, birçok devlet ve beyliği topraklarına katması, bir çağı kapatıp yeni bir çağı açması, devlet yönetimindeki başarılarını gösteren delillerdendir.
Fatih'i sadece fetihleri ile ele almak onu anlamamak olacaktır. Çünkü kendisi gazâ ruhu ile hareket ettiğini Trabzon seferinde, Uzun Hasan'ın annesine açıkça belirtmiştir. O, fetihlerini İslâmiyet'i yaymak, inancını tanıtmak için bir araç olarak görmüştür. Bu düşüncesinin delillerini de İstanbul'un fethinden sonra, Bizanslılara gösterdiği hoşgörü ile yine Avrupa'ya yaptığı birçok seferde verdiği fermanlarla ortaya koymuştur.
Fatih'in din siyaseti anlayışında İslâmiyet'i temsil eden ve yayan tek devlet, tek hükümdar ülküsü mevcuttur. O, İslâmiyet'in ancak bu şekilde güçleneceğini ve doğru temsil edilebilineceğine inanıyordu. Düşüncesine karşıt olarak gördüğü Karamanoğulları Beyliği'ne ve Uzun Hasan'ın kurmuş olduğu Akkoyunlu Devleti'ne son vermesi ve Müslümanların hâmisi olarak görünen Memlûk Devleti ile olan rekabeti, bu siyasetinin var olduğuna işaret etmektedir.
Anahtar Sözcükler: Fatih Sultan Mehmed, Osmanlı Devleti, Din, Fetih, Gazâ.

Abstract:
The aim of this study called "Religious Politics of Sultan Mehmed the Conqueror" is to examine the role of a Muslim sultan who belongs to the Islamic religion, his style of government and the faith he belongs to in governing the state.
II. Mehmed is one of the few sultans whose name stands out among the Ottoman sultans. During his rule, he put an end to empires, especially the conquest of Istanbul, annexed many states and principalities, closed an era and opened a new one, and this is evidence of his success in state administration.
To deal with Fatih only with his conquests would be to fail to understand him. Because he clearly stated to Uzun Hasan's mother during the Trabzon campaign that he was acting with the spirit of war. He saw his conquests as a tool to spread Islam and promote his faith. He demonstrated the evidence of this idea with the tolerance he showed to the Byzantines after the conquest of Istanbul and the edicts he gave during his many expeditions to Europe.
In Fatih's understanding of religious politics, there is the ideal of a single state and a single ruler that represents and spreads Islam. He believed that Islam could only be strengthened and represented correctly in this way. The fact that he put an end to the Karamanoğulları Principality and the Akkoyunlu State founded by Uzun Hasan, which he saw as opposing his thought, and his rivalry with the Mamluk State, which appeared to be the protector of Muslims, indicate the existence of this policy. 
Key words: Mehmed the Conqueror, Ottoman State, Religion, Conquest, Gazâ.