Anneanne ve babaannelerin emzirme davranışı üzerindeki etkilerine yönelik annelerin düşünceleri
Maternal opinions on the effects of grandmothers on breastfeeding behavior
Yazar: BEYZANUR İŞBAY
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE GERÇEK
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Anneanne = Grandmothers ; Anneler = Mothers ; Davranış = Behavior ; Ebeveynler = Parents ; Emzirme = Breast feeding

Özet:
Dünyada farklı kültürlerde anneanne ve babaannelerin belli konularda söz sahibi olması ve daha genç kadınları yönlendirme özelliği birçok konuda olduğu gibi emzirme konusunda da dikkati çekmektedir. Bu araştırma anneanne ve babaannelerin emzirme davranışı üzerindeki etkileri hakkında annelerin düşüncelerini incelemek amacıyla planlanmıştır. Tanımlayıcı tipteki araştırma Bursa ilinin üç ilçesinde bulunan altı aile sağlığı merkezine başvuran, 7-12 aylık bebeklere sahip 404 anne ile 15 Ocak-15 Haziran 2019 tarihleri arasında yürütülmüştür. Veriler araştırmacı tarafından literatür doğrultusunda hazırlanan anket formu kullanılarak yüzyüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler ve ki-kare testi kullanılmıştır. 
Ortalama 29,31±5,18 yaşında olan annelerin %37,9'unun lise/dengi okul mezunu olduğu, %60,6'sının çalışmadığı, %67,8'inin gelirinin giderine eşit olduğu, %74'ünün annesi ya da kayınvalidesiyle birlikte yaşamadığı belirlenmiştir. Ortalama 54,0±7,75 yaşında olan anneannelerin %54,3'ünün ilkokul mezunu olduğu, %89,7'sinin çalışmadığı; ortalama 57,3±7,44 yaşında olan babaannelerin %50,3'ünün ilkokul mezunu olduğu, %94,4'ünün çalışmadığı saptanmıştır. Annelere göre, anneannelerin %85,5'inin, babaannelerin %65,6'sının erken emzirme konusunda annelere destek oldukları; anneannelerin %89,1'inin, babaannelerin %78,9'unun ilk sütü verme durumuna; anneannelerin %83,7'sinin, babaannelerin %71,2'sinin emzirme sıklık ve süresine olumlu tepki verdikleri; anneannelerin %52,4'ünün, babaannelerin %57,8'inin ilk altı ayda ek gıda; anneannelerin %32,1'inin, babaannelerin %36,4'ünün mama önerdikleri belirlenmiştir. Annelere göre, anneanne/babaannelerin %96'sının herhangi bir zamanda emzirmeyi bırakmayı önermedikleri; anneannelerin %75,4'ünün, babaannelerin %54,2'sinin emzirmeyi olumlu etkiledikleri; anneannelerin %77,2'sinin ve babaannelerin %56,2'sinin emzirmeye yardımcı oldukları saptanmıştır. Babaannelerin emzirmeyi olumsuz etkilediğini düşünen, anneanne ve babaannelerin emzirmeye engel olduklarını ya da yardımlarının yetersiz olduğunu düşünen annelerin ilk altı ay içinde ek gıdaya geçtikleri belirlenmiştir.
Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusuda; annelerin ilk sütü verme, emzirme sıklığı ve süresi, ek gıdaya geçme, emzirmeyi bıraktırma, emzirme döneminde beslenme, emzirmeyi olumlu/olumsuz etkileme, emzirmeye yardımcı olma/engel olma konularında anneanne/babaannelerden etkilendiklerini düşündükleri saptanmıştır. Gebelik ve doğum sonu dönemde anne ile en yakın temasta olan hemşireler emzirmenin başlatılması ve devam ettirilmesi açısından kilit noktada bulunmaktadırlar. Anne ile iletişime geçerek, yakın sosyal çevresinde yer alan anneanne ve babaannelerin emzirme sürecine olan etkilerini dikkatlice gözlemlemeli ve sorgulamalıdırlar. Hemşireler tarafından, anne ve anneanne/babaannenin bir arada olduğu ortamlarda görsel eğitim materyalleri de kullanılarak emzirmeye yönelik bilgilendirme eğitimleri yapılması önerilmektedir.

Abstract:
The fact that grandmothers in different cultures around the world have a say in certain issues and the ability to guide younger women is remarkable in many issues as well as in breastfeeding. This research was planned to examine mothers' opinions about the effects of grandmothers on breastfeeding behavior.
Population of the study consists of 404 mothers with 7-12-month-old babies which admitted six family health center in three district of Bursa province. The research was of descriptive type and was conducted between the 15 January-15 June 2019. The data were collected by using a questionnaire prepared by the researcher in accordance with the literature and by face-to-face interview method. Descriptive statistics and chi-squared test were used to evaluate the data.
It was identified 37,9% of the mothers with an average age of 29,31±5,18 are high school graduates, 60,6% do not work, 67,8% are equal to their income and 74% do not live with their mother or mother-in-law. It was determined that 54,3% of the maternal grandmothers, who were 54,0 ± 7,75 years old, were primary school graduates and 89,7% were not working. It was determined that 50,3% of the paternal grandmothers, who were 57,3±7,44 years old, were primary school graduates and 94,4% were not working. According to the mothers, it was determined that 85,5% of maternal grandmothers and 65,6% of paternal grandmothers supported mothers in early breastfeeding; 89,1% of maternal grandmothers and 78,9% of paternal grandmothers responded positively to first milk delivery; 83,7% of maternal grandmothers and 71,2% of paternal grandmothers responded positively to breastfeeding frequency and duration; 52,4% of maternal grandmothers and 57,8% of paternal grandmothers recommended additional food in the first six months; 32,1% of grandmothers and 36,4% of grandmothers recommended formula in the first six months. According to the mothers, it was found that 96% of maternal and paternal grandmothers did not recommend to stop breastfeeding at any time; 75,4% of maternal grandmothers and 54,2% of paternal grandmothers positively affected breastfeeding; 77,2% of maternal grandmothers and 56,2% of paternal grandmothers helped to breastfeed. It was determined that mothers who thought that paternal grandmothers affected breastfeeding negatively, and that their maternal grandmothers/paternal grandmothers prevented breastfeeding or that their assistance was insufficient, switched to supplementary food within the first six months.
The results of the study showed that mothers thought they were affected by maternal grandmothers/paternal grandmothers in the subjects of giving first milk, frequency and duration of breastfeeding, switching to additional food, stopping breastfeeding, feeding during breastfeeding, positive/negative effects of breastfeeding, helping/preventing breastfeeding. The nurses who are in closest contact with the mother during the period of pregnancy and the end of child birth are at the key point in terms of starting and continuing breastfeeding. By communicating with the mother, they should carefully observe and question the effects of maternal grandmothers/paternal grandmothers, who are in their immediate social circle, on the breastfeeding process. It is recommended by nurses to provide information training for breastfeeding by using visual training materials in environments where women and maternal grandmothers/paternal grandmothers are together.