Çiftlerin boşanma deneyimleri üzerinden aile arabuluculuğu ve boşanma danışmanlığı ihtiyaçlarının değerlendirilmesi: ankara ili örneği
Evaluation of family mediation and divorce counseling needs based on divorce experiences of couples: the case of ankara province
Yazar: CEREN KOÇ
Danışman: PROF. DR. SUNAY İL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Aile = Family ; Aile birliği = Unity of family ; Aile hukuku = Family law ; Aile içi ilişkiler = Family relations ; Aile içi şiddet = Domestic violence ; Aile mahkemeleri = Family courts ; Arabuluculuk = Mediation ; Boşanma = Divorce ; Boşanmış aileler = Divorced families ; Evlilik çatışması = Marital conflict

Özet:
Aile, birçok farklılığı bir arada barındıran çok sistemli bir oluşumdur. Bu sistemlerin etkileşiminde meydana gelen sorun ve uyuşmazlıklar, uygun biçimde çözülemediği takdirde çiftlerin boşanma kararı almalarına sebep olabilmektedir. Çözülmemiş sorun ve uyuşmazlıklar, tarafların maddi ve manevi açıdan yorulup yıpranması ve aralarındaki iletişimin bozulması gibi pek çok sorunu yaratarak boşanma sürecinin de çekişmeli geçmesine neden olabilmektedir. Dolayısıyla boşanma sürecindeki çiftlerin, boşanma danışmanlığı ve/veya aile arabuluculuğu hizmetlerinden yararlanmalarının destekleyici olacağı düşünülmektedir. Bu amaçla gerçekleştirilen bu araştırmada, evlilik birliği temelden sarsılmış boşanma sürecindeki çiftlerin deneyimleri, ihtiyaçları ve sorunları belirlenerek, aile arabuluculuğu ve/veya boşanma danışmanlığı uygulamalarına duyulan gereksinimleri değerlendirilmiştir. 
Araştırmada, bir nitel araştırma yöntemi olan fenomolojik modelden yararlanılmıştır. Çalışma kapsamında Ankara'da yaşayan ve Ankara Adliyesi Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü'ne hakkında Sosyal İnceleme Raporu hazırlanılması talebinde bulunulmuş, 11 kadın ve 9 erkek katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yüz yüze derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen verilerin analizi sürecinde MAXQDA Analytics Pro 2024 programı kullanılmış ve veriler üzerine yapılan tematik analizlerin sonucunda, "Evlilik Süreci" ve "Boşanma Süreci" olmak üzere iki ana tema oluşturulmuştur.
Araştırma sonucunda elde edilen bulgular ışığında, evlilik birliğinde yaşanan sorunların çözümlenmemesine bağlı olarak boşanma sürecinde hem bu sorunların devam ettiği hem de yeni sorunların oluşmasına zemin hazırladığı, karşılaşılan sorunların hem taraflara hem de çocuklara yönelik olumsuz etkilerinin olduğu görülmüştür. Mevcut sorunların çözümü noktasında tarafların evlilik birlikteliklerinde ve boşanma sürecinde profesyonel bir destek bulamadıkları, hukuki ve psikososyal açılardan desteğe gereksinim duydukları fakat gereksinime yönelik ücretsiz hizmetlerin sunulmadığı ve katılımcıların hizmet sınırlılığından yakındıkları görülmüştür. 
Bu alanda yapılan çalışmaların sınırlı sayıda olduğu göz önünde bulundurulduğunda araştırmadan elde edilen verilerin literatüre katkı sağlayacağı, boşanma sürecine yönelik hizmetlerin ve sosyal politikaların güçlendirilmesi hedef alınarak oluşturulan önerilerin yararlı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Family is a multi-faceted entity that encompasses many different aspects. Problems and conflicts that arise from the interactions of these systems, if not resolved properly, can lead couples to make the decision to divorce. Unresolved issues and conflicts can cause financial and emotional strain on the parties involved, as well as deteriorate communication, ultimately leading to a contentious divorce process. Therefore, it is believed that couples going through a divorce could benefit from divorce counseling and/or family mediation services. In this research, the experiences, needs, and problems of couples in the process of divorce where the marital union has been fundamentally shaken were identified, and the need for family mediation and/or divorce counseling practices was evaluated. 
The study utilized a qualitative research method based on the phenomenological model. In the scope of the study, semi-structured interviews were conducted face-to-face with 11 female and 9 male participants who reside in Ankara and had requested the preparation of a Social Investigation Report to the Ankara Judicial Support and Victim Services Directorate. The data analysis process was conducted using the MAXQDA Analytics Pro 2024 program, and thematic analyses resulted in two main themes: "Marriage Process" and "Divorce Process." 
The findings of the research revealed that unresolved issues in the marital union not only persisted during the divorce process but also led to the emergence of new problems, negatively impacting both the parties involved and the children. It was observed that the parties could not find professional support in their marital relationships and divorce process, and they needed support from legal and psychosocial perspectives, but free services tailored to these needs were not provided, leading participants to express dissatisfaction with the limited services available. 
Considering the limited number of studies in this field, it is believed that the data obtained from the research will contribute to the literature, and the recommendations formulated with the aim of strengthening divorce services and social policies will be beneficial for the divorce process.