Türkiye'de maden suyu üretimi ve tüketici davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of mineral water production and consumer behavior in Turkey
Yazar: GÖNÜL ÜNAL
Danışman: PROF. DR. ERDOĞAN GÜNEŞ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye, coğrafi konumu, bünyesindeki volkanik ve tektonik arazilerin varlığı sebebiyle toplamda 
1300 adet şifalı ve mineralli sıcak ve soğuk su kaynağına ev sahipliği yapmaktadır. Mineralli sular 
grubunda değerlendirilen maden suları sağlık açısından faydalı çok fazla değerli minerali de 
bünyesinde taşır. Maden suları kas ve iskelet sistemimizden, kalp sağlığımıza, cilt sağlığımızdan 
saç ve diş sağlığımıza kadar vücudumuza sayısız fayda sağlamaktadır. Araştırma kapsamında 
ortaya çıkan veriler tüketicilerin çoğunluğunun (%82,81) maden suyunu sindirime yardımcı 
olduğu için tükettiğini kanıtlamaktadır. Yapılan araştırmalar sağlık için kullanımının yanı sıra 
gastronomi, kozmetik, temizlik gibi birçok alanda da bu mucizevi içecekten yararlanıldığını 
göstermektedir.  
Kullanımı çok eskilere dayanan maden suyu bugün Avrupa'da kişi başı yıllık 100-150 litre 
civarında tüketilirken Türkiye'de bu tüketim ne yazık 13,5 litre civarındadır. Maden suyu 
konusunda tanıtım ve reklam faaliyetlerinin yetersiz olması, tüketicilerde bu konuda farkındalığın 
oluşmamış olması Türkiye'de tüketim azlığının en önemli sebepleri arasında yer almaktadır. 
Maden suyu Türkiye için önemli bir ticaret kaynağıdır. TUİK'in 2024 dış ticaret verilerine göre 
tabii mineralli içme suları (aromalı) ve tabii mineralli içme suları 2024 yılı 4 aylık ihracat ve 
ithalat değerleri karşılaştırıldığında Türkiye'nin bu sektörde 12.256.637 dolar dış ticaret fazlası 
olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Türkiye, günlük 65 milyon litre maden suyu üretim potansiyeline sahip olmasına rağmen, ne yazık 
ki sahip olduğu bu kaynakların sadece %2'sini kullanmaktadır. Üretim teşviklerinin yeterli 
düzeyde olmaması, KDV konusunda yaşanılan sıkıntılar, pazarlama sorunları, maden suyu 
konusunda tüketici talebinin yetersizliği gibi sorunlar firmaların yeterli düzeyde üretim 
yapamamalarına sebep olmaktadır. 
Bu çalışma üretici-tüketici her yönüyle değerlendirdiği ve maden suyunu bir bütün olarak ele 
aldığı için önemlidir.

Abstract:
Türkiye is home to a total of 1300 healing and mineral hot and cold water springs due to its 
geographical location and the presence of volcanic and tectonic lands. Mineral waters, which are 
considered in the mineral water group, contain many valuable minerals that are beneficial for 
health. Mineral waters provide countless benefits to our bodies, from our muscular and skeletal 
systems to our heart health, from our skin health to our hair and dental health. The data obtained 
within the scope of the research prove that the majority of consumers (82.81%) consume mineral 
water because it helps digestion. Research shows that in addition to its use for health, this 
miraculous drink is also used in many areas such as gastronomy, cosmetics and cleaning.  
While mineral water, whose use dates back to ancient times, is consumed around 100-150 liters 
per person per year in Europe, unfortunately this consumption is around 13.5 liters in Turkey. 
Insufficient promotion and advertising activities about mineral water and lack of awareness 
among consumers about this issue are among the most important reasons for low consumption in 
Turkey. 
Mineral water is an important trade resource for Türkiye. According to TUIK's 2024 foreign trade 
data, when the 4-month export and import values of natural mineral drinking water (flavored) and 
natural mineral drinking water in 2024 are compared, it is concluded that Turkey has a foreign 
trade surplus of 12,256,637 dollars in this sector. 
Although Turkey has a daily mineral water production potential of 65 million liters, unfortunately 
it uses only 2% of these resources. Problems such as inadequate production incentives, problems 
with VAT, marketing problems, and insufficient consumer demand for mineral water cause 
companies to be unable to produce at a sufficient level.  
This study is important because it evaluates every aspect of the producer-consumer and considers 
mineral water as a whole.