Hatay ilinde Solanaceae familyasına bağlı sebzelerde zararlı olan yaprakbiti (Aphidoidea) türleri ve doğal düşmanlarının belirlenmesi
Determination of aphid species (Aphidoidea) pest on vegetables of Solanaceae family and their natural enemies in Hatay province
Yazar: GÜLAY YALÇINKAYA
Danışman: DOÇ. DR. KAMURAN KAYA
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Aphidoidea = Aphidoidea ; Doğal düşmanlar = Natural enemies ; Hatay = Hatay ; Patlıcangiller = Solanaceae ; Yaprak biti = Aphid

Özet:
Hatay ilinde Solanaceae familyasına bağlı sebzelerde zararlı yaprakbiti türlerinin belirlenmesi amacı ile 2019 ve 2020 yıllarında yürütülen çalışmada, domates, biber ve patlıcan için Arsuz, Antakya, Altınözü, Yayladağ ve Samandağ ilçelerinde, patates için Antakya, Reyhanlı, Kumlu'da da sörvey çalışmaları yapılmıştır. Kontrol edilen toplam 408 tarlanın %23.52'sinin herhangi bir yaprak biti türü ile bulaşık olduğu tespit edilmiştir. Domates bitkisi en bulaşık bitki (%33.96), patlıcan ise en az bulaşık bitki (%14.81) olarak belirlenmiştir. İlçeler içerisinde Samandağ domates, biber ve patlıcan için en bulaşık ilçe olmuş ve bulaşıklık oranının bu bitkiler için sırasıyla %63.63, %30 ve %36.36 düzeylerinde bulunduğu belirlenmiştir. Patates bitkisinde ise Reyhanlı, %35.71 bulaşıklık oranı ile en bulaşık ilçe olarak belirlenmiştir.
Çalışmada Myzus persicae (Sulzer), Aulacorthum solani (Kaltenbach), Aphis fabae Scopoli ve Aphis nasturtii Kaltenbach olmak üzere dört yaprak biti türü belirlenmiş ve bunlardan Aphis nasturtii yalnızca patateste, A. fabae yalnızca biberde bulunmuştur. Solanaceae familyasına bağlı bir yabancı ot olan köpeküzümü, Solanum nigrum L.'da ise A. solani ve M. persicae türlerine rastlanmıştır.
Çalışmada tespit edilmiş olan Aulacorthum solani ve Aphis nasturtii'nin Hatay ili'ndeki varlığı ilk kez bu çalışma ile rapor edilmiş olmaktadır.
Dört takım ve 6 familyaya bağlı 12 adet doğal düşman türünün belirlendiği çalışmada, Coccinellidae familyası beş tür ile en fazla tür barındıran familya olmuş ve familya içerisinde Hippodamia variegata (Goeze) %69.8 ile en yüksek bulunma oranına sahip tür olarak belirlenmiştir.

Abstract:
In the study which was carried out in 2019 and 2020 in Hatay, it was aimed to detect aphid species on plants belonging to the Solanaceae family. In Arsuz, Antakya, Altınözü, Yayladağ, and Samandağ districts survey study was carried out on tomato, pepper, and eggplant plants and in Antakya, Reyhanlı, and Kumlu districts survey study was carried out on potato plants. It was determined that 23.52% of the total of 408 fields which were controlled were infected with any aphid species. It was detected that the most infected plant was tomato (33.96%) and the eggplant was the least infected plant (14.81%). Among the districts, Samandağ was the most infected district for tomato, pepper and eggplant plants and infection percentage of these plants were 63.63%, 30%, and 36.36%, respectively. In potato plants, Reyhanlı district was determined as the most infected district with 35.71% infection percentage. 
In this study four aphid species, Myzus persicae (Sulzer), Aulacorthum solani (Kaltenbach), Aphis fabae Scopoli, and Aphis nasturtii Kaltenbach, were detected and Aphis nasturtii was only found in potato, and Aphis fabae was only found in pepper. In weed Solanum nigrum L. belonging to the Solanaceae family, the species A. solani and M. persicae were detected. Aulacorthum solani and Aphis nasturtii, which were detected in this study, were reported for the first time in Hatay with this study. 
In the study, 12 natural enemy species belonging to four orders and six families were detected and Coccinellidae family was the family with the highest number of species with five species and Hippodamia variegata Goeze  was determined as the species with the highest prevalence with 69.8% in this family.