Medeni usul hukukunda isticvap ve yeminden kaçınma
Avoidance of interrogation and oath in civil procedure law
Yazar: BENGİ DURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA GÖKSU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Medeni Usül ve İcra İflas Hukuku Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Taraflar menfaatleri çerçevesinde haklılıklarını ispat etmek üzere bir ispat faaliyetine girişirler. Hukuk yargılamasında taraflar ispat faaliyeti çerçevesinde, ellerinde bulunan ya da edindikleri delilleri mahkemeye sunacaklardır. Kanun koyucu tarafından delil olarak kabul edilmemesine karşın karşılaştırmalı hukukta delil değeri atfedildiği görülen ve hukuk düzenimizde de delil olarak kabul edilmesi noktasında öğretide görüş ayrılıkları bulunan isticvap kurumunun ispata yönelik bir araç olduğu tüm bu görüş ayrılıklarının ortak kabul noktasıdır. Tarihi süreci çok eski olan ve dini karakteri bulunan yemin delili ise kanun koyucu tarafından kesin delil olarak kabul edilmekle birlikte kesin delil olarak kabul edilmesi öğretide tartışılan bir nokta olmuştur. Çalışmanın esas konusunu teşkil eden isticvap ve yeminden kaçınma halleridir. Kanun koyucu isticvaptan kaçınma hallerine ilişkin olarak tanıklıktan kaçınma hallerine atıfta bulunarak bu hükümlerin uygun düştüğü ölçüde kıyasen isticvap bakımından da uygulanacağını ifade etmiştir. Bu atfın nedeni isticvabın da tarafın tanıklığı olarak tanımlanmasından kaynaklanmaktadır. Tarafın isticvaptan kaçınması halinde ikrar sonucuna katlanacak olması adilane sonuçların doğmasını engelleyecek niteliktedir. Bu nedenle belirtilen konuya ait açık bir yasal düzenleme yahut hâkime takdir hakkı tanıyan bir yasal düzenlemenin varlığı elzemdir. Yeminden kaçınma halleri de mevzuatta kendisine yemin etmemenin sonuçları adıyla yer bulmuştur. Bu madde hükmünde de ikrar hususunda hâkimin herhangi bir takdir hakkı bulunmadığı özellikle vurgulanmıştır. Ancak bu durum da taraf menfaatleriyle bağdaşır nitelikte değildir. Bu nedenle ikrar etmiş sayılma noktasında hâkime takdir hakkı tanınması uygun olabilecek niteliktedir.

Abstract:
Parties engage in an activity of proof in order to prove their rightfulness within the framework of their interests. In civil proceedings, the parties will present the evidence they have or have acquired to the court within the framework of the proof activity. Although it is not accepted as evidence by the legislator, it is the common acceptance point of all these differences of opinion that the institution of interrogation, which is seen to be attributed an evidential value in comparative law and which has differences of opinion in the doctrine in terms of its acceptance as evidence in our legal order, is a tool for proof. Although the oath evidence, which has a very old historical process and has a religious character, is accepted as conclusive evidence by the legislator, its acceptance as conclusive evidence has been a point of debate in the doctrine. The main subject of the study is the cases of interrogation and oath avoidance. The legislator refers to the cases of avoidance of interrogation in relation to the cases of avoidance of testimony and states that these provisions will be applied in terms of interrogation by analogy to the extent appropriate. The reason for this reference is that the interrogation is also defined as the statement of a party. The fact that the party will bear the consequences of the testimony if he avoids the examination will prevent the emergence of fair results. For this reason, it is essential to have a clear legal regulation on this issue or a legal regulation that gives the judge the right of discretion. The cases of oath avoidance are also included in the legislation under the name of the consequences of not swearing an oath. In the provision of this article, it is especially emphasized that the judge does not have any discretion regarding the confession. However, this situation is not compatible with the interests of the parties. For this reason, it may be appropriate to grant the judge the right of discretion at the point of being deemed to have made an admission.