Sanatta kadın, doğa ve doğurganlık ilişkisi
The relationship of woman, nature and fertility on art
Yazar: BAHAR ALTINTAŞ
Danışman: PROF. ATİLA İLKYAZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Uygulamalı Sanatlar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Anatanrıça = Goddess ; Anatanrıça kültü = Goddes cult ; Doğa = Nature ; Fertilite = Fertility ; Kadınlar = Women ; Sanat = Art ; Sanat eserleri = Artistic works

Özet:
Bu tezin konusu ve amacı; kadın, doğa ve doğurganlık arasındaki mistik ilişkinin sanat eserleri üzerindeki etkilerini incelemektir. Kadın ve toprak yüzyıllardır doğuran, besleyen, temizleyen, kısaca yaşamın devamlılığını sağlayan en etkili iki güç olmuştur. Doğa ile kadın arasındaki doğurgan yapının benzerliği ikisini de kutsallaştırarak tarihin ilk dönemlerinden itibaren saygı görmelerini sağlamıştır. İlerleyen süreçte eril iktidarın etkisi altına girmişlerse de, etkileri her daim varlığını sürdürmüş ve sanata yansımıştır. Hem imgesel hem de kavramsal boyutuyla ele alınan araştırmanın ilk bölümünde; kutsallaştırılan kadın ve toprak imgesinin sanat tarihsel incelemesi yapılmıştır. Öncelikle, kadının tarih öncesi çağlardaki toplumsal gücü ve konumu belirlenerek, doğurganlık ve bereket ile ilişkilendirilen sembol ve ritüellerin açıklaması yapılmıştır. Anaerkil klandan ataerkil toplum yapısına evrilen süreçte dişilik algısının değişimi üzerinde durulmuştur. Bu bilgiler doğrultusunda, tezin ikinci bölümde ise; doğa ana, ana tanrıça kültü ve dişil gücün üretken yapısına odaklanan çağdaş sanat eserlerinin analizi yapılmıştır. Evrendeki uyum ve döngüyü sağlayan dişilik olgusunun kadın ve doğanın içinde barınması, sanatçıların eserlerinde çeşitli anlatımlarla yer bulmuştur. Araştırmanın örneklerini, 13 sanatçının 1960 sonrasına ait seçili eserleri oluşturmaktadır. Nitel araştırma yöntemine dayalı olan bu tez, tarama modeli olup, betimsel bir nitelik taşımaktadır.


Anahtar Kelimeler : Sanat, Doğa, Doğurganlık, Ana Tanrıça, Toprak Ana.

Abstract:
The aim and the topic of this thesis is to examine the effects of relationship on artworks beetween woman, nature and fertility. Woman and soil are the most effective powers that produce, feed and clean since centuries. The similarity of structure of producing between woman and soil provided them seeing respect by being blessed since the first periods of history. Then, masculine power impressed them however the effects of them always last and reflected the art. Art historical examining of blessed woman and soil images was carried out in the first part of research. Firstly by being determined their social power and also their place in society, the symbols related to fertility and abundance was explained. It was dwelled upon the changing of female perception in transition period from patriarchal to matriarchal. By using these informations, in the second part of the thesis, the analysis of contemporary artworks focused on the productive structure of female power, mother goddess and mother nature. The feminine fact provided the harmony and vicious circle in cosmos which existed in woman and nature became subject in works of the artists. The sample of research consist of selected works 13 artists after 1960. This thesis is formed according to qualitative research method, is a screeing model and also it has got a descriptive feature.


Key Words : Art, Nature, Fertility, Mother Goddess, Earth Mother.