Unipolar depresyon ve bipolar affektif bozukluk hastalarında duygu ve yüz tanımanın sosyal işlevsellik, mizaç özellikleri ve dürtüsellik ile ilişkisi
Correlation of emotion and facial recognition with social functioning,temperament traits and impulsivity in unipolar depression and bipolar affective disorder patients
Yazar: ÖZGE GELİRGÜN
Danışman: DOÇ. DR. İNCİ MELTEM ATAY
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Affektif bozukluklar = Affective disorders ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Depresyon = Depression ; Duygu = Emotion ; Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Yüz tanıma = Face recognition

Özet:
Amaç: Unipolar depresyon ve bipolar affektif bozukluk (remisyon ve
depresif dönem) hastalarında duygu ve yüz tanımanın değerlendirilip, sosyal
işlevsellik, dürtüsellik düzeyleri ve mizaç özellikleriyle ilişkisinin araştırılması
amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: DSM-5'e göre bipolar affektif bozukluk (remisyon ve
depresif dönem) ve unipolar depresif bozukluk tanısıyla ayaktan takiplerine devam
edilen her gruptan 30 hasta olmak üzere toplam 90 hasta alındı. Geçmiş ve şimdiki
öyküsünde psikiyatrik ve nörolojik hastalığı olmayan 30 sağlıklı bireyle kontrol
grubu oluşturuldu. Katılımcılara; Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği,
Young Mani Derecelendirme Ölçeği, Barrat Dürtüsellik Ölçeği, Temperament
Evaluation of Memphis, Pisa, Paris, San Diego Autoquestionaire (TEMPS-A)
mizaç ölçeği, Sosyal İşlevsellik Ölçeği, Gözler Testi, Benton Yüz Tanıma Testi ve
sosyodemografik veri formu uygulanmıştır. Sonuçlar istatistiksel olarak p<0.05
anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir.
Bulgular: Duygu tanıma ve Benton yüz tanıma ölçek puanı hasta gruplarının
tamamında kontrol grubundan düşük bulunmuştur.
TEMPS-A baskın mizaç değerlendirmesinde BAB (remisyon ve depresif
dönem) ve unipolar depresyon hastalarında kontrol grubundaki katılımcılara göre
depresif mizaç daha sık görülmektedir. BAB (remisyon ve depresif dönem)
hastalarında kontrol grubundaki katılımcılara göre siklotimik mizaç daha sık
görülmektedir. Çalışmaya alınan bireylerden 5 kişide hipertimik mizaç baskın olup,
hepsi bipolar hasta grubundadır. Gruplar arasında irritable mizaç ve anksiyöz mizaç
görülme sıklıkları açısından fark yoktur.
Barrat dürtüsellik ölçek puanı bipolar depresyon grubunda kontrol grubundan
yüksek bulunmuştur. Hastalık gruplarının birbirleri arasında ise Barrat dürtüsellik
ölçek puanı açısından fark yoktur.
Sosyal işlevsellik ölçek puanı hasta gruplarının tamamında kontrol grubuna
göre düşük bulunmuştur. Sosyal çekilme puanı bipolar depresyon grubunda kontrol
grubundaki katılımcılara göre anlamlı düzeyde düşüktür. Kişiler arası işlevsellik
puanı bipolar depresyon ve unipolar depresyon grubundaki hastalarda kontrol
grubuna göre anlamlı düzeyde daha düşüktür. Bipolar remisyondaki grup ile diğer
katılımcı grupları arasında kişiler arası işlevsellik puanı açısından anlamlı fark
bulunmamıştır. Öncü sosyal etkinlikler puanı hasta gruplarının tamamında kontrol
grubuna göre daha düşük bulunmuştur. Hastalık grupları ve kontrol gruplarının
hiçbiri arasında boş zamanları değerlendirme alt ölçek puanı açısından anlamlı bir
fark saptanmamıştır. Bağımsızlık düzeyi yetkinlik puanı hasta gruplarının tamamında
kontrol grubundan düşük bulunmuştur. Bağımsızlık düzeyi performans alt ölçek
puanı hasta gruplarının tamamında kontrol grubundan düşük bulunmuştur. Unipolar
depresyon hasta grubunda ise bipolar depresyon grubundaki hastalara göre anlamlı
olarak yüksektir. İş alt ölçek puanı bipolar remisyon hasta grubunda kontrol grubuna
göre düşük bulunmuştur.
Gruplarda Barratt dürtüsellik puanı ile duygu tanıma arasında korelasyon
saptanmamıştır.
Affektif mizaç ve duygu tanıma arasındaki ilişkide; depresyon hastalarında
depresif mizaç var ise duygu tanıma ölçek puanı azalmaktadır. Bipolar remisyondaki
hastalarda siklotimik mizaç varlığında duygu tanıma ölçek puanı azalmaktadır.
Bipolar remisyon hasta grubunda anksiyöz mizaç varlığında duygu tanıma ölçek
puanı azalmaktadır. Hastalık gruplarında ve kontrol grubunda hipertimik mizaç
varlığı ve irritable mizaç varlığı duygu tanıma ölçek puanı ile ilişkili değildir.
Sosyal işlevsellik ve duygu tanıma arasındaki ilişkiye bakıldığında; bipolar
depresyon grubunda duygu tanıma ölçek puanı ile sosyal işlevsellik ölçek puanı ve
alt ölçek puanları arasında pozitif korelasyon, unipolar depresyon grubunda duygu
tanıma ölçek puanı ile bağımsızlık düzeyi etkinliği alt ölçek puanı arasında pozitif
korelasyon, kontrol grubunda grubunda duygu tanıma ölçek puanı ile sosyal çekilme
arasında pozitif korelasyon bulunmuştur.
Çalışma gruplarında BDÖ-11 puanı ile Benton yüz tanıma ölçek puanı
arasında korelasyon bulunmamıştır.
Affektif mizaç varlığı ve Benton yüz tanıma ölçek puanları arasında ilişki
bulunmamıştır.
Sosyal işlevsellik ölçek puanı ile Benton yüz tanıma arasındaki ilişkide;
unipolar depresyon grubunda Benton yüz tanıma testi ile bağımsızlık düzeyi etkinliği
alt ölçek puanı arasında pozitif korelasyon, bipolar depresyon grubunda Benton yüz
tanıma testi ile bağımsızlık düzeyi etkinliği alt ölçek puanı arasında pozitif
korelasyon, bipolar remisyon grubunda Benton yüz tanıma testi ile bağımsızlık
düzeyi etkinliği alt ölçek puanı arasında pozitif korelasyon bulunmuştur.
Duygu tanıma ölçek puanını etkileyen bağımsız değişkenlerle modelleme
yapmak için değişkenler Enter metodu ile regresyon analizine sokulmuştur. Eğitim
düzeyi arttıkça ve Benton yüz tanıma puanı arttıkça duygu tanıma ölçek puanı artış
göstermektedir. Diğer değişkenler duygu tanıma ölçek puanını etkilememektedir.
Tartışma ve Sonuç: Çalışmamızın en temel bulgusu bipolar affektif
bozukluk (remisyon ve depresif dönem) ve unipolar depresif bozukluk hastalarında
yüz ve duygu tanıma becerisinin azalmasıdır. Çalışmamızın bulgularına bakıldığında
yüz ve duygu tanıma ile dürtüsellik arasında ilişki bulunamamıştır. Affektif mizaç ile
yüz ve duygu tanıma arasındaki ilişkide; mizacın duygu tanımayı etkilediği, yüz
tanımayla bir ilişkisinin bulunmadığı görülmüştür. Yüz ve duygu tanımanın sosyal
işlevsellikle pozitif bir ilişkisi olduğu, bipolar bozukluğun ve unipolar depresyonun
sosyal ilişkilerde getirebileceği zorluklar göz önüne alındığında, duygu ve yüz
tanıma becerilerinin sosyal işlevselliği arttırmasına yönelik yapılacak ileri
çalışmalarla hastalığın daha iyi anlaşılıp, tedavisinde ve prognozunda yeni bir ışık
olacağı söylenebilir. Çalışmamız literatür incelendiğinde; bipolar affektif bozukluk
ve unipolar depresyon hastalarında yüz tanımanın, duygu tanımanın, dürtüselliğin,
sosyal işlevselliğin ve mizacın birbirleriyle ilişkisinin değerlendirildiği ilk çalışma
olup, bu alanda yeni araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar kelimeler: Unipolar depresyon, bipolar affektif bozukluk, yüz tanıma,
duygu tanıma, dürtüsellik, sosyal işlevsellik, mizaç

Abstract:
Aims: The assessment of emotion and facial recognition in unipolar
depression and bipolar affective disorder patients (remission and depressive phase)
and studying its correlation with social functioning, impulsivity levels and
temperament traits was aimed.
Material and Method: A total of 90 patients as 30 outpatient groups of
bipolar affective disorder (remission and depressive phase) and unipolar depression
as per DSM-5 were admitted. A control group of 30 healthy people was formed with
no past or current psychiatric or neurological disorder history. The following tests
were applied to the participants: Hamilton Depression Rating Scale, Young Mania
Rating Scale, Barratt Impulsivity Scale, Temperament Evaluation of Memphis, Pisa,
Paris, San Diego Autoquestionaire (TEMPS-A) scale, Social Functioning Scale,
Reading the Mind in the Eyes Test, Benton Facial Recognition Test, and
sociodemographic data form. The results were evaluated statistically with a
significance level of p<0.05.
Results: In all patient groups Emotion recognition and Benton facial
recognition scale scores were determined as lower than the control group.
Depressive temperament is observed more frequently in BAD (remission and
depressive phase) and unipolar depression patients than the control group during
TEMPS-A dominant temperament evaluations. Cyclothymic temperament is
observed more frequently in BAD (remission and depressive phase) patients
compared to the participants in the control group. 5 of the individuals admitted to the
study had dominant hyperthymic temperament, all of them were in bipolar patient
group. With regard to the prevalence of irritable temperament and anxious
temperament there were no difference among the groups.
Barratt Impulsivity Scale scores were found as higher in bipolar depression
group than the control group. There is no difference among disorder groups with
regard to Barratt Impulsivity Scale scores.
Social Functioning Scale scores were found lower in all disorder groups
compared to the control group. Social withdrawal score is significantly lower in
bipolar depression group compared to the participants in the control group.
Interpersonal functioning scores are significantly lower among the patients of bipolar
depression and unipolar depression groups compared to the control group. No
significant difference was observed between bipolar remission group and other
participant groups with regard to interpersonal functioning scores. Pro-social activity
scores were found lower in all disorder groups compared to the control group. No
significant difference was found between any one of disorder groups and the control
group regarding recreation subscale scores. Independence-competence scores were
found lower in all disorder groups compared to the control group. Independenceperformance subscale scores were found lower in all disorder groups compared to the
control group. It is significantly higher in unipolar depression patient group than those in bipolar depression group. Employment subscale scores were found lower in
bipolar remission patient group compared to the control group.
No correlation was detected among groups between Barratt impulsivity
scores and emotion recognition.
Concerning the correlation between affective temperament and emotion
recognition; if depressive temperament is present in depression patients, emotion
recognition scale scores decline. Among bipolar remission patients, the presence of
Cyclothymic temperament lowers emotion recognition scale scores. The presence of
anxious temperament in bipolar remission patient group lowers emotion recognition
scale scores. Among disorder groups and the control group, the presence of
hyperthymic temperament and irritable temperament has no correlation with emotion
recognition scale scores.
Concerning the correlation between social functioning and emotion
recognition; positive correlation between emotion recognition scale scores and social
functioning scale scores and its subscale scores among the bipolar depression group,
positive correlation between emotion recognition scale scores and Independenceperformance subscale scores among the unipolar depression group, and positive
correlation between emotion recognition scale scores and social withdrawal among
the control group were detected.
No correlation was detected between BDS-11 score and Benton facial
recognition scale score among working groups.
No correlation was detected between the presence of affective temperament
and Benton facial recognition scale score.
Concerning the correlation between social functioning scale scores and
Benton facial recognition; positive correlation between Benton facial recognition test
and independence-performance subscale scores among the unipolar depression
group, positive correlation between Benton facial recognition test and independenceperformance subscale scores among the bipolar depression group, positive
correlation between Benton facial recognition test and independence-performance
subscale scores among the bipolar remission group were detected.
In order to model with independent variables that affect Emotion recognition
scale scores, regression analysis with Enter method was performed on the variables.
As educational level rises and Benton facial recognition scale scores increase,
emotion recognition scale scores also show an increase. Other variables do not affect
emotion recognition scale scores.
Discussion and conclusions: Primary finding of this study is the declination
of facial and emotion recognition abilities in bipolar affective disorder (remission
and depressive phase) and unipolar depressive disorder patients. Examining the
results of this study, no correlation was found between impulsivity and facial and
emotion recognition. Concerning the correlation between affective temperament and
facial and emotion recognition; it was observed that temperament affects emotion
recognition, yet has no correlation with facial recognition. Taking into consideration
that facial and emotion recognition has a positive correlation with social functioning
and that bipolar disorder and unipolar depression might present difficulties in social
relations, it can be argued that further studies about how emotion and facial
recognition skills improve social functioning will help better understand the disorder and subsequently facilitate treatment and prognosis. Literature review of this study
indicates that it is the first one that evaluates the correlation among facial
recognition, emotion recognition, impulsivity, social functioning, and temperament
concerning Bipolar affective disorder and unipolar depression patients, and that
further research is required on this subject.
Keywords: Unipolar depression, bipolar affective disorder, facial recognition,
emotion recognition, impulsivity, social functioning, temperamen