Ateist ve inançlı yetişkinlerin çocuklarına ölüm kavramını anlatma biçimlerinin incelenmesi
Examination of atheist and faith adults telling the concept of death to their children
Yazar: SERMİN YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. ERHAN ALABAY
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ateizm = Atheism ; Dindarlık = Religiousness ; Yetişkinler = Adults ; Çocuk gelişimi = Child development ; Çocukluk dönemi = Childhood ; Ölüm teması = Death theme ; İnanç sistemi = Faith system ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Bu çalışmada ateist ve inançlı yetişkinlerin çocuklarına ölüm kavramını nasıl açıkladıklarını ve ölüm eğitimi programlarına bakış açılarını belirlemek amaçlanmıştır. Çalışma nitel araştırma desenlerinden durum çalışması ile yapılmıştır. Çalışma grubu Türkiye'deki 4-9 yaşları arasında çocuğu olan ateist ve inançlı yetişkinlerden oluşmaktadır. Kartopu veya zincirleme örnekleme yöntemi ile ulaşılan yetişkinlerden 12 ateist ve 12 inançlı olmak üzere toplam 24 kişi çalışılmıştır. Çalışmanın görüşme formu soruları, araştırma probleminin tüm boyutlarını kapsayacak şekilde hazırlanmıştır. Mülakat şeklinde yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından oluşturulan "Kişisel Demografik Bilgi Formu" ve "Ölüm   Kavramına Yönelik Mülakat Soruları" kullanılmıştır. Görüşmeler yüz yüze şeklinde ve zoom ya da skype üzerinden sesli ve görüntülü olarak yapılmıştır.
Çalışmanın sonucunda katılımcıların, çocuklara eğitim süreçlerinde ölüm kavramının anlatılmasına yönelik görüşleri alındığında; inançlı katılımcıların %92'si ölüm kavramının çocuklara anlatılması görüşünü belirtirken, %8'i ölüm kavramının sadece ölüm deneyimi ve kayıp yaşamış çocuklara verilmesi görüşünü savunmuştur. Ateist katılımcıların ise %83'ü çocuklara ölüm kavramının anlatılması görüşünü belirtirken %17'si çocuklara ölüm kavramını anlatmanın gerekli olmadığı görüşünü savunmuştur. Çocuklara ölüm kavramını anlatmaya yönelik yaş kriterinde; inançlı katılımcılar işlem öncesi dönemi yaşlarını vurgularken, ateist katılımcılar ise işlem öncesi dönem ve soyut işlemler dönemi yaşlarını vurgulamışlardır. Her iki katılımcı grup da ölüm kavramı çocuklara aktarılırken canlılar ve yaşam konusu üzerinden çocuğun yaşantısından somut örneklerle açıklamanın önemi üzerinde durmuştur. Katılımcıların ülkemizdeki okullarda ölüm eğitimi programının uygulanmasına dair görüşleri alındığında; inançlı katılımcıların %67'sinin uygulansın ve %25'inin uygulanmasın şeklinde görüş belirttikleri, %8'inin ise kararsız olduğu incelenmiştir. Ateist katılımcıların ise %50'sinin uygulansın ve %42'sinin uygulanmasın şeklinde görüş belirttikleri, %8'inin kararsız olduğu incelenmiştir.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine how atheist and religious adults explain the concept of death to their children and their perspectives on death education programs. The study was conducted with a case study, one of the qualitative research designs. The study group consists of atheist and faithful adults who have children between the ages of 4 and 9 in Turkey. A total of 24 adults, 12 atheists and 12 believers, has been studied through snowball or chain sampling method. The interview form questions of the study were prepared to cover all dimensions of the research problem. Semi-structured interview technique was used in the form of an interview. "Personal Demographic Information Form" and "Interview Questions Regarding the Concept of Death" created by the researcher were used. Interviews were made face-to-face, via zoom or skype, with audio and video.
As a result of the study, when the opinions of the participants on explaining the concept of death to children in the education process were taken; While 92% of the faithful participants stated that the concept of death should be explained to children, 8% supported the view that the concept of death should be given only to children who have experienced death and lost. On the other hand, 83% of the atheist participants expressed the opinion that the concept of death should be explained to children, while 17% argued that it is not necessary to explain the concept of death to children. In the age criterion for explaining the concept of death to children; while the faithful participants emphasized the pre-operational age, atheist participants emphasized the pre-operational and abstract operational ages. Both participating groups emphasized the importance of explaining the concept of death with concrete examples from the child's life through living things and life. When the opinions of the participants on the implementation of the death education program in schools in our country were taken; it was examined that 67% of the faithful participants stated that they should be applied and 25% of them should not, and 8% were undecided. On the other hand, it was examined that 50% of the atheist participants stated that they should be applied and 42% should not, and 8% were undecided.