Aile işletmelerinde çalışanların etik liderlik ve etik iklim algılarının iş tatmini ve işten ayrılma niyetine etkisinde kurumsallaşmanın aracı rolü
Intermediate role of institutionalization in the effect of ethical leadership and ethical climate perceptions of employees in family businesses on job satisfaction and intention to left
Yazar: BÜŞRA AKKURT
Danışman: DOÇ. DR. ESRA ALNIAÇIK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aile işletmeleri = Family enterprises ; Aile şirketleri = Family businesses ; Etik iklim = Ethical climate ; Etik liderlik = Ethical leadership ; Kurumsallaşma = Institutionalization ; Liderlik = Leadership ; İş doyumu = Job satisfaction ; İşten ayrılma niyeti = Turnover intention

Özet:
Etik liderlik ve etik iklimin kurumsallaşma, iş tatmini ve işten ayrılma niyeti değişkenlerine olan etkilerini ortaya koymak ve aile işletmelerinde çalışanların etik liderlik algısının ve etik iklim algısının, iş tatmini ve işten ayrılma niyetine olan etkisinde kurumsallaşmanın aracılık rolünün tespiti bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. İlgili araştırmada kullanılan veriler, 2021 yılı Mart döneminde başta Kocaeli ili olmak üzere Tekirdağ, İstanbul, Erzurum, Yalova, illerinde aile işletmelerinde çalışan 388 çalışandan anket yöntemiyle elde edilmiştir. SPSS programı aracılığıyla verilere uygun olarak regresyon analizleri ve Process Makro uzantısı kullanılarak aracılık rolü analizi yapılarak değişkenlerin birbiri üzerindeki etkileri ve etik liderliğin iş tatminine olan etkisinde kurumsallaşmanın aracılık rolü, etik liderliğin işten ayrılma niyetine olan etkisinde kurumsallaşmanın aracılık rolü, etik iklimin iş tatminine olan etkisinde kurumsallaşmanın aracılık rolü ve son olarak ve etik iklimin işten ayrılma niyetine olan etkisinde kurumsallaşmanın aracılık rolü tespit edilmeye çalışılmıştır. Regresyon analizi sonuçlarına göre etik liderlik ve etik iklimin kurumsallaşma ve iş tatminine pozitif yönde anlamlı bir etkilerinin olduğu tespit edilmiştir. Etik liderlik ve etik iklimin işten ayrılma niyetine negatif yönde anlamlı bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen aracılık rolü analizi sonuçları ise etik liderliğin ve etik iklimin kurumsallaşma, iş tatmini ve işten ayrılma niyeti üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğunun ve kurumsallaşmanın da iş tatmini ve işten ayrılma niyeti üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğunu göstermektedir. Etik liderliğin iş tatminine etkisinde kurumsallaşmanın aracı olarak dahil edilmesiyle, etik liderliğin iş tatmine etkisi azaldığı görüldüğü ve tam anlamsızlaşmadığı için kısmı aracılık rolü olduğu tespit edilmiştir. Etik liderliğin işten ayrılma niyetine etkisinde kurumsallaşmanın aracı olarak dahil edilmesiyle, etik liderliğin işten ayrılma niyetine etkisi azaldığı görüldüğü ve tam anlamsızlaşmadığı için kısmi aracılık rolü olduğu tespit edilmiştir. . Etik iklimin iş tatminine etkisinde kurumsallaşmanın aracı olarak dahil edilmesiyle, etik iklimin iş tatmine etkisi azaldığı görüldüğü ve tam anlamsızlaştığı için tam aracılık rolü olduğu tespit edilmiştir. Etik iklimin iş tatminine etkisinde kurumsallaşmanın aracı olarak dahil edilmesiyle, etik iklimin işten ayrılma niyetine etkisi azaldığı görüldüğü ve tam anlamsızlaştığı için tam aracılık rolü olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen tüm bu sonuçlara göre aile şirketlerinde çalışanların etik liderlik algılarının ve etik iklim algılarının artması durumunda duydukları iş tatmini ve bulunduğu kurumsallaşma düzeylerinin de artacağı ve işten ayrılma niyetlerinin azalacağı kabul edilmektedir. Yapılan araştırma sonucuna göre bir aile işletmesinin kurumsallaşmayı kabul edip bunun için çalışmalar yapıp kurumsallaşmaya başlamasıyla çalışanların etik liderlik ve etik iklim algıları pozitif yönde bir artış gerçekleştirdiği bu artış sonucu da iş tatminlerinin artığı, işten ayrılma niyetlerinin azalacağı gözlemlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to demonstrate the effects of ethical leadership and ethical climate on institutionalization, job satisfaction and intention to quit, and to determine the role of institutionalization in the effect of ethical leadership perception and ethical climate perception of employees in family businesses on job satisfaction and intention to leave the job. The data used in the relevant research were obtained by survey method from 388 employees working in family enterprises in Tekirdağ, Istanbul, Erzurum, Yalova, provinces, mainly Kocaeli province, in March 2021. By performing regression analyses and mediation role analysis using the Process Macro extension in accordance with the data through the SPSS program, the effects of variables on each other and the role of institutionalization in the effect of ethical leadership on job satisfaction, the mediating role of institutionalization in the effect of ethical leadership on the intention of quitting, the mediating role of institutionalization in the effect of ethical climate on job satisfaction, and finally, the effect of ethical climate on the intention of quitting the role of the middleman of the year has been tried to be determined. According to the results of the regression analysis, it was determined that ethical leadership and ethical climate have a positive effect on institutionalization and job satisfaction. Ethical leadership and ethical climate have been found to have a negative impact on the intention to quit. The results of the mediation role analysis show that ethical leadership and ethical climate have a meaningful impact on institutionalization, job satisfaction and intention to leave the job, and institutionalization has a meaningful effect on job satisfaction and the intention to quit. By incorporating ethical leadership as a means of institutionalization in the effect of job satisfaction, it has been determined that ethical leadership has a role to play as a part of it, since the effect of job satisfaction is seen to decrease and does not become completely meaningless. By incorporating ethical climate as a means of institutionalization in the effect of work satisfaction, it has been determined that the ethical climate has a full mediation role as it is seen to decrease its impact on job satisfaction and becomes completely meaningless. By incorporating ethical climate as a means of institutionalization in the effect of job satisfaction, it has been determined that the ethical climate has a full mediation role as it appears to have decreased its effect on the intention of quitting and becomes completely meaningless. According to all these results obtained, it is accepted that if the ethical leadership perceptions and ethical climate perceptions of employees in family companies increase, the level of job satisfaction and institutionalization they receive will increase and their intention to leave their jobs will decrease. According to the results of the research, it was observed that as a result of this increase, employees' perceptions of ethical leadership and ethical climate increased positively as a family business accepted institutionalization and started to work for it, and as a result of this increase, it was observed that job satisfaction increased and intentions to leave the job would decrease.