Diabetik ovariektomize sıçanlarda oluşan vasküler disfonksiyonda östrojen reseptörlerinin rolü ve östrojen tedavisinin etkisi
The role of estrogen receptors on diabetic ovariectomized rats induced vascular disfunction and the effects of estrogen therapy
Yazar: TAMILA AKHAYEVA
Danışman: PROF. DR. GÜLGÜN OZANSOY
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Aort = Aorta ; Cerrahi-ürogenital = Surgery-urogenital ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Mezenterik arterler = Mesenteric arteries ; Overektomi = Ovariectomy ; Reseptörler-östrojen = Receptors-estrogen ; Sıçanlar = Rats ; Östrojen eksikliğini giderme tedavisi = Estrogen replacement therapy

Özet:
Östrojen, premenapozal kadınlarda kardiyovasküler hastalıkların gelişimine karşı koruyucu etki oluştursa da bu etki diabet ve menapoz ile azalmaktadır. Östrojen damar üzerindeki etkilerini ER? ve ERß olmak üzere iki farklı reseptör aracılığı ile yapmaktadır, ancak bu reseptörlerin aracılık ettiği akut etkiler net olarak bilinmemektedir. Bu çalışmada, kontrol (K), diabetik (D), ovariektomize (O) ve ovariektomize-diabetik (OD) sıçanların torasik aortalarında östrojen reseptörlerinin gevşeme yanıtlarındaki rolü araştırılmıştır. Deney süresi 8 ve 16 hafta olarak ayrılmıştır. 8 haftalık deney hayvanlarından elde edilen endoteli intakt aorta halkaları organ banyosuna yerleştirilerek fenilefrin ile önkastırıldıktan sonra, selektif ER? agonist PPT, ERß agonist DPN ve selektif olmayan ER agonist 17ß estradiolün (E2) gevşeme yanıtları incelenmiştir. O, D ve OD gruplarında azalan, kontrol grupta PPT her iki alttipi de etkileyen doğal liganda ve ERß agonisti DPN'ye göre daha fazla gevşeme oluşturmuştur. ODE OE grubunda aynı oranda gevşeme oluşturmuştur. 16 haftalık deney gruplarında mezenterik arterlerde fenilefrinle ile elde edilen doz-yanıt eğrileri incelenmiştir. D, OE ve ODE grubun doz-yanıt eğrisinin kontrol gruba göre sola kaymiştir. Overektomize grupta doz-yanıt eğrisinin kontrol gruba göre belirgin bir farklılık göstermemiştir. OD grubun yanıtları incelendiğinde fenilefrin doz-yanıt eğrisinin sağa kaydırmıştır ancak kontrol gruba göre istatistiksel bir farklılık göstermemiştir. Mezenterik arter preparatları3 farklı ER agonisti ile 15 dakika inkübe edilerek mezenterik arter preparatlarının fenilefrinle elde edilen kontraktil yanıtlar incelenmiştir. Kontrol ve O OE gruplarda ER? agonisti PPT ve doğal ligand 17ß estradiol'ün benzer şekilde doz-yanıt eğrilerini belirgin olarak sağa kaydığı ancak ERß agonisti DPN' nin ise herhangi bir değişiklik yapmadığı saptanmıştır. D , OD gruplarda, PPT ve 17ß estradiol' ün eğrileri kontrol gruba göre daha az olmak üzere yine sağa kaydırdığı ve DPN' nin yanıtlarda bir değişiklik yapmadığı belirlenmiştir. OE ve ODE gruplarinda PPT ve 17ß estradiol yanıtlarını değiştirmediği ancak sadece DPN yanıtlarını belirgin olarak sağa kaydırdığı saptanmıştır. Çalışmamızın sonucu olarak, östrojen reseptör agonistleri fenilefrin gibi kastirici ajanlarin damar üzerindeki etkisini azaltmaktadır. ER? agonisti PPT diğer 17ß estradiol ve DPN'ye göre üstünlük göstermektedir. Hem menopozda hem diabette dışarıdan uygulanan kronik östrojen tedavisi, ER agonistlerinin özellikle ER? agonisti PPT'nin damar tonusu üzerindeki akut yararlı etkilerini maskelemektedirAnahtar Kelimeler: Aort, Diabet, Mezenterik arter, Östrojen reseptör ? ß (ER?) (ER-ß), Ovariektomi,

Abstract:
Estrogen has protective effects against cardiovascular disease in pre-menopausal women, are decreased in diabetes and menopause. ER? and ERß mediate estrogen effects, but acute effects on vasculature are not completely understood. In this study, we investigated the contribution of estrogen receptors (ERs) ? and ß to vasorelaxation in thoracic aorta rings from control (C), diabetic (D), ovariectomized (O) and ovariectomized-diabetic (OD) rats. The experimental duration was in 8-16 weeks. On the aortic rings with intact endothelium 8 weeks experimental groups after precontraction with phenylephrine (Phe) were obtained direct relaxant effects of the selective ER agonists PPT, DPN and the nonselective ER agonist 17ß-estradiol (E2)., In Control group PPT made more relaxation than natural ligand that effect both of subtypes and selective ERß agonist DPN that results were diminished in O, D, and OD groups. All agonists of ER made in same ratio relaxation in OE and ODE groups. On mesenteric artery 16 weeks of experimental groups obtained Phe dose responsiveness. Dose responses of Phe in D, OE and ODE groups were shifted to the left side in copmparision to Control group. Dose responsiveness of Phe in Ovariectomized group wasn?t different significantly than in Control group. Shifted to the right side the dose responsiveness of Phe in OD group to comparision in Control group but differencess didn?t significant. Mesenteric arteries were incubated with 3 different ER agonists for 15 minutes and then investigated the contractile dose responsiveness of Phe in existence of ER agonists. In C, O, and OE groups ER? agonist PPT and natural ligand 17ß estradiol with similarity shifted dose responses of Phe slope to the right side however ERß agonist DPN didn?t made any changes. In groups D and OD, slopes of Phe in existence of PPT and 17ß estradiol are shifted less than in Control group but DPN didn?t made any differencess. Results of Phe in existence PPT and 17ß estradiol didn?t change in OE and ODE groups but DPN shifted dose response slope to the right side. In our study ER?s agonists decrease effects of Phe that a contraction agency of vessel. ER? agonist PPT has a superior role to comparision with 17ß estradiol and DPN on the aorta and mesenteric artery. Chronical treatment of menopause and diabetes with estrogen masked ER?s espesually ER??s acute positive effects on vessel tonus.Key words: Aorta, Diabetes, Estrogen receptor ? ß (ER?) (ER-ß), Mezenteric artery Ovariectomi,