Türk sinemasında kadın yönetmenlerin perspektifinden toplumsal cinsiyet
Gender in Turkish cinema from the perspective of women directors
Yazar: ŞERİFE MAHİR
Danışman: DOÇ. DR. SELÇUK ULUTAŞ
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Görsel İletişim Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Feminist kuram = Feminist theory ; Kadın yönetmenler = Women directors ; Queer Kuramı = Queer Theory ; Temsil = Representation ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Ötekilik = Otherness

Özet:
Toplumsal bağlamda ikincil konuma itilen kadınlar sinemada erkek perspektifinden bu ikincil konumun çizdiği sınırlar içinde aktırılmaktadır. Kadınların öteki konumuna itilme halleri erkek perspektifinden ele alınışı ile yeniden üretimine hizmet etmektedir. Bu noktada sinemada kadın yönetmenlerin varlığı ve ele aldıkları konular ile birlikte ele alış biçimleri de önem kazanmaktadır. Kadınları sınırlayan, denetleyen unsurların kadın yönetmenlerin perspektifinden temsilinin irdelenmesi amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda bu çalışmada Türk sinemasında kadın varlığı ve kadın perspektifinden kadın sorunlarının ele alınışı üzerinde durulmaktadır. Çalışma bağlamında 2015 sonrasında Türk sinemasında kadın yönetmenler tarafından çekilen üç örneklem üzerinden incelemeler yapılmıştır. Bu üç örneklem Hayaletler (2020), Tereddüt (2016) ve Bilmemek (2019) filmleri olarak belirlenmiştir. Yönetmenler ve filmleri amaca yönelik örneklem metodu ile belirlenmiştir. Toplumsal cinsiyet rolleri açısından seçilen örneklemler eril bakışın çizdiği ikiliklere karşı dişil bakışın farklılıkları üzerinde durmaktadır. Karma bir metodoloji uygulanmıştır. Filmler bu noktada betimsel analiz yöntemi ve mizansen eleştiri yöntemi ile incelenmektedir. Belirlenen bu üç örneklem feminist kuram ve queer kuram bağlamında ele alınmaktadır. Feminist kuram bağlamında örneklemler kadınların kamusal-özel bağlamında, beden-cinsellik-annelik bağlamında öteki olarak konumlandırılışları üzerinden ve kadın yönetmenlerin perspektifinden temsil edilme biçimleri üzerinden incelenmiştir. Hayaletler (2020) ve Tereddüt (2016) filmleri feminist kuram bağlamında, Bilmemek (2019) filmi ise queer kuram bağlamında analiz edilmiştir. Çalışmada kadın yönetmenlerin perspektifinden öteki olarak konumlandırılışlarına karşı ele alınan konular bağlamında direniş biçimlerine de yer verilmiştir.

Abstract:
Women, who are pushed to a subordinate position in the social context, are portrayed in cinema from a male perspective within the boundaries set by this subordinate position. Women's being pushed to the position of the other serves for the reproduction of women from a male perspective. At this point, the presence of women directors in cinema and the subjects they deal with as well as the way they deal with them gain importance. It is aimed to examine the representation of the elements that limit and control women from the perspective of women directors. Accordingly, this study focuses on the presence of women in Turkish cinema and the handling of women's issues from a female perspective. In the context of the study, three samples shot by female directors in Turkish cinema after 2015 were analyzed. These three samples are Ghosts (2020), Tereddüt (2016) and Bilmemek (2019). The directors and their films were determined by purposive sampling method. The samples selected in the context of gender roles emphasize the differences of the feminine perspective against the dichotomies drawn by the masculine perspective. A mixed methodology was applied. At this point, the films are analyzed with descriptive analysis method and mise-en- scene criticism method. These three samples are analyzed in the context of feminist theory and queer theory. In the context of feminist theory, the samples are analyzed through the positioning of women as the other in the public-private context, in the context of body-sexuality-motherhood, and the way they are represented from the perspective of female directors. The films Ghosts (2020) and Tereddüt (2016) were analyzed in the context of feminist theory, while the film Bilmemek (2019) was analyzed in the context of queer theory. Forms of resistance against their positioning as the other from the perspective of women directors are also included in the context of the issues addressed.