Hipertansiyon hastalarında enseye yapılan soğuk uygulamanın kan basıncı ve baş ağrısına etkisi
The effects of cold application administered to the back of the neck on blood pressure and headache in patients with hypertension
Yazar: YAVUZ ÜREN
Danışman: PROF. DR. EMİNE KIYAK ; PROF. DR. SEVDEGÜL BİLVANİSİ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştıma dilaltı kaptopril verilen hipertansiyon hastalarında enseye
yapılan soğuk uygulamanın kan basıncı ve baş ağrısına etkisinin değerlendirilmesi
amacıyla yapıldı.
Materyal ve metot: Araştırma, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Dursun Odabaş
Tıp Merkezi Acil Servisi'ne 21 Eylül 2021 – 9 Ocak 2022 tarihleri arasında gelen 72
evre 2 hipertansiyon hastası ile yapıldı. Hastalar blok randomizasyon yöntemiyle deney,
plasebo ve kontrol gruplarına dağıtıldı. Ön test ölçümleri yapılan hastalara dilaltı
kaptopril verilmesinin ardından 3 dakika boyunca deney grubundakilere soğuk jel
paketi, plasebo grubundakilere oda sıcaklığında bekletilmiş jel paketi uygulandı.
Hastaların 3 dakikalık uygulamanın hemen ardından başlayan son test 1, 2, 3, 4, 5, 6 ve
7 ölçümleri yapıldı. Verilerin toplanmasında hasta bilgi formu, kan basıncı izlem formu
ve VAS ağrı skalası kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde ki-kare, Kruskal Wallis,
tek yönlü varyans analizi, tekrarlı ölçümlerde varyans analizi ve Duncan çoklu
karşılaştırma testleri kullanıldı.
Bulgular: Deney grubunda soğuk uygulamayı takiben ilk 27 dakika boyunca
(son test 1, 2, 3, 4 ve 5) sistolik kan basıncında plasebo ve kontrol grubuna göre önemli
bir düşme olduğu bulundu (p<0.05). Deney grubunda soğuk uygulamayı takiben ilk 17
dakika boyunca (son test 1, 2, 3 ve 4) diyastolik kan basıncında plasebo ve kontrol
grubuna göre önemli bir düşme olduğu bulundu (p<0.05). Deney grubunda soğuk
uygulamayı takiben ilk 7 dakika boyunca (son test 1 ve 2) baş ağrısında plasebo ve
kontrol grubuna, 12. dakikada (son test 3) ise kontrol grubuna göre önemli bir azalma
olduğu bulundu (p<0.05). Deney grubunun uygulama sonrası ilk 27 dakika boyunca
sistolik kan basıncında ortalama % 15.3, ilk 17 dakika boyunca diyastolik kan
basıncında % 14.0 ve ilk 12 dakika boyunca baş ağrısında ortalama % 48.5 oranında
azalma olduğu bulundu.
Sonuç: Dilaltı kaptopril verilen hipertansiyon hastalarında enseye yapılan soğuk
uygulamanın kan basıncı (sistolik ve diyastolik) ve baş ağrısını daha erken sürede ve
daha fazla düşürdüğü tespit edildi. Hipertansiyon hastalarında kan basıncının hızlı
düşürülmesi ve baş ağrısının daha fazla azaltılması için dilaltı kaptoprille birlikte enseye
soğuk uygulama yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Acil servis, baş ağrısı, hemşirelik, hipertansiyon, kan
basıncı, soğuk uygulama

Abstract:
Aim: This study was conducted to evaluate the effects of cold application
administered to the back of the neck on blood pressure and headache in patients with
hypertension who were given sublingual captopril.
Material and method: The study was conducted with 72 grade 2 hypertension
patients who were admitted to Van Yüzüncü Yıl University Dursun Odabaş Medical
Centre Emergency Service between September 21, 2021 and January 9, 2022. The
patients were allocated to the experimental, placebo and control groups through block
randomization method. After sublingual captopril administration to the patients whose
pre-test measurements were conducted, cold gel pack was applied to the experimental
group for 3 minutes, and a gel pack that was kept at room temperature was applied to
the placebo group. Post-test measurements 1, 2, 3, 4, 5, 6 and 7, which started
immediately after the 3-minute application of the patients, were conducted. Patient
information form, blood pressure monitoring form and VAS pain scale were used to
collect data. Chi-square, Kruskal Wallis, One-way ANOVA, Repeated Measures and
Duncan multiple comparison tests were used to evaluate the data.
Results: In the experimental group, a significant decrease was found in systolic
blood pressure during the first 27 minutes (post-test 1, 2, 3, 4 and 5) following cold
application when compared with the placebo and control groups (p<0.05). A significant
decrease was found in diastolic blood pressure in the experimental group during the first
17 minutes following cold application (post-test 1, 2, 3 and 4) when compared with the
placebo and control groups (p<0.05). A significant decrease was found in headache in
the experimental group during the first 7 minutes (post-test 1 and 2) following the cold
application when compared with the placebo and control groups, and at the 12th minute
(post-test 3) when compared with the control group (p<0.05). It was found that the
experimental group had an average of 15.3 % decrease in systolic blood pressure during
the first 27 minutes, 14.0 % decrease in diastolic blood pressure during the first 17
minutes, and an average of 48.5 % decrease in headache during the first 12 minutes.

Conclusion: It was found that cold application administered to the back of the
neck in patients with hypertension who were given sublingual captopril reduced blood
pressure (systolic and diastolic) and headache earlier and more. In patients with
hypertension, cold application administered to the back of the neck together with
sublingual captopril is recommended for lowering blood pressure rapidly and
decreasing headache more.

Key Words: Blood pressure, cold application, emergency room, headache,
hypertension, nursing