Tuz stresi altındaki fesleğen bitkisinde sekonder metobolitlerin ontogenetik varyasyonunun belirlenmesi üzerine bir araştırma
An investigation on the determination of ontogenetic variations of secondary metabolites in basil plants subjected to the salt stress
Yazar: GAMZE ÜREGEN
Danışman: DOÇ. DR. MUHİTTİN KULAK
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Organik Tarım İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Tüm canlılarda olduğu gibi, bitkilerde yaşamsal döngülerine bağlı olarak metabolit düzeyinde önemli farklılıklar gösterebilmektedir. Tıbbi ve aromatik bitkiler bağlamında, sekonder metabolitler, bilhassa fenolik yapılı bileşikler, büyük bir öneme sahiptir. Bu sebepten dolayı, ilgili sekonder bileşiklerin sürekli izlenmesi ve miktar tayininin yapılması oldukça önemlidir. Bu bağlamda, bitkilerin ontogenetik varyansları sıklıkla çalışılmaktadır ve oldukça önemli bulgular rapor edilmiştir. Ancak, tuz stresine maruz bırakılan bitkilerde ontogenetik varyasyon nasıl olur sorusuna yönelik herhangi bir çalışma bulunmamaktadır. Bu sebeplerden dolayı; tuz stresine (50 ve 100 mM) maruz bırakılan fesleğen bitkisinde fenolik asit bileşiklerinin verdiği yanıt araştırılmıştır. Sonuç olarak; beklenildiği üzere, tuz stresi bitkilerin büyüme ve gelişmelerini önemli düzeyde azaltmıştır. Fenolik bileşikler bağlamında yapılan analizlere göre ise rozmarinik asit ana bileşen olarak belirlenmiştir. Tuz stresinin olmadığı deneme gruplarında en yüksek değerin çiçeklenme dönemi öncesinde olduğu belirlenmiştir. Bitkinin gelişim dönemi uzadıkça rozmarinik asit içeriğinde azalmalar meydana gelmiştir. 50 mM NaCl tuz stresine maruz bırakılan bitkiler stres olmayan gruplara benzer şekilde rozmarinik asit sentezini gerçekleştirmiştir. Ancak, 100 mM NaCl tuz stresine maruz bırakılan bitkilerde ise; rozmarinik asit içeriği diğer deneme gruplarından farklı olarak çiçeklenme sonrası dönemde de önemli miktarlarda artış göstermiştir. Sonuçlar bize tuz uygulaması aracılığıyla, bitkilerin normal gelişimlerinden bağımsız olarak arzu edilen bileşiğin miktarında manipülasyonlar yapılabileceğini göstermiştir

Abstract:
As with all living things, plants can show significant differences in metabolite levels depending on their life cycle. In the context of medicinal and aromatic plants, secondary metabolites, especially phenolic compounds, are of great importance. Therefore, it is very important to continuously monitor and quantify the relevant secondary compounds. In this context, the ontogenetic variation of plants has often been studied and very important results have been reported. However, there are no studies on how ontogenetic variation occurs in plants exposed to salt stress. For these reasons; the response of phenolic acid compounds in basil plant exposed to salt stress (50 and 100 mM) was investigated. Accordingly; as expected, salt stress significantly reduced the growth and development of plants. According to the analyses made in relation to phenolic compounds, rosmarinic acid was determined as the main component. It was found to be highest in the experimental groups without salt stress before flowering. The content of rosmarinic acid decreased with increasing plant development. Plants exposed to 50 mM NaCl salt stress performed a rosmarinic acid synthesis similar to the unstressed groups. However, in plants exposed to 100 mM NaCl salt stress, unlike the other experimental groups, the rosmarinic acid content increased significantly in the post-flowering period. The results showed us that by applying salt, the amount of the desired compound can be manipulated independently of the normal growth of the plants.