Farklı peyzaj tasarımları ile Erzurum kenti köprülü kavşaklarının görsel kalitesinin arttırılması senaryoları
Scenarios for improving the visual quality of the Erzurum city interchange with different landscape designs
Yazar: KÜBRA GÜRBÜZ
Danışman: DOÇ. DR. IŞIK SEZEN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Amaç: Kentlerdeki hızlı nüfus artışı, kentin taşıma kapasitesini zorlamakta ve daha fazla gereksinimi beraberinde getirmektedir. Hızla artan dünya nüfusu ile birlikte ülkemizde de kentleşme oranı artmıştır. Kentleşmenin artışı daha fazla gereksinim demektir. Kentleşme oranı kentteki yol ağlarındaki karmaşanın artması ile ölçülür. Bu karmaşa yollardaki revizyonları, daha sürdürülebilir ve yoğunluğu azaltabilecek alternatifleri beraberinde getirmektedir. Örneğin çeşitli köprülü kavşaklar, altgeçitler, üstgeçitler refüjler, viyadükler bu gereksinimlerden bazılarıdır.  Bu yapılar berberinde betonlaşmadaki artışa da neden olmaktadır. Betonlaşan bu yapılarda monotonluğu gidermek için dikey bahçe tasarımları gibi çeşitli alternatif peyzaj çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Yöntem: Erzurum kentinin önemli köprülü kavşaklarının ana materyali oluşturduğu çalışmada "Görsel Kalite Analizi Yöntemi" kullanılmıştır. Çalışmada köprülü kavşakların yan duvar, üst geçit, kavşaklarında peyzaj görselliğini artırmaya yönelik 24 farklı senaryo oluşturulmuştur.  Köprülü kavşakların mevcut durumları ve Lumion Programı'nda oluşturulan senaryolardan oluşan toplam 32 görsel grup "Görsel Kalite Analizi" yöntemi ile değerlendirilmiştir.  Analizin gerçekleşebilmesi için oluşturulan anket formu Atatürk Üniversitesi Mimarlık Fakültesi'nde lisans ve lisansüstü eğitim gören 80 öğrenciye çevrimiçi olarak uygulanmıştır. Analizde teknik, uyum, denge gibi tasarım unsurları değerlendirme kriterleri olarak ele alınmıştır. Puanlandırmada 5'li Likert Ölçeği kullanılmıştır.
Bulgular: Köprülü kavşakların ortalama puanlarına göre en yüksek puanı Kavşak 5 Senaryo 3 (K5S3: 4,004) almıştır. K5S3'ün en yüksek puan almasında yan duvar görselliği (YDG)'nde renk ve renk harmonisi (4,238) etkili olmuştur. Köprülü kavşaklardan en düşük puanı Kavşak 5 (K5:1,935) almıştır. K5'in en düşük puan almasında değerlendirme kriterlerinden vurgu (1,638) etkili olmuştur.
Sonuç: Kavşakların mevcut durumları ve her bir kavşak için oluşturulan senaryolardan oluşan 32 görsel grup değerlendirildiğinde; tasarım senaryolarının, tasarım yapılmayan mevcut durumlardan daha yüksek görsel kaliteye sahip olduğu görülmüştür.

Abstract:
Purpose: The rapid population growth in the cities strains the carrying capacity of the city and brings more needs. With the rapidly increasing world population, the rate of urbanization has increased in our country. Increased urbanization means more needs. Urbanization rate is measured by the increasing chaos in the road networks in the city. This complexity brings along road revisions, more sustainable alternatives that can reduce density. For example, various bridge intersections, underpasses, overpasses, medians, viaducts are some of these requirements. These structures also cause an increase in concreting. Various alternative landscaping works such as vertical garden designs are needed to eliminate the monotony in these concrete structures.
Method: "Visual Quality Analysis Method" was used in the study where important bridge crossings of Erzurum city constitute the main material. In the study, 24 different scenarios were created to increase the landscape visuality in the side walls, overpasses and intersections of bridge intersections. A total of 32 visual groups consisting of the current status of the bridge intersections and scenarios created in the Lumion Program were evaluated with the "Visual Quality Analysis" method. The questionnaire form created for the realization of the analysis was applied online to 80 students studying undergraduate and graduate education at Atatürk University Faculty of Architecture. In the analysis, design elements such as technique, harmony and balance are considered as evaluation criteria. 5-point Likert Scale was used for scoring.
Findings: According to the average scores of the bridge intersections, Kavşak 5 Scenario 3 (K5S3: 4.004) got the highest score. The color and color harmony (4,238) in the side wall visuality (YDG) were effective in the highest score of K5S3. Junction 5 (K5: 1,935) got the lowest score from the bridge intersections. The emphasis (1,638) from the evaluation criteria was effective in the lowest score of K5.
Results: When the current status of the intersections and 32 visual groups consisting of scenarios created for each intersection are evaluated; It has been observed that the design scenarios have higher visual quality than the current non-design situations.