Fluoresan in situ hibridizasyon yöntemi ile kronik myeloid lösemi ve farklı cinsten kemik iliği nakli olan hastaların minimal residuel hastalık tanısı
Defection of minimal resictuel disease by using the FISH technique in patients with CML after houring bone marrov transplantation with sex-mismatched
Yazar: SÜLEYMAN RÜŞDÜ OĞUZ
Danışman: PROF. DR. FİLİZ AYDIN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Tıbbi Biyoloji = Medical Biology

Özet:
87 F&.E i Hematolojik malign hastalıklarda, kromozomal anomaliler sıktır ve bu nedenle tanıda, sınıflamada ve minimal residual hastalıkların değerlendirilmesinde (hasta tam remisyonda görülse bile hastalık, hastada hâlâ mevcut demektir) değer kazanmaktadır. Birçok farklı tekniklerin kullanılması ile, hematolojik tümörlerin monoklonal oldukları gösterilmiştir (yani, tek bir somatik hücrenin mitotik bölünmesi ile ortaya çıkmıştır). Hematolojik tümör hücrelerinin ya normal kemik iliği (Kİ) stem (kök) hücrelerinden veya progenitor hücrelerden ya da genç (early) lenfoid hücrelerden ortaya çıktığı iddia edilmektedir. Tümörlerin oluştuğu sanılan normal kemik iliği kök hücresi, progenitor hücre yada henüz olgunlaşmamış lenfoid hücre normal olarak farklılaşma yeteneğini kaybeder ancak çoğalma ve bölünme yeteneği saklı kalmaktadır. Bunların birikimi, miyeloblast veya lenfoblastlar tarafından kemik iliğinin normal hematopoetik prekürsör hücreleri ile yer değiştirir ve en sonunda kemik iliği yetmezliği gelişir. Hastanın klinik durumu vücundaki toplam lösemik hücre sayımı ile ilişkilidir. Şayet anormal hücre sayısı 1012' ye ulaşırsa, hasta ciddi şekilde rahatsız olup kemik iliği yetmezliği de gelişmiş demektir. Lösemik hücre popülasyonu kemik ilginin % 60' nı ya da fazlasını içerene kadar, lösemik hücrelerin perifere karışması ya da dalak, karaciğer ve lenf düğümleri gibi organlara infiltre olması söz konusu değildir. 8788 Hastalık, ancak kemik iliğinde toplam hücrelerin % 5' ni geçtiği zaman klasik metodlarla tanınabilir (ancak bazen AML' de Auer çubuklarının olması gibi bazı özel durumlar hariç). Bu durumda toplam hücre sayısının İO10 hücrenin varlığını gösterir. Relaps terimi, tedavi sonrası tam remisyon elde edildikten sonra, anormal hücrelerin tespit edilebilir durumunu izah etmek için kullanılmaktadır. Lösemik hücre sayısı, kemik iliğinde % 5 veya altında ise, lösemi klasik metodla genellikle tespit edilememekte, şayet kan sayımı da normal ise ve hasta klinik olarak başka hiç bir semptom göstermiyorsa, tam remisyon olarak ifadelendirilmektedir. Modern hassas sitogenetik, moleküler biyolojik ya da immünolojik teknikler, kan ve kemik iliği normal görülse de, "minimal residüel hastalığı" tespit edebilmektedir. Biz bu çalışmada, relapsı, minimal residüel hastalığı veya bir öntanıyı teyid etmek maksadıyla, hastaların periferik kanlarından yada kemik iliğinden izole edilen hücrelerine FISH yönteminin uygulanabilirliğini göstermeye çalıştık. Bu bağlamda, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi, Tıbbi Biyoloji AB. D da, kemoterapi ya da KİT ile tedavi görmüş 59 hastanın periferik kan hücrelerine FISH tekniğini uyguladık. X-kromozomuna özgü prob kullanarak, karşı cinsten KİT nu yapılmış, 32 hastaya FISH metodu uyguladık. Alıcı ve verici hücrelerinin yüzdeleri değerlendirilerek, bir hastada tam kimerizm, 29 hastada miks kimerizm ve buna karşılık 2 hastada ise değişik zamanlarda tam ve miks kimerizm tespit ettik. 88

Abstract:
89 Chromosomal abnormalities are frequent in hematological malignancies and are often of value in diagnosis and classification and provide a sensitive test for minimal residual disease (disease still present when the patient appears to be in full remission). Much is now known about the molecular changes in hemopoietic cells associated with malignant transformation. The different techniques used to show that the hemopoietic neoplasms are monoclonal (i.e arise by mitotic division from a single somatic cell). The normal bone marrow stem or progenitor cell or early lymphoid cell from which each of the tumors is postulated to arise fails to differentiate normally but is capable of further divisions. Their accumulation results in replacement of the normal hemopoietic precursor cells of the bone marrow by myeloblasts or lymphoblasts and, ultimately, in bone marrow failure. The clinical condition of the patient can be correlated with the total number of leukemic cells in the body. When the abnormal cell number approaches 1012, the patient is usually gravely ill with severe bone marrow failure. Peripheral blood involement by the leukemic cells and infiltration of organs such as the spleen, liver and lymph nodes may not occur until the leukemic cell population comprises 60 % or more of the marrow cell total. The disease may be recognized by conventional morphology only when blast cells in the marrow exceed 5 % of the cell total (unless the blast cells have some particular abnormal feature, e.g. Auer rods in AML). This corresponds to a total cell count in excess of 108. The term "relapse" is applied to this detectable state after a complete remission 8990 has been induced by treatment. When the number of leukemic cells is 5 % or less in the bone marrow, the leukemia is usually undetectable by conventional morphology and termed "complete remission" if the blood count is also normal and the patient clinically well with no other symptoms of the disease. Using modern sensitive cytogenetic, molecular biological or immunological techniques "minimal residual disease" may, however be detectable although the blood and marrow appear normal. In this study, we have tried to show the being applicability of FISH technique to the cells obtained from the peripheral blood or bone marrow of the patients with hematological malignancy to confirm prediagnosis or to detect minimal residual disease and relapse. By the same token, in Istanbul University, Istanbul Medical School, Department of Molecular Biology and Genetic, we applied the FISH technique to the peripheral cells of the 59 patients who had been treated by chemoterapy or by bone marrow transplantation. By using the probe specific to the X-chromosome, we applied the FISH technique to the 32 patients who underwent sex-mismatched bone marrow transplantation. We evaluated the percentage of the donor cells and recipient cells and found that one patient had a complete chimerism, 29 patients had a mixed chimerism, as oppose to two patients with both mixed and complete chimerism at the various period of time. Ph-chromosome was also invastigated in 32 patients by using the pobe specific to the Philadelphia chromosome in FISH method. The 9091 FISH technique had been performed to the patients in totally 49 times, and in 34 times, it was found the Ph-chromosome as positive, as oppose to 15 times as negative. In conclusion, we suppose that FISH method is useful in detecting chimerism in the patients who had a sex-mismatched bone marrow transplantation and Ph-chromosome in the patients prediagnosed with KML and ALL. 91