Sıvı-sıvı ekstraksiyonu ile metal iyonlarının önderiştirilmesinde fenol-amin tipindeki üç ve dört dişli ligandların verimliliklerinin karşılaştırılması
The comparison of the productivity of tridentate and tetradentate phenole-amine type ligands on the preconcentration of the metal ions with liquid-liquid extraction method
Yazar: DEMET ÇADIROĞLU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TAŞTEKİN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Çalışmada amaç dört dişli bir şelatlaştırıcı içeren bir çözelti kullanarak, metal iyonları içeren sulu çözeltilerde alevli atomik absorpsiyon yöntemine uygun önderiştirme yapabilmektir. Koordinasyon kimyasında önemli bir ligand sınıfı olan ONO ve ONNO tipindeki üç ve dört dişli schiff bazları indirgenerek fenol-amin tipindeki ligandlara dönüştürüldü ve bu ligandların analitik amaçlı olarak önderiştirme çalışmalarında kullanabilirliği Ni(II) ve Mn(II) iyonları için araştırıldı. Önderiştirmenin pH'a bağımlılığı, ligandların derişimi, girişim yapan bazı metal iyonlarının etkileri incelendi. Sonuçlar gösteriyor ki Ni(II) iyonu için en uygun ligandlar Bis-N,N'-(2-hidroksibenzil)1,2-etilendiamin ve Bis-N,N'-(2-hidroksibenzil)1,3-propandiamin'dir ve pH 9,5'da zenginleştirme oranları sırasıyla % 102,5±5,5 ve % 97,1±5,2'dir. Mn(II) iyonları için ise Bis-N,N'-(2-hidroksibenzil)1,3-propandiamin ligandı ile pH 10'da en yüksek % 92,8±5,5 zenginleştirme yapıldı. Bu tür fenol-amin ligandlarının, Mn(II) iyonlarının önderiştirmesinde uygun olduğu ayrıca kompleksleri çok benzer olan Cu(II) ve Ni(II) iyonlarının seçici önderiştirmesi için oldukça uygun olduğu sonucuna varıldı. Çünkü Bis-N,N'-(2-hidroksibenzil)1,2-etilendiamin ve Bis-N,N'-(2-hidroksibenzil)1,3-propandiamin ligandları kullanılmasıyla pH 9,5'da Cu(II) iyonları için gerikazanım değerleri sırasıyla %0,0 ve %0,0 (tayin edilememiştir) olarak bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Sıvı-sıvı ekstraksiyonu, önderiştirme, fenol-amin tipindeki ligand

Abstract:
The aim of this study is to preconcentrate aqueous solutions containing metal ions appropriate for flame atomic absorption method using containing tetradentate chelating agent. ONO and ONNO type tridentate and tetradentate Schiff Base ligands were reduced to phenol-amines type compounds and their use in preconcentrating studies were achieved for Ni(II) and Mn(II). The effect of pH, ligand concentration and interference by some metal ions on preconcentration were studied. Results showed the most appropriate ligands for Ni(II) to be Bis-N,N?-(2-hydroxy-benzyl)1,2-ethylenediamine and Bis-N,N?-(2-hydroxy-benzyl)1,3-propanediamine at pH=9,5 and enrichment as %102,5±5,5 and %97,1±5,2 respectively. In the case of Mn(II) ions enrichment was obtained at pH=10 for Bis-N,N?-(2-hydroxy-benzyl)1,3-propanediamine ligand with a value of %92,8±5,5. Results showed phenol-amine ligands to be appropriate for Cu(II) and Ni(II) ions in their selective enrichment, and also for Mn(II) ions. Because recoveries of Cu(II) ions using Bis-N,N?-(2-hydroxy-benzyl)1,2-ethylenediamine and Bis-N,N?-(2-hydroxy-benzyl)1,3-propanediamine ligands at pH= 9,5 were %0,0 and %0,0 (not determined), respectively.Key Words: Liquid-liquid extraction, preconcentration, phenole-amine type ligand