Cam fiber takviyeli polimer kompozitlerin delme performansının sembolik regresyon yöntemi ile analizi
Drilling performance analysis of glass fiber reinforced polymer composites by symbolic regression method
Yazar: İSMAİL IŞIK
Danışman: PROF. DR. YAHYA HIŞMAN ÇELİK
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Bu tez çalışmasında, ±45° oryantasyon açılı cam fiber takviyeli polimer (CFTP) kompozitlerin delinmesinde kesme kuvveti ve deformasyon faktörü üzerine delme yöntemi ve delme parametrelerinin etkileri deneysel olarak incelenmiş ve sembolik regresyon yöntemi ile analiz edilmiştir. CFTP kompozitlerin delinmesi hem matkap hem de zımba ile gerçekleştirilmiştir. Matkapla delme, altı farklı kesme hızında (6,25; 12,50; 25; 50; 100 ve 200 m/dak) ve dört farklı ilerleme hızında (0,025; 0,05; 0,1 ve 0.2 mm/dev); zımba ile delme, dört farklı uç açısına sahip zımbayla (düz, 15° \ açılı, 15° ˅ açılı ve 15° ˄ açılı) ve üç farklı ilerleme hızında (250, 500 ve 1000 mm/dak) gerçekleştirilmiştir. Yapılan deneyler sonucunda; matkapla delmede oluşan kesme kuvveti üzerine ilerleme hızı ve kesme hızının önemli bir etkisinin olduğu görülmüştür. Artan ilerleme hızı, kesme kuvvetini arttırmıştır. Artan kesme hızı ise başlangıçta kesme kuvvetini düşürmüş ve belirli bir seviyeden sonra kesme kuvvetini arttırmaya başlamıştır. Matkapla delmede oluşan en yüksek kesme kuvveti yüksek ilerleme hızı ve kesme hızında gözlemlenmiştir. Zımba ile delmede oluşan kesme kuvvetlerinin değerleri, matkapla delmede oluşan değerlerden çok daha yüksek elde edilmiştir. Zımba cinsine ve ilerleme hızına bağlı olarak oluşan kesme kuvvetleri değişkenlik göstermiştir. En yüksek değerler düz uç açısına sahip zımba ile gerçekleştirilen deneylerden elde edilmiştir. Kesme kuvveti için yapılan sembolik regresyon analizlerinde; matkapla delmede, kesme kuvveti üzerine en önemli faktörün ilerleme hızı, zımba ile delmede ise zımba cinsi olduğu görülmüştür. Matkapla delmede, delik girişinde oluşan deformasyon faktörü delik çıkışında oluşan deformasyon faktöründen daha düşük elde edilmiştir. Artan kesme hızı ve ilerleme hızıyla deformasyon faktörü artmıştır. Zımba ile delmede ise genel olarak delik girişinde oluşan deformasyon faktörü, delik çıkışında oluşan deformasyon faktöründen daha yüksek elde edilmiştir. Zımba cinsine ve ilerleme hızına bağlı olarak oluşan deformasyon faktörü değişkenlik göstermiştir. Deformasyon faktörü için yapılan sembolik regresyon analizlerinde; matkapla delmede, delik girişinde oluşan deformasyonun en fazla kesme hızından, delik çıkışında ise en fazla ilerleme hızından etkilendiği analiz edilmiştir. Zımba ile yapılan delme deneylerinde ise delik giriş ve çıkışındaki deformasyona etki eden en önemli parametrenin zımba cinsi olduğu görülmüştür. Tüm sembolik regresyon analizlerinden elde edilen matematiksel ifadelerin deneysel verileri tahmin etmede oldukça iyi olduğu test edilmiştir.

Abstract:
In this thesis, the effects of drilling method and drilling parameters on cutting force and deformation factor in drilling of glass fiber reinforced polymer (CFTP) composites having ±45° orientation angle were experimentally investigated and analyzed by symbolic regression method. Drilling of CFTP composites was performed with both drill and punch. Drilling by drill was performed at six different cutting speeds (6.25; 12.50; 25; 50; 100 and 200 m/min) and four different feed rates (0.025; 0.05; 0.1 and 0.2 mm/rev); drilling by punch was performed at three different feed rates (250, 500 and 1000 mm/min) by punches having four different tip angles (straight, 15° \ angled, 15° ˅ angled and 15° ˄ angled). As a result of the experiments, it was observed that feed rate and cutting speed had a significant effect on the cutting force occurred in drilling with a drill. Increasing feed rate increased the cutting force. Increasing cutting speed decreased the cutting force at the beginning and started to increase the cutting force after a certain level. The highest cutting force in drilling with drill was observed at high feed rate and cutting speed. The values of cutting forces occurred in drilling by punch were much higher than those in drilling by drill. The cutting forces varied depending on the punch type and feed rate. The highest values in drilling by punch were obtained from the experiments performed with a punch with a flat tip angle. In symbolic regression analyses for the cutting force; it was seen that the most important factor on the cutting force in drilling with a drill is the feed rate, and the most important factor on the cutting force in drilling with a punch is the punch type. In drilling with a drill, the deformation factor at the hole entrance was lower than the deformation factor at the hole exit. The deformation factor increased as the cutting speed and feed rate increased. On the other hand, in drilling by punch, the deformation factor occurring at the hole entrance was generally higher than the deformation factor occurring at the hole exit. The deformation factor, depending on the punch type and the feed rate, varied. In the symbolic regression analyses for the deformation factor, it was analyzed that the deformation occurring at the hole entrance is affected the most by the cutting speed, and at the hole exit the most is affected by the feed rate. In the drilling experiments with punch, it was seen that the most important parameter affecting the deformation at the hole entrance and exit is the punch type. Mathematical expressions from all symbolic regression analyses were tested to be quite good at predicting experimental data.