Özel alan kavramının boyutlarının yöntemsel karşılaştırılması
Methodological comparison of the dimensions of the private sphere concept
Yazar: MUSTAFA YARDIM
Danışman: DOÇ. DR. MEHTAP SÖYLER
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Bu tez çalışması kavramların net olarak anlaşılmasının araştırma sürecindeki rolünün farkındalığıyla yazılmıştır ve anlamı üzerinde tartışma olan dolayısıyla kavramsal olarak sorgulanmakta olan özel alan kavramını incelemiştir. Diğer birçok sosyal bilim kavramı gibi özel alan kavramı da tek bir kavramsallaştırmaya sahip değildir. Literatüre bakıldığında görülmüştür ki özel alan kavramı üzerine çalışan düşünürlerin yaptıkları kavramsallaştırmalar bazen benimsedikleri yaklaşımlar açısından bazen ise ele aldıkları tarihsel bağlam açısından birbirlerinden farklılaşmıştır. Bu durum özel alan kavramının semantik alanının bozulması olarak yorumlanmıştır.  Dolayısıyla bu çalışmada özel alan kavramına dair literatür  Giovanni Sartori'nin kavram analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Çünkü "semantik yaklaşım" olarak ifade edilen bu yöntem, özel alanı kavramsallaştıran düşünürler ile kavramın ilişkilendirildiği boyutları bir matriks içerisinde tabloda göstermekle belirli bir amaca hizmet etmektedir. Bu çalışma sayesinde farklılaşan özel alan kavramsallaştırmaları arasındaki ilişki  açığa çıkarılır, bunların hangi boyutlar üzerinden ayrıştıkları hangi boyutlar üzerinde ise ortaklaştıkları sergilenmiş olur.
 Buna göre özel alan kavramının ve negatif kutbu olduğu göz önüne alındığında kamusal alan kavramının boyutları farklı düşünürler bağlamında açıklanmıştır. Ortaya konulan veriler ışığında görülmüştür ki Hannah Arendt, Paul Veyne, Wollstonecraft ve Hanisch aynı boyutlar üzerinden özel alan kavramını ele almıştır. Georges Duby'nin perspektifi bu düşünürlerden ayrıcalık ve mahrumiyet boyutları ile ayrışmıştır. Lynn Hunt ile Michelle Perrot'un perspektifinde kişisellik, gizlilik, zorunluluk ve eşitsizlik boyutlarının varlığı analiz edilmiştir ki bu boyutlar hem Habermas'ın kavramsallaştırmasında bulunan hem de yukarıda adı geçen düşünürlerin kavramsallaştırmalarında bulunan ortak boyutlardır. Richard Sennett, Norbert Elias, Zygmunt Bauman ve David Lyon da dahil tüm bu düşünürlerce paylaşılan boyutun ise kişisellik olduğu ve dolayısıyla kavramın çekirdeğini oluşturduğu ifade edilmiştir. Ayrıca incelenen kavramsallaştırmalar arasında en az boyuta sahip perspektifin Zygmunt Bauman ve David Lyon tarafından ortaya konduğu gösterilmiştir. Fanilik boyutu ise en az belirgin boyut olarak tabloda yer almıştır.

Abstract:
This thesis has been written with an awareness of the role of clearly understanding concepts in the research process and examines the concept of private sphere, which is subject to debate and is therefore conceptually questioned. Like many other social science concepts, the concept of private sphere does not have a single conceptualization. A review of the literature reveals that the conceptualizations made by thinkers working on the concept of private sphere have diverged from each other, sometimes in terms of the approaches they adopt and sometimes in terms of the historical contexts they address. This situation has been interpreted as a distortion of the semantic field of the concept of private sphere. Therefore, in this study, the literature on the concept of private sphere has been analyzed using Giovanni Sartori's method of concept analysis. This method, referred to as the "semantic approach," serves a specific purpose by displaying the dimensions associated with the thinkers who conceptualize private sphere in a matrix format. Through this study, the relationships between the diverging conceptualizations of private sphere are revealed, showing the dimensions on which they differ and the dimensions on which they converge.
Accordingly, the dimensions of the concept of public sphere have been explained in the context of different thinkers, considering the concept of private sphere and its negative pole. Based on the data presented, it has been observed that Hannah Arendt, Paul Veyne, Wollstonecraft, and Hanisch have approached the concept of private sphere through the same dimensions. Georges Duby's perspective diverges from these thinkers through the dimensions of privilege and deprivation. In the perspectives of Lynn Hunt and Michelle Perrot, the existence of dimensions such as individuality, privacy, obligation, and inequality has been analyzed, which are common dimensions found in both Habermas's conceptualization and those of the aforementioned thinkers. It has been stated that the shared dimension among all these thinkers, including Richard Sennett, Norbert Elias, Zygmunt Bauman, and David Lyon, is individuality, thus forming the core of the concept. Additionally, it has been shown that the perspective with the least number of dimensions among the examined conceptualizations has been presented by Zygmunt Bauman and David Lyon. The dimension of evanescence has been noted as the least distinct dimension in the table.