Antalya bölgesindeki yağışların analizi
Analysis of rainfalls in Antalya region
Yazar: İHTİŞAM BOZKURT BALCI
Danışman: PROF. DR. MESUT ÇİMEN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Hidrolik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Dünyada ve özellikle de ülkemizde uzun süreli ölçülmüş yağış verilerindeki düzensizlikler ve azalmalar, ülkemizin farklı boyutlarda küresel ısınmadan ve ekosisteminden etkilendiğini göstermektedir. Yağışlarda gözlenen bu değişimler direkt olarak insan, bitki ve hayvanlar üzerinde değil aynı zamanda bölgenin çevresel, ekonomik ve sosyal faaliyetleri üzerinde de çeşitli etkilere sebep olmaktadır. Akdeniz iklim kuşağında bulunan ve tarımsal üretimde en yüksek paya sahip olan Antalya ili yağışlarında meydana gelen düzensizlikler başta seralar ve meyve bahçeleri olmak üzere milyonlarca lira hasara ve hatta can ve mal kayıplarına neden olmaktadır. Yağışlardaki bu düzensizlikler, tarımsal faaliyetlerin yanı sıra, planlanan su yapıları, şehir drenaj şebekeleri ile çeşitli yol ve hidrolik yapılar üzerinde olumsuz etkilere neden olmaktadır. Muhtemel taşkınların büyüklüğü ve onun kontrolü açısından ekstrem yağışların değerlendirilmesi ve taşkınların büyüklükleri ile meydana gelme frekanslarının güvenilir bir biçimde tahmin edilmesi gereklidir. Sonuç olarak, ekstrem yağışların tahmini, oluşabilecek zararların azaltılması açısından önem taşımaktadır.

Bu Yüksek Lisans tez konusunu oluşturan Antalya bölgesindeki yağışlara ait veriler, Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden temin edilmiştir. Antalya ili ve bölgesinde çeşitli yinelenme sürelerine ait tasarım yağışlarının büyüklüklerinin hesabında, 2018 yılına kadar kaydedilmiş yıllık maksimum yağışlar göz önüne alınmıştır. Çalışmada, çeşitli yinelenme sürelerindeki yağış tahmini için hidroloji alanında sıklıkla kullanılan 6 olasılık dağılım modeli (Normal, 2 ve 3 parametreli Log-normal, Gumbel, Pearson Tip-3 ve Log-Pearson Tip-3) kullanılmış ve bu dağılımların uygunluğu ise uyum doğruluk yöntemlerinden biri olan Kolmogorov-Smirnov testi ile kontrol edilmiştir. Böylece, Antalya ili ve bölgesindeki her bir meteoroloji istasyonuna ait çeşitli tekerrür sürelerindeki yağış miktarları belirlenmiştir. Ayrıca, bölgedeki istasyonlarda kaydedilmiş yağışların eğilimleri etraflıca araştırılmıştır. Son olarak, 2018 yılına kadar istasyonlarda kaydedilmiş yağış yüksekliklerinin ortalama değerlerine göre bölgesel dağılımı ve bölgesel ortalama yağış yükseklikleri tespit edilmiştir. Antalya bölgesindeki yağış dağılımının genel özelliklerini ve yağışın gözlenen değişimlerini ortaya koyan bu tez çalışmasının, küresel iklim değişikliğinin Antalya bölgesi yağışları üzerindeki etkilerinin anlaşılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Irregularities and decreases in long-term measured precipitation data in the world and especially in our country show that our country is affected by global warming and ecosystem in different scales. These changes observed in rainfalls cause various effects not only directly on people, plants and animals but also on the environmental, economic and social activities of the region. Irregularities occurring in the precipitation of Antalya, which is in the Mediterranean climate zone and has the highest share in agricultural production, cause millions of lira damage and even loss of life and property, especially greenhouses and orchards. These irregularities in precipitation cause negative effects on agricultural activities as well as planned water structures, drainage networks and various road and hydraulic structures. In terms of the size and control of the floods, extreme precipitations should be evaluated and the magnitude and frequency of the floods should be reliably estimated. As a result, prediction of extreme rainfalls is of great importance in terms of reducing damages that may occur. 

Data on precipitation in the Antalya region, which constitutes the subject of this thesis, was obtained from the General Directorate of Meteorology. In the calculation of the magnitude of design precipitation at various recurrence periods in Antalya province and its region, annual maximum rainfalls recorded until 2018 has been taken into consideration. In the study, 6 probability distribution models (Normal, 2 and 3 parameters Log-normal, Gumbel, Pearson Type-3 and Log-Pearson Type-3) which are used in the field of hydrology are used to estimate rainfalls at various recurrence times and the appropriateness of these distributions is checked with the Kolmogorov-Smirnov test which is one of the goodness-of-fit methods. Thus, precipitation amounts in various recurrence periods of each station in the region of Antalya were determined. In addition, the trends of precipitations recorded at stations in the region have been thoroughly investigated. Finally, the regional distribution according to average values of the rainfalls recorded at the stations by 2018 and regional average precipitation heights were determined. This thesis, which reveals the general characteristics of precipitation distribution in Antalya region and the observed changes in precipitation, is thought to be contributed to understanding the effects of global climate change on the rainfalls of Antalya region.