Sentetik oksitosin alan ve almayan anneler ile bebekleri arasındaki bağlanmanın ve erken dönem emzirme tutumunun belirlenmesi
Determination of attachment and early period breastfeeding attitude between mothers and i̇nfants who take and does not take synthetic oxytosin
Yazar: MERYEM ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ESİN ÇEBER TURFAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ebelik = Midwifery
Dizin: Anneler = Mothers ; Bağlanma = Attachment ; Bebek bağlılığı = Infant loyality ; Bebekler = Infant ; Emzirme = Breast feeding ; Maternal bağlanma = Maternal attachment ; Oksitosin = Oxytocin

Özet:
Amaç: Bu çalışma, doğum eylemine kadar geçen süreçte sentetik oksitosin alan ve almayan annelerin doğumun üçüncü evresindeki endojen oksitosin düzeyi ile anne bebek bağlanması ve emzirme tutumuna etkisini incelemek amacıyla yapılan, analitik tipte bir vaka-kontrol araştırmasıdır.
Yöntem: Araştırma kapsamına 01 Kasım 2020- 28 Şubat 2021 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi- Kadın Doğum Hastanesi'ne başvuran ve araştırma kriterlerine uyan 38 ve üzeri gebelik haftasındaki (75 vaka, 78 kontrol) kadınlar alınmıştır. Araştırmada, doğuma kadar geçen süreçte sentetik oksitosin alan (vaka grubu) ve almayan (kontrol grubu) annelerden ve onlardan doğan bebeklerden doğumun üçüncü evresinde profilaktik amaçlı sentetik oksitosin henüz uygulanmadan endojen oksitosin değerini belirlemek için kan alınmıştır. Yenidoğan olağan bakımı tamamlandıktan sonra anne ile bebeğin ten tene teması sağlanmış ve emzirme eylemi başlatılmştır. Çalışmada annelere Maternal Bağlanma Ölçeği (MBÖ) ve Emzirme Tutumunu Değerlendirme Ölçeği formları kullanılmış olup doğumdan sonraki ilk iki saatlik süre içinde annlerden kullanılan ölçek formlarını doldurmaları istenmiştir. Doğuma kadar geçen süreçte sentetik oksitosin alan ve almayan anneler ve yenidoğanların endojen oksitosin düzey bulguları değerlendirilmiştir. Doğumdan sonra ilk iki saatlik süre içinde annelerin cevapladığı Maternal Bağlanma Ölçeği ve Emzirme Tutumunu Değerlendirme Ölçeği puan ortalamaları değerlendirilmiştir.
Bulgular: Doğuma kadar geçen süreçte sentetik oksitosin alan ve almayan annelerin doğumun üçüncü evresindeki endojen oksitosin düzeyleri açısından aralarında bir fark bulunmamıştır. Vaka grubundaki annelerin ortalama endojen oksitosin düzeyi 1424.15±213.27 pg/mL olduğu, kontrol grubundaki annelerin ise ortalama endojen oksitosin düzeyi 1365.53±252.77 pg/mL olatrak belirlenmiştir. Vaka grubunda daha yüksek endojen oksitosin düzeyine sahip annelerin daha çok sayıda olduğu görülmüştür. Bununla birlikte sentetik oksitosin alan ve almayan annelerden doğan bebeklerin kordon kanındaki endojen oksitosin değerleri arasında da fark bulunmamıştır. Vaka grubundan doğan bebeklerin ortalama oksitosin değerleri 1418.00±164.72 pg/mL olarak, kontrol grubundan doğan bebeklerin ortalama oksitosin değerleri ise 1398.68±196.03 pg/mL olarak belirlenmiştir. Annelerden alınan kan örneklerinde olduğu gibi yenidoğanların da daha yüksek endojen oksitosin değerlerinin vaka grubunda toplandığı görülmüştür. Maternal Bağlanma Ölçeği puan ortalamaları açısından vaka grubu ile kontrol grubu arasında anlamlı fark bulunmamış ve puan ortalamaları her iki grup için de yüksek bulunmuştur. Emzirme Tutumunu Değerlendirme Ölçeği puan ortalamasının gruplar arasında anlamlı farklılık göstermediği ve grupların eşit puan ortalamasına sahip olduğu tespit edilmiştir.  
Sonuç: Çalışmanın sonunda doğuma kadar geçen süreçte sentetik oksitosin uygulamasının, doğum sonrası annelerin ve yenidoğanların endojen oksitosin düzeylerini, matenal bağlanmayı ve erken dönem emzirme tutumunu olumsuz yönde etkilemediği görülmüştür. Bu sonuçtan yola çıkarak doğum kiliniklerinde kontraksiyonları başlatmak veya güçlendirmek amacıyla intravenöz sentetik oksitosin uygulamasının, elektif uygulamalardan kaçınarak endikasyon gelişen gebelerde doğru dozda ve uygun zamanda kullanılması önerilmektedir. Bununla birlikte intravenöz sentetik oksitosin uygulama sonrası gelişebilecek komplikasyonlar açısında ebelerin gebeleri daha dikkatli takip etmesi ve endojen oksitosinin arttırılmasına yönelik girişimlerde bulunması önerilmektedir.

Abstract:
Objective: This study is an analytical type case-control study conducted to examine the effects of endogenous oxytocin levels in the third stage of labor, mother-infant attachment and breastfeeding attitude of mothers who took or did not take synthetic oxytocin during the period until labor.
Method: Women at 38 and above gestational weeks (75 cases, 78 controls) who applied to Ankara City Hospital-Gynecology Hospital between 01 November 2020 and 28 February 2021 and met the research criteria were included in the study. In the study, blood was drawn from mothers who received or did not receive synthetic oxytocin in the period until birth, and their babies, to determine the endogenous oxytocin value in the third stage of birth, before synthetic oxytocin was administered for prophylactic purposes. After the normal newborn care was completed, skin-to-skin contact between the mother and the baby was ensured and breastfeeding was initiated. Maternal Attachment Scale (MBI) and Breastfeeding Attitude Assessment Scale forms were used in the study, and mothers were asked to fill out the scale forms used within the first two hours after birth. The endogenous oxytocin level findings of mothers and newborns who received or did not receive synthetic oxytocin during the period until birth were evaluated. The mean scores of the Maternal Attachment Scale and the Breastfeeding Attitude Assessment Scale, answered by the mothers within the first two hours after delivery, were evaluated.
Findings: There wasn't difference between mothers who took synthetic oxytocin (case group) and mothers who did not (control group) in the period until birth in terms of endogenous oxytocin levels in the third stage of labor. The mean endogenous oxytocin level of the mothers in the case group was 1424.15±213.27 pg/mL, while the mean endogenous oxytocin level of the mothers in the control group was 1365.53±252.77 pg/mL. It was observed that there were more mothers with higher endogenous oxytocin levels in the case group. However, no difference was found between the endogenous oxytocin values in the cord blood of babies born to mothers who received and did not receive synthetic oxytocin. The mean oxytocin values of the babies born in the case group were 1418.00±164.72 pg/mL, and the mean oxytocin values of the babies born in the control group were 1398.68±196.03 pg/mL. It was observed that higher endogenous oxytocin values of newborns were collected in the v aka group, as in the blood samples taken from the mothers. There was no significant difference between the case group and the control group in terms of the mean scores of the Maternal Attachment Scale, and the mean scores were found to be high for both groups. It was determined that the mean scores of the Breastfeeding Attitude Assessment Scale did not differ significantly between the groups and the groups had equal mean scores.
Conclusion: At the end of the study, it was observed that the administration of synthetic oxytocin in the period up to delivery did not adversely affect the endogenous oxytocin levels, maternal attachment and early breastfeeding attitude of postpartum mothers and newborns. Based on this result, the use of intravenous synthetic oxytocin administration in obstetrics clinics at the right dose and at the appropriate time in order to initiate or strengthen contractions in pregnant women who develop indications by avoiding elective applications. However, it is recommended that midwives follow pregnant women carefully in terms of complications that may develop after intravenous synthetic oxytocin administration and make attempts to increase endogenous oxytocin.