Bireylerin besin tüketiminin saptanmasında kullanılan yöntemlerin karşılaştırılması
Comparison of the methods used to determine food consumption of the individuals
Yazar: BÜŞRA BAŞPINAR
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÖZFER ÖZÇELİK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu araştırma; Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi'nde öğrenim gören 20-25 yaşlarında 22 kız ve 21 erkek öğrenci üzerinde yapılmıştır.  Araştırma verileri obez ve kronik hastalığı olmayan, herhangi bir diyet uygulamayan öğrencilerden genel bilgileri, beslenme alışkanlıklarına yönelik bilgiler, fiziksel aktivite düzeyleri, antropometrik ölçümleri, besin kayıt yöntemlerinin değerlendirilmesini içeren anket formu ile yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Besin tüketim kayıt yöntemi olarak birbirini takip etmeyen üç günden elde edilen geriye dönük 24 saati hatırlama (3x24HR), tek günlük geriye dönük 24 saati hatırlama (24HR), ardışık üç günden elde edilen besin kaydı (3xFR)ve son bir ayı sorgulayan besin tüketim sıklığı anketi (FFQ) uygulanarak öğrencilerin besin tüketim kayıtları alınmıştır. Kız öğrencilerin ortalama yaşı 21,4±1,50 yıl; erkeklerin 21,1±1,06 yıl bulunmuştur. Öğrencilerin %11,6'sı supleman kullandığını, %58,1'i günde genellikle üç ana öğün tükettiğini belirtmiştir. Öğün aralarında genellikle karbonhidrat ve yağ içeriği yüksek yiyecekleri ve kafein içeriği yüksek içecekleri tercih ettikleri tespit edilmiştir. Kız öğrencilerin ortalama BKİ'si 22,6±2,57 kg/m2, erkeklerin 24,5±3,32 kg/m2 bulunmuştur. Fiziksel aktivite düzeyleri değerlendirildiğinde öğrencilerin yarıdan fazlasının (%53,5) sedanter olduğu belirlenmiştir. Besin tüketim kayıtlarından elde edilen veriler, referans olarak seçilen üç günden elde edilen hatırlama yöntemine göre değerlendirildiğinde Pearson korelasyon katsayısının orta ve üzerinde olduğu (24HR için ortalama r=0,513; 3xFR r=0,564; FFQ için r=0,452); ortalama ICC katsayısı ise 24HR için 0,456; 3xFR için 0,557; FFQ için 0,377 bulunmuştur. Buna ek olarak Bland-Altman yöntemi ile değerlendirilen enerji ve makrobesin ögesi değerlerinin referans yöntemle iyi uyum gösterdiği, referans yöntem yerine diğer yöntemlerin de kullanılabileceği belirlenmiştir. Öğrencilerin besin tüketim kayıtlarından elde edilen günlük enerji alımlarının doğruluğu, Goldberg standardına göre değerlendirilmiştir. Referans olarak seçilen 3x24HR yöntemine göre öğrencilerin %72,1'inin; 24HR'ye göre %51,2'sinin; 3xFR'ye göre %58,1'inin ve FFQ'ya göre %60,5'inin doğru rapor verdiği belirlenmiştir. Doğru rapor verme durumu cinsiyet, fiziksel aktivite ve sigara kullanımına göre değerlendirildiğinde cinsiyete göre FFQ yöntemi dışında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). İnsan sağlığı üzerinde en etkili yaşam tarzı faktörlerinden biri olan diyetin, uygun yöntemlerle ve doğru değerlendirilmesi oldukça önemlidir. Bu nedenle bu konuda yapılacak daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
This research was carried out on 22 female and 21 male students aged 20-25 years who are studying at Ankara University Faculty of Health Sciences. The research data were collected by face to face questionnaire which including general information, nutritional habits, physical activity levels, anthropometric measurements, evaluation of dietary assessment methods from non-obese students who did not have any chronic disease and did not apply any diet. Food consumption of students were obtained by 24 hour recall from three non-consecutive days (3x24HR), 24 hour recall from single day (24HR), food record from three consecutive days (3xFR) and food frequency questionnaire (FFQ). The mean age and BMI of female and male students were 21,4±1,50; 21,1±1,06 tears and 22,6±2,57; 24,5±3,32 kg/m2, respectively. More than half of students (58,1%) expressed that they are consuming three main meals in a day and 11,6% of the students said they were using supplements. Students preferred high carbohydrate and high fats foods and high caffeine drinks in their snacks. When physical activity levels were evaluated, it was determined that more than half (53,5%) of the students were sedentary. While evaluating the data from dietary assessment methods 3x24HR method taken as reference. The Pearson Correlation Coefficient between 3x24HR and other methods was moderate and above (mean r=0.513, 3xFR r=0.564, r=0.452 for FFQ), mean ICC coefficient 0.456 for 24HR; 0.557 for 3xFR; for FFQ, 0.377 were found. In addition, after evaluating according to the Bland-Altman method, it has been determined that the energy and the macronutrients are in accordance with the reference method and that other methods can be used instead of the reference method. The accuracy of energy intake was assessed by Goldberg standards. According to Goldberg standards, correct reporting rate of the students were 72,1% in 3x24HR method, which is reference, 51.2% in 24HR; 58.1% in 3xFR and 60.5% in FFQ. Correct reporting was not significantly associated with gender, physical activity and smoking while gender was only significantly associated in FFQ method. Diet, one of the most effective lifestyle factors on human health, is of great importance with appropriate methods and evaluation. For this reason, more study is needed to be done in this regard.