Doğum ağrısının yönetiminde kullanılan nonfarmakolojik yöntemlerden masaj ve akupressürün algılanan doğum ağrısına, gebenin anksiyetesine ve maliyete etkisi
The effect of massage and acupressure as non-pharmacologic methods, used for labor pain control, on perceived labor pain, anxıety of pregnants and cost
Yazar: İLKNUR MÜNEVVER GÖNENÇ
Danışman: PROF. DR. FÜSUN TERZİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Akupunktur = Acupuncture ; Akupunktur tedavisi = Acupuncture theraphy ; Anksiyete = Anxiety ; Doğum = Delivery ; Doğum ağrıları = Labor pain ; Hasta memnuniyeti = Patient satisfaction ; Hemşirelik = Nursing ; Maliyet analizi = Cost analysis ; Masaj = Massage

Özet:
Bu araştırma, doğum eyleminin birinci evresinde doğum ağrısının yönetiminde kullanılan nonfarmakolojik yöntemlerden masaj ve akupressür uygulamalarının algılanan doğum ağrısının yönetimine, gebenin anksiyetesine ve maliyete etkisinin belirlenmesi amacıyla randomize kontrollü çalışma olarak 08.08.2012-08.03.2013 tarihinde arasında Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yapılmıştır. Örneklem kapsamına alınan katılımcılar 4 gruba 30 kişi olacak şekilde alınmış ve toplam 120 kişiye ulaşılmıştır. Müdahale gruplarında masaj, akupressür, hem masaj hem de akupressür uygulanmış, kontrol grubuna alınan gebelere hiçbir müdahale yapılmamıştır. Masaj, gebelere latent fazda (servikal dilatasyon 3-4 cm) ,aktif fazda (servikal dilatasyon 6-7 cm), geçiş fazında (servikal dilatasyon 8-9 cm) 30 dakika uygulanmıştır. Akupresür bandı araştırmacı tarafından SP6 noktasına yerleştirilmiş, doğumun her fazında 30 dk uygulanmıştır. Gebenin algıladığı ağrı düzeyi Görsel Kıyaslama Ölçeği (VAS) ile, gebenin kaygı düzeyi Durumluk Kaygı Envanteri (DKE) ile, annenin doğum algısı ise Annenin Doğumu Algılaması Ölçeği kullanılarak değerlendirilmiştir. Maliyet hesaplaması, kullanılan tıbbi malzemeler ve ilaç dışı malzemeler üzerinden hesaplanmıştır. Veriler frekans ve yüzde hesaplamaları, ki kare testi, student T testi,  tek yönlü varyans analizi, korelasyon ve Tukey HSD testi ile değerlendirilmiştir.  Doğumun birinci evresinde doğum ağrısının yönetiminde, gebelerin anksiyetisini azaltmada, doğumun olumlu algılanmasında masaj ve akupressür uygulamalarının her ikisinin de etkili olduğu fakat masaj uygulamasının daha etkin olduğu belirlenmiştir. Masaj uygulamasının doğumun birinci evresinde maliyeti azalttığı saptanmıştır. Bu araştırmanın örneklem sayısı fazla olan farklı hasta grupları üzerinde yapılacak çalışmalara yol göstereceği düşünülmektedir. Masaj ve akupressür uygulamalarının doğum ağrısının yönetiminde güvenilir bir şekilde kullanılması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Masaj, akupressür, doğum ağrısı, anksiyete, doğum algısı, doğum maliyeti, doğumda anne memnuniyeti, hemşirelik.

Abstract:
This research was conducted to determine the effect of massage and acupressure as non-pharmacologic methods, used for labor pain control in initial phase of labor, on perceived labor pain,anxiety of pregnants and cost as a randomized controlled study between the dates August 2012 and March 2013 in Doctor Zekai Tahir Burak Women Health Training and Research Hospital. Participants in the sampling were taken into four implementation groups as 30 people in each group and total sample size reached 120. Women in each group were given massage or acupressure, or both together. Women in control group weren?t given any intervention. A 30 minutes massage was applied to participants in three different phases: latent phase when cervical dilatation is 3 to 4 cm, active phase when cervical dilatation is 6 to 7 cm, and deceleration phase when cervical dilatation is 8 to 9 cm. An acupressure band was placed to SP6 point and a 30 minutes implementation was applied to participants in each phase of labor by researcher. The level of pain perceived, the level of anxiety, and mother`s labor perception were evaluated by using Visual Analogy Scale (VAS), Spielberger's State Anxiety Inventory, and Perception of Birth Scale respectively. Cost was calculated including medical and non medical materials, used in study.  Data were evaluated via frequency and percentage calculations, chi square test, Student`s t-test, one way analysis of variance, and correlation and Tukey`s HSD test. Implementations, massage and acupressure, were found to be effective on reducing initial phase labor pain and anxiety, and on positive perception of labor. But, it is determined that massage implementation is more efficient than acupressure.  Massage implementation is determined to be cost efficient in the initial face of labor. It is thought that this study is going to lead other studies which will be applied on different patient groups that have more samplings.  Massage and acupressure implementations are suggested as reliable ways on labor pain management.

Key Words: Massage, acupressure, labor pain, anxiety, labor perception, labor cost, labor satisfaction, nursing.