Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH) görülen ve görülmeyen, polikistik over sendromlu (PKOS) bireylerde insülin direnci ile serum D vitamini düzeyi ve beslenme durumu arasındaki ilişki
Nutrition and serum vitamin D levels in individuals having polycystic ovarian syndrome (PCOS), with or without non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD)
Yazar: ZEYNEP TUĞBA DÖNMEZ ATILGAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZEYNEP GÖKTAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Beslenme = Nutrition ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Polikistik over sendromu = Polycystic ovary syndrome ; Prevalans = Prevalence ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Vitamin D = Vitamin D ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Bu çalışma, antropometrik, biyokimyasal ve ultrasonografik bulgular ile bireyin besin tüketim sıklığı verileri değerlendirilerek, üreme çağındaki PKOS'lu bireylerde D vitamini yetersizliği, insülin direnci, NAYKH prevelansları ve bunların birbiriyle ve bireyin beslenme durumlarıyla olan ilişkisinin incelenmesi amacıyla planlanmıştır. Çalışmaya PKOS tanısı almış, yaş ortalaması 24.1∓4.79 yıl olan toplam 72 kadın birey dahil edilmiştir. Bireylerin beslenme durumu, fiziksel aktive düzeyleri, antropometrik ölçümleri ve biyokimyasal parametreleri incelenmiştir. Bireylere besin tüketim sıklığı anketi uygulanmıştır. Katılımcıların %72.2'sinde adet düzensizliği saptanmıştır. Bireylerin ortalama Beden Kütle İndeksi (BKİ) 31.8±6.07 kg/m2, bel/kalça oranı 0.85±0.07, insülin düzeyi 13.2±7.68 uIU/mL, HOMA-IR düzeyi 3.0±1.76, serum D vitamini seviyesi ise 11.7±5.57 ng/mL olarak saptanmıştır. Bu çalışmadaki PKOS'lu bireylerin %51.5'inde NAYKH, NAYKH olan bireylerin %57.6'sında ise 1.derece NAYKH saptanmıştır. Serum D vitamini ≥20ng/mL olanlar sadece %8.8 iken, %57.4'ünün D vitamini düzeyi ˂12ng/mL olarak belirlenmiştir. Bireylerin %51.5'inde insülin direnci saptanmıştır (HOMA-İR˃2.5). NAYKH olanlarda, olmayanlara göre daha sık insülin direnci saptanmışken (p=0.001), D vitamini düzeyleri açısından iki grup benzer bulunmuştur (p˃0.05). İnsülin direnci görülen ve görülmeyen bireyler arasında serum D vitamini seviyeleri benzer bulunmuştur (p˃0.05). Vücut yağ yüzdesi ile HOMA-IR değeri arasında pozitif korelasyon saptanmıştır (r=0.409, p=0.001). Besin tüketim sıklığına göre ise NAYKH görülen bireylerin E vitamini alımı görülmeyenlere göre daha fazla (p=0.032), Bu çalışmada PKOS'lu bireylerin %91.6'sında D vitamini düzeyi ˂20ng/mL olarak bulunmuştur. D vitamini yetersizliği toplum genelinde oldukça yaygın görülen bir halk sağlığı sorunudur. NAYKH ve insülin direnci de PKOS'lu bireylerde sıklıkla görülen hastalıklardır. PKOS'lu bireyler ağırlık kontrolü, NAYKH, serum D vitamini ve insülin direnci açısından değerlendirilmelidir.

Abstract:
This study was planned to analyze vitamin D insufficiency, insulin resistance, NAFLD prevalence and the relationship of these parameters with each other and nutritional status in fertile individuals having PCOS, by evaluating the food frequency with anthropometric, biochemical and ultrasonography findings. 72 female individuals, with an average of age 24.1±4.79 and having PCOS diagnosis were included in this study. Nutritional status, physical activity levels, anthropometric data and biochemical parameters of the individuals were studied. Food frequency questionary was applied to the individuals. Mean BMI of the individuals was 31.8±6.07 kg/m2, waist/hip ratio was 0.85±0.07, insulin levels were 13.2±7.68 uIU/mL, HOMA-IR level was 3.0±1.76, serum vitamin D levels were 11.7±5.57 ng/mL. In this study, NAFLD is observed in 51.5% of the individuals with PCOS and in 57.6% of these individuals NAFLD level is grade one. Serum vitamin D levels were <12ng/mL in 57.4%, and ≥20ng/mL in only 8.8% of the individuals. Insulin resistance was observed in 51.5% of the individuals (HOMA>2.5). Insulin resistance is observed to be higher in individuals having NAFLD (p=0.001), however, the two groups are found to be similar in vitamin D levels (p>0.05). Serum vitamin D levels were found to be similar in both of the individuals having and not having insulin resistance (p>0.05). HOMA-IR and body fat percentage were positively corraleted (r=0.409, p=0.001). Dietary intake of vitamin E was higher in individuals having NAFLD than the ones not having (p=0.032). In this study, vitamin D level was observed to be <20ng/mL in 91.6% of the individuals having PCOS. Vitamin D insufficiency is a very common public health disease. NAFLD and insulin resistance are also very common diseases in the individuals having PCOS. Individuals having PCOS should be examined in terms of NAFLD, serum vitamin D levels, insulin resistance and weight control.