Yapıların işlevsel dönüşümünün yaşam döngüsündeki yerinin sürdürülebilirlik açısından analizi: Konya Tren Garı ve çevresi örneği
Analysis of the place of functional transformation of buildings in the life cycle in terms of sustainability: The example Konya Train Station and surrounding
Yazar: AYŞEGÜL SARGIN
Danışman: DOÇ. DR. FATİH SEMERCİ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Konya = Konya ; Sosyal sürdürülebilirlik = Social sustainability ; Sürdürülebilir gelişme = Sustainable development ; Sürdürülebilir kentleşme = Sustainable urbanization ; Tren istasyonu = Train station ; Yeniden işlevlendirme = Refunctioning ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment

Özet:
Mimari yapılar, canlı organizmalar gibi yaşam döngülerine sahiptir. Yapılış amacına uygun olarak yaşamına devam edemeyen her yapı bir döneme tanıklık etmiş, kentte ve kentlide izler bırakmıştır. Özgün işlevini yitirmiş fakat yapısal ömürlerini tamamlamamış yapıların, işlevsel dönüşümle yeniden kullanımı sağlanmaktadır. Yapının işlevsel dönüşümü, yaşam döngüsünün yeniden başlamasına ve bunun sonucunda da sosyal, çevresel ve ekonomik açıdan sürdürülebilirliğe katkı sağlamaktadır. Farklı dönemlere şahitlik eden demiryolu binaları, ekonominin, ticaretin ve sosyokültürel çevrenin gelişimine katkısı olan önemli yapılardandır. Bu yapıların inşasıyla birlikte kent ve istasyon çevresinde gelişim ve dönüşüm başlamış, gar binasıyla birlikte konaklama ve depolama yapılarına da gereksinim duyulmuştur. Fakat bu yapıların pek çoğu teknolojik gelişmelere ve kullanıcı taleplerine karşılık verememe, yanlış onarımlar ve bakımsızlık gibi nedenlerle işlevselliğini yitirmiştir. Genellikle yapısal özelliklerini koruyan mimari yapılar yeniden işlevlendirilmeye uygun yapılardır. Bu çalışmada, sürdürülebilirlik, işlevsel dönüşüm ve yapı yaşam döngüsü kavramlarından teorik olarak bahsedilmiş, bu kavramların birbiriyle olan bağlantısı demiryolu binaları üzerinden açıklanmıştır. Konya Kenti örneklem alan olarak seçilmiştir. Bu bağlamda ele alınan Konya Gar Binası,  İstasyon Lojmanları, Bağdat Oteli,  Augustus Oteli ve Tantavi Ambarı' nın mekânsal değişimleri analiz edilmiş, tarihsel süreçte geçirdiği değişimlerin etkileri ve yapılan yapısal müdahaleler incelenmiştir. Bu çalışmada amaç, sürdürülebilirlik üst başlığında yapı yaşam döngüsü içerisinde işlevsel dönüşüm geçiren tarihi yapıların farklı bir bakış açısıyla analiz etmektir. Bu kapsamda teze konu olan kavramlar ile alakalı yapılan incelemeler sonucunda belirlenen parametreler doğrultusunda seçilen örnek yapıların analiz edilmesi ve işlevsel dönüşümünün yapının yaşam döngüsündeki yerini ve etkilerini tespit etmeye çalışmaktır. Bu tez çalışmasının kapsamını; Konya İstasyonu çevresinde bulunan kültürel miras yapılarının tarihsel süreç içinde geçirdikleri değişim - dönüşümlerin incelenmesi ve bu yapılardaki işlev değişikliği – yapı yaşam döngüsü ilişkisinin belirlenmesi oluşturmaktadır. Tez kapsamında ele alınan ve birbiriyle ilişkili olan bu kavramlarla alakalı yapılan araştırmalar sonucunda kriter ve parametreler oluşturulmuştur. Bu tez çalışmasında belgelere, mimari çizimlere, geçmiş fotoğraflara ve günümüzdeki durumuna bakılarak analizler yapılmıştır. Bu analizler ışığında tez kapsamında ele alınmış yapılarla ilgili genel bilgiler, plan-kesit-görünüş gibi teknik çizimler, tarihsel süreç içinde geçirdikleri değişimler ve bu değişimlere bağlı olarak yapılan müdahaleler gibi pek çok verinin ele alınmasıyla tablolaştırılmış ve genel olarak alanın durumu ortaya konmuştur. Ayrıca oluşturulan parametreler doğrultusunda yapıların analizleri yapılmıştır. Sonuç olarak; tez kapsamında ele alınan yapılar incelendiğinde yapılardaki işlevsel dönüşümle yapıların yeniden yaşam döngüsüne katıldığı ve kullanılmaya başlandığı, böylece ekolojik, ekonomik ve sosyo-kültürel olarak sürdürülebilirliklerinin sağlandığı görülmüştür. 

Anahtar Kelimeler: İşlevsel Dönüşüm, Konya Tren Garı ve Çevresi, Sürdürülebilirlik, Tren Gar Binaları, Yapı Yaşam Döngüsü.

Abstract:
Similar to living organisms, architectural structures have life cycles. In accordance with its intended purpose, every structure that cannot continue to live has witnessed a period, leaving marks on the city and its inhabitants.  Structures that have lost their original function but have not completed their structural life are re-used by functional transformation.  The functional transformation of the structure contributes to the resumption of the life cycle and, as a result, to its sustainability in social, environmental and economic terms. Railway buildings, which witnessed different periods, are among the important structures that contribute to the development of the economy, trade and socio-cultural environment. With the construction of these structures, development and transformation began around the city and the station, and accommodation and storage structures were needed along with the station building. However, many of these structures have lost functionality due to technological developments, inability to respond to user requests, incorrect repairs and lack of maintenance.  Generally, architectural structures that retain their structural features are suitable for re-functioning. In this study, the concepts of sustainability, functional transformation and structure lifecycle were theoretically mentioned, and the interconnection between these concepts is explained through railway buildings.  Konya Province has been selected as a sampling area.  In this context, the spatial changes of the Konya Gar Building, Station Logs, Baghdad Hotel, Augustus Hotel and Tantavi Warehouse were analyzed, the effects of changes in the historical process and structural interventions were examined.  The study aims to analyze the historical structures that undergo functional transformation within the building life cycle, under the supertitle of sustainability and from a different perspective. In this context, the sample structures selected in line with the parameters determined as a result of the examinations made about the concepts that are the subject of the thesis were analyzed and the place and effects of the functional transformation in the life cycle of the structure were determined. The scope of this thesis is to examine the changes - transformations of the cultural heritage buildings around Konya Station in the historical process and to determine the relationship between the change of function and the life cycle of these buildings.  As a result of the researches related to these concepts that are discussed within the scope of the thesis and related to each other, criteria and parameters have been established.  In this study, analyzes were made based on documents, architectural drawings, archive photos and the current situation.  In the light of these analyzes, general information about structures covered in the thesis, technical drawings such as plan-section-view, changes they have made in the historical process, and interventions based on these changes have been discussed and the field status has generally been established.  Also, analysis of structures has been carried out in accordance with the parameters generated.  As a result; when the structures discussed within the thesis were examined, it was found that the structures were joined and used in the life cycle through a functional transformation in the structures, thus providing their ecological, economic and socio-cultural sustainability.  

Keywords: Functional Transformation, Konya Train Station and its surroundings, Sustainability, Train Station buildings, Construction Lifecycle.