Yıldırım Beyazıt Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran annelerin 1-5 yaş arası çocuklarında beslenme durumu ve etkileyen faktörler
Nutrıtıonal status and the factors effecting this in 1-5 years old chıldren of mothers who admitted to Yıldırım Beyazıt famıly health center
Yazar: FATMA AKPINAR
Danışman: PROF. DR. OSMAN CEYHAN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Halk Sağlığı = Public Health ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anneler = Mothers ; Antropometri = Anthropometry ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Büyüme bozuklukları = Growth disorders ; Çocuk sağlığı = Child health

Özet:
Amaç:Kentsel bir alanda aile sağlığı merkezine başvuran annelerin 1-5 yaş arası çocuklarının beslenme durumlarını, bunu etkileyen faktörleri ve annelerin beslenme konusundaki bilgilerini değerlendirmektir.Gereç ve Yöntem:Kayseri İli Melikgazi Merkez İlçesi'ne bağlı Yıldırım Beyazıt bölgesinde yürütülen tanımlayıcı tipteki bu araştırmada, Orta Anadolu Bölgesinde 5 yaş altı çocuklarda malnutrisyon sıklığının %10 dolayında olabileceği kabul edilerek minimum örneklem büyüklüğü 440 olarak hesap edildi ve 500 çocuk araştırma kapsamına alındı. Veriler annelere anket uygulanarak ve çocukların boy ve kiloları ölçülerek toplandı. NCHS tarafından geliştirilen, CDC ve WHO tarafından onaylanan 2006 büyüme ve gelişme standartları referans alınarak her bir çocuğun Z değerleri hesap edildi. Yaşa göre ağırlık, yaşa göre boy ve boya göre ağırlık Z skorları referans grubun ortanca değerinden eksi iki standart sapma (-2SD) gösteren çocuklar sırasıyla düşük kilolu, bodur ve kavruk olarak değerlendirildi. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik hesaplama ve ki-kare testi kullanıldı. Yapılan analizlerde p<0.05 değerleri anlamlı olarak kabul edildi.Bulgular:Araştırma grubundaki çocukların yaş ortalaması 36.15±14.9 aydır ve süresi değişmekle birlikte % 95.6'sı anne sütü almıştır. Çocukların toplam anne sütü alma süresi ortalama 14.8±7.9 ay, ek gıdaya başlama zamanı ortalama 5.7±2.4 aydır. Çocukların % 5.0'inin düşük kilolu, %16.0'sının bodur, % 9.0'unun kavruk (zayıf) olduğu bulunmuştur. Düşük kilolu olma sıklığı en sık 25-36 ay, bodur olma sıklığı en sık 12-24 ay, kavruk olma sıklığı en sık 49-60 ay arasındadır. Ekonomik durumlarını kötü olarak ifade eden ailelerin çocuklarında ve ek gıdaya geç başlayan çocuklarda bodur olma sıklığı yüksektir. Besin gruplarından süt ve süt ürünleri ile sebze ve meyveyi sevmeyen çocuklarda düşük kilolu olma sıklığı, et ve et ürünlerini sevmeyen çocuklarda ise bodur olma sıklığı daha yüksek olarak bulunmuştur. Eğitim düzeyi düşük annelerin çocuklarında ve beslenme konusunda bilgi almamış annelerin çocuklarında bodur olma sıklığı daha yüksektir. Hiç anne sütü almayan çocuklarda ise kavruk olma sıklığı yüksek bulunmuştur.Sonuç:Bu bulgular ışığında malnutrisyon açısından risk grubunda yer alan 5 yaş altı çocuklarda düşük kilolu, bodur ve kavruk olma sıklıklarının Türkiye ortalamalarına göre oldukça yüksek olduğu tesbit edilmiştir. Bu yaş grubu çocukların düzenli boy ve ağırlık ölçümleri yapılarak büyüme ve gelişmelerinin takip edilmesinin ve annelerin beslenme konusunda eğitilmesinin önemi açığa çıkmıştır.

Abstract:
Objective:To evaluate the nutritional status of the children between 1-5 years of age, referring to Yıldırım Beyazıt Family Health Center, the factors affecting the nutritional status and the knowledge of the mothers regarding nutrition.Material and Method:In this descriptive study, the frequency of malnutrition in Central Anatolia among children under 5 years of age was accepted to be around 10% and the minimum sample size needed was calculated to be 440, and thus 500 children were included into the study. Data were gathered by applying a questionnaire to the mothers and by measuring the weight and height of the children. The Z score of each child was calculated according to the reference standarts developed by NCHS in 2006, and approved by CDC and WHO. Children below minus two standart deviations (- 2SD) according to the reference Z scores of; weight according to age, height according to age and height according to weight, were classified as low weight, short, and undersize respectively. The data were evaluated by percentage distribution and chi-square test. Values of p< 0.05 were accepted as significant.Results:The mean age of the children in the study group was 36.15±14.9 months and 95.6% had been breast fed. The total period of breast feeding differed, with a mean of 14.8±7.9 months, and the time of starting normal food was found to be, in average, 5.7±2.4 months. It was established that 5.0% of the children included into the study were low weight, 16.0% were short, and 9.0% were undersize (underweight). Incidence of low weight was highest in the 25-36 months old, incidence of shortess in the 12-24 months old, and incidence of undersize in the 49-60 months old. The incidence of low weight, shortness and undersize each were highest in the second children, in the children with families that stated their economic status as bad, and in children that were started normal food at a later period. The incidence of low weight and underweight were higher in the children who did not like milk and dairy products, and also vegetables and fruit, whereas the incidence of shortness and undersize were higher in the children that did not like meat and meat products. The incidence of shortness was higher in the children of mothers with a low educational level and in children of mothers that had no knowledge regarding nutrition. On the other hand, the incidence of undersize was high in children that were not breast fed.Conclusion:Under the light of these results, it is obvious that children under 5 years constitute a risk group for malnutrition. It has been established that the incidence of low weight, shortness and undersize in the children in our study group were substantially higher compared to the general average for Turkey. Children in this age group should be followed for growth and development with regular weight and height measurements and mothers should be educated regarding notrition.