COVID-19 pandemi dönemi online market alışverişinde sipariş gecikmelerinin minimizasyonu
Minimization of order delays in online market shopping during the COVID-19 pandemic period
Yazar: RUMEYSA DAĞSOY
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA YILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Karma tamsayılı programlama = Mixed integer programming ; Optimizasyon = Optimization ; Çizelgeleme = Scheduling

Özet:
COVID-19 pandemi sürecinde marketlerin online olarak müşterilerden gelen talepleri artmış ve bu talebi karşılamak zorlaşmıştır. Talebin artmasıyla siparişlerde gecikmeler yaşanmaktadır ve yanlış ürün teslimatı gibi olumsuz durumlar ortaya çıkmaktadır. Siparişe dayalı ürün teslimatı yapan işletmelerde ürünlerin müşterilere en erken vakitte ulaştırılması firmanın yararı ve müşteri memnuniyeti açısından oldukça önemlidir. Çalışma kapsamında, COVID-19 pandemi sürecinde online siparişe dayalı ürün teslimatı yapan bir market zinciri seçilmiştir. Amaç, gelen siparişlerin toplam gecikmesini minimize ederek ürünü en kısa sürede müşteriye ulaştıracak çizelgeleme sıralamasının bulunmasıdır. Böylelikle müşteri memnuniyetinin artırılması amaçlanmaktadır. Bu çalışmada optimizasyon problemlerinde sıklıkla kullanılan bir yazılım paketi olan GAMS dili tek makineli toplam gecikmeyi minimize etme problemi için kullanılmıştır. Problemde 7 günlük siparişe ait gerçek hayat verileri modelde çalıştırılmıştır. İşlere ait başlama zamanları, işlem zamanları ve teslim tarihleri modelde kullanılan girdi parametreleridir. Matematiksel model, karma tamsayılı doğrusal programlama ile modellenmiştir. Toplam gecikmeyi minimize eden matematiksel model GAMS paket programında kodlanmış ve NEOS server sunucusu yardımıyla CPLEX yöntemi ile çözülmüştür. Matematiksel model sonucu bulunan optimum sipariş çizelgesi ile işletmeye ait sipariş çizelgesi karşılaştırılmalı olarak gösterilmiştir ve ne kadar tasarruf yapıldığı sunulmuştur.  Oluşturan matematiksel model NP-Zor sınıfındadır ve toplam gecikmeyi minimize etmektedir. Çalışma sonucunda matematiksel modelin var olan iş planına kıyasla toplam gecikme için optimum sonucu verdiği görülmüştür.

Abstract:
Online grocery demands from customers have increased and it has become difficult to meet this demand day by day during the COVID-19 pandemic period. There are delays in orders due to increased demand and negative situations arise such as incorrect product delivery. It is very important that delivering products to customers at the earliest time in order-based product delivery businesses for the benefit of the company and customer satisfaction. In this study, a grocery chain that delivers products based on online orders has been selected during the COVID-19 pandemic. The aim is to find a optimum scheduling sequence that will deliver the product to the customer as soon as possible by minimizing the total delay of online orders. Thus, it is aimed to increase customer satisfaction. GAMS programming language, which is a software package that is often used in optimization problems, was used for the problem of minimizing single-machine total delay. Real-life data of 7-day order were run in the model. Start times of the orders, processing times of the orders and delivery dates of the orders are input parameters used in the model. The mathematical model is a mixed integer linear programming model. Mathematical model that minimizes the total delay was coded in the GAMS package program and solved by CPLEX method with the help of NEOS server. Optimum order schedule, which was found as a result of the mathematical model, was compared with the order schedule of the company. The mathematical model that creates is in the NP-Hard class and minimizes the total delay. As a result of the study, it has been seen clearly that the mathematical model gave the optimum result for the total delay compared to the existing work plan in the company.