Turfanda patates yetiştiriciliğinde tohumluk yumru iriliği, yumru kesimi ve dikim sıklığının bitki gelişimi, verim ve ekonomik değeri üzerine etkileri
The Effects of seed size, seed cutting and planting density on growth, yield and economic value of the crop in early potato production
Yazar: MEHMET EMİN ÇALIŞKAN
Danışman: PROF.DR. H. HALİS ARIOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Patates = Potato ; Tarla bitkileri = Field crops ; Turfandacılık = Early vegetables and fruits

Özet:
1996-1997 yıllarında Hatay bölgesinde yapılan bu çalışmada, turfanda patates yetiştiriciliğinde, farklı dikim sıklıkları (15, 20, 25, 30 ve 35 cm) ile tohumluk yumru iriliği ve kesiminin (30-50 gr, 50-80 gr ve 80-120 gr'lık bütün yumrular ile 120-150 gr'lık çok büyük yumruların enine ve dikine ikiye, üçe, dörde kesimi ve göz dikimi) bitki gelişimi ile yumru özellikleri, hektara yumru verimi ve net gelir üzerine etkileri incelenmiştir. Araştırma sonucunda, dikim sıklığı arttıkça ocak başına yumru sayısı, tek yumru ağırlığı, ocak başına yumru verimi ile büyük ve orta yumru oranlarının azaldığı, fakat toplam verimin 20 cm'ye kadar dikim sıklığının artışıyla arttığı; tohumluk yumru iriliğinin artışıyla daha erken ve yüksek oranda çıkış sağlanması yanında, bitki gelişiminin arttığı ve verim üzerine etkide bulunan tüm özelliklerin olumlu yönde etkilendiği belirlenmiş; kesik yumruların aynı ağırlıktaki bütün yumrulara göre daha düşük verim verdiği, tek göz dikimlerinin ise çok cılız bitki gelişimi nedeniyle ticari amaçla kullanımının mümkün olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, dikim sıklıkları ile yumru iriliği arasındaki etkileşimlerin, çıkış süresi ve oranı dışındaki tüm özelliklere önemli etkide bulunduğu, en yüksek yumru veriminin elde edildiği optimum bitki sıklığının, 1996 yılında büyük yumruların 25 cm (34.39 t/ha), 1997 yılında ise büyük yumruların 20 cm sıklıkta dikilmesi (29.90 t/ha) ile elde edildiği, bununla birlikte en yüksek net gelirlerin ise 1996 ve 1997 yıllarında, büyük yumruların sırasıyla 25 ve 30 cm aralıklı dikilmeleri ile elde edildiği saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: turfanda patates, yumru iriliği, yumru kesimi, sıklık, net gelir

Abstract:
The effects of different planting density (15, 20, 25, 30 and 35 cm), seed size and seed-cutting treatments (30-50 gr, 50-80 gr and 80-120 gr whole tubers, and cutting of 120-150 gr tubers to two -transversally and longitudinally-, three, four pieces and single eye planting) on plant growth, tuber characteristics, yield and net income were studied in Hatay during 1996-1997 growing seasons. It was determined that closer spacing reduced tuber number per hill, average tuber weight, tuber yield per hill, and percentages of large and medium size tubers but total yields increased as increasing planting density up to 20 cm spacing. The larger tubers gave the earlier emergence and the higher stand establishment, and also plant growth and all components of yield affected positively with increasing seed size. Planting of cut seeds resulted in lower yields comparing to whole tubers of same size, and since depending upon the poor plant growth, it was concluded that single eye planting is not possible for commercial production. Furthermore, population density and seed treatments interactions affected all characteristics except emergence time and percentage, and while the optimum population density for the highest tuber yield obtained from planting of large tubers (80-120 gr) with 25 cm (34.39 t/ha) and 20 cm (24.90 t/ha) spacing in 1996 and 1997, respectively, the highest net incomes were obtained from planting of large tubers with 25 and 30 cm spacing in 1996 and 1997, respectively. Key Words: early potato, seed size, cutting, density, net income