Bağlanma yaralanmasına yönelik duygu odaklı psiko-eğitim programının etkililiği: Bir karma yöntemler araştırması
The effect of emotion-focused based psycho-education program for attachment injury: A mixed methods study
Yazar: ESRA EKER DURMUŞ
Danışman: PROF. DR. YAŞAR ÖZBAY
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Evlilik ilişkisi = Marital relationship

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı duygu odaklı kendini affetme psiko-eğitim programının (DOKAPEP) bağlanma yaralanması yaşayan evli kadınların kendini affetme ve ilişkisel yılmazlık düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Bu araştırmanın çalışma modeli karma yöntem araştırma modellerinden biri olan deneysel (karma) yöntem desenidir. Çalışmanın nicel kısmı ön-test, son-test, izleme testi ölçümlü plasebo kontrol gruplu deneysel desen, nitel kısmı ise durum çalışması olarak tasarlanmıştır. Çalışmanın nicel verileri Evlilikte Bağlanma Yaralanmaları Ölçeği, Kendini Affetme Ölçeği ve İlişkisel Yılmazlık Ölçeği, nitel verileri ise araştırmacı tarafından hazırlanan Yarı Yapılandırılmış görüşme formları aracılığı ile elde edilmiştir.  Nicel ve nitel veriler eş zamanlı olarak toplanmıştır. Kendini Affetme Ölçeğinin yapı geçerliğini belirlemek amacı ile Açımlayıcı Faktör Analizi, ortaya çıkan modelin yapı geçerliğini test etmek için ise Doğrulayıcı Faktör Analizi yapılmıştır. Bu çalışma sonucunda evli bireylerin kendilerini affetme düzeylerini ölçmek amacı ile 19 madde 3 faktörlü (Kendini kabul, kendini suçlama, zorlanma) bir yapıdan oluşan Kendini Affetme Ölçeği elde edilmiştir.  Deneysel çalışma sürecinde DeneyI (11 katılımcı), DeneyII (11 katılımcı) ve plasebo kontrol (11 katılımcı) olmak üzere üç farklı grupta toplam 33 evli kadın katılımcı ile çalışılmıştır. Araştırma kapsamında her iki deney grubundaki katılımcılara 8 oturumdan oluşan DOKAPEP uygulanmış, plasebo kontrol grubuna bu uygulamalardan bağımsız 4 oturumluk bir uygulama yapılmıştır. Tüm katılımcılara deneysel işlem süreci öncesinde ön-test, deneysel işlem sona erdikten sonra son-test ve son testin ardından 6 hafta sonra izleme testi uygulanmıştır. Deneysel işlem süreci devam ederken katılımcılar Yarı Yapılandırılmış Katılımcı Günlüklerini lider ise Yarı Yapılandırılmış Lider Günlüklerini doldurmuştur. Nicel veri analizinde SPSS 26 istatistik paket program aracılığıyla deneysel işlemin etkililiğini test etmek amacıyla iki faktörlü ANOVA kullanılmıştır. Nitel veriler ise MAXQDA 20 programı kullanılarak analiz edilmiş, yansıtıcı günlüklerden elde edilen verilerden tema ve kodlar çıkarılmıştır. Elde edilen bulgulara göre ilişkisel yılmazlık puanlarında DeneyI grubunun lehine anlamlı bir farklılık olduğu, kendini affetmenin alt boyutları olan kendini kabul ve zorlanma puanlarında DeneyI grubunun lehine anlamlı bir farklılık olmadığı ancak nitel bulgularda bu boyutlarda katılımcıların yaşadıkları bağlanma yaralanmalarının neden olduğu olumsuz duygu ve düşüncelerle etkili bir şekilde baş edebildikleri görülmüştür. Bu bulgular birlikte yorumlandığında kendini kabul ve zorlanma alt boyutlarında deneysel uygulama sonucunda düşük düzeyde de olsa bir artış olduğu görülmektedir. Sonuçların yeniden üretilebilirliğini test etmek amacı ile DeneyII grubuna uygulanan müdahale programı sonucunda bu grupta kendini kabul ve zorlanma alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık elde edilmiştir.

Abstract:
The main purpose of this study is to investigate the effect of emotion-focused based psychoeducation program on the self-forgiveness and relational resilience levels of married women with attachment injuries. The model of this research is an experimental (mixed) method design, which is one of the mixed method research models. The quantitative part of the study was designed as a pre-test, post-test, follow-up test placebo control group experimental design, and the qualitative part was designed as a case study. The quantitative data of the study were obtained with the Marital Attachment Injuries Scale, the Self-Forgiveness Scale and the Relational Resilience Scale, while the qualitative data were obtained with the Semi-Structured Interview form prepared by the researcher. Quantitative and qualitative data were collected simultaneously. Exploratory Factor Analysis was conducted to determine the construct validity of the Self-Forgiveness Scale, and Confirmatory Factor Analysis was conducted to test the construct validity of the resulting model. As a result of this study, the Self-Forgiveness Scale, consisting of 19 items and 3 factors (Self-acceptance, self-blame, strain), was obtained to measure the self-forgiveness levels of married individuals. In the experimental study, a total of 33 married women participants were studied in three different groups as Experiment I (11 participants), Experiment II (11 participants) and Placebo Control (11 participants). Within the scope of the research, an Emotion-Focused Psycho-Education Program consisting of 8 sessions was applied to the participants in both experimental groups, and a 4-session application independent of these applications was applied to the placebo control group. All participants were given a pre-test before the experimental process, a post-test after the experimental process ended and a follow-up test 6 weeks after the post-test. While the experimental process continued, the participants filled in the Semi-Structured Participant Diaries and the leaders filled in the Semi-Structured Leader Diaries. To test the effectiveness of the experimental process in the analysis of the data, a two-factor ANOVA was used, quantitative data were analyzed using the SPSS 26 program and qualitative data were analyzed using the MAXQDA 20 program, and themes and codes were extracted from the data obtained from the reflective diaries. According to the findings, there was a significant difference in favor of the Experimental groupI in the relational resilience scores, there was no significant difference in favor of the Experimental groupI in the self-acceptance and strain scores, which are the sub-dimensions of self-forgiveness, but the qualitative findings showed that the participants were able to deal effectively with the negative emotions and thoughts caused by the attachment injuries they experienced in these dimensions. It was seen that they could cope. When these findings are interpreted together, it is seen that there is an increase, albeit at a low level, in the self-acceptance and strain sub-dimensions as a result of the experimental application. As a result of the intervention program applied to the experimental group 2 to test the reproducibility of the results, a statistically significant difference was obtained in the self-acceptance and strain sub-dimensions in this group.