Entübasyonda oluşan hemodinamik ve stres cevapları önlemede deksmedetomidin, esmolol ve fentanil'in kullanımı
The use of dexmedetomidine, esmolol and fentanyl on the prevention of hemodynamic and stress responses occuring during intubation
Yazar: MİNE BALTACIOĞLU
Danışman: PROF. DR. ŞAHİN YÜKSEK
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
Anestezi uygulamalarında, laringoskopi ve trakeal entübasyona hemodinamik yanıt olarak taşikardi ve hipertansiyon ortaya çıkmakta ve bu esnada katekolaminlerin plazma düzeyleri artış göstermektedir. Bu etkiler özellikle bazı hasta gruplarında problem teşkil edebilmekte ve bu etkileri önlemeye yönelik çalışmalar devam etmektedir. Biz bu çalışmamızda entübasyonda oluşan hemodinamik ve stres yanıtları önlemede deksmedetomidin, esmolol ve fentanil kullanımının etkinliğini araştırdık.Elektif cerrahi planlanan ASA I-II gruba dahil 18?65 yaş arası 120 hasta rastgele 4 gruba ayrılarak, çalışmaya alındı. Herhangi bir premedikasyon uygulanmayan hastalar ameliyat masasına alındığında uygun şekilde monitörizasyon yapıldı. Damar yolundan 6 ml/kg/h hızında kristaloid infüzyonuna başlandı.Hastalar 3 dakika %100 oksijen ile preoksijenize edildiler. Deksmedetomidin grubuna (grup 1) 1?g/kg deksmedetomidin, esmolol grubuna (grup 2) 2 mg/kg esmolol, fentanil grubuna (grup 3) 2 ?g/kg fentanil, kontrol grubuna serum fizyolojik (10 ml) iv. bolus olarak uygulandı. İndüksiyona 4?6 mg/kg tiyopental kirpik refleksi kaybolana kadar verildi ve 0,6 mg/kg rokuronyum ile devam edildi. Hastalar entübasyona kadar % 100 oksijen ile solutuldu. 2. dakikada laringoskopi ve entübasyon gerçekleştirildi. Entübasyon sonrası endotrakeal tüpün pozisyonunun teyit edilmesinden sonra idamede % 40 O2 + % 60 N2O içinde end-tidal konsantrasyonu % 1,5 olacak şekilde sevofluran kullanıldı.Hastaların sistolik (SAB), diastolik (DAB), ortalama (MAB) arter basınçları, kalp atım hızları (KTA), oksijen satürasyonları (SAT), ve BİS değerleri; indüksiyon öncesi (bazal değer olarak), çalışma ajanı sonrası, entübasyonun 1, 3 ve 5. dakikalarında olmak üzere kaydedildi.Stres cevap açısından kan kortizol, ACTH ve glukoz değerleri; indüksiyondan 10 dakika önce (bazal değer olarak) ve entübasyonun 1. ve 5. dakikalarında alındı. Cerrahi insizyon bu veri toplama işlemi sonrasında gerçekleştirildi.Deksmedetomidin ve esmolol grubunda KTA, SAB ları entübasyon sonrası tüm dakikalarda diğer gruplardan; DAB ve MAB ise entübasyon sonrası tüm dakikalarda kontrol grubundan düşük seyretti.Tüm gruplarda entübasyon sonrası tüm dakikalarda bispektral indeks (BİS) değerleri genel anestezi için önerilen 65' in altında idi. Ancak deksmedetomidin ve esmolol gruplarında entübasyonun 1., 3. ve 5. dakikalarında BİS değerleri diğer iki gruptan düşük seyretti.Çalışmamız sonucunda anestezi indüksiyonunda bolus olarak 1 µg/kg deksmedetomidin ve 2 mg/kg iv. esmolol uygulamasının, laringoskopi ve entübasyona bağlı stres cevabı önlemede, hemodinamik parametreler bakımından 2 µg/kg fentanil kullandığımız gruba ve kontrol grubuna göre daha etkin olduğu, hümoral yanıtların kontrolünde ise grupların birbirlerine üstünlüğü olmadığını düşünmekteyiz.Anahtar Kelimeler: Bispektral indeks, deksmedetomidin, entübasyon, esmolol, fentanil, stres yanıt

Abstract:
In anesthesia applications, tachycardia and hypertension may happen as a hemodynamic response to tracheal intubation and laryngoscopy and meanwhile increases in plasma catecholamines? levels are seen. These effects may be serious particulary in some patient groups, the studies on the prevention of these effects continue. Therefore, in this study, we investigated the effectiveness of the use of dexmedetomidine, esmolol and fentanyl on the prevention of hemodynamic and stress responses occuring during intubation.One hundred and twenty patients, in whom elective surgery was planned, belonging to ASA I-II group with the age range of 18-65 years were included in this study and divided randomly into 4 groups. The patients, to whom no premedication was applied, were monitorized in an appropriate way on the operation table. Crystaloid infusion was started from i.v. line at 6 ml/kg per hour.The patients were preoxygenated with 100% oxygen for 3 minutes. Dexmedetomidine (1 µg/kg) in group 1 (dexmedetomidine group), esmolol (2 mg/kg) in group 2 (esmolol group), fentanyl (2 µg/kg) in group 3 (fentanyl group) and serum physiological (10 ml) in the control group were given intravenously. Thiopental (4-6 mg/kg) was given until lash reflex disappeared and then rocuronium (0,6 mg/kg) was given. Until intubation, 100% oxygen was applied. At the second minute, laryngoscopy and intubation were performed. After the intubation and confirmation of the position of endotracheal tube, anesthesia was maintained with with 1,5% end-tidal sevoflurane in 40% oxygen and 60% nitrous oxide.Systolic arterial pressure, diastolic arterial pressure, mean arterial pressure, heart rate, oxygen saturation and bispectral index values of the patients were determined before induction (as the basal values), after study agents at the first, third and fifth minutes of intubation.With respect to stress response, blood cortisol, ACTH and glucose levels were measured at ten minutes before induction (as the basal levels) and the first and fifth minutes of intubation. Surgical incision was done after the collection of these data.In dexmedetomidine and esmolol groups, hearth rate and systolic arter pressure were found to be low after intubation at all minutes when compared to the other groups. Additionally, diastolic arterial pressure and mean arterial pressure values of these groups were lower than those of the control group.In all groups, BIS values were under 65 (that is offered for general anesthesia) at all minutes after induction. But BIS values were lower in the dexmedetomidine and esmolol groups than in other two groups at the first, third and fifth minutes of intubation.At the end of this study, we think that the use of dexmedetomidine (1µg/kg) and esmolol (2 mg/kg) in anesthesia induction is more effective than the fentanyl (2µg/kg) and control groups in the prevention of the stress response related to laryngoscopy and intubation and in terms of hemodynamic parameters. Also, we think that the groups do not have any superiority to each other in the control of humoral response.Keywords: Bispectral index, dexmedetomidine, intubation, esmolol, fentanyl and stress response