Sürdürülebilirlik kapsamında denizyolu taşımacılığında karbon muhasebesi işlemleri ve bir model önerisi
Carbon accounting transactions in marine transportation within the scope of sustainability and a model proposal
Yazar: ELİF ULUCENK
Danışman: PROF. DR. CENGİZ TORAMAN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Deniz yolu = Seaway ; Deniz yolu taşımacılığı = Sea transportation ; Ekoloji = Ecology ; Ekolojik faktörler = Ecological factors ; Karbon = Carbon ; Karbon emisyonu = Carbon emission ; Karbondioksit salınımı = Carbondioxide emission ; Muhasebe = Accounting ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Taşımacılık = Transportation

Özet:
Gemi yaşam evrelerinde ortaya çıkan çevresel zararları imha etmek için yıllar itibariyle çeşitli kural ve regülasyonlar oluşturulmuştur. 2016 yılında yürürlüğe giren Paris İklim Anlaşması'nın ardından, gemi kaynaklı sera gazı emisyonlarının azaltılmasıyla ilgili çalışmalara ayrıca önem verilmektedir. BM uzman kuruluşu ve denizcilik otoritesi olan IMO, gemilerden kaynaklanan sera gazı emisyonlarını azaltmak ve ekolojik bir denizyolu taşımacılığı inşa etmek için çalışmalarına hız kazandırmıştır. IMO, 2018 yılında gemi kaynaklı sera gazı emisyonlarını azaltmak için başlangıç stratejisini yayımlamış ve yüzyılın sonuna dek denizcilikte dekarbonizasyon sürecini tamamlamayı hedeflemiştir. Bu kapsamda IMO; 2020 Sülfür Regülasyonu'nu yayımlayıp ayrıca gemi kaynaklı emisyonların fiyatlandırılmasıyla ilgili alternatif yaklaşımların çevresel ve finansal etkilerini değerlendirmektedir. AB Komisyonu ise, 2019 yılında açıkladığı AB Yeşil Mutabakatı'nda 2050 yılına dek iklim nötr ilk kıta olmayı hedeflediğini belirtmiş ayrıca mutabakatın bir parçası olarak 2021 yılında sundukları FIT 55 Paketi kapsamındaki direktifte, AB kıtasıyla ilişkili gemi kaynaklı emisyonları, 2023 yılından itibaren AB ETS'ye dahil etmeyi planladıklarını bildirmiştir. İlgili otoriteler tarfından, gemi kaynaklı emisyonları azaltma ve bu emisyonların fiyatlandırılmasına yönelik model önerileriyle ilgili müzakere süreci devam etmektedir.
Bu çalışmanın amacı, gemi inşaatı ve gemi makineleri mühendisliğinin güncel çalışma alanları arasında yer alan gemi kaynaklı sera gazı emisyonları sorununu ve ekolojik gemi inşa faaliyetlerini, muhasebe ve finans bilimleri çerçevesinde incelemektir.  Bu amaca yönelik Dünya Denizciliği'nde, gemi inşa bakım ve onarımda en önemli tersanelerden biri olarak kabul edilen bir Türk denizcilik şirketiyle yapılan mülakat sonucunda bilgi setine erişilmiştir. Şirketten edinilen bilgiler doğrultusunda, gemi kaynaklı karbon emisyonlarının muhasebeleştirilmesi, IMO 2020 Sülfür Regülasyonuyla uyumlu olan yatırım alternatiflerinin finansal açıdan incelenmesi ve ekolojik gemi inşa yaklaşımında maliyetlerin IAS/IFRS ile uyumlu olarak muhasebeleştirilmesi üzerine çalışmalar yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Denizcilik, Ekolojik Gemi, Emisyon, Karbon Muhasebesi

Abstract:
Over the years in order to destroy the environmental damages that occur during the life stages of the ship have been established various rules and regulations. Following the Paris Climate Agreement, which entered into force in 2016, special attention is paid to efforts to reduce ship-sourced greenhouse gas emissions. IMO as the UN specialized agency and maritime authority, has accelerated its work to reduce greenhouse gas emissions from ships and to build an ecological maritime transport. IMO, In 2018, it published its initial strategy to reduce greenhouse gas emissions from ships and it aims to complete the decarbonization process in shipping by the end of the century. In this context, IMO has published The IMO Sulfur Regulation-2020 and also has assessed the environmental and financial impacts of alternative approaches about to pricing ship-sourced emissions. On the other hand, The EU Commission stated that it aims to be the first climate-neutral continent by 2050 in the EU Green Deal announced in 2019. Furthermore in the directive under the FIT 55 Package, which they submitted in 2021 as part of the deal, they announced that that they plan to include into EU ETS ship-sourced emissions associated with the EU continent. By the relevant authorities continues the negotiation process about model proposals for reducing ship-sourced emissions and pricing these emissions. The aim of this study is to examine the problem of ship-borne greenhouse gas emissions and activities of ecological shipbuilding, which are among the current fields of study of shipbuilding and marine engineering, within the framework of accounting and finance.  For this purpose, was accessed to the informations as a result of an interview with a Turkish shipping company, which is considered one of the most important shipyards in shipbuilding, maintenance and repair in World Maritime. In line with the information obtained from the company have been done studies about accounting for ship-sourced carbon emissions, financial examination of investment alternatives that comply with the IMO 2020 Sulfur Regulation and accounting of ecological shipbuilding costs in line with IAS/IFRS.

Keywords: Maritime, Ecological Ship, Emission, Carbon Accounting