COVID (+) ve (-) kritik hastalarda HALP skorunun mortalite öngörmede prognostik değerliliği
Prognostic valence of HALP score on foreseeing about mortality in COVID-19 + or - critical patients
Yazar: HİLMİ KAYA
Danışman: PROF. DR. BAŞAR CANDER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma  Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Hemoglobinler = Hemoglobins ; Kan trombositleri = Blood platelets ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Kritik hastalık = Critical illness ; Mortalite = Mortality ; Prognoz = Prognosis ; Serum albümin-insan = Serum albumin-human ; T lenfositleri = T lymphocytes ; Ölçekler = Scales

Özet:
2020 yılında Çin'den başlayarak tüm dünyayı etkisi altına alan COVID-19 pandemisi tüm dünyada sağlık sistemlerinde yorucu bir süreç olarak devam etmekte-dir. Etkin tedavi ve bağışıklama konusunda hem araştırma-geliştirme çalışmaları hem de elde edilen verilere göre bilinen en etkin tedavi ve bakım protokolleri uygulanmaya devam etmektedir. 
Kritik hasta konusunda kullanılmakta olan skorlama sistemleri ve bakım plan-ları geliştirilmeye çalışılan yeni değerler ve planlar ile COVID-19' a özgü hale getiril-meye çalışılmakta, böylece kritik sürece gitmesi ve morbidite ve mortalite açısından triyajı kolaylaştırmaya çalışılmaktadır. 
ostik değerliliği
AMAÇ
2020 yılında Çin'den başlayarak tüm dünyayı etkisi altına alan COVID-19
pandemisi tüm dünyada sağlık sistemlerinde yorucu bir süreç olarak devam etmektedir. Etkin tedavi ve bağışıklama konusunda hem araştırma-geliştirme çalışmaları hem
de elde edilen verilere göre bilinen en etkin tedavi ve bakım protokolleri uygulanmaya devam etmektedir.
Kritik hasta konusunda kullanılmakta olan skorlama sistemleri ve bakım
planları geliştirilmeye çalışılan yeni değerler ve planlar ile COVID-19' a özgü hale
getirilmeye çalışılmakta, böylece kritik sürece gitmesi ve morbidite ve mortalite açısından triyajı kolaylaştırmaya çalışılmaktadır.
Bu çalışmada HALP skorunun hem tedavi yeterliliğinin değerlendirilmesi
hem de etkin planlama açısından kullanılırlığı araştırılmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM
Çalışmamızda acil tıp yoğun bakım kliniğimizde 2020 yılı içinde takip edilen
hastaların mortalitesi HALP skor ve APACHE skorları ile karşılaştırması yapılmıştır.
Hastaların sınıflandırmasında COVID-19 olup olmadıkları da göz önünde bulundurulmuştur. Verilerin istatistiki incelenmesinde; normalitesinin değerlendirilmesinde
Kolmogorov-Smirnov testi, normal olmayan ikili grupların karşılaştırmasında MannWhitney U testi, üç ve daha fazla grupların karşılaştırılmasında Kruskal Wallis testi
kullanılmıştır. Kategorik veri karşılaştırmasında Pearson ki-kare testi kullanılmıştır.
Veriler ROC analizi uygulanarak AUC değerleri hesaplandı. p<0.05 olması anlamlı
kabul edildi.
BULGULAR
Çalışmada 87 COVID-19 (+) ve 111 COVID-19(-) hasta incelenmiştir. Hastaneye başvuruda alınan ilk örneklerde elde edilen veriler ile HALP skoru hesaplanmış 
ve APACHE-II skoru ile karşılaştırılmıştır. Klinik sonlanım olarak taburculuk, servise sevk ve ölüm durumları karşılaştırılmış ve HALP skorunun öngörmesi değerlendirilmiştir. Elde edilen verilere göre HALP skoru hastanın sağkalımı ile 0-30 gün ve
31-90 gün mortaliteleri karşılaştırıldığında anlamlı bulundu. HALP skoru için cut-off
değeri 18,24 olarak hesaplanmış olup sensitivitesi %64.7 spesifitesi %58.3 olarak hesaplanmıştır.
SONUÇ
HALP skoru yoğun bakımda takip edilen kritik hastaların sonlanımını öngörmede hastanın ilk elde edilen sonuçları ile bir skorlama sistemi olarak kullanılabilir
ancak halen daha büyük hasta kümesi ile çalışılması gerekmektedir.
Hemoglobin, albümin, lenfosit, platelet, HALP skor

Abstract:
OBJECTİVES
The COVID-19 pandemic, which has affected the whole world starting from
China in 2020, continues as a tiring process in health systems all over the world. In
terms of effective treatment and immunization, both research and development studies and the most effective treatment and care protocols known according to the data
obtained continue to be implemented.
Scoring systems and care plans used in critical patients are tried to be made
specific to COVID-19 with new values and plans that are tried to be developed, thus
it is tried to facilitate triage in terms of morbidity and mortality.
In this study, the utility of HALP score in terms of both evaluation of treatment adequacy and effective planning was investigated.
MATERIAL AND METHODS
In our study, the mortality of patients followed in our emergency medicine intensive care clinic in 2020 was compared with HALP score and APACHE scores. In
the classification of the patients, it was also taken into account whether they had
COVID-19. In the statistical analysis of the data; Kolmogorov-Smirnov test was used
in the evaluation of normality, Mann-Whitney U test was used in the comparison of
non-normal paired groups, and Kruskal Wallis test was used in the comparison of
three or more groups. Pearson chi-square test was used for categorical data comparison. AUC values were calculated by applying ROC analysis of the data. p<0.05 was
considered significant.
FINDINGS
In the study, 87 COVID-19 (+) and 111 COVID-19 (-) patients were examined. The HALP score was calculated with the data obtained in the first samples taken 
at the hospital admission and compared with the APACHE-II score. As clinical outcome, discharge, referral to the ward, and death were compared and the prediction of
HALP score was evaluated. According to the data obtained, the HALP score was found to be significant when the patient's survival and mortality at 0-30 days and 31-90
days were compared. The cut-off value for the HALP score was calculated as 18.24,
with a sensitivity of 64.7% and a specificity of 58.3%.
CONCLUSIONS
The HALP score can be used as a scoring system with the initial results of the
patient to predict the outcome of critically ill patients followed in the ICU, but it still
needs to be studied with a larger patient group.

 Hemoglobin, albumins, lymphocyte, blood platelets, HALP score