Romatoid artritli hastalarda serum romatoid faktör ve anti-CCP seviyeleri ile periodontal hastalık şiddeti arasındaki ilişkinin incelenmesi /
Yazar: ZELAL ÖZER
Danışman: PROF. DR. ARZUM GÜLER DOĞRU
Dicle Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Peptidler-siklik = Peptides-cyclic ; Periodontal hastalıklar = Periodontal diseases ; Romatizmal hastalıklar = Rheumatic diseases ; Romatoid faktör = Rheumatoid factor

Özet:
Periodontal hastalıkların ve romatoid artrit (RA)' in patogenezi dikkat çekecek şekilde benzerlikler göstermektedir. Her ikisi de immüno-inflamatuar yanıtın dengesindeki bozulmanın aracılık ettiği kronik osteolitik hastalıklardır. Bu çalışmada amaç; romatoid artrit hastalarını yaş, cinsiyet, eğitim durumu ve sigara kullanımı bakımından eşit düzeydeki sistemik açıdan sağlıklı bireylerle karşılaştırarak hastaların periodontal durumunu belirlemek ayrıca serumda RF (Romatoid Faktör), anti-CCP (Anti- Cyclic Citrullinated Peptide/ACPA), ESR (Eritrosit sedimantasyon hızı), CRP (C reaktif protein), seviyeleri ile periodontal hastalık arasındaki ilişkiyi incelenmektir.
Çalışmaya 65 romatoid artrit hastası ve 65 sistemik açıdan sağlıklı toplam 130 birey dahil edilmiştir. Çalışmaya katılan tüm bireylerde; plak indeksi (PI), gingival indeks (GI), sondalamada kanama (BOP),  sondlama cep derinliği (SCD),  klinik ataşman seviyesi (KAS), kaybedilmiş diş sayısı değerleri; kan tetkiklerinden de serumda ESR, CRP, RF ve anti-CCP seviyeleri saptanmıştır. RA hastaları için hastalık aktivitesini gösteren DAS28 skoru hesaplanmış ve tüm bu parametreler istatistiksel açıdan değerlendirilmiştir.
RA grubunda kontrol grubuna kıyasla periodontitisli hasta sayısı anlamlı derecede yüksek bulundu. Klinik parametrelerin tümü (PI, SCD, KAS, GI, BOP) RA grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu. CRP değerleri bakımından gruplar kıyaslandığında RA grubunun ortalama CRP değeri kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek bulundu. RA grubundaki CRP değerleri periodontitis hastalarında gingivitise göre istatistiksel olarak anlamlı olmamakla beraber daha yüksek bulundu. RA grubunun ortalama ESR değeri kontrol grubuna göre anlamlı olmamakla birlikte yüksek bulundu. RA hastalarında RF ve anti-CCP antikorları pozitif olan hastalarda negatif olan hastalara oranla periodontitisli birey sayısı yüksek olmasına rağmen anlamlı bulunmadı. 
Çalışmamızın sonucuna göre; romatoid artrit hastalarının yüksek periodontitis prevalansına sahip olduğunu, periodontitisin romatoid artritte hastalığın şiddetini ve ilerleyişini etkilediğini ve iki hastalığın birlikte seyrettiği olgularda sistemik enflamasyonun arttığını söyleyebiliriz. Bununla birlikte konuyla ilgili daha kapsamlı, mikrobiyolojik parametrelerin de dahil edildiği çok merkezli çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Periodontitis, Romatoid artrit, Anti-CCP, Romatoid faktör

Abstract:
The pathogenesis of periodontal diseases and rheumatoid arthritis (RA) are strikingly similar. Both diseases are chronic osteolytic diseases mediated by the disruption of the balance of the immuno-inflammatory response. The aim of this study was to determine the periodontal status of patients with rheumatoid arthritis by comparing them with systemically healthy individuals who are equal in terms of age, gender, educational status and smoking. In addition, it was aimed to examine the relationship between RF (Rheumatoid Factor), anti-CCP (Anti-Cyclic Citrullinated Peptide/ACPA), ESR (Erythrocyte sedimentation rate), CRP (C reactive protein) levels and periodontal disease in these patients.
A total of 130 individuals with 65 rheumatoid arthritis patients and 65 systemically healthy individuals were included in the study. Plaque index (PI), gingival index (GI), bleeding on probing (BOP), probing pocket depth (SCD), clinical attachment level (KAS), number of teeth lost, and serum ESR, CRP, RF values and anti-CCP levels were recorded in all individuals participating in the study. DAS28 score showing disease activity was calculated for RA patients and all these parameters were evaluated statistically.
The number of patients with periodontitis was significantly higher in the RA group compared to the control group. All clinical parameters (PI, SCD, KAS, GI, BOP) were statistically significantly higher in the RA group than in the control group. The mean CRP value of the RA group was significantly higher than the control group. CRP values in the RA group were higher in periodontitis patients than in gingivitis, although it was not statistically significant. The mean ESR value of the RA group was higher than the control group, although it was not significant. Although the number of individuals with periodontitis in RA patients was higher in patients with positive RF and anti-CCP antibodies compared to patients with negative antibodies, the difference was not significant. 
According to the results of our study, we determined that patients with rheumatoid arthritis have a high prevalence of periodontitis, that periodontitis affects the severity and progression of the disease in rheumatoid arthritis, and that systemic inflammation increases in cases where the two diseases progress together. However, there is a need for more comprehensive multicenter studies on the subject, including microbiological parameters.
Keywords: Periodontitis, Rheumatoid arthritis, Anti-Cyclic Citrullinated Peptide (Anti-CCP), Rheumatoid factor (RF)