Yeşilay Çocuk dergisinde yer alan öykülerin metin dilbilimi açısından incelenmesi
İnvestigation of stories in Yeşilay Çocuk journal in terms of text linguistics
Yazar: KÜBRA AKIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAY 3.KARAKAYA
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Bağdaşıklık = Cohesion ; Dergiler = Magazines ; Dil bilim = Linguistics ; Hikaye = Story ; Metin dil bilim = Text linguistics ; Yeşilay Çocuk dergisi = Yeşilay Çocuk journal ; Çocuk dergileri = Child magazines

Özet:
Metin dilbilim, metinlerin yapısal ve anlamsal bütünlüklerini değerlendirerek metni metin yapan birtakım özellikleri ortaya çıkarmaya çalışır. Metin çözümlemeleri tamamen metne dayalı bir analiz öne sürdüğü için çocuk yayınlarının bu açıdan değerlendirilmesi büyük bir önem arz etmektedir. İlgi çekici tasarım ve içeriğiyle en çok tercih edilen çocuk yayınlarından biri olan dergiler, eğitici ve bilgilendirici işlevinin yanı sıra çocukların somut ve soyut düşünme becerilerini geliştirerek algılama ve kavrama anlayışlarını derinleştirmektedir. Çocuk edebiyatının tarihsel gelişimine bakıldığında çocuk dergiciliği faaliyetinin başlangıcı, 1869 yılında yayımlanan Mümeyyiz dergisi ile başlamıştır. Türkiye'de yayımlanan çocuk dergilerinin şahıslar veya çeşitli kurum ve kuruluşlar tarafından çıkarıldığı görülmektedir. Ayrıca 1969 yılında Yeşilay vakfı tarafından çıkarılan Mavi Kırlangıç dergisinden başlayarak günümüze kadar gelen süreçte en uzun soluklu olan ve birkaç sayıda olsa yayın hayatında izi bulunan toplam altmış dokuz dergi tespit edilmiştir.
Bu çalışmada, 2019-2021 Nisan ayı arasında yayınlanan Yeşilay Çocuk Dergisi bünyesinde çıkarılan Mavi Kırlangıç ve Yavru Kırlangıç dergilerinde yer alan öyküler, metin çözümleme yöntemlerinden biri olan bağdaşıklık unsurları açısından incelenmiştir. Metindeki anlamsal bağlantılar aracılığıyla gönderim, eksiltili anlatım, değiştirim, bağlama ögeleri ve sözcüksel bağdaşıklık gibi unsurlar, toplam elli öykü üzerinde  tespit edilmeye çalışılmış ve  nitel veri toplama tekniklerinden biri olan dokuman analizi yöntemi kullanılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Metin Dilbilim, Bağdaşıklık, Yeşilay Çocuk Dergileri, Mavi Kırlangıç, Yavru Kırlangıç

Abstract:
Text linguistics tries to reveal some features that make the text a text by evaluating the structural and semantic integrity of the texts. It is of great importance to evaluate children's publications from this perspective, as text analyzes suggest a purely text-based analysis. Magazines, which are one of the most preferred children's publications with their interesting design and content, deepen the perception and comprehension of children by improving their concrete and abstract thinking skills as well as their educational and informative function. When we look at the historical development of children's literature, the beginning of children's magazine activities started with Mümeyyiz magazine published in 1869. It is seen that children's magazines published in Turkey are published by individuals or various institutions and organizations. In addition, a total of sixty-nine journals, which are the longest-running and have a few traces in their publication life, have been identified in the period from the Mavi Kırlangıç journal published by the Yeşilay Foundation in 1969 to the present day.
In this study, the stories in the journals of Mavi Kırlangıç and Yavru Kırlangıç published within the body of Yeşilay Çocuk Journal, published between April 2019-2021, were examined in terms of cohesion elements, which is one of the text analysis methods. Elements such as reference, elliptical expression, substitution, contextual elements and lexical coherence through semantic links in the text were tried to be determined on a total of fifty stories, and the document analysis method, which is one of the qualitative data collection techniques, was used.
Keywords: Text Linguistics, Coheesion, Yeşilay Çocuk Journal, Mavi Kırlangıç, Yavru Kırlangıç