Alkol bağımlılığında nüks olgusunun varoluşçu psikoloji yaklaşımı bağlamında incelenmesi
An examnination of the relapse phenomenin in alcohol dependence within the context of existential psychology approach
Yazar: BALDAN CEREN PEYNİRCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İPEK GÜZİDE PUR KARABULUT
Maltepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Alkol bağımlılığı = Alcohol dependents ; Alkol kullanımı =   ; Bağımlılık = Dependency ; Kendilik = Self ; Nüks = Recurrence ; Varoluşsal psikoloji = Existential psychology ; Ölçekler = Scales

Özet:
Araştırmanın amacı, alkol bağımlılığı tedavisi için Adsız Alkolikler (AA) kendine yardım gruplarına katılan kişilerin nüks yaşantılarını anlamaktır. Buna ek olarak bu araştırma ile kayma ve nüks olgularına Franklyen varoluşçu yaklaşım çerçevesinden bakılarak AA grup deneyiminin kendilik algısına ve yaşantısına ne şekilde etki ettiği kavranmaya çalışılmıştır. Araştırma hedeflerine ulaşabilmek için derin ve detaylı veriye ihtiyaç duyulmuştur. Bu amaçla, ölçekler ile yapılacak bir değerlendirmenin nüks gibi olgusal bir konuyu anlamak için yeterli sonuçlar ortaya koymayacağı düşünülerek, nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmaya İstanbul ve Kocaeli'nde AA gruplarına mensup 6, alkol bağımlılığı tedavisi görmüş ancak hiç AA grubuna katılmamış 1 kişi katılmıştır. Bu kişilerle derinlemesine görüşme yapılmıştır. Görüşmeler yarı yapılandırılmıştır, iki bölümden oluşmuştur ve tek seferde tamamlanmıştır. Görüşmecilere ilk aşamada alkol tüketim geçmişi, bağımlılık tedavisi ve nüks yaşantıları sorulmuştur. İkinci aşamada varoluş analizi kavramları doğrultusunda sorular yöneltilmiştir. Elde edilen verilere tematik analiz uygulanmıştır. Analizde, nitel analiz programı olan MAXQDA 2018'den faydalanılmıştır. Analizde edilen bulgular üç ana temada gruplanmıştır. İlk tema bağımlılığın gelişimidir: Katılımcıların eksik kendilik nesnesi deneyimine maruz kaldıkları, kendilik yapılarındaki hasar ile dönüştürücü dışsallaştırmaya başvurarak alkol tükettikleri bulunmuştur. İkinci tema AA yaşantısı ile başlayan değişimidir. Burada, kişinin kayıplara ve hayal kırıklıklarına anlam üçlüsü ile yanıt vermeyi öğrendiği, bu sırada da grup içi deneyim sayesinde kabul ve aidiyet duygusu geliştirdiği ve kendiliğinin canlanmaya başladığı belirlenmiştir. Son tema kayma ve nükstür. Burada katılımcıların ayık kalma stratejileri paylaşılmıştır. Kişilerin varoluşsal boşluğa ve früstürasyon duygusuna anlam üçlüsü ile yanıt vermeleri nüksü engelleyen bir faktör olarak literatürle uyumlu sonuç göstermiştir. Bunun yanı sıra, kabul gördüğü bir grup içinde var olabilmek ve o grup için kendinin ötesine yönelmek bir alkoliğin ayık kalmadaki en temel motivasyonu olarak görülmüştür. AA yaşantısının kendilik yapısı üzerindeki etkisi Kohut'un kendilik psikolojisi literatürü ile karşılaştırılarak tartışılmıştır.

Abstract:
The aim of the present study was to understand the relapse experience of those who are the participants of Anonymous Alcoholics (AA) self help groups. In addition, how self perception and self experience is affected by the AA groups experience is apprehended by Frnaklian existential approach. A deep and rich data were needed in order to get the research aim. For this purpose, a qualitative research method was used as the evaluations carried out with scales to understand any phenomenological topic like relapse poorly shed light on the bottom line. 6 alcoholics from different AA groups in Istanbul and Kocaeli and 1 alcoholic who has recieved treatments but has not attended any AA group before were participated to present research; in depth interviews were conducted with them.  Interviews were semi-structured, composed of two main parts and conducted at a sitting. In the first part, alcohol consumption history, alcohol treatment history and relapse experiences were asked to participants and in the second part, questions were asked in line with the concepts related to existential analysis. Thematic analysis method is implemented to data acquired. MAXQDA 2018, a qualitative analysis software is taken advantage of during content analysis. Analyzed data are grouped in three main themes. The first theme is the development of addiction. It is elicited that participant were exposed to deficit self objects experience and that participants with their deficit self struture were using external mutilization thus consume alcohol.  The second theme is the transformation beginning with AA experience. It is designated that participants have learnt to respond with meaning triad to loss and disappointments, that they developed a sense of being accepted and belongingness by within group experience, and that their self have started to vitalize. The final theme is relapse and sobriety. Here, participants sobriety strategies were shared. It is consistent with the litarature that participants respond against existential vacuum and frusturation with meaning triad as a factor to prevent relapse. Furthermore, existence in a group in which he/she is accepted and self transendence in the group living has been seen as the principle motivation of an alchololic to stay sober. Effect of AA living on self structure were discussed in accordance with Kohut's self psychology literature.