Akut pankreatitte radyolojik ve klinik skorlama sistemlerinin hastalığın ciddiyetini öngördürmedeki değerliliklerinin karşılaştırılması
Comparison of predicting the severity of disease by clinical and radiological scoring systems in acute pancreatitis
Yazar: İBRAHİM AKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HALDUN AKOĞLU
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Pankreas = Pancreas ; Pankreas hastalıkları = Pancreatic diseases ; Pankreatit = Pancreatitis ; Radyografi = Radiography ; Sistemik inflamatuar yanıt sendromu = Systemic inflammatory response syndrome ; Ölçekler = Scales

Özet:
Akut pankreatit, inaktif haldeki sindirim enzimlerinin çeşitli sebeplerle aktif hale geçerek pankreas dokularını sindirmesi ve buna karşı yaygın bakteriyel olmayan bir inflamasyon gelişmesi ile karekterizedir. AP'nin klinik bulgularının geniş bir yelpazede seyretmesinden dolayı bulguların hastalığın şiddetinin derecelendirilmesinde nesnel olarak değerlendirilmesi zordur. Bunun yanı sıra hastalığın klinik şiddetinin önceden öngörülmesi, sistemik antibiyotik, yoğun bakım veya cerrahi tedavi gereksiniminin belirlenmesi ve planlanması açısından önemlidir. Günümüze kadar birçok skorlama sistemi bu amaçla geliştirilmiştir. Şu aşamada, hastalığın şiddetini belirleyen tek bir birleşik skorlama sistemi bulunmamaktadır. Bu çalışmada da klinikte kullanılmakta olan Ranson, BISAP, HAPS ve Balthazar skorlama sistemlerinin hastalığın ciddiyetini öngördürmedeki değerliliklerinin kıyaslanması amaçlanmıştır.
Bu araştırma için 7 ay boyunca Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisinde Atlanta kriterlerine göre AP tanısı alıp hastane yatışı yapılan hastaların demografik, klinik, radyolojik ve laboratuar verileri retrospektif olarak analiz edilmiştir. Çalışma sonunda hastaların klinik, laboratuar ve radyolojik görüntülemeleri kullanılarak "ilk 24 saat Ranson", "BISAP" ve SIRS skorları hesaplandı. "CTSI" skorları ise retrospektif olarak hastanenin Medin hasta takip sistemine, Radyoloji Anabilim Dalı uzmanlarınca işlenen resmi BT raporları üzerinden hesaplanmıştır. 
Prognostik skorlama yöntemlerinin aylık mortalite öngörüsü ROC analizi ile incelendiğinde BISAP skorunun mortaliteyi %91 yakalayabildiği (95% CI: 0,85-0,96), SIRS skorunun da mortaliteyi %77,4 oranında kestirebildiği saptanmıştır (95% CI: 0,68-0,84).Sonuç olarak AP prognostik skorlamalar arasında BISAP ve BISAP içerisindeki parametrelerden biri olan SIRS skorları hastalardaki aylık ve genel mortalite açısından daha duyarlı ve özgül bulunmuştur. Diğer skorlama sistemlerinin de anlamlı sonuçlar vermesine rağmen, Ranson skorlama sisteminin mortaliteyi öngördürme açısından pek başarılı olmadığı bulunmuştur.

Abstract:
Acute pancreatitis is caused by a variety of reasons such as inactive digestive enzymes that have activated and digest the pancreatic tissue, and common non-bacterial inflammation development. It is hard to assess objectively the grade of the disease due to a wide range of clinical signs. Also in terms of planning as well as the clinical severity of the disease, it is important to consider systemic antibiotics use and to determine the need for intensive care or surgical intervention. To this day, many scoring systems have been developed for this purpose. At this stage there is not a unique, unified scoring system that determines the severity of the disease. In this study I have aimed to compare clinically used AP scoring systems; Ranson, BISAP and HAPS, to predict disease severity.
In this study, AP patients that were diagnosed by Atlanta criteria were analyzed retrospectively based on demographic, clinical, radiological and laboratory data at the Emergency Services of Marmara University Faculty of Medicine for 7 months. The clinical, laboratory and radiological images and results of the patients were analyzed by using the "first 24 hours Ranson", "BISAP" and SIRS scores. The "CTSI" scores were calculated from the Medin reports (hospital patient tracking system) by CT experts of Radiology Department retrospectively. When the predicting scoring method of mortality with in a months time is assessed by ROC analysis, mortality prediction score of BISAP comes out as 91% (95% CI: 0.85 to 0.96) and mortality prediction score of SIRS scores comes out as 77.4% (95% CI: 0,68-0,84).
As a result, regarding the APs severity prediction, BISAP and SIRS scores were more sensitive and specific in terms of monthly and overall mortality in patients. Although other scoring systems had a significant predictor importance, Ranson scoring system was not very successful in terms of mortality.