Sağlık çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği kapsamında karşılaştıkları risk ve tehlikelerin iş doyumuna etkisi
The effect of risks and dangers faced by healthcare professionals within the scope of occupational health and safety on job satisfaction
Yazar: AYFER ÖZMÜŞ ÇEVİK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEVGİN SAMANCIOĞLU
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tehlike = Danger ; İş doyumu = Job satisfaction ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Sağlık çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği kapsamında karşılaştıkları risk ve tehlikelerin iş doyumuna etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı desende planlanan çalışmaya Nisan – Temmuz 2017 tarihleri arasında Dr. Ersin Arslan Eğitim ve Araştırma Hastanesinde görev yapan 482 sağlık çalışanı dahil edilmiştir. Araştırmanın yapılabilmesi için Gaziantep Üniversitesi Etik Kurul Onayı ve Kamu Hastaneler Birliği onayı alınmıştır. Verilerin toplanmasında Sağlık Çalışanlarına Ait Demografik Bilgi Formu, Hastanelerde Çalışan Sağlık Personeli İçin İş Güvenliği Ölçeği ve Minnesota İş Doyum Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde frekans, yüzde, ortalama ve standart sapma, t testi ve tek yönlü anova  analizinden faydalanılmıştır.
Katılımcıların iş kazası türünde en fazla sözel şiddete maruz kaldıkları, mesleki hastalık kapsamında en çok uyku bozukluğu yaşadığı görülmektedir. İşten ayrılmak isteme nedeni olarak en çok iş yükünü göstermiştir. İş Güvenliği Alt Boyutları ile Sağlık Çalışanlarının Pozisyonları arasındaki ilişki incelendiğinde Mesleki Hastalıklar ve şikâyetler alt boyutunda istatistiksel manada anlamlı farklılık görülmüştür (p < 0,05). Bu farklılık doktorlardan kaynaklanmaktadır. İş Güvenliği Ölçeğinin alt boyut skorlarından sağlık taraması ve kayıt sistemleri, kazalar ve zehirlenmeler, yönetsel destek ve yaklaşımlar, koruyucu önlemler ve kurallar ve genel iş sağlığı skorlarının tümünde eğitim alan grupta istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p < 0,05). İçsel doyumda hemşireler ve diğer sağlık çalışanlarına göre 3,11 ± 0.7 ile doktorların, dışsal doyumda hemşireler ve diğer sağlık çalışanlarına göre 3,05 ± 0.6 ile yine doktorların, genel doyumda ise hemşireler ve diğer sağlık çalışanlarına göre 3,09 ± 0.6 ile yine doktorların iş doyum düzeylerinin yüksek olduğu görülmüştür. Sağlık çalışanlarının iş güvenliği alt boyut skorları ile iş doyumu ölçeği  skorları arasında pozitif yönlü ilişki bulunmaktadır. 
Bütün sağlık çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği kapsamında bilgilendirilmesi, çalışanların karşılaşma ihtimali olan risk ve tehlikelerin farkında olunması sağlanmalıdır. Özellikle bütün sağlık çalışanlarının eşit düzeyde eğitimi sağlanmalı, sağlık politikaları en iyi şekilde geliştirilmeli, iş doyumları en yüksek seviyede tutulmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Sağlık Çalışanları, İş Doyumu, İş Sağlığı, İş Güvenliği

Abstract:
Planned in the descriptive design for the purpose of determining the effect of risks and dangers faced by healthcare professionals within the scope of occupational health and safety on job satisfaction; the study included 482 healthcare professionals working at Dr. Ersin Arslan Training and Research Hospital between April and July 2017. In order to conduct the study, approvals were received from Gaziantep University Ethics Committee and Public Hospitals Union. The data were collected using Demographic Information Form for Healthcare Professionals, Occupational Safety Scale for Healthcare Personnel Working in Hospital, and Minnesota Satisfaction Questionnaire. The data were evaluated using frequency, percentage, mean and standard deviation, t test and one way anova analysis. 
Regarding the type of occupational accidents, it was observed that participants were mainly exposed to verbal violence and experienced sleep disorder within the scope of occupational diseases. They mostly showed the work load as the main reason of wanting to quit their job. When examining the correlation between Subscales of Occupational Safety and Positions of Healthcare Professionals; a statistically significant difference was observed in the subscale of Occupational Diseases and Complaints (p < 0.05). This difference was caused by doctors. The scores of medical screening and record systems, accidents and intoxications, administrative support and approaches, protective measures and rules and general occupational health among the subscale scores of the Occupational Safety Scale were all found to be higher in the group receiving training in a statistically significant way (p < 0.05). It was observed that doctors had higher levels of internal satisfaction than nurses and other healthcare professionals (3.11 ± 0.7); they also had higher levels of external satisfaction than nurses and other healthcare professionals (3.05 ± 0.6); and they had higher levels of general job satisfaction than nurses and other healthcare professionals (3.09 ± 0.6). There was a positive correlation between subscale scores of occupational safety and scores of job satisfaction scale of healthcare professionals.  
It should be ensured to inform all healthcare professionals within the scope of occupational health and safety and make them realize the possible risks and dangers. It is particularly required to provide equal training to all healthcare professionals, develop health policies ideally, and keep their job satisfaction at maximum. 

Keywords: Healthcare Professionals, Job Satisfaction, Occupational Health, Occupational Safety