Yaşlılarda polifarmasi ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin belirlenmesi
The relationship between polypharmacy and the life quality in the elderly
Yazar: SEVDA SÖNMEZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BİLGİ GÜLSEVEN KARABACAK
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Bölümü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; SF-36 Sağlık Taraması = SF-36 Health Survey ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlılar = Aged ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Çalışma 65 yaş ve üzerindeki yaşlılarda çoklu ilaç kullanımı ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapıldı. Araştırmanın örneklemini İstanbul'da kamuya bağlı bir bakım merkezinde kalan ve araştırma kriterlerine uygun olan 113 yaşlı birey oluşturmaktadır. Veriler görüşme formu ve SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılarak toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde ortalama, standart sapma, frekans, oran, Kolmogorov-Smirnov testi, t-testi, tek yönlü ANOVA ve Pearson korelasyon analizi kullanıldı. Araştırma grubunun yaş ortalaması 81,6±6,5 olup, %57,5'i kadın, %43,4'ü lise mezunu, %71,7'si dul, %73,5'i orta gelirlidir. Yaşlıların %84,1'inde hipertansiyon, %50,4'ünde kalp hastalığı, %34,5'inde diyabet mevcuttur. Yaşlıların %25,7'sinin reçetesiz ilaç, %28,3'ünün bitkisel ilaç kullandığı, kullanılan reçeteli ilaç sayısının ortalama 8,19±1,90 (range: 5-11) adet olduğu saptandı. Araştırmaya katılan bireylerin SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği'nin fiziksel fonksiyon boyutu puan ortalamaları 63,14±24,68, sosyal fonksiyon boyutu puan ortalamaları 78,65±27,18, fiziksel rol boyutu puan ortalamaları 58,63±36,87, duygusal rol boyutu puan ortalamaları 61,95±38,80, ruh sağlığı boyutu puan ortalamaları 72,25±12,12, enerji boyutu puan ortalamaları 56,59±20,43, ağrı boyutu puan ortalamaları 60,53±26,32, genel sağlık boyutu puan ortalamaları 56,95±17,42, fiziksel bölüm özeti puan ortalamaları 48,80±10,46 ve mental bölüm özeti puan ortalamaları ise 41,00±10,04 olarak bulundu. Kullanılan reçeteli ilaç sayısı ile SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği'nin fiziksel bölüm özeti ve mental bölüm özeti dışındaki tüm alt boyutlar arasında anlamlı negatif korelasyonlar (r=-0,26 ile -0,50 arasında, p<0,05) vardır. Yaşlılarda kullanılan ilaç sayısı arttıkça yaşam kalitesi azalmaktadır.

Abstract:
This study was made descriptively to determine the relationship between the multiple drug use and the life quality of the elderly people aged 65 and older. Sample of this research was formed with 113 elderly people who matched with the criteria of there search and stayed in a public care center in Istanbul. Data were collected through interview forms and SF-36 Quality of Life Scale. For the evaluation of the data, average and standard deviations, frequency, ratio, Kolmogorov-Smirnov Test, T-Test, OneWayAnova and Pearson Correlation analysis were used. The age average of there search group was 81,6±6,5 and 57,5% of them were women, 43,4% of them were high school graduates, 71,7% of them were widows and 73,5% of them were middle income individuals. 84,1% of the elderly had hypertension, 50,4% of them had heart disease and 34,5% of them had diabetes. It was confirmed that, 25,7% of them used non-prescription drugs, 28,3% used herbal drugs and it was also confirmed that number of prescription drugs used was approximately 8,19±1,90 (range: 5-11). It was found that, point averages of physical function, social function, physical role, emotional role, mental health, energy, pain, overall health, physical part abstract and mental part abstract of the SF-36 scale were 63,14±24,68, 78,65±27,18, 58,63±36,87, 61,95±38,80, 72,25±12,12, 56,59±20,43, 60,53±26,32, 56,95±17,42, 48,80±10,46, 41,00±10,04 respectively. There were meaningful negative correlations (between r=-0,26 and -0,50, p<0,05) between the number of prescription drugs used and all subdimensions other than physical and mental part abstracts. In the elderly, as the number of drugs used increased, quality of life decreased.