D vitamini eksikliği ve yetersizliğinde çocuk hekimlerinin yaklaşımları
Approaches of pediatricans to vitamin D deficiency and insufficiency
Yazar: YUNUS COŞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN TANRIVERDİ
Adıyaman Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Bu çalışmada, çocuk hekimlerinin D vitamini eksikliği veya yetersizliği tanısı koydukları hastalara yaklaşımlarını tespit etmek ve çocuk hekimlerinde olabilecek yanlış uygulamaları tespit ederek hekimlere gerekli eğitimler verilip bu yanlışlarının en aza indirilmesi amaçlandı.

Gereç ve Yöntem: Bu araştırma çocuk sağlığı ve hastalıkları uzman doktorlarının D vitamin eksikliği veya yetersizliği tanısı koydukları hastalara yaklaşımlarını tespit etmek amacı ile yapılmış bir anket çalışmasıdır. Adıyaman ve çevre illerde hekimlik yapan gönüllülük esasına dayanarak çalışmaya katılmayı kabul eden aktif olarak çalışan 185 çocuk sağlığı ve hastalıkları uzman doktoru tarafından 01.11.2022- 01.02.2023 tarihleri arasında yürütüldü.

Bulgular: Çalışmaya 185 hekim katıldı. Katılımcıların 100'ü (%54,1) kadın, 85'i (%45,9) erkekti. Yaş ortalaması 36,3±4,8 olarak tespit edildi. Meslekteki çalışma süreleri 10,4±4,7 yıl olarak hesaplandı. Katılımcıların "D vitamini eksikliğinin tanısında hangi tetkiklere bakarsınız?" sorusuna %98,2'si 25(OH)D vitamini, %88'i Fosfor, %88'i Kalsiyum, %62,6'sı Parathormon, %27,5'i El bilek grafisi, %5,'ü Magnezyum, %4,8'i 1.25 Dihidroksi Vitamin D cevabı vermişlerdir. "Hangi değerde D vitamini yetersizliği düşünürsünüz?" sorusuna, %49,7'si <30 ng/ml, %41,6'sı <20 ng/ml, %5,4'ü <15 ng/ml, %2,2'si <50 ng/ml, %1,1'i <5 ng/ml cevaplarını vermişlerdir. "Hangi değerde D vitamin eksikliği düşünürsünüz?" sorusuna, %54,6'sı
<20 ng/ml, %29,2'si <15 ng/ml, %9,7'si <30 ng/ml, %2,7'si <50 ng/ml, %2,2'si <5 ng/ml, %1,1'i <12 ng/ml, %0,5'i <10 ng/ml cevap vermişlerdir. "Ciltten D vitamin sentezi için en uygun güneşlenme saati ne zamandır?" sorusuna 139 kişi (%75,1) 10:00-15:00 saatleri arası, 28 kişi (%15,1) 15:00-17:00 saatleri arası, 16 kişi (%8,6)
07:00-10:00 saatleri arası, 2 kişi (%1,1) 10:00-12:00 saatleri arası cevaplarını vermişlerdir. "Tedavide hangi preparatı tercih edersiniz?" sorusuna 159 kişi (%85,9) damla formu, 24 kişi (%13) ampul, 2 kişi (%1,1) tablet yanıtını vermiştir. "D vitamin eksikliği veya yetersizliğinde nasıl tedavi verirsiniz?" sorusuna 90 kişi (%48,6) 6 hafta süre ile 1000-2000 IÜ/gün, 47 kişi (%25,4) 6 hafta süre ile 2000-5000 IÜ/gün, 26 kişi
(%14,1) 6 hafta süre ile haftada bir 50000 IÜ/gün, 18 kişi (%9,7) Stoss tedavi (150000-
 
300.000 IÜ/gün), 2 kişi (%1,1) Yaşa göre değişir cevaplarını vermişlerdir. "Hangi durumlarda parenteral(intramüsküler) tedavi tercih edersiniz?" sorusuna 54 kişi (%29,2) Emilim bozukluğu olan hasta, 29 kişi (%15,3) Kullanmadım cevaplarını vermiştir. "Hangi durumlarda yatarak D vitamini tedavisi verirsiniz?" sorusuna 58 kişi (%31,4) Semptom varsa, 29 kişi (%15,7) Semptom varsa, Aile uyumu yoksa cevaplarını vermiştir. "Hangi hastalara D vitamini profilaksisi önerirsiniz?" sorusuna 181 kişi (%97,4) <1 Yaş hasta, 146 kişi (%78,5) Kronik hastalığı olanlar, 130 kişi (%70) Riskli coğrafyada yaşayanlar, 116 kişi (%62,4) Kronik ilaç kullanımı olanlar cevaplarını vermiştir. "D vitamin düşüklüğünün hangi durumlarında hastayı ileri bir merkeze sevk edersiniz?" sorusuna 67 kişi (%36,2) Tedaviye yanıtsızlık durumunda, Semptomatik ise (Rikets), 34 kişi (%18,4) Tedaviye yanıtsızlık durumunda, 29 kişi (%15,7) Semptomatik ise (Rikets) cevaplarını vermişlerdir. "Hastayı tekrar ne zaman değerlendirirsiniz?" sorusuna 106 kişi (%57,3) 3 ay sonra, 52 kişi (%28,1) 1 ay sonra cevaplarını vermiştir. "Fontaneli erken kapanan çocuklarda D vitamin profilaksisini kesmek gerekir mi?" sorusuna 168 kişi (%90,8) hayır, 17 kişi (%9,1) evet cevaplarını vermiştir. "D vitamini profilaksisini ne kadar süre öneriyorsunuz?" sorusuna 37 kişi (%20) 3 ay, 30 kişi (%16,1) 1 yıl, 17 kişi (%8,8) 1 yaşına kadar cevaplarını vermiştir.

Sonuç: Bu çalışma doktorların uygulamalarına yönelik yanıtlar gerçekte yapılan uygulamalardan ziyade doktorların kendi beyanlarını yansıtmaktadır. Bununla birlikte, çalışmamıza katılan doktorların D vitamini takviyesi önerme sıklığı, seçim yanlılığı, hatırlama ve raporlama önyargıları her türlü ölçeğin sınırlılıkları arasındadır.

Anahtar Kelimeler: D vitamini eksikliği, D vitamini yetersizliği, Çocuk Hekimleri

Abstract:
Introduction and Aim: This study aims to identify the approaches of pediatricians toward patients diagnosed with vitamin D deficiency or insufficiency, reveal possible malpractices in pediatricians, and minimize these malpractices by providing necessary training to pediatricians.

Material and Method: This survey research was conducted to identify the approaches of pediatricians toward patients diagnosed with vitamin D deficiency or insufficiency. The study was conducted on 185 actively working pediatricians who agreed to participate in the research voluntarily in Adıyaman, Turkey, and surrounding provinces between November 1st, 2022, and February 1st, 2023.
Results: A total of 185 pediatricians participated in the study. Among the participants, 100 (54.1%) were female, and 85 (45.9%) were male. The mean age was 36.3±4.8 years. Their number of working years in the profession was 10.4±4.7 years on average. The question "Which tests do you use for the diagnosis of vitamin D deficiency?" was responded as 25(OH)vitamin D by 98.2% of the participants, phosphorus by 88%, calcium by 88%, parathyroid hormone by 62.6%, wrist radiography by 27.5%, magnesium by 5%, 1,25-Dihydroxy-vitamin D by 4.8%. To the question "At what level do you consider vitamin D insufficiency?" 49.7% answered <30 ng/ml, 41.6% answered <20 ng/ml, 5.4% answered <15 ng/ml, 2.2% answered <50 ng/ml and 1.1% answered <5 ng/ml. To the question "At what level do you consider vitamin D deficiency?", 54.6% answered <20 ng/ml, 29.2% <15 ng/ml, 9.7% <30 ng/ml, 2.7%
<50 ng/ml, 2.2% <5 ng/ml, 1.1% <12 ng/ml, and 0.5% <10 ng/ml. To the question "When is the best time for sun exposure to synthesize vitamin D through the skin?", 139 (75.1%) of the participants answered between 10:00-15:00, 28 (15.1%) answered
15:00-17:00, 16 (8.6%) answered 07:00-10:00, and 2 (1.1%) answered 10:00-12:00.
To the question "Which preparation do you prefer for treatment?", 159 (85.9%) answered drops, 24 (13%) ampoules, and 2 (1.1%) answered pills. To the question "How do you treat vitamin D deficiency or insufficiency?" 90 (48.6%) answered 1000- 2000 IU/day for 6 weeks, 47 (25.4%) answered 2000-5000 IU/day for 6 weeks, 26
(14.1%) answered 50000 IU/day once a week for 6 weeks, 18 (9.7%) answered Stoss
 
therapy (150000-300000 IU/day), and 2 participants (1.1%) responded that the treatment depends on age. To the question "In which cases do you prefer parenteral treatment?", 54 (29.2%) answered "Patients with malabsorption", and 29 (15.3%) answered as "I never used". To the question "In which cases do you administer D vitamin treatment in a hospital setting?", 58 participants (31.4%) answered "If there are symptoms", and 29 (15.7%) answered "If there were symptoms and there was no family compliance." To the question "To which patients do you recommend vitamin D prophylaxis?", 181 participants (97.4%) answered "Patients < 1-year-old", 146 (78.5%) answered "Those with chronic diseases", 130 (70%) answered "Those living in a high-risk geography", and 116 (62.4%) answered "Those with chronic drug use". To the question "In which cases of vitamin D deficiency would you refer the patient to an advanced institution?", 67 participants (36.2%) answered "In case of non- response to treatment and if symptomatic (rickets)", 34 (18.4%) answered "In case of non-response to treatment", and 29 participants (15.7%) answered "If symptomatic (rickets)." To the question "When do you reassess the patient?", 106 (57.3%) answered "After 3 months", and 52 (28.1%) answered "After 1 month". To the question "Is it necessary to discontinue vitamin D prophylaxis in children with early fontanelle closure?", 168 (90.8%) answered "No", and 17 (9.1%) answered "Yes". To the question, "How long do you recommend vitamin D prophylaxis?", 37 participants (20%) answered "3 months", 30 (16.1%) answered "1 year", and 17 (8.8%) answered "up to 1 year of age".

Conclusion: In this study, responses regarding the practices of pediatricians reflect their self-reports rather than actual practices. However, the frequency of vitamin D supplementation recommended by the pediatricians who participated in our study is subjected to selection bias, recall bias, and reporting biases, which are among the limitations inherent to any scale.

Keywords: Vitamin D deficiency, Vitamin D insufficiency, Pediatricians