Çanakkale ilindeki 1984-2020 yılları arasındaki kent ısı adası değişiminin landsat uydu görüntüleri kullanarak çok zamanlı incelenmesi
Multi-temporal investigation of the urban heat island change in Çanakkale between 1984-2020 using landsat satellite images
Yazar: MURAT TÜRKYILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. EMRE ÖZELKAN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Doğal Afetlerin Risk Yönetimi Ana Bilim Dalı / Mühendislik Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Isı adası = Heat island ; Isı değişimi = Heat change ; Sıcaklık = Temperature ; Sıcaklık değişimi = Temperature change ; Uydu görüntüleri = Satellite images ; Uzaktan algılama = Remote sensing ; Çanakkale = Çanakkale

Özet:
Kentsel büyüme ile yeşil alanlar büyük ölçüde azalmakta iken geçirimsiz yüzey alanlarında ise artışlar görülmektedir. Yeşil alanların ısı depolama kapasitesi geçirimsiz yüzeylere oranlara daha düşük seviyelerde olduğu için kent ısı adalarını (KIA) oluşturmaktadır. Bu çalışmada tüm ilçeleri ile Çanakkale kent merkezlerindeki 1984 - 2020 yılları arasında KIA'lardaki değişim uzaktan algılama (UA) ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yöntemleriyle belirlenmiştir. Arazi örtüsü/kullanımı (AÖK) ve yer yüzey sıcaklığı (YYS) verileri oluşturmak için UA verisi olarak Landsat uydularının multispekral ve termal kızılötesi bantları kullanılmıştır. KIA belirlenmesinde yardımcı olarak kullanılan YYS verileri Artis ve Carnahan (AC), Tek Pencere (TP), Tek Kanal (TK) ve Radyatif Transfer (RT) olmak üzere dört farklı YYS denklemi ile hesaplanmıştır. AÖK haritaları destek vektör makinaları (DVM) eğitimli sınıflandırma yöntemi ile oluşturulmuştur. Bulgular, Çanakkale bölgesindeki her ilçede yıllık süreç içerisinde kentsel yerleşim alanlarının arttığını, orman alanlarının azaldığının açıkça göstermiştir. Kent alanlarında ve çıplak arazilerde yüksek YYS değerleri oluşurken bitki örtüsünün olduğu alanlarda daha düşük sıcaklık değerleri oluşmaktadır. Yerleşimin kıyıda olması (denizsellik etkisi), çevresinin ormanla kaplı olması ve rüzgâr gibi etkenler sıcaklık değerlerinin beklenildiğinden daha düşük değerlerde görülmesine neden olmaktadır. Tek termal bandı kullanan dört YYS denklemlerinin, benzer sonuçlar göstererek KIA ve YYS çalışmaları için uygun olduğu görülmektedir.

Abstract:
Urban growth, green areas are greatly reduced, while there is an increase in impermeable surface areas. Since the heat storage capacity of green areas is lower than that of impermeable surfaces, they from urban heat islands (UHI). In this study, the multi temporal change in UHIs between 1984-2020 in Çanakkale city with all its districts was determined by remote sensing (RS) and Geographic Information Systems (GIS) methods. Multispectral and thermal infrared bands of Landsat satellites were used as RS data to generate land cover/use (LCU) and land surface temperature (LST) data. LST data used as an aid in determining the UHI were calculated with four different YYS equations: Artis and Carnahan (AC), Single Window (TP), Single Channel (TK) and Radiative Transfer (RT). LCU maps were created with support vector machines (SVM) trained classification method. The findings clearly showed that urban settlement areas increased, and forest areas decreased in each district in the Çanakkale region annually. While high LST values occur in urban areas and bare lands, lower temperature values occur in areas with vegetation. The fact that the settlement is on the coast, its surroundings are covered with forests and factors such as wind caused the temperature values to be lower than expected. According to other equations. It's seen that the four LST equations using single thermal bands re suitable for studies by showing similar results in UHI and LST studies.