Sosyalizmden kapitalizme değişen örgüt kültürü ve örgüt yapıları, Azerbaycan örneği
Changes in organizational culture and organizational structures in the transition from socialism to capitalism, the case of Azerbaijan
Yazar: FARİD JABBARLI
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER KÜRŞAD TÜFEKCİ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Denison örgüt kültürü modeli = Denison organizational culture model ; Kapitalizm = Capitalism ; Sosyalizm = Socialism ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; Örgüt yapısı = Organizational structure

Özet:
Siyasal sistemler kabul edildikleri toplumların tüm birey ve alt bileşenlerini etkilemektedirler. Sahip olduğu birey davranışlarının siyasal sistemin gerektirdiği şekilde oluşmasıyla, toplum özelliklerinin yansıdığı en önemli gösterge olan kültürleri de değişime uğramaktadır. Sistemsel yapı toplum kültürünü etkilemekle kalmayıp toplumun alt kültürleri konumunda olan örgüt kültürlerini de etkilemektedir. Bu tezin amacı da Azerbaycan'da sosyalist sistemden kapitalist sisteme geçitte uygulanan yöntem veya izlenen stratejilerin ele alınması ve açıklanmasıyla örgüt kültüründe yaşanan değişimi açıklamaktır. Sistemsel değişim zamanı örgüt kültürü boyutlarında ve tiplerinde ne tür değişim olduğu araştırmada incelenmiştir. Bu değişimi görebilmek için hem nitel, hem de nicel olarak veriler elde edilmiştir. Hem sosyalist, hem de kapitalist düzendeki bazı örgütlerde çalışmış olan 20 kişiye nitel araştırma veri toplama aracı olan yarı yapılandırılmış mülakat tekniği uygulanmıştır. Nitel araştırma için sorular dizayn edilirken Hofstede'in örgüt kültürü boyutları ve Harisson&Handy'nin örgüt tipi modellerine ilişkin bilgi sağlaması amacı göz önünde bulundurulmuştur. Yapılan nicel çalışmada Azerbaycan'da yer alan en büyük özel kuruluşlardan birinde amaçlı şekilde seçilmiş toplam 304 kişiye anket yapılmıştır. Tez çalışmasının nicel kısmında anket oluşturulurken Denison örgüt kültürü ölçeğinin Türkçe'ye uyarlanmış şekli kullanılmıştır. Hem nitel, hem de nicel araştırma sonucu sistemik değişikliklere bağlı olarak örgüt kültüründe farklılıkların görülmesi tespit edilmiş ve bu yönde test edilmesi istenen hipotezler kabul edilmiştir. Bunun nedeninin, örgüt tiplerinin, boyutlarının, yapılarının, çalışma şeklinin, sosyal kültürün, izlenecek kuralların ve normatiflerin farklılaşması olduğu belirlenmiştir. Azerbaycan'da böyle bir çalışmanın yapılmayışı literatürde bu araştırmanın önemini arttırmaktadır.

Abstract:
Political systems affect all individuals and sub-components of the societies in which they are accepted. With the formation of the behavior of individuals as required by the political system, their cultures, which are the most important indicators of social characteristics, also change. The systematic structure not only affects the culture of the society, but also the organizational cultures that are the subcultures of the society. The aim of this dissertation is to explain the change in the organizational culture in Azerbaijan by addressing and explaining the methods or strategies applied in the transition from the socialist system to the capitalist system. The change that occurred in the dimensions and types of organizational culture at the time of systematic change was examined in the research. To see this change, both qualitative and quantitative data were collected. Semi-structured interview technique, which is a qualitative research data collection tool, was applied to 20 people who worked in some organizations in both the socialist and capitalist systems. While designing the questions for qualitative research, it was aimed to provide information about Hofstede's organizational culture dimensions and Harisson & Handy's organizational type models. In the quantitative study, 304 purposefully selected people were surveyed in one of the largest private institutions in Azerbaijan. While preparing the survey in the quantitative part of the dissertation study, the Turkish form of the Denison organizational culture scale was used. As a result of both qualitative and quantitative research, it was determined that there were differences in the organizational culture due to systematical changes, and the hypotheses to be tested in this direction were accepted. The reason for this was determined to be the differentiation of organizational types, dimensions, structures, working style, social culture, rules, and normatives to be followed. The absence of such a study in Azerbaijan increases the importance of this research in the literature.