Yönetici hemşirelerin kişilik özellikleri ve astlarının yöneticilerinin kişiliğine ilişkin görüşleri
The characteristics of nurse managers and opinions of their subordinates related to the characteristics of managers
Yazar: HANDAN ALAN
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ BAYKAL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Sağlık kuruluşları yöneticileri = Health facility administrators ; Yönetici hemşireler = Nurse administrators

Özet:
Bu çalışma, yönetici hemşirelerin kişilik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla "tanımlayıcı" ve kesitsel tasarımda astlarının yöneticilerinin kişilik özelliğine ilişkin görüşlerinin belirlenmesi amacıyla "niteliksel"  tasarımda karşılaştırmalı araştırma tipinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın niceliksel bölümünün evrenini, Marmara Bölgesinde bulunan kamu hastaneler birliğine bağlı hastaneler, üniversitelere bağlı araştırma ve uygulama hastaneleri ve özel hastanelerde çalışan yönetici pozisyonlarındaki hemşireler oluştururken örneklemini ise çalışmanın yapılmasına izin veren hastanelerde görevli yönetici hemşireler oluşturmuştur. Araştırmanın niceliksel bölümü 900 yönetici hemşirenin verilerinin değerlendirilmesiyle gerçekleştirilmiştir. Bu bölümdeki verilerin analizinde; standart sapma, tek yönlü varyans analizi ve bağımsız gruplarda t testi kullanılmıştır.  Çalışmanın niteliksel bölümünün örneklemini ise Çanakkale ilinde bulunan bir devlet ve bir üniversite hastanesinde görevli 20 yönetici hemşirenin ast konumundaki 60 hemşiresi oluşturmuştur. Bu bölümde bireysel derinlemesine görüşme yöntemiyle elde edilen bulgular, nicel verilerin analizinde kullanılan "5 Faktör Kişilik Envanteri" faktörlerinin ana olarak ele alınmasıyla değerlendirilmiş ve astların yöneticileriyle ilgili görüşleri envanter sonuçlarıyla karşılaştırılarak incelenmiştir.
Çalışmada yönetici hemşirelerin "5 Faktör Kişilik Envanteri"nde  en yüksek puan ortalamasını "Özdenetim/Sorumluluk" faktöründen (X=4,22±0,35) en düşük puan ortalamasını "Duygusal Tutarsızlık" faktöründen (X=2,07±0,53) aldığı belirlenmiştir. Beş faktör kişilik envanteri faktör puan ortalamaları kişisel ve mesleki özelliklerle karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı farklar bulunmuştur (p<0,05).
Çalışmanın niteliksel verileri envanter sonuçlarıyla karşılaştırıldığında; yönetici hemşirelerin analizlerinde belirlenen dışadönüklük, yumuşak başlılık, özdenetim/sorumluluk, duygusal tutarsızlık ve gelişime açıklık faktörlerinin ve alt boyutlarının astların ifadelerinde de yeraldığı görülmüştür.
Sonuç olarak, yönetici hemşireler kendilerini özdenetimi yüksek kişilik özelliğine sahip olarak tanımlamışlardır. Buna karşın görüşmelerde hemşirelerin, yöneticilerin envantere dayanan kişilik analizlerinde belirlenen kişilik özelliklerine daha az değindikleri ve kişilik analizlerinde çıkmayan bazı özellikleri de tanımladıkları bulunmuştur.

Abstract:
This study has been carried out in a qualitative design comparative research type on the purpose of determinig the characteristics of nurse managers and determining the opinions of descriptors and subordinates relating the characteristics of their managers. While the creation of quantitavive part of the study is formed of hospitals connected to public hospital association in Marmara region,  research and application hospitals connected to universities, and nurses working at manager position at private hospitals, sample group is formed of nurse managers working at hospitals which let the study be done and data of 900 nurses has been evaluated. In analyzing these data; standard deviation, one-way analysis of variance and independent samples t test have been used. The sample of the qualitative part of the study is formed of 60 nurses who are subordinates of 20 nurse managers working in a public and universiy hospital in Çanakkale.  In this part, findings gained by negotiating have been examined as a main theme in analyzing quantitative data by using "5 Factor Personality Inventory" as a base and deepening the opinions of subordinates bout their managers.
The data in the first part of the study has been collected by using "5 Factor Personality Inventory". It has been stated that nurse managers have gained their highest point average from Self-Audit/Responsibility factor. When "5 Factor Personality Inventory" factor point averages compared with personal and professional features, statistically meaningful differences have been found out. 
Subordinate nurses, negotiationed in the second part of the study, used a lot of expressions such as dynamic, talkative, angry, social, relaxed, rule-bound, tidy, tense, agreeable, uncompanionable, hardworking in expressing their superiors' features. By using "5 Factor Personality Inventory" factors, negotiating expressions have been examined. Qualitative research data has been evaluated by classifying as extroversion dimension in positive manner aliveness, initiative and not in favor of loneliness, in negative manner calm, shy, in favor of loneliness; tender-mindedness dimension in positive manner tolerant, moderate, agreeable and softhearted in negative manner intolerant, angry, opponent and ungiving; self-audit/responsibility dimension in positive manner tidy, rule-bound, responsible, enthusiastic, in negative manner untidy and cautious; emotional contradiction dimension in positive manner emotional changeable, concerned, unconfident, in negative manner emotional consistent, relaxed, self-confident; open for improvement dimension in positive manner analytic thinking, sensitive, innovative, in negative manner concrete thinking, insensitive, conservative.
Consequently, nurses managers have identified themselves as high in self-audit. However, it has been found out that nurses less comprehend  the characteristics remarked by the managers and subordinates much more comprehend the characteristics that have not been seen in manager's characteristics analysis based on inventory.