Terör olaylarının yazılı basındaki temsili: Türk ve Amerikan basını üzerinde yapılan bir araştırma
Representation of terrorist events in the written press: A research on the Turkish and American press
Yazar: ALİCAN CAFER GÜRGEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEM TUTAR
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeni Medya ve Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Cihad = Jihad ; Gazeteler = Newspapers ; IŞİD = Islamic State of Iraq and al Sham ; Mezhepçilik = Sectarianism ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Terör = Terror ; Terör olayları = Terror avents ; Türk basını = Turkish press ; Yazılı basın = Written press

Özet:
Tarihsel gelişim süreci göz önüne alındığında kitle iletişim aracı olarak yazılı basının yaygınlaşması 19. Yüzyılda Sanayi Devriminin etkisiyle gerçekleşen sosyo-ekonomik ve kültürel dinamiklerin bir sonucudur. Yazılı basının önemli bir kısmını oluşturan gazeteler yaygınlık kazandığı dönemden itibaren güç odaklarıyla yakından ilişki içinde olmuştur. Bunun nedeni bir yandan bu alanın ekonomik faaliyetlerle ilişkili olarak tecimsel bir yapıya sahip olması diğer yandan ise toplumu etkilemek ve yönlendirmek için yazılı basının elverişli doğasıdır. Ekonomi-politik manada gazetecilik faaliyeti ideolojik bir alandır. Yazılı basın dönemin baskın söylemlerini toplumsal dolaşıma sokarken haber içeriklerinde ve anlatısında egemen ideolojinin taşıyıcısı konumuna yükselmektedir. Yazılı basın üzerinden kurulan hegemonya ve rıza bireylerin sistemin değerlerini içselleştirmelerini sağlamakta, toplumsal alanda gerçekleşen olayların algılanma şekline etki etmektedir.
Gazetecilik faaliyeti içerisinde haber toplumsal anlamın inşa edildiği bir alan olarak toplumsal gerçekliğin yeniden üretildiği bir anlatı türüdür. Haberin anlatı olması aynı zamanda üretim ve sunum aşamalarında hikâye edici pratiklerin kullanılmasını beraberinde getirmektedir. Özellikle modern ve ötesi toplum formlarında toplumsal yaşamda karşılaşılan olayların sayısı ve yoğunluğu artmıştır. Bu olaylar neoliberal politikaların etkisiyle birlikte toplumsal alanda karşılaşılan birçok risk, belirsizlik ve tehlikenin taşıyıcısı olmaktadır. Yazılı basın bu anlamda toplumsal olaylar ile birey arasında aracılık görevi üstlenerek bir anlamda yaşanan kaotik evrenin anlamlandırılmasını sağlamaktadır. Günümüzde daha önce yerkürenin belirli bölgelerinde sıklıkla yaşanan terör olayları küresel bir hal kazanmıştır. Terör olaylarının birçok sosyo-ekonomik, kültürel ve politik nedenleri vardır. Neoliberal dönemin beraberinde getirdiği riskler küresel anlamda yaygınlaştıkça ulus devlet yapısının koruyucu şemsiyesi gittikçe küçülmekte ve sonuç olarak terör gibi toplumsal alanı birçok yönden etkileyen olaylar görünürlük kazanmaktadır.
Bu araştırmada yazılı basındaki terör olaylarının temsili Irak-Şam İslam Devleti (IŞİD) olarak bilinen örgütün Türkiye'de düzenlemiş olduğu üç terör saldırısı bağlamında karşılaştırmalı olarak Türk ve Amerikan basını üzerinden ele alınmaktadır. Çalışmada ideoloji, mezhep, cihad, terör ve risk algısı gibi kavramlar IŞİD özelinde tartışılırken gazete haberlerindeki terör olaylarının temsilleri Göstergebilim ve Nitel İçerik Analizi yöntemleri kullanılarak eleştirel perspektiften irdelenmektedir.

Anahtar kelimeler: Yazılı Basın, Terör, Mezhep, Cihad, Neoliberalizm, Risk Toplumu

Abstract:
Considering the historical development process, the spread of print media as a mass communication tool is a result of the socio-economic and cultural dynamics that took place in the 19th century which was under influence of the Industrial Revolution. Newspapers, which constitute an important part of the printed press, have been in close contact with the power centers since their widespread period. On the one hand, the reason is this area having a commercial structure in relation to economic activities, the other reason is that the convenient nature of the print media to influence and direct society. Journalistic activity in terms of economy and politics is an ideological field. While the print media puts the dominant discourses of the period into social circulation, it rises to position of the bearer of dominant ideology in news content and narration. The hegemony and consent established through the printed media enable individuals to internalize the values of the system and affect the perception of events taking place in the social field.
Within journalism, news is a type of narrative where social reality is reproduced as a field where social meaning is constructed. The narrative of the news also brings along the use of storytelling practices in production and presentation stages. Especially in modern and beyond social forms, the number and intensity of the events encountered in social life have increased. These events, together with the effect of neoliberal policies, are carriers of many risks, uncertainties and dangers encountered in the social field. In this sense, the printed press acts as an intermediary between social events and individual, in a sense, making sense of chaotic universe experienced. Nowadays, terrorist incidents, which were frequently experienced in certain regions of the globe, have become global. Terrorist incidents have many socio-economic, cultural and political reasons. As the risks brought about by the neoliberal era become widespread globally, the protective umbrella of nation-state structure is getting smaller and smaller, and as a result, events such as terrorism that affect social sphere in many ways become visible.
Representation of terrorist incidents in the written press in this study-Damascus Islamic State of Iraq (ISID) in the context of a comparative three terrorist attacks, known as the organization was held in Turkey are handled via the Turkish and American press. In the study, while concepts such as ideology, sect, jihad, terrorism and risk perception are discussed specifically for ISIS, the representations of terrorist incidents in newspaper news are examined from a critical perspective using the methods of Semiotics and Qualitative Content Analysis.

Keywords: Printed Press, Terror, Sect, Jihad, Neoliberalism, Risk Society