Iğdır Karakoyunlu'da tarihi ve arkeolojik araştırmalar
Historical and archaeological research in Iğdır Karakoyunlu
Yazar: MUHAMMED EMRE BALCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA KARAGEÇİ
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Tarih = History
Dizin: Aras Nehri = Aras River ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Demir Çağı = Iron Age ; Erken Tunç Çağı = Early Bronze Age ; Iğdır-Karakoyunlu = Iğdır-Karakoyunlu ; Orta Demir Çağı = Middle Iron Age

Özet:
Bir bölgenin, yaşam için elverişli şartlara sahip olmasında coğrafi faktörler ana unsuru oluşturmaktadır. Uygun iklim, yeryüzü şekilleri ve su kaynaklarına sahip olan bölgeler, eskiçağlardan beri yaşamın sürdürüldüğü yerler olmuştur. Anadolu da coğrafi konumundan dolayı uygun iklim şartlarını bünyesinde barındırması nedeniyle birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Kuzeydoğu Anadolu'da yer alan Iğdır İli, Aras Nehri ve kolları tarafından şekillenen coğrafyası ile transit yolların kesişim noktasında yer alması, verimli tarım arazilere ve çevresine göre düşük bir rakıma sahip olması eskiçağlardan günümüze kadar toplumlar tarafından yerleşim yeri olarak seçilmesinde önemli bir etken olmuştur.
Iğdır ile aynı coğrafi şartlara sahip olan Karakoyunlu İlçesi, elverişli iklim koşulları, jeopolitik ve stratejik konumu sayesinde Neolitik Çağ'dan günümüze kadar yerleşimlere sahne olmuştur. Bu yerleşim kalıntıları Karakoyunlu'da kale, nekropol, höyük ve yerleşim yeri olarak görülmektedir. Orta Demir Çağı'nda Urartu egemenliği altına giren bölge, Urartuların kuzeye yönelik seferleri için askeri bir üs olarak kullanılmıştır.
Karakoyunlu'da yaptığımız araştırmalar sonucunda 8 kale, 1 höyük, 3 yerleşme ve 6 mezarlık alanı tespit edilmiştir. Bölge İran coğrafyasından Anadolu'ya giriş kapılarından birisi olması ve önemli transit yoların kesişim noktasında bulunması nedeniyle tez çalışmamıza konu olmuştur. Yapmış olduğumuz bu çalışmanın bölgenin eskiçağ tarihini aydınlatacağını söyleyebiliriz.
Anahtar Kelimeler: Iğdır, Karakoyunlu, Urartu, Tunç Çağı, Demir Çağı

Abstract:
Geographical factors are the main factor for a region to have favorable conditions for life. Regions with suitable climate, landforms and water resources have been places where life has been maintained since ancient times. Due to its geographical location in Anatolia, it has suitable climatic conditions, that hosted many civilizations.Igdir province, which is located in the norteastern anatolia, has selected as a settlement by many societies since the ancient time, because of  It is located at the intersection of the transit roads with its geography shaped by the Aras River and its tributaries, and has a low altitude compared to fertile agricultural lands and its surroundings.
Karakoyunlu District, which has the same geographical conditions as Iğdır, has hosted settlements since the Neolithic Age, thanks to its favorable climatic conditions, geopolitical and strategic location. These settlement ruins are seen in Karakoyunlu as a castle, necropolis, mound and settlement. The region, which came under the sovereignty of Urartu in the Middle Iron Age, was used as a military base for the north expeditions of the Urartu.
As a result of our research in Karakoyunlu, 8 castles, 1 mound, 3 settlements, 6 cemeteries area were identified. Because of the region is one of the gateways to Anatolia from Iran geography and it is located at the intersection of important transit routes, it has been the subject of our thesis. We can say that this work we have done will clarify the ancient history of the region.
Keywords: Igdır, Karakoyunlu, Urartu, Bronze Age, Iron Age