Türkiye'de siyasi parti kapatma davalarının Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından değerlendirilmesi (Refah Partisi örneği)
The assessment of closure case of political parties in Turkiye by European Court of Human Rights (Such As Welfare Party)
Yazar: ÖZGE ÇELEBİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÜLKÜ VARLIK
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Anayasa Mahkemesi = Constitutional Court ; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi = European Court Human Rights ; Parti kapatma = Political parties closedowns ; Refah Partisi = Refah Party ; Siyasi partiler = Political parties

Özet:
Siyasi partiler, demokratik siyasal hayatın en önemli unsurlarıdır. İlk olarak ABD'de ortaya çıkan ?parti kavramı?, 20. yüzyılda gelişim göstererek şuan ki halini almıştır. Ülkemizde ise, siyasi partilerin temeli, padişaha karşı ayaklanmak için kurulan Fedailer Cemiyeti'ne dayanmaktadır. Daha sonra ise, partilerin işlevleri genişleyerek kitlesel hareketleri çoğalmış ve partiler milli mücadelede yurt savunması için görev yapmıştır. Cumhuriyet'in kurulmasıyla birlikte oluşan, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk partisi CHP, 12 yıl boyunca iktidarı elinde tutmuş, bu döneme kadar çok partili hayata geçiş denenmesine rağmen girişimler başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Tam anlamıyla çok partili hayata ise 1945'de geçilmiştir.Çok partili hayata geçişle birlikte, ilk defa siyasi partilerin yargı tarafından kapatılması gündeme gelmiş, Demokrat Parti ve Millet Partisi mahkemeler tarafından kapatılan ilk partiler olmuşlardır. 1961 Anayasası ile kurulan Anayasa Mahkemesinden itibaren, siyasi partilerin kapatılması yeni bir boyut kazanmış ve artık kapatma davaları bu mahkeme tarafından incelenmiştir. Anayasa Mahkemesi kuruluşundan bu yana 24 siyasi parti hakkında kapatma kararı vermiştir.1990'dan sonra ise ülkemize, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvuru hakkı tanınarak, kapatılan siyasi partilere uluslar arası alanda temyiz yolu açılmıştır. Bu tarihten itibaren kapatılan birçok parti AİHM'e başvurmuş, bunlardan birçoğu haklı bulunarak, Türkiye tazminat ödemeye mahkum edilmiştir. AİHM'e başvuran siyasi partiler arasından, şimdiye kadar çıkmış kararların aksine, ülkemizin haklı bulunduğu tek dava Refah Partisi davasıdır.Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de ki Siyasi Parti Kapatma Davalarını nedenleriyle birlikte ortaya koymak ve ülkemiz kararlarını, uluslararası mahkeme kararlarıyla karşılaştırıp benzer ve farklı taraflarını incelemektir.Anahtar Kelimeler: Siyasi Parti, Kapatma Kararı, Anayasa Mahkemesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Refah Partisi

Abstract:
Political parties are the most important elements of democratic political lives. The notion of ?party? which was first appeared in the USA shaped its current situation by developing in 20th century. In our country, the basis of political parties is based on ?The Guards Society? which was founded to protest against the monarch. Later on the missions of parties developed, its collective behaviour improved and political parties functioned for national-defence in war of independence. With the foundation of Republic, the first political party of Turkish Republic, Republican People?s Party, was the power for 12 years, however multiple-party system was tried until this time, these attempts were resulted in failure and multiple-party system was completely experienced in 1945.With multiple-party system, the closure of parties by judgement become a current issue for the first time. Democratic Party and National Party were become the parties which were closed by court judgement. After Consitutional Court, which was founded with Contitutional Laws in 1961, the closure of political parties had a new matter of subject and over-closure cases were begun to be examined by this court. The Constitutional Court decided to close 24 political parties since its foundation.After 1990 our coutry was given the right of petition to ECHR and means of appeals were opened to closed political parties in international field. After this time, a lot of closed parties appealed to ECHR and were recognized so Turkiye was confined to pay compensation. Contrary to the decisions until today, among the political parties appealed to ECHR, the only court that our country was recognized is that ?The Welfare Party? court .The purpose of this mission is to present the ?Closure Cases of Political Parties in Turkiye? with their reasons and to show teh similarities and differences by comparing our country?s decisions with the international cases.Key Words: Political Party, Closure Decisions, Constitutional Court, European Courts of Human Rights, The Welfare Party