Tip 2 diyabetli yaşlıların oral antidiyabetik ilaçlar hakkında inançlarının ve sağlık okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi
Determination of beliefs about oral antidiabetic drugs and health literacy levels of older adults with TYE 2 diabetes
Yazar: MURAT KARADEDE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İMATULLAH AKYAR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Geriatri = Geriatrics ; Hipoglisemik ajanlar = Hypoglycemic agents ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Araştırma, Tip 2 diyabetli yaşlıların oral antidiyabetik ilaçlar hakkında inançlarının ve sağlık okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak Ağustos 2018- Ağustos 2019 tarihleri arasında dahiliye polikliniklerine başvuran ve dahiliye servisine yatan toplam 131 hasta ile yürütülmüştür. Veriler "Hasta Tanıtım Formu", "İlaçlar Hakkında İnançlar Anketi" ve "Erişkin Diyabetli Hastalarda Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği" ile toplanmıştır. Veri analizinde ortalama, standart sapma, yüzde, sıklık, ANOVA, t testi ve Pearson korelasyon testleri kullanılmıştır. Hastaların İlaçlar Hakkında İnançlar Anketi alt boyut puan ortalamaları Spesifik Endişe 2,53±0,60, Spesifik Gereklilik 3,94±0,59, Genel Zarar 3,08±0,66, Genel Aşırı Kullanım 3,01±0,44'tür. Sağlık Okuryazarlık Ölçeği alt boyut puan ortalamaları Fonksiyonel Sağlık Okuryazarlığı 3,44±0,55, Eleştirel Sağlık Okuryazarlığı 2,34±0,61, İnteraktif Sağlık Okuryazarlığı 2,90±0,61'dir. Kadın, ilçede yaşayan, ek kronik hastalığı olmayan ve evde kendi kendine şeker ölçümü yapan hastaların spesifik endişe; kadın ve ek kronik hastalığı olan hastaların spesifik gereklilik; evde kendi kendine şeker ölçümü yapmayan hastaların genel aşırı kullanım ve diyabet eğitimi alan hastaların genel zarar inanç puan ortalamaları yüksek bulunmuştur (p<0,05). İlkokul mezunu, köyde yaşayan ve diyet uyumu kötü hastaların fonksiyonel sağlık okuryazarlık düzeyi düşük; kadın, lise ve üzeri eğitim düzeyinde ve ilçede yaşayan hastaların interaktif sağlık okuryazarlık düzeyi yüksek ve diyet uyumu iyi olan hastaların eleştirel sağlık okuryazarlık düzeyi yüksek olup anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Spesifik endişe ve genel aşırı kullanım inançları ile interaktif sağlık okuryazarlığı arasında pozitif yönde, zayıf bir ilişki saptanmıştır (spesifik endişe; r=0,18, p=0,03, genel aşırı; r=0,19, p=0,02). Çalışma sonucuna göre diyabet gibi kronik hastalığı olan yaşlı hastalarda, ilaçlara ilişkin inançlarının izlenmesi, diyabette öz yönetimin sağlanabilmesi için sağlık okuryazarlık düzeyleri dikkate alınarak eğitim ve danışmanlık yapılması önerilmektedir.

Abstract:
This descriptive study aimed to determine the Type 2 diabetic older patients' beliefs about oral antidiabetic drugs and health literacy level with 131 patients who have applied to the internal medicine outpatient clinics and have been hospitalized in internal diseases service between August 2018 and August 2019. "'Patient Identification Form", "Beliefs About Medicines Questionnaire" and "Health Literacy Scale for Adult Diabetic Patients" were used for data collection. Mean, standard deviation, percentage, frequency, ANOVA, t test and Pearson correlation were used for data analyze. Mean scores for Beliefs About Medicines Questionnaire sub-dimensions were as "Specific Concerns 2.52±0.60, Specific Necessity 3.93±0.59, General Harm 3.07±0.66, General Overuse 3.00±0.44". The mean scores of the Health Literacy Scale for Adult Diabetes Patients sub-dimensions were as "Functional Health Literacy 3.44±0.55", "Critical Health Literacy 2.34±0.61", "Interactive Health Literacy 2.90±0.61". The specific concern beliefs of women, living in the district, does not have co-morbidity and do monitor self-glucose were high; women, and patients have co-morbidity had high specific necessity beliefs; the general overuse beliefs of patients who do not monitor self-glucose were high; patients who received diabetes education had high general harm beliefs (p<0.05). The functional literacy level of the patients with primary school education, living in village, who does not receive education on diabetes and poor dietary compliance were low; interactive health literacy level of the patients with high school and above education, women and living in the district were high; critical health literacy level of patients with good dietary compliance was high and the differences were statistically significant (p<0.05). A positive, weak correlation was found between specific concern and general overuse with interactive health literacy (specific concern; r=0.18, p=0.03, general overuse; r=0.19, p=0.02). To improve beliefs about drugs and to ensure individual management of diabetes in education and consultation of older patients with chronic diseases, health literacy level should be taken into consideration.