Diyabetli hastalarda diyabetik ayak bakımı öz etkililiği ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determining the relationship between diabetic foot care self-efficacy and quality of life in diabetic patients
Yazar: SİNAN İRTEGÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU KARABAĞ AYDIN
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ayak = Foot ; Ayak hastalıkları = Foot diseases ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetik ayak = Diabetic foot ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu çalışma diyabetli hastaların diyabetik ayak bakımı öz etkililiği ile yaşam kalitesinin
arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte olan bu
araştırmanın verileri, 20 Temmuz 2021 ile 31 Aralık 2021 tarihleri arasında toplanmıştır.
Araştırmanın örneklemini Ardahan Devlet Hastanesi'nde araştırmaya alınma kriterlerini
karşılayan Tip 2 DM tanısı alan 222 hasta oluşturmuştur. Araştırma verileri Hastalara İlişkin
Tanıtıcı Bilgiler Formu, Metabolik Kontrol İzlem Formu, Diyabetik Ayak Bakımı Öz Etkililik
Ölçeği ve Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği – Kısa Form kullanılarak toplanmıştır.
Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, pearson korelasyon ve lineer regresyon analizi
kullanılmıştır.
Hastaların 60,20±12.88 (minimum:21; maksimum:96) yaş aralığında olduğu, %57,2'sinin
sağlık durumunu orta düzeyde algıladığı, %72,5'inin sosyal güvencesinin olduğu belirlenmiştir.
Hastaların %69,8'inin diyabetik ayak eğitimi aldığı ve %68,0'inin egzersiz yapmadığı
saptanmıştır. Hastaların Diyabetik Ayak Bakımı Öz Etkililik Ölçeği puan ortalamasının
52,89±17,72, Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği – Kısa Form Fiziksel Alan puan
ortalaması 57,52±21,01, Psikolojik Alan puan ortalaması 57,58±21,97, Sosyal Alan puan
ortalaması 51,53±27,18; Çevresel Alan puan ortalaması 40,34±17,66 olarak belirlenmiştir.
Diyabetik Ayak Bakımı Öz Etkililik Ölçeği toplam puanları ile Dünya Sağlık Örgütü Yaşam
Kalitesi Ölçeği – Kısa Form Fiziksel Alan ve Psikolojik Alan alt boyutları toplam puanları
arasında pozitif yönlü, yüksek ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur
(p=0,000<0,05). Diyabetik Ayak Bakımı Öz Etkililik Ölçeği toplam puanları ile Dünya Sağlık
Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği – Kısa Form Sosyal Alan ve Çevresel Alan alt boyutları toplam
puanları arasında pozitif yönlü, orta ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur
(p=0,000<0,05). Diyabetik ayak bakımı öz etkililiği dünya sağlık örgütü yaşam kalitesi fiziksel
alan düzeyini (R2=0,580; ß=0,904), psikolojik alan düzeyini (R
2=0,506; ß=0,883), sosyal alan
düzeyini (R
2=0,417; ß=0,994) ve çevresel alan düzeyini (R
2=0,471; ß=0,686) artırdığı
saptanmıştır (0,000<0,05).
Bu araştırma sonucunda Tip 2 DM hastalarının diyabetik ayak bakımı öz-etkililiklerinin
arttıkça yaşam kalitelerinin de arttığı saptanmıştır. DM hastalarına diyabetik ayaktan korunma ve
ayak muayenesi hakkında eğitim verilmesi, kan şekeri kontrolünün öneminin anlatılması ve
hastanelerde diyabet okullarının yaygınlaştırılması önerilerinde bulunulmuştur.
Anahtar Sözcükler: Diyabetes mellutus, diyabetik ayak, hemşire, öz-etkililik, yaşam kalitesi.

Abstract:
This study was conducted to determine the relationship between diabetic foot care
self-efficacy and quality of life in patients with diabetes. This descriptive and correlational
study was conducted between July 20, 2021 and December 31, 2021. The sample of the study
consisted of 222 patients who were diagnosed with Type 2 DM at Ardahan State Hospital and
met the inclusion criteria. Research data were collected using a Patient Information Form, the
Metabolic Control Follow-up Form (MFF), the Diabetic Foot Care Self-Efficacy Scale
(DFSS), and the World Health Organization Quality of Life Scale-Short Form (WHOQoLBREF). Parametric tests, including Independent Samples t-test in paired groups, One Way
ANOVA test in groups of more than two, Pearson correlation, and linear regression, were
used in the analysis of the data.
It was determined that the mean age of patients was 60.20 ± 12.88 (min.: 21; max.:
96), 51.8% were male, 72.5% were married, 57.2% perceived their health status as moderate,
and 72.5% had social security. Also, 69.8% of the patients had received diabetic foot
education, and 68.0% did not exercise. The mean score of patients was 52.89±17.72 on the
Diabetic Foot Care Self-Efficacy Scale, 57.52±21.01 on the WHOQoL-BREF Physical
Domain, 57.58±21.97 on the Psychological Domain, 51.53±27.18 Social Domain, and
40.34±17.66 on the Peripheral Domain. A positive, strong, and statistically significant
relationship was found between the total DFSS scores and the total scores on the WHOQoLBREF Physical Domain and the Psychological Domain sub-dimensions (p=0.000<0.05). A
positive, moderate, and statistically significant relationship was found between the total DFSS
scores and the total scores on the WHOQoL-BREF Social Domain and the Peripheral Domain
sub-dimensions (p=0.000<0.05). Diabetic foot care self-efficacy was found to increase the
physical domain level (R2=0.580; ß=0.904), psychological domain level (R2=0.506; ß=0.883),
social domain level (R2=0.417; ß=0.994), and peripheral domain level (R2=0.471; ß=0.686)
of the World Health Organization quality of life (0.000<0.05).
As a result of this study, it was determined that as the diabetic foot care self-efficacy
of patients with Type 2 diabetes increased, their quality of life also increased. It is
recommended that patients with DM should be educated about diabetic foot prevention and
examination, they should be informed about the importance of blood sugar control, and
diabetes schools in hospitals should be made widespread.
Keywords: Diabetes Mellitus, diabetic foot, nurse, quality of life, self-efficacy.