Ücret eşitsizliği: Türkiye için bir inceleme
Wage inequality: An analysis for Turkey
Yazar: AYŞE BURÇAK KIZILIRMAK ÜÇKAYA
Danışman: PROF. DR. ERCAN UYGUR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Ekonomi = Economics ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Eşitsizlik = Inequality ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Türkiye = Turkey ; Ücret farkı = Wage differential ; Ücret yönetimi = Wage management

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'de nitelikli ve niteliksiz işgücü arasındaki ücret eşitsizliğinde ortaya çıkan değişim ve bu değişimin nedenleri incelenmektedir. Burada az gelişmiş ülkelerde ücret eşitsizliğinin ele alınmasında teknoloji ithali ve gelişmiş ülkelerle yapılan dış ticaret yanında, iki faktörün daha üzerinde durulması gerektiği vurgulanmaktadır. Bunlardan birincisi, diğer az gelişmiş ülkelerden gelen dış rekabet, diğeri ekonomik istikrarsızlıktır. Özellikle niteliksiz işgücü yoğun malların ihracında uzmanlaşmış az gelişmiş ülkelerden gelen rekabetin orta gelişme düzeyine sahip ekonomilerde ücret eşitsizliğini arttırması beklenir. Üzerinde durulması gereken diğer bir faktör de ekonomik kriz dönemlerinin eşitsizliği arttırıcı etkisidir. Türkiye'de 1990Tı yıllarda nitelikli işgücüne göreli talebin ve nitelikli ile niteliksiz işgücü arasındaki ücret eşitsizliğinin arttığı gözlenmiştir. Eşitsizlik artışı hem formal ve enformal sektör arasında hem de imalat sanayiinde üretimde ve üretim dışında çalışanlar arasında gözlenmektedir. Nitelikli işgücü arzının arttığı bir dönemde ücret farklarının artıyor olması, talebin de nitelikli işgücü lehine değiştiğini göstermektedir. Teknolojik ilerlemenin yönünün saptanması amacıyla imalat sanayiinde toplam faktör verimi (TFV) büyüme oranı bileşenlerine ayrıştırılmış, nitelikli ve niteliksiz işgücünün verimlilik artışlarının istatistiki olarak farklı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan ekonometrik tahminler, 1994 sonrası imalat sanayiinde sermaye birikimi ve TFV'nin nitelikli işgücüne göreli talebi, dolayısıyla ücret eşitsizliğini arttırıcı etkide bulunduğunu ancak bu etkinin genel olarak 1990'h yıllar için geçerli olmadığını göstermiştir. İthalat ise 1988-1993 yılları arasında nitelikli işgücü talebini, dolayısıyla ücret eşitsizliğini arttırıcı etkide bulunmuş, ancak bu etki 1994 sonrası ortadan kalkmıştır. Türkiye'de göreli işgücü talebini, dolayısıyla ücret eşitsizliği arttırmış olan diğer bir faktör de ekonomik krizler olmuş gibi görünmektedir. 188

Abstract:
This study examines the change in and the factors that affect wage inequality between skilled and unskilled labor in Turkey in the 1990s. In less developed countries, along with technology transfer and trade with developed countries, two additional factors that affect wage inequality should be stressed: competition from less developed countries and economic instability. Competition from least developed countries that are specialized in the production of unskilled labor intensive goods should increase wage inequality in middle income countries. Another factor that should be emphasized is the periods of economic crises, which increase wage inequality. Relative demand for skilled labor and wage inequality increased in Turkey in the 1990s both between formal and informal sectors and between production and non-production workers within manufacturing industries. The increase in wage differentials was accompanied by an increase in the relative supply of skilled labor and this should imply an increase in relative demand. Total factor productivity (TFP) growth rates were decomposed in order to determine the bias of technological change in the Turkish manufacturing industries. This exercise indicate that the increase in productivity of skilled labor is not statistically different from the increase in productivity of unskilled labor. Econometric estimates demonstrate that capital accumulation and TFP growth increased the relative demand for skilled labor and wage differentials in the second half of 1990s. But this evidence is not true for all the 1988-1998 period. Imports increased relative demand for skilled labor in the 1988-1993 period but not after 1994. Another factor that seems to be explaining the increase in wage differentials in Turkish manufacturing industry is the economic crises in the 1990s. 189