Arnavutça Kur'ân meâlleri ve Şerif Ahmeti örneği
Translations of the Qur'an in Albanian and the example of Sherif Ahmeti
Yazar: ARLINDA ISMANI
Danışman: PROF. DR. İDRİS ŞENGÜL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
17 Şubat 2008 yılında bağımsızlığını ilan eden Kosova devleti, tarih boyunca farklı yönetimlerin altında kalmıştır. Roma İmaratorluğundan başlayarak, Bulgar, Sırp, Osmanlı, Yugoslavya yönetimine kadar devam etmek mümkündür. Kosova'nın nüfusu 2021 nüfus sayımına göre 1.773.971 kişi olmasına rağmen mültikültürel bir yapıya sahiptir. Farklı etnisitelere sahip olan kişilerin bir araya getiren ülkelerindendir.
	Bu toprakların halkı her ne kadar tarihi zor süreçlerden geçtiyse de yine din ile bağlarını koparmamıştır. Bunu din eğitimine ve dini kurumların ayakta kalması için verdikleri çabaları göstermektedir. Bu çabaların meyvesi olan bu bölgelerden çıkan din adamları, alimleri, iyi yetiştirilmiş şahsiyetlerin çıkması da vurgulanması gereken bir husustur.
	Yüksek değerlere sahip olan Şerif Ahmeti de bu önemli şahsiyetlerinden biridir.  Şerif Ahmeti 1920 yılında doğmuştur. Dönemin en iyi hocalardan ders almıştır. Bu da daha sonraki hayatında yansıtmıştır. Şerif Ahmeti'nin ismi Arnavutça dini literatüründe önemli bir yere sahiptir. Çünkü bu alanda kayda değer çalışmaları yapmıştır. Bunların en önemlisi Arnavutça açıklamalı meâlini yazmıştır. Bu meâl ki, bazı eksiklere rağmen Arnavutça konuşulan yerlerde en yaygın meâl olma vasfını kazanmıştır.
	Arnavutça Kur'ân meâlleri bazı nedenlerden dolayı geç bir zamanda yazılmıştır. Bu tür çalışmalar da ilk önce kısmî veya tamamlanmamış Kur'ân meâlleri ile başlamıştır. Bunun ilk örneğini Naim Fraşeri'de 1894 yılında görmekteyiz. Bu tür küçük çaplı meâl çalışmaları daha sonra tamamlanmış veya tam meâl çalışmaları takip etmiştir. Bu yönde ilki olması itibariyle zikredilmesi gereken isimlerden Feti Mehdiu'nun "Kur'ân-i" adıyla meâlidir. 
	Şerif Ahmeti, Feti Mehdiu ve Hasan İslam Nahi'nin meâllerinden değerlendirdiğimiz bazı âyetler doğrultusunda aralarında çok büyük farklılıklar olmadığını ve birbirlerinin tamamlayıcısı olduğunu görmüştük.

Abstract:
The state of Kosovo, which declared its independence on February 17, 2008, has been under different administrations throughout history. Starting from the Roman Empire, it is possible to continue until the Bulgarian, Serbian, Ottoman, Yugoslavian rule. Although the population of Kosovo is 1,773,971 according to the 2021 census, it has a multicultural structure. It is one of the countries that bring people of different ethnicities together.
	Although the people of these lands went through difficult historical times, they still did not break their ties with religion. This shows their efforts for religious education and for the survival of religious institutions. The emergence of clergy, scholars and well-educated personalities from these regions, which are the fruit of these efforts, is an issue that should be emphasized.
	Sherif Ahmeti, who has high values, is one of these important personalities. Sherif Ahmeti was born in 1920. He took lessons from the best teachers of the period. This was also reflected in his later life. The name of Şerif Ahmeti has an important place in Albanian religious literature. Because he has done remarkable work in this field. The most important of these was the Albanian annotated translation. Despite some deficiencies, this translation has become the most common translation in Albanian-speaking areas.
	Translations of the Qur'an in Albanian were written late for some reasons. Such studies first started with partial or incomplete translations of the Qur'an. We see the first example of this in Naim Frasheri in 1894. Such small-scale translation studies were later completed or followed by full translation studies. It is the translation of  Feti Mehdiu, who is one of the names that should be mentioned as he is the first in this direction, with the name "Kur'an-i".
	Sherif Ahmeti, Feti Mehdiu and Hasan İ. Nahi in line with some of the verses that we have evaluated from the translations, we have seen that there is not much difference between them and they are complementary to each other.