Kendi kusuruyla hataya düşen tarafın tazminat sorumluluğunun şartları ve kapsamı
The terms and scope of the liability of the mistaken party by self negligence
Yazar: AYŞE NUR ILGIN
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM KIRCA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Medeni Hukuk) Ana Bilim Dalı / Medeni Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Cezai sorumluluk = Criminal liability ; Güven = Confidence ; Hata = Error ; Kusur = Fault ; Kusurlu sorumluluk = Faulty liability ; Sözleşmeler = Contracts ; Tazminat = Compensation

Özet:
Türk-İsviçre Borçlar Kanunu, 23. maddesinde, sözleşmenin kuruluşu esnasında esaslı hataya düşen tarafın bu sözleşme ile bağlı tutulamayacağını belirtmektedir. Hüküm, irade özerkliği ilkesine dayanmaktadır. Bu ilke bakımından, asıl iradesi ile beyan ettiği iradesi arasında uygunsuzluk bulunan kişinin, kendi iradesine uygun olmayan beyanı ile bağlı tutulmaması doğaldır. Diğer taraftan, beyanın muhatabı, beyanı asıl iradesine uygun olmayan kişinin asıl iradesini bilebilecek durumda olmadığından, bu sonuç adil görülmemiştir. Bu nedenle, kanunun 26. maddesinde, sözleşmenin geçerliliğine güvenen karşı tarafın sözleşmenin geçersizliğinden doğan zararını, kendi kusuruyla hataya düşen ve bu hataya dayanarak sözleşmeyi iptal eden taraftan talep edebilme olanağı getirilmiştir.Tezimizin amacı, BK m. 26'daki bu tazminat sorumluluğunun şartları ve kapsamının açığa kavuşturulmasıdır. Bu amaca sağlıklı bir şekilde ulaşabilmek için, önce tezimizin birinci bölümünde anılan tazminat sorumluluğunun hukuki niteliği belirlenmektedir. Sorumluluk; taraflar arasında geçerli bir sözleşme bulunmadığından, sözleşme sorumluluğu hukuki niteliğini haiz olamaz. Kusuruyla hataya düşen taraf, amacı karşı tarafın malvarlığını korumak olan özel bir koruma normunu ihlal etmediğinden, haksız fiil sorumluluğundan bahsedilemez. Demek ki, kanun koyucunun, m. 26'da beliren iradesi, ne sözleşme ne de haksız fiil sorumluluğu kapsamında yer alan, salt karşı tarafın güveninin korunduğu faklı bir sorumluluk türünün şartlarını ortaya koymaktadır. Buradan, son zamanlarda doktrinde salt ?güven? esasına dayanan ve culpa in contrahendo sorumluluğunu da kapsayan bir sorumluluk türü olarak ifade edilen güven sorumluluğu ile m.26'da düzenlenen sorumluluğun hukuki niteliklerinin örtüştüğü sonucuna varılmakta ve sorumluluğun hukuki niteliği ?kanunda düzenlenmiş güven sorumluluğu? olarak ifade edilmektedir. Tezimizin, ikinci ve üçüncü bölümlerinde ise, bu belirlemeye dayanarak, sorumluluğun şartları ve kapsamı açıklanmaktadır.

Abstract:
Article 23 of the Turkish-Swiss Code of Obligations indicates that a party succumbing to ?error? ought not to be held bound by this contract. Consequence of error is the voidabilty of this contract. This provision is based on the principle of autonomy of will. However, the other party can only know the apparent meaning of a declaration even if another meaning was intended. As this is seen unjust, Art. 26 holds liable the party terminating this contract on the legal ground of error for damages if the erroneous understanding was due to this party?s own negligence. The compensation established in Art. 26 has to cover the negative interest of the other party, but in exceptional cases the positive interest of the other party.The aim of our thesis is to clarify the terms and scope of this liability. In order to achieve this aim, first the legal basis of this responsibility should be determined. Since there is not a valid contract between the parties, it is not determined as contractual liability. As the party avoiding a contract for his mistake does not violate a legal rule aiming at the protection of the interests of the other party, it can not be determined as delictual liability. That is to say, in Art. 26, the law maker establishes obligations of the party avoiding a contract for his mistake from creating confidence. Besides, academic doctrine has recently defined the third category of liability based on the obligations from creating confidence (Vertrauenshaftung), which covers the liability of culpa in contrahendo. As a result, the legal basis of Art. 26 is determined as the above-mentioned liability (Vertrauenshaftung). Afterwards, in order to achieve the aim of our thesis, the terms and scope of this liability in Art. 26 are clarified.