Kanserli hastalara bakım verenlerde bakım yükü ve algılanan sosyal destek arasındaki ilişki
Burden of care for caregivers of patients with cancer and the relationship between perceived social support
Yazar: FATMA KAHRIMAN
Danışman: DOÇ. DR. AYTEN ZAYBAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Hasta bakımının örgütlenmesi = Patient care management ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sosyal destek = Social support

Özet:
Bu araştırma kanser hastalarına bakım verenlerin bakım yükü ve algıladıkları sosyal destek arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmış tanımlayıcı tipte bir araştırmadır.
Araştırma Ocak- Mayıs 2014 tarihlerinde Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Onkoloji ve Hematoloji kliniklerinde yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini,  araştırmanın yapıldığı kliniklerde yatan kanser hastalarına bakım veren 80 hasta yakını oluşturmuştur. Araştırma verilerinin toplanmasında "Birey Tanıtım Formu", "Zarit Bakım Yükü Ölçeği" ve "Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği"  kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde Korelasyon analizi, t testi, Varyans analizi, Mann-Whitney U ve Kruskall Wallis testi kullanılmıştır.  
Araştırma sonucunda; bakım verenlerin yaş ortalamalarının 45±14,45, % 67,5'inin kadın, %62,5'inin başka bir kişinin bakımından da sorumlu olduğu, %37,5'ini eşlerin oluşturduğu, %37,5'inin bakım verme süresinin 1-2 yıl olduğu bulunmuştur. Bakım verilen hastaların ise  %50'sinin 35- 64 yaş grubunda ve %51,2'sinin erkek olduğu,   %28,8'inin ECOG Performans skoruna göre "öz bakım aktivitelerini karşılayıp, iş aktivitelerini karşılayamayacak durumda" olduğu belirlenmiştir. 
Bakım verenlerin bakım yükünün %50'sinde "hafif ",  %23,8'inde "orta", %7,5'inde "ağır" düzeyde olduğu, toplam bakım yükü puan ortalamasının 34,16±16,39 olduğu saptanmıştır. Bakım verenlerin algıladıkları sosyal destek puan ortalaması 58,43±20,95, alt boyut puan ortalamaları;  "özel bir kişiden algıladıkları sosyal destek"te 20,4±8,2, "ailelerinden algıladıkları sosyal destek"te 21,01±7,65, "arkadaşlarından algıladıkları sosyal destek"te 17,02±8,5'dir. Bakım yükü puan ortalaması ile algılanan sosyal destek arasında negatif yönde zayıf bir ilişki olduğu bulunmuştur (p< 0.05). Tanımlayıcı özelliklerden, bakım verenlerin ve bakım verilen hastaların yaşlarının bakım yükü puanı üzerinde etkisi olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
This research is a descriptive type research that has got the aim to determine the relationship between the care burden of the care givers of the cancer patients and social support that they have perceived.
The research was made in the Hematology and Oncology Clinics of the Atatürk Research and Educational Hospital of Katip Celebi University between December 2013 and May 2014. 80 patient relatives that gives care to the cancer patients in the clinics where the research was made, formed the sampling of the research. In collecting the research data, "the Identification Form of Individuals", "Zarit Care Burden Scale", and "Multidimensional Scale of Perceived Social Support" has been used. In assessment of the data, Correlation Analysis, t Test, Variance Analysis, Mann-Whitney U and Kruskall Wallis tests were used.
As a result of the research; the mean of the ages of the care givers was 45 ±14,45 , 67,5% of the care givers were female, 62,5% of the care givers had the responsibility of  another person's care, 37,5% of the care givers were spouses, and 50% of the care givers had 1-2 years of care giving period. 50% of the patients that have been care given were in the group of 35-64 ages, 51,2% were male, and it has been determined that 28,8% of them were, according to the ECOG performance score, in the situation that they can provide self care activities but cannot provide their work activities.  
It was determined that the care burden of care givers were in; 50% "light", 23,8%  "medium" and 7,5%  "heavy" levels, the aggregate care burden score mean was 34,16±16,39. The mean of social support score that the care givers were perceived was 58,43±20,95, subscale mean scores in " the social support that was perceived from a special person"  was 20,4±8,2, in "the social support that was perceived from the families" was 20,01±7,65, in " social support that was perceived from the friends" was 17,02±8,5. It was found out that there was a weak relation in the negative direction between care burden score mean and the perceived social support (p<0,05). By the defining features, it was determined that the ages of the care givers and the patients that has been cared had an effect on the care burden score.