Acil servise hafif kafa travması nedeniyle başvuran ve antikoagülan ya da antitrombosit ilaç kullanan hastaların gecikmiş intrakraniyal kanama riski açısından değerlendirilmesi
Evaluation of patients admitted to the emergency service for mild head trauma and taking anticoagulant or antithrombocyte drugs in terms of delayed intracranial hemorrhage risk
Yazar: YAŞAR ÇATAL
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE GÜNALP
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Antikoagülanlar = Anticoagulants ; Kafa yaralanmaları = Head injuries ; Kan trombositleri = Blood platelets ; Serebral hemoraji = Cerebral hemorrhage ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Amaç: Antikoagülan ya da antiplatelet ilaç kullanan hafif kafa travmalı hastalar, gecikmiş intrakraniyal kanama açısından risk altında olmasına rağmen; bu hasta grubunun yönetimiyle ilgili ortak bir yönetim algoritması yoktur. Çalışmamızın amacı; antikoagülan ya da antiplatelet ilaç kullanan hafif kafa travmalı hastalardaki gecikmiş intrakraniyal kanama sıklığını ve gecikmiş intrakraniyal kanama üzerine etkili faktörleri saptamaktır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma prospektif ve gözlemsel olarak 01.02.2019 – 31.01.2020 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbni Sina Hastanesi Acil Servisi'nde yapıldı. Çalışmaya 18 yaş ve üstü, antikoagülan ya da antiplatelet ilaç kullanan, hafif kafa travmalı hastalar dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen hastalara beyin bilgisayarlı tomografisi (BBT) çekildi. Çekilen ilk BBT'de intrakraniyal kanama saptanmayan, antikoagülan ya da antiplatelet ilaç kullanan kafa travmalı hastalara, 24 saatlik gözlem süresi sonunda gecikmiş intrakraniyal kanamayı saptamak için kontrol BBT çekildi. Hastaların demografik verileri, semptomları, fizik muayene bulguları, kullandığı antikoagülan ya da antiplatelet ilaçları, travma mekanizmaları, BBT sonuçları ve laboratuvar değerleri çalışma formuna kaydedildi.  
Bulgular: Toplam 101 hasta çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların %57,4 (n=58)'ü kadın, %42,6 (n=43)'sı erkekti ve ortalama yaşı 75,52±10,01'di. Bu hastaların %2,9 (n=3)'unda gecikmiş intrakraniyal kanama saptandı. Gecikmiş intrakraniyal kanama saptanan hastaların asetilsalisilik asit (ASA)(n=1), dabigatran (n=1) ve apiksaban (n=1) kullandığı görüldü. Hastaların, antikoagülan ya da antiplatelet ilaçlar arasından en sık ASA (%34,7)'yı kullandığı saptandı. Antikoagülan ya da antiplatelet ilaç kullanan hastaların, daha çok kadın ve yaşlı hastalar olduğu belirlendi. Yaş, travma mekanizması, Glasgow Koma Skala (GKS) skoru ve antikoagülan ya da antiplatelet ilaç kullanımının; hafif kafa travmalı hastalarda gecikmiş intrakraniyal kanama riskini istatistiksel olarak arttırmadığı bulundu (sırasıyla p değerleri; p=0,128, p=0,973, p=0,86, p=0,81). Ancak erkek cinsiyet, platelet değeri düşüklüğü, aktive parsiyel tromboplastin zamanı (APTT) uzaması ve international normalized ratio (INR) değeri yüksekliğinin; hafif kafa travmalı hastalarda gecikmiş intrakraniyal kanama riskini istatistiksel olarak arttırdığı bulundu (sırasıyla p değerleri; p=0,041, p=0,029, p=0,024, p=0,012).
Sonuç: Antikoagülan ya da antiplatelet ilaç kullanımının hafif kafa travmalı hastalarda gecikmiş intrakraniyal kanama riskini arttırmadığı bulundu.

Anahtar Sözcükler: Acil servis, antikoagülan/antiplatelet ilaç, intrakraniyal kanama, kafa travması

Abstract:
Objective: Although patients with mild head trauma using anticoagulant or antiplatelet drugs are at risk for delayed intracranial hemorrhage, there is no common management algorithm associated with the management of this group of patients. The aim of our study is to detect the frequency of delayed intracranial hemorrhage in patients with mild head trauma using anticoagulant or antiplatelet drugs and the effective factors on delayed intracranial hemorrhage.
Materials and Methods: This study was conducted prospectively and observationally between 01.02.2019 - 31.01.2020 in the Emergency Servive of Ibni Sina Hospital, Faculty of Medicine, Ankara University. Patients aged 18 and older, using anticoagulants or antiplatelet drugs with mild head trauma were included in the study. Patients included in the study underwent brain computed tomography (BCT). Control BCT was taken to detect delayed intracranial hemorrhage after the 24-hour observation period for the patients with head trauma who were using anticoagulant or antiplatelet drugs without any intracranial hemorrhage in the first BCT. Demographic data, symptoms, physical examination findings, anticoagulant or antiplatelet drugs used, trauma mechanisms, BCT results and laboratory values were recorded in the study form.
Results: A total of 101 patients were included in the study. 57,4% (n=58) of the patients included in the study were female, 42,6% (n=43) were male, and the average age was 75,52±10,01. Delayed intracranial hemorrhage was detected in 2,9% (n=3) of these patients. It was observed that patients with delayed intracranial hemorrhage used acetylsalicylic acid (ASA)(n=1), dabigatran (n=1) and apixaban (n=1). It was determined that patients using anticoagulants or antiplatelet drugs were mostly women and elderly patients. It was found out that age, mechanism of trauma, low Glasgow Coma Scale (GCS) score, and anticoagulant or antiplatelet drug use didn't statistically increase the risk of delayed intracranial hemorrhage in patients with mild head trauma (p values respectively; p = 0,128, p = 0,973, p = 0,86, p=0,81). However, male gender, low platelet value, activated partial thromboplastin time (APTT) prolongation and high international normalized ratio (INR) value; statistically increased the risk of delayed intracranial hemorrhage in patients with mild head trauma (p values respectively; p=0,041, p=0,029, p=0,024, p=0,012).
Conclusion: It was found that anticoagulant or antiplatelet drug use did not increase the risk of delayed intracranial hemorrhage in patients with mild head trauma.

Key Words: Emergency service, anticoagulant/antiplatelet drug, intracranial hemorrhage, head trauma.