Ataklarla seyreden multiple skleroz (MS) hastalarında yorgunluk, duygusal iştah ve beslenme alışkanlıkları ile depresyon durumunun değerlendirilmesi
Determine of Fatigue, Emotional Appetite, Nutritional Habits and Depression Status in Patients Relapsing Remitting Multiple Sclerosis
Yazar: ELİF GÖKÇE İNBAŞI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAL ERZURUM ALİM
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beck Depresyon Ölçeği = Bech depression scala ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme değerlendirmesi = Nutrition assessment ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Yorgunluk = Fatigue ; İştah = Appetite

Özet:
Bu çalışma; ataklarla seyreden Multiple Skleroz (MS) hastası bireylerin yorgunluk, duygusal iştah ve beslenme alışkanlıkları ile depresyon durumu arasındaki ilişkinin saptanması amacıyla planlanmıştır. Çalışma, Kasım 2019-Şubat 2020 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri Nöroloji Polikliniği'ne başvuran ayaktan tedavi edilen yaşları 19-64 arasında değişen ataklarla seyreden MS tanısı almış olan 30 hasta (Hasta Grubu: HG)  ile yaş ve cinsiyete açısından HG'ye benzer özellikler taşıyan 30 sağlıklı gönüllü (Kontrol Grubu: KG) olmak üzere toplam 60 birey üzerinde gerçekleştirilmiştir Bireylerin genel özellikleri, sağlık bilgileri ve beslenme alışkanlıklarına ilişkin bilgileri saptamak amacıyla anket formu araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. Bireylerin besin alımı, enerji düzeyi ile beslenme alışkanlıklarının belirlenmesi için 24 saatlik besin tüketim kaydı ve besin tüketim sıklığı alınmıştır. Yorgunluk düzeyinin değerlendirilmesi için Yorgunluk Şiddeti Ölçeği (YŞÖ), duygusal iştah durumlarını belirlemek için Duygusal İştah Anketi (DİA) ve depresyon durumunu değerlendirmek için Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) uygulanmıştır. Vücut ağırlıkları, boy uzunlukları, bel ve kalça çevresi ölçümleri araştırmacı tarafından alınmıştır. HG'deki bireylerin yaş ortalaması 38.73±9.9 yıl, KG'dekilerin ise 38.20±9.7 yıl olarak belirlenmiştir. HG'deki bireylerin MS teşhis yaşı ortalama 29.7±10.5 yıldır.  HG'deki bireylerin %33.3'ünün, KG'dekilerin %13.4'ünün Beden Kütle İndeksi (BKİ) değeri 25.0-29.99 aralığındadır. (p>0.05). HG'deki bireylerin %46.7'si, KG'dekilerin %43.3'ü günde iki ana öğün yapmaktadır. Her iki gruptaki bireylerin çoğunluğu (HG: %50, KG: %42.9) öğün atlama sebebinin iştahsızlıktan kaynaklandığını belirtmiştir (p>0.05). HG'dekiler enerjinin %48.3±7.9'unu, KG'dekiler %43.1±7.9'unu karbonhidratlardan, HG'dekiler %36.4±6.7'sini, KG'dekiler %40.3±7.3'ünü yağlardan sağlanmaktadır (p<0.05).  BDÖ puan ortalaması HG'de 11.4±6.8, KG'de 2.5±1.9 olarak saptanmıştır (p<0.05). HG'dekilerin DİA olumsuz puan ortalaması 47.7±16.2, KG'dekilerin 46.1±16.2'dir (p>0.05). HG'deki bireylerin YŞÖ puan ortalaması 50.9±14.1, KG'dekilerin 27.9±8.7'dir (p<0.05). HG'dekilerin YŞÖ ve BDÖ puanları ile B12 vitamini alımı arasında negatif yönde korelasyon bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç olarak; MS'in beslenme üzerinde olumsuz etki gösterdiği, depresyon ve yorgunluğa neden olduğu belirlenmiştir. MS'li bireyler beslenme yönünden yakından izlenmeli ve gereksinimlerine uygun, sağlıklı ve dengeli bir diyet tüketmeleri sağlanmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Beslenme, depresyon, duygusal iştah, multiple skleroz, yorgunluk

Abstract:
This study was planned to determine the relationship between fatigue, emotional appetite and eating habits of with depression individuals in patients relapsing remitting Multiple Sclerosis (MS). The research was carried out on a total of 60 individuals, 30 outpatients (Patient Group: PG) with relapsing remitting Multiple Sclerosis (MS) ranging from 19-64 years, who were admitted to the Erciyes University Medical Faculty Hospitals Neurology Outpatient Clinic and 30 healthy volunteers (Control Group: CG) with similar characteristics between November 2019 and February 2020. In order to determine the general characteristics, health information and nutritional habits of the individuals, a questionnaire form was applied by the researcher by face to face interview method. In order to determine the food intake, energy level and nutritional habits of individuals, a 24-hour food consumption record and food consumption frequency were taken. The Fatigue Severity Scale (FSS) was used to evaluate the fatigue level of the individuals, the Emotional Appetite Questionnaire (EAQ) to determine their emotional appetite, and the Beck Depression Inventory (BDI) to assess the state of depression. Body weight, height, waist and hip circumference measurements were taken by the researcher. The average age of the individuals in PG was found to be 38.73 ± 9.9 years, and those in CG as 38.20 ± 9.7 years. The average age of MS diagnosis of individuals in PG is 29.7 ± 10.5 years. The Body Mass Index (BMI) value of 33.3% of individuals in PG and 13.4% of individuals in CG is in the range of 25.0-29.99 (p> 0.05). 46.7% of individuals in PG and 43.3% of individuals in CG have two main meals a day. The majority of the individuals in both groups (PG: 50%, CG: 42.9%) stated that the reason for skipping meals was due to lack of appetite (p> 0.05). Those in PG provide 48.3 ± 7.9% of the energy, 43.1 ± 7.9% of those in CG from carbohydrates, 36.4 ± 6.7% of those in PG, 40.3 ± 7.3% of those in CG from fat (p <0.05). The mean BDI score was 11.4 ± 6.8 in PG and 2.5 ± 1.9 in CG (p <0.05). The EAQ negative score average of those in PG is 47.7 ± 16.2, for those in CG it is 46.1 ± 16.2 (p> 0.05). The mean FSS score of the individuals in PG is 50.9 ± 14.1, and it is 27.9 ± 8.7 (p <0.05). A negative correlation was found between the FSS and BDI scores of PG and vitamin B12 intake (p <0.05).
As a result, it has been determined that MS has a negative effect on nutrition and causes depression and fatigue. Individuals with MS should be closely monitored in terms of nutrition and they should be ensured to consume a healthy and balanced diet that suits their needs.
Keywords: Nutrition, depression, emotional appetite, multiple sclerosis, fatigue