Diyabetli yaşlı bireylerin ayak bakım davranışları vesağlık algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Foot care behaviors of elderly individuals with diabetes and examining the relationship between health
Yazar: SELİN DEMİRTAŞ
Danışman: PROF. DR. NERİMAN ZENGİN
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma diyabetli yaşlı bireylerin ayak bakım davranışları ve sağlık algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel bir araştırma olarak gerçekleştirildi. Araştırmanın evrenini, Ağustos 2023- Ocak 2024 tarihlerinde bir eğitim araştırma hastanesi iç hastalıkları kliniğinde başvuran 65 yaş ve üzeri diyabetli bireyler, örneklemini ise 65 yaş ve üzeri, tip 1 ve tip 2 diyabet tanısı olan, soruları anlayabilecek bilişsel yeterlilikte, iletişim ve iş birliğine açık olan 253 birey oluşturdu. Araştırma veri toplam aracı olarak Hasta Bilgi Formu, Ayak Bakımı Davranış Ölçeği, Sağlık Algısı Ölçeği ve Lawton Enstrümantal Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği kullanılarak yüz yüze görüşme ile toplandı. Veriler tanımlayıcı istatistiksel analizler, fark analizleri ile incelendi. Ölçeklerin güvenirliliği Cronbach's alfa kat sayısı ile değerlendirildi. Yaş ortalaması 72,93 ± 5,67 olan bireylerin, ortalama diyabet süreleri 21,10 ± 9,74 yıl ve %68,0'i tip 2 diyabet olduğu belirlendi. Yaşlı diyabetli bireylerin %39,1'i ayak bakımı konusunda eğitim aldığını, %79,4'ünün şu an veya geçmişte ayak yarasının olmadığını ve %60,1'i diyabet nedeniyle ayak muayenesi olmadığı belirlendi. Ayak Bakımı Davranış Ölçeği toplam ortalama puanı 58,5 ± 8,0, Sağlık Algısı Ölçeği'nin toplam puanı 44,28±5,34 olarak bulundu. Diyabetli yaşlı bireylerin eğitim durumu, diyabet tedavi türü, egzersiz yapma ve beslenme planına uyma durumuna göre Ayak Bakım Davranışları Ölçek puanlarında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu belirlendi. Öğrenim durumu, diyabet tedavisi, ayak bakım eğitimi alma, geçmişte ayak yarası olma durumuna göre Sağlık Algısı Ölçek toplam puanlarında istatistiksel anlamlı fark belirlendi. Eğitim düzeyi yüksek ve tedaviye uyumları iyi durumda olan bireylerin ayak bakım davranışlarının daha iyi düzeyde olduğu ve sağlık algısının ayak bakım davranışlarını zayıf düzeyde etkilediği belirlendi. Bu doğrultuda diyabet hastalarının ayak bakım davranışlarını sürdürmeleri için tanı konulmasıyla beraber ayak bakımı ve korunmasıyla ilgili tekrarlı ve takibi yapılan eğitimler verilmesi önerilebilir.

Abstract:
The research was conducted as a descriptive and cross-sectional study to examine the relationship between foot care behaviors and health perception of elderly individuals with diabetes. The population of the study consists of individuals with diabetes aged 65 and over who applied to the internal medicine clinic of a training and research hospital between August 2023 and January 2024, the sample consisted of 253 individuals aged 65 years and older, diagnosed with type 1 and type 2 diabetes, with cognitive competence to understand questions, open to communication and cooperation. The research data were collected by face-to-face interview using the Patient Information Form, Foot Care Behavior Scale, Health Perception Scale and Lawton Instrumental Daily Living Activities Scale as total tools. The data obtained in the research were examined with descriptive analyses and different analyses. The reliability of the scales was evaluated with Cronbach's alpha coefficient. It was determined that the average age of individuals was 72.93 ± 5.67 years, the average duration of diabetes was 21.10 ± 9.74 years, and 68.0% had Type 2 diabetes. 39.1% of elderly diabetic individuals had received training on foot care, 79.4% did not have a foot wound at present or in the past and it was determined that 60.1% did not have a foot examination due to diabetes. The total mean score of Foot Care Behavior Scale was determined as 58.5 ± 8.01. It was determined that there was a statistically significant difference in Foot Care Behavior Scale scores according to education level, type of diabetes treatment, exercise and compliance with the nutrition plan. The total score of Health Perception Scale was found to be 44.28±5.34. It was determined that there was a statistically significant difference according to education level, diabetes treatment, foot care training, and having a foot wound in the past. Individuals with a high level of education and good adaptation to treatment have a better level of foot care behavior and ıt was determined that health perception and foot care conditions would be poor. In this direction, in order for diabetes patients to maintain their foot care behaviors, it may be recommended to provide repeated and monitored trainings related to foot care and protection along with diagnosis