Alan yönetimi ve yönetim planlarında yerel kimlik vurgusu: Eskişehir Odunpazarı örneği
Emphasizing local identity in site management and management plans: Eskisehir Odunpazari case
Yazar: AYSUN ORAK
Danışman: PROF. AYŞEN ÖZTÜRK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Güncel koruma çalışmaları içerisinde, yasalarla ve uluslararası örgütlerin belirlediği kurallar çerçevesinde kültürel miras, kentsel sit, kentsel koruma gibi kavramlar ortaya çıkmış ve "Dünya Mirası" kavramı küresel dünya olgusunun ayrılmaz parçası olarak literatüre yerleşmiştir. Kentsel koruma kavramlarında yönetsel boyuta 1980'lerden itibaren ağırlık verilmiştir. Kültür ve koruma ile ilgili çalışmaların ana hatlarını belirleyen uluslararası kurumların çabaları ile koruma yönetiminin, nasıl, kimlerle, neden ve ne zaman yapılacağına ilişkin belirli yöntemler ortaya konmaktadır. Alan yönetimi ise söz konusu uluslararası kurumların ve kimi gelişmiş ülkelerin ulusal deneyimlerinin derlenmesi ile ortaya konulmuş olan koruma yönetimine ilişkin en yeni kavramlardandır. UNESCO Dünya Mirası Komitesi'nin, dünya mirası listesinde yer alabilme koşulu olarak, yönetim planının adaylık dosyasına eklenmesini zorunlu hale getirmesiyle birlikte, koruma alanlarında yönetim planlarının hazırlanması başvuru yapanlar için zorunlu hale gelmiştir.
Bu tez çalışmasında, alan yönetimi ve yönetim planı oluşturulmasına ilişkin yasal süreçler ve ulusal örnekler incelenmiş, Odunpazarı Kentsel Siti yönetim planı oluşturma süreci modeli geliştirilmiştir. Devamında, Türkiye'de korumada güncel yaklaşımın ürünü kabul edilen alan yönetimi ve yönetim planı kavramları ışığında hazırlanan kentsel ölçekteki; Mudurnu, Diyarbakır, İstanbul, Bursa, Bergama yönetim planlarının, yerel kimlikleri ile bağlantılarının güçlü olduğu düşünülen hedefleri incelenmiştir. Örnek çalışma alanı Odunpazarı Kentsel Sitinin, yerel kimlik öğelerinin tespiti yapılarak yönetim planlamasının süreci oluşturulmuştur. Bu planlamada Odunpazarı Kentsel Siti'nin yerel imgelerinden Mevlevilik, Lületaşı İşletmeciliği, Özgün Türk Mahallesi içerisindeki sokak dokusunun korunmuşluğu, çeşmeli sokaklarda sokak dokusunun yeni yapılanma biçimi değerlendirilerek, Odunpazarı Alan Yönetiminin alt başlıklarında yer alması öngörülen hedefler oluşturulmaya çalışılmıştır. 

Anahtar kelimeler: Alan yönetimi, Yönetim planı, UNESCO, Türkiye alan yönetim planları, yerel kimlik, Odunpazarı Kentsel Siti

Abstract:
Within the framework of current conservation studies, concepts such as cultural heritage, urban site and urban protection have emerged within the framework of laws and international organizations and the concept of World Heritage has been placed in the literature as an integral part of the global world phenomenon. In the concepts of urban conservation, the administrative dimension has been weighted since the 1980s. Specific efforts are being made with the efforts of international institutions that outline cultural and conservation efforts, as well as with how, with whom, why, and when to do protection. Area management is one of the newest concepts of conservation management, which has been demonstrated by the compilation of the national experiences of these international institutions and some developed countries. With the UNESCO World Heritage Committee mandating the inclusion of the management plan into the nomination file as a condition to be included in the World Heritage List, the preparation of management plans in the protected areas has become compulsory for the applicants.
In this thesis, the legal processes and national examples regarding the field management and management plan were examined and the Odunpazarı Urban Site management plan creation process model was developed. Further on, the current approach adopted in the field of product management concepts and management plans prepared in the light of the urban level of protection in Türkiye; The targets of Mudurnu, Diyarbakır, İstanbul, Bursa, Bergama management plans, which are thought to be strongly related to their local identities, were examined. Case study the process of management planning has been established by determining the local identity elements of Odunpazarı Urban Site. In this planning, the local images of Odunpazarı Urban Site, Mevlevilik, Meerschaum Management, the preservation of the street texture in the original Turkish Quarter, the new structure of the street texture in the fenced streets were evaluated and the targets that were intended to be included in the sub-headings of Odunpazarı Area Management were tried to be created.

Keywords: Area management, management plans, UNESCO, area management plans in Türkiye, local identity, Odunpazari urban sites