Arazi değerlendirme çalışmalarında farklı yöntemlerin karşılaştırılması pilot alan dedeli mevki
Comparison of different methods in land evaluation studies case study; bafra-dedeli district
Yazar: FATMA ESRA SARIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ORHAN DENGİZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Alüvyal topraklar = Alluvial soils ; Toprak genesisi = Soil genesis

Özet:
Parametrik yaklaşımlar, her bir arazi karakteristiğinin sınırlayıcı faktörüne bağlı olarak değişen düzeylere göre arazi değerlendirme işlemidir. Bu çalışmanın amacı, iki farklı jeomofoloji ünite üzerinde (yamaç ve aluviyal araziler) oluşmuş farklı toprakların i) fiziksel, kimyasal, morfolojik ve verimlilik özelliklerinin belirlenmesi, sınıflandırılması ve haritalandırılması, ii) üç farklı parametrik model (arazi kalite indeksi, storie indeksi ve verimlilik indeksi) kullanılarak çalışma alanına ait arazilerin, kalite durumlarının belirlenmesi iii) çalışmada kullanılan modeller arasındaki farklılık ve benzerliklerin ortaya konulması iv) çalışma alanına ait mevcut toprak sorunlarının belirlenmesi ve çözüm önerilerinin getirilmesidir. Çalışma, Samsun ili Bafra ilçesine bağlı Dedeli ve Çetinkaya Köylerini ve yakın çevresini içine alan yaklaşık 1762.4 ha alanda yürütülmüştür. Çalışmada öncelikle CBS programı kullanılarak alana ait 1:25.000 ölçekli detaylı sayısal toprak haritası ve toprak veritabanı oluşturulmuştur. Belirlenen farklı özellikteki topraklar, Toprak Taksonomisine göre Entisol, Inceptisol ve Vertisol; FAO sınıflama sistemine göre ise Regosol, Fluvisol, Leptosol, Cambisol ve Vertisol olarak sınıflandırılmıştır. Toprak haritasından yararlanılarak çalışma alanına ait haritalama birimleri ve seçilen modeller için gerekli parametreler belirlenmiş ve CBS ortamında analiz edilerek, çalışma alanına ait her üç modele göre arazi kalite uygunluk haritaları oluşturulmuştur. Elde edilen sonuçlara göre; "düşük", "çok düşük" ve "tarım dışı" arazi kalite değerlerine sahip alanlar, PI'ine göre çalışma alanının % 8.9' unu oluştururken, SI ve AKI modellerine göre ise sırasıyla alanın % 58.6 ve % 57.6'sını oluşturmaktadır. Ayrıca, yöredeki yoğun tarımsal faaliyetler sonucu ortaya çıkan toprak sorunlar belirlenmiş ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri getirilmiştir.

Abstract:
Parametric approach is land evaluation process based on changing level of limiting factors of each land characteristics. The objectives of this study are i) determination of physical, chemical, morphological and productive properties, classification and mapping, ii) determination of land quality of the study area using three different parametric models (land quality index, storie index and productivity index), iii) determining of similarity and differences among models, iv) determination of land and soil problems and give some suggestion to solve these problems. This study was carried out in Dedeli and Çetinkaya village and their near vicinity located at Bafra district of Samsun province. Total study area covers about 1762.4 ha. In this study firstly, detailed soil map scaled 1:25.000 and soil data base were generated using GIS programme. Soils were classified as Entisol, Inceptisol and Vertisol according to Soil Taxonomy and Regosol, Fluvisol, Leptosol, Cambisol and Vertisol based on FAO/ISRIC. Land mapping units and parameters required for models were determined using digital soil map and they were analysed in GIS medium to produce land quality map. According to results, as compare to among models low, very low land quality class and non agriculture area were found 8.9% of the total area based on PI model while, according to SI and AKI models these quality classes were detected 58.6% and 57.6% respectively. In addition, some soil problems resulted from intensive agricultural activities were determined in the study area and to solve the problem some suggestions were given.