Ortaokul 7. sınıf öğrencilerinde evsel atıklar ve geri dönüşüm konusunda bilimsel karikatürler kullanılarak farkındalık oluşturulması
To raise awareness in the 7th grade students by using scientificcartoons on domestic waste and recycling
Yazar: ZEHRA DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK ÇELİKLER
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim karikatürleri = Science cartoons ; Evsel atıklar = Domestic wastes ; Farkındalık = Awareness ; Karikatür = Caricature ; Kavram karikatürleri = Concept cartoons ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Yeniden kazanma = Recycling

Özet:
Bu araştırma, bilimsel karikatürler içeren çalışma yaprakları kullanılarak 7. sınıf
öğrencilerinde "Evsel Atıklar ve Geri Dönüşüm" konusunda farkındalık oluşturulması
ve kullanılan çalışma yapraklarının öğrencilerin konuya yönelik motivasyonlarına
etkisinin belirlenmesi amacı ile yapılmıştır.
Araştırma nicel ve nitel verilerin birlikte kullanıldığı karma araştırma yöntemine
uygun olarak yapılmıştır. Araştırma, temel amacına uygun olarak ön test-son test
kontrol gruplu yarı deneysel desenine göre tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma
grubunu Samsun ilinin Bafra ilçesinde bir devlet ortaokulunda 7. sınıfta öğrenim gören
22 deney ve 22 kontrol grubu olmak üzere toplam 44 öğrenci oluşturmaktadır. "Evsel
Atıklar ve Geri Dönüşüm" konusunda deney grubunda bilimsel karikatürler içeren
çalışma yaprakları, kontrol grubunda ise uygulamadaki yöntem kullanılarak öğretim
yapılmıştır. Her iki grupta da haftada 4 ders saati olmak üzere toplam 8 ders saatinde
tamamlanmıştır.
Araştırmada "Evsel Atıklar ve Geri Dönüşüm Bilgi Testi" uygulama öncesi ön test ve
uygulama sonrası son test olarak uygulanmıştır. Deney grubu öğrencilerine yapılan
bilimsel karikatür içerikli uygulamanın motivasyonlarına etkisini belirlemek amacıyla
"Motivasyon Değerlendirme Formu", bilimsel karikatürler hakkındaki görüşlerini 
belirlemek için de "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" uygulama sonrasında
uygulanmıştır. Araştırmada "Evsel Atıklar ve Geri Dönüşüm Bilgi Testi" ile elde
edilen nicel veriler frekans (f) olarak analiz edilmiştir. Motivasyon değerlendirme
formları, yarı yapılandırılmış görüşme formları ve çalışma yapraklarından elde edilen
veriler ise içerik analizi ile analiz edilmiştir.
Araştırma sonucunda deney grubuna uygulanan bilimsel karikatürlerle yapılan
öğretimin, kontrol grubuna uygulanan yönteme göre öğrencilerde evsel atıklar ve geri
dönüşüm konularına yönelik farkındalıklarını ve akademik başarılarını artırdığı
belirlenmiştir. Deney grubuna uygulanan bilimsel karikatürlerin, bu gruptaki
öğrencilerde atık çeşitlerini daha iyi tanınması, geri dönüşümün çevre kirliliğini
azalttığı ve hangi atıkların geri dönüşümünün olduğu ve olmadığı konularına yönelik
farkındalık oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra organik atıkların
kompost olabileceği ve tehlikeli atıkların kontrollü şekilde imha edildikleri
konularında da farkındalık oluştuğu görülmüştür. Ayrıca öğrenciler, bilimsel
karikatürlerle yapılan öğretim sonucunda evsel atıklar ve geri dönüşüme yönelik
motivasyonlarının arttığını, işlenen dersi daha çok sevdiklerini, derslerin daha
eğlenceli geçtiğini, başka konu ve derslerde de karikatür kullanılmasını istediklerini
ifade etmişlerdir. Ders boyunca yapılan tartışmalarla ise kendi düşünceleriyle
arkadaşlarının düşüncelerini karşılaştırdıkları ve bu doğrultuda fikirleri birleştirerek
yeni bilgiler edindiklerini ve yanlış bilgilerini düzelttiklerini ifade ederek tartışmaların
faydalı olduğunu belirtmişlerdir.

Abstract:
This research was carried out with the aim raising awareness on the Subject of
Household Wastes and Recycling in 7th grade students by using worksheets containing
scientific cartoons and determining the effect of the used worksheets on the students
motivation towards the subject.
The research was conducted in accordance with the mixed research method, where
both quantitative and qualitative data were used together. The research was designed
according to the quasi-experimental design with pre-tes and post-test control groups
in accordance with its main purpose. The study group of the research was consisted of
22 experimental and 22 control group and a total of 44 students in the seventh grade
of a public secondary school in Bafra district of Samsun. The subject of Domestic
Wastes and Recycling was taught to the experimental group by using worksheets
containing scientific cartoons, and to the control group by using the method in practice.
Both groups completed a total of 8 lesson hours in two weeks, 4 lesson hours per week.
Domestic Wastes and Recycling Information Test was applied as pre-test before
application and post-test after application. After the application, in order to determine
the effect of the application of scientific cartoon on the motivation of the experimental
group students, the Motivation Assessment Form and so as to determine their views
on scientific cartoons the Semi-Structured Interview Form were applied. In the
research, quantitative data obtained fron Domestic Wastes and Recycling Information
Test were analyzed as frequency (f). The data obtained from the motivation evaluation
forms, the semi-structured interview forms and the worksheets was analyzed with
content analysis.
As a result of the research, it was determined that teaching with scientific cartoons
applied to the experimental group increased the students' awareness and academic
achievement on household waste and recycling compared to the method applied to the
control group. It was concluded that the scientific cartoons applied to the experimental
group had better recognition of the types of waste among the students in this group
and that the recycling reduced environmental pollution and created awareness about
which wates were recycled or not. In addition to this, it is observed that organic wastes
can be composted and that hazardous wastes are disposed of in a controlled manner.
Furthermore, students stated that their motivation towards domestic wastes and
recycling increased as a result of teaching with scientific cartoons, they liked the lesson
more, the lessons werw more fun and they wanted to use cartoons in other subjects and
courses. Through the discussions made during the course, the students stated that the
discussions were useful by expressing that they compared their own thoughts and their
friends' ideas, accordingly they gained new information by combining the ideas, they
corrected their wrong knowledge.