3b gravite ters çözüm hesaplarında sismik hız sınırlarının kullanılmasıyla yoğunluğun derinlikle değişiminin tespiti
Determining change of density with depth by using seismic velocity boundaries in 3D gravity inversion calculations
Yazar: ALİ ELMAS
Danışman: DOÇ. DR. HASAN ÇAVŞAK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology

Özet:
Bazı bilim adamları, 3 boyutlu gravite model hesaplamalarında, yoğunlukları her formasyon içinde değişken olarak ele alırlar. Yani yoğunluğu parametrelere bağlı bir fonksiyon olarak tanımlarlar. Bir yeraltı tabakası içindeki yoğunluk değişimi derinlikle orantılı olarak bulunur. Bu çalışmada, her formasyon içinde tespit edilen sismik hız sınırları kullanılarak, yoğunluğun değişken olarak göz önüne alınması amaçlanmıştır. Sismik hız sınırlarının izlediği yol, yoğunluk değişiminin bir göstergesidir. 3B ters çözüm hesaplarında model geometri içindeki ana formasyonlara ek olarak bir formasyon daha tanımlanmıştır. Bu ek formasyon tanımı, her formasyon içinde mevcut olan sismik hız sınırlarının tümü kesintisiz kullanılarak yapılmıştır. İşte bu ek formasyon için hesaplanan yoğunluk, sismik hız sınırları arasındaki yoğunluk değişim miktarı olarak kabul edilmiştir. Bu değişim, ana formasyonlar için hesaplanan yoğunluklara bir düzen içinde ilave edilerek, yoğunluğun derinlikle değişimi ayrıntılı olarak saptanmıştır.Çalışma başlangıcında yoğunluklar sabit olarak dikkate alınmıştır, fakat her tabaka içindeki yoğunluklar değişken olarak hesaplanmıştır. Bu tezde üç farklı model kullanılmıştır. İlk iki model çalışması sonunda sismik hız sınırlarının ekstra bir kütle olarak alınmasıyla yoğunluğun derinlikle nasıl değiştiği saptanmıştır. Sonuncu çalışma, Adıyaman, Diyarbakır ve Gaziantep bölgesine ait sismik verilerin bir kısmının TPAO'dan alınmasıyla düşük hızlı yer altı modeli oluşturularak yapılmıştır. Bu çalışma sonunda sismik hız sınırlarının ekstra bir kütle olarak alınmasıyla yoğunluğun derinlikle nasıl değiştiği saptanmıştır. Hidrokarbon aramalarında bu yöntem kullanılarak, daha az sondaj kuyusu açılarak sonuca gidilebilir.

Abstract:
Some scientists considered densities as the variable in each formation. In other words, density is defined as a function of the required parameters. Of course, this kind of model calculations made by accepting densities as variable gives quite reliable results. In this study, it is aimed to take into account the density as variable by using the limit of detected seismic velocity for each formation. The path followed by the boundaries of seismic velocity is an indicator of the density change. In addition to main formations in model geometry in 3D inversion calculations, another formation was defined. This additional description of formation was made by using continuously all available boundaries of seismic velocities in each formation. Calculated density for this additional formation is considered as the amount of density change in seismic velocity. Change of the density with depth was determined in detail by adding this change into the densities calculated for main formations.Beginning of the study, the densities are taken into account as fixed. But, densities in layers are calculated as a variable. Three different models are used in this study. In the end of the first two model working, how the changes of density with depth are determined with seismic velocities are considered as an extra mass. The final study, low-speed underground model formed that a part of seismic data was taken from TPAO that refer to Adıyaman, Diyarbakır and Gaziantep region. At the end of this study, the density changing is determined with depth by the acquisition of seismic velocity boundaries as an extra mass. In the hydrocarbon exploration, it is reached the conclusion by opening few wells by using this method.