Hastane poliklinik bekleme alanlarının yaşlı kullanıcılar için kapsayıcı tasarım ölçütleri bağlamında incelenmesi
Investigation of hospital polyclinic waiting areas in the context of inclusive design criteria for old users
Yazar: BEGÜM SENA MERAM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM DEMİRKAN
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
İnsan yaşam sürecindeki geçirdiği evreler boyunca erişim alanındaki değişiklikleri tecrübe etmektedir. Yaşlılık dönemi erişim alanının sınırlandığı ve sağlık sorunlarının yaşandığı evredir. Bu evrede yaşlı kullanıcılara konforlu bir deneyim alanı tasarlanmalıdır. Ancak mekânların genç nüfusun referans değerlerine bakılarak tasarlanması ve yaşlıların tasarım dışı bırakılması yaşlı kullanıcılar için uyum sorunlarını beraberinde getirmektedir. Hastane, çeşitli kullanıcılar tarafından kullanılan kamu mekânıdır. Hastanenin halk ile en çok iç içe olduğu, hastanenin en çok kullanılan alanları polikliniklerdir. Poliklinik bekleme alanları, hasta-mekân etkileşiminin en yoğun yaşandığı yerlerdir. Hastaların ve hasta yakınlarının zorunlu olarak zamanlarını geçirdiği temel alanlardır. Yaşlı bireyler yaşın ilerlemesi ile artan sağlık sorunları nedeniyle poliklinik bekleme alanlarını sıklıkla kullanmaktadır. Tez çalışmasının amacı, yaşlıların özelliklerini ve yaşlanma sürecindeki değişimleri temel alarak, yaşlı kullanıcıların ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde tasarlanmış hastane poliklinik bekleme alanlarının özelliklerini ortaya çıkarmaktır. Tasarımı bütün olarak ele alan kapsayıcı tasarım yaklaşımı ile yaşlının hem fiziksel hem psiko-sosyal özelliklerini destekleyecek, bağımsızlığın yanı sıra yaşam kalitesini artıracak poliklinik bekleme alanları için gerekli kriterlerin oluşturulması ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Tez çalışmasında Özel Medicana, Özel Farabi Hastanesi ve Özel Medova Hastanesi'nin fizik tedavi ve rehabilitasyon,  genel cerrahi ve kardiyoloji poliklinikleri bekleme alanlarında; mekan boyutu, yön bulma, esneklik, aydınlatma, malzeme, mobilya, renk ve doku, sanatsal ve bitkisel öge başlıkları altında belirlenen tasarım kriterleri doğrultusunda yaşlı kullanıcılar için kapsayıcı tasarım ölçütleri bağlamında incelenmiştir. Değerlendirme bölümünde puanlama tekniği kullanılarak puantaj tablosu oluşturulmuştur. Her poliklinik bekleme alanının başarı yüzdeleri hesaplanmıştır ve eksiklikleri tespit edilmiştir. Başarı yüzdesi en yüksek hastane Özel Medova Hastanesi olurken, başarı yüzdesi en düşük hastane Özel Konya Farabi Hastanesi olmuştur.

Abstract:
Man experiences changes in the field of access throughout the stages in his life process. The old age period is the stage that the access area is limited and health problems are experienced. At this stage, a comfortable experience area should be designed for elderly users. However, designing the spaces by looking at the reference values of the young population and excluding the elderly from the design brings along adaptation problems for the elderly users. A hospital is a public space used by various users. The most used areas of the hospital, where the hospital is most intertwined with the public, are the polyclinics. Outpatient waiting areas are the places where patient-space interaction is most intense. These are the main areas where patients and their relatives necessarily spend their time. Elderly individuals frequently use outpatient waiting areas due to the increasing health problems with increasing age. The aim of the thesis is to reveal the characteristics of hospital outpatient waiting areas designed to meet the needs of elderly users, based on the characteristics of the elderly and the changes in the aging process. With the inclusive design approach, which considers the design as a whole, the necessary criteria for outpatient waiting areas that will support both the physical and psycho-social characteristics of the elderly and increase their independence as well as their quality of life have been created and evaluated. In the thesis study, in the waiting areas of the physiotherapy and rehabilitation, general surgery and cardiology outpatient clinics of Private Medicana, Private Farabi Hospital and Private Medova Hospital; space dimension, wayfinding, flexibility, lighting, materials, furniture, color and texture, artistic and floral elements, in line with the design criteria determined in the context of inclusive design criteria for elderly users. In the evaluation section, a scoring table was created using the scoring technique. The success percentages of each outpatient waiting area were calculated and their deficiencies were determined. While the hospital with the highest success rate was Private Medova Hospital, the hospital with the lowest success rate was Private Konya Farabi Hospital.