Çocukluk çağında kanser tedavisi görmüş çocuk ve adolesanlarda uyku bozukluğunun değerlendirilmesi, depresyon ve yaşam kalitesi ile ilişkinin araştırılması
Evaluation of sleep disorder in children and adolescent treated for cancer in childhood and investigation of their relationship with depression and quality of life
Yazar: NAZLI UMMAN
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE TÜRKKAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Uluslararası Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Kanser tedavisi görmüş çocuk ve adolesanlarda uyku bozukluğu varlığının araştırılması ve uyku bozukluğu ile depresyon ve yaşam kalitesi arasında ilişkinin incelenmesi, aynı yaştaki sağlıklı bireylerle kıyaslanması amaçlanmıştır. 
Gereç ve yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Çocuk Hematoloji servisinde kanser tedavisi görmüş 7-18 yaş aralığında olan 75 hasta ve aynı yaş grubundan 75 sağlıklı çocuk dahil edilmiştir. Çalışmaya kanser teşhisi almış ve tedavi görmüş olup, tedavi bitmesi üzerinden en az 6 ay geçmiş olan bireyler dahil edilmiştir. Kontrol grubu olarak benzer yaşta olan sağlam ve genel çocuk polikliniğine gelen sağlıklı çocuklar katılmıştır. Çalışma prospektif olup, 1 Mayıs 2022 – 1 Temmuz 2022 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmaya 7 yaştan küçük,18 yaştan büyük olanlar dahil edilmemiştir. Aileye çalışma hakkında bilgi verilmiş ve ayrıntılı onamları alınmıştır. Hastalar çocuk hematoloji ve onkoloji polikliniğine rutin kontrol amaçlı başvurularında yaşlarına uygun olan anketler ile KINDL yaşam kalite ölçeği, Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi ve Çocuklar İçin Depresyon Ölçeği formları yüz yüze olacak şekilde doldurulmuştur. Anketler biyoistatistiksel olarak SPSS programı ile değerlendirilmiştir ve sonuçlar analiz edilmiştir. 
Bulgular: Hasta grubun Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) ölçeğindeki uyku süresi puanı, kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı yüksektir (p<0.05). İki grup arasında depresyon puanı açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>0.05). Hasta grubun KINDL yaşam kalitesi puanı ve alt gruplarından bedensel iyilik puanı, okul puanı kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşüktür (p<0.05). Hasta grupta depresyon ile PUKİ toplam puanı arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptandı (p<0.05). Her iki grupta da PUKİ toplam puanı ile toplam yaşam kalite indeksi (YKİ) puanı arasında ters yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p<0.05). Her iki grupta depresyon puanı ile toplam YKİ puanı arasında ters yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p<0.05).
Sonuç: Kanser tedavisi görmüş çocuk ve adolesanlarda, sağlıklı çocuklara göre toplam uyku sürelerinin daha kısa olduğunu gördük. Kanser tedavisi görmüş grubun yaşam kalitesini sağlıklı çocuklara göre daha düşük bulduk ve özellikle hasta grubun bedensel iyilik ve okul skorlarını daha düşük saptadık. Kanser geçirmiş çocuklarda uyku problemleri arttıkça depresyon skorunun da arttığı görüldü.Çalışmamızda her iki grupta da depresyon arttıkça yaşam kalitesinde düşme izlenmektedir.İki grup arasında depresyon açısından anlamlı farklılık saptanmamıştır. Kanser tedavisi gören hastalarda depresyon düzeylerini değerlendirmek açısından daha fazla hasta sayısının yer aldığı çok merkezli çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.  Çalışmamızda kanser tedavisi görmüş çocuklarda yaşam kalitesindeki artışın uykuyu pozitif şekilde etkilediğini, bunun yanı sıra yaşam kalitesi ile depresyon arasında negatif korelasyon olduğu gösterilmiştir.
Anahtar kelimeler: Adolesan, çocuk, depresyon, kanser, uyku, yaşam kalitesi

Abstract:
Evaluation Of Sleep Disorder In Children And Adolescent Treated For Cancer In Childhood And Investigation Of Their Relationship With Depression And Quality Of Life
Aim: The aim of this study is to investigate the presence of sleep disorders in children and adolescents treated for cancer, to examine the relationship between sleep disorders, depression and quality of life, and to compare them with healthy individuals of the same age. 
Material and Methods: The study included both 75 patients, aged 7-18 years, who underwent cancer treatment, and an additional 75 healthy children. They were observed within the pediatric hematology service at Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu City Hospital. Individuals who were diagnosed and treated for cancer and at least 6 months had passed since the end of treatment were involved in the study. As a control group, healthy children of the same age group attending a general pediatric outpatient clinic were incorporated. The study was prospective and conducted between May 1st 2022 and July 1st 2022. Individuals younger than 7 years and older than 18 years were not included in the study. The family was informed about the study and detailed informed consent was taken. Age-appropriate questionnaires; KINDL quality of life index, Pittsburgh Sleep Quality Index and Children Depression Index were completed face-to-face during routine visits to the pediatric hematology and oncology outpatient clinic. The questionnaires were evaluated biostatistically with SPSS program and the results were evaluated.
Results: The sleep duration score on the Pittsburgh Sleep Quality Index scale of the patient group was statistically significantly higher than the control group (p<0.05). There was no statistically significant difference between the groups in terms of depression score (p>0.05). The patient group's KINDL quality of life score and physical well-being score and school score from its subgroups were statistically significantly lower than the control group (p<0.05). A positive and statistically significant correlation was found between the total score of PDQI and depression score in the patient group (p<0.05). There was an inverse and statistically significant relationship between the total score of Pittsburgh Sleep Quality Index and the total quality of life index score in both groups (p<0.05). There was an inverse and statistically significant relationship between depression score and total quality of life score in both groups (p<0.05).
Conclusions:  We found that total sleep duration was shorter in children and adolescents who received cancer treatment than in healthy children. We found that the quality of life of the cancer treated group was lower than that of healthy children, and especially the physical well-being and school scores of the patient group were lower. It was observed that as sleep problems increased in children who had cancer, the depression score also increased. In our study, a decrease in quality of life was observed as depression increased in both groups. No significant difference was found in terms of depression between the two groups. Multicenter studies with larger numbers of patients are needed to evaluate depression levels in patients receiving cancer treatment. Our study showed that the increase in quality of life in children who received cancer treatment positively affected sleep, and that there was a negative correlation between quality of life and depression.
Keywords: Adolescent, cancer, children, depression, sleep, quality of life