5. Sınıf öğrencilerinde gezi ve gözleme dayalı etkinliklerin çevre bilinci düzeyine etkisi
The effect of travel and observation based activities on environmental awaraness level in 5th year students
Yazar: EBUBEKİR BERBER
Danışman: DOÇ. DR. ARZU DOĞRU
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yöntemleri = Education methods ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Gezi-gözlem yöntemi = Trip-observation method ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Çevre duyarlılığı = Environmental sensitivity ; Çevre eğitimi = Environmental education ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
İnsanoğlu varoluşundan bu yana, içinde yaşadığı çevreyi oluşturan unsurlardan faydalanırlar. Birçok tür gibi, insanlar da hava, su ve topraksız yaşayamazlar. Yaşam ortamını oluşturan bu çevresel unsurların kirlenmesi ancak görünür ve tehlikeli bir seviyeye ulaştığında ayırt edilir. Çevre sorunları hem insan varlığını tehdit etmekte hem de dünyayı yaşanmaz hale getirmektedir. Bu sorunların yol açtığı felaketleri durdurmak için insanların var olan ve gelecekteki alışıla gelmiş düşünce ve davranışlarından vazgeçmesi gerekmektedir. Davranışların değişmesi ise tutum, bilgi ve değer yargılarının değişmesini zorunlu kılar. Çevreye karşı pozitif tutum ve değer yargılarının oluşması ise çevre eğitimi ile mümkündür.
Bu çalışmanın amacı gezi gözleme dayalı etkinliklerin ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin çevre bilinci düzeyine etkisini belirlemektir. Araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden yarı deneysel araştırma modelinin, kontrol gruplu ön test - son test araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini İç Anadolu Bölgesinde yer alan bir ildeki sosyo-ekonomik yönden zayıf bir devlet okulunda eğitim-öğretim gören 5. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın deney grubunu 21 öğrenci (11 kız 10 erkek), kontrol grubunu 22 öğrenci (12 kız 10 erkek) oluşturmaktadır. Çalışmada bir eğitim – öğretim yılı boyunca çevre ile ilgili gezi ve gözlem etkinliklerinin ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin çevre bilinci düzeylerine etkileri, etkinliklerin öncesinde ve sonrasında ön test ve son test olarak uygulanan çevre bilinci ölçeği puanlarının karşılaştırılması yolu ile ölçülmüştür. Verilerin analizinde bağımlı gruplar için Mann-Whitney U testi ve puanlar arası farklılığın anlamlılığına ilişkin analizler için ise Wilcoxon İşaretli Sıralar testi kullanılmıştır. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda gezi ve gözleme dayalı etkinliklerin ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin çevre bilgi, çevre davranış ve çevre tutumlarında anlamlı bir değişiklik oluşturmadığı belirlenmiştir. Çalışmanın düzenlendiği öğrenci grubunun, sosyo-ekonomik seviyelerinin düşük olması ve ayrıca daha önce bu tür gezilere katılmamış olmaları nedeniyle, çalışma kapsamında gerçekleştirilen gezileri ve diğer etkinlikleri eğitim olarak değil de eğlence olarak algılamış olabileceklerinden kaynaklı olarak bu sonucun ortaya çıkmış olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Since the existence of human beings, they benefit from the elements that make up the environment in which they live. Like many species, humans cannot live without air, water and land. Contamination of these environmental elements that make up the living environment is only recognized when it reaches a visible and dangerous level. Environmental problems both threaten human existence and make the world uninhabitable. In order to stop the catastrophe caused by these problems, people must give up their existing and usual habitual thoughts and behaviours. The change in behaviours necessitates the change of attitudes, knowledge and value judgments. Positive attitude towards the environment and the formation of value judgments are possible through environmental education.
The aim of this study is to determine the effect of trip observation activities on the environmental awareness level of middle school 5th grade students. In the research, pre - test and post - test research design of the semi - experimental research model, one of the quantitative research methods, was used. The sample of the study consists of 5th grade students who are educated in a socio-economically weak public school in a province in the Central Anatolia Region. The experimental group consisted of 21 students (11 girls and 10 boys) and the control group consisted of 22 students (12 girls and 10 boys). In this study, the effects of environment-related excursions and observation activities on the level of environmental awareness of middle school 5th grade students during a school year were measured by comparing the pre-test and post-test environmental awareness scale scores. Mann-Whitney U test was used for the dependent groups and Wilcoxon Signed Ranks test was used for the analysis of the significance of the difference between the scores. As a result of the statistical analyses, it was determined that the activities based on trips and observations did not create a significant change in the environmental knowledge, environmental behaviour and environmental attitudes of middle school 5th grade students. It is thought that this result may have arisen from the fact that the student group in which the study was organized may have perceived the trips and other activities within the scope of the study as entertainment rather than as education because of their low socio-economic level and because they had not participated in such trips before, too.