Benliğin ayrımlaşmasından iyi oluşa: Kendini düzenlemenin aracı rolü
From differentiation of self to well-being: Mediation of self regulation
Yazar: TUBA SÖKMEN
Danışman: DOÇ. DR. FERZAN CURUN
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Gelişim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik = Ego ; Benlik ayrımlaşması = Self discrimination ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill ; Öz düzenleyici haritalar = Self-organizing maps ; İyileşme = Convalescence ; İyilik = Goodness ; İyilik hali = Well-being

Özet:
Benlik yapısının aile kökeninden ayrımlaşması psikolojik bir kazanımdır. Ayrımlaşma bireyin gerçek benliğini deneyimlemesini mümkün kılarak yaşantısına işlevsellik kazandırırken ayrımlaşma sorunları sahte bir benliğe neden olarak yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir.
Bu çalışmanın amacı orta yetişkinlerde benliğin ayrımlaşması ile iyi oluş (öznel ve psikolojik) arasındaki ilişkide kendini düzenleme değişkenlerinin (öz-kontrol ve duygu düzenleme) aracılık rollerini sınamak ve olgunun düşük/yüksek ayrımlaşma profillerinde nasıl deneyimlendiğini derinlemesine araştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda karma bir desen kullanılmıştır. Çalışmanın nicel kısmında önce 375 (241 kadın, 134 erkek) orta yetişkine ulaşılmıştır. Araştırmanın verileri Kişisel Bilgi Formu, Benliğin Ayrımlaşması-R, Kısa Öz-Kontrol, Duygu Düzenleme Güçlüğü-16, Psikolojik İyi Oluş ve Olumlu Olumsuz Yaşantılar Ölçekleri ile toplanmış, mevcut ilişkiler ortaya konmuştur. Bulgulara göre benliğin ayrımlaşması ve iyi oluş (öznel ve psikolojik) arasındaki ilişkiye kendini düzenleme değişkenlerinin aracılık ettiği görülmüştür. Araştırmanın nitel kısmında ise betimleyici durum çalışması yapılmıştır. Düşük ve yüksek düzey benlik ayrımlaşma profillerine sahip 7'şer orta yetişkin katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Veriler tematik analiz yöntemi ile incelenmiş, düşük ve yüksek düzey benlik ayrımlaşma düzeyine sahip katılımcılar betimlenmiştir. Araştırmanın nicel ve nitel kısmından elde edilen bulgular birleştirilerek yorumlanmıştır.

Abstract:
Differentiation of self from family origin is a psychological achievement. While differentiation enables an individual to experience a true self and provides functionality to life, differentiation problems negatively affect quality of life by causing a false self. 
The purpose of this study is to test the mediating roles of self regulation variables (self control and emotion regulation) in the relation between differentiation of self and well-being for middle adults and to understand how the phenomena is experienced in low/high differentiated profiles. For this aim, a mixed study was designed. A sample of 375 (241 female, 134 male) participants were reached for the quantitative study. The data for the quantitative study were collected by Personal Information Form, Differentiation of Self Inventory-R, Short Self-Control, Difficulties in Emotion Regulation-16, Flourishing and Positive Negative Experiences Scales, and existing relationships are revealed. According to the findings, self regulation variables mediate the relation between differentiation of self and well-being. In the qualitative study, descriptive case study was conducted. Semi-structured interviews were carried with 7 middle aged participants each with low and high self-differentiation profiles. The findings were analysed by thematic analysis method, participants with low and high levels of differentiation of self were described. The findings gathered from two studies were jointly discussed.