Turizm sektöründe değer zinciri analizi: Ürgüp destinasyonu örneği
Value chain analysis in tourism sector: Example of Urgup destination
Yazar: SERAP SERİN KARACAER
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL ÖZTÜRK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Destinasyon = Destination ; Değer zinciri analizi = Value-chain analysis ; Küresel değer zincirleri = Global value chains ; Nevşehir-Ürgüp = Nevşehir-Ürgüp ; Turizm = Tourism ; Turizm endüstrisi = Tourism industry ; Turizm sektörü = Tourism sector

Özet:
Turizm; temelde konaklama, yeme-içme, ulaşım, eğlence gibi özünde her biri farklı faaliyet grubuna dâhil olan hizmetleri, turistik tüketicinin talepleri doğrultusunda bir arada sunmak durumunda olan bir sektördür. Bununla birlikte, turistik tüketicilere tüm bu ürün ve hizmetlerin sunulmasında, turizm sektörü ile birebir bağlantılı olmayan ancak, sektöre bir şekilde dâhil olan bir takım sektörler ya da kurum ve kuruluşlar da (inşaat, sanayi, mobilya, yerel yönetimler vb.) söz konusudur. Turizm sektörünün gerek doğrudan gerekse de dolaylı olarak bağlantılı olduğu tüm faaliyet grupları ile arasındaki ilişkileri "değer zinciri" kapsamında geliştirmesinin, turistik tüketiciye daha fazla değer sunarak rekabet gücünü arttırmasına katkı sağlayacağını ifade etmek mümkündür. Çünkü herhangi bir işletme ya da sektör için oluşturulan değer zinciri, hammaddelerin sağlanmasından son tüketiciye sunulmasına kadar gerçekleştirmiş olduğu stratejik açıdan birbirleriyle ilişkilendirilmiş faaliyet gruplarını; değer zinciri analizi ise zincirdeki farklı basamaklar ile paydaşları tanımlamayı ve bunların performanslarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda çalışma kapsamında, turizmin doğrudan ya da dolaylı bağlantılı olduğu diğer sektörler ile olan ilişkilerini kapsayan ve özelliklede destinasyonun ev sahibi yerel halkın da zincirin halkalarından biri olarak görüldüğü "turizm değer zinciri" yaklaşımına odaklanılmıştır. Çalışmanın yöntem kısmında, araştırmacının nicel ve nitel araştırma tekniklerine yönelik kavramları, yöntemleri ve yaklaşımları bir arada kullanmasına olanak tanıyan bir araştırma yöntemi olan "karma metot" kullanılmıştır. Çalışmada, turizm değer zincirinin turizmin sadece ekonomik getirilerine değil, yerel halkın sosyal kazanımlarına da odaklanması gerekliliği de dikkate alındığında merkezine "yoksul yanlı turizm" yaklaşımını alan bir turizm değer zinciri çerçevesi belirlenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular neticesinde, tüm paydaşların destinasyonun ev sahibi olan yerel halk ile doğrudan ya da dolaylı bağlantısının bulunduğu bir "turizm değer zinciri" modeli oluşturulmuştur. Söz konusu turizm değer zincirinin halkalarını oluşturan doğrudan ya da dolaylı faaliyet gruplarının hemen hemen hepsinin "yerel halkı" turizm faaliyetlerinin en önemli paydaşı olarak görmeleri de araştırmanın en önemli bulgularındandır.

Abstract:
Tourism is a sector which basically has to offer services such as accommodation, food-beverage, transportation and entertainment each of which are essentially included in different activity groups all together according to the demands of touristic consumers. In addition, certain sectors or institutions and establishments (such as construction, industry, furniture, local administrations), which are not directly connected with the tourism sector but are somehow included in the sector, also play a role in offering all these products and services to touristic consumers. It is possible to state that development of the relationships between the tourism sector and all activity groups with whom it is connected either directly or indirectly within the scope of "value chain" will offer a greater value to touristic consumers and contribute to the increase of the competitive power. Because value chain which is formed for any business or sector aims to define the activity groups that are strategically associated with each other from the supply of raw materials to delivery to the final consumer; whereas value chain analysis aims to define different stages in the chain and shareholders and evaluate their performance. In this context, the study focuses on the approach of "tourism value chain", which includes the relationships of tourism with other sectors with whom it is connected either directly or indirectly and is considered one of the chain rings especially by the local community that hosts the destination. In the method part of the study, the mixed method which is a research method that allows the researcher to use the concepts, methods and approaches related to quantitative and qualitative research techniques is used. Considering that the tourism value chain needs to focus not only on the economic returns of tourism, but also social acquisitions of the local community; a framework of tourism value chain centering upon the approach of "pro-poor tourism" was determined in the study. As a result of the findings acquired in the study, a "tourism value chain" model where all the shareholders are connected with the local community that hosts the destination either directly or indirectly was formed. One of the most important findings of the study is that almost all of the direct or indirect activity groups constituting the rings of the tourism value chain see the "local community" in as the most important stakeholders of tourism activities.