İştahsızlık şikayeti ile başvuran çocuklarda demir eksikliği ve demir eksikliği anemisi sıklığının araştırılması
Investigation of the frequency of iron deficiency and iron deficiency anemia in children with poor apetite
Yazar: FATMA BEGÜM TOKATLIOĞLU ÖZCAN
Danışman: UZMAN İSMAİL ARSLAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Anoreksi = Anorexia ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; İştah = Appetite

Özet:
Amaç: Çalışmamızda çocuklarda en sık görülen problemlerden birisi olan iştahsızlıkla başvuran hastalarda demir eksikliği ve demir eksikliği anemisi sıklığının saptanması amaçlandı.
Gereç ve yöntem: Çalışmamızda Mayıs 2016 ile Ağustos 2017 tarihleri arasında Haymana Devlet Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'ne ve Doğantepe Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne iştahsızlık şikayeti ile getirilen 6 ay-18 yaş arası 483 çocuğun kayıtları geriye dönük olarak incelendi. Ancak akut enfeksiyon bulgusu olan veya Talasemi, kronik hastalık tanısı alan, demir eksikliği/demir eksikliği anemisi tanısı alıp, tedavi olan ve/veya tedavi altında olan toplam 48 hasta çalışma dışı bırakıldı. Yaş grubuna uygun hemoglobin değeri -2 SD altında ve serum ferritin düzeyi 12 ng/ml'nin altında olan çocuklar demir eksikliği anemisi olarak, hemoglobin değeri yaşına göre normal ancak serum ferritin düzeyi 12 ng/ml'nin altında olan çocuklar ise demir eksikliği olarak kabul edildi. Hastalar yaş gruplarına göre Grup I (6 ay-2 yaş grubu), Grup II (2-6yaş grubu) ve Grup III (6-18 yaş grubu) olarak sınıflandırıldı ve gruplar demir eksikliği ile demir eksikliği anemisi, ferritin düzeyleri ve cinsiyet dağılımı açısından karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya iştahsızlık şikayeti ile getirilen 6 ay-18 yaş arası 214'ü erkek, 221'i kız olmak üzere toplam 435 hasta alındı. Çalışmamızda demir eksikliği anemisi sıklığı %4,3 (n=19), demir eksikliği sıklığı ise %19,7 (n=86) olarak saptandı. Demir eksikliği sıklığı 6 ay-2 yaş arası çocuklarda (Grup I) %33, 2-6 yaş arası çocuklarda (Grup II) %14,8, 6-18 yaş arası çocuklarda (Grup III) ise %15,1 olarak saptandı. Demir eksikliği anemisi sıklığı ise 6 ay-2 yaş arası çocuklarda (Grup I) %11,3, 2-6 yaş arası çocuklarda (Grup II) %4,3, 6-18 yaş arası çocuklarda (Grup III) ise %0,5 olarak saptandı. Demir eksikliği ve demir eksikliği anemisi sıklığı Grup I'de Grup II ve Grup III'e göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık oluşturacak şekilde daha yüksek olarak bulundu (sırasıyla p<0,001, p<0,001).
Sonuç: Sonuç olarak iştahsızlık şikayeti ile getirilen hastalarda demir eksikliği ve demir eksikliği anemisinin de araştırılması gerektiği akılda tutulmalıdır. Birinci basamakta yapılan gebe ve bebek izlemlerinde demir eksikliği ve demir eksikliği anemisi ile ilgili takipler vardır. Bunların gözden kaçırılmadan hassasiyetle yapılması faydalı olacaktır. Çalışmamız bu takiplerin önemini ortaya koyması açısından da önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Demir eksikliği, demir eksikliği anemisi, iştahsızlık.

Abstract:
Aim: In this study we aimed to investigate the frequency of iron deficiency and iron deficiency anemia in the patients admitted with poor appetite which is one of the most seen problems in children.
Materials and Methods: In this study, hospital records of 483 patients age of 6 months-18 years old, admitted with poor apetite to Child Health and Diseases Polyclinic of Haymana State Hospital and Doğantepe Education Family Health Center between May 2016 and August 2017 were retrospectively analyzed. However, a total of 48 patients with acute infection or diagnosed as Thalassemia, chronic disease or iron deficiency/iron deficiency anemia and treated and/or under treatment were excluded. Hemoglobin levels below -2 SD for each age group and ferritin levels below 12 ng/ml were considered as iron deficiency anemia, hemoglobin levels normal for each age group but ferritin levels below 12 ng/ml were considered as iron deficiency. Patients were classified according to their age groups as Group I (6 months-2 years), Group II (2-6 years) and Group III (6-18 years) and groups were compared with respect to iron deficiency, iron deficiency anemia, ferritin levels and gender distribution.
Results: In this study a total of 435 patients, 214 males and 221 females, aged between 6 months and 18 years, who were admitted with poor apetite, were included. The frequency of iron deficiency anemia was 4.3% (n=19), iron deficiency was 19.7% (n=86). The frequency of iron deficiency was 33% in children 6 months-2 years (Group I), 14.8% in children 2-6 years (Group II) and 15.1% in children 6-18 years (Group III). The frequency of iron deficiency anemia was 11.3% in children between 6 months and 2 years (Group I), 4.3% in children between 2 and 6 years (Group II), 0.5% in children between 6-18 years (Group III). Iron deficiency and iron deficiency anemia were statistically significantly higher in Group I when compared to Group II and Group III (p<0.001, p<0.001, respectively).
Conclusion: In conclusion, it should be kept in mind that iron deficiency and iron deficiency anemia should be investigated in patients admitted with poor apetite. There are follow-ups for iron deficiency and iron deficiency anemia in pregnant women and infants' monitorings in primary care. It will be helpful if it is done carefully with precision. Our study is also valuable to demonstrate importance of follow-ups.
Key Words: Iron deficiency, iron deficiency anemia, poor apetite.