Koroner arter bypass greft ameliyatı geçiren hastaların öz etkililik düzeylerinin iyileşme durumlarına etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of self-efficacy levels on recovery status of patients who undergoing coronary artery bypass graft surgery
Yazar: FATMA ÇAKIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KEVSER KARACABAY ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SELDA KARAVELİ ÇAKIR
Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Fonksiyonel iyileşme = Recovery of function ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Koroner arter bypass = Coronary artery bypass ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing

Özet:
Giriş: Koroner Arter Bypas Greft cerrahisi (KABG) sonrası ameliyat geçiren hastaların yaşam kalitesi etkilenmekte ve komplikasyonlar görülebilmektedir. KABG cerrahisi sonrası ve iyileşme sürecinde yaşanan sorunlar hastaların öz bakım aktivitelerini gerçekleştirmelerini zorlaştırmaktadır. 
Amaç: Çalışmada koroner arter bypass greft ameliyatı geçiren hastaların öz etkililik düzeylerinin iyileşme durumlarına etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır.
Gereç - Yöntem: Araştırma kesitsel ve tanımlayıcı tiptedir. Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kalp Damar Cerrahi Servisinde KABG ameliyatı geçiren hastalar araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Bu hastalardan 01 Aralık 2021-30 Haziran 2022 tarihleri arasında KABG cerrahisi geçiren ve dahil edilme kriterlerini karşılayan 150 hasta araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak hasta tanılama formu, Barnason Etkililik Beklenti Ölçeği (BEBÖ) ve Ameliyat Sonrası İyileşme İndeksi (ASİİ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada yapılan tüm analizlerde istatistiksel anlamlılık düzeyi p < 0,05 olarak kabul edilmiştir. 
Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması 62,01±9,16, beden kitle indeksi ortalaması ise 27,27±4,08'dir. Hastaların hastane yatış süresinin ortalama 15,6±5,74 gün olduğu, ameliyat sonrası hastanede yatış süresinin ortalama 7,05±2,87 gün olduğu ilk mobilizasyon zamanı ise ortalama 22,72±12,59 saat olduğu tespit edilmiştir. BEBÖ toplam puanı 42,09±6,18 olarak tespit edildi. ASİİ toplam puanı 2,72±0,42 olarak tespit edildi. 
Sonuç:  Hastaların öz etkililik düzeylerinin orta seviyede ve yetersiz olduğu belirlendi. Yaş arttıkça öz bakım yönetimi fonksiyonu azalmaktadır. Hastaların fiziksel fonksiyon alanındaki etkililik beklentisi arttıkça fiziksel aktiviteler, istek arzu, psikolojik belirtiler ve toplam ameliyat sonrası iyileşme sürecinde daha az güçlük yaşadıkları belirlenmiştir. Bunun yanı sıra egzersiz aktivite boyutunda etkililik beklentisi arttıkça istek arzu boyutunda iyileşme sürecinde güçlük azalmaktadır. Hastaların psikososyal etkililik beklentisi arttıkça fiziksel, psikolojik, genel semptomlar, istek arzu ve toplam iyileşme sürecine ilişkin güçlük azalmaktadır. Öz etkililik düzeyi yüksek olan hastaların ameliyat sonrası iyileşmede daha az güçlük yaşadıkları saptandı. Bu doğrultuda ameliyat öncesi dönemde hastaların öz etkililik düzeyleri değerlendirilmeli ve  öz etkililik seviyelerini artırmak için girişimde bulunulması, mobilizasyona ilişkin standartların geliştirilmesi, hastaların psikolojik yönden değerlendirilmesi ve desteklenmesi önerilmektedir.

Abstract:
Introduction: The quality of life of patients who have undergone surgery after Coronary Artery Bypass Graft (CABG) surgery is affected and complications can be seen. Problems experienced after CABG surgery and during the recovery process make it difficult for patients to perform self-care activities. 
Aim: In this study It is aimed to examine the effects of self-efficacy levels on recovery status of patients who undergoing coronary artery bypass graft surgery.
Materials and Methods: The study is cross-sectional and descriptive. The patients who underwent CABG surgery in Kütahya Health Sciences University Training and Research Hospital Cardiovascular Surgery Service constitute the population of the study. Of these patients, 150 patients who had CABG surgery between 01 December 2021 and 30 June 2022 and met the inclusion criteria constitute the sample of the study. Patient identification form, Barnason Effectiveness Expectation Scale (BEES), and Postoperative Recovery Index (PORI) were used as data collection tools.  Mann Whitney U test, Kruskal Wallis test and correlation analysis were used in the analysis of the data. Statistical significance level was accepted as p<0,05 in all analyzes performed in the study.
Results: The mean age of the patients participating in the study was 62,01±9,16, and the mean BMI was 27,27±4,08.  It was determined that the average hospitalization period of the patients was 15.6±5.74 days, the average postoperative hospital stay was 7,05±2,87 days, and the first mobilization time was 22,72±12,59 hours on average, 7,05±2,87 days after the operation, and 22.72±15.59 hours for the first mobilization. BEES total score was 42,09±6,18. PORI total score was determined as 2,72±0,42.
Conclusion: It was determined that the self-efficacy levels of the patients were moderate and insufficient. As age increases, the self-care management function decreases. It was determined that as the expectation of effectiveness in the field of physical function increased, they experienced less difficulty in physical activities, desire, psychological symptoms, and total postoperative recovery. In addition, as the expectation of effectiveness increases in the exercise activity dimension, the difficulty in the recovery process decreases in the desire-desire dimension. As the patients' expectation of psychosocial effectiveness increases, the difficulty related to physical, psychological, general symptoms, desire and total healing process decreases. It was found that patients with high self-efficacy levels had less difficulty in post-operative recovery. In this direction, it is recommended that patients' self-efficacy levels should be evaluated in the preoperative period, and attempts should be made to increase their self-efficacy levels, standards for mobilization should be developed, and patients should be evaluated and supported psychologically.