Yetişkin erkeklerde toplumsal cinsiyet rolü stresiyle psikolojik iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkide benlik saygısının aracı rolünün incelenmesi ve psikososyal değişkenler açısından değerlendirilmesi
The mediating role of self-esteem in the relationship between gender role-related stress and levels of psychological well-being in adult males: An evaluation in terms of psychosocial variables
Yazar: SEMİH DERECİ
Danışman: PROF. DR. LÜTFÜ İLGAR
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı; katılımcıların erkek toplumsal cinsiyet rolü stresiyle
psikolojik iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkide benlik saygısının aracı rolünün
incelenmesidir. Ayrıca yetişkin erkeklerin; ölçek puanlarının, yaş, ilişki durumu,
doğdukları coğrafi bölge, maddi gelir düzeyleri, sosyal medya kullanım biçimleri,
dindarlık düzeyleri, siyasal tutumları, toplumsal cinsiyete yönelik algıları, anne ve
babalarının kök aile bölgeleri, anne ve baba eğitim düzeyleri, yardım arama eğilimleri,
doğum sıraları ve anne–baba yetiştirme tutumları gibi değişkenlere göre
değerlendirilmesidir. Araştırma İstanbul'da yaşayan 20 yaş ve üstü 700 yetişkin erkek
katılımcıyla yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunun belirlenmesi için uygun
örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Katılımcılardan veri toplamak için Erkek
Toplumsal Cinsiyet Rolü Stresi Ölçeği (ETCRSÖ), Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği
(RBSÖ), Psikolojik İyi Oluş Ölçeği (PİOÖ) ve sosyodemografik veri formu
kullanılmıştır. Verilerin analizi, Sosyal Bilimler İçin İstatistik Programı (SPSS) 26.0
Statistics Paket Programı aracılığıyla yapılmıştır. Verilerin analizi yapılırken, iki
gruplu değişkenler ile ölçek puanlarının karşılaştırılmasında Bağımsız Örneklemler
İçin T-Testi, üç grup ya da daha fazla değişkenler ile ölçek puanlarının
karşılaştırılmasında Tek Yönlü Varyans Analizi kullanılmıştır. Gruplar arasında
farklılık görülen değerlerin hangi grup bileşeninden kaynaklandığını belirlemek için
ise (LSD) Post Hoc Testleri kullanılmıştır. Ölçekler arasındaki ilişkinin
incelenmesinde Pearson Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Erkek toplumsal cinsiyet
rolü stresi ile psikolojik iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkide benlik saygısının aracılık
rolünün analizi Process Macro (v3.4.1) uygulaması ile yapılmıştır. Yapılan analizler
sonucunda; erkek toplumsal cinsiyet rolü stresiyle, benlik saygısı ve psikolojik iyi oluş
düzeyleri arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Benlik saygısının,
erkek toplumsal cinsiyet rolü stresiyle psikolojik iyi oluş düzeyleri arasında kısmi aracı
etki oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the mediating role of self-esteem in the
relationship between male gender role stress and psychological well-being levels. In
addition, the scale scores of adult men were evaluated according to variables such as
age, relationship status, geographical region where they were born, financial income
levels, social media usage patterns, religiosity levels, political attitudes, perceptions
towards gender, root family regions of their mothers and fathers, mother and father
education levels, tendency to seek help, birth order and parental upbringing attitudes.
The study was conducted with 700 adult male participants aged 20 years and older
living in Istanbul. Convenience sampling method was used to determine the study
group. The Male Gender Role Stress Scale (MBSRS), Rosenberg Self-Esteem Scale
(RBSS), Psychological Well-Being Scale (PBI) and sociodemographic data form were
used to collect data from the participants. The data were analyzed using the Statistical
Program for Social Sciences (SPSS) 26.0 Statistics Package Program. While analyzing
the data, T-Test for Independent Samples was used to compare the scale scores with
two groups of variables, and One-Way Analysis of Variance was used to compare the
scale scores with three groups or more variables. (LSD) Post Hoc Tests were used to
determine which group component was responsible for the values that differed
between the groups. Pearson Correlation Analysis was used to examine the
relationship between the scales. The mediating role of self-esteem in the relationship
between male gender role stress and psychological well-being levels was analyzed
with Process Macro (v3.4.1) application. As a result of the analysis, a significant
negative relationship was found between male gender role stress and self-esteem and
psychological well-being levels. It was concluded that self-esteem had a partial
mediating effect between male gender role stress and psychological well-being levels.