Jinekolojik kanserlerde yaşam kalitesi ve etkileyen faktörler
Quality of life and effective factors in gynaecologic cancers
Yazar: NESRİN REİS
Danışman: DOÇ.DR. NEZİHE KIZILKAYA BEJİ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology ; Onkoloji = Oncology

Özet:
6. ÖZET Jinekolojik Kanserlerde Yaşam Kalitesi ve Etkileyen Faktörler Araştırma jinekolojik kanserli hastaların yaşam kalitelerini belirlemek, yaşam kalitesi ile demografik, sosyo-kültürel, kanser türü ve tedavi yöntemine özgü değişkenler arasındaki ilişkileri saptamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma iki aşamada yürütülmüştür. İlk aşama, Nisan-Temmuz 2001 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı, Genel Cerrahi Anabilim Dalı ve Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı klinikleri ve bu birimlerin polikliniklerinde gerçekleştirilmiştir. İlgili birimlere tedavi ve rutin tıbbi kontrolleri için başvuran, üreme organ, meme ve sindirim sistem kanseri kadın hastalar arasından, olasılıksız örneklem yöntemi ile seçilen 100 hasta ele alınmıştır. Bu bölümde, Yaşam Kalitesi Ölçeği'nin/KANSER HASTASI Türkçe geçerlilik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır. İkinci aşamada ise, İstanbul Üniversitesi (İ.Ü.) İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı, İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ve İ.Ü. Onkoloji Enstitüsü birimlerinin ilgili polikliniklerine Aralık 2001 -Mayıs 2002 tarihleri arasında, rutin tıbbi kontrolleri için başvuran jinekolojik onkoloji hastalan arasından, olasılıksız örneklem yöntemi ile seçilen ve araştırmanın sınırlılıklarına uyan 100 jinekolojik kanserli hasta ile çalışılmıştır. Araştırmanın bu aşamasında, yaşam kalitesini etkileyen sorunları belirlemek için, Görüşme Formu ve Yaşam Kalitesi Ölçeği'nin/KANSER HASTASI Türkçe formu kullanılmıştır. Ayrıca, hastaların cinsel yaşamına yönelik verilerin elde edilmesinde, 30 vaka ile yaklaşık 30-35 dakika süren derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre;. Yaşam Kalitesi Ölçeği/KANSER HASTASI Türkçe Formu'nun Coronbach's Alpha iç tutarlık katsayısının 0.97 ve test-tekrar test güvenirlik katsayısının 0.98 ile yüksek geçerlilik ve güvenirliğe sahip olduğu ve 147jinekolojik kanserli hastaların yaşam kalitesini değerlendirilmesi için uygun bir ölçme aracı olduğu, Hastaların yaşam kalitesi düzeyi incelendiğinde, toplam yaşam kalitesi puanı X=4.83±1.09 ile orta düzeyde kötü olduğu, vulva, serviks ve over kanserli hastalara kıyasla endometrium kanseri hastaların fiziksel, psikolojik ve sosyal iyilik halinin daha iyi olduğu (F=6.86;p=0.00), (F=7.04;p=0.00), Cerrahi ya da cerrahi+radyoterapi uygulanan hastalara kıyasla, cerrahi+kemoterapi+radyoterapi gibi daha kombine tedavi uygulanan hastaların psikolojik ve sosyal iyilik halinin daha kötü olduğu (F=4.85; p=0.01),(F=4.49;p=0.01), Kronik hastalığı bulunan hastaların, hastalığa uyumunun ve psikolojik iyilik halinin biraz daha iyi olduğu (F=-2.56; p=0.01), Diğer yaş gruplarına göre 39 ve altında bulunan hastaların psikolojik iyilik halinin, daha kötü düzeyde olduğu (F=4.14; p=0.02), Evli ve dul olan hastalara kıyasla bekar hastaların psikolojik ve manevi iyilik halinin daha kötü olduğu (F=3.04; p=0.05), (F=3.09; p=0.05). Hastalığa ve uygulanan tedavilere bağlı olarak cinsel sağlığın, beden imajı, cinsiyet rolü (kadınlık/dişilik kimliği), cinsel fonksiyonlar ve üreme yeteneği gibi dört önemli öğesinin zarar gördüğü, Vakaların beden imajı ile ilgili yoğun endişe/kaygı yaşadığı, yaşanan bu endişe/kaygının kadının eşi ile olan ilişkilerini ve cinsel yaşamını olumsuz etkilediği, Üreme organlanmn kadının kendisi, evliliği ve cinsel yaşamı açısından çok değerli olduğu; ancak üreme organ kaybının, menopoz döneminde bulunan kadınlara kıyasla, daha çok genç yaşta ve çocuk sahibi olmayı planlayan kadınları etkilediği, Vakaların cinsel fonksiyonları ile ilgili önemli sorunları olduğu, bu sorunların arasında; korku/endişe, cinsel arzu ve istekte azalma, ağrı ve sızı, vajina boyunda kısalma ve penis penetrasyon yetersizliği ve orgazm olamama gibi cinsel sorunların yer aldığı, Eğitim seviyesi yüksek, eş ve sosyal destek sistemleri iyi olan vakaların, tedavinin yan etkileri ile daha kolay baş ettiği belirlenmiştir. 148Bu veriler doğrultusunda, jinekolojik kanserlerin ve uygulanan tedavi yöntemlerinin, yaşam kalitesinin fiziksel, ruhsal ve sosyal boyutlarını etkileyen önemli sorunlara neden olduğu ve yaşam kalitesinin önemli bir bileşeni olan cinsel yaşamda da, önemli problemlere yol açtığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Jinekolojik kanserler, yaşam kalitesi, sosyal destek, iyilik hali, cinsellik, cinsel sağlık, cinsel fonksiyonun değerlendirilmesi 149

Abstract:
7. SUMMARY Quality of Life And Effective Factors in Gynaecologic Cancers This resarch was planned to determine quality of life in gynaecologic cancer patients and to define the relationship between quality of life and demographical, social, cultural characteristics, type of cancer and variables peculiar to method of treatment. The study was performed in two steps. First step of the study was carried out in Atatürk University Faculty of Medicine Gynaecology and Obstetrics Department, Surgery Department, Radiation Oncology Department and in clinics and policlinics of these units between April- July 2001. One hundred gynaecologic cancer, breast cancer or gastrointestinal system cancer patients who applied to these climes for treatments or routin controls were selected of random sampling method and included to the study. Validity and reliability tests of Turkish Quality of Life Scale/CANCER PATIENT were made in this part of the study. The second step of the study was carried out in Istanbul University Istanbul Faculty of Medicine Gynaecology and Obstetrics Department, İstanbul University Cerrahpaşa Faculty of Medicine Gynaecology and Obstetrics Department, Istanbul University Institute of Oncology and in clinics and policlinics of these units between December 2001- May 2002. One hundred gynaecologic cancer patients who met the participation criteria were selected and included to the study. Turkish form of Quality of Life Scale/CANCER PATIENT was used to identify problems that effect quality of life. Thirty women were interviewed for 30-35 minutes in order to gather data about sexual lifes of the patients. As a result of the research, it was found that,. Turkish form of Quality of Life Scale / CANCER PATIENT had high valid and reliable measures with Cronbach's Alpha value 0.97 for internal consistency and test re-test reliability value 0.98. This scale was found appropriate for evaluating quality of life in gynaecologic cancer patients. 150. When searched about quality of life levels of patients, it was found in the middle level with (X=4.83 ± 1.09 ) total quality of life points, and in comparison with vulva, cervix and over cancer patients; physical, psychological and social wellbeing was found better in endometrium cancer patients. (F=6.86;p=0.00),(F= 7.04; p=0.00). Psychological and social wellbeing was found worse in patients who had a combination of surgical therapy + chemotherapy + radiotherapy than in patients who had only surgical therapy or surgical therapy + radiotherapy. (F=4.85; p=0.01), (F=4.49; p=0.01). Adaptation to cancer and psychological wellbeing was found better in patients who had another chronic illness. (F=-2.56; p=0.01). Psychological wellbeing was found worse in patients under 39 in comparison with other age groups.. Psychological and spiritual wellbeing was found worse in single patients in comparison with married patients.. Four important components of sexual health - body image, sexual role (being woman), sexual functions and reproduction ability were found to be suffering from the illness and treatments.. Patients had an intense anxiety about their body images and this anxiety had a negative effect on their relationships and sexual lives with their partner.. Genitals were found to be very valuable for women themselves, for their marriage and for their sexual lives; however loss of genitals had more effects on younger women who have plans about having children in comparison with menopausal women.. Patients had important problems about their sexual functions like fear/anxiety, a decrease in sexual desire, pain/dispareunia, shortening of vagina, incomplete penetration of penis and not having an orgasm.. Patients who have high education levels and who have a good partner/social support were more able to cope with the side effects of treatments. According to these findings it was concluded that, gynaecologic cancers and methods of treatments cause important problems that have negative effects on physical, 151psychological and social aspects of quality of life and also on sexual life which is one of the main components of quality of life. Key Words: Gynaecologic cancer, quality of life, social support, wellbeing, sexuality, sexual health, evaluation of sexual function 152