Endüstriyel bir yakma fırınının alt külünden ve filtre kekinden 
kimyasal kazanım yöntemiyle metalik değerlerin eldesi
Recovery of metallic values from bottom ash and filter cake of an industrial incineration furnace by chemical recovery method
Yazar: İSMAİL AĞCASULU
Danışman: PROF. DR. ATA UTKU AKÇİL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Endüstriyel  yakma  fırınları  günümüzde  birçok  amaçla  farklı  süreçlerde
kullanılmaktadır. Son yıllarda artan önemleriyle katı atık yakma tesisleri, bu fırınların 
kullanım  alanını  farklı  bir  boyuta  taşıyarak,  katı  atıkların  bertarafında  ve  aynı 
zamanda elektrik enerjisi üretiminde kullanmaktadır. Yılda milyonlarca  ton katı atık 
üretilen  dünyamızda,  katı  atık  yakma  tesislerinin  yaygınlaşmasıyla  beraber  bu 
fırınların yakma atıkları ile ilgili çeşitli faaliyetler de ortaya çıkmaktadır. Bu tesislerin çıkardığı  alt  küller  ve  filtre  kek  bu  aşamada  dikkat  çekmekte,  yapılan  çalışmalarda yakılan  atığın  cinsine  bağlı  olmakla  beraber  önemli  ölçüde  metalik  değere  sahip olduğu görülmektedir.
Küllerin  kimyasal  kompozisyonları  incelendiğinde  önemli  bir  ikincil  hammadde 
kaynağı  olabilecekleri  görülmüştür.  Bu  kapsamda  tez  çalışması  boyunca  önemli 
görülen metallerin hdirometalurjik bir süreçle geri kazanımı  amaçlanmıştır. Cu, Fe, 
Mo, Ni, Zn ve V gibi metallerin, asidik ve alkali çözücülerle belirli konsantrasyonlarda 
ve  farklı  katı/sıvı  oranlarında  deneysel  tasarımları  oluşturularak   çözeltiye  alınan miktarları araştırılmıştır.
Çalışmaların sonucunda, alt külde H2SO4 ile yapılan deneyler sonucunda % 28  Cu,  % 37 Fe, % 37 Ni, % 88 Mo ve % 82 V kazanımı elde edilmiştir. Filtre kekte ise H2SO4ile 
yapılan deneylerde  %  36  Zn  elde edilirken, HCl ile  %  23 Cu ve  % 18 Fe  kazanımları 
elde  edilmiştir.  NaOH  liçi  verimleri  istenilen  düzeylerde  gerçekleşmezken,  asit liçi deneyleriyle özellikle H2SO4 uygun ve ekonomik çözücü olduğu görülmüştür.

Abstract:
Nowadays, industrial furnaces are used for several purposes in different processes. 
In  recent  years,  the  growing  importance  of  the  solid  waste  facilities  changed  the usage  of  these  incineration  furnaces  like  electrical  energy  production  besides  the solid  waste  disposal.  In  the  world,  million  tons  of  solid  wastes  are  annually produced, various utility areas are emerged relative with the incineration wastes of these furnaces by the widespreading of the solid waste burn facilities. The bottom 
ashes extracted from the facilities attract attention in that stage and in the studies, 
it is seen that they possess quite essential metallic value depending on the type of 
the incinerated waste.
When  the  chemical  composition  of  ashes  are  assessed,  it  has  been  observed  that 
they would be an important resource of secondary raw material. Within this scope, 
during  the  thesis  study,  it  is  aimed  to  recover  the  important  metals  by  using 
hydrometallurgical process. Experimental designs are prepared within different pulp 
concentrations  and  variety  of  acidic  and  alcaline  reagent  concentrations  for  the 
residues in the solutions, metals which are Cu, Fe, Mo, Ni, Zn and V are searched.
The findings of the study are;    H2SO4 leaching of the bottom ash  28  % Cu, 37 % Fe, 
37  %  Ni,  %  88  Mo  and  %  82  V  extraction  of  yield  was  achieved.  At  filter  cake leaching with  H2SO4 36  % Zn and leaching with  HCl 23 % Cu and % 18 Fe extraction 
yield  are  obtained.  Whereas  alcaline  leaching  yield  couldnt  be  obtained  at  the 
expected  levels,  acidic  reagents,  especially  H2SO4,  are  investigated  as  proper 
reagent in an economical way of leaching.