HIV enfeksiyonu olan bireylerde anksiyete, depresyon ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Assessment of depression, anxiety and quality of life in people living with human immunodefiency virus
Yazar: MUSTAFA SERHAT ŞAHİNOĞLU
Danışman: PROF. DR. FATMA ÖZLEM KANDEMİR
Mersin Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Bakteriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; HIV = HIV

Özet:
Antiretroviral tedavide (ART) gelişmelerle birlikte HIV ile yaşayan kişilerde
(HİYK) yaşam kalitesi giderek önem kazanmıştır. Çalışmamızda HİYK'de
anksiyete, depresyon ve yaşam kalitesi düzeylerini belirlemeyi, çalışma
sonuçlarını etkileyen faktörleri ve bu faktörlerin birbirleriyle olan ilişkilerini ortaya
koymayı amaçladık.
Araştırmaya Mersin Üniversitesi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıklarında
takipli ve 01.03.2020 ile 01.11.2020 tarihleri arasında başvuran 18 yaşından
büyük 208 hasta ile kontrol grubu olarak herhangi kronik hastalığı olmayan 18
yaşından büyük 100 kişi olmak üzere toplam 308 kişi dâhil edilmiştir. Çalışmaya
katılanlara sosyodemografik veri formuyla SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği, Beck
Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) verildi. Gerekli
istatistiki çalışmalar yapılarak ölçek skorları gruplar arasında karşılaştırıldı.
Ayrıca HIV enfeksiyonu olan grupta ölçek sonuçlarına etki eden faktörler
araştırıldı.
Yapılan analizler sonucunda HİYK'de kontrol grubuna göre BDÖ ve BAÖ
puanları anlamlı olarak daha yüksek (p<0.05), SF-36 skorları ise ağrı alt grubu
haricinde anlamlı şekilde daha düşük saptanmıştır (p<0.05). Çalışmamızda HIV
enfeksiyonu olan grupta depresyon oranı %31,7, anksiyete oranı %22,1
bulunmuştur. Anksiyete ve depresyon varlığının yaşam kalitesini olumsuz yönde
etkilediği saptanmıştır (p<0.05). Yaş, ilaç yan etkileri ve lipodistrofi varlığı, cinsel
yolla bulaş ve cinsel yönelim, yaşam kalitesi, depresyon ve anksiyete skorlarının
tümü ile ilişkili bulunmuştur(p<0.05). Alkol kullanımı, viral yük ve psikiyatrik
hastalık öyküsü, düşük yaşam kalitesi ve yüksek anksiyete ile ilişkili bulunmuştur
(p<0.05). Yaşam kalitesi ve depresyon puanlarını, poliklinik kontrollerini ve
tedaviyi aksatma negatif yönde, sosyal destek ve takip eden hekimle olan iyi
iletişim ise pozitif yönde ilişkili bulunmuştur (p<0.05). Erkek cinsiyet, bekâr olmak
ve tek tablet ART rejimi kullanmak, yüksek yaşam kalitesi puanlarıyla ilişkiliyken
düşük eğitim seviyesi, sigara kullanmak, ek kronik hastalığa sahip olmak ise
düşük yaşam kalitesi puanlarıyla ilişkili saptanmıştır (p<0.05).
6
Takip süresi, tedavi değişikliği, çok tabletten tek tablet rejimine geçiş ve
gelir düzeyi ile YK, BDÖ ve BAÖ puanları arasında herhangi ilişki bulunmamıştır
(p>0.05).
Sonuç olarak HİYK'de, HIV enfeksiyonu olmayanlara göre yaşam kalitesi
daha düşüktür. Ayrıca bu hastaların anksiyete ve depresyon düzeyi yüksektir ve
bu durum yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir. Anksiyete ve
depresyonun azaltılması ve yaşam kalitesinin arttırılması için HİYK'ye tıbbi ve
sosyal destek sağlanmalıdır.

Abstract:
With the advances in antiretroviral treatment, the quality of life has gained
more importance increasingly for the people living with HIV (PLWH) . In this study,
we aimed to determine the levels of anxiety, depression and the quality of life,
and aimed to prove the factors that affects the study result and the correlations
between these factors.
In this research 208 full-of-age patients with HIV who applied in between
01.03.2020-01.11.2020 and being followed up by Infection Diseases Department
of Mersin University Hospital as the subject group and 100 people of-full-age with
no chronic diseases randomly selected as the control group. In total, 308 people
are included in this study. Sociodemogrpahic data form SF-36 (Short Form-36),
scale of the quality of life (QOL) , Beck's Depression Scale (BDS) and Beck's
Anxiety Scale (BAS) have been given o the participants. Essential statistical
studies have been made and the scale scores croschecked between groups.
Additionally the affecting factors for the result of subject group have been
researched.
As a result of the analysises have been made, BDS and BAS points
detected significantly higher (p<0,05) in PLWH than the control group. And SF36 scores detected significantly lower in the PLWH except the pain sub-group of
the test (p<0,05). In this research the depression prevelance detected as %31,7
and anxiety prevelance detected as %22,1 in PLWH. It's been detected that the
existence of depression and anxiety affects the quality of life negatively (p<0,05).
Age, side effects of medicine, existance of lipodystrophy, sexual transition and
sexual orientation have been found related with all test scores (p<0,05). Usage
of alcohol, viral load and history of a psychiatric disease have been detected
related with low quality of life and high anxiety levels (p<0,05). It's found that
neglecting polyclinic controls and treatments affect the QOL and BDS negatively,
on the countrary social support and good comminucations with the doctor who
follows the patient closely affect positively (p<0,05). It's found that male gender,
being single and usage of only one tablet antiretroviral regimen related with high
QOL points. Low education levels, usage of cigarette, existence of additional
chronical diseases related with low QOL points (p<0,05).
8
Between duration of follow ups, change of treatment, transition to one
tablet from multiple tablets, level of income and QOL, BDS and BAS points,
there's no relation found between (p>0,05)
As the result QOL is lower in PLWH than the control group. Also anxiety
and depression levels are higher in PLWH and this situation affects the QOL
negatively. Medical and social support must be provided to PLWH, in order to
increase QOL and decrease anxiety and depression levels of these people.