Bir annenin yanıtlayıcılık eğitimi- söz öncesi milieu öğretim yöntemi ile otizmli çocuğunun amaçlı iletişim davranışlarını arttırmada etkisinin incelenmesi
A research on an increasing the intentional communication behaviors of child with autism through mother's responsivity education / pre-linguistic milieu teaching method
Yazar: MAHİDE ÖZÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. MUKADDES SAKALLI DEMİROK
Yakın Doğu Üniversitesi / Yurtdışı Enstitü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bir çocuğun seslendirme, jest, mimik ve göz teması kullanarak bir eyleme, olaya ya da bir kişi ile iletişim kurmaya yönelik amacını belirtmesi adına sergilediği davranışlar, amaçlı iletişim olarak adlandırılmaktadır. Bu süreçte, annenin rolü ön plana çıkarılırken, Yanıtlayıcılık Eğitimi önem kazanmaktadır. Yanıtlayıcılık eğitimi, amaçlı iletişim davranışlarını gösterme sıklığını arttırmak için  anneye, çocuğun sözel olmayan iletişim taleplerine uygun yanıtlar vermesi amacıyla sağlanan eğitim desteğidir.
Bu araştırmada, Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocuğa sahip bir anneye yönelik hazırlanan Yanıtlayıcılık Eğitimi-Söz Öncesi Milieu Öğretim yöntemi ile çocuğun kendiliğinden amaçlı iletişim davranışlarını arttırmadaki etkililiği incelenmiştir. 
Araştırmaya OSB tanısı almış bir erkek çocuk ve annesi katılmıştır. Araştırmada anneye, Yanıtlayıcılık Eğitimi-Söz Öncesi Milieu Öğretim teknikleri öğretilmiştir. Araştırma nitel şekilde desteklenen örnek olay/durum çalışmasıdır. Anne-çocuk etkileşimleri video kayıtlarının analizlerini sağlamak amacıyla "Kontrol Listeleri", "Anne Davranışları Kodlama Listesi", "Çocuk Davranışları Kodlama Listesi" geliştirilmiştir. Araştırmanın bulguları anne-çocuk etkileşimleri esnasında, annenin sosyal bağlamlar oluşturmada başarılı olduğu, çocuğun liderliğini izleme, betimleyici konuşma, çocuğunun iletişim taleplerine uygun yanıt verme sıklığında artışlar saptanmış olup yirmi gün sonra sürdürdüğü belirlenmiştir. Yanıtlayıcılık Eğitimi-SÖMÖ sonrası çocuğun kendiliğinden amaçlı iletişim davranışlarının sıklığında oturumlar arası artışlar görülse de araştırmanın son oturumlarında beklenilen düzeye ulaşamamıştır. Ayrıca araştırma sonrasında anne ile gerçekleştirilen görüşme  ile Yanıtlayıcılık Eğitimi- Söz Öncesi Milieu Öğretim programının sosyal geçerliğinin yüksek olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The behaviors exhibited by a child in order to indicate his/her purpose for with an action, event or communicating with a person by using vocalization, gesture, mimic and eye contact are called intentional communication. In this process, while the role of the mother is brought to the fore, responsivity education gains importance. Responsivity education is the educational support provided for the mother to provide appropriate responses to the child's non-verbal communication demands in order to increase the frequency of purposeful communication behaviors.
In this study, the effectiveness of the Responsivity Education/Pre-Linguistic Milieu Teaching method, which was prepared for a mother with a child with autism spectrum disorder, in increasing the child's spontaneous communication behaviors was examined.
A boy diagnosed with ASD and his mother participated in the study. In the research, the mother was taught the Responsivity Education/ Pre-Linguistic Milieu Teaching techniques. The research is a case study supported qualitatively. "Checklists", "Mother Behaviors Coding List", "Child Behaviors Coding List" were developed in order to analyze the video recordings of mother-child interactions. The findings of the study showed that during mother-child interactions, the mother was successful in creating social contexts, the frequency of following the child's leadership, descriptive speech, and responding appropriately to the child's communication demands increased and continued after twenty days. Although there was an increase in the frequency of the child's spontaneous intentional communication behaviors between sessions after Responsivity Education/Pre-Linguistic Milieu Teaching method, it did not reach the expected level in the last sessions of the study. In addition, the interview with the mother after the research shows that the social validity of the Responsivity Education/ Pre-Linguistic Milieu Education program is high.