Klarnetin sesleri ve kültürel anlamları: Müzikte duyumsama üzerine bir inceleme
The sounds and cultural meanings of the clarinet: A study on musical perception
Yazar: MURAT KESER
Danışman: DOÇ. DR. YAVUZ DEMİRTAŞ
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Bilim Dalı / Türk Sanat Müziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
Bu araĢtırmanın amacı klarnetin yerel musikisiyle özdeĢleĢtiği Ege, Trakya ve Elazığ‟daki klarnet 
icracılarının müzik duyumsamaların kültürel çerçevede karĢılaĢtırılmasıdır. AraĢtırmanın çalıĢma grubunu 
Ege, Trakya ve Elazığ‟da klarnet çalmakta olan ve araĢtırmaya gönüllü katılan 15 sanatçı oluĢturmaktadır.
Nitel araĢtırma yöntemlerinden fenomenoloji yaklaĢımı ile gerçekleĢtirilen bu araĢtırmada klarnet icra eden 
sanatçılardan Elazığ yöresine ait "Yüksek Minarede Kandiller Yanar" adlı eseri icra etmeleri istenmiĢ ve 
eseri icra etmelerinin hemen arkasından araĢtırmacı tarafından hazırlanan beĢ tane açık uçlu sorunun yer 
aldığı yarı yapılandırılmıĢ görüĢme formu uygulanmıĢtır. GörüĢme formunda yer alan sorular yüz yüze 
görüĢme, zoom bağlantısı ve görüntülü WhatsApp araması yöntemleriyle araĢtırmacı tarafından katılımcılara 
yönlendirilmiĢ ve sanatçıların onayı alınarak görüĢme sürecine iliĢkin video kayıtları alınmıĢ ve ardından
görüĢmeler transkribe edilmiĢtir. GörüĢme sürecinde ulaĢılan verilerin analizinde NVĠVO 12 paket programı 
kullanılmıĢ ve betimsel analiz yöntemi ile değerlendirilmiĢtir. 
AraĢtırma sonucunda Elazığ yöresi müzik kültürü, Ege ve Trakya bölgelerindeki klarnet sanatçıları 
tarafından zengin ve özgün bir müzik kültürü olarak değerlendirildiği; eserin zengin melodik yapısıyla ilgili 
görüĢe Elazığlı sanatçıların, Ege ve Trakya sanatçılarından daha yüksek düzeyde katılım sağladıkları; 
Elazığ‟daki sanatçıların, eserin icrasına en çok Elazığ'ın ruhuna sadık kalarak duyguyu yansıtma, eserin 
hikayesine ve Elazığ yöresine özgü geleneksel icra tekniklerini kullanmaya önem verdikleri; Ege Bölgesi 
sanatçılarının ise Elazığlı sanatçılara göre eserin melodik yapısına ve ritmik yapısına daha az dikkat ettikleri, 
bunun yerine formuna ve hikayesine daha fazla odaklandıkları görülmektedir. AraĢtırmada ayrıca klarnet 
sanatçılarının tavır farklılıklarını etkileyen farklı faktörler olduğu ve klarnet icralarındaki farklılıkların tek bir 
faktöre bağlanması mümkün görünmemektedir.

Anahtar Kelimeler: Müzik, Klarnet, Kültür, Müzikal Duyumsama, Müzik Beğenisi

Abstract:
The aim of this research is to compare the musical sensations of clarinet players in the Aegean, Thrace 
and Elazığ, where the clarinet is identified with local music, within a cultural framework. The study group of 
the research consists of 15 artists who play clarinet in Aegean, Thrace and Elazig and who voluntarily 
participated in the research. In this study, which was carried out with the phenomenology approach, one of 
the qualitative research methods, the clarinet players were asked to perform the piece called „High Minaret, 
Candles Burn‟ belonging to the Elazig region, and a semi-structured interview form with five open-ended 
questions prepared by the researcher was applied immediately after the performance of the piece. The 
questions in the interview form were directed to the participants by the researcher through face-to-face 
interview, zoom connection and video WhatsApp call methods, and video recordings of the interview process 
were taken with the consent of the artists and then the interviews were transcribed. NVIVO 12 package 
programme was used to analyse the data obtained during the interview process and evaluated by content 
analysis method. 
As a result of the research, the music culture of Elazığ region was evaluated as an extremely rich and 
unique music culture by the clarinet players in the Aegean and Thrace regions; the artists from Elazığ 
participated in the opinion about the rich melodic structure of the piece at a higher level than the Aegean and 
Thrace artists; It is seen that the artists in Elazığ give the most importance to the performance of the piece by 
being loyal to the spirit of Elazığ, reflecting the emotion, the story of the piece and using traditional 
performance techniques specific to the Elazığ region; while the artists from the Aegean Region pay less 
attention to the melodic structure and rhythmic structure of the piece compared to the artists from Elazığ, 
instead they focus more on its form and story. The study also shows that there are different factors affecting 
the differences in clarinetists' behaviour and it does not seem possible to attribute the differences in clarinet 
performances to a single factor.

Keywords: Music, Clarinet, Culture, Musical Sensation, Music Taste.