Afrika'da yerli direnişi ve bağımsızlık hareketleri: Mzee Jomo Kenyatta liderliğinde Kenya
Local resistance and independence movements in Africa: Mzee jomo Kenya leadership in Kenya
Yazar: EMİNE ZEYNEP DABAN
Danışman: DOÇ. DR. TAYLAN ÖZGÜR KAYA
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afrika = Africa ; Afrika ülkeleri = African countries ; Bağımsızlık = Independence ; Bağımsızlık mücadelesi = Struggle for independence ; Direniş = Resistance ; Kenya = Kenya ; Kenyatta, Mzee Jomo = Kenyatta, Mzee Jomo ; Sosyal hareketler = Social movements

Özet:
Afrika'da 15. yüzyılda başlayan sömürgecilik faaliyetleri 1884-85'te düzenlenen Berlin Afrika Konferansı'yla hukuki bir zemine yerleştirilmiştir. Bu tarihten sonra Cape Town'dan Kahire'ye kadar sömürgelerini birleştirmek isteyen İngiliz yönetimi hedefine bir Doğu Afrika ülkesi olan Kenya'yı koymuştur. İngiliz yönetimi, Kenya'daki sömürgecilik faaliyetlerine IBEAC ve onun desteklediği misyonerlerle başlamıştır. Bu süreçte demiryolu ve telgraf gibi çeşitli alt yapı hizmetleri kurmaya çalışan İngilizler, Kamba, Nandi gibi yerli kabilelerin direnişleriyle karşılaşmışlardır. Topraklarını gasp eden ya da çok düşük fiyatlarla satın alan beyaz yerleşimcilere karşı kabilelerin birbirlerinden bağımsız olarak başlattıkları ayaklanmalar kısa sürede İngiliz askeri birlikleri tarafından bastırılmıştır. 1920'den sonra İngiliz sömürge yönetiminin yerliler üzerindeki baskısı artmaya başladıkça Kikuyu kabilesinin öncülük ettiği yerliler arasında daha örgütlü bir direniş hareketi oluşmaya başlamıştır. Mülkiyet sorunları, kulübe vergisi, kipande, işçi ücretlerindeki kesintiler, ihracat ürünleri yetiştirmeye getirilen kısıtlamalar ve siyasi temsil gibi problemlere odaklanan YKA, KCA ve KAU gibi örgütler, yerlilerin sömürgeciye karşı birleşmelerinde önemli bir rol oynamışlardır. 1941 yılında Atlantik Beyannamesi ile dekolonizasyon sürecinin ilk fişeğinin ateşlenmesiyle Kenya'da sömürgeciye karşı varolan tepki bağımsızlık çığlığına dönüşmüştür. İngiliz sömürge yönetiminin baskısı 1952'de çözümün şiddet olduğuna inanan Mau Mau isyancılarının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Tüm baskılara rağmen şiddeti çözüm olarak görmeyen Jomo Kenyatta'nın izlediği barışçıl diplomasi sonucu 12 Aralık 1963'te Kenya bağımsızlığını kazanmıştır. Bu bağlamda bu çalışmanın ilk iki bölümünde, Kenya'da sömürgeciye karşı direnişin neden ve nasıl oluştuğuna odaklanılmıştır. Son iki bölümde ise Kenyatta'nın bir aktivist olarak Kenya'nın bağımsızlığında nasıl bir rol oynadığı ve bağımsızlık sonrasında Kenyatta iktidarının siyasi, ekonomik ve sosyo kültürel yönlerine değinilmiştir.

Abstract:
The colonial activities which began in Africa in the 15th century were put on a legal basis with the Berlin African Conference which was held in 1884–85. Since then, British administration which sought to unite its colonies from Cape Town to Cairo has put an East African country Kenya on its target. British administration began its colonial activities in Kenya with IBEAC and the missionaries, who was supported by IBEAC. In this process, the Englishmen who were trying to establish various infrastructure services such as railroad and telegraph faced resistances from the local tribes such as Kamba and Nandi. Riots initiated independently by the tribe against the white settlers who were usurping their lands or buying them with very low prices were suppressed by the Englishmen in a short time. After 1920 when the British colonial administration began to increase pressure on the local people, more organized resistant movements began to emerge among the indigenous people led by the Kikuyu tribe. Organizations such as YKA, KCA and KAU, which focused on problems such as property problems, club tax, kipande, cutting labor wages, restrictions on raising export products and political representation, played an important role in the unification of the natives against the colonialist. With the the burning of the first cartridge of the decolonization process with Atlantic Declaration of 1941, the reaction against the colonialist in Kenya turned into a cry of independence. The pressure of the British colonial administration resulted the outbreak of rebellion among Mau Mau people in 1952 who believed that the violence was the only solution. Despite all the pressures on him, Kenya became independent on 12 December 1963 as a result of peaceful diplomacy pursued by Jomo Kenyatta who did not see violence as a solution. In this context, the first two chapters of this study focuses on why and how the resistance against colonialist occurred in Kenya. The last two chapters discusses the role of Kenyatta as an activist in the independence of Kenya and the political, economic and socio-cultural aspects of Kenyatta's rule after independence.