Hastanelerde örgütsel yenilikçiliğin iş mükemmelliği üzerindeki etkisinde stratejik planlama farkındalığının rolü
The role of strategic planning awareness in the impact of organizational innovation on business excellence in hospitals
Yazar: TUTKU EKİZ KAVUKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. EMRE İŞCİ
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Amaç: Örgütsel yenilikçiliğin işletmelerin varlığını sürdürme, rekabet edebilme, örgütsel amaçlara ulaşma ve toplumsal refaha katkıda bulunma gibi işlevlerinin olduğu bilinmektedir. Sağlık sektörü özelinde ise yenilikçiliğin hastanelerin etkinlik, verimlilik ve performansında olumlu etkilerin olduğu ilgili yazında görülmektedir. Ancak performansla ilişkili bir kavram olan iş mükemmelliyetçiliği ve yenilikçilik arasındaki ilişkilerin incelendiği çalışmalar sınırlı sayıdadır ve sağlık sektöründe ise bu değerlendirme henüz yapılmamıştır. Öte yandan stratejik planlama farkındalığının ise bu ilişkideki rolününün de incelenmesi kavramsal açıdan son derece önemlidir. Buradan hareketle planlanan araştırmada hastanelerde örgütsel yenilikçiliğin iş mükemmelliği üzerindeki etkisini değerlendirmek ve bu ilişkide stratejik planlama farkındalığının rolünü incelemek amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma kesitsel tipte ve tanımlayıcı olarak planlanmıştır. Araştırmanın verileri İstanbul İl'inde faaliyet gösteren özel hastanelerde görev yapmakta olan sağlık çalışanlarına yüz yüze anket uygulaması aracılığıyla elde edilmiştir. Araştırmada kullanılan ölçeklerin yapı geçerliliği doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmiş, araştırmanın modeli doğrultusunda yol analizi, aracılık rolü ve Process Macro ile düzenleyici etkiler değerlendirilmiş ve analiz edilmiştir.
Bulgular: Örgütsel yenilikçilik ve iş mükemmelliği arasındaki ilişki incelendiğinde, kuvvetli ve pozitif yönlü ilişki olduğu saptanmıştır (r=0,674; p=0,000). Yanı sıra örgütsel yenilikçiliğin iş mükemmelliği üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir etkisi olduğu görülmektedir (β=0,714; p<0,05). Elde edilen modelin sonuçlara göre %95 güven aralığındaki değerlerin 0'ı içermemesi stratejik planlama farkındalığının aracı rolünün olduğunu göstermektedir (0,259-0,647). Aracı rolünün türüne (tam/kısmi) karar vermek için ise doğrudan etkinin anlamlılık durumu incelenmiştir. Doğrudan etkinin anlamlı olduğu fakat etki katsayısının azaldığı görülmüştür ve bu nedenle kısmi aracı olduğu kararı verilmiştir.
Sonuç: Hastaneler; karmaşık, dinamik, belirsiz, rekabetin yoğun olduğu ve hasta ihtiyaçlarının hızla değiştiği bir çevrede faaliyet göstermektedir. Örgütsel yenilikçilik becerisi hastanelerin bu değişimleri öngörmelerine, gerekli adımları rakiplerinden önce atmalarına olanak sağlamaktadır. Bu sayede hastaneler hasta memnuniyetini ön planda tutabilecek ve iş mükemmelliğini yakalayabileceklerdir. Yenilikçilik kavramı sadece yeni ürün ve teknolojileri değil aynı zamanda bir organizasyonun rekabet stratejisi, misyonu ve kurumsal politikaları gibi unsurları da kapsamaktadır. İş mükemmelliğini hedefleyen hastanelerin, mevcut kaynakları dâhilinde verimli ve etkin bir şekilde çalışmalarını sağlayacak stratejiler oluşturmaları ve bu stratejileri yenilikçi uygulamalarla hayata geçirmeleri gerekmektedir. Stratejik planlama, hastanelerin yeni koşullara uyum sağlamadaki en güçlü aracı olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle, hastane yöneticilerinin, iş mükemmelliğini artırmak için sağlık profesyonelleri arasında stratejik planlama bilincinin geliştirilmesine öncelik vermeleri gerekmektedir. Sağlık çalışanlarının stratejik planlama farkındalığı planlama sürecine ilişkin tutum ve davranışlara zemin hazırlayıcı nitelikte olup; stratejik planların benimsenmesine ve uygulanmasına katkı sağlamaktadır. Bu nedenle hastaneleri hedefledikleri iş mükemmelliğine ulaştırmada örgütsel yenilikçilik kadar önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Stratejik planlama, iş mükemmelliği, örgütsel yenilikçilik, hastane performansı, stratejik planlama farkındalığı

Abstract:
Objective : It is known that organizational innovation has functions such as sustaining the existence of businesses, being competitive, achieving organizational goals and contributing to social welfare. In the healthcare sector specifically, it is seen in the relevant literature that innovation has positive effects on the effectiveness, efficiency and performance of hospitals. However, there are a limited number of studies examining the relationships between business perfectionism, a concept related to performance, and innovation, and this evaluation has not yet been made in the health sector. On the other hand, examining the role of strategic planning awareness in this relationship is conceptually extremely important. Based on this, the planned research aims to evaluate the impact of organizational innovation on business excellence in hospitals and to examine the role of strategic planning awareness in this relationship.
Materials and Methods : The research is a cross-sectional and descriptive study. Data were collected through face-to-face questionnaires to healthcare professionals working in private hospitals operating in Istanbul (Turkey). The construct validity of the scales used in the research was tested with confirmatory factor analysis. In line with the established model, mediation role with the path analysis and regulatory impact were analyzed with Process Macro.
Results : When the relationship between organizational innovation and business excellence was examined, it was found that there was a strong and positive relationship (r=0,674; p=0.000). In addition, organizational innovation appears to have a statistically significant and positive effect on business excellence (β=0,714; p<0,05). According to the results of the model, the fact that the values in the 95% confidence interval do not include 0 indicates that strategic planning awareness has a mediating role (0,259-0,647). To decide the type of mediator role (full/partial), the significance of the direct effect was examined. It was observed that the direct effect was significant but the effect coefficient decreased and therefore it was decided that it was a partial mediator.
Conclusion : Hospitals operate in a complex, dynamic, uncertain environment where competition is intense and patient needs change rapidly. Organizational innovation skills enable hospitals to foresee these changes and take the necessary steps before their competitors. In this way, hospitals will be able to prioritize patient satisfaction and achieve business excellence. The concept of innovation includes not only new products and technologies, but also elements such as an organization's competitive strategy, mission and corporate policies. Hospitals aiming for business excellence need to create strategies that will enable them to work efficiently and effectively within their existing resources and implement these strategies with innovative practices. Strategic planning is accepted as the most powerful tool of hospitals in adapting to new conditions. Therefore, hospital managers need to prioritize the development of strategic planning awareness among healthcare professionals to increase business excellence. The strategic planning awareness of healthcare professionals contributes to the adoption and implementation of strategic plans, and also lays the groundwork for attitudes and behaviors related to the planning process. For this reason, it is as important as organizational innovation in helping hospitals achieve the business excellence.
Keywords : Strategic planning, business excellence, organizational innovation, hospital performance, strategic planning awareness