Koroner kollateral dolaşımı olan hastalarda, kollateral dolaşımın derecesi ile atriyal elektromekanik gecikme ve p dalga dispersiyonu arasındaki ilişki
The relationship between the degree of collateral circulation and atrial electromechanical delay and p wave dispersion in patients with coronary collateral circulation
Yazar: YILMAZ ÖMÜR OTLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET CANSEL
İnönü Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Atriyal fibrilasyon = Atrial fibrillation ; Atriyal fonksiyon = Atrial function ; Ekokardiyografi = Echocardiography ; Elektrokardiyografi = Electrocardiography ; Elektromekanik = Electromechanic ; Kollateral dolaşım = Collateral circulation ; Koroner dolaşım = Coronary circulation ; P dalgası = P wave

Özet:
Giriş ve Amaç:

       Koroner kollateral dolaşım (KKD) büyük epikardiyal koroner arterlerde ciddi darlık  gelişmesi halinde aktive olarak perfüzyonu sürdürmeye çalışan vasküler kanallardan oluşur. İyi gelişmiş KKD varlığı miyokardı iskemik hasardan koruyabilir ve koroner arter hastalığı prognozunu iyileştirebilir. Miyokardiyal iskeminin kardiyak instabiliteye yol açabileceği bilinmektedir. Bu çalışmada, Rentrop sınıflaması ile derecelendirilen KKD derecesi ile atriyal fibrilasyonun öngördürücüleri olarak kabul edilen elektrokardiyografik olarak ölçülen maksimum ve minimum P dalga süreleri, P dalga dispersiyonu (PDD); ekokardiyografik olarak ölçülen inter ve intra-atriyal elektromekanik gecikme (AEMG) süreleri arasında ilişki olup olmadığının saptanması amaçlandı.
Metod:
 KKD ve sol sirkümfleks veya sağ koroner arterlerin birinde proksimal ?%95 darlık mevcut 70 hasta (35 iyi kollateral gelişimi olan, 35 kötü kollateral gelişimi olan); ayrıca koroner anjiyografi sonucu normal koronerler saptanan 35 birey çalışmaya dahil edildi. Kollateral derecelendirmesi Rentrop sınıflamasına göre yapıldı. Rentrop 0-1 kollateral gelişimi kötü kollateral, Rentrop 2-3 kollateral gelişimi iyi kollateral gelişimi olarak sınıflandırıldı. Tüm katılımcıların elektrokardiyografi ile maksimum ve minimum p dalga süreleri ve PDD, ekokardiyografi ile inter ve intra- AEMG süreleri değerlendirildi.
Bulgular:
Demografik ve temel ekokardiyografik özellikler bakımından üç grup arasında anlamlı farklılık bulunmadı (p>0,05). Kötü kollateral gelişimi olan grupta maksimum ve minimum P dalga süreleri (p<0,001), PDD (p<0,001), inter-AEMG (p<0,01), sol intra-AEMG (p<0,05) ve sağ intra-AEMG (p<0,001) süreleri anlamlı olarak diğer gruplara kıyasla uzundu. Post-hoc analizde, iyi kollateral gelişimi olan grup kontrol grubu ile kıyaslandığında maksimum ve minimum P dalga süreleri, PDD, inter-AEMG) ve sol intra-AEMG süreleri açısından anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,05).
Sonuç:
İyi kollateral gelişimi, kronik koroner arter hastalarında atriyal fibrilasyon gelişimi açısından koruyucu olabilir. Kötü kollateral gelişimi olan hastalar muhtemel atriyal fibrilasyon gelişimi için değerlendirilmelidir.

Abstract:
Introduction and Aim
Coronary collateral circulation (CCC) consists of vascular channels which are activated to maintain perfusion in major epicardial coronary arteries  in the development of severe stenosis. The presence of well developed CCC may prevent myocardium from ischemic damage and may improve the prognosis of coronary artery disease. It is known that myocardial ischemia may cause cardiac electrical instability. In this study, it was aimed to assess  P wave dispertion (PWD), minimum and maximum P wave duration, intra-atrial and inter-atrial electromechanic delay (AEMD); which are predictors of atrial fibrilation in patients with CCC and evaluate the relation between these parameters and Rentrop classification which shows the degree of collateral development.  
Method     
  70 patients with CCC and ? 95% diameter stenoses along the proximal part of left circumflex artery or right coronary artery (35 patients with good collateral development, and 35 patients with poor collateral development); also 35 healty controls with angiographically proven normal coronary arteries were included in the study. Collateral classification was made according to Rentrop classification. Rentrop 0-1 collateral development were regarded as poor development whereas Rentrop 2-3 collateral  development were regarded as good development. Maximum and minimum P wave duration and PWD of all participants were measured on electrocardiography and intra-AEMD and inter-AEMD were measured by echocardiography in all participants.
Findings
The demographic characteristics and main echocardiographic parameters were not different between the threee groups (p> 0.05). Maximum and minimum P wave duration (p<0.001), PWD (p<0.001), inter-AEMG (p<0.01), left intra-AEMD (p<0.05) and right intra-AEMD (p<0.001) were significantly longer in poor collateral developed group when compared with other groups. Post-hoc analyse showed that, there was no significant difference (p>0.05) between the good collateral developed group and control group in term of maximum and minimum P wave duration, PWD, inter-AEMG and left intra-AEMD in our study.
Results
The presence of good collateral development may be protective for development of atrial fibrillation in patients with chronic coronary artery disease. Patients with poor collateral development should be evaluated for possible development of the atrial fibrillation.