Şemseddin Günaltay'ın kelâmî görüşleri
Şemseddin Günaltay's opinions on kalam
Yazar: MERYEM İSKENDER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜLEYHA BİRİNCİ
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Günaltay, Mehmet Şemseddin = Günaltay, Mehmet Şemseddin ; Kelam = Islamic theology ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmanın konusu yeni ilm-i kelâm döneminde yaşamış bir aydın olan Ordinaryüs Profesör
Mehmet Şemseddin Günaltay'ın kelâmî görüşlerini incelemektir. Tezimiz giriş, üç bölüm ve
sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmaya giriş mâhiyetindeki bilgilere yer verildikten
sonra, birinci bölümde Günaltay'ın hayatı ve eserlerinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde
Günaltay'ın varlık ve bilgi anlayışı ile ulûhiyyet, nübüvvet ve âhiret konularıyla ilgili görüşleri ele
alınmıştır. Varlık teorisi başlığı altında yazarın kelâm atomculuğu ve kelâmda nedensellik teorisine
ilişkin düşüncelerine değinilmiştir. Bilgi teorisi bağlamında bilginin imkânı ve kaynaklarına dair
fikirlerinden bahsedilmiştir. Ulûhiyyet başlığı altında önce Günaltay'ın inkârcı akımlara karşı
savunduğu fikirler ortaya konulmuştur. Ardından Günaltay'ın, Allah'ın zâtı ve sıfatları ve kazâ-kader
meselesi ile ilgili görüşlerine yer verilmiştir. Çalışmamızda Günaltay'ın, kelâm ilminin nübüvvet
konuları üzerinde durmadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte imâmet konusu dolaylı olarak
nübüvvetle ilişkilendirilebilir. Bu nedenle bu başlık altında onun imâmete dair görüşleri ele
alınmıştır. Âhiret başlığı altında Günaltay'ın ruh düşüncesiyle alâkalı fikirleri belirtilmiştir. Üçüncü
bölümde ise onun kelâm tarihi ile ilgili değerlendirmeleri ile İslâm ve din anlayışından söz edilmiştir.
Bu bölümde onun kelâm tarihine yönelik analizleri ile İslâm âleminin içinde bulunduğu gerilemenin
nedenleri ve çözümleri konusundaki düşüncelerine yer verilmiştir. Çalışmada doküman analizi
yöntemi kullanılmıştır.

Abstract:
This research is about Ordinaryus Professor Şemseddin Günaltay's opinions on Kalam as an
enlightened man who lived in the period of new Kalam scientific. Our thesis consists of an
introduction and three sections and results. After the introduction to the study is given in the
introduction part, Günaltay's life and works are mentioned in the first part. In the second part,
Günaltay's opinions on existence and knowledge and its views on divinity, prophethood and afterlife
has been taken. Under the title of Asset, the author's views on Kalamic atomism and the theory of
causality in the Kalam are mentioned. In the context of information theory, the author's views on the
possibility of knowledge, its types and resources are mentioned. Under the title of divinity, firstly,
the ideas that Günaltay defended against denialist movements were put forward. Then, Günaltay's
thoughts on God's essence and attributes are given. In our study, it has been determined that Günaltay
did not dwell on the subjects of prophecy. However, caliphate may be indirectly associated with
prophethood. Therefore, under this topic, his views on caliphate has been taken. Under the title of
the afterlife, Günaltay's views for the spirit and reincarnation are stated. In the third part, his
evaluation of the history of the Kalam and his understanding of Islam and religion are revealed. This
chapter contains his analysis of the history of the Kalam and his views on the causes and solutions
of the recession in the Islamic World. The document analysis method was used in the thesis.