Ölüme bağlı hukuki işlemlerde aldatma
Misrepresentation in testamentary legal transactions
Yazar: ELİF BOLAT TÜRKDOĞAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA FADIL YILDIRIM
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
İrade sakatlığı hâllerinden aldatmanın hukuki sonuçları sağlararası hukuki işlemlerde ve ölüme bağlı tasarruflarda farklıdır. Bu kapsamda, Türk Borçlar Kanunu hükümlerinin miras hukuku ilişkilerine nasıl uygulanacağını belirleyen Türk Medenî Kanunu m. 5 hükmü son derece önemlidir. "Tasarruf" kavramından, mirasbırakanın ölüme bağlı olarak verdiği emirlerin, hukuki işlemle ölümünden sonra ifade etmek için aldığı kararların anlaşılması gerekir. Ölüme bağlı hukuki işlemlerde aldatmanın en önemli görünüm şekli, iptal sebebi olmasıdır. Ancak Türk/İsviçre hukukunda ölüme bağlı hukuki işlemlerde aldatmada geçersizliğin hukuki niteliği tartışmalıdır. Ayrıca ölüme bağlı hukuki işlem, TMK m. 557/b. 2 hükmüne göre aldatma sonucunda yapılmışsa, yapılan bu hukuki işlem sakattır ve TMK m. 559 hükmünde belirtilen hak düşürücü süre içerisinde açılacak bir iptal davası ile geçersiz hâle gelmektedir. Dolayısıyla, miras hukukunun kendine özgü yapısı değerlendirmelerde dikkate alınmalıdır. Mirasbırakanın aldatma etkisi altında yaptığı miras sözleşmesi geçersizdir. Ancak, mirasbırakan aldatıldığını öğrendiği günden başlayarak bir yıl içinde tasarrufu iptal etmediği takdirde tasarruf geçerli sayılır (TMK m. 504/I). Aldatma, miras hukukunda mirastan yoksunlukta da ortaya çıkabilir. TMK m. 578/I, b. 3 hükmünde belirtildiği üzere aldatmanın gerçekleşmesi hâlinde, herhangi bir tasarrufa gerek kalmaksızın mirasçı, mirastan yoksun olmaktadır. Ayrıca, ölüme bağlı bir hukuki işlem olan mirasçılıktan çıkarma, TMK m. 557/b. 2 hükmünde düzenlenen aldatmanın gerçekleşmesi hâlinde, açılacak bir dava sonucunda iptal edilebilir. Bunların yanı sıra, İsviçre Medenî Kanunu'ndaki değişiklik tasarısında miras hukukunda aldatmaya yönelik çözüm önerileri bulunmaktadır.

Abstract:
The legal consequences of misrepresentation, which is one of the cases of invalidity of will, are different in inter vivos legal transactions and testamentary legal transactions. In this context, Article 5 of the TCC, which determines how the provisions of the Code of Obligations apply to inheritance law relations, is of utmost importance. The concept of "disposition" should be understood as the orders given by the legator in connection with the death of the legator, and the decisions taken by the legator to have an effect after his/her death through a legal transaction. The most significant manifestation of misrepresentation in testamentary legal transactions is that it is a reason for annulment. However, in Turkish/Swiss law, the legal nature of the invalidity in case of misrepresentation in testamentary legal transactions is controversial. In addition, if the testamentary legal transaction is made as a result of misrepresentation according to Article 557/b. 2 of the TCC, this legal transaction is invalid and becomes invalid through an action for annulment to be filed within the prescriptive period specified in Article 559 of the TCC. Therefore, the unique structure of inheritance law should be taken into account in the evaluations made. The testamentary contract made by the legator under the effect of misrepresentation is invalid. However, if the legator does not cancel the disposition within one year starting from the day he learnt the misrepresentation, the disposition shall be deemed valid (TCC Art. 504/I). Another form of misrepresentation in inheritance law is disqualification to inherit. As stated in Article 578/I, b. 3 of the TCC, in the event of misrepresentation, the disqualification to inherit occurs without the need for any further action. In addition, disinheritance, which is a testamentary legal transaction, may be cancelled as a result of a lawsuit to be filed in case of misrepresentation regulated under Article 557/b. 2 of the TCC. Furthermore, the draft amendment to the Swiss Civil Code includes solutions for misrepresentation in inheritance law.