Aile işletmelerinin 2000'li yıllarda ekonomide krizlere yönelik tepkileri: Batı Ege endüstriyel iklimlendirme ve soğutma sektörü üzerine bir araştırma
A research on the reaction of family businesses to economic crises in 2000's years: A case study of industrial air conditioning and refrigeration sector in Western Aegean
Yazar: NİLAY TUTAN
Danışman: PROF. DR. ALP YÜCEL KAYA
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Aile işletmeleri = Family enterprises ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; Girişimcilik = Entrepreneurship ; Soğutma sektörü = Cooling sector ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Türkiye ekonomisinde son 30 yılda yaşanan krizler değerlendirildiğinde, ülke ekonomisinde faaliyet gösteren büyüklü küçüklü işletmelerin ekonomik kriz dönemlerine karşı gerekli savunma kalkanına sahip olmaları gerektiği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda ülke ekonomisinin bel kemiğini oluşturan aile işletmelerinin ekonomik kriz dönemlerine karşı dayanıklı yapılarını korumalarında etken olan faktörlerin tespiti oldukça önemli gözükmektedir. Yerleşik iktisat varsayımı, işletmelerin girişimcilerden ve bireylerin ailelerden geldiği gerçeğini göz ardı edip kâr maksimizasyonu yapan işletmelere ve fayda maksimize eden bireylere odaklanmaktadır. Bu bakış açısı altında işletmeler ilk bakışta her şeyden önce bir malın ne kadar üretileceği, nasıl üretileceği ve satış fiyatının ne kadar olacağı gibi kararları veren durağan ekonomik birimler olarak görülmektedir. Bu nedenle kültür, deneyim, insan ve bilgi sermayeleri bakımından çeşitlilikler barındıran aile işletmelerinin kurumsal ve evrimsel iktisadi kuramlardan faydalanılarak analiz edilmesi gerekmektedir. Bu amaçla bu doktora tez çalışmasında elde edilen bulguların analizi aşamasında Veblen, Schumpeter ve Penrose gibi kuramlarına ekonomi dışı faktörleri dahil eden düşünürlerin çalışmalarından faydalanılmıştır.

Bu doktora tez çalışmasında Batı Ege bölgesinde iklimlendirme ve soğutma sektöründe faaliyet gösteren aile işletmelerinin kriz dönemlerinde iş ve aile süreçlerinde yaşadıkları, ne yönde tepkiler verdikleri ve çıkış stratejilerinin altında yatan faktörlerin neler olduğu anket ve yarı yapılandırılmış mülakat tekniği ile iktisadi bir bakış açısından araştırılmış ve vaka çalışması sonucu elde edilen bulgular, ekonomik ve ekonomi dışı faktörler dikkate alınarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
When the crises experienced in the Turkish economy in the last 30 years are evaluated, it is understood that large and small enterprises operating in the country's economy should have the necessary defence shields against economic crisis periods. In this context, it seems very important to determine the factors that are effective in maintaining the durable structures of family businesses, which form the backbone of the country's economy, against economic crisis periods. The embedded economics assumption focuses on profit-maximizing businesses and utility-maximizing individuals, ignoring the fact that businesses come from entrepreneurs and individuals come from families. Under this point of view, businesses are seen at first glance as static economic units that make decisions such as how much a good will be produced, how it will be produced and how much price will be. For this reason, family businesses that have diversity in terms of culture, experience, human and knowledge capital should be analysed by making use of institutional and evolutionary economic theories. For this purpose, the studies of thinkers such as Veblen, Schumpeter and Penrose, who included non-economic factors in their theories, were used in the analysis of the findings obtained in this doctoral thesis.

In this doctoral thesis, family businesses operating in the air conditioning and cooling sector in the Western Aegean region have been researched from an economic point of view, with the questionnaire and semi-structured interview technique, how they reacted in the business and family processes during the crisis, and what are the factors underlying their exit strategies were. The findings obtained as a result of the case-study were evaluated by taking into account the economic and non-economic factors.