Lise öğrencilerinde algılanan sosyal destek ve psikolojik stres arasındaki ilişkide bilinçli farkındalığın aracılık rolü
The mediating role of mindfulness in the relationship between perceived social support and psychological stress in high school students
Yazar: NURULLAH KONURALP AKBAYRAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SAPANCI
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada sosyal destek, psikolojik stres ve bilinçli farkındalık arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları uygun örnekleme yöntemi ile belirlenen 262 (%59.4) kadın ve 179 (%40.6) erkek olmak üzere toplam 441 kişiden oluşmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak Çok Yönlü Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Gözden Geçirilmiş Stresle Başa Çıkma Stratejileri Ölçeği, Bilinçli Farkındalık Ölçeği Ergen Formu ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 26 paket programı kullanılarak Bağımsız Gruplar t Testi, Tek Yönlü Anova, Pearson Korelasyon Analizi ve Bootstrap yöntemini esas alan regresyon analizi yapılmıştır. Analizler sonucunda sosyal destek ve psikolojik stres arasındaki ilişkide bilinçli farkındalığın kısmi aracı rolü olduğu tespit edilmiştir. Sosyal destek değişkeninde; cinsiyet, gelir düzeyi ve lise türüne göre anlamlı bir farklılık tespit edilmiş fakat anne baba eğitim durumu ve yaşanılan ortama göre anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. Psikolojik stres değişkeninde; cinsiyet ve lise türüne göre anlamlı bir farklılık tespit edilmiş fakat anne baba eğitim durumu, gelir düzeyi ve yaşanılan ortama göre anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. Bilinçli farkındalık değişkeninde; cinsiyet ve yaşanılan ortama göre anlamlı bir farklılık tespit edilmiş fakat anne baba eğitim durumu, gelir düzeyi ve lise türüne göre anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. Değişkenlerin birbirleri ile ilişkilerine yönelik bulgularda ise; sosyal destek ile psikolojik stres değişkenleri ve sosyal destek ile bilinçli farkındalık değişkenleri arasında negatif yönde anlamlı düzeyde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Psikolojik stres ile bilinçli farkındalık değişkenleri arasında ise pozitif yönde anlamlı düzeyde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sonuçlar literatür ışığında tartışılarak alan uzmanları ve gelecekteki çalışmalar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the relationships between social support, psychological stress and mindfulness. Relational screening method was used in the study. The participants of the study consisted of a total of 441 people, 262 (59.4%) women and 179 (40.6%) men, determined by convenient sampling method. Multidimensional Perceived Social Support Scale, Revised Stress Coping Strategies Scale, Mindfulness Scale Adolescent Form and Personal Information Form were used as data collection tools. In the analysis of the data, Independent Groups t Test, One-Way Anova, Pearson Correlation Analysis and regression analysis based on Bootstrap method were performed using SPSS 26 package program. As a result of the analyses, it was determined that mindfulness has a partial mediating role in the relationship between social support and psychological stress. In the social support variable, a significant difference was found according to gender, perceived income level and high school type, but no significant difference was found according to parental education level and living environment. In the psychological stress variable, a significant difference was found according to gender and high school type, but no significant difference was found according to parental education level, perceived income level and living environment. In the mindfulness variable, a significant difference was found according to gender and living environment, but no significant difference was found according to parental education level, perceived income level and high school type. In the findings regarding the relationship between variables, it was found that there was a significant negative relationship between social support and psychological stress variables and between social support and mindfulness variables. There was a significant positive relationship between psychological stress and mindfulness variables. The results were discussed in the light of the literature and suggestions were presented for the field experts and future studies.