Risk değerlendirme yöntemi FMEA'nın bir tekstil fabrikasına uygulanması
Application of FMEA that risk assessment method in a textile fabric
Yazar: FİLİZ AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ DEREKAYA
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering

Özet:
Günümüzde iş güvenliği ve işçi sağlığı oldukça önemli bir konudur. İş kazalarının önüne geçmek ve proses güvenliğini üst düzeyde tutabilmek için risk değerlendirme çalışmaları önem kazanmaktadır. Ülkemizde mevcut uygulama eksikliklerinin giderilmesi ve yapılan çalışmaların iyileştirilmesi için güvenlik yönetim sistemlerinin oluşturulması, bu sebeple de güvenlik yönetim sistemlerinin temel niteliği olan risk değerlendirme çalışmalarının bilinmesi gerekmektedir. 6331 sayılı İş sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile de risk değerlendirmesi ülkemizde yasal bir zorunluluk haline gelmiştir. Bu çalışmada risk değerlendirmede çeşitli sektörlerde kullanılan Hata Türü ve Etkileri (FMEA) yönteminin ön terbiye, boyama, baskı, bitirme işlemleri proseslerini içeren bir tekstil fabrikasında uygulaması yapılmıştır. Ayrıca FMEA yöntemiyle benzerlik gösteren ve kimyasal proseslerde sıkça kullanılan Tehlike ve İşletilebilirlik (HAZOP) yöntemi de ele alınarak benzerlikler ve farklılıklar incelenmiştir. Proses FMEA risk değerlendirmesinin sonuçları sayısal olarak hesaplanarak risk öncelik sayıları oluşturulmuş ve önem derecesine göre sıralanarak bir değerlendirme yapılmıştır.İşletmede biyolojik ve radyasyon etkenler çalışılmamış olup, en fazla tespit edilen risk etmenlerinin sırasıyla yangın ve patlama, mekanik ve kimyasal etmenler olduğu görülmüştür. Çalışma toplamında ise Risk Öncelik Sayısı 100'ün üzerinde olan risklerin sayısı 42 olarak bulunmuştur. Risk değerlendirme çalışmasının sonuçları ile potansiyel hata türlerinin ortadan kaldırılması ve ya etkilerinin azaltılması için alınması gereken önlemler de çalışma içeriğinde verilmiştir.Tekstil sektöründe bu tip küçük ve orta ölçekli işletmelerde iş sağlığı ve güvenliği için oldukça önemli bir konu olan teknik personelin yetersiz olduğu tespit edilmiştir.Güvenlik kültürünün oluşturulması konusunda çalışmanın sonraki çalışmalara kaynak teşkil edeceği düşünülmektedir.

Abstract:
In today's industrialized world, occupational safety and health issue has the most importance.  To prevent and take the necessary precautions by improving process safety, risk assessment performance is coming into prominence. Risk assessment performance which is the main and must-likely crucial procedure of safety management system should be known in details to be able to make up the deficiencies and improve the current condition in our country. Risk assessment is also put into legal obligation within occupational safety and health regulation law No. 6331. In this thesis, "Failure Mode and Effects Analysis" (FMEA) method used in different sector was appliedin a textile factory which are using pre-finishing, dying, printing, finishing techniques. Hazard and Operability Analysis (HAZOP) which is widely-used in chemical processes, resembling FMEA are also taken into research regarding the similarities and differences within the project. Risk priority numbers are calculated numerically in regard to FMEA risk assessment outcome. Biological and radiation factors were not discussed and risk factors which is mostly determined in the plant are fire and explosion, mechanical and chemical. In total of study, Risk Priority Number which is higher number than 100 is determined as 42. Assessment and evaluation are concluded in order of precedence according to the results of the evaluation process, as well. This thesis also includes necessary precautions to diminish or fully remove potential failure modes in consequence of assessment process. It was determined insufficient technical staff in small and medium sized plant which was very important issue for occupational health and safety. Moreover, it is thought that it will be a good source of information for further researches to constitute security culture.