Yeme bağımlılığının lise öğrencilerinde yaygınlığının saptanması ve sosyal medyanın etkisi: Kütahya ili örneği
Determination of prevalence of food addiction in high school students and the effect of social media: The case of Kütahya province
Yazar: BÜŞRA ZEYNEP ÖĞÜTLÜ
Danışman: PROF. DR. DİDEM ÖNAY DERİN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Beslenme Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Kütahya = Kütahya ; Lise öğrencileri = High schools students ; Sosyal medya = Social media ; Yeme bağımlılığı = Food addiction ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma, lise öğrencilerinde yeme bağımlılığının yaygınlığının saptanması ve yeme bağımlılığı ile sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Tarama yöntemi kullanılarak yürütülen betimsel nitelikteki çalışmaya, Kütahya il merkezinde öğrenim görmekte olan 14-17 yaş arası, toplam 539 lise öğrencisi katılmıştır. Veriler anket formu ile yüz yüze uygulanarak doldurulmuştur. Araştırma verilerinin toplanmasında kişisel bilgi formu, beslenme alışkanlıkları formu, Yale Yeme Bağımlılığı Ölçeği (YFAS) ve Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (SMBÖ) kullanılmıştır. Veriler SPSS 23,0 paket programı kullanılarak uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir.
Araştırmada lise öğrencilerinin %18.7'sinde (n=101) yeme bağımlılığı görülmektedir. Yeme bağımlılığı saptanan öğrencilerin %52.5'i (n=53) erkeklerden, %47.5'i (n=48) kızlardan oluşmaktadır. Yeme bağımlılığı ile cinsiyet arasında anlamlı farklılık bulunamamışken (p>0,05), sosyal medya kullanım süresi arasında anlamlı bir farklılık olduğu saptanmıştır (p<0.05). Sosyal medya bağımlılığı puanları değerlendirildiğinde, lise öğrencilerinin %76'sında sosyal medya bağımlılığı olduğu saptanmıştır. Sosyal medya bağımlılığı toplam puanı ile BKİ (Beden Kütle İndeksi) persentil değerleri arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p>0.05). Sosyal medya bağımlılığı ile cinsiyet, okul türü, sigara, alkol kullanımı, sosyal medya kullanım süresi, düzenli beslenme, diyet yapma, gece yemek yeme alışkanlığı, vücut ağırlığı algısı gibi değişkenler arasında anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır (p<0.05). Yeme bağımlığı ile sosyal medya bağımlılığı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki görülmüştür (p<0.05). Bu çalışma, benzer örneklemde yeme bağımlılığı ile sosyal medya bağımlılığını birlikte inceleyen araştırma sayısının sınırlılığı nedeniyle literatüre yeni bir katkı sağlaması açısından önemlidir. Lise öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı gibi bir problemin sağlıklı beslenme davranışını etkileyerek geleceği tehdit etmesi mümkündür. Bu sonuçlar erken dönemde sağlığın birincil kaynağı olan yeterli ve dengeli beslenme bilincinin aşılanmasının gerekliliğini ve sosyal medya kullanımında gereken tedbirlerin alınmasının önemini vurgulanmaktadır. Yeme bağımlılığı ve sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkinin varlığını belirlemek ve daha geniş yelpazede etkinliğini değerlendirmek için daha fazla sayıda araştırma yapılmasına ihtiyaç vardır.

Abstract:
This study was conducted to determine the prevalence of food addiction in high school students and to examine the relationship between food addiction and social media addiction. A total of 539 high school students between the ages of 14-17, studying in the city center of Kütahya, participated in the descriptive study, conducted using the survey method. The data were filled with a face-to-face questionnaire. In data collection, personal information form, eating habits form, Yale Food Addiction Scale, Social Media Addiction Scale were used. Data were analyzed by using SPSS 23.0 package program with appropriate statistical methods
In the study, food addiction was observed in 18.7% (n=101) of high school students. 52.5% (n=53) of the students with food addiction were boys, 47.5% (n=48) were girls. While no significant difference was found between food addiction and gender (p>0.05), there was a significant difference between social media usage time and gender (p<0.05). In the evaluation of social media addiction scores, it was determined that 76% of high school students had social media addiction. No significant difference was found between social media addiction total score and BMI (Body Mass Index) percentile values (p>0.05). A significant difference was found between social media addiction and variables such as gender, school type, smoking, alcohol use, social media usage time, regular eating, dieting, night eating habits, body weight perception (p<0.05). There was a statistically significant relationship between food addiction and social media addiction (p<0.05). This study is important in terms of making a new contribution to the literature due to the limited number of studies examining food addiction and social media addiction together in a similar sample. It is possible that a problem such as social media addiction in high school students threatens the future by affecting healthy eating behavior. These results emphasize the necessity of raising awareness of adequate and balanced nutrition, which is the primary source of health, and the importance of taking necessary precautions in the use of social media. More research is needed to determine the existence of a relationship between food addiction and social media addiction and to learn about its wider range of effectiveness.