Osmanlı - İngiliz ilişkilerinde Balkanlar'ın yeri: Bosna - Hersek ve Bulgaristan'daki ayaklanmalar, 1875 - 1876
The Balkans in the Ottoman - Anglo relations: Rebellions in Bosnia - Herzegovina and Bulgaria, 1875 - 1876
Yazar: MİTHAT AYDIN
Danışman: PROF. DR. YAVUZ ERCAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Tarih = History
Dizin: Balkanlar = Balkans ; Bosna-Hersek = Bosnia-Herzegovina ; Bulgaristan = Bulgaria ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Türk-İngiliz ilişkileri = Turkish English relations

Özet:
14. yüzyılın ortalarında Balkanları yurt tutan Osmanlı Türkleri, yüzyıl içinde büyük bir imparatorluk kurarak Avrupa devletleriyle yakın ilişkiler içine girdiler. Bu devletlerden İngiltere ile ilişkiler ise, ancak 16. yüzyılın sonlarına doğru gelişmeye başladı. Başlangıçta ticari alanda gelişen Osmanlı-îngiliz ilişkileri, özellikle 18. yüzyılın ortalarından sonra daha ziyade siyasi alana kaydı. Bu ilişkiler, 18. yüzyıl ortalarında İngiltere'nin Hindistan'ı ele geçirmesiyle şekillendi ve yaklaşık bir buçuk asır İngiltere'nin Doğu politikasının esasım oluşturdu. Bu çerçevede İngiltere; Yakındoğu, Akdeniz ve Hindistan'daki çıkarlarını korumak için Osmanlı Devleti'nin bağımsızlığı ve toprak bütünlüğüne sıkı sıkıya sarılırken Osmanlı Devleti ise varlığım tehdit eden tehlikelere karşı İngiltere'nin yardım ve desteğini sürekli olarak aradı. İngiltere ve Osmanlı Devleti'nin bu yöndeki politik tavrı, bazı istisnalara rağmen 19. yüzyılın sonlarına kadar iki devletin dış politikası ve ilişkilerinin temelini oluşturdu. Osmanlı-îngiliz ilişkilerinin bu üç yüz yıllık sürecinde 1875-1876 Balkan krizi bir dönüm noktası oldu. İngiltere bu dönemde İngiliz çıkarlarına yönelen tehditleri uzaklaştırmak için geleneksel politikasını hararetle devam ettirdi. İngiltere'nin bu tavrını Başbakan Benjamin Disraeli açık bir şekilde Üç İmparator Ligi devletlerinin hazırladığı Berlin Memorandumu'nu reddederek gösterdi. Ancak uzayıp giden "Doğu Sorunu" 1876 Mayısı'ndaki Bulgaristan Ayaklanması'yla yeni bir safhaya girdi. Ayaklanmanın bastırılmasından sonra Bulgar sorununun, özellikle liberaller tarafından kullanılması İngiliz kamuoyunda Paris Antlaşmasından sonra ortaya çıkan " Türk Aleyhtarlığı" düşüncesini alevlendirmekle kalmadı, İngiliz dış politikasını da değişime zorladı, özellikle liberal lider Gladstone'un iş başına gelmesiyle İngiltere politikası Osmanlı Devleti'ni bölücü ve yıkıcı bir nitelik kazandı.

Abstract:
The Ottoman Turks, who settle in the Balkans in the mid 14th century, latter established a great Empire in century and made close relations with European Countries. The relations with Britain were only developed throught the end of 16th century. Only commercial relationns were started between Ottoman-Britain at the beginning, but politcal relations were only established in the second half of 18th century. The relations were formed basically at the time of Britain's invasion to India and set the Britain's political basics to the East for nearly one and half century. Britain were faithfull to Ottaman's in dependance and land unity in order to protect their benefits in the Near East, Medditerranean and India, on the other hand, Ottoman had also help from Britain when they need any help against any enemies who were threathening to the Ottoman's unity. This type of political manner between Ottoman and Britain were continiued until the end of 19 century with a few exceptions. The Ottoman-Britain relations were changed during this three years when the Balkan Crisis occured in 1875-1876. Britain used their traditional politics in order to keep away any dangers or enemies againts any Britain's interest. The Britain's Prime Minister Benjamin Disraeli, showed this type of political style by refusing the Berlin Memorandum which were prepared by "The League of Three Empires". The "East Questions" showed any phase after the Bulgarian Revolt occured in May 1876. After the surpass of this Revolt, especially the liberals used this Bulgarian Problems for provocation and caused to in increase the "Turkish Opposition" which were occured especially after the Paris Treaty as well as the change of British Foreign Policy. When the liberal leader Gladstone were on duty, British politics were formed as dividing end destructive against Ottoman Empire.