Aile hekimliği polikliniğine başvuran hastaların kanser tarama testleri hakkındaki bilgi, tutum ve davranışları
Information, attitudes and behaviors of patients applying to the family medicine outpatient clinic about cancer screening tests
Yazar: BÜŞRA NUR SUALP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF HAYDAR ERTEKİN ; PROF. DR. ERKAN MELİH ŞAHİN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Bilgi = Knowledge ; Davranış = Behavior ; Hasta başvurusu = Patient admission ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis testleri = Diagnostic tests ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı Tıp Fakültesi Hastanesi Aile Hekimliği polikliniğine başvuran hastaların kanser tarama testleri hakkında bilgi, tutum ve davranış durumunu tespit etmektir.
Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı desendeki çalışmamıza Tıp Fakültesi Hastanesi Aile Hekimliği polikliniğine Şubat-Nisan 2020 tarihleri arasında başvuran 20 yaş üzerindeki 310 kişi katılmıştır.Veri toplama aracı anket formu olup anket soruları araştırmacılar tarafından literatür incelenerek oluşturulmuş, oluşturulan anket formu katılımcılara yüz yüze görüşme metoduyla uygulanmıştır.
Bulgular: Katılımcıların %49,4'ü kanserlerin tarandığını biliyor, %13,2'si ulusal kanser tarama programındaki üç kanseri de doğru olarak biliyordu. TV, internet ve aile hekimleri kanser tarama testlerinin bilgi kaynakları için ilk üç sıradaydı. Katılımcıların %31,6'sı en az bir kez tarama testi yaptırmış, %10,0'ı düzenli olarak yaptırıyordu. Kanser tarama testlerini yaptırmama ya da düzensiz yaptırma nedenlerinden ilk üç sırada "sağlıklı olduğunu düşünme", "bilgi sahibi olmama" ve "zaman bulamama" yer alıyordu. Katılımcıların %63,9'u tarama testlerini devlet ya da üniversite hastanesinde yaptırmak istiyordu, %17,1'i tarama amaçlı KETEM'e başvurmuştu. Kadınlarda smear testinin bilinme oranı %81,7, KKMM'nin %82,2, KMM'nin %57,4, mamografinin %80,2, tüm katılımcılarda GGK testinin bilinme oranı %64,8 ve kolonoskopinin %74,2 bulunmuştur. Yaşa ve cinsiyete uygun tarama testlerinin yaptırılma oranları sırasıyla smear testinde %54,0, KMM'nde %33,7, mamografide %43,6, GGK testinde %32,2 ve kolonoskopide %18,6 idi.
Sonuçlar: Bu çalışmada Ulusal Kanser Tarama Programlarının farkındalığının hala istenen seviyede olmadığını gördük. Eğitim seviyesi ile kanser taramaları hakkındaki bilgi düzeyi doğru orantılı artsa da bunun davranışa yeterince yansımadığını gözlemledik.
Anahtar kelimeler: Kanser taramaları, Ulusal Kanser Tarama Programı, AileHekimliği

Abstract:
Objectives: The aim of our study is, to determine the knowledge, attitudes and behaviors of patients about cancer screening tests , who applied to the familiy medicine clinic.
Methods: 310 people, aged 20 and over, who applied to the family medicine clinic between February and April 2020, participated in the study. It was a cross-sectional descriptive type of study. The data collection tool was a questionnaire form and the questionnaire questions were created by the researchers by examining the literature. The questionnaire form was answered by interviewing the participants face to face.
Findings: 49.4% of the participants knew that cancers were screened. 13.2% correctly knew all three cancers included in the national cancer screening program. TV, internet and family physicians were in the top three for information sources of cancer screening tests. 31.6% of the participants had at least one screening test, and 10.0% of them had it done regularly. The rates of having a cancer screening test at least once and having it done regularly were significantly higher in those who knew about cancer screening compared to those who did not.The main reasons for not having cancer screening tests or having them done irregularly were "thinking of being healthy", "not having information" and "not having time". While 63.9% of the participants had their screening tests done at a state or university hospital, 17.1% had it done at KETEM for screening.The rate of knowing about the smear test in women was 81.7%, 82.2% for BSE, 57.4% for CBE, and 80.2% for mammography.The rate of knowing the FOB test and colonoscopy in all participants was 64.8% and 74.2%, respectively. The rate of having screening tests suitable for age and gender was 54.0% in smear test, 33.7% in CBE, 43.6% in mammography, 32.2% in FOB test and 18.6% in colonoscopy.
Conclusion: In this study, we found that the awareness of National Cancer Screening Programs is still not sufficient. Although the education level and the level of knowledge about cancer screening, increased in direct proportion, we observed that this was not reflected in the behavior sufficiently.
Keywords: Cancer screenings, National Cancer Screening Program, Family Medicine