Geniş aileden çekirdek aileye geçiş sürecinde aile içi ilişkilerde meydana gelen nitelik değişmelerinin, aile üyeleri üzerindeki etkileri (Sivas Merkez ilçe örneği) /
Yazar: METİN EROL
Danışman: PROF.DR. NİHAT NİRUN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1992
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Aile yapısı = Family structure ; Sivas = Sivas

Özet:
i ÖZET Aile olgusunun iki ayrı boyutu bulunmaktadır. Bunlardan birisi aile yapısı ailenin biçimi ve bileşimi, diğeri de bu yapı içerisinde kurulan ve işleyen ilişkiler sistemidir. Aile sosyal yapıya işlevsel bağlarla bağlı bulunduğundan ailenin gerek yapısında ve gerekse fonksiyonel ilişkilerinde, sosyal yapıdaki değişmelere paralel olarak değişmeler olmaktadır.Yapısal bağlamda genişlikten küçük aileye doğru bir değişme olurken, bünye bakımından da cemaatçi ilişkilerden statü ilişkilerine doğru bir değişme gözlenmektedir"Yapısal derişmeler daha çok sosyal yapının aile üzerindeki sosyal-kül türel baskılarına bağlı olarak ailenin biçim ve bileşiminde meydana gelen değişmeler biçiminde ortaya çıkarken? bünye değişikleri, aile üyelerinin kazandıkları niteliklerle ilintili görünmektedir,Bu özellik, gerek yapı ve gerekse bünye bakımından farklı ailelerin aynı sosyal-kültürel çevre içerisinde yan yana bulunmalarında etkili olmaktadır.Bu ikili görünüm, sosyal yapıdaki değişmelerin bir ürünü olarak ortaya çıkmaktadır. Sosyal, yapıda endüstriyel ilişkilerin yaygınlaşmasına doğru bir değişme olmasının yanışıma, gerek sosyal yapının sunduğu fırsatlardan daha çok yararlanılması ve gerekse kişisel çabalar nedeniyle bir kısım aile üyelerinin, edinmiş oldukları öğrenim düzeyi ve yeni meslekler yoluyla kent/endüstri ilişkilerine uyum göstermesi ve bir kısım aile üyelerinin bu yeni ilişkiler sistemine intibak edemeyerek geleneksel niteliklerini koruyor olmaları, ikili aile bünyelerinin bir arada görülmelerinde etkili olmaktadır.Bu farklılaşma süreci içerisinde ilkögrenimli ailelerde aileii ilişkilerle daha yaygınlaşmışken Cemaat yaşamı), yüksek öğrenimli ve öğrenim yoluyla meslek edinmiş aile reisi aileleri, göreceli olarak toplumdan daha yalıtılmış olduklarından ilişkileri de daralmıştır.Bu ailelerde, akrabalık ve komşuluk ilişkileri daha az görülmektedir. Çoğunlukla kendi statü gruplarıyla etkileşim halindedirler. Dolayısıyla toplumun aile mahremiyetine dış müdahalesi daha az gözlenmektedir. Aile bünyesinde bu yönde meydana gelen değişmeler, aileye dinamik bir yapı kazandırmaktadır.Bî3 indiği gibi sosyal yapıdaki değişmeler, ilke,değer,norm ve amaçlardaki değişmelerle tanımlanmaktadır.işte aile-toplum etkileşiminde statü ailelerinin sosyal yapının değişmesi üzerindeki dinamik katkısı aile içinde oluşan yeni ilke değer normu ve amaçların sosyalizasyon yoluyla çocuğa aktar ilgası yoluyla olmaktadır.Endüstriyel ilişkilere uyura göstermiş ve bu ilişkilere uygun nitelikler kazanmış olan statü aileleri» geleneksel ailelere göre toplumdan daha çok yalıtılmış olduklarından, bu aile çocuklarının sosyal çevreyle olan etkileşimleri, daha zayıf olmaktadır. Dolayısiyle yaygın îlke, değer ve normlar yoluyla toplumun dış baskılarından uzak olarak anne/baba» çocuklarını, kendi beklentilerine uygun olarak daha iyi motive edebilmektedirler.Böylece aile, yetiştirdiği yeni şahsiyetler yoluyla sosyal yapıyı etkileyebilmektedir. Bu yeni şahsiyetler, geleneksel insan modelinin aksine bireyci ve başarı güdüsüyle motive edilmiş, iyi bir eğitimle donatılması amaçlanmış, endüstriyel ilişkiler sistemine uygun bir insan modelidirler.

Abstract:
İÜ SUMMARY The family phenomenon has two seperate dimensions. One is the structure of family (the shape and composition of family) and the other is the system of relations established and that which is working within that structure. As the family is related to the structure with functional ties, there exist changes -paral lei to changes in the social structure-both in the structure of the family and in its functional relations. While there is a change from a (*-x+p.nci(*ri family to nuclear family structural context- there seems to be a change from public relations f.n status r~ 3 1 p- v z- r> ns *-*?i t h res oec t ho interr^iationa^ s vs^evns, O^h i ^ e structural changes rather appear as changes i n the shape and composition of the family depending upon social -cultural pressures of social structure on the family, the i.nterrel ational changes seem to have something fco do with qualities acquired by the members of the family. This characteristic is effective in placing families side in the same social -cul tural environment although these families are different both in structure and in interrelational system. That dual look come out as a product of changes in social structure As well as there is a change in social structure towards the extension of industrial relations, the fact that people both make more use of opportunities that the social structure offer and that some family members, due to personal efforts, adjust city/industry relations through their educational level and new occupations and conversely, the fact that some family mumbers keep their traditional qualities only because they cannot adjust to that new system of relations» is effective in instances of dual familyİÜ SUMMARY The family phenomenon has two seperate dimensions. One is the structure of family (the shape and composition of family) and the other is the system of relations established and that which is working within that structure. As the family is related to the structure with functional ties, there exist changes -paral lei to changes in the social structure-both in the structure of the family and in its functional relations. While there is a change from a (*-x+p.nci(*ri family to nuclear family structural context- there seems to be a change from public relations f.n status r~ 3 1 p- v z- r> ns *-*?i t h res oec t ho interr^iationa^ s vs^evns, O^h i ^ e structural changes rather appear as changes i n the shape and composition of the family depending upon social -cultural pressures of social structure on the family, the i.nterrel ational changes seem to have something fco do with qualities acquired by the members of the family. This characteristic is effective in placing families side in the same social -cul tural environment although these families are different both in structure and in interrelational system. That dual look come out as a product of changes in social structure As well as there is a change in social structure towards the extension of industrial relations, the fact that people both make more use of opportunities that the social structure offer and that some family members, due to personal efforts, adjust city/industry relations through their educational level and new occupations and conversely, the fact that some family mumbers keep their traditional qualities only because they cannot adjust to that new system of relations» is effective in instances of dual family