Orta Porsuk Havzası İlk Tunç Çağı yerleşim dokusu: Sosyal, ekonomik ve kültürel süreçler
The Early Bronze Age settlement pattern in the Middle Porsuk Basin: Social, economic and cultural processes
Yazar: ÖZLEM ÇAKAR KILIÇ
Danışman: PROF. DR. GÖKSEL SAZCI ; DOÇ. DR. MURAT TÜRKTEKİ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Coğrafya = Geography
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Erken Tunç Çağı = Early Bronze Age ; Etnoarkeoloji = Ethnoarchaeology ; Hidroloji = Hydrology ; Porsuk Havzası = Porsuk River Basin ; Porsuk Nehri = Porsuk River ; Porsuk Çayı = Porsuk Stream ; Yerleşim = Settlement ; Yerleşim dokusu = Settlement pattern

Özet:
İç Anadolu Bölgesi'nin batısında yer alan Eskişehir sınırları içerisinde kalan Porsuk Çayı kendisini besleyen daha küçük çay ve dereler ile birlikte kendi havzasını oluşturmaktadır. Bu çalışma, geniş bir akarsu sistemine sahip Porsuk Havzası'nın orta kısmı ile sınırlandırılmıştır. Gelişmiş bir akarsu ağına sahip 2844 km² lik bir alanı kaplayan Orta Porsuk Havzası'nın iklim özellikleri ve jeolojik yapısı, yörede yer yer sulak bir ekosistemin oluşmasına neden olmuştur. Eskişehir'in kent ölçeğinde günümüz yerleşim düzenini şekillendiren, tarım ve hayvancılığa dayalı besin ekonomisinin verimliliğine katkı sağlayan Porsuk Çayı, geçmiş dönemlerde de aynı öneme sahip olmalıdır. Çalışma havzasında yaklaşık 200 tane arkeolojik yerleşimin bulunması, bunun önemli kanıtı olarak gösterilebilir. Bu yerleşimlerden 94 tanesi İlk Tunç Çağı'na tarihlenmektedir. İlk Tunç Çağı Yerleşimcileri Orta Porsuk Havzasını neden seçtiler? sorusuna yanıt ararken, geçmişteki insanı daha iyi anlayabilmek için geriye bıraktıkları maddi kültür kalıntılar ile yaşam alanlarını, kullandıkları çevreyi birlikte değerlendirmek daha doğru arkeolojik çıkarımlarda bulunmamıza imkan sağlayacaktır. Günümüzden yaklaşık 5000 yıl önceki çevresel koşulları çözümleye bilmek için jeoloji, coğrafya, hidroloji gibi fen bilimleri yanında tarih, sosyoloji ve etnoarkeoloji gibi farklı disiplinlerin kuramsal ve yöntemsel alt yapısından faydalanmak gerekmektedir. Bu aynı zamanda ortak bir havzayı kullanan toplulukların birbirleriyle olan kültürel, sosyal ve ekonomik ilişkilerini yorumlamamızı sağlayacaktır.

Abstract:
Porsuk Stream, which lies within the borders of Eskişehir located in the west of Central Anatolia, forms its own basin together with its tributary creeks. This study is narrowed down to the middle part of the Porsuk Basin, which has a large river system. Covering an area of 2844 sq km with an advanced river system, the Middle Porsuk Basin's climatic characteristics and geological structure give rise to the formation of wetlands occurring here and there in the region. Porsuk Stream, which shapes the modern-day layout of Eskişehir as a city and contributes to the productivity of the food economy based on agriculture and livestock raising, must have the same importance in the previous periods, as well. The 200 archaeological settlements situated in the study basin could be given as evidence of this. 94 of these settlements are dated to the Early Bronze Age. While we seek an answer to the question "why did the Early Bronze Age Settlers choose the Middle Porsuk Basin?", evaluating the material culture remains of those past societies together with the living spaces and the environment they had used in order to understand them better will enable us to draw more accurate archaeological inferences. It is necessary to make use of the theoretical and methodological infrastructure of particular disciplines such as history, sociology and ethnoarchaeology as well as physical sciences such as geology, geography and hydrology in order to analyze the environmental conditions which existed 5000 years ago. This will also enable us to interpret the social, economic and cultural interrelations of the communities that use a common basin.