Orman ürünleri sanayi sektöründe toplam kalite yönetimi uygulamalarının çalışan performansı üzerine etkilerinin belirlenmesine yönelik yapısal bir model
A structural model for the determination of total quality management practices effects on employee performance at forest products industry
Yazar: AYTAÇ AYDIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KEMAL ÜÇÜNCÜ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: ISO 9001:2000 = ISO 9001:2000 ; Orman endüstrisi = Forest industry ; Performans geliştirme = Performance development ; Toplam kalite yönetimi = Total quality management ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model

Özet:
Toplam kalite yönetimi yaklaşımı insan faktörünün ön plana çıktığı, sürekli gelişim ve iyileştirmenin benimsendiği, işletmede grup çalışmalarına ağırlık verilen ve kalitede sorumluluğun işletme çalışanlarının tümüne yayıldığı bir yönetim tarzıdır. Toplam kalite yönetiminin hedefi, iyi eğitimli, motivasyonu yüksek çalışanlar ile müşteriye sürekli ve mükemmel hizmet sunmaktır.Bu çalışma kapsamında orman ürünleri sanayinde uygulanan toplam kalite yönetimi faaliyetlerinin bazı özellikleri (müşteri odaklılık, yönetimin liderliği, tam katılım, sistematik süreç analizi ve önce insan anlayışı) incelenmiş ve bu özelliklerin çalışan performansını etkileyen faktörler (stres, motivasyon, çevresel faktörler ve iş doyumu) üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistemi Belgesi'ne sahip 14 adet büyük ölçekli firmada çalışan 377 mühendis ve ustabaşına anket yöntemi ile ulaşılmıştır. Kullanılan anket iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde çalışanların bazı demografik özellikleri 13 adet soru ile değerlendirilmiştir. Anketin ikinci bölümünde ise işletmelerde uygulanan yönetim sistemi ve çalışanların performans faktörleri 90 adet soru ile araştırılmıştır. Anket verileri SPSS 16.0 ve AMOS 16.0 istatistik paket programlarında hazırlanan Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) ile değerlendirilerek sonuçlar ortaya koyulmuştur.Sonuçlar incelendiğinde müşteri odaklı yaklaşımın çalışan motivasyonu ve çevre faktörleri üzerinde; önce insan anlayışının iş doyumu ve çevre faktörleri üzerinde; yönetimin liderliğinin çalışan motivasyonu üzerinde; iş doyumunun motivasyon üzerinde ve çevre faktörlerinin de stres üzerinde anlamlı ve pozitif etkilerinin olduğu belirlenmiştir. Bununla beraber ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistemi Belgesi sahibi olmanın tek başına belirleyici olmadığı, ayrıca toplam kalite yönetimini benimsemiş işletmelerdeki çalışanların performansının daha yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Önce insan anlayışının yönetimde hakim olduğu günümüz işletmelerinde orman ürünleri sanayi işletmelerinin de bu konuda ciddi bir girişim içinde olması gerekmektedir.

Abstract:
Total quality management approach is a management style which human factor takes over, adopts constant improvement and enhancement, focused on group actions in enterprise and quality response expand to all employees. The aim of total quality management is to provide constant and perfect service to customer with the employees who are well-educated and highly motivated.In this study, some properties of total quality management activities (customer orientation, leadership of management, full participation, systematic process analysis and humanistic approach) applied in forest products industry were examined and effects of these properties on factors affecting employee performance (stress, motivation, environmental factors and job satisfaction) were investigated. For this purpose; a questionnaire was applied to 377 engineers and foremen who work in 14 large scale firms which have ISO 9001:2000 Quality Management System Certificate. Questionnaire data was evaluated with Structural Equation Model made in SPSS 16.0 and AMOS 16.0 statistical package software and the results were presented.It was determined that customer orientation approach has significant and positive effect on employee?s motivation and environmental factors. Humanistic approach has significant and positive effect on job satisfaction and environmental factors. Leadership of management has significant and positive effect on employee?s motivation. Job satisfaction has significant and positive effect on motivation and environmental factors has significant and positive effect on stress. Furthermore; it was observed that enterprises have ISO 9001:2000 Quality Management System Certificate is not determinant on its own however; performance of employees, working in enterprises appropriated total quality management, was higher. Both present enterprises which have humanistic approach in management and forest products industry enterprises need to involve in a serious attempt.