1950 sonrası kent olgusu ve mimari yapılaşmanın çağdaş Türk resim sanatına yansımaları
The urban phenomenon after 1950 and the reflections of architectural construction on contemporary Turkish painting
Yazar: ERCAN TALAY
Danışman: DOÇ. DR. SEMİH BÜYÜKKOL
Akdeniz Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Göçler = Migrations ; Kentler = Cities ; Kentsel yapı = Urban structure ; Mimari = Architectural ; Mimari yapı = Architectural structure ; Plansız yapılaşma = Unplanned housing ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures ; Türk resim sanatı = Turkish painting art ; Yapılaşma = Structuring

Özet:
Türkiye Cumhuriyeti'nin kent yaşamında meydana gelen göç, ekonomi, teknolojinin gelişmesi, yasalar ve benzeri olayların kentlerdeki mimari yapıya ve çağdaş Türk resim sanatında üretilmiş olan sanat eserlerine etki etmiş olduğu görülmektedir. 1950 sonrası kırsal kesimden kentlere doğru gerçekleşen göç olaylarının kısa zaman içerisinde olgu halini almış olduğu, devam eden süreçte kentlerde baraka ve gecekonduların oluştuğu görülmektedir. Sanayinin gelişmesiyle kentlerde yaşayan insan sayısının her geçen gün daha da arttığı hissedilmektedir. Kentlerdeki konut ihtiyacının da yaşanan olaylara paralel olarak arttığı görülmektedir. Böylece kentlerde konut ve diğer mimari yapıların sayısının artmış olmasıyla konunun çağdaş Türk resim sanatında kent teması bağlamında yer edinmiş olduğu görülmektedir.
Kentlerin büyümesiyle yerleşim alanlarındaki mimari yapıların önce apartmanlara daha sonra gökdelenlere dönüşmüş olduğu bilinmektedir. Büyüme, kentlerde yaşayan insan sayısının artmasına sebep olmuş, böylece kentler metropollere dönüşmüştür. Bu araştırmada, tarihsel süreç içerisinde kent olgusu ve mimari yapılardaki gelişme ve değişmenin günümüz Türk resim sanatında ne şekilde ele alınarak eserlere yansıtıldığının gösterilmesi amaçlanmıştır.
Sonuç olarak elde edilen bulgularla devletin, planlı ve düzenli bir kent oluşturma çabası içinde olduğunu, diğer yandan gelişen ve sürekli olarak devam eden gecekondulaşma sorununu çözme çabası içine girildiği görülmektedir. Bu sürece ortak olan kentsel toprakların mali değerinin artışı kent planının değişmesine sebep olduğu dolayısıyla erken dönemde yüksek katlı binaların oluştuğu ifade edilmektedir. Sanatçıların eserlerinde ele aldıkları göç, gecekondu, inşaat, meslekler, metropol gibi konularla üretmiş oldukları eserler, insanla var olan kentin yine insanla değişim göstermiş olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda incelendiğinde sanat eserlerinde apartman imgesi ve metropollerin yer almasının kaçınılmaz olduğu görülmektedir.
Bu araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılarak, literatür taraması kapsamında kavramsal çerçeve oluşturulmuş, 1950'den günümüze kent olgusu ve mimari yapılaşma alanındaki gelişmeleri yansıtan eserler incelenmiştir. Birçok sanatçının eserlerinde bu yansımalar görülmektedir ancak bazı sanatçıların eserlerinde daha belirgin olarak ön plana çıkmaktadır, bu açıdan Nuri İyem, Cihat Burak, Nedim Günsür, Fethi Arda ve Setenay Alpsoy'un resimlerine daha yakından bakılarak eser analizleri yapılmıştır.

Abstract:
It is seen that immigration, economy, development of technology, laws and similar events in the urban life of the Republic of Turkey have affected the architectural structure in the cities and the works of art produced in contemporary Turkish painting. It is observed that the migration from rural areas to cities after 1950 became a phenomenon in a short time, and in the ongoing process, sheds and slums were formed in the cities. It is felt that the number of people living in cities is increasing day by day with the development of the industry. It is seen that the need for housing in the cities has increased in parallel with the events experienced. Thus, with the increase in the number of residences and other architectural structures in cities, it is seen that the subject has taken place in the context of the urban theme in contemporary Turkish painting.
It is known that with the growth of cities, architectural structures in residential areas first transformed into apartment buildings and then into skyscrapers. Growth has caused the number of people living in cities to increase, thus cities have turned into metropolises. In this study, it is aimed to show how the urban phenomenon and the development and change in architectural structures in the historical process are handled and reflected in the works of contemporary Turkish painting. According to the findings obtained as a result, it is seen that the state is in an effort to create a planned and regular city, and on the other hand, it is in an effort to solve the developing and continuing problem of shanty housing. It is stated that the increase in the financial value of the urban lands, which are common to this process, causes the city plan to change, so high-rise buildings are formed in the early period. The works produced by the artists on subjects such as migration, slum, construction, professions and metropolis, which they deal with in their works, show that the city that exists with people has changed with people. When examined in this context, it is seen that it is inevitable to include the image of apartment buildings and metropolises in art works.
In this research, using the qualitative research method, a conceptual framework has been created within the scope of the literature review, and the works reflecting the developments in the field of urban phenomenon and architectural structuring since 1950 have been examined. These reflections are seen in the works of many artists, but they are more prominent in the works of some artists, from this point of view, the works of Nuri İyem, Cihat Burak, Nedim Günsür, Fethi Arda and Setenay Alpsoy have been analyzed more closely.