Yöneticinin duygusal zekası ve liderlik tarzının çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışı ile ilişkisi
Relationship of administrator's emotional intelligence and leadership style with employee's organizational citizenship behavior
Yazar: MEHMET KURUŞCU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZLEM YENİLMEZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Yöneticiler = Managers ; Yöneticilik becerileri = Manegerial skills ; Çalışanlar = Workers ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior

Özet:
Yöneticinin duygusal zekası ve liderlik tarzının, çalışanların daha fazla örgütsel vatandaşlık davranışı sergilemeleri için katkı sağlayacağı beklenmektedir. Bu çalışmanın amacı, yöneticinin duygusal zekası ve liderlik tarzı ile çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışı ilişkisinin ve yöneticinin duygusal zekası ile çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışı ilişkisinde yöneticinin liderlik tarzının aracılık rolünün belirlenmesidir. 
  Çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evreni bir özel eğitim kurumunda çalışan öğretmenlerden oluşmaktadır. Örneklem büyüklüğü 295'tir. Araştırmada elde edilen bulgular kapsamında; duygusal zeka ve  dönüşümcü liderlik ile örgütsel vatandaşlık davranışı ve tüm boyutları arasında zayıf düzeyde anlamlı ve pozitif ilişki olduğu; etkileşimci liderliğin koşullu ödüllendirme boyutu ile örgütsel vatandaşlık davranışı ve sivil erdem dışındaki boyutları arasında zayıf düzeyde anlamlı ve pozitif ilişki olduğu, sivil erdem boyutu arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı tespit edilmiştir. Duygusal zeka ile örgütsel vatandaşlık davranışının diğerkamlık boyutu ilişkisinde; dönüşümcü liderlik ve etkileşimci liderliğin koşullu ödüllendirme boyutunun tam aracılık rolü bulunduğu; duygusal zeka ile örgütsel vatandaşlık davranışı (genel), vicdanlılık, nezaket, centilmenlik ve sivil erdem boyutları ilişkisinde dönüşümcü liderliğin kısmi aracılık rolü bulunduğu; duygusal zeka ile örgütsel vatandaşlık davranışı (genel), vicdanlılık, nezaket ve centilmenlik boyutları ilişkisinde etkileşimci liderliğin koşullu ödüllendirme boyutunun kısmi aracılık rolü bulunduğu; sivil erdem boyutu ile ilişkisinde ise aracılık rolünün bulunmadığı tespit edilmiştir.
  Bu çalışma ile, yöneticinin duygusal zekası ve çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışı ilişkisinde, liderlik tarzının aracılık rolünün belirlenmesi ile literatüre katkı sağlanmaktadır. Uygulayıcılar açısından, çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışını artırma kapsamında, duygusal zeka ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkide liderlik tarzının aracılık rolü olduğunun bilincinde olarak, doğru liderlik tarzını uygulamanın önemli olduğu ortaya konulmuştur.

Abstract:
It is expected that the emotional intelligence and leadership style of the administrator will contribute to the employees' exhibitions of more organizational citizenship behavior. The aim of this study is to determine the relation of the emotional intelligence and leadership style of the administrator with the organizational citizenship behavior of the employees and the mediating role of the administrator's leadership style relation to the administrator's emotional intelligence and the employee's organizational citizenship behavior. 
  Quantitative research method was used in the study. The universe of the research consists of teachers who work in a private education institution. The sample size is 295. Within the findings of the research; there is a meaningful and positive relationship between the emotional intelligence and  transformational leadership and organizational citizenship behavior and all dimensions at a weak level; there is a meaningful and positive relationship between conditional rewarding dimension of transactional leadership and organizational citizenship behavior except civic virtue dimension at a weak level, and there is no meaningful relationship between civic virtue dimension. Relation between emotional intelligence and the altruism dimension of organizational citizenship behavior; there is  full mediation role both transformational leadership style and conditional rewarding dimension of transactional leadership; relation between emotional intelligence and the conscientiousness, courtesy, sportmenship and civic virtue dimensions of organizational citizenship behavior; there is  partial mediation role of transformational leadership style; relation between emotional intelligence and the conscientiousness, courtesy and sportmenship dimensions of organizational citizenship behavior; there is  partial mediation role of conditional rewarding dimension of transactional leadership, there is no mediation role in relation to civic virtue. 
  This study contributes to the literatüre, by determination of the mediation of the leadership style, in relationship of the administrator's emotional intelligence and the employees' organizational citizenship behavior. In terms of practitioners, it has been demonstrated that it is important to implement the correct leadership style in the context of increasing organizational citizenship behavior of employees, in the knowledge that the relationship between emotional intelligence and organizational citizenship behavior is the mediating role of leadership.