Tavşanlarda ketamin-deksmedetomidin-midazolam anestezisinde butorfanol ve buprenorfin kullanımının kardiyak troponin I ve C-reaktif protein konsantrasyonları üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of butorphanol and buprenorphine use on cardiac troponin I and C-reactive protein concentrations in ketamine-dexmedetomidine-midazolam anesthesia in rabbits
Yazar: NİMET KILIÇ
Danışman: PROF. DR. CAVİT KUM
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı / Farmakoloji ve Toksikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Biyobelirteçler-farmakolojik = Biomarkers-pharmacological

Özet:
Amaç: Tavşanlarda daha önce hiç uygulanmamış iki farklı anestezik kombinasyonun yani ketamin- deksmedetomidin- midazolam- butorfanol ve ketamin- deksmedetomidin-midazolam- buprenorfin anestezisinin kısa süreli anestezilerde kardiyak troponin I (cTn-I) ve C-reaktif protein (CRP) konsantrasyonları üzerine olası etkilerinin araştırılması bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Hayvan materyalini 8 erkek ve 8 dişi olmak üzere toplam 16 adet erişkin Yeni Zelanda tavşanı oluşturdu. Tavşanlar 4 erkek ve 4 dişi olacak şekilde 2 gruba ayrılarak 1. Gruptaki tavşanlara Ketamin (20 mg/kg im), deksmedetomidin (35 μg (mikrogram)/kg im.), midazolam (0,5 mg/kg im) ve buprenorfin (0,02 mg/kg im) uygulanarak toplam 1 saatlik bir anestezi oluşturuldu. 2. gruptaki hayvanlara ise yine sırasıyla Ketamin (20 mg/kg im), deksmedetomidin (35 μg (mikrogram)/kg im.), midazolam (0,5 mg/kg im) ve son olarakta butorfanol (0,2 mg/kg im.) uygulanarak toplam 1 saatlik bir anestezi oluşturuldu. Ayrıca her tavşan için anestezi öncesi ve anesteziden 5, 10, 15, 30, 45 ve 60. dakikalarda refleksler (ayakta kalma, kulak ve arka pedal) ve kardiyopulmoner parametreler (kalp frekansı, solunum frekansı, periferal oksijen saturasyonu) kayıt edildi. CRP ve cTn-I analizleri için indüksiyon öncesi, anestezi esnası ve sonrasındaki 6, 12 ve 24. saatlerde v. auricularis marginalisten serum separatör tüpüne 2 ml kan alındı.
Bulgular: Buprenorfin grubunda enjeksiyon sonrası sedatif etki ortalama 131,3±17,67 saniye, butorfanol grubunda ise ortalama 133,8±23,52 saniye içerisinde gerçekleşti. Cerrahi anestezi süresi Buprenorfin grubunda ortalama 1650±247,1 saniye (yaklaşık 27 dakika), butorfanol grubunda ise 1950±985 saniye (yaklaşık 32 dakika) olarak belirlendi. Pupillar refleks kaybolma süresi butorfanol grubunda (2025±147,3) buprenorfin grubuna (1388±149,3 ) göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha uzun olarak gerçekleşmiştir. Anestezi süresi butorfanol grubunda buprenorfin grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha uzundu. Oluşan anestezi minör cerrahi girişimler için yetecek düzeydeydi. Solunum sayısı butorfanol grubunda buprenorfin grubuna daha yüksek seyrederken anestezi bitiminde ise her iki grupta fizyolojik değerler içerisinde olduğu gözlenmiştir. Vücut sıcaklığı her iki grupta giriş değerlerine yakın seyrederken anestezinin 15.dakikasından sonra keskin bir düşüş göstermiştir ve anestezinin 60. dakikasında giriş değerinin altında kalmaktadır. Kalp frekansı buprenorfin grubunda anestezinin 0.dakikasında butorfanol grubuna göre biraz daha yüksekti. Daha sonra butorfanol grubunda anestezinin 5.grubunda hafif bir yükselme gösterirken her iki gruptada tüm anestezi boyunca hafif bir düşüş gözlenmiştir. Serum CRP düzeyi buprenorfin grubunda sağlıklı hayvanlarda butarfanol grubuna göre daha yüksek olarak ölçülmüştür. Her iki grupta anesteziden 12 saat sonra tedrici bir yükselişi takiben anesteziden bir gün sonra başlangıç değerlerine yaklaşmış ya da daha düşük olarak ölçülmüştür. Serum cTn-I değerleri butorfanol grubunda buprenorfin grubuna göre daha düşüktü. Neredeyse ölçülen tüm aralıklarda fizyolojik sınırlar içinde istatistiksel olarak anlamlı olmayan hafif artış ya da azalışlar kaydedildi.
Sonuç: Sonuç olarak gerek ketamin-deksmedetodin-midazolam-butorfanol gerekse de ketamin-deksmedetodin-midazolam-buprenorfin kombinasyonu önerilen doz aralığında tavşanlarda kısa dönem cerrahi prosedürler için uygun bulunmuştur. Fakat daha uzun süreli cerrahi anestezi süresi ve daha derin bir sedasyon sağladığı için butorfanol kombinasyonu buprenorfine göre üstün gözükmektedir. Her iki grupta da anestezik kombinasyonu takiben hipoksemi gözlenmiştir ve tüm hayvanlar anestezi boyunca %100 oksijen ile tedavi edilmesi gerekmektedir. Yine her iki gruptada tüm anestezi boyunca hayvanları ölümcül hipotermilerden korumak için eksternal ısı kaynaklarıyla anestezi boyunca mutlaka stabil bir vücut sıcaklığı korunmaya çalışılmalıdır. Her iki gruptada bradikardi gözlenmemiş ve her iki kombinasyonun serum CRP ve cTn-I konsantrasyonlarında artışa neden olmamış ve dolayısıyla bu doz aralığında ve kısa süreli anesteziler için güvenli olarak kullanılabileceği kanısına varılmıştır.

Anahtar kelimeler: Ketamin, Deksmedetomidin, Kardiyak Troponin-I, CRP, Tavşan.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to investigate the possible effects of two different anesthetic combinations which are called ketamine-dexmedetomidine-midazolam-butorphanol and ketamine-dexmedetomidine-midazolam-buprenorphine anesthesia, which have never been applied before in rabbits, on cardiac troponin I (cTn-I) and C-reactive protein (CRP) concentrations in short-term anesthesia.
Materials and Methods: A total of 16 adult New Zealand rabbits, 8 males and 8 females, were used as animal material. Rabbits were divided into 2 groups as 4 males and 4 females and a total of 1 hour of anesthesia was created by administering Ketamine (20 mg/kg im), dexmedetomidine (35 μg (mikrogram)/kg im), midazolam (0,5 mg/kg im) and buprenorphine (0,02 mg/kg im) to the rabbits in the first group and for the second group of animals, a total of 1 hour of anesthesia was created by administering respectively  Ketamine (20 mg/kg im), dexmedetomidine (35 μg (mikrogram)/kg im), midazolam (0,5 mg/kg im) and finally butorphanol (0,2 mg/kg im). In addition, reflexes (standing, ear and rear pedal) and cardiopulmonary parameters (heart frequency, respiratory frequency, peripheral oxygen saturation) were recorded for each rabbit before and 5, 10, 15, 30, 45 and 60 minutes after anesthesia. For CRP and cTn-I analyses, 2 ml of blood was taken from v. auricularis marginaden into a serum separator tube at 6, 12 and 24 hours before, during and after induction.
Findings: The average post-injection sedative effect was 131,3±17,67 seconds in the buprenorphine group and 133,8±23.52 seconds in the butorfanol group. The average duration of surgical anesthesia was defined as 1650±247,1 seconds (approximately 27 minutes) in the buprenorphine group and 1950±98,5 seconds (approximately 32 minutes) in the butorfanol group. The duration of pupillary reflex disappearance was statistically significantly longer in the butorfanol group (147,3 ± 2025) than in the buprenorphine group (1388±149,3). The duration of anesthesia was statistically significantly longer in the butorfanol group than in the buprenorphine group. The resulting anesthesia was sufficient for minor surgical interventions. While the respiratory rate was higher in the butorfanol group than in the buprenorphine group, it was observed that it was within the physiological values in both groups at the end of anesthesia. While body temperature was close to the input values in both groups, it decreased sharply after the 15th minute of anesthesia and remained below the input value at the 60th minute of anesthesia. Heart frequency was slightly higher in the buprenorphine group at 0 minutes of anesthesia than in the butorfanol group. Later, a slight increase was observed in the butorfanol group in the 5th group of anesthesia, while a slight decrease was observed in both groups throughout the entire anesthesia. Serum CRP levels were measured higher in the buprenorphine group than in the butarfanol group in healthy animals. In both groups, a gradual increase was observed in 12 hours after anesthesia, followed by a decrease in baseline values one day after anesthesia. Serum cTn-I values were lower in the butorfanol group than in the buprenorphine group. Slight increases or decreases that were not statistically significant within physiological limits were noted in almost all measured ranges.
Result: As a result, both ketamine-dexmedetodine-midazolam-butorphanol and ketamine-dexmedetodine-midazolam-buprenorphine combination were found to be suitable for short-term surgical procedures in rabbits within the recommended dose range. However, the combination of butorfanol seems to be superior to buprenorphine because it provides a longer duration of surgical anesthesia and deeper sedation. Hypoxemia was observed in both groups following the anesthetic combination, and all animals required to be treated with 100% oxygen throughout the anaesthesia. Again, in both groups, a stable body temperature should be maintained throughout the anesthesia with external heat sources in order to protect the animals from fatal hypothermia throughout the anesthesia. No bradycardia was observed in either group, and neither combination resulted in an increase in serum CRP and cTn-I concentrations, and therefore it was concluded that it could be used safely in this dose range and for short-term anesthetics.

Key words: Ketamine, Dexmedetomidine, Cardiac Troponin-I, CRP, Rabbit.