Multipl skleroz hastalarında psikolojik sağlamlık ve yeme bozukluklarının belirlenmesi
Identification of psychological resistance and eating disorders in multiple sclerosis patients
Yazar: SERAP AYDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA KORKMAZ ASLAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Hast. Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis

Özet:
Multipl Skleroz, kronik ve ilerleyici bir hastalıktır. İlk tanının genç yaşta konulması ve günlük yaşam aktivitelerini yapmalarına engel olacak fiziksel engellere neden olması hastaları ruhsal ve fiziksel olarak etkilemektedir. Bu çalışma Multipl Skleroz tanısı almış hastaların psikolojik sağlamlık ve yeme bozukluklarının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Bu araştırma tanımlayıcı ve kesitsel türde yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Türkiye Multipl Skleroz Derneği'ne üye Multipl Skleroz tanısı almış, Ocak-Mart 2024 tarihleri arasında araştırmaya katılmayı kabul eden 209 hasta oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından oluşturulan Demografik Veri Formu, Rezzy Yeme Bozuklukları Ölçeği (YBÖ) ve Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (KPSÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde ki-kare testi, T-testi, varyans analizi, kullanışmıştır. 
Bu çalışmada katılımcılar, katılımcıların %63,2'si kadın, %67,5'i 35 yaş üzerinde, %48,8'inin BKI'i 18,5-24,9 (ideal kilo) arasında  %63,2'si evli, %53,1'i çocuk sahibi ve %60,3'ü eşiyle yaşıyor. Katılımcıların %67,5'i üniversite ve üzeri öğrenim görmüş , %75,1'inin tanı alma süresi 1-4 yıldır. Katılımcıların %46,4'ü sigara içmiyor, %64,1'i alkol kullanmıyor. Katılımcıların %95,2'si daha önce yeme bozukluğu tanısı almamış, %76,1'i psikoterapi almamış ve %69,4'ü psikiyatrik ilaç kullanmamıştır. Katılımcıların %70,3'ü "Ataklı" MS alt grubundan ve  %90,9'u 9 yıl içerisinde atak geçirmiştir. Katılımcıların ortalama yaşı 39,15±9,41, ortalama MS tanısı alma süresi 10,05±7,69 yıldır. Sigara içen 71 kişinin ortalama sigara içme süreleri 17,45±9,06 yıl, alkol alan 61 kişinin ortalama alkol alma süreleri 12,66±9,57 yıl ve MS atağı geçiren 207 kişinin son atakları üzerinden geçen süre ortalama 3,87±4,01 yıldır.
KPSÖ'nden ortalama 17,28 ± 4,86 puan almışlardır. Katılımcıların %79,9'unun Psikolojik Sağlamlık düzeyinin orta olduğu belirlenirken, Rezzy YBÖ'nden ortalama 1,03 ± 0,08 puan almışlardır. Katılımcıların %68,4'ünün yeme bozuklukları açısından risk taşımadığı belirlenmiştir. Katılımcılar arasında Psikolojik Sağlamlık seviyesi yüksek olan 23 hastadan 3'ünün, orta olan 167 hastadan 52'sinin, az olan 19 hastadan da 11'inin yeme bozukluğu riski mevcuttur. Yeme bozukluğu riski olan 66 hastanın 52'si orta seviyede psikolojik sağlamlığa sahiptir.
Sonuç olarak, Multipl Skleroz hastalarının psikolojik dayanıklılığının düşük olması ve yeme bozukluklarının görüleceği düşünülmektedir. Bu sonuç doğrultusunda psikiyatri hemşirelerinin hastalığın seyri ve kullanılan ilaçlar konusunda eğitici rolde olması, hasta davranışlarını ruhsal sağlık yönünde değerlendirmeye yönelik girişimlerde bulunması önerilebilir.

Abstract:
Multiple Sclerosis is a chronic and progressive disease. The fact that the first diagnosis is made at a young age and causes physical disabilities that prevent them from performing daily life activities affects patients psychologically and physically. This study was conducted to determine the psychological resilience and eating disorders of patients diagnosed with Multiple Sclerosis.
This research was conducted in descriptive and cross-sectional type. The information of the study was known as Multiple Sclerosis, which was a member of the Turkish Multiple Sclerosis Association, and 209 patients who were registered between January and March 2024 and did not agree to participate were created. The Demographic Data Form, Rezzy Eating Disorders Scale (EDS) and Brief Psychological Resilience Scale (BPRS) administered by the researcher were used to collect the data. Chi-square test, T-test, analysis of variance are used in data analysis.
In this study, participants were 63.2% female, 67.5% over the age of 35, 48.8% with a BMI between 18.5-24.9 (ideal weight). are married, 53.1% have children and 60.3% live with their spouse. 67.5% of the participants had university education or higher, and 75.1% had a diagnosis period of 1-4 years. 46.4% of the participants do not smoke and 64.1% do not drink alcohol. 95.2% of the participants had not previously been diagnosed with an eating disorder, 76.1% had not received psychotherapy, and 69.4% had not used psychiatric medication. 70.3% of the participants were from the "Attached" MS subgroup and 90.9% had an attack within 9 years. The average age of the participants was 39.15±9.41 years, and the average time to MS diagnosis was 10.05±7.69 years. The average duration of smoking of 71 people who smoke is 17.45±9.06 years, the average duration of drinking alcohol of 61 people who drink alcohol is 12.66±9.57 years, and the average time since the last attack of 207 people who had an MS attack is 3.87±4 years. .01 years.
They received an average score of 17.28 ± 4.86 from KPSS. While it was determined that the Psychological Resilience level of 79.9% of the participants was medium, they received an average score of 1.03 ± 0.08 from the Rezzy YBS. It was determined that 68.4% of the participants were not at risk for eating disorders. Among the participants, 3 out of 23 patients with a high level of Psychological Resilience, 52 out of 167 patients with a medium level, and 11 out of 19 patients with a low level of Psychological Resilience have an eating disorder risk. 52 of 66 patients at risk of eating disorders had moderate psychological resilience.
As a result, it is thought that Multiple Sclerosis patients will have low psychological resilience and eating disorders. In line with this result, it may be recommended that psychiatric nurses play an educational role regarding the course of the disease and the medications used and take initiatives to evaluate patient behavior in terms of mental health.