Kolorektal kanser tanılı hastaların retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of patients diagnosed with colorectal cancer
Yazar: AHMET FAİK CEM ÖKCESİZ
Danışman: DOÇ. DR. MUAMMER BİLİCİ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Onkoloji = Oncology

Özet:
Amaç: Çalışmamızda kolorektal kanser tanılı hastaların genel özelliklerinin, klinik ve laboratuvar bulgularının, histopatolojik özelliklerinin, aldığı tedavilerin ve sağkalım verilerinin değerlendirilmesi planlandı.
Materyal ve Method: Bu çalışma, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (ZBEÜ) Tıp Fakültesi Hastanesi Onkoloji Polikliniği'ne Ocak 2015-Aralık 2020 tarihleri arasında başvuran hastaların HBYS (Hastane Bilgi Yönetim Sistemi) üzerinden dosya arşivi taranarak retrospektif olarak yapıldı. Çalışmaya dosya verileri kullanılabilir, 18 yaşın üzerinde, kolorektal kanser tanılı hastalar dahil edilmiştir. 18 yaşın altındaki hastalar ve gebeler çalışmaya dahil edilmedi. Hastaların yaşı, cinsiyeti, epikriz bilgileri, radyolojik görüntüleri, laboratuvar sonuçları, patoloji ve tedavi raporları değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Çalışmaya 172 hasta dahil edildi. Hastaların ortalama tanı yaşı 59,82±13,72 yıl olarak hesaplandı. Hastaların 62'si (%36,00) kadın, 110'u (%64,00) erkekti. 64 (%37,2) hastanın sigara kullanımı öyküsü varken 108 (%62,8) hastanın sigara kullanmadığı görüldü. 110 (%64) hastanın eşlik eden hastalığı varken 62 (%36) hastada herhangi bir eşlik eden hastalık yoktu. KY ve CABG öyküsü olan hastaların ortalama sağkalım süresi, olmayanlara göre anlamlı derecede düşük bulundu (sırasıyla p=0,001, p=0,039). Çalışmamızdaki sağ kolon yerleşimli tümörlerde anemi görülme oranı sol kolondan anlamlı derecede yüksek saptandı (p=0,008). Sol kolonda hematokezya ve barsak hareketlerinde değişiklik görülme oranı sağa göre anlamlı derecede yüksek saptandı (sırasıyla p=0,004, p=0,030). Tanı anında 17 (%9,9) hasta evre 1, 70 (%41,9) hasta evre 2, 38 (%22) hasta evre 3, 45 (%26,2) hasta evre 4 olarak saptandı. 2 (%1,2) hastada evreleme yapılamadı. Hastaların 45'inde (%26,2) tanı anında metastaz mevcutken 127 (%73,8) hastada metastaz mevcut değildi. Metastaz yerlerine göre değerlendirildiğinde sırasıyla 37'sinde (%82,2) karaciğer, 15'inde (%8,72) çoklu metastaz, 13'ünde (%28,8) periton, 9'unda (%20) akciğer, 5'inde (%11,11) kemik, 1'inde (%2,2) beyin metastazı görüldü. 154 (%89,5) hastada adenokarsinom, 13 (%7,6) hastada müsinöz karsinom, 2 (%1,2) hastada nöroendokrin tümör, 2 (%1,2) hastada taşlı yüzük hücreli karsinom, 1 (%0,58) hastada malign mezenkimal tümör saptandı. LVI olan hastaların ortalama sağkalım süresi 79,29±5,90 ay iken LVI olmayanlarda ortalama sağkalım süresi 85,82±3,55 ay saptandı. LVI olan ve olmayan hastalarda ortalama sağkalım süreleri açısından anlamlı fark bulunmadı (p=0,375). PNI olan hastaların ortalama sağkalım süresi 73,40±5,62 ay iken PNI olmayan hastalarda ortalama sağkalım süresi 89,85±3,44 ay saptandı. PNI olan ve olmayan hastalarda sağkalım süreleri açısından anlamlı fark bulundu (p=0,014). Çalışmamızdaki hastaların %24'ü K-ras mutant, %20'si K-ras wild, %56'sının ras mutasyonu durumu bilinmiyordu. K-ras mutasyonu için her iki cinsiyet arasında anlamlı ilişki bulunmadı (p=0,873) Preoperatif CEA düzeylerine ulaşılabilen 152 hastanın 71'inde (%46) CEA seviyeleri yüksek, 81'inde (%54) normal bulundu. CEA düzeyi yüksek olan hastalarda ortalama sağkalım süresi CEA düzeyi normal olanlara göre anlamlı derecede düşük saptandı (p=0,000). Preoperatif CA 19-9 düzeylerine ulaşılabilen 164 hastanın 33'ünde (%19) CA19-9 yüksek, 133'ünde (%81) normal saptandı. Preoperatif CA 19-9 düzeyi yüksek olan hastalarda ortalama sağkalım süresi CA 19-9 düzeyi normal olanlara göre anlamlı derecede düşük idi (p=0,000). Hastaların 113 aylık takip dönemi incelendiğinde çalışmamızdaki 172 hastadan 133'ünün (%77) adjuvan kemoterapi almış olduğu görüldü. 46 rektum kanseri hastanın 22'sine (%48) neoadjuvan, 10'una (%22) adjuvan radyoterapi verildiği görüldü. 14'üne (%30) komorbidite ve ileri evre hastalık varlığı nedeniyle radyoterapi uygulanmadığı görüldü. Evre 4 kolorektal kanser hastalarından 7 (%15) tanesinin palyatif radyoterapi aldığı saptandı. Palyatif radyoterapinin sağkalım üzerinde istatistiksel açıdan anlamlı bir etkisi olmadığı görüldü. Palyatif radyoterapi almayan hastalarda ortalama sağkalım süresi 17,33±5,05 ay ve medyan sağkalım süresi 12,00±4,90 ay olarak saptandı. Palyatif radyoterapi alanlarda ise ortalama sağkalım süresi 30,31±4,08 ay, medyan sağkalım 23,00±3,64 aydı. 
Sonuç: Çalışmamızda literatür verilerine benzer olarak hastaların prognozunda tanı anındaki evre, kalp yetmezliği koroner bypass gibi komorbiditelerin varlığı, yüksek CEA ve CA 19-9 düzeyleri, perinöral invazyon varlığının önemli rol oynadığı saptanmıştır. En sık görülen histolojik tip adenokarsinomdur. Rektum ve rektosigmoid tutulumun ağırlıklı olduğu göz önüne alındığında rektosigmoidoskopi tanı aşamasında pek çok vakada faydalı olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Kolorektal kanser, prognoz, sağkalım oranı, retrospektif çalışma

Abstract:
Aim: Our study was conducted to evaluate the general characteristics, clinical and laboratory findings, histopathological features, treatments received and survival data of colorectal cancer patients.
Materials and Methods: This study was conducted retrospectively by scanning the file archives of patients who applied to the Oncology Polyclinic of Zonguldak Bülent Ecevit University (ZBEU) Faculty of Medicine Hospital between January 2015 and December 2020 via HBYS (Hospital Information Management System). The study included patients with available file data, over the age of 18, and diagnosed with colorectal cancer. Patients under the age of 18 and pregnant women were not included in the study. The patients' age, gender, epicrisis information, radiological images, laboratory results, pathology and treatment reports were evaluated.
Results: A total of 172 patients were included in the study. The mean age at diagnosis was calculated as 59.82±13.72 years. 62 (36.00%) of the patients were female and 110 (64.00%) were male. While 64 (37.2%) of the patients had a history of smoking, 108 (62.8%) did not. 110 (64%) of the patients had comorbidities, while 62 (36%) had no comorbidities. The mean survival time of patients with a history of coronary artery bypass grafting (CABG) and heart failure (HF) was significantly lower compared to those without (p=0.001, p=0.039, respectively). In our study, the rate of anemia was significantly higher in right-sided colon tumors compared to left-sided colon (p=0.008). The rate of hematochezia and changes in bowel habits was significantly higher in the left colon compared to the right (p=0.004, p=0.030). At the time of diagnosis, 17 (9.9%) patients were stage 1, 70 (41.9%) were stage 2, 38 (22%) were stage 3, and 45 (26.2%) were stage 4. Staging could not be performed in 2 (1.2%) patients. Metastases were present in 45 (26.2%) of the patients at the time of diagnosis, while no metastases were present in 127 (73.8%) patients. According to the metastasis sites, 37 (82.2%) had liver metastases, 15 (8.72%) had multiple metastases, 13 (28.8%) had peritoneal metastases, 9 (20%) had lung metastases, 5 (11.11%) had bone metastases, and 1 (2.2%) had brain metastases. Adenocarcinoma was detected in 154 (89.5%) of the patients, mucinous carcinoma in 13 (7.6%), neuroendocrine tumor in 2 (1.2%), signet ring cell carcinoma in 2 (1.2%), and malignant mesenchymal tumor in 1 (0.58%). The mean survival time of patients with lymphovascular invasion (LVI) was 79.29±5.90 months, while the mean survival time of those without LVI was 85.82±3.55 months. There was no significant difference in mean survival times between patients with and without LVI (p=0.375). The mean survival time of patients with perineural invasion (PNI) was 73.40±5.62 months, while the mean survival time of those without PNI was 89.85±3.44 months. There was a significant difference in survival times between patients with and without PNI (p=0.014). 24% of the patients in our study had K-ras mutations, 20% had wild-type K-ras, and the ras mutation status was unknown in 56%. There was no significant relationship between K-ras mutation and gender (p=0.873). Preoperative CEA levels were high in 71 (46%) of the 152 patients whose preoperative CEA levels were available, and normal in 81 (54%). The mean survival time of patients with high CEA levels was significantly lower compared to those with normal CEA levels (p=0.000). Preoperative CA 19-9 levels were high in 33 (19%) of the 164 patients whose preoperative CA 19-9 levels were available, and normal in 133 (81%). The mean survival time of patients with high preoperative CA 19-9 levels was significantly lower compared to those with normal CA 19-9 levels (p=0.000). In the 113-month follow-up period of the patients, 133 (77%) of the 172 patients in our study received adjuvant chemotherapy. 22 (48%) of the 46 rectal cancer patients received neoadjuvant radiotherapy, and 10 (22%) received adjuvant radiotherapy. 14 (30%) did not receive radiotherapy due to comorbidities and advanced stage disease. 7 (15%) of the stage 4 colorectal cancer patients received palliative radiotherapy. Palliative radiotherapy was found to have no statistically significant effect on survival. The mean survival time of patients who did not receive palliative radiotherapy was 17.33±5.05 months and the median survival time was 12.00±4.90 months. In those who received palliative radiotherapy, the mean survival time was 30.31±4.08 months, and the median survival time was 23.00±3.64 months
Conclusion: In our study, as in the literature data, it was determined that the stage at diagnosis, the presence of comorbidities such as heart failure and coronary bypass, high CEA and CA 19-9 levels, and the presence of perineural invasion play an important role in the prognosis of patients. The most common histological type is adenocarcinoma. Considering that rectum and rectosigmoid involvement are predominant, rectosigmoidoscopy will be beneficial in many cases during the diagnosis phase.

Key words: Colorectal cancer, prognosis, survival rate, retrospective study.