Dış ticaret ve piyasa yoğunlaşması ilişkisi: Türk imalat sanayi üzerine bir uygulama
The relationship between foreign trade and market concentration: an application on turkish manufacturing industry
Yazar: ASLI ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. MURAT DONDURAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Piyasalar = Markets ; Yoğunlaşma = Concentration ; Üretim sektörü = Production sector ; İhracat = Export

Özet:
1970 yılından sonra uluslararası rekabetin endüstriyel yapı üzerinde yarattığı etki önem kazanmış, uluslararası ticaret hızla gelişmiştir. Bu dönemde ortaya çıkan oligopol teorileri çerçevesinde dış rekabetin, firmaların fiyatlama davranışları ve piyasa yapısı üzerinde yarattığı etki gündeme gelmiştir. Bu kapsamda dış ticaret, piyasa yapısını etkileyen en önemli faktörlerden biri olarak ele alınmıştır. Dış ticaretin piyasa yapısı üzerindeki etkisi pek çok çalışmaya konu olmuştur. Bu çalışmalarda endüstriler çoğunlukla firma bazında ele alınarak, söz konusu ilişki incelenmiştir.Bu çalışmanın amacı; Türkiye'nin ihracat performansı ve imalat sanayinin yapısından hareketle piyasa yoğunlaşması ve dış ticaret ilişkisini inceleyerek, kurulan modeller çerçevesinde Türk İmalat Sanayi için bu ilişkinin varlığını sorgulamaktır.Çalışmanın uygulama safhasında Türk İmalat Sanayine ilişkin sektörel verilerden hareket edilmiş ve STATA programı kullanılarak panel data analizi yapılmıştır. Analizde imalat sanayine ilişkin alt sektörler 1980?2001 dönemi için ISIC 4-digit düzeyinde ele alınmıştır. Betimleyici istatistikler, korelasyon analizi, varyans analizi ve basit otoregresyon analizi ile veriler incelenmiş, Gibrat Kanunu'ndan hareketle büyüme ve endüstri büyüklüğü ilişkisi ele alınmıştır. Buradan da, Türk İmalat Sanayinde endüstri büyüklüğü ile büyümenin birbiriyle ilişkili olmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca sabit etkiler modeli yardımıyla büyüme, ihracat ve yoğunlaşma değişkenlerine ilişkin modeller kurulmuştur. Bu modeller aracılığıyla, değişkenlerdeki değişimi etkileyen faktörler belirlenmiştir. Yoğunlaşma ve dış ticaret (ithalat-ihracat) ilişkisi de yine sabit etkiler modeli ile test edilmiştir. Hazırlanan grafikler yardımıyla sektörlere ilişkin ihracat ve yoğunlaşma ilişkisi bir arada değerlendirilmiştir.Çalışma sonucunda Türk İmalat Sanayisi için piyasa yoğunlaşması ile dış ticaret arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: İhracat, Türk İmalat Sanayi, Piyasa Yapısı, Yoğunlaşma, Gibrat Kanunu.

Abstract:
Since 1970, the effect of international competition on industrial organization became an important view and international trade improved rapidly. The impact of foreign competition on firms? pricing behavior and market structure came up as a context of oligopoly theories. In this context, international trade was discussed as the most important factor affecting the market structure. The effect of international trade on market structure was taken up as a subject of many studies. In these studies, industries were discussed mainly at the firm level and the relationship was analyzed.The aim of this study is to determine the relationship between market concentration and foreign trade in the case of Turkish export performance and the structure of manufacturing industry, to investigate the relationship for the Turkish Manufacturing Industry using fixed effect modelling.In the phase of application, industrial data on Turkish manufacturing industry has been used. Panel data analysis has been studied in STATA. In the analysis, the subsectors for the manufacturing industry were discussed for the period of 1980?2001 at the ISIC 4 digit level. Descriptive statistics, correlation, variance and simple otoregression analysis have been calculated in order to study the data set. The relation between growth and the industrysize has been studied under Gibrat?s Law. From there it is concluded that; there is no relationship between industrysize and growth rate in Turkish Manufacturing Industry. Furthermore, the models for growth, export and concentration variables have been built up with the help of fixed effects model. With the use of these models, the factors affecting the change in variables are determined. And also fixed effects model has been used for testing the relationship of foreign trade (import-export) and concentration. The relationship between export and concentration for the subsectors were determined togetherly with the help of the graphs.As a result of this work we have found that there is no meaningful relationship between foreign trade and market concentration.Key Words: Export, Turkish Manufacturing Industry, Market Structure, Concentration, Gibrat?s Law.