Sağlık okuryazarlığının akılcı antibiyotik kullanımı üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of health literacy on rational antibiotic use
Yazar: YAĞMUR GÜL
Danışman: PROF. DR. İLHAMİ ÜNLÜOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Antibiyotikler = Antibiotics ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
Tarihleri arasında çeşitli şikayetler ile polikliniğimize başvuran 121 hasta dahil olmuştur. Hazırlanan anket formu, yüz yüze görüşme yöntemi ile doldurularak veriler toplanmış; çalışmaya katılanların sosyo-demografik verileri toplandıktan sonra Akılcı Antibiyotik Kullanımına Yönelik Bilgi-Tutum Ölçeği ile Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 uygulanmıştır. Çalışmaya katılan 121 katılımcının yaş medyan değeri 36 (18-65) olup %57'si (n=69) kadın cinsiyette, %43'ü (n= 52) erkek cinsiyettedir. Çalışmaya katılan kişilerin %9,1'i ilkokul, %4,1'i ortaokul, %24,8'i lise, %62'si üniversite ve üzeri mezuniyettedir Katılımcıların TSOY-32 ortalama puanı 33,4 olup yeterli sağlık okuryazarlığı seviyesinde çıkmıştır. Katılımcıların %15,7'si yetersiz sağlık okuryazarı, %34,7'si sorunlu-sınırlı sağlık okuryazarı, %33,1'i yeterli sağlık okuryazarı, %16,5'i mükemmel sağlık okuryazarı çıkmıştır. Daha genç, yükseköğretim gören, çocuğu olmayan, kronik hastalığı olmayan bireylerin daha yüksek TSOY-32 puanı vardır. Akılcı antibiyotik bilgi puanı 47,7 olup akılcı antibiyotik tutum puanı ise 69,6 bulunmuştur. Akılcı antibiyotik bilgi puanı genç, yükseköğretim gören, çalışan kişilerde daha yüksek olup akılcı antibiyotik tutum puanı da kadın cinsiyette, yükseköğretim gören, çalışan kişilerde daha yüksek bulunmuştur. TSOY-32 total puanı ile Akılcı Antibiyotik Kullanımına Yönelik Bilgi-Tutum ölçeği puanıyla arasında aynı yönlü korelasyon vardır. Sağlığın korunabilmesi ve geliştirilmesi için akılcı antibiyotik kullanımı ve sağlık okuryazarlığı önemli hususlardır. Aile sağlığı merkezleri ise bu iki konuda toplum eğitimi için önemli bir yere sahiptir. Bu çalışma sağlık okuryazarlığının akılcı antibiyotik kullanımı konusunda gelişimin bir basamağı olarak görmeyi ve bu konuda kullanabileceğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, akılcı antibiyotik kullanımı

Abstract:
The data were collected by filling out the prepared questionnaire form by face-to-face interview method; after collecting the socio-demographic data of the study participants, the Knowledge-Attitude Scale for Rational Antibiotic Use and Turkey Health Literacy Scale-32 were applied. The median age of the 121 participants was 36 years (18-65), 57% (n=69) were female and 43% (n=52) were male. Of the participants, 9.1% graduated from primary school, 4.1% from secondary school, 24.8% from high school, and 62% from university and above. The TSOY-32 mean score of the participants was 33.4 and was found to be at the level of adequate health literacy. Of the participants, 15.7% were inadequately health literate, 34.7% were problematic-limited health literate, 33.1% were adequately health literate, and 16.5% were excellent health literate. Individuals who were younger, had higher education, did not have children, and did not have chronic diseases had higher TSOY-32 scores. The rational antibiotic knowledge score was 47.7 and the rational antibiotic attitude score was 69.6. The rational antibiotic knowledge score was higher in young, higher education and working individuals and the rational antibiotic attitude score was higher in female, higher education and working individuals. There was a same directional correlation between the TSOY-32 total score and the Knowledge-Attitude towards Rational Antibiotic Use scale score. Rational antibiotic use and health literacy are important issues for protecting and improving health. Family health centers have an important place for community education on these two issues. This study shows that health literacy can be seen as a step in the development of rational antibiotic use and can be used in this regard.
Keywords: Health literacy, rational antibiotic use