Ayrılma anksiyetesi tanısı alan çocukların ebeveynlerinin mizaç ve karakter özellikleri
Temperament and character traits of parents who have children diagnosed with separation anxiety disorder
Yazar: İNCİ ALTINTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HALUK ARKAR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Bölümü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Anksiyete = Anxiety ; Anksiyete bozuklukları = Anxiety disorders ; Ayrılma anksiyete bozukluğu = Separation anxiety disorder ; Karakter = Character ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Çocuk büyütmede ebeveynin rolü = Parenting ; Çocuk psikiyatrisi = Child psychiatry

Özet:
Ayrılma anksiyetesi bozukluğu (AAB), çocuğun ebeveynden ayrılmakta zorluk çektiği, yeni ortamlara uyum sorunlarıyla belirginleşen, işlevselliğinin kaybına neden olduğu bilinen, sıklıkla okul fobisinin eşlik ettiği bir klinik tablodur.AAB yaşayan çocukların okul yaşamının başlarında tanınması ve bu durumun ortaya çıkışındaki risk faktörleri kapsamında anne ve babanın mizaç özelliklerinin belirlenmesinin, kaygı ve depresyon düzeylerinin değerlendirilmesinin koruyucu ruh sağlığı adına önemli veriler sağlayacağı düşünülmüştür. Bu amaçla annelerinde ve babalarında herhangi bir ruhsal rahatsızlık olmadığı belirlenen 6-9 yaş arası, AAB tanılı çocuklar ve anne babalardan çalışma grubu oluşturulmuştur. Yine annelerinde ve babalarında fiziksel ya da ruhsal rahatsızlık bulunmayan sağlıklı çocuklardan kontrol grubu oluşturulmuştur. Karşılaştırma grubu olarak, AAB'na neredeyse karşıt bir fenomen olan Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanılı çocuklar ve ebeveynleri seçilmiştir. Her üç grup için anne ve babalara, sosyodemografik veri formu, 4-18 yaş çocuklar için davranış değerlendirme ölçeği (ÇDDÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Durumluk Sürekli Kaygı Envanteri (DSKE) ve ebeveyn mizaç özelliklerinin saptanması için Cloninger'in psikobiyolojik kuramına dayanan Mizaç ve Karakter Envanteri (MKE) verilmiştir.Yürütülmüş olan araştırmanın sonuçları gözden geçirildiğinde hipotezlerin doğrulandığı görülmektedir. Öncelikle ileri sürülen AAB tanısı alan çocukların davranış sorunlarının, DEHB tanılı çocuklardan ve AAB tanısı almayan ve herhangi bir ek ruhsal rahatsızlığı olmayan çocuklardan farklılık göstereceği görüşü doğrulanmıştır. İkinci olarak, AAB tanısı alan çocukların ebeveynlerinin mizaç ve karakter özelliklerinin, DEHB tanılı çocukların anne-babalarınınkinden ve AAB tanısı almayan ve herhangi bir ek ruhsal rahatsızlığı olmayan çocukların anne-babalarının mizaç özelliklerinden Zarardan Kaçınma boyutunda farklılaştığı da çalışma sonuçları ile doğrulanmıştır. Ayrıca, hem AAB tanısı alan çocukların, hem DEHB tanılı olanların, hem de kontrol grubunda yer alan ve ruhsal rahatsızlığı bulunmayan çocukların ruhsal belirtilerinin, ebeveynlerinin mizaç özellikleri ile ilişkili olduğu düşüncesi çalışma sonucunda sağlanan bulgularla desteklenmiştir.Sonuçlar, çocukların ruh sağlığının ebeveynlerinin mizaç ve karakter özelliklerinden etkilendiğini, ebeveyn mizaç ve karakter özelliklerinden bazılarının çocukta psikopatoloji gelişiminde risk oluşturabileceğini düşündürmüştür.Bu sonuçlar annenin ve babanın mizaç özelliklerinin AAB'nun oluşumunda etkili olduğunu düşündürmektedir. Annenin ve babanın mizacının belirlenmesi, AAB açısından riskli grupların fark edilerek mizaç yapılarına uygun davranış yöntemlerinin geliştirilmesine yardımcı olacağından çocuğun ve ailesinin ileride yaşayacağı uyum sorunlarının azaltılmasına katkıda bulunacaktır.

Abstract:
Separation anxiety disorder (SAD) is a clinical condition in which the child lives difficulty in separation from parents. This condition becomes more evident with adjustment problems to new environments, resulting in functional loss; and school phobia usually accompanies it.It has been thought that; to detect the children with SAD at the beginning of school life, to determine the temperament characteristics of the father and the mother in the means of risk factors leading to the situation and the evaluation of the degree of anxiety and depression; will provide important data in the name of preventive mental health. With this aim, the study group was composed of 6-9 years old children with the SAD diagnosis, whose parents were known to be not having any mental disorder; and also of their parents. And the control group was composed of the healthy children who have parents again without any mental or physical disease. As the comparison group; the children with the diagnosis of Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD), which is nearly an opposite phenomenon to SAD; and their parents were elected. Sociodemographic form, Child Behavior Checklist for 4-18 years old children (CBCL), Beck Depression Scale (BDS), State Trait Anxiety Inventory (STAI) and for the detection of temperament characteristics of the parents, Cloninger?s psychobiological theory based Temperament and Character Inventory (TCI) were given to the mothers and fathers in all three groups.As the results of the conducted study were reviewed, it is seen that the hypothesis were proven. Firstly, the view supporting that; the behavior problems of the children with SAD will differ from the children with ADHD and without any mental disease; was proven. Secondly, it was proven with the study results that, the temperament and character properties of the children with SAD differs from the parents of the children with ADHD and the children without SAD and other disorder; in the means of harm avoidance. Also, the thought that; the psychological symptoms of all the children diagnosed as SAD, ADHD and also the control group children without any mental disorder; are related with their parents? temperament characteristics; was supported with the findings of he study.The results of the study supports that, the mental health of the children were affected from their parents? temperament and character properties and some parent temperament and character properties may create a risk for psychopathology development in the children.These results make us think that the temperament properties of the mother and the father are important for SAD development. The determination of the temperament of the mother and father will contribute to lessening the adjustment problems that the child and the family may live in the future; since it will help the development of proper behavior modalities for temperament characteristics by determining the risky groups for SAD development.