Türkiye'de finansal olmayan etkenlerin kurumsal sorumluluk anlayışı üzerindeki etkileri: Ankara'daki KOBİ'ler örneği
The impact of non-financial factors on the understanding of corporate responsibility in Turkey: The example of SME's in Ankara
Yazar: BERKAY ORHANER
Danışman: PROF. DR. MELİHA DEMET ULUSOY
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ahilik = Akhism ; Ankara = Ankara ; Hayırseverlik = Philantropy ; KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Kurumsal sorumluluk = Institutional responsibility ; Sorumluluk = Responsibility ; Sosyal sorumluluk = Social responsibility ; İş ahlakı = Business ethic

Özet:
Kurumsal sorumluluk kavramı, küreselleşme sürecinin hız kazanması ve toplumun şirketlerden beklentilerinin artması ile eş zamanlı olarak yaygınlaşmış bir anlayıştır. Kurumsal sorumluluk, kurumların iş dünyası ile ilgili tüm süreçlerinde ekonomik, çevresel ve toplumsal faydayı gözetmesi olarak özetlenebilir. Çağdaş kurumsal sorumluluk kavramı ile şirketler, ölçülebilir hedefler koymakta ve finansal kazanımlar elde etmeye çalışmakta, dolayısıyla öz çıkarlarını korumaktadır. Türkiye gibi ülkelerde ise kültürel değerler, dini inançlar ve geleneksel unsurlar gibi finansal çıkar hedefi olmayan etkenler veya bir diğer söylemle kültürel etkenler, kurumsal sorumluluk anlayışına etki etmektedir. Bu etki özellikle küresel piyasalardan daha az etkilenen ve yerel değerleri daha fazla yansıtan küçük ve orta büyüklükteki işletmelerde (KOBİ'lerde) daha belirgindir. Bu tezin amacı, Ankara'da üretim sektöründe faaliyet gösteren KOBİ'lerde, kültürel değerler, dini inançlar, Ahilik kurumu ve vakıf kurmak gibi geleneksel hayırseverlik unsurlarından oluşan kültürel etkenlerin kurumsal sorumluluk anlayışına nasıl etki ettiğinin anlaşılmasıdır. Çalışma kapsamında gerçekleştirilen nitel saha araştırmasının bulguları, Ankara'daki KOBİ'lerin, kurumsal sorumluluk kavramı ile ilgili olabilecek uygulamaları, ağırlıklı olarak finansal-olmayan etkenler ile ilişkili olarak algıladıklarını göstermektedir. Bu noktadan hareketle, geleneksel hayırseverlik ve doğru iş yapma anlayışı ile çağdaş kurumsal sorumluluk kavramı arasında güçlü bağlantılar kurulabileceği öngörülebilir. Diğer yandan, kurumsal sorumluluk kavramının kültürel etkenlere bağlı olarak algılanması, küreselleşme süreciyle yaygınlaştığı halde yeni yerelliklerin meydana gelmesine sebep olan bu kavramın kapsamının daralması riskini taşımaktadır.

Abstract:
Corporate responsibility has become prevalent with the intensified processes of globalization and increased social expectations from corporations. Corporate responsibility can be summarized as the consideration of economic, environmental and social benefits in all business processes by corporations. In accordance with the corporate responsibility, companies are setting measurable goals and trying to achieve financial results; in this way, they protect their self-interest. However, in the countries like Turkey, non-financial factors, or in other words, cultural factors such as cultural values, religious beliefs and traditional elements are affecting the understanding corporate responsibility. This effect is especially apparent on the small and medium enterprises (SME's) which are relatively less affected by global markets and reflecting more traditional values. The aim of this thesis is to understand how cultural factors, which are consisted of traditional philanthropic elements, such as cultural values, religious beliefs, Ahilik system and foundations (waqfs) affect the corporate responsibility understanding of SME's in the manufacturing sector of Ankara. Findings of the qualitative field research show that SME's in Ankara perceive corporate responsibility related activities predominantly with non-financial factors. From this viewpoint, it is possible to predict that strong connections can be established between traditional philanthropy and good business ethics, and the concept of modern corporate responsibility. On the other hand, perception of corporate responsibility based on cultural factors, carries the risk of restricting the scope of corporate responsibility, which is a concept producing new localities although disseminated by globalization.