Faz kontrast sine MR görüntüleme ile normal aquaduktal BOS akımının yaş ve cinsiyete göre kantitatif değerlendirilmesi
Quantitative evaluation of normal aqueductal cerebrospinal fluid flow using phase-contrast cine MRİ according to age and sex
Yazar: ZÜLAL ÖNER
Danışman: DOÇ. DR. EVREN KÖSE ; PROF. DR. AHMET KAVAKLI
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Anatomi = Anatomy ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Serebrospinal sıvı = Cerebrospinal fluid ; Serebrospinal sıvı proteinleri = Cerebrospinal fluid proteins ; Yaş faktörleri = Age factors

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, sağlıklı insanlarda aquaductus cerebri'deki BOS akım parametrelerini  hem yaş hem de cinsiyet gruplarına göre ayırarak, Faz-kontrast sine MRG ile kantitatif değerlendirmek ve normal bir veri elde etmektir. Böylece BOS akımı ile ilgili gelecek çalışmalara da katkı sağlamayı amaçlıyoruz.
Materyal ve Metot: Çalışmaya hiçbir serebral patolojisi olmayan 72 gönüllü birey dahil edildi. Çalışma, I. grup 20-34 yaşları arasında, II. grup 35-49 yaşları arasında ve III. grup 50 yaş ve üzeri olmak üzere toplam 3 eşit gruptan oluşmakta olup her yaş grubu da kadın ve erkek olarak eşit oranda ikiye ayrılmıştır. BOS akımının kantitatif olarak değerlendirilmesi 1.5 Tesla MR cihazında yarı aksiyal planda elde edilen görüntüler üzerinden yapılmıştır. Gruplar arasında aquaductus cerebri'den geçen akımın pik hız (cm/sn), ortalama hız (cm/sn), ileri akım volümü (mL), geri akım volümü (mL), net ileri akım volümü (mL), ortalama akım (mL/min) ve aquaductus cerebri'nin alanı karşılaştırıldı.
Bulgular: BOS akım parametrelerinde yaş ve cinsiyet açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık yoktu. Yaş grupları karşılaştırılmasında ise aquaductus cerebri alanı 50 yaş ve üzerindeki grupta, diğer yaş gruplarına göre anlamlı olarak yüksek bulundu (p=0.002). 
Sonuç: Faz-kontrast sine MRG ile değerlendirilen normal akuaduktal BOS akım parametreleri hem yaş hem de cinsiyet açısından önemli bir fark göstermemektedir. Elde ettiğimiz bu parametrelerin alt ve üst değerleri gelecekteki klinik çalışmalarda yararlı olacaktır. Aquductus cerebri alanının yaşlılarda daha yüksek bulunması atrofi bağımlı ventriküler sistem dilatasyonu ile açıklanabilir.

Anahtar Kelimeler: Aquaductus cerebri, BOS akımı, cinsiyet, yaş.

Abstract:
Aim: The aim of this study was cerebrospinal fluid (CSF) flow quantification in the cerebral aqueduct using phase-contrast cine magnetic resonance imaging (MRI) according to both sexes and three different age groups to obtain normative data.
Material and Method: 72 volunteers with no cerebral pathology were included in this study. Subjects were divided into three age groups: 20-34 years, 35-49 years and  ≥50 years including equal gender groups. CSF flow's quantitatively evaluation was performed with images that were obtained by 1.5 T MR unit from cerebral aqueduct level on the semi-axial plan. Between groups, peak velocity (cm/s), average velocity (cm/s), forward volume (mL), reverse volume (mL), net forward volume (mL), and average flow over range (mL/min) values of current flowing through aqueduct and average aqueductal areas were compared.
Results: There were no statistically significant differences in CSF flow parameters among different age groups and between sexes (p>0.05). There was a statistically significant difference in average cerebral aqueduct area between the age group of  ≥50 years and the other age groups (p=0.002). The average aqueductal area was higher in the age group of  ≥50 years.
Conclusion: Normal aqueductal CSF flow parameters evaluated with phase-contrast cine MRI don't show a significant difference by age and sex. We have achieved the lower and upper values of these parameters would be useful in future clinical studies. The size of aquduktal area may also be explained by atrophy-dependent ventricular system dilatation in the elderly.

Keywords: Age, aquaductus cerebri, CSF, sex.