Cumhuriyetin ilk yıllarında kurumsal kimlik çalışmaları: T.C. Ziraat Bankası ve Türkiye İş Bankası örneği (1923-1945)
Corporate identity implementations in the first yearsd of the Republic of Turkey: Case studies of Ziraat Bank and Is Bank (1923-1945)
Yazar: MURAT GÜRKAN KOCA
Danışman: PROF. DR. DENİZ SEZGİN EMÜLER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations
Dizin: Bankalar = Banks ; Erken Cumhuriyet Dönemi = Early Republican Period ; Kurumsal kimlik = Corporate identity ; Türkiye İş Bankası = Türkiye İş Bank ; Ziraat Bankası = Ziraat Bank

Özet:
İnsanlık tarihinde, mal ve hizmetlerin değişiminde kullanılan para kavramı,
kökleri uygarlık tarihine kadar uzanan ve ekonomik ilişkilerin temelini oluşturan önemli
bir unsurdur. Paranın korunması, para kazanma ve başkasının parasından kazanç elde
etme, bir planlama gerektirir. Bu noktada, akla gelen kurumlardan biri de bankadır.
Bankalar, ekonomik sistemin temel taşlarından biri olarak büyük önem taşımaktadır.
Bankaların işlevleri, ekonomik büyümeyi destekleyerek finansal istikrarın sağlanmasına
yol açmakta, müşterilerin gereksinimlerinin karşılanmasında da önemli roller
üstlenmektedir. Müşterileriyle etkili iletişim kurarak müşterilerine güven duygusu
aşılamaları ve toplumla bağını yönetmeleri için bankanın sürdürdüğü halka ilişkiler
uygulamaları büyük bir öneme sahiptir.
Bu tezin konusunu Cumhuriyet döneminin ilk iki bankası olan T.C. Ziraat Bankası
ve Türkiye İş Bankası'nın nesilden nesile aktarılan, bugün de etkisini hala devam ettiren
kurumsal anlatılarının ve çalışmalarının analizi oluşturmaktadır.
Bu araştırma, T.C. Ziraat Bankası ve Türkiye İş Bankası'nın 1923-1945 yılları
arasındaki halkla ilişkiler çalışmalarını inceleyerek, bankaların kurumsal hikayelerindeki
değişimi tarihsel bir perspektifle ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Araştırmada T.C. Ziraat Bankası ve Türkiye İş Bankası'nın 1923-1945 yılları
arasındaki faaliyetleri, bankacılık işlevlerinden hizmet işlevi ve halkla ilişkilerde
kurumsal kimlik bağlamında analiz edilmiştir. Cumhuriyetin ilk yıllarında bankacılıkta
halkla ilişkiler çalışmalarının nasıl biçimlendirildiği; bu dönemde T.C. Ziraat Bankası ve
Türkiye İş Bankası'nın kurumsal iletişim çalışmalarında ön plana çıkan öğelerin neler
olduğu; 1923-1945 yılları arasında T.C. Ziraat Bankası ve Türkiye İş Bankası'nın
kurumsal iletişim çalışmaları toplumsal dönüşümde nasıl bir rol oynadığı sorularına yanıt
aranmıştır. Bu amaçla, iki bankanın 1923-1945 yılları arasındaki çalışmaları, bankacılık
işlevlerinden hizmet işlevi ve halkla ilişkilerde kurumsal kimlik bağlamında örnek olay
(vaka) analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Analiz kurumsal faaliyetler, toplumsal
faaliyetler, eğitsel faaliyetler ve sosyo-kültürel faaliyetler olmak üzere 4 ayrı tema
üzerinden gerçekleştirilmiştir.
1923'te Cumhuriyetin ilanıyla birlikte T.C. Ziraat Bankası ve Türkiye İş Bankası,
ekonomik, toplumsal, eğitsel ve sosyo-kültürel açılardan ülkenin modernleşme çabalarına
önemli katkılar vermişlerdir. Her iki banka da tasarruf, kumbara, insan figürleri gibi
unsurlara odaklanarak kurumsal iletişim çalışmalarını yürütmüştür. Hedef kitleleri farklı
olsa da Türkiye İş Bankası geniş bir yelpazede hizmet sunarken, T.C. Ziraat Bankası tarım
sektörüne odaklanarak kırsal kesime destekte bulunmuştur. T.C. Ziraat Bankası, tarımsal
gelişimi teşvik ederek çiftçilere kredi imkanları sunmuş ve modern tarım tekniklerinin
yayılmasına öncülük etmiştir. Ayrıca, tarım eğitimi ve kooperatifçilik alanında da önemli
faaliyetler gerçekleştirmiştir. Türkiye İş Bankası ise eğitim projeleriyle genç neslin
eğitimine katkıda bulunmuş, kültür, sanat ve spor alanlarına destek vererek toplumun
kültürel ve sosyal gelişimine önemli katkılar sağlamıştır.
T.C. Ziraat Bankası ve Türkiye İş Bankası, Cumhuriyetin kurulduğu günden 1945
yılına kadar hem ekonomik hem de kurumsal kimlik çalışmaları ile toplumsal, eğitsel ve
sosyo-kültürel alanlarda gerçekleştirdiği faaliyetlerle Türkiye'de sadece bankacılık
alanında değil modernleşme sürecinde de önemli rol oynamışlardır. Her iki bankanın
kurumsal kimlik çalışmaları ilk dönemki rollerinden farklılaşsa da yüz yıllık bir süreç
içinde güçlenerek sürmektedir

Abstract:
In the history of humanity, the concept of money, which is used in the exchange
of goods and services, is a significant element with roots dating back to the history of
civilization and forming the foundation of economic relations. Preserving money, earning
it, and gaining profit from others' money require planning. In this context, banks come to
mind as one of the institutions. Banks hold great importance as fundamental pillars of the
economic system. The functions of banks contribute to supporting economic growth,
leading to financial stability and assuming important roles in meeting customers' needs.
The bank's public relations practices are of significant importance in establishing
effective communication with customers, instilling a sense of trust in them, and managing
its connection with society.
This thesis focuses on the analysis of the corporate narratives and activities of
Ziraat Bank and Is Bank, the first two banks of the Republican era, which have been
passed down from generation to generation and continue to have an ongoing impact
today.
This research aims to examine the public relations efforts of Ziraat Bank and Is
Bank between 1923 and 1945, in order to shed light on the changes in their corporate
narratives from a historical perspective.
The activities of Ziraat Bank and Is Bank between 1923 and 1945 have been
analyzed in the context of service function and corporate identity in public relations,
moving beyond their banking functions. The research investigates how public relations
practices were shaped in the early years of the Republic, the key elements that stood out
in the corporate communication efforts of Ziraat Bank and Is Bank during this period, and
the role of their corporate communication in societal transformation between 1923 and
1945. To achieve these objectives, the study employs a case study analysis method,
focusing on the period between 1923 and 1945, and examines the activities of the two
banks within the framework of service function and corporate identity in public relations.
The analysis is conducted through four distinct themes: corporate activities, societal
activities, educational activities, and socio-cultural activities.
With the proclamation of the Republic in 1923, Ziraat Bank and Is Bank made
significant contributions to the country's efforts towards economic, social, educational,
and socio-cultural modernization. Both banks carried out their corporate communication
campaigns focusing on elements such as savings, piggy banks, and human figures. While
Türkiye İş Bankası provided a wide range of services, Ziraat Bank supported the rural
areas by focusing on the agricultural sector. Ziraat Bank facilitated agricultural
development by offering credit opportunities to farmers and leading the spread of modern
farming techniques. Additionally, it engaged in important activities in agricultural
education and cooperatives. On the other hand, Is Bank contributed to the education of
the younger generation through educational projects and supported culture, art, and
sports, thus making significant contributions to the cultural and social development of
society.
Ziraat Bank and Is Bank have played a significant role not only in the field of
banking but also in the process of modernization in Turkey through their economic and
corporate identity initiatives, as well as their activities in the social, educational, and
socio-cultural domains, from the establishment of the Republic until 1945. Although the
corporate identity efforts of both banks have evolved and transformed over time, they
have continued to strengthen and endure throughout a century-long period.