Afyonkarahisar ilinde meyve sebze üretim potansiyeli ve işleme tesislerinin mevcut durumu
Fruit and vegetable production potential and current status of processing facilities in Afyonkarahisar
Yazar: ELİF TOPALOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLGE AKDENİZ
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Afyonkarahisar, Ege Bölgesi'nde bulunan ve verimli tarım alanlarına sahip bir şehirdir. Meyve ve sebze üretimi iyi bir seviyededir. Tez çalışmasında, Afyonkarahisar'da faaliyet gösteren 18 meyve ve sebze işleme tesisi anket yöntemiyle incelenmiştir.
Anket çalışmasından önce, şehirdeki meyve sebze yetiştiriciliği potansiyeli resmi kaynaklar ve istatistik literatür konularında kapsamlı bir alan araştırması yapılmıştır. Sonrasında, işletmelerin üretim durumları incelenmiştir. Ankette, işletmelerin ilçelere göre dağılımı, yerleşim yerlerine uzaklığı, kuruluş tarihleri, kapasiteleri, personel durumları, uluslararası kalite belgeleri, hammadde temin şekilleri, ürün işleme yöntemleri, kapasite kullanım oranları, üretilen ürünlerin ve atıkların değerlendirme şekilleri hakkında sorular yer almaktadır.
Anket sonuçlarına göre, Afyonkarahisar'daki meyve-sebze işleme tesislerinde çalışanların çoğunluğu 35-45 yaş aralığında ve ilkokul mezunudur. İşletmelerde çalışan erkek ve kadın sayısı dengelidir. Tüm işletmeler ulusal ve uluslararası kalite belgelerine sahiptir. İşletmeler, kapasitelerinin %40 ile %90'ını kullanmaktadır. Hammadde çoğunlukla Afyonkarahisar il sınırlarında yetiştirilen ürünlerden elde edilmekte ve büyük bir kısmı ihracat edilmektedir. İşletmelerde oluşan atıklar geri dönüşüm tesislerinde değerlendirilmektedir. İşletmelerin 2 tanesinin üretimle ilgili sorunları olmadığı belirlenmiştir. Diğer işletmelerin ortak sorunları ise değişen iklim koşulları nedeniyle standart hammadde bulunamaması, yüksek hammadde fiyatları, düşük kaliteli hammaddeyle taşınan yabancı maddeler ve kalıntılar, enerji ve diğer girdi maliyetleridir.
Bu çalışma, Afyonkarahisar'ın meyve ve sebze yetiştiriciliği, işleme tesisleri ve ihracat açısından büyük bir potansiyele sahip olduğunu göstermektedir. Gelecekte sektörün daha da umut verici bir hale geleceği öngörülmektedir. Bu alanda yapılacak çalışmalar, yeni yatırımlarla meyve ve sebze sektörünün hem yetiştiricilik hem de işleme alanında ilerlemesini sağlayacaktır. Hedefler arasında kaliteli hammadde, daha iyi çalışma koşulları, daha fazla istihdam ve güvenilir gıda üretimi bulunmaktadır. Bu şekilde ülke ekonomisine katkı sağlanacaktır.

Abstract:
Afyonkarahisar is located in the Inner Western Anatolia region of the Aegean Region and is characterized by its fertile agricultural areas, which contribute to a good level of fruit and vegetable production. The study focused on examining 18 fruit and vegetable processing facilities in Afyonkarahisar using a survey method.
Before conducting the survey, a comprehensive field research was conducted on the potential of fruit and vegetable cultivation in the city, utilizing official sources and statistical literature. Subsequently, the study delved into the production status of the facilities. The prepared questionnaire covered various aspects, including the distribution of facilities according to districts, distance from settlement areas, establishment dates, installed capacities, personnel status, international quality certifications, methods of raw material sourcing, processing techniques, capacity utilization rates, and the evaluation methods for products and waste generated in the facilities.
Based on the survey results, it was determined that the majority of employees in the fruit and vegetable processing facilities in Afyonkarahisar are between the ages of 35 and 45 and have completed primary education. The ratio of male to female workers in the facilities was found to be balanced. All facilities possess national and international quality certifications. The facilities operate at capacities ranging from 40% to 90%. The majority of the raw materials used are sourced from products grown within the boundaries of Afyonkarahisar, and a significant portion of the produced goods is intended for export. Waste generated in the facilities is properly managed through
recycling facilities. Two facilities were found to have no production-related issues, while the common problems among the other facilities include the unavailability of standard raw materials due to changing climatic conditions, high raw material prices, the presence of foreign substances and residues carried by low-quality raw materials, as well as energy and other input costs.
This study demonstrates the significant potential of Afyonkarahisar province in terms of fruit and vegetable cultivation, processing facilities, and exports. It is anticipated that the sector will become even more promising in the future. Efforts in this field, accompanied by new investments, will contribute to the advancement of both cultivation and processing in the fruit and vegetable sector. The objectives include ensuring quality raw materials, improving working conditions, increasing employment opportunities, and achieving reliable food production, thereby making a contribution to the national economy.