Hellenistik ve Roma dönemleri patara Unguentariumları
Unguentaria of patara in Hellenistic and Roman periods
Yazar: ERKAN DÜNDAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYNUR CİVELEK
Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Hellenistik ve Roma dönemlerinde Patara unguentariumlarının ele alındığı buçalışmadaki malzemelerin büyük çoğunluğu kentteki nekropolis alanlarındabulunmuştur. Buluntular yoğun olarak 1993-2005 yılları arasında kazılan oygugömütlerden ele geçmiştir. Malzemelerin ele geçtiği yerler arasında % 52'lik oranlailk sırada yer alan oygu gömütleri, % 27 ile Tepecik Nekropolisi, % 11 ile TapınakGömüt 3, % 4 ile Hurmalık (Büyük) Hamamı, % 3 ile Tiyatro ve % 1'er olmak üzereAna Cadde ile Yüzey buluntuları takip eder (Şek. 2). Çalışmada 967 adet örnekten203 tanesi kataloga alınarak değerlendirilmiştir. En yoğun buluntu grubunu 34, 42 ve46 no'lu oygu gömütler sunar. Kentte çok sayıda ele geçen malzeme bu çalışmanınyapılmasını gerekli kılmıştır.Çalışmadaki amaç, Patara unguentariumlarının tanımı, genel unguentariumtipolojisindeki yerleri ve olası yerel üretim hakkındaki verilerin değerlendirilmesiolmuştur. Ayrıca bu çalışma ile kentin ticari ilişkileri ve etkileşim alanlarıhakkındaki yeni bilgilere ulaşılması da amaçlanmıştır.Hellenistik dönem içinde kronolojik başlıklarla ele alınan Pataraunguentariumları Roma dönemi içinde çok farklı formların ortaya çıkmasındandolayı tipolojik bir ayrıma gidilerek ele alınmıştır.Malzemeler üzerinde yapılan çalışmayla Patara'da unguentariumkullanımının İ.Ö.4.yüzyıl sonlarından İ.S.7.yüzyıla kadar kesintisiz olduğugözlenmiştir. En sık kullanım ise, Lykia Birliğinin kurulmasından sonra, İ.Ö.2.yüzyıldan İ.S.1.yüzyıl sonlarına kadar olduğu açıklığa kavuşmuştur. Seramiklerin budönemler arasındaki yoğun kullanımı ve muhtemel kent içindeki üretimi siyasi veekonomik rafahla ilişkili olmalıdır.İ.Ö.4.yüzyıl sonlarından İ.Ö.3.yüzyıl sonlarına kadar malzemede çeşitlilikgözlenmesine rağmen bunların kullanımı İ.Ö.2.yüzyıla oranla çok sık değildir.Özellikle İ.Ö.2. ve 1.yüzyıla tarihlediğimiz örneklerin nekropolis alanlarındakiyoğun kullanımı kent içerisinde bu talebi karşılayacak bir atölyenin varlığına işaretetmektedir.Kentte İ.Ö.4.yüzyıl sonlarından İ.Ö.1.yüzyıl sonlarına kadar olanunguentarium form gelişimi tüm antik dünya ile aynıdır. Ancak İ.Ö.1.yüzyılsonlarından itibaren Patara ve içinde bulunduğu Eşen Vadisi'ndeki kentlerde(Ksanthos, Letoon, Tlos) görülmeye başlanan küresel gövdeli örnekler önemlidir.İ.Ö.1.yüzyıldan itibaren tüm antik dünyada iğ formun yerini alan torba gövdeliörneklerin kentteki oranının az olması (12 adetle % 1), buna karşın küresel gövdeliunguentariumların fazlalığı bu yeni formun sadece Eşen Vadisi'nde ve yoğun olarakPatara'da popüler olduğunu göstermiştir (Şek. 1). Söz konusu bu yeni form kalitesive kil yapısıyla İ.Ö.2.yüzyıldan itibaren Patara'da yoğun olan iğ fomun takipçisiniteliğindedir. Bunların yanında, küresel gövdelilerin Patara'da yoğun olması (129adetle % 13'lük bir orana sahiptir) İ.Ö.2.yüzyıl içlerinde başlayan yerel üretiminküresel gövdelilerle İ.S.1.yüzyıl sonlarına kadar devam etmiş olduğunu gösterir.

Abstract:
Most of the material that is studied in this thesis, which includes theHellenistic and Roman Period unguentaria of Patara, came from the cemeteries at thesite. These pieces were mostly gathered from the 1993-2005 excavations ofunderground buried tombs. 52% of the material coming from the underground buriedtombs, followed by Tepecik cemetery burials with 27%, the No. 3 Temple-tomb with11%, the Hurmalık Bath with 4%, the Theatre with 3% and the Main Street andSurvey with 1% of each (Fig. 2). 203 of the 967 pieces form the catalogue of thispaper. The largest quantity of material comes from tombs 34, 42 and 46. This studyis necessary because of the large numbers of unguentaria discovered at this site.The aim of this study is the identification of the unguentaria of Patara, thepresentation of this data according to its place of manufacture and its importance inthe general typology of unguentaria and evidence for probable production at this site.Also an attempt is made to establish evidence concerning the trade relationshionshipsand areas of influence upon and from the city.Although the unguentaria of Hellenistic Period are studied in a chronologicalsystem, the Roman ones studied in a typological system due to the various new formsthat appear in this period.From the study of this material, it can be obsorved that the use of unguentariain Patara continued in the period between the 4th century B.C. until the 7th centuryA.D. without interruption. Their most intensive use was between the 2nd centuryB.C. and the 1st century A.D., coinciding with the establishment of Lycian league.This intensive use and probably the production of the pottery on site must be relatedto this period of political and economic prosperity.Although a large variation in the material is to be observed between the 4thcentury and 3rd century B.C., their use was as not frequent as during the 2nd century