Taliban döneminde Afganistan'da siyaset ve yönetim 1996-2001 ve 2021 sonrası
Politics and governance in Afghanistan during the Taliban period 1996-2001 and after 2021
Yazar: NASİBULLAH YUSUF
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FETHİ UFUK ÖZIŞIK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Afganistan, birçok açıdan "geçiş ülkesi" olarak tanımlanabilir. Hem enerji hem göç hem de insan kaynakları açısından bu ülke, önemli jeostratejik, jeoekonomik ve jeopolitik öneme sahip ve bölgesel ve küresel açıdan bir köprü, geçiş ülkesidir. Durum böyle olunca, bu ülkenin hem geçmiş hem de gelecek perspektifinden çok yönlü değerlendirilmesi önemli bir yaklaşım olacaktır. Bu tez çalışması, 1996-2001 ve 2021 sonrası olmak üzere iki kritik dönemde Afganistan'da Taliban'ın siyaset ve yönetim anlayışını çok boyutlu olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, Taliban'ın yönetim tarzının Afganistan'ın iç politikasına, uluslararası ilişkilerine ve kültürel yapısına etkilerini analiz ederken, özellikle kadın hakları, eğitim, sağlık ve diğer kamu hizmetlerine erişimde yaşanan değişimler üzerinde durmaktadır. Bu dönemler arasındaki siyasi ve yönetimsel süreçlerin karşılaştırmalı bir analizi yapılırken, Taliban'ın yönetim anlayışının Afganistan'daki ekonomik durum ve uluslararası ilişkiler üzerindeki etkileri de detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Taliban yönetiminin Afganistan'daki etkileri, bu yönetimlerin dini temellere dayanan politikaları ve bunların toplumsal düzen üzerindeki yansımaları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Özellikle yerel güç dengesi, sosyal kontrol mekanizmaları ve güvenlik stratejileri gibi alanlarda geniş bir uygulama perspektifi ortaya konmuştur. Çalışmanın metodolojisi, nitel araştırma yöntemlerine dayanarak, literatür taraması ve arşiv araştırmaları üzerinden yürütülmüştür. Bu metodolojik yaklaşım, belge ve içerik analizi teknikleri ile desteklenmiş ve böylelikle Taliban dönemindeki ve sonrasındaki siyasi ve yönetimsel belgeler, medya kaynakları ve diğer tarihi veriler detaylı bir şekilde incelenmiş ve sonuçlara varılarak değerlendirmelere yer verilmiştir.

Abstract:
Afghanistan can be described as a "transition country" in many respects. In terms of both energy, migration and human resources, this country has important geostrategic, geoeconomic and geopolitical importance and is a bridge and transit country from a regional and global perspective. This being the case, a multifaceted evaluation of this country from both past and future perspectives would be an important approach. This thesis study aims to multidimensionally examine the Taliban's understanding of politics and governance in Afghanistan in two critical periods: 1996-2001 and after 2021. While the study analyzes the effects of the Taliban's management style on Afghanistan's domestic politics, international relations and cultural structure, it particularly focuses on women's rights, changes in access to education, health and other public services. While a comparative analysis of the political and administrative processes between these periods was made, the effects of the Taliban's management approach on the economic situation and international relations in Afghanistan were also discussed in detail. The effects of the Taliban administration in Afghanistan were evaluated within the framework of the religiously based policies of these administrations and their reflections on the social order. A broad application perspective has been put forward, especially in areas such as local balance of power, social control mechanisms and security strategies. The methodology of the study was conducted through literature review and archive research, based on qualitative research methods. This methodological approach was supported by document and content analysis techniques, thus political and administrative documents, media sources and other historical data during and after the Taliban period were examined in detail and conclusions and evaluations were made.