Küçükçekmece gölü ve yakın çevresinde ekolojik planlamaya yönelik peyzaj analizi
A landscape analysis of Küçükçekmece lake and its surroundings for ecological planning
Yazar: İLKE AKŞEHİRLİ
Danışman: PROF.DR. YAHYA AYAŞLIGİL
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
ÖZETKÜÇÜKÇEKMECE GÖLÜ VE YAKIN ÇEVRESİNDE EKOLOJİKPLANLAMAYA YÖNELİK PEYZAJ ANALİZİKüçükçekmece Gölü, İstanbul kentinin 15 km batısında yer alan önemli doğalalanlardan birisidir. Marmara Denizi kıyılarına komşu olan Göl, suyu hafif tuzlu olanbir lagün sistemidir. Gölün deniz ile bağlantısı yaklaşık 2 km uzunluğunda doğal birkanal ile sağlanmaktadır. Küçükçekmece Gölü, Sazlıdere, Ispartakuledere veNakkaşdere olarak adlandırılan, başlıca üç dere tarafından beslenmektedir. KuzeydeSazlıdere Barajı ve yakın çevresindeki alanları da kapsayan Göl Havzası, çok çeşitlikültürel, tarihi ve doğal değerleri barındırmaktadır. Gölün kuzeyinde bulunan meraalanları, önemli bir jeolojik ve arkeolojik miras alanı olan Yarımburgaz Mağarası vegölün kuzey kıyılarında bulunan, sazlık ve bataklıklardaki sulak alan vejetasyonları budeğerlerden bazılarıdır. Özellikle Göl ve çevresindeki sulak alanlar birçok balık ve kuştürü için önemli yaşam alanlarıdır.Çalışma alanını kapsayan bölgede konut, endüstri, tarım, eğitim, rekreasyon, turizm veaskeri amaçlı kullanımlar yer almaktadır. Küçükçekmece Gölü, plansız kentleşmenin,fonksiyonların düzensiz dağılımının sonucu olarak, aşırı endüstrileşme, yetersiz altyapı,hızlı nüfus artışı, evsel ve endüstriyel atıkların göle boşaltılması gibi sebeplerden dolayıciddi bir kirlilik problemine sahiptir.Bu çalışmada, Küçükçekmece Gölü'nün doğal, kültürel ve tarihi değerlerinin tespitedilmesi, bölge ile ilgili sorunların tanımlanması ve çözüme yönelik bazı önerileringeliştirilmesi hedeflenmiştir. Çalışmada ?Ekolojik Planlama? prensipleri doğrultusundadoğal ve kültürel çevrenin peyzaj analizi yapılmıştır.?Giriş? bölümünde çalışmanın amacı ve içeriği ortaya konumuştur. ?Genel Kısımlar?adlı bölümde ise çalışma konusuna ilişkin temel bilgiler verilmiştir. Ayrıca aynıbölümde, Türkiye ve diğer ülkelerde yapılmış bazı örnek projelere de yer verilmiştir.?Malzeme ve Yöntem? bölümünün ilk kısmında biyofiziksel özellikleri oluştururandoğal faktörler 10 başlık altında incelenmiştir. Bu başlıklar şöyledir:- Coğrafi Konum- Topografya- Jeolojik Yapı- Tektonik- Jeomorfoloji- Toprak Yapısı- Hidroloji ve Jeohidroloji- İklim- Vejetasyon- FaunaxiBölümün ikinci kısmında sosyo-kültürel ve sosyo-ekonomik yapı, tarihsel gelişim,idari yapı, nüfus yapısı ve mülkiyet durumları ile ilgili bilgiler eşliğinde verilmiştir.Bölümün üçüncü kısmında geçmiş ve mevcut arazi kullanımları incelenmiştir.Dördüncü kısımda çevre sorunları ve beşinci kısmında ise göl çevresindeki korunacakalanlar ortaya konmuştur. Bölümün altıncı kısmında bölgede yapılan planlamaçalışmaları, son kısmında ise çalışmanın yöntemi hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanındördüncü bölümünde, arazi çalışmaları neticesinde elde edilen bulgular, fotoğraflar veçizimler eşliğinde sunulmuştur. Bu bölümde çalışma alanı 6 doğal alana ayrılarakincelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise tüm analizler ve bulgular doğrultusundadeğerlendirmeler yapılmış ve öneriler geliştirilmiştir.Küçükçekmece Gölü'nün ekolojik yapısı, özellikle florası ile ilgili çok az bilgi, envanterbulunmaktadır. Mevcut envanterin yetersizliği ile beraber dağınık oluşu da verimli birplanlama çalışması yapmayı olanaksız hale getirmektedir. Bu çalışma, kapsamlı birplanlamaya ve devamında verimli bir uygulamaya acilen ihtiyacı olan alan için gerekliçok yönlü bir envanter çalışması ve fikir üretme projesidir. İleride hayata geçebilecekolan bölge ile ilgili projelerde kapsamlı bir başvuru kaynağı ve altlık olarak kullanılmakamaçlı olarak hazırlanmış, buna benzer alanlar ve çalışmalar için de iyi bir örnekoluşturması hedeflenmiştir.xii

Abstract:
SUMMARYA LANDSCAPE ANALYSIS OF KÜÇÜKÇEKMECE LAKE AND ITSSURROUNDINGS FOR ECOLOGICAL PLANNINGKüçükçekmece Lake, situated 15 km to west of the İstanbul City, is an importantnatural area. The Lake, neighbouring the coast of Marmara Sea, is a lagoon system withlight salty water. A natural channel, which is approximately 2 km long , establishes theconnection of the Lake with the Sea. Küçükçekmece Lake is mainly feeded by threecreeks called as Sazlıdere, Ispartakuledere and Nakkaşdere. The Lake Basin whichcontains the areas in Sazlıdere Dam and its surroundings in the north, has variouscultural, natural and historical values. Some of these values are; the grasslands in thenorth of the Lake, an important geological and archeological heritage areas of theYarımburgaz Cave and the wetland vegetations of the marshes and the reed beds.Especially, The wetlands of the Lake are important habitat areas for a lot of bird andfish species.In the region that contains the study area, residence, agriculture, industry, education,military, recreation and tourism usages are situated. As a result of the unplannedurbanization and the discordant dissociation of the functions (usages), KüçükçekmeceLake has a serious pollution problem due to the reasons such as extravagantindustrilization, insufficient infrasturucture, rapid population increase, dischargingdomestic and industrial waste water into the Lake.The aim of this study is to determine the natural, cultural and historical values of theKüçükçekmece Lake, the enviromental problems of the region and also to develop somesuggestions about the major problems of the Küçükçekmece Basin. In the study, alandscape analysis of the natural and cultural values is made according to the ecologicalplanning principles.The aim and the contents of the study are given in the introduction chapter. The basicinformations of the research subject are given in the chapter called the ?General Parts?.However some sample projects that have been developed in Turkey and the othercountries of the World are given in the same chapter. In the first part of the ?Materialand Method? chapter, the natural factors of biophysical properties are examined in tenparts. These are as follows:- Location- Tophography- Geology- Geomorphology- Solid Structure- Hidrology and Geohidrology- Climate- Vegetation- FaunaxiiiIn the second part of the chapter, socio-economic and socio-cultural conditions of thearea are given with the informations of the administrative and the demografic structures,the ownership status and the historical development of the area. The past and existingland uses of the area are examined in the third part of this chapter. The environmentalproblems threating the ecological equilibrium of the Lake and the protected areas aregiven in the fourth and fifth parts. In the sixth part, some informations are given aboutthe existing urban planning studies about the research area and finally at the last part ofthe chapter the method of the study is described. In the fourth chapter the discoverieswhich brought out from the consequence of the field work are given with the photos anddrawings. In this chapter, the research area is examined with dividing it into six partswhich are named as the natural areas of the Küçükçekmece Lake and its surroundings.In the last chapter of the study, appreciations and suggestions are made according to theanalysis? and discoveries.There is very less knowledge about the ecology of Küçükçekmece Lake and especialyof its flora. Beside the insufficiency of the existing knowledge also the disorderness of itare making impossible to produce a rich planning study. This study is a versatileinventory work and a concept creation project about the working area for which anextensive planning study and after that a productive application are urgent. This is madeto be an extensive appeal resource and a rich pre-work for the projects that can beexisted in the future and is aimed to be a good example for the alike areas and thestudies.xiv