Fyodor Sologub'un romanlarında zaman ve uzam
Time and space in Fyodor Sologub's novels
Yazar: KORHAN KORBEK
Danışman: PROF. DR. EMİNE İNANIR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Slav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature
Dizin: Roman = Novel ; Rus edebiyatı = Russian literature ; Rus romanı = Russian novel ; Sologub, Fyodor = Sologub, Fyodor ; Uzam = Space ; Zaman = Time

Özet:
Tezin amacı, XIX. yüzyıl sonu ile XX. yüzyıl başlarında Rus edebiyatında kendine özgü bir yer edinmiş olan Fyodor Kuzmiç Sologub'un (1863-1927) romanlarındaki zaman ve uzam kurgularını hem anlatıbilimsel açıdan hem de Mihail Bahtin'in (1895-1975) çalışmalarına uygun olarak barındırdığı kronotoplar açısından çözümlemektir. Bu amaçla, sanatçının en çok bilinen ilk iki romanı Ağır Düşler (Tyajelıe snı) ve Küçük Şeytan (Melkiy bes) inceleme konusu edilmiştir. Bunun nedeni her iki romanın da ilk modern Rus romanı örneklerinden sayılmalarının yanı sıra dekadan Rus romanı olma özelliği taşımaları bakımından da Sologub'un roman sanatında ve genel olarak Rus edebiyatında özgün bir yere sahip olmalarıdır. 
Romanların zaman ve uzam yapılarının incelenmesine geçmeden önce insanlığın zaman ve uzam algısındaki değişimler, düşünür ve bilim insanlarının konuya olan yaklaşımları ışığında özetlenmiştir. Ayırca Sologub'un romanlarındaki zaman ve uzam modeli özelliklerinin, Rus edebiyatındaki yerinin daha iyi anlaşılabilmesi için erken dönemden XX. yüzyıla kadar olan süreçte Rus edebiyatında zaman ve uzam yapılarındaki özellikler ve değişimler roman sanatı dışındaki türleri de kapsayacak biçimde ele alınmışlardır. Daha sonra Türk okuyucusu için yabancı olan Sologub, yaşadığı dönemin kültürel ve siyasi olaylarıyla birlikte tanıtılmış, sanatına yansıyan felsefi düşünceler açıklanmaya çalışılmıştır. Rus dekadan roman sanatının gelişiminin de ele alınmasıyla Sologub'un dekadan romanlarında zaman ve uzam kurgularının incelenmesine geçiş süreci tamamlanmıştır. 
Sologub'un ilk iki romanının zaman ve uzam yapılarının analiz ve yapısalcı yöntemle çözümleme örneği sunan tez çalışması, sanatçının her iki romanında da uyguladığı zaman ve uzam modellerini, temelde dekadan dünya görüşüne ve simgeci sanat anlayışına göre biçimlendirdiği sonucuna varmıştır. Vardığı öteki sonuçlarla birlikte tez çalışmasının, bu konuda son yıllarda artmaya başlayan araştırmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this doctoral thesis is to analyze time and space structures in the novels of Fyodor Kuzmich Sologub, which has a typical place in the late 19th/ early 20th century Russian literature, in terms of stylistics and chronotopes used in accordance with the works of Bakhtin. For that purpose, time and space structures of the writer's first two and most known novels "Bad Dreams" and "The Petty Demon" are the subject of the research. Each of these novels are deemed have a unique place in the art of Sologub and modern Russian literature due to their feature of being a type of the Russian decadent novel.   
Before examining time and space structures of novels, the changes in time and space perception of mankind are summarized in scientific consideration of the subject. In addition, the properties and changes of time and space structures in Russian literature from the early period to 20th century are explained by considering the other types of art in order to better understand the place of properties and changes of time and space structures in Russian literature. Afterwards, Sologub which is an unknown writer for Turkish readers is introduced in the content of the  cultural and political events of the period, in which  he lived and clarifying philosophical ideas which effect his art. Then the development of the Russian decadent novel is examined as well as analysing the time and space structures in the decadent novels of Sologub. 
The doctoral thesis which analyses time and space structures in the first two novels with the constructivist theory, concludes that the writer forms time and space structures found in the two novels in accordance with a decadent world view. The thesis is believed to contribute to the research, which has increased in recent years about the subject.