Yapım ve yönetim açısından futbol sahaları:Türkiye'den uygulamalar
Construction and management of soccer fields: Applications in Turkey
Yazar: ŞAFAK TOSUN ARSLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SONGÜL SEVER MUTLU
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Futbol oyunu sırasında yapılan ani manevralar ve oyuncuların ayakkabılarının sahaya uyguladığı yoğun mekanik baskılar neticesi ile sıkışan ve yıpranan alanların kendini yenileyebilmesi için biçim, sulama, havalandırma (verti drain), verti cut, üst ekim, kumlama, silindirleme, gübreleme gibi etkin bakım uygulamalarının yapılması gerekmektedir. Bu bakım çalışmaları seçilen çim türüne, iklim özelliklerine, alanın toprak yapısına göre değişmektedir. Bu çalışmanın amacı Türkiye'deki bazı futbol sahalarının yapım ve yönetim açısından incelenmesi ve mevcut durumun ortaya konması, tespit edilen problemler karşısında ise çözüm önerilerinin getirilmesidir. Bu çalışma kapsamında, 2011 Ekim-2012 Mayıs tarihleri arasında, farklı iklim özelliklerine sahip üç bölgeden seçilen futbol sahaları incelenmiştir. Bu kapsamda Ankara 19 Mayıs Stadyumu, Ordu 19 Eylül Stadyumu, Antalya ilinden ise Mardan Stadyumu, IC Santai Otel Futbol Sahası, Rixos Lares Park Otel Futbol Sahası ve Papillon Hotel Spor Merkezi Futbol Sahası çalışma alanı olarak seçilmiştir. Seçilen sahaların; toprak ve sulama suyu özellikleri, kök derinliği ve keçe tabakası, çim ile kaplı alan oranı, kullanılan çim türü, çim sıklığı, yabancı ot oranı, biçim yüksekliği, genel çim kalitesi, yüzey sertliği, toprak sıcaklığı, toprak nemi, mevcut drenaj sistemi ve yapılan bakım çalışmaları incelenmiştir. Çalışma sonucunda; araştırılan tüm sahaların Fifa standartlarına uygun saha boyutlarında, klasik yer altı drenaj sistemine ve otomatik pop-up yağmurlama sulama sistemine sahip oldukları saptanmıştır. Ankara 19 Mayıs ve Ordu 19 Eylül stadyumlarında Poa pratensis, Lolium perenne ve Festuca rubra rubra türlerinden oluşan serin iklim çim karışımı, Antalya'daki çalışma sahalarında 'Tifway 419' hibrit bermuda çimi çeşidi kullanılmıştır. Araştırılan sahaların tamamının yüzey sertliğinin ideal sertlik derecelerinin % 5-10 üstünde olduğu ve penaltı bölgesinin sahanın en sert bölümü olduğu tespit edilmiştir. Ankara ve Ordu ilindeki çalışma sahalarında keçe tabakası kalınlığı ortalama 0.5-1.0 cm, Antalya ili çalışma sahalarında bu tabakanın kalınlığı 0.5-1.45 cm arasında bulunmuştur. Antalya ilinde yapılan bakım çalışmaları ile keçe tabakası kontrol altına alındığından problem oluşturacak kalınlıkta sürekli bir keçe tabakası saptanmamıştır. Genel olarak tüm sahalarda en yüksek kök uzunluk değerleri Ekim ayında tespit edilmiş olup, Aralık ayına gelindiğinde değerler özellikle penaltı bölgesinde önemli ölçüde azalmıştır. Sahaların büyük bir kısmında fosfor oranının oldukça yüksek buna karşılık potasyum seviyesinin yetersiz olduğu bulunmuştur. Saha çim kalitesinin en yüksek Ekim ayında olduğu, Aralık ayında çim kalitesinin oldukça düştüğü saptanmıştır. En düşük çim kalitesi penaltı ve ardından korner bölgelerinde saptanmıştır. Genel olarak sahalarda çim ile kaplı alan oranı ortalama % 80-90 civarında
bulunmuştur. Antalya ili çalışma sahalarında çim örtüsü ile kaplı alan oranının Ankara
ve Ordu sahalarından daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Ordu 19 Eylül stadyumu hariç
sahaların bakım ve yönetiminden sorumlu olan teknik personelin Ziraat fakültesinin
ziraat mühendisi ve peyzaj mimarlığı bölümlerinden mezun oldukları saptanmıştır.
Sonuç olarak, futbol sahalarının yapım ve yönetiminde güncel teknolojilerden
faydalanılmalı, sahalar tesis edildikten sonra ise bakım uygulamaları çim yetiştiriciliği
ve bakımı konusunda eğitim almış teknik personeller tarafından düzenli olarak
yapılmalıdır. Ayrıca, Fifa tarafından belirlenen performans ölçümleri (saha yüzey
sertliği, toprak nem içeriği vb) düzenli yapılarak çim sahanın bu sporun gerektirdiği
koşulları ne ölçüde karşıladığı ortaya konulmalıdır.

Abstract:
In order to regenerate the areas which are compacted and wore out during the
soccer game by rapid maneuvers and the intense mechanical pressures exerted by the
players shoes, it is necessary to apply efficient maintenance applications such as
mowing, aerification (verti drain), verti cut, overseeding, topdressing, rolling and
fertilization. These maintenance applications vary by the type of the turfgrass selected,
climate conditions and the soil structure of the region. The objectives of this study are to
evaluate some of the soccer pitches in Turkey according to construction and
management, to represent the current situation and to bring suggestions for the
determined problems.
In the scope of this study, soccer pitches chosen from three regions with
different climate properties were evaluated between October/2011 and May/2012. In
this scope, Ankara 19 Mayıs Stadium, Ordu 19 Eylül Stadium and Mardan Stadium, IC
Santai Hotel soccer field, Rixos Lares Park hotel soccer field and Papillon Hotel Sports
Center soccer field from Antalya province were selected for this study. The selected
fields soil and water properties, root depth and thatch layer, ratio of turfgrass-covered
area, turfgrass species used, turfgrass density, weed ratio, mowing height, general
turfgrass quality, surface hardness, soil temperature and water content, drainage system
and maintenance practices applied were evaluated.
The results showed that all the fields analyzed were determined to have
appropriate dimensions according to FIFA standards, classical underground drainage
systems and automatic sprinkler irrigation systems. In Ankara 19 Mayıs and Ordu 19
Eylül stadiums, a cool season-grass mixture of Poa pratensis, Lolium perenne and
Festuca rubra rubra, in Antalya fields hybrid Bermuda grass cultivar 'Tifway 419'
were used. All analyzed pitches were found to be 5-15 % harder than the optimal
hardness levels and penalty regions were found to be the hardest area of the pitches. In
Ankara and Ordu stadiums, thatch layer thickness was found to be 0.5-1.0 cm and in
Antalya province this layer thickness was found to be 0.5-1.45 cm. Because the thatch
layer was controlled by the maintenance works done in Antalya province, permanent
thatch layer thickness was found to be sufficiently low. In general the longest root
length values were found in October, and these values were reduced substantially
especially in penalty areas in December. For most of the soccer pitches evaluated soil phosphorus levels were found to be very high, on the other hand the levels of potassium
were insufficient. Turfgrass quality was determined to be highest in October and
reduced substantially in December. The lowest turfgrass quality was determined to be in
penalty and then in corner areas. Generally, grass-covered areas were determined to be
about 80-90 percent in fields. It was determined that grass-covered area ratio was higher
in Antalya province fields than in Ankara and Ordu fields. Except Ordu 19 Eylül
Stadium, the technical staff responsible from the maintenance and management of fields
was determined to be the graduates of Agricultural Engineering and Architecture
departments of agriculture faculties. As a result, up-to-date technologies should be
utilized for construction and management of football fields and after the installation of
pitches, maintenance practices should be regularly performed by the technical staff
which was educated in turfgrass science and management. Also, performance
measurements determined by FIFA (surface hardness, soil water content, etc.) should be
performed regularly to assess how well the pitches meets the conditions required by this
sport.