Mevlana'nın insan anlayışının Rönesans Dönemi insan anlayışı ile karşılaştırılması
Comparison of Mevlana's understanding of human with the undertstanding of human Reneissance Period
Yazar: ESRA ÇÖMLEKÇİ
Danışman: PROF. DR. OSMAN BİLEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Mevlana Celaleddin-i Rumi = Mevlana Celaleddin-i Rumi ; Rönesans Dönemi = Renaissance Period ; Skolastik felsefe = Scholastic philosophy ; İnsan = Human ; İnsan felsefesi = Human philosophy

Özet:
Bu çalışmada Mevlana'nın insana hakkındaki anlayışı ve bakış açısı incelenerek, 13.yüzyıl düşünce tarihi açısından; insanın varlığı ve değeri konusunda aynı yüzyıllarda bazı erken dönem Rönesans yazarlarının görüşleriyle mukayese edilecektir. Felsefe tarihinde Skolâstik dönemin sonunda ortaya çıkan Rönesans ile birlikte akıl ve özgür irade sahibi olarak insan farklı bir açıdan tasvir edilmeye başlanır. Rönesans dönemine insanın tabiata dönük merakı kendisini ve evreni sorgulaması hatta içe dönük mistik eğilimleri bakımından yüceltildiği dikkat çeker. Bu dönemde en azından Avrupa Skolâstik düşüncesinden farklı bir din ve Tanrı anlayışıyla kutsal değerleri bilgi temelinde doğru anlama eğilimleri ortaya çıktı. Doğrudan eserleri aracılığıyla etkilediği söylenemezse de Mevlana'nın insan felsefesinin dayandığı İslam düşünce geleneğinin Ortaçağ Avrupa'sına intikali ile eş zamanlı olarak erken Rönesans döneminde ortaya çıkan bu yeni anlayışların Mevlana'nın insana dair öğretileri ile benzer yönlerinin bulunup bulunmadığı bu tezin ana konusunu oluşturur. 
 Çalışmamız da Mevlâna'nın ve Rönesans döneminin insana bakışını inceleyeceğiz. Birinci bölümde Mevlana'nın hayatı ve eserleri üzerinden Mevlana'nın insan anlayışı açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise; Rönesans'ın başlangıcındaki hümanist anlayışın temel öğeleri belirlemeye çalıştık. Son bölümde Mevlana'nın ve Rönesans döneminin insan anlayışları çeşitli yönlerden karşılaştırılmıştır.
Anahtar kelimeler: Mevlâna, Rönesans, İnsan, Skolastik, Din.

Abstract:
In this study, by examining Mevlana's understanding and perspective on human beings, will be comparatively analyzed in terms of 13th century thought history with the views of some early Renaissance writers in the same centuries on the existence and value of human beings. In the history of philosophy with the Renaissance emerging at the end of the Scholastic period, human being started to be evaluated from a different perspective as having reason and free will. It is to be noted that in the Renaissance period, human being was exalted in terms of his curiosity towards nature, questioning himself and the universe, and even his mystical tendencies. In this period, understanding of religion and God different from at least Scholastic thought and the tendency to understand correctly the nature of sacred and values on the basis of knowledge emerged. Although it cannot be said that Rumi's works had any direct influence on these subjects in the early Renaissance, probably common sources of some of these new thesis on human being and new understandings that emerged in the early Renaissance period and Mevlana's teachings on human being are the Latin  translation of works of the Islamic philosophy tradition on which Rumi's human philosophy is based.
In this study, we will examine the view of Mevlana and the Renaissance period on human being. In the first chapter, Mevlana's understanding of human is explained in relation to Mevlana's life and works. In the second part of the study we tried to determine the basic elements of the humanist understanding at the beginning of the Renaissance. In the last chapter, the human understandings of Mevlana and the Renaissance period are compared from various aspects.
Keywords: Mevlana, Renaissance, Human, Scholastic, Religion.