Seçilmiş kinoa (Chenopodium quinoa Willd.) hatlarında tohum verimi ve bazı özelliklerin belirlenmesi
Determination of seed yield and some properties in selected quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) lines
Yazar: ADNAN TÜRKMEN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Çayır Mera ve Yem Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki ıslahı = Plant breeding ; Seleksiyon ıslahı = Selective breeding ; Soy içi seleksiyon = Within strain selection ; Tohum verimi = Seed yield

Özet:
Bu çalışma; seleksiyon yöntemi ile geliştirilmiş kinoa (Chenopodium quiona Willd.) hatlarının Erzurum şartlarında tohum verimi ve bazı özelliklerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma 2018 yılında Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümünde yürütülmüştür. Seleksiyon yöntemi ile geliştirilmiş 28 hat ve 5 çeşit (kontrol) kullanılarak Augmented deneme deseninde tarla çalışması kurulmuştur. Kinoa genotiplerinde bitki boyu, sap kalınlığı, dal sayısı, sap ağırlığı, salkım ağırlığı, toplam bitki ağırlığı, tohum verimi, hasat indeksi, bin tane ağırlığı, çiçeklenme gün sayısı, erme süresi ve olgunlaşma dereceleri belirlenmiştir. Araştırma sonucu elde edilen bulgular aşağıdaki gibi açıklanabilir.
Geliştirilen hatlar çeşitlere göre daha uzun boylu, daha dallı ve daha kalın saplı olmuş, hatlarda bitki sap ve tohum verimi daha yüksek bulunmuştur. Hatlarla çeşitler arasında salkım ağırlığı yönünden önemli bir farklılık bulunmamış, buna karşılık hasat indeksinde hatlar çeşitlerin gerisinde kalmıştır. Yapılan seleksiyon çalışmaları bitkilerde olgunlaşmayı geciktirmiştir. Hatlar genel olarak daha geç çiçeklenmişler ve daha uzun sürede hasat olgunluğuna ulaşmışlardır. Bu çalışmanın sonuçlarına göre; Erzurum şartlarında tohum tipi kinoa için 2017/33, 2017/39, 2017/31, 2017/25, 2017/14 ve 2017/13 nolu hatlar üzerinde durulmalıdır.

Abstract:
This study was carried out to determine seed yield and some properties of quinoa (Chenopodium quiona Willd.) lines developed by selection method in Erzurum conditions. The research was carried out in 2018 at the Department of Field Crops, Faculty of Agriculture, Atatürk University. A field trial was established with 28 lines developed by selection method and 5 variety (control) in Augmented experimental design. Plant height, stem thickness, number of branches, stem weight, panicle weight, total plant weight, seed yield, harvest index, thousand seed weight, days to flowering and harvest and degree of ripening were determined in quinoa genotypes. The findings of the research can be explained as follows.
The developed lines were taller, more branched and thicker than the varieties. Plant stem and seed yields were found to be higher in the lines. There was no significant difference between the weight of panicle of the lines and the varieties, whereas the lines in the harvest index remained behind the varieties. Selection studies delayed maturation in plants. The lines are generally blossomed later and have reached harvest maturity for a longer period. According to the results of this study; for seed type quinoa under Erzurum conditions, the lines 2017/33, 2017/39, 2017/31, 2017/25, 2017/14 and 2017/13 should be considered.