Türkiye'de döviz kuru, enflasyon ve faiz oranı ilişkisi: 2009-2017 uygulaması
In Turkey, exchange rate, inflation and interest rate relationship: 2009-2017 application
Yazar: HÜSEYİN İŞCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE DURGUN KAYGISIZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Dickey-Fuller Testi = Dickey-Fuller Test ; Döviz kuru = Exchange rate ; Enflasyon = Inflation ; Faiz = Interest ; Faiz oranları = Interest rates ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
Bir ekonomide makroekonomik dengenin sağlanabilmesi döviz kuru, enflasyon ve faiz oranlarının dengeye gelmesi ile mümkün olmaktadır. Bu üçlü dengedeki bozulma ekonomide olumsuz sonuçlara neden olmaktadır. Bu nedenle döviz kuru, enflasyon, faiz dengesindeki herhangi bir bozulmanın yaratacağı olumsuz sonuçları bertaraf edebilmek için sorunun kaynağını iyi analiz etmek, dünyada meydana gelebilecek olası gelişmeleri öngörebilmek ve ekonomi politikalarını bu doğrultuda iyi ayarlamak gerekmektedir. 
Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde döviz kuru, enflasyon ve faiz oranı ile ilgili kavramsal ve teorik çerçeveye, ikinci bölümde bu üç değişken arasındaki ilişkiye değinilmiştir. Son bölümde ise döviz kuru, enflasyon ve faiz oranları arasındaki ilişkiyi belirlemek için ampirik çalışma yapılmıştır.
Bu kapsamda döviz kuru, enflasyon ve faiz oranı arasındaki ilişkileri belirlemek için 2009:01-2017:12 dönemi aylık veriler kullanılarak Türkiye için tüfe bazlı reel efektif döviz kuru, TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) ve DİBS (Devlet iç borçlanma senetleri) faiz oranı arasındaki ilişkiler VAR yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada önce serilerin durağanlığını saptamak için ADF (Genişletilmiş Dickey-Fuller) testi yapılmıştır. Serilerin birinci farkları alınarak durağan hale getirilmiştir. Daha sonra Granger nedensellik testi yapılarak değişkenler arasında nedensellik ilişkisi saptanmıştır. Buna göre tüfe bazlı reel efektif döviz kuru hem TÜFE'nin hem de faizin nedeni, TÜFE ise DİBS'in nedeni olduğu sonucuna varılmıştır. VAR (Vektör Otoregresif Model) modeli ile değişkenlerin birbirine etkilerini analiz etmek için etki-tepki analizi ve varyans ayrışım tablosu oluşturulmuştur.  Buna göre döviz kuru en dışsal değişken olarak belirlenmiştir. Etki-tepki analizine göre TÜFE'de meydana gelen bir şoka faizler yaklaşık 2 dönem pozitif tepki vermiştir. Döviz kurunda meydana gelen bir şoka faizler ilk dönemden itibaren negatif tepki verirken, TÜFE ise 6. dönemden itibaren negatif tepki vermiştir.

Abstract:
In an economy, ensuring macroeconomic equilibrium can be possible by the exchange rate, inflation and interest rates, of the balance. This triple balanced decline causes negative consequences in the economy. For this reason, to eliminate the negative consequences of any deterioration in the exchange rate, inflation, interest rate balance, it is necessary to analyze the source of the problem well, to predict the possible developments that may arise in the world and to adjust economic policies in this direction.
The study consists of three parts. In the first section, exchange rate, inflation and interest rate related to the conceptual and theoretical framework in the second section, the relationship between these three variables has been discussed. In the last section, empirical study was carried out to determine the relationship between exchange rate and inflation and interest rates.
In this context, the relationship between exchange rate, inflation and interest rates to determine in 2009: 01-2017: 12 period for Turkey using monthly data, tüfe based real effective exchange rate, TÜFE (Consumer price index) and DİBS (Government domestic debt securities) interest rates were analyzed using VAR method. ADF (Extended Dickey-Fuller) test was performed to determine the stability of the series before study. The first differences of the series were taken and the series were made stationary. Then, Granger causality test was performed and the causality relation between the variables was determined. Accordingly, it concluded has been reached the tüfe based real effective exchange rate is the reason of both TUFE and interest, and TUFE is the reason for DİBS. Impact-response analysis and variance decomposition table were created to analyze the interactions of variables with VAR (Vector Autoregressive Model). Accordingly, the exchange rate is determined as the most external variable. According to the impact-response analysis, interest rates in a shock in the TÜFE reacted positively for approximately 2 periods. Interest rates to a shock in the exchange rate were negative since the first period, while TÜFE was 6. it has reacted negatively since the period.