AT ve Türk Rekabet Hukuku çerçevesinde birleşme kontrolü
Merger control in EU and Turkish Competition Law
Yazar: ŞİRİN GÜVEN
Danışman: DOÇ. DR. BİLGİN TİRYAKİOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Toplulukları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Ekonomi = Economics ; Hukuk = Law
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Birliği = European Union ; Birleşmeler = Mergers ; Devir = Turnover ; Rekabet = Competition ; Rekabet hukuku = Competence law ; Şirket birleşmeleri = Mergers

Özet:
Şirketler, gerek ölçek ekonomisine ulaşmak, daha etkin faaliyet göstermek, gelirlerini arttırmak, gerek yeni pazarlara girmek, faaliyette bulunduğu alanları genişletmek için birbirleriyle birleşmek ya da başka şirketlerin hisselerini devralmak suretiyle yönetimi ele geçirmek yollarına başvurmaktadırlar. Rekabetin yoğun olduğu piyasalar açısından bu işlemler rekabetçi yapı üzerinde önemli olumsuzluklara yol açmayabilirken, rekabetin az olduğu piyasalarda birleşmeler veya devralmalar sonucunda piyasadaki aktör sayısı azalabilmekte, iktisadi yoğunlaşma artabilmekte ve hatta tekelci yapılar ortaya çıkabilmektedir. Nitekim birleşme ve devralmaların serbest piyasa sistemi üzerindeki olumsuz etkileri ile ilk karşılaşan ABD, antitrust hukukunun temeli olan yasaları çıkararak rekabeti önemli ölçüde azaltacak veya tekel oluşturabilecek birleşme ve devralmaları yasaklamıştır. ABD sisteminin doğurup büyüttüğü bu kartel ve tröstlerle rekabet edebilmek amacını taşıyan AT ise, 1970' li yıllara kadar birleşme ve devralmalara destek vermiş ancak dünya ticaretinin serbestleştirilmesi ve küreselleşme olguları sonucunda ortaya çıkan çok uluslu şirketler ve uluslararası ittifaklar Topluluk rekabet politikasına ciddi zararlar vermeye başlamıştır. Bunun üzerine birleşme ve devralma(genel adıyla konsantrasyon) işlemlerinin kontrol altına alınması amacıyla 4064/89 sayılı Birleşme Kontrolü Tüzüğü yürürlüğe girmiştir. AT, Roma Antlaşması' ndakonsantrasyonlara ilişkin hükümler mevcut olmadığından (AKÇT Antlaşması' ndaki hükümler hariç), ve mevcut olan hükümlerle de yeterli denetim sağlanamadığından tamamen bağımsız bir düzenleme yapma yoluna gitmiştir. Daha sonra 1310/97 sayılı Tüzük' le değişen 4064/89 sayılı Birleşme Kontrolü Tüzüğü ile önemli sınır-ötesi etkileri olan birleşme ve devralmalar AT Komisyonu tarafından değerlendirilecektir. Topluluk boyutuna sahip tüm birleşme ve devralma işlemleri Komisyon' a bildirilecek ve Komisyon da işlemin OP' a uygunluğunu inceleyecektir. Topluluk boyutuna sahip konsantrasyonların denetimi bakımından münhasır yetki, Komisyon' a aittir(tek durak dükkan ilkesi). Başka bir deyişle, söz konusu birleşme ya da devralma işleminin OP' a uygunluğunun değerlendirilmesi için sadece Komisyon' a başvurulacak, diğer Üye Devletlerin ulusal rekabet otoritelerinin de kontrolünden geçmesine gerek kalmayacaktır. Türk Hukuku bakımından ise, birleşme ve devralmalar, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun' un 7. maddesinde ve bu maddenin 2.fıkrasına dayanılarak çıkarılan 1997/1 no' lu Rekabet Kurulu' ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ' de düzenlenmiştir. Buna göre, 1997/1 no' lu Tebliğ kapsamına giren ve birleşme ya da devralma olarak tanımlanabilen işlemler, söz konusu işleme taraf olan işletmelerin toplam pazar payları ya da toplam ciroları Tebliğ' de öngörülen oranları karşılıyorsa Rekabet Kurulu' na bildirilmek zorundadır. Rekabet Kurulu bu bildirim üzerine, eğer bildirim yapılmamışsa ihbar, şikayet üzerine ya da re' sen, işlem hakkındasoruşturma açılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için önaraştırma yapılmasına karar verecektir. Kurulun vereceği nihai kararlara, tedbir kararlarına, para cezalarına ve süreli para cezalarına karşı kararın taraflara tebliğinden itibaren süresi içinde Danıştay' a başvurulabilecektir.

Abstract:
Undertakings merge with each other or take over the control of other undertakings by acquiring their stocks to reach economies of scale, to function more effectively, to increase their profit, to enter new markets, to extend the areas they operate. While these transactions may not cause substantial problems in the competitive markets, for the markets in which competition is less, mergers&acquisitions may decrease the number of actors in the market, increase economic concentration and may cause cartels. US, as being the first who faced the anticompetitive effects of mergers&acquisitions on the free market system, by enacting the essential laws of antitrust law, has forbidden the ones which may lessen competition or establish cartels. With the purpose of competing with cartels and trusts which US system born and grew up, EU, promoted mergers&acquisitions till 1 970s. Because of the currents of making world trade more independent and globalization, multinational firms have arisen and they started to make international strategic alliances with each other which threated the competition policy of EU. For the purpose of scrutinizing mergers&acquisitions(in general concentrations), the Council Regulation numbered 4064/89 regarding the control of concentrations between undertakings entered into force in 1989. EU enacted a separate regulation because in Rome Treaty, there were no provisions concerning mergers&acquisitions, except ECSC Treaty.and with the present provisions in Rome Treaty(articles 85., 86.) a sufficient control could not be provided. With the Merger Regulation which is amended by subsequent Council Regulation numbered 1310/97, concentrations with substantial cross-border effects shall be appraised by EU Commission. All the concentrations with community dimension shall be notified to the Commission and the Commission shall examine the conformity of transaction with Common Market. For the control of concentrations with community dimension, the only one who has the authority isCommission. (the principle of one-stop market) In other words, the appraisal of the conformity of transaction with Common Market the notification shall be made only to Commission, the notification to the other Member States' national competition authorities is not required. As regards the Turkish Law, mergers &acquisitions are regulated by Article 7 of the Law On The Protection Of Competition No:4054 and the Comminique On The Mergers&Acquisitions Calling For The Authorization Of The Competition Board which has been regulated by the authorization given to Competition Board in the second paragraph of Article 7 of Law No:4054. According to these articles, transactions which are included in the Comminique No: 1997/1 and considered as mergers&acquisitions, have to be notified to the Competition Board if the total market shares or the total incomes of the undertakings which are the parties of the transaction meet the thresholds required in the Comminique. The Copmpetition Board, upon to this notification, if no notification is made, on its own initiative may decide to initiate an investigation directly or to initiate a preliminary inquiry in order to decide whether or not it is necessary to initiate an investigation. Final decisions of the Board, decisions on interim measures and on fines and periodic penalty payments can be subjected to a judicial review before Council of State within the specified time period following the notification of the decision to the parties.