Alaçatı (Çeşme) tüflerinin jeokimyasal özellikleri ve zeolitleşme
Geochemical properties of Alaçatı (Çeşme) tuffs and zeolitization
Yazar: HÜLYA KAÇMAZ
Danışman: PROF. DR. UĞUR KÖKTÜRK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Jeokimyasal özellikler = Geochemical features ; Tüfler = Tuffs ; Zeolitler = Zeolites ; İzmir-Çeşme-Alaçatı = İzmir-Çeşme-Alaçatı

Özet:
Zeolitler alkali ve alkali toprak metallerinin alümino silikatlandır. Gözenekleri kristal suyu ile dolu durumda olduğundan sulu alümino silikat mineralleri olarak bilinirler.Isıtıldıklannda bu su buharlaşarak yapıdan uzaklaşır ve bu olay kristal yapının bozulmasına neden olmaz. Buharlaştınlan suyun kristal yapısında bıraktığı boşluklar,bu boşluklara sığabilecek gaz ve sıvı molekülleri ile doldurulabilinir ve daha büyük boyutlu moleküller zeolit dışında kalır. Molekül büyüklüklerine göre bu ayırma özelliğinden dolayı endüstride geniş kullanım alanına sahiptirler. Adsorpsiyon ve moleküler elek özelliklerinin belirlenmesi ile endüstride yaygın kullanım alam bulan zeolMerin oluşumunda bozuşmuş piroklastik kayaçlarm özelliklede tüflerin önemini anlaşıldığından bu yana tüfler üzerinde bir çok çalışma yapılmış ve yaygm zeolit oluşumları saptanmıştır. Bu çalışmada, Alaçatı (Çeşme) yöresinden alınan tüflerin jeokimyasal-mineralojik ve petrografik özellikleri incelenmiş ve oluşan zeolitleşmenin türü tespit edilmeye çalışılmıştır. Jeokimyasal çalışmalar sonucunda bölgedeki tüflerin riyodasit -dasit kökenli bir volkanizmanın ürünü olduğu belirlenmiştir. Mineralojik çalışmalar kapsamında yapılan polarizan mikroskop çalışmaları ile tüflerin %65 pumis cam içeriği ile camsı tüf özelliği gösterdiği ve pümis camın silisik özellikte olduğu ortaya çıkarılmış ve yapılan X-ray difraktometre çalışmaları sonucunda ise yüksek silis içeriğine sahip zeolit minerallerinden baskın olarak mordemt (ptilolit) (%25-30) olmakla birlikte,klinoptilolit-höylandit mineraûerinin varlığı tespit edilmiştir. wDifraksiyonla zeolit içeriği belirlenen bazı örnekler üzerinde yapılan taramalı elektron mikroskobu (SEM) çalışmaları sonucunda belirlenen zeolit mineralleri arasında. KlinoptiloKt-höylandit mordenit. Montmorillonit mordenit. Feldspat mordenit şeklinde bir süksesyon varlığı ortaya çıkarılmıştır.

Abstract:
Zeolites are aluminosilicate of the alkali and alkaline earth metals.The zeolite group also defined as hydrated aluminosilicate due to high cyrstal water content of their pores.Cyrstal water of the zeolite could leave the cyrstal structure by heating without any structural deformation of the zeolite cyrstal.The pores which are evacuated during the heating process could have been occupy by the gas and the hydrous molecules selectively with regard of their atomic diameter.Due to their selective seperation property,zeolites have been possessed extensive consumption field in industry. With the determination of adsorbtive and moleculer sieve properties^zeolites have been used widespreadly in industry. Since it has been realized that are the altered pyroclastic rocks (especially ruffe) are the main source of zeolites; the studies on ruffe are increased with the aim of clarify their zeolit contents. In this study, the geochemical,mineralogical and petrograhic properties of the collected ruffe were examined to find out the types of the zeolitization. At the end of the geochemical studies,it has been concluded that the tuffs of the study area,are products of the rhyodacitic-dacitic volcanism. The polarizing microscope studies infer that the tuffe are vitric ruffe with the 65 % pumice glass content and silisic properties of the pumic glass.Following X-Ray diffractometer studies show that the zeolites with high silisic contents are dominantly mordenite ( 25-30 %) with subordinate amounts of clinoptilolite,heulandite. VIScanning Electron Microscope (SEM) studies of the selected samples which have been known zeolite content by the X-Ray diflractometer studies, reveal a succesions as;. Clinoptilolite-heulandite mordenite. Montmorillonite mordenite. Feldspar mordenite