Hariçte ve dahilde Doğu Türkistan (1955-1990)
East Turkestan (1955-1990): From a domestic and international perspective
Yazar: SEDA ÖZEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER KUL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Doğu Türkistan = East Turkhistan ; Kültür = Culture ; Kültür sömürgeciliği = Cultural colonialism ; Sincan Uygur Özerk Bölgesi = Xinjiang Uyghur Autonomous Region ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Çin = China

Özet:
Kadim Türk İslam yurdu Doğu Türkistan, 1949 yılında Komünist Çin işgaline uğramış, bu tarihten itibaren yeni bir teşkilatlanmaya gidilerek 1955 yılında Xin-Jiang Uygur Özerk Bölgesi olarak ilan edilmiştir. 1955'ten 1989 yılı Tianenmen olaylarına kadar Komünist Çin hükümetleri tarafından dünyadan soyutlanarak idare edilmiştir. Kültür Devrimi/Büyük Proleter Kültür İhtilali (1966-1976) sırasında Çin Komünist Partisi dışarıya kendisini kapatmış, Doğu Türkistan dünyadan tamamen tecrit edilmiştir. Bu dönemin ardından gelen yumuşama dönemi ile Çin, dünya kamuoyuna karşı imajını düzeltmeye çalışmıştır.

Doğu Türkistan için dışarıda ise yaşananları dünya kamuoyuna duyurabilmek için birtakım faaliyetler yapılmıştır. Doğu Türkistan'da yaşanan olumsuzlukları dünya kamuoyuna duyurabilmek ve kamuoyu oluşturmak amacıyla sivil toplum teşkilatları kurulmuş, ulusal ve uluslararası toplantılar düzenlenmiş, basın-yayın faaliyetlerinde bulunulmuştur. Bu çalışmada Doğu Türkistan'la ilgili 1949 sonrası Doğu Türkistan'da ve Doğu Türkistan dışında yapılan faaliyet konuları kronolojik olarak değerlendirilmiştir.

1955-1990 tarihleri arasında Doğu Türkistan, hariçte ve dahilde olmak üzere iki ana başlık altında düzenli bir çalışma olarak sunulmuş; araştırmanın ilk aşamasında alan araştırması yapılmış, elde edilen bilgi ve belgeler değerlendirilmiştir. İkinci aşamada elde edilen ve hazırlanan kaynakların yazımı ile tez çalışması tamamlanmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Doğu Türkistan, Xinjiang, Uygur, Xin-Jiang Uygur Özerk Bölgesi, Çin Komünist Partisi, Kültür Devrimi, Proleter Kültür İhtilali

Abstract:
The ancient Turkish Islamic homeland, East Turkestan has been invaded by the Communist China in 1949, and following a new reorganization from this date, it has been declared as the Xinjiang Uighur Autonomous Region in 1955. From 1955 to 1989 Tiananmen events, it has been ruled in isolation from the world by the Communist Chinese governments. During the Cultural Revolution/The Great Proletarian Cultural Revolution (1966-1976), the Communist Party of China isolated itself from outside, and East Turkestan has been completely isolated from the world. With the period of softening following this period, China worked to improve its public image against the public opinion of the world.

For East Turkestan, several international activities have been carried out in order to raise public awareness in the world. Non-governmental organizations have been established in order to release negativities in East Turkestan to the public and to create a public opinion in the world, national and international meetings have been organized, and press-broadcasting activities have been carried out. In this study, subjects of activities made in and outside East Turkestan after 1949 were evaluated chronologically.

East Turkestan between the years 1955 and 1990 was presented as a study organized under two headings, from a domestic and international perspective, a field study was carried out, and collected information and documents were evaluated in the first stage of the study. In the second stage, the thesis study was completed by writing about the resources obtained and prepared.

Keywords: East Turkestan, Xinjiang, Uighur, Xinjiang Uighur Autonomous Region, Chinese Communist Party, Cultural Revolution, Proletarian Cultural Revolution