Öğretmen adaylarının özel eğitim ve kaynaştırmaya yönelik bilgi ve görüşleri
Teacher candidates' knowledge and views on special education and inclusion
Yazar: YASEMİN KURTULUŞ
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM COŞKUN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Engelli Çalışmaları  Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; Özel eğitim = Special education ; Özel gereksinimli bireyler = Special needs individuals ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training

Özet:
Bu araştırmada, öğretmen adaylarının özel eğitim ve kaynaştırmaya yönelik bilgi ve görüşleri incelenmiştir. Araştırmanın katılımcılarını belirlemede amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme modeli kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını 2019-2020 eğitim ve öğretim yılı içerisinde bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinde eğitimlerini sürdüren, 12 farklı öğretmenlik programından, 24 birinci sınıf ve 24 dördüncü sınıf olmak üzere toplamda 48 öğretmen adayı oluşturmuştur. Bu doğrultuda öğretmen adayları gönüllü olarak araştırmaya katılmışlardır.

Bu araştırma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması desenine göre tasarlanmıştır. Öğretmen adaylarının mesleklerine başlamadan önce, eğitim süreçlerinde yaşadıkları eksiklikleri ve öğretmen adaylarının özel eğitim ve kaynaştırmaya ilişkin bilgi ve görüşlerinin ortaya çıkarılması amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan Bilgi Form' undan ve Görüşme Formu'ndan yararlanılmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile değerlendirilmiştir. Verilerden oluşturulan kod ve temalar, yüzde ve frekans değerleri ile birlikte tablolara kaydedilmiştir. Araştırma bulgulara ışığında elde edilen sonuçlara göre, öğretmen adaylarının özel eğitim ve/veya kaynaştırma dersi alma durumlarına göre; bilgi durumlarının yönlendirme birimi, eğitim birimi, öğretimin bireyselleştirilmesi, eğitim yaklaşımı, akran etkileşimi ve eğitim ortamının düzenlenmesi temalarında, görüşlerin ise yetersizlik grupları, aile bilgisi, kaynaştırma yoluyla eğitim, mesleki yeterlilik ve eğitim planlarında düzenleme temalarında farklılaştığı saptanmıştır. Ayrıca öğretmen adaylarının; özel gereksinimi olan bireylerin eğitsel haklarına yönelik bilgi seviyelerinin yetersiz düzeyde olduğu; aile ile iş birliğinin ve ailenin eğitime katılımının özel gereksinimi olan bireylerin eğitimi için oldukça önemli buldukları sonuçlarına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Özel eğitim, özel gereksinimi olan birey, kaynaştırma eğitimi, öğretmen adayı, öğretmen yetiştirme

Abstract:
In this research, teacher candidates' knowledge and views about special education and inclusion were analyzed. Criterion sampling technique, which is one of the purposeful sampling methods, was used in the selection process of participants. The participants of the research were 48 teacher candidates studying in a Faculty of Educational Sciences of a state  university in 2019-2020 Academic Year. The participants were from 12 different teaching programs and 24 of them were freshman students and 24 of them were senior students. Accordingly, they participated in the research voluntarily.

This research was designed according to the case study technique, which is one of the qualitative research methods. Two forms named 'Information Form' and 'Interview Form' were prepared by the researcher to reveal the deficiencies that teacher candidates experienced through their period of study and to learn about their knowledge and views on about special education and inclusion. The Obtained data was evaluated by using content analysis method. Codes and themes formed from the obtained data were registered to tables with percentage and frequency values. According to the results, it was determined that the knowledge on about the themes of guidance unit, training unit, individualisation of education, approaches to education, peer interaction and organization of teaching area were different depending on the condition whether teacher candidates took Special Education and/or Inclusion lesson; It was also determined that views on about the themes of inability groups, knowledge about family, education by inclusion, professional competence and education plan were different. Furthermore, it was found that teacher candidates' knowledge about the educational rights of special needs individuals is insufficent and they find it important to co-operate with the family and encourage the participation of the family to the education process.

Key-Words: Special Education, Individuals with special needs, Inclusive Education, Teacher Candidates, Teacher training