Türkiye'deki orta ve üst sınıf Romanların yaşam şansları ve tarzları bakımından gündelik hayat deneyimleri
Everyday life experiences of middle and upper class Romani people in Turkey in terms of life chances and lifestyles
Yazar: ALİ EGİ
Danışman: PROF. DR. MURAT ŞENTÜRK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Orta sınıf = Middle class ; Sosyal tabakalaşma = Social stratification ; Toplumsal hareketlilik = Social mobility ; Çingeneler = Gypsies

Özet:
Bu tezde Türkiye'de yaşayan orta ve üst sınıf Romanların/Çingenelerin yaşam şansları ve yaşam tarzları çerçevesinde etnik Roman kimliklerini gizlemeden, etnik kimliklerini sosyal avantaj sağlayan bir sermaye olarak kullanarak topluluk temelli gerçekleştirdikleri sosyal hareketlilikleri ele alınmaktadır. Bu tez, orta ve üst sınıf bireylerden hareketle Romanları/Çingeneleri dezavantajlı, yoksul, madun, homojen ve alt-sınıf biçiminde resmeden mevcut literatüre dair olgusal ve söylemsel düzeyde bir sosyolojik eleştiri getirmeyi amaçlamaktadır. Bu tezde orta ve üst sınıf Roman aktörlerin sosyal hareketlilikleri nitel araştırma yöntemi kapsamında fenomenolojik desen ile anlaşılmaya çalışılmıştır. Roman topluluğu içerisinde orta ve üst sınıf kriterlerine sahip 33 katılımcı (3 kadın, 30 erkek) ile yarı-yapılandırılmış bir form çerçevesinde yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Yaşam şansları ve tarzları ile topluluktan farklılaşan bu aktörler, sahip oldukları temsiliyet patronajlarını, statülerini ve güçlerini artırarak prestijli bir konum elde etmektedirler. Elitleşme olarak da tanımlanabilecek bu süreçte aktörler topluluk ile kurumlar ve toplumun geneli arasında köprü işlevi görerek, topluluğun karşılaştığı sorunlar konusunda sorumluluk almaktadırlar. Elitleşen Romanlar bir yandan topluluğu sosyal hareketliliğin mümkün olduğuna inandırmakta diğer yandan ise topluluk dışında mevcut pejoratif Roman imajını kırmaktadırlar. Bu aktörlerin ortaya çıkış koşullarında Türkiye'nin tarihsel sosyal içerme ve kültürel değer anlayışı oldukça kritik öneme sahiptir. Ayrıca orta ve üst sınıf Romanların sosyal hareketlilik ve elitleşme süreçleri tarihsel olarak Roman sivil toplum ve siyasi hareketinin de bir sonucu olarak görünmektedir.

Abstract:
This thesis focuses on the community-based social mobility of middle-and upper-class Roma/Gypsies living in Turkey within the framework of their life chances and lifestyles, without hiding their ethnic Roma identity and using their ethnic identity as a capital that provides social advantage. This thesis aims to provide a factual and discursive sociological critique of the existing literature that portrays Roma/Gypsies as disadvantaged, poor, subaltern, homogeneous and underclass based on the middle-and upper-class individuals. In this thesis, the social mobility of the middle-and upper-class Roma individuals is attempted to be understood through a phenomenological design within the scope of qualitative research methodology. Face-to-face interviews were conducted with 33 participants (3 women, 30 men) from the Roma community who fit the criteria of middle-and upper-class, within the framework of a semi-structured form. These individuals, who differentiate from the community with their life chances and styles, gain a prestigious position by increasing their representation patronage, status and power. In this process, which can also be defined as elitization, the individuals act as a bridge between the community, institutions and society, and take responsibility for the problems faced by the community. On the one hand, elitized Roma convince the community that social mobility is possible, and on the other hand, they break the existing pejorative image of Roma outside the community. Turkey's historical understanding of social inclusion and cultural values is of critical importance in the emergence of these individuals. Moreover, the processes of social mobility and elitization of middle-and upper-class Roma have historically been a result of the Roma civil society and political movement.