Mezopotamya mitolojisinde tufan olayı ve semavi dinlerdeki karşılığı
The flood event in Mesopotamian mythology and its equivalent in heavenly religions
Yazar: ÖMER YİKİTLER
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ÖZDEMİR
Bitlis Eren Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Tarih = History
Dizin: Dinler tarihi = History of religions ; Hz. Nuh = Hz. Nuh ; Kutsal kitaplar = Holy books ; Mezopotamya = Mesopotamia ; Mitoloji = Mitology ; Tufan = Catastrophe ; İlahi dinler = Divine religions

Özet:
Tufan olayı, bütün insanlığın ilgisini çekmiş bir konudur. Özellikle bu olayla
ilgili olarak semavi dinlerin kutsal kitaplarındaki anlatımlarla arkeolojik çalışmalar
sonucunda ortaya çıkan çivi yazılı eserlerde geçen anlatımların büyük oranda
örtüşmesi, söz konusu ilgiyi daha da arttırmıştır. Ağırlıklı olarak Mezopotamya
uygarlıklarında olmak üzere dünyanın birçok bölgesinde tufan olayı mitolojik
destanlara konu olmuştur. Söz konusu destanlar, tufanın nerede meydana geldiği,
geminin nereye konduğu, hangi dönemde olduğu ve evrensel ya da yöresel olup
olmadığı hakkında farklı görüşler barındırmaktadır. Ancak onlardaki ana tema ve
tufanın meydana geliş şekli genel olarak birbiriyle örtüşmektedir. Tufan olayı,
semavi dinlerin kutsal kitapları olan Kitab-ı Mukaddes ve Kur'an'da da Nuh olayı
olarak anlatılmaktadır. Çalışmamızda, Mezopotamya uygarlıklarında destansı bir
hikâye olarak yerini almış tufan olayının, İlahi dinlerde Nuh Tufanı olarak anlatılan
olayla bağlantısını ortaya koymaya çalıştık. Bu doğrultuda, Mezopotamya bölgesini,
coğrafik, tarihi ve sosyo-kültürel açıdan ele alarak, özellikle Mezopotamya
bölgesinde ortaya çıkan mitolojik anlatımları ve inanç biçimlerini ele alarak tufan
olayının ana hatlarını belirledik. Böylece mitolojilerle inançlar arasındaki ilişkiyi
belirlemeye çalıştık. Ayrıca kaynakları açısından Mezopotamya uygarlıklarında
geçen tufan olayı ile İlahi kitaplarda yer alan Nuh Tufanının örtüşen yönlerini ve
farklılıklarını tespit etmeye çalıştık.

Anahtar Kelimeler: Arkeoloji, Mitoloji, Mezopotamya, İlahi Dinler, Tufan.

Abstract:
The Flood event is a subject that has attracted the attention of all humanity. In
particular, the fact that the narratives in the holy books of divine religions and the
narratives in the cuneiform works found in archaeological studies largely overlapped
increased the interest in this event even more. The Flood event has been part of
mythological epics in many parts of the world, mainly in Mesopotamian
civilizations. The relevant epics differ about where the flood occurred, where the
ship was placed, in what period it happened, and whether it was universal or local.
Nonetheless, the main theme in them and the way the flood occurred generally
overlap with each other. The Flood event is also described as Noah's Flood in the
Bible and the Qur'an, which are the holy books of divine religions. In our study, we
tried to reveal the connection between the Flood event known as an epic story in
Mesopotamian civilizations, and the Flood event known as Noah's Flood in divine
religions. In this regard, we have determined the outline of the Flood event by
examining the Mesopotamian region geographically, historically and socioculturally, especially by examining the mythological narratives and belief forms that
emerged in the Mesopotamian region. By doing this, we tried to determine the
relationship between mythologies and beliefs. In addition, we tried to determine the
overlapping aspects of and the differences between the Flood event in Mesopotamian
civilizations and Noah's Flood in the divine books in terms of their sources.

Keywords: Archaeology, Mythology, Mesopotamia, Divine Religions, Flood.