Doğrudan yabancı yatırımlarda yatırımcının ülke seçimini etkileyen faktörler: Politik risk
Factors affecting investor's country selection in foreign direct investments: Political risk
Yazar: BERİL ALPASLAN
Danışman: PROF. DR. HALİL SARIASLAN
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ve Finansman Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası Ticaret = International Trade

Özet:
Dünyadaki tüm ülkelerin üzerinde uğraştıkları en önemli hedeflerinden biri ekonomik büyüme ve ekonomik kalkınmadır. Bu hedef doğrultusunda ülkeler hedefledikleri ülkelere yatırımlar yapmakta ve yatırıma elverişli olan ülkeler bu yatırımlara ev sahipliği yapmaktadır. Ülkeler bu yatırımlara ev sahipliği yapabilmek adına birtakım teşvik uygulamaları, istikrarlarını sağlayabilmek adına düzenlemeler yapmaktadırlar. Yabancı yatırımcının sürdürülebilir ve karlı bir yatırım yapabilmesi için yer seçimini doğru yapması gerekmektedir. Bu bağlamda yatırımcı yer seçimi için hedeflediği ülkelerde birtakım fırsat ve risk faktörlerini değerlendirmelidir. Bir ülkedeki ekonomik istikrar kadar politik istikrar da çok önemli rol oynamaktadır. Tek başına ekonomik istikrarın varlığı o ülkeye yatırım yapmak için yeterli değildir. Yatırımcı için ani değişimlerle risk oluşturabilecek bu politik faktörler yatırımcı tarafından analiz edilip değerlendirilmelidir. 
Dünyada 2. Dünya Savaşından sonra savaşın izlerini silerek ekonomik kalkınmayı sağlamak adına yatırımlar gerçekleştirilmiştir. Fakat hem dünyada hem Türkiye'de 1980 yılından sonra gerçekleşen serbestleşmeler neticesinde yatırım girişlerinde artışlar yaşanmıştır. Bu yatırımları çekebilmek adına Türkiye bazı düzenlemeler yaparak kanunlar çıkarmıştır. Türkiye'nin özellikle AB ile müzakere döneminde yatırım girişleri artmıştır. Türkiye, yatırımlar için 'Türkiye Yatırım Destek ve Promosyon Ajansı', 'Yatırım Ortamını İyileştirme Koordinasyon Kurulu' gibi organizasyonlar oluşturarak yatırımları artırmayı hedeflemiştir. Türkiye'nin yatırım için cazip yönleri olsa da politik istikrarını sağlayamamasından kaynaklı olarak son yıllarda yatırım girişlerinde düşüşler yaşanmıştır. 
Bu tezin birinci bölümünde doğrudan yabancı yatırım, çok uluslu şirket, portföy yatırımları kavramlarına ve teorik çerçevesine yer verilmiştir. Buna ek olarak doğrudan yabancı yatırımların gerçekleşme biçimlerine, amaçlarına, etki ve eleştirilerine değinilmiştir.
Çalışmanın ikinci bölümünde ise doğrudan yabancı yatırımların dünyada ve Türkiye'deki tarihsel gelişimi ve mevcut durumu incelenmiştir. Yatırım girişleri, en fazla yatırım çeken sektörler, en fazla yatırım girişine ev sahipliği yapan ülkeler ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir.
Çalışmanın üçüncü bölümde ise yatırımcının yer seçimi kararını etkileyen fırsat ve risk faktörleri incelenmiştir. Ülke seçiminde politik riskin önemi, kapsamı ve belirleyici faktörleri tespit edilerek politik risk analiz yöntemlerine bakılmıştır. Ülkelerin yolsuzluk algı endeksi puanları, Türkiye'nin kredi derecelendirme notları, yatırım için ülkelerin güven endeksi sıralamalarına bakılarak doğrudan yabancı yatırım için bir ülkenin politik risk durumu anlaşılmaya çalışılmış ve Türkiye açısından değerlendirilmiştir. Çalışmanın son bölümü olan dördüncü bölümünde yapılan araştırmalar genel olarak değerlendirilerek yorumlanmıştır.

Abstract:
One of the most important goals that all countries in the world strive for is economic growth and economic development. In line with this goal, countries make investments in the countries they target and countries that are suitable for investment host these investments. In order to host these investments, countries implement certain incentive practices and regulations to ensure their stability. In order for foreign investors to make sustainable and profitable investments, they need to make the right choice of location. In this context, investors should evaluate certain opportunities and risk factors in the countries they target for location selection. Political stability plays a very important role in a country as well as economic stability. The existence of economic stability alone is not enough to invest in that country. These political factors that may pose a risk to the investor with sudden changes should be analyzed and evaluated by the investor.
After World War II, investments were made in order to erase the traces of the war and ensure economic development. However, as a result of the liberalizations that took place both in the world and in Turkey after 1980, there was an increase in investment inflows. Turkey made some regulations and enacted laws in order to attract these investments. Turkey's investment inflows increased especially during the negotiation period with the EU. Turkey aimed to increase investments by establishing organizations such as the 'Turkish Investment Support and Promotion Agency' and the 'Investment Environment Improvement Coordination Board'. Although Turkey has attractive aspects for investment, there has been a decrease in investment inflows in recent years due to its inability to ensure political stability.
In the first part of this thesis, the concepts of foreign direct investment, multinational corporation, portfolio investments and their theoretical framework are included. In addition, the realization methods, purposes, effects and criticisms of foreign direct investments are discussed.
In the second part of the study, the historical development and current status of foreign direct investments in the world and in Turkey were examined. Investment inflows, sectors that attract the most investment, and countries that host the most investment inflows were examined in detail.
In the third part of the study, the opportunity and risk factors affecting the investor's location selection decision were examined. The importance, scope and determinant factors of political risk in country selection were determined and political risk analysis methods were examined. By examining the corruption perception index scores of countries, Turkey's credit rating scores, and the confidence index rankings of countries for investment, a country's political risk status for direct foreign investment was tried to be understood and evaluated in terms of Turkey. In the last part of the study, the fourth part, the researches conducted were evaluated and interpreted in general.