Türkiye'de dış ticaretin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi
The impact of foreign trade on economic growth in Turkey
Yazar: ELCHIN BAYRAMOV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKKI KUTAY BOLKOL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Para Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Uluslararası Ticaret = International Trade

Özet:
Türkiye'nin ekonomik büyümesi üzerinde dış ticaretin etkileri, ülkenin ekonomik yapısının anlaşılması ve gelecekteki büyüme stratejilerinin belirlenmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Dış ticaretin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini detaylı bir şekilde incelemek hem teorik hem de pratik perspektiflerden önemli bulgular sunmaktadır. Türkiye ekonomisi, son yıllarda artan dış ticaret hacmi ile dikkat çekmekte olup, bu durum ekonomik büyüme üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Dış ticaret, ülkelerin birbirleriyle mal ve hizmet alışverişi yapmalarını ifade ederken, ekonomik büyüme ise bir ülkenin üretim kapasitesinin zaman içindeki artışını gösterir. Bu çalışma, Türkiye'de dış ticaretin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini çeşitli boyutlarıyla ele almakta ve bu konudaki teorik çerçeveleri, uygulamalı analizleri ve politika önerilerini içermektedir.
Türkiye'nin dış ticaret stratejisi, genellikle ihracata yönelik bir yapı sergilemekte ve bu durum ülkenin dış ticaret dengesinin ve dolayısıyla ekonomik büyümesinin önemli bir belirleyicisi olmaktadır. İhracatın artması, ülke ekonomisine döviz girişi sağlayarak cari açığın finansmanına katkıda bulunur ve bu durum ekonomik büyümeyi olumlu yönde etkiler. İhracatın artmasıyla birlikte üretim kapasitesinin genişlemesi, istihdam olanaklarının artması ve teknolojik yeniliklerin teşvik edilmesi gibi faktörler de ekonomik büyümeyi desteklemektedir. İthalatın kontrolsüz bir şekilde artması, dış ticaret dengesizliklerine ve bunun sonucu olarak ekonomik büyümenin olumsuz etkilenmesine neden olabilir. Bu nedenle, dış ticaret politikalarının dikkatli bir şekilde planlanması ve uygulanması büyük önem taşımaktadır.
Türkiye'de dış ticaretin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini inceleyen akademik çalışmalar, genellikle uzun dönemli veri serileri kullanılarak yapılan ekonometrik analizlerden yararlanmaktadır. Bu analizler, dış ticaretin ekonomik büyüme üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerini ortaya koymakta ve bu etkilerin boyutlarını değerlendirmektedir. Yapılan çalışmalarda, genellikle dış ticaretin ekonomik büyüme üzerinde pozitif bir etkiye sahip olduğunu göstermekle birlikte, bu etkinin büyüklüğü ve istikrarı konusunda farklı bulgular sunmaktadır. 
Türkiye'de dış ticaretin ekonomik büyüme üzerindeki etkileri hem teorik hem de uygulamalı açıdan önemli bir araştırma alanıdır. Dış ticaretin ekonomik büyümeye katkısı, ülkenin dış dünya ile olan ekonomik etkileşimlerinin bir göstergesi olup, bu etkileşimlerin yönetilmesi ve optimize edilmesi, sürdürülebilir bir ekonomik büyüme için kritik öneme sahiptir. Türkiye'nin dış ticaret politikalarının, ekonomik büyümeyi destekleyici bir şekilde tasarlanması ve uygulanması, gelecekteki ekonomik başarının anahtarlarından biri olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Ekonomi, Dış Ticaret, Türkiye, Politika, GSYH, Ar-Ge.

Abstract:
The impact of foreign trade on Turkey's economic growth is of critical importance for understanding the country's economic structure and determining future growth strategies. A detailed examination of the effects of foreign trade on economic growth provides significant findings from both theoretical and practical perspectives. The Turkish economy has been notable for its increasing volume of foreign trade in recent years, which has a significant impact on economic growth. Foreign trade refers to the exchange of goods and services between countries, while economic growth indicates the increase in a country's production capacity over time. This study addresses the effects of foreign trade on economic growth in Turkey across various dimensions, incorporating theoretical frameworks, applied analyses, and policy recommendations.
Turkey's foreign trade strategy is generally export-oriented, which significantly determines the country's trade balance and thus its economic growth. An increase in exports contributes to the country's economy by providing foreign currency inflow, financing the current account deficit, and positively affecting economic growth. The expansion of production capacity, increase in employment opportunities, and encouragement of technological innovations that accompany an increase in exports also support economic growth. Conversely, uncontrolled increases in imports can lead to trade imbalances and, as a result, negatively affect economic growth. Therefore, careful planning and implementation of foreign trade policies are of great importance.
Academic studies examining the effects of foreign trade on economic growth in Turkey often utilize long-term data series and econometric analyses. These analyses reveal the direct and indirect effects of foreign trade on economic growth and assess the magnitude of these effects. The findings generally indicate a positive impact of foreign trade on economic growth, although there are differences in the magnitude and stability of this effect, which can vary depending on the periods analyzed, the datasets used, and the econometric methods employed.
The effects of foreign trade on economic growth in Turkey constitute an important area of research from both theoretical and practical perspectives. The contribution of foreign trade to economic growth is an indicator of the country's economic interactions with the external world, and managing and optimizing these interactions are critical for sustainable economic growth. Designing and implementing foreign trade policies that support economic growth will be key to Turkey's future economic success.

Key Words: Economy, Foreign Trade, Turkey, Policy, GDP, R&D.