Çatak-Bahçesaray (Van) yolu üzerindeki çığ risk alanlarının belirlenmesi
Determination of avalanche risk areas on Çatak-Bahçesaray (Van) road
Yazar: DİLAN TANSU ÇAKI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURCAN AVŞİN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Risk analizi = Risk analysis ; Van-Bahçesaray = Van-Bahçesaray ; Van-Çatak = Van-Çatak ; Çığ = Avalanche

Özet:
Çatak-Bahçesaray (Van) karayolu üzerindeki çığ risk alanlarının belirlenmesi konulu bu çalışma kapsamında, bölgenin çığ duyarlılık haritasının üretilmesi ve değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yüksek Lisans tez alanı olarak belirlenen bu alan, çığ afetinin sıklıkla yaşandığı bir bölgedir. Genellikle dağlık arazilerde oluşan çığlar, en fazla 28º-45º eğimli kesimlerde meydana gelmektedir. Bahçesaray-Çatak karayolu da tıpkı bu şekilde dağlık ve eğimli bir alanda yer almaktadır. Neredeyse her yıl yaşanan çığ felaketi, yerleşim yerlerini veya arazi kullanım alanlarını etkilediği takdirde afet boyutuna ulaşmaktadır. Alandaki çığ patikaları, CBS (Coğrafi Bilgi Sistemleri) ve Uzaktan Algılama Yöntemleri kullanılarak tespit edilmiştir. Risk analizi yapılırken yükseklik, yamaç eğimi, bakı, yamaç eğriselliği ve bitki örtüsü parametreleri kullanılarak değerlendirmelerde bulunulmuştur. Ulaşılan bulguların doğruluğu ise arazi çalışmaları ile teyit edilmiştir.
Ağırlıklı çakıştırma metoduna göre hazırlanan çığ risk duyarlılık haritası, düşükten yükseğe doğru 5 sınıfa ayrılmıştır. Geçmiş yıllara ait çığ olayları, risk haritası üzerine eklenmiş ve tespit edilen riskli alanlarının geçmiş çığ olayları ile tutarlılığı karşılaştırılmıştır. Özellikle Çatak-Bahçesaray yol ayrımından Bahçesaray ilçe merkezine kadar olan kısmında duyarlılık değerleri yüksektir. Bu alanlarda yapılacak herhangi bir beşeri faaliyetten önce mutlaka çığ değerlendirmesi yapılmalıdır.

Abstract:
The aim of the study was to produce and evaluate avalanche susceptibility map. Çatak-Bahçesaray road, determined as the research area of the master's thesis, is a region where avalanche natural disasters are frequently experienced. Avalanches that generally occur in mountainous areas are mostly seen in places with a slope of 28º-45º. Bahçesaray-Çatak Road is in the ground in a mountainous and sloping area just like this. If the avalanche disaster that occurs almost every year affects settlements or land use areas, it reaches a disaster level. Avalanche paths have been identified using GIS (Geographic Information Systems) and Remote Sensing Methods. Height, slope, aspect, slope curvature and vegetation parameters are used in risk analysis. The accuracy of the findings obtained has been confirmed by field studies.
The avalanche risk sensitivity map prepared according to the weighted overlay method is divided into 5 classes from very low to very high. Avalanche incidents experienced in the past years in the study area have been added to the risk map. In this, the consistency of risky avalanche areas with old avalanches has been compared. Especially Çatak-Bahçesaray road junction to Bahçesaray district center, sensitivity values were found to be high.  Avalanche assessment must be made before any human activity in these areas.