Muhammed İkbal'de benliğin hürriyeti
Freedom of self in Muhammad Iqbal
Yazar: TEVFİK CAN KÜÇÜKŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. FATİH TOKTAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Benlik kavramı = Self concept ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Felsefe = Philosophy ; Kölelik = Slavery ; Özgürlük = Freedom ; İkbal, Allama Muhammed = İkbal, Allama Muhammed

Özet:
Hürriyet kavramı, düşünce tarihi boyunca en çok konuşulan ve tartışılan kavramlardan birisidir. Bilimsel ilerlemeye paralel olarak tartışma alanı genişlemeye devam eden bu kavramla ilgili yeni yaklaşımlar ortaya konulmaktadır.Muhammed İkbal, felsefesinin temeline koyduğu benlik kavramı ekseninde hürriyet problemini de yine bu çerçeveden değerlendirmiştir. Hürriyet mefhumu, İkbal'in sisteminde benliğin geliştirilip gerçek anlamda var edilmesinden ayrı bir değer olarak ele alınmamaktadır. Zira düşünüre göre benlik hürriyeti tadınca var olur, köle insan ise benliğinden habersizdir.Hürriyeti yüce bir insani değer olarak gören İkbal, her ne kadar kesin olarak bir ayrıma gitmese de, akli (felsefi) hürriyet ve kalbi (sezgisel) hürriyet olmak üzere iki tür hürriyetten bahsetmektedir. Akli ve kalbi hürriyeti değerlendirirken çağının modern düşüncelerini de nazara alan İkbal, dini ve tasavvufi düşünce ile felsefenin sağlam bir sentezini yapmaktadır.İkbal'in hürriyeti ferdî ve toplumsal olarak ikiye ayırdığı anlaşılmaktadır. Ferdin şahsî benliğinin değerine varması, düşünürümüz için hürleşme yolunda önemli bir merhaleyi ifade etmektedir. Fakat bireysel hürriyetin tek başına çok kuvvetli olmadığını ifade eden Muhammed İkbal, bireysel benliğin milli benlik içinde şuurlu ve iradi olarak eritilmesinin daha güçlü olan toplumsal hürriyetin elde edilebilmesine vesile olduğunu söylemektedir.İkbal, hem ferdi hem de toplumsal benliğin hürriyetini değerlendirirken İslam ve Hz. Muhammed kaynağından beslenmiştir. Dinin ve peygamberin insani dirilme ve hürleşme yolunda esas öğreticiler olduğunu söyleyen düşünür, İslam âlemi ve Şark'ın köleleşmesinin ardındaki gerçeği dinin ve peygamberin öğretisine sahip olunmaması olarak değerlendirmektedir. İkbal'e göre Doğu'nun dirilmesi bu değerlere hakkıyla sarılarak ve taassuptan kurtularak mümkündür. Bu bir nevi benliğin özgürlüğe ulaştırılmasıdır ve bu durum insani hürriyeti de tanımlamaktadır.

Abstract:
Concept of freedom is one of those concepts which have been most spoken of and discussed throughout history. New approaches are brought about this concept whose area of discussion has enhanced upon scientific development and is still enlarging on non-stop basis at present.Muhammad Iqbal has evaluated the question of freedom from this viewpointon the axis of the concept of ?Self? which he places in the basis of philosophy. The concept of freedom is not addressed as a value separate from the development of the ?Self? and its creation in real terms in Iqbal?s system. As a matter of fact, in the philosopher?s opinion, the ?Self? exists when it experiences the freedom, but an enslaved man is not aware of its ?Self?.Considering freedom a great humanistic value, Iqbal mentions two kinds offreedom, Rational (Philosophical) freedom and Irrational (Intuitive) freedom- although he does not make a definite distinction. Taking into consideration the modern thoughts of his time as well while evaluating the mental and irrational freedom, Iqbal makes a sound synthesis of religious and mystical thinking and philosophy.It is understood that Iqbal divides freedom into two as individual and social. An individual?s becoming aware of the value of his personal self implies a significant phase on the way to liberation from the viewpoint of the philosopher. However, representing that the individual freedom is not so strong all by itself, Mohammad Iqbal says that melting of individual self within the national self in a conscious and voluntary manner contributes to being able to obtain a social freedom which is stronger.While evaluating both individual and social self, Iqbal is essentially fed by Islam and Mohammad. Saying that religion and the prophet are the principal instructors on the way to human resuscitation and liberation, the philosopher argues that the fact behind the enslavement of Islam and the East is the failure to adopt the instructions of the religion and the prophet. In Iqbal?s opinion, resuscitation of the East is only possible by adopting such values wholeheartedly and avoiding bigotry. This kind of defines the liberation of self and human freedom as well.