Annelerin suçluluk utanç duygusu benlik korkusu ve çocuk yetiştirme tutumunun incelenmesi
Examming mothers' feelings of guilty, shame, fear of self and child rearing attitudes
Yazar: NEVRA ERGENE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA SAVAŞ
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırma, annelerin suçluluk ve utanç duygusu ile benlik korkusu ve çocuk yetiştirme tutumu arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla ortaya konmuştur. Ek olarak, algılanan çocuk yetiştirme tutumu, benlik korkusu, suçluluk, utanç ile bazı sosyodemografik değişkenlerin birbirine ilişkisi incelenmiş olup ortaya konmuştur. Araştırmanın örneklemi Kocaeli'de ve yine Kocaeli'nin bazı ilçelerinde yaşayan 171 anneden meydana gelmektedir. Araştırma kapsamında, Anne Baba çocuk yetiştirme Tutum Ölçeği, Suçluluk-Utanç Ölçeği ve Benlik Korkusu Ölçeği kullanılmıştır. 
Verilere bakıldığında katılımcıların demografik özelliklerine ve verdikleri bilgi doğrultusunda dağılımlarını tespit etmek üzere betimsel istatistikler kullanılmıştır. Bağımlı değişkenler arasındaki doğrusal ilişkiler ayrıca, araştırmanın değişkenleri arasındaki ilişkilerin belirlenebilmesi için Kruskal Wallis H Testi Jonckheere Terpstra Testi uygulanmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkenleri arasındaki doğrusal ilişkilerin varlığı Spearman Korelasyon Testi ile test edilmiştir.
Buna göre araştırmaya katılan katılımcıların suçluluk duyguları ile utanç duyguları arasında pozitif güçlü doğrusal bir ilişki bulunmuştur. Katılımcıların hata karşısında hissettikleri suçluluk duygusu arttıkça bundan duydukları utançları da artmaktadır. Çok güçlü olmasa da annelerin suçluluk duygusu test puanları ile istendik ebeveyn tutumları ve benlik korkusu puanları arasında da doğrusal bir ilişkinin olduğu görülmektedir. Katılımcıların utanç testi puanları arttıkça istendik ebeveyn tutumları ve benlik korkusu puanlarının da arttığı görülmektedir. Analiz sonuçlarına bakıldığında katılımcıların istendik ebeveyn tutumları ölçeği puanlarının medeni durumlarına göre anlamlı bir şekilde farklılaştığı görülmektedir. Farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek amacıyla ikili karşılaştırma testleri yapılmış ve bu testler sonucunda evli olan annelerin puanları ile boşanmış ve dul annelerin puanları arasındaki farklıların anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Buna göre evli olan katılımcıların, boşanmış ve dul katılımcılara göre istendik ebeveyn tutumlarını daha fazla sergiledikleri söylenebilir
Analiz sonuçlarına bakıldığında katılımcıların istenmedik ebeveyn tutumları ölçeği puanlarının medeni durumlarına göre anlamlı bir şekilde farklılaştığı görülmektedir. Farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek amacıyla ikili karşılaştırma testleri yapılmış ve bu testler sonucunda iki çocuğu olan katılımcıların puanları ile tek çocuğu olan katılımcıların puanları arasındaki farkların anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Buna göre tek çocuğu olan katılımcıların iki çocuğa sahip katılımcılara göre istenmedik ebeveyn tutumlarını daha fazla sergiledikleri söylenebilir. Katılımcıların sahip oldukları çocuk sayısı arttıkça istenmeyen ebeveyn tutumlarının azaldığı görülmektedir. Benzer şekilde katılımcıların çocuk sayısı arttıkça benlik korularının azaldığı görülmektedir. Sahip oldukları kardeş sayısı arttıkça suçluluk duygularının da arttığı görülmektedir. Sunulan analiz sonuçları incelendiğinde katılımcıların sahip oldukları kardeş sayısı arttıkça istenmedik ebeveyn tutumlarının azaldığı görülmektedir sunulan analiz sonuçları incelendiğinde anne babası ayrı yaşayan katılımcılar ile anne babası birlikte yaşayan katılımcıların suçluluk ve istendik ebeveyn tutumları ölçeklerinden almış oldukları puanların arasındaki farkın anlamlı olduğu görülmektedir.
 Bulgular ilgili literatürde de incelenmiştir.
Anahtar Sözcükler: annelerin çocuk yetiştirme tutumu, suçluluk, utanç, benlik korkusu

Abstract:
This research was conducted to examine the relationship between mothers' feelings of guilt and humiliation, fear of self, and child development. In addition, the relationships of some sociodemographic variables with the perceived child-rearing process, fear of self, guilt, and minimization also change. The research consists of 171 mothers living in Kocaeli and some districts of Kocaeli. Within the scope of the research, Parents' Child-Rearing Attitude Scale, Guilt-Shame Scale and Fear of Self Scale were used.
           In the research, descriptive statistics were used to determine various demographic characteristics and the distribution of the information obtained. Linear relationships between dependent variables are also available to determine the parts between variable variables. Kruskal Wallis H Test Jonckheere Terpstra Test is ready. The existence of distributions between the independent variables of the study was tested with the Spearman Correlation Test.
Accordingly, a strong positive linear relationship was found between the participants' feelings of guilt and shame. As the guilt felt by the participants in the face of a mistake increases, the shame they feel about it also increases. Although not very strong, there is a linear relationship between mothers' guilt test scores and desired parental attitudes and self-fear scores. It is seen that as the shame test scores of the participants increase, the desired parental attitudes and fear of self scores also increase. Looking at the analysis results, it is seen that the participants' desired parental attitudes scale scores differ significantly according to their marital status. Pairwise comparison tests were conducted to determine which groups the difference was between, and as a result of these tests, it was determined that the differences between the scores of married mothers and the scores of divorced and widowed mothers were significant. Accordingly, it can be said that married participants exhibit more desired parental attitudes than divorced and widowed participants.
Looking at the analysis results, it is seen that the participants' undesirable parental attitudes scale scores differ significantly according to their marital status. In order to determine which groups the difference is between, pairwise comparison tests were conducted and as a result of these tests, it was determined that the differences between the scores of the participants with two children and the scores of the participants with one child were significant. Accordingly, it can be said that participants with one child exhibit more undesirable parental attitudes than participants with two children. It is seen that as the number of children the participants have increases, undesirable parental attitudes decrease. Similarly, it is seen that as the number of children of the participants increases, their sense of self decreases. It is seen that as the number of siblings they have increases, their feelings of guilt also increase. When the presented analysis results are examined, it is seen that the undesirable parental attitudes decrease as the number of siblings the participants have increases. It seems that the difference between
The findings obtained were also examined in the relevant literature.
Key Words: Mothers' child-rearing process, guilt, belittlement, fear of self