Nedim Divanı'nda Fiil Çekimi
The verb inflectıon in Nedim's Divan
Yazar: ELİF ÇİÇEK
Danışman: DOÇ. DR. AHMET TURAN DOĞAN
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeni Türk Dili Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Nedim'in yaşadığı dönem 1718-1730 yılları arasına denk gelmektedir. "Lale Devri" olarak da adlandırılan bilim, kültür, imar, zevk ve eğlence döneminde Nedim en parlak yıllarını yaşamıştır. Nedim Arapça-Farsça şiir yazabilecek kadar iyi bir eğitim görmüştür. Nedim yaşadığı dönemin bütün olayları içerisinde yer almış ve bu olayları devrin güzelliklerini, eğlencesini şiirlerine yansıtmıştır. Bununla birlikte Nedim; acı, üzüntü ve keder gibi duygulara şiirlerinde yer vermemiştir. Nedim şiire neşe, coşku, zevk ve eğlence katmıştır.  Nedim 15. yüzyılda başlayan mahallileşme hareketinin gelişmesini sağlamış ve halk dilinde kullanılan kelime ve deyimler, adetler şiirlerinde ustaca yerini almıştır. Nedim, üzüntüden, dertten uzak bir dünya görüşüyle şen, neşeli ve coşkun söyleyiş biçimi kendi döneminde ve sonraki dönemlerde büyük ilgi görmüş ve edebi ekol sahibi yapmıştır. Nedim şarkı türünün konusunu genişletmiş, edebiyatımızın en büyük şarkı şairi olmuştur. Nedim Divanı üzerine bazı çalışmalar yapılmış ancak bu çalışmalar Nedim'in hayatı ve eserlerinin incelemesi boyutunda kalmıştır. Nedim, döneminin dilini ve mahallileşme ekolünü şiirlerine yansıtması Divanı'nın önemini arttırmaktadır. Temelde hareketleri karşılayan fiiller her dilde önemli bir yer tutmaktadır. Fiiller her dilde oluş ve kılışın mastar şeklidir. Fiiller cümle ve söz içinde diğer kelimelerle birlikte farklı şekillere girdiklerinden cümle içinde yalın hâlde değil çekimli halleriyle yer alır. Bu bakımdan Türkiye Türkçesinde de önemli bir yere sahip olan fiil çekimi konusunu ve Nedim gibi döneminin dilini şiirlerine yansıtan bir şairin divanındaki Türkçe şiirleri incelemek önem taşımaktadır. Çalışmanın giriş kısmında Nedim ve yaşadığı dönem hakkında bilgi verildikten sonra Türkiye Türkçesinde fiil çekimiyle ilgili çeşitli araştırmacıların görüşleri ve bu görüşler üzerindeki değerlendirmeler yer alacaktır. Bu değerlendirmelerle çalışmanın ölçütleri, sınırları belirlenerek Nedim Divanı incelenmiştir. Fiil Çekimi başlıkları sırasıyla açıklandıktan sonra divandan elde edilen veriler başlıklara uygun olarak örnekle açıklanmıştır. Sonuç kısmında çalışmanın sayısal olarak ve sözel olarak değerlendirmesi yapılmıştır.

Abstract:
The period in which Nedim lived corresponds to the years 1718-1730. Nedim lived his brightest years during the period of science, culture, development, pleasure and entertainment, which is also called the "Tulip Era. Nedim was well educated enough to write poetry in Arabic-Persian. All the events of the period in which Nedim lived and included these events, the beauty and entertainment of the period in his poems. However, Nedim did not include emotions such as pain, sadness and grief in his poems. Nedim added joy, enthusiasm, pleasure and fun to poetry. Nedim provided the development of the localization movement that started in the XV. century, and the words and phrases used in the folk language, customs have skillfully taken their place in his poems. Nedim, a cheerful, cheerful and enthusiastic way of speaking with a worldview away from sadness and trouble attracted great attention in his own period and in subsequent periods and made him the owner of a literary ecole. Nedim expanded the subject of the song genre and became the greatest song poet of our literature. Some studies have been made on Nedim's Divan, but these studies have remained in the dimension of examining Nedim's life and works. Nedim's reflection of the language of her period and the localization school in her poems increases the importance of his Divan. Verbs that basically represent actions have an important place in every language. Verbs are the infinitive forms of formation and accretion in every language. Since verbs take different forms with other words in sentences and words, they appear in the sentence in their inflected form rather than in their simple form. In this respect, it is important to examine the subject of verb conjugation, which has an important place in Turkey Turkish, and the Turkish poems in the divan of a poet like Nedim, who reflects the language of her period in her poems. In the introduction part of the study, after giving information about Nedim and the period in which he lived, the opinions of various researchers about verb conjugation in Turkey Turkish and the evaluations on these opinions will be included. With these evaluations, the criteria and boundaries of the study were determined and Nedim's Divan was examined. After the Verb Conjugation headings were explained respectively, the data obtained from the divan were explained with examples in accordance with the headings. In the conclusion part, the study was evaluated numerically and verbally.