Hepatoselüler karsinomlu hastalarda serum alfa fetoprotein değeri ile görüntüleme, operabilite, rekürens ve prognoz ilişkisinin değerlendirilmesi
The effect of serum alpha fetoprotein levels on imaging, operability, recurrence, and prognosis in patients with hepatocellular carcinoma
Yazar: MERYEM DEMİRHAN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ERDEM OKAY ; PROF. DR. NİHAT ZAFER UTKAN
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı / Cerrahi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery
Dizin: Karsinoma-hepatoselüler = Carcinoma-hepatocellular

Özet:
HSK için en önemli risk faktörleri kronik karaciğer parankim hastalığına neden olan sirozdur. Kılavuzların HSK taraması için önerileri AFP bakılması ve görüntüleme yöntemleri yapılmasıdır. Bu çalışmada HSK hastalarında AFP değerinin yüksek veya düşük olması ile görüntüleme bulguları arasındaki ilişki, cerrahi kriterlere, nükse ve sağ kalıma etkisini değerlendirmeyi amaçladık. 
Ocak 2007 ile, Ocak 2024 arasında kriterlere uyan 260 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların görüntüleme raporları incelendi. Hastalarda AFP değeri 20 IU/ml baz alındı ve bu değerin altı negatif kabul edildi. Nüks gelişen hastaların ortalama AFP değeri 16000 IU/ml, nüks için kritik değer ise 129000 IU/ml olarak hesaplandı. Hastalar negatif, 20-16000 IU/ml arası pozitif, 16000-129000 IU/ml arası pozitif ve 129000 IU/ml üstü pozitif 4 grupta değerlendirildi. 130 (%50)  hasta AFP negatif, 106 (%40,8) hasta 20-16000 IU/ml, 19 (%7,3) hasta 16000-129000 IU/ml, 5 (%1,9) hasta >129000 IU/ml pozitifti.  Toplam pozitif hasta sayısı 130 (%50) olduğu görüldü. 147 (%56,5) hastada  tek lezyon, 106 (%40,8) hastada multiple, 7 (%2,7) hastada ise infiltratif lezyon vardı. Hastaların görüntüleme raporları incelendi ve lezyon boyutu 5 cm'in altı ve üstü şeklinde iki grup olarak değerlendirildi. 156 (%60) hastada lezyon boyutu 0-5 cm arasında, 104 (%40) hastada 5 cm'in üstündeydi. 139 (%53,5) hastada periportal patolojik lenf nodu yoktu, 13 (%5) hastada ise vardı. Venöz tümör trombüsü 13 (%5) hastada var, 247 (%95) hastada yoktu. Lezyonların AFP pozitif grupta boyut ortalaması 5 cm, negatifte 2,1 cm olduğu görüldü. Yetmiş (%26,9) hastaya cerrahi, 12 (%4,6) hastaya RFA, 39 (%15) hastaya TACE/TARE, 14 (%5,4) hastaya cerrahi ile beraber RFA, 125 (%48,1) hastaya ise sistemik medikal tedavi uygulanmıştı. Nüks, AFP pozitif 29 (%22,3) hastada vardı, AFP negatif hiçbir hastada yoktu (P<0,001). İlk tanı anından sonraki ilk beş yılda hayatını kaybeden 9 (%6,9) hastada AFP pozitif, 1 (%0,8) hastada ise AFP negatifti (P=0,024).
Anahtar Kelimeler: Hepatosellüler karsinom, cerrahi, AFP

Abstract:
Specialty Thesis in General Surgery, Kocaeli University Faculty of Medicine, Kocaeli, 2024.   The most important risk factors for HCC are cirrhosis, which causes chronic liver parenchymal disease. The guidelines recommend AFP measurement and imaging methods for HCC screening. In this study, we aimed to evaluate whether high or low AFP levels cause differences in imaging findings in HCC patients, their impact on surgical criteria, recurrence, and survival. A total of 260 patients meeting the study criteria between January 2007 and January 2024 were included in the study. Imaging reports of the patients were examined. An AFP value of 20 IU/ml was taken as the baseline, with values below this considered negative. The average AFP value in patients who developed recurrence was calculated to be 16000 IU/ml, with a critical value for recurrence being 129000 IU/ml. Patients were evaluated in four groups: negative, 20-16000 IU/ml, 16000-129000 IU/ml, and above 129000 IU/ml. It was found that 130 (50%) patients were AFP negative, 106 (40.8%) patients had 20-16000 IU/ml, 19 (7.3%) patients had 16000-129000 IU/ml, and 5 (1.9%) patients had >129000 IU/ml. The total number of positive patients was found to be 130 (50%). In 147 (56.5%) patients, there was a single lesion, in 106 (40.8%) patients, there were multiple lesions, and in 7 (2.7%) patients, there were infiltrative lesions. Patients were evaluated in two groups based on lesion size, below and above 5 cm. In 156 (60%) patients, the lesion size was between 0-5 cm, while in 104 (40%) patients, it was above 5 cm. In 139 (53.5%) patients, there were no periportal pathological lymph nodes, whereas 13 (5%) patients had them. Venous tumor thrombus was present in 13 (5%) patients and absent in 247 (95%) patients. The average size of lesions in the AFP positive group was 5 cm, compared to 2.1 cm in the negative group. Surgery was performed on 70 (26.9%) patients, RFA on 12 (4.6%) patients, TACE/TARE on 39 (15%) patients, surgery along with RFA on 14 (5.4%) patients, and medical treatment on 125 (48.1%) patients. Recurrence was present in 29 (22.3%) AFP positive patients, while no AFP negative patients had recurrence (P<0.001). Death occurred in 9 (6.9%) AFP positive patients and in 1 (0.8%) AFP negative patient (P=0.024).
Keywords: Hepatocellular Carcinoma, Surgery, AFP