Orta ve ileri yetişkinlik dönemindeki kardeş ilişkilerinin kuşaklararası ilişki ve iletişime etkisi
The effect of sibling relations in middle adulthood and old age on intergenerational relationship and communication
Yazar: SÜHEYLA SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL TUFAN
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Gerontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile içi iletişim = Family communicatin ; Aile içi ilişkiler = Family relations ; Akrabalık ilişkileri = Relative relationship ; Kardeş ilişkileri = Sibling relationship ; Kardeşler = Brothers ; Kişiler arası iletişim = Interpersonal communication ; Kuşaklar = Generations ; Yetişkinler = Adults ; İletişim = Communication

Özet:
Amaç: Kardeş ilişkileri üzerinde diğer ilişki türlerine kıyasla daha az bilimsel çalışma yapılmıştır. Halbuki kardeş ilişkileri insanın yaşamındaki en uzun süreli ilişkilerden biridir. Türkiye nüfusunun yaşlanması toplumda çok kuşaklı aile yapısının yaygınlaşacağına ve aile içi ilişkilerde değişime yol açacağına işaret etmektedir.  Bu noktadan hareketle tasarlanan araştırmanın amacı örneklem dahilinde 50 yaş ve üzeri orta ve ileri yetişkinlik dönemindeki kişilerin kardeş ilişkilerini çeşitli değişkenler çerçevesinde incelemek, kuşaklararası ilişki ve iletişim çerçevesinde tartışmaktır.
Yöntem: Araştırmacı tarafından hazırlanan soru formu kullanılmış, kesitsel, nicel, keşfedici bir araştırmadır. Araştırmadaki değişkenler; kardeşlerin ebeveynlerine bakım vermesine, kardeşlerin kardeşlere bakım vermesine, yaşlandıkça kardeş ilişkilerinin değişimine, kardeşlerin ebeveyn olmasına, kardeş türlerinin kardeş ilişkilerini şekillendirmesine yönelik katılımcıların tutumları ve yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, kardeş sayısı değişkenleridir. Katılımcıların tutumlarını ölçmek için 5'li Likert tipi sorular sorulmuştur. Kartopu örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Katılımcılar araştırmaya çevrimiçi olarak "Google Formlar" üzerinden katılmıştır. Veriler IBM SPSS Statistics 26 yazılımında Ki-Kare, Spearman Korelasyon ve Log-Lineer Model Analizleri ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Yaş ile katılımcıların yaşlandıkça kardeşleriyle aralarındaki paylaşım/yakınlık hissinin artması ve rekabetin azalması arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır. Katılımcıların kardeşleriyle görüşme sıklığı ile yaş arasında negatif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır. Eğitim düzeyi, medeni durum, kardeş sayısı ve cinsiyete göre kardeş ilişkilerinin özellikleri farklılaşmaktadır.
Sonuç: Elde edilen veriler literatürdeki bilgilerden hareketle tartışılmış, yaşamın ilerleyen dönemlerinde kardeş ilişkilerinin özelliklerine ve farklı kardeş türlerinin varlığına dikkat çekilmiştir.

Anahtar Kelimeler: orta yetişkinlik, ileri yetişkinlik, kardeş ilişkileri, kuşaklararası ilişkiler

Abstract:
Objective: There are fewer scientific studies on sibling relationships compared to other types of relationships. However, sibling relationships are one of the longest-lasting relationships in a person's life. The aging of the population of Turkey indicates that the multi-generational family structure will become widespread in society and will lead to changes in family relations. The aim of the research is to examine the sibling relationships of people aged 50 and over in middle adulthood and old age within the framework of various variables and to discuss sibling relationships in the context of intergenerational relations and communication.
Method: It is a cross-sectional, quantitative, exploratory study using a questionnaire created by the researcher. Variables in the research; attitudes of the participants caring for parents, siblings caring for siblings, sibling relationships over the years, siblings having children, sibling type, and age, marital status, education level, number of siblings. To measure the attitudes of the participants, 5-point Likert-type questions were asked. The Snowball sampling method was used. Participants participated in the research online via "Google Forms". Data were analyzed with Chi-Square, Spearman Correlation and Log-Lineer Model Analyses in SPSS Statistics 26.
Results: A significant positive correlation was found between age and the increase in the feeling of sharing/closeness and decrease in competition between the participants and their siblings as they got older. A negative significant relationship was found between the frequency of contact with the siblings of the participants and their age. The characteristics of sibling relationships differ according to education level, marital status, number of siblings, gender.
Conclusion: The data obtained were discussed based on the information in the literature, and attention was drawn to the characteristics of sibling relationships and the existence of different sibling types in the later stages of life.
Key words: middle adulthood, old age, sibling relationships, intergenerational relationships