Doğu akdeniz bölgesi meyve bahçelerinde zararlı drosophıla suzukii matsumura (Diptera: Drosophilidae)'nin biyoekolojisi ve mücadelesine esas bazı kriterlerin belirlenmesi
Determination of some criteria for bioecology and control of pest drosophila suzukii (Matsumura) (Diptera: Drosophilidae) in orchards of the eastern mediterranean region
Yazar: PINAR ARIDICI KARA
Danışman: PROF. DR. MEHMET RİFAT ULUSOY
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Drosophila suzukii Matsumara 1931 (Diptera: Drosophilidae) tüm dünyada istilacı ve karantinaya tabi bir meyve zararlısıdır. Ülkemizde 2014 yılında ilk kez tespit edilmiştir. Doğu Akdeniz Bölgesi (Adana, Mersin, Osmaniye, Kahramanmaraş ve Hatay) meyve bahçelerinde 2017-2019 yıllarında yürütülen bu çalışmada D. suzukii'nin yayılışı, konukçuları, ergin popülasyon takibi, zarar durumu, farklı cezbedicilerin D.suzukii üzerine etkileri ile laboratuvar koşullarında farklı sıcaklıkların (10,15,20,25,35,15/25,25/35°C) zararlı üzerine etkileri ve dişilerin yumurta bırakmak için tercih ettiği meyve olgunluk dönemi araştırılmıştır.
Çalışma sonunda, D. suzukii Adana, Mersin, Osmaniye, Kahramanmaraş ve Hatay meyve bahçelerinde yayılış göstermiş ve yoğun olarak elma, böğürtlen, dut, çilek, kayısı, erik, kiraz, şeftali, nektarin, incir, bağ, turunçgil hünnap alanlarında tuzakta tespit edilmiştir. Kültüre alınan kiraz, çilek ve dut meyvelerinde ise ergin çıkışı tespit edilmiştir. Adana ve Mersin nektarin ve kiraz bahçesinde yapılan D. suzukii popülasyon takibinde popülasyonun ilkbahar ve sonbahar ayları ile meyve olgunlaşma ve hasat zamanında arttığı belirlenmiştir. Ayrıca kiraz alanlarında ilk yıl %2, ikinci yıl %62 oranında zarar tespit edilmiştir. D. suzukii'yi cezbetmede özellikle melasın, elma sirkesine alternatif olacağı belirlenmiştir. Laboratuvar çalışmalarında D. suzukii için en uygun gelişme sıcaklığının 20 ve 25 °C olduğu, 30 °C sıcaklıkta popülasyonda azalma olduğu, yumurta bırakmada kiraz meyvesinde kırmızı (%60) ve koyu kırmızı meyve (%80-90) dönemini tercih ettiği belirlenmiştir.

Abstract:
Drosophila suzukii Matsumara 1931 (Diptera: Drosophilidae) is an invasive species and quarantine pest for fruits in the world. It was first determined in our country in 2014. In this study; distribution of D. suzukii, host, adult population dynamics, damage status, effects of different temperatures (10, 15, 20, 25, 35, 15/25, 25/35 °C) on pests in different laboratory conditions and preference for laying eggs of females on fruit ripening period were investigated in the fruit orchards of the Eastern Mediterranean Region (Adana, Mersin, Osmaniye, Kahramanmaraş and Hatay) in 2017-2019. 
Results of study revealed that distribution of D. suzukii in the orchards of Adana, Mersin, Osmaniye, Kahramanmaraş,Hatay and damage on apples, blackberries, mulberries, strawberries, apricots, plums, cherries, peaches, nectarines, figs, vineyards, citrus and jujube fruits were determined in traps. Hatching of adults were determined in cultured cherry, strawberry and mulberry fruits. Population dynamics which were carried out nectarines and cherry orchards in Adana and Mersin provinces, the population of D.suzukii increased in spring, autumn and fruit ripening and harvesting time. Damage was occurred in cherry orchards at 2%, 62% in first and second year, respectively. Specifically, molasses was determined to be an alternative attractant for D. suzukii to apple vinegar.  It was determined that the most appropriate development temperature for D.suzukii was 20 and 25 °C, decreasing the population at 30 °C and it preferred red (60%) and dark red fruit  (80-90%) ripening period in cherry fruit for laying eggs in the laboratory conditions.