Roma hukukndan günümüze isimsiz sözleşmeler (Contractus ınnomınatıı)
Innominate contracts from Roman law to the present (Contractus innominati)
Yazar: SEVİL YILDIZ
Danışman: PROF. DR. AHMET NADİ GÜNAL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Atipik sözleşmeler = Atypical contracts ; Sözleşme özgürlüğü = Contractual freedom ; Sözleşmeler = Contracts ; İsimsiz sözleşmeler = Complex contract

Özet:
Roma hukukunda isimsiz sözleşmeler, Roma sözleşmeler sisteminin kapsamını
genişleten ve Roma'nın contractus kavramına bakışını geliştiren önemli sözleşmelerdir.
Roma Devleti'nin sınırlarının genişlemesiyle yeni coğrafyaların devlet sınırlarına dahil
olması, buradaki tarımsal ve ticari faaliyetlerle tanışılması, nüfusun sayıca artışı ve
niteliksel olarak çeşitlilik göstermesi ile değişen ekonomik yaşamın ortaya çıkardığı
ihtiyaçların etkisiyle Roma hukukunda sözleşmeler alanında hâkim olan tipe ve şekle
bağlılık anlayışının katılığının da kademe kademe esnetildiği bilinmektedir. Praetor
faaliyetleri, klasik hukukçuların görüşleri ve imparator emirnameleri aracılığıyla gelişen
isimsiz sözleşmeler, Roma'nın sözleşmeler sisteminin kapsamının, dolayısıyla da
oldukça katı olan tipe ve şekle bağlılık anlayışının genişletilmesinde etkili olmuştur. Tipe
ve şekle bağlılık anlayışı Roma sözleşmeler hukuku alanında hiçbir zaman tamamen
aşılmamış olsa da, Orta Çağ'dan itibaren adım adım yaklaşılan sözleşme özgürlüğü
kavramına kapı aralayan, hukukçulara isimli-isimsiz sözleşmeler ayrımını ortadan
kaldırmayı düşündüren ve bütün sözleşmelere iyi niyete dayanan bir dava hakkı verilmesi
fikrini ortaya çıkaran yine Roma sözleşmeler sistemine isimsiz sözleşmelerin dahil
oluşunun incelenmesiyle mümkün olmuştur. İsimsiz sözleşmelerin Roma hukuk
yaşamına dahil olmasında etkili olan causa, sinallagma ve conventio/consensus
kavramlarının Geç Orta Çağ'dan Avrupa'da Kodifikasyonlar Dönemi'ne dek sürdürülen
hukuk çalışmalarında incelenmesi Kıta Avrupası Hukuk Sistemi'ne ve nihayet
hukukumuza sözleşme özgürlüğü anlayışının yerleşmesini mümkün kılmıştır.

Abstract:
In Roman law, innominate contracts are important contracts that expanded the
scope of the Roman contract system and developed Rome's view of the concept of
contractus. It is known that with the expansion of the borders of the Roman State, the
inclusion of new geographies within the borders of the state, the introduction of
agricultural and commercial activities there, the increase in the number and qualitative
diversity of the population, and the needs arising from the changing economic life, the
strictness of the understanding of adherence to type and form, which prevailed in the field
of contracts in Roman law, was gradually relaxed. Praetorian activities, the opinions of
classical jurists and innominate contracts developed through the emperor's decrees were
instrumental in expanding the scope of the Roman system of contracts, and thus the
understanding of adherence to type and form, which was quite strict. Although the
concept of adherence to type and form was never completely overcome in the field of
Roman contract law, it was possible to examine the inclusion of innominate contracts in
the Roman contract system, which opened the door to the concept of freedom of contract,
which was approached step by step since the Middle Ages, which made jurists think of
eliminating the distinction between named and innominate contracts, and which gave rise
to the idea of giving all contracts a right of action based on good faith. The study of the
concepts of causa, sinallagma and conventio/consensus, which were effective in the
inclusion of innominate contracts in Roman legal life, in the legal studies carried out from
the Late Middle Ages until the Codification Period in Europe, made it possible to establish
the understanding of freedom of contract in the Continental European Legal System and
finally in our law.