Orman ürünleri nakliyatının planlanması amaçlı cbs tabanlı karar destek sisteminin geliştirilmesi
Developing gis based decision support system for planning transportation of forest products
Yazar: HANDE EGEMEN SÜSLÜ
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH EMİN AKAY
Bursa Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Orman  ürünlerinin  nakliyatı  çok  sayıda  alternatif  güzergahın  değerlendirilmesini gerektiren  karmaşık  bir  süreçtir.  Bu  durum,  orman  ürünlerinin  nakliyatının planlanmasında ve optimum güzergahın sistematik olarak araştırılmasında bilgisayar destekli yöntemlerin kullanılmasının gerekliliğini ortaya koymaktadır.


Bu  çalışmada,  orman  ürünlerinin  nakliyat  maliyetini  en  aza  indiren  optimum güzergahın  belirlenmesi amacıyla, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı bir karar destek sistemi  geliştirilmiştir. Çalışma kapsamında, uygulama alanı olarak  Bursa Orman Bölge Müdürlüğü,  Mustafakemalpaşa İşletme Müdürlüğüne bağlı; Paşalar, Sarnıç ve Turfal Orman İşletme Şeflikleri seçilmiştir. Uygulama alanında, toplam 5 adet orman deposu mevcuttur.


Çalışamdaki,   ilk   olarak   ArcGIS   10.2	yazılımı   kullanılarak   uygulama   alanı kapsamında  yer  alan  orman  yolları,  köy  yolları,  karayolları,  orman  ürünlerinin kamyonlara		yüklenmek	üzere	istiflendikleri	   rampalar	ve		orman		depoları sayısallaştırılmıştır. Daha sonra, ArcGIS 10.2 platformunda "ArcCatalog" modülü kullanılarak,  bu  sayısal  veriler  ile  ağ  veritabanı  oluşturulmuştur. Son  olarak,  bu veritabanı	üzerinde	"ArcMap"	 modülünde	çalışan	"Ağ	Analist"	 eklentisi kullanılarak, rampalardan muhtemel orman depolarına en ekonomik ulaşımı sağlayan optimum  güzergahlar  belirlenmiştir.  Ayrıca,  heyelan,  toprak  kayması  riski  gibi
 
nedenlerle ulaşıma kapanan alanlarda bulunan yol seksiyonları değerlendirme dışı bırakılarak güvenli ulaşımı sağlayan güzergahlar belirlenmiştir.


Yenilenebilir doğal kaynakların başında gelen ormanlarımızın bugünün ve gelecek kuşakların	ihtiyacını	karşılayabilmesi	ve		aynı	zamanda	 etkin	bir	şekilde korunabilmesi   için   sürdürülebilir   ve   optimum   verimliliği   sağlayacak   modern yöntemlerle  yönetilmesi gerekmektedir. Orman alanlarımızın sayısal veri tabanının geliştirilmesi   ve   özellikle   mevcut   yol   ağlarının   tamamının   sayısallaştırılarak bilgisayar  ortamına  aktarılması  durumunda,   bu  çalışmada  sunulan  ve  modern yöntemlere	 bir	örnek		teşkil	eden	karar	destek	  sistemi,	Türkiye	genelinde uygulanabilecek  ve  böylece  orman  ürünlerinin  nakliyatı  daha  hızlı  ve  etkin  bir şekilde planlanacaktır.

Abstract:
Transportation of forest products is a complex problem that requires evaluation of many  alternative  routes.  This  indicates  the  necessity  of  using  computer-assisted methods in planning  transportation  of forest products and systematically searching for the optimum route.


In this study, Geographical Information System (GIS) based decision support system was developed to decide the optimum route which minimizes the transportation cost of forest products.  The study area consists of Paşalar, Sarnıç ve Turfal Forest Enterprise Chiefs in Mustafakemalpaşa Directories of Forest Enterprises, located in  Bursa Regional Forestry Directorate. There are five forest depots in the study area.


In this study, firstly, the forest roads, rural roads, highways, the landing locations where forest  products were bunched to be loaded into logging trucks, and forest depots were digitized by using ArcGIS 10.2 software. Then, network database was generated based on the digitized data by  using ArcCatalog module under ArcGIS
10.2  environment.  Finally,  the  optimum  routes,  providing  the  most  economic transportation  from landings to forest depots, were determined by using Network Analyst extension working  under ArcMap module. Also, road sections located in inaccessible areas such landslide, mudslide  risk were disregarded in the network analysis, therefore, the optimum route that provides the safest path was determined.
 
As essential renewable natural resources, in order forests to meet the demands of today's and  future's generations and to be effectively preserved, they have to be managed	by	modern	methods	which	ensures	sustainability	and	optimum productivity.  When  the  digital  database  of  all  the  forested  areas  in  Turkey  are generated and especially all of the current road network is stored into the computers after digitized, the decision support system that will be produced in this study as an example of modern methods will be able to be implemented in national wide scale, and therefore, forest products transportation will be  planned  in a faster and more effective way.