Modernizmden postmodernizme biçimlerin mekana yansıması: New York beşlisi üzerinden bir inceleme
The reflection of the forms on the space from modernism to postmodernism: A review taking the New York five as a basis
Yazar: REYDA ÖR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESİN SARIMAN ÖZEN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Aidiyet = Belonging ; Amerika Birleşik Devletleri-New York = United States of Amerika-New York ; Mekan = Space ; Modernizm = Modernism ; Postmodernizm = Postmodernism ; Tasarım = Design

Özet:
Mekân tasarımları, insanlığın kültürel ve sosyal gelişimi ile farklılık kazanmakla birlikte, bilimin insanoğluna sunduklarından da etkilenmiştir. Medeniyet ile kişinin ergonomik mobilya ve mekân tasarımları, psikolojik etmenlerle farklı boyutlara evrilmiştir. Özellikle rahatlatıcı, dinlendirici, huzur verici gibi kavramların yanı sıra; aidiyetlik kavramı da bunlarla birlikte değişimin ve gelişimin temelini oluşturmada başrolü üstlenmiştir. 
Eski ve yeniyi bir araya getiren düşüncenin başında, bireylerin hızla değişen dünya düzenindeki mekân ve tasarımları benimseyememesi gelmektedir. Kişiler, eskiye daha ait hissetmekte ve kabullenme süreci daha hızlı ve kalıcı olmaktadır. Bu da eski ve yeninin harmanlanmasında çıkış noktasıdır. 
Tarih boyunca ortaya çıkan akımlarda, arayış ve kaçış vardır. Modernizm de 19.yy'da dünyayı etkisi altına alan, mevcut düzen ve sistemin değişim sürecinde ortaya çıkmış yenilikçi bir akımdır. Birey, mekânı salt haliyle kabul etmeyip, kendine göre uyarlamış ve bireysel alanlarıyla birlikte mekân kavramını şekillendirip, öznelleştirmeye gitmiştir. Her birey, mekânı farklı biçimlerde, yeniden yorumlayarak ele alır. Bu yorumlamada ortak bir nokta aidiyetlik duygusudur. Aidiyetlik duygusu, mekânı şekillendirme aracı olarak kullanılmıştır. Buradan süregelen mekân-birey ilişkisi, tarihsel süreçlerde fiziksel olarak etkileşim içerisinde olmuştur. Bu etkileşimler yeni düzen, inançlar, ihtiyaçlar, kültür gibi unsurlar doğrultusunda şekillenmiş ve değişim; bu olgunun temel bir parçası haline gelmiştir. 
Dönemin önde gelen sanatçıları, modernizm sonrası dönemlerde toplumun ihtiyaçlarını somut olarak ortaya koyarak, bu radikal değişikliği bir başkaldırı olarak tasarımlarında ve mekânlarda yorumlamışlardır. Başkaldırıdan sonraki mevcut düzen, mimari ve tasarım adına yeni yolun resmini çizmiştir. Bu dışavurum sonucunda gözlemlenen salt gerçek, değişen düzen olmuştur.  
Modernizmde gelinen bu son noktada, modernizmin bir eleştiri mi yoksa değişen düzende yeni bir mutluluk arayışı mı olduğu; postmodernizm ile birlikte örnekler üzerinden incelenmiştir. 
Modernizm başlığı altında yapıların mı nesneye, yoksa insanın mı nesneye dönüştüğü, dönemsel tasarım örnekleri üzerinden yorumlanmış ve modernizm eleştirisi bu aşamada hangi tasarım anlayışını doğurmuş olduğuna değinilmiştir. Modernizm sonrası yeni dünya düzeninde ve buna bağlı olarak değişen tasarımlarda mekân-birey ilişkisinin analizleri yapılmıştır. Aidiyetlik duygusunun etkileyen tasarımları analiz için, mekân ve tasarım örnekleri üzerinden; biçim, renk, doku, form gibi ögeleri karşılaştırarak çıkarımlar yapılmıştır. 
Çalışma kapsamında modernizm ve postmodernizm üzerinde; eski ve yeninin öznel ve evrensel olarak değişim etkileri araştırılmıştır. Dönemin dinamiklerini belirleyen çalışmaların incelenmesi sonucunda; geçişlerdeki keskinlik ve geleneksel anlayışın baskılanmasıyla; mekân ve tasarımın insan doğasıyla tezatlığı gözler önüne serilmiştir.

Abstract:
While space designs have evolved with the cultural and social development of humanity, they have been impacted by what science has offered humanity. With civilization, one's ergonomic furniture and space designs have evolved to different extents due to psychological factors. In addition to concepts such as relaxing and being restful and peaceful; the concept of belonging has also played a leading role in forming the basis of change and development.
The leading idea that brings together the old and the new is due to individuals not being able to adopt the space and designs in a rapidly changing world. People feel more belonging towards the old and the acceptance process is faster and lasting. This is the starting point in blending of the old and the new.
In the movements that have emerged throughout history, there is seeking and escape. Modernism is an innovative movement that took the world under its influence in the 19th century and emerged in the process of changing of the current order and system. The individual did not accept the space as it is and adapted it to himself and shaped the concept of space together with his individual spaces and went on to subjectify it. Each individual approaches the space in different ways by reinterpreting it. A common point in this interpretation is the sense of belonging. The sense of belonging was used as a means of shaping the space. The ongoing space-individual relationship has been in physical interaction in historical processes. These interactions have been shaped in line with elements such as the new order, beliefs, needs, culture and change has become an essential part of this phenomenon. 
The leading artists of the period interpreted this radical change as a rebellion in their designs and spaces by concretely revealing the needs of the society in the post-modernist period. The current order after the rebel painted the new path for architecture and design. The only reality observed as a result of this expression has been the changing order. At this last point reached in modernism, whether modernism is a criticism or pursuit of new happiness in the changing order was examined through examples together with postmodernism
Under modernism, whether structures or humans have turned into objects was interpreted through periodic design examples and which design concept modernism critique gave birth to at this stage was mentioned. Space-individual relationship was analyzed in the new world order after modernism and the resulting changing designs. To analyze designs that affect the sense of belonging, over space and design examples; inferences were made by comparing elements such as shape, color, texture, and form. 
Within the scope of the study, on modernism and postmodernism; the subjective and universal change effects of the old and the new were investigated. As a result of the examination of the studies determining the dynamics of the period; with the suppression of the sharpness of transitions and traditional understanding; the contrast of space and design with human nature was revealed.