İslâm hukuk metodolojisinde Amel-i ehl-i Medîne ve umûmü'l-belvâ kavramlarının mukayesesi
Comparison of the concepts of Amal al-ahl al-Madīna and umūm al-balwā in Islamic legal methodology
Yazar: RAHME BETÜL TAŞCI
Danışman: PROF. DR. YAŞAR YİĞİT
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Eserlerde yer alan kavramların zihinsel ve toplumsal bir milat süreci vardır. Bu açıdan
baktığımızda İslâm hukuk literatüründe yer alan nice kavramın farklı zaman dilimlerinde hem
toplum nezdinde hem de yazılı kaynaklarda tezahür ettiğini görürüz. Kaldı ki İslâm hukuku
kavram zenginliği ile dikkat çekmektedir. Gerçek şu ki İslâm hukuku literatüründe yer alan
kavramların teorik ve pratik boyutu her daim eş zamanlı olarak sübut bulmamıştır. Nitekim
İslâm hukuk literatüründe yer alan pek çok kavramın Hz. Peygamber döneminde muhteva
olarak yer almasına karşın ilerleyen süreçte literatürde yer bulduğunu ifade edebiliriz. Amel-i
ehl-i Medîne özü itibariyle Medine toplumunun genel tavır ve tutumunun, bir başka ifadeyle
karşılaştıkları şer'î amel hususunda göstermiş oldukları refleksin adı olmuştur. Toplumda fıkhı
ilgilendiren bir hususta herkesin muttali olma imkanını ifade eden umûmü'l-belvâ kavramı da
Hz. Peygamber'in bazı uygulamalarında mana olarak yerini almakla beraber kavram olarak
fıkıh literatürüne sonraki süreçlerde dahil olmuştur. Amel-i ehl-i Medîne ve umûmü'l-belvâ
hüküm istinbatında kullanılan önemli yöntemlerdir. Tezimizde amel-i ehl-i Medîne ve
umûmü'l-belvâ kavramlarını ve aralarındaki ilişkiyi benzeşen ve ayrışan yönleri ile ele almaya
çalıştık. Yaptığımız çalışmanın ilim dünyasına bir nebze katkı sağlayacağı ümidindeyiz.
Anahtar Kelimeler: İslâm Hukuku, Fıkıh Usûlü, Amel-i Ehl-i Medîne, Umûmü'l-belvâ

Abstract:
Comparison of the Concepts of Amal al-Ahl al-Madīna and Umūm al-Balwā in Islamic
Legal Methodology
The concepts in the works have a mental and social milestone. When we look at it from
this perspective, we see that many concepts in the Islamic legal literature were manifested in
both society and written sources in different time periods. Moreover, Islamic law draws
attention with its richness of concepts. The truth is that the theoretical and practical dimensions
of the concepts in the literature have not always been realized simultaneously. As a matter of
fact, we can state that many concepts in the Islamic legal literature were not included in the
Prophet's period in terms of content, but found a place in the literature in later periods. The
concepts of 'amal al-'ahl al-Madīna and 'umūm al-balwā were also included in the sources
during the process of jurisprudence and were taken into consideration in the deduction of
judgments. In essence, 'Amal al-'ahl al-Madīna refers to the general attitude and behavior of a
society or a mass of people, in other words, the reflexes they show regarding the deeds they
encounter. The concept of 'umūm al-balwā, which refers to the possibility of everyone in the
society to be aware of a matter concerning fiqh, was included in fiqh as a concept in later
processes, although it took its place as a meaning in some of the Prophet's practices. Amal al-
'ahl al-Madīna and umūm al-balwā are important methods used in the deduction of rulings. In
our thesis, we tried to deal with the concepts of 'amal al-'ahl al-Madīna and 'umūm al-balwā
with their similarities and differences. We hope that our study will contribute to the world of
science.
Keywords: İslamic Law, Usūl of Fiqh, Amal-i Ahl-i Madīna, Umūm al-balwā