Hadis usûlünde mürsel-i hafi, terimleşme süreci ve Müslim'in Es-Sahîh'i özelinde örnek uygulamalar
Mursel-i hafi in the usul of hadith, the process of termination and sample applications in Muslim's As-Sahih
Yazar: UĞUR AYLAZ
Danışman: DOÇ. DR. FUAT KARABULUT
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Toplumlar tarafından din, bilim ve sanat alanındaki gelişmelerin bir sonucu olarak ortaya çıkan değerlerin, fikirlerin ve ürünlerin ifade edilmesi için birtakım özel kavramlar üretilmiştir. İslam dini tebliğ edilmeye başladığı andan itibaren birçok kavram da Müslümanların gündemine ve konuşma diline dahil olmuştur. Bu çalışmanın özü ve çekirdeğini oluşturan mürsel-i hafi ıstılahı ise İslam dünyasında yaşanmış ilmi gelişmelerin bir semeresi olarak ortaya çıkmıştır. 
Mürsel-i hafi kavramının mevcudiyeti ve bir ıstılah oluşu problemi ilk dönemlerden itibaren İslam dünyasında tartışılmıştır. Bu kavram, hadis ilimlerinin en önemli ve en faydalılarından birisi olmasına rağmen yeteri kadar ilgi görmemiştir. Bundan dolayı çalışmada literatür taraması ve metin analizi yöntemi kullanılarak mürsel-i hafi ıstılahı bütün yönleriyle incelenip analiz edilmiştir. 
İslam dünyasında râvinin muâsır olup mülâki olmadığı kimseden rivâyetinin ne olduğu sorusunun cevabında iki ekol ortaya çıkmıştır. Bu ekollere mensup on beş alimin sözleri ve uygulamaları çalışma içerisinde analiz edilip sınıflandırıldı. Mürsel hadis ve mürsel-i hafi ıstılahlarının ortak noktası olan muhadramûnun rivâyetlerinin hangi kategoride inceleneceği tespit edildi. Alimlerin mürsel-i hafi ıstılahını zayıf hadisler kategorisinde değerlendirdikleri ve senedde meydana gelebilecek gizli kopuklukların tespiti için beş tane yol haritası belirledikleri ortaya konuldu. Bu yol haritaları râviler arası likâ imkânının bulunmasını yeterli gören Müslim'in el-Câmiʿu's-sahîh isimli eserindeki dokuz tane mürsel-i hafi senedin tespit edilmesine katkı sağladı.

Abstract:
A number of special concepts have been produced by societies to express the values, ideas and products that emerged as a result of developments in the fields of religion, science and art. From the moment the religion of Islam began to be preached, many concepts have been included in the agenda and spoken language of Muslims. The term mursal-i hafi, which forms the essence and core of this study, emerged as a result of scientific developments in the Islamic world.
The existence of the concept of mursal-i hafi and the problem of its being a terminology has been discussed in the Islamic world since the early periods. Although this concept is one of the most important and beneficial aspects of hadith sciences, it has not received sufficient attention. Therefore, in this study, the terminology of mursal-i hafi was examined and analyzed in all its aspects using literature review and text analysis methods.
In the Islamic world, two schools of thought have emerged in answering the question of what constitutes a narration from a contemporary of the narrator but with whom he has no contact. The words and practices of fifteen scholars belonging to these schools were analyzed and classified in the study. It was determined in which category the narrations of muhadramun, which are the common point of the terminology of mursal hadith and mursal-i hafi, will be examined. It has been revealed that scholars evaluated the term mursal-i khafi in the category of weak hadiths and determined five roadmaps to detect hidden gaps that may occur in the chain of narration. These road maps helped identify nine hidden chains of narration in Muslim's al-Jami'u's-Sahih.