Çalışma sürelerinde esneklik ve kısmi süreli çalışma
The analysis of part-time work in service sector in Turkey
Yazar: SEMİHA KAYA
Danışman: DOÇ. DR. NURCAN ÖZKAPLAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Ekonomi = Economics ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Esnek çalışma saatleri = Flexible working hours ; Esnek üretim sistemleri = Flexible manufacturing systems ; Fordizm = Fordizm ; Kısmi süreli istihdam = Part-time employment ; Çalışma saatleri = Working times

Özet:
Değişen ekonomik koşullara, konjonktürel dalgalanmalara ve talep değişikliklerine kolay ve çabuk bir şekilde uyum sağlayabilen esnek üretim organizasyonu, beraberinde esneklik kavramını getirmiştir. Artık üretim tekniklerinin ve makinelerin esnekliği kadar işgücünün kullanımı ve iş tanımlarındaki esneklikler de önem kazanmaktadır. Bu doğrultuda işgücü piyasalarında esneklik tartışılmakta; hatta iş ilişkilerinde ve çalışma sürelerinde esneklik gündeme gelmekte, esnek çalışma biçimleri giderek yaygınlaşmaktadır. Bu çerçevede öncelikle esnek üretim organizasyonunun ortaya çıkışı, özellikleri ve bu üretim organizasyonunun endüstri ilişkileri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışma sürelerinde esneklik ve esnek çalışma biçimlerinde yaygın olan şekilleri genel olarak ele alınmış ve bu çalışma şekillerinden kısmi süreli çalışmanın hem gelişmiş ülkelerde, hem de Türkiye'deki boyutları araştırılmıştır. Kısmi süreli çalışma Türkiye açısından incelenirken öncelikle Türkiye işgücü piyasalarının yapısı incelenmiş, esneklik tartışmalarının Türkiye'deki yansımaları ortaya konmuştur. Kısmi süreli çalışmanın Türkiye'deki boyutları araştırılırken ise öncelikle 40 saatten az çalışanlar bağlamında ele alınmış; hizmet sektöründeki boyutları ise bu sektörde faaliyet gösteren üç işletme bünyesinde yapılan anket sonuçları çerçevesinde sunulmuştur.

Abstract:
The employer/employee relationship in the industrialized countries of Western Europe has changed significantly in the past 20 years under the combined influence of international competition, technological innovation- i.e. the impact of flexible production systems - new approaches to the organization of production and personnel management, and the evolving needs and aspirations of workers. This metamorphosis has taken place against the backdrop of the debate on labour market flexibilitiy, which has called into question the model of the "standard" or "traditional" employment relationship enshrined in the labour legislation of most European countries. In recent years, standard employment relationship has been blamed for rigidities that make it more difficult for enterprises to adapt to a changing and competitive economic environment, and an alternative model has emerged which is based on so-called "flexible" forms of employment. Part-time work as a form of flexible employment relationship has extended widely especially in service sector and women has become the major contributors of part-time work all over the world. Beyond the fact that Turkish labor market structure has in a way, different characteristics among her western counterparts; part-time work has also emerged a newly open area in service sector in Turkey. In this study, the spectrum of part-time work practise and the trend of this process has been investigated by a case study which is based on the results of the survey of 3 big firms in service sector.