Akdeniz bölgesi bal arısı (Apis mellifera L.,) populasyonlarında bio-çeşitliliğin tanımlanması, davranış ve performans özelliklerinin belirlenerek, gen kaynaklarını koruma ve ıslah etme yollarının araştırılması
Investigation of bio-diversity, conservation and improvement methods as genetic resource based on the mtDNA, morphometric, behaviour and colony development traits in honey bee (Apis mellifera L.) populations of Mediterranean region
Yazar: AYKUT BURĞUT
Danışman: PROF. DR. ULVİYE KUMOVA
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Akdeniz Bölgesini temsil eden 8 farklı (Adana, Mersin, Kahramanmaraş, Hatay, Osmaniye, Kilis, Balcalı I ve Balcalı II) yöreden toplanan toplam 96 adet ana arı ile oluşturulan kolonilerde üç yıl süre ile yürütülmüştür. Akdeniz Bölgesini temsil eden yörelerden temin edilen bu ana arılar sabit arıcılık yapan yetiştiricilerden alınmıştır. Araştırmada, koloniler ve işçi arı örnekleri üzerinde morfolojik, performans ve davranış özellikleri ile genetik özellikler incelenmiştir. Deneme kolonilerinin her birinden toplanan beşer işçi arı örneğine ait 26 morfolojik karakter üzerinde biyometrik ölçümler yapılmıştır. Deneme kolonilerinde 10 farklı performans ve davranış özelliği ayrıca 96 koloniden alınan birer işçi arı örneğinde mtDNA'nın bir gen bölgesi (COI/COII), nektar toplama davranışı, uçuş etkinliği, ergin arı gelişimi, yavrulu arı gelişimi, kuluçka etkinliği, hırçınlık eğilimi, hijyenik davranış, bal verimi, kışı geçirme yeteneği ve koloni yaşama gücü incelenmiştir. Deneme verilerine yapılan istatistik analiz sonucunda;  morfolojik, hijyenik performans ve davranış özellikleri bakımından genotipler arasında bir farklılığın olduğu ortaya çıkmıştır. Ancak mtDNA analizi sonucunda 96 koloni içerisinde yalnızca 2 koloni arasında farklılığın olduğu geriye kalan 94 koloniden COI/COII gen bölgesi bakımından bir farklılığın olmadığı belirlenmiştir.

Abstract:
The study was conducted using ninety-six honeybee representing eight different location of Mediterranean Region (Adana, Mersin, Kahramanmaras, Hatay, Osmaniye, Kilis, Balcali I and Balcali II) (8x12) for three years. Honeybee colonies were obtained from constant beekeeper. Biometric measurements were carried out on twenty-six different morphological characters of five samples from each of colonies. Hygienic, performance and behaviour properties of colonies were evaluated. Intergenic region COI–COII of mtDNA (PCR method), morphometric characteristics, ten different behaviour and performance properties (collection of nectar, flight activity, development of adult  bees, brood development, effect of incubation, aggresiveress, hygienic behaviour, honey yield, colony's ability to survive the winter wintering and colony survival) and annual genetic progress features of each sample taken from 96 colony were also investigated. Initial colonies were investigated in the first year of the experiment, whilst F1 genotypes were sampled for the second and third year of experiment. The study results showed that there were statistically significant differences in morphological, hygienic and performance properties among genotypes. However, mtDNA analysis confirmed the differences between only two colony of the 96 colonies, although the remaining colonies had similar intergenic region COI–COII.