Osmanlı merkez-taşra ilişkileri çerçevesinde XVII. yüzyılda Kayseri sancağı
Kayseri sanjak within the framework of centre-province relations in the 17th century
Yazar: EMİNE GÜLDÜOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ÖZEN TOK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Tarih = History
Dizin: 17. yüzyıl = 17. century ; Kayseri = Kayseri ; Merkez-taşra ilişkileri = Core-periphery relations ; Merkezi yönetim = Central management ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sancaklar = Sanjaks ; Taşra teşkilatı = Provinces organization ; İdari yapı = Administrative structure

Özet:
Osmanlı taşra teşkilatındaki en büyük idari ünite olan eyaletlerin başında beylerbeyiler bulunurdu. Eyaletlere bağlı sancaklar ise, mirliva veya mutasarrıf olarak da bilinen sancak beyi tarafından idare edilmekteydi. Tezin kapsadığı XVII. yüzyılda Kayseri, Karaman eyaletine bağlı bir sancaktı. Kayseri, eyaletin en büyük sancağı olan Konya'dan sonra ikinci büyük sancak konumundaydı. Söz konusu tarihlerde Karaman eyaletinde Kayseri ile birlikte toplam sekiz sancak mevcuttu. Tezde; XVII. yüzyıl boyunca Kayseri'nin bir taşra kenti olarak devlet merkezi ile olan ilişkileri; merkezde alınan kararların şehre ne şekilde yansıdığı, örnekleriyle ortaya konulmaya çalışılmıştır. Kayseri sancağı, belirtilen yüzyılda Osmanlı Devleti'nde meydana gelen siyasi, idari, mali değişikliklerden, isyanlardan ve uzun süren savaşlardan etkilenmiştir. Özellikle de Celâli isyanları ve Girit Seferi'nin yansımaları Kayseri şehrinde gözlenmektedir. Kayseri'de yaşayan Müslüman ve gayrimüslimler, herhangi bir mesele hakkında mahkemeye başvurabilmiş, hatta şikâyetçi olduğu konuyu devlet merkezine iletebilmiştir. Başvurular üzerine devlet merkezinden sancaktaki idarecilere gönderilen fermanlarla, kanunlara göre hareket edilmesi ve kimseye haksızlık yapılmaması emredilmiştir. Devlet merkezi ile sancaktaki görevliler arasında yapılan resmî yazışmaların bir sureti şer'iye sicillerine kaydedilmekteydi. Merkezle taşra arasında yazışma konusu olan meselelerin çoğunlukla; sancaktaki çeşitli birimlere görevli tayini; vergi tahsili; sefer organizasyonu; asker, mühimmat ve iaşe temini, halkın farklı konular hakkındaki şikâyet ve talepleri vs. ile ilgili olduğu görülmektedir.Anahtar Kelimeler: Kayseri; Taşra; Osmanlı Devleti; Sancak; Merkez.

Abstract:
Governor was at the head of provinces which were the supreme administrative unities in Ottoman provincial organization. The sanjaks that were dependent on provinces would be ruled by sanjak governor who was also known as mirliva or mutasarrıf. The thesis consists of 17th century when Kayseri was a sanjak dependent on Karaman Province. Kayseri was the second biggest sanjak after Konya which was the supreme sanjak of the province. There were eight sanjaks in Karaman Province on the date in question. Kayseri was one of these sanjaks. In the thesis, it has been tried to illustrate how Kayseri?s relation as a provincial city with state center was, how applications in state center reflected the city during 17th century. Kayseri Sanjak was affected by political, administrative, financial changes occurred in Ottoman Empire in stated century. Especially the reflections of Jelali Revolts and Crete Cruise were observed in Kayseri. Muslims and Non-Muslims could go to law about any subject; even they could convey their problems to the state center. Because of the applications, in the royal decrees, it was ordered to behave according to the laws and not to wrong do to anyone. A copy of official correspondences between state center and sanjak officials would be recorded in judical records. It is seen that the subject of correspondences between center and province was mostly about appointment of officials to different units in sanjak; tax collection; excursion organization; supply of soldier, munitions and food, complaints and demands of society about different subjects etc.Key Words: Kayseri; Provincial; Ottoman Empire; Sanjak; Center.