Cam vitray heykel
Stained glass sculpture
Yazar: NİLAY ER
Danışman: DOÇ. DR. ERGÜN ARDA
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Seramik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Doğada 4 tür doğal cam vardır; bunlar Obsidyen, fulgurit, moldavit ve Libya çöl camıdır.  Doğal camlar insaoğlu tarafından ok, mızrak uçları ve başka amaçlar için kullanılmıştır. Mısır, Mezopotamya, Anadolu ve Güney Amerika'da kalıntılarına rastlanır. Anadolu'da Truva'da bulunan M.Ö. III.binin son çeyreğine ait arslan başı ve M.Ö. 14-13.yy'da yapılmış Hitit heykelciği gibi örnekler kaya kristalin çok erken tarihlerde kullanıldığını gösterir (Canav 1984).  Gerçekte camın kimyası çok karmaşıktır. Camın temel hammaddeleri silis (Silisyum dioksit SiO2), potas (Potasyum karbonat K2CO3), soda (Sodyum karbonat Na2CO3) ve kireç/kireçtaşıdır (Kalsiyum karbonat CaCO3). Bu hammaddelerin yüksek sıcaklıkta ergitilmesiyle cam oluşmaktadır (Arda, E. 2018). Vitray, farklı renklerde düz camlardan oluşturulan paneller pencere açıklıklarının kapatılmasında kullanılmıştır. M.S. 6. yüzyıl ve sonrasında görülmeye başlanan kasıtlı olarak canlı renklerde yapılan pencere camları, vitray geleneğinin öncüleri olarak kabul edilir. Gerçek vitray tekniğinde farklı harmanlarla çeşitli renklerde üretilen camlar, bir bütünün ufak parçalarını oluşturacak şekilde kesilir, kompozisyona göre alçı ve kurşunla birbirine tutturulur. Kurşunlu vitray olarak adlandırılan bu teknik zaman içinde gelişerek; vitray sanatının bir numaralı metodu haline gelmiştir. 20. yüzyıla kadar alçılı vitray dışında tek teknik olarak görülmüştür  (Thieme ve Ark., 2008: 552). 18 Mayıs 2021'de BM Genel Konseyi, Uluslararası Cam Komisyonu (ICG), Cam Dernekleri Topluluğu (CGA) ve ICOM-Glass tarafından 2022'nin Birleşmiş Milletler Uluslararası Cam Yılı ilan edilmesi için ortak bir başvuruyu onaylamıştır (Morris, 2022).  Cam Vitray Heykel kapsamında, vitray sanatının tarihi süreci, dünyadan ve Türkiye'den klasik vitray örnekleri, çağdaş cam vitray heykel sanatçıları ve yapıtları projenin konusunu oluşturur. Tez projesi uygulama sürecinde en son kullanılan teknik olan tifanny tekniği ile cam vitray heykel uygulamaları yapılmış ve yazarın kendi özgün tasarımlarının ortaya çıkarıldığı bir çağdaş vitray heykel sergisi gerçekleştirmiştir. Bu proje 4189 Cam Vitray Heykel yüksek lisans tezi olarak Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Bilimsel Araştırma Koordinasyon Birimi tarafından desteklenmektedir.

Abstract:
There are 4 types of natural glass in nature; these are Obsidian, fulgurite, moldavite and Libyan desert glass. Natural glass has been used by mankind for arrows, spearheads and other purposes. Its remains are found in Egypt, Mesopotamia, Anatolia and South America. Located in Troy in Anatolia, B.C. Lion head from the last quarter of the third millennium B.C. Examples such as the Hittite statuette made in the 14th-13th centuries show that rock crystal was used at very early dates (Canav 1984). In reality, the chemistry of glass is very complex. The basic raw materials of glass are silica (Silicon dioxide SiO2), potash (Potassium carbonate K2CO3), soda (Sodium carbonate Na2CO3) and lime/limestone (Calcium carbonate CaCO3). Glass is formed by melting these raw materials at high temperatures (Arda, E. 2018). Stained glass, panels made of flat glass in different colors, were used to cover window openings. AD. Window glass made in deliberately vibrant colors, which began to appear in the 6th century and later, are considered the pioneers of the stained glass tradition. In the real stained glass technique, glasses produced in various colors with different blends are cut to form small pieces of a whole and attached to each other with plaster and lead according to the composition. This technique, called leaded stained glass, developed over time; İt has become the number one method of stained glass art. Until the 20th century, plaster was seen as the only technique other than stained glass (Thieme and Ark., 2008: 552). On 18 May 2021, the UN General Council approved a joint application by the International Commission on Glass (ICG), the Community of Glass Associations (CGA) and ICOM-Glass to declare 2022 as the United Nations International Year of Glass (Morris, 2022). Within the scope of Glass Stained Glass Sculpture, the historical process of stained glass art, classical stained glass examples from around the world and Turkey, contemporary glass stained glass sculpture artists and their works constitute the subject of the project. During the thesis project implementation process, glass stained glass sculptures were made with the Tiffany technique, which is the most recently used technique, and a contemporary stained glass sculpture exhibition was held in which the author's own original designs were revealed. This project is supported by Çanakkale Onsekiz Mart University, Scientific Research Coordination Unit as 4189 Glass Stained Glass Sculpture master's thesis.