Refah devletinin krizi kıskacında ekonomik-sosyal haklar ve devletin yükümlülükleri
Economic-social rights under the clamp of welfare state crisis and obligations of the state
Yazar: ÖZGE YÜCEL DERİCİLER
Danışman: PROF. DR. MİTHAT SANCAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Genel Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Devlet görevleri = Public duties ; Ekonomik haklar = Economic rights ; Kadın hakları = Women rights ; Refah devlet = Welfare state ; Sosyal devlet = Social state ; Sosyal haklar = Social rights ; Sosyal hukuk = Social law ; Sosyal hukuk devleti = Social legal state ; Sosyal politika = Social policy ; Sosyal refah = Social welfare ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Bu çalışma, uluslararası insan hakları hukukunun en tartışmalı ve ihmal edilmiş kategorisini oluşturan ekonomik-sosyal hakları merkeze almaktadır. Çalışmada bir yandan ekonomik-sosyal hakların ihmal edilmişliğinin arkasında yatan felsefi ve ideolojik nedenler sorgulanmakta; diğer yandan da, söz konusu hakların görece iyi düzeyde korunduğu ve gerçekleştirildiği refah devleti ilkesinin karşı karşıya olduğu kriz çerçevesinde, hakların mevcut durumu ve geleceği tartışılmaktadır.Çalışma üç temel bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, ekonomik-sosyal hakların, refah devleti ilkesinin ve modern anlamda sosyal politikanın paralel gelişim süreçleri incelenmektedir. Farklı refah rejimleri çerçevesinde devletin oynadığı rol değişmekle birlikte, bir yönetim biçimi olarak refah devleti, ekonomik ve sosyal hayatın düzenlenmesinde devlete son derece aktif bir rol biçmekte ve pozitif yükümlülükler getirmektedir. Refah devletinin temel bileşenlerinden biri, sosyal politikaların ekonomik-sosyal haklar temelinde oluşturulmasıdır. Dolayısıyla refah devletinin sonuna gelindiğini iddia etmek, devletin ekonomik-sosyal haklar alanındaki yükümlülüklerinden vazgeçmeyi ve bu hakları belirsizliğe terk etmeyi gerektirecektir. Oysa uluslararası insan hakları hukuku çerçevesinde de, insan haklarının korunması ve teşvikinde devletlere pozitif yükümlülükler getirilmektedir. Bu husus esas olarak çalışmanın ikinci bölümünde tartışılmaktadırİkinci bölüm, uluslarararası insan hakları hukuku çerçevesinde ekonomik-sosyal haklara ilişkin temel normların ve denetim mekanizmalarının incelenmesine ayrılmıştır. Bu bölümde, BM, ILO ve Avrupa Konseyi sistemleri çerçevesinde ekonomik-sosyal haklar incelenmektedir. Amerika ve Afrika kıtalarının insan hakları sistemlerinde sadece ana hatlarıyla ve konuyla bağlantıları ölçüsünde değinilmekte; Avrupa Konseyi'nin alt sistemi olan AB ise kapsam dışı bırakılmaktadır.Tüm haklarda olduğu gibi ekonomik-sosyal haklarda da devletin üç temel yükümlülüğü vardır: koruma, saygı gösterme ve gereğini yerine getirme yükümlülükleri. Devletler, tarafı oldukları sözleşmeler çerçevesinde ve ilgili denetim mekanizmalarınca geliştirilen yorumları da dikkate alarak, ekonomik-sosyal hakları gerçekleştirmeye çalışmalıdırlar.Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ekonomik-sosyal haklar risk altındaki gruplar açısından incelenmekte ve devletin bu gruplara ilişkin yükümlülükleri somutlanmaya çalışılmaktadır. İncelemeye esas alınan risk grupları, kadınlar, çocuklar, yaşlılar, engelliler, azınlıklar ve yerli halklardır.

Abstract:
This dissertation focuses on economic-social rights, the most controversial and neglected category of human rights law. Throughout the dissertation, alongside the philosophical and ideological reasons behind the negligence towards economic-social rights; current situation and the future of rights are discussed in the context of the crisis threatening the welfare state principle in which said rights are well protected and implemented.Dissertation consists of three main chapters. In the first chapter, parallel development processes of economic-social rights, welfare state and modern social policy are analyzed. Although the role played by the state varies in different welfare regimes, welfare state as a polity designates an active role and gives positive obligations to the state, regarding the organization of economic and social life. One of the fundamental components of welfare state is the construction of social policies on the basis of economic-social rights. Consequently, declaring that the welfare state has come to an end requires the abandonment of state?s obligations regarding economic-social rights, and deserting said rights to uncertainty. However, positive obligations towards the protection and encouragement of human rights are brought to states also as part of international human rights law. This matter is discussed mainly in the second chapter of the dissertation.Second chapter is mainly about the analysis of basic norms and mechanisms of economic-social rights in the context of international human rights law. In this chapter, economic-social rights are analyzed in the context of UN, ILO and European Council systems. In the dissertation, American and African human rights systems are mentioned only by outlines and in connection to the topic; while the EU, sub system of European Council, is excluded.As with all the rights, state has three fundamental obligations regarding economic-social rights: to protect, to respect, and to fulfill. States should work on implementing economic-social rights, with taking the comments developed by the relevant mechanisms according to the conventions that they have signed into consideration.In the third and last chapter of the dissertation, economic-social rights are analyzed in the context of the groups under risk, and it is attempted to determine the responsibilities of the state towards these groups. The risk groups put under analysis are women, children, people of old age, handicapped, minorities and indigenous people.