Sağlık çalışanlarında tükenmişlik sendromunun iş doyumu ve depresyonla ilişkisi
The relationship between burnout syndrome and job satisfaction, depression in health care workers
Yazar: İLKNUR KOÇ
Danışman: PROF. DR. SEÇİL ARICA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Depresyon = Depression ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Giriş: Sağlık çalışanlarında tükenmişlik sendromu önemli bir sorun haline gelmeye başlamıştır. Bu çalışmada sağlık çalışanlarında tükenmişlik sendromu görülme ihtimalleri, bu durumun iş doyumu ve depresyon ile ilişkisini belirlemeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Gözlemsel nitelikli, tek merkezli, tanımlayıcı olarak yapılan çalışmamıza SBÜ Haseki Eğitim Araştırma Hastanesi'ne kayıtlı 1168 sağlık çalışanı arasından Temmuz 2018 – Ekim 2018 tarihleri arasında 304 sağlık çalışanı dâhil edilmiştir. Tarafımızca hazırlanan anket formu yüz yüze görüşülerek doldurulmuştur. Çalışanlara sosyodemografik özelliklerin olduğu anket formu, Minesota İş Doyum Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği ile Maslach Tükenmişlik Ölçeği uygulanmıştır. Veriler SPSS 15.0 programında tanımlayıcı istatistiksel metotlar ile Mann Whitney U testi ve Ki Kare testleriyle analiz edilmiştir. İstatistiksel alfa anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan sağlık çalışanlarının yaş ortalamaları 30,6±7,9 (min: 18, maks: 64) yıl idi. Çalışanların %61,8'i kadın iken, %38,2'si erkekti. Kadınların Tükenmişlik Ölçeği toplam puan ve Duygusal Tükenme alt ölçeği puan ortalaması erkeklere göre istatistiksel olarak anlamlı yüksekti (her ikisi için p<0,001). Katılımcıların % 47.4'ü bekar, %49.7'si evli, %2'si boşanmış ve %1'inin eşi ölmüştü. Bekarların Tükenmişlik Ölçeği toplam puan, Duygusal Tükenme ve Yabancılaşma alt ölçeği puan ortalamaları evlilere göre istatistiksel olarak anlamlı yüksekti (p=0,012 p=0,007 p=0,009).
Çalışanların %15.5'i lise, %56.3'ü üniversite ve %28,3'ü lisansüstü öğrenim durumuna sahipti. Lise mezunlarının Minesota İş Doyum Ölçeği puan ortalaması üniversite ve lisans olanlara göre istatistiksel olarak anlamlı düşüktü (her ikisi için p<0,001). Çalışanların %36.8'inin çocuğu varken; %63.2'sinin çocuğu yoktu. Çocuk sahibi olmayanların tükenmişlik ölçeği toplam puanı çocuk sahibi olanlara göre istatistiksel olarak anlamlı yüksekti (p=0,004).

Sonuç: Tükenmişliğin, iş doyumu ve depresyonun karşılıklı etkileşim halinde olduğu bulunmuş ve sağlık çalışanlarında önemli birer sorun oldukları belirtilmiştir. Bu sebeple çalışanların iş doyumu düzeyleri artırılıp; böylece depresyon düzeyleri azaltılmaya çalışılmalıdır. Bununla birlikte tükenmişliği önlemeye yönelik önlemler alınmalı ve tükenmişlikle başa çıkma stratejileri geliştirilmelidir.
Anahtar Kelimeler: Tükenmişlik, iş doyumu, depresyon, sağlık çalışanı

Abstract:
Introduction:. Depleted syndrome in health workers has become a major problem. In this study, we aimed to research possibility of burnout syndrome in health workers; and to determine the relationship between burnout syndrome and job satisfaction.
Material and Method: Between July 2018 and October 2018, 304 health care workers were included in our observational, single-center, descriptive study from 1168 health care workers registered to the SBU Haseki Training and Research Hospital. The questionnaire form prepared by us was completed by face-to-face interviews. Sociodemographic characteristics, Minesota Job Satisfaction Scale, Beck Depression Scale and Maslach Burnout Inventory were applied to the employees. Data were analyzed by Mann Whitney U Test and Chi Square Test with descriptive statistical methods in SPSS 15.0 program. The statistical significance level alpha was accepted as p<0,05.
Results: The mean age of health workers was 30,6 ± 7,9 (min: 18, max: 64). 61.8% of the employees were female while 38.2% were male. The women's Burnout Scale total score and Emotional Exhaustion subscale scores were significantly higher than the males (p <0.001 for both). 47.4% of the respondents were single, 49.7% were married, 2% were divorced and 1% of their partners died. The singles's Burnout Scale total score, Emotional Exhaustion and Alienation subscale scores were statistically significant according to the married (p = 0.012 p = 0.007 p = 0.009).
15.5% of the employees were high school, 56.3% were university graduates and 28.3% had postgraduate education. The average score of Minesota Job Satisfaction Scale of high school graduates was significantly lower than those of university and undergraduate students (p <0.001 for both). While 36.8% of the employees have children; 63.2% had no children. The total score of the burnout scale of the personnel who did not have children was significantly higher than the who did have children (p = 0.004).
Conclusion: . Burnout, job satisfaction and depression were found to be in mutual interaction and it was stated that health workers are important problems. For this reason, job satisfaction levels of employees are should be increased; depression levels should be reduced. However, measures to prevent burnout should be taken and strategies for coping with burnout should be developed. 
Keywords: Burnout syndrome, job satisfaction, depression, health worker