İnsan eliyle oluşturulmuş travmalarda mağdurlara yönelik sosyal hizmet müdahalesi: Psikososyal dayanışma ağı örneği
Social work intervention on victims in human-hand trauma: Psychosocial solidarity network
Yazar: SONGÜL BOYRAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZEYNEP DENİZ KANIT
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Mağdur = Wronged ; Mağduriyet = Unjust treatment ; Psikososyal değişkenler = Psychosocial variables ; Psikososyal yardım = Psychosocial help ; Psikoterapi = Psychotherapy ; Sosyal hizmet kurumları = Social service institutions ; Sosyal hizmet uzmanları = Social workers ; Sosyal hizmetler = Social services ; Terapi = Therapy ; Travma = Trauma

Özet:
Bu tez ile, Türkiye'de travma alanındaki mevcut sosyal hizmet uygulamaları ve insan eliyle oluşturulmuş travmalara yönelik mesleki müdahale örneklerinden biri olan "Psikososyal Dayanışma Ağı'nın tanıtılması amaçlanmaktadır. Psikososyal Dayanışma Ağı 20 Temmuz 2015'te Suruç'taki canlı bomba saldırısından sonra İstanbulda, 10 Ekim 2015'te Ankara-Gar saldırısından sonra da Ankara'da çalışmalarına başlamıştır. Türkiye İnsan Hakları Vakfı, Türk Tabipler Odası, Türkiye Psikiyatri Derneği, Türk Psikologlar Derneği, Toplumsal Dayanışma İçin Psikologlar Derneği, Travma Çalışmaları Derneği, Çift ve Aile Terapileri Derneği ve Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği bu ağ içerisinde yer alan meslek örgütleridir. Bu ağ içerisinde sosyal hizmet uzmanları ağırlıklı olarak psikososyal destek çalışmaları yürütmüştür. 

Sosyal hizmetin temel değerleri insan hakları ve sosyal adalettir. Sosyal hizmet uzmanları bu temel değerlerin herkes için eşit ve erişilebilir olmasını desteklerler. Türkiye'nin afet politikaları incelendiğinde 2012 yılından sonra önemli değişiklikler gözlemlenmektedir. Bu değişikliklerden biri de 2006-2012 yılları arasında, afet ve acil durumlarda psikososyal faaliyetler yürüten Afetlerde Psikososyal Hizmetler Birliği'nin, 2015 yılından sonra yaşanan canlı bomba saldırılarına yönelik müdahalelerde işlerliğini kaybetmesidir. 

APHB, Suruç ve Ankara-Gar saldırılarından sonra beklenen müdahaleyi gerçekleştirmeyince, APHB içerisindeki bazı meslek örgütleri bir takım faaliyetler organize etmek istemişlerdir. Bu sebeple de yeni bir oluşum olan PSDA'nın kuruluşu gündeme gelmiştir. PSDA farklı meslek örgütlerinin bir araya gelmesi ile oluşmuştur. 

Bu çalışmayı PSDA bünyesinde çalışan sosyal hizmet uzmanlarının anlatıları üzerinden yürütmeyi hedefleyen bu tezde, öncelikle tartışmanın temelini oluşturan kavramsal ve kuramsal bilgilere yer verilmiştir. 

Kuramsal ve kavramsal bilgilerde ilk olarak, travmatik olay, travmatik olayların sınıflandırılması ve insan eliyle yapılmış travmalar'a ilişkin bilgiler aktarılacaktır. İkinci bölümde, sosyal hizmet mesleği, sosyal hizmette baskı karşıtı uygulama yaklaşımı, sosyal hizmet uzmanlarının etik sorumlulukları, sosyal hizmet mesleğinde mikro, mezzo ve makro uygulamalar, sosyal hizmet mesleğinde krize müdahale yaklaşımı ve travma mağdurlarına yönelik psikososyal müdahaleler ele alınmıştır.  

Son olarak,  Türkiye'de durum başlığı altında, afetlerde sosyal hizmet uygulamaları, afetlerde toplum odaklı çalışmalar, 2006 ile 2012 yılları arasında afetlerde sosyal hizmet müdahaleleri ile gündemde olan, günümüzde de önemini koruyan APHB ve araştırmaya konu olan Psikososyal Dayanışma Ağı'ne ilişkin bilgilere yer veilmiştir.  

Sonrasında tezin alan araştırmasının ve analizinin nasıl yapıldığını anlatan yöntem bölümüne yer verilmiştir. Derinlemesine görüşmeler, betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde tezin bulguları ve yorumları yer almaktadır. Uzmanların PSDA'ya ilişkin değerlendirmeleri ve önerileri bulgular bölümünde detaylı aktarılmıştır. Bu bölümde katılımcıların söyledikeri direk olarak aktarılmış ve travmalarda sosyal hizmet uygulamaları literatürene göre yorumlanmıştır. 

Daha sonra,  elde edilen bulgulara ilişkin sonuçlar, sonuçlar ve öneriler bölümünde detaylı bir şekilde tartışılmıştır. Bir takım öneriler sunulmuştur.  

Sonuç olarak bu tez insan eliyle oluşturulmuş travmalarda sosyal hizmet müdahalesine ilişkin kuramsal bilgiye yer vermeyi ve bir çalışma örneği olan PSDA'yı tanıtmayı hedeflemektedir.  

Anahtar Kelimeler: Sosyal Hizmet, İnsan Eliyle Oluşturulmuş Travma, Psikososyal Destek Hizmetleri, Psiksosoyal Dayanışma Ağı

Abstract:
With this thesis, it is aimed to introduce "Psychosocial Solidarity Network" which is one of the examples of social work practices in trauma field in Turkey and professional intervention examples for human-generated trauma. The Psychosocial Solidarity Network started to work in Istanbul after the bomb attack on 20 July 2015 in Suruç and in Ankara after the attack on October 10, 2015 in Ankara. The Turkish Human Rights Foundation of Turkey, The Turkish Medical Association, The Pschiatric Association of Turkey, The Association of Turkish Psychologists, The Association of Psychologists for Social Solidarity, The Association of Trauma Studies, the Association of Couple and Family Therapies and the Association of Social Workers are the professional organizations in this network. Within this network, social workers have mainly conducted psychosocial support work.

The basic values of social work are human rights and social justice. Social workers support these basic values to be equally and accessible to all. When Turkey's disaster policies are examined, important changes are observed after 2012. One of these changes is that the Psychosocial Services Association in Disasters, which conducts psychosocial activities during disasters and emergency facts, between 2006 and 2012, will lose its operability in response to live bomb attacks after 2015.

When Psychosocial Services Association in Disasters don't perform the expected intervention after the bomb attacks in Suruç and Ankara-Gar, some assosiations in this network, want to organize some activities. For this reason, the establishment of a new entity, the PSDA, has come to an end. The PSDA was formed by the coming together of different professional organizations.

In this thesis, which aims to carry out this study through the explanations of the social worker working in the PSDA, firstly the conceptual and theoretical information which forms the basis of the discussion will be given.

In theoretical and conceptual information, firstly information on traumatic events, classification of traumatic events and human hand traumas will be conveyed. In the second part, social work profession, anti-oppressive practice in social work, ethical responsibilities of social workers, micro, mezzo and macro applications in social work profession, crisis intervention approach in social work profession and psychosocial interventions for victims of trauma will be handed. 

Finally, under the heading Situation in Turkey, social work practices in disasters, community-based work in disasters, social work interventions in disasters between 2006 and 2012, and the Psychosocial Solidarity Network are included. 

Then, the research of area and the method of how to make the analysis are included in the method section. In-depth interviews were analyzed by descriptive analysis. In the third section, findings and interpretations of the thesis are included. The evaluations and recommendations of the social workers about Psychosocial Solidarity Network are detailed in the findings section. In this section, the participants were transfered directly, and interpreted according to the literature of social work practices in trauma. Then the results of the findings are discussed in the conclusions in detail. Some suggestions were presented. 

In conclusion, this thesis aims to provide the theoretical knowledge about social work intervention in human hand trauma and to introduce Psychosocial Solidarity Network which is a working example.

Keywords: Social Work, Human-generated trauma, Psychosocial support services, Psychosocial Solidarity Network