Solunum fonksiyonları ile klarnet çalma performansı arasındaki ilişkilerin incelenmesi
The relationships between pulmonary functions and playing clarinet performance
Yazar: HARUN KESKİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YAVUZ DURAK
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzik = Music
Dizin: Klarnet = Clarinet ; Müzik = Music ; Müzik aletleri = Musical instruments ; Müzik eğitimi = Music education ; Performans = Performance ; Solunum = Respiration ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests ; Solunum sistemi = Respiratory system ; Üflemeli çalgılar = Wind instruments ; İcra = Performing

Özet:
Araştırmalar, üflemeli çalgı çalmada solunum fonksiyonlarının çalmayanlara göre daha yüksek düzeyde olduğu yönünde sonuçlar ortaya koymaktadır. Üflemeli çalgıyı aktif üfleyenlerin; aktif üflemeyenlerden ve üflemeli çalgı çalmayanlardan daha yüksek solunum fonksiyonlarının olduğu ve bunun düzenli üfleyenlerde fiziksel bir avantaj yarattığı araştırmacılar tarafından ortaya konmuştur (Sagdeo ve Khuje, 2012). Üflemeli bir çalgı olan klarnetin de dahil edildiği bu tip çalışmalarda genellikle üflemeli çalgının solunum fonksiyonlarına etkilerine bakılırken, solunum fonksiyonları ile üflemeli çalgı çalma performansı arasındaki ilişkinin incelenmediği saptanmıştır. Buradan hareketle yapılan çalışmanın amacı; solunum fonksiyonları ile klarnet çalma performansı ilişkilerini araştırmaktır. Betimsel bir çalışma olan bu araştırmada, ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır.
Araştırmada, 2015-2016 eğitim-öğretim yılı güz döneminde, 9. sınıfta öğrenim gören, İstanbul Avni Akyol Güzel Sanatlar Lisesi'nden 4, Edirne Güzel Sanatlar Lisesi'nden 2, İstanbul Özel Mimar Sinan Güzel Sanatlar Lisesi'nden 2 olmak üzere toplam 8 (1 kız, 7 erkek) klarnet öğrencisi üzerinde çalışılmıştır. Araştırmaya katılan 8 öğrenciye dönem başında kişisel bilgi formu, 4 bölümden oluşan klarnet performans testi ve solunum fonksiyon testi uygulanmıştır. Birinci ölçümler için dönem başında, 30-45 dakikalık klarnet çalışması öncesi ve sonrasında birer defa klarnet performans testi ve solunum fonksiyon testi uygulanmıştır. Dönem başından dönem sonuna kadar öğrencilerin klarnet derslerini düzenli takip ettikleri, klarnet dersi öğretmenlerinden alınan bilgiler yoluyla öğrenilmiş ve ardından ikinci ölçümler yapılmıştır.  Söz konusu iki testin tekrar uygulanmasının ardından öğrencilere 30-45 dakikalık serbest klarnet çalışma süresi tanınmış ve iki test tekrar uygulanmıştır. Klarnet performansları profesyonel ses kayıt cihazı ile kaydedilmiş, solunum fonksiyon testleri ise profesyonel bir Spirometre cihazı ile gerçekleştirilmiştir. 
Araştırma kapsamında elde edilen veriler, sayısal değerlere dönüştürülmüş ve SPSS paket programı ile çözümlenmiştir. Verilerin aritmetik ortalamaları ve standart sapmaları verildikten sonra; dönem başında ve dönem sonunda yapılan ölçümlerden elde edilen veriler arasında anlamlı bir fark olup olmadığı Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile hesaplanmıştır. Solunum fonksiyonları ve klarnet performansları arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını belirlemek üzere Pearson korelasyon katsayıları hesaplanmıştır.
Solunum fonksiyon test sonuçlarına göre dönem başı ve dönem sonu ölçümlerinde FVC, FEV, MVV parametrelerinde dönem sonu lehine gelişme olduğu ortaya çıkmış; performans test sonuçlarına göre ise Crescendo-Decrescendo performansı ve genel klarnet performansında dönem sonu lehine gelişme olduğu ortaya çıkmıştır. Solunum fonksiyonlarında hiçbir değişim olmaksızın, klarnet performanslarında bir değişimi gözlemlemek bizlere solunum fonksiyonlarının klarnet çalma performansı etkisi olmadığı sonucunu gösterebilirdi. Ancak FVC, FEV, MVV gibi parametrelerdeki gelişim ve değişimler bizlere bu parametrelerin klarnet çalmayla ilişkisinin olduğunu göstermektedir. Korelasyonlara bakıldığında ise PEF parametresinin klarnet performansıyla ilişkisi ortaya çıkmıştır. 
Elde edilen sonuçlar, solunum fonksiyonlarını etkileyen en önemli faktörlerden biri olan solunum kaslarında gelişme olduğunu, bu gelişim ve klarnet çalma performansı arasında pozitif yönde bir ilişkinin olduğunu ortaya koymaktadır.


Anahtar Kelimeler: Klarnet, Klarnet Eğitimi, Solunum Fonksiyonları

Abstract:
According to researchers, compared to people who don't play the clarinet, respiratory functions of the clarinet players are in a better condition. Researches found that compared to people who don't actively play the clarinet and people who don't play any brass instruments, respiratory functions of the people who play the clarinet are in a better condition and people who play the clarinet actively have physical advantages because of this (Sagdeo and Khuje, 2012). While the researches in this field study the effects of brass instruments, including the clarinet, on the respiratory functions of people, it was observed that the effects of the respiratory functions on playing the brass instruments weren't studied. This study, which was started with this fact in mind, aims to study the relationships between respiratory functions and clarinet playing performance. In this descriptive study, relational model was used.
This research is conducted on eight (one girl, seven boys) 9th grader clarinet players; 4 students from İstanbul Avni Akyol Highschool, 2 students from Edirne Fine Arts Highschool and 2 students from İstanbul Özel Mimar Sinan Fine Arts Highschool in the 2015-2016 school year. These students took a demographics information test, a clarinet performance test in four parts and the respiratory function test. The students took the clarinet performance test and the respiratory functions test again after playing the clarinet for 30-45 minutes at the sixth week of the semester. It was leraned from the clarinet teachers that the students attented the classes regularly during the semester and then they took the tests again. Aforementioned tests were taken by students at the end of the semester twice with a 30-45 minutes clarinet performance in between. The performances were recorded with a professional voice recording vehicle. The respiratory function test was performed with a professional spirometer.
The outcome of this research was turned into numerical values and analysed by SPSS software package. After the average value and standard deviation were deduced, the difference between the data that is collected at the beginning of the semester and at the end of the semester was calculated with the help of Wilcoxon rank-sum test. To understand if there is a relationship between the respiratory functions and the clarinet performances, Pearson correlation coefficient of these values was calculated.
According to the respiratory function tests, it was confirmed that there were positive developments in FVC, FEV and MVV values at the end of the semester compared to the beginning of the semester. According to the performance tests, the crescendo-decrescendo performances and in the clarinet performence in general, positive developments were observed. If there was a difference in the values of the clarinet performances but no difference in the respiratory function test values, that would indicate that there was no effect of the respiratory functions on playing the clarinet, but the development observed in the FVC, FEV and MVV values show that these values have relation with playing the clarinet. When the correlations are observed, the relationship between PEF value and the clarinet performance is clear. 
The outcome of this research shows that respiratory muscles, which is one of the most important factors that effect the respiratory functions, develop and this development effects playing the clarinet positively.


Keywords: Clarinet, Clarinet Education, Respiratory Functions