Vergi harcamalarının Türkiye ve seçilmiş OECD ülkeleri çerçevesinde değerlendirilmesi
Evaluation of tax expenditures within the framework of Turkey and selected OECD countries
Yazar: FURKAN ŞANLI
Danışman: DOÇ. DR. AHMET TEKİN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: OECD ülkeleri = OECD countries ; Vergi harcamaları = Tax expenditures ; Vergiler = Taxes

Özet:
Vergi harcamaları, belirli ekonomik sektörleri, faaliyetleri, bölgeleri veya aracıları desteklemek veya teşvik etmek için tasarlanmış muafiyetlerin veya özel vergi rejimlerinin uygulanması nedeniyle vazgeçilen gelir olarak ifade edilmektedir. Devletler vergi harcamaları vasıtasıyla sosyal ve ekonomik hayata yönelik hedeflerini gerçekleştirmektedirler. Günümüzde sosyal devlet anlayışıyla verginin getiri yönünün yanında götürü yanına da ihtiyaç duyulmaktadır. Vergi harcamaları da verginin götürü tarafında yer almaktadır. Bu doğrultuda pek çok ülke hedefleri itibariyle vergi harcamalarına başvurmaktadır. Türkiye de bu ülkelerden biri olmaktadır. Bu sebeplerle çalışmanın ana problemi, Türkiye'deki vergi harcamalarının, seçilmiş diğer OECD ülkelerinde uygulanan vergi harcamalarıyla karşılaştırmasını ve değerlendirmesini yapmaktır. Çalışmanın amacı, Türkiye ve diğer seçilmiş OECD ülkelerindeki vergi harcamalarını karşılaştırmalı olarak ele almak ve ülkelerdeki vergi harcamalarının büyüklüğü ve kapsamı hakkında fikir ortaya koymaktır. Çalışmada yer alan verilere göre seçilmiş OECD ülkeleri içerisinde GSYH'sine göre en fazla vergi harcaması yapan ülke Finlandiya olmuştur. GSYH'sine göre en az vergi harcaması yapan ülke ise İspanya olmuştur. Türkiye ise 10 OECD ülkesi içerisinde Meksika ile birlikte GSYH'sine göre en fazla vergi harcaması yapan yedinci ülke olmuştur. Seçilmiş OECD ülkeleri içerisinde ABD, Finlandiya ve Türkiye'nin en fazla payı gelir vergisine yönelik vergi harcamalarına ayırdığı saptanmıştır. Bu çalışma sonucunda elde edilen verilere göre Türkiye'deki vergi harcamalarının GSYH içerisindeki payı genel ortalamaya göre düşük kalsa da vergi harcamalarının vergi gelirleri içerisindeki payının ortalamanın üzerinde olması ve çalışmada yer alan birçok gelişmiş OECD ülkesini geride bırakması dolayısıyla bu ülkelere göre Türkiye'de vergi harcamalarının etkin bir alternatif politika aracı olarak kullanıldığı kanısına varılmıştır.

Abstract:
Tax expenditures are expressed as income that is relinquished due to the application of exemptions or special tax regimes designed to support or encourage certain economic sectors, activities, regions or intermediaries. States achieve their goals for social and economic life through tax expenditures. Today, with the understanding of the social state, there is a need for a lump sum side as well as the return aspect of the tax. Tax expenditures are also on the lump sum side of the tax. In this direction, many countries resort to tax expenditures in terms of their targets. Turkey is one of these countries. For these reasons, the main problem of the study is to compare and evaluate the tax expenditures in Turkey with the tax expenditures applied in other selected OECD countries. The aim of the study is to consider the tax expenditures in Turkey and other selected OECD countries comparatively, and to reveal an idea about the size and scope of tax expenditures in the countries. According to the data in the study, Finland is the country that spends the most tax according to its GDP among the selected OECD countries. The country that spends the least tax according to its GDP is Spain. Turkey, on the other hand, is the seventh country with the highest tax expenditure according to its GDP among the 10 OECD countries together with Mexico. Among the selected OECD countries, the USA, Finland and Turkey allocated the largest share to tax expenditures for income tax. According to the data obtained as a result of this study, although the share of tax expenditures in the GDP in Turkey remains low compared to the general average, it is concluded that tax expenditures are used as an effective alternative policy tool in Turkey compared to these countries because the share of tax expenditures in tax revenues is above average and leaves behind many developed OECD countries in the study.