Erken ve geç evrede tanı alan HIV enfekte hastaların retrospektif analizi
Retrospective analysis of HIV infected patients diagnosed at early and advanced stages
Yazar: SERKAN AYDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA TANER YILDIRMAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: AIDS = AIDS ; Erken teşhis = Early diagnosis ; HIV = HIV ; Hasta başvurusu = Patient admission ; Mortalite = Mortality ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
Amaç: HIV/AIDS hastalığı ilk olarak 1981 yılında tanımlanmış ve epideminin başlangıcından bugüne kadar milyonlarca insanın ölümüne neden olmuştur. Tanı ve tedavi alanındaki gelişmeler ile hastalık günümüzde yönetilebilir ve kronik bir hastalık olarak kabul edilse de halen önemli bir halk sağlığı sorunudur. Hastaların geç dönemlerde tanı almaları morbidite ve mortalitenin en önemli nedenlerindendir. Geç dönemde başvuru oranları ülkemizde olduğu gibi dünya genelinde de halen yüksek seviyelerdedir. Bu çalışmada HIV ile enfekte hastaların erken veya geç evrede tanı almalarında rol oynayan etmenleri belirlemek ve başvuru anındaki evrelerinin klinik gidişat üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Retrospektif kohort çalışmamıza Ocak 1999 ve Şubat 2018 tarihleri arasında kliniğimize başvuran hastalar dahil edilmiştir. Hastaların sosyodemografik, klinik ve laboratuvar parametreleri kayıt altına alındı. Başvuru anında CD4 sayısı 200 hücre/mm3'ün altında olan ve/veya AIDS-ilişkili durumu olan hastalar geç evrede başvuranlar, 500 hücre/mm3 ve üzerinde olanlar ise erken evrede başvuranlar olarak tanımlandı. Her iki grup arasındaki parametreler verilerin uygunluğuna göre "Mann Whitney U-Testi" veya "Ki-Kare Testi" ile karşılaştırıldı. Bulgular: Hastaların başvuru anında %22,7'sinin CD4 T lenfosit sayısı <200/mm3'tü. Geç dönemde başvuran hastalarda daha sık görülen özellikler; ileri yaş, düşük eğitim düzeyi, kadın cinsiyet, heteroseksüel cinsel temas, evli olmak, işsiz olmak idi. Gruplar arasında eşlik eden hastalık, alkol, sigara veya keyif verici madde kullanımı açısından istatistiksel olarak fark bulunmadı. Erken dönemde başvuran hastalarda 6.ay ve 1.yıldaki viral supresyon oranları ve CD4:CD8 normalleşme oranı (%65,5) daha yüksek bulundu. Viral supresyon ve CD4:CD8 normalleşmesinin gerçekleştiği ilk tarihler de anlamlı derecede daha kısa idi. Mortalite oranı ise geç dönemde başvuran hastalarda anlamlı derecede daha yüksek bulundu (%15,2 & %2). Sonuç: Toplumlarda HIV/AIDS farkındalığın artmasına rağmen hastalığın geç dönemlerinde başvuru oranları hala yüksektir. Geç dönemde başvuru morbidite ve mortaliteyi artırdığı kadar kontrolsüz ve tanısız hastaların yarattığı bulaş riski nedeni ile aynı zamanda önemli bir halk sağlığı sorunudur. Erken tanı ve tedavi UNAIDS'in 2030 yılında HIV/AIDS epidemisinin bitirilmesi hedefine ulaşılabilmede en önemli unsurlardandır. Anahtar kelimeler: HIV/AIDS, geç başvuru, CD4:CD8 normalleşmesi, mortalite

Abstract:
Objective: HIV/AIDS disease was defined in 1981 and from the begining of epidemic it has caused millions of death to date. Advances in diagnosis and treatment made HIV/AIDS a manageable and chronic disease. But it is still a an international public health concern.
Being diagnosed at later stages of the disease is one of the leading causes of morbidity and mortality. Late presentation is still high across the world as well as our country.
In this study we aimed to determine factors which might be associated with late presentation and its impact on clinical outcomes. Materials and Methods: In this retrospective cohort study, patients who admitted to our clinic between January 1999 and February 2018 included in the study. Sociodemographic, clinical and laboratory parameters of subjects were recorded. Patients whose baseline CD4 counts below 200/mm3 and/or having an AIDS-defining situation on admission were defined as late presentation and whose baseline CD4 equal to or greater than 500/mm3 as early presentation. For comparison the demographical and clinical characteristics between two groups Mann-Whitney U test used for the continuous variables and chi-square test used for categorical variables. Results: Of the patients, 22,7% had a CD4 count <200/mm3 at HIV diagnosis. Factors associated with late presentation were; older age, lower education level, female sex, heterosexual intercourse, being married and unemployment. There was no statistically difference between groups in terms of having a comorbid disease, illicit drug use, alcohol abuse and smoking. Viral supression rates at 6 and 12 months after ART initiation were higher in patients who presented at early stage. CD4:CD8 normalization rate (65,5%) was also higher in this group. First times to achieve a normal CD4:CD8 ratio or virologic suppression were significantly shorter in early presenters. Patients who presented at late stage had a higher mortality rate as compared with early presenter group (15,2% & 2%). Conclusion: Despite raised awareness of HIV/AIDS, late presentation is still a serious problem. Patients presenting late with HIV infection have higher risks of morbidity and mortality.  They also pose a risk to public health due to their contribution to ongoing viral transmission. Early diagnosis and treatment is crucial to achieve UNAIDS target for ending the HIV/AIDS epidemic by 2030. Keywords: HIV/AIDS, late presentation, CD4:CD normalization, mortality