Kuraklık stresine maruz bırakılan bazı doğu kayını (fagus orientalis lipsky.) orijinlerinde temel morfolojik ve fizyolojik değişimlerin araştırılması
Investigation of basic morphological and physiological changes in some oriental beech (fagus orientalis lipsky.) origins exposed to drought stress
Yazar: SÜMEYRA IŞIK ÇAKMAKÇI
Danışman: PROF. DR. SİNAN GÜNER
Artvin Çoruh Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Silvikültür Ana Bilim Dalı / Orman Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışmada bazı Doğu kayını (Fagus orientalis Lipsky.) orijinlerinin kuraklık stresine verdiği tepkilerin belirlenmesi hedeflenmiştir. Artvin Çoruh Üniversitesi, Orman Fakültesi Serasında Bolu, İstanbul, Zonguldak, Giresun orijinli fidanlar yetiştirildikten sonra düzenli aralıklarla bakımları yapılmıştır ve 2023 yılının temmuz ayından itibaren 2. büyüme dönemindeki Doğu kayını fidanlarına kuraklık stresi denemeleri uygulanmıştır. Fidanlara kuraklık stresi uygulamak için 3 farklı sulama rejimi (günde 1 sulanan (kontrol), 2 günde 1 sulanan, hiç sulanmayan) oluşturulmuştur. Uygulamadan sonra ilk olarak serada fidanların kök boğazı çapları, fidan boyları, yan dal sayıları, toplam klorofil içerikleri, klorofil floresansları ölçülmüştür. Fidanlardan alınan kök numuneleriyle kök hacimleri, kök alanları ve kök uzunlukları belirlenip; yaprak numuneleriyle de nisbi su içerikleri, hidrojen peroksit (H2O2) ve lipid peroksidasyonunun son ürünü olan malondialdehit (MDA) analizleri yapılmıştır. Tüm parametreler bakımından orijinler arasında anlamlı farklılıkların olduğu görülmüştür. Kuraklık stresine maruz bırakılan gruplarda kontrol grubuna kıyasla fidanların nisbi su içeriği, klorofil floresansı, toplam klorofil içeriği miktarlarının azaldığı belirlenmiştir. Hidrojen peroksit içerikleri ve malondialdehit seviyelerinde ise kuraklık stresine maruz bırakılan gruplarda kontrol grubuna kıyasla artış gözlenmiştir. Sonuç olarak; fizyolojik özellikler bakımından kuraklık stresinden en az etkilenen, morfolojik özellikler bakımından da en iyi kök ve gövde gelişimini gösteren İstanbul orijininin kuraklık stresine en toleranslı orijin olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the responses of some Oriental beech (Fagus orientalis Lipsky.) origins to drought stress. After the seedlings originating from Bolu, Istanbul, Zonguldak and Giresun were grown in the Greenhouse of the Forestry Faculty of Artvin Coruh University, they were maintained at regular intervals and drought stress applications were applied to the Oriental beech seedlings in the 2nd growth period starting from July 2023. Three different irrigation regimes (irrigation once a day (control), irrigation once every 2 days, no irrigation at all) were created to apply drought stress to the seedlings. After the treatment, firstly the root collar diameters, seedling heights, number of side branches, total chlorophyll contents and chlorophyll fluorescences of the seedlings were measured in the greenhouse. Root volumes, root areas and root lengths were determined with root samples taken from the seedlings; relative water contents, hydrogen peroxide (H2O2) and melondialdehyde (MDA), one of the end products of lipid peroxidation, were analyzed with leaf samples. It was observed that there were significant differences between the origins in terms of all parameters. It was determined that the amounts of relative water content, chlorophyll fluorescence and total chlorophyll content of the seedlings decreased in groups exposed to drought stress compared to the control group. An increase in hydrogen peroxide contents and malondialdehyde levels was observed in the groups exposed to drought stress compared to the control group. As a result; It was determined that the Istanbul origin, which was least affected by drought stress in terms of physiological characteristics and had showed the best root and stem development in terms of morphological characteristics, was the most tolerant origin to drought stress.