Kur'ân-ı Kerim'de insanın yaratılışıyla ilgili kelimeler (İlk beş asır tefsir literatüründe)
Words related to the creation of humans in the Qur'an (In the first five centuries of tafsir (Exegetics) literature)
Yazar: ALİ RIZA ÇELİK
Danışman: PROF. DR. MESUT OKUMUŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Hz. Adem = Hz. Adem ; Toprak = Soil ; Yaratılış = Creation ; Çamur = Sludge ; İnsan = Human

Özet:
KUR'ÂN-I KERİM'DE İNSANIN YARATILIŞIYLA İLGİLİ KELİMELER (İLK BEŞ ASIR TEFSİR LİTERATÜRÜNDE) isimli tezim giriş, iki bölüm ve sonuçtan ibarettir. Girişte genel olarak metodolojik bilgiye yer verilmiştir. Birinci bölümünde YARATILIŞ AŞAMALARINDAN İNSANIN İNORGANİK TOPRAK AŞAMASINA İŞARET EDEN KELİMELER başlığı altında ele alınmıştır. Bu kelimeler bir alt başlık halinde sırasıyla: "Tîn ve Tîn'un-Lâzib", "Salsâl", "Hame'", "Mesnûn", "Sülâle" ve "Fahhâr" olacak şeklinde altı başlık altında incelenmiştir. İkinci bölüm ise YARATILIŞ AŞAMALARINDAN İNSANIN ORGANİK YAPI AŞAMASINA İŞARET EDEN KELİMELER üst başlığı ve sırasıyla: "Nutfe", "Emşâc", "Alaka", "Mudğa", "'Izâm" ve "Suret" ile "Âdem ve Âdemoğulları'nın Yaratılışı ile ilgili Tefsirlerde yer alan bazı rivayetler " olacak şekilde yedi başlık halinde incelenmeye çalışılmıştır. 
Hicri ilk beş asırlık dönemde ortaya çıkmış ve eser vermiş müfessirlerin günümüze ulaşmış eserleri muvacehesinde gerek Tefsir gerekse Garibu'l Kur'ân ve Mecazu'l Kur'ân ile 'İrâbu'l Kur'ân gibi eseler ile aynı dönem içindeki dilbilimcilerin eserlerine yansımış olan anlamları ortaya çıkarmaktır. Aynı zamanda müfessirlerin insanın yaratılışıyla ilgili ayetlere yaklaşımlarını ortaya koymak suretiyle de Kur'ân'ın iniş sürecinde muhatapların inen vahiyle nasıl etkileştiklerini ortaya çıkarmaya çabalayan bir tezdir.

Abstract:
My thesis titled WORDS RELATED TO THE CREATION OF HUMANS IN THE QUR'AN (IN THE FIRST FIVE CENTURIES OF TAFSIR (EXEGETICS) LITERATURE) consists of an introduction, two chapters and a conclusion. General methodological information is included in the introduction. In the first part, it is discussed under the title of WORDS REFERRING TO THE INORGANIC SOIL STAGE OF HUMAN, FROM THE STAGES OF CREATION. These words have been examined under six headings: "Tîn ve Tîn'un-Lâzib", "Salsal", "Hame'", "Mesnûn", "Sülâle" and "Fahhâr", respectively.
The second part is titled WORDS THAT INDICATE THE ORGANIC STRUCTURE OF HUMANS FROM THE STAGES OF CREATION and respectively: "Nutfe", "Emşâc", "Alaka", "Mudğa", "'Izâm" and "Suret" and "Some narrations in the Tafsirs about the creation of Adam and the Sons of Adam" have been tried to be examined under seven headings.
In terms of the extant works of the Commentators who emerged and produced works in the first five centuries of the Hijri period, both Tafsir and works such as Garibu'l Qur'an, Mecazu'l Qur'an and 'Irâbu'l Qur'an, as well as the meanings reflected in the works of Linguists in the same period. It is a thesis that aims to have the nature of a study that tries to reveal how the addressees interact with the revelation during the revelation process of the Quran by revealing the commentators' approaches to the verses regarding the creation of man.