Serbest bölge rejiminde dış ticaret işlemleri ve muhasebe uygulamaları
Foreign trade and accounting in free zones
Yazar: AHMET FARUK ÖZDEMİR
Danışman: PROF.DR. HALİM ERGEN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Serbest bölgeler rejimiyle ülkemizin tanışması 1985 yılında yürürlüğegiren 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu ile olmuştur. 1980 sonrası başlayanekonomide dışa açılma politikalarının bir sonucu olan Serbest Bölgeuygulamaları ülkemiz için oldukça önemli bir ekonomi ve dış ticaret aracıdır.1985 yılından günümüze kadar olan süreçteki faaliyet sonuçlarıdeğerlendirildiğinde Serbest Bölgelerin kuruluş amaçlarına büyük ölçüdeulaştığını söyleyebiliriz. Ancak bazı eleştiriler olmakla birlikte objektif olarakdeğerlendirildiğinde başarılı bir politika olan serbest bölge politikamız06.02.2004 tarihinde yayımlanan 5084 sayılı ?yatırımların ve istihdamın teşvikiile bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanun? ile oldukça önemli birdeğişikliğe uğramıştır. 5084 sayılı kanun ile Serbest Bölgeler vergisiz alanlarolmaktan çıkarılmıştır.Serbest bölgelerde vergi mevzuatının uygulanmaya başlaması oldukçaönemli bir değişikliktir. Vergi istisnalarının kaldırılmasından sonra serbestbölgelerdeki ticaret hacminde önemli bir değişiklik olmamıştır. Ancak bölgelereolan yatırım talebi ciddi ölçüde azalmıştır.Serbest Bölgelerde vergi mükellefiyetinin uygulanmaya başlamasıylabirlikte bölgelerdeki firmaların defter ve belge düzeni, işlemlerinmuhasebeleştirilmesi ve denetimi konusu daha da önem kazanmıştır. SerbestBölgelerde tek düzen hesap planı uygulanmaktadır. Tek düzen hesap planıyönünden bir sıkıntı da gözlenmemektedir. Defter ve belge düzeni konusundaVergi Usul Kanunu'nun hükümleri Serbest Bölgelerde de geçerlidir. Bölge dışıfirmalardaki denetim mekanizması aynen Serbest Bölgeler için de geçerlidir.Ayrıca Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü'nün denetimle ilgili yetkileri debulunmaktadır.Ülkemiz için Serbest Bölgeler oldukça önemli ve korunması gereken birrejimdir. Avrupa Birliği tam üyelik sürecinde olan ülkemiz için Avrupa Birliğiuygulamalarına uyum açısından Serbest Bölgelerimizin tamamen vergisizalanlar olmalarını beklemek yanlış olur. Ancak yapılan son vergiseldüzenlemenin yeniden gözden geçirilmesinde yarar görmekteyiz. Serbest Bölgerejimine taraf olan tüm kesimlerce birlikte ülkemiz gerçeklerine uygun, hedeflereyönelik ve siyaset üstü bir Serbest Bölge politikası belirlenmelidir.

Abstract:
Our country encountered the free zones regime with the Free ZonesLaw No 3218 which came into effect in 1985. The Free Zones applicationswhich is a result of the economical opening to the external worldcommencing after 1980 is an important economic and foreign trade tool.With respect to the operational results obtained from 1985 up to thepresent day, we can comment that the Free Zones have attained to the goalsof their establishment. Notwithstanding some criticism, our free zone policywhich can be evaluated as a successful policy has undergone a considerablechange with the issuance of Law No 5084 ?Encouragement of investmentsand employment and amendment of certain acts? published on 06.02.2004.The Free Zones have been excluded from being tax free areas.The implementation of the tax regulation of free zones is aconsiderably important change. Although no change of any significance hasbeen encountered in the volume of trade in the free zones with theabolishment of tax exemptions, the investment demand to these areas hasdecreased considerably.With the commencement of the application of tax liability in the FreeZones, the book keeping and documentation system, accounting andinspection of the transactions relevant to the companies operating in the freezones areas has acquired much more importance. In the free zones, uniformaccounting plan is being implemented. There seems to be no difficulty withregards to the uniform accounting system. The provisions of the TaxProcedure Law is also valid fort he book keeping and documentation systemof the Free Zones. The inspection mechanism applicable fort he companiesoutside the free zones is also valid fort he Free Zones. Furthermore, TheGeneral Management of Free Zones has authority relevant to inspection.Free Zones are quite important for our country and their regime mustbe protected. As our country is in the process of full membership of the EU, itshall be a mistake to expect the free zones to be completely tax free areaswith regard to harmonization with the European Union applications. However,we believe that the reconsideration of the last tax arrangement shall prove tobe beneficial. A Free Zone policy which shall be over political considerations,consistent with the realities of our Country and aiming at its goals must bedetermined with the participation of all the relevant parties to the Free Zonesregime.