Türkiye'de yatırım teşvikleri ve doğrudan yatırımlar
Investment incentives and foreign direct investments in Turkey
Yazar: EMİRCAN ÇELEBİ
Danışman: PROF. DR. AFFAN HAKAN ÇERMİKLİ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Doğrudan etki = Direct effect ; Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Teşvikler = Incentives ; Yatırım teşvikleri = Investment incentives ; Yatırımcılar = Investors ; Yatırımlar = Investments

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'de yatırım teşvik sistemleri ve doğrudan yatırımların gelişim süreçleri incelenmiş olup, yatırım teşviklerinin doğrudan yatırımlara etkisi bağlamında bu iki değişken arasında bağ kurulması amaçlanmıştır. Yatırım teşvikleri, tarih boyunca pek çok ülke tarafından kullanılan, yıllar içinde fonksiyonu ve kapsamı genişleyen önemli bir makroekonomik araç olarak karşımıza çıkmaktadır. Ülkemizde yıllardan bu yana uygulanan yatırım teşvikleri, 2012 yılında en kapsamlı ve detaylı halini alarak çağdaş prensipleri ve ekonomik ihtiyaçları gözeterek hazırlanmıştır. Yatırım teşvik uygulama amaçlarından birini teşkil eden doğrudan yatırımlar ise 2005 yılından sonra canlanmış ve Dünya trendinin bir parçası olmuştur. Doğrudan yatırımların hangi faktörlerden etkilendiğini saptamaya yönelik hem ulusal hem de uluslararası çalışmalar, makroekonomik istikrar ve olumlu reform beklentileri gibi yapısal unsurlara işaret etmektedir. Yatırım teşvik istatistiklerinin seyrine ilişkin bulgular da, diğer çalışmalara paralel şekilde, yatırım teşviklerinin doğrudan yatırımların temel motivasyonu olmadığına işaret etmektedir. Bununla birlikte kamu mali göstergeleri de dikkate alındığında, yatırımları azami ölçüde destekleme hedefine ilişkin, yatırım teşviklerinin Türkiye için önemli ve yerinde bir politika aracı olduğu değerlendirilmektedir.

Abstract:
In this study, progress of investment incentive systems and foreign direct investment is analyzed for Turkey and the effect of incentive systems to foreign direct investment decisions is examined. For many years, investment incentives are used as a prevalent macroeconomic tool by countries and the scope and functional structure of incentives have evolved within years. Historically, it has seen that the investment incentive system which has come into force in 2012 is not only compatible with modern principles and macroeconomic requirements, but also most comprehensive and detailed scheme. On the other hand, foreign direct investments have accelerated after the year of 2005 and investment incentives are among the factors that attracts foreign direct inflows. Both domestic and international studies focused on finding determinant factors of foreign direct investments, generally indicate fundamental features as macroeconomic and political stability and market friendly reform expectations. It is also found that yearly investment incentive data trend also implies the incentives are not the major determinant of foreign direct investment inflows in Turkey. Besides, in order to provide utmost support to investments, investment incentives are important and reasonable policy tool taking fiscal indicators into account.