Sigara bağımlılığının  dürtüsellik ve davranışsal inhibisyon/aktivasyon sistemiyle olan ilişkisinin incelenmesi
Examination of the relationship of smoking addiction with impulsivity and behavioral inhibition/activation system
Yazar: PINAR KÜÇÜKERDİREN
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ÜNÜBOL
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Davranışsal aktivasyon sistemi = Behavioral activation system ; Davranışsal inhibisyon sistemi = Behavioral inhibition system ; Davranışsal ketleme = Behavioral inhibition ; Dürtüsellik = Impulsivity ; Nikotin = Nicotine ; Sigara = Cigarette ; Sigara içme = Smoking ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın amacı sigara bağımlılığının dürtüsellik ve davranışsal inhibisyon/ aktivasyon sistemiyle olan ilişkisini incelemektir. Araştırmanın örneklemi Türkiye Salgın Dönemi Bağımlılık ve Ruh Sağlığı Haritası Projesi kapsamında ulaşılan 20808 yetişkin arasından Barratt Dürtüsellik Ölçeği Kısa Formu, Davranışsal İnhibisyon/Aktivasyon Sistemi Ölçeği, Fagerstrom  Nı̇kotı̇n Bağımlılık Testini dolduran bireylerden oluşmaktadır. Örneklem seçimi kar topu yaklaşımı aracılığı ile yapılmış olup, veriler 2020 Aralık -2021 Şubat dönemleri arasında toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 21.0 programından yararlanılmıştır. Araştırma, betimsel ve ilişkisel analiz yöntemlerini içermektedir. 
Bu çalışmada nikotin bağımlılığı ile planlama yetersizliği arasında negatif yönlü ve anlamlı ilişki; nikotin bağımlılığı ile motor, dikkat ve dürtüsellik toplam arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Çalışmada ayrıca dürtüsellik ile ödüle duyarlılık arasında negatif yönlü ve anlamlı ilişki; dürtüsellik ile inhibisyon, eğlence arama ve inhibisyon/aktivasyon sistemi arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişki bulunmuştur. Çalışmada kullanılan ölçek puanlarının medeni durum, yaş ve eğitim düzeyine göre farklılaşma durumları da incelenmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular ile literatür bulguları karşılaştırılarak tartışılmış ve elde edilen sonuçlar ışığında önerilere yer verilmiştir. 

Anahtar Sözcükler: Bağımlılık, Sigara, Dürtüsellik, Davranışsal İnhibisyon, Davranışsal Aktivasyon.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship of smoking addiction with impulsivity and behavioral inhibition/ activation system. The sample of the study consists of individuals who completed the Barratt Impulsivity Scale-Short Form, Behavioral Inhibition/Activation System Scale, Fagerstrom's Addiction Test are among the 20808 adults reached within the scope of Turkey Epidemic Period Addiction and Mental Health Map Project. Sample selection was made through the snowball approach and the data were collected between December 2020 and February 2021. SPSS 21.0 program was used in the analysis of the data. The research includes descriptive and relational analysis methods.
Negative and significant relationship between nicotine addiction and lack of planning in this study; it has been found that there is a positive and significant relationship between nicotine addiction and motor, attention and impulsivity total. There is also was found a negative and significant relationship between impulsivity and reward sensitivity; positive and significant relationship between impulsivity and inhibition, entertainment search and inhibition/activation system in the study. The differentiation of the scale scores used in the study according to marital status, age and education level were also examined. The findings of the research were discussed by comparing the literature findings and recommendations were included in the light of the results obtained. 

Keywords: Addiction, Smoking, Impulsivity, Behavioral Inhibition, Behavioral Activation.