Kadınların jinekolojik kanserlere yönelik farkındalıklarını etkileyen faktörler: Denizli ili örneği
Factors affecting women's awareness of gynecological cancers: The of Denizli province
Yazar: MELİKE KARABAŞ
Danışman: PROF. DR. AYDEN ÇOBAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ebelik = Midwifery
Dizin: Denizli = Denizli ; Ebelik = Midwifery ; Farkındalık = Awareness ; Genital hastalıklar = Genital diseases ; Genital neoplazmlar = Genital neoplasms ; Genital neoplazmlar-kadın = Genital neoplasms-female ; Jinekoloji = Gynecology ; Kadınlar = Women

Özet:
Amaç: Araştırma kadınların jinekolojik kanserlere yönelik farkındalıklarını etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Araştırma analitik-kesitsel olarak, Aralık 2020-Aralık 2021 tarihleri arasında, Denizli il merkezine bağlı 65 adet Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı olan 20-65 yaşları arasındaki 650 kadınla yürütülmüştür. Araştırmanın verileri Tanıtıcı Bilgi Formu ve Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırma verileri Statistical Package For Social Science (SPSS) 25.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, değişkenlerin karşılaştırılmasında Pearson ki-kare,  Mann Whitney U, One Way ANOVA ve Kruskal Wallis testleri ile post-hoc analizinde Bonferroni testi kullanılmıştır. 
Bulgular: Kadınların yaş ortalaması 41,061±12,15, %37,80'i ilkokul mezunu, %57,70'i  bir işte çalışmaktadır. Kadınlar en sık görülen jinekolojik kanser türünün (%29,70) rahim ağzı kanseri olduğunu ifade etmişlerdir. Kadınların %28,90'ı kanser tarama testi yaptırmış, yaptırılan tarama testinin %57,90'ı pap smear taraması olduğu belirlenmiştir. Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ölçeği toplam puan ortalaması 158,34±16,84, "Jinekolojik Kanserlerde Erken Tanı ve Bilgi Farkındalığı" alt ölçek puan ortalaması 17,30±2,09, "Jinekolojik Kanser Riskleri Farkındalığı" alt ölçek  puan ortalaması 29,97±4,93, "Jinekolojik Kanserlerden Korunma Farkındalığı" alt ölçek puan ortalaması 23,80±3,32, "Jinekolojik Kanserlerde Rutin Kontrol ve Ciddi Hastalık Algısı Farkındalığı" alt ölçek puan ortalaması 87,28±12,10 olarak bulunmuştur. Kadınların jinekolojik kanserlere yönelik farkındalıklarını yaş, eğitim, çalışma durumu, sosyal güvence, gelir durumu, eşin eğitim durumu, gebelik sayısı, menopoz durumu, aile planlaması yöntemi kullanımı, alkol ve sigara kullanımı, egzersiz yapma, ailede kanser öyküsü, kanserlere ilişkin bilgi sahibi olması, tarama testi yaptırma durumunun etkilediği tespit edilmiştir (p<0,05). 
Sonuç: Bu çalışmadaki kadınların jinekolojik kanserlere yönelik farkındalıklarını etkileyen bir çok faktör olduğu tespit edilmiştir. Jinekolojik kanserlerlere yönelik farkındalığı artırmaya yönelik toplumdaki kadınların statüsünün artırılması ve sağlıklı yaşama yönelik davranışların kazandırılması gerekmektedir.Anahtar kelimeler: Ebe,  Farkındalık,  Jinekolojik kanser, Kadın.

Abstract:
Objective: The research was conducted to determine the factors affecting women's awareness of gynecological cancers.
Materials and Methods: The research was conducted analytically-cross-sectionally with 650 women aged 20-65 who were registered in 65 Family Health Centers in Denizli city center between April 2020 and April 2021. The data of the study were collected using the Introductory Information Form and the Gynecological Cancers Awareness Scale. Research data were analyzed with the Statistical Package for Social Science (SPSS) 25.0 package program. Descriptive statistics were used to evaluate the data, Pearson chi-square, Mann Whitney U, One Way ANOVA and Kruskal Wallis tests were used to compare variables, and Bonferroni test was used for post-hoc analysis.
Results: The mean age of women is 41,061±12,15, %37,80 of them are primary school graduates, %57,70 of them are working in any job. Women stated that the most common type of gynecological cancer  (%29,70) was cervical cancer. %28,90 of women had cancer screening test, %57,90 of the screening test was determined to be pap smear screening. Gynecological Cancers Awareness Scale total score average is 158,34±16,84, "Early Diagnosis and Information Awareness in Gynecological Cancers" subscale score average is 17,30±2,09, "Gynecological Cancer Risk Awareness" subscale score average is 29,97±4,93 The mean score of "Awareness of Prevention from Gynecological Cancers" was 23,80±3,32, and the mean score of "Awareness of Routine Control in Gynecological Cancers and Perception of Severe Disease Perception" was 87,28±12,10. Women's awareness of gynecological cancers should be increased by age, education, employment status, social security, income status, education status of spouse, number of pregnancies, menopause status, use of family planning method, alcohol and cigarette use, exercise, family history of cancer, and knowledge about cancers. It was determined that the screening test affected the situation (p<0.05).
 Conclusion: It  has been determined that there are many factors affecting the awareness of women in this study about gynecological cancers. In order to increase women's awareness of gynecological cancers, it is necessary to increase the status of women in the society and to gain healthy lifestyle behaviors.Keywords: Awareness, Gynecological cancer, Midwife, Woman.