Özelleştirmenin Tüpraş'ın finansal göstergeleri üzerine etkisi ve bir Avrupa petrol şirketi ile karşılaştırmalı olarak incelenmesi
The effect of privatization on Tüpraş's financial indicators and a comparative analysis with a European oil company
Yazar: UMUT İSPİR
Danışman: PROF. DR. NALAN AKDOĞAN
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Avrupa ülkeleri = European countries ; Finansal tablolar = Financial statements ; Karlılık = Profitability ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; MOL = Hungarian Oil and Gas Public Limited Company ; Oran analizi = Rate analysis ; Petrol şirketleri = Petroleum companies ; TÜPRAŞ = Turkish Petroleum Refineries Corporation ; Özelleştirme = Privatization

Özet:
Bu çalışmanın amacı; TÜPRAŞ'ın özelleştirme öncesi dönemden başlayarak finansal analizinin yapılması, kamu ve özel sektör zamanındaki finansal ve finansal olmayan göstergelerinin ortaya konulması, bir Avrupa petrol şirketi ile finansal analiz sonuçlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi, ortak ve farklı noktaların belirlenmesi ve sonuçların incelenmesidir. 

TÜPRAŞ, stratejik öneme sahip bir sanayi kuruluşu olarak, Türkiye'nin en önemli şirketleri arasında yer almaktadır. Özellikli yapısı nedeniyle faaliyetleri, ekonomik ve sosyal açıdan tüm Türkiye'yi etkileyebilecek bir yapıdadır. Bütün yönleriyle TÜPRAŞ, finansal göstergeleri dikkatle incelenmeye değer kuruluşların başında yer almaktadır.

Bu çalışmanın önemi; TÜPRAŞ'ın, uzun dönemli finansal göstergelerinin ortaya konularak özelleştirmenin etkilerinin anlaşılması, kamu ve özel sektör dönemlerindeki benzerlik ve farklılıkların tespit edilmesi ve bir Avrupa petrol şirketi olan Macaristan merkezli MOL Group ile karşılaştırılarak sonuçların değerlendirilmesidir.  

Çalışmanın sonucunda TÜPRAŞ'ın; özelleştirme öncesinden devraldığı öz kaynak ağırlıklı finansman yapısının yabancı kaynak ağırlıklı bir yapıya dönüştüğü, kısa vadeli borçlanma ağırlığı nedeniyle cari oranın azaldığı ancak nakit gücünü korumaya devam ettiği, borçlanmaların yatırıma aktarılarak özellikle maddi duran varlık kaleminin önemli ölçüde yükselmiş olduğu, faaliyetlerinin etkin bir şekilde sürdürülmeye devam ettiği ve yatırımların etkisiyle karlılığın önemli ölçüde arttığı ancak son yıllardaki finansman giderleri etkisi nedeniyle faaliyet karlılığının sonuçlara yansımadığı görülmüştür.

TÜPRAŞ ile MOL karşılaştırmasında; TÜPRAŞ'ın yabancı kaynak ağırlıklı yapısına karşın MOL'ün daha fazla öz kaynak ağırlıklı yapıya sahip olduğu, MOL'ün likidite oranlarının ve genel olarak faaliyetlerinin etkinliğinin TÜPRAŞ'ın gerisinde bulunduğu, MOL'ün karlılığının düşüş seyrinde olmasına rağmen, son dönemdeki karlılık performansının TÜPRAŞ'tan daha iyi olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to conduct financial analysis of the Turkish Petroleum Refineries Corporation (TUPRAS) starting from the pre-privatization period, to reveal the financial & non-financial indicators at the time of the public and private sectors, as well as the comparative study of financial analysis with a European refinery, to determine common and different points and evaluate the results.

TUPRAS, as an industrial enterprise that has strategic importance, it is among the most important companies of Turkey. Due to the special structure, its activities could affect the whole of Turkey economically and socially. In all aspects, TÜPRAS is one of the leading companies that its financial indicators worth careful examination.
		
The importance of this study is to reveal the long-term financial analysis results of TUPRAS, to determine the similarities and differences in the public and private sector periods, and to evaluate the results by comparing them with a European oil company, Hungary-based MOL Group.
 
As a result of this study it has been observed that; the equity-weighted financing structure before privization of TUPRAS has turned into a liability-weighted structure, current ratio declined due to short-term borrowing but continued to maintain cash strength, borrowings are transferred to investment and especially the tangible fixed assets has increased significantly, the company activities continue to be maintained effectively and profitability has increased significantly due to the investments, but the profitability has not been reflected in the results due to the effect of financing expenses in recent years. 
  
In comparison of TUPRAS and MOL, it is concluded that; despite TUPRAS's liability -weighted structure, MOL has more equity-weighted structure, the liquidity ratios of MOL and the effectiveness of its activities in general are lagging behind TUPRAS, although the profitability of MOL is in a decreasing trend, the recent profitability performance of MOL is better than TUPRAS.