İletişim sektöründe faaliyet gösteren dört şirketin çok kriterli karar verme metotlarından vikor ve topsis yöntemleri ile finansal performansının analizi ve karşılaştırılması üzerine bir uygulama
An application on the analysis and comparison of the financial performance of four companies operating in the communication sector using vikor and topsis methods, two of the multi-criteria decision making methods
Yazar: OZAN SARGIN
Danışman: DOÇ. DR. MURAT TANIK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
İletişim sektörü, bir ülkenin ekonomik gelişmişliğini, ülke de faaliyet gösteren diğer sektörlerinde alt yapısınını oluşturan bir sektör olmasından dolayı hem doğrudan hem de dolayı olarak etkileyebilecek sektörterin başında gelmektedir. O nedenle İletişim sektöründe faaliyet gösteren firmaların finansal durumlarının analiz edilmesi, Ülkemizin ekonomik gelişmişliği için de oldukça önemlidir. Bir şirketin kaynaklarını, verimli ve etkin kullanıp yüksek karlılık elde ederek hedeflerine ulaşabilme kabiliyetini anlayabilmenin en önemli yöntemi ise finansal performans analizidir. Finansal performans analizi, çok fazla karmaşık kritere göre alternatifler arasından karar vermeyi gerektiren bir problemdir. Çok fazla ve karmaşık kriter üzerinden karar vermeyi gereken karar problemlerine, bilimsel karar analizi çözümleri ortaya koyabilmek için, yapılan bilimsel çalışmalar, ÇKKV metotlarını literatüre kazandırmıştır. Bu amaç doğrultusunda, iletişim sektöründe faaliyet gösteren dört adet firmanın finansal performansı, altı yıllık yılsonu finansal tablo değerleri, KAP'dan elde edilip veri olarak belirlenmiştir. Finansal performan analizi çalışmalarında, araştırmacılar tarafından en çok tercih edilen karar kriteri yöntemi ise finansal oran analizi yöntemidir. Bu nedenle, uygulama çalışmasında karar kriteri olarak finansal oran analizi yöntemi belilirlenmiştir. Entropi yaklaşımı ile ağırlıklandırılarak, eşit ağırlıklandıma yöntemleri ile ağırlıklandırılan karar problemleri için, bilimsel araştırmalarda sıklıkla önerilen, VİKOR ve TOPSİS metotları ile analiz edilmiştir. Finansal performans analizi kavramı, çok kriterli karar verme yöntemleri ve entropi yaklaşımı ile kriter ağırlıklandırma metodu aşamaları tanıtılıp, MS. Excel programından
yararlanılarak gerçekleştirilen uygulanma çalışması ile test edilmiştir. Bu çalışma sonucunda, İletişim sektöründe faaliyet gösteren firmaların yıl bazında kendi finansal performans gelişimi ile yıllara göre firmaların birbirleri ile olan finansal performansı karşılaştırılabilmesi için, finansal oran karar kriterleri üzerinden, alternatifler olarak belirlenip ayrı ayrı gerçekleştirilen başarılı analizler sonucunda, bilimsel kaynak olarak sunulmuştur. Aynı zamanda karar vericiler için, entropi yaklaşımı ile ağırlıklandırılan karar kriterleri üzerinden gerçekleştirilen, VİKOR ve TOPSİS metotlarının, etkili ve tutarlı karar analizi ortaya koyabilen ÇKKV yöntemleri oldukları, ispat edilerek, literatüre kazandırılmıştır.
Anahtar Kelimeler: İletişim Sektörü, Çok Kriterli Karar Verme, Finansal Performans.

Abstract:
The communication sector is one of the sectors that can affect the economic development of a country both directly and indirectly, as it is a sector that forms the infrastructure of other sectors operating in the country. Therefore, analyzing the financial situations of companies operating in the communication sector is also very important for the economic development of our country. The most important method to understand a company's ability to achieve its goals by using its resources efficiently and effectively and achieving high profitability is financial performance analysis. Financial performance analysis is a problem that requires making decisions among alternatives according to many complex criteria. Scientific studies have introduced MCDM methods to the literature in order to provide scientific decision analysis solutions to decision problems that require making decisions based on many and complex criteria. For this purpose, the financial performance and six-year year-end financial statement values of four companies operating in the communication sector were obtained from KAP and determined as data. In financial performance analysis studies, the most preferred decision criterion method by researchers is the financial ratio analysis method. For this reason, the financial ratio analysis method was determined as the decision criterion in the application study. It was analyzed with VİKOR and TOPSIS methods, which are frequently recommended in scientific research for decision problems weighted with the entropy approach and equal weighting methods. The concept of financial performance analysis, multi-criteria decision-making methods, entropy approach and criterion
vii
weighting method stages are introduced and MS. It was tested with the implementation study carried out using the Excel program. As a result of this study, in order to compare the financial performance development of companies operating in the communication sector on a yearly basis and the financial performance of companies with each other by year, alternatives were determined through financial ratio decision criteria and presented as a scientific resource as a result of successful analyzes carried out separately. At the same time, VİKOR and TOPSIS methods, which are carried out on decision criteria weighted with the entropy approach for decision makers, have been proven to be MCDM methods that can produce effective and consistent decision analysis and have been introduced into the literature.
Keywords: Communication Sector, Multi-Criteria Decision Making, Financial Performance.