Bilginin görselleştirilmesi ve veri gazeteciliği: Anadolu Ajansı'nın infografik üretimi üzerine bir değerlendirme
Information visualization and data journalism: An analysis of Anadolu Agency's infographics production
Yazar: ÜMMÜ ÜMARE NESİBE ALTUN
Danışman: DOÇ. DR. UMUR IŞIK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Anadolu Ajansı = Anatolian Agency ; Görsel iletişim = Visual communication ; Görselleştirme = Visualization ; Haber ajansları = News agencies ; Sosyal medya = Social media ; Veri gazeteciliği = Data journalism ; Veri iletişimi = Data communication ; Yeni medya = New media ; İnfografik = Infographic

Özet:
Veri gazeteciliği alanında gerçekleştirilen çalışmalarda görselleştirmeler çok farklı sınıflandırmalara tabi tutulmakta, farklı veri gazeteciliği uygulamalarını kapsayıcı bir model bulunmamaktadır. Yeni medya ile haberin dijitalleşmesi sürecinde sıkça başvurulan bir haber formatı olarak sabit haber infografikleri; haberin merkezi olan haber ajanslarının veri gazeteciliği üretiminde hatırı sayılır bir yere sahiptir. Bu araştırmanın amacı çevrimiçi gazetecilik ve yeni medya uygulamaları ile birlikte önemi artan bilginin görselleştirilmesi ve veri gazeteciliği kavramları çerçevesinde haber formatlarının geçirdiği dönüşümü dikkate alarak bir anlatı türü olarak sabit haber infografiklerinin yapısal ve biçimsel karakteristiklerini ve bunlar arasında mevcut olabilecek ilişkileri haber ajansları özelinde Anadolu Ajansının infografik üretimini içerik analizi yöntemiyle nicel olarak inceleyerek belirlemektir. Araştırmada Anadolu Ajansı tarafından 29 Nisan 2019 – 30 Haziran 2019 tarihleri arasındaki iki aylık dönemde yayınlanan 309 adet sabit haber infografiği, infografiğin konusu ve türü olmak üzere işlevsel ve infografiğin barındırdığı görsel unsurlar ve metin-görsel ağırlığı olmak üzere biçimsel yönleri ve infografiklerin sosyal medya etkileşimi gibi çeşitli bileşenleri doğrultusunda etraflıca değerlendirilmiş ve bu bileşenlerin bir anlatı oluşturacak biçimde nasıl bir araya getirildikleri anlaşılmaya çalışılmıştır. Araştırma kapsamında geçmiş çalışmaları temel alarak sabit haber infografiklerini kapsayıcı bir biçimde tanımlayabilecek yeni bir tasnif şeması oluşturulmaya çalışılmıştır. Araştırma sonucunda, Alberto Cairo'nun "işlevsel sanat" nitelemesiyle veri gazeteciliğindeki yerini sağlamlaştıran "biçim, işlevi izler" yaklaşımı doğrultusunda infografiğin işlevsel özelliklerinden olan konu ve türün infografiğin biçimi yani görsel unsurları üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu araştırmanın özgün değeri, Türkiye'deki haber infografikleri üretim pratiği ile ilgili daha önce mevcut olmayan betimsel bir çerçeve sunmasıdır.

Anahtar Kelimeler: infografik, veri görselleştirme, veri gazeteciliği, haber ajansı, bilginin görselleştirilmesi, sınıflandırma

Abstract:
In the studies carried out in the field of data journalism, visualizations are classified in many different ways, and there is no taxonomy model covering different data journalism practices. As a frequently used news format in the process of digitizing news and new media, static news infographics have an important place in the production of data journalism of news agencies which are in the center of news. The aim of this research is to determine the structural and formal characteristics of static news infographics and the possible relationships between them quantitatively by carrying out content analysis on Anadolu Agency's infographic production and taking into account the transformation of news formats within the framework of information visualization and data journalism concepts that is becoming more important with the transformation of online journalism and new media applications. In this research, 309 static news infographics published by Anadolu Agency in two months period between April 29, 2019 - June 30, 2019 have been thoroughly evaluated in line with various components consisting of functional characteristics -subject and type of the infographic-, formal characteristics -visual elements and text-visual density-, and social media interaction, and it is tried to understand how these components are brought together to form a narrative. Within the scope of the research, a new classification scheme that can define the static news infographics comprehensively based on past studies has been tried to be formed. As a result of the study, it was found that subject and genre as functional characteristics of infographics, has a decisive effect on the visual elements of the infographics in line with the approach "form follows function" strengthening its place in data journalism with Alberto Cairo's "functional art" characterization. The original value of this research lies in providing a descriptive framework of the news infographics production practice in Turkey which is previously unavailable.

Key Words: infographics, data visualisation, data journalism, news agency, information visualisation, classification