Ortopedik engellilerin sosyalleşmesine sporun etkisi
The effects of sports on socialisation of orthopedically handicapped individuals
Yazar: SİBEL ÖZTÜRK AKÇALAR
Danışman: PROF. DR. A. AZMİ YETİM
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Spor = Sports
Dizin: Engelli kişiler = Disabled persons ; Spor sosyolojisi = Sport sociology

Özet:
ÖZETBiyolojik bir organizma olarak dünyaya gelen fert, sosyalleşme yolu ile toplumla bütünleşir. Böylece fert, içinde bulunduğu toplumda yaşamasını öğrenir. Dolayısıyla fert için sosyalleşme önemlidir. Toplum açısından sosyalleşmenin önemi ise, toplumun devamlılığını sağlamasından kaynaklanır. Fert ve toplum, birbirini sürekli etkiler. Bu etkileşimdeki niteliği belirleyen sosyalleşmedir.Bireyin sosyalleşmesinden, içinde yaşadığı toplumun normlarını, inanç, değer ve davranış şekillerini öğrenmesi ve içselleştirmesini anlıyoruz. Dolayısıyla sosyalleşme süreci için hem bir ayrışma hem de bir bütünleşme sürecini kapsar diyebiliriz. Çocuk bir yandan kişi olarak ayrışmalı, bireysel bir kimlik kazanmalıdır, diğer taraftan da çevresiyle toplumuyla kültürüyle bütünleşmelidir. Sağlıklı bireylerin gelişebilmesi için bu ayrışma ve bütünleşme eğilimlerinin yanında bu eğilimlerinin dengeli bir biçimde gelişmesine imkân tanıyan sağlıklı ortamların varolması gerekir.Sosyalleşme, aile ile başlar. Daha sonra okul, arkadaş grupları, kitle iletişim araçları gibi sosyalleşme araçlarıyla, sözünü ettiğimiz çevreye uyum süreci, devam eder. Spor faaliyetleri de bireyin sosyalleşmesini sağlayan önemli bir araçtır.Spor, bireyin fiziksel, ruhsal/psikolojik ve sosyal gelişimlerini önemli ölçüde etkiler ve bu anlamda sporun hem insan sağlığı hem toplum sağlığı açısından önemi tartışılamaz. Spor tüm toplumlarda popüler etkinlikler konumundadır. Kimileri yarışmak için, kimileri ise sağlık amacıyla bu etkinliklere katılmaktadır. Fakat engeli olan bireyler, çoğu zaman kendilerini bu tip etkinliklere kapatmaktadırlar ya da etkinlik yapma fırsatı verilmemektedir.Engelli bireyler içinde en fazla popülâsyona sahip olan grubu bedensel engelli bireyler oluşturur. Bedensel engeli olan bireyleri, ortopedik engelliler ve süreğen hastalığı olan bireylerden oluşur. Çalışmamızda tekerlekli sandalye basketbolu ile uğraşan ortopedik engelli bireylerin sosyalleşme sürecine sporun etkilerini araştırıldı.Çalışmamızın genel bilgiler bölümü sistematik bir bütünlük içinde birbirini tamamlayan dört ana bölümden oluşmaktadır. ?Genel Olarak Engelliler? adını taşıyan birinci bölümde ise engelli kavramı ve tanımı, engel çeşitleri ve sebepleri konuları irdelenmiş; ?Sosyalleşme? adını verdiğimiz ikinci bölümde, sosyalleşme kavramı ve tanımı, sosyalleşme süreci, sosyalleşme evreleri, sosyalleşme araçları, sosyalleşmenin biyolojik temelleri ayrı başlıklar halinde açıklanmış; ?Spor ve Sosyalleşme? adını taşıyan üçüncü bölümde sporun tanımı ve alanı, sporun bireyler üzerindeki etkileri, spor ve sosyal kurumlar, spor ve sosyalleşme konuları incelenmiş; ?Ortopedik Engellilerin Sosyalleşmesine Sporun Etkisi? adını taşıyan dördüncü bölümde ise tedavi aracı olarak spor, ortopedik engellilerde tedavi aracı olarak spor, ülkemizde ortopedik engelliler ve spor, ortopedik engellilerin sosyalleşmesine sporun etkisi konuları açıklanmıştır.Buraya kadar yaptığımız açıklamalar, sosyalleşmede sporun önemini vurgulamaktadır. Bu çalışmamızda ana amaç; bir tür çevreye uyum süreci olan sosyalleşme sürecinde sporun en önemli sosyalizasyon faktörlerinden biri olduğunu göstermeye çalışmaktır.Bu doğrultuda araştırmamızın kuramsal kısmında belgesel kaynak derlemesi yapılmış; uygulama bölümünde ise anket yöntemi kullanılmıştır. Ampirik araştırma bölümünde ise, ankete verilen cevaplar analiz edilerek incelenmeye çalışılmıştır. Elde edilen veriler, SPSS 12.0 istatistik programı ve MS Office programları kullanılarak analiz edilmeye çalışılmıştır.Çalışmamızın kuramsal kısmında sosyalleşmeye sporun etkisi açıkça görülmektedir. Anket uygulamamızın istatistik değerlendirmesinin sonucu da aynı doğrultudadır. Dolayısıyla sporun sosyalleşme için etkili bir araç olduğunu söyleyebiliriz.

Abstract:
SUMMARYThe individual who?s born as a biological organism, unites with the community via socialisation. Hence the individual learns to live within the society he?s in. Thus, socialisation is important for the individual. The importance of the socialisation for the community is that it provides the continuity of the community. Individual and the community continuously affect each other. The characteristics of this interaction is defined by the socialisation.Socialisation of the individual can be understood as the personalisation of the norms, faith, values and behaviour of the society he lives within. Therefore we can say that socialisation process is both an individualisation and an integration process. The infant should individualise as a person and acquire its own identity. Meanwhile s/he should integrate with his environment, community and culture. Besides, there should be healty environments which provides for the balanced development of the individual?s tendencies.Socialisation begins with the family. Furthermore this integration process continues with the socialisation tools like school, friends and mass media. Sportive activity is also an important tool for the socialisation of the individual.Sportive activities affects the individuals physical, psychological and social development and the importance of the sportive activities is obvious for the individual?s health and the communities health. Sports is a popular activity in all communities. Part of the individuals does sports for competition, whereas the others does for good physical health. Unfortunately the handicapped individuals often refuses to do sports or they can?t find means to do sports.The physically hadicapped people has the largest population among the overall hadicapped population. Physical handicapped persons are orthopedically hadicapped or chronically ill.In our study, the effect of the sportive activities to the socialisation of the orthopedically hadicapped individuals who is playing wheelchair basketball is researched.The general information section of our study consists of three subsections which complement each other in a systematical integrity. The first part named ?Handicapped in general? contains the definition of being hadicapped, the sorts and causes of handicaps. The second part named ?Socialisation? contains the definition and the concept of socialisation, process of socialisation, phases of the socialisation, tools of socialisation and the biological foundations of the socialisation are explained in separate captions. The third part named ?Sportive Activities and Socialisation? contains the definition and the scope of the sports, the effect of the sports on the individuals, sports and the society, sports and the socialisation. In the fourth part named ?The effect of sports on socialisation of orthopedically handicapped individuals? the subjects sports as a tool of treatment, sports as a tool of treatment for orthopedically handicapped individuals, orthopedically handicapped people in our country are explained.The explanations so far is stressing the importance of the sportive activities on the socialisation. The main goal in our study is trying to show that the sportive activities is one of the most important socialisation factors in the socialisation process which is a kind of adaptation process.In the theoretical part of our study, the documentary sources are compiled, and the application part consists of a public survey. In the ampirical study part, the survey data is examined using SPSS 12.0.In the theoretical part of our study, the effect of the sportive activities on the socialisation process is obvious. The statistical outcome of the survey is also similar. Thus we can say that sportive activities is an effective tool for the socialisation.