Çocuklarda hematüri nedenleri
The etiologies of hematuria in children
Yazar: NECATİ YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. SEVİNÇ EMRE
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2005
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Hematüri santrifüje idrarda ışık mikroskopuyla 40'lık büyütmede her alanda en az 4-5 eritrosit görülmesidir. Çocuklarda hematüri görülme sıklığı (ülkemizde ve diğer ülkelerde) %l-2 arasında değişmektedir.Hematüri makroskopik-mikroskopik, glomerüler-nonglomerüler olabilir. Hematüri bir çok sistemi ilgilendiren, çeşitli nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilir. Asemptomatik, geçici veya egzersize bağlı oluşabileceği gibi ciddi klinik belirtilere de eşlik edebilir. Hematüri saptanan hastalarda altta yatan etyo-patolojinin belirlenmesi çok önemlidir. Hematüriyle gelen bir hastada ayırıcı tanıya gidilirken bazı testler rutin istenir, tanı konamazsa ileri tetkikler istenir, ancak yine tanı konamıyorsa invaziv testlere başvurulur. Bazı hastalıklarda hematüri tam düzelir (AGN, İYE gibi), bazılarında düzelme olur, ancak daha sonra tekrarlar (üriner taş, SLE gibi); ancak bazı hematüri nedenlerinde etkili bir tedavi yoktur (Alport sendromu, TBMN gibi) ve hematüri kalıcıdır. Bu çalışmamızda İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi pediatrik nefroloji ve genel pediatri polikliniklerine hematüri şikayetiyle başvuran ve yaşları 1-18 arasında değişen 300 çocuk hasta retrospektif olarak incelendi. Hastalar taranırken başvuru şikayeti, hastaların yaşı, ailede hematüri öyküsü, erkek/kız oranı, persistans varlığı; eşlik eden ağrı, HT, ödem, proteinüri ve idrar kültüründe üreme ile idrar rengi, hematüri şekli, idrarda eritrosit morfolojisi; kanda C3, C4 düzeyi gibi kriterlerin yanısıra radyolojik görüntülemesi patolojik olan, biyopsi sonuçlan ve en sık saptanan hematüri nedenleri göz önüne alındı. Buna göre çalışmamızda hastaların en sık başvuru şikayetleri kanlı idrar, koyu renkli idrar ve karın ağrısı idi. Kanlı idrar, koyu idrar veya ödem şikayetiyle başvuranlarda AGN; karın ağrısı, kusma veya ateş şikayetiyle başvuranlarda üriner sistem taşı; dizüri şikayetiyle başvuranlarda İYE, asemptomatik çocuklarda ise hiperkalsiüri en sık hematüri nedeniydi. Hastalanmızdaki E/K oranı 0.92 olup istatistiki değerlendirmede hematürinin cinsiyetle bir ilişkisi saptanamadı.. Hastaların başvuru yaşı ortalaması 7.33 ± 3.59 yıl idi. Hematüri en sık 7 yaşında, en az ise 18 yaşında görülüyordu. Hastalarımızdan 1-6 yaş arasında olanlarda hiperkalsiüri; 6-12 yaş arasında olanlarda AGN; 12-18 yaş arasında olanlarda ise üriner sistem taşı en sık hematüri nedeniydi. Hastalarımızın %28'inin ailesinde hematüri öyküsü vardı.VI Hastalarımızın %6 Tinin hematürisi persistandı ve %18.66'sında karın ağrısı eşlik ediyordu. Ayrıca hastalarımızın %19'unda HT, % 15. 3 'ünde ödem, %22'sinde proteinüri ve %1 Tinde ise idrar kültüründe üreme vardı. İdrar rengi hastalarımızın %49'unda normal, %30'unda kırmızı ve %21'inde ise kahverengiydi. Hastalanmızm %49'unda makroskopik, %5 Tinde ise mikroskopik hematüri vardı. En sık hematüri nedeni makroskopik hematürililerde AGN iken, mikroskopik hematürililerde ise üriner sistem taşı ve metabolik bozukluklar idi. Hastalanmızm %62.2'sinde morfik, %37.8'inde ise dismorfık eritrosit saptandı. Hastalanmızm %22.3'ünde hipokomplementemi saptandı. Aynca hastalanmızm %30'unun USG'si patolojikti. Hastaların %15.3'ünde renal biyopsi gereği duyuldu ve sonucunda en sık MPGN (%28.3) saptandı. Tanısı kesinleşmiş hastalarda en sık hematüri nedenleri şöyleydi: 1 -AGN (%15.67), 2- Üriner sistem taşı (%15), 3-Nedeni saptanamayan (%13), 4-Hiperkalsiüri (%12), 5-Henoch Schönlein nefriti (%9). Bizim çalışmada nedeni saptanamayan vakaların sık görülmesinin nedeni; yetersiz sosyo-ekonomik faktörler ve poliklinik kontrollerinin yeterli ölçüde devam ettirilmemesidir. Dünyadaki benzer çalışmalarla kıyaslandığında en büyük farklar; üriner taş, hiperkristalüri, metabolik bozukluklar, Alport sendromu ve TBMN gelişmiş ülkelerde daha sık iken; gelişmekte olan ülkelerde ise AGN, Henoch Schönlein nefriti, ÎYE, üriner TBC ve nedeni saptanamayan vakalar daha sık görülmektedir. Anahtar kelimeler:Çocuk, hematüri, geniş spektrum, AGN, üriner sistem taşı.

Abstract:
VII  Hematuria is the presence of least 4-5 erythrocytes per high power field. Frequency of hematuria in children (in Turkey and other countries) is approximately 1-2%. It may be classified as macroscopic or microscopic hematuria and as glomerular or nonglomerular. Hematuria may be associated with many systems and with several diseases. It also may occur in normal subjects after exercise and may be transient. Although it is most often asymptomatic, it also can be accompanied by serious clinical signs and symptoms. Determination of etiology and pathogenesis of hematuria is very important. If routine investigations fail for diagnosis, invasive procedures are performed. Hematuria recovers completely in some disorders (e.g. UTI, AGN), recovers but recurs in some others (e.g. urolithiasis and SLE). Diseases such as Alport syndrome and TBMN have no effective treatment and hematuria may be persistent. In this study, 300 children aged 1 to 18 years who were admitted to Istanbul University, Istanbul Faculty of Medicine pediatric nephrology and ambulatory pediatric outpatient clinics with the complaint of hematuria were investigated retrospectively. Complaints, ages of the patients, family history of hematuria, gender, presence of persistent hematuria, presence of pain, hypertension, edema, proteinuria, positive urine culture in conjunction with hematuria, the color of urine, type of hematuria, urinary erythrocyte morphology, serum C3, C4 levels, pathologic radiological imaging, biopsy findings and the most common causes of hematuria were all recorded. According to this data, bloody urine, dark colored urine and abdominal pain were the most frequent complaints. The patients with bloody urine, dark colored urine and edema were mostly diagnosed as AGN; those with abdominal pain, vomiting and fever mostly had urolithiasis; whereas UTI was the most frequent cause among patients with dysuria and hypercalciuria was the most frequent cause of asymptomatic hematuria. Male/female ratio was 0.92 and there was no statistical relationship between gender and hematuria. The mean age at admission was 7.33 +/- 3.59 years. Hematuria was most frequently seen at 7 years of age and least frequently at the age of 1 8.VIII According to age group, the patients between the age of 1-6 years had mostly hypercalciuria, between 6-12 years AGN, whereas urolithiasis was the most frequent cause of hematuria in patients aged 12-18 years. Family history of hematuria was present in 28% of the patients. Hematuria was persistent in 61% of patients and accompanied by abdominal pain in 18.66% of patients. Nineteen percent of hematuric patients had hypertension, 15.3% of them had edema, 22% had proteinuria and 11% of patients had positive urinary culture. The color of urine was normal in 49% of the patients, red in 30% and brown in 21%. Frequency of macroscopic and microscopic hematuria was 49% and 51% respectively. AGN was the most frequent cause of hematuria in patients with macroscopic hematuria; urolithiasis and metabolic disorders were the most frequent causes of microscopic hematuria. In our patient group we determined that the erythrocyte morphology was morphic in 62.2% and dysmorphic in 37.8%. We determined decreased serum complement level in 22.3% of the patients. Additionally there was pathological renal ultrasonography in 30% of the patients. Renal biopsy was undertaken in 15.3% of patients, and biopsy revealed that MPGN was the most frequent (28.3%) diagnosis in these patients. The etiology of hematuria was listed as follows: 1 -AGN (15.66%), 2-Urolithiasis (15%), 3-Undiagnosed cases (13%), 4-Hypercalciuria (12%), and 5-Henoch Schonlein nephritis (9%). The high ratio of undiagnosed cases was probably due to insufficient medical evaluation, which may be related to socioeconomic status of the patients' family. The causes of hematuria may vary according to countries; urolithiasis, hypercalciuria, metabolic disorders, Alport syndrome and TBMN are more common in developed countries, whereas AGN, Henoch Schonlein nephritis, UTI, urinary TBC and undiagnosed cases are more common in developing countries. Keywords: Child, hematuria, great spectrum, AGN, urolithiasis