Türk resim sanatında nü kadın figürlerinin 20. yüzyıldaki gelişimi
The development of nude female figures in Turkish painting in the 20th century
Yazar: DEVRİM YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. TOLGA AKALIN
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim ve Baskı Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Kadın figürü = Women figure ; Kadınlar = Women ; Resim sanatı = Painting art ; Türk resim sanatı = Turkish painting art ; Çıplak model = Nude model

Özet:
Çalışmada öncelikle, nü kavramının tanımı ve tarihçesi hakkında bilgi
verilmiştir. Verilen bilgiler doğrultusunda, Türk resim sanatında, nü kadın figürlü eserler üreten sanatçılara
yer verilmiş ve buna bağlı olarak gelişen resim sanatında nü kadın figür imgesi
değerlendirilmiştir. Cumhuriyet'in kuruluşu ile resim sanatı büyük bir ivme kazanmış
batılı anlamda resimler vermeye başlamış ve bunu yarım yüzyıldan kısa bir süre
içerisinde gerçekleştirmişlerdir. Türk resim sanatının asıl başlangıcının 19. yüzyıl
olarak belirlenmiştir. Resmi olarak ilk kurulan okulların ise, Sanayi ve İnas Sanayi
Nefise Mektepleri olduğu bilinmektedir. Osman Hamdi Bey'in kurmuş olduğu Sanayi
Nefise Mektebi, sanat alanında diğer mekteplerin de kurulmasına ve gelişmesine
büyük ölçüde katkı sağlamıştır. Sanatsal anlamda, güzel sanatlar eğitiminin temelleri
bu okullar sayesinde atılmıştır. Gazi Eğitim Fakültesinin Resim İş Bölümü açılarak,
resim sanatında yeni dimağlar yetiştirilmiş ve gelecek nesiller için de bu sanat
eğitiminin devamlılığı sağlanmıştır. Ayrıca bu dönemde topluluklar kurulmuştur. Bu
topluluklar arasında ise, Çallı Kuşağı, Osmanlı Ressamlar Cemiyeti, D Grubu, Onlar
Grubu, Yeniler Grubu bulunmaktadır. Türk resim sanatında nü kadın figürlerini
eserlerine konu alan sanatçıların, 20. yüzyıldaki değişimleri ele alınmıştır. Bu bazı
sanatçıların nü kadın figürlü eserleri ve dönemsel olarak incelenmiş, dönem içerisinde
ve diğer dönemlerle arasında, gerek üslup açısından gerekse içerik açısından
resmedilen nü kadın figürlerinin, değişimleri, farklılıkları ve benzerlikleri analiz
VI
edilmiştir. Bu bölümde kullanılan eserler yalnızca fikir vermesi açısından seçilmiştir.
Bu dönemlerde incelenen nü kadın resminin yaklaşık bir yüzyılda ne gibi değişimlere
uğradığı tespit edilmiştir.
Çalışmanın üçüncü bölümünde ise, bu dönem içerisinde, nü kadın figürlerini
eserlerine yansıtan sanatçıların hayatlarına genel bir çerçevede değinilmiştir. Bu
bölümde çalışmada eserleri incelenen sanatçılar arasında, İbrahim Çallı, Namık İsmail,
İzzet Ziya, Feyhaman Duran, Hakkı Anlı, Mahmut Cüda, Bedri Rahmi Eyüboğlu,
Nuri İyem, Eşref Üren, Saip Tuna, Cemal Tollu, Salih Urallı, Zeki Kocamemi, Eren
Eyüboğlu, Nejad Devrim, Turan Erol, Zeki Faik İzer, Neşet Günal, Fikret Mualla,
Hasan Vecih Bereketoğlu, Avni Arbaş, Şefik Bursalı, Ömer Uluç, Neşe Erdok, Adnan
Turani, Cemal Bingöl, Aydın Ayan, Cihat Burak ve Şükriye Dikmen gibi alanında usta
isimler yer almaktadır. Burada ismi geçen sanatçıların hayatına ilişkin genel ve kritik
olduğu düşünülen dönüm noktalarından bahsedilmektedir. Bulgular bölümünde ise,
çalışmanın ana konusu olan, Türkiye'de resmedilmiş nü kadın figürleri üreten
sanatçıların, nü kadın figürlerini eserlerine yansıtma şekli incelenerek bir
değerlendirilmeye varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Çıplak, Kadın, Çağdaş Sanat, Modern Sanat

Abstract:
First of all, in the study, information is given about the definition and history
of nude painting. In line with the information given, the emergence of social and
cultural reactions related to the nude woman painting theme in Turkish Painting Art
and how these reactions were overcome are explained. The reaction of the society and
the artists who painted the pictures with the naked bodies of women, before modern
paintings in the western sense, and the difficult process arising from these reactions
formed the main lines of this thesis. The real beginning of Turkish painting art was
determined as the 19th century. The Sanayi Nefise School, founded by Osman Hamdi
Bey, greatly contributed to the establishment and development of other schools in the
field of art. It is known that the first officially established schools were the Industry
and İnas Sanayi Nefise Schools. In the artistic sense, the foundations of education were
laid thanks to these schools, and later, by opening the Painting Department of Gazi
Education Faculty and the State Academy of Applied Fine Arts, new minds were raised
in the art of painting and the continuity of this art education for future generations was
ensured. In addition, communities were established during this period, and among
these communities are the Çallı Generation, the D Group, the Tens Group, and the
News Group. With the establishment of the Republic, the art of painting gained a great
momentum and started to give pictures in the western sense, and they did this in less
than half a century. Before moving on to the method part, the changes in the 20th
century of the artists who used the nude female figures in their works were discussed.
The nudes of some of these artists' works with female figures were examined
VIII
periodically, and the changes, differences and similarities of the nude female figures
depicted in terms of style and content were analyzed within the period and between
other periods. The works used in this section were used only to give an idea, and
representative works were chosen to give a general idea periodically. It has been
determined what kind of changes the nude woman painting, which was examined in
these periods, has undergone in about a century.
In the third part of the study, the lives of the artists who reflect the nude female
figures in their paintings during this period are mentioned in a general framework.
Among the artists whose works are examined in this section, there are masters in their
fields such as İbrahim Çallı, Namık İsmail, İzzet Ziya, Feyhaman Duran, Hakkı Anlı,
Mahmut Cüda, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Nuri İyem, Eşref Üren, Saip Tuna, Cemal
Tollu, Salih Urallı, Zeki. Kocamemi, Eren Eyüboğlu, Nejad Devrim, Turan Erol, Zeki
Faik İzer, Neşet Günal, Fikret Mualla, Hasan Vecih Bereketoğlu, Avni Arbaş, Şefik
Bursalı, Ömer Uluç, Neşe Erdok, Adnan Turani, Cemal Bingöl, Aydın Ayan, Cihat
Burak and Şükriye Dikmen. Here, the turning points of the mentioned artists, which
are considered to be general and critical, are mentioned. In addition to these short life
stories, the main subject of the study, the way of reflecting the nude woman to the
works of the artists who produced the nude female figures painted in Turkey, was
examined and an evaluation was reached.
Keywords: Nude, Women, Contemporary Art, Modern Art