Ulusal pakt'tan iç savaşa: Lübnan'da haç-hilal mücadelesi (1943-1975)
From national pact to civil war: The struggle between cross and crescent in Lebanon (1943-1975)
Yazar: ABDULLAH ORAK
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH EKİNCİ
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
Kadim Ortadoğu coğrafyasında yer alan Lübnan tarihin birçok döneminde çeşitli dini topluluklara bir sığınak olmuştur. Zamanın ve mekânın getirmiş olduğu zorluklar bu sığınağa yerleşen topluluklara bir mücadele azmi vermiştir. Her bir dini topluluk kendi liderlerini destekleyerek bu liderler vasıtasıyla çıkarlarını koruma ve geliştirme yoluna gitmiştir. Dini toplulukların bu çabası XIX. yüzyıl Osmanlı Lübnan'ında belirginleşmiştir. Bu dönemde Hristiyan ve Müslüman topluluklar, bilhassa Marunîler ve Dürziler, siyasi ve ekonomik ayrıcalıklar edinme ve bölgede baskın güç olma yönünde bir çaba göstermiştir. Dini toplulukların bu mücadelesi kısa sürede anlaşmazlıklara ve çatışmalara neden olmuştur. Aynı zamanda bölgeyi uluslararası etkilere açık hale getirmiştir. Lübnan'daki Hristiyan ve Müslüman toplulukların güç mücadelesi değişen yönü ve boyutuyla modern Lübnan'a intikal etmiştir.
Bu çalışmada 1943 ile 1975 yılları arasında Lübnan'daki Hristiyan ve Müslüman toplulukların güç mücadelesi konu edinmiştir.  Çalışmada bu iki dini topluluğun güç mücadelesinin 1943 ile 1975 yılları arasında nasıl şekillendiği, hangi yönde sürdüğü, dönemin koşulları, bölgesel değişimler ve uluslararası gelişmelerin bu mücadeleyi ne ölçüde etkilediğinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışma sonunda, Lübnan'daki Hristiyan ve Müslüman toplulukların güç mücadelesinin XIX. yüzyılda temellendiğini, Büyük Lübnan'ın kuruluşuyla birlikte mücadelenin bir yeni boyut kazandığını ve Ulusal Pakt'ın kabulüyle bu mücadelenin kronikleştiği tespit edilmiştir. Ülkenin mezhep ve geleneksel yapılarla şekillenmesinin Lübnan'ı hassas, kırılgan, bölgesel değişimlere ve uluslararası gelişmelere açık bir ülke haline getirdiğini ve dini toplulukların güç mücadelesinin yönetim, siyaset ve dış politika üzerinden yürütüldüğü saptanmıştır. Ayrıca kişisel ve ailevi çıkarların baskınlığı ve sistemin zorunluluklarıyla bazı siyasi liderlerin bazen mensubu olduğu dini topluluğun çıkarlarına göre davranmamasının Hristiyan ve Müslüman toplulukların güç mücadelesini bulanıklaştırdığını ancak son tahlilde bu mücadelenin ana hatlarıyla sürdüğü tespit edilmiştir.

Abstract:
Located on ancient Middle East soil, Lebanon has always been a haven for many religious communities. Age-long sociological problems together with the geographical challenges brought about a strong ambition of struggle for those who lived under the wings of that haven. Each community chose a leader and stood behind him to protect and improve their interests. These struggles of religious communities became evident during Ottoman Empire's rule over Lebanon in the 19th century. In that period, the Christians and Muslims, Maronites and Druzes in particular, strove to get political and economic privileges and be the dominant power in the whole region. Before long, that situation brought along conflicts among communities and thereby destabilised the region on international scale. Moreover, the power struggle between Christian and Muslim communities, with all variables, was handed down to Modern Lebanon. 
This study discusses the power struggle between Christian and Muslim communities in Lebanon between 1943 and 1975. It aims to put forward how this struggle was shaped and which direction it headed for in time. Particularly, it seeks to reveal how and to what extent it was affected by conditions of period, regional variables and the international developments. At the end of the study, it is determined that the power struggle between Christian and Muslim communities was grounded in the 19th century, and it got a new dimension due to creation of Greater Lebanon in the 1920s. In addition, the study reveals that this struggle became a chronic problem with the proclamation of National Pact in 1943. It is also found in the study that shaping the country with sects and traditions made Lebanon vulnerable to regional changes and international developments and that the power struggle of religious communities in the country was substantially conducted over governing, politics and foreign policy. In addition, due to the dominance of both personal and family concerns along with the mitigating factors of the system, some political leaders did not act in accordance with the benefits of their community. Therefore, this sometimes overshadowed the overall power struggle between Christian and Muslim communities. However, in general terms, the struggle kept going on.