Sivas il merkezi orta ve ileri yaş bireylerinin antropometrik ölçümlerinin değerlendirilmesi ve medikal aparat tasarım uygulaması
Assessment of anthropometric measurements of middle- and elderly aged individuals in Sivas city centre and application of medical equipment designing
Yazar: BURCU AKTAN KORKMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜLÜŞAN ÖZGÜN BAŞIBÜYÜK
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı / Fizik Antropoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Antropoloji = Anthropology
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Aparat tasarımı = Apparatus design ; Ergonomi = Ergonomics ; Sivas = Sivas ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Yaşlanma; bireylerin orta yaş dönemlerinde başlayan ve ölümüne kadar devem eden bir süreçtir. Yaşlanmayla birlikte vücutta birçok değişiklikler oluşmaktadır. Bunlar çoğunlukla fiziksel ve ruhsal yapıda oluşan değişikliklerdir. Fiziksel yapıdaki değişiklikler sonucu oluşan kronik hastalıklar, görme ve işitme kayıpları, postüral bozukluklar ve obezite düşme ve kaza riskini arttırmaktadır. Düşme ve kazalar sonucunda yaşlıların vücutlarında burkulmalar, kırılmalar, yaralar, geçici-kalıcı sakatlıklar görülmektedir. Orta yaşlı ve yaşlı bireylerin maruz kaldıkları bu gibi durumlar karşısında tedavileri gereği boyunluk, bileklik, korse gibi medikal aparatları kullanmaları gerekmektedir. Bireylerin vücut yapıları birbirinden farklı olduğundan, yaşlı insanlara uygulanacak tedavi yöntemleri ve kullanılan medikal aparatlardan beklentilerinin yetişkinlere göre farklı olmasından dolayı; 50 yaş ve üstündeki bireylere özel olarak tasarımların yapılması, uygulanan tedavilerin daha kısa zamanda sonuç vermesini sağlayabilir. Bu doğrultu yapılan çalışmada Sivas'ta yaşayan 50 yaş ve üzeri kadın ve erkek bireylerden antropometrik ölçüler alınmıştır. Bu antropometrik ölçümlerden elde edilen veriler, her yaş grubu ve cinsiyete göre ayrı ayrı grafik, tablo ve resimlerle değerlendirilmiş, ülkemizin değişik bölgelerinde yapılan benzer çalışmalarla karşılaştırmalar yapılmıştır. Bu amaçla, Sivas il merkezinde yaşayan 50-64 arası yaş grubunda 95 kadın, 96 erkek; 65 yaş ve üstü grupta ise 57 kadın, 47 erkek olmak üzere toplamda (152 kadın, 143 erkek) 295 birey, tabakalı örneklem yoluyla seçilmiş ve ölçülmüştür. Çalışmamızda bireylerden Ağırlık, Boy, Alttaraf Uzunluğu, Altbacak (Tibia) Uzunluğu, Ayak Uzunluğu, Ayak Genişliği, Tibia Uzunluğu, Dirsek Genişliği, Diz Genişliği, El Bilek Çevresi, Boyun Çevresi, Bel Çevresi, Karın Çevresi, Basen Çevresi, Baldır (Tibia) Çevresi, Uyluk (Femur) Çevresi ve Ayak Bileği Çevresi olmak üzere toplamda 17 antropometrik ölçü alınmıştır. Bu antropometrik ölçümler Anthropometric Standardization Reference Manual (ASRM) ve International Biological Programme (IBM)' nin öngördüğü teknikler doğrultusunda alınmıştır. Elde edilen veriler SPSS 14.00 programından faydalanılarak bireylerin demografik ve antropometrik verileri analiz edilmiştir. Çalışmadaki verilerden de anlaşıldığı gibi eğitim düzeyi, sosyal yapı ve ailelerin gelir düzeyleri gibi demografik verilerin antropometrik ölçümler üzerinde etkili olduğunu da söyleyebiliriz. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre boy uzunluğunda ve vücut ağırlığında kadın ve erkeklerde 65 yaşından sonra belirgin bir azalma gözlenmiştir. Bel çevresi ve karın çevresinde de 65 yaşından sonra belirgin miktarda bir artış gözlenmiştir. Bu durum kadın ve erkek bireylerde obezite, kalp ve damar hastalıkları, diyabet gibi hastalıkların oluşma riskinin artması anlamına gelmektedir. Bu rahatsızlıklar sonucunda bireylerde büyük ya da küçük çapta kazalar meydana gelebilir. Bu kazalar yüzeysel ya da derin yaralar, kemik kırılmaları, geçici veya kalıcı sakatlıklar ve travma geçirme şeklinde kendini gösterir. Bu yaralar ve darbeler sonucunda bireyler tedavileri gereği medikal aparatları kullanma gereksinimi duyacaklardır. Böylece bireylerin yaşlanmaya başladıkları orta yaş dönemlerinde ve yaşlılık dönemlerinde vücutlarında oluşan değişimlere ve bu değişimlere bağlı olarak beden ölçüleri değişir. Bu değişen beden ölçülerine uygun olarak Sivas ilinde yaşayan orta yaş ve ileri yaştaki bireylerin antropometrik ölçülerine göre tasarlanmış medikal aparatlar, bireylerin yaşam kalitesini arttırarak ve onlara uygulanan tedavinin en iyi şekilde sonuçlanmasını sağlayacaktır.

Abstract:
Ageing is a continuous process of change that begins at middle-age and continues throughout all stages of life. Many changes occur in the body at aging process. These changes mostly happen in the physical and psychological structure. Chronic diseases, sight and hearing loss, postural deformities and obesity observed in the result of the physical changes increase in the risk of the fall and accident. The sprains, fractures, wounds and temporary-permanent disablements also appear in elders? body in the result of the falls and accidents. Middle aged and elderly aged people need to use medical apparatus such as cervical collar, wrist strap and corset. The special designs of the medical apparatus for 50 years and older persons can provide a conclusion in a very short time to medical treatment due to different body structures from each other of persons and different expectations from treatment methods applied to elder persons. Here, anthropometric measurements are taken carefully from females and males and their ages are between 50 years and older in Sivas. Anthropometric data sets obtained from the measurements are evaluated separately applying graphic, tables and pictures with respect to the each age group and sex. Comparisons are also made with the available similar studies performed in the various regions of our country. For this purpose, 95 females and 96 males among 50-64 years; 57 females and 47 males 65 age and over (totally 295 individuals; 152 females, 143 males) in Sivas city centre were selected by stratified sampling method and measured. Here, 17 anthropometric measurements were recorded from the sampling individuals selecting exhaustive measurements such as weight, length, underside length, lower leg (tibia) length, foot length, foot wideness, tibia length, elbow wideness, knee wideness and wrist, neck , waist, abdomen, pelvis, calf of the leg (tibia), femur and ankle perimeters. The anthropometric measurements were taken according to the Anthropometric Standardization Reference Manual (ASRM) and International Biological Programme (IBM) recommendations. The generated demographic and anthropometric datasets of the individuals are analysed using SPSS v14.00. The results of analysis suggested that demographic datasets like education level, social structure and household income are efficient on anthropometric measurements. The obtained findings from this study indicate a significant reduction in the length and body weight of males and females after 65 years. On the other hand, a pronounced increase in waist and abdomen perimeters was observed in 65 years and over persons, and these changes might be significantly and positively related with the health risk linked to diseases such as obesity, cardio-vascularises and diabetes. The small or large scale accidents can occur in persons due to the diseases. The accidents show themselves as superficial or deep wounds, bone fractures, temporary or permanent disablements and trauma. Persons need to use these medical equipments because of the result of these wounds and hits. Finally, the body sizes of persons can change depending on the observed variations in their bodies at middle aged and elderly people. The medical equipments, which is appropriately designed to the variable body sizes of the middle aged and elderly people living in Sivas, will improve quality of their life and provide more reliable estimates of treatment effects.