Temporomandibular düzensizliği olan bireylerin triptofan hidroksilaz gen polimorfizmi ve ağrı algısı açısından değerlendirilmesi
Evaluation of patients with temporomandibular disorders in terms of tryptophan hydroxylase gene polymorphism and pain perception
Yazar: OSMAN A. ETÖZ
Danışman: DOÇ.DR. HANİFE ATAOĞLU
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş, Çene Hastalıkları ve Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry ; Tıbbi Biyoloji = Medical Biology
Dizin: Temporomandibular eklem hastalıkları = Temporomandibular joint disorders

Özet:
Temporomandibular düzensizlikler (TMD), çene eklemi ve/veya çigneme kaslarındaagrı ve/veya fonksiyon bozuklugu ile karakterize genis bir yelpazede ele alınan, toplumdayaygın olarak görülen bir rahatsızlıktır. Ne var ki, TMD'nin nedenleri halen netlikkazanmadıgı gibi kesinlesmis bir tedavi yöntemi de söz konusu degildir. Agrı, TMD'li bireyinesas bulgularından bir tanesidir. Ancak agrı, öznel bir bulgu olup nesnel olarakdegerlendirilmeye ihtiyacı vardır.5 Hidroksitriptamin (5-HT) olarak da bilinen serotonin bir agrı inhibitörü olarak görevaldıgı gibi agrının yanısıra istah, uyku, cinsel fonksiyon gibi bir çok hayati aktivitenindüzenlenmesinde de önemli rol oynar. TMD'de de önemli rolü oldugu bildirilen serotonin,triptofandan, triptofan hidroksilaz (TPH) enzimi ile sentezlenir. Bu basamak serotoninsentezinin hız kısıtlayıcı basamagı olup TPH enzimini kontrol eden genin polimorfizmininserotonin sentezini etkiledigi kanıtlanmıstır. TPH geni 11. kromozomda yer almakta olup bugen ile ilgili birçok polimorfizm tanımlanmıstır. Ancak, intron 7'deki A218C polimorfizmininpekçok psikiyatrik ve davranıssal rahatsızlıklarla iliskili oldugu saptanmıs olup gen ifadesindeönemli rol, oldugu bildirilmistir.Bu çalısmanın amacı, TMD'li bireylerin TPH gen polimorfizmi açısındandegerlendirilmesinin yanısıra TMD'li bireylerle saglıklı bireyler arasında genel agrı algısıaçısından farklılık olup olmadıgının arastırılmasıdır.Arastırma grubunu olusturacak temporomandibular bölgede agrı sikayeti dısındaherhangi bir sistemik rahatsızlıgı olmayan 50 birey (9 erkek, 41 kadın) ile kontrol grubunuolusturacak 45 saglıklık birey (8 erkek, 37 kadın) çalısmaya dahil edildi. Klinik veradyografik degerlendirmeler sonucunda bireylere TMD teshisi kondu. Bireylerin öznelagrıları 0-100 mm'lik görsel analog ölçülü (GAÖ) ile degerlendirildi. Yazılı ve sözlü onaylarıalındıktan sonra bireylerden 7 ml kan örnegi alınıp PCR yöntemi ile TPH genotipleribelirlendi. Ayrıca bireylerin sol ellerinin hipotenar bölgesinden mekanik bir algometre ile üçkez basınç agrı esikleri (BAE) ölçüldü ve kg/cm2 olarak hesaplanan ortalama deger bireyingenel agrı esigi olarak kabul edildi.Arastırma grubundaki bireylerin 11 tanesinde myofasiyal agrı, 17 tanesinde agrı ilebirlilkte redükte olabilen disk yer degistirmesi (RDYD), 22 tanesinde ise redükte olamayandisk yer degistirmesi (RODYD) mevcuttu. Ayrıca hasta bireyler TPH gen polimorfizmiaçısından degerlendirildiginde 11 tanesinin ?AA?, 19 tanesinin ?AC? ve 20 tanesinin de ?CC?genotipinde oldukları görüldü. Kontrol grubunda ise 13 tane ?AA?, 25 tane ?AC? ve 7 tane?CC? genotipinde birey bulunmaktaydı. ?CC? genotipi ve ?C? aleli hasta grubundakibireylerde anlamlı derecede fazla görüldü (p<0.05). Bireyler agrı algısı açısındandegerlendirildiginde TMD'li bireylerin genel agrı esiklerinin saglıklı bireylere göre anlamlıderecede düsük oldugu bulunmustur (p<0.01). Ayrıca kadınların agrı esiklerinin deerkeklerden daha düsük oldugu görülmüstür (p<0.05). Bunun yanısıra, arastırma grubundakibireylerden agız açıklıgında kısıtlanma olanların agrı esiklerinin kısıtlanma olmayanlardandüsük oldugu tespit edilmistir (p<0.05). Bireylerin genotipleri ve agrı esikleri arasında biriliski bulunamamıstır (p>0.05). Arastırma grubundaki bireylerin GAÖ degerleri ile BAEdegerleri arasında bir iliski bulunmamasına ragmen GAÖ degerleri 50 mm'den büyükolanların çogunlugun (%73.9) BAE degerlerinin 6.0 kg/cm2'den düsük oldugu tespitedilmistir.Yukarıdaki sonuçlara göre serotonerjik sistemin önemli bir elemanı olan TPH genpolimorfizminin TMD'nin etyolojisinde önemli bir etken olabilecegi düsünülmektedir. ?CC?genotipi ve ?C? aleli, TMD açısından bir risk faktörü olarak degerlendirilebilir. TMD'libireyin klinige basvurmasının sebebi olan agrı ve/veya fonksiyon bozuklugu gibi bulgularınaltında yatan neden, fiziksel unsurların yanısıra bireyin düsük agrı esigi de olabilir. Bir baskadeyisle bireyin siddetli agrı tariflemesinin nedenlerinden biri düsük agrı esigine sahip olmasıolabilir. Bireyin agrı algısı ve genetik özellikleri, bireyin TMD açısındandegerlendirilmesinde göz önünde bulundurulmalıdır.

Abstract:
Temporomandibular disorders (TMD) are wide-spread among population andcharacterized with pain and/or dysfunction within temporomandibular joints and/or masticatormuscles. However, underlying mechanisms of TMD are still unclear as well as no definitivecure is suggested. Pain is one of the major symptoms of patient with TMD. However pain is asubjective finding which is needed to be quantified objectively.Serotonin, which has been defined as 5 Hydroxytryptamine (5-HT) is known as a paininhibitor and plays role on regulation of many vital activities such sleep, appetite and sexualbehavior. Serotonin which has been reported to have a role on TMD is synthesized fromtryptophan by the enzyme tryptophan hydroxylase (TPH). This is the rate-limiting step ofserotonin synthesis and the effect of TPH gene polymorphisms on serotonin synthesis hasbeen shown. TPH gene is located on 11. chromosome and several polymorphisms of this genehave been identified. However, A218C polymorphism in intron 7 has been related with manypsychiatric and behavioral disorders and reported to play critical role on gene expressionThe aim of this study is to evaluate patients with TMD in terms of TPH genepolymorphism and investigate whether patients with TMD are different in point of painperception.50 individuals (9 men, 41 women) with no systemic disease except pain complaintwithin temporomandibular region and 45 healthy volunteers (8 men, 37 women) wereconducted for this study. Subsequent clinical and radiographic examinations TMD diagnosiswas achieved. Individuals were given a visual analogue scale (VAS) of 100 mm to assesssubjective pain. After verbal and written approvals were obtained from subjects, 7 cc venousblood was drawn from each subject and samples were analyzed via PCR technique in order todetermine TPH gene polymorphisms. Additionally, pressure pain thresholds (PPT) ofindividuals were measured with a mechanical algometer. The device was applied ontohypothenar region of left hand three times and mean value in kg/cm2 was considered asgeneral pain threshold of individual.Eleven subjects in experimental group had myofacial pain while 17 had pain with discdisplacement with reduction and 22 had pain with disc displacement without reductionrespectively. Genetic evaluation of patients revealed that 11 patients had ?AA? genotype, 19had ?AC? genotype and 20 had ?CC? genotype. On the other hand genotype of 13 subjectswas determined as ?AA?, 25 was ?AC? and 7 was ?CC? in control group. ?CC? genotype and?C? allele were significantly prevalent among patients (p<0.05). Comparison of painperceptions of subjects showed that, patients with TMD had significantly lower PPT valuesthan controls (p<0.05). In addition, men had higher PPT values than women (p<0.05). Inpatient group, subjects with limited mouth opening had significantly lower PPT values thansubjects without limited mouth opening (p<0.05). No association was found between painperception and genotype (p>0.05). Although no relationship exists between VAS scores andPPT values of patients, in experimental group, most of the subjects (73.9%) with a VAS scoreof higher than 50 mm had PPT scores lower than 6.0 kg/cm2.According to the results of this study, gene polymorphism of TPH enzyme which isconsidered as a crucial component in serotonin synthesis might have an effect on TMDetiology. ?CC? genotype and ?C? allele might be considered as a risk factor in TMD. Besidesseverity of physical conditions lower pain threshold of individual might be an underlyingreason of symptoms such as pain and dysfunction which make patient request treatment. Inother words severe pain expression might be related with individual pain threshold. Geneticbasis and pain perception should be considered in assessment of TMD.