Üretim süreçleri ve makine tasarımında yeni bir güvenlik yaklaşımı: Yalın iş güvenliği sistemi
A new safety approach in designing of manufacturing processes and machinery: Lean safety system
Yazar: ANIL ÇUBUKÇU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA YAĞIMLI
İstanbul Gedik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences ; Sağlık Yönetimi = Healtcare Management
Dizin: Yangın güvenliği = Fire safety ; İş güvenliği = Work safety ; İş güvenliği uzmanı = Occupational safety specialist ; İş sağlığı = Occupational health ; İşçi sağlığı = Worker health

Özet:
Küreselleşen Dünya'da işletmelerin hızla değişen iş yapış şekilleriyle birlikte İş Sağlığı ve Güvenliği Kavramı işletmelerin «İnsana Saygı» prensibinin en önemli göstergelerinden biri haline gelmiştir. Bu tez çalışması kapsamında işletmelerde yalın yönetimin bir unsuru olarak «Yalın İş Güvenliği» prensipleri oluşturulmuş, temel olarak iş sağlığı ve güvenliğinde yalın dönüşüm prensipleri uygulaması ve yalın yönetim prensiplerinin iş güvenliği performansı üzerindeki etkisi ele alınmıştır. Ülkemizde iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili literatürde «Yalın İş Güvenliği» kavramına işletmelerdeki süreçlerin yalın yönetimi bakımından değinilmemiştir. İş güvenliğinin yalın yönetiminin getireceği faydalar ve bu sürecin nasıl yönetileceğinin araştırılmamış olması bir eksiklik olarak düşünülebilir. Bu çalışmada; iş kazalarını etkileyen faktörler ve iş kazalarının engellenmesi ve azaltımında üretim ve yönetim süreçlerindeki yalın dönüşüme yönelik yeni ve daha önce uygulanmayan orjinal bir model ortaya konmuştur. Bu bağlamda süreç ve ekipman tasarımının iş kazalarının oluşumu üzerindeki etkileri, çalışanların iş güvenliği bilinci seviyesi ve iş kazalarının sayısı arasındaki ilişki, üretim yönetim sistemlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin yeri konuları da incelenmiştir. Otomotiv sektöründeki iş güvenliği yönetim süreçlerinde yalın dönüşüm ve yalın üretim prensiplerinin iş güvenliği performans göstergelerine olumlu etkisi literatürde yok denilecek düzeyde olmasından dolayı yalın yönetim prensiplerinin iş güvenliğine ne yönde ve nasıl etkide bulunduğuna dönük sorulara cevap aranmıştır.
İşletmelerin en değerli varlığı olan insan kaynağının korunması ve geliştirilmesinde nitelik kazanan iş giderek daha karmaşık ve çok yönlü hale gelmiş bunun paralelinde mesleki hastalıklar ve iş kazalarının sayısı ve ciddiyeti önem kazanmıştır. İş sağlığı ve güvenliği yönetiminde olumlu performans göstergelerine erişimde aynı ezberlenmiş yöntemlerle farklı ve daha iyi sonuçlar beklemek mümkün olmadığından iş sağlığı ve güvenliğine yeni yaklaşım getiren «Yalın İş Güvenliği» kavramı büyük önem kazanmıştır. Literatürde işletmelerde hem İş Güvenliği Yönetimi hem de iş kazalarının sebepleri ve azaltılması ile ilgili konuları ayrı ayrı ele alan çok sayıda çalışma mevcuttur fakat adı geçen kavramların işletmelerde yalın dönüşüm ve yalın yönetim prensipleri ile ilgili ilişkilerini araştıran çalışmaların özellikle ülkemiz genelinde yapılmamış olduğu görülmektedir. Tez araştırması bu konuda ülkemizde var olan araştırma eksikliğini gidermeye aday olacaktır.

Abstract:
In the globalizing world, along with the rapidly changing ways of doing business, the nature of the work and the competencies of the employees have gained importance. In addition, the concept of Occupational Health and Safety has become one of the most important indicators of the "Respect for Human" principle of companies. The job that has become qualified has become more complex and versatile, and in parallel with this, the number and severity of occupational diseases and occupational accidents have gained importance.
Since it is not possible to expect different and better results with the same memorized methods, the concept of "Lean Occupational Safety", which brings a new approach to occupational health and safety, has gained great importance. In the literature on occupational health and safety in our country, the concept of "Lean Occupational Safety" is not mentioned in terms of lean management of processes in companies. The benefits of lean management of occupational safety and the lack of research on how to manage this process can be considered as a deficiency. Within the scope of this thesis; It is aimed to investigate the factors affecting occupational accidents and the lean transformation in production and management processes in the prevention and reduction of occupational accidents. In the literature, there are many studies that deal with both Occupational Safety Management and the reasons and reduction of work accidents separately in companies, but it is seen that studies investigating the relations of the aforementioned concepts with lean transformation and lean management principles in enterprises have not been done especially in our country. The thesis research will be a candidate to fill the lack of research in our country on
this subject.
Since the positive effect of lean transformation and lean production principles on occupational safety performance indicators in the occupational safety management processes in the automotive sector is almost nonexistent in the literature, answers have been sought regarding how and how lean management principles affect occupational safety. With this thesis, "Lean Occupational Safety" principles have been established as an element of Lean Management in Businesses. In the study, the application of lean transformation principles in occupational health and safety and the effect of lean management principles on occupational safety performance are mainly discussed. In this context, the effects of work and equipment design on the occurrence of occupational accidents, the relationship between the occupational safety awareness level of employees and the number of occupational accidents, and the place of occupational health and safety in production management systems are also examined.