Huzurevinde kalan yaşlı bireylerin ilişkileri üzerine sosyolojik bir değerlendirme: Bursa Özel Şifa Huzurevi örneği
A sociological evaluation on the relationships of elderly people staying in nursing homes: Bursa Private Şifa Nursing Home example
Yazar: EVİN İŞLEK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET YAZICI
Bingöl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Yaşlılık, biyolojik ve psikolojik alanlarda olduğu kadar sosyal alanda da değişikliklerin
yaşandığı bir dönemi ifade etmektedir. Türkiye'de ve dünyada nüfusun giderek yaşlanması
yaşlı bireylerin barınma, bakım ve sosyal ihtiyaçlarının artmasına ve yaşlılığın sosyal bir
sorun olarak görülmesine neden olmaktadır. Küresel olarak sorun teşkil eden ve sosyolojinin
ilgi alanına giren yaşlılık, toplumsal yapının değişimiyle yaşlı bireyin ailedeki konumunu ve
yaşam alanını olumsuz yönde etkilemiştir. Günümüzde huzurevleri, yaşlıların tüm
gereksinimlerinin karşılandığı öncelikli kurumlardan biridir. Yaşlıların, çoğu zaman
mecburen ihtiyaç duydukları alan değişimi bireylerin psikolojik ve sosyal yönünü oldukça
etkilemekte ve yeni yaşam alanındaki ilişkilerini anlamlı şekilde biçimlendirmektedir. Bu
araştırmanın amacı, "Huzurevinde kalan yaşlı bireyler, birbirleriyle kurdukları sosyal
ilişkileri nasıl değerlendirmektedirler?" sorusuna cevap bulmak ve yaşlı bireylerin ilişkilerini
sosyolojik olarak analiz etmektir. Bu amaca ulaşmak için, Bursa ilinde özel bir huzurevinde
kalan 16 yaşlı bireyle görüşülerek nitel bir araştırma yürütülmüştür. Çalışmada amaçlı
örneklem tercih edilerek, yarı-yapılandırılmış görüşme tekniği aracılığıyla elde edilen
veriler sosyolojik bağlamda analiz edilmiştir. Ayrıca, huzurevindeki anlamlı ilişkileri
arttırmak için elde edilen verilerden yola çıkarak, yaşlı ilişkilerinin iyileştirilmesine yönelik
uygulanabilir çözüm önerilerinde bulunulmuştur. Değerlendirmeler sonucunda, huzurevinde
kalan yaşlıların, sosyal ilişkilerini etkileyen iki temel faktöre ulaşılmıştır. Yaşlı bireylerin,
huzurevine gelme sebepleri ile huzurevindeki sosyal ilişkileri arasında pozitif bir ilişkinin
olduğu ve yaşlı bireylerin huzurevinde kalma sürelerinin, ilişki kurma isteğinde belirleyici
olduğu sonucuna varılmıştır. Bu ilişkilerin derinlemesine incelenmesini içeren çalışmanın,
sonradan yapılacak çalışmalara öncülük edebileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Old age refers to a period in which changes occur in the social field as well as in
the biological and psychological fields. The increasing aging of the population in
Turkey and around the world causes the housing, care and social needs of elderly
individuals to increase and old age to be seen as a social problem. Aging, which
constitutes a global problem and is within the scope of sociology, has negatively
affected the position and living space of the elderly individual in the family with
the change in the social structure. Today, nursing homes are one of the priority
institutions where all the needs of the elderly are met. The change of space that the
elderly often need necessarily affects the psychological and social aspects of
individuals and shapes their relationships in their new living space in a meaningful
way. The purpose of this research is "How do elderly individuals staying in nursing
homes evaluate the social relationships they establish with each other?" and to
sociologically analyze the relationships of elderly individuals. To achieve this aim,
a qualitative research was conducted by interviewing 16 elderly individuals living
in a private nursing home in Bursa. Purposeful sampling was preferred in the study
and the data obtained through semi-structured interview technique was analyzed in
a sociological context. In addition, based on the data obtained to increase
meaningful relationships in nursing homes, feasible solutions were suggested to
improve elderly relationships. As a result of the evaluations, two main factors
affecting the social relations of the elderly living in the nursing home were
reached: It was concluded that there is a positive relationship between the reasons
why the elderly individuals come to the nursing home and their social relations in
the nursing home, and that the duration of the elderly individuals' stay in the
nursing home is a determinant in their desire to establish a relationship. It is
thought that the study, which includes an in-depth examination of these
relationships, may lead to future studies.