Duygulanım ve çağdaş sanatın estetik değerleri ile ilişkisi
Affect and its relationship with the aesthetic values of contemporary art
Yazar: GÖKÇE HİÇYILMAZ
Danışman: PROF. RAHMİ ATALAY
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Çağdaş sanat =

Özet:
İzleyicinin sanat eserlerine verdiği şaşkınlık, heyecan, ürküntü, ıstırap, utanma, sıkıntı gibi istemsiz anlık tepkileri, eserden aldığı estetik hazzı belirler. Sanat eserlerinin estetik uyarımlarının tetiklediği bu tepkiler, izleyicinin bedeninde hissettiği haz ve hoşnutsuzluğu ifade eden duygulanımların birer sonucudur. Bir eserin ifadesi, estetik açıdan ne denli güçlüyse yaşattığı duygulanımların yoğunluğu o denli artar ve izleyicinin estetik deneyimine duygusal bir boyut katar.
Çağdaş sanat eserlerinin estetik ifadelerindeki çokseslilik, izleyicinin duygulanım yaşantısı için belirgin bir çeşitlilik sunar. Her biri birer duyum kompozisyonu olan sanat eserlerinin yaşattığı duygulanımları çeşitlendiren öznel ve kültürel dinamiklerle de ilişkili olan güzel, çirkin, iğrenç, komik, sevimli, tekinsiz, mizah, yüce, grotesk ve trajik gibi estetik değerleri, sanat eserinin nesnelliğini aşarak izleyicinin algıladığı dünyaya dair kişisel anlamın zenginleşmesini sağlayan estetik deneyimlere olanak tanırlar.
Duygulanımların kaynağı, geçmiş ve şimdiki deneyimler arasındaki nöral bağlantıları inşa eden bellek kayıtları ile yakından ilişkilidir. Çocukluk çağından itibaren şekillenen bellek, kişisel anlamın ve duygusal yaşantının içeriğini belirler. Dolayısıyla her algı deneyiminde olduğu gibi estetik deneyimde de açığa çıkan duygulanımları etkiler.
Okumakta olduğunuz tez çalışması, heykel sanatının çağdaş örneklerini içeren üç boyutlu eserlere dair estetik değerlerin, izleyiciye hissettirdiği duygulanımlara odaklanmaktadır. Çağdaş eserlere yönelik izleyici duygulanımlarının nedenleri, bellek ve benlik gelişimi üzerinden ele alınarak, izleyicinin anımsayamadığı çocukluk çağının arkaik zamanlarında şekillenen bilinçdışı mekanizmalar vasıtasıyla açıklanmaya çalışılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Çağdaş sanat, İzleyici, Estetik değer, Duygulanım, Heykel.

Abstract:
The viewer's involuntary instantaneous reactions to artworks such as surprise, excitement, smile, fright, anguish, embarrassment, and distress determine the quality of the aesthetic pleasure they receive from the work. These reactions, triggered by the aesthetic stimulation of works of art, result from affects that express the pleasure or displeasure felt in the viewer's body. The more aesthetically powerful the expression of a work of art, the greater the intensity of the affects it evokes, adding an emotional dimension to the viewer's aesthetic experience.
The polyphony in the aesthetic expressions of contemporary artworks offers a significant diversity for the viewer's affective experience. Aesthetic values such as beautiful, ugly, disgusting, funny, cute, uncanny, humor, sublime, grotesque, and tragic, are related to subjective and cultural dynamics that diversify the sensations experienced by contemporary artworks, each of which is a composition of sensations, allow for aesthetic experiences that transcend the objectivity of the artwork and enrich the personal meaning of the world perceived by the viewer.
The origin of affect is strongly linked to memory records, which build neural connections between past and present experiences. Memory determines the content of personal meaning and emotional experience, shaped from infancy onward. Therefore, as in every perceptual experience, memory also influences the emotions that emerge in aesthetic experience.
The current thesis focuses on the affective effects that the aesthetic values of three-dimensional works, including contemporary examples of sculpture, make the viewer feel. The reasons for the viewer's affect towards contemporary artworks are discussed through memory and self-development, and tried to be explained through unconscious mechanisms shaped in the archaic times of childhood that the viewer cannot remember.

Keywords: Contemporary art, Audience, Aesthetic value, Affect, Sculpture.