ÖÇB rehabilitasyonu sonrası riskli hareketlere sanal maruziyete verilen stres yanıtı ve kinezyofobiyle ilişkisi
Stress response to virtual exposure to risky movements after ACL rehabilitation and its relationship with kinesiophobia
Yazar: OGÜN KÖYAĞASIOĞLU
Danışman: PROF. DR. CENGİZHAN ÖZGÜRBÜZ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ortopedi ve Travmatoloji = Orthopedics and Traumatology ; Spor = Sports

Özet:
Giriş: Ön çapraz bağ (ÖÇB) yaralanması geçirip cerrahi rekonstrüksiyon yapılan ve rehabilitasyon alan kişilerin spora dönüş aşamasında fiziksel yeterlilik testleri sonuçları tatmin edici seviyede olsa da spora aynı seviyede dönme oranları aynı düzeye ulaşamamaktadır. Kinezyofobi, yeniden yaralanmaya duyulan korkuyu tanımlamakta olup ÖÇB yaralanması geçiren bireylerde spora dönüş sürecini olumsuz yönde etkileyen bir sorundur. Çalışmamızda, ÖÇB rekonstrüksiyonu sonrası rehabilitasyon almış sporcuların kinezyofobi düzeylerinin, korku uyandıran hareketlere maruziyete verilen stres yanıtlarının ve fonksiyonel performansının ilişkisinin incelenmesi planlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 60 erkek( 40 ÖÇB, 20 sağlıklı) katılımcı dahil edildi. Katılımcıların ACL-RSI ölçeği, VASgüven düzeyi, riskli hareketlere sanal maruziyet sırasında VASendişe düzeyi ve objektif stres ölçümlerinden cilt iletkenlik yanıtı (GSR) ve kalp atım hızı değişkenliği (HRV) ölçümleri yapıldı. Fonksiyonel performans değerlendirmesi için inme hata skorlama sistemi (LESS) testi, sıçrama testleri ve T-çeviklik testi yapıldı. LESS sırasında sensörlerle kalça ve diz eklemi eklem hareket açıları kaydedildi.
Bulgular: Sanal maruziyet sırasında kesme hareketi için VASendişe puanı ÖÇB grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek (p=0.045), HRV-RMSSD değeri anlamlı olarak daha düşük saptandı (p=0.031). Diğer maruziyet koşullarındaki VASendişe, HRV değerlerinde ve hiçbir GSR değerinde gruplar arası anlamlı fark saptanmadı (p>0.05). LESS sırasında hareket sensörleri ile yapılan eklem hareket açıları video doğrulaması ve anatomik biyomekanik değerlerle uygun olmadığından istatistiksel olarak analiz edilmedi. Fizyolojik stres yanıtları ile LESS puanı ilişkisi incelendiğinde yalnızca çalışma grubunda ve yalnızca iniş hareketi sırasındaki GSR fazik pik sayısı ile pozitif yönlü bir ilişki saptandı(r=0.38, p=0.024). LESS testi puanı ve T-çeviklik ile VASendişe puanı, HRV ve GSR verileri arasında gruplarda hiçbir koşulda anlamlı ilişki saptanmadı (p>0.05). Kontrol grubunun yalnızca 6-metre sıçrama testi ile VASendişeinme arasında anlamlı negatif ilişki saptandı (r=-0.67, p=0.002). Çalışma grubunun VASendişehafif tempo ile hiçbir performans testi arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p>0.05). VASendişekesme ve inme puanı ile bütün sıçrama testi parametreleriyle her iki bacak için anlamlı ilişkiler saptandı (p<0.05). 
Sonuç: Bulgularımız ÖÇB yaralanması sonrası gelişen kinezyofobinin, fiziksel ve psikolojik fonksiyonlarla ilişkisi olduğunu göstererek rehabilitasyonda biyopsikososyal yaklaşımın önemini desteklemektedir.

Abstract:
Introduction: Individuals who undergo anterior cruciate ligament (ACL) reconstruction and rehabilitation achieve satisfactory physical test results. However, the rate of returning to sports at the same level does not reach the desired level. Kinesiophobia is defined as fear of reinjury and negatively effects return to sport after surgery. This study aimed to investigate the relationship between kinesiophobia, acute stress responses induced by fear-evoking movements, and functional performance in rehabilitated athletes who underwent ACL reconstruction.
Materials and Methods: Sixty male participants (40 ACL-injured, 20 healthy) were included. Participants' kinesiophobia levels were measured using ACL-RSI scale, VASconfidence, and VASanxiety scores. Physiological stress responses were evaluated using Galvanic Skin Response (GSR) and Heart Rate Variability (HRV). Physical performance tests included Landing Error Scoring System (LESS), single-leg hop, and T-agility tests.
Results: Our results showed that, during the cutting movement, the ACL group had significantly higher VASanxiety scores (p=0.045) and lower HRV-RMSSD values (p=0.031) compared to the control group. No significant differences were found between the groups under other exposure conditions (p>0.05). Joint movement angles recorded during the LESS test were not statistically analyzed due to a lack of video validation and anatomical incompatibilty. 
Conclusion: The relationship between physiological stress responses and LESS scores showed a positive relationship wşth only in the study group and only with the GSR phasic peak count during the landing movement(r=0.38, p=0.024). No significant relationships were found between the LESS test score and T-agility and the VASanxiety score, HRV and GSR data under any conditions in both groups (p>0.05). A significant negative relationship was found only between the 6-meter jump test and VASanxietylanding in the control group (r=-0.67, p=0.002). No significant relationship was found between the VASanxietyjog and any performance test in study group (p>0.05). Significant relationships were found with the VASaxietycutting and landing scores and all jump test parameters for both legs (p<0.05).
In conclusion, our findings indicate that kinesiophobia, which develops after ACL injury, is related to both physical and psychological functions. This underscores the importance of a biopsychosocial approach in rehabilitation, highlighting the need to address both physical and psychological factors in the recovery process.