Okul öncesi dönem çocuklarının ebeveyn ilişkileri ile problem davranışları ve mizaçları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between parental relationships and problem behavior and temperament characteristics in preschool children
Yazar: GİZEM AK ÇİÇEK
Danışman: DOÇ. DR. PINAR BAĞÇELİ KAHRAMAN
Bursa Uludağ Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, okul öncesi çocuklarda ebeveyn ilişkileri, problem davranışları ve mizaç özellikleri arasındaki ilişkileri incelemektedir. Nicel bir araştırma yaklaşımı ve ilişkisel tarama modeli kullanılarak yapılan bu çalışma 2023-2024 eğitim öğretim yılında Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı Bursa ilinin Yıldırım ve Nilüfer ilçelerindeki 9 okul öncesi eğitim kurumundan eğitim alan 4-6 yaş grubu 186 çocuk, onların ebeveynleri ve öğretmenlerine odaklanmaktadır.
Veri toplama süreci, araştırmacı tarafından hazırlanan "Aile Kişisel Bilgi Formu" aracının yanı sıra ebeveynler tarafından doldurulan "Çocuk-Anne Baba İlişki Ölçeği," "Anaokulu Sosyal Davranış Ölçeği" ve "Çocuklar İçin Kısa Mizaç Özellikleri Ölçeği" gibi standartlaştırılmış araçların kullanımını içermektedir. Analizler, SPSS programı kullanılarak, normal dağılım kontrolü ve geçerlilik-güvenirlik analizleri içermektedir. Kolmogorov-Smirnov testi sonucunda verilerin normal dağılmadığının saptanmasıyla birlikte çocukların ebeveyn ilişkileri, problem davranışları ve mizaç özellikleri arasındaki ilişkiye yönelik Spearman Korelasyon analizi yapılmıştır. Kruskal-Wallis ve Mann-Whitney U testleri, ölçeklerin demografik özelliklerle ilişkisini analiz etmek için uygulanmıştır.
Sonuçlar, ebeveynlerle yaşanan çatışmanın artmasıyla çocukların tepkisel mizaç ve antisosyal davranış puanlarının arttığını, sıcakkanlılık ve sebatkarlık özelliklerinin ise azaldığını göstermektedir. Anaokulu davranış ölçeğindeki yüksek puanlar, sebatkarlık mizaç puanlarının azalmasıyla ilişkilidir. Ayrıca, çocukların sebatkarlık mizaç puanları arttıkça ritmiklik mizaç puanlarının arttığı ve çocukların tepkisel davranışlarının azaldığı gözlenmiştir.
Araştırma sonucu erkek çocukların sıcakkanlılık-utangaçlık mizaç özelliği puanlarının kızlara göre daha yüksek olduğunu göstermektedir. Ayrıca, ebeveyn eğitim düzeyleri ile çocukların sebatkarlık ve ritmiklik mizaç puanları arasında olumlu bir ilişki olduğu görülmüştür. Kardeşi olmayan ya da bir kardeşe sahip olan çocukların sebatkarlık mizaç puanlarının da daha yüksek olduğu bulunmuştur.

Abstract:
This research examines the relationship between parental relationships, problem behaviors, and temperament characteristics among preschool children.nThe research encompasses a population of preschoolers, aged 4-6 years, attending public and private kindergartens affiliated with the Ministry of National Education in the 2023-2024 academic year, along with their parents and teachers. A sample of 186 children from 9 kindergartens in Bursa Nilüfer and Yıldırım districts, along with their parents and teachers, forms the basis of the study.
Data collection involves the utilization of the following instruments: the researcher-prepared "Family Personal Information Form," completed by parents, and standardized tools including the "Child-Parent Relationship Scale," "Preschool Social Behavior Scale," and "Brief Temperament Characteristics Scale for Children." Analysis is carried out using the SPSS program, involving normality checks, as well as validity and reliability analyses. Following the determination that the data is not normally distributed based on the Kolmogorov-Smirnov test, a Spearman Correlation analysis was conducted to examine the relationship between children's parental relationships, problem behaviors, and temperament characteristics. Kruskal-Wallis and Mann-Whitney U tests were applied to analyze the relationship of the scales with demographic characteristics.
Results indicate that an escalation in conflict with parents correlates with increased reactive temperament and antisocial behavior scores, accompanied by a decrease in friendliness and persistence characteristics. Elevated scores in the preschool behavior scale are associated with a decrease in persistence temperament scores. Moreover, higher persistence temperament scores align with increased rhythmicity temperament scores and decreased reactive behaviors in children.
Gender analysis reveals that boys exhibit higher scores in the friendly-shy temperament trait compared to girls. Parental education levels positively correlate with increased persistence and rhythmicity temperament scores in children. It was also found that the persistence temperament scores of children who do not have a sibling or who have a sibling are higher.