Güncel bilinç yaklaşımları perspektifinde fizikalist bir panpsişizmin olanaklılığı
The possibility of a physicalist panpshism in the perspective of current consciousness theories
Yazar: ŞEYMA CENGİZ KILAVUZ
Danışman: DOÇ. DR. EMRE ARDA ERDENK
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu tez, panpsişizmin uçta bir görüş olarak değerlendirilmesine neden olan iki ana sebebe odaklanmaktadır. Bunlardan ilki panpsişizmin kuramlar üstü bir meta-teori olmasının göz ardı edilerek çağdaş kuramlara alternatif bir yol sunduğunun sanılması iken ikincisi hâkim fizikalist paradigmaya aykırı iddialarda bulunduğunun düşünülmesidir. Ben ilk sebebin, panpsişizmin ortodoks olarak adlandırdığım tanımından kaynaklandığını iddia ederek, güncel bilinç kuramlarına ilişkin ontolojik bir çözümlemede bulundum. Bu çözümlemede düalist, nötralist ve fizikalist olmak üzere üç formda ele aldığım kuramları temsilcileriyle birlikte tanıtarak tartışma bölümüm için veri oluşturdum. Daha sonra bu verilerde bulunan üç formu, panpsişizmin meta bir kuram olduğunu gösterebilmek için panpsişizmle sentezleyerek temsilcileri ile ele aldım. İkinci sebebin ise bilinci fiziksel bir varlık olarak düşünme eğilimimizden kaynaklandığını iddia ederek öncelikle kavramlar üzerinden tarihsel bir analiz yaptım. Bu analizde ruhu, fiziksel bir şey olarak düşünme eğilimimizin bilinç kavramını hâsıl ettiğini ve kavramsal boyutta gerçekleşen bu dönüşümün kuramsal boyut için de geçerli olduğunu dile getirdim. Bu nedenle ortaya atılan her yeni kuramın, fizikalist paradigma ile hesaplaşma zorunluluğu söz konusu olacağı için panpsişizmin elenmesine sebep olan bakış açısına açıklık kazandırmış oldum. İkinci sebebi ortadan kaldırmak için de panpsişizmin meta bir teori olarak fiziksel bir kuramla sentezlenebilirliğini gösterdiğim fizikalist panpsişizm formunu kullandım. Panpsişizmin uçta bir görüş olarak değerlendirilmesi ile hâkim paradigmayla uyumlu bir görüş olarak görülmemesi birbirleriyle doğrudan ilişkili olduğu için, bu iki durumu bütüncül bir çerçevede sunmaya çalıştım. Bu sayede panpsişizmin uçta bir görüş olarak algılanmasının önüne geçerken, diğer yandan hâkim paradigmaya uygun fizikalist bir panpsişizmin olanaklılığına da dikkat çekmiş oldum.

Abstract:
This thesis focuses on two main reasons why panpsychism is considered an extreme view. The first of these is that panpsychism is thought to offer an alternative path to contemporary theories, ignoring the fact that it is a meta-theory beyond theory, and the second is that it is thought to make claims contrary to the dominant physicalist paradigm. I made an ontological analysis of current consciousness theories, claiming that the first reason stems from what I call the orthodox definition of panpsychism. In this analysis, I created data for my discussion section by introducing the theories that I discussed in three forms: dualist, neutralist, and physicalist, together with their representatives. Then, I discussed the three forms found in these data together with their representatives by synthesizing them with panpsychism to show that panpsychism is a meta theory. Claiming that the second reason stems from our tendency to think of consciousness as a physical entity, I first made a historical analysis through concepts. In this analysis, I stated that our tendency to think of the soul as a physical thing creates the concept of consciousness and that this transformation that takes place in the conceptual dimension is also valid for the theoretical dimension. For this reason, I have clarified the point of view that caused the elimination of panpsychism, as every new theory put forward will have to reckon with the physicalist paradigm. To eliminate the second reason, I used the physicalist form of panpsychism, in which I showed that panpsychism can be synthesized with a physical theory as a meta theory. Since panpsychism being considered as an extreme view and not being seen as a view compatible with the dominant paradigm are directly related to each other, I tried to present these two situations in a holistic framework. In this way, while I prevented panpsychism from being perceived as an extreme view, I also drew attention to the possibility of a physicalist panpsychism in line with the dominant paradigm.