Meşrutî sistemde bir padişah portresi: Sultan Mehmed Reşad (1909-1918)
Portrai̇t of a sultan in the constitutional system: Sultan Mehmed Reşad (1909-1918)
Yazar: ZEYNEP ALANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. FATİH MEHMET SANCAKTAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Hukuk tarihi = Law history ; Meşrutiyet = Constitutional monarcy ; Osmanlı Hanedanı = Ottoman Dynasty ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Padişahlar = Padishahes ; Sultan Reşad = Sultan Reşad ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history ; Türkiye Cumhuriyeti = Turkish Republic ; Çift meclis sistemi = Two chamber system

Özet:
1876 Anayasası'na göre Osmanlı hanedanının padişahtan sonraki en yaşlı üyesi olarak 1 Eylül 1876'da "Veliaht-ı Saltanat" olan Şehzade Mehmed Reşad, 31 Mart Vakası ile hal' edilen II. Abdülhamid'in yerine 27 Nisan 1909'da tahta geçirildi. Bu değişim sadece bir padişah değişikliğinden ibaret olmayacaktır. Çünkü yüzyıllardır devam eden Osmanlı egemenlik sistemi her ne kadar 1876'da Kanun-i Esasi'nin ilanıyla kâğıt üzerinde değişmiş görünse de uygulamadaki esas değişim Sultan Reşad'ın tahta çıkarılmasıyla mümkün olmuştur. Ağustos 1909'da Kanun-ı Esasi'de yapılan değişikliklerle padişahlık kurumu yeniden düzenlenmiş ve yürütme yetkilerinin çoğu elinden alınmış bir meşrutî padişah modeli oluşturulmuştur.  
Türk siyasal hayatında ve demokrasi tarihinde bir dönüm noktası olan II. Meşrutiyet, 1909 Anayasa değişikliği ile yeni bir padişah portresi oluşturmuştur. Meşrutiyetçiler, Sultan Mehmed Reşad'ın kişiliğinde uzun yıllardır tahayyül ettikleri padişahlık modelini ve yönetim şeklini kurmuşlardır. Meşrutî sistem ile parlamento ön plana çıkmış ve hâkimiyet-i milliye fikri somutlaşmıştır. Birkaç yıl sonra İmparatorluğun çöküşüyle bu deneyimin üzerine Cumhuriyet idaresi inşa edilecektir. 
Bu tez çalışmasında, II. Meşrutiyet sonrasında yeni bir şekil alan padişahlık kurumu, Sultan Mehmed Reşad'ın hayatı ve uygulamaları üzerinden incelenmiştir. Sultan Reşad'ın şahsında izdüşümü görülen meşrutî padişahın portresi çizilmiştir. Temelde arşiv belgeleri ve döneme tanıklık etmiş kişilerin hatıraları yanında tarihçi ve hukukçularca oluşturulmuş literatür üzerine inşa edilen bu çalışmada meşrutî padişahlık kurumu siyasî, idarî ve hukukî boyutlarıyla ele alınmıştır.

Abstract:
After Abdülhamid II was deposed on April 27, 1909, with the case of March 31, he was replaced with Şehzade Mehmed Reşad who was the oldest member of the Ottoman dynasty after the sultan and became Crown of Sultanate on September 1, 1876, according to the Constitution of 1876. This change will not be a mere change of sultan. Although the Ottoman sovereignty system, which had been going on for centuries, seemed to have changed on paper in 1876 by the proclamation of Kanun-i Esasi, the fundamental change in practice was made possible by enthroning Sultan Reşad. With the amendments made in Kanun-i Esasi on August 1909, the institution of the sultanate was reorganized and a constitutional sultan model was created with which most of its executive powers was taken from the Sultan.
Second Constitution  (II. Meşrutiyet), which was a turning point in the history of Turkish political life and democracy, constituted a new sultan portrait with the constitutional amendment of 1909. The constitutionalists established a model of the sultanate and regime, which they had imagined for many years, in Sultan Mehmed Reşad's personality. The parliamentary system came to the fore with the Constitutional system and the idea of the domination of the community became concrete. With the collapse of the Empire a few years later, the Republican administration will be built upon this experience.
In this dissertation, the sultanate, which took a new form after the Second Constitution, was examined through the life and practices of Sultan Mehmed Reşad. The portrait of the Constitutional Sultan, who was projected in the personality of Sultan Reşad, was drawn. In this study, which is based on archival documents and memories of people who have witnessed the period, and the literature that was formed by historians and jurists, the institution of constitutional sultanate was discussed with its political, administrative and legal dimensions.