COVID-19 pandemisi döneminde post-truth agnotolojisi ve sağlık iletişimi
Post-truth agnotology and health communication in the COVID-19 pandemic era
Yazar: MÜGE YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE NEVİN YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
2019 yılında Çin'in Wuhan Şehri'nde başlayan bir grip türü olan Covid-19 pandemisi tüm dünyayı etkisi altına almıştır. SARS-CoV-2 virüsünün sebep olduğu ve mevcut grip türlerinden daha hızlı yayılan Covid-19 pandemisinin yarattığı panik ortamı yalan haber üretimine de etki etmektedir. Neoliberal politikalarla kesişen sosyal ağların zaman ve uzam kısıtından muaf, anlık ve kullanıcı etkileşimli yapısı salgınla ilgili yalan haberlerin hızlıca yayılmasına yol açarak tüm insanlığı tehlikeye atmaktadır. Bu çalışmada, Covid-19 pandemisinde sağlık alanında üretilen yalanın ve yalan haberin neoliberalizmle girdiği ilişkinin de bir sonucu olarak 'makul şüpheye' dönüşerek inandırıcılığını arttırdığı öne sürülmekte, söz konusu bu varsayımın post-truth, biyopolitika, neoliberal yalan, agnotoloji kavramları ve bu kavramların beslendiği kuramsal literatür çerçevesinde tartışılması planlanmaktadır. Çalışmanın temel amacı sağlıkla ilgili yalan haberlerin yol açtığı belirsizlik ortamının siyasi ve ticari çıkarlar doğrultusunda kasıtlı ve stratejik olarak üretilen bir cehalet türü yarattığını ortaya koymaktır. Böylelikle sermaye ve devletlerin kriz dönemlerindeki sorumlulukları görünmez kılınmaktadır. Bu bağlamda kasıtlı ve stratejik olarak üretilen cehaletin izlerini post-truth agnotolojisi ve infodeminin bağlarını kurarak serimlemeye çalışan bu çalışma ile Covid-19 salgını döneminde sağlık alanında üretilen ve konusu salgın olan Teyit.org doğrulama platformunda yayınlanan yalan haberler analiz edilecektir. Çalışma kapsamında yalan haberle doğan makul şüphe ortamında üretilen cehaletle mücadele edebilmek için ise sağlık iletişimi alanındaki başarılı örneklere ve olanaklara değinilecektir.

Abstract:
The Covid-19 pandemic, a type of flu that started in Wuhan City, China in 2019, has affected the whole world. The panic environment created by the Covid-19 pandemic, which is caused by the SARS-CoV-2 virus and spreads faster than existing flu types, also affects the production of fake news. The instantaneous and user-interactive structure of social networks that intersect with neoliberal policies, free from time and space constraints, endangers all humanity by causing the rapid spread of fake  news about the epidemic. In this study, it is argued that the lies and fake news produced in the field of health during the Covid-19 pandemic have increased their credibility by turning into 'reasonable doubt' as a result of their relationship with neoliberalism, and this assumption is based on the concepts of post-truth, biopolitics, neoliberal lie, agnotology and the concepts that these concepts feed on. It is planned to be discussed within the framework of theoretical literature. The main purpose of the study is to demonstrate that the environment of uncertainty caused by fake news about health creates a type of ignorance that is deliberately and strategically produced in line with political and commercial interests. Thus, the responsibilities of capital and states in times of crisis are rendered invisible. In this context, this study, which tries to reveal the traces of deliberately and strategically produced ignorance by establishing the ties between post-truth agnotology and infodemic, will analyze the fake news produced in the field of health during the Covid-19 epidemic and published on the Teyit.org verification platform, the subject of which is the epidemic. Within the scope of the study, successful examples and opportunities in the field of health communication will be discussed in order to combat the ignorance created in the environment of reasonable suspicion arising from fake news.