EDAS yönetimi ve kümeleme analizi ile G-10 ülkelerinin ekonomik özgürlük kriterleri ile değerlendirilmesi 2007-2017
Evaluating economic freedom' criterias of G-10 countries with EDAS method and cluster analysis for: 2007-2017
Yazar: MEHMET LEVENT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM ÖZARI
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; İstatistik = Statistics
Dizin: EDAS = EDAS ; Ekonomik özgürlük = Economic freedom ; G-10 ülkeleri = G-10 countries ; Karar verme = Decision making ; Karar verme yöntemleri = Decision making methods ; Kümeleme analizi = Cluster analysis ; Çok amaçlı karar verme = Multiobjective decision making ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
İnsanlar yaşamlarının her anında gerek bireysel faaliyetlerde bulunurken gerek iş yaşamlarında, karar verme durumu ile karşı karşıya kalırlar ve en iyi kararı alabilmek için çözüm arayışı içerisine girerler. İnsan yaşamının bir parçası haline gelen karar verme sürecine yardımcı olabilmek adına Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) teknikleri gibi farklı teknikler geliştirilmiştir. Bir karar verirken, birçok seçenek arasından bir tercihte bulunulurken, çoğunlukla birden fazla değerlendirme faktörünün göz önünde bulundurulması gerekir. Bu yöntemler alternatiflerin ve değerlendirme faktörlerinin fazla olduğu durumlarda karar verme mekanizmasının kontrolünü elde tutabilmek ve karara hem kolay hem de çabuk ulaşabilmek için kullanılır. ÇKKV, birçok seçeneği birçok değerlendirme kriterini dikkate alarak en iyi ve/veya araştırmacı için en uygun olanı seçmeyi sağlar. Kümeleme analizi yardımı ile de çok sayıda alternatifi çok sayıda değerlendirme faktörü ile birlikte, birbirine benzer kümelere (gruplara) ayrıştırılır.  
Bu çalışmada G-10 ülkelerine 2007-2017 dönemi için, ekonomik özgürlük endeksinde yer alan direk özgürlük ile ilişkili 6 gösterge dikkate alınarak iki farklı analiz yöntemi uygulanmıştır. Yöntemlerden biri ÇKKV yöntemlerinden EDAS, diğeri ise kümeleme analizinden hiyerarşik olmayan k-ortalamalar yöntemidir. K-ortalamalar yöntemi yardımıyla benzer ve benzemeyen ülkeler belirlenmiştir. EDAS yönteminden elde edilen sıralama ile k-ortalamalar yönteminden elde edilen benzer ülkeler birlikte değerlendirilerek, analizlerden elde edilen bulguların birbiri ile uyumlu olup olmadığı incelenmiştir.

Abstract:
People are facing with decision-making situations during private life or business life according to that for making the best decision they look for the solutions. Multi criteria decision-making methods/techniques are developed to find solutions for decision making which became a part of human needs. While making a decision, making a choice and in a multiple factors should be considered. This method is providing the easiest and the fastest solution for decision making in case of multiple factors and options. Multi Criteria Decision Making Method is ensure the solution in case of the multiple evaluation criteria to find the best and/or for the researcher. With the help of clustering analysis, many alternatives are divided into clusters (groups) similar to each other, together with a number of evaluation factors.
In this research EDAS is applied which is one of the most used methods of multi criteria decision making for the G-10 countries between 2007-2017. The other is the non-hierarchical k-means method from clustering analysis. It is examined from best to worst during last ten years. In the determination of similar countries, non-hierarchical k-averages method is applied from clustering analysis and it is examined whether the results are compatible with each other.