Analitik hiyerarşi sureci ve enerji santralı seçimi problemine uygulanması /
Yazar: MURAT YÜCEL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MESİHA SAAT
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Enerji = Energy
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Elektrik santralleri = Power plants ; Enerji santralleri = Power plants

Özet:
123 ÖZET Çok kriterli karar alma yöntemlerinden olan Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS), Thomas L. SAATY tarafından geliştirilmiş, sağlam bir teorik altyapısı olan bir karar alma yöntemidir. Yöntem karar sürecine sayılabilir, somut kriterlerin yanında sayılamayan, soyut nitelikteki kriterleri de dahil edebilmektedir. AHS grup kararlarında da kullanılabilen bir yöntemdir. AHS yönteminde, karşılaşılan bir problem yapısı önce küçük parçalara, bileşenlerine ayrılır. Bileşenler kendi özelliklerine göre gruplanır ve aralarındaki ilişkiler dikkate alınarak hiyerarşik bir yapı oluşturulur. Bu yapının en üst seviyesinde bir hedef, onun altındaki seviyelerde kriterler ve alt kriterler, ve nihayet en alt seviyede de, karar alma eylemi sonucunda seçim yapılacak alternatifler bulunur. Yöntem genel olarak şu şekilde işler: Hiyerarşinin bir düzeyindeki elemanlar, bir üst seviyelerinde bulunan kriterlere göre ikili olarak karşılaştırılırlar. Karşılaştırma sonunda elde edilen veriler bir matrise yerleştirilir ve öz vektör metoduyla elemanların ilgili kritere göre ağırlıkları, yani öncelik değerleri hesaplanır. Bu işlem hiyerarşi boyunca tüm seviyelerde yapılır. Hangi alternatifin seçileceği, alternatiflerin bileşik göreceli önceliklerinin hesaplanmasıyla bulunur. AHS yöntemi ile çeşitli alanlarda uygulamalar yapılmış ve başarılı sonuçlar alınmıştır. ExpertChoice yazılımı ile AHS daha geniş alanlarda kullanım olanağı bulmuş ve bu sayede problemlerin çözüm süreleri oldukça kısalmıştır. Türkiye gelişmekte olan bir ülke olduğundan enerjiye olan talebi hızla artmaktadır. Bu yüzden artan talebini karşılamak için yeni enerji santrallarının kurulması gerekmektedir. Bu çalışmada, enerji santralı seçimi problemi ele alınmış ve AHS yöntemini kullanan ExpertChoice yazılımı ile problem çözülmeye çalışılmıştır.

Abstract:
124 SUMMARY The Analytic Hierarchy Process (AHP) is a multi-criteria decision making method which was first developed by Thomas L. SAATY. It has a firm theoretical base and can include tangible and intangible criteria in decision process. It also supports group decision processes. The problem to be solved by the AHP is first decomposed into its components. These components are grouped with respect to their attributes and a hierarchy is formed considering the relations among them. At the top of this hierarchy a goal is specified. Then the criteria are placed through the intermediate levels of the hierarchy. Finally the alternatives are located at the bottom. Evaluation of this system is performed as follows: The elements in a level are compared pairwise in their strength of influence on a given criterion that occupies the level immediately above the elements being compared. The agreed upon numbers reflecting the comparison are inserted in a matrix and then the priorities of elements are calculated by the eigenvector method. This process is performed throughout the hierarchy. The alternative to be selected is determined by calculating the composite hierarchical priorities. The AHP has been applied in a variety of areas. The use of the AHP has been facilitated by the ExpertChoice software and, therefore, solution periods of the problems are reduced. In Turkey, energy demand is increasing rapidly. For this reason, new energy plants should be constructed. In this thesis, the problem of choosing the appropriate energy plant is handled and solved by using the ExpertChoice software.