Serumda statin düzeylerinin analizi
Analysis of statin levels in serum
Yazar: HAVVA YAĞLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. ALİ ÜNLÜ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Antikolesteremik ajanlar = Anticholesteremic agents ; Ateroskleroz = Atherosclerosis ; HMG-CoA = HMG-CoA ; Kromatografi-sıvı = Chromatography-liquid ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Serum = Serum

Özet:
Statinler (3-hidroksi-3-metilglutaril-koenzim redüktaz inhibitörleri), aterosklerotik kardiyovasküler hastalık riskini azaltmak için serum kolesterol düzeylerinin azaltılmasında kullanılan bir lipit düşürücü ajan sınıfıdır (Clementino ve Sonvico 2018). Bu antilipidemik ilaçlar, HMG-CoA'nın mevalonik aside dönüşümünü katalize eden HMG-CoA redüktaz enzimini inhibe ederek ve böylece kolesterol biyosentezinin erken ve hız sınırlayıcı bir adımını etkili bir şekilde bloke ederek gerçekleştirmektedir (Savouı-Balint ve ark 2015). Statin grubu ilaçlar aterosklerotik kardiyovasküler hastalıkların ilk basamak tedavisinde yaygın olarak kullanılmakta olup, dünya da en çok reçete edilen ilaçlar arasında yer almaktadır (Turner ve ark 2018).
 Genellikle güvenli ve etkili bir ilaç olarak kabul edilmesine rağmen, olumsuz etkileri de gözlenmektedir. Atorvastatin alan hastaların % 3-8'inde miyopati ve rabdomiyoliz gibi kasla ilişkili yan etkiler yaşandığı bildirilmiştir (Zhang 2015). Statin farmakokinetiğini etkileyen faktörlerin karakterizasyonu, statinlerle tedavi edilen hastalarda gereksiz toksisiteyi ve etkinliği önleyebilmektedir. Klinik olarak çeşitli statinler kullanılmaktadır ve her statin tipi ile birkaç farklı metabolit ilişkilendirilmektedir. Birkaç statini ve metaboliti aynı anda ölçebilen tek bir analiz, statin farmakokinetik araştırmasının ilerlemesinde önemli bir rol oynamaktadır. Biyolojik matrislerde statin konsantrasyonlarının biyoanalizi için LC–UV saptaması, LC–floresan saptaması, GC/MS, LC/MS ve LC–MS/MS bulunmaktadır ve bunların arasında LC–MS/MS üstün hassasiyet ve özgüllüğe sahiptir (Wang ve ark 2015).
Yaptığımız bu çalışmada serum Atorvastatin ve Rosuvastatin düzeylerinin ölçümü için LC-MS/MS' de yeni bir ölçüm metodu geliştirerek analitik interferansın azaltılması, doğruluğun arttırılması ve analiz süresinin kısaltılması amaçlanmıştır.
Çalışmamız sonucunda linearite çalışmasında yöntemimiz Atorvastatin için 2500 ve 1.22 ng/mL aralığında, Rosuvastatin için 2000 ve 0.97 ng/mL aralığında lineer olduğu tespit edilmiştir. Atorvastatin için tespit limitini 1.22 ng/mL, tayin limitini ise 4.88 ng/mL, Rosuvastatin için tespit limitini 1.95 ng/mL, tayin limitini ise 3.9 ng/mL olarak hesapladık. Tekrarlanabilirlik çalışmamızda ise %CV değerlerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu gördük. Geri kazanım çalışmasında ise geri kazanım oranlarının %97'in üzerinde olduğunu tespit ettik. Numune aktarım miktarı Atorvastatin için 0.054 ng/mL, Rosuvastatin için 0.150 ng/mL olarak tespit edilmiştir.
Sonuç olarak sunulan bu çalışmada Atorvastatin, Rosuvastatin ve insan plazmasındaki ana metabolitlerini eşzamanlı olarak ölçmek için yeni, hassas, spesifik, doğru ve güvenilir bir yöntem geliştirdik ve doğruladık.

Abstract:
Statins (3-hydroxy-3-methylglutaryl-coenzyme reductase inhibitors) are a class of lipid-lowering agents used to reduce serum cholesterol levels to reduce the risk of atherosclerotic cardiovascular disease (Clementino and Sonvico 2018). These antilipidemic drugs do this by inhibiting the HMG-CoA reductase enzyme, which catalyzes the conversion of HMG-CoA to mevalonic acid, thus effectively blocking an early and rate-limiting step of cholesterol biosynthesis (Savouı-Balint et al 2015). Statin group drugs are widely used in the first line treatment of atherosclerotic cardiovascular diseases and are among the most prescribed drugs in the world (Turner et al 2018).
 Although it is generally considered a safe and effective drug, its negative effects are also observed. Muscle related side effects such as myopathy and rhabdomyolysis have been reported in 3-8% of patients receiving atorvastatin (Zhang 2015). Characterization of factors affecting stat pharmacokinetics can prevent unnecessary toxicity and efficacy in patients treated with statins. Various statins are used clinically and several different metabolites are associated with each statin type. A single analysis that can measure several statins and metabolites simultaneously plays an important role in the progression of statin pharmacokinetics research. Biological matrices include LC – UV detection, LC – fluorescent detection, GC / MS, LC / MS and LC – MS / MS for bioanalysis of statin concentrations, among which LC – MS / MS has superior sensitivity and specificity (Wang et al 2015).
In this study, we aimed to reduce the analytical interference, increase accuracy and shorten the analysis time by developing a new measurement method in LC-MS / MS for the measurement of serum Atorvastatin and Rosuvastatin levels.
As a result of our study, in the linearity study, our method was found to be linear between 2500 and 1.22 ng / mL for Atorvastatin, and between 2000 and 0.97 ng / mL for Rosuvastatin. We calculated the detection limit for atorvastatin as 1.22 ng / mL, the detection limit as 4.88 ng / mL, the detection limit for Rosuvastatin as 1.95 ng / mL and the detection limit as 3.9 ng / mL. In our repeatability study, we found that % CV values were acceptable. In the recovery study, we determined that the recovery rates were over 97%. The sample transfer rate was 0.054 ng / mL for Atorvastatin and 0.150 ng / mL for Rosuvastatin.
As a result, we have developed and validated a new, sensitive, specific, accurate and reliable method to simultaneously measure the major metabolites of Atorvastatin, Rosuvastatin and human plasma in this presented study.