Tip 2 diyabetes mellituslu hastaların hastalıklarını kabullenme ve uyum kriterlerinin belirlenmesi
The determination of criterions for the acceptance and adaptation of type II diabetes mellitus patients
Yazar: AYLA DEMİRTAŞ
Danışman: PROF.DR. NALAN AKBAYRAK
GATA / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
VI. ÖZET Bu araştırma, tip 2 Diyabetli hastaların hastalıklarını kabul ve uyum kriterlerinin belirlenmesi amacıyla niteliksel olarak tasarlanmıştır. Araştırma, GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalında yapılmıştır. Tip 2 diyabetli hastalar araştırmanın evrenini, Aralık 2004, Mart - 2005 tarihleri arasında Endokrinoloji ve metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı poliklinik ve kliniğine başvuran ve kriterlere uyan 43 hasta, araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Veri toplamak amacıyla, literatür incelemesinin ardından araştırmacı tarafından derinlemesine bireysel görüşmeler ve bir odak grup görüşmesi yapılmıştır. Hastalığın kabullenme ve uyum kriterlerini belirlememize sebep olabilecek, uygun bilgilerin toplanmasına yardımcı olacak, anlaşılır ve doğru yapılandırılmış soruların yer aldığı, aksamadan çalışan ve güvenilir sonuçlar elde etmeyi sağlayacak görüşme formu oluşturulmuştur. Bu görüşme formuyla veriler toplanmıştır. Ayrıca demografik ve tanıtıcı bilgiler, ayrı bir formla toplanmıştır. Görüşmelerin samimiyetle yapılabilmesi için, hastalarla yalnız görüşülmüş olup, hasta için en uygun zaman ve rahat ortamların seçilmesine gayret edilmiştir. Görüşmelerin tümü, hastaların onayı alındıktan sonra bant kaydına kayıt edilerek yapılmıştır. Görüşmelerin yapıldığı gün bant kayıt çözümleri yapılıp, yazıya aktarılmıştır. Elde edilen bu veriler temalar altında organize edilmiş, ilişkilendirilmiş ve anlamlandırılmıştır. Görüşülen bireylerden doğrudan alıntılara yer verilerek, betimsel analiz yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda, tip 2 diyabetli hastaların hastalıklarını kabullenme aşamalarında, ilk şok ve aldırmazlık, inkar, öfke ve başkaldırma, pazarlık, üzüntü ve geri çekilme, depresyon ve kabullenme yaşadıkları, bazı hastaların ise, normal dışı adaptasyon sağlayarak boyun eğme ve sahte kabul yaşadıkları görülmüştür. İlk şok döneminde; şaşırdıkları, şok oldukları, korktukları, üzüldükleri, inanamadıkları, ağladıkları, yıkıldıkları, morallerinin bozulduğu, ailesinde DM. olanların kendisinde de hastalığın olmasına şaşırmadıkları, inkar döneminde; teşhis ve tahlillerine inanmadıkları bunun için başka doktora gidip, tahliller yaptırdıkları, hayatlarına eskisi gibi devam ettikleri, hasta 93olduklarını hissetmedikleri, içlerinde bir boşluk oluştuğu, hastalığın önemli olmadığı, hastalığa uyum sağlayamadıkları, hastalığının geçici olduğunu, savunma mekanizmalarının kullanıldığı, hastalıklarını arkadaşlarından gizlediği, öfke ve Başkaldırma döneminde; öfkelerini daha çok Allah'a yönlendirdikleri, en çok hasta olmalarına, diyetlerine ve tedavilerine öfke duydukları ve uyum sağlayamadıkları, sağlık personeli ve ailesine de kızgınlık yaşadıkları, hastalıktan korktukları için sinirli ve öfkeli oldukları, Pazarlık döneminde; en çok tedavisinin ve diyetinin çeşitli yönleri için pazarlık yaptıkları, Tanrıdan ikinci bir şans istedikleri, Üzüntü ve geri çekilme döneminde; üzülerek ağladıkları, ölümü düşünerek korktukları, kendilerini sıkıntılı, bıkkın, yılgın, yorgun ve halsiz, unutkan, sinirli hissettikleri, sosyal yaşamdan çekildikleri, yalnızlaştıkları, hastalığın kendilerini kısıtladığını, Kabullenme döneminde, hastaların tedavilerine, diyetlerine, egzersizlerine uyum sağlamak için çaba sarf ettikleri, hastalıkla yaşamayı öğrenebilmek için bilgi topladıkları, sağlık personeline güvendiklerini ve önerilerine uydukları, DM'dan daha kötü bir hastalığa sahip olabileceklerini düşündükleri, hastalıkla beraber yaşayabileceklerini ifade ettikleri görülmüştür. Boyun eğme ve sahte kabul yaşayan hastalar ise; hastalıklarını Allah'ın verdiğini, ancak Allah'ın alacağını düşünerek, iyileşme ve hastalığına uyum için çaba sarf etmediklerini, hastalığın kaderleri olduğunu ve çekmek zorunda olduklarını ifade etmişlerdir. Bu ifadeler gruplandınlarak 94 maddeden oluşan kabul ve uyum kriterleri haline getirilmiştir. Bu çalışma sonucunda; tip 2 diyabetli hastaya bakım veren hemşire ve sağlık personeline, hastalığın kabullenme sürecini bilmesi, hastasının ihtiyacına uygun iletişim kurması ve eğitim vermesi önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Diabetes Mellitus, Hastalığın Kabulü, Diyabete uyum 94

Abstract:
VII. SUMMARY This research is qualitatively designed for the determination of criterions for the acceptance and adaptation of type II diabetes mellitus patients. This research is conducted in the Department of Endocrinology and Metabolism in Gulhane Military Medical Academy. 43 patients of the department between December 2004 and March 2005 were accepted for this research. For data collection, a literature search, personal and focal group interviews are applied. A well-working, reliable questionnaire constituted of clear, truly built questions which will help obtaining convenient data to determine the criterions of acceptance of disease and adaptation of the patients is prepared. Demographics are collected by another questionnaire. Private interviews are organized for the secrecy and comfort of the patients. Voice recordings are applied with the verbal consents of the patients. Voice recordings are converted to written documents in the day of interview. Obtained data is classified, associated and interpreted later. In the conclusion, it is observed that some type II diabetes mellitus patients experience first shock (trauma) and indifference, denial, anger, insubordination, haggling, despair, regression, depression and acceptance although some others experience extraordinary adaptation, submission and fake acceptance. In the first shock period, it is observed that some patients pass through a subperiod in which they, surprised, get shocked, afraid, feel upset, couldn't believe, weep, get depressed some others who have DM patients in their family don't even get surprised. In our study, patients, wanted to be examined by some others for the reason that they didn't believe to the results of laboratory results, continued to live usual life, didn't feel their disease, felt an emptiness inside, didn't feel the importance of the illness, couldn't get adapted to the disease, felt their disease as temporary, used defense mechanisms, hid their disease even from their friends. In the rebellion and anger period, the DM patients were observed to; direct their anger to the God, get angry with their disease, children, spouse, health staff, diet and treatment, couldn't get adapted to their disease, be angry and nervous for the reason that they were afraid of their disease. 95In the bargaining period, they usually bargained about their treatment, diet and a second chance with the God. In the observation of sadness and withdraw period, there was weeping, crying, fear of death, feeling of worry, tiredness, forgetfulness, anger, loneliness and restriction by the disease. Patients were observed trying to adapt to their treatment, diets and exercises, learn to live with their disease, trusting to health stuff, being thankful for not having a disease worse than DM and expressing to be able to live with the disease in the acceptation period. The submission and fake acceptance period was the period in which patients try to adapt to the disease to heal, in the belief that the God gave the disease and the God will take it back, the disease were their destiny and they have to live it. 95 topics of acceptance and adaptation criterions are formed by the classification of these expressions. As a result of this study, nurses and health staff who give health care to DM patients are advised to know the acceptance period of the disease for a convenient communication. Key Words: Diabetes Mellitus, Acceptance of disease, Adaptation to Diabetes 96