Yoncada (Medicago sativa L.) farklı klor tuzu ve dozlarının çimlenme ve fide gelişimine etkileri
The effects of different chloride salts and doses on germination and seedling development of alfalfa (Medicago sativa L.)
Yazar: MÜCAHİD YUSUF İSLAM ERCAN
Danışman: DOÇ. DR. SATI UZUN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMDİ ÖZAKTAN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
YONCADA (Medicago sativa L.) FARKLI KLOR TUZU VE DOZLARININ ÇİMLENME VE FİDE GELİŞİMİNE ETKİLERİ

Mücahid Yusuf İslam ERCAN
Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü
Yüksek Lisans Tezi, Ağustos 2020
Danışman: Doç. Dr. Satı UZUN
Danışman: Dr. Öğr. Üyesi Hamdi ÖZAKTAN
ÖZET
Bu çalışma bazı yonca çeşitlerinin çimlenme ve fide gelişimi üzerine farklı klor tuzları ve dozlarının etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada Artemis, Derby, İside, Classe, Verdor ve Özpınar yonca çeşitleri ile NaCl, MgCl2 ve CaCl2 tuzlarının 5, 10, 15 ve 20 dS/m dozları kullanılmıştır. Deneme tesadüf parsellerinde faktöriyel deneme desenine (6 çeşit × 3 tuz tipi × 5 tuz dozu) göre 4 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Araştırmada çimlenme yüzdesi, ortalama çimlenme süresi, sapçık ve kökçük uzunlukları, fide yaş ve kuru ağırlıkları ile fidede klor miktarları incelenmiştir. Araştırma sonucunda çeşitlerin, tuz tiplerinin ve tuz konsantrasyonlarının incelenen tüm özellikler üzerine etkilerinin istatistiksel olarak önemli olduğu belirlenmiştir. Uygulanan tuz dozları kontrole göre çimlenme yüzdesi, sapçık ve kökçük uzunluğu ile fide yaş ağırlığının düşmesine, ortalama çimlenme süresi ve klor miktarının ise artmasına neden olmuştur. Tuz dozlarının ortalaması incelendiğinde çimlenme yüzdesi, ortalama çimlenme süresi, sapçık uzunluğu, kökçük uzunluğu, fide yaş ağırlığı, fide kuru ağırlığı ve fidede klor miktarları sırasıyla %73.5-89.8, 2.26-3.74 gün, 14.1-47 mm, 6.76-22.7 mm, 13.39-31.28 mg/bitki, 1.23-1.37 mg/bitki ve %2.15-5.17 arasında değişim göstermiştir. Klor tuzları ve dozları fide büyümesini çimlenme oranından daha fazla etkilemiştir.  Tuz stresi altında sapçık ve kökçük uzunluklarındaki azalış incelendiğinde 15 ve 20 dS/m dozlarında en düşük uzunluk azalışı NaCl'de Derby ve Verdor çeşitlerinde CaCl2'de Verdor çeşidinde gözlenmiştir. MgCl2 tuzu incelendiğinde ise 5 dS/m uygulamasından itibaren önemli bir azalış belirlenmiş olup, 10 dS/m'de en düşük sapçık ve kökçük azalışı Derby çeşidinde tespit edilmiştir. Sonuç olarak, yonca çeşitlerinin sodyum ve kalsiyum klorür tuzlarına magnezyum klorürden daha toleranslı olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Medicago sativa, Çimlenme, CaCl2, NaCl, MgCl2, tuz toleransı

Abstract:
THE EFFECTS OF DIFFERENT CHLORIDE SALTS AND DOSES ON GERMINATION AND SEEDLING DEVELOPMENT OF ALFALFA (Medicago sativa L.)
Mücahid Yusuf İslam ERCAN
Erciyes University, Graduate School of Natural and Applied Sciences
Master Thesis, August, 2020
Supervisor: Assoc. Prof. Dr. Satı UZUN
Asist. Prof.  Hamdi ÖZAKTAN

ABSTRACT
This research was conducted to determine the effect of different chloride salts and doses on germination and seedling development in some alfalfa cultivars. In the study, alfalfa cultivars of Artemis, Derby, İside, Classe, Verdor, and Özpınar and doses of 5, 10, 15, and 20 dS/m from chloride salts NaCl, MgCl2 and CaCl2 were used. The experiment was carried out in factorial design (6 cultivar × 3 salt type × 5 concentration) arranged in completely randomized block design with 4 replications. Germination percentage, mean germination time, plumule and radicular lengths, seedling fresh and dry weights, and chlorine amount in seedlings were investigated. As a result of the research, it was determined that the effect of cultivars, salt types and concentrations on all the parameters was statistically significant. The salt doses caused a reduction in the germination percentage, plumule and radicular length, seedling fresh weight, while mean germination time and chloride amount of seedling increased compared to the control. When the average of salt doses is investigated, the germination percentage, mean germination time, plumule and radicular lengths, seedling fresh and dry weights, and chlorine amount in seedlings ranged between 73.5-89.8%, 2.26-3.74 days, 14.1-47-mm, 6.76-22.7 mm, 13.39-31.28-mg/plant, 1.23-1.37 mg/plant and 2.15-5.17%, respectively. Different chloride salts and doses affected the seedling growth more than germination. Considering the results of reduction in plumule and radicular lengths under salt stress, the lowest length reduction at the doses of 15 and 20 dS/m was determined in Derby and Verdor cultivars in NaCl and Verdor in CaCl2, whereas in MgCl2 a significant reduction has been achieved from 5 dS/m treatments, and the lowest reduction in 10 dS/m was determined in  Derby cultivar. It was concluded that alfalfa varieties were more tolerant to sodium and calcium chloride salts than magnesium chloride.
Keywords: Medicago sativa, Germination, CaCl2, NaCl, MgCl2, salinity tolerance