Gölbaşı (Adıyaman) zeminlerinin CPT sonuçları ile sıvılaşma analizlerinin incelenmesi
Investigation of liquefaction analysis of Gölbaşı (Adıyaman) soils with CPT results
Yazar: HALİS SERKAN TEZER
Danışman: PROF. DR. SEYHAN FIRAT
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Geoteknik ve Deprem Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Adıyaman-Gölbaşı = Adıyaman-Gölbaşı ; CPT =   ; Sıvılaşma = Liquefaction

Özet:
6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş Pazarcık ve Kahramanmaraş Ekinözü-Elbistan'da meydana gelen moment büyüklükleri 7.7 ve 7.6 olan depremler çok geniş bir alanda yıkıma sebep olmuştur. Bu depremler Doğu Anadolu Fayı'nın uzun zamandır deprem üretmemiş kesiminde meydana gelmiş, 300 km'ye varan bir hat boyunca yüzey kırıkları 8 m'ye ulaşan sol yanal ötelenme oluşturmuşlardır. Türkiye'de birçok tarihi yapı da dahil yıkılmış ya da kullanılamayacak derecede hasar almıştır. Kahramanmaraş merkezli depremlerden en çok etkilenen yerleşim yerlerinden biri olan Adıyaman ili Gölbaşı ilçesinde zemin sıvılaşması nedeniyle binalarda devrilme, yan yatma, taşıma gücü yenilmesi gibi hasarlar gözlenmiştir. 
Bu araştırmada Gölbaşı (Adıyaman) zeminlerinin sıvılaşma potansiyelleri yapılan 125 adet CPT verisi ile değerlendirilmiştir. CPT verilerinden NCEER (Robertson ve Wride (1998) ve Robertson (2009)), Idriss ve Boulanger (2008), Boulanger ve Idriss (2014) ve Moss ve diğerleri (2006) yöntemlerine göre  çevrimsel direnç oranı (CRR) belirlenerek  sıvılaşma güvenlik katsayısı mukayeseleri yapılmıştır. Ayrıca Iwasaki ve diğerleri (1982) yöntemine göre sıvılaşma potansiyeli indeksi (LPI) ile Zhang, Robertson ve Brachman (2002) yöntemine göre serbest zemin oturma değerleri belirlenerek çalışma alanındaki dağılımlarına ait haritalar elde edilmiştir. Bu araştırmanın sonucunda CPT verilerinden NCEER yöntemine elde edilen güvenlik katsayısının diğer yöntemlere göre daha yüksek değer verdiği belirlenmiştir. Boulanger ve Idriss (2014) yönteminden elde edilen güvenlik katsayısına göre hesaplanan LPI değerleri en yüksek değeri vermiştir.  Serbest zemin oturmaları için ise Moss ve diğerleri (2006)'nden elde edilen hacimsel birim deformasyon değerlerinin dolayısıyla serbest saha oturmalarının daha yüksek sonuç verdiği ortaya konulmuştur. Tüm bu verilerin ışığında, Gölbaşı (Adıyaman) ilçe merkezinde zemin sıvılaşması kaynaklı LPI ve serbest saha oturma değerlerinin Gölbaşı gölüne yaklaştıkça arttığı belirlenmiştir.

Abstract:
On February 6, 2023, earthquakes with moment magnitudes of 7.7 and 7.6 occurred in Kahramanmaraş Pazarcık and Kahramanmaraş Ekinözü-Elbistan, causing devastation over a very large area. These earthquakes occurred in the part of the Eastern Anatolian Fault that had not produced earthquakes for a long time, and surface fractures along a line of up to 300 km produced a left lateral displacement of up to 8 m. Many historical buildings in Turkey were destroyed or damaged to the extent that they could not be used. In Gölbaşı district of Adıyaman province, which is one of the most affected settlements by the Kahramanmaraş earthquakes, damages such as overturning, tilting and loss of bearing capacity were observed in buildings due to soil liquefaction. In this study, the liquefaction potential of Gölbaşı (Adıyaman) soils was evaluated with 125 CPT data. Cyclic resistance ratio (CRR) was determined from CPT data according to NCEER (Robertson and Wride (1998) and Robertson (2009)), Idriss and Boulanger (2008), Boulanger and Idriss (2014) and Moss et al. (2006). In addition, liquefaction potential index (LPI) according to Iwasaki et al. (1982) and free-soil settlement values according to Zhang et al. (2002) were determined and maps of their distribution in the study area were obtained. As a result of this study, it was determined that the coefficient of safety obtained from CPT data according to the NCEER method gave a higher value compared to other methods. LPI values calculated according to the coefficient of safety obtained from Boulanger and Idriss (2014) method gave the highest value.  As for the free-field settlements, it was revealed that the volumetric unit deformation values obtained from Moss et al. (2006) gave higher results than the free-field settlements. In the light of all these data, it is determined that the LPI and free-field settlement values due to soil liquefaction in Gölbaşı (Adıyaman) district center increase as it approaches Gölbaşı Lake.