Yandan indirmeli matafora donanımına sahip can filikalarının mayna operasyonları sırasında oluşan kazalarının analizi
Analysis of accidents involving davit launched lifeboats during lowering operations
Yazar: AHMET EMRE PİRİM
Danışman: PROF. DR. CEMALETTİN ŞAHİN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Denizcilik = Marine ; Kazalar = Accidents
Dizin: Deniz güvenliği = Maritime safety ; Deniz kazaları = Maritime accidents ; Deniz taşımacılığı =   ; Deniz yolu ulaşımı =   ; Denizcilik = Maritime

Özet:
Gemiler, geminin terk edilmesine neden olabilecek çatışma, yangın, karaya oturma, su alma gibi acil durumlar ile karşılaştığında, mürettebat ve yolcuların canlı kalabilmeleri ve kurtulmaları için can filikası adı verilen can kurtarma vasıtaları ile donatılmışlardır. Geminin emniyetli bir şekilde terk edilmesi aşamasında filikanın mayna operasyonu hayati derecede öneme sahiptir. Bu doğrultuda tezin amacı, yandan indirmeli filika mataforasına sahip gemilerde mayna operasyonları sırasında filika kazasına neden olabilecek kök nedenleri ortaya koymak ve marjinal olasılıklar ile koşullu olasılıkların arasındaki ilişkiye göre uzman görüşlerinden faydalanarak Bulanık Mantık Tabanlı Bayes Ağı yöntemi aracılığıyla bir model sunmaktır.
Model sonuçlarına göre, yandan indirmeli matafora donanımına sahip filikaların mayna operasyonları sırasında kaza oluşumunu etkileyen en önemli faktör %20'lik bir etki derecesiyle "deniz durumunun dalgalı" olmasıdır. "Kastanyola balatasının yetersiz olması" ve "Filikanın teknesinin yorgun olması" kök nedenlerinin filika kazası oluşumuna etkisi %13 oranındadır. "Filika mataforasının çelik tel halatında montaj hatası olması" düğümünün filika kazası oluşumuna etkisi %12 seviyesinde iken, filikanın kanca koyverme mekanizmasındaki "Koyverme kancalarının yetersiz olması" düğümünün filika kazası oluşumuna etkisi ise %11 oranındadır. İlaveten, filika kazasına oluşumuna etki eden kök düğümlerden en düşük etki derecesi %2'lik oran ile "Lavra tapasının yetersizliği" ve "Bosa halatının yetersizliği"dir. 
Bu kapsamda bu tez çalışmasının, filika kazalarının nasıl oluştuğu ve bu kazaların kök nedenlerinin neler olduğunun belirlenmesi ve kaza oluşumunun önlenmesi için fikir ve tecrübe edinilmesi hususunda literatüre kayda değer katkı sağlayacağı ümit edilmektedir. Bu tezin, can filikalarının mayna operasyonları sırasında meydana gelebilecek kazalarının önlenmesi noktasında bir referans kaynak olarak değerlendirilmesi beklenmekte ve filika eğitimi konusundaki eksik noktaları tamamlayacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Can Filikası, Matafora, Filika Kazası, Bulanık Mantık, Bayes Ağı.

Abstract:
In the event of an emergency situation on a vessel, such as a collision, fire, grounding, flooding, or other incident that may result in the ship being abandoned, the vessel is equipped with lifeboats, which are designed to ensure the survival of the crew and passengers. In the process of safely abandoning the vessel, the operation of launching the lifeboats acquires a vital importance. This thesis aims to identify the underlying causes of lifeboat accidents during the lowering of lifeboats on ships with side-launched davits. To achieve this, a model is presented through the use of a Fuzzy Logic Based Bayesian Network method, which incorporates expert opinions on the relationship between marginal and conditional probabilities.
The results of the model indicate that the most significant factor contributing to the accidents during lifeboat operations with side-launched davits is the presence of adverse sea conditions, with an impact degree of 20%. The underlying factors contributing to the development of "Insufficient brake lining" and "Fatigue of the lifeboat hull" have been identified as having an influence of approximately 13% on the incidence of lifeboat accidents. The effect of the root cause "Insufficient installation error in the steel wire rope of the lifeboat davit" on the occurrence of lifeboat accidents is revealed to be 12%. Similarly, the effect of the root cause "Inadequate release hooks" on the lifeboat hook release mechanism is found to be 11%. Furthermore, among the root nodes identified as contributing to the occurrence of lifeboat accidents, "Inadequacy of lifeboat plug" and "Inadequacy of lifeboat gripe gear" have the lowest degree of effect, with a rate of 2%.
In this context, it is hoped that this thesis study will make a significant contribution to the literature in terms of determining how lifeboat accidents occur and what are the root causes of these accidents and gaining ideas and experience to prevent accidents. It is expected that this thesis will serve as a reference source for the prevention of accidents that may occur during lifeboat operations, and it is considered that it will provide a comprehensive account of the subject matter, thereby filling a gap in the training curriculum.
Keywords: Lifeboat, Davit, Lifeboat Accident, Fuzzy Logic, Bayesian Network.