Muhteva ve şekil hususiyetleriyle Ahmet Hâşim'in nesir dünyası
The world of prose of Ahmet Hachim with its content and form characteristics
Yazar: İBRAHİM DEMİRCİ
Danışman: DOÇ. DR. ÂLİM GÜR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil = Language ; Düzyazı = Prose ; Edebi eleştiri = Literary criticism ; Edebi metinler = Literary texts ; Edebiyatçılar = Man of letters ; Gazeteler = Newspapers ; Haşim, Ahmet = Haşim, Ahmet ; Üslup = Stylistic

Özet:
Modern Türk edebiyatında şairliğiyle tanınan ve sembolist / empresyonist şiirin Türkiye'de ilk temsilcilerinden sayılan Ahmet Hâşim (1887-1933), nesir alanında da kayda değer bir miras bırakmıştır. Haşim, şiir görüşünü dile getirdiği ve Piyale'nin başına koyduğu ?Şiir Hakkında Bazı Mülâhazalar?ı ve nesirlerinin hemen hepsini, önce dönemin gazete ve dergilerinde yayımlamış, sonra bunlardan yaptığı seçmeleri üç kitapta toplamıştır: Bize Göre, Gurebahane-i Laklakan ve Frankfurt Seyahatnamesi. Ancak yazarın bu kitaplara almadığı metinlerin sayısı, aldıklarının üç katını aşmaktadır.Tanzimat sonrası Türk edebiyatında şair ve yazarların çoğu, çeşitli ideolojileri benimseyip onların sözcülüğünü yapmaya çalışmışlardır. Ahmet Hâşim, hiçbir doktrine, ideolojiye ve siyasi teşkilâta katılmayan bağımsız bir kişilik olarak, sanatın ve edebiyatın faydayı aşan yönünü ve değerini dile getirmeye, savunmaya ve yüceltmeye çalışmıştır. Bunu yaparken daha çok Avrupa kaynaklarından ve mitolojiden beslenmiştir.Ahmet Hâşim'in nesirleri, duyguları ve alışkanlıklarıyla doğulu olan ve doğulu kalmak isteyen, ancak aklı ve zekâsıyla modern ve batılı olmayı özleyen serbest ruhlu bir sanatkârın çeşitli sanat, edebiyat ve hayat meseleleri karşısında duyuşlarını, düşünüşlerini, eleştirilerini yansıtır. Bu metinlerin her biri kendi içinde bütünlük ve tutarlılık taşımakla birlikte, birbirleriyle karşılaştırılarak ve bütün olarak okunduğunda çeşitli çelişkiler görülür. Bu çelişkilerin bir bölümü ülkedeki siyasi ve kültürel değişimlere bağlanabilirse de, çoğunun sebebi, yazarın kafasında ve kalbinde yer tutan tereddütler ve hayata bakışındaki çocuksu diyebileceğimiz kararsızlıklardır.Ahmet Hâşim'in nesri, hem düşünüş ve bakış açısı yönünden, hem de dil ve anlatımında basmakalıp ifadelerden uzak duruşuyla, çağdaşı yazarlardan ayrı ve seçkin bir yerde durmakta ve psikolojik ve sosyolojik araştırmalara ilham verecek bir zenginlik taşımaktadır.

Abstract:
Ahmed Hachim (1887-1933), who is known as a poet in the Modern Turkish Literature and regarded as one of the pioneers of symbolist / impressionist poem in Turkey, also legated remarkably in the field of prose.Hachim firstly published ?Some Considerations About Poem? which he inserted in the beginning of Piyale (Chalice) and in which he expressed his point of view about poem, and almost all of his prose in newspapers and magazines of the epoch, then collected some of picked ones in three books: Bize Göre (According to Us), Gurebahane-i Laklakan (Dispensary of Storks) and Frankfurt Seyahatnamesi (Travelbook of Frankfurt). But the number of texts that author did not select are more than three times of those in these books.Most of authors and poets in Turkish literature adopted various ideologies and tried to be a spokesman of ideologies after Tanzimat. Ahmed Hachim, who had an independent personality which never participated in doctrines, ideologies and political organizations; endeavored to express, advocate and glorify beneficial exceeding aspects and values of art and literature. While he was accomplishing these, he mainly used European sources and mythology.Prose of Ahmed Hachim reflects criticisms, mentalities and perceptions about the art, the literature and life matters of an artist who has an unconstrained soul which misses to being a western and modern soul in terms of mind and intelligence, at the same time he wants to stay eastern with his emotions and habits. While there are entirety and consistency within each of these texts, various contradictions can be seen if these texts are compared to each other and read entirely. Although some of these contradictions are related with political and cultural changes in country, the reasons behind more of them are indecisions that can be said as childish point of view of the life and hesitations in author?s mind and heart.