Gümrük vergisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar
Disputes arising from customs duty
Yazar: ÖZGECAN GÖK
Danışman: PROF. DR. YUSUF KARAKOÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Gümrük vergisi = Customs tax ; Uyuşmazlık = Incompatibility ; Vergi uyuşmazlıkları = Tax conflicts ; Vergilendirme = Taxation ; Vergiler = Taxes

Özet:
Gümrük vergisi, verginin konusunu oluşturan eşya üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre tahsil edilen bir malî yükümlülüktür. Genel bütçeye dahil, dış ticaretten alınan ve tüketime dayalı vergiler arasında sınıflandırılmaktadır. Çalışma esas olarak gümrük vergilerinin hukukî görünümüne ilişkindir. Genel Vergi Hukuku'nun asıl konusunu oluşturan Vergi Usul Kanunu'ndan farklılıkların ortaya konulması amaçlanmakta; genelden farklı olan; özel ve özgü olan kurallar, kurumlar, farklar, farklılıklar ele alınmaktadır. Gümrük vergisinin toplanmasına ilişkin kurallar çerçevesinde, gümrük idaresi ile gümrük yükümlüsü arasında vergilendirme sürecinde ortaya çıkan anlaşmazlıklar/uyuşmazlıklar ele alınmaktadır. 
Gümrük vergisi borcu kural olarak ithalat; istisnaen ihracat sırasında ya da kanunun ithalat ve ihracata ilişkin düzenlemelerine aykırı hareket edilmesi hallerinde doğmaktadır. Gümrük Kanunu'nda kimlerin gümrük vergisi ile ilgili bir ödeme yükümlülüğünün doğduğu, çeşitli maddelerde düzenlenmektedir. Gümrük vergisinin, gümrük idarelerince talep ve tahsil edilen bir kamu alacağı olması bu bakımdan birinci sınırı oluştururken, tesbit edilen uyuşmazlıkların vergi yargısında çözümleniyor olması, çalışmanın ikinci sınırını oluşturmaktadır.
Çalışmanın ilk bölümünde gümrük vergisi ödevine ilişkin genel esaslar kapsamında; gümrük borcu ilişkisinin tarafları, gümrük vergisinin konusu, gümrük tarifesi, gümrük kıymeti, eşyanın menşei, vergiyi doğuran olay ile muafiyet ve istisnalar ele alınmakta; vergilendirme süreci ve gümrük vergisi borcunu sona erdiren sebeplere yer verilmektedir. Ayrıca gümrük kabahatlerinin tâbi olduğu hukukî rejim açıklanmaktadır. 
İkinci bölümün konusunu ise, gümrük vergisinden kaynaklanan anlaşmazlıkların/uyuşmazlıkların çözüm yolları oluşturmaktadır. Bu kapsamda öncelikle anlaşmazlık ya da uyuşmazlığın usûl bakımından konusunu oluşturan idarî karar kavramı açıklanmakta; gümrük vergisi borcu ve gümrük kabahatleri açısından anlaşmazlık çıkmasına engel olan hallere yer verilmekte; daha sonra gümrük vergisine özgü "uzlaşma" ve "itiraz" yolları açıklanmaktadır. Bölümün sonunda gümrük vergisinden kaynaklanan uyuşmazlıkların yargı yoluyla çözümüne ilişkin açıklamalar yapılmaktadır. İlk iki bölümde yapılan açıklamalar çerçevesinde sonuç ve değerlendirmelere yer verilerek çalışma sonlandırılmaktadır

Abstract:
Customs duty is a financial obligation collected according to the provisions of the Customs Code Number 4458 on the goods which are the subject of the tax. It is classified as a tax that takes place in the general budget and bases on foreign trade and consumption. The study is basically about the legal appearance of customs duty. Revealing the differences from the Tax Procedure Law, as the principle subject of General Tax Law is aimed in the study. Special and specific rules, institutions, differences which do not fall into the sphere of General Tax Law are discussed. Within the framework of the rules on the collection of customs duties, disagreements/disputes arising during the taxation process between the customs administration and the payer of the customs duties are examined.
Customs duties are principally accrued in the events of import, and violation of the provisions on import and export regulations; yet they are also based on export as an exception. Custom duty payers are determined in several articles of the Customs Code. There are two criteria for drawing the boundaries of the study: The fact that, customs duty is a public obligation that is claimed and collected by customs administrations as a public receivable is the first one; while the fact that the disputes are resolved in the tax jurisdiction constitutes the latter.
In the first chapter of the study, within the scope of the general principles regarding the customs duty obligation; the parties of customs debt relationship, the subject of customs duty, customs tariff, customs value, the origin of the goods, tax incentives, exemptions and exceptions are examined; the taxation process and the customs duty deduction are considered. In addition, the legal regime of the customs misdemeanours is explained. 
Second chapter of the study consists of the solutions for disagreements/disputes arising from customs taxation. In this context, respectively, the concept of administrative decision constituting the issue of dispute or disagreement is explained; customs duty, debt and customs misconduct in terms of dispute to prevent the occurrence of cases are examined; "reconciliation" and "objection" in the customs tax are explained. At the end of the chapter, explanations are made on the judicial review on disputes about customs duty. The study is concluded with final considerations and suggestions in the light of the examinations made in the first and second chapters.