Doğu ve orta karadeniz bentopelajiğinde dağılım gösteren mezgit (merlangius merlangus euxinus (nordmann, 1840)) populasyonunun ototlit morfolojisi ve genetik özellikler ile olası alansal varyasyonlarının incelenmesi
The investigation of the possible spatial variations in otolith morphology and genetic traits from the whiting (merlangius merlangus euxinus (nordmann, 1840)) inhabiting benthopelagic waters in central and southeastern black sea
Yazar: YAHYA TAYHAN
Danışman: DOÇ. DR. AYSUN GÜMÜŞ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Biyoloji = Biology ; Genetik = Genetics ; Zooloji = Zoology

Özet:
Bu çalışmada, Doğu ve Orta Karadeniz bentopelajiğinde dağılım gösteren mezgit (Merlangius merlangus euxinus (Nordmann, 1840)) örneklerinde otolit şekil analizi, kısmi mtDNA sitokrom b geni dizi analizi ve 5 mikrosatellit lokus bölgesi kullanılarak iki bölge arasındaki alansal varyasyonlar incelenmiştir. 
Doğu ve Orta Karadeniz bölgelerinden temin edilen toplam 480 mezgit örneğinin otolitleri şekil indeksleri ve eliptik fourrier katsayıları kullanılarak şekil analizi ile incelenmiştir. Mezgit otolitinin şeklinin somatik gelişimden etkilendiği belirlenmiştir. Ek olarak, şekil indeksleri bakımından eşeyler arasında fark olmamasına rağmen eliptik fourrier katsayıları ile yapılan şekil analizinde eşeyler arasında farklılık gözlenmiştir. Doğu ve Orta Karadeniz bölgelerinden elde edilen mezgit örneklerinin otolitleri şekil indeksleri açısından farklılık göstermiştir. Ayrıca,  eliptik fourrier katsayıları açısından dişilerde bölgeler arası fark varken, erkeklerde ise bölgeler arasında fark yoktur. Diğer taraftan, her iki yöntem ile tanımlanan otolit şekilleri Doğu ve Orta Karadeniz bölgelerinde karışık olarak önemli düzeyde farklı üç grup oluşturmaktadır.
Çalışmada, 28 adet mezgit bireyinin mtDNA sitokrom b gen bölgesinde toplam 15 haplotip tespit edilmiştir. Doğu Karadeniz bölgesinde haplotip çeşitliliği % 70, Orta Karadeniz bölgesinde % 98 bulunmuştur. 60 adet mezgit bireyinin beş mikrosatellit lokusu için Doğu Karadeniz'de allel çeşitliliği 12.6 hesaplanırken, Orta Karadeniz için bu değer 11.2 olarak hesaplanmıştır. Tüm örneklerde allel çeşitliliği 16.2'dir.   Her iki genetik yöntemde de, bölgeler arası bir farklılık gözlenmemiştir. Fakat, mezgit bireyinin mtDNA sitokrom b gen bölgesindeki nükleotid farklılığı ile 2 soy hat tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, Doğu ve Orta Karadeniz bölgelerinde mezgit populasyonunda, birbirinden bağımsız lokal stoklar bulunmadığı görüşü benimsenmiştir.

Abstract:
In this study, the spatial variations between two localities have been investigated for the samples of the whiting bentopelagically distributing in East and Central Black Sea by using otolith shape analysis, partial mtDNA cytochrome b gene sequences and five microsatellite loci.
	The shape index and elliptic fourier coefficients of totally 480 whiting otoliths provided from East and Central Black Sea have analysed. It was determined that the shape of whiting otolith would be affected from somatic growth. In addition, difference was observed between sexes in the otolith shape analysis using elliptic fourier coefficients despite no difference was found between sexes in term of their shape index. The otoliths of the samples of whiting provided from East and Central Black Sea showed spatial difference by means of the shape index. But, regarding the elliptic fourier coefficients in the otoliths there was no difference between two localities for males while there was difference for females. However, the otolith shape identified by both of the techniques had revealed three, different but mixed groups from East and Central Black Sea.
	In this study, 15 haplotypes were identified in totally 28 whiting individuals. Haplotype diversities were found as 70 and 98 percent in East and Central Black Sea, respectively. In 60 individuals allelic diversity was calculated 11.2 in Central Black Sea when it was calculated 12.6 in East Black Sea. In general, it was 16.2. For both mtDNA sequences and microsatellite loci, no significant difference was observed between two localities. But, two genealogical groups was identified by the variety of nucleotides in cytochrome b gene  in whiting.
	In conclusion, it has decided that there are no independent local stocks in East and Central Black Sea for whiting.