Yetişkin kanser hastalarında düşme riski ile yaşam kalitesi ilişkisi
Relationship between falling risk and quality of life in adult cancer patients
Yazar: AYŞEGÜL ATLI
Danışman: PROF. DR. TÜLİN DÜGER
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Düşme kazaları = Accidental falls ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Kazalar = Accidents ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Bu çalışma, kanser tanısı sonrası tedavi aşamasında olan yetişkin kanser hastalarının düşme riski ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi incelemek amacı ile gerçekleştirildi. Çalışmamıza onkolog tarafından tanısı konulan, solid tümörü olan 18-65 yaş aralığında 54 yetişkin kanser tedavisi gören hasta katıldı. Aldıkları tedaviye göre hastalar 3 gruba ayrıldı. 1. grubu sadece kemoterapi alan 17 hasta, 2. grubu kemoterapi+ cerrahi olan 20 hasta, 3. grubu kemoterapi+radyoterapi+cerrahi olan 17 hasta oluşturdu. Hastaların denge değerlendirmesi Berg Denge Ölçeği (BDÖ) ile ayak tabanı duyusu; hafif dokunma ve iki nokta ayırımı olarak iki kısımda, düşme riski Tinetti Düşme Etkinlik Ölçeği (TDEÖ) ile yorgunluk şiddeti Yorgunluk Şiddet Skalası (YŞS) ile yaşam kalitesi Avrupa Kanser Tedavisi Araştırma Organizasyonu Yaşam Kalitesi Anketi- Çekirdek 30 (AKTAO-YK-Ç 30) ile, üst ekstremite kas kuvveti Jamar el dinamometresi ile alt ekstremiteden M. QF kas kuvveti manuel kas testi ile değerlendirildi. Yapılan değerlendirmeler sonucunda; tedavi gören kanser hastalarının düşme riskinin olduğu (%24,1) ve en fazla kemoterapi+radyoterapi+cerrahi grubunun düşme öyküsüne sahip olduğu bulundu. Yaşam kalitesi ile düşme riski arasındaki ilişkide; yaşam kalitesi alt basamaklarından fonksiyonel ölçekten fiziksel fonksiyon (r=-0,386, p=,005) rol fonksiyonu (r=-0,471, p=0,000), kognitif fonksiyon (r=-0,312, p=0,026) ve fonksiyonel skor (r=-0,496, p=0,000) ile semptom ölçeğinden ise yorgunluk (r=0,392, p=0,04), ağrı (r=0,283, p=0,044) ve semptom skoru (r=0,282, p=0,45) ile ilişkili olduğu bulundu. Yorgunluk hissinin fazla olması, kadın cinsiyetin,  50 yaş ve üzerinde olmanın, denge kaybının olması ve topukta hafif dokunma duyusunun azalması hastaların düşme riskini artırdığı bulundu. Çalışmamızın sonucunda tedavi gören kanser hastalarında düşme riskinin olduğu ve düşmenin yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilediği belirlendi. Hem yaralanmaların önüne geçmek hem de yaşam kalitesini artırmak için kanser hastalarında düşmelerin erken dönemde önlenmesinin önemli olduğu düşünülmektedir.


Anahtar Kelimeler: kanser, düşme riski, yaşam kalitesi, yorgunluk

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the risk of falls of adult cancer patients in the post-cancer treatment stage and to investigate the relationship between the risk of falls and the quality of life. A total of 54 adult cancer patients aged between 18-65 years with solid tumor who were diagnosed by oncologist were included in the study. Balance assessment of patients with Berg Balance Scale (BDS), foot base sensation light touch and two point discrimination in two parts, the risk of falling with the Tinetti Fall Activity Scale (TFAS), fatigue intensity with the Fatigue Severity Scale (FSS), Quality of Life European Cancer Treatment Research Organization Quality of Life Questionnaire - The lower extremity muscle strength was evaluated manually with Jamar hand dynamometer. As a result of the evaluations; It was found that cancer patients treated with cancer had a fall risk (24.1%) and the highest number of chemotherapy + radiotherapy + surgery group had a history of fall. In the relationship between quality of life and risk of falling; functional function from the lower ranks of the quality of life (r = -0,386, p = 0,000), functional function (r = -0,386, p = 0,000), cognitive function (r = -0,312, p = 0.026) and functional score (r = -0,496, p = 0,000) and symptom scale associated with fatigue (r = 0.392, p = 0.04), pain (r = 0.283, p = 0.044) and symptom score (r = 0.282, p = 0.45). It was found that the feeling of fatigue, female gender, being 50 years of age and over, loss of balance and decreased light touch in heel increased the risk of falling in patients. As a result of our study, it was determined that there was a risk of falling in cancer patients treated with cancer and that the decrease affected the quality of life negatively. In order to prevent injuries and to improve quality of life, it is necessary to prevent falls in cancer patients.

Keywords: cancer, risk of falling, quality of life, fatigue