Dijital çağda dezenformasyonun yasal denetimi ve dünya örneklerinin analizi
Legal control of disinformation in the digital age and analysis of world examples
Yazar: REYHAN UYGUN
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZ GÖKSU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Tarafsız yayın ve güvenilir, doğru bilgiye ulaşma sorununun her geçen gün daha da çıkmaza sürüklendiği bir habercilik anlayışı içinde dezenformasyon sorunu artmaktadır. Medyada ve sosyal ağlarda kitlelere servis edilen haberlerin kime, neye göre ve nasıl üretilerek aktarıldığını sorgulamak ve anlamak oldukça önemli bir sorun haline gelmektedir. Tek yönlü ve "merkezi" enformasyon akışı sayesinde emperyalist güçlerin çıkarlarına uygun oluşturdukları eylem planlarına kamuoyu desteği sağlanmaktadır. Bu planlar, "insani müdahale" görünümü altında egemen ülkelerin içişlerine müdahaleden, emperyalist tahakküm çemberinin dışında kalmaya çaba sarf eden ülkelerdeki yönetimlerin değiştirilmesine, hatta söz konusu ülkelerin parçalanmasına yol açacak müdahalelerin hayata geçirilmesine dek uzanan geniş bir yelpaze oluşturmaktadır. Bu planların iletişim alanına izdüşümü, kamuoyunun arzulanan hedeflere yönelik olarak medya aracılığıyla manipüle edilmesidir. Dolayısıyla bir manipülasyon aracı olarak küreselleşme bağlamında dezenformasyon kavramına odaklanılması gerekliliği doğmaktadır. Volkoff'a göre dezenformasyon, zekamıza yönelik değildir; bazen duyarlılığımızı gerektirir, her şeyden önce içgüdüsel ya da sonradan edinilmiş reflekslerimizi yani önyargılarımızı uyararak ilerler. Alt benliğimize saldırır ve aleyhimize döner. Özgürlüğümüzün mutlak düşmanıdır. Medya aracılığı ile sistematik bir şekilde dezenformasyona maruz kalan kitle için özgürlükten söz etmek zordur. Sosyal medyanın bu sınırsızlığı ve dezenformasyon yoğunluğu karşısında devletler; özel hayatın gizliliğini koruma altına almak, dolandırıcılık veya buradan yayılabilecek asparagas haberlerin önüne geçmek ve itibarlarının sarsılmasını engellemek için kanunlar yoluyla birtakım düzenlemeler getirmektedir. Ancak bu düzenlemeler kitleler üzerinde ifade özgürlüklerini kısıtlayabileceği korkusu oluşturmakla birlikte eleştirilere maruz kalmaktadır. Türkiye'de Dezenformasyonun engellenmesi amacıyla 18 Ekim 2022'de 7418 Sayılı Basın Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun yürürlüğe girmiştir. Kanun, Türkiye'deki medya ve internet sektöründe bir dizi düzenleme getirmiştir. Bu düzenleme, dezenformasyonla mücadelede önemli bir adım olarak görülmekte ancak basın özgürlüğü ve ifade özgürlüğü gibi temel haklar açısından tartışmalara neden olmaktadır. Düzenlemenin etkili bir şekilde uygulanması ve temel hakları koruma dengelemesi önem arz etmektedir. Bu nedenle, 7418 sayılı kanunun dezenformasyonla mücadeledeki rolü ve etkileri üzerine daha detaylı bir inceleme yapılması gerekmektedir. Bu incelemede, 7418 sayılı kanunun kapsamı, uygulama süreçleri ve sonuçları ele alınacaktır. Öncelikle kanunun içeriği ve getirdiği düzenlemeler detaylı bir şekilde analiz edilecektir. Ardından, bu düzenlemelerin medya ve internet sektöründeki uygulamaları incelenecektir. Kanunun, basın ve ifade özgürlüğü üzerindeki etkileri değerlendirilerek, uluslararası standartlarla karşılaştırılacaktır. Son olarak, düzenlemenin dezenformasyonla mücadeledeki etkinliği ve kamuoyundaki algısı üzerine derinlemesine görüşme yöntemi ile uzman görüşleri gibi nitel yöntemlerle veri toplanarak analiz edilecektir. Bu yöntemler aracılığıyla, 7418 sayılı kanunun dezenformasyonla mücadeledeki rolü ve etkileri kapsamlı bir şekilde ortaya konacaktır.

Abstract:
The problem of disinformation is increasing within a journalism approach where the problem of impartial publishing and access to reliable and accurate information becomes more and more of a dead end every passing day. Questioning and understanding who, what and how the news presented to the masses in the media and social networks is produced and transmitted is becoming a very important issue. Thanks to the one-way and "centralized" flow of information, public support is provided for the action plans that imperialist powers create in line with their own interests. These plans cover a wide range from intervening in the internal affairs of sovereign countries under the guise of "humanitarian intervention" to changing the governments in countries trying to stay outside the circle of imperialist domination and even implementing interventions that will lead to the disintegration of these countries. The reflection of these plans in the field of communication is the manipulation of public opinion through the media in line with the desired goals. Therefore, it has become necessary to focus on the concept of disinformation as a tool of manipulation in the context of globalization. According to Volkoff, disinformation is not aimed at our intelligence; sometimes it requires our sensitivity, first of all it progresses by stimulating our instinctive or acquired reflexes, that is, our prejudices. It attacks our lower self and turns against us. It is the absolute enemy of our freedom. It is difficult to talk about freedom for the masses who are systematically exposed to disinformation through the media. In the face of this limitlessness of social media and the intensity of disinformation, states introduce certain regulations through laws in order to protect the privacy of private life, prevent fraud or false news that may spread from here and prevent their reputations from being damaged. However, these regulations create fears among the masses that they may restrict freedom of expression and are subject to criticism. In order to prevent disinformation in Turkey, the Law No. 7418 on the Amendment of the Press Law and Certain Laws entered into force on October 18, 2022. The law introduced a series of regulations in the media and internet sectors in Turkey. Although this regulation is seen as an important step in the fight against disinformation, it leads to discussions in terms of fundamental rights such as freedom of the press and freedom of expression. It is important to effectively implement the regulation and balance the protection of fundamental rights. Therefore, the role and effects of Law No. 7418 in combating disinformation need to be examined in more detail. This examination will address the scope, implementation processes and results of Law No. 7418. First, the content of the law and the regulations it introduces will be analyzed in detail. Then, the applications of these regulations in the media and internet sectors will be examined. The effects of the law on freedom of press and expression will be evaluated and compared with international standards. Finally, qualitative methods such as in-depth interviews and expert opinions will be used to collect and analyze data on the effectiveness of the regulation in combating disinformation and its perception in the public. Through these methods, the role and effects of Law No. 7418 in combating disinformation will be comprehensively revealed.