Anne ile çocuk arasındaki soybağı
The lineage between mother and child
Yazar: NESRİN ÖZDEMİR YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP DÖNMEZ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Soybağı kişinin kim olduğunu bilmesi açısından büyük önem arz etmektedir. Nitekim
Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşmede (BMÇHS) de her çocuğun ana ve
babasını bilme ve onlar tarafından bakılma hakkı olduğu kabul edilmiştir. Soybağının tespiti
çocuk bakımından önemli olduğu gibi devletler içinde büyük önem taşımaktadır. Bu sebeple
birçok devlet soybağının tespitine ilişkin davaları kamusal yönlü davalar olarak
nitelendirmiştir. Ülkemizde de kamu düzeniyle ilişkilendirilen soybağının tespitine ilişkin
düzenlemeler 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu1
'nun (TMK) 282 vd. maddelerinde yer
almaktadır.
Baba ile çeşitli şekillerde soybağının kurulmasını mümkün gören kanun koyucu ana ile
kurulacak olan soybağı için tek yolun doğum olduğunu ön görmüştür. Ancak gelişen ve
değişen toplum ve tıp bilimi sayesinde ana ile doğum dışı yollarla da soybağının
kurulabilmesi olası hale gelmiştir. Peki ana ile doğum dışı bir yolla soybağının
kurulamayacağını düzenleyen TMK ile maddi gerçeklik çelişirse ne yapılmalıdır? Böyle bir
durumla karşılaşılması durumunda kanun hükmünün doğrudan uygulanması kamusal
düzene ilişkin kabul edilen ve kanunun özünde yatan nesebin doğru tespit edilmesi isteğine
aykırı olacaktır.
Bu çalışmamda ana ile çocuk arasında doğum dışı yollarla soybağının kurulması durumunda
ortaya çıkabilecek uyuşmazlıklardan ve bu uyuşmazlıkların çözümü niteliğinde önerilerden
bahsedilecektir.

Abstract:
Pedigree is of great importance in terms of knowing who the person is. As a matter of fact,
the United Nations Convention on the Rights of the Child clearly states that every child has
the right to know and be cared for by their parents. The determination of ancestry is of great
importance for the state as well as for the child. For this reason, many states have described
the determination of paternity as a public-sided lawsuit. Regulations regarding the
determination of paternity, which is associated with public order in our country, are included
in the 282 et al. contained in the articles.
The legislator, who sees it possible to establish paternity with the father in various ways, has
foreseen that the only way for the paternity to be established with the mother is birth.
However, thanks to the developing and changing society and medical science, it has become
possible to establish a lineage with the mother by non-natal means. So, what should be done
if the material reality conflicts with the TMK, which regulates that a lineage cannot be
established with the mother in a non-natal way? In such a situation, the direct application of
the provision of the law will be contrary to the desire to correctly determine the lineage that
is accepted in the public order and lies at the core of the law.
In this study, the conflicts that may arise in the case of the establishment of non-natal means
between the mother and the child and suggestions for the solution of these conflicts will be
discussed.