Bitki antifiriz ve farklı yetiştirme sistemlerinin marul yetiştiriciliğinde verim, bazı kalite özellikleri ve besin maddesi içeriğine etkisi
Effects of different cultivation systems and plant antifreeze on some quality features and nutrient contents in lettuce cultivation
Yazar: EDİP ALAS
Danışman: YRD. DOÇ. DR. VEDAT PİRİNÇ
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çalışma, Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü' ne ait Uygulama ve Araştırma alanında 2015 yılı sonbahar vejetasyon döneminde yürütülmüştür. Çalışmada, bitki antifiriz ve farklı yetiştirme sistemlerinin marul yetiştiriciliğinde verim, bazı kalite özellikleri ve besin maddesi içeriğine etkisinin Diyarbakır koşullarında belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, Yedikule Bitez marul çeşidi kullanılmıştır. Bitkilerde düşük sıcaklığın olumsuz etkisini azaltmak için bitki antifirizi uygulanmıştır. Denemede antifiriz uygulaması ile birlikte; açıkta, malç, alçak tünel ve malç+alçak tünel gibi 4 farklı yetiştirme sistemlerinde marul yetiştiriciliği araştırılmıştır. Deneme süresince bitkilerde; bitki boyu, bitki taç genişliği, bitki göbek çevresi, toplam yaprak sayısı, bitki kök uzunluğu, bitki kök boğazı çapı, ortalama bitki ağırlığı ve verim gibi özellikler incelenmiştir. Yetiştirme sistemleri ve bitki antifirizi toplam bitki verimi üzerine etkili olmadığı görülmüştür. En yüksek toplam bitki verimi; bitki antifirizi uygulanmış alçak tünel ve kontrol malç yetiştiricilik sistemlerinden (9.3 kg/m2) elde edilirken, en düşük toplam bitki verimi ise kontrol alçak tünel yetiştiricilikten (6.1 kg/m2) elde edilmiştir. 
Hasat sonrası marullarda ağır metal ve azot/protein gibi laboratuvar analizlerinin sonucunda; bitki antifirizinin içeriğinde bulunan elementlerin marulda azot/protein ve bitkiye faydalı olabilecek minerallerin (Mg, Fe, Zn gibi) miktarlarını artırdığı görülmüştür. 
Çalışma sonucunda, uygulanan yetiştirme sistemleri ve bitki antifirizinin faydalı olabileceği görülmüştür. Böylece kısa vejetasyon süresine sahip marulun, Diyarbakır'da ekonomik anlamda yetiştiriciliğinin sonbaharda yaygınlaştırılması mümkün olacaktır. 

Anahtar Kelimeler: Diyarbakır, Marul, Verim, Bitki Antifirizi.

Abstract:
The study was conducted in the application and research area belong to Department of Horticulture  Faculty of Agriculture in Dicle University in 2015 autumn vegetation period. In the study, it was aimed to determinate the effect of plant antifreeze and different cultivation systems on yield, some quality features and nutrient contents in lettuce cultivation in Diyarbakır conditions. In the study, Yedikule Bitez lettuce cultivar was used. Plant antifreeze was applied to reduce the negative effects of low temperature on plants. Lettuce cultivation was investigated in 4 different cultivation systems as in the open, mulch, low tunel and mulch-low tunel together with antifreeze application in the trial. During the trial, features such as plant height, plant crown width, perimeter the umbilicus of plant, total number of leaves, plant root length, plant root collar diameter, the average plant weight and yield were examined in plants. Cultivation systems and plant antifreeze have no effect on total plant yield. While the highest total plant yield was obtained from plant antifreeze applied in low tunnels and control mulch cultivation systems (9.3 kg/m2), the lowest total plant efficiency was obtained from control cultivation in low tunel (6.1 kg/m2).
As a result of laboratory analysis such as heavy metal and nitrogen/protein in the post-harvest lettuces; elements located in plant antifreeze were seen to increase the amount of minerals (such as Mg, Fe, Zn) which may be useful to the plant and nitrogen/protein in lettuce.
In result of the study, it was seen that the applied cultivation systems and plant antifreeze may be beneficial. Thus economically lettuce growing which has short vegetation period, will be possible to disseminate in automn period in Diyarbakır.

Key Words: Diyarbakır, Lettuce, Yield, Plant Antifreeze.