Teknoloji yoğunluğuna göre ihracatın belirleyicileri: E-7 ve G-7 ülkeleri üzerine panel veri analizleri
Determinants of export by technology intensity: Panel data analysis on G-7 and E-7 countries
Yazar: SÜMEYYE UZUN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KEMAL DEĞER
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: İhracat = Export

Özet:
Dünyadaki küreselleşme eğiliminin artması ülkeler arası rekabetin de şiddetlenmesine yol açmaktadır. Bu çerçevede ülkelerin uluslararası düzeyde rekabet edebilmesi için bir takım önlemler alması ve bu önlemlere yönelik politikalar uygulaması zorunlu hale gelmektedir. Öncelikli olarak, bir ülkenin diğer ülkeler ile rekabet edebilmesi için iktisadi performansının sürdürülebilir olması oldukça önemlidir. Sürdürülebilir iktisadi performansın sağlanmasında ise en önemli faktörlerden bir tanesi teknoloji yoğun ihracattır. 

Teknoloji yoğun ürün ihracatında belirleyici faktörlerin tespit edilmesinin ülkelerin uluslararası rekabet edebilirliği açısından önem arz ettiği açıktır. Bu bağlamda, bu tez gelişmekte olan yedi ekonomiyi ifade eden E-7 ülkeleri ile gelişmiş 7 ekonomiyi ifade eden G-7 ülkelerindeki teknoloji yoğun ürün ihracatının belirleyicilerini ve söz konusu belirleyicilerin birbirleri ile ilişkisini tespit etme amacı taşımaktadır. Çalışmada, teknoloji yoğun ürün ihracatının belirleyicilerinin tespiti için panel regresyon yöntemi ve ilgili belirleyiciler arasındaki ilişkilerin tespiti için panel nedensellik analizleri kullanılmıştır. 

Çalışmadan elde edilen bulgulara göre, düşük teknolojili mallarda her iki ülke grubunda da döviz kuru önemli bir etkiye sahip iken, söz konusu etkinin yönü negatiftir. Orta teknolojili mallar ihracatında patent başvuruları ve AR-GE harcamalarının etkisi iki ülke grubunda da pozitif iken, bu etkinin G-7 ülkelerinde daha yüksek olduğu söylenebilir. Birinci derece okullaşma oranının orta teknolojili mallar ihracatına etkisi E-7 ülkelerinde anlamsız, G-7 ülkelerinde anlamlı ve pozitiftir. Yüksek teknolojili mal ihracatında ise patent başvuruları ve AR-GE harcamalarının etkisi her iki grupta da pozitif iken, söz konusu etkinin ihracata katkısı E-7 ülkelerinde daha yüksektir. 

Çalışmadan elde edilen bulgular çerçevesinde, E-7 ülkelerinin G-7 ülkelerini iktisadi açıdan yakalama potansiyelinin devam ettiği ortaya koyulmuştur. Bununla birlikte, söz konusu potansiyelin fiili olarak gerçekleşmesi için E-7 ülkelerinde, eğitimde kaliteyi arttırmaya ve AR-GE yatırımlarını desteklemeye yönelik politikaların yürürlüğe konulması gereklidir. Ayrıca, yüksek teknolojili üretime katkı sağlayacak yabancı yatırımların çekilmesi ve üretim yapısının yüksek teknolojili üretime dönüşümünü destekleyecek teşvik, sübvansiyon gibi uygulamaların da gerçekleştirilmesi önemlidir.

Abstract:
The increasing globalization trend in the world leads to an intensification of competition among countries. In this context, it becomes necessary for countries to take certain measures and implement policies aimed at these measures in order to compete at the international level. First of all, it is very significant for a country's economic performance to be sustainable in order to compete with other countries. One of the most crucial in ensuring sustainable economic performance is technology-intensive exports.

It is clear that identifying the determinants of technology-intensive product exports is critical for the international competitiveness of countries. In this context, this thesis aims to determine the determinants of technology-intensive product exports in the E-7 countries which are seven developing economies, and the G-7 countries which are seven developed economies, and the relationship between these determinants. In the study, panel regression method was used to determine the determinants of technology-intensive product exports and panel causality analysis was used to determine the relationships between the relevant determinants. According to the findings of the study, while the exchange rate has a significant effect on low-technology goods in both country groups, the direction of the effect is negative. While the effect of patent applications and R&D expenditures on medium-technology goods exports is positive in both country groups, it can be said that this effect is higher in G-7 countries. The effect of the first degree schooling rate on medium technology goods exports is insignificant in E-7 countries, but significant and positive in G-7 countries. While the effect of patent applications and R&D expenditures on high-technology goods exports is positive in both groups, the contribution of this effect to exports is higher in E-7 countries.

Within the framework of the findings obtained from the study, it has been revealed that the E-7 countries continue to have the potential to catch up with the G-7 countries economically. However, in order for this potential to be realized in practice, policies to increase the quality of education and support R&D investments need to be put into effect in the E-7 countries. In addition, it is substantial to attract foreign investments that will contribute to high-technology production and to implement incentives and subsidies that will support the transformation of the production structure to high-technology production.