Çukurova Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı merkezine başvuran yetişkin hastalarda akılcı ilaç kullanımı ve ilişkili faktörlerin araştırılması
Investigation of rational drug use and associated factors in adult patients applying to Çukurova University training Family health center
Yazar: MAKBULE TANRIKULU DÜŞGÜN
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM GEREKLİOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, Çukurova Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran yetişkin hastalarda akılcı ilaç kullanımı ve ilişkili faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır.

	Gereç ve Yöntem: Araştırmanın evrenini, Çukurova Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı 051 ve 056 nolu birimlere başvuran 18 yaş ve üzeri bireyler oluşturmuştur. Kesitsel tipteki araştırmamızda 15 Aralık-15 Ocak tarihleri arasında yüz yüze görüşme tekniği ile katılımcılara sosyodemografik bilgi formu ile birlikte 'Akılcı İlaç Kullanım Ölçeği' ve 'Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği' uygulanmıştır.Tüm testlerde istatistiksel önemlilik düzeyi 0,05 olarak alınmıştır.

	Bulgular: Çalışmaya katılan 361 bireyin yaş ortalamaları 33,6±11,6 yıl idi ve 230'u (%63,7) kadındı, katılımcıların 271'i (% 75,1) reçetesiz ilaç kullanmaktaydı.  Çalışmaya dahil edilen katılımcıların %73,96'sının (n=267) akılcı ilaç kullanımı konusunda bilgi düzeylerinin yeterli olduğu, eğitim düzeyi arttıkça akılcı ilaç kullanımı bilgi düzeyinin arttığı görüldü (p<0,001), gelirleri giderlerinden fazla olan katılımcıların (p<0,05), ek hastalığı olanların (p<0,05) akılcı ilaç kullanım bilgi düzeyleri daha yüksekti (p<0,05). Şikâyeti oldukça sağlık kuruluşuna başvuranların, sigara kullananların (p<0,05), aileleri ile birlikte yaşayanların (p<0,05),  reçetesiz ilaç kullananların (p=0,001) daha düşük akılcı ilaç kullanım bilgi düzeylerine sahip oldukları belirlendi (p=0,020). Katılımcıların akılcı ilaç kullanımı bilgi düzeyleri ile anksiyete ve depresyon düzeyleri arasında pozitif yönlü orta düzey bir ilişki olduğu belirlendi (sırasıyla r=0,396; r=0,311). Katılımcıların anksiyete ve depresyon düzeyleri arasında ise pozitif yönlü kuvvetli bir ilişki olduğu saptandı (r=0,788).

	Sonuç: Akılcı ilaç kullanımı konusunda düzenlenecek eğitimlerde sosyal medya kanallarının daha aktif kullanılması, reçetesiz ilaç kullanımlarının önüne geçilmesi, ilaç israfının önlenmesi gibi konularda olumlu stratejilerin geliştirilmesi, birinci basamak sağlık kuruluşundaki hekimlerin topluma ilaç kullanımı hakkında daha fazla eğitim ve danışmanlık hizmeti vermesi, akılcı ilaç kullanımı ilkeleri hakkında sağlık çalışanlarının eğitimi ve bu konuda yapılacak çalışmaların sürdürülmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, akılcı ilaç kullanımı, anksiyete, depresyon

Abstract:
Objective: This study aims at investigating rational drug use and related factors in adult patients admitted to Çukurova University Education Family Health Center.

	Materials and Methods: The population of the study consisted of individuals aged 18 years and over enrolled in Çukurova University Training Family Health Units 051 and 056. In this cross-sectional study, the participants were administered the 'Rational Drug Use Scale' and 'Hospital Anxiety and Depression Scale' together with the sociodemographic information form by face-to-face interview technique between December 15 and January 15.Statistical significance level was taken as 0,05 in all tests.

	Results: The mean age of the 361 participants was 33.6±11.6 years, 230 (63.7%) were female, and 271 (75.1%) were using over-the-counter medication.  It was observed that 73.96% (n=267) of the participants had adequate knowledge about rational drug use, the level of knowledge about rational drug use increased with increasing educational level (p<0,001), participants whose income was higher than their expenses (p<0,05) and those with additional diseases (p<0,05) had higher levels of knowledge about rational drug use (p<0,05). It was determined that those who applied to a health institution when they had a complaint, smokers (p<0,05), those who lived with their families (p<0,05), and those who used over-the-counter medication (p=0.001) had lower rational drug use knowledge levels. There was a moderate positive correlation between the participants' rational drug use knowledge levels and their anxiety and depression levels (r=0.396; r=0.311, respectively). There was a strong positive correlation between anxiety and depression levels of the participants (r=0.788).
	
	Conclusion: It is necessary to use social media channels more actively in trainings to be organized on rational drug use, to develop positive strategies on issues such as preventing the use of non-prescription drugs, preventing drug waste, to provide more education and counseling services to the community about drug use by physicians in primary health care institutions, to train health professionals about the principles of rational drug use and to continue the studies to be carried out on this subject.

Keywords: Family medicine, rational drug use, anxiety, depression