Aristoteles'te eristik akıl yürütme
Eristic reasoning on Aristotle
Yazar: AYKUT OMUR
Danışman: PROF. DR. REŞAT LEVENT AYSEVER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Akıl yürütme = Reasoning ; Aristoteles = Aristotle ; Diyalektik = Dialectic ; Eristik akıl yürütme = Eristic reasoning ; Mantık = Logic ; Çürütme = Refutation ; Çıkarım = Inference

Özet:
Eristik akıl yürütme tarzları veya genel olarak safsatalar, Antik Yunan dünyasının büyük filozofu Aristoteles'ten bu yana filozofların üzerine eğildiği bir konu olmuştur. Ancak mantık ve akıl yürütme hataları olarak kavramsallaştırılan safsatalara dair günümüzdeki modern akademik çevrelerin çözümlemeleri ile Aristoteles'in Sofistçe Çürütmeler yapıtında eristik akıl yürütme türü ve sofistlerin görünüşte çürütme yöntemleri olarak anladığı bu safsataları çözümleme biçimi farklılık göstermektedir. İlkesel olarak eristik ile diyalektik arasındaki ilişkiyi ortaya koyan Aristoteles'e göre safsataların ortaya çıkmasında ve doğru görünüşünün temelinde dil, dünya ve bu ikisi arasındaki ilişkinin doğru olarak anlaşılamaması, bir takım hatalı inanç ve varsayımlar ile birlikte çıkarım ile çürütmeye dair bilgisizlik yatmaktadır. Böylece Aristoteles eristik akıl yürütme ve safsataları mantık -özelde tasım mantığı- zemininde çözümlemekten çok ontolojik ve epistemolojik bir zemin üzerinde çözümlemiş ve sınıflandırmasını dili merkeze alarak yapmıştır. Buna göre o, hatalı bir akıl yürütme türü olarak sınıflandırdığı eristik akıl yürütme ile doğru akıl yürütme türleri arasındaki çizgiyi de belirlemiş olmaktadır.
Sonuç olarak bu tezde Schreiber'in yorumları ve referansları ile birlikte Aristoteles'in tasım mantığında eristik akıl yürütmeyi nasıl konumlandırdığı, eristik akıl yürütme tarzları olarak belirlediği safsataları nasıl çözümlediği ve hangi çözümleri sunduğu gibi meseleler aydınlatılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Erictic reasoning ways and fallacies in general have been the interest of philosophers since Aristotle, the great philosopher of the Ancient Greek.  However, it is different from analysis of the modern Academy regarding the fallacies that described as logic and reasoning errors to the type of eristic reasoning in which Aristotle described it as apparent refutation method of sophists in Sophictical Refutations. According to Aristotle who predicated relation between eristic and dialectic in pinciple, the appereance of fallacies and the seeming truth of it is caused by the misunderstanding between the language, the world and relation between them built by some false beliefs and assumptions and the ignorance about syllogism and refutation, Thus, Aristotle analyzed eristic reasoning and fallacies on ontological and epistemological ground rather than logical ground and made its classification based by the language. Accordinly, he also identified the line between true reasoning types and eristic reasoning type which he classified as a false reasoning.
Consequently in this thesis, with the comments and references of Schreiber, has been tried to envision and clarify the issues such as how Aristote positioned eristic reasoning in syllogism and how he resolved the fallacies and what solutions he offered.