Akarsu vadileri boyunca çevresel kirleticilerin coğrafi bilgi sistemleri ile analizi: Trabzon ili örneği
Environmental pollutants analysis along the river valley with geographic information systems: Case study of Trabzon province, Turkey
Yazar: TUĞBA MEMİŞOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. H. EBRU ÇOLAK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Çevre kirliliği = Environmental pollution ; Çevre sorunları = Environmental problems

Özet:
Çevre sorunları günümüzün en önemli toplumsal problemlerinden birisi niteliğindedir. Sanayileşme, nüfus ve bazı işletmelerin hızlı bir oranda artmasından kaynaklı doğal çevre, günden güne kirlilik riski altına girmektedir. Özellikle de endüstrinin, tarım alanlarının, yerleşim alanlarının ve işletmelerin yoğun halde bulunduğu akarsu vadileri boyunca kirlilik riski daha fazla ve yoğun halde bulunmaktadır. Dolayısıyla akarsu yatakları boyunca kirlilik yükü daha fazla olmaktadır. Oluşan bu noktasal kaynaklı kirlilik yükleri, akarsu boyunca birikimli olarak kirliliği, akarsuyun kavuştuğu deniz ya da göl gibi su kaynaklarına kadar taşımaktadır. Bu da doğal çevre olarak bilinen ekosistem içerisinde çevresel kirliliğin yayılımına neden olmaktadır. Çevresel kirliliğin yayılmasıyla birlikte vadiler, gözle görülür derecede kirlilik riski altında kalmaktadır. Bu nedenle kirlilik riski altındaki alanların tespit edilmesi gerekmektedir. Kirlilik riski altında olan bölgelere yönelik uygulamalarda Coğrafi bilgi sistemleri(CBS) en etkili kullanılan yöntemlerden birisidir. Bu çalışmada, CBS kullanılarak, Trabzon il sınırları içinde kalan belirlenen Değirmendere, Yomra, Of/Solaklı ve Akçaabat/Düzköy vadilerinde, yoğun çevresel kirlilik risk altında olan alanların belirlenmesi tasarımı yapılacaktır. Öncelikle bu dört vadide çevresel kirliliğe neden olan kirletici etmenler belirlenecektir. Çevresel kirletici etmenlerin vadiyi etkileme ağırlıkları anket ile tespit edilecektir. Anket sonucu elde edilen ağırlıklar Analitik Hiyerarşi Yöntemi ile analiz edilecektir. Elde edilen ağırlık değerliyle birlikte CBS teknikleri kullanılarak vadilere ait kirlilik riski olan bölgeler tespit edilecek ve haritalarla birlikte sunulacaktır. Üretilen yoğunluk haritaları Havza Koruma Eylem Planlarına altlık teşkil edecek nitelik taşıyabilecektir.

Abstract:
Environmental problems are one of the most important social problems today. Natural environment is susceptible to contamination from day to day resulting from industrialization, and a rapid rate of increases in population and some enterprises. Especially, the risk of pollution are more intensively located in the industry, agricultural areas, residential areas and enterprises along river valleys. Therefore, the pollution load along the river bed is greater. This point source pollution loads carry  pollution as a cumulative up to river such as sea or lake. This situation is caused the extent of environmental pollution in the ecosystem which is known as the natural environment. With the spread of environmental pollution valleys visibly remain at risk of pollution. At this point, pollution of the risk areas must be determined. The most effective tool is Geographic Information Systems (GIS) in order to  determine pollution risk areas. In this study,     identifying  environmental pollution risk areas design will be made in determined  valleys: Degirmendere, Yomra, Of/Solakli and Akcaabat/Düzköy in the province of Trabzon using Geographic Information Systems. First of all, in these 4 valleys, pollutants that cause environmental pollution factors are to be determined. Points weights affecting environmental pollutants factors in the valley will be identified with the survey form. The weights will be determined by Analytic Hierarchy Process using survey results. With obtained weight value, it will be identified at risk of pollution in the valleys using GIS technique and results will be presented along with the maps. The resulting maps also represent significant contributions to the establishment of environmental information systems for the Watershed Protection Action Plan.