Ayak bileği lateral kollateral ligaman yaralanmalarında ultrason ve ultrason elastografinin etkinliği
Value of b-mode ultrasonography and real-time sonoelastography for detecting i̇njury of the lateral ligaments of the ankle joints
Yazar: AYŞEGÜL KARADAYI
Danışman: DOÇ. DR. TÜLAY ÖZER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Kocaeli Derince Eğt. ve Arş. Hast. / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Ayak = Foot ; Ayak bileği = Ankle ; Elastografi = Elastography ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis teknikleri ve prosedürleri = Diagnostic techniques and procedures ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Amaç
Bu prospektif klinik çalışmamızda ayak bileğinin lateral kollateral ligaman hasarında B-mod ultrasonografi (US) etkinliğini ve ultrason elastografi (USE)' nin tanıya katkısını göstermeyi amaçladık.
Gereç ve yöntem
2016 Ekim- 2017 Nisan tarihleri arasında Kocaeli Derince Eğitim ve Araştırma Hastanesi Spor Hekimliğine başvuran, aktif sporla uğraşan 54 hasta çalışmaya dahil edildi.
Kontrol grubu hayatının belli bir döneminde spor yapmayan, aktif sporla uğraşmayan, ayak bileği burkma öyküsü olmayan sedanter bireylerden oluşturuldu.
Geçirilmiş cerrahi öyküsü, romatolojik hastalığı ve kronik hastalığı olanlar çalışmaya dahil edilmedi.
Her iki grubun yaş, kilo, boy, VKİ değerleri kaydedildi.
Anterior talofibular ligaman(ATFL), kalkaneofibular ligaman(KFL), ve posterior talofibular ligamandan(PTFL) oluşan lateral kollateral ligaman yapısı B-mod US ve USE' yle değerlendirildi.
ATFL, KFL, PTFL'nin her biri proksimal, orta ve distal olmak üzere ultrasonografik olarak üç eşit anatomik parçada değerlendirildi. B-mod US de her bir ligamanın uzunluğu ve kalınlıkları ölçüldü. Ultrasonografik olarak ligamanların kontur ve ekojeniteleri dört grade içerisinde değerlendirildi (Grade 0-3). USE incelemesinde ligamanların kalitatif olarak dört evrede (Tip 1-4) elastogram tiplemesi yapıldı. Kantitatif olarak her bir ligamanın strain ratio (SR) değerleri kaydedildi.
Bulgular
Çalışmaya 18-40 yaşları arasındaki 54 sporcu (39 erkek, 15 kadın) ve 30 sedanter birey (19 erkek, 11 kadın) olmak üzere toplamda 84 olgu dahil edildi.
Hasta grubuna ait 108 ayak bileği, kontrol grubuna ait 60 ayak bileği incelendi.
Hasta grubunun 10 ayak bileği ağrı ve şişlik gibi semptomatik olarak değerlendirildi.
Hasta ve kontrol grubu arasında yaş, boy ve kilo açısından anlamlı farklılık yoktu.
Hasta grubunda ATFL uzunlukları kontrol grubundan daha kısa tespit edildi (p<0,05). Ligamanların kalınlıkları arasında istatistiksel olarak fark yoktu.
Hasta grubunun ATFL, KFL ve PTFL' nin B-mod US' de kontur ve ekojenite bakımından kontrol grubuna göre arasında gradelerinde artış saptandı (p<0,001) (p<0,001) (p<0,05).
Hasta grubunda ATFL ve KFL de elastogram tipleri ve SR değerleri kontrol grubuna göre daha düşük değerler elde edildi (p<0,001).
Hasta ve kontrol grubu PTFL elastogram tipleri ve SR değerleri açısından anlamlı farklılık saptanmadı.
Hastaların dominant ayağına ait bulgular ile dominant olmayan tarafın bulguları ile karşılaştırıldığında sadece KFL orta, distal ve ortalama kalınlıkları dominant tarafında azaldığı saptandı (p<0,05).
Sonuç
USE, ayak bileği lateral kollateral ligaman hasarı tanısında US' yi desteklemektedir. Bu yüzden USE ayak bileği yaralanmalarında iyi ve yeni bir alternatif tanı yöntemi olabilir.
Anahtar kelimeler
Ayak bileği, lateral kollateral ligaman, ultrason, ultrason elastografi

Abstract:
Purpose
The aim of this prospective study was to investigate the effectiveness of B-mode ultrasonography and contribution of elastography examination in diagnosing lateral ankle ligament injury.
Materials and methods
We included to the study 54 athletes who refer to Kocaeli Derince Education and Research Hospital Sports Medicine between the date October 2016 – April 2017.
The control group; who had sedentary lifestyle, were not interested in sports and had no history of lateral ankle sprain injury, were chosen from the healthy volunteers.
We excluded patients, who had a history of surgery, chronic disease, inflamatory arthritis.
The age, weight, height and BMI values of the groups were saved.
Lateral collateral ligament which is composed by ATFL, CFL, PTFL was examinated by US and USE.
Each of ATFL, CFL, PTFL of ankles were divided into three equal part with B-mode US examination. These parts were named proximal, median and distal part of ligament. The length and thickness of the ligaments were measured. The contour and echogenicity of ligaments were evaluated in four grades with B-mode US (Grade 0-3). The elastogram types of the ligaments were made in four stages by qualitatively (Type 1-4). The strain ratio (SR) values of each ligament were saved by quantitatively.
Results
We included the study 54 athletes (39 men, 15 women) and 30 sedantary volunteers (19 men, 11 women). Totally 84 people were examined, between 18-40 ages.
The 108 ankles of the patient group and the 60 ankles of the healthy group were examined.
The 10 ankles of patients had symptoms like lateral ankle pain and swollen.
No statistically significant differences were demonstrated in demographic data among groups in age, height, weight.
The length of ATFL was shorter in patient groups than in control groups(p<0,05). There is no significant difference was found the thickness of the ligaments.
The B-Mode US grade of the ATFL, CFL, PTFL were found higher in the patients groups (p<0,001), (p<0,001), (p<0,05).
The strain ratio values of the ATFL, CFL were found lower in the patient groups. (p<0,001).
The elastogram types of the ATFL, CFL were found higher in the patient groups. (p<0,001).
No statistically significant differences were found the elastogram types and strain ratio values of the PTFL in the both of groups.
The thickness of the median part, distal part CFL were lower in the dominant ankles than non-dominant ankles in the patient groups. Also the mean thickness value of the CFL was lower, too.
Conclusion
Ultrasound elastography contributes B-mod ultrasonography about diagnosis of lateral collateral ligament injury of ankle. So USE may be a good and new alternative imaging modality in patients with ankle injury.
Key words
Ankle, lateral collateral ligament, ultrasonography, ultrasound elastography