Tek ve çift kurvatüre sahip simüle kanallarda farklı hareket şekliyle çalışan ni-ti döner aletlerin şekillendirme yeteneğinin öncesinde kullanılan pathfinder enstrümanlarıyla birlikte kullanımının değerlendirilmesi
Evaluation of shaping ability of ni-ti rotary files working with different motions in  simulated root canals with single and double curvature after using pathfinder instruments
Yazar: DENİZ ÖNAL ÇENGELLİ
Danışman: PROF. DR. HASAN ORUÇOĞLU
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2018
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental aygıtlar = Dental instruments ; Dental kavite preparasyonu = Dental cavity preparation ; Dişler = Teeth ; Endodonti = Endodontics ; Kök kanal tedavisi = Root canal therapy ; Nikel = Nickel ; Titanyum = Titanium

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; tek ve çift kurvatüre sahip insan dişini taklit eden simüle kanallı rezin bloklarda farklı hareket şekliyle çalışan nikel titanyum (Ni-Ti) döner aletlerin şekillendirme yeteneğinin, merkezlenme kabiliyeti ve kanal transportasyonunun değerlendirilmesi; ayrıca preparasyon öncesinde kullanılan Pathfinder Ni-Ti enstrümanların etkisinin stereo-mikroskopla alınan görüntülerle birlikte karşılaştırılmasıdır.
Metot: Çalışmamızda altmış adet tek kurvatüre sahip L kanal ve altmış adet çift kurvatüre sahip S kanal simüle kanallı rezin blok kullanılmıştır. Tek ve çift kurvatüre sahip simüle kanallar preparasyon için kullanılacak Ni-Ti döner aletlere ve öncesinde pathfinder kullanılıp kullanılmamasına göre gruplara (n=10) ayrılmış, ProTaper Next (PTN), TwistedFile Adaptive (TFA), Reciproc (R) ile birlikte ProGlider (PG) kullanılan ve kullanılmayan gruplar oluşturulmuştur. L ve S gruplar için; A grubu: PTN, B grubu: PTN+PG, C grubu: TFA, D grubu: TFA+PG, E grubu: R, D grubu: R+PG. Her simüle kanal preparasyon öncesinde kanal boşluğuna siyah boya enjekte edilerek stereo-mikroskop ile preoperatif görüntüler alınmıştır. Her grup rezin blok test edilecek eğe grubu ile üretici talimatlarına göre ve uygun hareket çeşidiyle prepare edilmiş ve sonrasında kanal boşluğuna kırmızı boya enjekte edilerek postoperatif görüntüleri alınmıştır. Elde edilen pre- ve post-operatif görüntüler bilgisayar programı yardımıyla üst üste çakıştırma yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Sonuçlar birbiriyle karşılaştırılarak elde edilen veriler istatistiksel olarak değerlendirilmiştir.
Sonuç: İstatistiksel analiz sonucunda, L kanallarda; R ve R+PG grubunda PTN, PTN+PG, TFA ve TFA+PG gruplarına kıyasla en fazla kanal transportasyonunun elde edildiği, elde edilen sonuçların ise istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<.05). En az kanal transportasyonu ise PTN, PTN+PG, TFA ve TFA+PG eğelerin olduğu gruplarda olduğu elde edilen sonuçlarda ise istatistiksel olarak aralarında anlamlı fark bulunamamıştır (p>.05). S kanallar da ise; en fazla kanal transportasyonu PTN ve R gruplarında elde edilmiştir. En iyi merkezlenme kabiliyeti TFA+PG grubunda elde edilmiş ve PTN, TFA ve R gruplarıyla arasında istatistiksel anlamlı fark bulunmuştur (p<.05). PTN, PTN+PG ve TFA grubu arasında ayrıca R ve R+PG grupları arasında istatistiksel anlamlı fark bulunamamıştır (p>.05). L ve S kanallarda eğelerin genişletme miktarları ise R>PTN>TFA sonucu elde edilmiştir. En fazla genişletme miktarı R grubunda, en az genişletme ise TFA+PG grubunda elde edilmiş ve aralarındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<.05).
Tartışma: Çalışma sonuçlarına göre kullanılan her eğe grubunda çeşitli derecelerde kanal transportasyonu elde edilmiştir. L kanallarda en az kanal transportasyonu PTN, PTN+PG, TFA ve TFA+PG gruplarında elde edilirken aralarında fark olmaması eğe özelliklerinin sonucuna bağlanabilir. En fazla kanalda transportasyon iste R ve R+PG grubunda elde edilmiştir. Bu durumda R eğenin sahip olduğu taper açısının ve eğe özelliklerinin doğal bir sonucu olduğu düşünülmüştür. S kanallar incelendiğinde ise en az kanal transportasyonu TFA+PG grubunda elde edilmiş, PTN+PG ve R+PG arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. PTN ve R grupları ise en fazla kanaldan sapma göstermiştir. PTN, PTN+PG ve TFA arasında anlamlı fark görülememiştir. PG eğelerin merkezlenme kabiliyetini arttırdığı fakat kanal transportasyonunu tamamen engellemediği sonucu çıkartılabilir. Çalışmanın sınırları dahilinde PTN ve TFA arasında anlamlı fark bulmamış, R eğelerin ise L ve S kanallarda kanal transportasyonu yarattığı sonucu elde edilmiştir. Bu sonuçların standardizasyonu sağlanmış insan çekilmiş dişlerinde ve daha yeni kanal eğeleriyle daha fazla çalışmalar yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır.
Anahtar kelimeler: Nikel-titanyum döner alet, şekillendirme yeteneği, eğri kanal, kanal transportasyonu, merkezlenme kabiliyeti, ProTaper Next, Reciproc, TF Adaptive, ProGlider, Pathfinder, simüle kanal, resin blok, stereomikroskop

Abstract:
Purpose: The purpose of this study is; centering ability and canal transportation of nickel titanium (Ni-Ti) rotary files working in different motion in simulated canal resin blocks simulating single and double curvature human teeth. The comparison of the effect of the Pathfinder Ni-Ti instruments used beforehand with the stereomicroscopic images.
Method: In our study, simulated canal resin blocks with sixty single curvatures and sixty double curvatures were used. Simulated canals with single and double curvatures were separated into groups (n = 10) according to the Ni-Ti rotary instruments to be used for preparation and whether or not pathfinders were used before, and ProTaper Next (PTN), TwistedFile Adaptive (TFA), Reciproc (R) along with ProGlider (PG) were used and unused groups were created. For L and S groups; A group: PTN, B group: PTN + PG, C group: TFA, D group: TFA + PG, E group: R, D group: R + PG. Before each simulated canal preparation, black dye was injected into the canal space and preoperative images were taken by stereo-microscope. Each group of resin blocks was prepared with a file group to be tested and according to the manufacturer's instructions and the appropriate type of movement, and post-operative images were taken after injecting red dye into the canal space. Obtained pre- and post-operative images were assessed using computer-assisted superimposition method. The results were compared with each other and the data were evaluated statistically.
Result: Conclusion: As a result of statistical analysis, in L canals; It was found statistically significant in the R and R+PG groups that canal transport was obtained the highest compared to PTN, PTN+PG, TFA and TFA+PG groups (p<.05). PTN, PTN+PG, TFA and TFA+PG files were obtained the least canal transport and no significant difference was found between them (p>.05). In the S canals; maximum canal transport was obtained in PTN and R groups. The best centering ability was obtained in the TFA+PG group and there was a statistically significant difference between with the PTN, TFA and R groups (p<.05). Between PTN, PTN+PG and TFA groups and also between R and R+PG groups showed no statistically significant difference (p>.05). In the L and S canals, the expansion amounts of the files were found as R>PTN>TFA. The maximum expansion was obtained in group R and the least expansion was obtained in TFA+PG group and it was statistically significant (p<.05).
Discussion: According to the results of the study, canal transport was obtained at various grades in each file group used. The least canal transport in L canals is obtained in PTN, PTN+PG, TFA and TFA+PG groups, and the difference between them can be attributed to the result of the file properties. The maximum deviation in the canal is obtained in the R and R+PG groups, which is a natural result of the taper angle and the file properties that the R file has. When the S canals were examined, the least canal transportation was obtained in the TFA+PG group and no significant difference was found between PTN+PG and R+PG. PTN and R groups showed the greatest deviation from the canal. There was no significant difference between PTN, PTN+PG and TFA. PG files can enhance the centering ability, but it can't completely block the canal transport. No significant difference was found between the PTN and TFA within the boundaries of the study, and the results of the R files created canal transport in the L and S canals. These results suggest that further studies should be carried out in standardized human extracted teeth and more recent canal files.
Key words: Nickel-titanium rotary files, shaping ability, canal transportation, centering ability, ProTaper Next, Reciproc, TF Adaptive, ProGlider, Pathfinder, simulated canal, resin block, stereomicroscope