Genç yetişkinlerin ahlaki kimliklerinin incelenmesine yönelik nitel bir araştırma
A qualitative research on analayzing the moral idientities of young adults
Yazar: OYA ONAT
Danışman: PROF. DR. ADNAN KULAKSIZOĞLU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlak gelişimi = Moral development ; Ahlak teorileri = Moral theories ; Ahlaki davranış = Ethical behaviour ; Ahlaki yargı = Moral judgment ; Kimlik = Identity

Özet:
Bireyler tarafından gösterilen ahlaklı davranışlar, toplumda var olan düzenin devam etmesini sağlamaktadır. Ahlak dışı davranışların toplumda yaratabileceği karmaşa ve huzursuzluk düşünüldüğünde, toplumu oluşturan bireylerin ahlaklı davranışlar gösterebilmeleri oldukça önemlidir. Bu nedenle, ahlaki davranışların nasıl ortaya çıktığını anlayabilmek için, bireylerin sahip oldukları ahlaki kimliklerin ne olduğunu bilmek gerekir.Bireylerin herhangi bir ahlaki davranışı göstermelerinde, sahip oldukları ahlaki kimlikleri onların davranışlarını yönlendirebilmektedir. Ahlaki davranışın ortaya konmasında önemli bir yere sahip olduğu düşünülen ahlaki kimliğin incelenmesi oldukça önemlidir. Bu araştırmada genel olarak, genç yetişkinlerin sahip oldukları ahlaki kimliklerini incelemek amaçlanmaktadır.Araştırma, genç yetişkinlerin sahip oldukları ahlaki kimliklerini değerlendirmek amacıyla, nitel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı bir metodoloji üzerine oturtulmuştur. Araştırmada, genç yetişkinlerin sahip oldukları ahlaki kimliklerine ilişkin olguların belirlenmesi amaçlandığı için nitel araştırma modellerinden ?yorumlayıcı fenomenoloji deseni? ve ?gömülü teori? kullanılmıştır. Araştırmada ?amaçlı örnekleme? yöntemlerinden ?maksimum çeşitlilik örneklemesi? den yararlanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 20-25 yaş arasıda olan ve üniversitede eğitim gören genç yetişkinlerinden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklem büyüklüğünü belirlemede, ?kuramsal örnekleme? yaklaşımı kullanılmıştır. Görüşme yapılmış bireylerin sayısını, ortaya çıkmış kavramlar ve süreçlerin tekrarlanması belirlemiştir. Araştırmada derinlemesine görüşme çeşidi kullanılmıştır. Araştırmada, genç yetişkinlerin sahip oldukları ahlaki kimliklerini araştırmak amacıyla yarı-yapılandırılmış görüşme aracı kullanılmıştır. Araştırmada, genç yetişkinlerin sahip oldukları ahlaki kimliklerine ilişkin görüşlerini almak amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanmış açık uçlu sorulardan oluşan ?Ahlaki kimlik görüşme soru listesi? uygulanmıştır. ?Ahlaki kimlik görüşme soru listesi?nin açık uçlu soruları ile yapılan görüşmelerden elde edilen veriler, ses kayıt cihazıyla kaydedilmiştir. Kaydedilmiş verilerin, yorumlayıcı fenomenoloji ve gömülü teorinin veri çözümleme aşamaları ile analiz edilmesinde, ?Maxqda 2? bilgisayar programından yararlanılmıştır.Araştırmanın sonucunda, genç yetişkinlerin sahip oldukları ahlaki kimliklerini meydana getiren değişkenlerin neler olduğu ve hangi unsurların ahlaki kimliğin oluşumunda etkili olduğu bilgisine ulaşılmaya çalışılmıştır. Genç yetişkinlerin sahip oldukları ahlaki kimliklerini; benlik algısı ve benlik özellikleri, benlik değerlendirmesi, amaçlar ve sorumluluklar, benlik kontrolü, ahlaki duygular, ahlaki yargı ve benliği etkileyen değişkenler oluşturmaktadır. Benlik özellikleri; önceki, şimdiki ve gelecekteki benlik özelliklerinin değerlendirilmesinden meydana gelmektedir. Ayrıca, benlik kontrolünü, irade ve vicdanın oluşturduğu ve genç yetişkinlerin ahlaki kimliklerinde duyguların bulunduğu görülmektedir. Bunlar; empati, suçluluk, utanç, gurur, öfke, vicdan azabı, pişmanlık, mutluluk/mutsuzluk ve mahcubiyetten oluşmaktadır. Benliği etkileyen değişkenlere bakıldığında ise, bunların; aile, arkadaş ve diğer bireyler, toplum, inanç, yaşanılan yer, üniversite ve eğitim, kültür ve yasadan meydana geldiği anlaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Ahlaki Kimlik, Ahlaki Yargı, Ahlaki Duygu

Abstract:
Moral behaviors of individuals allow the social order to continue. Given the disorder and discomfort in the society that result from immoral behaviors, moral behaviors of the individuals living in the society are of great importance. Thus, to be able to understand how the moral behaviors have come into existence, it is needed to know the moral identities that individuals have.Moral identities that individuals have could lead their moral behaviors. It is very crucial to search the moral identity which is thought to be important to lead the moral behavior. Therefore, in general, the aim of the present study was to analyze the moral identities of the young adults.The study was based on the qualitative research methodology to evaluate the moral identities that the young adults had. In the study, ?Interpretive Phenomenological Design? and ?Grounded Theory Design? of qualitative research models were used because it was aimed to determine the phenomenons related to moral identity of young adults. In the study, maximum variation sampling, which is one of the purposeful sampling methods, was used. The study group was the young adults who were university students and between the ages of 20 and 25. To determine the sample size, theoretical sampling approach was used. The number of the sample interviewed was determined by the concepts that came into existence and processes that were repeated. In the study, detailed interview technique and the semi-structured interview instrument to determine the moral identities of the young adults were used. To ask for the opinions of young adults on the moral identities that they had, ?Moral Identity Interview Question List? that was designed by the researcher and had open-ended questions was used. Interviews carried out with Moral Identity Interview Question List were recorded onto a voice recorder. ?The software MAXQDA 2? was used to analyze the recorded data in terms of data analyzing processes of the Interpretive Phenomenological Design and Grounded Theory Design.At the end of the study, it was tried to understand that what variables formed and affected the moral identities of young adults. Identity perception, features of identity, identity evaluation, aims and responsibilities, identity control, moral emotions, moral judgment, and variables affecting identity formed the moral identities of young adults. Features of the identity were formed by evaluation of previous, current, and future identity features. Moreover, it was found that identity control was formed by self-control and conscience, and emotions existed in the moral identity of the young adults. These emotions consisted of empathy, guilt, shame, pride, anger, remorse, regret, happiness/unhappiness, and embarrassment. As for variables affecting identity, they were consisted of family, friend, other people, society, belief, places where people live, university and education, culture and the law.Key Words: Moral Identity, Moral Judgment, Moral Emotion.