Soğuk savaş sonrası dönemden günümüze Türk- Rus ilişkileri
Turkish- Russian relations in the context of energy security in the post- cold war era
Yazar: EKİM SARIKAYA
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKİF OKUR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Rusya = Russia ; Soğuk Savaş sonrası = After the Cold War ; Soğuk savaş = Cold war ; Türk-Rus ilişkileri = Turkish-Russian relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Soğuk Savaş döneminin bitmesiyle, uluslararası politikada değişiklikler meydana gelmiştir. Bu değişiklikler, devletler, toplumlar, uluslararası kuruluşlar arasında işbirliği, etkileşim gibi kavramların yeniden tanımlanmasını gerekli kılmıştır. 1973 Petrol Krizi'yle birlikte enerji ihtiyacının ve devletlerarası ekonomik ilişkilerin uluslararası politika üzerindeki artan etkisi bu değişimlerden biridir. Bu süreçte devletlerarası ilişkiler geleneksel kalıplar yerine yeni kavramlarla açıklanmaya başlanmıştır. Bu çalışmada ülkeler arasındaki işbirliğinin karşılıklı bağımlılık teorisiyle açıklanması hedeflenmiş ve Türkiye ile Rusya arasındaki enerji projeleri ele alınmıştır. Bu konunun seçilmesinin en önemli nedeni, önceki tez çalışmalarında iki ülke arasındaki bağımlılık ilişkilerini karşılıklı bağımlılık teorisiyle ele alan ve enerji ticareti ilişkilerini tüm projeleri kapsayacak şekilde analiz eden bir çalışmaya rastlanmamış olmasıdır. Rusya ile Türkiye arasındaki ilişkileri boru hattı projeleri ve nükleer enerji anlaşmalarının iki ülke arasındaki ilişkilere etkisi bağlamında inceleyen çalışmalar bulunsa da, günümüzde enerji anlaşmalarının önemi göz önüne alınarak karşılıklı bağımlılık ilişkisinin kapsamlı bir şekilde ele alınmasına gerek duyulmuştur.
Tez çalışmasında, Soğuk Savaş sonrasında iki kutuplu dünya düzeninin ortadan kalkmasının ülkeler arasında etkileşim ve işbirliğini arttırdığı ve böylelikle ülkelerin birbirlerine karşılıklı bağımlı hale geldikleri varsayımını temel alınmıştır. Bu doğrultuda, "Türkiye ve Rusya arasında karşılıklı bağımlılık var mıdır? Varsa asimetrilerinin boyutu nedir?" sorularından hareket edilerek, aralarında karşılıklı bağımlılığın olduğu, yapılan doğal gaz ve nükleer enerji projelerinin asimetrileri arttırıcı bir etki yarattığı sonucuna varılmıştır. İki yönlü etki eden bu asimetriler Türkiye'nin Rus enerjisine olan ihtiyacını arttırırken, bir yandan da Rusya'nın Türkiye'nin talebine olan ihtiyacını arttırmıştır. 
Çalışmada ilk olarak enerji güvenliği kavramının uluslararası politikadaki etkisi ve dış politika, güvenlik, jeopolitik kavramlarıyla olan ilişkisi incelenmiş, ardından karşılıklı bağımlılık teorisi ile olan ilişkisi ele alınmıştır. Daha sonra, Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla Türkiye ve Rusya'nın bölge üzerinde ve birbirlerine karşı uyguladıkları politikalar incelenmiştir.
Son olarak, Türkiye ve Rusya'nın anlaşmaya vardıkları Batı Hattı, Mavi Akım, Türk Akımı doğal gaz boru hattı projeleri ve Akkuyu Nükleer Enerji Santrali projesinin iki ülke arasındaki bağımlılığın asimetrilerini ne denli etkiledikleri analiz edilmeye çalışılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Enerji Güvenliği, Karşılıklı Bağımlılık, Boru Hattı Projeleri, Nükleer Enerji, Dış Politika

Abstract:
International politics have gone through changes after the end of the Cold War. These changes necessitate the redefinition of concepts such as cooperation and interaction between states, societies and international organizations. One of these changes was the impact of energy need and economic relations between states on international politics after the 1973 Oil Crisis. In due course, new narratives replaced the traditional ones in explaining interstate relations. This study aims to explain interstate relations with the theory of interdependency in the context of energy project between Turkey and Russia. The main reason of choosing this subject is that there is no study covers dependency relations with the theory of interdependency and energy trade relations with all projects included. Today, in the light of the importance of energy agreements, it is necessary to study interdependent relations comprehensively.
This study based on the assumption that the collapse of the bipolar world order by the end of the Cold War increased interaction and cooperation between states and thus created interdependency. Accordingly, by answering questions; "Is there any interdependency between Turkey and Russia?", "If there is, to what extent this interdependency goes?", it concluded there is an increasing asymmetrical interdependency between the two with new agreements for natural gas and nuclear power projects. This asymmetry has two dimensions that while Turkey becoming dependent on Russia gas, Russia at the same time becoming dependent on Turkish energy demand.
Effects of energy security concept on international politics is the first part of this study. Second part covers interactions among energy security, foreign policy, security, geopolitics and interdependency theory. Following these theoretical parts, policies adopted by Turkey and Russian Federation against each other and throughout the region in the post-USSR era is analyzed. 
Finally, it tries to analyze how do natural gas pipeline projects between Turkey and Russia like Westline, Blue Stream and Turkish Stream and The Akkuyu Nuclear Power Plant influence their asymmetries of dependency.
Key Words:Energy Security, Interdependence, Pipeline Projects, Nuclear Energy, Foreign Policy