İleri ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) hatlarında bazı verim ve verim bileşenlerinin belirlenmesi
Identification of some yield and yield components in advanced bread wheat (Triticum aestivum L.) lines
Yazar: CEREN ER
Danışman: DOÇ. DR. FATMA AYKUT TONK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, farklı melez kombinasyonlardan seçilerek F5 ve F9 generasyonu aşamalarına getirilen ileri ekmeklik buğday populasyonlarının ve hatlarının verim ve verim bileşenlerinin belirlenip üstün olanların seçilerek sonraki generasyonlara aktarılması amaçlanmıştır. Çalışmada Ege Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü Islah ekibi tarafından geliştirilmiş 5 adet F5 populasyonu (Line × Tester) ve 6 adet F9 hattı (Cumhuriyet × Basribey) materyal olarak kullanılmıştır. Söz konusu materyal Bornova ekolojik koşullarında 2016/2017 buğday yetiştirme mevsiminde tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yetiştirilmiştir. İncelenen populasyon ve hatlarda agronomik özellik olarak etiketlenen bitkilerde bitki boyu, başak uzunluğu, üst boğum uzunluğu, fertil kardeş sayısı, metrekarede başak sayısı, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı, başak indeksi, tane verimi, bin tane ağırlığı ve hektolitre ağırlığı özellikleri ölçümlenmiştir.
Çalışma sonucunda yapılan istatistiki analizler sonucunda populasyonlar ve hatlar arasında önemli farklılıklar elde edilmiştir. F5 populasyonlarında verim bakımından 129 x 4 (626.7 kg/da) nolu kombinasyon, bin tane ağırlığı açısından 129 x 3 (36.3 gr), 129 x 4 (36.2 gr) ve 129 x Basribey (36.2 gr) nolu kombinasyonlar, hektolitre ağırlığı özelliği açısından da 129 x 3 (80.4 kg/hl) ve 129 x 4 (80.0 kg/hl) nolu kombinasyonlar ön plana çıkmışlardır. Cumhuriyet x Basribey melezine ait F9 hatlarında ise verim bakımından 19-2 (395.5 kg/da) nolu kombinasyon, bin tane ağırlığı açısından  20-8 (46.2 gr) ve 21-4 (45.0 gr) nolu kombinasyonlar, hektolitre ağırlığı özelliği açısından ise 22-1 (76.2 kg/hl) ve 19-2 (75.3 kg/hl) nolu kombinasyonlar üstün performans göstermiştir. Belirtilen bu populasyon ve hatlar ümitvar olarak kabul edilip sonraki generasyonlara aktarılmasına karar verilmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed that determination of yield and yield components of advanced bread wheat populations and lines which are at F5 and F9 generation stages, respectively selected from different cross combinations. Five F5 populations (Line x Tester) and six F9 lines (Cumhuriyet x Basribey) which were improved by the Breeding Team of Ege University, Faculty of Agriculture, Department of Field Crops were used as plant materials. These materials were grown according to Randomized Block Experimental Design as 3 replications in Bornova Ecological Conditions in 2016-2017 wheat growing season. Plant height, spike length, peduncle length, fertile tiller number, spike number perm2, spikelet number per spike, grain number per spike, grain weight per spike, spike index, grain yield, thousand grain weight and test weight were measured as agronomic parameters in the populations and the lines.
The results of the study showed that there were significant differences between the populations and lines. The combination 129 x 4 (626.7 kg/da) were featured among the F5 populations in terms of grain yield. Also, the combination 129 x 3 (36.3 gr) and the combination of 129 x 4 (36.2 gr) had the highest thousand grain weight values among the F5 populations. The combinations  129 x 3 (80.4 kg/hl) and 129 x 4 (80.0 kg/hl) were the highest values in terms of test weight in the F5 populations. Furthermore, the combination 19-2 (395.5 kg/da) for yield, 20-8 (46.2 gr) and 21-4 (45.0 gr) for thousand grain weight, 22-1 (76.2 kh/hl) and 19-2 (75.3 kg/hl) for test weight showed higher performance in the F9 lines belong to Cumhuriyet x Basribey cross. These populations and lines were considered as promising materials and decided to transfer next generations.