Kapitalist sistemde mekan ve yer-olmayan kavramı
Place in the system of capitalist and concept of non-place
Yazar: ARZU İL
Danışman: PROF. DR. UĞUR TANYELİ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
ivÖZETBu araştırmanın konusu, toplum bilimci Marc AugÃ©'nin, çağdaş kapitalist sisteminzaman-mekan kavrayışının bir sonucu olarak betimlediği ve ?yer-olmayan? olarakisimlendirdiği yeni mekan tipolojisinin gerçekleşme süreçlerinin incelenmesidir. Amaç,toplumsal ve fiziksel çevre arasındaki ilişkilerle edinilen ?yer? deneyiminin, tarihselsüreçler bağlamında nasıl dönüştüğü ve dönüşümü yaratan paradigmaların neleroldukları üzerine bir tartışma yürütmektir.kinci bölümde ?yer? kavramının sözlük anlamları üzerinde durulmuş ve ontolojikolarak ?yer? kavramının filozof ve sosyologlar tarafından nasıl anlamlandırıldığıincelenmiştir. Ardından, AugÃ©'nin ?antropolojik yer? olarak tanımladığı mekankategorisinin özellikleri üzerinde durulmuştur.Üçüncü bölümde ilkel toplumlardan Sanayi Devrimi'ne kadar geçen süreçte insanındeğişen zaman-mekan algısı ve bu algı değişikliğini yaratan faktörlerin neler olduğuvurgulanmıştır. Bu sürecin beraberinde getirdiği modernleşme ve teknolojik devriminetkileriyle yaşanan ?zaman-mekan sıkışması? incelenmiştir. Kapitalizmin mekanörgütlemelerine dikkat çekilmiştir.Dördüncü bölümde, günümüzde gündelik hayata dahil olan ve AugÃ©'nin ?yer-olmayan? olarak betimlediği mekanın özellikleri tanımlanmıştır. Bu kavram değişentüketim mekanları üzerinden örneklenmiştir.Beşinci bölümdeyse bir önceki bölümde tanımlanan ?yer-olmayan? kavramınıngerçekliği sorgulanmaktadır. Bu sorgu, verilen örneklerin arakesitinde ortaya çıkan?ara-yer?ler üzerinden yapılmaktadır.Sonuç bölümünde mekanın, her ne kadar elektronik bilgi ve iletişim ızgaralarıylaçevrilmiş de olsa insan pratiklerinin etkisinde olduğu vurgulanmış, mimarlık disiplininbu durumu kendi pratikleri için de bir araca dönüştürmesi gerekliliği ortaya konmuştur.Anahtar kelimeler: yer, kimlik, zaman, mekan, kapitalizm, yer-olmayan

Abstract:
vSUMMARYThis study?s topic is, new space typologies and their existence processes whichsociologist Marc Auge named as ?non-place? and which was described by him as aconsequence of contemporary capitalism?s time-space approach. This study?s aim is topresent the discussion about the ?place? experience - described by the social andphysical environment interrelations -, the transformation of this experience throughhistorical processes and the paradigms of this transformation.In the second chapter, the consept of ?place? concept is examined and theapproaches to ?place? by philosophers and sociologists ontologically are covered.Then, the characteristics of space which Auge determined as ?anthropologic place?were discussed.In the third chapter, changing time-space perception in the process from primitivesocieties to the industrial revolution is considered. The change and its factors in time-space perception is emphasized. ?Time- space congestion? which has been occured withthe effects of modernization and technological revolution is examined. Theorganizations of time-space that capitalism formed, are brought into attention.In the fourth chapter, the characteristics of the space form which Auge described as?non-place? and takes place in casual life today, are determined. This concept isexampled by changing consumption spaces.In the fifth chapter, the ?non-place? concept?s reality is examined. This interrogationis made over ?mid-place? which occurs in the intersection of the given examples.In the conclusion part, it is stated and emphasized that, space is in the effection areaof human practice however it is surrounded by electronical information andcommunication grids. It is also stated that it is a necessity for the discipline ofarchitecture, to convert this situation to a tool in its own practises.Keywords: place, identity, time, space, capitalism, non-place