Mekan-müzı̇k ı̇lı̇şkı̇sı̇ bağlamında Istanbul Kırım Anglikan Kı̇lı̇sesı̇'ndekı̇ müzı̇k performansları
Musical performances in İstanbul Kirim Anglican Church in the context of space-music relationship
Yazar: UFUK AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET FIRAT KUTLUK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı / Müzik Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Değişen kültürel ve toplumsal taleplere uyum sağlamak için kiliseler eğlence mekânı olarak yeni bir kimlik kazanmaya başlamıştır. Birçok dini lider ve cemaat, kutsal alanlarını farklı amaçlarla kullanmanın yenilikçi yollarını araştırmaktadır. Bu sebeple kiliseler, çeşitli sanat etkinliklerine ev sahipliği yapmaya başlamıştır. Dünyada örneğini çok gördüğümüz bu durum Türkiye'de sınırlı sayıda örnekle kendini göstermektedir. İstanbul Beyoğlu'ndaki Kırım Anglikan Kilisesi Türkiye'deki örneklerden biridir. Birçok müzik performansına ev sahipliği yapan Kırım Kilisesi fiziki ve manevi varlığını koruyarak kentin kültür üretimine dahil olmuş, müzisyenlere ve dinler kitlelerine geniş alan sağlamış, bir müzik performans alanına yani toplumsal bir mekâna dönüşmüştür. 
Türkiye'de aktif olarak kullanılmayan bazı kiliseler bakanlık ve yerel yönetimler aracılığıyla, kültürel mirasın korunmasına dair restorasyon çalışmalarının ardından, konser mekânlarına ya da kültür merkezlerine dönüştürülmektedir. Bu durumdan farklı olarak Kırım Kilisesi ritüellerin gerçekleştiği dini mabet yeri olma özelliğini koruyabilirken, aynı zamanda ciddi dinler kitleye sahip performans alanı özelliği taşımaktadır. Türkiye'nin önemli kültür tüketim lokasyonlarından biri olan İstanbul Beyoğlu'ndaki merkezi konumu, mimari yapısı gereği akustik potansiyeli ve sahne atmosferinin güçlü etkisi gibi nedenlerle müziksel organizasyonların mekân talebini fazlasıyla karşılayan Kırım Kilisesi'nin bu dönüşümü çalışmada birçok başlıkla ele alınıp anlaşılmaya çalışılmıştır.
Araştırmanın ilk bölümünde Kırım Kilisesi'nin kutsal mekandan eğlence mekanına dönüşümü mekân kavramı ve bu kavram etrafında ele alınmıştır. İkinci bölümde genel olarak inanç sistemlerindeki özel olarak da Hristiyanlık inancındaki müzik, kutsallık, ritüel ve mekân kavramları irdelenmiş ve kilisenin dönüşümündeki mekânsal ''uygunluk'' anlaşılmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde Türkiye'deki tarihi mirasların kültür merkezlerine dönüşerek birer performans mekânı haline gelmesindeki kent ihtiyaçları ve buna paralel olarak uygulanan kültür politikaları ele alınmıştır. Görüşmelerden oluşan dördüncü bölümde ise; görüşmelerden elde edilecek verilerin farklı bakış açılarını yansıtması hedefiyle Kırım Kilisesi'nde sahne almış üç müzisyen, biletli konser düzenleyen bir organizasyon şirketi, konser deneyimleyen iki dinleyici ve kilisenin papazıyla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yer almaktadır. Önceki bölümlerde aktarılan teorik çerçeve görüşmelerden elde edilen bulgularla birlikte tartışılmıştır. Çalışmanın son bölümü olan sonuç kısmında ise araştırmadan elde edilen bulgular ışığında analizler yapılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
To adapt to changing cultural and societal demands, churches have begun to take on a new identity as entertainment venues. Many religious leaders and congregations are exploring innovative ways of using their sacred spaces for different purposes. For this reason, churches have started to host various art events. This situation, which we see many examples of around the world, manifests itself in a limited number of examples in Turkey. The Crimean Anglican Church in Beyoğlu, Istanbul is one of the examples in Turkey. The Crimean Church, which hosts many musical performances, has preserved its physical and spiritual existence, participated in the cultural production of the city, provided a wide space for musicians and audiences, and turned into a music performance space, that is, a social space. 
In Turkey, some churches that are not actively used are transformed into concert venues or cultural centers after restoration works for the protection of cultural heritage through ministries and local governments. In contrast to this situation, the Crimean Church may retain its status as a religious sanctuary where rituals take place, but it is also a performance space with a significant religious audience. This transformation of the Crimean Church, which meets the space demand of musical organizations due to its central location in Beyoğlu, Istanbul, one of the most important cultural consumption locations in Turkey, its acoustic potential due to its architectural structure and the strong effect of the stage atmosphere, is discussed and understood under several headings in this study.
In the first part of the study, the transformation of the Crimean Church from a sacred space to an entertainment venue is discussed around the concept of space and this concept. In the second part, the concepts of music, sacredness, ritual and space in belief systems in general and Christianity in particular are analyzed and the spatial "appropriateness" in the transformation of the church is tried to be understood. In the third part, the urban needs and the cultural policies implemented in parallel with this are discussed in the transformation of historical heritages in Turkey into cultural centers and performance spaces. The fourth section, which consists of interviews, includes semi-structured in-depth interviews with three musicians who have performed at the Crimean Church, an organization company that organizes ticketed concerts, two listeners who have experienced concerts, and the pastor of the church, in order to reflect different perspectives of the data to be obtained from the interviews. The theoretical framework presented in the previous sections is discussed together with the findings from the interviews. The final part of the study, the conclusion, analyzes the findings of the research in the light of the findings.