Aktarlarda satılan Achillea millefolium L. (civanperçemi) örneklerinin organoleptik kalite kontrolleri ve ağır metal içerikleri
Organoleptic quality controls and heavy metal contents of Achillea millefolium L. (yarrow) samples sold in the herbalist
Yazar: ÜMMÜŞEN GÖKÇEN
Danışman: DOÇ. DR. YAVUZ BÜLENT KÖSE
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Achillea = Achillea ; Achillea millefolium = Achillea millefolium ; Aktarlar = Herbalists ; Ağır metaller = Heavy metals ; Kalite kontrol = Quality control

Özet:
Bu çalışmada, ülkemizde halk ilacı olarak oldukça yaygın kullanıma sahip, Ankara (10 örnek), Antalya (14 örnek), Eskişehir (11 örnek), İstanbul (10 örnek), İzmir (10 örnek), Mersin (10 örnek), Ordu (7 örnek) illerindeki aktarlarda "civanperçemi" adıyla satılan drogların organoleptik kalite kontrolleri, teşhisi, morfolojik ve anatomik özelliklerinin tespiti yapılmış ve Avrupa Farmakopesine uygunluğu belirlenmiştir.
İncelenen örneklerde Achillea millefolium L. adı altında satılan örneklerin bir kısmının bu türe ait olmadığı, Achillea L. cinsine ait 5 farklı taksonun Achillea millefolium L. adı altında satıldığı tespit edilmiştir.
Ayrıca bu örnekler üzerinde bazı ağır metal içerikleri (Fe, Cd, Co, Mn, Zn) ve bitki besin elementleri (Na, K, Ca, B, Mg) tespiti yapılmıştır. İncelenen örneklerin ağır metal ve bitki besin elementlerinin miktarları ICP-OES yöntemi ile ölçülmüştür. 
Ölçümlerimize göre, bitki örneklerindeki en düşük ve en yüksek ağır metal ve bitki besin elementlerinin birikimleri sırasıyla belirtilen aralıklarda bulundu; Fe 0.365 mg/kg – 18.86 mg/kg; Cd 0.007 mg/kg – 0.294 mg/kg; Co 0.022 mg/kg – 0.027 mg/kg; Mn 0.097 mg/kg – 2.098 mg/kg; Zn 0.009 mg/kg – 0.624 mg/kg; Na 1.539 mg/kg – 15.80 mg/kg; K 39.8 mg/kg – 390.3 mg/kg; Ca 31.24 mg/kg – 223.1 mg/kg; B 0.046 mg/kg – 3.970 mg/kg; Mg 7.058 mg/kg – 43.84 mg/kg. 

Anahtar kelimeler: Achillea millefolium L., ağır metal, ICP-OES

Abstract:
ABSTRACT
In the present study, "yarrow" drug samples of Ankara (10 samples), Antalya (14 samples), Eskisehir (11 samples), Istanbul (10 samples), Izmir (10 samples), Mersin (10 samples), and Ordu (7 samples), which are used in the traditional medicine, have studied the organoleptic quality controls and to diagnosis, morphological-anatomical characteristics have been determined with European Pharmacopoeia.
In the examined samples, some of them are sold as Achillea millefolium L. however the study results shows that the drugs do not belong to this species, and also five different Achillea L. taxa are sold as Achillea millefolium L. 
Besides, some heavy metal contents (Fe, Cd, Co, Mn, Zn), and plant nutrients (Na, K, Ca, B, Mg) were determined on the studied samples by the ICP-OES method. 
The found lowest and highest results are; Fe 0.365 mg / kg - 18.86 mg / kg; Cd 0.007 mg / kg - 0.294 mg / kg; Co 0.022 mg / kg - 0.027 mg / kg; Mn 0.097 mg / kg - 2.098 mg / kg; Zn 0.009 mg / kg - 0.624 mg / kg; Na 1.539 mg / kg - 15.80 mg / kg; K 39.8 mg / kg - 390.3 mg / kg; Ca 31.24 mg / kg - 223.1 mg / kg; B 0.046 mg / kg - 3.970 mg / kg; Mg 7.058 mg / kg - 43.84 mg / kg.


Key words: Achillea millefolium L., heavy metal, ICP-OES