Küçükçekmece göl havzası (Bathonea) kazıları unguentariumları
Excavations at the Küçükçekmece lake basin (Bathonea) unguentaria
Yazar: DÜRDANE KAYA
Danışman: DOÇ. DR. İLKAN HASDAĞLI
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Erken Bizans = Early Byzantine ; Geç Roma = Late Rome ; Klasik arkeoloji = Classical archeology ; Pişmiş toprak = Terracotta ; Unguentarium = Unguentarium

Özet:
Küçükçekmece Göl Havzası (Bathonea) kazıları İstanbul'da Küçükçekmece Gölü'nün batı yakasında 2009 yılından itibaren sürdürülmektedir. Çalışmanın konusunu 2009-2013 yılları arasında yapılan kazı çalışmalarında bulunan unguentariumlar oluşturmaktadır. Unguentariumlar incelendiğinde "İğ Gövdeli" ve "Geç Antik Çağ" unguentariumları olarak adlandırılan iki tipte oldukları saptanmıştır. İğ gövdeli unguentariumlardan 3 adet dip parçası bulunmuş olup diğer kazılardaki örneklerle karşılaştırılarak MÖ 3-2. yüzyıla tarihlendirilmiştir. Geç Antik Çağ unguentariumlarından ise incelenen unguentariumlardan 477 adeti bu tez kapsamında kataloglanarak değerlendirilmiştir. Geç Antik Çağ sivri dipli unguentariumları damgasız ve damgalı olarak sınıflandırılarak damgalı olanlar da "Figürlü, ANT, Çift Harf, Çok Harfli, Blok, Çapraz, Kelebek ve Kazıma" damgalar olarak kategorize edilmiştir. Söz konusu unguentariumlarla aynı kontekstten gelen diğer buluntularla birlikte değerlendirilerek MS 6-7. yüzyıla tarihlendirilmiştir. Geç Antik Çağ unguentariumunda tespit edilen kalıntıya TÜBİTAK MAM'da yaptırılan analiz sonucunda rastlanılan maddelerden (Methanone ve Phenanthrene) yola çıkılarak söz konusu kaplarda ilaç muhafaza edildiği sonucuna ulaşılmıştır. 12-17 E-G açmalarında ortaya çıkarılan bazilikal planlı yapının güneybatısında 11-14 I-M açmalarında yer alan Martyrion? olabilecek sekizgen planlı yapının da bulunmasıyla birlikte Geç Antik Çağ unguentariumlarının bulunduğu mekânın depo olabileceğini yapının ise sağlık kapsamında bir dini tedavi (şifa) merkezi olabileceği düşünülmektedir. Sekizinci kazı sezonunu geride bırakan kazıda küçük açmalarda ele geçen çok fazla arkeolojik buluntu havzada bulunan yerleşimin önemini göstermekte olup ilerleyen zamanlarda yapılacak kazı çalışmalarıyla birlikte daha net yorumlar yapılabilecektir.
Anahtar Kelime: İstanbul, Bathonea, Küçükçekmece Göl Havzası Kazıları, Unguentarium, Hellenistik Dönem, Geç Antik Çağ

Abstract:
Küçükçekmece Lake Basin (Bathonea) excavations is being conducted on western shore of Küçükçekmece Lake in Istanbul, since 2009. This study concentrates on the unguentaria found during excavation works of 2009-2013 campaigns. It has been observed that unguentaria from excavations belong to two following types classified as "Late Antique" and "Spindle-shaped". From spindle-shaped vessels, only 3 base fragments have been found and they have been dated to 3rd - 2nd centuries BC based on comparisons with finds of other excavations. For Late Antique unguentaria, 477 finds from Bathonea have been catalogued and studied within framework of this thesis. Pointed bases of Late Antique unguentaria have been classified as stamped and not-stamped, with further classifications of "figurative, ANT, double lettered, multiple lettered, block, transverse, butterfly and incision" motifs for the stamps. Unguentaria have been evaluated together with other finds of same contexts, and dated to 6th - 7th centuries AD. Residue observed inside Late Antique unguentaria have been analyzed by TÜBİTAK MAM and based on identified materials (Methanone and Phenanthrene), it has been concluded that these vessels were used as medicine containers. When basilical building uncovered in trenches 12-17 E-G is evaluated with a possible Martyrion? that is an octagonal structure uncovered in trenches 11-14 I-M, it is suggested that the space containing Late Antique unguentaria was a storage area while the building housing this space was a religious treatment (healing) center. Excavations recently completed its eight campaign with numerous archaeological finds indicating the importance of the settlement in the lake basin, it is believed that future studies on the site will enable clearer interpretations.
Keywords: Istanbul, Bathonea, Küçükçekmece Lake Basin Excavations, Unguentarium, Hellenistic Period, Late Antiquity