Türkiye'nin Avrupa Birliği ile olan endüstri-içi ticareti
Turkey European intra-industry trade
Yazar: OĞUZ ÖCAL
Danışman: DOÇ. DR. HAYRİYE ATİK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Ekonomi = Economics ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Endüstri = Industry ; Endüstri içi ticaret = Intra-industry trade ; Ticaret = Trade ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
1950'li yıllardan sonra gelişen uluslar arası ticaretin, klasik ticaret teorileri ile açıklanamaması üzerine, bu durumu açıklamaya yönelik endüstri-içi ticaret kavramı ortaya atılmıştır. Endüstri-içi ticaretin dış ticaretteki önemi günümüze kadar sürekli artmıştır. Endüstri-içi ticaretin artan önemine binaen çalışmamızın konusu Türkiye'nin Avrupa Birliği (AB) ile olan endüstri-içi ticaretini belirlemek ve Türkiye-AB ilişkileri çerçevesinde imzalan Gümrük Birliğinin endüstri-içi ticarete etkisinin olup olmadığını ortaya koymaktır. Çalışmada endüstri-içi ticaret Grubel ve Lloyd endeksi kullanılarak hesaplanmıştır. Ayrıca Brülhart ve Greenaway, Hine, Milner ve Elliot endeksleri kullanılarak Marjinal endüstri-içi ticaret oranlan hesaplanmıştır. Hesaplamalardan önce Türkiye-AB dış ticaretinin genel yapısı belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlarda, Türkiye'nin ihracatının faktör donanımına bağlı üstün olduğu ürünlerde yoğunlaştığı, ithalatını ise gelişimini tamamlayamadı ğı, ileri teknoloji gerektiren işlenmiş sanayi ürünlerinin oluşturduğu görülmüştür. Ticaret yapısı belirlendikten sonra elde edilen endüstri-içi ticaret oranlarına göre; Türkiye-AB toplam dış ticaretinde ortalama endüstri-içi ticaret oranı 0.48 'dir. Bu oran dış ticaretimizde endüstri-içi ticaretin önemli düzeyde olduğunu göstermektedir. Ayrıca ihracat yoğun ürünlerimizi kapsamında bulunduran sektörlerde endüstri-içi ticaret oranlarının 0.80'lere kadar çıktığı görülmüştür. Bu durumda ihracat yoğun ürünlerimizin endüstri-içi ticaret oranlarının yüksek olması, bu ürünlerin ithalatlarının da yoğun olduğunu göstermektedir. Faktör donanımına bağlı üstün olduğumuz veya üstün olmadığımız ürünlerin ticaretinde, endüstri-içi ticaret oranlan düşüktür. Çalışmada ortaya konulan bir diğer konu ise Gümrük Birliği antlaşmasının dış ticaretimize etkisi ile endüstri-içi ticaret oranlarını nasıl etkilediğidir. Bulgular gümrük birliğinin ticaret yaratma etkisinin ithalatımızda daha büyük olduğunu ve dış açığımızın sürekli büyümesine yol açtığını göstermiştir. Bu durumda dış ticaretimizde ihracat- ithalat dengesinin bozulması ile Gümrük Birliğinin endüstri-içi ticaretimizi olumsuz etkilediği söylenebilir.Anahtar Kelimeler; Avrupa Birliği (AB). Gümrük Birliği (GB). Endüstri-içi Ticaret (EİT).

Abstract:
, the international trade couldn't have been explained by foreign trade theory, for explain this case, the intra-industry trade concept had brought up. Intra-industry trade importance in foreign trade is more and more up to date. According to rising intra- industry trade importance, this working papers subject is "Turkey-European Union(EU) intra-industry trade, and the customs unions effects on this trade. In this work, the intra-industry trade is calculated with Grubel-Lloyd index. Furthermore, the marginal intra-industry trade ratios are calculated with Brülhart, Greenaway-Hine-Milner and Elliot's indexes. Before these calculations, Turkey-EU's foreign trade was determinated. In the obtained conclusions; Turkey's export is intensity in which it's superior with factoral rigging and it's import is in industrial products which requires advanced techonology. With the obtained intra-industry trade ratios; in Turkey-EU's total foreign trade, the avarage intra-industry trade ratio is 0.48. the ratio shows that, in Turkey's total foreign trade the intra-industry trade has an important position. On the other hand, the intra-industry trade is increased to 0.80 in Turkey's intensive export sectors. This shows that Turkey's import products are as high as export products with the highest of the intra-industrial trade ratios. The intra-industry trade ratios are low in Turkey's factoral rigging products which are superior or not. The inventions about the effects of Turkey's foreign and intra-industry trade ratios finding by the Customs Unions protocol shows that; Customs Unions trade creatness is high in Turkey's import, Turkey's foreign trade distinct is get much higher. This way, it can be say that with the corruption of export-import equilibrium in Turkey's foreign trade, Custom Unions effects the Turkey's intra-industry trade badly. Keywords; EU; European Union CU; Customs Union IIT; Intra-industry Trade