Havacılık sektöründe yer hizmetleri çalışanları için iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinde sanal gerçeklik uygulamaları üzerine bir araştırma
A research on virtual reality applications in occupational health and safety trainings for ground service employees in aviation sector
Yazar: MUHAMMET MUSTAFA POLAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM YILMAZ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Havacılık sektörü askeri ve sivil havacılık olmak üzere ana iki kategoriye ayrılır. Her iki kategoride de havacılık sektörü 24 saat esasına göre hizmet vermektedir. Özellikle zaman tasarrufu sağlaması ve kaza riski en düşük ulaşım aracı olması nedeniyle havayolu ulaşımı en çok tercih edilen ulaşım araçlarından biri olmuştur. Kullanım ağı genişledikçe sektörde çalışan sayısı da giderek artmaktadır. Havacılık sektöründe "yeni hata yoktur, hatayı yapan yeni personel vardır" anlayışıyla yola çıkıldığında yapılan hataların büyük kısmının insan kaynaklı olduğu görülmektedir. Bu yüzden insanı merkezine alan etkin bir İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) sistemi oluşturmak gerekir. Bu çalışmada havacılık sektöründe yer hizmetleri çalışanlarının karşılaştıkları risklerin neler olduğu ve bu riskleri kaynağında yok etmek için alınması gereken önlemler belirtilmiştir. Bunun için de her şeyden önce İSG eğitimlerinin önemi üzerinde durulmuş, teknolojik gelişmeler de göz önüne alındığında Sanal Gerçeklik (Virtual Reality-VR) teknolojisi ile bu eğitimlerin verilmesinin avantajları ve dezajantajları belirtilmiştir. Sonuç olarak gerçek hayata yakın deneyim kazandırarak akılda kalıcılığı yüksek olan bu teknolojinin gerekliliği vurgulanmıştır. Alan yazında sanal gerçeklik teknolojisi ile ilgili bir çok çalışma yapılmış, fakat havacılık sektörü yer hizmetleri çalışanları özelinde yapılan bu ilk araştırma literatüre ve sektöre büyük katkı sağlayacaktır.
Çalışanların da bu eğitimi severek almaları ve eğitimde yapacakları hataları herhangi bir zarara yol açmadan tekrar tekrar almaları sağlanarak etkin ve kalıcı bir eğitim ile zaman-maliyet-iş gücü kaybının önüne geçilmesi sağlanacaktır. İSG eğitimlerinin sanal gerçeklik teknolojisi kullanılarak verilmesi yer hizmetlerinde meydana gelen iş kazalarını ve meslek hastalıklarını azaltacağı öngörülmektedir. Bunun yanı sıra sanal gerçeklik eğitimi verilirken oluşabilecek risk ve tehlikeler de düşünülmüş What-if (Olursa Ne Olur) ve Check-List (Kontrol Listesi) yöntemi kullanılmıştır.

Abstract:
The aviation industry is divided into two main categories, military and civil aviation. In both categories, the aviation industry provides services on a 24-hour basis. Air transport has become one of the most preferred means of transport, especially because it saves time and is the means of transportation with the lowest risk of accident. As the usage network expands, the number of employees in the sector is also increasing. Starting with the understanding of "there are no new mistakes, there are new personnel who make mistakes" in the aviation industry, it is seen that most of the mistakes made are human-induced. Therefore, it is necessary to create an effective Occupational Health and Safety (OHS) system that puts people at its center. In this study, the risks faced by ground handling workers in the aviation industry and the precautions to be taken to eliminate these risks at the source are stated. For this, first of all, the importance of OHS trainings was emphasized, and considering the technological developments, the advantages and disadvantages of providing these trainings with Virtual Reality-VR technology were stated. As a result, the necessity of this technology, which is highly memorable by providing experience close to real life, was emphasized. There have been many studies on virtual reality technology in the literature, but this first research made specifically for aviation sector ground handling workers will make a great contribution to the literature and the sector.
It will be ensured that the employees receive this training with pleasure and that they repeat the mistakes they will make in the training again and again without causing any harm, and time-cost-labor loss will be prevented with an effective and permanent training. Providing OHS trainings using virtual reality technology is considered to reduce work accidents and occupational diseases in ground handling services. In addition, What-İf and Check-List methods were used, considering the risks and dangers that may occur while giving virtual reality training.