Onkoloji hastalarına bakım verenlerin algıladıkları sosyal destek düzeylerinin yaşam kalitesi, anksiyete ve depresyon düzeyleri ile ilişkisi
The relationship of social support perceived by carers of oncology patients and quality of life, anxiety and depression levels
Yazar: HASRET KARAKUŞ
Danışman: PROF. DR. FERİDE GÖKBEN HIZLI SAYAR
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Bakım verenler = Caregivers ; Depresyon = Depression ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Hastalar = Patients ; Sosyal destek = Social support ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Uygarlığın başlangıcından bu yana yaşamı tehdit eden birçok hastalıkla karşı karşıya kalan insanoğlunun henüz net bir tedavi geliştiremediği kanser hastalığı günümüzün en ciddi halk sağlığı sorunları arasında görülmektedir. Bu çalışmada kanser hastalığıyla baş eden onkoloji hastalarına bakım verenlerin algıladıkları sosyal destek düzeylerinin kişilerin yaşam kalitesi, anksiyete ve depresyon düzeyleriyle ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Kesitsel olarak yürütülen bu çalışma İstanbul ilinden 50 bakım veren ve 50 bakım vermeyen kişinin dahil olmasıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler Sosyodemografik Bilgi Formu, Beck Depresyon Envanteri, Beck Anksiyete Ölçeği, Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği, Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu (WHOQOL-Bref) ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği kullanılarak çevrimiçi yolla elde edilmiştir. 
Bu çalışmada, sosyodemografik bilgiler açısından incelendiğinde bakım verenlerin depresyon düzeyleri ile sosyal güvence varlıkları, gelir varlıkları ve bakıma destek veren varlığı arasında anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0.05). Bakım verenlerin anksiyete düzeyleri ile eğitim durumu, gelir varlığı ve bakıma destek veren varlığı durumları arasında anlamlı farklılık görülmüştür (p<0.05). Bakım yükü ile depresyon düzeyi arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur (r=,509; p<0.05). Anksiyete düzeyi ile bakım yükü arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur (r=,448; p<0.05). Bakım yükü ile bakıma destek veren varlığı arasında anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0.05). Bakım verenlerin depresyon düzeyleri ile yaşam kalitesi alt ölçekleri genel sağlık (r=-,322; p<0.05), fiziksel sağlık (r=-,555; p<0.05), psikolojik sağlık (r=-,563; p<0.05), sosyal ilişki (-,609; p<0.05) arasında negatif yönde anlamlı ilişki görülmüştür. Anksiyete düzeyleri ile yaşam kalitesi alt ölçekleri incelendiğinde fiziksel sağlık (r=-,440; p<0.05), psikolojik sağlık (r=-,466; p<0.05) ve sosyal ilişki (r=-,330; p<0.05) ile negatif yönde anlamlı ilişkiye sahip olduğu görülmüştür. Bununla birlikte bakım verenlerin algıladıkları sosyal destek düzeyiyle yaşam kalitesi alt ölçekleri olan sosyal ilişki (r=,532; p<0.05) ve çevre (r=294; p<0.05) ile arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. 
Araştırmadan elde edilen bulgulara göre bakım verenlerin anksiyete ve depresyon ve algılanan sosyal destek düzeylerinin sosyodemografik özelliklerle, bakım yüküyle ve yaşam kalitesiyle ilişkisi olduğu görülmüştür. Bu ilişki karşılıklı olarak değişebilmektedir. Bu konuda bakım verenlerin sahip olduğu demografik özellikler ve bakıma dair yükleri incelenmeli; algılanan sosyal destek düzeylerini arttıracak yönde önlemler alınmalıdır. 
Anahtar Kelimeler: Kanser, Algılanan Sosyal Destek, Anksiyete, Depresyon, Yaşam
Kalitesi, Bakım Yükü

Abstract:
Cancer is one of the most serious public health problems of our time, since the beginning of civilization, humanity has not been able to develop a clear treatment, which has faced many life-threatening diseases. In this article, it was aimed to examine the relationship between the perceived social support levels of caregivers of oncology patients coping with cancer and their quality of life, anxiety and depression levels.
This cross-sectional study was carried out with the participation of 50 caregivers and 50 non- caregivers from the province of Istanbul. These data were obtained online by using the Sociodemographic Information Form, Beck Depression Inventory, Beck Anxiety Scale, Zarit Caregiver Burden Scale, World Health Organization Quality of Life Short Form (WHOQOL-Bref) and Multidimensional Scale of Perceived Social Support. 
In this study, when analyzed in terms of sociodemographic information, a significant difference was found between the depression levels of the caregivers and their social security assets, income assets and the presence of support for care (p<0.05). A very significant difference was observed between the anxiety levels of caregivers and their educational status, income, and presence of caregivers (p<0.05). A significant relationship was found between the burden of care and the level of depression in the positive direction (r=,509; p<0.05). A significant positive correlation was found between anxiety level and burden of care (r=,448; p<0.05). A significant difference was found between the burden of care and the presence of a supporter (p<0.05). There was a negative significant relationship between Decadal depression levels of caregivers and quality of life subscales of general health  (r=-,322; p<0.05), physical health  (r=-,555; p<0.05), psychological health (r=-,563; p<0.05) and social relationship  (-,609; p<0.05). When anxiety levels and quality of life subscales were examined, it was found that they had a negative significant relationship with physical health (r=-,440; p<0.05), psychological health (r=-,466; p<0.05)  and social relationship  (r=-,330; p<0.05). In addition to this, between with the level of perceived social support  (r=,532; p<0.05)  of caregivers ' quality of life sub-scales and social environment (r=,294; p<0.05), a positive relationship and a significant correlation was found. 
According to the findings obtained from the research, it was seen that the anxiety and depression and perceived social support levels of the caregivers were related to sociodemographic characteristics, care burden and quality of life. This relationship may vary reciprocally. In this regard, the demographic characteristics of caregivers and their burdens on care should be examined; Measures should be taken to increase perceived social support levels.
Key Words: Cancer, Perceived Social Support, Anxiety, Depression, Quality of Life, Care Burden