İnsan hakları çerçevesinde idareyi denetleyen bir kurum olarak dünyada ve Türkiye'de Ombudsmanlık
Ombudsman in the world and in Turkey as an institution that supervision of administrative within the framework of human rights
Yazar: SELMAN ŞİŞMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HİKMET TÜLEN
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Kamu Denetçiliği Kurumu = Ombudsman Institution ; Kamu denetimi = Public inspection ; Ombudsman = Ombudsman ; İdari denetim = Administrative supervisions ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Bir insan hakları kurumu olarak Kamu Denetçiliği Kurumunun kurumsal kaynağı, İslam Devletlerinde etkin bir biçimde uygulanmış olan "Hisbe Teşkilatı, Kadılık, Divanı Hümayün, Şeyhül İslam ve Ahilik Teşkilatı" gibi makamlara/kurumlara dayandırılır. Literatürde, ombudsmanlığa ilham olan kurumun özellikle Hispe Teşkilatının olduğu yönde görüşler bulunmaktadır. Nitekim günümüzdeki denetçiler, Hisbe Teşkilatındaki muhtesiplere karşılık gelmektedir. Bu benzerlik ilişkisi bize, denetim fonksiyonun eskiden beri var olduğunu göstermektedir. Bu sebeple insan haklarının ve özgürlüklerinin doğru bir şekilde korunması ve geliştirilmesi için denetim mekanizmalarının önemi büyüktür. Konumuz açısından ise idari organların/kamu kurumlarının bireyler ile olan ilişkileri idari denetim anlamında kontrol edilmesi, kamu gücünün tesis ettiği idari eylem ve işlemlere karşı kişilerin haklarının ve menfaatlerinin korunması gerekmektedir. Ülkemizde belli başlı klasik denetim yolları bulunmakla beraber günümüz koşullarında idari teşkilatın git gide büyümesi ve mevcut denetim organlarının muhtelif nedenlerden dolayı yetersiz kalması gibi nedenler, Kamu Denetçiliği Kurumu gibi bağımsız, tarafsız, etkin, kolay, masrafsız ve şeffaf bir denetim kurumunun oluşturulması ihtiyacını doğurmuştur. Bu sebeple bu kurumun ülkemizdeki idari denetim ve insan hakları konularındaki rolü üzerinde durulmalı bu yönde Dünyadaki yeni gelişmelerin, Türkiye'deki Kamu Denetçiliği Kurumuna entegre edilebilirliğin değerlendirilmesi adına, Avrupa'daki bazı ombudsmanlık örnekleri ile karşılaştırmalı bir analiz yapma gereği hasıl olmuştur.

Anahtar Kelimeler
Kamu denetçiliği, idari denetim, insan hakları, ombudsmanlık

Abstract:
As a human rights institution, the institutional resource of the Ombudsman Institution is based on the "Hisbe Organization, Kadılık, Divanı Hümayün, Şeyhül İslam ve Ahilik Establisments" which have been effectively implemented in the Islamic States. In the literature, there are opinions that the institution that inspired the ombudsman was the Hispe Organization. As a matter of fact, today's auditors correspond to the muhtesip in the Hisbe Organization. This similarity relationship shows us that the control function has existed since time immemorial. For this reason, the importance of audit mechanisms for the proper protection and development of human rights and freedoms is great. In terms of our topic, it is necessary to control the relations of administrative bodies / public institutions with individuals in terms of administrative supervision, and to protect the rights and interests of people against administrative actions and transactions established by public power. İn today in our country have the major classical control paths. under the present circumstances, the administrative agencyies's growth and present existing supervisory bodies inadequate for various reasons, ombudsman as an institution independent, impartial, effective, easy, cost effective and transparent has led to for the creation of this structure. For this reason, the role of this institution in administrative audit and human rights issues in our country should be emphasized. In order to assess the new developments in the world in this direction, the integrability of the Ombudsman Institution in Turkey, it has become necessary to conduct a comparative analysis with some examples of ombudsman offices in Europe.

Keywords
Public ınspection, administrative supervision, human rights, ombudsmanship