Ebe/hemşirelerin topuk kanı alma uygulamalarının değerlendirilmesi
Evaluation of midwives/nurses whilst taking blood samples from heels
Yazar: BURCU KIRCALI
Danışman: DOÇ. DR. RABİA EKTİ GENÇ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç : Bu araştırma ile ebe/hemşirelerin topuk kanı alma uygulamalarının değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. 
Yöntem : Araştırma analitik ve kesitsel bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemini, İzmir Kuzey Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğine bağlı topuk kanı örneği alma uygulaması yapılan hastanelerde bu uygulamayı yapan, araştırmaya katılmayı kabul eden ve araştırmanın yapıldığı tarihler arasında ulaşılabilen 31 ebe/hemşire oluşturmuştur. Araştırma verileri araştırmacı tarafından,"Ebe/hemşirelerin tanıtıcı özelliklerini, konu ile ilgili bilgi durumunu gösteren Tanıtıcı Bilgi Formu ve Yenidoğan Topuk Kanı Örneğinin Alınmasına Yönelik Uygulamalar Formu aracılığı ile toplanmıştır. Ebe/hemşirelerin topuk kanını uygun koşullarda alıp almadıkları, gözlem sonucu elde edilen bilgilerin, YTKÖAYUF' na kodlanması ile değerlendirilmiştir. Elde edilen verilerin değerlendirilmesinde SPSS 21.00       ( Statistical Package for the Social Sciences ) paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın amacına uygun olarak elde edilen verilerin değerlendirilmesi için, frekans ve yüzde dağılımı, Mann Whitney U ve Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır.
         Bulgular  : Ebe/hemşirelerin topuk kanı örneği alma işlem öncesi gereçlerin eksiksiz kullanımında % 71.0' ının çok başarılı olduğu görülürken topuk kanı alma işlemi öncesi topuğu ısıtma uygulamasında % 22.6' sının çok başarılı olduğu saptanmıştır. Ebe/hemşirelerin % 6.5' i topuk kanı alma işlemi öncesi bebeğin topuğuna masaj uygulamasında çok başarısız iken, % 25.8' inin orta derecede başarılı olduğu ve % 61.3'ünün çok başarılı olduğu saptanmıştır. Ebe/hemşirelerin % 61. 3' ünün topuk kanı örneği alma işlemi öncesinde bebeğe çok başarılı biçimde pozisyon verdiği saptanmıştır. Ebe/hemşirelerin % 93.5' i topuk kanı örneği alma öncesi kullanılan solüsyonu doğru seçmede çok başarılı olduğu bulunmuştur. Ebe/hemşirelerin % 67.7' si topuk kanı örneği alma işlem öncesi kullanılan solüsyonun kurumasını bekleme basamağını çok başarılı biçimde yerine getirirken, topuk kanı örneği alma işlem öncesi topuğu doğru pozisyonda tutmada % 67.7' sinin çok başarılı olduğu bulunmuştur. Ebe/hemşirelerin % 74.2' si topuk kanı örneği alma işlem öncesi ilk kanı almaması gerektiğini çok başarılı biçimde bilirken, % 3.2' sinin orta başarılı ve % 2.6' sının başarısız olduğu saptanmıştır. Ebe/hemşirelerin % 51.6' sının topuk kanı örneği alma işlem öncesi topuğu fazla sıkmama konusunda çok başarılı biçimde işlemi uygularken, % 32.3' ünün orta başarılı ve % 6.5' inin başarısız olduğu saptanmıştır. Ebe/hemşirelerin topuk kanı almaya yönelik eğitim alma durumları ile topuk kanı örneği alma uygulamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p= 0.015). Ebe/hemşirelerin topuk kanı alma ilgili seminer, konferans ve hizmet içi eğitimlere katılma durumları ile topuk kanı örneği alma uygulamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p= 0.016).
Sonuç : Sonuç olarak, ebe/hemşireler meslekte ve kurumda çalışma süreleri çok fazla olmamasına karşın, çoğunluğu lisans ve ön lisans mezunudur. Topuk kanı almadan önce ve aldıktan sonra yapılacak işlemlere ilişkin bilgilerin yüzdeleri ebe/hemşireler arasında yüksektir.
Anahtar Kelimeler : Yenidoğan, Topuk kanı, Ebe, Hemşire.

Abstract:
Purpose : The purpose of this research is to understand knowledge of mid wives/nurses whilst taking blood samples from heels. It also aims to evalaute the process. 
Method : This research is an analytical and cross-sectional. The sample of the research, are taken from Izmir North State Hospitals Association who included 31 midwives/nurses during the period of the test. Mid-wives and nurses have all accepted to take part in the research. Research data was collected by the researcher via Newborn Heel Blood Sample Application Form and "İdentification İnformation Form" providing the level of experience of mid wives/nurses and their awareness about the particular subject. Whether mid wives and nurses took blood samples under the right circumstances have been evelauted by means of coding the acquired information into Newborn Heel Blood Sample Application Form. Acquired information has been evaluated by SPSS 21.00 (Statistical Package for the Social Sciences). Frequency and percentage split as well as Mann Whitney U and Kruskal Wallis tests were used to evaluate the findings in accordance with the purpose of the research.
Findings : While 70 percent of midwives/nurses seem to be very good at using the materials accurately before taking blood sample from heels, it is ascertained that 22.6 percent of them are very good at heating the heels. While 6.5 percent of midwives /nurses aren't successful in doing massage to thebabies heels before taking blood, 25.8 percent of them seem to be successful at optimum level and 61.3 percent of them seem to be very successful. It's seen that  61,3 percent of midwives/nurses very good at holding the babies in the right possition taking bloood samples from heels. It's seen that 93,5 percent of midwives/nurses can choose the best solution before taking blood samples from babies. While 67,7 percent midwives/nurses are good at waiting the solution which is used before taking blood sample to dry, again 67.7 percent of them seen to be successful at holding the heels in the right position. While 74,2 percent of midwives/nurses know better not to take the first sample into consideration before taking blood, 3.2 percent of them seem to know this at the optimum level and 2.6 percent of them seem to be bad on this subject. While 51.6 percent of midwives/nurses are good at not holding the babies' heels so much tightly before taking blood sample, it's ascertained that 32.3 percent of them seem to be good at optimum level and 6.5 percent of them aren't successful on this subject. It has been found a considerable difference statistically between making midwives and nurses get education about taking blood samples from heels and their application.(p=0,015) Also there has been found another difference statistically between making midwives and nurses go to the seminars, conferences about taking blood samples from heels and their applications. (p=0,016)  
Conclusion : As a result, although midwives/nurses haven't got so much working time at the occupation and institution most of them have bachelor degree or foundation degree. So they have a high percentage of knowledge about taking blood samples from heels and they know what to do before and after taking blood samples.  
Keywords : Newborn, Blood Sample From Heel, Midwife, Nurse.