Aristoteles'te insanlar arasındaki aynılık, farklılık ve eşitlik sorunu
The problem of sameness, difference and equality among human beings in Aristotle
Yazar: ALPER ELİŞ
Danışman: DOÇ. DR. MUTTALİP ÖZCAN
Maltepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Aristoteles = Aristotle ; Aynılık = Identity ; Doğa = Nature ; Epistemoloji = Epistemology ; Eşitlik = Equality ; Farklılıklar = Differences ; Ontoloji = Ontology ; İnsan = Human

Özet:
Günümüz, egemen insan anlayışına göre her insan teki -hangi bakımdan olursa olsun- özgür, değer ve haklar bakımından eşit görülmektedir. Bunun nedeni ise insanların yapı/doğa bakımından aynı oldukları fikrinin yaygınlığıdır. Bu bağlamda, Aristoteles'in görüşlerinden hareketle yapılan araştırmaya göre aynılık, birden çok şey arasındaki varlık birliği, yani ortaklık anlamına gelir. Ne var ki, bu ortaklık, mutlak anlamda olmayıp, kendi içinde, yani ortaklık kurulan şeyler tek tek ele alındıklarında aynı bakımdan farklılıklar da taşır. Eşitlik ise, ilk ve asıl anlamda, niceliksel şeylerde mutlak bir denklik anlamında kullanılır. Eşitliğin, niceliksel şeyler dışındaki kullanımı ise, benzerlik üzerinden, bir bakımdan aynılık gösteren iki şey arasında yetkinlik/yeterlilik veya uygunluk mahiyetinde bir tür denklik anlamında ele alınabilir. Araştırma konusu olan kavramlar, insanla ilgisinde ele alındığında, insanlar arasındaki aynılığın ancak tür bakımından olduğu görülür. Fakat, türe yüklenmiş her olanak ve özelliğin her bir tek için aynı derecede ve aynı şekilde geçerli olmadığı, dolayısıyla kurulacak eşitliklerin de farklı türden eşitlikler olacağı sonucuna varılır.  
Bu çalışmada yapılan araştırmaların ve ayrımların önemi ise, insansal yaşam alanının ya da toplumsal-siyasal yaşamın düzenlenmesinde ortaya çıkmaktadır. Çalışmanın sonuncuna göre, yapısal farklardan dolayı, her insan her işi "iyi" yapma olanağına sahip değildir. Ne var ki, günümüzde bu fark göz ardı edildiği için insansal yaşam alanındaki düzenlemeler pek çok değer harcanmasına sebebiyet vermektedir. Oysa, söz konusu alandaki düzenlemeler, her bir insanın yapısı, yani olanakları ve özellikleri gözetilerek gerçekleştirildiğinde, değer koruyucu ya da potansiyel değerleri açığa çıkarıcı bir yönetim tipi kurmak mümkün olabilir.
Anahtar Kelimeler: 1. Doğa; 2. Aynılık; 3. Farklılık; 4. Yapısal Farklılık; 5. Eşitlik; 6. Tür Olarak İnsan; 7. Tek Olarak İnsan; 8. İnsansal Yaşam Alanı.

Abstract:
In the prevailing contemporary conception of human being, every human being is regarded as free and equal with respect to values and rights. The underlying idea is that human beings are identical in their structure/nature. In this context, dealing with Aristotelian views on the subject, this study claims that sameness means union of being in its plurality, that is, a commonality. Nonetheless, this commonality is not absolute; it has some differences in itself, if one considers its objects individually. In its principal sense, however, equality is used to mean an absolute parity between quantifiable things. When it comes to its uses in non-quantitative sense, it may be understood as a parity in terms of resemblance between two things, which can be converged into sameness. It also denotes a parity in terms of competence/potency or appropriateness.  As regards human being, concepts under question refer to a sameness only conceivable in terms of species. However, given that all possibilities and properties predicated on a species do not obtain to the same degree and in the same manner, equalties to be asserted come out as equalities of different sorts. 
The importance of investigations and distinctions in this study upon the subject become apparent, when it comes to organizing human living sphere and social and political life. In this regard, this study asserts that, given structural differences, not every human being is capable of doing "well" a given work. However, because this difference is ignored in regulations operating in contemporary political and social human sphere, lots of human beings cannot accomplish their potentiality. Yet, if regulations in the aforementioned sphere can be set according to particular human caracteristics and differences, it is possible to establish a polity where values are duly protected and potentials are fully accomplished.
Key Words: 1. Nature; 2. Sameness; 3. Difference; 4. Structural Difference; 5. Equality; 6. Human Being as Species; 7. Human as Unique; 8. Human Living Sphere.