Huzurevinde yaşayan yaşlılarda terapötik dokunmanın uyku kalitesine etkisi
The effect of therapeutic touch on sleep quality of in elderly people living in nursing home
Yazar: HAZEL BAĞCI
Danışman: DOÇ. DR. ŞEBNEM ÇINAR YÜCEL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Günümüzde hemşireler, insanı fiziksel sağlığının yanı sıra duygusal, zihinsel ve spiritüel iyilik durumunu da içine alan holistik yaklaşımlarla ele alıp, geleneksel yöntemlerden farklı olan terapötik dokunma gibi terapileri kullanmaya başlamışlardır. Terapötik Dokunma (TD), geçerliliği kanıtlanmış, bireylerin iç dengesini bulmasını sağlayan, evrendeki enerjinin belli bir niyet ve şefkatle kullanıldığı bir tamamlayıcı ve alternatif tıp yöntemidir. Bu araştırma, huzurevinde yaşayan yaşlılarda terapötik dokunmanın uyku kalitesine etkisini incelemek amacıyla yapılmış randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır.
Araştırma İzmir Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi'nde, 19 Haziran 2017- 13 Ekim 2017 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini, 65-89 yaş aralığında 244 yaşlı oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini 25 yaşlı oluşturmuştur.  Çalışmaya dahil edilen yaşlıların 10'u terapötik dokunma, 8'i mimik terapötik dokunma,7'si kontrol grubundadır. Yaşlılara Standardize Mini Mental Test (SMMT) uygulanmış ve test sonucu normal bilişsel fonksiyonlara sahip olan yaşlılar uygulamaya katılmışlardır. Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) kullanılarak yaşlıların uyku kaliteleri belirlenmiştir ve uyku kalitesi kötü olanlar çalışmaya dahil edilmiştir. Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ) kullanılarak uyku apnesi olan yaşlılar belirlenmiş ve bu yaşlılar çalışma dışında bırakılmıştır. 
Verilerin toplanmasında; "Yaşlı Tanıtım Formu (YTF)", "Standardize Mini Mental Test (SMMT)", "Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ)", "Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ)", "Durumluk Anksiyete Ölçeği (DAÖ), "PUKİ'nin 3 günlük versiyonu (PUKİ-3 günlük)", "Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (UFAA)" ve "Günlük Uyku Kayıt Formu (GUKF)" kullanılmıştır. Araştırmaya katılmayı kabul eden yaşlılardan "Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formları" ile yazılı onam alınmıştır. 
Araştırmanın sınırlılıklarına uyan ve çalışmaya katılmayı kabul eden yaşlılar, yaş ve cinsiyet kontrol altına alınarak, basit randomizasyon yöntemi kullanılarak Terapötik Dokunma (TD), Mimik Terapötik Dokunma (MTD) ve kontrol grubu oluşturulmuştur. Yaşlılar ardışık 4 gün boyunca izlenmiştir. Her gün saat 18:00-20:00 arası TD grubundaki yaşlılara 10 dakika TD, MTD grubuna 10 dakika mimik TD uygulanmıştır. Kontrol grubundaki yaşlılara herhangi bir girişim uygulanmamış, her gün aynı saat aralığında GUKF'ları kontrol edilmiş ve diğer gruplardaki yaşlılara ayrılan süre kadar kontrol grubundaki yaşlılara da zaman ayrılmıştır.
Araştırmadan elde edilen verilerin analizi Statistical Package for Social Science (SPSS) 20.0 paket programında gerçekleştirilmiştir. TD, MTD ve kontrol grubundaki bireylerin tanımlayıcı özellikleri, sayı-yüzde dağılımları ve homojenlik testi ki-kare ile incelenmiştir. Tüm grupların DAÖ, UFAA, EUÖ, SMMT, PUKİ toplam puan ortalamaları ve şekerleme sayılarına göre dağılımı Kruskal-Wallis testi yapılarak incelenmiştir. Tüm grupların PUKİ-3 ve PUKİ-3 bileşenleri puan değişimlerinin dağılımı Wilcoxon testi yapılarak incelenmiştir. PUKİ-3 puan değişiminin dağılımı, MTD grubunun öznel uyku kalitesi bileşen puan dağılımı ve TD grubunun gündüz işlev bozukluğu bileşen puan dağılımı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Tüm gruplarda PUKİ-3 ve PUKİ-3 bileşen puan ortalamaları farkı tek yönlü varyans analizi yapılarak bulunmuştur. Yapılan analiz sonucunda tüm gruplarda PUKİ-3 ve PUKİ-3 bileşen puan ortalamalarının dağılımı istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0.05). Tüm gruplarda PUKİ-3 ve PUKİ-3 bileşen puan ortalaması farklarının dağılımı Kruskal-Wallis testi yapılarak incelenmiştir. Yapılan analiz sonucunda tüm gruplarda PUKİ-3 ve PUKİ-3 bileşen puan ortalamaları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0.05)
Uyku; yaş, cinsiyet, kronik hastalıklar, çevresel faktörler, kafein tüketimi gibi birçok faktörden etkilenmektedir. Huzurevinde yaşayan yaşlıların uyku kalitelerini de bunlar gibi birçok faktörden etkilemektedir. Yaşlılarla kurulacak etkileşimin dahi uyku kalitesini olumlu yönde etkilediği düşünülmektedir. Kontrol grubunda da iyileşme meydana geldiği için TD grubundaki iyileşmenin kesin olarak TD'den kaynaklandığı sonucuna varılamamıştır.

Abstract:
Today, nurses have started to use therapies such as therapeutic touch, which is different from traditional methods, by treating the human with holistic approaches that include physical health as well as emotional, mental and spiritual well-being. Therapeutic Touch (TD) is a complementary and alternative medicine method in which the energy in the environment is used with a certain intention and compassion, proving its validity and enabling individuals to find their internal balance. This research is an experimental randomized controlled trial to investigate the effect of therapeutic touch on sleep quality in the elderly living in nursing homes.
The research was carried out at Nursing Home for the Elderly Care and Rehabilitation Center, in İzmir between 19 June 2017 and 13 October 2017. Two hundred forty four in the 65-89 age range, created research universe. The sample of the study is composed of 25 elderly people. Ten of the elderly included in the study were in therapeutic touch, 8 in mimic therapeutic touch, and 7 in control group. Elderly subjects were administered the Standardized Mini Mental Examination (SMME) and the elderly with normal cognitive functions were included in the study. The Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) was used to determine sleep quality of the elderly and those with poor sleep quality were included in the study. The Epworth Sleepiness Scale (ESS) was used and the elderly with sleep apnea were identified and these elderly were excluded from the study. 
To collect the data; "Elderly Presentation Form (EPF)", "Standardized Mini Mental Examination (SMME)", "Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI)", "Epworth Sleepiness Scale (ESS)", "State Anxiety Scale (SAS)", "3 day version of PSQI (PSQI-3 days)", "International Physical Activity Questionnaire (IPAQ)" Daily Sleep Registration Form (DSRF) "is used. Informed consent was obtained from the elderly who agreed to participate in the research with the "Informed Volunteer Forms".
Therapeutic Touch (TT), Mimic Therapeutic Touch (MTT) and Control (C) groups were established by using simple randomization method by taking age and gender into control and agreeing to the limitations of the study and agreeing to participate in the study. The elderly were followed for 4 consecutive days. Each day between 18: 00-20: 00 TT for the elderly in the TT group, mimic TT for 10 minutes in the MTD group. No attempt was made to control the elderly in the control group, the DSRF were checked at the same time each day, and the elderly in the control group were separated as well as the elderly in the other groups.
Analysis of the data obtained from the study was performed in the Statistical Package for Social Science (SPSS) 20.0 package program. TT, MTT, and the control group, descriptive properties, number-percentage distributions and the homogenity test were examined with chi-square. All groups were analyzed by Kruskal-Wallis test for distribution of total scores according to SAS, IPAQ, ESS, SMMS, PSQI and doze numbers. The distribution of PUKI-3 and PSQI-3 component scores of all groups was analyzed by Wilcoxon test. Distribution of PSQI-3 score variance, distribution of subjective sleep quality component score of MTT group and distribution of daytime dysfunction score of TT group were statistically significant (p <0.05). In all groups, the difference between the PUKI-3 and PUKI-3 component score averages was found by performing a one-way ANOVA. The distribution of PUKI-3 and PUKI-3 component scores in all groups was not statistically significant (p> 0.05).  Distribution of PUKI-3 and PUKI-3 component point average differences in all groups was examined by Kruskal-Wallis test. As a result of the analysis, the difference between the PUKI-3 and PUKI-3 component score averages in all groups was not statistically significant (p> 0.05).
Sleep is influenced by many factors such as age, sex, chronic diseases, environmental factors, caffeine consumption. The sleep quality of the elderly living in the nursing home affects many factors such as these. It is thought that even the interaction with the elderly influences sleep quality positively. Since healing has also occurred in the control group, the result of the TD group healing is definitely not due to TD.