Avrupa Birliği dış politikasında enerji faktörü
Role of energy in European Union foreign policy
Yazar: FEHMİ GÜRDALLI
Danışman: DOÇ. DR. LEVENT ÜRER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Enerji = Energy ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Doğal gaz = Natural gas ; Enerji = Energy ; Enerji politikaları = Energy policies ; Güvenlik = Security ; Güvenlik politikaları = Security policies ; Petrol = Petroleum ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Enerji, bir ülkenin ekonomik olarak varlığını sürdürebilmesi için başta gelen unsurlardan biridir ve dünyada enerji kaynaklarını kontrol edebilmek için büyük bir mücadele yaşanmaktadır. Dünya enerji ihtiyacının büyük bir bölümü petrol ve doğalgazdan karşılanmakta, gelişmiş ülkelerde bu oran daha da yüksek olmaktadır. Petrol ve doğalgaz rezervlerine sahip olmayan ülkeler, bu iki enerji kaynağını, satın alabilecekleri fiyattan ve yeterli miktarda elde edememeleri durumunda enerji güvenliği sorunu yaşamaktadır. Zira dünyada artan petrol ve doğalgaz talebi enerji güvenliği mücadelesini daha da şiddetlendirmiştir. Enerji güvenliğini artırmakta kullanılan en etkili yöntemlerden biri de, buna uygun bir dış politika izlenmesidir. Bugün, dış politikadan bağımsız bir enerji politikası düşünülemez.Petrol ve doğalgazda dışa bağımlılığı hızla artan AB'nin enerji güvenliği riski de yükselmektedir. Bu nedenle AB, dünyadaki enerji mücadelesine seyirci kalamaz. Bu çalışmada, AB'nin enerji güvenliği riskini azaltmak için nasıl bir dış politika izlediği, enerji faktörünün dış ilişkilerini nasıl şekillendirdiği araştırılmıştır. Tezin sonunda, AB'nin zengin petrol ve doğalgaz kaynaklarına sahip ülkelerle işbirliği ve ortaklık anlaşmalarına sahip olduğu, ekonomik ve ticari anlaşmalar imzaladığı, teknik ve mali destek sağladığı görülmüştür. Ancak AB, dış politikada olduğu gibi enerji konusunda güçlü bir ortak politika geliştirememiş ve enerji pazarında kontrolün tüketici ülkelerden üretici ülkelere geçtiği değişen parametrelere uyum sağlayamamıştır. Hızlı ve etkili karar alamayan AB'nin, enerji kaynaklarını kontrol altına alma ve enerji güvenliğini artırma çabasında daha kararlı ve hızlı hareket eden diğer küresel aktörler kadar etkili bir dış politika izleyemediği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Energy is a necessity for a country to maintain sustainable economic development and there is a hard competition in order to gain control over energy reserves. Countries without significant oil and gas reserves, can?t ensure energy security, until they provide needed oil and gas at reasonable price. There are four countries which has potential to affect global issues; namely Unites States, European Union, Russian Federation and People Republic of China. Three international actors except Russian Federation, are dependent on foreign energy reserves and facing energy security risks. It become harder for countries to provide energy securtiy, because of increasing demand for oil and gas, and one of the most effective ways of improving energy security is, implementing effective foreign policy.EU import dependency for oil and gas are rising and its energy security risks are increasing. Therefore, EU can not isolate itself from this struggle to maintain energy security. In this thesis, I have studied role of energy in EU foreign relations and efforts by EU to minimize energy security risks. At the end of the study, it is found that, EU has partnership and coorporation agreements, economic and trade regulations with energy rich countries. But in conclusion, it is obvious that EU has difficulties for implementing effective common energy policy like its common foreign policy. Because of slow decision taking pocess, EU is not able to develop and implement effective policies to control energy reserves and improve energy security, in contrary to other global actors, whichs acts quickly.