Katılım bankacılığı
Participation banking
Yazar: GÜRKAN UYSAL
Danışman: PROF. DR. ÖMER ÖZKAN
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Bankacılık = Banking ; Hukuk = Law
Dizin: Banka hukuku = Banking law ; Bankalar = Banks ; Bankalar Kanunu = Banking Law ; Faizsiz bankacılık = Interest-free banking ; Faizsiz finans kurumları = Interest-free finance institution ; Kanunlar 5411 sayılı = Laws 5411 numbered ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Kira sertifikası = Lease certificate ; Sendikasyon kredileri = Syndication loans ; Sukuk = Sukuk

Özet:
Katılım Bankaları, özel cari ve katılma hesapları yoluyla fon toplayarak kredi kullandırmak esas olmak üzere faaliyet gösteren kuruluşlardır. Ülkemizde 1983 yılında alınan 83/7506 sayılı Bakanlar Kurulu kararına dayanarak "Özel Finans Kurumları" adı altında faaliyete başlamışlardır. 2005 yılında yürürlüğe giren 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ile "katılım bankası" adını almış ve tüm faaliyetleri bankacılık kanunu kapsamına alınmıştır.

Katılım bankalarının kuruluş esası "faizsiz bankacılık" ve "kar-zarar ortaklığı" ilkelerine dayanmaktadır. Katılım bankacılığı işlemlerinin "faizsiz bankacılık" ve "kar-zarar ortaklığı" ilkelerine uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin tespiti için öncelikle "faiz", "kar" ve "kar payı" kavramları ile Türk hukukunda geleneksel bankacılık faaliyetlerini icra eden mevduat bankalarının ve mevduat bankaları işlemlerinin incelenmesi gerekmektedir. Katılım bankalarının fon toplama ve fon kullandırma yöntemleri de ayrıca ele alınmalıdır. Katılım bankacılığının kuruluş felsefesi İslam dininde yer alan faiz yasağına dayandığı için, bahsi geçen incelemelerin Türk ve İslam hukukunda mukayeseli olarak incelenmesi daha doğru olacaktır.

Katılım bankalarının fon toplama yöntemleri "özel cari hesap", "katılım hesabı" ve "sendikasyon kredileridir". Katılım bankalarının fon kullandırma yöntemlerine dair Türk hukukundaki uygulama ve kavramlar ile global uygulama ve kavramlar ayrı ayrı anlatılmalıdır.

Fon toplama çeşitliliği sağlamak amacıyla, anonim şirketlerin tahvil ihraç etmelerinden esinlenilerek "sukuk" adlı sermaye piyasası aracı ortaya konulmuştur. Sukuk, Türk hukukunda "kira sertifikası olarak" adlandırılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Banka, Katılım bankası, Faiz, Kar, Kar payı, Faizsiz bankacılık, Karzarar ortaklığı, Özel cari hesap, Katılım hesabı, Sendikasyon kredisi, Sukuk, Kira sertifikası

Abstract:
Participation Banks are banks which collect funds through private current or participation accounts and provide loans. They went into operation by the name of "Private Financial Institutions" based on the Council of Ministers decree dated 1983, no 83/7506. They have been named "participation banks" by the Banking Law no 5411 entered into force in 2005 and all their activities fell within the Banking Law.

Structure of participation banks is based on "interest free banking" and "profit and loss sharing" principles. To ascertain if participation banking's operations are compatible with "passive banking" and "profit and loss sharing" principles, first we must analyze the concepts "interest", "profit", "share of profit" and see the deposit banks fulfilling traditional banking activities in Turkish law, and their operations. Also the methods of depositing funds and disposition of funds by participation banks must be argued out. Participation banks' philosophy of establishment has his grounds on the Islamism's prohibition of interest, so, it will be appropriate to analyze such studies comparatively in Turkish and Islamic laws.

Participation banks' methods of depositing funds are "private current account", "participation account" and "syndicated loan". On methods of depositing funds of participation banks, we must illustrate separately Turkish law's practices and concepts and global practices and concepts.

Inspiring by corporations issuing bonds, an instrument of capital markets named "sukuk" have been created for the diversity of fund deposition. Sukuk designate the "leasing certificate" in Turkish law.

Key words: Bank, Participation Bank, Interest, Profit, Share of profit, Interest free banking, Profit and loss sharing, Private current account, Participation account, Syndicated loan, Sukuk, Leasing certificate