Kıbrıs Türk ağızlarında dil ilişkisi izleri
Language contact traces in Turkish Cypriot dialects
Yazar: NAZMİYE ÇELEBİ
Danışman: PROF. DR. MUSA DUMAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Ağızlar = Dialects ; Biçimbilim = Morphology ; Dil = Language ; Dil etkileşimi = Language interaction ; Dilbilim = Linguistics ; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti = Turkish Republic of Northern Cyprus ; Ses bilim = Phonology ; Türk lehçeleri = Turkish dialects ; Türkçe = Turkish

Özet:
Bu çalışma, Kıbrıs Türk Ağızlarının fonolojik, moroflojik ve sözdizimsel özelliklerini belirlemeyi ve bu özelliklerin dil ilişkisi sonucunda adadaki diğer diller Rumca ve İngilizce ile etkileşiminde Standart Türkçeden farklılaşan yönlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır.Kıbrıs Türk Ağızları tezde, fonoloji, morfoloji ve sözdizimi özelliklerinin incelendiği üç bölüme ayrılmış; belirlenen bölümlerdeki dil ilişkisi sonucu oluşan değişimler dördüncü bölümde kod kopyalama kuramı çerçevesinde değerlendirilmiştir. Değerlendirmeler Kıbrıs Türk Ağızlarının, Rumca ve İngilizcenin fonolojik, morfolojik, sözdizimsel özellikleri ile benzeşen yönleri dikkate alınarak kod kopyalama kuramının; genel kopyalama, seçilmiş kopyalama ve karışık kopyalama özellikleri bakımından yapılmıştır. Çözümlemeler sırasında Kıbrıs Türk Ağızlarından toplanan verilerin farklı bölgelerden derlendiği dikkate alınmış, bölgelerin Rumca ve İngilizce ile ilişki süresi, ilişki yoğunluğu, iki dilliliği vb. toblumdilbilimsel olgular göz ardı edilmemiştir.Kıbrıs Türk Ağızlarında dil ilişkisinden kaynaklanan yapısal benzerlikler; genel, seçilmiş, karışık kopyalar gibi farklı gruplara ayrılmış, Rumca ve İngilizceyle karşılaştırılarak çözümlenmeye çalışılmıştır. Tezde ayrıca, Kıbrıs Türk Ağızları üzerine daha önce yapılmış çalışmalarda gözden kaçan ancak bu ağızların belirgin özellikleri olduğunu düşündüğümüz birçok fonolojik, morfolojik, sözlüksel, sözdizimsel ya da söyleme dayalı işaretleyiciler belirlenmiş ve Türkçenin diğer ağızları ile ortak ve farklı yönleri ortaya konulmuştur. Böylece Kıbrıs Türk Ağızlarındaki hangi özelliklerin dil ilişkisinden kaynaklanan yapısal benzerlikler olduğunun tepiti kolaylaşmıştır. Zaten tezin amacı; coğrafi olarak sınırları belirlenmiş bir ağızı seçip, dil ilişkisi çerçevesinde bütünlüklü bir inceleme yapmak ve ağız araştırmaları için kuramsal bir çalışma modeli oluşturmaya çalışmaktır

Abstract:
In the framework of this dissertation, the aim is to point out the phonologic, morphologic and syntactic peculiarities of Cypriot Turkish Dialect and determine the differentiation of these peculiarities from those in Standard Turkish in relation to language contact with other languages, Cypriot Greek and English, on the island.Furthermore, Cypriot Turkish dialect is categorized under three sub domains as phonology, morphology and syntax. The changes in these sub domains as a result of language contact are worked in the fourth division due to code copying model. The analysis is taken in hand from the viewpoint of the features of Cypriot Turkish Dialect with those in Cypriot Greek and English phonology, morphology and syntax, according to global, selective and mix copying perspectives of code copying model. During this analysis, it is considered that the data has been collected from different regions. So, contact period and contact frequency with Cypriot Greek and English, bilingualism and other sociological features of these regions has been also under consideration.In Cypriot Turkish Dialect, structural similarities of language contact are divided into different groups such as global, selective and mix copying and compared with Cypriot Greek and English in the process of analysis. While working on Cypriot Turkish Dialect, the general differences in this variety should not be considered due to language contact. For this reason, being the obvious features of Cypriot Turkish Dialect but overlooked in previous studies on this dialect, many phonologic, morphologic, lexical, syntactical are determined and similarities and differences with other dialects of Turkish are put forward. Thus, it has been easy to decide which peculiarities in Cypriot Turkish Dialect are structural features, caused from language contact. As a result, the aim of the study is choosing a dialect with certain geographic boundaries, having a complete investigation on it and setting a theoretical working model for the dialectic researches.