Konya yöresinde yetişen Terfezia türleri ve etnomikolojik özellikleri
Terfezia species the growing in Konya province and its ethnomycolojical features
Yazar: AYŞE ŞAHİN
Danışman: PROF. GIYASETTİN KAŞIK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada yer mantarları olarak bilinen mantarlardan olan Terfezia türlerinin Konya bölgesindeki türleri, biyolojik ve kimyasal özellikleri, ticari potansiyeli ve etnomikolojik özellikleri incelenmiştir.Çalışma sonucunda yer mantarlarının bölgede çoğunlukla Beşağıl Köyü Sarnıç mevkii, Beşağıl Köyü Çiftlik Yaylası Piren Tömeği mevkii, Karapınar Çukurkuyu Yaylası, Kale Köyü çevresinde toplanmakta olduğu tespit edilmiştir.Mantar toplanan bölgede yapılan arazi çalışmalarında Terfezia clavery, Terfezia boudierii ve Terfezia sp. türü ve bir tane de Picoa lefebvrei olmak üzere 4 tür yer mantarı tespit edilmiştir. Bunlardan Terfezia clavery, Terfezia boudierii Domalan olarak adlandırılmakta, Picoa lefebvrei ise Kuş Domalanı olarak bilinmektedir. Beyaz olan Terfezia sp. ise Beyaz Domalan şeklinde isimlendirilmektedir.Terfezia clavery'nin gerek ham yağ (%1.22)gerekse toplam fenol içerikleri(12,319mgGAE/100ml) diğer mantarlara göre yüksek bulunmuştur.Örneklerin yağ asitleri bileşimlerine bakıldığında major yağ asitleri olarak oleik, linoleik ve linolenik asit tespit edilmiştir.İncelenen örneklerin ağır metal içerikleri oldukça düşük seviyelerde bulunmuştur. Terfezia clavery ve Terfezia sp. örneklerinde kurşun'a rastlanmamıştır. Örneklerde en yüksek potasyum ve kükürt elementine rastlanmıştır.Çalışmaya konu olan Terfezia türleri Helianthemum topluluklarının bulunduğu alanlarda aranır.. İlimizde semt pazarlarında halka sunulmasının yanında büyük bir bölümünün ihraç edildiği, köylerde geçiminin büyük bölümünü domalandan karşılayan ailelerin bulunduğu belirlenmiştir. Domalan olarak bilinen yer mantarlarının, bölge insanı için önemli bir gelir ve besin kaynağı olduğu görülmekle beraber, mantarlar hakkında yeterince bilgi sahibi olmadıkları da belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Terfezia, Ascomycetes, Domalan, Keme, Konya, Türkiye, Helianthemum, Mikoriza

Abstract:
In this study, the Terfezia species which is known as truffles located in Konya region were examined in terms of biological and chemical properties, commercial potential and ethnomycologic properties.At the end of the study, it was determined that the majority of truffles was gathering around Beşağıl Village Sarnıç Locality, Beşağıl Village Çiftlik Plateau Piren Tömeği Locality, Karapınar Çukurkuyu Plateau, Kale Village.4 species of truffles have been identified during field works which are Terfezia clavery, Terfezia boudierii and Terfezia sp. and one of the Picoa lefebvrei. Terfezia clavery and Terfezia boudierii are called as the Domalan; Picoa lefebvrei is known as the Bird Domalan. The white one, Terfezia sp., is named as the White Domalan.Both crude fat (1.22%)and total phenol content (12,319mgGAE/100ml) of Terfezia clavery were found higher than the other truffles.When fatty acids compositions of the samples oleic, linoleic and linolenic acid were identified as the major fatty acids. Very low levels of heavy metal content were detected in the samples. Lead (Pb) was not found in the samples of Terfezia clavery and Terfezia sp. The highest elements in the samples were potassium (K) and sulfur (S).Terfezia species, which is subject to the study, is searched in areas where Helianthemum communities. Besides the sale of public-market, majority of truffles is exported. Although Domalan is an important source of income and food for the locals, it was determined that they do not have enough knowledge about the truffles.Keywords: Terfezia, Ascomycetes, Domalan, Keme, Konya, Turkey, Helianthemum, Mycorrhiza