Doktorların çocuklarda dislipidemi ve tarama yöntemleri hakkında bilgi düzeyleri ve bu konudaki tutum ve davranışlarının incelenmesi
An analysis of physician knowledge levels on childhooddyslipidemia and screening methods and their attitudesand behaviors on the subject
Yazar: HATİCE KARADAĞ KARAMAN
Danışman: UZMAN ÖZGE TUNCER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Davranış = Behavior ; Dislipidemi = Dyslipidemia ; Doktorlar = Physicians ; Farkındalık = Awareness ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis teknikleri ve prosedürleri = Diagnostic techniques and procedures ; Tutumlar = Attitudes ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Türkiye'de aterosklerotik kardiyovasküler hastalıklar(ASKVH) 2017 yılı ölüm sebepleri arasında %39,7 ile ilk sırada yer almıştır. Aterosklerozun patogenezindeki temel faktör dislipidemidir ve çocukluk döneminden itibaren geliştiği bilinmektedir. Hekimlerin dislipidemi, risk faktörleri ve çocukluk dönemi dislipidemi tarama ve tedavisi hakkında bilgi sahibi olması aterosklerozun birincil korunmasını güçlendirecek, erişkinlerde ASKVH gelişimini, morbidite ve mortalitesini azaltacaktır. Araştırmamızda S.B.Ü. İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesinde çalışan hekimlerin çocukluk dönemi dislipidemisi, risk faktörleri, çocukluk dönemi taramaları ve tedavi yaklaşımına dair genel bilgi, tutum ve davranışlarını incelemek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, tek merkezli, kesitsel, tanımlayıcı bir anket çalışmasıdır. Araştırmaya etik kurul onayı alındıktan sonra 2019 Mayıs ayı boyunca S.B.Ü. İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesinde çalışan toplam 400 doktor katılmıştır. Çalışmaya katılan hekimlere 13 adet sosyodemografik özellik tanımlayıcı soru ve literatür taranarak hazırlanmış dislipidemi, çocuklarda dislipidemi risk faktörleri, tarama yöntemleri, tedavi yaklaşımına dair bilgi içeren 28 ifadenin yer aldığı iki ana kısımdan oluşan bir anket sunulmuştur. Ölçek kullanılmadığından katılımcıların cevapları her bir ifade için ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Çalışmanın istatistiksel analizinde Statistical Package for Social Science for(SPSS) Windows version 22.0 programı kullanılmıştır. Sürekli verilerin normal dağılıma uygunluğunun değerlendirilmesinde Kolmogorow Smirnow Testi kullanılmıştır. Verilerin normal dağılıma uymaması nedeniyle Man Whitney U testi ile analiz edilmiştir. Bağımsız iki kategorik verinin karşılaştırılmasında Pearson Chi-Square testi kullanılmıştır. P < 0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılmayı kabul eden 400 hekimin cevapları değerlendirmeye alındı. Hekimlerin 234'ü (%58,5) erkek, 166'sı (%41,5) kadındır. Yaşlarına bakıldığında ortalaması 36,8 (±10,07), ortancası 33,00 ( min-max:24-65) yıldır. Katılanların BKİ' leri değerlendirildiğinde ortalaması 23,9 (±3,23), ortancası 24,1 (min-max:16,7-36,7) olarak bulunmuştur. Katılımcıların %24'ünde dislipidemi ve dislipidemi ile ilişkili bir ya da birden fazla hastalık bulunmakta ve bunların %74'ü medikal tedavi almakta, %79,2'si yaşam tarzı değişikliği uygulamaktadır. Kadın hekimlerde erişkinlik dönemi dislipidemisinin çocukluk dönemi dislipidemisi ile ilgili olduğuna katılma oranı erkeklerden daha yüksektir(p<0,05). Çocukluk dönemi taramalarının 2 yaşın altına gerekmediği ve risk faktörü olanlarda 2 yaşından itibaren yapıldığına hekimlerin %41,5'i(n=166) bilmektedir. Diyabetin, sigaranın ve erken ASKVH öyküsünün dislipidemi risk faktörü olarak görülmesi de kadın hekimlerde anlamlı şekilde erkeklerden yüksek bulunmuştur(p<0,05). Hekimlerin %90,3'ü (n=361) obeziteyi risk faktörü olarak görmekte ve %73,8'i obez çocuklarda dislipidemi erken taraması gerektiğine katılmaktadır. Çocuklarda dislipidemi saptanması durumunda ilaç ve ilaç dışı tedavilerin mümkün olduğunu ve hemen medikal tedavi başlanmadığını hekimlerin %52,0'ı (n=211) bilmektedir.
Sonuç: Hekimlerin büyük çoğunluğunun çocukluk dönemi dislipidemisi, risk faktörleri, taramaları ve tedavisi konusundaki bilgileri yetersizdir. Riskli çocukların erken tanınması, yaşam tarzı değişikliklerinin çocukluk döneminde benimsetilmesi ile toplumda gelecekteki ateroskleroz ve ASKVH oranları azaltılabilir. Bunun için tüm hekimlerin çocukluk dönemi dislipidemisi, risk faktörleri, tarama ve tedavisi ile ilgili farkındalığı artırılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Çocuk, Dislipidemi, Farkındalık düzeyi

Abstract:
Aims: Atherosclerotic Cardiovascular Diseases (ASCVD) ranked first among the causes of death in Turkey in 2017 with 39,7%. dyslipidemia is the main factor in the pathogenesis of atherosclerosis and is known to begin in childhood. Knowledge of physicians about dyslipidemia, risk factors, screening and treatment in childhood may strengthen the primary prevention of atherosclerosis and reduce ASCVD, morbidity and mortality in adults. In this study we aimed to determine the general knowledge, attitudes and behaviors of physicians working in University Of Health Sciences, İzmir Bozyaka Training And Research Hospital about childhood dyslipidemia, risk factors, screening and treatment approach.
Materials and Methods: This is a single-center, cross-sectional, descriptive survey. Following the ethics commitee, 400 volunteer physicians who work in the Izmir Bozyaka Training and Research Hospital during May 2019 participated in this survey. A questionnaire form including 13 descriptive questions about demographic descriptive characteristics and 28 questions on dyslipidemia, dyslipidemia risk factors, screening methods and treatment approach in childhood was presented to the participants. Since the questionnaire did not involve, the questions were evaluated one by one. Data were analyzed with SPSS 22.0 program using Kolmogorov-Smirnov test, Mann-Whitney U test, Pearson Chi-Square test. P <0.05 was considered statistically significant
Results: In this study 234 (58.5%) of the physicians were male and 166 (41.5%) were female. The mean age was 36.8 (± 10,07) years and the median age was 33.00 (min-max: 24-65) years. The mean BMI of the participants was 23.9 (± 3.23) and the median was 24.1 (min-max: 16.7-36.7). 24% of the participants were
diagnosed with dyslipidemia or at least one disease associated with dyslipidemia, 74% of whom received medical treatment and 79.2% applied lifestyle changes. The rate of which female physicians agreed that teenage dyslipidemia was linked to childhood dyslipidemia was higher than in male physicians (p <0.05). 41.5% (n = 166) of all physicians knew that childhood screening is not required under 2 years of age and is performed from the age of 2 in those with risk factors. Considering diabetes, smoking and a positive family history of premature ASCVD as a risk factor for dyslipidemia was significantly higher in female physicians than in males (p <0.05). 90.3% (n = 361) of the physicians considered obesity as a risk factor and 73.8% of them thought that obese children should be screened early for dyslipidemia. 52.0% (n = 211) of the physicians knew that if dyslipidemia is detected in children, medication and non-drug treatments are both possible and medical treatment is not started immediately.
Conclusion: The majority of physicians have insufficient knowledge about childhood dyslipidemia, risk factors, screening and treatment. Early recognition of children with risk factors and adoption of lifestyle changes in childhood can reduce future atherosclerosis and ASCVD rates in the community. Therefore, knowledge of all physicians about childhood dyslipidemia, risk factors, screening and treatment should be increased.
Keywords: Awareness, Child, Dyslipidemia,