İnmeli hastalara evde bakan aile üyelerine verilen hemşirelik girişimlerinin bilgi düzeylerine ve bakım yükünü algılamalarına etkisi
Impact of nursing care initiatives on the knowledge level and perception of care-giving difficulties of family members providing home-care to stroke patients
Yazar: HÜLYA TEMİZER
Danışman: PROF. DR. SEBAHAT GÖZÜM
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile eğitimi = Family education ; Evde bakım hizmetleri = Home care services ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Taburcu olmak = Patient discharge ; Telefon haberleşmesi = Telephone communication ; İnme = Stroke

Özet:
Bu çalışma, inmeli hastalarına evde bakım verenlerin bakım verme güçlüklerini tespit ederek, bakım verme ve stresle başa çıkma kapasitelerini artırmaya odaklı eğitim ve telefonla izlemin bakım yükü algısı ve bakım verme bilgi düzeyine etkisini değerlendirmek amacıyla, prospektif, ön test ve son test kontrol gruplu deneysel çalışma olarak yapılmıştır.Araştırmanın evrenini GATA Ankara Nöroloji Kliniğinde SVO tanısı konulmuş, Ankara il merkezinde oturan tedavisini takiben evine taburcu edilmiş, herhangi bir kurum bakımı almayan yakını tarafından bakılan hastalar ve bakım verenler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise Ocak 2008-Mart 2009 tarihleri arasında gelen 80 hasta birey ve yakını oluşturmuştur. Bir hafta gelenler deney grubuna, diğer hafta gelenler kontrol grubuna ayrılarak deney ve kontrol gruplarının her biri 40 kişiden oluşturulmuştur.Araştırma grubunu oluşturan bakım veren aile üyeleri ile klinikte ön görüşme yapıldıktan sonra Tanımlayıcı Soru Formu, Bakım Verme Güçlüğü Ölçeği ve Bakım Verme Bilgi düzeyi ön-test olarak uygulanmıştır. Aile bakım vericilerine taburculuk öncesi hastanede 45-60 dakikalık bireysel eğitim verilmiş, eğitimin içeriğini kapsayan bir kitapçık bakım rehberi olarak ailelere dağıtılmıştır. Taburculuğu takiben aileler haftada bir kez araştırmacı tarafından telefon ile aranmış, ailelerin soruları yanıtlanmış, istedikleri zaman araştırmacıya ulaşacakları telefon numarası verilmiştir. Hasta ve bakım vericileri taburculuktan itibaren üç ay boyunca her hafta araştırmacı tarafından telefonla aranmıştır. Taburculuktan 4 hafta sonra hasta ve ailesi evinde ziyaret edilmiş, bakım verirken zorlanma alanları konuşulmuş başlangıçta verilen eğitim çerçevesinde soruları yanıtlamıştır. Eğitimden bir ay sonra ev ziyareti yapılmıştır. Taburculuğun 3. ayının sonunda aileler evde ziyaret edilerek Bakım Verme Güçlüğü Ölçeği ve Bakım Verme Bilgi Testi son test verisi olarak toplanmıştır.Çalışma kapsamındaki kontrol ve deney gruplarındaki bakım verenlerin girişim öncesinde birçok tanımlayıcı özellikleri bakımından homojen olduğu belirlenmiştir (p>0.05). Deney grubunda bakım verenlerin bakım verme konusundaki bilgi ön test puanları 58.2±4.30 iken, girişim sonrası bilgi son testi puanları 91.1±8.1'e yükselmiştir. Kontrol grubu bakım verenlerin bilgi ön testi puanları ile 54.4±14.1, bilgi son test 55.4±13.8 puanları arasında bir fark olmadığı, verilen eğitim ve danışmanlığın deney grubu bakım verenlerin bilgi düzeylerini etkilediği belirlenmiştir.Deney grubu bakım verenlerin bakım verme yükü ön test puan ortalaması 48.5±13.4, son test puan ortalaması 42.7±10.4, kontrol grubu ön test puan ortalaması 52.2±12.9, son test puan ortalaması 57.2±7.7 olarak bulunmuştur. Bu değerler bakım verenlerin eğitim öncesinde bakım yüklerinin yüksek seviyelerde olduğunu göstermiştir. Deney grubundaki bakım verenlerin bakım yükleri eğitim, ev ziyareti ve telefonla danışmanlık hizmetleri sonucunda azalırken, herhangi bir girişim yapılmayan kontrol grubunda 3 ay sonunda bakım verme yükü algısının arttığı belirlenmiştir. Bu bulgu inmeli hastalara bakım verenlere yönelik verilecek eğitim, telefonla danışmanlık ve ev ziyaretinin aile bakım vericilerinin bakım yüklerini azaltmada etkili olduğunu göstermektedir.Bu çalışmanın sonuçları, SVO geçiren ve devamında profesyonel evde bakım hizmeti almayan aile üyelerini taburculuk öncesi hasta bakımına ilişkin bilgilendirmenin, gereksinim duyduğu konularda yönlendirmenin ve danışmanlık sunmanın bakım verme sonuçlarını olumlu etkileyeceğini ve bakım verenlerin daha az zorlanacağını göstermektedir.

Abstract:
By determining the difficulties of at-home care that caregivers of stroke patients face regularly, a prospective experimental study, which uses pre-test and post-test control groups, has been conducted to evaluate the impact of training that increase the proper care giving and related stress control capacity, as well as the impact of telephone follow-ups on the perception of care giving and the level of care-giving knowledge.The data space of study was constituted by patients who are diagnosed with SVO at Neurology Clinic, GATA, Ankara, residing in the city center of Ankara but was discharged to their homes after completion of treatment, having only at-home care from their relatives and their care givers. 80 patients seen between the January 2008-March 2009 and their caregivers constitute the sample space of the survey. Experimental and control groups of 40 are formed by randomly dividing 80 individuals: Patients of one week is taken into experimental group and arrivals of others are taken into control group.After the pre-interview with the family caregivers that forms the research group, Descriptive Questionnaire Form, Care-giving Difficulty Determining Scale and Care-giving Knowledge Level Scale were applied as pre-tests. 45?60 minutes long, face-to-face personal training was conducted with every individual and a training manual was given to families as a care-giving guide. After discharge, researcher called the families once a week, answered the questions they have, and provided them a phone number for easy access to the researcher. Researcher called the patient and caregivers once a week for three months following the discharge. Four weeks after the discharge, researcher has visited the patients and caregivers at their homes, discussed the care-giving issues that caused the most stress, and answered their questions within the framework of the training that was provided. Home visit was made one month after training. Care-giving Difficulty Determining Scale and Care-giving Knowledge Level Scale questionnaires were administered as post-tests during home visits to family members.Prior to the start of the study, caregivers within the control and experimental groups were determined to be homogeneous in terms of defining features (p>0.05). While knowledge pre-test scores of caregivers within the experimental group were 58.12 ±14.30, at the end of the program their post-test scores increased to 91.1 ±8.1. On the contrary, pre-test scores 54.4±14.1 and post-test 55.4±13.8 scores of control group are found to be very close to each other. We determined that training and consulting provided to the experimental group caregivers effected their knowledge level.In the experimental group, caregivers burden of care-giving pre-test mean scores were found as 48.5±13.4, post-test mean scores as 42.67±10.4, the control group mean pre-test score as 52.2±12.9, mean post-test score as 57.2±7.7. These values demonstrated that care-giving load of caregivers were at very high levels prior to the training provided. Home-caring loads of caregivers in the experimental group has decreased as a result of training, home visits and telephone counseling services. In the control group, no attempt has been made and at the end of 3 months and it is found from test scores that their care-giving load has increased. This finding shows that education, telephone counseling and home visits provided to caregivers of stroke patients are very effective in significantly reducing the load of caregivers.The results of the study reveal that providing professional training and counseling to the family members of SVO patients on home-care fundamentals before the hospital discharge would have positive impact on the care giving and reduces the difficulties of caregivers.