TCK VE TMK kapsamında alkol ve uyuşturucu madde bağımlılarına uygulanan zorla tedavi ve etik boyutu
Forced treatment of drug addicts and ethical problems within the scope of Turkish Criminal Code and Turkish Civil Code
Yazar: VOLKAN YALÇINKAYA
Danışman: DOÇ. DR. GÜRKAN SERT
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Alkol bağımlılığı = Alcohol dependents ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Sağlık hukuku = Health law ; Tedavi = Treatment ; Tedavi reddi = Treatment refusal

Özet:
Kişilerin kendi geleceğini belirleme hakkı gereğince; beden bütünlüğüne uygulanacak tıbbi
müdahaleler öncesinde aydınlatılmış onamlarının alınması gerekmektedir. Ancak bazı istisnai
hallerde kişilerin onamı alınmadan beden bütünlüğüne müdahalede bulunulması, hem pozitif
hukuk hem de etik açıdan mümkün olabilmektedir. Bu çerçevede kişinin beden bütünlüğüne
ağır bir müdahale teşkil eden; uyuşturucu madde ve alkol bağımlılarına uygulanan tedavi
amaçlı zorla kuruma yerleştirilme ve alıkonulma kurumu incelenmiştir. Madde veya alkol
bağımlıların tedaviye zorlanması Türk Medeni Kanun (TMK) ve Türk Ceza Kanunu (TCK)
hükümlerinde ayrı ve farklı düzenlenmiştir. Mezkur hükümler, her iki kanun sistematiği
içerisinde ve koşullarında farklılıklar arz etmektedir. 5237 sayılı TCK'da, 765 sayılı TCK'dan
farklı düzenlemeye gidilmiş ve madde kullanımı ile bağımlılık ayrıştırılarak farklı yaptırımlar
öngörülmüştür. Bu kapsamda mülga ve uygulanan ceza hukuku değerlendirilmesi yapılmıştır.
TCK ile TMK kapsamında alkol ve uyuşturucu madde bağımlısına uygulanacak zorla
tedavide önemli farklılıkların bulunmasından, her iki kanun açısından uluslararası hukuk ve
etiksel boyutta açıklamalarda ve karşılaştırılmalarda bulunulmuştur. Bu çerçevesinde doktrin
ve uygulamadaki değerlendirilmeleri esas alınarak kişinin zorla tedavisinin değerlendirilmesi
yapılmıştır.

Abstract:
The medical intervention which will be implemented to people firstly means being taken
informed consent; this is the right of identifying their own future for their bodily integrity.
However, in some of exceptional cases, without being taken people's consent, intervening
bodily integrity can be possible in terms of both positive law and ethics. In this framework, it
which intervenes with person's bodily integrity with serious intervention; placing people who
are addicted to narcotic, substance and alcohol with a purpose of treatment forcibly to an
institution or situation of being withheld was examined. Being forced to people who are
addicted to substance or alcohol in provisions of Turkish Civic Code and Turkish Penal Code
was separately regulated. Aforementioned provisions in both case systematic and its
conditions submit discrepancies. In the Article of 5237 Turkish Penal Code, different from Article of 765, by separating substance use and addiction from each other, different sanctions
were foreseen. Within this scope, evaluation of abolition and implemented penal code was
made. In the scope of Turkish Penal Code and Turkish Civil Code, in the forcefully treatment
which will be applied to the people who are addicted to substance, alcohol and narcotics, due
to having important difference, in terms of both codes, international law and ethics extent, it
was mentioned explanations and comparisons. In that framework, by being based mainly on
evaluations of doctrines and implementations, evaluation of a person's forcefully treatment
was completed.