Vitex agnus-castus L. bitkisinde bulunan agnusit bileşiğinin plazmada sıvı kromatografik analizi ve biyoyararlanımının incelenmesi
Liquid chromatographic analysis and examination of bioavailability of agnuside compound found in Vitex agnus-castus L. plant in plasma
Yazar: DERYA EGELİ
Danışman: PROF. DR. ŞERİFE EVRİM TEKKELİ
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Eczacılık Fakültesi / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Eczacılıkta Uzmanlık, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Agnusit = Agnuside ; Biyolojik yararlılık = Biological availability ; Farmakokinetik = Pharmacokinetics ; Kromatografi-sıvı = Chromatography-liquid ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Vitex agnus-castus = Vitex agnus-castus

Özet:
Bu çalışmada Vitex agnus-castus L. bitkisinde bulunan ve başta östrojenik etki olmak üzere çeşitli farmakolojik etkileri olduğuna dair bilimsel çalışmalar bulunan agnusit adlı bileşiğin farmasötik preparatlarda ve insan plazmasında miktar tayininin yapılabilmesini sağlayan yeni bir yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) metodu geliştirilmiştir. Bu amaçla plazma numunelerinden sıvı-sıvı ekstraksiyon tekniği ile ekstre edilen madde; C18 (150 mm × 4,6 mm × 5 μm) kolon ve metanol:su (% 0,1 formik asit) (35:65, h/h) karışımından oluşan bir mobil fazla izokratik akışta ve 0,6 mL/dk akış hızıyla ayrılmıştır. Analit UV dedeksiyonla 258 nm'de tespit edilmiştir ve alıkonma zamanı 9,7 ± 0,01 dakikadır. Geliştirilen yöntem seçicilik, doğrusallık, doğruluk, tekrarlanabilirlik, gözlenebilme sınırı (LOD), tayin sınırı (LOQ), sağlamlık ve dayanıklılık açısından ICH kriterlerine göre valide edilmiştir. Yöntemin doğrusallık sınırları 5-125 µg/mL, kalibrasyon sonucu elde edilen doğru denkleminin korelasyon katsayısı 0,9915'tir. Yöntemin gün içi ve günler arası kesinliğini gösteren % RSD değerlerinden en yükseği 6,35'tir. Geliştirilen yöntemin klinik uygulanabilirliğini test etmek amacıyla, sağlıklı gönüllüye hayıt ekstresi içeren Castonex® kapsül oral yolla tek doz verilmiş, ardından yöntem bileşiğin farmakokinetik parametrelerinin (Cmaks, tmaks, t1/2 ve AUC0-t, AUC0-∞) hesaplanmasında kullanılmıştır. Plazmada agnusit analizinin yanısıra, bileşiğin preparattaki miktarı sulu standart çözeltilere ait doğru denklemi ile hesaplanmış ve sonuçlar kıyas yöntemi ile elde edilenlerle % 95 olasılık düzeyinde kıyaslanmıştır.

Abstract:
In this study, a new high-performance liquid chromatography (HPLC) method was developed for plasma and pharmaceutical preparation assays that enables the determination of the compound called agnuside, which is found in Vitex agnus-castus L. plant and has various pharmacological effects, especially estrogenic effect. For this purpose, the analyte extracted from plasma samples by liquid-liquid extraction technique, then separated with C18 (150 mm × 4,6 mm × 5 μm) column and methanol:water (0.1 % formic acid) (35:65, v/v) mixture as mobile phase with isocratic flow and at a flow rate of 0.6 mL/min. The analyte has been detected by UV detection at 258 nm and with 9.7 ± 0.01 minutes retention time. The developed method has been validated according to ICH criteria in terms of selectivity, linearity, accuracy, repeatability, limit of detection (LOD), limit of quantitation (LOQ), robustness and stability. The linearity limits of the method are 5-125 µg/mL, and the correlation coefficient of the linearity equation obtained as a result of the calibration is 0.9915. The maximum RSD % value indicating the intra-day and inter-day precision of the method is 6.35. In order to check the clinical applicability of the developed method, a single dose of Castonex® capsule containing chasteberry extract was administered orally to a healthy volunteer, and then the method was used to calculate the pharmacokinetic parameters (Cmax, tmax, t1/2 and AUC0-t, AUC0-∞) of the compound. In addition to plasma assays, the amount of agnuside in pharmaceutical preparation was calculated with the regression equation of the aqueous standard solutions and the results were compared with those obtained by the validated comparison method at 95 % confidence level.