Yazılı belgeler ve arkeolojik eserlerde karşılaşılan sağlıkla ilgili kimlikler
Health-related identities found in written documents and archaeological artifacts
Yazar: NİLGÜN ÖZBEY
Danışman: DOÇ. DR. ERDENER PEHLİVAN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Tezin konusu "Yazılı Belgeler ve Arkeolojik Eserlerde Karşılaşılan Sağlıkla İlgili Kimlikler"dir. Tezin amacı, Antik Çağ'da Sümer'den başlayarak Babil, Asur, Mısır, Hitit, Yunan ve Roma uygarlıklarının mitolojilerinde sağlıkla ilişkilendirilen mitolojik kimlikleri ikonografik açıdan yorumlamak, mitolojik kimliklerin ve özelliklerinin karşılaştırmalarını yaparak, sağlık alanındaki bu kimliklerin bu alandaki tutumlarını inceleyerek değerlendirmektir. Bu konuyu seçmemizin temel sebebi arkeoloji alanında literatür taramaları yapılırken bu alanda güncel bilgilerin bulunmamasıdır.
Tezin ilk bölümünde; Antik mitolojilerde tıp konusuna değinilerek Sümer, Babil, Asur, Mısır, Hitit, Yunan ve Roma uygarlıklarının tarihi hakkında kısa bir bilgi verilmiştir. Bu uygarlıklarda tıp bilimine nasıl bakıldığı, hastalıkların nasıl yorumlandığı ve tedavi şekillerinin neler olduğu incelenmiştir. İkinci bölümde Antik mitolojilerde sağlıkla ilgili kimlikler başlığı altında mitoloji ile ilgili bilgi verildikten sonra eski toplumların mitolojilerinde sağlıkla ilişkilendirilen mitolojik kimliklerin özellikleri ve hangi sağlık sorunlarıyla ilgilendikleri hakkında bilgi verilerek; kimliklerin bu alandaki tutumları incelenerek elde edilen bulgular karşılaştırmalı olarak yorumlanmıştır. Sümer, Babil, Asur, Mısır, Hitit, Yunan ve Roma mitolojilerinde konumuzla ilişkili olan mitolojik kimlikler seçilmiştir. Bu bağlamda Sümer'de 5, Babil'de 6, Asur'da 2, Mısır'da 14, Hitit'te 5 Yunan'da 25 ve Roma'da 8 tane sağlıkla ilişkilendirilen mitolojik kimlikler tespit edilmiştir. 
Sonuç olarak, yedi uygarlığın içerisinde sağlıkla ilişkilendirilen mitolojik kimliklerin tutumları incelendiğinde Sümer, Babil, Asur, Hitit, Mısır ve Roma'nın hastaları yorumlama şekilleri, bakış açıları ve tıp alanındaki ilerlemişlik düzeylerinin birbiriyle örtüştüğü, bu konuda antik Yunan'ın ise ileride olduğu görülmüştür.
Anahtar Sözcükler; Sağlıkla İlişkilendirilen Mitolojik Kimlikler, Tıp, Mitoloji, Sümer, Asur, Babil, Mısır, Hitit, Yunan, Roma.

Abstract:
The subject of the thesis is "Health-Related Identities Encountered in Written Documents and Archaeological Artifacts". The aim of the thesis is to interpret the mythological identities associated with health in the mythologies of the Babylonian, Assyrian, Egyptian, Hittite, Greek and Roman civilizations in ancient times, starting from Sumer, in terms of iconography, by making comparisons of mythological identities and their features, and to examine and evaluate the attitudes of these identities in the field of health. The main reason why we chose this topic is that there is no current information in this field when conducting literature searches in the field of archaeology.
In the first chapter of the thesis; by touching on the subject of medicine in ancient mythologies, brief information is given about the history of Sumerian, Babylonian, Assyrian, Egyptian, Hittite, Greek and Roman civilizations. How medical science was viewed in these civilizations, how diseases were interpreted and what the treatment methods were were examined. In the second part, after giving information about mythology under the title of health-related identities in ancient mythologies, information is given about the characteristics of mythological identities associated with health in the mythologies of ancient societies and which health problems they deal with; The findings obtained by examining the attitudes of the identities in this field were interpreted comparatively. Mythological identities related to our subject have been selected from Sumerian, Babylonian, Assyrian, Egyptian, Hittite, Greek and Roman mythologies. In this context, 5 mythological identities associated with health were identified in Sumer, 6 in Babylon, 2 in Assyria, 14 in Egypt, 5 in Hittite, 25 in Greece and 8 in Rome.
As a result, when the attitudes of mythological identities associated with health in seven civilizations were examined, it was seen that the way Sumerian, Babylonian, Assyrian, Hittite, Egyptian and Roman interpreted patients, their perspectives and levels of advancement in the field of medicine overlapped with each other, while ancient Greece was ahead in this regard.
Keywords; Mythological Identities Associated with Health, Medicine, Mythology, Sumerian, Assyrian, Babylonian, Egyptian, Hittite, Greek, Roman.