Sinop ilinde yetişen bazı kestane örneklerinde radyoaktivite seviyelerinin belirlenmesi
Determination of radioactivity levels in some chestnut samples growing in sinop province
Yazar: TAMER ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR DİZMAN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Doğal radyoaktivite = Natural radioactivity

Özet:
Bu çalışmada, Sinop ilinde kurulacak olan nükleer güç santrali faaliyete geçmeden önce
Sinop ilinde yetişen bazı kestane örneklerinde bazı doğal radyoizotoplar (238U, 232Th ve 40K)
ile 137Cs yapay radyoizotopunun background seviyelerini belirlemek ve belirlenen
seviyelerin uluslararası kuruluşların önerdiği müsaade edilebilir limit değerleri ile kıyasının
yapılması amaçlanmıştır. Bunun yanında, belirlenen değerler doğal ve yapay radyasyon
konsantrasyonu konusunda veri bankası oluşmasını ve ileride yapılacak buna benzer
çalışmalara referans olanağı sağlayacaktır. Toplanan kestane örneklerinde 238U, 232Th, 40K ve
137Cs radyoizotop konsantrasyonları yüksek saflıkta germanyum dedektörü (HPGe)
kullanılarak ölçüldü. Kestane örneklerinde 238U'in aktivite değerlerinin 0,44 Bq/kg ile 4,53
Bq/kg arasında; 232Th'nin aktivite değerlerinin 0,61 Bq/kg ile 4,72 Bq/kg arasında ve 40K'ın
aktivite değerlerinin 12,22 Bq/kg ile 89,45 Bq/kg arasında değiştiği belirlenmiştir. İncelenen
kestane örneklerinde doğal radyonüklit kaynaklı radyolojik tehlikeleri değerlendirmek için
yıllık etkin doz eşdeğeri (AEDE) ile yaşam boyu kanser riski (ELCR) değerleri hesaplandı
ve elde edilen değerler uluslararası kuruluşların önerdiği limit değerleriyle kıyaslandı. Sonuç
olarak, bu çalışma ile incelenen kestane örneklerinin tüketilmesinin insan sağlığı açısından
radyolojik olarak bir risk oluşturmayacağı gösterilmiş oldu.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the background levels of some natural (238U, 232Th
and 40K) and 137Cs artificial radioisotopes in some chestnut samples grown in Sinop province
before the operation of the nuclear power plant to be established in Sinop province and to
compare the determined levels with the permissible limit values recommended by
international organizations. In addition, the determined values will create a data bank on
natural and artificial radiation concentrations and provide reference for similar studies to be
conducted in the future. 238U, 232Th, 40K and 137Cs concentrations of the collected chestnut
samples were measured using a high purity germanium detector (HPGe). In the samples
taken, the activity values of 238U were between 0.44 Bq/kg and 4.53 Bq/kg; the activity
values of 232Th are between 0.61 Bq/kg and 4.72 Bq/kg; it was observed that the activity
values of 40K were between 12.22 Bq/kg and 89.45 Bq/kg, while 137Cs had no activity. To
evaluate the radiological hazards arising from natural and artificial radionuclides in the
chestnut samples examined, lifetime cancer risk (ELCR) annual effective dose equivalent
(AEDE) values were calculated and compared with world average values. In conclusion, this
study demonstrated that the consumption of the chestnut samples examined in this study
does not pose a radiological risk to human health.