Osmankalfalar göleti sulama sahası arazilerinin taban suyu derinliği, toprak ve su parametrelerinin jeoistatistiksel yöntemlerle değerlendirilmesi
Evaluation of ground water depth, soil and water parameters of Osmankalfalar pond irrigation areas with geostatistical methods
Yazar: HASAN RAŞİT TÜRKKAN
Danışman: PROF. NAMIK KEMAL SÖNMEZ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uzay Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences ; Ziraat = Agriculture ; İstatistik = Statistics
Dizin: Jeoistatistik = Geostatistics ; Kriging = Kriging ; Taban suyu seviyesi = Ground water table ; Tuzluluk = Salinity

Özet:
Son yirmi yıldır gelişen teknolojiyle birlikte uzaktan algılama (UA) ve coğrafi bilgi sistemleri (CBS) kullanılarak su ve toprakların özelliklerinin belirlenmesinde ve örneklenmemiş alanlardaki özelliklerin tahmin edilmesinde çeşitli yöntemler kullanılmaya başlanmıştır. Özellikle jeoistatistiksel modellemede kullanılan yarıvariogram ve kriging analizleri kullanılarak, su ve toprak özelliğinin mekânsal değişikliklerinin belirlenmesi ve bu özelliğin çalışma alanı içerisinde herhangi bir noktadaki değerinin tahmin edilmesi mümkün olabilmektedir. Bu çalışmada, Osmankalfalar sulama projesi sahasında Devlet Su İşleri (DSI) tarafından açılan 20 adet gözlem kuyularından, haftalık olarak elde edilen taban suyu derinlik ölçümleri, su ve toprak örneklerine ait analiz sonuçlarının uzaysal değişkenlikleri jeoistatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Bu kapsamda, analizi yapılan bu verilerin mekânsal değişimlerinin tespiti amacı ile, tanımlayıcı istatistiklerden histogram, trend analizleri, Normal QQplot ile verilerin dağılımları, mekânsal istatistiklerden yarıvariogram, kovaryans, otokorelasyon ile mekânsal değişim sonuçları ve grafikleri ile değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışmada, jeoistatistiksel modelleme ve kriging enterpolasyon tekniği ile taban suyu derinliğinin eş seviye, kritik en yüksek ve en düşük eş derinlik ile su ve toprak tuzluluk dağılım haritaları oluşturulmuştur. Elde edilen sonuçlara göre, sulama sahasındaki taban suyunun genel akış doğrultusunun ve birbirine yakın konumdaki gözlem kuyularındaki ölçülen değerler arasındaki değişimim belirlenmesi, sulama sezonundaki aylarda ölçülen değerler ile derinlik değişimlerinin etki alanları ve oluşabilecek sorunlu alanların tespiti, taban suyu ve toprak tuzluluk (EC) oranlarının dağılımı ve etkileri ortaya konulmuştur.

Abstract:
In the last two decades, with the use of advanced technology, remote sensing and geographic information systems have been used to determine the properties of water and soils and to estimate the properties in non-sampled areas. It is possible to determine the spatial changes of water and soil properties by using semi-variogram and kriging analyses especially used in geostatistical modelling and to estimate its value at any point within the study area. In this study, the spatial variability of the results obtained from 20 observation wells, which were obtained by the General Directory of State Hydraulic Works (DSI) in the Osmankalfalar irrigation project area. The results of the analysis of the water depth measurements, and the soil samples were analysed by geostatistical methods. In this context, descriptive statistics and histogram, trend analysis, normal QQplot, semi variogram, covariance, autocorrelation results and graphs were evaluated with the aim of determining the spatial changes of these data. In this study, water and soil salinity distribution maps were formed with the equilibrium depth, the lowest and the lowest equilibrium depth with the kriging interpolation technique. According to the results obtained, the determination of the change in the general flow direction of the ground water in the irrigation area and the measured values in the observation wells close to each other, the values of the measured values and the effect areas of the depth changes in the irrigation season and the determination of the problematic areas that may occur, distribution of the baseline and soil salinity (EC) ratios and their effects were demonstrated.