Çocuk merkezli oyun terapisinin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocukların duygu ve davranışlarına etkisi
The effect of child-centered play therapy on the emotions and behaviors of children with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: EMEL ORHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERPİL REİSOĞLU
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Davranış bozuklukları = Behavioral disorders ; Davranış tedavisi = Behavior therapy ; Davranışsal tutum = Behavioural attitude ; Dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik bozukluğu = Attention deficit and hyperactivity disorder ; Duygudurum = Mood ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Oyun terapisi = Game therapy ; Terapi = Therapy ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu [DEHB], çocuklar arasında sık karşılaşılan bir gelişimsel sorundur. Bu sorun oyun terapistlerinin de ilgi alanına girmiştir. Birçok çeşidi olan oyun terapisi türlerinden biri de Çocuk Merkezli Oyun Terapisi [ÇMOT]'dir. Bu çalışmanın amacı, ÇMOT'nin DEHB tanısı olan çocukların duygu ve davranışlarına etkisinin incelenmesidir. Araştırma şu ana kadar DEHB tanılı çocukların duygu ve davranışlarına ÇMOT'nin etkililiğini araştıran bir araştırma olmaması açısından özgündür.  Araştırma, 2021-2022 öğretim yılında, 6-11 yaş aralığında DEHB tanısı olan 4 çocuğun katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma tek denekli araştırma deseninin kullanıldığı yarı deneysel bir araştırmadır. Yapılan çalışmada tek denekli araştırma desenlerinden AB deseni kullanılmıştır. Araştırma kapsamında Trabzon'da bulunan, DEHB tanısı olan bireyler arasından seçilen 4 çocuk ile çalışılmıştır. Çocuklara her biri 45 dakika süren, 8 oturumdan oluşan ÇMOT seansları uygulanmıştır. Çocukların duygu ve davranışları araştırmanın bağımlı değişkenini; ÇMOT uygulaması ise bağımsız değişkenini oluşturmaktadır.  Örneklem grubunun ailelerine 3-17 yaş çocuklar için geliştirilmiş 'Conners Ebeveyn Dereceleme Ölçeği [CEDÖ]' ve 'Kişisel Bilgi Formu [KBF]' uygulanarak çocukların duygu ve davranış sorunları ölçülmüştür. Verilerin analizinde grafiksel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularından elde edilen sonuçlar, araştırmanın denenceleri doğrultusunda incelendiğinde, ebeveynlerden alınan dönütler neticesinde ÇMOT'nin çocukların kayı-utangaçlık, karşıt gelme, sosyal problemler, mükemmeliyetçilik ve psikosomatik problemlerini büyük oranda azaldığını belirlemektedir. Sonuç olarak, çocuk merkezli oyun terapisinin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocukların duygu ve davranış sorunlarını azaltmada anlamlı bir etkisi olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Attention deficit hyperactivity disorder [ADHD] is a common developmental problem among children. This problem has also entered the field of interest of play therapists. One of the many types of play therapy is Child Centered Play Therapy [CCPT]. The aim of this study is to examine the effect of CCPT on the emotions and behaviors of children with ADHD. The research is unique in that it has not investigated the effectiveness of CCPT on the emotions and behaviors of children with ADHD until now.  The research was carried out with the participation of 4 children aged 6-11 years with ADHD diagnosis in the 2021-2022 academic year. The study is a quasi-experimental study using a single-subject research design. AB design, one of the single-subject research designs, was used in the study. Within the scope of the research, 4 children selected from individuals with ADHD diagnosis in Trabzon were studied. CCPT sessions consisting of 8 sessions, lasting 45 minutes each, were applied to the children. Children's emotions and behaviors are the dependent variable of the research; The CCPT application constitutes its independent variable. Children's emotional and behavioral problems were measured by applying the 'Conners Parental Rating Scale [CPRS]' and 'Personal Information Form [PIF]' developed for children aged 3-17 to the families of the sample group. The graphical analysis method was used in the analysis of the data. The results obtained from the findings of the research were examined in line with the research's hypotheses. As a result of the feedback received from the parents, it was determined that CCPT greatly reduced the children's anxiety-shyness, opposition, social problems, perfectionism and psychosomatic problems. As a result, it was determined that child-centered play therapy was effective in reducing the emotional and behavioral problems of children with attention deficit hyperactivity disorder.