Stratejik dış ticaret politikalarının rekabet gücüne etkisi: Türkiye örneği
The effect of strategic foreign trade policies on competitiveness: The case of Turkey
Yazar: ELİF CABOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. AYKUT ŞARKGÜNEŞİ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve İşletmecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Uluslararası İlişkiler = International Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dış ticaret politikaları = Foreign trade policies ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Rekabet = Competition ; Rekabet gücü = Competitive power ; Ticaret = Trade ; Ticaret politikaları = Trade policies ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Stratejik dış ticaret politikası, bir ülkenin karşılaştırmalı üstünlük elde edebileceği stratejik sektörleri destekleyerek hem sektörel büyümeyi hem de ekonomik büyümeyi arttırarak daha yüksek üretim gücüne ulaşabilmek amacıyla uyguladığı politikalar olarak tanımlanmaktadır. Stratejik dış ticaret politikasının temelini, Ar-Ge (Araştırma ve Geliştirme) faaliyetleri, firmalar arası dış ticaret etkileşimleri, vergi, sübvansiyon ve korumacılık önlemleri oluşturmaktadır. Stratejik dış ticaret politikasının uygulama alanı orta ve yüksek teknolojili sektölerlerdir.
Yapılan çalışmanın amacı, stratejik dış ticaret politikalarının uluslararası rekabet gücüne sektörel düzeyde etkisi olup olmadığının belirlenmesidir. Bu çalışmada 2009-2020 yılları arası Türkiye'deki stratejik sektörler için stratejik dış ticaret ve uluslararası sektörel rekabet gücü ilişkisinin ilgili kuramlar bağlamında ekonometrik yöntemler kullanılarak deneysel incelemesi yapılmıştır. Teorik geçmişi eskilere dayanan bu iki kavramla ilgili bölgesel düzeyde Türkiye için ayrı ayrı birçok çalışma yapılmıştır fakat bu iki kavramın birlikte kullanıldığı çalışmalar sınırlı sayıda kalmıştır. Çalışmada kurulan modelde bağımlı değişken olarak rekabet gücünü belirleyen Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlük Endeksi (RCA) kullanılırken; bağımsız değişken olarak sektörel vergi ve sektörel Ar-Ge verileri kullanılmıştır. Sektörel Rekabet gücü, Balassa (1965)'nın Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler İndeksi'nden yararlanılarak WTO (Dünya Ticaret Örgütü), TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) ve TİM (Türkiye İhracatçılar Meclisi) veri tabanlarından alınan verilerden yola çıkılarak tarafımızca hesaplanmıştır. Analizde yatay kesit bağımlılığı ve birim kök testi yapılmıştır. Daha sonra değişkenler arası eşbütünleşik ilişkinin varlığı ispatlanmıştır. Yapılan çalışma ile Türkiye'deki seçili sektörlerde uygulanan stratejik dış ticaret politika araçlarının o sektörlerde uluslararası rekabet gücünü arttırıp arttırmayacağı gösterilmiş ve buna uygun politik önermelerde bulunulmuştur.

Abstract:
Strategic foreign trade policy is defined as the policies implemented by a country in order to reach higher production power by increasing both sectoral growth and economic growth by supporting strategic sectors in which it can gain comparative advantage. The basis of the strategic foreign trade policy is R&D (Research and Development) activities, foreign trade interactions between companies, tax, subsidy and protectionism measures. The application area of strategic foreign trade policy is medium and high technology sectors.
The aim of the study is to determine whether strategic foreign trade policies have an impact on international competitiveness at the sectoral level. In this study, an empirical analysis of the relationship between strategic foreign trade and international sectoral competitiveness for strategic sectors in Turkey between the years 2009-2020 was made using econometric methods in the context of relevant theories. Many studies have been done separately for Turkey at the regional level regarding these two concepts, whose theoretical background is based on ancient times, but the studies in which these two concepts are used together have remained limited. In the model established in the study, the Revealed Comparative Advantage Index (RCA), which determines competitiveness, is used as the dependent variable; Sectoral tax and sectoral R&D data were used as independent variables. Sectoral Competitiveness has been calculated by us based on the data obtained from the WTO (World Trade Organization), TUIK (Turkish Statistical Institute) and TIM (Turkish Exporters Assembly) databases, using Balassa's (1965) Revealed Comparative Advantages Index. In the analysis, cross-section dependence and unit root test were performed. Then, the existence of a cointegrated relationship between the variables has been proven. With the study, it has been shown whether the strategic foreign trade policy tools applied in selected sectors in Turkey will increase the international competitiveness in those sectors and appropriate policy proposals have been made.