5-8 yaş öğrencileri için geliştirilen sosyal beceri müdahale programının etkilerinin boylamsal olarak incelenmesi
Longitudinal investigation of the effects of the social skills intervention program developed for 5-8 years old students
Yazar: YASEMİN FIRAT
Danışman: PROF. DR. İRFAN BAŞKURT
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Müdahale programları = Intervention programs ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Sosyal beceri = Social skill ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'de yaşayan 5-8 yaş aralığındaki okul öncesi ve ilkokul birinci sınıf öğrencileri için bir sosyal beceri müdahale programı geliştirilmiştir. Araştırmada geliştirilen müdahale programının 5-8 yaş aralığındaki okul öncesi ve ilkokul birinci sınıf öğrencileri üzerindeki kısa dönem ve boylamsal olarak uzun dönemdeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma karma araştırma yöntemlerinden eş zamanlı üçgenleme deseni ile gerçekleştirilmiştir. Bu araştırma kapsamında öncelikle ihtiyaç analizi yapılarak Türkiye'de yaşayan 5-8 yaş çocuklarının hangi sosyal beceri davranışlarında eksiklik yaşadığı tespit edilmiş ve buna göre bir Sosyal Beceri Müdahale Programı geliştirilmiştir.  Çalışma İstanbul ili, Maltepe ilçesine bağlı bir devlet ilkokulunda 25 anasınıfı deney grubu, 20 anasınıfı kontrol grubu, 28 ilkokul birinci sınıf deney grubu, 27 ilkokul birinci sınıf kontrol grubu öğrencisi olmak üzere toplam 100 öğrenci ve bu 100 öğrencinin velisi ve ikişer adet deney ve kontrol sınıfı öğretmenleri olmak üzere toplam 204 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Geliştirilen Sosyal Beceri Müdahale Programı 2021-2022 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde deney grubu sınıflarının öğretmenleri tarafından uygulanmıştır. Toplamda 20 oturumdan oluşan eğitim, haftada iki gün birer ders saati olacak şekilde 10 haftada uygulanmıştır. Araştırmada program uygulandıktan ve öğrenciler bir üst sınıfa geçtikten 6 ay sonra kalıcılık çalışmaları yapılmıştır. Nicel kısımda ön test, son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenler tarafından doldurulan hem son test hem de 6 ay sonraki kalıcılık testi sonuçlarına göre deney grubu öğrencileri lehine öğrencilerin sosyal beceri puanlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Araştırmanın nitel bölümünde elde edilen veriler betimsel ve içerik analiziyle incelendiğinde programın öğrencilerin ve velilerin davranışlarına önemli yansımaları olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin davranışlarına yansıyan temaların, ilişkiyi başlatma ve sürdürme becerileri, duygular, kişiler arası ilişki becerileri, problem çözme becerileri, kurallara uyum, kendini yönetme becerileriyle ilgili olduğu saptanmıştır. Programın velilerin davranışlardaki yansımalarının programın çocukların davranışlarındaki yansımalarıyla benzer temalardan oluştuğu, ayrıca bu temaların geliştirilen sosyal beceri müdahale programının hedef davranış kazanımlarıyla benzer ve uyumlu olduğu saptanmıştır.

Abstract:
In this study, a "Social Skills Intervention Program" was developed for 5-8 year old preschool and first grade students who live in Türkiye. The aim of this study was to investigate the short-term and the longitudinal effects of the intervention program on students. For this purpose, the research was carried out with the simultaneous triangulation design, which is one of the mixed research methods. A "Social Skills Intervention Program" was developed by the researcher in accordance with the results of a need assessment conducted as a part of this study to identify which social skill behaviors of 5-8-year-old Turkish children in need. The study group consisted of total 100 students, including 25 preschool experimental group, 20 preschool control group, 28 first grade experimental group, 27 first grade control group students, in a public primary school in Maltepe district in Istanbul. The study group also included the parents of these 100 students, and two experimental and two control groups' teachers which was totally 204 participants. The "Social Skills Intervention Program" was implemented during the second term of the 2021-2022 academic year. It was applied by the own teachers of the classes. The implementation of the program which consisted of 20 sessions in total, was continued in 10 weeks, with two lessons per week. For the longitudinal part of the research, the last data collected after the 6 months that program was implemented and the students moved to the next grade. In the quantitative part, experimental design with pre-test and post-test control groups was used. In the quantitative part of the study one-way analysis of variance (ANOVA) was conducted. According to the results it was found that the students who were in the experiment group had significantly higher social skills scores than the students who were in the control group, both in the post-test and follow-up tests. The data obtained in the qualitative part of the research were analyzed with descriptive and content analysis. The results showed that the "Social Skills Intervention Program" had important reflections on the behaviors of students and parents in the experiment group. The study pointed out that the themes reflected in the behaviors of the students were related to the skills of initiating and maintaining the relationships, emotions, interpersonal skills, problem-solving skills, compliance with the rules, and self-management skills. It was determined that the reflections of the program on the parents' behaviors consisted of similar themes with the reflections of the program on the children's behaviors, and that these themes were similar and compatible with the target behavior gains of the Social Skills Intervention Program.