Demans bakım vericilerine göre hastaların nöropsikiyatrik belirtileri ile günlük yaşam aktivite düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Research of the relationship between neuropsychiatric symptoms and daily life activity levels in patients with dementia according to dementia caregiver
Yazar: FATMA ATKAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BİRGÜL ÖZKAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Demans = Dementia ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Hemşireler = Nurses ; Nöropsikiyatri = Neuropsychiatry

Özet:
Bu çalışma, demans hastalarının bakım vericilerine göre hastaların nöropsikiyatrik belirtileri ile günlük yaşam aktivite düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla kesitsel olarak gerçekleştirildi. Araştırma, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Psikiyatri Anabilim Dalı'nda 214S048 numaralı Tübitak projesi kapsamında, Temmuz 2016-Ağustos 2017 tarihlerinde yapıldı. Yapılan tetkikler sonucunda demans tanısı almış ve ayaktan takip edilen 142 hasta ve yakınları/bakım vericileri ile gerçekleştirildi. Veriler Sosyodemografik Veri Formu, Temel Günlük Yaşam Aktiviteleri (TGYA) Ölçeği, Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri (EGYA) Testi, Nöropsikiyatrik Envanter (NPE) ile toplandı. Hastaların günlük yaşam aktivite ölçek puan ortalamaları bakım verme durumuna göre farklılık göstermekte ve günlük yaşam aktivite puan ortalamaları yaş, cinsiyet, medeni durum, çocuk sahibi olma, demansa eşlik eden başka bir hastalık varlığına göre farklılık göstermektedir. NPE ortalamaları hastaların yaş ve eğitimlerine göre farklılık göstermekte iken, sıkıntı puan ortalamaları hasta yakınlarının iş-meslek grupları ve çocuk sahibi olma durumlarına göre farklılık göstermekte, bakım vericilerin hastaya yakınlık derecesi, telefon ile görüşme sıklığı, bakmakla yükümlü olduğu çocuk varlığı, gelir durumu ve başka demans hastasına bakım verme durumuna göre farklılık göstermektedir. Hastaların TGYA ile EGYA, NPE ile NPE sıkıntı puanları arasında pozitif yönlü, anlamlı ilişki bulunduğu (p<0.05), ancak NPE ile TGYA arasında ilişki bulunmadığı tespit edilmiştir (p>0.05). Bakım almayan hastaların GYA düzeyleri bakım alanlardan daha yüksek bulunmuş, NPE ile GYA düzeyleri arasında ilişki bulunmamıştır. Bu doğrultuda hemşirelerin araştırmalarında farklı demans tanılarını içeren daha büyük örneklemlerle ilişkinin değerlendirilmesi ve bakım vericilere yönelik psikoeğitim düzenlemeleri önerilebilir.

Abstract:
This study was conducted to determine the relationship between neuropsychiatric symptoms and daily life activity levels in patients with dementia according to dementia caregiver. This study was coducted at Hacettepe University Medical Faculty Psychiatry Department within the scope of Tübitak project number 214S048, between July 2016-August 2017, with 142 patients with dementia and their relatives/caregivers. Data of the study were collected with the Sociodemographic Data Form, ADL, IADL and NPI. The average daily life activity scale scores of the patients differ according to the caregiving status and the average of the daily life activity scores differs according to age, sex, marital status, child ownership, and other diseases accompanying dementia. NPI averages differ according to age and education, the average of distress points differs according to occupational groups and child ownership status of the relatives of the patients, the caregivers' degree of closeness to the patient, the frequency of telephone conversations, the presence of children with care, income status and other dementia depending on the type of care given to the patient. There was a significant positive correlation between ADL and IADL, NPI and NPI distress scores (p <0.05), but there was no relationship between NPI and ADL (p> 0.05). The ADL levels of non-caregivers were higher than those of the caregivers, and there was no relationship between NPI and ADL levels. In this direction, nurses' researches can be suggested to evaluate the relation with larger samples including different dementia diagnosis and psychoeducation arrangements for caregivers.