Çalışan kadınların giysi kullanım süreleri ve kullanım sonrası giysileri değerlendirme yöntemleri
Clothes usage durations of working women and their evaluation methods after usage
Yazar: DENİZ SİNAN ÇAĞMAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EMİNE KOCA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Bölümü / Giyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı / Giyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Giyim Endüstrisi = Clothing Industry ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Giysiler = Clothes ; Kadınlar = Women ; Kullanım değerlendirme = Usage evaluation ; Kullanım ömrü = Remaining life ; Çalışan kadınlar = Working women ; Çalışanlar = Workers

Özet:
Giyim, insanların kişisel duygu ve düşüncelerini yansıtmaları ve kendilerini ifade edebilmeleri, rahat hissetmeleri, estetik görünmeleri, prestij kazanmaları açısından önem taşımaktadır. Ayrıca psiko-sosyal ve fizyolojik ihtiyaçları karşılayan bir unsur olarak giyim; bireyler için sosyal etkileşim ve psikolojik tatmin açısından da önemli olmaktadır.Giyim tarzlarında geçici yenilik ve değişiklik anlamına gelen moda, her çağda pek çok şeyden etkilenerek var olmaya devam etmiştir. Moda, bazen bir buluş, bazen geçmiş zamanlara ait giysilerin modernize edilmesi ve bazen de bu giysilerin ufak değişikliklerle yenilenmesi sonucu ortaya çıkabilir. Moda kavramının yaygınlık kazanması ile birlikte, yakın geçmişe kadar sadece vücudu korumayı amaç edilen giysiler üreten hazır giyim sektörü, günümüzde tüketici tatminine yönelik üretimde bulunmaktadır. Ayrıca, kadınların çalışma yaşamında daha fazla yer almasına paralel olarak giysi ihtiyaçlarının çeşitlilik kazanarak artması, kadınlara yönelik hazır giyim üretiminin artmasında önemli bir etken olmuştur.Kolay ulaşılabilir ve ekonomik olması nedeniyle özellikle çalışan kadınların hazır giyim ürünleri sıklıkla tercih ettikleri ve moda olan giysileri kendilerine uygun olan satış dönemlerinde satın aldıkları bilinmektedir. Bu nedenle, belirli zaman sonra kadınların gardıroplarını boşaltma gerekliliği ortaya çıkmakta ve kullanmadıkları giysilerini elden çıkarmak için farklı yöntemler uygulamaktadırlar. Bu yöntemler ihtiyacı olan kişilere verme, hayır kurumlarına bağışlama, kendinden küçük aile bireyleri için saklama, şekil değişikliği yaparak kullanma, yakma, çöpe atma gibi farklı uygulamaları içermektedir. Çöpe atılan giysilerin kimyasal reaksiyonlar sonucunda doğaya zarar verdiği ve ekolojik dengenin bozulmasına neden olduğu bilinmektedir.90'lı yıllardan itibaren çok sık şekilde duyulmaya başlayan ?ekoloji? daha temiz bir çevre ve daha güvenli bir yaşam demektir. Ekolojik dengenin bozulması sonucunda ortaya çıkan çevre sorunlarının her geçen gün önem kazanması ve güncelliğinin artması son zamanlarda ekolojinin içeriğini de genişletmiş, tekstil ürünleri bu içerikte önemli bir yer almıştır. Tekstil ürünleri tüketiminin çok büyük oranda olması ve hayatın her alanında yer almasına rağmen, bu alandaki geri dönüşüm veya yeniden kullanma çalışmaları yeterli değildir.Bu araştırmada, çalışan kadınların giysi kullanım süreleri ve kullanım sonrası giysilerini değerlendirme yöntemlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışan kadınların, yeni giysi satın alma sıklıkları ve nedenleri, sosyal çevresinin giysi kullanım sürelerine etkisi, kullanmadıkları giysilerini nasıl değerlendirdikleri, çevre ekolojisine bakış açıları ve giysi değerlendirme davranışları belirlenmiş, bu konu ile ilgili görüşleri dikkate alınarak kullanım sonrası giysilerini değerlendirme yöntemlerinin neler olduğu belirlenmeye çalışılmıştır.Kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektörde çalışan kadınların evreni oluşturduğu araştırmanın örneklem grubunu Ankara, Çorum ve Samsun il merkezi, ilçe ve köylerinde (okul, sağlık ocağı) kamu ve özel sektörde çalışan 505 kadın oluşturmaktadır.Araştırmada kullanılan veriler araştırmacı tarafından geliştirilen 3 bölüm ve 22 sorudan oluşan veri toplama aracı ile toplanmıştır. Veri toplama aracının ilk bölümü çalışan kadınların demografik özellikleri ile ilgili sorulardan oluşmaktadır. İkinci bölümde çalışan kadınların giysi satın alma davranışları ile ilgili sorulardan, üçüncü bölümde ise çalışan kadınların giysi değerlendirme yöntemleri ile ilgili sorulardan oluşan üçlü likert ölçek yer almaktadır.Araştırma sonucunda elde edilen verilerin yüzde ve frekans dağılımları alınmış, örneklem grubunun demografik özellikleri ile giysi alışverişi yapma sıklıkları ve giysilerini değerlendirme yöntemleri arasında, sosyal çevreleri ile giysi kullanım süreleri arasında, çevre ekolojisine bakış açıları ile giysi değerlendirme davranışları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki olup olmadığını belirlemek için, Kay-Kare Testi (Chi-Square Test) uygulanarak, veriler p< .05 anlamlılık düzeyinde analiz edilmiştir.Çalışan kadınların çoğunlukla ihtiyaçları olduğu zaman ve sezon sonlarında giysi alışverişi yaptıkları, yeni giysi satın alma davranışları üzerinde kişisel ve çevresel faktörlerin etkili olduğu belirlenmiştir. Çalışan kadınların giymedikleri giysileri giyebilecek kişilere vererek değerlendirdikleri, atık değerlendirme ve geri dönüşüm (recyling) konusunda yeterince bilgiye sahip olmadıkları ve organizasyonel bir destek alamadıkları tespit edilmiştir.Çalışan kadınlara ekoloji bilincinin geliştirilmesi ve kullanılmayan giysilerin değerlendirilmesi ile ilgili olarak eğitim verilmesi, tekstil geri dönüşümü konusunda toplumun bilinçlendirilmesi ve konuyla ilgili olarak devlet kademeleri, yerel yönetimler, odalar, tüketici birlikleri ve diğer gönüllü kuruluşların aynı hedefe yönelik olarak işbirliği yapması hakkında öneriler getirilmiştir.

Abstract:
Clothing is important for the people to reflect their own feelings and thoughts, to feel relax, to look aesthetic, and to gain prestige. Besides, as an element which meeds the psycho-social and physiological needs, it is essential for the social interaction and psychological satisfacton.Fashion, which means temporary novelty and change, has kept its existence changing in time. Fashion, is sometimes a new finding, sometimes the modernization of clothes in the previous times and sometimes the renewal of these clothes with some little changes. As the concept of fashion gets more common, ready-made clothing sector, which only manufactured clothes to cover the body until the recent past, is now making production according to the customer content. Moreover, in parallel with the women taking part in business life more than ever, the increase in clothing needs with variety has become an important factor on the increase of ready-made clothing production for women.As it is easy available and economic, it is known that women choose ready-made clothes more commonly and buy them at the suitable sales seasons for them. So after a certain time, the necessity to clean out the women?s wardrobe emerges and they find different ways to get rid of the clothes which they do not use any more. These methods are to give someone who needs, to donate to a charity, to keep for a younger family member, to use by changing the clothe, to burn or to toss them off. However, the clothes which are thrown away are known to be harmful for the environment with chemical reactions and contribute to ruin the ecological balance.?Ecology?, which has been heard frequently since the 90ies, means a cleaner and safer life. As the environmental problems, as a result of the ecological imbalance, gets more important and more priority day by day, the contept of ecology has been extended and textiles has a big part in this extent. Despite the immensity in the consumption of textiles and its being in every field of life, recycling and reusage studies are not enough in this field.In this research, it is aimed to determine the clothes usage durations of working women and their evaluation methods. On this purpose, how frequently and why working women buy new clothes, what the effects of their social environment on their usage duration are, how they assess the clothes they do not use, what they think about environment ecology and clothe recycling are investigated, and it is tried to find out what they do to evaluate their clothes after usage.In the first part of this research, the definition, importance, purpose of the problem and the reasons why it is thought to be worth studying are explained. In the second part, by giving the conceptial frame about the subject, some theoretical explanations are stated and related research studies are explained in the main line. In the third part, some information about the materials and methods of the research, data collection techniques and data analysis are presented.In the forth part of the research, the data obtained from questionnary results are assessed and all the data statics are analized and presented in charts and the results are extented by discussing. It is found out that working women buy clothes when they need and at the end of the seasons, and individual and environmental factors are effective on their shopping behaviours. Also it is determined that these woeking women evaluate the clothes that they do not wear by giving them to someone who needs and they do not have enough knowledge on recycling and waste evaluation and they do not have any organizational support.In the conclusion part, according to the results of the research, clothes usage duration of working women and their evaluation methods for unworn clothes are stated and some suggestions are put forward for women, institutions and non-governmental organizations.