Temettüat Defterlerine göre Taşâbad Kazası'nın sosyal ve ekonomik yapısı (1844-1845)
Social and economic structure of Taşabad District according to Dividend Books (1844-1845)
Yazar: SEVDE AKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. NECATİ ÇAVDAR
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Ekonomik yapı = Economic structure ; Kent tarihi = Urban history ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sosyal yapı = Social structure ; Tanzimat = Tanzimat ; Taşabad = Taşabad ; Temettuat Defterleri = Temettuat Registers ; Tokat = Tokat

Özet:
Tanzimat Devri Osmanlı Devleti'nin son asrı içerisinde özel bir yere sahiptir. Bu dönemde idari, mali, askeri vb. alanda çok sayıda yenilik denenmeye ve devlet politikası haline getirilmeye çalışılmıştır. Tanzimat'ın en önemli aşamalarından birisini mali alanda yapılacak olan düzenlemeler ihtiva edecekti. Bu alandaki düzenlemelerin odak noktasını yeni vergi düzeni ihdas ederek ülkede vergi adaletini sağlama düşüncesi oluşturmaktadır. Vergi adaletinin sağlanmasında kişisel kazancın esas alınması temel hedeflerin başında yer almıştır. Bunun için halkın nüfus, emlâk, arazi, hayvan ve hane başına düşen yıllık gelir miktarının tespit edilmesi gerekmekteydi. Bu amaçla, Tanzimat'ın ilanından kısa bir süre sonra bu konuda çalışmalara başlanmış, bu kapsamda ülkenin varidatının ve gelir kaynaklarının detaylı olarak kayda geçirilmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla sancak ve kazalara, doğrudan merkeze bağlı olan Muhassıl-ı Emvâl adlı görevliler tayin edilmiştir. Muhassıllık teşkilatı sayesinde hem vergiler doğrudan doğruya devlet adına toplanacak hem de yöneticiler hazine gelirlerini şahsi çıkarları adına kullanamayacaklardı. Buna dayanarak 1840 yılı ortalarından itibaren ülkede temettüat sayımları yapılarak toplumun gelir kalemleri ve bu gelirden tahsil edilecek vergiler tespit edilmeye çalışılmıştır. H. 1256 (M.1840) ve H.1260-1261 (M.1844-1845) yıllarına ait olmak üzere iki farklı sayım yapılmıştır. 
Taşâbad Kazası temettüat sayım ve yazımı H.1260-1261 (M. 1844-1845) tarihlidir. Bu sayımların sonuçları mahalle ve köy bazında tutulan Temettüat defterlerine kaydedilerek defterler merkeze gönderilmiştir. 19. yüzyıl Osmanlı sosyal ve ekonomik tarihinin aydınlatılması açısından çok önemli bir yere sahip olan Temettüat defterleri, ait olduğu bölgenin nüfus yapısını, yörede kullanılan aile ve şahıs isimlerini, nüfusun gelir dağılımını, mesleki yapılanmasını, hayvancılığını, arazi ve ürün çeşitliliğini, hayvan cinslerini ve daha çok sayıda bilgiyi ihtiva etmektedir. Tezimizde, Taşâbad kazasının 1844-1845 yıllarına ait Temettüat defterlerinden faydalanmak suretiyle kazanın sosyal ve ekonomik yapısını incelemeye çalıştık. Çalışmamızın Tanzimat Dönemi'nde Taşâbad kazasına dair yerel tarih araştırmalarına katkı sağlayacağını umuyoruz.

Abstract:
Ottoman Empire's last century, which its effort to prevent from fall has increased, is an interesting subject for researchers. Tanzimat Period has the particular importance in this course. Many reforms in administrative, financial and military field has been attempted and has become the state policy. One of the most important steps in Tanzimat comprises reorganization of the finance system. Focal point of the reorganization; constitution of a new tax system and provide a equitableness in tax system. Individual earnings became the main target and it was essential the determination of population, estates and annual income of dwellings. In this context, a short time after the annunciation of Tanzimat, a series of surveys was carried out. Income statements and properties of the households had been written in detail. It also created a bureaucratic system of taxation with salaried tax collectors, which named Muhassıl-ı Emvâl has appointed to sanjaks and boroughts. By Muhassıllık organization, taxes would have been collected directly by government and governors could not use revenue for self. Thus, in 1840s temettüat records has been taken in order to determine the taxable income of citizens. Two counting has been taken in H. 1256 (A.C. 1840) and in H. 1260-1261 (A.C. 1844-1845). 
Taşâbad region's temettüat inventory was dated H. 1260 (A.C. 1844-1845). Results of the countings of districts and villages has been recorded to inventories and these inventories has been sent to the center. Temettüat registries, which are very important in understanding XIX. Century of Ottoman Empire, covers the demographic structure, income distribution, trades, ranching, family and personal names, nicknames, variety of land and products, names and species of animals and many other data. Inventories serve as a repertory for researchers. In our study; we used inventories that formerly belonged to Taşâbad town of Sivas province dates back to 1844-1845, and analyzed the socioeconomic status of the region. We foresee that study might help enlightening of demographic, social, economic organization in latest period of Ottoman Empire and helps the regional history research.