Fen bilgisi öğretmen adaylarının alternatif ölçme ve değerlendirme yeterliklerinin tespiti ve geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması
Identifying and enhancing prospective science teachers? competencies in alternative assessment methods: an action research
Yazar: SUAT YAPALAK
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN SALMAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Yeterlilik = Sufficiency ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim fen bilgisi öğretmeni adaylarının ölçme ve değerlendirme kavramlarıyla, alternatif ölçme ve değerlendirme teknikleri hakkındaki bilgilerini belirlemek ve olası eksiklerini gidermektir.Araştırmada, nitel araştırma desenlerinden eylem araştırması benimsenmiş; veri toplamada görüşme ve gözlem teknikleri kullanılmıştır. Bu araştırmada veri toplama aracı olarak 10 açık uçlu yarı yapılandırılmış sorudan yararlanılmıştır. Soruların hazırlanmasında fen bilgisi ve ölçme ve değerlendirme alanı uzmanlarından görüşler alınmış, ölçme aracının geçerliği bu yolla sağlanmıştır. Ölçme aracının güvenirliği öğrencilerin sorulara verdiği cevapların değerlendirilmesinde üç alan uzmanın değerlendirilmesi yoluyla sağlanmıştır. Öğrencilerin sorulara verdikleri cevapların analizini sağlamak için öğrencilerle yapılan görüşmeler kamera (görüntü ve sesli) ile kayıt altına alınmıştır.Araştırma, 2007?2008 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü Fen Bilgisi Öğretmenliği Eğitimi Anabilim Dalında öğrenim gören 24 son (dördüncü) sınıf öğrencisinin oluşturduğu sınıf tesadüfî olarak seçilerek gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri, eğitim?öğretim yılı başında ve sonunda olmak üzere öğrencilerle iki defa yapılan görüşmelerle ve güz döneminde aldıkları Fen-Teknoloji ve Toplum dersinde yapılandırmacı yaklaşıma göre yapılan örnek etkinlikler değerlendirilerek toplanmıştır. Bununla birlikte aynı öğrenciler bahar döneminde öğretmen uygulamasına gittikleri ilköğretim okullarında her birinin örnek ders anlatımları öğrendiklerini kullanıp kullanmadıkları gözlemlenerek, gözlem raporu tutulmuştur.Öğrencilerle yapılan ilk görüşme sonucunda, ölçme, değerlendirme ve alternatif ölçme ve değerlendirme ile ilgili temel bilgilere sahip olmada yetersiz oldukları, büyük çoğunluğunun cevap veremediği ve cevap verenlerin de konuyla bağlantısı olmayan ifadeler kullandığı görülmüştür.Öğrencilerle ilk görüşme sonrası güz döneminde aldıkları Fen-Teknoloji ve Toplum dersinde dönem boyunca örnek ders anlatımı ve etkinliklerden sonra dönem sonunda yapılan son görüşmede öğrencilerin ölçme, değerlendirme ve alternatif ölçme ve değerlendirme hakkında istenilen yeterli bilgiye sahip oldukları görülmüştür. Aynı zamanda bahar döneminde öğretmenlik uygulamasına gittikleri ilköğretim okullarında öğrendiklerini başarıyla uyguladıkları görülmüştür.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the knowledge level of the primary school science teacher candidates and fix their shortfalls, if any on the concepts of assessment and evaluation and on alternative assessment and evaluation techniques.In this study, action research, which is a qualitative research pattern, was used. For data collection, interviews and observation techniques were employed. To collect data, 10 semi-structured open ended questions were used. Experts in science and assessment and evaluation fields were consulted during the preparation of the questions to validate the measurement tool. The reliability of the measurement tool was ensured by having three field experts analyze the answers of the students. The interviews with students were recorded in audio and video formats.The study was conducted on a class formed by randomly selected 24 senior students attending Primary School Science Teaching Programme at Gazi University, Faculty of Education. The data were collected via two sets of interviews which were conducted at the beginning and at the end of the academic year with the students, and the evaluation of sample activities performed in the Science-Technology and Society course according to constructivist approach. Moreover, after the aforementioned course which was taken in the fall semester, the students were monitored in the spring semester during their teaching practice in order to determine whether each candidate used their competencies.The first set of interviews revealed that the students had insufficient knowledge regarding assessment, evaluation and alternative assessment and evaluation; since most of them were unable to answer the questions, whereas the rest provided some answers that were basically wild guesses irrelevant of the subject.The students took the Science-Technology and Society course in the fall semester after the first set of interviews. It was observed that the students, after taking this course, which includes sample instructions and activities, had the desired level of knowledge on assessment, evaluation and alternative assessment and evaluation. Moreover, it was noticed that the candidates successfully made use of their competencies during their internships in the spring semester.