Annelerin otistik çocuklarını kabul etmeleri ile otistik çocukların kardeşlerinin kardeşlerini kabulü arasındaki ilişkinin incelenmesi
An Examination of the Relationship Between Acceptance of Autistic Children by their Mothers and by their Siblings
Yazar: NÜKTE DERE
Danışman: PROF. DR. BARIŞ KORKMAZ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Bölümü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anneler = Mothers ; Ebeveyn kabul veya reddi = Parantel acceptance-rejection ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Kabullenme = Acceptance ; Kardeş ilişkileri = Sibling relationship ; Kardeşler = Brothers ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Reddetme = Refusal ; Özel eğitim = Special education

Özet:
Bu araştırma otistik çocuğa sahip annelerin çocuğunu kabullenme durumu ile normal gelişim gösteren çocukların kardeşini kabul durumu arasında ilişki olup olmadığını ve annenin otistik çocuğu kabulü ve kardeş kabulünün çeşitli değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek amacıyla planlanmıştır.Araştırma kapsamında İstanbul İlinde yaşayan, MEB'e bağlı İlköğretim okulları, Otistik Çocuklar Eğitim Merkezi ve Rehabilitasyon Merkezine devam eden otistik çocukların anneleri ve onların 8-16 yaş arasındaki kardeşleri ile çalışılmıştır. Araştırmaya 60 anne ve kardeş katılmıştır.Araştırma verilerini toplama amacı ile araştırmada, araştırmacı tarafından hazırlanan ''Kişisel Bilgi Anketi'', Anjel (1993), tarafından Türkçe'ye uyarlanıp geçerlilik ve güvenirliği yapılan Aile-Çocuk İlişkileri Ölçeği (Anne Formu) (PARQ), Küçüker (1997), tarafından geliştirilen Özürlü Kardeşe Yönelik Tutum Ölçeği (ÖKYTÖ) kullanılmıştır.Yapılan istatistiksel analizler sonucunda Aile-Çocuk İlişkileri Ölçeği (Anne Formu) puanları ile Özürlü kardeşe Yönelik Tutum Ölçeği puanları arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (r= -0.40; p<0,01).Aile-Çocuk İlişkileri Ölçeği(Anne Formu) puanları ile özürlü kardeşle yaşamaya ilişkin duygu ve düşünceler arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (r= -0.42; p<0,01).Aile-Çocuk İlişkileri Ölçeği (Anne Formu) puanları ile Özürlü kardeşe Yönelik Tutum Ölçeği, özürlü kardeşin (şimdiki ve gelecekteki) durumuna ilişkin endişe duyma alt boyutu puanları arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0,05).Aile-Çocuk İlişkileri Ölçeği (Anne Formu) puanları ile Özürlü kardeşe Yönelik Tutum Ölçeği, Özürlü kardeşin özelliklerine ilişkin düşünceler alt boyutu puanları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır(r= -0.35; p<0,01).Özürlü Kardeşe Yönelik Tutum Ölçeği puanları ile Aile-Çocuk İlişkileri Ölçeği, Sıcaklık ve Sevgi alt boyutu puanları arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0,05).Özürlü Kardeşe Yönelik Tutum Ölçeği puanları ile Aile-Çocuk İlişkileri Ölçeği, Saldırganlık ve Kin alt boyutu arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (r= -0.34; p<0,01).Özürlü Kardeşe Yönelik Tutum Ölçeği puanları ile Aile-Çocuk İlişkileri Ölçeği, İlgisizlik ve İhmal alt boyutu arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır(r= -0.37; p<0,01).Özürlü Kardeşe Yönelik Tutum Ölçeği puanları ile Aile-Çocuk İlişkileri Ölçeği, Ayrılmamış reddetme alt boyutu arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır(r= -0.35; p<0,01).Annenin otistik çocuğu kabul-red durumunun, annenin yaşına, medeni durumuna, çalışma durumuna, öğrenim durumuna, gelir durumuna göre farklılaşma bulunamamıştır. Otistik kardeşi olan çocukların kardeşlerini kabulünün, normal gelişim gösteren kardeşlerin yaşına, cinsiyetine, kardeş sayısına, otistik kardeşin büyük ya da küçük olma durumuna göre farklılaşma bulunamamıştır.

Abstract:
This study was planned to examine the correlation between acceptance of autistic children by their mothers and their normally developing siblings and to analyze whether the acceptance of autistic children by their mothers and siblings differ based on a variety of factors.The participants were mothers and 8-16-year-old siblings of autistic children who lived in Istanbul, attended primary schools affiliated with the Ministry of National Education as well as Center for Autistic Children and Rehabilitation Center. A total of 60 mothers and siblings participated in the study.The data collection tools were a "Personal Information Survey" written by the researcher, Family-Child Relationship Scale (Mother Form) (PARQ) that was adapted to Turkish by Anjel (1993) who also conducted the validity and reliability check, and Attitudinal Scale on Disabled Siblings (ÖKYTÖ) developed by Küçüker (1997).Statistical analysis suggested a significant correlation in the negative direction betweenFamily-Child Relationship Scale (Mother Form) scores and Attitudinal Scale on Disabled Siblings scores (r= -0.40; p<0,01).A significant correlation in the negative direction was observed between Family-Child Relationship Scale (Mother Form) scores and normally developing children's emotions and opinions about living with an autistic sibling (r= -0.42; p<0,01).No statistically significant correlation was observed between Family-Child Relationship Scale (Mother Form) scores and Attitudinal Scale on Disabled Siblings' being concerned about the autistic sibling's condition (today and in the future) sub-dimension scores (p>0,05).A significant correlation in the negative direction was observed between Family-Child Relationship Scale (Mother Form) scores and Attitudinal Scale on Disabled Siblings' opinions about the characteristics of their autistic sibling sub-dimension scores (r= -0.35; p<0,01).There was no statistically significant correlation between Attitudinal Scale on Disabled Siblings scores and Family-Child Relationship Scale's (Mother Form) Warmth and Affection sub-dimension scores (p>0,05).A statistically significant correlation in the negative direction was observed between Attitudinal Scale on Disabled Siblings scores and Family-Child Relationship Scale's (Mother Form) Aggression and Hostility sub-dimension scores (r= -0.34; p<0,01).A statistically significant correlation in the negative direction was observed between Attitudinal Scale on Disabled Siblings scores and Family-Child Relationship Scale's (Mother Form) Neglect and Indifference sub-dimension scores (r= -0.37; p<0,01).A statistically significant correlation in the negative direction was observed between Attitudinal Scale on Disabled Siblings scores and Family-Child Relationship Scale's (Mother Form) Rejection sub-dimension scores (r= -0.35; p<0,01).There was no observed differentiation regarding mothers' acceptance-rejection of their autistic child based on their age, marital status, education, or income level. There was no observed differentiation with respect to normally developing children's acceptance of their autistic siblings based on the children's age, sex, number of siblings, or the autistic sibling being younger or older than them.