Kahramanmaraş-Afşin yöresi âşıklık geleneği
The tradition of minstrelsy in the Kahramanmaraş-Afşin region
Yazar: MÜJDE TAŞCI
Danışman: PROF. DR. ÜNAL İMİK
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı / Türk Müziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Aşıklar(Aşıklık geleneği) = Minstrel tradition ; Gelenekler = Traditions ; Kahramanmaraş-Afşin = Kahramanmaraş-Afşin ; Müzik kültürü = Music culture ; Türk halk müziği = Turkish folk music

Özet:
Orta Asya'dan günümüze kadar kam, şaman, bahşı, ozan vb. adlandırmalar altında gelen icracılık geleneğinin Anadolu'da vücut bulmuş hâli olan âşıklık geleneği; içerisinde edebi ve müzikal özellikleri barındıran Türk müzik kültürünün önemli bir koludur. Âşıklık geleneği babadan oğula ya da usta-çırak ilişkisi içerisinde meşk sistemi ile gelişimini sürdürerek devam ettirmiştir. Aşıklık geleneği, Türk halk müziği geleneğinin geçmişten bugüne aktarılmasında birçok yönü ile oldukça önemlidir. Araştırmaya konu olan Kahramanmaraş- Afşin yöresine ait Âşıkların da bu geleneği devam ettirerek geçmişten geleceğe ışık tutan kişiler olduğu ve bu nedenle yöre aşıklarının yaşamları, sanatçı kişilikleri ve eserleri ile büyük önem taşıdığı düşünülmektedir.
Bu araştırma betimsel bir nitelikte olup, durum tespiti yapmaya yöneliktir. Araştırmada öncelikle Âşıkların yetiştirilmesindeki geçiş aşamalarından bahsedilmiştir. Daha sonra ise âşıkların TRT Türk Halk Müziği repertuvarında kayıt altına alınmış eserlerin belirlenmesi amacıyla dijital ve yazılı kaynak taraması yapılmıştır. Araştırma, Afşin Âşıklık geleneği ile sınırlandırılmıştır. Araştırma sürecinde, Âşıkların yakın çevreleri ve Kahramanmaraş- Afşin ilçesinde gerçekleştirilen kişisel görüşmeler yolu ile araştırmanın daha ayrıntılı bir şekilde ifade edilmesine hassasiyet gösterilmiştir. Araştırmada yöreye ait başlıca âşıkların hayatlarından, eserlerinden ve şiirlerinden bahsedilerek Kahramanmaraş- Afşin yöresi anlaşılmaya çalışılmıştır.
Araştırma sürecinde elde edilen sonuçlardan bazıları sıralanacak olursa, Kahramanmaraş- Afşin yöresi Âşıklık geleneğinin kendine has özelliklere sahip olduğu, yörenin âşıklarının ülkemizdeki Âşıklık geleneği ile benzer özellikler sergilediği, sanatlarını icra ederken enstrüman olarak genellikle bağlama çalgısını tercih ettikleri ve eserlerinde konu olarak genellikle gündelik yaşamda karşılaştıkları olayları ele aldıkları ilk aklımıza gelen sonuçlardan bazıları olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Kahramanmaraş, Âşıklık, Afşin, Kültürel kimlik, Gelenek

Abstract:
The minstrel tradition that has come under the name of Ozanlık from Central Asia to today; It is an important tradition of Turkish Music culture, which also contains literary and musical features. Minstrelsy tradition continues from the father to the son or in the master-apprentice relationship, it continues its development and ensures its continuation. It is important because of the fact that the tradition in Turkish folk music is not transferred from the past to the present and from the periods when notation concept in Turkish Music has not been established until today. It is known that the lovers, which are one of the most important branches of the Turkish Folk Music from the past to the present with their melody, rhythmic and vocal elements, shed light on the future. It is thought that the lovers of Kahramanmaraş-Afşin region are the ones who shed light on the future by continuing this tradition and their lives, artist personalities and works are of great importance.
This research is descriptive and focuses on due diligence. In the research, the transition stages in the cultivation of the lovers were mentioned and then digital and written sources were searched to identify the poems of the lovers and the works that were recorded in the TRT Turkish Folk Music repertoire. In this context, Afşin Âşıklik tradition has been examined. Personal interviews were conducted with the field research to be carried out in Kahramanmaraş-Afşin district with the close circles of the lovers, and sensitivity was expressed to express the research more clearly. In line with this research, the lives, works and poems of the lovers were tried to be understood and the region of Kahramanmaraş-Afşin was understood.
If some of the results obtained will be listed, it has been concluded that the tradition of minstrels in Kahramanmaraş-Afşin region has its own characteristics, that the lovers of the region exhibit similar characteristics with the minstrel tradition in our country, they prefer to connect them as instrumentation while performing their art, and discuss the events experienced as subjects in their works.
Keywords: Kahramanmaraş, Minstrel, Afşin, Cultural identity, Tradition