Çukurova koşullarında kışlık ekimde farklı hasat aralıklarının ve zamanlarının aynısefa (Calendula officinalis L.) bitkisinin çiçek ve tohum verimleri ile kalitesine etkisi
Flower and seed yield and quality traits of marigold (Calendula officinalis L.) in response to winter sowing at different harvest intervals and times in Çukurova conditions
Yazar: MUZAFFER BARUT
Danışman: PROF. DR. LEYLA SEZEN TANSI
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Aynısefa = Marigold ; Calendula officinalis = Calendula officinalis ; Hasat indeksi = Harvest index ; Hasat zamanı = Harvesting date ; Tohum verimi = Seed yield ; Çukurova = Çukurova

Özet:
Aynısefa Asteraceae familyasına ait Akdeniz bölgesine özgü bir bitki olup yüzyıllardır tıbbi ve süs bitkisi olarak tüm dünyada yetiştirilmektedir. Uzun çiçeklenme süresine sahip olmasından dolayı uygun hasat aralığının ve zamanının belirlenmesi önem arz etmektedir. Bu çalışma, 2019-2020 ve 2020-2021 yetiştirme dönemlerinde Çukurova Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Alanında tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak düzenlenmiş ve farklı hasat aralıklarının (çiçekler için 4, 8, 12 gün ara) ve hasat zamanlarının (tohumlar için 8 günlük ara) çiçek ve tohum verimleri ile kalitesine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. En yüksek toplam çiçek verimi (751.98 kg/da; 4 gün arayla yapılan hasatta) ve tohum verimi (59.56 kg/da;1. hasatta) 1. yılda elde edilmiştir. En yüksek tohum sabit yağ oranı (%12.86) haziran ayında, en yüksek çiçek uçucu yağ oranı (%0.18) ise mayıs ayında elde edilmiştir. Uçucu yağdaki 38 adet bileşenden α-Cadinol (%22.59-30.10), δ-Cadinene (%9.88-13.79), τ-Muurolol (%6.58-8.20), γ-Cadinene (%4.80-7.15) ve γ-Muurolene (%4.15-4.82) ana bileşenler olarak belirlenmiştir. Tohum sabit yağında 6 adet yağ asidi saptanmış ve ana bileşenler α-kalendik asit (%22.07-49.41), linoleik asit (%28.31-37.85) ve oleik asit (%7.18-30.06) olarak saptanmıştır. En yüksek α-kalendik asit oranları haziran ayında saptanmış ve hasatlar geciktikçe azalış göstermiştir. Sonuç olarak, hasat aralığının azalması çiçeklenmeyi teşvik ederek verim artışı sağlamıştır.

Abstract:
Marigold is a plant native to the Mediterranean region, belonging to the Asteraceae family, and has been cultivated as a medicinal and ornamental plant all over the world for centuries. Due to its long flowering period, it is important to determine the appropriate harvest interval and harvest time. This study was performed in three replications according to randomized complete block design in the Research and Application Area of Çukurova University in 2019-2020 and 2020-2021 growing seasons and the aim was to investigate the influence of different harvest intervals (4, 8, 12 days interval for flowers) and harvest times (8-day interval for seeds) on flower and seed yield and quality traits of marigold. The highest total flower yield (751.98 kg/da; harvest at 4 days intervals) and seed yield (59.56 kg/da; 1st harvest) were obtained in the first growing season. The highest seed fixed oil ratio (12.86%) was obtained in June, and the highest flower essential oil ratio (0.18%) was obtained in May. Of the 38 components in the essential oil, α-Cadinol (22.59-30.10%), δ-Cadinene (9.88-13.79%), τ-Muurolol (6.58-8.20%), γ-Cadinene (4.80-7.15%) and γ-Muurolene (4.15-4.82%) were determined as the main components. Six fatty acids were detected in the seed fixed oil and the main components were determined as α-calendic acid (22.07-49.41%), linoleic acid (28.31-37.85%), and oleic acid (7.18-30.06%). The highest α-calendic acid ratios were detected in June and decreased as the harvests were delayed. As a result, shortening the harvest interval increased the yield by promoting flowering.