Erken cumhuriyet döneminde deniz gücü oluşturma girişimleri: Gölcük Tersanesi (1923-1939)
Attempts for the establishment of a sea power in the early republican period: Gölcük Naval shipyard (1923-1939)
Yazar: MURAT AÇMUZ
Danışman: PROF. DR. TUNCAY ZORLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı / Harp Tarihi ve Strateji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Deniz kuvvetleri = Naval forces ; Donanma = Navy ; Gölcük Tersanesi Komutanlığı = Gölcük  Shipyard Commend ; Kocaeli-Gölcük = Kocaeli-Gölcük ; Tersaneler = Shipyards

Özet:
Bu araştırmada, 1911 yılında İngiltere'den sipariş verilen drednot tipi harp gemilerinin hem coğrafi sebepler hem de altyapı eksikliği nedeniyle Haliç Tersanesi'nde bakım ve onarımlarının yapılamayacağı Osmanlı Devleti tarafından tespit edilmiş, netice olarak İzmit Körfezi'ndeki Gölceğiz (Gölcük) ve Kazıklı (Kavaklı) sahilleri arasında yeni bir askeri tersane kurulmasına karar verilmiştir. Ancak Birinci Dünya Savaşı nedeniyle proje gerçekleştirilememiştir. Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanmasından İkinci Dünya Savaşı'nın başlangıcına kadar geçen süreç içinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin, Osmanlı Devleti'nden devraldığı deniz gücünün – bilhassa Yavuz muharebe kruvazörünün bakım ve onarımının yapılarak yeniden harbe hazır hale getirilmesi maksadıyla Gölcük bölgesinde tesis ettiği askeri tersanenin kuruluş faaliyetleri ele alınmaktadır. Söz konusu dönemde, başta Yavuz muharebe kruvazörü başta olmak üzere diğer deniz platformlarının ihtiyaç duyduğu bakım-onarımını ve gelecekte tatbik edilecek donanma inşa ve tedarik programlarını destekleyebilecek bir askeri tersane ve üs kurulmak istenmiştir. Bu kapsamda Flender Anonim Şirketi'nin (Flender Aktiengesellschaft) yüzer havuz inşası, Penhoët Atölyeleri ve Tersaneleri'nin (Ateliers et Chantiers de Saint-Nazaire Penhoët) tamir faaliyetleri ve son olarak Hollanda Projesi olarak bilinen The Netherlands Harbour Works Co. (Nederladsche Maatshappij Voor Havenwerken) yatırımları incelenerek özellikle bunların deniz gücüne etkileri üzerinde durulmuştur. Bunun neticesinde de Gölcük Tersanesi'nin kurulmasının sanayisi gelişmemiş bir ülkede kıt kaynaklarla kendi kendine yetebilen bir tesis olarak deniz gücünün idamesini sağladığı, ilerleyen süreçte hem su üstü hem de su altı harp plaformlarının inşaası ve bakım-onarım faaliyetleriyle harbe hazırlık seviyesini en yüksek seviyede tuttuğu ve Cumhuriyet Donanması'nın bilgi birikimi sürecinin temellerinin atıldığı anlaşılmıştır.

Abstract:
This thesis demonstrates that dreadnought type warships ordered from the Great Britain in 1911 could not be passed through repair and maintenance porocesses in the arsenal of Golden Horn because of the lack of infrastructure and geographical reasons. Although Ottoman authorities decided to build a new naval arsenal between the shores of Gölceğiz (Gölcük) in the Bay of İzmit and Kazıklı (Kavaklı), this project cannot be implemented due to the World War I. This thesis, covering the period between Lausanne Peace Treaty and beginning of the WWII, focuses on the story of the establishment of the naval arsenal in Gölcük for the maintenance, repair and revival of the naval ships (especially the battlecruiser Yavuz) inherited by Turkish Republic from the Ottoman Empire. In the above-mentioned period, Ottoman government attempted to establish a naval arsenal and a base to support maintenance and repair activities of the inherited naval platforms, and Yavuz in particular, as well as construction and procurement programs of the prospective naval force. In this context, the construction of the floating dock of Flender Aktiengesellschaft, the repair activities of the Ateliers et Chantiers de Saint Nazaire Penhoët and the investments of the The Netherlands Harbour Works Co. (Nederladsche Maatshappij Voor Havenwerken) Company-known as the Dutch Project were particularly examined in relation with its effects on seapower. It can be judged from this study that establishment of the Gölcük Naval Shipyard provided the maintenance of the naval power as a self-sufficient facility with low resources in an underdeveloped country, and in the following period it contributed to the war preperations at the highest level. It can be said that the modernisation and know-how accumulation process of the Turkish Republican Navy dates back to the establishment of Gölcük Naval Shipyard.