Depreme dayanıklı prefabrike betonarme yapıların mimari ve taşıyıcı sistem tasarımı
Architectural and structural design of earthquake-resistant prefabricated reinforced concrete buildings
Yazar: İLKNUR DAĞ
Danışman: DR. ALİ OSMAN KURUŞCU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Türkiye, neredeyse tamamı aktif fay hatları üzerinde yer alan ve bu nedenle deprem riski yüksek bir ülkedir. Türkiye'de depreme dayanıklı yapılar inşa etmek, can güvenliğinin sağlanması ve mal kaybının yaşanmaması için hayati bir öneme sahiptir. Geçmişte yaşanan depremler sonucu edinilen kötü tecrübeler, prefabrike betonarme yapıların deprem güvenliği konusunda önyargılara sebep olmuş ve Türkiye'deki kullanımının sınırlı kalmasıyla sonuçlanmıştır. Doğru şekilde tasarlanmaları halinde deprem dayanıklılığı kanıtlanan bu sistemler, deprem bölgelerindeki farklı türdeki yapılarda güvenle kullanılabilmektedir. Bu kullanım, prefabrike betonarme yapıların sağladığı avantaj ve üstünlüklerden yararlanmak açısından önemlidir.
Bir yapının deprem etkilerine karşı güvenli davranışını sağlamak, mimari ve taşıyıcı sistem tasarımının birlikte ele alınmasını gerektirir. Birçok parametreye bağlı bu yaklaşımda prefabrike betonarme yapılar için en kritik nokta ek yerleri olmaktadır. Dolayısıyla yapısal bağlantılar, tasarımın önemli bir bileşeni haline gelmektedir.
Altı bölüm halinde hazırlanan bu çalışmamın ilk bölümü literatür özetini,  çalışmanın amacını ve hipotezini içeren giriş bölümüdür. 
İkinci bölümde endüstrileşmenin yapı sektöründeki yeri ve gelişimi tartışılmış, tam endüstrileşmiş yapım sistemleri olan prefabrike sistemler farklı parametreler altında sınıflandırılmıştır.
Çalışma, üçüncü bölümde sınıflandırma yaklaşımlarından biri olan prefabrike betonarme yapım sistemi üzerinden devam ettirilerek tanımlanmış, avantaj, dezavantajlar, sürdürülebilirlik, yangın dayanımı ve üzerine etkiyen yükler açısından değerlendirilmiştir.
Prefabrike betonarme yapılara etkileyen yüklerden biri olan deprem unsuru çerçevesinde ilerleyen çalışmanın dördüncü bölümünde, prefabrike betonarme yapıların deprem davranışı ve geçmiş depremlerde aldıkları hasarlar üzerinde durulmuştur.
Yaşanan hasarların önlenmesi ve deprem bölgelerinde yapılacak yeni yapıların güvenli davranış göstermesinin hedeflendiği çalışmanın beşinci bölümde, prefabrike betonarme yapıların depreme dayanıklı tasarımı tartışılmıştır. Bu doğrultuda öncelikle genel tasarım kriterlerinden bahsedilmiş, ardından yapıyı meydana getiren elemanlar ve bunların birleşimlerinden oluşan sistemlerin yapının deprem davranışına katkıda bulunacak şekilde, hangi yöntemlerle oluşturulabileceği tartışılmıştır. Bölüm sonunda, taşıyıcı elemanlar arasındaki bağlantı detayları incelenmiş, 2018 deprem yönetmeliği üzerinde durulmuştur.
Çalışma, altıncı bölümde genel bir değerlendirme yapılarak sonlandırılmıştır.

Abstract:
Turkey is a country that is almost entirely on active fault lines and therefore has a 
high earthquake risk. Building earthquake-resistant structures in Turkey is of vital 
importance for ensuring the safety of people and preventing property damage. Bad 
experiences as a result of earthquakes in the past have caused prejudices about 
earthquake safety of prefabricated reinforced concrete structures and resulted in 
limited use in Turkey. These systems, which have proven earthquake resistance if 
they are designed correctly, can be used safely in different types of structures in 
earthquake zones. This usage is important for taking advantage of the advantages 
and superiority provided by prefabricated reinforced concrete structures.
Ensuring the safe behavior of a building against earthquake effects requires the 
architectural and structural system design to be considered together. In this 
approach, which depends on many parameters, the most critical point for 
prefabricated reinforced concrete structures is joints. Therefore, structural 
connections become an important component of the design.
The first part of this study, which is prepared in six parts, is the introduction part, 
which includes the literature summary, the aim of the study and the hypothesis. 
xix
In the second part, the place and development of industrialization in the building 
sector are discussed, and prefabricated systems, which are fully industrialized 
construction systems, are classified under different parameters.
In the third part, the study continues with the prefabricated reinforced concrete 
construction system, which is one of the classification approaches, and is defined, 
evaluated in terms of advantages, disadvantages, sustainability, fire resistance, and 
loads affecting it.
In the fourth part of the study, which is carried out within the framework of the 
earthquake factor, which is one of the loads affecting prefabricated reinforced 
concrete structures, earthquake behavior and damages of prefabricated reinforced 
concrete structures in past earthquakes are emphasized.
In the fifth part of the study, which aims to prevent damage and ensure the safe 
behavior of new structures to be built in earthquake zones, the earthquake-resistant 
design of prefabricated reinforced concrete structures is discussed. In this direction, 
first, general design criteria are mentioned, and then, the methods by which the 
elements forming the structure and the systems consisting of their combinations can 
be created to contribute to the structure's earthquake behavior are discussed. At the 
end of the section, the connection details between load-bearing elements are 
examined, and the 2018 earthquake regulations are emphasized.
The study is concluded with a general evaluation in the sixth part.