Covid-19 pandemi sürecinde ameliyat olan hastalarda basınç yarası insidansının ve seçilmiş risk faktörlerinin incelenmesi: Prospektif bir çalışma
Investigation of pressure injurıes incidence and selected risk factors in patients who underwent surgery during the Covid-19 pandemic process: a prospective study
Yazar: BİLGİN SAVRAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM BİLİK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Basınç ülserleri = Pressure ulcer ; COVID 19 = COVID 19 ; Genel cerrahi = General surgery ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing ; İnsidans = Incidence

Özet:
Bu araştırma Koronavirüs Hastalığı (Covid-19) pandemi sürecinde ameliyat olan hastalarda basınç yarası insidansının ve seçilmiş risk faktörlerinin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı, kesitsel ve prospektif araştırma desenine göre yapılmıştır.
    Araştırma, bir üniversite hastanesinin Genel Cerrahi, Beyin ve Sinir Cerrahisi, Kalp ve Damar Cerrahisi Kliniği'nde ameliyat olan (n=136) hastalar ile görüşülerek ve hasta dosyalarından elde edilen bilgilerle tamamlanmıştır. Veriler Mart 2021-Eylül 2021 tarihleri arasında toplanmıştır. Veriler araştırmacılar tarafından hazırlanan hasta tanıtım ve sosyodemografik özellikler formu ile ameliyat olan hastalar için basınç yarası gelişiminde risk faktörleri formu kullanılarak toplanmıştır. Basınç yarası riskini değerlendirmek için hastalara braden basınç yarası risk değerlendirme ölçeği uygulanmıştır. Basınç yarasını evrelemek için Ulusal Basınç Yaralanmaları Danışma Paneli'nin (NPIAP) basınç yarası evreleme sistemi kullanılmıştır. Hastaların verileri ameliyat sonrası 48-72 saatleri arasında cerrahi kliniklerde toplanmıştır. Araştırmada ikili grupların karşılaştırılmasında bağımsız gruplarda t testi, kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında ki-kare analizi, korelasyon analizinde ise Pearson testi kullanılmıştır. Hastaların korelasyon analizinde ilişkili çıkan verilerinin basınç yarası üzerine etkileri lojistik regresyon ile analiz edilmiştir.
    Araştırmaya katılan hastaların %58.1'i (n=79) kadındır. Ameliyathane kaynaklı basınç yarası insidansı %37.5 (n=51) bulunmuştur. Basınç yarası oluşumu ile hastaneye yatış öncesi Covid-19 enfeksiyonu geçirmiş olmak arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0.010). Regresyon analizine göre, braden basınç yarası risk değerlendirme ölçeği puanının bir birim artması basınç yarası oluşumunu 0.642 kat artırmaktadır. Basınç yarası oluşumu ile cerrahi tipi, ameliyat süresi, ameliyat sırasındaki hasta pozisyonu, ameliyat sırasındaki vazopressör kullanımı, ameliyat sırasındaki anestezi tipi, ameliyat sırasındaki oksijen satürasyonu düzeyi, ameliyat sırasındaki mekanik ventilasyon süresi, ameliyat sırasındaki vücut sıcaklığı, ameliyat sırasındaki ekstrakorporeal dolaşım sistemi kullanımı, ameliyat sırasındaki sistolik kan basıncı, ameliyat sırasındaki diastolik kan basıncı arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır (p>0.05).
Ameliyat olan hastalarda Covid-19 pandemisi sürecinde basınç yarası insidansının %37.5 (n=51) olduğu, hastaların ameliyat öncesi Covid-19 enfeksiyonu geçirmesinin insidansı arttırıcı faktör olduğu bu araştırmada bulunmuştur. Araştırma bulguları doğrultusunda Covid-19 enfeksiyonu geçiren hastaların risk değerlendirmesinin yapılarak, hemşirelik bakımının planlanması önerilmektedir. Anahtar sözcükler: basınç yarası; ameliyathane; hemşirelik; Covid-19

Abstract:
This research was conducted according to a descriptive, cross-sectional and prospective research design in order to determine the incidence of pressure injury and selected risk factors in patients who underwent surgery during the Coronavirus Disease (Covid-19) pandemic. The study was completed by interviewing patients (n=136) who had surgery in the General Surgery, Neurosurgery and Cardiovascular Surgery Clinic of a university hospital and information form from patients' files. The data of the study were collected between March 2021 and September 2021. The data were collected using the patient identification and sociodemographic characteristics form prepared by the researchers and the risk factors form for the development of pressure injury for the patients who underwent surgery. In order to evaluate the pressure injury risk the Braden Pressure Injury Risk Assessment Scale was applied to the patients. The pressure injury staging system, revised by the National Pressure Injury Advisory Panel (NPIAP) in stage the pressure injury. The data of the patients were collected in surgical clinics between 48-72 hours after surgery. In the study, t-test was used in the comparison of paired groups, chi-square analysis was used in the comparison of categorical variables and pearson test was used in the correlation analysis. The effects of the patients correlation analysis on pressure injury were analyzed by logistic regression.
58.1% (n=79) of the patients participating in the study were female. The incidence of pressure injury originating from the operating room was 37.5% (n=51). A statistically significant difference was found between the formation of pressure injury and being infected with Covid-19 before hospitalization (p=0.010). In the regression analysis, one unit increase in the Braden Pressure Injury Risk Assessment Scale Score increases the pressure injury formation 0.642 times. Pressure injury formation and surgery type, duration of surgery, patient position during surgery, use of vasopressors during surgery, type of anesthesia during surgery, oxygen saturation level during surgery, duration of mechanical ventilation during surgery, body temperature during surgery, use of extracorporeal circulatory system during surgery, intraoperative. No significant correlation was found between systolic blood pressure and diastolic blood pressure during surgery (p>0.05).
In this study, it was found that the incidence of pressure injury in patients who underwent surgery was 37.5% (n=51) during the Covid-19 pandemic and that patients with pre-operative Covid-19 infection had an incidence-increasing effect. In line with the research findings, it is recommended that the risk assessment of patients with Covid-19 infection should be made and nursing care should be planned.
Key words: pressure injury; operating room; nursing; Covid-19