Fossa infratemporalis'teki nörovasküler yapılar ve girişimsel riskleri
Neurovascular structures and invasive risks of infratemporal fossa
Yazar: ERENGÜL BODUÇ
Danışman: PROF. DR. OKAN BİLGE
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Kadavra = Cadaver

Özet:
Fossa infratemporalis'e  yapılan girişimler bölgenin anatomik yapısı ve içinde bulunan oluşumlar sebebiyle oldukça zor olmaktadır. Son yıllarda endoskopik cerrahi ve yeni teknikler uygulansa da bölgenin anatomisi ve olası varyasyon bilgisine tam hakim olunmadığı sürece komplikasyon risklerinin önüne geçilemeyeceği görülmüştür. Bu tezde fossa infratemporalis'teki nörovasküler yapılar arasındaki ilişkinin ölçüme dayalı ortaya konması ve bölge ile ilgilenen farklı dallar için rehber bir çalışma olması amaçlanmıştır.
Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi Anabilim Dalı Makroskobi Laboratuvarında %10 formalin içeren solüsyon ile tespit edilmiş, 20 erkek kadavrada sağ ve sol toplam 40 tarafta fossa infratemporalis incelendi. Fossa infratemporalis'e yaklaşım yollarından olan transzigomatik ve transmandibular teknikler kılavuzluğunda diseksiyonlar yapılmıştır. Diseksiyonlar sonucunda değerlendirmeye alınacak olan a. maxillaris, a. meningea media, n. mandibularis, n. alveolaris inferior ve n. lingualis açığa çıkarıldı. Fotogrametri yöntemi ile ölçümleme yapılacağı için, dik açı ile çekilen her bir fotoğraf planında, ölçümü yapılacak yapı ile aynı düzlemde olacak şekilde metrik ölçek yerleştirildi. Daha sonra fotoğraflar bilgisayar ortamına aktarılarak,   Image J 1.49 v yazılım programı yardımıyla,  değerlendirmeye alınan yapıların uzunluğu, genişliği ve birbirleri ile ilişkileri ölçüldü. Mesafe ölçümlerini yapmak  için aralarında bir doğru hattı oluşturacak iki sabit nokta seçildi. Bunlar tragus'un orta noktası (Tr)   ve sulcus nasolabialis'in ala nasi lateralinde kalan bölümün orta noktasıdır (An). Böylece bu iki sabit nokta arasından geçen doğru da 'TrAn' olarak isimlendirilmiştir.
A. maxillaris'in pars mandibularis ve pars ptergopalatina'sı, a. meningea media, n. alveolaris inferior ve n. lingualis'e ait ortalama kalınlık değerleri sırasıyla; 4.43 mm, 3.11 mm, 2.63 mm, 3.22 mm ve 2,95 mm şeklinde ölçülmüştür. 
Foramen ovale'nin (FO) yer tespiti için belirlenen ölçümlerden birisi TrAn hattına olan dik uzaklık olup ortalama 4.29 mm ölçülmüştür. FO-Tr mesafesi ise ortalama 49.96 mm'dir. Foramen spinosum'un (FS) konumunun bulunması için belirlenen FS-TrAn ve Tr-FS mesafelerinin ortalaması sırasıyla 5.06 mm ve 42.39 mm'dir. Foramen ovale ve foramen spinosum arasındaki mesafe ise (FO-FS) ortalama 7.40 mm olarak bulunmuştur. 
A. meningea media'nın a. maxillaris'ten ayrıldığı noktanın (MM) tespit edilmesi için belirlenen MM-TrAn ve Tr-MM mesafelerinin ortalaması sırasıyla 14.41 mm ve 38.41 mm'dir. 
N. alveolaris inferior ve n. lingualis'in n. mandibularis'ten ayrılma yerinin (Bif) tespit edilmesi için belirlenen Tr-Bif ve Bif-TrAn mesafelerinin ortalaması sırasıyla 48.08 mm ve 15.04 mm'dir. Foramen mandibula hizasında n. alveolaris inferior ve n. lingualis arasındaki sagital mesafe (NL-Nai) ise ortalama 3.32 mm'dir.
Literatür incelemesi yapıldığında fossa infratemporalis'te ölçüme dayalı bu denli detaylı ve çok sayıda yapıyı ele alan bir anatomik çalışma bulunmadığı görülmüştür. Var olan benzer çalışmalar daha az sayıda parametre ve yapı üzerinden gerçekleştirilmiştir. Bu tez gerek fossa infratemporalis'e yönelik açık cerrahi girişimler için gerekse perkutan girişimlere yönelik kılavuz özellikte bir çalışma örneği olarak planlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Fossa infratemporalis; fotogrametrik ölçüm; nörovasküler yapılar.

Abstract:
Approaches to infratemporal fossa are difficult due to the anatomy and the nature of the inner structures. Although endoscopic surgery and new techniques have been applied with the developing technology in recent years, it has been seen that the risks of complications cannot be avoided unless the anatomy of the region and the knowledge of possible variation are fully mastered. In this thesis, it is aimed to present the relationship between the neurovascular structures in infratemporal fossa based on the measurements and to be a guide for different branches interested with the region.
The infratemporal fossa was investigated in a total of 40 sides of 20 male cadavers bilaterally, which were embalmed with a solution that contains 10% formalin in the Anatomy Department of Medical Faculty of Ege University. The dissections were performed under the guidance of trans-zygomatic and trans-mandibular techniques which are the common surgical approaches to the infratemporal fossa. In the end of the dissections maxillary and middle meningeal arteries, mandibular, inferior alveolar and lingual nerves were exposed for objectives. A metric scale was placed closely to the structures to be measured and photographs were taken at right angles. Images were transferred to a computer and the length, width, and interrelationships of the assessed structures were measured using the Image J 1.49 v software program. Two constant point were chosen  for creating a straight line  between them to make distance measurements. They  were the  midpoint of tragus (Tr) and the midpoint of  the nasolabial sulcus  which is the part of the lateral side of ala nasi (An). Thus the straight line between that two constant point was named as 'TrAn'.
The average thickness of mandibular and pterygopalatine parts of maxillary artery,  middle meningeal artery, inferior alveolar and lingual nerves are: 4.43 mm, 3.11 mm, 2.63 mm, 3.22 mm and 2.95 mm, respectively.
One of the measurements for locating the oval foramen (FO) is the perpendicular distance to the TrAn line and is measured 4.29 mm on average. In addition FO-Tr distance is 49.96 mm on average. The mean FS-TrAn and Tr-FS distances for determining the position of the spinous foramen (FS) are 5.06 mm and 42.39 mm, respectively. The distance between the FO and FS (FO-FS) was found to be 7.40 mm on average. 
The average distances of MM-TrAn and Tr-MM for detection the branching point of middle meningeal artery from maxillary artery (MM) are respectively 14.41 mm and 38.41 mm. The average distances of Tr-Bif and Bif-TrAn to determine the branching points of inferior alveolar and lingual nerves from mandibular nerve (Bif) are 48.08 mm and 15.04 mm respectively. The sagittal distance between inferior alveolar and lingual nerves (NL-Nai) at the level of mandibular foramen is 3.32 mm on average. 
The absence of an anatomical study on infratemporal fossa, based on measurements and deals with such detailed and large numbers was detected with a literature review. Although studies about the same area exist, they have been carried out with less number of parameters and structures. This thesis has been planned as a pilot study for open surgical and percutaneous interventions of infratemporal fossa.
Keywords: Infratemporal fossa; neurovascular structures; photogrammetric measurement.