Türk yeraltı edebiyatında kabalık: Kabalık tetikleyicileri kullanımı ve toplumsal cinsiyet ilişkisi
Impoliteness in turkish underground literature: The relationship between the use of impoliteness triggers and gender
Yazar: SUNA YERTUTAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSÜM SONGÜL ERCAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Dilbilim Ana Bilim Dalı / Genel Dilbilim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Eleştirel söylem çözümlemesi = Critical discourse analysis ; Kabalık = Impoliteness ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Yeraltı edebiyatı = Underground literature

Özet:
Toplumun tutum ve değerlerini yansıtan dil, o toplumun içinde yaşayan kişilere toplum ve kültür tarafından yüklenen toplumsal cinsiyet rollerinin yapılandırılması ve sürdürülmesine aracılık etmektedir. Toplumsal pratiklerin ürünü olarak ortaya çıkan toplumsal cinsiyet söylem aracılığıyla ortaya çıkmaktadır. Yapılan çalışmalar kadın ve erkeklerin farklı cinsiyet rollerini öğreten kültürel kurallara göre farklı dilsel seçimler sergilediklerini göstermektedir. Söz konusu farklılıklardan birini kadın dilinin daha kibar olduğu yönündeki saptama oluşturmaktadır. Yeraltı edebiyatı egemen zihniyetin ve onun söylemlerinin karşısında duran, ana akım edebiyata muhalif bir metin türüdür. Dolayısıyla içeriğini yaşam biçimleri toplumsal normların dışında kalan karakterlerin oluşturduğu yeraltı edebiyatının belirleyici unsurları arasında argo, küfür ve kaba üslup bulunmaktadır. Bu nedenle yeraltı edebiyatı eserlerinin incelenmesi, hem yazarların hem de yarattıkları karakterlerin türün bir özelligi olan dilsel kabalık kullanımında toplumsal cinsiyet rollerinin etkisi olup olmadığını ortaya koymak açısından önem kazanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda,  Culpeper'ın (2016) Kabalık Tetikleyicileri Modeli temel alınarak veri tabanını oluşturan yeraltı edebiyatı romanlarında kabalık tetikleyicileri kullanımı incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda kadın yazarların daha fazla kabalık tetikleyicisi kullandığı belirlenmiştir. Bu bulgu kadın yazarların tür geleneklerine daha bağlı olduğu biçiminde yorumlanabilir. Ayrıca, kadın ve erkek yazarların farklı kabalık tetikleyicisi türlerini tercih ettiği de saptanmıştır; bu da kadın ve erkek yazarların toplumsal cinsiyet rolleri doğrultusunda biçem farklılıklarına işaret etmektedir. Son olarak, kadın yazarların kaba dil kullanımını kadın karakterler aracılığıyla sağlamasına karşın erkek yazarların romanlarında hem kadın karakterlerin sayısının çok az olduğu hem de söz konusu karakterlere kaba dil kullandırmaktan kaçındığı; dolayısıyla erkek yazarların toplumsal cinsiyet rollerinin sürdürülmesine aracılık ettiği ortaya konmuştur.

Abstract:
Language reflects the attitudes and values of society and also plays a key role in constructing and maintaining the gender roles assigned to people by the community and culture. As the product of social practice, gender reveals itself via discourse. Studies show that women and men use language differently due to the cultural rules which teach them different gender roles. One of these differences is that women's language is more polite in comparison to that of men. Underground literature is a genre that takes a stand against the prevailing mentality and its discourse, and thus, opposes the mainstream media. Since underground literature presents characters engaging in very different lifestyles that lie outside social norms; slang, swearing and impoliteness are among the most distinctive features of underground literature. For this reason, analyzing underground texts is important to reveal the effect of gender roles on the use of impoliteness triggers by both writers and characters in their novels. In accordance with this purpose, based on Culpeper's (2016) Model of Impoliteness Triggers, the use of impoliteness triggers in selected Turkish underground literature novels was analyzed. Results indicate that female underground writers use more impoliteness triggers than male writers. This finding shows that female writers follow genre conventions more closely. Additionally, it has been observed that male and female writers employ different kinds of impoliteness triggers, reflecting stylistic differences in line with gender roles. Lastly, female characters use more impoliteness triggers in novels written by female writers, while female characters in novels written by male writers are always more polite than their male counterparts. Male writers also tend to include far fewer female characters in their novels. Thus, they contribute to the maintenance of gender roles.