İlkokul öğrencilerinin sürdürülebilir çevre algılarının resim analizi aracılığıyla belirlenmesi
Determination of primary school students' perceptions of sustainable environment through picture analysis
Yazar: AÇELYA TETİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞİRİN YILMAZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / İlköğretim Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Resim analizi = Picture analysis ; Resimler = Pictures ; Sürdürülebilir çevre = Sustainable environment ; Çevre algılama = Environment identification ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Çevresel algı = Environmental perception ; Çizim = Drawing ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Çevre eğitimi, bireylerin doğaya hâkim olmasını değil doğaya duyarlı olmasını, çevrenin korunmasında olumlu tutum değer ve bilinçli davranış edinmesini benimser. Sürdürülebilir çevre eğitimi ise sadece doğayı koruma amacına değil aynı zamanda günümüzü ve geleceğimizi düşünerek doğadan ödünç aldıklarımızı yerine koymaya ve doğanın eşsiz kaynaklarını yineleyebilmeye odaklanır. Sürdürülebilir çevre eğitimi her yaştaki bireye hitap eder. Özellikle küçük yaşlarda bu eğitimin verilmesi, sürdürülebilirlik konusunda öğrencilerin bilinçlenmesi çok değerlidir. Bu çalışmanın amacı, ilkokul öğrencilerinin mevcut çevre algıları ile ilgili resim çizimleri ile sürdürülebilir çevre eğitimi aldıktan sonra hayalinde oluşan çevre ile ilgili resim çizimleri üzerinden durum çalışması yapılmasıdır. Araştırmanın sonunda öğrencilerin çevre çizimleri ile ilgili resimleri analiz edilmeye çalışılmıştır. Bu amaçlar kapsamında, bu çalışmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması uygulanmıştır. Araştırmaya İstanbul'un Zeytinburnu ilçesindeki bir devlet ilkokulunda öğrenim gören, amaçlı örneklem yöntemi kullanılarak seçilen 13 tane 4.sınıf öğrencisi katılmıştır. Araştırmaya katılan 13 öğrenciden, önce mevcut çevre algılarını ortaya çıkarmak amacıyla resim çizmeleri istenmiştir. Resim çizimleri bittikten sonra kâğıdın arka sayfasındaki yönerge doğrultusunda çizimlerini anlatmaları beklenmiştir. Resim çizimlerinden sonra öğrencilere belirli bir süre 'sürdürülebilir çevre eğitimi' verilmiştir. Eğitim bir dönem boyunca 5 hafta, haftada 2 ders saati olacak şekilde planlanmıştır. Sürdürülebilir çevre eğitimi içeriği ve kapsamı fen bilimleri ve hayat bilgisi dersi öğretim programlarında yer alan kazanımlar değerlendirilerek, literatür taranarak ve uzman görüşü alınarak oluşturulmuştur. Sürdürülebilir çevre eğitiminden sonra öğrencilerin hayalindeki çevre algılarını ortaya çıkarmak amacıyla tekrardan resim çizmeleri istenmiştir. Resim çizimleri önceki veri toplama süreci gibi işleyerek hem çizim hem de yazılı anlatım şeklinde alınmıştır. Veri analizi sırasında yazılı olgular ve resim incelemesi yapıldığından içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Bulgular içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular doğrultusunda elde edilen araştırma sonuçlarına göre, öğrencilerin mevcut çevre algılarında en çok kirlilik teması baskınken, hayali çevre algılarında baskın olan tema ortam temasıdır. Ortam temasında ise bireylerin yaşamlarını doğal ortamda ve sürdürülebilirlik kavramını göz önünde bulundurularak inşa etmesi gerektiği vurgulamaktadır. Hayali çevre algılarının çiziminde ise verilen sürdürülebilir çevre eğitimin yansımaları görülmektedir. Araştırmanın sonuçları doğrultusunda tartışma yapılmış ve öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Çevre Eğitimi, Sürdürülebilir Çevre Eğitimi, Sürdürülebilirlik, İlkokul Öğrencilerinin Çevre Çizimleri

Abstract:
Environmental education adopts individuals to be sensitive to nature, not to dominate nature, to acquire positive attitudes, values and conscious behaviors in protecting the environment. Sustainable environmental education, on the other hand, focuses not only on the purpose of protecting nature, but also on replacing what we borrowed from nature and repeating the unique resources of nature by considering our present and future. Sustainable environmental education appeals to individuals of all ages. It is very valuable to provide this education, especially at a young age, and to raise awareness of students on sustainability. The aim of this study is to make a case study on the drawings of primary school students about their current environmental perceptions and the picture drawings about the environment that were formed in their dreams after receiving sustainable environmental education. At the end of the research, it was tried to analyze the students' pictures related to environmental drawings.. Within the scope of these purposes, a case study, one of the qualitative research designs, was applied in this study. Thirteen 4th grade students studying at a public primary school in Zeytinburnu district of Istanbul and selected by using purposive sampling method participated in the research. First of all, 13 students participating in the research were asked to draw pictures in order to reveal their current environmental perceptions. After the picture drawings were finished, they were expected to explain their drawings on the back page of the paper in accordance with the instructions. After the drawings, the students were given 'sustainable environmental education' for a certain period of time. The training is planned for 5 weeks, 2 lesson hours per week during a semester. The content and scope of sustainable environmental education has been created by evaluating the achievements in the science and life science course curriculum, scanning the literature and obtaining expert opinions. After the sustainable environmental education, the students were asked to draw pictures again in order to reveal their imagined environmental perceptions. Picture drawings were taken as both drawing and written expression by processing like the previous data collection process. Content analysis technique was used because written facts and pictures were examined during data analysis. The findings were evaluated by the content analysis method. According to the research results obtained in line with the findings, while the pollution theme is the most dominant in the current environmental perceptions of the students, the dominant theme in the imaginary environment perceptions is the place theme. In the place theme, it is emphasized that individuals should build their lives in the natural environment and considering the concept of sustainability. In the drawing of imaginary environmental perceptions, the reflections of the sustainable environmental education are seen. In line with the results of the research, a discussion was made and suggestions were presented.

Keywords: Environmental Education, Sustainable Environmental Education, Sustainability, Environmental Drawings of Primary School Students