Ebû'l-Berakât el-Bağdâdî'de Tanrı düşüncesi
The conception of God in Abu? al-Baraka?t al-Baghda?di?
Yazar: TUNA TUNAGÖZ
Danışman: PROF. DR. İLHAMİ GÜLER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Din felsefesi = Religious philosophy ; Ebu`l-Berakat el-Bağdadi = Ebu`l-Berakat el-Bağdadi ; Tanrı = God ; Tanrı anlayışı = God understanding ; İlahiyat = Theology ; İsbat-ı vacib = Proof of existence of good ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
Bu çalışmada, İslâm felsefesinin önemli düşünürlerinden birisi olan Ebû'l-Berakât el-Bağdâdî'nin (ö. 547/1152) Tanrı anlayışını incelemeye ve konuya ilişkin görüşlerinin İsla?m düşünce tarihi içerisindeki yerini tespit etmeye çalıştık.Bir ilahî hitap olarak Kur'an-ı Kerim, sistematik ve teferruatlı olmamakla birlikte, inanmaya çağırdığı Tanrı'nın hem varlığını hem de sıfatlarını konu edinmektedir. Kela?mcılar ilgili ayetlerin ifadelerini Grek Felsefesinin desteğiyle sistemleştirme yoluna giderken İslâm filozofları tercümeler yoluyla edindikleri felsefî metinleri ön planda tutarak felsefi? sistem geliştirmişlerdir.İslâm inancını rasyonel olarak açıklama ve aykırı yorumlara karşı savunma amacını taşıyan Kelâm İlmi ile kaynakları büyük oranda Grek felsefî literatürü olan İslâm Felsefesi arasında İslâm düşünce tarihi boyunca belirgin bir soğukluk varolagelmiştir. Problem esasen Tanrı anlayışı üzerinde yoğunlaştığından, biz de tezin konusunu, Ebû'l-Berakât'a göre Tanrı'nın varlığının ispatı ve O'nun sıfatları olarak seçtik. Bu vesileyle, her iki disiplinin yaklaşımlarını ve ulaştığı sonuçları, her iki disipline de yakınlığı olan Ebû'l-Berakât el-Bağdâdî üzerinden görme olanağı elde ettik.Sonuç olarak Ebu?'l-Beraka?t'ın, Kur'an'ın Allah tasavvuru açısından kritik pek çok yerde Meşşa?i? filozoflardan çok Eş?ari? kela?mcılara yakın olduğunu ve bu iki ekol arasındaki derin ihtilafta eklektik fakat uzlaştırıcı bir rol oynadığını tespit ettik.Anahtar Kelimeler: Allah, İsba?t-ı Va?cib, İlahi? Sıfatlar, Yunan Felsefesi, İsla?m Felsefesi, Kela?m.

Abstract:
In this study, we attempted to examine the conception of God in the philosophy of Abu? al-Baraka?t al-Baghda?di? (d. 547/1152), one of the important scholars in Islamic philosophy, and determine the place of his opinions on the subject in the history of Islamic thought.The Qur?a?n, as a divine discourse, mentions both the existence and the attributes of God, which it calls for believing, even though it is not systematical and detailed. While Muslim theologians systematized the religious passages on God?s existence and attributes with the contribution of Greek Philosophy, Muslim philosophers developed a philosophical system giving priority to the philosophical texts that they had obtained through translations.There has been a certain coolness throughout history of Islamic thought so far between Islamic theology, which aimed at explaining Islamic believes rationally and defending them against incongruous views, and Islamic philosophy, whose sources were substantially Greek philosophical literature. Because of the problem centres especially on the understanding of God, we have chosen as a doctoral dissertation the topic on the proofs of God?s existence and His attributes in Abu? al-Baraka?t al-Baghda?di?. Hence, we have attained an opportunity to see the approaches and consequences of both disciplines by way of Abu? al-Baraka?t al-Baghda?di? who has proximity to both of them.As a result, we have found that Abu? al-Baraka?t was closer to the Ash'arite scholars than the Muslim Peripatetic philosophers at several crucial subjects in terms of conception of God in the Qur?a?n, and that he played an eclectic but conciliatory role in resolving this deeply-rooted controversy.Keywords: God, Arguments for the Existence of God, Divine Attributes, Greek Philosophy, Islamic Philosophy, Kala?m.