Türkiye'de 1980 sonrası ulusal mimarlık yarışmaları sürecinde yaşanan gelişmeler, karşılaşılan problemler ve süreç üzerine değerlendirmeler
The improvements achieved and problems encountered in the process of national architectural competitions in Turkey after 1980 and evaluations on the process
Yazar: ABDULLAH ERDOĞAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞEN ÇELEN ÖZTÜRK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mimari değişim = Architectural change ; Mimari gelişim = Architectural development ; Mimari tasarım = Architectural design ; Mimari yarışmalar = Architectural competitions

Özet:
Mimarlık yarışmaları, gerçekleştirildikleri dönemdeki sosyal, siyasi, ekonomik koşullardan ve teknolojik verilerden etkilenir. Türkiye'de 1980 sonrası yarışmalar sürecinin de, bu koşullardan ve verilerden etkilendiği görülür. Türkiye'de 1980 sonrası yaşanan sosyal, kültürel, siyasi ve ekonomik gelişmeler toplumsal hayatı etkiler. Toplumsal hayatta yaşanan gelişmelerle birlikte toplum hızlı bir sosyalleşme sürecine girer. Bu sosyalleşme süreci ile mimarlık ortamında ve yarışmalarda yaşanan değişim ve gelişmeler, mimarlık yarışmaları sürecinde yeni bir dönemin başlangıcını oluşturur. Bu dönemde yarışmalar, sadece proje elde etme yöntemi olarak görülmez; aynı zamanda `söz'lerin söylendiği, fikirlerin tartışıldığı ve uç düşüncelerin sorgulanıldığı platformlar haline gelir. Süreçte, sivil toplum örgütlerinin, yerel yönetimlerin ve basın yayın organlarının önemi artar. İletişim teknolojisi, hızlı bir şekilde ilerleme göstererek mimarlığın sosyalleşme sürecini hızlandırır ve mimarlık toplumsallaşır. Süreçte yaşanan olumlu gelişmelere rağmen, yarışma öncesi hazırlık süreci, şartname ve programın hazırlanması, jüri oluşumu ve değerlendirmesi, jüri değerlendirme raporunun oluşturulması ve yarışma sonrası uygulama süreci gibi yarışma işleyiş sürecinin çeşitli aşamalarında karşılaşılan problemlerin, hem projelerin uygulama sürecine geçememesine neden olduğu, hem de yarışmalar ortamına zarar verdiği görülür. Tez kapsamında, Türkiye'de 1980 ve sonrası mimarlık ortamında ve yarışmalar sürecinde yaşanan değişim ve gelişmeleri belirlemek, yaşanan bu değişim ve gelişmelerin yarışmalar sürecinde bir kırılma noktası yaratıp yaratmadığını tespit etmek; yarışma işleyiş sürecinde karşılaşılan sorunları ve bu sorunların yarışmalar ortamına verdiği olumsuz sonuçları belirlemek, bu çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Bu kapsamda, 1980 sonrası dönemde mimarlık ortamında ve yarışmalar sürecinde yaşanan değişim ve dönüşümü yansıtan, süreçte karşılaşılan problemlere örnek olabilecek, döneminin önemli mimarlık yarışmaları ile konu desteklenmektedir.

Abstract:
Architectural competitions are influenced by the social, political, and economic circumstances and technological data. It is seen the competitions process in the post-1980 period in Turkey are influenced by these circumstances and data. Social, cultural, political and economic developments emerged after 1980 influence the social life in Turkey. The society goes through a rapid socialization period in line with the changes in the social life. The changes and developments in the architectural milieu observed in parallel to the mentioned socialization process translate into the beginning of a new period in architecture competitions. In such periods, competitions are not solely defined by a means to attain projects; they are transformed into platforms where `words? are told, ideas are discussed and extreme views are questioned. Over the process, roles of civil society organizations, local administrations and press and media organs gain prominence. Demonstrating a rapid advance, communication technology accelerates the process of the socialization of architecture making it a socialized concept. The problems encountered in the different phases the process of competitions such as forming the list of conditions and program, jury formation and evaluation, formation of the jury evaluation report and implementation process after competition are observed to hinder turning the projects into practice as well as damage the competitions environment despite the favorable developments manifested throughout the process. This focus of this thesis study is to identify the changes and developments in the architectural platform and competitions observed in Turkey in and after 1980, determine whether or not the mentioned changes and developments lead to a breaking point in the competitions as a process and point out the problems encountered in the course of competitions as well as the negative results of those problems in the course of competitions. In this context, the study is rooted by important architecture of competitions, which reflect the changes and transformation in the architectural milieu and course of competitions and can exemplify the problems encountered during the process in the post-1980 period.