Futbol taraftar kimliği envanterinin geliştirilmesi ve psikometrik niteliklerinin incelenmesi
Development and psychometric properties of football fan identity inventory
Yazar: DOĞUKAN BATUR ALP GÜLŞEN
Danışman: PROF. DR. TENNUR YERLİSU LAPA
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Spor = Sports
Dizin: Futbol = Football ; Kimlik = Identity ; Psikometri = Psychometrics ; Spor = Sports ; Taraftar = Supporter ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bireylerin bir takımın taraftarı olarak rollerine yükledikleri anlamın anlaşılmasında yardımcı olduğundan, taraftar kimliğini daha fazla araştırmak için paydaş teorisinin çalışmanın önemli bir noktasında olduğu düşünülmektedir. Bu bağlamda araştırmanın temel amacı; futbol taraftar kimliği envanterinin geliştirilmesi ve psikometrik niteliklerinin incelenmesidir. 
Yöntem: Araştırmanın amacı ve kapsamında ölçek geliştirme yöntemlerinden en yaygın olarak kullanılan Rensis Likert'in "dereceleme toplamlarıyla ölçekleme" modeli kullanılacaktır. Bu modelin seçilmesinin nedeni ölçek oluşturmadaki işlemler bakımından diğer modellerden daha ekonomik olmasıdır. Ölçek geliştirme aşamasında madde havuzu, uzman görüşü, deneme ölçümü, açımlayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi ve psikometrik niteliklerin incelenmesi sırası ile yapılmıştır. 
Bulgular: Araştırmanın ilk bölümünde kompozisyonlar ile birlikte 96 maddeden oluşan madde havuzu ile uzman görüşüne gidilmiştir. Uzman görüşü sonucu 75 madde ile deneme ölçümü gerçekleştirilmiştir. Deneme ölçümü sonucu 19 madde çıkarılarak 56 maddelik form oluşmuştur. Açımlayıcı faktör analizi için tekrar veri toplanmış ver gerçekleştirilen analiz sonucunda 22 maddeden oluşan nihai envanter elde edilmiştir. Elde edilen 22 madde ile doğrulayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiş ve futbol taraftar kimlik envanteri 22 madde ile doğrulanmıştır. Ayrıca geliştirilen ölçeğinin psikometrik nitelikleri incelenmiş ve futbol taraftarları kimlik incelemeleri için geçerli ve güvenilir bir envanter olduğu desteklenmiştir.  
Sonuç: Futbol taraftar kimliğinin geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğunu söylemek mümkündür. Yapılan analizler sonucunda futbol taraftarlarını daha iyi anlayabilmek adına futbol taraftar kimlik envanterinin kullanılmasının fayda sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Objective: Stakeholder theory is an important approach to further explore fan identity, as it helps to elaborate the underlying meanings individuals ascribe to their role as supporters of a team. In this context, the main purpose of the research is to develop the football fan identity inventory and to examine its psychometric properties.
Method: Rensis Likert's "Likert-type scale" model which is the most widely used scale development method, has been adopted. The reason for choosing this model is that it is more practical and inclusive in terms of the necessities of creating a scale. During the scale development phase, item pool, expert opinion, trial measurement, exploratory factor analysis, confirmatory factor analysis and psychometric properties were examined respectively.
Results: In the first part of the study, expert opinion was applied following making up 96 items (item pool) as a result of the essays. Following the expert opinion, a trial measurement was carried out with 75 items. Then, 19 items were removed and a 56-item form was created. For the exploratory factor analysis, data were collected again and the final inventory consisting of 22 items was obtained as a result of the analyses. Confirmatory factor analysis was carried out with 22 items and the football fan identity inventory was confirmed with 22 items. In addition, the psychometric qualities of the developed inventory were examined and it was determined as a valid and reliable tool for football fans identity examinations.
Conclusion: Football fan identity is determined as a valid and reliable scale. As a result of the analyses, it is thought that the use of football fan identity inventory will be beneficial in order to better understand football fans.