Model temelli fen ve matematik etkinliklerinin ortaokul öğrencilerinin günlük hayat problemlerini çözme becerilerine etkisi
The effect of model-based science and mathematics activities on middle school students' everyday problem-solving skills
Yazar: GONCA KARACA
Danışman: DOÇ. DR. TUĞBA YÜKSEL
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen-matematik entegrasyonu = Scıence-mathematıc integration ; Model tabanlı öğretim = Model based teaching ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu tez çalışmasında, fen bilgisi kavramlarının öğretiminde ve günlük hayatta karşımıza çıkan bazı matematik kavramlarının (grafik okuma ve uzamsal düşünme) anlaşılamamasından kaynaklanan ve fen bilgisi konuları arasında yer alan (madde-ısı ve Güneş sistemi) soyut olguların öğrenme zorluklarından yola çıkılarak, ortaokul öğrencilerinin matematik ve fen bilgisinde ortak olan bu kavramları model temelli öğrenme yaklaşımı ile günlük hayat problemlerini çözme becerilerini geliştirmeleri amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda karma yöntemin desenleri arasından eşzamanlı üçgenleme deseni tercih edilmiş, yarı deneysel desen dahilinde tek gruplu ön test-son test şeklinde tasarlanmıştır. Uygulama 2023-2024 eğitim öğretim yılı ikinci döneminde bir devlet okulunda 7. ve 8. sınıfta öğrenim gören toplam 13 öğrenci (N7.sınıf=7; N8.sınıf=6) ile ders dışı etkinlikler kapsamında gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın veri toplama araçları Pekbay (2017) tarafından geliştirilen Günlük Yaşama Dayalı Problem Çözme Becerileri Testi (GYDPÇBT), araştırmacı tarafından geliştirilen model temelli etkinlik kağıtları, araştırmacı gözlemleri, ses kayıtları ve yarı yapılandırılmış mülakatlardır. Günlük Yaşama Dayalı Problem Çözme Becerileri Testi ön ve son test olarak uygulanmış her ikisi arasında da 6 farklı model temelli fen ve matematik kavramlarını içeren problem çözme etkinlikleri her hafta bir etkinlik çalışması olacak şekilde yürütülmüştür. Model temelli problem çözme etkinlikleri geçmiş yıllarda yayınlanan PISA sorularından uyarlanmıştır ve problem çözme becerileri Polya'nın problem çözme aşamaları baz alınarak geliştirilen rubrik ile değerlendirilmiştir. Seçilen 6 öğrenci ile de yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda model temelli etkinliklerin öğrencilerin günlük hayata dayalı problem çözme becerilerini geliştirdiği sonucu ortaya çıkmıştır. Öğrencilerle yapılan görüşmeler ve gözlemler neticesinde günlük yaşama dayalı fen ve matematik kavramlarının öğretiminde model kullanımının öğrencilerin ilgisini çektiği, derslere karşı motive oldukları ve modellerin derslerde kullanımı yönünde olumlu bakış açısı geliştirdikleri belirlenmiştir.

Abstract:
This thesis study aims to enhance secondary school students' ability to solve daily life problems using  model-based learning approach, focusing on shared concepts between mathematics and science such as graph reading and spatial thinking. This skills address the challenges in understanding abstract topics like matter-heat and the solar system, commonly encountered in science education. To achieve this aim, a concurrent triangulation design from mixed-method approach was employd. The study followed a one-group pretest-posttest quasi-experimental design. The implementation occurred during the second semester of the 2023–2024 academic year with 13 students (7 from the 7th grade and 6 from the 8th grade) at a public school as part of extracurricular activities. Data collection tools included the "Real-Life Problem-Solving Skills Test (RLPSST)" researcher-developed model-based activity sheets, researcher observations, audio recordings, and semi-structured interviews. The Real-Life Problem-Solving Skills Test was administered as both a pretest and posttest. In the interim, six model-based problem-solving activities focusing on science and mathematics concepts were conducted weekly. These activities were adapted from PISA questions from previous years and evaluated using a rubric based on Polya's problem-solving stages. Semi-structured interviews were conducted with six selected students. The results indicated that model-based activities improved students' real-life problem-solving skills. Observations and interviews revealed that using models in teaching science and mathematics concepts attracted students' interest, increased their motivation, and fostered positive attitudes toward the use of models in lessons.