Fumarik asidin fumaria officinalis türünden ekstraksiyonu için yüzey yanıt metodolojisi ile yöntem geliştirilmesi ve HPLC ile miktar tayini
Developing a method for the extraction of fumaric acid from fumaria officinalis species by surface response methodology and quantification by HPLC
Yazar: GUNAY MAMMADOVA
Danışman: DOÇ. DR. PELİN KÖSEOĞLU YILMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu yüksek lisans tezi kapsamında Fumaria officinalis türünden fumarik asidin  ekstraksiyonu için yanıt yüzey metodolojisi ile yöntem geliştirilmesi ve yüksek  performanslı sıvı kromatografisi ile miktar tayini amaçlandı. Geliştirilen ve valide edilen  kromatografik yöntemde ayırma işlemleri 40ºC'de ebatları 250x4,6 mm tanecik boyutu 5  µm olan bir C18 analitik kolon ile gerçekleştirildi. Hareketli faz olarak yüzde hacimce  40:60 oranında %0,08'lik o-fosforik asit çözeltisi ve metanol kullanıldı. Akış hızı 1,0  mL/dak ve enjeksiyon hacmi 20 µL'ye ayarlandı. Fumarik asit bir UV-görünür bölge  dedektörü ile 215 nm'de tespit edildi. Yöntemin 10,00-200,00 µg/mL konsantrasyon  aralığında doğrulsal olduğu belirlendi. Gözlenebilme ve tayin sınırları sırası ile 3,02 μg/mL ve 9,15 μg/mL olarak hesaplandı. Kesinlik ve doğruluk çalışmaları 10,00, 75,00  ve 200,00 µg/mL konsantrasyon seviyelerinde gerçekleştirildi. Yüzde bağıl ortalama hata  değerleri ≤%3,77, yüzde bağıl standart sapma değerleri ≤%0,48 olarak belirlendi.  Ekstraksiyon işlemleri maserasyon tekniği ile gerçekleştirildi. Yüksek fumarik asit  içerikli ekstre elde edilmesi amacıyla optimum ekstraksiyon koşullarının tespiti için bir  yanıt yüzey metodolojisi çeşidi olan merkezi kompozit tasarım yaklaşımı uygulandı.  Ekstraksyion süresi (dak), çözücü hacmi (mL) ve sıcaklık (ºC) bağımsız değişkenler  olarak belirlendi. Elde edilen model istatistiksel olarak değerlendirildi ve uygun olduğu  sonucuna varıldı. 
Anahtar Kelimeler: Fumarik asit, Fumaria officinalis, yanıt yüzey metodolojisi, yöntem  geliştirme ve validasyon, yüksek performanslı sıvı kromatografisi

Abstract:
Within the scope of this master of science thesis, it was aimed to develop a method with  response surface methodology for the extraction of fumaric acid from Fumaria officinalis and to quantify by high performance liquid chromatography. In the developed and  validated chromatographic method, separations were performed at 40ºC with a C18  analytical column with dimensions of 250x4.6 mm and a particle size of 5 µm. A 0.08%  o-phosphoric acid solution and methanol were used as the mobile phase at a ratio of 40:60  by volume percent. The flow rate was set at 1.0 mL/min and the injection volume at 20  µL. Fumaric acid was detected at 215 nm with a UV-visible detector. The method was  linear in the concentration range of 10.00-200.00 µg/mL. The limit of detection and the  limit of quantification were calculated as 3.02 μg/mL and 9.15 μg/mL, respectively.  Precision and accuracy studies were performed at concentration levels of 10.00, 75.00  and 200.00 µg/mL. Percent relative mean error values were ≤3.77%, and percent relative standard deviation values were ≤0.48%. Extractions were carried out using the  maceration technique. In order to obtain an extract with high fumaric acid content, a  central composite design approach, which is a type of response surface methodology, was  applied to determine the optimum extraction conditions. Extraction time (min), solvent  volume (mL) and temperature (ºC) were determined as independent variables. The  obtained model was evaluated statistically and it was concluded to be suitable. 
Key Words: Fumaric acid, Fumaria officinalis, high performance liquid chromatography, method development and validation, response surface methodology.