Kurumsal yönetişim: Millî Eğitim Bakanlığı örneği
Corporate governance: The case of Ministry of National Education
Yazar: MURAT SERCAN ALBAYRAK
Danışman: PROF. DR. UĞUR ÖMÜRGÖNÜLŞEN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Bu tezde, geleneksel kamu yönetimi paradigmasından başlayarak zaman içerisinde kamu kurumlarının uğradığı yönetsel değişiklikler ve bu değişikliklere neden olan etmenlere yönelik literatür taraması yapılmış; öncelikle 1970'lerde yaşanan iktisadi, siyasi ve sosyolojik gelişmeler sonucunda ortaya çıkan yeni kamu işletmeciliği yaklaşımı ele alınmıştır. Ardından bu yaklaşımın maruz kaldığı eleştiriler ile finansal krizler ve şirket skandalları nedeniyle yerini 1990'lı yılların başında "yönetişim" ve alt başlığı olan "kurumsal yönetişim" kavramına bırakmasının tüm dünyadaki etkileri incelenmiştir. Daha sonra kurumsal yönetişim kavramı doğrultusunda Türkiye'de ortaya çıkan mevzuatsal düzenlemeler ve reformlar hakkında bilgiler sunulmuş, Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) özelinde ise söz konusu mevzuat düzenlemelerinden olan 1 Nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Bakanlığa tevdi edilen görevlere ilişkin bilgiler verilmiştir. Sonrasında ise 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi Kontrol Kanunu kapsamında hazırlanan Millî Eğitim Bakanlığı 2024-2028 Stratejik Plan'ı bir üst politika belgesi olarak kurumsal yönetişim ilkeleri kapsamında değerlendirilmiştir.
Son olarak mevzuatta ve üst politika belgesi niteliğindeki MEB 2024-2028 Stratejik Planı'nda yer alan kurumsal yönetişim ilkelerinin Bakanlık Merkez Teşkilatı ile Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğünde görev yapan yönetici ve personel nezdinde ne düzeyde uygulamaya geçirildiğine dair anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Anket uygulaması sonucunda ortaya çıkan bulgular değerlendirilmiş, kurumsal yönetişim uygulamalarının Millî Eğitim Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında ne düzeyde var olduğuna ilişkin bir sonuca varılmaya çalışılmıştır. Böylece Bakanlığa yönetsel anlamda etkililiğin, etkinliğin ve verimliliğin sağlanması adına rehberlik edecek bilgiler sunulma amacı güdülmüştür.

Abstract:
In this thesis, starting from the traditional public administration paradigm, a literature review has been conducted on the managerial changes that public institutions have undergone over time and the factors that have caused these changes; first of all, the new public management approach that emerged as a result of the economic, political and sociological developments in the 1970s has been discussed. Then, due to the criticisms, financial crises and corporate scandals, this approach was replaced by the concept of "governance" and its sub-heading "corporate governance" in the early 1990s and its effects all over the world were analyzed. Then, information on the legislative arrangements and reforms that emerged in Turkey in line with the concept of corporate governance is presented, and in the case of the Ministry of National Education (MoNE), information on the duties assigned to the Ministry by the Presidential Decree No. 1, which is one of these legislative arrangements, is given. Afterwards, the Strategic Plan 2024-2028 of the Ministry of National Education, which was prepared within the scope of the Public Financial Management and Control Law No. 5018, was evaluated within the scope of corporate governance principles as a top policy document.
Finally, a survey was conducted on the extent to which the principles of corporate governance in the legislation and the MoNE 2024-2028 Strategic Plan, which is a top policy document, were put into practice by the managers and staff working in the Central Organization of the Ministry and Ankara Provincial Directorate of National Education. The findings of the questionnaire were evaluated, and it was tried to reach a conclusion on the level of corporate governance practices in the central and provincial organizations of the Ministry of National Education. Thus, it was aimed to provide information to guide the Ministry in order to ensure managerial effectiveness, efficiency and productivity.