Din ve siyaset ilişkileri bağlamında Afganistan'da rejim değişiklikleri (1973 – 2001)
Regime changes in Afghanistan in context of relations of religion and politics (1973 - 2001)
Yazar: JAMSHİD BURHANI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ASLI E. ÇOMU
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Din-siyaset ilişkileri = Religious-politics relations ; Dini hareketler = Religious movements ; Radikalleşme = Radicalism ; Rejim değişikliği modelleri = Regime switching models ; Siyasal sistem = Political system ; Sosyal hareketler = Social movements

Özet:
Son yıllarda hem akademik literatürde, hem de uluslararası alanda din ve siyaset bağlamında dini hareketlerin ortaya çıkışı, iktidar ve din arasındaki uyuşmazlıklar sıklıkla tartışılan bir konu konumuna gelmiştir. Bu çalışmanın amacı literatür alandaki bu boşluğu doldurmak ve Afgan siyasetini dinin etkisine yönelik bir analizle sunmaktadır. Özellikle son yıllarda Afgan siyasetinde dinin etkisinin artması üzerinde sıklıkla durulan bir konu olup bunun etkisiyle ortaya çıkan rejim değişikleri ele alınmıştır. Dolayısıyla dini hareketlerin çıkış noktasından başlayarak radikalleşme sürecine kadar, dönemler üzerinde durularak bu dönemlerde dinin hangi amaçla kullanıldığı ve ayrıca dış ülkelerin müdahaleleri üzerinde dinin etkisi ele alınmıştır. 
Afgan siyasetinde din 1973'lerden sonra çok etkin olmaya başlamıştır. Dolayısıyla bu dönemlerden sonra dini hareketler birer siyasi aktör olarak Afgan siyasetinde ortaya çıkmaya başlamıştır. Ayrıca bu dönemlerde yaşanan Soğuk Savaş ve İran İslam devrimi gibi olaylar, Afganistan'daki dini hareketleri etkileyerek dinin siyasetteki etkisini artırmaktaydı. Dolayısıyla bu dönemlerde bölgesel ve küresel aktörler din üzerinden siyaset yapmaya çok özen göstermiştir. 1973-2001 yılları arasında Afganistan'da din ve siyaset birbirine bağlı ve birbirini oldukça etkilemiş kavramlar olarak ortaya çıkmaktaydı. Oldukça önem teşkil eden bu dönemin analizi tezin ana temasını oluşturmaktadır. 


Anahtar kelimeler: Din ve siyaset, dini hareketler, rejim değişiklikleri, Afganistan.

Abstract:
In recent years, emergence of religious movements in the context of religion and politics in both the academic literature and the international arena and disputes between government and religion has become a frequently discussed issue. This study aims to fill this gap in literature area and to present Afghan politic with an analyze regarding the influence of religion. Especially, in recent years, increasing influence of religion in Afghan politics is an emphasized topic and we discussed regime changes based on this issue. Thus, starting from the beginning point of the religious movement, emphasized on periods until the process of radicalization, we discussed, for which reasons religions used in this period and influence of religion in the intervention of foreign countries.
Religion became very active in Afghan politics after 1973. Thus, after these periods, religious movements, as political actors began to appear in Afghan politics. Also the events such as Cold War and Iran Islamic Revolution etc. influenced religious movements in Afghanistan and increased effect of religion on politics. Thus, in these periods, regional and global actors were very attentive about doing politics based on religion. Between 1973-2001, in Afghanistan, religion and politics appeared as concepts which are tightly linked and quite influenced each other. Analyze of this quite important period constitutes the main theme of the thesis.


Keywords: Religion and politics, religious movements, regime changes, Afghanistan.