Yeni zamanlar teorisi çerçevesinde ailelerin boş zaman davranışları
Family leisure behaviors within the framework of new times theory
Yazar: YASEMİN SERGEN
Danışman: PROF. DR. ALİ YAYLI
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Rekreasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı / Rekreasyon Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Turizm = Tourism

Özet:
Bu araştırmada; kültürel çalışmalar alanında teorik bir çerçeve sunan Stuart Hall'un ortaya koymuş olduğu sosyal değişimlere atıf yapan "Yeni Zamanlar" kavramı bakış açısıyla; günümüzde aile içinde gerçekleşen boş zaman davranışlarının pandemi sonrasında nasıl değiştiğini tespit ederek aile çeşitlerine yönelik aile tipolojisi oluşturmak amaçlanmıştır. Araştırmada, ailelerin boş zaman etkinliklerinde meydana gelen değişimleri, sosyodemografik değişkenler, aile tipolojileri ve memnuniyet düzeyleri üzerinden ele almıştır. Bu bağlamda, boş zaman kavramının aile işlevselliği üzerindeki etkilerini ortaya koyarak ve bu süreçte yaşanan toplumsal değişimlerin aile yapıları üzerindeki yansımaları incelenmiştir. Araştırma kapsamında, Ankara'nın farklı ilçelerinde yaşayan aileler, kolayda örneklem yöntemiyle seçilmiştir. Ankara ilini oluşturan tüm ilçeler belirlenmiş ve her ilçeden eşit sayıda aile ile görüşülmesi konusuna dikkat edilmiştir. Nicel araştırma yönteminin kullanıldığı bu araştırmada, ailelerden çevrimiçi olmak üzere anket yoluyla veriler toplanmıştır. Oluşturulan anket formu üç bölüm olarak hazırlanmıştır. Birinci bölümde, katılımcıların demografik özelliklerini belirlemeye yönelik sorular; ikinci bölümde, yeni normal dönemde aile boş zaman davranışlarındaki değişimlerin izlenmesine yönelik sorular yer almıştır. Bu sorular Hall ve Jacques'in ''Yeni Zamanlar'' çalışmasında yer alan çağdaş toplumsal değişimleri anlamlandırmak için iş-gücü piyasası, küreselleşme, toplumsal hareketler, teknolojik yenilik, tüketim kültüründeki dönüşümlerin toplum üzerindeki etkisini ortaya koyduğu teorik çerçeveye dayandırılmıştır. Üçünü bölümde ise, Zabriskie'nin Aile Boş Zaman Aktivite Profili (FLAP) ölçeği kullanılarak, ailelerin boş zaman aktiviteleri, çekirdek ve denge aktiviteleri bağlamında ele alınmıştır. 226 kişiden toplanan bu veriler  SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada, tanımlayıcı istatistikler, geçerlilik ve güvenilirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen normallik testinin sonuçlarına göre, veriler normal dağılım göstermektedir. Normal dağılım gösteren değişkenlerin karşılaştırılmasında parametrik testler ve yöntemler (Bağımsız Örneklem T Testi-ANOVA) kullanılarak analizler gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmanın bulguları, pandemi sonrası dönemde ailelerin boş zaman aktivitelerinde değişiklikler yaşandığını göstermektedir. Ev içi aktivitelerin daha fazla deneyimlendiği tespit edilmiştir. Katılımcıların aile boş zaman etkinliklerinden duydukları memnuniyet düzeyleri cinsiyetlerine göre ve çalıştıkları sektöre göre farklılık gösterirken, bu farklılık kadınların ve kamuda çalışanların lehinedir. Ayrıca katılımcıların aile boş zaman etkinliklerinden duydukları memnuniyet düzeylerinin çok yüksek olduğu bulunmuştur. Bunun yanı sıra, teknoloji odaklı aileler, sağlık ve sürdürülebilirlik odaklı aileler, aile bağları güçlü aileler, sosyal aileler ve macera ve seyahat seven aileler olmak üzere araştırmada beş temel aile tipolojisinden  bahsetmek mümkündür. Ankara ilinde gerçekleştirilen bu araştırmanın bulgularının, Türk ailelerinin boş zaman davranışlarının aile işlevselliğine olan potansiyel katkılarını ortaya koyması ve sosyal değişimi ölçmek için temel oluşturması beklenmektedir. Ayrıca, bu alandaki gelecek çalışmalar için önemli bir referans noktası olması düşünülmektedir. Araştırma, verilerin ebeveyn düzeyinde analiz edilmesi suretiyle, aile boş zaman faaliyetlerine ilişkin aile boş zaman tipolojisine bir  öneri oluşturmaktadır. Dolayısıyla, araştırmanın bu alandaki plan ve politikaları şekillendirmek için önemli katkılar sağlayacağı öngörülmektedir.

Abstract:
In this research; from the perspective of the concept of "New Times", which refers to the social changes put forward by Stuart Hall, offers a theoretical framework in the field of cultural studies; It aims to create a family typology for family types by determining how the leisure time behaviors that take place in the family have changed after the pandemic. In the study, the changes in the leisure activities of families were discussed through sociodemographic variables, family typologies, and satisfaction levels. In this context, the effects of the concept of leisure time on family functionality and the reflections of social changes on family structures were examined. Within the scope of the research, families living in different districts of Ankara were selected by convenience sampling method. All districts that make up the province of Ankara have been determined and attention has been paid to the issue of meeting with an equal number of families from each district. In this study, in which a quantitative research method was used, data were collected from families through an online questionnaire. The questionnaire was prepared in three parts. In the first part, questions to determine the demographic characteristics of the participants; In the second part, there were questions about monitoring the changes in family leisure behaviors in the new normal period. These questions are based on the theoretical framework in which Hall and Jacques reveal the impact of transformations in the labor market, globalization, social movements, technological innovation, and consumer culture on society to make sense of contemporary social changes in their study "New Times". In the third part, using Zabriskie's Family Leisure Activity Profile (FLAP) scale, families' leisure activities were discussed in the context of core and balance activities. The data collected from 226 people were analyzed using the SPSS program. In the study, descriptive statistics, validity, and reliability analyses were performed. According to the results of the normality test, the data show a normal distribution. Analyzes were performed using parametric tests and methods (Independent Sample T Test-ANOVA) to compare normally distributed variables. The findings of this research show that there have been changes in families' leisure activities in the post-pandemic period. It has been determined that indoor activities are experienced more. While the satisfaction levels of the participants with family leisure activities vary according to their gender and the sector they work in, this difference favors women and public sector employees. It was also found that the participants' satisfaction levels with family leisure activities were very high. In addition, it is possible to mention five basic family typologies in the research: technology-oriented families, health and sustainability-oriented families, families with strong family ties, social families, and families who love adventure and travel. The findings of this research conducted in Ankara are expected to reveal the potential contributions of Turkish families' leisure behaviors to family functionality and provide a basis for measuring social change.
Additionally, it is considered an important reference point for future studies in this field. By analyzing the data at the parent level, the research creates a proposal for a family leisure typology regarding family leisure activities. Therefore, it is anticipated that the research will make significant contributions to shaping plans and policies in this field.