Kafkasya'da Namestniklik Kurumu (1845-1854)
The organization of Namestnichestvo in The Caucasus (1845-1854)
Yazar: TEKİN AYCAN TAŞCI
Danışman: PROF. DR. GÜLBADİ ALAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Kafkasya = Caucasus ; Namestniklik = Namestnichestvo ; Rusya = Russia ; Türk-Rus ilişkileri = Turkish-Russian relations ; Vorontsov, Namestnik = Vorontsov, Namestnik ; Yakın Çağ = Modern Times

Özet:
XVI. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Kafkasya'ya nüfuz eden ve bölgede münferit kaleler kurmaya başlayan Rusya, XVIII. yüzyılın son çeyreğinden XIX. yüzyılın ilk yarısına kadarki süre zarfında İran ve Osmanlı Devleti'ne karşı kazandığı zaferlerle Kuzey ve Güney Kafkasya'yı sınırlarına dâhil etti. Fakat bölgedeki hâkimiyetini yerleştirmek ve Kafkasya'yı imparatorluğun bir parçası hâline dönüştürmek için Rusya'nın burada kurduğu idari yapılar başarısız oldu. Nihayet XIX. yüzyılın ortalarına doğru Petersburg Hükümeti, bölgede belirlenen hedefler için yerel şartlar gözetilerek Kafkasya idaresinin imparatorluk genelindeki taşra yönetim sisteminden ayrı tutulması gerektiğini kabul etti. Bu doğrultuda 1845'te Kafkasya'da namestniklik (namestniçestvo) idaresi kuruldu. 
"Kafkasya'da Namestniklik Kurumu (1845-1854)" başlıklı çalışmamızda 1845'te Kafkasya'da kurulan Rus namestniklik idaresi ele alınmıştır. Bu kapsamda ilk başta Rus devlet teşkilatında namestniklik kurumunun tarihçesi verilerek konuya giriş için tarihi alt yapı oluşturulmuştur. Ardından 1845 öncesi Rusya'nın Kafkasya'daki askeri ve siyasi faaliyetleri ve bölgede kurduğu idari yapılar incelenerek 1845 yılında Kafkasya Namestnikliği'nin kuruluş gerekçeleri ortaya konulmuştur. Ardından daha önce hazırlanan projeler ışığında Kafkasya Namestnikliği'nin kuruluş ve kurumsallaşma süreci, Namestnik Vorontsov'un bizzat katılımıyla hazırlanan özel yasa ve nizamnameler çerçevesinde incelenmiştir. Çalışmanın sonunda Petersburg Hükümeti'nin Kafkasya idaresine bakış açısı, bölge yönetiminde ihtiyaç duyulan değişime dair merkezi bürokrasi ile Kafkasya idaresi arasındaki çekişme, Vorontsov başkanlığında namestniklik idaresi ile Kafkasya yönetiminde yaşanan değişimin yönü derinlemesine analiz edilmeye çalışılmıştır. 
Anahtar kelimeler: Rusya, Kafkasya Namestnikliği, Kafkasya Komitesi, Vorontsov.

Abstract:
THE ORGANIZATION OF NAMESTNICHESTVO IN THE CAUCASUS 
(1845-1854)
Tekin Aycan TAŞCI
Erciyes University, Institute of Social Sciences, PhD Thesis, July 2019
Advisor: Prof. Dr. Gülbadi Alan
ABSTRACT
Russia, which penetrated the Caucasus and started to build castles in the region since the second half of the 19th century, also included the North and South Caucasus in its borders with victories against Iran and the Ottoman State from the last quarter of the 18th century to the first half of the 19th century. However, in establishing its dominance in the region and turning the Caucasus into a part of the empire, the administrative structures Russia established here failed. Finally, towards the middle of the 19th century, the St. Petersburg government acknowledged that the Caucasus administration should be separated from the provincial administration system throughout the empire, taking into account the local conditions for targets set in the region. Accordingly, in 1845 the namestnik (viceroy) administration was established in the Caucasus.
In this study titled The Organization of the Namestnichestvo in the Caucasus (1845-1854) the Russian namestnik administration established in the Caucasus in 1845 was discussed. In this context, first, the history of the namestnik administration in the Russian state organization was given and the establishment of the historical infrastructure was introduced. Then, the military and political activities of Russia in the Caucasus and the administrative structures established in the region before 1845 were examined and the reasons for the establishment of the Caucasus Namestnik administration in 1845 were revealed. Then, in light of the previous projects, the establishment of the institutionalization process of the Caucasus Namestnik administration was examined within the framework of special laws and regulations prepared with the participation of Namestnik Vorontsov. At the end of the study, the author has written an in depth analysis of the Russian Government's perspective on the Caucasus administration. Also included is the conflict between the central bureaucracy and the Caucasus administration about the change needed in the regional administration, the structure formed in the Caucasus by the namestnik administration under Vorontsov, and thus the direction of change in regional management in the historical process.
Key Words: Russia, The Namestnik of Caucasus, Caucasus Committee, Vorontsov.