Borsa İstanbul'da işlem gören ana metal sanayi firmalarının finansal performanslarının çok kriterli karar verme yöntemleri ile analizi
Analysis of the financial performance of basic metal industry companies traded on the Stock Exchange Istanbul with multi-criteria decision making methods
Yazar: MİNE TORAMAN
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN KARAKIŞ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Performans ölçümü tüm kurum ve kuruluşlar için çok önemlidir. Performans ölçümü organizasyonların amaçlarına ulaşıp ulaşamadıklarını ve ne ölçüde amaçlarına ulaştıklarını göstermesi yanında başta yönetimler olmak üzere ortaklar, çalışanlar ve diğer paydaşların karar alma ve politika oluşturmaları için bir gerekliliktir. Performans ölçümü aynı zamanda yönetimler için bir denetim aracıdır. Tüm işletmelerin varlıklarını devam ettirebilmeleri ve karlılıklarını sağlayabilmeleri temel amaçtır. Bu kapsamda ekonomi için son derece önemli olan ana metal sanayi sektörünün finansal performans analizi yönetimler dışında ortakları ve yatırımcıları için çok önemlidir. 
Bu çalışmada Borsa İstanbul'da ana metal sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmaların 2018-2022 yılları arasında finansal performansları analiz edilmiştir. BIST Ana Metal Endeksinde yer alan işletmelerin likidite oranları, mali yapı, faaliyet oranları ve karlılık oranları kullanılarak işletmelerin finansal performanslarını belirlemek amacıyla finansal oranlar hesaplanmıştır. Finansal performans oranlarının önem ağırlıkları SWARA yöntemi ile belirlenmiştir. Çok kriterli karar verme yöntemlerinden COPRAS, ARAS ve TOPSIS yöntemleri ile Borsa İstanbul'a kayıtlı işletmelerin finansal performans analizi yapılmıştır.
Analiz bulgularına göre COPRAS, ARAS ve TOPSIS yöntemiyle elde edilen sonuçların genel itibariyle birbirine benzer olduğu görülmektedir. Yıllar itibariyle yöntemlerle yapılan sıralamaların benzer oluşları kullanılan yöntemlerin performans analizi amacıyla ve sıralama yapmak amacıyla uygulanabilir yöntemler olduğu değerlendirilmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Çok Kriterli Karar Verme, Finansal Performans Analizi, Ana Metal Sanayi

Abstract:
Performance measurement is very important for all institutions and organizations. Performance measurement is used to measure whether organizations achieve their goals. It is also a necessity for partners, employees and other stakeholders, especially management, to make decisions and formulate policies. Performance measurement is also an audit tool for management. The main goal of all businesses is to continue their existence and ensure their profitability. In this context, financial performance analysis of the basic metal industry sector, which is extremely important for the economy, is very important for partners and financial investors, as well as management.
In this study, the financial performances of companies operating in the main metal industry sector in Borsa Istanbul between 2018 and 2022 were analyzed. Financial ratios were calculated to determine the financial performance of the companies using the liquidity ratios, financial structure, activity rates and profitability ratios of the companies included in the BIST Main Metal Index. The importance weights of financial performance ratios were determined by the SWARA method. Financial performances of companies registered in Borsa Istanbul were analyzed with COPRAS, ARAS and TOPSIS methods, which are among the multi-criteria decision-making methods.
In the analysis, it was seen that the results obtained by the COPRAS, ARAS and TOPSIS methods were generally similar to each other. It has been evaluated that the methods used according to the rankings are applicable methods for performance analysis and ranking.
Keywords: Multi-Criteria Decision Making, Financial Performance Analysis, Basic Metal Industry