Türk demir çelik sektörü ihracat performansının rekabet stratejileri üzerine etkisi
The impact of Turkish iron and steel sector's export performance on competitive strategies
Yazar: ESRA BİLMEZ
Danışman: DOÇ. DR. SENEM NART
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Demir çelik endüstrisi = Iron steel industry ; Demir çelik sektörü = Iron steel sector ; Elmas Modeli = Diamond Model ; Rekabet = Competition ; Rekabet stratejileri = Competition strategies ; Uluslararası rekabet = International competition ; İhracat = Export

Özet:
Dünya pazarının küreselleşmesi ile birlikte rekabetçilik şirketler için her geçen gün biraz daha güçleşmiştir. Yalnız rekabet üstünlüğü sağlayan firmalar, rakiplerine kıyasla avantajlı pozisyonda konumlanmıştır. Rekabet stratejilerini açıklamada önemli bir referans kaynağı olan Michael E. Porter'a göre küresel iktisatta daimi rekabet avantajı elde edebilmek, bilgi birikimi, ikili ilişkiler, güdüleme ve benzeri lokal öğelere dayanmaktadır. Ulusal büyüme ve kalkınma, ilgili bölgelerdeki sanayi ve işkollarının gelişimiyle doğru orantılıdır. Bilhassa bugünlerde işkolu bazında rekabet gün geçtikçe daha önemli bir hale gelmiştir. Ulusal ve uluslararası yarış (rekabet) gücünü elinde bulundurmak amacıyla milletlerin rekabet üstünlüğü sağlayabileceği işkollarına yönelim göstermesi önem arz etmektedir. Sektörel açıdan yapılan rekabet analizi bahse konu işkolunu, o milletin kendine has niteliklerini de göz önünde bulundurarak dâhili(iç) ve harici(dış) öğeler perspektiflerden incelenmeyi gerekli kılmaktadır. Bu araştırmada, Türkiye için lokomotif bir işkolu olan demir-çelik işkolunun rekabet stratejileri, Porter'ın Elmas Modeli baz alınarak değerlendirilmiştir. Bahse konu değerlendirme için sektöre uygun, en doğru stratejiyi belirleyebilmek amacıyla hiyerarşik yapı oluşturulmuş ve Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemi kullanılarak sektör değerlendirilmiştir. Porter'ın Elmas Modeli temel alınıp, güncel konular göz önünde tutularak oluşturulan AHP hiyerarşisi, anket formuna dönüştürülmüştür. Bu doğrultuda, Türk demir-çelik firmalarında görev yapan 20 uzman ile tek tek görüşülmüş ve anket formları uzmanlara ulaştırılmıştır.  Anket formlarında yer alan 6 ana kriter, 23 alt kriter ve 3 alternatif/strateji göreli önem derecelerini ortaya koymak amacıyla uzman kişilerden derecelendirmeleri talep edilmiştir. Uzman görüşlerinden elde edilen veriler analize tabii tutulmuştur. Yapılan analiz ve araştırmalar sonunda "Ar-Ge ve Yenilikçiliğe Odaklanma" Türk demir-çelik sektörü için en önemli alternatif/strateji olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
With the globalization of the world market, mainting a competitive advantage has become increasingly difficult for companies. In order to remain in an advantageous position within their markets, companies must be highly competitive. According to Michael E. Porter, who is an important figure in explaining competitive strategies, obtaining a persistently competitive advantage in a global economy, is based on local factors such as knowledge, bilateral relations and motivation. National growth and development is proportionate to the development of industries and sectors in the relevant regions. Especially nowadays, competitiveness within sectors has become more crucial each day. In order to maintain national and international competitiveness, it is vital for nations to focus on sectors in which they can gain a competitive advantage. The competition analysis requires an examination of the relevant sector from an internal and external perspectives, taking into account the specific characteristics of a nation. In this research, the competitive strategies of the iron and steel industry, which is a leading sector in Turkey, were evaluated based on Porter's Diamond Model. The iron and steel industry was evaluated using the Analytical Hierarchy Process (AHP) method and a hierarchical structure was created in order to determine the most suitable competitive strategy for this sector. Based on Porter's Diamond Model, the AHP hierarchy was transformed into a questionnaire by considering current issues. Following this, 20 experts working in Turkish iron and steel companies were interviewed using said questionnaire. The experts were asked to rank six main criteria, 23 sub-criteria and three alternatives/strategies according to their relevance and the data obtained was then analyzed. At the end of the analysis and as a result of the research carried out, the most important alternative/strategy for the Turkish iron and steel sector has been identified as: "Focus on Research-Development and Innovation".