Özel eğitim öğretmenlerinin tükenmişlik durumları ile mesleki benlik saygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between the burnout status of special education teachers and their professional self esteem
Yazar: BERRU ULUS
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVCAN YAĞAN GÜDER
İstanbul Okan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Özel eğitime muhtaç olan çocukların eğitimi diğer çocukların eğitiminden daha zor ve yıpratıcıdır. Bu durum zaman içinde özel eğitim öğretmenlerinde tükenmişliğe yol açmaktadır ve mesleki benlik saygılarını da etkilemektedir. Bu çalışmada özel eğitim öğretmenlerinin tükenmişlik durumları ile mesleki benlik saygıları arasındaki ilişki araştırılmıştır. Araştırmayla özel eğitim öğretmenlerinin tükenmişlik durumları ve mesleki benlik saygıları arasındaki ilişkinin ve tükenmişlik durumlarına ve mesleki benlik saygılarına etki eden faktörlerin ortaya konması amaçlanmıştır. Literatürde özel eğitim öğretmenlerinin tükenmişlik durumlarıyla mesleki benlik saygıları arasındaki ilişkiyi araştıran çalışmalara rastlanmamaktadır. Bu araştırma; özel eğitim öğretmenlerinin tükenmişlik durumlarıyla mesleki benlik saygıları arasındaki ilişkiyi ortaya koyması ve literatüre katkıda bulunması noktasında önem taşımaktadır.

Araştırmada özel eğitim öğretmenlerinin; sosyo-demografik bilgilerini toplamak amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan Sosyo-Demografik Bilgi Formu, tükenmişlik durumlarını belirlemek amacıyla Maslach ve Jackson (1981) tarafından geliştirilen Maslach Tükenmişlik Ölçeği, mesleki benlik saygı düzeylerini belirlemek amacıyla Arıcak (1999) tarafından geliştirilen Mesleki Benlik Saygısı Ölçeği kullanılmıştır. Maslach Tükenmişlik Ölçeği duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı hissi olmak üzere üç alt boyuttan oluşurken Mesleki Benlik Saygısı tek boyut olarak ele alınmıştır.

Araştırma sonucunda; özel eğitim öğretmenlerinin genel olarak tükenmişlikleri düşük, mesleki benlik saygıları yüksek bulunmuştur. Tükenmişlik düzeyi düşük olmakla beraber bazı değişkenlerde yüksek tükenmişlik bulunmuştur. Özel eğitim öğretmenlerinin en çok yaşadığı tükenmişlik duygusal tükenmişliktir ve en fazla çalıştıkları çocukların ailelerinden destek görmeyenlerde görülmektedir. Genel olarak; mesleklerini isteyerek seçmeyenler, meslekleriyle ilgili makale, dergi, kitap okumayanlar tükenmişlik yaşamaktadırlar. Özel eğitim öğretmenlerinin mesleki benlik saygıları ile tükenmişlik durumları arasında çift yönlü, negatif, yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleri, mesleki benlik saygılarını yüksek düzeyde ve %57,3 oranında etkilemektedir.

Abstract:
The education of children who are in need of special education is more difficult, tiring and corrosive than the education of other children. This situation leads to burnout in special education teachers over time. This also affects their professional self-esteem. In this study, the relationship between the burnout status of the private education teachers and their professional self-esteem was investigated. The aim of the study was to determine the relationship between the burnout status of the special education teachers and their professional self-esteem and the factors affecting their burnout status or professional self-esteem. In the literature, there are no studies investigating the relationship between the burnout status of private education teachers and their professional self-esteem. This research; It is important in terms of revealing the relationship between burnout and professional self-esteem of special education teachers and contributing to the literature.

In the study; Socio-Demographic Information Form developed by researcher, Maslach Burnout Inventory developed by Maslach and Jackson (1981) and Professional Self -Esteem Scale developed by Arıcak (1999) were used to collect data.The Maslach Burnout Inventory consists of three sub-dimensions; emotional exhaustion, depersonalization and personal accomplishment. Professional Self-Esteem is considered as one dimension.

As a result of the research; The general level of burnout of the special education teachers was low and their professional self-esteem was found to be high. Although burnout level is low, some of the variables have high burnout. The most common burnout experienced by special education teachers is emotional exhaustion and it is seen in those who do not receive support from their families. Generally; those who do not choose their professions willingly, those who do not read articles, journals, books about their professions live burnout. There is a two-way, negative, and highly significant relationship between vocational self-esteem and burnout status of special education
teachers. The burnout levels of teachers affect their professional self-esteem at a high level and 57.3%.