Yapı- kent arakesit mekanlarında etkileşim ve kamusallık
Interaction and publicness in building-city  intersection spaces
Yazar: İLAYNUR ZAFER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE DÜZGÜN BEKDAŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İnsanın devingenliği yaşam döngüsünde mekanı etkilemektedir. Mekanın disiplinler arası ve fiziksel olandan ayrışan boyutları insan ve onun deneyimiyle birlikte ele alınmaktadır. Mekanın gösterdiği değişim sosyal insanın etkileşim ihtiyacıyla birleştiğinde mekansal ilişkilerin sürdürülmesi söz konusu olmuştur. Hiyerarşik mekanların ortaya çıkardığı kentler, yapı toplulukları olmasının yanı sıra yapılar ile etkileşim kurmakta ve bir arada gelişmektedir. Yapı ve kent arasında meydana gelen etkileşim, arakesit kavramını ortaya çıkarmakta ve bu arakesitlerde farklı niteliklerde mekanlar oluşturmaktadır. Bu tez çalışmasında kentte nitelikli kamusal alanların oluşturulması amacıyla yapı ve kentin bir arada bütünleşik bir tasarım ürünü olarak ele alınıp planlanması odağa alınmakta; bu bir aradalıktan doğan etkileşimde meydana gelen 'arakesit ve arakesitteki mekanlaşmaların' kentte mekansal devamlılığın sağlanması ve kamusal alanla etkileşim kurulması adına kullanımı ve kamusallığa etkisi incelenerek yapı – kent birlikteliği düzleminde bir ön çalışma oluşturmak amaçlanmaktadır.
Mekan kavramının modern mekana kadar gösterdiği değişim, mekanı tanımlayan sınırların ve kentsel mekanın da değişimini kaçınılmaz kılmıştır. Bu çalışmada bireyin algıladığı, günlük hayatla ve kentle iç içe olan mekan kavramının insan ve deneyim temelli tanımlarının yanı sıra kentsel mekanın ve kentin değişimi incelenmiştir. Kentsel mekanın incelenmesi sırasında bir sınırlayıcı nitelik olarak kamusallık durumu ele alınmıştır, kamusal alan tanımlamaları ve kentte bireyin deneyimiyle oluşan farklı kamusallık seviyelerine değinilmiştir.
Arakesit'in ortaya çıkışı ve mekanın kendisi sınırlardan bağımsız düşünülemeyeceği için sınır kavramının tanımlanması ve arakesitte yarattığı belirsizlik üzerinden değişiminin incelenmesi gerekli görülmüştür. Arakesitte meydana gelen mekanlaşmalar ele alınmakta, bu ara mekan formlarının farklı ulaşılabilirlik ve kamusallık seviyelerinde olduğu belirlenmiştir. Değişen mekan, kent ve kamusal alan tanımlamaları ile bu tanımlar arasındaki sınır ve geçişlerin giderek silikleştiği denklemde ortaya çıkan mekanların bir geçiş mekanı olarak nitelikleri örneklem grubu içerisinde ele alınış şekilleri kapsamında değerlendirilmiştir. Örneklem grubunda yer alan farklı kamusallık seviyelerinde fonksiyonlara sahip yapıların her birinde gerek mekansal düzenlemeler gerekse kullanıcı deneyimi aracılığıyla arakesit mekanları yaratıldığı ve yapı ile kent arasındaki etkileşimin sürdürüldüğü görülmektedir. Yapı, kent içindeki tekil konumundan böylelikle kurtulmaktadır. Bu çalışmada birey ve deneyim üzerine kurulmuş modern mekan ve kentin etkileşimine odaklanılmakta ve ilerleyen süreçte mekansal deneyimin devamlılığı ve bir aradalığı adına yeni çalışmalar yapılabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Human mobility affects space in the life cycle. The interdisciplinary and differentiated dimensions of space from the physical are addressed together with people and their experience. When the change in space is combined with the need for social interaction, spatial relations have been sustained. Cities, which are created by hierarchical spaces, are not only communities of buildings but also interact with buildings and develop together. The interaction between the building and the city reveals the concept of intersection and creates spaces of different qualities in these intersections. This thesis focuses on the planning of the building and the city together as an integrated design product in order to create qualified public spaces in the city; it is aimed to create a preliminary study on the level of building - city coexistence by examining the use of 'intersection and spatializations in the intersection' that occur in the interaction arising from this coexistence in order to ensure spatial continuity in the city and to interact with the public space and its effect on publicity.
The change in the concept of space until modern space has made it inevitable that the boundaries defining space and urban space also change. This study examines the human and experience-based definitions of the concept of space, which is perceived by the individual, intertwined with daily life and the city, as well as the change of urban space and the city. During the examination of urban space, publicness as a limiting quality is discussed, definitions of public space and different levels of publicness in the city formed by the individual's experience are mentioned.
Since the emergence of the intersection and the space itself cannot be considered independent of boundaries, it was deemed necessary to define the concept of boundary and examine its change through the uncertainty it creates in the intersection. The spatializations occurring at the intersection are discussed, and it is determined that these intermediate space forms have different levels of accessibility and publicness. The changing definitions of space, city and public space and the qualities of the spaces that emerge in the equation where the boundaries and transitions between these definitions are increasingly fading as a transitional space are evaluated within the scope of the way they are handled within the sample group. It is seen that in each of the buildings with functions at different levels of publicness in the sample group, intersection spaces are created through both spatial organizations and user experience, and the interaction between the building and the city is maintained. In this way, the building gets rid of its singular position in the city. This study focuses on the interaction of modern space and the city, which is built on the individual and experience, and it is thought that new studies can be carried out in the future for the continuity and coexistence of spatial experience.