Öğrenen örgütlerde liderlik: Halk Eğitimi Merkezi yöneticileri üzerine nitel bir araştırma
Leadership in learning organizations: A qualitative research on administrators of Public Education Centers
Yazar: BAHAR YAZICI
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN FERDA BEYTEKİN
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, halk eğitim merkezi yöneticilerinin yönetsel davranışlarını öğrenen örgütlerdeki liderlik davranışları kapsamında incelemektir. Bu kurumların öğrenen örgütler haline gelme sürecini desteklemek için halk eğitim merkezi yöneticilerine kazandırılması gereken liderlik davranışlarının hangi alanlarda olacağını belirlemektir. Araştırmada halk eğitimi merkezlerinin öğrenen örgüt haline gelme sürecini yöneten kurum yöneticilerinin görüşleri derinlemesine incelemek amaçlandığından olgubilim deseni kullanılmıştır. Araştırmadaki çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2021-2022 eğitim öğretim yılında Kocaeli ilinin 12 ilçesindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Halk Eğitim Merkezlerinde görev yapmakta olan 12 Halk Eğitim Merkezi yöneticisi oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan yöneticiler ölçüt örnekleme yöntemiyle bulunduğu halk eğitim merkezinde en az 3 yıl görev yapmış olma kriterine göre belirlenmiştir. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin toplanmasında kullanılan yarı yapılandırılmış görüşme formu gerekli alanyazın taramasının ardından uzman görüşü alınarak araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Çalışmada, yarı yapılandırılmış görüşme formlarından elde edilen verilerin çözümlenmesinde içerik analizinden yararlanılmıştır. 
Araştırma sonuçlarına göre görüşme yapılan halk eğitimi merkezi yöneticilerinin öğrenen örgüt disiplinlerinden olan sistem düşüncesi, kişisel yetkinlik, zihinsel modeller, paylaşılan vizyon ve takım halinde öğrenmeyi geliştirmek için çalışmalar yaptıkları fakat eksiklikleri bulunduğu tespit edilmiştir. Sistem düşüncesi bağlamında bütünden parçaya inme yaklaşımını benimserler, örgüt ve çevre ilişkisine önem verirler, esnek bakış açısına sahiptirler fakat karar alma sürecinde ortak kararlar alma ve işbirliği yapmada eksiklikleri vardır. Kişisel yetkinlik bağlamında çalışanları eğitime yönlendirirler, koçluk yaparlar, kariyer planlaması yaparlar fakat teknoloji kullanımını teşvik etmede eksiklikleri bulunur. Zihinsel modeller disiplini bağlamında iletişim kurarlar, kurumlarında düşük hiyerarşi uygularlar fakat işleri çalışanlarla birlikte yapma konusunda yeterli çalışmalar yürütmezler. Paylaşılan vizyon oluşturma disiplini bağlamında anlaşılabilirliğe önem verirler, kişisel vizyon ve ortak vizyonu ilişkilendirirler fakat kurumlarında sinerji yaratma ve güvenilir ortam yaratma konusunda sıkıntılar yaşanır. Takım halinde öğrenmeyi geliştirme disiplini bağlamında sağlıklı çalışma alanı yaratırlar, çalışanlara ortak sorumluluk verirler, görev tanımlaması yaparlar fakat bireysel çalışmayı teşvik eden yöneticilerin bulunması bu konuda sıkıntılar yaşandığını göstermektedir. Ayrıca halk eğitimi merkezi yöneticilerinin kurumlarını öğrenen örgüt haline getirme sürecinde yoğunlukla liderin öğretme rolünü ardından liderin tasarlama rolünü ve en son olarak liderin hizmet etme rolünü benimsediği tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları doğrultusunda halk eğitimi merkezi yöneticilerine; çalışanlarla ortak karar verme süreçleri oluşturmaya yönelik eğitimlere katılmaları ve çalışanlarını günümüz ihtiyaçları doğrultusunda teknoloji kullanımına yönlendirmeleri önerilebilir. Kurumlarında işbirlikçi ve güvenilir bir ortam yaratmaları, sinerji oluşturma konusunda daha gayretli olmaları ve çalışanların kişisel yetkinliğini arttıracak çalışmalar yapmaları önerilebilir. Ayrıca kurumun ulaşması gereken hedeflere çalışanlarla karar vermeleri, yaratıcı ve özgün fikirler ortaya koymaları, empati, hoşgörü, çalışanlara saygı duyma, bireysel farklılıklara özenli olma konularında kendilerini geliştirmeleri önerilebilir.

Abstract:
The purpose of this research is to examine the managerial behaviors of public education center administrators within the scope of leadership behaviors in learning organizations. It is to determine in which areas the leadership behaviors that should be gained to public education center administrators in order to support the process of these institutions to become learning organizations. Since it is aimed to examine the opinions of the institution administrators who manage the process of becoming a learning organization of public education centers, the phenomenology pattern was used. The study group in the research was determined by using the criterion sampling method, one of the purposive sampling methods. The study group of the research consists of 12 Public Education Center administrators working in Public Education Centers affiliated to the Ministry of National Education in 12 districts of Kocaeli province in the 2021-2022 academic year. The administrators participating in the research were determined by the criterion sampling method according to the criterion of having worked at the public education center for at least 3 years. The data of the research were collected using a semi-structured interview form. The semi-structured interview form used in the collection of data was developed by the researcher by taking expert opinion after the literature review. In the study, content analysis was used to analyze the data obtained from semi-structured interview forms.
 According to the results of the research, it was determined that the public education center administrators, who were interviewed, worked to improve system thinking, personal competence, mental models, shared vision and team learning, which are among the learning organization disciplines, but they had deficiencies. In the context of systems thinking, they adopt the approach from the whole to the parts, give importance to the relationship between the organization and the environment, have a flexible perspective, but they have deficiencies in making joint decisions and cooperation in the decision-making process. In the context of personal competence, they direct employees to training, coaching, career planning, but they lack in encouraging the use of technology. They communicate within the context of the discipline of mental models, they practice low hierarchy in their organizations, but they do not do enough work to do things with employees. They attach importance to intelligibility in the context of the discipline of creating a shared vision, they associate personal vision and common vision, but there are difficulties in creating synergy and creating a reliable environment in their institutions. In the context of the discipline of developing team learning, they create a healthy working space, give employees joint responsibility, define tasks, but the presence of administrators who encourage individual work shows that there are problems in this process. In addition, it has been determined that public education center administrators adopt the teaching role of the leader most, followed by the design role of the leader and the least adopted role is serving in the process of transforming their institutions into learning organizations. According to the results of the research, the administrators of the public education centers may be advised to participate in trainings to create joint decision-making processes with employees and direct their employees to the use of technology in line with today's needs. It can be suggested that they create a collaborative and reliable environment in their institutions, be more diligent in creating synergy, and work to increase the personal competence of their employees. In addition, it can be suggested that they decide on the goals that the organization should reach with their employees, put forward creative and original ideas, develop themselves in empathy, tolerance, respect for employees, and be attentive to individual differences.