Yüksek doz fruktoz diyetinin karaciğer antioksidan enzimleri üzerine etkilerinin araştırılması ve mirna moleküllerinin düzenleyici görevlerinin belirlenmesi
Yüksek doz fruktoz diyetinin karaciğer antioksidan enzimleri üzerine etkilerinin araştirilmasi ve mirna moleküllerinin düzenleyici görevlerinin belirlenmesi
Yazar: AYŞEGÜL KÜTÜK
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN SADİ
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Biyoloji = Biology
Dizin: Antioksidan enzimler = Antioxidant enzymes ; Fruktoz = Fructose

Özet:
Son yıllarda diyetle alınan fruktozun kullanımı oldukça yaygınlaşmıştır. İnsülinden bağımsız olarak karaciğere alınan fruktoz, insülin direnci, abdominal obezite, inflamasyon, alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması ve metabolik sendrom gibi patolojilere sebep olabilmektedir. İnsidansı gittikçe artan sağlık problemlerinden biri olan metabolik sendromda reaktif oksijen türlerinde artışa bağlı olarak oksidatif stresin geliştiği çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir. Bu tez çalışması kapsamında yüksek doz fruktoz diyetinin oluşturduğu metabolik sendromda oksidatif belirteçlerin incelenmesi, antioksidan enzim sistemlerinin nasıl düzenlendiğinin ortaya çıkarılması, bu süreçte görevli olabilecek bazı miRNA'ları etkileri ve probiyotik takviyelerinin incelenen parametreler üzerine düzenleyici görevlerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Tez çalışmasında erkek Wistar sıçanlarına içme suyu içerisinde %20'lik fruktoz çözeltisi 15 hafta süreyle uygulanarak hayvanlarda metabolik sendrom modeli oluşturulmuş, kefir, Laktobasillus helveticus, Laktobasillus plantarum probiyotikleri altı hafta boyunca günde bir kez gastrik sondayla uygulanmıştır. Karaciğer dokularında; antioksidan enzimlerin aktiviteleri, protein ekspresyonları ve gen ekspresyonları analiz edilmiştir. Ayrıca total tiyol, nativ tiyol, disülfit, GSH/GSSG oranı, malondialdehit, protein karbonil, total antioksidan ve oksidan seviyesi gibi bazı oksidan ve antioksidan parametrelerin bu sendromdan nasıl etkilendiği belirlenirken, antioksidan enzimleri düzenleyen potansiyel miRNA'ların da ekspresyon analizleri yapılmıştır. Bulunan sonuçlar doğrultusunda karaciğer dokularında antioksidan sistemlerdeki değişiklikler miRNA-mRNA-protein-aktivite düzeyleri ile ilişkilendirilmiş, fruktozun patolojisindeki moleküler etki mekanizmasının açığa çıkarılması ve bu süreçte probiyotiklerin etkileri hakkında önemli veriler elde edilmiştir.

Abstract:
In recent years, the use of dietary fructose has become quite widespread. Fructose, taken into the liver independently of insulin, can cause pathologies such as insulin resistance, abdominal obesity, inflammation, non-alcoholic fatty liver, and metabolic syndrome. Assorted studies have shown that oxidative stress develops due to an increase in reactive oxygen species in metabolic syndrome, one of the health problems with an increasing incidence. Within the scope of this thesis study, it is aimed to examine oxidative markers in metabolic syndrome caused by high-dose fructose diet, to reveal how antioxidant enzyme systems are regulated, to reveal the effects of some miRNAs that may be involved in this process, and to reveal the regulatory functions of probiotic supplements on the examined parameters. In the thesis study, a metabolic syndrome model was created in the animals by administering a 20% fructose solution in drinking water to male Wistar rats for 15 weeks, and kefir, Lactobacillus helveticus, Lactobacillus plantarum probiotics were administered by gastric tube once a day for six weeks. In liver tissues, antioxidant enzyme activities, protein expressions and gene expressions were analyzed. In addition, while determining how some oxidant and antioxidant parameters such as total thiol, native thiol, disulfide, GSH/GSSG ratio, malondialdehyde, protein carbonyl, total antioxidant and oxidant level are affected by this syndrome, expression analyzes of potential miRNAs that regulate antioxidant enzymes were also performed. In line with the results, changes in antioxidant systems in liver tissues were associated with miRNA-mRNA-protein-activity levels, and important data were obtained in revealing the molecular mechanism of action in the pathology of fructose and the effects of probiotics in this process.