Kişilik inançları ve somatizasyon arasındaki ilişkide aleksitiminin aracı rolü
The mediating role of alexithymia in the relationship between personality beliefs and somatization
Yazar: BENAY TETİK ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMEL ERDOĞDU
Işık Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı kişilik inançları ve somatizasyon arasındaki ilişkide aleksitiminin aracı etkisini incelemektir. Kişilik inançları; çekingen, bağımlı, antisosyal, pasif-agresif, obsesif-kompulsif, histriyonik, narsisistik, şizoid, paranoid ve sınırda kişilik inancı alt ölçeklerini içermektedir.  Araştırmaya katılan katılımcı sayısı toplam 457 kişidir ve bu katılımcıların 295'i kadın 162'si erkektir; katılımcıların yaş aralığı 18-65'tir. Araştırma değişkenlerini ölçmek amacıyla kullanılan ölçekler sırasıyla Sosyodemografik Bilgi Formu, Kişilik İnanç Ölçeği Kısa Form (KİÖ-Kısa Form), Somatizasyon Ölçeği ve Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20)'dir. Araştırma verileri çevrimiçi yollarla toplanmıştır. Katılımcılara uygun örnekleme yöntemiyle ulaşılmıştır. Veri analizi IBM SPSS Statistics 25 paket programında yapılmıştır. Araştırmanın bulgular kısmında yürütülen analizlerde Pearson korelasyon analizi, güvenirlik analizi, Tek Yönlü ANOVA, Bağımsız Gruplar T-Testi, Hiyerarşik Regresyon ve PROCESS Makro v4.2 Model 4 ile Aracılık Etkisi analizi uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre kişilik inanç ölçeğinin tüm alt boyutlarının somatizasyon üzerinde anlamlı etkisi olduğu, aleksitiminin somatizasyon üzerinde anlamlı etkisi olduğu ve kişilik inanç ölçeğinin tüm alt boyutlarının aleksitimi üzerinde anlamlı etkisi olduğu bulunmuştur. Aracılık etkisi analizleri kişilik inançlarının 10 alt boyutu için ayrı ayrı yürütülmüştür. Bulgulara göre kişilik inançlarının tüm alt boyutları için, kişilik inançları ve somatizasyon arasındaki ilişkide aleksitiminin aracı rolü olduğu bulunmuştur.

Abstract:
This study aims to examine the mediating effect of alexithymia on the relationship between personality beliefs and somatization. Personality beliefs include avoidant, dependent, antisocial, passive-aggressive, obsessive-compulsive, histrionic, narcissistic, schizoid, paranoid and borderline personality belief subscales. The total number of participants in the study is 457, 295 of whom were female and 162 were male; the age range of the participants is 18-65. The scales used to measure the research variables were the Sociodemographic Information Form, Personality Belief Scale Short Form (KİÖ Short Form), Somatization Scale and Toronto Alexithymia Scale (TAÖ-20), respectively. The research data were collected online. Participants were reached through convenient sampling method. Data analysis was conducted using the IBM SPSS Statistics 25 packet program. Analyses conducted in the findings section of the study, Pearson correlation analysis, reliability analysis, One-Way ANOVA, Independent Groups T-Test, Hierarchical Regression and PROCESS Makro v4.2 Model 4 and Mediation Effect analysis were applied. According to the findings, it was found that all sub-dimensions of the personality belief scale had a significant effect on somatization, alexithymia had a significant effect on somatization and all sub-dimensions of the personality belief scale had a significant effect on alexithymia. Mediator effect analyses were conducted separately for the 10 sub-dimensions of personality beliefs. According to the findings, alexithymia was found to have a mediator role in the relationship between personality beliefs and somatization for all sub-dimensions of personality beliefs.