Kanser tanısı olan hastaların spiritüel iyilik durumları ve spiritüel bakım gereksinimlerinin belirlenmesi
Spiritual wellbeing conditions of patients who got cancer diagnosis and identifying their spiritual care necessity
Yazar: ZÜBEYDE ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM UĞUR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Onkoloji Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Kanser, insan yaşamını çok boyutlu olarak etkileyen karmaşık bir hastalıktır. Kanser sürecinde hastanın fiziksel, psikolojik ve sosyal yönden desteklenmesinin yanında spiritüel olarak da destek alması oldukça önemlidir. Spiritüalitenin standart bir tanımı olmamakla birlikte kişinin kendini aşarak dışarıdan bir güce inanması ve bağlanması, yaşamın anlamını sorgulaması, umut etmesi, sevmesi ve affetmesi olarak tanımlanabilir. Spiritüalitenin; hastalıkları önleme, sağlığı ilerletme, hastalıktan iyileştirme ve ya kişinin hastalıkla baş edebilmesi gibi yararları vardır. Buna karşılık bireyin spiritüel gereksinimleri fiziksel gereksinimlere göre daha soyut ve karmaşık olduğundan ölçümü oldukça güçtür. Bu nedenle fiziksel gereksinimler daha öncelikli ve kolaylıkla tanılanmakta, spiritüel gereksinimler ise çoğunlukla ihmal edilmektedir. Holistik sağlık bakımının temsilcileri hemşireler, kanser gibi hayatı tümüyle etkileyen hastalığa sahip bireyleri spiritüel olarak da tanılamalı ve gerekli girişimleri planlamalıdırlar. Bu araştırmayla, kanserli hastaların spiritüel iyilik durumlarını ve spiritüel bakım gereksinimlerini tanılayarak bakım planlarken bu alana da dikkat çekilmesi amaçlanmaktadır.
Araştırmanın evrenini Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi hematoloji-onkoloji kliniğine yatan hastalar oluşturmakla birlikte gönüllü katılım ve ulaşılamama nedenleri ile örneklemi 100 hasta oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında araştırmacının geliştirdiği "Kanser Tanısı Olan Hastaların Spiritüel İyilik Durumları Ve Spiritüel Bakım Gereksinimlerinin Belirlenmesine İlişkin Anket Formu" kullanılmıştır. Anketin içinde ECOG performans skalası da bulunmaktadır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 24.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Veriler normal dağılıma uygun olmadığından nonparametrik testlerden Mann-Whitney U testi, tek yönlü varyans analizi ve Kruskal Wallis H testi uygulanmıştır. 
Araştırma bulgularına göre; çalışmaya katılan hastaların %64.0''ünün erkek ve yaş ortalamalarının 60.51±13.56 arasında ve %42.0'ının 71 ile 88 yaş aralığında olduğu saptanmıştır. Hastaların kanser tipinin %86.0'ının onkoloji olmakla beraber kanser evresinin %68.0'ı evre 4 olduğu bulunmuştur. Hastaların %41.0'ının semptomotik tedavi aldığı, %94.0'ının tanı süresinin 1-5 yıl olduğu,  %51.0'ınde başka bir kronik hastalığın olduğu, %61.0'ının son bir yıl içinde 1-5 kez hastaneye yattığı saptanmıştır. Kanserli hastaların ECOG performans skorları incelendiğinde %35.0 ile en yüksek skorun 2 olduğu tespit edilmiştir. Hastaların kendilerine uygulanan tedavilerin etkisini nasıl değerlendirdiği incelendiğinde; %49.0'ının tedavinin orta düzeyde etkili olduğunu düşündüğü, %86.0'ının aile desteği iyi olduğu, %66.0'sının ise tanıyla birlikle manevi gereksinimlerinin her zaman için aynı olduğu, manevi gereksinim olarak %39.0'ının dua ettiğini, %85.0'ının sağlık personelleri ile herhangi bir manevi gereksinim paylaşımı yapmadığı tespit edilmiştir. 
Spiritüel İyilik Durumu Anketi ve alt boyutları düzeyinin kesme noktası belirlenmesi için yapılan ROC analizi sonucunda; duyarlılığın en yüksek ve özgüllüğün en düşük olduğu noktaya denk gelen puan ortalaması, 2.47 kesme noktası olarak belirlenmiştir. Buna göre araştırmaya katılanların spiritüel iyilik düzeyleri 2.53 ile yüksek düzeyde bulunmuştur.
Araştırmaya katılanların spiritüel iyilik düzeyi ve alt boyutlarının aile desteğine göre ilişkisi incelendiğinde; aile desteği etkisine göre spiritüel iyilik düzeyi ve alt boyutlarının sıra ortalamalarının istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde farklılık gösterdiği tespit edilmiştir (p<0.05). Araştırmaya katılanların spiritüel iyilik düzeyi ve alt boyutlarının manevi değeri sağlık personeliyle paylaşımına göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde manevi değeri sağlık personeliyle paylaşımına göre spiritüel iyilik düzeyi ve alt boyutlarının sıra ortalamaları istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir (p<0.05). 
Bu sonuçlara göre; hastalarımızın spiritüel iyilik hallerinin yüksek bulunduğu ancak bu konuyla ilgili sağlık profesyonelleriyle yeterince konuşamadıkları tespit edilmiştir.





Anahtar Sözcükler: kanser, spiritüalite, hemşirelik bakımı

Abstract:
Cancer is a complicated illness which affects human life in multidimensional way. It is also important that patients must be supperted not only physical, psychological and social way but also spiritual way. Spirituality has not a standart definition but it can be identified as believing and holding on an external power by going beyond oneself, questioning the meaning of life, hoping, loving and forgiving. Spirituality has so many advantage such as preventing ,healing and dealing with illness and also furthering health. On the other hand, individual's spiritual necessity is more abstract and more complicated than the physical necessity so it is too difficult to measure. For this reason, the physical necessity is mostly reglected. Nurses who are representatives of holistic healthcare, should identify the cancer patient in spiritual way and plan the essential attempt. This searching aims to identify cancer patient's spiritual wellbeing conditions and their spiritual care necessity and also draw attention to spirituality when care is planned.
The population are made up of 100 patients who are treated in hematology –oncology clinic in Kahramanmaraş Sütçü İmam University Health Practice And Research Hospital. Some of these 100 patients who take part in this sample are volunteer. At collecting data, it is used a questinnaire form which is developed by researcher about cancer patient's spiritual wellbeing conditions and their spiritual care necessity. This questionaire has ECOG performance scale. The data which is obtaired from searching is analized by using SPSS. Since the data is not suitable to the normal distribution, it is applied for Mann-Whitney U Test, are way analysis of varience, Kruskal Wallis H Test within non-parametric tests.
According to searching verity, it is determined that 64.0 percent of patients who take part in this searching are male and their age average is between 60.51±13.56 and 42.0 percent of patients are at the age range of 71-88. It is detected that 86.0 percent of patient's cancer types is oncology and 68.0 percent of cancer phase is fourth phase. And also it is detected that 41.0 percent of patients receive symptomatic treatment, 94.0 percent of patient's diagnosis time is between 1-5 years, 51.0 percent of patients have another chronic illness, 61.0 percent of patient's hospitalize between 1-5 times in the recent year. When the cancer patient's ECOG performance scores are examined, it is detected that the highest scor is 2 with 35.0 percent. When it is examined how the patients evaluate the effects of the treatment which is practiced to them, it is detected that 49.0 percent of patients think that the treatment is medium-level effective, 86.0 percent of patients have family support in high level, 66.0 percent of patients have always the same spiritual necessity with the diagnosis, 39.0 percent of patients pray being a spiritual necessity, 85.0 percent of patients don't share any spiritual necessity with healthcare personnels.
With the results of ROC Analyze which is done for identifying spiritual wellbeing questionaire and its break point of sub-dimension level, point average which is correspond to the points of the highest susceptibility and the lowest specificity, is identified being 2.47 break point. According to this point, the spiritual wellbeing level of patients who take part in this searching is found in the highest degree with 2.53.
When the relationship between the spiritual wellbeing level of participants of this searching and its sub-dimension according to family support is examined, it is detected that the mean rank of spiritual wellbeing level (degree) and its sub-dimension differs from in the level of significance in terms of statistic (p<0.05). When the spiritual wellbeing level of the participants of this searching and its spiritual value of sub-dimension are searched whether they differ from according to their share with healthcare personnels or not, the spiritual value of the mean rank of spiritual wellbeing level and its sub-dimension according to the share with healthcare personnels differs from in the level of significance in terms of statics (p<0.05).
According to these results; it is detected that our patients have the highest wellbeing status but they are not able to talk enough with the healthcare professionals. 
	

Key Words: cancer, spirituality, nursing care