Başiskele ilçe merkezinin coğrafyası
Geography of Başiskele district center
Yazar: SİNAN DENİZ
Danışman: DOÇ. DR. GÜNAY KAYA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Arazi kullanımı = Land use ; Beşeri coğrafya = Human geography ; Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Ekonomik coğrafya = Economic geography ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; Kent coğrafyası = Urban geography ; Kocaeli-Başiskele = Kocaeli-Başiskele ; Nüfus = Population ; Yerleşim özellikleri = Settlement characteristics ; İklim = Climate

Özet:
Başiskele ilçesi, Marmara Bölgesi'nin doğusunda Güney Marmara bölümünde yer
almaktadır. idari bakımdan Kocaeli iline bağlı olup, 215 km2
'lik yüzölçüme sahiptir.
Başiskele'nin kuzeyinde İzmit Körfezi ve İzmit İlçesi, güneyinde İznik ve Pamukova
İlçesi, Doğusunda Kartepe İlçesi, batısında ise Gölcük ve İznik İlçesi yer almaktadır.
Başiskele'nin yerleşiminde ve gelişimde Jeolojik ve jeomorfolojik özellikler etkili
olmuştur. Yerleşme ilçe merkezinin bulunduğu kuzeydeki kıyı kesimi ve düzlük alanlarda
yoğunlaşırken, güneyde yer alan yüksek ve engebenin fazla olduğu Samanlı Dağlarına
doğru seyrekleşerek ortadan kalkar. Yörenin en yüksek noktalarını Naldöken Dağı (1.125
m.), Ercova Tepesi (1.330 m.), Bayraktepe (1.073 m.), Binektaşı (821 m.) oluşturur.
Başiskele ilçesinde Akdeniz ikliminden Karadeniz iklimine geçişin olduğu
Marmara geçiş tipi iklimi görülmektedir. İlçede yıllık ortalama sıcaklık 15,2 ℃'dir. Yıllık
ortalama 982,6 mm. yağış almaktadır. yıllık ortalama bağıl nem oranı %75'dir.
Başiskele'nin güneyinde sık ve nemcil ormanlarda en çok kayın ağacı bulunmaktadır;
bazı kesimlerde kayına gürgen, kestane ve meşe de karışır. Sahanın önemli akarsuları
Soğukdere, Sıcakdere, Kiraz Dere, Serindere, Parsık ve Kazandere'dir
ADNKS verilerine göre Başiskele'nin nüfusu 2018 yılı itibari ile 97.817 kişidir.
Nüfusun %50,4'ünü erkek, %49,5'ini kadın nüfusuna aittir. İlçede nüfus yoğunluğu 455
kişi/km² ile oldukça yüksek bir değer göstermektedir. Ekonomik özellikler bakımından
sanayi faaliyetleri ön plana çıkmaktadır. İlçede hem ulusal hem de uluslararası pazara
hitap eden sanayi kuruluşları ve fabrikaları mevcuttur. Başiskele'nin Yeniköy
mahallesinde Kocaeli Serbest Bölgesi bulunmaktadır. Tarımsal faaliyetleri sahada geri
planda kalmaktadır. Hayvancılık faaliyetlerinde kümes hayvancılığı ön plandadır.
Başiskele'nin kıyı kesimi ulaşım açısından oldukça gelişmiştir. İlçe merkezi karayolu ve
demiryolu bakımından gelişmiş, denizyolu açısından da potansiyele sahiptir. Çalışma
sahası denizi, yeşil ve temiz doğası, yürüyüş parkurları, kamp alanları, güzel manzaraları
ve yayla turizmi gibi birçok alternatifi ile doğa turizmi açısından önemli bir potansiyele
sahiptir.
Anahtar Kelimeler: Kocaeli, Başiskele, Samanlı Dağları, Kiraz Dere, Yuvacık
Barajı, Beşkayalar Tabiat Parkı, Bahçecik, Deli Bal, KOSBAŞ, Kartonsan, Amerikan
Koleji

Abstract:
Başiskele district is located in the South Marmara section east of the Marmara
Region. It is connected to Kocaeli province in administrative terms and has a surface area
of 215 km². There are Izmit gulf and Izmit District in the north of Basiskele, İznik and
Pamukova District in the south, Kartepe District in the east, Gölcük and İznik District in
the west.
Geological and geomorphological features were effective in the settlement and
development of Başiskele. While the settlement is concentrated in the northern coastal
areas and flat areas where the district center is located, it disappears by raising towards
the Samanlı Mountains where the south is high and the roughness is high. Naldöken
Mountain (1.125 m.), Ercova Hill (1.330 m.), Bayraktepe (1.073 m.), Binektaş (821 m.)
are the highest points of the region.
Basiskele district has a Marmara transition type climate with a transition from the
Mediterranean to the Black Sea climate. The average annual temperature in the district is
15.2 ℃. The average annual 982.6 mm. there is rainfall. The annual average relative
humidity is 75%. In the south of Başiskele, there are mostly beech trees in dense and
humid forests; In some parts, beech, hornbeam, chestnut and oak also mix. Important
streams of the area are Sogukdere, Sicakdere, Kiraz Dere, Serindere, Parsik and
Kazandere.
According to ADNKS data, the population of Başiskele is 97,817 people as of 2018.
50.43% of the population belongs to the male population, 49.57% to the female
population. The population density in the district shows a very high value with 455
people / km². In terms of economic features, industrial activities come to the fore. There
are industrial establishments and factories in the district that appeal to both national and
international markets. There is Kocaeli Free Zone in the Yeniköy neighborhood of
Başiskele. Agricultural activities remain in the background in the field. Poultry is at the
forefront in livestock activities. The coastal region of Basiskele is very developed in terms
of transportation. The district center is developed in terms of highway and railway, it also
has potential in terms of seaway. The study area has an important potential in terms of
nature tourism with its sea, green and clean nature, hiking trails, camping areas, beautiful
views and many alternatives such as plateau tourism.
Keywords: Kocaeli, Başiskele, Samanlı Mountains, Kiraz Creek, Yuvacık Dam,
Beşkayalar Nature Park, Bahçecik, Deli Bal, KOSBAŞ, Kartonsan, American College