Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocukların anneleri ile ilişkilerini algılamaları ile annenin çocuğu kabüllenme ve reddetme davranışlarına ait algılamaları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Attention deficit-hyperactivity disorder children`s relation with their mothers and the relation between mothers acception and to examime related variations
Yazar: JÜLİDE ÖZDİKER BECERİK
Danışman: DOÇ. DR. NURDER ERTURAN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Anneler = Mothers ; Dikkat = Attention ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Kabul düzeyi = Acceptance level ; Reddetme = Refusal ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmanın amacı; Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olan, 9-12 yaş arası çocukların, anneleriyle ilişkilerini algılamaları ile annenin çocuğunu kabullenme ve reddetme davranışlarına ait algılamaları arasındaki ilişkinin belirlenmesi ve ilgili olabilecek değişkenlerin incelenmesidir. Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmaya katılan grubu; İstanbul ili, Avrupa yakasından, random olarak seçilmiş; Hüseyin Avni Sipahioğlu İlköğretim Okulu (11), Ambarlı İlköğretim Okulu (5), Mustafa Kemal Paşa İlköğretim Okulu (7), Evrim Koleji (10), Vali Rıdvan Yenişen İlköğretim Okulu 'nda (6) öğrenim gören, Bakırköy Rehberlik ve Araştırma Merkezi (13) ve Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite ve Özel Öğrenme Güçlüğü Derneği'ne (8) başvuran, toplam 60 DEHB'li çocuk ve anneleri oluşturmuştur. Araştırmada; Aile Kabul ve Reddetme Ölçeği (Çocuk Formu), Aile-Çocuk İlişkileri Ölçeği (Anne Formu) ve bir bilgi formu kullanılmıştır. Toplanan verilerin istatistiksel analizleri, bilgisayarda SPSS programı kullanılarak yapılmıştır. Araştırmada şu bulgular elde edilmiştir: Annenin çocuğu kabul ve red davranışları; annenin yaşına, babanın öz olup olmamasına, anne ve babanın beraber olup olmamasına, algılanan sosyo-ekonomik düzeye, annenin eğitim düzeyine, babanın eğitim düzeyine, çocuğun cinsiyetine, annenin sahip olduğu çocuk sayısına, annenin doğum yaşına, annenin hamileliğinin planı olup olmamasına, çocuğun ilaç tedavisi görüp görmemesine, çocuğun özel eğitim alıp almamasına, annenin yakın akraba/bakıcı desteği görüp görmemesine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Annenin çocuğu kabul ve red davranışları, babanın yaşına, annenin öz olup olmamasına ve DEHB tanısı konulan yaşa göre.01 ve.05 düzeylerinde anlamlı farklılık göstermektedir. Babanın yaşı arttıkça, annenin, saldırganlık-kin, sıcaklık-sevgi, ilgisizlik-ihmal ve ayrıştırılmamış reddetme davranışları azalmaktadır. Annenin öz olup olmaması değişkeninde bulunan farklılık ise özellikle, sıcaklık-sevgi, ilgisizlik-ihmal alt boyutlarında ve ölçek toplam puanlarında görülmektedir. Öz olan annelerin bu üç boyuttan aldıkları puanlar, üvey olan annelerden anlamlı derecede149 yüksek bulunmuştur. Çocuğa DEHB tanısı konulan yaş değişkeninde bulunan farklılık, sıcaklık-sevgi alt boyutunda ve ölçek toplam puanlarında görülmektedir. Annelerin sıcaklık-sevgi davranışları, çocuğun yaşı küçüldükçe artmaktadır. Çocuğun, annenin kabul ve red davranışlarım algılamaları; çocuğun cinsiyetine, özel eğitim alıp almamasına, ilaç tedavisi görüp görmemesine göre farklılık göstermemektedir. Çocuğun annenin kabul ve red davranışlarını algılamaları; çocuğun yaşına göre ise.05 düzeyinde farklılaşmaktadır. 11 yaş ve üstü olan grubun sıcaklık- sevgiyi algılayışları, diğer gruplara oranla daha yüksek bulunmuştur. Annenin, "sıcaklık ve sevgi gösterme" davranışı ile çocuğun, "sıcaklık ve sevgiyi algılama"sı arasında,.001 düzeyinde negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Annenin, "saldırganlık ve kin" davranışları ile çocuğun, "saldırganlık ve kini algılama"sı arasında,.001 düzeyinde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Annenin, "ilgisizlik ve ihmal" davranışları ile çocuğun, "ilgisizlik ve ihmali algılama"sı arasında, anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Annenin, "ayrıştırılmamış reddetme" davranışları ile çocuğun, "ayrıştırılmamış reddetmeyi algılama"sı arasında,.001 düzeyinde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Anne formu "ölçek toplam puanı" ile çocuk formu "ölçek toplam puanı arasında,.001 düzeyinde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Araştırmacı, bu araştırmada elde edilen verilerin; özellikle çocukların ve anne- babaların eğitimi alanlarında yapılacak çalışmalara katkı sağlayacağım ummaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to analyze the correlation between children's perception of their relationship with their mothers and mothers' own perception of their attitude regarding acceptance/rejection of their children; and probable effective variables, amongst children with Attention Deficit and Hyperactivity Disorder (ADHD) within the age group of 9-12. Three main purposes of this study is to analyze:. How ADHD children in the age group of 9-12 years, perceive their own mothers' child rearing attitudes.. Child rearing attitudes of mothers whose children have ADHD.. The relation between the children's perceptions and the mothers' attitudes. The perceptions of children and the mothers' attitudes were analyzed in relation to the following probable variables: Perceived socio-economic status, education level and age of the parents, mother's age at time of birth, mother's number of children, existence of external support (family or nanny), planned / unplanned pregnancy, status of parental relationship: natural or step; living together or divorced/separated, sex of child, existence of child's medical treatment, existence of child's special education, age at which child was diagnosed. 60 children and their mothers, randomly chosen from the schools suggested by RAM (Guidance and Research Center) in Bakırköy, Avcılar and Şişli, were the subjects of this study. The age range was between nine and twelve. In this study; the Parental Acceptance-Rejection Questionnaire (Mother Form), the Parental Acceptance-Rejection Questionnaire (Child Form) and an information form were used. The statistical analysis of this data was conducted with SPSS. The findings of this study were as follows: Mothers' acceptance and rejection attitudes were significantly correlated (rate of.01 and.05) to the age of father, mother's parental status of being natural or step, and the age at which the child was diagnosed with ADHD.As fathers' age increases, the degree of mothers' aggressiveness and hostility; warmth and affection; indifference and neglect, and non-differentiated rejection attitudes decrease. Mothers' natural or stepparent status has been observed to affect attitudes of warmth and affection; indifference and neglect and the total scale score. The results of natural mothers are significantly higher than those of stepmothers. The variable of 'the age at which child was diagnosed with ADHD' has been observed to affect warmth and affection and the total scale score. Attitudes of warmth and affection increase as the age at which the child was diagnosed decreases. Children's perception of their mothers' acceptance and rejection attitudes show variation according to the child's sex, the existence of special education, and medical treatment. Childrens' perception of their mothers' acceptance and rejection attitudes, according to age, variates by.05. The perception of warmth and affection in children above age 1 1 is higher than all other age groups. A negative correlation between mothers' warmth and affection and child's perception of warmth and affection was found at.001 level. A positive correlation between mothers' aggression and hostility and child's perception of aggression and hostility was found at.001 level. A positive correlation between mothers' non-differentiated rejection attitudes and child's perception of non-differentiated rejection was found at.001 level. A positive correlation between Mother Form total scale score and Child Form total scale score was found at.001 level. The researcher expects that the findings of this study will especially contribute to children and parent training programs.