Uluslararası ölçekte Türk mutfak kültürüne aşinalık, gıda bilinirliği, etnik gıda tüketim niyeti ve davranışsal imaj arasındaki ilişki
On an international scale the relationship between cultural familiarity with turkish cuisine, food recognition, intention of ethnic food consumption and conative image
Yazar: ELANUR ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. MENEKŞE CÖMERT
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts

Özet:
Araştırmanın amacı uluslararası ölçekte Türk mutfağına yönelik kültürel aşinalık, gıda bilinirliği ve etnik gıda tüketim niyeti ile davranışsal imaj arasındaki ilişkiyi ortaya koymak ve Türk mutfağının bilinirliğine yönelik bilgi sunmaktır. Araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Nitel veriler görüşme formu, nicel veriler anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Nicel evren Türkiye dışında yaşayan, farklı mutfaklara ilgi duyan, 18 yaş üstü bireylerden oluşmakta, kolayda ve kartopu örnekleme tekniğiyle seçilen örneklem grubunu ABD, Almanya ve İngiltere'de yaşayan, farklı mutfaklara ilgi duyan, 18 yaş üstü bireyler oluşturmaktadır. Nitel evren Türkiye'de yaşayan 18 yaş üstü bireylerden oluşurken amaçlı örnekleme ile seçilen örneklem grubu Türkiye'de Türk mutfağına yönelik çalışan şefler, akademisyenler ve restoran sahiplerinden oluşmaktadır. Araştırmanın nicel bölümünde yapısal eşitlik modellemesiyle 396 anket üzerinden gerçekleştirilen analiz neticesinde kurulan hipotezlerin dördü de desteklenmiştir. Bireylerin kültürel aşinalıkları etnik yiyecek tüketim niyetlerini ve gıda bilinirliğini anlamlı ve olumlu yönde etkilerken; davranışsal yiyecek imajı etnik yiyecek tüketim niyeti ve gıda bilinirliği tarafından anlamlı ve olumlu yönde etkilenmektedir. Türk kültürüne aşina olmak ve gıdaları bilmek Türk mutfağına yönelik ürünlerini deneyimleme ve Türkiye'yi ziyaret etme isteği oluşturmaktadır. Toplam 30 kişiyle gerçekleştirilen görüşmeler içerik analizi tekniği ile çözümlenmiştir. Katılımcıların büyük çoğunluğu Türk mutfağının uluslararası ölçekte yeterli düzeyde bilinmediğini; temel nedeninin ise tanıtım yetersizliği olduğu düşünmektedir. Tanıtım noktasında gastronomi festivalleri ve Türk mutfağı haftası gerçekleştirilmektedir. Ancak festivallerin sürdürülebilirliğin sağlanması gerekmektedir. Türk mutfağının tanıtımda kebap, döner, baklava ve lokum ile öne çıktığından fakat Türk mutfağını gerçekten yansıtan ürünlerin kullanılması gerektiğinden bahsetmişlerdir. Özellikle zeytinyağlı yemekler, peynirler ve yerel ürünlerin kullanılmasının daha yerinde bir tanıtım olacağı üzerinde durulmuştur.

Abstract:
The aim of the research is to reveal the relationship between cultural familiarity with Turkish cuisine, food recognition and intention of ethnic food consumption and conative image on an international scale and to provide information about the awareness of Turkish cuisine. The mixed method was used in the research. Qualitative data were collected through the interview form and quantitative data were collected through the questionnaire form. The quantitative population consists of individuals over the age of 18 who live outside Turkey and are interested in different cuisines, and the sample group, selected by convenience and snowball sampling technique, consists of individuals over the age of 18 who live in the USA, Germany and the UK and are interested in different cuisines. While the qualitative population consists of individuals over the age of 18 living in Turkey, the sample group selected by purposeful sampling consists of chefs, academicians and restaurant owners working on Turkish cuisine in Turkey. In the quantitative part of the research, all four of the hypotheses established as a result of the analysis conducted over 396 questionnaires by structural equation modeling were supported. Individuals' cultural familiarity significantly and positively affects intention of ethnic food consumption and food recognition, while conative image is significantly and positively affected by intention of ethnic food consumption and food recognition. Being familiar with Turkish culture and knowing the foods creates a desire to experience Turkish cuisine products and visit Turkey. The interviews conducted with a total of 30 people were analyzed using the content analysis technique. The majority of the participants think that Turkish cuisine is not sufficiently known on an international scale and that the main reason for this lack of awareness is the lack of promotion. At the point of promotion, gastronomy festivals and Turkish cuisine week are carried out. However, the sustainability of the festivals needs to be ensured. They mentioned that kebabs, doner, baklava and Turkish delight stand out in the promotion of Turkish cuisine, but products that truly reflect Turkish cuisine should be used. In particular, it was emphasized that the use of olive oil dishes, cheeses and local products would be a more appropriate promotion.