Kültürel sürdürülebilirlik bağlamında Heybeliada kent dokusunda mekânsal çözümleme
Spatial analysis of Heybeliada city tissue in the context of cultural sustainability
Yazar: EMRE DANE
Danışman: PROF. DR. GÜLŞEN ÖZAYDIN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Hazırlanan bu çalışmada, günümüz spekülatif çevre ve mekân bakış açısına sahip olan, kültürel sürdürülebilirliğin bir aracı olmaktan çıkıp, ruhsuz ve seyredilen spekülatif hacimlere devşirilmesini deneyimlediğimiz yaşam alanlarımızın dönüşümündeki etkenler ve bunların nedenlerini incelenmeye çalışılmıştır..Bu bağlamda, hali hazırda yaşanan ve sürdürülebilen mekân örneklerine tanıklık edebildiğimiz Tarihi İstanbul Prens Adalarından Heybeliada'daki tarihsel süreç içerisinde meydana gelen mekânsal oluşumlar analiz edilmiştir. 
Bu anlamda incelemenin ana konusu olan kültür ve mekâna yansıması bağlamında kavramsal incelemeler yapılıp, bu kavramlar ve yaşadığımız alanlara yansımaları hakkında fikir birliğine varılmaya çalışılmıştır. Akabinde yapılan bu çalışmaya referans alan olarak incelediğimiz Heybeliada'nın tarihsel süreç içerisindeki gelişimi ve bu süreç içerisinde dönüşen mekânsal bileşenlerin dönemsel bazda seçilen yaşam alanları üzerinden biribirleri arasında kurmuş oldukları kavramsal ilişkiler irdelemeye çalışılmıştır. Bu irdeleme sonucunda yerleşimin odak noktası olarak beliren Kilise Çevresindeki organik, sürdürülebilir ve kendiliğinden oluşan bir doku olduğu gözlenirken, büyüme ekseni boyunca devam edildiğinde bu organik dokunun yerini günümüz tek düze insanın mekânla olan ilişkisini sınırlayan bir hal aldığı görülmüştür. 
Kilise çevresi yerleşim dokusunun içinde barındırdığı sürdürülebilir ilişki sisteminden yola çıkarak oluşturulan, özünde hacimlerden ziyade kendiliğinden organik büyümeye imkân verebilecek kavramsal mekân temsillerinin şekillendirdiği bir ağ dokusu sistemi benimsenerek, kültürel mekânsal sürdürülebilirliği kaybetmiş olan parsel alanlarının nasıl iyileştirilebileceğine yönelik önerilerdede bulunulmuştur. Önerilen bu kavramsal yaklaşım önerisinin mekânı sadece hacimsel olarak kategorize edilebilecek bir olgu olmaktan çıkarıp, süreç içerisinde kendi kendini idame ettirebilecek kültürel sürdürülebilirliğin varolduğu, organik ilişkiler bütünlüğü olarak algılanması sağlanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In this study, it is aimed to contribute to the study of the factors and causes of the transformation of our living spaces where we experienced to be transformed into non-spiritless and monitored speculative volumes, rather than being a tool of cultural sustainability, which has a view to today's speculative environment and space, a sustainable conceptual approach has been tried to be established by taking reference from spatial formations in Heybeliada, one of the historic Istanbul Princes Islands, where we can witness the current and sustainable examples of spaces.
In this sense, conceptual studies are carried out in the context of reflection on culture and space which is the main subject of the study and it is tried to reach a consensus about these concepts and their reflections on the areas we live in. The development of Heybeliada in the historical process and the conceptual relationships between them have been studied over the periodical life fields of the spatial components that have been transformed in this process. As a result of this investigation, an organic, sustainable and self-formed tissue around the church appears as the focal point of the settlement, while continuing along the growth axis, this organic tissue has been replaced by a state that limits the relationship between man and space today.
A network fabrication system, which is formed by the sustainable relationship system built within the context of the settlement of the church environment and which is shaped by conceptual space representations that can allow spontaneous organic growth rather than volumes, has been suggested to improve the areas of parcels that have lost their cultural spatial sustainability. This proposed conceptual approach is not only a fact that can be categorized as volumetric, but it is aimed to ensure that cultural sustainability that can sustain itself in the process exists and that organic relations are perceived as integrity.