Tepe boşluk gaz kromatografi (HS-GC) ile yağ asitlerinin analizi
Analysis of fatty acids by head space gas kromatography (HS-GC)
Yazar: ASLIHAN EKİCİ
Danışman: DOÇ. DR. AYSEL BERKKAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Kromatografi-gaz = Chromatography-gas ; Yağ asitleri = Fatty acids ; Yağlar = Oils

Özet:
Yağ asitleri hücre yapısında bulunan önemli bileĢenlerdir. Metabolik fonksiyonun bir
parçası olarak, hücre memran yapısında, sinyal iletim kaskatında, enerji depolanmasında
ve protein açillenmesinde yer alırlar. Bazı yağ asitleri esansiyel yağ asitleridir, vücuda
sadece besinlerle alınırlar. Yağ asit miktarı ve tipleri gıdanın besinsel ve sağlık değerini
gösterir. Bu tür besinlerin içeriklerindeki yağ asitlerinin hızlı, doğru, tekrarlanabilir ve
ucuz yöntemlerle analizi önemlidir. Tez çalıĢmasında bazı yağlarda (tereyağ, margarin,
zeytinyağı, kekik yağı ve balık yağı) bulunan yağ asitlerinin (FAs) analizi tek damla
mikroekstraksiyon (SDME) ve tepe boĢluk mikroekstraksiyon (HS-SDME) yöntemleri
kullanılarak gaz kromatografi alev iyonlaĢtırma dedektörü (GC-FID) ile
gerçekleĢtirilmiĢtir. Mikroekstraksiyon öncesinde metanol içinde hazırlanmıĢ 0,2 ml 2 M
KOH kullanılarak FAs‟leri metil ester (FAMEs) türevlerine dönüĢtürülmüĢtür.
Mikroekstraksiyon Ģartları optimize edilerek en uygun koĢullar belirlenmiĢtir. Zeytin yağı,
kekik yağı ve balık yağında linoleik asit, ɣ-linolenik asit ve linolenik asit analizi için HSSDME yöntemi kullanılmıĢtır. 2,0 µl sodyum dodesil sülfat:1-bütanol (1:3, h/h) karıĢımı
ekstraksiyon çözeltisi olarak kullanılmıĢ, 2,0 ml‟lik vial içerisinde 360 µl FAMEs
kullanılarak, 0,07 g NaCl, 450 C‟de ve 35 dak ekstraksiyon süresi en iyi
mikroekstraksiyon Ģartları olarak belirlenmiĢtir. SDME yönteminde ise mikroekstraksiyon
çözücüsü olarak karbon tetra klorür kullanılmıĢ, diğer mikroekstraksiyon Ģartları;
ekstraksiyon çözücü miktarı (20 µl CCl4), tuz etkisi (salting out) için NaCI deriĢimi (%10),
mikroekstraksiyon sıcaklığı (25 C), karıĢtırma hızı (1000 rpm) ve mikroekstraksiyon
süresi (20 dak) optimize edilmiĢtir. SDME-GC-FID yönteminin kesinlik çalıĢmasında
(%RSD) %2,1-32,1 (n= 4) ve doğruluk çalıĢmasında geri kazanım değeri %95-105 olarak
hesaplanmıĢtır. Yöntemlerin doğruluğu için standart GC-FID analiz sonuçları SDME-GCFID ve HS-SDME-GC-FID sonuçları student-t testine göre karĢılaĢtırılmıĢ ve %95 güven
aralığında (p= 0,05) fark anlamsız bulunmuĢtur.

Abstract:
Fatty acids are the essential components for cells. They take part in metabolic functions
from membrane structure to signal transmission cascades, energy storage and acylation of
proteins. Some fatty acids are essential and are taken into the body only through nutrition.
Fatty acid‟s types, and amounts are the sign of the nutritional, and health value of the food.
So, single drop micro extraction (SDME) and headspace single drop micro extraction (HSSDME) methods followed by gas chromatography–flame ionization detector (GC–FID)
were developed for the analysis of fatty acids (FAs) in some oils (butter, margarine, olive
oil, sun flower oil, thyme oil, fish oil). Before micro extractions step, derivatization was
carried out with 0.2 ml of 2 M KOH in methanol to transfer the FAs into the methyl esters
(FAMEs). Then proposed methods‟ micro extraction conditions were optimized. Linolenic
acid, ɣ-linolenic acid, and linoleic acid in olive oil, thyme oil, and fish oil were determined
by HS-SDME. 2.0 µl of sodium dodecyl sulphate:1-butanole (1:3, v/v) mixture was used
as the head space single drop micro extraction solvent. Most suitable extraction conditions
were that 360 µl of the fatty acid methyl esters (FAMEs), 2.0 ml vial, 0.07 g NaCl, 45 C,
and 35 min. In SDME method carbon tetra chloride (CCl4) was used as a single drop
microextraction solvent to trap the FAMEs before the gas chromatographic analysis.
Amount of micro extraction solvent (20 µl CCl4), concentration of NaCl (10%, w/v) as
salting out effect, microextraction temperature (25 °C), stirring rate (1000 rpm), and micro
extraction time (20 min) that affect the extraction yield were optimized using the relative
peak area. The precision (RSD%) of SDME-GC-FID was found as 2.1-32.1% (n= 4) and
the recovery of the method was calculated as 95-105%. According to the student t-test no
differences were found between GC-FID (n= 3), SDME-GC-FID (n= 3), and HS-SDMEGC-FID results in the 95% confidence limit (p= 0.05)