Örgütsel şeffaflık, örgütsel güven ve örgüt sağlığının okul etkililiğine etkisi
The effect of organizational transparency, organizational trust and organizational health on school effectiveness
Yazar: ALİ TOSUN
Danışman: PROF. DR. KAZIM ÇELİK
Pamukkale Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etkililik = Effectiveness ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Okul etkililiği = School effectiveness ; Örgütsel güven = Organizational trust ; Örgütsel sağlık = Organizational health ; Şeffaflık = Transparency

Özet:
Bu araştıranın amacı, öğretmen algılarına göre örgütsel şeffaflığın okul etkililiği düzeyine etkisinde örgütsel güven ve örgütsel sağlığın aracılık rolünü belirlemektir. Bu amaçla öncelikle öğretmenlerin örgütsel şeffaflık, örgütsel güven örgüt sağlığı ve okul etkililiğine yönelik algıları belirlenmiştir. Daha sonra öğretmenlerin bu değişkenlere ve alt boyutlarına ilişkin algı düzeylerinin cinsiyet, öğrenim durumu, mesleki kıdem, mevcut okullarındaki çalışma süreleri (öğretmen kaynaklı), çalıştıkları okuldaki öğretmen sayısı ve okul kademesi (okul kaynaklı) değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Araştırmanın bağımlı değişkeni olan okul etkililiği ile örgütsel şeffaflık, örgütsel güven ve örgüt sağlığı arasındaki korelasyonel ilişkiler ortaya konulmuştur. Son olarak da öğretmenlerin örgütsel şeffaflık, örgütsel güven ve örgüt sağlığı algılarının okul etkililiği üzerindeki etkileri dört farklı yapısal eşitlik modellemesiyle incelenmiştir. Araştırmada veriler, 2020-2021 eğitim öğretim yılında Uşak ili merkez ve ilçelerindeki kamuya ait anaokulu, ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde çalışan öğretmenlerden "Kişisel Bilgi Formu", "Örgütsel Güven Ölçeği", Örgütsel Sağlık Ölçeği", "Okul Etkililiği Ölçeği" ve çalışma kapsamında geliştirilen "Örgütsel Şeffaflık Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin örgütsel şeffaflık algılarının çok yüksek; örgütsel güven, örgüt sağlığı ve okul etkililiği algılarının yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Ayrıca değişkenlere ve alt boyutlarına yönelik öğretmen algılarının araştırmada ele alınan okul ve öğretmen kaynaklı değişkenlerden bazılarına göre anlamlı olarak farklılaştığı tespit edilmiştir. Yapısal eşitlik modeli analizleri sonuçlarına göre örgütsel şeffaflığın okul etkililiği üzerindeki etkisinde örgütsel güven tek başına aracılık rolü üstlenirken; örgüt sağlığının modele dahil edilmesiyle oluşturulan çoklu aracılık modelinde aracılık rolünü kaybederek örgüt sağlığının tam aracılık rolüne yükseldiği belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre, okullarda örgütsel güvenin oluşumu için şeffaflık uygulamalarının önemli olduğu ve örgütsel güveni arttıramaya yönelik çalışmaların okulların etkililiğine katkı sağladığı söylenebilir. Ayrıca okulların etkili hale getirilebilmesi için şeffaf uygulamalar ile güçlendirilmiş sağlıklı örgütlere ihtiyaç olduğu görülmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the mediating role of organizational trust and organizational health in the effect of organizational transparency on the school effectiveness according to the perceptions of teachers. For this purpose, primarily teachers' perceptions of organizational transparency, organizational trust, organization health and school effectiveness were determined. Next, it was searched whether the perception levels of the teachers concerning these variables and their sub-dimensions differ according to the variables of gender, educational status, professional seniority, working time in their current school (teacher-based), the number of teachers in their own school and the school level (school-based). Then, the correlational relationships between school effectiveness, which is the dependent variable of the research, and organizational transparency, organizational trust and organizational health were revealed. Finally, the effects of teachers' perceptions of organizational transparency, organizational trust, and organizational health on school effectiveness were examined with four different structural equation modeling. This research was carried out with teachers working in public kindergarten, primary, secondary and high schools in the center and districts of Uşak province in the 2020-2021 academic year. The data of the research were collected using "the Personal Information Form", "the Organizational Trust Scale", "the Organizational Health Scale", "the School Effectiveness Scale" and "the Organizational Transparency Scale" developed within the scope of the research. According to the results of the analysis, the organizational transparency perceptions of teachers were very high and organizational trust, organizational health and school effectiveness perceptions were determined as high. Moreover, it was determined that the perceptions of teachers for variables and sub-dimensions differ significantly according to some of the school-based and teacher-based variables discussed in the research. According to the results of structural equation model analysis, while organizational trust alone plays a mediating role in the effect of organizational transparency on school effectiveness. In addition, the multiple mediation model created by including organizational health in the model, it was determined that organizational health lost its mediating role and rose to full mediation role. According to these results, it can be said that the transparency practices are essential for the formation of organizational trust in the schools and the practices to increase organizational trust contribute to the effectiveness of schools. In addition, in order to make schools effective, healthy organizations reinforced with transparent practices are required.