Sağlık statüsünün ölçülmesi: Bypass ameliyatı olan hastaların algılanan sağlık statüleri üzerine bir araştırma
Health status measurement: A Study on perceived health status of patients undergoing coronary artery bypass surgery
Yazar: BAYRAM ŞAHİN
Danışman: Y.DOÇ.DR. MEHTAP TATAR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Hastaneler = Hospitals
Dizin: Hastalar = Patients ; Sağlık = Health

Özet:
Fonksiyonellik ve iyilik hali hasta bakımında üzerlerinde çok az durulan sonuçlardır. Bir çok kronik hastalıklarda olduğu gibi koroner arter hastalan için de tıbbi bakımının amacı; hastaların fonksiyonlarını ve iyilik halini geliştirmektir. Bunun için hem koroner arter hastalığının, hem de bu hastalık için uygulanan tedavi yöntemlerinden biri olarak bypass cerrahisinin değerlendirilmesinde, hastalık ve cerrahinin fonksiyonduk ve iyilik hali şeklindeki sağlık statüsü üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu çalışma, özel bir hastane olan Sevgi Hastanesi'ne başvuran koroner arter hastalarının (n=85), cerrahi öncesi sağlık statüleri arasında hastaların demografik ve klinik özelliklerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farkın olup olmadığını belirlemek ve cerrahi öncesi ve sonrası sağlık statüleri arasında anlamlı bir farkın olup olmadığını inceleyerek cerrahinin hastaların sağlık statüleri üzerindeki etkisini değerlendirmek için yapılmıştır. Hastaların sağlık statülerini ölçmek için bir genel sağlık statüsü ölçüm aracı olan SF-36 kullanılmıştır. Hastaların sağlık statüleri cerrahiden önce ve cerrahiden 3.5-4 ay sonrası olmak üzere iki kez değerlendirilmiştir. Yapılan çalışma sonunda, hastaların cerrahi öncesi sağlık statüleri arasında yaş, cinsiyet, kapak damar sayısı ve daha önce aynı hastalıkla ilgili ameliyat geçirmiş olup olmama gibi değişkenler açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılıkların olmadığı bulunmuştur. Eğitim düzeyleri ve hastalık süreleri farklı olan hastalar ile daha önce kalp krizi geçirmiş ve geçirmemiş hastaların ve başka hastalığı olan ile olmayan hastaların genel sağlık statüsü boyutlarından bazıları arasında anlamlı farklılıkların olduğu görülmüştür. Hastaların cerrahi öncesi ve sonrası sağlık statüleri karşılaştırıldığında ise cerrahi sonrası sağlık statülerinin cerrahi öncesinden daha iyi olduğu, cerrahiden sonra 20.81 ile 33.33 puan arasında pozitif yönde bir değişim gösterdikleri ve bu değişimin istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır. Cerrahi öncesi ve sonrası genel sağlık statüsü boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farkın olup olmadığı belirli demografik ve klinik özellikler açısından incelendiğinde ise; farklı yaş ve cinsiyet grubundaki hastaların, eğitim düzeyi ilkokul ve altı olan hastaların, hastalık süresi 6< ay ile 7> ay olan hastaların, kapalı damar sayısı 2< ile 3> olan hastaların, başka hastalıkları olan ile olmayan hastaların, daha önce aynı hastalıkla ilgili ameliyat geçirmemiş olan ile kalp krizi geçirmiş hastaların ve cerrahi sonrası hekime 1 ve 2 kez başvuran hastaların cerrahi sonrası sağlık statülerinin cerrahi öncesinden daha iyi ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür. Eğitim düzeyi ortaokul ve üstü grubundaki hastaların cerrahi öncesi ve sonrası fiziksel rol sınırlamaları, genel sağlık algılamaları ve duygusal rol sınırlamaları boyutlarında, daha önce aynı hastalıkla ilgili olarak ameliyat geçirmiş hastaların fiziksel fonksiyonduk, canlılık, sosyal fonksiyonduk ve duygusal rol sınırlamaları boyutları arasında, kalp krizi geçirmemiş hastaların ve cerrahi sonrası hekime 3 ve daha fazla başvuran hastaların duygusal rol sınırlamaları boyutları arasında anlamlı farklılığın olmadığı bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Sağlık statüsünün ölçülmesi, sonuç değerlendirme, algılanan sağlık statüsü, SF-36, koroner arter by pass cerrahisi

Abstract:
Functional status and well-being are generally the most ignored part of patient care. As in other chronic diseases, the aim of medical care for coronary artery patients is to improve the functional status and well-being of patients. To this end, there is a need to evaluate the effects of both coronary artery disease and bypass surgery on the health status of patients defined in terms of functional status and well-being. The aims of this study can be stated as, to find out if there is a statistically meaningful difference among patients who are admitted to the private Sevgi Hospital for bypass surgery according to their demographic and clinical characteristics before the operation; and to analyse the differences in health status before and after the operation in order to evaluate the impact of surgery on their health status. To this end, SF-36, a measure of general health status was used. The health status of patients was evaluated both before and 3.5-4 months after the surgery. It has been found out that there are not statistically meaningful differences among patients before the surgery according to their age, sex, number of diseased vessel, having or not having the same operation earlier, and with and without another disease. However, statistically meaningful differences have been found for some dimensions of general health status according to education level, duration of disease and patients who experienced a heart attack earlier. The comparison of the health status of patients before and after the operation has revealled that there is a statistically meaningful improvement after the operation. It can be stated that the patients have experienced between 20.81 and 33.33 points change in the positive direction. After analysing the statistical differences among general health status dimensions before and after the operation, it has been found out that the differences between pre and post operative dimensions are statistically meaningful for patients in different age and sex groups; in primary school and below education level, with differing duration of the disease, with two and below and three and above diseased vessel, with and without another disease, who did not have the same operation earlier, with patients who had a heart attack and who visited their doctors once and twice after the operation. No statistically meaningful differences have been found for patients with secondary school and above educational level in physical role limitation, general health perceptions and emotional role limitation dimensions; who had the same operation earlier in physical functioning, vitality, social functioning and emotional role limitation dimensions; who did not have a heart attack earlier and visited their doctor three times or more after the operation in emotional role limitation dimension. Key Words. Measurement of health status, outcome evaluation, perceived health status, SF-36, coronary artery bypass grafting