Irak Türkmenlerine Türkçe öğretimi: Ders kitapları
Teaching Turkish to Iraqi Turkmens: Course books
Yazar: BİLGE AYDIN
Danışman: PROF. DR. FAHRİ TEMİZYÜREK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Türkçe öğretiminin gerçekleştirildiği ülkelerden birisi de Irak'tır. Irak'ta yaşayan Türkmenler Türkçe öğrenme aşamalarında bazı güçlüklerle karşılaşmaktadırlar. Bu güçlüklerin büyük bir kısmı ülkenin siyasi durumundan kaynaklanmaktadır. Bu nedenle Irak'ta Türkmen okulları zaman zaman kapatılmıştır. 2005 yılında Türkmen okulları yasal olarak yeniden açılmıştır. Okullar açılsa da bu okullardaki en büyük sıkıntı kitapların teminidir. Temin edilen kitapların da genellikle Arapçadan Türkçeye çeviri yapılarak kullanıldığı görülmektedir. Ders kitaplarının durumu değerlendirildiğinde bölgede Türkçe öğretim kitaplarının yeteri kadar iyi olmadığı görülmektedir. Öğretimin pozitif sonuçlarını görebilmek için Türkmenlere yönelik Türkçe öğretim kitaplarının nasıl ve ne şekilde yazıldığının tespit edilmesi gereklidir. Bu bağlamda çalışmanın konusu Irak'taki Türkçe öğretiminde kullanılan kitapların incelenmesidir. Çalışma nitel araştırma yöntemine göre desenlenmiştir. Çalışmanın verileri belgesel tarama tekniği kullanılarak elde edilmiş ve doküman inceleme tekniğiyle analiz edilmiştir. Çalışmada 22 Türkçe öğretimi kitabı incelenmiştir. Bu kitaplar içerik ve biçim yönüyle değerlendirilmiştir. Bunun dışında araştırmada Irak'taki Türk Dili ve Edebiyatı ve Türkçe Öğretmenliği bölümlerindeki müfredatlar da incelenmiştir. Sonuç olarak; söz konusu kitapların üniversitede okutulmak üzere hazırlanan teorik kitapların dışında kalan Türkçe öğretim kitaplarının hedef kitle olan Irak Türkmenlerine uygun olmadığı tespit edilmiştir. Kitapların hem seviye hem biçim ve içerik bağlamında eksik yönlerinin olduğu görülmüştür. İncelenen kitaplarda bir standardın olmadığı sonucuna varılmıştır. Kitaplar görsel unsurlar açısından yetersiz, sosyo kültürel unsurları ortaya koyamayan ve konuşma dinleme becerinden bireylerin kendilerini ifade etmesini geliştiremeyen özelliktedir. Bu bağlamda Irak Türkmenlerine yönelik Türkçe öğretim kitaplarının sistemli ve bir standarda dayalı olması gerekmektedir. Çalışma bölgedeki öğretimin nasıl yapıldığı konusunda bilgi vermektedir. Bununla birlikte Türkçe öğretim kitaplarının durumunun tespiti bakımından da önemlidir. Bu açıdan çalışmanın yeni yapılacak çalışmalara yol göstermesi beklenmektedir.

Abstract:
Iraq is one of the countries where Turkish has been taught. Turkmen living in Iraq have had certain difficulties in various levels of learning Turkish. Most of the difficulties result from politic situation in the country. For this reason, Turkish schools have been closed in Iraq from time to time. Turkmen schools were legally opened again in 2005. Even if the schools were reopened, the main problem in these schools is the supply of the books. It is generally seen that the supplied books are the ones in which translation from Arabic to Turkish is used. When the situation of the course books is evaluated, it is seen that the Turkish books in the region are not good enough. It is necessary to determine how the Turkish teaching books for Turkmen were prepared to see the positive outcomes of teaching. In this context, the topic of the study is examining the books that are used in teaching Turkish in Iraq. The study was patterned with qualitative research method. The data of this study was acquired by applying document analysis. In this study, 21 Turkish teaching books have been examined. These books have been evaluated in terms of content and form. Besides, in this study curricula in the Turkish Language and Literature and Turkish Teaching departments in Iraq have been examined. Consequently, these books (except for the theoretical books used in the universities) have been seen to be not suitable for Iraqi Turkmen students who are the target group. The books have been observed to be insufficient with respect to their form and content. The books evaluated have been seen to lack a standard. Books are insufficient in terms of visual elements, cannot reveal socio-cultural elements and cannot improve the ability of individuals to express themselves with their speaking and listening skills.In this context, the books designed for the Iraqi Turkmens need to be more systematic and organized. This study provides information on how the education in the region is carried out. This is significant in terms of assessing the current condition of Turkish language teaching books. Thus, this study aims to guide the future studies in this field.