Deri kanseri risk faktörleri ve riskli davranışların sıklığının belirlenmesi: Aydın il taraması
Skin cancer risk factors and determine the prevelance of risky behaviors: Province screening of Aydin
Yazar: AHMET İŞCİBAŞI
Danışman: DOÇ. DR. GÜZEL DİŞCİGİL
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aydın = Aydın ; Deri hastalıkları = Skin diseases ; Deri neoplazmları = Skin neoplasms ; Güneş yanıkları = Sunburn ; Güneşten koruyucu ilaçlar = Sunscreening agents ; Risk faktörleri = Risk factors ; Ultraviyole ışınlar = Ultraviolet rays

Özet:
AmaçDeri kanseri önlenebilir bir kanser türü olmasına rağmen dünyada sıklığı gittikçe artmaktadır. Başlıca risk faktörü güneşe maruziyettir. Bu çalışmada güneşe maruziyetin yoğun olduğu Aydın ilinde deri kanseri risk faktörlerini, riskli davranış ve korunma davranışlarını incelemeyi amaçladık.YöntemÇalışmamız kesitsel tanımlayıcı bir araştırmadır. Aydın'ın kentsel ve kırsal alanlarından rastgele yöntemle seçilen 800 erişkin, 205 çocuk ve genç çalışmaya dâhil edilmiştir. Erişkin ve çocuklar için hazırlanan anket formu yüz yüze görüşme yöntemiyle doldurulmuştur. Demografi, risk faktörleri, riskli davranışlar ve korunma davranışlarıyla ilgili tanımlayıcı ve analitik istatistiksel yöntemler kullanılmıştır.BulgularToplam katılımcı sayısı 1005 kişiydi. Sekiz yüz erişkinin 163'ü (%20,4) herhangi bir risk faktörü taşımıyorken 205 çocuğun hepsinin en az 1 risk faktörü vardı. En sık rastlanan risk faktörü erişkinlerde de çocuklarda da bronzlaşamama idi. Güneş yanığı öyküsü olan erişkinlerde herhangi bir deri hastalığı geçirme sıklığı daha fazlaydı. Çocukların çoğunluğu son 3 yıl içinde ciddi veya hafif güneş yanığı geçirmişti. Üç erişkinin sadece biri gölgede bulunmaya dikkat ederken daha da azı güneşin yoğun olduğu saatlerde dışarıda bulunmamaya, koruyucu giysilerle, şapka ve güneş gözlüğü ile korunmaya dikkat ediyordu. Şapka kullanımı çocuklar arasında daha yaygındı. Ancak geniş kenarlı şapka kullanımı erişkinlerde de çocuklarda da çok azdı. Herhangi bir risk faktörü taşıyan erişkinler daha iyi korunma davranışı sergilemiyordu. Benzer olarak düşük ve yüksek risk grubunda olan çocuklar arasında da korunma davranışları açısından bir fark yoktu. TV-radyo erişkinler arasında, anne-baba ise çocuklar arasında en sık bildirilen bilgi kaynağı idi.SonuçGüneşe maruziyetin yoğun olduğu Aydın'da risk faktörü taşıyan erişkinler ve çocuklar yeterli korunma davranışı sergilememektedir. Bölgemizde, deri kanserinden korunma programlarının geliştirilmesine ve bu programların aile hekimliği uygulama alanlarında uygulamaya konmasına ihtiyaç vardır.Anahtar sözcükler: deri kanseri, korunma, risk faktörleri, riskli davranışlar, güneşe maruziyet, UVR

Abstract:
AimIncidence of skin cancer is increasing worldwide eventhough it is a preventible type of cancer. Major risk factor is exposure to sun. In this study, we aimed to evaluate skin cancer risk factors, risk behaviors and protection behaviors in Aydın where exposure to sun is high.MethodsStudy was designed as crossectional and descriptive study. Randomly chosen 800 adults and 205 children and adolescents from urban and rural areas of Aydın were included in the study. Questionnairre for adults and children were applied by face to face interview. Descriptive and analytic statistics were conducted for demographics, risk factors, risk behaviors and protection behaviors.ResultsA total of 1005 participants were present. One hundred and sixty three (%20.4) of 800 adults did not have any of the risk factors where as all of the 205 children had at least one risk factor. The most common risk factor was inability to tan both for adults and children. Any type of skin disease in adults was more common among participants with sunburn history. Majority of children had either severe or mild sunburn history in the last 3 years. Only one in 3 adults were seeking shades where as even less do not stay outside during peak hours or use protective cloths, hats and sunglasses. Hat use was more common among children. However wide brim hat use was very rare both in adults and children. Adults with any of the risk factors did not show better protection behavior. Similarly, protection behaviors did not differ between low risk and high risk groups of children. The most common knowledge source was TV-radio for adults whereas it was mother and father for children.ConclusionAdults and children with any of the risk factors do not show sufficient protection behavior in Aydın where population is exposed to high level of UVR. There is a need to develop skin cancer protection programs and apply these programs in family medicine practice in our manucipility.Key words: skin cancer, protection, risk factors, risk behaviors, sun exposure, UVR