Tayside çocuk uyku değerlendirme formu'nun Türk kültürüne uyarlanması ve çocukların uyku davranışlarının değerlendirilmesi
Adaptation of the tayside children's sleep questionnaire to turkish culture and investigation of SLEEP behaviors of children
Yazar: NECMETTİN ARAT
Danışman: PROF. DR. ŞEHNAZ CEYLAN
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; REM uykusu davranış bozukluğu = REM sleep behavior disorder ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada The Tayside Children's Sleep Questionnaire ölçme aracının Tayside
Çocuk Uyku Değerlendirme Formu adı altında Türk kültürüne uyarlaması
yapılmakta ve 1-5 yaş arası çocukların uyku davranışları incelenmektedir.
Araştırmanın örneklemini 2022 Haziran – Ağustos tarihlerinde 1-5 yaş aralığında
olan ve uygun örnekleme yöntemiyle seçilen 294 çocuğun anneleri oluşturmaktadır.
Bu araştırmada veri toplamak amacıyla annelere "Demografik Bilgi Formu", "The
Tayside Children's Sleep Questionnaire" ve "Tayside Çocuk Uyku Değerlendirme
Formu" uygulanmıĢtır. Uyarlama aşamasında ilk önce Dilsel eşdeğerlik uygunluğu
için Spearman Brown Korelasyonu yapılmış p<0,05 ve r=0,764 ile yüksek düzeyde
istatistiksel anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sonrasında madde toplam
korelasyonlarına bakılmış ve 0,41 ile 0,63 arasında (r>0,30) ile yeterli korelasyon
katsayısına sahip olduğu tespit edilmiştir. Cronbach Alfa iç tutarlılık kat sayısı 0,807
(>0,7) ile ölçeğin iyi derecede güvenilir olduğu tespit edilmiştir. Yapılan faktör
analizi sonucunda birinci faktörün faktör yüklerinin 0,73 ile 0,83 arasında (>0,45),
ikinci faktörün faktör yüklerinin 0,47 ile 0,79 arasında olduğu (>0,45) için seçimin
iyi bir ölçü olduğu tespit edilmiştir. Faktör yapıları doğrulayıcı faktör analizi ile
sınandığında GFI (0,951) ve AGFI (0,911) ile indekslerin (>0,90) olduğu için iyi
uyuma sahip olduğu tespit edilmiştir. Madde faktör yükleri incelendiğinde faktör
yüklerinin 0,45 ile 0,82 arasında (>0,30) olduğu için kabul edilebilir düzeyde olduğu
tespit edilmiştir. Madde ayırt ediciliğine ilişkin yapılan bağımsız örneklemler t testi
sonucunda tüm maddelerin t değerlerinin anlamlı (p<0,001) olduğu görülmektedir.
Bu sonuçlar ölçekte yer alan tüm maddelerin geçerliklerinin yüksek olduğunu ve
gece uyanmaları ile uyku bozukluklarını ayırt ettiğini göstermektedir. Türk dil ve
kültürüne uyarlama çalışmasına ilişkin veriler ölçeğin Türk dili ve kültürüne uygun,
uygulanabilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir. Tayside Çocuk Uyku
Değerlendirme Formu toplam puanlarının ebeveynlerin çocuklarında uyku
bozukluğu olduğunu düşünme durumlarına göre manidar bir farklılık gösterdiği
bulunmuştur. Sosyodemografik veriler ile Tayside Çocuk Uyku Değerlendirme
Formu arasındaki ilişkiye bakıldığında ölçek toplam puanları ile çocukların yaşları,
çocukların okula gitme durumları, uyku düzenine göre orta düzeyde manidar bir
ilişki bulunmuş; çocukların cinsiyetleri, ilaç kullanma durumları, kardeş sayılarına,
kendi odalarına sahip olma durumlarına, ebeveynlerin yaşlarına ve çalışma
durumlarına göre manidar bir ilişki olmadığı bulunmuştur.

Abstract:
In this study, the Tayside Children's Sleep Questionnaire measurement tool is
adapted to Turkish culture under the name of Tayside Child Sleep Assessment Form
and the sleep behaviors of children aged 1-5 are examined. The sample of the study
consists of the mothers of 294 children aged between 1-5 years and selected by
convenient sampling method between June 2022 and August 2022. In this study,
"Demographic Information Form", "The Tayside Children's Sleep Questionnaire"
and "Tayside Child Sleep Assessment Form" were applied to the mothers in order to
collect data. In the adaptation phase, Spearman Brown Correlation was first made for
linguistic equivalence compatibility, and a high level of statistically significant
correlation was found with p<0.05 and r=0.764. Afterwards, item-total correlations
were examined and it was determined that it had an adequate correlation coefficient
between 0.41 and 0.63 (r>0.30). The Cronbach Alpha internal consistency coefficient
was 0.807 (>0.7), and the scale was found to be highly reliable. As a result of the
factor analysis, it was determined that the choice was a good measure since the factor
loads of the first factor were between 0.73 and 0.83 (>0.45), and the factor loads of
the second factor were between 0.47 and 0.79 (>0.45). . When factor structures were
tested with confirmatory factor analysis, it was found that GFI (0.951) and AGFI
(0.911) and indices (>0.90) had good fit. When the item factor loads were examined,
it was determined that the factor loads were at an acceptable level since they were
between 0.45 and 0.82 (>0.30). As a result of the independent samples t test for item
discrimination, it is seen that the t values of all items are significant (p<0.001). These
results show that the validity of all items in the scale is high and distinguishes night
awakenings and sleep disorders. The data regarding the adaptation to Turkish
language and culture show that the scale has undergone an applicable adaptation
process suitable for Turkish language and culture. It was found that the total scores
of Tayside Child Sleep Evaluation Form showed a significant difference according to
the parents' thinking that their child has a sleep disorder. Considering the relationship
between sociodemographic data and Tayside Child Sleep Assessment Form, a
moderately significant relationship was found between scale total scores and
children's age, school attendance status, and sleep patterns; It was found that there
was no significant relationship according to the gender of the children, their use of
drugs, the number of siblings, their own room, the age of the parents and their
working status.