Batı merkezli uluslararası medyada Orta Doğu'nun temsili (Uluslararası haber ajansları üzerinden bir okuma)
Representation of the Middle East in the western-based international media (A reading on international news agencies)
Yazar: MEHMET ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ENVER ÖZGÜR GÖNENÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Küreselleşme = Globalization ; Medya = Media ; Orta Doğu = Middle East ; Uluslararası haber ajansları = International news agencies ; Uluslararası habercilik = International news ; Uluslararası iletişim = International communication ; Uluslararası medya = International media ; Ötekileşme = Otherisation

Özet:
Günümüz dünyasında iletişim alanında çok önemli değişim ve gelişimler meydana gelmektedir. Bu gelişmelerin en önemlilerinden birisi de iletişimin artarak küresel boyuta taşınmasıdır. Kitle iletişim araçlarının dijitalleşmesiyle birlikte yer ve zaman arasındaki bağıntı kopmuş, uzamsal olarak ulaşılamayan kaynaklardan çıkan bilgiler anında ya da dijital olarak iletilmekte ve bilgilere anında ya da dijital olarak ulaşılabilmektedir. Bu durum bilginin uluslararası alanda dolaşımını hızlandırmakla birlikte bireylerin bilgiye ulaşımını da kolaylaştırmıştır. 

İletişim teknolojilerinin gelişimi ile birlikte kitle iletişim araçlarının önemi artmış ve yaygınlık alanı daha da genişlemiştir. Bu araçlar sayesinde haber ve bilginin dolaşımı artık ulusal sınırları aşarak uluslararası boyutlara taşınmıştır. Geçmişte olduğu gibi günümüzde de haberi ve bilgiyi uluslararası boyuta taşıyan en önemli araçlar içerisinde uluslararası haber ajansları bulunmaktadır. Uluslararası haber ajansları ürettikleri ve dolaşıma soktukları haberler aracılığıyla bir taraftan topluma bilgi akışını sağlarken bir taraftan da istedikleri gibi yönetebilecekleri bir dünya kurmaya çalışmaktadırlar.

Dünya üzerindeki uluslararası haber dolaşımı Batı merkezli olan Reuters, Associated Press (AP) ve Agence France Presse (AFP) aracılığı ile yapılmaktadır. Bu durum uluslararası haber dolaşımının dengesiz ve eşit olmayan bir şekilde gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere doğru gerçekleştiğini göstermektedir. 
İletişim teknolojisi gelişmiş, siyasi ve ekonomik yönden güçlü olan ülkeler, kendi kontrollerinde olan iletişim araçlarını kurarak etki ve üstünlüklerini yaygınlaştırmış   ve egemenliklerini güçlendirmişlerdir.

Bu çalışmada da Batı merkezli olan üç büyük uluslararası haber ajansının (Reuters, AP, AFP) örneklem olarak alınan altı Orta Doğu ülkesi (Türkiye, İsrail, İran, Mısır, Suudi Arabistan ve Lübnan) ile ilgili yaptıkları haberler nitel ve nicel yöntemler kullanılarak içerik analizi yapılmıştır. Yapılan bu çalışma ile Batı merkezli uluslararası haber ajanslarının ürettikleri ve dolaşıma soktukları haberler aracılığı ile Orta Doğu'yu tüm dünyaya nasıl anlattıkları tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
In today's world, very significant developments are taking place in the field of communication. The most important of these developments is that communication is increasing and moving to a global dimension. With the digitalization of mass media, the connection between place and time has been broken, and information from sources that are not spatially accessible can be transmitted and accessed instantly or digitally. This situation has not only accelerated the circulation of information but also made it easier for individuals to access information.
 
With the development of communication technologies, the importance of mass media has increased, and the field of prevalence has expanded even more. Thanks to these tools, news and information circulation has now crossed national borders and moved to international dimensions. Today, international news agencies are among the most essential tools that carry news and information to the international dimension as it has been in the past. On the one hand, international news agencies provide the flow of information to society through the news they produce and circulate, while on the other hand, they try to establish a world that they can manage as they wish.

International news circulation is carried out through the Western-based Reuters, Associated Press (AP) and Agence France Press (AFP) worldwide. In other words, international news circulation flows from developed countries to developing or underdeveloped countries unevenly and unequally. Countries with advanced communication technology and strong political and economic aspects have strengthened their sovereignty by establishing communication tools under their control and spreading their influence and superiority.

In this study, the news about six Middle East countries, which are Turkey, Israel, Iran, Egypt, Saudi Arabia and Lebanon, were sampled through three major Western-based international news agencies (Reuters, AP, AFP), and a content analysis was made by using qualitative and quantitative methods. With this study, it has been tried to determine how Western-based international news agencies tell the Middle East to the whole world by means of the news that they produce and circulate.