Türkiye'de plastik poşet vergisi uygulaması: Sorunlar ve çözüm önerileri
Plastic bag tax practice in Turkey: Problems and solutions suggestions
Yazar: ÖZLEM ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. RECEP YÜCEDOĞRU
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Plastik atıklar = Plastic wastes ; Plastik poşet = Plastic bag ; Vergiler = Taxes ; Yeniden kazanma = Recycling ; Çevre kirliliği = Environmental pollution ; Çevre vergisi = Environmental tax

Özet:
Plastik atık sorunu günümüzün en yaygın sorunlarından birisidir. İnsan davranışları ise plastik atık sorununun tam merkezinde yer almaktadır. Bu nedenle dünyanın birçok ülkesinde plastik atık sorununu ortadan kaldırmak ve plastik atığı azaltan davranışları teşvik etmek amacıyla tek kullanımlık plastiklerin azaltılmasına yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Şüphesiz ki, bu çalışmalardan biri de plastik poşet vergisidir. Türkiye'de plastik poşet kullanımının azaltılması amacıyla 2019 yılından itibaren uygulanmakta olan plastik poşet vergisi uygulamasıyla birlikte plastik poşet tüketimi 2022 yılında %65 azalmıştır. Ancak plastik poşet tüketiminde görülen azalışın yanı sıra uygulamada birçok sorunla karşılaşılmıştır.
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de uygulanmakta olan plastik poşet vergi uygulamasında karşılaşılan sorunları politika paydaşları nezdinde ayı ayrı ve derinlemesine ele almak ve tespit edilen sorunlara ilişkin çözüm önerileri sunmaktadır. Araştırma sürecinde "plastik poşet vergisi uygulaması" genel olarak "politika" şekilde tanımlanacaktır. Bu çalışmada nitel bir araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve Aralık 2021-Şubat 2022 döneminde yarı-yapılandırılmış mülakat yöntemiyle politikanın farklı paydaş gruplarından elde edilen 36 görüşme verisi analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda, politikanın poşet tüketimini azaltmada etkili olmasına karşılık bu etkinin market poşetleriyle sınırlı kaldığı; teknik ve bürokratik süreçlerde yaşanan sorunlar nedeniyle politikanın uygulanış amacından uzaklaşıldığı görülmüştür.

Abstract:
Plastic waste problem is one of the most common problems today. Human behavior is at the heart of the plastic waste problem. For this reason, studies are carried out to reduce single-use plastics in many countries of the world in order to eliminate the plastic waste problem and to encourage behaviors that reduce plastic waste. Undoubtedly, one of these studies is the plastic bag tax. With the plastic bag tax application that has been implemented since 2019 in order to reduce the use of plastic bags in Turkey, the consumption of plastic bags decreased by 65% in 2022. However, in addition to the decrease in plastic bag consumption, many problems were encountered in practice.
The aim of this study is to discuss the problems encountered in the plastic bag tax practice in Turkey separately and in depth before the policy stakeholders and to offer solutions for the identified problems. In the research process, "plastic bag tax application" will be defined as "policy" in general. In this study, a qualitative research approach was adopted and 36 interview data obtained from different stakeholder groups of the policy were analyzed by semi-structured interview method in the period of December 2021-February 2022. As a result of the study, although the policy was effective in reducing the consumption of bags, this effect was limited to grocery bags; Due to the problems experienced in the technical and bureaucratic processes, it has been observed that the policy has been moved away from the purpose of implementation.