Köroğlu dağları ormanlarında kara akbaba populasyonunun tespiti ve izlenmesi
Determining and monitoring of the cinereous vulture population in the Köroğlu mountains forest
Yazar: ŞAFAK ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. CİHANGİR KİRAZLI
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Yaban Hayatı Ekolojisi ve Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Doğal ekosistemlerin birincil leşçil pozisyonunda olan kara akbaba Aegypius monachus L. sayıları giderek azalan, küresel olarak populasyonu tehdide açık statüsünde değerlendirilen ve koruma kapsamında öncelikli olan bir türdür. Bu nedenle kara akbaba popülasyonunun bağlantı noktalarının ortaya çıkarılması ve türün korunması için yeni yuva alanlarının belirlenmesi, üreme başarılarının ortaya konması, yuva ve üreme alanı tercihlerinin belirlenmesi ve popülasyon üzerindeki tehdit faktörlerinin ortaya çıkartılması son derece önemlidir. Bu amaçla İç Batı Karadeniz Bölgesi ile İç Anadolu arasında sınır oluşturan Köroğlu Dağları'nda türe yönelik 2018 ve 2019 yıllarında toplamda 37 saha çalışması gerçekleştirilmiştir. Bu saha çalışmalarında türe ait yeni yuva alanlarının tespit edilerek üreme başarılarının takip edilmesi, yuva ve yuva alanı tercihlerinin belirlenmesi ve popülasyonu tehdit eden koşulların tespit edilmesi amaçlanmıştır. Köroğlu Dağları'nda türe ait toplamda 83 yuva tespit edilmiş olup, 2018 yılında 39 ve 2019 yılında 60 çiftin üreme aktivitesi gösterdiği belirlenmiştir. Üreme başarısı oranları ise sırasıyla %67 ve %73 olarak tespit edilmiştir. Kara akbabaların yapılan analizler sonucunda yaşlı ve yüksek karaçam ağaçlarını yuva ağacı olarak tercih ettikleri belirlenmiştir. Ayrıca 1345-1716 m yükseklik aralığında (karaçam kuşağının bulunduğu yükseklik aralığı), yüksek eğimli, daha çok güney-güneybatı bakısına sahip alanları ve bozuk meşcereleri yuva alanı olarak kullandığı ortaya çıkarılmıştır. Köroğlu Dağları'nda yürütülen bu çalışma ile Türkiye'nin en büyük kara akbaba kolonisi tespit edilmiştir. Bu çalışma ile birlikte Türkiye'deki kara akbaba popülasyonunun alt sınırı 194 çift olarak güncellenmiştir. Ormancılık faaliyetleri sırasında potansiyel yuva ağaçlarının kesilmesi ve orman içi yolların açılması türü tehdit eden önemli faktörler olduğu görülmüştür.

Abstract:
Cinereous vulture Aegypius monachus L. is a primary scavenger with a decreasing global population categorized as Near Threatened (NT). It is a species of conservation priority; therefore, the determination of new nesting areas, nesting and reproducing area preferences, reproduction success rates and the threats against the species is of utmost importance in order to ascertain the connection points of the Cinereous Vulture populations and to conserve the species. To that end, 37 field studies were conducted regarding the species in 2018 and 2019 in the Köroğlu Mountains, which set the border between the Central Western Black Sea and the Central Anatolia regions. The aims of these field studies were set as determining the new nesting areas and monitoring the breeding success, determining the nest and nest site preferences and the threats against the species. In the Koroglu Mountains, 83 nests belonging to the species were found, and it was seen that 39 pairs had shown breeding activity in 2018, while in 2019 it was 60 pairs. Their breeding success were 67% and 73%, respectively. Analyses have shown that the Cinereous vulture prefers old and tall black pine trees as nesting trees, and that it uses the degraded stands and the high oblique areas facing the South-Southeast direction in the 1345-1716 m elevation range (black pine zone) for nesting. The biggest cinereous vulture colony in Turkey was discovered during this field study conducted in Köroğlu Mountains. Minimum limit of the black vulture population with this field study in Turkey has been updated with 194 pairs. It was seen that the cutting of potential nesting trees and road construction in forests as part of forestry activities are the most critical threats against the species.