Patella dislokasyonu veya subluksasyonu olan olgularda tibial tüberkül-roman ark mesafesi ile tibial tüberkül-trochlear oluk mesafesinin karşılaştırılması
Comparison of tibial tubercle-roman arch distance and tibial tubercle-trochlear groove distance in patients with patella dyslocation or subluxation
Yazar: EDA TEZGÖR AKSAKAL
Danışman: PROF. DR. NURDAN ÇAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı patellar dislokasyon veya subluksasyonlu hastalarda Tibial Tüberkül-Trochlear Oluk (TT-TG) mesafesi ile Tibial Tüberkül- Roman Ark (TT-RA) mesafesini karşılaştırmak, TT-RA mesafesinin güvenilirliğini ve tekrarlanabilirliğini değerlendirmek, Manyetik Rezonans Görüntülemede (MRG) ve Bilgisayarlı Tomografide (BT) cerrahi tedavi endikasyonu için patolojik eşik değerlerini belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Haziran 2021-Mart 2023 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Radyoloji Kliniğinde diz eklemine yönelik çekilmiş MRG ve/veya BT tetkikleri retrospektif olarak taranmıştır. Dahil edilme kriterlerine uyan patellar subluksasyon veya dislokasyon bulunan 259 (84 diz BT, 175 diz MRG) tetkik ile çalışma grubu, 262 (85 diz BT ve 177 diz MRG) tetkik ile kontrol grubu belirlenmiştir. Her iki grupta TT-RA, TT-TG, Tibial Tüberkül-Arka Çapraz Bağ (TT-AÇB) mesafeleri ile Roman Ark yüksekliği, trochlear sulkus açısı ve total femoral kondil genişliği ölçülmüş, trochlear morfoloji değerlendirilmiştir. Ölçümler iki radyolog tarafından ayrı ayrı yapılmıştır. Mevcut ölçümler student-t independent testi ile karşılaştırılmış, gözlemciler arası ve gözlemci içi tekrarlanabilirlik ve güvenilirlik sınıf içi korelasyon katsayıları (ICC) gösterilmiş, cerrahi tedavi endikasyonu için patolojik eşik belirlemede alıcı işlem karakteristikleri (ROC) analizi yapılmıştır. TT-TG ve TT-RA mesafeleri Pearson korelasyon analizi ile kıyaslanmıştır.
Bulgular: Patellar subluksasyon veya dislokasyon olan 259 hastadan 113'ü (%44) erkek, 146'u (%56) kadındı; yaş ortalaması 32,4 idi. Çalışma grubu ile kontrol grubu kıyaslandığında TT-RA, TT-TG, TT-AÇB mesafeleri ve trochlear sulkus açıları arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0,001). BT ve MRG olarak alt gruplarda da belirtilen ölçümler arasında anlamlı fark mevcuttur (p<0,001). Çalışma grubunda her Dejour sınıflaması için ayrı ayrı olarak TT-RA, TT-TG ve TT-AÇB mesafelerinden elde edilen gözlemciler arası ICC değerlerinde TT-RA mesafesi diğer ölçümlerden daha yüksek ICC değerine sahiptir (>0,959). Çalışma grubunda her Dejour sınıflaması için ayrı ayrı TT-RA, TT-TG ve TT-AÇB mesafelerinden elde edilen gözlemci içi ICC değerlerinde TT-RA mesafesi diğer ölçümlerden daha yüksek ICC değerine sahiptir (>0,988). ROC analizleri sonuçlarına göre MRG için; TT-RA mesafesi>17,30 mm, TT-TG mesafesi>13,30 mm, TT-AÇB mesafesi>23,8 mm, trochlear sulkus açısı >146 derece
viii
değerlerinin patellar subluksasyon veya dislokasyon tahmin etmede sensivite ve spesifitesi yüksektir. BT için; TT-RA mesafesi>18,80 mm, TT-TG mesafesi>15,60 mm, TT-AÇB mesafesi>21,5 mm, trochlear sulkus açısı >148 derece değerlerinin patellar subluksasyon veya dislokasyon tahmini etmede sensivite ve spesifitesi yüksektir. TT-TG ve TT-RA mesafeleri arasında güçlü bir korelasyon bulunmuştur (r=0,867, p<0,001).
Sonuç: Araştırmamız bize patellar subluksasyon veya dislokasyonlu hastalarda TT-RA mesafesinin, tibial tüberkül lokalizasyonunu belirlemede anlamlı bir ölçüm yöntemi olduğunu ve gözlemciler arası ile gözlemci içi TT-RA ölçümünün, TT-TG ölçümüne göre daha tekrarlanabilir ve güvenilir olduğunu göstermiştir. Elde edilen veriler ile TTO endikasyonu için MRG'de 17,3 mm, BT'de 18,8 mm TT-RA mesafesi için patolojik eşik değer olarak kullanılabilir.
Anahtar Kelimeler: Bilgisayarlı Tomografi, Manyetik Rezonans Görüntüleme, Patellar Dislokasyon, Tibia.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to compare the Tibial Tuberosity-Trochlear Groove (TT-TG) distance with the Tibial Tuberosity-Roman Arch (TT-RA) distance in patients with patellar dislocation or subluxation, assess the reliability and repeatability of the TT-RA distance, and determine pathological threshold values for surgical treatment indication in Magnetic Resonance Imaging (MRI) and Computed Tomography (CT).
Materials and Methods: Between June 2021 and March 2023, retrospective screening of MRI and/or CT examinations of the knee joint was conducted at Ankara Bilkent City Hospital Radiology Clinic. A study group consisting of 259 examinations (84 knee CT, 175 knee MRI) meeting the inclusion criteria with patellar subluxation or dislocation was established, along with a control group consisting of 262 examinations (85 knee CT and 177 knee MRI). In both groups, measurements were taken for TT-RA, TT-TG, Tibial Tuberosity-Posterior Cruciate Ligament (TT-PCL) distances, Roman Arch height, trochlear sulcus angle, and total femoral condyle width, while trochlear morphology was evaluated. The measurements were independently performed by two radiologists. The existing measurements were compared using the Student's t-test. Intra-observer and inter-observer repeatability and reliability were demonstrated using intraclass correlation coefficients (ICC). Receiver Operating Characteristic (ROC) analysis was conducted to determine the pathological threshold for surgical treatment indication. TT-TG and TT-RA distances were compared using Pearson correlation analysis.
Results: Out of the 259 patients with patellar subluxation or dislocation, 113 (44%) were male, and 146 (56%) were female, with an average age of 32.4. When comparing the study group with the control group, significant differences were found in TT-RA, TT-TG, TT-PCL distances, and trochlear sulcus angles (p<0.001). Significant differences were also present in the measurements among the subgroups categorized by CT and MRI (p<0.001). In the study group, TT-RA distance had a higher interobserver ICC value (>0.959) for each Dejour classification when compared to TT-TG and TT-PCL distances. Similarly, TT-RA distance had a higher intraobserver ICC value (>0.988) for each Dejour classification in the study group. According to the results of ROC analyses for MRI, TT-RA distance >17.30 mm, TT-TG distance > 13.30 mm, TT-PCL distance > 23.8 mm, and trochlear sulcus angle > 146 degrees had high sensitivity and
x
specificity in predicting patellar subluxation or dislocation. For CT, TT-RA distance >18.80 mm, TT-TG distance > 15.60 mm, TT-PCL distance > 21.5 mm, and trochlear sulcus angle > 148 degrees also had high sensitivity and specificity in predicting patellar subluxation or dislocation. A strong correlation has been found between the TT-TG and TT-RA distances (r=0.867, p<0.001).
Conclusion: Our research has shown that in patients with patellar subluxation or dislocation, the Tibial Tuberosity-Roman Arch (TT-RA) distance is a significant measurement method for determining tibial tuberosity localization, and that both interobserver and intraobserver TT-RA measurements are more repeatable and reliable compared to TT-TG measurements. Based on the data obtained, a pathological threshold value for TTO (Tibial Tuberosity Osteotomy) indication can be used as 17.3 mm for TT-RA distance in MRI and 18.8 mm in CT.
Keywords: Computed Tomography, Magnetic Resonance Imaging, Patellar Dislocation, Tibia.