Pirimkul Kadirov'un romanları üzerine bir inceleme
A research on the novels of Pirimkul Kadirov
Yazar: ERHAN GİRAY
Danışman: PROF. DR. AYNUR ÖZ ÖZCAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Kadirov, Pirimkul = Kadirov, Pirimkul ; Roman = Novel ; Özbek edebiyatı = Uzbek literature

Özet:
Roman, hikâye, kıssa (uzun hikâye), deneme, bilimsel ve tercüme türlerinde eserler veren Pirimkul Kadirov (1928-2010), altmış yıl boyunca Çağdaş Özbek edebiyatına hizmet eden, yazdığı eserleri ile dönemine ayna tutan ve Sovyet döneminin baskıcı tutumuna karşı Özbek halkının maddî ve manevî duygularını ayakta tutmaya çalışan bir yazardır.
Çalışmamızda, Pirimkul Kadirov'un edebî hayatı boyunca yazmış olduğu altı romanı incelenmiştir. 1950 yılında yazı hayatına atılan Kadirov'un ilk üç romanı, Üç Kök, Kara Gözler ve Elmas Kemer konuları itibari ile "Sosyal Roman" sınıfına girer. 1970'li yıllardan itibaren tarihî konulara yönelen Kadirov'un son üç romanı Yıldızlı Geceler, Hümayun ve Ekber, Şahruh ve Gevherşad ise "Tarihsel Roman" türündedir.
Çalışmamız,  üç ana bölümden oluşur. Birinci bölüm içerisinde, Kadirov'un hayatı, romanları çerçevesinde edebî şahsiyetinin oluşumu ve eserleri hakkında bilgiler verilir. İkinci bölüm içerisinde Kadirov'un sosyal romanları; üçüncü bölüm içerisinde ise tarihsel romanları, metne bağlı inceleme yöntemi esas alınarak yapı özellikleri (olay örgüsü, kişiler, zaman, mekân), tema, sorunsal, dil, üslup ve anlatım özelliklerine göre incelenmiştir. 
Giriş bölümünde, kuramsal çerçeve, çağdaş Özbek romanının gelişimi ve tarihsel roman türünün özellikleri hakkında bilgiler yer alır. Sonuç bölümünde ise romanlardan elde edilen sonuçlar maddeler halinde ifade edilir.


Anahtar Kelimeler: Pirimkul Kadirov, Çağdaş Özbek Romanı, Roman, Roman İnceleme Yöntemi

Abstract:
Pirimkul Kadirov (1928-2010), who had literary works such as novels , stories, tales, essays, scientific works and translations, is a writer who served to Contemporary Uzbek literature for sixty years, reflected the features of the period in his works and tried to keep material and nonmaterial values of Uzbek citizens against the oppressive attitude of Soviet period. 
In this research, six novels Pirimkul Kadirov wrote during his lifetime were examined. Starting to write in 1950, Kadirov's first three novels Three Roots, Black Eyes and Diamond Zone are classified as "Social Novel." Focusing on historical events beginning from the 1970s, Kadirov's last three novels Starry Nights, Humayun and Ekber, Şahruh and Gevherşad are classified as "Historical Novel."
Our research consists of three parts. In the first part, information about Kadirov's life, creation of his literary self within his novels and literary works. In the second part, Kadirov's thesis novels and in the third part, his historical fictions are examined according to the structural features (plot, persons, time, place), thema, problematic, language, wording and narration with the text based examination. 
Within the introduction, information about conceptual framework, the development of contemporary Uzbek novel and the features of historical fictions are provided. Within the conclusion, the results provided from the novels are specified as articles. 


Key Words: Pirimkul Kadirov, Uzbeks Contemporary Novel, Novel, Novel Analysis Method.