Memede kitle nedeniyle ameliyat olan hastalarda depresyon ve anksiyeteye etki eden faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluating factors influencing depression and anxiety in patients undergoing surgery due to breast mass: An academic perspective
Yazar: DOĞUŞCAN KURULAR
Danışman: DOÇ. DR. YURDAKUL DENİZ FIRAT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery

Özet:
Amaç: Bu çalışma, memede kitle nedenli ameliyat olan hastalarda depresyon ve anksiyeteye etki eden faktörleri incelemektedir. Özellikle memede kitlesi olan hastalarda cerrahi öncesi ve sonrası dönemlerde depresyon ve anksiyetenin nasıl geliştiğini, bu ruh hali bozukluklarının nedenlerini ve tedavi sonuçları üzerindeki etkilerini araştırmaktadır. Hastane Anksiyete ve Depresyon Skalası (HADS) kullanarak psikiyatrik durumları ölçmektedir. Temel amaç, memede kitlesi olan hastalarda psikolojik durumlar ile cerrahi teknikler ve sonuçlar arasındaki ilişkiyi açıklığa kavuşturmak, psikolojik destek müdahalelerinin gerekliliğini sınamak ve meme kanseri tedavi sürecini geliştirmek için bütüncül stratejiler önermektir. Bu çalışma, psikiyatrik ve cerrahi uygulamaların birbirini tamamlayıcı bir şekilde nasıl kullanılabileceğini vurgulayarak, meme kanseri hastalarının daha iyi bakım ve destek almasına katkı sağlama amacını taşımaktadır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, prospektif ve analitik tipte bir çalışmadır. Ocak 2022- Aralık 2023 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne memede kitle nedeniyle başvurup, tarafımızca opere edilen hastalara çalışmamız hakkında bilgi verilerek, kabul edenlere bilgilendirilmiş gönüllü onam formu imzalattırıldı. Çalışmamıza girmeyi kabul eden hastalara HADS-A ve HADS-D testleri ve sosyodemografik verileri içeren formlar doldurtuldu. Çalışmada sürekli değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Shapiro-Wilk testi ile incelenmiştir. Kategorik değişkenler ise gruplar arasında ki-kare testi, Fisher'in kesin ki-kare testi ve Fisher-Freeman-Halton testleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın analizleri SPSS (IBM Corp. Released 2015. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 23.0. Armonk, NY: IBM Corp.) programında yapılmış olup, istatistiksel karşılaştırmalarda tip I hata oranı %5 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Meme kanseri hastalarında depresyon ve yaygın anksiyete bozukluğunun demografik ve klinik özellikler ile ilişkisini ve bu psikolojik durumların cerrahi tedavi seçimlerine olan etkisini incelemiştir. Araştırma, depresyon ve yaygın anksiyete bozukluğu durumu gözlenen ile gözlenmeyen gruplar arasındaki farklılıkları yaş, boy, kilo, vücut kitle indeksi (VKİ), medeni durum, eğitim düzeyi, çocuk sayısı, emzirme öyküsü, menapoz durumu, diyabet mellitus (DM), hipertansiyon (HT), ek hastalıklar ve ailede meme kanseri öyküsü gibi demografik ve klinik özellikler açısından değerlendirmiştir.
Depresyon ile ilgili bulgular, yaş, boy, kilo ve eğitim düzeyi gibi temel demografik özellikler arasında herhangi bir anlamlı fark bulunmadığını göstermiştir. Ancak, depresyon gözlenen gruplarda VKİ anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0,006), bu durum depresyonun obezite ile olan ilişkisine dair mevcut literatürü destekler niteliktedir. Medeni durum, çocuk sayısı, emzirme öyküsü, menapoz durumu, DM, HT ve ailede meme kanseri öyküsü gibi diğer faktörler açısından depresyon varlığına göre gruplar arasında anlamlı farklılıklar gözlenmemiştir, bu da bu faktörlerin depresyon riskini etkilemede önemli bir rol oynamadığını göstermektedir.
Yaygın anksiyete bozukluğu ile ilgili olarak, anksiyete durumu gözlenen hastaların ailede meme kanseri öyküsüne sahip olma oranının anlamlı şekilde daha yüksek olduğu bulunmuştur (p=0,034), bu da anksiyetenin aile öyküsü gibi spesifik klinik özelliklerle ilişkili olabileceğine işaret etmektedir. Cerrahi işlem türü ile ilgili olarak, yaygın anksiyete bozukluğu durumu olan hastaların mastektomi gibi daha invaziv cerrahi işlemlere yöneliminde anlamlı bir artış gözlenirken (p=0,002), depresyonun cerrahi tedavi seçimleri üzerinde belirgin bir etkisi olmadığı saptanmıştır.
Sonuç: Bu çalışma, 71 meme kanseri hastasının anksiyete ve depresyon düzeylerini ve bu durumların demografik özellikler, aile öyküsü ve cerrahi tekniklerle ilişkisini incelemiştir. Bulunan ana sonuçlar, anksiyete ve depresyonun VKİ ile ilişkili olduğunu, özellikle anksiyete durumunun mastektomi gibi daha invaziv işlemlerde arttığını ortaya koymuştur. Cerrahi tercihlerin ise depresyon üzerinde belirgin bir etkisi olmamıştır. Bu bulgular, anksiyete ve depresyonun meme kanseri tedavisindeki önemini vurgulayarak, bireysel psikolojik durumların tedavi planlamasında dikkate alınmasının önemini göstermektedir. Bu bağlamda, meme kanseri hastalarının yönetiminde psikolojik destek ve müdahalelerin entegre edilmesi önerilir. Psikolojik faktörlerin tedavi kararları üzerindeki etkisinin daha iyi anlaşılması ve hasta sonuçlarının iyileştirilmesi için multidisipliner bir yaklaşımın benimsenmesi önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler: Anksiyete, depresyon, memede kitle

Abstract:
Purpose: This study aims to examine the factors influencing depression and anxiety in patients undergoing breast surgery due to breast masses. It specifically investigates how depression and anxiety develop in the preoperative and postoperative periods in patients with breast masses, the underlying causes of these mood disorders, and their effects on treatment outcomes. Psychiatric conditions are assessed using the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS). The primary goal is to elucidate the relationship between psychological conditions and surgical techniques and outcomes in patients with breast masses, test the necessity of psychological support interventions, and propose comprehensive strategies to improve the breast cancer treatment process. This study emphasizes the complementary use of psychiatric and surgical practices, with the aim of contributing to the better care and support of breast cancer patients.
Materials and Methods: This study is of a prospective and analytical type. Between January 2022 and December 2023, patients presenting with breast masses to the Health Sciences University Bursa High Specialization Education and Research Hospital, who were operated on by our team, were informed about our study. Those who agreed participated after signing an informed voluntary consent form. Participants who agreed to join our study were asked to fill out forms that included the HADS-A and HADS-D tests and sociodemographic data. The conformity of continuous variables to normal distribution was examined using the Shapiro-Wilk test. Categorical variables were analyzed using the chi-square test, Fisher's exact chi-square test, and Fisher-Freeman-Halton test. The analyses of the study were conducted using SPSS (IBM Corp. Released 2015. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 23.0. Armonk, NY: IBM Corp.), with the type I error rate accepted at 5% for statistical comparisons.
Findings: This research investigates the relationship between depression and generalized anxiety disorder with demographic and clinical characteristics in breast cancer patients, as well as the impact of these psychological conditions on surgical treatment choices. The study assessed differences between groups with and without observed states of depression and generalized anxiety disorder across various demographic and clinical features such as age, height, weight, body mass index ,marital status, education level, number of children, breastfeeding history, menopausal status, diabetes mellitus , hypertension , additional illnesses, and family history of breast cancer. Findings related to depression revealed no significant differences between groups in terms of basic demographic characteristics such as age, height, weight, and education level. However, a significantly higher body mass index was found in groups with depression (p=0.006), supporting existing literature on the relationship between depression and obesity. No significant differences were observed between groups based on the presence of depression regarding other factors such as marital status, number of children, breastfeeding history, menopausal status, diabetes mellitus, hypertension, and family history of breast cancer, indicating these factors do not play a significant role in affecting the risk of depression.
Regarding generalized anxiety disorder, a significantly higher rate of family history of breast cancer was found in patients with anxiety conditions (p=0.034), suggesting a potential link between anxiety and specific clinical features like family history. In terms of the type of surgical procedure, a significant increase was observed in the inclination towards more invasive surgical procedures like mastectomy among patients with generalized anxiety disorder (p=0.002), while depression was found to have no noticeable impact on surgical treatment choices.
Conclusion: This study examined the levels of anxiety and depression among 71 breast cancer patients and their relationship with demographic characteristics, family history, and surgical techniques. The main findings reveal that both anxiety and depression are associated with BMI, particularly noting an increase in more invasive procedures like mastectomy in cases of anxiety. However, depression did not have a significant effect on surgical choices. These findings highlight the importance of anxiety and depression in the treatment of breast cancer, underscoring the necessity of considering individual psychological states in treatment planning. In this context, integrating psychological support and interventions in the management of breast cancer patients is recommended. Adopting a multidisciplinary approach to better understand the impact of psychological factors on treatment decisions and to improve patient outcomes is crucial.
Keywords: Anxiety, depression, breast mass