Şizofrenide pozitif belirtiler ile anksiyete ve dürtüsellik arasındaki ilişkinin sigara kullanımı üzerine etkisi
The effect of the relationship between positive symptoms andanxiety and impulsivity on smoking in schizophrenia
Yazar: MERVEGÜL ERTEKİN ŞİMŞEK
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM TOLGA BİNBAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Nikotin = Nicotine ; Sigara içme = Smoking ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Tütün kullanımı, erken yaşta ölümlerin ana nedenlerinden biri olup önlenebilir
hastalık ve ölümlerin başlıca sebepleri arasındadır. Şizofreni hastalarında tütün kullanımı
yaygındır. Şizofreni tanılı hastaların yüksek miktarda sigara içmesi self-medikasyon,
antipsikotiklerin yan etkilerini azaltma, kognitif problemleri düzeltme, sosyal etkileşimi
sağlama gibi farklı hipotezlerle açıklanmaya çalışılmıştır. Bu çalışmanın amacı Dokuz Eylül
Üniversitesi Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı psikiyatri polikliniğinde
şizofreni ve şizofreni spektrum bozukluğu tanısı ile izlenmekte olan hastaların pozitif ve negatif
semptomlarının değerlendirilmesi, pozitif belirtilerin anksiyete ve dürtüsellik üzerine etkisinin
belirlenmesi, sigara kullanma davranışının saptanması ve bunlar arasındaki ilişkiyi
incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmanın örneklem grubunu Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Ruh
Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı psikiyatri polikliniğinde ICD-10'a göre şizofreni,
şizoaffektif ve şizofreniform bozukluk tanısı alan hastalar oluşturmuştur. Hastalar ardışık
olarak çalışmaya alınmış olup, bu kişiler ile poliklinik muayenesi için başvuruda bulundukları
gün tek bir görüşmeci tarafından yüz yüze görüşme yapılmıştır. Çalışmaya 150 hasta alınmıştır.
Hastalara Olgu Veri Kayıt Formu, Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Barrat
Dürtüsellik Ölçeği-11 (BIS-11), Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT), Durumluk-
Sürekli Kaygı Envanteri (STAI) uygulanmıştır.
Bulgular: Erkeklerin %94,3'ü, kadınların %82,3'ü (p=0,018) şizofreni tanılı saptandı.
Erkeklerin %45,5'u, kadınların %17,7'si (p=0,001) sigara; erkeklerin %36,4'ü, kadınların
%12,9'u (p=0,005) alkol kullanıyordu. Erkekler ve kadınlar arasında FTNB açısından anlamlı
farklılık yoktu (p=0, 785). PANSS, STAI ve BIS-11 ölçek puanları erkekler ve kadınlar
arasında anlamlı farklılık göstermemiştir. Hastalar yüksek ve düşük pozitif PANSS puanlarına
göre iki gruba ayrıldığında sosyodemografik açıdan medeni durum dışında (p=0,002) anlamlı
farklılık saptanmamıştır. Yüksek ve düşük pozitif PANSS grupları arasında psikiyatrik yatış
sayısı (p=0,007) ve kullanılan antipsikotik türleri (p=0,019) açısından istatistiksel olarak
anlamlı fark bulunmuştur. Bu iki grup arasında sigara kulanımı (p=0,604) ve FNBT (p=0,187)
açısından anlamı sonuçlar elde edilemezken; anksiyete ve dürtüsellik açısından istatistiksel
olarak anlamlı (p< 0,001) sonuçlar elde edilmiştir. PANSS pozitif (p=0,563) ve negatif
(p=0,979 ) alt ölçek puanları ile sigara kullanımı arasında ilişki saptanmamıştır. PANSS pozitif
alt ölçek puanı ile anksiyete (p< 0,001) ve dürtüsellik (p< 0,001) arasında istatistiksel olarak
anlamlı pozitif yönde orta düzeyde korelasyon bulunurken; FNBT arasında (p=0,379) anlamlı
ilişki saptanmamıştır. STAI anksiyete puanları ve BIS-11 dürtüsellik puanları arasında
istatistiksel olarak anlamlı (p< 0,001) pozitif yönde orta düzeyde korelasyon mevcuttur. STAIDurumluk
anksiyete (p=0,262), Sürekli anksiyete (p=0,449) ve BIS-11 dürtüsellik puanları
(p=0,255) ile FNBT arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır.
Sonuç: Örneklemimizde sigara kullanım oranları psikiyatri kaynaklarında belirtilenden
daha düşük olup, ülkemiz genel toplum örneklemi ile benzerlik göstermektedir. Çalışmamızın
sonuçları pozitif ve negatif belirtilerin sigara kullanımı ile ilişkisi olmadığını göstermiştir.
Yazında bununla ilgili çelişkili sonuçlar mevcuttur. Aynı şekilde pozitif belirtilerle sigara
bağımlılık derecesi hakkında da anlamlı sonuç elde edilememiştir. Bu durum metadolojik
farklılıklar ve örneklem büyüklüğü gibi değişkenlerden kaynaklanıyor olabilir. Pozitif
belirtilerin anksiyete ve dürtüsellik ile anlamlı şekilde ilişkili olduğu saptanmıştır. Yazında da
benzer sonuçlar mevcuttur. Şizofreni hastalarında anksiyete ve dürtüselliğin artmış şiddet
eğilimi ve öz kıyım riski ile ayrıca daha kötü işlevsellik ile ilişkisi mevcut olup pozitif belirtileri
kontrol etmek bu alanlarda riski azaltmak anlamında yarar sağlayabilir. Pozitif belirtileri baskın
olan hastaların klinik değerlendirmelerinde bu riskler göz önünde bulundurumalıdır. Anksiyete
belirtilerinin dürtüsellik ile olan anlamlı ilişkisi, anksiyete belirtilerine yönelik gerek
farmakolojik gerek nonfarmakolojik tedavileri etkin olarak kullanmanın gerekliliğine işaret
edebilir.

Abstract:
Purpose: Smoking is one of the main reasons of premature deaths and it is among the
main causes of preventable diseases and deaths. Smoking is common among patients with
schizophrenia. High smoking rates of patients who were diagnosed with schiozphrenia was tried
to explanied by different hypotheses such as self-medication, to decrease the side effects of
antipsychotics, to improve cognitive problems and to provide social interaction. The purpose
of this study is to evaluate positive and negative symptoms, the effect of the positive findings
on anxiety and impulsivity, to determine smoking behaviour and to examine relationship
between these in patients who are followed with schizophrenia and schizophrenia spectrum
disorder diagnoses in the psychiatry outpatient clinic of the Department of Mental Health and
Diseases of Dokuz Eylül University Hospital
Material and Method: The sample group of the study consisted of patients diagnosed
with schizophrenia, schizoaffective and schizophreniform disorder according to ICD-10 in the
psychiatry outpatient clinic of the Department of Mental Health and Diseases of Dokuz Eylül
University Hospital. The patients were included in the study consecutively, and a face-to-face
interview was conducted with these individuals by a single interviewer on the day they applied
for outpatient clinic examination.150 patients were included in the study. Case Data
Registration Form, Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS), Barrat Impulsivity Scale-
11 (BIS-11), Fagerström Nicotine Dependence Test (FNDT), State-Trait Anxiety Inventory
(STAI) were applied to the patients.
Findings: 94.3% of men and 82.3% (p = 0.018) of women were diagnosed with
schizophrenia. 45.5% of men and 17.7% (p = 0.001) of women smokeD; 36.4% of men and
12.9% (p = 0.005) of women used alcohol. There was no significant difference in FTNB
XI
between males and females (p = 0, 785). PANSS, STAI and BIS-11 scale scores did not differ
significantly between men and women. When the patients were divided into two groups
according to high and low positive PANSS scores, there was no significant difference in
sociodemographic terms except for marital status (p = 0.002). A statistically significant
difference was found between the high and low positive PANSS groups in terms of the number
of psychiatric hospitalizations (p = 0.007) and the types of antipsychotics used (p = 0.019).
While there were no significant results between these two groups in terms of smoking (p =
0.604) and FNBT (p = 0.187), statistically significant (p <0.001) results were obtained in terms
of anxiety and impulsivity. No relationship was found between PANSS positive (p = 0.563)
and negative (p = 0.979) subscale scores and smoking. There was a statistically significant
positive moderate correlation between the PANSS positive subscale score and anxiety (p
<0.001) and impulsivity (p <0.001); There was no significant relationship between FNBT (p =
0.379). There is a statistically significant (p <0.001) positive moderate correlation between the
STAI anxiety scores and the BIS-11 impulsivity scores. There was no significant relationship
between STAI-State anxiety (p = 0.262), Trait anxiety (p = 0.449) and BIS-11 impulsivity
scores (p = 0.255) and FNBT.
Results: In our sample, smoking rates were lower than those stated in psychiatric sources
and are similar to the general population of our country. The results of our study showed that
positive and negative symptoms are not related to smoking. There are conflicting results
regarding this in the literature. Likewise, no significant results were obtained regarding the
degree of cigarette addiction with positive symptoms. This may be due to variables such as
methodological differences and sample size. It was found that positive symptoms were
significantly associated with anxiety and impulsivity. There are similar results in the literature.
In patients with schizophrenia, anxiety and impulsivity are associated with increased risk of
violence and suicide, as well as decreased functionality, and controlling positive symptoms may
be helpful in reducing the risk in these areas. These risks should be considered in the clinical
evaluation of patients with predominant positive symptoms. The significant relationship
between anxiety symptoms and impulsivity may indicate the need for effective use of both
pharmacological and non-pharmacological treatments for anxiety symptoms.