Türkiye'de özel yeteneklilerin eğitimine yönelik üretilen politikaların ve bilsem modelinin incelenmesi
Exploring of gifted and talented education policies and the Bilsem model in Turkey
Yazar: BAHAR ÇEBİ
Danışman: DOÇ. DR. DİDEM KOŞAR
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Türkiye Cumhuriyeti bilim ve aklın önderliğinde çağdaş uygarlık seviyesinin üstüne çıkma idealiyle kurulmuştur. Bu ideale ulaşmanın en önemli basamaklarından biri; özel yetenekli bireylerin büyük potansiyellerini insanlık ve ülke yararına kullanmalarını sağlayacak yeterli, sağlam ve uygulanabilir politikalar ortaya koymak ve onların eğitimi için çağdaş ve ülkeye özgü modellerin geliştirilmesini sağlamaktır. Cumhuriyet tarihi boyunca özel yetenekliler ile ilgili pek çok kanun çıkarılmış, farklı politikalar uygulanmıştır. Ancak özel yetenekli öğrencilerin eğitimlerinin tam olarak sağlandığı, bu potansiyelin yeterince insanlık ve Türkiye için doğru şekilde işlenip kullanıldığı söylenemez. Alan yazın tarandığında; özel yetenekli öğrencilerle ilgili stratejiler ortaya konulmasına, çalıştaylar, kongreler yapılmasına ve hedefler belirlenmesine rağmen, uygulamada büyük aksaklıkların yaşandığı görülmektedir. Bu araştırmada, özel yeteneklilerle ilgili var olan politikalar değerlendirilmiş ve BİLSEM modeli olumlu ve olumsuz yönleriyle ele alınmıştır. Özel yeteneklilerin eğitimlerine dair politikalarla ilgili problemlere ve BİLSEM modelinde karşılaşılan sorunlara, çözüm önerileri sunulmuştur. Bu çalışma farklı yönlerden ve farklı paydaşlar açısından özel yetenekli öğrencilerin eğitimini ele aldığı için önemlidir. Bu araştırma, nitel durum çalışması desenine göre hazırlanmıştır. Çalışmaya, Ankara'daki BİLSEM'lerde görev yapmakta olan 9 yönetici, 10 öğretmen ve özel yetenekliler ana bilim dalında çalışmakta olan 9 akademisyen katılmıştır. Katılımcıların görüşlerinden elde edilen veriler, içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Elde edilen verilere göre; özel yeteneklilerin eğitimine yönelik politikaların daha çok kâğıt üstünde kaldığı, uygulanan politikaların ise takibinin sistemli bir şekilde yapılmadığı, özel yetenekli bireyler için tutarlı, sistemli, sürdürülebilir politikalara ihtiyaç duyulduğu ve BİLSEM modelinin pek çok aksayan yönü olsa da modelin aksaklıkları giderilerek ve geliştirilerek sürdürülmesi gerektiği sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
The Republic of Turkey was founded with the ideal of rising above the level of contemporary civilization under the leadership of science and reason. One of the most important steps to reach this ideal is to put forward adequate, robust and applicable policies that will enable gifted individuals to use their great potential for the benefit of humanity and the country. It is also to ensure the development of contemporary and country-specific models for their education. Throughout the history of the Republic, many laws have been enacted regarding the gifted and different policies have been implemented. However, it cannot be said that the education of gifted students is fully provided and that this potential is properly processed and used for humanity and Turkey. When the literature is scanned, it is seen that despite the strategies for gifted students, workshops, congresses, and goals being set, there are major problems in practice. In this study, existing policies regarding gifted people were evaluated, and the BİLSEM model was discussed with its positive and negative aspects. Solution suggestions are presented to the problems related to the policies regarding the education of the gifted and the problems encountered in the BİLSEM model. The study is important because it deals with the education of gifted students from different aspects and different stakeholders. This research was prepared according to the qualitative case study pattern. 9 administrators and 10 teachers working in BİLSEMs in Ankara participated in the study. In addition, 9 academicians working in the department of special talents participated in the research. The data obtained from the opinions of the participants were analyzed by the content analysis method. According to the data obtained, the policies for the education of the gifted are mostly on paper, the policies applied are not followed up in a systematic way, and there is a need for consistent, systematic and sustainable policies for the gifted individuals, Although the BİLSEM model has many faulty aspects, it has been concluded that this model should be continued by eliminating its faults and improving it.