Problem çözme terapisine dayalı beceri geliştirme grubunun üniversite öğrencilerinin sosyal problem çözme becerileri, öfkeyle ilgili davranış ve düşünceler ile sürekli kaygı düzeylerine etkisi
The effects of skills enhancement group program which is based on problem solving therapy on college students? social problem solving skills, anger related behaviours and cognitions, trait-anxiety levels
Yazar: FERAH ÇEKİCİ
Danışman: PROF. DR. SONGÜL SONAY GÜÇRAY
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Beceri kazandırma = Skill acquiring ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Kaygı = Anxiety ; Kaygı düzeyi = Anxiety level ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Sosyal sorunlar = Social problems ; Öfke = Anger ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmada sosyal problem çözme beceri eğitiminin üniversite öğrencilerinin sosyal problem çözme, öfkeyle ilişkili davranışlar ve düşünceler ile sürekli kaygı düzeylerine etkisi incelenmiştir.Araştırma, 2008-2009 öğretim yılında Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği, Okul Öncesi Öğretmenliği ve Psikolojik Danışma ve Rehberlik Ana Bilim Dalında öğrenimlerine devam eden ikinci ve üçüncü sınıf öğrencilerinden araştırmaya katılmaya gönüllü bir grup öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir.Araştırma yarı-deneysel desen türündedir. Deney grubunda 17 ve kontrol grubunda 17 olmak üzere toplam 34 öğrenci araştırmaya katılmıştır. Deney ve kontrol gruplarına deneklerin seçiminde araştırmaya katılmaya gönüllü ve aynı zamanda sosyal problem çözme becerisi normalin altında olan öğrenciler dikkate alınmıştır. Gruplara deneklerin atanması ise grupların eşitlenmesi işlemine dayalı olarak gerçekleştirilmiştir.Araştırmada deney grubuna Problem Çözme Terapisi (D' Zurilla ve Nezu, 2007; Nezu, Nezu ve D' Zurilla, 2007) temel alınarak oluşturulan sekiz oturumluk psiko-eğitimsel içerikli bir program uygulanırken kontrol grubuna herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Deney grubuna uygulanan müdahale programı haftada bir gün olmak üzere ortalama 2 - 2,5 saatlik oturumlardan oluşmuştur. Deney grubuna uygulanan sosyal problem çözme beceri eğitimi beceri geliştirme amaçlı, ağırlıklı olarak eğitimsel içeriğe sahip, çok sayıda çeşitli egzersizlerin yer aldığı, Bilişsel-Davranışçı Terapilerin çeşitli teknik ve yöntemlerinin kullanıldığı, yapılandırılmış oturumlardan oluşan ve aynı zamanda yaşantısal-etkileşimsel süreci de içeren bir psiko-eğitimsel grup müdahalesidir.Araştırmanın verileri, nicel ve nitel yöntemler kullanılarak elde edilmiştir. Nicel verilerin elde edilmesinde deney ve kontrol grubundaki öğrencilere veri toplama aracı olarak bu araştırma kapsamında Türkçe' ye uyarlaması yapılan Sosyal Problem Çözme Envanteri ?Kısa Formu, Çok Boyutlu Öfke Ölçeği (Balkaya, 2001)' nin Öfkeyle İlişkili Davranışlar ve Öfkeyle İlişkili Düşünceler Alt Ölçekleri ile Durumluk ?Sürekli Kaygı Ölçeği (Öner ve LeCompte, 1985)' nin Sürekli Kaygı Alt Ölçeği uygulanmıştır. Söz konusu ölçekler deney ve kontrol grubuna öntest ve sontest ölçümleri olarak uygulanırken kontrol grubundaki öğrencilere ulaşılamadığından izleme ölçümleri sadece deney grubundaki öğrencilerden elde edilmiştir. Araştırmanın nicel verilerinin analizinde Kovaryans Analizi, Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi, Mann Whitney U Testi ve İlişkili Örneklemler için t Testi istatistiksel tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri ise deney grubundan araştırmacı tarafından oluşturulan yarı yapılandırılmış soru formları yoluyla elde edilmiştir. Söz konusu dokümanlar deney grubundaki öğrencilerin uygulanan müdahale programından elde ettikleri kazanımlara ilişkin kişisel değerlendirmelerini almak üzere deneysel işlemin bitiminden sonra ve izleme ölçümlerinde olmak üzere iki kez verilmiştir. Nitel verilerin analizi doküman incelemesi yöntemiyle yapılmıştır.Araştırmadan elde edilen bulgular incelendiğinde, uygulanan sosyal problem çözme beceri eğitiminin ?sosyal problem çözme becerileri? ve ?dünyaya yönelik öfke düşünceleri? değişkenleri üzerinde olumlu yönde etkide bulunduğu ve bu etkinin uzun süreli kalıcı olduğu görülmüştür. Araştırmanın bulgularından elde edilen bir başka sonuca göre uygulanan deneysel müdahale programı, deneklerin öfkeyle ilişkili davranışlar: saldırgan davranışlar, sakin davranışlar, kaygılı davranışlar boyutlarında ve öfkeyle ilişkili düşünceler: öfkesine yönelik, diğerlerine yönelik, kendisine yönelik öfke düşünceleri boyutlarında herhangi anlamlı bir farklılık yaratmamıştır. Araştırmadaki bir başka değişken olan sürekli kaygı değişkeni bakımından ise hem deney hem de kontrol grubunda son test ölçümlerinde olumlu bir değişimin olduğu görülmüştür. Ancak deney grubundan elde edilen izleme ölçümlerinde sürekli kaygı puanlarının sontest puanlarından daha düşük olduğu saptanmıştır. Elde edilen bu bulgu deneysel işleme bağlı olmaksızın her iki gruptaki öğrencilerin değişim yaşadıklarını düşündürmektedir. Araştırmadan elde edilen bu sonuçlar doğrultusunda sosyal problem çözme beceri eğitiminin üniversite öğrencilerinin sosyal problem çözme becerilerini geliştirmede etkili olduğu söylenebilir.

Abstract:
In this study, the effects of social problem solving skills training on university students? social problem solving, behaviors and thoughts related with anger and trait anxiety levels is examined.The research was carried out on the students that are registered at 2008-2009 academic year of Çukurova University from the Department of Education, Primary Education Training, Pre-school Teaching Training and Psychological Counseling and Guidance. Students were chosen from the volunteers of 2nd and 3rd level students that want to take part in the study.The research is a kind of quasi-experimental study. 34 students took part in the study that 17 of them were in the experiment group and 17 of them were in the control group. During the selection time of students to the groups, volunteered students that want to take part in the study and students having low level of social problem solving skills were considered as test subjects. During the designation time of students to the groups, equalization process was done.In this research, a psycho-educational program composed of eight sessions which is formed considering the Problem Solving Therapy (D? Zurilla ve Nezu, 2007; Nezu, Nezu and D? Zurilla, 2007) was performed to the experiment group and during this time control group did not take any of them. Each session was composed of 2-2,5 hour program carried out once a week. Problem solving skills training is a psycho-educational group intervention which was carried out on experiment group aimed to improve skills, it has educational content and includes a lot of exercises, also, sessions were composed of Cognitive-Behavioral Therapy?s different techniques, including experimental and interactional interaction at the same time.The data was gathered by using both qualitative and quantitative methods. As a tool for data collection, Social Problem Solving Inventory-Short Form which is adapted from English to Turkish language by the researchers, The Subscales of Multidimensional Anger Inventory ; Anger Related Behaviors and Anger Related Cognitions (Balkaya, 2001) and Trait Anxiety Scale (Öner ve LeCompte, 1985) were applied to experimental group and control groups in order to collect quantitive data. The given scales were applied to both of the experimental group and control group as pretest and post test, but in monitoring process, they were only given to experimental group because the researcher did not reach the control group. In the analysis of the quantitive data, covariance analysis, Wilcoxon signed-rank test, Mann Whitney U test and t test for related samplings were used. The qualitative data were also obtained through a semi-configured question form designed by the researcher and just applied to experimental group. Those documents were given twice in order to see the personel assessments of the participants as to the gains they had after the intervention programs: firstly after the experiment process and during the monitoring process. The document analysis technique was used to analyse the qualitative data.Findings was indicated that the intervention program was effective on improving the students? social problem solving skills and anger related cognitions and this effect went on long lasting. Another findings in this research, the invervention program was not any significiant effects on the students? anger related behaviors such as agressive behaviors, calm behaviours, anxious behaviors and anger related cognitions such as his/her anger, the other people, himself/herself.According to the points of the trait anxiety levels there was a significant differences both the experimental and control groups? posttest results and this results was positive. At the follow-up studies the follow-up results was lower than posttest. Totally this findings indicated that the differences occured any other reasons except the intervention program.Finally it is possible to say that intervention program was effective on enhancing students? social problem solving skills.