Multiple skleroz ve nöromyelitis optika spektrum bozuklukları hastalarında nörodejenerasyon, aksonal hasar, astrosit aktivasyonu ve inflamasyonla ilgili belirteçlerin vücut sıvılarında incelenmesi /
Yazar: BURAK ARSLAN
Danışman: PROF. DR. AYLİN SEPİCİ DİNÇEL
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Aksonlar = Axons ; Astrositler = Astrocytes ; Biyobelirteçler = Biomarkers ; Merkez sinir sistemi = Central nervous system ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Nörodejeneratif hastalıklar = Neurodegenerative diseases ; Nöromiyelitis optika = Neuromyelitis optica ; Vücut sıvıları = Body fluids ; İnflamasyon = Inflammation ; İnterleukin 6 = Interleukin 6

Özet:
Santaral Sinir Sistemi(SSS)'nin nöroinflamatuvar hastalıkları başlangıçta hastalığa özgü olmayan klinik bulguları ile birbirleri ile sıklıkla karışan hastalıklardır. Bu hastalıklara tanı koymak için öncelikle klinik bulguların eşliğinde bu hastalıkların ayırıcı tanısını yapmak, tanıya yardımcı olması için görüntüleme yöntemleri ve bazı kan testlerine başvurmak gerekmektedir. 
Multiple Skleroz(MS) kronik, nörodejeneratif, nöroinflamatuvar Santral Sinir Sistemi hastalığıdır. İlerleyici olan bu hastalığın tanısını koymada, verilen immünmodülatör tedavinin etkinliğini izlemede, engellilik oranının ne derecede ve ne sürede artabileceğini öngörmede klinik ve teknik validasyonu yapılmış biyobelirteç bulunmamaktadır. 
Nöromyelitis Optika Spektrum Bozuklukları Hastalıkları(NMOSB), MS'in ayırıcı tanısına giren ve klinik özelllikleri ile bu hastalık ile karışabilen hastalıklar grubudur. Bu iki hastalığın tanı anında özellikle de aquaporin-4 ve myelin oligodentrosit glikoprotein antikorları negatif olanlar da ayırımını yapabilecek bir biyobelirteç bulunmamaktadır.
Bu çalışma ile aday biyobelirteçler olan Nörofilaman Hafif Zincirleri(NFL), Glial Fibriler Asidik Protein(GFAP) ve hastalık fizyopatolojinde önemli yerleri olduğu iddia edilen İnterlökin-6(İL-6), Osteopontin, Growth-Associated Protein 43(GAP-43) düzeyleri MS,NMOSB ve sağlıklı kontrol gruplarında analiz edilmesi amaçlanmıştır.
Biyobelirteç analizlerine ilaveten bazı klinik, radyolojik ve laboratuvar bulguları retrospektif olarak incelenip biyobelirteçler ile birlikte değerlendirilmiştir. Biyobelirteç analizleri için Western Blot, ELİZA ve elektrokemilüminesan yöntemler kullanılmıştır. Serum ve Beyin Omurilik Sıvısı(BOS) örneklerinde analizler ayrı ayrı gerçekleştirilip bunlara ait bulgular değerlendirilmiştir.
Serum ve BOS İL-6, NFL, GFAP değerleri sağlıklı kontrollere göre hasta gruplarında anlamlı olarak artmıştır. Serum ve BOS biyobelirteçleri arasında anlamlı olarak farklılıklar bulunmuştur. İmmünmodülatör tedavi alanlarda NFL seviyeleri almayanlara göre anlamlı olarak düşük bulunmuştur. Hastalık ciddiyeti göstergesi olan Expanded Disability Status Scale(EDSS) skoru ile biyobelirteçler arasında anlamlı bir korelasyon bulunmuştur.
İL-6 ve NFL'nin MS ve NFL'yi başlangıç aşamasında birbirinden ayırabildiği, özellikle bu biyobelirteçlerin immünmodülatör tedavi alan hastalarda tedavi takibinde kullanılabileceği gösterilmiştir. NFL'nin daha güvenilir ölçümleri için sensitif bir metot olan Single Molecule Array(SIMOA)'de yapılan çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Neuroinflammatory diseases of the central nervous system (CNS) are often confused with the clinical findings that are not specific to the disease. In order to diagnose these diseases, first of all, it is necessary to make the differential diagnoses of these diseases with the help of clinical findings, and imaging methods and some blood tests should be applied to help diagnosis.
 Multiple Sclerosis(MS) is a chronic, neurodegenerative, neuroinflammatory Central Nervous System disease. There are no clinical and technical validated biomarkers in diagnosing this progressive disease, monitoring the effectiveness of immunomodulatory therapy, and predicting the extent and duration of the disability.
Neuromyelitis Optica Spectrum Disorders (NMOSD) is a group of diseases that can be confused with MS due to its clinical features. There is no biomarker that can distinguish these two diseases at the time of diagnosis, especially those with negative aquaporin-4 and myelin oligodendrocyte glycoprotein antibodies.
The aim of this study was to analyze the candidate biomarkers Neurofilament Light Chain(NFL), Glial Fibrillary Acidic Protein(GFAP) and Interleukin-6(IL-6), Osteopontin, Growth-Associated Protein 43(GAP-43) which are claimed to have an important place in disease pathophysiology, in MS NMOSB and healthy control groups.
In addition to biomarker analysis, some clinical, radiological and laboratory findings were reviewed retrospectively and evaluated with biomarkers. Western blot, ELISA and electrochemiluminescent methods were used for biomarker analysis. Serum and cerebrospinal fluid (CSF) samples were analyzed separately and their findings were evaluated.
Serum and CSF IL-6, NFL, GFAP values were significantly increased in patient groups compared to healthy controls. Significant differences were found between serum and CSF biomarkers. NFL levels were significantly lower in patients receiving immunomodulatory therapy compared to those who did not. A significant correlation was found between the Expanded Disability Status Scale (EDSS) score and the biomarkers.
 It has been shown that IL-6 and NFL can differentiate MS and NMOSD from each other in the initial stage, especially those biomarkers can be used in the treatment follow-up in patients receiving immunomodulatory therapy. Studies on the Single Molecule Array (SIMOA), a sensitive method for more reliable measurements of NFL, are needed.