İç hastalıkları servisinde yatan hastaların demografik özellikleri ve tanılarına göre maliyet analizi
Demographic characteristics and admission costs of inpatients in a tertiary-care internal medicine clinic
Yazar: SERHAT DEMİRER
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET KÜÇÜK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Okmeydanı Eğitim. ve Araştırma. Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Nefroloji = Nephrology ; Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Demografi = Demography ; Fayda-maliyet analizi = Cost-benefit analysis ; Hastanede yatış süresi = Length of stay ; Sağlık hizmetleri maliyeti = Health care costs ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Teşhis = Diagnosis ; Yatan hastalar = Inpatients ; Zaman-maliyet analizi = Time-cost analysis ; İç hastalıkları = Internal medicine

Özet:
AMAÇ: Bir üçüncü basamak hastanenin iç hastalıkları servisinde sık rastlanan hastalıklardan kaynaklanan maliyetleri ve bileşenlerini (muayene, konsültasyon, laboratuvar, görüntüleme, tedavi, ilaç gibi) hesaplamak.
MATERYAL VE METOT: SBÜ Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 01.01.2017 –26.06.2018 tarihleri arasında, iç hastalıkları kliniğinde yatarak tedavi gören hastaların demografik verileri, yatış süreleri ve hizmet tutarları elde edildi. ICD-10 kodları ana tanı grupları şeklinde özetlenerek basit hastalık tanıları ya da tanı gruplarına dönüştürüldü. Yatış süresi ve hizmet tutarlarını modellemek için yaş, cinsiyet, giriş-çıkış tarihleri ve tanı grupları kullanılarak logaritmik bağlantı fonksiyonlu gama regresyon analizleri yapıldı. Hizmet tutarı modeline göre her bir tanı için ortalama yaşa ve 1 haftalık yatışa göre tahmini marjinal ortalama hizmet tutarları ve her bir tanının (yokluğuna kıyasla) getirdiği fazladan maliyet hesaplandı.
BULGULAR: Çalışmaya SBÜ Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 01.01.2017 –26.06.2018 tarihleri arasında, dahiliye servisinde gerçekleşen 6528 yatış dahil edildi. Yatışların 3168'i (%48,5) kadın hastalara ait olup, ortalama yaş (SS) 63,2 (19,4), yatış süresi 7,4 (5,8) gün, tanı sayısı 6,5 (4,3) olarak saptandı. Hizmet tutarlarının aritmetik ortalaması 2075 TL (576 ABD doları), (SS) (7590), geometrik ortalaması 986 TL (274 ABD doları) (SS) (3,2) olarak hesaplandı. Regresyon analizlerinde yaşın yatış süresini ve hizmet tutarını etkilemediği, (%95GA:1,0-1,0, p=0,2064), kadınlarda yatış süresinin ortalama %5 azaldığı görüldü (%95GA: %-9-%-2, p=0,0012). Cinsiyeti kadın olanlarda hizmet tutarı %2 daha düşük olmakla birlikte bu ölçümün güven aralığı genişti. (%95GA: %-8-%5, p=0,608). Tanı sayısı ve yatış süresi artışıyla hizmet tutarının arttığı saptandı. En sık kodlanan ilk üç tanı hastaların %37,5'inde hipertansif kalp hastalığı, %31,5'inde pnömoni, %23,8'inde renal yetmezlik oldu. Yatış süresinde en fazla artışla ilişkili bulunan ilk 4 hastalık; endokrin hastalıklar, hematolojik maligniteler, ascites-peritonit ve inflamatuvar barsak hastalıkları, yatış süresinde en büyük azalmayla ilişkili bulunan hastalıklar intoksikasyon ve sepsis-şok idi. Tanıların yaşa, cinsiyete ve mevcut ek tanılarına göre düzeltilmiş tahmini marjinal ortalama maliyetleri incelendiğinde 7 günlük yatıştan doğan hizmet tutarları en yüksek tanılar sırasıyla romatoid artrit 8849 TL (2458 ABD doları), trombositopeniyle seyreden diğer durumlar (İTP, HÜS) 6900 TL (1917 ABD doları), hematolojik diğer hastalıklar 4638 TL (1289 ABD doları) idi. Yatışlar arasından yapılan tabakalı örneklemede yükselen maliyetlerin başlıca nedeni laboratuvar ve ilaç/sarf malzemesi ile kan bankası alt-kalemleri iken sağlık çalışanı emeğinden kaynaklanan maliyetlerin (tedavi/konsültasyon/vizit) nispeten küçük olduğu görüldü.

SONUÇ: İç hastalıkları servislerinde yatış maliyetlerinin geometrik ortalaması 986 TL, yatış süresi ortalama 7.5 gündür. Maliyeti yüksek ilaçların ve kan bankası ürünlerinin kullanıldığı hastalık tanıları yüksek maliyetle ilişkilidir. Yatış maliyetleri yükseldikçe maliyet içinde ilaç/sarf malzemesi, kan ürünleri ve laboratuvar gibi kalemlerin payları artarken sağlık işgücünden kaynaklanan maliyetler nispeten sabit kalmaktadır. Çalışmamız, iç hastalıklarında yatan hastaların tanılarına özgü yatış maliyetlerini hesaplayan ilk çalışmalardan biridir. Alt analizler için kullanılan örneğin küçük olması çalışmamızın başlıca zayıf yönüdür.

Abstract:
AIM: To estimate the costs of common diagnoses in an internal medicine inpatient clinic of a tertiary care hospital.
METHODS: We used the databases of SBÜ Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesi, to extract demographic data, diagnoses, admission/discharge dates and overall billable costs between 01.01.2017 and 26.06.2018. Diagnoses, originally recorded as ICD-10 codes were grouped and summarised as common-sense diagnoses. We used age, sex, admission/discharge dates and diagnoses to model duration of stay and overall billable costs using gamma regression models with a log link function. Using the cost model we reported estimated marginal mean costs by diagnosis for the mean age and an admission duration of 1 week. We also estimated the additional cost incurred by a given diagnosis in comparison to its absence.
RESULTS: The study included records from 6528 admissions of which 3168 (%48,5) were for female patients and the overall mean (SD) duration of admission was 7,4 (5,8) days. The mean age at admision was 63,2 (19,4) and the mean number of diagnoses was 6,5 (4,3). The arithmetic mean cost of admission was 2075 (7590) TL (576 USD) while the geometric mean was 986 (3,2) TL (274 USD). Regression analyses showed that age was not associated with significant changes in the duration or cost of admission while female gender was associated with a %5 shorter duration of admission (95%CI; -9%, -2%, p=0,0012). Overall cost of admission was also lower by an average 2% in females, however this estimate had a wide confidence interval (-8% to 5%, p=0,608). Increasing number of ICD-10 codes and increasing duration of admission were independently associated with increased costs. Most common diagnoses were hypertensive cardiac disease (37.5%), pneumonia (31.5%) and renal failure (23.8%). Diseases significantly associated with an increase in admission duration were endocrine diseases, hematologic neoplasms, ascites-peritonitis and inflammatory bowel disease wheres diseases significantly associated with a reduction in duration of admisson were intoxications and sepsis/shock.Highest estimated marginal mean costs based on the regression model for a 7-day admission were due to rheumatoid arthritis, 8849 TL (2458 USD), thrombocytopenia-associated conditions (eg. ITP, HUS), 6900 TL (1917 USD), and other hematologic diseases, 4638 TL (1289 USD). A descriptive analysis of a subsample for cost items revealed that increasing overall costs were caused by laboratory costs, medications and other medical consumables whereas the cost of healthcare provider labour (visits/treatments/consults) was relatively constant and low.

CONCLUSIONS: The crude mean cost of an internal medicine inpatient admission was 986 TL with a mean 7.5 days of admission. Diagnoses with expensive medical treatments or intensive use of blood-bank products were associated with higher costs. The increase in costs was likely explained by increase in the cost of laboartory investigations, medication and other medical consumables and blood bank products while the cost of healthcare provider labour was relatively constant and low. The small sample size available for subanalyses is a limitation of our study.