Damla sulama ile sulanan kuru fasulye çeşitlerinde farklı sulama seviyelerinin verim ve su kullanımına etkisi
Different irrigation levels affect on yield and water usage of drip-irrigated dry bean cultivars
Yazar: YASEMİN DEMİR YURTERİ
Danışman: PROF. DR. BİLAL ACAR
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı / Tarımsal Yapılar ve Sulama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada damla sulama ile sulanan Konya şartlarına uygun olarak geliştirilen Zirve, Nirvana ve Üstün-42 isimli üç farklı kuru fasulye çeşidinin farklı sulama seviyelerine tepkisi araştırılmıştır. Çalışma tesadüf blokları deneme desenine göre planlanmış ve sulama konuları olarak A Tipi Buharlaşma kabında buharlaşan su miktarlarının 6 farklı su seviyeleri (I00: 0.0xEpan, I25:0.25xEpan, I50: 0.50xEpan, I75: 0.75xEpan, I100: 1.0xEpan, ve I125: 1.25xEpan) 7 gün sulama aralığında uygulanmıştır. Araştırma sonucunda 2020 yılında çeşitlere uygulanan sulama suyu miktarları sırasıyla 20, 145.9, 271.9, 397.8, 523.7 ve 641.9 mm arasında iken 2021 yılında sırasıyla 40, 196.5, 305.8, 415, 524.5 ve 633.5 mm olarak bulunmuştur. Benzer şekilde her iki deneme yılında da tüm çeşitlerde bitkide bakla sayısı, baklada tane sayısı, bakla uzunluğu, bakla eni, tane çapı, bitki boyu en yüksek I125 ve en düşük I00 sulama konularından elde edilmiştir. En yüksek bin tane ağırlığı 2020 yılında 396.1 g ile I125xNirvana, en düşük ise 93.8 g ile I00xÜstün-42 ; 2021 yılında ise en yüksek 397.2 g ile I125xZirve, en düşük ise 94.5 g ile I00xÜstün kombinasyonundan elde edilmiştir. En yüksek tane verimi 2020 yılında 474.4 kg/da ile I125xNirvana, en düşük ise 5.9 kg/da ile I00xÜstün-42; 2021 yılında ise 475.2 kg/da ile I125xNirvana, en düşük ise 7.1 kg/da ile I00xÜstün-42 interaksiyonundan elde edilmiştir. Genel olarak değerlendirildiğinde her üç kuru fasulye çeşidinde de sulama seviyeleri azaldıkça verim unsurlarında ve tane verimlerinde azalmalar olmuştur. Çalışma sonucunda aynı çeşitte I125 ile I100 konularından elde edilen verim ve verim unsurları arasında önemli bir farklılık olmamasına rağmen söz konusu I125 ile I100 karşılaştırıldığında I75, I50, I25 ve I00 önemli düşmelere tespit edilmiştir. Kuru fasulyeden ekonomik bir üretim elde etmek için su kaynaklarının yeterli olduğu alanlarda öncelikle I125, su kaynaklarının sınırlı olduğu Konya bölgesi gibi yerlerde ise I100 konusu tercih edilebilir. Buradan kuru fasulye bitkisinin su kısıtına karşı oldukça hassas olduğunu söylemek mümkündür.

Abstract:
In this research, effects of different water applications on drip-irrigated three different dry bean cultivars namely Zirve, Nirvana, Üstün-42, developed for the semi-arid environment of Konya region, were studied under field conditions. The experiment was designated as Randomized Block Design and six irrigation levels (I00: 0.0 Epan, I25:0.25 Epan, I50: 0.50 Epan, I75: 0.75 Epan, I100: 1.0 Epan, and I125: 1.25 Epan) were used with 7-day irrigation interval. The applied water in 2020 season for(I00, I25, I50, I75, I100: and I125 treatments were found as 20, 145.9, 271.9, 397.8, 523.7 and 641.9 mm, respectively. In 2021 those values were found as 40, 196.5, 305.8, 415,524.5 and 633.5 mm, respectively. Similarly, in all bean cultivars, the highest and the lowest pod number per plant, bean number per pod, pod length, pod width, pod diameter, plant height were determined from I125 and I00 irrigation regimes, respectively. The maximum as 396.1 g and minimum as 93.8 g 1000 -seed weights in 2020 were obtained from I125xNirvana and  93.8 g I00xÜstün-42, respectively. In 2021, those were found as 397.2 g in I125xZirve, in 94.5 g ile I00xÜstün-42 interactions, respectively. The highest and the lowest seed yields in 2020 and 2021 were obtained from I125xNirvana (474.4 kg/da) to I00xÜstün-42 (5.9 kg/da) and from I125xNirvana (475.2 kg/da), to I00xÜstün-42 (7.1 kg/da) interactions, respectively. In general, both the yield and yield components of dry bean reduced with decreasing the applied water for all bean cultivars. In results, although none significant bean yield reduction was found between the I125 and I100, comparison to I125 and I100 treatments, notable yield reductions were determined in I75, I50, I25 and I00 treatments in all examined bean cultivars. In order to obtain economical production, I125can be recommended in areas having no water shortage problem. The I100 can be applied for regions with water scarcity problem such as semi-arid Konya region. The study findings clearly showed that dry bean is sensitive to the water deficiency through the rooting depths.