Metastatik kolorektal kanser hastalarında prognoza etki eden faktörler
Prognostic factors in pati?ents with metastatic colorectal cancer
Yazar: BAKİ EKER
Danışman: PROF. DR. METİN ÖZKAN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahiliye Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Epidemiyoloji = Epidemiology ; Kolorektal neoplazmlar = Colorectal neoplasms ; Neoplazm metastazları = Neoplasm metastasis ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Prognoz = Prognosis ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Sağkalım = Survival ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
Amaç: Kolorektal kanserler (KRK) gelişmiş ülkelerdeki kansere bağlı mortalitenin en önemli nedenlerinden biridir ve görülme sıklığı açısından ülkemizde üçüncü sıradadır. Kolorektal kanserlerde birçok biyolojik, genetik, moleküler ve doku kaynaklı prognostik faktörler mevcuttur. Bu çalışmada, metastatik KRK hastalarında prognostik faktörleri değerlendirmeyi amaçladık. Ayrıca çalışmamızda tanı anında metastatik olan hastalarla, tanı anında evre I-III olup sonradan metastaz yapan hastalar arasında demografik özellikler ve prognositik faktörler açısından fark olup olmadığını değerlendirdik.Hastalar ve Yöntem: Çalışmaya 116 metastatik kolon veya rektum kanserli hasta dahil edildi. Bunlardan 51'i sonradan, 65'i ise tanı anında metastatik olan hastalardı. Hastaların; yaş, cinsiyet, komorbidite, performans durumu, evre, lokalizasyon, cerrahi hikayeleri, tedavi rejimleri, tedaviden klinik yararlanım durumları, metastaz bölgeleri, K-RAS durumu, tümör belirteçleri (CEA, CA 19-9) ve sağkalım süreleri değerlendirildi. Daha sonra anlamlı çıkan faktörlerle çok değişkenli analiz yapıldı.Bulgular: Ortanca yaş 56 (32-82) yıl, E/K=80/36 idi. Tanı anında 11 hasta Evre II, 40 hasta Evre III, 65 hasta ise Evre IV idi. Tümörler 23 hastada sağ kolon, 48 hastada sol kolon, 45 hastada rektum yerleşimliydi. Doksan yedi hastaya primer tümöre yönelik cerrahi uygulanmış, 27 hastaya metastazektomi uygulanmıştı. Hedefe yönelik tedavi alan hasta sayısı 93 (% 80) idi. Hastaların 61'i ex olmuş, 55'i ise sağ idi. Metastatik dönem sağkalım süreleri adjuvan grupta daha yüksekti ancak bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (adjuvan grup: ortanca 29 ay, metastatik grup: ortanca 22 ay; p=0,285). Metastatik ilk sıra tedavi öncesi CEA ve CA 19-9 değerlerine bakıldığında, adjuvan grupta bu değerler metastatik gruba göre anlamlı ölçüde daha düşüktü (p<0,005) ayrıca, tedavi öncesi tümör belirteçleri yüksek olan hastalarda sağkalımın anlamlı olarak daha kısa olduğu görüldü. Bu çalışmada, tek değişkenli analizler sonucunda; yaşı 65'ten küçük olan, başlangıç performans durumunu iyi olan, primer ve metastaza yönelik cerrahi uygulanan, ilk sıra tedavi öncesi CEA ve CA 19-9 değerleri düşük olan, tek bölgede metastazı olan (birden çok bölgede metastazı olanlara göre), ilk sıra tedaviden klinik yararlanımı olan ve K-RAS mutasyonu negatif olan hastalarda sağkalımın istatistiksel olarak anlamlı ölçüde daha uzun olduğu bulundu.Sonuç: Metastatik kolorektal kanserli hastalar arasında; ilk sıra tedaviden yararlanan hastalar, metastaz cerrahisi uygulanma şansı bulanlar, K-RAS negatif olanlar ve ilk sıra tedavi öncesi CA 19-9 değeri düşük olan hastaların, diğer faktörlerden etkilenmeksizin daha iyi prognoza sahip olduğu bulundu.Anahtar Kelimeler: Kolorektal kanser, prognostik faktörler, sağkalım, tanı anında evre

Abstract:
Background: Colorectal cancer (CRC) is a major cause of mortality in developed countries, and it is the third most frequent malignancy in our country. There are many biological, genetic, molecular, and tissue derived prognostic factors for CRCs. In this study we aimed to evaluate the prognostic factors in patients who are metastatic at diagnose, and progressed to metastatic disease during the follow-ups.Patients and Methods: This study included 116 patients with malignancies either in colon or rectum. Of these patients, 65 had metastatic disease at diagnose, and 51 of them progressed to metastatic disease during the course of the disease. The parameters evaluated in this study were age, gender, comorbidity, performance status, stage of the disease, localization, history of surgery, chemotherapy regimen, response to treatment, K-RAS status, site and number of metastasis, tumor predictors (CEA, CA19-9), and survival times and then, a multivariate analysis conducted with factors that considered statistically significiant in univariate analysis.Findings: Median age was 56 years (32-82) and m/fm ratio was 80/36. 11 patients were Stage II, 40 were Stage III, and 65 were stage IV. 23 patients had tumor in right colon, 48 had tumor in left colon, and 45 patients had tumor in rectum. Ninety seven patients were operated, and 27 patients had metastasectomy surgery. Ninety three patients had received targeted therapy in this study. 61 patients were died, and 55 were alive. Metastatic period survival rates were higher in adjuvant group (adjuvant group: median 29 months, metastatic group: median 22 months; p=0,285) but this finding was not statistically significiant. And in adjuvant group, before the metastatic first line therapy CEA and CA 19-9 levels were significiantly low when compared with metastatic group (p<0,005). Also, we found that, patients with elevated tumor predictors (CEA, CA 19-9) levels before the first-line therapy, have poor prognosis and short survival and this finding was statistically significiant. Survival was significiantly better at the patients who; were younger than 65, have better performance status at initial, have history of primary surgery and metastatectomy, have single site of metastasis, have benefit from first-line therapy, were K-RAS wild type and whose tumor markers (CEA, CA 19-9) are not elevated before the first line therapy,Conclusion: Among the patients with metastatic colorectal cancer, patients who had benefit from first-line therapy, who had history of metastatectomy, who were K-RAS wild type and who had low CA 19-9 levels before the first-line therapy, showed better prognosis independent of other factors.Keywords: Colorectal cancer, prognostic factors, survival, stage at diagnose