İnhaler ilaç kullanan astımlı çocuklarda ağız bakım yöntemlerinin ağız sağlığına etkisinin incelenmesi
Investigation of oral care applications for asthma children using inhaler drugs
Yazar: BÜŞRA CAN
Danışman: DOÇ. DR. SEBAHAT ALTUNDAĞ
Pamukkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Astım = Asthma ; Ağız hastalıkları = Mouth diseases ; Ağız sağlığı = Oral health ; Diş fırçalama = Toothbrushing ; Çocuklar = Children ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review ; İlaç veriş-inhalasyon = Administration-inhalation ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Çalışma, astım tanısı konulmuş rutin inhaler ilaç kullanan çocukların ağız bakım için kullandıkları yöntemlerin ağız üzerindeki etkisini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Araştırma Şubat 2019-Eylül 2020 tarihleri arasında Denizli ili Pamukkale Üniversitesi Hastaneleri Çocuk Allerji Polikliniğinde yürütülmüştür. Çalışma inhaler ilaç kullanımını takiben diş fırçalama eğitimi, bikarbonatla ağız silme eğitimi, su ile çalkalama eğitimi verilen ve kontrol grubunu içeren 6-10 yaş arası her bir grupta 49 çocuk ve ebeveynden oluşmaktadır. Veri toplanması amacıyla "Sosyodemografik Bilgi formu" ve "Ağız Değerlendirme Formu" kullanılmıştır. Pazartesi polikliniğe gelen çocuklar grup 1 de yer almışlardır ve diş fırçalama eğitimi verilmiştir. Salı günü polikliniğe gelen çocuklar grup 2 de yer almışlardır ve ağız içini bikarbonatla silme eğitimi verilmiştir. Çarşamba günü polikliniğe gelen çocuklar grup 3 de yer almışlardır ve ağız içini su ile çalkalama eğitimi verilmiştir. Cuma günü polikliniğe gelen çocuklar grup 4 de yer almışlardır ve bu gruptaki çocuklar kontrol grubunu oluşturmaktadır. Eğitimleri takip eden 30-45 gün sonra çocuklar kontrole çağrılarak ağız değerlendirme formu tekrarlanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, tanımlayıcı istatistikler, Shapiro Wilk, Kruskal Wallis Varyans Analizi, Wilcoxon eşleştirilmiş iki örnek testleri kullanılmıstır. Astım tanılı çocukların diş fırçalama alışkanlığına sahip oldukları, ilaç sonrası ağız bakımının yüksek oranda yapılmadığı belirlenmiştir. İnhaler ilaç kullanımı sonrası dişlerini fırçalayan hastalarda nefes darlığı çekme oranı yüksek (%44.9) iken diğer gruplarda nefes darlığı olmayanların oranı daha yüksek bulunmuştur (grup 2: %42.9, grup 3: %46.9, grup 4: %44.9). Diş etlerine bakıldığında bikarbonat ile silen hastalarda eğitim öncesine göre eğitim sonrası puanlarının anlamlı bir şekilde azaldığı görülmüştür (p<0.046). Çalışma sonucunda, ağzı su ile çalkalama yöntemi daha işlevsel bulundu. Buna göre inhaler ilaç kullanımı sonrasında ağzın su ile çalkalaması tavsiye edilmektedir. Astımlı çocuklarda inhaler ilaç kullanımı sonrası ağız bakımının yüksek oranda yapılmadığı bulunmuştur ve hastalara ağız bakımının önemi hakkında daha geniş bilgilendirme yapılması önerilmektedir.

Abstract:
The study was conducted to investigate the effects of oral care methods on the mouth of children who were diagnosed with asthma using routine inhaler medication. The research was conducted between February 2019 and September 2020 in Denizli Pamukkale University Hospital Pediatric Allergy Outpatient Clinic. The study consisted of 49 children and their parents in each group between the ages of 6-10, who did not receive any training, brushing teeth, mouthwashing with bicarbonate, water-rinsing training following inhaled medication use. "Sociodemographic Information Form" and "Oral Evaluation Form" were used for data collection. Children who came to the polyclinic on Monday were included in group 1 and training was given on tooth brushing. Children who came to the polyclinic on Tuesday were included in group 2 and training was given to wipe the mouth with bicarbonate. Children who came to the polyclinic on Wednesday were included in group 3 and training was given to rinse mouth with water. Children who came to the outpatient clinic on Friday were included in group 4, and children in this group were not directed about oral care after drug use. Children were called for control 30-45 days after the training and the oral evaluation form was repeate. Descriptive statistics, Shapiro-Wilk, Kruskal Wallis variance analysis, Wilcoxon paired two sample test were used in analyzing the data. It has been determined that children with asthma have the habit of brushing their teeth, and oral care is not performed at a high rate after medication. It has been determined that children with asthma have the habit of brushing their teeth, and oral care is not performed at a high rate after medication. While the rate of shortness of breath was higher (44.9%) in patients who brushed their teeth after using inhaled medication, the rate of those without shortness of breath was higher in the other groups (group 2: 42.9%, group 3: 46.9%, group 4: 44.9%). When the gums were examined, it was observed that the scores of the patients who wiped with bicarbonate decreased significantly after the training compared to the pre-education (p <0.046). As a result of the study, the method of rinsing the mouth with water was found to be more functional. Accordingly, it is recommended to rinse the mouth with water after using inhaler medication. It is recommended that oral care is not performed at a high rate after the use of inhaler medication in children with aspirin and that patients should be informed more about the importance of oral care.