Akıllı tekstillerin ürün tasarımında kullanım olanakları ve moda tasarımına yönelik uygulamalar
An evaluation of usage possibilities of intelligent textiles in product design and applications for fashion design
Yazar: DERYA MERİÇ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ERDEM ÜREYEN
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstriyel Sanatlar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design ; Giyim Endüstrisi = Clothing Industry

Özet:
Akıllı tekstiller, herhangi bir etkiyi veya etki değişikliğini algılama ve buna bir tepki verme özelliğine sahip tekstil ürünleridir. Bu akıllı ürünlerin geliştirilmesi maliyetli bütçeler ve zaman gerektiren çalışmaları kapsadığından öncelikle askeri, tıbbi ve uzay çalışmalarında ilgi görmüşlerdir. Geliştirilen akıllı tekstil çözümleri ise günümüzde gündelik hayata girmeye ve tekstil ve hazır giyim sektöründe de gözlemlenmeye başlamıştır. Tüm bu gelişmelerin etkisiyle de akıllı tekstiller, tekstil ve moda tasarımı alanında malzeme bazında yeni potansiyeller oluşturmaya başlamış ve günümüzde tasarım haftaları, tekstil sanatları, performans sanatları gibi birçok alanda görülmeye başlamıştır. Bu çalışmanın ilk bölümünde akıllı tekstil malzemelerinin tanımı ve sınıflandırılması yapılmış, akıllı tekstil malzemeleri malzeme özellikleri ve kullanım alanlarına göre gruplandırılarak incelenmiştir.  İkinci bölümde akıllı tekstil malzemeleri işlevsellik odaklı kullanım ve moda ve tekstil tasarımına yönelik uygulamalar olmak üzere iki grupta incelenmiştir. Üçüncü bölümde akıllı tekstil malzemelerine bir örnek olarak termokromik boyalar incelenmiş ve tanımı, çeşitleri, malzemeye yönelik literatür çalışmaları ve uygulama alanlarına yönelik örnekler açıklanmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise temin edilen termokromik boyalar kullanılarak çeşitli baskı uygulamaları gerçekleştirilmiş ve boya karakteristiğine dair sonuçlar elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda tekstil ürün yüzeylerinde kullanılan termokromik boyaların kullanıcı ve çevre etkileşimi açısından değişimlerini gözlemlemek adına tekstil yüzeylerde desen yorumlamaları yapılmış ve değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Akıllı tekstiller, akıllı giysiler, kromizm, termokromik boyalar

Abstract:
Intelligent textiles are textile products that are able to sense and respond to changes in environmental stimuli. R&D works related to intelligent systems are firstly appeared in military, medical and aerospace industries due to needs of relatively very high financial support and long-term research. Nowadays smart textile products can be seen in several textile and garment applications used in daily life. All the developments in intelligent textiles influence the textile and fashion design and make them visible in many activities such as design weeks, artistic expressions, textile arts and performance art works. In this thesis intelligent textiles are reviewed extensively and application possibilities in fashion design are discussed. In the first part of the study intelligent textiles are defined and classified according to material properties and using areas. In the second part of the work, intelligent textile materials are grouped and analysed under the two main groups: applications based on functionality and applications focused on textile and fashion design. In the third part thermochromic dyes are examined as an example of smart textile materials. Mechanism of thermochromism, types of thermochromic dyes, literature and application samples of the thermochromic textile materials are investigated. Several thermochromic dyes are obtained and applied to fabric samples by screen printing method with or without selected reactive textile dyes under the different application conditions. Suitability of application conditions and reactions to temperature of dye combinations are studied.  The outputs and results of the applications are indicated that the textile surface pattern interpretations have been conducted successfully and evaluated for observation of the interaction among the thermochromic dyes, user and environment.

Keywords: Intelligent textiles, intelligent clothes, chromism, thermochromic dyes