Alkolle ilişkili karaciğer hastalığında bazal özellikler ve yaşam süresi ile ilişkili faktörler /
Yazar: SİNAN SAHİLLİOĞLU
Danışman: PROF. DR. ULUS SALİH AKARCA
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
AMAÇ: Alkol kullanımı dünya genelinde kronik karaciğer hastalığının en yaygın nedenlerinden biridir. Hastalığın prognozu alkol kullanım miktarı ve süresiyle yakın ilişki gösterir. Bunun dışında cinsiyet, genetik, beslenme durumu, obezite, karaciğer enzimlerinin yüksekliği, eşlik eden enfeksiyon varlığı ve sistemik diğer hastalıklar alkolle ilişkili karaciğer hastalığının prognozunu belirler. Bu çalışmada alkolle ilişkili karaciğer hastalığı olan bireylerde, hastaların demografik özellikleri, hastalık komplikasyonları, biyokimyasal parametreleri ve yaşam süreleri ile ilişki gösteren faktörlerin saptanması amaçlanmıştır. 
GEREÇ VE YÖNTEM: Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi (EÜTF), İç Hastalıkları Anabilim Dalı Hepatoloji Polikliniği hasta veri tabanında kayıtlı, 1996 ve 2024 yılları arasında takip edilen, alkolle ilişkili karaciğer hastalığı (AİKH) tanılı 716 hasta değerlendirilmiş ve elektronik hasta dosyası kullanılarak hastaların demografik verileri, karakteristik özellikleri, hastalık komplikasyonları ve hastaların ilk gelişindeki kan değerleri, takiplerinin üçüncü yıl ve beşinci yılındaki kan değerleri kaydedilmiştir. Dışlama kriterleri uygulandıktan sonra 312 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların ölüm bilgileri ve tarihleri kaydedilerek Kaplan Meier analizi ile hastaların yaşam süreleri, Cox regresyon analizi ile de yaşam süreleri ile ilişkili faktörler hesaplanmıştır.
BULGULAR: AİKH tanılı 312 hastanın tanı anındaki yaş ortalaması 54 ± 10 yıl olarak izlenmiştir. Hastaların 14'ü (%4.5) kadın, 298'i (%95.5) erkekti. AİKH tanısı ile izlenen hastaların 15'i (%4.8) alkolik hepatit (AH), 265'i (%84.9) alkole bağlı siroz (AS), 32'si (%10.3) alkole bağlı karaciğer yağlanması (AY) tanısı ile izlenmekteydi. Tüm hastaların tanıdan sonra 250'sinde (%80.1) hastane yatış ihtiyacı, 217'sinde (%69) psikiyatri başvuru ihtiyacı gelişti. Hastaların 98'inde (%31.4) diyabetes melitus, 42'sinde koroner arter hastalığı (KAH) (%13.5), 74'ünde (%23.7) hipertansiyon (HT), 16'sında (%5.1) kronik böbrek hastalığı (KBH), 18'inde (%5.1) kronik obstriktif akciğer hastalığı (KOAH) tanısı vardı. Tüm hasta grubunun 218'inde (%69) assit, 159'unda (%51) hepatik ensefalopati (HES), 51'inde (%16.3) sekonder bakteriyel peritonit (SBP), 89'unda (%28.5) özofagus varis kanaması (ÖVK) gelişti. Tanı anında 30 hastanın Child-Pugh skoru C (%9.6) idi. Takipte 40 (%12.8) hastada hepatoselüler karsinom (HCC) gelişti. Tanıdan sonra 27 (%8.7) hastaya karaciğer nakli yapıldı. Takipte 197 (%63.1) hastanın dekompansasyon nedeniyle nakil ihtiyacı geliştiği veya öldüğü görüldü. AH için ortalama sağkalım süresi 1.3 yıl, ortanca sağkalım 1.2 yıl olarak bulunmuştur. AS için ortalama sağkalım süresi 6.5 yıl, ortanca sağkalım süresi ise 5.5 yıldır. AY için ortalama sağkalım süresi 18.7 yıldır. Tüm AİKH grubu için ortalama sağkalım süresi 7.8 yıl, ortanca sağkalım süresi ise 6.3 yıl olarak hesaplanmıştır. AS hastalarının 2 yıllık sağkalım oranı %82.6, 5 yıllık sağkalım oranı %53.7, 10 yıllık sağkalım oranı ise %22.5'dir. Yaş, assit varlığı, ÖVK öyküsü, alkalen fosfataz düzeyi, kreatinin düzeyi, Child-Pugh skoru çok değişkenli analizlerde yaşam süresi ile ilişkili bulunmuştur. Diyabetes mellitus varlığının HCC gelişimi için güçlü bir risk faktörü olduğu görülmüştür.
SONUÇ: Bu ve önceki birçok çalışmaya göre AİKH mortalite ve morbiditesi yüksek bir hastalıktır. Çalışmamızda AİKH'da yaş, alkalen fosfataz düzeyi, kreatinin düzeyi, assit varlığı, ÖVK öyküsü ve Child-Pugh skoru kötü prognozun bağımsız belirleyicileri olarak bulunmuştur. Ayrıca çalışmamızda bu parametrelere bakılarak sağkalımı öngören bir formül geliştirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Alkolle ilişkili karaciğer hastalığı, alkole bağlı karaciğer yağlanması, alkolik hepatit, alkole bağlı siroz

Abstract:
OBJECTIVE: Alcohol consumption is one of the most common causes of chronic liver disease worldwide. The prognosis of the disease closely correlates with the amount and duration of alcohol use. Additionally, factors such as gender, genetics, nutritional status, obesity, elevated liver enzymes, presence of concurrent infections, and other systemic diseases influence the prognosis of alcohol-related liver disease. This study aims to identify factors associated with demographic characteristics, disease complications, biochemical parameters, and survival in individuals with alcohol-related liver disease.
METHODS: A total of 716 patients diagnosed with alcohol-related liver disease (ARLD) and followed between 1996 and 2024 at the Department of Internal Medicine, Hepatology Clinic, Ege University Faculty of Medicine, were evaluated. Using electronic medical records, demographic data, disease characteristics, complications, and biochemical values at the initial presentation, as well as laboratory results at the third and fifth years of follow-up, were recorded. After applying exclusion criteria, 312 patients were included in the study. Patients' survival times were analyzed using Kaplan-Meier analysis, and factors associated with survival were assessed using Cox regression analysis.
RESULTS: The mean age of the 312 patients included in the study at the time of diagnosis was 54 ± 10 years. Of these patients, 14 (4.5%) were female and 298 (95.5%) were male. Among the patients with ARLD, 15 (4.8%) were diagnosed with alcoholic hepatitis (AH), 265 (84.9%) with alcoholic cirrhosis (AC), and 32 (10.3%) with alcoholic liver steatosis (AS). During the follow-up period, 250 patients (80.1%) required hospitalization, and 217 (69%) required psychiatric consultations. At the time of diagnosis, 98 patients (31.4%) had diabetes mellitus, 42 (13.5%) had coronary artery disease (CAD), 74 (23.7%) had hypertension (HT), 16 (5.1%) had chronic kidney disease (CKD), and 18 (5.1%) had chronic obstructive pulmonary disease (COPD). Among all patients, 218 (69%) developed ascites, 159 (51%) developed hepatic encephalopathy (HE), 51 (16.3%) developed secondary bacterial peritonitis (SBP), and 89 (28.5%) experienced esophageal variceal bleeding (EVB). At the time of diagnosis, 30 patients had a Child-Pugh score of C (9.6%). During follow-up, 40 patients (12.8%) developed hepatocellular carcinoma (HCC), and 27 (8.7%) underwent liver transplantation. A total of 197 patients (63.1%) either developed the need for transplantation or died due to decompensation. The mean survival time for AH was 1.3 years, for AC it was 6.5 years, and for AS it was 18.7 years. The overall mean survival time for all ARLD patients was 7.8 years.
CONCLUSION: ARLD is associated with high mortality and morbidity rates. In our study, age, alkaline phosphatase level, creatinine level, presence of ascites, history of esophageal variceal bleeding, and Child-Pugh score were identified as independent predictors of poor prognosis. Additionally, a formula predicting survival was developed based on these parameters.
Keywords: Alcohol-related liver disease, alcoholic liver steatosis, alcoholic hepatitis, alcoholic cirrhosis