İstanbul'un kültürel kimliğinin sokak lezzetleri üzerinden okunması
Reading the cultural identity of Istanbul through street tastes
Yazar: EYÜP UTKU AKÇAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE NURCAN YALMAN
İSTANBUL NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts
Dizin: Sokak yiyecekleri = Street foods

Özet:
Sokak lezzetleri tüm dünyada çekiciliği ile popüler olmuş ve tarihi çok eskilere kadar
dayanan bir olgudur. Ülkelerin mutfak kültürlerinin kendilerine özgü olmasının yanında
sokak lezzetleri yönünden de farklılıklar bulunmaktadır. Yemeklerde kullanılan
malzemeler, pişirme teknikleri, iklim koşulları, ürünlerin çeşitliliği, geleneksel kültürler,
demografik özellikler ve alışkanlıklar mutfak kültürünü etkileyen faktörlerden bazılarıdır.
Sokak lezzetleri de bu farklılıklar sayesinde her ülkede o bölgeye özgü bir kültür olarak
doğmaktadır. Bu sayede toplumlarda sokak lezzetlerinin ortaya çıkmasıyla birlikte bu
lezzetlerin bölgelerin kültürel kimliğini yansıtabildiği görülmektedir. İstanbul, sokak
lezzetleri barındırma bakımından dünyada oldukça önemli bir yerde olmaktadır. İstanbul,
her yıl dünya çapında turist ziyareti yapılan bir şehir olmasıyla birlikte tarihiyle, mimari
yapılarıyla ve kültürel öğeleriyle önde gelmektedir. Bu araştırmada, sokak lezzetlerinin
İstanbul'un kültürel kimliğinin üzerindeki etkilerini belirlemek ve bu kültür içerisinde yer
alan sokak lezzetleri satıcı veya üreticilerinin görüşlerinin ortaya konulması
amaçlanmaktadır.
Araştırmaya İstanbul'un kültürel açıdan tarihi bölgeleriyle ve sokak lezzetleriyle anılan
Fatih, Beyoğlu, Eminönü ve Beşiktaş semtlerinde sokak lezzeti satıcı veya üreticisi olan
17 kişi katılmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi ile incelenmiştir. Sokak lezzetlerinin
şehrin kültürüne etkisinde gelenekselliğin ön planda olup bölgelerin konumlarının
kültürel etkileri farklılaştırdığı tespit edilmiştir.
Yapılan görüşmeler ve elde edilen bulgular ışığında konuya dahil olan sokak lezzeti
satıcıları, üreticileri, tüketiciler ve gelecekte bu konuya benzer çalışmalar ortaya koyacak
araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Street delicacies have become popular all over the world with their attractiveness and are
a phenomenon that dates back to ancient times. In addition to the unique culinary cultures
of countries, there are also differences in terms of street delicacies. Ingredients used in
meals, cooking techniques, climatic conditions, diversity of products, traditional cultures,
demographic characteristics and habits are some of the factors that affect culinary culture.
Thanks to these differences, street flavors emerge as a culture specific to that region in
each country. In this way, with the emergence of street flavors in societies, it is seen that
these flavors can reflect the cultural identity of the regions. Istanbul is in a very important
place in the world in terms of hosting street delicacies. Istanbul is a city visited by worldwide tourists every year, and it stands out with its history, architectural structures and
cultural elements. This research aims to determine the effects of street delicacies on the
cultural identity of Istanbul and to reveal the opinions of street delicacies sellers or
producers within this culture.
17 people who are street food vendors or producers in the Fatih, Beyoğlu, Eminönü and
Beşiktaş districts of Istanbul, which are known for their culturally historical regions and
street tastes, participated in the research. The data obtained was examined with content
analysis. It has been determined that traditionalism is at the forefront in the effect of street
flavors on the city's culture, and the locations of the regions differentiate the cultural
effects.
In the light of the interviews and the findings obtained, suggestions were made to street
food vendors, producers, consumers and researchers who will conduct similar studies in
the future.