Türkiye'de yayın yapan yabancı haber sitelerinin Dağlık Karabağ Savaşı'na bakış açılarının çerçeveleme kuramı kapsamında incelenmesi
Investigation of the perspectives of foreign news sites broadcasting in Turkey on the Nagorno-Karabakh War within the scope of framing theory
Yazar: UMUT ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. AYTEN ÖVÜR
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: BBC = BBC ; DW Türkçe = DW Turkish ; Dağlık Karabağ = Nagorno Karabakh ; Dağlık Karabağ Savaşı = Nagorno-Karabakh War ; Haber kanalları = News channels ; Haberler = News ; Savaş = War ; Sputnik = Sputnik ; Televizyon kanalları = Television channels ; Çerçeveleme = Framing

Özet:
Dağlık Karabağ, geçmişte Osmanlı Devleti ile Safevi Devleti ve İran ile Rus İmparatorluğu arasındaki savaşlara sahne olmuştur. Bunun sonucunda Dağlık Karabağ'da bölgesel ve etnik yapıda bir sorun ortaya çıkmıştır. Bu sorun, 19.yüzyılın ilk çeyreğinden 20.yüzyılın ilk çeyreğine kadar Rus İmparatorluğu'nda yaşanmıştır. 20.yüzyılın ilk çeyreğinden son çeyreğine kadar ise Sovyetler Birliği, bu soruna ev sahipliği yapmıştır. Günümüzde Dağlık Karabağ Sorunu, Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından kurulan Azerbaycan ve Ermenistan arasında yaşanmaktadır. Sovyetler Birliği'nin dağılma sürecinde Azerbaycan ile Ermenistan arasında Dağlık Karabağ'ın hâkimiyeti için bir savaş yaşanmıştır. Bu savaşın ardından çeyrek yüzyıl boyunca iki ülke arasındaki sınır çatışmaları devam etmiş ve bu çatışmalar, 2020 yılında çıkan İkinci Dağlık Karabağ Savaşı ile bir kez daha sıcak çatışmaya dönmüştür. Bu çalışmada, Türkiye'de yayın yapan yabancı haber sitelerinin İkinci Dağlık Karabağ Savaşı ile ilgili yaptıkları haberler, Çerçeveleme Kuramı kapsamında incelenmektedir. Eleştirel söylem analizi ise çalışmanın yöntemini oluşturmakta ve haberlerin incelenmesinde çerçeveleme kuramı ile birlikte kullanılmaktadır. Çalışmanın örneklemini, Almanya merkezli DW Türkçe, İngiltere merkezli BBC Türkçe ve Rusya Federasyonu merkezli Sputnik Türkiye haber siteleri oluşturmaktadır. Çalışmada, söz konusu haber sitelerinin, savaşın yaşandığı 27 Eylül-10 Kasım 2020 tarihleri arasındaki haberleri incelenmektedir. Bu çalışmada, haber sitelerinin İkinci Dağlık Karabağ Savaşı ile ilgili tutumlarının saptanması ve bu savaş kapsamında yaptıkları haberlerin, merkezlerinin bulunduğu ülkelerin söz konusu savaş dâhilinde izledikleri politikayla benzerliklerinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Başka bir ülkede yayın yapan yabancı haber sitelerinin İkinci Dağlık Karabağ Savaşı ile ilgili haberlerinin tarafsızlığının incelenmesi, çalışmanın önemini oluşturmaktadır. Çalışma sonucunda, BBC Türkçe'nin İngiltere'nin, Sputnik Türkiye'nin Rusya Federasyonu'nun, DW Türkçe'nin ise Almanya'nın söz konusu savaş çerçevesinde izlediği politikadan etkilendiği görülmüştür. Dolayısıyla bu haber sitelerinin söz konusu savaş kapsamında yazdıkları haberlerde, merkezlerinin bulunduğu ülkelerin politikalarından etkilenerek yanlı bir dil kullandıkları sonucu ortaya çıkmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Dağlık Karabağ, Çerçeveleme, DW Türkçe, BBC Türkçe, Sputnik Türkiye

Abstract:
Nagorno-Karabakh has witnessed wars between the Ottoman Empire and the Safavid Empire, and between Iran and the Russian Empire in the past. As a result, a problem arose in the regional and ethnic structure in Nagorno-Karabakh. This problem was experienced in the Russian Empire from the first quarter of the 19th century to the first quarter of the 20th century and from the first quarter to the last quarter of the 20th century, the Soviet Union hosted this problem. Today, the Nagorno-Karabakh Problem is experienced between Azerbaijan and Armenia, which was established after the dissolution of the Soviet Union. During the dissolution of the Soviet Union, there was a war between Azerbaijan and Armenia for the dominance of Nagorno-Karabakh. After this war, border conflicts between the two countries continued for a quarter of a century, and these conflicts once again turned into a hot conflict with the Second Nagorno-Karabakh War in 2020. In this study, the news about the Second Nagorno-Karabakh War by foreign news sites broadcasting in Turkey are examined within the scope of Framing Theory. Critical discourse analysis, on the other hand, constitutes the method of the study and is used together with framing theory in the analysis of news. The sample of the study consists of Germany-based DW Turkish, England-based BBC Turkish and Russian Federation-based Sputnik Turkey news sites. In the study, the news of the aforementioned news sites between 27 September and 10 November 2020, when the war took place, is examined. In this study, it is aimed to determine the attitudes of news sites about the Second Nagorno-Karabakh War and to determine the similarities of the news they made within the scope of this war with the policies followed by the countries where their headquarters are located during the said war. Examining the impartiality of the news about the Second Nagorno-Karabakh War by foreign news sites broadcasting in another country constitutes the importance of the study. As a result of the study, it was seen that BBC Turkish was influenced by the policy of England, Sputnik Turkey was influenced by the policy of Russian Federation, and DW Turkish was influenced by the policy followed by Germany within the framework of the war. Therefore, it has emerged that these news sites used a biased language in the news they wrote within the scope of the war in question, influenced by the policies of the countries where their headquarters are located.

Keywords: Nagorno-Karabakh, Framing, DW Turkish, BBC Turkish, Sputnik Turkey