Madde kullanım bozukluğu ve aile etkileşimi: Madde kullanım bozukluğu olan genç yetişkinlerin ve ailelerinin gözünden bağımlılık öncesine ve sonrasına bir bakış
Substance use disorder and family interactions: A look at pre-and post-addiction through the perspective of young adults with substance use disorder and their families
Yazar: MERVE GÜMÜŞ YARMALI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATOŞ BULUT ATEŞ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı madde kullanım bozukluğu olan genç yetişkinlerin madde bağımlısı olmadan önce ve olduktan sonraki aile ilişkilerinin nasıl olduğunu, aile dinamiklerinin maddeye başlama ve bağımlı olma sürecini nasıl etkilediğini, bağımlılık sonrasında aile dinamiklerinin nasıl değiştiğini bağımlı kişi ve ailesinin gözünden değerlendirilip ortaya koymaktır. Bu doğrultuda 18-26 yaş arası 20 madde kullanım bozukluğu tanısı almış genç yetişkin ile bu kişilerin ailelerinden en az bir temsilciyle yarı yapılandırılmış bir görüşme formu aracılığıyla toplam 40 görüşme yapılmıştır. Araştırmada fenomenolojik desen kullanılmış, veriler analiz edilirken de içerik analizi kullanılmıştır.
Araştırmanın sonucunda MKB olan gençlerin çocukluk yaşantılarında ebeveyn kaybı, aile içi şiddet, ailesel madde kullanımı, aile içi iletişimde kopukluk, ilgi ve sevgi eksikliği olduğu bulunmuştur. Aile içi ilişkilerin olumsuz olmasının yanı sıra yetersiz denetimin varlığı, yaşa uygun olmayan şekilde para bulundurma ve araba kullanma davranışları, aşırı güven duyma, okula devam etmeme, ailenin ve gencin bağımlılık-maddeler konularında bilgisiz oluşu, boş kalma yaşantılarının varlığı gençler için madde kullanımı açısından riskli bulunmuştur. Madde kullanımının yaygın olduğu yerlerde yaşamak, madde kullanan arkadaşlara sahip olmak ve bu kişilerle çok zaman geçirmek yine bağımlılık riskini artıran etmenlerdir. Bağımlılık yaşantısının kişiyle ailesi arasındaki iletişimi bozduğu, çatışmaları artırdığı ortaya çıkmıştır Madde bağımlılığının aileyi duygusal, ekonomik ve fiziksel olarak kötü etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Tedavi sürecinde ise ailenin desteğinin çok önemli olduğu, bu süreçte ailenin de hastalık ve tedavi hakkında tedavi ekibinden bilgi/eğitim alması gerektiği ortaya çıkmıştır. Tedavi başarısı için destekleyici bir aile ortamı, kullanan arkadaş çevresinden uzaklaşmak, spor benzeri bir uğraş edinmek, tedavi sisteminin içinde kalmak önemli bulunmuştur. Araştırmada elde edilen diğer bir bulgu ise çocukluk yaşantısındaki aile ilişkilerine dair ve maddeye başlama sebeplerine dair bakış açısının aileler ve genç yetişkinler arasında farklı olmasıdır.

Anahtar Kelimeler: Aile, madde kullanım bozukluğu, madde bağımlılığı, genç yetişkinlik, nitel araştırma

Abstract:
The purpose of this study is to evaluate and reveal how the family relationships of young adults with substance use disorder are before and after becoming addicted to substances, how family dynamics affect the process of starting and becoming addicted to substances, and how family dynamics change after addiction, through the eyes of the addict and their family. In this context, a total of 40 interviews were conducted with 20 young adults diagnosed with substance use disorder between the ages of 18-26, and at least one representative from their families, using a semi-structured interview form. The research used a phenomenological design, and content analysis was used to analyze the data.
As a result of the study, it was found that young people with substance use disorder had loss of parents, domestic violence, familial substance use, lack of communication within the family, and lack of interest and love in their childhood experiences. In addition to negative family relationships, the presence of inadequate supervision, age-inappropriate possession of money and driving, excessive trust, not attending school, the family and the youth's lack of knowledge about addiction and substances, and the presence of emptiness were found to be risky for young people in terms of substance use. Living in places where substance use is common, having friends who use substances and spending a lot of time with these people are also factors that increase the risk of addiction. It has been revealed that addiction disrupts communication between the young adults and their family and increases conflicts. It has been concluded that substance addiction negatively affects the family emotionally, economically and physically. It has been revealed that family support is very important during the treatment process and that the family should also receive information/education from the treatment team about the disease and treatment during this process. A supportive family environment, staying away from friends who use substances, taking up an activity such as sports and staying within the treatment system have been found to be important for the success of the treatment. Another finding of the study is that the perspectives on family relationships in childhood and the reasons for starting to use substances are different between families and young adults. 

Keywords: Family, substance use disorder, young adulthood, drug addiction, qualitative research