Anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörleri veya anjiyotensin II reseptör blokerleri kullanımının COVİD-19 hastalarında prognoza etkisi
Effect of using angiotensin-converting enzyme inhibitors or angiotensin II receptor blockers on prognosis in COVID-19 patients
Yazar: NİSA BABACANLAR
Danışman: DOÇ. DR. YAŞAR SERTBAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Anjiyotensin II = Angiotensin II ; Anjiyotensin konverting enzim = Angiotensin converting enzyme ; Anjiyotensin konverting enzim inhibitörleri = Angiotensin converting enzyme inhibitors ; COVID 19 = COVID 19 ; Hipertansiyon = Hypertension

Özet:
Giriş ve Amaç:
COVID-19 hastalığı Çin'den başlayarak tüm dünyaya pandemi olarak yayılmıştır. COVID-19'un patogenezinde ACE2 reseptörü yoluyla insan vücuduna girebileceği öne sürülmüştür. ACEİ ve ARB'lerin kullanımının ACE2 reseptör ekspresyonunu arttırdığı ve bunun da SARS-CoV-2 ile enfekte olma olasılığını ve hastalık şiddetini arttırabileceği belirtilmiştir. Bunun yanında tam aksini iddia eden çalışmaların da olması nedeni ile çalışmamızda HT ve kullanılan ACEİ/ARB'lerin COVID-19 hastaları üzerine etkilerini karşılaştırdık.
Gereç ve Yöntem:	
Çalışmaya Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 18 yaş ve üzeri, 15.03.2020-01.07.2021 tarihleri arasında PCR (+) ya da Bilgisayarlı Tomografi (BT) toraks radyolojik yorumuna göre COVİD 19 tanısı alan ve yatarak COVİD-19 tedavisi gören 1130 hasta dahil edildi. Veri toplama formu ile; demografik veriler (yaş, cinsiyet), yatış gün süresi, yatış durumu (Servis, yoğun bakım ünitesi), semptomları, hastanın serviste aldığı tedavi, kronik hastalık varlığı, entübasyon ihtiyacı ve yatış anında ve taburcu edilirken bakılmış olan hemogram ve biyokimya (lenfosit sayısı, ferritin, fibrinojen, d-dimer, laktat dehidrogenaz, crp) değerleri ve hastanın çıkış şekli (taburcu, yoğun bakım sevk, entübasyon, vefat) bakıldı. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için SPSS Statistics 22 programı kullanılmıştır.
Bulgular:
Çalışmaya PCR testi pozitif olan ya da PCR negatif olsa da tipik olarak CT bulgusu olan 511 (%45) kadın ve 619 erkek (%55) toplam 1130 hasta dahil edilmiştir. 1130 hastanın 997'si serviste yatarken 133 (%11,8) hastanın yoğun bakım ihtiyacı olmuştur. Hipertansif hastaların %17,2'sinde yoğun bakım ihtiyacı görülmüşken hipertansif olmayan hastalarda bu oran %7,6 ile belirgin olarak daha azdı (p<0,001; OR: 2,51; CI (1,73-3,65)). Mortalite oranları hipertansif hastalarda (%18,6) ile hipertansif olmayan hastalara (%7,3) göre anlamlı olarak yüksekti (p:<0,001; OR:2,9; CI (1,99-4,21)).
RAS inhibitörü kullanan hastaların semptomların başlangıcından yatışlarına kadar geçen süre ile diğer tansiyon ilaçlarını kullanan hastalar arasında anlamlı fark saptanmadı (ACEİ/ARB – Diğer tansiyon ilaçları: 5,76±4,48 - 5,45±3,80; p: 0,880). Hastanede kalış süresi açısından da hastanede kalış süresi RAS inhibitörü kullananlarda daha düşük olsa da her iki grup arasında anlamlı fark bulunmamıştır (ACEİ/ARB – Diğer tansiyon ilaçları: 8,65±5,08 - 8,72±5,27; p: 0,965). Yoğun bakım ihtiyacı ACEİ/ARB kullananlarile diğer antihipertansifleri kullanan hastalar arasında karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p:0,108).488 hipertansif hastanın mortalite oranlarına bakıldığı zaman ACEİ/ARB kullananlarile diğer antihipertansifleri kullanan hastalar arasında mortalite oranlarının RAS inhibitörü kullananlarda daha düşük olduğu saptanmıştır (ACEİ/ARB – Diğer tansiyon ilaçları: %16,3-%24; p:0,043). Hastaların mortalite ve morbiditelerini etkileyebilecek faktörler ile yapılan regresyon analizinde ACEİ/ARB kullanımının diğer kronik rahatsızlıklar ve cinsiyet ile beraber oluşturulan modelde de istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. ACEİ/ARB kullanan hipertansif hastaların bu ilaçları kullanmayan hastaların biyokimyasal parametreleri karşılaştırıldığı zaman sadece CRP değerlerinde anlamlı fark saptandı (ACEİ/ARB – Diğer tansiyon ilaçları: 7,19±9,75 - 8,74±10,18; p:0,032).
Sonuç:
ACEI/ARB kullanımının COVID-19 üzerine olumsuz herhangi bir etkisine rastlanmamıştır. RAS inhibitörleri ile diğer antihipertansifler arasında yoğun bakımda yatış, mortalite ve hastalığın şiddeti ile ilgili parametreler arasında bir fark saptanmamıştır.

Abstract:
Introduction and purpose:
The COVID-19 disease has spread all over the world as a pandemic, starting from China. It has been suggested in the pathogenesis of COVID-19 that it may enter the human body via the ACE2 receptor. It has been stated that the use of ACEIs and ARBs increases ACE2 receptor expression, which may increase the likelihood of being infected with SARS-CoV-2 and the severity of the disease. Additionally, we also compared the effects of HT and the ACEI/ARBs used on COVID-19 patients, since some studies claims the opposite.
Materials and Methods:
This study includes 1130 patients aged 18 years and older, diagnosed with COVID-19 according to PCR (+) or Computed Tomography (CT) thoracic radiological interpretation and treated for inpatient COVID-19 between 15.03.2020-01.07.2021 in Fatih Sultan Mehmet Training and Research Hospital. With the data collection form; demographic data (i.e., age, gender), length of hospitalization, hospitalization status (i.e., service, intensive care unit), symptoms, treatment received by the patient in the service, presence of chronic disease, need for intubation, and hemogram and biochemistry (i.e., lymphocyte count, lymphocyte count, ferritin, fibrinogen, d-dimer, lactate dehydrogenase, crp) values and the way the patient was discharged (discharge, intensive care referral, intubation, death) were measured. We used SPSS Statistics 22 program to perform statistical analysis and to evaluate the findings obtained in the study.
Results:
This study includes 1130 patients in total, where 511 (45%) female and 619 male (55%) PCR-positive or PCR-negative but typically CT findings. While 997 of 1130 patients were hospitalized, 133 (11.8%) patients needed intensive care. While 17.2% of hypertensive patients required intensive care, this rate was significantly less at 7.6% in non-hypertensive patients (p<0.001; OR: 2.51; CI (1.73-3.65)). Mortality rates were significantly higher in hypertensive patients (18.6%) compared to non-hypertensive patients (7.3%) (p:<0.001; OR:2.9; CI (1.99-4.21)).
There was no significant difference between the time from the onset of symptoms to hospitalization in patients using RAS inhibitors and patients using other blood pressure medications (ACEI/ARB – Other blood pressure medications: 5.76±4.48 - 5.45±3.80; p: 0.880). Although the length of hospital stay was lower in RAS inhibitor users, there was no significant difference between the two groups (ACEI/ARB – other blood pressure medications: 8.65±5.08 - 8.72±5.27; p = 0.965). When the need for intensive care was compared between those using ACEI/ARB and those using other antihypertensives, no statistically significant difference was found (p = 0.18). When the mortality rates of 488 hypertensive patients were examined, it was found that the mortality rates were lower in those using RAS inhibitors among those using ACEI/ARB and patients using other antihypertensives (ACEI/ARB – Other blood pressure medications: 16.3%-24%; p:0.043). In the regression analysis made with the factors that may affect the mortality and morbidity of the patients, no statistically significant difference was found in the model created with the use of ACEI/ARB together with other chronic diseases and gender. When the biochemical parameters of hypertensive patients using ACEI/ARB and patients not using these drugs were compared, a significant difference was found only in CRP values (ACEI/ARB – other blood pressure drugs: 7.19±9.75 - 8.74±10.18; p:0.032).
Conclusion:
No adverse effects of ACEI/ARB use on COVID-19 were found. Moreover, no difference was found between RAS inhibitors and other antihypertensives in terms of parameters related to hospitalization in the intensive care unit, mortality and severity of the disease.