İstihdamın dönüşümü ve yeni emek gücü: Proje bazlı ve freelance çalışanlar
Transformation of employment, and new labor force: Project-based and freelance employees
Yazar: BERİL GÜNAY
Danışman: DOÇ. DR. SELDA TAŞDEMİR AFŞAR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu tez çalışmasında, hak temelli sivil toplum kuruluşlarındaki ve kamu kuruluşlarındaki proje bazlı çalışanların ve sivil toplum alanındaki freelance çalışanların, esnek çalışma türlerinden biri olan proje bazlı çalışmayı nasıl anlamlandırdıkları ve deneyimledikleri üzerinden, bu çalışma biçiminin bireylerin çalışma ve özel hayatlarına olan etkisi değerlendirilmektedir. Günümüz emek literatüründe sıklıkla kullanılan kavramlardan ve teorik temellerden hareketle oluşturulan bu tez çalışması, birden fazla örneklem grubunun deneyimlerine karşılaştırmalı bir şekilde yer vererek literatüre katkıda bulunmakta, faillerin anlam dünyalarını odağına almaktadır. 

Nitel bir araştırma tasarımına sahip olan bu araştırmada faillerin deneyimleri, bulunmuş oldukları toplumsal koşullarla birlikte, Yapısal İnşacılık yaklaşımıyla değerlendirilmektedir. Amaçlı-kartopu örneklemi kullanılan bu araştırmada sivil alanda çalışan 8 freelancer, 9 proje bazlı sivil toplum çalışanı ve 7 proje bazlı kamu çalışanı olmak üzere toplamda 24 kişiyle yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak çevrimiçi derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş, veriler MAXQDA 2022 ile içerik analizine tabi tutulmuştur. 

Sivil alandaki freelance çalışanlar ile proje bazlı sivil toplum ve kamu kuruluşu çalışanlarının çalışma deneyimleri hem birbirleriyle hem de kendi içlerinde benzerlikler ve farklılıklar göstermektedir. Bu esnek çalışma biçimleri farklı açılardan güvencesiz görünmekte, freelance ve proje bazlı çalışanlar parçalı bir görünüm sergilemektedir. Sivil toplumun ve kamu hizmetlerinin sermaye odaklı yapısı nedeniyle bu üretken emekçilerin hakları korunmamaktadır. Mesleki kimlik kaybı yaşayan, kariyer anlatısına ve uzun vadeli gelecek planlarına sahip olmayan bu çalışanlar, "yarını belli olmayan bireyler" olarak gittikçe prekaryalaşmaktadır. Güvencesiz olmalarına rağmen bu çalışma biçimleri çalışanlar tarafından normalleştirilmekte, pandemi ve dijitalleşmenin etkisi ile artan evden çalışma esnek çalışmayı talep edilen hale getirmektedir. Maddi olmayan emek üreticileri olarak ele alınan bu çalışanların yaşamları etrafında örgütlenen iş, esnek çalışmanın bu kişilerin hayatları üzerindeki tahakkümünü göstermektedir.

Abstract:
In this research, it is evaluated how project-based employees in rights-based civil society organizations and public institutions, and freelance employees in the civil society, make sense and experience project-based work, and how project-based work affects the working and private lives of them. This thesis created with concepts and theoretical foundations frequently used in today's labor literature, contributes by giving a comparative place to the experiences of more than one sample group, and focuses on their semantic world. 

In this qualitative research, the experiences of the actors are evaluated with the social conditions they take place in benefited from Structural Constructivism. With this research, in which purposive-snowball sampling is used, online in-depth interviews are conducted with a total of 24 people, including 8 freelancers, 9 project-based civil society and 7 public employees, using a semi-structured interview form. The data are subjected to content analysis with MAXQDA 2022. 

The working experiences of freelancers and project-based employees in civil society show similarities and differences with each other and within themselves. These flexible working forms seem precarious from different aspects, and these employees are also displayed a fragmented appearance. Due to the capital-oriented nature of civil society and public services, the rights of these productive workforce are not protected. These employees with lack of professional identity, career narrative and long-term plans to the future, are becoming increasingly precarious as "individuals with an uncertain future". Despite being precarious, these forms of works are normalized by the employees, and working from home increased with the effect of the pandemic and digitalization, makes flexible working demanded. Work organized around the lives of these employees, who are considered as producers of intangible labor in this thesis, shows the domination of flexible working on their lives.