Okulda yüz yüze yürütülen psikolojik danışma hizmeti ile uzaktan yürütülen psikolojik danışma hizmetinin ilişkisi: Çevrimiçi psikolojik danışma tutumlarının düzenleyici rolü
The relationship between face-to-face and remote psychological counseling services in school: The moderating role of online psychological counseling attitudes
Yazar: MUSTAFA ÖZKAN
Danışman: DOÇ. DR. ASUMAN YÜKSEL
Bursa Uludağ Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırmanın genel amacı psikolojik danışmanların okulda yüz yüze sundukları psikolojik danışma hizmetinin uzaktan yaptıkları psikolojik danışma hizmetiyle olan ilişkisinde çevrimiçi psikolojik danışma tutumlarının ve bazı demografik özelliklerin düzenleyici etkisini ortaya koymaktır. Bu genel amaç doğrultusunda iki çalışma yapılmıştır. İlk çalışma Bursa'da görev yapan 420 okul psikolojik danışmanıyla yürütülmüştür. Psikolojik danışmanların yüz yüze ve uzaktan gerçekleştirdikleri psikolojik danışma etkinliklerinin sıklığını belirlemek amacıyla Psikolojik Danışma Etkinlik Derecelendirme Ölçeği (PDED) Türkçe kültürüne uyarlanmıştır. Bunun yanında okul psikolojik danışmanlarının çevrimiçi psikolojik danışma tutumlarının belirlenebilmesi için Psikolojik Danışma Hizmetlerini Çevrimiçi Sunma Tutumu Ölçeği (PDHİÇET) geliştirilmiştir. Daha sonra 258 okul psikolojik danışmanıyla ikinci çalışma yapılmıştır. Çalışma 2 dahilinde okulda yüz yüze yürütülen psikolojik danışma hizmetinin uzaktan yürütülen psikolojik danışma hizmeti ile ilişkisine bakılmıştır. Ek olarak okulda yüz yüze yürütülen psikolojik danışma hizmetinin sıklığı ile uzaktan yürütülen psikolojik danışma hizmeti sıklığı arasındaki ilişkide sosyo-demografik özelliklerin ve çevrimiçi psikolojik danışma tutumlarının düzenleyici etkisi incelenmiştir. Çalışma 1'de elde edilmiş bulgulara göre PDED ve PDHİÇET'in geçerli ve güvenilir ölçme araçları olduğu ortaya konulmuştur. Çalışma 2 kapsamında ise okulda yüz yüze yürütülen psikolojik danışma hizmetinin uzaktan yürütülen psikolojik danışma hizmetini yordadığı anlaşılmıştır. Ayrıca yüz yüze yürütülen psikolojik danışma hizmeti ile uzaktan yürütülen psikolojik danışma hizmeti arasındaki ilişkide, okul türünün ve çevrimiçi psikolojik danışma hizmeti sunma tutumlarının düzenleyici etkisi olduğu belirlenmiştir. Özel okullarda çalışma durumu ve olumlu çevrimiçi psikolojik danışma tutumunun uzaktan psikolojik danışma hizmeti sunma sıklığını artırıcı (booster) etki gösterdiği ortaya konulmuştur. Bulgular basit grafikler aracılığı ile paylaşılmıştır. Elde edilmiş sonuçlar geçmiş araştırmalar ışığında tartışılmış, buna göre araştırmacılara, okul psikolojik danışmanlarına, velilere ve politika yapıcı, mevzuat düzenleyici devlet kurumlarına ve Millî Eğitim Bakanlığındaki ilgili çalışanlara önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The general aim of the research is to reveal the moderating effect of online psychological counseling attitudes and certain demographic characteristics on the relationship between face-to-face psychological counseling services provided by counselors at school and the remote psychological counseling services they provide. In line with this general aim, two studies were conducted. The first study was carried out with 420 school psychological counselors in Bursa. The Psychological Counseling Activity Rating Scale (PCARS) was adapted to the Turkish culture to determine the frequency of face-to-face and remote psychological counseling activities carried out by the counselors. In addition, the Attitude Scale for Providing Online Psychological Counseling Services (ASPOPCS) was developed to determine the attitudes of school psychological counselors towards online psychological counseling. Afterwards, a second study was conducted with 258 school psychological counselors. Within the scope of Study 2, the relationship between face-to-face psychological counseling services conducted at school and remote psychological counseling services was examined. In addition, the moderating effect of socio-demographic characteristics and attitudes towards online psychological counseling on the relationship between the frequency of face-to-face psychological counseling services and the frequency of remote psychological counseling services at school was investigated. According to the findings obtained from Study 1, it has been revealed that PCARS and ASPOPCS are valid and reliable measuring tools. Within the scope of Study 2, it was understood that face-to-face psychological counseling services conducted at school predict remote psychological counseling services. Additionally, it has been determined that the type of school and attitudes towards providing online psychological counseling services have a moderating effect in the relationship between face-to-face and remote psychological counseling services. It has been demonstrated that the employment status in private schools and a positive attitude towards online psychological counseling boost the frequency of providing remote psychological counseling services. The findings were shared through simple graphics. The obtained results were discussed in light of past research, and accordingly, recommendations were made to researchers, school psychological counselors, parents, policy makers, regulatory state institutions, and relevant employees in the Ministry of National Education.