Çocuk yoğun bakım ünitemizde izlenen hastalarda mortaliteyi etkileyen faktörlerin incelenmesi
Analysis of the factors affecting mortality in patients followed in our pediatric intensive care unit
Yazar: MERVE MISIRLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. NİMET KABAKUŞ ; YRD. DOÇ. DR. MERVAN BEKDAŞ
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Mortalite = Mortality ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Yoğun bakım üniteleri-pediyatrik = Intensive care units-pediatric

Özet:
Giriş:Çocuk yoğun bakım üniteleri (ÇYBÜ), hayati tehlikesi olan çocukların takip 
ve tedavi edildikleri özellikli birimlerdir. Bu birimlerin amacı; yaşamı tehdit eden 
hastalıkların sadece yoğun bakım koşullarında uygulanabilen tedavi ve çok yakın 
izlemlerini sağlamaktır. ÇYBÜ'ye kabul edilen hastaların klinik durumu çok farklı 
olabileceği için, yatan hastaların ve ünitelerin morbidite vemortalite yönünden 
karşılaştırılmaları gerekmektedir. Mortalite üzerine etkilifaktörlerin saptanması; 
hastaların olası prognozunu belirlemeye ve tedavi modellerini uygulamaya önemli 
katkılar sağlayacaktır. 
Gereç ve Yöntem:Çalışma; Abant  Đzzet Baysal Üniversitesi,  Đzzet Baysal Tıp 
Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi ÇYBÜ'de yapıldı. 1 Ocak 2014 - 31 
Aralık 2015 tarihleri arasında ünitemizde tedavisi  yapılan hastaların medikal 
kayıtları mortalite-prognostik ilişkisi yönünden / retrospektif olarak değerlendirildi. 
Bulgular:Kız ve erkek hastalarımızın oranları birbirine yakındı (sırası ile; %46.9 
ve %53.1, p>0.05). Taburcu olan hastalarımızın yaşortalaması 61 ay iken; ölen 
hastalarımızın yaşortalaması 78 aydır. Taburcu olan ve ölen hastalar
karşılaştırıldığında yaşortalaması açısından farklılık gözlenmemiştir (p=0.178). 
Hastalarımızın yatışsüreleri 1-42 gün arasında değişmekteydi (ortalama yatış
süresi 4.11±4.41 gün). ÇYBÜ kalışsürelerinde taburcu olanlar (ortalama yatış
süresi 4.00±4.33 gün) ve ölenler olanlar (ortalama  yatışsüresi 6.88±5.51 gün) 
arasında yüksek düzeyde anlamlı fark saptandı (p=0.005). Yapılan regresyon 
analizinde de mortalitede yatışsüresi faktörünün önemli olduğu ve süre uzamasının 
mortaliteyi arttırdığı görülmüştür (p=0.004). ÇYBÜ'deki hastaların yatışnedenleri; 
en fazla kazalar-zehirlenmeler (%33.7), sonra sırası ile solunum sistemi (%28.6), 
santral sinir sistemi (%22.6), kardiyovasküler sistem (%4.7), gastrointestinal sistem 
(%1.6) ve hematolojik-onkolojik hastalıklardan (%1)oluşmaktadır. Taburcu olan 
ve ölen hastaların kan gazı parametreleri karşılaştırıldığında istatistiksel olarak 
v 
anlamlı farklılıklar saptandı (taburcu olan pH:7.35±0.09, ölen pH:7.24±0.18, 
p=0.004; taburcu olan HCO3:20.76±4.83, ölen HCO3:16.41±7.37, p=0.004 ve 
taburcu olan laktat:2.11±1.82, ölen laktat:4.41±4.22, p=0.000). Özellikle 
hiperlakteminin mortalite üzerinde etkisinin çok belirgin olduğu bulundu (138.6 
kat, p=0.000). Taburcu olan ve ölen hastalar; santral venöz kateter uygulanması ile 
eritrosit süspansiyonu, taze donmuşplazma, intravenöz ımmunglobulin ve 
trombosit süspansiyonu verilmesi (hematolojik-onkolojik hasta olma) açısından 
karşılaştırıldığında yüksek düzeyde anlamlı farklılık bulunmaktadır(p=0.000). 
Çalışmamızda vakaların %48.5'inin servise devredildiği, %44.8'sinin taburcu 
olduğu, %3.7'sinin öldüğü ve % 3'ününde sevk edildiği belirlendi. Ölümlerin %52 
kardiovaskuler, %44 pulmoner ve %4 nörolojik nedenler ile olduğu saptandı. 
Sekonder tanılar karşılaştırıldığında sepsis (p=0.000),  şok (p=0.000), çoklu organ 
(p=0.000) ve böbrek yetmezliği (p=0.000) gelişmesi bakımından taburcu olanlar ve 
ölenler arasında anlamlı farklılıklar belirlendi. Nötrofil lenfosit oranı (NLR), 
platelet lenfosit oranı (PLR) ve C-reaktif protein  (CRP)/ ortalama trombosit hacmi 
(MPV) değeri ölen vakalarda yüksek saptandı (taburcu olan NLR:3.59±6.87, ölen 
NLR:5.87±5.72, p=0.037; taburcu olan PLR:10.58±34.99, ölen PLR:63.08±133.19, 
p=0.000; taburcu olan CRP/MPV:2.12±4.99, ölen PLR:7.08±12.03, p= 0.001). 
Sonuç:Hastalarımızın klinik ve laboratuar verileri ile birlikte uygulanan skorlama 
metodları (Pediatric Logistic Organ Dysfunction, Glaskow Koma Skalası, Pediatric 
Index of Mortality ve Pediatric Risk of Mortality) sonucunda: Yoğun bakımda yatış
süresinin uzaması, şok, sepsis, çoklu organ yetmezliği, hemato-onkolojik hastalığın 
olması; santral venöz kateterizasyon, cerrahi işlem ve mekanik ventilasyon 
uygulama gerekliliği; kan ve kan ürünleri transfuzyonu uygulaması yapılan 
hastalarda mortalitenin yüksek olduğu görüldü (p=0.000). Bu sonuçlar, ÇYBÜ'de 
izlenen hastalarda mortalite ve organ yetmezliğini değerlendirmede klinik ve 
laboratuar verileri ile birlikte skorlama metodlarının faydalı olabileceğini gösterdi.

Abstract:
Introduction:Pediatric intensive care units (PICU) are specialized units where 
children with life threatening conditions are followed and treated. These units aim to 
provide treatment for and close follow-up of patients with life threatening diseases, 
which are possible only in intensive care environment. As the clinical conditions of 
patients admitted to PICU may differ greatly from each other, it is deemed essential 
to compare patients in a given PICU and the PICU department as regards morbidity 
and mortality. Determining the factors contributingto mortality may prove beneficial 
for the determination of possible prognoses and theapplication of treatment methods. 
Materials and Methods:This study was carried out in the PICU of Abant Izzet 
Baysal University Faculty of Medicine Training and Research Hospital. The medical 
records of patients treated in our unit between thedates of 1 January 2014 and 31 
December 2015 were retrospectively analyzed as regards mortality and prognostic. 
Results:The number of girls and boys did not significantlydiffer from each other, 
46.9% and 53.1%, respectively (p>0.05). The mean age of patients discharged from 
our PICU was 61 months, whereas the mean age of dead patients was 78 months, 
which indicates there was no significant differencebetween the two groups as 
regards mean age (p=0.178). The duration of stay inthe PICU ranged from 1 day to 
42 days and the average duration of stay was calculated as 11±4.41 days. The 
patients discharged and patients dead during their  treatment at the PICU (p=0.005) 
significantly differed as regards average duration  of stay (4.00±4.33 days and 
6.88±5.51 days, respectively). Regression analysis  showed that the duration of stay 
in the PICU was an important factor for mortality,  and the longer a patient stayed in 
the PICU, the higher the risk of mortality (p=0.004). The most common reason for 
admittance in the PICU was accidents-poisoning (33.7%), followed by respiratory 
system (28.6%), central nervous system (22.6%), cardiovascular system (4.7%), 
gastrointestinal system (1.6%), and hematologic-oncologic diseases (1%). The 
vii 
comparison of blood gas parameters of discharged and dead patients significantly 
differed in pH (7.35±0.09 and 7.24±0.18, respectively, p= 0.004), HCO3(20.76±4.83 
and 16.41±7.37, respectively, p= 0.004), and lactate (2.11±1.82 and 4.41±4.22, 
respectively, p= 0.000) levels. Hyperlactatemia in  particular was found to have a 
decisive effect on mortality (138.6 times, p=0.000). The comparison of discharged 
and dead patients as regards the giving of erythrocyte suspension by central venous 
catheterization, fresh frozen plasma, intravenous immunoglobuline, and platelet 
suspension (hematologic-oncologic patients) revealed significant differences 
(p=0.000). It was found that 48.5% of patients weretransferred to the relevant 
departments, 44.8% were discharged, 3.7% died, and  3% were transferred to other 
hospitals. Mortality in patients occurred due to the following causes: 52% 
cardiovascular, 44% pulmonary, and 4% neurological.Comparison of secondary 
diagnoses revealed significant differences between  discharged and dead patients as 
regards sepsis (p=0.000), shock (p= 0.000), multiple organ failure (p=0.000), and 
renal failure (p=0.000). Neutrophil and platelet lymphocyte ratios were found to be 
higher in mortality cases. Neutrophil- lymphocyte ratio(NLR), platelet-lymphocyte 
ratio(PLR), and C-reactive protein (CRP)/mean platelet volume(MPV) values were 
higher in dead patients (NLRdischarged: 3.59±6.87, NLRdead: 5.87±5.72, p= 0.037; 
PLRdischarged: 10.58±34.99, PLRdead: 63.08±133.19, p=0.000; and CRP/MPVdischarged: 
2.12±4.99, PLRdead: 7.08±12.03, p= 0.001). 
Conclusions:According to the clinical and laboratory findings as well as the results 
of the scoring methodology used (Pediatric LogisticOrgan Dysfunction, Glaskow 
Coma Scale, Pediatric Index of Mortality and Pediatric Risk of Mortality), mortality 
rates were found to be higher in patients with prolonged stay in the PICU, shock, 
sepsis, multiple organ failure, hemato-oncologic diseases, a need for central venous 
catheterisation, surgical operation, or mechanical  ventilation, and patients who 
needed blood or blood components transfusion (p=0.000). These findings suggest 
that the use of scoring methodology in patients followed in PICU, along with clinical 
and laboratory findings may be useful in evaluatingmortality and organ failure.