İdiopatik parkinson hastalarında görsel uyandırılmış potansiyel (VEP) ve optik koherens tomografi (OCT) bulgularının değerlendirilmesi
Evaluation of visual evoked potentials (VEP) and optical coherence tomography (OCT) findings in parkinson disease
Yazar: EMNA JAMOUSSI
Danışman: UZMAN CİHAT ÖRKEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Okmeydanı Eğitim. ve Araştırma. Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Parkinson hastalığı = Parkinson disease ; Retina = Retina ; Sinir lifleri = Nerve fibers ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence ; Uyarılmış potansiyeller = Evoked potentials ; Uyarılmış potansiyeller-görsel = Evoked potentials-visual

Özet:
Amaç:
 1.Görsel Uyandırılmış Potansiyel (VEP) aracılığıyla Idiopatik Parkinson Hastalarında P100 latansını ölçerekön görme yollarının değerlendirilmesi
2.Optik koherans tomografi (OCT) aracılığıyla Idiopatik Parkinson Hastalarında retina kalınlığı değişikliklerinin değerlendirilmesi
3.P100 latansı ile Idiopatik Parkinson Hastalığının evrelemesi ve şiddeti arasındaki ilişki
4.Retina Kalınlığı ile Parkinson Hastalığının evrelemesi ve şiddeti arasındaki ilişki
5.VEP ve OCT'in verilerine göre interoküler, intraoküler asimetri bulunup bulunmaması  
Gereç ve Yöntemler: Sağlık Bilimleri Üniversitesi ,Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Hareket Bozukluğu polikliniğine Eylül 2017 ayında farklı evrelerde ardışık başvuran 20 hastasının 40 gözü prospektif olarak değerlendirildi. 
Çalışmaya dahil olan hastalarda anamnez, başlangıç bulgusu ve semptomları,  mevcut  klinik ve taraf bulguları belirlendi. Rutin fizik ve nörolojik muayeneleri iki nörolog tarafından yapıldı. Hastalığın şiddeti UPDRS (Unified Parkinson's Disease Rating Scale) ve Hoehn&Yahr (H&Y) skalaları kullanarak değerlendirildi.
Tüm olguların görsel uyandırılmış potansiyel (VEP) ve optik koherens tomografi (OCT) ölçümleri yapıldı.
Bulgular: Çalışma, yaşları 43 ile 82 arasında değişen 20 olgu ile yapılmıştır. Olguların yaş ortalaması 63,5 ± 10,6. Olguların % 35'i (n= 7) kadın, %75'i (n=13) erkektir.
OCT ve VEP verileri kılavuzlarda belirtilen referans değerlerine göre incelenmiştir. P100 latans patolojik olan 21 (%52) göz bulunmaktadır. RNFL kalınlıkları incelendiğinde ise ortalamada 10 (%25) gözde retinal incelme mevcuttur. En sık incelme gözlenen kadran ise alt kadrandır. 
Kadranlara göre RNFL kalınlığı, makuler kalınlık ve volüm defekt yüzdelerinin dağılımı incelendiğinde defekt oranlarının RNFL alt kadranda diğer kadranlara göre daha yüksek oluğu görülmektedir. Makuler kalınlık ve volüm defektleri de RNFL kalınlık defektlerine göre daha yüksek oranlardadır. 
Hastalık evrelerine göre VEP incelendiğinde P100 latansının H&Y evreye paralel olarak uzadığı gözlenmekle beraber bu sonuç istatistiksel anlamlılığa ulaşmamıştır. İleri evrelerde RNLF ortalama kalınlığı artarken santral makula kalınlığı ve volümünün de azaldığı görülmüştür. Ancak yine istatistiksel anlamlılık bulunamamıştır.  
Yine hastalık evrelerine göre OCT ve VEP verileri incelendiğinde hastalık evresi ile P100 amplitüdu, RNFL üst, alt, nazal kadran ve temporal kadran kalınlıkları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. 
Hastalarda motor tutulumun bulunduğu tarafta retinal incelmenin daha fazla olup olmadığını incelendiğinde RNFL ortalama kalınlığındaki fark, sol tarafında motor tutulumu olan hastalarda anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p:0,044). 
Sonuç:
Hastalık evrelerine göre VEP incelendiğinde P100 latansının evreye paralel olarak uzadığı gözlenmekle beraber bu sonuç istatistiksel anlamlılığa ulaşmamıştır. İleri evrelerde RNLF ortalama kalınlığı artarken santral makula kalınlığı ve volümünün de azaldığı görülmüştür. Ancak yine istatistiksel anlamlılık bulunamamıştır.  
UPDRS ile P100 latansı arasında güçlü düzeyde pozitif korelasyon bulunmuştur. 

Anahtar kelimeleler: 
Parkinson Hastalığı-görsel uyandırılmış potansiyeller- visual evoked potentials (VEP)- optik koherens tomografi (optical coherance tomography (OCT))- retinal sinir lifi kalınlığı (Retinal nerve fiber layer (RNFL))

Abstract:
1.Assess the anterior visualpathway in Parkinson disease patients through measuring P100 latency using Visual evoked potentials (VEP)
2.Assess the changements in retina thickness in Parkinson disease patients using optical coherence tomography (OCT)
3.Evaluate the correlation between P100 latency and severity of Parkinson disease
4. Evaluate the correlation between retinal thickness and severity of Parkinson disease
5. Evaluate inter ocular and intra ocular symmetry /asymmetry
Materials and Methods: This was a prospective study of 40 eyes of 20 patients who randomly applied to the outpatient clinic for movements disorder in Okmeydanı education and research hospital,  Health sciences university during the month  of september 2017. 
Anamnesis, first sign and symptoms, clinical aspects and predominant side of the disease were noted for all the patients who were included in the study. Routine physical and neurological examinations were performed by two neurologists. The severity of the disease was assessed using the Hoehn and Yahr (H&Y) scale and the Unified Parkinson's Disease Rating Scale (UPDRS).
Visual evoked potentials and Optical coherence tomography tests were performed to all the patients.
Results: The study was conducted with 20 patients aged between 43 and 82. The average age of the patients was 63,5 ± 10,6. 35 % of the patients (n=7) were female and 75 % (n=13) were male.
The results of VEP and OCT tests were assessed according to the reference values specified in the manuals of the devices used for the purpose.
In 21 eyes (52% of total eyes), P100 latency was pathologic. 
In 10 eyes (%25 of total eyes) average RNFL thickness was reduced. The quadrant which was most concerned by this thickness reduction was the inferior quadrant.
When the RNFL thickness, the macular thickness and volume defect percentage distribution were evaluated according to the quadrants, the proportions were found to be higher in the inferior quadrant, compared to other quadrants.
Macular thickness and volume defects were also in higher proportions than the RNFL thickness defects.
When VEP findings were assessed according to the stage of the disease, P100 latency was found to be delayed in a parallel way to the H&Y stage; but this result didn't reach statistical significance. While average RNFL thickness increased in advanced stages, central macular thickness and volume decreased. But this was again non statistically significant.
Again when VEP and OCT findings were assessed according to the stage of the disease, there wasn't any statistically significant difference found between P100 amplitudes, superior, inferior, nasal and temporal RNFL quadrant thicknesses.
In order to evaluate the inter oculer retinal thickness symmetry in patients according to the predominant motor side of the disease, the RNFL thickness of the contralateral side was subtracted from that of the eye of the predominant side, and the difference between both was found. The result was that when the predominant side of the motor symptoms was the left side, the difference of RNFL thicknesses between the two eyes was significatntly increased (P:0,044).
Conclusion:
When VEP findings were assessed according to the stage of the disease, P100 latency was found to be delayed in a parallel way to the H&Y stage; but this result didn't reach statistical significance. While average RNFL thickness increased in advanced stages, central macular thickness and volume decreased. But this was again non statistically significant.
For both eyes there is a strong positive correlation between the UPDRS and P100 latency.
Keywords: 
Parkinson disease-Visual evoked potentials (VEP)-Optical coherence tomography (OCT)-retinal nerve fıber layer (RNFL) thickness.