LGS kapsamındaki merkezi sınava yönelik yayımlanan örnek matematik sorularının ve öğrenci çözümlerinin PISA temsil yeterliği düzeyleri açısından incelenmesi
Investigation of sample mathematics questions and student solutions published for the central exam within the scope of LGS in terms of PISA representation proficiency levels
Yazar: İREM DER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HİLAL YILDIZ
Kafkas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics

Özet:
PISA (Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı) ülkelerin uluslararası platformlardaki eğitim düzeylerini tespit etmeyi amaçlayan bir programdır. Her üç yılda bir düzenlenen 15 yaş grubuna uygulanan PISA öğrencilerin örgün eğitimde öğrendikleri bilgileri günlük hayat durumları ile ilişkilendirmesini amaçlamaktadır. Türkiye' de 2003 yılından beri PISA'ya katılım gösteren ülkeler arasında yer almaktadır. Milli Eğitim Bakanlığı'nın (MEB) 2018 yılında yayımladığı matematik dersi öğretim programı, matematiksel okuryazarlık becerilerini, üstbilişsel becerilerini, soyut düşünmeyi, problem çözme becerilerini geliştiren bireyler yetiştirmeyi amaçlamaktadır. Yeni öğretim programıyla birlikte liselere geçişte yapılacak sınavda da değişiklik yapılmıştır. Liselere geçiş sistemi (LGS) olarak değiştirilen sınavda okuduğunu anlama ve analitik düşünmeyi sağlayan yeni nesil sorulara yer verilmiştir. LGS ve PISA amaçları ve uygulanan öğrenci grupları bakımından benzerlik göstermektedir.
Bu çalışmanın amacı 2021-2022 ve 2022-2023 eğitim-öğretim yıllarında yayımlanan LGS örnek matematik sorularının PISA'da yer alan temsil yeterlik düzeylerini incelemek ve öğrencilerin hangi temsil yeterlik düzeyindeki sorulara doğru yanıt verdiğini belirlemektir. PISA'da matematik okuryazarlık yeterlik alanlarından temsil yeterliği Turner, Blum ve Niss (2015) tarafından düzeylere ayrılarak kategorize edilmiştir. Bu düzeyler soruları temsil yeterliği bakımından incelememize olanak tanımaktadır. Çalışmada nitel yaklaşım benimsenmiş ve doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü (ODSGM) resmi sitesinden 160 tane örnek matematik sorusuna erişilmiştir. Temsil yeterlik düzeyleri olan düzey 0, düzey 1, düzey 2 ve düzey 3 göz önünde bulundurularak örnek matematik sorularının betimsel analizi yapılmıştır. Araştırmanın ilk kısmında 2021-2022 ve 2022-2023 eğitim-öğretim dönemi ayrı ayrı analiz edilip bulgular kısmında her sorunun düzeyi aylara göre tablolaştırılmıştır. Araştırmanın ikinci kısmında ise analiz edilen 160 soru içerisinden seçilen 20 soruluk bir test 37 tane 8. sınıf öğrencisine uygulanmış olup, uygulanan test sonucunda öğrencilerin hangi düzeyde yer alan soruları cevaplandırabildikleri belirlenmiştir. Veriler alan eğitimi uzmanı olan ikinci bir kişi tarafından ayrıca analiz edilerek karşılaştırılmıştır.
Yapılan incelemeler sonucunda 2021-2022 eğitim-öğretim döneminde yayımlanan 80 tane LGS örnek matematik sorusundan 20 tanesinin temsil yeterliğinin düzey 0, 36 tanesinin düzey 1, 22 tanesinin düzey 2 ve 2 tanesinin düzey 3 olduğu görülmüştür. 2022-2023 eğitim-öğretim döneminde yayımlanan 80 tane LGS örnek matematik sorusundan ise 13 tanesinin düzey 0, 42 tanesinin düzey 1, 24 tanesinin düzey 2 ve 1 tanesinin düzey 3 olduğu görülmüştür. Her iki eğitim öğretim döneminde de örnek matematik sorularının en fazla düzey 1 kategorisinde, ardından düzey 2, daha sonra düzey 0 en az ise düzey 3 kategorisinde olduğu belirlenmiştir. Genel olarak toplamda analiz edilen 160 soru için yarısına yakını düzey 1'de yer alırken çok az bir kısmının düzey 3'te yer aldığı görülmüştür. Araştırmanın ikinci kısmında ise öğrencilerin cevapları incelendiğinde en fazla doğru yanıt 2. soruya verilmiş olup sorunun düzey 1 kategorisinde olduğu görülmüştür. En az doğru yanıt alan sorular ise 18 ve 19. sorular olup soruların düzey 2 ve düzey 1 kategorisinde olduğu belirlenmiştir. Bu durumda öğrencilerin sorulara doğru cevap verme durumunun sorunun temsil yeterliği düzeyine göre pek farklılaşmadığı söylenebilir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda LGS örnek matematik sorularında temsil yeterlik düzeyleri eşit dağılım göstermediği, öğrencilerin farklı temsilleri kullanamayıp temsiller arası geçişte yeterli olmadıkları belirlendiği için derslerde çoklu temsil durumlarını kullanıp temsil inşa etmeye yer verilmesi, LGS örnek matematik soruları hazırlanırken farklı türlerden temsillerin kullanılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Temsil Yeterliği, Matematik Okuryazarlığı, LGS Örnek Sorular, PISA, Öğretim Programı

Abstract:
PISA (Program for International Student Assessment) is a program that aims to determine the education levels of countries on international platforms. PISA, which is applied to the 15-year-old group and is held every three years, aims to enable students to associate the information they have learned in formal education with daily life situations. Turkey is among the countries that have participated in PISA since 2003. The mathematics curriculum published by the Ministry of National Education (MEB) in 2018 aims to raise individuals who develop mathematical literacy skills, metacognitive skills, abstract thinking and problem-solving skills. With the new curriculum, changes have also been made in the exam to be taken for transition to high schools. The exam, which has been renamed as the high school transition system (LGS), includes new generation questions that enable reading comprehension and analytical thinking. LGS and PISA are similar in terms of their objectives and the student groups to which they are applied. The aim of this study is to examine the representation proficiency levels of the LGS sample mathematics questions published in PISA in the 2021-2022 and 2022-2023 academic years and to determine at which representation proficiency level the students answered the questions correctly. Representation competence, one of the mathematical literacy competence areas in PISA, was categorized into levels by Turner, Blum and Niss (2015). These levels allow us to examine the questions in terms of representation adequacy. A qualitative approach was adopted in the study and the document analysis method was used. 160 sample mathematics questions were accessed from the official website of the General Directorate of Measurement, Evaluation and Examination Services (ODSGM). Descriptive analysis of sample mathematics questions was conducted considering the representation proficiency levels of level 0, level 1, level 2 and level 3. In the first part of the research, the 2021-2022 and 2022-2023 academic periods were analyzed separately and the level of each question was tabulated by month in the findings section. In the second part of the research, a test with 20 questions selected from 160 questions analyzed was applied to 37 8th grade students, and as a result of the test, it was determined at what level the students could answer the questions. The data were further analyzed and compared by a second person who is a field education expert. As a result of the examinations, it was seen that the representation proficiency of 20 of the 80 LGS sample mathematics questions published in the 2021-2022 academic year was level 0, 36 were level 1, 22 were level 2 and 2 were level 3. It was seen that out of 80 LGS sample mathematics questions published in the 2022-2023 academic year, 13 were level 0, 42 were level 1, 24 were level 2 and 1 was level 3. In both academic periods, it was determined that the sample mathematics questions were most in the level 1 category, then level 2, then level 0 and at least in the level 3 category. In general, of the 160 questions analyzed in total, it was observed that nearly half of them were at level 1, while very few of them were at level 3. In the second part of the research, when the students' answers were examined, the most correct answers were given to the 2nd question and it was seen that the question was in the level 1 category. The questions that received the least correct answers were questions 18 and 19, and it was determined that the questions were in the level 2 and level 1 categories. In this case, it can be said that the students' ability to answer the questions correctly does not differ much according to the level of representation competence of the question. In line with the results obtained, since it was determined that the representation proficiency levels in the LGS sample mathematics questions were not evenly distributed, and it was determined that the students could not use different representations and were not sufficient in transitioning between representations, it is recommended to include the use of multiple representation situations and construct representations in the lessons, and to use different types of representations while preparing the LGS sample mathematics questions.

KeyWords: Representation Competency, Mathematics Literacy, LGS Sample Questions, PISA, Curriculum