Reşat Nuri Güntekin'in romanlarında halk-aydın çatışması
The conflict between the public and intellectual in Reşat Nuri Güntekin's novels
Yazar: YASEMİN KARATAŞ
Danışman: DOÇ. DR. NİHAYET ARSLAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aydınlar çatışması = Intellectual conflict ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Edebiyat = Literature ; Güntekin, Reşat Nuri = Güntekin, Reşat Nuri ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Çatışma = Conflict

Özet:
Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatının önemli temsilcilerinden biri olan Reşat Nuri Güntekin, etkisi altında kaldığı realizm akımının tesiri ve güçlü bir gözlem yeteneği ile Türk toplumunun her tabakasını incelemiş ve gözlemlerini okuyuculara aktarmıştır. Anadolu'yu bizzat görmüş ve yaşamış bir yazar olarak yaptığı gözlemler onun özellikle halk aydın çatışması üzerinde yoğunlaşmasına neden olmuştur. Yaşadığı dönem içinde, dönemin sosyal şartlarının etkisiyle, edebiyatçılar tarafından sıkça işlenen halk aydın çatışması tema olarak onun birçok eserinde geniş yer tutar. Reşat Nuri Güntekin'in halk- aydın çatışmasını sıkça işlemesinin temel sebepleri; dönemde hâkim olan Cumhuriyet değerlerini halka aşılamak amacıyla Anadolu'ya giden aydınlara bir yol haritası çizmek, gittikleri yerlerde karşılarına çıkabilecek sorunları önceden tespit edip aydınları uyarmak, başarıya gidecek yolda onlara kılavuz olabilmektir. Romanlardaki çatışmalar, yazarın amacına hizmet etmektedir. Bu çatışmalar vasıtasıyla yazar, halk ile aydın arasındaki uzlaşının önemine dikkat çekmek ister. Uzlaşı olmadan ilerlemenin mümkün olmadığını, halka sırtını dönen, halktan uzaklaşan aydınların toplumu bir yere götüremeyeceğini savunarak aydınları bu noktada uyarmaya çalışır. Bu çalışmada romanları aracılığıyla Reşat Nuri Güntekin'de aydın kavramının tanımını ve niteliğini tespit etmek; yazarın romanlarındaki aydın tiplerin özelliğini, bu tipler ile halk arasında oluşturulan çatışmanın sebebini ve amacını irdelemek, yazarın hangi romanlarında bu çatışmayı işlediğini belirlemek, bu çatışmanın Reşat Nuri Güntekin'in romanlarındaki yerini ve önemini tespit etmek amaçlanmış; Reşat Nuri Güntekin'in romanlarında halk- aydın çatışmasına ne ölçüde ve neden yer verdiği, yazarın Anadolu'ya gidecek aydınlara verdiği tavsiyeler ve onlara çizdiği rota belirlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Reşat Nuri Güntekin who is one of the important representative of Turkish Literature in Republican Period, analyzed the each grades of Turkish society and transposed his observation to his readers with the effect of realizm movement and a strong observation skill he had. Because of the observations he made as a writer who had been and lived in Anatolia, he especially focused on conflict between public and intellectual. During his lifetime; with the effect of the period's social conditions, the conflict between the community and intellectuals which is handled by the authors takes part as a theme in his many books. The main reasons why the writer frequently handled this conflict are to lead the intellectuals going to Anatolia in order to instil that period's prevalent Republican values to the public, warn the intellectuals in advance about the problems they might face wherever they go and guide them on the road to success. The conflicts in his novels serve his purpose. The author attracts attention to the importance of the reconciliation between the community and intellectuals through these conflicts. He defended the opinion that it was impossible to progress without reconciliation, the intellectuals turning their backs on society and moving away from the public could not contribute to the development of the community and he warned the intellectuals at this point. This study aims to identify the description and nature of the "intellectual" concept according to Reşat Nuri Güntekin through his novels, examine the features of "intellectual" characters in the author's literary works, the reason and aim of the conflict between these characters and community, specify in which of his novels the author touched upon this conflict issue, ascertain the role and significance of this conflict in Reşat Nuri Güntekin's novels, determine to what extent and why the conflict between the community and intellectuals takes place in Reşat Nuri Güntekin's novels, the recommendations Reşat Nuri Güntekin gave to the intellectuals going to Anatolia and the route he led them.