İhracatın finansmanında Eximbankların rolünün karşılaştırmalı olarak incelenmesi /
Yazar: NİLDAĞ BAŞAK CEYLAN
Danışman: PROF. DR. AHMET AKSOY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Banka kredileri = Bank credits ; Bankalar = Banks ; Eximbank = Eximbank ; Finansman = Financing ; İhracat = Export ; İhracat finansmanı = Export financing ; İhracat kredi kuruluşları = Export cridet agencies ; İhracat kredileri = Export cridet

Özet:
ÖZET Eximbanklar, ihracatın finansmanına destek vermek amacıyla kurulan uzmanlaşmış kuruluşlardır. Bu kuruluşlar ihracata kredi, sigorta ve garanti yoluyla destek olmaktadırlar. Kredi, sigorta ve garanti programları hem ihracatçıya hem de ithalatçıya uygulanabilmektedir. Eximbanklar diğer kuruluşların reddettiği politik ve ticari riskleri de üstlenebilmektedirler. Genellikle ihracat kredi garanti ve sigorta acenteleriyle ortaklık içinde çalışırlar. Bazıları sadece kredi sağlamakta, bazıları sadece sigorta ve garanti hizmeti sunmakta bazıları ise her ikisini de vermektedir. Çalışmada Fransa'nın ihracat kredi kuruluşu olan COFACE, İtalya'nın ihracat kuruluşu olan SACE, İngiltere'nin ihracat kredi kuruluşu olan ECGD, Kanada'nın ihracat kredi kuruluşu olan EDC, Japonya'nın ihracat kredi kuruluşu olan NEXI, Amerika'nın ihracat kredi bankası olan US EXIMBANK, Almanya'nın ihracat kredi kuruluşu olan HERMES, Endonezya'nın ihracat kredi kuruluşu olan ASEI, Rusya'nın ihracat kredi kuruluşu olan ROSEXIM ve Türkiye'nin İhracat Bankası TÜRK EXIMBANK incelenmiştir. Her bir ihracat kredi kuruluşunun 1995-2002 yılları arasında ihracatın ne kadarını finanse ettiği incelenmiş ve NEXI, COFACE ve EDC'nin ihracatın finansmanına diğer ihracat kredi kuruluşlarından daha fazla katkı sağladıkları belirlenmiştir. Çıkan sonuçlara genel olarak bakıldığında beklendiği şekilde ihracatla ihracat kredi sigortası/garantisi arasında pozitif yönlü kuvvetli ve orta kuvvetli bir ilişkiye sahip olan ihracat kredi kuruluşları NEXI, COFACE ve EDC çıkmıştı. Eximbanklar sağladıkları uygun faizli kredi, sigorta ve garanti programlarıyla ihracatın gelişimine önemli katkılar sağlamaktadırlar. Ancak 257kaynak yetersizliği, sınırlandırmalar, Eximbanklann vereceği kredi, sigorta miktarlarının ülke politikası doğrultusunda belirlenmesi bu kurumların ihracat üzerindeki etkilerinin değişik düzeylerde gerçekleşmesine yol açmaktadır. Çalışmanın son bölümünde Türkiye İhracat İthalat Bankası detaylı olarak incelenmiştir. Türk Eximbank'in ihracat kredi ve sigortalarının ihracatı ne ölçüde etkilediği regresyon modeliyle ortaya konmuştur. Bu amaçla denkleme Türkiye'nin ihracatı, Türk Eximbank'in kısa vadeli ihracat kredileri ve sigortaları, döviz kuru, gayri safi milli hasıla, dünya ticareti, tüketici fiyat endeksi ve yatırım ve hammadde ithalatı değişkenleri dahil edilmiştir. Bu değişkenlerin ihracat üzerindeki etkisini ölçmek amacıyla Hendry tarafından geliştirilen genelden özele metodu kullanılmıştır. Modelde yer alan değişkenlere Dickey-Fuller tarafından geliştirilen durağanlık testi uygulanmış, durağan olmayan serilerin birinci derece logaritmik farkları alınarak seriler durağan hale getirilmiştir. Daha sonra tüm değişkenlerin gecikmeli değerleri ve kendisi modele dahil edilerek regresyon denklemleri kurularak dört tane model oluşturulmuştur. Dört modelin tamamında ihracatla istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkiye sahip olan dört değişken çıkmıştır. Bu değişkenler GSMH'nın üç dönem önceki değişim oranı, Eximbank tarafından verilen kredi miktarının aynı dönem ve geçmiş dönemler için olan değişim oranı, yatırım ve aramal ithalatındaki değişim oranının cari ve geçmiş dönem değerleri ve ihracatın kendi geçmişidir. Bu modellerde gayrisafi milli hasıladaki değişim oranının ihracat ile pozitif bir ilişki içinde olduğu, İhracatla yatırım ve aramal ithali arasında da cari dönem için pozitif, geçmiş dönemler için negatif ilişki olduğu, ihracatın kendi geçmişiyle negatif bir ilişki içerisinde olduğu sonucu çıkmıştır. Ayrıca modellerde cari dönem kredi miktarı ile ihracat miktarı arasında negatif bir ilişki, geçmiş dönem kredi miktarları ve cari dönem ihracat miktarı arasında ise pozitif bir ilişki 258çıkmıştır. Sonuç olarak, Türk Eximbank tarafından geçmiş dönemlerde verilen ihracat kredilerinin ihracatı pozitif yönde etkilediği sonucuna varılmıştır. 259

Abstract:
ABSTRACT Eximbanks are expertised organizations that are established in order to give support to export finance. These organizations support export by means of export credit, insurance and guarantee. They also undertake the political and commercial risks that other organizations refused. They generally work with other guarantee and insurance agencies in partnership. Some provide only credit, some give only insurance and guarantee services, some present all of them. The export credit agency of France, COFACE, the export credit agency of Italy, SACE, the export credit agency of England, ECGD, the export credit agency of Canada, EDC, the export credit agency of Japan, NEXI, the export credit agency of United States of America, US EXIMBANK, the export credit agency of Germany, HERMES, the export credit agency of Indonesia, ASEI, the export credit agency of Russia, ROSEXIM, and the export credit agency of Turkey, TURK EXIMBANK have been examined in this study. The selected export credit agencies have been examined on the subject that how much of the export they have financed for the period 1995-2002, and it has been identified that NEXI, COFACE and EDC provided more contribution to export finance than the rest of the selected export credit agencies. When the results have been taken into consideration the relationship between export and export credit insurance/guarantee is positive and strong and partly-strong in NEXI, COFACE and EDC. 260Eximbanks contribute to the development of export by means of their low interest rates for credit, insurance and guarantee programs. Due to lack of resources and limitations, the determination of the amount of credit and insurance that eximbanks give according to the policy of the countries lead to the effects of these organizations on the export of the countries in different levels. In the last part of the study, the export import bank of Turkey has been examined in detail. The effect of TURK EXIMBANK's export credit and insurance programs on export has been placed in a regression model. With that purpose the export of Turkey, the short term export credits and insurance of TURK EXIMBANK, the exchange rate, the gross domestic product, world trade, the consumer price index, and the import of investment capital variables have been included in the equation. In order to test the effect of these variables on export the "general to specific method" that is improved by Hendry has been used in this study. The stationarity test improved by Dickey-Fuller has been applied to the variables within the model and the logarithmic first differences of the series that are not stationary have been taken in order to make them stationary. Then, four models are produced by including the current and lagged values of all the variables regression equation. In all the four models, four variables are found statistically significant. The percentage differences of these variables belong to three period lagged value of GNP, the current and lagged values of export credits offered by TURK EXIMBANK, the current and lagged values of import of investment capital and the lagged values of export. In these models, it has been found that the percentage difference of GNP has a positive relationship with percentage difference of export, the relationship between the percentage difference of import of investment capital is positive for the current period whereas negative for the lagged values. Besides, the 261percentage difference of export is found to have a negative relationship with percentage difference of lagged export value. Moreover, in the models the relationship between percentage difference of export and percentage difference of export credit is positive for the lagged values and negative for the current value. As a result, it has been pointed out that the percentage difference of lagged values of export credits affect percentage difference of export positevely. 262