İkinci DÜnya Savaşı sonrası Fransız romanında egzotizm
Exoticism in Frech novel after the Second World War
Yazar: NUR MELEK DEMİR
Danışman: PROF. DR. GÖNÜL YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Fransız Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Fransız Dili ve Edebiyatı = French Linguistics and Literature
Dizin: Egzotizm = Exoticism ; Fransız romanı = French novel

Özet:
ÖZET Bir uygarlığın kendisinden farklı olan uygarlıklara yönelik ilgisi biçiminde tanımlayabileceğimiz egzotizm teriminin doğmasına yol açan egzotik sıfatı, ilk defa Francois Rabelais tarafindan, Le Quart Livre (Dördüncü Kitap, 1548) adlı yapıtında, Afrika ve Asya'ya özgü döşemeleri, hayvanları, balıklan, kuşları ve çeşitli mallan nitelendirmek amacıyla kullanılmıştır. Yerleşik olana karşılık yabancıl olanı çağnştıran egzotizm, zamanla bir anlam genişlemesine uğramış ve bir uygarlığın kendisini tanımlamasında en sık başvurulan karşıtlıklardan birisi haline gelmiştir. Egzotizm, Orta Çağ'a damgasını vuran Haçlı Seferleri sırasında İslâm uygarlığı ile karşılaşan Haçlıların zihinlerinde biçimlendikten sonra, XVIII. yüzyılda Aydınlanma dönemi Fransız düşünürlerinin dinsel bağnazlığı ve toplumsal değerleri eleştirirken kullanmış oldukları egzotik unsurlarla olgunluğa erişmiştir; yani, birinci dönemde, egzotizm bir uygarlığın başka bir uygarlığa karşı kendisini savunması sırasında belirirken, ikinci dönemde, bir uygarlığın başka bir uygarlığın gerçek veya kurmaca görüntüsünden yararlanarak, kendi kendisini eleştirmesi için bir araç olarak görülmüştür. XX. yüzyılda ise egzotizm, bu iki anahattın dışında bulunan başka bir hatta ilerlemiş ve Marguerite Duras'nın Pasifik'e Karşı Bir Bent, Georges Perec'in Şeyler, Simonne Jacquemard'ın Berberi Evliliği, J.M.-G. Le Clezio'nun Çöl, Michel Tournier'nin Altın Damla adlı romanlarında belirlediğimiz üzere, karşıt egzotizm, karşıt sömürgecilik, halk- merkezcilik, evrenselcilik gibi unsurlarla beslenmiş ve hem kendi uygarlığına yabancılaşan, hem de başka bir uygarlığa uyum sağlamayı başaramayan ve ortada kalan bireyin dramını sergileyecek biçimde bir gelişme göstermiştir.

Abstract:
RESUME L'exotisme, pouvant etre defini comme l'interet voue aux civilisations etrangeres, voire lointaines, provient de 1'adjectif "exotique", employe pour la premiere fois par François Rabelais dans Le Quart Livre (1548), afin de qualifier les tapisseries, animaux, oiseaux et diverses marchandises propres â l'Afrique ou â l'Asie. Ce terme, rattache" â ce qui est etranger par rapport â ce qui est indigene, subit une extension de sens et devint la principale opposition â laquelle eurent recours les civilisations en quete de leur identite. Apres s'etre modele dans le souvenir des Croises qui, â la rencontre de la civilisation islamique, ne purent cacher leur admiration, il mürit grace aux elements exotiques qu'employerent les philosophes du XVIIIe siecle, pour critiquer le fanatisme religieux et les institutions sociales. L'exotisme apparut donc, dans un premier temps, pendant une epoque ou une civilisation cherchait â se defendre contre une autre et, par la suite, il fut considere comme un moyen d'autocritique â travers le miroir de «I'autre". Au XXe siecle, l'exotisme se developpa sur une autre ligne et ainsi que I'on put determiner dans Un Barrage contre le Pacifique de Marguerite Duras, Les Choses de Georges Perec, Le Manage berbere de Simonne Jacquemard, Desert de J.- M. G. Le Clezio et dans La Goutte d'Or de Michel Tournier, il se nourrit de sentiments anti-exotiques, anticolonialistes, ethnocentriques et universalistes. II evoqua desormais le drame de l'individu qui, â la recherche de son "moi", s'eloigna de sa propre civilisation pour une autre â laquelle il ne sut appartenir non plus.