Kurumsal çeviklik ve performans ilişkisine çevresel dinamizmin etkisi
The effect of environmental dynamism to organizational agility and performance relationship
Yazar: AYLİN ARAZA
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞRI BULUT
Yaşar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Dinamizm = Dynamism ; Performans = Performance ; Çeviklik = Agility ; Çevresel dinamizm = Environmental dinamizm ; Örgütsel çeviklik = Organizational agility ; Üniversiteler = Universities ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Tezin temel amacını, kurumsal çeviklik ile kurumsal performans ilişkisinin ve çevresel dinamizmin söz konusu ilişkideki düzenleyici rolünün tespit edilmesi oluşturmaktadır. Değişkenler arasındaki ilişki nicel araştırma çerçevesinde;         faktör analizi, korelasyon analizi ve regresyon analizi gibi istatistiksel yöntemler ile yürütülmüştür. Tez çalışması, çok boyutluluk ve belirsizlikle tanımlanan çeviklik terimini içeren kurumsal çeviklik kavramına yönelik geliştirilen ölçeğin, keşifsel faktör analizi ile elde edilen sonuçlarını ortaya koymaktadır. Tezin literatüre sağlamayı amaçladığı bazı katkılar arasında; a) kurumsal çeviklik kavramı için geliştirilen ölçüm aracı, b) kavramın yeni boyutlar (proaktiflik oryantasyonu, yanıt verebilirlik oryantasyonu, stratejik esneklik oryantasyonu, hız oryantasyonu, dış paydaş oryantasyonu, iç paydaş oryantasyonu) dahilinde işlemselleştirilmesi,          c) kurumsal çeviklik ile performans ilişkisi üzerinde çevresel dinamizmin düzenleyici etkisi, d) kavramının imalat yerine hizmet üreten kurumlar üzerine odaklanılması ile oluşturulması ve  e) hizmet üreten kurumlardan olan üniversitelerin ele alınması ile incelenen kurumsal performans (marka performansı, operasyonel performans, performans düzeyi) ilişkisine üniversite performans boyutunun eklenmesi yer almaktadır. 

Tez çalışmasında, Türkiye'de faaliyet gösteren devlet/kamu ve vakıf/özel üniversiteleri ele alınmıştır. Kurumsal çevikliğin kurumsal performans üzerindeki etkisini ölçmek amacıyla oluşturulan anket ile  yönetim kademesinde varlık gösteren öğretim üyesilerinden toplanan veriler kullanılarak, söz konusu değişkenler arasındaki ilişkiler belirlenmeye çalışılmıştır. Tez çalışmasının sonucunda, çok boyutlu kurumsal çevikliğin yine çok boyutlu olarak değerlendirilen kurumsal performans üzerinde etkisinin olduğu ve söz konusu ilişkiye çevresel dinamizmin marka düzeyi performansı dışında düzenleyici etkisinin saptandığı ifade edilmiştir. Konu ile ilgili ileriki çalışamalar çerçevesinde, değişkenler arasındaki ilişkiyi optimize edecek doğrulayıcı faktör analizinin kulanılması önerilmektedir.

Abstract:
The main objective of this dissertation is to investigate the effect of organizational agility and performance on the mediating effect of environmental dynamism on this effect. The relationship between the aforementioned variables is analyzed by using a qualitative study using the set of statistical techniques such as; i.e., factor analysis, correlation analysis and regression analysis. The thesis presents and discusses the results of exploratory analyses of an organizational agility scale, which is difficult to define, mainly due to the multidimensionality and vagueness of the concept of  agility. The thesis is aimed at contributing to the literature in some ways as;             a) a measurement tool developed for the concept of organizational agility,                b) an operationalization of new dimensions (proactiveness orientation, responsiveness orientation, strategic flexibility orientation, speed orientation, internal and external stakeholder orientation) based on the concept, c) a moderating effect of environmental dynamism on the effect of organizational agility and performance, d) a development of the scale focusing on service providing organizations rather than manufacturing ones, e) an addition of university performance variable to the organizational performance dimension (brand performance, operational performance and performance level) of the scale as the university is counted as a service producing organization. 

In this thesis, the data used in the analysis is obtained through questionnaires filled out by faculty members, indicating the presence of management positions in public and private universities in Turkey. The results of the analysis indicate that organizational agility affects organizational performance positively and environmental dynamism has a mediating role (except brand level performance) in that relationship. Thus, a compatible confirmatory factor analysis that optimizes the relationship among variables is recommended.