Mardin ili buğday (Triticum aestivum L.) ekim alanlarındaki yabancı otların belirlenmesi ve bazı herbisit ve karışımlarının etkinliğinin araştırılması
Determination of weeds in wheat (Triticum aestivum L.) cultures in Mardin and investigation of the efficiency of some herbites and mixes
Yazar: ABDULLAH ÖZKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RAMAZAN GÜRBÜZ
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarım Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Buğday = Wheat ; Ekim alanları = Sowing areas ; Herbisitler = Herbicides ; Mardin = Mardin ; Yabancı otlar = Weeds

Özet:
Bu çalışma 2019-2020 vejetasyon döneminde Mardin ilindeki buğday ekim alanlarında sorun olan yabancı otların rastlama sıklıkları, yoğunlukları ayrıca farklı aktif maddeli herbisitlerin buğday (Triticum aestivum L.)  yetiştiriciliğinde verim ve bazı verim unsurları üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Mardin ili Kızıltepe ilçesinde araştırmada 2,4-D 2-Ethylhexyl Ester (EHE) + Florasulam, Clodinafop-propargyl ve Bromoxynil + MCPA herbisitleri ve bu herbisitlerin karışımları kullanılmıştır. Çalışmada farklı aktif maddeli herbisitlerin ve karışımlarının yabancı ot kuru ağırlıkları ile buğday metrekarede başak sayısı (adet/m2), başak uzunluğu (cm), başak ağırlığı (gr), başakta tane sayısı (adet), sap ağırlığı (gr), bitki boyu (cm), 1000 dane ağırlığı (gr) ve verim (kg/da) üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu çalışma sonucunda Mardin ilindeki buğday ekim alanlarında yapılan sürveyler sonucunda 17 familyanın 16'sı geniş 1'i dar yapraklı olarak toplamada 53 adet yabancı ot türü tespit edilmiştir. Tespit edilen familyalar içerisinde en fazla yabancı ot sayısına; Poaceae (12 tür), Asteraceae (10 tür) ve Fabaceae (6 tür) familyalarında belirlenmiştir. Rastlama sıklıklarına en yüksek yabancı ot türleri sırasıyla  Avena sterilis (%82), Sinapis arvensis (%76) ve Galium tricornutum (%70) olmuştur. Yoğunlukları yönünden yüksek türler ise sırasıyla;  A. sterilis (14,5 adet/m2), Lolium perenne (8,25 adet/m2) ve S. arvensis (6,74 adet/m2) olmaktadır.  Çalışmada en düşük yabancı ot kuru ağırlığı (21,75 gr/m2) ve yabancı ot kuru ağırlıkları üzerine en yüksek yüzde etki %88,82 oran, 4-D 2-Ethylhexyl Ester (EHE) + Florasulam + Clodinafop-propargyl + Bromoxynil + MCPA herbisit karışımlarının dolduğu parsellerden elde edilmiştir. Elde edilen ölçümler ve yapılan analiz sonucunda, farklı aktif maddeli herbisitlerin buğdayda, sap ağırlığı, başak ağırlığı ve bin dane ağırlığı üzerine olan etkilerinin istatistik bakımından (P<0,05) %5 oranında ve başak uzunluğu, başakta tane sayısı, bitki boyu ve verim parametreleri üzerine olan etkilerinin ise istatistik bakımından (P<0,01) %1 düzeyinde önemli olduğu gözlemlenmiştir. Çalışmada en yüksek verim ortalaması 655,65 kg/da ile 4-D 2-Ethylhexyl Ester (EHE) parsellerinden elde edilirken bu parseli 4-D 2-Ethylhexyl Ester (EHE) + Florasulam + Clodinafop-propargyl + Bromoxynil + MCPA (624,70 kg/da) takip etmiştir. En düşük buğday verim ortalaması ise 411,35 kg/da ile yabancı otlu kontrol parsellerinde elde edilmiştir. Sonuç olarak herbisit karışımlarının kullanıldığı parsellerde daha yüksek yabancı ot kontrolü ve yüksek buğday verimi elde edilmiştir.

Abstract:
This study was carried out to determine the weed species that are a problem in the wheat cultivation areas of Mardin province, their frequency and density, as well as the effects of herbicides with different active substances on weeds and wheat yield and some yield elements in wheat (Triticum aestivum L.) cultivation in the 2019-2020 vegetation period. 2,4-D 2-Ethylhexyl Ester (EHE) + Florasulam, Clodinafop-propargyl and Bromoxynil + MCPA herbicides and mixtures of these herbicides were used in the study in Kızıltepe district of Mardin province. In the study, weed dry weights of different active ingredient herbicides and their mixtures, wheat spike number per square meter (piece/m2), plant height (cm), spike length (cm), grain number per spike (piece), spike weight (gr), stem weight ( gr), 1000 grain weight (gr) and yield (kg/da) were investigated. As a result of the study, a total of 53 weed species belonging to 17 families, 1 narrow-leaved and 16 broad-leaved, were determined as a result of the surveys carried out in the wheat cultivation areas of Mardin province. The highest number of weeds among these identified families; Poaceae (12 species), Asteraceae (10 species) and Fabaceae (6 species) families. The weed species with the highest incidence rates were A. sterilis (82%), S. arvensis (76%) and G. tricornutum (70%), respectively. The species with the highest densities are respectively; A. sterilis (14.5 pieces/m2), L. perenne (8.25 pieces/m2) and S. arvensis (6.74 pieces/m2). In the study, the lowest weed dry weight (21.75 gr/m2) and the highest percentage effect on weed dry weights were 88.82%, 4-D 2-Ethylhexyl Ester (EHE) + Florasulam + Clodinafop-propargyl + Bromoxynil + It was obtained in plots filled with MCPA herbicide mixtures. As a result of the measurements and analysis, the effects of herbicides with different active substances on stalk weight, ear weight and thousand grain weight in wheat were statistically (P<0.05) at the level of 5% and plant height, ear length, number of grains per ear and yield. On the other hand, it was observed that the effects on the parameters were statistically significant (P<0.01) at the 1% level. In the study, the highest yield average of 655.65 kg/da was obtained in ,4-D 2-Ethylhexyl Ester (EHE) plots. This plot was followed by 4-D 2-Ethylhexyl Ester (EHE) + Florasulam + Clodinafop-propargyl + Bromoxynil + MCPA (624.70 kg/da). The lowest wheat yield was obtained at 411.35 kg/da in weed control plots. As a result, higher weed control and higher wheat yield were obtained in plots where herbicide mixtures were used.