Üniversite öğrencilerinin kişilik özellikleri ile psikolojik esneklikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between personality traits and psychological flexibility of university students
Yazar: GÜLCAN ALTUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELÇUK ASLAN
İSTANBUL NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Lisansüstü öğrenciler = Postgraduation students ; Nevrotik kişilik = Neurotic personality ; Psikolojik esneklik = Psychological flexibility ; Yüksek lisans öğrencileri = Graduate students ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bireylerin diğer insanlar ile kurmuş olduğu ilişkilerde kendini ortaya koyma şekli kişilik olarak tanımlanmaktadır. Psikolojik zorlukların altında yatan mekanizmalara yönelik araştırmalara bakıldığında özellikle depresyon, anksiyete, stres, kendine zarar verme, yeme bozuklukları gibi birçok zorluğun kişilik özellikleriyle ilişkilendirildiği görülmektedir.  Psikolojik esneklik, bireyin belirli bir durum ya da olay karşısında; düşüncelerini, duygularını ve davranışlarını kıymet verdikleri şeye hizmet edecek bir hale dönüştürmesi olarak tanımlanmaktadır. Kişilik kendi içerisinde tutarlı ve değişime dirençli bir yapı olduğundan, kişilerin psikolojik esneklik kazanmaları bu dirençli yapı içindeki hayatı zorlaştıran mekanizmaların işlevlerinin biçimlendirilmesine imkân tanıyabilmektedir.  Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin Beş Faktör Kişilik Teorisinde yer alan kişilik özelliklerinin (Deneyime Açıklık, Nevrotiklik, Dışadönüklük, Öz-Denetim ve Uyumluluk), psikolojik esnekliklerini ne düzeyde yordadığını incelemeyi amaçlamaktadır. Aynı zamanda üniversite öğrencilerinin sosyo-demografik özellikleri ile kişilik özellikleri ve psikolojik esneklik düzeyleri arasındaki ilişki araştırılmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmaya Türkiye'nin çeşitli şehirlerinde yer alan 92 üniversitede 2023-2024 akademik yılında eğitim almakta olan toplam 616 (414 kadın, 202 erkek) üniversite öğrencisi katılmıştır. Üniversite öğrencilerine sosyo-demografik form ile birlikte Beş Faktör Kişilik Ölçeği ve Psikolojik Esneklik Ölçeği uygulanarak veriler elde edilmiştir. Elde edilen verilere t-Testi, Levene Testi, Games-Howell Testi, Tukey Testi ve One- Way Anova Testi, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi (r) ve Regresyon Analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda kişilik özelliklerinin psikolojik esneklikle ilişkili olduğu görülmüştür. Bu araştırmada; Öz-Denetim, Nevrotiklik ve Deneyime Açıklık kişilik özelliklerinin psikolojik esneklik düzeyini yordadığı tespit edilmiştir. Yapılan bu çalışma sonucunda ve literatürde bulunan benzer çalışmalar içerisinde kişilik özelliklerinin psikolojik esneklik üzerinde etkili olduğu gösterilmiştir.

Abstract:
The manner in which individuals present themselves in their relationships with others is defined as personality. Research into the mechanisms underlying psychological difficulties indicates that various challenges, including depression, anxiety, stress, self-harm, and eating disorders, are closely associated with personality traits. Given that personality is a consistent and change-resistant structure, developing psychological flexibility can facilitate the modulation of the life-complicating mechanisms within this resilient structure. This study aims to investigate the extent to which the personality traits outlined in the Five-Factor Personality Theory (openness to experience, neuroticism, extraversion, conscientiousness, and agreeableness) predict psychological flexibility among university students. Additionally, the study explores the relationship between the socio-demographic characteristics of university students, their personality traits, and their levels of psychological flexibility. A relational survey model was employed in the research. The sample comprised 616 university students (414 females, 202 males) from 92 universities across various cities in Turkey, enrolled in the 2023-2024 academic year. Data were collected using the Five-Factor Personality Scale and the Psychological Flexibility Scale, alongside a socio-demographic form. The collected data were analyzed using frequency analysis, t-test, Levene's test, Games-Howell test, Tukey test, one-way ANOVA, Pearson product-moment correlation analysis (r), and regression analysis. The findings indicate a significant relationship between personality traits and psychological flexibility. Specifically, the traits of conscientiousness, neuroticism, and openness to experience were found to predict levels of psychological flexibility. This study, in conjunction with similar research in the literature, demonstrates that personality traits significantly impact psychological flexibility.