Yetişkinlerde akdeniz diyetine uyum ile uyku kalitesi ve depresyon, anksiyete, stres arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between adherence to the mediterranean diet and sleep quality and depression, anxiety, stress in adults
Yazar: ASENA ERYILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARMAĞAN AYTUĞ YÜRÜK
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Kronik hastalık riski açısından en sağlıklı diyetlerden biri olarak kabul edilen
Akdeniz diyeti ile çeşitli vitamin ve mineraller, çoklu doymamış yağ asitleri ve
fenolik bileşikler yüksek miktarda alınabilmektedir. Bu diyet bileşenlerinin kronik
hastalıkların yanında mental sağlık ve uyku kalitesi üzerinde de olumlu etki
gösterebileceği bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı yetişkinlerde Akdeniz diyetine
uyum ile depresyon, anksiyete, stres ve uyku kalitesi arasındaki ilişkiyi
değerlendirmektir. Bu çalışma 18-64 yaş arasındaki gönüllü yetişkin bireylerle
çevrimiçi olarak yürütülmüştür. Katılımcıların sosyo-demografik özellikleri, vücut
ağırlıkları ve boy uzunluklarını sorgulayan sorulara ek olarak Akdeniz Diyeti Uyum
Ölçeği, Depresyon-Anksiyete-Stres Ölçeği (DASS 21) ve Pittsburgh Uyku Kalitesi
İndeksi (PUKİ)'ni içeren bir anket formu uygulanmıştır. Veriler SPSS 26.0 istatistik
programı ile analiz edilmiştir. Çalışmaya katılan 372 bireyin % 34.4'ü erkek
(n=128), %65.6'sı kadın (n=244) olup yaş ortalaması 34.72±7.54 yıldır.
Katılımcıların beden kütle indekslerine göre %5.1'i zayıf; %52.4'ü normal, %30.9'u
fazla kilolu ve %11.6'sı obez grupta yer almaktadır. Bireylerin %64.8'inin (n=241)
Akdeniz diyetine düşük uyum, %28.8'inin (n=107) orta uyum, %6.4'inin (n=24)
yüksek uyum sağladığı tespit edilmiş olup kadınların Akdeniz diyetine uyumu
erkeklerden anlamlı olarak daha yüksektir (p=0.000). DASS-21 ölçeğinin stres,
anksiyete ve depresyon puanlarına göre bireylerin yarıdan fazlası normal aralıkta
(sırasıyla %67.2; %54.3 ve % 52.1) olup kadınların DASS-21 skorları tüm
parametrelerde erkeklere göre istatistiksel olarak daha yüksektir (p=0.000). Ayrıca
PUKİ'ye göre katılımcıların %77.4'ünün kötü uyku kalitesine sahip olduğu
belirlenmiştir. Akdeniz diyetine yüksek uyum ile aksiyete, stres ve PUKİ puanları
arasında negatif yönlü bir ilişki görülse de bu fark istatistiksel olarak anlamlı
bulunmamıştır (p>0.05). Depresyon puanı ile Akdeniz diyetine uyum arasında ise
istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir. Yapılan regresyon analizi
sonucunda ise MEDAS toplam puanının anksiyete üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu
görülmüştür (p=0.015). Sonuç olarak bu çalışmada yetişkinlerde Akdeniz diyetine
uyum ile depresyon, anksiyete varlığı ve uyku kalitesi arasında potansiyel bir ilişki
bulunabileceği gösterilmiştir.

Abstract:
Various vitamins and minerals, polyunsaturated fatty acids, and phenolic compounds
can be taken in high amounts with the Mediterranean diet, which is considered one of
the healthiest diets in terms of chronic disease risk. It is known that these dietary
components can have a positive effect on mental health and sleep quality as well as
chronic diseases. The aim of this study is to evaluate the relationship between
adherence to the Mediterranean diet and depression, anxiety, stress and sleep quality
in adults. This study was conducted online with adult volunteers between 18-64
years. In addition to the questions about the socio-demographic characteristics, body
weight, and height of the participants, a questionnaire including the Mediterranean
Diet Adherence Scale, Depression-Anxiety-Stress Scale (DASS-21), and Pittsburgh
Sleep Quality Index (PUKI) was applied. The data were analyzed with the SPSS 26.0
statistical program. Of the 372 individuals participating in the study, 34.4% were
male (n=128), and 65.6% were female (n=244), with a mean age of 34.72±7.54
years. According to the body mass index of the participants, 5.1% were underweight;
52.4% were normal, 30.9% overweight and 11.6% obese group. It was determined
that 64.8% (n=241) of the individuals had low adherence to the Mediterranean diet,
28.8% (n=107) had medium adherence, and 6.4% (n=24) had high adherence, and
the adherence of women to the Mediterranean diet was significantly higher than that
of men (p=0.000). According to the stress, anxiety, and depression scores of the
DASS-21 scale, more than half of the individuals were in the normal range (67.2%,
54.3%, and 52.1%, respectively), and the DASS-21 scores of men were statistically
higher than women in all parameters (p=0.000). In addition, according to the
Pittsburgh Sleep Quality Index, 77.4% of the participants were found to have poor
sleep quality. The anxiety, stress, and PUKI scores of the participants with high
adherence to the Mediterranean diet were lower than those with low adherence to the
Mediterranean diet, and this difference was not statistically significant (p>0.05). No
statistically significant correlation was observed between depression score and
adherence to the Mediterranean diet. According to the regression analysis, MEDAS
total score had a significant effect on anxiety (p = 0.015). As a result, this study has
shown a potential relationship between compliance with the Mediterranean diet and
the presence of depression, anxiety and sleep quality in adults.