Orman yol inşaatlarının Sarıçam'da çap artımına etkisinin araştırılması: Artvin madenler orman işletme şefliği örneği
Investigating the effects of forest road construction on diameter increase of scotch pine: Case study in forest sub-district directorate of madenler, Artvin
Yazar: MEHMET YÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. TURAN SÖNMEZ ; PROF. DR. HABİP EROĞLU
Artvin Çoruh Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Çap artımı = Diameter increment

Özet:
Bu çalışma orman yolu yapımının planlama ve uygulama aşamalarından sonra yol güzergâhının altındaki ve üstündeki ağaçların çap artımlarında meydana gelen değişimleri incelemek amacıyla yapılmıştır. 
Yol yapımının ağaçlarda çap gelişimi üzerine etkili olup olmadığını araştırmak amacıyla Artvin İşletme Müdürlüğü Madenler İşletme Şefliği sınırları içerisindeki 69 ve 103 nolu bölmelerde yer alan Sarıçam meşcerelerinden her biri 15 m genişliğinde 3 zon seçilmiştir. Zonlardan biri yol güzergâhının üst kısmında, diğer ikisi alt kısmında belirlenmiştir. 
100 adeti yol güzergahının üstünde, 100 adeti yol güzergahının altındaki 0-15 m'lik zonda ve 100 adeti de yol güzergahının altındaki 15-30 m'lik zonda olmak üzere toplam 300 ağaçta ölçüm yapılmıştır.  Her bir ağacın göğüs çapı ve yola olan eğik mesafesi ölçülmüştür. Ayrıca artım kalemleri üzerinden ağaçların yaşı ölçülmüş ve yolun yol yapımından önceki ve sonraki 20 yıllık dönemde gerçekleşen çap artımlarını belirlemek için her iki yönde yıllık halka kalınlıkları ölçülmüştür.
Yol yapımının çap gelişimi üzerine etki yapıp yapmadığını tespit için Eşleştirilmiş Örneklem t-Testi, yolun alt ve üst kısmında oluşturulan 3 zondaki artımlar arasında fark olup olmadığını araştırmak için Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Sonuç olarak; her üç zon için de yol yapımından sonraki çap artım yüzdelerine bakıldığı zaman, 1 zonda %27, 2. zonda %32 ve 3. zonda %17 oranında düşüş olduğu tespit edilmiştir. Yol yapımının özelikle yol güzergâhındaki ağaçlarda çap artımı üzerine olumsuz etki yaptığı söylenebilir.

Anahtar Kelimeler : Çap artımı, Büyüme, Sarıçam, Orman Yolları.

Abstract:
In this study, it was conducted to determine the changes of diameter increment of trees in the upper and bottom sections of road routes after planning and implementation stages of the forest road constructions. 
To investigate whether the effects on the development of tree diameters on road construction, three scots pine stands were selected (each of them 15 m wide) in the compartment of 69 and 103 located within the boundaries of Forest Sub-District Directorate of Madenler under the Regional Forest Directorate of Artvin. One of the zones is located in the upper part of the road while the other two are situated in bottom part of the road. 
A total of 300 tree measurements were made, of which 200 of them were within the 0-15 m zone in both the upper and the lower sections of the road routes whereas 100 of them were selected below the forest road in the zone of 15-30 m. For each tree, diameter at breast height and distance from the road were measured. Also, annual ring thicknesses were measured in both directions for 20 year period based on the age of tree and they were compared between before and after road construction periods. 
Paired sample t-test was used to determine if there is any impact on the development of the diameter during the forest road construction and one-way analysis of variance (ANOVA) was used to investigate whether there were any differences between increments among three zones located in the upper and bottom of the road. As a result, when we look at the diameter increment after road construction, it was found that there was a decrease of % 27, %32 and % 17 for each of the three zones, respectively. In conclusion, it can be stated that road construction have negative impacts on the diameter increment of trees found along the road routes. 

Keywords: Diameter increment, Growth, Scotch pine, Forest Roads.