Klimakterik dönemdeki kadınların sağlık okuryazarlığı düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of health literacy levels of women in climacteric period
Yazar: GÜLŞAH VURAL AKTAN
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA ÖZDEMİR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik = Nursing ; Menopoz = Menopause ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
Araştırma, Ankara ilinde bulunan bir üniversite hastanesinin kadın hastalıkları ve doğum polikliniğine başvuran klimakterik dönemdeki kadınların sağlık okuryazarlığı düzeyinin değerlendirilmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır.Araştırmanın örneklemini 06 Nisan-15 Ekim 2018 tarihleri arasında, ilgili hastanenin kadın hastalıkları ve doğum polikliniğine başvuran, en az okur yazar, 65 yaş altında ve gönüllü olan, herhangi bir kronik hastalığı bulunmayan, psikiyatrik bir sorunu olmayan, sözel iletişime açık ve klimakterik dönemde olan 205 kadın oluşturmuştur. Araştırmanın yapılabilmesi için Etik Kurul onayı ve gerekli izinler alınmıştır. Veriler; Kişisel Bilgi Formu ve Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler yüzdelik, ortalama ve standart sapma, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H test istatistiği kullanılarak değerlendirilmiştir.Araştırmada kadınların yaş ortalaması 50,85±6,17'dir. Kadınların %70,2'sinin ortaokul-lise mezunu olduğu, %28,3'ünün premenopoz, %36,6'sının perimenopoz ve %35,1'inin postmenopozal dönemde olduğu belirlenmiştir. Çalışmada kadınların Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği'nden aldıkları puan ortalaması 106,67±14,78'dir. Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği'nin bilgiye erişim alt boyutundan alınan puan ortalaması 21,73±3,31, bilgileri anlama alt boyutundan alınan puan ortalaması 29,01±5,12, değer biçme/değerlendirme alt boyutundan alınan puan ortalaması 34,20±5,19 ve uygulama/kullanma alt boyutundan alınan puan ortalaması 21,74±2,97'dir.Çalışmada kadınların yaşları, medeni durumları, eğitim düzeyleri, çalışma durumları ve algıladıkları ekonomik duruma göre sağlık okuryazarlığı ölçeği puan ortancaları arasındaki farkın anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0,05). Araştırmada ilk gebelik yaşı, gebelik sayısı, doğum sayısı, jinekolojik ameliyat geçirme ve düzenli jinekoloğa gitme durumlarına göre sağlık okuryazarlığı ölçeği puan ortancaları arasındaki farkın anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0,05). Kadınların menopoza girme yaşı, klimakterium evresi, menopoza girme şekli ve menopoza yönelik bilgi alma durumlarına göre sağlık okuryazarlığı ölçeği puan ortancaları arasındaki farkın anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0,05).Anahtar sözcükler: Hemşirelik, klimakterik dönem, menopoz, sağlık okuryazarlığı

Abstract:
The research was carried out as a descriptive survey in order to evaluate the health literacy level of the climacteric women who applied to the gynecology and obstetrics polyclinic of a university hospital in Ankara.The population of the survey consisted of women applied to the gynecology and obstetrics polyclinic of the related hospital, between 06 April and 15 October 2018 who were  at least literate, 65 years and under, volunteer, no chronic disease, no psychiatric problem, open to verbal communication, and who were 205 women in climacteric period. The approval of the Ethical Board and the required permits were obtained for the survey.Data was collected using a Personal Information Form and Health Literacy Scale. The obtained data was analyzed using percentage, mean and standard deviation, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H test statistics.The mean age of the women participated in the survey was 50,85 ± 6,17. It was determined that 70,2% of the women were secondary school-high school graduates, 28,3% premenopause, 36,6% perimenopause and 35,1% were in postmenopausal period. The mean score of women in the Health Literacy Scale was 106,67 ± 14,78. Access to information subscale is 21,73 ± 3,31, the mean score taken from understanding information subscale is 29,01 ± 5,12, the mean score taken from the valuation / evaluation subscale is 34,20 ± 5,19 and the mean score obtained from the application / use subscale is 21,74 ± 2,97 of health literacy scale.In the study, it was found that the difference between health literacy scale median scores of women according to their age, marital status, education level, working status and economic perception were significant (p<0,05). In the study, it was found that the difference between health literacy scale median scores of women according to age at first pregnancy, number of pregnancies, number of births, gynecological surgery and regular gynecologist status were significant (p<0,05). It was found that the difference between health literacy scale median scores of women according to menopause age, climacterium stage, the way to enter the menopause, and the information obtained for the menopause were significant (p<0,05).Keywords: Climacteric period, health literacy, menopause, nursing