Sentetik kannabinoid AB-PINACA (K3) ve metabolitlerinin idrar, tam kan ve kuru kan kartı (DBS) numunelerinden analizine yönelik LC-MS/MS metodunun geliştirilmesi
Development of LC-MS/MS method for analysis of synthetic cannabinoid AB-PINACA (K3) and its metabolites from urine, whole blood and dry blood card(DBS) samples
Yazar: HAZAL YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET OĞUZ POLAT ; PROF. DR. FEHİME AKSUNGAR
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Kimya = Chemistry ; Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism

Özet:
Psikoaktif maddeler, asıl olarak merkezi sinir sisteminde etkisini gösteren ve beynin işlevlerini değiştirerek algıda, davranışta geçici değişikliklere neden olan kimyasal maddelerdir. 2000'li yılların başından itibaren, "yasal kafa yapıcı maddeler", "tasarım maddeler", olarak bilinen yeni psikoaktif maddelerin (YPM) ortaya çıkmasıyla kötüye kullanılan madde çeşidi ve kullanım potansiyeli ivmelenerek artmıştır. YPM'ler geleneksel uyuşturucu sınıflarından olmadığı için tespit edilene kadar herhangi bir yasal kısıtlılığı bulunmamaktadır. İki basamaklı analiz prensibine dayalı olan toksikoloji analizlerinden ilk basamakta çoğunlukla immunoassay temelli analiz yöntemi kullanılmaktadır. Ancak immunoassay temelli analiz yöntemleri bilinen maddelerin uyuşturucu analizlerinde öncü pozitif/negatif sonuç verme ötesine geçemediği gibi YPM'lerin analizinde de oldukça kısıtlı alanda kalmaktadır. İkinci basamakta ise enstrümental yöntemlere dayanan, kantitatif olarak, madde varlığının doğrulandığı, miktarının ölçüldüğü doğrulama analizleri uygulanmaktadır. Adli toksikoloji laboratuvarlarında genellikle idrar, tam kan ve doku örnekleri analiz edilmektedir. Alternatif matris olarak karşımıza çıkan kuru kan kartının (DBS) kullanılması, geleneksel "tüp içi" örneklemeye kıyasla sunduğu avantajları nedeniyle, psikoaktif bileşiklerin kantitatif biyoanalizi içinde önemli ölçüde dikkat çekmektedir. Çalışma kapsamında oluşturulan metodoloji geleneksel matrisler olan idrar ve tam kan numunelerinin yanı sıra alternatif matris olan DBS örneklerinde AB-PINACA (K3) ve metabolitlerini eş zamanlı kalitatif ve kantitatif tayinini gerçekleştirecek kütle dedektörlü sıvı kromatografisi (LC-MS/MS) temelli metodoloji geliştirilmiştir.

Abstract:
Psychoactive substances are chemical compounds that primarily affect the central nervous system, causing temporary changes in perception, behavior by altering the brain's functions. The emergence of new psychoactive substances (NPS) known as "legal highs," "designer drugs," since the early 2000s has accelerated the proliferation and potential for substance abuse. NPS do not fall under traditional drug classifications, and therefore, they do not have any legal restrictions until they are identified. At this point, there is a constantly renewed database, especially in forensic toxicology laboratories. Toxicology analyses, which are based on a two-tiered analysis principle, commonly utilize immunoassay-based methods in the first tier. However, immunoassay-based methods are limited to providing preliminary positive/negative results for known substances in drug analyses and also have limited applicability in the analysis of NPS. The second tier involves quantitative confirmation analyses based on instrumental methods, which confirm the presence and measure the quantity of the substance. Forensic toxicology laboratories generally analyze urine, whole blood, and tissue samples. The use of dried blood spot (DBS) cards as an alternative matrix has gained significant attention in the quantitative bioanalysis of psychoactive compounds due to the advantages it offers compared to traditional "in-tube" sampling. In this study, a mass spectrometry-based liquid chromatography (LC-MS/MS) methodology was developed to simultaneously perform qualitative and quantitative determination of AB-PINACA (K3) and its metabolites in both traditional matrices, such as urine and whole blood samples, and the alternative matrix, DBS samples.