Kent peyzajında kullanılabilecek çiçekli bitkiler ve tozlayıcıları: Türkmen dağı örneği
Flowering plants that can be used in urban landscape and their pollinators: The case of Türkmen mountain
Yazar: HİLAL TOPCU
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL SARIÇAM ; DOÇ. DR. COŞKUN GÜÇLÜ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Süs Bitkileri Yetiştiriciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Ġnsanlar tarafından tüketilen bitkisel ürünlerin yaklaĢık 1/3'ü doğrudan ve/veya dolaylı olarak tozlayıcılara bağımlıdır. Tozlayıcılar ile çiçekli bitkiler arasındaki mutualistik bir iliĢki söz konusudur. Çiçekli bitkiler sürdürülebilirliğini sağlamak için çoğunlukla tozlayıcılara güvenirler. Tozlayıcıların azalması bitkisel kaynakların devamlılığı konusunda da endiĢe yaratmaktadır. Tozlayıcı popülasyonları arazi bozulması, tarımsal faaliyetler, kentleĢme, iklim değiĢikliği vb. nedenlerle azalmaktadır. Bu durum karĢısında tozlayıcı–bitki iliĢkisini ele alan peyzaj çalıĢmalarına dünya genelinde yer verilmektedir.
Bu çalıĢma kapsamında EskiĢehir Türkmen Dağı'nda yetiĢen doğal çiçekli bitkilerden tozlayıcıları çeken türler, kentsel peyzajda bitki tasarımlarında kullanılmak üzere değerlendirilmiĢtir. AraĢtırma sonucunda 13 farklı lokasyonda 57 adet bitki türü gözlemlenmiĢtir. Bu bitkilerin tozlayıcı–bitki iliĢkisini ve kent peyzajında kullanım durumları dikkate alınarak 16 familyaya ait 35 adet bitki türü ve 23 familyaya ait 30 cins tozlayıcı tespit edilmiĢtir.
Kentsel peyzaj çalıĢmalarında doğal bitkilerin kullanımına iliĢkin az sayıda bilimsel çalıĢma olmasına rağmen uygulamada bu durum daha da azdır. Belirlenen bitki türlerinin peyzaj çalıĢmalarında bitkisel materyal olarak kullanılması için üretim yöntemlerinin incelenmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu bitkilerin peyzaj çalıĢmalarına kazandırılması kentin biyolojik çeĢitliliğini artıracağı gibi farklı renk ve forma sahip bitkilerin kullanımının halkın ilgisini çekmesinin yanı sıra bakım masraflarının az olduğu alanlar tesis edilecektir.

Abstract:
About 1/3 of the herbal products consumed by humans are directly and/or indirectly dependent on pollinators. There is a mutualistic relationship between pollinators and flowering plants. Flowering plants mostly rely on pollinators to maintain their sustainability. The decrease in pollinators also raises concerns about the continuity of plant resources. Pollinator populations are declining due to land degradation, agricultural activities, urbanization, climate change etc. In the face of this situation, landscape studies dealing with the pollinator-plant relationship are given place around the world.
Within the scope of this study, the species that attract pollinators from natural flowering plants growing in EskiĢehir Türkmen Mountain were evaluated for use in plant designs in urban landscape. As a result of the research, 57 plant species were observed in 13 different locations. Considering the pollinator-plant relationship of these plants and their use in the urban landscape, 35 plant species belonging to 16 families and 30 genera of pollinators belonging to 23 families were determined.
Although there are few scientific studies on the use of natural plants in urban landscape studies, this situation is even less in practice. In order to use the determined plant species as plant material in landscape studies, there is a need to examine the production methods. Bringing these plants into landscaping will increase the biodiversity of the city, and the use of plants with different colors and forms will attract the attention of the public, as well as areas with low maintenance costs will be established.