Ortaokul öğretmenlerinin algılarına göre okul müdürlerinin kullandıkları güç kaynakları ile öğretmenlerin örgütsel yaratıcılık ve örgütsel sinizm düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of relationship between power resources used by school heads according to perceptions of secondary school teachers and levels of organizational creativity and organizational cynicism of teachers
Yazar: YAVUZ ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. AHMET AYIK
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Güç kaynakları = Power sources ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Örgütsel sinizm = Organizational cynicism ; Örgütsel yaratıcılık = Organizational creativity ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Amaç:Bu araştırmanın amacı, okul yöneticilerinin kullandıkları örgütsel güç düzeyleri ile öğretmenlerin örgütsel yaratıcılığı ve örgütsel sinizmi arasındaki ilişkinin incelenmesidir. 
Yöntem: Araştırma nicel metadoloji ve ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini evren içerisinden tabakalı örnekleme yöntemine göre seçilen 366 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, "Örgütsel Güç Ölçeği","Örgütsel Yaratıcılık Ölçeği", "Örgütsel Sinizm Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Araştırma verilerinin çözümlenmesinde; frekans, yüzdelik, aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi, anova testi, korelasyon ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular:Araştırmanın sonucunda okul yöneticilerinin örgütsel güç kaynaklarının alt boyutlarından en fazla ödüllendirme gücünü ve kişilik gücünü, en az ise zorlayıcı gücü kullandıkları görülmüştür. Okul yöneticilerinin kullandıkları makamsal güç kaynakları ile öğretmenlerin cinsiyet, mesleki kıdem ve eğitim durumuna göre anlamlı farklılaşma olduğu ve görev yapılan ilçe ve görev yapılan branş değişkenlerine göre ise anlamlı bir farklılaşmanın olmadığı görülmüştür. Öğretmenlerin örgütsel yaratıcılıklarında ise öğretmenlerin mesleki kıdem, eğitim durumu ve görev yapılan branşa göre anlamlı farklılaşma olduğu; cinsiyet ve görev yapılan ilçe değişkenlerine göre ise anlamlı bir farklılaşmanın olmadığı görülmüştür. Öğretmenlerin örgütsel sinizminde ise öğretmenlerin görev yapılan ilçe ve eğitim durumuna göre anlamlı farklılaşma olduğu; cinsiyet, mesleki kıdem, ve görev yapılan branş değişkenlerine göre ise anlamlı bir farklılaşmanın olmadığı görülmüştür.Okul yöneticilerinin kullandıkları makamsal güç kaynaklarından ödül gücü ve kişilik gücü ile öğretmenlerin örgütsel yaratıcılıkları arasında orta düzeyde ve pozitif, yasal güç ve zorlayıcı güç ile düşük düzeyde ve negatif ilişki bulunmuştur. Okul yöneticilerinin kullandıkları makamsal güç kaynaklarından ödül gücü ve kişilik gücü ile öğretmenlerin örgütsel sinizmi arasında yüksek  düzeyde ve negatif, yasal güç ile orta düzeyde ve pozitif, zorlayıcı güç ile yüksek düzeyde ve pozitif ilişki bulunmuştur. Öğretmenlerin örgütsel yaratıcılıkları üzerindeki toplam varyans alt boyutlarına göre  %6.4 - %20 aralığında, örgütsel sinizm düzeyleri üzerindeki toplam varyans ise alt boyutlarına göre  %19.4 - %50.7 aralığında okul yöneticilerinin kullandıkları makamsal güç kaynakları tarafından yordanmaktadır.
Sonuç: Okul yöneticilerinin kullandıkları makamsal güç kaynaklarından ödül gücü ve kişilik gücünün örgütsel yaratıcılık üzerinde orta düzeyde olumlu ve örgütsel sinizm üzerinde yüksek düzeyde olumlu etkisi olduğu, yasal güç ve zorlayıcı gücün ise örgütsel yaratıcılık üzerinde düşük düzeyde olumsuz ve örgütsel sinizm üzerinde ise yüksek düzeyde olumsuz etkisi olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler:Örgütsel Güç Kaynakları, Örgütsel Yaratıcılık, Örgütsel Sinizm

Abstract:
Purpose:The purpose of this research is to examine the relationship between the organizational power levels used by school administrators and the organizational creativity and organizational cynicism of teachers. 
Method:The research was carried out in quantitative methodology and a relational screening model. The sample of the study consists of 357 teachers selected from within the universe according to the layered sampling method. The data of the study were collected using the "Organizational Power Scale", "Organizational Creativity Scale", and "Organizational Cynicism Scale". In the analysis of research data; frequency, percentile, arithmetic mean, standard deviation, t-test, anova test, correlation and multiple regression analysis were used.
Findings:As a result of the research, it was seen that school administrators use the rewarding power and personality power the most, and the compelling power the least, among the sub-dimensions of organizational power sources. It has been observed that there is a significant difference according to the organizational power sources used by school administrators and teachers' gender, professional seniority, and educational status, and there is no significant differentiation according to the variables of the district where they work and the branch they work in. On the other hand, there is significant differentiation in the organizational creativity of the teachers according to the professional seniority, education level, and branch of the teachers; It was observed that there was no significant difference according to gender and district variables. In the organizational cynicism of the teachers, there is a significant differentiation according to the district and educational status of the teachers; It was observed that there was no significant difference according to gender, professional seniority, and branch of employment. A moderate and positive relationship was found between the reward power and personality power of school administrators, and organizational creativity of teachers, and a low and negative relationship with legal power and compelling power. A high and negative relationship was found between the reward power and personality power of school administrators, and organizational cynicism of teachers, a moderate and positive relationship with legal power, and a high and positive relationship with compelling power. The total variance on teachers' organizational creativity is between 6.4% and 20% according to sub-dimensions, and the total variance on organizational cynicism levels is between 19.4% and 50.7% according to sub-dimensions, explained by the organizational power sources used by school administrators.
Result:It has been determined that reward power and personality power, which are among the organizational power sources used by school administrators, have a moderately positive effect on organizational creativity and a high-level positive effect on organizational cynicism, while legal power and compelling power have a low negative effect on organizational creativity and a high-level negative effect on organizational cynicism.

Keywords: Organizational Power Sources, Organizational Creativity, Organizational Cynicism