Erzurum kent merkezi karayolu guzergahında ekolojik koridor kapsamında gürültü önleme bariyeri planlaması
Planning of noise prevention barrier within the scope of ecological coridor in Erzurum city center highway route
Yazar: AYŞEGÜL AKSU
Danışman: PROF. DR. HASAN YILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Amaç: Karayolu trafiğinden kaynaklanan gürültü kirliliği kentsel yaşam kalitesine ve insan sağlığına önemli ölçüde zarar vermektedir. Gürültünün azaltılmasında gürültü önleme bariyerlerinden yoğun olarak yararlanılmaktadır. Erzurum kent merkezini ikiye bölen E-80 karayolu kentin merkezinde önemli gürültü kirliliği kaynaklarının başında yer almaktadır. Bu çalışmada; bu yol güzergâhında mevcut gürültü sorunu tespit edilerek, halkın katılımı ile de gürültü önlemeye yönelik yapısal ve bitkisel önerilere yer verilerek, Doğu Anadolu Bölgesi'nde ilk kez gürültü önleme bariyeri ile beraber ekolojik bir koridor oluşturulması amaçlanmıştır. Aynı güzergahta farklı alan kullanımları göz önüne alınarak, gürültü kirliliği, görsel kirlilik ve ekstrem iklim şartlarının olumsuz etkisinin azaltılmasına yönelik en uygun yapısal ve bitkisel önlemlerin tespit edilmesi hedeflenmiştir. Araştırmanın bir diğer hedefi, alanın ekolojik bir yaşam koridoruna kazandırılmasına yönelik bazı rekreasyonel kullanımlar için uygun alan tespit edilerek, bazı öneriler getirilmesidir. 
Yöntem: Çalışma yöntemi 5 aşamadan oluşmaktadır. İlk olarak konuyla ilgili detaylı literatür taraması yapılmıştır. İkinci aşamada, E-80 karayolu üzerinde 22 km'lik güzergâh boyunca mevcut sorunları belirlemek amacıyla detaylı sörvey, sorun tanımlama/çevre analizleri ve anket çalışması yapılmıştır. Üçüncü aşamada, çalışma alanında gürültü ölçümleri yapılmıştır. Gürültü bariyeri uygulaması yapılan bir alanda (İstanbul'da) bariyerlerin gürültüyü azaltama miktarı tespit edilmiştir. Daha sonra, ekolojik koridor tasarımı senaryoları kapsamında güzergâh boyunca bariyer uygulaması yapılacak alanlar ve hangi amaçla (gürültü azaltma, mikroiklim kontrolü, çirkin görüntü gizleme, bitkisel bariyer) yapılacağı belirlenerek, öneri bariyer tasarımları yapılmıştır. Ekolojik koridor oluşturmaya yönelik, yapısal ve bitkisel tasarım, yol ağaçlandırması, cep parkları ve kesintisiz yaya ve bisiklet yolları öneri tasarımlar hazırlanmıştır. Bu tasarımların mikroiklime olası etkisi ENVI-met analizi ile tespit edilmiştir.  Son olarak, öneri tasarımlar ikinci bir anketle halkın beğenisine sunulmuş ve bazı önerilere yer verilmiştir. 
Bulgular: Yapılan birinci anket çalışması sonucunda katılımcıların %56,5'sinin yaşadığı yerde gürültüden rahatsız olduğu belirlenmiştir. Çalışma alanında farklı dokularda (konut, eğitim, sanayi, rekreasyon) yapılan gürültü ölçümleri sonucunda; 12 ölçüm noktasının 9'unda izin verilen sınır değerlerin aşıldığı tespit edilmiştir. Gürültü bariyeri uygulaması yapılan alanda (İstanbul kentinde) bariyerlerin hemen arkasında yapılan ölçümlerde plastik bariyerlerinin tüm ölçüm noktalarında gürültüyü 20 dB(A)'nın üzerinde azalttığı tespit edilmiştir. Ekolojik koridor tasarım senaryoları kapsamında güzergâh boyunca yapılan çevre analizleri sonucunda, 9 km mutlak yapısal gürültü bariyerine, 4 km mikroiklim kontrol bariyerine, 1,5 km çirkin görüntüyü gizleme bariyerine, 14 km bitkisel bariyere ve 17 km boyunca ise herhangi bir bariyere ihtiyaç olmadığı sonucuna varılmıştır.  Güzergâh boyunca 3 adet cep parkı, yer yer oturma birimleri ve 11,5 km kesintisiz bisiklet yolu öneri tasarımları gerçekleştirilmiştir. ENVI-met analizleri sonucunda öneri senaryolar ile kış aylarında rüzgâr hızının azaldığı, sıcaklık değerlerinin arttığı ve hissedilen sıcaklık (PET değerleri) değerlerinde mevcut duruma göre 2,4 ℃' ye kadar artış olduğu tespit edilmiştir. Yapılan ikinci anket çalışmasında katılımcıların %98,4'ü gürültünün yaşamı olumsuz etkilediğini ve yaşadıkları alanda gürültü bariyeri oluşturulmasına %68,9 oranında istekli oldukları belirlenmiştir. Öneri yapısal ve bitkisel gürültü bariyerleri görselleri üzerinde yapılan anket değerlendirmesinde katılımcılar öneri tasarımlarını büyük oranda beğenerek, mahallelerinde daha fazla yaya yolu, gölgeli ve renkli bitkilere sahip oturma alanları ve bitki sardırılmış bariyerlere daha yüksek puanlar vermiştir.
Sonuç: Kentsel alanlarda gürültü kirliliğinin önüne geçilerek yaşam kalitesinin arıtılmasında yapısal ve bitkisel gürültü bariyerleri etkisi sayısal verilerle kanıtlanmıştır. Bariyerlerin ekolojik bir koridor oluşturulmasına yönelik uygun bitkisel tasarımlar, yaya ve bisiklet yolları, cep parkları ile desteklenmesi yaşam kalitesini artırmasının yanında, kullanıcılara rekreasyon fırsatlar sunması açısından da önemlidir.

Abstract:
daha sonra doldurulacaktırPurpose: Noise pollution caused by road traffic significantly harms the quality of urban life and human health. Noise suppression barriers are used extensively to reduce noise. The E-80 highway, which divides Erzurum city center into two, is one of the most important sources of noise pollution in the city center. In this study; It is aimed to create an ecological corridor with a noise prevention barrier for the first time in the Eastern Anatolia Region by determining the existing noise problem on this route and taking into account the participation of the public, by giving place to structural and vegetative suggestions for noise prevention. It is aimed to determine the most suitable structural and vegetative suggestions for reducing the negative effects of noise pollution, visual pollution and extreme climatic conditions by considering different land uses on the same route. Another aim of the research is to determine the suitable area for some recreational area uses to bring the area into an ecological life corridor and to make some suggestions.
Method: The working method consists of 5 stages. First, a detailed literature review on the subject was made. In the second stage, detailed survey, problem identification/environmental analyzes and survey study were carried out to identify the existing problems along the 22 km highway route on the E-80 highway. In the third stage, noise measurements were made in the study area. In an area (in Istanbul) where noise barriers are applied, the amount of noise reduction of the barriers has been determined. Then, within the scope of ecological corridor design scenarios, the areas where barrier application will be made along the route and for what purpose (noise reduction, climate control, hideous view, vegetative barrier) were determined and suggested barrier designs were made. Suggested designs for structural and plant design, road afforestation, pocket parks and uninterrupted pedestrian and bicycle paths have been prepared to create an ecological corridor. The possible impact of these designs on the climate was determined by ENVI-met analysis. Finally, the proposed designs were presented to the public with a 2. A questionnaire and some suggestions were included.
Results: As a result of the first questionnaire it was determined that 56.5% of the participants were disturbed by the noise in the place where they lived. As a result of noise measurements made in different textures (housing, education, industry, recreation) in the study area; It was determined that the permissible limit values were exceeded in 9 of the 12 measurement points. In the measurements made just behind the barriers in the area where the noise barrier is applied (in the city of Istanbul), it has been determined that the plastic barriers reduce the noise by more than 20 dB(A) at all measurement points. As a result of the environmental analyzes carried out along the route within the scope of ecological corridor design scenarios, it was concluded that there is no need for 9 km of absolute structural noise barrier, 4 km of climate control barrier, 1,5 km of ugly view barrier, 14 km of vegetative barrier and 17 km of any barrier. Along the route, 3 pocket parks, seating units in places and proposals for 11,5 km uninterrupted bicycle paths were designed. As a result of ENVI-met analysis, it was determined that the wind speed decreased, the temperature values increased and the felt temperature (PET values) values increased up to 2.4 ℃ compared to the current situation with the suggested scenarios. In the second survey study, it was determined that 98.4% of the participants had a negative impact on life and that 68.9% were willing to create a noise barrier in the area they lived in. In the survey evaluation on the visuals of the proposed structural and vegetative noise barriers, the participants greatly liked the proposed designs and gave higher scores to the pedestrian paths, sitting areas with shaded and colorful plants, and plant-enclosed barriers in their neighborhoods.
Conclusion: The effect of structural and vegetative noise barriers in improving the quality of life by preventing noise pollution in urban areas has been proven by numerical data. Supporting barriers with appropriate plant designs, pedestrian and bicycle paths, pocket parks for the creation of an ecological corridor is important in terms of increasing the quality of life and providing recreational opportunities to the users.