Ulusal ve küresel kriz dönemlerinde yabancı sermaye sahipliğinin firmaların performansı üzerine etkisi: Türkiye örneği (1995-2017)
The effect of foreign capital ownership on the performance of companies in the national and global crisis periods: The case of Turkey (1995-2017)
Yazar: ÖZCAN ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. Z. VİLDAN SERİN
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Ekonomik kriz 2008 = Economical crisis 2008 ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; Ekonomik kriz Şubat 2001 = Economical crisis February 2001 ; Finansal kriz = Financial crisis ; Firma performansı = Firm performance ; Küresel kriz = Global crises ; Yabancı firmalar = Foreign firms ; Yabancı sermaye = Foreign capital ; Çok uluslu sermaye şirketleri = Multinational equity companies

Özet:
Firmaların sahiplik yapıları halka açık veya kapalı, özel veya kamu, yerli veya yabancı olarak gruplandırılabilir. Mülkiyet yapısı ile kontrol arasında doğrudan bir ilişki vardır. Günümüzdeki firmalar daha rekabetçi bir yapı için dış pazarlara açılarak dış firmalarla iş birliği yaparlar, hatta birleşirler. Bu c amacı yabancı sahipliğin olduğu Türkiye'de faaliyet gösteren firmaların özellikle kriz dönemlerinde verdikleri tepkileri araştırmaktır. Dolayısıyla, bu tezde İstanbul Sanayi Odası (ISO) verilerinden elde edilen İmalat Sanayi sektöründeki 1995-2017 yılları arasında faaliyet gösteren "En Büyük 500" firmanın,  2001 ve 2008 kriz dönemlerindeki yabancı sermaye, istihdam, ihracat ve satış sonrası büyüme performansları Alvarez ve Gorg'un 2007 yılında Şili için yapmış olduğu ve ekonometrik altyapı kullanılarak incelenmiştir ve dengeli panel oluşturulmuştur. Bu çalışmanın asıl amacı Türkiye de faaliyet gösteren, yabancı mülkiyetli firmaların kriz dönemlerindeki performanslarını incelemektir Bulgularımız,  çoğunluk yabancı mülkiyeti ile firmaların performansları arasında pozitif bir ilişki bulan önceki çalışmaların bulguları ile örtüşmektedir2001 krizinden firmalar olumlu etkilenirken 2008 krizinden olumsuz etkilenmişlerdir. Bir diğer ifade ile 2001 krizini şirketler fırsata çevirebilmişlerdir. Ancak kriz zamanlarında %50 ve %50'den fazla yabancı sermayeli şirketlerin 2001 ve 2008 krizlerinden olumsuz etkilendikleri görülmektedir. 2001 krizini, 2008 krizine göre daha zor yönettikleri görülmektedir.

Anahtar kelimeler: doğrudan yabancı yatırımlar, imalat, finansal krizler, Türkiye, firma davranışları

Abstract:
Ownership structures of firms may be grouped as public or closed, private or public, domestic or foreign. There is a direct relationship between ownership structure and control. Today's companies open to foreign markets for a more competitive structure, cooperate with foreign companies and even unite. The primary objective of this thesis firms operating in Turkey where foreign ownership is particularly investigate their responses during crisis periods. Therefore, in this thesis, the "Top 500" firms operating in the Manufacturing Industry sector obtained from Istanbul Chamber of Industry (ISO) data between 1995 and 2017 are in the performance of foreign capital, employment, export and after sales growth during the 2001 and 2008 crisis periods. This was investigated by using econometric infrastructure of Alvarez and Gorg for the Chilean economy in 2007 and balanced panel created for this issue. The main purpose of this study is   it is to examine the performance of foreign-owned firms operating in Turkey, during economic crises periods. Our findings coincide with the findings of previous studies, which found a positive relationship between majority foreign ownership and firm performance. Firms were positively affected by the 2001 crisis and negatively affected by the 2008 crisis. In other words, companies were able to turn the 2001 crisis into an opportunity. However, in times of crisis, 50% and more than 50% of companies with foreign capital are adversely affected by the 2001 and 2008 crises. They are more difficult to manage the 2001 crisis than the 2008 crisis.

Keywords: foreign direct investment, manufacturing, financial crises, Turkey, firm behaviours