Ebeveynlerin ev erken okuryazarlık ortamlarının farklı değişkenler ile incelenmesi ve uygulamalara ilişkin görüşlerinin belirlenmesi
Investigation of parents' home early literacy environments with different variables and determining their opinions on implementations
Yazar: AYLİN AYGÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇE KARAMAN BENLİ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ebeveynler = Parents ; Ebeveynlik bilgisi = Parental knowledge ; Erken okuryazarlık becerileri = Early literacy skills ; Farkındalık = Awareness ; Kitap okuma = Book reading ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens

Özet:
Bu çalışmanın amacı, okul öncesi dönemde çocuğu olan ebeveynlerin ev erken okuryazarlık ortamlarını farklı değişkenler açısından incelemek ve çocuklarıyla kitap okuma, dinleme, anlama, ses bilgisel farkındalık, yazı farkındalığı ve yazı yazma öncesi becerilerine yönelik uygulamalarına ilişkin görüşlerini belirlemektir.
Çalışmada, karma araştırma yöntemlerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2020-2021 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde ve 2021-2022 eğitim öğretim yılı güz döneminde, Ankara ilinin Çankaya ilçesinde okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 48-72 aylık çocukları olan 163 ebeveyn oluşturmaktadır. Öncelikle ebeveynlerden "Demografik Bilgi Formu" ve "Ev Erken Okuryazarlık Ortamı Ölçeği-EVOK" ile nicel veriler toplanmıştır. Daha sonra ev erken okuryazarlık uygulamalarına ilişkin bilgi alabilmek amacıyla, ölçeği dolduran ebeveynlerden 12'si (11 anne ve bir baba) ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
       Çalışmanın nicel bulgularına göre, anne-babanın öğrenim düzeyinin yüksek olduğu ve çocuğun okul öncesi eğitim aldığı sürenin fazla olduğu ebeveynler ile kız çocuğuna sahip ebeveynlerin, EVOK'tan aldıkları toplam puanların daha yüksek olduğu görülmektedir. Ebeveynlerin EVOK puanları, anne ve babanın mesleğine göre anlamlı düzeyde farklılaşmaktadır. Ailenin ekonomik geliri ile EVOK puanları arasında orta düzeyde pozitif yönde bir ilişki görülmektedir. Nitel bulgulara göre, ebeveynlerin ev ortamında, çocuklarıyla kitap okuma, dinlediğini anlama, ses bilgisel ve yazı farkındalığı ile yazı yazma öncesi becerilerine ilişkin uygulamalara yer verdiği ancak bu uygulamaların yeterli düzeyde olmadığı görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to examine the home early literacy environments of parents who have children in the preschool period in terms of different variables and to determine their views on the practices of book reading, listening, comprehension, phonological awareness, print awareness and pre-writing skills with their children.
Explanatory sequential design, one of the mixed research methods, was used in the study. The study group of the research consists of 163 parents with 48-72 months old children attending a pre-school education institution in the Çankaya district of Ankara province in the spring term of the 2020-2021 academic year and the fall term of the 2021-2022 academic year. First of all, quantitative data were collected from the parents with the "Demographic Information Form" and the "Home Early Literacy Environment Scale-HELES". Afterwards, semi-structured interviews were conducted with 12 parents (11 mothers and one father) who filled out the scale in order to obtain information about home early literacy practices.
According to the quantitative findings of the study, it is seen that the parents with a high education level of the parents and a long period of pre-school education and the parents with a daughter have higher total scores on HELES. The HELES scores of the parents differ significantly according to the profession of the mother and father. There is a moderate positive correlation between the family's economic income and HELES scores. According to the qualitative findings, it was seen that the parents included practices related to reading books with their children, listening comprehension, phonological and print awareness, and pre-writing skills, but these practices were not sufficient.