İklim değişikliği ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye üzerine ampirik bir inceleme
The relationship between climate change and economic growth: An empirical study on Türkiye
Yazar: EBRU NAYMAN
Danışman: PROF. DR. HAMZA ÇEŞTEPE
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Nedensellik = Causality ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
İnsan kaynaklı iklim değişikliğinin şiddeti ve getirdiği sorunlar her geçen gün artarak gezegen ve üzerinde yaşayan canlılar için büyük bir tehdit oluşturmaktadır. Sera gazı emisyonlarının artması sonucu ortaya çıkan küresel sıcaklığın artmasında diğer gazlara oranla daha etkili olan metan gazı, sera gazlarının yüzde 16'sını oluşturmaktadır. Türkiye'ye baktığımızda ise sera gazı emisyonu salınımında  yüzde 12'lik oranla metan gazı ikinci sırada yer almaktadır. Çalışma, iklim değişikliği açısından orta-yüksek riskli ülkeler arasında yer alan Türkiye'nin ekonomik büyümesi ile iklim değişikliğinin belirleyicileri arasında anlamlı bir doğrusal ilişki olduğu iddia etmektedir. Bu iddia bağlamında çalışmanın temel amacı, ekonomik büyüme ve iklim değişikliği belirleyicileri arasında eşbütünleşme ve nedensellik ilişkisinin olup olmadığını, varsa bu ilişkinin şiddeti ve yönünü analiz etmektir. Analizde, Türkiye'nin 1990-2020 dönemine ait metan gazı emisyonu ile GSYİH'sı verileri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla Engle-Granger eşbütünleşme ve Granger nedensellik analiz yöntemleri kullanılmıştır. Analiz sonucunda elde edilen bulgularda, GSYİH ile metan gazı emisyonu arasında eşbütünleşme ilişkisinin olduğu ve GSYH'den metan gazı emisyonuna doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisinin bulunduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The severity of human-induced climate change and the problems it brings are increasing day by day, posing a great threat to the planet and the living creatures on it. Methane gas, which is more effective than other gases in increasing the global temperature resulting from the increase in greenhouse gas emissions, constitutes 16 percent of greenhouse gases. When we look at Turkey, methane gas ranks second in greenhouse gas emissions with a rate of 12 percent. The study claims that there is a significant linear relationship between the economic growth of Turkey, which is among the countries at medium-high risk in terms of climate change, and the determinants of climate change. In the context of this claim, the main purpose of the study is to analyze whether there is a cointegration and causality relationship between the determinants of economic growth and climate change, and if so, the severity and direction of this relationship. In the analysis, Engle-Granger cointegration and Granger causality analysis methods were used to determine the relationship between Turkey's methane gas emissions and GDP data for the period 1990-2020. The findings obtained as a result of the analysis concluded that there is a cointegration relationship between GDP and methane gas emission and that there is a unidirectional causality relationship from GDP to methane gas emission.