Görsel sanatlar dersinde atık nesnelerle işlevselliği olan tasarım çalışmaları uygulama örneği
Application example of design works with waste objectives in visual arts
Yazar: MERVE DAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CENGİZ SAVAŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Atık nesne = Waste objet ; Görsel sanatlar = Visual arts ; Görsel sanatlar dersi = Visual arts course ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Tasarım = Design ; Yeniden kazanma = Recycling ; Çevre = Environment

Özet:
"Görsel Sanatlar Dersinde Atık Nesnelerle İşlevselliği Olan Tasarım Çalışmaları Uygulama Örneği" başlığı altında sürdürülen bu çalışmanın amacı; görsel sanatlar dersinde atık nesnelerle işlevselliği olan tasarım çalışmaları gerçekleştirmenin, geri dönüşüm olgusu ve çevre duyarlılığı üzerine etkisini araştırmaktır. Yapılan bu çalışma nicel bir araştırmadır. Çalışma için gerekli bilgileri elde etmek adına anket araştırma yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmada deneysel desen yöntemlerinden tek grup öntest-sontest desen yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2018-2019 eğitim öğretim yılında, Çorum iline bağlı Kargı ilçesinin Atatürk Ortaokulunda eğitim gören, 6. Sınıf düzeyinde 45 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmada kullanılan anket formu araştırmacı tarafından, konu hakkında uzman kişilerin görüşleri doğrultusunda oluşturulmuştur. Çalışmanın ilk aşamasında, öğrencilerin konu hakkındaki bilgi düzeylerini ölçmek adına ön test uygulaması gerçekleştirilmiştir. Sonrasında eğitim sürecine başlanmış ve bu doğrultuda geri dönüşüm ve çevre duyarlılığı ile ilgili sözlü anlatımlar yapılarak ve video sunum çalışmaları izletilerek öğrencilerin geri dönüşüm ve çevre duyarlılığı hakkında bilgilenmeleri sağlanmıştır. Eğitim sürecinin devamında öğrencilere atık nesnelerden oluşturulması istenen oyuncak tasarım konusu verilmiş ve atık malzemelerden işlevsel ürünler elde etmeleri sağlanmıştır. Eğitim süreci ve tasarım çalışmaları sonrasında öğrencilerin konu hakkındaki bilgi düzeylerinin farklılaşıp farklılaşmadığını gözlemlemek adına sontest çalışması gerçekleştirilmiştir. Araştırma sürecinde elde edilen veri setlerinin (öntest-sontest) karşılaştırılması için istatistiksel yöntemlerden faydalanılmıştır. Verilerin analizi için SPSS15.0 (Statistical Packet Program ForSocial Sciences) programı kullanılmıştır. Çalışmada bağımsız değişkenler karşılaştırılırken independen-samples t testi, bağımlı değişkenler karşılaştırılırken paried-samples t testi kullanılmış ve ayrıca değişkenler arasındaki ilişkiyi ölçmek adına pearson korelasyon analizi kullanılmıştır.  Yapılan araştırma sonucunda elde edilen bulgular değerlendirildiğinde; geri dönüşüm ve çevre eğitimi ve bu eğitim kapsamında gerçekleştirilen atık malzemelerden işlevsel ürün tasarım faaliyetlerinin, öğrenciler üzerinde istenilen başarıyı sağladığı gözlemlenmiştir. Çalışma ile öğrencilerin; atık nesnelerin geri dönüşümüne yönelik temel bilgileri kazandıkları, geri dönüşümün faydaları hakkında bilgi sahibi oldukları ve atık nesnelerin işlevsel ürünlere dönüştürülebileceğini anladıkları tespit edilmiştir. Geri  dönüşüm eğitimi sonrasında öğrencilerin geri dönüşüm ve çevre duyarlılığı ifadelerine verdikleri puanlar cinsiyet değişkenine göre ele alındığında, kız öğrenciler erkek öğrencilere göre israf olgusunu daha iyi anladıkları gözlenirken, erkek öğrencilerin ise atık nesnelerin geri dönüştürmenin gerekliliğini ve geri dönüşümün verimliliği için yapılması gerekenleri, kız öğrencilere göre daha iyi anladıkları gözlemlenmiştir. Öğrencilere yöneltilen bilgi testi sonuçları ile ebeveyn eğitim durumu arasındaki ilişkinin varlığı incelendiğinde, baba eğitim düzeyi arttıkça öğrencilerin öğrendiklerini hatırlama ve soruları doğru cevaplama düzeylerinde artış olduğu gözlemlenmiştir.  Bu sonuçlar bağlamında, görsel sanatlar dersinde atık malzeme kullanımı, öğrencilerin geri dönüşüm ve çevre algıları üzerinde olumlu etkiler oluşturacağı, eğitim içerisinde görsel yönünü pekiştirerek atık malzemelerle tasarım çalışmaları yapmanın, öğrencilerin çevreye yönelik tutum ve davranışlarına olumlu yönde katkılar sağlayabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Görsel sanatlar, atık, geri dönüşüm, çevre

Abstract:
The aim of this study which is carried out under the title of Application Example of Design Studies with Functionality with Waste Objects in Visual Arts Course; The aim of this course is to investigate the effect of design studies which have functionality with waste objects on visual arts course, recycling phenomenon and environmental sensitivity. This study is a quantitative research. Survey research method was used to obtain the necessary information for the study. In the research, one group pretest-posttest design method was used. The study group of the research consists of 45 6th grade students studying in Atatürk Secondary School of Kargı district of Çorum province in 2018-2019 academic year. The questionnaire used in the study was developed by the researcher in accordance with the opinions of experts. In the first stage of the study, a pre-test was conducted to measure the level of knowledge of the students. Afterwards, the education process was started and the students were informed about recycling and environmental awareness by making verbal lectures about recycling and environmental awareness and watching video presentations. In the course of the education process, the students were given toy design topics that were intended to be formed from waste objects and they were provided with functional products from waste materials. After the training process and design studies, a posttest study was carried out in order to observe whether the knowledge level of the students differed or not. Statistical methods were used to compare the data sets (pretest-posttest) obtained during the research process. SPSS 15.0 (Statistical Packet Program for Social Sciences) was used for data analysis. In this study, independent variables were compared using independent samples t test, dependent variables were compared using paried-samples t test and also Pearson correlation analysis was used to measure the relationship between variables. When the findings obtained as a result of the research are evaluated; It was observed that recycling and environmental education and functional product design activities made from waste materials within the scope of this training provided the desired success on the students. With the study; they have gained basic knowledge about recycling of waste objects, have knowledge about the benefits of recycling and understand that waste objects can be converted to functional products. In the context of these results, it is thought that the use of waste materials in the visual arts course will have positive effects on the students' recycling and environmental perceptions, and design studies with waste materials by reinforcing the visual aspect in education can contribute positively to the attitudes and behaviors of the students towards the environment.

Key Words: Visual art, waste, recycling, environment