Rekabet yasağı sözleşmeleri /
Yazar: ATİKE EDA MANAV
Danışman: PROF. DR. KUDRET GÜVEN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Medeni Hukuk Ana Bilim Dalı / Medeni Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Hukuk = Law ; İşletme = Business Administration
Dizin: Rekabet = Competition ; Rekabet yasağı = Competition prohibition ; Sözleşmeler = Contracts ; İşçi-işveren ilişkileri = Employee-employer relations

Özet:
Rekabet kavramı, günlük dilde kullanılan yarışma kavramının karşılığıdır. Genel olarak rekabet, aynı amacı hedefleyenler arasında daha iyi olma düşüncesine dayanan bir mücadeledir. Rekabet etme hakkı hukuk düzeni tarafından korunmaktadır. Ancak serbest rekabet ortamında birbirleriyle yarışan kişilerin ya da işletmelerin arasındaki çıkar çatışmalarının daha sonra düelloya dönüşmesini önlemek amacıyla rekabet hakkı sınırlanabilmektedir.BK.m.348-352 anlamında rekabet yasağı ile, işçinin rekabet hakkını kötüye kullanacak faaliyetleri yasaklanarak, işverenin menfaatlerinin zarar görmesinin engellenmesi sağlanır. Rekabet yasağı kanundan ya da sözleşmeden doğabilir. Hizmet sözleşmesi devam ederken, sadakat borcu gereği işçinin rekabet etmeme borcu vardır, işçi ve işveren isterlerse bu rekabet yasağını hizmet sözleşmesi sonrası için de kararlaştırabilirler. Bu rekabet yasağı, hizmet sözleşmesine konulacak bir hükümle kararlaştırılabileceği gibi ayrı bir rekabet yasağı sözleşmesi ile de kararlaştırılabilir. Geçerli bir rekabet yasağı sözleşmesinden söz edebilmek için, öncelikle taraflar arasında bir hizmet sözleşmesi bulunmalıdır, işçi reşit olmalıdır. Bununla birlikte işçi işverenin belirli sırlarını öğrenme imkânına sahip olmalıdır. Rekabet yasağı işçinin ekonomik geleceğini sınırlandırdığı için; bu sözleşme yer, zaman ve konu bakımından sınırlandırılmalıdır. Bu sözleşmenin geçerli olabilmesi için diğer bir koşul da yazılı şekilde yapılmasıdır. İşçinin rekabet yasağına aykırı hareket etmesi halinde, işveren işçiden gördüğü zararın tazminini talep edebilir. Yasağa aykırı hareket hakkında cezaî şart konulmuşsa; işçi kural olarak cezaî şart miktarını ödeyerek sorumluluktan kurtulur. Ancak zarar bu miktarı geçiyorsa, işveren bu zararın fazlasının tazminini de talep edebilir. İşçinin hareket tarzı ve ihlâl edilen menfaatlerin önemi haklı gösteriyorsa ve yazılı bir sözleşme ile bu hak 182muhafaza edilmişse, işveren kararlaştırılan cezanın ödenmesini, bu miktarıaşan zararın tazminini ve muhalefetin men'ini (aynen ifa) talep edebilir. İşçinin ölümü, tarafların anlaşması ve sözleşmede kararlaştırılan sürenin sona ermesiyle rekabet yasağı ortadan kalkar. Ayrıca yasağın devamında işverenin önemli bir menfaatinin bulunmaması ve hizmet sözleşmesinin işçiden kaynaklanmayan bir sebeple işveren tarafından yahut işverene ait bir kusur dolayısıyla işçi tarafından feshedilmesi halinde de rekabet yasağı sona erer. 183

Abstract:
In general terms, competition is a struggle, which is based on the idea of being better among ones, who effort for the same aim. Right for competing has been protected by law. However, right for competition should be limited to prevent benefit struggles among competing individuals or business enterprises at the same circumstances from becoming a duel. With the competition prohibition, which is based on the articles 348-352 of the Legal Code of Obligations, abuse of right for competition of the worker is abandoned for protecting the benefits of the employer. Competition prohibition could arise from law or contract. For a valid Contract of Competition Prohibition, first of all there should be a Contract of Service between the parts. Workers must be of a legal age. Furthermore, worker must have the situation to learn certain secrets of the employer. Because that the competition prohibition limits the economic future, this contract must be limited according to the place, time and subject. It also must be in a written format to be valid. Employer could ask for indemnity of his loses since the worker act against competition prohibition. If there is a penalty condition on those who are acting against the prohibition, the worker by paying it will be free from his/her liability. However if the damage passes amount, the employer may claim the exceeding amount the damage. If the behaviour of the worker and the importance of the violated interests justify and if the right is preserved with a written contract, the employer may demand the payment of the settled penalty, indemnity the amount passing the damage and prohibition of opposition (exact performance). Competition prohibition is eliminated with the death of the worker or the end of the time, which is determined by the contract. Besides, the 184competition prohibition ends in the situations when there has not been a benefit for the employer continuing the prohibition or the repeal of the contact by the sides. 185