Sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının sağlıklı tüketim davranışlarıyla ilişkisi
Effect of healthy promoting lifestyle on healthy food purchase behavior
Yazar: SERA KAYIN
Danışman: PROF. DR. FATMA ŞEBNEM ARIKBOĞA
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Besleme = Feeding ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada lisans öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Araştırma örneklemini  biri vakıf diğeri devlet üniversitesi olmak üzere iki üniversitenin  lisans öğrencileri oluşturmuştur. Katılımcılardan olasılıksız örneklemeyle, çevrimiçi toplanan veriler demografik sorular, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına ilişkin bilgilerinin alınması için Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları (SYBD) ve sağlıklı tüketici davranışlarının belirlenmesi amacıyla geliştirilen ve geçerlilik güvenirlik çalışması bu çalışma kapsamında yapılan Sağlıklı Tüketim Davranışları (STD) ile çevrimiçi olarak toplanmştır. Sağlıklı gıda tüketimi ve satın alma  davranışlarını değerlendiren STD faktör analizi sonucunda Sağlık Bilinçli ve Sağlık Öncelikli tükedim davranışını değerlendiren iki alt boyut puanıyla bağımlı değişken olarak  kullanılmıştır veriler SPSS ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde araştırma değişkenlerinin normal dağılım göstermesinden dolayı parametrik testler kullanılmıştır. Bu doğrultuda iki bağımsız grup ortalamaları arasındaki niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında t-testi, ikiden fazla bağımsız grup ortalamaları arasındaki niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında ANOVA testi ve post-hoc analizi olarak LSD  kullanılmıştır. İki ölçeğin alt boyutları arasındaki ilişkinin belirlenmesinde Pearson's korelasyon testi kullanılmıştır. Lisans öğrencilerinde sağlıklı tüketim davranışları ölçeğinin sağlık bilinçli tüketim davranışı alt boyut puanı SYBD genel puanı ve alt boyutlarıyla ilişkilidir. Öğrencilerin cinsiyeti SYBD genel puanı ve sağlık sorumluluğu, beslenme alt boyut puanları ve sağlık bilinçli tüketim davranışı puanlarıyla ilişkili olup kadınlarda puan ortalamaları istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksektir. Çoklu regresyon analizlerinde en uygun modelde bağımlı değişken olan  sağlık bilinçli tüketim davranışı alt boyut puan ortalamalarının SYDB beslenme, stres yönetimi, sağlık sorumluluğu alt boyut puanları ve eğitim alanı ile istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişkili olduğu bulunmuştur.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine healthy lifestyle behaviors and how they effect health food purchase behaviours of undergraduate students. In line with this objective, a convenience sample of college students were surveyed on-line. Data collected include  demographic information, Health-Promoting Lifestyle Scale (HPLS), and Healthy Food Purchase Behaviour Scale (HFPBS). HFPBS was developed for this study and reliability and validity analyses presented a two-dimension scale with a coeffecient α of 0,793. The two dimensions were named Health Conscious Purchase Behaviour and Health Prioritizing Behavior based on the items in the two factors. Data were analyzed with SPSS. Decriptive and bivariate analyses were used to explore associations between the scales and demographic variables using parametric tests such as independent samples t test,  one-way ANOVA tests with LSD post-hoc analysis.  Pearson correlation tests were used to explore correlation between sub-dimensions of the two scales.  Bivariate inference test showed that women have higher scores in nutrition, health responsibility dimensions of HPLS and the Health Conscious Purchase Behaviour dimension of HFPBS. Multivariate analyses showed the most robust model to have  is a statistically significant association between Health Conscious Purchase Behaviour scores as dependent variable, with  health responsibility, nutrition, stress management dimension scores of Health Promoting Lifestyle Scale and field of education  of undergraduate students as independent variables.