Agorafobi olan ve olmayan panik bozukluk olgularının anksiyete duyarlılığı, mizaç ve karakter özellikleri
Anxiety sensitivity, temperament and character features in panic disorder patients with and without agoraphobia
Yazar: AYŞE MUTLU
Danışman: PROF. DR. LEVENT SEVİNÇOK
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
AMAÇ: Panik bozukluk ile mizaç/karakter ve anskiyete duyarlılığı arasında bir ilişki olduğu bilinmektedir. Biz bu çalışmada agorafobi olan ve olmayan PB hastaları ile sağlıklı kontrollerde mizaç/karakter ve anksiyete duyarlılığı özelliklerinin karşılaştırmasını yapmanın yanı sıra, bu özelliklerin agorafobi ve PB şiddetiyle olan ilişkisini de incelemeyi amaçladık.
YÖNTEM: Çalışmaya Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğinde ve/veya yataklı servisinde panik bozukluk tanısı ile izlenen, çalışmaya katılma kriterlerini karşılayan 80 hasta alınmıştır. Sağlıklı kontrol grubuna ise çalışmaya katılma kriterlerini karşılayan Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi personeli ve Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğinde ve/veya yataklı servisinde izlenen hasta yakınları arasından 74 kişi dahil edilmiştir. Tüm katılımcıların sosyodemografik verileri ayrıntılı olarak alınmış ve SCID-I uygulanmıştır. Panik bozukluk şiddeti PAÖ ve PBŞÖ ile değerlendirilmiştir. Ayrıca, tüm katılımcılara BDÖ, BAÖ, STAI I-II, ADİ-3, Türkçe TCI ölçekleri uygulanmıştır. 
BULGULAR: Çalışmamızda agorafobi olan ve olmayan PB hasta grubu ile sağlıklı kontrol grubu arasında yaş, cinsiyet ve medeni durum açısından anlamlı fark saptanmamıştır. Hem agorafobi olan hem de agorafobi olmayan PB hasta grubunda, sağlıklı kontrol grubuna göre daha yüksek anksiyete duyarlılığı ve zarardan kaçınma; daha düşük iş birliği yapma ve kendini yönetme puanları bulunmuştur. Ayrıca, agorafobi olan PB hasta grubunun sağlıklı kontrollere göre daha düşük yenilik arayışı puanına sahip olduğu gösterilmiştir. Agorafobi olan ve olmayan PB hasta grupları arasında panik bozukluk şiddet ölçeği puanı dışında klinik özellikler açısından anlamlı fark saptanmamıştır. PB şiddeti ile AD, süreklilik ve durumluluk anksiyetesi, depresif ve anksiyete belirtileri ve zarardan kaçınma arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Anksiyete duyarlılığının panik bozukluk şiddetini hem direkt hem de zarardan kaçınma aracılığıyla indirekt şekilde etkilediği mediyatör analizi ile gösterilmiştir. 
SONUÇ: Çalışmamızda agorafobi olan PB hastalarında panik bozukluk şiddeti daha yüksek bulunmuştur. Anksiyete duyarlılığı ve mizaç/karakter boyutları açısından hasta grupları arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Analiz sonuçlarımız hipotezimin aksine anksiyete duyarlılığı ve zarardan kaçınmanın agorafobi üzerinde yordayıcı etkisi olmadığını, bu değişkenlerin PB şiddeti ile ilişkili olduğunu göstermiştir.
ANAHTAR KELİMELER: panik bozukluk, agorafobi, anksiyete duyarlılığı, mizaç, karakter

Abstract:
OBJECTIVE: It is known that there is a relationship between panic disorder and temperament/character and anxiety sensitivity. In this study, we aimed to compare the temperament/character and anxiety sensitivity characteristics of PD patients with and without agoraphobia and healthy controls, as well as to examine the relationship of these characteristics with agoraphobia and PD severity.
METHOD: The study included 80 patients, who were diagnosed with panic disorder in Aydın Adnan Menderes University Hospital Psychiatry Department outpatient clinics or inpatient service, met the inclusion criteria to study. In the healthy control group, 74 people from Aydın Adnan Menderes University Hospital staff and relatives of patients followed up in the Aydın Adnan Menderes University Hospital Psychiatry Department outpatient clinic and/or inpatient service who met the criteria for participation in the study, were included. Sociodemographic data of all participants were taken in detail and SCID-I was applied. Panic disorder severity was evaluated with PAS and PDSS. In addition, BDI, BAI, STAI I-II, ASI-3 and Turkish TCI scales were applied to all participants.
RESULTS: In our study, no significant difference was found between the PD patient group with and without agoraphobia and the healthy control group in terms of age, gender and marital status. Higher anxiety sensitivity and harm avoidance in the PD patient group, both with and without agoraphobia, compared to the healthy control group; lower scores of cooperativeness and self directedness were found. In addition, it was shown that the PD patient group with agoraphobia had lower novelty seeking scores than healthy controls. No significant difference was found between the PD patient groups with and without agoraphobia in terms of clinical characteristics, except for the panic disorder severity scale score. A significant relationship was found between the severity of PD and AS, trait and state anxiety, depressive and anxiety symptoms, and harm avoidance. Mediator analysis has shown that anxiety sensitivity affects panic disorder severity both directly and indirectly through harm avoidance.
CONCLUSION: In our study, panic disorder severity was found to be higher in PD patients with agoraphobia. There was no significant difference between the patient groups in terms of anxiety sensitivity and temperament/character dimensions. Our analysis results showed that, contrary to my hypothesis, anxiety sensitivity and harm avoidance did not have a predictive effect on agoraphobia, and that these variables were related to PD severity.
KEYWORDS: panic disorder, agoraphobia, anxiety sensitivity, temperament, character