Okulların uzun süre kapalı olması nedeniyle yaşam tarzı değişikliklerinin tip 1 diyabetli çocuk ve adolesanlarda metabolik kontrol üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of lifestyle changes on metabolic control in children and adolescents wi̇th TYPE 1 diabetes mellitus DUE to prolonged closure of schools
Yazar: FATİH ÖZGÜR
Danışman: DOÇ. DR. HEVES KIRMIZIBEKMEZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Ergenler = Adolescents ; Metabolizma = Metabolism ; Yaşam tarzı = Life style ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu çalışma ile Tip 1 Diyabet tanılı çocuk ve adolesanlarda günlük rutin hayatta uzun süreli değişiminin sonucu olarak psikososyal ve biyolojik değişikliklerin metabolik kontrol ve genel sağlık durumu üzerine etkilerini göstermek amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel, kontrollü çalışma Çocuk Endokrinoloji Polikliniği'nde takipli 9-18 yaş arası, 18 aydan daha uzun süredir diyabeti olan, düzenli takipli tip 1 diyabet tanılı 98 hasta ile gerçekleştirildi. Hastaların pandemi öncesi süreçte ve pandemi sürecindeki antropometrik, metabolik, yaşam tarzı parametreleri karşılaştırıldı. Beslenme davranışının etkisini değerlendirebilmek için DEPS-R yeme bozukluğu ölçeği kullanıldı. 
Bulgular: Hastaların 46'sı (%47) erkek, 52'si (%53) kızdı. Hastaların yaş ortalaması 12,93±2,66 yıl, diyabet süresi ortalama 3,91±2,63 yıl idi. Pandemi sürecinde günlük ortalama uyku süresinde artış, fiziksel aktivite süresinde azalma, ekran başında geçirilen sürede belirgin artış, ateşli enfeksiyon hastalığı ve ÜSYE geçiren hasta sayısında belirgin azalma vardı. Pandemi öncesi dönem ile karşılaştırıldığında pandemi sürecinde ortalama vücut ağırlığı ve boy SDS değerinde anlamlı azalma vardı. Pandemi öncesi ve sonrası olarak karşılaştırıldığında glisemik indeksin belirteci olan ortalama HbA1C düzeyinde pandemi sonrası dönemde anlamlı azalma saptandı (p<0,05). Diğer metabolik parametrelerde anlamlı değişiklik yoktu. DEPS-R skorları değerlendirildiğinde yeme bozukluğu metabolik kontrolü belirgin şekilde etkiliyordu fakat ciddi yeme bozukluğu olan (≥21) 53 hastada (%54,6) dahi pandemi sonrası HbA1C düzeyinde anlamlı azalma vardı(p=0,035).  

Sonuç: Çalışmamızın sonuçları tip 1 diyabetli hastalarımızda evde kalma döneminde pandemi öncesine göre glisemik kontrolün daha iyi olduğunu göstermiştir. Bu süreçte, çocukluk çağında sıklığı artmakta olan obezite riskinden neyse ki diyabetli hastalarımızın etkilenmediği saptanmıştır. Önlemler sayesinde geçirilen enfeksiyonların sıklığındaki azalma, stresin azalması, yemeklerin tamamen evde yenmesi ve en önemlisi de ebeveyn bakımının ve ilgisinin artması gibi faktörlerin glisemik kontrolü olumlu etkilediği düşünülmüştür. 

Anahtar kelimeler: Tip 1 diyabet, çocuk ve adolesanlar, yaşam tarzı değişikliği, metabolik kontrol

Abstract:
Objectives: The aim of this study was to evaluate the effects of psychosocial and biological changes on metabolic control and general health status in children with type-1 diabetes as a result of long-term change in their daily routine.

Methods: This cross-sectional, controlled study was conducted with 98 patients, with type-1 diabetes who were followed up at endocrinology clinic. Anthropometric, metabolic and lifestyle parameters of the patients in the pre-pandemic period and during the pandemic period were compared. The DEPS-R eating disorder scale was used to evaluate the effect of feeding behavior.

Results: Of patients included in the study, 46 (47%) were male and 52 (53%) were female. The mean age was 12.93±2.66 years, and the mean duration of diabetes was 3.91±2.63 years. During the pandemic, there was an increase in average daily sleep time, a decrease in physical activity time, a significant increase in screen time, a significant decrease in the number of patients with febrile infectious disease and upper respiratory tract infections. Compared to the pre-pandemic period, there was a significant decrease in mean body weight and height SDS values during the pandemic period. When compared with before, a significant decrease was found in the mean HbA1C level, which is a marker of the glycemic control, in the pandemic period (p<0.05). There were no significant differences in other metabolic parameters. When DEPS-R scores were evaluated, eating disorder significantly affected metabolic control, but even 53 patients (54.6%) with severe eating disorders (≥21) also had a significant decrease in HbA1C levels after the pandemic (p=0.035).

Conclusion: The results of our study showed that glycemic control is better in our patients with type 1 diabetes during the "stay at home" compared to the pre-pandemic period. It has been determined that our patients with diabetes were luckily not affected by the increasing prevalence of obesity in childhood. It was thought that factors such as the decrease in the frequency of infections due to the precautions, the reduction of stress, the fact that meals are eaten completely at home, and most importantly, the increase in parental care and interest had a positive effect on glycemic control.

Key words: Type 1 diabetes, children and adolescents, lifestyle change, metabolic control