Lale Devri'nde Anadolu halkı: Sorunlar, şikâyetler ve çözümler
Anatolian people in the Tulip Era: Problems, complaints and solutions
Yazar: MUHAMMET BEDREDDİN ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Lale Devri = Tulip Period

Özet:
Osmanlı tarihi çalışmalarında 1718 tarihinde Pasarofça Antlaşması ile başlayan ve 1730'da Patrona Halil isyanıyla son bulan döneme Lale Devri ismi verilmiştir. Şüphesiz bu dönemde, Avrupa ile münasebetlerin geliştirilmesi veyahut Avrupa'yı tanıma/anlama hususunda elçilerin tayini, ilk matbaanın kurulması, sınırlı da olsa askerî alanda yenileşme, ilim, fikir, sanat ve mimarî alanda bir takım gelişmeler yaşandı. Ancak bu gelişmeler devletin taşra toplumuna yansımadı. Üstelik imparatorluk batıdaki kayıpları telafi etmek için 1723 yılında doğuda İran ile savaşa girdi. Ancak bu, savaşın maddî külfetinin halkın üstüne binmesi demekti. Bununla birlikte Osmanlı Devleti savaşın ilk yıllarında bir takım başarılar elde etmiş olsa da 1727'den itibaren savaş aleyhine döndü. İstanbul'da hükümetten rahatsız olan muhalif çevreler halkın ağır vergiler altında ezildiğini ileri sürerek hükümeti lüks ve eğlence ile meşgul olmakla suçlayıp Patrona Halil adındaki yeniçeri önderliğinde Eylül 1730 yılında başlayacak olan isyana zemin hazırladılar. İsyanın sonunda sadrazam idam edilirken Sultan III. Ahmet de tahttan feragat etmek zorunda kaldı. İmparatorluk merkezinde yaşanan bütün bu olaylar şüphesiz Anadolu'ya da yansıdı. Özellikle bu dönemde yaşanan Osmanlı-İran Savaşı Anadolu'yu doğrudan etkileyen bir faktördü. 
Bu çalışma, Lale Devri'nde Anadolu'da toplumun sorunlarını, sorunların doğurduğu şikâyetleri ve devletin bu şikâyetler için ürettiği çözüm politikalarını incelemektedir. Böylece devlet-toplum ilişkisi üzerinden merkez-taşra ilişkisi ve toplumun kendi yapısı içerisinde yönetici (adlî-idarî) ile halk ilişkisi açıklanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In Ottoman history studies, the period that started with the Treaty of Pasarofça in 1718 and ended with the revolt of Patrona Halil in 1730 was called the Tulip Period. Undoubtedly, in this period, there were some developments such as the appointment of ambassadors to improve relations with Europe or to get to know/understand Europe, the establishment of the first printing press, innovation in the military field, albeit limited, and some developments in the fields of science, ideas, art and architecture. However, these developments were not reflected in the provincial society of the state. Moreover, in order to compensate for the losses in the West, the empire went to war with Iran in the East in 1723. However, this meant that the financial burden of the war fell on the people. However, although the Ottoman Empire achieved some successes in the first years of the war, the war turned against it from 1727 onwards. The opposition circles in Istanbul, who were uncomfortable with the government, accused the government of being busy with luxury and entertainment, claiming that the people were oppressed under heavy taxes, and prepared the ground for the revolt that started in September 1730 under the leadership of a janissary named Patrona Halil. At the end of the revolt, the grand vizier was executed, while Sultan III. Ahmet also had to abdicate the throne. All these events in the centre of the empire were undoubtedly reflected in Anatolia. Especially the Ottoman-Iranian War in this period was a factor directly affecting Anatolia. 
This study examines the problems of the society in Anatolia during the Tulip Period, the complaints caused by these problems and the solution policies of the state for these complaints. Thus, the relationship between the centre and the province through the state-society relationship and the relationship between the ruler (judicial-administrative) and the people within the structure of the society itself were tried to be explained.