Geçmişten günümüze trabzon'da hafızlık geleneği: Mehmet Rüştü Aşıkkutlu Kur'an kursu örneği
From past to present, the tradition of qur'an memorizationin Trabzon: Mehmet Rüştü Aşikkutlu Qur'an course example
Yazar: RUKİYE KESKİNSOY
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE ŞAHİN AYNUR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kıraat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Kur'ân-ı Kerim, Allah (c.c) tarafından gönderilen bütün ilahi vahiyleri
kapsaması ve son ilahi kitap olması nedeniyle indirilmeye başlandığı andan itibaren
günümüze kadar insanların ilgi alanına girmiştir. Nazil olmaya başladığı andan
itibaren hafızada ve eylemde muhafaza edilmek için Müslümanların özel gayretine
muhatap olmuş, Kur'ân'ı ezberlemek için Hz. Peygamber rehberliğinde yoğun bir
mesai harcanmıştır. Kur'ân'ın bütününün ezberlenmesi olan hafızlık faaliyeti Hz.
Peygamberden itibaren önemini koruyarak günümüze kadar gelmiştir. Günümüzde de
ülkemizde ve tüm Müslüman ülkelerde ehemmiyetini muhafaza eden hafızlık
geleneği, çeşitli yönleriyle birçok akademik çalışmaya konu olmuş ve olmaya da
devam etmektedir.
Araştırmamızda, ülkemiz genelinde, mezun hafız sayısı bakımından ilk sıralarda
yer alması ve yetiştirdiği hocalarıyla büyük bir üne kavuşmuş olması açısından
"Geçmişten Günümüze Trabzon'da Hafızlık Geleneği: Mehmet Rüştü Aşıkkutlu
Kur'an Kursu Örneği" konusu ele alınmıştır. Mezkûr mahalde yürütülen hafızlık
eğitiminin bu denli başarıya ulaşmasının nedenlerini ortaya koymak temel amacımız
olmuştur. Adı geçen Kur'ân Kursu'nun temelini oluşturan medreselerde hocaların ve
halkın ortaya koyduğu sıra dışı çabayı ele almak ve sonraki nesillere aktarmak konuyu
ele alma nedenlerimizden biridir.
Hz. Peygamberden itibaren günümüze kadar Müslümanların hafızlık faaliyetini
zorunlu değil gönüllü yürüttükleri, dönemin koşullarının neden olduğu endişelerden
izale ederek sonraki nesillere aktarma gayretinin bu çabada başat rol oynadığı
vardığımız sonuçlardan biridir. Bir diğeri, araştırmaya konu olan bölgedeki
medreselerde görev yapan hocaların ve onlara destek veren halkın hafızlık geleneğinin
sürdürülmesinde ortaya koydukları sıra dışı özverinin bu geleneğin devam
ettirilmesinde büyük payının olduğudur. Konu araştırılırken gerek bölge tarihi ile ilgili
eserler gerekse konumuzla ilgili önemli şahsiyetlerin hayatına yer veren eserlerden
yararlanılmıştır.
Anahtar Sözcükler: Kur'ân, Kıraat, Hafızlık, Medrese, Kur'ân Kursu.

Abstract:
Since the Qur'an contains all the divine revelations sent by Allah and is the last
divine book, it has been the field of interest of people from the moment it was sent to
the present day. From the moment it is started to be revealed, it has been the subject
of special efforts of Muslims to preserve it in memory and action so as to be the
memorizer of the Qur'an (i.e. Hafiz). In this way, a lot of effort was undertaken under
the guidance of the Prophet. The activity of hafiz, means the memorization of the entire
Qur'an. It has survived to the present day by preserving its importance from the time
of the Prophet. Today, the tradition of hafiz, which maintains its importance in our
country and in all Muslim countries, has been and continues to be the subject of many
academic studies with its various aspects.
In our research, being at the first place in our country in terms of the number of
graduated hafiz and having gained a great reputation with the teachers it has trained
"From Past to Present, The Tradition of Qur'an Memorization in Trabzon:
Mehmet Rüştü Aşıkkutlu Qur'an Course Example" subject is studied. Our main aim
is to show the reasons of the success of the hafiz training carried out in the
aforementioned place. One of the reasons for us is to deal with the extraordinary effort
put forth by the teachers in the madrasahs and the people in the surrounding area that
form the basis of the aforementioned Qur'an Course and transfer it to the next
generations.
We conclude that Muslims have been carrying out the Hafiz activities
voluntarily, not compulsory, from the time of the Prophet to the present, and that the
effort to pass it on to the next generations by removing the worries caused by the
conditions of the period plays a dominant role in this effort. Another conclusion is that
the self-sacrifice of the teachers working in the madrasahs in the region that is the
subject of this research and the people who support them in maintaining the tradition
of hafiz had a great share in the continuation of this tradition. While researching the
subject, both the works related to the history of the region and the works that include
the lives of important personalities related to our subject are discussed.
Keywords: Qur'an, Recitation, Hafiz, Madrasa, Qur'an course