İşe adanmışlığın tükenmişliğe etkisinde psikolojik dayanıklılığın rolü üzerine bir araştırma
A research on the role of psychological resilience to the impact of job engagement to burnout
Yazar: BERNA ÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. OLCA SÜRGEVİL DALKILIÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Tükenmişlik = Burnout ; Örgütsel adanma = Organizational commitment ; İşe gönülden adanma = Work engagement

Özet:
Bu çalışmanın amacı, işe adanmışlığın tükenmişlik üzerinde nasıl bir etkisinin olduğu ve bu etkide bireyin sahip olduğu psikolojik dayanıklılığın rolünün olup olmadığını belirlemektir. Araştırmanın örneklemini, hizmet sektöründe (mağazacılık) faaliyet gösteren bir işletmenin 141 beyaz yaka çalışanı oluşturmaktadır. Araştırma verileri, tam sayım yöntemi, yüz yüze ve elektronik ortamda uygulanan anket tekniğiyle elde edilmiştir. 
Araştırmada toplanan verilerin analizleri SPSS 26.0 ve AMOS 24 programlarında yapılmıştır. AMOS 24 programında ölçeklerin yapısal geçerliliği birinci düzey Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile değerlendirilmiş, analizlerde Bootstrap metodu kullanılmış, 10000 yeniden örnekleme ile ölçek maddelerinin faktör yükleri %95 güven aralığında incelenmiştir. Aracılık etkisi analizlerinde AMOS programında bootstrap metodu kullanılmış, 141 gözlemden oluşan veri seti üzerinde 5000 yeniden örnekleme yapılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre, işe adanmışlığın dinçlik boyutunun tükenmişlik boyutlarından duygusal tükenme ve duyarsızlaşma üzerinde negatif ve anlamlı bir etkisinin olduğu; işe adanmışlığın adanma boyutunun tükenmişliğin duygusal tükenme boyutu üzerinde negatif ve anlamlı bir etkisinin olduğu belirlenmiştir.  Çalışmamızda işe adanmışlığın yoğunlaşma boyutunun tükenmişliğin duygusal tükenme boyutu üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisi olduğu saptanmış olup, bu bulgu, işe adanmışlık ve tükenmişlik ilişkisini inceleyen ulusal literatürdeki çalışmalar için özgün bir sonuç olarak görülmektedir.
İşe adanmışlık boyutlarının tükenmişlik boyutlarına etkisinde psikolojik dayanıklılığın aracılık rolünün test edildiği regresyon modeli sonuçlarına göre, işe adanmışlığın adanma boyutunun tükenmişliğin duygusal tükenme ve kişisel başarı boyutları üzerindeki etkisinde psikolojik dayanıklılığın aracılık etkisinin anlamlı olduğu; işe adanmışlığın dinçlik boyutunun tükenmişliğin kişisel başarı boyutu üzerindeki etkisinde psikolojik dayanıklılığın aracılık etkisinin anlamlı olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: İşe Adanmışlık, Tükenmişlik, Psikolojik Dayanıklılık.

Abstract:
The aim of this research is to determine how work engagement has an effect on burnout and whether the psychological resilience of the individual has a role in this effect or not. The sample of the research consists of 141 white-collar employees of a corporation operating in the service sector. The research data were obtained by total population sampling method and face to face and electronic survey technique.
The analyzes of the data collected in the research were made in SPSS 26.0 and AMOS 24 programs. In the AMOS 24 program, the structural validity of the scales was evaluated with first-level Confirmatory Factor Analysis (CFA), the Bootstrap method was used in the analysis, and the factor loads of the scale items were examined with a 95% confidence interval with 10000 resamplings. In the mediation effect analysis, the bootstrap method was used in the AMOS program, and 5000 resamples were made on the data set consisting of 141 observations.
According to the results of the research, the vigor dimension of work engagement has a negative and significant effect on emotional exhaustion and depersonalization, which are among the burnout dimensions; ıt has been determined that the dedication dimension of work engagement has a negative and significant effect on the emotional exhaustion dimension of burnout. In our study, it was determined that the absorption dimension of work engagement had a positive and significant effect on the emotional exhaustion dimension of burnout, and this finding is seen as a unique result for studies in the national literature examining the relationship between work engagement and burnout.
It was concluded that to the results of the regression model in which the mediating role of psychological resilience in the effect of work engagement dimensions on burnout dimensions was tested, the mediating effect of psychological resilience on the dedication dimension of work engagement to emotional exhaustion and personal accomplishment dimensions of burnout was significant; the mediating effect of psychological resilience on the absorption dimension of work engagement to personal accomplishment dimension of burnout was significant.

Keywords: Job Engagement, Work Engagement, Employee Engagement, Job Burnout, Resilience, Psychological Resilience.