Kişilik özellikleri ile bağışlama eğilimi arasındaki ilişkinin intikam güdüsü ve adalete duyarlılık temelinde incelenmesi
The study of the relationship between personality characteristics and the tendency to forgive on the basis of vengeance motivation and justice sensitivity
Yazar: IŞIL ÇOKLAR
Danışman: PROF. ALİ DÖNMEZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Adalet = Justice ; Bağışlama = Forgiveness ; Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Sosyal psikoloji = Social psychology ; Ölçekler = Scales ; İntikam = Revenge

Özet:
Bu çalışmanın amacı kişilik özelikleri ile bağışlamaya isteklilik arasındaki ilişkinin incelenmesi ve adalete duyarlılık ve öç almanın bu ilişkideki olası aracılık rollerinin araştırılmasıdır. Çalışmanın ilk aşamasında Bağışlamaya İsteklilik Ölçeği ve Adalete Duyarlılık Ölçeği Mağdur Formu Türkçe'ye uyarlanmış ve ön çalışma ile Ege Üniversitesi'nde öğrenim görmekte olan 151 öğrenciye uygulanmıştır. Bulgular her iki ölçeğin de faktör yapısının özgün formlarıyla benzer olduğunu ve psikometrik özelliklerinin Türkiye'de uygulanabilecek geçerlik ve güvenilirliğe sahip olacak nitelikte olduğunu ortaya koymuştur.
Çalışmanın ikinci aşamasında Dokuz Eylül Üniversitesi ve İzmir Üniversitesi'nde öğrenim görmekte olan 466 katılımcıya Bağışlamaya İsteklilik Ölçeği, Öç Alma Ölçeği, Adalete Duyarlılık Ölçeği Mağdur Formu, Beş Faktör Kişilik Envanteri Kısa Formu, Narsistik Kişilik Envanterinden oluşan bir ölçek seti uygulanmıştır. Regresyon analizleri sonucunda öç alma ve adalete duyarlılığın bağışlamaya istekliliği, duygusal tutarsızlık, narsisizm ve adalete duyarlılığın öç almayı, duygusal tutarsızlık ve narsisizmin adalete duyarlılığı yordadığı bulunmuştur. Gerçekleştirilen hiyerarşik regresyon çözümlemesi sonuçları, adalete duyarlılık ile bağışlamaya isteklilik arasındaki ilişkide ve duygusal tutarsızlıkla bağışlamaya isteklilik arasındaki ilişkide öç almanın kısmi, adalete duyarlılığın tam aracı rolünün olduğunu, arıca adalete duyarlılık ile bağışlamaya isteklilik arasındaki ilişkide öç almanın kısmi aracılık rolünün olduğunu ortaya koymuştur.
Araştırma sonuçları, alanyazın bulguları, çalışmanın güçlü yönleri ve sınırlılıkları, gelecek çalışmalara yönelik öneriler ve araştırmanın uygulamaya yönelik doğurguları göz önünde tutularak tartışılmıştır.

Abstract:
The purpose of the present study is to examine the relationship between personality traits and willingness to forgive and to explore the potential mediating role of vengeance and justice sensitivity in this relationship. In the first phase of the study Willingness to Forgive Scale and Victim Form of Justice Sensitivity Scale were adapted into Turkish language and a pilot study was conducted with 151 university students from Ege University. The results revealed that the factor structure of the scales have a good fit with the structure of the original forms and the psychometric properties showed a satisfactory level of reliability and validity.
In the second phase a demographic form, Willingness to Forgive Scale, Vengeance Scale, Big Five Personality Inventory-Short Form, Narcissistic Personality Inventory were administrated to 466 university students from Dokuz Eylul University and Izmir University to test the hypotheses. The results of the hierarchical regression analysis showed that vengeance and justice sensitivity predicted willingness to forgive; neuroticism, narcissism and justice sensitivity predicted vengeance; neuroticism and narcissism predicted justice sensitivity. Regression analyses revealed that vengeance partially mediated the relationship between justice sensitivity and willingness to forgive; vengeance partially mediated the relationship between neuroticism and willingness to forgive; justice sensitivity fully mediated the relationship between neuroticism and willingness to forgive.The results are discussed along with the literature findings, the strengths and limitations of the study, suggestions for future researches and practical implications.