Yetişkinlerde kişilerarası psikolojik intihar kuramı bağlamında sorun çözme becerisinin kesitsel incelemesi
A cross-sectional examination of problem solving skills in the context of the interpersonal psychological suicide theory in adults
Yazar: BERKE ESKİN
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM GÜNSELİ DEREBOY
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Yetişkinler = Adults ; İntihar = Suicide

Özet:
Amaç: Bu araştırmada sorun çözme becerisi ile intihar düşünceleri arasındaki ilişkide Kişilerarası Psikolojik İntihar Kuramı değişkenleri olan engellenmiş aidiyet ve başkalarına yük olma algısının etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, 17 Mayıs, 2021 – 24 Haziran, 2021 tarihleri arasında, sosyal medya aracılığıyla ulaşılan 18 – 65 yaş arası 223 katılımcı ile gerçekleşmiştir. Çalışmanın veri toplama araçları Kişilerarası İhtiyaçlar Anketi, Edinilmiş İntihar Yeterliliği – Ölüm Korkusuzluğu Ölçeği, Gözden Geçirilmiş Sosyal Sorun Çözme Envanteri ve Columbia İntihar Şiddeti Derecelendirme Ölçeği'dir. Araştırmanın analiz aşamasında Bağımsız Örneklemler T-Testi, ANOVA, Pearson Korelasyon Analizi ve Aracılık (Mediasyon) Analizleri kullanılmıştır.
Bulgular: Sonuçlar gençlerin, bekarların ve düşük sosyo – ekonomik düzeye sahip olanların daha şiddetli intihar düşüncelerine sahip olduğunu, erkeklerin ölümden daha az korktuğunu, intihar girişimi olan katılımcılar arasında tek yaşayanların ailesiyle yaşayanlara kıyasla daha yüksek oranda olduğunu göstermektedir. Sorun çözme becerisi ve intihar düşünceleri arasındaki ilişkide aracı etkilerin ayrı ayrı incelendiği basit aracılık modellerine göre engellenmiş aidiyetin kısmi aracılık etkisinin olduğu, başkalarına yük olma algısının tam aracılık rolü olduğu bulunmuştur. Seri aracılık modeline göre ise engellenmiş aidiyet ve başkalarına yük olma algısının birlikte aynı ilişkide tam aracılık etkilerinin olduğu tespit edilmiştir. 
Sonuç: Sosyal sorun çözme becerisi düştükçe engellenmiş aidiyetin arttığı ve sırasıyla engellenmiş aidiyet arttıkça başkalarına yük olma algısının da arttığı ve buna bağlı olarak intihar düşüncelerinin şiddetinin arttığı bulunmuştur.
Anahtar kelimeler: İntihar, İntihar düşüncesi, Psikolojik kuram, Sorun çözme.

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to investigate the effects of Interpersonal Psychological Theory of Suicide variables which are twarted belongingness and the perception of being a burden to others, on the relationship between problem solving skills and suicidal thoughts.
Materials and Method: The research was carried out between 17 May, 2021 – 24 June, 2021, with 223 participants aged 18 – 65, reached via social media. Data collection tools of the study were Interpersonal Needs Questionnaire, Acquired Suicide Capability – Fear of Death Scale, Revised Social Problem Solving Inventory, and Columbia Suicide Severity Rating Scale. In the analysis phase of the research, Independent Samples T-Test, ANOVA, Pearson's Correlation Analysis and Mediation Analysis were used.
Results: The results show that young, single people and people with low socio-economic status have more severe suicidal thoughts, men are less afraid of death, and among the participants who have attempted suicide, the rate of those living alone is higher than those living with their families. According to the simple mediation models it was found that thwarted belongingness had a partial mediation effect and perceived burdensomeness had a full mediating role in the relationship between social problem solving skills and suicidal thoughts. According to the serial mediation model, it was determined that both thwarted belongingness and perceived burdensomeness have full mediation effects in the same relationship.
Conclusion: It was found that as the social problem solving skills decrease, thwarted belongingness increases, and as thwarted belongingness increases, perceived burdensomeness increases and accordingly the severity of suicidal thoughts increase.
Keywords: Problem solving, Psychological theory, Suicidal ideation, Suicide.