Ankara'daki üniversite kütüphanecilerinin mesleki etik konusundaki bilinç ve yaklaşımları üzerine bir değerlendirme
An evaluation of the conscious and approaches of universty librarians in Ankara about professional ethic
Yazar: TUĞBA KIZILÖZ
Danışman: PROF. DR. BÜLENT YILMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Bilgi ve belge yönetimi = Information and records management ; Bilinç = Consciousness ; Etik = Ethics ; Kütüphaneciler = Librarians ; Kütüphanecilik = Librarionship ; Kütüphaneler = Libraries ; Meslek ahlakı = Professional ethics ; Üniversite kütüphaneleri = University libraries

Özet:
Etik, bir toplumda yaşayan bireylerin yapması ya da yapmaması gerekenlere ilişkin ilkeler bütünüdür. Bir toplumda, bireylerin birlikteliği ve toplumun gelişimi için etik ilkelerin oluşturulması ve uygulanması beklenir. Bilgi ve Belge Yönetimi (BBY) etiği ise, kütüphanecilik alanında işlem ve hizmetler gerçekleştirilirken yapılması ya da yapılmaması gerekenlere ilişkin ilkelerden oluşur. BBY etiği, keyfi uygulamalardan kaçınılarak personel ve kullanıcı memnuniyeti ve kütüphanenin gelişimini arttırması açısından önemlidir. Bu çalışma Ankara'daki üniversite kütüphanecilerinin mesleki etik bilinç ve tutumlarını ortaya koymak ve çalıştıkları kütüphanelerde gerçekleşen uygulamalarda meslektaşlarının tutum ve davranışlarının etik boyutu üzerine düşüncelerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda çalışmanın alanını Ankara'da bulunan bütün üniversite kütüphaneleri oluşturmaktadır. 14 devlet ve vakıf üniversitesi kütüphanelerinde, 128 kütüphaneci ile örneklenen araştırmada betimleme yöntemi ile anket tekniği kullanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen sonuçlara göre, kütüphaneciler kendilerinin ve meslektaşlarının mesleki etik konusunda yeterli bilgiye sahip olmadıklarını ve bu konuda bilgilendirilmeye ihtiyaçları olduklarını düşünmektedirler. Mesleki etik kavramını üniversite eğitimi sırasında hiç duymayan ve bu konuda çalıştıkları kütüphanelerde hizmet içi eğitim almayan kütüphanecilerin sayısı oldukça fazladır. Türk Kütüphaneciler Derneği'ne üye olmayan ve derneğin oluşturduğu Mesleki Etik İlkeleri'nden haberdar olmayan kütüphaneciler azımsanmayacak kadar fazladır. Bu bağlamda, elde edilen sonuçlara göre, "Ankara'da bulunan üniversite kütüphanecilerinin mesleki etik konusundaki bilgi düzeyleri düşüktür ve kütüphane işlem ve hizmetleri gerçekleştirilirken etik ilkelerine tam olarak uygun davranmamaktadırlar." şeklinde oluşturulan hipotezimiz doğrulanmıştır.


Anahtar Sözcükler
Etik, ahlak, etik davranışlar, mesleki etik, Bilgi ve Belge Yönetimi etiği, Kütüphanecilik etiği,
üniversite kütüphanelerinde etik

Abstract:
Ethics constitute the whole of principles regarding what people living in a society should or should not do. Principles of ethics are supposed to be established and implemented for unity of individuals in a society, and for development of such society. Thus, Information and Document Management (IDM) ethics consist of principles regarding what should or should not be done while performing works and rendering services in the field of librarianship. IDM ethics are important with respect to personnel and user satisfaction, and enhancing improvement of the library by avoiding arbitrary actions. This study was conducted in order to reveal awareness on and attitude towards occupational ethics, of the university librarians in Ankara, and to determine their opinions regarding ethical aspect of the actions of their colleagues within practices and applications carried out in the libraries they work. In this respect, the area of research in this study consists of all university libraries in Ankara. Descriptive survey technique was employed in our study which was sampled with 128 librarians working at libraries of 14 state and foundation universities in Ankara. Results of the study indicate that librarians believe that their colleagues and they do not have adequate knowledge of occupational ethics, and they need to be informed about the subject. There are many librarians who did not hear of the concept of occupational ethics in the course of their university educations, and were not provided with in-service training on the topic at the libraries they work. The number of librarians who are not members of Türk Kütüphaneciler Derneği (Turkish Association of Librarians), and also not aware of the Principles of Occupational Ethics established by the association, is significantly high. In this regard, our hypothesis formulated as "University librarians in Ankara do not have sufficient knowledge of occupational ethics, and they do not act strictly following the principles of ethics while performing library works and services" was proved in line with the results of the study.


Keywords
Ethic, morality, ethical behavior, professional ethics, Information and Document Management
ethics, ethics of librarianship, ethics in university libraries