İlk dönem sufilerinde evlilik ve aile hayatı
Marriage and family life in early sufis
Yazar: EMRAH SAĞMAK
Danışman: PROF. DR. EKREM DEMİRLİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile hayatı = Family life ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Evlilik = Marriage ; Evlilik ilişkisi = Marital relationship ; Sufi = Sufi ; Sufilik = Sufilik ; Zühd = Asceticism

Özet:
Bu çalışmada erken dönem zühd anlayışının önemli tezahürlerinden birini teşkil eden evlilik ve evliliği terk etme hususunda sufilerin bakış açıları ve uygulamaları incelenmektedir. Sufiler, evlilik ve bekârlık meselesini nefs terbiyesi, ahlaklanma, manevi terakki, Allah'a yakınlık gibi dini hayatın maksadını ifade eden kavramlar çerçevesinde ele almışlardır. Diğer bir ifadeyle sufilerin bakış açılarını şekillendiren temel faktör evliliğin manevi terakkiye ve Allah'a yakınlığa engel olup olmamasıdır. Bu meyanda bazı zahid ve sufiler manevi terakki ile evlilik arasında karşıtlık ilişkisi kurarak evlilikten uzak durmak gerektiğini savunmuşlar, buna karşılık çoğunluğu oluşturanlar ise böyle bir karşıtlığın söz konusu olmadığını, aksine şartlarına riayet edildiği takdirde evlilik hayatının ruhi gelişmeye katkı sağlayacağını dile getirmişlerdir.
Evlilik, bireysel anlamda hazların tatmini, toplumsal anlamda ise sorumluluğun artması ve insanlarla bir arada bulunma ile ilgilidir. Bu durum, evliliğin zühdün diğer unsurlarına göre daha karmaşık bir yapıya sahip olmasına neden olmuştur. Ayrıca bazı sahabilerin bekârlığı tercih etmesi ve evliliğin dini bir emir olmaması Hz. Peygamber'in evlilikle ilgili teşviklerine rağmen bekârlığın bazı durumlarda üstün görülmesine imkân tanımıştır. Sünni tasavvuf dönemi müelliflerinin evlilik ve bekârlığa dair yaklaşımlarında dikkat çeken en önemli hususlardan biri, meseleyi adab bahisleri altında ele almış olmalarıdır. Onlara göre adaba riayet etmek bir taraftan ahlakın güzelleşmesini sağlayan kurallar bütününü ifade ederken, diğer yandan sufileri ibahi hareketlerden ayıran esas noktalardan birisini teşkil etmektedir. 
Netice itibariyle sufiler, evlilik kadar bekârlığın da dini hayatın yetkinleşmesi ve Allah'a yakınlaşmak için yöntem olduğunu ileri sürmüşler, üstünlüğün tercih edilen durumun gereklerini yerine getirmekle elde edileceğinin altını çizmişlerdir.

Abstract:
This study examines the ideas and practices of sufis about marriage and avoidance from marriage which both present one of the significant manifestations of early ascetism. Sufis deal with the issue of marriage and singlehood as part of concepts which express the purpose of religious life such as self's treatment, morality, spiritual development and being close to Allah. In other words, the main forming factor of sufis' perspective is whether marriage is an obstacle for spiritual development and being close to Allah or not. In this respect, some sufis and ascetic claim the avoidance from the marriage creating a contrast between the spiritual development and being close to Allah. On the other hand, most of them assert that there in not such a contrary, rather marriage can contribute to the spiritual development when its conditions are well carried out.
Marriage is individually related to the satisfication of pleasures and socially to the responsibility and being all together. This situation makes marriage more complicated in comparision with the other elements of ascetism. In addition, the choice of some companions to not marry and that marriage is not a religious command allow for singlehood to be seen superior to marriage. One of the most significant aspects of period of Sunni sufism is that they discuss the issue at stake under the issues of moral. According to them, on one hand the compliance with moral expresses set of rulers which make morality more beautiful, on the other hand it presents one of the main principles which differentiate them from the movements of ibahi.
In conclusion, sufis argue that singlehood is a method as well as marriage for spiritual development and being close to Allah and the superiority marriage can ocur only with the compliance with the conditions.