Sosyal bilgiler ders kitaplarında kültür ve miras ünitesi'nin kazanımlarının incelenmesi
Examination of the achievements of the cultural and heritage unit in social studies textbooks
Yazar: İSMAİL MAY
Danışman: DOÇ. DR. CELAL ERDÖNMEZ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Kitaplar = Books ; Kültür = Culture ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Miras = Inheritance ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education

Özet:
Bu çalışmada 2018-2019 eğitim ve öğretim yılından itibaren Ortaokul ve İmam Hatip
Ortaokullarında okutulan Sosyal Bilgiler7. sınıf ders kitabının 2. ünitesi olan ve Osmanlı
İmparatorluğu kuruluş ve yükselme devri, iskân, istimalet politikaları, millet sistemi, Osmanlı'da
askeri, sosyal ve kültürel yapı, coğrafi keşifler, rönesans, aydınlanma çağı, reform, Fransız ihtilali,
sanayi inkılâbı, sömürgecilik konularını kapsayan Kültür ve Miras ünitesi incelemeye alınmıştır.
İncelenen ünitede; 1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu, 2012 yılında 28409 sayılı resmi
gazetede ilan edilen Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği ile 2018
Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nın kazanımları gözetilerek; Kültür ve Miras Ünitesinin fiziksel,
eğitsel, görsel, dil ve anlatım özellikleri bakımından incelenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma
modellerinden durum çalışması niteliğinde olan bu çalışma literatür tarama yöntemi ile kaleme
alınmıştır.
Araştırmadan çıkan sonuç özetle; Kültür ve Miras Ünitesinde Osmanlı'da askeri ve kültürel yapı
konularının detaya girmeden ancak eksik bilgiler ile ele alındığı, Osmanlı kuruluş ve yükselme
devri ile aynı ünite içinde yer alan kültürel yapı konularının hemen ardından Avrupa'da uyanış
konularının yer almasının kronolojik sıralamayı bozduğu ve ünitede yer alan bilgilerin iç içe geçtiği
gözlemlenmiştir.
Ayrıca ünite içerisindeki pek çok yabancı kökenli sözcüğün Türk Dil Kurumu kurallarına göre
yazılmadığı, mekânı tasvir etmek üzere kullanılan haritaların ölçeklendirme, renklendirme ve içerik
konusunda hatalı olduğu anlaşılmıştır. Bu durum ise ders kitabının hazırlanmasında Milli Eğitim
Temel Kanunu, Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin esaslarının göz ardı edildiği
hususunu ortaya çıkarmıştır.

Abstract:
In this study examines the second unit of the 7th grade Social Studies textbook since
2018-2019 academic year, the establishment and promotion period of the Ottoman Empire,
settlement, and national policies of the nation system, military, social and cultural structure
in the Ottoman Empire, geographical discoveries, renaissance, enlightenment, reform,
French revolution, industrial revolution, colonialism.
In the unit examined; The Basic Law of National Education No: 1739 was taken into
consideration in accordance with the regulations of the Ministry of National Education
Textbooks and Educational Tools and the gains of the 2018 Social Studies Education
Program. It is aimed to examine the Cultural and Heritage Unit in terms of physical,
educational, visual, language and expression features. This study, which is a case study, is
one of the qualitative research models.
In summary, the results of the research; It was observed that the issues of military and
cultural structure in the Ottoman Empire were handled without going into details, and that
the cultural structure in the same unit with the establishment and promotion of the Ottoman
Empire, the awakening issues in Europe disrupted the chronological order and the
information intertwined.
In addition, it is understood that many foreign words in the unit are not written according
to the rules of Turkish Language Institution and the maps used to describe the space are
wrong in terms of scaling, coloring and content. This situation revealed that the principles
of National Education Basic Law, Textbooks and Educational Tools Regulation were
ignored in the preparation of the textbook.