HIV/AIDS olgularında kardiyovasküler risk değerlendirmesi
Cardiovascular risk assessment in HIV/AIDS
Yazar: EZGİ GÜLTEN
Danışman: UZMAN BAŞAK DOKUZOĞUZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: AIDS = AIDS ; HIV = HIV ; HIV enfeksiyonları = HIV infections ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Kolesterol-HDL = Cholesterol-HDL ; Risk faktörleri = Risk factors ; Trigliseridler = Triglycerides

Özet:
Çalışmamızda HIV/AIDS olgularının demografik, klinik ve laboratuvar verileri ve bunların yıllar içerisindeki değişimi incelenmiş, olgularda kardiyovasküler risk artışına sebep olduğu bilinen geleneksel ve HIV enfeksiyonu ilişkili risk faktörlerinin değerlendirilmesi, olguların takibinde gelişen kardiyovasküler hastalıkların ve bunların sıklığının tanımlanması, kardiyovasküler risk skorlamaları kullanılarak belirlenen riskin risk faktörleriyle ilişkisinin belirlenmesi ve HIV/AIDS olgularının izleminde rahatlıkla kullanılabilecek, hastaların kardiyovasküler riski hakkında fikir verebilecek bir değişkenin varlığının araştırılması amaçlanmıştır.
Kliniğimizde 1 Ocak 1996-1 Haziran 2017 arasında takip ve tedavi edilen 160 olgunun verileri takip dosyaları ve bilgisayar kayıtlarından elde edilmiştir. Veriler IBM SPSSv24 istatistik paketi kullanılarak analiz edilmiş ve p<0.05 değeri anlamlı kabul edilmiştir. 
Tüm olguların %82,5'i erkek olup yaş ortalamaları 40,06 (±12,40) bulunmuştur. Kaybedilen 38 (%23,8) olguda en sık ölüm nedeninin fırsatçı enfeksiyonlar hastalıklar olduğu, 2 (%1,3) olgunun MI nedeniyle yaşamını yitirdiği belirlenmiştir. Bir önceki 10 yılla karşılaştırıldığında 2007-2017 yılları arasında tanı alan olguların daha fazla olduğu, daha erken evrede tespit edildiği, tedaviyle daha iyi immün yanıt oluşturduğu ve daha az kaybedildiği belirlenmiştir. Böylece HIV ilişkili nedenlerle daha az kaybedilmesi beklenen olgularda kardiyovasküler risk değerlendirmesinin önemi ortaya konmuştur. Çalışmamızda olguların %68,2'sinde (n=102) sigara kullanma öyküsü, ilk başvuru sırasında %86'sında ve takipte %92'sinde dislipidemi olduğu, %32'sinin (n=43) fazla kilolu olduğu, ilk başvuruda DM ve HT öyküsü sırasıyla %6,3 (n=19) ve %6,9 (n=11) olguda mevcutken takipte DM ve HT'nin %3,3 (n=5) ve %6,7 (n=10) olguda geliştiği belirlenmiştir. Böylece olguların çok büyük bir bölümünün geleneksel kardiyovasküler risk faktörlerine sahip olduğu saptanmıştır. Nitekim takiplerde 113. ayını tamamlayan olguların %25'inde KVH geliştiği görülmüştür. FRS-KVH-10 ve ACC/AHA KVHRS ile sırasıyla %37,1 ve %39,4 olgunun KVH'ler açısından yüksek risk taşıdığı saptanmıştır. Başlangıçtaki immün durum ve AIDS tanımlayıcı hastalıkların varlığıyla da ilişkili olan trigliserid/ HDL-k oranının KVH gelişen olgular ve kardiyovasküler risk skorlarının yüksek olduğu olgularda daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Aynı zamanda kardiyovasküler risk skorlarının değişimiyle birinci yıl sonu trigliserid/HDL-k oranının değişiminin korele olduğu ve trigliserid/HDL-k oranı değişiminin FRS-KVH-10 referans test olarak kabul edildiğinde pozitif prediktif değerinin %91,4 olduğu bulunmuştur. Tüm bunların sonucunda trigliserid/HDL-k oranı HIV ile enfekte olgularda kardiyovasküler risk değerlendirmesinde kullanılabilecek basit, ucuz ve güvenilir bir değişken olarak önerilmiştir.

Anahtar kelimeler: HIV/AIDS olgularında kardiyovasküler risk, trigliserid/HDL-k oranı, HIV-pozitif olgularda trigliserid/HDL-k oranının kardiyovasküler hastalık riskiyle ilişkisi

Abstract:
Within our study, demographic, clinic and laboratory data of HIV/AIDS patients and the pertaining change of these values is investigated and it is aimed to; evaluate traditional and HIV associated cardiovascular risk factors, define the detected cardiovascular diseases and their rates through follow-up, determine the relation between cardiovascular risk factors and the risk obtained by using cardiovascular risk scores and searching for an easily usable parameter that gives an idea about the cardiovascular risk of HIV/AIDS patients. 
The data of 160 patients who were followed and treated between 1st January, 1996 and 1st June, 2017 was collected via patient charts and computer records. For statistical analysis, IBM SPSSv24 package was used and p<0.05 was accepted to be statistical significance value.
Of all patients, 82,5% was male and the mean age was 40,06 (±12,40). During follow-up, 38 (%23,8) patients died and opportunistic infections was found to be the most common cause. MI accounted for two (%1,3) deaths. Compared to previous ten years period, between 2007-2017, it is established that the number of newly diagnosed patients were higher, patients were diagnosed in an earlier stage, the immune recovery was better and less patients were lost. This finding indicates the importance of cardiovascular risk assessment in a group of HIV infected patients who are expected to live longer. In our study, 68,2% (n=102) of patients had tobacco history, 86% had dyslipidemia at first visit and this ratio increased to 92% during follow-up and 32% (n=43) was owerweight. In the beginning, the ratio of the patients who self reported to have DM and HT was 6,3% (n=1,9) and 6,9% (n=11) respectively and 3,3% (n=5) and 6,7% (n=10) patients developed DM and HT during study period. These results revealed that an important part of patients had traditional cardiovascular risk factors. In concordance, 25% of patients, who have left 113 months back after HIV diagnosis, developed cardiovascular disease. By FRS-CVD-10 and ACC/AHA cardiovascular risk scores, 37,1% and 39,4% of patients had high risk profiles. Not only in patients whom cardiovascular diseases showed up but also in the ones who were more risky from the aspect of cardiovascular disease risk scores, triglyceride/HDL-c ratio were higher and the ratio was furthermore found to be associated with immun status and AIDS defining ilnesses. Besides, cardiovascular risk scores' differences between the beginning and current values are also correlated with triglyceride/HDL-c ratio's change at the enf of the first year. If FRS-CVD-10 was accepted as the reference test, the positive predictive value of triglyceride/HDL-c ratio would be 91,4 for cardivascular diseases in HIV infected patients. Finally, triglyceride/HDL-c ratio is suggested as a simple, cheap and reliable variable to assess the cardiovascular risk of HIV patients.

Key words: Cardiovascular risk in HIV/AIDS, triglyceride/HDL-c ratio, the relation between triglyceride/HDL-c ratio and cardiovascular disease risk in HIV infected patients