Fotoğraf ve resim sanatında portre; Otoportre
Portrait; Self-portrait in photography and painting
Yazar: SAVAŞ BAYKAN
Danışman: PROF. SEFA ÇELİKSAP
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Görsel Sanatlar Ana Bilim Dalı / Güzel Sanatlar Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Fotoğraf sanatı = Photography art ; Otoportre = Autoportrait ; Portre = Portrait ; Resim sanatı = Painting art

Özet:
Tarih boyunca insan türü yeryüzünde gelecek nesillere bir ―iz‖ bırakmak konusunda birçok yöntem üretmiştir. ―İz‖ bırakma endişesi başta mimari olmak üzere özellikle resim ve fotoğraf sanatında kendini var ettirme eylemiyle ortaya çıkmıştır.
Bu araştırmada; kişinin duygularını ifade eden, karakterini, gerçek ve doğru bir şekilde yansıtan ve ―anın‖ belirtilmiş bir izi olarak geçmişi yeniden var olduğunu kanıtlayan portrenin ve otoportrenin resim sanatından, fotoğraf sanatına giden yolculuğu incelenmiştir.
Sanatçının kendini ifade edebilme biçimi olarak, insan yüzlerini bir yüzey üzerine kaydetme dürtüsünden yola çıkmış portre ve otoportreler, sanat tarihinin bütün dönemlerinin konusu olmuştur. Antik Yunan ve Roma sanatına kadar portre yapımında hakim gerçekçilik anlayışından ortaçağ da herne kadar biraz uzaklaşılsa da, Rönesans'ın etkisi ve hümanizm yaklaşımıyla portre de gerçekçilik kendini tekrar göstermeye başlamıştır.
Resim ve fotoğraf sanatı içerisinde portre ve otoportrenin gelişim süreci seçilen önemli sanatçıların eserleriyle desteklenerek örneklenmiştir. Ressam kendisine sipariş veren yönetici ve üst sınıf insanlarının portresini yaparken aynanın bulunuşuyla birlikte aynada gördüğü kendisini ifade ettiği otoportre incelenmiştir.
Resim sanatı içinde en eski tema ve betimlemelerden biri olarak varlık bulmuş portre, 19. Yüzyıl'da bulunan fotoğrafın da konusu olmuştur. Dünyada portre fotoğrafçılı bir endüstriye dönüşmüştür. Portre fotoğrafla birlikte farklı bir anlam yeni bir biçim kazanmıştır. Ressamlar yeni icad karşısında sanatlarını sorgulama ihtiyacı duymuştur. Yağlı boya tekniğinin imge temsil işlevi tabi ―gerçekliği‖ fotoğrafa geçmiş ve fotoğraf gerçekçiliğin yeni paradigması olmuştur.
Yaşamın somut yansıması olan fotoğraf, gerçekçiliğiyle bireysel portreyi kolektif portreye dönüştürerek görsel medyanın kullanımına sunmuştur. Portre gibi fotoğraf ve resim de sanatsal bir biçim olan otoportre artık teknolojik gelişmelerle hızlı, kolay ve çokça elde edilebilir olması otoportreyi yani öz-çekimi değersiz kılmıştır.
Araştırmanın son bölümünde Türkiye'deki fotoğraf sanatının gelişim süreci incelenerek fotoğrafın gelişimine katkı veren ilk örneklere yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler: portre, otoportre, resim sanatı, fotoğraf.

Abstract:
Throughout history, the human species has produced many methods to leave a mark on future generations on earth. The concern of leaving marks has arisen with the act of self-creation especially in architecture and especially in the art of painting and photography.
In this study; The journey of the portrait and the self-portrait, which expresses one's emotions, reflects the character in a real and correct way and proves that the past re-exists as a sign of the moment, is examined from the art of painting to the art of photography.
Portraits and self-portraits, which set out from the urge to record human faces on a surface, have been the subject of all periods of art history as the way the artist expresses himself. Although a little distant from the prevailing understanding of realism in the making of portraits until ancient Greek and Roman art in the Middle Ages, the realism in portraits began to show itself again with the influence of Renaissance and humanism approach.
The development process of portraits and self-portraits in the art of painting and photography is exemplified by supporting the works of selected artists. The painter examined the self-portrait that he saw in the mirror with the discovery of the mirror while portrait of the executive and upper class people who ordered him.
The portrait, which was found to be one of the oldest themes and depictions in the art of painting, was the subject of the photograph found in the 19th century. Portrait photography has become an industry in the world. Portrait has acquired a different meaning and a new form with photography. The painters felt the need to question their art against the new invention. The function of the image representation of the oil painting technique is subject to the reality of photography past history and has become the new paradigm of photographic realism.
Photography, which is the concrete reflection of life, with its realism, transformed individual portraits into collective portraits and presented them to the use of visual media. The self-portrait, which is an artistic form, such as portrait photography and painting, is now quick, easy and highly available through technological advances, which makes self-worthless.
In the last part of the research; examining the development process of the photographic art in Turkey are provided by the first instance that contribute to the development of photography in Turkey.
Keywords: Portrait, Self-portrait, Painting, Photography.