Covıd-19 pandemi döneminde hastalığı geçiren ve geçirmeyen bireylerde sağlık kaderciliği ve etkileyen faktörlerin karşılaştırılması
Comparison of health fatalism and influencing factors in individuals who have and have not had the disease during the Covid-19 pandemic
Yazar: ELİF SOLMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE DURMAZ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Araştırma, Covid-19 pandemi döneminde hastalığı geçiren ve geçirmeyen bireylerde sağlık kaderciliği ve etkileyen faktörleri karşılaştırmak amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırmanın evrenini Güneydoğu Anadolu Bölgesinde bulunan bir ile bağlı Aile Sağlığı Merkezi birimine kayıtlı bireyler oluşturmaktadır (N=1094). Araştırmanın örneklemini belirlemek için evreni bilinen gruplardan örneklem hesaplama formülü kullanılmış, araştırma 247 kişiyle tamamlanmıştır. Araştırmaya katılan bireylerin 123'ü Covid-19 olan grupta, 124'ü ise Covid-19 olmayan grupta yer almaktadır. Verilerin toplanmasında Sosyodemografik Veri Formu ve Sağlık Kaderciliği Ölçeği kullanılmıştır. Veriler etik kurul izin ve gerekli izinlerin alınmasını takiben araştırmaya alınma kriterlerini taşıyan ve gönüllü olarak katılmak isteyen bireylerden yüz yüze toplanmıştır.Verilerin analizinde SPSS for Windows 22 paket programı kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırma bulgularına göre Covid-19 olan grupta katılımcılar, Sağlık Kaderciliği Ölçeğinden 54.12±17.88, Covid-19 olmayan grupta 56.73±17.62 puan almışlardır. İki grup arasındaki Sağlık Kaderciliği puan ortalaması farkı istatistiksel olarak anlamsız bulunmuştur (p>0.05). Covid-19 olan grupta, medeni durum ve eğitim düzeyine göre Sağlık Kaderciliği Ölçek puan ortalaması farkı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Covid-19 olmayan grupta ise medeni durum, eğitim düzeyi ve çalışma durumuna göre Sağlık Kaderciliği Ölçek puan ortalaması farkı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç: Araştırmada Covid-19 olan ve olmayan bireylerin tamamında Sağlık Kaderciliği puan ortalamaları orta seviyenin üzerinde bulunmuştur. Hastalığı geçirmek ya da geçirmemek sağlık kaderciliğini etkilememiştir. Yapılan karşılaştırmada her iki grupta da sağlıkta kadercilik puan ortalamaları evlilerde ve eğitim düzeyi daha düşük olanlarda daha yüksek bulunmuştur. Covid-19 olan grupta yaş ilerledikçe kadercilik puan ortalaması artarken Covid-19 olmayan grupta yaş ile sağlık kaderciliği arasında böyle bir ilişkinin olmadığı saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, pandemi, sağlık kaderciliği

Abstract:
Aim: The study was conducted to compare health fatalism an daffecting factors in individuals who had and did not have the disease during the Covıd-19 pandemic period.
Materials and Methods: The universe of the research consists of individuals registered to a Family Health Center unit affiliated with one located in the Southeastern Anatolia Region N=1094). The sample calculation formul a was used to determine the sample of the study, and the study was completed with 247 people. 123 of the individuals participating in the study are in the group with Covid-19, and 124 of them are in the non-Covid-19 group. Sociodemographic Data Form and Health Fatalism Scale were used to collect data. The data were collected face-to-face from individuals who met the criteria for inclusion in the study and wished to participatevoluntarily, following the approval of the ethics committee and the necessary permissions. SPSS for Windows 22 package program was used in the analysis of the data.
Results: According to the research findings, the participants in the Covid-19 group scored 54.12±17.88 from the Health Fatalism Scaleand 56.73±17.62 points in the non-Covid-19 group. The difference in Health Fatalism mean score between the two groups was found to be statistically in significant (p>0.05). In the group with Covid-19, the difference in the mean score of the Health Fatalism Scale according to marital status and education level was found to be statistically significant (p<0.05). In the non-Covid-19 group, the difference in the mean score of the Health Fatalism Scale according to marital status, education level and working status was found to be statistically significant (p<0.05).
Conclusion: In the study, the Health Fatalism score was found above the medium level in all individuals with and without Covid-19. To have or not to have the disease did not affect the health fatalism. In the comparison, the fatalism score in health washigher in married people and those with lower education levels in both groups. While the fatalism scorein creased with increasing age in the covid group, it was found that there was no such relation ship between ageand health fatalism in the non-covid group.
Keywords: Health fatalism, nursing, pandemic