Ege denizi kıyılarındaki yabancı ve yayılımcı deniz bitkileri üzerine bir araştırma
An investigation on alien invasive seaweeds around Aegean sea coasts
Yazar: BARIŞ AKÇALI
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRAN CİRİK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Canlı Deniz Kaynakları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science

Özet:
Yabancı ? yayılımcı türler biyolojik çeşitliliği ve ekosistemleri olumsuz yöndeetkilemektedir. Bu çalışma ile Ege Denizi kıyılarında daha önceki yıllardaaraştırmacıların yaptığı incelemeler sonucu varlığı tespit edilmiş olan yeşil alglerden(Chlorophyta) Caulerpa racemosa var. cylindracea (Sonder) Verlaque, Huisman etBoudouresque, esmer alglerden (Phaeophyta) Stypopodium schimperi (Buchinger ExKützing) Verlaque Et Boudouresque, ile deniz fanerogamlarından (deniz çiçeklibitkileri) Halophila stipulacea (Forssk.) Aschers.'nın yeni dağılım alanlarıbelirlenmiştir. Ayrıca yapılan çalışmalarla kıyılarımızda kapladıkları alanlar tespitedilerek haritalara işlenmiştir. Buna göre yayılımcılık özelliği dikkate alınırsasırasıyla yeşil alglerden (Chlorophyta) Caulerpa racemosa var. cylindracea (Sonder)Verlaque, Huisman et Boudouresque, esmer alglerden (Phaeophyta) Stypopodiumschimperi (Buchinger Ex Kützing) Verlaque Et Boudouresque, Boudouresque iledeniz fanerogamlarından (deniz çiçekli bitkileri) Halophila stipulacea (Forssk.)Aschers.'nın Ege kıyılarında dağılım gösterdiği belirlenmiştir.Yapılan bu çalışmanın ardından edinilen bilgiler ışığında yabancı ? yayılımcıtürlerden Caulerpa racemosa var. cylindracea'nın Ege Denizi kıyılarında, özelliklegüney Ege kıyılarında, yoğun olarak dağılım gösterdiği gözlenmiştir. Bu çalışmadada biyolojik çeşitlilik açısından problem yaratan bu tür üzerinde yoğun olarakçalışılmıştır. Caulerpa racemosa var. cylindracea'nın yoğun olarak dağılımgösterdiği kuzey, orta ve güney Ege kıyılarında 3 temel istasyon belirlenmiştir. Buistasyonlardan mevsimlik örnekler alınarak bu türün laboratuvarda biyometrikölçümleri yapılmıştır. Ayrıca Global Yer Belirleme Sistemi (GPS) kullanılarak buistasyonlardaki dağılımları haritalanmıştır.Stypopodium schimperi tropikal bir tür olduğu için en kuzeyde Çeşme kıyılarınakadar dağılım göstermekte, subtropikal nitelikli Halophila stipulacea ise dahakuzey'de Dikili'de de görülebilmektedir.Her üç türün Akdeniz'de gelişimi karşılaştırıldığında Caulerpa racemosa var.cylindracea'nın en hızlı, Stypopodium schimperi'nin oldukça hızlı, Halophilastipulacea'nın ise zamanla arttığı tespit edilmiştir. İlk iki tür bulundukları ortamıbüyük oranda kaplayarak canlı topluluklarını ve biyolojik çeşitliliği olumsuz yöndeetkiledikleri halde Halophia stipulacea'nın diğer toplulukları olumsuz yöndeetkilemeden gelişimini sürdürdüğü gözlenmiştir.

Abstract:
As a result of the present study, among the alien and invasive species Caulerparacemosa var. cylindracea was observed to be distributed intensly along the southernhalf of the Aegean Sea. In this study, because this species creates problems withregard to biodiversity special emphasis was given to it. Three base stations wherethis species show an intense distribution were determined in the northern, central andsouthern Aegean Sea respectively. The biometric measurements of the seasonalsamples taken from these 3 stations were carried out. In additon to these, thedistribution of the species at these sites were mapped with the aid of GPS.While because of its tropical origin Stypopodium schimperi?s northernmostdistribution range was Çeşme coasts, subtropical Halophila stipulacea showed morenorthernly range until Dikili coasts. When the spreading characteristics of these threespecies were compared, while Caulerpa racemosa var. cylindracea was determinedto be the fastest spreading weed, Stypopodium schimperi was markedly faster, andHalophila stipulacea was reasonably faster. While first two species affects the biotaand biodiversity of the site that they occur greatly, Halophia stipulacea was foundbe spreading without affecting the surrounding biota.When the spreading kinetics were taken into account, Caulerpa racemosa var.cylindrecea has the capacity to influence the whole Turkish Medeiterranean coasts.Furthermore, with such kind of distribution and spreading mechanism, theeradication of the species has not been foreseen. Under the light of the presentinformation, the distribution of this algea should be monitored with a big scaleprogramme.