Serbest dolaşımlı sistemde yetiştirilen farklı yumurtacı genotiplerden elde edilen yumurtaların kalite özelliklerinin karşılaştırılması
Comparison of quality characteristics of eggs obtained from different layer genotypes raised in free-range system
Yazar: FATMA ÖZLEM ÇALIK
Danışman: PROF. DR. ALİ AYGÜN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmanın amacı serbest dolaşımlı sistemde yetiştirilen farklı yumurtacı genotiplerden elde edilen yumurtaların kalite özelliklerinin karşılaştırılmasıdır. Araştırmada 3 grup oluşturulmuş olup genotip olarak ATAK-S (A), Lohmann Brown (LB), Lohmann Sandy (LS) yumurtacı hibritleri kullanılmıştır. Yumurta analizleri hayvanların 32. ve 43. haftalarında olmak üzere iki dönemde yapılmıştır. Yumurta kalite analizleri her dönemde ve her genotipten rastgele alınan 40 adet yumurtada olmak toplam 240 adet yumurtada yapılmıştır. Yumurta kalite analizleri olarak kabuk rengi, yumurta ağırlığı, şekil indeksi, kırılma direnci, ak yüksekliği, Haugh birimi, yumurta sarı rengi ve kabuk kalınlığı incelenmiştir. Kabuk L değeri en yüksek LS grubunda (79.57) en düşük ise LB grubunda (60.32) tespit edilmiştir (P<0.05). Kabuk a* değeri en yüksek LB grubunda (15.88) en düşük ise LS grubunda (5.11) tespit edilmiştir (P<0.05). Kabuk b* değeri en yüksek LB grubunda (29.24) en düşük ise LS grubunda (19.56) tespit edilmiştir (P<0.05). En düşük yumurta ağırlığı A grubunda (57.80 g) tespit edilirken (P<0.05), LS grubu (61.29 g) ile LB grubu (61.61 g) arasında yumurta ağırlığı bakımından istatistiki bir farklılık olmamıştır. En yüksek şekil indeksi değeri LB grubunda (%79.30) belirlenirken, LS grubu (%77.29) ile A grubu (%77.13) arasında istatistiki olarak önemli bir farklılık belirlenmemiştir. En düşük yumurta kabuk kırılma direnci A grubunda (3.650 kg) tespit edilirken (P<0.05), LS grubu (4.773 kg) ile LB grubu (4.556 kg) arasında yumurta kabuk kırılma direnci bakımından istatistiki bir farklılık olmamıştır. Yumurta ak yüksekliği en yüksek LB grubunda (8.96 mm) en düşük ise A grubunda (6.88 mm) tespit edilmiştir (P<0.05). Yumurta Haugh birimi en yüksek LB grubunda (93.52) en düşük ise A grubunda (82.86) tespit edilmiştir (P<0.05). LS grubu yumurtaların sarı L değeri (57.24) A grubu yumurtaların sarı L değerinden (56.16) daha yüksek olmasına rağmen, LS grubu yumurtaların sarı L değeri (57.24) ile LB grubu yumurtaların sarı L değeri (56.41) arasında istatistiki bir farklılık görülmemiştir. LB grubu yumurtaların sarı a* değeri (15.71) A grubu yumurtaların sarı a* değerinden (13.97) daha yüksek olmasına rağmen, LB grubu yumurtaların sarı a* değeri (15.71) ile LS grubu yumurtaların sarı a* değeri (14.13) arasında istatistiki bir farklılık görülmemiştir. En düşük yumurta sarı b* değeri A grubunda (44.33) tespit edilirken (P<0.05), LS grubu (48.85) ile LB grubu (48.40) arasında yumurta sarı b* değeri bakımından istatistiki bir farklılık olmamıştır. En düşük yumurta kabuk kalınlığı A grubunda (0.361 mm) tespit edilirken (P<0.05), LS grubu (0.405 mm) ile LB grubu (0.406 mm) arasında yumurta kabuk kalınlığı bakımından istatistiki bir farklılık belirlenmemiştir. Sonuç olarak, genotipin yumurta kalite özelliklerini önemli derecede etkilediği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Serbest dolaşımlı sistem, Yumurtacı genotip, Yumurta kalitesi

Abstract:
The aim of this research is to compare the quality characteristics of eggs obtained from different layer genotypes reared in free-range system. Three groups were formed in the study and ATAK-S (A), Lohmann Brown (LB), and Lohmann Sandy (LS) layer hybrids were used as genotypes. Egg analyses were carried out in two periods, 32nd and 43rd weeks of the animals. Egg quality analyses were performed on 240 eggs in total, including 40 eggs randomly taken from each genotype in each period. 
As egg quality analysis, eggshell color, egg weight, shape index, eggshell strength, albumen height, Haugh unit, egg yolk color and shell thickness were examined. The highest shell L value was found in the LS group (79.57), and the lowest in the LB group (60.32) (P<0.05). The shell a* value was the highest in the LB group (15.88) and the lowest in the LS group (5.11) (P<0.05). The shell b* value was highest in the LB group (29.24) and the lowest in the LS group (19.56) (P<0.05). While the lowest egg weight was detected in group A (57.80 g) (P<0.05), there was no statistical difference between the LS group (61.29 g) and the LB group (61.61 g) in terms of egg weight. While the highest shape index value was determined in the LB group (79.30%), there was no statistically significant difference between the LS group (77.29%) and the A group (77.13%). While the lowest eggshell strength was found in group A (3.650 kg) (P<0.05), there was no statistical difference between the LS group (4.773 kg) and LB group (4.556 kg) in terms of eggshell strength. Egg albumen height was highest in the LB group (8.96 mm) and lowest in the A group (6.88 mm) (P<0.05). Egg Haugh unit was highest in the LB group (93.52) and lowest the in A group (82.86) (P<0.05). Although the yolk L value (57.24) of the LS group eggs was higher than the yolk L value (56.16) of the A group eggs, there was no statistical difference between the yolk L value (57.24) of the LS group eggs and the yolk L value (56.41) of the LB group eggs. Although the yellow a* value (15.71) of the LB group eggs was higher than the yolk a* value (13.97) of the A group eggs, there was no statistical difference between the yellow a* value (15.71) of the LB group eggs and the yellow a* value (14.13) of the LS group eggs. While the lowest egg yolk b* value was found in group A (44.33) (P<0.05), there was no statistical difference between LS group (48.85) and LB group (48.40) in terms of egg yolk b* value. While the lowest eggshell thickness was found in group A (0.361 mm) (P<0.05), no statistical difference was found between the LS group (0.405 mm) and LB group (0.406 mm) in terms of eggshell thickness. As a result, it was observed that genotype significantly affected egg quality characteristics.

Keywords: Free-range system, Laying hen, Egg quality