Mizancı Murad'ın siyasî ve dini görüşleri
Political and religious views of Mizanci Murad
Yazar: ALİ ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET YILMAZ SOYYER
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Din = Religion ; Din anlayışı = Understanding of religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Gazeteciler = Journalists ; Gazetecilik = Journalism ; Mizancı Murad = Mizancı Murad ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı toplumu = Ottoman society ; Siyasi görüşler = Political thoughts ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu araştırma, gazeteciliği ve Mülkiye Mektebi'indeki tarih hocalığı ile "Mizancı Murad" diye şöhret kazanmış fikir adamı Mehmed Murad Bey'in fikrî eserlerinde siyasî meseleler ve dinî konularda toplumdaki değişim ve gelişmelere yönelik değerlendirmelerini ve önerilerini tespit etmek amacıyla hazırlanmıştır.
Osmanlı Devleti ve Toplumunun yaşadığı değişim sürecinde dine, devlete, modernleşmeye ve medeniyetin temsilcisi Batı'ya yönelik yaklaşımı; Mizancı Murad gibi siyasî ve dinî duyarlılığı yüksek bir Osmanlı entelektüelinin fikirleri aracılığıyla değerlendirilmeye çalışılmıştır. Osmanlı Devleti'nin son zamanlarında teknik ve bilişsel üstünlüğü nedeniyle Batı'yı tanımaya çabalayan Osmanlı aydınları, bu yöndeki çalışmalarını eklektik bir usulde sürdürmüşler ve fikirlerini pragmatik bir yaklaşımla halka aktarmaya çalışmışlardır. 
 Murad Bey, siyasî ve dinî meseleleri muhafazakâr anlayışla, devletin bütünlüğünü gözeten, milli politika zaviyesinden ele almıştır. Murat Bey'e göre devlet, bir şirkettir, fertler ve yönetimler arasında hak ve vazifeleri belirleyen toplum sözleşmesinin sonucudur. Yeni fikir akımlarından haberdar olup halkı bilgilendirmeye çalışan Mizancı Murad, gazetede neşrettiği makaleleri ile Toplum Sözleşmesi, Milli İrade, Milli Türkiye ve Muhafazakârlık kavramlarının Türkiye'de tanınmasında öncü olmuştur. 
Mizancı Murad'ın işin hakikatini tetkik etmeye önem veren ansiklopedist tavrı onu son dönem Osmanlı düşünce hayatının aksiyonerlerinden biri haline getirmiştir. Yazılarında din, devlet, siyaset, batılılaşma, muhafazakarlık, toplum sözleşmesi, maarif gibi bireysel ve toplumsal değişimlerin temelinde yer alan sosyal hususları tartışmaya açan Mizancı Murad'ın kişisel yaşamındaki siyasî ve fikrî değişiklikler ve karşılaştığı fikir akımlarını mukayeseli olarak değerlendirme çabası, Osmanlı'nın son dönem siyasî ve dinî meselelerini farklı açılardan incelememize imkân vermektedir.

Anahtar Sözcükler; Mizancı Murad, Mizan Gazetesi, Osmanlı, Sosyoloji, Din

Abstract:
This research was prepared to determine the evaluations and suggestions of the changes and developments in the society on political and religious issues in the intellectual works of the intellectual scholar Mehmed Murad who gained fame as "Mizancı Murad" with his journalism and history teaching in the School of Property.
The approach of religion, state, modernization and civilization to the West in the process of change experienced by the Ottoman State and Society; Like Mizancı Murad, he was evaluated through the ideas of an Ottoman intellectual with a high political and religious sensitivity. The Ottoman intellectuals who tried to get to know the West because of their technical and cognitive superiority continued their studies in an eclectic way and conveyed their ideas to the public with a pragmatic approach.
Mr. Murad, political, religious issues with a conservative understanding, the integrity of the state, the national policy has addressed the angle. According to Murat Bey, the state is a company, the result of the social contract that determines the rights and duties between individuals and administrations. New ideas flow in informing the public about the Social Contract, National Will, conservatism has been a pioneer in the concept of national recognition in Turkey.
Mizancı Murad was one of the activists of Ottoman thought life with his encyclopedist attitude. In his writings, Mizancı Murad discusses the social issues underlying the individual and social changes such as religion, state, politics, westernization, conservatism, social convention and education. and religious issues from different perspectives.
Key Words; Mizancı Murad, Mizan Newspaper, Ottoman, Sociology, Religion