El fleksör tendon yaralanmalı hastalarda sanal gerçeklik tabanlı görev spesifik egzersizlerin fonksiyonel düzey ve hastalıkla ilişkili yaşam kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of virtual reality based task specific exercises on functional level and disease related quality of life in patients with hand flexor tendon injury
Yazar: MERT KARAÇAY
Danışman: PROF. NEBAHAT SEZER
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: El yaralanmaları = Hand injuries ; Fizik tedavi = Physical therapy ; Fizik tedavi yöntemleri = Physical therapy modalities ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Sanal gerçeklik = Virtual reality ; Tendon yaralanmaları = Tendon injuries ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Giriş ve Amaç: El yaralanmaları içinde elin fleksör tendon yaralanmaları önemli bir yere sahip olup ciddi dizabilite ile sonuçlanabilmektedir. El rehabilitasyonunda özellikle son dekatta konvansiyonel tedavilerin yanı sıra sanal gerçeklik uygulamalarının kullanımı, klinik ortamda geniş anlamda kabul görmeye başlamıştır. Post travmatik el tendon yaralanmalarında rehabilitasyon profesyonellerini en çok zorlayan durum, elin kavrama becerilerini gerektiren aktivitelerinin geri kazanımıdır. Bu nedenle uygulanacak rehabilitasyon programları içerisinde görev spesifik egzersizler özel bir yere sahip olmaktadır. Çalışmamız; travmatik el yaralanmasına bağlı fleksör tendon hasarı nedeniyle cerrahi olarak onarım yapılan hastalarda, konvansiyonel rehabilitasyon programına ek olarak uygulanan sanal gerçeklik tabanlı görev spesifik egzersizlerin, hastanın fonksiyonel seviye ve hastalıkla ilişkili yaşam kalitesi üzerine etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır.
Hastalar ve Yöntem: Randomize kontrollü prospektif bir çalışma olarak planlanan çalışmamız kapsamına 01/06/2021-31/01/2022 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi – Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon (FTR) Hastanesi, Travmatik El Rehabilitasyon Polikliniği'ne opere el fleksör tendon yaralanması ile başvuran ve çalışma kriterlerini karşılayan 52 hasta dahil edildi. Grup 1 (çalışma grubu), erken pasif mobilizasyon programına ek olarak sanal gerçeklik tabanlı görev spesifik egzersiz programına alınan hastalardan Grup 2 (kontrol grubu), erken pasif mobilizasyon programı uygulanan hastalardan oluşturulmuştur. Hastalarımız çalışma başlangıcında (postop 6. hafta- T1) dört haftalık sanal gerçeklik programı sonrası ve çalışma bitiminde (postop 10. hafta- T2) değerlendirildi.  Çalışmaya dahil edilen hastalarda eklem hareket açıklığı gonyometre ile, elin ince kavrama güçleri ise pinçmetre ile ölçüldü. El becerisi ve koordinasyonun fonksiyonel düzeyi Nine-Hole Peg Test (NHPT) ile, günlük yaşam aktivitelerinde el becerisiyle ile ilgili aktivite kısıtlılıkları Duruöz el indeksi (DEİ) ve Quick DASH (Quick Disability of Arm, Shoulder and Hand) (Hızlı Kol, Omuz ve El Sorunları Anketi) ile, yaşam kalitesi ise Kısa Form 36 (SF-36) ile değerlendirildi.
Bulgular: Hem çalışma hem kontrol grubunda yapılan gonyometrik ölçümlerde, ince kavrama gücü ölçümünde, DEİ, Quick DASH skorları ve NHPT tamamlama sürelerinde tedavi öncesi döneme göre tedavi sonrasında istatistiksel olarak anlamlı düzelmeler görüldü (p<0,05). Ancak bu parametrelerde tedavi öncesine göre tedavi sonrasındaki değişimler gruplar arasında karşılaştırıldığında sonuçlar benzerdi (p>0,05). SF-36 skorları incelendiğinde; ruhsal sağlık ve genel sağlık alt grupları haricindeki diğer alt gruplarda her iki grupta da tedavi öncesi ve tedavi bitiminde istatistiksel olarak anlamlı iyileşme saptandı (p<0,05). SF-36 alt gruplarının değişim miktarları incelediğinde; tüm alt gruplarda tedavi sonrası dönemde tedavi öncesine kıyasla gruplar arasında anlamlı bir farklılık bulunmamaktaydı (p>0,05). Tedavi öncesinde total pasif hareket (TPH) ve total aktif hareket (TAH) sınıflamaları incelendiğinde hastaların büyük çoğunluğu orta sınıfta yer almaktaydı. Tedavi sonrasında ise her iki gruptaki hastaların çoğunun iyi sınıfta yer aldığı gözlendi. Sınıflama dağılımları gruplar arasında karşılaştırıldığındaysa hem tedavi öncesi hem de tedavi bitiminde istatiksel açıdan anlamlı bir farklılık yoktu (p>0,05).
Sonuç: Çalışmamızda, konvansiyonel rehabilitasyon programına ek olarak uygulanan sanal gerçeklik tabanlı görev spesifik egzersizlerin, opere travmatik fleksör tendon yaralanmalı hastaların fonksiyonel seviye ve hastalıkla ilişkili yaşam kalitesi üzerinde, konvansiyonel yöntemlere kıyasla herhangi bir üstünlüğü bulunamamıştır. Öte yandan her iki grupta da tedavi başlangıcına kıyasla, fonksiyonel seviye ve yaşam kalitesinde anlamlı iyileşmenin olması, uygulanan konvansiyonel rehabilitasyon programının etkinliğini bir kez daha kanıtlar niteliktedir. Literatürde el fleksör tendon rehabilitasyonunda sanal gerçeklik tabanlı egzersiz uygulamalarının etkilerini inceleyen az sayıda çalışma olması sebebiyle üzerinde uzlaşmaya varılmış herhangi bir tedavi protokolü bulunmamaktadır. Çalışmamız bu alanda yer alan kısıtlı sayıdaki çalışmalara ek olarak, literatüre veri sağlamada ve yeni araştırmalara öncülük etmede katkı sunabilir. Fleksör tendon yaralanmaları rehabilitasyonunda, sanal gerçeklik uygulamalarının etkinliğinin değerlendirilmesi, uygun dizayn ve standart protokollerin belirlenebilmesi için, daha geniş örneklem gruplarıyla, daha fazla seans sayısı ve süresini ve tedavi sonrası takip değerlendirmelerini içeren çalışmalar ihtiyaç vardır. 
Anahtar Kelimeler: fleksör tendon rehabilitasyonu, sanal gerçeklik, görev spesifik egzersiz

Abstract:
Introduction and Aim: Flexor tendon injuries have an important place in hand injuries and can lead to serious disabilities. In hand rehabilitation, especially in the last decade, the use of virtual reality applications in addition to conventional treatments has been widely accepted in the clinical environment. In our study, we aimed to investigate the effects of virtual reality-based task-specific exercises applied in addition to conventional rehabilitation program on functional level and disease-related quality of life in patients who underwent surgical repair due to flexor tendon damage due to traumatic hand injury.
Patients and Methods: Within the scope of our study, which was planned as a randomised controlled prospective study, 52 patients who applied to Ankara City Hospital - Physical Medicine and Rehabilitation Hospital, Traumatic Hand Rehabilitation Outpatient Clinic with operated hand flexor tendon injury between 01/06/2021-31/01/2022 and met the study criteria were included. Group 1 (study group) consisted of patients who received a virtual reality-based task-specific exercise programme in addition to the early passive mobilisation programme and Group 2 (control group) consisted of patients who received the early passive mobilisation programme. Our patients were evaluated at the beginning of the study (postop 6th week- T1) after the four-week virtual reality programme and at the end of the study (postop 10th week- T2).  Range of motion was measured with a goniometer and fine grip strength of the hand was measured with a pinchmeter. The functional level of dexterity and coordination was assessed by Nine-Hole Peg Test (NHPT), dexterity-related activity limitations in activities of daily living were assessed by Duruöz hand index (DEI) and Quick DASH (Quick Disability of Arm, Shoulder and Hand), and quality of life was assessed by Short Form 36 (SF-36).
Results: In both study and control groups, statistically significant improvements were observed in goniometric measurements, fine grip strength measurement, DEI, Quick DASH scores and NHPT completion times after treatment compared to the pretreatment period (p<0.05). However, when the changes in these parameters after treatment compared to pretreatment were compared between the groups, the results were similar (p>0.05). When SF-36 scores were analysed, statistically significant improvements were found in the other subgroups except for mental health and general health subgroups in both groups before and after treatment (p<0.05). When the change amounts of SF-36 subgroups were analysed; there was no significant difference between the groups in the post-treatment period compared to the pretreatment period in all subgroups (p>0.05). When total passive motion (TPM) and total active motion (TAM) classifications were analysed before treatment, the majority of the patients were in the middle class. After the treatment, it was observed that most of the patients in both groups were in the good class. When the classification distributions were compared between the groups, there was no statistically significant difference both before and after treatment (p>0.05).
Conclusion: In our study, we did not find any superiority of virtual reality-based task-specific exercises applied in addition to conventional rehabilitation programme on functional level and disease-related quality of life of patients with operative traumatic flexor tendon injury compared to conventional methods. On the other hand, the significant improvement in functional level and quality of life in both groups compared to the beginning of treatment proves the effectiveness of the conventional rehabilitation programme once again. Since there are few studies in the literature examining the effects of virtual reality-based exercise applications in hand flexor tendon rehabilitation, there is no agreed upon treatment protocol. In addition to the limited number of studies in this field, our study may contribute to the literature in providing data and pioneering new research. In order to evaluate the effectiveness of virtual reality applications in the rehabilitation of flexor tendon injuries and to determine appropriate design and standard protocols, studies with larger sample groups, more number and duration of sessions and post-treatment follow-up evaluations are needed. 
Keywords: flexor tendon rehabilitation, virtual reality, task specific exercise