Bazı geçiş metallerinin birlikte spektrofotometrik tayininde çok bileşenli kalibrasyon tekniklerinin uygulanması
The application of multicalibration techniques to the simultaneous spectrofhotometric determination of some transition metals
Yazar: CEREN TALYAK BAĞDU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TAŞTEKİN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalışmada, spektrofotometrik olarak elde edilen verilerin değerlendirilmesinde kemometrik olarak çok bileşenli kalibrasyon teknikleri kullanılmıştır. Fe3+, Ni2+, Co2+ metalleri 5 seviyeli tasarıma göre 0; 0,1; 0,2; 0,3; 0,4 ppm olmak üzere seviyelerinde Training set hazırlanmıştır. Metal katyonlarını kompleksleştirici olarak PAR [4-(2-Piridilazo)rezorsinol] kullanılmıştır. En uygun deneysel koşullar araştırılmış (pH, sıcaklık, kompleksleşme süresi, kompleksin stokiyometrisi, kompleksleşmenin zamana karşı değişimi, alt tayin sınırı ve bazı katyonların bozucu etkileri) ve bunun sonucunda pH 10,5 olacak şekilde ayarlanıp, uygun koşullarda çalışılmıştır. UV spektrofotometresiyle çözeltilerin dalga boyu taraması yapılmış ve verilerden elde edilen matristen CLS (klasik en küçük kareler), PCR (temel bileşen regresyonu) ve PLS1 (kısmi en küçük kareler) tekniklerine göre hesaplamalar yapılmıştır. Bu üç teknikten PRESS değerleri hesaplanarak en uygun tekniğin PCR olduğuna karar verilmiştir. Training setteki her bir çözelti numune kabul edilerek yapılan cross validasyon işleminde % geri kazanım değerleri Fe3+ için 97,16 ? 2,98 Ni2+ için 101,89 ? 4,61 ve Co2+ için 98,78 ? 3,24 olarak bulunmuştur.Bu işlemler numune olarak hazırlanan çözeltilere uygulanarak sonuçlar hesaplanmış ve %95 güven seviyesinde; Fe3+ için 103,12 ? 9,61, Ni2+ için 110,18 ? 4,65 ve Co2+ için 96,80 ? 2,46 geri kazanma verimi elde edilmiştir.

Abstract:
In this study, chemometric multivariate calibration techniques were used to evaluate the data obtained spectrophotometrically. 0; 0.1; 0.2; 0.3; 0.4 ppm training set was prepared according to Fe3+, Ni2+, Co2+ five level experimental design. PAR [4-(2-piridilazo) rezorsinol] was used as a ligand. Optimum conditions (pH, temperature, complex-forming time, complex stoichiometry, change of complex-forming against time, limit of quantification (LOQ) and interference of some cations) were investigated and thus pH was arranged to be between 10-10.5 and studied under convenient conditions. Wave length scanning of the solutions were performed by UV spectrophotometry and the calculations with the matrix obtained by the data were made by CLS (classical least squares), PCR (principal component analysis) and PLS1 (partial least squares) techniques. By calculating the PRESS data it was determined that PCR is the most convenient tecnique. In cross validation process which assuming all solutions in the training set as a sample, percentage of recovery for Fe3+, Ni2+ and Co2+ was found to be 97.16 ? 2.98; 101.89 ? 4.61 and 98.78 ? 3.24, respectively.Results were calculated by applying this process to the solutions prepared as samples and recovery yield for Fe3+, Ni2+ and Co2+ were obtained to be 103.12 ? 9.61; 110.18 ? 4.65 and 96.80 ? 2.46 at 95% confidence level, respectively.