Pozitif şemalar, şema başa çıkma biçimleri ve travma sonrası büyüme: Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti örneklemlerinde karşılaştırmalı bir çalışma
Positive schemas, schema coping styles and post-traumatic growth: a comparative study in European Union and Republic of Türkiye samples
Yazar: ERSİN ÖZCAN
Danışman: YRD. DOÇ. MANOLYA ÇALIŞIR ÖZKISA
Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi / Yurtdışı Enstitü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Travma = Trauma ; Türkiye Cumhuriyeti = Turkish Republic ; Şema = Schema

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti örneklemlerinde pozitif şemalar, şema başa çıkma biçimleri ve travma sonrası büyüme değişkenleri üzerinden karşılaştırmalı bir çalışma yapmaktır. Bu amaç doğrultusunda 299'u Türkiye Cumhuriyeti ve 141'i Avrupa Birliği ülkesi vatandaşı olmak üzere toplamda 440 katılımcı araştırmaya dahil edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik bilgi formu, Travma Sonrası Stres Tanı Ölçeği (TSSTÖ), Travma Sonrası Büyüme Envanteri (TSBE), Pozitif Şema Ölçeği (PŞÖ) ve Şema Başa Çıkma Biçimleri Ölçeği (ŞBÇBÖ) uygulanmıştır. Araştırmada veri analizleri SPSS 25.0 paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Ölçek puanlarının normal dağıldığı gözlenmiş ve bu kapsamda parametrik testler uygulanmıştır. Erkeklerin öz yetkinlik ve başarıda kadınlardan daha öne çıktığı, fakat kadınların benlik algısı ve ilişki dinamiklerinde daha fazla değişim yaşadığı belirlenmiştir. Coğrafi konum da bu değişkenleri etkilemekte; Avrupa Birliği'nde yaşayan bireylerin, Türkiye'deki bireylere nazaran bazı konularda daha yüksek değerlere sahip olduğu tespit edilmiştir. Ancak, T.C. uyruklu bireylerin başarı algısı, diğer ulusal gruplara kıyasla daha düşüktür. Psikolojik veya psikiyatrik tanı alan bireylerin, genel popülasyona kıyasla bazı konularda daha düşük, bazılarında ise daha yüksek puanlara sahip olduğunu görülmektedir. Aynı zamanda, eğitim seviyesi ve gelir durumu da bireylerin çeşitli özellikleri üzerinde belirgin bir etkiye sahiptir. Medeni durum da, özellikle öz yetkinlik gibi bazı özelliklerde farklılıklara yol açmaktadır. Yaş faktörü, öz yetkinlik, iyimserlik ve değerlilik gibi özelliklerin artışıyla doğrudan ilişkili bulunmuştur. Bu değişkenlerin, travma sonrası büyüme üzerinde %23 ile %39 arasında bir etkisi olduğu saptanmıştır; bu etkinin en belirgin olduğu değişkenler ise iyimserlik, kaçınma ve güven olarak belirlenmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular kuramsal ve kavramsal çerçevede tartışılmış ve çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to conduct a comparative study on positive schemas, schema coping styles, and post-traumatic growth variables in samples from the European Union and the Republic of Turkey. For this purpose, a total of 440 participants, 299 of whom were citizens of the Republic of Turkey and 141 of whom were citizens of a European Union country, were included in the research. A sociodemographic information form, Posttraumatic Stress Diagnostic Scale (PTSD), Posttraumatic Growth Inventory (PTGR), Positive Schema Scale (PSS) and Schema Coping Styles Scale (SCSC) were applied to the participants. Data analyses in the study were carried out using the SPSS 25.0 package program. It was observed that the scale scores were normally distributed and parametric tests were applied within this scope. It was determined that men were more prominent than women in terms of self-efficacy and success, but women experienced more changes in their self-perception and relationship dynamics. Geographical location also affects these variables; It has been determined that individuals living in the European Union have higher values ​​in some subjects compared to individuals in Turkey. However, the perception of success of individuals of Turkish nationality is lower compared to other national groups. It is observed that individuals with psychological or psychiatric diagnoses have lower scores in some subjects and higher scores in others compared to the general population. At the same time, education level and income status have a significant effect on various characteristics of individuals. Marital status also leads to differences in some characteristics, especially self-efficacy. The age factor has been found to be directly related to the increase in characteristics such as self-efficacy, optimism and worthiness. It has been determined that these variables have an effect between 23% and 39% on post-traumatic growth; the variables with the most significant effect are determined as optimism, avoidance and trust. The findings obtained within the scope of the research have been discussed within a theoretical and conceptual framework and various suggestions have been made.