Kazakistan geleneksel konutlarında tipoloji ve buna bağlı koruma ölçütlerinin oluşturulması
Constitution of typology and related protection criteria in Kazakhstan traditional houses
Yazar: ELMİRA KANAYEVA
Danışman: PROF. DR. GEDİK URAK
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Sosyal ilişkilerin, yaşam biçimlerinin hızla değiştiği ve yapım tekniklerinin tek düze bir hâl
aldığı günümüzde eski yerleşim alanlarının, yaşam biçimlerinin incelenmesi ve gelecek
kuşaklara korunarak aktarılması, yerel kimliklerin korunması, mimarlık, şehircilik ve
sosyal tarihin okunması bağlamında büyük önem taşımaktadır. Bu yerleşimlerden biri de
Atırau Eyaleti'nin başkenti Atırau şehri eski yerleşim dokusudur. Atırau'nun bu yerleşim
dokusu ve yapıları, koruma adına hızlı bir değişim sürecine girmiş, kültürel sürekliliğin
sağlanması ve kent kimliğinin geleceğe aktarılması sürecinde, kentsel koruma bağlamında
güncel yaklaşımların değerlendirildiği ve uygulanmaya çalışıldığı önemli bir yerleşim
halini almıştır. Kamu ve özel kesimin değişik biçimlerde geliştirdikleri ortak çabalar
yanında, güncel yaklaşımlar çerçevesinde koruma süreci açısından vazgeçilmez sayılan
halk katılımı ve sivil-yerel örgütlenmelerin gündeme getirildiği bir kentsel koruma
sürecine sahip olması açısından, geleneksel dokuda, özellikle Balgımbayev ve İsenov
Caddeleri'ndeki evler, koruma sürecinde önemli yer tutmaktadır. Fakat Atırau bütününde
bir koruma imar planı yoktur. Dolayısıyla Atırau'nun geleneksel dokusundaki,
Balgımbayev ve İsenov Caddeleri eski yerleşim dokusunun barındırdığı değerlerin yok
olmadan belgelenmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması için, bütüncül ve kapsamlı koruma
önerilerinin geliştirilmesi öncelikli bir öneme sahiptir. Bu gerekliliklerden hareketle, tez
kapsamında yukarıda anılan ilişkileri çözümlemeye ilişkin bir yöntem önerilmektedir.

Anahtar
Kelimeler
: Sivil mimarlık, koruma, onarım, restorasyon, sit alanı, Kazakistan,
Atırau

Abstract:
The examination of old residential areas and life styles and passing them on to the future
generation has a great importance in preserving the local identity of architecture,
particularly, in the context of urban and social history when social relations and life styles
change so rapidly and construction techniques become uniform. One of these residential
areas is the old residential pattern of city of Atyrau, which is the capital of Province of
Atyrau. These residential patterns and constructions of Atyrau have undergone a rapid
change in the context of protection, and have become an important residential zone that
current approaches are assessed and attempted to apply to the context of urban protection
in the process of ensuring cultural continuity and passing the urban identity on to future.
Besides the joint efforts which have been developed by public and private sectors in
various ways, especially the houses in the streets of Balgimbayev and Isenov are very
important in the protection process in traditional pattern, in terms of having an urban
process that brought by the civil-local organizations and indispensible public participation
in terms of protection process in the framework of current approaches. However, there is
no construction protection plan in the whole area of Atyrau. Thus, the development of
integrated and comprehensive protection proposals have a primary importance to pass on
to future generations and to document without being destroyed of old residential pattern's
values of Balgimbayev and Isenov Streets of Atyrau's traditional texture. Further studies,
as recommended in this thesis, are necessary to develop a method for analyzing the
relationship mentioned above.

Key Words : Architecture, preservation, repair, restoration, conservation area,
Kazakhstan, Atyrau