Tony Blair dönemi İngiltere dış politikasında koruma sorumluluğunun araçsallığı
The instrumentality of responsibility to protect in Tony Blair's term uk foreign policy
Yazar: ASLI ELVER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GİZEM BİLGİN AYTAÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Blair, Tony = Blair, Tony ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; İngiltere = England ; İnsani müdahale = Humanitarian intervention

Özet:
Soğuk Savaş'ın bitişi ile birlikte ortaya çıkan yeni dünya düzeninde ağır insan hakları ihlalleri, birer iç politika meselesi olarak algılanmaktan çıkarak uluslararası bir sorun haline gelmiş ve devletlerin kendi vatandaşlarını etnik temizlik, soykırım ve insanlığa karşı diğer suçlardan korumakla sorumlu oldukları görüşü giderek daha fazla kabul görmeye başlamıştır. Sorumluluğunu yerine getirmeyen veya getiremeyen devletler için ise devlet egemenliğinin daha fazla bir koruyuculuk sağlamayacağı ve bu doğrultuda koruma vazifesini uluslararası toplumun devralarak,  ülkelerdeki acil insani krizlere son vermek için askeri bir müdahale dahil olmak üzere gerekli tüm önlemleri alabileceği fikri özellikle liberal Batı devletleri tarafından benimsenmiştir. Bu görüş ile birlikte 1990'lı yılların başından itibaren insani gerekçeler ile birçok askeri müdahale gerçekleştirilirken, hiçbir müdahale bütünüyle haklı görülmemiş ve müdahale yanlıları çoğu zaman sadece kendi ulusal çıkarlarının peşinde oldukları gerekçesi ile şiddetli eleştirilere maruz kalmıştır. Koruma sorumluluğu üzerine tartışmaların yoğunlaştığı bir dönemde İngiltere'de göreve gelen Tony Blair hükümeti, bu tartışmalarda merkezi bir rol oynamış ve koruma sorumluluğu anlayışının güçlü bir destekçisi olarak onun gelişimine hem öne sürdüğü fikirler hem de aktif olarak katıldığı insani müdahaleler ile katkı sağlamıştır. Ancak 9/11 sonrası dönemde iştirak ettiği Afganistan ve Irak müdahalelerini de bu çerçevede sunmaya çalışması ve bu müdahalelerin, o döneme dek gerçekleşen diğer müdahalelere oranla koruma sorumluluğu açısından çok daha tartışmalı müdahaleler olması, İngiltere'nin bu husustaki niyetinin daha fazla sorgulanmasına yol açmıştır. Bu tezde de amaç bu sorgulamayı yapmak ve İngiltere'nin koruma sorumluluğu bilinci ile hareket edip etmediğini ve koruma sorumluluğunu ulusal çıkarlarını gerçekleştirmek için bir dış politika aracı olarak kullanıp kullanmadığını ortaya koymaktır. Anahtar Kelimeler: 9/11, Afganistan, Irak, İngiltere, İnsani Müdahale, Koruma Sorumluluğu

Abstract:
In the new world order that emerged with the end of the Cold War, gross human rights violations have become an international problem by moving away being perceived as a domestic policy issue and the view that states have a responsibility to protect their citizens from ethnic cleansing, genocide and other crimes against humanity has become increasingly accepted. For the states that do not or cannot fulfill their responsibilities, the idea that state sovereignty will not provide more protection and that the international community by getting the responsibility can take all necessary measures including a military intervention in order to put an end to the humanitarian crises in the countries has adopted in particular by liberal Western states. With this view, since the early 1990s, while many military interventions have been carried out with humanitarian grounds, no intervention has fully been justified and the supporters of the intervention have often been subjected to violent criticism on the grounds that they were after their own national interests. The Tony Blair government, which came to power in the UK, at a time when the debate on responsibility to protect was concentrated, has played a central role in these debates and has contributed its development both through ideas it put forward and humanitarian interventions it actively participates in, as a strong supporter of the understanding of responsibility to protect. However, its attempt to present the Afghanistan and Iraq interventions that it participated in the post-9/11 period in this context and the fact that these interventions were much more controversial in terms of responsibility to protect compared to other interventions occurred until that time has led to further questioning of the UK's intention in this respect. In this thesis, the aim is to make this questioning and to demonstrate whether the UK acted with the consciousness of responsibility to protect and whether it used the responsibility to protect as a foreign policy tool to realize its national interests. Key Words: 9/11, Afghanistan, Iraq, Britain, Humanitarian Intervention, Responsibility to Protect.