Çankırı Yenice kömür havzasının jeolojisi ve depolanma ortamının özellikleri
Geology of Çankiri Yenice coal basin and characteristics of depositional environment
Yazar: BERK UĞUR
Danışman: DOÇ. DR. GÜLTEKİN KAVUŞAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Kömür = Coal ; Linyit = Lignite ; Çankırı = Çankırı

Özet:
Bu tez çalışmasında Çankırı ili Orta ilçesi Yenice köyü çevresindeki linyit yatağı incelenmiştir. Bölgede Kretase yaşlı Eldivan ofiyolitleri, Triyas yaşlı Ankara grubu olarak bilinen metakumtaşları ve metakiltaşları kömürleşmenin geliştiği neojen havzasının temelini oluşturmaktadır. Basende Tesiyer yaşlı üst Oligosen-Miyosen yaşlı Kumartaş formasyonu ve üzerine gelen alt-üst Miyosen aralığında çökelmiş olan Hançılı formasyonu çökelmiştir. Hançılı formasyonu geniş alanlara yayılmakta olup çalışma alanında ise dar bir alanda sıkışıp kalmıştır ve üzeri Özlü ve Hüyük volkanitlerince örtülmüştür. Bu örtü altında kalan Hançılı formasyonun içinde ufak bir kömür mostrası Yenice köyde gözlenmiş ve bölgenin jeolojisi incelenerek Yenice kömürlerinin yayılımının araştırılması yapılmıştır.Kömür yatağı kalınlığı 0,6- 3.20 m arasında değişen bir alt damar ile 1,50-4,50 m arasında değişen bir üst damardan oluşmuştur.Kömürlerin orjinal bazda alt damar için nem içeriği ortalaması %20,63, kül içeriği ortalaması %37,63, alt ısıl değer ortalaması 2110 kcal/kg ve üst ısıl değer ortalaması 2369 kcal/kg; üst damar için yine orjinal bazda ortalama nem içeriği %19,34, kül içeriği ortalaması %28,83 alt ısıl değer ortalaması 2711 kcal/kg, üst ısıl değer ortalaması 3663 kcal/kg olarak saptanmıştır. Kömürlerin toplam kükürt içerikleri orjinal bazda ortalama olarak %3,79 olup kömürler kükürtçe zengin kömürlerdir.Çankırı Yenice Kömürleri hüminitçe zengin kömürler olup Diesel diyagramlarından kömürleşme ortamının alt damar için sulu sazlık-kamışlık ve çok azda su içi çökelim ortamında, üst damar içinde çok az ağaçlıklı ve bodur çalı bulunan, daha ziyade sazlık-kamışlık ve kısmende su içi çökelim fasiyesinde gelişmiş bir bataklık ortamını karakterize ettikleri saptanmıştır.

Abstract:
This study was aimed to examine the geology of lignite bearing basin in Çankırı. In this area Eldivan Cretaceous ophiolites and the meta-sandstone, meta-clay which are known as group of Ankara in Triassic age. The Kumartaş formation of Oligocene ? Early Miocene aged is settled on the basement. The Hançılı formation is deposited on the Kumartaş formation an aged from Miocene. The Hançılı formation is also covered by Özlü and Hüyük volcanics.The lignite zone is consist two coal seams, the thicknesses of the lower and upper coal seams varies between 0,6 - 3,2 m and the 1,5 ? 4,5 m respectively.The lower coal seam has contents on average 20,63% moisture, 37,63% ash on original coal basis, and has net gross calorific values at 2110 and 2369 kcal/kg, respectively. The upper coal seam has contents on average 19,34% moisture, 28,83% ash on original coal basis, has net gross calorific values at 2711 and 3663 kcal/kg, respectively. Both of lignite seams are rich in total sulphur and average content is 3,79%, on original basis.By using the Diesel diagrams could be determine that coal area characterizes an improved environment in the marsh and wet sedge-reeds for lower coal seam and a very little pond in the sedimentation environment. Also, for the upper coal seam that the Diesel diagrams shows determination that upper coal seam depositional area characterizes an improved environment in the marsh and consisting of a little part of woody area, brier patch, especially sedge-reeds and partially developed in sedimentation facies.