Demir çelik endüstrisi asit rejenerasyon reaktöründe tehlike ve işletilebilirlik analizi ile risk kontrolü
Risk control with hazard and operability analysis in acid regenerastion reactor in iron and steel industry
Yazar: HANDAN AKARSU
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM TÜKENMEZ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Bu çalışmada demir çelik sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin asit rejenerasyon reaktöründe kazaya yol açabilecek tehlikelerin ve risklerin değerlendirilmesi amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışma yapıldı. Bu amaçla üretim prosesinde ya da ekipmanda meydana gelebilecek kazaların tespit edilmesi, analizi ve ortadan kaldırılması için kullanılan ve nitel sonuçlar veren Tehlike ve İşletilebilirlik Analizi (HAZOP) kullanıldı. HAZOP ile elde edilen risklerin önceliklendirilmesi amacıyla Risk Değerlendirmesi Karar Matrisi Yöntemi kullanılmak suretiyle sonuçlar yarı nicel hale getirildi. Analiz sonucunda reaktörde karar noktaları olarak seçilen 5 düğümde 16 adet sapma tespit edildi. Toplam 16 sapma nedeninin 13 adedinin ekipman arızasından 3 adedinin katı madde ile ilgili sorunlardan kaynaklandığı gözlendi. Kaza riski oluşturabilecek 30 sonuç belirlendi. Bu sonuçların 9 adedi ekipman hasarı, 8 adedi üretimin düşmesi, 6 adedi patlama, 6 adedi yangın, 1 adedi ise toksik gaz salınımı olarak tespit edildi. Daha gerçekçi sonuçlar elde etmek amacıyla risk derecelendirmesinin mevcut bariyerlerden sonra yapılması nedeniyle felaket, çok yüksek ya da yüksek risk seviyesinde herhangi bir risk tespit edilmedi; 36 orta, 14 çok düşük, 3 düşük kaza riski tespit edildi. Bu risklerin 30 adedi varlık, 12 adedi insan, 11 adedinin çevre üzerinde etkili olduğu tespit edilirken itibar üzerinde etkisi olan bir risk tespit edilmedi.

Abstract:
In this study, a descriptive and cross sectional research was carried out to identify the hazards which could lead to accidents and evaluate the risks in acid regeneration reactor in a facility which operates in iron and steel industry. For this purpose Hazard and Operability Analysis (HAZOP) which is a qualitative method has been used to determine, analyze and eliminate the accidents which may occur in the production process or equipment. In order to prioritize the risks, the results were made semi quantitative by using Risk Assessment Decision Matrix Method. At the end of the analysis, 16 deviations were identified in 5 chosen nodes. It was observed that 13 causes of deviations caused by deviation were due to equipment failure, 3 occured due to solid matter related problems. 30 results were identified that could create the risk of accidents. Of these results, 9 were equipment damages, 8 were production declines, 6 were explosions, 6 were fires and 1 was toxic gas release. In order to obtain more realistic results, risk rating was made after the system barriers; because of that there were no catastrophic, very high or high level risks in this process. 36 intermediate, 14 very low and 3 low risks were identified. The 30 of them had effects on property, 12 of them had effects on human, 11 of them had effects on environment, no risk was identified that had an effect on prestige.