Miyokard infarktüsü geçiren hastalarda sosyodemografik özellikler, risk faktörleri ve metabolik sendrom kriterlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of sociodemographic characteristics, risk factors and metabolic syndrome criteria in patients with myocardial infarction
Yazar: YUSUF AY
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT AYDOĞAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Kardiyoloji = Cardiology

Özet:
Amaç: Koroner atrer hastalıklarına bağlı ölümler tüm dünyada önde gelen ölüm sebebidir. Metabolik sendromlu hastalarda kardiyovasküler hastalık mortalitesi iki kat, tüm nedenlere bağlı ölüm riski bir buçuk kat artmaktadır. Metabolik sendromun önlenmesi ve azaltılması kardiyovasküler hastalıkları önleyerek yetişkin nüfustaki yaşam süresini arttıracak ve sağlık sistemi üzerindeki iş yükü ve maliyeti azaltacaktır. Bu araştırma ile miyokard infarktüsü geçiren hastaların sosyodemografik özellikleri, risk faktörleri ve metabolik sendrom kriterlerini göstermek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel olarak planlanan araştırmamız, Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Kliniğinde yatan ve miyokard infarktüsü geçirmiş, 18 yaşından büyük olan 201 hasta üzerinde yapılmıştır. Hastalara araştırma hakkında gerekli açıklamalar yapıldıktan sonra araştırmaya katılım için gönüllü olan ve yazılı onam veren hastalar araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırma için hazırlanan veri toplama formunda; hastaların sosyodemografik özellikleri, tıbbi öz geçmişleri, miyokard infarktüsü etyolojisi ile hastaların beslenme ve fiziksel aktivite alışkanlıklarına yönelik sorular mevcuttur. Veri toplama formu yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. Hasta ile ilgili tanı ve tedavi sürecinde sorumlu hekimi tarafından istenmiş ve sonuçlanmış olan laboratuvar tetkikleri Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (FONET)'inden alınmıştır. Veriler SPSS programı kullanılarak uygun testlerle analiz edilmiştir. Analizlerde p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Araştırmamıza katılan hastaların yaş ortalaması 59,54±11,8; erkek olanların oranı %77,1 (n=155); evli olanların oranı %77,6 (n=156); eğitim durumu ilkokul olanların oranı %40,3 (n=81); çalışmıyor olanların oranı %69,2 (n=139); emekli olanların oranı %42,8 (n=86); geliri giderine eşit olanların oranı %43,8 (n=88); il merkezinde yaşayanların oranı %80,6 (n=162); en az bir kronik hastalığı olanların oranı %67,7 (n=136); hipertansiyonu olanların oranı %43,3 (n=87); daha önce kalp ameliyatı olanların oranı %21,9 (n=44); ailesinde erken yaşta kalp krizi öyküsü olanların oranı %25,9 (n=52), ailesinde kalp krizine bağlı ölüm olanların oranı %13,4 (n=27); sigara içenlerin oranı %52,2 (n=105); alkol kullanımı olanların oranı %7,5 (n=15)'dur. Hastaların %73,1 (n=147)'inde NCEP ATP III kriterlerine göre metabolik sendrom vardır. Bunların %23,9 (n=48)'u beş kriterin hepsine sahiptir. Fiziksel aktivite durum anketine göre sedanter sayılan hastaların oranı %77,6 (n=156), beslenme durumu anketine göre kardiyometabolik açıdan sağlıksız beslenen hastaların oranı %51,7 (n=104)'dir. Metabolik sendromu olanların yaş ortalaması daha yüksek (p=0,004), VKİ'leri daha fazla (p=0,001) ve beslenme alışkanlıkları daha kötü (p<0,001) bulundu. Metabolik sendrom oranı kadınlarda daha yüksek (p=0,042) gözlendi. Sigara içenlerde daha fazla metabolik sendrom kriteri gözlendi (p=0,009). Sağlıksız beslenenlerde daha fazla metabolik sendrom kriteri (p<0,001) daha fazla koroner arter hastalık risk faktörü (p=0,004), daha fazla kilo (p=0,012) ve bel çevresi (p=0,001) gözlendi. Fiziksel aktivite durumu ile ilgili istatistiksel açıdan anlamlı bir sonuca ulaşılamadı.
Sonuç: Mİ geçiren hastalarda yapılan bu çalışma bu grupdaki metabolik sendrom oranının genel popülasyondan yüksek olduğunu göstermiştir. Kadın cinsiyet, artan yaş, sigara kullanımı ve sağlıksız beslenme alışkanlıkları metabolik sendromu arttırmaktadır. Metabolik sendromlu hastaların tanı ve tedavisine dikkat edilerek Mİ'a bağlı ölümlerin azaltılabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Aim: Coronary artery disease is the leading cause of death worldwide. Patients with metabolic syndrome have a two fold increased risk of cardiovascular disease mortality and a one and a half fold increased risk of all cause mortality. Preventing and reducing metabolic syndrome will increase life expectancy in the adult population by preventing cardiovascular diseases and reduce the workload and cost on the healthcare system. The aim of this study was to demonstrate the sociodemographic characteristics, risk factors and metabolic syndrome criteria of patients with myocardial infarction.
Materials and Methods: Our descriptive, cross-sectional study was conducted on 201 patients older than 18 years of age who had myocardial infarction and were hospitalized in the Cardiology Clinic of Gülhane Training and Research Hospital. After the necessary explanations were made to the patients about the study, patients who volunteered to participate in the study and gave written consent were included in the study. The data collection form prepared for the study included questions on the sociodemographic characteristics, medical history, etiology of myocardial infarction, nutrition and physical activity habits of the patients. The data collection form was applied by face to face interview method. Laboratory tests requested and finalized by the responsible physician during the diagnosis and treatment process related to the patient were obtained from the Hospital Information Management System (FONET). The data were analyzed with appropriate tests using the SPSS program. A value of p<0.05 was considered statistically significant in the analysis.
Results: The mean age of the patients who participated in our study was 59.54 ±11.8 years; the proportion of males was 77.1% (n=155); 77.6% (n=156) were married; 40.3% (n=81) had primary school education; 69.2% (n=139) were unemployed; 42.8% (n=86) were retired; 43.8% (n=88) had income equal to expenses; 80.6% (n=162) lived in the city center; 67.7% (n=136) had at least one chronic disease; 43.3% (n=87) had hypertension; 21.9% (n=44) had previous heart surgery; 25.9% (n=52) had a family history of early heart attack, 13.4% (n=27) had a family history of death due to heart attack; 52.2% (n=105) smoked cigarettes; and 7.5% (n=15) drank alcohol. According to NCEP ATP III criteria, 73.1% (n=147) of patients had metabolic syndrome. Of these, 23.9% (n=48) met all five criteria. According to the physical activity status questionnaire, 77.6% (n=156) of the patients were sedentary, and according to the nutritional status questionnaire, 51.7% (n=104) were cardiometabolically unhealthy. Those with metabolic syndrome had a higher mean age (p=0.004), higher BMI (p=0.001) and poorer eating habits (p<0,001). The rate of metabolic syndrome was higher in women (p=0.042). More metabolic syndrome criteria were observed in smokers (p=0.009). Unhealthy diets were associated with more metabolic syndrome criteria (p<0,001), more coronary artery disease risk factors (p=0.004), more weight (p=0.012) and waist circumference (p=0.001). No statistically significant results were obtained regarding physical activity status.
Conclusion: This study in patients with MI showed that the rate of metabolic syndrome in this group was higher than in the general population. Female gender, increasing age, smoking and unhealthy eating habits increase metabolic syndrome. It is thought that deaths due to MI can be reduced by paying attention to the diagnosis and treatment of patients with metabolic syndrome.