Çocukluk çağı tüberküloz olgularının değerlendirilmesi
Evaluation of childhood tuberculosis facts
Yazar: PINAR AKYÜZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET KÖSE
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Göğüs = Thorax ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Tüberkülin testi = Tuberculin test ; Tüberküloz = Tuberculosis ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Giriş ve Amaç: Tüberküloz hastalığı gelişmekte olan ülkelerde sıklıkla görülmektedir. Çocukluk çağı tüberkülozu toplumda erişkin yaşta görülen tüberkülozun iyi kontrol altına alınamadığının bir göstergesidir. Çocuk hastaların belirlenmesi ve etkili biçimde tedavisi tüberküloz ile savaşta oldukça önemli bir noktadır. Tanıda tüberküloz hastasıyla temas öyküsü, tüberkülin deri testi (TDT) pozitifliği, pozitif radyolojik ve mikrobiyolojik bulgular değerlendirilmektedir. Çalışmamızda kliniğimizde tanı alıp tedavi gören tüberküloz hastalarının yaşı, cinsiyeti, temas özellikleri, başvuru yakınmaları, laboratuvar ve radyolojik verileri, TDT sonuçları, kültür sonuçları, tedavi rejimleri, hastalığın akciğer ve akciğer dışı yerleşim yerlerine göre dağılımı incelenerek tüberküloz hastalığının özelliklerini belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntemler: Çalışmamızda 2009-2020 yılları arasında Erciyes Üniversitesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı tarafından tüberküloz tanısı ile takip edilen ve tedavisi yapılan hastalar retrospektif olarak değerlendirildi.  
Bulgular: Çalışmada yaş ortalaması 9,3±5,5 yıl olan 114 olgu (%45,6'sı kız, %52,4'ü erkek) değerlendirilmiştir. Hastaların %58,8'i akciğer tüberkülozu, %35,9'u akciğer dışı tüberküloz, %5,3'ü hem akciğer hem akciğer dışı tüberkülozdan oluşmaktadır. Akciğer dışı tüberkülozlarının en sık görüleni %12,3 hastada görülen lenf nodu tüberkülozudur. Vakaların %32,9'unun tüberkülozlu bir hasta ile teması olduğu saptanmıştır. Akciğer tüberkülozlu olgularımızın %78,1'inde BCG skarı, %65,1'inde TDT pozitifliği saptanmıştır. Hastaların %9,8'ine immun yetmezlik eşlik etmektedir. En sık başvuru yakınması öksürüktür (%51,4). Akciğer grafisinde en sık saptanan bulgu (%25,9) hiler mediastinal lenfadenopatidir. Hastaların %26,3'ünde ARB, %12,3'inde PCR ve %26,3'inde kültür pozitifliği saptanmıştır. Tedavi süresi ortalama 9,5 ay olarak saptanmıştır. Hastaların %82'sinde tam iyileşme, %6'sında sekel, %3'ünde nüks, %2'sinde tüberküloz sebebi ile ölüm görülmüştür.  
Sonuç: Tüberküloz sıklığında azalma olmasına rağmen dünyada ve ülkemizde çok önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam etmektedir. Tanı konulamayan vakalarda tüberküloz akıldan çıkarılmamalıdır. Çocukluk çağı tüberkülozunu önlemenin en önemli yolu erişkin tüberkülozunu önlemektir.  
Anahtar Kelimeler: Tüberküloz, çocuk, pediatrik göğüs

Abstract:
Introduction and Aim: Tuberculosis disease is frequently seen in developing countries. Childhood tuberculosis is an indication that tuberculosis that occurs in adulthood in the society cannot be controlled. Identification and effective treatment of pediatric patients is a very important point in the fight against tuberculosis. At the diagnosis, the history of contact with the tuberculosis patient, tuberculin skin test positivity, positive radiological and microbiological findings are evaluated. The aim of our study is to determine the characteristics of tuberculosis by examining the age, gender, contact characteristics, application complaints, laboratory and radiological data, tuberculin skin test results, culture results, treatment regimens, distribution of the disease according to lung and extrapulmonary location of tuberculosis patients diagnosed and treated in our clinic. 
Material and Methods: In our study, patients who were followed up with the diagnosis of tuberculosis and treated by Erciyes University Pediatric Chest Diseases Department between 2009 and 2020 were evaluated retrospectively.
Results: In the study, 114 cases (45.6% female, 52.4% male) with a mean age of 9.3±5.5 years were evaluated. 58.8% of the patients were pulmonary tuberculosis, 35.9% extrapulmonary tuberculosis, 5.3% both pulmonary and extrapulmonary tuberculosis. The most common extrapulmonary tuberculosis is lymph node tuberculosis seen in 12.3% of patients. It was determined that 32.9% of the cases had contact with a patient with tuberculosis. BCG scar was found in 78.1% of our patients with pulmonary tuberculosis, and TST positivity was found in 65.1%. Immunodeficiency accompanies 11.8% of the patients. The most common presenting complaint was cough (51.4%). The most common finding (25.9%) on chest X-ray is hilar mediastinal lymphadenopathy. ARB positivity was found in 26.3% of the patients, PCR positivity in 12.3% and culture positivity in 26.3% of the patients. The mean duration of treatment was found to be 9.5 months. Complete recovery was observed in 82% of the patients, sequelae in 6%, recurrence in 3% and death due to tuberculosis in 2%.
Conclusion: Tuberculosis, despite the decrease in the frequency of its, it continues to be a very important public health problem in the world and our country. In undiagnosed cases, specialists should consider the possibility of tuberculosis. The most important way to prevent childhood tuberculosis is to prevent adult tuberculosis.
Keywords: Tuberculosis, child, pediatric chest