Kraniyoservikal arter darlıklarının değerlendirilmesinde multidedektör CT anjiyografi ve kateter anjiyografi görüntülerinin karşılaştırılması
Comparison of multi-row detector CT angiography and catheter angiography images in the assessment of craniocervical arterial stenoses
Yazar: NİSA CEM ÖREN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ŞAHİN UĞUREL
GATA / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Anjiyografi-dijital subtraksiyon = Angiography-digital subtraction ; Arterioskleroz = Arteriosclerosis ; Arterler = Arteries ; Arteryel oklüzif hastalıklar = Arterial occlusive diseases ; Serebrovasküler dolaşım = Cerebrovascular circulation ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed

Özet:
Çok kesitli Bilgisayarlı Tomografi (ÇKBT) Anjiyografi (BTA) teknolojisindeki gelişmeler ile birlikte, BTA kraniyoservikal arteriyel darlıklardaki girişimsel tedavi endikasyonlarını belirlemede yardımcı hale gelmiştir. Altın standart yöntem olan Dijital Substraksiyon Anjiyografi (DSA)'nın invaziv kateterizasyon gereksiniminden ötürü DSA'nın yerini alabilecek ÇKBT dikkatleri üzerine çekmiş ve DSA'nın sadece girişimsel tedavi gerektirecek olgularda kullanılması görüşü ortaya çıkmıştır.Çalışmamızın amacı kraniyoservikal arteriyel darlıkların değerlendirilmesinde BTA ile DSA görüntülerini karşılaştırmaktır.14 kadın ve 24 erkekten oluşan toplam 38 hasta çalışmaya dâhil edilmiş olup bu hastalardan DSA görüntülerine ulaşılabilen 32 tanesi analiz edilmiştir. Altmış üç internal karotid arter (İKA), 54 vertebral arter ve 280 intrakraniyel arter incelenmiştir. BTA ile çap ve alana göre NASCET kriterleri göz önününe alınarak her bir damardan ayrı ayrı darlık oranları belirlenmiştir. Ek olarak BTA ile plak ülserasyonu/kalsifikasyonu/yükü, stenoz uzunluğu ve orta serebral arter/ana karotid arter oranı (OSA/AKA) gibi hemodinamik parametreler de değerlendirilmiştir. DSA ile NASCET kriterlerine göre stenoz oranları, plak ülserasyonu/kalsifikasyonu, kontrast madde stagnasyonu ve stent varlığı aynı hastalarda değerlendirilmiştir.Ekstrakraniyal karotid sistem için çapa göre BTA ölçümlerinde elde edilen duyarlılık değerleri %0-29, %30-59, %60-79 ve %80-100 darlık grupları için sırası ile %100, %77, %80 ve %91'dir. Özgüllük değerleri ise sırası ile %100, %92, %93 ve %91 olarak bulunmuştur. Alana göre yapılan BTA ölçümlerinde aynı gruplar için duyarlılık sırası ile %100, %92, %93 ve %91 iken özgüllük sırası ile %100, %54, %80 ve %100 olarak elde edilmiştir.Alan (r;0,787) ve çapa (r;0,911) göre BTA ölçümlerinde darlık oranlarında BTA ve DSA arasında pozitif yönde güçlü bir korelasyon bulunmaktadır (p<0,001). Benzer düzeydeki korelasyon vertebral ve intrakraniyel arterler için de geçerlidir.Aynı taraftaki stent öncesi BTA ile elde edilen OSA/AKA oranları stent anjiyoplasti ile tedavi edilmiş hastalarda istatiksel olarak anlamlı ölçüde daha yüksek olarak bulunmuştur.Darlık oranları ile plak yükü/kalsifikasyonu, stenoz uzunluğu ve plak ülserasyonu arasında korelasyon bulunmaktadır. Bununla birlikte plaktaki kalsifikasyon miktarı, BTA ile yapılan yalancı yüksek değerlendirmeleri etkileyen başlıca tek faktördür. BTA'nın vertebral ve intrakraniyel arteriyel darlıklardaki %100 oranındaki negatif prediktif değeri ile bu damarlardaki darlığın dışlanmasında önemli bir rolü bulunmaktadır.Sonuç olarak BTA, özellikle %80-100 oranındaki arteriyel darlıklarda daha net olmak üzere kraniyoservikal arteriyel darlıklarda invaziv DSA'nın yerine tanısal amaçlı olarak kullanılabilir. Plak morfolojisinin değerlendirilmesinde ve kırılgan plak tesbitinde BTA, DSA'dan üstündür.Anahtar Kelimeler: Multidetektor Bilgisayarlı Tomografi, Dijital Substraksiyon Anjiyografi, Arteriyel Darlık, Ekstrakraniyel, İntrakraniyel

Abstract:
Advances in technology of multi-row detector CT (MDCT) angiography (CTA) enabled its use in the assessment of craniocervical arterial stenoses as an aid to determine lesions that warrant interventional management. The gold standart digital substraction angiography (DSA) requires invasive catheterization and the efficacy of MDCT in replacing DSA would draw wide attention, since an invasive procedure would be avoided and be reserved only for intervention.Aim of this study was to compare MDCT Angiography and DSA images in the assessment of craniocervical arterial stenoses.A cohort of 38 patients, 14 women and 24 men, were involved in the study and analyses were made on 32 patients in whom DSA images could be retrieved. Sixtythree internal carotid arteries (ICA), 54 vertebral arteries and 280 intracranial arteries were analysed. Diameter and area based stenosis rates were measured for each artery by using NASCET criteria on CTA. Plaque ulceration/ calcification/ volume, stenosis length and hemodynamic parameters such as middle cerebral artery/common carotid artery (MCA/CCA) ratios were also assessed by CTA. DSA images were analyzed with respect to NASCET-based stenosis rates, plaque ulcerations/calcifications, radiocontrast stagnation and stent existence among the same patients.For extracranial carotid system, diameter-based assessment revealed sensitivity values of 100%, 77%, 80% and 91% for CTA in 0-29% stenosis, 30-59% stenosis, 60-79% stenosis and 80-100% stenosis subgroups, respectively. Diameter-based specificities of 95%, 85%, 93% and 100% were obtained in the respective subgroups. Area-based assessment revealed sensitivity values of 100%, 92%, 93% and 91% for CTA in 0-29% stenosis, 30-59% stenosis, 60-79% stenosis and 80-100% stenosis subgroups, respectively. Area- based specificities of 100%, 54%, 80% and 100% were obtained in the respective subgroups.There was marked positive correlation between the stenosis rates found by diameter (r; 0.787) or area (r; 0.911) based CTA evaluation and by DSA evaluation (p<0,001). Similarly, marked positive correlation values were evident in between the modalities, with respect to vertebral or intracranial arteries.Ipsilateral pre-stent MCA/CCA ratio was a parameter that could readily be evaluated by CTA and was found to be significantly higher among the patients who had underwent carotid stent-angioplasty.There was close correlation between the stenosis rates and plaque burden / calcification, length of the stenotic segment and plaque ulceration. However, calcification volume was the singlemost factor for overestimated stenoses. CTA had 100% negative predictive value for excluding vertebral and intracranial arterial stenoses.In conclusion, CTA may well replace invasive DSA for diagnostic purposes, particularly for stenosis rates of 80-100%. CTA seems superior to DSA in the assessment of plaque morphology and detection of vulnerable plaques.Key Words: Multidetector Computed Tomography, Digital Substraction Angiography, Arterial Stenosis, Extracranial, Intracranial