Sinop-Bektaşağa orman fidanlığında yetiştirilen okaliptüs fidanlarına arız olan okaliptüs gal arıları üzerine biyolojik araştırmalar
Biological investigations on eucalyptus gall wasps which have damaged eucalyptus saplings growed in Sinop-Bektaşağa forest nursery
Yazar: ÖZLEM KARAKAYA AKAN
Danışman: PROF. DR. SABRİ ÜNAL
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Biyoloji = Biology ; Karadeniz bölgesi = Black Sea region ; Klorofil = Chlorophyll ; Okaliptus = Eucalyptus ; Orman fidanları = Forest sapling ; Sinop = Sinop

Özet:
Okaliptüs cinsine bağlı türler Avustralya ve civarının doğal bitki türüdür. Türkiye'de Eucalyptus cinsinden E. camaldulensis ve E. grandis türlerinin gelişimi hızlı olduğundan ülkenin ılıman iklim kuşağının hüküm sürdüğü Akdeniz ve Ege bölgelerinde endüstriyel ağaçlandırma çalışmalarında kullanılmaktadır. İlk defa 1885 yılında Türkiye yetiştirilen bu bitki türlerine 2000 yılından beri Avustralya kıtasının doğal türü olan L.invasa ve O.maskelli ülkemize ani bir giriş yaparak bitkilere zarar vermeye başladığı görülmüştür. Zararlılardan Leptocybe invasa, bitkinin yaprak orta damarı, yaprak sapı ve sürgünlerde bir çeşit yumru oluştururken diğer gal arısı, Ophelimus maskelli bitkinin yaprak yüzeyinde noktalar biçiminde yumru meydana getirdiği gözlemlenmiştir. Bu gal arılarının yoğun ve tekrar eden saldırıları sonrası okaliptüslerde aynı yaşlı türlerine göre önemli oranda gelişme düşüklüğü ve habitus bozulması meydana geldiği tespit edilmiştir.
2020 yılında egzotik tür olan L.invasa ve O.maskelli Karadeniz bölgesinde bulunan Eucalyptus camaldulensis ve Eucalyptus grandis'e ulaştığı bildirilmiştir. Zararlı gal arıları bölgeye yeni giriş yaptıklarından bölgedeki biyolojileri henüz belirlenmemiştir. Bu tez çalışmasıyla L.invasa ve O.maskelli 'nin bölgedeki biyolojileri renkli yapışkan tuzaklar yardımıyla belirlenmiştir. Çalışmamızdaki klorofil miktarlarına göre ise, L. invasa ve O. maskelli bulaşıklığı okaliptüs fidanlarının klorofil değerlerinde %50'den fazla kayba yol açmıştır. Ayrıca gal arılarının arız olduğu okaliptüs fidanlarının büyüme kayıpları da gözlemlenmiştir.

Abstract:
Species of the Eucalyptus genus are native plant species of Australia and its surroundings. Since the development of Eucalyptus species E. camaldulensis and E. grandis is fast in Turkey, it is used in industrial afforestation studies in the Mediterranean and Aegean regions of the country where the temperate climate zone prevails. It has been seen that these plant species, which were first grown in Turkey in 1885, since 2000, the natural species of the Australian continent, L.invasa and O.maskelli, made a sudden entry into our country and started to harm the plants. It has been observed that Leptocybe invasa, one of the pests, forms a kind of tuber on the leaf midrib, petiole and shoots of the plant, while the other gall wasps, Ophelimus maskelli, forms a tuber in the form of spots on the leaf surface of the plant. It has been determined that after the intense and repetitive attacks of these gall wasps, a significant decrease in development and habitus deterioration occurred in eucalyptus compared to the same old species.
It was reported that the exotic species L.invasa and O.maskelli reached Eucalyptus camaldulensis and Eucalyptus grandis in the Black Sea region in 2020. Since the harmful gall bees have just entered the region, their biology in the region has not yet been determined. In this thesis, the biology of L.invasa and O.maskelli in the region was determined with the help of colored sticky traps. According to the chlorophyll amounts in our study, contamination of L. invasa and O. maskelli caused more than 50% loss in chlorophyll values of eucalyptus seedlings. In addition, growth losses of eucalyptus seedlings where gall wasps were damaged were also observed.