Anadolu'da ulaşım ve ulaşımın alt yapısı (XI-XIV. yüzyıllar)
Transportation and infrastructure of transportation in Anatolia (XI-XIV centuries)
Yazar: NESLİHAN DEVECİ
Danışman: DOÇ. DR. SEZGİN GÜÇLÜAY
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Anadolu, sahip olduğu coğrafi konumu sayesinde ilk çağlardan itibaren birçok uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. XI. yüzyılda Malazgirt zaferiyle Anadolu'nun kapıları tamamen Türklere açılmıştır. Türkler ele geçirdikleri yerlerde hem fiilen hem de hukuken söz sahibi olmuşlardır. Doğuyu- batıyla birleştiren Anadolu, tabii kaynakları, zengin iklimi sayesinde her zaman yerini ve önemini korumuştur. Tarihteki birçok devlet iktisadi menfaatleri için fetihler yapmışlardır. Selçuklularda bu düşüncenin dışına çıkmadan fetihlerini iktisadi kaynaklar doğrultusunda yapmışlardır. Benimsedikleri fetih politikası sayesinde Anadolu'yu yeniden ticari faaliyet sahası içerisine sokmuşlardır.
Devletlerarasında siyasi ve ticari ilişkiler yollar aracılığıyla sağlanmaktadır. Bazen karayolunu bazen ise deniz ve nehir yolarını kullanarak ekonomik ve siyasi ilişkileri canlı tutmaya çalışmışlardır. Sinop, Antalya, Kırım, gibi önemli şehirlerin ele geçirilmesiyle Akdeniz-Karadeniz istikametinde bulunan yollar daha da canlanmıştır. Aynı zamanda dünya ticaretine yön veren İpek yolu, Kral yolu gibi yollar sayesinde Asya-Avrupa ticaretinin büyük bir kısmı Anadolu üzerinden geçmiştir. Gelişen bu ticaret sayesinde güçlü bir alt yapı oluşturulmak istenmiştir. Anadolu'da bulunan bu önemli yollar üzerinde kervansaraylar inşa ederek ticaretin devamlılığı sağlanmıştır. Bu yapılar Anadolu'daki siyasi ve iktisadi istikrarın önemli bir kanıtı olmuştur. Bu kervansaraylara gelen tüccarlar her türlü tehlikeden korunduğu gibi hayvanlarının barınakları, mescitler, hamamlar, şadırvanlar kurularak tüm yolcuların ihtiyaçlarını karşılamaya çalışmışlardır. Anadolu'yu, doğu-batı, kuzey-güney istikametinde kesen uluslararası karayolları üzerinde inşa edilen kervansarayların birçoğu vakıf olup yolculara ücretsiz hizmet vermişlerdir. Moğol hâkimiyetinden sonra Anadolu kök salan Osmanlı devleti ise Selçukludaki ulaşım ve alt yapı sistemini geliştirerek kullanmaya devam etmişlerdir.

Abstract:
Thanks to its geographical location, Anatolia has hosted many civilizations since the early ages. XI. With the victory of Manzikert in the 16th century, the gates of Anatolia were completely opened to the Turks. The Turks had a say in the places they captured, both de facto and legally. Combining the east with the west, Anatolia has always preserved its place and importance thanks to its natural resources and rich climate. Many states in history have made conquests for their economic interests. The Seljuks made their conquests in line with economic resources without going beyond this thought. Thanks to the conquest policy they adopted, they brought Anatolia back into the field of commercial activity.
Political and commercial relations between states are provided through roads. They tried to keep the economic and political relations alive by sometimes using the highway and sometimes the sea and river ways. With the capture of important cities such as Sinop, Antalya, and Crimea, the roads in the Mediterranean-Black Sea direction were further revived. At the same time, a large part of Asia-European trade passed through Anatolia, thanks to roads such as the Silk Road and the King's Road, which gave direction to world trade. Thanks to this developing trade, it was desired to create a strong infrastructure. The continuity of trade was ensured by building caravanserais on these important roads in Anatolia. These structures have been an important proof of the political and economic stability in Anatolia. The merchants who came to these caravanserais were protected from all kinds of dangers and tried to meet the needs of all passengers by establishing shelters for their animals, mosques, baths and fountains. Many of the caravanserais built on international highways that cut Anatolia in the east-west and north-south directions were foundations and provided free service to passengers. The Ottoman state, which took root in Anatolia after the Mongol domination, continued to develop and use the transportation and infrastructure system in the Seljuks.