J. P. Sartre ve F. M. Dostoyevski'de görünür olmanın kararsızlığı ve varolma kaygısı üzerine felsefi bir inceleme
A philosophical examination on the instability of being visible and the anxiety for existence in J. P. Sartre and F. M. Dostoyevsky
Yazar: TÜLAY BİNGÖL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜMİT KARTAL
Muş Alparslan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Yorumlayıcı fenomenolojik analiz = Interpretative phenomenological analysis

Özet:
19. yüzyılın önemli düşünürlerinden olan Fyodor Mihayloviç Dostoyevski insanın varoluşunu, içinde bulunduğu dönemin koşulları ve tarihselliği ekseninde ele almıştır. Bu bağlamda Dostoyevski'nin eserlerine baktığımızda her bir karakterin yaşamında dönemin düşünce yapısını yansıtan varoluşçu temalarla karşılaşmak mümkündür. Özellikle Yeraltından Notlar yapıtında insanın varoluşunu bütün çelişkileriyle okuyucuya aktarmaktadır. Yapıtta insan duygusunun ve iradesinin önemsiz görüldüğü akıl ve doğa yasaları karşısında bir direnç ya da ayak direme olarak yeraltı insanının yaşamı ve düşüncesi irdelenmiştir. Bu bağlamda Yeraltından Notlar yapıtında ben ve ötekinin yaşamı Sartre'ın bakış fenomenolojisi ekseninde tartışıldığında insan varoluşunun özgün boyutlarının çözümlenmesi sağlanabilir. 
Jean-Paul Sartre varoluş felsefesini, varlık anlayışını çözümleyerek ortaya koyar. Sartre, varlığı; kendinde varlık, kendi için varlık ve başkası için varlık ekseninde tartışarak ele alır. Bu tartışmada öne çıkan kavramlar; yabancılaşma, saçma, özgürlük ve bulantıdır. Bu anlamda başkası için varlık anlayışı, ben ve ötekinin varoluşunda önemli bir tartışma yaratmaktadır. Sartre ben ve öteki tartışmasını da bakış fenomenolojisiyle çözümlemeye çalışır. Sartre'ın bu çözümlemesini Dostoyevski'nin özellikle Yeraltından Notlar yapıtıyla birlikte okumak kendine has eleştirel bir anlayış ortaya koymaya imkân tanır. Bu çalışmada bu imkân üzerine derinleşmek amaçlanmıştır.

Abstract:
Fyodor Mihayloviç Dostoyevsky, one of the important thinkers of the 19th century, dealt with the issues regarding the existence of human beings in the axis of the social and historical conditions the period he lived in. In this context, when we look at Dostoyevsky's works, it is possible to encounter the mentality of the period and existential themes in the lives of each character he created. Especially in the Notes from the Underground, he conveys the existence of human beings to the reader with all its contradictions. In the work, as a refusal and resistence the life and thought of the underground people are examined in the face of the mind and the laws of nature, where human emotion and will are considered unimportant. Thus, the life of the self and the other expressed genuinely in the Notes from Underground may provide us a distinct analysis of the dimensions of human existence while it is discussed within the context of Sartre's phenomenology of the gaze.
Jean Paul Sartre reveals the philosophy of existence by analyzing a distinct understanding of being. Sartre discusses the presence on the axis of being-in-itself, being-for-self and being-for-others. The prominent concepts in the discussion are alienation, absurdity, freedom and nausea. Then, the understanding of being for the other creates an important debate regarding the existence of the self and the other. Sartre also tries to analyze the debate of self and the other with the phenomenology of gaze. Therefore, reading Dostoyesky's Notes from Underground together with Sartre's above mentioned analysis enables us to form a distinct critical understanding. Such an understanding is the principal aim of this work into which we would like to delve.