Tip 2 diyabetli hastalarda hastalığı kabul ile sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin belirlenmesi
The determination of relationship between disease acceptance and health literacy in patients with TYPE 2 diabetes
Yazar: HANİFE EFSANE DEMİRÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞÇE TÜRTEN KAYMAZ
Düzce Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hastalık = Disease ; Kabul düzeyi = Acceptance level ; Kendi kendine yönetim = Self management ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Üreme teknikleri = Reproduction techniques

Özet:
Araştırma, Tip 2 diyabetli hastalarda hastalığı kabul ile sağlık okuryazarlığı arasındaki
ilişkinin belirlenmesi amacıyla yapılmış tanımlayıcı bir çalışmadır. Araştırmanın
evrenini Düzce Atatürk Devlet Hastanesi dahiliye servisi ve endokrin hastalıkları
polikliniğine başvuran hastalar oluşturmuştur. Örneklemini, evreni bilinen örneklem
yöntemine göre %5 örneklem hatası ve %5 anlamlılık düzeyinde Aralık 2019- Nisan
2020 tarihleri arasında dahiliye servisi ve endokrin hastalıkları polikliniğine başvuran
406 Tip 2 diyabet hastası oluşturmuştur. Araştırma verileri; 'Hasta Tanıtım Formu',
'Hastalık Kabul Ölçeği' ve 'Avrupa Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği' kullanılarak
toplanmıştır. Verilerin analizinde, tanımlayıcı istatistiksel metotlar, parametrik
karşılaştırma testleri ve korelasyon testleri kullanılmıştır. Hastalık kabul ölçeği puan
ortalamasının 26.21±7.10, sağlık okuryazarlığı puan ortalamasının 92.25±15.75 olduğu
belirlenmiştir. Çalışma kapsamındaki bireylerin Hastalık Kabul Ölçeği ve Avrupa
Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği toplam puanları ile yaş, eğitim durumu, sigara kullanımı,
diyabet tanı süresi, diyabet tedavi yöntemi, diyabetin komplikasyonlarını bilme ve
gelişme durumu, egzersiz ve diyet yapma, kan glikoz ölçümü ve kontrole gitme sıklığı,
diyabete ilişkin eğitim alma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık vardır
(p<0.05). Hastalığı kabul puanı ile sağlık okuryazarlığı arasında orta düzeyde pozitif
yönde anlamlı doğrusal bir ilişki olduğu belirlenmiştir (r=0.460; p<0.001). Araştırma
sonucunda diyabet hastalarının hastalık kabul ve sağlık okuryazarlığı düzeyinin yüksek
olduğu; hastalık kabulü düzeyi arttıkça sağlık okuryazarlığının arttığı belirlenmiştir. Bu
sonuçlar doğrultusunda bireylerin sağlığı geliştirici davranışları yapmaları konusunda
cesaretlendirilmesi, eğitim konularının ihtiyaca göre belirlenmesi, eğitim
materyallerinin geliştirilmesi ve daha çok diyabet hastasına ulaştırılması önerilmektedir.

Abstract:
The study was a descriptive study which conducted to determine the relationship
between disease acceptance and health literacy in patients with Type 2 diabetes. The
population of the study consisted of the patients who applied to Düzce Atatürk State
Hospital internal medicine service and endocrine diseases outpatient clinic. The sample
of the study consisted of 406 Type 2 diabetes patients who applied to the internal
medicine service and endocrine diseases outpatient clinic between December 2019 and
April 2020 selected using a method for a sample with a known population with a 5%
sampling error and 5% significance level. The data was collected by using the "Patient
Information Form", " Acceptance Of Illness Scale " and "European Health Literacy
Scale". The descriptive statistical methods, parametric comparison tests and correlation
tests were used in the analysis. It was determined that the disease acceptance scale mean
score was 26.21±7.10, and the health literacy mean score was 92.25±15.75. There was a
statistically significant difference between the total scores at the individuals inclued in
the study in the Acceptance Of Illness Scale and European Health Literacy Scale and
patients' age, educational status, smoking use, diabetes diagnosis time, diabetes
treatment method, knowledge of diabetes complications and development status,
exercise and diet, blood glucose measurement and frequency of going for control, the
status of education about disease (p <0.05). There was a moderately positive and
significant linear relationship between the disease acceptance and the health literacy (r =
0.460; p <0.001). A result, the diseases acceptance and the health literacy level of
patients were high; and the disease acceptance level increase, the level of health literacy
increase. It was recommended that individuals should be encouraged to do healthenhancing behaviors, training topics should be determined according to the needs,
educational materials should be developed and delivered to more diabetic patients.