Enflasyon hedeflemesi: Türkiye deneyimi
Inflation targeting: The Turkish case
Yazar: EZGİ EROL
Danışman: DOÇ. DR. R. FUNDA BARBAROS
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışma üç amaç çerçevesinde hazırlanmıştır. Birincisi, enflasyon hedeflemesinin (EH) teknik ve uygulama özellikleri ve önkoşulları, rejimi açıkça benimsemiş 24 ülke uygulamasından da örnekler vererek irdelenmeye çalışılmıştır. İkincisi, iktisat yazınında son zamanlarda yaşanan ve araştırmalara konu olan rejimin uygulanmasının uygulayıcı ülkeler açısından pozitif bir fark yaratıp yaratmadığı tartışması ele alınmıştır. Bu kapsamda, 38 ülkenin ekonomideki temel birtakım göstergelere ilişkin verileri kullanılarak, rejimin makroekonomik performans üzerindeki etkileri istatistiksel olarak analiz edilmeye çalışılmıştır. Son olarak, 2006 yılı başında açıkça EH'ni benimseyen Türkiye'de rejime geçiş süreci ve rejimin önkoşullarına uyum düzeyi incelenmiştir. Ayrıca, önkoşullardan birini oluşturan ve para politikası araçları ile enflasyon arasında istikrarlı ve öngörülebilir bir ilişki olmasını gerektiğini belirten husus, 1987-2005 ve 1987-2007 dönemleri için aylık veriler kullanılarak 6 değişkenden oluşan vektör otoregresyon (VAR) modeli kapsamında ekonometrik olarak sınanmıştır.İkinci amaç kapsamında elde edilen analiz bulgularına göre, EH gerek enflasyon düzeyi ve enflasyondaki oynaklık gerekse enflasyonist atalet açısından hedefleyici ülkelere olumlu katkı yapmış, ancak incelenen dönemde hedefleme yapmayan ülkeler grubunda da aynı olumlu gelişmelerin yaşandığı görülmüştür. Diğer taraftan hedefleme stratejisinin, reel çıktıdaki büyüme ve oynaklık açısından ve kurlarda da oynaklık açısından ise, hedefleme yapan ülkeler lehine pozitif katkı yaptığı görülmüştür.Çalışmanın Türkiye analizi bölümünde elde edilen sonuçlara göre; 2001 sonrası süreçte merkez bankası bağımsızlığının sağlandığı, şeffaflık, hesap verebilirlik ve iletişim politikalarında ciddi bir iyileşme sağlandığı ve mali baskınlığın da kayda değer ölçüde düşürüldüğü görülmüştür. Bununla birlikte, finansal derinleşmede görece bir ilerlemenin kaydedildiği, ancak bunun yeterli olmadığı ve dolarizasyonun da ciddi ölçüde düşmekle birlikte hala yüksek olduğu görülmüştür. Döviz kurundan fiyatlara geçiş etkisinin de, aynı şekilde dalgalı kur rejimine geçiş sonrası düşmekle birlikte, bu düşüşün ihtiyatla karşılanması gerektiği görülmüştür.VAR analizi sonuçlarına göre ise, Türkiye'de enflasyon oranının, çok büyük bir oranda kendisinde meydana gelen artışlardan ve ayrıca beklenenden daha zayıf tespit edilmekle birlikte ulusal paradaki gelecekteki bir devalüasyon beklentisi, para ikamesi artışı ve faiz oranı artışından önemli ölçüde etkilenebileceği görülmüştür. Diğer taraftan, parasal büyümenin enflasyona ilişkin öngörü yapılmasına olanak tanımaması ve fiyat sorunsalı durumuyla karşılaşılması, Türkiye'de salt faiz ile oynayarak enflasyonla mücadele etmenin pek de kolay olmadığını göstermektedir. Sonuçta, para politikası araçları ile enflasyon arasındaki ilişkinin tam olarak istikrarlı ve öngörülebilir olduğundan bahsetmek de güçtür. Ampirik analizin yüksek enflasyonist atalet bulgusunu da hesaba katarsak, TCMB'nın enflasyonu kontrol altında tutabilmesinde en önemli noktanın, enflasyonist bekleyişlerin kırılması gerektiği ortaya çıkmaktadır.

Abstract:
This thesis prepared in the context of three aims. Firstly, it is tried to be scrtunized the all technical and operational issues and preconditions of inflation targeting (IT) by giving examples of 24 country implementations adopting the IT explicitly. Secondly, it is dealt with a discussion recently come into question in economics literature and handled in some researchs of whether the IT regime makes a positive difference in favour of targeting countries with the adoption of IT. In this sense, the effects of IT on macroeconomic performance are tried to be statistically analyzed by utilizing data related to the some principal economic indicators of 38 country. Finally, adopting the IT explicitly at the beginning of the year 2006, Turkey?s process of transtion to the regime and its adjustment level to the IT preconditions are examined in a detailed framework. Additionally, the issue composing one of the preconditions of IT and embodying an existence of a stable and predictable relationship between inflation and monetary policy tools to have to be is econometrically tested for the period 1987-2005 and 1987-2007 based on monthly data by using a vector otoregression (VAR) model consisting of 6 variable.The analysis results attained in the context of second aim show us that whether in terms of level of inflation or volatility on inflation or inflation inertia, IT regime makes a positive contribution to the targeting countries, but it is also found that the same favourable developments has been recorded for the non-targeting countries for the analyzed period too. On the other hand, it is another finding of the analysis is that targeting strategy makes a positive contribution in favour of targeting countries in terms of both growth and volatility on real output and just volatility on exchange rates.According to the findings of the chapter related to the Turkey analysis show us that in the process following the year 2001 central bank independence has been satisfied, and there has been a serious progress in areas of transparency, accountability and communication policies. There has also been a remarkable reduction in fiscal dominance. It is also found that although it has been recorded a relative improvement in financial deepening, it has not been satisfactory and despite the serious comedown in dollarization it is still in high levels. Similarly, in spite of the fact that exchange rate pass-through effects to prices has declined after adopting the floating exchange rate regime, this declining has to be evaluated prudently.The conducted tests based on VAR analysis have shown that inflation in Turkey may be seriously triggered by mostly increments in itself and also with weaker than expected a devaluation expectation of the national currency in the future, rise in currency substitution and interest rate. However, as another findings that the monetary growth does not make inflation possible to foresee and that we confront with the price puzzle case suggest that it is not so easy to struggle with inflation using exclusively the short-term nominal interest rate. Eventually, it is also difficult to mention that the relationship between monetary policy tools and inflation is precisely stable and predictable. By also taking into consideration the high inflation inertia finding of empirical analysis, it is obviously revealed that the most critical point for the Central Bank of the Republic of Turkey (CBRT) to maintain the inflation under control is to break inflation expectations for the future.