Seçilmiş gökadalardaki küresel kümeler ile ilişkili x-ışın kaynaklarının incelenmesi
Investigation of x-ray sources associated with globular clusters in selected galaxies
Yazar: DUYGU DURMUŞ
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA GÜVER ; PROF. DR. THOMAS MACCARONE
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences

Özet:
Küçük kütleli X-ışın çiftlerinin (KKXÇ) oluşumu ve evrimi yaşlı sistemleri anlamak için büyük önem taşımaktadır. KKXÇ'lerin birçoğunun yaşlı sistemler arasında yer alan küresel kümelerde doğdukları bilinmektedir (Grindlay 1984; Verbunt ve van den Heuvel 1995; Bildsten ve Deloye 2004). Başlangıç kütle fonksiyonu gibi yıldıza ait parametrelerin belirlenmesinde, bulundukları küresel kümelerin metal bolluğunun etkili olup olmadığı incelenmiştir (Bellazzini ve diğ., 1995). Küresel kümelerin metal bolluğu dağılımı galaksiden galaksiye farklılık göstermektedir. Bu sebeple tez çalışmasında küresel kümelerin metal bolluğu dağılımları Virgo Galaksi Kümesi'ne ait olan ACS Virgo Tarama Kataloğu'ndan (Jordan ve diğ., 2009) yararlanılarak farklı galaksi türlerinde incelenmiştir. Bu galaksilerin Chandra X-ışın Uydu Arşivi'nde gözlemleri bulunan galaksilerin X-ışın veri indirgemesi yapılıp X-ışın kaynakları bulunmuştur. Her galaksiye ait X-ışın kaynaklarının koordinatları ile küresel kümelerin koordinatları eşleştirilmiştir. Çalışmaya eşleşen kaynaklarla devam edilmiştir. Her farklı tip galaksi için küresel kümelerin metal bolluğunun hesaplanmasının yanı sıra, X-ışın veri indirgemeleri ile KKXÇ'lerin ışıma güçleri ve sayıları elde edilmiştir. Böylece ait oldukları küresel kümenin metal bolluğu ile KKXÇ sayısı arasındaki ilişki ve ışınım güçleriyle metal bolluğu arasındaki korelasyon da incelenmiştir. Bu tez çalışması sonucunda metalce zengin küresel kümelerin metalce fakir olanlara göre 2.91+/-0.01 kat daha fazla KKXÇ barındırdığı ortaya konmuştur. Bu değer literatürdeki sonuçlarla uyumludur. Bunun yanı sıra tez çalışmasında KKXÇ ışınım gücü - küresel küme metal bolluğu ilişkisi incelenmiş ve bir bağlantı bulunamamıştır.

Abstract:
The formation and evolution of low mass X-ray binaries (LMXB) is very important for understanding the universe. It is known that a majority of LMXBs originate in globular clusters among older systems (Grindlay 1984; Verbunt  and van den Heuvel, 1995; Bildsten  and Deloye 2004). The metal abundance of globular clusters has been investigated whether it is effective in determining stellar parameters such as the initial mass function (Bellazzini et al., 1995). The distribution of metal abundance in globular clusters is different from galaxy to galaxy. For this reason, in this thesis the metal abundance distributions of the globular clusters have been examined in different galaxy types using the ACS Virgo Survey Catalog (Jordan et al., 2009), which belongs to the Virgo Galaxy Cluster. X-ray reduction of the galaxies with observations in the Chandra X-ray archive of these galaxies was performed and X-ray sources were found. X-ray sources in each galaxy were matched with globular clusters and the study was continued with these sources. For each type of galaxy, the calculation of metal abundance of globular clusters as well as the luminosity and numbers of X-ray data reductions and LMXBs was obtained. Thus, the correlation between the metal abundance and the number of LMXBs in a globular cluster and the relationship between the metal abundance and luminosity was investigated. As a result it has been found that metal rich globular clusters host 2.91+/-0.01 times more LMXBs compared to metal poor globular clusters and this result is compatible with other paper results. Moreover, no correlation was detected between LMXBs' luminosity and globular cluster metallicity.