Şehiriçi yük taşıma araçlarının çok kriterli karar verme teknikleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of urban freight transportation vehicles with multi-criteria decision-making techniques
Yazar: HEYDAR ZULFUGAROV
Danışman: PROF. DR. ALİ ÖZDEMİR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ulaşım = Transportation ; İstatistik = Statistics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; MOORA yöntemleri = MOORA methods ; Yük arabaları = Trolleys ; Yük taşımacılığı = Freight transportation ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; Şehiriçi ulaşım = Urban transport

Özet:
Yük taşıma aracı satın alınırken alternatif modellerin değerlendirilmesi
ve seçimi yük taşımacılığı sektöründe faaliyet gösteren işletmeler için önemli
problemlerden biridir. Çünkü araç satın almak en önemli maliyet giderleri
arasında yer almaktadır. Bu araştırma benzer durumda olan işletmelere 4 ana
kriter, 14 alt kriter kullanarak 6 farklı araç modeli arasında değerlendirme
yaparak yardımcı olacak bir model sunmak amacıyla yapılmıştır.
Çalışmada Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinden Analitik Hiyerarşi
Süreci (AHP) yöntemi ile alternatiflarin en uygundan en az uyguna doğru
sıralamasını yapmak için kullanılan kriterlerin ağırlık değerleri belirlenmiştir.
MOORA Oran yöntemi, MOORA Referans Noktası Yaklaşımı yöntemi,
MOORA Tam Çarpım Formu yöntemi ve MULTİMOORA yöntemi ile ise
alternatiflerin nihai sıralaması yapılmıştır. Araştırmada nicel araştırma
yöntemleri kullanılmıştır. Aynı zamanda uzmanların subjektif görüşleri alınarak
nitel veriler de kullanılmıştır.
Sonuç olarak en önemli kriter ''Alış Fiyatı", ikinci en önemli kriter '' Yük
Taşıma Kapasitesi, üçüncü en önemli kriter ise '' Yeniden Satış Değeri olarak
belirlenmiştir. Ford Transit 350M modeli belirlenen kriterlerin değerleri ve
kriterlerin önem düzeyi göz önüne alınarak diğer alternatif modellere kıyasla
daha uygun bir model olarak belirlenmiştir.

Anahtar kelimeler: Taşımacılık Sektörü, Çok Kriterli Karar Verme, MOORA
Yöntemi, AHP Yöntemi

Abstract:
The evaluation and selection of alternative models when purchasing
freight transportation vehicles is one of the important problems for businesses
operating in the freight transport sector. Because buying a vehicle is among the
most important cost expenses. This research was conducted in order to provide a
model that will help businesses in similar situations by evaluating 6 different
vehicle models using 4 main criteria and 14 sub-criteria.
In the study, the weight values of the criteria used to rank the alternatives
from the most appropriate to the least appropriate were determined with the
Analytical Hierarchy Process (AHP) method, one of the Multi Criteria Decision
Making Techniques. The final ranking of the alternatives was made with the
MOORA Ratio Aprroach method, MOORA Reference Point Approach method,
the Full Multiplicative Form method and MULTIMOORA method. Quantitative
research methods were used in the research. At the same time, qualitative data
were used by taking the subjective opinions of experts.
As a result, the most important criterion has been determined as
''Purchase Price", the second most important criterion ''Freight Carrying
Capacity'' and the third most important criterion ''Resale Value''. The Ford
Transit 350M model has been determined as a more suitable model compared to
other alternative models, considering the values of the determined criteria and
the importance level of the criteria.

Keywords: Transport Sector, Multiple Criteria Decision Making, MOORA
Method, AHP Method