İstihdamda ve eğitimde olmayan gençlik sorununa yönelik çok boyutlu bir analiz
A multidimensional analysis of the problem of youth not in employment and education
Yazar: BÜŞRA KOÇ
Danışman: PROF. DR. FERUDUN SEZGİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'de 'Ne Eğitimde Ne İstihdamda' (NENİ) gençler sorununu ele almayı amaçlamıştır. Bu gençler, eğitimden ve işgücü piyasasından dışlanmaları nedeniyle önemli risklerle karşı karşıyadır. Araştırma, Türkiye'deki NENİ gençlerin profillerini, karşılaştıkları zorlukları ve bu sorunların üstesinden gelmek için potansiyel stratejileri ortaya çıkarmayı, ulusal politika belgelerinde NENİ ile ilgili boyut, tedbir ve önerilerin sunulmasını amaçlamıştır. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Veriler doküman incelemesi ve görüşmeler yoluyla elde edilmiştir.  Araştırmanın veri kaynakları araştırma probleminin yanıtlanmasına yönelik belirlenen dokümanların yanında, NENİ olan gençlerden, aile bireylerinden ve eğitim yönetimi akademisyenlerinden oluşmaktadır. Toplamda 36 doküman incelenmiş, maksimum çeşitlilik, ölçüt örnekleme ve kartopu örnekleme ile seçilen 46 katılımcıyla görüşülmüştür. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi ve MAXQDA 2020 nitel veri tekniği kullanılmıştır. Ulusal politika belgelerinde, Türkiye'de NENİ gençlerin işgücüne kazandırılmasının önündeki başlıca engellerin düşük eğitim seviyesi, işgücü piyasasında ihtiyaç duyulan becerilerin eksikliği ve sosyoekonomik dezavantajlar olduğu ortaya çıkmıştır. NENİ olan gençlerin istihdamını artırmak için altyapı, eğitim, okul ve danışmanlık faaliyetlerinin artırılması gibi önlemler sunulmuştur. Araştırma, Türkiye'deki NENİ gençlerinin bir kısmının düşük eğitim seviyesine sahip olduğunu ve bu durumun işgücü piyasasına girmelerini zorlaştırdığını fakat yüksek eğitim seviyesindeki bireylerin de NENİ olabileceğini ortaya koymuştur. Cinsiyet eşitsizliği ve medeni durum yüksek NENİ oranlarına katkıda bulunan faktörler olarak tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan gençler ve aileleri, NENİ olma durumu ve nedenlerini olumsuz bir süreç olarak tanımlamakta, bu durumun belirsizlik, endişe, memnuniyetsizlik gibi duygusal etkileri ve sosyal dışlanma, ekonomik bağımlılık gibi psikolojik ve sosyal etkileri üzerinde durmuştur. Ayrıca, eğitim yönetimi akademisyenleri, NENİ kavramını eğitim ile istihdam çerçevesinde eğitim sistemi ve eksiklikleri, okul terki, eğitim yönetimi bağlamında değerlendirmiştir. Bu bağlamda NENİ gençlerin eğitime ve işgücü piyasasına entegrasyonunu sağlamak için daha kapsamlı ve hedefe yönelik çözüm önerilerine, stratejilere ve politikalara ihtiyaç olduğunu savunmuştur. Sonuç olarak, Türkiye'de NENİ gençler sorunu, mevcut politikaların etkililiğinin sınırlı kaldığını ve daha bütüncül, esnek ve kapsayıcı yaklaşımlar geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Eğitim sisteminin ve işgücü piyasasının gençlerin ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde yeniden yapılandırılması, eğitim sisteminin iyileştirilmesi, mesleki eğitim programlarının geliştirilmesi, gençler için uygun istihdam olanaklarının yaratılması ve toplumsal cinsiyet eşitliğini teşvik eden politikaların uygulanması gibi stratejilerin önem taşıdığı tespit edilmiştir. Bu çalışma NENİ olma durumunun sadece ekonomik değil, eğitimsel, sosyal, psikolojik ve politik faktörlerden de etkilendiğini göstermiştir. NENİ gençlerin profilleri, aile ve eğitim sistemleriyle ilişkileri ve ulusal politika belgelerinin bu faktörleri nasıl ele aldığı bütüncül olarak değerlendirilmiştir. NENİ gençlerin sosyal ve psikolojik refahlarının iyileştirilmesi, politikaların sadece ekonomik değil, duygusal ve sosyal boyutlarını da içermesi gerektiğini ortaya koymuştur. Bu da bireysel ve toplumsal düzeyde daha kapsamlı çözüm stratejileri geliştirilmesini sağlayacaktır. NENİ gençlerin geleceğe dair beklentileri ve umutları, geliştirilecek politikaların ve stratejilerin başarılı olup olmayacağını belirleyen temel unsurlardan biridir. Gençlerin beklentilerinin politika yapım süreçleriyle kısmen tutarlılık gösterdiği, ulusal politika belgelerinde yer alan tedbir ve önerilerin, gençlerin NENİ olma durumuna kısmen çözüm oluşturduğu belirtilmiştir. Mevcut önerilerin kısmen uygulanabilir olduğu, uygulanabilirlik açısından daha kapsamlı ve açık şekilde politika ve stratejilerin geliştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Akademik çevrenin bu konuda sunduğu çözüm önerilerinin, politika yapıcılara ve eğitim planlayıcılara daha iyi stratejiler geliştirmek adına katkı sağlayacağı öngörülmüştür. Eğitim ve istihdam arasındaki bağın güçlendirilmesi eğitim sistemi ve eksiklikleri, okul terki, eğitim yönetimi bağlamında eğitim yönetimi akademisyenlerinin görüşleriyle ele alınarak eğitim penceresinde NENİ sorununun çözümünde farklı bir bakış açısı oluşturacağı, daha kapsamlı ve etkili politikalar geliştirilmesine olanak tanıyacağı sonucuna ulaşılmıştır. Ulaşılan sonuçların değerlendirilmesiyle beraber NENİ sorununa yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This study aimed to address the problem of 'Neither in Education nor in Employment' (NEET) youth in Turkey. These young people face significant risks due to their exclusion from education and the labour market. The research aimed to reveal the profiles of NEET youth in Turkey, the challenges they face and potential strategies to overcome these problems, and to present the dimensions, measures and recommendations related to NEET in national policy documents. For this purpose, a case study from qualitative research methods was used. Data were obtained through document analyses and interviews. The data sources of the research consisted of documents determined to answer the research problem, as well as young people with NEET, family members and education management academicians. In total, 36 documents were analysed and 46 participants were interviewed, selected through maximum diversity, criterion sampling and snowball sampling. Content analysis method and MAXQDA 2020 qualitative data technique were used to analyse the data. National policy documents revealed that the main barriers to the labour force recruitment of NEET youth in Turkey are low education level, lack of skills needed in the labour market and socioeconomic disadvantages. Measures such as increasing infrastructure, education, school and counselling activities have been presented to increase the employment of NEET youth. The research revealed that some of the NEET youth in Turkey have a low level of education, which makes it difficult for them to enter the labour market, but individuals with a high level of education can also be NEET. Gender inequality and marital status were identified as factors contributing to high NEET rates. The young people and their families who participated in the research described the situation of being NEET and its causes as a negative process and emphasised the emotional effects of this situation such as uncertainty, anxiety, dissatisfaction and psychological and social effects such as social exclusion and economic dependency. In addition, educational administration academics have evaluated the concept of NEET in the context of the education system and its deficiencies, school dropout, and educational administration within the framework of education and employment. In this context, they argued that more comprehensive and targeted solutions, strategies and policies are needed to ensure the integration of NEET youth into education and the labour market. In conclusion, the problem of NEET youth in Turkey reveals that the effectiveness of existing policies remains limited and more holistic, flexible and inclusive approaches need to be developed. Strategies such as restructuring the education system and the labour market to meet the needs of young people, improving the education system, developing vocational training programmes, creating suitable employment opportunities for young people and implementing policies that promote gender equality have been identified as important. This study has shown that being NEET is influenced not only by economic but also by educational, social, psychological and political factors. The profiles of NEET youth, their relationship with family and education systems, and how national policy documents address these factors were assessed holistically. Improving the social and psychological well-being of NEET youth has revealed that policies should include not only economic but also emotional and social dimensions. This will enable the development of more comprehensive solution strategies at individual and societal level. The expectations and hopes of NEET youth for the future are one of the main factors that determine whether the policies and strategies to be developed will be successful or not. It is stated that the expectations of young people are partially consistent with policy-making processes, and that the measures and recommendations in national policy documents partially provide solutions to the NEET situation of young people. It has been concluded that the current recommendations are partially applicable and that more comprehensive and clear policies and strategies should be developed in terms of applicability. It is foreseen that the solution proposals offered by the academic environment on this issue will contribute to policy makers and education planners to develop better strategies. It has been concluded that strengthening the link between education and employment will create a different perspective on the solution of the NEET problem in the education window by addressing the education system and its deficiencies, school dropout, educational management in the context of educational management with the views of educational management academics, and will enable the development of more comprehensive and effective policies. With the evaluation of the results obtained, various suggestions have been presented for the NEET problem.