Okul öncesi dönemdeki çocuklar ile anne-babalarının iletişimlerine depremin etkisi
The effect of the earthquake on the communication of preschool children and their parents
Yazar: MACİT BURAK YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE YALÇIN ; DR. MURAT DEMİREKİN
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Ana-çocuk iletişimi = Mother-child communication ; Baba-çocuk iletişimi = Father-child communication

Özet:
Depremler ve diğer doğal afetler, bir çocuğun güvende olmaya ilişkin en temel duygularına zarar verebilmektedir. Anne ve babanın yoğun kaygılarının, çocukları ile olan iletişimlerini etkilediğine ilişkin pek çok araştırma yapılmıştır. Deprem gibi aniden oluşan ve yoğun kaygıya neden olan bir durumun ebeveyn-çocuk iletişimine etkisinin araştırılması önemlidir. Bu araştırma; okul öncesi dönemdeki çocuklar ile anne-babalarının iletişimlerine depremin etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma, tarama modelinin bir alt modeli olan ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın örnekleminin belirlenmesinde araştırmanın örneklemi 'kartopu örnekleme' yoluyla seçilerek oluşturulmuştur. Kahramanmaraş merkezli deprem bölgelerindeki okul öncesi eğitim kurumlarında öğrenim gören, 6 Şubat 2023 depremini yaşamış 3-7 yaş arasındaki çocukların ebeveynleri araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırma kapsamında çalışma grubundakilerin demografik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla "Demografik Bilgi Formu", okul öncesi dönemdeki çocukların anne ve babalarıyla iletişim özelliklerinin belirlenmesi amacıyla "Anne-Baba-Çocuk İletişimini Değerlendirme Aracı (ABÇİDA) ve depremden sonra yaşanan zorlukların aile bireylerini ne kadar etkilediğinin belirlenmesi amacıyla "Olay Etkisi Ölçeği-R" ölçekleri uygulanmıştır. Sosyo-demografik özelliklerin ve ölçek puanlarının değerlendirilmesinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, minimum, maksimum gibi tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır.  Demografik değişkenlerde iki grubun ortalamaları karşılaştırılmasında bağımsız örneklem t testi; ikiden fazla bağımsız grubun karşılaştırılmasında One-way ANOVA testi sonucu kullanılmıştır. Elde edilen veriler; annelerde olay etkisi belirtilerinin babalara göre daha fazla olduğunu, çocuğa mesaj verme alt boyutunda, anne eğitimi değişkenine göre ilkokul mezunu olan anne puanlarının, lise ve üniversite mezunu olan anne eğitim durumlarına göre anlamlı derecede düşük olduğu belirlenmiştir. Anne baba yaşı, evlilik süresi, . in daha fazla olmak üzere deprem sonrası yaşadıkları etkilerin fazla olduğu, ancak çocuklarıyla iletişimlerine bu yoğun etkilenmenin fazla yansımadığı belirlenmiştir. Sadece iletişimde mesaj verme boyutunda düşük düzeyde farklılık olduğu saptanmıştır. Evde tek çocuk bulunması durumunda mesaj verme becerilerinde artış olmaktadır. Evlilik süresi değişkeni ile Olay Etkisi Ölçeğinin kaçınma, aşırı uyarılma alt boyutları ile iletişim ölçeğinin konuşma, dinleme ve empati alt boyutları puanları arasında anlamlı bir farklılık bulunmaktadır. Depremde aile bireylerinden birinin vefat etmesi durumunda yeniden yaşama ile ilgili durumların arttığı belirlenmiştir. Sözsüz iletişim, konuşma, dinleme ve mesaj alt boyutları pozitif yönde ve anlamlı düzeyde ilişkilidir.

Abstract:
Earthquakes and other natural disasters can damage a child's most basic feelings of safety. Many studies have been conducted showing that intense anxiety of mothers and fathers affects their communication with their children. It is important to investigate the effect of a situation that occurs suddenly and causes intense anxiety, such as an earthquake, on parent-child communication. This research; It was conducted to determine the effect of the earthquake on the communication between preschool children and their parents. The research was designed in the relational survey model, which is a submodel of the survey model. In determining the sample of the research, the sample of the research was selected through 'snowball sampling'. Parents of children aged 3-7 who were studying in pre-school education institutions in Kahramanmaraş-centered earthquake zones and who experienced the February 6, 2023 earthquake were included in the research. Within the scope of the research, "Demographic Information Form" was used to determine the demographic characteristics of the study group, "Parent-Child Communication Assessment Tool was used to determine the communication characteristics of preschool children with their mothers and fathers, and "" was used to determine how much the difficulties experienced after the earthquake affected family members. Event Impact Scale-R" scales were applied. Descriptive statistics such as frequency, percentage, arithmetic mean, standard deviation, minimum and maximum were used to evaluate socio-demographic characteristics and scale scores. Independent sample t test was used to compare the means of two groups in demographic variables; One-way test result was used to compare more than two independent groups. The data obtained; It was determined that event impact symptoms were higher in mothers than in fathers, and in the sub-dimension of giving messages to the child, according to the mother's education variable, the scores of mothers who were primary school graduates were significantly lower than the educational status of mothers who were high school and university graduates. Parents' age, marriage duration, It was determined that the effects they experienced after the earthquake were high, but this intense impact was not reflected in their communication with their children. It was determined that there was only a low level of difference in the message giving dimension in communication. If there is only one child at home, there is an increase in messaging skills. There is a significant difference between the duration of marriage variable and the scores of the avoidance and hyperarousal sub-dimensions of the Event Impact Scale and the speaking, listening and empathy sub-dimensions of the communication scale. It has been determined that situations related to reliving increase if a family member dies in the earthquake. Non-verbal communication, speaking, listening and message sub-dimensions are positively and significantly related.