Beden eğitimi ve spor öğretmenleri ile farklı branş öğretmenlerinin engelli bireylere yönelik algılarının incelenmesi
An examination of the perceptions of physical education and sports teachers and teachers of different branches towards individuals with disabilities
Yazar: HAMİT GÖRDEGİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT ŞAHBUDAK
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu araştırmanın amacı Beden Eğitimi ve Spor öğretmenleri ile diğer branş öğretmenlerinin engelli bireylere yönelik algılarını ortaya çıkarmak ve çeşitli demografik değişkenler bağlamında karşılaştırmaktır. Nicel yöntemde kurgulanan araştırmada betimsel tarama ve nedensel karşılaştırma olmak üzere iki farklı desenden faydalanılmıştır. Araştırmanın evreni Batman il merkezinde görevli 8,629 öğretmenden; örneklemi ise bu evrenden uygun örnekleme yöntemi ile ulaşılan 399 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplamak için "Demografik Bilgi Formu" ve "Engelli Bireylere Yönelik Algı Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçek formu daha önce geçerlik ve güvenirliği ortaya konmuş bir ölçme aracı olmakla birlikte, mevcut araştırma kapsamında da ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizleri yürütülmüştür. Bu bağlamda, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ve Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayılarına başvurulmuştur. Veri analizinden önce veri setinin dağılımı çarpıklık-basıklık değerleri ile kontrol edilmiş ve verinin normal dağılım varsayımını karşılamadığı görülmüştür. Bu nedenle, kutu grafikleri ile uç değerler tespit edilmiştir. Analiz neticesinde 18 katılımcıya ait veri analiz dışında tutulmuş ve verinin normal dağılım sergilediği görülmüştür. Bu nedenle araştırma analizleri 381 katılımcıdan elde edilen veri ile yürütülmüştür. Analizin yürütüldüğü veri seti içerisinde 85 Beden Eğitimi ve Spor öğretmeni yer almaktadır. Betimsel istatistikler kapsamında frekans, yüzdelik, minimum, maksimum, aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Demografik değişkenler açısından yapılan karşılaştırmalarda t-testi ve ANOVA testlerine başvurulmuş; kıdem ve yaş değişkenleri için ise korelasyon analizi yürütülmüştür. Araştırma bulguları şu şekilde özetlenebilir. BES öğretmenlerinin benimsemek boyutu ve ölçek genelinde "Katılıyorum"; farkındalık, bireysel destek ve toplumsal çevre boyutlarında "Kararsızım"; genel olarak öğretmenlerin ise "benimsemek" boyutunda "Katılıyorum"; "farkındalık", "bireysel destek", "toplumsal çevre" boyutlarında ve ölçek genelinde "Kararsızım" şeklindedir. Beden Eğitimi ve Spor öğretmenleri ile diğer branş öğretmenlerinin algı düzeylerinin istatistiksel olarak anlamlı bir biçimde farklılaşmadığı görülmüştür. Öte yandan, örneklem geneli için yürütülen analizlerde yakın çevrede engelli birey bulunması ve engelliler ile ilgili eğitim alma "farkındalık"; engelli bireylere yönelik yasal düzenlemelerden haberdar olma ise "benimsemek" boyutunda katılımcıların algı düzeylerini istatistiksel olarak anlamlı bir biçimde farklılaştırmaktadır. Ayrıca öğretmenlerin yaşı ile "benimsemek" boyutu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki söz konusudur. Araştırma bulguları alanyazın temelinde tartışılmış ve bulgulara dayalı olarak bazı öneriler getirilmiştir.

Abstract:
This study investigates the perceptions of physical education and sports teachers, as well as teachers from other disciplines, toward individuals with disabilities and to compare these perceptions in the context of various demographic variables. The study, designed using a quantitative method, employs two different designs: descriptive survey and causal-comparative. The population of the study consists of 8,629 teachers working in the city centre of Batman, while the sample is composed of 399 teachers selected from this population using a convenience sampling method. To collect data, the "Demographic Information Form" and the "Perception Scale for Individuals with Disabilities" were used. The scale used in the study is a previously validated and reliable measurement tool, and validity and reliability analyses were also conducted for this scale in the current study. To this end, Confirmatory Factor Analysis (CFA) and Cronbach's Alpha internal consistency coefficients were adopted. Before the data analysis, the distribution of the dataset was checked through skewness and kurtosis coefficients, revealing that the data did not satisfy the assumption of normal distribution. Therefore, outlier detection was performed using box plots which resulted the exclusion of data from 18 participants from the analysis, and it was revealed that the remaining data followed a normal distribution. Therefore, the analysis was carried out with the data from 381 participants. The dataset used for the analysis includes 85 physical education and sports teachers. Descriptive statistics, including frequency, percentage, minimum, maximum, arithmetic mean, and standard deviation, were calculated. For comparisons by demographics, t-test and ANOVA were used, while correlation analysis was conducted for experience and age variables. The findings of the study can be summarized as follows: Physical education and sports teachers rated the "adoption" dimension and the overall scale as "Agree," while they rated the dimensions of "awareness," "individual support," and "social environment" as "Undecided". Similarly, teachers in general rated the "adoption" dimension as "Agree," but rated the dimensions of "awareness," "individual support," "social environment," and the overall scale as "Undecided". It was observed that the perception levels of physical education and sports teachers did not differ statistically significantly from those of teachers in other disciplines. The presence of individuals with disabilities in the immediate environment and receiving training related to disabilities statistically significantly differentiated participants' perceptions in the "awareness" dimension, while awareness of legal regulations related to individuals with disabilities differentiated perceptions in the "adoption" dimension. Additionally, there was a statistically significant association between teachers' age and the "adoption" dimension. The findings of the study were discussed based on the existing literature, and some recommendations based on the results were provided.