Vergi kanunlarının anayasaya uygunluğunun yargısal denetimi: Türkiye değerlendirmesi
Judicial review of constitutionality of taxing statutes: evaluation of Turkey
Yazar: ABDULLAH TEKBAŞ
Danışman: DOÇ.DR. ZEYNEP ARIKAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Günümüzde devletin en önemli gelir kaynagı haline gelen vergiler,geçmis dönemlerde belli harcamaları karsılamak için ve düsük miktarlardatahsil edilmekteydi. Kamu gelirleri içinde vergilerin nispeten daha düsükmiktarlarda bulundugu geçmis dönemlerde vergilendirme yetkisi kral,hükümdar gibi belli kimselerce kullanılmaktayken, kuvvetler ayrılıgı kuramınınhayata geçirilmesiyle günümüzde yasama organları tarafından kullanılmayabaslanmıstır.Temsili demokrasinin geregi olarak ortaya çıkan yasama organları,egemenligi ve bu kapsamda vergilendirme yetkisini halk adına kullananorganlardır. Baslangıçta hak ve özgürlüklerin koruyucusu olarak görülenyasama organlarının, devam eden süreçte, hak ve özgürlükleri ihlal ediciuygulamalara yönelebildigi görülmüstür. Bu durum, geçmis dönemlerin enönemli gereklerinden biri olan siyasi iktidarın sınırlandırılması konusunun,modern çagların yasama organları için de geçerli oldugunu göstermistir.Yasama organlarının sınırlandırılmasında degisik alternatifler içinde en uygunolanının ise, siyasi iradeden bagımsız olarak islev gören yargıçlar tarafındanyürütülen anayasa yargısı denetimi oldugu kabul edilmektedir.?Temsilsiz vergilendirme olmaz? anlayısına dayanan ?kanunilik ilkesi?geregi, vergiler esas olarak kanunlarla konulmaktadır. Normlar hiyerarsisianlayısının kabulünün sonucu olarak, vergi kanunlarının da üst norm olananayasaya uygunlugunun saglanması gerekmektedir. Anayasaya uygunluk,öncelikle, yasama organlarınca anayasal prosedürlere ve ilkelere uygunkanunların çıkarılmasıyla saglanacaktır. Ancak yasama organının bu prosedürve ilkelerden ayrılması halinde, anayasaya aykırı olarak çıkarılan kanunlarınortadan kaldırılmaları gerekir.Anayasaya aykırı kanunları iptal etme yetkisi, bugün pek çok ülkedeoldugu gibi Türkiye'de de Anayasa Mahkemesi tarafından kullanılmaktadır.Türkiye'de Anayasa Mahkemesi'nin kuruldugu 1961 yılından beri, vergikanunlarının Anayasaya uygunlugu bu Mahkeme tarafından denetlenmektedir.Ancak vergi kanunlarının denetimiyle ilgili sınırlamalar dolayısıyla, bukanunlardaki Anayasaya aykırılıklar etkin bir sekilde giderilememistir. Busebeple, Türk Anayasa Mahkemesi'nin vergi hukukunun gelisimine katkısı sonderece sınırlı kalmıstır

Abstract:
Taxes, that are most important revenue sources of the state today,were being collected in small amounts and for only particular expenditures inthe past. In previous time periods, in which taxes were used to constitute asmall part of public revenues, the power to tax belonged to kings and/orreminiscent, however after widespread process of the ?separation of powers?principle, today it belongs to legislative branch of government.Legislative bodies that emerged as a requisition for representativedemocracy are organs that use the sovereignty and in this respect the powerto tax on behalf of the society. It is seen later those legislative bodies, thathave been considered as guardians of rights and freedoms outset, might havebeen tended to breach these rights and freedoms. This situation has shownthat putting some limitations on political power in previous periods is alsorelevant for legislative power in contemporary ages. The most appropriate oneamong alternatives to control legislative power is the constitutional reviewcarried out by independent judges.As a requisite of ?legality? principle that is based on ?no taxationwithout representation? approach, the law establishes how taxes are imposed.As a consequence of ?hierarchy of norms?, tax laws? compatibility withconstitutions should also be ensured. Compatibility with the constitution, inthe first instance, will be procured by law making process of legislative bodyin line with constitutional procedures and principles. On the other hand, if thelegislative body deflects this, laws that enacted inconsistently with theconstitution must be abolished.Likewise other countries, in Turkey, the power to abolish laws, that areinconsistent with the constitution, is executed by Constitutional Court. Sincethe year in which Constitutional Court was established (1961), thecompatibility of laws with the constitution has been reviewed by this Court.However, due to limitations on the review of tax laws, incompatibilities inthese laws with constitution have not been eliminated effectively. For thisreason, contributions of the Turkish Constitutional Court to the developmentof tax law have been stayed at a limited level.