Tasarruf-yatırım eş bütünleşmesi: Türkiye için ekonometrik bir analiz
The cointegration of savings-investment: An econometric analysis for Türkiye
Yazar: AHMET DURMAZ
Danışman: PROF. DR. FEYZA ARICA
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Tasarruf ve yatırım, ekonomik büyümenin ve sürdürülebilir kalkınmanın temel unsurlarıdır. Tasarrufların artması, ekonomiye daha fazla fon sağlanmasına ve yatırımların finanse edilmesine olanak tanır. Yeterli tasarrufların olmadığı durumlarda ise yatırımların finansmanı zorlaşır ve bu da ekonomik büyümeyi olumsuz etkiler. Dolayısıyla, tasarruf oranlarının yüksek olduğu ülkelerde, yatırımların sürdürülebilirliği ve ekonomik büyüme potansiyeli de genellikle yüksektir.

Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde, ulusal tasarrufların artırılması büyük önem taşır. Finansal ürün ve hizmetlere yönelik farkındalığın artırılması, finansal piyasalardaki risklerin azaltılması, ve küçük tasarrufların teşvik edilmesi gibi politikalar, tasarruf oranlarını artırabilir. Aynı zamanda, teknoloji odaklı yatırımlar ve inovasyonun teşvik edilmesi, ülkenin ekonomik büyüme potansiyelini artırarak, sürdürülebilir kalkınmanın sağlanmasına katkıda bulunur.

Bu çalışmada Türkiye ekonomisi için 1974-2021 yılları arasında tasarruf-yatırım ilişkisinden hareketle ülkede sermaye hareketliliğinin derecesi ölçülmeye çalışılmıştır.  1989 yılının Türkiye için finansal anlamda bir dönüşüm yılı olarak kabul edilmesi durumunda kırılmalı EKK test sonuçları 1989 öncesi dönem için F-H sonuçlarını doğrularken, 1989 sonrası dönemde ise doğrusal anlamda bir tasarruf-yatırım ilişkisine rastlanılmadığı bulgusunu ortaya koymuştur. 

Anahtar Kelimeler: Finansal Liberalizasyon, Feldstein-Horioka Çelişkisi, Sermaye Hareketliliği, Tasarruf ve Yatırım İlişkisi

Abstract:
Savings and investment are important elements of economic growth and sustainable development. An increase in savings allows more funds to be provided to the economy and investments to be financed. In the absence of sufficient savings, however, financing investments becomes difficult, which adversely affects economic growth. Therefore, in countries with high savings rates, the sustainability of investments and the potential for economic growth are generally high.
In developing countries such as Turkey, increasing national savings is of great importance. Policies such as increasing awareness of financial products and services, reducing risks in financial markets, and encouraging small savings can increase savings rates. At the same time, encouraging technology-oriented investments and innovation contributes to sustainable development by increasing the country's economic growth potential.
This study attempts to measure the degree of capital mobility in Turkey based on the savings-investment relationship between 1974 and 2021 for the Turkish economy.  If 1989 is accepted as a year of financial transformation for Turkey, the results of the broken EKK test confirm the F-H results for the pre-1989 period, while it is found that there is no linear savings-investment relationship in the post-1989 period. 
Keywords: Financial Liberalization, Feldstein-Horioka Contradiction, Capital Mobility, Saving and Investment Relationship