Türk sigortacılık sektöründe etkinlik rekabet ve karlılığın belirleyenlerinin ampirik analizi
Empiric analysis of efficiency, competition and profitability in Turkish insurance sector
Yazar: GÜLŞAH GENÇER ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. VOLKAN ÖNGEL
Beykent Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sigortacılık = Insurance
Dizin: Ampirik analiz = Empirical analysis ; Etkinlik = Efficiency ; Karlılık = Profitability ; Rekabet = Competition ; Sigorta sektörü = Insurance sector ; Sigortacılık = Insurance

Özet:
Çalışma Türk sigortacılık sektörünün ve sektörde faaliyet gösteren şirketlerin performanslarını "yapı-davranış-performans" yaklaşımı çerçevesinde ampirik olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaca yönelik olarak, önce Türk sigortacılık sektörünün piyasa yapısı tahmin edilmiş, daha sonra sektördeki karlılığın belirleyenleri analiz edilmiş ve son olarak da sektörde faaliyett gösteren şirketlerin etkinlik değerleri ve etkinliği belirleyen faktörler ampirik olarak belirlenmiştir. Ampirik analizlerde, 2008 küresel finans krizi sonrası Türk sigortacılık sektörü verileri, 2009Q4-2019Q3 dönemi için ve Türkiye ekonomisi ve sigortacılık sektöründe yaşanan gelişmeler dikkate alınarak, politika değişimi öncesi 2009Q4-2013Q4 ve politika değişimi sonrası 2014Q1-2019Q3 dönemleri için ayrı ayrı ele incelenmiştir.

İlk ampirik bölümde, Türkiye sigortacılık sektörünün piyasa yapısı Panzar-Rosse modeli yardımıyla tahmin edilmeye çalışılmıştır. Bağımlı değişkenin net toplam primler ve toplam gelirler olduğu iki farklı Panzar-Rosse modeli panel veri yöntemiyle tahmin edilmiştir. Analiz sonuçlarında ulaşılan bulgular, Türk sigortacılık sektöründe cari piyasa yapısının monopolcü rekabet piyasa yapısı olduğunu göstermektedir. İkinci ampirik bölümde, Türkiye sigortacılık sektöründe karlılığın firmaya özel, endüstriye özel ve makroekonomik belirleyenleri üzerine etkileri ve piyasa yapısı panel veri yöntemi kullanılarak tahmin edilmeye çalışılmıştır. Bu kısımda; Türk sigortacılık sektörünün piyasa yapısının rekabetçi olmaktan uzak olduğu ve fakat gözlemlenen bu eksik rekabetçi yapının sektörde etkin firmaların varlığıyla bir bağlantısının olmadığı görülmüştür.

Son kısımda ise Türk sigortacılık sektöründe hayat-dışı sigortacılık alanında faaliyet gösteren 30 sigortacılık şirketinin etkinlik düzeyleri veri zarflama yöntemiyle hesaplanmış ve daha sonra da bu etkinlik düzeylerinin belirleyenleri tesadüfi etki Panel Tobit modeli yardımıyla tahmin edilmiştir. Etkinliğin belirleyenlerine ilişkin panel Tobit modelinden elde edilen bulgulara göre, borsada listelenen sigortacılık şirketlerinin listelenmeyen şirketlere göre daha az etkin oldukları, likidite ve finansal riskle etkinlik arasında negatif yönde, karlılıkla etkinlik arasında pozitif yönlü bir ilişkinin olduğu, sigortacılık şirketlerinin ölçeklerinin yetersiz olduğu, ölçeklerini arttırarak bu şirketlerin etkinliklerini artırabilecekleri, sektörde yüksek hasar-prim oranına sahip şirketlerin daha az etkin oldukları sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sigortacılık, Sigortacılıkta Etkinlik, Sigortacılıkta Rekabet, Sigortacılıkta Karlılık

Abstract:
This study intends to examine empirically the performance of Turkish insurance sector and insurance companies using "structure-conduct-performance" paradigm. To this end, first the market structure of the Turkish insurance market is estimated, then the determinants of profitability in the sector is investigated and in the end efficiency scores of the insurance companies and the determinants of efficiency in the Turkish insurance sector are determined empirically. In empirical analysis, the Turkish insurance sector data for the period 2009Q4-2019Q3 following 2008 crisis, and considering the recent developments in the Turkish economy and the Turkish insurance sector, for the pre-policy change period of 2009Q4-2013Q4 and for the post-policy change period of 2014Q1-2019Q3 have been analyzed separately.

In the first empirical section, the market structure of the Turkish insurance sector has been estimated using the Panzar Rosse model. Two different Panzar-Rosse models, in which dependent variable is net premium and net income, have been formulated and estimated. The results show that the current marekt structure of the Turkish insurance market is characterized as monopolistic competition. In the second empirical section of the study, the macaroeconomic and firm specific determinantas of profitabitliy in the Turkish insurance market are examined using panel data analysis. The results indicated that although the market structure of Turkish insurance sector is far from being competitive, this situation has no direct connection with the efficiency of the companies in the sector.

In the last empirical section, the technical efficiency of 30 non-life insurance companies has been calculated using the data envelopment analysis and the determinants of efficiency have been estimated using random effect Panel Tobit model. The esitmation results show that the insurance companies listed in the stock exchange are less efficient than the companies not listed. Moreover, while liquidity and financial risk have a negative effect on efficiency, profitability has a positive effect on the efficiency of insurance companies. It has also been found that economies of scale of insurance companies are inadequate and insurance companies can increase their efficiency by increasing their scale. Finally, the study indicates that the companies having a high loss ratio are relatively less efficient in the insurance sector.

Key Words: Insurance, Efficiency in Insurance Sector, Competition in Insurance Sector, Profitability in Insurance Sector