İntihara karşı tutumun depresif belirtiler, bilişsel çarpıtmalar, kişilik özellikleri ve sıkıntıya dayanma düzeyi ile yordanması
Predicting attitudes towards suicide by depressive symptoms, cognitive distortions, personality, and distress tolerance
Yazar: MEVLÜTCAN KARAHAN
Danışman: PROF. DR. SEDAT BATMAZ
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Klinik psikoloji = Clinical psychology

Özet:
Mevcut çalışma, kişilerin intihara karşı sahip oldukları tutumları ile depresif belirtileri, bilişsel çarpıtmaları, kişilik özellikleri ve sıkıntıya dayanma düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamıştır. Araştırmanın örneklemini 18-63 yaş (M = 28.32, SD = 7.57) aralığında, 269'u kadın 115'i erkek toplamda 385 katılımcı oluşturmuştur. Çalışmanın amacı doğrultusunda, Eskin İntihara Karşı Tutumlar Ölçeği (E-İKTÖ), Hasta Sağlık Anketi-9 (HSA-9), Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeğinin 5 Maddelik Ultra Kısa Formu, On Maddeli Kişilik Ölçeği (OMKÖ), Sıkıntıya Dayanma Ölçeği (SDÖ), Yaygın Anksiyete Bozukluğu-7 (YAB-7) testi ve araştırmacı tarafından oluşturulan Demografik Bilgi Formu kullanılmıştır. E-İKTÖ faktörleri ile katılımcılardan elde edilen demografik ve klinik bilgilerden yararlanılarak t-testi, tek yönlü ANOVA (varyans analizi) ve korelasyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların medeni durumlarında, intihara karşı tutumları açısından bir farklılık gözlenmemiş olsa da cinsiyetin, eğitim süresinin, geçmişte kişinin kendisinde ya da ailesindeki bir bireyin psikiyatrik veya psikolojik tanısının olma koşullarında E-İKTÖ faktörleriyle çeşitli ilişkiler ve türlü etki büyüklüklerine sahip anlamlı farklılıklar bulunmuştur. E-İKTÖ faktörleri ile HSA-9, Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeğinin 5 Maddelik Ultra Kısa Formu, OMKÖ dışa dönüklük alt boyutu, SDÖ ve YAB-7 testi arasında korelasyon analizi yürütülmüştür. Bulgular, intiharın kabul edilebilirliği (E-İKTÖ faktörü) ile depresif belirtilerin ve bilişsel çarpıtmaların pozitif, kişilik özelliklerinden dışa dönüklük ve sıkıntıya dayanma düzeyinin ise negatif korelasyonlara sahip olduğunu göstermiştir. E-İKTÖ faktörlerini yordamak için HSA-9, Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeğinin 5 Maddelik Ultra Kısa Formu, OMKÖ dışa dönüklük alt boyutu ve SDÖ kullanılarak hiyerarşik çoklu regresyon analizi de hesaplanmış olup hepsinde yaş, cinsiyet, eğitim süresi, evvelde kişinin kendisinin ya da ailesindeki bir ferdin psikiyatrik/psikolojik tanıya sahip olma durumu ve YAB-7 testi ile elde edilen kaygı düzeyi kontrol değişkenleri görevi görmüştür. Analiz sonuçlarına göre, yalnızca intiharın açıkça yazılması ve tartışılması E-İKTÖ faktörü anlamlı bir biçimde yordanamamış olsa da diğer beş faktördeki varyanslar %6 ila %27 arasında değişen oranlarda anlamlı bir biçimde açıklanmıştır. Çalışma bulguları, ilgili alanyazın ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
The current research aimed to examine the relationship between people's attitudes towards suicide and their depressive symptoms, personality traits, cognitive distortions, and distress tolerance levels. The sample of the study composed of 385 participants (269 female, 115 male) that aged between 18-to-63 years (M = 28.32, SD = 7.57). In line with the purpose of the investigation, a demographic questionnaire, Eskin's Attitudes Towards Suicide Scale (E-ATSS), Patient Health Questionnaire-9 (PHQ-9), 5-Item Ultra-Short-Form of the Cognitive Distortion Questionnaire, Ten-Item-Personality Inventory (TIPI), Distress Tolerance Scale (DTS), and Generalized Anxiety Disorder-7 (GAD-7) scale were utilized. Correlation, one-way analysis-of-variance (ANOVA), and t-test were performed between E-ATSS factors and demographic and clinical information obtained from participants. Although ANOVA results revealed that marital status did not show any differentiation in terms of attitudes towards suicide, gender, education time, and having a psychiatric or psychological diagnosis history in oneself or in the family were found to have several significant relations and differences with varying effect sizes. A correlation analysis was also calculated between E-ATSS factors and PHQ-9, 5-Item Ultra-Short-Form of Cognitive Distortion Questionnaire, TIPI (extraversion subscale), DTS, and GAD-7. The findings pointed that depressive symptoms and cognitive distortions had positive correlations with acceptability of suicide factor of E-ATTS, whereas extraversion and distress tolerance level had negative correlations. Hierarchical multiple regression analyses were computed to predict E-ATTS factors using PHQ-9, 5-Item Ultra-Short-Form of Cognitive Distortion Questionnaire, extraversion subscale of TIPI, and DTS while age, gender, education time, possessing a psychiatric/psychological diagnosis in family or oneself, and anxiety level (obtained via GAD-7) serving as control variables. The results of analyses were not significant only for the factor of open reporting and discussion of suicide and for the significantly predicted other five factors, explained variance ranged between 6%-to-27%. The findings were discussed in the light of the relevant literature.