X,Y ve Z kuşağı fen bilimleri öğretmenlerinin bilişim teknolojisi kullanım düzeylerinin farklı değişkenlere göre incelenmesi
Investigation of information technology use levels of generation X,Y and Z teachers according to different variables
Yazar: MERVE CENGİZ
Danışman: PROF. DR. EZGİ GÜVEN YILDIRIM
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Günümüzde bilişim teknolojilerinin eğitimde kullanımı, öğrenme süreçlerini geliştirme açısından büyük önem taşımaktadır. Farklı kuşaklardaki öğretmenlerin bu teknolojilere adaptasyonu ise eğitimde teknolojinin verimli kullanımı üzerinde belirleyici bir rol oynamaktadır. X, Y ve Z kuşaklarının bilişim teknolojilerini kullanma eğilimleri birbirinden farklılık gösterebilirken, öğretmenlerin görev yaptıkları branşların da bu kullanım düzeyini etkileyebileceği düşünülmektedir. Bu bağlamda yapılan araştırmanın amacı X, Y ve Z kuşağı öğretmenlerinin (Biyoloji, Fen Bilimleri, Fizik, Kimya) bilişim teknolojisi kullanım düzeylerinin kuşak ve bölüm değişkenlerine göre incelenmesidir. Araştırma, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Ankara ilindeki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda görev yapan 275 öğretmen ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma grubunun belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemi tercih edilmiştir ve ölçüt örnekleme tekniği kullanılarak öğretmenlerin kuşak ve branş değişkenlerine göre veriler toplanmıştır. Veriler, Bayraktar (2015) tarafından geliştirilen "Öğretmenlerin Bilişim Teknolojisi Kullanım Yeterliliklerini Belirleme Ölçeği" kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin normalliğinin araştırılmasında Kolmogorov-Smirnov ve Shapiro-Wilk testlerinden yararlanılmış, normallik varsayımını karşılayan verilere parametrik testlerden tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Gruplar arası farkın kaynağının belirlenmesinde Bonferroni
post-hoc testi kullanılmıştır. Tüm analizlerde anlamlılık düzeyi .05 olarak kabul edilmiştir. Yapılan araştırmada dokuz alt problem incelenmiştir. Araştırmanın sonucunda öğretmenlerin kuşak değişkenine göre bilişim teknolojisi kullanım düzeylerine bakıldığında, X, Y ve Z kuşağı öğretmenlerin bilişim teknolojisi kullanım düzeyleri arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Y ve Z kuşağındaki öğretmenler, X kuşağı öğretmenlerine göre bilişim teknolojisini daha fazla kullanmaktadır. Branş değişkenine göre bilişim teknolojisi kullanım düzeylerinde ise Biyoloji öğretmenleri, Fen Bilimleri, Fizik ve Kimya öğretmenlerine göre bilişim teknolojilerini daha yüksek düzeyde kullanmaktadır. Özellikle Biyoloji ve Fen Bilimleri öğretmenleri arasında anlamlı fark bulunmuştur. Biyoloji öğretmenlerinin kuşaklara göre bilişim teknolojisi kullanım düzeyleri incelendiğinde X, Y ve Z kuşağı Biyoloji öğretmenlerinin bilişim teknolojisi kullanım düzeyleri arasında anlamlı fark bulunmuştur. Y ve Z kuşağındaki Biyoloji öğretmenlerinin bilişim teknolojisi kullanım düzeylerinin X kuşağındaki öğretmenlere göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Fen Bilimleri öğretmenlerinin kuşaklara göre bilişim teknolojisi kullanım düzeyleri incelendiğinde, Fen Bilimleri öğretmenlerinin bilişim teknolojisi kullanım düzeylerinin kuşaklara göre anlamlı farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Benzer şekilde Fizik ve Kimya öğretmenlerinin bilişim teknolojisi kullanım düzeyleri de kuşak değişkenine göre anlamlı şekilde farklılaşmamıştır. Her üç branş için de X, Y ve Z kuşağındaki öğretmenlerin bilişim teknolojisi kullanım düzeyleri birbirine yakındır. X, Y ve Z kuşağı öğretmenlerin branşlarına göre bilişim teknolojisi kullanım düzeyleri analiz edildiğinde X kuşağı ve Y kuşağı öğretmenler arasında branşlar açısından bilişim teknolojisi kullanım düzeyleri bakımından anlamlı bir farklılık tespit edilmemişken, Z kuşağındaki Biyoloji ve Fen Bilimleri öğretmenleri arasında, Biyoloji öğretmenleri lehine anlamlı fark bulunmuştur. Diğer branşlar arasında ise anlamlı farklılık tespit edilmemiştir. Sonuç olarak, bilişim teknolojisinin eğitimde etkin bir şekilde kullanımının kuşaklar ve branşlar arasında farklılık gösterdiği, Biyoloji öğretmenlerinin bu alanda daha ileri düzeyde olduğu saptanmıştır. Eğitimde bilişim teknolojisi kullanımını arttırmak için kuşaklar arası ve branşlar arası farkların dikkate alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The use of information technology in education today holds great importance for enhancing learning processes. The adaptation of teachers from different generations to these technologies plays a decisive role in the efficient use of technology in education. While the tendencies of generations X, Y, and Z to use information technologies may differ from each other, it is thought that the department in which teachers work may also affect this level of use. In this context, the aim of the research conducted is to examine the information technology usage levels of teachers from generations X, Y, and Z (Biology, Science, Physics, Chemistry) according to generation and department variables. The research was conducted with 275 teachers working in schools affiliated with the Ministry of National Education in Ankara in the 2022-2023 academic year. The descriptive survey model, one of the quantitative research methods, was used in the research. The purposive sampling method was preferred in determining the study group and data were collected according to the generation and department variables of the teachers using the criterion sampling technique. The data was obtained using the "Scale for Determining Teachers' Information Technology Usage Competencies" developed by Bayraktar (2015). Kolmogorov-Smirnov and Shapiro-Wilk tests were used to investigate the normality of the data, and one-way analysis of variance (ANOVA), a parametric test, was applied to the data that met the normality assumption. The Bonferroni post-hoc test was used to determine the source of the difference between the groups. The significance level was accepted as .05 in all analyses. In the research, nine sub-problems were examined. As a result of the research, when the information technology usage levels of teachers are examined according to the generation variable, a significant difference was found between the information technology usage levels of teachers from generations X, Y, and Z. Teachers from generations Y and Z use information technology more than teachers from generation X. In terms of information technology usage levels according to the department variable, Biology teachers use information technologies at a higher level than Science, Physics, and Chemistry teachers. A significant difference was found especially between Biology and Science teachers. When the information technology usage levels of Biology teachers according to generations are examined, a significant difference was found between the information technology usage levels of Biology teachers from generations X, Y, and Z. It was observed that the information technology usage levels of Biology teachers from generations Y and Z were higher than those of teachers from generation X. When the information technology usage levels of Science teachers were examined according to generations, it was determined that the information technology usage levels of Science teachers did not show any significant difference according to generations. Similarly, the information technology usage levels of Physics and Chemistry teachers did not differ significantly according to the generation variable. For all three depaetments, the information technology usage levels of teachers in generations X, Y, and Z were close to each other. When the information technology usage levels of teachers in generations X, Y, and Z were analyzed according to their departments, no significant difference was found in the information technology usage levels between teachers in generations X and Y in terms of departments, while significant differences were found between Biology and Science teachers in generation Z in favor of Biology teachers. No significant difference was found between other departments. As a result, it was determined that the effective use of information technology in education differed between generations and departments, and Biology teachers were more advanced in this field. It was concluded that in order to increase the use of information technology in education, differences between generations and departments should be taken into consideration.