Hadîsler bağlamında Hz. Peygamber ile Cebrâîl arasındaki birliktelik
In the context of hadiths relationship between The Prophet Muhammad and Gabriel
Yazar: MAHMUT BİNGÜL
Danışman: PROF. DR. SAFFET SANCAKLI
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Cebrail = Gabriel ; Hadis = Hadith ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Melek = Angel ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmada Cebrâîl'in Hz. Peygamber için yaptığı yardımlar, uyarılar, öğretiler,
kısacası aralarında geçen birliktelik incelenmiştir. Bu bağlamda gerçekleşen olaylar
zinciri genel olarak peygamberlik görevi başladıktan sonra meydana geldiği için
çalışmanın geneli bu dönemi kapsamaktadır.
Bu tez giriş, iki bölüm ve sonuç şeklinde ayrılmıştır. Giriş bölümünde çalışmanın
yöntemi, amacı ve bazı kaynaklarına yer verilmiştir.
Birinci bölümde meleklerle ilgili Tevrât, İncîl ve Kur'ân'da geçen bilgiler
verilerek Cebrâîl ile ilgili konulara geçilmiştir. Yaratıcı-varlık, yaratıcı-insan iletişimi
açısından önemli olan melek kavramı anlatılmıştır. Cebrâîl özelinde araştırmada onun
özelliklerine, görevlerine yer verilmiş ve İslâm öncesi peygamberlerle olan ilişkilerine
kısaca değinilmiştir.
İkinci bölümde, tefsîr, hadîs ve İslâm tarihi kaynakları başta olmak üzere farklı
eserlerden yararlanılarak, Cebrâîl'in İslâm Peygamberi Hz. Muhammed ile olan ilişkileri
anlatılmıştır. Bu konu ile ilgili bilgiler aktarılırken, aralarındaki birliktelikle alakalı
tartışmalar, vahiy gereği ve vahiy dışı görüşmeler şeklinde ele alınmıştır. Bu bölümde
İslâm dîni açısından önemli olan ibâdet öğretilerine de yer verilmiş ve Cebrâîl'in sosyal
hayata yönelik aktarımları ele alınmıştır.
Konu ile ilgili olarak önemli meselelerden biri olan sünnetin kaynağı bağlamında
Cebrâîl ele alındığında, mû'tedîl bir yol izlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Sünnetin bütünüyle vahiy olduğunu kabul etmek veya tamamen vahiyden bağımsız
olduğunu iddiâ etmek yerine, akılla idrâk edilmesi mümkün olmayan meselelerde vahye 
viii
dayandığı, bazı meselelerde ise Hz. Peygamber'in içtihat ederek vahyin kontrolü altında
olduğu kanaâtine varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Melek, Cebrâîl, Vahîy, Sünnet, Birliktelik

Abstract:
In this study, Gabriel 's aid to Prophet Muhammad, warnings, teachings, in short,
the togetherness between them are examined. Since the chain of events taking place in
this context generally occurs after the beginning of the prophetic task, the general scope
of the study covers this period.
Our thesis is divided into two sections and resûlts. In the introduction, the method,
purpose and some sources of the study are given.
In the first chapter, angels are told by giving information about the Torah, the
Bible and the angels in the Qur'an. The term of angel, which is important in terms of Godbeings, God-human communication, is explained. In this study in which Gabriel was
researched in particular, it was mentioned about his characteristics and duties and briefly
touched upon the relations with pre-Islamic prophets.
In the second chapter, the relations between Gabriel and Prophet Muhammad were
explained by using different studies such as tafsir, hadith and Islamic historical sources.
When writing information about this subject, the debates about the relations between
them were researched revelation and non-revelation. To understand the position of
Gabriel in the context of the source of revelation and sunnah, the main subject of the
thesis is important to understand the relation between the Prophet Muhammad and
Gabriel. In this chapter, the teachings about the worship which are important for the
religion of Islam are given and the statements of Gabriel about social life are explained.
In the context of the source of sunnah, which is one of the important issues related to
the subject, when we consider Gabriel, we understood that a middle road should be
monitored. Rather than claiming that circumcision is entirely revelation or claiming to be 
x
totally independent of revelation, we conclude that the Prophet Muhammad is sometimes
controlled by revelation and sometimes he decided his infer.
Key words: Angel, Gabriel, Revelation, Sunnah, Relations