Performans teori ekseninde Erkan Oğur'un Kopuz (Dede Sazı) icrası
Erkan Oğur's Kopuz (Dede Sazı) performance on the axis of performance theory
Yazar: YILMAZ ÖZTUTAN
Danışman: PROF. DR. SEVİLAY ÇINAR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Türk halk müziği icra geleneği içerisinde, birbirinden farklı anlayışlarda eser üretimleri ve eser yorumlamaları bulunmaktadır ki bu durum THM'nin karakteristik özelliğini arz etmektedir. Türk halk müziği geleneğinin zenginlikleri olarak da okuyabileceğimiz bu çeşitlilik, icracının bulunduğu yöreye, döneme, sosyo-kültürel ve sosyo-politik koşullara ve pek çok etkene bağlı olarak ortaya çıkmakta ve biçimlenmektedir. Söz konusu dönemsel, yöresel çeşitlilikler içerisinde öyle bir icracı gelir ki yaşadığı döneme hatta kendisinden sonra gelecek nesillere bir müzikal anlayış, tutum ya da deyim yerindeyse müzik mirası bırakır. Bu sayededir ki THM'nin dönemsel özelliklerinden, karakteristik özelliklerinden bahsetmek mümkün olur. Pek tabii tüm bu özelliklerden söz etmek demek, ilgili dönemin koşullarını irdelemeyi, ilgili icracının müzik kimliğini incelemeyi gerekli kılar. Erkan Oğur da özgün icra anlayışıyla, geleneksel eserleri düzenleme, yorumlama tutumuyla yaşadığı çağa damgasını vurmuş bir sanatkâr olarak karşımıza çıkmaktadır. Öyle ki Oğur, yorumlama anlayışını ortaya koyduğundan beri THM icra geleneği içerisinde de saz seçiminden saz üslubuna, eser seçiminden düzenleme anlayışına kadar, tutum değişikliklerine örnek olmuş bir isimdir. Erkan Oğur'un müzik kimliğinde dikkat çeken hususların başında ise THM repertuar örneklerini tercih etmesi ve söz konusu repertuvar örneklerine hakimiyetidir ki bu noktada müzik alanında almış olduğu profesyonel eğitimi ve kişisel müzik çevresi, yöresel hakimiyeti merak uyandırmaktadır. Dolayısıyla Erkan Oğur, profesyonel eğitimini temsil eden yazılı kültür ortamı ve kişisel tercihlerinde öne çıkan sözlü kültür ortamı doğrultusunda yorumlama anlayışını ortaya koymuştur. Bu anlayışını temsilen öne çıkan sazı ise kopuz olmuştur. Türk halk müziği geleneği içerisinde dede sazı olarak ifade edilen, Oğur'un elinde yeni akort biçimiyle kopuza dönüşen bu saz ile yeni bir icra anlayışı doğmuştur. Bu hususlar doğrultusunda, çalışmada Erkan Oğur tarafından ortaya çıkan icra anlayışının hangi dinamikler içinde doğduğu, icra anlayışında ki farklılıkların neler olduğu incelenmiş ve Türk halk müziği icra anlayışına etkileri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Erkan Oğur'un icra anlayışı, çalışmanın kuramsal çerçevesini de temsil eden performans teori bağlamında ele alınmıştır. Bu teori ışığında çalışmanın analiz evrenini Erkan Oğur'un Türk halk müziği icralarına yeni bir bakış açısı getirdiğini belgeleyen "Gülün Kokusu Vardı" albümü temsil etmektedir. Analiz kapsamında, ilgili eserler notaya alınmış ve icra özellikleri ortaya koyulmuştur. Sonuç itibarıyla 20. yüzyılın sonuna denk gelen ancak, 21. yüzyıla damgasını vurmuş olan söz konusu albümün belgelediği örnekler eşliğinde, Erkan Oğur'un dede sazı (kopuz) ile ortaya çıkan icra anlayışı performans teorinin sunmuş olduğu analiz araçları ile irdelenmiştir.

Abstract:
In the tradition of Turkish folk music (TFM), there are various interpretations and productions of musical works, reflecting different understandings, which in turn represent the characteristic feature of TFM. This diversity, which can also be seen as the richness of the Turkish folk music tradition, emerges and is shaped depending on factors such as the performer's region, the time period, socio-cultural and socio-political conditions, and many other variables. Among these temporal and regional diversities, there sometimes arises a performer who leaves behind a musical understanding, attitude, or, so to say, a musical legacy for the era they lived in and even for future generations. It is through such figures that we can discuss the periodical and characteristic features of Turkish folk music. Naturally, addressing all these features requires examining the conditions of the relevant period and investigating the musical identity of the performer in question. Erkan Oğur stands before us as an artist who, with his unique approach to performance and his attitude toward arranging and interpreting traditional works, has made a mark on the era in which he lived. Since Oğur introduced his interpretation style, he has become an exemplary figure in the tradition of Turkish folk music, demonstrating changes in performance practices, from instrument selection and playing style to the choice of repertoire and arrangement approach. One of the key aspects of Erkan Oğur's musical identity is his preference for Turkish folk music repertoire and his mastery over it. This point raises questions regarding his professional music education, personal musical environment, and his regional expertise.Therefore, Erkan Oğur has shaped his interpretation style in line with the written cultural environment that represents his professional education and the oral cultural environment that stands out in his personal preferences. The instrument that most notably represents this style is the kopuz. In Turkish folk music tradition, the kopuz, referred to as the "dede sazı"  has undergone a transformation in Oğur's hands, with a new tuning system, resulting in the birth of a new performance approach. In this regard, the study investigates the dynamics within which Erkan Oğur's approach to performance emerged, the differences in his style, and his effects on the practice of Turkish folk music performance. Erkan Oğur's performance style is examined in the context of performance theory, which also forms the theoretical framework of the study. In this context, the album Gülün Kokusu Vardı, which documents the new perspective Oğur introduced to Turkish folk music performance, represents the analytical framework of the study. The pieces in this album have been transcribed, and their performance characteristics have been analyzed. As a result, based on the examples documented in this album, which dates to the end of the 20th century but made a significant impact in the 21st century, Oğur's approach to performance with the dede sazı (kopuz) is examined using the analytical tools provided by performance theory.