Vahiy sürecinde "ZKY" ve "SDK" köklerinin artsüremli (Diachronic) semantik incelemesi
The semantic analysis of the root of "ZKY" and "SDK" in diachronic in revelation process
Yazar: MUSTAFA HARPUT
Danışman: PROF. DR. MESUT OKUMUŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion
Dizin: Anlam bilim = Semantics ; Arapça = Arabic ; Arapça kelimeler = Arabic words ; Dilbilgisi = Grammar ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Köken bilim = Etymology ; Mehir = Mehir ; Tefsir = Commentary ; Zekat = Alms

Özet:
Bu çalışmada aynı kökenden gelen Sami Dillerin birbirlerine olan yakınlıklarından hareketle Kur'ân'da geçen köklerin anlamları veya köklerin anlamlarında meydana gelen değişiklikler, diğer kutsal kitaplar ve diğer Sami Dillerden istifade etmek suretiyle tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla kelimelerin kök anlamlarını tahlil edebilmek için Artsüremli Semantik analiz yöntemi kullanılmış, köklerin kök anlamları Tanakh'ta, İbranice sözlüklerde, İncillerde, Yunanca ve Aramice (Süryanice) sözlüklerde incelenmiş, son olarak Kur'ân-ı Kerîmde, Arapça sözlüklerde, tefsirlerde ve meallerde karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.
Netice itibariyle "Z/K/W" (Z/K/Y) kökünün kök anlamının, "ağaç ve sarmaşıkları (gelişmiş yararsız sürgünlerden) budamak" anlamında olduğu gibi "bir şeyi gereksiz ve kötü şeylerden temizlemek, arındırmak" yani "temizlemek, arındırmak, temizlik ve temiz" gibi anlamların olduğu ve kökün bu anlamı eski zamanlardan beri muhafaza ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca kök anlamın korunmasının yanı sıra, "Z/K/W" (Z/K/Y) kökünün özellikle Kur'ân'ın nâzil olması ile birlikte "artmak, çoğalmak, büyümek, gelişmek, zekât" gibi yeni anlamlar kazanarak anlam genişlemesi gösterdiği tespit edilmiştir.
"S/D/K" kökünün ise kök anlamının "doğruyu konuşmak, doğru olmak, doğruluk, dürüstlük, doğru" gibi anlamlar olduğu, kökün asırlardır bu anlamları muhafaza ettiği görülmüştür. "S/D/K" kökünün Kur'ân'ın nuzülü ile birlikte "mehir ve zekât" anlamlarını kazanarak anlam genişlemesi gösterdiği tespit edilmiştir.


Anahtar sözcükler: Zekât, sadaka, semantik, kök anlam, Kur'an-ı Kerîm, Tanakh, İnciller.

Abstract:
In this work, keeping in mind the closeness to one another of those Semitic languages which are from the same root and by benefitting from other divine books and other Semitic languages, we have tried to determine the meanings of root words of Quran or the changes brought to the meanings of root words of Quran. For the purpose of analysing the root meaning of words, diachronic method of Semitic analysis has been used, the basic meaning of root words has been examined in Tanakh, Hebrew dictionaries, Gospels, in Greek and Aramaic (Syriac) dictionaries and finally it has been analyzed comparatively in Quran, Arabic dictionaries, Quran exegesis and translations. 
As a result, it is concluded that the basic meaning of "Z/K/W" (Z/K/Y) root has been found as: "trimming the tree & ivies (among grown, useless sprouts)" and "to clean and purify something from unnecessary and bad things"; in other words: "cleaning, purifying, cleanliness & clean" and that the root has been possessing these basic meanings since old times. 
While for "S/D/K" root, this has been observed that its basic meaning has been like "to speak truth, to be true, truth, honesty, true" and that it has been possessing those meanings since centuries. This has been determined that the root "S/D/K" has shown improvement in earning the meaning like "Dower & Zakat" with the revelation of Quran.


 
Key Words: Zakat, Charity, Semantics, Root meaning, Quran-e-Karim, Tanakh, Gospels.