Tip 1 Diyabetes mellitus hastalığının demir metabolizması ve hepsidin düzeyi üzerine etkileri
Effects of Type 1 Diabetes mellitus disease on iron metabolism and hepcidin level
Yazar: BEKİR AY
Danışman: PROF. DR. CAN ACIPAYAM
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Tip 1 diyabetes mellitus; kronik, düşük dereceli inflamasyonla karakterize olduğu bilindiğinden; bu çalışmamızda tip 1 diyabetes mellitus hastalarında demir düzeylerini araştırmayı ve hepsidinle arasındaki ilişkiyi ortaya koymayı amaçladık. 
Materyal ve Metod: Çalışmaya; Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Poliklinikleri'ne 01.02.2022 ile 01.02.2024 tarihleri arasında müracaat eden, en az 1 yıldır tip 1 diyabetes mellitus tanılı 60 hasta ve 30 sağlıklı çocuk dâhil edildi. 90 çocuk; tip 1 diyabetes mellitus hastalığı özelinde HbA1c>%7,5 olan kötü metabolik durumda 30 hasta, HbA1c≤%7,5 olan iyi metabolik durumda 30 hasta ve sağlıklı kontrol grubu 30 hasta olarak 3 gruba ayrıldı. Çocukların yaş, boy, kilo, vücut kitle indeksi gibi demografik verileri kaydedildi. Hemogram parametreleri (HGB, HCT, MCV, RBC, RDW-CV), serum demir, serum demir bağlama kapasitesi, transferrin, ferritin, vitamin B12, folik asit, 25-hidroksi vitamin D, HbA1c, açlık kan şekeri, hepsidin, C-reaktif protein düzeyleri ve eritrosit sedimentasyon hızı tetkik edildi. Transferrin satürasyonları hesaplanıp kayıt altına alındı. 
	Kronik hastalıklarda demir metabolizmasını daha iyi değerlendirebilmek için; son 4 haftada enfeksiyon geçirmiş olanlar, hemoglobinopatisi olanlar, konjenital malformasyonu olanlar, onkolojik hastalığa sahip olanlar, son 6 haftada demir tedavisi almış olanlar ve son 6 ayda eritrosit süspansiyonu replasmanı almış olanlar çalışma dışı tutuldu. 
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 90 çocuğun demografik verileri incelendiğinde gruplar arasında anlamlı farklılık görülmedi (p>0,05). 
Hepsidin değerlerinin ortalaması kötü metabolik hasta grubunda 519,52±114,58 pg/ml, iyi metabolik hasta grubunda 461,33±90,55 pg/ml ve kontrol grubunda 431,94±124,05 pg/ml olarak görüldü. İstatistiksel açıdan kötü metabolik hasta grubuyla kontrol grubu arasında anlamlı fark tespit edildi (p=0,028).
Ferritin değerlerinin ortalaması kötü metabolik hasta grubunda 52,10±36,53 ng/ml, iyi metabolik hasta grubunda 35,13±36,18 ng/ml ve kontrol grubunda 28,63±18,08 ng/ml olarak görüldü. Kötü metabolik hasta grubunun ferritin düzeyi, iyi metabolik hasta grubu ve kontrol grubuna göre belirgin yüksek bulunmuş ve aralarında anlamlı farklılık görülmüştür (p değerleri sırasıyla p=0,009 ve p=0,009). 
	Serum demir bağlama kapasitesi değerlerinin ortalaması kötü metabolik hasta grubunda 250,90±67,95 mg/dl, iyi metabolik hasta grubunda 263,73±63,39 mg/dl ve kontrol grubunda 311,93±70,37 mg/dl olarak görüldü. İyi metabolik hasta grubu ve kötü metabolik hasta grubunun serum demir bağlama kapasitesi ortalamalarının kontrol grubu ortalamalarına göre istatistiksel olarak anlamlı düşük olduğu görülmüştür (p değerleri sırasıyla p=0,018 ve p=0,002).
Korelasyon analizinde hepsidin düzeyi ile HbA1c arasında pozitif ilişkiye rastlandı (p=0,013). Ayrıca ferritin düzeyi ile HbA1c arasında pozitif ilişki görüldü (p=0,007). ROC analizinde hepsidinin 445,20 eşik değerinde; Tip 1 Diyabetes Mellitus tanısı koymada %61,7 duyarlılık ve %56 özgüllükte olduğu tespit edildi (p=0,043).
Sonuçlar: T1DM hastalarında kronik inflamatuar sürece bağlı olarak hepsidin ve ferritin düzeylerinin yükseldiği görülmüştür. Hepsidin T1DM hastalığının tanı ve takibine katkıda bulunan umut verici bir belirteç olarak kabul edilebilir.

Abstract:
Aim: Type 1 diabetes mellitus; Since it is known to be characterized by chronic, low-grade inflammation; In this study, we aimed to investigate iron levels in type 1 diabetes mellitus patients and elucidate the relationship with hepcidin.
Material and method: The study included 60 patients diagnosed with type 1 diabetes mellitus for at least 1 year and 30 healthy children who applied to Kahramanmaraş Sütçü İmam University Health Practice and Research Hospital Child Health and Diseases Polyclinics between 01.02.2022 and 01.02.2024. 90 children; Specific to type 1 diabetes mellitus disease, they were divided into 3 groups: 30 patients in poor metabolic status with HbA1c>7.5%, 30 patients in better metabolic status with HbA1c≤7.5%, and 30 patients in a healthy control group. Demographic data of the children such as age, height, weight, and body mass index were recorded. Hemogram parameters (HGB, HCT, MCV, RBC, RDW-CV), serum iron, serum iron binding capacity, transferrin, ferritin, vitamin B12, folic acid, 25-hydroxy vitamin D, HbA1c, fasting blood sugar, hepcidin, C- Reactive protein levels and erythrocyte sedimentation rate were examined. Transferrin saturations were calculated and recorded.
To better evaluate iron metabolism in chronic diseases; Those who had an infection in the last 4 weeks, those with hemoglobinopathy, those with congenital malformations, those with oncological diseases, those who received iron therapy in the last 6 weeks, and those who received erythrocyte suspension replacement in the last 6 months were excluded from the study.
Results: When the demographic data of the 90 children included in the study were examined, no significant difference was seen between the groups (p>0.05).
The average hepcidin values were 519.52±114.58 pg/ml in the poor metabolic patient group, 461.33±90.55 pg/ml in the better metabolic patient group and 431.94±124.05 pg/ml in the control group. A statistically significant difference was detected between the poor metabolic patient group and the control group (p = 0.028).
The average ferritin values were 52.10±36.53 ng/ml in the poor metabolic patient group, 35.13±36.18 ng/ml in the better metabolic patient group and 28.63±18.08 ng/ml in the control group. The ferritin level of the poor metabolic patient group was found to be significantly higher than that of the better metabolic patient group and the control group, and a significant difference was observed between them (p values p = 0.009 and p = 0.009, respectively).
The average serum iron binding capacity values were 250.90±67.95 mg/dl in the poor metabolic patient group, 263.73±63.39 mg/dl in the better metabolic patient group and 311.93±70.37 mg/dl in the control group. It was observed that the serum iron binding capacity averages of the better metabolic patient group and the poor metabolic patient group were statistically significantly lower than the control group averages (p values p = 0.018 and p = 0.002, respectively).
In the correlation analysis, a positive relationship was found between hepcidin level and HbA1c (p = 0.013). Additionally, a positive relationship was observed between ferritin level and HbA1c (p=0.007). 
In ROC analysis, hepcidin was at the threshold value of 445,20; It was found to have 61,7% sensitivity and 56% specificity in diagnosing Type 1 Diabetes Mellitus (p=0.043).
Conclusion: It has been observed that hepcidin and ferritin levels increase in T1DM patients due to the chronic inflammatory process. Hepcidin can be considered a promising marker that contributes to the diagnosis and follow-up of T1DM disease.