Muğla neritik bölgesi Scyphozoa (Cnidaria) ve Ctenophora türlerinin bolluk, dağılım ve biyomas özellikleri
Abundance, distribution and biomass of Scyphozoa (Cnidaria) and Ctenophora species in the neritic area of Muğla
Yazar: NURÇİN GÜLŞAHİN
Danışman: PROF. DR. AHMET NURİ TARKAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Son yirmi yıldır dünyanın birçok bölgesinde aşırı çoğalarak yığın oluşturmaları ve bulundukları ekosistemi değiştirmeleri nedeniyle jelatinli organizmalarla ilgili çalışmalar artış göstermiştir. Bu tez çalışmasında Muğla ili neritik bölgesinde bulunan Scyphozoa ve Ctenophora türlerinin belirlenmesi ve bu türlerin bolluk ve biyomaslarının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Muğla ili kıyı şeridi hem Türkiye?nin Ege ve Akdeniz kıyıları arasında olması hem de Akdeniz?deki yabancı türlerin göç yolları üzerinde olması nedeniyle önemli bir bölgedir. Çalışma Eylül 2011-Ekim 2012 tarihleri arasında Güllük Körfezi, Gökova Körfezi, Hisarönü Körfezi, Marmaris Körfezi ve Fethiye Körfezi ile Bodrum ve Datça?da belirlenen 24 istasyonda gerçekleştirilmiştir. Scyphozoa türlerinin örneklenmesinde tekneden gözlem ve dalış yöntemleri, Ctenophora türlerinin örneklenmesinde ise plankton çekimi ve dalış yöntemleri uygulanmıştır. Örneklemelerde Scyphozoa türlerinden Aurelia aurita, Cotylorhiza tuberculata, Cassiopea andromeda, Chrysaora hysoscella, Phyllorhiza punctata ve Rhopilema nomadica?ya, Ctenophora türlerinden ise Mnemiopsis leidyi, Beroe ovata ve Cestum veneris?e rastlanmıştır. R. nomadica sadece Güllük, Bodrum ve Marmaris?te birkaç adet görülmüştür. A. aurita yoğun olarak Fethiye Körfezi?nde gözlenmiştir. Bu türün özellikle Şubat ayında aşırı üreme gösterdiği saptanmıştır. Bodrum, Güllük ve Gökova Körfezi?nde görülmekle birlikte bolluk miktarları düşük olarak bulunmuştur. C. tuberculata Güllük, Hisarönü ve Marmaris Körfezlerinde gözlem yapılan alanlarda bulunamamıştır. Gökova Körfezi?nde Haziran-Kasım arasında gözlenmiş, Ağustos, Eylül ve Ekim aylarında yığın oluşturdukları saptanmıştır. C. andromeda?nın Nisan ayından Kasım?a kadar görüldüğü belirlenmiştir. Bu türün en yüksek bolluk değeri Haziran ayında Güllük 1 istasyonunda bulunmuştur. M. leidyi?nin Muğla kıyılarında bazı istasyonlarda aşırı üreme gösterdiği belirlenmiştir. B. ovata?nın Muğla kıyılarındaki dağılımına bakıldığında bolluk değerlerinin genelde M. leidyi?den düşük olduğu belirlenmiştir. Gökova Körfezi?nde bazı istasyonlarda baskın Ctenophora türü olduğu gözlenmesine rağmen su kolonundaki bulunurluğunun M. leidyi?ye bağlı olduğu düşünülmektedir. Özellikle küçük koy ve körfezlerden oluşan kıyı yapısı nedeniyle Muğla bölgesinde denizanalarının akıntılarla buralara taşınacağı ve populasyonlarını arttıracağı düşünülmektedir. Akdeniz?in giderek artan sıcaklık değerleri de istilacı türlerin bölgemizde görülmelerine uygun ortam sağlamaktadır.

Abstract:
Last two decades, studies about gelatinous organisms increased because they produce huge aggregations and change the ecosystems in many area of the world. The aim of this study is to determine Scyphozoa and Ctenophora species, which live in the neritic area of Muğla and to detect abundances and biomasses of these species. Muğla coastal zone is important area because it is located between Aegean and Mediterranean coasts of Turkey and it is a migration way for the exotic species in the Mediterranean. This sudy was carried out in 24 stations, which are in Güllük Bay, Gökova Bay, Hisarönü Bay, Marmaris Bay, Fethiye Bay, Bodrum and Datça between September 2011 and October 2012. For sampling of Scyphozoa species, visual observation from boat and diving were used, also plankton net and diving were used for Ctenophora species. In the samples, Aurelia aurita, Cotylorhiza tuberculata, Cassiopea andromeda, Chrysaora hysoscella, Phyllorhiza punctata, Rhopilema nomadica (Scyphozoa) and Mnemiopsis leidyi, Beroe ovata, Cestum veneris (Ctenophora) were found. A little R. nomadica individuals were seen only Güllük, Bodrum and Marmaris. A. aurita was observed intensely in Fethiye Bay. It was determined to produce bloom especially in February. This species was found in low abundances in Bodrum, Güllük and Gökova. C. tuberculata was not found in the observation area of Güllük, Hisarönü and Marmaris Bays. This species was observed in Gökova Bay between June and November and was determined to produce aggregation in August, September and October. C. andromeda was seen from April to November. The highest abundance of this species was found in station Güllük 1 in June. M. leidyi was determined to produce blooms in some stations in Muğla coasts. Generally, abundance of B. ovata was lower than that of M. leidyi. It was seen that, although B. ovata was dominant Ctenophora species in some stations in Gökova Bay, it was thought that existence of this species in the water column depend on M. leidyi. Because of the coastal form of Muğla, which has many bays and small bays, it is thought that jellyfish move with currents to here and increase their numbers. Also, rising temperature values of the Mediterranean Sea provide favourable environment to invasive species.