Kuşburnu (Rosa canina L.) bitki özütü uygulamasının sazan (Cyprinus carpio, 1758 L.) balıklarında hematolojik parametreler ve bazı serum mineral düzeyleri üzerine etkisi
The effect of rose hip (Rosa canina L.) plant extract application on carps' (Cyprinus carpio L.,1758) hematological parameters and some serum mineral levels
Yazar: AYŞEGÜL KOL
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ÖRÜN
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada, yüksek antioksidan, antidiyabetik, antienflematuar ve kanser önleyici etkisi bilinen Kuşburnu (Rosa canina) bitkisinin meyve özütlerinin farklı doz (5-10-20 ppm) ve farklı sürelerde (4-30 gün) sazan (Cyprinus carpio) balıklarının hematolojik parametreler ve bazı serum elektrolitleri üzerine olası positif ve negatif etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma sonucunda kontrol grubuna göre akut ve subkronik sürede (4. ve 30. günler) 20 ppm'lik doz grubunda total lökosit sayısı, lenfosit, eritrosit, hemoglobin, hematokrit, ortalama eritrosit hacmi, serum sodyum, fosfor, klorür ve kalsiyum düzeylerinde meydana gelen azalmalar ve10 ppm'lik doz grubunda artmalar istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur (p<0.05). 5 ppm doz grubunda ise kontrol grubu ile karşılaştırıldığında bu parametreler bakımından anlamlı bir değişime rastlanılmamıştır (p>0.05). Ayrıca, serum elektrolitlerinde 10 ppm doz grubunda meydana gelen artmaların istatistiksel açıdan anlamlı olduğu (p<0.05) ve bu durumun kuşburnu meyve özütünün ihtiva ettiği polifenol grubu bileşiklerden (proantosiyanidinler, kateşin ve izokversitinler)  kaynaklandığı düşünülmüştür. Sonuçta 10 ppm kuşburnu meyve özütlerinin sazan balıklarında hematopoetik organları indüklediği, bağışıklık sistemini güçlendirdiği, 20 ppm doz grubunda ise baskıladığı ve aynı zamanda kanın oksijen taşıma kapasitesini azaltarak mikrositik anemi oluşturabileceği kanaatine varılmıştır. Sub-kronik fazın akut faza göre kan parametreleri ve serum elektrolitlerini azaltma ile arttırmada daha etkin olduğu istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca, kuşburnu özütlerinin fizyolojik olarak 5 ppm ve 10 ppm dozlarda kullanıldığında balıklar için güvenilir olduğu gözlemlenmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to find out the possible positive or negative effects of  different doses (5-10-20 ppm) of rose hip (Rosa canina L.)  fruit extract, whose high  antioxidant, antidiabetic, and cancer preventing effects are known, on haematological parameters and some serum electrolytes of common carps (Cyprinus carpio L.) during different times (4-30 days). As a result of the study, according to the control  group, in acute and sub-chronic phases (4 and 30 days), the decrease in white blood cells (WBC) count, lymphocyte rate, erythrocyte, haemoglobin, hematocrit, mean corpuscular volume (MCV), serum sodium, phosphorus, chlorid, calcium rates in 20 ppm dose groups, and the increase in 10 ppm dose group were found statistically significant (p<0.05) and there wasn't any significant differences in 5 ppm dose group when compared to the control group (p>0.05). Also, it was concerned that the increase occuring in serum electrolytes in 10 ppm dose group was statistically significant  (p<0.05), and this situation was originated from polyphenol compounds (proanthocyanidin, catechin, and izocversytin) included in rose hip fruit extract. In the end, it was found out that the the rose hip fruit extracts; in 10 ppm dose groups induced hematopoietic organs strengthened immune system of carps and in 20 ppm dose groups supressed them and also decreased the oxygen-carrying capasity of blood and could lead to microcytic anemia. In addition, it was statistically signnificant that sub-chronic phase was more active for increasing and decreasing the hematological parameters and serum electrolytes rates than acute phase (p<0.05). Also, it has physiologically observed that rose hip plant extracts may be safe when used at the doses of 5 ppm and 10 ppm for fish.