İstanbul'da Fatih bölgesinde menarş yaşını etkileyen faktörler
Factors affecting menarcheal age in Fatih district of Istanbul city
Yazar: NURVER TURFANER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SELÇUK KÖKSAL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Bisiklete binme = Bicycling ; Kalıtım = Heredity ; Menarş = Menarche ; Sosyoekonomik faktörler = Socio-economic factors ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
İstanbul ili Fatih ilçesi ilköğretim okullarında ortalama menarş yaşını belirlemek için 1000 kız öğrenciye 65 soruluk anket formu dağıtılmıştır. Ancak 620 anket geri toplanabilmiş, çalışmamızın amacına yönelik soruların doldurulmuş olduğu 558 anket araştırmamız kapsamına alınmıştır. Elde edilen sonuçlar bilgisayar ortamında excel'e kaydedilmiş, veriler kodlanarak SPSS'te korelasyon, t-testi, deskriptif analiz ve anova yöntemleri ile değerlendirilmiştir.Menarş tarihinin en sık Haziran ayına rastladığı (%30) saptanmıştır.Öğrencilerin yaş ortalaması 15.59±1.9, menarş yaşı ortalaması ise 12.62±1.1 bulunmuştur. Annelerin menarş yaşı ortalaması 13.33±1.59 olarak bulunmuştur. Menarş yaşı ortalaması önceki 2 kuşakla karşılaştırıldığında istatistiksel anlamlılık içermeyen düşme gözlenmiştir.Olgularımızın menarş yaşının en çok anne ve ablanın (r=0.247, r=0.410) menarş yaşları ve vücut kitle indeksi (VKİ) (p<0.001) ile ileri derecede bağlantılı olduğu belirlenmiştir. Ebeveynlerin eğitim düzeyi ile babanın mesleğinden oluşan sosyo-ekonomik indeks (p=0.038) ve fiziksel aktiviteler arasında yer alan bisiklet kullanımının (p=0.027) ise menarş yaşı ile zayıf derecede ilişkili olduğu saptanmıştır.Aylık gelir düzeyi (1500 YTL'nin üstü) ve evdeki oda sayısının menarş yaşı ile orta derecede bağlantılı olduğu (p=0.01, p=0.003) saptanmıştır. Sosyo-ekonomik düzey farklılığı ile menarş yaşı arasında belirgin bir ilişki saptanamaması çalışma grubumuzun içerdiği kişilerin aynı ilçenin farklı okullarının öğrencileri olmaları nedeni ile çevresel faktör heterojenitesinin en aza indirgenmiş olmasına bağlanmıştır.Anne-kız arasındaki menarş yaşı ilişkisi düşük sosyo-ekonomik düzeyli kişilerde yok olmaktadır (p=0.066), orta ve yüksek sosyo-ekonomik düzeylerde ise anlamlı ilişkinin devam ettiği gözlenmiştir (p=0.002).Anne-kız arasındaki menarş yaşı ilişkisinin VKİ'den bağımsız olarak devam ettiği gözlenmiştir (p=0.0003).Yüksek sosyo-ekonomik düzeyli grupta VKİ ile menarş yaşı arasındaki anlamlılık ilişkisinin kaybolduğu (p=0.41), orta ve düşük sosyo-ekonomik düzeyli gruplarda ise menarş yaşı ile VKİ arasındaki bağlantının giderek arttığı kaydedilmiştir (p=0.015, p=0.003).

Abstract:
A survey consisting of 65 questions was distributed to 558 female students in primary schools of Fatih district in Istanbul City to determine the mean menarcheal age and factors affecting it.The mean age of the students was found to be 15.59±1.9 years and the mean menarcheal age was found to be 12.62±1.1 years. The mean menarcheal age of the mothers? was 13.33±1.59 years. A decrease in mean menarcheal age which does not involve a statistical significance was observed.The menarcheal age of our subjects were mostly affected by mother?s and sister?s (r=0.247, r=0.410) menarcheal age and by BMI (p<0.001). The socio-economic index, consisting of the educational status of the parents and occupation of the father (p=0.038) and cycling (p=0.027) which is a part of physical activities were weakly correlated with menarcheal age.Monthly income of 1200$ (1500 NTL) and number of rooms in the house were moderately correlated with menarcheal age (p=0.01, p=0.003).There was no relation between socio-economic level and menarcheal age and this is attributed to the fact that our students were from different schools of the same district which reduced the environmental factor heterogenity to the minimal.Genetical mother-daughter menarcheal age relations were not significant in low socio-economic group (p=0.066), but the relationship gained significance in middle and high socio-economic groups (p=0.002).The relation in menarcheal age between mothers and daughters persisted independent of BMI (p=0.0003).In high socio-economic group, the significance of BMI and menarcheal age relationship disappeared (p=0.41) while in middle and low socio-economic groups, the relationship between menarcheal age and BMI progressively increased (p=0.015, p=0.003).The result from our findings is that menarcheal age is affected by various factors such as heredity, BMI, education and economical status of the family and by physical activity such as cycling.