Öğretmen adaylarının bilişsel ve bilişüstü öz düzenleme stratejilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Teachers exami̇ned the cogni̇ti̇ve and metacogni̇ti̇ve self regulati̇on strategi̇es i̇n terms of  several vari̇ables
Yazar: MEHMET ESİT
Danışman: DOÇ. DR. BİLAL DUMAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilişsel stratejiler = Cognitive Strategies ; Bilişüstü stratejiler = Metacognitive strategies ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill

Özet:
Bu araştırma, öğretmen adaylarının bilişsel ve bilişüstü öz düzenleme stratejilerinin
çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın evrenini,
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi oluşturmaktadır. Araştırmanın
örneklemini ise bu evrenden seçilen 2013-2014 eğitim öğretim yılı güz döneminde
Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği, Fen ve Teknoloji ve Sosyal Bilgiler Anabilim
Dalı'nda öğrenim görmekte olan 1. ve 4. sınıf toplam 242 öğretmen adayından oluşan
oransız küme örneklemi oluşturmaktadır.
İlişkisel tarama modeli uygulanan araştırmadaki birinci alt problem ile öğretmen
adaylarının cinsiyet değişkenine göre, ikinci alt problem ile öğretmen adaylarının sınıf
değişkenine göre, üçüncü alt problem ile öğretmen adaylarının bölüm değişkenine
göre bilişsel ve bilişüstü öz düzenleme stratejilerinde anlamlı bir farklılığın bulunup
bulunmadığını, dördüncü alt problem ile öğretmen adaylarının bilişsel ve bilişüstü öz
düzenleme stratejilerinden tekrarlama, ayrıntılandırma, organizasyon, eleştirel
düşünme ve bilişüstü öz düzenleme stratejileri arasında anlamlı bir farklılığın bulunup
bulunmadığını belirlemek amaçlanmıştır.
Araştırmada öğrencilerin bilişsel ve bilişüstü öz düzenleme stratejilerinin belirlenmesi
amacıyla Pintrich, Smith, Garcia ve McKeachie(1991)'nın geliştirdiği, dilsel
eşdeğerlik, geçerlik ve güvenirlik çalışmalarını Altun ve Erden (2006)'in yaptığı
"Öğrenme için Motive Edici Stratejiler Ölçeği" kullanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen verilerin analizi için Aritmetik Ortalama, Standart Sapma,
Yüzde ve Frekans, Kolmogorov- Smirnov ve Shapiro Wilk Testi, Mann Whitney UTesti,
Kruskal Wallis H-Testi ve Korelasyon Testi analiz teknikleri kullanılmıştır.
Birinci alt probleme yönelik elde edilen bulgulara göre, öğretmen adaylarının tekrar
ve eleştirel düşünme stratejilerinde cinsiyete göre anlamlı bir farklılık görülmediği
sonucuna varılmıştır. Ayrıntılandırma, organizasyon ve bilişüstü öz düzenleme
stratejilerinde ise cinsiyete göre kadın öğretmen adayları lehine anlamlı bir farklılık
görülmektedir.
İkinci alt probleme yönelik elde edilen bulgulara göre, öğretmen adaylarının bilişsel
ve bilişüstü öz düzenleme stratejilerinde sınıf değişkenine göre anlamlı bir farklılık
görülmemiştir.
Üçüncü alt probleme yönelik elde edilen bulgulara göre, öğretmen adaylarının
bilişsel ve bilişüstü öz düzenleme stratejilerinde bölüm değişkenine göre anlamlı bir
farklılık görülmüştür.
Dördüncü alt probleme yönelik elde edilen bulgulara göre, öğretmen
adaylarının tekrar stratejileri ile ayrıntılandırma stratejileri arasında, ayrıntılandırma
ile organizasyon stratejileri arasında, organizasyon stratejileri ile eleştirel düşünme
stratejileri arasında, eleştirel düşünme stratejileri ile bilişüstü öz düzenleme stratejileri
arasında doğru yönlü (pozitif) bir ilişki bulunmuştur.


Anahtar Kelimeler: Biliş, bilişsel strateji, bilişüstü öz düzenleme stratejisi.

Abstract:
This research has been conducted with the aim of investigating the cognitive
and metacognitive self-regulation strategies of teacher candidates in terms of different
variables. There search sample consists of a total of 242 freshmen and senior year
teacher candidates attending Mugla Sıtkı Kocman University, Faculty of Education,
Primary School, Science and technology and Social Sciences Teaching Departments.
It is aimed to determine whether there is a significant difference in cognitive
and metacognitive self-regulation strategies or not according to gender variables of
teacher candidates with the first sub-problem; whether there is a significant difference
in cognitive and meta cognitive self-regulation strategies or not according to class
variables with the second sub-problem; there is a significant difference in cognitive
and meta cognitive self-regulation strategies or not according to branch variables with
the third sub-problem and whether there is a significant difference between repetition,
elaboration, organisation, criticial thinking, cognitive and metacognitive selfregulation
strategies or not with the fourth sub-problem in the research where relational
screening model has been employed and the results are presented.
To identify the cognitive and meta cognitive self regulation strategies of the
students, linguistice quivalence, validity, reliability studies which were developedby
Pintrich Smith and McKeachie (1991) and "Motivating Strategies Scalefor Learning"
done by Altun and Erdem areused in this research.
To analyze the datas from the research; aritmetic meaning,standart deviation,
percentum, frequency, Kolmogorov-Smirnovand Shapiro Test, The U-Test of Mann
Whitney, The H- Test of Kruskal Wallis and Correlation Test analysis techniques are
used in the research.
According to the findings obtained for the first sub-problem, has been observed
a significant difference according to gender in repetition and critical thinking strategies
of teacher candidates. Howover in the elaboration, organisation and meta cognitive
self-regulation strategies, has been observed a significant difference one's favour of
woman teacher candidates according to gender.
According to the findings obtained for the second sub-problem, a significant
difference in cognitive and metacognitive self-regulation strategies hasn't been
observed according to classroom variables of teacher candidates.
According to the findings of the analysis results obtained for the third subproblem,
a significant difference in cognitive and meta cognitive self-regulation
strategies hasn't been observed according to branch variables of teacher candidates. 
According to the findings obtained for the fourth sub-problem, there is a
significant relationship between repetition strategies and elaboration strategies;
elaboration strategies and organisation strategies; organisation strategies and critical
thinking strategies, critical thinking strategies and meta-cognitive self-regulation
strategies of teacher candidates.


Keywords: Cognition, cognitive strategy, meta-cognitive self-regulation strategy.