Acil servise non-travmatik baş ağrısı ile başvuran hastalarda antiagregan veya antikoagülan kullanımının nörolojik görüntüleme üzerine  etkisi /
Yazar: CANER İŞKORUR
Danışman: PROF. DR. SEÇGİN SÖYÜNCÜ
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Antikoagülanlar = Anticoagulants ; Baş ağrısı = Headache ; Nörogörüntüleme = Neuroimaging

Özet:
Baş ağrısı olan hastalar acil servis başvuruları içinde önemli bir yer tutmaktadır. Baş ağrısının nedenlerini incelediğimiz zaman primer baş ağrılarının yanında belli bir nedene bağlı olarak ortaya çıkan sekonder baş ağrılarını da görmek mümkün olmaktadır.
Anti antiagreganlar/antikoagülanlar ise son yıllarda birçok hastalığın tedavisinde veya profilaksisinde çok yaygın olarak kullanılan ilaç gruplarıdır. Bu ilaçlardan kaynaklanan intrakraniyal kanamalara bağlı oluşan sekonder baş ağrılarının görülme riski de dolayısıyla son yıllarda artış göstermektedir.
Bu çalışmanın amacı, acil servise travma dışı baş ağrısı nedeniyle gelen hastalarda antiagregan veya antikoagülan kullanımının nörolojik görüntüleme üzerine etkisini incelemektir. 
Prospektif olarak, 01/05/2016 ve 01/09/2016 tarihleri arasında 4 ay boyunca Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisi'ne travma dışı oluşan baş ağrısı şikayeti ile başvuran hastalar çalışmaya alınmıştır. 18 yaşından küçük ve son 3 hafta içinde kafa travması öyküsü olan hastalar çalışmaya alınmamıştır. Bu tarihler arasında acil servise 36.139 hasta başvurmuştur, çalışmaya dahil edilen hastaların sayısı 837'dir. Bu hastaların 537 (%63.4)'si kadın 306 (%36.6)'sı erkektir. Baş ağrılarını sınıflandırdığımızda; migren tipi baş ağrısı olan hastalar 342 (%40.9) , gerilim tipi baş ağrısı olan hastalar 169 (%20.2), küme tipi baş ağrısı olanlar 60 (%7.2), diğer primer baş ağrısı olanlar 101 (%12.1), sekonder baş ağrısı olarak sınıflandırılanlar ise 165 (%19.7) kişidir. 
Çalışmaya alınan 837 hastanın 157 (%18.8)'sine hekim kararı ile nörogörüntüleme yapılmıştır ve 680 (%81.2)'ne yapılmamıştır. Nörogörüntüleme yapılan hastaların 104 (%66.3)'ünün sonucu normal olarak raporlanmıştır.
Hekim kararı ile nörogörüntüleme yapılmış hastalardan 29'u antiagregan ve/veya antikoagülan kullanmıştır. 29 hastadan 3'ünde kanama saptanmamıştır. BT çekilen hastalardan 128 tanesi antiagregan ve/veya antikoagülan ilaç kullanmıştır. İlaç kullanmayan 128 hastanın 2'sinde kanama saptanmıştır. Bu iki değişken arasındaki ilişkiyi saptamak için ki-kare testi kullanılarak  p=0.044 bulunmuştur. 
Antiagregan ve/veya antikoagülan ilaç kullanan hastaların %43.3'üne, ilaç kullanmayan hastaların %16.8'ine hekim kararı ile nörogörüntüleme yapılmıştır.

Sonuç olarak; acil servise baş ağrısı ile gelen hastalarda antiagregan/antikoagülan kullanımı hem görüntüleme oranını arttırırken hem de görüntüleme yapılan hastalarda antiagregan/antikoagülan kullanımı olanlar ile olmayanlar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı görülmektedir. Ancak prospektif ve kohort olarak planlanan bu çalışmada kanama çıkan hasta sayısının az olması klinik anlamlılık açısından soru işaretleri doğurabilir. Bunun için kanama kanama sayısının daha fazla olduğu geniş hasta sayılı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
Patients with headaches have considerable value in emergency deparment visits. When we look into causes of headaches, we come upon primary headaches as well as secondary headaches that result from extracranial pathologies. 
Antiplatelet and anticoagulant medications are used for treatment and prophylaxis of large sum of diseases, extensively. Thus intracranial hemorrhages due to these medications and secondary headaches from these hemorrhages are also counting up in the last years. 
The aim of this study is to observe antiplatelet and anticoagulant medications' impact on neurological imaging in these patients with non-traumatic headaches. 
Patients presented with non-traumatic headaches to the Emergency Department of Akdeniz Teaching Hospital between 05.01.2016 and 09.01.2016 are included, prospectively. In this time period, a total of 36.139 patients have applied to the emergency deparment and 837 of these patients are included in the study. 537 (63.4%) was female and 306 was (36.6%) male. When we categorised these patients, 342 (40.9%) was migrene; 169 (20.2%) was tension type headache, 60 (7.2%) was cluster type headache, 101 (12.1%) was other primary headache and 165 (19.7%) was secondary type headache. 
Patients included in this study, 157 (18.8%) patient was neuroimaged with physician decision and 680 (81.2%) was not. 104 (66.3%) patients whom neuroimaged were reported normal. 29 patients whom neuroimaged with physician's decision were on antiplatelet and/or anticoagulant medication and 3 of these patients did not reported hemorrhagy. 
128 patients whom neuroimaged with CT were on antiplatelet and/or anticoagulant medication. 2 of these patients reported hemorrhagy. To observe the correlation between these two variable chi-square test was used and calculated p-value was 0.044.  The 43.3 % of patients whose on antiplatelet and/or anticoagulant medication was neuroimaged with physician's decision and 16.8 % of patients whose not on medication. 
In conclusion, usage of antiplatelet and/or anticoagulant medication increases neuroimaging ratios in patients presented with headache to the emergency deparment, and also the difference between patients taken neuroimaging studies, whose on medication and whose not was statistically significant. 
This study's design was prospective and cohort-based so the hemorraghy patients count was low. Tihs could bore questions about clinical significance. So we concluded there is needed more studies with more patients with hemorrhagies.