Erişkin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu şiddetinin bağlanma stili, belirsizliğe tahammülsüzlük ve duygu düzenleme güçlüğü ile ilişkisinin incelenmesi
Examining the relationship between adult attention deficit and hyperactivity disorder severity and attachment style, intolerance of uncertainty and emotion regulation difficulties
Yazar: SU DEMİRKOL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA KAYIM
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma stilleri = Attachment styles ; Belirsizliğe tahammülsüzlük = Intolerance of uncertainty ; Dikkat = Attention ; Dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik bozukluğu = Attention deficit and hyperactivity disorder ; Duygu düzenleme güçlüğü = Emotion dysregulation ; Yetişkinler = Adults ; Yetişkinlerde bağlanma = Adult attachment

Özet:
Yapılan çalışmada 18-45 yaş arası erişkin bireylerin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu şiddetinin bağlanma stili, belirsizliğe tahammülsüzlük ve duygu düzenleme güçlüğü ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Hedef doğrultusunda dışlama ve dahil edilme kriterleri belirlenmiş ve semptomları manipüle edebilecek etkenlerin dışarıda bırakılması için katılımcıların nörolojik rahatsızlıktan bağımsız olabilmesi için maksimum 45 yaşında, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı almamış, bu tanıya istinaden ilaç kullanmayan, herhangi bir psikiyatrik ilaç kullanmayan bireylerden oluşması sağlanmıştır. Veriler online olarak toplanmış, toplamda 343 katılımcının katıldığı araştırmada dışlama kriterleri doğrultusunda çalışmadan çıkarılan 139 katılımcı sonrasında 204 katılımcının verileri ile çalışma sürdürülmüştür. Araştırmada Demografik Bilgi Formu, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği (ASRS), Erişkin Bağlanma Biçimi Ölçeği (EBBÖ), Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği (BTÖ), Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-Kısa Form (DDGÖ-16) ve Olumlu Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği (O-DDGÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS-25 programı kullanılmış, DEHB şiddeti, bağlanma stili, belirsizliğe tahammülsüzlük ve duygu düzenleme güçlüğü demografik bilgilere göre incelenirken bağımsız örneklemler t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Analizlerde ortaya çıkan anlamlı farklar içinse post-hoc testlerinden biri olan Tukey testi kullanılmıştır. Ek olarak DEHB şiddeti, bağlanma stili, belirsizliğe tahammülsüzlük ve duygu düzenleme güçlüğü arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla pearson korelayson analizi ve hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu şiddetinin, kaygılı bağlanma, kaçıngan bağlanma, belirsizliğe tahammülsüzlük ve duygu düzenleme güçlüğü ile arasında pozitif; güvenli bağlanma stili ile negatif yönlü anlamlı bir ilişkisi olduğu bulunmuştur (p<.05).  Kaygılı ve kaçıngan bağlanan katılımcıların DEHB şiddeti güvenli bağlananlara göre daha yüksek olduğu, katılımcıların belirsizliğe tahammülsüzlük ve duygu düzenleme güçlüğü düzeyi arttıkça da DEHB şiddetinin arttığı bulunmuştur.

Abstract:
The present study aimed to investigate the relationship between attachment style, intolerance of uncertainty, emotion regulation difficulties, and the severity of attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD) symptoms among adults. The sample consisted of individuals aged 18-45 years. The selection of participants was guided by rigorous exclusion and inclusion criteria to ensure the absence of comorbid neurological disorders. Specifically, participants were required to be within the age range of 45 years or below, without a clinical diagnosis of ADHD, non-users of medication for ADHD treatment, and not currently using any psychiatric medication. Data were collected through online surveys, yielding an initial sample of 343 participants. Following the application of exclusion criteria, 139 participants were excluded, resulting in a final sample size of 204 participants for subsequent analyses. The research employed a battery of assessment instruments, including the Demographic Information Form, Adult ADHD Self-Report Scale (ASRS), Experiences in Close Relationships Scale (ECR), Intolerance of Uncertainty Scale (IUS), Difficulties in Emotion Regulation Scale-Short Form (DERS-16), and Difficulties in Positive Emotion Regulation Scale (DERS POSITIVE). Data analysis was conducted using SPSS-25 software. The associations between ADHD symptom severity, attachment style, intolerance of uncertainty, emotion regulation difficulties, and demographic variables were examined using independent samples t-tests and one-way analysis of variance (ANOVA). Post-hoc tests, specifically the Tukey test, were employed to investigate significant differences identified in the analyses. Additionally, Pearson correlation analysis and multiple regression analysis were employed to explore the relationships among ADHD symptom severity, attachment style, intolerance of uncertainty, and emotion regulation difficulties. The results of the study revealed a positive relationship between ADHD symptom severity and anxious attachment, avoidant attachment, intolerance of uncertainty, and emotion regulation difficulties. Conversely, a negative relationship was observed between ADHD symptom severity and secure attachment style (p<.05). Individuals with anxious and avoidant attachment styles exhibited higher levels of ADHD symptom severity compared to those with secure attachment. Moreover, as levels of intolerance of uncertainty and emotion regulation difficulties increased, ADHD symptom severity also showed an upward trend.