Timurlular devrinde Semerkant (1370-1506)
Timurid era in Samarkand (1370-1506)
Yazar: NESLİHAN AKSOYCUK
Danışman: PROF. DR. HATİCE ORUÇ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Semerkand = Samarkand

Özet:
Semerkant şehri, tarihsel süreç boyunca birçok devlet için hem siyasi hem de ticarî
açıdan önemli bir yere sahip olmuştur. Özellikle Arapların bu coğrafyaya gelişi ve
İslamiyet'in bölgede yayılması ile birlikte Emevîler, Abbâsîler, Sâmânîler, Karahanlılar,
Gazneliler, Selçuklular, Moğollar şehre sahip olmuş, fakat şehirde asıl gelişme
Timurlular dönemi itibarıyla yaşanmaya başlamıştır. Yaşamı boyunca farklı birçok
coğrafyaya seferler düzenleyen Timur, buralardan getirdiği âlimleri, sanatkârları,
zanaatkârları ve din adamlarını Seöerkant'a yerleştirmiş, şehrin her açıdan gelişmesi için
bir zemin hazırlanmıştır. Timur'dan sonra halefleri döneminde de Semerkant ilim ve
sanatın yükselen yıldızı olmuştur. Özellikle 14 ve 15. yüzyıllarda şehir oldukça
canlanmış, ilim yuvası haline gelmiş, "cennetten bir köşe" olarak anılmaya başlanmıştır.
Bu çalışmada Timurlular döneminde Semerkant şehri; sosyal, ticarî, ziraî, iktisadî,
ilmi, kültürel ve mimari yönlerden incelenmektedir. Bu alanda araştırmalar yapılırken
konu ile ilgili detayların öne çıkarılmasına gayret edilmiş, aynı zamanda bu döneme has
yenilikler olarak ifade edilebilecek detayların da üzerinde durulmuştur. Bu tez çalışması
ile şehrin kendine has özellikleri ele alınırken aynı zamanda hükümdarların ele alınan
konulardaki yaklaşımları da değerlendirilmiştir.
Bu çalışmada Timurlular döneminde (1370-1506) Semerkant'ın genel durumu,
kuruluşu, Timurlular dönemindeki sosyal ve dini yapısı ele alınmakta, bununla birlikte
Timurlular döneminde kentin ticarî, ziraî, iktisadî, ilmi, kültürel ve mimari yönleri de
çeşitli açılardan değerlendirilmekte ve bir bütün olarak Semerkant şehrinin söz konusu
dönemdeki durumu ortaya konmaya çalışılmaktadır.

Anahtar kelimeler: Semerkant, Timur, Timurlular, Uluğ Bey, Mimari.

Abstract:
Semerkand city has held significant political and commercial importance for
numerous empires throughout history. Particularly with the arrival of Arabs and the
spread of Islam in the region, it came under the control of the Umayyads, Abbasids,
Samanids, Karakhanids, Ghaznavids, Seljuks, and Mongols. However, the city's true
development began during the Timurid period. Timur, who embarked on several
expenditions to various regions throughout his life, settled scholars, artists, craftsmen,
and religious figures brought from those areas in Semerkand, thus creating a foundation
for the city's development in all aspects. Even during the reign of Timur's successors,
Semerkand continued to rise as a center of knowledge and art. Especially in the 14th and
15th centuries, the city the has become one of the center of sicence, becoming renowned
as a "corner of paradise" and a hub of scholarship.
This study examines Semerkand during the Timurid period from social,
commercial, agricultural, economic, academic, cultural, and architectural perspectives.
The research aims to highlight the details relevant to the subject matter while emphasizing
the innovations specific to this era. This thesis considers the distinctive characteristics of
the city while also evaluating the approaches of the rulers toward the discussed topics.
In this study, the general state of Semerkand during the Timurid period (1370-
1506) is explored, including its initial establishment, the social and religious structure
during the Timurid rule. Additionally, the commercial, agricultural, economic, academic,
cultural, and architectural aspects of the city during the Timurid period are evaluated from
various angles, aiming to present an overview of Semerkand's state during this specific
era.

Keywords: Semerkand, Timur, Timurids, Ulugh Beg, Architecture.