Geçici koruma altındaki Suriyelilerin Türkiye ekonomisine katkıları: Bir makro sosyal hesaplar matrisi analizi
Contribution of Syrians under temporary protection to the Turkish economy: A macro social accounts matrix analysis
Yazar: İSMAİL ÇATAKLI
Danışman: PROF. DR. CELAL TAŞDOĞAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik etki = Economic effect ; Geçici hukuki korumalar = Temporary legal protection ; Göçler = Migrations ; Göçmenler = Emigrants ; Sosyal hesaplar matrisi = Social accounting matrix ; Suriyeliler = Syrians ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası göç = International migration

Özet:
Bu çalışma; 2011 yılı itibari ile Suriye'de yaşanan iç karışıklıklar ve iç savaş nedeniyle zorunlu göçe maruz kalan Suriyelilerin Geçici Koruma Statüsü altında Türkiye'de kaldıkları süre içinde ekonomiye katkılarını incelemektedir. Türkiye, Suriyelilere sorunun kaynağında çözümü ve gönüllü geri dönüş politikası ile uyumlu olarak kalıcı bir statü yerine Geçici Koruma Statüsü vermiştir. Geçici Koruma Altındaki Suriyelilerin (GKAS) Türkiye'de bulundukları dönem içinde Türk Toplumu ile uyum içinde yaşamaları kritik önemdedir. Nihai olarak gönüllü geri dönüş hedefi için gerekli çalışmalar yapılmakla birlikte bir taraftan da sosyal ve ekonomik uyum konusunda farkındalık çalışmaları yapılmaktadır. Bu çalışmaların uzun dönemde her iki topluma da önemli katkılar sağlayacağını öngörmek mümkündür. Bununla birlikte GKAS'in ekonomik uyum ve ilave katma değer potansiyellerini tespit etmek uzun vadeli hedefler açısından önemlidir. Çalışmada Türkiye'de GKAS'in Türkiye ekonomisine katkıları bütüncül olarak incelenmektedir. Türkiye'de hali hazırda bulunan GKAS'in mevcut sayısı itibari ile ekonomiye olan etkileri; hanehalkı, işgücü ve firmalar olarak ayrıştırılan değişkenler üzerinden incelenmektedir. GKAS'in Türkiye ekonomisine etkilerinin bütüncül bir çerçevede incelenebilmesi için çalışmada hanehalkı, işgücü ve firma hesaplarını eş anlı olarak dikkate alan Makro Sosyal Hesaplar Matrisi (Makro-SHM) çerçevesi kullanılmıştır. Yöntem olarak SHM gelir çarpan analizi kullanan çalışmada, ekonomide dışsal şoklar ile yapılan transferlerin yaratacağı doğrudan transfer ve açık döngü etkilerinin ortaya çıkaracağı gelir artışları hesaplanmıştır. Sonuç olarak GKAS için yapılan doğrudan transferler işgücü dikkate alınarak yapıldığı takdirde ekonomiye olan pozitif etkilerin daha fazla olacağı ve gelecekte uygulanması muhtemel AB kaynaklı desteklerin bu çerçeve de düzenlenmesinin daha etkili olacağı düşünülmektedir. AB desteklerinin "gönüllü, güvenli ve onurlu geri dönüş politikası"nı akamete uğratmayacak şekilde planlanması da önemlidir.

Abstract:
This study examines the contribution of Syrian refugees, who have been subjected to forced migration due to internal turmoil and civil war in Syria since 2011, to the economy during their stay in Türkiye under the Temporary Protection Status. Türkiye has given Syrians Temporary Protection Status instead of permanent status in line with the solution at the source of the problem and voluntary return policy. It is critical for Syrians under Temporary Protection (SUTP) to live in harmony with the Turkish community during their stay in Türkiye. Ultimately, necessary studies are carried out for voluntary return; on the other hand, awareness studies are carried out on social and economic cohesion. It is possible that these studies will significantly contribute to both societies in the long run. However, determining the economic cohesion and added value potential of SUTP is considered necessary for long-term goals. In this study, the contributions of SUTP to the Turkish economy are examined holistically. The effects of the current number of SUTPs in Türkiye on the economy, households, labor force, and firms are analyzed based on variables. To examine the results of the SUTP on the Turkish economy in a holistic framework, a Macro Social Accounts Matrix (Macro-SAM) framework, which simultaneously considers the household, workforce, and firm statements, was used. In the study, which uses SAM income multiplier analysis as a method, the direct transfer to be created by transfers made with external shocks in the economy and the income increases to be revealed by the open loop effects are calculated. As a result, it is thought that if the direct transfers for the SUTP are made by considering the workforce, the positive impact on the economy will be more, and it will be more effective to organize the EU-sourced supports that are likely to be applied in the future. It is also essential that EU support is planned in a way that will not fail the "voluntary, safe, and honorable return policy."