Kentte suç oranının ekonomik, sosyal ve mekansal değişkenlerle modellenmesi
Modelling crime rates using economic, social and spatial variables in urban areas
Yazar: İREM AYHAN
Danışman: Y.DOÇ.DR. KEMAL MERT ÇUBUKÇU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Suç = Crime

Özet:
Suç farklı dönemlerde, farklı bölgeler tarafından farklı şekillerde tanımlanmıştır.Bu nedenle evrensel bir tanımını yapmak zordur. Suç işlemeyi önleme çalışmalarıiçin suça neden olan faktörlerin tespit edilmesi esastır. Bu çalışma, suça etki edenfaktörlerin tespitine yönelik olarak yapılmış olan ampirik çalışmaların taraması ve butaramalar sonucunda ortaya çıkan ağırlıkla mekansal değişkenlerin İzmir merkezilçelerde rastlantısal olarak seçilmiş 50 sokağa ait 1998-2006 yılı verisi üzerindenanalizini kapsamaktadır. Tarama sonucunda suça neden olan faktörler dört ana başlıkaltında gruplandırılmıştır: (1) sosyal ve kültürel, (2) ekonomik, (3) demografik, (4)mekansal faktörler. Bu faktörlerin sayısal açıdan geçmiş çalışmalarda nasıl ölçüldüğüortaya konmuştur. Bu değişkenlerden verisine ulaşılması mümkün olanlarbelirlenerek mekansal ve sosyal değişkenler arazi çalışmaları sonucundatoplanmıştır. Ekonomik değişkenler ise ilgili belediyelerin emlak ve gelirle ilgilibirimlerinden elde edilmiştir. İzmir Emniyet Müdürlüğü'nden 1998-2006 yıllarıarasında kalan döneme ilişkin kayıtlı olan İzmir hırsızlık suç bilgisi alınmıştır.Sonraki aşamada yapılan regrasyon analizi sonuçlarına göre (1) sokak uzunluğu, (2)duvar uzunluğu ve (3) demir parmaklık uzunluğu suçla doğru orantılı (+); (4) anayolüzerinde bulunma, (5) konut kullanımı dışında fonksiyon bulunması, (6) sokakdokusunun doğal gözetime imkan vermesi, (7) sokak istikameti üzerinde toplu taşımdurağı bulunması ve (8) ekonomik statü ters orantılı (-) bulunmuştur. Model ilehırsızlık suçlarındaki varyasyonun %98'i açıklanabilmektedir (R2=0,983).Değişkenlerden ikisi dışında tümü 0,05 seviyesinde istatistiksel açıdan değerlibulunmuştur. Çalışma bu yönüyle ileride kent ve suç arasındaki ilişkiyi irdeleyecekampirik çalışmalar için kaynak niteliğindedir. Çalışmada saptanan kriterler planlamaaçısından önemli olup; ıssız ve kullanılmayan mekanların oluşturulmaması çalışmasonucunda saptanan kriterlerin işaret ettiği ortak nokta olması nedeniyle önemlidir.Anahtar sözcükler: Suç, kent, ekonomik faktörler, sosyal faktörler, mekansalfaktörler.

Abstract:
The definition of crime has varied across time and geography, and it is hard tocome up with a globally definition. However, understanding the sources of crime ismore crucial in crime prevention and creating livable environments. This researchaims to analyze the variables affecting burglary crime rates in urban settings usingdata for 50 randomly selected streets for the years 1998-2006 in Izmir, Turkey. Fourmajor crime factors are described in the literature: (1) social and cultural, (2)economic, (3) demographic, (4) spatial factors. The final model includes eightindependent variables to explain the burglary crime rates: (1) street lenght, (2) walllenght, (3) presence of iron fence, (4) whether the street is on a main road, (5)presence of mixed landuse, (6) presence of natural surveillance, (7) presence of busstops, and (8) economic statu. We found that burglary crime rates increase withmeasure of the street, measure of the wall, measure of the iron fence and decreasewith finding on highway, existence of some units except residential units, naturalsurveillance, existence of bus stop, economic statu. The model is able to explain %98of the variation in burglary crimes (R2=0,983). All variables but one variables werefound significant at the 0,10 level.Keywords: Crime, city, economic factors, social factors, spatial factors