Yüksek performanslı iş sistemleri ile iş bağlılığı arasındakiilişkide psikolojik güçlendirmenin aracı rolü: Hizmetsektöründe bir araştırma
The mediating role of psychological empowerment in the relationship between high performance work systems and work engagement: A research in the service sector
Yazar: ENİSE GÜNDOĞDU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TAŞLIYAN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
İşletmelerin günümüzde rekabet üstünlüğü sağlaması ve bu üstünlüğü koruyabilmesi için yüksek performanslı iş sistemleri uygulamaları ile çalışanlarının iş bağlılıklarını artırması büyük önem taşımaktadır. İnsan sermayesi bir örgütün veya bir toplumun en değerli varlıklarından biri olarak kabul edilir. İnsan sermayesi rekabet üstünlüğü sağlama, verimlilik ve etkinlik artışı, yenilikçilik, yaratıcılık, çalışanların birbiriyle uyumu, örgütün esnekliği ve örgüt kültürünün ve değerlerinin taşınması gibi birçok noktada fayda sağlamaktadır. Örgütsel düzeyde başarı ve sürdürülebilir bir büyüme için temel bir faktör olan insan sermayesinin sürekli geliştirilmesi, uzun vadede rekabet avantajı sağlamak için kritik öneme sahiptir. 
Bu tezde yapılan çalışma hizmet sektörlerinde yüksek performanslı iş sistemleri (YPİS) ile iş bağlılığı arasındaki ilişkiyi belirleme ve bu ilişkide psikolojik güçlendirmenin aracı olarak rolünü ortaya çıkarma amacıyla yapılmaktadır. Bu kapsamda 387 adet örneklemden veri toplanarak hipotezlerimiz test edilmeye çalışılmıştır. Anket sonuçlarının değerlendirilmesinde güvenirlik analizi, frekans analizi, tanımlayıcı analizler, faktör analizi, korelasyon ve regresyon analizi, SPSS Process Macro Programı ile aracı (Model 4) ve düzenleyici (Model 1) etki analizleri yapılmıştır.
Yapılan araştırma sonucunda yüksek performanslı iş sistemleri ile iş bağlılığı ve psikolojik güçlendirme arasında; psikolojik güçlendirmeyle iş bağlılığı arasında pozitif yönde anlamlı ilişkilerin olduğu tespit edilmiştir. Yüksek performanslı iş sistemleri boyutlarından seçici yerleştirme ve açık görev tanımları boyutlarının iş bağlılığı üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisinin olduğu; psikolojik güçlendirme alt boyutlarından olan anlamlılık ve etki boyutunun iş bağlılığı üzerinde pozitif ve anlamlı etkisinin olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca araştırma sonuçlarına göre, yüksek performanslı iş sistemlerinin (YPİS) iş bağlılığı üzerinde psikolojik güçlendirme aracılığıyla anlamlı bir etkiye sahip olduğu, ancak bu ilişkinin düzenleyici bir etkisinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Çalışma, YPİS'nin, çalışanların becerilerini, bağlılıklarını ve üretkenliklerini artırma amacıyla tasarlandığında, iş bağlılığı ve psikolojik güçlendirme ile olan ilişkisi sayesinde çalışanların daha memnun, motive olmuş ve örgüte daha bağlı bireyler haline gelmesine katkı sağlayacağını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Yüksek Performanslı İş Sistemleri, İşe Bağlılık, Psikolojik Güçlendirme, İnsan kaynakları, Hizmet Sektörü.

Abstract:
In today's business enviroment, it is of great importance for companies to enhance their employees' work engagement through the applications of high performance work systems (HPWS) in order to achieve and maintain competitive advantage. Human capital is considered one of the most valuable assets of an organization or a society. Human capital provides benefits in many areas such as providing competitive advantage, increasing productivity and efficiency, innovation, creativity, harmony between employees, flexibility of the organization and transferring the organşzational culture and values.
This thesis aims to determine the relationship between high performance work systems (HPWS) and work engagement in the service sectors, as well as to reveal the mediating role of psychological empowerment in this relationship. In this context, data were collected from a sample of 387 participants to test our hypotheses. In the evaluation of the survey results, reliability analysis, frequency analysis, descriptive analysis, factor analysis, correlation and regression analysis, mediator (Model 4) and moderator (Model 1) effect analyses were conducted with SPSS Process Macro Program.
As a result of the research, it was found that there are positive and significant relationships between high-performance work systems (HPWS) and work engagement and psychological empowerment, as well as between psychological empowerment and work engagement. It was observed that the dimensions of selective placement and clear job descriptions, which are sub-dimensions of HPWS, have a positive and significant effect on work engagement. Additionally, the dimensions of meaning and impact, which are sub-dimensions of psychological empowerment, also have a positive and significant effect on work engagement. Furthermore, it was found that psychological empowerment plays a significant mediating role in the effect of HPWS on work engagement but does not have a moderating role. According to the results of the study, the relationship between high-performance work systems (HPWS), designed to enhance employees' skills, commitment, and productivity, and job commitment and psychological empowerment can be said to contribute to employees becoming more satisfied, motivated, and committed individuals within the organization.

Keywords: High Performance Work systems, Work Engagement, Psychological Empowerment, Human Resources, Servis Sector