İklim değişikliğiyle mücadelede merkez bankalarının rolü: Gelişen piyasalar ve Türkiye örneği
The role of central banks in combating climate change: The case of emerging markets and Türkiye
Yazar: ELİF DUYGU KÖMÜRCÜOĞLU
Danışman: PROF. DR. SEYFETTİN ARTAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Küresel ısınmanın insan faaliyetlerinden kaynaklandığı bilimsel çalışmalar ve uluslararası raporlarla doğrulanmıştır. İnsan faaliyetleri sonucu artan sera gazı emisyonları, küresel ölçekte eşi benzeri görülmemiş bir ısınmayı tetikleyerek iklim değişikliğini hızlandırmıştır. İklim değişikliği sonucu meydana gelen fiziksel riskler ve geçiş riskleri, ekonomi üzerinde derin ve karmaşık etkiler yaratmaktadır. Bu risklerin, finansal sistem ve makroekonomi aracılığıyla merkez bankaları ve yürüttükleri para politikası üzerinde önemli sonuçlara yol açması beklenmektedir. Buna göre, iklim değişikliğiyle ilgili riskler finansal risk kaynağı olarak kabul edilmekte ve fiyat istikrarı açısından da olumsuz etkilere yol açacağı öngörülmektedir. Aynı zamanda, bu risklerin parasal aktarım kanalları aracılığıyla geleneksel para politikası araçlarının etkinliğini sınırlandırarak para politikasının başarısını zayıflatması beklenmektedir. Dolayısıyla, iklim değişikliğiyle ilgili riskler merkez bankalarının temel hedefleri olan fiyat istikrarı ve finansal istikrar üzerindeki doğrudan etkileri nedeniyle merkez bankaları için büyük bir öneme sahiptir. Bu bağlamda, merkez bankalarının iklim değişikliğiyle ilgili risklere karşı dikkatlerini artırmaları kaçınılmaz hale gelmiş ve son yıllarda, merkez bankalarının iklim değişikliğiyle mücadelede üstlenebileceği roller hakkında yoğun tartışmalar başlatılmıştır.

İklim değişikliği ve merkez bankacılığı ilişkisinin incelendiği bu çalışmanın amacı, iklim değişikliğinin çoğu merkez bankasının temel hedefi olan fiyat istikrarı üzerindeki etkisinin araştırılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda, öncelikle gelişen piyasa ekonomilerinde 2000-2018 dönemi için iklim değişikliği göstergelerinin tüketici enflasyonu üzerindeki etkisi Driscoll-Kraay dirençli tahminciler yöntemi aracılığıyla incelenmiştir. Ayrıca, Türkiye örneği için 1990-2021 döneminde iklim değişikliği göstergelerinin gıda ve tüketici enflasyonu üzerindeki uzun dönemli etkileri Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif (Autoregressive Distributed Lag-ARDL) model sınır testi yaklaşımıyla, değişkenler arasındaki nedensellik ilişkileri ise Toda-Yamamoto nedensellik testi ile analiz edilmiştir. Çalışmada literatürden farklı olarak iklim değişikliğini temsilen gelişen piyasa ekonomileri ve Türkiye örneği için iklim değişikliği endeksleri oluşturulmuştur. Elde edilen bulgular, iklim değişikliğinin enflasyonist baskılara yol açtığı yönündedir. Buna göre, iklim değişikliği merkez bankalarının temel hedefi olan fiyat istikrarı açısından tehdit oluşturmaktadır. Dolayısıyla, merkez bankaları fiyat istikrarını sağlama yönünde uyguladıkları para politikası çerçevesinde iklim değişikliğiyle ilgili riskleri göz önünde bulundurmalıdır.

Abstract:
Scientific studies and international reports have confirmed that global warming is driven by human activities. The increase in greenhouse gas emissions due to these activities has triggered unprecedented global warming, thereby accelerating climate change. The physical and transition risks resulting from climate change create profound and complex impacts on the economy. These risks are expected to have significant implications for central banks and the monetary policies they implement, mediated through the financial system and the macroeconomy. Accordingly, climate-related risks are recognized as a sources of financial risk and are anticipated to have adverse effects on price stability. Simultaneously, these risks are expected to weaken the effectiveness of traditional monetary policy tools by constraining monetary transmission channels, thereby undermining the success of monetary policy. Therefore, due to their direct impact on the main objectives of central banks—price stability and financial stability—climate-related risks have become a matter of great importance for central banks. In this context, it has become inevitable for central banks to increase their attention to climate-related risks, and in recent years, intense debates have emerged regarding the roles that central banks can assume in combating climate change.

The aim of this study, which examines the relationship between climate change and central banking, is to investigate the impact of climate change on price stability, which is the primary objective of most central banks. To this end, the effects of climate change indicators on consumer inflation in emerging market economies for the period 2000-2018 have been analyzed using the Driscoll-Kraay robust estimator method. Additionally, for the case of Türkiye, the long-run effects of climate change indicators on food and consumer inflation for the period 1990-2021 have been examined using the ARDL bounds testing approach, while the causal relationships between the variables have been analyzed with the Toda-Yamamoto causality test. Unlike previous studies in the literature, climate change indices have been developed to represent climate change specifically for emerging market economies and the case of Türkiye. The findings suggest that climate change exerts inflationary pressures. Accordingly, climate change poses a threat to price stability, which is the main objective of central banks. Therefore, central banks should consider climate-related risks within the framework of the monetary policies they implement to ensure price stability.