Sporcularda kişilik bozukluklarının bilişsel yönlerinin incelemesi
Investigation of cognitive aspects of personality disorders in athletes
Yazar: SABA BORNA
Danışman: DOÇ. DR. ELİF AKKUŞ
Atatürk Üniversitesi / Kış Sporları ve Spor Bilimleri Enstitüsü / Spor Sağlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Spor = Sports
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Duygu düzenleme güçlüğü = Emotion dysregulation ; Kişilik bozuklukları = Personality disorders ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Ölçekler = Scales

Özet:
Sporcularda Kişilik Bozukluklarının Bilişsel Açıdan İncelenmesi 
Amaç: Bu çalışmanın amacı, sporcularda temel kişilik özelliklerinin, bilişsel duygu düzenleme ve kişilerarası sorunların, kişilik bozukluklarının bilişsel boyutu üzerine etkilerinin araştırılmasıdır.
Yöntem: Yaşları 18-30 (X̄=24.35, SS=2.65) arasında değişen 486 yetişkin sporcu (281 erkek ve 205 kadın) çalışmaya katılmıştır. Veriler, Demografik Bilgi Formu, Kısa Semptom Envanteri, Pozitif-Negatif Etki Ölçeği Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Temel Kişilik Özellikleri Envanteri, Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği, Kişilerarası İlişkilerde Problemler Envanteri ve Kişilik İnanç Ölçeği ile toplanmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında, ölçeklerin geçerlilik ve güvenilirlik özellikleri gösterdikleri saptanmıştır. Verilerin normal değerlendirilmesi için Kolmogorov-Smirnov(K-S), değişkenler arasındaki ilişki  bulmak için Pearson Korelasyon katsayısı testi, sporcularda kişilik bozukluklarının durumunu tahmin etmek için Çoklu Regresyon test yöntemi ve bağımsız grubun karşılaştırılması için, bağımsız t testi, ANOVA ve MANOVA kullanılmıştır. Sonuçların anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. İstatistiksel analizlerde SPSS 21 versiyon kullanılmıştır. 
Bulgular: Sporcularda temel kişilik özellikleri alt boyutlar deneyime açıklık ve duygusal denge sırasıyla olumlu ve olumsuz bilişsel duygu düzenleme ile ilişkilidir. Duygusal denge, negatif değerlilik ve felaketleştirme kişilerarası problemler ile pozitif, dışadönüklük ise negatif ilişki göstermektedir. Kişilik psikopatolojisi açısından ise, duygusal tutarsızlık, felaketleştirme, başkalarını suçlama, ve ilişkilerde soğuk ve dominant olmanın Kişilik bozukluklarındaki işlevsel olmayan inançlarla ilişkili olduğu bulunmuştur. 
Sonuç: Bu araştırmada sonuçlarına göre, duygusal denge ve negative değerliliğin kişilik bozukluğu inanıçları üzerindeki etkisi kişilerarası problemlerin aracı rolü ile açıklanabilirken, negative değerliliğin etkisine negatif bilişsel duygu düzenleme de aracılık etmiştir. Sonuçlar ve anlamları ilgili literatürün ışığında değerlendirilmiş, ileri araştırma uygulamalar için öneriler eşliğinde sunulmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Kişilik Bozukluğu, Bilişsel Duygu Düzenleme, Kişilerarası Kişilerarası Problemler, Sporcular

Abstract:
INVESTIGATION OF COGNITIVE ASPECTS OF PERSONALITY DISORDERS IN ATHLETES
Purpose: The purpose of this study was to investigate of basic personality traits, cognitive emotion regulation and interpersonal problems on the cognitive aspects of personality disorders in athletes. 
Method: In the present study, 486 adult participants (281 females and 205 males) between ages of 18 and 30 (M = 24.35, sd = 2.65) were voluntarily participated to the study. In the first part of the study, inventory of interpersonal problems,  cognitive emotion regulation questionnaire and personality belief questionnaire were analyzed and were found to have good validity and reliability characteristics. Differences in demographic variables and correlational data for the measures were examined. The collected data was analyzed by K-S (Kolmogorrov-Smirnov) and Pearson Correlation test. Multiple Regression test method was used to predict the status of personality disorders in athletes. Independent t-test, ANOVA ve MANOVA was used to compare two independent groups. The significance level of the results was accepted as p<0.05. SPSS version 21 was used for statistical analysis.
Findings: Openness to experience and emotional inconsistency are associated with positive and negative cognitive emotion regulation, respectively in athletes. Emotional inconsistency, negative valence, and catastrophizing are positively related to interpersonal problems, while extraversion is negatively related. In terms of personality psychopathology, emotional instability, catastrophizing, blaming others, and being cold and dominant in relationships were found to be associated with dysfunctional beliefs in personality disorders. 
Results: According to the results of this study, while the effect of emotional instability and negative valence on personality disorder beliefs can be explained by the mediating role of interpersonal problems, negative cognitive emotion regulation also mediated the effect of negative valence. The results and their meanings were evaluated in the light of the relevant literature and presented with suggestions for further research applications.
Keywords: personality Disorder, Cognitive Emotion Regulation, Interpersonal Problems, Athletes.