Bir grup süreci olarak akran zorbalığı: Katılımcı rolü gruplarında tepkisel-amaçlı saldırganlık ve toplumsal konum
Bullying as a group process: Reactive and proactive aggression and social status in participant role groups
Yazar: AYSUN ERGÜL
Danışman: PROF. DR. ALİ DÖNMEZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Bölümü / Sosyal Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Katılımcı rolleri = Participant roles ; Saldırganlık = Aggressiveness ; Sosyal psikoloji = Social psychology ; Sosyal statü = Social status

Özet:
Bu araştırmada, temel olarak Salmivalli, Lagerspetz, Björkqvist, Österman ve Kaukiainen'in (1996) Katılımcı Rolü Yaklaşımı'ndan yola çıkılarak zorbalık bir grup süreci olarak ele alınmıştır. Bu çalışmada, bu yaklaşım temelinde, zorbalığa farklı rollerle katılan çocukların oranlarının belirlenmesi ve bu oranların cinsiyete göre farklılık gösterip göstermediğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Sonuçlar, çocukların %11.5'i zorba, %10.9'u yardımcı-destekleyici, %21.1'i savunucu, %20.9'u izleyici ve %9.7'si kurban olmak üzere toplam %74.0'ünün söz konusu katılımcı rollerinden birine girdiğini göstermiştir. Cinsiyete göre karşılaştırma sonuçları, erkeklerin daha fazla zorba, yardımcı-destekleyici ve kurban, kızlarsa savunucu ve izleyici rollerinden birine girdiklerini göstermiştir.Ayrıca, çocukların zorba, yardımcı-destekleyici, savunucu ve izleyici ölçeklerinden elde edilen kendi bildirimi puanları ile aynı ölçeklerden elde edilen akran bildirimi puanları arasında anlamlı ve olumlu ilişkiler olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte, çocukların zorba ve yardımcı-destekleyici olarak davranma eğilimlerini gerçekte olduğundan daha düşük, savunucu ve izleyici olarak davranma eğilimleriniyse daha yüksek değerlendirdikleri görülmüştür.Bu çalışmada, ek olarak, katılımcı rolü gruplarındaki çocukların tepkisel-amaçlı saldırganlık ve toplumsal konum açısından farklılaşıp farklılaşmadıkları incelenmiştir. Tepkisel ve amaçlı saldırganlıkla ilgili karşılaştırma sonuçları, zorba çocukların amaçlı saldırganlık puanlarının savunucu ve izleyici çocuklarınkinden, yardımcı-destekleyici çocuklarınsa tepkisel saldırganlık puanlarının izleyici çocuklarınkinden anlamlı olarak daha yüksek olduğunu göstermiştir. Toplumsal konumla ilgili sonuçlarsa, zorba çocukların en fazla reddedilmişlik ve ortalamalılık; yardımcı-destekleyici çocukların ortalamalılık; savunucu ve izleyici çocukların popülerlik ve ortalamalılık; kurban çocuklarınsa reddedilmişlik konumuna girdiklerini göstermiştir. Ayrıca, katılımcı rolü grupları genel olarak akran kabulü ve akran reddi açısından da karşılaştırılmış, sonuçlar zorba, yardımcı-destekleyici ve kurban çocukların akranları tarafından savunucu ve izleyici çocuklardan daha fazla reddedildiklerini ortaya koymuştur.

Abstract:
In this study, based on Salmivalli et al. (1996) Participant Roles Approach, bullying has been examined as a group processes. This study, tried to evaluate the rate of children involved in bullying with different roles and whether this rate differentiates according to gender. The results have revealed that of all pupils %74 involved in one of the participant roles as bully (%11.5), assistant- reinforcer (%10.9), defender (%21.1), outsider (%20.9) and victim (%9.7). Boys participated most frequently in the roles of bully, assistant- reinforcer and victim while girls participated most frequently in the defender and outsider.In addition, children?s self-estimated scores were significantly lower than peer-estimated ones on bully and assistant- reinforcer scales while self-estimated scores were significantly higher than the peer-estimated ones on the defender and outsider scales.In this study, it was also examined whether the participant role groups differentiate in terms of reactive ? proactive aggression and social status. The results of comparisons the groups in terms reactive ? proactive aggression have shown that the scores of proactive aggression of bullies was significantly higher than that of the defenders and outsiders while reactive aggression scores of the reinforcer-assistant was significantly higher than that of the outsiders. The results of comparisons of the groups in terms social status have demonstrated that bullies were mostly in the rejected and avarage; reinforcer-assistants were mostly in the avarage; defenders and outsiders were mostly in the popular and avarage; and victims were mostly in the rejected social status groups.