Yetiştirme amaçlı kullanılan safkan İngiliz aygırlarda reproduktif performansın değerlendirilmesi
The evaluation of reproductive performance in thoroughbred stallions used for breeding
Yazar: BURAK MEHMET UÇAR
Danışman: PROF. DR. ERGÜN AKÇAY
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dölerme ve Suni Tohumlama Ana Bilim Dalı​
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Androloji = Andrology ; Atlar = Horses ; Aygır = Stallion ; Fertilite = Fertility ; Üreme = Reproduction ; Üreme performansı = Reproductive performance

Özet:
Bu çalışmada Türkiye Jokey Kulübü Derneği At Yetiştiriciliği ve Islahı İktisadi İşletmesi'ne ait hara ve aşım istasyonlarında kullanılan safkan İngiliz aygırlarının aşım kitabı verileri incelenmiştir. 2012-2016 yıllarını kapsayan 5 aşım sezonu boyunca yetiştirme programına ve aşım kitaplarına dahil olan 9-23 yaşları arasında 15 safkan aygır seçilmiş belirtilen sezonlara ait aşım kitaplarında bulunan parametreler aygır bazında derlenerek ve reprodüktif performans açısından değerlendirilmiştir. Rutin bir androlojik muayene sistemi uygulanmamış aygırlarda reprodüktif performansın yardımcı parametreler ile değerlendirilerek ortaya konulması ve elde edilen bulguların aygırların ileriki reprodüktif performansları için bir kaynak sağlaması hedeflenmiştir. 2012 aşım sezonunda ortalama gebelik oranı (%), siklus başına gebelik oranı (%) ve canlı tay oranı (%) sırasıyla %93,06±0,99, %72,42±2,47 ve %72,11±2,71 iken 2016 yılında bu parametreler %86,73±1,69, %65,27±4,65 ve %65,3±5,10 olarak hesaplanmıştır. Gebelik oranında yıllara bağlı görülen bu düşüş istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Bu parametreler seçilen aygırların yaşlarına göre değerlendirildiğinde ise 9 yaşlı aygırlarda sırasıyla ortalamalar %97,15±2,85, %77,66 ±0,91 ve %62,12±16,67 olarak bulunurken 22-23 yaşlı aygırlarda ise %83,70±5,16 , %62,50 ±1,50 ve %46,31±9,95 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen bulgular seçilen aygırlarda dölveriminin yıla ve artan yaşa bağlı olarak azaldığını göstermiştir. Sonuç olarak ülkemizde at yetiştiriciliğinin daha verimli hale getirilebilmesi için bu verilerin dikkatle tutulması gerekmekte ve damızlık olarak kullanılacak aygırlar sezon öncesi, sezon sonu ve gerektiğinde sezon içerisinde androlojik muayeneye tabi tutulmalıdır.Anahtar Sözcükler: Androlojik Muayene Sistematiği, Aşım Kitabı, Aygır, Fertilite, Reprodüktif Performans.

Abstract:
In this study, it has been aimed to evaluate the reproductive performance of stallions with the aid of auxiliary parameters and the obtained data has provided a source for the future reproductive performance of the stallions. The data from the thoroughbred stallion book of the stallions that are being used in the breeding stations and stud farms, which belong to the Jockey Club of Turkey has been examined. During the five breeding season, which covers the years between 2012 and 2016, 15 purebred stallions (9-23 aged) included in the training program and stallion books have been selected and the parameters obtained from the stallion books have been reviewed on the basis of the stallions and evaluated in terms of their reproductive performance. While average pregnancy rate (%), per cycle pregnancy rate (%) and foaling rate(%) were calculated as %93,06±0,99, %72,42±2,47 and %72,11±2,71 respectively in 2012 breeding season, these parameters were calculated %86,73±1,69, %65,27±4,65 and %65,3±5,10 respectively in 2016 breeding season. Reduction of pregnancy rate according to years is significant as statistically (p<0,05). While average pregnancy rate (%), per cycle pregnancy rate (%) and foaling rate(%) were calculated as %97,15±2,85, %77,66 ±0,91 and %62,12±16,67 respectively in 9 years old stallions, these were %83,70±5,16 , %62,50 ±1,50 and %46,31±9,95 in 22-23 aged stallions respectively. Findings showed us reproductive performance has decrased according to season and age in chosen stallions. As a result, breeding datas of stallions must be kept carefully and andrological examinations are necessary before breeding season, during breeding season and after breeding season to develop reproductive performance and reproductive efficiency in stallions in our country.
Keywords: Breeding Soundness Examination, Fertility, Reproductive Performance, Stallion, Stallion Book.