Barınma amaçlı mobil mekanlarda enerji etkin aydınlatma sistemleri
Energy efficient lighting systems in mobile spaces for sheltering purposes
Yazar: ZEHRA SALUR
Danışman: PROF. PELİN YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Aydınlatma = Lighting ; Enerji etkinliği =   ; Enerji tasarrufu = Energy saving

Özet:
İnsanoğlu tarih boyunca barınma ve dış etkenlere karşı korunma gereksinimi
duymuştur. Bu sebeple geçmişten beri ilkel mimari örnekler; mağara, ağaç kovuğu,
çadır gibi yapılar sürekli gelişip yenilenmiş ve toplumun ihtiyaçlarına göre değişiklik
göstermiştir. Ekolojik, toplumsal, bireysel ve teknolojik etkiler bu değişimi
hızlandırmıştır. Özellikle Sanayi Devrimi sayesinde mimarlık disiplini gibi mekan
kavramı da günümüze kadar birçok farklı bakış açısıyla, farklı işlevler için
yorumlanmıştır. Artan nüfus ve değişen ihtiyaçlardan dolayı mekan kavramı
çeşitlenmiş; mobil mekan kavramı ortaya çıkmış ve günümüze kadar süregelip
gelişim göstermiştir. Konut sorunu ve barınma şekillerinin ilerlemesi doğrultusunda
nitelikli bir iç mekan ve yaşam formu arayışlarına çözüm olarak kısıtlı mekanlarda
maksimum işlev ön plana çıkarılmıştır.
Doğal kaynakların aşırı ve hızlı tüketimi sonucu; günümüzde enerji korunumu
zorunlu bir durum olmaktadır. Enerji tüketiminde, temel yaşama birimimiz olan konut
sektörü, büyük bir paya sahiptir. Ancak kalıcı konutlarla karşılaştırıldığında mobil
yapılar; yapım öncesi, yapım, kullanım- tüketim ve dönüştürme aşamaları boyunca
daha az enerji harcamaktadır. Yapının kullanım sırasında tükettiği enerji miktarını
azaltmak çeşitli teknik ve donanımlarla mümkün olmaktadır.
Bu çalışmada; elektrik enerjisinin mekanı oluşturan elemanlardan aydınlatma
üzerindeki tasarruf yöntemleri ele alınmış ve örnekler üzerinden incelenmiştir.
Aydınlatmada enerji tasarrufu, aydınlatmanın kalitesini düşürmeden görsel konfor
koşullarını sağlayarak yapılmalıdır. İyi bir aydınlatma, daha verimli aydınlatma
aygıtları ile sağlanacağından; aynı aydınlık seviyesinin minimum enerji tüketimi ile
gerçekleştirilmesi mümkündür. Doğru, verimli, etkin enerjili aydınlatma için gereken
hususlardan bahsedilmiş ve enerji tasarrufu için dikkat edilmesi gereken noktalar
belirlenmiştir.
Bu çalışmanın amacı; mobil yapılarda iç mekanların, çevreye minimum etkili,
iklimsel ve konumsal verilere uygun, yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanan, esnek
kullanıma imkan sağlayan enerji etkin yapılar olarak tasarlanmasını mümkün kılmak
ve tasarımcıların bu konuda farkındalık edinmesini sağlamaktır. Mobil yapıların
tarihsel gelişim süreci içerisinde geçirdiği değişimler ve günümüzde kullanımı, buna
bağlı olarak daha enerji etkin nasıl uygulanabileceğini araştırmak ve konuyla ilgili
örnekleri irdelemek, belgelemektir.
Çalışma kapsamında yurt içi ve yurt dışı altı farklı firmaya ait olan altı mobil mekan
yapısı incelenmiştir. Farklı ülkelerden farklı mobil mekan seçimlerinin nedeni; çeşitli
kültür ve coğrafyaların enerji üretimini ve tüketimini mobil yapılarda nasıl sağladığını
görmek ve bu yapıları karşılaştırmak esastır. Örneklerde mekan tipi ve mobilite;
kullanıcının istek ve gereksinimlerine göre değişiklik göstermektedir. Yapıların
enerjiye bağımlılığı ve bunun çözümlerini analiz edilmiştir. Tez çalışması sürecinde
nitel araştırma yöntemi izlenmiş, konuyla ilgili literatür taraması yapılmış; görsel,
yazılı ve elektronik kaynaklardan yararlanılmıştır.

Abstract:
Throughout history, human beings have needed shelter and protection against
external factors. For this reason, primitive architectural examples from the past;
structures such as caves, tree hollows, tents have constantly developed and
renewed and have changed according to the needs of the society. Ecological, social,
individual and technological influences have accelerated this change. Especially
thanks to the Industrial Revolution, the concept of space, like the discipline of
architecture, has been interpreted from many different perspectives and for different
functions. The concept of space has diversified due to the increasing population and
changing needs; the concept of mobile space has emerged and has continued and
developed until today. In line with the housing problem and the progress of housing
forms, maximum function in limited spaces has been emphasized as a solution to
the search for a qualified interior space and life form.
As a result of excessive and rapid consumption of natural resources; energy
conservation is a mandatory situation today. The housing sector, which is our basic
living unit, has a large share in energy consumption. However, compared to
permanent dwellings; mobile structures consume less energy during the preconstruction, construction, use-consumption and transformation stages. It is
possible to reduce the amount of energy consumed by the building during use with
various techniques and equipment.
In this study; saving methods of electrical energy on lighting, one of the elements
that make up the space, are discussed and examined through examples. Energy
saving in lighting should be done by providing visual comfort conditions without
reducing the quality of lighting. Since good lighting will be provided with more
efficient lighting devices; it is possible to realize the same level of illumination with
minimum energy consumption. The issues required for correct, efficient, energyefficient lighting have been mentioned and the points to be considered for energy
saving have been determined.
The aim of this study is to make it possible to design the interiors of mobile buildings
as energy efficient structures that have minimum impact on the environment, are
suitable for climatic and spatial data, use renewable energy sources, allow flexible
use, and to raise awareness of designers on this issue. To investigate the changes
that mobile buildings have undergone in the historical development process and
their use today, how they can be applied more energy efficient, and to examine and
document examples on the subject.
Within the scope of the study, six mobile space structures belonging to six different
domestic and international companies were examined. The reason for different
mobile venue choices from different countries; It is essential to see how various
cultures and geographies provide energy production and consumption in mobile
structures and to compare these structures. Examples include space type and
mobility; It varies according to the user's wishes and requirements. The dependence
of buildings on energy and its solutions have been analyzed. In the process of the
thesis study, qualitative research method was followed, literature review was made
on the subject; visual, written and electronic sources were utilized.