Ev mutfaklarında kullanılan bulaşık süngerlerinin mikrobiyolojik içeriğinin moleküler yöntemler kullanılarak incelenmesi
Investigation of the microbiological content of dishwashing sponges used in home kitchens using molecular methods
Yazar: ZEHRA BETÜL BAKIRCI
Danışman: PROF. DR. AHMET ADIGÜZEL
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyokimya ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology

Özet:
Amaç: Mutfaklarda kullanılan bulaşık süngerleri barındırdıkları zengin besin içeriği ve su sayesinde zararsız bakterilerin yanı sıra gıda kaynaklı hastalıklara sebep olan patojenler için de mükemmel bir ortam oluşturur. Bu çalışmada ev mutfaklarından toplanan 150 farklı bulaşık süngerinin patojenik bakteri içeriğinin moleküler yöntemlerle belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Bulaşık süngerleri 7 gün, 15 gün ve 30 gün aralıklarla toplanarak -20oC'de daha sonra incelenmek üzere muhafaza edilmiştir. Bulaşık süngerlerinde Listeria monocytogenes, Salmonella Typhimurium, Camphylobacter jejuni ve Staphylococcus aureus gibi patojenlerin varlığı Real-Time PCR yöntemi ile ön zenginleştirme ve DNA izolasyonu yapılmaksızın araştırılmış ve PMAxx™ boyası kullanılarak, son zamanlarda yeni bir yöntem olarak literatüre giren, mikrobiyal canlılık testi yapılmıştır. Bulaşık süngerlerinde patojen içeriğinin kullanım sürelerine bağlı olarak değişimi ve bu mikroorganizmaların hayatta kalıp kalmadığı incelenmiştir. 
Bulgular: Yapılan denemeler sonucunda, bulaşık süngerlerinin kullanım sürelerinin artmasıyla mikrobiyal içeriğinin de arttığı, fakat bu içeriğin kullanıcı kaynaklı olarak oldukça değişkenlik gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca tüm bulaşık süngerlerinde olmasa da büyük çoğunluğundaki patojen varlığının azımsanmayacak seviyede olduğu gözlemlenmiştir. Toplanan bulaşık süngerlerinin % 18,6'sında L. monocytogenes, % 12'sinde S. aureus, % 14,6'sında S. Typhimurium ve % 5,3'ünde C. jejuni' tespit edilmiştir. Mikrobiyal canlılık testlerinin doğruluğu için kontrol deneyleri yapılmış ve bazı bulaşık süngerlerinde canlı patojen varlığına rastlanmıştır. 
Sonuç: Tüm bu veriler göz önünde bulundurulduğunda; ön zenginleştirme var olan bakterilerin artmasına sebep olacağı için direkt Real-Time PCR yönteminin mikrobiyal içeriği belirlemede daha hızlı, spesifik, güvenilir, daha az masraf ve iş gücü gerektirdiği görülmüştür. Canlı patojen varlığının bulunması sebebiyle insan sağlığı açısından risk teşkil etmektedir.  Çalışmamız, mikrobiyal canlılık testlerinin Real-Time PCR kombinasyonuyla bundan sonraki birçok çalışmada kullanılmasını sağlayarak çok sayıda sorunun aydınlatılmasının önünü açacaktır.

Anahtar Kelimeler: bulaşık süngeri, Listeria monocytogenes, Salmonella Typhimurium, Camphylobacter jejuni., Staphylococcus aureus, direkt Real-Time PCR, mikrobiyal canlılık testi

Abstract:
Purpose: Dishwashing sponges used in kitchens create an excellent environment for pathogens that cause foodborne diseases as well as harmless bacteria, thanks to the rich nutrient content and water they contain. In this study, it was aimed to determine the pathogenic content of 150 different dishwashing sponges collected from domestic kitchens by molecular methods.
Method: Dishwashing sponges were collected at intervals of 7 days, 15 days and 30 days and stored at -20oC for later examination. The presence of pathogens such as Listeria monocytogenes, Salmonella Typhimurium, Camphylobacter jejuni and Staphylococcus aureus in dish washing sponges was invastigated by Real Time PCR method without pre-enrichment and DNA isolation, and microbial viability test which has recently entered the literature as a new method, was performed using PMAxx™ dye. The variation of the pathogen content in dish sponges depending on the duration of use and whether these microorganisms survived or not were investigated.
Findings: As a result of the experiments, it has been determined  that the microbial content of the dishwashing sponges increases with the increase in the usage time, but this content varies considerably depending on the users. In addition, it has been observed that the presence of pathogens in the vast majority, if not all dish sponges, is at a substantial level. In the collected sponges, 18.6%  L. monocytogenesis, 12%  S. aureus, 14.6% S. Typhimurium and 5.3% C. jejuni were detected. Control experiments were carried out for  the accuracy of microbial viability tests and the presence of live pathogens was found in some scouring sponges.
Results: Considering all these data; since pre-enrichment will cause an increase in the existing bacteria it has been seen that the direct Real-Time PCR method is faster, specific and reliable in determining the microbial content, and requires less expense and labor. Due to the presence of live pathogens, it poses a risk to human health. Our study will enable the use of microbial viability tests in combination with Real-Time PCR in many future studies and will pave the way for illuminating many problems.

Keywords: dishwashing sponge, Listeria monocytogenes, Salmonella Typhimurium, Camphylobacter jejuni., Staphylococcus aureus, direct Real- Time PCR, microbial viability test