50 yaş altı genç iskemik inmeli hastalarda fabry hastalık sıklığının araştırılması /
Yazar: NESRİN ATİŞ
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN ÖCAL YAMAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Alfa-galaktosidaz = Alpha-galactosidase ; Fabry hastalığı = Fabry disease ; Galaktosidazlar = Galactosidases ; Glasgow koma ölçeği = Glaskow coma scale ; Lizozomal depo hastalıkları = Lysosomal storage diseases ; Nörolojik hastalıklar = Neurological diseases ; Tedavi = Treatment ; İnme = Stroke ; İskemi = Ischemia

Özet:
Amaç: Anderson-Fabry hastalığı (AFH), a-galaktosidaz A eksikliğinin neden
olduğu nadir görülen X'e bağlı resesif geçişli lizozomal depo hastalığıdır. Beyaz ırkta
erkeklerde prevelansı 1:8454 ile 1:117000 arasında tahmin edilmektedir. Sıklıkla deri,
göz, kulak, böbrek, vasküler endotel, kalp ve beyin dokularında substratlar birikerek
hastalığa sebep olurlar. Hasta erkeklerin %80 inde 2. dekadda nörolojik bulgular ortaya
çıkmaktadır. Ciddi nöropatik ağrı veya ekstremite ağrısı erken dönemde,
serebrovasküler tutulum ise genç erişkin döneminde görülebilmektedir. Yapılan
çalışmalarda Fabry hastası genç erişkin erkeklerde inme riskinin genel popülasyondaki
aynı yaş grubuna göre 10 kat fazla olduğu saptanmıştır, ayrıca inmenin çoğunlukla
kardiyak ve renal tutulumdan önce görüldüğü belirtilmiştir. Biz bu çalışmamızda 50 yaş
altı genç inme hastalarında Fabry hastalığı taramasının değeri ve kullanılabilirliğini
araştırmayı amaçlıyoruz.
Gereç ve Yöntem:1 Şubat 2017-1 Şubat 2018 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri
Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Kliniğinde yatan ve
nöroloji inme polikliniğine başvuran 50 yaş altı iskemik inme geçiren hastalar
değerlendirmeye alındı.123 hasta ile çalışma tamamlandı. Venöz kan örneklerinden
genetik merkezde GLA genini tüm kodlayan bölgeler ve ekzon intron bağlantı
noktalarına bakılarak mutasyon analizi yapıldı.
Bulgular:2 (%1,6) hastada GLA geninde mutasyon saptandı. 1 kadın hastada
GLA geninde p.V254A (c.761T1>C) (Heterozigot) mutasyonu ve 1 erkek hastada ise
p.D313Y (c.937G>T) (homozigot) saptandı. p.D313Y (c.937G>T) mutasyon saptanan
45 yaşındaki erkek hastanın tespit edilen mutasyonu 'pseudodeficiency' alleli olarak
tanımlanmıştır, tedavi etkinliği saptanmamıştır. p.V254A mutasyonu olan 37 yaş kadın
hastanın özgeçmişinde geçirilmiş inme öyküsü vardı. Laboratuar incelemelerinde
proteinürisi saptandı.
Geçirilmiş iskemik inmeleri, nöropatik ağrısı, proteinürisi, sıcak intoleransı ve
V254A GLA mutasyonu olan kadın hastaya Fabry hastalığı klinik bulgularını da
taşıdığından enzim replasman tedavisi (agalsidaz alfa) başlandı. Hastanın klinik
takiplerinde nöropatik ağrı ve sıcak intoleransı şikayetlerinin azaldığı gözlendi.
Sonuç: Özellikle genç inme hastalarının etyolojisinde olası nedenlerin tespitinin
kısıtlılığı nedeniyle, kriptojenik nedenli genç inme hastalarında, nadir karşılaşılan,
genetik geçişli bir hastalık olan Fabry hastalığı taramasının yapılması ve uygun
tedavilerin verilmesi gerektiği kanaatindeyiz.

Abstract:
Purpose: Fabry disease is an X-linked glycolipid storage disease and caused by
deficient activity of the lysosomal enzyme alpha-galactosidase A. The prevelance of
disease varies between 1:8454 and 1:117000 in caucasian males. Progressive tissue
acumulation of glycosphingolipids emerge in multiple organ systems as skin, eye, ear,
kidney, vascular endothelium, heart and brain. 80 percent of males have neurologic
manifestation in the second decade. Severe neuropathic or limb pain usually occur in
childhood, however cerebrovascular involvement occur in young adults. The risk of
stroke in males with Fabry disease is approximately 10-fold higher compared with
general population of similar age. In addition, stroke often occurs before renal or
cardiac manifestations of Fabry disease. In this study, we aimed to evaluate usefullness
of Fabry genetic search as a screening method in young stroke patients under 50 years.
Methods: 123 patients were examined in Antalya Training and Research Hospital
Neurology Clinic between 1 February 2017-1 February 2018 who experienced ischemic
stroke under 50 years of age. From venous blood samples, regions encoding GLA genes
and intron/extron connection sides were evaluated for mutation analysis.
Results: 2 (1,6%) patients had mutation present in GLA gene. 1 female patient
showed mutation in p.V254A (c.761T1>C) (heterozygous) and 1 male patient showed
mutation in p.D313Y (c.937G>T) (hemizygous). This mutation (p.D313Y) was
identified as 'pseudodeficiency' allel and the treatment was not found to be effective.
Proteinurea, neuropathic pain and heat intolerance were detected in the female patient
who had previous history of stroke and with regard to these findings enzyme
replacement therapy (agalsidase alfa) was started. Patient benefited the therapy,
neuropathic pain and heat intolerance were significantly reduced in follow up.
Conclusion: The possibility of determination of a causative etiology in young
stroke patients is limited. We propose that, screening for Fabry disease in cryptogenic
ischemic stroke patients is beneficial, since the disease has a specific enzyme
replacement therapy and family members under risk can be detected.