Network veri zarflama analizi ve Türkiye'de demiryolları üzerine bir uygulama
Network data envelopment analysis and an application on railways in Turkey
Yazar: MAHMUT BURAK ERTURAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FAHRİYE UYSAL
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Ağlar = Networks ; Demir yolları = Railways ; Demir yolu taşımacılığı = Railway transportation ; Ekonometri = Econometrics ; Karar verme organları = Decision making unit ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Şebeke = Network ; Şebeke analizi = Network analysis

Özet:
Veri Zarflama Analizi (VZA) çeşitli girdi ve çıktı faktörlerini kullanarak karar verme birimlerinin göreceli verimliliklerini ölçmek için kullanılan parametrik olmayan bir metoddur. DEA genellikle girdileri son çıktılara dönüştüren bir karar verme biriminin (KVB) verimliliğini hesaplamak için kullanılır. Böyle bir KVB kara ? kutu olarak adlandırılır ve burada KVB içindeki süreç ve bağlantıların bilinmesine ihtiyaç yoktur. Bu tip bir kara ? kutu VZA yaklaşımında KVB'nin iç süreçlerinin ayrıntıları ihmal edilir ve dolayısıyla etkinsizliğin kaynakları tanımlanamaz. VZA hakkındaki geleneksel çalışmalar sistemi bir bütün olarak görmekte ve sistem içerisindeki bireysel süreçleri ihmal etmektedir.VZA araştırmacıları yakın zamanda, sadece kutuya katılan girdilerin ve kutudan ayrılan çıktıların hesaba katıldığı kara ? kutuyu inceleyerek bazı network yaklaşımları geliştirmişlerdir. Bu çabalar Network Veri Zarflama Analizi olarak adlandırılan yeni bir metodolojiye yol açmıştır. Network VZA belirli uygulamalar için VZA problemlerini modellemede esnek bir yol sağlamaktadır. Network VZA alt ? KVB'ler arasında anlamlı bağlantılar sağlar, iç süreçlerin verimliliklerini ölçmeye yardımcı olur ve böylece çok düğümlü karmaşık bir KVB'nin içine bakabilmemizi sağlar.Bu çalışma, bu yeni metodolojiyi açıklamayı ve bununla ilgili bazı farklı yaklaşımları tanıtmayı hedeflemektedir. Geleneksel VZA ve ana modelleri ile Network VZA kavramı ve çeşitli yaklaşımları sunulmaktadır. Uygulama olarak 1981 ? 2010 yılları arası Türkiye demiryolları taşımacılığının verimlilik değerleri hem Network VZA hem de geleneksel VZA metodlarıyla araştırılmakta, ve sonuçlar karşılaştırılmaktadır.

Abstract:
Data envelopment analysis (DEA) is a non ? parametric method that is used for measuring relative efficiencies of decision making units by using various input and output factors. DEA is usually utilized to evaluate the efficiency of a decision making unit (DMU) which converts inputs to final outputs. Such a DMU is called as a black ? box where it is not necessary to know the processes or the linkages inside the DMU. In this type of a black ? box DEA approach, details of an internal process of the DMU are ignored and therefore the sources of inefficiency can not be identified. Traditional studies about DEA view the system as a whole and ignore the individual processes within the system.DEA researchers have recently developed some network approaches by analyzing the black ? box where the inputs entering the box and outputs coming out of the box is only taking into account. These efforts led to a new methodology that is called as Network Data Envelopment Analysis. Network DEA provides a flexible way to model DEA problems for specific applications. Network DEA provides meaningful links between sub ? DMU?s, helps to measure the efficiencies of internal processes and therefore allows us to look inside a complex DMU with multiple nodes.This study aims to explain this new methodology and introduce some different approaches of it. Traditional DEA and its main models with Network DEA and its various approaches are presented. As an application Turkish Railways? efficiency scores between 1981 ? 2010 are investigated with both Network VZA and traditional VZA methods, and results are compared.