Polikistik over sendromu tanılı hastalarla, polikistik over sendromu tanısı olmayan sağlıklı kadınların beyin manyetik rezonans görüntülerinin karşılaştırılması, vücut kitle indeksi ve hormon düzeyleri ile ilişkilerinin belirlenmesi
Patients diagnosed with polycystic ovary syndrome , polycystic ovary syndrome comparison of healthy women not diagnosed with brain magnetic resonance imaging to determine the relationship between body mass index and hormone levels
Yazar: BAŞAK SAYDAM
Danışman: PROF. DR. OKAN BÜLENT YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Beyin = Brain ; Ghrelin = Ghrelin ; Glukagon = Glucagon ; Hormonlar = Hormones ; Leptin = Leptin ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Obezite = Obesity ; Polikistik over sendromu = Polycystic ovary syndrome ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; İştah = Appetite

Özet:
Saydam B., Polikistik over sendromu tanılı hastalarla, polikistik over sendromu tanısı olmayan sağlıklı kadınların beyin manyetik rezonans görüntülerinin karşılaştırılması, vücut kitle indeksi ve hormon düzeyleri ile ilişkilerinin belirlenmesi, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Tezi, 2015. Polikistik over sendromu (PKOS); hiperandrojenizm, kronik anovulasyon ve ultrasonografide overlerin polikistik görünümü ile karakterize edilen karmaşık bir metabolik ve endokrinolojik bozukluktur. Obezite ise, günümüzde sıklığı gün geçtikçe artan yaygın bir sağlık sorunu olarak görülmektedir. PKOS ve obezite arasında yakın bir ilişki bulunmakta, vücut yağ oranı ve dağılımı PKOS kliniğinin oluşumunda ve sendromun ciddiyetinde önemli rol oynamaktadır. Her iki bozuklukta da yeme davranışı ve iştah ile ilgili regülasyonun nöronal ve hormonal düzeyde bozulduğu düşünülmektedir. PKOS ve obezitede, adiposit kökenli bir hormon olan leptin ve gastrointestinal hormonlardan olan ghrelin ve glukagon benzeri peptid-1'in (GLP-1) salınımı ve etkileri ile ilgili bozukluklar bildirilmiştir. İnsanlardaki yeme davranışının nörobiyolojik temellerine değerli öngörü sağlayan nöronal görüntüleme yöntemleri, obezite araştırmalarında sıklıkla kullanılmaktadır. Obez bireylerle zayıf bireyleri karşılaştıran birçok yapısal manyetik rezonans görüntüleme (MRG) çalışması yapılmıştır. Buna karşın, PKOS'lu bireylerle PKOS tanısı olmayan bireyleri karşılaştıran ve hormonal bağlantıları değerlendiren yapısal MRG çalışmaları bulunmamaktadır. Bu çalışmada, PKOS'lu kadınlarda yapısal beyin farklılıklarının saptanması ve bu farklılıkların leptin, ghrelin ve GLP-1 düzeyleri ile ilişkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamına; Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Polikliniği'ne ve Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği'ne başvuran 40 kadın dahil edilmiş olup, çalışmamızda obez PKOS, normal kilolu PKOS, obez kontrol ve normal kilolu kontrol olmak üzere toplam 4 grup değerlendirilmiştir. Katılımcılara beyin voksel bazlı morfometre ölçümleri yapılması amacı ile kranial MRG uygulanmıştır. Ayrıca, çalışmaya dahil edilen bireylere menstrüel siklusun 2-5. günleri arasında öğün tolerans testi uygulanmış; bazal leptin, ghrelin ve GLP-1 düzeylerine ek olarak, 15., 30., 45., 60., 90., 120. ve 180. dk GLP-1 düzeyleri ölçülmüştür. Bu çalışmanın sonucunda obeziteye PKOS tanısı eklendiğinde, total beyin hacminde (p=0.023) ve total gri cevher hacminde (p=0.048) belirgin azalmaya ek olarak; iştah, yeme davranışı ve enerji dengesinin sağlanmasında önemli görevi olan bölgelerden sol ventral diensefalon (p=0.018), sol kaudat çekirdek (p=0.043) ve sol ve sağ hipokampus (sırası ile p=0.015 ve p=0.042) gri cevher hacimlerinde düşüklük belirlenmiştir. Normal kilolu gruplar değerlendirildiğinde ise, PKOS grubunda sol amigdala gri cevher hacminin kontrollere göre daha düşük olduğu bulunmuştur (p=0.028). Bazal leptin, ghrelin ve GLP-1 düzeyleri bakımından PKOS tanısı varlığının hormon düzeylerinde farklılık yaratmadığı görülmüş, volümetrik farklılık izlenen bölgelerde bu hormonlar ile volüm ölçümleri arasında belirgin korelasyon izlenmemiştir. PKOS'da beyin bölgelerindeki yapısal değişikliklerin ilk kez değerlendirildiği bu çalışma; iştah, davranış ve ödül ilişkili bazı bölgelerde volüm azalmasına işaret etmektedir. Bu değişikliklerin PKOS fizyopatolojisindeki yerinin tam olarak anlaşılabilmesi ve PKOS'un uzun dönem medikal yönetiminin beyindeki yapısal değişiklikler üzerine potansiyel etkilerinin değerlendirilebilmesi için daha geniş örneklem üzerinde fonksiyonel çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Saydam B., Comparison of Structural Brain Magnetic Resonance Images of Women with and without Diagnosis of Polycystic Ovary Syndrome and Investigating the Relationship between Structural Differences, Body Mass Index and Hormone Levels., Hacettepe University School of Medicine, Internal Medicine Thesis, Ankara, 2015.  Polycystic ovary syndrome (PCOS) is a common and complex metabolic and endocrine disorder which is characterized by hyperandrogenism, chronic anovulation and polycystic ovaries on ultrasound. Obesity is another common health problem with increasing prevalence all over the world. There is a close relationship between PCOS and obesity. The amount and distribution of body fat plays an important role in prevalence of the syndrome and severity of the PCOS phenotype. In both PCOS and obesity, eating behavior and appetite regulation are thought to be altered at neuronal and hormonal levels. Deterioration of secretion and action of important appetite related hormones such as leptin, an adipocyte derived hormone, and gastrointestinal hormones such as ghrelin and glucagon like peptide-1 (GLP-1) have been reported. Neuronal imaging techniques provide valuable insights for understanding neurobiological mechanisms underlying eating behavior of human. Although there are multiple structural and functional neuroimaging studies comparing obese and lean individuals, there is lack of data comparing structural magnetic resonance imaging (MRI) properties and investigating hormonal correlations of patients with and without diagnosis of PCOS. In this study, we aimed to detect whether there are any differences in structural brain MRI properties and identify the relations between brain structure and appetite related hormones such as leptin, ghrelin and GLP-1. We included 40 women who presented to Endocrinology and Metabolism and Obstetrics and Gynecology clinics at Hacettepe University. Our study included four groups according to diagnosis of PCOS and their body mass index, as obese PCOS, lean PCOS, obese control, and lean control. Cranial MRI was performed in order to carry out brain voxel-based morphometric study and all participants underwent mixed meal test during early follicular phase (days 2-5) of menstrual cycle. In addition to basal levels of leptin, ghrelin and GLP-1, meal stimulated levels of GLP-1 at 15th, 30th, 45th, 60th, 90th, 120th and 180th minutes were obtained. In obese PCOS women compared to obese controls, we have found decreases in total brain volume (p=0.023), total gray matter volume (p=0.048) as well as decreases in left ventral diencephalon (p=0.018), left caudate nucleus (p=0.043), and left and right hippocampus (p=0.015 and p=0.042 respectively) gray matter volumes, that are important in regulation of eating behavior and maintaining energy balance. On the other hand, gray matter volume in amygdala was decreased in lean patients with PCOS than lean controls (p=0.028). The presence of PCOS did not make any difference in basal leptin, ghrelin and GLP-1 or meal stimulated levels of GLP-1. Also there were no significant relations between these hormones and brain regions where volumetric differences detected. Our study, being the first to investigate structural brain alterations in PCOS, suggests volumetric reductions in brain areas related with appetite, behavior and reward. Functional studies with larger sample size are needed to determine exact physiopathological roles of these changes and potential effects of long-term medical management on brain structure of PCOS.