Konya-Cihanbeyli-Böğrüdelik Tatarları'nın halk ezgileri
Folk effects of Konya Cihanbeyli Böğrüdelik Tatars
Yazar: İZANRÜBA KIRAN
Danışman: PROF. DR. AYTEN KAPLAN
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Müzikleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Müzik = Music
Dizin: Etnomüzikoloji = Ethnomusicology ; Ezgi = Melody ; Göçler = Migrations ; Göçmenler = Emigrants ; Konya-Cihanbeyli-Böğrüdelik = Konya-Cihanbeyli-Böğrüdelik ; Müzik kültürü = Music culture ; Tatarlar = Tatars ; Yırlar = Yırlar

Özet:
Anadolu toprakları, birçok etnik gruba barınma hakkı sağlamıştır. Bu etnik gruplardan biri de Tatarlardır. Eskişehir, Ankara, Konya çevrelerinde yayılım gösteren Tatarlar, Anadolu'da, geldikleri yerin ismiyle tanımlanmışlardır. Kazan Tatarları, Kırım Tatarları, Sibirya Tatarları bunlara örnek olarak verilebilir.
Araştırma konusu olan Böğrüdelik'te yaşayan Tatarlar, kendilerini Sibirya Tatarı olarak tanımlamaktadır. Bu etnik grup hakkında yapılan araştırmalar, daha çok tarihlerini ve dilini konu almaktadır. Böğrüdelik'te yaşayan Tatarlar'ın müzik kültürleri üzerine yayınlanmış ya da araştırma konusu olmuş bir kaynakla karşılaşılmamıştır. Bir toplumun müziğinin incelenmesi etnomüzikolojik verilere ulaşma açısından önem taşımaktadır. Göçmen bir toplumun, göç nedenlerini, göç öncesi ve sonrası yaşamları hakkında bilgi edinme olanağını sözlü müzik sağlamaktadır. Böylelikle topluluk üyelerinin yaşanmışlıkları ve halen sürdürdükleri yaşamda hangi kültürel öğeleri ön planda tuttuğu ve gelecek kuşaklara aktarılan kültürel unsurların neler olduğu tespit edilebilir.
Araştırma örneklemi olan Böğrüdelik Köyü, Konya'nın Cihanbeyli ilçesinde olup; Türkiye sınırları içerisinde, Sibirya'dan göç eden Tatarlar'ın bulunduğu tek yerdir. Tek örnek olması; elde edilen bilgilerin etnomüzikoloji ve halkbilim çalışmalarına veri oluşturması açısından önem taşımaktadır. Böğrüdelik'te yaşamış / yaşamakta olan halkın "yır" adını verdiği halk ezgilerini kapsayan bu çalışmada, halk ezgilerinin diğer kuşaklara aktarımını ve devamlılığını sağlamaya katkıda bulunmak için veri oluşturmak, var olan ezgilerin korunmasını sağlamak ve yırlardaki söz-ezgi yapısının incelenmesiyle, göç sürecindeki yapılanmayı gözlemlemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, Böğrüdelik Tatar yırları derlenmiş, notaya alınmış ve ezgisel-sözel yapıları incelenmiştir. Böğrüdelik'in halk ezgileri incelendiğinde varılan nokta; göç sonrasında söz üretiminin çok olduğu ancak ezgi üretiminin daha kısıtlı olduğudur. Bu durum da söze olan ihtiyaçlarıyla ilşkilendirilmektedir.
Bu süreçte, sesli, yazılı, görsel literatür taraması ve görüşme tekniği kullanılmıştır. Nitel araştırmalarda örnek olay tarama modeline dayalı betimsel bir araştırmadır.
	
Anahtar sözcükler: Konya, Böğrüdelik, Tatar, yır, göç, pentatonik

Abstract:
Anatolia territory embraces a lot of ethnic groups. One of these is Tatars. Tatars who spread through the surroundings of Eskişehir, Ankara and Konya are defined with the name of the place where they settled down. Kazan Tatars, Crimean Tatars and Siberia Tatars are the epitomics.
The researched Böğrüdelik Tatars decribe themselves as Siberia Tatars. The research about this ethnic group mostly focus on their history and idiom. There aren't any published or researched sources about the music culture of Tatars who live in Böğrüdelik. Examining the music of a society is important for acquiring ethnomusicologist. Verbal music gives an opportunity to get information about a migrant society such as migration reasons, the life before and after a migration.In this way, life experience of the community members, which cultural factors are prioritized and what factors are transmitted to the next generation can be determined.
Böğrüdelik village which is the research sample is in Cihanbeyli district in Konya and it is the only place where Tatars who migrated from Sibiria live. As it is only one sample, it is important for creating data for the ethnomusicology and ethnology work with obtained knowledge. Böğrüdelik Village, which is the research sample, is located in Cihanbeyli district of Konya with in Turkey; the only place where the Tatars found migrating from Siberia.  As it is the only sample, the information obtained is important in terms of creating data for ethnomusicology and folklore studies.  In this study, which includes the folk tunes called "yır" by the people who lived / lived in Böğrüdelik, to create data in order to contribute to the transmission and continuity of the folk melodies to other generations, to ensure the preservation of the existing melodies and to observe the structure in the migration process by examining the lyrical structure in the past is intended.  For this purpose, yırs were compiled, notated, and their melodic-verbal structures were examined.  The point reached when the folk melodies of Böğrüdelik are examined;  it is that there is a lot of lyric production after immigration, but melody production is more limited.  This situation is associated with their need for speech.
In this process; audio, written and visual literature review and interview technique were used.  It is a descriptive research based on case study model in qualitative research.

Keywords: Konya, Böğrüdelik, Tatar, yır, immigration, pentatonic