Çocuğun okul öncesi eğitimine erişiminde ailenin ve devlet politikasının etkisi
The effect of the family and state policy on children's access to pre-school education
Yazar: GEVHER GÜNEŞ KARAKOÇ
Danışman: PROF. DR. KEMAL KAYIKÇI
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile = Family ; Devlet politikaları = State policies ; Eğitim hizmetleri = Education services ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Fırsat eşitliği = Opportunity equality ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children

Özet:
Ebeveynlerin okul öncesi eğitim kurumlarının görevleri hakkındaki düşünceleri ve bakış açıları, okul öncesi eğitim konusunda yapılan tanıtımın yeterlilik durumu gibi nedenler çocukların okul öncesi eğitimine erişimini etkileyen unsurlar arasındadır. Ayrıca 66 aylık çocukların birinci sınıfa başlayabilme haklarının olması, okul öncesi eğitimin paralı olması, zorunlu olmaması gibi eğitim politikaları da çocukları okul öncesi eğitimden mahrum bırakabilmektedir. Bu durum da çocukların temel hakları arasında olan eğitimde fırsat eşitliği kavramına aykırı olduğunu göstermektedir. Bu açıklamalardan anlaşılacağı üzere çocukların okul öncesi eğitime erişebilmelerinde iki temel unsur aile durumu ve katkısı ile eğitim politikalarıdır. Okul öncesi eğitime erişimin önündeki engellerin tartışılarak bu eğitimden tüm çocukların faydalanabilmesi için çözümler üretilmesi önemli görülmektedir.

Bu çalışma, okul öncesi çağında bulunan çocukların eğitime erişiminde eğitim politikalarının ve ailenin rolünü, önemini ortaya koymak için yapılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2019 yılında Antalya İli Konyaaltı, Muratpaşa ve Kepez ilçelerindeki okul öncesi eğitim veren kurumların 9 okul müdürü, 10 okul öncesi öğretmeni, 15 çocuğunu okul öncesi eğitime gönderen aile ve 15 çocuğunu okul öncesi eğitime göndermeyen ailelerden oluşturmaktadır. Bu çalışmada veri toplama tekniği olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşme esnasında ses kaydı alınmış, sonrasında kayıtlar yazıya dökülmüştür. Elde edilen verilerle içerik analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda; ailelerin çocuğun okul öncesi eğitime erişiminde, eğitim konusundaki bilinç düzeylerinin ve içinde bulundukları sosyo-ekonomik koşullarının etkili olduğu saptanmıştır.  Ayrıca okul öncesi eğitimin öneminin farkında olan ailelerin finansal durumlarının çocuğun okul öncesi eğitim almalarında etkili olmadığı görülmüştür. Katılımcıların tamamı okul öncesi eğitimin kesinlikle zorunlu olması gerektiğini vurgularken, velilerin bu eğitimin paralı olmasına karşı olmadıkları görülmüştür. Birinci sınıfa başlama yaşının erkene çekilmesinin ve eğitimin zorunlu eğitim kapsamına alınmamasının okul öncesi eğitime erişimi olumsuz yönde etkilediği, bu durumda eğitimde fırsat eşitliği ilkesi ile çeliştiği saptanmıştır. Ayrıca okul öncesi eğitimin yeteri kadar tanıtımının yapılmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi Eğitim, Eğitime Erişim, Eğitimde Fırsat Eşitliği

Abstract:
The thoughts and perspectives of the parents about the duties of pre-school education institutions, the reasons such as the sufficiency status of the promotion of the pre-school education are among the factors that affect children's access to education. Besides, the educational policies including the fact that 66-month-old children have the right to start the first grade and the fact that pre-school education is a paid education and it is not a compulsory education can debar children from pre-school education. This situation also shows that it is against the notion of equal opportunity in education which is among the fundamental rights of children. As it is understood from these explanations, the two fundamental factors in children's access to pre-school education are the family status and contribution, and educational policies. It seems to be important to generate solutions for all children to benefit from education by discussing the obstacles to access pre-school education.

This study was carried out to reveal the role and importance of educational policies and the family in the access of the children being at pre-school age to education. In this study, the qualitative research method was used. The study group of this research consists of 9 principals, 10 pre-school teachers, 15 families that send their children to school and 15 families that do not send their children to school in 2019, Konyaaltı, Muratpaşa and Kepez districts of Antalya province. In this study, semi-structured interview form as a data gathering technique was used. During the interview, the voice was recorded and then the voice recordings were turned into text. Content analysis were carried out for the data obtained. At the end of the research, it was determined that awareness level of the families about the education, and their socio-economic conditions had an effect on the access of the children to the pre-school education.  Moreover, it was observed that financial statuses of the families being aware of the importance of pre-school education did not have an effect on child's receiving pre-school education. While all of the participants emphasized that pre-school education certainly had to be compulsory, it was observed that they were not against the fact that it is a paid education. It was determined that moving the age of starting the first grade to an earlier time and not including pre-school education in compulsory education affected access to pre-school education in a negative way. It was also revealed that this situation conflicted with the principle of equal opportunity in education. Furthermore, it was concluded that pre-school education was not promoted sufficiently.

Keywords: Pre-school Education, Access to Education, Equal Opportunity in Education