Animede zaman- mekan anlatımı ve histografik temelleri: Miyazaki animeleri örneği
The expression of space – time and histografic basics in anime: example of Miyazaki's animes
Yazar: DİDEM KARAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZAFER SAĞDIÇ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışma Hayao Miyazaki animelerinde zaman-mekan kavramlarının ifadesinin ortaya çıkarılma biçimlerini ele almaktadır. Animeler güçlü mimari kurgularıyla dikkat çekmektedirler. Japon anime ustası Hayao Miyazaki'nin animelerinde ortaya koyduğu fantastik dünyalar da mimarlık için sanal laboratuvar alanları gibidir. Hayao Miyazaki, anime kurgusunda ve anlatımında, mimari temsilleri, zaman- mekan kavramlarını, mimariyi üretme biçimi ve mimari felsefe bağlamında cesurca kullanmaktadır. Onun animelerinde mimarlık odak noktası ve merkezi bir konumda yer alır. 
Modernizm, hatta bunun da ötesinde kapitalizm süreçlerini ve getirdiği sonuçları animelerinde mimariyi kullanarak ve merkeze alarak aktarmaya çalışmaktadır. Japonya'nın yaşadığı yıkımlar, endüstrileşme ve sonrasındaki yaşanan sancılı süreçler, savaş, yıkım ve kaosun ardından değişen ve yeniden üretilen kent yapısı animelerinde sıkça işlenen konulardır. Savaş, yönetim-otorite politikaları ve mimari yapı, şehirler arasındaki ilişkiyi animelerinde çoğu zaman bir aşk hikayesi, doğanın yeniden canlanması için verilen mücadelenin öyküsü, bazen yalnızca çocuklara masal gibi görünen bir anlatının ardına saklamaktadır. Bunu çoğunlukla tasarladığı gerçeküstü yapı özelinde sunmaktadır. Karakterlerin arasında söz konusu bu 'yapı' bulunmakta ve animede bulunan diğer karakterlerle beraber bu yapının da öyküsünü sunmaktadır. Bu öykü, savaşın etkileriyle biçimsel olarak dönüşen yapının öyküsüdür. Yönetmen, çoğunlukla filmin ilk yarısında izleyiciye bu yapıyı tanıtmayı amaçlar. Yapıya ait mimari özelliklerin hem fiziksel, hem de zihinsel olarak algılanmasını önemli bulan Miyazaki, mimari ile ilişkiyi oldukça sıcak tutmaktadır. 
Yönetmen metafizik olay ve mekanları, geleneksel şehir dokusu içerisinde, gündelik hayat akışında izleyiciye aktarır. Bu türden somut veya soyut zıtlıkların bir arada kullanımı ile anlatımı güçlendirmektedir. 
Hayao Miyazaki animelerinde zaman ve mekan kavramlarına ait tanımların ortaya çıkarılması anime-mimarlık ilişkisini anlamak ve ortaya çıkarmak için atılan adımlardan biridir. Çalışmanın sonunda, Hayao Miyazaki animelerinin bu bağlamda hatırı sayılır derecede veri içermekte ve deneysel bir ortam oluşturmakta olduğu görülmektedir. Gerçeklik ve gerçek dünyadaki imkansızlık üzerine düşünmeyi çeşitli metaforlar yolu ile aktaran Miyazaki ütopya ve distopyaları kullanma biçimi ile de farklılık göstermektedir.  Seçilen animelerdeki mimari temsil metaforlarının analizi, mimarlık-anime arasındaki ilişkiyi anlamak açısından kıymetlidir.

Anahtar Kelimeler: Zaman, mekan, Hayao Miyazaki, anime

Abstract:
This work deals with the ways in which the expression of the concepts of time and space is revealed in Hayao Miyazaki's animations. The animes take attention with their powerful architectural designs. The fantasy worlds that the anime master Hayao Miyazaki reveals in his animations are like virtual laboratory spaces for architecture. In anime fiction and narration, Hayao Miyazaki bravely uses architectural representations in terms of time-space concepts, the way of producing architecture and architectural philosophy. Architecture is the focal point of his animes.
He seeks to convey the processes of modernism, capitalism and their impacts by using architecture in his animes. Social demolishments and devastation of Japan  industrialization and the painful processes experienced in the after of it; wars, distructions and caos are the subjects that are frequently used in the animes. 
The war, the authority of the governance and the architectural structure, the story of the relationship between the cities, represented like a story of love, the story of the struggle for the revival of natüre or sometimes just a narrative that looks like a fairy tale to children. It is mostly presented in the surreal structure that designs. Among the characters the structure and which is defined above is olso existed and presents the story of this structure along with the main characters of the animes. This story is the story of the structure that has transformed formally by the effects of war. The director usually aims to tell this structure to the audience at the first half of the anime. 
Considering both the physical and mental perception of the architectural features of the buildings, Miyazaki keeps the relationship with architecture on his animes very warm. 
The director transfers the metaphysical events and spaces within the traditional urban texture to the audience in the daily life flow. He reinforces expression of the anime through the use of such concrete or abstract contrasts.
One of the steps taken in order to understand and reveal the relationship between anime architecture is to reveal the definitions of space- time concepts in the animations of Hayao Miyazaki. At the end of the study, it is seen that the animations of Hayao Miyazaki in this context contain considerable data and create an experimental environment. Miyazaki, who reflects on the reality and impossibility of reality in the real world through various metaphors, also differs with the way of using utopia and dystopias. Analysis of the metaphors of architectural representation in selected animations is valuable in understanding of the relationship between architecture and anime.

Key Words: Time, space, Hayao Miyazaki, anime