Shiga toksin ilişkili hemolitik üremik sendromda C3 kompleman düşüklüğünün prognoz ile ilişkisi
Relationship between C3 complement low and prognosis in shiga toxin-associated hemolytic uremic syndrome
Yazar: BANU BUDAK
Danışman: PROF. DR. CENGİZ CANDAN
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Hemolitik üremik sendrom (HÜS); hemolitik anemi, trombositopeni ve akut böbrek hasarı ile tanımlanan bir klinik tablodur. Çocuklarda akut böbrek hasarının en sık nedenleri arasındadır. Hastaların bir kısmında uzun dönemde böbrek hasarı, hematüri ve proteinüri görülebilmektedir. En sık Shiga toksin üreten Escherichia Coli ilişkili STEC-HÜS görülmektedir. Kompleman aktivasyonunun da patogenezde eşlik etmesi nedeniyle düşük C3 düzeyine sahip olan hastaların hem akut hem kronik dönemde daha çok komplikasyon yaşadığı düşünülmektedir. Başvuru esnasında C3 düşüklüğü, lökositoz, C-reaktif proteinin yüksek olması; hipoalbuminemi ve hiponatremiye sahip hastalar kötü prognozla ilişkilendirilmektedir. Çalışmamız, pediatrik STEC-HÜS hastalarında C3 düşüklüğü, lökositoz, nötrofili, transaminaz yüksekliği gibi parametrelerin renal ve ekstrarenal hasar için prognozda yol gösterici olarak kullanılabilirliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Ocak 2007-Ocak 2024 tarihlerinde 5 ay-18 yaş arasındaki HÜS tanısı ile takip edilen hastaların verileri retrospektif olarak incelendi. Hastalar başvuru sırasındaki kompleman C3 değerlerine göre C3<0,9 g/L (düşük) ve C3≥0,9g/L (normal) olacak şekilde iki gruba ayrıldı. Hastaların yaş, cinsiyet, demografik verileri, başvuru ve izlemde kan basınçları, eGFR sonuçları, proteinüri olup olmadığı kaydedildi. Ayrıca başvuru ve akut dönem takibinde serum üre, kreatinin, AST, ALT, albümin, laktat dehidrogenaz, sodyum, potasyum düzeyi ve tam kan sayımı değerlendirildi. Klinik izlemlerinde oligoanürik oldukları gün sayısı, diyaliz süresi, ekstrarenal tutulum varlığı, eritrosit ve trombosit transfüzyon gereksinimi ve diğer tedavileri (Plazma değişimi ve/veya Eculizumab kullanımı) not edilerek C3 düşüklüğü ile ilişkisi değerlendirildi.
Kompleman C3 düşüklüğü olan STEC-HÜS hastalarında renal replasman gereksinimi daha fazlaydı ve oligoanürik gün sayısı anlamlı olarak daha yüksekti (p:0.032 ve p:0.024). Kompleman C3 düşüklüğü olan STEC-HÜS hastalarında en yüksek serum lökosit ve nötrofil sayısı daha yüksekti (p=0.004 ve p:0.011). C3 düşüklüğü olan grupta renal hasar göstergesi olarak 6. ay, 1. yıl ve son ölçümde bakılan spot protein/kreatinin değerleri daha yüksek olarak saptadık (sırasıyla p=0.001, 0.004 ve 0.016).
Çalışmamızda STEC-HÜS'lü çocuk hastalarda kompleman C3 düşüklüğü, lökositoz, en yüksek nötrofil sayısı ile proteinüri arasında anlamlı ilişki olduğunu gösterdik. Ayrıca oligoanüri süresi ve diyaliz gereksinimi düşük C3 gurubunda daha fazlaydı. PRİSM skoru hipokomplementemi grubunda daha yüksekti. Kompleman C3 değerinin düşük olması, daha ağır klinik seyir ile ilişkili olabileceği için tüm STEC-HÜS hastalarında değerlendirilmesi gerektiğini düşünmekteyiz. 

Anahtar Kelimeler: Hemolitik üremik sendrom, Esherichia coli, Shiga toksin, kompleman C3, kronik böbrek hastalığı, proteinüri

Abstract:
RELATIONSHIP BETWEEN C3 COMPLEMENT LOW AND PROGNOSIS IN SHIGA TOXIN-ASSOCIATED HEMOLYTIC UREMIC SYNDROME

Hemolytic uremic syndrome (HUS) is a clinical condition defined by hemolytic anemia, thrombocytopenia and acute kidney injury. It is among the most common causes of acute kidney injury in children. Long-term kidney damage, hematuria and proteinuria may be observed in some patients. STEC-HUS associated with Shiga toxin producing Escherichia Coli is the most common etiology. Since complement activation is important in the pathogenesis of HUS, it is thought that patients with low C3 levels experience more complications in both the acute and chronic periods. Low C3 levels, leukocytosis, high C-reactive protein, hypoalbuminemia and hyponatremia are associated with poor prognosis. Our study aims to evaluate the parameters affecting renal and/or extrarenal prognosis such as low C3, leukocytosis, neutrophilia, and high transaminase in pediatric STEC-HUS patients.
The data of patients who were followed up with a diagnosis of HUS between the ages of 5 months and 18 years between January 2007 and January 2024 were examined retrospectively. Patients were divided into two groups according to their C3 values at admission: C3<0.9g/L (low) and C3≥0.9g/L (normal). Age and gender demographic data of the patients were recorded. Blood pressure, eGFR, urinalysis and 24-hour urine proteinuria values were recorded at admission and on follow-up. Laboratory tests including serum urea nitrogen, serum creatinine, aspartate aminotransferase, alanine aminotransferase, albumin, lactate dehydrogenase, sodium, potassium, white blood cell count, hemoglobin, neutrophil and platelet counts were noted. During their clinical follow-up, the number of days of oliguria, the number of days they received dialysis, the presence of extrarenal involvement, erythrocyte and platelet transfusion needs, and their treatments (supportive therapy, plasma exchange, pulse steroid, Eculizumab use) were noted and their relationship with low C3 was evaluated.
Dialysis duration and number of oligoanuric days were found to be significantly higher in STEC-HUS patients with low C3 (p:0.032 and p:0.024). Maximum white blood cell and neutrophil values were significantly higher in HUS patients with low C3 (p= 0.004 and p= 0.011). In the group with low C3, spot protein/creatine values measured at the 6th month, 1st year and last measurement, as an indicator of renal damage, were found to be significantly higher (p= 0.001, 0.004 and 0.016 respectively).
In our study, we showed that there is a significant relationship between low complement C3, leukocytosis, highest neutrophil count and proteinuria in pediatric patients with STEC-HUS. Oligoanuria days and renal replacement requirement were significantly higher in low C3 group and PRISM score was higher. We think that low complement C3 value should be evaluated in all STEC-HUS patients for the potential role on prognosis. 

Keywords: Hemolytic uremic syndrome, Esherichia coli, Shiga toxin, complement C3, chronic kidney disease, proteinuria