Üsküdar çocuk kütüphanelerinde en çok okunan 3-6 yaş resimli çocuk kitaplarında aile kavramının gelişimsel bakış açısıyla incelenmesi
Investigation of the concept of family in the most read 3-6 years old children's picture books in Üsküdar children's libraries from a developmental perspective
Yazar: BERRA NUR ER
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ELİF ERGİN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma İstanbul Üsküdar ilçesinde bulunan çocuk kütüphanelerinde kullanıcılar tarafından en çok okunan 3-6 yaş dönemi resimli çocuk kitaplarında aile kavramının gelişimsel bakış açısıyla incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Kitapların gelişimsel bakış açısıyla incelenmesi sürecinde Ekolojik Sistemler Kuramı temel alınmıştır. Araştırmanın evrenini Üsküdar çocuk kütüphanelerinde bulunan 3-6 yaş resimli çocuk kitapları oluşturmuştur. Üsküdar çocuk kütüphanelerinde kullanıcılar tarafından en fazla tercih edilen 3-6 yaş resimli çocuk kitapları arasından seçilen 100 çocuk kitabından aile konulu 63 kitap araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Veriler literatür taraması yapılarak hazırlanan "Resimli Çocuk Kitabı İnceleme Formu" ile toplanmıştır. Form genel bilgiler, çocuk edebiyatı ve aile olmak üzere üç bölümden oluşmuştur. Araştırma sürecinde nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmış olup içerik analiziyle belli kategoriler ve alt kodlar belirlenmiştir. Kullanıcılar tarafından en çok tercih edilen 100 kitabın belirlenmesi sürecinde ise belediye kütüphanelerinde aktif çalışan iki çocuk gelişimcinin gözlemleriyle birlikte "Üsküdar Belediyesi YORDAM Kütüphane Katalog Sayfası" kullanılmıştır. İncelenen 100 resimli çocuk kitabının 63 tanesinde aile konusu bulunmuş, 37 tanesinde aile konusu bulunamamıştır. Aile konulu kitaplar aile yapısı, karakterlerin etkileşimleri, rolleri ve Bronfenbrenner'in Kuramı kapsamında gelişimsel olarak detaylıca incelenmiştir.
Aile konulu kitapların incelendiği çalışmada kitap kurgusu ve karakterler temel alınarak bakıldığında ana karakter çocuk ile çevresindekilerin mikrosistem ve mezosistem halkalarında daha çok yer aldığı görülürken çocuğun egzosistem, makrosistem ve kronosistem halkalarından da etkilendiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak kuramın alt sistemlerinin birbirini etkilediği ve çocuğun birden fazla halka içerisinde yer aldığı görülmekte olup bütüncül bir şekilde değerlendirilmesine imkân vermektedir. Elde edilen bulgular çocuk edebiyatı ve resimli çocuk kitaplarında aile konusu üzerine tartışılmış olup alana katkı sunmak amacıyla önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Aile, çocuk edebiyatı, çocuk kütüphaneleri, resimli çocuk kitapları.

Abstract:
This study was conducted to examine the concept of family in the most-read picture books for children aged 3-6 in children's libraries located in the Üsküdar district of Istanbul, from a developmental perspective.
The study examines children's books from a developmental perspective based on the Ecological Systems Theory. The population of the research comprises illustrated children's books aimed at 3-6-year-olds found in children's libraries in Üsküdar. The sample consists of 63 books with family themes selected from a total of 100 illustrated children's books for 3-6-year-olds that are most frequently preferred by users in Üsküdar children's libraries. Data were collected using the "Illustrated Children's Book Review Form," which was developed through a literature review. The form is divided into three sections: general information, children's literature, and family. The research employed document analysis, one of the qualitative research methods, and content analysis to identify specific categories and subcodes. To determine the 100 most preferred books, observations from two child development experts actively working in municipal libraries were combined with data from the "Üsküdar Municipality YORDAM Library Catalog System."
The analysis revealed that 63 of the 100 picture books contained themes of family, while 37 did not. The books on family were examined in detail in terms of family structure, character interactions, roles, and developmental elements within the framework of Bronfenbrenner's theory. When analyzing the narrative structure and characters in these family-themed books, it was observed that the main character (the child) was primarily situated within the microsystem and mesosystem circles, although they were also influenced by the exosystem, macrosystem, and chronosystem levels. The study concludes that the subsystems of the theory interact with each other and that the child occupies multiple circles, allowing for a holistic evaluation of their environment. Findings were discussed in the context of children's literature and family themes in picture books, and suggestions were offered to contribute to the field.
Keywords: Children's literature, children's libraries, family, picture books.