Hemşirelerde rol çatışması ve rol belirsizliğinin iş stresi ve iş doyumuna etkisi
The effect of role conflict and role ambiguity of nurses on job stress and job satisfaction
Yazar: TUĞBA YEŞİLYURT
Danışman: DOÇ. DR. ÜLKÜ BAYKAL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışma, Sağlık Bakanlığı, üniversite ve özel hastanelerde görevli hemşirelerin, rol çatışması ve rol belirsizliklerinin iş stresi ve iş doyumuna etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tasarımda planlanmıştır. Araştırma İstanbul ilinde 5 hastanede 591 hemşireye gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veriler ?Kişisel Bilgi Formu?, ?Rol Çatışması ve Rol Belirsizliği Ölçeği?, ?İş Stresi Ölçeği? ve İş Doyumu Ölçeği' kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde; yüzdelik testi, t testi, korelasyon analizi ve Tukey testi kullanılmıştır.Hemşirelerin rol çatışması düzeyinin ölçek ortalama sınırına yakın olduğu ve orta düzeyde rol çatışması yaşadıkları, rol belirsizliği düzeyinin ise oldukça düşük olduğu belirlenmiştir. Hemşirelerin sıklıkla olumlu stres düzeyine sahip olduğu, iş doyumu puan ortalamalarının yüksek olduğu, en düşük iş doyumu puanını; kurumsal politika ve stratejiler boyutundan, en yüksek puanı ise kişilerarası iletişim ve sağlık güvencesi alt boyutundan aldığı belirlenmiştir. Rol çatışmasını etkileyen kişisel-mesleki değişkenler arasındaki yapılan karşılaştırmalarda; çalışılan kurum, yaş, medeni durum, mesleki ve kurumsal deneyim, çalışılan birim, haftalık çalışma saati, aylık fazla çalışma ile istatiksel olarak anlamlı farklılıkların olduğu, rol belirsizliğini etkileyen kişisel-mesleki değişkenler arasındaki karşılaştırmalarda ise; çalışılan kurum, medeni durum, eğitim, mesleki ve kurumsal deneyim, pozisyon, çalışılan birim, çalışma şekli, aylık fazla çalışma ile istatiksel olarak anlamlı farklılıkların olduğu saptanmıştır. Hemşirelerde rol çatışması ve rol belirsizliği arasında anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Rol çatışması ve rol belirsizliği ile iş stresi arasında anlamlı ve pozitif yönde; rol çatışması ve rol belirsizliği ile iş doyumu arasında anlamlı ve negatif yönde bir ilişkinin olduğu saptanmıştır. Ayrıca hemşirelerde iş stresi ile iş doyumu arasında anlamlı ve negatif yönde bir ilişki olduğu bulunmuştur.Anahtar Kelimeler : Hemşire, Rol Çatışması, Rol Belirsizliği, İş Stresi, İş Doyumu

Abstract:
This study was planned as a descriptive on the purpose of determining effects of role conflict and role ambiguity of nurses which work Ministry of Health, university and private hospitals on job stress and job satisfaction. The study was made with 591 nurses in 5 hospital of Istanbul. In the study, the data were obtained by ?Personal Information Form?, ?Role Conflict and Role Ambiguity Survey?, ?Job Stress Scale? and ?Job Satisfaction Scale?. In the evaluation of the data, the percentage test, t test, correlation analysis and Tukey?s test were used.It was determined that the role conflict level of nurses is close to the limit of scale average, they experience moderate role conflict and role ambiguity level is quite low. It was determined that the nurses have frequently positive stress level, their work satisfaction average is high, they have the lowest work satisfaction score from sub dimension of instutional politics and strategies and the highest score from sub dimension of interpersonal communication and health insurance. In comparisons among personal-professional variations effecting role conflict; it was ascertained that there are statistical meaningful differances by means of instutition being worked for, age, marital status, professional and instutional experience, the unit being worked in, weekly working hours, monthly overtime and in the comparisons among personal-professional variations effecting role ambiguity; it was ascertained that there are statistical meaningful differances by means of instutition being worked for, marital status, education, professional and instutional experience, position, the unit being worked in, manner of working, monthly overtime. It was determined that there is a meaningful and positive relationship between role conflict and role ambiguity of nurses. It was ascertained that there is a meaningful and positive relationship between role conflict?role ambiguity and job stress, and a meaningful and negative relationship between role conflict ? role ambiguity and job satisfaction. In addition, it was ascertained that there is a meaningful and negative relationship between job stress and job satisfaction of nurses.Key Words: Nurse, Role Conflict, Role Ambiguity, Job Stress, Job Satisfaction