Bir müteşebbis olarak Nuri Demirağ ve Howard Hughes
As an entrepreneur Nuri Demirağ and his development policies
Yazar: VOLKAN AKTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET REŞAT SARAOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution

Özet:
Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk iş insanlarından ve girişimcilerinden biri olan Nuri
Demirağ (ö. 1957) Sivas'ta dünyaya gelmiş, eğitimini burada tamamlamış, çeşitli
memuriyet görevlerinde bulunduktan sonra İstanbul'da ticari faaliyetlerine
başlamıştır. Dönemin milli iktisat anlayışının en önemli örneklerinden biri,
demiryolları yapımının yabancı girişimciler yerine Türk müteahhitlere
devredilmesidir. Demirağ da bu müteahhitlerden biridir ve kilometrelerce demiryolu
hattını tamamlarken bu hatların üzerinde çok sayıda tünel ve köprüler de inşa etmiştir.
Onun, havacılık sahasına yaptığı yatırımlar dönemi için en dikkat çeken
girişimlerindendir. Beşiktaş Tayyare Atölyesi'nin kurulması, Gök Okulu'nun açılması
ve pilot yetiştirilmesi gibi çabalarla yerli uçak üretimi amaçlanmıştır. Demirağ'ın,
çağdaşı durumunda olan ve ABD'de hemen hemen aynı yıllarda sinemacılık,
havacılık, emlak vb. yatırımlarda bulunan Howard Robard Hughes Jr. (ö. 1976) ile
özellikle girişimcilik yönüyle bazı benzerliklere sahip olduğu görülmektedir. Aldıkları
patentler dolayısıyla büyük ve gelişmeye uygun bir şirkete sahip olan bir ailenin
çocuğu olan Hughes, ilerleyen yıllarda bu şirketi daha da büyüterek varlığını bir
servete dönüştürmüştür. Çeşitli sektörlerdeki yatırımlarının yanı sıra havacılık
alanındaki çalışmalarında uçakların tasarlanma, üretim, deneme uçuşu gibi
aşamalarında bizzat bulunmuş, kırdığı rekorlar neticesinde kendisi "Aviator" (havacı)
olarak anılmaya başlamıştır. Bu çalışmada, yaklaşık olarak aynı dönemlerde fakat
farklı coğrafyalarda yaşamış bu iki girişimci faaliyetlerinin benzerlikleri ve
farklılıkları bakımından incelenmiş; hayatları, sosyal çevreleri, ekonomik şartları vb.
değişkenlerin onların aldıkları kararlar ve elde ettikleri neticeler üzerindeki etkisi
tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Nuri Demirağ (d. 1957), one of the first business people and entrepreneurs of Turkish
Republic, was born in Sivas and completed his education in there. After working in
various civil service positions, he started his commercial activities in Istanbul. One of
the most important examples of the national economic policy of the period was the
transfer of railway construction to Turkish contractors instead of foreign
entrepreneurs. Demirağ was one of these contractors and had completed kilometers of
railway lines and many tunnels and bridges on these lines. His one of the most most
remarkable initiatives for that period was his investments in the aviation field.
Domestic aircraft production was aimed with efforts such as the establishment of
Beşiktaş Aircraft Factory, the opening of flying school and the training of pilots. It is
seen that Demirağ abd Howard Robard Hughes Jr. (d. 1976), who was the
contemporary of him, and had investments on cinema, aviation, real estate in the USA
almost in the same years has some similar qualities, especially on entrepreneurship.
Hughes, who was the son of a family owning a big and developing company because
of the patents they had obtained, has expanded this company further in the following
years and turned his oweath to a fortune. In addition to his investments in various
sectors, he personally involved in the design, production and test flights of airplanes
in his works in the field of aviation, and as a result of the records he had broke, he
began to be called "Aviator" (aviator). In this study, the activities of these two
entrepreneurs, who lived in approximately the same periods but in different areas, were
examined in terms of their similarities and differences; such as their life, social
environment, economic conditions etc. and it was tried to be determined the effect of
the variables on the decisions they made and the results they obtained.