Gelişmiş ülkelerde ortak olan ilköğretim Fen ve Teknoloji dersi hedeflerine Türkiye'de ulaşılma düzeyi
The level of attainment in Turkiye considering the objecti̇ves of Science and Technology curriculum in the developed countries
Yazar: ÖZGE IŞIK
Danışman: PROF. DR. NURAY SENEMOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Fen ve teknoloji dersi = Science and technology course ; Karşılaştırmalı eğitim = Comparative  education ; Türkiye = Turkey ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; İngiltere = England

Özet:
Bu araştırma, gelişmiş ülkelerden İngiltere ve Birleşik Devletler'in 8. sınıf sonuna kadar fen derslerinde kazandırılmak istenen ortak özelliklere  Türkiye'de uygulanan fen ve teknoloji dersi öğretim programı ile ne düzeyde ulaşıldığını belirlemek amacıyla yapılmıştır. 
Araştırmanın örneklemi, amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Araştırma, 15 ilköğretim okulunda öğrenim gören 8. sınıf öğrencilerinden toplam 1800 öğrenci ve bu okullarda görev yapan 15 fen ve teknoloji öğretmeni ile yürütülmüştür. 
Araştırmada Türkiye ve gelişmiş ülkelerde fen (fen ve teknoloji) dersi yetişek tasarılarında kazandırılmak istenen ortak ve farklı özellikleri belirlemek amacıyla yetişek tasarısına bakarak değerlendirme yapılmıştır. Bu amaçla ölçütler takımı oluşturularak yetişek tasarısı inceleme formu kullanılmıştır. Gelişmiş ülkelerde ortak olarak kazandırılması belirlenen 161 hedef davranış; Organizma ve Çevre, Kuvvet, Hareket ve Enerji, Madde ve Enerji, Dünya ve Uzay olmak üzere dört tema altında incelenmiştir. 
8. sınıf öğrencilerinin gelişmiş ülkelerde ortak olarak belirlenen hedef davranışlara ulaşma düzeylerini belirlemek amacıyla Düzey Belirleme Testi (KR-20=0,96) uygulanmıştır.  Fen ve teknoloji derslerinde öğretim programlarının yapısına ilişkin ortak özelliklere ulaşmayı etkileyen faktörler bakımından öğretmenlerin görüşlerini ve öğretim hizmetinin niteliğine ilişkin öğrencilerin görüşlerini belirlemeye yönelik görüşme formları kullanılmıştır. Öğretme-öğrenme sürecinde olması beklenen öğretmen davranışlarının gerçekleşme düzeyini belirlemek amacıyla gözlem formu  kullanılmıştır. 
Araştırma sonunda ulaşılan sonuçlar aşağıda özetlenmiştir:
Türkiye ve gelişmiş ülkelerin fen (fen ve teknoloji) dersi programlarında yer alan hedef ve hedef davranışların içerik olarak paralellik gösterdiği belirlenmiştir. Hedef ve hedef davranışların öğrenilmesi planlanan sınıf düzeylerinde ise farklılıklar bulunmuştur. Gelişmiş ülkelerin programlarında, günlük yaşamla ile bağlantı kurma, bilginin doğasını kazandırma, üst düzey düşünme becerilerin gelişimini sağlama özelliklerine daha fazla yer verildiği, disiplinlerarası yaklaşım ve sarmallık ilkesinin dikkate alınarak programların yapılandırıldığı tespit edilmiştir. Türkiye'deki programda ise bu kavramlara daha az yer verildiği, programın disiplinlerarası yaklaşım ve sarmallık ilkesine uygun olarak yapılandırılmasında eksiklerin olduğu belirlenmiştir.
8. sınıf öğrencileri gelişmiş ülkelerde ortak olarak belirlenen 161 hedef davranışın tamamına ulaşma düzeyleri bakımından incelendiğinde,  %62.6 düzeyinde ulaşabildikleri görülmüştür. Gelişmiş ülkelerde ortak olarak belirlenen bilgi düzeyindeki hedef davranışlara %77.7 düzeyinde,  kavrama düzeyindeki hedef davranışlara %66 düzeyinde, uygulama düzeyindeki hedef davranışlara %41.7 düzeyinde, analiz düzeyindeki hedef davranışlara ise %33 düzeyinde ulaşabildikleri belirlenmiştir.
8. sınıf öğrencilerinin Organizma ve Çevre temasındaki hedef davranışların tamamına %64.2 düzeyinde, bu temadaki bilgi düzeyindeki hedef davranışlara %77.1 düzeyinde, kavrama düzeyindeki hedef davranışlara %64 düzeyinde, uygulama düzeyindeki hedef davranışlara %41.6 düzeyinde, analiz düzeyindeki hedef davranışlara ise %33.4 düzeyinde ulaşabildikleri görülmüştür. Kuvvet, Hareket ve Enerji temasındaki hedef davranışların tamamına  %61.2 düzeyinde, bu temadaki bilgi düzeyindeki hedef davranışlara %77.9 düzeyinde, kavrama düzeyindeki hedef davranışlara %65.1 düzeyinde, uygulama düzeyindeki hedef davranışlara %39.8 düzeyinde, analiz düzeyindeki hedef davranışlara %30.7 düzeyinde ulaşabildikleri tespit edilmiştir. Madde ve Enerji temasındaki hedef davranışların tamamına %59.3 düzeyinde, bu temadaki bilgi düzeyindeki hedef davranışlara %77.9 düzeyinde, kavrama düzeyindeki hedef davranışlara %65.1 düzeyinde, uygulama düzeyindeki hedef davranışlara %39.8 düzeyinde, analiz düzeyindeki hedef davranışlara %30.7 düzeyinde ulaşabildikleri görülmüştür. Dünya ve Uzay temasındaki hedef davranışların tamamına ise %65.4 düzeyinde, bu temadaki  bilgi düzeyindeki hedef davranışlara %77.8 düzeyinde, kavrama düzeyindeki hedef davranışlara %69.8 düzeyinde, uygulama düzeyindeki hedef davranışlara %45.7 düzeyinde, analiz düzeyindeki hedef davranışlara %37.3 düzeyinde ulaşabildikleri belirlenmiştir.
Üst gruptaki öğrencilerin gelişmiş ülkelerde ortak olarak belirlenen hedef davranışların tamamına %73.3 düzeyinde ulaşabildikleri görülmüştür. Gelişmiş ülkelerde ortak olarak belirlenen bilgi düzeyindeki hedef davranışlara %84.5 düzeyinde, kavrama düzeyindeki hedef davranışlara %77.5  düzeyinde, uygulama düzeyindeki hedef davranışlara %61.1 düzeyinde, analiz düzeyindeki hedef davranışlara ise %41.1 düzeyinde ulaşabildikleri belirlenmiştir. Orta  gruptaki öğrencilerin, gelişmiş ülkelerde ortak olarak belirlenen hedef davranışların tamamına %60.6 düzeyinde ulaşabildikleri görülmüştür.  Gelişmiş ülkelerde ortak olarak belirlenen bilgi düzeyindeki hedef davranışlara %76.9 düzeyinde, kavrama düzeyindeki hedef davranışlara %63.3  düzeyinde, uygulama düzeyindeki hedef davranışlara %37.9  düzeyinde, analiz düzeyindeki hedef davranışlara ise % 29.5 düzeyinde ulaşabildikleri belirlenmiştir. Alt  gruptaki öğrencilerin gelişmiş ülkelerde ortak olarak belirlenen hedef davranışların tamamına %53.2 düzeyinde ulaşabildikleri görülmüştür.  Gelişmiş ülkelerde ortak olarak belirlenen bilgi düzeyindeki hedef davranışlara %71.7 düzeyinde, kavrama düzeyindeki hedef davranışlara %54.2  düzeyinde, uygulama düzeyindeki hedef davranışlara %26.9 düzeyinde, analiz düzeyindeki hedef davranışlara ise %24.7 düzeyinde ulaşabildikleri belirlenmiştir.
Gelişmiş ülkelerde ortak olarak belirlenen hedef davranışlara ulaşma düzeyleri bakımından, üst, orta ve alt grupta yer alan 8. sınıf öğrencileri arasında anlamlı farklılıklar görülmüştür. Üst grup ile orta grup arasında üst grup lehine, orta grup ile alt grup arasında orta grup lehine anlamlı farklılık belirlenmiştir. 
Organizma ve Çevre, Madde ve Enerji, Dünya ve Uzay temalarında yer alan hedef davranışlara ulaşmaları bakımından üst grup ile  orta grup arasında üst grup lehine, orta grup ile alt grup arasında orta grup lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Kuvvet, Hareket ve Enerji temasında ise üst grup ile orta ve alt grup arasında anlamlı farklılık bulunmuş, orta grup ile alt grup arasında anlamlı farklılık tespit edilmemiştir.
Bilgi, kavrama ve uygulama düzeyindeki hedef davranışlara ulaşmaları bakımından üst, orta ve alt başarı gruplarında bulunan okullar arasında fark bulunmuştur. Üst gruptaki öğrencilerin orta gruptaki öğrencilerden, orta gruptaki öğrencilerin ise alt gruptaki öğrencilerden bu düzeylerdeki hedef davranışlara ulaşma düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Analiz düzeyindeki hedef davranışlara ulaşmaları bakımından üst gruptaki öğrenciler ile orta ve alt gruptaki öğrenciler arasındaki anlamlı fark bulunurken orta ve alt gruptaki öğrenciler arasında fark bulunmamıştır.


Anahtar sözcükler: Gelişmiş ülke,  fen eğitimi, fen ve teknoloji dersi, fen ve teknoloji dersi öğretim programı

Abstract:
This research is made to determine from developed countries England  and the United States 8th grade end up in science programs should acquire the common features and what level reach with these features science and technology curriculum applied in Türkiye.
The research sample, the maximum variation sampling method of purposive sampling method was determined. The research was carried out with 8th grade students studying in 15 primary schools a total of 1800 students and 15 science and technology teachers who work in schools. 
In this research the assessment was made by looking at curriculum in order to  determine  desired gain common and different features in Türkiye and  developed countries, science (science and technology) courses. For this purpose, program design survey form is used. In developed  countries 161 objectivies and behavioral objectives determined to be gained commonly; Organisms and Environment, Force, Motion and Energy, Matter and Energy, Earth and Space under four themes were examined.
Summative Test (KR-20 = 0.96) was applied in order to determine reaching levels of behavioral objectives of 8th grade students identified as common in developed countries. Science and technology curriculums concerning the structure of education in achieving common characteristics in terms of affecting factors teachers' views and the quality of teaching in order to determine the students' views the interview form were used. The observation form was used in order to determine the level of achievement of teacher behavior  expected to be in the teaching-learning process.
The findings of the study are summarized as follows:
1.The objectivies and behavioral objectives of  Türkiye and the developed countries in science (science and technology) curriculum has been determined parallels as content. The differences were found in  grade levels of  planned learning of the objectivies and behavioral objectives classes. Developed countries' programs, connect with everyday life, gain the nature of knowledge, ensure development of higher level thinking skills, specifications are given more space in which an interdisciplinary approach and the spiral principle of considering programs are configured have been identified. In the curriculum in Türkiye is given less space to this concept, the curriculum's interdisciplinary approach and in accordance with the principle of spiraling it was determined that the deficiencies in the construction.
2. 8th grade students, identified as common in developed countries reach the level of 161 investigated in terms of the entire behavioral objectives, they are available at the level of 62.6% was observed. In developed countries commonly determined the level of knowledge in the behavioral objectives in the 77.7% level, the comprehension level objectives in the 66% level, application level objectives in the 41.7% level, the analysis level objectives in the 33% at the level of contact is determined .
8th grade students Organisms and Environment theme objectives in all of the 64.2% level, the level knowledge in the behavioral objectives in the 77.1% level, the level of comprehension of the behavioral objectives in the 64% level, the application level objectives in the 41.6% level, the level of analysis in the behavioral objectives while 33.4% at the level of their reach showed. Force, Motion and Energy theme objectives in all of the 61.2% level, the level knowledge in the behavioral objectives in the 77.9% level, the level of comprehension of the behavioral objectives in the 65.1% level, the application level objectives in the 39.8% level, the level of analysis in the behavioral objectives in the 30.7% at the level of their reach has been found. Matter and Energy theme objectives in all of the 59.3% level, the level knowledge in the behavioral objectives in the 77.9% level, the level of comprehension of the behavioral objectives in the 65.1% level, the application level objectives in the 39.8% level, the level of analysis in the behavioral objectives in the 30.7% at the level of their reach has been observed. Earth and Space theme objectives in all of the 65.4% level, the level knowledge in the behavioral objectives in the 77.8% level, the level of comprehension of the behavioral objectives in the 69.8% level, the application level objectives in the 45.7% level, the level of analysis in the behavioral objectives in the 37.3% at the level of their reach has been determined. 
Back to the top students in developed countries in the group identified as a common behavioral objectives are available in all of the 73.3% level was observed. In developed countries common determined the level of knowledge in the behavioral objectives to the 84.5% level, the comprehension  level objectives in the 77.5% level, application level behavioral objectives, 61.1% at the level of analysis at the level of the behavioral objectives while 41.1% at the level of their reach was determined. Medium group of students in the developed countries designated as partners at the level of 60.6% to reach all of the behavioral objectives was seen that. In developed countries as partners determined the level of knowledge in the behavioral objectives to the 76.9% level, the comprehension level objectives in the 63.3% level, application level behavioral objectives was 37.9% at the level of analysis at the level of the behavioral objectives while 29.5% at the level of their reach was determined. Sub groups of students identified as common in developed countries, all of the behavioral objectives that they could reach 53.2% at the level of was observed. In developed countries as partners determined the level of knowledge in the behavioral objectives to the 71.7% level, the comprehension level behavioral objectives 54.2% level, application level objectives in the 26.9% level, the level of analysis in the behavioral objectives 24.7% at the level of their reach was determined.
3. Common in developed countries in terms of levels to reach the behavioral objectives, showed significant differences between the 8th grade students in the top group, middle group and sub group. In the top group in terms of reaching the behavioral objectives of the middle group in favor of the top group, middle group of sub group with significant differences were found in favor of the middle group.
Organisms and Environment, Matter and Energy, Earth and Space themes contained in the top group in terms of reaching the behavioral objectives of the middle group in favor of the top group, middle group of sub groups with significant differences were found in favor of the middle group. Force, Motion and Energy in contact with the top, middle and sub groups found significant differences between the groups, no significant difference between the middle group and sub group has not been determined.
4. Knowledge, comprehension and application levels in terms of reaching the behavioral objectives, differences were found between top, middle and sub achievement group of the schools. Group of students in top group from middle group,   middle group from  sub group  in the  behavioral objectives to reach these levels were found to be higher levels. Analysis at the level of the  behavioral objectives in terms of reaching the top, middle and bottom in the group with the students there were significant differences in favor of the top group. Group of students in middle and sub level of analysis there was no difference in terms of reaching the  behavioral objectives.


Key words: Developed countries, science education, science and technology course, science and technology curriculum.