Geleneksel odun fırınlarında pişirim süreçlerinin demir oksitli seramik bünyelere etkilerinin araştırılması
Investigation of the effect of firing process in traditional wood furnaces on ceramic bodies containing iron oxide
Yazar: DURCAN ATASOY
Danışman: YRD. DOÇ. AYŞE GÜLER
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Seramik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Demir oksit = Iron oxide ; Fırınlama = Firing ; Fırınlar = Furnaces ; Geleneksel üretim sistemleri = Traditional production systems ; Odun = Wood ; Pişirme = Cooking ; Pişirme yöntemleri = Cooking methods ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Seramikler = Ceramics ; Üretim = Production ; Üretim teknikleri = Production techniques

Özet:
Geleneksel odun fırınlarında pişirim süreçlerinin demir oksitli seramik bünyelere etkilerinin araştırılması? başlıklı ve ÇOMÜ Bilimsel Araştırmalar Komisyonu tarafından desteklenen 2010/216 no.'lu yüksek lisans tez projesi kapsamında, bünyesinde demir oksit içeren sırlar hazırlanmıştır. Sırların pişirimleri, geleneksel odun fırınında, elektrikli fırında ve gazlı fırında yükseltgen ortamda gerçekleştirilmiştir.Geleneksel odun fırınında pişirim uygulamaları, Çanakkale'nin Ezine ilçesine bağlı tarihi çömlekçilik köyü Akköy'de, elektrikli ve gazlı fırın pişirimleri Güzel Sanatlar Fakültesi Seramik Bölümünde yapılmıştır. Deney plakaları, tabaklar ve formlarda kullanılan seramik çamuru, astar ve boyalar için Akköy'ün yerel kaynaklarından yararlanılmıştır. Kurşun-alkali ve bor-alkali içeren iki farklı grup 1000 C şeffaf sırlar, hazırlanmıştır. Sırların renklendirilmesinde, demir oksit, artan oranlarda ve bakır oksit katkısı ile kullanılmıştır. Sır bileşimleri; Akköy'ün Beylikler Devrine ait yüzey araştırması buluntularından bir adet sırlı seramik parçasının ve 20. yy ortalarında Akköy'de sır olarak kullanılan bir karışımın kimyasal analiz verilerinden geliştirilmiştir. Geliştirilen sırlar, Akköy'ün tarihsel seramiklerinin geleneksel dekor ve form etkilerini yansıtan seramik tabak ve çağdaş formlar üzerine uygulanmıştır.Elektrikli, gazlı ve odunlu pişirimde demir oksit'e bağlı etkiler seramik numunelerden belirlenmeye çalışılmıştır. Gazlı ve odunlu pişirimin birbirine yakın, elektrikli pişirimin farklılaşan sonuçlar verdiği görülmüştür.

Abstract:
Glaze compositions consisting of iron oxide were prepared within the context of the Graduate Thesis no 2010/216 entitled as ?Investigation of the effect of firing process in traditional wood furnaces on ceramic bodies containing iron oxide?, which was financially supported by the COMU Scientific Research Commission. The firing of the glazes were conducted in traditional wood furnaces, electrical furnaces and gas furnaces in an oxidizing environment.The firing applications using the traditional wood oven were conducted in the historical pottery village Akkoy near the town Ezine in Canakkale and the other applications using the electrical and the gas furnaces were conducted in the Faculty of Fine Arts in the Department of Ceramics. The local natural resources of Akkoy were used for the experimental tablets and plates as well as the clay to be used for creating forms, the primer and the dyes. Two different types of transparent glazes containing lead-alkali and boron-alkali at 1000oC were prepared. Iron oxide was used in coloring the glaze compositions together with increasing amounts of copper oxide additive. The glaze composition was developed from the results of the chemical analysis of a mixture that was used as the glazing mixture in mid ca. 20th century and a glazed ceramic sample from the Seigniorial Period findings acquired in Akkoy during the surface research. The developed glazing compositions were applied onto the ceramic plates that reflect the traditional décor and form effects of the historical ceramic works of Akkoy and onto contemporary forms.The effect of iron oxide during firing in electrical, gas operated and wood furnaces on ceramic samples were attempted to be determined. Gas operated and wood furnaces were determined to provide similar results, different from those conducted in electrical furnaces.