PPAR α ve PPAR γ agonistlerinin Tip 2 Diabetes mellituslu hastalarda böbrek fonsiyonları, proteinüri, oksidatif stres, kan basıncı, kan şekeri ve HbA1c üzerine olan etkileri
The effects of PPAR α ve PPAR γ agonists on renal functions, proteinuria, oxidative stress, blood pressure, plasma glukoz level and HbA1c in patients with Type 2 Diabetes mellitus
Yazar: ZAFER UFUK CİNKARA
Danışman: PROF. DR. SAİME PAYDAŞ
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Böbrek fonksiyon testleri = Kidney function tests ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Hipoglisemik ajanlar = Hypoglycemic agents ; Kan basıncı = Blood pressure ; Kan glükozu = Blood glucose ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Proteinüri = Proteinuria

Özet:
Amaç: Tip 2 diyabetes mellitus (DM) hastalığı günümüzde hızla artan bir toplum sağlığı sorunudur. Hastalık seyri sırasında gelişen mikro ve makro vasküler komplikasyonlar hastaların mortalite ve morbiditesini etkilemektedir. Bu çalışmada tip 2 DM lu hastalarda PPARs ailesi üzerinden etki eden pioglitazon ve fenofibratın tedaviye eklenerek açlık kan şekeri, HbA1c yanısıra böbrek fonksiyonları, proteinüri, kan basıncı, lipid profili, CRP ve oksidatif stres ürünleri üzerine olan etkileri araştırıldı.    
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Endokrinoloji ve Nefroloji Bilim Dalı polikliniklerinde takip edilen tip 2 DM u olan 60 hasta alındı. Hastalar, 15 kişilik 4 gruba (A, B, C ve D) ayrıldı. Grup A: glisemik kontrolü iyi olan ve hiperlipidemisi olmayan tip 2 DM lu hastalardan oluşan kontrol grubu, Grup B: HbA1c ›7 olan ve hiperlipidemisi olmayan ilk kez pioglitazon başlanan hastalar, Grup C: HbA1c <7 olan ve trigliserid ›350 mg/dl olan ilk kez fenofibrat başlanan hastalar, Grup D: HbA1c ›7 ve trigliserid ›350 mg/dl olan ilk kez pioglitazon ve fenofibrat başlanan hastalar.
Tedaviye eklenen çalışma ilaçları hastaların tıbbi durumları nedeni ile başlandı. Herhangi bir kontraendikasyon olmamasina özen gösterildi. Hastaların ilk geliş (1), 6. Hafta (2) ve 12. Haftada (3) tam kan sayımı (CBC), açlık kan şekeri, HbA1c, kan üre azotu (BUN), kreatinin (Cr), HDL, LDL, trigliserid, total kolesterol, CRP, AST, ALT, total protein, albumin, total bilirübin, ALP, CK, brain natriuretic peptid (BNP), idrarda protein ve kreatinin değerlerine bakıldı. Glomerul filtrasyon hızı (GFR); Cockcroft- Gault, MDRD, CKD-EPI formülleri ile hesaplandı. Total oksidan status ve PON-1 enzim aktivitesi ölçüldü.
Bulgular: HbA1C Grup B1 de, Grup A1, C1, D1 den farkli idi Pioglitazon verilen Grup B ve D de AKS ve HbA1c 1'e göre 2 ve 3 statistiksel olarak anlamlı daha düşüktü (p<0.05 hepsi için). Grup D' de HbA1c' de Grup D2 ile 3 de farkli idi (p<0.05 hepsi için). Fenofibrat verilen Grup C ve D'de trigliserid düzeyinde 1'e göre 2 ve 3 daha düşüktü (p<0.05 hepsi için). Tüm gruplarda başlangıçta benzer değerde olan: kan basıncı, proteinüri, GFR, BNP, CRP. total oksidan status ve PON-1 enzim aktivitesi takiplerde de tedaviye eklenen ilaçlarla istatistiksel anlamlı farklılık göstermedi.
Sonuç: Tedavi edilmekte olan tip 2 DM lu hastalarda tedaviye eklenen pioglitazon glisemik kontrol sağlanmasında ve fenofibrat hipertrigliseridemi düşüşünde etkindi. Olumlu etkiler 6. Haftada başladı ve 12 haftada da devam etti. 6 ve12 haftalik sürede bu ilaçların tek başlarına veya kombine olarak verilmesinin; proteinüri, kan basıncı, renal fonksiyonlar, CRP, BNP,  total oksidan status ve paraoxonase-1 enzim aktivitesi üzerinde olumlu/olumsuz etki göstermediği saptandı.  

Anahtar Sözcükler: Tip 2 diyabetes mellitus, oksidatif stres, pioglitazon, fenofibrat.

Abstract:
Objectives: Nowadays, Type 2 diabetes mellitus (DM) disease is a rapidly growing public health problem. In long term, micro and macro vascular complications affect the morbidity and mortality of patients with diabetes mellitus. In this study, pioglitazone and fenofibrate, which are acting on PPARs family, were added to the therapy of patients and evaluated the effects on renal functions, plasma glucose levels, HbA1c, proteinuria, blood pressure and oxidative stress.
Material and Methods: Sixty diabetic patients who were followed up by Endocrinology and Nephrology out patient clinic in Cukurova University Medical Faculty, were included. Patients were divided into 4 groups which were A, B, C and D. In each group there were 15 patients. Group A was consisting of 15 diabetic patients with well controlled glycemia and lipidemia. Group B was containing 15 type 2 DM patients whose HbA1c>7 without hyperlipidemia. For hyperglycemia pioglitazone was added to their theapy. In Group C patients had triglyceride levels higher than 350 and well controlled glycemia. Group C patients were treatec with fenofibratese. Fifteen patients with HbA1c>7 and triglyceride levels higher than 350, were consisted group D. Pioglitazone and fenofibrate were given to these patients. These medications were started on patients for requirement of their clinical conditions and  unless any contraindication. The complete blood counts, fasting blood glucose, HbA1c, BUN, Creatinine, total cholesterol, HDL cholesterol, LDL cholesterol, triglycerides, CRP, AST, ALT, total protein, albumin, total bilirubin, ALP, Creatin Kinase, Brain natriuretic peptid (BNP), in spot urine the ratio of protein to creatinine were measured at initial admission, 6th weeks and 12th weeks. Glomerular filtration rate (GFR) values were calculated with Cockcroft- Gault, MDRD, CKD-EPI formulas. Blood samples as 4-5 mL were centrifuged and stored in -80 0C for measure of total oxidative status and PON-1 enzyme activity:
Findings:  In groups B and D according to baseline values (1), glucose and HbA1C decreased statistically significantly on 6. Weeks (2) and 12. Weeks (3) (p<0.05 for all). Also comparing baseline levels (1) triglyceride levels were decreased on 6th week (2) and 12th week (3) in groups C and D (p<0.05 for all). There were no statistically significant positive/ negative effects of the drugs on proteinuria, blood pressure, renal function, BNP, CRP, total oxidant status and PON-1 enzyme activity.
Results: Pioglitazone were found to be effective in achieving glycemic control in patients with type 2 DM. Fenofibrate was found to provide effective for reduction of triglycerides in type 2 DM patients with hypertriglyceridemia. The administration of these drugs alone or in combination were not found to be negative or positive effects on proteinuria, blood pressure, renal function, BNP, CRP and total oxidant status and paraoxonase-1 enzyme activity.

Key Words: Type 2 diabetes mellitus, oxidative stress, pioglitazone, fenofibrate.