Arazi idare sisteminin tarım bileşeni olarak konumsal veri modeli geliştirilmesi
Developing spatial data model as agricultural component of land administration system
Yazar: HALİLİBRAHİM İNAN
Danışman: PROF. DR. TAHSİN YOMRALIOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Kadastro = Cadaster ; Tarım = Agriculture ; Türkiye = Turkey ; Veri modelleme = Data modelling

Özet:
Avrupa Birliği (AB) Ortak Tarım Politikası (OTP) 1992 yılından sonra önemlireform süreçlerinden geçmiştir. Reform sürecinde veri yönetimi için Bütünleşik İdare veKontrol Sitemleri (BİKS) ve konumsal veri yönetimi için de Parsel Tanımlama Sistemleri(PTS) geliştirilmiştir. PTS'nin temel amacı tarım arazilerini sınıflandırma ve kullanımhaklarının yönetilmesidir ve büyük ölçüde Arazi İdare Sistemlerinden (AİS) bağımsızolarak geliştirilmişlerdir. Tarım politikası alanında ülkemizdeki gelişmeler ise AB ileparalellik göstermektedir. Ülkemizde bu amaçla kullanılmakta olan Çiftçi Kayıt Sistemi(ÇKS) tapu verilerine dayanmaktadır. Ancak bu sistemin kadastro verileri ile de bütünleşikolarak geliştirilmesi yerine ülkemizde de AİS'den bağımsız bir BİKS/PTS geliştirilmesiplanlanmaktadır. AB ülkelerinde ve ülkemizde yaşanmakta olan bu gelişmeler politikadeğişimleri sonucu ihtiyaçların değişmesi, AİS'in geliştirilmesi ve çok amaçlı kullanımı,ulusal Konumsal Veri Altyapılarının (KVA) gelişimine katkı sağlanması, böylece veritekrarı ve kaynak israfının uzun vadede önlenmesi açılarından önem arz etmektedir.Bu ihtiyaçlar doğrultusunda, bu çalışmada AİS'in bir bileşeni olarak tarım politikasıuygulamalarını da destekleyecek nitelikte bir veri modeli geliştirilmiştir. Model geliştirmesürecinde, mevcut AİS'lerin eksiklerinin giderilmesine katkı sağlamak amacıyla öncelikleAİS alanında uluslar arası standardizasyon çalışması olan ISO 19152 Arazi İdaresi TemelModeli incelenmiş ve kullanılmıştır. Bir sonraki aşamada, tarım alanında ihtiyaç halinegelen arazi sınıflaması, arazi kullanım hakları, topoğrafik özellikler, çiftçi bilgileri, çiftçibeyanları, kontrol ve ödeme işlemleri ve çok amaçlı kullanıma yönelik hususlar dikkatealınmış, AİTM ? Tarım Modeli adı altında AİTM ile bütünleşik bir tasarımgerçekleştirilmiştir. Geliştirilen modelin avantaj ve dezavantajları tarım politikasıuygulamaları ve modelin çok amaçlı kullanımı açılarından tartışılmış ve uygulama süreciöngörüler çerçevesinde değerlendirilmiştir.

Abstract:
European Union (EU) Common Agricultural Policy (CAP) experienced importantreform processes after 1992. In this reform process, Integrated Administration and ControlSystem (IACS) for data management and Land Parcel Identification System (LPIS) forspatial data management were developed. Basic aim of LPISs is to classify agriculturalland and manage land use rights, and they were developed largely independent from LandAdministration Systems (LAS). Developments in the area of agricultural policy in Turkeygo in parallel with the EU. National Registry of Farmers (NRF) system which is used forthis aim in Turkey is basically based on land registry data. Instead of further developmentof NRF by also integrating cadastre data, in Turkey, it is planned to establish anIACS/LPIS independent from AİS, either. These developments experienced in the EU andalso Turkey is of critical importance in view of ever changing needs as a result of changingpolicies, developing LAS towards widespread multipurpose use, contribution to thedevelopment of national Spatial Data Infrastructures (SDI), and thus, in the long term,prevention of data redundancy and wasting resources.In this study, in accordance with these needs, as a component of LAS, a data modelwhich also has the basic characteristics to support agricultural policy implementation wasdeveloped. In the process of model development, in order to contribute to eliminating thedisadvantages of current LASs, firstly, ISO 19152 Land Administration Domain Modelwhich is an international standardization effort in the area of LAS was examined and used.For the next step, land use/cover classification which become a need in agriculture, landuse rights, topographic features, farmer information, farmer declarations, control andpayment processes and issues related to multipurpose use were considered, and a modeldesign integrated with LADM with the name of LADM ? Agriculture was carried out.Advantages and disadvantages of the model in view of agricultural policy implementationand multipurpose use of the model were discussed, and its implementation phases wereevaluated in accordance with previsions.