Üst hakkı
Right of construction
Yazar: EMRE ERGİN ERGANİ
Danışman: PROF. DR. KÖKSAL KOCAAĞA
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Bina yapımı = Building construction ; Gayrimenkuller = Real estates ; Kanunlar = Laws ; Üst hakkı = Superficies ; İrtifak hakkı = Easement

Özet:
Başkasına ait bir arazinin altında veya üstünde bir bina (yapı) inşa etmek ya da arazi
üzerinde mevcut olan bir binayı muhafaza etmek sureti ile söz konusu bina üzerinde hak
sahibine ayrı mülkiyet hakkı veren üst hakkının, bir irtifak hakkı türü olarak ayrıntılı
düzenlenmesi 23.11.1990 tarih ve 20704 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 14.11.1990 tarihli
ve 3678 sayılı Kanunla gerçekleştirilmiştir.
Ülkemizde sonraki yıllarda nüfusun hızla artması, kentleşme, turizm ve yatırım
faaliyetlerinin çoğalması gibi etkenlerin sonucu olarak, özellikle kamu arazisinde
kurulabilecek irtifak hakları ve üst hakkı olanakları tekrar önem kazanmıştır. Bu gelişmelerin
sonucunda uygulamada artan sorunlar ve üst hakkına ilişkin netleştirilmesi gereken detayların
da artmış olduğu görülmüştür. Bu sebeple üst hakkı özelinde, günümüzün pratik ihtiyaçlarına
cevap verebilecek ve sorunlara çözüm önerici nitelikte çalışmaların yapılması faydalı
olacaktır.
Üst hakkı incelenirken, konuya özgülük anlamında sınırlı sayıda yazılmış olan doktora
tezi ve akademik makaleden faydalanılmış; yargı kararları ve doktrinde savunulan görüşlere
yer verilmiş; genelge ve talimatlar yürürlüğe koymak suretiyle, ülkemizdeki üst hakkı
uygulamasına doğrudan etki eden Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün düzenlemelerine de
değinilerek sonuca ulaşılmaya çalışılmıştır.
Çeşitli hukuk sistemlerinde farklı gelişim süreçleri izlemek sureti ile eski dönemlerden
bu yana varlığını sürdüren üst hakkının, bu varlığının sürmesinde en önemli etken, üst
hakkının hak sahibi kişilere tanımış olduğu, başkasına ait araziler üzerindeki yapıların
mülkiyetine sahip olabilme imkanı ve bu imkanın toplumda mevcut birtakım ekonomik ve
sosyal ihtiyaçları karşılayabilme özelliğidir. Artan talebe paralel olarak kıt ve değerli olan
araziler, doğa ve turizm alanlarının değerlendirilmesinde alternatif bir yöntem olarak üst
hakkının kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır.


Anahtar Kelimeler: Üst hakkı, irtifak hakkı, taşınmaz yükü, tapu hukuku, taşınmaz mal,
inşaat, yapı, kentleşme

Abstract:
Granting a separate property right to a right holder over a building by means of
constructing a building (structure) beneath or on a land owned by someone else or
maintaining a building that is already on the land, the right of construction was enacted as a
type of easement by the Law dated 14th of November, 1990 and No. 3678 and published in
the Official Gazette dated 23rd of November, 1990 and No. 20704.
Easement and rights of construction for public lands have taken on a new significance
in line with the factors such as the rapidly-increasing population of Turkey, urbanization and
increasing tourism and investment activities. As a result of such developments, the number of
challenges in practice and details to be clarified with regard to rights of construction have
increased as well. That is why it would be beneficial to take on efforts to meet current
practical requirements and offer solutions for problems with a special emphasis on the right of
construction.
Delivering an analysis over the right of construction, this study benefits from a limited
number of context-specific dissertations and academic articles, and dwells on the perspective
of the General Directorate of Land Registry and Cadastre that introduces circulars and
instructions with an impact on the enforcement of rights of construction in Turkey as well as
on judicial rulings and doctrines to come to fruition.
The most important factor for the right of construction to survive since ancient times
by undergoing various developmental stages in various legal systems is the fact that the right
of construction is granted for right holders, and it is an opportunity to own the property of
buildings on a land owned by someone else, and a characteristic of this opportunity to meet
some economic and social requirements in society. In parallel with the ever-increasing
demands, the exercise of the right of construction becomes more and more popular as an
alternative method to benefit from scarce and valuable lands, natural and touristic locations.
Keywords: Right of construction, easement, right of incumbrance, land register law,
immovable property, real estate, building, urbanization