Şizofreni hastalarında DRD2 Taq1A polimorfizmi ve COMT val158met polimorfizminin yürütücü fonksiyonlar üzerine etkileşimi
The interaction of DRD2 Taq1A polymorphism and COMT val159met polymorphism on executive functions of schizophrenia
Yazar: MİNE ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. ALP ÜÇOK
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Genetik = Genetics ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Dopamin = Dopamine ; Genler-COMT = Genes-COMT ; Genler-DRD2 = Genes-DRD2 ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Şizofreni-paranoid = Schizophrenia-paranoid

Özet:
Şizofreni populasyonun yaklaşık %1'ini etkileyen kronik bir hastalıktır. Son yıllarda yapılan bir çok araştırma şizofreninin genetiği üzerine odaklanmıştır. Bu çalışmalar ile şizofreni ile ilişkili bir çok aday gen ve genomik bölge tespit edilmiştir. Ancak bu sonuçların tekrarlanabilirliği düşüktür ve her bir aday genin hastalığın genetik riskine olan etkisi küçük bir orandadır. Bu nedenle, yakın zamanda yapılan araştırmalar hastalığa yatkınlığı gösteren alternatif belirteçler ile, `endofenotipler' ile yapılmaktadır. Kognitif bozukluk şizofreninin temel özelliklerindendir. Bir çok aday nörokognitif endofenotip; SPT, WKET, LKT gibi dikkati sürdürme, set değiştirme, planlama ile ilgili bozukları ölçen testlerdir. COMT genindeki val158met polimorfizmi ve DRD2 genindeki TaqIA polimorfizminin dopamin uyarımı ve şizofreni ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Bu çalışma ile her bir polimorfizmin şizofreni hastalarında psikopatolojik belirtiler ve yürütücü fonksiyonlar üzerine olan etkisini araştırdık.Olgular İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Psikiyatri Anabilim Dalı, Psikotik Bozukluklar Polikliniğinde ve genel poliklinikte DSM-IV'e göre şizofreni tanısı konulan 18?65 yaş arası hastalardan oluşturulmuştur. Hastalara KPDÖ(Kısa psikiyatrik değerlendirme ölçeği) ve yürütücü fonksiyonları değerlendirmek için SPT, WKET ve LKT uygulanmıştır. Hastaların periferik kanlarından elde edilen DNAlardan ARMS-PZR yöntemi ile COMT val158met polimorfizmi, PZR-RFLP yöntemi ile DRD2 TaqIA polimorfizmi saptanmıştır.Çalışmamıza 86 hasta katılmıştır. Hastalar COMT polimorfizmine göre val taşıyanlar (n=62) ve val taşımayanlar (n=23) olarak, DRD2 polimorfizmine göre A1 taşıyanlar (n=45) ve A1 taşımayanlar (n=39) olarak gruplandırılmıştır.Bu araştırmada şizofreni hastalarında COMT val158met polimorfizmi ve DRD2 TaqIA polimorfizmi ile toplam KPDÖ puanları ve alt ölçek puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı ilişki olmadığı bulunmuştur.Ayrıca, bu araştırmada şizofreni hastalarında COMT val158met polimorfizmi ile SPT, WKET ve LKT sonuçları arasında ilişki olmadığı bulunmuştur. DRD2 TaqIA polimorfizmi ile LKT toplam süre parametresi arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki vardır. A1 taşıyıcısı olan şizofreni hastalarında LKT'de toplam süre A1 taşımayanlar ile karşılaştırıldığında daha uzundur.Hasta sayısının az olması çalışmamızın önemli bir kısıtlılığı olmakla birlikte, sonuçlarımız DRD2 TaqIA polimorfizminin şizofreni hastalarında yürütücü fonksiyonlarda performans hızına etkisi olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Schizophrenia is a complex and chronic disorder that affects approximately 1% of people worldwide. In the last few decades researches have focused on genetic aspects of schizophrenia. These efforts have resulted in accumulating evidence for several genomic regions and candidate genes for schizophrenia. However replication of most findings has been difficult and the best candidate genes explain only a small proportion of the genetic effects. Therefore, researches have recently focused on alternative indicators of liability or endophenotypes. Impaired cognition is one of the core features of schizophrenia and most candidate endophenotypes are related to the idea that impairments in schizophrenia involve attending, sustaining mental effort over time, set shifting and planning. CPT (Continuous Performance Test), WCST (Wisconsin card sorting test), TOL (Tower of London) tests are useful tests for measuring these cognitive impairments. Val158met polymorphism in the COMT gene and TaqIA polymorphism in DRD2 gene affect dopamine transmission and have been found to be associated with schizophrenia. Since DRD2 and COMT gene modulate working memory we examined the relationship of both polymorphisms to executive functions and psychopatological symptoms of schizophrenia patients.Schizophrenia patients who were followed up at the Psychotic Disorders Outpatient Clinics of Istanbul University, Faculty of Medicine, Department of Psychiatry, are included in the study. The Brief Psychiatric Rating Scale (BPRS) was used to evaluate the psychopatology of patients. Neuropsychological evaluation included the WCST, CPT and TOL. COMT gene val158met polymorphisms were defined from the isolated DNA of the patients by ARMS-PCR, and DRD2 TaqIA polymorphism by PCR-RFLP.A total of 86 patients were included in the study who were all Caucasian. Patients were grouped into COMT, val carriers (n=62) and non-carriers (n=23); also patients grouped into DRD2 A1 carriers (n=45), and non-carriers (n=39) according to their polymorphisms and statistical analysis was carried out accordingly.In this study there was no significant difference in total BPRS, subgrouped sypmtoms among COMT val carriers and non-carriers, also DRD2 A1 carriers and non-carriers in schizophrenia patients.Outcome of this study indicated that, there was no association between COMT val158met polymorphism and CPT, WCST, TOL results in schizophrenia. But there is a significant association between DRD2 TaqIA polymorphism and TOL- total problem solving time in schizophrenia patients. DRD2 A1 carrier subjects? problem solving time were longer than non-carriers.Although the small subject number of the study represents a limitation, these results suggest that DRD2 TaqIA polymorphism has effect on performance speed of executive functions in schizophrenia patients.