Devletlerin ülke dışındaki vatandaşlarını korumak için kuvvet kullanımı
The use of force for protection of nationals abroad
Yazar: NİHAL TOKER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASİN POYRAZ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Askeri faaliyetler = Military activities ; Askeri harekatlar = Military operations ; Askeri müdahale = Military intervention ; Kamu Hukuku = Public Law ; Koruma müdahalesi = Conservation interference ; Kuvvet kullanma = Force use ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası müdahaleler = International interventions ; Uluslararası politika = International policy ; Yurt dışı görevi = Working abroad

Özet:
Devletlerin ülke dışındaki vatandaşlarını korumak için kuvvet kullanımı, devletin bir başka ülkede can güvenliği tehlike altına giren vatandaşlarını kurtarmak için, ülkesi dışında kuvvet kullanmasını ifade eden bir kavramdır. Bu türden müdahalede bulunan devlet, bazen başka devletlerin vatandaşlarını kurtarsa da harekete geçmesine neden olan esas gaye, kendi vatandaşlarını korumaktır. Bu gaye, devletlerin ülke dışındaki vatandaşlarını korumak için kuvvet kullanımının ayırt edici niteliğidir. 
Bir başka devletin ülke sınırları içinde vatandaşlarını korumak / kurtarmak için kuvvet kullanımına giden devletler, o devletin "ülkesel egemenliği" ile karşılaşır ve burada bir devletin "ülkesel egemenliği" ile diğer devletin "vatandaşlarının hayatı" çatışır. İşte bu çatışma, devletlerin ülke dışındaki vatandaşlarını korumak için kuvvet kullanımının meşru olup olmadığı tartışmasını gündeme getirmektedir. Bu meşruluk tartışmalarında devletlerin ülke dışındaki vatandaşlarını korumak için kuvvet kullanımının meşru müdafaa kapsamında olduğu veya mücbir sebep teşkil ettiği gibi ortaya çeşitli fikirler atılmıştır.   
 Uygulama boyutunda ise devletlerin ülke dışındaki vatandaşlarını korumak için kuvvet kullanımının birçok örneği vardır: 	İngiltere'nin İran'a müdahale tehdidi (1946 ve 1951), Belçika'nın Kongo'ya müdahalesi (1960), ABD'nin Dominik Cumhuriyeti'ne müdahalesi (1965), İsrail'in Uganda'ya Müdahalesi (1976), Mısır'ın Larnaka'ya müdahalesi (1978), ABD'nin İran'a müdahalesi (1980), ABD, Kanada, İngiltere ve Türkiye'nin Vatandaşlarını Lübnan'dan Tahliyesi (2006), Rusya'nın Güney Osetya'ya Müdahalesi (2008).
Devletlerin ülke dışındaki vatandaşlarını korumak için kuvvet kullanımının meşruluğu sorununa doktrinde çeşitli çözüm önerileri getirilmiştir. Bu çözüm önerileri, devletlerin ülke dışındaki vatandaşlarını korumak için kuvvet kullanımının müstakil bir hukuk kuralı oluşturması ya da bu türden durumlarda kolektif kuvvet kullanımına başvurulmasıdır. Ancak bu konuda, yeni bir uluslararası hukuk kuralının oluşması kısa vadede oluşması pek mümkün görünmediğinden ya da en azından bu yeni kural oluşana dek; ülke dışındaki vatandaşların korunması için kuvvet kullanma yetkisinin Güvenlik Konseyi veya Genel Kurula bırakılması, keyfiliklerin önüne geçmek adına makul bir çözüm yolu olacaktır. 
Anahtar Kelimeler: Vatandaşların korunması, kuvvet kullanımı, müdahale

Abstract:
The use of force for protection of nationals abroad is a concept describing that a State uses force for saving its nationals abroad from death risk or death. The main purpose of this intervention is to protect its own citizens, even if the state which has intervened in this manner saves the citizens of other states. This goal is a distinctive  reason of the use of force to protect the citizens of states outside the country.
 States that go to the use of force to protect/ save their citizens within the borders of another state, face the "national sovereignty" of that state, where the "national sovereignty" of another state and the "life of the citizens of the other state" conflicts. This conflict raises the question whether it is legitimate for states to use force to protect their citizens outside the country. In these constitutional debates, various ideas have been put forward as a reason for force which used in order to protect the citizens of states outside the country. 
In practical terms, there are many examples of the use of force to protect citizens of states outside the country: Britain's threat of intervention in Iran (1946 and 1951), Belgium's intervention in Congo (1960), US intervention in Dominican Republic (1965), Entebbe incident (1976), Egypt's intervention in Larnaca (1978), US intervention in Iran (1980), Lebanon War (2006), South Ossetia War (2008).
A variety of solutions were proposed in the doctrine of the legitimacy of the use of force in order to protect the citizens of states outside the country. The suggestions for this solution are that the use of force in order to protect citizens outside the country is an independent rule of law, or in such cases, the use of collective force. 
Key Words: protection of nationals, use of force, intervention.