Sarıkamış orman içi meralarının bitki örtüsü ve yem kalitesinin belirlenmesi
Determination of vegetation and forage quality in forest gap rangelands of Sarikamış
Yazar: ADNAN BİLGİLİ
Danışman: PROF.DR. ALİ KOÇ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalısma, orman içi meralarının bitki örtüsü ve yem kalitesinin belirlenmesi amacıyla2006 yılında Sarıkamıs lçesi sarıçam ormanlarında yürütülmüstür. Çalısmanın yapıldıgıalan Sarıkamıs lçe merkezine yaklasık 5 km mesafede ve ortalama 2240 m rakımasahiptir. Çalısma alanı ormanın sıklıgına göre farklı üç kesime (açık kesim-seyrekkesim-kapalı kesim) ayrılarak incelenmistir. Çalısmada bitki örtüsüne ait özelliklerden;botanik kompozisyon, topragı kaplama oranı, mera kalite derecesi, mera durum vesaglıgı, mera tasıma kapasitesi, benzerlik indeksi, ham protein, ADF, NDF oranları vekuru ot verimi gibi konular ele alınmıstır. ncelenen mera kesimlerinde toplam 63 bitkitürüne rastlanmıs olup, kesimlerde hakim bitki türleri bugdaygillerden koyun yumagı(Festuca ovina) ve yumrulu salkımotu (Poa bulbosa) ve baklagillerden ise çayır üçgülü(Trifolium pratense) oldugu tespit edilmistir. Türlerin oranı kesimlere göre degismistir.Çalısma alanında botanik kompozisyonda ortalama olarak bugdaygiller %50,8,baklagiller %19,9 ve diger familyalar ise %29,3 oranında tespit edilmistir. Topragıkaplama oranı ortalama %29,09 olarak belirlenmistir. En yüksek mera kalite derecesi60,66 ile seyrek kesimde, en düsük mera kalite derecesi ise 25,50 ile kapalı kesimdeoldugu belirlenmistir. Mera durum sınıfı ve saglıgı yönünden açık kesim riskli orta,seyrek kesim sorunlu iyi ve kapalı kesim ise sorunlu orta sınıfında yer almıstır. Meratasıma kapasitesi 1 BBHB için ortalama 3,9 ha'dır. Ancak Koç vd (2003) tarafındanönerilen mera tasıma kapasitesi ve saglık sınıflaması, orman altı meralar için uygunolmayabilir. Mera kesimleri arasındaki benzerlik indeksinin %33 ile %46 arasındadegistigi belirlenmistir.2007, 59 sayfaAnahtar Kelimeler: Orman içi mera, botanik kompozisyon, mera durumu ve saglıgı,mera tasıma kapasitesi, gölgeleme, Sarıkamıs, topragı kaplama oranı.i

Abstract:
This study was carried out in Sarıkamıs scotch pine (Pinus sylvestris) in 2006 fordetermining vegetation and forage quality in forest gap rangelands. The study area is 5km for away from city center and average altitude is 2240 m. The study area wasseperated into three different rangeland sites (uncovered rangeland site-sparse rangelandsite-covered rangeland site). Botanical composition, canopy coverage ratio, rangelandquality degree and health, carrying capacity, similarity index were determined. Total 63plants species were found in checked rangeland vegetation sites. Sheep fescue (Festucaovina L.) and bulbous bluegrass (Poa bulbosa L.) from grasses, red clover (Trifoliumpratense L.) from legumes were dominant plant species at rangeland sites. Plant speciesrate change according to rangeland sites. Botanical composition was determined as50,8% grasses, 19,9% legumes and 29,3% other plant families. The average of plantcovering rate was 29,09%. The highest rangeland quality degree was 60,66 in sparserangeland site while the lowest rangeland quality degree was 25,50 in coveredrangeland site. For rangeland health; uncovered rangeland site was evaluated as ?Risky-Fair? class, sparse rangeland site was evaluated as ?Unhealthy-Good? class and coveredrangeland site was evaluated as ?Unhealthy-Fair? class. The average carrying capacitywas 3,9 ha for a domestic animal. The procedure suggested for range health andcarrying capacity, by Koç et al. (2003), may not be appropriate for understorygrazinglands. Similarity index among range sites ranged from 33% to 46%.2007, 59 pagesKeywords: Forest gap rangeland, botanical composition, rangeland quality degree andhealth, carrying capacity, shade, Sarıkamıs, canopy coverage.ii