Nurullah Ataç`ın denemelerinde devrik yapılar
Inverted structures in Nurullah Ataç`s essays
Yazar: YETER TORUN
Danışman: PROF.DR. MEHMET ÖZMEN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmada, Türk söz diziminin yeterince incelenmeyen konularından biri olandevrik yapıları belirledik ve bu yapıları farklı açılardan değerlendirdik.Çalışmamıza Nurullah Ataç'ın denemelerindeki devrik yapıları belirlemeklebaşladık. Çalışmamızın giriş bölümünde tezimizin kapsamı, yöntemi ve malzemesi hakkındabilgi verdikten sonra, devrik yapıları doğrudan ya da dolaylı olarak ilgilendiren kuramsalbilgilere yer verdik. Çalışmamızın inceleme bölümünde devrik yapıları, kelime grubudüzeyinde, cümle düzeyinde ve mantıksal düzeyde devriklik olmak üzere üç ana başlık altındainceledik.Kelime grubu düzeyindeki devriklikleri tamlamalarda devriklik, fiilimsigruplarında devriklik, diğer kelime gruplarında devriklik ve deyimlerde devriklik olmak üzeredört ana başlık etrafında değerlendirdik. Bunlardan tamlamalarda devriklik bölümünde isim,zamir ve sıfat tamlamalarının devrikliğini; fiilimsi gruplarında devriklik bölümünde ise isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil gruplarının devrik kullanımlarını inceledik.Cümle düzeyinde devriklik bölümünde devrik yapıları basit cümle düzeyindedevriklik ve birleşik cümle düzeyinde devriklik olmak üzere iki ana bölümde topladık.Bunlardan basit cümle düzeyindeki devrikliği, Türk söz dizimindeki yaygın kullanımıyladevrik cümleyi, farklı açılardan ayrıntılı olarak inceledik. Birleşik cümle düzeyinde devriklikbölümünde ise, devrik kullanılabilen birleşik cümlelere yer verdik. Mantıksal düzeydedevriklik bölümünde ise neden ve sonuç cümlelerinin devrik kullanımını inceledik.Çalışmamızın sonucunda, Türkçede farklı düzeylerde, çok çeşitli devrik yapıörnekleri kullanıldığını gördük.Anahtar Sözcükler: Türkiye Türkçesi, söz dizimi, devrik yapı, devrik cümle,Nurullah Ataç

Abstract:
In this work, we identified that there are inverted structures in Turkish word orderwhich is one of the subjects not adequately searched and we evaluated these structures fromdifferent aspects.We started our work by defining the inverted structures in Nurullah Ataç?s essays.After we had given information about context, method and material of thesis in theintroduction part of our work, we gave theoritical information which is related to invertedstructures directly or indirectly. We studied the inverted structures in three main topics asinversion in the word group level, the sentence level and in the logical level.We studied the sentence level inversions in our main topics as inversion incompound words, in verbal groups, in other word groups and in the idioms. Among these, westudied the inversion of noun, adjective, pronoun compound sentences in the inversion incompound sentences part and in the inversion in verbal groups part, we studied the inversionusage of deverbal noun groups, participle groups and gerund groups.In the sentence level inversion part, we sum up the inverted structures in two mainparts as simple sentence level inversion and compound sentence level inversion. Frım two ofthese, we investigated the simle sentence inversion in detail from different aspects: theinverted sentence as its common usage in Turkish word order. On the other hand, in theinversion compound sentences level part, we mentioned the compound sentences which canbe inverted. In the logical level inversion part, we investigated the inversion usage of reasonand result sentences.In the result of our work, we?ve seen that in Turkish there are different kinds ofinverted structure examples.Key Words: Turkey Turkish, sentax, inverted structure, anacoluthon, NurullahAtaç