Neoliberal dönemde kentsel mekânların tüketimi: Küresel kent kurgusu örneği olarak Karaköy
The consumption of urban spaces in the neoliberal period: Karaköy as an example of global urban fiction
Yazar: BURCU AKSU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEM TUTAR
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Medya ve Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Kent kurgusu = Urban fiction ; Kent sosyolojisi = Urban sociology ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Kentsel mekan = Urban space ; Kültürel tüketim = Cultural consumption ; Küresel kentler = Global cities ; Medya = Media ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Tüketim toplumu = Consumption society ; İstanbul-Karaköy = İstanbul-Karaköy

Özet:
Kentsel alanlar, tarih boyunca dönemin sosyo-ekonomik ve politik süreçlerinin bir ürünü olarak görünürlük kazanırken modern dönemle birlikte kapitalist sistemin üretim ve tüketim pratikleri kentsel yaşamı dönüştürmüştür. Endüstri Devrimi'yle birlikte modern düşünce kentsel mekânları üretim ve sanayi merkezi olarak planlarken 1960'lı yılların sonuyla birlikte postmodern kent teorileri, kentsel mekânları tüketim etkinliği üzerinden tanımlamaya başlamıştır. Söz konusu dönemde neoliberalizm düşüncesi toplumsal alanda yaygınlaşırken kentsel mekânlar sermayenin birikim rejiminin bir parçası haline gelerek piyasa ekonomisinin işlemesine yönelik lokomotif güç olmuşlardır. Küresel kent ve dünya kenti tanımlamalarının 1980'li yıllar itibariyle kent literatürüne kazandırılmasıyla birlikte küresel kent teorisi kentsel alandaki kültürel etkinlikler üzerinden tüketim ekonomisine işaret ederken kentsel mekân kapitalist saiklerce yeniden üretilmektedir. 
Çalışmanın örneklemini araştırmanın amacına uygun olarak son yıllarda belirgin olarak kentsel dönüşümün ve mekânsal farklılaşmaların yaşandığı Karaköy semtine bağlı Kemankeş Karamustafa Paşa Mahallesi'nde bulunan Pitane, Osmanlızadeler Karaköy 1879, Lava Store,  Karaköy Çınar Restaurant ve Ropi Karaköy olmak üzere 5 mekân oluşturmaktadır. Ele alınan mekânlar çalışmanın kuramsal perspektifine uygun olarak düzenlemiş kategoriler üzerinden Nitel İçerik Analizi yöntemiyle eleştirel perspektiften incelenmiştir.
Bu çalışma 1980'li yıllarla birlikte küreselleşme dalgasının bir parçası olarak küresel kent olarak kurgulanan İstanbul'daki mekânsal dönüşümüne odaklanmaktadır. Bu bağlamda 2000'li yılların başıyla birlikte Karaköy semtinde yaşanan mutenalaştırma çalışmaları bağlamında yaratılan küresel kent imgesi tüketim ekonomisi üzerinden işlerlik kazanmaktadır. Tüketim kültürü içerisinde yaşanan mekânsal dönüşümle mekân-insan etkileşimi içerisinde söz konusu olan Karaköy semtinin eleştirel perspektiften irdelenmesi bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır.

Abstract:
Urban areas, the production and consumption practices of the capitalist system have transformed urban life with the modern era,  while gaining visibility as a product of socio-economoic and political processes of the period throughout history. While modern thought plans, urban place as production and industrial center with the industrial revolution, with the end of the 1960s, postmodern urban theories began to define urban place onto the consumption activity. When it comes to this period while the idea of neoliberalism widespread in the social area, urban place become as a part of the accumulation regime of fund and become the locomative and became the locomotive power for the functioning of the market economy. With the definitions of the global city and world city associated with gaining the urban literature in the 1980s, while the global urban theory indicate to the consumption economy through cultural activities in the urban area,urban area is reproduced by capitalist impetus. 
Sample of the study, fitting the purpose of the research consist of 5 place; Pitane, Osmanlızadeler Karaköy 1879, Lava Store, Karaköy Çınar Restaurant and Ropi Karaköy located in Kemankeş Karamustafa Paşa Neighborhood of Karaköy district, where urban transformation and place differentiation have been occured in recent years.  Place that presented were analyzed from a critical perspective by using the Qualitative Content Analysis method through categories arranged in pursuant of the theoretical perspective of the study. 
This study focuses on the spatial transformation in Istanbul, which was fictionalised as a global town in the 1980 as a part of the globalization wave. İn this context, the global city image has been gained functionality through the consumption economy that created in the context of the gentrification efforts in the Karaköy district at the beginning of the 2000s the aim of this study is constistuted the Karaköy district which is at issue in the spatial transformation happening in the consumption culture and the space-human interaction, from a critical perspective.