Tarihsel ve güncel boyutlarıyla dünyada ve Türkiye'de grev kırıcılık uygulamaları
Strike breaking practices in the world and Turkey in historical and current dimensions
Yazar: AYKUT GÜNEL
Danışman: PROF. DR. AZİZ ÇELİK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Sosyal Politika Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Hak arama mücadeleleri ve eylemleri tarih boyunca ezilen sınıfların başvurduğu yöntemlerden olmuştur. Ancak hak arama eylemlerinin biçimi ve niteliği dönemin üretim ilişkilerine ve sınıf mücadelesinin durumuna göre değişiklikler göstermiştir. Kapitalist üretim ilişkilerinin hâkim olması ve sanayileşme ile birlikte grev işçi sınıfının en önemli ve evrensel hak arama mücadelelerinden biri olmuştur. 

Dünyada grev hareketlerinin yaygınlaşmaya başlaması ve grevlerin sendikalar liderliğinde yürütülmesiyle birlikte grevler daha etkili olmaya başlamıştır. Grevlerin etkisinin artması ise grev kırıcılık olgusunun sınıf ilişkilerinin önemli bir mücadele alanı haline gelmesini sağlamıştır. Sanayileşmenin ilk evrelerinde dar anlamda bir işyerindeki grevi etkisizleştirme çabası olarak grev hareketlerinde görülen grev kırıcılık, sonraları ise işçi sınıfının örgütlü gücünü ve eylemsel kapasitesini etkisizleştirme çabası olarak varlığını sürdürmüştür. 

Bu çalışmada grevler ve işçi sınıfının gücünü etkisizleştirme uygulamaları olarak değişen grev kırıcılık olgusu dünya ve Türkiye uygulamaları açısından ele alınacaktır. Grev kırıcılığın hem dünyadaki hem Türkiye'deki tarihsel gelişim aşamaları incelendikten sonra, 2000'li yıllarda Türkiye'de grev kırıcılık uygulamaları iki grev örneği üzerinden değerlendirilecektir.

Anahtar Kelimeler: Grev, Grev Kırıcılığı, Grev Kırıcılık Yöntemleri, Şiddet, Sendika Karşıtlığı, Türk Hava Yolları grevi, Türk Telekom grevi

Abstract:
Struggles and actions to demand rights are among the methods used by oppressed classes throughout history. However, the form and nature of actions to demand rights have changed according to the relations of production of the time and the state of the class struggle. With the dominance of capitalist relations of production and industrialization, strikes have become one of the most important and universal struggles of the working class for rights.

As strike movements have spread around the world and strikes have been led by trade unions, strikes have become more effective. The increasing impact of strikes has led to the phenomenon of strikebreaking becoming an important area of struggle in class relations. Strikebreaking, which in the early stages of industrialization was seen in strike movements as an attempt to neutralise a strike in a workplace in a narrow sense, continues to exist as an attempt to neutralise the organised power and capacity for action of the working class.

In this study, the phenomenon of strikebreaking as a practise of neutralising strikes and the power of the working class is discussed through its practises in the world and in Turkey. After analysing the historical stages of the development of strikebreaking in both the world and Turkey, the practise of strikebreaking in Turkey in the 2000s is evaluated through two examples of strikes.

KeyWords: Strike, Strike Breaking, Strike Breaking Methods, Violence, Union-busting, Turkish Airlines strike, Türk Telekom strike