Deniz iş hukuku'nda işveren sıfatı ve işverenin yükümlülükleri
Title and obligations of employer in maritime labour law
Yazar: KAAN ERDİ
Danışman: DOÇ. DR. CÜNEYT SÜZEL
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı / Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Günümüzde deniz yolu taşımacılığı dünya ticaretinin vazgeçilmez bir unsurudur ve dünya çapında binlerce gemi ile gerçekleştirilmektedir. Tüm bu gemilerde çalışan gemi çalışanlarının iş ilişkilerini ve çalışma şartlarını düzenleyen Deniz İş Hukuku; Deniz Ticareti Hukuku ve İş Hukuku alanlarının iç içe geçtiği bir alan olup hem milletlerarası hem de ulusal birçok farklı düzenlemeye konu olmuştur. Bu çalışmada, Deniz İş Hukuku'nu ilgilendiren milletlerarası ve ulusal temel düzenlemeler incelenerek Deniz İş Hukuku'nda işveren sıfatı ve işverenin yükümlülükleri değerlendirilmiştir. 

Çalışma üç bölümden oluşmaktadır.

İlk bölümde Deniz İş Hukuku'nda uygulanacak mevzuata dair temel düzenlemelerden bahsedilecektir. International Labour Organization ("ILO") sözleşmeleri ve Maritime Labour Convention 2006 ("MLC 2006") incelenerek, bu sözleşmelerin Türk Hukuku'ndaki yürürlüğü irdelenecektir. Bu bölümün devamında Deniz İş Hukuku hakkındaki temel Türk mevzuatı ele alınacak, 854 sayılı Deniz İş Kanunu  ("DİşK"), 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu  ("TBK") ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu  ("TTK") genel hatları ve uygulama alanlarıyla incelenecektir. Ek olarak, uygulamada sıkça kullanılan International Transport Workers' Federation ("ITF") toplu iş sözleşmeleri, yapısı ve uygulama alanıyla birlikte açıklanacaktır. Ardından, Deniz İş Hukuku'nda uygulanacak hukukun belirlenmesi ele alınacak, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun  ("MÖHUK") kapsamında yabancılık unsuru ve kanunlar ihtilafı kuralları değerlendirilerek gemi çalışanlarının iş sözleşmelerindeki hukuk seçimiyle ilgili sorunlar ve bunlara yönelik çözüm önerilerinden bahsedilecektir.
İkinci bölümde Deniz İş Hukuku'nda işveren tanımı incelenecek ve işverenin tespiti yapılacaktır. MLC 2006'daki ve DİşK'teki işveren tanımları unsurlarıyla birlikte değerlendirildikten sonra gemi ile ilgili kişilerin işveren sıfatı üzerinde durulacaktır. Gemi maliki, donatan, donatma iştiraki, yönetici, işleten, çarterer ve kaptan genel hatlarıyla anlatılacak ve işveren olup olmadıkları irdelenecektir. Bölümün sonunda işveren sıfatının tespitinde varılan sonuç ortaya konulacaktır.

Üçüncü bölümde Deniz İş Hukuku'nda işverenin yükümlülüklerinden bahsedilecektir. Mali yükümlülükleri başlığı altında ücret, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ölüm tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma ücreti genel olarak açıklanarak MLC 2006 öncesi ILO sözleşmeleri, MLC 2006 ve Türk Hukuku bakımından ana hatlarıyla değerlendirilecektir. Diğer yükümlülükler başlığı altında ise işverenin barındırma, iaşe sağlama, sosyal güvenlikten yararlandırma, gemi çalışanını koruma ve gözetim, yurda iade, işe uygun gemi çalışanı çalıştırma ve eşit davranma borcu incelenecektir. Deniz İş Hukuku'nda işverenin yükümlülükleri incelenirken TBK, 4857 sayılı İş Kanunu  ("İşK"), ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun  ("5510 sayılı Kanun") bağlantılı hükümlerine de değinilecektir

Abstract:
In today's world, maritime transportation is an indispensable element of global trade and is carried out with thousands of ships worldwide. Maritime Labor Law, which regulates the employment relationships and working conditions of all the personnel working on these ships, is an area where Maritime Law and Labor Law intersect, and it has been subject to numerous national and international regulations. These diverse regulations create a complex framework for determining the employer's role and responsibilities in Maritime Labor Law. This study evaluates the status of the employer and their obligations in Maritime Labor Law through the examination of both national and international regulations relevant to this field.

The study is composed of three sections:

In the first section, fundamental regulations applicable to Maritime Labor Law will be discussed. International Labour Organization (ILO) conventions and the Maritime Labour Convention 2006 (MLC 2006) will be analyzed, focusing on their implementation in Turkish Law. The section will also delve into the core Turkish legislation concerning Maritime Labor Law, which includes the 854 numbered Maritime Labor Code, the 6098 numbered Turkish Code of Obligations, and the 6102 numbered Turkish Commercial Code, outlining their key features and applications. Additionally, frequently used ITF collective bargaining agreements will be explained along with their structure and scope of application. Furthermore, the determination of applicable law in Maritime Labor Law will be examined, covering elements of foreign element and conflict of rules within the scope of the 5718 numbered International Private and Procedural Law Code, addressing issues related to the applicable law in employment agreements of seafarers and offering proposed solutions.

In the second section, the definition of the employer and its determination within Maritime Labor Law will be explored. After analyzing the employer definitions in MLC 2006 and Maritime Labor Code, the focus will be on parties related to the ship. Shipowner, association of shipowners, manager, operator, charterer, and master's roles will be broadly outlined, assessing whether they qualify as employers. The section will conclude by presenting the findings regarding the determination of the employer's role.

The third section will elaborate on the employer's responsibilities in Maritime Labor Law. Under the section "Financial Obligations," aspects such as wages, severance pay, notice pay, death compensation, annual leave payment, and overtime pay will be generally explained, considering pre-MLC 2006 ILO conventions, MLC 2006, and Turkish Law. Within the "Other Obligations" part, the duties of providing accommodation, provisioning, ensuring social security benefits, protecting and supervising seafarer, repatriation, employing suitable seafarer, and ensuring equal treatment by the employer will be examined. While discussing the employer's obligations in Maritime Labor Law, relevant provisions of the Turkish Code of Obligations, the Labor Law numbered 4857, and the Social Security and General Health Insurance Law numbered 5510 will also be generally addressed.