Yağlı tohumlu bitkilerde kömür çürüklüğü etmeni Macrophomina phaseolina'nın in vitro gelişimi üzerine Bacillus türlerinin etkinliğinin belirlenmesi
Determination of the activity of Bacillus species on the in vitro growth of Macrophomina phaseolina, a charcoal rot agent in oilseed plants
Yazar: AHMET GÖZÜBÜYÜK
Danışman: PROF. DR. CANAN CAN
Gaziantep Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Dünyada yağlı tohumlu bitkiler arasında; soya fasulyesi, ayçiçeği, kolza, mısır, zeytin, susam, palmiye ve hindistan cevizi bitkileri yer almaktadır. Ülkemizde bu bitkiler arasında özellikle ayçiçeği, zeytin, mısır ve soya fasulyesi ekimi yapılan ve endüstriyel öneme sahip yağlı tohumlu bitki grubunu oluşturmaktadır. Endüstriyel öneme sahip bu tarımsal ürünlerde birçok fungal etmen verim ve kaliteyi olumsuz etkilemekte ve ciddi ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Özellikle, ayçiçeği, mısır ve soya fasulyesinde kömür çürüklüğü ve kök çürüğü hastalıkları ile yıkıcı kayıplara neden olan fungal etmenlerin başında M. phaseolina gelmektedir. Bu nedenle, bu patojen mücadelesinde, çevre ve insan sağlığını olumsuz etkileyen kimyasal mücadeleler yerine alternatif yöntemlerin belirlenmesi önem arz etmektedir. Bu çalışma kapsamında, ayçiçeği, mısır ve soya bitkilerinden elde edilen her bir M. phaseolina izolatına karşı 10 adet Bacillus ssp. Suşunun neden olduğu miselyum büyüme inhibisyon yüzdeleri arasındaki farklar anlamlı bulunmuştur. En etkili olan bakteriyel suşlardan B4, S2, D7 ve C9'un en yüksek inhibisyon yüzdesine sahip olduğu (p≥0.05)  ve  diğer suşlar ile inhibisyon yüzdesi bakımından, istatistiksel olarak anlamlı bir farka (p≤0.05) sahip oldukları belirlenmiştir Ayrıca, IAA, HCN, siderofor üretimi ve fosfat çözme aktiviteleri gibi önemli PGP (Bitki büyümesini teşvik edici) özellikleri çalışılmış ve en fazla siderofor üretimi gösteren izolatların D8: 37.6 mm, E4: 37.6 mm, O8: 35.33 mm, B4:33.5 mm, L5:31.75 mm olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Among oilseed crops in the world; soybean, sunflower, rapeseed, corn, olive, sesame, palm and coconut plants are took the place. In our country the most produced products are, sunflower, olive, corn and soybeans. In these agricultural products which has industrial importance, many fungal agents adversely affect yield and quality and cause serious economic losses. Particularly, M. phaseolina is the leading fungal agent in it causing destructive losses and diseases of coal rot and root rot. Therefore, in this pathogen struggle, it is important to identify alternative methods instead of chemical struggles that negatively affect the environment and human health. In this study, Bacillus ssp. The differences between the mycelium growth inhibition percentages caused by the strains were found to be significant. The most effective bacterial strains B4, S2, D7 and C9 were found to have the highest percentage of inhibition (p≥0.05) and a statistically significant difference (p≤0.05) with other strains in terms of inhibition percentage. Important PGP (promoting plant growth) properties such as HCN, siderophore production and phosphate dissolving activities were studied and isolates showing the highest siderophore production were determined to be D8: 37.6 mm, E4: 37.6 mm, O8: 35.33 mm, B4: 33.5 mm, L5: 31.75 mm.