Sağlık çalışanlarında genişlemiş spektrumlu beta laktamaz üreten escherichia coli ve klebsiella spp fekal kolonizasyon sıklığı ve risk faktörleri
Faecal colonization frequency and risk factors with e. coli ve klebsiella SPP. strains that produce esbl in health care workers
Yazar: BERNA ÖZDEMİR KEPEK
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM GÜZEL TUNÇCAN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Bakteriler = Bacteria ; Beta laktamazlar = Beta lactamases ; Escherichia coli = Escherichia coli ; Escherichia coli enfeksiyonları = Escherichia coli infections ; Klebsiella pneumoniae = Klebsiella pneumoniae ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Günümüzde hastane kaynaklı infeksiyonlarda bakterilerin Genişlemiş Spektrumlu Betam Laktamaz (GSBL)  üretimi halen ciddi bir sorun olmaya devam ederken, toplum kökenli infeksiyonlarda da GSBL pozitifliği günden güne artmaktadır. Sağlık çalışanları genel olarak dirençli bakteriler ile kolonizasyon açısından genel populasyona göre daha yüksek risk altındadır. Sağlık çalışanının dirençli bakteriler ile kolonizasyon sonucu ya da geçici olarak ellerinde taşımak suretiyle nozokomiyal infeksiyonlarda kaynak oluşturabildiği çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir. Ancak sağlık çalışanlarında GSBL üreten Enterobactericeae spp. ile fekal kolonizasyon sıklığı ile ilgili çalışma sayısı kısıtlıdır.
       Çalışmamıza Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde çalışan 255 hasta teması olan sağlık çalışanı ve Kontrol grubu olarak Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji polikliniğine tarama ve bağışıklama danışmanlığı için başvuran 255 asemptomatik sağlıklı birey dahil edildi. Katılımcılardan alınan rektal sürüntü kültürlerinden elde edilen E. coli ve Klebsiella spp. suşları GSBL pozitifliği açısından değerlendirildi. GSBL üreten E. coli ve Klebsiella spp. suşları ile fekal kolonizasyon risk faktörleri (Cinsiyet, altta yatan hastalıklar, sağlık personelinin son 90 gün içinde çalıştığı bölüm ve görevi, invazif uygulama varlığı ve tipi, hasta bakımı, hasta sıvılarıyla temas varlığı, günlük hasta teması sıklığı, yoğun bakımda hasta teması varlığı) araştırıldı.
       Genişlemiş Spektrumlu Betam Laktamaz üreten E. coli ve Klebsiella spp. suşları ile fekal kolonizasyon sıklığı sağlık çalışanlarında %3.1, kontrol grubunda %5.1 olarak tespit edildi. Sağlık çalışanları GSBL pozitif fekal kolonizasyon sıklığı kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklı saptanmadı (P=0.265>0.05). Sağlık çalışanlarında son 90 gün içinde antibiyotik kullanımı ile GSBL üreten E. coli ve Klebsiella spp. Fekal kolonizasyonu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptamadı (P= 0.065 >0.05). DM varlığı ile GSBL pozitifliği arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmadı (P= 0.176 >0.05).  GSBL pozitif fekal kolonizasyon varlığı ile sağlık çalışanının son 90 gün içinde çalıştığı bölüm (P= 0.06>0.05) ve görev tipi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmadı (P= 0.924>0.05). İnvazif uygulama varlığı (P= 0.110>0.05), invazif uygulamanın majör-cerrahi (P= 1.000>0.05) ya da minör (P= 0.110>0.05) olması, hasta bakımı, hasta sıvılarıyla temas varlığı (P= >0.05),  günlük hasta teması sıklığı (P= 0,246>0.05), yoğun bakımda hasta teması varlığı (P= >0.05) açısıdan istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmadı. Günlük hasta teması sayısı arttıkça GSBL pozitiflik oranlarında artış tespit edildi. GSBL pozitifliği hasta temasının daha fazla olduğunun tahmin edildiği görev grubunda (doktor, hemşire, hastabakıcı),  riskli temasta bulunan sağlık çalışanlarında saptandı. 
Bu bilgiler ışığında, nozokomiyal GSBL üreten Enterobacteriaceae spp. ile infeksiyon oranlarının yüksek olduğu hastanelerde el hijyeni yöntemi olarak alkol bazlı el dezenfektanı ile el ovma önerilebilir.

Abstract:
Nowadays ESBL production of the bacteria in hospital-acquired infections is still an important problem and besides ESBL positivity in community-acquired infections increases from day to day. Health care workers are at higher risk than the general population in terms of overall colonization with resistant bacteria.
       It was reported in several studies that health care workers could be a source in nosocomial infections by either colonization with resistant bacteria or by carrying with their hands temporarily. But studies about the fecal colonization frequency of health care workers with ESBL producer Enterobactericeae spp. are limited.
       255 health care workers who works in Gazi University Faculty of Medicine Hospital and had patient contact and for the control group 255 asymptomatic healthy individual that were applied to Infectious Diseases and Clinical Microbiology clinic for screening and immunization advisory were included in to our study. E. coli ve Klebsiella spp. strains which were obtained from the rectal swab culture of the participants were evaluated for ESBL positivity.
       Escherichia coli ve Klebsiella spp. that produce ESBL and faecal colonizastion risk factors (underlying disease, wound care at home, patient colonized/infected with resistant bacteria at home, outpatient antibiotic use, ourpatient hemodialysis, health care relationship such as chemotheraphy, department and task of health care worker in the last 90 days, presence of invasive application and type, patient care, contact with patient fluids, daily patient contact frequency, patient contact in invasive care unit) were investigated.
 In ourstudy; faecal colonization frequency with E. coli ve Klebsiella spp. strains that produce ESBL in asymptomatic healthy individual is detected as %5.1 and in health care workers as %3.1. In health care workers and asymptomatic healthy individuals there wasn't any significant difference according to ESBL positive faecal colonization (P=0.265>0.05). A statistically significant relationship was detected in asymptomatic healthy individuals between antibiotic use in the last 90 days and faecal colonization of Enterobacteriaceae spp. which produce ESBL (P=0.001<0.05). There wasn't a statistically significant relation between GSBL positivity and presence of diabetes mellitus, hypertension, malignancy and immunsupression in asymptomatic healthy individuals whom was faecal colonization with ESBL producing bacteria (P= >0.05). On the other hand in health care workers; no statistically significant relation between antibiotic usage in the last 90 days and faecal colonization of ESBL producer Enterobacteriaceae spp. (P= 0.065 >0.05). No statistically significant relation was detected between presence of DM and GSBL positivity (P= 0.176 >0.05).  No statistically significant relation between the presence of GSBL positive fecal colonization and departmant of the healthcare worker in the last 90 days (P= 0.06>0.05), task type (P= 0.924>0.05), presence of invasive application (P= 0.110>0.05), presence of surgical (P= 1.000>0.05)  or minör (P= 0.110>0.05)  type of invasive application, patient care, contact with patient fluids (P= >0.05),  daily patient contact frequency (P= 0,246>0.05), patient contact in invasive care unit (P= >0.05) was detected. An increase in ESBL positivity rates was detected as patient contact number per day increases. ESBL positivity was found in issue group (doctor, nurse, caregiver) whom were estimated to have more patient contact and detected in health care workers who had risky contact.
According to these data, hand rubbing with alcohol-based hand sanitizer at hospitals in which infection rates with nosocomial ESBL producer Enterobacteriaceae spp. can be recommended.