Özel gereksinimli çocuğu olan ve olmayan ebeveynlerin kişilerarası duygu düzenleme becerileri ve ebeveynlik streslerinin karşılaştırılması
A comparison of interpersonal emotion regulation skills and parenting stresses of parents with and without special needs children
Yazar: SEDA EREN
Danışman: DOÇ. DR. SİNEM ACAR
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Ebeveynlik stresi, çocukların bakım ve eğitimine ilişkin zorluklar karşısında hissedilen duygusal ve psikolojik gerilimdir. Bu çalışma, özel gereksinimli çocuğa sahip olan ve olmayan ebeveynlerin ebeveynlik stresi ve kişilerarası duygu düzenleme becerilerini (pozitif duygulanım arttırma, perspektif alma, teskin edilme, sosyal model olma) karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Araştırmaya, 200'ü özel gereksinimli, 250'si tipik gelişim gösteren çocuğa sahip toplam 450 ebeveyn katılmıştır. Veriler, Demografik Bilgi Formu, Ebeveynlik Stres Ölçeği ve Kişilerarası Duygu Düzenleme Ölçeği kullanılarak toplanmış ve analizlerde betimsel istatistikler ve bağımsız örneklem t-testi uygulanmıştır.

Bulgular, özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin daha yüksek ebeveynlik stresi yaşadığını ve duygu düzenleme stratejilerinde grup farklılıkları bulunduğunu göstermiştir. Pozitif duygulanım arttırma stratejisinde, tipik gelişim gösteren çocuğa sahip ebeveynler daha yüksek puan alırken, diğer stratejilerde özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin daha yüksek puan aldığı görülmüştür. Ayrıca, cinsiyet farklılıklarının kişilerarası duygu düzenleme stratejileri ve ebeveynlik stresi üzerinde etkili olduğu saptanmıştır. Kadın ve erkek ebeveynler arasındaki farklılıklar, toplumsal cinsiyet rollerinin ebeveynlik üzerindeki etkisini vurgulamaktadır.

Sonuç olarak, özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin stres yönetimi ve duygu düzenleme becerilerini destekleyen programlara ihtiyaç duyduğu belirtilmiş, her iki grup için özelleştirilmiş müdahale önerilmiştir.

Abstract:
Parenting stress refers to the emotional and psychological strain experienced in response to the challenges of caring for and educating children. This study aims to compare the parenting stress levels and interpersonal emotion regulation skills (positive affect enhancement, perspective-taking, soothing, social modeling) of parents with and without children with special needs. The study included 450 parents, of whom 200 had children with special needs and 250 had typically developing children. Data were collected using a Demographic Information Form, the Parenting Stress Scale, and the Interpersonal Emotion Regulation Scale, with descriptive statistics and independent samples t-tests used for analysis.

Findings revealed that parents of children with special needs experienced significantly higher levels of parenting stress, with group differences observed in emotion regulation strategies. Parents of typically developing children scored higher in positive affect enhancement, while parents of children with special needs scored higher in the other strategies. Gender differences were also identified, highlighting the influence of societal gender roles on parenting stress and emotion regulation strategies.

In conclusion, the findings emphasize the need for programs supporting stress management and emotion regulation skills, particularly for parents of children with special needs, along with tailored interventions for both groups.