21. yüzyılda değişen insan olma halinin beden ve mekan üzerinden okunması
Understanding the human condition in the 21st century through body and space
Yazar: CANSU SÖZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CAN BOYACIOĞLU
Gebze Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Mimarlık = Architecture
Dizin: Görsel sanatlar = Visual arts ; Güncel sanat = Contemporary art ; Mekan tasarımı = Space design ; Mimari tasarım = Architectural design

Özet:
Mekan tasarımı ile üretimi; ekonomik ve kültürel kuralların, alışkanlıkların, toplumsal ilişkilerin, mimari üretim araçlarının, insan emeği ve doğal kaynakların oluşturduğu karmaşık ağın bir yansımasıdır. Üretimlerin finanse edilebilmeleri için akılcı, yararlı, sistemin değerlerini olumlayıcı ve işlevsel olmaları gerekir. Bu katı kurallar mekanın değişime direnmesi ve durağan olması anlamına gelir. Bu durum karşısında özne hissizleşirken mekan süregelen güç ilişkilerinin dışındaki durumları, problemleri, istekleri ve duyguları yok sayar. Başka deyişle mekan sistemin kesintisiz yansıması haline gelirken beden ve mekan arasındaki bağ tasarımın bir girdisi olmaktan uzaklaşır. Mekanın kendisi tüketim toplumu için tüketim nesnesi haline gelir. Oysa mekan kusurlu, karmaşık, belirsiz bir ilişkiler ağıdır. Dış dünyanın, toplumun ve insanın üzerinden okunabileceği bir bilgi ortamıdır. Bunun yanında öznenin ilişkilere, rastlantılara, yaşamın canlılığına dokunabileceği en önemli yerdir. 
Mimarlık bağlamındaki mekan üretiminin tersine sanatın hızlı ve pratik bir çözüm sunması veya olumsuz duygulardan arındırılması gerekmez. Eleştirel ve dürüst bir şekilde bireyin yansıması olabilmektedir. Bu nedenle bağ kurucu ve özneyi aktifleştiren bir mimarlığın ipuçlarına ulaşmak amacıyla, mekanın çağdaş sanatçılar tarafından üretilme, anlaşılma ve dönüştürülme biçimi araştırma konusu olarak belirlenmiştir. Bu bağlamda beden ve mekanla ilintili yedi çağdaş sanatçı ve işleri seçilmiştir. Sanatçıların işleri hakkında söylemleri, işleri anlamak için en temel parametre olarak ele alınmıştır. Söylem analizi yoluyla elde edilen parametreler her bir sanatçı için "sanatçı topografyasında" ve bir sonraki aşamada sanatçıların bir araya getirildiği bir "biliş topografyasında" birleştirilmiştir. Sonuç bölümünde sanatçıların söylemleriyle ve biliş topografyasından üretilen bilgilerle bağ kurucu ve özneyi aktifleştirici bir mimarlık için öneriler tanımlanmıştır.

Abstract:
Space and building production is a complex process which is deeply dependent on the economic and political systems. The research focuses on spaces in artworks related to body and space to explore new potentials and realities that might be hidden in architectural production. Seven artists and two of their artworks has been selected and analyzed with the discourse analysis of artists from various sources such as lectures, interviews and statements. A transcript file for each artist was kept and then variables such as concepts and tactics were carried over to their table. In this context each artist has a map which consists of overlapping of all the variables/layers. All seven artist comes together and create a cognitive map of the topography of the thesis. 
The topography points out to a commonality around themes such as exploitation, oppression, profit relating to capitalistic mode of production. Relating to this; ideas of boundary, categorizing, the other, isolationism, agency, ecological disaster are in the agendas of the artists. The tactics parameter and different approaches of the artists offers ways to deal with the problems by activating the subject. The conclusion contains clues and arguments for an architecture that is resistant to main forces that shapes the built environment and pacifies and desensitize the subject.