Çevre korumada biliş ve tutum: Eskişehir Organize Sanayi  çalışanlarına yönelik Uygulama
Cognition and attitude in environmental protection: Research for employees in Eskisehir Organized Industrial Zone
Yazar: SELİM AYGÜN
Danışman: PROF. DR. NURAY GİRGİNER
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Eskişehir = Eskişehir ; Organize endüstri bölgesi = Organized industrial area ; Çalışanlar = Workers ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Çevre koruma = Environmental protection ; Çevresel davranışlar = Environmental behaviours

Özet:
İnsanoğlunun doğal ortamı olan çevre ile ilgili sorunlar, ilkçağlardan bugüne mevcuttur. İnsan eliyle yapılan kirlilik ve tahribat, doğal ortamı yok olma boyutuna getirmiştir. İnsanoğlunun çevreye karşı duyarlı ve bilinçli davranışlar içinde olması, yapılan yanlışların bizlere ileride çevre bilincini oluşturup davranış olarak sergilemesi ve günlük davranışlarının çevre üzerinde yaratacağı etkiler hakkında bilgi sahibi olması için çevre eğitimin gereklidir. 
Çevre ve sorunları, araştırmacılar tarafından da yoğun şekilde çalışılan bir alandır. Literatürdeki çevre ve sorunlarına yönelik çalışmalarda daha çok öğrencilerin ve öğretmenlerin çevreye yönelik farkındalıkları ve tutumları incelenmiş, yetişkin bireyler olarak çalışma hayatında yer alanlara yönelik özellikle çevre ve sorunları hakkındaki biliş düzeylerinin incelendiği herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. 
Bu araştırmada çalışanlarının çevre konusundaki mevcut bilgi ve bilinç düzeyleri incelenerek insanların çevre koruma konusunda farkındalık sahibi olmaları ve gelecek kuşaklara daha yaşanabilir bir çevre bırakabilmek için çözüm önerileri geliştirmek amaçlanmıştır. Bu çerçevede literatürden alınan ve araştırmanın amacına uygun olarak geliştirilen bilinç düzeyi ölçeği (BDÖ) ve bilgi düzeyi soruları Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi (OSB)'nde görev yapan 524 çalışana uygulanmıştır. Çalışanların çevre korumaya yönelik algılarının gruplandırılması amacıyla 25 maddeden oluşan BDÖ, Açıklayıcı Faktör Analizine (AFA) tabi tutulmuştur. AFA ile elde edilen 5 faktörün çok boyutlu bir yapısal model oluşturup oluşturmadığı Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. Yapısal geçerliliği belirlenen model, çeşitli demografik özelliklere göre farklılıklarının belirlenmesi amacıyla karşılaştırma analizlerine tabi tutulmuştur. Verilerin analizleri sonucunda; yaş değişkeni itibariyle bireysel sorumluluk bilinci boyutunda, genel çevre problemleri hakkında farkındalık ve çevre sorunlarının farkındalığına yönelik tutum boyutlarında tecrübeli çalışanların algılarının pozitif yönde daha yüksek olduğu görülmüştür. Eğitim düzeyi açısından ise bireysel sorumluluk bilinci ve çevre sorunlarının farkındalığına yönelik tutum boyutlarında lise mezunlarının lisans mezunlarına kıyasla algılarının daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Çalışma sonucunda çalışanların bilgi düzeylerin iyi olmasına karşın bilinç düzeyinin genç yaştaki çalışanlarda daha düşük olduğu gözlemlenmiştir.
Çalışanların çevre konusunda sahip olduğu bilgi düzeylerinin incelendiği çalışmadan elde edilen bulguların gerek çalışanlar gerekse diğer bireyler tarafından değerlendirilmesinin, toplumda olumlu değişim ve iyileştirmelerin oluşumuna katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Çevre Bilinci, Çevre Koruma, Çalışanlar, Açıklayıcı Faktör Analizi

Abstract:
Problems related to the environment, which is the natural environment of human beings, exist since ancient times. Human-made pollution and destruction have brought the natural environment to extinction. Environmental education is necessary for human beings to be sensitive and conscious behaviors towards the environment, to make us aware of the mistakes made in the future and to exhibit them as behavior and to have information about the effects of daily behaviors on the environment.
The environment and its problems are an area that is studied intensively by researchers. In the literature, students 'and teachers' awareness and attitudes towards the environment and their problems were examined.
In this research, the current knowledge and awareness of the employees about the environment is examined and it is aimed to develop solutions for people to be aware of environmental protection and to leave a more livable environment for future generations. In this context, the consciousness level scale (BDI) and knowledge level questions obtained from the literature and developed according to the purpose of the study were applied to 524 employees working in Eskişehir Organized Industrial Zone (OIZ). In order to group employees' perceptions of environmental protection, BDI, which consists of 25 items, was subjected to Explanatory Factor Analysis (EFA). Corrective Factor Analysis (CFA) was used to determine whether 5 factors obtained by AFA form a multidimensional structural model. The structural validity of the model was subjected to comparative analysis in order to determine the differences according to various demographic characteristics. As a result of data analysis; As per the age variable, it is seen that the perception of experienced employees is higher in the dimensions of individual responsibility awareness, awareness about general environmental problems and attitude towards awareness of environmental problems. In terms of education level, it was found out that high school graduates had higher perceptions of individual responsibility awareness and attitude towards environmental problems compared to undergraduate graduates. As a result of the study, it was observed that although the level of knowledge of the employees was good, the level of consciousness was lower in the younger employees.
It is thought that evaluating the findings obtained from the study, which examines the level of knowledge of the employees about the environment, by both employees and other individuals will contribute to the formation of positive changes and improvements in the society.
Keywords: Environmental Awareness, Environmental Protection, Employees, Explanatory Factor Analysis.