Aile Hekimi ve Aile Sağlığı elemanlarının sigara bırakma danışmanlığı konusundaki davranış ve tutumları
Behaviors and attitudes of family physician and family HEALTH staff on smoking cessati̇on counseli̇ng
Yazar: RAMAZAN SATILMIŞ
Danışman: PROF. DR. OKAY BAŞAK
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile sağlığı = Family health ; Dayanışma = Solidarity ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Sağlık danışmanlığı = Health counseling ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Giriş: Aile hekimliği uygulamasında sigara farkındalığının artırılmasına yönelik aile hekimi ve aile sağlığı elemanlarının sorumluluğunun tanımlanması sigara bağımlılığı ile mücadelenin başarısını artırabilir. Bu çalışma ile birinci basamakta çalışan aile hekimi ve aile sağlığı elemanlarının sigara bağımlılığı ile mücadeledeki tutum ve davranışları ile aile sağlığı elemanlarının bu mücadeledeki yerine ilişkin görüşlerinin saptanması amaçlanmıştır.
Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel desendeki bu anket çalışmasına Kasım-Aralık 2020 tarihlerinde Aydın Efeler ilçesindeki aile sağlığı merkezlerinde çalışmakta olan tüm aile hekimi ve aile sağlığı elemanlarının alınması hedeflendi. Veri toplama aracı olarak, amaca yönelik ve ilgili literatür taraması ile araştırmacılar tarafından geliştirilen bir anket formu kullanıldı. Anketler, çalışmaya katılmayı kabul eden tüm aile hekimi ve aile sağlığı elemanlarına yüz yüze yöntemle uygulandı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ve ki-kare testi kullanıldı.
Bulgular: Efeler ilçesinde çalışan 91 aile hekiminden üçüne ve 79 aile sağlığı elemanından ikisine ulaşılamadı. Ulaşılan 88 aile hekiminden 59'u (katılım oranı %64,8) ve 77 aile sağlığı elemanından 64'ü (katılım oranı %81) katıldı. Aile hekimleri (51,5±7,0) aile sağlığı elemanlarından (38,7±8,9) daha yaşlı idi. Çalışmaya katılan aile hekimlerinin % 42,4'ü ve aile sağlığı elemanlarının %23,4'ü sigara bağımlılığı ile mücadele konusunda eğitim almışlardı. Aile sağlığı elemanları hastalarının sigara kullanıp kullanmadıklarını daha çok öğrenmekte, aile hekimleri ise sigara kullanan hastalarına daha çok yardımcı olma isteğinde bulunmakta ve onları daha çok sigara bırakma merkezlerine yönlendirmekteydi (p<0,05). Hastaların sigara içme durumlarını öğrenme, sigara bırakma motivasyonlarını değerlendirme, sigara bırakma tavsiyesi verme, sigarayı bırakmayı düşünen kişilere yardım teklifinde bulunma, bırakma danışmanlığı verme ve onları bırakma merkezlerine yönlendirme konularında aile hekimleri aile sağlığı elemanlarına göre daha çok sorumluluk benimsemişlerdi (p<0,05). Aile hekimleri sigara ile mücadele konusunda aile sağlığı elemanlarının da sorumluluk üstlenmeleri görüşündeydi. 
Sonuç: Aile sağlığı elemanları sigara ile mücadele konusunda daha olumlu davranış göstermekte ancak bunun kendi görevleri olmadığını düşünmektedir. Aile hekimleri ise sigara ile mücadele konusunda sorumluluklarının farkındadır ve aile sağlığı elemanlarının da sorumluluk üstlenmeleri gerektiğini düşünmektedir.

Abstract:
Introduction: Defining the responsibility of family physicians and family health personnel to increase awareness of smoking in family medicine practice can increase the success of the fight against smoking addiction.In this study, it was aimed to determine the attitudes and behaviors of family physicians and family health personnel working in primary care in the fight against smoking addiction and the views of family health personnel in this struggle.
Method: It was aimed to include all family physicians and family health personnel working in family health centers in Aydın Efeler district between November-December 2020 in this descriptive, cross-sectional survey study. As a data collection tool, a questionnaire form developed by the researchers with a purposeful and relevant literature review was used. Questionnaires were administered to all family physicians and family health personnel who agreed to participate in the study by face-to-face method. Descriptive statistics and chi-square test were used in the analysis of the data.
Results: Three of 91 family physicians and two of 79 family health personnel working in Efeler district could not be reached. Out of 88 family physicians reached, 59 (participation rate 64.8%) and 64 out of 77 family health personnel (participation rate 81%) participated. Family physicians (51.5±7.0) were older than family health personnel (38.7±8.9).42.4% of the family physicians and 23.4% of the family health personnel who participated in the study had received training on combating smoking addiction. Family health personnel learned more whether their patients smoked or not, and family physicians were more willing to help their patients who smoked and directed them to smoking cessation centers more (p<0.05). Family physicians assumed more responsibility than family health personnel in learning the smoking status of patients, evaluating their motivation to quit smoking, giving advice to quit smoking, offering help to people who are considering quitting, giving cessation counseling and directing them to cessation centers (p<0.05). Family physicians were of the opinion that family health personnel should also take responsibility for the fight against smoking.

Conclusion: Family health personnel show more positive behavior in the fight against smoking, but they think that this is not their duty. Family physicians, on the other hand, are aware of their responsibilities in the fight against smoking and think that family health personnel should also take responsibility.