Geleneksel mimaride ekolojik ilkelerin sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmesi: Ormana köyü örneği
The evaluation of the ecological principles in traditional architechure with regard to sustainability: The case of Ormana village
Yazar: NURSEDA KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM KARAKUL TÜRK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Ekolojik mimari = Ecological architecture ; Geleneksel mimari = Traditional architecture ; Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
21.yüzyılda teknolojik, kültürel ve ekonomik alanda yaşanan gelişmeler toplumsal yaşam ve yapılı çevrelerde değişikliklere neden olmuştur. Hızlı değişim süreci ile artan nüfus yoğunluğu, doğal kaynakların ve enerji kaynaklarının azalmasına neden olmuştur. Yapılı çevrelerde hızlı değişim süreciyle yaşanan köklü değişimlere ve kaynakların tükenmesi eğilimine karşı, değişim sürecinin olumsuz etkilerini en aza indirgemek için; çağdaş mimarlık tartışmaları içinde "sürdürülebilir mimarlık" kavramı ortaya çıkmıştır. Literatürde "Sürdürülebilirlik" kavramı daha çok çağdaş mimarlıkla ilişkileri çerçevesinde incelensede; bu kavram son yıllarda yüzyıllardır süren yapı geleneğinin ürünü olan geleneksel mimariyle ilişkileri açısından da incelenmektedir. Geleneksel mimarlık, yaşanılan çevrenin koşulları düşünülerek yapı ustalarının bilgi ve becerileri ile tecrübe ettikleri malzeme ve yapım teknikleriyle birlikte inşa edilen yapılardan oluşmaktadır. Son dönemde artan nüfus yoğunluğu, enerji kaynaklarının tükenmesi gibi etkenler yapı maliyetlerinin artışına sebep olurken; geleneksel mimaride ise yapım yöntemleri farklılaşsa bile, yakın çevredeki doğal kaynaklar, yapı ustalarının bilgi, becerileri ve yerel malzeme kullanımının bu maliyeti düşürme açısından önemi vurgulanmaktadır. Bu çalışma, geleneksel mimarinin ekolojik ilkelerinin tartışılmasını ve alan çalışması olarak seçilen Ormana Köyü örneğinde ekolojik ilkelerin sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmesini amaçlanmaktadır. Çalışma kapsamında, Ormana Köyü'nde bulunan geleneksel mimarlık ürünleri olan "Düğmeli Evler"in ekolojik ilkeleri belirlenerek, yeni yapı ve restorasyonlarda sürdürülebilirliklerine yönelik bir yaklaşım geliştirilecektir. 
Çalışmanın yöntemi, literatür araştırması, arşiv araştırması ve alan araştırmasına dayanmaktadır. Bu çalışmada Ormana Belediyesi arşivi ve literatür kaynaklarından derleme ve ön çalışma yapıldıktan sonra; Ormana Köyü'nde alan araştırması kapsamında mimari tespitler yapılmıştır. Alan araştırması kapsamında,  "mimari belgeleme" ve "fotoğraflı belgeleme"nin yanı sıra halk bilim yöntemleri de kullanılarak; muhtar ve bir yapı ustasıyla mülakatlar yapılmış; geleneksel mimarinin ekolojik yönlerinin tespitine yönelik incelemeler yapılmıştır. Mimari incelemeler kapsamında, geleneksel konutlar arasından seçilen üç yapı, mimari özellikleri ve yapım teknikleri açısından incelenerek planları çizilmiştir. Literatür araştırmasıyla ortaya konulan kuramsal çerçeve, yapılan mülakatlar ve mimari incelemelerden edinilen bilgiler birlikte değerlendirilerek, Ormana evlerinin ekolojik ilkeleri ortaya konulmaktadır. Bu üç ev, ekolojik ilkeleri açısından karşılaştırılmalı olarak değerlendirilerek, bu ilkelerin yeni yapı ve restorasyonlarda sürdürülebilirliğine yönelik bir tartışma ortaya konulmaktadır. Sonuç olarak, geleneksel mimarinin ekolojik ilkelerinin sürdürülebilirliğine ilişkin yaklaşımlar geliştirilmektedir.

Abstract:
In the 21st century, technological, cultural and economic developments have caused changes in social life and built environments. Increasing population density with the rapid change process has led to a decrease in natural and energy resources. To minimize the negative effects of the change process, against the radical changes experienced in the built environments with the rapid change process and the tendency to run out of resources; The concept of "sustainable architecture" has emerged in the contemporary architecture discussions. Although the concept of  "sustainability" in the literature is mostly examined within the framework of its relations with contemporary architecture; In recent years, this concept has also been examined in terms of its relations with traditional architecture, which is the product of centuries-old building tradition. Traditional architecture, considering the conditions of the living environment, consists of buildings built with the knowledge and skills of the builders, the materials and construction techniques they have experienced. While factors such as increasing population density and depletion of energy resources cause an increase in construction costs;  In traditional architecture, even if the construction methods differ, the importance of the natural resources in the vicinity, the knowledge and skills of the builders and the use of local materials in terms of reducing this cost is emphasized.
This study aims to discuss the ecological principles of traditional architecture and to evaluate the ecological principles in terms of sustainability in the example of Ormana village selected as a field study.  Within the scope of the study, the ecological principles of the traditional architectural products of "Düğmeli evler" in Ormana village will be determined and an approach will be developed for their sustainability in new structures and restorations.
The method of the study is based on the relevant literature and field research, and the inspection of the archives. Following a compilation and preliminary examinations of the archives and the literary resources of the Ormana Municapility, the study puts forward architectural observations of the Ormana Village under the scope of the field research. Alongside "architectural documentation" and "visual documentation" the study includes: interviews with construction experts and district reeves, and observations regarding the ecological aspects of the traditional architecture.  Under the scope of the architectural inspections, the technical sketching of the three specimen amongst the traditional residence buildings have been drawn, with a special focus on their architectural features and the techniques employed in their construction. The information gathered from the institutional framework, the interviews and the architectural examinations have been used to establish the ecological principles employed in the construction of the Ormana houses. The three specimen buildings are evaluated comperatively with regards to their ecological principles, in order to put forward a debate about their sustainability within the new climate of construction and renovation. As a result, approaches regarding the sustainability of the ecological principles of traditional architecture have been developed using literature research and field research data.