Mehmet Şevki Yazman'ın faaliyetleri (1914-1974)
Activities of Mehmet Şevki Yazman (1914-1974)
Yazar: VOLKAN YAŞAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKİF TURAL
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyografi = Biography ; Tarih = History

Özet:
Tezimizin konusu olan Mehmet Şevki Yazman, 1896 yılında Elâzığ'da dünyaya gelmiştir. Türkiye Cumhuriyeti'nin yakın dönem tarihine tanıklık etmiş önemli bir şahsiyettir. Orta öğrenimini Erzincan Askeri Rüştiyesi, Erzincan Askeri İdadisi ve akabinde İstanbul Kuleli Askerî Lisesi'nde tamamlamıştır. 1914'te mezun olduktan sonra Harbiye Mektebi'ne başlamıştır. I. Dünya Savaşı'nın (1914-1918) başlamasıyla Çanakkale, Galiçya ve Filistin cephelerinde ve ardından Millî Mücadele'nin (1919-1922) tüm safhalarında savaşmıştır. I. Dünya Savaşı'ndan harp madalyası, gümüş iftihar madalyası, Avusturya üçüncü sınıf muharebe liyakati askeriye nişanı ve İstiklal Savaşı'ndan istiklal madalyası sahibidir. 1926'da Harbiye'den mezun olmuştur. 1927'de yüzbaşı bulunduğu sırada İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Elektrik ve Makine Enstitüsü'ne girdi. 1931'de Yüksek Makine ve Elektrik Mühendisi olarak mezun oldu. Millî Savunma Bakanlığı dahilinde II. Dünya Savaşı (1939-1945) devam ederken, 1941 yılında tedbir amaçlı Konya'ya nakledilen Kuleli Askerî Lisesi'nde öğretmenlik yaptığı bilinmektedir. 30 Ağustos 1945'te Albaylığa yükselmiştir. Temmuz 1946 ile Şubat 1947 tarihleri arasında Çalışma Bakanlığı Bursa Bölge Çalışma Müdürlüğü görevini yürütmüştür. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 1950-1954 IX. Dönem ve 1954-1957 X. Dönem olmak üzere iki dönem Demokrat Parti milletvekilliği yaptı. Meclis'te elliden fazla söz almış, takrir ve kanun tasarısı konularında görüşlerini bildirmiştir. I. Dünya Savaşı ve sonrasında Millî Mücadele'ye ait birinci elden kaynak niteliğinde değerlendirilebilecek tarih, anı, hikâye ve roman türünde kitaplar yazmıştır. Bunlar I. Dünya Savaşı ve Millî Mücadele'ye ait Türk savaş tarihi ve edebiyatı ile ilgili önemli bir yere sahiptir. Akşam ve Ulus gazeteleri başta olmak üzere Dünya, Son Posta, Vatan, Cumhuriyet, Yeni İstanbul, Vakit, Tan ve Zafer gibi gazetelerde köşe yazıları yazmıştır. Ayrıca Kadro Dergisi, Konya Halkevi Dergisi, Hayat Tarih Mecmuası, Tarih Coğrafya Dünyası Dergisi, Çalışma Dergisi, Türk Kadın Yolu Dergisi, Yeni Tarih, Varlık ve Savaş gibi dergilerde çeşitli yazıları bulunmaktadır. Yine Franz Babinger, Otto Liman von Sanders, A. D. Mordtmann ve Reinhard Stewig gibi önemli Alman yazarların onlarca kitap ve makale çevirilerini yaparak Türkçeye kazandırmıştır. Birinci derecede Almanca diline vakıf idi. Okuduğunu anlayacak kadar da Fransızca bilirdi. 26 Kasım 1974 günü İstanbul'da vefat etmiştir. Bu çalışmada Mehmet Şevki Yazman'ın faaliyetleri incelenmiştir. Onun askeri, idari, siyasi, edebi, ilmi, fikri ve eğitimci yani uluslararası bir şahsiyet olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Dolayısıyla insanımızın ve toplumumuzun yakın dönem tarihini bu şahsiyet vasıtasıyla anlamak ve anlatmak imkânı ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Mehmet Şevki Yazman, the subject of our thesis, was born in Elâzığ in 1896. He is an important person who witnessed the recent history of the Republic of Turkey. He completed his secondary education at Erzincan Military Rüştiyesi, Erzincan Military Idadisi and then Istanbul Kuleli Military High School. After graduating in 1914, he entered the Harbiye Military Academy. With the outbreak of World War I (1914-1918), he fought in Çanakkale, Galicia and Palestine fronts and then in all phases of the National Struggle (1919-1922). He was awarded the War Medal, the Silver Pride Medal, the Austrian Third Class Military Order of Merit in Combat, and the Medal of Independence in the War of Independence. He graduated from Harbiye in 1926. In 1927, while holding the rank of captain, he entered Istanbul University, Faculty of Science, Institute of Electricity and Machinery. He graduated as a High Mechanical and Electrical Engineer in 1931. It is a known fact that he taugt at the Kuleli Military High School as soldier and staff member of the Ministry of National Defence while Kuleli Military High School was transferred to Konya as a precautionary measure in 1941 during World War II (1939-1945). On 30 August 1945, he was promoted to Colonel. Between July 1946 and February 1947, he served as Bursa Regional Director of the Ministry of Labour. He served as a member of the Grand National Assembly of Turkey for two terms, 1950-1954 IXth Term and 1954-1957 Xth Term. He made more than fifty speeches in the Assembly and expressed his views on draft laws and bills. He wrote books in the genres of history, memoirs, stories and novels that can be considered as first-hand sources on World War I and after that the National Struggle. These books have an important place in the history of Turkish war history and literature of World War I and the National Struggle. He wrote columns in newspapers such as Dünya, Son Posta, Vatan, Cumhuriyet, Yeni İstanbul, Vakit, Tan and Zafer, especially Akşam and Ulus. She also wrote various articles in journals such as the Journal Kadro, Konya (the Jounal of the Community Center in Konya), Hayat Tarih Mecmuası, Tarih Coğrafya Dünyası, Çalışma, Türk Kadın Yolu, Yeni Tarih, Varlık and Savaş. He also translated dozens of books and articles by important German authors such as Franz Babinger, Otto Liman von Sanders, A. D. Mordtmann and Reinhard Stewig into Turkish. He had a first-degree command of the German language. He also knew enough French to understand what he read. He died on 26 November 1974 in Istanbul. In this study, the activities of Mehmet Şevki Yazman are analysed. It attempted to reveal that he was a military, administrative, political, literary, scientific, intellectual and educator, that is, an international figure. Therefore, it has been possible to understand and explain the recent history of our people and society through this figure.