Türkiye'de beyaz eşya endüstrisinde ürün tasarım süreci ve yenilik yaklaşımları üzerine bir alan analizi: Arçelik ve vestel
A field analysis about product design process and innovation approaches at home appliances industry in Turkey: Arçeli̇k and vestel
Yazar: NEHİR TAŞTAN
Danışman: PROF. DR. SANİYE MELTEM ŞEN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı / Endüstriyel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design
Dizin: Endüstriyel tasarım = Industrial design

Özet:
Elektrikli ev aletleri endüstri devrimi öncesinde insan gücü ile yapılmakta olan işleri kolaylaştıran veya tümüyle devralan, zaman ve güçten tasarruf sağlayan yeni teknolojiler olarak ortaya çıkmıştır. Beyaz eşyaların evrimi ve gelişimi sanayi devrimine uzanmaktadır. Beyaz Eşya Sektörü, dayanıklı tüketim malları alt sektörlerinden biridir ve genellikle elektrikli ev aletleri sektörü içerisinde yer alan ürünleri üretmektedir. Dünyada 1900'ler öncesinden beri evrim ve gelişim gösteren beyaz eşyaların Türkiye'de üretimi 1950'lerin ortalarında başlamış ve imalat sanayisine paralel olarak gelişim göstermiştir. 
Günümüzde firmaların hayatta kalması ve büyümesi; küresel pazarda rekabet edebilirlik düzeyi, pazar payındaki artış düzeyi ve firmanın yaratabildiği katma değer düzeyinin ortalamanın üzerinde olması ile ilişkilidir. Hedeflenen bu katma değerin gerçekleşebilmesi ise firmaların tasarım ve Araştırma-Geliştirme çalışmaları ile hayata geçirilen yeniliklere bağlıdır. Üretici firmaların değişen küresel pazarda rekabet üstünlüğü elde edebilmek için değişen yenilik yaklaşımlarına de ayak uydurması gerekmektedir. Ayrıca firmaların tercih ettiği yenilik süreç yaklaşımları ve yenilik karakteristikleri firmaların tercih ettikleri firma stratejileri, sektörün yapısı gibi faktörlerden de etkilenmektedir. 
Bu kapsamda yürütülen araştırmanın amaçları şunlardır: Türk beyaz eşya endüstrisinin gelişimini etkileyen dönemlerin ve faktörlerin incelenmesi, günümüzde beyaz eşya endüstrisinde faaliyet gösteren firmaların rekabet stratejileri doğrultusunda teknoloji yeteneği, tasarım yönetimi kabiliyeti ve yenilik karakteristiği arasındaki ilişkinin Türkiye'deki büyük ölçekli beyaz eşya üreticileri üzerinden incelenmesi ve analizi, endüstriyel tasarımın ve tasarım yönetimi kabiliyetinin yenilikçi ve özgün beyaz eşya ürün geliştirme sürecindeki rolünün tespitidir. 
Hedeflenen amaç doğrultusunda öncelikle literatür araştırmasıyla dünyada beyaz eşyanın evrimi ve gelişimi ve bu gelişimde ayrışan dönemler tespit edilmiştir. Dünyada beyaz eşyanın evriminin tespiti sonrasında Türkiye'de beyaz eşyanın kullanımı ve üretimine dayalı veriler de literatür araştırmasıyla tespit edilmiştir.  Türkiye'de beyaz eşyanın ve imalat sanayinin gelişimi incelenmiş, iktisat tarihinde ayrışan dönemler ışığında tablolaştırılarak sunulmuştur. Araştırmanın devamında firmaların rekabetçi çevrede ayakta kalabilmek için izledikleri rekabet stratejileri, teknoloji yetenek düzeyleri, ürün geliştirme süreci, yenilik yaklaşımları ve tasarım yönetimi ile ilgili literatür incelenerek bir model önerisi geliştirilmiştir. İlgili model doğrultusunda Türkiye'de beyaz eşya üretimi gerçekleştiren iki büyük ölçekli firma olan Arçelik ve Vestel Beyaz eşya firmaları ile vaka çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler tematik içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda katılımcı firmaların küresel rekabette ayakta kalabilmek için izlediği farklı rekabet stratejileri doğrultusunda tasarım yönetimi düzeyleri, yenilik karakteristikleri ve teknoloji yetenek düzeyleri tespit edilmiş ve karşılaştırılmıştır.

Abstract:
Electrical household appliances have emerged as new technologies that facilitate or completely take over the work done with human power before the industrial revolution and save time and power. The evolution and development of white goods goes back to the industrial revolution. The White Goods Sector is one of the durable consumer goods sub-sectors and generally produces products within the electrical household appliances sector. The production of white goods, which has evolved and developed in the world since the pre-1900s, started in Turkey in the mid-1950s and developed in parallel with the manufacturing industry.
The survival and growth of companies today; The level of competitiveness in the global market is related to the increase in the market share and the level of added value that the company can create is above the average. The realization of this targeted added value depends on the innovations implemented by the companies' design and research and development studies. Manufacturers need to keep up with changing innovation approaches in order to gain competitive advantage in the changing global market. In addition, the innovation process approaches and innovation characteristics preferred by the companies are also affected by the factors such as the company strategies preferred by the companies and the structure of the sector. 
The aims of the research carried out in this context are as follows: To examine the periods and factors affecting the development of the Turkish white goods industry, to examine the relationship between technology capability, design management capability and innovation characteristics in line with the competitive strategies of companies operating in the white goods industry today, through large-scale white goods manufacturers in Turkey and analysis is to determine the role of industrial design and design management capability in the innovative and original white goods product development process.
In line with the targeted purpose, first of all, the evolution and development of white goods in the world and the diverging periods in this development were determined by literature research. Following the determination of the evolution of white goods in the world, data based on the use and production of white goods in Turkey were also determined by literature research. The development of the white goods and manufacturing industry in Turkey has been examined and presented in a tabular form in the light of different periods in economic history. In the continuation of the research, a model proposal was developed by examining the literature on the competitive strategies, technology capability levels, product development process, innovation approaches and design management that companies follow in order to survive in the competitive environment. In line with the relevant model, case studies were conducted with Arçelik and Vestel Beyaz Eşya, two large-scale companies producing white goods in Turkey. The obtained data were analyzed with thematic content analysis method. As a result of the research, design management levels, innovation characteristics and technology capability levels were determined and compared in line with the different competitive strategies followed by the participating companies in order to survive in the global competition.