Ceza muhakemesinde tutukluluğun denetimi
Review of detention in criminal procedure
Yazar: CANSU TÜRKMEN
Danışman: DOÇ. DR. PINAR MEMİŞ KARTAL
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza muhakemesi hukuku = Law of criminal procedure ; Ceza yargılaması = Criminal procedure ; Denetim = Control ; Tutuklama = Arrest ; Tutuklular = Prisoners ; Tutukluluk = Imprisonment ; Türk Ceza Kanunu = Turkish Penal Code

Özet:
Bu çalışmada, ceza muhakemesi hukuku çerçevesinde bir koruma tedbiri olarak
tutuklama ve tutukluluğun denetimi ele alınmıştır. Çalışma kapsamında öncelikle kişi
özgürlüğü ve güvenliği hakkı ile koruma tedbiri karakteriyle tutuklama açıklanmış,
ardından tutukluluğun denetimine imkân tanıyan hukuki yollar, yargısal denetim
özelinde ele alınmıştır. Bu kapsamda, önce 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun
getirdiği imkânlar incelenmiş, ardından temel hak ve özgürlükler bağlamında Anayasa
Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin tutuklama tedbirini ve
tutukluluğun derece mercilerince denetimini tabi tutacağı hukuki kontrolün genel
çerçevesi ortaya konmuştur.
Tutuklama, insan doğasının ayrılmaz bir parçası olarak karakterize olan kişi
özgürlüğü üzerinde, kamu gücü eliyle gerçekleşen en ağır müdahalelerden biridir.
Ceza muhakemesinde kullanılan ve dolayısıyla temel amacı maddi gerçeğin
aydınlatılmasına hizmet etmek olan bir koruma tedbiri olsa da tutuklama, çoğu kez
kamuoyu ve dahi devlet nezdinde cezalandırma amacına yönelik kullanılma
yanılsaması yaratmaktadır. Öyle ki pek çok zaman tutuklama, henüz hakkında
kesinleşen bir mahkûmiyet kararı bulunmadığından halen masumiyet karinesinin
koruması altındaki şüpheli veya sanığın cezasının adeta öne çekilmesi gibi
uygulanmakta; toplumun ve kimi zaman devletin kişilerle hesaplaşma aracına
dönüşmektedir. Bunun kaçınılmaz sonucu olarak tutuklama, tutuklu için kimi zaman
bir mahkûmiyet hükmünden daha ağır manevi sonuçlara dahi sebep olabilmektedir.
Bu nedenledir ki tutuklama tedbiri, ülkemizde ve tüm dünyada her daim süregelen
tartışmalar yaratmaktadır.
Tutuklama tedbirinin bu tartışmalı doğası ve kişi özgürlüğü üzerindeki büyük
müdahale alanı, onu sürekli biçimde yargısal denetime açık tutmayı hukuk devletinin
kaçınılmaz gereklerinden biri haline getirir. Nitekim tutuklama, şüpheli veya sanığın
özgürlüğünden yoksun bırakılmasına dair bir defa mahsus verilen, anlık bir karardan
ibaret değildir. Bu tedbirin yerine getirilme durumu olarak "tutukluluk", tutuklama
koşullarının ve tutuklamanın bütüncül hukuki zemininin her an mevcut olması gereken
kesintisiz bir süreci anlatır. Nitekim tutukluluğun devam ettiği her dakika, uygulanan
bu tedbir anbean daha da ağır bir ıstırap halini alacak; geçen zamanla birlikte tutuklu
aleyhine ivmeli şekilde daha ağır bir nitelik kazanacaktır. Bu nedenle tutuklama
kararının verildiği ilk andan bağımsız olarak ceza adaleti sistemi, kişinin niçin
özgürlüğünden yoksun bırakılmaya devam ettiğini, tüm bu süreç boyunca devamlı
şekilde ortaya koyabilir durumda olmalıdır.
Son derece hassas olan tutukluluk sürecinin gözlenmesi, tutukluluğun yargısal
denetimini sağlayan mekanizmalar yoluyla gerçekleşir. Demokratik hukuk devletinde
işlev gören yargı mercileri, kişinin tutuklu kalmasındaki hukuki zemini kamu adına
kontrol etmekle yükümlüdür. Nitekim kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının
düzenlendiği Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 5. maddesinde de öncelikle suç isnadına bağlı tutma 3. fıkra ile makul süre koşuluna bağlanmış; ardından 4. fıkra ile
tutmanın etkili bir hukuki denetime tabi tutulması gerekliliği açıkça düzenlenmiştir.
Çalışmamız kapsamında benimsenen "tutukluluğun denetimi" kavramından
anlaşılması gereken de, yukarıda açıklanan çerçevede süregelen tutukluluk halinin
yargı mercileri tarafından denetimine imkân veren hukuki yollardır. Bu kapsamda,
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun tutuklama koruma tedbirinin düzenlendiği
100. ve devamı hükümlerinde öngörülen şüpheli veya sanığın salıverilme istemi,
tutukluluğun adli kontrol istemi ile denetimi, tutukluluğun kendiliğinden (resen)
incelenmesi yolları ile tutuklamaya ilişkin kararların olağan kanun yolu olarak itiraz
kanun yolunda incelenmesi, tutukluluğun olağanüstü kanun yollarında denetimi ile
temel hak ve özgürlükler bağlamında Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları
Mahkemesi tarafından denetimi yollarının tümü, çalışmamız kapsamında
"tutukluluğun denetimi" olarak kategorize edilmiştir. Diğer bir ifadeyle tutuklamaya
ilişkin ulusal ve uluslararası mevzuat çerçevesinde inceleme yapılarak, tutuklama
tedbirinin uygulanmasının hukuka aykırılığının tespit edilebildiği ve/veya
tutukluluğun sonlandırılmasına imkân tanıyan tüm yargısal denetim yolları,
tutukluluğun denetimine ilişkin araçlar olarak ele alınmıştır.
Koruma tedbirlerinin genel özelliklerinden ikisi tedbirlerin "geçici" olma ve
"oranlı" olma özellikleridir. Tutukluluğun denetimine dair araçlar, bu özellikleri
sağlamak açısından son derece önemlidir. Tutuklama tedbirinin koşulları ortadan
kalktığında ya da bu tedbire başvurulması yetkili mercilerce artık gerekli
görülmediğinde, tutukluluğa derhal son verilmesi gerekliliği; koruma tedbirlerinin
geçiciliği özelliğinden kaynaklanır. Diğer bir ifadeyle, tutuklama tedbirine daimi
biçimde, örneğin yargılamanın sonuna dek devam edecek biçimde, karar verilemez.
Tutukluluk, ona duyulan ihtiyacın sona ermesiyle derhal bitirilmesi gereken bir
tedbirdir. İşte bu geçicilik özelliğinin sağlanması, ancak tutukluluğun belirli aralıklarla
denetlenmesi ile ortaya çıkar. Öte yandan tutukluluğun oranlı da olması gerekir. En
yalın haliyle bunun anlamı, kişinin özgürlüğünden yoksun bırakılması ile uğradığı
maddi ve manevi zararın karşısında maddi gerçeğin ortaya çıkarılması şeklindeki
kamusal yararın daha ağır gelmesidir. Bu dengeleme yapılırken; yukarıda da ifade
ettiğimiz üzere tutuklunun tutukevinde kaldığı her günün, ivmeli bir şekilde teraziyi
tutuklu aleyhine etkilediğinin gözetilmesi gerekir. Bu nedenle tutukluluk süresi
uzadıkça, tutukluluğun dayandığı koşulların daha da ağırlaşması beklenir. Tutuklama
kararının verildiği ilk an bir yana, özellikle tutukluluğun uzatıldığı durumlarda bu
tedbirin gerekliliğinin daha sıkı şekilde denetlenmesi ihtiyacı zorunlu hale gelir. Yine
oranlılığın bir uzantısı olarak, tutuklamada amaçlanan yararın, daha hafif bir tedbir ile
elde edilmesi mümkünse mutlaka öncelikle bu hafif tedbirin uygulanması gerekir. Bu
çerçevede, tutuklama kararı verilir veya tutukluluk denetlenirken yurtdışına çıkış
yasağı, belirli bölgeden ayrılmama gibi adli kontrol hükümlerinin mutlaka göz önünde
tutulması zorunludur.
Yukarıda açıkladığımız sebeplerle tutukluluğun denetiminin hangi hukuki
dayanaklara göre, hangi usuller izlenerek, hangi inceleme çerçevesi dahlinde
yapılacağını ortaya koymak; bu suretle etkililiğini, temel hak ve özgürlükler ile
demokratik hukuk devletiyle olan ilişkisini incelemek amacıyla tez konusu olarak ceza
muhakemesinde tutukluluğun denetimi seçilmiştir.
Çalışmamızda ceza muhakemesinde tutukluluğun denetimi incelenirken, Birinci
Bölüm kapsamında öncelikle kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının genel çerçevesi
ortaya konmuş, ardından genel olarak koruma tedbirleri, bunların ortak özellikleri ve
koşulları incelenmiş; ardından tutuklama koruma tedbiri açıklanmıştır. Bu incelemeler
yapılırken özellikle tutuklama koruma tedbirine ilişkin mevzuat açıklanarak öğreti
görüşleri incelenmiş; öğretide görüş birliği bulunan ve tartışmalı olan hususlar ayrı
ayrı saptanarak okuyucuya aktarılmıştır. Birinci Bölüm'de yer yer yargı kararlarına da
yer verilerek ileri sürülen görüşlerin uygulamayla birliği incelenmiş, Avrupa İnsan
Hakları Sözleşmesi çerçevesinde kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı açıklanırken
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarından da yararlanılmıştır. Birinci Bölüm'de,
özellikle tutuklamanın maddi koşulları olarak kuvvetli suç şüphesi, tutuklama
nedenleri ve oranlılık ile tutukluluk süresi bahislerinde detaylı açıklamalara yer
verilerek, aynı zamanda tutukluluğun yargısal denetimini yürüten yargı mercilerinin
de inceleme çerçevesinin ortaya konması amaçlanmıştır. Nitekim tutukluluğun
denetiminde gözetilecek ilke ve kurallar, aynı zamanda tutuklama kararı verilirken
uygulanacak ilke ve kurallardır.
Tezimizin İkinci Bölümü kapsamında, öncelikle tutukluluğun denetimi kavramı
açıklanmış, ardından tutukluluğun denetlenmesi anlayışının nasıl yerleştiğine ilişkin
kısa bir tarihçe bilgisi verilmiş; tutukluluğun yargısal denetimi mevzuatına ilişkin
birkaç karşılaştırmalı hukuk örneği irdelenmiştir. Bu kapsamda tutukluluğun
denetiminin kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının bir bileşeni olarak kişi güvenliğinin
bir getirisi ve habeas corpus güvencesinin uzantısı olduğu ortaya konmuştur. Ayrıca
Anglo-Amerikan hukukunda hüküm öncesinde tutuklama yerine "kefaletle salıverme"
anlayışının hâkim olduğu vurgulanarak hukuk sistemleri arasındaki temel farklılıklar
açıklanmıştır. Ardından İkinci Bölüm'de tutukluluğun yargısal denetimine ilişkin
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile imkân tanınan mekanizmalar irdelenmiştir.
Bu kapsamda öncelikle Kanun'un tutukluluğun kendine özgü denetim yolları olarak
104. maddede düzenlenen şüpheli veya sanığın salıverilme istemi, 103. maddede
düzenlenen adli kontrol talebi ile salıverilme istemi ve 108. maddede düzenlenen
tutukluluğun kendiliğinden (resen) denetimi yolları incelenmiştir. Ardından tutuklama
kararı ile birlikte tutuklama kararı gibi sonuç doğuran tüm kararlara karşı açık olan
itiraz kanun yolu, tutukluluğun denetimi mekanizması olarak incelenmiştir. Son olarak
da tutukluluğun olağanüstü kanun yollarında denetiminin mümkün olup olmadığı
sorusu incelenerek kanun yararına bozma ve diğer olağanüstü kanun yolları
irdelenmiştir. Tezimizin İkinci Bölümü'nde de ağırlıklı olarak mevzuat incelemesi
yapılarak incelenen düzenlemeler hakkındaki öğreti tartışmaları doğrultusunda bir
sentez oluşturulmuştur. Bu yöntemle, tutukluluğun Ceza Muhakemesi Kanunu
uyarınca olağan denetiminde gözetilecek kuralların nasıl yorumlanacağı, denetim
mercilerinin incelemede nasıl bir usul izleyeceği, süjelerin hakları ve tutukluluğun
denetimi yollarının birbiriyle ilişkisinin nasıl yorumlanması gerektiği irdelenmek
istenmiştir. Özellikle denetim incelemelerinin duruşmalı şekilde yapılıp
yapılmayacağı, tutuklunun sorgusunun hangi durumlarda zorunlu olduğu; çelişme ve
silahların eşitliği ilkelerinin hangi uygulamalarla sağlandığı gibi hususlar tüm denetim
yolları bakımından incelenmiş; böylece ceza muhakemesine hâkim olan maddi
gerçeğin aydınlatılması amacı karşısında şüpheli ve sanık haklarının tutukluluk
denetiminde ne şekilde korunacağının aydınlatılması amaçlanmıştır.
Tezimizin Üçüncü Bölümünde ise tutukluluğun temel hak ve özgürlükler
bağlamında Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından denetimi açıklanmıştır. Bu bölümde, genel olarak Yüksek Mahkemelerin içtihatları
üzerinden bir inceleme yapılmış; ilgili içtihatlara konu olayların tüm detayları
açıklanmak yerine ceza muhakemesi hukuku çerçevesinde önem taşıyan noktaların
vurgulanması yöntemi izlenmiştir. Yüksek Mahkemelerin içtihatları, öncelikle
tutukluluğun maddi denetimi noktasında açıklanırken; ardından tutukluluğun derece
mercilerince denetimi müstakil bir hak olarak ele alınarak "denetimin denetimine"
ilişkin içtihatlar incelenmiştir. Bu kapsamda hem Anayasa Mahkemesi hem de Avrupa
İnsan Hakları Mahkemesi'nin, İkinci Bölüm'de incelenen denetim yollarının
yeterliliğine ve bu yollarda hak ihlaline sebebiyet verebilecek hususlara ilişkin
kararları açıklanmıştır. Bu konuda Yüksek Mahkemelerin içtihadında dikkat çeken bir
nokta olarak derece mercilerinin tutukluluğun devamına ilişkin kararlarında, ilk
tutuklama kararındaki gerekçelerle yetinmesinin, matbu ve basmakalıp ifadeler
kullanmasının tek başına hak ihlaline sebep olabileceği değerlendirmeleri
vurgulanmıştır. Ayrıca Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. ve devamı hükümlerinde
düzenlenen haksız tutukluluktan doğan tazminat imkânının tutukluluktan doğan zararı
gidermede tüketilmesi gereken elverişli ve etkili bir iç hukuk yolu olup olmadığına
ilişkin tartışma ayrıca irdelenerek Yüksek Mahkemelerin görüşlerine yer verilmiştir.
Bununla birlikte Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 18. maddesi de ayrıca
incelenerek, demokratik toplum düzeninde tutuklamanın Sözleşme'de izin verilenlerin
dışında bir amaçla kullanılmaması gerektiğine ilişkin Avrupa İnsan Hakları
Mahkemesi içtihadı açıklanmıştır. "Tutuklamanın amacı" tartışması ile yakından ilgili
olan ve son yıllarda sıklıkla gündeme gelen bu madde içtihadına, tutukluluğun
denetimine ilişkin bütüncül ve sistemik bir yaklaşım sergilemek amacıyla yer
verilmiştir.
Netice olarak tezimiz kapsamında, tutukluluğun denetimi ve bunu sağlayan
araçlar, çok boyutlu şekilde ele alınmış; denetim mekanizmaları esas olarak ceza
muhakemesi hukukunda gözetilen ilke ve kurallarla uyumu doğrultusunda
araştırılmıştır. Bu araştırma ile tutukluluğun denetiminde ceza muhakemesi hukuku ile
insan hakları hukukunun hangi ilke ve kurallarının her daim göz önünde
bulundurulması gerektiği, bu denetimin hangi hukuki zemine dayanılarak yapılacağı
ve bu mekanizmaların etkililiğinin irdelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda mevzuat,
öğreti ve yargı kararlarının incelenmesi yöntemi benimsenmiştir. Böylece
tutukluluğun geçiciliği ve oranlılığı başta olmak üzere tüm koşullarının tutukluluk
süreci boyunca mevcudiyetini sağlamak üzere hangi hukuki yolların izlenebileceğine
ilişkin bir çerçeve oluşturulmuştur.

Abstract:
In this study, detention (in terms of "pre-trial detention") as a protection measure
within the framework of criminal procedure law and judicial review of detention are
discussed. Within the scope of the study, firstly, the right to freedom and security and
detention with the character of a protection measure are explained, and then the legal
procedures that allow the review of detention were discussed in the context of judicial
review. In this context, firstly the procedures brought by the Criminal Procedure Law
No. 5271 were examined, and then the general framework of the legal review that is
applied by the Constitutional Court and the European Court of Human Rights for
detention measure and the review of the measure by the degree authorities in the
context of fundamental rights and freedoms.
Detention is one of the most severe interferences with the personal freedom,
which is characterized as an integral part of human nature, by the public force.
Although it is a protective measure used in criminal proceedings and therefore its main
purpose is to serve to reveal the material truth, detention often creates the illusion of
being used for the purpose of punishment from the view of the public and even the
state. Moreover, most of the time, detention is implemented as bringing forward the
potential sentence of the suspect or the accused, who is under the protection of the
presumption of innocence since there is no final conviction decision yet; it turns into
a tool for the society and sometimes the state to avenge. As an inevitable result of this,
detention can sometimes even cause more serious moral consequences than a
conviction for the detainee. For this reason, detention measure always creates ongoing
debates in our country and all over the world.
This controversial nature of the detention measure and the large area of
interference on right to freedom make it a requirement of the rule of law to keep it
open to judicial review. Hence, detention is not just a one-off decision to deprive the
suspect or accused of his liberty. "Detention" as the status of fulfillment of this
measure describes a continual process in which the conditions and the holistic legal
basis must be present constantly. As a matter of fact, every minute that the detention
continues, this measure will turn into an even greater suffering, moment by moment;
with the passage of time, it will gain a more severe character against the detainee in an
accelerated manner. Therefore, aside from the first time of the detention warrant, the
criminal justice system must be able to continuously reveal why the person continues
to be deprived of his liberty throughout this entire process.
The monitoring of this sensitive process of detention takes place through
mechanisms that ensure judicial review of detention. Judicial authorities that function
in a democratic state of law are obliged to review the legal basis of a person's detention
on behalf of the public. Thus, in the fifth article of the European Convention on Human
Rights, in which the right to freedom and security is regulated, firstly, detention due
to criminal charge is limited on reasonable time with paragraph 3; then, with the fourth paragraph, it is regulated that the detention should be subject to an effective legal
review.
What should be understood from the concept of "review of detention" adopted
within the scope of this study is the legal remedies that allow the judicial authorities
to control the ongoing detention within the framework described above. In this context,
the request for the release of the detainee, the request for judicial review of the
detention by release on bail, the ex officio examination of the detention and the review
of the decisions of detention by appeal (objection) as the ordinary legal remedy, which
are regulated in the detention provisions of the 100
th and the following provisions of
the Criminal Procedure Law; the review of the detention in extraordinary legal
remedies; and review of the detention by the Constitutional Court and the European
Court of Human Rights in the context of fundamental rights and freedoms are
categorized as "review of detention" within the scope of our study. In other words, all
judicial review procedures that allow the unlawfulness of the measure to be determined
and/or the termination by assessing within the framework of national and international
legislation on detention have been considered as tools for the "review of detention".
Two of the general characteristics of protection measures are "temporariness"
and "proportionality". Tools for the review of detention are extremely important to
ensure these features. The need for an immediate end to detention when the required
conditions no longer exist or the recourse to that measure is no longer considered
necessary by the competent authorities is due to the temporary nature of the protection
measures. In other words, the detention measure cannot be decided on a permanent
basis, for example, lasting until the end of the trial. Detention is a measure that must
be terminated immediately when the need for it ceases. The provision of this feature
of temporariness can only be achieved by periodical review of the detention. On the
other hand, detention must also be proportional. In the simplest terms, this means that
the public interest in the form of revealing the material truth outweighs the material
and moral damage suffered by the deprivation of liberty. While this balancing is done;
as stated above, it should be noted that each day the detainee stays in the detention
center affects the balance to the detriment of the detainee in an accelerated manner.
Therefore, it is expected that the longer the detention period, the more severe the
conditions on which the detention is based. Aside from the first moment of detention,
the need for stricter control of the necessity of this measure becomes imperative,
especially in cases where the detention is extended. Again, as a concomitant of
proportionality, if it is possible to obtain the benefit intended in detention with a milder
measure, this milder measure must be applied first. It is imperative that bail provisions
such as the ban on leaving the country or not leaving a certain region must be taken
into account while a warrant of detention is made or the detention is extended.
For the reasons we have explained above, to reveal on which legal grounds,
which procedures will be followed, and within which framework of consideration; the
review of detention in criminal procedure was chosen as the thesis topic in order to
examine its effectiveness, its relationship with fundamental rights and freedoms and
the democratic state of law.
While examining the review of detention in criminal procedure within our study,
firstly the general framework of the right to liberty and security is clarified within the
scope of the First Chapter, and then protection measures in general manner, their common features and conditions are examined; then the detention as one of the
protection measures is explained. While these examinations are being made, the
doctrinal views were examined by explaining the legislation regarding the detention
protection measure; the issues that are in agreement and controversial in the doctrine
are determined separately and conveyed to the reader. In the First Chapter,
correspondence of doctrinal opinions and practice is examined by giving place to
judicial decisions, and the decisions of the European Court of Human Rights are also
used while explaining the right to freedom and security within the framework of the
European Convention on Human Rights. In the First Chapter, it is aimed to reveal the
framework of examination of the judicial authorities that carry out the review of
detention, by giving detailed explanations on the strong suspicion of crime, reasons
for detention, proportionality as the material conditions of detention, and duration of
detention. Hence, the principles and rules to be pursued in the review of detention are
also the principles and rules to be applied when making the decision of detention.
Within the scope of the Second Chapter of our thesis, firstly the concept of
review of detention is explained, then a brief history of how the concept of review of
detention is established; a few examples of comparative law regarding the legislation
on judicial review of detention are examined. In this context, it has been clarified that
the review of detention is a return of personal security as a component of the right to
freedom and security, and an extension of the habeas corpus guarantee. In addition,
the main differences between legal systems are explained by emphasizing that the
concept of "release on bail" is dominant instead of pre-trial detention in AngloAmerican legal system. Then, in the Second Chapter, the mechanisms enabled by the
Criminal Procedure Law No. 5271 regarding the judicial review of detention are
examined. In this context, firstly the request for the release of the detainee regulated
in Article 104, the request for judicial review by request for release on bail regulated
in Article 103, and the ex officio review of detention regulated in Article 108 as the
specific review methods of detention in the Law were examined. Then, the legal
remedy of appeal (objection), which is open to all decisions that have consequences
like detention decision, has been examined as a mechanism for the review of detention.
Finally, the question of whether it is possible to review the detention in extraordinary
legal remedies, "reversing for the benefit of the law" and other extraordinary legal
remedies are examined. In the Second Chapter of the thesis, a synthesis was formed in
line with the doctrinal discussions about the regulations examined by mainly analyzing
the written law. With this method, it is aimed to examine how the rules to be applied
in the ordinary review of detention in accordance with the Code of Criminal Procedure
should be interpreted, what procedure the reviewing authorities follow, how the
relations between the rights of the procedural subjects and the remedies of review of
detention should be interpreted. In particular, issues such as whether the procedures of
review will be conducted with a hearing and in which situations the detainee's
interrogation is mandatory; the implementation of the principles of adversarial trial
and equality of arms were examined in terms of all review methods are researched.
Thus, it is aimed to clarify how the rights of detainees over the purpose of revealing
the material truth of criminal procedure.
In the Third Chapter of the thesis, the review of detention by the Constitutional
Court and the European Court of Human Rights is explained in the context of
fundamental rights and freedoms. In this Chapter, a general analyzing has been made
on the jurisprudence of the High Courts; instead of explaining detailed facts and merits subject to the relevant case law, the method of emphasizing the important points within
the framework of criminal procedure law is followed. While the jurisprudence of the
High Courts is primarily explained at the point of the material review of detention;
then, the review of detention by the degree authorities is considered as an independent
right, and the case law regarding the "review of review" are examined. In this context,
the decisions of both the Constitutional Court and the European Court of Human
Rights regarding the efficiency of the review methods examined in the Second Chapter
and the issues that may cause violations of fundamental rights in these mechanisms
are explained. As a striking point in the jurisprudence of the High Courts on this issue,
it has been emphasized that in the decisions of the degree authorities regarding the
continuation of detention, the evaluations that being content with the justifications in
the first or previous detention decisions and using stereotypical expressions may cause
a violation of rights by oneself. In addition, the debate on whether the compensation
mechanism arising from unjustified detention regulated in the 141st and following
provisions of the Criminal Procedure Code is a convenient and effective domestic
remedy that should be exhausted in order to compensate for the damage arising from
detention is also examined and the opinions of the High Courts are given. In addition,
Article 18 of the European Convention on Human Rights has also been examined and
the case law of the European Court of Human Rights has been explained, stating that
detention in a democratic society should not be used for any purpose other than what
is permitted in the Convention. The jurisprudence of this article, which is closely
related to the debate on the "purpose of detention" and has come to the fore in recent
years, is included in order to present a holistic and systemic approach to the review of
detention.
Consequently, within the scope of our thesis, the review of detention and the
mechanisms are handled in a multidimensional way; the review mechanisms have been
researched mainly in line with the principles and rules considered in criminal
procedure law. With this research, it is aimed to examine which principles and rules
of criminal procedure law and human rights law should always be considered in the
review of detention, on which legal basis this review will be made and the effectiveness
of these mechanisms. In this context, the method of examining legislation, doctrine
and judicial decisions has been adopted. Thus, a framework has been established
regarding which legal remedies can be followed in order to ensure that all the
conditions of detention, especially the temporariness and proportionality, are present
throughout the detention process.





Dans cette étude, la détention (en termes de « détention provisoire ») en tant que
mesure de protection dans le cadre du droit de procédure pénale et le contrôle de la
détention sont discutés. Dans le cadre de l'étude, tout d'abord, le droit à la liberté et à
la sécurité et la détention ayant le caractère d'une mesure de protection sont expliqués,
puis les procédures juridiques permettant le contrôle de la détention sont discutées dans
le cadre du contrôle judiciaire. Dans ce contexte, sont examinées d'abord les
procédures introduites par la loi de procédure pénale n° 5271, puis le cadre général du
contrôle juridictionnel appliqué par la Cour constitutionnelle et la Cour européenne
des droits de l'Homme pour les mesures de détention et le contrôle des mesures par les
autorités de degré dans le cadre des droits et libertés fondamentaux.
La détention, caractérisée comme faisant partie intégrante de la nature humaine,
est l'une des atteintes les plus graves au droit à la liberté par la force publique. Bien
qu'il s'agisse d'une mesure de protection utilisée dans les procédures pénales et que,
par conséquent, son objectif principal soit de servir à éclairer la vérité matérielle, la
détention crée souvent l'illusion d'être utilisée à des fins punitives du point de vue du
public et même de l'État. De plus, la plupart du temps, la détention est mise en œuvre
comme si la peine potentielle du suspect ou de l'inculpé, qui est sous la protection de
la présomption d'innocence est avancée puisqu'il n'y a pas encore de décision de
condamnation définitive ; il devient un outil pour la société et parfois l'État pour régler
ses comptes avec les particuliers. Une conséquence inévitable est que la détention peut
même parfois entraîner des conséquences morales plus graves qu'une condamnation
pour le détenu. Pour cette raison, la mesure de détention crée toujours des débats
permanents dans notre pays et partout dans le monde.
Ce caractère controversé de la mesure de détention et sa vaste zone d'ingérence
dans le droit à la liberté en font une exigence inévitable de l'État de droit de la maintenir
ouverte au contrôle juridictionnel. Par En effet, la détention n'est pas seulement une
décision ponctuelle de priver le suspect ou l'inculpé de sa liberté. La « détention » en
tant que statut de réalisation de cette mesure décrit un processus ininterrompu dans
lequel les conditions de détention et la base juridique globale de la détention doivent
être présentes en permanence. En fait, chaque minute que la détention continue, cette
mesure se transformera en une souffrance encore plus grande, à chaque instant ; avec
le temps, elle prendra un caractère de plus en plus sévère contre les détenues. Par
conséquent, dès le premier moment du mandat d'arrêt, le système de justice pénale doit
être en mesure de révéler en permanence pourquoi la personne continue d'être privée
de sa liberté tout au long de ce processus.
Le contrôle du processus de détention, qui est extrêmement sensible, s'effectue
à travers des mécanismes qui assurent le contrôle judiciaire de la détention. Les
autorités judiciaires, fonctionnant dans un État de droit démocratique, sont tenues de
surveiller la base légale de la détention d'une personne au nom du public. En effet, dans l'article 5 de la Convention européenne des droits de l'homme, dans lequel le droit
à la liberté et à la sécurité sont réglementées, premièrement, la détention pour motif
pénal est limitée à un délai raisonnable avec le paragraphe 3 ; ensuite, avec le 4e alinéa,
il est clairement réglementé que la détention doit faire l'objet d'un contrôle judiciaire
effectif.
Ce qu'il faut comprendre de la notion de « contrôle de la détention » adoptée
dans le cadre de notre étude, ce sont les moyens légaux qui permettent aux autorités
judiciaires de contrôler la détention en cours dans le cadre décrit ci-dessus. Dans ce
cadre, la demande de libération du suspect ou de l'inculpé, la demande de contrôle
judiciaire de la détention sous caution, l'examen d'office de la détention et le contrôle
des décisions de détention par voie d'appel en tant que recours judiciaire ordinaire, qui
sont régis par les dispositions relatives à la détention du 100e et les suivantes du Code
de procédure pénale ; le réexamen de la détention dans les voies de recours judiciaires
extraordinaires ; et le contrôle de la détention par la Cour constitutionnelle et la Cour
européenne des droits de l'homme dans le contexte des droits et libertés fondamentaux
classés comme « contrôle de la détention » dans le cadre de notre étude. En d'autres
termes, toutes les procédures de contrôle juridictionnel qui permettent de déterminer
l'illégalité de la mise en œuvre de la mesure de détention et/ou la fin de la détention en
évaluant dans le cadre de la législation nationale et internationale sur la détention sont
considérées comme des outils de contrôle des retenues.
Deux des caractéristiques générales des mesures de protection sont la
"temporalité" et la "proportionnalité". Les outils de contrôle de la détention sont
extrêmement importants pour garantir ces caractéristiques. La nécessité de mettre fin
immédiatement à la détention lorsque les conditions de la mesure de détention
n'existent plus ou que le recours à cette mesure n'est plus jugé nécessaire par les
autorités compétentes résulte du caractère temporaire des mesures de protection. En
d'autres termes, la mesure de détention ne peut pas être décidée de manière
permanente, par exemple jusqu'à la fin du procès. La détention est une mesure qui doit
être levée immédiatement lorsque le besoin en cesse. La fourniture de cette
caractéristique temporaire ne peut être obtenue qu'en inspectant périodiquement la
détention. D'autre part, la détention doit également être proportionnée. Dans les termes
les plus simples, cela signifie que l'intérêt public sous la forme de révéler la vérité
matérielle l'emporte sur le préjudice matériel et moral causé par la privation de liberté.
Pendant que cet équilibrage est fait ; comme indiqué ci-dessus, il convient de noter que
chaque jour où le détenu séjourne dans le centre de détention affecte les échelles contre
le détenu d'une manière accéléré Par conséquent, plus la période de détention est
longue, plus les conditions sur lesquelles la détention est fondée sont sévères. Hormis
le premier moment de la détention, la nécessité d'un contrôle plus strict de la nécessité
de cette mesure devient impérative, notamment dans les cas où la détention est
prolongée. Comme une autre exigence de proportionnalité s'il est possible d'obtenir
l'avantage prévu en détention avec une mesure plus douce, cette mesure plus douce
doit être appliquée en premier. Dans ce cadre, il est impératif que les dispositions de
contrôle judicaire telles que l'interdiction de quitter le pays ou d'une certaine région
soient prises en compte lors de l'émission d'un mandat de détention ou du contrôle de
la détention.
Pour les raisons expliquées ci-dessus, le contrôle de la détention en procédure
pénale est choisi comme le sujet de cette thèse afin de révéler sur quels fondements juridiques, selon quelles procédures, et dans quel cadre le contrôle de la détention sera
effectué ; ainsi que d'examiner son effectivité, sa relation avec les droits et libertés
fondamentaux et l'État démocratique de droit.
En examinant le contrôle de la détention en procédure pénale dans le cadre de
notre étude, en premier lieu le cadre général du droit à la liberté et à la sécurité est
révélé dans le cadre du premier chapitre, deuxièmement les mesures générales de
protection, leurs caractéristiques et conditions communes ont été examinées ;
troisièmement la mesure de protection de la détention est expliquée. Lors de ces
examens, les points de vue doctrinaux ont été examinés notamment en expliquant la
législation relative à la mesure de protection de la détention ; les questions qui sont en
accord et controversées dans la doctrine sont déterminées séparément et transmises au
lecteur. Dans le premier chapitre, l'unité des opinions émises avec la pratique est
examinée en incluant des décisions judiciaires, ainsi que les décisions de la Cour
européenne des droits de l'homme expliquant le droit à la liberté et à la sécurité dans
le cadre de la Convention européenne des droits de l'homme. Dans le premier chapitre,
il vise à révéler le cadre d'examen des autorités judiciaires qui procèdent au contrôle
de la détention, en donnant des explications détaillées sur la forte suspicion
d'infraction, les motifs de la détention, la proportionnalité comme conditions
matérielles de détention, et durée de détention. En effet, les principes et les règles à
suivre dans le contrôle de la détention sont également les principes et les règles à
appliquer lors de la prise de décision de détention.
Dans le cadre du deuxième chapitre de notre thèse, d'abord le concept de contrôle
de la détention est expliqué, deuxiemment un bref historique de la façon dont le
concept de contrôle de la détention est établi ; quelques exemples de droit comparé
concernant la législation sur le contrôle juridictionnel de la détention sont également
examinés. Dans ce contexte, il a été révélé que le contrôle de la détention est un resultat
de la sécurité personnelle en tant que composante du droit à la liberté et à la sécurité,
et une extension de la garantie d'habeas corpus. De plus, les principales différences
entre les systèmes juridiques sont expliquées en soulignant que le concept de «
libération sous caution » est dominant au lieu de détention provisoire dans le système
juridique anglo-américain. Ensuite, dans le deuxième chapitre, les mécanismes
autorisés par la loi de procédure pénale n° 5271 concernant le contrôle judiciaire de la
détention ont été examinés. Dans ce cadre, tout d'abord, la demande de mise en liberté
du suspect ou de l'inculpé réglementée à l'article 104, la demande de contrôle judiciaire
par demande de libération sous caution réglementée à l'article 103, et le contrôle
d'office de la détention réglementé à l'article 108 au fur et à mesure que les méthodes
de contrôle spécifiques de la détention prévues par la loi sont examinées. Ensuite, le
recours légal d'appel (objection), qui est ouvert à toutes les décisions ayant des
conséquences comme la décision de détention, estexaminé en tant que mécanisme de
contrôle de la détention. Finalement, la question de savoir s'il est possible de
réexaminer la détention dans le cadre de recours judiciaires extraordinaires, «
l'annulation au profit de la loi » et d'autres recours judiciaires extraordinaires est
examinée. Dans la deuxième partie de notre thèse, une synthèse a été réalisée dans la
continuité des discussions doctrinales sur les réglementations examinées en examinant
principalement la législation. Avec cette méthode, il s'agit d'examiner comment les
règles à appliquer dans l'inspection ordinaire de la détention conformément au Code
de procédure pénale doivent être interprétées, quelle procédure les autorités de contrôle
suivront lors de l'examen, comment les relations entre les droits des sujets et les moyens de contrôle de la détention doivent être interprétés. En particulier, des
questions telles que si les procédures d'examen seront menées avec une audiencedans
quelles situations l'interrogatoire du détenu est obligatoire ; comment des principes du
procès contradictoire et de l'égalité des armes seront assurés sontexaminées en fonction
de toutes les méthodes d'examen ; ainsi, il vise à clarifier comment les droits des
suspects et des accusés seront protégés pendant la détention, face à l'objectif d'éclairer
la vérité matérielle qui prévaut dans la procédure pénale.
Dans le troisième chapitre de notre thèse, le contrôle de la détention par la Cour
constitutionnelle et la Cour européenne des droits de l'homme est expliqué dans le
contexte des droits et libertés fondamentaux. Dans ce chapitre, une analyse générale
est faite sur la jurisprudence des Hautes Cours ; au lieu d'expliquer en détail les faits
et les mérites soumis à la jurisprudence pertinente, la méthode consistant à souligner
les points importants dans le cadre du droit de procédure pénale est suivie. La
jurisprudence des Hautes Cours s'explique principalement au point du contrôle
matériel de la détention ; ensuite, considérant le contrôle de la détention par les
autorités du degré comme un droit indépendant, la jurisprudence concernant au «
contrôle du contrôle » est examinée. Dans ce contexte, les décisions de la Cour
constitutionnelle et de la Cour européenne des droits de l'homme concernant
l'efficacité des méthodes de contrôle examinées dans le deuxième chapitre et les
problèmes pouvant entraîner des violations des droits fondamentaux dans ces
méthodes, sont expliquées. L'un des points plus remarquables de la jurisprudence des
Hautes Cours sur cette question, est l'accent mis sur le fait que dans les décisions des
autorités de degré concernant la poursuite de la détention, faire des évaluations qui se
contentent des justifications des premières décisions de détention et utiliser les
expressions stéréotypées peuvent causer une violation des droits par soi-même. En
outre, le débat sur la question de savoir si le mécanisme d'indemnisation résultant d'une
détention injustifiée régi par les dispositions 141e et suivantes du Code de procédure
pénale est un recours interne pratique et effectif qui devrait être épuisé afin de réparer
les dommages résultant de la détention est également examiné, et les avis des Hautes
Cours sont donnés. De plus, l'article 18 de la Convention européenne des droits de
l'homme est également examiné et la jurisprudence de la Cour européenne des droits
de l'homme est expliquée, soulignant que la détention dans une société démocratique
ne doit pas être utilisée à d'autres fins que celles qui sont autorisée par la Convention.
La jurisprudence de cet article, qui est étroitement liée au débat sur le « but de la
détention » et qui s'est imposée ces dernières années, est incluse afin de présenter une
approche holistique et systémique du contrôle de la détention.
Par conséquent, dans le cadre de notre thèse, le contrôle de la détention et les
mécanismes sont traités de manière multidimensionnelle ; les mécanismes d'examen
sont étudiés principalement conformément aux principes et règles pris en compte dans
le droit de procédure pénale. Cette recherche vise à examiner quels principes et règles
de procédure pénale et de droit des droits de l'homme devraient toujours être pris en
compte dans l'examen de la détention, sur quelle base juridique ce control sera effectué
et l'efficacité de ces mécanismes. Dans ce cadre, la méthode d'examen de la législation,
de la doctrine et des décisions judiciaires estadoptée. Ainsi, un cadre est établi
concernant les recours juridiques pouvant être suivis afin de garantir que toutes les
conditions de détention, en particulier le caractère temporaire et proportionné, soient
présentes tout au long du processus de détention.