Kayseri Raşit Efendi Yazma Eser Kütüphanesi'nde korunan kırk adet yazma eserin tezyini açıdan incelenmesi ve sanatsal üretimler
Examination of forty manuscript works preserved in Kayseri Raşit Efendi Manuscript Library in terms of decoration and artistic productions
Yazar: BEDRİYE ÖZBEK
Danışman: DOÇ. MUHAMMET BİLGEN
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Türk Kültür tarihinde dini, edebi, ilmi, tıbbi, siyasi konuları içeren birçok yazma eser üretilmiştir. Bu eserler hat, cilt, tezhip sanatlarını da bünyelerinde barındırmaktadırlar. Bu eserlerin kıymetinin bilinmesi ve günümüze kadar ulaşmasında kütüphanelerin rolü büyüktür. Bu kütüphanelerden biri de döneminin Dışişleri Bakanı olan ve kitaba çok önem veren Mehmet Râşid Efendi'nin 1796 yılında Kayseri'de kurmuş olduğu Kayseri Raşit Efendi Kütüphanesidir. Kütüphane bünyesinde şu anda 2052 adet el yazması eser bulunmaktadır. Bu el yazması eserlerden kırk tanesi tez konusu olarak seçilmiştir. "Kayseri Raşit Efendi Yazma Eser Kütüphanesinde Korunan Kırk Adet Yazma Eserin Tezyini Açıdan İncelenmesi Ve Sanatsal Üretimler" başlıklı tez çalışması altı bölümden oluşmaktadır. Tezin giriş kısmı olan birinci bölümde kuramsal çerçeve, amacı, önemi ve sınırlılıklarına yer verilmiştir. İkinci bölümde cilt sanatının tanımı, başlangıcından günümüze kadar olan tarihçesi ve bölümleri hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde Türk tezhip sanatının tanımı, detaylı bir şekilde tarihçesi ve tezhip sanatının uygulandığı alanlar yer alır. Dördüncü bölümde kütüphaneyle ilgili kısa bilgiden sonra kırk adet eserin cilt ve tezhip sanatı açısından; sayfa tasarımı, uygulanan kompozisyon, renk anlayışı, kullanılan motifler ve teknikleri incelenmiş, ayrıca analizleri yapılmıştır. Tezin yöntemini anlatan beşinci bölümde üzerinde çalışılan yazma eserlerin nasıl bir yöntemle incelendiği belirtilmiş, çalışma sırasında karşılaşılan güçlükler hakkında bilgi verilmiştir. Altıncı bölümde ise tezin kapsamında olan on beş adet sanatsal çalışma ve yapılma tekniklerinden bahsedilmiştir. Son bölümde ise sonuç, öneriler ve kaynakça yer alır.

Abstract:
Many manuscripts containing religious, literary, scientific, medical and political issues have been produced in the history of Turkish Culture. These works also involve the arts of calligraphy, binding and illumination. Libraries have a great role in appreciating these works and making them survive until today. One of those libraries is Kayseri Raşit Efendi Library, which was founded in Kayseri in 1796 by Mehmet Raşit Efendi, who gave great importance to books and who was the minister of Foreign Affairs of his time. The library hosts 2052 manuscrits currently. Forty of those manuscripts have been chosen as the subject of the thesis. thesis titled "Examination of Forty Manuscript Works Preserved in Kayseri Raşit Efendi Manuscript Library in Terms of Decoration and Artistic Productions" comprises six chapters. Theoretical framework, its purpose, importance and limitations are placed in the first chapter, which is the introductory part of the thesis. In the second chapter, the definition of bookbinding art, its history from the beginning until the present day and its divisions are mentioned. The definition of Turkish illumination art, its detailed history and the areas, where illumination art is applied, are mentioned. In the forth part, after a brief information about the library; the design of pages, the applied composition, colour preception, used motifs and techniques of these forty works in terms of bookbinding and illumination arts are examined and also analyzed. In the fifth chapter describing he method of the thesis, in what ways the studied manuscript works were analyzed is stated, information is given about the difficulties encountered during the study. In the sixth chapter, fifteen pieces of artistic work, which are in the frame of the thesis and their producing techniques are metioned. As for the last chapter, it consists of conclusion, recommendations and bibliography.