Hüseyin Mucib el-Mısrî- Târîḫü'l-edebi't-Türkî (S. 301-609 arası) [İnceleme-tercüme]
Hussein Mujib al-Misrī- Tārīḫu'l-edebi't-Turkī (Between p. 301-609) [Review-translation]
Yazar: TEİMOOR MAKRAM MAHMOOD
Danışman: PROF. DR. AHMET KARTAL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Biyografi = Biography ; Edebi eserler = Literary works ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Hüseyin Mucib el-Mısri = Hussein Mujib al-Misri ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Hüseyin Mucib el-Mısrî, Şarkiyat ve karşılaştırmalı edebiyat sahasındaki araştırmalarıyla ve Arap okuyucuyu İslamî edebiyatla tanıştırmasındaki rolü sebebiyle "Amîdü dirâsâti'l-âdâbi'ş-Şarkıyye" ve "amîdü'l-edebü'l-islâmî el-mukârın" unvanlarıyla anılmıştır. Doktorasını hazırlarken görme duyusunu kaybetmesine rağmen, Fransızca, İngilizce, Türkçe, Farsça, Almanca, Urduca, İtalyanca, Rusça, Latince başta olmak üzere dokuz dilde tercüme, sözlük ve karşılaştırmalı eserler ortaya koyarak tüm engellere meydan okumuştur.  Birçok Doğu, İslam ve Batı dilini aynı anda bilmekteydi. Arapça, Farsça, Türkçe ve Fransızca şiirler yazan el-Mısrî, Türkçe ve Farsça divanlara sahiptir. Prof. Dr. Hüseyin Mucib el-Mısrî, seçkin yazarlar ve bilim insanları yetiştirmiş bir üniversite hocasıydı. Kahire ve 'Aynu'ş-Şems üniversitelerinde ve Arap Araştırmaları Enstitüsünde Türkçe, Farsça başta olmak üzere birçok dalda dersler vermiştir. el-Mısrî, Arap kütüphanesine Türk tarihi, Türk edebiyatı tarihi, Türk şiiri ve şairleri hakkında birçok eserler kazandırmıştır. Bu kazandırdığı eserler arasında "Târîḫu'l-edebi't-Türkî" [Türk Edebiyatı Tarihi] adlı eser de bulunmaktadır.
Bu tez çalışmasında, Hüseyin Mucib el-Mısrî'nin "Târîḫu'l-edebi't-Türkî" adlı kitabının 301 ila 609 sayfalarının arası Türkçeye tercüme edilecektir. Eser, toplamda 609 sayfadan oluşup Kahire'de 1951 senesinde yayınlanmıştır. el-Mısrî, bu eserde Türklerin tarihini, edebiyat tarihinin gelişimini, şair ve yazarların biyografilerini ve eserlerini detaylı bir şekilde ele almıştır.
Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Hüseyin Mucib el-Mısrî'nin hayatı ve eserleri hususunda kısa bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Târîḫü'l-edebi't-Türkî adlı eserin 301 ila 609 arasındaki sayfaların incelemesi, üçüncü bölümde ise eserin bu sayfalarının Arapçadan Türkçeye çevirisi yapılmıştır.

Abstract:
Hüseyin Mujib el-Misrî was referred to with the titles "Amîdü dirâsâti'l-âdâbi'ş-Şarkıyye" and "amîdü'l-edebü'l-islâmi al-mukarin" due to his researches in the field of Oriental and comparative literature and his role in introducing the Arabic reader to Islamic literature. Although he lost his sight while preparing his doctorate, he châllenged all obstacles by producing translations, dictionaries and comparative works in nine languages, especially French, English, Turkish, Persian, German, Urdu, Italian, Russian and Latin. He knew many Eastern, Islamic and Western languages at the same time. Al-Misrî, who wrote poems in Arabic, Persian, Turkish and French, has Turkish and Persian divans. Prof. Dr. Hüseyin Mujib el-Misrî was a university professor who trained distinguished writers and scientists. He gave lectures in many branches, especially in Turkish and Persian, at the universities of Cairo and 'Aynu'ş-Şems and the Arab Studies Institute. Al-Misrî has brought many works on Turkish history, Turkish literature history, Turkish poetry and poets to the Arab library. Among the works he presented, there is also a work called "Târîḫu'l-edebi't-Türkî" [History of Turkish Literature].
In this thesis, pages 301 to 609 of Hüseyin Mucib el-Mısrî's book "Târîḫu'l-edebi't-Türkî" will be translated into Turkish. The work, consisting of 609 pages in total, was published in 1951 in Cairo. In this work, al-Misrî dealt with the history of the Turks, the development of the history of literature, the biographies and works of poets and writers in detail.
Our work consists of three parts. In the first chapter, brief information about the life and works of Hüseyin Mucib el-Misrî is given. In the second part, the pages between 301 and 609 of Târîḫü'l-edebi't-Türkî were analyzed, and in the third section, these pages of the work were translated from Arabic to Turkish.