Ankilozan spondilitli hastalarda kardiyovasküler işlevin brakial akım aracılı genişleme (Flow mediated vazodilatasyon) ve karotis intima media kalınlığı ölçümleri ile incelenmesi
Assessment of cardiovascular function by flow mediated dilatation and carotid intima media thickness in patients with ankylosing spondylitis
Yazar: GÜL İLAYDA BERK BOZDOĞAN
Danışman: PROF. DR. AYHAN USAL
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Dilatasyon = Dilatation ; Endotelyum = Endothelium ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Karotis intima media = Carotid intima media ; Spondilit = Spondylitis ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı ankilozan spondilit (AS)' li hastalarda vasküler endotel fonksiyonunun ve kardiyovasküler riskin non-invaziv testler olan akım aracılı vazodilatasyon (FMD), karotis arter intima media kalınlığı (KİMK) ölçümleri ve ekokardiyografik incelemelerle belirlenmesidir. 
Yöntem: Çalışmaya 55 AS hastası ve 36 sağlıklı gönüllü alındı. Açlık kan şekeri (AKŞ), total kolesterol, trigliserid, HDL kolesterol, LDL kolesterol, C-reaktif protein (CRP) ve eritrosit sedimentasyon hızı (ESH) ölçümleri yapıldı. Hasta ve kontrollere elektrokardiyografi (EKG) çekildi. Ekokardiyografi ve ultrasonografi (USG) ile erken aterosklerozu değerlendirmede kullanılan KİMK tayini ve FMD tetkikleri yapıldı.
Bulgular: Çalışmaya alınan 91 hastanın ortalama yaşı 43,1±12,0 yıl (medyan = 43, min. = 18, max. = 80) olarak hesaplanmıştır. Gruplar arasında yaş ve cinsiyet açısından anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. AS hastalarının hastalık süresinin ortanca (medyan) değerinin 7 (1-28) yıl olduğu saptanmıştır. Kontrol grubunun ortanca ESH değeri 6 (2-14) mm/saat; AS grubunun ortanca ESH değeri 27 (2-89) mm/saat olarak bulunmuştur (p=0,0001). Kontrol grubunun ortanca CRP değeri 0,2 (0,1-3,0) mg/dl; AS grubunun ortanca CRP değeri 0,6 (0,14-27,0) mg/dl olarak bulunmuştur (p=0,0001). AS grubunun düzeltilmiş QT zamanı (cQT) ortalama değerinin kontrol grubuna oranla daha yüksek olduğu saptanmıştır (Kontrol: 369,7±29,9 msn, AS: 386,2±27,7 msn; p=0,012). AS grubunun diyastol sonu çapı ortalama değerinin kontrol grubuna göre istatistiksel anlamlı olarak daha fazla olduğu saptanmıştır (Kontrol: 46,1±3,9 mm, AS: 48,5±3,5 mm; p=0,002). AS grubunun sistol sonu çapı ortalama değerinin kontrol grubuna göre istatistiksel anlamlı olarak daha fazla olduğu saptanmıştır (Kontrol: 27,1±3,6 mm, AS: 29,3±3,5 mm; p=0,005). AS grubunda sol ventrikül diastolik disfonksiyon (SVDD) varlığı kontrol grubundaki SVDD varlığına oranla daha fazla bulunmuştur. Mitral yetmezlik (MY) varlığı açısından karşılaştırıldığında kontrol grubunun % 5,7' sinde MY varken; AS grubunun % 29,1' inde MY varlığı tespit edilmiştir (p=0,006). FMD incelemesinde manşon indirildikten sonraki diyastol çapı ölçüm sonuçları incelendiğinde. AS grubunun ortalama değerinin kontrol grubuna göre daha düşük olduğu saptanmıştır (AS: 34,7±4,9 mm, Kontrol: 39,9±7,3 mm ; p=0,0001). AS grubunun manşon indirildikten sonraki brakial arter akım hızı ortanca değerinin kontrol grubuna göre daha düşük olduğu saptanmıştır (AS: 104 cm/sn (65-186,8), Kontrol: 129 cm/sn (55-220); p=0,0001). KİMK incelendiğinde, kontrol grubunda ortanca KİMK değeri 0,7 mm (0,5-1,1); AS grubunda ortanca KİMK değeri 0,9 mm (0,5-1,5) olarak saptanmıştır.
Sonuç: Bu çalışmanın sonuçları AS hastalarında endotel disfonksiyonu olduğunu ve erken ateroskleroz gelişiminin varlığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Ankilozan spondilit, ateroskleroz, ultrasonografi, endotel,  akım aracılı dilatasyon, karotis intima media kalınlığı

Abstract:
Objective: The aim of this study was to evaluate the vascular endotelial function and the cardiovascular risk by measurement of flow mediated dilatation, carotid intima media thickness (İMT) and echocardiographic parametres in patients with ankylosing spondylitis (AS) and healthy controls.
Methods: Fifty five AS patients and 36 healthy controls were included in this study. Serum glucose levels, acute phase proteins and lipids were studied. Electrocardiography and echocardiography was performed for AS patiens and healthy controls. Brachial artery flow mediated dilatation (FMD) and carotid IMT assessment were performed ultrasonographically. 
Results: The average age was 43±12,0 years (average = 43, min. = 18, max. = 80). Age and sex distribution did not show a statistically significant difference between the AS and control groups. The mean disease duration of patients was 7 (range 1-28) years. Acute phase proteins (sedimentasyon rate and C-Reaktif Protein) were significantly higher in the patients group. Corrected QT duration (cQT) were significantly higher in the patients group (369,7±29,9 msn vs 386,2±27,7 msn; p=0,012). End diastolic and end sistolic echocardiography mesurements were significantly higher in the patients group. Left ventricular diastolic dysfunction was significantly higher in the patients group. Mitral valve dysfunction was  % 5,7 in healthy controls and  % 29 in AS patients(p=0,006). Endothelium dependent FMD was significantly lower in the AS patients(3,47±0,49 vs 3,99±0,73 mm; p=0,0001). Averaged IMT measurements was lower in control groups.
Conclusion: This study demonstrates impairment of endothelial function and early atherosklerosis development in AS. 

Key Words: Spondylitis, Ankylosing, Atherosclerosis, Ultrasonography, Endothelial Function, Brachial artery flow mediated dilatation, Carotid intima media thickness