Perakende sektöründe performans ölçümü: Türkiye üzerine model denemesi
Performance measurement in Turkey: An attempt at modelling for Turkey
Yazar: FÜSUN GÖKALP
Danışman: DOÇ. DR. G. NAZAN GÜNAY
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / Muhasebe ve Finansman Ana Bilim Dalı / Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Perakende sektörü = Retail sector ; Performans = Performance ; Performans modelleme = Performance modelling ; Performans ölçümleri = Performance measurements ; TOPSIS = TOPSIS

Özet:
Türkiye'de perakende sektörünün ekonomideki önemi son 20 yılda büyük bir gelişim göstermiştir. Bu nedenle, rekabetçi dünya koşulları çerçevesinde perakende sektöründe performans ölçümüne yönelik analizler önem kazanmıştır. Çalışmanın amacı perakende sektörü için finansal ve finansal olmayan ölçütlerin bir arada kullanıldığı, yenilikçi bir performans ölçüm modeli geliştirmektir.Projenin amacı doğrultusunda, işletmelerin finansal performanslarının analizinde kullanılacak olan veriler perakendeci işletmelerin mali tablolarından elde edilmiştir. Finansal ölçütlerin önem derecelerini ve perakende sektörüne özgü finansal oranları belirlemek için işletmelerin finans uzmanlarına 2 adet anket formu uygulanmıştır. İşletmelerin finansal olmayan performans verileri ve finansal olmayan ölçütlerin önem derecelerini belirlemek için de işletmelerin müşterilerine anket uygulanmıştır. Ağırlıklar ve performans puanları çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan TOPSIS (Technique for Order Priority of Similarity by Information System) yöntemi ile birleştirilmiştir. Analizler sonucunda finansal oranlardan en önemli iki oranın karlılık oranları ve operasyonel oranlar olduğu belirlenmiştir. Finansal olmayan performans ölçütlerinden en önemli iki ölçütün ise kalite ve fiyat & promosyon ölçütleri olduğu bulunmuştur. Elde edilen sonuçlara bakıldığında perakendeci işletmelerin finansal ve finansal olmayan performanslarına göre sıralamalarının birbirinden farklı olduğu saptanmıştır. Bu sonuç bir hizmet işletmesi olan perakendeci işletmelerin performansını ölçerken hem finansal hem de finansal olmayan ölçütlerin bir arada dikkate alınmasının daha doğru sonuçlar vereceğini göstermiştir. Ayrıca bütünleşik performansa göre Migros'un birinci sırada, CarrefourSa'nın ikinci sırada, BİM'in üçüncü sırada ve Tesco Kipa'nın son sırada yer aldığı bulunmuştur.Sonuç olarak bu çalışmanın, Türkiye'de perakende sektöründe hangi performans ölçütlerinin başarı için önemli olduğunu hangi performans ölçütlerinin daha az önemli olduğunu bulmaya çalışarak ve bununla birlikte yenilikçi bir performans ölçüm modeli geliştirmeye çalışarak literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Over the last 20 years, the importance of the retail sector with regard to Turkish economy has increased considerably. Thus, the analysis for the performance measurement of retail sector has come into prominence in the competitive world environment. The purpose of the study is to establish an innovative performance measurement model for the retail sector in which financial and non financial measures are used together.In accordance with the aim of the project, the financial data to measure the financial performance is provided from the financial statements of the retail companies. In order to find the relative importance (weight) of financial measures, and to define a set of financial ratios unique to retail sector, 2 questionnaire form are conducted on finance experts of retail companies. Then in order to get the relative importance (weights) of nonfinancial measures and the non financial data of the companies, a questionnaire is conducted on the consumers of the retail companies. The weights and performance scores are combined by using a multicriteria analysis method (TOPSIS- Technique for Order Priority of Similarity by Information System Method). As a result of the analysis it is determined that the two most important financial ratios are profitability ratios and operational ratios. Furthermore, it is determined that the two most important non financial measures are quality and price & promotion measures. Moreover it is discovered that the rankings of companies are different due to their financial and non financial performance. This result shows us that it will give righter results if we consider both financial and non financial measures together when measuring the performance of retail companies which are service companies. Furthermore it is found that Migros is in the first place, CarrefourSA is in the second place, BİM is in the third place and Tesco Kipa is in the last place due to their integrated performance.Finally, this study is thought to make contribution to literature by determining which performance measures are very important and which measures has less importance for success in Turkish retail sector and by introducing an innovative performance measurement model.