Yapay zekâ teknolojisi Deepfake'in yeniden canlandırma çerçevesinde Teknoloji Kabul Modeli ile incelenmesi
Analysis of Deepfake technology using the Technology Acceptance Model within the framework of revival technologies
Yazar: BÜŞRA KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EMİN KAHRAMAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Görsel iletişim tasarımı = Visual communication design ; Görsel-işitsel medya = Visual-auditory media ; Sayısal animasyon = Digital Animation ; Sentetik medya = Synthetic media ; Yeniden canlandırma = Rejuvenation

Özet:
Yapay zekâ telnolojilerinin gelişimi ile birlikte ortaya çıkan teknolojilerden biri de deepfake'tir. Deepfake gerçekçi görüntü ve seslerin sentezlenmesine dayanan güncel bir yapay zekâ teknolojisi olup, 2017 yılında ünlü kişilerin sahte videolarının yayınlanması ile gündeme gelmiştir. Günümüzde deepfake'in medya, reklam, sinema, sanat, eğlence gibi görüntü teknolojisi kullanılan birçok alanda kullanımı söz konusu olmaya başlamıştır.
Bu çalışmada yeniden canlandırma teknolojileri bağlamında ele alınan deepfake'in algılanan gelecek kullanımına etki eden değişkenlerin ve ilgili değişkenlerin etki düzeylerinin incelenmesi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, Teknoloji Kabul Modeli'nden yararlanılan anket ile 401 kişiye yüz yüze ulaşılarak veri elde edilmiştir. Anket çalışmasında deepfake'in sanat, tasarım ve medya alanlarında kullanımına odaklanılmıştır.
Elde edilen veriler ışığında araştırma modeline dâhil edilmiş olan algılanan fayda, algılanan eğlence, algılanan güvenlik, algılanan kullanım ve algılanan gelecek kullanım değişkenlerinin önemli bir bölümünün birbiri arasında pozitif yönlü ve çeşitli derecede anlamlı ilişkilere sahip olduğu görülmüştür. Bu değişkenler arasında algılanan fayda, algılanan eğlence, algılanan güvenlik bağımsız değişkenlerinin algılanan gelecek kullanım değişkeni üzerinde anlamlı bir etki sağladığı ortaya çıkmıştır. Algılanan gelecek kullanım üzerinde en çok etki sağlayan değişkenin algılanan güvenlik olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, katılımcıların ölçek sorularına verdiği yanıt ortalamaları bağlamında özellikle deepfake'i duyup duymama ve deepfake'i deneyimleyip deneyimlememenin anlamlı bir fark yarattığı tespit edilmiştir. Deepfake'in henüz güncel bir teknoloji olması, gelecek kullanımı hakkındaki görüşlerin belirsiz olması ve literatürde bu alandaki çalışmaların kısıtlılığı göz önünde bulundurulacak olursa araştırma sonuçlarının literatüre ve alana katkı sağlaması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler: Yeniden Canlandırma, Tasarım, Yapay Zekâ, Deepfake, Sentetik Medya.

Abstract:
With the advancement of artificial intelligence technologies, deepfake has emerged as a notable innovation. Deepfake is a contemporary AI technology that synthesizes realistic images and sounds, gaining prominence in 2017 with the release of fake videos featuring celebrities. By leveraging AI and machine learning technologies, deepfake offers the capability to produce realistic videos and audio. Today, the use of deepfake spans various fields where visual technology is utilized, including media, advertising, cinema, art, and entertainment. However, the potential misuse of deepfake for spreading misinformation and creating disinformation cannot be overlooked. Therefore, the future intention to use deepfake technology remains a significant topic of discussion and warrants investigation.
This study examines the variables affecting the perceived future use of deepfake within the context of revival technologies and assesses the impact levels of these variables. Data were collected from 401 participants through face-to-face surveys employing the Technology Acceptance Model. The survey focused on the use of deepfake in the fields of art, design, and media. 
The analysis of the collected data revealed that the variables included in the research model—perceived usefulness, perceived enjoyment, perceived security, perceived ease of use, and perceived future use—showed positive and statistically significant relationships to varying degrees. Among these variables, perceived usefulness, perceived enjoyment, and perceived security were found to significantly influence the perceived future use variable. Notably, perceived security emerged as the most influential variable on perceived future use. Additionally, a significant difference was observed in participants' responses based on their awareness and experience of deepfake technology. Considering that deepfake is still a recent technology, the uncertainty regarding its future use, and the limited research in this area, the findings of this study are expected to contribute to the literature and the field. 

Keywords: Reanimation, Design, Artificial Intelligence, Deepfake, Synthetic Media.