Ortaöğretim öğrencilerinin benlik kurguları ve toplumsal cinsiyete dayalı meslek seçimi tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between highschool students'self-construals and their attitutes to gender-based profession choice
Yazar: KEVSER TOYDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SABAHATTİN ÇAM
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı ortaöğretim öğrencilerinin toplumsal cinsiyete dayalı meslek seçimi tutumları ve benlik kurgusu boyutları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın örneklemi 2021- 2022 eğitim öğretim yılında Zonguldak ili Ereğli ilçesinde bulunan ortaöğretim kurumlarında eğitime devam eden, 14-18 yaş arası bireyler olarak belirlenmiştir. 426 (%68) kız, 204 (%32) erkek olmak üzere toplam 630 kişinin verileri kullanılmıştır.    
Araştırmada benlik kurgularını ölçmek için Kağıtçıbaşı (2007) tarafından geliştirilen "Ailede Özerk-İlişkisel Benlik Ölçekleri" kullanılmıştır. Üniversite öğrencileri için geliştirilen ölçeğin orijinali 22 maddeden ve ailede özerk benlik, ailede ilişkisel benlik ve ailede özerk- ilişkisel benlik olmak üzere üç boyuttan oluşmaktadır. Öğrencilerin toplumsal cinsiyete dayalı meslek seçimlerini ölçmek amacıyla Toplumsal Cinsiyete Dayalı Meslek Seçimi Tutum Ölçeği Kadın Formu (Haskan Avcı vd., 2019) ve Toplumsal Cinsiyete Dayalı Meslek Seçimi Tutum Ölçeği Erkek Formu (Haskan Avcı vd., 2019) kullanılmıştır. 
Verilerin analizi IBM SPSS 25.0 (Statistical Package for the Social Sciences version 25) programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analizlerde parametrik tekniklerden Pearson Çarpım Korelasyon Katsayısı ve Standart Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi teknikleri kullanılmıştır. 
Yapılan analizler sonucunda kadın ve erkek lise öğrencilerinin özerk benlik kurgusu alt boyutu puanları ile toplumsal cinsiyete dayalı meslek seçimi tutum puanları arasında negatif yönlü düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür.
Yine kadın ve erkek lise öğrencilerinin özerk benlik kurgusu alt boyutu puanlarının toplumsal cinsiyete dayalı meslek seçimi tutum puanlarını anlamlı olarak yordadığı görülmüştür.  

Anahtar kelimeler: Toplumsal cinsiyet, ilişkisel, özerk, benlik

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between high school students' attitudes towards gender-based career choice and self-construal dimensions. The sample of the study was determined as individuals between the ages of 14-18 who continue their education in secondary education institutions in the Ereğli district of Zonguldak province in the 2021-2022 academic year. Data of 630 individuals, 426 (68%) girls and 204 (32%) boys, were used.
In the research, "Autonomous-Relational Self Scales in Family" developed by Kağıtçıbaşı (2007) were used to measure self-construals. The original scale developed for university students consists of 22 items and three dimensions: autonomous self in the family, relational self in the family, and autonomous-relational self in the family. In order to measure the gender-based career choices of the students, the Gender-Based Vocational Choice Attitude Scale Female Form (Haskan Avcı et al., 2019) and the Gender-Based Vocational Choice Attitude Scale Male Form (Haskan Avcı et al., 2019) were used.
Data analysis was performed using IBM SPSS 25.0 (Statistical Package for the Social Sciences version 25). Pearson Product Correlation Coefficient and Standard Multiple Linear Regression Analysis techniques were used in the analyses.
As a result of the analyzes made, it was seen that there was a negative and low-level significant relationship between the autonomous self-construal sub-dimension scores of female and male high school students and their gender-based career choice attitude scores.
It was also observed that the autonomous self-construal sub-dimension scores of female and male high school students significantly predicted their gender-based career choice attitude scores.
Keywords: Gender, relational self, autonomous self