Osmanlı Devleti'nde Sultan III. Ahmet dönemi Enderûn Hazinesi gelir-gider defterleri (1703-1730)
Income-expenditure books of the Enderûn Treasury of the Sultan III. Ahmet period in the Ottoman State (1703-1730)
Yazar: SALİHA ÖNEN SARIERİKLİ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLSER YARDIM
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı Devleti'nin iç hazinesi konumunda bulunan Enderûn Hazinesi, fonksiyon itibariyle kıymetli para, mücevher ve eşyaların saklandığı bir depo veya sandık vazifesi görmektedir. Dış hazinenin ihtiyaçtan fazla olan varlığı Enderûn Hazinesi'nde muhafaza edilmiştir.  Enderûn Hazinesi, içerisinde altın ve gümüş nakdînden başka kıymetli mücevherat, kumaş,  giyim-kuşam, silah, ev içi unsurlar, kitap ve kokular gibi eşyalar bulunmaktadır. Öte yandan içinde bulundurduğu kendine münhasır üretim ve dönüşüm mekanizması ile Osmanlı sarayının geri dönüşüm kutusu özelliğini taşımaktadır. Bu kendi kendine yetebilme özelliği sayesinde Osmanlı Devleti'nin yegâne müesseslerinden biri haline gelmiştir. Dolayısıyla Enderûn Hazinesi bir hazineden çok daha fazlasını ifade etmektedir.
Sultan III. Ahmet dönemi gerek siyasi ve ekonomik gerek sosyo-kültürel bakımdan Osmanlı tarihi araştırmacılarının en çok dikkatini çeken dönemlerden biri olmuştur. Enderûn Hazinesi,  Araştırmacılar arasında birçok tartışmaya sebebiyet veren böyle bir dönemde sarayın maddi gelir ve giderleri konusunda önemli ipuçları vermektedir. Bunun yanı sıra dönem değerlendirmesi yapılması açısından içerisinde birçok kültür unsurunu bulundurmaktadır. Bu çalışmada; Sultan III. Ahmet'in 27 yıl süren saltanatında kayıt altına alınmış Enderûn Hazinesi gelir ve gider defterleri incelenmiştir. Böylece Enderûn Hazinesi'nin önemi ortaya konulmaya çalışılırken, Sultan III. Ahmet dönemi ise Enderûn Hazinesi defterlerinin gözünden değerlendirilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Enderûn Hazinesi, Sultan III. Ahmet, Gelir Defteri, Gider Defteri, Kültür Ögeleri

Abstract:
The Enderûn Treasury, which was the internal treasury of the Ottoman Empire, functioned as a warehouse or chest where precious money, jewelry and goods were kept. The surplus assets of the external treasury were kept in the Enderûn Treasury. In addition to gold and silver cash, the Enderûn Treasury contains precious jewelry, fabrics, clothing, weapons, household items, books and fragrances. On the other hand, it is the recycling box of the Ottoman palace with its unique production and transformation mechanism. Thanks to this self-sufficiency, it became one of the sole institutions of the Ottoman Empire. Therefore, the Enderûn Treasury is much more than a treasury. 
The reign of Sultan Ahmet III has been one of the periods that has attracted the most attention of Ottoman history researchers in terms of political, economic and socio-cultural aspects. The Enderûn Treasury provides important clues about the financial income and expenses of the palace in such a period, which has caused many debates among researchers. In addition, it contains many cultural elements in terms of period evaluation. In this study, the income and expenditure books of the Enderûn Treasury, which were recorded during the 27-year reign of Sultan Ahmet III, are analyzed. Thus, while trying to reveal the importance of the Enderûn Treasury, the period of Sultan Ahmet III is evaluated through the eyes of the Enderûn Treasury ledgers.
Keywords: Enderûn Treasury, Sultan Ahmet III, Income Book, Expense Book, Cultural Elements.