Prematüre yenidoğanlarda eritrosit süspansiyonu transfüzyonu ile nekrotizan enterokolit ilişkisi
The association of red blood cell transfusions with necrotizing enterocolitis in premature infants
Yazar: ASLI DURMUŞ
Danışman: PROF. DR. RIDVAN DURAN
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek-prematür = Infant-premature ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebek-yenidoğmuş hastalıkları = Infant-newborn diseases ; Bebekler = Infant ; Enterokolit = Enterocolitis ; Eritrosit transfüzyonu = Erythrocyte transfusion ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Nekrotizan enterokolit yenidoğan yoğun bakım ünitesinde en sık görülen
gastrointestinal acil durumudur ve düşük doğum ağırlıklı bebeklerde mortalite ve morbiditenin
en önemli sebeplerinden biridir. Bu gerçeğe rağmen risk faktörleri tam olarak açıklanabilmiş
değildir. Amacımız özellikle literatürde son 20 yıl içinde üzerinde durulan eritrosit
transfüzyonu ile nekrotizan enterokolit ilişkisini araştırmak, aynı zamanda transfüzyon ilişkili
enterokolit ile transfüzyondan bağımsız enterokolit arasında risk faktörleri açısından
farklılıkları değerlendirmektir.
Ocak 2008 ile Ocak 2015 tarihleri arasında yatırılan çok düşük doğum ağırlıklı
yenidoğanlar retrospektif olarak incelendi, 120 kesin nekrotizan enterokolit tanılı yenidoğan
Grup 1 olarak belirlendi. Nekrotizan enterokolit olguları tanı öncesi 48 saat içerisinde eritrosit
transfüzyonu verilme durumuna göre 40 olgu ile transfüzyon ilişkili nekrotizan enterokolit
tanısıyla Grup 1a olarak, geriye kalan 80 vaka transfüzyondan bağımsız nekrotizan enterokolit
başlığı altında Grup 1b olarak tanımlandı. Nekrotizan enterokolit tanısı olmayan 92 kontrol
grubu vakası Grup 2 olarak tanımlandı. İleri derecede prematüre ve çok düşük doğum ağırlıklı
yenidoğanlarda nekrotizan enterokolit görülme sıklığı %28, mortalite oranı ise %25' tir. Grup
1 olgular Grup 2' ye göre daha küçük gebelik haftası ile doğmuşlardı ve daha düşük doğum
tartısı, boyu ve baş çevresine sahiplerdi. Annede idrar yolu enfeksiyonu, koryoamnionit,
ablasyo plasenta, tokolitik kullanımı, Doppler kan akım bozukluğu ve doğumda resüsitasyon
gereksinimi Grup 1' de daha yüksek iken, Grup 2' ye kıyasla doğum hematokriti ve 5. Dakika
Apgar skoru daha düşüktü. Grup 1'de patent duktus arteriozus, bronkopulmoner displazi,
solunum sıkıntısı sendromu, sepsis, hipotermi, anemi, taze donmuş plazma ve intravenöz 
immünglobulin tedavisi, kan gazında bozukluk, hipomagnezemi, hipoglisemi, trombositopeni,
hipotansiyon, eritrosit transfüzyonu sayısı, sıvı yüklemesi, santral venöz kateter, umblikal
kateter, prematüre retinopatisi Grup 2' ye göre daha sık görüldü, oksijen ve mekanik
ventilasyon tedavi süresi, hastanede yatış süresi de daha uzundu. Lojistik regresyon analizinde
NEK görülme riskini annede idrar yolu enfeksiyonu 6,6 kat, tokoliz ygulaması 6 kat, ablasyo
plasenta 21 kat, Doppler kan akımı bozukluğu 5,4 kat, BPD 15,4 kat, hiperkarbi 57 kat,
hipomagnezemi 8,3 kat, hipoglisemi 6,9 kat artırmaktaydı. Kan gazında asidoz olmamasının
NEK için koruyucu olduğu belirlendi. Grup 1a olgularında Grup 1b'ye göre anne yaşı
ortalaması, nekrotizan enterokolit hematokriti daha düşüktü, daha geç nekrotizan enterokolit
ortaya çıkmaktaydı ve ortalama nekrotizan enterokolit atak sayısı daha fazlaydı. İntravenöz
immünglobulin, sıvı yüklemesi, hipotansiyon sebebiyle pozitif inotrop verilmesi ve eritrosit
transfüzyonu tedavileri, trombositopeni, hipotansiyon, hipotermi Grup 1a olgularında Grup 1b'
ye göre daha sık görülmekteydi, mekanik ventilasyon süreleri daha uzundu. Ölüm oranının da
Grup 1a olgularında Grup 1b'ye göre daha fazla olduğunu tespit ettik. Nekrotizan enterokolit
hematokritinin düşük olmaması TİNEK için koruyucu faktör olduğu, mekanik ventilatör
süresinin uzamasının TİNEK riskini artırdığı, kan transfüzyonunun TİNEK riskini 1,3 kat
artırdığı tespit edildi.
Çalışmamız sonucunda TİNEK'li hastaların NEK oldukları zaman hematokritleri düşük
bulundu ve yapılan kan transfüzyon sayıları daha fazla saptandı. Anemi ve buna bağlı gelişen
iskeminin NEK' in nedeni olabileceği bilinmektedir. Bu vakalarda anemi nedeniyle mi yoksa
transfüzyona mı bağlı NEK geliştiği konusu hala netlik kazanmamıştır. Bu konuda prospektif
çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Necrotising enterocolitis is the most common acquired gastrointestinal emergency in
the neonatal intensive care unit and it is one of the most important cause of mortality and
morbidity among low birthweight infants. Despite this fact, risk factors are not fully elucidated
yet. Our aim is researching the association of red blood cell transfusions with necrotising
enterocolitis that is suspected and reported especially last 20 years in the literature, also
evaluating risk factor differences between transfusion related and transfusion independent
necrotising enterocolitis.
Very low birthweight infants with definite necrotising enterocolitis that are hospitalised
between January 2008 and January 2015, are scanned retrospectively, 120 infants defined as
Group 1. It is divided into two subgroups; 40 infants are defined as Group 1a if they are
transfused within 48 hours before the diagnosis and rest of them is defined as Group 1b. Control
group of 92 infants without necrotising enterocolitis is defined as Group 2. Incidence of
necrotizing enterocolitis in very low birthweight infants whose gestation before 32 weeks was
found %28 and mortality rate was %25. Group 1 had smaller gestational age, birth weight,
length and head circumference length, maternal urinary tract infection, chorioamnionitis,
abruptio placentae, tocolytic usage, Doppler blood flow abnormality and resuscitation need
after birth were higher, level of birth hematocrit and Apgar score in 5 minute were lower than
Group 2. Patent ductus arteriosus, bronchopulmonary dysplasia, respiratory distress syndrome, 
62
sepsis, hypothermia, anemia, fresh frozen plasma and intravenous immunoglobulin treatment,
blood gas abnormality, hypomagnesemia, hypoglycemia, thrombocytopenia, hypotension,
number of red blood cell transfusion, fluid load, central venous catheter, umblical catheter,
retinopathy of premature were more frequently seen, time of oxygen treatment and mechanical
ventilation, length of stay in hospital was longer and mortality rate was higher in Group 1 than
Group 2. Mother age and hematocrit level of necrotising enterocolitis was lower in Group 1a
cases and onset of necrotising entercolitis was later than Group 1b. Intravenous
immunoglobulin, fluid load, positive inotrope support for hypotension, red blood cell
transfusion treatment were more frequently in Group 1a than Group 1b. Also thrombocytopenia,
hypotension, hypothermia were higher, mechanical ventilation time was longer and lastly
mortality rate was higher in Group 1a than Group 1b.
In conclusion, hematocrit levels of transfusion associated necrotising enterocolitis cases
were lower than transfusion independent necrotising enterocolitis in necrotising enterocolitis
illness time, and they also transfused more frequently. It is known that anemia and anemia
dependent ischemia is causative for necrotising enterocolitis. Uncertainty still remains for
whether the occuring problem comes from anemia or transfusion exposure in these cases. There
is need for more prospective studies in this subject.