Farklı eğitim düzeylerindeki bireylerin bilim insanı imajlarının belirlenmesi ve bu imajların bazı değişkenler açısından karşılaştırılması
The determination of scientist images of people from different educational background and a comparison of these images in terms of some variables
Yazar: MURAT TAŞDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. FATMA AĞGÜL YALÇIN
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel özellikler = Cognitive characteristics

Özet:
Bu çalışma, ilköğretim, ortaöğretim, yükseköğretim düzeyinde bulunan öğrencilerin ve mezun düzeydeki bireylerin bilim insanı imajlarını belirlemek ve bu imajları çeşitli değişkenler açısından karşılaştırmak amacıyla yapılmıştır. Survey (tarama) yönteminin kullanıldığı çalışmanın örneklemi ulaşılabilirlik esaslı örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiş ve bu çalışma 2014-2015 eğitim öğretim yılında Ağrı il merkezinde bulunan ilköğretim düzeyinde 154 kişi, ortaöğretim düzeyinde 162 kişi, yükseköğretim düzeyinde 124 kişi ve mezun düzeyde 60 kişi olmak üzere toplam 500 katılımcıdan oluşmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak, Song ve Kim (1999) tarafından Chambers (1983)'in Bir Bilim İnsanı Çizim Testine (The Draw a Scientist Test- DAST) dayalı olarak geliştirilen ve dört alt bölümden oluşan "bilim insanı çizim ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler, katılımcıların cinsiyet ve eğitim düzeyi farkına göre karşılaştırılmış, ölçeğin her bir alt bölümü için de ayrı ayrı frekans ve yüzde değerleri hesaplanarak istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda katılımcıların zihinsel bilim insanı imajlarının pozitif olduğu, bilim insanını gözlüklü, laboratuvar önlüklü, kel, uzun boylu, dağınık saçlı olarak algıladıkları, erkek katılımcıların kadın katılımcılara oranla daha çok bilim insanını yakışıklı olarak tasvir ettikleri ve kadın katılımcıların da erkek katılımcılara oranla daha çok bilim insanını güzel olarak algıladıkları belirlenmiştir. Ayrıca, katılımcıların bilim insanını daha çok erkek ve 30-40 yaş aralığında, laboratuvarda, kütüphanede ya da çalışma odasında çalışan, deney yapan, bilimsel araştırma yapan, düşünen, ders anlatan kişiler olarak algıladığı, cam kaplar, deney tüpleri, mikroskop, kitap ve çözelti örnekleri gibi objeleri kullanan bireyler olarak algıladığı tespit edilmiştir. Çalışmada katılımcıların bilim insanı imajlarının oluşmasında bilim insanlarının yaşam öyküleri, müze ve laboratuvar gezileri, internet ve filmlerin etkili olduğu tespit edilmiş ve katılımcılar tarafından en çok saygı duyulan bilim insanı olarak Einstein ve Edison'un tercih edildiği bu tercihe gerekçe olarak da bilim insanlarının insanlığa yaptıkları katkılar, bilim insanlarının bilgi sahibi, yetenekli ve başarılı olmalarının gösterildiği belirlenmiştir.

Anahtar kelimeler: Bilim, Bilim İnsanı, Bilim İnsanı İmajı

Abstract:
The aim of this study is both to determine how students at primary, secondary and higher education levels and people at graduate level perceive the scientists and to compare their images about them. In this research, survey method was used. The sample of this study consists of 500 participants including 154 students at the primary education level, 162 students at the secondary education level, 124 students at the higher education level and 60 participants at the graduate level in Agrı province. The sample of the study was determined using the availability sampling method. In the study, "Scientist drawing scale" was used as a means of data collection, which was developed by Song and Kim (1999) based on the Draw a Scientist Test (DAST) of Chambers (1983), consists of four subsections. The qualitative and quantitative data were compared according to the difference in gender and education level of the participants. The frequency and percentage values for each subdivision were calculated and analysed statistically. As a result it was found out that the participant's mental images of the scientists were very positive and that they perceived the scientists as the persons who have spectacles, lab coat and were bald, tall, scattered hair, that male participants described the scientists as more handsome in proportion to females whereas female participants thought scientists as more beautiful persons in proportion to males. Besides, it was determined that the participants perceived the scientists as the persons who are between 30-40 years and working in the lab, library or working room and carrying out, commonly thinking, giving lectures and using the materials such as glass containers, experiment tubes, microscopes, books, solution samples. In the formation of participants scientist images, it was determined that the life stories of the scientists, museum and laboratory trips, internet and movies are very effective. It was also found that Einstein and Edison are preferred as the most respected scientists; their contributions to humanity, their being intellectual, talented and successful people are showed as its reasons.

Key Word: Science, Scientist, Image of scientist