Gen teknolojileri ve insan hakları
Gene technologies and human rights
Yazar: AYŞEGÜL KÜÇÜKALİ
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT ALGAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Genel Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Gen teknolojisi = Gene technology ; Genetik = Genetics ; Genom = Genome ; Klonlama = Cloning ; Transhümanizm = Transhumanism ; İnsan hakları = Human rights ; İnsan kökenli biyolojik maddeler = Biological materials of human origin ; İnsan onuru = Human dignity ; İnsan sonrası = Posthuman

Özet:
Geçtiğimiz yüzyılın sonlarından itibaren gen teknolojileri alanında hızla yaşanan gelişmeler sonucunda, bir tür olarak insan kavramı değişmeye başlamıştır. Genetik anlamda daha güçlü bir insanı arzulayan transhümanizmin amaçlarıyla aynı doğrultuda gelişen gen teknolojileri, insan genom projesinin tamamlanmasıyla yeni bir boyut kazanmıştır. Bu teknolojiler birçok alanda tehlikelere gebedir. İnsan hakları alanındaysa sağlık hakkı, ayrımcılık yasağı ve genetik verilerin korunması hakkı başta olmak üzere birçok hakka yönelik tehdit oluşturmaktadır. Yaşanan bu gelişmelerin, insan onuruna ve insan haklarına yönelik yarattığı tehditler karşısında uluslararası mekanizmalar da harekete geçmiş ve bunun sonucunda birçok hukuki metin ortaya çıkmıştır. Gen teknolojileri karşısında insan hakları ve insan onurunun korunması için yapılan uluslararası düzenlemeler, devletlere genellikle bu teknolojiler karşısında insan haklarını korumak için iç hukuklarında düzenleme yapmalarını tavsiye eder. 
 Bu çalışmada değişen insan kavramı ve yeni insanı arzulayan akımlar açıklanmış; transhümanist idealleri gerçekleştirmeye yaklaşan gen teknolojilerinin, insan onuru ve insan haklarının ne şekilde etkilediği belirtilmiştir. Son olarak insan haklarının gen teknolojileri karşısında korunması amacıyla yapılan uluslararası ve ulusal düzenlemeler değerlendirilmiştir.

Abstract:
The consept of human as a species has changed as a result of the rapid developments in the field of gene technologies since the end of the last century. Developing in the same direction in line with the goals of transhumanism that desires a genetically stronger human being, gene technologies have acquired a new dimension with the completion of the human genome project. These technologies are pose threats in numerous fields. In regard to human rights, they constitute a threat against many rights especially right to health, prohibition of discrimination and right to protection of genetic data. Against the threats created by these developments to human dignity and human rights, international mechanisms have also taken action and consequently various legal texts have emerged. International regulations for the protection of human rights and human dignity against gene technologies generally recommend that states make regulations in their domestic law in order to protect the human rights against these technologies. 
In this study, the changing concept of human and trends that desire a new human have been explained. It has been expressed that how gene technologies being on the brink of achieving transhumanist ideals affect human dignity and human rights. Finally, international and national regulations for the protection of human rights against gene technologies have been evaluated.