Ankara koşullarında yetiştirilen kışlık ve yazlık kimyon (Cuminum cyminum L.) genotiplerinde verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and quality trai̇ts in winter and summer cumi̇n (Cuminum cyminum L.) genotypes grown in Ankara condi̇ti̇ons
Yazar: SEVİNÇ DEMİR
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL KAN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Ankara ili Gölbaşı ilçesi koşullarında 2022-2023 yıllarında yürütülen bu çalışmada; kimyon (Cuminum cyminum L.) türüne ait 69 farklı seçilmiş popülasyon ve 1 standart çeşit (Egebir-09) kışlık ve yazlık olarak denemeye alınmıştır. Ekimleri kışlık yapılan popülasyonlardan sadece 1 tanesinin kışı geçirdiği tespit edilmiştir. Yazlık ekilen kimyon popülasyonlarının 43'ü çıkış göstermiştir. Yazlık ekilen 20 popülasyon Alternaria burnsii'nin hastalığına dayanamayıp vejetasyon sürelerini tamamlayamamışlardır. Yazlık ekilen popülasyonlardan ise 22'si çıkış sonrası vejetatif gelişmesini tamamlamıştır.  Araştırma sonuçlarına göre, yazlık kimyon bitki boyu 9.96-24.66 cm, meyveli dal sayısı 1.98-4.28 adet/bitki, şemsiye sayısı 5.28-16.88 adet/bitki, şemsiyedeki tohum sayısı 4.09-14.60 adet/şemsiye, bin tohum ağırlığı 2.32-4.15 g, bitki başına tohum verimi 0.10-0.64 g, uçucu yağ verimi 2.08-5.42%, aralıklarında değişmiştir. Kışı geçiren popülasyonun ortalama bitki boyu 21.44 cm, meyveli dal sayısı 2.98 adet/bitki, şemsiye sayısı 8.93 adet/bitki, şemsiyedeki tohum sayısı 7.3 adet/şemsiye, bin tohum ağırlığı 3.43 g, bitki başına tohum verimi 0.23 g, uçucu yağ miktarı 5.08% olarak tespit edilmiştir. Kimyon ıslahında verim ve kalite bakımından üretime kazandırabilecek ön plana çıkan çeşit adayı popülasyonlar tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study conducted in 2022-2023 under the conditions of Gölbaşı district of Ankara province; 69 different selected populations of cumin (Cuminum cyminum L.) and 1 standard cultivar (Egebir-09) were tested in winter and summer. It was determined that only 1 of the winter sown populations survived the winter.  Forty-three of the cumin populations sown in summer showed emergence. Summer cultivated 20 populations could not withstand the disease of Alternaria burnsii and could not complete their vegetation period. On the other hand, 22 of the summer sown populations completed their vegetative development after emergence. According to the results of the research, summer cumin plant height varied between 9.96-24.66 cm, number of fruiting branches 1.98-4.28 pieces/plant, number of umbrellas 5.28-16.88 pieces/plant, number of seeds in umbrella 4.09-14.60 pieces/umbrella, thousand seed weight 2.32-4.15 g, seed yield per plant 0.10-0.64 g, essential oil yield 2.08-5.42%. The average plant height of the overwintered population was 21.44 cm, the number of fruiting branches was 2.98 pieces/plant, the number of umbrellas was 8.93 pieces/plant, the number of seeds in the umbrella was 7.3 pieces/umbrella, thousand seed weight was 3.43 g, seed yield per plant was 0.23 g and essential oil yield was 5.08%. In cumin breeding, prominent variety candidate populations that can be brought into production in terms of yield and quality have been determined.