Toplumsal cinsiyet rolleri üzerinden Türk sineması'nda kadın (1980'li yıllar)
On the basis of gender roles woman in Turkish cinema (1980's)
Yazar: ÖZLEM HAMURCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN YONCA GENÇOĞLU
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kadın hareketleri = Women movements ; Kadınlar = Women ; Sinema = Cinema ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Bu çalışmanın konusu, toplumsal cinsiyet rolleri üzerinden 1980'li yıllarda Türk Sineması'nda kadın rollerinin seçilen filmler üzerinden analizini yapmaktır. Bu bağlamda toplumsal cinsiyet rolleri açısından kadın erkek eşitliğini temel alan Şalvar Davası, ekonomik özgürlüğünü kazanan, güçlü kentli kadını ele alan Fahriye Abla, kente göç eden kadının çalışma hayatına katılımı ve cinselliğini konu alan Adı Vasfiye ve modern kentli kadının aile baskısını, cinselliğini ve kimlik arayışını konu alan Kadının Adı Yok filmleri incelenmiştir.

Araştırmanın amacı, 1980'li yıllarda toplumsal cinsiyet rolleri üzerinden dönemin siyasal, ekonomik ve kültürel değişmelerinin, Türk Sineması'ndaki kadın sunumu üzerindeki etkisi ve kadın rollerinin nasıl bir değişim yaşadığını incelemektir. 

Araştırmada kullanılan yöntem, betimsel analiz ve içerik analizidir. Bu bağlamda araştırmada 1980'li yıllarda yapılan beş film seçilmiş ve kadın algısının belirlenmesi için belirli temalar oluşturulmuştur. Bu çerçevede Türk Sineması'nda Türk kadınına toplumsal cinsiyet rolleri üzerinden hangi roller biçildiği ve kadının nasıl konumlandırıldığı, dönemin siyasal, ekonomik ve kültürel değişmelerinin kadın temsillerine nasıl yansıdığı incelenmiştir.

Çalışma sonucunda, 1980'li yıllarda yaşanan gelişmelerin sonucunda görece özgürleşmenin de etkisi ile çalışma yaşamına dahil olan kadınların, bir birey olarak erkeklerle daha eşit haklara sahip olmaya başlaması ve bu gelişmelere paralel olarak toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında kadınların, bir kitle iletişim aracı olarak Türk sinemasındaki genel kabul gören 'namuslu ev kızı' ,'iyi bir eş' ve 'kötü kadın' kalıplarından sıyrılarak daha özgür, cinselliğini de yaşayabilen, çalışan, güçlü kadın rollerine evrildiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kadın, Türk Sineması, Toplumsal Cinsiyet, Kadın Hareketleri

Abstract:
The subject of this study is to analyze the women's roles in Turkish Cinema in 1980s through selected films on the basis of gender roles. In this context, Şalvar Davası which is based on equality of women and men in terms of gender roles, Fahriye Abla which addresses the strong urban woman who gained her economic freedom, Adı Vasfiye which is about participation of woman who emigrated to the city to work life and her sexuality, and Kadının Adı Yok which is about modern urban woman's parental pressure, sexuality and identity seek, was examined.

The aim of this study is to examine the effects of the political, economic and cultural changes of the period in the 1980s on the presentation of woman in Turkish Cinema and how the roles of woman were changed through gender roles.

The method used in this study is descriptive analysis and content analysis. In this context, five films made in the 1980s were selected and specific themes were created for the determination of woman perception. Within this framework, which roles that Turkish women are assigned through gender roles and how they are positioned in Turkish Cinema, and how the political, economic and cultural changes of that period are reflected on women's representations are examined.

As a result of the study, it has been established that women involved in working life with the effect of relative liberation as a result of the developments experienced in the 1980s, and in parallel with these developments, in the context of gender roles, it has been established that women eluded from the generally accepted 'honorable house girl', 'good wife' and 'bad woman' patterns in Turkish cinema which is a mass communication tool, and evolved into roles of strong women who are more free, able to live their sexuality and able to work

Keywords: Woman, Turkish Cinema, Gender, Women's Movements