Postmenapozal osteoporozlu kadınlarda irisin ve 8-izo-prostaglandin f2α düzeylerinin araştırılması
Irisin and 8-iso-prostaglandin f2α in postmenopausal women with osteoporosis investigation of levels
Yazar: BEYZA NUR KARABOYUN
Danışman: PROF. ERGÜL BELGE KURUTAŞ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyomühendislik ve Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyomühendislik = Bioengineering

Özet:
Postmenopozal  osteoporoz, menopoz sonrasında ortaya çıkan bir kemik hastalığıdır. Bu durum, kemik kütlesinde azalma ve mikro mimaride bozulma ile karakterizedir. Özellikle östrojen eksikliği nedeniyle artan kemik döngüsü ve osteoklastik kemik rezorpsiyonu, hızlı ve yaygın kemik kaybına yol açar. Postmenopozal osteoporoz, kemiklerin daha kırılgan ve zayıf hale gelmesine neden olabilir. Menopoza giren kadınlarda görülen bu durum, östrojen hormonunun hızla azalmasıyla ilişkilidir. Osteoporoz nedeniyle kırık riski, meme, yumurtalık ve rahim kanseri riskinden daha fazladır. Osteoporozla ilişkilendirilen kırıklar, önemli bir morbidite ve mortalite sebebidir ve bu kırıkların ekonomik ve fonksiyonel kayıplara neden olması, osteoporozun ciddi bir sağlık sorunu haline gelmesine yol açmıştır. Bu sebeplerle, osteoporoz tedavisinde etkili ve güvenilir yöntemlere olan ihtiyaç giderek artmaktadır. Ancak, günümüzde tamamen güvenilir, etkili ve genel olarak kabul edilmiş bir tedavi henüz belirlenmemiştir. İrisin, düzenli egzersiz yapmanın bir sonucu olarak iskelet kaslarından salınan bir miyokin olarak da tanımlanır ve bireyleri metabolik hastalıklardan koruyabilir. Ayrıca, irisin hormonunun kilo kaybı ve kan glukoz seviyeleri üzerinde olumlu etkilere sahip olduğu bilinmektedir. 8-izo-prostaglandin F2α plazma lipoproteinlerinde oksidatif hasara yol açmaktadır. Bu durum sonucunda DNA ve protein yapısını bozarak; damar sertliği riskini artırabilir. İzoprostanların üretimi, oksidatif stresin varlığında artmaktadır. İlk defa yapılan bu tez çalışmamızda postmenapozal osteoporozlu kadınlarda irisin, 8-izo-prostaglandin F2α ve D vitamini  düzeylerinin araştırılması amaçlandı.
Çalışmaya 30 kontrol olgusu (grup I) ve 30 postmenopozal osteoporozlu hasta (grup II) olmak üzere toplam 60 birey dahil edilmiştir. KSÜ SUA Hastanesi Kadın Doğum Polikliniğine başvuran ve gönüllü olmayı kabul eden (dışlama kriterlerine uyanlar çıkarıldıktan sonra) klinik ve/veya histopatolojik olarak "osteoporoz" tanısı alan 50-65 yaşları arasında postmenopozal kadınlar seçilmiştir. Bununla birlikte Kadın Doğum Polikliniğine başvuran 50-65 yaşları arasında, osteoporozu olmayan sağlıklı postmenopozal kadınlardan ise kontrol grubu oluşturulmuştur. Hasta ve kontrol bireylerin vücut kitle indeksi ölçüldü. Çalışmaya katılan hasta ve kontrol bireylerin serum örneklerinde rutin biyokimya analizleri biyokimyasal otoanalizörlerde, bunların yanısıra, D vitamini, irisin ve 8-iso-prostaglandin F2α düzeyleri ticari bir kitle ELISA cihazında ölçüldü. 
Hasta grubu ile kontrol grubunda yaş ile ilgili anlamlı bir fark gözlenmedi (p>0.05). Hasta grubu ile kontrol grubu VKİ değerleri açısından kıyaslandığında anlamlı fark gözlendi (p<0.05). Hasta grubunda VKİ 30 ve üzerinde olup obezlerdi. Hasta grubunda 8-izo-prostaglandin F2α düzeyleri kontrol grubuna nazaran daha yüksek bulunduğu gözlemlendi (p<0,05). Buna karşın, İrisin ve D vitamin düzeyleri ise hasta grubunda kontrole grubuna oranla daha düşük bulundu (p<0,05). İrisin ve VKİ arasında negatif güçlü bir korelasyon (r= -0,612; p<0,05), 8-izo-prostaglandin F2α düzeyleri ile VKİ arasında pozitif güçlü bir korelasyon (r=0,702; p<0,05) ve D vitamini ile VKİ arasında negatif güçlü bir korelasyon bulundu (r=-0,702; p<0,05) saptandı. 
Sonuçlar, 8-izo-prostaglandin F2α düzeylerinin hasta grubunda kontrole kıyasla yüksek çıkması osteoporoza bağlı olabileceğini düşündürmüştür. Hasta grubunda D vitamini ve irisin düzeylerinin azalması osteoporoza bağlı olarak kemik yoğunluğunun azaldığını göstermektedir. Çalışmamızda, azalmış olan İrisin'in osteoporoz tedavisinde gelecek vadeden bir sinyal molekülü olabileceği düşünülmüştür.

Abstract:
Postmenopausal osteoporosis is a bone disease that occurs after menopause. This condition is accompanied by a decrease in bone minerals and deterioration in microarchitecture. Increasing bone loss and osteoclastic bone resorption, especially due to daily losses, lead to rapid and widespread bone loss. Postmenopausal osteoporosis can cause bones to become more brittle and weak. This condition, in which changes are observed during menopause, increases in intensity with the rapid development of growth. The risk of fracture due to osteoporosis is healthier than the risk of breast, ovarian and uterine cancer. Osteoporosis-related fractures are an important cause of disease and death, and the fact that these fractures cause economic and functional losses has led to osteoporosis becoming a serious health problem. For these reasons, the need for effective and reliable methods of osteoporosis treatment is increasing. However, today a completely safe, effective and generally accepted treatment has not yet been identified. Irisin may also be distributed as a myokine released from summary muscles as a result of regular exercise practice and may predispose individuals to metabolic diseases. It is also known that the irisin hormone has a positive effect on weight loss and blood glucose levels. 8-iso-prostaglandin F2α causes oxidative damage in plasma lipoproteins. As a result of this situation, DNA and protein formation is disrupted; It may increase the risk of atherosclerosis. The production of isoprostanes appears to continue oxidative stress. In this thesis study, which was conducted for the first time, we aimed to focus on the location of irisin, 8-iso-prostaglandin F2α and vitamin D in postmenopausal osteoporosis.
A total of 60 people, including 30 control cases (group I) and 30 postmenopausal osteoporosis patients (group II), were included in the study. Postmenopausal women between the ages of 50 and 65 who volunteered at the Gynecology Polyclinic of KSÜ SUA Hospital and who did not agree to volunteer (after excluding those who met the exclusion criteria) were diagnosed with "osteoporosis" clinically and/or histopathologically, were not treated. In addition, the control group of the Gynecology and Obstetrics Polyclinic consists of healthy post-menopausal women between the ages of 50-65 who do not have osteoporosis. The body mass index of the patient and the control patient was measured. Routine biochemistry analyzes of the patients participating in the study and serum samples to be controlled were measured in biochemical autoanalyzers, as well as vitamin D, irisin and 8-iso-prostaglandin F2α in a commercial mass ELISA device.
No significant difference was observed regarding age between the patient group and the control group (p>0.05). When the patient group and the control group were compared in terms of BMI values, a significant difference was observed (p<0.05). The patient group had a BMI of 30 and above and was obese. A higher content of 8-iso-prostaglandin F2α was observed in the patient group compared to the control groups (p<0.05). On the other hand, the ratio of irisin and vitamin D in the patient group and the control group was found to be lower (p<0.05). There was a strong negative distribution between irisin and BMI (r= -0.612; p<0.05), a strong positive distribution between 8-iso-prostaglandin F2α and BMI (r=0.702; p<0.05), and a strong positive distribution between vitamin D and BMI. A strong negative appearance was found between (r=-0.702; p<0.05).
The results suggested that the higher level of 8-iso-prostaglandin F2α in the patient group compared to the control group might be due to osteoporosis. The increase in vitamin D and irisin levels in the patient group shows that bone resorption due to osteoporosis decreases. In our study, it was thought that decreased Irisin could be a signaling molecule that could be used in osteoporosis treatment in the future.