Herhangi bir kronik hastalığı olan bireylerin ilaç uyumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of medication adherence of individuals with any chronic disease
Yazar: NURDAN ÖZLÜ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLSEREN PAMUK
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmanın amacı önemli bir mortalite ve morbidite nedeni olarak hem bireye hem ailesine hem de sağlık sistemine yük oluşturan kronik hastalıklara uyumu ölçmek ve uyumda etkili olan sosyo demografik verileri ve hastaların ilaç uyumlarının önündeki engelleri tespit ederek gelecekte düzeltilebilmesi için ön fikir oluşturmaktır.
GEREÇ ve YÖNTEM: Tanımlayıcı kesitsel nitelikte olan bu çalışmaya bir üniversite hastanesine herhangi bir nedenle başvuran gönüllü bireyler alındı. Örneklem büyüklüğü open epi info örneklem hesaplama aracıyla, %80 güven aralığı %5 hata payı ile en az 148 kişi olarak hesaplanmıştır. Çalışmaya 300 kişi alınmıştır. Verilerin toplanmasında "Sosyo Demografik Veri Formu" ve "Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; Kolmogorov-Smirnov testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis testi, Ki-Kare ve Spearman korelasyon testi kullanılmıştır.
BULGULAR: Katılımcıların %71,7' i kadın, %28,3' i erkek, yaş ortalaması ise; 52,2513,44 (Median:53,00, min:21,00, max:87,00)di. Katılımcıların %59' unun hiç egzersiz yapmadığı; %32,3' ünün hiç diyet yapmadığı; %62,7' sinin 2 ve daha az hastalığı olduğu; %74,6' sının 3 ay içinde en az bir kez ilacını kullanmayı unuttuğu saptandı. ''Kronik Hastalık Uyum Ölçeği" nin toplam puan ortalaması 86,7312,98 (median:87,00, min: 31,00, max:121,00) bulundu. Çalışmamızda fiziksel uyum, sosyal uyum ve psikolojik uyumların puan ortalması sırasıyla 41,46±6,6 ,20,50±4,97, 24,76±4,28 idi. Ölçek median değerine göre kategorize edildi. Buna göre katılımcıların %51,3(n=154)' ün ilaca uyumsuz olduğu tespit edildi.
SONUÇ: Çalışmamızda yaş, eğitim düzeyi, gelir düzeyi ,egzersiz ve diyet yapma alışkanlığı, son bir yıl içinde hastanede yatışın olması, ilaç kullanımına destek olacak bir yakınının varlığı ve kronik hastalıkların sayısı ile kronik hastalıklara uyum arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur.
Anahtar Kelimeler: Kronik hastalık, ilaç uyumu, tedavi uyumu, ilaç uyumu engelleri,

Abstract:
OBJECTIVES: This study aimed to measure adherence to chronic diseases, a significant cause of mortality and morbidity that burdens individuals, families, and healthcare systems. The study also aimed to identify effective socio-demographic factors for adherence, barriers to medication adherence, and provide a basis for future correction.
METHODS: This descriptive cross-sectional study included individuals who voluntarily applied to a university hospital for any reason. The sample size was calculated using the open Epi Info sample calculation tool, with a minimum of 148 people, 80% confidence interval, and 5% margin of error. A total of 300 people participated in the study. Data was collected using the 'Socio Demographic Data Form' and the 'Adaptation to Chronic Diseases Scale'. The data was evaluated using the Kolmogorov-Smirnov test, Mann-Whitney U test, Kruskal Wallis test, Chi-Square and Spearman correlation test.
FINDINGS :71.7% of the participants were female, 28.3% were male, and the mean age was 52.25±13.44 (Median:53.00, min:21.00, max:87.00). It was found that 59% of the participants had never exercised, 32.3% had never dieted, 62.7% had 2 or fewer diseases, and 74.6% had forgotten to take their medication at least once in 3 months. The mean total score of the 'Chronic Disease Compliance Scale' was 86.73±12.98 (median: 87.00, min: 31.00, max: 121.00). Our study found mean scores of 41.46±6.6, 20.50±4.97, and 24.76±4.28 for physical adjustment, social adjustment, and psychological adjustment, respectively. In conclusion: The scale was categorised based on the median value, with 51.3% (n=154) of participants being non-compliant with medication.
CONCLUCION:Our study found a statistically significant relationship between adherence to chronic diseases and various factors, including age, education level, income level, exercise and diet habits, hospitalisation in the last year, presence of a relative to support medication use, and number of chronic diseases.
Keywords: chronic disease, medication adherence, treatment adherence, and barriers to medication adherence.