Kronik hepatit B tedavisinde entekavir ve tenofovir kullanımı sonuçlarının retrospektif olarak değerlendirilmesi
Evulation of the efficacy of entecavir and tenofovir in chronic hepatitis B: Retrospective study
Yazar: ERHAN ALKAN
Danışman: DOÇ. DR. YAŞAR TUNA
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Gastroenteroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Entekavir = Entecavir ; Hepatit = Hepatitis ; Hepatit B = Hepatitis B ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Tedavi = Treatment ; Tenofovir = Tenofovir

Özet:
Hepatit B enfeksiyonu dünyada en yaygın kronik enfeksiyonlardan biridir. Dünyada hepatit B virüsüne (HBV) yaklaşık 2 milyar kişinin maruz kaldığı tahmin edilmekte ve bu kişilerin yaklaşık 400 milyonunun ise HBV ile enfekte olduğu tahmin edilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre bunların %5?i kronik hastadır. Kronik hepatit B (KHB) hastalarının yaklaşık %25?inde siroza ve hepatosellüler karsinoma (HSK) ilerleme olmaktadır. Tüm dünyada yaklaşık yılda 500.000-1.000.000 kişi hepatit B virüsüne bağlı komplikasyonlar nedeniyle kaybedilmektedir.
Günümüzde KHB tedavisinde, interferonlar ve nükleoz(t)id analogları kullanılmakta olup, nükleoz(t)id analogları içerisinde entekavir ve tenofovir; güçlü viral süpresif etkileri, yüksek genetik bariyerleri ve düşük direnç oranları olması nedeniyle en güçlü oral antivirallerdir. Çalışmada retrospektif olarak daha önce antiviral tedavi almamış (naive) KHB veya KHB?ye bağlı karaciğer sirozu tanıları ile izlenen, entekavir veya tenofovir tedavisi başlanmış olan hastalarda, bu tedavilerin virolojik, serolojik ve biyokimyasal etkilerini ve yine tenofovir ve entekavir tedavisine bağlı oluşan yan etkiler karşılaştırılmıştır.
Çalışmaya en az 6 ay KHB tedavisi için ETV veya TNF kullanmış olan, naive, ETV grubunda 70, TNF grubunda 65 hasta alındı. Hastaların başlangıç ve tedavinin 3, 6, 12, 18, 24, 36, 48, 60 ve 72. aylardaki HBV DNA, ALT, kreatinin, HBsAg, HBeAg, fosfor ve total kreatinin kinaz düzeyleri ve ilaca bağlı yan etkiler ile ilaç değişimleri değerlendirilmiştir. Her iki grup arasında, yaş, cinsiyet, siroz, HbeAg (+), başlangıç HBV DNA ve ALT oranları, başlangıç HAİ ve fibroz değerleri açısından fark saptanmazken, ortalama izlem süreleri arasında istatistiki fark saptanmıştır.
HBV DNA negatifleşmesi takip süresince entekavir ve tenofovir grupları arasında benzerdi. ALT normalleşmesi 3, 6 ve 12. aylarda entekavir grubunda daha yüksek yüksekti. 18 ve üzerindeki aylarda ALT normalizasyonu iki grup arasında benzerdi. HBeAg negatifleşmesi ve toplam yan etki oranları açısından fark yoktu. Kreatinin düzeyleri 6, 12, 18, 36 ve 48. aylarda tenofovir grubunda daha yüksek saptandı ancak tenofovir grubunda olan kreatinin artışı normal sınırlar içindeydi. Siroz hasta grubunda başlangıçta hesaplanan MELD ve Child skorları ile takip süresi sonunda hesaplanan MELD ve Child skorlarının karşılaştırılmasında Tenofovir grubunda hem MELD, hem de Child skorlarında fark saptanırken, Entekavir grubunda ise Child skorunda fark varken MELD skorunda fark yoktu.

Abstract:
Hepatitis B infection is among the most common chronic infections all around the world. It?s suggested that 2 billion people worldwide are exposed to hepatitis B virus (HBV) and 400 milyon are infected with HBV. According to data from World Health Organisation, 5% of these people have chronic disease. Nearly 25% of chronic hepatitis B (CHB) patients evolve to cirrhosis and hepatocellular carcinoma (HCC). About 500.000-1.000.000 people per year worldwide pass away due to complications of hepatitis B virus.
Recently interferons and nucleos(t)ide analogs are being used for the treatment of CHB and among nucleos(t)ide analogs, entecavir (ETV) and tenofovir (TNF) are the strongest oral antiviral agents due to their strong viral suppressive effects, high genetic barriers and low resistance rates. With this study, patients with CHB who haven?t taken any antiviral agents before (naive) or patients who have been followed up for liver cirrhosis due to CHB, started on entecavir or tenofovir were evaluated for virological, serological and biochemical effects of these agents and side effect of tenofovir ana entecavir were compared retrospectively.
Total of 70 patients were enrolled to ETV group anf 65 were enrolled to TNF group who had taken at least 6 months of ETV or TNF for the treatment of CHB or who had been naive. HBV DNA, ALT, creatinine, HBs Ag, HBe Ag, phosforus and total creatinine kinase levels, side effects of agents and agent switches were evaluated at baseline and at months 3, 6, 12, 18, 24, 36, 48, 60 ve 72. there was no difference between groups in terms of age, sex, cirrhosis, HbeAg (+) status, baseline HBV DNA and ALT levels, baseline HAI and fibrosis values, where there was a statistically significant difference at mean followup period. 
Time to negative HBV DNA values were similar at entecavir and tenofovir groups during followup. ALT normalization was higher at entecavir group at months 3, 6 and 12. ALT normalization was similar between groups at months 18 and over. Time to negative HBe Ag and total side effect rates were similar. Creatinine levels were higher at months 6, 12, 18, 36 and 48 but creatinine increase at tenofovir group was within normal ranges. When MELD and Child scores calculated at baseline for the group of patients with cirrhosis were compared to those at the end of the followup, there were differences at both MELD and Child scores at tenofovir group, where there was a difference at Child score and no difference at MELD score at entecavir group