Klorhekzidin glukonat ve Benzidamin hidroklorür karışımının farmasötik preparattan analizi için yüksek performanslı sıvı kromatografik ve spektrofotometrik yöntemlerin geliştirilmesi
Development of high performance liquid chromatographic and spectrophotometric methods for the determination of Chlorhexidine Gluconate and Benzydamine Hydrochloride in pharmaceutical preparations
Yazar: AYŞEGÜL DOĞAN
Danışman: PROF. DR. NURSABAH E. BAŞÇI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry
Dizin: Ağız hastalıkları = Mouth diseases ; Benzimidazoller = Benzimidazoles ; Gargaralar = Mouthwashes ; Klorheksidin = Chlorhexidine ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Oral hijyen = Oral hygiene ; Spektrofotometri = Spectrophotometry ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Bu çalışmada, ağız ve boğaz enfeksiyonlarının, dental hastalıkların tedavisinde ve diş temizliği yapamayan kişilerde ağız hijyeninin sağlanması amacıyla kullanılan Klorhekzidin glukonat (KG) ve Benzidamin hidroklorürün (BH) farmasötik preparatlardan birlikte analizi için yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) ve 1.derece türev spektrofotometri yöntemleri geliştirilmiş ve valide edilmiştir. KG'nin ? maks değerinde BH'nin de absorpsiyon yaptığı ve absorpsiyon bantlarının yayvan olduğu saptanmıştır. Bu nedenle, UV spektrofotometrisi yerine 1. derece türev spektrofotometrisi ve yüksek performanslı sıvı kromatografisi yöntemleri geliştirilmiştir. 1. Derece türev spektrofotometrisi yönteminde KG ve BH cevapları sırasıyla 271 nm ve 324 nm dalga boylarında ölçülmüştür. HPLC yönteminde ise; iç standart hidroklorotiazid (HCT) ile birlikte, KG ve BH'nin analizi için Nucleosil 100-5 C18 (5 ? m, 250 ? 4,6 mm i.ç.) analitik kolon kullanılmıştır. Maddeler 40mM trietilamin (TEA) içeren fosfat tamponu (10 mM, pH 3.0) : asetonitril (65:35, h/h) karışımı hareketli faz ile 1 mL dk.-1 akış hızında elue edilmiştir. UV dedektör 230 nm dalga boyuna ayarlanmıştır. HCT, KG ve BH'nin seçilen kromatografik koşullardaki alıkonma zamanları sırasıyla 3.44, 5.42 ve 8.58 dk. dır. Geliştirilen yöntemler, ICH analitik yöntem validasyon rehberinin sonunda belirtilen kararlılık, doğrusallık, duyarlılık, doğruluk, kesinlik, özgünlük, tutarlılık ve sağlamlık parametrelerine göre valide edilmiştir. İki madde için doğrusallık HPLC yönteminde 1-60 mg mL-1 ve 1.derece türev spektrofotometrisinde 1-50 mg mL-1'dir. Gözlenebilme sınırları (LOD) HPLC de KG için 0.25 ? g mL-1 ve BH için 0.10 ? g mL-1 iken 1. derece türev spektrofotometrisinde sırasıyla 0.51 ? g mL-1 ve 0.75 ? g mL-1'dir. Alt tayin sınırları (LOQ) ise, HPLC de KG için 0.50 ? g mL-1 ve BH için 0.25 ? g mL-1 iken, 1. derece türev spektrofotometrisinde her iki madde için de 1.00 ? g mL-1 bulunmuştur. Geliştirilen yöntemler, validasyon çalışması bulgularına göre doğru, kesin, özgün, duyarlı, tutarlı ve sağlamdır. Bu tezde geliştirilen ve valide edilen yöntemler KG ve BH'nin ikili karışımını içeren gargara ve sprey preparatlarından analizine uygulanmış bu preparatlardaki analizlerinin güvenirliliği gösterilmiştir.Anahtar Kelimeler: Klorhekzidin glukonat, Benzidamin hidroklorür, HPLC, 1. derece türev spektrofotometrisi, gargara ve sprey

Abstract:
In this study, high performance liquid chromatographic and 1st derivative spectrophotometric methods for simultaneously determination of Chlorhexidine gluconate (CG) and Benzydamine hydrochloride (BH) in gargle and spray preparations which are used for the treatment of dental illnesses, mouth and faucet infections and providing oral hygiene for the ones whom are incapable of dental cleaning were developed and validated. It is observed that BH has absorption at the ? max value of KG and also the absorption band of KG was broadened. Thus, 1st derivative spectrophotometric method instead of UV spectrophotometry and high performance liquid chromatographic methods were developed. KG and BH responses were respectively measured at 271 nm and 324 nm in 1st derivative spectrophotometry. In HPLC; the analysis of KG and BH together with internal standard hydrochlorothiazide (HCT) were performed using an analytical column of Nucleosil 100-5 C18 (5 ? m, 250 ? 4,6 mm i.d.). Substances were eluted by a mobile phase consisted of 40mM triethylamine containing phosphate buffer (10 mM, pH 3.0) and acetonitrile (65:35, v/v) at a flow rate of 1 mL dk.-1. UV detector was set to 230 nm. Under these chromatographic conditions retention times of HCT, KG and BH were 3.44, 5.42 ve 8.58 min., respectively. Developed methods were validated for the parameters of stability, linearity, sensitivity, accuracy, precision, specificity, ruggedness and robustness given in current ICH Guideline. Linearity for two substances was 1-60 mg mL-1 in HPLC and was 1-50 mg mL-1 in 1st derivative spectrophotometry. While the lowest limit of detection (LOD) for KG and BH values were 0.25 ? g mL-1 and 0.10 ? g mL-1 in HPLC, the lowest limits of detection for KG and BH in 1st derivative spectrophotometry were found to be 0.51 ? g mL-1 and 0.75 ? g mL-1, respectively. While the lowest limit of quantification (LOQ) for KG and BH values were 0.50 ? g mL-1 and 0.25 ? g mL-1 in HPLC, respectively, the LOQ for both KG and BH in 1st derivative spectrophotometry were found to be 1.00 ? g mL-1. Developed methods were accurate, precise, specific, sensitive, rugged and robust due to the validation study results. The methods developed and validate in this thesis were applied to binary mixture preparation of KG and BH (gargle and spray) and their reliability in this preparations were demonstrated.Key words: Chlorhexidine Gluconate, Benzydamine Hydrochloride, HPLC, 1st derivative spectrophotometry, gargle and spray