Kurşuna maruz akü fabrikası işçilerinde genotoksik hasarın Challenge Tekniği ile araştırılması
Assessment of genotoxic damage in lead exposed battery manufacturers by Challenge Assay
Yazar: EREN CİVELEK
Danışman: PROF. DR. ALİ ESAT KARAKAYA
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Kurşuna yüksek dozda maruziyet endüstride en sık rastlanan maruziyet tiplerinden biridir. Çeşitli endüstri dallarında kurşuna maruziyet belirlenmesine karşın bu maruziyet akü fabrikası işçilerinde çok yoğun olarak gözlenmektedir. Kurşun, lARC'ye göre 2B sınıfında insanlarda muhtemelen karsinojenik bir metaldir. Kurşunun genotoksik potansiyelinin daha çok indirekt etkilerine bağlı ortaya çıkabileceği ve DNA onarım prosesleriyle etkileşebileceği son yıllarda önemle tartışılmaktadır. Kurşun iyonları DNA'nın oluşum sürecinde veya onarımında görev alan enzimlerle etkileşmesi sonucunda indirekt etki gösterir. Bu çalışmada, mesleki olarak kurşuna maruz 23 akü fabrikası işçisi ve 23 mesleki olarak kurşuna maruz kalmamış kontrol grubu kullanılmıştır. Atomik Absorbsiyon Spektrometresi ile ölçülen akü fabrikası işçilerinin kan kurşun değerleri (72.66 ± 34.14) kontrol grubuna kıyasla (4.41 ± 2.07) istatistiksel olarak yüksek derece anlamlı bir artış (p<0,0001) göstermiştir. Standart kromozomal aberasyon tekniği ile belirlenen aberasyon sıklığı deney grubunda (0.014 ± 0.011) kontrol grubuna (0.008 ± 0.010) kıyasla yeterince anlamlı bir artış (p>0,05) göstermemesine karşın, duyarlılığın biyogöstergesi olarak tanımladığımız Challenge tekniği ile deney (0.118 + 0.038) ve kontrol grupları (0.093 + 0.023) arasında istatistiksel olarak anlamlı (p<0.05) sonuçlar elde edilmiştir. Standart kromozomal aberasyon tekniği ile maruz grupta belirlenen aberasyon sıklıkları kan kurşun seviyeleri ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamış (r=0.3680, p>0.05) olmasına rağmen Challenge tekniği ile istatistiksel olarak anlamlı (r=0.4325, p<0.05) bir ilişki bulunmuştur. Her iki teknikle de belirlenen kontrol grubu aberasyon sıklıkları kan kurşun seviyeleri ile karşılaştırıldığında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır [standart kromozomal aberasyon tekniği (r=0.2282, p>0.05); Challenge tekniği (r=-0.2764, p>0,05)]. Çalışmamız standart kromozomal aberasyon tekniğine anlamlı cevap vermeyen durumlarda hasarın daha hassas olan Challenge tekniği ile anlamlı sonuçlar verdiğini göstermiştir. Challenge tekniğinden yararlanarak belirlenen DNA onarım kapasitesinin kurşuna maruz akü fabrikası işçilerinde kontrol grubuna kıyasla azaldığı varılmıştır. DNA onarım biyogöstergesi olan Challenge tekniği ile hassas bir şekilde saptanabilmektedir. Bu teknikten klinikte, işyerlerinde mesleki maruziyet sonucu oluşabilecek sağlık riskinin belirlenmesinde ve işçi seçiminde yararlanılabilir. kapasitesinin çeşitli maruziyetlerde sonucuna farklılık gösterebileceği duyarlılığın biyogöstergesi olan Challenge Tekniği ile hassas bir şekilde saptanabilmektedir. Bu teknikten klinikte işyerlerinde mesleki maruziyet sonucu oluşabilecek sağlık riskinin belirlenmesinde ve işçi seçiminde yararlanılabilir.

Abstract:
Exposure to high levels of lead compounds is öne of the most frequent types of exposure in industry. in spite of determining lead exposure in different industry branches, this exposure can be observed intensively in battery manufacturers. According to IARC report, lead compounds are classified as possibly carcinogenic to humans in 2B group. in recent years, it has been widely discussed that lead possibly exhibits its genotoxic potential indirectly and interferes with the DNA repair processes. Lead ions show their indirect effects by interfering with the enzymes which have role on the DNA process and repair. This study was comprised of 23 battery manufacturers who were occupationally exposed to lead and 23 non-occupationally exposed age-matched control individuals. The lead exposed battery manufacturers had statistically significant (p<0,0001) blood lead levels (72.66 ± 34.14) compared with the control group (4.41 + 2.07) levels measured by the Atomic Absorption Spectrometer. Although the chromosomal aberration frequency in exposed (0.014 ± 0.011) and control (0.008 + 0.010) group were not significant (p>0,05) by Standard aberration technique, the Challenge assay which is used as the biomarker of susceptibility demonstrated statistically significant increased (p<0.05) chromosomal aberrations in exposed group (0.118 ± 0.038) as compared with control group (0.093 ± 0.023). The chromosomal aberration frequency obtained by the Standard chromosomal aberration technique in lead exposed group had no statistical correlation with the blood lead levels (r=0.3680, p>0.05), however statistical correlation (r=0.4325, p<0,05) was observed with Challenge assay. The aberration frequency in control group was not correlated with the blood lead levels (standard chromosomal aberration technique r=0.2282, p>0.05; Challenge assay r=-0.2764, p>0,05) in both techniques. Our study results demonstrate that when a significant response could not be obtained by standard chromosomal aberration technique, a more sensitive determination can be made by Challenge assay. The DNA repair capacity of battery manufacturers were reduced when compared with control group by Challenge assay. The difference in the DNA repair capacity in various exposures can be sensitively determined by Challenge assay which is öne of the biomarkers of susceptibility. The technique can be utilized clinically, occupational employment opportunities and health care.