Dalaman Tarım İşletmesi'nde yetiştirilen siyah-alaca süt sığırlarının döl ve süt verimlerine ilişkin genetik ve fenotipik parametre tahminleri
Genetic and phenotypic parameter estimation of reproduction and milk production traits of holstein-friesian cattle raised at Dalaman State Farm
Yazar: ATAKAN KOÇ
Danışman: PROF.DR. ORHAN KARACA
Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Fertilite = Fertility ; Kalıtım dereceleri = Heritability ; Parametre tahmini = Parameter estimation ; Siyah alaca sığırlar = Holstein friesian cattles ; Süt verimi = Milk yield ; Tarım işletmeleri = Agricultural enterprises

Özet:
ÖZET Dalaman Tarım İşletmesi'nde Yetiştirilen Siyah-Alaca Süt Sığırlarının Döl Ve Süt Verimlerine ilişkin Genetik ve Fenotipik Parametre Tahminleri Akdeniz iklim kuşağında yer alan Muğla ili Dalaman ilçesinde TİGEM'e bağlı bir devlet işletmesi olan Dalaman TİM'deki Siyah-Alaca süt sığın sürüsünün 1976-1997 yılı arasında tutulmuş kayıtlardan döl verimi, 1989-1996 yıllan arasında tutulmuş süt verim denetimi ve pedigri kayıtlarından da süt verimi özelliklerine ait fenotipik ve genetik parametreler tahmin edilmiştir. Döl verimi özellikleri olarak İBY, BA, süt verimi özellikleri olarak da LS, GLSV ve 305-gSV üzerinde durulmuştur. İBY ait 1.158 değerden sürü ortalaması 836.50±4.52 gün, en az 5 kızı bulunan babalar kullanılarak Baba Modeline göre kalıtım derecesi ise 0.00 olarak bulunmuştur. Son yıllarda İBY ortalaması sürü ortalaması olarak ideal değer olan 24 aya oldukça yaklaştığı görülmüştür. BA için 44 babanın 592 kızına ait 2.118 değeri kullanılarak hesaplanan sürü ortalaması 391.82±1.45 gün, Bireysel Hayvan Modeli kullanılarak tahmin edilen kalıtım derecesi (h2=0.06±0.027), sabit (kalıcı) çevre etkisi (m2=0.02±0.029), tekrarlanma derecesi ise (r=0.08) olarak bulunmuştur. Nisan-Temmuz arasında buzağılayan ineklerde döl tutuma problemleri artmakta ve bu aylarda buzağılayan inekler diğer aylarda buzağılayanlara göre 10-35 gün arasında daha uzun BA'ya sahip olmaktadırlar. Süt verimi özelliklerinden 458 baş ineğin 1.314 laktasyon kaydından LS ortalaması 312.04±0.55 gün, Bireysel Hayvan Modeline göre kalıtım derecesi (h =0.01), sabit (kalıcı) çevre etkisi (nr^O.OO), tekrarlanma derecesi ise (h~=0.01) olarak bulunmuştur. GLSV'nin 458 baş ineğin 1.314 laktasyon kaydından hesaplanan ortalaması 7300.55±41.20 kg. Bireysel Hayvan Modelinden tahmin edilen kalıtım derecesi(h =0.14±0.051), kalıcı çevre etkisi (m =0.06±0.049), tekrarlanma derecesi ise (r=0.20) olarak bulunmuştur. Süt verimi özelliklerinden en çok üzerinde durulan özellik olan 305-gSV'nin 458 baş ineğin 1.314 laktasyon kaydından hesaplanan ortalaması 7290.32±42.53 kg, Bireysel Hayvan Modelinden tahmin edilen kalıtım derecesi (h2=0.13±0.049), kalıcı çevre etkisi (m2=0.05±0.047), tekrarlanma derecesi ise (f=0.18) olarak talimin edilmiştir. Sürünün BA ve 305-gSV'ye ait genetik yönelimin bazı yıllar negatif, bazı yıllar pozitif değer aldığı, buradan da hayvanların seçiminin damızlık değerlerine göre yapılmadığı belirlenmiştir. Akdeniz iklim kuşağındaki bu işletmede yaz aylarında döl ve süt verim performanslarında sıcaklık stresi nedeniyle önemli gerilemelerin olduğu, Nisan- Temmuz aylarında buzağılayan hayvanların BA'larının diğer aylarda buzağılayanlardan yaklaşık 10-35 gün daha uzun, Mayıs-Temmuz aylan arasında buzağılayan ineklerin 305-gSV'leri de kış aylarında buzağılayan ineklerden 100-630 kg daha az olduğu görülmüştür.

Abstract:
SUMMARY Genetic and Phenotypic Parameter Estimation of Reproduction and Milk Production Traits of Holstein-Friesian Cattle Raised at Dalaman State Farm Collected data of Holstein cattle raised between 1976-1997 for reproductive traits and between 1989-1996 for milk production traits at Dalaman State Farm located in Dalaman Town in Muğla province having Mediterranean climatic conditions were used for genetic and phenotypic parameter estimation. First calving age (FCA) and calving interval (CI) for reproductive traits, lactation length (LL), lactation milk yield (LMY) and 305-d milk yield (305-dMY) for milk production traits were analyzed. The mean FCA estimated from 1.158 records was 836.50±4.52 days. Using Sire Model, the heritability of FCA was found 0.00. For the last few years, the herd average of FCA was very close to the ideal value of 24 m. The mean CI estimated from 2.118 records belonging to 592 progeny of 44 bulls was 391.82±1.45 days and the heritability and permanent environmental effect of CI estimated from Individual Animal Model were 0.06i0.027 and 0.02i0.029, respectively. The repeatability of CI estimated from cows having at least two records was 0.08. It was seen that the CI mean were changing depending on the calving year, calving month and calving age (day). In summer months, high temperature caused reproductive failure in Holstein-Friesian cattle and cows calved between April and July had about 10 to 35 days longer CI than cows calved in other months. The average LL of the herd estimated from 1.314 records belonging to 458 cows was 312.04i0.55 days. Using Individual Animal Model, estimated heritability, permanent environmental effect and repeatability were 0.01, 0.00 and 0.01, respectively. The mean LMY of the herd estimated from 1.314 lactations belonging to 458 cows was 7300. 55i4 1.20 kg, the heritability, permanent environmental effect and-72- repeatabiliy estimated from Individual Animal Model were 0.14±0.051, 0.06±0.049 and 0.20, respectively. The average 305-dMY of the herd estimated from 1.314 lactations belonging to 458 cows was 7290.32±42.53 kg, the heritability, permanent environmental effect and repeatabiliy estimated from Individual Animal Model were 0.13±0.049, 0.05±0.047 and 0.1 8, respectively. The genetic trend of herd for CI and 305-dMY were fluctuated. It shows that animals used in the herd were not selected for their breeding values. Because of the heat stress, cows calved at Dalaman State Farm having Mediterranean climatic conditions in summer months had lower reproductive and milk production than winter calving. High temperature and humidity between April and July are very critical for reproduction and milk production. Cows'calved between April- July had about 1 0 to 35 days longer CI and cows calved between May and July had 1 00-630 kg less milk than cows calved in winter months.