Doktora öğrencilerine sunulan araştırma derslerine yönelik öğretim programlarının değerlendirilmesi
Program evaluation of the research curricula offered to doctorate students
Yazar: DİLARA ÇAYCI KARAKÖSE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESMA EMMİOĞLU SARIKAYA
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Araştırmacı eğitimi = Researcher training ; Doktora = Doctorate ; Lisansüstü eğitim = Postgraduate education ; Lisansüstü öğrenciler = Postgraduation students ; Lisansüstü öğretim = Postgraduation study ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Tutumlar = Attitudes ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bu araştırmada Orta Karadeniz bölgesinde bulunan bir üniversitede doktora düzeyinde sunulan araştırma derslerine yönelik öğretim programları değerlendirilmektedir. Karma araştırma yönteminden eş zamanlı iç içe geçmiş desenin benimsendiği bu çalışmada farklı rollere sahip katılımcılar yer almaktadır. Bu katılımcılar, araştırma derslerine katılan doktora öğrencileri, araştırma derslerini veren öğretim üyeleri, doktora tez danışmanlığı yapan öğretim üyeleri ve tez döneminde bulunan doktora öğrencileridir. Araştırmanın nicel verileri Araştırmaya Yönelik Tutum Ölçeği (Yapalak ve Ilgaz, 2012), İstatistiğe Yönelik Tutum Ölçeği (Schau, 2003; Emmioğlu ve ark.  2018) ve Akademik Sahtekarlık Eğilimi Ölçeği (Eminoğlu ve Nartgün, 2009) aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın nitel verileri ise yarı yapılandırılmış görüşme formları ve gözlem formları aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın veri toplama süreci 2017-2018 öğretim yılının güz yarıyılında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nitel verileri MAXQDA programından yararlanılarak betimsel nitel veri analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Nicel verilerin analizinde SPSS 22 paket programı kullanılmış ve bağımlı gruplar t-testi ile analizler gerçekleştirilmiştir.
Çalışmada araştırma dersleri eğitim programlarının incelenmesi beş ana başlıkta gerçekleştirilmiştir: Durum analizi, kapsam değerlendirme, süreç değerlendirme, toplam değerlendirme ve meta değerlendirme. Çalışma kapsamında incelenen araştırma derslerinin temel amacının araştırma yapmak için gereken bilgi ve becerileri kazandırmak olarak görüldüğü ortaya çıkmaktadır. Araştırma derslerine ait ders izlenceleri, öğretim üyelerinin görüşleri ve gözlem raporları ışığında, ders esnasında tartışmaya ve uygulamalara yer verildiği tespit edilmiştir. Derslerin öğretim üyelerinin ofislerinde ya da küçük sınıf ya da salonlarda yapıldığı gözlenmiştir. Sınav evraklarının incelenmesi, öğretim üyeleri ve doktora öğrencileriyle görüşmelerin gerçekleştirilmesi sonucunda araştırma yöntemleri derslerinin değerlendirilmesinde yazılı sınavlara ve final projelerine yer verildiği görülmüştür. Öğretim üyeleri hazırladıkları ders izlencelerinde belirttikleri hedeflere büyük ölçüde ulaştıklarını belirtirken, doktora öğrencileri de benzer şekilde derse yönelik beklentilerinin karşılandığını ifade etmişlerdir. Çalışma kapsamında belirlenen araştırma yeterliklerine ilişkin olarak ise öğretim üyeleri ve doktora öğrencileri, araştırma yöntemleri derslerinde bu yeterliliklere yaklaşık olarak %85 oranında yer verildiğini belirtmişlerdir.
Öğretim üyeleri ile gerçekleştirilen görüşmeler ve yapılan gözlemler sonucunda araştırma dersleri eğitim programlarının zayıf yanlarını "öğrenci kaynaklı, öğretim üyesi kaynaklı, altyapı kaynaklı, tez danışmanı kaynaklı, ders içeriği kaynaklı ve toplum kaynaklı" başlıkları altında, güçlü yanlarını ise "gerçek veri seti/durumları kullanmak, uygulamaya yer vermek ve ortaya çıkan ürünler" başlıkları altında toplamak mümkündür. Doktora öğrencilerinin araştırma eğitiminin zayıf yanlarına yönelik görüşleri ise araştırma derslerine ayrılan süre ve öğretim üyeleri ile iletişim başlıkları altında sınıflandırılmış ve güçlü yanlarına yönelik görüşleri ise yetkin öğretim üyeleri ile çalışma ve uygulama yapma fırsatı bulma şeklinde sınıflandırılmıştır. Araştırma derslerini veren öğretim üyelerinin akademik olarak deneyim sahibi, nitelikli yayınlara sahip ve araştırma yapmayı ve öğretmeyi seven akademisyenler olması gerektiği öğretim üyeleri ve doktora öğrencileri tarafından ortak görüş olarak ortaya çıkmaktadır. Araştırma derslerinin başında ve sonunda yapılan ölçümlerde ise araştırmaya yönelik tutumda, istatistiğe yönelik tutumda ve akademik sahtekarlık eğilimlerinde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bir farklılaşma bulunmamaktadır. Araştırma dersleri eğitim programlarını inceleyen bu çalışmanın program değerlendirme standartlarına (yararlılık, yürütülebilirlik, uygunluk, doğruluk, denetime açıklık) uygun olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to evaluate the research curriculum offered at doctorate level in a university in the Central Black Sea region. In this research which adopts one of the mixed research methods named the simultaneous nested pattern, participants with different roles are involved.These participants are doctoral students who attend research courses, faculty members who teach research courses, faculty members who supervise doctoral students and the doctoral students who are at the thesis writing stage of their PhD. The quantitative data of the study were collected through the Attitudes towards Research Scale (Papanastasiou, 2005; Yapalak and Ilgaz, 2012), the Survey of Attitudes towards Statistics (Schau, 2003; Emmioğlu et al. 2018) and the Academic Dishonesty Tendency Scale (Eminoğlu and Nartgün, 2009). The qualitative data of the research were collected through semi-structured interview forms and observation forms. The data collection process of the research was carried out in the Fall semester of the 2017-2018 academic year. Qualitative data of the research was analyzed by using descriptive qualitative data analysis method by using MaxQda program. SPSS 22 package program was used in the analysis of quantitative data and dependent sample t-test was used.
In the study, the investigation of the research curriculum was carried out in five steps: context evaluation, input evaluation, process evaluation, product evaluation and meta evaluation. The results revealed that the main purpose of the research courses was considered as to gain the knowledge and skills required to conduct a research. Examining the course syllabuses, the views of the lecturers and the observation reports showed that discussions and hands on practices were used during the courses as instructional methods. It was observed that the courses were held in the lecturers' offices or in small classrooms. Examination of the exam documents and interviews with faculty members and doctoral students showed that the written exams and final projects are included in the evaluation of the research methods courses. Faculty members stated that they achieved the goals they stated in the course syllabus they prepared, and similarly doctorate students stated that their expectations for the course were met. Regarding the research qualifications, faculty members and doctoral students stated that these qualifications were included in research methods courses up to a level of approximately 85%.
As a result of the interview and observation results conducted with the faculty members, the weaknesses of the research courses were derived from different sources"student, lecturer, infrastructure, advisor, course content, and community", and the strengths were "usage of real data sets/contexts, the inclusion of application and emerging products". The views of doctoral students about the weaknesses of research education are classified under the headings of lack of time allocated to research courses and lack of communication with faculty members, and their views on the strengths were classified as having the opportunity to work and collaborate with qualified faculty members. It appears that faculty members and doctoral students have a common view that academicians who provide research courses should be academically experienced, have qualified publications, and like to do research and teaching. In the measurements conducted at the beginning and end of the research courses, there is no statistically significant difference in the attitudes towards research, attitudes towards statistics and academic fraud tendencies. This study, which examines the research curriculum, complies with curriculum evaluation standards (usefulness, execution, suitability, accuracy, openness to audit).