Erken çocukluk eğitimi yönetiminde sürdürülebilir sosyal adalet: Bir ölçek geliştirme çalışması
Sustainable social justice in early childhood education management: A scale development study
Yazar: NURAY AKYILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ULUTAŞ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, erken çocukluk eğitimi yönetiminde, okul müdürlerinin sürdürülebilir sosyal adalet rolüne ilişkin öğretmen algılarını belirlemek amacıyla ölçek geliştirme çalışması yapılmıştır. "Sürdürülebilir Sosyal Adalet" kavramı, alanyazına kazandırılmaya çalışılmıştır. Erken çocukluk eğitimi yönetiminde sürdürülebilir sosyal adaleti açıklayan kavram bilgisine ve sürdürülebilir sosyal adalet kavramını ölçen bir ölçeğe ihtiyaç vardır. Çalışma kapsamında ilgili alan yazın taraması yapılmış, sosyal adalet kavramı, sosyal adalet yaklaşımları, sosyal adaletin boyutları, okul yöneticilerinin yeterlikleri, eğitimde sosyal adalet, erken çocukluk eğitiminde dezavantajlar ve erken çocukluk eğitimi yönetiminde sürdürülebilir sosyal adalet konuları değerlendirilmiştir.
Araştırmada keşfedici sıralı karma araştırma yöntemi ile ilk olarak nitel daha sonra nicel boyutlarda çalışılmıştır.  Araştırmanın nitel boyutunda, olgubilim deseni kullanılmıştır. Nitel boyut için maksimum çeşitlilikte belirlenen 8 okul yöneticisi ile çalışma grubu oluşturulmuştur. "Okul Yöneticilerinin Sosyal Adalet ile İlgili Görüşleri Görüşme Formu" ile okul yöneticilerinin algıları ortaya çıkarılmıştır. Görüşme formu hazırlanırken 2 alan uzmanın bilgisine başvurulmuştur. Verilerin analizinde; içerik analizi yöntemi kullanılmış; okul öncesi eğitim kurumlarında çalışan okul yöneticilerinin sürdürülebilir sosyal adalet ile ilgili görüşleri hakkında kategoriler ve kodlar ortaya çıkarılmıştır.
Araştırmanın nicel boyutunda, betimsel tarama yöntemi ile ölçek geliştirme çalışması yapılmıştır. Araştırmada geliştirilen "Sürdürülebilir Sosyal Adalet Ölçeği" ile okul müdürünün sosyal adalet rolüne ilişkin öğretmen algıları belirlenmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler ve alan yazın taramasından hareketle ölçek için 88 soruluk madde havuzu hazırlanmıştır. Birden fazla anlam içerdiği düşünülen, benzer içerikli maddeler uzman rehberliğinde çıkarılarak 78 madde ile (eğitim yönetimi, okul öncesi eğitimi, ölçme değerlendirme ve rehberlik alanlarında) 14 uzmanın görüşüne sunulmuştur. Uzmanların dönüşleri doğrultusunda 30 maddelik taslak ölçek formu oluşturulmuştur. Araştırmanın nicel boyutunda evreni 261 kişi oluşturmaktadır. Pilot uygulama için 68 kişiye yüz yüze ulaşılarak taslak ölçek formu uygulanmıştır. Ancak 52 kişiden dönüş alınabilmiş, elde edilen verilerden 2'si bir sayfası eksik olduğu için çıkarılmıştır. Sonuç olarak 50 kişiden elde edilen verilerle taslak ölçek formu için AFA (Açıklayıcı Faktör Analizi) yapılmıştır. Neticesinde madde yükü 0.45'den küçük olan maddeler çıkarılmıştır. Ölçek için son adımda 16 madde yer almıştır. Ölçek güvenirlik katsayısı (Cronbach Alfa) 0.96'dır. Bu değere göre ölçeğin yüksek güvenirlikte olduğu açıklanabilir. Esas uygulamada Surveey uygulaması aracılığıyla oluşturulan ölçek linki çevrimiçi platformlarla okul öncesi eğitim kurumlarında çalışan öğretmenlere gönderilmiş, 213 kişiden cevap alınmıştır. Bu verilerle DFA (Doğrulayıcı Faktör Analizi)  ile x2= 225.843 değerinin 3 ile 5 arasında, CFI= .957 değerinin. 95-1.0 arasında, RMSEA değeri. 092 sonucu bulunmuştur. Buna göre, modelin iyi uyum değerlerine sahip olduğu açıklanabilir. Öğretmenlerin sürdürülebilir sosyal adalet kavramına ilişkin algı düzeyleri ve araştırma ölçeğinde yer alan demografik bilgilere göre öğretmenlerin algı düzeylerinin farklılaşıp farklılaşmadığı açıklanmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre tüm bu konuların kapsamında erken çocukluk eğitimi yönetiminde sürdürülebilir sosyal adaletin sağlanmasında okul müdürünün tecrübeli olması ve sürdürülebilir sosyal adalet için yasal dayanak oluşturulması ön plana çıkmıştır. Okul yöneticisi atamalarında tecrübe kriter olabilir, okullarda ve eğitim öğretim sisteminin her basamağında sürdürülebilir sosyal adalet hakkında yasa ve yönetmelikler düzenlebilir.  Alan yazının yeni bir kavramı olan sürdürülebilir sosyal adalet üzerine çalışmalar yapılması gerektiği, "Sürdürülebilir Sosyal Adalet Ölçeği"nin bilime katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In this research, a scale development study was conducted to determine teacher perceptions regarding the sustainable social justice role of school principals in early childhood education management. The concept of "Sustainable Social Justice" has been tried to be introduced into the field literature. There is a need for knowledge of the concept that explains sustainable social justice in early childhood education management and a scale that measures the concept of sustainable social justice. Within the scope of the study, the relevant literature was reviewed and the concept of social justice, social justice approaches, dimensions of social justice, competencies of school administrators, social justice in education, disadvantages in early childhood education and sustainable social justice in early childhood education management were evaluated.
In the research, it was studied first in qualitative and then in quantitative dimensions with the exploratory sequential mixed research method. In the qualitative dimension of the research, the phenomenological pattern was used. For the qualitative dimension, a working group was formed with 8 school administrators determined with maximum diversity. The perceptions of school administrators were revealed with the "School Administrators' Opinions on Social Justice Interview Form". While preparing the interview form, the information of two field experts was consulted. In the analysis of data; content analysis method was used; Categories and codes were revealed about the views of school administrators working in pre-school education institutions regarding sustainable social justice.
In the quantitative dimension of the research, a scale development study was carried out with the descriptive scanning method. Teacher perceptions regarding the social justice role of the school principal were determined with the "Sustainable Social Justice Scale" developed in the research. Based on the data obtained from the interviews and literature review, an item pool of 88 questions was prepared for the scale. Items with similar content that were thought to contain more than one meaning were removed under the guidance of experts and 78 items were presented to the opinion of 14 experts (in the fields of educational management, pre-school education, measurement and evaluation and guidance). In line with the feedback of the experts, a draft scale form with 30 items was created. In the quantitative part of the research, the population consists of 261 people. For the pilot application, 68 people were contacted face to face and the draft scale form was applied. However, feedback was received from 52 people, and 2 of the data obtained were removed because one page was missing. As a result, EFA (Explanatory Factor Analysis) was conducted for the draft scale form with the data obtained from 50 people. As a result, items with item loads less than 0.45 were removed. The final step for the scale included 16 items. The scale reliability coefficient (Cronbach Alpha) is 0.96. According to this value, it can be declared that the scale has high reliability. In the main application, the scale link created through the Surveey application was sent to teachers working in pre-school education institutions via online platforms, and responses were received from 213 people. With these data, CFA (Confirmatory Factor Analysis) found that the value of x2 = 225.843 was between 3 and 5, the value of CFI = .957 was between .95-1.0, and the RMSEA value was .092. Accordingly, it can be explained that the model has good fit values. It was explained that teachers' perception levels regarding the concept of sustainable social justice and whether teachers' perception levels differ according to the demographic information in the research scale.
According to the results of the research, within the scope of all these issues, the experience of the school principal in ensuring sustainable social justice in early childhood education management and the establishment of a legal basis for sustainable social justice come to the fore. Experience can be a criterion in the appointment of school administrators, and laws and regulations on sustainable social justice can be regulated in schools and at every level of the education and training system. It is thought that studies should be conducted on sustainable social justice, which is a new concept in the literature, and the "Sustainable Social Justice Scale" will contribute to science.