Yerköy-Çiçekdağ (Yozgat) bölgesindeki manganez cevherleşmesinin jeokimyası ve kökeni
Geochemistry and origin of the manganese mineralization in the Yerköy Çiçekdağ (Yozgat) region
Yazar: SÜMEYRA KULAKSIZ
Danışman: DOÇ. DR. NURSEL ÖKSÜZ
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Eğerci köyü ferromanganez yatağı, Yerköy (Yozgat) ilçesinin 16km Güneybatısında bazalt kireçtaşı dokanağı ile kireçtaşının içerisinde bantlı yer yer ise ağsal yapıda gözlenmektedir. Ana mineral olarak pirolusit, götit ve ramsdellit daha az oranda ise manyetit belirlenmiştir. Gang mineralleri ise kalsit ve kuvarstır. Çalışmada özellikle cevherleşmenin jeokimyası, petrografisi ve sıvı kapanımı verileri değerlendirilmiştir. Cevher örneklerinin eser element, ana oksit ve Nadir Toprak Elementleri (NTE) verilerinin jeokimyasal sonuçları yorumlandığında ve çeşitli diyagramlara yerleştirildiğinde ise denizel hidrotermal, karasal hidrotermal, denizel hidrojenetik ve tatlı su hidrojenetik alanlarda dağılım gösterdiği belirlenmiştir. Bu durum, Mn oksitlerin hidrotermal oluşumdan sonra diyajenetik ve süperjenle ilişkili sıvılardan etkilenmiş olabileceğini göstermektedir. Sıvı kapanımı çalışmalarına göre ise cevherleşme üç farklı çözelti evresine işaret etmektedir. Bunlardan ilki 143-236 °C arasında dağılım sunarken, ikinci evre 269-317 °C arasında ve üçüncü evre ise 338-438 °C arasında değişmektedir. Hesaplanan tuzluluk miktarları ise Tip I sıvı kapanımlarında kısmen yüksekken (1.9-14.7 ağ. % NaCl eşd.), Tip II ve III sıvı kapanımlarının tuzlulukları daha düşüktür (1.9-5.1 ağ. % NaCl eşd.). Bu değerler dikkate alındığında cevherleşmenin magmatik ve meteorik kökenli çözeltilerin karışımından oluştuğuna işaret etmektedir.

Abstract:
Eğerci village ferromanganese deposit is observed at 16km southwest of Yerköy (Yozgat) town with a basalt limestone contact and a banded and partly stockwork structure within the limestone. Pyrolusite, goethite, and ramsdellite were determined as the main minerals, and magnetite was determined to a lesser extent. Gang minerals are calcite and quartz. In the study, especially the geochemistry, petrography, and fluid inclusion data of the mineralization were evaluated. When the geochemical results of trace element, major oxide, and Rare Earth Elements (REE) data of the ore samples were interpreted and placed in various diagrams, it was determined that they were distributed in marine hydrothermal, terrestrial hydrothermal, marine hydrogenetic, and freshwater hydrogenetic areas. This indicates that Mn oxides may have been affected by diagenetic and supergene-associated fluids after hydrothermal formation. According to fluid inclusion studies, mineralization indicates three different solution phases. While the first one presents a distribution between 143-236 °C, the second phase varies between 269-317 °C and the third phase varies between 338-438 °C. While the calculated salinity amounts are partially high in Type I fluid inclusions (1.90-14.70 wt.% NaCl eq.), the salinities of Type II and III fluid inclusions are lower (1.90-5.10 wt.% NaCl eq.). Considering these values, it indicates that the mineralization consists of a mixture of magmatic and meteoric origin solutions.