Memduh Şevket Esendal'ın hikâyelerinde kadın ve kadın eğitimi
Women and women's education in the stories of Memduh Şevket Esendal
Yazar: ZEYNEP ÇAKICI
Danışman: PROF. SABAHATTİN ÇAĞIN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Memduh Şevket Esendal, Cumhuriyet döneminin önemli sanatçılarından biridir. Özellikle, yazmış olduğu hikâyeleri ile edebiyatımızda ön plana çıkmıştır. İlerleyen dönemlerde Maupassant tarzı hikâyeden uzaklaşarak Çehov tarzı hikâyeye yaklaşır. Çehov tarzı hikâyenin edebiyatımızda ilk ve önemli temsilcilerinden biri olur. Kendisinden sonraki hikâyeciler için de örnek teşkil eder.
Memduh Şevket Osmanlı Devleti'nin yıkılışı ve Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin kuruluşuna tanık olmuş yazarımızdandır. Yazar kimliğinin dışında Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin önemli siyasi ve bürokrasi görevlerini üstlenmiştir. Edebî yönünün siyasi yönünün gölgesinde kaldığı düşünülse de hikâye türünün önemli ismi olmayı başarabilmiştir. Hikâyelerinde sıradan insanların hayatlarına tanık oluruz. "Otlakçı", "Hasta", "Çaya Giderken", "Monte Reale Belediye Başkanı", "Acı Geçer Sızı Kalır", "Bir Haydut Kuş", "Komiser", "Kelepir", "İki Müsteşar" gibi hikâyeleri sıradan kişilere yer verdiği hikâyelerinden bazılarıdır.
Kuvvetli bir gözlem gücü olan yazar, toplumun pek çok kesiminden kişilere yer verir. Onun hikâyelerinde kişiler büyük umutlarla okuyucunun zihninde yaşarlar. Karakterler âdeta bizlerden biridir; kalem çalışanları, memurlar, köylüler, ev sahipleri, kadınlar, gençler, yaşlılar, çocuklar günlük hayattaki kişileri yansıtır niteliktedir.
Memduh Şevket Esendal'ın eserlerinde özellikle kadın ve kadın eğitimi konusunda incelenmeye değer pek çok hikâyenin bulunduğunu görürüz. Kadın, aileyi oluşturan temel yapı taşı olarak görülür. Hikâyelerde; anne, baba ve çocuktan oluşan çekirdek aile yapıları, yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin sağlam temelleri sayılır. Hikâyelerinde pek çok farklı kadına yer verir. Eğitimli kadınlar, aldatan kadınlar, ev kadınları, geleneğe bağlı kadınlar, çalışan kadınlar, yaşlı kadınlar, düşmüş kadınlar gibi.
Anahtar Kelimeler: Memduh Şevket Esendal, hikâye, kadın.

Abstract:
Memduh Şevket Esendal is one of the important writer of the Republic period. He appears in our literature especially with the stories he wrote. His stories, unlike Maupassant genre, are closer to Chekhov style. Moreover, he becomes one of the first and most important representatives of the Chekhov style story in our literature. He is the predecessor of the writers who came after him.
We can define the period he lived in as the collapse of the Ottoman Empire and the establishment of the Republic of Turkey. The artist witnessed the period when our nation was reborn from its ashes in its most painful times. In these stages, in addition to his literary side, he undertook important political and bureaucratic duties of the Republic of Turkey. Although his literary side is thought to be weaker than his political one, he managed to become the most important name in the story genre. In his stories, we witness the lives of ordinary people. Some of his stories that feature ordinary people are "Otlakçı", "Hasta", "Çaya Giderken", "Monte Reale Belediye Başkanı", "Acı Geçer Sızı Kalır", "Bir Haydut Kuş", "Komiser", "Kelepir", "İki Müsteşar".
The author, who has a strong observation power, includes people from many segments of society. In his stories, people live in the reader's mind with great hopes. The characters are one of us; he included people from our society such as pen workers, civil servants, villagers, homeowners, women, young people, elderly people, children. The event, place, and people reflect the society we live in.
In Memduh Şevket Esendal's works, we see many stories that are worth examining, especially about women and women's education. Women are seen as the basic building blocks of the family. In his stories; nuclear family structures consisting of mother, father and child are considered the solid foundations of the newly established Republic of Turkey. He includes many different women in his stories. Such as educated women, adulteresses, housewives, traditional women, working women, old women, fallen women…

Keywords: Memduh Şevket Esendal, Story, Woman.