Otizm spektrum bozukluğu olan genç yetişkinlerin bağımsızlığa hazırlanmalarında öz-belirleme öğrenme modelinin etkileri
Young adults with autism spectrum disorder preparing for independence the effects of the self-determination learning model of instruction
Yazar: ESRA ORUM ÇATTIK
Danışman: PROF. DR. YASEMİN ERGENEKON
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağımsız yaşam = Independent living ; Genç yetişkinler = Young adult ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Yaşam becerileri = Life skills ; Öz belirleme = Determination of essense

Özet:
Bu araştırmada Öz-Belirleme Öğrenme Modeli'nin (ÖZBÖM) bağımsız yaşama geçiş dönemindeki otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan genç yetişkinlerin öz-belirleme becerilerini öğrenmeleri ve sürdürmeleri üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır. Ayrıca araştırmada yer alan OSB olan genç yetişkinlerin araştırma öncesi ve sonrasında, ebeveynlerinin de araştırma öncesi, sırası ve sonrasında araştırma sürecine ilişkin görüşlerini almak üzere sosyal geçerlik verisi toplanması amaçlanmıştır. Bu amaçla OSB olan üç bireye ÖZBÖM kullanılarak öz-belirleme becerilerini öğretmek amacıyla tek-denekli araştırma modellerinden davranışlar arası çoklu başlama modeli kullanılmış, katılımcılarla yinelenmiştir. Ayrıca katılımcıların sergiledikleri bağımsız yaşam becerilerinin düzeyindeki değişiklikler ön-test ve son-test oturumlarıyla ölçülmüştür. Son olarak katılımcı bireyler ve ebeveynlerinin uygulama sürecine ilişkin görüşlerini almak için yarı-yapılandırılmış görüşmelerle elde edilen veriler içerik analiziyle analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular tüm katılımcıların kendileri için hedeflenen öz-belirleme ve bağımsız yaşam becerilerini kazandıklarını, bu becerileri uygulama tamamlandıktan 1, 3, 5 ve 8 hafta sonra da sürdürdüklerini göstermektedir. Araştırmadan elde edilen sosyal geçerlik bulguları da araştırma sürecinin ve elde edilen sonuçların hem OSB olan bireyler hem de ebeveynleri açısından memnuniyet verici olduğunu göstermektedir.

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the effect of Self-Determination Learning Model of Instruction (SDLMI) on the learning and maintenance of self-determination skills of young adults with autism spectrum disorder (ASD) in the transition to independent life. And again, it was aimed to collect social validity data in order to obtain the opinions of the young adults with ASD before and after the research, and their parents before, during and after the research process. For this purpose, in order to teach self-determination skills to three young adults with ASD, SDLMI was used, one of the single-subject research models, the multiple baseline design model between behaviors was used and it was replicated with the participants. In addition, the changes in the level of independent living skills performed by the participants were measured with pre-test, and post-test sessions. Finally, the data obtained through semi-structured interviews were analyzed with content analysis in order to get the opinions of the participants and their parents on the intervention process. Findings obtained from the study show that all participants acquired self-determination and independent living skills targeted for them and maintained these skills after 1. 3. 5., and 8 weeks the intervention was implemented. The social validity findings obtained from the study also show that the research process and the results are satisfactory for both young adults with ASD and their parents.