Delîlu'l-husûl fî şerhi Minhâci'l-vusûl ilâ ilmi'l-usûl adlı eserin tahkîki
Review of the work " Delîlu'l-husûl fî şerhi Minhâci'l-vusûl ilâ ilmi'l-usûl"
Yazar: MAHMUT SANIR
Danışman: PROF. DR. DAVUT YAYLALI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Kazeruni = Kazeruni ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; İslam hukuku = Islamic law ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamiyet = Islam

Özet:
Yazma eser kütüphanelerinde bulunan ve gün yüzüne çıkarılmayı bekleyen İslâmî ilimler alanındaki Arapça eserler dikkate alındığında, tahkîk çalışmasının ne kadar önemli olduğu açıkça görülecektir. H. 9./M. 15. asırda yaşadığı tahmin edilen Ahmed b. Muhammed el-Kâzerûnî'ye ait olan, Delîlu'l-husûl fî şerhi Minhâci'l-vusûl ilâ ilmi'l-usûl adlı eser de gün yüzüne çıkarılmayı bekleyen önemli eserlerden biridir. Yapılan araştırma neticesinde bu eserin basıldığı veya akademik çalışmaya konu olduğu tespit edilmemiştir. Bundan dolayı adı geçen eser doktora tez çalışmamıza konu olmuştur. 
Kâzerûnî'nin Delîlu'l-husûl adlı eseri, telif edildiği asırdan günümüze kadar büyük bir teveccühe nâil olan Beydâvî'nin Minhâcu'l-vusûl ilâ ilmi'l-usûl adlı eserinin üzerine yazılan şerhlerden biridir. Söz konusu eserin tanıtımı ve tahkîki bu çalışma vasıtasıyla yapılmaya gayret edilmiştir. Bu vesileyle, müellifin hayatı ve eserlerinin yanı sıra, fıkıh usûlünun bazı konularındaki tercihleri hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. Müellif, bu eserinde memzûc yöntemini kullanmıştır. Eserde, musannifin ve şârihin sözlerinin tek bir ağızdan çıkmışcasına iç içe ve birbirinden ayırt edilemediği görülmektedir. Çalışmamıza konu olan eser, Râzî'nin Mahsûl'üyle yapılan karşılaştırmada; Kâzerûnî'nin büyük oranda Mahsûl'den istifade ettiği söylenebilir. Bu bağlamda, fıkıh usûlünü kaynaklarından öğrenmek isteyenlere bir katkı sunacağı ümidiyle, çalışmamıza konu olan eserin tahkîkinin yapılması tercih edilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Fıkıh Usûlü, Tahkîk, Delîlu'l-Husûl, Minhâcu'l-Vusûl, Ahmed b. Muhammed el-Kâzerûnî.

Abstract:
Due to various Arabic works in Islamic sciences hidden in manuscript libraries, significance of the analyses is obvious. Delîlu'l-husûl fî şerhi Minhâci'l-vusûl ilâ ilmi'l-usûl, authored by Ahmed b. Muhammad al-Kazerunî, estimated to have lived in the 15th century, has waited to be discovered for more than six centuries. Literature review revealed that no previous studies were conducted on the work. Thus, the above-mentioned work was scrutinized in the current dissertation. 
Kazeruni's work Delîlu'l-husûl is one of the commentaries on Beydâvî' Minhâcu'l-vusûl ilâ ilmi'l-usûl, which has been favored since its publication. The present study aimed to introduce and review the work. Thus, in addition to the author's life and works, the author's preferences on certain topics in fqih method. The author employed a mixed method in the work. It was observed that the words of the hadith author and the commentator were intertwined and indistinguishable, as if they were spoken by the same person. The comparison of the work with Razi's Mahsûl revealed that Kazeruni was significantly influenced by Mahsul. Thus, the work was analyzed in the current study with the hope that it would contribute future learners of fqih resources.
Keywords: Fqih method, analysis, Delîlu'l-Husûl, Minhâcu'l-Vusûl, Ahmed b. Muhammed el-Kâzerûnî.