Tıbbi sülük Hirudo verbana carena, 1820'nin beslenme öncesi ve sonrası sindirim sisteminin histolojik  incelenmesi
Histological examination of the digestive system before and after feeding of the medicinal LEECH hirudo verbana carena, 1820
Yazar: ÖZMEN ÜLGER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN AYHAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Halk Sağlığı Enstitüsü / Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Biyoloji = Biology ; Biyolojik dokular = Biological tissues ; Hirudo verbana = Hirudo verbana ; Histoloji = Histology ; Sindirim sistemi = Digestive system ; Sülük = Leech ; Sülük tedavisi = Leeching ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional

Özet:
Tıbbi sülüklerde ağız anteriorda bulunan çekmenin merkezine yerleşmiştir. Ağızdan sonra kaslı bir yapıya sahip farikns bulunmaktadır. Sülüklerde 3 adet uçları dişli olmak üzere keratin yapıda çene bulunmaktadır. Farinks etrafında tükürük bezleri bulunmaktadır. Tükürük bezlerinin kanalları dişlerin aralarından dışarı açılmaktadır. Bu kanallardan, sülükler çok sayıda etki gösteren bioaktif bileşikler salgılamaktadır. Bu çalışmada kullanılan Hirudo verbana türünde farinksden hemen sonra midenin yanlarında 11 çift halde keseler bulunmaktadır. Mide etrafında bulunan bu keseler beslenme sonrası besinin (kanın) depolandığı yer olarak tespit edilmiştir. Bu çalışmada toplamda 100 adet Hirudo verbana türü tıbbi sülük kullanılmıştır. Bu sülüklerden 50 âdeti aç bırakılmış ve diğer 50 adet sülük ise mezbahaneden alınan koyun kanı ile beslenmiştir. Beslenen sülükler ayrı bir kaba alınarak sindirimlerinin başlaması için 1 ay bekletilmiştir. Beslenen sülükler içeresinde morfolojik olarak boğumlanmanın gözlemlediği sülükler seçilerek toplamda 9 adet sülükten anterior, posterior ve median kısımlarından yatay kesitler alınmıştır. Aç olarak bekletilen diğer gruptan da karşılaştırma için yine 9 adet sülükten anterior, posterior ve median kısımlarından yatay örnek kesitler alınmıştır. Alınan kısımlar histolojik boya yöntemi ile boyanarak ışık mikroskobunda incelenmiştir. Örnekler stereo mikroskop ve elektron mikroskopta da incelenmiştir. 
Sonuç olarak; Epidermisi kaplayan kütikül tabakası ince bir tabaka olarak görülmüştür. Epidermisin altında hareket ve yüzme aktivitesi için çok sayıda vücut duvarı kasları (dairesel kaslar, boyuna kaslar, vücut duvarından gövdeye doğru uzanan radyal kaslar) bulunmaktadır. Tüm kesitlerde görülen lateral, dorsal veya ventral sinüsler ya kanla dolu ya da boş gözlenmiştir. Aç bırakılan sülüklerde sindirim sistemi boş olarak gözlemlenirken, doymuş sülüklerde sindirim kanalı kanla dolu gözlenmiştir. Sülük kursağında eritrositler kümeler halinde depo edilmiş olduğu tespit edilmiştir. Beslenme sonrası morfolojik değişiklikler o bölgede bulunan dairesel kas yapısının farklılaşması olarak gözlenmiştir.

Abstract:
In medical leeches, the mouth is located in the center of the anterior pull. After the mouth, there is the pharynx, which has a muscular structure. Leeches have a keratinized jaw with 3 teeth at the ends. There are salivary glands around the pharynx. The ducts of the salivary glands open between the teeth. Through these channels, leeches secrete a large number of bioactive compounds. In the Hirudo verbana species used in this study, there are 11 pairs of sacs on the sides of the stomach just after the pharynx. These sacs around the stomach have been identified as the place where food (blood) is stored after feeding. In this study, a total of 100 Hirudo verbana medicinal leeches were used. 50 of these leeches were starved and the other 50 were fed with sheep blood taken from the slaughterhouse. The fed leeches were taken into a separate container and kept for 1 month to start their digestion. Among the fed leeches, horizontal sections were taken from the anterior, posterior and median parts of 9 leeches in total, by selecting the leeches that were morphologically observed by smothering. Horizontal sample sections were taken from the anterior, posterior and median parts of 9 leeches for comparison from the other group that was kept hungry. The sections were taken on the microtome were stained with histological staining method and examined under a light microscope. Samples were also examined under a stereo microscope and an electron microscope.
As a result; The cuticle layer covering the epidermis was seen as a thin layer. There are many body wall muscles (circular muscles, longitudinal muscles, radial muscles extending from the body wall to the trunk) for movement and swimming activity under the epidermis. The lateral, dorsal, or ventral sinuses seen in all sections were either filled with blood or were empty. While the digestive system was observed to be empty in starved leeches, the digestive tract was observed to be full of blood in saturated leeches. Morphological changes after feeding were observed as differentiation of circular musculature in that region.