Aile hekimliği polikliniğine başvuran 18-65 yaş kadın hastaların kontrasepsiyon ve ilişkili diğer koruyucu sağlık hizmetleri hakkındaki bilgi düzeyi ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge level and behaviors of female patients aged 18–65 years applying to a family medicine clinic about contraception and related preventive health services
Yazar: FERİDE GÜLCÜLER
Danışman: UZMAN ÖZGE TUNCER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 18-65 yaş kadın hastaların kontrasepsiyon ve ilişkili diğer koruyucu sağlık hizmetleri hakkındaki bilgi düzeyi ve davranışlarının değerlendirilmesidir.
Gereç Ve Yöntem: Çalışma tek merkezli, kesitsel analitik, anket çalışması olarak planlanmıştır. Çalışmaya İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 18-65 yaş 387 kadın hasta dahil edilmiştir. Çalışma, yüz yüze görüşme tekniği ile anket uygulanarak yapılmıştır. Uygulanacak anket iki kısımdan oluşturulmuş olup ilk kısımda 38 soru içeren sosyodemografik veriler ve literatür taranarak hazırlanmış olan kontrasepsiyon ve ilişkili diğer koruyucu sağlık hizmetleri hakkında bilgileri incelenmiş olup ikinci kısımda ise 25 soru içeren Kontraseptif Bilgi Değerlendirme ölçeği kullanılmıştır. Veri analizi için IBM SPSS (Statistical Package for Social Sciences) v.22.0 programları kullanılmıştır. Tanımlayıcı bulgular, kategorik değişkenler için sayı ve yüzde dağılımları, sürekli değişkenler için ortalama±standart sapma şeklinde sunulmuştur. Pearson Ki-kare testi ve Fisher's Exact Test kullanılmıştır. Toplam kontrasepsiyon bilgi düzeyi ölçeği puanlarının normal dağılıma uyduğu kabul edilmiştir. Normal dağılıma uyan niceliksel değişkenlerin analizinde parametrik testler kullanılmıştır.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 35,51±10,1yıl olup tamamı kadındır. Hastaların %46,1'sı üniversite mezunudur. Meslek gruplarına bakıldığında en çok %30,5 ile sağlık çalışanları yer almaktadır. Son 3 ayda kontraseptif yöntem kullanma oranı tüm katılımcıların %30,5'ini oluşturmaktadır. Katılımcılar modern kontraseptif yöntemler arasında en sık erkek kondomunu (%12,9), geleneksel yöntemler arasında ise en sık geri çekme yöntemini (%3,9) tercih etmişlerdir. Katılımcılarımızın kontrasepsiyon yöntemleri ve kontrasepsiyonla ilişkili diğer koruyucu sağlık hizmetleri hakkında bilgi ve farkındalığının yetersiz olduğu saptanmıştır. Katılımcılardan kontraseptif yöntemler hakkında bilgi alanların, %25,3 oranı ile en sık aile hekiminden bilgi aldıkları bulunmuştur. Katılımcıların toplam ölçek puanı ortalaması 10,06±5,73'dür. Katılımcılardan 18-29 yaş grubunda olanların Kontraseptif Bilgi Değerlendirme ölçeği ortalama puanı diğer yaş gruplarından anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p<0,001). Katılımcılardan lisans ve üzeri eğitim düzeyinde olanların Kontraseptif Bilgi Değerlendirme ölçeği ortalama puanı diğer eğitim düzeylerinde olan katılımcılardan anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Katılımcıların kontrasepsiyonla ilişkili diğer koruyucu sağlık hizmetleri bilgi alma oranına bakıldığında sırasıyla kanser taramaları hakkında %71,8, erişkin çağı aşılamaları hakkında %57,4, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar hakkında %71,8 olarak bulunmuştur.
Sonuç: Bu çalışma, kontrasepsiyon yöntemleri ve kontrasepsiyonla ilişkili diğer koruyucu sağlık hizmetleri hakkında bilgi ve farkındalığın düşük olduğunu göstermiştir. Çalışma, eğitim düzeyinin artmasıyla bu konulardaki bilgi düzeylerinin arttığını göstermiştir. Aile planlaması ve kontrasepsiyonla ilişkili diğer koruyucu sağlık hizmetleri hakkında verilen eğitimlerin önemini göstermiştir.
Anahtar Sözcükler: Aile Planlaması Hizmetleri, Koruyucu Sağlık Hizmetleri, Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar

Abstract:
Objective: This study aims to evaluate the knowledge level and behaviors of 18-65 year-old female patients applying to the Family Medicine Outpatient Clinic regarding contraception and related preventive health services.
Materials and Method: The study was designed as a single-center, cross-sectional analytical, questionnaire-based survey. A total of 387 female patients aged between 18 and 65 years who applied to the Family Medicine Outpatient Clinic of Izmir Bozyaka Training and Research Hospital were included in the study. The study was conducted using face-to-face interviews with the participants, and a questionnaire was administered. The survey consisted of two parts: the first part included 38 questions about sociodemographic data and examined the knowledge about contraception and other related preventive healthcare services based on a literature review. The second part utilized the Contraceptive Knowledge Assessment Scale, which consisted of 25 questions. IBM SPSS (Statistical Package for Social Sciences) v.22.0 software was used for data analysis. Descriptive findings were presented as numbers and percentages for categorical variables and as mean±standard deviation for continuous variables. It was assumed that the total contraception knowledge level scale scores followed a normal distribution. Parametric tests were used for the analysis of quantitative variables that followed a normal distribution.
Findings: The average age of the participants was 35.51±10.1 years, and all of them were female. %46.1 of the patients were university graduates. When looking at the occupational groups, healthcare professionals accounted for the highest percentage with %30.5. The effective contraceptive method use rate in the last 3 months was %30.5 of all participants. Among modern contraceptive methods, male condoms (%12.9) were the most frequently preferred by the participants, while among traditional methods, the withdrawal method (%3.9) was the most commonly chosen. It was determined that the participants had insufficient knowledge and awareness about contraception methods and other preventive health services related to contraception. Among the participants, it was found that  most common source of information about contraceptive methods was family physicians, with a rate of %25.3. The mean total scale score of the participants is 10.06±5.73. The average score on the Contraceptive Knowledge Assessment Scale was significantly higher for participants in the 18-29 age group compared to other age groups (p<0.001). The average score on the Contraceptive Knowledge Assessment Scale was significantly higher for participants with a bachelor's degree or higher education level compared to participants with lower education levels. When examining the participants' knowledge about other preventive healthcare services related to contraception, the rates of receiving information were found to be %71.8 for cancer screenings, %57.4 for adult vaccinations, and %71.8 for sexually transmitted infections.
Results: This study has shown that knowledge and awareness about contraceptive methods and other related protective health services are not at the desired level. The study has demonstrated that with an increase in education level, the knowledge about these subjects also improves. It emphasizes the importance of education on family planning and other protective health services related to contraception.
Keywords: Family Planning Services, Preventive Health Services, Sexually Transmitted Diseases