Türk otomotiv sektöründe otomobil modeli etkinliklerinin veri zarflama analizi ile ölçülmesi
Measurement efficiency of automobile models in Turkish automotive industry with data envelopment analysis
Yazar: ERGÜL TOĞRUL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KAZIM BARIŞ ATICI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Etkinlik = Efficiency ; Modeller = Models ; Otomobil = Automobile ; Otomotiv sektörü = Automotive sector ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis

Özet:
Tüm sektörde olduğu gibi otomotiv sektöründe de işletmelerin etkin bir biçimde çalışmaları büyük önem taşımaktadır. Dolayısıyla, etkinliğin ölçülmesi ve etkinsizliğin kaynağının bilinmesi de önemli bir husustur. Etkinliğin ölçülmesinde ise doğrusal programlama tabanlı bir yöntem olan Veri Zarflama Analizi sıklıkla kullanılmaktadır.
Bu çalışmanın amacı, araştırmaya dahil edilen binek otomobil modellerinin tüketici bakış açısına göre göreli etkinliklerinin hesaplanması, etkin olan ve olmayan birimlerin tespit edilmesi ve tüketicilerin satın alma kararlarında yardımcı olabilecek bir karar destek sisteminin geliştirilmesidir. Başka bir deyişle, tüketicinin otomobili kullanabilmesi için yüklendiği ekonomik külfetler girdi değişkenleri, otomobil teknik özellikleri ise çıktı değişkenleri olmak üzere Veri Zarflama Analizi yöntemi ile çeşitli segmentlerde tüketici bakış açısına göre etkin otomobil modellerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, Türkiye'de 2014 yılında satışı yapılan binek otomobil modellerinden seçilmiş 82 adet süpermini, 98 adet küçük aile otomobili, 61 adet geniş aile otomobili ve 18 adet üst sınıf otomobil segmentinden olmak üzere toplamda 259 otomobil modeli araştırmaya tabi tutulmuştur. Çalışmada, standart VZA modellerinin ayrım gücünün düşük olması sebebiyle süper etkinlik ve ağırlık kısıtlı VZA yaklaşımları uygulanmış ve çeşitli tüketici tercihlerine hizmet edebilen sonuçlar üretilmiştir. Ayrıca, çalışmada kullanılan girdi ve çıktı ağırlıklarında birtakım değişikliklerin uygulanmasının, ortalama etkinlik skorlarını etkileyip etkilemediğini ve/veya ne yönde etkilediğini görmek amacıyla I. ağırlık kısıtlı VZA modeli üzerinden duyarlılık analizi yapılmış, markalara ait ortalama etkinlik skorları hesaplanmış ve Türkiye'de en çok satan otomobil modellerinin değerlendirilmesi yapılmıştır.




Anahtar kelimeler: Veri Zarflama Analizi (VZA), etkinlik, süper-etkinlik, ağırlık-kısıtlı
VZA, otomotiv sektörü

Abstract:
Efficient operation of businesses in automotive industry has a great importance as well as in all sectors. Therefore, measuring the efficiency and knowledge of the source of inefficiency is also an important consideration. Data Envelopment Analysis which is based on linear programming is frequently used to measure efficiency.
The purpose of this study is to calculate the relative efficiency of passenger car models are included in the research based on consumer's perspective, to identify efficient and inefficient units and to develop a decision support system can help consumers in purchasing decision. In other words, It is aimed to determine efficient automobile models in the various segments based on consumer's perspectives with Data Envelopment Analysis method with using economic burdens incurred by the consumers in order to use the car as input variables and automobile technical specifications as output variables. For this purpose, including 82 units from supermini car segment, 98 units from small family car segment, 61 units from large family car segment and 18 units from executive car segment, totally 259 car models which is sold in Turkey were included in the study. In the study, super efficiency and weight restricted DEA models are applied due to the low discriminatory power of standart DEA models and the results can serve to the various consumer preferences were produced. Moreover, sensivity analysis based on the I. weight restricted DEA model was implemented in order to show whether changing input and output weights used in the study affects average efficiency scores or not; and/or to observe the direction of the effect. Also, average efficiency scores of brands were calculated and the avaluation of the best-selling car models in Turkey was made.



Key Words: Data Envelopment Analysis (DEA), efficiency, super efficiency, weight
restricted DEA, automotive industry