Endüstri 4.0 çağında Kars Organize Sanayi Bölgesindeki imalat sanayi işletmelerinin teknolojik gelişmişlik analizi
Technological development analysis of manufacturing industry enterprises in Kars Organized Industrial Zone in the age of industry 4.0
Yazar: ÇİĞDEM NAYKİ
Danışman: PROF. DR. ERKAN TOKUCU
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışma, Endüstri 4.0 çağında Kars Organize Sanayi Bölgesi'ndeki imalat sanayi işletmelerinin teknolojik gelişmişlik düzeyinin analizini hedeflemektedir. Dijital dönüşüm, otomasyon ve veri tabanlı süreçlerin sanayi üzerindeki etkileri, bölgesel ekonomik büyüme ve rekabetçilik açısından kritik öneme sahiptir. Bu bağlamda Kars'taki imalat sanayisinin mevcut durumu, teknolojik yeniliklere uyum sağlama yeteneği ve karşılaştığı zorluklar incelenmiştir.
Tez çalışmasının iki temel amacı vardır. Birincisi Kars Organize Sanayi Bölgesinde faaliyette bulunan imalat sanayi işletmelerinin teknolojik gelişmişlik düzeyinin belirlenmesidir. İşletmelerin teknolojik gelişmişlik düzeyleri Nace kodları kullanılarak ortaya konulmuştur ki Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının raporları da işletmelerin teknolojik gelişmişlik düzeylerini net bir şekilde ortaya koymaktadır. Çalışmanın ikinci amacı işletmelerin Endüstri 4.0 Devrimi hakkındaki farkındalıklarını belirlemek; kurulu alt yapı ve kapasitelerinin Endüstri 4.0'a geçiş için yeterli olup olmadığını ortaya koymak; işletmelerin Endüstri 4.0'a geçiş stratejilerinin olup olmadığını belirlemek ve Endüstri 4.0 teknolojilerinin kullanımıyla ne gibi faydalar elde etmeyi umduklarını ölçmektir. Bilgi Sarmal Modellerinde de açıklandığı üzere, işletmelerin üniversiteler, teknoloji transfer ofisleri, teknokentler ve diğer kamu kurumlarından ne derece destek alıp almadığı önemli bir konudur; bu çerçevede işletmelerin diğer özel ve kamu kurum ve kuruluşlarıyla iş birliklerinin düzeyinin belirlenmesi için de ölçümler yapılmıştır. İkinci amaç çerçevesindeki ölçümler işletmelere yönelik yapılan anket çalışmasıyla gerçekleştirilmiştir.  
Kars Organize Sanayi Bölgesi'nde faaliyet gösteren 4 farklı sektörden, 66 işletmeye anket uygulanmıştır. Anket sonucunda elde edilen veriler istatiksel araçlar ile analiz edilmiştir. Toplanan veriler üzerinde yapılan normallik analizi sonucunda veriler normal dağılım gösterdiğinden parametrik istatiksel yöntemler kullanılmıştır. Anketi oluşturan sürekli değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek için Spearman korelasyon testi uygulanmıştır. Sürekli değişkenler ile kategorik değişkenler arasındaki ilişkiler ise Kruskall Wallis H ve Mann Whitney U testi ile incelenmiştir.
Yapılan analizler sonucunda işletmelerde profesyonel yöneticilerin az olduğu, firma sahiplerinin eğitime önem verdikleri ve giderek üniversite ile lisansüstü eğitim düzeyinin arttığı, işletmelerin önemli bir kesiminin hedef pazar olarak iç piyasaya işaret ettiği, yenilik yapma kapasitesinin bir göstergesi olarak AR-GE birimlerine bakıldığında ankete katılan işletmelerin %72'sinde AR-GE biriminin olmadığı %28'inde AR-GE biriminin olduğu tespit edilmiştir. Katılım sağlayanların Endüstri 4.0'a Genel Yaklaşımları ve Endüstri 4.0'a Strateji ve Organizasyon Boyutunda Yaklaşım alt boyutlarının orta düzeyde algılandığı sonucuna ulaşılmıştır. 
Bu çalışma, Kars bölgesinin imalat sanayisini güçlendirmek için önerilerde bulunmakta ve teknolojik gelişmişlik düzeyinin artırılması için Bilgi Sarmal Modelleri stratejik adımlar önermektedir. Sonuç olarak Kars Organize Sanayi Bölgesi'nin Endüstri 4.0 sürecine uyum sağlaması hem yerel hem de ulusal düzeyde ekonomik sürdürülebilirlik açısından önemli bir fırsat sunmaktadır.

Abstract:
This study aims to analyze the technological development level of manufacturing industry enterprises in Kars Organized Industrial Zone in the Industry 4.0 era. The effects of digital transformation, automation and data-based processes on industry are critical for regional economic growth and competitiveness. In this context, the current state of the manufacturing industry in Kars, its ability to adapt to technological innovations and the challenges it faces are analyzed.
The thesis study has two main objectives. The first one is to determine the technological development level of manufacturing industry enterprises operating in Kars Organized Industrial Zone. The technological development levels of the enterprises were revealed by using Nace codes, and the reports of the Ministry of Industry and Technology clearly reveal the technological development levels of the enterprises. The second objective of the study is to determine the awareness of enterprises about the Industry 4.0 Revolution; to reveal whether their established infrastructure and capacities are sufficient for the transition to Industry 4.0; to determine whether enterprises have strategies for transition to Industry 4.0 and to measure what benefits they hope to gain from the use of Industry 4.0 technologies. As explained in the Knowledge Spiral Models, the extent to which enterprises receive support from universities, technology transfer offices, technocities and other public institutions is an important issue; in this context, measurements were also made to determine the level of cooperation of enterprises with other private and public institutions and organizations. Measurements within the framework of the second objective were carried out through a questionnaire survey of enterprises.  
A questionnaire was applied to 66 enterprises from 4 different sectors operating in Kars Organized Industrial Zone. The data obtained as a result of the survey were analyzed with statistical tools. As a result of the normality analysis performed on the collected data, parametric statistical methods were used due to the normal distribution of the data. Spearman correlation test was applied to determine the relationships between the continuous variables that make up the questionnaire. The relationships between continuous variables and categorical variables were analyzed with Kruskall Wallis H and Mann Whitney U test.
As a result of the analysis, it was determined that there are few professional managers in the enterprises, that the company owners attach importance to education and that the level of university and postgraduate education is gradually increasing, that a significant part of the enterprises point to the domestic market as the target market, and that 72% of the enterprises participating in the survey do not have an R&D unit and 28% have an R&D unit as an indicator of innovation capacity. It was concluded that the sub-dimensions of General Approach to Industry 4.0 and Approach to Industry 4.0 in Strategy and Organization Dimension were perceived at a medium level.
This study provides recommendations for strengthening the manufacturing industry of the Kars region and suggests strategic steps to increase the level of technological sophistication. As a result, the adaptation of Kars Organized Industrial Zone to the Industry 4.0 process offers an important opportunity for economic sustainability at both local and national levels.