Bursa Hanlar bölgesi değişim ve dönüşüm sürecinin incelenmesi ve bölgenin korunması üzerine bir araştırma
An investigation of changing and transformation period of Bursa khans region and a study for conservation of the region
Yazar: ÖZLEM KÖPRÜLÜ BAĞBANCI
Danışman: DOÇ. DR. CAN BİNAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Dönüşüm = Transformation ; Koruma = Conservation ; Ticari binalar = Commercial buildings

Özet:
14. yüzyıl sonunda Anadolu'nun en büyük kentlerinden biri olan ve dünya ticaretine katılanBursa, 15. yüzyılda dünya ile ekonomik baglantıları olan uluslararası transit ticaret merkeziolmustur. Bursa'da ticaretin bu denli gelismesinde ipekçilik, ticari yollar, esnaf örgütlenmesi veyabancı tüccarlar önemli rol oynamıstır.14. yüzyılda olusmaya baslayan bölge; hanlar, bedesten, arasta köprü, çarsılar, pazarlar vedükkanlarla geliserek, 16. yüzyıl ortalarına kadar gelisimini tamamlamıstır. Bursa HanlarBölgesi, Türk kentlerinde degisik ticaret yapılarının çarsıyı nasıl olusturdugunu göstermesiaçısından ilk örnektir. 17.ve 18. yüzyıllarda devletin siyasi otoritesini yitirmesi ile bölgeyeyeni yapı yapılmamıstır.1839 Tanzimat Fermanı'yla sosyo-ekonomik ve kültürel dönüsümler gerçeklesmistir. Budönemde Bursa'da yönetim ve kültür yapıları insa edilmis, ulasım sisteminin degismesisonucunda yeni yollar açılmıstır. 19. yüzyılda bütünlügü olan bir planlama stratejisinden sözetmek mümkün degildir. Devlet adına yönetme yetkisini elinde bulunduran valilerin görüsleridogrultusunda planlama çabaları yapılmıstır. 19. yüzyıl sonu ile 20. yüzyıl basında,sehircilik projeleri ile sınırları belirlenmis bir merkez olusmustur. Ulasım sisteminindegismesi, bölgenin kent içindeki konumunu güçlendirmis, ancak birçok anıtsal yapınınyıkılmasına neden olmustur.Cumhuriyet döneminde Hanlar Bölgesi, ticaret, yönetim ve kültür merkezi olma özelliginikorumustur. Siyasi örgütlenmede yasanan degisim, kent yönetimlerinde de görülmüstür.Kurulan kent yönetimleri, kentlerde gelisen bu potansiyeli yönlendirebilmek için imardüzenlemeleri ile ilk kent planlama çalısmalarını baslatmıstır.Osmanlı Devleti'nin ilk baskenti ve 668 yıllık bir geçmise sahip Bursa'da merkez üzerinde yeralan baskıların kaldırılması, bölgenin korunarak gelecek kusaklara aktarılması gerekmektedir.Anahtar kelimeler: Bursa Hanlar Bölgesi, ticaret yapıları, dönüsüm, koruma.

Abstract:
At the end of the 14th century, Bursa had become one of the biggest cities in Anatolia and hadjoined the world commerce. In the 15th century city had had an economical relations with theworld and had become a center of international transit commerce. Sericulture, commercialroads, organization of tradesmen and foreign merchants had an important roles in thedevelopment of commerce in Bursa.In 14th century the region had being formed with the construction of khans, bedesten, arastabridge, bazaars and shops through the middle of the 16th century. Bursa Khans Region was afirst model in Turkish cities by forming the bazaar with different commercial buildings. In the17th and 18th century, there hadn?t built any new historical building in the region because ofloosing the political authority of government.With the Ottoman Reforms in 1839, social, economical and cultural transformations hadbeing done. In this period in Bursa, adminstrational and cultural buildings and new roads hadconstructed with the changing of commucatinal systems. For 19th century we couldn?tmention about any completely planning strategy. The planning works had being done by thevisions of governers who had the adminstration power in the name of the government. At theend of the 19th century and the beginning of the 20th century, region had become a centralwith the limited borders by the town planning projects. The changing of communicationsystem had strengthened the region in the state of town, but had caused destroying of manyhistorical monuments.In Republic period, Khans Region has protected the speciality of being commercialadminstrational and cultural centre. Changing in the political organizations has shown itseffects in the city adminstrations. With the construction of city adminstration to guide thispotential that developed in cities have started the public improvements and first planningworks.Bursa, the Ottoman?s first capital city that has 668 years past must have to avoid the pressuresin the centre of region and have to be preserved for the future of the generation.Keywords: Bursa Khans Region, commercial buildings, transformation, conservation.