Soma havzasının fay kinematikleri ve plio-kuvaterner paleostres evrimi, Batı Anadolu
Fault kinematic and plio-quaternary paleostress evolution of the Soma basin, Western Turkey
Yazar: BUSE ALEMDARLAR
Danışman: PROF. DR. ÖMER FEYZİ GÜRER
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Yapısal jeoloji = Structural geology

Özet:
Senozoyiğin sonlarına doğru, Türkiye'nin batısı farklı zaman ve farklı yöndeki gerilmeler nedeniyle yoğun olarak faylanmıştır. Faylar, kuzeybatı Anadolu'da çek-ayır havza sistemlerini ve orta ve güneybatıda graben sistemlerini oluşturmuştur. Kuzeybatı Anadolu'da yer alan Soma, genç yapı unsurlarının egemen olduğu jeolojik açıdan karmaşık ve kritik jeolojik özelliklere sahip bir bölgedir. Bu çalışma, Soma Havzası'nda toplanan fay kayma verileri ile Pliyo-Kuvaterner gerilmeli sistemlerin yönlerindeki değişikliklerin sonuçlarını sunmaktadır. Saha gözlemleri ve nicel analizler, Soma Havzası'nın tek bir evrede gelişen basit bir graben yapısı olmadığını göstermiştir. Havza, Geç Pliyosen'de genişleme rejimiyle bir graben havzası olarak başlamış ve Kuvaterner'deki transtansiyonel kuvvetlerin etkisi altında bir çek-ayır havzaya dönüşmüştür. Bölgede üç ardışık gerilmenin kronolojisi oluşturulmuştur. İlk gerilme KB-GD doğrultuludur ve Anadolu Levhası altında kuzeye doğru yiten Afrika levhasının Geç Pliyosen'de güney yönündeki geri çekilmesi ile ilişkilidir. Bölgedeki gerilme yönü Erken Kuvaterner'de olasılıkla Kuzey Anadolu Fay Sisteminin bölgeye girişi ile birlikte KB-GD dan K-G yönüne değişmiştir. Geç Kuvaterner'den bu yana ise Kuzey Anadolu Fay Sistemi'nin bölgeyi yoğun olarak etkilemesi nedeniyle gerilme yönü KD-GB'ya dönmüştür. Soma Havzası bu son gerilme sistemi ile transtansiyonal bir havzaya dönüşmüştür.  

Anahtar Kelimeler: Ege Gerilmeli Sistemi, Kinematik Analiz, Paleostres, Soma Havzası.

Abstract:
Towards the end of Cenozoic, western Turkey was due to intense faulting and stretching in different directions at different times. The faults formed the pull-apart basin systems in northwest Anatolia and graben systems in the middle and southwest. Located in northwestern Anatolia, Soma is a geologically complex and critical geological region dominated by young building elements. This study presents the results of changes in the directions of the Plio-Quaternary stress systems and fault slip data collected in the Soma Basin. Field observations and quantitative analyzes have shown that Soma Basin is not a simple graben structure developed in a single phase. The basin started as a graben basin with the extension regime in Late Pliocene and turned into a pull-apart basin under the influence of transtensional forces in the Quaternary. Chronology of three consecutive stresses has been established in the region. The first stretch is NW-SE trending and is related to the withdrawal of the African plate which was lost to the north under the Anatolian Plate in the south direction in the Late Pliocene. In the Early Quaternary, the direction of stretching in the region probably changed from NW-SE to K-G direction with the introduction of the North Anatolian Fault System. Since the Late Quaternary, the North Anatolian Fault System has intensively affected the region and the direction of stretching has returned to NE-SW. Soma Basin has been transformed into a transtensional basin with this last stress system.

Keywords: Aegean Extensional System, Kinematic Analysis, Paleostress, Soma Basin.