İngiliz kamuoyunda Demokrat Parti ve 27 Mayıs 1960 Askerî Darbesi
Democrat Party and 27 May 1960 Military Coup in the British public opinion
Yazar: TOLGA AKYIL
Danışman: DOÇ. DR. İDRİS YÜCEL
Hacettepe Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Askeri müdahale = Military intervention ; Cumhuriyet Halk Partisi = Cumhuriyet Halk Party ; Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Demokrasi = Democracy ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Kamuoyu = Public opinion ; Siyasi partiler = Political parties ; İngiltere = England

Özet:
Bu çalışmada esas olarak Demokrat Parti'nin iktidar serüveninin İngiliz kamuoyunun gözünde nasıl değerlendirildiği ele alınmıştır. Demokrat Parti'nin iktidar sathı boyunca iç ve dış politikadaki meseleleri büyük bir yekûn tutmaktadır. Bu bağlamda söz konusu meseleler, tarihsel bağlam içerisinde kronolojik olarak ele alınmıştır. Ayrıca söz konusu meseleler tematik olarak değerlendirilmiştir. Demokrat Parti'nin iktidara gelişi, bu iktidar sürecinde yaşadığı sorunlar, seçim zaferleri, yaşadığı siyasi krizler gibi olgular ve son kertede 1960 Askerî Darbesinin İngiliz Kamuoyunda nasıl alımlandığı tematik olarak işlenmeye çalışılmıştır. Büyükelçilik belgeleri ve gazete haberlerinden yararlanılan bu çalışmada ayrıca Türkiye'nin değişen dış politika paradigmasının İngiliz kamuoyundaki yansımalarına da değerlendirilmiştir.

İlk bölümde çalışmaya bir giriş havası oluşturmak amacıyla Türkiye'yi çok partili demokrasiye götüren süreç, aynı zamanda söz konusu sürecin iç ve dış politikadaki sebepleri üzerinde durulmuştur.

İkinci bölümde, Demokrat Parti'nin iktidara gelişi, ilk beş yılı sırasında uyguladığı iç ve dış politikalar önce Türkçe kaynaklardan daha sonra bunlara müzahir İngiliz belgeleri ve gazeteleri üzerinden değerlendirilmiştir. 

Son bölümde ise Demokrat Parti'nin 1955-1960 yılları arasındaki iç ve dış politikadaki meseleleri, daha önceki bölümlerde olduğu gibi hem Türk hem İngiliz kamuoyu gözünden ele alınmıştır. Son kertede ise 1960 Askerî Darbesi İngiliz Kamuoyu gözünde nasıl değerlendirildiği ve darbeye giden sürecin serencamı üzerinde durulmuştur.

 Varılan sonuç; İngiltere'nin Türkiye'deki meselelere genelde Ortadoğu'da çıkarları doğrultusunda yaklaştığı, demokratik krizleri – 1960 Askerî Darbesi gibi- ilkesel bir mesele olarak ele almak yerine, yukarıda da belirtildiği üzere öz çıkarları bağlamında değerlendirdiği görülmektedir.

Abstract:
This study, it is mainly discussed how the power adventure of the Democrat Party is evaluated in the eyes of the British Public Opinion. It covers a large part of the internal and foreign policy during the Democrat Party Rule. In this context, the issues in questions are handled chronologically within the historical context. In addition, the issues were discussed thematically. The Democratic Party's coming to power, the problems it experienced during this power period, the electoral victories, the political crises it experienced, and ultimately how the 1960 Military Coup was received by the British public were tried to be handled thematically. This study, which benefited from embassy documents and newspaper news, the reflections of Turkey's changing foreign policy paradigm in the British public were also evaluated. 

In the first part, in order to create an atmosphere of introduction to the study, the process that led Turkey to multi-party democracy, as well as the reasons for the said process in domestic and foreign policy are emphasized.

In the second part, the coming to power of the Democrat Party and the internal and foreign policies implemented during its first five years are evaluated first through Turkish sources and then through English documents and newspapers that support them.

In the last part, the issues in the internal and foreign policy of the Democratic Party between 1955 and 1960 are discussed from the perspective of both Turkish and British public opinion, as in the previous sections. In the last instance, how the 1960 Military Coup was evaluated in the eyes of the British public and the progress of the process leading to the coup were emphasized.

The result reached; It is seen that Britain generally approaches the issues in Turkey in line with its interests in the Middle East,  evaluates the democratic crises – such as the 1960 Military Coup – as a matter of principle, rather, as stated above, in the context own interest.