Yapı biçimlenişinde biyomimesisin estetik etkisinin irdelenmesi
Investigation of aesthetic effect of biomimesis in building formation
Yazar: KADİM YORULMAZEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE KIRAN ÇAKIR
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Biyomimesis = Biomimesis ; Biyomimetik yaklaşım = Biomimetic approach ; Biçim = Form ; Estetik = Aesthetics ; Estetik algı = Aesthetic perception ; Mimari = Architectural ; Mimari form = Architectural form ; Mimari tasarım = Architectural design ; Mimarlık = Architecture ; Yapı tasarımı = Building design

Özet:
Mimarlık, fiziksel çevrenin insan kullanımına uygun olarak dizayn edildiği yapıları tasarlayan ve bunu gerçekleştirirken de estetiği ön planda tutan sanat ve bilim dalıdır. "Doğadan Esinlenme" olarak ifade edilen biyomimesis ise gün geçtikçe önemi artan ve doğayla uyumlu mimarlık ürünlerinin tasarlanmasında etkin rol alan önemli bir kavramdır. Doğadaki canlıların oluşum süreçlerini, biçimlerini ve işlevlerini inceleyerek elde edilen bulguların yapılaşma faaliyetlerine aktarılması yeni tasarım fikirleri oluşturmak adına oldukça önemlidir. Ancak organizmaların sahip oldukları biçimsel özelliklerin arkasındaki nedenleri sorgulamak, canlıların yaşadığı ortamla arasında kurdukları dinamik ve değişken ilişkileri anlamak, doğanın yöntemlerini ve adaptasyon kabiliyetlerini keşfetmek biyomimesisin yapılı çevreye aktarılması sırasında üzerinde durulması gereken konulardır. Bu bağlamda, çalışmanın amacı, mimari tasarımların biçimlenişinde doğadan esinlenen tasarım alternatiflerinin estetik açıdan etkisini araştırmak, biçimlenişin görsel özelliğinin etkili / etkisiz olduğunu değerlendirmek ve biyomimesisin yapı biçimlenişlerinin estetik karakterini ortaya çıkarmada ne ölçüde uygun bir yaklaşım olduğunu araştırmaktır.
Bu çalışma biyomimesisin mimari biçimlenişe olan etkisinin sorgulanması yanında daha yaşanılabilir, sürdürülebilir, ekolojik ve bununla birlikte estetik yönden de tatmin edici yapılaşmaların tasarlanması noktasında mimarlık disiplinine sağlayacağı katkılar bakımından önemli görülmektedir.
Çalışmada doğadan esinli tasarımla kastedilen doğa, özellikle canlı organizmalar (biyotikler) ve onların sistemlerinden oluşan doğadır. Güneş, hava, toprak, su gibi ekolojik kavramları ifade eden doğal sistemler çalışma kapsamının dışında tutulmuştur.
Bu sınırlar dâhilinde çalışmanın giriş kısmında; konuyu belirleyen düşüncenin gelişiminden, amaç ve kapsamdan bahsedilmiştir. İkinci bölümde; mimaride estetik kavramının tanımı yapılarak bu kavramın mimarideki yerine, biçimlenişe olan etkisine, hangi boyutlarda ele alındığına değinilmiş ve estetik kriterlerin neler olduğu listelenmiştir. Üçüncü bölümde; mimaride biyomimesis kavramının tanımı yapılmış, geçmişten günümüze kadar geçirdiği gelişim ve evrimden bahsedilmiş, mimaride uygulanma ilkelerine yer verilmiştir. Dördüncü bölümde; biyomimesisin mimari uygulamaları incelenirken beşinci bölümde bu uygulama alanlarından yalnızca yapı ölçeğinde olanları ele alınarak estetik kriterler doğrultusunda saptamalarda bulunulmuştur. Son bölümde ise elde edilen bilgi ve verilere ilişkin değerlendirmeler yapılarak öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Architecture is a branch of art and science that plans the structures in which the physical environment is designed for human use and prioritizes aesthetics while doing so. Biomimesis, which is referred to as "Inspiring from Nature", is an important concept that is increasing in importance as the day goes on and taking an active role in designing architectural products compatible with nature. It is very important to transfer the findings obtained by examining the formation processes, forms and functions of living things in nature to construction activities in order to create new design ideas. However, questioning the reasons behind the formal characteristics of organisms, understanding the dynamic and variable relationships they establish with living environments, exploring the methods and adaptability of nature are issues that should be emphasized during the transfer of biomimesis into the built environment. In this context, the aim of the study is to investigate the aesthetic effect of design alternatives inspired by nature in the shaping of architectural designs, to evaluate whether the visual feature of formation is effective / ineffective and to investigate to what extent biomimesis is an appropriate approach in revealing the aesthetic character of building designs.
In addition to questioning the impact of biomimesis on architectural shaping, this study is considered important in terms of its contribution to the discipline of architecture in the design of more livable, sustainable, ecological and at the same time aesthetically satisfying constructions.
In the study nature which is meant by nature-inspired design, is especially the nature of consisting of living organisms (biotics) and their systems. Natural systems expressing ecological concepts such as sun, air, soil, water was excluded from the scope of the study.
Within these limits, in the introduction part of the study; the development, purpose and scope of the thought that determines the subject are mentioned. In the second part, the concept of aesthetics in architecture is defined; the place in architecture of this concept, its effect on formation, in which dimensions it has been tackled is researched and the aesthetic criteria are listed. In the third part; the definition of the concept of biomimesis in architecture has been made, its development and evolution from the past to the present is mentioned and the principles of its application in architecture are mentioned. While the architectural applications of biomimesis are examined in the fourth part, in the fifth part, only those of these application areas on the scale of the building are dealt with and determinations are made in line with aesthetic criteria. In the last part, suggestions were developed by evaluating the information and data obtained.