Futbol olgusu ve futbolda asayiş yönetimi
Football phenomenon and public security management in football
Yazar: FERHAT DEMİR
Danışman: PROF. DR. KURTHAN FİŞEK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Futbol = Football ; Güvenlik = Security ; Güvenlik yönetimi = Security management

Özet:
Geçmişi çok eskilere dayanan futbol, bugün dünyada popüler spor dallarının başında gelmektedir. Bu oyun, ilk olarak Çinliler tarafından - yaklaşık olarak MÖ 2600-2700'lü yıllarda- oynanmaktaydı. Çeşitli evrelerden geçtikten sonra 1863 yılında İngiltere'de Futbol Federasyonu' nun (Football Association) kurulması ile günümüzde oynanan futbolun temelleri atılmıştır. 1904 yılında Paris'te "FIFA" (Dünya Futbol Federasyonları Birliği) ve 1954'te "UEFA"nın (Avrupa Futbol Federasyonları Birliği) kurulmasıyla da, organize ve modern bir hale kavuşmuştur. Ne var ki futbol, özünde sertliği ve şiddeti barındırdığından, geçmişi acı ve gözyaşı ile doludur. Hemen bütün dünyada toplumların yaşamında önemli ve merkezi bir yer işgal eden olgulardan biri olan futbol, hem ulusal hem de uluslararası bağlamda çevresinde ortaya çıkan şiddet olaylarıyla da sürekli haber gündemindedir. Futbol karşılaşmalarında son yüzyılda çok sayıda facia yaşanmıştır. Yaşanan bu faciaların tekrarlamaması için ulusal ve uluslararası bazda önlemler alınmaya çalışılmıştır. 1985 yılında Belçika'da yaşanan Heysel faciasından sonra çalışmalarını hızlandıran Avrupa Komisyonu, aynı yıl holiganizm ve futbolda şiddeti önleme amaçlı olarak yol gösterici ve bağlayıcı konumda olan bir sözleşme hazırlamıştır. Avrupa futbolunun patronu olan UEFA ise en son 2003 yılında yayınladığı talimat ile Avrupa ülkelerinde yaşanan şiddet ve holiganizmi önlemeyi amaçlamaktadır. Türkiye'de de futbol karşılaşmalarında önemli trajediler yaşanmıştır. Bunlardan en çok hatırlarda kalanları; 1967'de oynanan Kayseri Spor- SivasSpor maçı (yaşanan olaylarda 40 kişi hayatını kaybetmiş yüzlercesi ise yaralanmıştır), 2000 yılındaki Galatasaray - Leeds United UEFA Kupası Yarı Final maçı (maçtan bir gece önce çıkan olaylarda iki ingiliz taraftarı öldürüldü), ve 2004 yılında oynanan Beşiktaş - Çaykur Rize Spor maçıdır (maç oynanırken bir taraftar tribünde çıkan kavga sonucu bıçaklanarak öldürüldü). Ülkemizde spor müsabakalarında yaşanan istenmeyen olayları önleyebilmek amacıyla bir çok düzenleme yapılmıştır. Son olarak 28.04.2004 tarihinde TBMM'de kabul edilen 5149 sayılı kanun ile yaşanan şiddet olayları ve düzensizliklerin önlenmesi amacıyla toplumun birçok kesimine yükümlülükler ve suçlulara ağır müeyyideler getirilmektedir. Bu kanunun, spor müsabakalarında yaşanan düzensizlikleri önlemede ne derece yeterli olduğunu ise önümüzdeki günlerde uygulamaların neticesinde görebileceğiz.

Abstract:
As a one of the most popular sports in the world, football has a very long history. This game initially had been played by ancient Chinese people - nearly 2600-2700 BC -.After "Football Association" (FA) was founded in 1863 in England, modern football was started to be played. With the establishment of FIFA (Federation of International Football Associations) in 1904 and UEFA (Union of European Football Associations) in 1954, football has a modern and organised phase. In fact, the background of football is full of pain and tears, because hardness and violence are in the nature of football. Football is one of the phenomena which has occupied a very important and central place in the life of societies in almost all over the world. It has also consistently been in news agenda with supporters' violent incidents around it which take place in both a national and an international contexts. There have been innumerable disasters lived in football matches in the last century. For not to live again a new disaster, some precautions have been tried to be taken by national and international institutions. After the 'Heisel Disaster' which occured in Belgium in 1985, The European Commission accelerated its efforts and prepared an obligatory treaty in the same year. As the boss of European football, UEFA published an instruction in 2003, which aims to prevent hooliganism and violence in european states.In football matches, serious tragedies have been lived in Turkey too. The most important ones are; the match between Kayseri Spor and Sivas Spor in 1967 (40 dead and hundres of injured), The UEFA Cup Semi Final match between Galatasaray and Leeds United in 2000 (one night before the match, two of English hooligans killed), and in 2004 the match between Beşiktaş and ÇaykurRize Spor (one spectator killed with a knife). In Turkey, there have been many legal arrangements in order to prevent unexpected incidents in sports competitions. The last one is, law no.. 5149 concented by Turkish National Assembly in 28.04.2004, whichs' aim is to prevent violence and disorder, brings commitments to the vast majority of society and punishment to guilties. In the following period, by enforcement of the law, it will be clear how this law be sufficient to prevent disorder and violence in sports competitions.