Türkiye'de NUTS TR 5 bölgesinde esansiyel hipertansiyon tedavisinde sosyal güvenlik kurumu açısından ilaç kullanımı ve tedavi maliyetinin retrospektif veri tabanı analizi
Retrospective database analysis of drug utilization and costs for the treatment of essential hypertension from the perspective of social security institution (SSI) in Turkey, NUTS TR 5 statistical area
Yazar: AYŞE ÖZER
Danışman: PROF. DR. SELEN YEĞENOĞLU ; PROF. DR. MAARTEN POSTMA
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eczacılık İşletmeciliği ve Mevzuatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Ekonomi = Economics
Dizin: Hipertansiyon = Hypertension ; Maliyet = Cost ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Sağlık hizmetleri = Health services ; İlaç reçeteleri = Drug prescriptions

Özet:
ÖZER, A. Türkiye'de NUTS TR 5 bölgesinde esansiyel hipertansiyon tedavisinde Sosyal Güvenlik Kurumu açısından ilaç kullanımı ve tedavi maliyetinin retrospektif veri tabanı analizi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Eczacılık İşletmeciliği ve Mevzuatı Programı Doktora Tezi, Ankara, 2014. Esansiyel hipertansiyon, Sosyal Güvenlik Kurumunun, kuruluşundan bu yana en fazla ilaç harcaması yaptığı hastalık olmuştur. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı, esansiyel hipertansiyonu birinci basamak sağlık kuruluşlarında takip ve tedavi etmeyi hedeflemektedir. Bu çalışmanın amacı, 2008-2011 yılları arasında NUTS TR 5 istatistiki bölgesinde yer alan Ankara, Konya ve Karaman illerindeki birinci basamak sağlık kuruluşlarında yazılmış olan esansiyel hipertansiyon raporlu reçetelerin maliyetleri ile bu reçetelerde bulunan ilaçların güncel kılavuzlara uygunluğunun incelenmesidir. Bu amaçla, Türkiye'de hemen hemen tüm popülasyonun ilaçlarının geri ödenmesinden ve sağlık harcamalarından sorumlu olan Sosyal Güvenlik Kurumu veri tabanından alınan verilerden faydalanılmış, hastanın tedavisinin takibini gerektiren bulgular için, 500 kişilik bir örneklem belirlenerek örnekleme düşen hastaların bir yıl içindeki tüm reçeteleri kılavuzlara uygunluk açısından incelenmiş, bu reçetelerin maliyetleri de yaş, cinsiyet ve eşlik eden hastalıklar bağlamında değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda, esansiyel hipertansiyonun ilerleyen yaşlarda ve kadınlarda prevalansının daha yüksek olduğu, hastalığın tedavisinde genellikle kombinasyon tedavilerinden faydalanıldığı, esansiyel hipertansiyona en fazla eşlik eden hastalığın hiperlipidemi olduğu, ilaçlarını değiştiren hastalar ile reçetelerindeki ilaçların kılavuzlara uyumlu olmadığı tespit edilen hastaların ortalama maliyetlerinin o yıl için hesaplanmış olan ortalama maliyeti aşmış olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular çerçevesinde, Sağlık Bakanlığı'na ve Sosyal Güvenlik Kurumu'na sistemin ve uygulamaların iyileştirilmesi için önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar kelimeler: Esansiyel hipertansiyon, 1.basamak sağlık hizmeti, geri ödeme mekanizmaları, retrospektif çalışma.

Abstract:
Özer, A. Retrospective database analysis of drug utilization and costs for the treatment of essential hypertension from the perspective of Social Security Institution (SSI) in Turkey, NUTS TR 5 statistical area, Hacettepe University Institute of Health Sciences, Pharmacy Management and Legislation Program PhD Thesis, Ankara, 2014. Essential hypertension has been the first disease to have the highest drug expenditures from the date of constitution of Social Security Institution. In Turkey, Ministry of Health is aiming to treat and control essential hypertension in primary care units. This study's main objective is to analyse the costs of the drugs prescribed in primary healthcare units located at Ankara, Konya, Karaman (NUTS TR 5) between the years 2008-11. Also the adherence of prescribed drugs to the contemporary guidelines has been explored. The data are derived from the database of Social Security Institution (SSI) of Turkey, which is the sole authority for reimbursement of drugs and health care costs of the almost whole population. Then we used a sample of 500 individuals for findings that we have to follow the patients' whole treatment protocol. We analysed the individuals' prescriptions who are selected for our sample for their adherence to the guidelines, and their costs and the change of costs with the age, sex and co-morbidities. In conclusion, we found that essential hypertension's prevalence was higher in women and in the elderly, combination therapy was the most used therapy in Turkey, the first concomitant disease for essential hypertension was hyperlipidemia, patients who had changed their drugs during the therapy and patients whose prescriptions were not adhering to the guidelines had mean costs higher than the mean costs calculated for the same year. Within the framework of these findings, we made some recommendations to the SSI and Ministry of Health to improve the system and the practice.

Keywords: Essential hypertension, primary health care, reimbursement mechanisms, retrospective study.