Migren tedavisinde ilaç, akupunktur ve hipnoterapi tedavisinin etkinliğinin karşılaştırılması
Comparison of the efficacy of acupuncture, hypnotherapy and pharmacotherapy in migraine treathment
Yazar: ÖZLEM ÖZER DİŞÇİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KENAN TAŞTAN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Akupunktur tedavisi = Acupuncture theraphy ; Ağrı = Pain ; Baş ağrısı = Headache ; Hipnoz = Hypnosis ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Tedavi = Treatment

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, temel konvansiyonel tedavi modalitesi (ilaç tedavisi) ile tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemlerinden akupunktur ve hipnoterapi tedavisinin migren tedavisindeki sonuçlarının karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu tez çalışması Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı ve Atatürk Üniversitesi Akupunktur ve Tamamlayıcı Tıp Yöntemleri Uygulama ve Araştırma Merkezi (ATYAM)'nde yapıldı. 01.09.2015 tarihi ile 01.02.2016 tarihleri arasında Nöroloji polikliniğine başvuran yeni ve/ veya eski tanılı migren tanısı alan 90 hasta çalışmaya dahil edildi. Bu 90 hasta rastgele üç gruba ayrıldı; 1. gruba (n=30) sadece ilaç tedavisi verildi, 2. gruba (n=30) mesai günlerinde gün aşırı olmak üzere haftada 3 günden toplam 10 seans akupunktur tedavisi uygulandı ve 3. gruba ise (n=30) ise mesai günlerinde haftada 2 seans olmak üzere toplam 10 seans hipnoterapi uygulandı. Tüm hastalar tedavinin başlangıcında yani 0.ay ve tedavi etkinliğini kontrol etmek üzere tedavinin bitiminden sonraki 1. ay ve 3. ay "Yaşam Kalitesi (SF 36) Formu", "Vizüel Analog Skala (VAS)" ve "Migrene Bağlı Kayıp Değerlendirme Ölçeği- Migraine Disability Assessment Scale (MIDAS)" ile değerlendirildi ( Ek 10,11 ve 12). Ve 3 çeşit tedavi modalitesinin migren tedavisindeki etkileri karşılaştırılmış oldu.
Çalışmamızda verilerimiz SPSS 22.0 ile analiz edildi. Tanımlayıcı istatistiklerde kategorik veriler için sayı ve yüzde; numerik veriler için ortalama ve standart sapma sunuldu. Numerik değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu histogram grafiği ile incelendi. Hipotez testleri olarak Ki-Kare, tek yönlü ANOVA ve tekrarlayan ANOVA testleri kullanıldı. İstatistiksel olarak önemlilik sınırı p<0,05 kabul edildi.

Bulgular: Çalışmamıza katılan 90 hastanın 26'sı (%28,9) erkek, 64'ü (%71,1) kadınlardan oluşmaktaydı. Çalışmamıza katılan hastaların yaş ortalaması 33,04±6,975 yıl idi (minimum 21, maksimum 53).
Çalışmamızın ana çıktısı her 3 çalışma grubundaki hastalara tedavi öncesi-0.ay, tedavi bitim tarihine göre 1.ay ve 3.ay ölçümleri uygulanan SF-36, VAS ve MİDAS ölçeklerinin ortalama puanları arasındaki değişikliklerdi.
SF-36 ölçeği ve alt parametrelerinin ayrı ayrı değerlendirilmesine dair 0.ay puanlaması sonrası tedavi sonrası 1.ay ve 3. ay ölçümleri tedavi grupları arasında anlamlı bulundu (p<0,05). Tedavi tipinden bağımsız olarak ise 0.ay ile 1.ay ve 1.ay ile 3.ay arasında yine anlamlı fark bulundu. (p<0,05). Tedavi şekillerine göre karşılaştırmada akupunktur ile hipnoterapi tedavileri arası anlamlı fark bulunmayıp (p>0,05), akupunktur ve hipnoterapi tedavileri ile ayrı ayrı ilaç tedavisi karşılaştırıldığında anlamlı fark bulundu (p<0,05).
MİDAS ölçeğine dair 0.ay puanlaması sonrası tedavi sonrası tedavi grupları arasında 1.ay ölçümleri arasında anlamlı fark bulunmayıp (p>0,05), 1.ay ölçümleri ile 3.ay ölçümleri karşılaştırıldığında anlamlı bulundu (p<0,05). Tedavi tipinden bağımsız olarak 0.ay ile 1.ay ve 1.ay ile 3.ay arasında yine anlamlı fark bulundu (p<0,05). Tedavi şekillerine göre karşılaştırmada her üç tedavi şeklinin birbirleriyle karşılaştırılmasında ise anlamlı fark bulunmadı (p>0,05).
VAS ölçeğine dair 0.ay puanlaması sonrası tedavi sonrası 1.ay ve 3. ay ölçümleri tedavi grupları arasında anlamlı fark bulundu (p<0,05). Ve yine tedavi şeklinden bağımsız olarak 0.ay ile 1.ay ve 1.ay ile 3.ay arasında yine anlamlı fark bulundu (p<0,05). Tedavi şekillerine göre karşılaştırma da akupunktur ile hipnoterapi tedavileri arası anlamlı fark bulunmayıp (p>0,05), akupunktur ve hipnoterapi tedavileri ile ayrı ayrı ilaç tedavisi karşılaştırıldığından anlamlı fark bulundu (p<0,05).
Sonuç: Migren, ataklar halinde gelen ve kişinin yaşam kalitesini etkileyen sık görülen bir baş ağrısı tablosudur. Birçok faktör tarafından tetiklenen migren baş ağrısının gerek akut atak gerek profilaktik tedavisinde hem medikal tedavi hem tamamlayıcı tedaviler sıkça kullanılmaktadır. Çalışmamızda 3 ayrı grubumuza 3 ayrı tedavi modalitesi belirlenen reçetelerde uygulandı. Tedavi öncesi ve tedavi bitiminden sonra 1. ve 3. aylarda uyguladığımız her üç ölçek değerlendirmesinin sonuçlarına göre tamamlayıcı tedavi modalitelerinin ölçek puanları üzerinde olumlu etkiler gösterdiği saptandı. Sonuçlar gösteriyor ki tamamlayıcı tedavi modaliteleri olan akupunktur ve hipnoterapi tedavilerinin migren tedavisinde birbirlerine üstünlükleri olmasa da medikal tedaviye olan üstünlükleri ile migren baş ağrısının hem akut atak hem profilaktik tedavisinde esas tedavi olarak kullanılmaları mümkündür.

Anahtar kelimeler: Migren, baş ağrısı, akupunktur, hipnoterapi, medikal tedavi.

Abstract:
Objective: In this study it was aimed to compare the basic convantionel treathment modality (medication) and the results and place of acupuncture and hypnotherapy treathments which are complementary and alternative.
Method: The thesis study was conducted at Ataturk University Medical Faculty Family Medicine Deparment and Ataturk University Acupuncture and Complementary Medical Methods Research and Application Center. 90 patients who have applied to Neurology outpatient department between the dates of 01.09.2015 and 01.02.2016 with diagnosis of migraine new or older cases included in the study. These 90 patients was randomly allocated into three groups; 1st group (n=30) will be given only medication, 2nd group (n=30) will be administered acupuncture therapy totally 10 sessions for three times in a week as every other day on working days and 3rd group (n=30) will be administered hypnotherapy totally 10 sessions for two times in a week on working days. All patients will be evaluated with "Life Quality (SF 36) Forms", "VAS-Visuel Analog Scale" and "MIDAS-Migraine Disability Assessment Test". Also the tests will be done again on 1st and 3rd months after finish of treathment to control the effectiveness of treathment and effects of three kinds of treathment modality on migraine treathment will be compared.
The data were analysed with SPSS 22.0. Number and percentages were submitted for categorical data and average and standart deviation were submitted for numeric data. Suitability of numeric variables to normal distribution was examined with histogram graphic. Chi-Square, one way ANOVA and recurrent ANOVA tests were used as hypothesis tests. Statistically materiality limit was accepted as p<0,05.
Findings: 26 (%28,9) of 90 patients who participated in our study were male and 64 (%71,1) were female. The average age of the patients participated in our study was 33,04±6,975 years. (minimum 21, maximum 53).
Main results of our study was variances between average scores of SF-36, VAS and MIDAS tests that were applied on 1st and 3rd months according to target date of treathment of patients in every three groups before treathment. 
Regarding seperate evaluation of SF-36 scale and its sub-parameters, pretreathment scores and 1st  and 3rd months measurements after treathment were found significant among treathment groups (p<0,05) and there was a significant difference between 0th and 1st  months and 1st and 3rd months independently of treathment types (p<0,05). In the comparison according to treathment types a significant difference wasn't found between acupuncture and hypnotherapy (p>0,05), but acupuncture and hypnotherapy treathments and separated medical treathment was compared and a significant difference was found (p<0,05). 
Regarding MIDAS scale, whereas there was not a significant difference between pretreathment scores and 1st month measurements of treathment groups after treathment (p>0,05), when 1st month and 3rd month measurements were compared it was found significant (p<0,05). Independently of treathment types, a significant difference was found again between 0th-1st months and 1st-3rd months (p<0,05). But a significant difference wasn't found when three treathment types were compared in each other in the comparison according to the treathment types (p>0,05).
Regarding VAS scale, pretreathment scores, 1st month and 3rd month measurements after treathment were found significant among treathment groups (p<0,05), independently of treathment types, a significant difference was found again between 0th-1st months and 1st-3rd months (p<0,05). When they were compared according to treathment types a significant difference wasn't found between acupuncture and hypnotherapy (p>0,05), but acupuncture and hypnotherapy treathments and separated medical treathments were compared and a significant difference was found (p<0,05).
Conclusion: Migraine is a frequent headache table that comes in attacks and influence life quality of people. Moth medical treathment and complementary treathments are used frequently in the treathment of acute attacks and prophylactic treathment of migraine headache that is stimulated by a lot of factors. In our study we applied three different treathment modalities to three different groups in programmed recipes and it was determined that according the results of every three scale that applied on 1st and 3rd months after and before treathment, complementary treathment modalities affect positively the scale scores. The results show that though acupuncture and hypnotherapy treathments that are complementary treathment modalities don't have advantages on each other in the treathment of migraine, it is possible that with the advantages to medication they are used as the basic treathments in acute and prophylactic treathments of migraine headache.

Keywords: migraine, headache, acupuncture, hypnotherapy, medical treathment.