Yetişkin bireylerin yeme farkındalıkları, uyku kaliteleri ve gece yeme sendromu açısından değerlendirilmesi
Evaluation eating awareness, sleep quality and night eating syndrome of adults
Yazar: ELİF SAĞLAM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET ALİ CEBİRBAY
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Beslenme Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Gece yeme sendromu = Night eating syndrome ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yeme davranışı = Eating behaviour ; Yeme farkındalığı = Mindful eating ; Yemek yemek = Eating ; Yetişkinler = Adults ; Ölçekler = Scales

Özet:
Çalışmamızda yetişkin bireylerin yeme farkındalıkları, gece yeme sendromu ve uyku kalitelerinin belirlenmesi ile birlikte ortaya çıkan farklılıkların değerlendirilmesi amaçlanmıştır. İlişkisel tarama modeli şeklinde yürütülen çalışmanın verileri yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak 5 bölümden (genel bilgiler, beslenme alışkanlıkları, Yeme Farkındalığı Ölçeği (YFÖ-30), Gece Yeme Anketi (GYA) ve Pittsburgh Uyku Kalite Ölçeği (PUKİ)) oluşan veri toplama aracı aracılığıyla Konya ilinde ikamet eden 19-65 yaş arasında 580 yetişkin bireyden elde edilmiştir. Bireylerin YFÖ-30 toplam puan ortalamaları (x̄±SE) kadınlarda 3.25±0.027, erkeklerde 3.22±0.024 olarak bulunmuştur. Bireylerin medeni durumları ile yeme farkındalık puanları arasında anlamlı farklılık gözlenmiş (p<0.05) ve evli bireylerin yeme farkındalık puanları daha yüksek bulunmuştur. Yeme farkındalığı alt boyutlarından duygusal yeme puanı erkeklerde kadınlardan yüksektir. Gece yeme sendromu riskine sahip bireylerin %59'u kadın, %41'erkektir. Cinsiyet ile gece yeme sendromu arasında anlamlı farklılık bulunamamıştır (p>0.05). PUKİ değerlendirmesi sonucunda ise cinsiyet ile uyku kalitesi arasında fark anlamlı olup, (p<0.05), kadınların %56.4'ü erkeklerin ise %43.6'sı kötü uyku kalitesine sahip olduğu belirlenmiştir. Alkol ve sigara kullanan bireylerin çoğunluğunun kötü uyku kalitesine sahip olduğu görülmüş olup uyku kalitesi ile gece yeme sendromu arasında ilişki saptanamamıştır (p=0.334). YFÖ-30 toplam puan ortalaması (x̄±SE) uyku kalitesi iyi olan bireylerde 3.30±0.023, kötü olan bireylerde 3.15±0.028 olarak saptanmıştır. Yeme farkındalık toplam puanı ile uyku kalitesi arasında ilişki gözlenmiştir (p=0.000). Gece yeme anketi puanları ile yeme disiplini, bilinçli yeme alt boyutları arasında negatif yönlü ilişki bulunmuştur (p<0.05). Yeme farkındalık puanı ile uyku kalitesi toplam puanı arasında kurulan regresyon modeline göre aralarındaki ilişki düşük (r=0.024) bulunmuş ve anlamlı fark (p=0.000) belirlenmiştir. Yetişkin bireylerde Gece Yeme Sendromu, uyku kalitesive yeme farkındalığı arasındaki ilişkiyi inceleyen konularda daha fazla araştırma yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Yeme Farkındalığı, Gece Yeme Sendromu, Uyku Kalitesi, beslenme

Abstract:
In this study, it was aimed to evaluate the differences that emerged with the determination of eating awareness, night eating syndrome and sleep quality of adults. The data of the study, conducted in the form of a relational screening model, was collected from 580 adult individuals between the ages of 19-65 residing in Konya by using the face-to-face interview technique through the data collection tool consisting of 5 parts (general information, eating habits, Mindful Eating Questionanaire (MEQ-30), Night Eating Questionnaire (NEQ) and Pittsburgh Sleep Quality Scale (PSQI)) using the face-to-face interview technique. The total mean score (x̄±SE) of the individuals in the MEQ-30 was found to be 3.25±0.027 for female and 3.22 ± 0.024 for male. A significant difference was observed between the marital status and food awareness scores of the individuals (p<0.05), and the eating awareness scores of married individuals were found to be higher. Emotional eating scores, one of the eating awareness sub-dimensions, were higher in male than in females. Night eating syndrome risk was found in 59% of female and 41% in male. No significant difference was detected between gender and night eating syndrome (p>0.05). As a result of the PSQI evaluation, the difference between gender and sleep quality was found to be significant (p<0.05), it was determined that 56.4% of women and 43.6% of men had poor sleep quality. It was observed that the majority of individuals who used alcohol and cigarettes had poor sleep quality, and no relationship was found between sleep quality and night eating syndrome (p=0.334). The mean total score of MEQ-30 (x̄±SE) was found to be 3.30±0.023 in individuals with good sleep quality and 3.15±0.028 in individuals with poor sleep quality. There was a relationship between eating awareness total score and sleep quality (p=0.000). A negative correlation was found between NEQ and eating discipline, mindful eating MEQ-30 scores (p <0.05). According to the regression model established between the eating awareness score and the total sleep quality score, the relationship between them was found to be low (r=0.024) and determined a significant difference (p=0.000). More research is suggested on subjects examining the relationship between Night Eating Syndrome, sleep quality and eating awareness in adults.

Keywords: Eating Awareness, Night Eating Syndrome, Sleep Quality, Nutrition