Ortaokul öğrencilerinin sosyal bilgiler eğitimi çerçevesinde hukuk okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi
Determining the legal literacy levels of secondary school students in the frame of social studies education
Yazar: SİBEL OĞUZ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ ÇAKMAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hukuk = Law ; Hukuk okuryazarlığı = Legal literacy ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Öğrenciler = Students

Özet:
Hukuk okuryazarı olma denildiğinde aklımıza öğrencileri hukuk alanında birer uzman haline getirmek değil, daha ziyade onların bir vatandaş olarak hukuk kapsamındaki görev ve sorumluluklarının farkına varmalarını sağlamak gelir. Bundan dolayı bu araştırmada sekizinci sınıf öğrencilerinin hukuk okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır.
Çalışmamızda, betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma grubumuzu maksimum çeşitlilik örnekleme yolu kullanılarak seçilen NUTS (The Nomenclature of Territorial Units for Statistics) 1?i oluşturan ve 12 bölge içerisinden 2012-2013 eğitim öğretim yılında öğrenim gören 3407 ortaokul sekizinci sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Bu çalışmada, temel eğitim basamağında öğrenim gören öğrencilerin yazmış oldukları kompozisyonlardan ve Sosyal Bilgiler dersi hukuk konularının kazanımlarından yola çıkılarak, araştırmanın amacına göre kişisel bilgi formu, hukuka yönelik duyuşsal eğilimler ölçeği, hukuk davranış ölçeği ve hukuk bilgi testi olmak üzere dört bölümden oluşan ?Temel Eğitim Hukuk Okuryazarlığı Anketi? kullanılmıştır. 
Araştırmanın nicel verileri için SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) paket programı kullanılmış, analizlerde anlamlılık düzeyi 0,05 olarak alınmıştır. Hukuk okuryazarlığını oluşturan bileşenler ile bağımsız değişkenler arasında ilişkisiz (bağımsız) örneklemler için ?t- Testi?, ilişkisiz örneklemler için ?Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)? ve hukuk okuryazarlığı bileşenleri arasında anlamlı bir ilişkinin olup olmadığını ortaya koymak amacıyla  ?Basit Korelasyon? analizi yapılmıştır.  Ayrıca çalışmamızda varyansların homojen olmaması durumunda ?Welch Testi? ile veriler analiz edilmiştir. Sekizinci sınıf öğrencilerinin hukuk okuryazarlığı ölçeğinden aldıkları toplam puanın ortalamasına bakıldığında, sekizinci sınıf öğrencilerinin hukuk okuryazarlığı düzeylerinin belirlenen değerlere göre yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Hukuk okuryazarlığı boyutları olan bilgi, duyuş ve davranışta pozitif yönde orta düzeye yakın anlamlı bir ilişki bulunduğu tespit edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Hukuk, Hukuk Okuryazarlığı, Okuryazarlık, Sosyal Bilgiler Öğretimi,

Abstract:
To be legally literate means that the students are aware of their legal duties and responsibilities as citizens, rather than being experts in legal matters. This study, therefore, aims at determining the legal literacy levels of the eight-grade students.
The study employs a descriptive survey model and covers 3407 eight grade secondary school students from 12 different regions forming NUTS1(The Nomenclature of Territorial Units for Statistics) in 2012-2013 school year. The sample was designed on the principle of maximum variation sampling method. Based upon the essays written by the students of basic education and upon the acquisitions from the social studies courses covering legal topics, a ? Basic Education Legal Literacy Questionnaire? consisting of four sections-(1) personal information form, (2) scale for affective tendencies toward law, (3) law behavior scale, and (4) law knowledge test- was developed and used in line with the aims of the study.
The quantitative data was analyzed with the help of SPSS (Statistical Package for Social Scientists), and a significance level of 0,005 was used in the analysis. For irrelevant (independent) samples between the components composing legal literacy and independent variants, t-test; for irrelevant samples, ?One-Way Variance Analysis (ANOVA)?; and with the aim of revealing whether there existed a significant relation among legal literacy components, ?Simple Correlation Analysis? were applied. The data was also analyzed with ?Welch Test? when the variances were not homogenous. When the mean value of the total score that the eighth grade students got from legal literacy scale was observed, it was seen that their legal literacy levels were relatively higher than the specified values. It was found out that there existed a positive mid-level significant correlation for the legal literacy dimensions of knowledge, perception, and behavior.

Key Words:  Law, Legal Literacy, Literacy, Social Studies Teaching