Süt ürünleri üreten bir işletmede faaliyet tabanlı maliyetleme ve zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme uygulamalarının karşılaştırılması
Comparison of activity-based costing and time-based activity-based costing applications in a dairy product business
Yazar: EBRU GELİŞKEN
Danışman: PROF. DR. ADNAN DÖNMEZ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aktiviteye dayalı muhasebe = Activity based costing ; Faaliyete dayalı maliyetleme =   ; Maliyet muhasebesi = Cost accounting ; Süt işletmeleri = Dairy farms ; Süt ürünleri = Milk products ; Zaman sürücülü faaliyet tabanlı maliyetleme = Time driven activity based costing ; Zaman-maliyet analizi = Time-cost analysis

Özet:
Maliyet sistemleri işletme yöneticilerinin, işletme hakkında detaylı bilgi elde ederek işletmenin mevcut durumunu anlamasına ve doğru stratejiler belirlemesine yardımcı olmaktadır.  Teknolojinin, ekonominin ve sosyal çevrenin gelişmesi ve değişmesiyle birlikte işletmelerin maliyet yapıları değişmiş böylelikle maliyet sistemlerinde de güncel yaklaşımlar ortaya çıkmıştır. Güncel yaklaşımlar arasında yer alan faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi ve zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi bu doğrultuda geliştirilen iki yöntemdir. 
Faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi geleneksel maliyetleme yöntemlerinin eksikliklerinden ve yetersizliklerinden dolayı mamul maliyetinin hesaplanması için tanıtılmış ve geliştirilmiştir. Faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi bir işletmenin faaliyetleri, kaynakları, maliyet nesneleri, maliyet etkenleri ve faaliyetlerin başarı ölçüleri hakkında finansal olan ve finansal olmayan verileri elde eden bu verileri işleyip bilgi haline dönüştüren bir bilgi sistemidir. Faaliyet tabanlı maliyetleme sisteminde teorik kapasite kullanılmaktadır bu nedenle işletme yöneticileri kullanılmayan kapasite miktarını belirleyemediklerinden dolayı bu yöntemin verimli, çağdaş ve güncel bir yönetim aracı olmasını engellemiştir. Sonuç olarak faaliyet tabanlı maliyetleme sisteminde ortaya çıkan problemlere çözüm getirmek için zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi ortaya çıkmıştır.
Zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi faaliyet tabanlı maliyetleme sisteminin geliştirilmiş, güncellenmiş, eksikliklerinin giderilmiş ve basitleştirilmiş halidir. Zamana dayalı faaliyet tabanı maliyetleme sistemi hem faaliyetlere odaklanmakta hem de zaman faktörünü dikkate almaktadır. Zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetlendirme sisteminde pratik kapasite kullanıldığından dolayı atıl kapasitenin hesaplanmasına olanak sağlamakta ve atıl kapasite maliyetlerini ürün ve hizmetlere dağıtmayıp daha doğru maliyet bilgisi sağlamaktadır.
Bu çalışma Türkiye'deki üretim işletmelerinde faaliyet tabanlı maliyetleme ve zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme sisteminin uygulanabilirliğini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Araştırma kapsamında faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi ile zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme siteminin süt ürünleri üreten bir üretim işletmesinde uygulanabilirliği ortaya konmuştur.

Abstract:
Costing systems help business managers to understand the current situation of their business and deciding on proper strategies by obtaining detailed information. Thanks to the changes in technology, economy and social structure; costing structures have also changed and thus current approaches have emerged in costing systems. Activity based-costing system and time-driven activity-based costing system, which are among the new approaches, are two of the newly emerged methods. 
Activity-based costing system was introduced and developed due to the deficiencies and inadequacies of traditional costing systems. Activity based costing system is an information system that obtains the necessary information on the financial and nonfinancial data of operating activities, resources, cost objects and cost drivers and success criterion of the activities and then processes and converts them into information. In activity based costing systems, ideal capacity is used. Since the business managers cannot designate the ideal capacity quantity that is not utilized, they prevented this approach from being an effective, contemporary and current management tool. As a result, time driven activity based costing system emerged in order to bring solutions to the problems that rose to the surface. 
Time driven activity-based costing system is an improved, updated, complete and simplified version of the activity based costing system. Time driven activity based costing system both focuses on the activities and takes the time factor into consideration. Since practical capacity is used in time driven activity-based costing systems, it lets the unutilized capacity to be calculated and provides more accurate costing information by not distributing the unutilized capacity costs. 
This study was conducted in order to investigate the applicability of activity based costing and time driven activity based costing systems in production enterprises in Turkey. Within the scope of the research, the applicability of activity based costing systems and time-driven activity based costing systems in a dairy products production enterprise was revealed.