Cumhuriyet Döneminde cüzzam ve Cüzzamla Savaş Derneği
Leprosy and leprosy association in the Republican era
Yazar: MERVE ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN YAŞAR
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics ; Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Cüzzam = Leprosy ; Cüzzamla Savaş Derneği = Association to Fight Leprosy ; Dernekler = Associations ; Epdemi = Epidemics

Özet:
İnsanlar çağlar boyunca hastalıklarla mücadele etmişlerdir. Tarih boyunca insanoğlunu en fazla etkileyen hastalıklardan biri de cüzzamdır. Cüzzam vücutta yaralara, his kayıplarına ve doku dökülmelerine neden olan bir hastalıktır. Söz konusu hastalık bulaşabilir nitelikte olduğu gibi tedavi de edilebilir. Tedavi edilmediği takdirde sakatlıklara yol açmaktadır. Tarih boyunca cüzzam hastaları toplumdan tecrit edilmiş, dışlanmış ve onlardan korkulmuştur. Edebiyat kitaplarına, tiyatro ve sinemalara bir korku ögesi olarak konu olmuştur. Bu durum cüzzam hastalarını hastalıktan daha çok yıpratmıştır.
Türkçede bilimsel adı Lepra olan cüzzam hastalığı halk dilinde miskin hastalığı olarak da bilinmektedir. 
Bu çalışmada ilk olarak Cüzzam hastalığı, tarih boyunca cüzzam, Türkiye'de cüzzam, cüzzamın en çok görüldüğü şehirler işlenmiştir. Ardından ülkemizde cüzzam ile mücadele etmiş öncü doktorlardan olan Etem Utku, Ahmet Akçaboy, Atıf Taşpınar ve Türkan Saylan'ın hayatı ve yaptığı çalışmalara değinilmiştir.   
Bu çalışmada Cüzzamla Savaş Derneğinin kuruluş amacı ve cüzzamlı hastalara katkılarına yer verilmiştir. Kurulduğu tarihten itibaren sosyal faaliyetleri ve yardımlarıyla hastalara umut aşılayan bir kurumun varlığı ele alınmıştır. Derneğin bünyesinde yer alan Türkan Saylan Lepra Anı Evi, "Türkan Annenin Evi" gibi rahat hissedebileceğimiz bir projeye olarak ele alınmış ve buradaki zengin Cüzzam arşivinden araştırmalar ve çalışmalar için yararlanabilmemiz sağlanmıştır. Anıevi içerisinde sergilenen birkaç cüzzam hastasının yazdığı mektuplar sergilenmiş ve onların duygu ve düşüncelerini anlamamız için önemli bir kaynak oluşturulmuştur.
Bu çalışmada tarih boyunca insanların cüzzamlı hastalara nasıl bakıldığına da değinilmiştir.

Abstract:
People have struggled with diseases throughout the ages. It is leprosy in a disease that deeply affects history. It is a disease that causes wounds, loss of sensation and tissue loss in the body. It is a difficult and treatable disease. If left untreated, it leads to injuries. Throughout history, leprosy patients have been isolated from society, excluded, and feared. It has been the subject of literature books, theaters and cinemas as an element of horror. This situation has worn leprosy patients more than the disease.
Leprosy disease, whose scientific name is Lepra in Turkish, is also known as Miskin disease in the folk language.
In this study, first as leprosy disease, leprosy throughout history, leprosy in Turkey, cities where leprosy is most prevalent are processed. Then, the life and work of Etem Utku, Ahmet Akçaboy, Atıf Taşpınar and Türkan Saylan, who are among the leading doctors who have struggled with leprosy, are mentioned.
In this study, the purpose of establishment of the Leprosy Association and its contributions to patients with Leprosy are included. Since its establishment, the existence of an institution that gives hope to patients with its social activities and aids has been discussed. Türkan Saylan Lepra Memorial House, which is part of the association, was handled as a project where we can feel comfortable like "Türkan Mother's House" and we were able to benefit from the rich Leprosy archive here for research and studies. Letters written by a few leprosy patients on display in the memory house were exhibited and an important source was created for us to understand their feelings and thoughts.
This study also touches on how people with leprosy are cared for throughout history.