Ayçiçeği (Helianthus annuus L.)'nde farklı gübre doz ve formlarının verim unsurları üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of different fertilizer doses and forms on yield components in sunflower (Helianthus annuus L.)
Yazar: MEHMET ŞİRİN NAS
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYNUR BİLMEZ ÖZÇINAR
Siirt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Azotlu gübreler = Nitrogen fertilizers

Özet:
Bu çalışmada; ayçiçeği Deray çeşidine uygulanan farklı gübre doz ve formlarının (leonardit 100 kg/da, hümik asit 1lt/da,  % 100 DAP 42 kg/da, % 100 Üre 12 kg/da, % 50 azaltıltılmış DAP 21 kg/da, % 50 azaltılmış Üre 6 kg/da) verim ve verim unsurları üzerindeki etkisinin incelenmesi, ayçiçeği bitkisi yetiştiriciliğinde en uygun gübre dozu ve formunun belirlenmesi, ayçiçeği bitkisi üretiminde kullanılan gübrelerin bitki boyu, spad değeri, 1000 dane ağırlığı, 100 tane iç ağırlığı, İç-kabuk oranı, ilk yaprak yüksekliği, gövde kalınlığı, tabla çapı, tohum eni, tohum boyu, yağ oranı, protein oranı, verim ve yapraklarda besin element içeriğine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Çalışma 2023 yılında Siirt Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme alanında tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre kurulmuştur. Hümik asit, leonardit ve kimyasal ticari gübre uygulamaları ayçiçeği bitkisinin agronomik veriler, hasat sonrası tohumun makro ve mikro inceleme analiz sonuçları üzerine, yağ, protein, verim ve yaprakların besin maddesi içeriği üzerine istatistiki anlamda etkili olmuştur. Yağ oranı bakımından en yüksek değer % 35,65 ile kontrol uygulamasından, protein oranı bakımından en yüksek değer % 36,11 ile toprak düzenleyicilerden Leonardit uygulamasından, verim bakımından kimyasal gübre uygulamasından 335,68 kg/da ile %100 Üre + %100 DAP uygulamasından elde edilmiştir.  
Ayçiçeği tarımında, organik madde ve makro besin maddeleri bakımından fakir olan topraklarda, hümik asit ile leonardit gübre uygulamalarının yapılması bitki besin maddelerinin yarayışlılığını arttırdığı, toprağın kimyasal ve fiziksel durumunu iyileştirdiği verim ve kalite üzerine de olumlu etkide bulunduğu söylenebilir.

Abstract:
This study aimed to investigate the effect of different fertilizer doses and forms (leonardite 100 kg/ha, humic acid 1lt/da, %100 DAP 42 kg/da, %100 Urea 12 kg/da, %50 reduced DAP 21 kg/da, %50 reduced Urea 6 kg/da) on the yield and yield components of sunflower variety Deray. The study also aimed to determine the optimal fertilizer dose and form in sunflower cultivation and examine the effects of fertilizers used in sunflower production on plant height, SPAD value, thousand grain weight (TGW), hundred grain weight (HGW), seed coat ratio, first leaf height, stem thickness, head diameter seed width seed length oil percentage protein percentage yield and nutrient content in leaves. 
The study was conducted in 2023 at Siirt University Faculty of Agriculture Field Crops department trial area according to a randomized complete block design. The applications of humic acid leonardite and chemical commercial fertilizers were statistically effective on the agronomic data of sunflower plants as well as macro- and micro-analysis results after harvest. The highest oil percentage was recorded at 35.65% with the control application while the highest protein percentage at 36.11% was achieved with leonardite application among soil conditioners. In terms of yield, the highest value of 335.68 kg/da was obtained from chemical fertilizer application with %100 Urea + %100 DAP.
It can be concluded that organic fertilizer applications enhance nutrient availability for plants while improving soil chemical and physical conditions in soils deficient in organic matter resulting positively on both yield quantity & quality aspect in sunflower farming.