İkizce (Ünye-Ordu) yöresi volkanik kayaçların petrografik, jeokimyasal ve petrolojik incelenmesi
Petrographical, geochemical and petrological investigation of the İkizce (Ünye-Ordu) area volcanic rocks
Yazar: İRFAN TEMİZEL
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ARSLAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Ordu-Ünye-İkizce = Ordu-Ünye-İkizce ; Tersiyer = Tertiary ; Volkanik kayaçlar = Volcanic rocks ; Volkanitler = Volcanism

Özet:
ÖZET İkizce (Ünye-Ordu) yöresinde yer alan Tersiyer yaşlı volkanik kayaçların petrografik, jeokimyasal ve petrolojik özelliklerinin incelendiği bu çalışmada, volkanizmanı n gelişimi ortaya konularak, kökeni belirlenmeye çalışılmıştır. Doğu Pontid Güney zonunda yer alan inceleme alanının tabanında; Geç Kretase-Paleosen yaşlı Akveren Formasyonu' nun Tekkiraz Üyesi bulunmaktadır. Formasyon üzerine uyumsuzlukla Paleosen-Eosen yaşlı Koçevyanı Bazaltı gelmektedir. Bu birimi uyumsuzlukla örten Eosen yaşlı Tekkeköy Formasyonu alttan üste doğru; yer yer konglomeratik seviyelerle başlayan Çaybaşı Üyesi, Kurttaşlı Tepe Andeziti, Kale Üyesi, İkizce Andeziti ve Teknecik Andezit Porfiri'nden oluşmaktadır. Bu birimlerin hepsi Kuvaterner yaşlı taraça ve alüvyonlarla uyumsuz olarak örtülmektedir. İncelenen volkanik kayaçlar; genellikle andezit, andezit porfir ve piroklastitlerinden daha az oranda ise bazalt ve bazaltik andezitten oluşmakta olup, genelde porfirik, mikrolitik porfirik, hyalo-mikrolitik porfirik, hyalopilitik yer yer de entersertal, entergranüler, akıntı ve glomeroporfirik doku göstermektedir. Kayaçlar klinopiroksen (Wo44-4sEn42-48Fs8_i2), plajiyoklas (An32-5o), olivin (Fo82-84), hornblend (Mg# = 0.48-0.81), biyotit (Mg# = 0.48-0.60), daha az oranda da magnetit, apatit ve zirkondan oluşmaktadır. Plajiyoklas fenokristallerinde halkalı zonlanma, elek dokusu, kemirilme; hornblend ve biyotitlerde opaklaşma ve bozunma; klinopiroksenlerde kemirilme yapılan gibi dengesizlik dokuları gözlenmektedir. Volkanitler, genel olarak kalkalkali ve toleyitik-alkali geçişli olup, orta derecede K içerirler. Ana ve iz element değişimleri, kayaçlarm gelişiminde klinopiroksen, olivin, hornblend, plajiyoklas, magnetit ve apatit franksiyonlaşmasının etkili olduğuna işaret etmektedir. Yüksek BİLE (Sr, K20, Rb, Ba) ve HNTE (La, Ce) ile düşük Nb, Zr, Y ve Ti02 içerikleri kayaçların; yitim ve astenosferik ergiyiklerin karıştığı zenginleşmiş bir köken magmadan türediğine, Koçevyanı Bazaltı 'mn yüksek basınçta (~2 kbar) olivin+ojit kontrollü fraksiyonlaşmayla, andezitik kayaçlann ise daha sığ derinliklerde düşük basınçta (~1 bar) ojit + hornblend ± plajiyoklas kontrollü fraksiyonlaşma ve asimilasyon ± magma karışımıyla oluştuğunu açıklamaktadır. Anahtar KelimelertDoğu Pontid, Tersiyer Volkanizması, Yay Volkanizması, Bazalt, Andezit, Kalkalkalen Volkanitler, Manto Metazomatizması, Fraksiyonel Kristallerime. VI

Abstract:
SUMMARY Petrographical, Geochemical and Petrologjcal Investigation of the İkizce (Ünye-Ordu) Area Volcanic Rocks In this study, petrographical, geochemical and penological characteristics of Tertiary aged volcanic rocks in the ikizce (Ünye-Ordu) area were determined, and the evolution and origin of volcanism were investigated. In the studied area located at the south of Eastern Pontid, the basement is represented by Late Cretaceous-Paleocene aged Tekkiraz Member of Akveren Formation. This formation overlain unconformably by Paleocene-Eocene aged Koçevyam Basalt. Eocene aged Tekkeköy Formation, overlain unconformably this unit, is made up from bottom to top; Çaybaşı Member beginning localy with conglomerate, Kurttaşh Tepe Andesite, Kale Member, ikizce Andesite and Teknecik Andesite Porphyr. All these units are overlain unconformably by Quaternary terrace and alluvium. The investigated volcanic rocks contain commonly andesite, andesite porphyr and pyroclastics, rarely basalt and basaltic andesite, and show porphyric, microlitic porphyric, hyalo-microlitic porphyric, hyalopilitic and rarely intersertal, intergranular, fluidal and glomeroporphyric textures. The rocks include clinopyroxene (Wo44^gEn42^8Fs8.i2), plagioclase (A1132-50), olivine (Fog2-84), hornblende (Mg#= 0.48-0.81), biotite (Mg# = 0.48- 0.60), rarely magnetite, apatite and zircon. The rocks show disequilibrium textures such as oscillatory zoning, sieve texture and corrosion in plagioclase phenocrysts, breakdown and opaqued hornblendes and biotites, melting in clinopyroxene. Volcanics are generally calcalkaline and tholeiitic-alkaline transitional in character, and have medium-K contents. Major and trace element variations indicate significant role of clinopyroxene, olivine, hornblende, plagioclase, magnetite and apatite fractionation during the evolution of rocks. High LILE (Sr, K20, Rb, Ba) and LREE (La, Ce), low HFSE (Nb, Zr, Y, Ti02) contents show that the rocks evolved from a parental magma derived from an enriched source formed by mixing of slab and asthenospheric melts. Koçevyam Basalt formed olivine + augite controlled fractionation in high pressure (~2 kbar) whereas andesitic rocks developed augite + hornblende ± plagioclase controlled fractionation at shallow level low pressure (~1 bar), and assimilation ± magma mixing. Key Words: Eastern Pontid, Tertiary Volcanism, Arc Volcanism, Basalt, Andesite, Calcalkaline Volcanism, Mantle Metasomatism, Fractional Crystallisation. VII