Yumurta tavuklarında farklı üretim modellerinin immünsistem üzerine etkisi
The effects of different housing TYPES on immune systems oflaying hens
Yazar: MERT EREK
Danışman: PROF. DR. ERDAL MATUR
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Fizyoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı / Fizyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Çalışmada yumurtacı tavuklarda farklı barındırma sistemlerinin üretim performansına, hayvan
refahına, oksidatif savunma mekanizmalarına, immün sisteme ve sitokin üretimine olan etkisi
incelendi. Çalışmada 120 adet yumurtacı tavuk kullanıldı. Hayvanlar geleneksel kafes,
zenginleştirilmiş kafes, yer tipi kümes ve serbest gezen olmak üzere dört gruba ayrıldı. Kafessiz
sistemlerde barındırılanlarda yumurta üretimi ve yumurta kütlesinin kafesli sistemlere göre
düşük olduğu görüldü. Serbest gezenlerde ortalama yumurta ağırlığının, yer tipi kümestekilerde
yumurta akı yüksekliği ve Haugh ünitesinin diğerlerine göre düşük olduğu saptandı.
Zenginleştirilmiş kafestekilerde kabuk kalitesinin, serbest gezenlerde ise yumurta sarısının
diğerlerinden iyi olduğu saptandı. Barındırma sistemlerinin hayvanların tonik immobilite
süresini etkilemediği görüldü. Serbest gezen tavuklarda toplam ve bölgesel tüy skorunun
geleneksel kafestekilere göre daha iyi olduğu saptandı. Geleneksel kafestekilerde ve serbest
gezenlerde stres düzeyinin diğerlerine göre daha yüksek olduğu görüldü. Barınma sistemlerinin
malondialdehid düzeyini ve enzimatik antioksidanları etkilemediği görüldü. Yer tipi
kümestekilerde askorbik asit düzeyinin geleneksel kafestekilere ve serbest gezenlere göre
xvii
yüksek olduğu gözlendi. Yer tipi kümeste barındırılan tavuklarda fagositik ve kemotaksik
aktivitesinin artma eğiliminde olduğu, ayrıca bu grupta oksidatif patlamanın da
zenginleştirilmiş kafestekilere göre daha yüksek olduğu gözlendi. Zenginleştirilmiş
kümestekilerde sitotoksik T hücrelerin, yer tipi kümesteki tavuklarda ise hem yardımcı hem de
sitotoksik T hücrelerin serbest gezenlere göre azaldığı görüldü. Yer tipi kümeste barındırılan
tavuklardaki IL-2 ve IL-13 üretiminin geleneksel kafestekilere göre, zenginleştirilmiş
kafeslerdeki tavuklarda ise IL-6 düzeyinin serbest gezenlere göre arttığı saptandı. Sonuç olarak
incelenen barındırma sistemlerinin üretim performansını ve hayvanların refahını etkilediği,
oksidatif savunma mekanizmasına önemli bir etkisi olmadığı, heterofillerin aktivitesini,
spesifik savunma sistemini ve sitokin üretimini etkilediği görüldü. Hayvan refahını ya da
tüketici hassasiyetlerini göz önünde bulundurarak alternatif barınma sistemlerini tercih edecek
üreticilerin, kullanacakları barınma sisteminin özellikle savunma mekanizmalarının farklı
kolları üzerindeki etkisini göz önünde bulundurmaları gerekmektedir. Bu bağlamda elde
ettiğimiz verilerin hem konuya ilişkin araştırmacılara hem de üreticilere yararlı olacağı
sonucuna varıldı.

Abstract:
In this study, the effects of different housing systems on production performance, animal
welfare, oxidative defence mechanisms, immune system and cytokine production in laying hens
were investigated. 120 laying hens were used in the study. The animals were divided into four
groups: conventional cage, enriched cage, deep litter house and free range. It was observed that
egg production and egg mass were lower in non-cage systems compared to caged systems. It
was determined that the mean egg weight in free rangers, egg white height and Haugh unit in
deep litter houses were lower than the others. Shell quality in enriched cages and egg yolk in
free rangers were found to be better than the others. Housing system had no effect on the tonic
immobility time of the animals. The total and regional feather score of free range chickens were
better than those in conventional cages. Stress levels of chickens housed in conventional cages
and free rangers were higher than the chickens housed in others. Housing systems did not affect
malondialdehyde level and enzymatic antioxidants. Ascorbic acid concentration of chickens
housed in deep litter houses was higher than those housed in conventional cages and free range.
Phagocytic and chemotaxic activities tended to increase in chickens housed in the deep litter
xix
house, and oxidative burst was higher in this group compared to those in the enriched cage.
Cytotoxic T cells of chickens housed in enriched cages, and both helper and cytotoxic T cells
of chickens housed in deep litter houses were decreased compared to free range chickens. IL-2
and IL-13 production in chickens housed in deep litter house increased compared to those
housed in conventional cages. IL-6 levels of chickens housed in enriched cages increased
compared to free-range chickens. As a result, the examined housing systems affected the
production performance and welfare of the animals, did not have a significant effect on the
oxidative defence mechanism, but affected the activity of heterophiles, the specific defence
system and cytokine production. Considering animal welfare or consumer sensitivities,
producers who will prefer alternative housing systems should consider the impact of the
housing system they will use, especially on different branches of defence mechanisms. In this
context, it was concluded that the data obtained in the current study will be beneficial to both
researchers and producers on the subject.