Mimari imkanlar olarak altyapı
Infrastructural architecture and field of potentials
Yazar: SERKAN ATEŞ
Danışman: DOÇ. DR. NİZAM ONUR SÖNMEZ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Tez kapsamında altyapıyı mimari anlamda geniş bir biçimde ele alarak yapılan tartışmalar üzerinden yeni bir mimari söylemin ortaya çıkarılması amaçlanmaktadır. Modern kentlerde ortaya çıktığı günden beri altyapılar gelenek ve kültüre dair izleri taşımıştır. İçerdikleri süslemeler, mekânsal organizasyonları gibi detaylar bize bunun ipuçlarını vermektedir. Fakat günümüzde küreselleşme ve medyanın da etkisiyle telekomünikasyon, geniş-bant yayıncılığı ve interneti ele alacak olursak, altyapının kültürel aktarım yönü hiç olmadığı kadar yoğunlaşmıştır. Giderek karmaşık toplumsal ilişkiler türeten modern toplumun ihtiyaçlarını karşılamak için altyapı sistemleri hem tasarım hem de işlerlik açısından daha girift hale gelmiştir. Artık yalnızca sağlığa uygunluk ve belli lojistik ihtiyaçlara cevap veren statik bir yapı olmanın ötesinde enformasyonun da işlenerek aktarımını sağlayan kültürel bir organ olmasıyla kent yaşantısının sosyal bir ara yüzünü de temsil eden dinamik bir yapıya dönüşmüştür. Manuel Castells akışlar uzamının elektronik devreler ve hızlı ulaşım koridorları temelinde uzak yerellikleri birbirine bağlayarak geleneksel mekan algısının önüne geçtiği görüşünü ileri sürmektedir (2000).
Tez kapsamında geleneksel anlamdaki yerlerin aslında kaybolmadığı, hatta akışlar mekânı üzerinden bu yerlere farklı anlam katmanları eklendiği savunulmaktadır. Konum bilgisi geri plana itilirken yerin ağ üzerinde tanımlı diğer yerler ile olan bağı ve orayı daha geniş bir oluşumun parçası haline getirecek jenerik altyapılar ile olan ilişkisi ortaya konmuştur. 
Altyapı fikrinin kavramsal çerçevesi Stan Allen, Keller Easterling, Gilles Delalex ve Manuel Castells gibi düşünür ve mimarlara atıfla oluşturulmuş; düşüncelerin farklılaştıkları veya örtüştükleri noktalar üzerinden tartışma genişletilmiştir. Kentin içinde kendi kurallarıyla yeni "dış"lar yaratabilen, mekân anlayışımızı görebildiğimizin ötesinde dönüştürebilen bir olgu olarak altyapı kavramının açılması denenmiştir. Bu bağlamda fabrika, okul, sandalye, baraj, demiryolu, uçak, araba, motosiklet, bilgisayar ve köprü mercek altına alınıp küresel akışlar ağının iz düşümleri olarak incelemek ve altyapı mekânı ve mimarisini tartışmak tezin odağına alınmıştır. 
Altyapı elemanlarından tekil nesneler olarak bahsetmenin güçlüğü ortaya konduktan sonra, ağ toplumunun altyapı mekânlarında ortaya çıkan melez durumlar mercek altına alınmıştır. Bunlar Stan Allen'ın olguları bölge, nokta ve çizgi kavramları ile açıklamasını takiben; bölge, kamp ve sınır şeklinde üst başlıklar aracılığı ile tartışma geliştirilmiştir. Altyapı böylelikle fiziksel bağlamdan kopuk işleyen küresel akışların yer ile birleşerek mekânsal deneyimler sunması ile mimarlık adına ayrıcalıklı bir müdahale alanı yarattığı ortaya konmuştur. Mimarların, tekil binalar ve kentlerin yanında altyapı ve bileşenleri üzerinde odaklanması çağrısında bulunulmuştur.

Abstract:
Within the scope of the thesis, it is aimed to reveal a new architectural discourse through the discussions considering the infrastructure in an architectural sense. Since the day it emerged in modern cities, infrastructures have carried traces of tradition and culture. Details such as the decorations and spatial organizations give us clues about the cultural dimension of infrastructure. But today, with the influence of globalization and the media, telecommunications, broadband broadcasting and the Internet, the cultural transmission aspect of the infrastructure has intensified more than ever before. Infrastructure systems have become more intricate, both in terms of design and operability, to meet the needs of modern society, which generates increasingly complex social relationships. In recent times, infrastructure has turned into a dynamic structure that represents a social interface of urban life, as it is a cultural organ that processes and transfers the information. Beyond being a static structure that only responds to health compliance and certain logistical needs.
In spite of the ever-changing society and culture within the regions they encompass, it is imperative that we scrutinize the infrastructures that continuously fortify their existing structure and position with greater awareness than ever before.
The thesis, titled 'Infrastructural Architecture and Field of Potentials,' aims to introduce a novel architectural discourse by exploring infrastructure within the realm of architectural discipline. Modern infrastructure will be assessed within the context of current debates, and various viewpoints will be synthesized through extensive readings. This will pave the way for an in-depth examination of infrastructure space as a focal point of architectural inquiry, guided by original perspectives. In this context, contemporary infrastructure examples will be examined as reflections of the global network of flows.
Keller Easterling argues that infrastructure encompasses not only the urban basic framework but also the parameters of global urbanism itself. She posits that infrastructure is constituted by common standards and ideas that govern various aspects, from technical elements to business forms, effectively becoming the guiding principles for all facets of daily life (2017).
The new definition of infrastructure, in which the intricate concept traditionally known as 'context' in architecture is transformed into a 'medium' encompassing action and movement, forms a discourse framework that significantly diverges from conventional architectural definitions. In this regard, the thesis aims to discuss the intersection of architecture's scope and subject with infrastructure, highlighting the potentialities and possibilities arising from this intersection.
According to Castells, this emerging urban paradigm, rooted in information flows, is supplanting the old industrial and post-industrial cities, which were built upon the production and logistics of goods and services. Notably, this city is the outcome of collective action. The concept of the 'information city' unveils a dual spatial concept: 'the space of places' represents the traditional physical world where neighborhoods and local businesses cluster, where people lead their daily lives, while 'the space of flows' corresponds to the network of electronic, computerized telecommunication flows (Castells, 2000). The thesis's focus lies in exposing the concrete junctures where networks and flows materialize and delving into the nuances of infrastructure space and spatialization strategies.
Within the scope of the thesis, it is argued that places in the traditional sense are not actually lost, and different layers of meaning are added to these places through the space of flows. While the location information is pushed into the background, the link of the place with the other places defined on the network and the relationship with the generic infrastructures that will make the place a part of a wider formation.
The conceptual framework of the infrastructure idea is created with reference to thinkers and architects such as Stan Allen, Keller Easterling, Gilles Delalex and Manuel Castells; The discussion was expanded over the points where the ideas differ or overlap. The concept of infrastructure is examined as a phenomenon that can create new exteriors in the city with its own rules and transform our understanding of space beyond what we can see. In this context, the thesis examines the factory, school, dam, railway, plane, car, motorcycle, computer and bridge as the projections of the global network of flows and to discuss the infrastructure space and architecture.
The difficulty of talking about infrastructure elements as singular objects has been revealed. Hybrid situations that emerged in the infrastructure spaces of the network society were examined. The discussion was developed under headings of Region, Camp and Border. The global flows and exchanges that operate detached from the physical context have connected to ground by infrastructures and created spatial experiences. This situation created an important intervention area for architecture. Architects are called upon to focus on infrastructure and its components alongside individual buildings and cities.