Türk edebiyatında kadın temsillerinin arkasındaki söylem ve felsefe
Discourse and philosophy behind women representation in Turkish literature
Yazar: SEMİHA CİHAN
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA BAYRAK AKYILDIZ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebiyat felsefesi = Philosophy of literature ; Felsefe = Philosophy ; Kadın edebiyatı = Women literature ; Kadınlar = Women ; Söylem = Discourse ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Türkiye'nin modernleşme süreçlerinde görece kısa bir zaman dilimi içinde kadınların statüsünü etkileyen önemli inkılaplar gerçekleşmiştir. Ancak, hem bu inkılapların topluma homojen bir şekilde yansıyamaması hem de erken Cumhuriyet döneminden sonra aynı şevkle sürdürülmemesi sebebiyle kültürel algıların ve gündelik yaşam pratiklerinin dönüşümü tamamlanmamıştır. Ortak yaşamı şekillendiren ve anlamlandıran deneyimler kadınlar aleyhine geleneksel biçimini korumuştur. Bunda toplumsal bunalımlardan kurtuluşu geçmişe dönmede bulan görüşlerin kadın özgürlüğüne yönelik protestoları ve kadının statüsündeki değişiklikleri gerekli görenlerin de söylemlerine yansıyan direnç unsurları rol oynamıştır. Bu çalışmanın amacı, kadınların değişen statülerine ilişkin dirençlerin edebî eserlere nasıl yansıdığını tespit etmek, edebî eserler vasıtasıyla toplumsal ve özel alanda cinsiyetçi kültürün ve cinsiyet kimliklerinin üretilme ve meşrulaştırılma biçimlerini göstermektir. Bu amaçla, kadının tarihsel süreçteki yeri ve modernleşme süreçlerinin belli başlı ideolojilerinin kadına yaklaşımı, sosyolojik araştırmalar ışığında değerlendirilmiştir. Modernleşme süreçlerinin kanonik metinlerinden toplumcu gerçekçi edebiyat akımına uzanan geniş bir dönemden, temsil edici nitelikte edebiyat eserleri, ders kitapları, köşe yazıları, denemeler ve kitaplar incelenerek kadın temsillerine temel olan söylem ve felsefe, bağlamına oturtulmaya çalışılmıştır. Çalışmada, modernleşme süreçlerinde şekillenen cinsiyet rejiminin temellendiği felsefe, bu rejimin işlevselliği ve kültürde var olan cinsiyetçi algıların edebiyattaki izdüşümleri ile üretilme ve meşrulaştırılma biçimleri ortaya konmuştur.

Abstract:
During the modernization processes of Turkey, important reforms that affect women's status have occurred in a relatively short duration. However, both because of these reforms' not having an impact on the society homogeneously and for their not being able to be maintained with eagerness after the Republic period, the transformation of cultural senses and daily life practices haven't been completed. The experiences that shape and make sense of common life have kept their traditional form to the detriment of women. On this point, the ideas', which find salvation from social crisis in going back, protests about the freedom of women and the resistance factors that reflect on the sayings of the ones who find the changes in women's status necessary have played a role. The purpose of this study is to determine how the resistors related to the changing status of women reflect on the literary works, to show the production and the legalization of sexist culture and gender identity in social and private contexts with the help of literary works. For this purpose, the place of woman in historical process and the approach of certain ideologies of modernization processes toward women have been examined in the consideration of sociological research. From a broad period that starts with the canonical texts of modernization processes and extends over the socialist realist literary movement, literal works that have presentive quality, textbooks, columns, essays and books have been examined and the statement and philosophy being a basis to woman representations have been tried to be contextualized. In this study, the philosophy that the gender regime has been based on during the modernization processes, the functionality of this regime and the projections of sexist senses, which exist in culture, in literature and the way of their being produced and legalized have been stated.