Bir montaj atölyesinde hizmet alan zihin yetersizliği olan yetişkinlerin toplum temelli çalışma yaşamına geçişinde destekli istihdam modelinin geliştirilmesi
Development of a supported employment model for the transition to community-based work for adults with intellectual disabilities in an installation workshop
Yazar: TAHİR METE ARTAR
Danışman: PROF. DR. ATİLLA CAVKAYTAR
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada zihin yetersizliği olan yetişkinlerin toplum temelli çalışma yaşamına geçişlerindeki durumun betimlenerek, elde edilen veriler doğrultusunda bu sürecin iyileştirilmesi amacıyla iş koçu destekli istihdam modelinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmacının katılımcıları Engelliler Montaj Atölyesi ve Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi'ndeki (OSB) toplum temelli işletmelerdeki zihin yetersizliği olan bireyler, ebeveynler, atölye destek personelleri, üretim şefleri, insan kaynakları sorumluları, tipik gelişen çalışanlar, tez izleme komitesi üyeleri, geçerlik komitesi üyeleri ve araştırmacıdan oluşmaktadır. Araştırma eylem araştırmasıyla desenlenmiş, durum belirleme ve uygulama aşamalarıyla yürütülmüştür. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular doğrultusunda Engelliler Montaj Atölyesi'nde zihin yetersizliği olan yetişkinlere sunulan mesleğe hazırlık hizmetleri ve toplum temelli işletmelere yerleştirme süreçleri betimlenmiştir. Araştırmanın uygulama sürecinde yerleştirme öncesi, yerleştirme ve izleme aşamaları kapsamında zihin yetersizliği olan bireylerin toplum temelli işletmelere yerleştirilmesi amacıyla destekli istihdam modeli geliştirilmiştir. Bu doğrultuda birey ve işletme değerlendirme, mesleğe hazırlık eğitimi hazırlama ve uygulama, iş geliştirme ve işle eşleştirme, iş analizine dayalı iş tanımı yapma, iş başında eğitim ve koçluk, izleme başlıklarına eylem planları geliştirilerek uygulanmıştır.

Abstract:
This study aimed to develop a supported employment model in line with the data obtained by describing the transition of adults with intellectual disabilities to community-based working life. The participants of the research consisted of individuals with intellectual disabilities, parents, workshop support personnel from the Installation Workshop for the Persons with Disability, production supervisors, human resources officers, typically developing employees from community-based enterprises in Eskişehir Organized Industrial Zone, members of the thesis advisory and monitoring committee, members of the validity committee and the researcher. The research was designed with action research and carried out with the stages of the situation determining the situation and implementation. In line with the findings obtained within the scope of the research, vocational preparation services offered to adults with intellectual disabilities in the Installation Workshop for the Persons with Disability and the processes of placement in community-based businesses are described. In the implementation process of the research, a supported employment model was developed in order to place individuals with intellectual disabilities in community-based businesses within the scope of pre-placement, placement, and monitoring stages. In this direction, action plans were developed and implemented under the headings of individual and business evaluation, preparation and implementation of the vocational training program, business development, and job matching, job definition based on job analysis, on-the-job training and coaching, and monitoring.