Nizâmî Gencevî'nin felsefesinde manevi değerler
Spiritual values in philosophy of Nizami Ganjavi
Yazar: LAMİYA MUSTAFAYEVA
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKİF KILAVUZ
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Din felsefesi = Religious philosophy ; Felsefe = Philosophy ; Manevi faktörler = Moral factors ; Maneviyat = Spirituality ; Nizam-i Gencevi = Nizam-i Gencevi

Özet:
"Nizâmî Gencevî'nin Felsefesinde Manevi Değerler" isimli bu araştırmanın konusu ünlü şair ve düşünür Nizâmî Gencevî'nin eserlerinde ele aldığı değerlerin incelenmesidir. Amacı ise Gencevî'nin tüm eserlerini içerik analizine tabi tutarak şiirlerinde, hikâyelerinde vurgu yaptığı dini ve manevi değerlerin neler olduğunu tespit ve tahlil etmektir.
Gencevî düşüncesinde dini ve manevi değerler eğitimine ilişkin şimdiye kadar her hangi bir çalışmanın yapılmamış olması araştırmamız açısından büyük önem arz etmekle birlikte bizi böyle bir çalışma yapmaya yönlendirmiştir.
Giriş ve iki bölümden oluşan çalışmanın Giriş bölümünde araştırmanın problemi, amaç ve önemi, yöntem ve sınırlıkları yer almıştır. Araştırmanın birinci bölümünde Nizâmî Gencevî'nin hayatı, eserleri, eğitim ve din anlayışı, ilmi ve edebi şahsiyeti, etkilendiği ve kendisini etkileyen düşünürler, hayata ve insana dair düşünceleri gibi konulara yer verilmiştir. Araştırmanın ikinci bölümünde ise Nizami'nin eserlerinde yer verdiği dini ve manevi değerler, bu değerlere yüklediği anlamlar, sakınılmasını istediği davranışlar gibi konular incelemeye tabi tutulmuştur. 
Araştırma nitel bir çalışma olarak tasarlanmış olup, konunun doğal yapısına uygun olarak literatür taramasına dayanmaktadır. Araştırmada belge tarama türlerinden biri olan içerik çözümleme yöntemi kullanılmıştır. Gencevî'nin manevi değerlerle ilgili görüşleri, bizzat onun çalışmaları, onunla ilgili yapılan araştırmalar içerik çözümleme yöntemiyle taranarak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca kendisiyle ilgili yeni ve farklı bilgilere ulaşmak amacıyla Nizami üzerine çalışmalar yapan kişilerle görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu araştırma ile şairin değerler dünyasındaki öncelikli konuların neler olduğuyla ilgili bir durum tespiti yapılmış ve gerekli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study focuses on the values that were discussed by the famous poet and philosopher Nizami Ganjavi in his book titled "Spiritual Values in Philosophy of Nizamİ Ganjavi". It aims to analyze all of Ganjavi's works to reveal and examine the religious and spiritual values he emphasized in his poems and stories by subjecting them to content analysis.
 The fact that no research has been conducted on the religious and spiritual values education in the Ganjavi thought so far is of great importance for our study, as it has led us to carrying out the present study.
The study is composed of an introduction and two more sections, and the introduction section includes the research problems, aim and significance, method, and limitations subsections. The first section of the study comprises subjects such as Nizami Ganjavi's life, his works, his approach to education and religion, his scientific and literary character, the philosophers he influenced and he was influenced by, and his thoughts on life and humanity. The second section focuses on the religious and spiritual values addressed by Nizami, the meanings assigned by him to these values, and the behaviors he advised against. 
The study follows both a qualitative and quantitative research design, and in line with the nature of its research focus, is based on literature review. In the research, the content analysis method was used as a type of document analysis. Ganjavi's views on spiritual values, his work, and his research were reviewed through content analysis. In addition, so as to obtain some new and original data related to Nizami, some interviews were conducted with people who studied Nizami. With this study, the issues given top priority in the Nizami's world of values were identified and the necessary recommendations were made accordingly.