Avrupalılaşma sürecinde dil hakları üzerinden demokratikleşme ve ulus inşası: Romanya, Bulgaristan ve Kuzey Makedonya
Democratization and nation-building through language rights during the process of Europeanization: Romania, Bulgaria and North Macedonia
Yazar: ÖZLEM GÜLEN
Danışman: PROF. DR. HİKMET KIRIK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupalılaşma = Europeanization ; Balkanlar = Balkans ; Bulgaristan = Bulgaria ; Demokratikleşme = Democratization ; Dil hakları = Language rights ; Kuzey Makedonya = North Macedonia ; Romanya = Romania ; Ulus inşası = Nation building

Özet:
Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nin topraklarında yaşanan etnik çatışmalar sonrasında, Batı Balkanlar bölgesi büyük bir değişime sahne olmuştur. Bu değişimin izlerini gerek dil haklarının artan önemi gerekse yeni ulusların ve devletlerin ortaya çıkışında görmek mümkündür. Diller ve uluslar arasındaki ilişki göz önüne alındığında, bağımsızlığını yeni kazanan Batı Balkan ülkelerindeki ulus inşası süreçlerinin dil boyutunun ön planda olduğu aşikardır. Nitekim, ülkelerin çok etnikli demografik yapıları da bu duruma zemin hazırlamaktadır. Özellikle, Batı Balkan ülkelerinin Avrupa Birliği'ne tam üyelik başvurusunda bulunması ve Avrupalılaşma süreci çerçevesinde kapsamlı bir dönüşüm sürecine girmesi ile birlikte, dil meselesi çok daha görünür hale gelmiştir. Öyle ki Avrupa Birliği'nin kabul ettiği dil hakları, Batı Balkan ülkelerinin Avrupalılaşma sürecinde, diğer tüm genişleme süreçlerine nazaran çok daha etkili bir konuma oturtulmuştur. Tüm bu görüşlerden hareketle, bu tezin amacı, dil haklarının Batı Balkanlar'daki ulus inşası süreci bağlamında üstlendiği rolü ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda, Avrupa Birliği'nin iki farklı genişleme dalgası karşılaştırmalı olarak değerlendirilecektir. Bir tarafta, 2007 yılındaki Balkan genişlemesiyle birlikte Avrupa Birliği'ne katılan iki üye ülke olan Bulgaristan ve Romanya'nın 1998-2006 yılları arasındaki katılım süreçleri kapsamında uyguladığı dil politikaları değerlendirilecektir. Diğer tarafta ise, halihazırda devam eden Batı Balkan genişlemesinde yer alan aday ülkelerden biri olan Kuzey Makedonya'nın 2006-2020 yılları arasındaki katılım süreci boyunca uygulamaya aldığı veya uygulamaya alması şart koşulan dil hakları incelenecektir. Her iki genişleme dalgasının değerlendirilmesinin ardından elde edilen bulgular esas alınarak dil haklarının değişkenlik gösteren rolü, ulus inşası kuramı ışığında açığa çıkartılacaktır.

Abstract:
Upon the ethnic conflicts within the territories of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia, the region of Western Balkans has encountered a sea of change that includes the growing importance of language rights and formation of new nations and states. Given the relation between languages and nations, it is apparent that the nation-building processes in the newly-independent Western Balkan states hold a prominent linguistic dimension due to their multi-ethnic demographic structures. Particularly when the states applied for full membership of the European Union and got involved in a comprehensively transformative Europeanization process, language rights adopted by the European Union made an appearance, which was more influential than it had been during any other enlargement rounds. From this point of view, the aim of this thesis is to reveal the role of language rights within the context of nation-building in the Western Balkans. In line with this objective, two enlargement rounds of the European Union will be evaluated comparatively. On one hand, as the two member states joining the European Union with 2007 Balkan enlargement, Bulgaria and Romania will be analyzed in terms of their language policies during their accession process between 1998-2006; on the other hand, as a candidate state of the current Western Balkan enlargement, North Macedonia will be assessed in regards to the language rights that are already in practice or conditioned to be in practice during its accession process between 2006-2020. Based on the findings from the enlargement rounds, the changing role of language rights will be brought to light within the frame of nation-building theory.