Toplum ruh sağlığı merkezinde takip edilen şizofreni tanılı hastalarda bilgisayar destekli bilişsel iyileştirim tedavisi ve yanıtla ilişkili sosyodemografik ve klinik değişkenler
Computer assisted cognitive remediation treatment in patients with schizophrenia followed in the community mental health center and response-related sociodemographic and clinical variables
Yazar: MUHAMMET ENES ÖZEL
Danışman: DOÇ. DR. MEDİNE YAZICI GÜLEÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel tedavi = Cognitive therapy ; Ruh sağlığı = Mental health ; Ruh sağlığı hizmetleri = Mental health services ; Toplum ruh sağlığı merkezleri = Community mental health centers ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Çalışmamızda, Toplum Ruh Sağlığı Merkezi'nden takipli şizofreni
tanılı hastalardaki bilişsel fonksiyonların, bilişsel iyileştirim tedavisi sonrası
değişimin gözlenmesi ve bu değişim ile ilgili faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmamız kesitsel tanımlayıcı ve uzunlamasına takip
çalışmasıdır. Çalışmaya, S.B.Ü. Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve
Araştırma Hastanesi Kadıköy Toplum Ruh Sağlığı Merkezi ve Ümraniye Toplum
Ruh Sağlığı Merkezi'nden takipli şizofreni tanılı 25 hasta dahil edildi. Hastaların
şizofreni tanıları DSM-5'e göre yapılandırılmış görüşmeler ile doğrulandı. Hastalara
bilişsel iyileştirim tedavisi uygulamadan önce, sosyodemografik veri formu, Pozitif
ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Kısa Psikiyatrik Değerlendirme Ölçeği
(BPRS), Bireysel ve Sosyal Performans Ölçeği (PSP), Modifiye Morisky Tedavi
Uyum Ölçeği (Morisky), Weschler Bellek Ölçeği (WMS), Wisconsin Kart Sıralama
Testi (WCST) ve Stroop testi uygulandı. Sonrasında hastalar ile 12-15 seanslık,
bilgisayar üzerinden yürütülen CogPack isimli uygulama, bilişsel iyileştirim tedavisi
amacıyla uygulandı. Tedavi sonrası aynı ölçekler yeniden uygulandı. Sonrasında
bilişsel fonksiyonlar ve semptom şiddetindeki değişmeler, kendi içinde ve
sosyodemografik verilerle kıyaslandı.
Bulgular: Çalışmamızda, bilişsel iyileştirim tedavisinin, bilişsel fonksiyonlar
üzerine anlamlı düzeyde olumlu etkisi olduğu bulundu. WCST ve WMS skorlarında,
tedavi öncesi skorlara göre anlamlı olarak iyileşme gözlenirken, Stroop testindeki
değişim istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. Eğitim düzeyinin, bilişsel iyileştirim
tedavisinden görülecek fayda ile korele olduğu görüldü. Bilişsel iyileştirim tedavisi
ile hastaların pozitif, negatif ve genel semptomalojilerinde anlamlı değişim
saptanmadı. Ayrıca Morisky ve PSP sonuçları ile, bireysel ve sosyal işlevsellik ve
tedavi uyumu konusunda anlamlı değişiklik saptanmadı.
Sonuç: Bilişsel iyileştirim tedavisi, şizofrenide bozulan bilişsel işlevleri
iyileştirmektedir. Eğitim düzeyi, bu iyileşmenin miktarı ile korelasyon
göstermektedir. Yatış sayısının az olması, hastalık süresinin kısa olması, hastalığın
ileri yaşta başlamış olması da iyileşme ile ilgili faktörlerdendir. Hastaların pozitif ve 
xi
negatif semptomlarında değişiklik saptanmamaktadır. Türkiye populasyonunda,
bilişsel iyileştirim tedavisinin işlevsellik ve tedavi uyumuna olan etkisini görmek ve
tedaviyi etkileyen faktörlerin anlaşılabilmesi için, daha geniş örneklemli ve uzun
süreli takip çalışmalarına ihtiyaç vardır

Abstract:
Objective: In our study, it was aimed to observe the change in cognitive
functions in patients diagnosed with schizophrenia, who were followed up from the
Community Mental Health Center, after cognitive treatment and to determine the
factors related to this change.
Method: Our study is a cross-sectional descriptive and longitudinal followup study. For the study, twenty-five patients diagnosed with schizophrenia from the
Erenköy Psychiatric and Neurological Diseases Hospital Kadıköy Community
Mental Health Center and Ümraniye Community Mental Health Center were
included. Diagnosis of patients with schizophrenia was confirmed with DSM-5.
Before applying cognitive remediation treatment to patients, sociodemographic data
form, Positive and Negative Symptoms Scale (PANSS), Brief Psychiatric Evaluation
Scale (BPRS), Personal and Social Performance Scale (PSP), Modified Morisky
Treatment Adaptation Scale (Morisky), Weschler Memory Scale ( WMS), Wisconsin
Card Sorting Test (WCST) and Stroop test were applied. Then, 12-15 sessions of
cognitive remediation treatment carried out on the computer were applied with the
patients. After the treatment, the same scales were reapplied. Then, cognitive
functions and changes in symptom severity were compared within and with
sociodemographic data.
Results: In our study, a significant positive effect of cognitive remediation
treatment was found on cognitive functions. Difference between pre and post
treatment WCST and WMS scores were significant. But Stroop test scores
improvements were not significant. It was observed that the education year is
correlated with the benefits of cognitive improvement treatment. There was no
significant change in positive, negative and general symptomatologies with cognitive
remediation treatment. Also, there wasn't any significant changes in Morisky and
PSP scores, which shows us treatment adaptation and personal / social performances
of patients did not change with cognitive remediation treatment.
Conclusion: Cognitive remediation treatment improves impaired cognitive
functions in schizophrenia. Education level seems to correlate with the amount of 
xiii
this recovery. The low number of hospitalizations, short duration of the disease, and
onset of the disease at an older age are also factors related to recovery. Positive,
negative symptoms did not change with cognitive remediation treatment. Also
treatment adherence and funcionality of patients didn't change. Studies with bigger
sample size and longer treatment time is needed to see the effect of cognitive
remediation treatment on functionality and adherence to treatment and also recovery
predictors of cognitive remediation therapy in Turkey population