Endüstriyel atık yönetiminde iş güvenliği
Ocupational health and safety in industrial waste management
Yazar: HÜSEYİN YİĞİT YELKENCİ
Danışman: PROF. DR. GÖRKEM AKINCI
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
İş Sağlığı ve Güvenliği, çağımızın çağdaş halklarında kişilere verilmiş olan değerin yansıması şeklinde devamlı değişmeye hazır bilim çalışması olarak kabul görmektedir. Bu bilim dalının asıl amacı işçileri olası yaşanacak iş kazalarından ve mesleki bulaşıcı hastalıklardan uzaklaştırmak ve gerekli önlemleri almak, çalışanların her açıdan çok daha güvende oldukları mekanlarda çalışma hayatlarını sürdürmelerini sağlamak,  hukuki, sosyal, ekonomik ve idari açıdan sağlıklı sürdürülebilir koşullar sağlamaktır.
Atık yönetimi kavramı; atığın kaynağında azaltılması, özelliğine göre ayrılması, toplanması, geçici depolanması, ara depolanması, geri kazanılması, taşınması, bertarafı ve bertaraf işlemleri sonrası kontrolü ve benzeri işlemleri içeren bir yönetim biçimidir. Entegre atık yönetimi ise atık yönetiminin bir çok dalının ortak bir çalışma ile  çıkan tüm atıklara uygulanmasıdır. Atık yönetimi hiyararşisine göre sırasıyla atık çıkmasının önlenmesi, çıkması gerekli olan atıkların azaltılması, yeniden kullanımı, geri dönüşümü, ısıl geri kazanımı ve en son noktada bertarafı (düzenli depolanması) amaçlanmaktadır. 
Bu atık hiyerarşisine göre endüstriyel işletmeler çeşitli önleme ve azalatma çalışmaları sonrasında nihayi atıklarını mümkün olduğunca berataraf (düzenli depolama) çözümü dışında kalarak, geri dönüşüm/geri kazanım sektöründe yeniden ürün oluşturma veya ısıl işlemlerle elektrik elde edilmesi olarak değerlendirmektedirler. Atıkların çıktıkları noktalarda üretim hatlarından, tesis bünyelerinde bulunan geçici atık alanlarına taşınması, geçici atık alanlarında hacimsel azaltım sağlanması, ve geri dönüşüm noktalarına sevk edilmesi süreci boyunca bir çok personel, ekipman ve özel tip kamyonlarla yoğun çaba ve planlama gerektiren çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışmalar iş özelinde bir çok tehlike ve riski barındırmaktadır. Atık yönetimi işi spesifikasyon gerektiren bir dal olduğu için, endüstriler genellikle işlerini taşere etme metoduna gitmektedirler. Bu çalışmada; ana işi atıkların yönetimi olmayan endsütrilerin atık yönetiminde ne tip tehlikelerle kaşılaşabileceklerine dair bir çalışma yapılması ve uzun süreli endüstriyel atık yönetimi saha operasyonu tecrübelerime dayanarak bir risk analizi oluşturulması sonrasında bunun endüstirilere klavuz olması hedeflenmektedir.

Abstract:
Occupational Health and Safety is recognized as a scientific field that is constantly evolving in modern societies, reflecting the value placed on individuals. The primary goal of this discipline is to protect workers from potential occupational accidents and occupational infectious diseases, to take necessary precautions, and to ensure that employees can continue their working lives in environments where they are much safer in every aspect. It also aims to provide healthy and sustainable conditions from legal, social, economic, and administrative perspectives.
The concept of waste management includes a management approach that involves the reduction of waste at its source, separation according to its characteristics, collection, temporary storage, intermediate storage, recovery, transportation, disposal, and post-disposal control, among similar processes. Integrated waste management refers to the application of various branches of waste management to all types of waste through a collaborative effort. According to the waste management hierarchy, the goal is to prevent the generation of waste, reduce the necessary waste, reuse it, recycle it, recover energy from it thermally, and finally, as a last resort, dispose of it (by controlled landfilling).
According to this waste hierarchy, industrial enterprises, after various prevention and reduction efforts, aim to avoid the disposal solution (controlled landfilling) as much as possible by considering recycling/recovery in the recycling sector or generating electricity through thermal processes. The process involves moving waste from production lines to temporary waste areas within the facility, reducing volume in temporary waste areas, and transporting it to recycling points, which requires significant effort and planning, involving many personnel, equipment, and specialized trucks. These activities carry numerous hazards and risks specific to the work involved. Since waste management is a field requiring specific expertise, industries often opt for outsourcing these tasks. In this study, the aim is to analyze the types of hazards that industries, whose primary function is not waste management, may encounter in waste management and to develop a risk analysis based on my long-term experience in industrial waste management field operations, which will serve as a guide for industries.