Okuma bozukluğunda gelişimin rolünün okul başarısı ile çalışma belleğinin alt bileşenleri açısından 2'nci ve 4'üncü sınıflarda incelenmesi
The role of development in reading disorder in terms of academic achievement and sub-components of working memory in 2nd and 4th grades
Yazar: BANU DİKEÇ
Danışman: PROF. DR. İLYAS GÖZ
Maltepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Gelişim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Gelişim = Development ; Okul başarısı = School achievement ; Okuma güçlüğü = Reading difficulty ; Çalışma belleği = Working memory ; Çocuk gelişimi = Child development ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability ; Öğrenme bozuklukları = Learning disorders ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İşler bellek = Working memory

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, Özgül Öğrenme Bozukluğunun en sık karşılaşılan şekli olan okuma bozukluğu'nun (OB) bir kapasite sorunu mu yoksa gelişimsel bir sorun mu olduğunu araştırmaktır. Bir diğer amacı ise okuma bozukluğunda rolü olduğu kabul edilen çalışma belleğinin hangi döngüsünün veya döngülerinin daha etkili olduğuna dair bulgu(lar) elde etmektir.

Araştırmamızda ders başarısının ölçütü olarak matematik ve Türkçe ders notları kullanılmış ve ilk olarak OB grubuyla kontrol grubunun ders başarısı karşılaştırılmıştır; literatürle uyumlu şekilde, OB grubunun ders başarısı daha düşük çıkmıştır. İkinci aşamada, temel hipotezi test edecek olan asıl işleme geçilmiştir: İkinci sınıfta ve 4'üncü sınıfta OB grubu ile kontrol grubu arasındaki ders başarısı farkı ayrı ayrı belirlenmiştir; nihayet, dördüncü sınıftaki OB grubu ile kontrol grubu arasındaki farkın, 2'nci sınıfa kıyasla azalıp azalmadığına bakılmıştır. Farkın azalması, okuma bozukluğunun gelişimden etkilendiğinin göstergesi olarak kabul edilmiştir; öte yandan, iki grup arasındaki söz konusu farkın sürmesinin veya artmasının ise okuma bozukluğunun bir kapasite sorununu işaret ettiği kabul edilmiştir. Analizler, 4'üncü sınıftaki farkın ikinci sınıfa kıyasla azaldığını göstermiştir. Dolayısıyla bu bulgu, OB'nin gelişimsel bir sorun olduğu yönündeki görüşleri desteklemiştir. 

"Okuma bozukluğunda, çalışma belleğinin hangi döngüsü veya döngüleri etkilidir?" meselesine katkıda bulunmak için, literatüre uygun şekilde ileriye sayı dizisi fonolojik döngünün, geriye sayı dizisi ise merkezî yöneticinin ölçütü olarak alınmıştır. Hem 2'nci hem de 4'üncü sınıfta okuma bozukluğu grubunun fonolojik döngü ve merkezi yönetici performansları literatüre uygun şekilde daha düşük çıkmıştır. Öte yandan, 2'nci sınıfta fonolojik döngü ile Türkçe ve matematik puanları arasında ilişki çıktığı halde, merkezî yönetici ile böyle bir ilişki bulunmamıştır. Dördüncü sınıfta ise bu iki döngü ile ders başarıları arasında herhangi bir ilişki gözlenmemiştir.

Yukarıdaki iki bulgunun birbiriyle uyumlu olduğu, ikisinin birlikte okuma bozukluğunun gelişimden etkilendiği sonucuna varılmış ve araştırmanın bulguları, literatürdeki ilişkili görüşler ve bulgular açısından tartışılmıştır.

Abstract:
The main purpose of this study is to explore whether Reading Disorder (RD), the most common form of Specific Learning Disorder, is a capacity problem or a developmental problem. Another purpose is to find out which component or components of the working memory are more effective in RD.
In the present research, lecture scores of Turkish and mathematics courses were used as the criterion of academic achievement. In the first step the academic achievement of the control group was compared to that of RD group; as in the literature, the RD group's courses achievement were found lower than that of the control group. In the second step, the main hypothesis was tested: The academic achievement difference between the RD group and the control group for the second and for the fourth grade has been determined separately. Then the differences between two groups in 2nd grade and in 4th grade were compared with each other in order to see whether the disadvantage of RD group decreases or not in fourth grade. It was found out that the difference between RD and control group in fourth grade is smaller than that of in second grade supporting the approach that RD is affected by development.
In order to highlight another controversial issue we dealt the question of "which component or components of the working memory affect RD?". To that end the forward digit span was used to measure phonological loop and the backward digit span was used to measure the central executive as in the literature. In both the 2nd and 4th grades the phonological loop and central executive performance of the RD groups were lower; these results are in line with the literature on RD. Although there was a relationship between phonological loop and Turkish and mathematics scores in the 2nd grade, there was no such a relationship for the central executive. In addition to this finding there was no any relation between the two components in question and the reading and math scores.
We consider that these findings are compatible in the sense that both results show that RD is affected by development; the present findings were discussed in terms of the approaches related to RD.