Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası'nın gelişim süreci ve Sovyet sonrası coğrafya güvenliğine etkisi
The evolvement of the European Security and Defence Policy and its influence on the security of the post-Soviet area
Yazar: GALYM ZHUSSİPBEK
Danışman: PROF. DR. FÜSUN ARSAVA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Bölümü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikaları = European Security and Defence Policies ; Gramsci, Antonio = Gramsci, Antonio ; Hegemonya = Hegemony ; Küreselleşme = Globalization ; NATO = North Atlantic Treaty Organisation ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism

Özet:
?Post- modern? ya da ?sivil güç? olmak, askeri güç kullanamama ya da kullanmak istememe anlamına gelmemektedir. ODGP'nın tamamlayıcı bir parçası olan AGSP, AB'ne operasyonel nitelikte askeri ve sivil yetenekler sağlamaktadır. Ulusal egemenliğe ve Atlantik-ötesi ittifakına bağlılık bir araya gelerek tek başına bir Avrupa askeri bütünleşmesi düşüncesi dışlanmıştır. AGSP, AB üyelerinin ortak savunması ile ilgili olmayan, temelde askeri ve sivil kriz yönetimine odaklanan bir politikadır. AGSP ?klasik? anlamda Birlik ?ortak politikası? olmadan ziyade, AB üyelerinin dışişleri ve güvenlik konularında işbirliği çabaları niteliğindedir. AGSP ?yeni tehditlerin? ortaya çıktığı bir ortamda oluşturulmuş ve geliştirilmiştir. Batı dünyasının çıkarlarını korumada AB ile NATO tamamlayıcı nitelikte fonksiyonlar üstlenmiştir. AGSP, AB'ne yeni görevler ve artı meşruiyet sağlamakta, ayrıca etkili AGSP aracılığıyla Amerika ile Avrupa arasında daha dengeli ortaklık ilişkilerinin kurulması hedeflenmekte. ABD ile birlikte uluslararası sistemin ?merkezinde? yer alan AB, Soğuk Savaş sonrası dönemde ?diğerleri? üzerinde ?uluslar-ötesi? hegemonik düzenin kurulmasını ve devamını sağlamak istemekte. Rusya'nın ilk yılları AGSP'na bakış açısının oldukça olumlu olmasına karşılık, günümüzdeki resmi bakış açısı daha az olumlu, hatta AGSP konusunda bir güvensizlik ve hayal kırıklığının yaşandığı hissedilmekte. AB ile Rusya arasında ilan edilen ?stratejik ortaklığa? rağmen, eski SSCB coğrafyasında iki güvenlik sistemi, NATO'ya istinat eden ve AGSP tarafından desteklenen Avro-Atlantik topluluğu ile KGAÖ çerçevesinde Rusya-merkezli siyasi- askeri ortaklık paralel bir şekilde gelişmektedir. AB Sovyet sonrası coğrafyanın güvenlik denkleminde henüz önemli bir yer alamamış ve mevcut şartlar dahilinde AB'ni, söz konusu bölgede ciddi siyasi aktör olarak kabul etmek oldukça erkendir. Bir yandan ODGP ile AGSP'nın sınırlılıkları, diğer yandan Rusya'nın son yılları siyasi ve ekonomik yönlerden etkinliğini arttırması nedeniyle, AB'nin Sovyet sonrası coğrafyadaki etkinliği görünür gelecekte sınırlı düzeyde kalacaktır.

Abstract:
Being a post-modern or ?civilian power? does not mean inability or unwillingness to resort to use of military power. ESDP as an integral part of the CFSP provides the EU with an operational military as well as civil capacity. Primacy of the national sovereignty and attachment to the Atlantic Alliance combined to rule out any idea of establishing European army. ESDP does not relate to collective defense, but centered upon military and civil crisis management. ESDP is not a ?classical? EU policy, rather it represents a sum of efforts of the EU member states to cooperate in foreign policy and security policy issues. Eventually, ESDP is the distinctive European contribution to the overall objectives of the Euro-Atlantic Alliance. ESDP confers upon the EU the new missions and added legitimacy, as well via effective ESDP is intended to establish a more balanced partnership within Euro-Atlantic Alliance. Europe, which together with USA comprises the ?centre? of international system, after the collapse of the bipolar system strives to establish the ?trans-national? hegemonic system over the ?rest?. The ESDP was established as a response to ?new threats? and has been developing in the environment created by ?new threats?. The functions of the EU and NATO in defending the interests of the West are complementary. Initially Russian attitude to the ESDP was overall positive. This attitude was based mainly on misconceptions about the real nature of ESDP. But nowadays Russia to some degree disappointed by real ?pro-NATO nature? of the ESDP. There are the bleak prospects for the cooperation in external security field and in crisis management between Russia and EU. Russia is concerned about EU penetration into post- Soviet area. Despite the declared ?strategic partnership?, two competing political-military systems, the Euro-Atlantic Alliance supported by ESDP and Russia-centered CSTO are developing in parallel. The EU cannot be accepted as an important security actor in post- Soviet area, therefore ESDP influence in this region will be limited in foreseeable future.