Erikson'ın psikososyal gelişim kuramı bağlamında kişilerarası iletişim: İçtenlikli ilgi ve reddedicilik ilişkisi üzerine bir analiz
Interpersonal communication in the context of Erikson's psychosocial development theory: The relationship between sincere affection and rejection an analysis on
Yazar: ARZU BAYTAR
Danışman: PROF. DR. EMEL POYRAZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler Ana Bilim Dalı / Kişilerarası İletişim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations
Dizin: İnformal iletişim = Informal communication ; İç iletişim = Internal communication ; İçerik merkezli iletişim = Content-centric communication

Özet:
Erik H. Erikson'ın Yaşam boyu Gelişim Kuramında, psikososyal gelişim aşamalarına göre insan yaşamı sekiz evrede incelenmektedir. Her evrede iki zıt kutup arasında denge arayan kişinin, kişilerarası iletişim süreçlerine bağlı olarak belirli psikososyal gelişim görevlerini yerine getirmesi beklenmektedir. Bu çalışmada yetişkinlikte (7. evre) kazanılan içtenlikli ilgi-reddedicilik özelliklerinin kişilerarası iletişimle ilişkisi incelenmektedir. Yetişkinlikte en olgun seviyeye ulaşan "üretkenlik" ile antitezi olan "durağanlık" arası bunalımdan denge durumuna ulaşmak, önceki evrelerde edinilen umut, yetkinlik ve bağlılık özellikleriyle doğrudan ilişkilendirilmektedir. Kişilerarası iletişim deneyimleriyle biçimlenen üretkenlik ve durağanlık arası denge, "içtenlikli ilgi-reddedicilik" tutumlarına temel sağlamaktadır. 
Dış dünya (etos=çevre) ilişkisine özel önem atfeden Erikson, iletişime taraf olan kişilerin psikososyal süreçlerine açıklık kazandırmaktadır. Kuşaklararası bağ kurma rolü bakımından yetişkinlerin iletişim yetkinliğine dikkat çekilmiş, yetişkin üretkenliği ile kişilerarası iletişimin birbirini besleyen olgular olarak kişilerarası iletişim deneyimlerinin psikososyal gelişim ilişkisi incelenmiştir. Kurama göre, kişilerarası iletişim yetkinliğine bağlı olarak, nesil yetiştirme, fikir ve ürün geliştirmede yetişkinler kilit rol üstlenmektedir. Bunu da üretkenlik/durağanlık dengesinde temellenen içtenlikli ilgi-reddedicilik özellikleriyle gerçekleştirmektedir. 
Araştırmanın yöntemi; iki ayrı bütünleşik çalışma şeklinde tasarlanmıştır. Yetişkinlikte kişilerarası iletişim durumları ile psikososyal gelişim özelliklerinin ilişkisi Gandhi karakteri ve eğitimci 17 kişi örneklemi ile incelenmiştir. Bunun için Gandhi filmi söylem çözümlemesi yapılmış ardından Marmara Üniversitesi çalışanı yetişkinlerle yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Her iki aşamanın analizinde tümdengelim yaklaşımıyla, üretkenlik/durağanlık dengenin içtenlikli ilgi/reddedicilik özellikleri ve kişilerarası iletişim ilişkisi incelenmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi ile Maxqda programı kullanılarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
In the Lifespan Development Theory, Erik H. Erikson examines human life in eight stages according to the stages of psychosocial development. In each stage, the person seeking balance between two opposite poles is expected to fulfill certain psychosocial developmental tasks depending on interpersonal communication processes. In this study, the relationship between sincere interest-refusal traits acquired in adulthood (stage 7) and interpersonal communication is examined. Reaching a state of equilibrium from the crisis between "productivity", which reaches its most mature level in adulthood, and its antithesis, "stagnation", is directly related to the traits of hope, competence and commitment acquired in previous stages. The balance between productivity and stasis, shaped by interpersonal communication experiences, provides the basis for the attitudes of "sincere interest-refusal". 
Erikson, who attaches special importance to the relationship with the external world (ethos=environment), clarifies the psychosocial processes of the people involved in communication. Attention was drawn to the communication competence of adults in terms of the role of intergenerational bonding, and the psychosocial development relationship of interpersonal communication experiences as phenomena that feed each other with adult productivity and interpersonal communication was examined. According to the theory, depending on interpersonal communication competence, adults play a key role in raising generations and developing ideas and products. This is realized through the characteristics of sincere interest-rejectionism based on the balance of productivity/inertia. 
The research method was designed as two separate integrated studies. The relationship between interpersonal communication situations in adulthood and psychosocial developmental characteristics was examined with the character of Gandhi and 17 educators. For this, Gandhi movie discourse analysis was conducted and then semi-structured in-depth interviews were conducted with adults working at Marmara University. In the analysis of both stages, the relationship between productivity/stagnation balance, sincere interest/rejection characteristics and interpersonal communication was examined with a deductive approach. The data obtained from the interviews were evaluated using Maxqda program with descriptive analysis method.