قصائد ملا خليل الإسعردي العربية (دراسة بلاغية)
Molla Halil es-Siirdî'nin dîvânındaki Arapça şiirlerin belagat açısından incelenmesi
Yazar: ABDULLAH RAZKO
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET BİLAL TOLAN
Bingöl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Bu çalışma Molla Halil es-Siirdî'nin divanındaki Arapça şiirlerinin retorik bir incelemesini içermektedir. Her şiiri ayrı ayrı olarak ele alınmıştır. Şiire bir giriş, şiirin konusu ve yazarın etkilendiği duyguların bir göstergesi olarak şiirin kısa bir özeti ile başlanmış, ardından şiirdeki retorik/belagi unsurlar seçilen örneklerle sunulmuştur. Çalışmanın sonunda, şiirlerin sanatsal imgeler, ruhi ve ahlaki öğretilerle dolu olduğu anlaşılmıştır. Şair, şiirin temasına uygun, duygu yüklü ve okuyucuyu cezbeden, anlamı açık, yapmacıklıktan uzak basit ifadeler kullanmıştır. Şairin geniş dini kültürü, Kur'an ve sünnetten yaptığı alıntılarda ve onlara yaptığı atıflarda kendini göstermektedir. Şair inşa üslubuna sıkça başvurmuştur. Özellikle günahlarını itiraf, yalvarma ve münacaat kısımlarında çoğu kez nida üslubundan faydalanmıştır. Betimleme ve beyan sanatını icra ederken haber cümlelerini kullanmıştır. İstiareler, teşbihler, cinaslar ve tıbaklar tüm şiirlerde göze çarpmaktadır. Ayrıca hasr, ihtisas, takdim ve tehir sanatlarını bolca kullanmıştır. Şiirlerin bir kısmı kısa ve öz, tekrarlanmaya ve ilahi olarak okunmaya uygun olarak yazılmıştır. Dolayısıyla bu şiirler yapmacıklıktan uzak, manaları akıcı, zarif sözlerden oluşan, kolay anlaşılır, lafız oyunlarına dalmadan, tek vezinde ve düzenli olarak, iç ve dış musikiye uygun olarak yazılmışlardır. Şair, bilinçli olarak sözlerinin açık ve akıcı olmasına dikkat etmiş, karmaşık, anlaşılmaz sözler söylemekten uzak durmuştur. İstiare, teşbih ve diğer sanatlar şiirde eğreti durmamış, aksine yerli yerinde adeta sözün doğal akışının bir gereğiymiş gibi kullanılmıştır.

Abstract:
This thesis focuses on a rhetorical study of the poems of the renowned poet Malla Khalil Al-Sayyarti, written in the Arabic language. Each poem was individually examined, starting with a brief overview of the poem as an introduction, highlighting its importance and the emotions experienced by the poet. The rhetorical techniques and figurative expressions were analyzed, accompanied by illustrative examples. Upon completion of the study, it became evident that the poems possess a rich sea of artistic imagery, enhanced by linguistic and conceptual enhancements. The poet employs words that resonate with the theme of the poem, overflowing with emotion and captivating the reader. The meanings are clear, expressed through simple and uncomplicated phrases, far from artificiality. The poet's extensive religious knowledge is evident through the incorporation of certain words and phrases from the Quran and Sunnah into the texts. The poet frequently utilizes compositional techniques, especially the style of direct address, which dominates many of his poems when confessing guilt, pleading, or engaging in supplication. Descriptive and explanatory statements are employed when depicting scenes or providing clarification.
Metaphors, similes, metonymy, and analogies are abundantly used throughout all the poems. The poet employs the techniques of enumeration and specialization generously, presenting what deserves delay for emphasis and attention. Some poems are short and concise, suitable for chanting and repetition, characterized by simplicity, a continuous flow of meanings, and
agile language, easily comprehensible and devoid of verbal complexity. They are structured with internal and external musicality through the sequence of monosyllabic words and regular divisions. It seems that the poet deliberately keeps his language clear, fluent, and spontaneous, avoiding complexity. Even the metaphors, similes, and other techniques appear effortless, as if they naturally flowed from his thoughts.