Psödoeksfoliyasyon sendromu, psödoeksfoliyasyon glokomu ve primer açık açılı glokomda vitreoretinal arayüz hastalıklarının sıklığının ve klinik özelliklerinin karşılaştırılması
Comparison of frequency and clinical features of vitreoretinal interface diseases in pseudoexfoliation syndrome, pseudoexfoliation glaucoma, and primary open-angle glaucoma
Yazar: UĞUR ALTUNOK
Danışman: PROF. DR. NURŞEN YÜKSEL
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases

Özet:
Amaç: Psödoeksfoliyasyon sendromu (PES), psödoeksfoliyasyon glokomu (PEG) ve
primer açık açılı glokom (PAAG) hastalarında vitreoretinal arayüz hastalıklarının (VRAH)
görülme sıklığını ve klinik özelliklerini kapsamlı bir şekilde araştırmak. Ayrıca, VRAH
varlığının retina sinir lifi tabakası kalınlığı (RSLT) ile olan ilişkisini değerlendirmeyi
hedeflemekteyiz.
 Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif kohort çalışmada, Kocaeli Üniversitesi Araştırma ve
Uygulama Hastanesi Göz Hastalıkları kliniğinde Eylül 2009 - Nisan 2024 tarihleri arasında
kayıt altına alınmış hastaların dosyaları incelenmiştir. Hastaların demografik bilgileri,
klinik muayene bulguları ve optik koherens tomografi (SD-OKT) tetkikleri
değerlendirilmiştir. PES, PEG ve PAAG tanı kriterleri belirlenmiştir. Vitreoretinal arayüz
hastalıkları uluslararası kabul görmüş evreleme sistemleri kullanılarak değerlendirilmiştir.
Hastaların takip sürecinde ERM gelişmi ve progresyonu izlenmiştir. Çalışmaya 224
hastanın PES olan 299 gözü(%19,3), 320 hastanın PEG olan 449 gözü (%29), 217 hastanın
PAAG olan 372 gözü (%%24,2) ve 236 kontrol hastasının 426 gözü (%27,6)
Kontrol grubu, polikliniğe herhangi bir şikayet ile başvuran yaş uyumlu hastalardan
oluşturulmuştur.
 Bulgular:
 Gruplar Arası Karşılaştırmalar: Komplet PVD, VRAH ve ERM oranları gruplar
arasında anlamlı farklılıklar göstermiştir (p<0,01). İlk muayenede PAAG grubunda en
düşük oranlar mevcuttur: Komplet PVD (%30,3), VRAH (%20,8), ERM (%18,5). PES ve
PEG gruplarında daha yüksek oranlar mevcuttur: Komplet PVD (~%50), VRAH (~%45),
ERM (~%40). Son muayenede PAAG grubunda oranlar yine düşük kalmıştır: Komplet
PVD (%40,4), VRAH (%29,2), ERM (%26,4). PEG grubunda ERM oranı (%55), PES
grubundaki ERM oranına göre (%47) istatistiksel olarak anlamlı olmayan bir artış
göstermiştir.
 Lens Durumuna Göre Karşılaştırmalar: İlk muayenede PES grubunda lens durumuna
göre anlamlı farklılık görülmemiştir (p>0,05). PEG ve PAAG gruplarında lens durumuna
göre anlamlı farklılıklar görülmüştür (p<0,05). Kontrol grubunda sadece komplet PVD
oranı psödofakik gözlerde anlamlı yükseklik göstermiştir (p<0,05). Son muayenede tüm
120
gruplarda (PES, PEG, PAAG) lens durumuna göre anlamlı farklılıklar görülmüştür
(p<0,05). Genel olarak, psödofakik gözlerde komplet PVD, VRAH ve ERM oranları daha
yüksek bulunmuştur.
 Genel Glokom Cerrahisi Etkisi: İlk muayenede PEG grubunda cerrahi durumuna göre
anlamlı farklılık görülmemiştir (p>0,05). PAAG grubunda sadece ERM dağılımında
anlamlı farklılık görülmüştür (p<0,05). Son muayenede PEG ve PAAG gruplarında cerrahi
geçirenlerde VRAH ve ERM oranları anlamlı yüksek bulunmuştur (p<0,05). PEG
grubunda cerrahi geçirenlerde komplet PVD oranı anlamlı yüksek bulunmuştur (p<0,05).
 Trabekülektomi Etkisi: İlk muayenede PAAG grubunda trabekülektomi geçirenlerde
ERM oranları anlamlı yüksek bulunmuştur (p<0,05). Son muayenede PEG ve PAAG
gruplarında trabekülektomi geçirenlerde VRAH ve ERM oranları anlamlı yüksek
bulunmuştur (p<0,05). PEG grubunda trabekülektomi geçirenlerde komplet PVD oranı
anlamlı yüksek bulunmuştur (p<0,05).
 RSLT ile ERM ilişkisi: İlk muayenede ve son muayenede PEG ve PAAG gruplarının
her ikisinde de ERM olan gözlerde RSLT kalınlıkları istatistiksel anlamlı düşük
bulunmuştur(p<0,05).
 Sonuç: Bulgularımız, psödoeksfolyasyon sendromu (PES) ve psödoeksfoliyasyon
glokomu(PEG) hastalarında, primer açık açılı glokom (PAAG) hastalarına kıyasla daha
yüksek komplet posterior vitreus dekolmanı (PVD), vitreoretinal arayüz hastalıkları
(VRAH) ve epiretinal membran (ERM) oranları olduğunu göstermiştir.Lens durumunun
vitreoretinal yapılar üzerinde önemli bir etkisi olduğu gözlemlenmiş, psödofakik gözlerde
komplet PVD, VRAH ve ERM oranları daha yüksek bulunmuştur. Glokom cerrahisi,
özellikle trabekülektomi, vitreoretinal yapıları etkilemektedir. Cerrahi geçiren gözlerde,
özellikle takip sürecinde, VRAH ve ERM oranları anlamlı derecede yüksek bulunmuştur.
Retina sinir lifi tabakası (RSLT) kalınlığı ile ERM varlığı arasında anlamlı bir ilişki tespit
edilmiştir. PEG ve PAAG gruplarında, ERM olan gözlerde RSLT kalınlığının daha düşük
olduğu gözlemlenmiştir. Bu bulgu, ERM'nin glokom progresyonu üzerindeki potansiyel
etkisini düşündürmektedir.Sonuç olarak, bu çalışma glokom türü, lens durumu ve cerrahi
müdahalelerin vitreoretinal yapılar üzerindeki etkilerini ortaya koymuştur. Bulgularımız,
glokom hastalarının takibinde vitreoretinal değişikliklerin önemini vurgulamakta ve bu
değişikliklerin glokom progresyonu ile ilişkisini araştırmak için daha ileri çalışmalara
ihtiyaç olduğunu göstermektedir.
 Anahtar sözcükler: psödoeksfolyasyon, primer açık açılı glokom, vitreoretinal arayüz,
epiretinal membran, retina sinir lifi tabakası

Abstract:
Objective: To comprehensively investigate the prevalence and clinical characteristics of
vitreoretinal interface diseases (VRID) in patients with pseudoexfoliation syndrome (PES),
pseudoexfoliation glaucoma (PEG), and primary open-angle glaucoma (POAG).
Additionally, we aim to evaluate the relationship between the presence of VRID and retinal
nerve fiber layer (RNFL) thickness.
 Materials and Methods: In this retrospective cohort study, patient records from
Kocaeli University Hospital's Ophthalmology clinic between September 2009 and April
2024 were examined. Demographic information, clinical examination findings, and
spectral-domain optical coherence tomography (SD-OCT) results were evaluated.
Diagnostic criteria for PES, PEG, and POAG were established. Vitreoretinal interface
diseases were assessed using internationally accepted staging systems. The development
and progression of epiretinal membrane (ERM) were monitored during the follow-up
period. The study included 299 eyes (19.3%) with PES from 224 patients, 449 eyes (29%)
with PEG from 320 patients, 372 eyes (24.2%) with POAG from 217 patients, and 426
eyes (27.6%) from 236 age-matched control patients.
 Results:
 Inter-group Comparisons: Complete PVD, VRAH, and ERM rates showed significant
differences between groups (p<0.01). The PAAG group had the lowest rates at the initial
examination: Complete PVD (30.3%), VRAH (20.8%), ERM (18.5%). PES and PEG
groups had higher rates: Complete PVD (~50%), VRAH (~45%), ERM (~40%). At the
final examination, rates in the PAAG group remained low: Complete PVD (40.4%),
VRAH (29.2%), ERM (26.4%). The ERM rate in the PEG group (55%) showed a
statistically insignificant increase compared to the ERM rate in the PES group (47%).
 Lens Status Comparisons: Initially, no significant difference was observed in the PES
group based on lens status (p>0.05). Significant differences were observed in PEG and
POAG groups based on lens status (p<0.05). In the control group, only the complete PVD
rate was significantly higher in pseudophakic eyes (p<0.05). In the final examination,
significant differences were observed in all groups (PES, PEG, POAG) based on lens
status (p<0.05). Generally, pseudophakic eyes had higher rates of complete PVD, VRID,
and ERM.
123
 General Glaucoma Surgery Effect: Initially, no significant difference was observed in
the PEG group based on surgical status (p>0.05). In the POAG group, only ERM
distribution showed a significant difference (p<0.05). In the final examination, VRID and
ERM rates were significantly higher in surgically treated eyes in both PEG and POAG
groups (p<0.05). In the PEG group, the complete PVD rate was significantly higher in
surgically treated eyes (p<0.05).
 Trabeculectomy Effect: Initially, ERM rates were significantly higher in POAG
patients who underwent trabeculectomy (p<0.05). In the final examination, VRID and
ERM rates were significantly higher in both PEG and POAG groups who underwent
trabeculectomy (p<0.05). In the PEG group, the complete PVD rate was significantly
higher in eyes that underwent trabeculectomy (p<0.05).
 RNFL and ERM Relationship: In both initial and final examinations, RNFL
thicknesses were significantly lower in eyes with ERM in both PEG and POAG groups
(p<0.05).Conclusion: Our findings demonstrate higher rates of complete PVD, VRID, and
ERM in patients with PES and PEG compared to POAG patients. Lens status was observed
to have a significant effect on vitreoretinal structures, with pseudophakic eyes showing
higher rates of complete PVD, VRID, and ERM. Glaucoma surgery, especially
trabeculectomy, affects vitreoretinal structures. Eyes that underwent surgery showed
significantly higher rates of VRID and ERM, particularly during follow-up. A significant
relationship was found between RNFL thickness and the presence of ERM. In PEG and
POAG groups, eyes with ERM were observed to have lower RNFL thickness. This finding
suggests a potential effect of ERM on glaucoma progression. In conclusion, this study
reveals the effects of glaucoma type, lens status, and surgical interventions on vitreoretinal
structures. Our findings emphasize the importance of vitreoretinal changes in the follow-up
of glaucoma patients and indicate the need for further studies to investigate the relationship
between these changes and glaucoma progression.
 Keywords: pseudoexfoliation, primary open-angle glaucoma, vitreoretinal interface,
epiretinal membrane, retinal nerve fiber layer