Okul öncesi öğretmenlere Vygotsky'nin kültürel-tarihsel kuramı bağlamında "Dilin kullanımına" yönelik sağlanan mentörlüğün etkisi
The effect of mentoring provided to preschool teachers on "Use of language" in the context of vygotsky's cultural-historical theory
Yazar: NAŞİDE NUR KARAMAN
Danışman: PROF. DR. FATMA ÇAĞLAYAN DİNÇER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Vygotsky, Lev = Vygotsky, Lev

Özet:
Araştırmalar, mentörlük programlarının öğretmenlerin mesleki gelişimlerini desteklediğini, sınıf içi uygulamalarını iyileştirdiğini ve dolayısıyla çocukların öğrenmesine olumlu katkı sağladığını göstermektedir. Bu araştırmada, okul öncesi öğretmenlere Vygotsky'nin Kültürel-Tarihsel Kuramı bağlamında "dilin kullanımına" yönelik sağlanan mentörlüğün etkisinin ortaya çıkarılması hedeflenmektedir. Bu amaçla araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden çoklu durum çalışması ile yürütülmüştür. Çalışma grubu, VÖSİP ve VÖMED gruplarından dörder öğretmen olmak üzere toplam sekiz öğretmenden oluşmaktadır. Çalışma grubunun tamamı, "Vygotsky Kültürel-Tarihsel Kuramı Bağlamında Öğretmen Davranışları Gözlem Formu" ile sınıf içi dilin kullanımına yönelik uygulamaları ön gözlemler ve son gözlemlerle sistematik olarak izlenmiştir. VÖMED grubuyla mentörlük sürecine yönelik olarak ön-son görüşme ve geri bildirim oturumları gerçekleştirilmiştir. Her iki grupta VÖSİP Eğitimini almıştır. VÖSİP Eğitimi, kuramsal bilgilendirme, dilin kullanımı, potansiyel gelişim alanı, aracıların kullanımı, paylaşılan etkinlik ve hâkim etkinlik olarak: oyun içeriğinde olmak üzere altı oturumdan oluşmaktadır. Öğretmenlerle üç hafta boyunca, haftada iki gün şeklinde eğitim yapılmıştır. VÖMED grubundaki öğretmenlere VÖSİP Eğitim Modülü ile birlikte dört hafta süren mentörlük desteği ve geri bildirim oturumları sunulmuştur. Sürecin sonunda son gözlemler yapılarak öğretmenlerin sınıf içi dilin kullanımı uygulamaları betimlenmiş ve mentilerle de son görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularının oluşturulmasında durum içi tema analizi ve çapraz durum tema analizi kullanılmıştır. VÖSİP ve VÖMED müdahaleleri frekans değerleri açısından tüm temalarda değerlendirildiğinde, son gözlemlerin ön gözlemlere göre daha yüksek frekans değerlerine sahip olduğu belirlenmiştir. Bu durum, Vygotsky'nin Kültürel-Tarihsel Kuramı'na dayalı her iki müdahalenin de öğretmenlerin sınıf içi dilin kullanımı uygulamalarında artışa neden olduğunu ortaya koymaktadır. VÖSİP ve VÖMED müdahalelerinin tüm temalardaki son gözlem frekansları kıyaslandığında, VÖMED grubunun daha yüksek frekanslara sahip olduğu tespit edilmiştir. Mentör desteğiyle sürekli geri bildirim döngüsü sağlanan öğretmenlerin, dilin kullanımı uygulamalarında daha belirgin ve kalıcı değişiklikler gösterdiği belirlenmiştir. Ayrıca VÖMED grubundaki öğretmenlerin mentörlük sürecine ilişkin deneyimleri Pozitif Duygular, Aktarımı İzleme ve Zorluklar kategorilerinde incelenmiştir. VÖSİP grubunun eğitimle birlikte uygulamada niceliksel olarak çok fazla değişiklik göstermemesine rağmen niteliksel olarak öğretim stratejilerinde farklılaşmaların olduğu sonucuna ulaşılmıştır. VÖMED grubunda ise hem nicel hem nitel olarak mentörlüğün etkisi belirgin şekilde görülmüştür.

Abstract:
Researches show that mentoring programs support teachers' professional development, improve their classroom practices, and therefore contribute positively to children's learning. This research aims to reveal the effect of mentoring provided to preschool teachers regarding the "use of language" in the context of Vygotsky's Cultural-Historical Theory. For this purpose, the research was conducted with a multiple case study, one of the qualitative research methods. The study group consists of a total of eight teachers, four teachers in each of the VÖSIP and VÖMED groups. The entire study group's practices regarding the use of language in the classroom were systematically monitored with preliminary and final observations using the "Teacher Behavior Observation Form in the Context of Vygotsky Cultural-Historical Theory". Pre-post interviews and feedback sessions were held with the VÖMED group regarding the mentoring process. Both groups received VÖSIP Training. VÖSIP Training consists of six sessions: theoretical information, use of language, zone of the proximal development, use of mediators, shared activity, lead activity: play. Training was conducted with the teachers two days a week for three weeks. Teachers in the VÖMED group were provided with four weeks of mentoring support and feedback sessions along with the VÖSIP Training Module. At the end of the process, final observations were made, teachers' classroom language use practices were described, and final interviews were held with the mentees. Within-case theme analysis and cross-case theme analysis were used to generate research findings. When the frequency values of VÖSIP and VÖMED interventions were evaluated in all perspectives, it was determined that the final observations had higher frequency values than the preliminary observations. This reveals that both interventions based on Vygotsky's Cultural-Historical Theory caused an increase in teachers' use of language in the classroom. When the final observation frequencies of VÖSIP and VÖMED interventions in all themes were compared, it was determined that the VÖMED group had higher frequencies. Teachers who are provided with a continuous feedback loop with mentor support show more significant and permanent changes in their language use practices. In addition, the experiences of teachers in the VÖMED group regarding the mentoring process were examined in the categories of Positive Emotions, Transfer Monitoring and Difficulties.  It was concluded that although the VÖSIP group did not change much quantitatively in practice with training, there were qualitative differences in teaching strategies. In the VÖMED group, the effect of mentoring was clearly seen both quantitatively and qualitatively.