Türkçeye aktarılan hadislerin çeviri kuram ve stratejileri bağlamında değerlendirilmesi
The evaluation of hadiths translated into Turkish in the context of translation theories and strategies
Yazar: EMİN KARA
Danışman: PROF. DR. ABDULVAHAP ÖZSOY ; PROF. DR. MURAT ÖZCAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Eşdeğerlik = Equivalency ; Hadis = Hadith ; Strateji = Strategy ; Çeviri = Translation

Özet:
Hz. Peygamber'in söz, fiil ve takrirlerini içeren hadisler, Müslümanların inanç,
ibadet, komşuluk ilişkileri ve sosyal hayatını şekillendirmede önemli bir rol
oynamaktadır. Hadislerde yer alan dini emirler ve yasaklar, ahlaki ilkeler ve günlük
hayatla ilgili tavsiyeler ana dili Arapça olmayan toplumlara ancak çeviriler vasıtasıyla
ulaştırılabilmektedir. Bu bağlamda hadislerin doğru ve anlaşılır bir şekilde Türkçeye
çevrilmesi, Türk toplumunun Hz. Peygamber'in rehberliğinden yararlanmaları için
oldukça önemlidir.
Arapça ve Türkçe, dilbilgisi kuralları ve kelime hazinesi açısından oldukça farklı
dillerdir. Bu durum, sözcük ve ifadelerin tam anlamıyla karşılanmasının zorlaşmasına
ve anlam kaymalarına yol açabilmektedir. Hadislerin yapısına dair faktörlerin yanı sıra
diline dair faktörler de hadislerin çevirisini zorlaştırmaktadır. Öte yandan hadislerde yer
alan birçok kavramın doğru bir şekilde çevrilmemesi yanlış anlamalara ve dini
hükümlerin hatalı yorumlanmasına neden olabilmektedir. Bu çalışmada, hadis
metinlerine dair mevcut tercümeler, çeviri kuram ve stratejileri bağlamında analiz edilip
birtakım tespitlerde bulunulmuştur. Bütün bunların yanı sıra mevcut çalışma, Türkçeye
aktarılan hadislerin gelişi güzel değil de çeviribilime dair kuram ve stratejilerden
faydalanmanın kaçınılmaz olduğunu ifade etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Hadis, Çeviri, Kuram, Strateji, Eşdeğerlik

Abstract:
Hadiths, covering the words, actions and declarations of the Prophet, play a
fundamental role in shaping Muslims' belief, prayers, neighbourhood and social life.
The religious commands and prohibitions, ethical principles and advices regarding the
daily life stated in hadiths can be conveyed to the societies whose native language is not
Arabic only through translations. In this context, translation of hadiths into Turkish in a
comprehensible and clear way is of capital important for the Turkish society to benefit
from the guidance of the Prophet.
Arabic and Turkish are considerably different languages considering grammar
rules and vocabulary, and so this leads to a difficulty in fully corresponding the words
and expressions in the target language as well as semantic shifts. In addition to the
factors regarding the structures of the hadiths, factors about their wording makes hadith
translation difficult, as well. On the other hand, mistranslations of most notions in the
hadiths may lead to misunderstandings and misinterpretations of religious provisions.
This study provides a number of determinations by analysing the present translations of
hadith text in terms of translation theories and strategies. In addition to this, the study
suggests that the hadiths translated into Turkish should not be randomly translated, and
it is inevitable to benefit from theories and strategies of translation studies.
Key Words: Hadith, Translation, Theory, Strategy, Equivalence