"Güvenli Çocuk" (Safe child) Programının etkililiğinin incelenmesi
Xamination of effectiveness of Safe Child Programme
Yazar: EMİNE HANDE AYDOS
Danışman: PROF. DR. BERRİN AKMAN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Güvenli davranış = Dependable behaviour ; Güvenli Çocuk Programı = Safe Child Programme ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İstismar = Abuse

Özet:
Bu araştırmanın amacı; 54-90 ay aralığındaki anasınıfı ve ilkokul birinci sınıfa
devam eden çocukların kendilerini istismar ve benzer tehlikeli durumlardan
korumalarına, kendilerine duydukları güveni artırmaya yönelik olarak uyarlanan
Güvenli Çocuk Programı'nın etkililiğini incelemektir. Bu araştırmada ön-test-son-test
kontrol gruplu yarı-deneysel desen kullanılmış, 2x3x3 modelinde yürütülmüştür. Bu
araştırmanın deney grubunu Güvenli Çocuk Programı'na katılan çocuklar,
öğretmenleri ve aileleri, kontrol grubunu bu programa katılmayan çocuklar,
öğretmenleri ve aileleri oluşturmaktadır. Her bir grupta 19 çocuk olmak üzere toplam
114 çocuk yer almıştır. Nitel veriler, altı sınıf öğretmeni ve her gruptan gönüllü olarak
katılmak isteyen beşer aile ile görüşmeler yürütülerek elde edilmiştir. Deney
grubunu oluşturan çocuklara altı hafta boyunca, haftada iki gün ve dört oturumdan
oluşan program uygulanmıştır. Plasebo grubuna benzer şekilde altı hafta süresince
toplam 24 oturumdan oluşan etkinlikler uygulanmış, kontrol grubuna ise
müdahalede bulunulmamıştır. Programın uygulanmasından sonra son-test
ölçümleri yapılmış ve son-test ölçümlerinden sekiz hafta sonra izleme testleri
uygulanmıştır. Çocuklardan veri elde etmek amacıyla 'Güvenlik Bilgi ve Beceri
Değerlendirme Aracı', 'Akran Zorbalığı Değerlendirme Aracı', 'Kültür Bağımsız
Özgüven Kontrol Listesi' ve 'İnternet Güvenliği Değerlendirme Aracı' kullanılmıştır.
Öğretmen ve aile boyutunda 'Öğretmen Görüşme Formu' ve 'Aile Görüşme Formu'
programın etkisine dair görüşleri belirlenmiştir. Verilerin analizinde Kruskal-Wallis
H testi kullanılmış ve gruplar arasında anlamlı farklılıklar görüldüğünde Post-Hoc
Çoklu Karşılaştırma Testi ile birbirinden farklı olan gruplar tespit edilmiştir. Grupların
ön-test-son-test ve son-test-izleme testi puanlarının karşılaştırılmasında ilişkili
ölçümler için Wilcoxon işaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen
bulgular, Güvenli Çocuk Programının, çocukların kendilerini korumalarına yönelik
becerilerini olumlu yönde etkilediği ve yapılan bireysel görüşmelerde de öğretmen
ve ailelerin programla ilgili olumlu görüşlere sahip oldukları belirlenmiştir.

Abstract:
The aim is to investigate the effectiveness of Safe Child Program, which is adapted
to protect children from abuse and similar dangerous situations, and to increase
their confidence attended first grade and preschool 54-90 month-children (n=114).
In this study, the quasi-experimental design with pre-test and post-test control group
was used. The experimental group of this study consisted of the children, teachers
and their families who participated in Safe Child Program; the control group of
children, teachers and their families who did not participate. The placebo group is
composed of children, teachers and their families who are not involved in selfprotection activities. The qualitative data of the study were obtained by conducting
interviews with six primary teachers and five families who wanted to participate
voluntarily from each group. The experimental group consisted four sessions per
week and totally 24 sessions for six weeks. After the implementation of the program,
post-test measurements were made and follow-up tests were performed eight
weeks after the final test measurements. Security Knowledge and Skill Assessment
Tool, Peer Bullying Assessment Tool, Culture Independent Self-Confidence
Checklist and Internet Security Assessment Tool were used to obtain data from the
children. The opinions of the teachers and the families on the effect of the program
were determined. In the analysis of the data; Kruskal-Wallis H test was used and
when the Kruskal Wallis-H Test showed significant differences between the groups;
and also difference in groups were determined with Post-Hoc Multiple Comparison
Test. Wilcoxon Signed Ranks Test was used to compare pre-test-post-test and posttest-follow-up test scores. The findings of the study showed that Safe Child Program
positively affects the skills of children to protect themselves, teachers and families
stated positive opinions about the program.