Antalya Merkez ilçelerindeki Aile Sağlığı merkezlerinde çalışan sağlık personelinin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve ilişkili faktörler
Healthy lifestyle behaviors of health staff working in family health centers in Antalya central districts and related factors
Yazar: DUYGU ÇANAKÇI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM AKDEMİR
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Sağlıklı ve kaliteli bir hayat sürdürebilmek için her yaştan bireyin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını uygulaması gerekmektedir. Bu araştırma, Antalya merkez ilçelerindeki aile sağlığı merkezlerinde çalışan sağlık personelinin sağlıklı yaşam biçimi davranışları düzeyini ve bunu etkileyen faktörleri tespit edebilmek amacıyla planlanmıştır.
Kesitsel tipte bir araştırmadır. Araştırma evreni Aksu, Döşemealtı, Kepez, Konyaaltı ve Muratpaşa ilçelerinde yer alan aile sağlığı merkezlerinde çalışan aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarıdır. Toplam 867 çalışandan araştırmaya katılmayı kabul eden 680 kişidir (Katılım oranı %78,4). Bağımlı değişken Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II'den elde edilen toplam ve alt ölçek puanlarıdır. Bağımsız değişkenler sosyodemografik ve mesleki özellikler, sağlık durumları ve günlük yaşam aktiviteleridir. Veriler SPSS 23.0 programı ile analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum değer, bağımsız gruplarda t testi, Pearson korelasyon testi, tek yönlü ANOVA ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır.
Katılımcıların ölçekten aldıkları toplam puan ortalaması 126,05±19,87 olup, 52-208 puan aralığında değerlendirildiğinde orta düzeydedir. Alt ölçeklerde en düşük puan ortalaması fiziksel aktivite, en yüksek manevi gelişimde bulunmuştur. Çoklu regresyon analizinde artan yaş, kadın cinsiyet, en uzun süre köyde yaşama, ruhsal ve sosyal sağlığını iyi olarak değerlendirme, ailede kronik hastalıklı birey varlığı, genel ve ağız diş sağlığı taraması yaptırma, sağlıklı yaşadığına inanma, yeterli ve dengeli beslendiğini düşünme, boya uygun ağırlıkta olmaya çalışma, ağırlığını olması gerektiği gibi değerlendirme ve uyku süresinin ideal olmasının sağlıklı yaşam biçimi davranışları üzerine pozitif yönde etkisi olduğu gözlenmiştir.
Sonuç olarak aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarının sağlıklı yaşam biçimi davranış düzeyleri istenilen düzeyde değildir. Mesleki bilgilerin tutum ve davranışa dönüştürülebilmesi için bu konuda hizmet içi eğitim verilmesi önerilir.
Anahtar Sözcükler: Sağlıklı yaşam biçimi davranışları, aile sağlığı merkezi, aile hekimi, aile sağlığı çalışanı

Abstract:
For maintaining a healthy and quality life, it is necessary for individuals of all ages to practice healthy lifestyle behaviors. This research is planned in order to determine the level of healthy lifestyle behaviors of health personnel working in family health centers in the central districts of Antalya and the factors affecting it.
It is a cross-sectional study. The population of the study is family physicians and family nurses working in family health centers located in Aksu, Döşemealtı, Kepez, Konyaaltı and Muratpaşa districts. Out of 867 employees, 680 people has agreed to participate (The participation rate is 78.4%). Dependent variables are the total and subscale scores obtained from the Healthy Lifestyle Behaviors Scale-II. Independent variables are sociodemographic and occupational characteristics, health status and activities of daily living. Data were analyzed with SPSS 23.0 program. Number, percentage, mean, standard deviation, minimum and maximum value, independent-samples t test, Pearson correlation test, one-way ANOVA and multiple regression analysis were used to evaluate the data.
The total mean score of the participants from the scale is 126.05±19.87, and when evaluated in the 52-208 point range, it is at a moderate level. The lowest mean score in the subscales was found in physical activity and the highest in spiritual development. In the multiple regression analysis it has been observed that increasing age, female gender, living in the village for the longest time, evaluating self mental and social health as well, presence of individuals with chronic diseases in the family, having a general, oral and dental health screening, believing that he/she lives healthy, thinking that he/she has an adequate and balanced diet, evaluating his/her weight as it should be and trying to be at an appropriate weight has a positive effect in healthy lifestyle behaviors.
As a result, healthy lifestyle behavior levels of family health center personnels are not at the desired level. In order to transform professional knowledge into attitudes and behaviors, it is recommended to give training about this subject.
Keywords: Healthy lifestyle behaviors, family health center, family physician, family health worker