Uluslararası deniz hukuku bağlamında Doğu Akdeniz'de bölgesel ve küresel enerji politikalarının Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne yansımaları
The implications of regional and global energy policies on Turkey and the Turkish Republic of Northern Cyprus in the Eastern Mediterranean in the context of international maritime law
Yazar: ECE BUKET ARICIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. DEMET ŞEFİKA MANGIR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Küresel Çalışmalar Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Doğu Akdeniz, yeryüzünün en değerli ticaret yolları üzerinde bulunması, kıtalar arası bir koridor işlevi görmesi ve tarihi boyunca pek çok uygarlığa ev sahipliği yapmış olmasından dolayı jeopolitik ve jeostratejik öneme sahiptir. Doğu Akdeniz, Alfred Thayer Mahan'ın Deniz Hakimiyet Teorisi'nde bahsedilen ve teorinin ana düşüncesi olan ''Denizlere hakim olan dünyaya hakim olur'' sözünün bir çıktısı niteliğindedir. Yine Doğu Akdeniz, Halford John Mackinder'ın ''Kara Hakimiyet Teorisi''nde, Nicholas John Spykman'ın ''Kenar Kuşak Teorisi''nde ve Zbigniew Brzezinski'nin ''Büyük Satranç Tahtası Teorisi'nde önemli bir havza olarak kabul edilmektedir. Doğu Akdeniz'in bu jeopolitik ve jeostratejik öneminin yanında, son dönemlerde havza üzerinde yapılan çalışmalar neticesinde keşfedilen enerji kaynakları, havzanın önemine yeni bir boyut getirmiş ve uluslararası arenada bulunan aktörlerin, havza üzerinde yeni stratejik hamleler geliştirmesini zorunlu kılmıştır. Doğu Akdeniz'de keşfedilen enerji kaynakları pek çok alanda avantaj sağlasa da uluslararası ortamda çıkar çatışmalarını ve krizleri de beraberinde getirmiştir. Bölge ülkelerinin uluslararası hukuk kurallarını ihlal ederek, çıkarları doğrultusunda belirlemiş oldukları egemenlik yetki alanları, çıkar çatışmalarını beraberinde getirirken bölge ülkeleri ile çeşitli anlaşmalar imzalayan küresel güçler ise Doğu Akdeniz'de yaşanan süreci daha komplike bir hale büründürmüştür. Bu tez, yüzyıllardır jeopolitik ve jeostratejik öneme sahip olan Doğu Akdeniz'de keşfedilen hidrokarbon kaynaklarıyla birlikte bölgesel ve Küresel güçlerin Doğu Akdeniz'deki enerji politikalarının  Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne yansımalarını konu almaktadır. Doğu Akdeniz'de değişen dengeler, uluslararası deniz hukuku bağlamında ele alınmış olup, bölgesel ve küresel güçlerin enerji politikalarının Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne yansımaları incelenmiştir. Çalışmanın sonunda Doğu Akdeniz'de küresel ve bölgesel güçlerin yapmış olduğu her bir stratejinin Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile ilintili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Doğu Akdeniz, Enerji, Küresel Güçler, Bölgesel Güçler, Uluslararası Hukuk

Abstract:
The Eastern Mediterranean has geopolitical and geostrategic importance due to its location on the most valuable traderoutes of the world, its function as an intercontinental corridor, and the fact that it has hosted many civilizations through out its history. The Eastern Mediterranean is an out growth of Alfred Thayer Mahan's Theory of Maritime Dominance, which states that "He who dominates the seas dominates the world". The Eastern Mediterranean is also recognized as an important basin in Halford John Mackinder's "Land Dominance Theory", Nicholas John Spykman's "RimBelt Theory" and Zbigniew Brzezinski's "Grand Chessboard Theory". In addition to this geopolitical and geostrategic importance of the Eastern Mediterranean, the energy resources discovered as a result of recent studies in the basin have brought a new dimension to the importance of the basin and necessitated the actors in the international arena to develop new strategic moves in the basin. Although the energy resources discovered in the Eastern Mediterranean provide advantages in many areas, they have also brought conflicts of interest and crises in the international arena. While the sovereign jurisdictions determined by the countries in the region in line with their interests in violation of the rules of international law have brought conflicts of interest, the global powers that have signed various agreements with the countries in the region have made the process in the Eastern Mediterranean more complicated. This thesis deals with the hydrocarbon resources discovered in the Eastern Mediterranean, which has geopolitical and geostrategic importance for centuries, and the reflections of the energy policies of regional and global powers in the Eastern Mediterranean on Turkey and the Turkish Republic of Northern Cyprus. The changing balances in the Eastern Mediterranean are discussed in the context of international maritime law, and the reflections of the energy policies of regional and global powers on Turkey and the Turkish Republic of Northern Cyprus are analyzed. At the end of the study, it is concluded that each strategy of global and regional powers in the Eastern Mediterranean is related to Turkey and the Turkish Republic of Northern Cyprus.

Keywords: Eastern Mediterranean, Energy, Global Powers, Regional Powers, International Law