Anlamlı öğrenme ve buluş yoluyla öğrenme yöntemleriyle işlenmiş derslerde öğretmenlerin fark etme becerilerinin incelenmesi ve karşılaştırılması
Investigation and comparison of teacher's notification skills in lessons taught with meaningful learning and discovery learning methods
Yazar: ESRA SUNGUROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP ÇİĞDEM ÖZCAN
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Etkili bir matematik öğretimi tek bir değişken ile ilişkilendirilemez. Öğretmen, öğrenci, sınıf ortamı, öğretim yöntemleri ve daha birçok değişken göz önünde bulundurulmalıdır. Bunun için öğretmenin ders esnasında öğrencilerin konuya ilişkin verdiği hatta vermediği tepkilerinin, yorumlarının ve kavram imajlarının bile farkında olması gerekmektedir. ''Fark etme becerisi'' kavramı öğretmenlerin neyi fark ettiklerinin ve nasıl fark ettiklerinin incelenmesi yönünden matematik öğretimi için önemli bir etkiye sahiptir.   Bu araştırmanın amacı; anlamlı öğrenme ve buluş yoluyla öğrenme yöntemleriyle işlenen derslerde matematik öğretmenlerinin fark etme becerilerini ve düzeylerini incelemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışmasının benimsendiği araştırmanın çalışma grubunu MEB'e bağlı bir devlet okulunda görev yapan dört matematik öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak kullanılacak ders videosu çekimleri ise 7. sınıf öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Öğretmenlere, araştırmacı tarafından 7. sınıf öğrencileriyle farklı öğretim yöntemleri benimsenerek işlenen derslerin videoları izletilmiştir. Videolar izletildikten sonra "İzlediğiniz videoda önemli gördüğünüz/ kayda değer bulduğunuz durumlar nelerdir?" gibi yansıtıcı sorular yöneltilmiştir. Betimsel analiz yöntemi kullanılarak yapılan bu araştırmada matematik öğretmenlerinin fark etme becerilerinin incelenmesinde ve fark etme becerilerinin hangi düzeyde olduğunun belirlenmesinde van Es (2011) tarafından geliştirilmiş olan ve Estape ve arkadaşları (2018) tarafından güncellenen kavramsal çerçeve kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları matematik öğretmenlerinin anlamlı ve buluş yoluyla öğrenme yöntemiyle işlenmiş ders videolarında öğrenciden ziyade öğretmen ile ilgili durumları fark ettiklerini ve genel konuları (pedagojik yaklaşımları, öğrenci-öğretmen etkileşimi vb.) spesifik konulardan (cebir kavramına özgü) daha çok fark ettiklerini göstermiştir. Öğretmenlerin nasıl fark ettikleri incelendiğinde, her iki öğretim yöntemiyle işlenmiş derslerde fark ettikleri durumlara ilişkin açıklamalarının çoğunlukla değerlendirici ve yorumlayıcı nitelikte olduğu fakat buluş yoluyla öğrenme videolarında bu ifadelerin yüzdesinin daha belirgin olduğu gözlemlenmiştir. Öğretmenlerin fark etme beceri düzeylerinin ise çoğunlukla Düzey 1 ve Düzey 2 olduğu tespit edilmiştir. Farklı öğretim yöntemiyle işlenen ders videolarını izleyen dört matematik öğretmeninden sadece bir tanesinin düzeyinde farklılaşma gözlemlenmiştir. Bu öğretmenin anlamlı öğrenme yöntemiyle işlenmiş derslerde fark etme beceri düzeyi Düzey 3 olarak belirlenirken, buluş yoluyla öğretim yöntemiyle işlenmiş derslerde Düzey 4 olarak belirlenmiştir.

Abstract:
Effective mathematics teaching cannot be associated with a single variable. Teacher, student, classroom environment, teaching methods, and many other factors should be taken into consideration. For this, the teacher should be aware of the reactions, comments, and concept images that the students give or even do not give during the lesson. The concept of "noticing skills" has an important impact on teaching mathematics in terms of examining what and how teachers notice. The purpose of this study is to analyze awareness skills and levels of mathematics teachers in lessons taught through meaningful learning and discovery learning methods. The study group of the research, which adopts the case study method from qualitative research methods, consists of four mathematics teachers working in a public school affiliated with the Ministry of National Education (MEB). The lesson video recordings, which will be used as a data collection tool, were conducted with 7th-grade students. The teachers were shown videos of the lessons taught by the researcher by adopting different teaching methods with their 7th-grade students. After the videos were shown, reflective questions such as "What are the important / noteworthy aspects you observed in the videos you watched?" were asked. In this study, which was conducted using the descriptive analysis method, the theoretical framework built on the one developed by Estapa et al (2018) and Van Es (2011) was used to examine the noticing skills of mathematics teachers and to determine the level of their noticing skills. The findings of the study have indicated that mathematics teachers noticed the situations related to the teacher rather than the student in lessons taught through meaningful and discovery learning method, and noticed the general topics (pedagogical approaches, student-teacher interaction etc.) more than the specific topics (specific to the concept of algebra). When studying how the teachers noticed, it was observed that their explanations of the situations they noticed in lessons taught through both teaching methods were primarily evaluative and interpretive in nature. However, the percentage of these explanations were higher in discovery learning based videos. It has been determined that the teachers' awareness skill levels are mostly Level 1 and Level 2. Out of the four mathematics teachers who watched the lesson videos taught using different teaching methods, differentiation was observed only in the level of one teacher. The noticing skill degree of this teacher in lessons taught using the meaningful learning method was determined as Level 3 while it was determined as Level 4 in the lessons taught using the method of teaching by discovery.