İlkokul döneminde çocuğu olan ebeveynlerin dijital ebeveynlik farkındalıkları
Digital parenting awareness of parents with children in primary school
Yazar: SUNAY ÖZŞAHİN
Danışman: PROF. DR. TÜLİN ŞENER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışma ilköğretim döneminde çocuğu olan ebeveynlerin dijital ebeveynlik farkındalıklarını derinlemesine anlamaya yöneliktir. Araştırma kapsamında ilkokul dönemine (1.- 4. Sınıf) devam eden çocuğu olan ebeveynlerin dijital ebeveynlik farkındalığının demografik değişkenler açısından araştırılması; dijital araç kullanım sürelerinin eğitim durumu ve kullanım amacı açısından ele alınması; ebeveynlik stresi, ebeveynlik stili ve dijital ebeveynlik tutumu ile ilişkisinin ortaya konulması ve dijital ebeveynlik süreçlerine ilişkin deneyimlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada iki aşama olup karma yapıdadır ve açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır.
Birinci aşama nicel aşama olup korelasyonel ve nedensel araştırma deseni kullanılmıştır. Nicel çalışma grubunu 378 kadın 139 erkek ve 6 cinsiyetini belirtmeyen ebeveyn olmak üzere toplam 523 ebeveyn oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında kişisel bilgi formu, Dijital Ebeveynlik Farkındalık Ölçeği, Çok Boyutlu Ebeveynlik Stillerini Değerlendirme Ölçeği, Ebeveynlik Stres Ölçeği, Dijital Ebeveynlik Tutum Ölçeği araçları kullanılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda cinsiyet, eğitim durumu, dijital araç kullanım sürelerinin dijital ebeveynlik farkındalığı ile ilişkili olduğu ayrıca dijital ebeveynlik tutumu, ebeveynlik stresi ve ebeveynlik stilinin dijital ebeveynlik farkındalığı ile ilişkili olduğu görülmüştür.
Araştırmanın ikinci aşaması olan nitel boyutunda ise durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubunu oluşturan 12 kişi ile görüşme yapılarak veriler toplanmıştır. Nitel bulgulara bakıldığında çocukların iki yaşında dijital araçla tanıştığı ve telefon, televizyon ve tablet kullandığı görülmüştür. Ebeveynler çocukların dijital araçtan faydalanmasını desteklerken aşırı kullanımlarından ve olası risklerle karşılaşmalarından kaygı duymaktadırlar. Dijital araç kullanımının ebeveynlik davranışlarını etkilemediğini belirtenler olduğu gibi, bu nedenle çocuklarla yeterince ilgilenemediklerini söyleyenler de bulunmaktadır. Ebeveynler, dijital araç kullanımına ilişkin en çok yönlendirici rol üstlenmekte, bazıları ise tutarlı davranış ve hoşgörü göstermenin önemini vurgulamaktadır.

Abstract:
This study aims to deeply understand the digital parenting awareness of parents with children in primary education. The research investigates digital parenting awareness among parents of children in primary school (grades 1-4) from demographic perspectives, examines the duration and purpose of digital device usage in relation to educational background, and explores the relationship between digital parenting awareness, parenting stress, parenting style, and digital parenting attitude. Additionally, it analyzes parents' experiences regarding digital parenting processes. The study employs a mixed-method approach with an explanatory sequential design, conducted in two phases.
In the first, quantitative phase, a correlational and causal research design is used. The quantitative sample consists of 523 parents (378 females, 139 males, and 6 unspecified). Data collection tools include a personal information form, the Digital Parenting Awareness Scale, the Multidimensional Parenting Styles Assessment Scale, the Parenting Stress Scale, and the Digital Parenting Attitude Scale. Based on the findings, it has been observed that gender, educational level, and the amount of time spent using digital tools are associated with digital parenting awareness. Furthermore, digital parenting attitudes, parenting stress, and parenting style are also linked to digital parenting awareness.
In the second, qualitative phase, a case study method is employed. Data are collected through interviews with a sample of 12 parents. The qualitative findings reveal that children are introduced to digital devices at the age of two, predominantly using phones, televisions, and tablets. While parents support the beneficial use of digital devices, they are concerned about excessive use and potential risks. Some parents report that digital device usage does not affect their parenting behaviors, while others feel it hinders their engagement with their children. Parents generally take a guiding role in managing digital device usage, with some emphasizing the importance of consistent behavior and tolerance.