Son dönem Osmanlı doktorlarından Dr. Besim Ömer'in "Mi'de, Tegaddî ve Hazma Dâ'ir Kavâ'id-i Sıhhîye" adlı eserinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi
A last period Ottoman doctor, Dr. transcription and evaluation of Besim Ömer's "Mi'de, Tegaddî ve Hazma Dâ'ir Kavâ'id-i Sıhhîye"
Yazar: BAHAR KAYA
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA CAN
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Tarih = History
Dizin: Besim Ömer Paşa = Besim Ömer Pasha ; Doktorlar = Physicians ; Hastalar = Patients ; Hastalık = Disease ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Tedavi = Treatment

Özet:
Tıp; Eski Yunan ve Roma dönemlerinde, MÖ V. yüzyılda bir bilim dalı olarak
gelişmeye başlamıştır. İlk dönemlerden itibaren kabul gören tıbbî kaidelerden
birisi de tıp bilimi ile beslenme arasında doğrudan ilişki olduğudur. Beslenme
olgusu insanın yaşına, cinsiyetine, yaşadığı coğrafi bölgeye hatta dinine göre
değişiklik göstermiştir. Osmanlı Dönemi'nde de beslenme, hazm ve sıhhi
kurallar bu olgular üzerinde yoğunlaşmıştır. Osmanlı tıbbı; koruyucu hekimliğin
ön planda olduğu ve genel olarak insanları hastalıktan koruma, hastalıklara devâ
bulabilmenin ötesinde geleneksel uygulamalar hakkında geniş bilgi yelpazesi
sunmuştur. Çalışmamızda son dönem Osmanlı doktorlarından Besim Ömer'in
"Mi'de, Tegaddî Ve Hazma Dâ'ir Kavâ'id-i Sıhhîye" adlı eseri
değerlendirilmeye çalışılmıştır. Söz konusu eserde beslenme, hazm ve sıhhi
kurallardan yoğun olarak bahsedilmekte olup bu konular hakkında önemli
bilgiler bulunmaktadır. Çalışmamız üç bölümden oluşmakta olup birinci
bölümde geçmişten günümüze besin ve beslenmenin tarihsel süreci hakkında
bilgilere yer verilmiş, ikinci bölümde sindirim sistemi hastalıkları ve hıfzıssıhha
konularına değinilmiş, üçüncü bölümde ise eserin transkripsiyonu ve
değerlendirilmesi yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı Tıbbı, Besim Ömer, Mide Tegaddi ve Hazma Dair Kavaid-i Sıhhiye.

Abstract:
Medicine; It started to develop as a branch of science in the ancient Greek and
Roman periods, in the 5th century BC. One of the accepted medical rules since
the early periods is that there is a direct relationship between medical science
and nutrition. The phenomenon of nutrition has changed according to the age,
gender, geographical region and even religion of the person. In the Ottoman
period, nutrition, digestion and sanitary rules focused on these facts. Ottoman
medicine; It has provided a wide range of information about traditional practices,
in which preventive medicine is at the forefront and generally protecting people
from diseases and finding cures for diseases. In our study, the work of Besim
Ömer, one of the late Ottoman doctors, named "Mi 'de, Tegaddî ve Hazma Dâ'ir
Kavâ'id-i Sıhhiye" has been tried to be evaluated. In the mentioned work,
nutrition, digestion and sanitary rules are mentioned intensively and there is
important information about these subjects. Our study consists of three parts, in
the first part, information about the historical process of food and nutrition from
the past to the present is given, in the second part, digestive system diseases and
hygiene issues are mentioned, and in the third part, the transcription and
evaluation of the work is made.

Keywords: Ottoman Medicine, Besim Ömer, Mide Tegaddi and Kavaid-i Sıhhiye About Hazma.