Türkçe dil becerileri bağlamında öğretmen adaylarının çevrim içi sınıflarda yaşadıkları iletişim kaygılarının belirlenmesi
Determining the communication anxiety experienced by pre-service teachers in the context of Turkish language skills
Yazar: YİĞİT OMAY
Danışman: PROF. DR. ALİ FUAT ARICI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Eğitim iletişimi = Education communication ; Eş zamanlı çevrimiçi eğitim = Synchronous online education ; Sınıf içi iletişim = Classroom communication ; Çevrimiçi iletişim = Online communication ; Öğretmen-öğrenci iletişimi = Teacher-student comminication ; İletişim kaygısı = Communication apprehension

Özet:
Covid-19 salgını sonrasında dünyada ve dolayısıyla Türkiye'de çevrim içi eğitim
imkânları daha da yaygınlaşmıştır. Çevrim içi sınıflar yeni araştırma alanlarına da kapı
aralamaktadır. Yapılacak araştırmaların zeminini oluşturan temel unsurlardan biri ise
ölçme ve değerlendirme süreçlerinin temelini oluşturacak ölçme araçlarının
geliştirilmesi, uygulanması ve bu doğrultuda sahadan veri toplanmasıdır. Buradan
hareketle çalışmada Türkçe dil becerileri bağlamında öğretmen adaylarının çevrim içi
sınıflarda yaşadıkları iletişim kaygılarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çevrim içi
sınıflarda yaşanan iletişim kaygılarının belirlenmesi için Türkçe dil becerileri olan
okuma, yazma, dinleme, konuşma becerilerini temele almak ve iletişim kaygılarını
şekillendiren hâlleri bu beceriler bağlamında belirlemek oldukça mühimdir. Ölçek
geliştirme sürecinde öncelikle öğretmen adaylarıyla Türkçe dil becerileri bağlamında
geliştirilen soruları içeren form ile görüşme çalışması yapılmıştır. Elde edilen veriler
açık kodlama ile incelenmiş, yapılan analizler neticesinde üç tema (iletişim, mekân,
teknoloji) ve alt kategorilerinden oluşan bir çözümlemeye ulaşılmıştır. Bulguların
literatürle mukayesesi neticesinde ulaşılan sonuçların kapsayıcılığı ve derinliği yeterli
görülmüştür. Devamında elde edilen bulgulardan hareketle taslak madde formunun
hazırlanmasına geçilmiş ve beş uzmandan görüş alınarak Lawshe analizi
tamamlanmıştır. Keşfedici faktör analizi yoluyla üç faktörlü bir yapıya ulaşılmıştır:
anlatma kaygısı, sosyal kaygı, anlama kaygısı. Cronbach's Alpha değerleri her faktör
ve ölçek toplam puanı için yeterlidir. Son olarak yapılan doğrulayıcı faktör analizi
sonucunda model uyum değerleri anlamlı bulunmuştur. Nitel analizlerden farklı olarak
nicel analizlerin faktör yapısının farklılaştığı görülmüştür. Öğretmen adaylarının dil
becerileri bakımından iletişim süreçleri ve sosyal hayatlarına yönelik olarak
yaşadıkları iletişim süreçlerine dair kaygılarına işaret eden faktörler aynı zamanda
sınıf içi iletişim kanallarının açık tutulmasının ehemmiyetine işaret etmektedir.
Geliştirilen ölçeğin sahada uygulanmasından hareketle elde edilen veriler öğretmen
adaylarının yüksek seviyede olmamakla beraber belirgin bir kaygıya sahip olduklarını
ortaya koymaktadır. Öğrencilerin şahsi karakterlerinden içinde bulundukları çevreye
kadar geniş bir değişken havuzunun ilgili kaygılar üstünde etkili olabileceği analizler
sonucunda görülmüştür. Dolayısıyla gelecek araştırmalarda yapısal eşitlik
modellemesinin kullanıldığı yeni çalışmalarla çevrim içi sınıflarda yaşanılan iletişim
kaygısının sosyal değişkenler evrenindeki yerinin belirlenmesi faydalı olabilecektir.

Abstract:
After the Covid-19 epidemic, online education opportunities have become more
widespread in the world and therefore in Turkey. Online classes are also opening the
door to new research areas. One of the basic elements that form the basis of the
research to be done is the development and application of measurement tools that will
form the basis of measurement and evaluation processes and data collection from the
field in this direction. From this point of view, in the context of Turkish language
skills, it was aimed to determine the communication concerns of teacher candidates in
online classes. In order to determine the communication anxiety experienced in online
classes, it is very important to base the Turkish language skills of reading, writing,
listening, and speaking and to determine the situations that shape communication
concerns in the context of these skills. In the scale development process, first of all, an
interview study was conducted with the teacher candidates with the form containing
the questions developed in the context of Turkish language skills. The data obtained
were analyzed with open coding, and as a result of the analyzes made, an analysis
consisting of three themes (communication, environment, technology) and subcategories was reached. The comprehensiveness and depth of the results reached as a
result of the comparison of the findings with the literature were deemed sufficient.
Afterward, based on the findings obtained, the preparation of the draft item form was
started and the Lawshe analysis was completed by taking the opinions of five experts.
A three-factor structure was reached through exploratory factor analysis: narration
anxiety, social anxiety, and understanding anxiety. Cronbach's Alpha values are
sufficient for each factor and scale total score. Finally, as a result of confirmatory
factor analysis, model fit values were found to be significant. It was observed that the
factor structure of quantitative analyzes differed from qualitative analyzes. Factors
pointing to the pre-service teachers' concerns about their communication processes in
terms of their language skills and their social lives, also point to the importance of
keeping in-class communication channels open. The data obtained from the
application of the developed scale in the field reveal that the pre-service teachers have
significant anxiety, although not at a high level. As a result of the analysis, it has been
seen that a wide pool of variables, from the personal characters of the students to the
environment they are in, can be effective on related concerns. Therefore, it may be
useful to determine the place of communication anxiety experienced in online
classrooms in the universe of social variables with new studies using structural
equation modeling in future research.