İstanbul Rum Ortodoks dini ritüellerde aidiyet algısı temsili
Representation and identification of the Istanbulite Greek Orthodox in religious rituals
Yazar: NURDAN TÜRKER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYBİL GÖKER
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Antropoloji = Anthropology

Özet:
İstanbul Rum Ortodoks Dini Ritüellerde Aidiyet Algısı - Temsili başlıklı doktora tez çalışmasının problematiklerinin başında dinin ve ritüelin anlamı, hangi süreçleri kapsadığı, işlevlerinin neler olduğu ve Rum Ortodoks ritüellerin kimlik ile bağlantısının nerelerde öne çıktığı meseleleri gelmektedir. Kimliğe ve ritüele içkin diğer kavramlar olan mekân ve bellek ise insanların, mekânla nasıl anlamlı ilişkiler oluşturdukları, mekânsal düzenlemede kimliğin ve belleğin rolü,  alanın/mekânın nasıl kutsallaştırıldığı ve kutsal kalabildiği ve İstanbul'un kutsallaştırılması soruları etrafında ele alınmaktadır. Bu sorular etrafında problematiği irdelerken, kişilerin ritüellere verdikleri anlamı tarihsel bağlamların özgünlüğünde, göç olgusunun etkileriyle, bellek ve mekân kavramlarıyla bağlantılı irdelemeye çalıştım. 
Rum Ortodoks toplumunda din, kimlik kurucu bir unsurdur ve bu özellik Bizans ve Osmanlı?ya dayanan uzun bir geçmişle ilintilidir. Çoğunluk dininden farklı olan İstanbul Rum Ortodoks kültüründe din, özellikle bir araya gelme ve dayanışma bağlarıyla öne çıkmaktadır. Söz konusu ?etno-din? kimlik tasarımında ritüellerin, kimliğin kurulması, korunması ve aktarımındaki belirgin rolleri nedeniyle Rum Ortodoks dinî ritüellere, kuşaklar boyunca kültürel olarak canlı tutulan bir anlam dünyası, bir bellek olarak yaklaşmak gerekir.  Ortodoksluk mezhebinde bellek pek çok ritüelin temeli olmasının yanında, kitlesel göç gibi kırılmalar yaşamış toplumlarda bellek, kimliğin varlığını koruma aracı olarak öne çıkmaktadır. Göç etmek kişilerin mekânsal duyumunda sarsıntı yaratan bir olgudur. Mekân kimliğin yerleştirildiği bir anlamlandırma, etkileşimlerden ve anılardan oluşan bir örüntü olduğu için göçle birlikte sorunsallaşmaktadır. Bu sorunsallaşan kimlik duygusunun en önemli bileşenleri Atina ve İstanbul?da ritüellerin anlamlandırılması ve dille ilgili sınırlarda (Yunanca-Rumca/Türkçe-Rumca) görünür olmaktadır.

Abstract:
The primary problematic addressed in the doctoral dissertation study revolved around the meaning of religion and ritual, the functions they serve and where Istanbulite Greek Orthodox rituals intersect with identity. Other concepts such as place and memory are addressed in the way people create meaningful connections around place, identity and memory as evidenced by spatial arrangements and how space in general and Istanbul specifically is rendered sacred. I attempted to address the problematic within individual historical contexts while examining the effects of migration along with the concepts of memory and place.  
For the Istanbulite Greek Orthodox community, religion is a source of identity formation and  has a longtime connection with the Byzantine and Ottoman past.  In the culture of Greek Orthodoxy, religion primarily serves as a source of connections around which to gather and support one another.  Because of the distinctive roles played by rituals in the formation, maintenance and transferral of identity in this ?ethno-religious? identity, one must approach the religious rituals of the Greek Orthodox as a world of meaning, one that?s been kept culturally alive throughout generations.  
In societies that have experienced ruptures like mass migrations, memory becomes a means of protecting identity.  Migration shocks individuals? spatial sense and renders the weave created out of interactions and memories problematic. The most important components of this problematic sense of identity are observable in the interpretations of rituals in Athens and Istanbul and the boundaries of language (Greek-Romioi/Turkish-Romioi).