Sağlık inanç modeli temelli verilen eğitim ve danışmanlık programının koroner kalp hastalıkları riskini azaltmaya etkisi
The effect of health belief model-based training and counseling programs on reducing the risk of coronary heart diseases
Yazar: MUHAMMET FARUK YİĞİT
Danışman: PROF. DR. BEHİCE ERCİ
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı Sağlık İnanç Modeli Temelli verilen eğitim ve danışmanlık programının Koroner Kalp Hastalıklarından korunmaya yönelik risk faktörleri bilgi düzeyine, risk algısına ve risk skorlarına etkisini belirlemektir.
Materyal Metot: Araştırma ön test-son test kontrol gruplu deneme modeli olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Dursun Odabaş Tıp Merkezi Kardiyoloji Polikliniğine başvuran Koroner Kalp Hastalığı riski taşıyan bireyler oluşturmaktadır. Araştırma Ağustos 2022-Temmuz 2023 tarihleri arasında yapıldı. Araştırmaya 65 deney, 65 kontrol grubu olmak üzere toplam 130 birey katıldı. Deney grubunda bulunan kişilere Koroner Kalp Hastalıklarından korunmada Sağlık İnanç Modeli temelli eğitim ve danışmanlık uygulandı. Verilerin toplanmasında, Tanıtıcı Özellikler Soru Formu, Kardiyovasküler Hastalıklar Risk Faktörleri Bilgi Düzeyi Ölçeği ve Kalp Hastalığı Riski Algılama Ölçeği kullanıldı.
Bulgular: Deney grubundaki bireylerin Kardiyovasküler Hastalıklar Bilgi Düzeyi toplam puan ortalamasının girişim öncesi 14.16±5.15 iken, girişim sonrası 22.63±3.65 anlamlı yükseliş göstererek aralarında istatistiksel olarak önemli bir fark bulunmuştur (p˂0.05). Deney grubundaki bireylerin KHRA ölçeği toplam puan ortalamasının girişim öncesi 47.38±4.02 iken, girişim sonrası 52.73±5.53 anlamlı yükseliş göstererek aralarında istatistiksel olarak önemli bir fark bulunmuştur (p˂0.05). Deney grubundaki bireylerin Framingham ve TEKHARF risk skorları ortalamasının girişim sonrası anlamlı azalma göstererek aralarında istatistiksel olarak önemli bir fark bulunmuştur (p˂0.05). 
Sonuç: Sağlık İnanç Modeli temelli eğitimin Koroner Kalp Hastalığı riski olan bireylerde Kardiyovasküler hastalıklar bilgi düzeyinin artmasında, Kalp hastalığı risk algılama düzeyinin artmasında ve Kalp hastalığı risk skorlarının azalmasında etkili olduğu saptandı.
Anahtar kelimeler: Eğitim ve Danışmanlık, Kardiyovasküler Hastalıklar, Sağlık İnanç Modeli

Abstract:
Aim: The aim of this research is to determine the effect of the Health Belief Model-based training and counseling program on the risk factors knowledge level, risk perception and risk scores for prevention of Coronary Heart Diseases
Material and Method: The research was conducted as a pretest-posttest control group experimental model. The population of the study consists of individuals at risk of Coronary Heart Disease who applied to the Van Yüzüncü Yıl University Dursun Odabaş Medical Center Cardiology Polyclinic. The research was carried out between August 2022 and March 2023. A total of 130 individuals participated in the study, 65 of which were in the experimental group and 65 in the control group. Health Belief Model-based Training and counseling were applied to the people in the experimental group in the prevention of Coronary Heart Diseases. In data collection, Descriptive Characteristics Questionnaire, Cardiovascular Diseases Risk Factors Knowledge Level and Heart Disease Risk Perception Scale were used
Results: While the mean total score of the Cardiovascular Diseases Knowledge Level of the individuals in the experimental group was 14.16±5.15 before the intervention, a statistically significant difference was found between them by showing a significant increase of 22.63±3.65 after the intervention (p˂0.05). While the mean score of the Heart Disease Risk Perception Scale total score of the individuals in the experimental group was 47.38±4.02 before the intervention, a statistically significant difference was found between them by showing a significant increase of 52.73±5.53 after the intervention (p˂0.05). The mean Framingham and TEKHARF risk scores of the individuals in the experimental group showed a significant decrease after the intervention, and a statistically significant difference was found between them (p˂0.05).
Conclusion: It was determined that the Health Belief Model-based Education method was effective in increasing the knowledge level of cardiovascular diseases, increasing the level of risk perception of heart disease and decreasing the heart disease risk scores in individuals at risk for Coronary Heart Disease. 
Keywords: Cardiovascular diseases, Education and Counseling, Health Belief Model