Erzurum'da hyalesthes obsoletus signaret (Cixiidae: Aomoptera)'un tanımı, konukçuları ve biyolojisi üzerinde bazı gözlemler
Some, morphological and biological studies on hyale sthes obsoletus signoret (Cixiidae: Homoptera) in Erzurum
Yazar: ŞABAN GÜÇLÜ
Danışman: PROF.DR. HİKMET ÖZBEK
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1987
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
-40- VI. ÖZET Son 5-6 yıldan buyana Erzurum ilinde stolbur hasta lığı patates üretimini engelleyecek duruma gelmiştir. Bu hastalığın vektörü olarak değişik kaynaklarda. H. ob s ol et us bildirilmektedir. Bu sebeple 1986-1987 yıllarında Erzurum il merkezi, Pasinler, Oltu, Tortum ve Harman ilçelerinde bu çalışma yürütülmüştür. Erzurum Ovası 'm temsilen Ziraat Fakültesi Araştır ma Enstitüsü'nün 4 ve 6nolu Kuyu Deneme İstasyonlarından, Pasinler Ovası 'nı temsilen ilçe merkezi, Çö'ğender, Ugümü ve Epsemce köylerinden haftada bir, ayrıca Oltu'da ilçe merkezi, Çamlıbel, Başaklı, Tutmaç ve Özdere köylerinden, Tortum ve Narman'da ilçe merkezinden örnekler alınmıştır. Örnekler patates ve çevredeki diğer kültür bitkileri ile yabancı otlardan alınmıştır. Biyolojik gözlemler Erzurum il merkezinde belirtilen istasyonlarda yürütülmüştür. H. obsoletus 'un ergin ve nimf dönemlerinin tanım ları ve taksonomik öneme sahip vücut kısımlarının çizimle ri yapılarak nimf dönemlerini birbirinden ayıran özellik ler belirlenmiştir. Erginlerin ilk çıkışı 1986 yılında 7 temmuz, 1387 yılında 23 haziranda olmuştur. Bu tarihlerde üçüncü, dör düncü ve beşinci dönem nimfler de bulunmaktadır. Erginler ilk çıktığında nimflerle birlikte toprakta bulunmakta ve burayı birkaçgün sonra terk ederek bitkilerin üst kısım larına çıkmaktadırlar. Ergin populasyonu temmuz sonunda en yüksek seviyeye ulaşmakta, ağustosta yavaş yavaş aza larak eylül ortalarında sona ermektedir. Erginlerin en yüksek populasyonu yoncada görülmekte bunu sırasıyla ko runga, patates ve üçgül izlemektedir. Erginler yumurtalarını ağustos başından itibaren kışlama konukçularmın yakınma, toprağın içine 20-25'lik gruplar halinde mumsu maddelerle kaplanmış ve birbirine-41- tutturulmuş olarık koymaktadır. Nimfler kasım ayından itibaren görülmekte, kışı birinci ve ikinci dönem nimf halinde geçirmekte, beş gömlek değiştirerek gelişmelerini bir aonraki yılın a- ğustos başlarına kadar sürdürmektedir. Nimfler toprakta bulunduğu ve köklerde beslendiği kısımların etrafına be yaz mumsu maddeler bulaştırmaktadırlar. Toplam nimf döne mi 8-9 ay sürmekte ve yılda bir nesil vermektedir. Kışlama konukçusu olarak 8 familyaya mensup 13 bitki türü saptanmıştır. Bunlardan en fazla tercih ettiği türler sırasıyla Medicago sativa L., Isatis glauca Auch. ex Boissi, Lepidium dr ab a L., Orambe orient alis L. ve Onobrychis sativa Lam. dır. Erginler ise yonca, korunga, patates, üçgül, fiğ, şekerpancarı, fasulye, mercimek ve ba/3i yabancı otlar üzerinde beslenmektedir. F H. obsoletus 'un populasyonu örnek alman yöreler içerisinde en fazla Erzurum Ovası'nda görülmekte, bunu sırasıyla Pasinler, Oltu ve Tortum izlemektedir.

Abstract:
-42- VII. SUMMARY Some, Morphological and Biological Studies on Hyalesthes obsoletus Signoret (Cixiidae: Homoptera) in Erzurum. H. obsoletus is a vector of potato stolbur disease caused by a MLO. This disease caused severe damages to potatoes in the last 5-6 years in Erzurum. Because of this; morphology, biology, abudance and distribution of H. obso letus has been studied during 1986-1987 in Erzurum Province. H. obsoletus was collected on some crop plants such as potato, alfalfa, sainfoin etc. and on some weeds with sweep net in Erzurum and Pasinler Plains, weekly. In addi tion, it is surveyed in some other districts of Erzurum. Descriptions of the nimphal stages and adults and drawings of their taxonomic characters are given. It was observed that adults begin to emerge on July,7th and June 23rd in 1986 and 1987, respectively. After emergence, they remained in soil for a few days, and then moved over the plants. Adult population curve reached to a peak at the and of July and disappeared in mid September. The highest population of H. obsoletus was observed on alfalfa, follo wed by other host plants such as sainfoin, potato and clover. The eggs were laid in the soil near to host plants by females from the beginning of August. The eggs were in groups covered by a white waxy material and each group in cluded 20 to 25 eggs. The nimphs appeared after the begin ning of November. The winter was passed in the first and second nimphal stages in the soil. Totally 5 nimphal sta ges were completed in 8-9 months. So, it gives one genera tion every year. While the nimphs were feeding on the roots '1-43- of îıost plants they produced white waxy materials and infected them on the roots and soil. 13 plants species were determined as host plants for overwintering that "belong to 8 families. Prom those species it mostly preferred Medicago sativa L. followed "by Isatis glauca Auch. ex Boissi, Lepidium draba L., Crambe oriental! s L.,and Onobrychis sativa Lam., respec tively. On the other hand, the adults feed on alfalfa, sainfoin, potato, clover, com vetch, sugar beat, bean and lentil, and on some other weeds. Among the districts observed, the population of H. obsoletus was highest in Erzurum and Pasinler Plains, Oltu, Tortum, respectively.