Müstakīm Mustafa Niyâzî'nin Mûcibü'l-Îkān ve Sülûkü'l-Kavîm adlı eserleri (İnceleme ve metin)
Mustakīm Mustafa Niyāzī's Mūcibu'l-Îkān and Sulūku'l-Kavīmnamed works (Review and text)
Yazar: ENES KAYA
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN GÖKBULUT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Müstakim Mustafa Niyazi = Müstakim Mustafa Niyazi ; Seyr u süluk = Seyr u süluk ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu tez, XII/XVIII. asırda yaşamış Müstakīm Mustafa Niyâzî (ö. 1185/1771)'nin tasavvuf alanında kaleme aldığı Mûcibü'l-Îkān li-Ehli'l-Furkān ve Sülûkü'l-Kavîm ve's-Sırâtü'l-Müstakīm adlı eserlerinin tahkīk ve değerlendirmesini içermektedir. Müellif, Osmanlı döneminin önemli âlim ve mutasavvıflarındandır. Konya'da doğmuş, eğitimine burada başlamış, daha sonra İstanbul'a giderek hayatının sonuna kadar ilim ve irşâdla uğraşmıştır. 
Çalışmamızda, Müstakīm Mustafa Niyâzî'nin tasavvufla ilgili bir arada olduğu için seçtiğimiz "Mûcibü'l-Îkān li-Ehli'l-Furkān ve Sülûkü'l-Kavîm ve's-Sırâtü'l-Müstakīm" isimli iki risâlesi tasavvufî açıdan incelenmesi amaçlanmıştır. Nakşibendiyye tarîkatının Kâsâniyye koluna mensup olan müellifin kendine özgü görüşleri ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Tezimiz, girişten sonra üç bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş kısmında müellif hakkında yapılan çalışmalar, tezin konusu, amacı ve yöntemi yer almaktadır.
Birinci bölümde, müellifin yaşadığı dönem, hayatı, ilmî kişiliği, eserleri ve müntesibi olduğu tarîkat hakkında bilgi verilmiştir.
İkinci bölümde, Mûcibü'l-Îkān li-Ehli'l-Furkān ve Sülûkü'l-Kavîm ve's-Sırâtü'l-Müstakīm adlı eserlerin ulaşabildiğimiz yazma nüshaları tanıtılmış, akabinde eserlerin içeriği değerlendirilmiştir.
Üçüncü bölümde, eserin tahkīke uygun olan üç nüshası karşılaştırarak sadeleştirilmiş transkripsiyonla bilgisayar ortamında yeniden yazılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, Tarîkat, Seyr ü Sülûk, Müstakīm Mustafa Niyâzî, Mûcibü'l-Îkān, Sülûkü'l-Kavîm.

Abstract:
This thesis contains investigation and evaluation the book of Mustakīm Mustafa Niyāzī lived of XVIIIth century called "Mūcibu'l-Īkān li-Ehli'l-Furkān and Sulūku'l-Kavīm ve es-Sırātu'l-Mustakīm" that he wrote about sufism. The author, lived during the Ottoman Empire, ise one of the important sufis and scolars. Mustakīm Mustafa Niyāzī, born in Konya and completed his primary education there. Then went to İstanbul and occupied himself education and showed its people the true path until his lifelong.
Our study aims to analyze in terms of mysticism the books called "Mūcibu'l-Īkān li-Ehli'l-Furkān ve Sulūku'l-Kavīm ve Al-Sırātu'l-Mustakīm" Mustakīm Mustafa Niyāzī's two books on Sufism that we have chosen because they are together. We tried to emerge the author a member of naqshband's kasanī sect his all own ideas. 
Our thesis consists of entry section, three parts and conlusion. Studies about Mustakīm Mustafa Niyāzī, thesis subject, pourpose and method are in existence in entry section.
İn the first part, been given the information about period in which the author lived, his life, academic side, boks and sect of which he is a member.
In the second parthas, been made an introduction and evalution the copies of manuscripts that we could get and belonged to "Mūcibu'l-Īkān li-Ehli'l-Furkān ve Sulūku'l-Kavīm ve Al-Sırātu'l-Mustakīm" and then it has been analyzed content of books.
In the third part, written in simplified transcription copies of the books, adeguating to investigation by comparing. 

Keywords: Sufism, Order, Phases of Training, Mustakīm Mustafa Niyāzī, Mūcibu'l-Īkān, Sulūku'l-Kavīm.