Mimari restorasyonlarda kullanılmak üzere geleneksel malzemelerle uyumlu nanoteknolojik malzemeler üzerine araştırmalar
Research on nanotechnological materials compatible with traditional materials for use architectural restorations
Yazar: ZEYNEP UYAR
Danışman: PROF. DR. NEZİHAT KÖŞKLÜK KAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimari Restorasyon Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mimari = Architectural ; Mimari eserler = Architectural works ; Mimari malzeme = Architectural material ; Mimari miras = Architectural heritage

Özet:
Son dönemlerde ülkemizde ve dünyada, mimari mirasın bozulma tehdidi altında olması nedeniyle korunması küresel olarak önemli bir konu haline gelmiştir. Bu nedenle, bu eserlerin doğal yönünü koruma ve sürdürme yeteneğine sahip yeterli çözüm yolları ve stratejileri bulmak çok önemlidir. Bu çalışmada, kültürel mirasın korunması ve restorasyonu için kullanılan güncel teknolojik nanomalzemeler üzerinden güncel bir araştırma yapılmıştır. Kültürel mirasın korunması ve restorasyonu için kullanılan bu güncel nanoteknolojik malzemeler tespit edilmiş ve bir tablo şeklinde listelenmiştir. Tespit edilen bu malzemelerin özellikleri ve uygulama alanı olarak kullanılacak malzeme cinsleri belirtilmiştir. Yapılan araştırmalar, mimari restorasyon uygulamalarında nanomalzemeler ve güncel teknik uygulamaların bilimin ışığında oldukça yaygın kullanıldığını göstermektedir. Restorasyonu yapılacak olan eserin özgün durumuna, malzeme cinsine ve fiziksel-kimyasal tepki karakterine göre yapılan detaylı inceleme ve analizler doğrultusunda esere özgü çözümler üretilmektedir. Taş, metal, ahşap ve bağlayıcı harç malzemelerden oluşturulan nanopartiküllerin dispersiyonları ve kimyasal sıvı ve jeller gibi nanoyapılı malzemelerin, işlenecek sanat eserinin veya mimari eserin fiziko-kimyasal özelliklerini değiştirmeden bozunma süreçlerini etkili bir şekilde önlediği ve en aza indirgediği veya tamamen önleyebilir yetkinlikte olduğu görülmüştür. 
     Çalışmanın ilerleyen bölümlerinde çalışma kapsamı genişletilmiştir. Dünyadan ve Türkiye'den nanoteknolojik malzemelerin kültürel miras eserlerindeki kullanımları ile ilgili yapılmış olan örneklere değinilmiştir. Yapılan çalışma ile mimari restorasyonlarda kullanılmak üzere nanoteknolojik çalışmalara dair güncel malzemelerin özelliklerini, içeriklerini,  uygulama alanlarını, teknik özelliklerini ve mimari yapılarda uygulanmış farklı malzeme türlerindeki örneklem alanlarını içeren bir derleme çalışması yapılmıştır. Geliştirilen yenilikçi nanoteknolojik malzemelerin, verilen örneklem alanlarındaki etkinlikleri ve uygulamalarının; mimari koruma ve restorasyon uygulamalarındaki uygunlukları sorgulanmıştır ve bu çerçeve sınırları içerisinde örnek uygulamalar değerlendirilmiştir. Yapılan bu örneklendirme çalışması sayesinde, kültürel mirasın korunmasına yönelik yapılmış olan nanoteknolojik çalışmaların karşılaştırılması ve değerlendirilmesine olanak sağlamaktadır.

Abstract:
Recently, in our country and around the world, the protection of architectural heritage has become a globally important issue as it is under threat of deterioration. Therefore, it is very important to find adequate solutions and strategies that are capable of preserving and maintaining the natural aspect of these works. In this study, a current research was conducted on current technological nanomaterials used for the protection and restoration of cultural heritage. These current nanotechnological materials used for the protection and restoration of cultural heritage have been identified and listed in a table. The properties of these identified materials and the types of materials to be used in their application areas are stated. Research shows that nanomaterials and current technical applications are widely used in architectural restoration applications in the light of science. Solutions specific to the work to be restored are produced in line with detailed examination and analysis made according to the original condition, type of material and physical-chemical reaction character of the work to be restored. It has been observed that nanostructured materials such as dispersions of nanoparticles created from stone, metal, wood and binding mortar materials and chemical liquids and gels effectively prevent and minimize or completely prevent degradation processes without changing the physico-chemical properties of the artwork or architectural work to be processed.
     The scope of the study was expanded in the following sections of the study. Examples from the world and Turkey regarding the use of nanotechnological materials in cultural heritage works are mentioned. With this study, a compilation study was made, including the properties, contents, application areas, technical specifications of current materials regarding nanotechnological studies to be used in architectural restorations, and sample areas of different material types applied in architectural structures. The effectiveness and applications of the developed innovative nanotechnological materials in the given sample areas; Their suitability for architectural conservation and restoration practices was questioned and sample applications were examined within this framework. Thanks to this sampling study, it enables the comparison and evaluation of nanotechnological studies carried out for the protection of cultural heritage.