Müzik öğretmenlerinin mesleki değer algıları ile iş doyumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relation between music teachers' professional value perceptions and their job satisfaction
Yazar: ASLI DENİZ İSSİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜLENT HALVAŞİ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Değer algısı = Value perception ; Mesleki değer = Occupational value ; Müzik eğitimi = Music education ; Müzik öğretimi = Music learning ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu araştırmada müzik öğretmenlerinin mesleki değerleri ile iş doyumları arasındaki ilişkinin ortaya konması amaçlanmıştır. Belirlenen genel amaç doğrultusunda 'Müzik öğretmenlerinin mesleki değer düzeyleri nedir?', 'Müzik öğretmenlerinin iş doyumları nedir?' ve 'Müzik öğretmenlerinin mesleki değerleri ile iş doyumları arasında ilişki var mıdır?' sorularına cevap aranmıştır.
Araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırma amaçları doğrultusunda oluşturulan ölçek formları 3 kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısım kişisel bilgi formu, ikinci kısım öğretmenlerini mesleki değerlerinin belirlenmesi için Tunca (2012) tarafından geliştirilen 'Öğretmen Mesleki Değerler Ölçeği (ÖMDÖ)' ve üçüncü kısım da iş doyumunun ölçülmesi için Weiss vd. (1967)'nin geliştirdiği 'Minnesota İş Doyum Ölçeği'dir. Nicel verilerin toplandığı bu araştırmada branş öğretmenlerine yönelik bir evren/örneklem kalıbı seçmek zor olacağından ulaşılabilen öğretmen grubu çalışma grubu olarak ele alınmıştır. Çalışma grubunu devlet okulları ve özel okullarda görev yapan 373 ilköğretim müzik öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın ölçme araçları olan 'Öğretmen Mesleki Değerler Ölçeği' ile 'Minnesota İş Doyum Ölçeği' için güvenilirlik düzeylerinin belirlenmesi amacıyla Cronbach's alpha güvenilirlik analizi çalışması yapılmıştır. 
Öğretmenlere yönelik mesleki değerler ölçeği 4 alt boyut ve 24 adet 5'li likert tipli soru ile öğretmenlerin kendi mesleki değerlerine ait algı düzeylerinin ölçülmesi amacıyla tasarlanmış bir toplamsal likert ölçektir. Ölçeğin alt boyutları; Farklılıklara saygı duyma (FSD), Kişisel ve toplumsal sorumluluk (KTS), Şiddete karşı olma (ŞKO), İş birliğine açık olma (İAO)'dır. Minnesota iş doyum ölçeği 20 adet 5'li likert tipli madde ile iş doyumunu içsel ve dışsal olarak iki alt boyut bazında ölçmek üzere tasarlanmış toplamsal bir likert ölçektir. 
Mesleki değerler düzeyleri bakımından, öğretmenlerin en yüksek FSD, en düşük İAO mesleki değer  algısına sahip olduğu belirlenmiştir. 
ŞKO alt boyutunun cinsiyete göre bakıldığında kadınlar lehine erkeklerden daha yüksek olduğu; okul türüne göre özel okul öğretmenlerinin devlet okulu öğretmenlerine göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. 
KTŞ alt boyutunun meslekte geçirilen yıl/ tecrübe bakımından 11-15 yıl arası tecrübesi olan öğretmenlerde en düşük seviyede olduğu görülmüştür. Diğer gruplar arasında ise bu değer düzeyinin: 0-5 yıl, 16-20 yıl, 21-25 yıl arası ve 26 yıl üzeri tecrübesi olan müzik öğretmenlerinin 11-15 yıllık tecrübesi olan  müzik öğretmenlerden daha yüksek; 0-5 yıl ve 26 yıl üzeri tecrübesi olan müzik öğretmenlerinin 6-10 yıllık tecrübesi olan  müzik öğretmenlerden daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. 
İAO alt boyutunun; cinsiyete göre kadın müzik öğretmenleri lehine olduğu; okul türüne göre özel okul müzik öğretmenleri lehine olduğu; yerleşim yeri bakımından büyük şehirde yaşayan öğretmenlerin köy, kasaba ve ilçe birimlerinde yaşayan müzik öğretmenlerinden göre daha yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir.
Toplam mesleki değerlerin ise; kadın öğretmenlerde erkeklere göre daha yüksek; 46 yaş ve üzeri öğretmenlerde 31-35 yaş arası öğretmenlerden daha yüksek; 26 yıl ve üzeri tecrübesi olan öğretmenlerde 6-10 ve 11-15 yıl arası tecrübesi olan öğretmenlerden daha yüksek; özel okul öğretmenlerinin devlet okulu öğretmenlerinden daha yüksek; büyükşehirde yaşayan müzik öğretmenlerinin ise köy, kasaba ve ilçe birimlerinde yaşayanlardan daha yüksek olduğu ortaya konmuştur.
İş doyumu bakımından, öğretmenlerin 'içsel doyum'un, 'dışsal doyum'a göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Bu iki alt boyutta cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim seviyesi, meslekte geçirilen yıl/tecrübe, okul türü ve görev yapılan yerleşim birimi bakımından anlamlı bir fark saptanmamıştır. Genel iş doyum düzeyinin 46 ve üzeri yaştaki öğretmenlerde 41-45 yaş aralığındaki öğretmenlere göre daha yüksek olduğu saptanmıştır.
Müzik öğretmenlerinin mesleki değer algıları ile iş doyumları arasındaki ilişki incelendiğinde: FSD değerinin içsel doyum ve genel doyumla zayıf ilişkisi olduğu, bu iki değer arttıkça FSD'nin de arttığı; KTŞ değerinin içsel, dışsal ve genel doyum ile zayıf ilişkisinin olduğu, bu değerler arttıkça KTŞ'nin de arttığı; İAO değerinin içsel, dışsal ve genel doyumla zayıf ilişkisi olduğu, bu değerler arttıkça arttığı; toplam mesleki değerlerin ise içsel doyumla orta, dışsal ve genel doyumla zayıf ilişkisi olduğu, bu değerler arttıkça toplam mesleki değerlerin de arttığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to reveal the relation between music teachers' opinions of professional values and their job satisfaction. Answers to the questions 'What are the professional value levels of music teachers?', 'What is the job satisfaction of music teachers?', and 'Do the professional values of music teachers have any relations with their job satisfaction?' are sought in accordance with the general goal.
The study employed the quantitative research approach. The scale forms developed in accordance with the study goals are divided into three components. The first section is a personal information form, the second section is the 'Teacher Professional Values Scale' developed by Tunca (2012) to assess teachers' professional values and the third section is the 'Minnesota Job Satisfaction Scale' developed by Weiss et al. (1967) to assess job satisfaction. Since it would be difficult to identify a population/sample pattern for branch instructors in this study, the study group was chosen to be the available teacher group. The research group included 373 elementary school music teachers from both public and private institutions. Cronbach's alpha reliability analysis is used to assess the reliability levels of the research's measuring instruments, the 'Teacher Professional Values Scale' and the 'Minnesota Job Satisfaction Scale'.
Professional values scale for teachers is a total likert scale with four sub-dimensions and 24 5-point likert-type items meant to assess teachers' professional values. The scale's sub-dimensions are: 'respect for differences,' 'individual and social responsibility,' 'opposition to violence' and 'openness to collaboration'. Minnesota Job Satisfaction Scale is a total likert scale with 20 5-point likert-type items meant to assess job satisfaction on the basis of two sub-dimensions: intrinsic and extrinsic. 
In terms of professional values, teachers had the greatest impression of 'respect for differences' and the lowest opinion of 'openness to collaboration'. 
The 'opposition to violence' sub-dimension is found to be higher in women than men in terms of gender; in terms of school type it is higher for private school teachers than public school teachers.
Instructors with 11-15 years of experience is found to have a lower level of the 'individual and social responsibility' sub-dimension. According to years of experience; values of instructors who work for 0-5 years, 16-20 years, 21-25 years and 26+ years are higher than instructors who work for 11-15 years; values of instructors who work for 0-5 years and 26+ years are higher than instructors who work for 6-10 years. 
The 'openness to collaboration' sub-dimension is found to be higher in women than men in terms of gender; it is higher in private school teachers than public school teachers in terms of school type; it is higher for teachers in metropolitan cities than teachers in town/district and non-metropolitan cities in terms of residental unit.
The 'total professional value' level is found to be higher in women than men in terms of gender; for 46+ years old teachers it is higher than 31-35 years old in terms of age; for teachers who work for 26+ years it is higher than teachers who work for 6-10 and 11-15 years in terms or years of experience; for private school teachers it is higher than public school teachers in terms of school type; for teachers working in metropolitan cities it is higher than the teachers working in town/district and non-metropolitan areas in terms of residential unit.
Teachers' 'intrinsic satisfaction' was found to be greater than their 'extrinsic satisfaction' in terms of work satisfaction. In terms of these two sub-dimensions gender, age, marital status, education level, years of experience in the profession, school type, and residential unit do not show any significant differences. The 'total job satisfaction' level is found to be greater in teachers who are 46+ years old than the teachers who are 41-45 years old.
When it comes to the relations between music instructors' professional values and their work satisfaction, 'respect for differences' has a weak but positive influence on the 'intrinsic satisfaction' and 'total job satisfaction'; 'individual and social responsibility' has a weak but positive influence on the 'intrinsic satisfaction', 'extrinsic satisfaction' and 'total job satisfaction'; 'openness to collaboration' has a weak but positive influence on the 'intrinsic satisfaction', 'extrinsic satisfaction' and 'total job satisfaction'; 'total professional value' level has a medium influence on the 'total job satisfaction' level and weak influence on 'instrinsic satisfaction' and 'extrinsic satisfaction'.