Kültürel coğrafya açısından bir araştırma: Burdur ili Yörükleri
A research in the context of cultural geography: The Yoruks of Burdur
Yazar: EVREN EKİZ
Danışman: PROF. DR. HAKKI YAZICI
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Coğrafya = Geography ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Burdur = Burdur ; Coğrafya = Geography ; Kültürel coğrafya = Cultural geography ; Yerleşim = Settlement ; Yerleşim alanları = Settlement areas ; Yerleşim yeri = Location area ; Yörükler = Yuruks

Özet:
Köklü bir yerleşim tarihine sahip olan Burdur ili aynı zamanda Yörüklerin yaşadığı ve göçer faaliyetlerde bulunduğu sahalardan birini oluşturmaktadır. Bu çalışmada, Burdur ilinde yaşayan Yörüklerin yaşam biçimleri, mekân ile kurdukları etkileşim ve bu etkileşim sonucu gelişen kültürel yapının ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden etnografik desen kullanılmıştır. Çalışmada kullanılan verilerin temini için 2018 ve 2019 yılları içerisinde farklı tarih ve mevsimleri kapsayacak şekilde saha çalışmaları geçekleştirilmiştir. Bu çalışmalar sırasında katılımcı gözlemler ve yarı yapılandırılmış görüşmeler de yapılmıştır. Böylece çalışmada kullanılan verilerin büyük ve en önemli kısmı temin edilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi tekniği ile öncelikle anlamlı bütünler halinde kodlanmış, kendi içinde kategorize edilerek tema ve alt temalar oluşturulmuştur. Devamında tema ve alt temalar başlıklar halinde, kodlamalar ise bu başlıkların altında metin ya da maddeler halinde gruplandırılarak sunulmuştur. Nitel verilerin yanında çalışmada demografik bilgiler, tarım ve hayvancılık faaliyetleriyle ilgili veriler ve meteorolojik rasatlar gibi nicel verilere de yer verilmiştir. Araştırma sonucunda Yörüklerin yaşadıkları mekân ya da mekânlarla sıkı bir etkileşim halinde oldukları, dağlar, tepeler, vadiler ve yaylalar gibi diğer insanlar tarafından çok az tercih edilen alanları sosyal, kültürel ve ekonomik anlamda yaşanılabilir hale getirdikleri görülmüştür. Bu alanlarda sürdürülen göçer yaşam biçimine bağlı olarak sözlü kültür ürünlerinden halk inançlarına, geleneksel bilgi ve uygulamalardan törenlere kadar pek çok söylem ya da pratiğin geliştiği ve uygulandığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte sahada göçer yaşam ve hayvancılık faaliyetlerine olan ilginin azaldığı, bu nedenle Yörük yaşam biçimi ve kültürel özelliklerinin unutulmaya yüz tuttuğu saptanmıştır. Sahada göçer yaşam biçimi ve hayvancılık faaliyetlerinin sürdürülmesine yönelik politikaların ve çalışmaların yapılması gerektiği önerilmektedir.

Abstract:
Burdur, which has a deep-rooted settlement history, is also one of the areas where the Yoruks live and engage in nomadic activities. In this study, it is aimed to reveal the lifestyles of the Yoruks living in Burdur, the interaction they established with the space and the cultural structure that developed as a result of this interaction. Ethnographic design, one of the qualitative research designs, was used in this study. In order to gather the study data, fieldwork were carried out in 2018 and 2019 to cover different dates and seasons. Participant observations and semi-structured interviews were also conducted during these trips. Thus, the largest and most important part of the data used in the study was provided. The data were primarily coded as meaningful wholes using content analysis, and themes and sub-themes were created by categorizing them. Afterwards, the themes and sub-themes were presented under headings, and the codes were grouped under these headings as quotes or items. In addition to qualitative data, quantitative data such as demographic information, data on agriculture and livestock activities and meteorological observations are also presented in the study. As a result of the study, it was seen that the Yoruks are in close interaction with the space or spaces they live in, and they make the areas such as mountains, hills, valleys, and plateaus that are less preferred by other people socially, culturally, and economically livable. It has been found that many discourses or practices, from oral culture outputs to folk beliefs, from traditional knowledge and practices to ceremonies developed and were practiced depending on the nomadic lifestyle in these areas. However, it has been determined that the interest in nomadic life and animal husbandry activities has decreased, therefore, the Yoruk lifestyle and cultural characteristics are on the verge of being forgotten. It is suggested that policies and studies should be carried out for the continuation of the nomadic lifestyle and livestock activities in the field.