Abdurrahmân b. Ahmed b. Ali el-Humeydî'nin "Menhu's-Semi' bi Şerhi Temlîhi'l-Bedî' bi Medhi'ş-Şefî'" adlı eseri (Edisyon kritik)
Abdurrahman b. Ahmed b. Ali al-Humaydi's work "Menhu's-Semi bi Serhi Temlihi'l Bedi bi Medhi's-Sefi" (Critical edition)
Yazar: SADULLAH TİLKİTAŞ
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN EGE
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Abdurrahman b. Ahmed b. Ali el-Ḥumeydî'nin bedî'iyyât alanında yazdığı Menḥu's-semi' bi şerḥi Temliḥi'l bedî' bi medḥi'ş-şefî' adlı eserini edebiyat dünyasına kazandırmaktır. Müellif, nebevî methiyeler başta olmak üzere pek çok şiir nazmetmiş ve bunları alfabetik bir sistemde divanında toplamıştır. Müellifin söz konusu bu divanı dışında üç eseri daha mevcuttur. Çalıştığımız bu eser de bunlardan biridir.
İncelemeler neticesinde doğum tarihi ile ilgili bilgiye ulaşılamayan el-Ḥumeydî'nin Mısırda yaşadığı, ehl-i varrâk olarak tanındığı ve 1005 h./1597 m. yılında vefat ettiği anlaşılmaktadır. el-Ḥumeydî, bu nisbesini, hadisçi Süfyân b. Uyeyne (ö.198/813) ile birlikte Mısır'a yolculuk yapan ve h. 219 yılında vefat eden büyük dedesi Abdullah b. Zübeyr'e dayandırmaktadır.  
Araştırmamız, el-Ḥumeydî'nin Temliḥu'l bedî' bi medḥi'ş-şefî' adlı kasidesinin şerhi olan Menḥu's-semi' bi şerḥi Temliḥi'l bedî' bi medḥi'ş-şefî' adlı eserin tahkik ve tahlilinden ibarettir. Bedî'iyye türünde yazılmış müstakil çalışmaların sınırlı ve bu alanla ilgili yazma eserlerin çoğunun henüz edisyon-kritiğinin yapılmamış olması bizi bu araştırmaya yönlendiren etmenlerden biri olmuştur. 
Çalışmamız bir giriş, üç bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın amacı, konusu, kapsamı ve kaynakları üzerinde durulmuş; bedî' ilmi ve bedî'iyyât hakkında bilgi verilmiş, bedî'iyye türünde eser kaleme alan müellifler tanıtılmıştır. Birinci bölümde, el-Ḥumeydî ve eserlerine değinilmiş; İkinci bölümde tahkikini yaptığımız eser tanıtılmıştır. Üçüncü bölümde ise çalışmamızın da konusu olan "Menḥu's-semi' bi şerhi temlîḥi'l bedî' bi medḥi'ş-şefî'" adlı eserin tahkik ve edisyon kritiği yapılmıştır.

Anahtar kelimeler: Arap Dili ve Belâgatı, Bedî', Bedî'iyyât, el-Medḥun-nebevî, Kaside.

Abstract:
The aim of this study is to bring Abdurrahman b. Ahmed b.  Ali al-Ḥumeydî's work named Menḥu's-semi bi serḥi Temliḥi'l bedi bi medḥi's-sefî, which he wrote in the field of bediiyyat, to the world of literatüre. The author wrote many poems, especially prophetic eulogies, and collected them in an alphabetical system in his divan. Apart from this divan, the author has three more works. This work that we are working on is one of them.
As a result of the examinations, no information about his date of birth could be found. It is understood that al-Ḥumeydi lived in Egypt, was known as "ehl-i varrak" and died in d.1005/1597. al-Ḥumeydi bases this lineage on his great-grandfather Abdullah b. Zubayr, who traveled to Egypt with the hadith scholar Süfyan b. Uyeyne (d.198/813)   and passed away in h. 219.
Our research consists of the review and analysis of the work named Menhu's-semi bi şerhi temlihi'l bedi bi medhi's-sefi, which is the commentary of al-Humaydi's eulogy called Temlihu'l bedi bi medhi's-sefi.  The limited number of independent studies written in the Bedi'iyye genre and the fact that most of the manuscripts related to this field have not yet been edited has been one of the factors that led us to this research. 
Our study consists of an introduction, three chapters and a conclusion. In the introduction part, the aim, subject, scope and sources of the research are emphasized; Information was given about the science of bedi and bediiyyat, and the authors who wrote works in the type of bediiyyat were introduced. In the first chapter, al-Humeydi and his works are mentioned; In the second part, The work that we have analyzed has been introduced. In the third chapter, the review and edition critique of the work called Menhu's-semi bi serhi temlihi'l bedi bi medhi's-sefi, which is also the subject of our study, was made.

Keywords: Arabic language and Rhetoric, Bedi, Bediiyyat, Poetry, Eulogy, Paise.