Beslenme ve diyet polikliniğine başvuran Tip 2 diyabetes mellituslu bireylerin duygu düzenleme güçlüğü ve kronotiplerinin makro mikro besin öğeleri alımı ve diyabet algı ve uyumlarıyla ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship of difficulties in emotion regulation and chronotypes of individuals with Type 2 diabetus mellitus who applied to the nutrition and diet polyclinic with macro micro nutritional items and diabetes perception and adaptations
Yazar: ÖZGE ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE ARSLAN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Tip2 DM'li hastaların kronotiplerinin ve duygu düzenleme güçlüklerinin makro-mikro besin ögesi alımı ve diyabet algı ve uyumlarına katkısını araştırmaktır.
       Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi beslenme ve diyet polikliniğe başvuran, Tip2 DM tanısı almış, araştırmaya katılmaya gönüllü olan ve dâhil olma kriterlerini karşılayan 450 kişiye genel bilgilerin, duygu düzenleme güçlüğü ölçeği kısa formun, sabahçıl-akşamcıl anketinin, diyabet güçlendirme ölçeğinin ve 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydının yer aldığı anket uygulanmıştır. Verilerin analiz edilmesinde SPSS v26 istatistik paket programı kullanılmıştır. 
        Çalışma sonuçlarına göre katılımcıların DDGÖ-16 toplam puan ortalaması 29.91±11.15, düşük düzey ve DGÖ toplam puan ortalaması 2.65±0.55, orta düzey olduğu; %1.1' inin akşamcıl tip, %40.7'sinin ara tip ve %58.2'sinin sabahçıl tip olduğu bulunmuştur. Çalışmaya katılan Tip2 DM'li katılımcıların sirkadiyen tip sınıflamaları ile DGÖ toplam ve alt faktör puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı bulunmuştur (p>0.05). Çalışmamızda Tip2 DM'li katılımcıların DDGÖ-16 toplam puanı arttıkça enerji, protein, yağ, tekli doymamış yağ, çoklu doymamış yağ, omega-3, lif, tiamin, niasin, B5 Vitamini, potasyum, magnezyum, fosfor, demir, çinko ve bakır değerlerinde azalma; SAA toplam puanı arttıkça enerji, CHO, protein, yağ, doymuş yağ, tekli doymamış yağ, omega-3, kolesterol, lif, A, E, B5, B6,  K vitamini, karoten, tiamin, riboflavin, niasin, Biotin , folat toplam, B12 ve C vitamini, sodyum, potasyum, kalsiyum, magnezyum, fosfor, klor, demir, çinko, bakır ve iyot değerlerinde artma; "DGÖ Toplam" puanları arttıkça, demir, potasyum, magnezyum, çinko ve iyot değerlerinde azalma olduğu bulunmuştur (p<0.05).
       Katılımcıların duygu düzenlemeleri ile diyabet güçlendirme düzeyleri birbiriyle ilişkilidir. Duygu düzenleme güçlüğü ve kronotip makro-mikro besin ögesi alımını etkilemektedir.

Abstract:
To investigate the relationship between chronotypes and emotion regulation difficulties of patients with type 2 DM to their macro-micro nutrient intake and diabetes perception and adaptation.
       A questionnaire including general information, emotion dysregulation difficulties scale short form, morning-evening questionnaire, diabetes empowerment scale and 24-hour retrospective food consumption record was applied to 450 people who applied to the nutrition and diet outpatient clinic of Malatya Training and Research Hospital, diagnosed with Type 2 DM, volunteered to participate in the study and met the inclusion criteria. SPSS v26 statistical package program was used to analyze the data. 
       According to the results of the study, it was found that the participants' mean DERS-16 total score was 29.91±11.15, low level and mean DES total score was 2.65±0.55, intermediate level; 1.1% were found to be evening type, 40.7% were found to be intermediate type and 58.2% were found to be morning type. It was found that there was no statistically significant difference between the circadian type classifications of the participants with Type 2 DM and the total and sub-factor scores of the DES (p>0.05). In our study, as the total score of DERS-16 increased in participants with type 2 DM, energy, protein, fat, monounsaturated fat, polyunsaturated fat, omega-3, fiber, thiamine, niacin, vitamin B5, potassium, magnesium, phosphorus, iron, zinc and copper values decreased; as the total MEQ score increased, energy, carbonhydrate, protein, fat, saturated fat, monounsaturated fat, omega-3, cholesterol, fiber, vitamins A, E, B5, B6, K, carotene, thiamine, riboflavin, niacin, biotin, folate total, vitamin B12 and C, sodium, potassium, calcium, magnesium, phosphorus, chlorine, iron, zinc, copper and iodine increased; As the "DES Total" scores increased, there was a decrease in iron, potassium, magnesium, zinc and iodine values (p<0.05).
       Participants' emotion regulation and diabetes empowerment levels are related to each other. Emotion regulation difficulty and chronotype affect macro-micro nutrient intake.