Yürütücü işlev bağlamında davranışsal ölçüm araçları kullanılan 4-7 yaş arası gelişimsel dil bozukluğu olan çocuklara yönelik çalışmaların sistematik derlemesi
Systematic review of studies for children with developmental language disorders between the ages of 4-7 years who use behavioral measurement tools in the context of executive function
Yazar: ELİF ERVA BEKTAŞOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MARAL YEŞİLYURT
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Dil = Language ; Dil bozuklukları = Language disorders ; Dil ve konuşma terapisi = Speech therapy ; Ketleme = Inhibition ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Yürütme = Executive ; Çalışma belleği = Working memory ; Özgül dil bozukluğu = Childhood language impairment

Özet:
Gelişimsel dil bozukluğu olan çocukların dil becerilerinde yaşadıkları güçlüklerin yanı sıra yürütücü işlev becerilerinde de zorluklar yaşadıkları bilinmektedir. Son yirmi yılda gelişimsel dil bozukluğu olan çocuklarda yürütücü işlev becerilerinin incelendiği çalışmaların sayısı artmış olsa da okul öncesi dönem gelişimsel dil bozukluğu olan çocuklarda yürütücü işlev becerilerinde yaşanılan güçlüklerin incelendiği çalışmaların sayısı hala yeterli değildir. Bu alanda çalışmaların yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu derleme alanyazın da yer alan 4-7 yaş arası gelişimsel dil bozukluğu olan çocukların yürütücü işlev becerilerinin ölçüldüğü çalışmaları incelemeyi, gruplar arası farkları ortaya koymayı, klinisyenlere kullanılan yürütücü işlev ölçüm araçları hakkında bilgi vermeyi amaçlamaktadır. Sistematik derleme prosedürünün oluşturulmasında ve raporlanmasında PRISMA Bildirgesi kullanılmıştır. Çalışmaların metodolojik kalitelerinin ölçümünde ise JBI Kesitsel Çalışmalar ve JBI Randomize Kontrollü Çalışmalar için olmak üzere iki değerlendirme aracı kullanılmış ve çalışmaların seçilmesinde PRISMA Akış Şeması izlenmiştir. Dahil etme kriterlerini karşılayan ve metodolojik kalite değerlendirilmesinde yüksek puan alan yedi çalışma derlemeye dahil edilmiştir. Çalışmaların örneklemini 4;0 - 6;3 yaş arasında ki 292 gelişimsel dil bozukluğu olan ve 333 olmayan toplam 625 çocuk oluşturmaktadır. Çalışmaların bulguları incelendiğinde gelişimsel dil bozukluğu olan çocukların olmayan çocuklara göre yürütücü işlev becerilerini ölçen görevlerde daha düşük performans gösterdiği bulunmuştur. Bu derleme ile gelişimsel dil bozukluğu olan çocuklara erken dönemde yürütücü işleve yönelik müdahale programlarının uygulanmasının çocukların ileri dönemde akademik hayatta yaşayabileceği zorlukları azaltabileceği sonucuna varılabilir.

Abstract:
Children with developmental language disorders experience difficulties in executive function skills as well as being affected in many areas of language. Although the number of studies examining executive function skills in children with developmental language disorders has increased in the last 20 years, there is still a need to investigate the difficulties experienced in executive function skills in children with preschool developmental language disorders. This review aims to examine the studies in the literature that measure the executive function skills of children aged 4-7 years with developmental language disorders, to reveal the differences between the groups, and to inform clinicians about the executive function measurement tools used. The PRISMA Declaration was used in establishing and reporting the systematic review procedure. Two assessment tools for JBI Cross-sectional Studies and JBI Randomized Controlled Studies were used to measure the methodological quality of the studies, and the PRISMA Flowchart was followed for the selection of studies. Seven studies that met the inclusion criteria and scored high on the methodological quality assessment were included in the review. The sample of the studies consisted of 625 children aged 4;0-6;3 years, 292 with developmental language disorders and 333 without. With this review, it can be concluded that the implementation of intervention-oriented intervention programs for executive function in the early period to children with developmental language disorders may reduce the difficulties that children may experience in academic life in the future.