Özel gereksinimli öğrencilere yönelik destek eğitim odası uygulamalarının incelenmesi
Investigation of implementations in resource room for students with special needs
Yazar: GÜLCİHAN YAZÇAYIR
Danışman: PROF. DR. HASAN GÜRGÜR
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / İşitme Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bütünleşik eğitim programı = Integrated curriculum ; Destek eğitim odası = Resource room ; Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; Ortaokullar = Secondary schools ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs ; İşitme engelli çocuklar = Hearing impaired children

Özet:
Bu araştırma, ortaokul düzeyi bir eğitim kurumda özel gereksinimli çocuklara sunulan destek eğitim odası (DEO) hizmetlerinin yürütülme sürecini incelemek amacıyla nitel araştırma yöntemlerinden içe içe geçmiş tekli durum deseni olarak tasarlanmıştır. Araştırmada Bursa ilindeki bir ortaokulda, kaynaştırma/bütünleştirme eğitimine dahil olan biri işitme yetersizliği diğeri de hafif düzeyde zihinsel yetersizlik tanılı iki öğrencinin DEO uygulamalarına ilişkin süreçleri gözlemlenmiştir. Buna ek olarak, kaynaştırma/bütünleştirme ve DEO uygulamalarında rol ve sorumlulukları olan beş öğretmen, bir okul yöneticisi, bir rehberlik öğretmeni, iki özel gereksinimli öğrenci velisi ve on beş normal gelişim gösteren öğrenci ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma süresince saha notları ile araştırmacı günlüğü tutulmuş ve dokümanlardan yararlanılmıştır. Araştırma verilerinin analizi tümevarım analiz yöntemi ile gerçekleştirilmiştir.

Araştırma sonucunda, kaynaştırma/bütünleştirme eğitiminin ve DEO hizmetinin öğretmenlere, ailelere, özel gereksinimli ve normal gelişim gösteren öğrencilere katkıları olduğu belirlenmiştir. DEO'nun okuldaki çalışma programının hazırlanma sürecinde; genel eğitim ders programının göz önünde bulundurulduğu, öğretmenlerin gönüllülük esasına ve öğrencilerin sadece kaynaştırma/bütünleştirme eğitiminden yararlanıyor olmasına göre belirlendiği sonucuna ulaşılmıştır. DEO derslerinin uygulama sürecinde derslerin planlanması, hazırlanan materyaller, kullanılan yöntem ve tekniklerin gereğine uygun yürütülmediği belirlenmiştir. Aynı zamanda DEO'ya ilişkin fiziksel düzenlemelerin yapılmadığı, sadece bir öğretmenin tekrarlar ve ödevler yoluyla önceki ve sonraki dersler ile ilişkilendirdiği diğerlerinin ilişkilendirmediği ve değerlendirmenin yapılmadığı belirlenmiştir. Öte yandan kaynaştırma/bütünleştirme eğitimi ve DEO hizmetine ilişkin ekip çalışması ile işbirliğinin yetersiz ve neredeyse olmadığı anlaşılmıştır. Araştırma sonucunda, kaynaştırma/bütünleştirme eğitimine ve DEO hizmetine ilişkin birçok hususta sorunlar ve bu hizmetlerin başarısını arttırmaya yönelik öneriler ortaya konulmuştur.

Anahtar Sözcükler: Kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim uygulamaları, Destek eğitim odası, Özel gereksinimli öğrenciler, Eşitme yetersizliği, Zihinsel yetersizlik

Abstract:
This research is designed as a convergent single case qualitative research in an attempt to examine the resource room (RR) implementations offered to children with special needs in a middle school. In the study conducted at a middle school located in Bursa province, the RR processes of two special needs students, one diagnosed with hearing impairment and another with mild intellectual disabilities, were observed. In addition, semi-structured interviews were held with school personnel who have roles and responsibilities in inclusive and RR practices including five teachers, one school principal, one counselling and guidance teacher; in addition to two parents of students with special needs and fifteen normally developing students.  During the research, the researcher's diary was kept with field notes and documents from the field were collected and evaluated. The analysis of the research data was carried out through employing the inductive analysis method.

As a result of the research, it was founded that inclusive education and RR implementations make positive contributions to teachers, families, students with special needs and students with normal development. In the process of preparing RR program at school; it was concluded that the general education curriculum was taken into account; the teachers were determined on a voluntary basis and students were determined according to whether they are benefiting from inclusive education or not. It was determined that the planning of the courses, the materials prepared, the methods and techniques used were not carried out in accordance with the requirements during the processes of  RR implementations. At the same time, it was determined that appropriate physical arrangements regarding RR practices were not made,  only one teacher relates the lessons previous and next lessons through  repetitions and assignments and no evaluation was made. On the other hand, it was understood that cooperation and teamwork related to RR implementations were inadequate and almost do not exist. As a result of the research, problems related to inclusive education and suggestions for increasing success in RR implementations are presented.

Keywords: Inclusive education, Resource room, Students with special needs, Hearing impairment, Intellectual disability