Periferik kan kök hücre nakli yapılmış kanser hastalarının primer bakım vericilerinin bakım verme yükü ve etkileyen faktörler
Caregiving burden of primary caregivers of cancer patients undergoing peripheral blood stem cell transplantation and influencing factors
Yazar: NUR AKGÜL
Danışman: DOÇ. DR. LEYLA ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Hasta bakımının örgütlenmesi = Patient care management ; Hematopoetik kök hücreler = Hematopoietic stem cells ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Hücre nakli = Cell transplantation ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Kök hücreler = Stem cells

Özet:
Tanımlayıcı kesitsel nitelikte olan bu araştırma periferik kan kök hücre nakli yapılmış kanser hastalarının primer bakım vericilerinin bakım verme yükü ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi, Gazi Üniversitesi Hastanesi ve Ankara Üniversitesi Cebeci Hastanesi hematoloji-kemik iliği transplantasyon polikliniklerinde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini 18 yaşından büyük, iletişim engeli ya da mental rahatsızlığı bulunmayan, çalışmaya katılmaya istekli, 55 primer bakım verici oluşturmuştur. Veriler araştırmacı tarafından geliştirilen soru formları kullanılarak toplanmış, bakım verme yükünü ölçmek için Bakım Verme Yükü Ölçeği kullanılmıştır. Grup farklılıklarının belirlenmesinde Mann Whitney U ve Kruskal Wallis Testi, iki sayısal değişken arasındaki ilişkiye bakmak için Spearman korelasyon testi kullanılmıştır. Bu çalışmada bakım vericilerin çoğunluğunun kadın (%69.1), ilköğretim mezunu (%52.8) ve hastanın eşi (%56.4) olduğu, %54.5'inin gelir düzeyini gelir-giderden az olarak tanımladığı belirlenmiş,  günlük ortanca bakım verme süresinin altı saat olduğu bulunmuştur. Araştırmaya katılan primer bakım vericilerin Bakım Verme Yükü Ölçeği puan ortancası 24 olup (10-71) bakımda üstlenilen aktivite sayısı arttıkça ölçek puanlarının arttığı belirlenmiştir (p<0.05). Düşük gelir düzeyine sahip primer bakım vericiler ile bakım verme nedeniyle psikolojik değişiklik ve ekonomik sorun yaşadığını belirtenlerin ölçek puan ortancasının anlamlı derecede yüksek olduğu, eğitim düzeyi yüksek bakım vericilerin ölçek puan ortancasının anlamlı derecede düşük olduğu bulunmuştur (p<0.05). Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda; klinik ortamda bakım verme yükünün ölçülmesi ve bu gruba yönelik spesifik ölçüm araçlarının geliştirilmesi, bakım vericilerin deneyimlerine ilişkin kalitetif ve prospektif çalışmaların yapılması, bakım yükünü azaltmaya yönelik hemşirelik girişimlerinin planlanıp uygulanması önerilmiştir.

Anahtar kelimeler: Bakım verici, bakım verme yükü, hematopoietik kök hücre nakli, hemşirelik

Abstract:
This descriptive cross-sectional study was carried out to identify caregiving burden and associated factors in primary caregivers of cancer patients undergoing peripheral stem cell transplantation. The study was conducted in the stem cell transplantation outpatient units of Hacettepe University Adult Hospital, Gazi University Hospital and Ankara University Cebeci Hospital. The sample consisted of 55 primary caregivers who are older than 18 years of age, not having mental diseases or any problems that may affect their communication, volunteer to participate to the study. Data were collected using questionnaire developed by researcher and care giving burden was measured with Burden Interview. Non-parametric statistics including Mann-Whitney U Test and Kruskal Wallis Test for group comparisons, and  Spearman's correlation for relations among quantitative variables were used. Most of the primary caregivers were women (%69.1), primary school graduate (%52.8), patient's spouse (%56.4) and had lower income compared to expenditure (%54.5). Median duration of caregiving  per day was six hours. The median score of Burden Interview was 24 (10-71) and the score was increased with the increase in amount of assumming caregiver activities(p<0.05). The median score were signifacantly lower in high educated caregivers and significantly higher in lower income. Moreover, the median score of tool was significantly higher in caregivers who experienced psychological and financial difficulties (p<0.05). Based on the results of this study it was recommended that; developing specific  measurment tools for this group and measuring burden of care in clinical settings, planning nursing interventions to decrease the burden of caregiving, organizing qualitative and prospective researches which examine the experience of primary caregivers. 

Key Words: Caregiver, caregiving burden,  hematopoietic stem cell transplantation. nursing,