Bağlum (Ankara kuzeyi) çevresinde yüzeyleyen eosen yaşlı volkanik kayaçların petrografi ve jeokimyası
Petrography and geochemistry of the eocene volcanic rocks outcropped around Baglum (north of Ankara)
Yazar: ERHAN ARSLAN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN KURT
Konya Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Jeokimya = Geochemistry ; Jeoloji = Geology ; Jeolojik inceleme = Geological survey ; Jeolojik özellikler = Geological features ; Petrografi = Petrography

Özet:
Bağlum güney ve güneydoğusunda (Ankara) oldukça geniş bir alanda yüzeyleyen Orta-Geç Eosen yaşlı volkanik kayalar (Tekke volkanitleri), inceleme alanı içerisinde domlar ve lav akıntıları ile bunların piroklastik eşleniklerinden meydana gelmektedir. İnceleme alanı içerisindeki bu volkanik birimler "hiyalomikrolitik porfirik" dokulu kayalardır. Başlıca fenokristal fazları; Plajioklas, Amfibol, Biyotit, Kuvars ve nadir olarak Opak minerallerdir (Titano-Manyetit). Volkanik Cam ve Plajioklas mikrolitleri yaygın olarak görülür. Değişken derecelerde porfirik doku gösteren bu volkanik birimler, magma karışımına ve/veya adyabatik dekompresyona işaret eden dengesizlik dokularını (plajiyoklaslarda rezorpsiyon, elek dokusu ve zonlanma ve mineral kümelenmeleri) yaygın olarak sergilemektedir. Bu volkanik birimler kimyasal olarak %55'den (anklav) %69 SiO2'e (riyolit) kadar değişen bileşime sahip olup, kalk-alkali ve bimodal karaktere sahiptir. Riyolitik lavlar inceleme alanı içerisinde sınırlı bir alanda yüzeylemekte olup hâkim jeokimyasal bileşim çoğunlukla dasitiktir. Major oksit ve iz elementlerde gözlenen değişimler Tekke volkanitlerinin evriminde kristal fraksiyonlaşmasının etkin olduğuna işaret etmektedir. Primitif Manto ve kondrit normalize uyumsuz iz element diyagramlarda tüm örnekler yitim ile ilişkili volkanitler ve kıtasal kabuk kayaları için karakteristik olan desenler (YAEE tüketilmesi, BİYE-HNTE zenginleşmesi ve yatay ANTE) göstermektedir. Söz konusu volkanitler, metaluminodan peraluminoya doğru geçiş göstermekte olup adakitik bir jeokimyasal ize sahiptir.

Abstract:
Middle-Late Eocene aged volcanic rocks (Tekke volcanics), which crop out in a wide area in the south and southeast of Bağlum (Ankara), consist of main domes and lava flows and their pyroclastic units in the study area. These volcanic units are characterized by "hyalomicrolitic porphyritic" texture. Main phenocryst phases; Plagioclase, Amphibole, Biotite, Quartz, and rarely Opaque minerals (Titano-Magnetite). Volcanic glass and Plagioclase microliths are common in their textural features. These volcanic units, show varying degrees of porphyritic and commonly display disequilibrium textures such as resorbed, zoned, sieve-textured plagioclases, and mineral clusters (glomeroporphyric), which indicate magma mixing and/or adiabatic decompression. These volcanic units have a chemical composition varying from 55% (enclave) to 69% SiO2 (rhyolite) and have calc-alkaline and bimodal character. Rhyolitic lava covers a limited area, and the dominant geochemical composition is mostly dacitic. Major oxide and trace element changes suggest that crystal fractionation was an important process in the development of the Tekke volcanics. In the trace element diagrams normalized to the primitive mantle and chondrite, all samples show LILE-LREE enrichment, HFSE depletion, and horizontal HREE patterns, which are typical for subduction-related volcanics and continental crust rocks. Lastly, these volcanics show a transition from metaluminous to peraluminous and geochemically have an adakitic signature.