Arpada farklı dozlarda vermikompost uygulamalarının verim ve kalite parametreleri üzerine etkilerinin araştırılması
Researching the effects of different doses vermicompost applications on yield and quality parameters of barley
Yazar: NİHAL CEREN ALICI SUNGUR
Danışman: PROF. DR. AYTEN NAMLI
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı / Toprak Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Vermikompost kullanımı sürdürülebilir tarım uygulamaları için önemli parametrelerden olan toprak organik maddesi ve toprak mikrobiyal canlılığını arttırmak üzere kullanılacak en etkili yollardan biridir. Bu çalışmanın amacı, arpa (Hordeum vulgare L.) ekim alanı, arpa üretimi ve arpa tüketiminde dünyada önemli ülkeler arasında yer alan ülkemizde arpa yetiştiriciliğinde kimyasal gübrelerle birlikte yapılacak vermikompost uygulamalarının arpa verim ve kalite parametreleri üzerine etkilerinin araştırılmasıdır. Çalışmada arpada verim ve kalite parametreleri yanında bazı toprak kimyasal ve biyolojik özellikleri de incelenmiştir. Çalışma Ekim 2021-Temmuz 2022 tarihleri arasında tarla denemesi olarak yürütülmüştür. Kurulan tarla denemesinde arpa yetiştiriciliğinde gerekli toplam azot (N) miktarı hesabı üzerinden azalan dozlarda kimyasal gübre (%100, %75, %50 ve 0) ile artan dozlarda vermikompost (0, %25, %50 ve %100) uygulamaları yapılmıştır. Tarla denemesinden elde edilen sonuçlara göre arpada verim parametrelerinden, bitki boyu, bitki sap kalınlığı, başakta tane sayısı ve toplam tane ağırlığı için en iyi sonuçlar kimyasal gübrenin %50 azaltılarak vermikompostun %50 oranında kullanıldığı uygulamadan elde edilmiştir. Arpa kalite parametrelerinden tane azot ve protein içeriği yine aynı uygulama sonucunda en yüksek değerine ulaşmıştır. Yapılan çalışmada kontrollü üretilmiş ve taze kullanımına dikkat edilmiş vermikompost kimyasal gübre kullanım dozunu azaltmakla birlikte iyi bir toprak düzenleyici görevi görmüş bu da arpada verim ve kalite parametreleri açısından önemli düzeyde artış sağlamıştır. Toprak analiz sonuçlarına bakıldığında vermikompost uygulamaları toprak kimyasal özelliklerinden toplam azot ve ekstrakte edilebilir potasyum miktarını arttırmıştır. Vermikompost uygulamalarının toprak biyolojik özelliklerinden toprak mikroorganizmalarının aktivitesinin göstergesi olan toprak solunumu ve mikrobiyal biyokütle karbonu üzerinde de olumlu etkileri olduğu görülmüştür.

Abstract:
Vermicompost use is one of the most effective ways to increase soil organic matter and soil microbial viability, which are important parameters for sustainable agricultural practices. The aim of this study was to investigate the effects of vermicompost applications together with chemical fertilizers on barley yield and quality parameters in barley cultivation in our country, which is among the important countries in the world in barley (Hordeum vulgare L.) cultivation area, barley production and barley consumption. In addition to yield and quality parameters of barley, some soil chemical and biological properties were also investigated. The study was conducted as a field trial between October 2021 and July 2022. In the field trial, decreasing doses of chemical fertilizer (100%, 75%, 50% and 0%) and increasing doses of vermicompost (0%, 25%, 50% and 100%) were applied based on the total nitrogen (N) amount required for barley cultivation. According to the results obtained from the field trial, the best results for barley yield parameters such as plant height, plant stem thickness, number of grains per spike and total grain weight were obtained from the application in which chemical fertilizer was reduced by 50% and vermicompost was used 50%. Grain nitrogen and protein content, which are barley quality parameters, reached the highest value as a result of the same application. In this study, vermicompost, which was produced in a controlled manner and fresh use was paid attention to, reduced the dose of chemical fertilizer use and served as a good soil regulator, which provided a significant increase in terms of yield and quality parameters in barley. When the soil analysis results were analyzed, vermicompost applications increased the total nitrogen and extractable potassium content of soil chemical properties. Vermicompost applications also had positive effects on soil respiration and microbial biomass carbon, which are indicators of the activity of soil microorganisms among soil biological properties.