Soyut sanat algısında zihinsel süreçler
Mental processes in the perception of abstract art
Yazar: ARİF ESEN BAYKURT
Danışman: DOÇ. DR. FAHRETTİN GEÇEN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Görsel algılama = Visual perception ; Nörobilim = Neuroscience ; Nöroestetik = Neuroaesthetics ; Psikoloji = Psychology ; Soyut sanat = Abstract art ; Zihinsel süreçler = Mental processes

Özet:
Soyut bir resmi izleyen her bireyin göz yapısı, eserden algıladı duyumları görsel kortekse yollar. Beyin bu bilgileri geçmiş yaşam tecrübeleriyle değerlendirerek büker ve limbik sisteme yollayarak estetik yargısını verir. Dolayısıyla her birey, soyut bir eseri kendi bireyselliğiyle yargılamaktadır. 
 "Soyut Sanat Algısında Zihinsel Süreçler" başlıklı bu tezde, Soyut Resim, Nörobilim, Psikoloji ve Nöroestetik gibi farklı disiplinlerin bireyin soyut sanatı (sanat eserlerini)  algılama noktasındaki işlevleri incelenmiştir. Ayrıca tez bu işlevlerin kesiştikleri ortak noktaları, yasaları, neden ve sonuçlarını kuramsal bir çerçevede incelemek, resimsel ifadeye dönüştürmek amacıyla hazırlanmıştır.
Bu tez çalışmasında araştırma süresince; tez, kitap, dergi, makale, video, yabancı kaynaklardan (dergi, kitap, makale ve tez) faydalanılarak literatür taraması yapılmıştır. Ayrıca araştırma betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. 
Araştırmanın kuramsal çerçevesinde; birinci bölümde  "Tezin amacı,  önemi ve problem durumu", ikinci bölümde "Soyut Sanat ve Tarihsel Gelişimi,  Empresyonizmden Postmodernist Soyutlama ve Minimalizm"e kadar ele alınmıştır. Üçüncü bölümdeki Nöroloji ve Psikoloji ağırlıklı "Zihinsel Algılama Süreci ve Soyut Sanata Tepkisi" kısmında; Görme, Biçim Kavrama, Algı Psikolojisi, Araştırmalar ve Disiplinler Arası Yaklaşımlar ve Sanatçıların Kullandıkları Nöroestetik Yasalar başlıkları altında oluşturulmuştur. Dördüncü bölümde "Uygulamalar ve Çözümlemeleri" başlığı altında araştırmacı tarafından yapılan 12 adet resim analiz edilmiştir. Analiz edilen 2 adet resim birbiriyle olan organik bağından dolayı bir resim analiz çatısı altında irdelenmiştir. Ayrıca nörobilim ve nöroestetik yasalarının verileri ışığında çalışmalara görsel algıya zirve kayması yaşatacak ultranormal uyaranlar eklenmiştir. Son bölümde ise literatür araştırmaları ışığında yapılan uygulamalarla ilgili sonuçlara değinilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Görsel Algı, Gestalt, Nörobilim, Nöroestetik, Psikoloji, Soyut Sanat.

Abstract:
The eye structure of each individual who watches an abstract painting sends the sensations perceived from the work to the visual cortex. The brain changes this information by evaluating it with past life experiences and makes its aesthetic judgment by sending it to the limbic system. Therefore, each individual judges an abstract work with his own individuality.
This thesis titled "Mental processes in the perception of abstract art" examined the functions of different disciplines such as Abstract Art, Neuroscience, Psychology and neuroesthetics in the individual's perception of abstract art (works of art). In addition, this thesis has been prepared in order to examine the common points, laws, causes, and consequences of these functions in a theoretical framework and turn them into pictorial expressions.
In this thesis, during the research; A literature review was made using theses, books, journals, articles, videos, foreign sources (journals, books, articles, and theses). In addition, the research was analyzed with descriptive analysis method. In the theoretical framework of the research; In the first chapter, "The aim, importance and problem status of the thesis", in the second chapter "Abstract Art and Historical Development of it is discussed from Impressionism to Postmodernist Abstraction and Minimalism". In the third section, "Mental Perception Process and Its Response to Abstract Art" focused on Neurology and Psychology; It was created under the headings of Seeing, Comprehension, Perception Psychology, Research and Interdisciplinary Approaches and Neuroesthetic Laws Used by Artists. In the fourth chapter, under the title of "Applications and Analysis" 12 images made by the researcher were analyzed. The two analyzed pictures were examined under the framework of a picture analysis due to their organic connection with each other. In addition, ultra normal stimuli that will cause a peak shift in visual perception have been added to the studies in the light of the data of neuroscience and neuro-aesthetic laws. In the last part, the results of the applications made in the light of literature research are mentioned.
Keywords: Visual Perception, Gestalt, Neuroscience, Neuroaesthetics, Psychology, Abstract Art.