İslâm Devrimi'nin İran siyasal hayatı üzerindeki etkisi
Effects of Islamic Revolution on iran's political life
Yazar: ESER NİLÜFER AKKOYUNLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BEKİR GÜNAY
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Bölümü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Meşrutiyet = Constitutional monarcy ; Pehleviler Dönemi = Pehleviler Period ; Siyasal sistem = Political system ; Siyasi hayat = Political life ; Ulema = Ulama ; İran = Iran ; İran Devrimi = Iran Revolution ; İslami hareketler = Islamic movements

Özet:
Kendine has bir siyasal sistemi olan İran, tüm dünyada Batı'ya meydan okuyan ve sahip olduğu nükleer teknolojiyle atom bombası yapma amacını taşıyan bir ülke olarak görülmektedir. İran maalesef tek taraklı olarak ve bilinçsizce değerlendirilmektedir; ancak iç dengeleri ve bu dengeleri sağlayan aktörler yeterince iyi bilinmemektedir. İran iç siyaseti doğru okunamadığı zaman da ne bugünkü rejimi doğuran etkenler ne rejimin niteliği ne de bu rejimin oluşturduğu dış politika yeterince kavranamamaktadır.İran'ın bugünkü iç yapılanmasını, rejimini anlayabilmek için öncelikle bu sistemi oluşturan dinamikler incelenmelidir. Bugünkü İran rejimi şah döneminin yarattığı pek çok olumsuzlukların ve mezhep faktörünün doğurduğu bir sonuçtur. Devrim, Şah'ın diktatör rejiminden rahatsız olan fakir kesimlerin ortak paydada buluşarak rejimin temel dayanaklarını ortadan kaldırabilmeleri neticesinde meydana gelmiştir. 2500 yıllık imparatorluk geleneğine sahip olan bir ülkede monarşiyi ortadan kaldırmıştır ve onun yerine cumhuriyet rejimine has kurumlarla Şiiliğe özgü kavramların sentezi olan bir sistem yaratmıştır. Fakat sistem eski rejimin temel kurumlarını farklı kılıflar altında sürdürmüştür. Özellikle devrim liderinin ölmesinin ardından rejim statükocu güçlerin hakimiyeti altında kalmıştır.İran'da sistem kendi içinde büyük bir çelişki barındırmaktadır. İslâmiyet adına ilerlemeyi, gelişmeyi hedefleyen ve bu yolda devrim sonrasında çok yol kat eden İran, diğer yönden İslâmiyet adına siyasal değişimin önüne geçmek istemektedir.

Abstract:
Iran, which has an original political system, is known as a country challenging against the West and aiming at nuclear bombs. Unfortunately, Iran is usually evaluated one-sidedly and unknowingly. Balance of internal powers in Iran and its dominant actors are not completely known. So dynamics of constitution of Iran?s regime, its character and foreign policy of the regime aren?t adequately comprehended because the internal policy of Iran isn?t read truly.Firstly, internal dynamics and influential actors of Iran must be analyzed for understanding its regime and internal structuring. Iran?s regime is a result of many problems of the monarchic regime and Shi?a factor. Especially, poorer and unsatisfied classes of Iran had a common denominator as overthrowing the Pahlavi regime and the opposition toppled the bases of the regime. The opposition overthrew the monarchy in Iran that has an empire tradition for 2500 years and instead created a system that is synthesis of democratic institutions and Shi?a concepts. However, the system continues ex-regime?s institutions in different cases. Especially after the death of revolution leader, pro-status quo powers have dominated the system.The system in Iran has a great paradox. Iran aims at development and improvement and on the other hand, wants to block any political change on behalf of Islam.