Aile hekimliğine başvuran 18 yaş ve üzeri hastalarda vitamin ve mineral takviyesi kullanımının değerlendirilmesi
Evaluation of the use of vitamin and mineral supplements in patients 18 years and older who apply to family medicine
Yazar: ZEYNEP SÖYLEMEZ
Danışman: DOÇ. DR. HABİBE İNCİ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU KORKUT
Sağlık Bakanlığı / Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Çalışmamızda aile hekimliğine başvuran 18 yaş ve üzeri hastalarda vitamin ve mineral takviyesi kullanımı ile sosyodemografik özellikler, alışkanlıklar, kronik sağlık sorunları, kullanılan ilaçlar, diyet tutumları arasındaki ilişkileri değerlendirmek; vitamin ve mineral takviyesi kullanan hastaların kullandıkları takviyeyi, kullanma sebeplerini, kullanırken hangi faktörleri dikkate aldıklarını, sağlık profesyoneli tarafından kontrol edilip edilmediğini, vitamin ve mineral takviyeleri hakkında bilgi tutum ve davranışları değerlendirmek ve vitamin ve mineral takviyesi kullanımı hakkında farkındalığı artırmak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı nitelikteki bu çalışma Karabük Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği ve Karabük Merkez Aile Sağlığı Merkezlerine Aralık 2023-Ocak 2024 tarihlerinde başvuran 18 yaş ve üzeri hastalara yapılmıştır.  Katılımcılara 30 soruluk anket formu uygulanmıştır. Gönüllülük esasına göre yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanan anket formunda sosyodemografik bilgiler, alışkanlıklar, kronik hastalıklar, ilaç kullanımı, diyet tutumları, takviye kullanma durumu, kullananların hangi takviyeyi ne sıklıkla kullandığı, bir sağlık profesyoneli tarafından kontrol edilip edilmediği, vitamin ve minerallerin doğru kullanımıyla ilgili sorular sorulmuştur. Çalışmada elde edilen bulguların, istatistiksel analizleri için IBM SPSS Statistics 21.0 Windows, Version 21.0 programı kullanılmıştır. Çalışma verileri değerlendirilirken kategorik değişkenler frekans ve ilgili yüzde değerleriyle ifade edilmiştir. Kategorik değişkenlerin karşılaştırılması ise ki-kare testi ile yapılmış, anlamlılık düzeyi p <0,05 alınmıştır.
Bulgular: Çalışmaya katılan 317 hastanın yaş ortalaması 39,30±14,72'dir. Katılımcıların % 48,6'sı 18-34 yaş aralığında, %52,1'i kadın, % 39,4'ünün beden kitle indeksi (BKİ) 25-29.9 kg/m2 aralığında, %64,4'ü evli, %62,5'i üniversite ve üstü eğitim düzeyinde, % 51,1'inin en uzun süre yaşadığı yerin il merkezi olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların vitamin ve mineral takviyesi kullanma oranı % 63,4'tür. Hastaların en çok kullandıkları vitamin ve mineral takviyeleri sırasıyla B12 vitamini (% 50,2), D vitamini (% 48,3), demir (% 24,3), magnezyum (% 24,3), C vitamini(% 22,4), folat (% 19,2) ve çinko (% 18)'dur. Hastaların çoğunlukla vitamin ve mineral takviyesi kullanma nedeninin % 34,1 doktor reçetesi/tavsiyesi olduğu, %53,6'sı vitamin ve mineral takviyesini önerenin doktor olduğu, % 59,3'ünün vitamin ve mineral takviyesini temin ettiği yerin eczane olduğu, %50,5'inin vitamin ve mineral takviyesi alırken dikkat ettiği faktörün doktor veya sağlık uzmanının tavsiyesi olduğu, % 42,6'sının vitamin ve mineral takviyesini en çok kış ayında kullandığı, % 67,2'sinin vitamin ve mineral takviyesi alırken sağlık profesyoneli tarafından kontrol edildiği, % 50,25'inin covid pandemisinde vitamin ve mineral takviyesi kullandığı sonucuna ulaşılmıştır.
Sonuç: Aile hekimliğine başvuran hastalarda vitamin ve mineral takviyesi kullanımı önemli bir yer tutmaktadır. Hastaların çoğu vitamin ve mineral takviyesi kullanmakta ve bunu hekimin reçetesi ve önerisi doğrultusunda gerçekleştirmektedir. Takviye kullanımı tüm dünyada giderek yaygınlaşmaktadır. İnsanların yalnızca sağlık profesyonelleri önerisi doğrultusunda değil kendi kararları veya çevrelerinden görerek de takviye kullanımları mevcuttur. Vitamin ve mineral takviyeleri her ne kadar zararsız olarak algılansa da eksiklikleri, toksikasyonları, birbirleriyle ve ilaçlarla etkileşimleri hakkında yeterince bilgi sahibi olunmadığında çeşitli komplikasyonlara yol açabilmektedir. Vitamin ve mineral takviyelerinin doğru kullanımı konusunda toplumun bilinçlendirilmesi önem arz etmektedir.
Anahtar Sözcükler: Aile hekimliği, Vitamin, Mineral, Takviye.
Bilim Kodu: 1004

Abstract:
Objective: In our study, the indicators of the relationships between the use of vitamin and mineral ratios recorded in those aged 18 and over and sociodemographic characteristics, competencies, chronic health problems, methods used, and dietary attitudes, as well as compliance with family medicine; patients using vitamins and minerals supplements, malfunctions in using them, not taking into account the ratios when working, not being controlled by a health professional, knowledge about vitamin and mineral supplements, their attitude and extinction values, and increasing the temperature about the use of vitamin and mineral supplements.
Materials and Method: This cross-sectional descriptive study was conducted on patients aged 18 and over who applied to Karabük University Training and Research Hospital Family Medicine Polyclinic and Karabük Central Family Health Centers between December 2023 and January 2024. A survey form with 30 questions was applied to the participants. The survey form, which was applied by face-to-face interview on a voluntary basis, included questions about sociodemographic information, habits, chronic diseases, medication use, diet attitudes, supplement use, which supplements the users used and how often, whether they were checked by a health professional, and the correct use of vitamins and minerals. was asked. IBM SPSS Statistics 21.0 Windows, Version 21.0 program was used for statistical analysis of the findings obtained in the study. When evaluating the study data, categorical variables were expressed with frequency and relevant percentage values. Comparison of categorical variables was made with the chi-square test, and the significance level was taken as p <0.05.
Findings: The average age of 317 patients participating in the study is 39.30±14.72. 48.6% of the participants are between the ages of 18-34, 52.1% are women, 39.4% have a body mass index (BMI) between 25-29.9 kg/m2, 64.4% are married, % It was determined that 62.5 of them had university or higher education level, and 51.1% of them lived in the city center for the longest time. The rate of participants using vitamin and mineral supplements is 63.4%. The most commonly used vitamin and mineral supplements by patients are vitamin B12 (50.2%), vitamin D (48.3%), iron (24.3%), magnesium (24.3%) and vitamin C (22.4%), folate (19.2%) and zinc (18%). The reason why patients mostly use vitamin and mineral supplements is a doctor's prescription/recommendation in 34.1%, a doctor is the one who recommends vitamin and mineral supplements in 53.6%, a pharmacy is the place where 59.3% obtain vitamin and mineral supplements, 50% The factor that 5.5% pay attention to when taking vitamin and mineral supplements is the advice of a doctor or health professional, 42.6% use vitamin and mineral supplements mostly in the winter months, 67.2% say they are checked by a health professional while taking vitamin and mineral supplements. It was concluded that 50.25% of them used vitamin and mineral supplements during the Covid pandemic.
Conclusion: The use of vitamin and mineral supplements has an important place in patients applying to family medicine. Most patients use vitamin and mineral supplements and do so in accordance with the doctor's prescription and recommendation. Supplement use is becoming increasingly common all over the world. People use supplements not only in line with the recommendations of health professionals, but also through their own decisions or by seeing their surroundings. Although vitamin and mineral supplements are perceived as harmless, they can lead to various complications if there is not enough information about their deficiencies, toxicities, interactions with each other and with drugs. It is important to raise public awareness about the correct use of vitamin and mineral supplements.
Key Word: Family Medicine, Vitamin, Mineral, Supplement.
Science Code: 1004