Araştırma üniversitelerinin yapılandırılmasına ilişkin öğretim elemanlarının görüşleri: Eğitim fakülteleri örneği
The opinions of academics about structuring research universities: The sample of education faculties
Yazar: RAMAZAN ŞAMİL TATIK
Danışman: PROF. DR. AYŞEN BAKİOĞLU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik personel = Academic personnel ; Araştırma üniversiteleri = Research universities ; Eğitim fakülteleri = Education faculties ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Yeniden yapılanma = Restructuring ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretim elemanları = Instructors ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Bu çalışmanın amacı; araştırma üniversitelerinin yapılandırılmalarına ilişkin olarak öğretim elemanlarının görüşlerini ortaya koymaktır. Bu çalışmada karma yöntem desenlerinden sıralı araştırıcı desene başvurulmuştur. Çalışmanın karma yöntemle yürütülmesindeki amaç "genişletme" olarak belirlenmiş ve bu bağlamda önce nitel yöntem kullanılmış ardından da araştırmanın kapsamının büyütülmesi amacıyla nicel yönteme başvurulmuştur. Çalışmanın örneklem türü sıralı karma yöntem örneklem olarak belirlenmiştir. Çünkü önce nitel görüşmeler yapılmış ve daha sonra ise nicel boyut için anket uygulanmıştır. Görüşmeler için amaçlı örnekleme, anketler için ise olasılıklı örnekleme kullanılmıştır. 
Çalışmanın nitel boyutu nitel araştırma desenlerinden durum çalışması deseninin bir türü olan çoklu durum çalışması ile desenlenmiştir. Çalışma grubu, amaçlı örnekleme türlerinden kolay ulaşılabilir durum örneklemesi tekniği ve ölçüt örnekleme tekniği ile oluşturulmuştur. Çalışma grubundaki öğretim elemanlarının 7'si Doçent, 3'ü Yardımcı Doçent Doktor ve 3'ü Profesör Doktor ünvanlarına sahiptirler. Öğretim elemanlarının görüşleri, yüz yüze görüşmeler ile alınmıştır. Öğretim elemanlarının araştırma üniversitesine ilişkin görüşlerini ortaya koymak amacıyla dokuz demografik ve dokuz açık uçlu sorulardan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmıştır. Araştırma üniversitesi ile ilgili alan yazına ve uzman görüşlerine dayalı olarak hazırlanan görüşme formuna son şekli verildikten sonra öğretim elemanlarıyla e-mail veya telefon aracılığıyla iletişim kurulmuş ve öğretim elemanlarından randevu talep edilmiştir. Ortak belirlenen zamanlarda ve ortamlarda yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler, katılımcılardan izin alınmak suretiyle ses kaydına alınmıştır. Ses kaydına alınan tüm görüşmeler kelime işlem programında yazıya dökülmüştür. Araştırmada görüşme ile elde edilen verilerin çözümlenmesi için içerik analizine başvurulmuştur. İçerik analizi için NVIVO 11 nitel analiz programı kullanılmıştır. Analizlere göre; araştırma üniversitelerinin araştırma ve lisansüstü eğitim odaklı oldukları, araştırma üniversitelerinde lisansüstü eğitim süreçlerinde projeye bağlı lisansüstü öğrencilerin alınması gerektiği, öğretim elemanı seçiminde adayın bilimsel üretiminin, yeterliklerinin ve yabancı dil becerisinin önemli olduğu, öğretim üyeliğine geçişte bilimsel yeterliklere ve ürünlere bakılması ve bu ürünlerde nicelikten çok niteliğe odaklanılması gerektiği görülmektedir. Ayrıca araştırma üniversitelerinde öğretim elemanlarının derslere de girmeleri gerektiği ancak araştırma ağırlıklı işyüküne sahip olmaları gerektiği, akademik yönetici seçiminin oylama yoluyla yapılması ve öğretim elemanının akademik yönetici olmaması gerektiği, proje üretim süreçlerinde bürokrasinin azaltılması ve öğretim elemanının sadece araştırmanın tasarlayıcısı olması gerektiği ortaya konmaktadır. Bilimsel etkinliklere katılım için maddî desteğin artması gerektiği ve araştırma üniversitelerinin performans kriterlerinin ürettikleri yayınlar ve projeler, yetiştirdikleri kaliteli araştırmacılar ve de sahip oldukları teknolojik ve fiziki altyapı olması gerektiği sonuçlarına ulaşılmıştır. 
Çalışmanın nicel boyutunda nicel araştırma modellerinden tarama modellerinin bir türü olan tekil tarama modeline başvurulmuştur. Bu araştırmanın evrenini İstanbul'da belirlenen üç devlet üniversitesinin eğitim fakültelerinde görev yapan 332 öğretim elemanı (prof.dr., doç.dr., yrd.doç.dr. ve öğr.gör.dr.) oluşturmaktadır. 156 öğretim elemanı çalışma evreni olarak belirlenmiştir. Öğretim elemanlarının 13'ü profesör doktor, 39'u doçent doktor, 63'ü yardımcı doçent doktor ve 41'i öğretim görevlisi doktor ünvanlarına sahiptirler. Veri toplama araçları olarak 7 demografik sorudan oluşan bilgi formu ve 98 maddeden oluşan "Araştırma Üniversitesi Algısı" anket formu kullanılmıştır. Anket dokuz boyut altında toplanmıştır: araştırma üniversitesi, araştırma, öğretim, araştırmada kalite, araştırmacı, öğretim-araştırma, akademik yönetici, lisansüstü süreç ve performans kriterleri. 
Araştırmacı, bizzat İstanbul'daki üç devlet üniversitesinin eğitim fakültelerine gitmiş ve tüm veriler bir ay içinde öğr.gör.dr., yrd.doç.dr., doç.dr. ve prof.dr. ünvanlarına sahip öğretim elemanlarından toplanmıştır. Toplam 156 anket işaretlenmiş olarak alınmıştır. Elde edilen verilerin güvenirlik katsayısı (Cronbach Alpha) 0.90 olarak hesaplanmıştır. Veriler SPSS programına girilmiş; yüzde, frekans, standart sapma, ortalama gibi temel betimsel istatistikler ortaya konmuştur. Ayrıca anketteki her maddeye verilen cevapların bağımsız değişkenlerle ilişkili olup olmadığını belirlemek için her madde ki-kare analizine tabi tutulmuştur. Frekans ve yüzde analizleri sonucunda, araştırmaya katılan öğretim elemanlarının yarısından fazlasının öğretim boyutu dışındaki diğer boyutlardaki maddelere olumlu yaklaştıkları görülmüş ancak sadece öğretim boyutundaki maddelere öğretim elemanlarının yarısı katılmış diğer yarısı katılmamıştır. Demografik değişkenlere göre yapılan ki-kare analizlerine göre ise öğretim elemanlarının sadece ünvan, cinsiyet, fakültedeki kıdem yılı ve doktora değişkenleri ile bazı maddelere verdikleri yanıtlar arasında ilişki olduğu görülmüştür. Ulaşılan sonuçlara göre öğretim elemanı seçiminde ve ünvanlar arası geçişlerde liyakat esas alınabilir, üniversiteler nitelikli uluslararası üniversitelerden mezun araştırmacıları bünyesine dâhil etmek için çeşitli imkânlar sağlayabilir, akademisyenler çeşitli projeler yürüterek üniversitelerine finansman sağlayabilir, araştırmada kalite dersleri müfredatlara eklenebilir, performansa göre ünvan ve maaş verilebilir, lisansüstü tezler toplumsal sorunlara çözüm üretmek için hazırlanabilir, akademik yönetici adayları yöneticilik ve liderlik eğitimi alabilir ve akademisyenin tercihine göre öğretim ve araştırma sorumluluğu düzenlenebilir.


Anahtar Kelimeler: Öğretim elemanı, araştırma, araştırma üniversitesi.

Abstract:
The purpose of this study is to reveal the opinions of academics about structuring research universities. In this study, sequential research design was applied from mixed method designs. The purpose of conducting the study with mixed method was determined as "expansion" and in this context qualitative method was used first and then quantitative method was applied in order to enlarge the scope of the research. The sampling type of the study was determined as the sequential mixed method sampling because first qualitative interviews were made and then a survey was applied for quantitative dimension. For interviews purposeful sampling and for surveys probability sampling was used.
Qualitative part of the study was designed with multiple case study, a type of the case study design, from qualitative research designs. The study group was formed with easily accessible case sampling method and criterion sampling method from purposeful sampling types. Faculty members in the study group included 7 associate professors, 3 assistant professors and 3 professors. The opinions of faculty members were taken with face-to-face interviews. A semi-structured interview form consisting of nine demographic and nine open-ended questions was prepared in order to demonstrate the views of faculty members on the research university. After completing the final adjustments of the interview form, which was prepared on the basis of literature and expert opinions on research universities, an appointment was requested from the faculty members by contacting them via e-mail or telephone. Face-to-face interviews were held at jointly scheduled times and places. Voice recordings of the interviews were taken with the consent of the participants. All the interviews recorded were transcribed into text using word processing program. In the research, content analysis was used to analyze the data obtained from the interview. NVIVO 11 Qualitative Analysis Program was used for content analysis. In the result of the analysis it was seen that research universities were focused on research and graduate education, post-graduate students related on the basis of projects in the post-graduate education processes should be accepted in research universities, the candidate's scientific productivity, competence and foreign language skills were important in the selection of teaching staff, scientific competencies and works should be taken into consideration in the admission to faculty member and emphasize must be given to quality of such works rather than quantity. It was also pointed that in the research universities the academics should give lectures too but they should have research oriented workload, the election of academic leaders should be done by election and the academics should not be an academic leader, the bureaucracy should be reduced in the project preparation process and the academics should be only the designer of the research only. It was put forward that financial support should be given in order to increase participation to scientific activities, and criteria of the performance of research universities should be based on the publications and projects they developed and the qualified researchers they trained and the technological and physical infrastructure they had. 
Quantitative part of the research was designed with single scanning model which is a type of scanning models among quantitative reserach methods. The population of this research included 332 academics (Prof., Assoc. Prof., Asst. Prof. and instructors.) who work in the determined education faculties of three state universities in Istanbul. 156 academics were determined as the scope of study. Academics consisted of 13 professors, 39 associate professors, 63 assistant professors and 41 instructors. As data collection tools, an information form including 7 demographic questions and "Perception of Research University" survey form of 98 questions were used. The survey was grouped under nine dimensions: research university, research, teaching, quality in research, researcher, teaching-research, academic director, post-graduate process and performance criteria.
The researcher went to the faculties of education of the three state universities in Istanbul and within one month all data was collected from the faculty members with titles of instructor, assistant professor, associate professor and professor. A total of 156 surveys were collected as marked. The reliability coefficient of the obtained data (Cronbach Alpha) was calculated as 0.90. The data were entered into the SPSS programme and basic descriptive statistics such as percentage, frequency, standard deviation and mean were presented. In addition, each item was subjected to a chi-square analysis to determine whether the responses to each item in the survey were related to the independent variables. As a result of the frequency and percent analysis, it was seen that more than half of the faculty members participating in the research approached positively to the items of the dimensions other than the teaching dimension, but only half of the faculty members agreed with the teaching dimension while the other half did not. According to the chi-square analysis of the demographic variables, it was seen that there was a relationship only with the answers of faculty members to some items and variables such as title, gender, seniority in the faculty and doctorate. According to the results, choosing academic and transition among titles can be based on merit, universities can provide diverse facilities to include researchers graduated from internationally qualified universities, academics can obtain finance for their universities by carrying out projects, the course of quality in research can be added into curriculum, title and salary can be given according to performance, dissertatitons can be prepared for generating solution to social problems, candidates of academic leader can get leadership and managerial training and the responsibilities of teaching and research can be arranged according to academic.


Keywords: Academic, research, research university