Farklı sosyoekonomik düzeye sahip kadınların beslenme alışkanlıkları ve evde yaptıkları kışlık yiyeceklerin gastronomik açıdan değerlendirilmesi: Ankara ili örneği
Gastronomic evaluation of winter foods made at home and nutritional habits of women with different socio-economic levels
Yazar: DAMLA BAYLAN KALAYCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FULYA SARPER
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts
Dizin: Ankara = Ankara ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Gastronomi = Gastronomy ; Kadınlar = Women ; Kışlık yiyecekler = Winter foods ; Sosyoekonomik farklılıklar = Socio-economic differences

Özet:
Beslenme, özelde insan sağlığı genelde ise toplumsal açıdan sağlıklı nesillerin oluşmasında,
sosyoekonomik refahın yükselmesinde büyük rol oynamaktadır. Bu araştırma Ankara'da
ikamet eden kadınların beslenme alışkanlıklarını ve evlerinde yaptıkları kışlık yiyecekleri
gastronomik açıdan değerlendirmek ve sosyoekonomik düzeyleri bakımından değişiklik olup
olmadığını saptamak amacıyla 2019-2020 tarihleri arasında yürütülmüştür. Anket formu ile
elde edilen veriler sosyoekonomik durum, meslek ve eğitim durumu değişkenlerine bağlı
olarak istatistik paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir ve yorumlanmıştır.
Araştırmanın örneklemini 206 yüksek sosyoekonomik düzeyde, 217 orta sosyoekonomik
düzeyde toplam 423 kadın oluşturmaktadır. Bu kadınların %23,9'unun 24-28 yaş aralığında
%46,8'inin bekâr, %10,2'sinin 24 yıl ve üzerinde evli, %32,4'nün lisans mezunu, %22,5'nin
memur olduğu, %40,7'sinin aileye giren toplam gelirin 45001TL ve üstünde olduğu
saptanmıştır. Kadınların %74,9'unun beslenme eğitimi almadığı tespit edilmiştir. YSED'deki
kadınların %41,1'inin canı istemediği için; OSED'deki kadınların %36,6'sının vakti olmadığı
için öğün atladığı; YSED'deki kadınların %53,9'unun; OSED'deki kadınların %42,9 yemek
yerken öncelikle lezzetli olmasına dikkat ettikleri tespit edilmiştir. Kadınların sosyoekonomik
durumları ile kırmızı et, taze meyve, kuruyemiş, bulgur pilavı, çavdar ekmeği, ekşi mayalı
ekmek, ayçiçek yağı, meyveli maden suyu ve gazlı içeceklerin tüketimleri arasında istatiksel
açıdan anlamlı bir farklılık belirlenmiştir (p<0,05). Çalışmaya katılan kadınların %75,7'sinin
evlerinde kışlık yiyecek hazırladıkları, hazırlayan kadınların %34,4'ünün lisans mezunu,
%23,8'inin ev hanımı olduğu, kışlık yiyecekleri genellikle yaz ve sonbahar mevsiminde
yaptıkları belirlenmiştir. Kadınların hazırladıkları kışlık yiyecekler içerisinde taze domates
konservesi, erişte ve yufka ekmeği ile sosyoekonomik durumları arasında istatiksel açıdan
anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (p<0,05). Kadınların %77,3'ünün kışlık yiyecekleri
sağlıklı olduğu için tükettikleri, %55,3'ünün kışlık yiyecekleri tanıdık ve akrabalardan aldığı,
%83,0'ünün ise satın alırken son kullanma tarihine dikkat ettiği belirlenmiştir. Kışlık yiyecek
hazırlayan kadınların ise %70,2'inin yaptığı ürünlerin bir kısmını satarak aile bütçesine
katkıda bulunmak istedikleri saptanmıştır. Söz konusu yiyeceklerin gastronomik açıdan değer
kazanmalarına neden olmaktadır.

Abstract:
Nutrition plays a major role in the formation of human health and socially healthy generations,
and in the rise of socioeconomic well-being. This research was carried out in order to evaluate
the eating habits of women residing in Ankara and their winter food in their homes from a
gastronomic point of view. It was also carried out between 2019-2020 to determine whether
there were changes in terms of socio-economic levels. The data obtained from the
questionnaire were evaluated and interpreted using statistics package program depending on
socio-economic status, occupation and educational status variables. A total of 423 women,
206 women at high socio-economic level and 217 women at medium socio-economic level,
constitute the sample of the study. Of these women 23.9% are in the 24-28 age range, 46.8%
are single, 10.2% were married for 24 years and over, 32.4% have a bachelor's degree, 22.5%
were civil servants, 40.7% of the total income of the family was 45001TL and above. 74.9%
of women were found to have no nutrition training. It was determined that 41.1% of women
at high socio-economic level skipped meals because they did not want to; 36.6% of women at
medium sosya-economic level skipped meals because they did not have time; 53.9% of women
at high socio-economic level and 42.9% of women at medium socio-economic level paid
attention to the taste of the food. It was determined that there was a statistically significant
difference between the socioeconomic status of women and their consumption of red meat,
fresh fruit, nuts, bulgur pilaf, rye bread, sourdough bread, sunflower oil, fruit mineral water
and carbonated beverages (p <0.05). It was determined that 75.7% of the women prepared
winter food in their homes, 34.4% of the women who prepared it were undergraduates, 23.8%
were housewives, and winter food was generally made during the summer and fall seasons. A
statistically significant difference was determined between the socioeconomic status of canned
fresh tomatoes, noodles and dough bread among the winter foods prepared by the women
(p<0,05). It was determined that 77.3% of women consumed winter food because it was
healthy, 55.3% of women received winter food from acquaintances and relatives, and 83.0%
of women paid attention to the expiration date when buying. It was determined that 70.2% of
women who prepare Winter Food want to contribute to the family budget by selling some of
their products. It causes the food in question to gain gastronomic value.