Hazine-i Fünûn Dergisi (2. yıl, 27?52. sayılar) (inceleme ve seçilmiş metinler)
The Journal of Hazine-i Funün (second year, issue:27-52) (An analysis and classifications on a selected sample)
Yazar: EYUP ŞİMŞEK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SÜHEYLA YÜKSEL
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Gazete ve dergiler yayımlandıkları dönemin siyasî, sosyal, sosyoekonomik,kültürel durumunu ve hedeflerini yansıtması bakımından önemli kaynaklardır.ncelenen her gazete ve mecmua geçmisimize ısık tutar. Bunlar, geçmiskültürümüzle gelismekte olan toplumumuz arasında köprü vazifesi görür. 1893?1895 yılları arasında yayımlanan Hazine-i Fünûn mecmuası üzerinde yaptıgımızçalısma da bu açıdan degerlendirilebilir.Derginin 27-52. sayılarını içeren kısmının fotokopileri Milli Kütüphanedentemin edilerek bu sayılarda yayımlanan bütün yazılar incelenmis, tek tek fislemeleryapılmıs ve yazarlarla ilgili gerekli arastırmalar yapılmıstır. Bütün yazılar, imzasızolanlar da dâhil, yazar adına, türlerine ve konularına göre tasnif edilmistir.Sultan II. Abdülhamit döneminde yayımlanmıs olan Hazine-i Fünûn, logoaltı yazısında da belirtildigi gibi ?fennî ve edebî bir gazete (dergi)? olarak persembegünleri yayımlanmıs ve derginin basyazarlıgını da Faik Resât yapmıstır.Bu çalısmada, Hazine-i Fünûn'un H 13 Recep 1312 ? 27 Zilhicce 1312 (M10 Ocak 1895 - 20 Haziran 1895) tarihleri arasında yayımlanan 26 sayısı elealınmıstır. Çalıstıgımız sayılarda dıs kapak mevcut degildir; ilk sayfa kapakgörevi yapmakta olup derginin sayfa sayısına dâhildir. Her sayı 8 sayfadanibarettir.Dergideki yazıların belirli sütunlar altında nesrine dikkat edilmistir.nceledigimiz bu sayılarda ?Kısm-ı Edebî, Eslâf, Mütenevvia, Mesâhîr-i SuarâyıArab, Es'âr, Makâle-i Mahsûsa, Ma'raz-ı Sühan, Kısm-ı Fennî, Musâhabe,Sıhhâtnümâ, Öteberi, Yeni Kitaplar? isimlerini tasıyan sütunlar vardır. Bunlardan?Eslâf? ve ?Ma'raz-ı Sühan? sütunları bazen müstakil bazen de ?Kısm-ıEdebî?nin alt baslıgı yapılmıstır. Ayrıca ?Sıhhâtnümâ? ve ?Öteberi? sütunlarınında ?Mütenevvia?nın alt baslıgı oldugu görülmektedir.?Kısm-ı Edebî?de edebiyat ve edebî türlerle ilgili makalelere yerverilmistir. ?Eslâf?ta Osmanlı sairlerinin biyografileri yayımlanmıstır.?Mütenevvia?da basta gezi yazıları ve hikâyeler olmak üzere dilbilgisi,matematik, genel kültür ve güncel meseleler gibi çesitli alanlarda yazılara yerverilmistir. ?Mesâhîr-i Suarâ-yı Arab?da Arap sairlerinden ikisinin biyografisiyayımlanmıstır. ?Es'âr?da Ali Râsit'in divanından siirleri yayınlanmıstır.?Makâle-i Mahsûsa?da saglık, kimya, ahlâk üzerine makalelere; ?Ma'raz-ıSühan?da Tanzimat öncesi Divan sairlerinden bazılarının gazellerine ve beyitlerine;?Kısm-i Fennî?de saglık, cografya ve hayvanlar âlemi alanlarında, gezi yazısıtüründe yazılara; ?Musâhabe?de sairlerin aralarında yaptıkları sohbete yerverilmistir. ?Sıhhâtnümâ?da özellikle mutfakta kullanılabilecek pratik bilgileraktarılmaktadır. ?Öteberi?de dilbilgisi alanında kullanılan kelimelerden bazılarınınyazılısları hakkında bilgiler verilmistir. ?Yeni Kitaplar? sütununda tanıtılankitaplar, derginin matbaasında basılıp kütüphanesinde bulunan ve satısı yapılankitaplardır.Hazine-i Fünûn'da siyasî olaylara yer verilmeden, toplumun egitilmesiamacıyla güncel konular üzerinde faydalı bilgilere agırlık verilmistir. Dönemin temelözelligi olan duygusallık, yayımlanan hikâyelerde ön plana çıkarılmıstır.

Abstract:
The magazines and journals published in any period of history can beregarded the most important sources to study many topics about political, social,socio-economic and cultural objects. The journals and magazines, if analyzed, shedlights into Turkish history. These are the bridges between past and future accordingto the Turkish culture which is developing day by day. One of them is the Journal ofHazine-i Fünûn which had been published during the years 1893-1895 and we haveexamined and analysed it in this study.The copies of the issues of 27-52 of the journal were obtained from TurkishNational Library in Ankara. All topics were examined one by one, and analysed andthe composers were arranged in a card index. All articles, even without an authorwere classified author by author, type by type and topic by topic.Hazine-i Fünûn which is published by Faik Resât at the time of SultanSecond Abdulhamit, is a good example of articles written scientifically and literary.In this study, I examined twenty six issues of Hazine-i Fünûn publishedbetween Hicri (to Islamic Calendar) 13 Recep (1312 and 27 Zilhicce 1312 (whichcorresponds to the period of 10th of January 1895- 20th of June 1895). I startedsurveying the journal from the first page which is also counted as the cover page ofthe journal. There are eight pages in every issue.In the Journal every articles are fitted nicely under the columns. There are afew columns which were called ?Kısm-ı Edebî, Eslâf, Mütenevvia, Mesâhîr-iSuarâ-yı Arab, Es?âr, Makâle-i Mahsûsa, Ma?raz-ı Sühan, Kısm-ı Fennî,Musâhabe, Sıhhâtnümâ, Öteberi, Yeni Kitaplar?,?Eslâf? and ?Ma?raz-ı Sühan?.These were worked mostly privately and rarely published as a subtitle of ?Kısm-ıEdebî?. However ?Sıhhâtnümâ? and ?Öteberi? was examined sometimesindependently as a subtitle of ?Mütenevvia?.In the ?Kısm-ı Edebî?, there are not only poems but also literary articles. Inthe ?Eslâf?, Ottaman poets' biographies were published. In the ?Mütenevvia?stories and travel notes, as well as grammatical, mathematical, cultural and dailyarticles took place. In the ?Mesâhîr-i Suarâ-yı Arab?, two Arabic poets'biographies were published. In the ?Es?âr?, poetries of Ali Râsit?s collection werepublished. In the ?Makâle-i Mahsûsa?, we can find articles about health, chemistryand morality and in the ?Ma?raz-ı Sühan? gazelles (Ottoman poet) and disticheswhich belong to Divan Poets (the poets for a grand deliberative council or assemblyin Ottoman Empire), and in ?Kısm-i Fennî? articles about health, geography andanimal planets. In the ?Musâhabe?, main idea is about the dialogs among the poets.In the ?Sıhhâtnümâ?, especially we will find practical information that could beused in the kitchen. The main theme in the ?Öteberi? is to give knowledge about thestyle of writings of some grammatical words. The column of the ?Yeni Kitaplar?presented the advertised books.In the Hazine-i Fünûn, generally daily topics were discussed but no attentionwas paid to political topics. Romanticism was the common style which always tookplace in the stories.