Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu  tanılı erişkinlerde; belirti profili, belirti şiddeti, çalışma belleği, yakın ilişkilerde işlevsellik düzeyinin birbiri ile ilişkisinin incelenmesi
Adult attention deficit and hyperactivity disorder: Relationship between symptom profile, symptom severity, romantic functioning and working memory
Yazar: NUR ÖZTÜRK KAYATURAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLİZ ÖZGEN HERGÜL ; DOÇ. DR. UMUT MERT AKSOY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Çalışma belleği = Working memory ; İlişki = Relationship ; İlişki doyumu = Relationship satisfaction

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada; dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanılı bireylerde çalışma belleği (ÇB) ve yakın ilişkilerde işlevsellik düzeyinin incelenmesi; belirti profili, belirti şiddeti, ÇB ve yakın ilişkilerde işlevsellik düzeyinin birbiri ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. 
GEREÇ ve YÖNTEM:  Ayaktan izlemi yapılan DEHB tanılı 59 hasta ve 53 sağlıklı kontrol olmak üzere 112 olgu çalışmamıza dahil edilmiştir. DEHB tanılı hastalara ve sağlıklı kontrollere sosyodemografik ve klinik veri formu, çok boyutlu ilişki ölçeği (ÇBİÖ) ve WAIS sayı menzili alt testi uygulanmıştır. DEHB tanılı hastaların şimdiki ve çocukluk çağı belirtileri; Wender-Utah derecelendirme ölçeği ve erişkin dikkat eksikliği ve hiperaktivite ölçeği ile değerlendirilmiştir. 
BULGULAR: DEHB tanılı bireylerde; geri sayı menzili (GSM) puanları kontrollerden anlamlı derecede düşük (p<.01) bulunmakla birlikte DEHB belirti profili ve şiddeti ile GSM puanları arasında anlamlı düzeyde ilişki bulunamamıştır. Kontrollere kıyasla DEHB tanılı erişkinlerin ortalama ilişki süresinin daha kısa (p<.01), ilişki sayısının ise daha fazla (p<.05) olduğu saptanmıştır. DEHB tanılı erişkinlerde ilişki doyumu ve ilişkide kendine güven puanlarının anlamlı düzeyde düşük, ilişki korkusu/kaygısı puanının ise anlamlı düzeyde yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<.01). Dikkat eksikliği (DE) ve DEHB özelliklerinin (DEHB-Öz) puanları ile ilişki korkusu/kaygısı puanları arasında pozitif yönde anlamlı ilişki (r=.27, p<.05; r=.26, p<.05), DEHB-Öz puanları ile ilişki doyumu puanları arasında ise negatif yönde anlamlı ilişki (r=-.31, p<.05) bulunmuştur. DEHB belirtilerinin ve ilişkili özelliklerinin birlikte ele alınmasının; yakın ilişki boyutlarından ilişki doyumu (p<.01), ilişkiye yüksek odaklanma, ilişki korkusu/kaygısı, ilişkide izlenim ayarlama ve dışsal ilişki kontrolü (p<.05) puanlarını anlamlı düzeyde yordadığı sonucuna varılmıştır.  
SONUÇ: Çalışmamız; DEHB tanılı erişkinlerin çalışma belleğinde ve yakın ilişkilerin farklı boyutlarında sorunların varlığını göstermektedir. Belirti kümelerinin ayrı ayrı değerlendirilmesindense bozukluğun bir bütün olarak ele alınmasının yakın ilişkilerde görülen zorlanmaları daha iyi açıkladığı düşünülmektedir. Yanı sıra DEHB semptom şiddeti ve profili ile çalışma belleği performansı arasında bulunamayan ilişkinin olası nedenleri üzerinde durulmuştur.

Abstract:
AIM: It is aimed to investigate; presence of impairments in dimensions of close relationships and working memory (WM) as well as relationships between symptom profile, symptom severity, WM and romantic functioning in adults with attention deficit and hyperactivity disorder (ADHD).
METHOD: 59 patients with ADHD who has followed in outpatient clinic and 53 healthy control were included in this study. Patients and controls assesed with sociodemographic and clinic data form, the multidimensional relationship questionnaire (MRQ) and WAIS backward digit span (BDS) subtest. Current and childhood ADHD symptoms evaluate with adult attention deficit and hyperactivity scale and Wender Utah rating scale. 
RESULTS: Patients with ADHD got significantly lower scores than healthy controls in BDS (p<.01). Besides, significant relationship between symptom profile, symptom severity and BDS scores couldn't have been found. Mean duration of relationships were shorter (p<.01), mean number of relationships were higher (p<.05) in ADHD patients than healthy controls. Relational satisfaction and esteem scores were significantly lower and relational fear/anxiety scores were significantly higher in ADHD patients than healthy control (p<.01). A significantly positive relationship has been found between attention deficit (AD), ADHD features (ADHD-ft) and relational fear/anxiety scores (r=.27, p<.05; r=.26, p<.05); also a significantly negative relationship has been found between ADHD-ft and relational satisfaction scores              (r = -.31, p<.05).  Evaluating ADHD symptoms and related features collectively, has predict relational satisfaction (p<.01), relational extremely focusing, relational fear/anxiety, relational monitoring and external relational control (p<.05) scores significantly.
CONCLUSION: It has been determined that there are impairments in dimensions of close relationship and working memory in adult ADHD patients. After all, we argue possible explanations of inexistent relationship between WM performance and ADHD symptom profile and severity as well as dimensions of close relationship. Furthermore we suggest that evaluating ADHD in a body instead of seperate symptom clusters offers better understanding for dysfunctioning in close relationships.