Islahat Fermanı ve müsavat (eşitlik) meselesi
Reform edict and equality question
Yazar: FATİH DEMİRCİ
Danışman: DOÇ. DR. MÜMTAZ` ER TÜRKÖNE
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Eşitlik = Equality ; Islahat Fermanı = Reform Edict ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Yenilik = Innovation

Özet:
Islahat Fermanı, 19. Yüzyılın özel şartları içinde ilan edilen bir fer mandır. Bu yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu, daha önceki yüyıllarda ortaya çıkan çeşitli siyasi ve ekonomik devrimlerin yıkıcı etkisinden kurtulmak için bir dizi girişimde bulunmuştur. Tanzimat Fermanı, bu girişimlerin en önemli so nuçlarından biri ve dönüm noktasıdır. Islahat fermanı da Tanzimat'ın devamı olarak görülmekle birlikte kendine özgü karakteristiklerinden dolayı ayrı bir önem taşır. Islahat fermanı ile ilgili olarak şunları söyleyebiliriz. İlk olarak; bu fer man çeşitli iç ve dış baskıların sonucu ilan edilmiştir. 19. Yüzyıl, bir diplomasi asrıdır. Diplomasi bu asırda doğmuş ve uluslararsı alanda etkin bir rol oyna mıştır. Islahat Fermanı, Osmanlı Devleti'nin diplomatik manevralarından biri dir. Bu ortam içinde çok milletli bir imparatorluk olan Osmanlı Devleti'nde idari alanda yapılan her düzenleme kendiliğinden uluslararası bir sorun haline gelmektedir. Islahat Fermanı, Osmanlı Devleti'nin, eşitliği sağlayarak çok milletli yapısını korumak için ilan ettiği bir fermandır. Eşitliği sağladığı ve çeşitli açı lardan din özgürlüğünü sağladığı için bu ferman, aynı zamanda laik bir nitelik taşır. Bu ferman diplomasi açısından da önemli bir fermandır. 19. Yüzyılda ayakta kalmaya çalışan Osmanlı Devleti'nin diplomatik bir manevrasıdır bu ferman. Islahat Fermanı, milli devlet açısından da önemli bir fermandır. Bu ferman, hukuken Osmanlı Imparatorluğu'nu kurtarmayı amaçlamakla birlikte, içerdiği hükümlerle fiilen milli devlete giden yolun kapısını açmıştır. Bu açıdan daha sonra kurulacak olan milli devletin kurulmasını kolaylaştırdığı söylene bilir. Islahat Fermanı, modernleşme tarihimzin önemli dinamiklerinden biri dir ve bugün kullandığımız modern kavramların hangi süreç içinde oluştuğu nu anlamak açısından incelenmesi zorunlu tarihsel bir olgudur.

Abstract:
Reform Edict is an edict which was announced in specific conditions of the nineteenth century. In this century Ottoman Empire tried to reduce negative effects of social and economic revolutions which had been derived from abroad. At this point, Tanzimat Edict is an important outcome and milestone of these efforts. In one sense, Reform Edict can be seen as a continuation of Tanzimat Edict, nevertheless, it has different importance because of its sui generis features (characteristics). We can say these about Reform Edict. Firstly, that edict was announced because of domestic and foreign pressures on Ottoman Empire, but foreign pressures were more effective than domestic pressures. Nineteenth century is an age of diplomacy. Diplomacy had emerged in that century and played an important role in the international area. Reform Edict is one of the diplomatic manevras of the Ottoman Empire. As a multi-national Empire, in the Ottoman Empire every amandment related with administrative scope became an international problem simultaneously. Reform Edict is an edict which aimed to an egaliterian society for Ottoman Empire. At the same time it has secular features because of it provided egaliterianism and freedom of religion. This edict opened the door which is going into national satate de facto, although it had aimed to rescue the Ottoman Empire it de jure. In this respect, that can be said, it easied the establishment of the national state which would be established in future. Reform Edict is one of important dynamics of our history of modernization and it is historical fact that is necessary to understand consepts we use today how they had been formed in which process. IX, YÜKSEKÖ?BETM WHWL« aiiSlâSBSiaı mm