Samsun yöresinde Fasciola türlerinin arakonaklardaki yaygınlığı ve moleküler karakterizasyonları
Prevalence and molecular characterization of Fasciola species in intermediate hosts in Samsun province
Yazar: ELİF BURCU GENÇAY TOPÇU
Danışman: DOÇ. DR. CENK SONER BÖLÜKBAŞ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Veterinerlik Parazitolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Parazitoloji = Parasitology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Samsun yöresindeki tatlı su salyangozlarında Fasciola spp. yaygınlığının ve moleküler karakterizasyonlarının belirlenmesidir.
Materyal ve Metot: Çalışmada Bafra, Çarşamba ve Lâdik ilçelerinden hayvan otlatılan alanlarda 5381 salyangoz örneği toplandı. Toplanan bu örnekler laboratuvara getirildi ve stereo mikroskop altında incelendi. İncelenen salyangozların tür tehisi yapıldı ve görülen şüpheli larva dönemlerinin fotoğrafları çekilip, kayıt altına alındı. Şüpheli larva dönemlerinin tümüne DNA ekstraksiyonu yapıldı, izolatlar ITS-1 gen bölgesiyle PCR'da çoğaltıldı. Fasciola spp. pozitif olan izolatlarda, Tas-1 enzimi  kullanılarak RFLP yapıldı ve tür teşhisi sağlandı. Dört larva izolatının ve dört salyangoz örneğinin sekans analizi yapıldı. Sekans analizleri sonucunda filogenetik analizler gerçekleştirildi. İzolatlar Samsun orjinli olarak kayıt edildi.
Bulgular: 5381 salyangoz örneğinin 330'unda şüpheli larva dönemine rastlandı. İncelenen 330 örneğin 4'ünde (%1,2) F. gigantica larva dönemi olduğu tespit edildi. Salyangozlarda F. gigantica larva dönemlerine rastlanan ilçeler Çarşamba ve Lâdik, salyangoz türleri ise Stagnicola palustris ve Physella acuta olarak tanımlandı. 
Sonuç: Bu çalışma ile Fasciola spp. ilk kez Samsun yöresinde arakonaklarda tespit edildi, aynı zamanda bu arakonakların moleküler teşhislerinin yapıldığı ilk çalışmadır. Araştırma sonucu elde edilen Stagnicola palustris, Physella acuta ve Radix auricularia türlerinin sekans bilgileri ülkemizden ilk kez kayıt altına alındı ve dünyadaki diğer türlerle olan filogenik ilişkileri ortaya konuldu.

Abstract:
Aim: This study aimed to determine the prevalence and molecular characterization of Fasciola spp. in freshwater snails in the Samsun province.
Material and Method: In the study, 5381 snail samples were collected from grassland areas districts of Bafra, Çarşamba, and Lâdik. These samples were brought to the laboratory and examined under a stereo microscope. The snails were identified to species, and the suspicious larval stages were photographed and recorded. DNA extraction was performed on all suspected larval stages, and PCR amplified isolates with the ITS-1 gene region. Fasciola spp. positive isolates were used with the Tas-1 enzyme to perform RFLP, and species identification was performed. Sequence analysis of four larval isolates and four snail samples was performed. Phylogenetic analyses were performed as a result of sequence analysis. The isolates were recorded as originating from Samsun. 
Results: Suspected larval stages were found in 330 of 5381 snail samples. Four (1.2%) of 330 samples were found to have F. gigantica larval stages. The districts where F. gigantica larval stages were found in snails were Çarşamba and Lâdik, and the snail species were identified as Stagnicola palustris and Physella acuta.
Conclusion: According to the result of the research, Fasciola spp. was reported from the intermediate hosts from the Samsun region for the first time; it was the first study in which molecular diagnosis of the intermediate hosts was made.  The sequence information of Stagnicola palustris, Physella acuta, and Radix auricularia species obtained  from research was recorded for the first time in Türkiye, and their phylogenic relationships with other species worldwide were investigated.