Türkiye'de eğitilebilir zihinsel engelli çocukların özel eğitim müzik derslerinde kullanılabilecek bir bilgisayar destekli müzik ders modülü tasarımı (İstanbul örneği)
The design of a computer-assisted music lesson module in special education applicable to educable mentally retarded children in turkey (An example of İstanbul)
Yazar: GÜNSU YILMA ŞAKALAR
Danışman: PROF. DR. TURAN SAĞER ; PROF. DR. NEZİHE ŞENTÜRK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzik = Music
Dizin: Bilgisayar destekli eğitim = Computer assisted education ; Elektronik müzik = Electronic music ; Müzik = Music ; Müzik eğitimi = Music education ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Ülkemizde yaklaşık olarak sekiz buçuk milyon engelli yaşamını sürdürmektedir. Bu nüfus içerisinde temel olarak görme, işitme, fiziksel, zihinsel engelli gibi birçok engelli bireyin yanı sıra birden fazla engeli olan bireyler de bulunmaktadır. Zihinsel Engellilik; çeşitli zeka testlerinin uygulanması doğrultusunda eğitsel anlamda; eğitilebilir zihinsel engellilik, öğretilebilir zihinsel engellilik ve ileri derecede zihinsel engellilik olarak üç gruba ayrılır. Ülkemizde 1976 yılından beri eğitilebilir zihinsel engelli çocuklar için birçok müzik ders öğretim programı, 1990 ve 2010 yılları da dahil olmak üzere zaman zaman değişikliğe uğramıştır. Bu çocuklar için ilk yıllar haftada bir saat olarak belirtilen müzik dersleri Talim Terbiye Kurulu'nda son çıkan kararlar ile haftada iki ders saati olarak değiştirilmiş, müzik dersleri zorunlu dersler kapsamına alınmıştır. Müzik derslerinde kullanılan materyal yetersizliğinin, dersin işleyişini olumsuz yönde etkilediği bilinmektedir. Bu çocukların müzik derslerinde bilgisayar destekli dijital öğretim materyalinin kullanılması, müzik derslerinin daha verimli geçebileceği düşüncesi ile yola çıkarak, özel eğitim müzik derslerinde dijital öğretim materyali aracılığı ile bire bir müzik eğitimine katkı sağlayabilmek araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Diğer bir deyişle, bu araştırma, Türkiye'deki eğitilebilir zihinsel engelli çocukların özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerindeki müzik derslerini daha verimli hale getirebilecek bir bilgisayar destekli dijital öğretim materyali oluşturma araştırmasıdır. 
Eğitilebilir zihinsel engelli çocukların özel eğitim müzik derslerinde kullanılabilecek bilgisayar destekli dijital öğretim materyali; ses ve görsel algı üzerinden insan ve hayvan seslerini, hız kavramını, müzik aletlerinin seslerini, çevresel sesleri, taşıtların, hava olaylarının, araç-gereçlerin seslerini tanıyabilme gibi sesler aracılığı ile ilgili görselleri eşleştirebilme becerilerini ölçmeye yarayan dört farklı modülden oluşmuştur. Her bir  modül kendi içerisinde onar sorudan oluşan testler içermektedir. Dijital öğretim materyali içerisinde ayrıca raporlama programı ve özel eğitim öğretmenleri ve materyalin kullanıcıları için bir kullanım kılavuzu da oluşturulmuştur. 
Bu araştırma kapsamında yazılım halinde oluşturulan bilgisayar destekli dijital öğretim materyali, İstanbul'da özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim gören, doğum yaşı 7-11 olan altı eğitilebilir zihinsel engelli çocuğun müzik derslerinde ayrı ayrı uygulanmış ve ilgili yazılımın analizi ve öğrencilerin özel eğitim öğretmenlerine uygulanan gözlem anketlerinin yorumlanması ile sonuçlandırılmıştır. Bu araştırma sonucunda elde edilen veriler ve analizler, dijital öğretim materyalinin bu çocukların müzik derslerinde kullanılması için Türkiye kapsamında da uygulanabilirliği açısından önemli bir fırsat niteliğindedir. Üç ay süren uygulama sonucunda, yaş ve cinsiyet değişkenine göre materyal içerisinde yer alan Müzik Aletleri modülündeki testte diğer modüllerdeki konulara oranla daha başarılı oldukları belirlenmiştir. Hız modülündeki testte ise en az başarı oranını sağladıkları belirlenmiştir. Çevresel Sesler ve Ses modüllerindeki testlerde ise sabit başarı oranını yakaladıkları görülmüştür.


Anahtar Kelimeler: Eğitilebilir Zihinsel Engelli Çocuk, Özel Eğitimde Müzik, Müzik, Dijital Müzik Öğretim Materyali

Abstract:
There are approximately eight and a half million disabled people in our country. Within this population, there are many disabled people such as visual, audition, physical, mental disabled individuals with multiple disabilities. Mental Disability is educational in the sense of applying various intelligence tests and divided into three groups; educable mental disability, teachable mental disability, and advanced mental disability. Many music lesson programs for mentally retarded children, which have been trained since 1976 in our country, have changed from time to time, including the years 1990 and 2010. For these children, music lessons, which are stated as one hour per week in the first years, have been changed to two lessons per week with the decisions recently made in the Board of Education and Dicipline and music lessons are included in the compulsory courses. It is known that the inadequacy of material used in music lessons affects the functioning of the lesson negatively. The use of computer-aided digital teaching materials in music lessons is the purpose of these children's research to contribute to individual music education through the use of digital teaching materials in special education music lessons, starting with the thought that music lessons can be more productive. In other words, this research is a research on creating a computer-aided digital teaching material that can make music lessons in special education and rehabilitation centers of educated mentally retarded children in Turkey more efficient.

Computer-assisted digital teaching material that can be used in special education music lessons of educated children with mental retardation can be used to visualize human and animal sounds through sound and visual perception, voices such as speed concept, sounds of musical instruments, environmental sounds, vehicles, weather events and consists of four different modalities for measuring the ability to match. Each module contains tests consisting of ten questions. The digital teaching material also includes a reporting program and a tutorial for special education teachers and users of the material.

The computer-aided digital teaching material created as software in the scope of this research was applied separately in the music lessons of six trainable mentally retarded children with childbirth age 7-11 who were educated in special education and rehabilitation centers in Istanbul and analyzed the related software and observations applied to the special education teachers have been concluded with the interpretation of the questionnaires. The data and analyzes obtained as a result of this research are an important opportunity in terms of applicability of digital teaching material in Turkey for use in music lessons. As a result of application for three months, it was determined that the test in the Musical Instrument module included in the material according to age and gender was more successful than the other modules. In the test on the speed module, it was determined that they achieved the least success rate. In the tests on the Environmental Sounds and Sound modules, it was observed that they had a fixed success rate.


Key Words: Educable Mentally Retarded Children, Special Education and Music, Music, Digital Music Teaching Material