Ziya Osman Saba'nın şiirinde ev
The house in Ziya Osman Saba's poetry
Yazar: SERHAT DEMİREL
Danışman: DOÇ.DR. ENGİN SEZER
İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Siirlerinde eve büyük yer veren Ziya Osman Saba, birçok elestirmen vearastırmacı tarafından Türk siirindeki evcil sairler kusağının öncüsü olarakdeğerlendirilir. Bu tezde, Saba'nın siirindeki ev temasının siirlerdeki baska motiflerlesıkı bir iliski içinde olduğu görülmüs ve bu sebeple ev, ?modernite-gelenek?,?sığınma ve mutluluk? ve? cinsellik? olmak üzere üç farklı açıdan incelenmeyeçalısılmıstır. Öncelikle, siirde evin geleneksel ve modern yasam tarzına, toplumsal vebireysel plandaki yasam algılayıslarına iliskin ne gibi tercihler sunduğunabakılmıstır. Bu ilk bölümde, evin hem düz anlamıyla ve hem de metaforlarla modernyasamdan çok geleneksel bir yasantıyı imlediği sonucuna varılmıstır. Siirlerde eviniç ve dıs yapısı, sahip olduğu her türlü esya ve donanımı, evin içinde yasayan aile,komsular, evin bahçesi, çevresi ve kent mekânlarıyla, geleneğin eskimeye yüz tutmustaraflarını öne çıkardığı görülmektedir. ?Ev: Sığınma ve Mutluluk? baslığı altında,sairin eve sığınarak avuntu ve mutluluğu en yoğun biçimde evde duyumsadığıgörülmüs ve sairi dısarıdan eve yönelten sebepler irdelenmistir. Nihayetinde,modernitenin toplumsal alanda yarattığı kargasa ve sıkıntının yanı sıra, doğanıntehlikelerinden kaynaklanan ilksel bir sığınma içgüdüsünün bu eğilimi tetiklediğianlasılmıstır. Siirlerde ev ve ailenin daima olumlu anlamlar yüklendiği ve evin birmutluluk mekânı olarak öne çıktığı görülmektedir. Bu, aynı zamanda Ziya OsmanSaba'nın eve yaklasımı açısından bir baska ev sairi Behçet Necatigil'le ayrıldığınoktadır. Son olarak, siirlerde öne çıkan cinsellik algısının hem mekân hem deiçindeki aile açısından evle iliskisi sorgulanmıs, bunun sonucunda ise, cinselliğin ailemahremiyeti kavramıyla iç içe olduğu çesitli görüslere de dayanılarak ortayakonulmustur. Öte yandan, Sairin kitaplarına almadığı bazı siirler dısında genelliklecinselliğin bir tür sansürden geçirilerek aktarıldığı, cinselliğin paylasıldığı kisinin iseçoğunlukla siirdeki öznenin karısı olarak düsünüldüğü belirlenmistir. Saba'nınsiirindeki ev mahremiyeti cinsellik boyutunda bütünüyle ifsa edilmemekte bununyerine örtülü tasvirlerle okura sezdirilmektedir.

Abstract:
Ziya Osman Saba assigned a prominent place to house and home in hispoetry. For this reason he is considered the first domestic poet in Turkish literatureby several critics. In the present thesis, themes relating to the house and home in hispoetry are approached from three aspects: the modernity and tradition dichotomy,home as a shelter and source of happiness, and sexuality. The references to the typesof modern and traditional life styles and perceptions have been identified. In thissection, it is concluded that the house in Saba?s poetry taken literally andmetaphorically, is indicative of a longing for traditional rather than modern life style.In the poems, it is recognized that the interior and the exterior, with specificreferences to furniture, family, neigbours, the garden and outside of the house anddifferent city spaces, an empasis is placed on the dissapearing tradition. In Part II.titled ?Taking Shelter, and Happiness?, it is observed that the poet takes refuge in hishouse and feels intense happiness and comfort, and two main reasons for this areidentified. First, the turmoil caused by modernity, and the second is the desire to takerefuge from natural dangers. In the poems, the house and the family always bearpositive meanings, and the ideal house seems as the source of all happiness. This isalso an important difference between Ziya Osman Saba and the another Turkishdomestic poet, Behçet Necatigil. Lastly, the relationship between sexuality and thehouse in terms of domestic space and family is studied. Subsequently, with referenceto various views on this subject it is shown that sexuality always goes with familialintimacy. On the other hand, it is clear that the poet somewhat covers up thesexuality aspect in a number of poems which he did not publish in his books. It isobserved that the sexual aspect of domestic privacy is not expressed in detail, butgiven to the reader in terms of a covert style.