Reel opsiyonlar ile yatırım projelerinin değerlendirilmesi: Madencilik sektöründe bir uygulama
Evaluating investment project with real options: An application within mining industry
Yazar: SERHAD ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. OKTAY TAŞ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ekonomi = Economics ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences ; İşletme = Business Administration
Dizin: Değerleme = Valuation ; Reel opsiyonlar = Reel options ; Yatırım analizi = Investment analysis ; Yatırım projeleri = Investment projects

Özet:
Yatırım projelerinin değerlendirilmesi sırasında kullanılan geleneksel yöntemler paranın zaman değerini dikkate alan ve almayan yöntemler olarak statik ve dinamik yöntemler olarak ikiye ayrılır. Finans piyasalarının ilk oluşmaya başladığı yıllarda paranın zaman değerini dikkate alan yaklaşımlar yeni oluşmaya başlarken günümüzde paranın zaman değerini dikkate almayan yaklaşımlar hesaba bile katılmamaktadır.Günümüz küresel iş dünyasında belirsizlik her işin en temel noktasını oluşturmaktadır. Belirsizlik kelime anlamı itibari ile olumsuz bir itibar bıraksa da içerisinde sorunların çözülebilme kapasitesi belirsizliği ilgi çekici hale getirir. Her şeyin tam anlamıyla kesin ve belirli olduğu bir dünya, planlama için ideal bir ortam oluşturur. Eğer atılacak tüm adımların doğuracağı sonuçlar tam anlamıyla biliniyor olsaydı, yöneticiler hangi kararlar doğrultusunda getirilerini en üst seviyeye çekebileceklerinden emin olabilirlerdi. Ancak her şeyin kesin olduğu bir dünya sadece bir idealden ibarettir. Yöneticiler belirsizlik ortamında nasıl hareket etmeleri gerektiğini ve firmanın çıkarları doğrultusunda belirsizligi nasıl en iyi şekilde yönetebileceklerini öğrenmek zorundadırlar.Opsiyon teorisi kullanılarak yatırım projelerinin değerlendirilmesi, reel opsiyonlar yaklaşımı olarak adlandırılır. Reel opsiyonlar yaklaşımının yatırım projelerini değerlendirmede kullanılan diğer tekniklere göre en önemli avantajı, projeleri dinamik bir şekilde değerlendirmesidir. Örneğin, net bugünkü değer yöntemine göre, proje ya kabul edilir ya da reddedilirken, reel opsiyonlar yaklaşımında diğer seçeneklere ilaveten projenin ertelenmesi seçeneği de vardır.Çalışmanın uygulama kısmında Rusya'da bulunan bir maden yatırımı analiz edilmiştir. Bu analiz geleneksel değerleme yöntemleri ile gerçekleştirilmiş ve yatırım karlı görülmemiştir. Bu aşamadan sonra yatırımın erteleme opsiyonunun değeri hesaplanmış yatırım için ideal zaman belirlenmeye çalışılmıştır. Daha sonra temel model parametreleri bazında duyarlılık analizleri yapılarak, opsiyon değerini en çok etkileyen model parametreleri bulunmaya çalışılmıştır.Bu çalışmayla, hem geleneksel yöntemlere alternatif olarak gösterilen reel opsiyonları tanımak hem de bu yöntemin gerçekten geleneksel yöntemlerin alternatifi olup olmadığını belirlemek amaçlanmıştır. Sonuçta, yöntem, yönetsel açıdan geleneksel yöntemlerden üstündür ancak teknik olarak geleneksel yöntemlerin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. Yöntemin çözümünde de net bugünkü değer analizleri temel varsayımları oluşturmaktadır.Çalışma sonucunda negatif net bugünkü değere sahip bir projenin de kabul edilebileceği; projenin asıl değerinin net bugünkü değer ile opsiyon değerinin toplamı olması gerektiği ortaya konmuştur.

Abstract:
Traditional evaluation techniques separate into two parts first the technique called static valuation and the other one ise dynamic valuation. Static valuations do not consider the time value of money where dynamic valuations consider.In the first time that financial markets formed the dynamic methods were choices but today they are obligatory.Uncertainity is the very basic point for today?s global business world. Maysbe uncertainity is a negative term but it contains some opportunity to whom may manage it. A world of complete and total certainty is always ideal for planning. If all outcomes of every step are completely certain, then management can know for sure which decisions maximize their payoffs. Yet a certain world is only idealistic. Managers must learn how to act under uncertainty and manage it according to the firm?s benefit.Evaluating the investment projects by using option theory is called real options approach. Under real options approach, projects are evaluated in a dynamic way which is the most important advantage of real options approach over the other investment evaluation techniques. For instance, while projects are either accepted or rejected under the net present value method, there is the choice of project deferral in the real options approach in addition to the other choices.In the application section a mine investment in Russia has been analyzed. This analysis has been done by traditional valuation techniques and investment seemed to be inadequate. From this stage the value of defer option has been calculated and searched for ideal investment timing. After calculation of the option value a sensitivity analysis with the basic model parameters has been done for identifying the most affecting parameter in the model.In this study, it is aimed to introduce real options and to consider if it is an alternative to traditional methods. As a result, real options method is superior to the traditional methods in a managerial sense and instead of being the alternative it is complementary in a technical sense.In conclusion an investment project that has a negative net present value can be accepted because the real project value is the sum of net present value and option value.