Abbâsî Devleti'nde diplomasi (Sâmerrâ dönemi)
Diplomacy in the Abbasid State (Samarra period)
Yazar: EBUBEKİR SIDDIK ÖZANLAYAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ KAPAR
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Tarih = History

Özet:
Abbâsî Devleti'nin Sâmerrâ Dönemidiplomasi uygulamaları, doğu ve batı dünyası arasında önemli bir geçiş pratiğini yansıtmaktadır. Abbasiler bu dönemde bölgede hâkim bir güç olarak İslâm halifeliği unvanıyla varlıklarını korumuşlardır. Özellikle diğer Müslüman devletler açısından Abbâsî Devleti ile diplomatik ilişkiler sıkı tutularak bölgede varlıklarının kalıcı hale gelmesini amaçlamışlar ve İslâm dünyasında uluslararası devlet hüviyetine ulaşmak istemişlerdir. Bu yüzden Sâmerrâ Dönemi'nde ortaya konulan diplomatik faaliyetler, Abbâsî Devleti diplomasisi açısından da yoğun bir dönemi simgelemektedir. Sergilenen ilişkiler ile dönem içerisinde diğer devletler ile kültürel alışveriş ve bilgi yayılması hızlanmış, farklı kültürlerin etkileşimi ile devletler şekillenmiştir. Her devlette olduğu gibi Abbâsîlerde çevre ülke ve siyasi oluşular ile diplomatik ilişkiler yoluyla işbirliği yapma ve güvenlik sağlama amacı gütmüştür. Bu ilişkiler hem kendi içersinde hem de diğer devletlerle olan münasebtlerde uygulanan stratejilerin çeşitliliğini ve etkisini anlamak için bir fırsat ortaya çıkarmıştır. Bu noktada 836-892 yılları arasını kapsayan Sâmerrâ Dönemini inceleyen bu çalışmada dönem diplomasisi ortaya konulmaya çalışılırken, aynı zamanda Abbâsî Devleti'nin İslam dini ile İslam devletlerinin diplomatik gelişiminin diplomasiye nasıl entegre edildiği de sorgulanmıştır. İslam hukuku ve fıkhının diplomatik ilişkilere etkisi, bu dönemin diplomatik pratiğini şekillendiren ana unsurlardan biridir. Bu dönem, uluslararası ilişkilerin tarihsel gelişimi ve diplomasi pratiğinin değişimi hakkında bilgiler sunar. DönemDünya siyasi coğrafyası dikkate alındığında, Abbâsîlerin kurduğu temaslar, dünya genelini etkileyen bir çeşitliliğe sahipti. Tüm siyasi hayatı boyunca varlığını sürdüren bu diplomatik uygulamalar özellikle Abbâsîlerin altın çağının sona erdiği ve duraklama döneminin başladığı Sâmerrâ döneminde karmaşık bir hale gelmiştir. Bu nedenle dönem diplomatik faaliyetlerinin anlaşılması, temas halinde olunan diğer devletlerin siyasi hayatlarının ve olaylarının anlaşılması açısından da önem arz etmektedir.

Abstract:
The diplomatic practices of the Abbasid State during the Samarra Period reflect a significant transitional phase between the Eastern and Western worlds. During this period, the Abbasids maintained their presence as a dominant power in the region under the title of the Islamic caliphate. Particularly concerning other Muslim states, diplomatic relations with the Abbasid State were closely held to ensure the permanence of their presence in the region and to aspire to attain an international state status in the Islamic world. Therefore, the diplomatic activities during the Samarra Period symbolize an intense period for Abbasid State diplomacy.The exhibited relationships accelerated cultural exchange and the spread of knowledge with other states during this period, shaping states through the interaction of different cultures. Like any other state, the Abbasids pursued collaboration and security through diplomatic relations with neighboring countries and political entities. These relationships provided an opportunity to understand the diversity and impact of the strategies employed both internally and in dealings with other states.In examining the Samarra Period spanning from 836 to 892, this study aims to highlight the diplomatic practices of the era while questioning how the integration of Islamic law and jurisprudence with the Islamic religion and the diplomatic development of Islamic states was achieved by the Abbasid State. The influence of Islamic law and jurisprudence on diplomatic relations is one of the key elements shaping the diplomatic practice of this era. This period offers insights into the historical development of international relations and the evolution of diplomatic practices.Considering the global political geography of the era, the contacts established by the Abbasids had a diversity that affected the entire world. Diplomatic practices, which persisted throughout their political existence, became particularly complex during the Samarra period, marking the end of the golden age of the Abbasids and the beginning of a period of stagnation. Therefore, understanding the diplomatic activities of the era is crucial for comprehending the political lives and events of other states in contact with the Abbasids.