Fazla kilolu ve obez yaşlı hastalarda sarkopeni ve osteoporoz arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between sarcopenia and osteoporosis in overweight and obese elderly people
Yazar: BEYZA SELİN HAKSEVER
Danışman: PROF. DR. SEMA BASAT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Geriatri = Geriatrics
Dizin: Geriatri = Geriatrics ; Kas distrofileri = Muscular dystrophies ; Kas kuvveti = Muscle strength ; Kemik dansitesi = Bone density ; Obezite = Obesity ; Obezite-morbid = Obesity-morbid ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Yaşlılar = Aged

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Toplumumuzda yaşlı nüfus hızla artmaktadır. Yaşlanmayla birlikte obezite, osteoporoz ve sarkopeni riski de artmaktadır. Egzersiz azlığı veya yokluğu, beslenme sorunları, sedanter yaşam gibi faktörlerin yaşlılık, obezite, osteoporoz ve sarkopenide sıklıkla ortak bir neden veya risk faktörü olarak karşımıza çıktığı düşünüldüğünde; sarkopeni ve osteoporoz arasındaki ilişkiyi saptamak için, kilo fazlalığı veya obezitesi olan yaşlı bireylerde bu çalışmayı yapmayı planladık.
MATERYEL VE YÖNTEM: Obez ve fazla kilolu yaşlı hastalarda osteoporoz ve sarkopeni arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla yaşları ≥65 yıl ve VKİ ≥ 25 kg/m2 olan 87 hasta çalışmaya dahil edildi. VKİ olguların % 33,3 (n=29)'ünde 25-26.9 kg/m2, % 33,3 (n=29)ünde 27-29.9 kg/m2 ve % 33,3 (n=29)'ünde ≥30 kg/m2 idi. Hastaların % 52.9'u (n=46) erkek, % 47,1'i (n=41) kadın idi. Hastaların yaşları 71.07±5,03 yıl (65-83 yıl) idi.
Her hastanın DEXA ile kemik mineral yoğunluğu, BİA ile yağsız vücut kitlesi (FFM), el sıkma gücü, üst orta kol çevresi, baldır çevresi, triseps deri kalınlığı ve yürüme hızları ölçüldü. Ayrıca iskelet kas kitle indeksi (İKKİ) hesaplandı ve sarkopeni bu değere göre değerlendirildi. Araştırmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007 Statistical Software (NCSS LLC, Kaysville, Utah, USA) programı kullanıldı.
BULGULAR: Tüm hastalarda VKİ 29.72±3.96 kg/m2 ve FFM 52.76±9,92 kg olarak saptandı. Üst orta kol çevresi, baldır çevresi, el sıkma gücü ve triseps deri kalınlığı için değerler, sırasıyla, 28,17±3.69 cm, 34.78±5.31 cm, 22.97±9.92 kg ve 29.65±10,30 mm olarak tespit edildi. İKKİ değeri ise 11.12±2.67 kg/m2 idi.
KMY femur total T skoru (-)0,76±1,39 ve KMY L1-L4 T skoru ise (-) 1,09±1,70 olarak bulundu. Yürüme hızları da hastaların % 44'ünde ≤0.8 m/sn idi.
VKİ grupları arasında el sıkma gücü, KMY Femur total T skor ve L1-L4 T skoru bakımından istatistiksel anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,05).
Hastaların %35,6'sında osteoporoz görülmezken; %39,1'inde osteopeni ve %25,3'ünde osteoporoz saptandı. VKİ'ne göre her grupta osteoporoz sıklığı istatistiksel anlamlı değişkenlik göstermedi. Ancak, osteoporotik hastalar kendi aralarında incelendiğinde, VKİ arttıkça osteoporoz görülen hasta sayısında azalma saptandı (%50, %31.8 ve %18.2).
Sarkopeni tüm hastaların %6,9'unda ve hafif kilolu hastaların %20,7 sinde tespit edildi. Sarkopeni olgularının tamamının VKİ 25-26.9 kg/m2 arasında idi. Sarkopeni varlığı ile VKİ arasında istatistiksel anlamlı ilişki saptandı (p<0,01).
Osteoporoz veya osteopeni varlığı İKKİ ve İKK değerlerini etkilemedi (p>0.05).
Yürüme hızı >0.8 m/sn üzerinde olan olgular ≤0.8 m/sn olan grupla karşılaştırıldığında KMY femur total T skorları (-0,29±1,13'e -1,36±1,47; p<0,01) ve KMY L1-L4 T skorları (-0,46±1,61'e -1,91±1,45; p<0,01) anlamlı düzeyde yüksek saptandı.
Femur T skoruna göre osteoporotik 7 hastanın hepsinde yürüme hızı ≤0.8 m/sn idi. Yürüme hızı ≤0.8 m/sn olan hastaların oranı, osteoporoz tanısı konulan olgularda en fazla (%77,3), osteopenik hastalarda (%44,1) ve KMY normal olan hastalarda ise en düşük (%22,5) tespit edildi.
İKKİ değerleri VKİ'ne göre kas kitlesinin değişmediğini ve obez hastalardaki kas kitlesinin azalmadığını gösterdi.
KMY L1-L4 T skoru el sıkma gücü (r= 0,245, p= 0.022) ve FFM (r= 0,247; p= 0.021) ile pozitif yönde istatistiksel anlamlı ilişki gösterdi.
Sonuç olarak KMY değerleri ve osteoporoz varlığı azalmış kas kitlesi, gücü ve fonksiyonu ile birliktelik gösterdi. Fazla kilolu ve obez hastalarımızda osteoporoz ve sarkopeniyi gösteren değerler arasında saptadığımız ilişki, co-insidans durumunu yansıtmaktadır.
Obez bireylerde yağ dokusunun fazla olmasına bağlı kas dokusu kaybının dikkatten kaçmaması için, sağlık kurumlarına başvuran yaşlı hastalar kilolu ya da obez bile olsalar, kas kitlesi, kas gücü ve kas fonksiyonları ile sarkopeni açısından da değerlendirilmelidir. Kemik mineral yoğunluğu ve osteoporoz açısından değerlendirilen hastalarda da sarkopeni araştırılmalıdır.

Abstract:
Introduction and aim: The elderly population is rapidly increasing. The risk of obesity, osteoporosis and sarcopenia are also increasing with aging. Factors such as lack or absence of exercise, nutritional problems and sedentary lifestyle are often considered as common causes or risk factors for senility, obesity, osteoporosis and sarcopenia. We planned to do this study in elderly people with overweight or with obesity to determine the relationship between sarcopenia and osteoporosis.
Material and method: 87 patients with obesity and overweight elderly aged ≥65 years and BMI ≥ 25 kg/m2 were included in this study to evaluate the association between osteoporosis and sarcopenia. Patients were seperated into 3 groups as 25-26.9 kg/m2 (33.3%, n = 29), 27-29.9 kg/m2 (33.3%, n = 29) and ≥30 kg/m2 (33.3%, n = 29), according to BMI.
52.9% (n = 46) of the patients were male and 47.1% (n = 41) of the patients were female. The ages of the patients were 71.07 ± 5.03 years (65-83 years).
Lean body mass (FFM) with bioimpedance analysis (BIA), handgrip strength test and walking speed, bone mineral densitometry (BMD) with DEXA, upper middle arm circumference (UMAC), calf circumference (CC), triceps skinfold thickness (TST) were measured in each patient. In addition, skeletal muscle mass index (SMMI) was calculated and sarcopenia was evaluated according to this value. For the statistical analysis, the Number Cruncher Statistical System (NCSS) 2007 Statistical Software (NCSS LLC, Kaysville, Utah, USA) program was used.
Results: The BMI of all patients was 29.72±3.96 kg/m2 and the FFM measured by BIA was 52.76±9.92 kg. Values ​​for the UMAC, CC, hand grip strength and TST were 28.17±3.69 cm, 34.78±5.31 cm, 22.97±9.92 kg and 29.65±10.30 mm, respectively. The SMMI was 11.12±2.67 kg/m2.
The BMD femur total T score (-) was 0.76 ± 1.39 and the BMD L1-L4 T score was (-) 1.09 ± 1.70. Walking speeds were ≤0.8 m/s in 44% of patients.
There were no statistically significant difference in hand grip strength, BMD Femur total T score and L1-L4 T score among the BMI groups (p> 0,05).
While 35.6% of the patients did not have osteoporosis; 39.1% had osteopenia and 25.3% had osteoporosis. The frequency of osteoporosis was not statistically significant between each group according to BMI. However, when osteoporotic patients were examined among themselves, a decrease in the number of patients with osteoporosis was found as the BMI increased. These values were 50%, 31.8% and 18.2% in mild, overweight and obese, respectively.
Sarcopenia were detected in 6.9% of all patients and in 20.7% of mildly overweight patients. BMIs of all sarcopenia cases were between 25-26.9 kg/m2. There was a statistically significant relationship between the presence of sarcopenia and BMI (p <0.01).
Osteoporosis or osteopenia did not affect SMMI and SMM ​​(p> 0.05). 
BMD femur total T scores (-0.29±1.13 vs -1.36 1.47; p <0.01) and BMD L1-L4 T scores (-)0.46±1.61 vs -1.91±1.45; p <0.01) were found to be significantly higher in patients with a walking speed >0.8 m/s, compared to the group with walking speed ≤0.8 m/s.
Walking speeds were ≤0.8 m/s in all 7 osteoporotic patients, according to Femur T score. The rate of patients with a walking speed ≤0.8 m/s was the highest (77.3%) in cases with osteoporosis and the lowest in patients with normal BMD (22.5%). The rate of patients with a walking speed ≤0.8 m/s was 44.1% in osteopenic patients.
SMMI ​​showed that muscle mass did not change according to BMI and the amount of muscle mass in obese patients did not decrease. 
BMD L1-L4 T score showed statistically significant correlation with hand grip strength (r= 0,245, p= 0.022) and FFM (r= 0,247; p= 0.021) in the positive direction. BMD T scores were significantly lower in patients with impaired muscle function according to walking speed.
As a conclusion BMD values ​​and presence of osteoporosis were associated with decreased muscle mass, strength and function. The association between osteoporosis and values that show sarcopenia in overweight and obese patients reflects co-incidence.
Elderly patients referred to healthcare institutions should be evaluated for muscle mass, muscle strength and muscle function and sarcopenia, even if they are overweight or obese, in order to avoid the loss of muscle tissue due to excess fat tissue in the overweight or obese individuals. Sarcopenia should also be investigated in patients evaluated for bone mineral density and osteoporosis.