Özel gereksinimli çocuk sahibi annelerin COVID-19 pandemi deneyimlerine ilişkin görüşlerinin incelenmesi
An investigation of the opinions of mothers who have children with special needs on their COVID-19 pandemic experiences
Yazar: PINAR BAKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OKTAY TAYMAZ SARI
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anneler = Mothers ; COVID 19 = COVID 19 ; Pandemiler = Pandemics ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Özel eğitim = Special education ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
2019 yılı Aralık ayı sonunda Çin'de ortaya çıkan yeni bir tür koronavirüsü 2020 yılı
boyunca tüm dünyayı etkisi altına almıştır. Hala devam etmekte olan pandeminin etkileri,
pandemi bittikten sonra da devam edecek gibi görünmektedir. Bu araştırmada COVID-19
pandemisinde özel gereksinimli çocuk sahibi annelerin deneyimlerine ilişkin görüşlerinin
incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla araştırmada anne görüşlerine göre, pandeminin
kendileri üzerindeki etkileri, pandeminin çocukları üzerindeki etkileri, pandeminin günlük
yaşamları üzerindeki etkileri, uzaktan eğitimin özel gereksinimli çocuklar ve anneleri
tarafından nasıl deneyimlendiği ve benzer bir krizin yaşanması durumunda özel gereksinimli
çocuklara ve ailelerine sunulabilecek hizmetlerin neler olabileceği, alt amaçlar olarak
belirlenmiş ve ilgili yanıtlar aranmıştır. Araştırmanın katılımcıları İstanbul'da yaşayan ve
özel gereksinimli çocuğu olan 11 anneden oluşmaktadır. Araştırma fenomenolojik desenin
kullanıldığı nitel bir araştırmadır. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış görüşmeler ile
toplanmıştır. Veriler betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına
göre özel gereksinimli çocuk sahibi anneler COVID-19 pandemisinden duygusal anlamda
olumsuz etkilenmişlerdir. Anneler eğitsel, psikolojik ve maddi açıdan destek ihtiyacı
duymuşlardır. Pandemi döneminde özel gereksinimli çocuklar duyuşsal ve davranışsal
problemler göstermişlerdir. Özel eğitimden mahrum kalmak çocukların kaydettikleri
ilerlemeyi kaybetmelerine ya da annelerin çocuklarının eğitimi ile ilgili kaygılanmasına
neden olmuştur. Anneler, yetkililer tarafından önerilen önlem ve kurallara uymuştur.
Anneler özel gereksinimli çocukları için yüzyüze eğitimi gerekli gördüklerini ve uzaktan
eğitimin kendilerini ve çocuklarını zorladığını paylaşmışlardır. Pandemi döneminde ev
içinde anneler ağırlıklı olarak öğretmenlerin gönderdikleri ödevlere zaman harcamışlar ve
çocuklarıyla oyun oynamışlardır. Annelere göre COVID-19 benzeri bir krizin yaşanması
halinde özel gereksinimli çocukların eğitsel ihtiyaçları yapılacak düzenlemelerle
karşılanmaya devam edilmelidir. Benzer bir durumda gerekli düzenlemelerle ailelere
psikososyal destek ve sağlık hizmetleri sunulmalıdır. Araştırmada bulgular doğrultusunda
yasa koyuculara, uygulamaya ve ileri araştırmalara yönelik önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: COVID-19 pandemisi, özel gereksinimli çocuklar, özel eğitim,
uzaktan eğitim

Abstract:
A new type of coronavirus that emerged in China at the end of December 2019 has
affected the whole world throughout 2020. The effects of the ongoing pandemic seem to
continue after the pandemic is over. In this study, it is aimed to investigate the opinions of
mothers who have children with special needs on their COVID-19 pandemic experiences.
For this purpose, according to the mothers' opinions; the effects of the pandemic on
themselves, the effects of the pandemic on their children, the effects of the pandemic on their
daily lives, how distance education is experienced by children with special needs and their
mothers, and what services could be offered to children with special needs and their families
in case of a similar crisis have been determined as sub-objectives and relevant answers have
been sought. The participants of the study consist of 11 mothers who live in Istanbul and
have children with special needs. The research is a qualitative research utilizing
phenomenological design. The research data were collected through semi-structured
interviews. The data were analyzed by descriptive analysis method. The findings of the
research show that the mothers of children with special needs were emotionally affected by
the COVID-19 pandemic. Mothers were in need of educational, psychological and financial
support. During the pandemic, emotional and behavioral problems were experienced by
children with special needs. The lack of special education resulted in the loss of children's
progress or increase in the anxiety of mothers about the educational needs of their children.
Mothers have followed the precautions and rules recommended by the authorities. Mothers
shared that they found face-to-face education essential for their children with special needs
and distance education was challenging for them and their children. During the pandemic,
mothers mainly spent time doing the works assigned by teachers and played with their kids.
According to mothers, in case of a crisis similar to COVID-19, the educational needs of
children with special needs should continue to be met through regulations. In a similar
situation, psychosocial support and health services should be provided to families with the
necessary regulations. In the research, suggestions for legislators, practice, and further
research were included in line with the findings.

Keywords: COVID-19 pandemic, children with special needs, special education,
distance learning