Moda sektöründe tasarım ürünlerinin fiyatlandırılmasında etkili olan kriterlerin çok kriterli karar verme yöntemleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of the criteria effective in the pricing of design products in the fashion industry using multi-criteria decision making methods
Yazar: MELİKE AKCA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERAL İŞLER
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tasarım Ana Bilim Dalı / Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
ÖZET
Moda ve hazır giyim sektöründe bir ürünün tasarım sürecinde müşteri beklentileri, rekabet ortamı, firmanın piyasada tutunma politikası ve marka kriterleri göz önünde bulundurulmaktadır. Bu kriterler dikkate alınırken birçok şeyden ilham alan tasarımcılar, maliyet faktörünü de dikkate alarak koleksiyon oluşturmaktadırlar. Sektörde ürün tasarım maliyet kalemleri, tasarımcıların yeni ürün üretim sürecine dâhil olan, AR-GE sürecinden başlayarak, hammadde ve yardımcı malzemeler, aksesuarlar gibi malzemelerin tedarik edilmesi ile direkt işçilik, finansman vb. maliyetleri ve işletmenin diğer giderlerinin tamamını içine alan sürecin tümünü kapsamaktadır. Moda ürünün maliyet kriterleri ürününün fiyatlandırılmasının temelini oluşturmaktadır. Sektörde firmalar ürün tipine, işletme yapısına, üretim hacmine, pazarın durumuna, hedef kitleye göre farklı fiyatlandırma stratejilerini tercih etmektedir.  
Bu çalışma, moda sektöründe tasarım ürünlerinin fiyatlarının belirlenmesinde etkili olan kriterlerin öncelik ve önem derecelerini belirlemek ve kriterlerin birbirleri üzerindeki etkisinin değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Hazırlanan değerlendirme formlarına hazır giyim maliyet kriterlerinin yanı sıra ürün tasarım değeri kriterleri ve ürün tasarım süresi de eklenmiştir. Çalışmada moda ve giyim sektöründe tasarımcı olarak çalışan, 29'u kadın, 3'ü erkek toplam 32 uzamandan, moda tasarım ürünlerinin fiyatlandırılmasında etkili olan kriterleri karşılaştırmalı olarak değerlendirmeleri, önem ve öncelik sırasına göre sıralamaları istenmiştir. Elde edilen veriler çok kriterli karar verme yöntemlerinden DEMATEL yöntemi ve SWARA yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları değer odaklı fiyatlandırma yapan, maliyet odaklı fiyatlandırma yapan ve tüm uzmanlar olmak üzere her iki yöntem ile üç grupta incelenmiştir. Elde edilen veriler sonucunda önem derecelerine göre sıralandığında her iki yöntemde de firmanın kar politikası, hammadde maliyeti, işçilik maliyeti gibi maliyet kriterlerinin yanı sıra tasarımın yenilikçi değeri, estetik değeri gibi kriterlerin de ürün fiyatlandırmasında üst sıralarda etkili olduğu, lojistik, depolama ve finansman maliyetleri ve tasarımın kültürel ve sosyal değerinin ise en az önemli kriterler arasında yer aldığı görülmüştür.

Abstract:
ABSTRACT
In the fashion and ready-to-wear sector, customer expectations, the competitive environment, the company's market retention policy and brand criteria are taken into consideration during the design process of a product. While taking these criteria into consideration, designers who are inspired by many things create collections by also taking the cost factor into consideration. Product design cost items in the sector cover the entire process that designers are involved in the new product production process, starting from the R&D process, including the supply of materials such as raw materials and auxiliary materials, accessories, direct labor, financing etc. costs and all other expenses of the business. The cost criteria of the fashion product form the basis of the pricing of the product. In the sector, companies prefer different pricing strategies according to the product type, business structure, production volume, market status and target audience.
This study was conducted to determine the priority and importance levels of the criteria that are effective in determining the prices of design products in the fashion sector and to evaluate the impact of the criteria on each other. In addition to the ready-to-wear cost criteria, product design value criteria and product design period were also added to the prepared evaluation forms. In the study, a total of 32 experts, 29 women and 3 men, who work as designers in the fashion and clothing sector, were asked to comparatively evaluate the criteria that are effective in pricing fashion design products and to rank them according to their importance and priority. The obtained data were analyzed with the DEMATEL method and SWARA method, which are multi-criteria decision-making methods. The research results were examined in three groups with both methods, namely value-oriented pricing, cost-oriented pricing and all experts. When the obtained data were ranked according to their importance, it was seen that in both methods, in addition to cost criteria such as the company's profit policy, raw material cost, labor cost, criteria such as the innovative value of the design and aesthetic value were also highly effective in product pricing, while logistics, storage and financing costs and the cultural and social value of the design were among the least important criteria.