Bir yerel kalkınma modeli olarak kooperatifçilik: Hatay Büyükşehir Belediyesi örneği
Cooperatives as a local development model: Case of Hatay Metropolitan Municipality
Yazar: HALİL İBRAHİM ÇELEBİ
Danışman: PROF. DR. MURAT TEK
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; İşletme = Business Administration
Dizin: Belediyeler = Municipalities ; Bölgesel kalkınma = Regional development ; Hatay = Hatay ; Kalkınma = Development ; Kalkınma politikaları = Development policies ; Kooperatifler = Cooperatives ; Kooperatifçilik = Cooperative system ; Kırsal kalkınma = Rural development ; Kırsal kalkınma projesi = Rural development project

Özet:
Kooperatifler ekonominin güçlendirilmesine katkı sağlayan ve bu yönüyle günümüzde yeniden tercih edilmeye başlayan dayanışma modelleridir. Kooperatif yapılar yerel ekonomik kalkınmada önemli rol oynamaktadırlar. Nitekim BM'in kooperatiflerin ekonomik ve sosyal kalkınmadaki rolüne ilişkin uzun bir süredir raporlar yayınlaması bu durumun bir göstergesi olarak değerlendirilebilir.
Ülkemizde kooperatiflerin yeniden kalkınma politikalarında bir araç olarak tercih edilmeye başlanmasında belediyelerin çok önemli rolleri vardır. Özellikle son yirmi yıldır kamu yönetiminde merkeziyetçiliği azaltma noktasında yapılan düzenlemeler sonucu belediyeler görev ve yetkileri genişletilerek daha etkili yerel aktörler haline gelmişlerdir. Böylece belediyeler artık yol, su, temizlik gibi temel beledi hizmetleri yerine getiren birimler olmanın yanı sıra, yerel kalkınma açısından kaynak yaratabilen, aktörler arası ilişkiler kurabilen, dinamik yerel aktörler olarak hareket etmeye başlamışlardır.
Belediye kooperatif ilişkilerine yönelik ülkemizde son 10 yıldır iyi uygulamaların artarak devam ettiğini görmekteyiz. Özellikle İzmir Büyükşehir Belediyesinin kalkınma kooperatifleri ile kurmuş olduğu başarılı ilişkilerin birçok belediye için kooperatiflerle ilişki kurmak noktasında özendirici etkisi olduğunu söyleyebiliriz. Bu bağlamda Hatay Büyükşehir Belediyesi de mevcut iyi uygulamaların etkisiyle yerel kalkınmaya yönelik kooperatiflerle gayretli ve özgünlükler içeren ilişkiler kurmaya çalışmaktadır.
Çalışmamızda Hatay Büyükşehir Belediyesinin yerel kalkınma noktasında kooperatiflerle nasıl ilişki içerisinde olduğuna odaklanılmıştır. Söz konusu bu ilişkiyi içeriklendirmek için hem Hatay Büyükşehir Belediyesi hem de Hatay'da faaliyet gösteren tarımsal kalkınma kooperatiflerine yönelik yarı yapılandırılmış sorulardan oluşan ve elde edilen bulguların betimsel ve içerik analizlerine dayalı bir nitel saha çalışması yapılmıştır. Elde ettiğimiz sonuçların katkısıyla kooperatiflerin yerel kalkınma açısından oldukça etkili olabileceği iddiası taşıyan bir kooperatif belediyecilik model önerisi ortaya koyulmuş ve söz konusu model önerisi "Hatay Modeli" olarak adlandırılmıştır. Modelimizi geliştirmeye yönelik SWOT ve PESTLE Analizleri yapılmış, ortaya çıkan güçlü ve zayıf yönler çerçevesinde kapsamlı öneriler ortaya koyulmuştur.

Abstract:
Cooperatives are solidarity models that contribute to the strengthening of the economy and are starting to be preferred again today. Cooperative structures play an important role in local economic development. As a matter of fact, the fact that the UN has been publishing reports on the role of cooperatives in economic and social development for a long time can be considered as an indicator of this situation.
In our country, municipalities have a very important role in the use of cooperatives as a tool in re-development policies. Especially in the last two decades, municipalities have become more effective local actors by expanding their duties and authorities as a result of the arrangements made to reduce centralization in public administration. Thus, municipalities have started to act as dynamic local actors that can create resources in terms of local development, establish relations between actors, as well as provide basic municipal services such as roads, water and cleaning.
In the last 10 years, we see that good practices regarding municipal cooperative relations have increasingly continued in our country. We can say that the successful relations established by the Izmir Metropolitan Municipality with the development cooperatives have an encouraging effect for many municipalities in establishing relations with the cooperatives. In this context, Hatay Metropolitan Municipality is trying to establish relations with cooperatives for local development, which are diligent and original, with the effect of existing good practices.
In our study, we focused on how Hatay Metropolitan Municipality is in relationship with cooperatives at the point of local development. In order to contain this relationship in question, a qualitative field study consisting of semi-structured questions for both Hatay Metropolitan Municipality and agricultural development cooperatives operating in Hatay and based on descriptive and content analyzes of the findings obtained was conducted. With the contribution of the results we have obtained, a cooperative municipality model proposal, which claims that cooperatives can be quite effective in terms of local development, has been put forward and the model proposal in question has been named the "Hatay Model". SWOT and PESTLE Analyzes were made to improve our model, and comprehensive suggestions were put forward within the framework of emerging strengths and weaknesses.