Uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemlerinin sulama şebekelerinin performans değerlendirmesinde kullanılması: Atabey Sulama Şebekesi örneği
Use of remote sensing and geographic information systems in performance evaluation of irrigation networks: A case study of Atabey Irrigation Scheme
Yazar: AYŞEGÜL PARLADIR KARCI
Danışman: PROF. DR. YUSUF UÇAR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada; Atabey Sulama Şebekesinin Uzaktan Algılama (UA) ve Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS)'nden yararlanılarak sulama performansı değerlendirilmiştir. Bu amaçla, UA teknikleri kullanılarak çalışma alanına ilişkin 2012 yılı Rapideye uydu verisi ile kontrollü (supervised) sınıflandırma yöntemi yardımıyla şebekeye ait bitki deseni haritaları, Coğrafi Bilgi Sistemi teknikleri yardımıyla da şebekeye ilişkin toprak haritaları, kanal haritaları ve parsel haritaları oluşturulmuştur. Belirlenen bitki deseninin 2012 yılı bitki su tüketimleri Penman-Monteith yöntemine göre Cropwat bilgisayar yazılımı ile hesaplanmıştır. Bu veriler yardımı ile performans göstergelerinden biri olan aylık su temini oranları hesaplanmıştır.

Bitki deseni sınıflandırması sonucunda 10 tanesi toplam alanın yaklaşık 1/3'üne karşılık gelen (5239.75 ha; % 33.72) sulanan alanda, geriye kalan 14 tanesi ise şebeke alanının yaklaşık 2/3'üne denk gelen (10299.74 ha; % 66.28) sulanmayan (kuru tarım) alanda yer alan toplam 24 bitki sınıfı belirlenmiştir. Şebekenin tamamı için ortalama parsel büyüklüğü, 0.37 ha sulanan alan için parsel büyüklüğü ise 0.28 ha olarak bulunmuştur. Atabey sulama şebekesi için toplam sulama suyu ihtiyacı nisan-ekim ayları arasında en az 42618 m3 ile en fazla 5647246 m3 olarak hesaplanmıştır. Belirtilen aylardaki su temini oranı ise 28.16-2.39 arasında değişmiş, 2012 yılında ortalama su temini oranı ise 3.25 olarak hesaplanmıştır. Şebekenin tahakkuk, tahsilat, işletme ve bakım masrafları ile bu veriler yardımıyla tahsilat oranı ve mali yeterlilik oranları hesaplanmıştır. Şebekede 2012 yılında tahsilat oranı % 88.12, mali yeterlilik oranı ise 1.42 olarak bulunmuştur.

Abstract:
In this study, the irrigation performance of Atabey Irrigation Scheme was assessed by making use of Remote Sensing (RS) and the Geographic Information System (GIS). For this purpose, the crop pattern maps of the scheme were generated by the help of the supervised classification method with the RapidEye satellite data of 2012 concerning the study area by employing the RS techniques, whereas the soil maps, channel maps and parcel maps of the scheme were generated by the help of the techniques of the Geographic Information System. The evapotranspiration of the specified crop pattern in 2012 was calculated with the CROPWAT computer software according to the Penman-Monteith method. By the help of these data, the monthly water supply ratios – one of the performance indicators – were computed. 

A total of 24 crop classes, 10 of which were in the irrigated area corresponding to about one-third (5239.75 ha; 33.72%) of the total area but the remaining 14 of which were in the non-irrigated (rainfed agriculture) area corresponding to about two-thirds (10299.74 ha; 66.28%) of the scheme area, were determined as a result of the crop pattern classification. The average parcel size was found as 0.37 ha for the whole scheme but as 0.28 ha for the irrigated area. The total irrigation water requirement for Atabey irrigation scheme was calculated as 42618 m3 minimum and 5647246 m3 at the maximum between April and October. The water supply ratio in the months concerned ranged from 28.16 to 2.39 and the average water supply ratio in 2012 was calculated as 3.25. The assessment, collection, operating and maintenance expenses of the scheme and, by the help of these data, its fee collection and financial efficiency ratios were calculated. The fee collection ratio was found as 88.12% and the financial efficiency ratio as 1.42 at the scheme in 2012. As a result of the research, it was concluded that when the databases were selected in agreement with the purpose, the Remote Sensing and Geographic Information Systems would be helpful in agricultural water management and might be used in performance assessment.