Fizik Öğretiminde Öğrencilerin Bilimsel Süreç Becerilerinin Ölçülmesi
Assessing Science Process Skills In Physics Teaching
Yazar: BURAK KAĞAN TEMİZ
Danışman: PROF.DR. MUSTAFA TAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bilimsel süreç becerileri, bilim adamlarının bilgi üretirken kullandıklarıyöntemlerin fen öğretimine bir yansımasıdır. Bu önemli beceriler, bilimsel okuryazar toplumlarda her meslekten bireyin sahip olması ve kullanması gereken, hayatınhemen her alanına uygulanılabilen süreçleri içermektedir. Ayrıca bu becerilerokullarda, öğrencilerin fizik, kimya, biyoloji gibi derslerde anlamlı öğrenmedüzeyine ulaşmalarını kolaylaştırmakta, fene karşı olumsuz tutumlar geliştirmeyi veezberciliği önlemektedir.Ülkemizde son yıllarda fen öğretimi alanında yapılan çalışmalar ve geliştirilenyeni öğretim programları bilimsel süreç becerilerine olan ilgiyi artırmıştır. ABD vebatılı ülkelerde, bilimsel süreç becerileri ile ilgi çalışmalar 1960'lara dayanmaktadır.Yabancı literatürde, bilimsel süreç becerilerini ölçme ve değerlendirmeye yönelikonlarca çalışmaya rastlanılmakta iken, bu alan ülkemiz için oldukça yenigözükmektedir.Bu çalışma, lise 1. sınıf düzeyinde öğrencilerin bilimsel süreç becerileriniölçmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmek amacıylayapılmıştır. Geliştirilen Bilimsel Süreç Becerileri Ölçme Testinin (BSBÖT)iiikapsamını; değişkenleri belirleme, hipotez kurma, değişkenleri değiştirme ve kontroletme, verileri kaydetme (veri tablosu oluşturma), grafik çizme ve grafik yorumlamabecerileri oluşturmaktadır. Bu beceriler laboratuvar deneylerinde anahtar role sahipbecerilerdir.Test geliştirme sürecinde takip edilen yöntem; ölçülecek yapıyı belirleme,madde havuzu oluşturma, pilot uygulamalar yapma, madde analizi, geçerlik vegüvenirlik analizleri süreçlerini içermektedir. BSBÖT, toplam 1584 lise 1. sınıföğrencisi üzerinde yapılan pilot uygulamalar sonucunda geliştirilmiştir. Testingeçerliğine kanıt toplamak için; kapsam, yapı ve ölçüt geçerliği çalışmaları yapılmış,güvenirliği sağlamak için ise; iç tutarlık analizi, istikrarlılık analizi ve hakemler arasıtutarlılık çalışmaları yapılmıştır.BSBÖT'nin final versiyonu, üçü çoktan seçmeli üçü de açık uçlu olmak üzeretoplam altı modülden oluşmaktadır. Modül-1; değişkenleri belirleme ve hipotezkurma becerilerini ölçen 60 çoktan seçmeli sorudan, Modül-2; değişkenlerideğiştirme ve kontrol etme (deney tasarlama) becerilerini ölçen, 5'i açık uçlu 25'i deçoktan seçmeli toplam 30 sorudan, Modül-3; veri tablosu oluşturma becerisini ölçen8 açık uçlu sorudan, Modül-4; grafik çizme becerisini ölçen 8 açık uçlu sorudan,Modül-5; grafik yorumlama becerilerini ölçen 55 çoktan seçmeli sorudan ve Modül-6 değişkenleri belirleme ve hipotez kurma becerilerini ölçen 10 açık uçlu sorudanoluşmaktadır.BSBÖT, bilimsel süreç becerileriyle ilgili araştırmalarda ve sınıf içietkinliklerinde kullanılabilecek bir soru havuzu olarak tasarlanılmıştır. KullanıcılarınBSBÖT'yi mevcut haliyle uygulamaları veya bu soru havuzundan, ihtiyaçlarına göreuygun adette ve nitelikte maddeleri alıp bir araya getirerek kendi testlerinioluşturmaları öngörülmüştür.

Abstract:
Science process skills are reflection of the methods used by scientists whilegenerating information on science teaching. These important skills include theprocesses, which can be applied in almost every stage of life, and which should bepossessed and used by any individual in scientific literate societies. Moreover, theseskills enable students to reach the meaningful learning level in courses such asphysics, chemistry and biology, and prevents memorizing and forming negativeattitudes towards science.The studies carried out in science teaching in recent years, and the newteaching programs have increased the interest on science process skills. In the USAand western countries the studies on the science process skills date back to 1960s.While we can encounter many studies about testing and assessing the science processskills in foreign literature, this field seems to be new in our country.This study is carried out in order to develop a valid and reliable testinginstrument for assessing the science process skills of the students in the first class ofhigh school. The scope of the Test for Assessing Science Process Skills (TASPS) iscomposed of identifying variables, constructing hypotheses, controlling variables,vrecording data (constructing the data table), constructing graph and graphinterpretation skills. These skills have key role in laboratory experiments.The method adhered to in the process of developing test includes defining thestructure to be tested, forming the item pool, piloting, item analysis, and validity andreliability analysis processes. TASPS is developed as a result of the pilot studiesadministered to 1548 high school students in the ninth class. In order to prove thevalidity of the test scope, structure and criteria validity studies are done and as for thereliability, interior consistency analysis, stability analysis and inter refereeconsistency studies are done.The final version of TASPS is composed of three multiple choice and threeopen ended modules, with a total of six modules. Module 1 assesses the skills ofdefining the variables and constructing hypotheses, and has 60 multiple choicequestions; Module 2 assesses the skills of controlling variables (designingexperiment) and has 5 open ended and 25 multiple choice questions; Module 3assesses the skill of constructing data table and has 8 open ended questions; Module4 assesses the skill of drawing graph and has 8 open ended questions; Module 5assesses the skills of graph interpretation and has 60 multiple choice questions; andModule 6 assesses the skills of defining the variables and suggesting hypothesis andhas 10 open ended questions.TASPS is designed as a question pool which can be used in the studies relatedto science process skills and in-class activities. The users can apply TASP withoutany change or can pick the appropriate quality and quantity of the items from thequestion pool according to their needs and form their own tests.