Fen ve teknoloji programındaki ölçme ve değerlendirme anlayışının 4. ve 5. sınıf ders kitaplarına yansımaları
Reflections of the assessment approach in science and technology program in the 4th and 5th grade textbooks
Yazar: BETÜL FİDAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAHAR
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Abant İzzet Baysal Üniversitesi = Abant İzzet Baysal University ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu çalışmada, ilköğretim 4. ve 5. sınıf Fen ve Teknoloji programında yer alan ölçme ve değerlendirme tekniklerinin ders kitaplarındaki kullanım sıklığı araştırılmıştır. Ayrıca, Fen ve Teknoloji programında yer alan ve son dönemlerde üzerinde çok durulan tekniklerden biri olan kelime ilişkilendirme tekniğinin sahip olması gereken özellikleri taşıyıp taşımadığının belirlenmesi amaçlanmıştır.Araştırmada, 2008?2009 Eğitim- Öğretim yılında Bolu ilinde okutulan özel yayınevleri ile MEB tarafından yeni programa uygun olarak hazırlanan Fen ve Teknoloji ders kitapları, çalışma kitapları ve öğretmen kılavuz kitapları incelenmiştir.Araştırmada ilköğretim 4. ve 5. sınıf Fen ve Teknoloji programında yer alan ölçme ve değerlendirme tekniklerinin ders kitaplarındaki kullanım sıklığını belirleme amacıyla elde edilen veriler, Nartgün (2009) tarafından tekniklere ilişkin oluşturulan sınıflamalar dikkate alınarak elde edilmiştir. Fen ve Teknoloji programında yer alan süreci ölçmeye dönük tekniklerden kelime ilişkilendirme tekniğinin sahip olması gereken özellikleri taşıyıp taşımadığının belirlenmesi amacıyla ilgili literatür incelenmiş ve uzman görüşlerine başvurularak ölçütler hazırlanmıştır.Araştırmada nitel bir yöntem uygulanmıştır. Bu araştırma, nitel araştırma tekniklerinden doküman analizine dayalı bir çalışmadır. Birinci araştırma sorusunda özel ve MEB tarafından hazırlanan kitaplardaki teknikler tek tek sayılarak, tekniklerin kullanım sıklıkları belirlenmiş ve elde edilen veriler yorumlanmıştır. İkinci araştırma sorusunda ise yine aynı şekilde uzman görüşleri alınarak hazırlanan ölçekler yardımıyla kitaplardaki süreci ölçmeye yönelik teknikler olan kelime ilişkilendirme tekniği değerlendirilmiş ve elde edilen veriler yorumlanarak, bir sonuca ulaşılmıştır.Araştırma sonuçları, incelenen tüm kitaplarda ürünü ölçmeye yönelik soru tiplerinin, (bunlardan da özellikle kısa cevap ve eşleştirme tipi soruların) ağırlıkta olduğunu göstermiştir. Süreci ölçmeye yönelik soru tiplerinden ise en çok kullanılan tekniğin açık uçlu soruların olduğu, fakat diğer alternatif tekniklerin oldukça az kullanıldığı tespit edilmiştir. Özellikle tanılayıcı dallanmış ağaç ve V diyagramı tekniklerinin kitaplarda hiç yer almadığı göze çarpmaktadır. Performans çalışmalarında göze çarpan sıklığın deneylerde yoğunlaştığı, bazı tekniklerin örneğin, gözlem ve görüşme tekniklerinin kitaplarda hiç yer almadığı belirlenmiştir. MEB ve özel yayınevleri tarafından hazırlanan kitaplar kıyaslandığında, özel yayınevleri tarafından hazırlanan ders kitaplarındaki yeni yaklaşımla benimsenen alternatif tekniklere ağırlığın çok az verildiği görülmektedir. Bununda yeni programla benimsenen süreç temelli bir ölçme değerlendirme anlayışına ters düştüğü söylenebilir. Tekniklerin sahip olması gereken özelliklere uygun kullanımına bakıldığında, sadece 4. sınıf MEB kitaplarında yer alan kelime ilişkilendirme testlerinde, uygun sürenin ve puanlama sürecine ilişkin bilginin verilmediği görülmüştür. Bunun yanında kelime ilişkilendirme testlerinde, testin başında uygun yönergelerin bulunduğu, anahtar kavramların alt alta yazıldığı ve öğretim programındaki kazanımları yokladığı sonucuna ulaşılmıştır.Araştırma sonuçları ışığında, tekniklerin eksik yanları göz önüne alınarak, ders kitaplarının yapılandırmacı öğrenme yaklaşımının ölçme ve değerlendirme ilkelerine uygunluğunun sağlanması hususunda önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The study investigates the frequency of use of assessment and evaluation techniques in 4th and 5th grades Science and Technology textbooks. Moreover,ıt is aimed that whether or not word associatıon test which is in the science and technology program and a technique focused on recently is used appropriate to the features that it must have to.The Science and Technology textbooks, workbooks and teacher guides prepared according to the new program by private publishing houses and the Ministry of Education (MEB) in 20008-2009 educational year were examined in the scope of the study. Data required to determine the frequency use of assessment and evaluation techniques in 4th and 5th grades sciende and technology textbooks was collected through the classifications composed according to the techniques by nortgun. Related literature was researched in order to determine whether the techniques used to evaluate the process in Science and Technology program such as Word Association is used relevantly and also criteria were prepared in line with expert opinions.A qualitative method was followed in the study. The study is based on document analysis which is one of qualitative research techniques. In the first research question, the frequency of appearance of each technique was counted in each textbook prepared by private publishing houses and the Ministry of Education, the frequency of use was determined and the collected data was interpreted. In the second research question, the techniques which are used to evaluate the process in textbooks such as Word Association was evaluated by the help of scales developed through expert opinions and the collected data was interpreted to obtain results.The results of the study show that question types in all the examined textbooks geared towards assessing the product (especially questions that require a short answer and matching activities) were in the majority. It was identified that the most often used question types that assess the process were open-ended questions but it was seen that other alternative techniques were used rarely. It was especially noteworthy to see that techniques of diagnostic tree and Venn diagram do not appear in the textbooks at all. In performance activities, it was noted that the frequency of use focused on experiments but observation and interview techniques did not appear in the textbooks. When the textbooks prepared by the Ministry of Education and private publishing houses were compared with each other, it was seen that the textbooks published by private enterprises seldom carry alternative techniques that are adopted by the new approach. It can be argues that this finding is contradictory to the process-based assessment and evaluation approach that the new program adopts.When looked at the features that the techniques in textbooks was examined, it was seen that appropriate time and information related to the process of grading were?nt given in the word association tests which are only in 4th grades MEB textbooks .Besides in word association tests, it was found that there were appropriate directives at the beginning of the test, key concepts were written into the lower sub and these concepts tested tasks in the teaching program.In the light of research findings, by taking the missing parts of the techniques, some opinions were suggested about providing suitable textbooks up to the assessment and evaluation principles of the constructivist approach.