Cinsiyetçiliğin ve toplumsal cinsiyet rolü tutumlarının evlilik uyumu ile ilişkisi
The relations between sexism, gender role attitudes and marital adjustment
Yazar: HATİCE EMEKLİ
Danışman: PROF. DR. HACER HARLAK
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı / Aile Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Cinsiyetçilik = Sexism ; Evlilik uyumu = Marital adjustment ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Ölçekler = Scales

Özet:
Toplumun en küçük yapı taşı ailenin kurulmasında ilk adım evliliktir. Çiftlerin sağlıklı bir evlilik yürütmesini ve evlilik uyumlarını etkileyen çok sayıda etmen bulunmaktadır. Özellikle kadının iş gücündeki yerinin artmasıyla rollerde meydana gelen değişimler, evlilik ve aile araştırmalarında önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmada; evli bireylerin cinsiyetçilik düzeylerinin ve toplumsal cinsiyet rolü tutumlarının, evlilik uyumu ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Örneklem büyüklüğü, güvenilir sonuçlara ulaşabilmek için G-Power programından yararlanılarak hesaplanmış ve örnekleme Manisa, İzmir ve Aydın illerinde ikamet eden 18 yaş üzeri, en az bir yıldır evli olan ve çiftten en az birinin çalıştığı 176 kadın, 124 erkek olmak üzere 300 evli birey dâhil edilmiştir. Veriler, bilgilendirilmiş onam sunularak ve gönüllük esasıyla bireysel yüz yüze anket uygulama yoluyla toplanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, "Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeği", "Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği", "Çiftler Uyum Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formunu" içeren bir anket kullanılmıştır. Çalışmada, amaca uygun olacak şekilde betimsel ve ilişkisel analizler yapılmıştır.
Sonuçlar incelendiğinde; cinsiyetçilik, toplumsal cinsiyet rolü tutumları ve evlilik uyumu ilişkisinde cinsiyete, yaşa, çalışma durumuna, eğitim düzeyine, çocuk sahibi olma durumuna ve gelir düzeyine göre anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Genel olarak; eşitlikçi toplumsal cinsiyet rolü tutumları ile evli bireylerin evlilikte bağlılıkları arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. İstatistiksel analizlerin sonuçları evli erkek bireylerin evlilik uyumu ve toplumsal cinsiyet rolüne yönelik tutumlarının eşlerinin çalışma durumuyla ilişkili olduğunu göstermiştir. Evlilik uyumunu ve alt boyutlarını en iyi açıklayan değişkenler eğitim düzeyi, gelir düzeyi, çocuk sahibi olma, yaş, çalışma durumu ve toplumsal cinsiyet rolü tutumları olduğu saptanmıştır. Bulgular ilgili literatür çerçevesinde tartışılmış ve gelecek çalışmalar açısından alana ve uygulayıcılara öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The smallest building block of society is the institution of marriage, representing the initial step in forming a family. Numerous factors influence couples in maintaining a healthy marriage and affect their marital adjustment. Role changes, particularly with the increasing presence of women in the workforce, occupy an important place in marriage and family research. This study aims to examine the relationship between the levels of sexism and gender role attitudes of married individuals and their marital adjustment. The sample size was calculated using the G-Power program to achieve reliable results, and the sample included 300 married individuals residing in the Manisa, Izmir, and Aydin provinces, aged 18 and above, married for at least one year, with at least one partner employed, comprising 176 women and 124 men. Data were collected through individual face-to-face surveys, conducted on a voluntary basis with informed consent. The research utilized a questionnaire as a data collection tool, including the "Ambivalent Sexism Inventory," "Gender Perception Scale," "Dyadic Adjustment Scale," and a "Personal Information Form." Descriptive and correlational analyses were conducted in line with the study's objectives.
Upon examining the results, significant differences were found in the relationship between sexism, gender role attitudes, and marital adjustment based on gender, age, employment status, education level, having children, and income level. In general, a positive and significant relationship was found between egalitarian gender role attitudes and the commitment of married individuals in their marriages. The results of the statistical analyses showed that the marital adjustment and attitudes toward gender roles of married men were related to their spouses' employment status. The variables that best explained marital adjustment and its sub-dimensions were identified as education level, income level, having children, age, employment status, and gender role attitudes. The findings were discussed within the framework of the relevant literature, and recommendations were made to the field and practitioners for future studies.