Türkçe ve Türk kültürü ders kitaplarının bağlamdan kelime öğretimi açısından incelenmesi
Analysing of Turkish language and culture books in terms of teaching vocabulary in context
Yazar: SİMGE AKKÖSE
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ METE
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Yurt Dışındaki Türk Çocuklarına Türkçenin Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bireyin çocukluktan itibaren giderek karmaşıklaşan metinleri anlaması, inşa etmesi, dili ve okuryazarlık deneyimlerini çeşitli sosyal amaçlar için kullanması zengin bir kelime hazinesi gerektirir. Çocukluktan itibaren birey, kelime hazinesini geliştirmek için kelime ezberlemenin dışında kelimeleri anlamlandırabileceği stratejileri de deneyimler. Ezberin dışına çıkan bu deneyimler özellikle kelime hazinesi yönünden dezavantajlı olan iki dilli çocuklar için daha da önem taşımaktadır. Okula başlayan iki dilli çocuklar, genellikle baskın dil olan dil yeterliliği açısından test edilirken diğer dil geri planda kalabilir. Tek dil bilen okul arkadaşları, iki dilli öğrencilere göre çok daha hızlı bir oranda yeni kelimeler ve kavramlar öğrenebilir. Araştırmalar, iki dilli çocuklara her iki dili de öğrenmeleri için uygun ortam sağlandığında, her iki dilde de oldukça büyük ve derin kelime dağarcığı geliştirebildiklerini göstermektedir. Bu çalışmada, yurt dışında eğitime başladığında dezavantajlı olarak kabul edilen Türk asıllı ve iki dilli çocukların Türkçe ve Türk Kültürü ders kitabı (5, 6, 7 ve 8. seviye) üzerinden hedeflenen kelime hazinesini kazanmalarında daha anlamlı öğrenmeler sağlayacağı düşünülen bağlamdan kelime öğretiminin kelime etkinliklerinde yer alma düzeyi incelenmiştir. Betimsel analiz yöntemi kullanılarak yapılan bu çalışmada, öncelikle iki dillilik ve bağlamdan kelime öğretimiyle ilgili alan yazın araştırmaları yapılmıştır. Ardından da Türkçe ve Türk Kültürü ders kitaplarında (5, 6, 7 ve 8. seviye) yer alan kelime etkinlikleri Baumann'ın (2014) bağlam stratejileri sınıflandırmasından yola çıkarak ve alan uzmanlarının da görüşleri alınarak oluşturulan bir kontrol listesi ile incelenmiştir. Son olarak Türkçe ve Türk Kültürü ders kitapları (5, 6, 7 ve 8. Seviye) üzerinden bağlamdan kelime öğretimi ile ilgili öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Understanding and constructing increasingly complex texts from childhood, and using language and literacy experiences for various social purposes requires a rich vocabulary. From childhood, the individual experiences strategies to make sense of words in addition to memorizing words in order to develop his vocabulary. These out-of-the-box experiences are especially important for bilingual children who are disadvantaged in terms of vocabulary. Bilingual children starting school are often tested for proficiency in the dominant language, while the other language may lag behind. Monolingual schoolmates can learn new words and concepts at a much faster rate than bilingual students. Research shows that when bilingual children are provided with a suitable environment to learn both languages, they can develop a fairly large and deep vocabulary in both languages. In this study, vocabulary teaching from the context, which is thought to provide more meaningful learning, is included in the vocabulary activities of Turkish origin and bilingual children, who are considered to be disadvantaged when they start their education abroad, in gaining the targeted vocabulary through the Turkish and Turkish Culture textbook (levels 5, 6, 7 and 8). acquisition level was examined. In this study, which was carried out using the descriptive analysis method, first of all, literature research on bilingualism and teaching vocabulary from context was conducted. Then, the vocabulary activities in Turkish and Turkish Culture textbooks (levels 5, 6, 7 and 8) were examined with a checklist created based on Baumann's (2014) classification of context strategies and taking the opinions of field experts. Finally, suggestions about teaching vocabulary from context are presented through Turkish and Turkish Culture textbooks (5, 6, 7 and 8th Level).