Dede Korkut Kitabı'nın anlam bilimsel çözümlenmesinde kavram alanının rolü
The role of conceptual field in semantical analysis of Dede Korkut Book
Yazar: SERVET KARÇIĞA
Danışman: DOÇ. DR. ENFEL DOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anlam = Meaning ; Anlam bilim = Semantics ; Dede Korkut Hikayeleri = Dede Korkut Stories ; Dede Korkut Kitabı = Dede Korkut Book ; Edebiyat = Literature ; Kavram haritaları = Concept maps ; Kavramsal anlambilim = Conceptual semantics ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Dede Korkut Kitabı Türk edebiyatının en önemli eserlerinden biridir. Bu eser, sadece söylendiği ve yazıldığı dönemler itibariyle değil, içeriğindeki bilgilerle Oğuz Türklerinin dünya görüşünü aksettiren sihirli bir aynadır. Ona nüfuz etmesini bilen onda Türk diline, tarihine, örf ve âdetlerine, inanç sistemine, mitolojisine vb. konulara ait birçok bilgi bulacaktır. Bu yönüyle eser Oğuz Türklerinin el kitabı gibidir.
Kavram alanı kuramı, 1931'de Alman dil bilimci Jost Trier tarafından geliştirilen bir dil alanı kuramıdır. Birbirine yakın olan (eş anlamlı-yakın anlamlı), aralarında ortak bir bağ bulunan (alt anlamlı-üst anlamlı)  ve anlam yönüyle birbirlerini tamamlayan kelimelerin oluşturduğu dilsel alana kavram alanı kuramı denir.   Bu kuramda, bir kavram bütün yönleriyle ele alınır. Böylece bu kuramla bir milletin dil zevki, estetik düşüncesi ve dünya görüşü ortaya çıkmış olur.
Tez çalışmamızda, öncelikle kavram alanı kuramının ortaya çıkmasında etkili olan dil bilimi, gösterge bilimi ve anlam bilimi kavram alanı kuramına bakan yönleriyle ele alınacak sonra bu kuramla ilgili ayrıntılı bilgi verilecektir. Daha sonra Dede Korkut Kitabı'nda nicelik bakımından belli bir kelime sayısına ulaşan her bir kavram, ilgili olduğu konuda kavram alanı kuramına göre incelenecektir.  Son olarak da kavram alanı sözlükçülüğünden bahsedilerek Dede Korkut Kitabı'nın kavram alanı sözlüğü hazırlanacaktır. 



Anahtar kelimeler: Dede Korkut Kitabı, Kavram Alanı, Kavram Alanı Sözlüğü, Dil Bilimi, Anlam Bilimi.

Abstract:
Dede Korkut book is one of the most significant works of Turkish Literature. Those who know this book in all its parts will be able to find a lot of information regarding Turkish language, history, mores, belief system, mythology e.t.c. With this aspect this book functions as a handbook of Ghuzz Turks.
Conceptual field is a theory in Linguistic area developed by German Linguist Jost Trier in 1931. Conceptual field theory is described as a Linguistic area that is comprised of by words which are synonym, homoionym, have a connection and integrate with each other with the semantic aspect.  In this theory a concept is analysed in all its aspect. In this way language pleasure, esthetics thinking and world-view of a nation can be understood.
In this study at first linguistic, semiotics and semantics all of which are effective in emergence of conceptual field theory will be discussed with the aspect of conceptual field theory and information regarding with this theory will be given in details. Later each concept which is used widely in the book will be analysed according to concept field theory. Finally conceptual field dictionary of  Dede Korkut book will be prepared referring to the conceptual field lexicography.



Key words: Dede Korkut Book, Conceptual Field, Conceptual Field Dictionary, Linguistics, Semantics.