Hegemonik söylem karşısında siyasal İslam'ın kamusal alan tasavvuru: Türkiye'de türban tartışmaları
The public sphere conception of political Islam against hegemonic discourse: Turban discussions in Turkey
Yazar: ÇAĞLA KUBİLAY
Danışman: PROF. DR. OYA TOKGÖZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Siyasal Bilimler = Political Science ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Baş örtüsü = Head covering ; Din-siyaset ilişkileri = Religious-politics relations ; Kamusal alan = Public space ; Kemalizm = Kemalism ; İslamcılık = Islamism

Özet:
Bu çalışmada, bir karşı hegemonik söylem olarak İslamcılık'ın 1980'li yıllardan günümüze kamusal alan tasavvuru türban tartışmalarının izinden giderek incelenmiştir. İslamcılık, türban tartışmaları çerçevesinde hegemonik kamusal alan tasavvurunu tartışmaya açmakta, sorunlaştırmakta ve dönüştürmeye çalışmaktadır. Bu süreçte ise yeni söylemlere eklemlenmekte, eklemlenmeleri yerinden etmekte, böylece yeni mevzilere kaymaktadır. Çalışma bu eklemlenmeleri ortaya koyarak İslamcı söylemin kamusal alan tasavvurunu açığa çıkarmayı amaçlamıştır.İslamcılık ve Kemalizm arasında türban tartışmaları çerçevesinde yürütülen hegemonik mücadele, bu çalışmada, yalnızca kadınların bedenleri üzerinden değil, esas olarak İslamcı söylem içinde kullanılan karşıtlıklar düzleminde ele alınmıştır: modernlik-geleneksellik, devlet-millet ya da seçkinler-halk ve yurttaş-mümin. Kadınlara ilişkin tartışmalarla da doğrudan kesişen bu karşıtlıklar, hegemonik kamusal alan tasavvurunu yıpratma ve dönüştürme sürecinde İslamcı söylemde yaygın olarak kullanılan karşıtlıklardır. İslamcı söylem alanında bu karşıtlıkların ilk kısmında yer alan kavramlar tartışmaya açılmakta ve yerlerine ikinci kısımda yer alanlar geçirilmek istenmektedir. Ancak bu çalışmada incelenen metinlerde, yerinden etme işleminin hegemonik kamusal alan tasavvurunu bir başka içerikle yeniden ürettiği bulgulanmıştır. Bu bulgu, mücadele halindeki bu iki söylemin benzer işleyiş mantığına sahip olduğunu göstermektedir. Bir başka deyişle, İslamcı söylemde türbanlı kadınların da bir parçası olduğu İslami yaşam biçiminin dahil olacağı bir kamusal alan tasavvuru ortaya konurken, bu tasavvurun da hegemonik söyleme yöneltilen eleştirilerle malul olduğu görülmüştür.

Abstract:
In this study, the public sphere conception of Islamism since 1980?s as a counter hegemonic discourse have been studied following the tracks of turban discussions. Within the framework of turban discussions, Islamism brings the hegemonic public sphere conception into discussion, problemises it and tries to transform it. During this process Islamism articulates new discourses, displaces the articulations and thus takes new positions. This study aims at determining the public sphere conception of Islamism through introducing these articulations.The hegemonic controversy between Islamism and Kemalism maintained over turban has been discussed by this study not only using bodies of women but basically on the level of antagonism used within the Islamic discourse: modernity-traditionality, state-nation or elites-public and citizen-believer. These antagonisms which directly intersect with discussions over women are also commonly used by the Islamist discourse within the attrition and transformation process of the public sphere conception. The concepts within the first part of these antagonisms in Islamic discourse area brought into discussion and they are wanted to be displaced by the concepts within the second part. However it is found through the texts examined by this study that this displacement process reproduces the public sphere conception with another content. This finding shows that these two discourses in conflict have a similar operation logic. In other words, while a public sphere conception including an Islamic lifestyle comprising women wearing turban being introduced in Islamic discourse, it is observed that this conception itself is disabled to the critics over the hegemonic discourse.