Ahşap ızgara kabuk strüktürlerin incelenmesi
Examination of timber gridshell structures
Yazar: SELEN KOÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NABİ VOLKAN GÜR
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Ahşap ızgara kabuk strüktürler, geniş açıklıkları minimum malzeme ile geçmenin en etkili yöntemlerinden biridir. Ahşap ızgara kabukların tasarımı ve uygulaması, karmaşık biçimleri nedeniyle mimar ve mühendisleri geçmişte birçok yönden zorlamıştır. Hafiflik, sürdürülebilirlik, minimum malzeme kullanımı gibi olumlu yönlerine rağmen; form bulma süreci, hesaplama olanakları, bağlantı teknikleri ve montaj yöntemleri gibi tasarım ve uygulama alanında karşılaşılan zorluklar geçmişte ahşap ızgara kabuk örneklerinin sayısının az olmasının nedenleri arasında sayılmaktadır.
Günümüz teknolojisi bağlamında dijital modelleme ve üretim tekniklerindeki gelişmelerin ahşap ızgara kabukların inşasını kolaylaştırdığı görülmektedir. Mukavemetine göre hafif ve kolay bükülebilen ahşap malzeme, üretim teknolojilerinin gelişimiyle yapısının getirdiği olumsuz yönlerinden kurtularak ızgara kabuklar için daha da elverişli hale gelmiştir. Günümüzde hesaplama olanakları, ahşap ızgara kabukların tasarımında sınırlayıcı bir faktör olarak görülmezken, farklı biçimlerde birçok yapı ekonomik ve hızlı şekilde üretilebilmektedir.
Çalışmada, ahşap ızgara kabuk örnekleri üzerinden yapılan karşılaştırma ve değerlendirmeler ile bu strüktürlerin geçmişten günümüze gelişiminin, olumlu, olumsuz yönlerinin ve günümüzde uygulanabilirliğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Strüktür sisteminden beklenen özellikleri etkin bir şekilde karşılamalarına rağmen ahşap ızgara kabuklarda tarihsel süreçte gözlenen değişiklikler ve bu değişime sebep olan gelişmeler çalışmanın esas problemini oluşturmaktadır.
Çalışmanın birinci bölümünde; problemin tanımı, çalışmanın amacı, yöntemi, kapsamı, sınırları açıklanmış ve bu konuda yapılmış diğer çalışmalar hakkında bilgi verilmiştir.
İkinci bölümde, kabuk strüktürlerin tanımı, tarihsel gelişimi ve sınıflandırılması ele alınmıştır.
Üçüncü bölümde, ahşap ızgara kabuk strüktürlerin genel özelliklerinden bahsedilmiş; elemanları, yapım yöntemleri, sınıflandırılmaları, bağlantı detayları, form oluşturma yöntemleri ve formları ayrıntılı olarak incelenmiştir.
Dördüncü bölümde, dünya çapında 1962-2016 yılları arasında 14 ahşap ızgara kabuk örneği, tasarım, yapım yöntemi, elemanları, form oluşturma yöntemleri açısından incelenmiştir. Ahşap ızgara kabuk örneklerinin özellikleri tablolar halinde sunulmuştur.
Sonuç bölümünde, çalışma kapsamında elde edilen bilgiler oluşturulan tablolar üzerinden karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
Timber gridshell structures are one of the most effective methods to cover wide openings with less material. The design and construction of timber gridshells were always challenged architects and engineers in many ways in the past because of their curved geometries. Despite its advantages such as lightweight, sustainability, less material usage; the difficulties in design and construction such as the process of form-finding, calculation possibilities, connection details and assembly methods are the reasons why the number of timber gridshells were not common in the past.
In the context of today's technology, advanced digital modeling and production techniques have facilitated the construction of timber gridshells. Despite its strength, the lightweight and easily bendable timber material has become even more favorable for gridshells, avoiding the disadvantages of its structure with the development of manufacturing technologies. While the computational possibilities are not seen as a limiting factor in the design of timber gridshells, it is possible to cover large spans with these structures economically and quickly, with less material and lightweight.
The aim of this thesis is to examine the historical development, positive and negative aspects and their applicability of these structures with the comparisons and evaluations of the timber gridshell samples. Although they comply the features from a structural system effectively, the changes in the timber gridshells in the history and the developments that caused these changes are the important aspects of this study.
In the first part of the study; the definition of the problem, the purpose, method, scope, limits of the study have been explained and information has been given about other studies related with this subject.
In the second part, the definition, historical development and classification of shell structures are discussed.
In the third section, general features of timber gridshell structures are mentioned; elements, construction methods, classifications, connection details, form finding methods and forms are examined in detail.
In the fourth section, 14 timber gridshell samples between 1962-2016 years are examined in terms of design, construction method, elements and form finding methods. The features of the timber gridshell samples are presented in tables.
In the conclusion part, the information obtained within the scope of the study has been evaluated comparatively over the created tables.