Farklı giriş kavitesi tasarımlarının preparasyon etkinliği ve transportasyon oluşumu üzerine etkisinin bilgisayarlı mikrotomografi (mikro-BT) ile değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of different access cavity designs on preparation efficiency and transportation formation with computerized microtomography (Micro-CT )
Yazar: BERFU AYDANUR POLAT
Danışman: PROF. DR. ZELİHA YILMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Endodonti Ana Bilim Dalı / Endodonti Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Bu çalışmada; geleneksel (GGK), konservatif (KGK) ve ultrakonservatif (Ninja) (NGK) giriş kaviteleri ile açılan dişlerin kök kanallarının temizleme ve şekillendirmesini takiben hacim/yüzey alanındaki değişikliklerin değerlendirilmesi ve apikal foramenden 3 mm uzaklıktaki transportasyon oluşumunun incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmada 30 adet insan mandibular molar dişin mesial kök kanalları kullanılmıştır. Köklerin kurvatürlerini tespit edebilmek için mesio-distal ve bukko-lingual olmak üzere iki farklı açıdan periapikal radyografiler alınmıştır ve kök kurvatürleri 25-40° olan dişler çalışmaya dahil edilmiştir. Seçilen dişler GGK, KGK ve NGK olacak şekilde rastgele 3 gruba ayrılmıştır (n=10). Dişler giriş kavitesi preparasyonu ve kök kanallarının preparasyonu işlemleri öncesinde mikro bilgisayarlı tomografi (Mikro-BT) cihazı ile taranmıştır. Tüm dişlerin giriş kaviteleri, su soğutmalı yüksek turda çalışan bir aerotor ile elmas rond frezlerle Dental Operasyon Mikroskobu (DOM) altında hazırlanmıştır. Tüm örneklerin giriş kavitesi preparasyonlarından sonra mesiobukkal (MB) ve mesiolingual (ML) kanallarda çalışma boyu belirlenmiştir. Tüm dişlerin mesial kök kanalları F2 eğeye kadar sırasıyla SX, S1, S2, F1, F2 eğeleri kullanılarak şekillendirilmiştir. Her eğe arasında kanallar 2 ml %2,5'lik NaOCl kullanılarak irrige edilmiştir. Final irrigasyonu 2 ml %17'lik EDTA ve distile su ile yapılmıştır. İrrigasyonu aktive etmek için Endo Activator cihazı kullanılmıştır. Örnekler enstrümantasyondan sonra Mikro-BT cihazı ile tekrar taranmıştır. NRecon ve CTAn yazılımı hacim değişimi ve prepare edilmeyen alan verilerinin görselleştirilmesi ve nicel ölçümleri için kullanılmıştır. Tüm kök kanallarının apikal foramenden 3 mm uzaklıktaki transportasyon miktarı 2 boyutlu olarak DataViewer yazılımı kullanılarak hesaplanmıştır. Hacim değişikliğini karşılaştırmak için tekrarlı ölçümlerde varyans analizi, transportasyon oluşumuna ait verilerin karşılaştırılması için ise tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Prepare edilmeyen yüzey alanına ait verileri hesaplamak için non-parametrik test olan Kruskal-Wallis testi kullanılmıştır. Tespit edilen farkların hangi iki grup arasında olduğunu belirlemek için Tukey ve Bonferroni testleri ile post-hoc analizler yapılmıştır. Bu çalışmanın sonuçlarına göre MB ve ML kanallarda kök kanal preparasyonu sonrası hacim değişimlerinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır (p>0,05). NGK ile açılmış örneklerde prepare edilmeyen alan yüzdesi istatistiksel olarak diğer gruplarla karşılaştırıldığında her iki kök kanalında da daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Apikal foramenden 3 mm uzaklıktaki kesitlerde hesaplanan transportasyon değerleri için MB kök kanalında 3 kavite tipi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). ML kök kanalı için NGK gruplarında daha fazla kanal transportasyonu gözlenmiştir. İkili grupların karşılaştırılmasında GGK-NGK ve KGK-NGK grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p ≤ 0,05).

Abstract:
The objective of this study is to assess the differences in volume and surface area after instrumentation of teeth using traditional (GGK), conservative (KGK), and ultraconservative (Ninja) (NGK) access cavities. Additionally, the study aims to investigate the formation of transport at a distance of 3 mm from the apical foramen. For the study, thirty human mandibular molars were used, specifically their mesial root canals. Periapical radiographs were used to determine root curvature. Only teeth with 25-40° curvatures were studied. The selected teeth were randomly divided into 3 groups: GGK, KGK, and NGK (n=10). Teeth were scanned with a micro-computed tomography (Micro-CT) device before access cavity preparation and root canal instrumentation. The Access cavities of all teeth were prepared under the Dental Operating Microscope using a water-cooled high-speed aerator with diamond round burs. After the access cavity preparations of all samples, the working length was determined in the mesiobuccal (MB) and mesiolingual (ML) canals. The mesial root canals of all teeth were shaped using SX, S1, S2, F1, F2 files, respectively, up to the F2 file. Between each file, the canals were irrigated using 2 mL of 2.5% NaOCl. Final irrigation was performed with 2 mL of 17% EDTA and distilled water. The Endo Activator device was used to activate the irrigation. After instrumentation, the samples were scanned again with the Micro-CT device. NRecon and CTAn software were used for visualization and quantification of volume change and non-instrumented area data.  The amount of transportation in all root canals at a distance of 3 mm from the apical foramen was calculated in 2 dimensions using DataViewer software. Analysis of variance was used for repeated measurements to compare volume changes, and one-way analysis of variance was used to compare transportation formation data. The data for the non-instrumented surface area was calculated using the Kruskal-Wallis test, a non-parametric test. Tukey and Bonferroni tests were used for post hoc analysis to determine between which two groups the differences detected were. According to the results of this study, no statistically significant difference was found between the groups in volume changes after root canal preparation in MB and ML canals (p>0.05). The percentage of non-instrumented area in samples opened with NGK was statistically higher in both root canals compared to other groups (p<0.05). There was no statistically significant difference between the three cavity types in the MB root canal for the transportation values calculated in sections 3 mm away from the apical foramen (p>0.05). For the ML root canal, more canal transport was observed in the NGK groups.