Bulanık karar ortamında tesis yeri seçimi: İmalat sektöründe bir uygulama
Facility location selection in a fuzzy decision environment: An application in the manufacturing sector
Yazar: BİLGE NUR PEKER
Danışman: PROF. DR. ALİ GÖRENER
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bulanık küme teorisi = Fuzzy Set Theory ; Bulanık kümeler = Fuzzy sets ; CODAS = CODAS ; FUCOM = The Full Consistency Method ; MARCOS yöntemi = MARCOS method ; SWARA yöntemleri = SWARA methods ; Tesis yer seçimi = Site selection ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; Üretim sektörü = Production sector

Özet:
Tesis yeri seçimi, bir firmanın gelecekteki yönelimi ve rekabet gücü üzerinde büyük etkisi olan çok önemli bir planlama görevidir. Fabrikalar, montaj istasyonları, perakende satış mağazaları, depolar veya üretim tesisleri gibi yerler kurulduklarında, firmaların lokasyona bağlı sonuçlarla uzun süre başa çıkması gerekmektedir. Tesis yeri seçiminde birçok kriter entegre bir şekilde ele alınmaktadır. Sonrasında ise kriterler kullanılarak, belirlenen alternatifler arasından en uygun tesis yeri seçilmektedir. Tez çalışmasında Türkiye'nin İstanbul şehrinde imalat sektöründe faaliyet gösteren bir firmanın fabrika yeri seçimi üzerinde durulmuştur. Çalışmadaki amaç, belirli kriterler ve alternatifler çerçevesinde firmanın en uygun fabrika yeri seçiminin yapılmasıdır.

Alternatifler arasından tesis yeri seçimi hem sübjektif hem de objektif kriterleri içeren çok kriterli karar verme (ÇKKV) problemidir. Çalışmada; firmanın en uygun fabrika yerinin seçilmesinde, bulanık mantık destekli güncel ÇKKV yöntemleri kullanılmıştır. Değerlendirmede, beş ana kriter ve yirmi bir alt kriter ele alınmıştır. Çalışmada öncelikle bulanık Tam Tutarlılık Yöntemi (FUCOM) ve bulanık Kademeli Ağırlık Değerlendirme Oran Analizi (SWARA) yöntemiyle kriterler ağırlıklandırılmıştır. Ağırlıklandırma işlemleri sonuçları incelendiğinde en yüksek önem ağırlığına göre kriterler şu şekilde sıralanmıştır: Yatırım maliyeti (C33), işletme ve bakım maliyetleri (C32) ve devlet teşvikleri (C31). Kriterlerin ağırlıklandırması sonrası ise yedi alternatif yer arasından bulanık Bütünleşik Uzaklık Temelli Değerlendirme (CODAS) yöntemi ve bulanık Uzlaşık Çözüme Göre Alternatifleri Değerlendirme ve Sıralama (MARCOS) yöntemiyle alternatiflerin sıralaması yapılmıştır. Sıralama işlemlerinin sonucunda, en iyi alternatif "A7" kodlu alternatif olan YTÜ Yıldız Teknopark olarak hesaplanırken, en kötü alternatif ise "A1" kodlu alternatif olan Bayrampaşa olarak hesaplanmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Tesis Yeri Seçimi, Çok Kriterli Karar Verme, Bulanık FUCOM, Bulanık SWARA, Bulanık CODAS, Bulanık MARCOS.

Abstract:
Facility location selection is a crucial planning task that has a major impact on a firm's future direction and competitiveness. When places such as factories, assembly stations, retail stores, warehouses or production facilities are established, firms have to deal with location-dependent consequences for a long time. Many criteria are considered in an integrated way in the selection of facility location. Then, using the criteria, the most suitable facility location is selected among the determined alternatives. In this study, the choice of factory location of a company operating in the manufacturing sector in Istanbul, Turkey is emphasized. The aim of the study is to choose the most suitable factory location of the company within the framework of certain criteria and alternatives.

Selection of facility location among alternatives is a multi-criteria decision making (MCDM) problem that includes both subjective and objective criteria. In the study; fuzzy logic supported up-to-date MCDM methods were used to select the most suitable factory location of the company. Five main criteria and twenty-one sub-criteria were considered in the evaluation. In the study, first of all, the criteria were weighted with the fuzzy Full Consistency Method (FUCOM) and the fuzzy Step-wise Weight Assessment Ratio Analysis (SWARA) method. When the results of the weighting processes are examined, the criteria are listed according to the highest importance weight as follows: Investment cost (C33), operation and maintenance costs (C32) and government incentives (C31). After the weighting of the criteria, the alternatives were ranked by the fuzzy Combinative Distance-based Assessment (CODAS) method and the fuzzy Measurement of Alternatives and Ranking According to Compromise Solution (MARCOS) method among seven alternative places. As a result of the ranking processes, the best alternative was calculated as YTU Yıldız Teknopark with the "A7" coded alternative, while the worst alternative was calculated as Bayrampaşa, the "A1" coded alternative.

Keywords: Facility Location Selection, Multi-Criteria Decision Making, Fuzzy FUCOM, Fuzzy SWARA, Fuzzy CODAS, Fuzzy MARCOS.