Sağlık çalışanlarının COVID-19 pandemi döneminde tütün ürünleri kullanımına bakış açısı ve kullanıcılarda alışkanlık değişimlerinin incelenmesi
Health professionals' perspective on tobacco use during the COVID-19 pandemic period and investigation of habit changes in users
Yazar: MUSTAFA ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÖZEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Bağımlılık = Dependency ; COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sigara içme = Smoking ; Tütün ürünleri = Tobacco products

Özet:
Amaç: Bu çalışmada; yeni koronavirüs hastalığı (COVID-19) pandemisi sürecinde sağlık çalışanlarının tütün ürünleri kullanımına ilişkin görüşlerini incelemek, tütün ürünleri kullanan sağlık çalışanlarının alışkanlıklarındaki değişiklikleri belirlemek ve Koronavirüs Anksiyete Ölçeği (KAÖ) ile kaygı düzeylerini değerlendirmek amaçlanmıştır. Tütün kullanımının bırakılmasının COVID-19 hastalık riski ve komplikasyonlarını azaltığını vurgulamak, pandemi sırasında tütün kullanımını bırakmayı teşvik etmek, tütün kullanımını bırakmayı desteklemeye yönelik yeni çıkarımlar geliştirilmesine yardımcı olmak planlandı. Anketi tamamlayan sağlık çalışanlarına gönderilen tütün kullanımının COVID-19 hastalığı üzerindeki olumsuz etkisi konusundaki bilgilendirme broşürü ile çalışanların bu konudaki bilgi düzeylerini artırmak hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Pandemi koşulları nedeniyle çevrimiçi (on-line) uygulanan çalışmaya, Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde (EAH) görev yapan 370 gönüllü sağlık çalışanı katılmıştır. Araştırmacılar tarafından geliştirilen anket formu üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde sosyodemografik verileri toplamaya yönelik sekiz soru, ikinci bölümde KAÖ, üçüncü bölümde ise araştırmacılar tarafından geliştirilen COVID-19 hastalığında sigara kullanımına bakış açısı ve kullanıcılarda alışkanlık değişimlerini inceleyen 24 adet çoktan seçmeli ve açık uçlu sorular mevcuttu. Katılımcıların sosyodemografik ve klinik özellikleri, pandemi döneminde tütün kullanımına bakış açıları, koronavirüs anksiyete düzeyleri ve sigara kullananlarda ortaya çıkan alışkanlık değişimleri ile ilgili toplanan veriler Statistical Package for the Social Sciences (IBM, SPSS Statistics, 22.0) paket programı ile değerlendirildi.
Bulgular: Araştırmaya katılan 114'ü (%30,8) erkek, 256'sı (%69,2) kadın olmak üzere 370 sağlık çalışanın yaş ortalaması 37,05±8,92'dir. Sigara kullanan toplam 122 (%33,0) sağlık çalışanından 46'sı (%40,35) erkek, 76'sı (%29,68) kadındı. Katılımcıların 157'si (%42,4) hiç sigara içmediği, 47'sinin de (%12,7) eski sigara kullanıcısı oldukları saptandı. Erkek sağlık çalışanlarında sigara kullanımı kadınlara göre anlamlı oranda daha yüksekti (p<0,001). Meslek gruplarına göre en düşük sigara kullanımı 31 (%28,44) ile hekimlerde, hekimler arasında ise 13 (%26,53) uzman doktorlardaydı. Uzman doktorların pandemi döneminde sigara kullanımındaki azalma oranı asistan doktorlarınkinden anlamlı derecede fazla bulundu (p=0,025). 
Pandemi döneminde kullanıcıların 24'ü (%19,7) sigara kullanımını azaltığını, 75'i (%61,5) sigara kullanımında değişiklik olmadığını,  23(%18,9)'nün kullanımının arttığını, dördü (%3,27) ise pandemi döneminde sigara kullanmaya başladığını belirtmişlerdir. Sigara kullananların 60'ının (%49,18) pandemi döneminde bırakmayı denediğini, bunlardan 23'ünün (%18,85) sigarayı bıraktığı saptanmıştır. Herhangi bir dönemde sigarayı bırakmayı deneyen 120 kişinin 91'i (%75,8) bırakmak için profesyonel yardım almamıştı. Genel olarak sağlık çalışanlarında en az bir kez sigara bırakma girişiminde bulunma oranı (%59,83), Küresel Yetişkin Tütün Araştırması'nda (KYTA, 2016) belirtilen genel popülasyon oranına (%24,6) göre daha yüksekti. Pandemi döneminde daha fazla tütüne maruz kalanlar anlamlı düzeyde daha çok akciğer bulgusu saptanan COVID-19 tanısı almışlardı (p<0,001). Tütün kullanımının COVID-19 hastalığına olumsuz etkisi olduğunu düşünenler (p=0,031) ve sigara kullanımının enfeksiyona yakalanmak için bir risk oluşturduğunu düşünenlerde (p=0,003) pandemi döneminde sigara bırakma girişimlerininin daha fazla olduğu saptandı.
Çalışmaya katılan sağlık çalışanlarının KAÖ'den aldıkları puanların ortalaması 2,21±3,20 olarak hesaplandı. Koronavirüs nedeniyle yüksek düzeyde anksiyeteye sahip kullanıcıların pandemi döneminde sigarayı bırakmayı anlamlı derecede daha fazla denediği (p=0,030), bu grubun daha fazla bırakma yöntemi kullandığı (p=0,045) ve maske ve diğer bulaş önlemleri sebebiyle kullanımlarını daha fazla azalttıkları saptandı (p=0,021).
Sonuç: Çalışmamızda sağlık çalışanlarında sigara kullanımı yüksek, bırakma girişimleri fazla, ancak bırakma desteği alma oranları düşük saptanmıştır. Koronavirüs anksiyete düzeyi yüksek olan kullanıcıların, tütün kullanımının COVID-19 hastalığına olumsuz etkisi olduğunu düşünenlerin ve sigara kullanımının enfeksiyona yakalanmak için bir risk olduğunu düşünenlerin pandemi döneminde sigarayı bırakma girişimlerinin daha fazla olduğu dikkate alınarak sağlık çalışanlarının ayrıntılı bilgilendirilmesi ve desteklenmesi ile sigarayı bırakmalarına yardımcı olunabilir. Pandemi dönemindeki anksiyetenin doğru yönlendirilmesiyle sigara bırakma motivasyonunun artırılması sağlanabilir. Pandemi döneminde sigaraya başlama ve bu dönemdeki kullanımındaki artış stres ve artan iş yükü ile ilişkilendirilmiştir. Kullanıcılara stres yönetimi konusunda psikolojik destek verilmesi ve çalışma sürelerinin azaltılması yararlı olabilir.

Abstract:
Objective: The aims of this study are; to examine the views of healthcare professionals about the use of tobacco products during the novel coronavirus disease (COVID-19) pandemic, to determine the changes in habits of healthcare professionals who use tobacco products, and to evaluate the anxiety levels by Coronavirus Anxiety Scale. It was planned to emphasize that quitting tobacco use reduces the risk and complications of COVID-19 disease, to encourage quitting tobacco use during the pandemic, and to help develop new implications to support quitting tobacco use. It is targeted to increase the knowledge level of the employees on this issue with the information brochure about the negative effect of tobacco use on the COVID-19 disease, which was sent to the healthcare professionals who completed the survey.
Material and Method: Three hundred seventy volunteer health workers working at the Health Sciences University (SBU) Antalya Training and Research Hospital (EAH) participated in the study performed as online due to pandemic conditions. The questionnaire form developed by the researchers consists of three parts. In the first part, there were eight questions to collect sociodemographic data, in the second part the Coronavirus Anxiety Scale (CAS), in the third part, there were 24 multiple-choice and open-ended questions that examined the perspective on smoking in the COVID-19 disease developed by the researchers and the habit changes in the users. The collected data on the sociodemographic and clinical characteristics of the participants, their perspectives on tobacco use during the pandemic, coronavirus anxiety levels and habit changes in smokers were evaluated with the Statistical Package for the Social Sciences (IBM, SPSS Statistics, 22.0) package program.
Results: The mean age of 370 healthcare workers, 114 (30.8%) male and 256 (69.2%) female participating in the study, is 37.05±8.92. Of a total of 122 (33.0%) smokers, 46 (40.35%) were male and 76 (29.68%) were female. It was determined that 157 (42.4%) of the participants had never smoked and 47 (12.7%) were ex-smokers. Smoking was significantly higher in male healthcare workers than in females (p<0.001). According to the occupational groups, the lowest smoking rate was among physicians with 28.44%, and 26.53% was in specialist physicians among physicians. The rate of decrease in smoking among specialist physicians during the pandemic period was found to be significantly higher than that of residents (p=0.025).
During the pandemic period, 24 (19.7%) of the users stated that their smoking decreased, 75 (61.5%) did not change their smoking, 23 (18.9%) increased their use, and four (3.27%) stated that they started smoking during the pandemic period. It was determined that 60 (49.18%) of the smokers tried to quit during the pandemic period, and 23 (18.85%) of them quit smoking. Of 120 people who tried to quit smoking at any time, 91 (75.8%) did not receive professional help to quit. In general, the rate of attempting to quit smoking at least once (59.83%) among healthcare workers was higher than the rate of the general population (24.6%) stated in the Global Adult Tobacco Survey (KYTA, 2016). Those who were exposed to more tobacco during the pandemic period were diagnosed with COVID-19 with significantly more lung findings (p<0.001). It was determined that those who thought that tobacco use had a negative effect on COVID-19 disease (p=0.031) and those who thought that smoking was a risk for getting infected (p=0.003) were more likely to quit smoking during the pandemic period.
The mean scores of the healthcare professionals participating in the study from the CAS were calculated as 2.21±3.20. It was found that users with high anxiety due to coronavirus tried to quit smoking significantly more during the pandemic period (p=0.030), this group used more quit methods (p=0.045), and they reduced their use more due to masks and other contamination measures (p=0.021).
Conclusion: In our study, it was found that smoking was high in health workers, attempts to quit were high, but the rates of receiving cessation support were low. Considering that users with a high level of coronavirus anxiety, those who think that tobacco use has a negative effect on COVID-19, and those who think that smoking is a risk for catching an infection, are more likely to quit smoking during the pandemic period, it can be helped by informing and supporting healthcare professionals in detail. By right directing the anxiety during the pandemic period, the motivation to quit smoking can be increased. Initiation of smoking during the pandemic period and the increase in its use during this period have been associated with stress and increased workload. It may be beneficial to provide users with psychological support for stress management and to reduce their working hours.