Türkiye`de dış ticaretteki serbestleşmenin ithalat üzerine etkileri
The effect of trade liberalization on imports in Turkey
Yazar: ALİ GÖKHAN BİLMAN
Danışman: PROF. DR. MUZAFFER DEMİRCİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Serbest ticaret = Free trade ; Serbestleşme = Liberalization ; Uluslararası ticaret = International trade ; İthalat = Import

Özet:
ÖZET Tezin amacı Türkiye'de 1980 sonrası dış ticarette yaşanan serbestleşme sürecinin ithalat üzerine etkilerinin incelenmesidir. Söz onusu etkiler incelenirken ithalat talebinin gelir ve fiyat esnekliklerinin serbestleşme politikalarından nasıl etkilendiği araştınlmıştır. Oluşturulan modelde, ithalat talep denktemindeki açıklanan değişken olarak ithalat hacmi; açıklayıcı değişkenler olarak ise GSMH ve göreli fiyatlar kullanılmıştır. Çalışmada 1970- 2002 yıllan arasını kapsayan yıllık veriler kullanılmıştır. Değişkenlere yapılan ADF testinden sonra tüm değişkenlerin 1(1) olduğu ve uzun dönem regresyonunun hata teriminin de 1(0} olduğu anlaşılmıştan Yapısal kırılmanın ADF Birim Kök Testi sonuçlarını değiştirip değiştirmediğinin anlaşılması için Peron Testi de kullanılmıştır. Yapılan testler değişkenlerin eşbütünleşik olduğunu göstermiştir. Serbestleşme politikalarının etkileri açısından kınlma yılı olarak, dışsal olarak belirlenen 1982 seçilmiştir. Tek denklem yaklaşımı kullanılarak yapılan eşbütünleşme analizi sonucu değişkenler arasındaki teorinin öngördüğü uzun dönem nedensellik ilişkisi doğrulanmıştır. Eşbütünleşme analizinden sonra uzun dönem denklemine Tam Düzeltilmiş Phillips-Hansen Testi uygulanarak yorumlanabilir nitelikteki düzeltilmiş uzun dönem katsayılar (esneklikler) elde edilmiştir. Tahmin edilen ithalat talep fonksiyonunda, ithalat talebinin gelir ve fiyat esnekliklerinin dış ticaretteki serbestleşmeden sonra arttığı saptanmıştır. 1980 öncesi gelir ve fiyat esneklikleri sırasıyla 0,58 ve 0,61 iken; 1980 sonrasında söz konusu esnekliklerin sırasıyla 0,87 ve 0,78'e yükseldiği görülmüştür. Bu bulguların ışığında dış ticarette serbestleşmenin ithalat üzerinde önemli etkisinin olduğu ve parasal, mali ve döviz kuru politikaiannın yardımcı araçlar olarak aleyhteki dış ticaret dengesinin düzeltilmesinde kullanılabileceği anlaşılmaktadır. V

Abstract:
ABSTRACT The goal of this thesis is to analyse the effects of trade liberalisation on imports after 1980 in Turkey. Examining these effects» it was investigated that to what extent the income and price elasticities of import demand were affected by the liberalisation policies. In the model, the import volume was used as the independent variable. The explanatory variables were GNP and the relative prices. In the study, a sample of annual date from 1970 to 2002 were used. According to the ADF results; all of the variables were found 1(1} and the residual of the long run regression was found I(Q). Also the Peron Test was used to understand whether the structural break has changed the ADF unit root results. By the results of these tests it was demonstrated that all the variables were cointegrated. The year 1982 was exogeneusly determined as the break year to investigate the effects of liberalisation. As a result of the cointegration analysis by using the single equation method, the long run casual relationship between the variables was verified. After the cointegration analysis, Fully Modified Phillips-Hansen Test was applied to the long run equation in order to estimate the corrected long run coefficients (elasticities). Acorrding to the estimated import demand function, the results showed that the income and price elasticities of import demand have rised after the liberalisation. Before 1980, the income and the price elasticities were 0,58 and 0,61, respectively. After the liberalisation measures, so called elasticities have rised to 0,87 and 0,78, respectively. Consequently, it can be deduced that trade liberalisation has an important effect on imports and; monetary, fiscal and exchange rate policies may be used as substitutive policies to arrange unfavourable trade balance. VI