Anabolik-androjenik steroidler'in atık sularda tespiti için yöntem validasyonu ve yöntemin gerçek atık su örneklerine uygulanması
Method validation for detection of anabolic-androgenic steroids in wastewater and application to real wastewater samples
Yazar: BERFİN SUDE ERTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HARUN ŞENER ; PROF. DR. NEBİLE DAĞLIOĞLU
Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Adli Bilimler Ana Bilim Dalı / Adli Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine

Özet:
Amaç: Performans ve vücut geliştirici ilaçlar (PIED/Performance and image enhancing drug) kas güçlendirmek için hem sporcular hem de sporcu olmayan kişiler tarafından halk sağlığı ve güvenliği problemlerine neden olmasına rağmen hala kullanılmaktadır. PIED'ler başta en çok tespit edilen anabolik androjenik steroidler (AAS) olmak üzere çeşitli madde gruplarından oluşmaktadır. PIED kullanım verileri genellikle belirli popülasyonlara yönelik anketler yoluyla elde edilmektedir. Ancak, sporcular gibi yalnızca belirli bir grubu kapsayan antidoping anketlerinden elde edilen verileri kullanarak PIED kullanımının yaygınlığını doğru bir şekilde tahmin etmek zordur. Bu nedenle, toplum düzeyinde kullanımı değerlendirmek için atık su bazlı epidemiyoloji (WBE) kullanılmaktadır. Yapılan çalışma ile WBE yaklaşımı kullanılarak atık sularda AAS maddelerinden olan Methenolone ve 19-Norandrosterone (19-NA) maddelerinin tespiti için yöntem validasyonunun gerçekleştirilmesi ve doğrulanması, ardından maddelerin gerçek numunelerdeki varlığının araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Yöntem validasyonu için SWGTOX (Scientific Working Group for Forensic Toxicology) kılavuzuna göre gerekli olan bias ve kesinlik, kalibrasyon modeli, taşınma, interferans çalışmaları, iyonizasyon bastırma/geliştirme, tespit sınırı (LOD), tayin sınırı (LOQ) ve stabilite çalışılmıştır. Tüm kontrol ve gerçek numuneler katı faz ekstraksiyonu (SPE) ve sıvı kromatografisi ardışık kütle spektrometresi (LC-MS/MS) cihazı ile analiz edilmiştir. Bulgular: LOD ve LOQ değerleri sırayla Methenolone için 0,2 ve 0,5 ng/L ve 19- NA için 0,85 ve 2,57 ng/L olarak tespit edilmiştir. Methenolone için geri kazanım değerleri %119,6 ile %86,35, 19-NA için 83,09 ile 119,5 arasında değişiklik göstermektedir. Kesinlik değerlerinin göreceli standart sapması (%RSD) Methenolone için 19,7 ve 1,79; 19-NA için 3,81 ve 19,9 arasındadır. Bütün validasyon parametreleri kılavuzda beklenen aralıklarda tespit edilmiştir. Validasyon gerçekleştirildikten sonra gerçek örneklerde Methenolone ve 19-NA maddeleri tespit edilememiştir. Sonuç: Cihaz optimizasyonu başarılı bir şekilde gerçekleştirilmiştir. Böylece Türkiye'de ilk defa WBE kullanılarak PIED maddelerinin analizi gerçekleştirilmiş, literatüre önemli bir katkıda bulunulmuştur.

Abstract:
Aim: Performance and image enhancing drugs (PIEDs) that pose health and public safety problems are used by both athletes and non-athletes to build muscle. PIEDs consist of various substance groups, with anabolic-androgenic steroids (AAS) being the most detected. PIED use data are generally obtained through surveys of specific subpopulations. However, it is difficult to accurately estimate the prevalence of PIED use using data from anti-doping surveys that only include a specific group, such as athletes. For this reason, wastewater-based epidemiology (WBE) is used to evaluate use at the community level. The aim of this study was to develop and validate an analytical method for the detection of Methenolone and 19- Norandrosterone (19-NA), which are AAS, in wastewater using the WBE approach. Also, it is aimed to test the presence of substances in real samples. Materials and methods: The parameters required for method validation are bias, precision, calibration model, carry-over, interference studies, ionisation suppression/enhancement, limit of detection (LOD), limit of quantification (LOQ) and stability parameters according to SWGTOX guidelines. All control and real samples were analysed via solid phase extraction (SPE) combined liquid chromatography/tandem mass spectrometry (LC-MS/MS) method. Results: The method validation parameters LOD and LOQ values were 0.2 and 0.5 ng/L for Methenolone and 0.85 and 2.57 ng/L for 19-NA, respectively. Recovery values for Methenolone varied between 119,6% and 86,35% and for 19- NA between 83.09% and 119.5%. The relative standard deviation (%RSD) of the precision values were between 19.70 and 1,79 for Methenolone and between 3.81 and 19.9 for 19-NA. All validation parameters were within the ranges expected within the SWGTOX guidelines. The analytes were not detected in real samples. Conclusion: As a pioneering study, the analysis of PIEDs using WBE has been carried out first time in Türkiye and it provides a valuable contribution to the literature.