İş ilişkisinde ifade özgürlüğü
Freedom of expression in labour relationship
Yazar: FATİH GÜLTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. ENDER GÜLVER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Demokratik bir devlet düzeninin kurucu unsuru olan ifade özgürlüğü, en önde gelen insan haklarından biridir. Dolayısıyla ifade özgürlüğünün kullanılabilmesi için devletin yükümlülükleri bulunmaktadır. Bununla birlikte ifade özgürlüğü, mutlak haklar arasında yer almadığından, sınırsız bir biçimde kullanılamaz. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi'nin ifade özgürlüğüne yönelik verdiği kararlar, ifade özgürlüğünün şekillenmesinde önemli bir yere sahiptir.
   Temel hak ve özgürlükler özel hukuk ilişkilerinde de geçerlidir. Bu sebeple ifade özgürlüğü iş ilişkisinde de önem taşımaktadır. İş ilişkisinin başlangıcında iş başvurusunda bulunan bir adaya işverenin soru sorma hakkı ve adayın bu soruları hangi durumda doğru cevaplamakla yükümlü olduğu ifade özgürlüğü ile ilişkilidir. Bu süreçte sözleşme öncesi sorumluluk hükümleri uygulanır. İş ilişkisi kurulduğunda işçinin eleştiride bulunma ve bilgi uçurma hakkı, işyerinde siyasi söylem ve sendikal faaliyetlerde bulunulması, din ve vicdan özgürlüğünün iş ilişkisinde sürdürülmesi ifade özgürlüğünü ilgilendiren konulardır. İş sözleşmesinin devamında işçinin başta sadakat yükümlülüğü ile ifade özgürlüğü karşı karşıya gelebilmektedir. Bu sebeple işçinin işvereninin menfaatlerine zarar vermeme yükümlülüğü ile ifade özgürlüğü arasında denge kurulması gereklidir. Bu çalışmada ifade özgürlüğü ile iş ilişkisi arasındaki bağlantı incelenmiş, tartışmalı konular üzerinde durularak eleştiri ve öneriler getirilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Freedom of expression, which is the founding element of a democratic state order, is one of the most prominent human rights. Therefore, the state has obligations to exercise freedom of expression. However, since freedom of expression is not among the absolute rights, it cannot be used unlimitedly. The decisions of the European Court of Human Rights and the Constitutional Court on freedom of expression have an important place in shaping freedom of expression.
   Fundamental rights and freedoms are also valid in private law relations. For this reason, freedom of expression is also important in labour relations. The employer's right to ask questions to a candidate who applies for a job at the beginning of the employment relationship and in which case the candidate is obliged to answer these questions correctly is related to freedom of expression. In this process, pre-contractual liability provisions are applied. When a labour relationship is established, the employee's right to criticize and whistleblowing, engaging in political discourse and union activities in the workplace, maintaining the freedom of religion and conscience in the labour relationship are matters of freedom of expression. In the continuation of the employment contract, the employee's freedom of expression may conflict with the obligation of loyalty. For this reason, it is necessary to strike a balance between the obligation of the employee not to harm the interests of the employer and freedom of expression. In this study, the connection between freedom of expression and labour relationship has been examined, and criticisms and suggestions have been tried to be made by emphasizing controversial issues.