Adli Çocuk Tutum Ölçeği'nin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliğinin yapılması ve profesyonellerin adli çocuk tutumunun farklı değişkenler açısından incelenmesi
Validity and reliability study of the  Child Forensic Attitude Scale in Turkish and examination of professionals' forensic child attitudes in terms of different variables
Yazar: GİZEM BEKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. NEVİN USLU
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Çocuk istismarının doğru ve etkin değerlendirilmesi, istismar vakalarının tespiti ve mağdurların korunması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, Adli Çocuk Tutum Ölçeği'nin (AÇTÖ) Türkçe geçerlilik ve güvenilirliğini değerlendirmek ve profesyonellerin adli çocuk tutumunu farklı değişkenler açısından incelemektir. İki aşamalı kesitsel bir çalışma olan araştırmanın ilk aşamasında Türkiye genelinde AÇTÖ'nün geçerlilik ve güvenilirlik analizi yapılmış, ikinci aşamada ise ölçek Burdur ili örnekleminde test edilmiştir.
Birinci aşamada 309 kişilik örneklem ile başlanan çalışmada, son örneklem büyüklüğü 395 olarak hesaplanmıştır. Veriler, çocuklarla çalışan eğitimci, sağlıkçı, hukukçu ve sosyal hizmet uzmanlarından; Kişisel Bilgi Formu, AÇTÖ, Cinsel İstismara Uğrayan Çocuklara Karşı Tutum Ölçeği (CİUÇKTÖ) ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum (TCRTÖ) Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin analizinde kapsam geçerliliği, AFA, DFA, KGİ, KMO ve BKT gibi yöntemler kullanılmıştır. Ölçeğin KMO değeri 0.829, BKT sonucu χ²(300)= 3495.302, p<0.001 olarak bulunmuş; AFA ve DFA sonuçlarına göre ölçek üç faktör altında toplanmış ve toplam varyansın %47.99'unu açıkladığı belirlenmiştir. Cronbach alfa katsayısı ölçek geneli için 0.806 olarak hesaplanmıştır.
İkinci aşamada 431 profesyonelden elde edilen verilere göre adli tutum üzerinde etkili değişkenlerin cinsiyet, yaş, doktora düzeyinde eğitim, istismara maruz kalmış çocuklarla görüşme deneyimi ve cinsel istismar konusunda bilgi alma olduğu saptanmıştır. Ayrıca, TCRTÖ ve CİUÇKTÖ puanlarının adli tutumu anlamlı şekilde etkilediği görülmüştür.

Abstract:
Accurate and effective evaluation of child abuse is critically important for identifying abuse cases and protecting victims. The aim of this study is to assess the Turkish validity and reliability of the Forensic Child Attitude Scale (FCAS) and to examine the forensic child attitudes of professionals in terms of different variables. This research is a two-stage cross-sectional study. In the first stage, the validity and reliability analysis of the FCAS was conducted across Turkey, while in the second stage, the scale was tested on a sample from the Burdur province.
In the first stage, the study began with a sample of 309 participants, and the final sample size was calculated as 395. Data were collected from educators, healthcare professionals, legal professionals, and social workers working with children using the Personal Information Form, FCAS, the Attitude Scale Toward Sexually Abused Children (ASTSAC), and the Gender Roles Attitude Scale (GRAS). Data analyses included methods such as content validity, Exploratory Factor Analysis (EFA), Confirmatory Factor Analysis (CFA), Content Validity Index (CVI), Kaiser-Meyer-Olkin (KMO), and Bartlett's Test of Sphericity (BTS). The KMO value of the scale was found to be 0.829, and the BTS result was χ2(300)=3495.302,p<0.001\chi^2(300)=3495.302, p<0.001χ2(300)=3495.302,p<0.001. According to EFA and CFA results, the scale grouped into three factors and explained 47.99% of the total variance. The Cronbach's alpha coefficient for the overall scale was calculated as 0.806.
In the second stage, data from 431 professionals indicated that the variables significantly affecting forensic attitudes included gender, age, doctoral-level education, experience in interviewing abused children, and receiving training on child sexual abuse. Furthermore, GRAS and ASTSAC scores were found to have a significant impact on forensic attitudes.