Irak Anayasaları'nda yargı organı
Judiciary power in the Iraqi Constitutions
Yazar: BASİM ARYAN
Danışman: PROF. DR. ATTİLA ÖZER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Anayasa Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa = Constitution ; Irak = Iraq ; Yargı = Judgment ; Yargı organı = Judgment institution ; Yenilik = Innovation

Özet:
28 Kasım 1917 tarihinde İngiliz mandası altında Irak mahkemeleri kurulmuştur. Bu mahkemelerin kurulması ve işe başlamasında Iraklı ve İngiliz yargıçlar birlikte çalışmışlardır. Hukuk Usulleri Muhakemesi Kanunu yargıçların görevini ve mahkeme türlerini düzenlemiştir. Daha sonraları yargıçların çalışmalarını düzenleyen İ.Y.D.K. çıkarılmıştır. Söz konusu kanun o dönemlerdeki hükümetlerin doğasıyla uyumlu bir çerçevede yargı bağımsızlığı ilkesini 1925, 1958, 1963, 1964, 1968 ve 1970 yılı Irak anayasalarının dile getirdiği metinlere dayandırmaktaydı. Gerçekte Irak yargısının erki hükümet kararlarını dahi kapsamaktaydı. Fakat bu ilkeye aykırı davranılması mahkemeleri çeşitli bahanelerle hükümetin kontrolü altına sokmuştu. Bunların başında geçici dönem ile devrim dönemleri ve hükümetin dayandığı sözde daha başka dayanaklar gelmektedir. Böylece yargıçlar ve Yargı Kurulu Adalet Bakanlığı'na tabi olmuştu. 2004 yılı Devlet Yönetim Kanunu ile 2005 yılı kalıcı anayasası yargı bağımsızlığını tanımlamalarına ve Yüksek Yargı Meclisini oluşturmalarına rağmen, mahkemelerin işlerini eksiksiz bir şekilde yerine getirebilmesi için hala bir takım kanun ve düzenlemelere ihtiyaç duyulmaktadır.Yargı sisteminin adaleti, sistemin bağımsızlığıyla alakalıdır. Tüm bu adalet konuları şu ya da bu şekilde yargıçların adalet anlayışına, algılarına ve kanun metnini yorumlama biçimlerine bağlıdır. Yorumlama kanunun ruhuyla bağdaşmalı ve adaleti amaçlamalıdır ki insanın günlük hayatında karşısına çıkabilecek durumlarda yetersiz kalmasın. Kanun metinlerinin içerikleri anlaşılmaya çalışılmalı, yargı süreci geliştirilmeli, yargı kararlarının bağımsızlığı sağlanmalı ve bu bağımsızlık Irak'ın yargı reform süreci adına yararlı olabilmesi için iyice derinleştirilmelidir. Nitekim Irak yargısı diktatörlük süresi boyunca büyük yaralar almış ve bünyesinde derin çatlaklar oluşmuştur. Bu sebepten ötürü Iraklı vatandaşın yargısına olan güvenini geri kazanılmalıdır. Yüksek Yargı Kurulu yargı koluna etkin ve yararlı fertleri sağlayarak, yetkin yargıçlar atayarak, etnik ayırımdan ve ayrımcılıktan uzak durarak ve temiz ve lekesiz bir yargı için sistemin diktatör rejim öncesi sahip olduğu saygınlığı geri kazandırarak artık reform sürecindeki yerini almalıdır.Çalışmamız bir yüksek lisans tezi sınırları içerisinde Irak yargı organının tarihsel gelişimini, Irak'ta yargı bağımsızlığı ve hâkim teminatını, Irak'ın 2005 Anayasası'ndaki yargı bağımsızlığını ve hâkim teminatını ve Irak yargı teşkilatını anlatmaya çalışmıştır.

Abstract:
The Iraqian courts which under British mandate were established on 28 November 1917. The Iraqian and British judges worked together on the foundation and starts of these courts. The law of legal procedures trial has arranged the judges? duties and types of courts. Later, judicial law regulation had came which consider the work of judges. The so called law was based on the texts that Iraqian articulated constitutions in 1925, 1958, 1963, 1964, 1968 and 1970 with the legal independence principle on the compatible framework in these periods. Actually, the power of Iraqian judiciary even involved the government decisions. But, the action in contrast to that principle put the courts under the control of government with various excuses. Transitional period, revolution periods and so called government based further grounds were the mainly excuses. Thus, judges and judicial council were subjected to Ministry of Justice. Despite The Law on State Administration in 2004 with a permanent constitution to define the independence of the judiciary in 2005 and the foundation of Supreme Judicial Council, the courts still need some law and regulations to carry complete work.Justice of the judicial system is relevant to the independence of the system. All of these issues on justice depend on the fairness, perception and interpretation the text of the law of judges. The interpretation should be reconciled with the spirit of the law and should be aimed justice in case people don?t be insufficient in their daily life potential positions and dangers. The contents of the text of the law should be attempted to understand, the judicial process should be developed, the independence of the judicial decision should be ensured and this independence should be deepened well in order to be useful on behalf of the Iraq?s judicial reform process. Indeed, during the period of the dictatorship Iraq judiciary has received major injuries and deep cracks were formed within. For this reason, we should gain the confidence of Iraqi citizen to the judiciary again. Supreme Judicial Council by providing effective and beneficial individuals, to appoint competent judges, away from ethnic discrimination and by winning back system's dictatorial regime for pre-owned prestige for clean and spotless judicial, now should take place in the process of reformIn our study in the boundaries of a master thesis, historical development of the judiciary in Iraq, judicial independence and judge assurance; judicial independence and judge assurance in the 2005 Iraqi Constitution and judicial organization have been try to explain.