Gökova özel çevre koruma bölgesi yönetim planının deniz koruma alanları çerçevesinde değerlendirilmesi
Evaluation of Gökova special environmental protection area management plan in the framework of marine protected areas
Yazar: FUNDA KÖK
Danışman: DOÇ. DR. HACER GÖKNUR ŞİŞMAN AYDIN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı / Çevre Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Türkiye, sahip olduğu biyolojik çeşitlilik ve doğal kaynaklarının sunduğu ekosistem hizmetleri ile önemli büyüklükte bir denizel alana ve bulunduğu coğrafi konum ile de dünyada özellikle iklim değişikliğinden kaynaklanan ekolojik değişimlerin sıcak noktası olma özelliğine sahip bir ülkedir. Deniz koruma alanları (DKA), insan baskısı altındaki denizel ekosistemlerin dayanıklılığını artırmaya yönelik kullanılan bir araç olarak büyük öneme sahiptir. 
Bu tez kapsamında DKA'ların küresel ölçekte kurulma amaçları, sınıflandırılmaları, tarihçesi ve yönetimine ilişkin, uluslararası politikalar ve bunların Akdeniz ve Türkiye'deki yansımaları incelenmiştir. DKA'ların etkin yönetiminde yönetim planlarının önemi, uluslararası iş birliklerinin etkisi, sivil toplum kuruluşlarının oynadığı roller Gökova ÖÇK Bölgesi için geliştirilen 2020-2024 yılları arasında uygulanması hedeflenen eylemler yönetim planı mercek altına alınarak 2020-2022 yıllarındaki uygulamalar ışığında değerlendirilerek karşılaşılan güçlükler belirtilmiştir
Gökova ÖÇK Bölgesi için Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü (TVKGM) liderliğinde oluşturulan yönetim planının deniz koruma alanlarında uygulanması, yapılan izleme ve değerlendirme çalışmalarında elde edilen bulguların doğa koruma ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine yönelik çıktıları incelenmiş ve alan yönetiminde doğrudan veya dolaylı olarak yer alan paydaşların ve uluslararası fon sağlayıcı kuruluşların görüşleri alınarak, bu alanların etkin bir şekilde yönetilmesi için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
With its biodiversity and ecosystem services offered by its natural resources, Türkiye has a significant seascape located in a hotspot of ecological changes caused by the climate crisis in the world. Marine protected areas (MPAs) are of great importance as a tool to increase the resilience of ecosystems under several non-human threats and human pressure. This thesis examines the methods developed regarding the aims, classification, history, and management of MPAs on a global scale, international policies, and their reflections in the Mediterranean and Türkiye.  
The importance of management plans in the effective management of MPAs, the impact of international collaboration, NGOs roles and the actions developed for the Gökova SEPA in 2000s were evaluated, and the challenges were stated.
The implementation of the management plan for the Gökova SEPA led by the General Directorate of Protection of Natural Assets of the Ministry of Environment, Urbanization and Climate Change in MPAs, the outputs of the findings obtained in the monitoring and evaluation studies for conservation and sustainable development goals were examined. In the light of the interviews with stakeholders and international donors directly or indirectly involved in the area's management, suggestions were presented to ensure effective management of MPAs taking the Gökova MPAs case as an example.