Trabzon Kanuni Eğitim Araştırma Hastanesinde tedavi gören hemodiyaliz hastalarının diyet posası tüketiminin hastalığının klinik durumu, yaşam kalitesi ve depresyon durumu ile ilişkisinin değerlendirilmesi
The evaluation of the relationship between dietary fiber consumption of hemodialysis patients treated in Trabzon Kanuni Training and Research Hospital with the clinical status of the disease, quality of life and depression status
Yazar: SÜMEYYE YAZICI
Danışman: DOÇ. DR. PINAR SÖKÜLMEZ KAYA
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı / Beslenme Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Depresyon = Depression ; Posa = Pomace ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Bu çalışma hemodiyaliz hastaların diyet posası tüketiminin antropometrik ölçümler ve bazı kan bulguları arasındaki ilişkinin incelemek, yaşam kalitesi ve depresyon durumu üzerine etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Trabzon Kanuni Eğitim Araştırma Hastanesi Hemodiyaliz Ünitesinde hemodiyalize giren 18-65 yaş arası, 85 diyaliz hastasına Kişisel Bilgiler Formu, Besin Tüketim Kaydı ve Besin Tüketim Sıklığı, Yaşam Kalitesi Ölçeği SF-36 ve Beck Depresyon Ölçeği uygulanarak yapılmıştır. Analizler SPSS 22 programı kullanılarak yapılmıştır. İstatiksel olarak p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmada yer alan hastaların %58,8'i erkek, %41,2'si kadındır. Hastaların 35'i minimal depresyon, 28'i hafif depresyon ve 22'i orta depresyon düzeyi olarak sınıflanmıştır. Hastaların yaşam kalitesi skorlarında fiziksel fonksiyon 55,2±25,9 puan olarak, fiziksel rol güçlüğü 48,0±46,5 puan olarak, emosyonel rol güçlüğü 55,7±36,5 puan olarak, enerji/canlılık 59,9±9,4 puan olarak, ruhsal sağlık 51,3±10,8 puan olarak, sosyal işlevsellik 70,6±19,6 puan olarak, ağrı 73,2±24,6 puan olarak ve genel sağlık ise 44,6±11,3 puan olarak saptanmıştır. Kadınların enerji/canlılık alt boyut puanı erkeklerin puanından anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Minimal, hafif ve orta depresyon düzeyleri arasında fiziksel fonksiyon, fiziksel rol güçlüğü, ağrı ve genel sağlık, ruhsal sağlık, emosyonel rol güçlüğü ve sosyal işlevsellik açısından anlamlı farklılık görülmüştür. Posa miktarı 15 g ve üzeri olanların fiziksel rol güçlüğü puanı posa miktarı 15 g altı olanlardan anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Posa miktarı ile Beck Depresyon Ölçeği puanı açısından anlamlı farklılıklar görülmemiştir. Posa miktarı 15 g ve üzeri olanların beden kitle indeksi değeri, açlık kan şekeri, ALT ve Ca değeri posa miktarı 15 g altı olanlardan anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur.
Sonuç: Doğru ve etkin planlanmış diyet tedavisi ile hemodiyaliz hastalarının yaşam kalitesi düzeyleri artırılabilir, depresyon düzeyleri azaltılabilir ve yaşam süreleri uzatılabilir. Hemodiyaliz hastaları gibi beslenme durumu izlemi gerektiren hastaların diyetlerine uyumunu sağlamak için diyetisyenler tarafından sıkı takipleri yapılmalıdır.  Daha önce posa tüketimi ile yaşam kalitesi ve depresyon durumunu inceleyen çalışmalara rastlanmadığından bu konuyla alakalı daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
Aim: This study was carried out to examine the relationship between anthropometric measurements and some blood findings of dietary fiber consumption of hemodialysis patients and to determine the effects on quality of life and depression status.
Materials and Methods: It was conducted by applying Personal Information Form, Food Consumption Record and Frequency of Food Consumption, Quality of Life Scale SF-36 and Beck Depression Scale to 85 dialysis patients aged 18-65 years old who entered hemodialysis unit of Trabzon Kanuni Training and Research Hospital. Analyzes were made using the SPSS 22 program. Statistically, p<0,05 was considered significant.
Results: Of the patients included in the study, 58,8% were male, 4,2% were female.  Of the patients, 35 were classified as minimal depression, 28 as mild depression, and 22 as moderate depression. In the patients, quality of life scores, physical function was 55,2±25,9 points, physical role difficulty was 48,0±46,5 points, emotional role difficulty was 55,7±36,5 points, energy/vitality was 59,9±9 points. 0,4 points, mental health 51,3±10,8 points, social functionality 70,6±19,6 points, pain 73,2±24,6 points, and general health 44,6±11,3 points determined as points. The energy/vitality sub-dimension score of women was found to be significantly higher than the score of men. There were significant differences between minimal, mild and moderate depression levels in terms of physical function, physical role difficulty, pain and general health, mental health, emotional role difficulty and social functionality. The physical role difficulty score of those with a fiber content of more than 15 g or more was found to be significantly higher than those with a fiber content of less than 15 g. No significant differences were observed in terms of fiber content and Beck Depression Scale score. Body mass index, fasting blood sugar, ALT and Ca values of those with a fiber content of more than 15 g or more were found to be significantly higher than those with a fiber content of less than 15 g.
Conclusion: With the correct and effective diet therapy, the quality of life of hemodialysis patients can be increased, their depression levels can be reduced and their life spans extended. Patients who require nutritional monitoring, such as hemodialysis patients, should be followed closely by dietitians to ensure their compliance with their diets. There is a need for more studies on this subject, since there have not been any studies examining fiber consumption, quality of life and depression.