Türk Eximbank A.Ş.'den ihracata yönelik doğrudan kredi kullanan firmaların kredi risklerinin değerlendirilmesi ve analizi
The evaluation and analysis of credit risks of companies using direct export credits from Türk Eximbank
Yazar: NEDİM SÖZEN
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAHA KARAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Banka kredileri = Bank credits ; Bankalar = Banks ; Eximbank = Eximbank ; Firmalar = Firms ; Kredi riski = Credit risk ; Krediler = Credits

Özet:
1980 sonrası ekonomisini dışa açarak ihracata dayalı büyüme modelini benimseyen Türkiye için ihracat büyük önem kazanmıştır. Türkiye'de ihracatın desteklenmesi amacıyla 1987 yılında kurulan Türk Eximbank'ın kullandırdığı kredilerin problemli krediye dönüşmemesi veya minimum düzeyde dönüşmesi, sınırlı kamu kaynaklarının verimli kullanımı ve sonuç olarak ihracatçıların etkin ve etkili desteklenmesi açılarından büyük önem arz etmektedir. Bu çalışma, Türk Eximbank A.Ş.'den doğrudan ihracat kredisi kullanan şirketlere ait verileri kullanarak, kredi talebinde bulunan şirketlerin başarısız olma ihtimallerini, yani kredi risklerini tahmin etmeye yönelik bir model geliştirmeyi amaçlamaktadır.Çalışmada öncelikle ihracat ve ekonomik büyüme ilişkisi ele alınarak Türkiye için ekonomik büyüme ve ihracat ilişkisi ortaya konulmaktadır. İhracat kredi kuruluşları, Türk Eximbank ve Eximbank'ın kredi ve sigorta programları açıklanmaktadır. Daha sonra, Türkiye'deki bankacılık sektörünün ve Türk Eximbank'ın kredi sorunları incelenmektedir. Kredi riski ve dış ticaret ilişkisi ile işletme başarısızlığı çalışmaları ele alındıktan sonra son olarak çalışmada kullanılan yöntem, kullanılan veriler açıklanmakta ve yapılan analizler sonucu ortaya çıkan sonuç ve bulgular değerlendirilmektedir.Çalışmada şirket başarısızlığını ifade eden bağımlı değişken ikili bir kesikli değişken olduğundan, yöntem olarak literatürde işletme başarısızlığı tahmin çalışmalarında sıklıkla kullanılan lojistik regresyon analizi kullanılmıştır.Çalışmadaki analiz sonucunda kârlılığın göstergesi olan net kâr/aktifler oranı yüksek olan şirketlerin başarısızlık ihtimalinin daha düşük olduğu, bunun yanında toplam borç/aktif oranı yüksek şirketlerin ise başarısızlık olasılığının daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca, ihracatı yüksek olan ve çalışan sayısı fazla olan işletmeler daha düşük başarısızlık olasılığına sahiptir. Bununla birlikte, limited şirket statüsündeki şirketlerin başarısızlık olasılığı diğerlerine oranla daha düşüktür. Analiz dönemi için, euro kur oynaklığı ile Türk Eximbank döviz faizleri yıllık değişim oranı arttıkça firma başarısızlık olasılığı azalmaktadır. Sektörel olarak demir-çelik, makina imalatı ve orman-kağıt-mobilya sektörlerinde faaliyet gösteren firmaların başarısızlık olasılığı daha yüksek çıkarken; il açısından Aksaray, Bartın ve Düzce illerinde yer alan ve coğrafi bölge açısından İç Anadolu ve Güney Doğu Anadolu bölgesinde bulunan şirketlerin başarısızlık olasılığı daha düşük gerçekleşmektedir.

Abstract:
Exports have gained great importance for Turkey which opened up its economy and adopted export oriented growth model after 1980. It is very important that the credits of Türk Eximbank, established in 1987 to support exports in Turkey, do not turn into nonperforming loans or turn at a minimum rate for the purposes of the usage of limited public funds efficiently and the effective and efficient support of exports as a result. This study aims to develop a model in order to forecast the possibility of failure, in order words the credit risks of the companies asking for credits from Türk Eximbank by using the data of companies which used export credits from Türk Eximbank.Firstly, the relation of export and economic growth is discussed and the relation of Turkey?s economic growth and its exports is stated in the study. Export credit agencies, Türk Eximbank and its credit and insurance programs are explained. Then, the credit problems of Turkish banking sector and Türk Eximbank are examined. After the discussion of credit risk and foreign trade relation within firm failure studies, the methodology and data used in the study are explained and the results and findings of the analysis made are evaluated finally.Since the dependent variable representing the firm failure is a binary discontinuous variable, logistic regression analysis is used as the method which is used frequently in the firm failure prediction studies in the literature.Based on results of the analysis in the study, it is found out that the failure probability of the firms with higher net profit/total assets ratio which indicates profitability is lower whereas firms with higher total debts/total assets ratio has a higher probability of failure. Besides, firms exporting more and firms having higher number of employees have lower probabilities of failure. Nonetheless, the failure probability of limited companies is lower compared to others. For the period of analysis, as the euro exchange rate volatility and annual change rate of Türk Eximbank?s foreign currency interest rates increase, the failure probability of firms decreases. As far as sectors are concerned, companies operating in iron-steel, machine manufacturing and forestry-paper-furniture sectors are found to have higher failure probabilities; whereas firms located in Aksaray, Bartın and Düzce in terms of provinces and Central Anatolia and Southeastern Anatolia in terms of geographic regions have lower probabilities of failure.