Öğretmen ve yöneticilerin cam tavan algıları ile örgüt kültürü arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between teachers and administrators' glass ceiling perceptions and organizational culture
Yazar: MELTEM AVLAR KAYGISIZ
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN ARASTAMAN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı Milli Eğitim Bakanlığı'na (MEB) bağlı okul öncesi, ilk ve orta dereceli kamu okullarında görev yapan kadın öğretmen ve eğitim yöneticilerinin cam tavan algılarını bazı değişkenlere göre incelemek ve bu okullarda hakim örgüt kültürü ile arasındaki ilişkiyi saptamaktır. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinin benimsendiği bu çalışma 2021-2022 eğitim öğretim yılı Ankara ili sekiz merkez ilçesinde farklı kademelerdeki kamu okullarında görev yapan 373 kadın öğretmen ve 78 kadın eğitim yöneticisi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada "Cam Tavan Sendromu Ölçeği" ve "Okul Kültürü Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçeklerin geçerli ve güvenilir oldukları belirlendikten sonra verilerin analizinde SPSS 28.0 kullanılmıştır. Veri analizinde betimsel istatistikler, t-testi, ANOVA ve çoklu regresyon analizleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre katılımcıların cam tavan algılarının yüksek düzeyde olduğu, cam tavan algılarının yaş değişkenine göre anlamlı bir fark gösterdiği ancak medeni durum, unvan, kıdem ve eğitim durumu değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği saptanmıştır. Eğitim kurumlarında en yüksek düzeyde algılanan örgüt kültürü boyutunun görev kültürü olduğu görülmüştür. Başarı ve destek kültürünün de yüksek düzeyde hissedildiği belirlenmiştir. Bürokratik kültürün ise en az hissedilen örgüt kültürü boyutu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcıların cam tavan algıları ile başat kültür olan görev kültürü ve başarı kültürü arasında bir ilişki bulunmamıştır. Yüksek düzeyde hissedilen destek kültürü ile katılımcıların cam tavan algıları arasında pozitif yönlü, anlamlı, düşük düzeyde bir ilişki olduğu görülürken, orta düzeyde hissedilen bürokratik kültür ile arasında negatif yönlü, anlamlı, düşük düzeyde bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. MEB kamu okulları örgüt kültürünün kadın öğretmen ve eğitim yöneticilerinin cam tavan algısının anlamlı bir yordayıcısı olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
This study aims to examine the glass ceiling perceptions of female teachers and education administrators working in preschool, primary and secondary public schools affiliated to the Ministry of National Education (MoNE) by some variables and determine the relationship between the dominant organizational culture in these schools. Quantitative correlational approach was adopted. 373 female teachers and 78 female education administrators working in public schools at different levels in the eight central districts of Ankara, Türkiye in 2021-2022 academic year participated. Data was collected through "Glass Ceiling Syndrome Scale" and "School Culture Scale". Having ensured the validity and reliability of the scales, SPSS 28.0 was used in data analysis. Descriptive statistics, t-test, ANOVA and multiple regression analyzes were utilized. The findings demonstrated the glass ceiling perceptions of participants were high, differed significantly by the age variable, but did not show a significant difference by marital status, title, seniority, and educational status. The organizational culture dimension perceived at the highest level is duty culture. The culture of success and support was also felt at high level. The bureaucratic culture is the least felt organizational culture dimension. No relationship was found between the glass ceiling perceptions and the duty and success culture. While there was a positive, significant, low-level relationship between the support culture and the glass ceiling perceptions of the participants, there was negative, significant, low-level relationship between the bureaucratic culture. It has been concluded that the organizational culture of the MoNE public schools is a significant predictor of the glass ceiling perception.