hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Genelleştirilmiş Kapalılığın İlişkileri Üzerine
On the Relationships of Generalized Closedness
Yazar: SHAMSITDIN IBRAGIMOV
Danışman: PROF. DR. ERDAL EKİCİ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Matematik = Mathematics

Özet:
Bu tezde topolojik uzaylarda genelleştirilmiş kapalılığın ilişkileri üzerinde durulmuştur. Topolojik uzaylarda genelleştirilmiş kapalı kümeler ile hemen hemen p-regüler topolojik uzayların özellikleri araştırılmıştır.
  Topolojik uzaylarda genelleştirilmiş p-kapalı kümeler ve regüler genelleştirilmiş kapalı kümeler ile hemen hemen p-regüler topolojik uzaylar üzerine araştırmalar yapılmiştir.
  Topolojik uzaylarda dönüşümler ile hemen hemen p-regüler topolojik uzaylar üzerine araştırmalar yapılmıştır.

Abstract:
İn this thesis, the relationships of generalized closed sets in topological spaces are studied. Properties of generalized closed sets in topological spaces and almost p-regular topological spaces are investigated.
  This thesis contains some investigations on generalized p-closed sets and regular generalized closed sets in topological spaces with almost p-regular topological spaces.
  The investigations on maps in topological spaces and almost p-regular topological spaces are considered.
Bir yangının afete dönüşme riskinin araştırılması: Veliköy organize sanayi bölgesi örneği
An investigation a fire transform risk to disaster: Veliköy industrial zone example
Yazar: FURKAN ÇALIŞKAN
Danışman: PROF. DR. SÜHA ÖZDEN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Doğal Afetlerin Risk Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid

Özet:
Günümüzde teknolojinin gelişmesi ve ham madde ihtiyacı ile birlikte organize sanayi bölgelerinin sayısı gün geçtikçe artmaktadır. Bu alandaki işletmelerde meydana gelebilecek olası bir yangın veya patlamanın bir afete yol açabileceği tehlikesi son derece yüksektir. Yangın yapısı itibariyle ortaya çıktığı ortamdaki uygun oksijen, ısı ve yanıcı madde cinsi ve miktarı ile dakikalar içinde büyük alana yayılma özelliğine sahip olup başlangıç safhasında fark edilip müdahale edilemediği takdirde çevresine vereceği zararı arttıracak ve kontrol altına alınıp yangının söndürülmesi son derece zorlaşacaktır. Bütünleşik Afet Yönetimi; risk zarar azaltma, hazırlıklar, deneyim, afetlerden alınan dersler, yapılacak en etkili müdahale yöntemi ile fiziksel üst yapı hazırlıkları gibi birçok konuda çalışmayı ve yenilenmeyi gerekli kılmaktadır.
Bu çalışmada; bir yangının afete dönüşme riskinin araştırılması üzerine Veliköy Organize Sanayi Bölgesi örneği ele alınmıştır. Veliköy Organize Sanayi Bölgesinde yer alan işletme sayısı, VOSB toplam alanı, işletmelerde çalışan toplam kişi sayısı, işletmelerin işyeri tehlike sınıfları, Tekirdağ İtfaiye Dairesi Başkanlığı Çerkezköy İtfaiye İstasyonu bazında müdahale kapasitesi ayrıca Veliköy Organize Sanayi Bölgesinde 2016, 2017 ve 2018 yıllarında çıkan yangınlar ile afete dönüşebilecek bir yangın senaryosu ele alınmıştır.

Abstract:
Today, with the development of technology and the need for raw materials, the number of organized industrial zones is increasing day by day. The danger that a possible fire or explosion in enterprises in this area may lead to a disaster is extremely high. In accordance with the fire structure, the appropriate oxygen, heat and flammable material in the environment and the amount of the amount of large-area spread within minutes and if it can not be noticed in the initial phase of the intervention will increase the damage to the environment and control will be very difficult to extinguish the fire. Integrated Disaster Management; Risk mitigation, preparations, experience, lessons learned from disasters, the most effective intervention method and physical superstructure preparations require many studies and renewal.
In this study; The Investigation of the Risk of a Fire to Become a Disaster: The Case of Veliköy Organized Industrial Zone was investigated. In this research, Veliköy Organized  Industrial Zone; number of enterprises, total area of VOSB, total number of people working in enterprises, workplace hazard classes of enterprises, intervention department of Tekirdag Fire Department Cerkezkoy Fire Station base, fires occurring in Veliköy Organized Industrial Zone in 2016,2017, 2018 and also senaiorous investigated.
Masalsı metinlerden resimlere yansıyan kadın arketiplerinin lilith, laloba ve rapunzel üzerinden incelemesi
Exami̇nati̇on of the arketyps of woman artefacts reflected from fai̇ry tale texts on  la loba, rapunzel and li̇li̇th  master of arts study report
Yazar: BİLGÖR AKDOĞAN GÜVEN
Danışman: DOÇ. DR. EVREN KARAYEL GÖKKAYA
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Arketip = Archetype ; Kadın imajı = Women image ; Kadın motifleri = Women motifs ; Masallar = Tales ; Resim sanatı = Painting art ; Semboller = Symbols ; İmge = Image

Özet:
Bu eser metninin amacı, tarih öncesi çağlardan günümüze kadar gelen süreçte insanın yaşadığı evrenle ilişkisinde kadın imgesinin var oluşunu, gelişimi ve farklılaşmasının edebi metinlerde yer alan kadın figürleri ve bu arketipsel figürlerin sanatçıların tuvallerine yansıması ışığında irdelemektir. Resimlerde ifade edilen edebi metinler biçim ve içerik açıklamalarıyla ele alınmıştır.
Birinci bölümde; çalışmanın ana şemasını oluşturan kadının alt başlıklar altında tarih süreçlerinde konumlandırılışı ve görsel sanatlardaki kadın imgelerinin sembolik ifadelerinin karşılaştırılması, tarih öncesi bulgular, antropolojik önermeler, sınırlı olarak mitolojiye de yer verilerek kadın arketipleri incelenmiştir. 
İkinci bölümde; Arketip olarak onay gören masalsı metinlerden seçilen örnekler karşıtlık kavramları çerçevesinde incelenerek plastik sanatlara yansıması ortaya konmuştur.
Üçüncü bölümde; Tarih öncesinden günümüze kadar gelen süreçte kadının evrendeki varlığının, kadın kimliğinin, masalsı metinlerdeki imgesinin ve sembolleştirilmesinin Bilgör Akdoğan Güven'in resimlerine yansımaları yer almaktadır.

Abstract:
In this study, the history of women from prehistory to present, how the image of woman existed in her relationship with the universe she lives in, how she took part in life, its development and differentiation has been examined in the light of woman figures in literary texts. Texts reflected in the pictures are discussed with form and content descriptions.
	
In the first chapter; The main topics of this study are the positioning of women in history processes under sub-headings and comparison of symbolic expressions of women images in visual arts, prehistoric findings, anthropological propositions, limited mythology and female archetypes.

In the second part; The samples selected from the fairy tale texts that are approved as archetypes were examined in the framework of contrast concepts and their reflections on visual floors were explained through the information about the theme of the artist.


In the third chapter; From the prehistory to the twentieth century, the perception of women's perception in the universe, the image of women, their image in fairy tales and their symbolization are reflected in their own pictorial production.
Ot üretimi için yetiştirilen yulaf ve italyan çiminde azot dozu ve hasat zamanlarının verim ve kalite üzerine etkileri
The effects of nitrogen doses and harvesting times on yield and quality of oat and italian ryegrass grown for hay
Yazar: KUBİLAY YALÇIN
Danışman: PROF. DR. HARUN BAYTEKİN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çanakkale yöresi işlenmiş süt ürünleri ve kırmızı et üretimi bakımından ülkemizde önemli bir yere sahiptir. Buna karşın mera varlığı yönünden oldukça kısıtlı imkânları bulunmaktadır. Dolayısıyla entansif ve yarı entansif hayvansal üretim sistemleri ağırlık kazanmaktadır. Her iki hayvansal üretim sisteminde kaba yem üretimi bir zorunluluktur. Kuru ot üretiminde en fazla kullanılan kışlık tek yıllık buğdaygiller yulaf ve İtalyan çimidir. Bu çalışmada, yulaf ve İtalyan çiminde farklı azot dozları ve hasat zamanlarının verim ve bazı kalite unsurları üzerine etkisinin araştırılması hedeflenmiştir. Tez çalışması 2018-2019 yıllarında Çanakkale ili Lâpseki ilçesinde üretici arazisinde kurulmuş. laboratuvar çalışmaları ise Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü laboratuvarında yapılmıştır. Çalışmada dört farklı azot dozu (0, 5, 10 ve 15 kg N/da) ile üç farklı hasat zamanının (Başaklanma, Çiçeklenme ve Süt Olum) etkileri test edilmiştir. Bölünmüş parseller deneme desenine göre yürütülen araştırmada, ana parselleri gübre dozu, alt parselleri ise hasat zamanı oluşturmuştur. 
Artan azot dozlarında ve geciken hasat zamanlarında, yulaf ve İtalyan çiminde bitki boyu, yeşil ot ve kuru ot verimi artmıştır. Azot dozunun ham protein oranı ile ADF, NDF ve ADL oranlarına önemli bir etkisi olmamıştır.

Abstract:
Çanakkale region has an important place in our country in terms of processed dairy products and red meat production. However, there are very limited opportunities for pasture. Therefore, intensive and semi-intensive animal production systems gain weight. In both animal production systems, forage production is a necessity. The most commonly used winter hay for the production of hay is oat and Italian grass. In this study, it was aimed to investigate the effect of different nitrogen doses and harvest times on yield and some quality factors in oat and Italian ryegrass. The thesis study was established in the province of Lapseki in the province of Çanakkale in the years of 2018-2019. Laboratory studies were carried out in Canakkale Onsekiz Mart University Faculty of Agriculture Department of Field Crops laboratory. The effects of four different doses of nitrogen (0, 5, 10 and 15 kg N / da) and three different harvest times (Spike, Flowering and Milk Death) were tested. Divided parcels were determined according to the experimental design.
Plant height, green grass and hay yield increased in oat and Italian ryegrass with increasing nitrogen doses and delayed harvest times. Nitrogen dose had no significant effect on crude protein content and ADF, NDF and ADL ratios.
Arama/kurtarma gemilerindeki hassas faaliyetlerde alınması gereken iş güvenliği önlemlerinin belirlenmesi ve risk analizi uygulamaları
Identifying occupational safety precautions of critical operations in search and rescue ships and risk assessment applications
Yazar: ÖZGÜR LAFÇI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALKAN ÖZTEKİN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Denizcilik = Marine

Özet:
Özet, bu Yüksek Lisans çalışmasında öncelikle dünyada ve Türkiye'de İş Sağlığı ve Güvenliğinin tarihsel gelişimi ele alınmış ve risk analiz yöntemleri tanımlanmıştır. Sonrasında Türk deniz yetki alanlarında Arama/Kurtarma görevi yapan kurum ve gemiler (ebatları, teknik özellikleri ve seyir kapasiteleri) tanımlanmış, bir Arama/Kurtarma gemisinde hassas faaliyetler olarak nitelendirilen gemicilik, bakım/onarım ve arama/kurtarmaya yönelik görevlerdeki tehlikeler saptanmıştır. Son olarak da bu tehlikelere karşı alınacak tedbirler belirlenmiş ve saptanan tehlikelere yönelik risk analizi yapılmıştır. Tehlikelerin belirlenmesinde Çeklist Yöntemi, risk analizinde ise L Matris yöntemi kullanılmıştır. Alınacak önleyici tedbirler risk analizine dahil edilerek Risk Faktörü en aza indirilmiştir. Çalışma sonucunda genelde bütün gemilerde, özelde ise arama/kurtarma gemilerinde risk analizi için örnek olabilecek ve kaza/olayların önlenmesine katkı sağlayacak sonuçlar elde edilmiştir.

Anahtar sözcükler: Arama/Kurtarma, Hassas Faaliyet, Risk Analizi, Çeklist, Matris Yöntemi

Abstract:
Abstract, in this study firstly there has been addressed the historical development of Occupational Health and Safety in the world and in Turkey and has been described the risk assessment methods. After that there has been identified the national and international institutions related with safety in shipping and also identified the ships which are in charge of Search and Rescue in Turkish maritime zone. There has been established the dangers in operations about shipping, maintenance and search and rescue that qualified as critical operations. At last has been determined the precautions about identified dangers and finally has been done risk assessment directed established dangers. While determining dangers, Check List Method used and in risk assessment L Matris Method used. Risk factors minimized by including inhibitor precautions to risk assessment. In consequence of this study there has been obtained results to set an example for risk assessment and contributed results to prevent accident/event for all ships including search and rescue ships.

Keywords: Search/Rescue, Critical Operation, Risk Assessment, Checklist, Matris Method.
Yapay sinir ağları modeli ile mesane kanseri teşhisi ve hastalığa yol açan faktörlerin belirlenmesi
Diagnosis of bladder cancer by using neural networks model and determination of factors causing disease
Yazar: MERTCAN BOĞA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAİT CAN YÜCEBAŞ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control

Özet:
Günümüzde bulaşıcı olmayan hastalıkların büyük bir çoğunluğunun genetik temeller ile ortaya çıktığı fark edilmiştir fakat buna rağmen hangi hastalıklara hangi genetik bozuklukların etki ettiği büyük oranda bilinmemektedir. Gelişen teknoloji sayesinde hastalıklar ve genetik özellikler hakkında çok fazla veriye sahibiz. Özellikle Bütünsel Genom İlişkilendirme Çalışmaları (BGİÇ) yüksek miktarda veri sunmaktadır. Bu büyüklükteki verilerin işlenmesi ve sağlıklı çıkarsamalarda bulunulması için veri madenciliğine ihtiyaç duyulmaktadır.
İlgili tez çalışmasında mesane kanserinin oluşumunda hangi genetik bozuklukların etkili olduğu makine öğrenmesi yöntemlerinden yapay sinir ağları kullanılarak tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu sayede hastalığın erken teşhisinin başarı oranı artacak ve erken müdahale sayesinde tedavilerin başarı şansının da artması sağlanacaktır. Bu doğrultuda Keras ortamında oluşturulan yapay sinir ağı modeli % 83.57 başarım oranı göstermiştir. İlgili model mesane kanseri ile rs872873 tekli nükleotit polimorfizmi arasında güçlü bir ilişki tespit etmiştir.
            
Anahtar sözcükler: Veri Madenciliği, Makine Öğrenmesi, Mesane Kanseri, Bütünsel Genom İlişkilendirme Çalışmaları

Abstract:
Today, we know that the genetic factors cause non-contagious diseases. However,  the genetic causes of these diseases are not known in a great extent. With advancing technology our knowledge on diseases and genetics increases. In particular, genome-wide association studies provide high amount of data. In order to process this data mining is required.
In this thesis, we aim to determine the genetic factors that cause bladder cancer by using artificial neural network. This model will increase the success rate of the diagnosis and so the effectiveness of the treatments. With this aim, an artificial neural network model is constructed with Keras. The accuracy of the model is %85.57 and the most important single-nucleotide polymorphism is rs872873.

Keywords: Data Mining, Machine Learning, Bladder Cancer, Genome Wide Association
Çanakkale Boğazı ve Gökçeada kıyılarında yaşayan Paracentrotus lividus ve Arbacia lixula türlerinde ağır metal (Zn,Pb,Cd,Fe,Cu) kirliliği ile ilgili araştırmalar
Some heavy metal pollution (Zn, Pb, Cd, Fe, Cu) of paracentrotus lividus and arbacia lixula species living in Canakkale strait and Gökceada coast line
Yazar: MELİS YILMAZ
Danışman: PROF. DR. SEZGİNER TUNÇER
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science

Özet:
Bu tez çalışmasında Çanakkale ve Gökçeada kıyılarındaki Paracentrotus lividus ve Arbacia lixula türlerinde bazı ağır metallerin mevsimsel olarak düzeyleri araştırılmıştır. Seçilen on adet örnekleme istasyonunda 2014-2015 yıllarında ve dört mevsimde; Pb, Cu, Zn, Cd ve Fe ağır metallerinin; Paracentrotus lividus ve Arbacia lixula'dayaptığı birikimler ortaya konulmaya çalışılmıştır. Kontrol bölgesi olarak seçilen Gökçeada kıyıları ile denizel aktivitelerin bol olduğu Gelibolu, Eceabat, Çamburnu, Kilitbahir, Çanakkale ve Dardanos istasyonlarında toplanan bireylerinin gonad ve iç organlarında ağır metal birikimleri mevsimsel olarak incelenmiş aralarında önemli bir farklılık olmadığı saptanmıştır. Ağırlık ve çap ölçümleri değerlendirildiğinde Çanakkale koylarına göre temiz Gökçeada kıyılarında Paracentrotus lividus'un daha iyi gelişim gösterdiği ağırlık ve çap bakımından daha büyük bireyler oldukları görülmüştür. Türler çalışma boyunca Gökçeada' da tüm mevsimlerde birlikte gözlenmiş, fakat Çanakkale'de Arbacia lixula'nın varlığına rastlanılmamıştır. Bu durum türün daha spesifik tercihleri olduğunu ve yoğun turizm hareketliliği ve sanayi atıklarından etkilenmiş Çanakkale kıyılarının hiçbirine uyum sağlayamadığı sonucuna varılmıştır.

Anahtar sözcükler: Paracentrotus lividus, Arbacia lixula, Ağır Metal, Kirlilik, Çanakkale, Gökçeada

Abstract:
In this thesis study seasonal levels of some heavy metals were investigated in the Paracentrotus lividus and Arbacia lixula species in Çanakkale and Gökçeada coasts. Ten selected sampling stations in 2014-2015 and four seasons; The accumulations of Pb, Cu, Cd, Zn and Fe heavy metals on Paracentrotus lividus and Arbacia lixula were tried to be revealed. The Gökçeada coast, which was selected as the control region, and Gelibolu, Eceabat, Camburnu, Kilitbahir, Canakkale and Dardanos stations where marine activities were abundant were examined and it was determined that there was not a significant difference. When the measurements of the weight and diameter are evaluated, it is seen that according to the Canakkale Coasts, the Paracetrotus lividus on the clean Gökceada coast are the ones that are bigger in weight and diameter than the ones that are better developed. Species were observed together in Gökceada during all seasons throughout the study, but Arbacia lixula was not found in Canakkale. This has been the result of more specific preferences and a lack of adaptation to any of Çanakkale coasts, which were affected by intense tourism mobility and industrial waste.

Keywords: Paracentrotus lividus, Arbacia lixula, Heavy Metals, Pollution, Canakkale, Gökceada
Genelleştirilmiş lineer karma modellerde klasik ve Bayesçi yaklaşımların karşılaştırılması
Comparison of classical and Bayesian approach in generalized linear mixed models
Yazar: EMRE KOCABALKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU MESTAV
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İstatistik = Statistics
Dizin: Poisson regresyon analizi = Poisson regression analysis

Özet:
İstatistik bilimindeki iki ana yaklaşım olan klasik ve Bayesci yaklaşım birbirlerine alternatif olarak kullanılabilmektedir. R yazılımı gibi bilgisayar programlarının geliştirilmesiyle birlikte Bayesci yaklaşımının uygulamada kullanımı daha pratik hale gelmiştir. Bu çalışmada, Poisson dağılımı gösteren değişkenlerin modellenebilmesini sağlayan genelleştirilmiş lineer karma modellerde klasik ve Bayesci yaklaşımla yapılan analizler verilmiş olup iki yaklaşım yöntem ve sonuç bakımından karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak; Bayesci yaklaşımın klasik yaklaşıma alternatif olarak kullanılabileceği, parametre tahminlerinin iki yaklaşımda da birbirine yakın olduğu gözlemlenmiş ve Bayesci yaklaşımın kullanılması önerilmiştir. Anahtar sözcükler: Genelleştirilmiş Lineer Karma Modeller, Bayesci Yaklaşım, Klasik Yaklaşım, MCMC Yöntemleri, Poisson Regresyon.

Abstract:
The two main approaches in statistics science, classical and Bayesian, can be used as alternatives to each other. With the development of computer programs such as R software, the use of Bayesian approach in practice has become more practical. In this study, classical and Bayesian approaches are analyzed in generalized linear mixed model which allow modeling of variables follows Poisson distribution and the approaches are compared in terms of method and result. As a result, it has been observed that the Bayesian approach can be used as an alternative to classical approach, parameters' estimates are close to each other in both approaches, and the use of the Bayesian approach has been suggested. Keywords: Generalized Linear Mixed Models, Bayesian Approach, Classical Approach, MCMC Methods, Poisson Regression.
Ebû Bekir er-Râzî el-Cessâs'ın Mefhûm-i Muhâlif anlayışı ve ahkâm âyetleri tefsirine yansıması
The viewpoint of Ebu bakr al-Razi al-Jassas for al-Mafhum al-muhalif and its reflection in the interpretation of ayat al-ahkam
Yazar: ALİ RIZA FİDAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ YARGI
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Ayetler = Verses ; Cessas = Cessas ; Ebu Bekir Razi = Ebu Bekir Razi ; Hadis = Hadith ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kur'ân'ın ve hadislerin ifade ettiği manaları doğru anlamak, dini doğru anlamak ve doğru uygulamak için önem arz etmektedir. Onları doğru anlamak için doğru yöntemlerin kullanılması gerekir. Bazı yöntemlerin doğruluğu üzerinde usûlcüler ittifak ederken, bazılarının doğruluğu tartışılmıştır. Tartışılan yöntemlerden biri de naslardan ters anlam (mefhûm-i muhâlif) çıkarılıp çıkarılamayacağıdır. Elimize ulaşan ve sonraki usûlcüleri etkileyen ilk Hanefî usûl eserinin yazarı olması ve aynı zamanda ahkâm âyetlerini inceleyen bir tefsirinin bulunması Ebû Bekir er-Râzî el-Cessâs'ın bu konudaki görüşlerini önemli kılmaktadır. Onun için bu tezde Hanefî fakihlerden Cessâs'ın mefhûm-i muhâlif anlayışı incelenmiştir. Tez üç bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde Cessâs'ın hayatı, yaşadığı dönemin özellikleri ve ilmi yönü; ikinci bölümde fıkhî mezheplerin sözün delâleti ile ilgili görüşleri, mefhûm-i muhâlif konusuna yaklaşımları ve bu konuda ileri sürdükleri deliller ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise Cessâs'ın mefhûm-i muhâlif anlayışı, bu anlayışının ahkâm âyetleri tefsirine yansıması, sonraki Hanefî usûlcülere etkisi incelenmiştir.

Abstract:
Understanding the meaning of the Qur'an and hadiths accurately, it is important to understand and apply religion accurately. It is necessary to use the right methods in order to understand them accurately. Whereas some scholars have alliance over the accuracy of methods, accuracy of some methods are discussed by the scholars. One of the metbods argued is divergent meaning (mafhum al-mukhalafah) whether or not to make from verses of the rules.
The fact that Ebû Bekir er-Razi el-Jessas is the author of first Hanefi Usul book which reaching us and influenced the following scholars as well as having a commentary ahkam verses make his views privileged on this subject. For this reason, in this thesis, it is examined into Jessas's understanding of the mafhum al-mukhalafah.
The thesis consists of three parts; in the first part, it is examined in the life of Jessas, the caharacteristic of period he lived and his scientific aspect. in the second part, the opinions of fiqh sects about indication of word, their approaches to mafhum al mukhalafah and arguments they reveal in this regard are examined. In the third part, it is examined Jessas's understanding of mafhum al-mukhalafah, the reflection of this understanding on the commentary of the verses of Ahkam, and how it affected the following Hanefi scholars of usul.