İnfetil hastalarda beslenme alışkanlıklrının ve psikosoyal parametrelerin over rezerv testleri ile ilişkisinin araştırılması
Investigating the relationship between dietary habits and psychosocial parameters with ovarian reserve tests in infertile patients
Yazar: ESMAHAN NİDA KAPLAN
Danışman: PROF. DR. SÜMEYRA NERGİZ AVCIOĞLU
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı / Kadın Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
AMAÇ: İnfertilite, tıbbi, psikososyal ve ekonomik yönleri olan çoklu etkenlere bağlı bir hastalıktır. Dünya Sağlık Örgütü'nün infertil çiftler üzerinde yaptığı bir çalışmada, gelişmiş ülkelerdeki infertil çiftlerin %37'sinde kadın faktörlü infertilite bildirilmiştir. Bu tez çalışmasının amacı infertilite tanısı almış kadınlarda bakılan over rezerv testleri üzerinde beslenme alışkanlıklarının ve psikososyal parametrelerin etkisinin araştırılmasıdır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Prospektif olarak anket çalışması olarak planladığımız bu tez çalışması Adnan Menderes Üniversitesi'ne Aralık 2022- Şubat 2024 tarihleri arasında başvurmuş infertilite tanısı almış100 kadında yapılmıştır. Çalışmada, hastalara 12 başlıklı ve 35 alt başlıklı besin alışkanlıkları anketi ile 21 sorusu bulunan Beck depresyon envanteri ve 21 sorulu Beck anksiyete ölçeği uygulanmıştır. Hastalarda bakılan bazal serum FSH, bazal serum E2, AMH ve antral folikül sayısı ile over rezervinin sonuçları incelenmiş ve bu parametrelerin birbiri ile ilişkisi araştırılmıştır. Çalışma sağlık kuruluşu çatısı altında hasta onayı göz önüne alınarak uygulanmıştır. Araştırma verileri SPSS 21.0 (Statistical Package fort he Social Sciences) istatistik programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Sürekli değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu görsel (histogram ve olasılık grafikleri) ve analitik yöntemler (Kolmogorov-Smirnov/Shapiro-Wilk testleri) kullanılarak araştırılmıştır. Araştırmanın tanımlayıcı istatistikleri sayı (n), yüzde (%), ortalama, standart sapma (SS), ortanca, minimum ve maksimum kullanılarak gösterilmiştir. Bağımsız gruplarda sürekli değişkenlerin parametrik özellikleri taşımayanlarının karşılaştırılmasında Mann Whitney U Testi kullanılmıştır. Sürekli değişkenlerin parametrik özellikleri taşımayanlarının korelasyonunda Spearman Testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık için p değerinin 0,05'ten küçük saptanması koşulu aranmıştır
SONUÇ: İnfertil hastalarda beslenme alışkanlıkları ve psikososyal parametrelerin over rezerv testleri ile ilişkisinin araştırıldığı çalışmamızda beslenme alışkanlıkları, besin çeşitleri ve tüketim sıklığı olarak ele alınmış olup hastaların kolaylıkla ulaşabileceği besin çeşitlerinin olduğu bir anket seçilmiştir. Anlamlı sonuç elde ettiğimiz besin gruplarının birbirleri ile bir ilişkisinin olmadığı görülmüştür. Yumurta, peynir, çerez, meyve anlamlı sonuç elde ettiğimiz besinlerden birkaçı olup birbirleriyle aynı çatı  altında  toplanamamaktadır 
Tek başına bir besin grubu over rezerv testlerinin bir veya en fazla iki tanesine etkisi olduğu saptanmıştır. Ekmek tüketimi ile E2 arasında istatistiksel anlamlı ilişki bulundu (p:0,039) ve ekmek tüketimi daha sık olan hasta grubunda E2 düzeyleri istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur. Ekmek ile diğer over rezerv testleri arasında istatistiksel anlamlı sonuç elde edilememiştir. Taze meyve suyu (p:0,011), et (p:0,004) ve çerez (p:0,049) ile AMH düzeyi arasından istatistiksel anlamlı ilişki saptanırken bu besinleri daha sık tüketen hastalarda AMH değeri istatistiksel olarak anlamlı yüksek tespit edilmiştir ve diğer over rezerv testleri ile bir ilişkisi bulunamamıştır. Psikososyal durumun tespiti için yapılan anket çalışmalarında anksiyete düzeyinin depresif duygudurumdan bağımsız olarak over rezervine etki edebileceğini düşündüren sonuçlar elde edilmiştir. Beck Anksiyete ölçeğinden yüksek puan alan infertil hastalarda AMH (p:0,024) ve AFS (p:0,040) değerleri istatistiksel olarak düşük düzeyde saptanmıştır. Ancak Beck Depresyon Envanterinden elde edilen sonuçlar herhangi bir over rezerv testi ile istatistiksel olarak ilişkilendirilememiştir. Yumurta (p:0,023), taze meyve suyu (p:0,040) ve çerez (p:0,035) tüketimi daha sık olan hastalarda Beck Anksiyete Ölçeği istatistiksel olarak anlamlı düşük saptanmıştır. Yumurta(p:0,018), taze meyve(p:0,021) ve çerez(p:0,009) tüketimi daha sık olan hastalarda Beck Depresyon Envanteri puanı istatistiksel olarak anlamlı düşük tespit edilirken, peynir tüketimi ile istatistiksel anlamlı yüksek tespit edilmiştir. Bu besinler birbirleri ile aynı besin türünden olmamakla birlikte aynı türe ait besinler farklı istatistiksel sonuçlara neden olabileceği gösterilmiştir. Sonuca baktığımızda bedensel ve mental sağlığı etkileyen beslenmenin ölçülü ve dengeli olması hem duygudurumda iyileşmeye hem de infertilite tanı tedavi sürecinde destekleyici olabilmektedir. Psikososyal durumu iyileştirmeye yönelik girişimler süreci daha sağlıklı geçirmeye ve daha verimli sonuç elde edilmesine katkı sağlayabilir.

Abstract:
PURPOSE: Infertility is a disease with multiple factors, including medical, psychosocial, and economic aspects. In a study conducted by the World Health Organization on infertile couples, it was reported that 37% of infertile couples in developed countries have female factor infertility. The aim of this thesis is to investigate the effects of nutritional habits and psychosocial parameters on ovarian reserve tests in women diagnosed with infertility
MATERIALS AND METHODS: This thesis study, planned as a prospective survey, was conducted on women diagnosed with infertility who applied to Adnan Menderes University between December 2022 and February 2024. In the study, patients were administered a 12-item, 35-sub-item nutrition habits questionnaire, the 21-question Beck Depression Inventory, and the 21-question Beck Anxiety Scale. The results of basal serum FSH, basal serum E2, AMH, and antral follicle count have been examined in patients to assess ovarian reserve. The relationship between these parameters has been investigated. The study was conducted under the auspices of the healthcare institution with patient consent considered. The research data were evaluated using the SPSS 21.0 (Statistical Package fort he Social Sciences) statistical program. The suitability of continuous variables to normal distribution was investigated using visual (histograms and probability plots) and analytical methods (Kolmogorov-Smirnov/Shapiro-Wilk tests). Descriptive statistics of the study were presented using number (n), percentage (%), mean, standard deviation (SD), median, minimum, and maximum. The Mann Whitney U Test was used for comparing continuous variables that did not exhibit parametric properties in independent groups. The Spearman Test was used for the correlation of continuous variables that did not exhibit parametric properties. Statistical significance was determined by a p-value of less than 0.05.
RESULTS: In our study investigating the relationship between dietary habits and psychosocial parameters with ovarian reserve tests in infertile patients, dietary habits were assessed in terms of food variety and frequency of consumption. An easily accessible food variety questionnaire was selected for the study. We found that significant results were obtained for certain food groups, but these groups did not show significant relationships with each other. Eggs, cheese, snacks, and fruits were among the foods that yielded significant results, but they couldn't be categorized under the same umbrella.
It was determined that consumption of individual food groups affects one or at most two ovarian reserve tests. There was a statistically significant relationship found between bread consumption and Estradiol (E2) levels (p:0,039), with patients consuming bread more frequently showing statistically higher E2 levels. However, no statistically significant results were found between bread consumption and other ovarian reserve tests. Statistically significant relationships were found between fresh fruit juice (p:0,011), meat (p:0,004), snacks (p:0,049), and Anti-Müllerian Hormone (AMH) levels, with patients consuming these foods more frequently showing statistically higher AMH levels. No relationship was found between these foods and other ovarian reserve tests.
Results from anxiety levels measured using the Beck Anxiety Inventory suggested that anxiety levels could affect ovarian reserve independently of depressive mood. Patients scoring higher on the Beck Anxiety Inventory showed statistically lower AMH (p:0,024) and Antral Follicle Count (AFS)(p:0,040) values. However, results from the Beck Depression Inventory were not statistically correlated with any ovarian reserve test. Patients consuming eggs (p:0,023), fresh fruit juice (p:0,040), and snacks (p:0,035) more frequently showed statistically lower scores on the Beck Anxiety Inventory. Similarly, patients consuming eggs (p:0,018), fresh fruit (p:0,021), and snacks (p:0,009) more frequently showed statistically lower scores on the Beck Depression Inventory, whereas cheese consumption showed statistically higher scores.
These findings indicate that although these foods do not belong to the same food type, they can still have different statistical outcomes within the same food category. In conclusion, maintaining a balanced and moderate diet that affects both physical and mental health positively could contribute to improving mood and supporting the diagnosis and treatment process of infertility. Initiatives aimed at improving psychosocial well-being may lead to healthier and more productive outcomes during infertility treatment.