Kirlenmiş topraklardaki ağır metal hareketliliği üzerine çeşitli toprak düzenleyicilerinin etkilerinin belirlenmesi
Determination of the effects of various soil conditioners on heavy metal mobility in contaminated soils
Yazar: NİMET DOĞANCI
Danışman: PROF. DR. OSMAN SÖNMEZ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Biyokömür = Biochar ; Gidya = Gyttja ; Sorgum = Sorghum ; Zeolitler = Zeolites

Özet:
Bu çalışmada ağır metallerce kirletilmiş toprakta bulunan ağır metallerin topraktaki hareketini sınırlamak ve toprakları ıslah etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Denemede kullanılan topraklar Kayseri-Niğde yolu üzerinde bulunan Çinkur fabrikası çevresinden alınmıştır. Topraklara yapılan analizler sonucunda topraklardaki Zn, Mn, Cd, B oranının toprakta yüksek olduğu belirlenmiştir. Çalışma inkübasyon ve sera denemesi olmak üzere 2  aşamada gerçekleştirilmiştir. İnkübasyon çalışmasında pomza taşı, zeolit, biochar ve gidyanın %1 ve %2 olmak üzere farklı dozları ve farklı kombinasyonları kullanılmıştır. Toprak örnekleri 0 ve 180. günlerde alınmış ve bitkiye yarayışlı ağır metal miktarları istatiksel olarak yorumlanmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında bir sera denemesi kurularak aynı oranlarda ve kombinasyonlarda kullanılan toprak düzenleyicilerine ek olarak, bir hiperakümülatör bitki, sorgum sudan otu otu (Sorghum vulgare var. Sudanese )  bitkisi kullanılması ile toprakta bulunan ağır metallerin(Zn, Mn, Cd, B) topraktaki toplam ve yarayışlı ağır metal içeriğindeki değişim ve ağır metallerin bitkideki birikimi incelenmiştir. 
Elde edilen sonuçlara göre, 180 gün boyunca toprakta bırakılan toprak düzenleyicilerinin etkisine oranla 45 günlük sera denemesinde Sorgum Sudan Çimi ile birlikte 45 gün boyunca topraklara uygulanan çeşitli toprak düzenleyicilerinin etkisinin daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Kulanılan toprak düzenleyicileri kıyaslanacak olursa,  birinciye zeolitin ikinciye ise pomzanın etkinlik oranının diğer toprak düzenleyicilerine oranla ağır metal kirliliği bulunan toprakların yenilenmesi konusunda daha etkili olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ağır Metal,  Zeolit, Pomza, Biochar, Gidya, Sorghum vulgare var. Sudanese

Abstract:
This study was conducted to limit the movement of heavy metals in soil contaminated with heavy metals and to remediate soils. The soils used in the experiment were taken from the area around the Çinkur Factory on the Kayseri-Niğne road.  As a result of the analysis performed on the soils, it has been determined that the ratios of Zn, Mn, Cd, B in the soils were high. The study had been carried out in two stages as incubation and greenhouse experiments. In the incubation study, different combinations of 1% and 2% doses of pumice stone, zeolite, biochar and gyttja were experimented. Soil samples were taken at the 0th and the 180th days, and the amounts of heavy metals useful to the plants were interpreted statistically. At the second stage of the study, the changes in the total and useful heavy metal (Zn, Mn, Cd, B) contents and the accumulation of heavy metals in the plants were investigated by using the same combinations and ratios of soil improvers, a hyperaccumulator plant, sorghum Sudan grass (Sorghum vulgare, Sudanese) by establishing a greenhouse experiment.
According to the results obtained, it was observed that the effect of various soil conditioners applied to the soil for 45 days with sorghum Sudan grass in the 45-day greenhouse experiment was higher than the effect of soil conditioners left in the soil for 180 days. As a result of the comparison between different soil conditioners, it had been determined that the efficiency ratio of zeolite to the first, and pumice to the second is higher in renewing soils with heavy metal pollution compared to the other soil conditioners. 

Keywords: Heavy Metal, Zeolite, Pumice, Biochar, Gyttja, Sorghum vulgare var. Sudanese