Metropol kentlerde rekreasyon sunumu ve kullanım sorunları, İzmit kenti örneği
Provision of recreational services in metropolitan areas, a case from Izmit
Yazar: FERRUH YILMAZ GÜLSER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NİLÜFER GÜRER
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Rekreasyon zamanla ilgili bir kavramdır; zamanın planlı ve iyi kullanılması sonucu ortaya çıkan boş zamanın, birey tarafından özgürce seçilen etkinliklerle değerlendirilmesidir. Kentleşme sürecinde bir ihtiyaç olarak ortaya çıkan, nitel, nicel ve çeşitlilik olarak kentsel ortamlarda varlığını hissettiren bir olgu olan rekreasyonun temelinde sanayi devrimi, demokrasi ve kapitalizmin artışının olduğu söylenebilir. Özellikle sanayi devrimiyle birlikte hız kazanan kentleşme ve kentlerin genişlemesi süreci, yeni bir sosyal ve kültürel yapının oluşmasına, bununla birlikte çok sayıda sorunun gündeme gelmesine de neden olmuştur. Bu sorunlardan biri de metropol kentlerde ortaya çıkan rekreasyon hizmetlerinin yeterliliği ve sunumu sorunudur. Örgütlü toplum yaşamı olarak kentler sadece bireylerin zorunlu zaman dilimlerini düzenlemekle kalmaz, aynı zamanda bireylerin boş zaman değerlendirme eğilimlerinde de düzenleyici ve yönlendirici rol oynar. İnsanlar boş zamanlarını kentlerin onlara verdiği imkânlar çerçevesinde değerlendirirler. Bu bakış açısıyla ele alındığında, gerek açık rekreasyon olanaklarının varlığı ve yeterliliği, gerekse kapalı mekanlarda gerçekleştirilen rekreasyon aktivitelerinin sunumu kentlerin yaşam kalitesini arttırmada önemli bir rol oynamaktadır. Özellikle kentsel gelişme hızının ve alınan göç oranlarının yüksek olduğu metropol kentler başta olmak üzere tüm kentsel yerleşimlerde, kişilerin konut ve istihdam ihtiyaçlarının yanı sıra boş zamanlarını kaliteli ve etkin biçimde geçirebilmelerine olanak sağlayacak rekreasyon aktivitelerinin yaratılması ve bu aktivitelere katılabilecekleri mekânsal düzenlemelerin sağlanması da temel kalkınma hedefleri arasında yer almalıdır. Bu yaklaşımla tez çalışması kapsamında hızlı kentleşme ve göç etkisinde olan kentler için rekreasyon konusu ele alınmış, bu kentlerde rekreasyon olanaklarının yaratılması ve sunumu, rekreasyona katılımdaki etkiler, engeller ve sosyal mekân problemleri tanımlanmaya çalışılmış, 21. yy'da hızlı gelişen, öncelikli sektörleri sanayi ve hizmetler olan İzmit kenti örnek alan olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda literatür araştırmaları ile belirlenen çerçevede İzmit kentinin rekreasyon olanakları belirlenerek, rekreasyon sunumu kent planlama açısından ele alınmıştır. Arazi ve anket çalışmaları ile kent bütününde belirlenen potansiyeller ve sınırlılıklar bir arada değerlendirilerek, kentlilerin rekreasyona katılım oranlarının arttırılabilmesine yönelik öneriler geliştirilemeye çalışılmıştır.

Abstract:
Recreation is a time-related concept, which is an evaluation of leisure time that occurs as a result of planned and well used time with freely selected activities by individuals. It could be said that increase in industrial revolution, democracy and capitalism, has the basis on recreation, which is a phenomenon that emerges as a need in urbanization process and which makes its presence felt in urban environments as quality, quantity and diversity. Especially, with the industrial revolution, accelerating urbanization and city expansion process have led to the formation of a new social and cultural structure. However, it has caused many problems to occur. One of these problems is the sufficiency and the presentation of the recreational services that emerge in metropolitan cities. As an organized social life, cities not only regulate the compulsory time periods of individuals, but also play a role in regulating and directing the individuals leisure time evaluation tendencies. People evaluate their free time according to the opportunities that cities given them. Taken from this point of view, the presence and adequacy of outdoor recreational facilities and also the presentation of indoor recreational activities, play a significant role in enhancing the quality of life in cities. Notably, in metropolitan cities where urban development and immigration rates are high, as well as housing and employment needs, the creation of  recreational activities, which enable individuals to pass their leisure time in a quality and effective manner, and the provision of spatial arrangements for them to participate in these activities should take place in basic development goals. In this thesis, recreation issues for cities that are under the influence of rapid urbanization and immigration, the creation and presentation of recreation possibilities in the cities, the influences on participation in creation have been discussed and the obstacles and social spatial problems have been tried to be definend. İzmit city is determined as sample area, being a fast growing city in 21 st Century and a city whose priority sectors are industry and service. Within this framework by literature researches recreation possibilities of İzmit city is determined, and presentation of recreation was taken in terms of urban planning. By evaluating the potentials and limitations determined in the whole city with field and questionnaire studies, it was tried to be able to propose suggestions for increasing the participation rates of citizens to recreation.