Mimari mekanda kullanılan su öğesinin kullanıcı üzerindeki psikolojik etkilerinin incelenmesi
Examining the psychological affects of the water element used in architectural space on the user
Yazar: YILDIRAY ÇELİKKIRAN
Danışman: PROF. DR. NAZLI FERAH AKINCI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Su öğesinin tarihsel süreç içerisinde, birçok farklı kültür için önemli boyutta anlamsal değeri olmuştur. Zamanın akışı, insanların su ile ilgili kültürel bağlarını değiştirmemiştir. Modern çağ başlangıcında, Dünya'nın doğal kaynaklarının hızla tükenmesi ve kirlenmesi, tersine bu bağı güçlendirmiştir. Kültürel temelinde güçlü bağları olan bu ilişki, su öğesini mimari tasarımın bir parçası, belirleyicisi olduğunda da önemini devam ettirmiştir. Günümüzde su, tasarımcılar için büyük önem taşımaktadır. Geçmişte olduğu gibi özel ve kamuya açık peyzaj düzenlemelerinde, meydanlarda, bina içerisinde ve yakın çevresinde; estetik niteliği, işlevsel niteliği, psikolojik ve anlamsal değeri açısından tasarıma dahil olabilmektedir.  İnsan, hayatı boyunca fiziksel bir çevre içerisinde yer almaktadır ve bu çevre içerisinde sürekli olarak mimari öğelerle etkileşim halinde olmuştur. Bu etkileşim süresince; insanın görmüş olduğu her bir tasarım uyaran olarak psikolojik tepkilere neden olmaktadır. Bu tepkiler genel olarak kullanıcı-mimari tasarım ilişkisinden kaynaklanmaktadır. Su öğesinin mimari tasarımda kullanımıyla, uyaran durumunda olması kullanıcı psikolojisi açısından oldukça önem teşkil etmektedir. Bu tez çalışmasında; tasarım öğesi olarak kullanılan suyun kullanım özelliklerine bağlı olarak kullanıcılar üzerinde farklı psikolojik etkiler oluşturabileceğinin ve bu özelliklere bağlı olarak hangi tür etkinliklere hizmet edebileceğinin ortaya konması amaçlanmıştır. 
xi 
 
Çalışmanın birinci bölümünde giriş kısmına yer verilmiş; iki, üç ve dördüncü bölümünde ise literatür taramaları yoluyla konu ile ilgili temel kuramlar ve görüşler ortaya konmuştur. Bu bölümlerde sırasıyla; mekan, insan ve su etkileşimi, su öğesinin tarihsel süreç içerisindeki anlam ve yorumlanışı, su öğesinin tasarıma dahil olma nedenleri incelenmiştir. Çalışmanın beşinci bölümü uygulama kısmını oluşturmaktadır. Bu bölümde; su öğesinin farklı kullanım özelliklerinin hangi duygusal hisleri çağrıştırdığını ve hangi tür etkinliklere uygun olduğunu saptamaya yönelik görsel anket çalışması yapılmıştır. Çalışmanın altıncı ve son bölümünde, yapılan anket çalışmasının sonuçları analiz edilmiş ve değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, su öğesinin farklı kullanım özelliklerinin farklı psikolojik etkileri ortaya konmuş ve hangi etkinliklere uygun oldukları belirtilmiştir. Ortaya çıkan sonuçlar neticesinde suyun tasarım öğesi olarak kullanımına yönelik öneriler sunulmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Su Öğesi, Mekan-İnsan Etkileşimi, Duygular

Abstract:
Throughout history, the element of water has carried meaningful value to an important degree in many different cultures. Whilst time has changed many inventions, it has not changed the cultural connection that people have with water. At the beginning of the modern age, the rapid consumption of the Earth's natural resources and its pollution has quite contrarily strengthened people's relationship with water. This relationship, which has strong connections in its cultural foundation, has also continued to be important when it has become the water element as part of, and determinent of, architectural design. In our present day, water is greatly important for designers. As in the past, it continues to be included in design with its aesthetic quality, and its psychological and semantic value, in public and private landscape design, in squares, inside buildings and surrounding them. People spend their whole lives within a physical environment and they are constantly affected by the architectural elements within this environment. During this time, every design that a person sees causes psychological reactions. These reactions are generally caused by the user-architectural design relationship. With the use of the water element in architectural design, it's very important in terms of the user's psychology for it to be a stimulus. In this thesis, the aim is to show the different psychological affects on the user depending on the properties of the use of water as a design element, and what kinds of affects can be brought about by using these properties of the design feature. 
xiii 
 
The first section will introduce the aim, content and method of this work; the second, third and fourth sections present foundational theories and arguments concerning the topic with the use of literature reviews. In these sections, in order; space, the interaction of people and water, the meaning and interpretation of the water element throughout history, and the reasons for the inclusion of the water element in design have been analysed. The fifth section of the thesis consists of implementation. In this section, there are visual surveys to determine which different emotional reactions are evoked by the different uses of the water element and which kinds of affects are they suitable for. The sixth and final section of the thesis consists of the analyses of the results of the visual surveys and their evaluations. In this regard, the different psychological affects caused by the different uses of the water element have been put forward, and which affects they are suitable for has been determined. As a result of the outcomes, suggestions for the ways in which to use water as a design element have been presented. 
Keywords: Water Element, Interaction of Space-Person, Emotions