Suriyeli sığınmacı ve mültecilere sunulan sosyal hizmetlerin analizi: Almanya ve Türkiye örneği
Analysis of social services provided to Syrian asylum seekers and refugees: Cases of Germany and Turkey
Yazar: DURMUŞ AYDIN
Danışman: PROF. DR. ALİ RIZA ABAY ; PROF. DR. İSMAİL BARIŞ
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Almanya = Germany ; Göçmenler = Emigrants ; Mülteciler = Refugees ; Sosyal hizmetler = Social services ; Suriyeliler = Syrians ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Tarih boyunca insanlar bazen daha iyi bir yaşam bazen de can güvenliklerini sağlamak için göç etmiştir. Günümüzde de önemini koruyan göç ve iltica meselesi, sosyal hizmet çalışmalarını ilgilendiren en temel konular arasında yer almaktadır. Özellikle göçün tetiklediği sorunlar, güvenlik kaygıları, entegrasyon problemleri vb. riskler, bu konuda ciddi politikaların geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu tezin amacı, sosyal hizmet alanlarından biri olan mültecilik konusunda, Almanya ve Türkiye gibi yüksek sayıda Suriye vatandaşı barındıran iki ülkedeki uygulamaları ortaya koyarak hak temelli yaklaşım çerçevesinde imkânları ve potansiyeli görmektir. 
Bunun için sığınmacı ve mültecilere yönelik sosyal hizmet uygulamaları konusunda yerleşik literatüre uygun teorik çerçeve ortaya konulmuş ve pratik uygulama alanı olarak da iki ülkedeki Suriyeli sığınmacı ve mültecilerin deneyimleri aktarılmıştır. Araştırma, bu deneyimlerin oluşturduğu öznel verilerle sosyal hizmet pratiği yürüten uzmanların ve sivil toplum temsilcilerinin nesnel deneyimleri birleştirilerek iki ülkede yaşayan Suriye vatandaşlarına sunulan sosyal hizmetlerin analiz edilmesi adına, nitel bir yapıda tasarlanmıştır. Bu çerçevede Almanya'da yedi Suriyeli mülteci, Türkiye'de 10 geçici koruma statüsüne sahip Suriyeli, her iki ülkede üçer sosyal hizmet uzmanı ve ikişer sivil toplum kuruluşu yöneticisi olmak üzere toplamda 27 kişi ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler; mülteci kabul merkezleri, kabul sonrası uygulamalar, uyum süreçleri, yardımlar ve ekonomik durum, çalışma hayatı ve kamu hizmetlerinden yararlanma olmak üzere altı alt tema üzerinden analiz edilmiştir.
Araştırma sonucunda, her iki ülkede Suriyelilere sunulan sosyal hizmet uygulamaları arasındaki belli başlı farklılıklar saptanmıştır. En önemli farklılıklar da kabul sonrası süreçlerde, özellikle de Suriyelilerin çalışma hayatına katılımlarında ortaya çıkmıştır. Ayrıca hak temelli yaklaşım benimsendiğinde bu durumun sunulan sosyal hizmetin kalitesini artırdığı ve Suriyelilerin ev sahibi toplum ile uyum sürecini olumlu yönde etkilediği görülmüştür. 
Araştırma, mülakatlardan elde edilen sonuçlar doğrultusunda sığınmacı ve mültecilere yönelik sosyal hizmet uygulamalarının kalitesinin artırılması adına önerilerle sonlandırılmıştır.

Abstract:
Migration phenomena has always been a part of human social history where people moved to another places for the purposes of a better life or to seek security. Today, migration and asylum-seeking are even more significant, and have become one of the essential topics concerning the study of social work. Various risks, particularly of  which concerning security, integration problems, and other challenges arising from migration necessitate development of encompassing policies regarding the migration issue. This study aims to initially present the practices of two countries which have received a significant amount of refugees within the context of social work, and then to analyze the possibilities and potential with regard to rights based approach. 
Firstly the theoretical frame, in line with the respective literature, has been discussed in relation to practices of social work for asylum seekers and refugees and then with regards to the practical application area, the experiences of Syrian refugees and asylum seekers in both countries has been presented. In-depth interviews are conducted with, 10 Syrians with the status of under temporary protection in Turkey, 7 Syrian refugees in Germany, 3 social work experts and 2 NGO executives in both countries, in total with 27 people. 
The resulting data of the interviews are analyzed under 6 sub-themes which are, refugee reception centers, post-acceptance practices, integration processes, assistances and financial situation, work life and benefit from public services. As a result of this research, it has been observed that with regards to the practices of social services for Syrians in both countries, there has been notable differences. The most important differences have become apparent following the acceptance during Syrians integration to work life. Also it has been observed that embracing the rights-based approach has improved the quality of social services provided to Syrians, and has contributed positively to their integration with the host population.