Sera koşullarında yetiştirilen değişik sebze türlerinin besin elementi alımları ve gübreden yararlanma oranları
Nutrient uptake and fertilizer use efficiency of different of vegetable varieties under greenhouse conditions
Yazar: FERHAT BULUT
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ERDAL
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Besin elementleri = Nourishment elements ; Gübreleme = Fertilization ; Sebze yetiştiriciliği = Vegetable growing ; Seracılık = Greenhouse cultivation

Özet:
Bu çalışmada sera koşullarında yetiştirilen karnabahar, marul, pırasa, turp ve yeşil soğan sebzelerinin, topraktan kaldırdığı besin elementi miktarlarıyla gübrelerden yararlanma oranlarını belirlemek amaçlanmıştır. Bu nedenle üreticinin yapmış olduğu yetiştircilik pratikleri ve gübreleme programı temel alınmıştır. Araştırma 4 tekrarlı yürütülmüş her tekrarda karnabahar için 13, marul için 20, pırasa ve turp için 57, yeşil soğan için 80 bitki yetiştirilmiştir. Araştırma her bitkinin hasat dönemine kadar sürdürülmüştür. Hasat edilip laboratuvara getirilen bitkilerin, yıkama, kurutma ve öğütme gibi gerekli işlemleri yapıldıktan sonra, kuru madde, N, P, K, Ca, Mg, Fe, Mn, Zn ve Cu analizleri yapılmıştır. Bitkilerin gübreden yaralanma oranlarının belirlenmesinde karnabahar, marul, pırasa ve yeşil soğan bitkilerinin toprak altı ve toprak üstü aksamları birlikte, turp bitkisinin yumru ve yaprakları ayrı ayrı değerlendirilmiştir.  Analiz sonuçlarına göre gübreli ve gübresiz parseller arasında tüm parametrelerde istatistiksel olarak önemli fark bulunmuştur (P<0.05). Gübreden yararlanma oranlarına bakıldığında bitkilerin N, P, K, Ca ve Mg'dan yaralanma oranları karnabahar için yüzde olarak sırasıyla 5.57, 4.31, 13.93, 75.30, 467, marul için 11.39, 13.50, 38.75, 22.31, 586, pırasa için 8.32, 8.06, 17.50, 43.03, 326, turp yaprağı için 16.72, 20.66, 52.14, 241.43, 750, turp yumrusu için 6.37, 13.17, 31.60, 100, 413, yeşil soğan için 2.79, 2.50, 7.44, 81.83, 228 olarak belirlenmiştir. Uygulanan gübreler, bitkilerin verim ve besin elementi miktarını olumlu etkilemiştir. Özellikle N, P ve K için gübreden yararlanma oranları oldukça düşük bulunmuştur. Bu durum sera koşullarında yetiştirilen bitkilere N, P ve K için gereğinden fazla gübreleme yapıldığına dair kuvvetli ipuçları vermiştir. Denemeye konu olan bitkilerin daha az gübrelemeye ihtiyaç duyduğunu göstermiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the amount of nutrients removed from the soil and the utilization rate of fertilizers for cauliflower, lettuce, leek, radish and green onion vegetables grown in greenhouse conditions. For this reason, the breeding practices and fertilization program of the producer were taken as the basis. The research was carried out in 4 replications and in each replication, 13 plants were grown for cauliflower, 20 plants for lettuce, 57 plants for leeks and radishes, and 80 plants for green onions. The research was continued until the harvest period of each plant. Dry matter, N, P, K, Ca, Mg, Fe, Mn, Zn and Cu analyzes were made after the necessary processes of the plants were harvested and brought to the laboratory. The underground and aboveground parts of cauliflower, lettuce, leek and green onion plants were evaluated together, while the tubers and leaves of the radish plant were evaluated separately in determining the fertilizer use efficiency rate. According to the results of the analysis, significant differences (P<0.05) were found in all parameters between the fertilezed and non-fertilized plots. Considering the fertilizer utilization rates, the nutrient use efficiency of plants as percentage from N, P, K, Ca, and Mg were 5.57, 4.31, 13.93, 75.30, 467 for cauliflower; 11.39, 13.50, 38.75, 22.31, 586 for lettuce; 8.32, 8.06, 17.50, 43.03, 326 for leek; 16.72, 20.66, 52.14, 241, 750, for radish leaf; 6.37, 13.17, 31.60, 100, 413 for radish tuber and 2.79, 2.50, 7.44, 41.83, 228 for green onion. The applied fertilizers had a positive effect on the yield and nutrient content of the plants. Fertilizer utilization rates were found to be quite low especially for N, P and K. This gave strong clues that the plants grown under greenhouse conditions were over-fertilized for N, P and K. It showed that the plants in the experiment needed less fertilization.