Koyunlarda doğan yavru sayısının immunoglobulinler ve oksidatif stres üzerine etkisi
Effect of the number of offspring born in sheep on i̇mmunoglobulins and oxidative stress
Yazar: FATİH ALADAĞ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM AYDIN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Veteriner Doğum ve Jinekoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu çalışma Akkaraman ve Merinos ırkı tekiz ve ikiz doğum yapan koyunlarda oksidatif stres parametrelerinden olan Malondialdehit (MDA), Total Antioksidan Kapasite (TAS), Total Oksidan Kapasite (TOS), Kortizol, Nitrik Oksit (NO) ve İmmunoglobulin G (IgG) ile İmmunoglobulin M (IgM) düzeylerinin, ırklara ve yavru sayısına göre karşılaştırılması amacıyla yapıldı. Sunulan çalışmada hayvan materyali olarak 2-5 yaş aralığında ortalama 65 kg canlı ağırlığında 46 baş Orta Anadolu Merinosu ve 42 baş Akkaraman ırkı koyun kullanıldı. Arama koçları ile kızgınlıkları tespit edilen koyunların elde aşım yöntemiyle fertil koçlarla aşımları sağlandı. Aşım tarihleri dikkate alınarak gebeliklerinin ve yavru sayılarının tespiti için aşım tarihinden sonraki 25. ve 30. günlerde koyunların transrektal yolla ultrasonografik muayeneleri yapıldı. Doğumu gerçekleşen koyunlardan ilk 30 dakika içerisinde kan örnekleri alındı. Elde edilen numunelerdeki serum IgG, IgM, MDA, TAS, TOS, Kortizol ve NO düzeylerinin ölçülmesi için analizler yapıldı. Merinos ırkındaki ikiz ve tekiz doğum yapan koyunlarda belirtilen parametreler arasında anlamlı bir fark bulunamadı. Akkaraman ırkı koyunlarda ise serum kortizol düzeyi tekiz doğum yapanlarda ikiz doğum yapanlara kıyasla daha yüksek bulundu (P˂0,05). Tüm grupların karşılaştırılması sonucu elde edilen verilere göre Akkaraman ırkı tekiz doğum yapan koyunların IgM düzeyinin Merinos ırkı hem ikiz hem de tekiz doğum yapan koyunlara oranla daha yüksek olduğu görüldü (P˂0,05). İlk doğumunu gerçekleştiren koyunlarda serum TOS düzeyinin birden fazla doğum yapan koyunlara oranla daha yüksek olduğu tespit edildi (P˂0,05). Nitrik Oksit düzeyinin de üç ve üzeri doğum yapan koyunlarda daha az olduğu belirlendi (P˂0,05). Bunun yanında tekiz doğum yapan Merinos ırkı koyunlardaki serum IgG ve TAS düzeyleri arasında pozitif korelasyon, ikiz doğum yapanlarda ise serum TAS ve NO düzeyleri arasında negatif korelasyon olduğu görüldü (P˂ 0,05). Tekiz doğum yapan Akkaraman ırkı koyunların serum IgG ve TOS düzeyleri arasında negatif korelasyon, ikiz doğum yapanlarda ise serum TOS ve NO düzeyleri arasında pozitif korelasyon olduğu tespit edildi (P˂0,05). Ayrıca tüm koyunların karşılaştırılması sonucunda da serum Kortizol ve MDA düzeyleri arasında pozitif korelasyon olduğu belirlendi (P˂0,05).
	Elde edilen veriler ışığında doğan kuzu ağırlığının oksidatif strese neden olan faktörlerden biri olduğu görüldü. Tekli doğumlarda yavrunun doğum ağırlığının genel olarak ikiz yavruların doğum ağırlığından yüksek olmasının doğum esnasında tekiz doğum yapan koyunların ikiz doğum yapanlara nazaran daha fazla oksidatif stres yaşamalarına neden olduğu kanısına varıldı. Bunun yanında ilk doğumunu gerçekleştiren koyunlar ile ikiz gebe koyunların oksidatif strese daha fazla maruz kaldığı ancak uygun bakım ve beslenme şartlarının yerine getirilmesi durumunda oksidatif stresin yıkıcı etkisinin minimize edilebileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was carried out to compare the oxidative stress parameters malondialdehyde (MDA), total antioxidant capacity (TAS), total oxidant capacity (TOS), cortisol and nitric oxide (NO) and immunoglobulin G (IgG), immunoglobulin M (IgM) levels in Akkaraman and Merino ewe giving birth to singletons and twins, according to breeds and number of lambs. In the present study, 46 Central Anatolian Merino and 42 Akkaraman sheep, aged 2-5 years with an average live weight of 65 kg, were used as animal material. Ewes whose estrous detected by teaser rams were mated with fertile rams by hand mate method. No significant difference was found between the specified parameters in Merino ewe giving lambing to twins and singletons. Blood samples were taken from the sheep that were born within the first 30 minutes. Analyzes were performed to measure serum IgG, IgM, MDA, TAS, TOS, Cortisol and NO levels in the samples obtained. No significant results were found among the parameters examined between Merino ewe lambing twins and singletons. In Akkaraman ewe, serum cortisol level was found to be higher in those lambing singletons than in those giving birth to twins (P˂0.05). According to the data obtained from the comparison of all groups, the IgM level of Akkaraman ewe lambing singletons was higher than that of Merino ewe giving birth to both twins and singletons (P˂0.05). It was determined that the serum TOS level in ewes that lamb for the first time was higher than in ewes that lamb more than once (P˂0.05). It was concluded that the Nitric Oxide level was lower in ewes that gave lamb three times or more (P˂ 0.05). In addition, there was a positive correlation between serum IgG and TAS levels in Merino ewe giving birth to singletons, and a negative correlation between serum TAS and NO levels in ewe giving birth to twins (P˂0.05). It was found out that there was a negative correlation between serum IgG and TOS levels of Akkaraman ewe lambing to singletons, and a positive correlation between serum TOS and NO levels of ewe lambing to twins (P˂0.05). Additionally, as a result of comparing all ewe, it was determined that there was a positive correlation between serum Cortisol and MDA levels (P˂0.05).
According to the results obtained, it is seen that the weight of the lamb born is one of the factors causing oxidative stress. It is figured out that the birth weight of the lambs in singleton births is generally higher than the birth weight of twin offspring, causing ewes lambing singletons to experience more oxidative stress than those lambing twins. In addition, it is concluded that first-born ewes and twin pregnant ewes are more exposed to oxidative stress, but the destructive effect of oxidative stress can be minimized if appropriate care and nutrition conditions are met.