Geriatrik popülasyonda APİ (aterojenik plazma indeksi) değerleri ve kmd (kemik mineral dansitometrisi) skorları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between AIP (atherogenic index of plasma ) values and bmd (bone mineral density) scores in the geriatric population
Yazar: BESTE ATAHAN
Danışman: UZMAN İREP KARATAŞ ERAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Osteoporoz, düşük kemik kütlesi ve kemik dokusunun mikro-mimarisinin bozulması sonucunda kemik kırılabilirliğinde ve kırık eğiliminde artışla sonuçlanan progresif bir metabolik kemik hastalığıdır. Ateroskleroz, plazmadaki lipidlerin indüklediği kronik inflamatuar bir hastalıktır. Günümüzde aterosklerotik kardiyovasküler hastalığı erken yakalayabilmek ve önleyebilmek için çeşitli
parametreler, biyomarkerlar ve indeksler önerilmektedir. Aterojenik Plazma İndeksi (APİ) bu indekslerden biri olup, Tg/HDL-C oranının on tabanında logaritması alınarak hesaplanmaktadır. Çalışmamızın amacı, hastaların kemik mineral yoğunluğu ölçüm sonuçları ile APİ değerleri arasındaki ilişkiyi incelemektir.

Gereç ve Yöntem: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi 01/01/2023-30/06/2024 tarihleri arasında Geriatri polikliniklerine ayaktan başvuran hastalar arasından rutin kan tetkiki yapılmış ve başvuru tarihinden itibaren son 1 sene içerisinde KMD (Kemik Mineral Dansitometrisi) sonucu hastane bilgi sisteminde mevcut olan 65 yaş ve üzeri hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Lipid düşürücü tedavi uygulanan, osteoporoz tedavisi uygulanmış veya aktif olarak uygulanmakta olan hastalar çalışma
dışı bırakılmıştır. Hastaların cinsiyeti, yaşı, KMD skorları, trigliserid ve HDL-C değerleri kaydedilmiş; APİ değerleri Tg/HDL-C oranının on tabanında logaritması alınarak hesaplanmıştır. İstatistiksel analizler için uygun istatistiksel yöntemler kullanılmıştır.

Bulgular: Çalışmaya 65 yaş ve üzeri 1011 hasta dahil edilmiştir. Hastaların yaş ortalaması 78,10±6,95 yıl olup, çalışmaya katılanların %63,6'sını kadınlar oluşturmaktadır. Hastaların %48,1'i osteopenik, %75,3'ü ise APİ değerlerine göre yüksek riskli kategoridedir. Kadınlarda osteoporoz olma, erkeklerde ise normal KMD skoruna sahip olma oranının anlamlı derecede daha yüksek olduğu görülmüştür(p≤0,001). Tüm hasta grubunda ve kadın ile erkek alt gruplarında yaş ilerledikçe femur boyun ve femur toplam değerlerinin anlamlı derecede azalmakta olduğu tespit edilmiştir (p≤0,001). Osteoporotik olan hastaların APİ değerleri, normal kemik mineral yoğunluğuna sahip olan hastalara göre anlamlı derecede daha düşük bulunmuştur (p≤0,01).


Sonuç: Çalışmamızda kemik mineral yoğunlukları ile APİ ve trigliserid değerleri arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Bu durum iki hastalığın temelde ortak bir patofizyoloji ile ortaya çıkabileceği görüşünü desteklemektedir. Çeşitli araştırmalar, lipid profili ile kemik metabolizması arasında bağlantı kurmuş; ancak farklı sonuçlar elde edilmiştir. Nedensel bağın doğrulanması ve temel mekanizmaların anlaşılması için çok merkezli, prospektif çalışma popülasyonları kullanan daha büyük ölçekli çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: Aterojenik plazma indeksi, ateroskleroz, dislipidemi, kemik mineral yoğunluğu, osteoporoz

Abstract:
Objective: Osteoporosis is a progressive metabolic bone disease characterized by reduced bone mass and deterioration of bone tissue microarchitecture, leading to increased bone fragility and fracture risk. Atherosclerosis is a chronic inflammatory disease induced by lipids in the plasma. Various parameters, biomarkers, and indices are currently proposed to detect and prevent atherosclerotic cardiovascular disease at an early stage. The Atherogenic Index of Plasma (AIP) is one of these indices, calculated as the logarithm of the triglyceride to HDL cholesterol (Tg/HDL-C) ratio to the base 10. This study aims to investigate the relationship between patients' bone mineral density(BMD) measurements and their AIP values.

Materials and Methods: The study included patients aged 65 and above who visited the Geriatrics outpatient clinics at Ankara Bilkent City Hospital between 01/01/2023 and 30/06/2024. These patients had undergone routine blood tests and had bone mineral densitometry (BMD) results available in the hospital information system within one year prior to their visit. Patients who were on lipid-lowering therapy, had received or were actively receiving osteoporosis treatment excluded
from the study. Data on patients' gender, age, BMD scores, triglyceride, and HDL-C levels were collected. The Atherogenic Index of Plasma (AIP) was calculated as the logarithm (base 10) of the triglyceride to HDL-C ratio. Appropriate statistical methods were employed for the analyses.

Results: A total of 1,011 patients aged 65 and above were included in the study. The mean age of the patients was 78.10±6.95 years, of the participants, 63.6% were female. Among the patients, 48.1% were osteopenic, and 75.3% were classified as high-risk based on their AIP values. The prevalence of osteoporosis was significantly higher in women compared to men, while the prevalence of normal BMD scores was significantly higher in male patients (p≤;0.001). It was observed that with increasing age, there was a significant decrease in femoral neck and total femur BMD values in the overall patient group as well as in both male and female subgroups (p≤0.001). Osteoporotic patients had significantly lower AIP values compared to those with normal bone mineral density (p≤0.01).

Conclusion: Our study identified significant associations between bone mineral density (BMD), AIP and triglyceride levels. This situation supports the idea of these two diseases to potentially underly a common pathophysiological mechanisms. Although various studies have suggested a link between lipid profiles and bone metabolism the results have been inconsistent. Therefore, larger-scale multicenter studies with prospective cohorts are needed to confirm causality and to elucidate the fundamental mechanisms involved.

Keywords: Atherogenic Index of Plasma, atherosclerosis, bone mineral density, dyslipidemia, osteoporosis