Disk operaasyonlarında erektör spina plan bloğu ve intratekal morfin uygulamasının intraoperatif sevofluran tüketimine etkisinin karşılaştırılması
Comparison of the effects of erector spinae plane block and intrathecal morphine administration on intraoperative sevoflurane consumption in disc operations
Yazar: BENGÜ KOCAMAN
Danışman: PROF. DR. REYHAN POLAT
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
Amaç: Lomber disk hernisi (LDH) nedeniyle operasyon geçirmiş ve
preoperatif dönemde erektör spina plan (ESP) bloğu veya intratekal morfin (İTM)
uygulanmış hastaların intraoperatif sevofluran tüketimlerinin ve postoperatif non-
steroid antiinflamatuar ilaç (NSAİİ) ihtiyaçlarının kontrol grubu ile karşılaştırılması.

Gereç ve Yöntem: Etik kurul onayı ve hasta onamı alınmasını takiben 18-65
yaş arası, Amerikan Anestezistler Derneği (ASA) fizyolojik skoru 1-2 olan 99 hasta
ESP bloğu, İTM ve kontrol gruplarına ayrıldı. ESP bloğu grubundaki hastalara işlem
lezyon seviyesinden ultrasonografi (USG) eşliğinde bilateral uygulandı. İTM
enjeksiyonu lezyon seviyesinin bir seviye altından ya da bir seviye üstünden
uygulandı. Standard anestezi indüksiyonunu takiben anestezi idamesi sevofluran ve
%50 oksijen-%50 nitröz oksit karışımı ile sağlandı. Tüm hastalara operasyon bitmeden
önceki 30 dakika içerisinde tramadol ve parasetamol uygulandı. Postoperatif dönemde
analjezik etkinlik sayısal değerlendirme skoru (NRS) ve NSAİİ tüketimi ile
değerlendirildi. Hastaların intraoperatif ekspiryum sonu sevofluran konsantrasyonları
(etSEVO), hemodinamik parametreleri, bispektral indeks (BİS) değerleri ve
postoperatif komplikasyon sıklıkları karşılaştırıldı.

Bulgular: Kontrol, İTM ve ESP grupları arasında sırasıyla; yaş ortalamaları,
kadın erkek dağılımı, antropometrik ölçümler, ASA skoru, eşlik eden hastalık, sigara
öyküsü, operasyon seviyesi, cerrahi ve anestezi süreleri açısından istatistiksel olarak
anlamlı herhangi bir farklılık tespit edilmedi (p>0,05). İntraoperatif 0.dk'dan itibaren
gruplar arasında etSEVO ortalamaları yönünden istatistiksel olarak anlamlı fark olup
(p<0,00385), söz konusu farka neden olan durum; kontrol grubuna göre İTM ve ESP
gruplarının etSEVO ortalamalarının daha düşük olması idi (p<0,00385). Öte yandan
gruplar arasında ekstübasyon süreleri, göz açma süreleri ve sözel yanıt süreleri
yönünden istatistiksel olarak anlamlı fark olup (p<0,001) söz konusu farka neden olan durum; kontrol grubuna göre İTM ve ESP gruplarında ekstübasyon sürelerinin, göz
açma sürelerinin ve sözel yanıt sürelerinin daha kısa olması idi. Gruplar arasında
postoperatif NSAİİ talebi yönünden de istatistiksel olarak anlamlı fark olup (p<0,001),
İTM ve ESP gruplarına göre kontrol grubunda analjezik talebinde bulunma oranı daha
yüksek çıkmıştı (p<0,001 ve p=0,003). Ayrıca, İTM grubuna göre ESP grubunun da
analjezik talebi istatistiksel anlamlı olarak daha yüksekti (p=0,035).

Sonuç: Preoperatif ESP bloğu ve İTM uygulamaları intraoperatif sevofluran
tüketimini anlamlı düzeyde azaltmıştır. Istatistiksel olarak anlamlı bir fark
bulunmamasına rağmen İTM grubunda sevofluran tüketimi ESP grubuna göre daha
düşük gözlemlenmiştir. İTM uygulaması postoperatif analjezik etkinlik bakımından
ESP bloğuna daha üstün olmasına rağmen intraoperatif etkinlik bakımından aralarında
fark bulunmamaktadır. Bu durumun İTM'in etkinlik süresinin ESP bloğundan daha
uzun olmasından kaynaklanabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Ekspiryum sonu sevofluran konsantrasyonu, Erektör
spina plan bloğu, İntratekal morfin, Lomber disk
hernisi

Abstract:
Objective: To compare the intraoperative sevoflurane consumption and
postoperative non-steroidal anti-inflammatory drug (NSAID) requirements between
patients who underwent surgery for lumbar disc herniation (LDH) and received
preoperative erector spinae plane (ESP) block or intrathecal morphine (ITM), with a
control group.

Materials and Methods: Following ethical approval and informed consent, 99
patients aged 18-65 years with an American Society of Anesthesiologists (ASA)
physical status score of 1-2 were divided into three groups: the erector spinae plane
(ESP) block group, intrathecal morphine (ITM) group, and control group. In the ESP
block group, bilateral blocks were performed at the lesion level under ultrasound
guidance. In the ITM group, the injection was administered either one level below or
one level above the lesion. After standard anesthesia induction, maintenance was
achieved with sevoflurane and a 50% oxygen-50% nitrous oxide mixture. Tramadol
and paracetamol were administered to all patients within 30 minutes before the end of
the surgery. Postoperative analgesic efficacy was assessed using the Numerical Rating
Scale (NRS) and NSAID consumption. Intraoperative end-expiratory sevoflurane
concentrations (etSEVO), hemodynamic parameters, bispectral index (BIS) values,
and postoperative complication rates were compared among the groups.

Results: No statistically significant differences were found between the
Control, ITM, and ESP groups in terms of average age, gender distribution,
anthropometric measurements, ASA score, comorbidities, smoking history, surgical
level, and durations of surgery and anesthesia (p>0.05). From the beginning of the
intraoperative period, there was a statistically significant difference in the mean end-
expiratory sevoflurane concentrations (etSEVO) between the groups (p<0.00385),with the ITM and ESP groups showing lower etSEVO values compared to the control
group (p<0.00385). Furthermore, there were statistically significant differences
between the groups in terms of extubation time, eye-opening time, and verbal response
time (p<0.001), with the ITM and ESP groups having shorter extubation, eye-opening,
and verbal response times compared to the control group. There was also a statistically
significant difference in postoperative NSAID consumption (p<0.001), with the
control group showing a higher rate of analgesic requests compared to the ITM and
ESP groups (p<0.001 and p=0.003). Additionally, the ESP group had significantly
higher analgesic consumption compared to the ITM group (p=0.035).

Conclusion: Preoperative ESP block and ITM administration significantly
reduced intraoperative sevoflurane consumption. Although no statistically significant
difference was observed, sevoflurane consumption was found to be lower in the ITM
group compared to the ESP group. While ITM demonstrated superior postoperative
analgesic efficacy compared to the ESP block, there was no difference between the
two groups in terms of intraoperative effectiveness. This difference may be attributed
to the longer duration of action of ITM compared to the ESP block.

Keywords: End-expiratory sevoflurane concentration, Erector spinae plane
block, Intrathecal morphine, Lumbar disc herniation