Tarihsel süreç içerisinde Türkiye'de ambalaj grafiği
Graphic design on packaging in historical process in Turkey
Yazar: EVREN KAYHAN
Danışman: PROF. SEMA ILGAZ TEMEL ; DR. İLHAN BİLGE
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Grafik Ana Sanat Dalı / Reklam Grafiği Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
ÖZET Batıda, sanayi devrimiyle birlikte endüstrileşme başlamıştır. Endüstrileşmenin üretimde makineleşmeyi getirmesiyle birlikte ürünlerde ve kavramlarda pek çok değişiklik meydana gelir. Toplumların, kültürlerin ve gün geçtikçe değişen yaşam alışkanlıklarının bir yansıması olan ambalajlar, sadece bir gereksinim olmaktan çıkmış, görsel bir iletişim aracı haline gelmişlerdir. 300 yıl boyunca Avrupa topraklarında genişlemeler kaydeden Osmanlı İmparatorluğu, 18. yüzyıldan itibaren gerileme dönemine giriyor ve yüzünü batıya dönmek zorunda kalıyordu. "Batılılaşma Hareketi" adı verilen bu yönelimle beraber batımn bilgi birikimi ve teknolojik gelişimi örnek alınarak yeni sentezlere gidiliyordu. Osmanlı, ithal ürünlerle birlikte ambalaj ve ambalaj tasarımıyla da tanışıyordu. Kurtuluş Savaşı kazanıldıktan sonra Türkiye Cumhuriyeti devleti, modernleşme hareketlerine hız veriyor, yazı devrimini gerçekleştiriyor, yerli malı kullanımını destekliyordu. 1950'li yıllarda sanayide özel sektöre öncelik verilmesiyle Türk sanayii hareketlenmeye başladı. Bugünün Türkiye'sinde çok önemli bir yere sahip olan firmaların çoğu 1950'li ve 1960'lı yıllarda kuruldu. Ambalaj ve ambalaj tasarımı gün geçtikçe daha önemli olmaya başlamıştı. Yine aynı yıllarda, sanat ve tasarım okullarının mezunları da çoğalmaya başlamıştı. 1980'lerde ithal ürünlerle dolmaya başlayan Türkiye, süpermarketlerin de çoğalmaya başlamasıyla birlikte grafik tasarım ve dolayısıyla ambalaj konusunda yeni bir sürece girdi. Bu tarihten sonra, Türk üreticisi bu ürünlerle rekabet edebilmek için kendini yenilemek zorunda kaldı. Ambalaj ve ambalaj grafiği, en az içindeki ürün kadar önemli bir hale gelmeye başladı. IIIAmbalajlar, gerek formlarıyla, gerekse üzerlerindeki grafiklerle, ait oldukları devirlere dair bizlere pek çok bilgi sunarlar. Bu araştırmada, tarihsel süreçte Türkiye'de sosyal ve ekonomik değişimlerin yanında, teknolojik gelişimin ve sanat akımlarınm ambalaj grafiklerine nasıl yansıdıkları incelenmiştir. IV

Abstract:
SUMMARY The western world meets with mass production after the industrial revolution. Industrialization brings machinery, and thus, products and concepts go through a drastic change. Packaging, which is a reflection of societies, cultures and ever-changing habits, are no longer just a need, but a means of visual communication. The Ottoman Empire, after expanding on European land for 300 years, enters a period of descend in the 18 century, and has to turn its face to the west. This new tendency, called "Westernization", introduces new synthesis that aspire to the west's information heritage and technological developments. The Ottomans meet imported goods, therefore new packaging concepts. After winning The Independence War, the government of Turkish Republic puts emphasis on modernization, brings the alphabet reform to life and supports local producers. In 1950's, Turkish industry starts to improve as more emphasis is put on private sector in industry. Most of the firms that have an important role in Turkey today are established in 1950's and 1960's. Packaging and package design gain greater importance. Furthermore, around the same time, art and design school graduates increase in number. A new era for graphic design and therefore packaging starts in Turkey in 1980's, as grossmarkets increase and we see more imported goods. This was a wake-up call for the Turkish producer to be able to compete with these products. Package design and packaging became at least as important as the product inside.Packages give us lots of information about the period they belong to, not only with their forms, but also with the graphic design on them. This research examines the social and economic changes in Turkey with a historical point of view, and how technological improvements and art styles affect package graphics. VI