Travma sonrası değişim olgusunun niceliksel ve niteliksel yöntemlerle açık kalp ameliyatı geçiren koroner kalp hastalarında incelenmesi
Quantitative and qualitative assessment of posttraumatic change phenomenon among the coronary heart disease patients who undergone the coronary artery bypass graft surgery
Yazar: HATİCE GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. NESRİN HİSLİ ŞAHİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Bölümü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Hastalar = Patients ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Psikolojik sağlık = Psychological health ; Psikososyal değişkenler = Psychosocial variables ; Travma = Trauma

Özet:
Travma sonrası uyum süreci ele alınırken salt olumsuz sonuçlara odaklanmanın tüm tabloyu açıklamaktan uzak olmasından yola çıkarak mevcut araştırmada psikolojik ve fiziksel uyumun yanı sıra, travma sonrası gelişim olgusu da incelenmiş ve söz konusu olgunun doğrulanabilirliğine katkı sağlanmaya çalışılmıştır. Açık kalp ameliyatı geçiren yetişkinlerin psikolojik ve fiziksel sağlıklarını açıklamada benzer değişkenlerin rol oynadığı, gelişimin de bu değişkenler arasında yer aldığı gözlemlenmiştir. Sağlık açısından (psikolojik/fiziksel) önceki travma yaşantısının, ameliyata ilişkin algılanan travma şiddetinin, uyum sürecinde güçlüklerle mücadele ederken etkisiz yollara başvurmanın ve strese yatkınlığın önemli risk etmenleri olduğu; diğer taraftan psikolojik uyum için etkili yollara başvurmanın ve yaşam felsefesinde yaşanan olumlu değişikliklerin koruyucu olduğu elde edilmiştir. Yetişkinlerin açık uçlu soruya verdikleri yanıtlar doğrultusunda yapılan gruplararası karşılaştırmalarda, olumlu değişim rapor edenlerin psikolojik ve fiziksel uyumlarının, olumsuz değişim yaşayanlardan ve değişim yaşamayanlardan daha iyi olduğu gözlemlenmiştir. Sözü edilen bulgunun gelişimin uyum açısından fark yaratabilecek bir etmen olduğu görüşüne katkı sağladığı düşünülmektedir. Gelişim olgusunu açıklamaya yönelik yapılan analizlerde, travmayı kendini sınama olanağı olarak algılamanın ve olumlu modelin varlığının söz konusu olguyu anlamlı düzeyde yordadığı bulgusu elde edilmiştir. Bu bulgunun travma sonrası gelişim olgusunu açıklayan modellerle uyumlu olduğu gözlemlenmiştir. Sözü edilen sonuçların psikolojik travma alanındaki uzmanlar için psikososyal müdahaleler planlarken destekleyici etkenlerin devreye sokulması, risk etmenlerinin ise azaltılabilmesi için katkı sağlayabileceği söylenebilir.

Abstract:
Majority of research examining reactions to traumatic life events have focused on the negative physical and mental health consequences of experiencing such events. It can be argued that this one-sided approach is far from explaining the whole picture of post trauma adjustment process. The main purpose of the current study was to explain psychological as well as physical health and growth that might experienced by survivors of open hearth surgery. The results revealed that common factors are at issue in explaining both psychological and physical health and growth is also among of these factors. Consideringly, having a previous traumatic experience, making stressful appraisals about surgery and using ineffective ways of coping, emerged as important risk factors for both psychological a physical health. On the other hand, using effective ways of coping such as engaging in problem solving efforts and experiencing changes in life philosophy in a positive manner, played protective roles with regard to psychological adjustment. The protective role of experiencing positive psychological changes also confirmed by variance analysis. Participants who reported such changes were found to be significantly healthier (both psychologically and physically). It can be proposed that these results could make a valuable contribution to the validity of growth concept. Additional analyses found that making challenge appraisal about surgery and contact with a survivor (growth model) who perceived benefits from the same experience have predictive power in explaining growth, and this result is in line with the models of growth. The results are believed to provide an important support to the understanding growth concept and an improved understanding the role different processes that might play in the aftermath of traumas.