Mehmet Behçet Yazar insan ve eser
Mehmet Behçet Yazar human and work
Yazar: ZÜLFİKAR UĞUR YIKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ METİN KAYAHAN ÖZGÜL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Fecr-i Âti Dönemi'nde ilk eserlerini yayımlamaya başlayan ve bu dönemin en genç şairi olarak anılan Mehmet Behçet Yazar -edebiyat tarihlerinde ismine sıkça rastlanılmasa da- şair, romancı, edebiyat araştırmacısı, öğretmen ve yayımlamadığı eserlere bakıldığında görüleceği üzere bir heccavdır. Fecr-i Âti Dönemi'nde ve daha sonrasında yayımladığı eserlerin yanı sıra el yazısıyla kitap olarak tasarladığı ancak bugüne kadar gün yüzüne çıkmamış çalışmaları da mevcuttur. Bu araştırmada, Mehmet Behçet'in hayatı, ilk defa ortaya çıkarılan eser ve belgelerle birlikte değerlendirilmiş, edebiyatımıza ve edebiyat tarihimize yaptığı katkılar ortaya konularak, mezar taşında yazan "Şair-Öğretmen" kimliği ele alınmıştır. Uzun yıllar severek yaptığı edebiyat öğretmenliğinden -gözündeki rahatsızlık gerekçesiyle- 1952 yılında Haydarpaşa Lisesi'ndeki görevi sırasında emekli olmuştur. Neredeyse bu tarihe kadar defterlerine yazmaya devam eden Mehmet Behçet'in emeklilik döneminde ürettiği bir esere rastlanmamıştır. Ancak bu dönemde kendisiyle görüşülerek hazırlandığı anlaşılan ve hayatına ilişkin önemli bilgiler içeren bir kitap yayımlanmıştır. Ayrıca öğrencileri tarafından adına imzalanıp gönderilen kitaplar olduğu da tespit edilmiştir. Bu çalışmada Yazar'ın hayatı ile birlikte iyi bir şair, araştırmacı ve öğretmen olduğunu gösteren belgeler ve eserleri ele alınıp edebiyat tarihimizdeki gerçek değerinin belirlenmesiyle hem Fecr-i Âti Dönemi'nin bir isminin daha Türk edebiyatına yaptığı katkının ortaya konulmasına gayret edilmiş hem de yapılabilecek başka araştırmalara temel oluşturulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Mehmet Behçet Yazar, who started to publish his first works during the Fecr-i Âti Period and is known as the youngest poet of this period, is a poet, novelist, literary researcher, teacher and, as discernible from his unpublished works, a satirist, although his name is not frequently encountered in literary histories. In addition to the works he published during and after the Fecr-i Âti Period, there are also works that he designed as a book in his handwriting but have not come to light until today.  In this study, Mehmet Behçet's life is evaluated together with the works and documents unearthed for the first time, his contributions to our literature and literary history are revealed, and his identity as "Poet-Teacher" as inscribed on his tombstone, is discussed. He retired from his position as a literature teacher, which he had done for many years, in 1952 during his duty at Haydarpaşa High School due to an eye disease. Mehmet Behçet, who continued to write in his notebooks almost until this date, did not produce any work during his retirement period. However, a book, which was apparently prepared by interviewing him during this period and contains important information about his life, was published. It was also found that there were books signed and sent by his students. In this study, have tried to reveal the contribution of another name of the Fecr-i Âti Period to Turkish literature by analyzing Yazar's life, documents and works that show that he was a good poet, researcher and teacher, and to determine his real value in our literary history, and to create a basis for further research.