Postmodernitede parçalanan gerçeklik, mekan ve sanatta beden algısı
Fragmented reality and space in postmodernity and perception of the body in art
Yazar: AŞKIN BAHADIR
Danışman: PROF. DR. CEMİLE ARZU AYTEKİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Beden = Body ; Beden imajı = Body image ; Gerçeklik = Reality ; Mekan = Space ; Ontoloji = Ontology ; Postmodern = Postmodern ; Postmodernite = Postmodernity

Özet:
Postmodernite, 20. Yüzyıl'ın ikinci yarısında  çeşitli üslup ve yönelişler olarak, moderniteye tepki olarak ortaya çıkmıştır. Postmodernite ve Postmodernizm genellikle aynı anlamlarda kullanılmasına rağmen, Giddens, postmoderniteyi toplumsal ve kültürel gelişmeler olarak tanımlarken, postmodernizmi ise sanat alanında yaşanan gelişmeler olarak ortaya koyarak birbirinden ayırmıştır. Modern dönemde yaşanan iki büyük dünya savaşı, Avrupa ülkelerinin diğer ülkelere uygarlık götürme vaadiyle yaptıkları katliamlar, soykırım gibi nedenlerle, akılcılığa ve ilerlemeye olan güven azalmış ve modernizme başlayan tepkiler postmodernizmin doğmasına neden olmuştur. İlk olarak modernizmin insanı hapseden tasarımına tepki olarak mimaride gelişen postmodernizm, daha sonra diğer sanat dallarında ve kültürel toplumsal yaşantıda kendisini göstermiştir. 
Araştırma problemi ile ilgili verileri toplamak için ilgili literatür taraması yapılmıştır. Araştırma nitel araştırma özelliği taşımasından dolayı, tarama modelleri kapsamında belgesel tarama modelindedir. Postmodernite'de parçalanan gerçeklik ve mekân ile birlikte sanatta da değişen beden algısının ilgili literatüre dayalı olarak derinlemesine incelenmesi, bu tezin temel amacını oluşturmaktadır. 
Araştırmada, Postmodernite'de sosyal, kültürel, bilinçsel anlamda gerçekleşen parçalanma ile bağlantılı olarak, Postyapısalcı teori, yapısöküm ya da yapıbozum kuramı ve Deconstruction adlı düşünsel yaklaşımlar ışığında, Postmodern dönemde gerçekleşen değişimlerle birlikte sanatta gerçeklik,mekan ve beden algısındaki dönüşümler incelenmektedir. Önerilen araştırmada, bedenin kendisi bir gerçeklik, bellek, yazı, iktidar ve dolayısı ile mekân olarak incelenmektedir. Araştırma kapsamında, özellikle 1960 ve sonrası gövde sanatı örnekleri üzerinden Postmodernite'de parçalanan gerçeklik ve mekâna bağlı olarak sanatta da değişen beden algısı değerlendirilmektedir.
Fotoğrafın icadına kadar olan süreçte mimetik anlayışla gerçeklik sunmaya çalışan sanatçılar fotoğrafın icadıyla iç dünyaya yönelmişlerdir. Özellikle Kübizm'de gerçeklik algısı mümkün olduğunca parçalanmış eserler üretilmiştir. Postmodern dönemde ise gelişen teknoloji ile gerçeklik sorgulamaları en üst seviyeye çıkmıştır. Bu konuda Baudrillard'ın Simülasyon kuramı büyük önem taşımaktadır. Baudrillard, gerçekliğin yerini alan sanal bir gerçekliği vurgulamaktadır. Bununla bağlantılı olarak da, postmodern sanatta gerçeklik algısı da değişmiş ve  parçalanmıştır.
Postmodern dönemde bir diğer sorgulamaların hedefinde olan konu ise mekan konusudur. Kübizm'le birlikte hem tuval mekanında mekan algısının parçalanması söz konusu olmuş, hem de daha sonra 1950'lerde asamblaj tekniğinin sanatta uygulanmasıyla birlikte tuval mekanının sınırlarından çıkılarak yeni olanaklar sağlanmıştır. Postmodern düşüncenin farklı disiplinleri etkileyen en önemli özelliği; bütünsellik yerine parçalı yapıyı ortaya koymasıdır. Bunun için özellikle eserlerde kolaj, pastiş, alıntılama, metinlerarasılık oldukça fazla görülen tekniklerdir.Postmodern sanat konusunda gerçekleşen mekan sorgulamaları bağlamında ise, Kübizm'le başlayan mekanın parçalanması ve daha sonra asamblajın bir üst noktaya taşınmasıyla Postmodern sanat biçimi olan enstalasyon sanatı ortaya çıkmıştır. Enstalasyon sanatı, Performans Sanatı ve kavramsal düzenlemelerle modern sanatın tuvalde kendisine yer bulan mekan anlayışı parçalanmıştır. Postmodern dönemde simülasyon kuramıyla bağlantılı olarak sanal mekan algısı meydana gelerek bu algı parçalanmıştır. 1960'lı yıllardan itibaren en önemli mekan sorgulaması olan galeri mekanının sorgulanması ise tartışılan bir diğer önemli konudur. 
Bedenin parçalanması incelendiğinde, gerçeklik ve mekan algısının parçalanmasından farklı olarak, sanat tarihinde bedeni parçalama 1500'lü yıllara kadar gitmektedir. İlk olarak, Andreas Vasalius bedeni parçalayarak incelemelerde bulunmuştur. Ardından, kilise tarafından yasak olmasına rağmen, Leonardo Da Vinci, bedeni parçalayarak incelediğini kanıtlar nitelikte çizimler yapmıştır.Bedeni parçalama Romantizm'de ise, savaş sonrası insana yapılan işkenceleri ortaya koymak adına Goya ve Gericault tarafından resmedilmiştir. Kübizm'de ise, gerçeklik ve mekan konusunda meydana gelen parçalanmalarda olduğu gibi, beden konusunda da parçalanma yaşanmaktadır.Postmodern dönemle birlikte, Performans sanatı, Body Art gibi sanat alanlarıyla birlikte beden sanatın nesnesi haline gelmiş ve bedeni kullanış açısından beden algısı parçalanmıştır. Ayrıca, Baudrillad'ın Simülasyon Kuramıyla sanal beden, bedensizleşme gibi ütopik amaçlarla sanal bir yaşam isteği bulunmaktadır. Teknolojik değişimler,  beden algısında değişikliklere ve beden algısının parçalanmasına neden olmuştur. Gerçek ve gerçekdışı olanın birbirinden ayrılamaması, bedenin parçalanması, benlik, bütünlük duygusunu kaybetmiş olma, kaos ve belirgin olmamanın baskın olduğu ortamda, bilinç de parçalı bir hal almıştır. 
Araştırmada yukarıda belirtilen hususlar dahilinde, Postmodern dönem içerisinde ortaya koyulmuş ve parçalanan gerçeklik mekan ve bedeni barındıran çağdaş sanat eserlerinden seçili örnekler üstünde ontolojik çözümleme yöntemi de uygulanmıştır. Örnekler üzerinden, içeriksel  ve biçimsel olarak postmodern sanatta parçalanmanın nedenleri eserlerdeki real ve irreal varlık katmanları aracılığı ile  ortaya koyulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Postmodernity emerged as a reaction to modernity in the second half of the 20th century in various genres and approaches. Although postmodernity and postmodernism are generally used in the same meaning, Giddens differentiated them by defining postmodernity as social and cultural development and postmodernism as developments in art. Because of the two big world wars made in the modern era, the massacres of European countries with the pledges of taking civilization to other countries, and genocide, the trust in rationalism and development decreased, and the reactions towards modernism led to the rise of postmodernism. Postmodernism, which at first developed in architecture as a reaction to the designs of modernism that imprisoned people, later showed itself in other forms of art and socio-cultural life. 
In order to gather data related to the research question, relevant literature was reviewed.  Since the research carries a qualitative research feature, documentary scanning model is used when scanning models are considered. The changing perception of body in art is examined in depth based on the related literature along with the division of reality and space in postmodernity, and they are the basis of this thesis. The socio-cultural and cognitive division in postmodernity is studied in the research in conjunction with poststructural theory and deconstruction theory. Furthermore, in the light of ideational approach called deconstruction, reality in art, space and the changes in the perception of body and the changes in the postmodern era are examined. 
In the research suggested, the body itself is studied as reality, memory, writing, power, and space. The division of reality in postmodernity and the changing perception of body depending on the space are evaluated within the research over body art samples especially in 1960 and forward. 
The artists, who had tried to offer realism through a mimetic approach until the invention of photography, headed toward inner world with the invention of photography.  Works of art in which the perception of reality is divided as much as possible were produced especially in Cubism. On the other hand, in the postmodern era, questioning of reality reached its peak with the developing technology. Baudrillard's Simulation Theory plays an important role in this issue. Baudrillard mentions a virtual reality which replaces reality itself. In relation to this, the perception of reality in postmodern art had changed and divided.  
Another target for questioning in the postmodern era is the space. Together with Cubism, the division of the perception of space was made possible on canvas, and later in the 1950s, new opportunities were provided by crossing the boundaries of canvas space with the application of assemblage technique in art. The most important feature of postmodern notion that affects different disciplines is presenting partial structures instead of totality. That is why; collage, pastiche, quotation, and intertextuality are some of the techniques used in works of art. In relation to space questionings about postmodern art, installation art, which is a postmodern art form, emerged with the division of space that started with Cubism and then by taking assemblage a step forward. Installation art, performance art, and the understanding of space in modern art were broken up. In the postmodern era, this perception was broken up by creating a sense of virtual space related to simulation theory. Since the 1960s, another significant issue that has been discussed is the questioning of gallery space, which is the most important space questioning.  
When the division of body is observed, it can be seen that it goes back to 1500s unlike the division of perception of reality and space. At first, Andreas Vasalius observed the body by dissectioning it. Then, although it was strictly forbidden by the church, Leonardo Da Vinci made drawings which proved that he observed the body by dissectioning it.  In Romanticism, body dissection performances were drawn by Goya and Gericault in order to show the torture humans suffered from after the war.  However, in Cubism there is a division in body like the division in reality and space. Along with the postmodern era, body became the object of art in some fields of art like performance art and body art, and the perception of body was divided in terms of the use of body.  In addition, with Baudrillad's Simulation Theory there is a demand for virtual life for utopian purposes like virtual body and having no body. Technological developments led to changes in the perception of body and its division. In an environment where reality and delusion cannot be differentiated, where there is body dissection, sense of self and totality is lost, and where there is chaos and uncertainty, consciousness is divided as well. 
In the research, ontological analysis was also implemented on the selected samples of contemporary works of art which were created during the postmodern era and included division of reality, space, and body. The reasons for the divisions in postmodern art in terms of context and style are revealed through real and unreal existence layers in works of art using some samples.