Trakya Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Hastanesi personelinin organ- doku bağışı ve nakli hakkındaki bilgi ve düşünceleri
Trakya University Health Center for Medical Research and Practice Hospital personnel's knowledge and attitudes about organ-tissue donation and transplantation
Yazar: MEHMET KARADON
Danışman: PROF. DR. HAMDİ NEZİH DAĞDEVİREN
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Doku donörleri = Tissue donors ; Doku ve organ tedariği = Tissue and organ procurement ; Hemşireler = Nurses ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Organ-doku nakli; vücutta işlevini yerine getiremeyen bir organ-doku yerine canlıdan, beyin ölümü gerçekleşmiş kişiden ya da kadavradan alınan sağlam ve aynı işlevi yerine getirecek dokunun-organın nakledilmesi işlemidir. Çalışmamızda Trakya Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Hastanesi personelinin organ-doku bağışı ve nakli hakkında bilgi, tutum, düşünceleriyle organ bağış kartı sahip olma durumlarını incelemeyi hedefledik.
Çalışmanın evrenini 2131 kişi oluşturmaktadır. Çalışanların yaklaşık %40'ına ulaşmak hedeflenerek rastgele örneklem ile seçilen 853 kişiye ulaşılmıştır. Çalışmada 1 Şubat-1 Mayıs 2019 tarihleri arasında katılımcılardan sözlü onam alınarak, anketlerini kendilerinin doldurması sağlandı.
Verilerin toplanmasında, 25 soru katılımcıların sosyo-demografik özellikleri, tıbbi durumları ve organ bağışı ile çeşitli görüşlerinin sorgulandığı anket, 17 soruluk Organ Doku Bağışı ve Nakli Konusunda Bilgi Düzey Ölçeği (ODBBÖ) ve 40 soruluk Organ Bağışı Tutum Ölçeği (ODAS) olmak üzere toplam 82 soru içeren anket kullanıldı. Kesitsel ve tanımlayıcı tipte olan çalışmamızın istatistiksel analizi SPSS 19.0 programı kullanılarak incelendi.
Katılımcıların %11,4'de (97 kişi) organ bağışı kartı bulunmaktadır. Organ bağış kartı olmayan kişilerden %37,7'si (322 kişi) organ bağış kartı almayı düşünmekteydi. Araştırma grubunun ODBBÖ, HMC, FMN ve FBM puanları (ortalama±ss) sırasıyla 11,52±2,51, 97,57±16,68, 21,07±10,05 ve 22,98±9,68 bulundu. Organ bağış kartı olan katılımcıların ODBBÖ ve HMC puanları olmayanlara göre anlamlı derecede yüksek (p=0,009, p=0,001), FMN ve FBM puanları anlamlı derecede düşüktü (p<0,001, p<0,001). Meslek, öğrenim durumu, aylık hane gelir miktarları ve alkol kullanım durumları ile organ bağış kartı sahibi olma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p=0,001, p=0,018, p=0,037, p=0,004).
Sağlık personelinin organ bağışı ve nakli konusunda tutum ve bilgi düzeyi istenilen seviyelerde değildir. Bu nedenle organ nakli ve bağışı konusunda sağlık çalışanlarına yönelik hizmet içi eğitimler planlanmalı, bilgi eksikliklerinin giderilmelidir. Bilgi eksikliğinden kaynaklanan, kişilerin tıbbi olarak ihmal edilmeye ya da bedensel olarak yaralanmaya dair korkularının giderilmesi için de topluma yönelik kapsamlı eğitim planları oluşturulmalıdır.
Anahtar kelimeler: organ bağışı, sağlık personeli

Abstract:
Organ-tissue transplantation; Is the process of transplanting a healthy, tissue-organ from the living person, cerebral-death person or cadaver instead of an organ-tissue that cannot function in the body. In this study, we aimed to investigate the organ donation card possession status of Trakya University Health Center For Medical Research and Practice staff with their knowledge, attitude and thoughts about organ-tissue donation and transplantation.
The population of the study consists of 2131 people. To reach approximately 40% of the population were targeted to reach 853 people were randomly selected. Verbal consent was obtained from the participants between 1 February- 1 May 2019 and it was ensured that they completed their questionnaires themselves.
Data was collected by a questionnaire composed of 82 question of which 25 questions were about socio-demographic characteristics, medical status and their views on organ transplantation, 17-question survey on Organ Tissue Donation and Transplant Knowledge Level Scale and 40-question survey on Organ Donation Attitude Scale. SPSS 19.00 is used to evaluate the data of this cross-sectional and descriptive study.
Organ donation card was present in 11.4% (97) of the participants, and among the rest only 37.7% (322) were considering to get an organ donation card. The mean scores of ODTKS, HMC, FMN and FBM the participants were 11.52 ± 2.51, 97.57 ± 16.68, 21.07 ± 10.05 and
22.98 ± 9.68, respectively. The participants who had organ donation cards had significantly higher scores on ODTKS and HMC (p = 0.009, p = 0.001) and significantly lower scores on FMN and FBM (p <0.001, p <0.001).
There was a statistically significant difference between occupation, education, monthly household income and alcohol usage status and being an organ donor card holder (p = 0.001, p = 0.018, p = 0.037, p = 0.004).
The level of attitudes and knowledge of the health personnel about organ donation and transplantation is not at the desired level. Therefore training programs should be planned for health workers to increase their knowledge. Due to lack of information, people need access to reliable information to alleviate their fear of medical neglect or bodily injury. For this purpose, comprehensive education plans should be developed for the society.
Key words: Organ donation, Health personnel