Tip 2 diyabetes mellitus tanılı bireylerde teknoloji tabanlı eğitimin kan şekeri ölçümü ve teknoloji kabulü üzerine etkisi
The effect of technology based education on blood glucose measurement and technology acceptance i̇n individuals with type 2 diabetes mellitus
Yazar: MELTEM ÇAVUŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEDİNE YILMAZ
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hasta eğitimi = Patient education ; Kan glükozu = Blood glucose ; Kan glükozu ölçümü-bireysel = Blood Glucose Self-Monitoring ; Teknoloji = Technology ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization

Özet:
Amaç: : Teknolojinin hayatımızda ve sağlık hizmetlerinde hızla yerini alması sağlık bakımında ve kronik hastalıkların yönetiminde olumlu gelişmeler göstermektedir. Tip 2 Diyabetes Mellitus tanılı bireylerin de teknolojiyi kullanarak sağlık durumlarını ve yaşam kalitelerini daha iyi yönetebilmeleri mümkündür. Bu çalışmanın amacı, 30-64 yaş arasında, Tip 2 Diyabetes Mellitus tanısı almış yetişkinlerde web tabanlı video eğitimi ve mobil uygulama kullanım eğitiminin kan şekeri ölçümü ve teknoloji kabulü üzerine etkisinin incelenmesidir.Yöntem: Öntest- son test kontrol gruplu yarı deneysel tipteki araştırma örneklemini İzmir iline bağlı merkez ilçesinde bir aile sağlığı merkezine başvuran 30-64 yaş aralığında, diyabet okulundan eğitim almamış, diyabet komplikasyonu olarak retinopati gelişmemiş, en az ilkokul mezunu, kan şekeri ölçüm cihazı olan, android akıllı telefon kullanabilen, internet bağlantısı olan,  ev ziyaretini kabul eden ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan Tip 2 diyabetes mellitus tanısı almış 60 birey (30 deney, 30 kontrol grubu) oluşturmuştur. Hem deney hem kontrol grubundaki bireylere  ikişer ev ziyareti yapılmış, veri toplamada  bilgi formu ve Teknoloji Kabul ve Kullanımına İlişkin Birleştirilmiş Teori Ölçeği, davranış kontrol listesi kullanılmıştır. Deney grubundaki bireylere kan şekeri cihazının kullanımına yönelik tez öğrencisi tarafından hazırlanan video ile eğitim verilmiştir. Kontrol grubuna bir girişim yapılmamış, çalışmanın sonucunda kan şekeri ölçüm eğitimi verilmiştir.
Bulgular: Deney ve kontrol gruplarındaki bireylerin % 46,6'sı 50-59 %46,6'sı 50-59 yaş aralığındadır. Deney grubundaki bireylerin % 56,6'sı kadın, kontrol grubundaki bireylerin ise %60'ı kadındır. Deney grubunun Kan Şekeri Ölçümü Davranış Kontrol Listesi ön-test  ile son-test puanları arasında fark olduğu (t=-7,73; p=0,000), son test puanı ortalamasının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Kontrol grubunun Kan Şekeri Ölçümü Davranış Kontrol Listesi ön-test ile son-test puanları arasında fark olmadığı belirlenmiştir (t= -2,90; p>0,05).  Deney ile kontrol grubunun Kan Şekeri Ölçümü Davranış Kontrol Listesi ön test puanları arasında fark saptanmazken (p>0,05), son test- puanlarına göre deney grubu puanlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir (t=5,42; p=0,000). Deney grubunun Teknoloji Kabul Ve Kullanımına İlişkin Birleştirilmiş Teori Ölçeği 2 ön-test ile son-test puanları arasında fark olduğu (t=-3,60; p=0,001), son test puanı ortalamasının daha yüksek olduğu bulunmuştur (131±21,04). Deney ile kontrol grubunun Teknoloji Kabul Ve Kullanımına İlişkin Birleştirilmiş Teori Ölçeği 2 Ölçeği hem ön test  (t=0,18; p=0,861) ve hem son test puanları (t=1,28; p=0,206) arasında fark saptanmamıştır.
Sonuç: Deney grubundaki bireylere yapılan kan şekeri ölçüm davranışı eğitiminin etkili olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Objective: Rapidly taking place of technology in our lives and health services shows positive developments in health care and management of chronic diseases. It is possible for individuals diagnosed with Type 2 Diabetes Mellitus to better manage their health status and quality of life by using technology. The aim of this study is to examine the effects of web-based video training and mobile application usage training on blood glucose measurement and technology acceptance in adults aged 30-64 who have been diagnosed with Type 2 Diabetes Mellitus
Method: The quasi-experimental type research sample with pretest-posttest control group was included in the 30-64 age range, who applied to a family health center in the central district of İzmir, did not receive education from diabetes school, did not develop retinopathy as a diabetes complication, at least primary school graduate, had a blood glucose meter, android 60 individuals (30 experimental, 30 control group) diagnosed with Type 2 diabetes mellitus who can use a smart phone, have internet connection, accept home visits and volunteer to participate in the research. Two home visits were made to individuals in both the experimental and control groups, and an information form, the Unified Theory Scale on Acceptance and Use of Technology, and a behavior checklist were used in data collection. The individuals in the experimental group were given training on the use of the blood glucose device with a video prepared by the thesis student. No intervention was made in the control group, and blood glucose measurement training was given at the end of the study.
Results: In the experimental and control groups, 46.6% of the individuals were 50-59 and 46.6% were in the 50-59 age range. 56.6% of the individuals in the experimental group were women, and 60% of the individuals in the control group were women. It was found that there was a difference between the Blood Glucose Measurement Behavior Checklist pre-test and post-test scores of the experimental group (t=-7.73; p=0.000), and the posttest average score was higher. It was determined that there was no difference between the Blood Glucose Measurement Behavior Checklist pre-test and post-test scores of the control group (t= -2.90; p>0.05). While no difference was found between the Blood Glucose Measurement Behavior Checklist pre-test scores of the experimental and control groups (p>0.05), it was determined that the experimental group scores were higher than the post-test scores (t=5.42; p=0.000). It was found that there was a difference between the experimental group's Unified Theory of Technology Acceptance and Use Scale 2 pre-test and post-test scores (t=-3.60; p=0.001), and the posttest average score was higher (131±21.04) . No difference was found between the pretest (t=0.18; p=0.861) and posttest scores (t=1.28; p=0.206) of the Unified Theory of Technology Acceptance and Use Scale 2 Scale between the experimental and control groups.