Öğretmen adaylarının bilişsel farkındalık, bilişsel esneklik ve öz yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between metacognition, cognitive flexibility and self-efficacy levels of pre-service teachers
Yazar: BÜŞRA AKYÜZ
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRAN TOK
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Bilişsel farkındalık = Metacognitive ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının bilişsel farkındalık, bilişsel esneklik ve 
öz yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Nicel araştırma yöntemlerinden 
ilişkisel tarama modeline göre desenlenen araştırmanın katılımcılarını, 2019-2020 eğitim 
öğretim yılında İzmir'deki eğitim fakültelerinde öğrenim görmekte olan 595 öğretmen adayı 
oluşturmaktadır. Araştırmada öğretmen adaylarının bilişsel farkındalık düzeylerinin 
belirlenebilmesi amacıyla, Demir (2013) tarafından geliştirilen Bilişsel Farkındalık Ölçeği 
(BFÖ), bilişsel esneklik düzeylerinin belirlenebilmesi amacıyla Martin ve Rubin (1995) 
tarafından geliştirilen Altunkol (2011) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Bilişsel Esneklik 
Ölçeği (BEÖ), öz yeterlik düzeylerinin belirlenebilmesi amacıyla Schwarzer ve Jerusalem 
(1995) tarafından geliştirilen Aypay (2010) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Genel Öz 
Yeterlik Ölçeği (GÖYÖ) kullanılmıştır. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde betimsel 
istatistikler, t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), doğrusal regresyon analizi ve 
yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, öğretmen 
adaylarının bilişsel farkındalık, bilişsel esneklik ve öz yeterlik düzeyleri arasında pozitif 
yönlü, yüksek düzeyde ve anlamlı bir ilişkinin varlığı tespit edilmiştir. Ayrıca, öğretmen 
adaylarının bilişsel farkındalık, bilişsel esneklik ve öz yeterlik düzeyinin kitap okuma 
sıklığına ve akademik başarıya göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaştığı 
görülmüştür. Araştırmadan elde edilen bulgular alanyazın eşliğinde tartışılmış, bu konuda 
araştırma yapmayı düşünen araştırmacılara, öğretmenlere ve öğretmen adaylarına çeşitli 
önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Bilişsel farkındalık, bilişsel esneklik, öz yeterlik, öğretmen eğitimi

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between pre-service teachers' 
cognitive awareness, cognitive flexibility and self-efficacy levels. The participants of the 
research, which was designed according to the relational screening model, which is one of 
the quantitative research methods, are 595 pre-service teachers studying at the Faculty of 
Education in İzmir in the 2019-2020 academic year. In order to determine the cognitive 
awareness levels of pre-service teachers in the research, the Cognitive Awareness Scale 
(BFÖ) developed by Demir (2013), the Cognitive Flexibility Scale (BEÖ) developed by 
Martin and Rubin (1995), which was adapted to Turkish by Altunkol (2011) to determine the 
cognitive flexibility levels, and General Self-Efficacy Scale (GÖYÖ) developed by 
Schwarzer and Jerusalem (1995), which was adapted to Turkish by Aypay (2010), was used 
to determine self-efficacy levels. Descriptive statistics, t-test, one-way analysis of variance 
(ANOVA), linear regression analysis and structural equation model were used to analyze the 
obtained data. According to the results obtained from the research, the presence of a positive, 
high level and significant relationship between cognitive awareness, cognitive flexibility and 
self-efficacy levels of pre-service teachers was determined. In addition, it has been observed 
that pre-service teachers' cognitive awareness, cognitive flexibility and self-efficacy levels 
differ statistically significantly according to the frequency of reading books and academic 
success. The findings obtained from the research were discussed in the light of the literature, 
and various suggestions were made to the researchers, teachers and pre-service teachers who 
intend to do research on this subject.
Keywords: Metacognition, cognitive flexibility, self-efficacy, pre-service teachers