İklim krizi bağlantılı afetler ekseninde kırsal tarımsal topluluklar: Antalya özelinde nitel bir analiz
Rural agricultural communities in the axis of climate crisis related disasters: A Qualitative analysis in the case of Antalya
Yazar: MERVE SUZAN ILIK
Danışman: DOÇ. DR. CEREN UYSAL OĞUZ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
21. yüzyılda en büyük tehlikelerden biri haline gelen iklim krizi, insanın doğayı tahakküm altına alma çabalarının bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Fosil yakıtların bilinçsizce tüketilmesi, atmosferdeki karbon gazının hızla artmasına ve yüzey sıcaklıklarının yükselmesine neden olmuştur. Sanayi kapitalizmi ve modernizmle beslenen bu kriz, sürdürülemez ekonomik modellerin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki kırsal topluluklar, sınırlı adaptasyon kapasiteleri ve tarıma olan yüksek bağımlılıkları nedeniyle başlıca kırılgan gruplardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır. İklim değişikliği bağlantılı afetler ekseninde dünyada Akdeniz Havzası, Akdeniz Havzasında Türkiye, Türkiye'de de Antalya sıcak noktalardan biridir. Türkiye'nin iklim krizi bağlantılı afetlere en sık ve en yoğun maruz kalan kentlerinden biri olan Antalya'da, iklim krizinin etkilerine karşı en kırılgan gruplardan biri olan kırsal tarımsal toplulukların, bu afetleri nasıl deneyimlediklerinin bütünsel ve ilişkisel bir analizini gerçekleştirmeyi amaçlayan bu araştırma ilgili toplulukların; iklim afetleriyle başa çıkma, onlara uyum sağla(yama)ma ya da kırılganlaşma süreçlerinin şekilleniş biçimlerini anlamayı hedeflemiştir. Nitel yöntemin, amaçlı ve kartopu örneklemin kullanıldığı araştırma kapsamında iklim krizi bağlantılı afetler arasında 1) artan ve yoğunlaşan hortumlardan, 2) azalan düzenli yağışlar ve artan sıcaklıklara bağlı yaşanan kuraklıklardan ve 3) sıklığı ve şiddeti artan orman yangınlarından etkilenen kırsal tarımsal topluluklar bağlamında 3 farklı vaka ele alınmıştır. Maruz kalma yoğunluklarından hareketle; kuraklık bağlamında Korkuteli, hortum- fırtına bağlamında Kumluca ve orman yangını bağlamında Manavgat ilçeleri belirlenmiştir. 3 ilçede, 25 mahallede, 25'i kadın 69'u erkek 94 yerel topluluk üyesini, 15 muhtarı, 8 kooperatif yetkilisi ve komisyoncuyu ve 25 yerel kurum temsilcisini içeren bir örneklem kapsamında 133 katılımcı ile görüşülmüştür. Çoklu dinamikleri ele alan ve ilişkisel perspektifle yaklaşılan araştırma sürecinde elde edilen veriler, fenomenolojik araştırma yaklaşımına uygun olarak, ilgili literatür, raporlar ve araştırma bulgularıyla ilişkili ve sistematik bir biçimde, MAXQDA Plus programı aracılığıyla tematik olarak sınıflandırılmış, analize tabi tutulmuş ve yorumlanmıştır. Dokuz ana temadan ilk üçünde alana ilişkin geniş kapsamlı bilgiler verilerek analizin bağlamı inşa edilmekte, devam eden altı ana temada ise iklim afetlerinin kırsal tarımsal topluluklar üzerindeki etkilerine ilişkin süreç detaylı bir şekilde analiz edilmektedir.

Abstract:
In the 21st century, the climate crisis, which has become one of the greatest dangers, has emerged as a result of human activities to dominate nature. The unconscious consumption of fossil fuels has led to a rapid increase in carbon gas in the atmosphere and a rise in surface temperatures. Fueled by industrial capitalism and modernism, this crisis has emerged as a result of unsustainable economic models. Rural communities, especially in developing countries, are one of the main vulnerable groups due to their limited adaptive capacity and high dependence on agriculture. In the axis of climate change-related disasters, the Mediterranean Basin in the world, Turkey in the Mediterranean Basin, and Antalya in Turkey is one of the hotspots. This research aims to conduct a comprehensive and relational analysis of how rural agricultural communities—one of the most vulnerable groups to the impacts of the climate crisis— experience climate crisis-related disasters in Antalya, one of the cities in Turkey most frequently and intensely exposed to such disasters. Additionally, it seeks to understand the processes by which these communities cope with, adapt to, or become vulnerable to climate disasters. Using qualitative methodology and purposive and snowball sampling, the study examined 3 different cases in the context of rural agricultural communities affected by 1) increasing and intensifying hurricanes, 2) droughts due to decreasing regular rainfall and increasing temperatures, and 3) forest fires with increasing frequency and severity among climate crisis-related disasters. Based on the intensity of exposure, Korkuteli district was identified in the context of drought, Kumluca district in the context of hurricane-storm and Manavgat district in the context of forest fire. 123 participants were interviewed in 25 neighborhoods in 3 districts, in a sample of 94 local community members (25 women and 69 men), 15 mukhtars, 8 cooperative officials and commissioners and 25 representatives of local institutions. The data obtained during the research process, which addresses multiple dynamics and is approached from a relational perspective, was thematically classified, analyzed and interpreted through the MAXQDA Plus program in a systematic manner in relation to the relevant literature, reports and research findings in accordance with the phenomenological research approach. In the first three of the nine main themes, the context of the analysis is built by providing comprehensive information on the field, while in the following six main themes, the process regarding the impacts of climate disasters on rural agricultural communities is analyzed in detail.