Kentsel açık mekânlarda yaya hareketlerinin mekân dizimi analiz yöntemi ile irdelenmesi: Ankara Ulus tarihi kent merkezi örneği
Evaluation of pedestrian movements in urban open space by space syntax method: Ankara Ulus historical city center case
Yazar: ÜNZİLE ÇETİNCEVİZ
Danışman: PROF. DR. NECİBE AYDAN SAT
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Ankara-Ulus = Ankara-Ulus ; Mekan dizimi analiz yöntemi = Space syntax analysis method ; Tarihi kent merkezi = Historical city centre ; Yayalar = Pedestrians

Özet:
Son yıllarda, kırın gittikçe küçülmesi ve kentleşme oranlarının hızla yükselmesi; mega kentler, süper kentler, ulus aşırı kentler, metropol kentler ve kent bölgeleri gibi yeni kavramların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Kentsel mekânın sürdürülebilirliğinin sağlanması o alanın kullanımıyla ilişkilidir bu sebeple mekânın en önemli ögesi insandır. İnsanın ilk çağlardan beri taşıdığı unvanlardan biri olan "yaya" kavramı mekânların canlılığını artırarak kullanımını sağlamaktadır. Yaya hareketliliğinin ölçülmesi, mekânların karakterini tanımlamak ve geleceğini belirlemek gibi konularda kritik kararlar verdiğinden insanlar ve mekânlar için önem taşımaktadır. Yaya hareketliliği ölçüm yöntemlerinden biri olan "Mekân Dizimi" analizi, kentsel açık alanlar ile yaya hareketliliği arasındaki ilişkiyi açıklar. Bu çalışma Mekân Dizimi yöntemi ile aracılığıyla kentsel açık mekânlarda yaya hareketliliğini artırmak adına öneriler geliştirmeyi amaçlamaktadır. Çok yönlü fonksiyonel çeşitliliği sayesinde yayalar için önemli bir çekim ve buluşma noktası olan Ankara Ulus Tarihi Kent Merkezi örneklem alan olarak seçilmiştir.  Ulus Tarihi Kent Merkezi'ne yönelik mevcut durum ve yerel yönetimler tarafından üretilen proje alternatifleri Depthmap programı aracılığıyla Mekân Dizimi analiz yöntemiyle incelenmiştir. Ulus Tarihi Kent Merkezi için yapılan analizler sonucunda bütünleşmesi en yüksek ve en düşük olan bölgelerin tespiti gerçekleştirilmiştir. Gündemde olan üç adet senaryo alternatifi ile mevcut durumun analiz sonuçlarının karşılaştırılması mevcut durumun sahip olduğu yapısını koruması kararının yayalar için daha avantajlı olduğunu açıklamaktadır. Bina yapılarında çağdaş uygulamalara yönelik birtakım çalışmalar yapılması ve yürünebilirliği etkileyen fiziksel faktörlerin kalitesinin artırılması alanın kullanım kalitesinin artırmasına yeterli olacağı bu analizin sonuçlarına göre yorumlanabilmektedir.

Abstract:
In recent years, the shrinking of the rural area and the rapid increase in urbanization rates have caused to the emergence of new concepts such as megacities, super cities, transnational cities, metropolitan cities and urban regions. Ensuring the sustainability of the urban space is related to the use of  area, so the most important element of the space is the human being. The concept of "pedestrian", which is one of the titles that people have carried since ancient times, increases the vitality of spaces and ensures their use. Measuring pedestrian mobility is important for people and places, as it makes critical decisions on issues such as defining the character of spaces and determining their future. "Space Syntax" analysis, one of the pedestrian mobility measurement methods, explains the relationship between urban open spaces and pedestrian mobility. This study aims to develop suggestions in order to increase pedestrian mobility in urban open spaces through the Space Syntax method. Ankara Ulus Historical City Center, which is an important attraction and meeting point for pedestrians thanks to its functional diversity, was chosen as the sample area. The current situation for the Ulus Historical City Center and the project alternatives produced by the local governments were examined by the Space Syntax analysis method through the Depthmap program. As a result of the analyzes made for Ulus Historical City Center, the regions with the highest and lowest integration levels were determined. Comparing the analysis results of the current situation and the three scenario alternatives on the agenda explains that the decision to preserve the structure of the current situation is more advantageous for pedestrians. It can be explained according to the results of this analysis that some studies on contemporary applications in building structures and increasing the quality of physical factors affecting walkability will be sufficient to increase the quality of use of the area