Erken Cumhuriyet Döneminde eğitim bilimleri alanında yurt dışına öğrenci gönderilmesi olgusu: 1923-1940
Students in foreign countries in the field of educational sciences in Early Period of Turkish Republic: 1923-1940
Yazar: CENGİZ ASLAN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL DOĞAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı / Eğitimin Sosyal ve Tarihi Temelleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Atatürk Dönemi = Atatürk Period ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Eğitim tarihi = Educational history ; Yurt dışı eğitimi = Abroad education

Özet:
Toplumsal yapının tüm öğeleri, düşünce ve faaliyetler, uygulanan 
politikalar aracılığı ile değişir ve dönüşürler. Türkiye'nin yoğun olarak değiştiği 
ve dönüştüğü bir süreç olan Cumhuriyet'in Erken Dönemi'nde Atatürk 
Devrimleri ile Batılı bir toplum olmanın koşulları hazırlanmıştır. Bu 
koşullardan önde geleni kuşkusuz eğitim sisteminin bu çerçevede 
düzenlemesidir. İmparatorluktan ulus devlete geçiş sürecinde "yeni insanı"
yaratmada Batı eğitimi sistemi ve düşüncesinden yararlanılmasının temel 
taşları arasında yurt dışından uzmanlar çağırmak, yurt dışına araştırma ve 
inceleme için uzmanlar göndermek olduğu gibi yurt dışına öğrenci 
gönderilmesi olgusu olmuştur. "Milli güzidelerin yetiştirilmesi" için yurt dışına 
öğrenci gönderilmesi, muasır medeniyetlerin bilgilerinin aktarılmasında en 
etkili yol olarak kabul edilmiştir. 
Bu araştırmada, Cumhuriyet öncesi ve Cumhuriyetin erken döneminde 
yurt dışına gönderilmiş, Cumhuriyet dönemi eğitim uygulamalarında önemli 
katkılar ve yenilikler getiren eğitimciler incelenmiştir. Bu çerçevede 
çalışmanın temel problemi, Cumhuriyet öncesi son dönem Osmanlı 
eğitiminde ve Atatürk döneminde eğitim uygulamalarının oluşturulmasında 
eğitim bilimleri alanından Avrupa'ya gönderilmiş olan eğitimcileri belirlemek, 
özellikle Fransa ve Almanya'ya gönderilen eğitimcilerin görüş ve 
uygulamalarını ortaya koymaktır.
Araştırmanın yöntemi, nitel araştırma yöntemlerinden birisi olan 
tarihsel araştırmadır. Araştırmanın deseni ise durum (vaka) çalışmasıdır. 
Çalışma kapsamında yer alan belge ve dokümanlar, betimsel analiz 
yaklaşımına göre incelenmiştir. Çalışmanın örneklemi amaçlı örnekleme 
yaklaşımıyla belirlenmiştir. Bu çerçevede ilk olarak yurt dışına öğrenci 
gönderilmesindeki yasal dayanakların neler olduğu, gönderilme sürecinde 
yapılan sınavlar, öğrencilerin gönderildikleri ülkeler, teftişleri, gönderildikleri 
alanlar, kimlerin gönderildiği, karşılaştıkları sorunlar, yurt dışına gidiş ve yurt 
dışından dönüş tarihleri, yurt dışından döndüklerinde çalıştıkları kurumlar, 
betimlenmeye ve değerlendirilmeye çalışılmıştır. Daha sonra yurt dışında 
eğitim almış öğrencilerden Fransa ve Almanya'ya gönderilen Sadrettin Celal 
Antel ve Halil Fikret Kanad'ın eğitime ilişkin görüş ve uygulamaları; eğitimin 
amacı ve pedagoji, okullar ve sorunları, öğretmen yetiştirilmesi ve nitelikleri, 
öğretim programı, yöntemi ve ilkeleri, çocuğa yönelik davranış ve disiplin, 
eğitimde sorunlar ve çözüm önerileri açılarından betimlenmeye ve
değerlendirilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Yurt dışı eğitimi, Avrupa'da eğitim, 1416 Sayılı 
Kanun, Erken Cumhuriyet Dönemi.

Abstract:
All components of societies change in accordance with ideas, activities 
and applied politics in that society. In Turkey, during the early periods of 
republic a western style society prepared with the Atatürk's Revolutions. 
Certainly, regulations in the education system are one of the important 
arrangements to adapt new society in this period. During this period foreign 
experts are invited to country and students have been sent to foreign 
countries in order to create "new citizen" in the adaptation period from empire 
to republic. Sending students to grow up "national distinguishes" in foreign 
countries have seen the most important component of contemporary 
civilizations. 
In this research, Turkish educators who have contributed educational 
improvements of Turkish republic, before and early periods of the republic, 
have been investigated. The main problem of this research is to define 
educators who have been sent to European countries in Ataturk's period and 
investigate their impact on Turkish education system with the views and 
implications of students sent in France and Germany. 
The methodology of the research is a historical research within 
qualitative researches. The design of the research is case study. Descriptive 
analyses implemented on collected documents. Sample of the study defined 
using purposeful sampling methodology. In this framework all students taking 
scholarship, their field of study, host countries are defined and aims of 
sending those students, legal regulations, their work place and positions after viii 
coming back to country are defined and evaluated. Later views and 
implications of two educators, who have been sent to France and Germany, 
Sadrettin Celal Antel and Halil Fikret Kanad investigated according to their 
views on; aims of education and pedagogy, schools and their problems, 
teacher training and qualifications, curriculum and principles and methods of 
teaching, discipline and attitudes towards children, problems and solutions in 
education. 

Keywords: Education in foreign countries, education in Europe, law 
numbered 1416, early period of the republic.