1980'den günümüze Türkiye'de sivil toplumun gelişimi bağlamında Türkiye Gençlik Vakfı (TÜGVA)
The Youth Foundation of Türkiye (TÜGVA) in the context of the development of civil society in Türkiye from 1980 to the present
Yazar: MERT YEŞİLYURT
Danışman: PROF. DR. FARUK BAL
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sivil Toplum Örgütlerinin Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Türkiye'de sivil toplumun gelişimi tarihsel süreç içerisinde birçok aşamadan geçmiştir.
Özellikle siyasi gelişmeler, askeri darbeler, doğal afetler ve güncel meseleler sivil
toplumun gelişimini şekillendirmiştir. Demokrasinin ve sivil toplumun gelişimi
paralellik arz ettiği için demokrasiye zarar veren her eylem aynı zamanda sivil topluma
da zarar vermiştir. Askeri darbeler ile sivil iradeyi ipotek altına almaya çalışmak, siyasi
yetkileri kullanmak suretiyle sivil alana müdahale etmek sivil toplumu hem olumlu hem
olumsuz yönde etkilemiştir. Olumsuz yönde etkilemesinin sebebi gönüllülük
faaliyetlerine katılımın azalması ve sivil toplum kuruluşlarının kapanması şeklinde
kendini göstermiştir. Olumlu yönde etkisi ise sivil iradeyi sivil toplumu uygun bir
demokratik alana taşıması için gayret etmeye teşvik etmesidir. Dolayısıyla sivil
toplumun gelişimi siyasi ve politik gelişmelerden hariç düşünülememektedir.
1923 ve 1946 yılları arasında yeni rejimin ilanı ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu
gerçekleşmiştir. Bu erken dönemde sivil toplumun karşılaştığı bazı zorluklar
bulunmaktadır. Özellikle rejimi koruma kaygısı, hükümetlerin sivil topluma mesafeli
olmasına sebep olmuştur. 1946 ve 1980 yılları arası sivil toplumun demokrasi imtihanına
tabi tutulduğu yıllardır. Demokrat Parti'nin iktidara gelmesi sonucunda sivil toplum
adına olumlu çalışmaların başladığı görülmektedir. Fakat bu olumlu gelişmeler
Demokrat Parti iktidarına askeri darbe ile son verilmesine kadar devam edebilmiştir.
1961 Anayasası ise darbenin aksine sivil toplumu olumlu yönde etkilemiştir. 12 Eylül
1980 darbesi ve darbe sonrası kurulan baskı rejimi sivil toplumun varlık sahasına
doğrudan müdahale etmiştir. Darbe sonrası kabul edilen 1982 Anayasası ile de sivil
toplum çalışmaları kısıtlanmıştır. 1990'lı yıllarda liberalleşme çalışmaları, hak temelli
STK'ların aktifleşmesi, Habitat kongresi gibi gelişmeler sivil toplumun gelişiminde
önemli yer tutmaktadır. Muhafazakâr camia hem ekonomik hem içtimai alanda STK
çalışmaları yürütmüşlerdir. 2000'li yılların başından itibaren Ak Parti hükümetiyle
birlikte STK çalışmaları farklı bir boyut kazanmıştır.
Tez çalışmasında 1980'den günümüze Türkiye'de sivil toplumun gelişimi incelenirken
aynı zamanda yakın dönemde kurulan bir gençlik STK'sı olan Türkiye Gençlik Vakfı
(TÜGVA) üzerine araştırmalar yapılmış ve TÜGVA'nın STK incelemesi gerçekleşmiştir.
TÜGVA'nın yaptığı çalışmalar ve temel büyüme stratejileri, teşkilat yapısı analizi, teknik
ve yönetimsel yapısı, gönüllülük yönetimi, kurumsal iletişim, teknoloji kullanımı, fon ve
kaynak yönetimi, profesyonel ve gönüllülerin analizi ve karşılaştırılması
gerçekleştirilmiştir. Bunun için 196 gönüllü ve 64 profesyonel çalışan ile anket çalışması
yapılmıştır. Ayrıca Türkiye'de sivil toplumun gelişimi üzerine 27 STK temsilcisi ile anket
ve yazılı mülakat çalışması, 7 STK temsilcisi ile yüz yüze görüşme veya mektup (posta)
yoluyla derinlemesine mülakat gerçekleştirilmiştir. Tüm veriler tek tek yorumlanmış ve
sivil toplumun güncel tartışmaları bu yorumlar perspektifinde değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sivil toplum, halk, sivil inisiyatif, TÜGVA, gönüllülük

Abstract:
The development of civil society in Türkiye has gone through many stages
throughout history. Particularly political developments, military coups, natural
disasters and current issues have shaped the development of civil society. Since
the development of democracy and civil society is parallel, every action that
harms democracy also harms civil society. Trying to mortgage the civilian will
through military coups and intervening in the civil sphere by using political
powers have affected civil society both positively and negatively. The reason for
its negative impact was the decrease in participation in volunteering activities
and the closure of non-governmental organizations. Its positive effect is that it
encourages civil will to strive to move civil society to a suitable democratic space.
Therefore, the development of civil society cannot be considered apart from
political and political developments.
The declaration of the new regime and the establishment of the Republic of
Türkiye took place between 1923 and 1946. There are some challenges faced by
civil society in this early period. In particular, the concern to protect the regime
has caused governments to keep their distance from civil society. Between 1946
and 1980, civil society was put to the test of democracy. As a result of the
Democratic Party coming to power, it can be seen that positive work has begun
on behalf of civil society. However, these positive developments could continue
until the Democratic Party's rule was ended by a military coup. Contrary to the
coup, the 1961 Constitution had a positive impact on civil society. The coup of
September 12, 1980 and the repressive regime established after the coup directly
intervened in the sphere of existence of civil society. Civil society activities were
also restricted by the 1982 Constitution adopted after the coup. Developments
such as liberalization efforts in the 1990s, the activation of rights-based NGOs,
and the Habitat congress have an important place in the development of civil
society. The conservative community has carried out NGO work in both
economic and social fields. Since the early 2000s, NGO work has gained a
different dimension with the AK Party government.
While the thesis study examined the development of civil society in Türkiye from
1980 to the present, research was also conducted on the Turkish Youth
Foundation (TÜGVA), a recently established youth NGO, and an NGO review of
TÜGVA was carried out. TÜGVA's studies and basic growth strategies,
organizational structure analysis, technical and administrative structure,
volunteering management, corporate communication, technology use, fund and
resource management, analysis and comparison of professionals and volunteers
were carried out. For this purpose, a survey was conducted with 196 volunteers
and 64 professional employees. In addition, a survey was conducted with 27
NGO representatives on the development of civil society in Türkiye, and indepth interviews were conducted with 7 NGOs, either face to face or via letter
(mail). All data were interpreted one by one and current discussions of civil
society were evaluated in the perspective of these comments.

Keywords: Civil Society, people, civil initiative, TUGVA, volunteering