Kronik hepatit B hastası olan kişilerin yakınlarının aşılanma oranları ve hastalık konusunda bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of Vaccination Rates and Knowledge and Attitude about Hepatitis B in Relatives of Chronic Hepatitis B Patients
Yazar: GAMZE ŞENOL
Danışman: PROF. DR. NURVER SİPAHİOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Kronik hepatit B hastası olan kişilerin yakınlarının hepatit B hakkındaki bilgi düzeylerini ölçmek, aşılanma durumlarını ve risk algılamalarını belirlemek amaçlanmıştır.  
Materyal-Metot: Ağustos-Ekim 2016 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hepatoloji polikliniğine başvuran kronik hepatit B hastalarının yakınlarından toplam 52  kişi çalışmaya dâhil edildi. Katılımcılara 42 sorudan oluşan anket bire bir görüşme yöntemiyle uygulandı. Elde edilen veriler Ki-Kare, Mann-Whitney-U ve Kruskal-Wallis testleriyle değerlendirildi.
Bulgular: Hepatit B'li hastaların yakınlarının %63,5'i hepatit B hakkındaki genel bilgileri tam olarak bildi. En sık olarak "bulgu vermeden enfeksiyon devam edebilir" seçeneği doğru bilinirken, hepatit B'nin siroz ve kansere neden olabileceğini bilenlerin oranı %82,7'ydi. Bulaş yolları sorgulandığında en sık olarak, kişisel bakım araçlarını ortak kullanma, hematojen yol, transplasental yol, cinsel ilişki seçenekleri doğru bilindi. Ancak katılımcıların %32,7'si hastayla aynı kaptan yemek yemekle, %30,8'i öksürme-hapşırmayla hepatit B'nin bulaşabileceği gibi yanlış bilgilere sahipti.  Kadın katılımcıların genel bilgi puanı erkeklerden anlamlı şekilde fazlayken, eğitim düzeyi arttıkça bilgi puanları da artmaktaydı. Çalışanların hepatit B hakkındaki bilgilerini yeterli görme oranlarıyla korunma-tedavi bilgi puanları çalışmayanlardan anlamlı şekilde fazlaydı. Katılımcıların %98,1'i hastalığı önleyen aşı olduğunu bilmekte iken sadece %67,3'ü aşı yaptırmıştı. Aşı olanların %63,9'u aşıyı 3 doza tamamlamıştı. Aşı yaptırma durumlarıyla eğitim düzeyleri arasında anlamlı ilişki saptanırken, genel bilgi puanları arttıkça aşı yaptırmanın da yüzde olarak arttığı görüldü.
Sonuç: Hasta yakınlarının hepatit B hakkında yeterli düzeyde bilgi sahibi olmadıkları ve aşılanma oranlarının düşük olduğu görülmüştür. Bu durum sağlık personelinin hasta ve hasta yakınlarının eğitimine daha fazla önem vermesi gerektiğini düşündürmektedir. 
Anahtar Kelimeler:  Hepatit B, hasta yakını, bilgi düzeyi, aşılama

Abstract:
Aim: To measure knowledge level and evaluate vaccination rates and risk perception among close relatives of hepatitis B virus patients.
Materials-Methods: This study included 52 relatives of CHB patients admitted to Istanbul University Cerrahpaşa Medical Faculty Hepatology Policlinic between August-October 2016. A questionnaire with 42 items was applied to participants using face-to-face interview technique. Acquired data was analyzed with chi-square, Mann Whitney-U and Kruskal Wallis tests.
Results: Among close contacts of patients with hepatitis B, 63,5% provided accurate answers to general questions about hepatitis B virus. The question of "infection continues without any sign" achieved the highest number of correct responses; while 82,7% were aware that hepatitis B infection could result in cirrhosis and cancer. When the routes of transmission were asked, sharing personal care products, hematogeneous transmission, vertical transmission, and sexual-contact were the most common options that were correctly answered. However, 32,7% and 67,3% reported that sharing eating utensils and cough/sneezing could spread hepatitis B, respectively. Among the participants, 98,1% were aware of the presence of preventive vaccine and only 67,3% were vaccinated. Of vaccinated participants, 63,9% received three vaccine doses. There was a significant relationship between vaccination status and educational level, indicating increased vaccination rates with increasing level of knowledge. 
Conclusion: It is observed that vaccination rates are low in patient relatives and they don't have enough knowledge about CHB. This suggests that healthcare personnel should give more importance to the education of patients and their relatives.
Key words: Hepatitis B, patient relative, knowledge level, vaccination