Deneysel karbonmonoksit zehirlenmesinde idebenon'un iskemik doku hasarı, apoptoz, inflamasyon ve oksidatif hasarı iyileştirici nöroprotektif etkisi
Experimental carbon monoxide poisoning and the neuroprotective effect of idebenone in reducing ischemic tissue damage, apoptosis, inflammation, and oxidative stress
Yazar: HÜLYA KARAKUŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VİLDAN ÖZER
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışma, çeşitli mekanizmalarla oksidasyonu önleyici etkisi olan, hücre ve sinir hasarını azaltarak bilişsel fonksiyonları iyileştirici özelliği bilinen ve literatürde yayınlarla desteklenen İdebenon'un karbonmonoksit (CO) zehirlenmesinde; iskemi, inflamasyon, oksidasyon ve hücre hasarına bağlı olarak beyinde meydana gelen sekonder hasarları azaltabileceği ya da önleyebileceği hipotezi ile planlandı.
Yöntem: Bu çalışmada, deneysel olarak CO zehirlenme protokolü oluşturularak, 40 adet olgun dişi Wistar Albino rat kullanıldı. Çalışma gününe kadar ratlar 22 ºC oda sıcaklığında, su ve standart rat yemi verilerek standart kafeslerde tutuldu. Deney prosedüründe, fanusa yerleştirilen ratlara CO ve hava verildi. Ratlar 5 gruba ayrıldı. Grup 1 (Sham), grup 2 (CO + 2mL SF), grup 3 (CO + İdebenon 100mg/kg), grup 4 (CO + İdebenon 200 mg/kg), grup 5 (CO + İdebenon 300mg/kg) olarak belirlendi. Belirlenen protokole göre ratlara belirlenen dozlarda İdebenon 5 gün boyunca 24 saat arayla oral olarak uygulandı. Deney protokolünün başlangıcından 120 saat sonra ratlara anestezi uygulandıktan sonra ratlardan alınan kan ile oksidatif hasar belirteç seviyeleri değerlendirildi ve beyin dokusu kraniotomi ile çıkarılarak hipokampüs için histopatolojik ve biyokimyasal değişiklikler incelendi. 
Bulgular: Hipokampüs dokularının apoptoz indeksi ve dejenerasyon grade değerlendirmesi yapıldı. Apoptoz indeksi ve histopatolojik dejenerasyon grade açısından gruplar arasında anlamlı farklılık saptandı (p=0.001). İdebenon verilmeyen Grup 2 en yüksek apoptoz indeksine sahipken, İdebenon verilen gruplar arasında apoptoz indeksi en düşük olan Grup 5 olarak saptandı. Doku ve serumlardan biyokimyasal protein seviyelerinin değerlendirilmesi yapıldı ve NSE, TOS, TAS, OSI ve MDA parametrelerinde İdebenon verilen ve verilmeyen gruplar arasında anlamlı farklılıklar saptandı (p=0.001). 
Sonuç: Ratlarda oluşturulan deneysel CO zehirlenmesi modelinde İdebenon uygulamasının; CO intoksikasyonu nedeniyle meydana gelen beyin hasarına bağlı dejenerasyonu azalttığı, ayrıca oksidatif strese karşı koruyucu nöroprotektif etkisi olduğu saptandı.  
Anahtar Kelimeler: CO zehirlenmesi, İdebenon, Nöroproteksiyon

Abstract:
Objective: This study was designed to investigate the hypothesis that Idebenone, known for its antioxidative properties through various mechanisms and its ability to reduce cellular and neural damage while improving cognitive functions, supported by literature, could reduce or prevent the effects occurring in the brain secondary to ischemia, inflammation, oxidation, and cell damage in carbon monoxide (CO) poisoning.
Method: In this study, an experimental CO poisoning protocol was established, and 40 mature female Wistar Albino rats were used. Until the day of the study, the rats were kept in standard cages at 22 ºC room temperature, provided with water and standard rat feed. In the experimental procedure, rats placed in the chamber were exposed to CO and air. Rats were divided into 5 groups: Group 1 (Sham), Group 2 (CO + 2mL saline solution), Group 3 (CO + Idebenone 100mg/kg), Group 4 (CO + Idebenone 200 mg/kg), and Group 5 (CO + Idebenone 300mg/kg). According to the specified protocol, Idebenone was orally administered to the rats at specified doses every 24 hours for 5 days. 120 hours after the start of the experiment, anesthesia was applied to the rats, blood was collected, and the levels of oxidative damage markers were evaluated. Their brains were then removed by craniotomy, and histopathological and biochemical changes in the hippocampus were examined.
Results: Apoptosis index and degeneration grade assessment of hippocampal tissues were performed. Significant differences were found among groups in terms of apoptosis index and histopathological degeneration grade (p=0.001). Group 2, without Idebenone, had the highest apoptosis index, while among the groups receiving Idebenone, Group 5 had the lowest apoptosis index. Biochemical protein levels from tissues and serums were evaluated and significant differences were detected in NSE, TOS, TAS, OSI and MDA parameters between the groups given and not given Idebenone (p=0.001).
Conclusion: Idebenone application in the experimental CO poisoning model in rats was found to reduce degeneration in brain damage and to have a protective neuroprotective effect against oxidative stress.
Keywords: CO poisoning, Idebenone, Neuroprotection