Bingöl il merkezinde yaşayan 11?16 yaş arasındaki ergenlerin soyut işlem düşünce düzeylerinin incelenmesi
Examination on the formal operation thinking stage of the adolescents at the age of between 11-16 living in Bingöl province
Yazar: BESİME BİLMEZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞE DİLEK ÖĞRETİR ÖZÇELİK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bellek = Memory ; Bilişsel gelişim = Cognitive development ; Bingöl = Bingöl ; Ergenler = Adolescents ; Soyut düşünme becerisi = Abstract thinking skills ; Soyut işlem dönemi = Formel operational stage ; Soyut kavramlar = Abstract concepts ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Bingöl İl Merkezinde Yaşayan 11?16 Yaş Arasındaki Ergenlerin Soyut İşlem Düşüncelerinin İncelenmesi amacıyla yapılmıştır.Araştırmaya Araştırma örneklemini tam örnekleme yöntemi ile seçilmiş olan Bingöl ilindeki ilköğretim ikinci kademe ve ortaöğretimde öğrenim gören (425 kız, 465 erkek) 890 ergen dâhil edilmiştir. Araştırmada ergenler hakkında gerekli bilgileri toplayabilmek için araştırmacı tarafından hazırlanan ?Kişisel Bilgi Formu?, ergenlerin soyut düşüncelerini değerlendirmek amacıyla Öngen (1995) tarafından geçerlilik ve güvenirliği saptanan ?Arlin Formel Akıl Yürütme Testi? kullanılmıştır. Araştırma sonucunda soyut düşüncede cinsiyet (kızlarda 11.48, erkeklerde 11.80) etkenine bağlı olarak anlamlı farklılıklar olmadığı görülmüştür. Cinsiyetlere göre bilişsel gelişim düzeylerine bakıldığında çok az öğrencinin soyut düzeye ulaştığı görülmekle birlikte bir çoğunun üst somut ( =10.61) düzeyde olduğu, bunu somut ( =5.68), alt soyut ( =11.3), geçiş ( =15.73), üst soyut ( =27.17) düzeyin; erkeklerde ise üst somut ( =10.48), bunu somut ( =5.81), geçiş ( =16.09), alt soyut ( =20.23), üst soyut ( =25.92) düzeyin izlediği görülmektedir. Yaşlar arasında bilişsel gelişim düzey sonuçlarına bakıldığında ise 11 yaş üst somut ( =10.31), bunu somut ( =5.42), geçiş ( =16.0), alt soyut ( =18.50), 12 yaş üst somut ( =10.07), somut ( =6.0), geçiş ( =11.6), alt soyut ( =16.0), üst soyut ( =27.50), 13 yaş üst somut ( =10.64), somut ( =6.0), geçiş ( =15.58), alt soyut ( =19.85), 14 yaş üst somut ( =11.16), alt soyut ( =20.40), geçiş ( =16.14), somut ( =5.86), üst soyut ( =26.40), 15 yaş üst somut ( =56.8), somut ( =15.8), alt soyut ( =15.8), üst soyut ( =6.3), geçiş ( =5.3), 16 yaş üst somut ( =59.1), somut ( =27.3), alt soyut ( =9.1) ve üst soyut ( =4.5) düzeydedir. Ergenlerin yaşlar arasında soyut düşünme düzeylerinde anlamlı bir farklılık olduğu ( 11 yaş = 9.80, 12 yaş = 9.80, 13 yaş = 11.35, 14 yaş = 14.15, 15 yaş ergenlerin = 12.61 ve 16 yaşındaki = 10.32) görülmektedir. Sonuç olarak cinsiyet soyut düşüncede anlamlı bir faktör olarak görülmezken, yaş önemli bir faktör olarak görülmektedir. Dolayısı ile soyut düşüncenin gelişiminde yaşa bağlı tecrübeler önemli bir faktör oluşturmaktadır. Buna bağlı olarak ergenlerle yaş düzeylerine uygun bilişsel etkinlikler planlanmalı ve geliştirilmelidir.Anahtar Kelimeler: Bilişsel gelişim, soyut işlemler dönemi.

Abstract:
The aim of this research is to examine the abstract operation thinking stage of the adolescents at the age of between 11-16 living in Bingöl province.For the research sample 890 adolescents receiving education at grades in the primary school as well as in secondary education (425 females, 465 males) in Bingöl province were selected with full-sample method and included in the research. In the research in order to be able to collect the necessary information on the adolescents, ?Personal Information Form? was used by the researcher and in order to be able to evaluate the abstract thinking of the adolescents ?Arlin Test of Formal Reasoning,? whose validity and reliability were determined by Öngen (1995), was used. At the end of the research it was seen that in terms of abstract thinking there were no significant differences depending on the factor of the gender (11.48 in females and 11.80 in males). When cognitive development stages are observed according to gender, in addition to observing that very few students have reached the formal stage, most of them are in the upper concrete ( =10.61) and this is followed by concrete ( =5.68), lower formal ( =11.3), transition ( =15.73), upper formal ( =27.17) and for males upper concrete ( =10.48), followed by concrete ( =5.81), transition ( =16.09), lower formal ( =20.23), and upper formal ( =25.92). When the cognitive development stage results among ages are observed, the age of 11 is upper concrete ( =10.31), followed by concrete ( =5.42), transition ( =16.0), lower formal ( =18.50), over the age of 12 is upper concrete ( =10.07), concrete ( =6.0), transition ( =11.6), lower abstract ( =16.0), upper formal ( =27.50), over the age of 13 is upper concrete ( =10.64), concrete ( =6.0), transition ( =15.58), lower formal ( =19.85), the age of 14 is upper concrete ( =11.16), lower formal ( =20.40), transition ( =16.14), concrete ( =5.86), upper formal ( =26.40), the age of 15 is upper concrete ( =56.8), concrete ( =15.8), lower formal ( =15.8), upper formal ( =6.3), transition ( =5.3), and the age of 16 is upper concrete ( = 59.1), concrete ( =27.3), lower formal ( =9.1) and upper formal ( =4.5). It can be observed that there is a significant difference between the abstract thinking stages between the ages of adolescents (age 11 = 9.80, age 12 = 9.80, age 13 = 11.35, age 14 = 14.15, age 15 adolescents = 12.61 and age 16 = 10.32). As a result, whilst gender does not appear to be a significant factor in formal thinking, age appears to be an important factor. Thus, age related experiences constitute an important factor in the development of formal thinking. Depending on this, cognitive activities that are suitable for adolescents and their age stages should be planned and developed.Keywords: Cognitive development, formel operations stage.