Psikolojik dışlanma, sosyal dışlanma ve sosyal reddedilmenin tehdit edilen ihtiyaçlar ve dışlanma tepkileri üzerindeki etkileri
Effects of ostracism, exclusion and rejection on threatened needs and reactions to exclusion
Yazar: KADRİYE BEREN KANDEMİR
Danışman: PROF. DR. DENİZ ŞAHİN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Psikolojik dışlanma = Ostracism ; Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Sosyal reddedilme = Social rejection

Özet:
Bu araştırma, sosyal dışlanma, psikolojik dışlanma ve sosyal reddedilmenin Aydın (2008) tarafından önerilen tanımlarına uygun dışlanma durumlarının ait olma, olumlu benlik değerine sahip olma ve kontrol ihtiyaçlarını tehdit etme düzeyleri arasında farklılıkların olup olmadığını, varsa bu farklılıkların cinsiyete bağlı olarak değişip değişmediğini ve sosyal dışlanma, psikolojik dışlanma ve sosyal reddedilmenin yol açtığı olumlu sosyal ve anti-sosyal davranışların düzeyleri arasında farklılıkların olup olmadığını, varsa bu farklılıkların cinsiyete bağlı olarak değişip değişmediğini belirlemek amacıyla yürütülmüştür.Bu amaçla Ankara'daki farklı üniversitelerde lisans eğitimlerine devam etmekte olan 143'ü kadın, 104'ü erkek toplam 247 üniversite öğrencisine psikolojik dışlanma, sosyal dışlanma ve sosyal reddedilme tanımlarına uygun olarak hazırlanan üç farklı öyküden birinin bulunduğu formlar verilerek İhtiyaç Tehdidi Ölçeği ve Dışlanma Tepkileri Ölçeği uygulanmıştır.Katılımcıların ait olma, kontrol ve olumlu benlik değeri ihtiyaçları üzerinde hissettikleri tehdidin, maruz kaldıkları dışlanma türü ve cinsiyetlerine bağlı olarak anlamlı fark gösterip göstermediğinin belirlenmesi amacıyla verilere 3 (sosyal dışlanma, psikolojik dışlanma, sosyal reddedilme) X 2 (kadın, erkek) araştırma desenine uygun çok değişkenli varyans analizi (MANOVA) uygulanmıştır. Analiz sonuçları Psikolojik dışlanma grubundaki katılımcıların benlik değeri ve ait olma ihtiyaçları üzerinde, reddedilme grubunda bulunan katılımcılara göre; kontrol ihtiyaçları üzerinde ise sosyal dışlanma ve reddedilme grubunda bulunan katılımcılara göre anlamlı düzeyde daha fazla tehdit hissettiklerine işaret etmiştir. Diğer yandan analizlerden elde edilen sonuçlar; dışlanmaya maruz kalan kadınların ait olma, benlik değeri ve kontrol ihtiyaçları üzerinde erkeklere oranla anlamlı düzeyde daha fazla tehdit hissettiklerine işaret etmiştir.Dışlanma yaşantısı karşısında, olumlu sosyal davranış veya anti-sosyal davranışa yönelme düzeylerinin belirlenmesi için yürütülen varyans analizleri ise dışlanmaya maruz kalan erkeklerin, dışlanmaya maruz kalan kadınlara göre anlamlı düzeyde daha fazla anti-sosyal davranışlara yöneldiklerine işaret etmiştir.Bulgular ilgili literatür çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
The present study was carried out to investigate the effects of ostracism, social exclusion and rejection on needs of belonging, self-esteem and control. Participants were 143 female and 104 male undergraduate students from different universities in Ankara. They were randomly assigned to social exclusion, ostracism and rejection groups which are determined by short stories which represents the suggested conditions of ostracism, rejection and exclusion. Need Threat Scale and Exclusion Reactions Scale were administered to the participants. There were 28 male, 52 famale student in ostracism condition, 37 male, 45 female student in exclusion condition and 39 male and 46 female student in rejection condition.Participants? evaluations of the perceived threat on the needs were analyzed using 2 (sex: male-female) x 3 (conditions: social exclusion-ostracism-rejection) MANOVA. The results revealed that, participants in ostracism condition perceived higher threat on their need of belonging than participants in rejection condition did. The results also revealed that, participants in ostracism condition perceived higher threat on their need of control than participants in both rejection and exclusion conditions did respectively. The results of the comparisons between male and female participants? mean scores of Need Threat Scale also revealed that female participants in all conditions perceived higher threat on their needs of belonging, self-esteem and control than male participants.Results of the analyzes of prosocial and anti-social reactions revealed that male participants were tend to show more anti-social reactions than female participants respectively.The results are discussed in terms of the literature related to this research.