Uyku hijyeni eğitiminin tip 2 diyabet hastalarındaki uyku kalitesi ve glisemik kontrole etkisi
The effect of sleep hygiene educati̇on on sleep quality and glicemic control in type 2 diabetes patients
Yazar: EMRE KOÇ
Danışman: PROF. DR. AZİZE DİLEK GÜLDAL ; PROF. DR. MEHTAP KARTAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Bu çalışmadaki amaç uyku hijyeni eğitiminin Tip 2 Diyabet hastalarının uyku kalitesi ve glisemik kontrolü üzerine olan etkisini değerlendirmektir.
	İzmir ilinde Gaziemir 11 no'lu Dokuz Eylül Eğitim Aile Sağlığı Merkezlerine kayıtlı olup polikliniğe başvuran 18-65 yaş arası en az 1 yıldır Tip 2 Diyabet tanısı olan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmanın yapılacağı hasta grubuna önce Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) uygulanmış ve PUKİ skoru 5'ten fazla olan hastalar çalışmaya alınmıştır. Katılımcılara sosyodemografik anket uygulanmış, son ölçülen HbA1c değerleri sorgulanmış ve parmak ucu açlık kan şekerleri ölçülmüştür. Müdahale grubuna ilk başvuruda uyku hijyeni eğitimi uygulanmış, uyku hijyeni kuralları kontrol listesi verilmiş ve iki haftalık uyku günlüğü tutması istenmiştir. İki haftalık uyku günlüğü sonrası müdahale grubundaki katılımcılara tuttukları uyku günlüğü üzerinden uykularının kalitesini bozabilecek şeyler saptanıp bu konular hakkında bir kere daha eğitim verilmiştir. Kontrol grubuna üç aylık izlem sonunda uyku eğitimi ve uyku hijyeni kuralları kontrol listesi verilmiştir. Üç aylık izlem sonunda her iki gruba tekrar PUKİ uygulanmış ve son ölçülen HbA1c değerleri kaydedilmiş ve parmak ucu açlık kan şekeri ölçülmüştür.
	Müdahale öncesi iki grup arasında sosyodemografik veriler, parmak ucu açlık kan şekeri değerleri, HbA1c değerleri ve Pittsburgh uyku kalite indeksi puanları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Müdahale grubunun ilk ve son ölçüm değerleri karşılaştırıldığında ise parmak ucu açlık kan şekeri, HbA1c ve Pittsburgh uyku kalitesi puanları arasında anlamlı bir oluştuğu görülmüştür (p=0,001). Kontrol grubunda ise ilk ve son ölçüm değerleri karşılaştırıldığında ise yukarıda belirtilen üç parametre için de anlamlı bir fark saptanamamıştır (sırasıyla p=0,246, p=0,278, p=0,236). Müdahale ve kontrol gruplarının son ölçülen değerleri karşılaştırıldığında ise uyku kalitesi puanlarında anlamlı bir farkın oluştuğu görülmüştür (p<0,001). HbA1c ve parmak ucu açlık kan şekeri değerlerinde ise anlamlı bir fark bulunamamıştır (sırasıyla p=0.627, p=0,794). Çalışmanın 6. Ayında kaydedilen HbA1c değerlerinin müdahale ve kontrol grupları arasında karşılaştırılması sonucunda ise anlamlı bir fark oluştuğu görülmüştür (P=0,019).
	
	Bu çalışma ile uyku kalitesi kötü olan tip 2 diyabet hastalarına verilen uyku eğitiminin uyku kalitesi artırmada ve glisemik kontrolün iyileşmesini sağlamada etkin olduğu görülmüştür. Verilen eğitim meme kanseri farkındalığını arttırmada ve davranış değişikliği yaratmada etkili bulunmuş olsa da bu sonuçları topluma genelleyebilmek ve maliyet etkinliğini saptayabilmek adına ek çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: aile hekimliği, uyku hijyeni, tip 2 diyabet

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the effect of sleep hygiene education on sleep quality and glycemic control of Type 2 Diabetes patients.
	Patients between the ages of 18-65, who were registered to the Gaziemir 11 No. Dokuz Eylül Education Family Health Centers and applied to the polyclinic, and had Type 2 Diabetes diagnosis for at least 1 year were included in the study. In the patient group in which the study will be conducted, the patients who will be applied the Pittsburgh Sleep Quality Index (PUKI) and those with a PUKI score of more than 5 were included in the study. A sociodemographic questionnaire was applied to the participants, the last measured HbA1c values were questioned, and fingertip fasting blood sugars were measured. Sleep hygiene training was applied to the intervention group at the first admission, a sleep hygiene rules checklist was given and they were asked to keep a two-week sleep diary. After the two-week sleep diary, the participants in the intervention group were given training on these issues by determining the things that could impair the quality of their sleep through the sleep diary they kept. Sleep training and sleep hygiene rules checklist were given to the control group after three months of follow-up. At the end of the 3-month follow-up, PUKI was applied to both groups again, and the last measured HbA1c values were recorded and fingertip fasting blood glucose was measured.
	There was no significant difference in sociodemographic data, fingertip fasting blood glucose values, HbA1c values and Pittsburgh sleep quality index scores between the two groups before the intervention. When the first and last measurement values of the intervention group were compared, it was observed that there was a significant difference on fingertip fasting blood glucose, HbA1c and Pittsburgh sleep quality scores (p=0.001). In the control group, when the first and last measurement values were compared, no significant difference was found for the three parameters mentioned above (p=0.246, p=0.278, p=0.236, respectively). When the last measured values of the intervention and control groups were compared, it was observed that there was a significant difference in sleep quality scores (p<0.001). No significant difference was found in HbA1c and fingertip fasting blood glucose values (p=0.627, p=0.794, respectively). When the HbA1c values recorded in the 6th month of the study were compared between the intervention and control groups, it was observed that there was a significant difference (P=0.019).

	In this study, it was observed that sleep training given to type 2 diabetes patients with poor sleep quality was effective in increasing sleep quality and improving glycemic control. Although the training provided has been found to be effective in raising breast cancer awareness and creating behavioral change, additional studies are needed to generalize these results to the society and to determine the cost effectiveness.
KeyWords: family medicine, sleep hygiene, type 2 diabetes