Çocuk ve adölesanlarda serum D vitamini bağlayici protein düzeyinin serum D vitamini üzerine olan etkisi
The effect of serum vitamin D-binding protein level on serum vitamin D in children and adolescents
Yazar: SÜMEYRA AKTEPE
Danışman: PROF. DR. HAKAN DÖNERAY
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: D vitamini bağlayıcı protein = Vitamin D binding protein ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Vitamin D = Vitamin D ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş ve Amaç: Serum 25OHD düzeyi düşük iken, Ca, P, ALP, Mg ve PTH düzeylerinin normal olması çocuk ve adolesanlarda sık rastlanan bir durumdur.  Pubertede seks steroidlerinin artışı D vitamini bağlayıcı protein (DVBP) sentezinde artışa yol açarak bu proteine bağlı 25OHD oranının artmasına neden olabilir. Böylece klasik yöntemler ile ölçülen serum 25OHD düzeyi hatalı olarak düşük bulunabilir. Bu çalışmanın amacı pubertenin farklı evrelerinde olan ve serum Ca, P, Mg, ALP ve PTH düzeyleri normal bulunan çocuk ve adölesanlarda DVBP'nin 25OHD üzerine olan etkisini ortaya çıkarmaktır. 
Yöntem: 5-18 yaş aralığındaki sağlıklı çocuklardan, serum Ca, P, Mg, ALP ve PTH düzeyleri yaş ve cinsiyete göre normal aralıkta olan ve klasik yöntemle ölçülen serum 25OHD düzeyi < 15 ng/ml bulunan çocuklar çalışmaya dahil edildi. Çocukların puberte evresi Tanner ölçeğine göre belirlendi. Her çocuktan bir serum örneği alındı. Serum örneklerinde DVBP ve 1,25-dihidroksi D vitamini  [1,25(OH)2D] düzeyleri ELISA yöntemi ile ölçülürken, estradiol, testosteron ve 25OHD sıvı kromatografi-kütle spektrometresi (LC-MS) yöntemi ile ölçüldü. 
Bulgular: Çalışma pubertenin farklı evrelerinde olan toplam 111 kız ve 122 erkek çocukla tamamlandı. Kız çocuklarda pubertenin ilerlemesi ile serum Ca, Mg, PTH ve 1,25(OH)2D düzeylerinde anlamlı bir farklılık yoktu (p<0,05). Serum P ve kemiliüminesans yöntemi ile ölçülen 25OHD düzeyleri anlamlı olarak azaldı (sırasıyla p=0,001 ve p=0,001). Serum ALP, östradiol, LCMS yöntemi ile ölçülen 25OHD ve DVBP düzeyleri anlamlı olarak arttı (sırasıyla, p=0,001, p=0,001, p=0,034 ve p=0,05).  Erkek çocuklarda pubertenin ilerlemesi ile serum Ca, Mg, LCMS yöntemi ile ölçülen 25OHD, 1,25(OH)2D ve DVBP düzeylerinde anlamlı bir farklılık yoktu (p<0,05). Serum P ve kemiliüminesans yöntemi ile ölçülen 25OHD düzeyleri anlamlı olarak azaldı (sırasıyla, p=0,001 ve p=0,001). Serum ALP, testosterone ve PTH düzeyleri anlamlı olarak arttı (sırasıyla, p=0,001, p=0,001 ve p=0,044). Kız ve erkek çocuklarda kemiliüminesans ve LCMS yöntemleri ile ölçülen ortalama serum 25OHD düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı (sırasıyla, p=0,001 ve p=0,001). Kız çocuklarda DVBP düzeyi ile kemiliüminesans yöntemi ile ölçülen 25OHD düzeyi arasında negatif korelasyon bulundu (r=-0,234 ve p=0,024). Kız ve erkek çocuklarda DVBP düzeyi ile 1,25(OH)2D düzeyi arasında pozitif korelasyonlar saptandı (sırasıyla, r=-0,686 ve p=0,001 ve r=-0,658 ve p=0,001). 
Sonuç: Otomatize immünoassayler ile ölçülen serum 25OHD düzeyi altın standart yöntem olan LCMS ile ölçülen serum 25OHD düzeyinden daha düşüktür. Pubertede serum yüksek DVBP düzeyi, otomatize immünoassayler ile yapılan ölçümlerde serum düşük 25OHD ve yüksek 1,25(OH)2D düzeyleri ile ilişkilidir. Otomatize immünoassayler ile ölçülen serum 25OHD düzeyi düşük iken, serum Ca, P, ALP, Mg ve PTH düzeylerinde beklenen değişikliklerin olmadığı durumlarda, serum 25OHD ölçümü ile ilgili teknik sorunlar akılda tutulmalıdır. Bu biyokimyasal tabloya sahip olgulara yüksek dozda D vitamini tedavisi vermekten kaçınılmalıdır.     

Anahtar Kelimeler: D vitamini, D vitmini bağlayıcı protein, puberte

Abstract:
Introduction: Low serum 25OHD levels, but normal Ca, P, ALP, Mg and PTH levels are common in children and adolescents. The increase in sex steroids at puberty may lead to an increase in the synthesis of vitamin D binding protein (DVBP), resulting in an increase in the ratio of 25OHD bound to this protein. Thus, serum 25OHD level measured by conventional methods may be found to be falsely low. The aim of this study is to reveal the effect of DVBP on 25OHD in children and adolescents at different stages of puberty and with normal serum Ca, P, Mg, ALP and PTH levels.
Material and Method: Children aged 5-18 years, whose serum Ca, P, Mg, ALP and PTH levels were within the normal range for age and gender, and whose serum 25OHD level was <15 ng/ml measured by the classical method, were included in the study. The pubertal stage of the children was determined according to the Tanner scale. A serum sample was obtained from each child. While DVBP and 1,25-dihydroxy vitamin D [1,25(OH)2D] levels were measured in serum samples by ELISA method, estradiol, testosterone and 25OHD were measured by liquid chromatography-mass spectrometry (LC-MS) method.
Results: The study was completed with a total of 111 girls and 122 boys in different stages of puberty. In girls, there was no significant difference in serum Ca, Mg, PTH and 1,25(OH)2D levels with the progression of puberty (p<0.05). Serum P and 25OHD levels measured by the chemiluminescence method were significantly decreased (p=0.001 and p=0.001, respectively). Serum ALP, estradiol, 25OHD and DVBP levels measured by LCMS method increased significantly (p=0.001, p=0.001, p=0.034 and p=0.05, respectively). In boys, there was no significant difference in serum Ca, Mg, 25OHD, 1,25(OH)2D and DVBP levels measured by the LCMS method with the progression of puberty (p<0.05). Serum P and 25OHD levels measured by the chemiluminescence method were significantly decreased (p=0.001 and p=0.001, respectively). Serum ALP, testosterone and PTH levels were significantly increased (p=0.001, p=0.001 and p=0.044, respectively). A statistically significant difference was found between mean serum 25OHD levels measured by chemiluminescence and LCMS methods in boys and girls (p=0.001 and p=0.001, respectively). A negative correlation was found between DVBP level and 25OHD level measured by chemiluminescence method in girls (r=-0.234 and p=0.024). Positive correlations were found between DVBP level and 1.25(OH)2D level in girls and boys (r=-0.686 and p=0.001 and r=-0.658 and p=0.001, respectively).
Conclusion: The serum 25OHD level measured by automated immunoassays is lower than the serum 25OHD level measured by the gold standard method, LCMS. A high serum DVBP level at puberty is associated with low 25OHD and high 1,25(OH)2D levels as measured by automated immunoassays. Technical problems regarding serum 25OHD measurement should be kept in mind when serum 25OHD level measured by automated immunoassays is low but there are no expected changes in serum Ca, P, ALP, Mg and PTH levels. High-dose vitamin D therapy should be avoided in cases with this biochemical picture.
Keywords: Puberty, vitamin D binding protein, vitamin D