Hilâfet Dönemi endülüs şiirinde methiye
Eulogy in Andalusian poetry in the Caliphate Period
Yazar: MUHAMMED MAHMUT OLÇUN
Danışman: PROF. DR. KEMAL TUZCU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Arap şiiri = Arabic poetry

Özet:
Medîh temalı şiir yazma geleneği Cahiliye Döneminde başlamıştır. Methiyeler bu dönemin başlarında mersiye, gazel, hicviye vb. kasideler içerisinde karşımıza çıkmaktadır. Cahiliye Döneminin ortalarından sonra popülaritesinin artmasıyla müstakil kasideler olarak nazmedilmeye başlamıştır. Sadru'l-İslâm Döneminde çeşitli sebeplerle zayıflamış olsa da Emevî Döneminde tekrar eski yaygınlığına kavuşmuş ve şairler tarafından daha çok tercih edilen tema haline gelmiştir. Abbâsî Dönemine gelindiğinde bir önceki dönemden daha çok yaygınlaştığı görülmektedir. Batı İslâm dünyasında yer alan Endülüs'te ise Hilafet Döneminden önce, yaygın olarak nazmedilmeye devam etmiştir. Arapların Endülüs'teki altın çağı olarak nitelendirebileceğimiz Hilafet Döneminde, usta şairlerin kalemleriyle yaygınlığını ve gelişimini sürdürmüştür.
Methiyeler içerisinde; cesaret, cömertlik, misafirperverlik, tevazu, ululuk, savaşçılık, galibiyet, âlicenaplık gibi övülen şahsiyeti yüceltici motifler barındırmaktadır.
Bu tez; giriş, üç bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde, Hilafet Dönemi Endülüs hakkında genel bilgiler verilmektedir. Bunun yanı sıra methiye türü ile alakalı bir ön bilgi sunulmaktadır. Birinci bölümde, Hilafet Dönemi Endülüs şiirine kadar geçmiş olan klasik Arap şiirinde methiyenin gelişimi dönem dönem ele alınmaktadır. İkinci bölümde, Hilafet Dönemi Endülüs'te şiiri geliştiren faktörler, bu dönemde kullanılan şiir ekolleri ve methiyelerin bütün dönemlerde popülaritesini korumasını sağlayan medîh şiiriyle kazanç sağlama konusunun bu dönemdeki etkisi işlenmektedir. Üçüncü bölümde, zikredilen dönemde methiyelerin içerikleri ve methiyeyi oluşturan öğelerin ayrıntıları irdelenmektedir. Sonuç bölümünde ise, ele alınan dönemlerdeki methiyeler hakkındaki bulgular kısaca ifade edilmektedir.

Abstract:
The tradition of writing poems on the theme of eulogy began in the Age of Ignorance. At the beginning of this period, eulogies appear in qasidas such as the elegy, ode, satire and the like. With its increasing popularity after the middle of the Age of Ignorance, eulogies began to be penned as independent qasida. Even if its popularity weakened due to various reasons during the Golden Age of Islam, it reached its former fame in the Umayyad Period and it became a more demanded theme by the poets. During the Abbasid Period, it was seen that eulogy was more widespread. In Andalusia forming the Western Arab world, it continued to be penned extensively before the Age of Caliphates. In the Age of Caliphates which can be labeled as the golden age of Arabs in Andalusia, it maintained its prevalence and progress thanks to the great poets.
Eulogies contain honorable motifs for the person to be praised such as bravery, generosity, hospitality, modesty, supremacy, bellicosity, victory, magnanimity.
This thesis consists of the introduction, three chapters and the conclusion. The introduction offers general information about Andalusia during the Age of the Caliphates. Additionally, preliminary information about the genre of the eulogy is presented. The first chapter examines the development of eulogy in classical Arabic poetry until the Andalusian poetry of the Age of the Caliphates scrutinizing each age, separately. The second chapter analyzes the factors that developed poetry in Andalusia in the Age of Caliphates and the effect making a gain through the poetry of eulogy which saved the popularity of the schools of poetry applied in this period and the eulogy in all ages. The third chapter examines in detail the contents of the eulogies and the features constituting them. The conclusion offers a brief discussion of thesis's findings about the eulogies throughout the ages.