Giritli muhacir Bektaşilerin ritüellerindeki inanç ve kültür unsurları: Turunçlu Köyü örneği
Beliefs and cultural elements in the rituals of Cretan immigrant Bektashis: The case of Turunçlu Village
Yazar: ALİ KEMAL SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. NURİ GÜÇTEKİN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Alevi Bektaşi Kültürü Ana Bilim Dalı / Alevi Bektaşi Kültürü Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Bektaşiler = Bektashis ; Bektaşilik = Bektashism ; Girit = Crete ; Göçler = Migrations ; Göçmenler = Emigrants ; Halk inançları = Public beliefs ; Kültür = Culture ; Mersin-Yenişehir-Turunçlu = Mersin-Yenişehir-Turunçlu ; Tekkeler = Tekke ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Bektaşilik farklı coğrafyalarda varlığını sürdürmüştür. Bektaşiliğin var olduğu yerlerden biri de Girit Adası olmuştur. Ancak adanın Osmanlı yönetiminden çıkmasının ve adadan gerçekleşen göçlerin ardından adada yaşayan Bektaşiler daha güvenli olan bölgelere göç etmek zorunda kalmışlardır. Girit Bektaşileri göç ettikleri yerlerde inançlarını sürdürmeye çalışmışlardır. Giritli muhacirler, 1897 yılında adada ortaya çıkan karışıklıklar neticesinde II. Abdülhamid tarafından gönderilen gemilerle adadan ayrılmışlardır. Göçten sonra Girit Bektaşilerinin karşılaştıkları kimi zorluklar onların inançlarını gizlemelerine ve hatta gün geçtikçe inançlarını yitirmelerine sebep olmuştur. Ayrıca günümüz koşulları gereği kentleşme süreci, maddi olanaklar gibi etkenler Bektaşi ritüellerinde aksamalara sebep olmuştur. Modernleşmenin olumsuz etkilerinden biri Bektaşiliğe katılımda azalma olarak ortaya çıkmaktadır. Artık yoğunlukla belirli bir yaş üstü kişiler tarafından bilinen ve korunmaya çalışılan Girit Bektaşiliğine dair anılar, gelenekler ve dini ritüeller gün geçtikçe kaybolma tehlikesi altındadır. Bu sebeple bu bilgilerin anlaşılması ve sonraki nesillere aktarılabilmesi için derlenmesi ve kaydedilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada Turunçlu köyündeki Girit Bektaşiliği ile ilgili anılar, gelenekler ve ritüeller derlenmeye çalışılmıştır. Köyde bulunan Girit Bektaşilerinin inanç ve gelenek bağlamında yaşamlarını sürdürdükleri görülmüştür.

Abstract:
Bektashism continued its existence in different geographies. One of the places where Bektashism existed was the island of Crete. However, after the island came out of Ottoman rule and migrated from the island, Bektashis living on the island had to migrate to safer areas. Cretan Bektashis tried to maintain their faith in the places where they migrated. Cretan immigrants, as a result of the turmoil in the island in 1897, II. They left the island with the ships sent by Abdülhamid. After the migration, some difficulties faced by the Cretan Bektashis caused them to hide their beliefs and even lose their faith day by day. In addition, due to today's conditions, factors such as the urbanization process and financial opportunities have caused disruptions in Bektashi rituals. One of the negative effects of modernization is the decrease in participation in Bektashism. Memories, traditions and religious rituals of Cretan Bektashism, which are now mostly known and tried to be preserved by people over a certain age, are in danger of disappearing day by day. For this reason, this information needs to be compiled and recorded in order to be understood and transferred to the next generations. In this study, memories, traditions and rituals related to Cretan Bektashism in Turunçlu village were tried to be compiled. It has been seen that Cretan Bektashis living in the village continue their lives in the context of belief and tradition.