Bir ekonomik güç olarak Çin ve Çin-İran ilişkileri 1971-2022
China as an economic power and China-Iran relations 1971-2022
Yazar: NAJEEB ULLAH QARIZADA
Danışman: DOÇ. DR. SEGAH TEKİN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu çalışmanın konusu, Çin Halk Cumhuriyeti'nin bir ekonomik güç olarak yükselişi bağlamında 1971-2022 arası Çin-İran ilişkilerinin gelişimidir. Çin'in küresel ekonomik sahnedeki artan etkisi ve İran ile olan stratejik, ekonomik ve diplomatik ilişkilerini, iki ülke arasındaki ilişkilerin dinamiklerini ve gelecekteki potansiyel yönelimlerini anlamayı amaçlamaktadır. 1971 yılı, Çin'in Birleşmiş Milletler'de tanınması ve uluslararası topluma tam olarak katılmasıyla, Çin için önemli bir dönüm noktası olmuştur. Bu dönemde başlayan ekonomik reformlar ve dışa açılma politikaları, Çin'i hızla büyüyen bir ekonomik güç haline getirmiştir. İran ise, zengin enerji kaynakları ve ticaret yolları üzerindeki konumu nedeniyle Çin için önemli bir ortak olmuştur. 1979'daki İran İslam Devrimi sonrasında Batı ile yaşadığı siyasi ve ekonomik gerilimler ve günümüzde de varlığını koruyan ekonomik yaptırımlar, İran'ı 1979 sonrası dönemde alternatif ticaret ve yatırım ortakları arayışına itmiştir. Bu bağlamda, Çin ile İran arasındaki ilişkiler giderek güçlenmiş ve çeşitlenmiştir. Çalışma iki ülke arasındaki ticaret hacminin gelişimini, enerji sektöründeki işbirliklerini ve Çin'in İran'a yaptığı yatırımları detaylandırmaktadır. Çin'in "Bir Kuşak Bir Yol" Projesi, iki ülke arasındaki işbirliğinin yeni bir boyut kazanmasına olanak tanımıştır. Bu girişim çerçevesinde, İran ile altyapı, ulaşım, enerji ve teknoloji gibi çeşitli alanlarda önemli projeler hayata geçirilmiştir. ABD'nin İran'a yönelik uyguladığı ekonomik yaptırımlar, Çin-İran ilişkilerinde belirleyici bir diğer belirleyici faktör olmuştur.

Abstract:
The subject of this study is the development of China-Iran relations between 1971 and 2022, within the context of the rise of the People's Republic of China as an economic power. It aims to understand China's increasing influence on the global economic stage and its strategic, economic, and diplomatic relations with Iran, exploring the dynamics of these relations and their potential future directions. The year 1971 marks a significant turning point for China, as it gained recognition in the United Nations and fully integrated into the international community. The economic reforms and opening-up policies that began during this period rapidly transformed China into a burgeoning economic power. For China, Iran has emerged as a vital partner due to its rich energy resources and strategic position on key trade routes. Following the 1979 Iranian Islamic Revolution, political and economic tensions with the West, along with the economic sanctions that persist to this day, pushed Iran to seek alternative trade and investment partners. In this context, the relations between China and Iran have increasingly strengthened and diversified. This study details the evolution of trade volume between the two countries, collaborations in the energy sector, and China's investments in Iran. China's "Belt and Road Initiative" has enabled a new dimension of cooperation between the two countries. Within this initiative, significant projects have been implemented in various fields such as infrastructure, transportation, energy, and technology in Iran. The economic sanctions imposed by the United States on Iran have also been a decisive factor in shaping China-Iran relations.