Özel eğitim öğretmenleri ve okul yöneticilerinin program okuryazarlık durumlarının incelenmesi
Examination of program literacy status of special education teachers and school administrators
Yazar: EMRAH AYGÜN
Danışman: PROF. DR. MURAT TAŞDAN
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada özel eğitim öğretmenlerinin program okuryazarlık düzeylerinin tespit edilmesi ve bünyesinde özel eğitim sınıfı bulunan okulların yöneticilerinin, program okuryazarlığı hakkında görüşlerinin ortaya konması amaçlanmıştır.  
Karma yöntem araştırması olarak yapılan bu araştırmanın nicel evrenini İstanbul'un Sultangazi ilçesindeki 3'ü bağımsız özel eğitim okulu ve 66'sı da bünyesinde özel eğitim sınıfı bulunduran anaokulu, ilkokul (I. Kademe), ortaokul (II. Kademe) ve lise (III. Kademe) olmak üzere toplam 69 okulda görevli 271 özel eğitim öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel boyutunda çalışma grubunu bünyesinde özel eğitim sınıfı ve öğretmeni bulunduran anaokulu, ilkokul (I. Kademe), ortaokul (II. Kademe) ve liselerde (III. Kademe) görev yapan 16 okul yöneticisi ve bağımsız özel eğitim okulunda görevli 2 okul yöneticisi olmak üzere, toplam 18 okul yöneticisi oluşturmaktadır. Çalışmada "Eğitim Programı Okuryazarlığı Ölçeği" ve "Eğitim Programı Okuryazarlığı Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılmıştır. Normal dağılım gösteren gruplara parametrik testler; normal dağılım göstermeyen gruplara ise nonparametrik testler uygulanmıştır. Daha sonra 18 okul yöneticisiyle yapılan görüşmelerin sonuçları içerik analiziyle incelenmiştir.
Araştırmada özel eğitim öğretmenlerinin cinsiyeti, eğitim programı okuryazarlığı ve okuma puanlarını etkilemezken, yazma puanlarının farklılık gösterdiği saptanmıştır. Öğretmenlerin çalıştığı okul türü, eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, eğitim programı okuryazarlığı ve alt boyutlarından okuma ve yazma puanlarının farklılık göstermediği saptanmıştır. Öğretmenlerin program okuryazarlığı ile ilgili hizmetiçi eğitim alma durumu, öğretmenlerin eğitim programı okuryazarlığı, okuma ve yazma puanlarının farklılık gösterdiği saptanmıştır. Öğretmenlerin, okuma ile yazma algıları arasında pozitif yönlü ve yüksek düzeyde ilişki olduğu saptanmıştır. Görüşmede katılımcıların program okuryazarlığı kavramı hakkında bilgi düzeylerine ilişkin elde edilen sonuçlarda, "program okuryazarlık kavramı" hakkında farklı bilgi kaynaklarından bilgi sahibi olsalar da büyük çoğunlukla sahip oldukları bilgiyi düşük ve orta düzeyli olarak tanımladıkları saptanmıştır.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the curriculum literacy levels of special education teachers and to reveal the opinions of the administrators of the schools with special education classes on curriculum literacy.
The quantitative universe of this research, which was conducted as a mixed-method research, consists of 3 independent special education schools and 66 special education classes in kindergarten, primary school (I. Level), secondary school (II. Level) and high school (III. Level) in Sultangazi district of Istanbul. 271 special education teachers working in 69 schools. In the qualitative aspect of the research, the study group consisted of 16 school administrators working in kindergarten, primary school (I. Level), secondary school (II. Level) and high schools (III. Level) with a special education class and teacher, and 2 school administrators working in an independent special education school. constitutes a total of 18 school administrators. In the study, "Curriculum Literacy Scale" and "Curriculum Semi-Structured Interview Form" were used. Parametric tests for normally distributed groups; Nonparametric tests were applied to the groups that did not show normal distribution. Then, the results of the interviews with 18 school administrators were analyzed by content analysis.
In the study, it was determined that while the gender of special education teachers did not affect the literacy and reading scores of the curriculum, their writing scores differed. It was determined that the reading and writing scores of the teachers did not differ in terms of the type of school, education level, professional experience, curriculum literacy and sub-dimensions. It was determined that the teachers' in-service training on curriculum literacy, teachers' curriculum literacy, reading and writing scores differed. It has been determined that there is a positive and high level relationship between teachers' perceptions of reading and writing. In the results obtained in the interview regarding the level of knowledge of the participants about the concept of curriculum literacy, it was determined that although they had information about the concept of "curriculum literacy" from different sources, they mostly defined their knowledge as low and medium.