İslamiyet öncesi Türk destanlarının tarihi açıdan değerlendirilmesi
Evaluation of the epics of Turk before Islamism in term of phistor
Yazar: GÜLŞEN İNCİ YILMAZ
Danışman: PROF.DR. SAADETTİN GÖMEÇ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışmamızda, destan ve Türk destanları hakkında bilgi verdik vedestanlarımızın önemi üzerinde durduk. İslamiyet sonrası döneme ait olan Manas veDede Korkut Destanlarını da çalışmamıza ekledik ve İslamiyet öncesi Türkdestanları ile birlikte değerlendirdik.Destanlarımızda yer alan tarihi gerçekleri ve destanlarda geçen olayların yadakişilerin tarihteki gerçek olay ve kişilerle olan benzerlikleri ortaya koymaya çalıştık.Destanlarımızı incelemeden önce Hunlar, Kök Türkler, Uygurlar, Oğuzlar, Kimeklerve Kırgızlar hakkında genel bilgi verdik.Destan kahramanı Oğuz Kagan'ın tarihte hangi gerçek şahsiyet olabileceğinebaktığımızda, genel görüşlerin Mo-tun yönünde olduğunu ve Oğuz Destanı'nın dasadece Hun dönemine dahil edilemeyeceğini gördük.Hun dönemine dahil olduğunu kesin olarak bildiğimiz Attila Destanı'na da yerverdikten sonra, Kök Türklerin Ergenekun Destanı'nın Kök Türk tarihiylebenzeştiğini gördük ve ?Ergenekun? adının anlamı konusundaki farklı görüşlere deyer verdik.Uygurların Göç Destanı'na baktığımızda, bu destanın da tarihle örtüştüğünü,Uygurların kurttan türediklerine dair anlatılan efsanenin ise Tölöslere ait olduğunugördük.Destan kahramanı Alp Er Tonga'nın tarihteki gerçek kişiliği hakkındaki farklıgörüşlere yer verdikten sonra, onun aslında Kök Türklerden Tonga Tiginolabileceğine şahit olduk. Alp Er Tonga gibi Saka dönemine ait olduğu sanılan ŞuDestanı'nın da aslında bir Türgiş Destanı olduğunu gördük.Kimeklere ait Kimeklerin Yurt Tutuş Destanı'na baktıktan sonra İslamiyetöncesinin izlerini taşıyan Manas Destanı'nda tarihi Kırgız-Kalmuk savaşlarınınizlerine rastladık. Dede Korkut Destanların da ise Oğuzların yaşayışlarına dair izlerinyanı sıra Oğuzların Kıpçaklarla ve Peçeneklerle savaşlarının ve AkkoyunlularınDoğu Anadolu akınlarının izlerini de görebildik.

Abstract:
In this research, we gived information abaout epics and epics of Turk and weinterested in the importance our episcs. The epics of Manas and Dede Korkut, whichwas the after the period of Islamism, were added to this study and evaluated with theepics of Turk before Islamism all togethar. The history fact and epics story or heroinepics, were evaluated truly. We gived general information about Huns, KökTurks,Uighurs, Kimeks, Kırgızs before to start investigation to the epics.When we were researcing Oğuz Kağan, who was the hero of epics, weunderstand that Mo-tun and we also understand the epics of Oğuz is not only in theperiod of Hun.The epics of Attila, which was in the period of Hun, was explained. The epicsof Ergenekun, the epics of Kök Turks were similar to Kök Turk history and therewas a different ideas about the name of Ergenekun.When we were investigating epics of migration of Uighurs, we understandthere were similiarity with the history. We saw he epics of derivation of Uighur fromwolf. In reality, this epics were belongs to Tölös.Alp Er Tonga, who is the hero of epics, there was a different ideas about hisreal personality. Also we saw Alp Er Tonga could be Tonga Tigin, who is from KökTurks. As Alp Er Tonga, epics of Şu, which was estimated in the period of Saka, wasa epics of Türgiş in reality.Kimeks have epics of Yurt Tutuş. The epics were evaluated in this research.After that the epics of Manas, which have got historical Kırgız-Kalmuk wars beforethe period of Islamism, was evaluated. The living habit of Oğuz were researched inepics of Dede Korkut. Furthermore, in epics of Dede Korkut, there were the mark ofOğuzs-Kıpcaks and Oğuzs-Peçeneks wars and Akkoyuns in East Anatolia.