Delta scuti,  Am ve roAp türü yıldızlarının zonklama karakteristiklerinin incelenmesi
Investigation of the pulsating characteristics of delta scuti, Am and roAp stars
Yazar: TUNÇ ŞENYÜZ
Danışman: PROF. DR. ESİN SOYDUGAN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı / Fizik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences

Özet:
Bu çalışmada, Hertzprung-Russell (H-R) diyagramında aynı komşulukta bulunan zonklayan Am, roAp ve δ Scuti türü değişen yıldızların zonklama doğası ve üç farklı yıldız türünün birbirleriyele olan benzerlikleri ve farklılıkları belirlenmiştir. Çalışılacak sistemler için güncel kataloglardan uygun kriterlerde seçim yapılmış ve tayfsal veriler de, veri tabanlarından toplanmıştır. 
Tayfsal analizlerde yıldızın yüzey sıcaklığı çok önemli bir parametre olduğu için ilk olarak her bir yıldızın yüzey sıcaklık değeri hesaplandı. Am ve Ap yıldızları tayfsal olarak garip yıldızlardır. Bu nedenle en güvenilir yüzey sıcaklık değerini hesaplamak için farklı yöntemler kullanıldı ve bulunan sıcaklık değerleri literatürdeki sıcaklık değerleriyle karşılaştırılarak en uygun yöntem belirlendi. 
Dönme hızının (vsini), çalışılan sistemler üzerinde önemli etksi olacağından dolayı, literatürden elde edilen gözlemsel tayf verileri üzerinden tayf analizleri gerçekleştirildi. Belirlenen sıcaklık değerleri kullanılarak hazırlanan model atmosfer parametreleri yardımıyla her bir yıldızın vsini dönme hızı değerleri hesaplandı. Hesaplanan dönme hızı değerlerine göre dağılım grafiklerini oluşturdu.
Dönme hızı kadar önemli bir parametre olan metal bolluğunun Am, Ap ve δ Scuti yıldızları üzerinde etkisi araştırıldı. Gözlemsel tayflar üzerinden çalışılan sistemler için [Fe/H] demir bolluğu belirlendi.
HR diyagramı üzerinde aynı komşulukta bulunun Am, Ap ve δ Scuti yıldızlarının manyetik alanlarının zonklama doğasını üzerinde çok önemli bir role sahip olduğu görüldü. Am yıldızlarında ve δ Scuti yıldızlarında manyetik alan görülmemesine karşın Ap yıldızlarındaki kuvvetli manyetik alanın görülmesi ancak yıldızın zonklamasıyla birlikte roAp yıldızlarında düşük manyetik alan değerinin belirlenmesinin fiziksel nedeni irdelendi. 
Sonuç olarak elde ettiğimiz tüm parametreler ile her bir tür yıldız için dağılımlar oluşturularak zonklama doğasının parametrelerle ilişkisi irdelenmiştir. Dağılımlardan sapan yıldızlar, parametrelerle ilişkilendirilerek analizler sonucunda şüpheli bulunan yıldızlar çalışmanın sonuç kısmından sonraki çalışmalara ışık tutacak şekilde zonklamaya aday yıldızlar olarak listelendi.

Abstract:
In this study, the properties of the pulsation nature of the pulsating Am, roAp and δ Scuti stars in the same neighborhood in the Hertzprung-Russell (H-R) diagram have been investigated. Similarities and differences of three different star types in the same neighborhood have been determined on the HR diagram. Up-to-date catalogs and databases are investigated for the systems to be studied. 
Since the surface temperature of the star is very important in spectral analysis, firstly, the surface temperature values of each star are calculated. Since Am and Ap stars are spectrally strange stars, different methods are used to calculate their surface temperature values and the most suitable method is determined by matching the temperature values being found with the literature data. 
Since the rotational speed (vsini) will have a significant effect on the systems we work with, spectral analyzes are carried out on the observational spectral data obtained from the literature. With the help of the model atmosphere parameters prepared using the determined temperature values, the (vsini) rotational speed values of each star are calculated. Distribution graphics are formed based on the calculated rotational speed values.
The effect of metal abundance, which is a parameter as important as rotational speed, on Am, Ap and δ Scuti stars is investigated. [Fe/H] iron abundance is determined for the systems studied through observational spectra.
It is seen that the magnetic fields of the Am, Ap and δ Scuti stars having same neighborhood on the HR diagram, played a very important role in the pulsation nature. While no magnetic areas were observed in Am stars and δ Scuti stars, as powerful magnetic fields were observed in Ap stars, with the pulsation of star, physical reason of determining low magnetic field value in relation to roAp stars has been examined. 
As a conclusion, by forming distributions for each type of star with all the parameters we have obtained, relationship of pulsation nature with the parameters has been examined. By correlating the stars deviating from the distributions with parameters, the stars considered to be doubtful as a result of analysis have been listed as candidate stars for pulsation in a way to shed light on the following studies after the conclusion part of study.