Evlilik uyumuna ilişkin model araştırması
Research for a model about marital adjustment
Yazar: SEMANUR KODAN ÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. BAŞARAN GENÇDOĞAN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile yapısı = Family structure ; Cinsel yaşam = Sexual life ; Evlilik = Marriage ; Evlilik ilişkisi = Marital relationship ; Evlilik uyumu = Marital adjustment ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Sosyoekonomik düzey = Socio-economic level ; Yapısal Eşitlik Modeli = Structural Equation Model ; Ölçekler = Scales ; İletişim becerisi = Communication skill

Özet:
Amaç: Bu araştırmada cinsiyet, algılanan sosyo ekonomik düzey, çocuk sayısı, evlilik süresi, ebeveynlerinin evliliklerine yönelik algıları, var olan psikolojik veya fiziksel rahatsızlık, eşlerin aile yapılarının benzerliği vb. değişkenlerine göre evlilik uyum düzeyleri ve problem çözme becerileri, iletişim becerileri, cinsel yaşam kalitesi ve eşlerin aile yapılarının benzerliklerinin evlilik uyumunu yordama gücü incelenmiştir. Ayrıca açık uçlu sorular aracılığıyla evlilik uyumunu etkileyen değişkenlerin derinlenmesine araştırılması amaçlanmıştır. 
Yöntem: Bu araştırmanın oluşturulmasında nicel araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve ilişkisel tarama modeli çerçevesinde yapısal bir model geliştirilmiş ve test edilmiştir. Bu araştırmanın çalışma grubunu 143(286 birey) çift oluşturmaktadır. Bu çalışmada, Çift Uyum Ölçeği, Evlilikte Problem Çözme Becerileri Ölçeği, İletişim Şekilleri Ölçeği-Kadın ve Erkek Formu, Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kadın Formu ve Erkek Formu veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. 
Bulgular: Araştırmanın bulgularına göre evlilik uyumu ile sosyo ekonomik düzey, çocuk sahibi olma, fiziksel veya psikolojik rahatsızlık, son bir yıl içinde olumsuz bir olay yaşama, evlilik süresi, haftasonunu eş ile geçirme, eşlerin aile yapılarının benzerlikleri ve ebeveynlerinin evliliklerinin değerlendirilmesi değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Problem çözme becerileri ve iletişim şekillerinin evlilik uyumu üzerinde etkisi orta düzeyde etkisi bulunurken; cinsel yaşam kalitesi ve eşlerin aile yapılarının benzerlikleri evlilik uyumu üzerindeki etkisi düşük düzeyde bulunmuştur.
Sonuç: Evlilikte problem çözme becerileri, cinsel yaşam kalitesi ve eşlerin aile yapılarının benzerliklerinin evlilik uyumu üzerinde doğrudan pozitif yönde etkisi olduğu görülmekle birlikte bu etkinin oldukça düşük düzeyde olduğu görülmektedir. Buna göre, evlilik uyumu modelde hem kadın hem de erkekler için geçerli bulgular sunmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Evlilik uyumu, evlilikte problem çözme becerileri, iletişim şekilleri, cinsel yaşam kalitesi, eşlerin aile yapılarının benzerlikleri, cinsiyet, yapısal eşitlik modellemesi

Abstract:
Purpose: In this study, marital adjustment levels and problem solving skills, communication skills, sexual satisfaction and similarities of the family structures of spouses were investigated according to variables of gender, perceived socio-economic level, number of children, duration of marriage, marital status of parents, existing psychological or physical discomfort, similarity between families. In addition, it aims to investigate in depth the variables that affect marital adjustment through open-ended questions. 
Method:In formation of the research, quantitative research approach was adopted and a structural model was developed and tested in the context of relational survey model. Within the scope of the study, the effects of problem solving skills, communication skills, sexual life quality and similarities of spouses' family structures on the marital adjustment were discussed. The study group consisted of 143 couples (286 individuals). In this study Couple Adjustment Scale, Problem Solving Skills in Marriage Scale, Communication Forms Scale -Female and Male Forms, Sexual Life Quality Scale -Female Form and Male Form were used as data collection tools. 
Finding: As a result of the study, it was found that there was a significant relationship between marital adjustment, socio-economic level, having a child, physical or psychological disturbance, experiencing a negative incident in the last year, duration of marriage, spending weekend with the spouse, similarities of spouses' family structures and evaluation about their parents' marriage. The effect of problem solving skills and communication styles on the marital adjustment was moderate. And the effect of quality of sexual life and similarities of spouses' family structures were found to be low on marital adjustment. 
Result: The problem solving skills in marriage, sexual life quality and similarities of spouses' family have a direct positive effect on marital adjustment, but this effect is seen to be quite low. Hence, marital adjustment model has presented valid findings for both women and men. 
Keywords: Marital adjustment, marriage problem solving skills, communication methods, sexual life quality, similarities of spouses' family structures, gender, structural equation modeling