Teknolojik ürün geliştirme sürecinde KOBİ'lere sağlanan ar-ge, inovasyon finansman desteklerinin istihdama katkısı: Bursa ili otomotiv sektöründe bir araştırma
Contribution of  R&D, innovation financing supports provided for smes in the process of technological product development to the employment: a research in Bursa automotive sector
Yazar: GÜL ÇİÇEK ZENGİN BİNTAŞ
Danışman: PROF. DR. HAKAN KESER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Finansal destek = Financial support ; Finansman = Financing ; KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Otomotiv sektörü = Automotive sector ; Teknoloji = Technology ; Teknolojik gelişmeler = Technological developments ; Yeni ürünler = New products ; Ürün geliştirme = Product development ; İstihdam = Employment

Özet:
İşletmelerinin %99,8'ini oluşturan Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler (KOBİ), Türkiye ekonomisinin de bel kemiğini oluşturmaktadır. Ancak küreselleşme, ekonomik istikrarsızlık ve teknolojideki son gelişmelere uyum sorunu nedeniyle KOBİ'lerin finansman, istihdam, üretim, pazarlama vb. sorunları giderek artmaktadır. Bu sorunlarla baş etmeye çalışan KOBİ'lerin ayakta kalarak varlığını sürdürmesi ve rekabet edebilecek noktaya gelmesi ise ancak Ar-Ge, inovasyon çalışmaları ile mümkündür. Bu bağlamda, KOBİ'lerin bulunduğu mevcut durum göz önüne alınarak Ar-Ge, inovasyon faaliyetlerinde bulunabilmeleri için doğrudan ve dolaylı finansman destekleri ile desteklenmesi gerekmektedir. Bu destekler KOBİ'lerin Ar-Ge faaliyetlerini sorunsuz sürdürmelerini sağlayacak birçok gider kalemini içermektedir. Bu gider kalemleri içerisinde istihdam önemli bir yer teşkil etmektedir. Çünkü desteklerin bir amacı da istihdamın artmasına katkı sağlamaktır. Ancak söz konusu desteklerin KOBİ'lere reelde ne ölçüde katkı sağladığı ile ilgili yapılmış akademik bir çalışma bulunmamaktadır.
Bu bağlamda öncelikle KOBİ'lerin mevcut durumu ve Ar-Ge, inovasyon potansiyelleri incelenmiştir. Türkiye'nin mevcut Ar-Ge yapısı ve KOBİ'lere verilen Ar-Ge destekleri ortaya konulmuştur. Söz konusu desteklerin istihdamı teşvik amacı bulunduğu için öncelikle genel istihdam teşvikleri incelenmiş, daha sonra Ar-Ge, inovasyon istihdam teşvikleri açıklanarak, simülasyon çalışması yapılmıştır. Son olarak araştırmanın ana probleminden yola çıkarak Bursa'da otomotiv sektöründe faaliyet gösteren ve Ar-Ge, inovasyon proje desteklerinden yararlanmış 56 KOBİ ile yüz yüze görüşme yapılmıştır. Görüşmelerde KOBİ'lerin Ar-Ge proje desteklerinden yararlanmasının istihdama katkısı ve proje çıktılarının işletme üzerindeki ticari, ekonomik etkileri incelenmiştir. Sonuç olarak Ar-Ge, inovasyon proje desteklerinin KOBİ'lerde istihdamı önemli oranda artırdığı, ticari olarak kazanımlar elde ettikleri ve rekabet edebilirliklerini artırdıkları ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler: KOBİ, Ar-Ge, İnovasyon, Finansman Destek, Teşvik, İstihdam.

Abstract:
SMEs, which constitute 99.8% of Turkey's enterprises, constitute the backbone of the economy. However, due to the globalization, economic instability and the problem of adaptation to the latest developments in technology, SMEs' financial, employment, production, problems are increasing. It is only possible with R&D and innovation studies that SMEs, who try to cope with these problems, survive and come to the point where they can compete. In this context, in view of the current situation of SMEs, R&D should be supported with indirect and direct financing support so that they can be involved in innovation activities. These supports include many expense items that will enable SMEs to continue their R&D activities without ny problems. Employment is an important part of these expense items. Because one of the reasons of the supports is to contribute to the increase in employment. However, there is no academic study on the extent to which these supports actually contribute to SMEs in real terms.
In this context, firstly, the current situation of SMEs and innovation and R&D potentials have been examined. Turkey's present R&D structure and R&D support given to SMEs have been put forward. Since the said supporters had the intention of promoting employment, general employment incentives were examined first and then simulation work was carried out by explaining R&D, innovation employment incentives. Finally, from the main problem of the research, face-to-face interviews were conducted with 56 SMEs operating in the automotive sector in Bursa and benefiting from R&D, innovation project supports. The employment contribution of SMEs benefiting from R&D project supports in the talks and the commercial and economic effects of the project outputs on the business were examined. As a result, it has been revealed that R&D, innovation project support has increased employment in SMEs, achieved commercial gains and increased their competitiveness.
Keywords: SME, R&D, Innovation, Financial Support, Project, Employment.