Altay destanlarında kutsal ekoloji
Sacred ecology in Altai epic
Yazar: NECATİ ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. TURGAY KABAK
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Altay = Altay ; Destanlar = Epics ; Ekoloji = Ecology

Özet:
Tüm dünyada hissedilen çevre problemlerinin ekosisteme yansıyan olumsuz etkisi gün geçtikçe artmaktadır. Doğaya dair çevre bilgisi ile toplumların ekokültürel değerleri, insanların doğaya karşı davranışlarında belirleyici olmaktadır. Ekolojik problemler üzerine çözümler üretmeye çalışan çevreci akımlardan biri olan derin ekoloji felsefesi, insanmerkezci çevre yaklaşımına karşı olmakla birlikte amacı sadece insanı korumak olan sığ ekolojik tutumları da eleştirmektedir. İnsanı dünyanın hükümdarı değil ekosistemin bir parçası olarak gören derin ekoloji felsefesi doğanın bütünlüğü anlayışını savunmaktadır. Derin ekolojistlere göre doğadaki her unsuru değerli görüp ona saygı duymak, manevi bağla kurulmuş ekolojik benlik algısıyla mümkündür. Kutsal ekoloji; dünyadaki yerli ve kırsal halkların sahip olduğu bilgi birikimlerini inceler, bu bilgileri ve onların bilgiyi öğrenme yollarını araştırır. Bu çalışmada Altay destanları, derin ekoloji felsefesinin ilkeleri ve kutsal ekoloji kavramı çerçevesinde betimsel analiz tekniği ve ekoeleştirel bir yaklaşımla incelenmiştir. Altay Türklerinin ekokültürel bilincini destan metinleri üzerinden tespit edilen bulgularla günümüz doğa bilincine katkı sunulmaya çalışılmıştır. Betimsel analiz yöntemiyle incelenen Maaday Kara, Oçı Bala, Ay Sologoy Lo Kun Kologoy destanları üzerinden Altay Türklerinin ekokültürel bilincine ulaşılmaya çalışılmıştır. Altay Türklerinin doğadaki her şeyi canlı görme, doğayla bütünleşme, birlikte yaşam, biyosferik eşitlik, doğaya içsel değer verme ve ekomerkezli doğa anlayışına dayalı bir ekolojik benlik geliştirdikleri görülmüştür.

Abstract:
The negative impact of environmental problems, which are felt all over the world, on the ecosystem is increasing day by day. Environmental knowledge about nature and eco-cultural values of societies are determinative in people's behavior towards nature. Deep ecology philosophy, which is one of the environmentalist movements that try to produce solutions on ecological problems, is against the anthropocentric environmental approach, but also criticizes the shallow ecological attitudes whose purpose is only to protect people. The philosophy of deep ecology, which sees man as a part of the ecosystem, not the ruler of the world, advocates the understanding of the integrity of nature. According to deep ecologists, seeing every element in nature as valuable and respecting it is possible with an ecological self-perception established with a spiritual bond. Sacred ecology; examines the knowledge of indigenous and rural peoples around the world, and explores this knowledge and their ways of learning it. In this study, the Altai epics were examined with a descriptive analysis technique and an ecocritical approach within the framework of the principles of deep ecology philosophy and the concept of sacred ecology. It has been tried to contribute to today's nature consciousness with the findings determined through the epic texts of the eco-cultural consciousness of the Altai Turks. It has been tried to reach the eco-cultural consciousness of Altai Turks through the epics of Maaday Kara, Oçı Bala, Ay Sologoy Lo Kun Kologoy, which were examined by descriptive analysis method. It has been seen that Altai Turks have developed an ecological self based on seeing everything in nature alive, integrating with nature, living together, biospheric equality, giving intrinsic value to nature and ecocentric nature understanding. Daha sonra doldurulacaktır