Travma ile başa çıkma öz-yeterliği ölçeği'nin Türkçe uyarlama çalışması ve bazı değişkenler ile ilişkisinin incelenmesi
The Turkish adaptation study of the trauma coping self-efficacy scale and examination of the relationship with certain variables
Yazar: ASLI HALAÇOĞLU
Danışman: PROF. DR. SEYDİ AHMET SATICI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada Travma ile Başa Çıkma Öz-Yeterliği Ölçeği'nin Türkçe uyarlama çalışması yapılarak geçerlik ve güvenirliği test edilmiştir. Travma ile Başa Çıkma Öz-Yeterliği Ölçeği'nin psikolojik sağlamlık, depresyon, anksiyete ve stres, yaşam doyumu, psikolojik iyi oluş ve posttravmatik stres bozukluğu değişkenleri ile ilişkisi incelenmiştir. Çalışma Türkiye'de yaşayan 18 yaş üzeri en az bir travmatik durumla karşılaşmış 342 kadın ve 271 erkek toplam 613 katılımcıdan oluşmaktadır. Ölçme aracı olarak '' Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği'', ''Psikolojik İyi Oluş Ölçeği'', ''Yaşam Doyumu Ölçeği'', ''Posttravmatik Stres Bozukluğu- Kısa Ölçek'', ''Depresyon, Anksiyete, Stres Ölçeği (DASS-21)'' ve ''Travma ile Başa Çıkma Öz-Yeterliği Ölçeği'' kullanılmıştır. Türkçe uyarlama çalışmasında madde tepki kuramı, ölçüt bağıntılı geçerlik ve ölçme değişmezliği incelenmiştir. Toplanan veriler ile demografik değişkenlere ilişkin analizler yapılmıştır. Değişkenler arası ilişkiyi ortaya çıkarmak için yapısal eşitlik modeli (YEM) kullanılmıştır.
Araştırmanın sonucunda Travma ile Başa Çıkma Öz-Yeterliği Ölçeği'nin geçerlilik ve güvenirliliğine ilişkin anlamlı sonuçlara ulaşılmıştır. Yol analizi sonucunda yaşam doyumunun psikolojik iyi oluşu pozitif yönde yordadığı ve bununla birlikte psikolojik iyi oluşun, psikolojik sağlamlık aracılığı ile travma ile başa çıkma öz-yeterliğini yordadığı ortaya çıkmıştır. Aynı zamanda travma ile başa çıkma öz-yeterliğinin posttravmatik stres bozukluğunu depresyon anksiyete ve stres aracı değişkeni ile yordadığı görülmüştür. Ayrıca psikolojik sağlamlığın, depresyon anksiyete ve stresi negatif yönde yordadığı ortaya çıkmıştır. Elde edilen araştırma bulguları literatür çerçevesinde tartışılmış ve gelecekteki araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, the validity and reliability of the Trauma Coping Self-Efficacy Scale (CSE-T) were tested, and its Turkish adaptation was conducted. The relationship between the Trauma Coping Self-Efficacy Scale and variables such as psychological resilience, depression, anxiety and stress, life satisfaction, psychological well-being, and posttraumatic stress disorder was examined. The study comprised 613 participants, including 342 females and 271 males aged 18 and above, who had experienced at least one traumatic event in Turkey. The Short Psychological Resilience Scale, Psychological Well-Being Scale, Life Satisfaction Scale, Posttraumatic Stress Disorder-Short Scale, Depression, Anxiety, Stress Scale (DASS-21), and Trauma Coping Self-Efficacy Scale were used as measurement instruments. Item response theory, criterion-related validity, and measurement invariance were examined in the Turkish adaptation study. Analyses regarding demographic variables were conducted with the collected data. Structural equation modeling (SEM) was used to reveal the relationships between variables.
The results of the study indicated significant findings regarding the validity and reliability of the Trauma Coping Self-Efficacy Scale. Path analysis revealed that life satisfaction positively predicted psychological well-being, and in turn, psychological well-being predicted coping self-efficacy through psychological resilience. Additionally, coping self-efficacy was found to predict posttraumatic stress disorder with depression, anxiety, and stress as mediating variables. Furthermore, psychological resilience was found to negatively predict depression, anxiety, and stress. The research findings were discussed within the framework of the literature, and suggestions for future research were provided.