Zebra Balığı'nın (Danio rerio) iç organlarında klomifen sitratın oksidatif stres parametreleri üzerine etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of clomiphene citrate on oxidative stress parameters in the internal organs of Zebrafish (Danio rerio)
Yazar: NAZLI SEVİM GÖLÇÜK
Danışman: PROF. DR. FİGEN ESİN KAYHAN
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Dünya çapında üreme çağındaki milyonlarca insanı ve aileleri etkileyen infertilite, erkek
veya kadın üreme sisteminin bir hastalığıdır ve gebelik elde edilememesi ile tanımlanır.
İnfertilite, çiftlerin %85'inde normal fizyolojide tanımlanabilir anomalilerden veya altta
yatan hastalıktan kaynaklanmaktadır ve tedavisi için kullanılan etken maddelerden biri
klomifen sitrat (KS) maddesidir. Klomifen Sitrat, yaygın olarak kullanılan anti östrojen
bir hormon stimülasyonudur ve östrojenle rekabet etmek ve östrojen reseptör
aktivitesini modüle etmek için tasarlanmıştır.
Bu çalışmanın amacı Klomifen Sitrat (KS)'in omurgalı model organizma Zebra balığı
(D.rerio) karaciğer, beyin ve gonad dokusunda meydana getirdiği oksidatif stres
seviyelerini araştırmaktır. Bu çalışmada 1,47 mg/L KS dozu iki ayrı uygulama dozu; 48
ve 72 saatlik uygulama olarak beyin, karaciğer ve gonad dokuları üzerindeki etkileri
bazı biyokimyasal parametreler açısından incelenmiştir. KS'in sırasıyla; katalaz
aktivitesi (CAT), malondialdehit (MDA), total protein (TP), indirgenmiş glutatyon
(GSH) deneyleri yapılmıştır. Deneylerin sonucunda 48.saat karaciğer ve beyin
dokularının CAT enzim aktivitelerinin kontrole göre anlamlı olarak arttığı bulunmuştur.
72. saat karaciğer dokusu CAT enzim aktivite sonuçlarının ise kontrole göre istatistiksel
olarak anlamlı arttığı tespit edilmiştir. Gonad dokusunun ise sadece 72.saatte CAT
aktivitesinin anlamlı olarak arttığı saptanmıştır. MDA seviyeleri beyin ve gonad
dokularında 48. saatte anlamlı olarak azaldığı tespit edilmiştir. Beyin dokusunda ise 72.
saatte MDA seviyelerinde anlamlı bir azalma görülürken gonad dokusunda anlamlı bir
artış saptanmıştır. Karaciğer dokusunda hem 48.saat hem de 72.satte MDA seviyeleri
anlamlı olarak arttığı bulunmuştur. 48. ve 72. saat GSH seviyeleri kontrol grubu ile
karşılaştırıldığında karaciğer ve gonad dokularında anlamlı bir artış olduğu
belirlenmiştir. Beyin dokusu GSH sevilerinde ise anlamlı bir sonuç elde edilememiştir.
Beyin dokusuna ait TP seviyeleri her iki grupta kontrole göre anlamlı olarak artmıştır.
Gonad dokusu 48. saatte anlamlı olarak azalırken, 72.saatte anlamlı olarak artmıştır.
Karaciğer dokusunun her iki grubunda da anlamlı bir değişim gözlenmemiştir.
Bu çalışmanın sonucunda Klomifen Sitrat'ın zebra balığı karaciğer, beyin ve gonad
dokularında az da olsa olumsuz oksidatif stres etkiye neden olduğu belirlenmiştir. Bu
çalışmanın gelecekte yapılacak olan infertilite tedavisine yönelik araştırmalara kaynak
olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Infertility, which affects millions of people of reproductive age worldwide along with
their families, is defined as the inability to achieve pregnancy due to a disease of the
male or female reproductive system. In about 85% of couples, infertility can be
attributed to abnormalities in normal physiology or underlying diseases, and one of the
active substances used for its treatment is Clomiphene Citrate (CC). Clomiphene Citrate
is a widely used anti-estrogen hormonal stimulation that is designed to compete with
estrogen and modulate estrogen receptor activity.
The aim of this study is to investigate the oxidative stress levels induced by clomiphene
citrate (CC) in the liver, brain, and gonadal tissues of the vertebrate model organism
Zebrafish (D. rerio). In this study, a dose of 1.47 mg/L CC was applied in two different
application doses; 48 and 72 hours, and its effects on brain, liver, and gonadal tissues
were examined in terms of some biochemical parameters. catalase (CAT) activity,
malondialdehyde (MDA), total protein (TP), and reduced glutathione (GSH)
experiments were conducted for CC. The results of the experiments showed that CAT
enzyme activities of the liver and brain tissues significantly increased compared to the
control at 48 hours. At 72 hours, CAT enzyme activity results in the liver tissue were
found to be statistically significantly higher than the control. For gonadal tissue, CAT
activity significantly increased only at 72 hours. MDA levels decreased significantly in
brain and gonadal tissues at 48 hours. In brain tissue, there was a significant decrease in
MDA levels at 72 hours, while gonadal tissue showed a significant increase. In the liver
tissue, MDA levels significantly increased at both 48 and 72 hours. When compared to
the control group, GSH levels at 48 and 72 hours showed a significant increase in liver
and gonadal tissues. However, no significant results were obtained for GSH levels in
brain tissue. TP levels of brain tissue increased significantly in both groups compared to
the control. While gonadal tissue decreased significantly at 48 hours, it increased
significantly at 72 hours. There was no significant change observed in the liver tissue of
both groups.
As a result of this study, it was determined that Clomiphene Citrate causes a slight
negative oxidative stress effect in zebrafish liver, brain, and gonadal tissues. This study
is believed to serve as a resource for future research on infertility treatment.