Türk toplumunda alt üst molar dişlerde foramen apikale çapının, pozisyonunun, sayısının ve lokalizasyonunun incelenmesi
Evaluation of diameter, position, count and location of apical foramen of lower, upper molars in Turkish population
Yazar: EVREN SARIYILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ÇAĞIN YÜCEL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Azı dişleri = Molar ; Diş kökü = Tooth root ; Diş morfolojisi = Tooth morphology ; Türk toplumu = Turkish society

Özet:
Amaç: Türk toplumunda alt, üst molar dişlerin köklerinde bulunan aksesuar foramen sayısı, apikal foramenin anatomik apeksten uzaklığı, minor apikal foramen sayısı, apikal foramenin kök yüzeyinde bulunduğu yerler, minor apikal foramenin şekli, minor apikal foramenin en dar ve en geniş çapının uzunluğu olmak üzere apikal kök morfolojisi ile ilgili verileri toplamak ve değerlendirmektir.
Materyal ve Metot: 2140 adet alt, üst birinci ve ikinci molar insan dişi kullanılmıştır. Bilgisayarlı stereo mikroskop ile 80x büyütmede örnekler incelenmiştir. Ölçüm kalibrasyonu mikro skala ile mikron seviyesinde ayarlanmıştır.
Bulgular: Alt, üst molar dişlerde minor apikal foramen şekli en fazla ovaldır. Alt, üst molar dişlerin her bir kökünde en fazla 2 minor apikal foramen tespit edilmiştir. Üst molar dişlerin minor apikal foramenin dar çaplarının ortalaması 186,77-364,79µm iken geniş çaplarının ortalaması 223,98-453,42µm olarak ölçülmüştür. Alt molar dişlerin minor apikal foramenlerinin ortalama boyutları dar çapta 178,09µm ile 309,20µm, geniş çapta 209,79µm ile 419,55µm arasında yer almıştır. Alt, üst molar dişlerde en fazla üç aksesuar foramen belirlenmiştir. Aksesuar foramen bulunma sıklığı üst molar dişlerde %2,5 ile %53,33 arasında iken alt molar dişlerde %14,29-44,12 arasında bulunmuştur. Apikal foramen ile anatomik apeks arasında üst molar dişlerde ortalama 357,88µm ile 626,391µm mesafe bulunmakta iken alt molar dişlerde ortalama 392,69µm ile 1126,36µm arasında mesafe bulunmuştur. 
Sonuç: Alt, üst birinci ve ikinci molar dişlerin çoğu kökünde önerilen apikal başlangıç eğesi ISO 20 numaralı eğedir.

Abstract:
Aim: Collecting and evaluating data about apical root morphology which include shape, count, the widest and the smallest diameters of minor apical foramen, count of accessory foramina, location of apical foramen on the root surface and distance between anatomical apex and minor apical foramen of lower and upper molars in Turkish population.
Material and Method: 2140 lower and upper first and second molar human teeth were used in this study.  All samples investigated with computerized stereomicroscope under 80X magnification. Measurements were calibrated with microscale at micron level.
Results: The most frequent shape of minor apical foramen was oval. Both upper and lower molar roots had maximum two minor apical foramen. Mean size of the smallest diameter of upper molars were 186,77-364,79µm  and  mean size of the largest diameter of upper molars were 223.98-453.42µm. Mean size of the smallest diameter of lower molars were 178.79-309.20µm and mean size of the largest diameter of lower molars were 209.79-419.55µm.  Maximum three accessory foramina were determined in lower and upper molars. Prevalence of accessory foramen were 2.5-53.33% in upper molars while prevalence of accessory foramen were 14.29-44.12% in lower molars. Mean distance between anatomical apex and minor apical foramina were 357.88-626.391µm  in upper molars while mean distance between anatomical apex and apical foramina were 392.69-1126.36µm in lower molars. 
Conclusion: The most recommended  initial apical file was ISO #20 for many roots of upper, lower first and second molars.