Çocukluk çağı otozomal dominant ve otozomal resesif polikistik böbrek hastalıklarının klinik ve genetik özelliklerinin araştırılması
Clinical and mutational spectrum of children with autosomal recessive and autosomal dominant polycystic kidney disease
Yazar: ÖZÜM TUTAL
Danışman: PROF. DR. FATİH ÖZALTIN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Genetik = Genetics ; Genetik hastalıklar-doğuştan = Genetic diseases-inborn ; Mutasyon = Mutation ; Polikistik böbrek hastalıkları = Polycystic kidney diseases

Özet:
Kistik böbrek hastalıkları, klinik ve genetik olarak oldukça heterojen hastalıklardır. Otozomal resesif polikistik böbrek hastalığı (ORPBH) PKHD1 genindeki mutasyonların sonucu olarak genellikle intrauterin veya doğumdan sonra tanı alır. Otozomal dominant polikistik böbrek hastalığı (ODPBH) da genellikle PKD1 veya PKD2'deki mutasyonlarla ilişkili, en yaygın görülen kalıtsal böbrek hastalığıdır. Bu çalışmada, ORPBH ve ODPBH'nin klinik ve genetik özelliklerini araştırmayı amaçladık. Bu çalışmaya yedi pediatrik nefroloji merkezinden, tanısı genetik olarak doğrulanmış, ORPBH (10 kız, 11 erkek) ve ODPBH (28 kadın, 20 erkek) olan toplam 69 çocuk dahil edildi. Demografik özellikler, aile öyküsü, başvuru anındaki ve bir yıllık takiplerinde klinik ve laboratuvar bulguları toplandı. ORPBH hastaları için tanı anındaki ortanca yaş 10.5 (IQR; 0.75-58.5) aydı. Ebeveynler arasında akrabalık 11 hastada (%52,4) mevcuttu. Tanı anında 14 (%66,7) hastada tahmini glomerüler filtrasyon hızı (eGFR) <90 ml/dk/1.73 m2 idi. Ortalama takip süresi 4,1 ± 3,7 yıldı. Son ziyarette ortanca eGFR değeri 74 (IQR; 43-126) ml/dk/1.73 m2 saptandı. Toplam altı hastaya (%28,6) renal replasman tedavisi (RRT) uygulandı, bunların üçü bebeklik döneminde öldü ve ikisi takip sırasında böbrek nakli oldu. Diğer bir hasta için ise nakil hazırlıkları yapılmaktadır. Tüm hastalarda biallelik PKHD1 mutasyonu vardı. ODPBH hastaları için ortalama tanı yaşı 5.5 ± 4.6 yıldı. Tanı anında 11 (%22,9) hastada eGFR <90 ml/dk/1.73m2 idi. Ortalama takip süresi 2,6 ± 2,1 yıldı. Son ziyarette ortanca eGFR değeri 114 (IQR; 98-135) ml/dk/1.73 m2 idi. Sadece bir hastaya böbrek nakli yapıldı. Toplam 42 hastada (%87,5) PKD1 mutasyonu varken, 6 hastada (%12,5) PKD2 mutasyonu vardı. Büyüme geriliği, tanı anındaki hipertansiyon ve kronik böbrek hastalığına (KBH) ilerleme oranı, bi-allelik PKHD1 mutasyonu olan hastalarda heterozigot PKD1 veya PKD2 mutasyonu olan hastalara göre daha yüksekti (sırasıyla p <0.001, p <0.001 ve p = 0.001). Renal sağkalım analizinde, mutasyon tipi, başvuru sırasındaki büyüme geriliği, malnütrisyon ve ultrasonografide (USG) artmış renal ekojenite KBH'ye ilerleme için bağımsız risk faktörleri olarak bulundu.

Abstract:
Cystic kidney diseases are a heterogeneous group of chronic renal disease. Autosomal recessive polycystic kidney disease (ARPKD) is generally diagnosed in utero or at birth due to mutations in PKHD1 gene. Autosomal dominant polycystic kidney disease (ADPKD) is the most common inherited kidney disease commonly associated with mutations in PKD1 or PKD2.  In this study, we aimed to investigate clinical and genetic features of ARPKD and ADPKD in a group of Turkish patients. A total of 69 children with genetically confirmed ARPKD (10 females, 11 males) or ADPKD (28 females, 20 males) from seven pediatric nephrology centers were included in this study. Demographic features, family history, clinical and laboratory findings at presentation and during 12 months intervals were collected. For ARPKD patients, the median age at diagnosis was 10,5 (IQR; 0,75-58,5) months. Consanguinity between parents was present in 11 patients (52,4%). At the time of diagnosis, 14 (66,7%) patients had eGFR<90 ml/min/1.73 m2. Mean duration of follow-up was 4,1±3,7 years. At the last visit, median eGFR was 74 (IQR; 43-126) ml/min/1.73m2. A total of 6 patients (28,6%) underwent a renal replacement therapy (RRT), three of them died in infancy and two of them had renal transplantation during follow up. Preparations for renal transplantation are made for the other patient. All patients had bi-allelic PKHD1 mutation. For ADPKD patients, the mean age at diagnosis was 5,5±4,6 years. At the time of diagnosis 11 (22,9%) patients had eGFR<90 ml/min/1.73m2. Mean duration of follow-up was 2,6±2,1 years. At the last visit, median eGFR was 114 (IQR; 98-135) ml/min/1.73m2.  Only one patient underwent a renal transplantation. A total of 42 patients (87,5%) had a heterozygous PKD1 mutation while 6 (12,5%) had a heterozygous PKD2 mutation. The rate of growth retardation, hypertension at diagnosis and progression to chronic kidney disease (CKD) were higher in patients with bi-allelic PKHD1 mutation than the patients with heterozygous PKD1 or PKD2 mutation (p < 0.001, p < 0.001 and p = 0.001, respectively). In renal survival analysis, mutation type, growth retardation and malnutrition at presentation, increased renal echogenity in ultrasonography were found as independent risk factors for progression to CKD.