Kosova Radyo ve Televizyonu'nda Türkçe yayınlar: Yugoslavya Döneminden Kosava Cumhuriyeti'ne
Turkish Radio and Television broadcasts in Kosovo :Yugoslav Republic of Kosovo Period
Yazar: SERPİN EMRUŞİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ENGİN SARI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Azınlık basını = Minority press ; Azınlıklar = Minorities ; Balkan Türkleri = Balkan Turkish ; Etnik azınlık = Ethnic minority ; Kosova = Kosovo ; Radyo = Radio ; Radyo yayınları = Radio broadcasts ; Televizyon = Television ; Televizyon yayınları = Television broadcasts ; Türkler = Turks ; Türkçe yayınlar = Turkish publications ; Yugoslavya = Yugoslavia

Özet:
Kosova'dan Osmanlı devleti çekildikten sonra bölge Sırbistan hakimiyeti altına girmiştir. İkinci Dünya savaşından sonra Sosyalist bir rejim ile yönetilmeye başlayan Yugoslavya'da özyönetim deneyimi yaşanmış ve farklı ulusların hakları tanınmıştır. Kosova Türkleri bakımından 1951 tarihi büyük bir öneme sahiptir. Bu tarihte Kosovalı Türklerin varlığı tanınmış ve eğitim hakkı verilmiştir.1980 yılında Tito'nun ölümünden sonra Miloşeviç siyaset sahnesinde iken, Türklerin kazandığı hakları 1989'da ortadan kaldırılmıştır. 1999'da NATO'nun Yugoslavya'ya yönelik bombardımanı sonucu Sırp güçleri Kosova'dan çekilmek zorunda kalmış ve bölge UNMIK'in yönetimine girmiştir. Bu dönemde Kosova Türkleri 1974 Anayasasındaki haklarını koruyamamış olsalar da, UNMIK düzenlemelerinde Kosova Türkleri hakkında çok sayıda madde yer almıştır. Kosova 17 Şubat 2008'de bağımsızlığını ilan etti. 15 Haziran 2008'de yürürlüğe giren Kosova Anayasasında Türkçe Kosova çapında resmi dil olma özelliğini sağlayamazken, eğitim hakkı, bazı bölgelerde Türkçe'nin resmi kullanılması hakkı gibi bazı hakları garanti altına alınmıştır.Balkanlardaki Türk medyası bu topraklardaki Türk kimliği gibi eskiye dayanır. 1960 yıllara kadar yazılı basın görsel medyanın yerini almıştır. O dönemden önce birçok yazılı Türkçe gazete ve dergi, Türk halkının varlığını yansıtmak ve bilinçlendirmek amaçlı yayınlanmıştır. Sırbistan Radyo ve Televizyonu çatısı altında Priştine Radyo ve Televizyondaki gelişmeler ise yönetim şekilleri ile paralel olarak değişiklik göstermiştir.Priştine Radyo ve Televizyonu rejim dahilinde, çalışmalarını her zaman en üst noktaya ulaştırmayı hedefleyerek, Kosova'daki Türk halkına kendi dillerinde haber alma, bilgilendirme olanağını sunmuştur. 1969 Türkçe Radyo yayınları ve 1974 Türkçe Televizyon yayınları ?Priştina Radyo Televizyonu? adı altında 1990 yılına dek giderek genişleyerek gelişme göstermiştir.1999 yılından sonra Kosova Radyo Televizyonu olarak değişim sürecine girmiştir. Günümüzde ise Kosova'da demokrasinin bir gereği olarak görülen medya kuruluşları, nicelik olarak yeterli olmasına rağmen nitelik açısından gelişme aşamasındadır. Kosova'nın demokrasisi olduğu gibi medya sektörü de ağır aksak çalışmakta ve gerek profesyonelleşme gerekse yayıncılık alanlarında halen yetersiz olarak görülmektedir.

Abstract:
After the withdrawal of Ottoman empire from the region, Kosovo feel under the hegemany of Serbia. After the II Worl War Yugoslavia, which was governed by social regime, experienced a period of self-governance and accorded the rights of different nations living in the country. The year of 1951 had the great importance interms of the Kosovo Turks. İn that year the existence of Turks in kosovo was approved and they were guaranted the rights of education. After Tito?s death in 1980, Milosevic who was in the political arena, removed the rights which Turks had won in 1989. After in 1999 as a results of NATO bombardment against Yugoslavia. Serbian forces had to leave Kosovo and the region was acceded to UN command. Even if the Turks were not able to preserve their rights provided in 1974 Constitution, there had been a lot of provisions regerding Turks in UNMİK regulations at the period. İn the Kosovo constitution, enoured on 15 July 2008, Turkish language was not regorded as an offical language, throughout Kosovo, where as several suchs as rights to education which is the use of Turkish language official in some regions were guaranted.Turkish media in Balkans dated back to old times as the Turkish is in the these territories. Until 1960s printed media took place of the visual media. Before that period many printed Turkish newspapers and magazines had been published in order to reflect and raise awareness of the existance of Turkish community. Developments of broadcasting in Radio Television of Pristina, under the management of Radio Television of Serbia, had changed cordonantly with the regimes.The Radio Television of Pristina had given to Turkish community on oppurtunity of getting news and being informed in their own language with the aim of reaching their works to the highest point all the time. 1969?s Turkish Radio broadcasts and 1974?s Turkish Television broadcasts had made progress gradually under the name of Radio Television of Pristina until 1990?s.After 1999?s it entered in a perriod of change radio television of Kosovo. But today, media organizations seen as a requirement of democracy in Kosovo, despite of being adequate in terms of quantity, they are still in developing process in quality. Not only the democracy of Kosovo and but also media industry has made process very slowly and has still been consiclered inadequate both proffesionalization and broad casting.