Koçali karmaşığında (Adıyaman) gözlenen masif sülfid yataklarının kökeni
The origin of massive sulfide deposits within the Koçali complex (Adıyaman)
Yazar: SEMİHA İLHAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA AKYILDIZ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Bölümü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Güneydoğu Anadolu Orojenik Kuşağı, kuzeyde Toros ve güneyde ise Arap platformları ile sınırlanan Neotetis'in güney kolunun Geç Kretase-Miyosen zaman aralığında kapanması sırasındaki jeolojik olayların neticesinde gelişmiştir. Bu orojenik kuşakta yer alan Koçali Karmaşığı içerisinde Cu-Fe-Zn sülfid cevherleşmelerine rastlanılmaktadır. Bu çalışmada, Koçali Karmaşığı içerisinde yer alan masif sülfid yataklarının kökeni ele alınmıştır. Bu kapsamda, cevherleşmeler üzerinde tüm kayaç jeokimyası, mineral kimyası, izotop jeokimyası ve sıvı kapanım analizleri gerçekleştirilmiştir.Koçali Karmaşığında gözlenen cevherleşmeler, parçalanmış ve tektonik olarak dilimlenmiş bir ofiyolit bloğunda bulunan levha dayk karmaşığı ve yastık lavlar içerisinde ağsal, saçınımlı ve masif halde pirit-kalkopirit şeklinde görülür. Pirit ve kalkopirit dışında pirotin, bornit, idait, dijenit, spekülarit, kalkozin, kovellin, fahlerz ve sfalerit; gang olarak da kuvars ve kalsit mineralleri bulunmaktadır. Cevherleşmedeki sülfürün kaynağı ? 34S izotop analizi sonucunda magmatik olarak belirlenmiştir. Jeokimyasal analizler sonucun da cevherleşmeyi barındıran bazaltik anakayacın yitim ile ilişkili bir tektonik ortamda oluştuğu ve cevherleşmenin düşük sıcaklıklı bir hidrotermal aktivite tarafından izlenen bir hidrotermal evre sonucunda gerçekleştiği belirlenmiştir. Arazi, petrografi ve sıvı kapanım çalışmaların sonucunda da Koçali Karmaşığında gözlenen Cu-Fe-Zn cevherleşmelerinin oluşum itibariyle ?Kıbrıs-tipi? bir yatak olarak sınıflandırılabileceği ortaya konmuştur.

Abstract:
The Southeast Anatolian Orogenic Belt was developed as a result of geological processes related to the closure of the southern branch of the Neotethtan ocean during Late Cretaceous-Miocene time period between Taurid Platform to the north and Arabian Platform to the south. The Koçali Complex within this orogenic belt, The Cu-Fe-Zn sulphide mineralizations developed. This study aim to find out the origin of the massive sulphide deposits. In this context, the whole rock geochemistry, the mineral geochemistry, isotope geochemistry and fluid inclusion studies had been performed on the samples from these mineralizations.The mineralizations within the Koçali Complex are observed as massive, disseminated and stockwork pyrite-chalcopyrite mineralizations in the sheeted dike complex and pillow lavas belong to fragmented and tectonically sliced ophiolite block. The mineral paragenesis consist of pyrrhotite, bornite, idaite, digenite, specularite, chalcocite, covellite, fahlerz and sphalerite other than pyrite and chalcopyrite. The gang minerals are quartz and calcite. The orgin of the sulphur in the mineralizations has a magmatic affinity according to the ? 34S isotope analyses. The geochemical analyses show that the basaltic host rock is formed in a tectonic setting related to subduction and the mineralizations formed as a result of a hydrothermal phase identified as low-temperature hydrothermal activity. The field, petrographical and fluid inclusion evidences show that the Cu-Fe-Zn mineralizations within the Koçali Complex are related to Cyprus-type massive sulphide deposits.