İş karakteristikleri ve liderlik tarzının bireysel iş performansı üzerindeki etkisinde iş tatmininin aracı rolü
The mediating role of job satisfaction on the effect ofjob characteristics and leadership styles on individual job performance
Yazar: METİN KAYA
Danışman: DOÇ. DR. ESRA DİNÇ ELMALI
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Etkileşimsel liderlik = Transactional leadership ; Liderlik = Leadership ; Sağlık personeli = Health personnel ; İş doyumu = Job satisfaction ; İş karakteristikleri = Job characteristics ; İş performansı = Job performance

Özet:
Bu araştırmanın amacı, iş karakteristikleri ve liderlik tarzının bireysel iş performansı üzerindeki etkisinde iş tatminin aracı rolünü belirlemektir. Araştırmada birincil veri temini ve yapılandırılmış anket tekniği kullanılmıştır. Anket formu, İstanbul'da özel ve kamu kurumlarından tesadüfi seçilen 527 sağlık çalışanı üzerinde uygulanmıştır. Analiz yöntemi olarak lineer regresyon ve Baron-Kenny hiyerarşik regresyon aracı etki teknikleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; iş kimliği ve arkadaşlık iş karakteristiği boyutlarının uyum peformansı ve zarar verici iş davranışı üzerinde pozitif etkisi olduğu; arkadaşlık, iş kimliği ve beceri çeşitliğinin içerik performansı ve görev performansı üzerinde pozitif etkisi olduğu; arkadaşlık, iş kimliği, özerklik ve geri bildirim iş karakteristiklerinin bireyin iş tatmin düzeyi üzerinde pozitif etkisi olduğu, görev performansı, uyum performansı, içerik performansı ve zarar verici iş davranışının belli oranlarda bireyin iş tatmini üzerinde pozitif etkisi olduğunu görülmüştür.  Ayrıca, dönüşümcü liderlik tarzının içerik performansı, uyum performansı ve zarar verici iş davranışı üzerinde pozitif etkisi olduğu; her iki liderlik tarzının (işlemci ve dönüşümcü) da bireyin iş tatmin düzeyi üzerinde pozitif etkisi olduğu görülmüştür. Aracılık etkisi ile ilgili analiz sonuçlarına göre ise; iş kimliği  ve arkadaşlık karakteristiklerinin uyum performansı, içerik performansı ve görev performansı üzerindeki etkisinde genel iş tatminin kısmi aracılık rolü olduğu; dönüşümcü liderlik tarzının uyum performansı, içerik performansı ve görev performansı üzerindeki etkisinde genel iş tatminin kısmi aracılık rolü olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The purpose of this research is to determine the mediating role of job satisfaction in the impact of job characteristics and leadership style on individual job performance. Primary data gathering and structured questionnaire techniques were employed in the research. The questionnaire was administered on 527 randomly selected employees from the private and public health institutions in İstanbul. Linear regression and Baron-Kenny hierarchical regression tool effect techniques were used as analysis method. According to the research results; job identity and friendship as job characteristic dimensions have a positive effect on adaptive performance and counterproductive work behavior; friendship, job identity and diversity of skills have a positive effect on contextual performance and task performance; It was observed that friendship, job identity, autonomy and feedback job characteristics had a positive effect on the level of job satisfaction of the individual, task performance, adaptive performance, contextual performance and counterproductive job behavior had a positive effect on the individual's job satisfaction. In addition, transformational leadership style has a positive effect on contextual performance, adaptive performance and counterproductive work behavior; both leadership styles (transformational and transactional) were found to have a positive effect on the individual's job satisfaction. According to the results of the analysis on the mediation effect; general job satisfaction has a partial mediating role in the impact of job identity and friendship characteristics on adaptive performance, contextual performance and task performance; It was concluded that overall job satisfaction has a partial mediating role in the effect of transformational leadership style on adaptive performance, contextual performance and task performance.