Sigara paketleri üzerindeki uyarı amaçlı resim ve metinlerin sigara içme davranışı üzerine etkisi: Sağlık Bakanlığı'na bağlı hastanelerde çalışanlar üzerine bir alan taraması
The effect of pictures and text warnings on cigarette packets to the smoking behaviour: A field research on the hospital workers affiliated to the Health Ministry
Yazar: MELEK ÖZTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NERİMAN AYDIN
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Kamu spotları = Public service announcement ; Resimler = Pictures ; Sağlık Bakanlığı = Ministry of Health ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sigara fabrikaları = Cigarette factories ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation

Özet:
Gaziantep İli Kamu Hastaneleri Birliği'ne bağlı hastanelerde görev yapan sağlık çalışanları üzerine, sigara paketleri üzerinde yer alan uyarı amaçlı resim ve metinlerin sigara içme davranışına etkisi araştırılmıştır. Araştırmaya 458 sağlık çalışanı katılmıştır. Verilerin analizinde; yüzde, frekans ve ki-kare testleri kullanılmıştır. Katılımcıların %42.8'i hemşire-ebe, %22.5'i uzman hekim, %19.9'u laboratuar-anestezi-röntgen teknisyeni, %14.8'i de pratisyen hekimdir. Katılımcıların sigara içme oranı %41.4 bulunmuştur. Sigarayı bırakmak isteyenlerin oranı %52.6 olarak saptanmıştır. Sağlık çalışanları, sigara paketlerindeki birleşik uyarılardan yüksek oranda (%61.5) etkilenmişlerdir. Katılımcıların çoğu bu uygulamanın sigara ile mücadelede etkili olabileceğini düşünmektedir (%43.9). Sigara bırakmada en önemli etken (%56.5) sigaraya bağlı sağlık sorunlarının varlığı olmuştur. Kapalı alanlarda sigara içme yasağı sigara ile mücadelede en etkili yöntem olarak görülmüştür. Sigara paketleri üzerindeki birleşik uyarılar hem sigara bırakma nedeni arasında hem de sigara ile mücadelede en az etkisi olan yöntem olarak görülmüştür, demografik özellikler açısından ve sigara içme durumlarına göre gruplar arasında farklılık saptanmamıştır (p>0.05).  En etkili görülen uyarılar sırasıyla; 'hamile iken sigara içmek bebeğe zarar verir'(%72.1), 'çocuklarınızı koruyun, onlara dumanınızı solutmayın' (%66.8), 'sigara içmek ölümcül akciğer kanserine neden olur' (%59.6) ve en az etkili görülen uyarılar ise sırasıyla; 'sigarayı bırakmak için doktorunuzdan ve size en yakın sağlık ocağından yardım isteyin' (%31.7), 'sağlık kuruluşları sigarayı bırakmada size yardımcı olur' (%38.2) ve 'sigara içenler genç yaşta ölür' (%41.3) uyarıları olmuştur. Bu çalışma sonucunda, sigara içme oranları yüksek olan sağlık çalışanlarının öncelikle sigarayı bırakma konusunda eğitim programlarına alınması daha sonra da sigara ile mücadelede desteklerinin alınması gerektiği ortaya konmuştur. Sigara içme davranışı üzerinde, sigara paketleri üzerine konulan uyarı amaçlı resim ve metinlerde etkili görülenlerin içeriği daha da zenginleştirilmelidir.

Anahtar Kelimeler:  Sağlık Çalışanı, Sigara Paketleri, Uyarı Amaçlı Resim ve Metinler.

Abstract:
The opinion of health staff working at hospitals connected to Gaziantep Province Public Hospitals Union on the effects of warning purposed pictures and texts on cigarette packages on smoking behavior was searched. 458 health staff participated in the research. Percentage, frequency and chi-square test were used in the data analysis. % 42.8  of the participants were midwife nurses, % 22.5  were specialist physicians, % 19.9  were laboratory- anesthesia-X-ray technician, and % 14.8  were general practitioners. The smoking rate of the participants was found to be % 41,4. The rate of the ones who want to give up smoking was determined as % 52,6. The health staff were highly affected by the united warnings on the cigarette packages (% 61.5). Most of the participants think that this application may be effective in fighting smoking (% 43,9). The most important factor in giving up smoking was the health problems caused due to smoking (% 56.5). Prohibition of smoking in enclosed spaces was seen as the most effective method in fighting smoking. The united warnings on the cigarette packages were seen as the least effective method both among giving up smoking reasons and in fighting smoking, differences were determined among the groups according to demographic features and smoking habits (p>0.05). the most effective warnings were like this in order; 'smoking during pregnancy gives harm to the baby'(% 72.1), 'protect your children, don't let them breathe your smoke' (% 66.8), 'smoking causes fatal lung cancer' (% 59.6), and the least effective warnings were like this in order; 'ask for help from your doctor and the closest cottage hospital to give up smoking' (% 31.7), 'health institutions help you to give up smoking' (% 38.2), and 'smokers die young' (% 41.3). As a result of this study, it was put forth that the health staff whose smoking rate is high should primarily be taken to education programs on giving up smoking and then their support should be taken to fight smoking. On smoking behavior, the content of the warnings placed on cigarette packages shown effective for pictures and texts should be further enhanced.

Key Words: Health Staff, Cigarette Packages, Warning Purposed Pictures and Texts.