Çeviri sosyolojisi odağında göç olgusu ve güç ilişkileri: Türkiye'de Suriyeli mültecilerin toplum çevirmenleri
The migration phenomenon and power relations at the focus of sociology of translation: Community interpreters of Syrian refugees in Turkey
Yazar: ÖZGÜR BÜLENT ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. EMİNE BOGENÇ DEMİREL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Diller ve Kültürlerarası Çeviribilim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Bourdieu, Pierre = Bourdieu, Pierre ; Göçler = Migrations ; Güç ilişkileri = Power relations ; Mülteciler = Refugees ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; Suriyeliler = Syrians ; Toplum çevirmenliği = Community interpreting ; Çeviri = Translation ; Çeviri sosyolojisi = Sociology of translation

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'de 2011 yılından itibaren artmaya başlayan yeni göç dalgalarıyla birlikte önem kazanmaya başlayan toplum çevirmenliğinin Türkiye'de sahadaki yansımalarının izini sürerek güncel bir profilini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Cronin'in öngördüğü gibi (Cronin, 2008), göç olgusu gelecekte daha da ivme kazanacak ve yakınlık algılarımız belki de tamamen değişmek zorunda kalacaktır. Gelişmiş toplumlarda göçmenlerle olan toplumsal mesafe artacak ve dolayısıyla çeviri daha önemli bir konuma gelecektir. Bu bağlamda, toplum çevirmenleri kültürlerarası iletişimi kolaylaştıran, dilsel engelleri hafifletici rolleriyle ele alınabilirler. Toplum çevirmenleri, diller arası çeviri yapmak dışında, iki toplum arasındaki kültürel farkları açıklama konusunda da bir işleve sahiptirler. Bu anlamda birer kültürel aracı olarak düşünülebilirler. Bütün bunlara rağmen, toplum çevirmenlerinin yeterince görünür olmadıkları ve Türkiye'de STK'lar bağlamında toplum çevirmenliği üzerine yapılan çalışmaların oldukça az olduğu görülmektedir.
Araştırma, İstanbul'un Sultanbeyli ilçesinde bulunan çeşitli STK'larda görev yapan, yerleşik halk ile mülteciler arasında köprü görevi gören toplum çevirmenlerinin kim olduklarını, kişisel tarihlerini, Bourdieu'nün dilsel habitus olarak kavramsallaştırdığı dilsel yatkınlıklarını (Bourdieu, 2016), göç ve Türk toplumuna uyum süreçlerini, çevirmen olarak rollerini, ne kadar profesyonel olduklarını, çalıştıkları kurumlarda uzmanlarla ve hizmet alan kişilerle olan etkileşimlerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bourdieu'nün çeviri sosyolojisinde temel kavramlar olarak kabul edilen alan, habitus, sermaye, düşünümsellik, özdüşünümsellik, illusio, doxa, Bauman'ın akışkanlık, Goffman'ın sahneleme ve performans kavramlarından hareket edilerek, Sultanbeyli'deki toplum çevirmenliği pratiklerine odaklanılmıştır. Göç ile çeviri arasındaki ilişkisellik bütünü etnografik ve nitel analiz yöntemleriyle açığa çıkarılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
With the increase of new waves of immigration in Turkey since 2011, there was a dire need of Turkish-Arabic speaking community interpreters. This study aims to uncover the current community interpreting profile in Turkey, As Cronin predicted (Cronin, 2008), the phenomenon of immigration will gain further momentum in the future and our perceptions of proximity will perhaps have to change completely. In developed societies, the social distance with immigrants will increase and translation will become more important. In this context, community interpreters can be addressed with their roles in facilitating intercultural communication and alleviating linguistic barriers. Community interpreters, apart from interpreting between languages, also have a function in explaining cultural differences between the two communities. In this sense, they can be considered as cultural mediators. Despite all this, they don't have enough visibility and studies on community interpreting in Turkey in the context of NGOs settings seems to be quite a few.
Our research includes the identity of the community translators who work in various NGOs in Sultanbeyli, on the outskirts of Istanbul, who act as a bridge between local inhabitants and refugees, their personal histories, linguistic predispositions, conceptualized as linguistic habitus by Bourdieu (Bourdieu, 2016), migration and adaptation processes to Turkish society. It aims to reveal their roles as interpreters, how professional they are, and their interactions with service providers and clients in their institutions. Based on Bourdieu's concepts of habitus, capital, reflexivity, self-reflexivity, illusio, doxa, Bauman's fluidity, Goffman's staging and performance, the focus is on community interpreting practices in Sultanbeyli. This study is an attempt to reveal the relationship between migration and translation through ethnographic and qualitative analysis methods.