Subjektif tinnituslu bireylerin çok yönlü değerlendirilerek tinnitus yönetim protokolünün hazırlanması
Constitute a tinitus management protocol by evaluating multi-dimensional of individuals with subjektive tinnitus.
Yazar: GURBET İPEK ŞAHİN KAMİŞLİ
Danışman: PROF. DR. SONGÜL AKSOY
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Hastalık = Disease ; Hiperakuzi = Hyperacusis ; Protokoller = Protocols ; Tinnitus = Tinnitus ; Uyku = Sleep ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu çalışmanın amaçı; Subjektif tinnituslu bireylerin çok faktörlü yaklaşım prensibi ile değerlendirilerek duygudurum, biliş, yaşam kalitesi, uyku ve azalmış ses toleransı kriter alınarak tinnitus düzeylerine göre "tinnitus yönetim protokolu" oluşturmaktı. Çalışmaya yaşları 18-64 (45±11, 78 E, 67 K) arasında değişen 145 birey dahil edildi. Odyolojik değerlendirmeler ile birlikte Tinnitus Değerlendirme Formu, Short Form-36, Beck Depresyon Envanteri (BDE), STAI-D, STAI-S, Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MoCA), Tinnitus Engel Ölçeği (TEÖ), İşitme Engel Ölçeği (İEÖ), Pitsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ), Khalfa Hiperakuzi Ölçeği (KHÖ) uygulandı. Tinnitus değerlendirmesinde, psikoakustik ölçümler (loudness, picth eşleştirme, minimal maskeleme seviyesi ve rezidüel inhibisyon) yapıldı. İstatistiksel analiz sonucunda PUKİ, STAI-S ve STAI-D ölçek puanlarının tinnitus düzeyinden bağımsız normal sınır değerlerinin üzerinde olduğu belirlendi. Tinnitus şiddeti ile BDE arasındaki ilişki incelendiğinde şiddetli/çok şiddetli düzeylerde depresyon puanlarında artış olduğu belirlendi. Tinnitus şiddeti artıkça yaşam kalitesi alt alanlarının hepsinde düşüş elde edildi. Tinnitus şiddeti ve PUKİ alt boyutların karşılaştırması sonucunda uyku düzensizliği, genel uyku kalitesi ve uyku gecikmesinde şiddetli/çok şiddetli grupların diğer üç gruptan daha kötü puanlar aldığı bu farkın anlamlı olduğu belirlendi (Kruskal-Wallis p <0,05). İşitme kaybı ve tinnitus yakınması olan 75 bireyin İEÖ ve TEÖ puanları karşılaştırıldığında orta düzeyde anlamlı korelasyon elde edildi (r=0.598, p= 0.00). Asimetrik yüksek frekans işitme kaybı ile tinnitus lokalizasyonu arasında anlamlı ilişki bulundu.  Bu çalışmada subjektif tinnitus değerlendirmesi için düzey ile ilişkili etkenlerin varlığı gösterildi. Sonuç olarak tinnitus şiddetine göre; çok hafif/hafif, orta ve şiddetli/çok şiddetli olmak üzere üç farklı protokol oluşturuldu.
Anahtar kelimeler: Tinnitus, yaşam kalitesi, hiperakuzi, uyku, anksiyete.

Abstract:
The aim of this study was to form a "tinnitus management protocol" according to the tinnitus levels by evaluating the subjects with subjective tinnitus by evaluating the multifactorial approach principle based on emotion, cognition, quality of life, sleep and decreased sound tolerance criteria. 145 subjects aged between 18-64 (45 ± 11, 78 M, 67 F) were included in the study. Tinnitus Assessment Form, Short Form-36, Beck Depression Inventory (BDI), STAI-D, STAI-S, Montreal Cognitive Assessment Scale (MoCA), Tinnitus Handicap Inventory (THI), Hearing Handicap Inventory (HHI), Pitsburgh Sleep Quality Index (PSQI) and Khalfa Hyperacusis Questionnaire were applied after audiological evaluation. In the evaluation of tinnitus, psychoacoustic measurements (loudness, picth matching, minimal masking level and residual inhibition) were performed. As a result of statistical analysis, PSQI, STAI-S and STAI-D scores were higher than normal limit values independent of tinnitus level. When the relationship between severity of tinnitus and BDI was examined, it was found that there was an increase in depression scores at severe / catastrophic levels. As the severity of tinnitus increased, the quality of life subscales decreased. As a result of the comparison of the tinnitus levels and PSQI sub-dimensions, it was determined that severe / catastrophic levels had worse scores in sleep disturbances, general sleep quality and sleep latency than the other three level (Kruskal-Wallis p <0.05). When the scores of 75 individuals with hearing loss and tinnitus complaints were compared, there was a moderate significant correlation between the HHI and THI scores (r=0.598, p=0.00). A significant relationship was found between asymmetric high frequency hearing loss and localization of tinnitus. This study demonstrated the presence of level-related factors for subjective tinnitus assessment. As a result, according to the severity (level) of tinnitus; three different protocols were prepared: very mild / mild, moderate and severe / catastrophic.
Key words: Tinnitus, quality of life, hyperacusis, sleep, anxiety.