Yargı kararları ışığında takdir yetkisi ve yerindelik denetimi, 2010 Anayasa değişikliğinin bu duruma muhtemel etkisi
Discretionary and expediency in the light of judicial decisions, expectative effect of 2010 Constitutional amendment to this circumstance
Yazar: NURHAN HACIİBRAHİMOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYDIN GÜLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa değişiklikleri = Constitutional amendments ; Denetim = Control ; Hukuka uygunluk = Compliance with laws ; Kamu hukuku = Public law ; Takdir yetkisi = Discretionary power ; Yargı = Judgment ; Yargı kararları = Judicial decisions

Özet:
Takdir yetkisi hukukun her alanında karşılaşılabilecek bir yetkidir. İdarenin sahip olduğu takdir yetkisi ise, idareye faaliyetlerini yerine getirirken serbest hareket alanı bırakılmasını ifade eder. Fakat asıl önemli nokta bu yetkinin sınırının belirlenmesidir. Bu sınırın belirlenmesinde en etkili yol ise yargısal denetimdir. Takdir yetkisinin denetimine ilişkin idari denetim türlerinde bu yetkinin hem hukukiliği hem de yerindeliği denetlenebildiği için yetkinin özelliği çok net görülemeyebilir. Fakat denetim yollarının en etkilisi olan yargısal denetimde, takdir yetkisinin idari işlemlerdeki varlığı net bir şekilde ortaya konabilir. İdarenin yargısal denetimine ilişkin geçmişten bu yana birçok düzenleme yapılmıştır. Bu düzenlemelerin yapılmasında yargı organlarının idarenin takdir yetkisine giren alanlardaki denetimlerinde aldıkları kararlar büyük oranda etkili olmuştur. Anayasal değişikliklerde bu durum net bir şekilde görülür. Bu değişikliklerde, bazen yargı organlarının idari işlemler üzerindeki denetimi arttırılırken, bazen de yargı organlarının, idarenin takdir yetkisine ilişkin faaliyetlerini oldukça geniş bir şekilde denetlemeleri ve yerindelik alanına girmeleri sonucu, idari işlemin denetiminin hukukilik denetimi ile sınırlı olduğu vurgulanmıştır. Nitekim takdir yetkisine ilişkin son anayasa değişikliği bu duruma verilebilecek en güncel örnektir. Sonuç olarak varılan nokta şudur ki idarenin muameleleri üzerindeki takdir yetkisinin varlığına ilişkin yasal düzenlemeleri yargı organlarının aldıkları kararlar şekillendirmekte ve bu doğrultuda düzenlemeler yapılmaktadır.Çalışmanın ilk bölümünde, takdir yetkisi benzer ve ilgili kavramlarla karşılaştırılması yapılarak açıklanmaya çalışılmış, ikinci bölümde ise bu yetkinin idari muamelelerdeki görünüşleri incelenmiştir. Son bölümde ise takdir yetkisinin hem idari hem de yargısal denetimine ilişkin bilgi verilmiş, takdir yetkisinin yargısal denetimi yargı kararlarından örnekler verilerek açıklanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Discretionary power is a power that could be encountered in every field of law. Discretionary power of administration in case occurs, by leaving a free motion area to administration. However, the key point is to designate the border of this power. The most effective way to designate this power is judicial review in case. Owing to the fact that, on the way of administrative supervising, discretionary power?s legality and suitability could be supervised, feature of this power might not be seen transparently. However, in judicial review, the presence of discretionary power on the notion of administrative act could be propounded clearly. Many regulation has been done from past to present. Adjudication of judiciaries has had effect on these regulations. It is seen from the amendments of constitutions. By these amendments, sometimes judiciary increased judicial review or sometimes, supervising regarding discretionary power activity and suitability by judiciary, causes to be emphasized border of legality supervising. Last constitutional amendment is a good example for this condition. As a matter of fact that the conclusion is the presence of discretionary power on administrative act takes on a shape by adjudication and regulations are made in this direction.In the first part of the study, discretionary power has been tried to explain by making a comparison with similar concepts. In the second part of the study, this power has been analyzed on notion and species of administrative acts. In the final part, administrative supervising has been mentioned and judicial review has been explained by many examples of adjudications.