Yeni kentsel ailenin manevi boyutları: Gaziantep örneği
The spiritual dimensions of the new urban family: A case study in Gaziantep
Yazar: HATİCE GÜL
Danışman: PROF. DR. CELALEDDİN ÇELİK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile = Family ; Aile hayatı = Family life ; Aile içi ilişkiler = Family relations ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Gaziantep = Gaziantep ; Kentleşme = Urbanization ; Kentleşme süreci = Urbanization process ; Kentlileşme = Urbanized ; Maneviyat = Spirituality ; Yeni Hayat = Yeni Hayat

Özet:
Bu araştırmanın konusu aile içi ilişkiler, manevi değerler, geleneksel ritüellerde değişim ve yeni kentsel ritüellerin kentlileşme bağlamında incelenmesidir. Çalışmanın ana problemi ise yapısı ve dinamikleri sürekli değişen bir kent hayatında küçülen ve farklılaşan aile yapısının bu durumla nasıl bir etkileşime girdiği ve ne tür dirençler geliştirdiğini anlamaya yöneliktir. Tezin uygulama boyutu ise Gaziantep örneğinde nitel paradigmaya bağlı olarak belirlenmiş sınırlı bir katılımcı grubuyla gerçekleştirilmiştir. 
Bu çerçevede Gaziantep kentinde aile yapısında meydana gelen değişimler ele alındı, aile içi ilişkilerdeki farklılaşmalar vurgulandı. Yeni kentsel hayatın aile yaşamına yansımaları, geleneksel ritüeller ile yeni ritüeller bakımından değerlendirildi. Her şeyden önce yeni kentsel ailenin manevi değerlerle etkileşimi, çalışmanın eksenini oluşturmuştur. Bu eksende araştırma başında belirtilen ve izi sürülen problemlere cevaplar aranmaya çalışılmıştır. Araştırmanın bağlı olduğu paradigmaya uygun olarak nitel veri toplama ve analiz teknikleri uygulanmıştır. Bu çerçevede Gaziantep kent kültürü dikkate alınarak görüşülen kişilerin tutum ve düşünceleri veri kaynağını oluşturmuştur. Kentlileşme sürecinde aile yapısı ile onun manevi boyutları, belirlenmiş kavramlar üzerinden incelenmiştir. Bu boyutlar manevi değerler alanında sevgi, fedakârlık, nezaket, şefkat, özgürlük, sorumluluk gibi olgularla birlikte dinî inançlar ve pratikleri de kapsamaktadır. Buna ek olarak ailenin bu önemli değişim sürecinde modern kent kültürüyle girdiği etkileşim de tartışılmış, bir uyum mekanizması olarak geleneksel ritüeller ile yeni mekânsal ve seküler ritüellerin olguya eşlik etmesi irdelenmiştir. Sonuçta yeni kentsel ailenin, kentleşmenin aile içi ilişkileri bozucu etkilerine karşı yeni savunma mekanizmaları geliştirdiği gözlemlenmiştir. Bu mekanizmalar arasında önemli olarak aile eksenli manevi değerlerin öne çıktığı anlaşılmıştır. Gözlemlerimiz aile içi yaşamda nesiller boyu devam eden geleneksel ritüellerin tamamen kaybolmadığını, değişerek ve yeni ritüellerle birleşerek aileyi yuva kılma yönünde tekrar işlevselleştiğini göstermiştir. 
Anahtar Kelimeler: Yeni Kentsel Aile, Kentlileşme, Maneviyat, Sevgi, Ailevi Düzen, Ritüel, Yeni Kentsel Ritüel

Abstract:
The subject of this research is to examine in-family relations, spiritual values, change in traditional rituals and new urban rituals in the contex of urbanization. The main problem of the study is intended to understand the structure and dynamics of an ever-changing urban life and how shrinking and differentiating family structure interacts with this situation and what kind of resistances it develops. The research was carried out among a limited group of participants based on the qualitative paradigm in the town of Gaziantep.
In this context, changes in the family structure in Gaziantep were discussed and the differences in family relations were emphasized. The reflections of new urban life on family life were evaluated in terms of traditional rituals and new rituals. First of all, the interaction between the new urban family life and the spiritual values form the basis of the study. In the framework of the research, the problems, mentioned and traced at the beginning of the research have been tried to be answered. Qualitative data collection and analysis techniques were applied in accordance with the paradigm to which the research is in relevance. In this context, considering the urban culture of Gaziantep, the attitudes and thoughts of the interviewees formed the data source. In the process of urbanization, the family structure and its spiritual dimensions were examined through the defined concepts. These dimensions include religious beliefs and practices in the field of spiritual values as well as love, sacrifice, kindness, compassion, freedom and responsibility. In addition, the interaction of the family with the modern urban culture was discussed in this important process of change, and with the traditional rituals, new spatial and secular rituals accompanying the phenomenon was examined as an adaptation mechanism. As a result, it was observed that the new urban family developed new defense mechanisms against the disruptive effects of urbanization on inter-family relations. The most important of these mechanisms is that the family-oriented spiritual values came to exist. Our observations have shown that traditional rituals, which have been going on for generations in family life, have not disappeared completely, and that has re-functionalized by changing and merging into new rituals in order to nidify the family.
Keywords: New Urban Family, Urbanization, Spirituality, Love, Family Order, Ritual, New Urban Ritual