Uzun süreli açlıkların adli tıptaki yeri ve önemi
The significance of the prolonged hungers in forensic medicine
Yazar: NEVİN KÜÇÜKÇALLI
Danışman: PROF. DR. HAYRUNNİSA DENKTAŞ
Adalet Bakanlığı / Adli Tıp Kurumu / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2003
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine

Özet:
Açlığın nedenleri arasında gönüllü açlık eylemleri, kamuoyunun yoğun
olarak dikkatini çekmesi ve dramatik sonuçları ile ayrı bir öneme sahiptir. Literatürde
yer alan tam açlıkla ilgili makalelerde, uzun süreli yetersiz beslenme sonucunda gelişen
nörolojik sendromların birçoğu gözlenmezken hemen hemen hepsinde açlığın değişen
sürelerinde Wernicke Ansefalopatisinin (WA) geliştiği bildirilmiştir. Bu çalışmada,
20.10.2000 tarihinden itibaren ülkemiz cezaevlerinde yaşanan ölüm orucu eyleminin
sonuçları adli tıp açısından araştırıldı. Böylelikle hakkında yeterli bilgi ve literatür
bulunmayan nonalkolik Wernicke-Korsakoff Sendromu'nun (WKS) nesnel olarak
değerlendirilebileceği kriterlerin elde edilmesi amaçlandı.
 Adli Tıp Kurumu 3. Adli Tıp İhtisas Kuruluna Cumhuriyet Savcılıkları tarafından
gönderilen kişilere Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 399. ve/veya TC.
Anayasası'nın 104/b. maddelerine bağlı olarak infaz tehiri ya da Cumhurbaşkanlığı affı
uygulanıp uygulanmaması kararları ile olgulardaki mevcut bulgular ve aldıkları tanılar,
ilgili kanun maddelerinin kullanılması açısından değerlendirildi. Belirlenen 344 olgu
hakkındaki kayıtlar retrospektif olarak araştırıldı.
 Ölüm orucu sürelerinin 30 ile 442 gün arasında değiştiği ve ortalama ölüm orucu
süresinin 185,83±65,54 gün olduğu, 28 olgunun ölüm orucu süresini hatırlamadığı ve 13
olguda ise sürenin kaydedilmediği saptandı. Ölüm orucu sürecinde ara verme ya da
olgulara müdahale edilmesiyle, olguların ölüm orucu sürelerinin arttığı görüldü. B1
vitamini alınması ile ölüm orucu süresinin artması arasında istatistiksel olarak
anlamlılık bulunduğu saptandı (p=0,000). 19 olguda herhangi bir patolojiye
rastlanmadığı, 3 olguda WA, 26 olguda Korsakoff Sendromu (KS), 165 olguda WKS, 1
olguda beslenme yetersizliğine bağlı metabolizma bozukluğu, 6 olguda beslenme
yetersizliğine bağlı genel durum bozukluğu ve KS, 124 olguda beslenme yetersizliğine
bağlı genel durum bozukluğu ve WKS saptandığı görüldü. Ölüm orucu süresinin
uzaması ile tanı alma arasında ileri derecede anlamlılık bulunduğu saptandı (p=0,000).
 Olguların tanı alması (WA/KS/WKS) açısından anlamlı bulunan apati, bradipsişi,
mobilizasyon bozukluğu, ataksi, bradikinezi, dismetri, disdiadokokinezi, nistagmus,
tespit hafıza bozukluğu, yakın hafıza bozukluğu, uzak hafıza bozukluğu ve kognisyon
bozukluğu gibi semptomların etkinliği değerlendirildiğinde, yakın hafıza bozukluğu ile
tanı arasında anlamlı bir ilişki olduğu belirlendi (p=0,01). Yakın hafıza bozukluğu
bulunmasının tanı alma üzerinde oldukça güçlü bir etkisi olduğu, dolayısıyla hastalığın 
önemli özelliği olarak tanımlanan son bilgilerin hatırlanması, yeni bilgiler edinilmesi ve
konsantrasyon güçlüğünün çalışmada da ortaya çıktığı görüldü.

Abstract:
Voluntary hunger strikes have distinct significance due to intensive public
concern and dramatic consequences among prolonged hunger events. In the previous
studies about absolute hunger, neurological syndromes associated with prolonged
malnutrition are usually not encountered but Wernicke Encephalopathy (WE) is
diagnosed almost in all cases at different time intervals.
 This study focused on the outcome of death strike actions within the scope
of forensic medicine initiated on 20.10.2000 by prisoners in Turkey. The aim of the
study was to obtain objective criteria to evaluate nonalcoholic Wernicke-Korsakoff
Syndrome (WKS), a medical entity still inadequately known by medical community.
 Prisoners sent to the third Specialization Board of the Council of Forensic
Medicine by public prosecutors for permanent impairment evaluation were included in
this study. The prisoners were evaluated as to determine if the severity of the
impairment meet the criteria for discharge of the prisoner from the prison, adjournment
of the execution or amnesty of the President according to the Article 399 of Turkish
Penal Proceedings Code and 104th Article of the Constitution of Republic of Turkey.
The records of 344 cases were explored retrospectively with respect to the diagnosis,
findings and use of the relevant codes.
 Of all the cases, the mean interval maintaining the death strike was 185±65,54
days (30 to 442 days), 28 did not remember the interval and the interval was not
recorded in 13 cases. The time interval of death strikes increased in cases of temporary
cessation or medical interventions.
Time interval significantly increased when B1 vitamin is consumed during the
strike (p=0,000). There was no pathology in 19 cases. The pathologic conditions and the
diagnosis are as follows in decreasing frequency: WE in 3 cases, Korsakoff Syndrome
(KS) in 26 cases, WKS in 165 cases, metabolic disorder due to malnutrition in 1 case,
deterioration of health and KS in 6 cases, and deterioration of health and WKS in 124
cases. There was significant association between the time interval of the strike and the
diagnosis (p=0,000).
 The symptoms, likely to lead to a clinical diagnosis of WE, KS and WKS, like
apathy, bradypsyche, mobilization disorder, ataxia, bradykinesia, dysmetria,
dysdiadochokinesia, nystagmus, fixing memory disorder, recent memory disorder,
remote memory disorder and cognitive disorders were assessed for their association 
with diagnosis. Recent memory disorder was found to be the most significant and
leading symptom associated with the diagnosis (p=0,01). This study once more
confirmed the significance of memory functions like recalling recently learned
information, acquiring new information and concentration disorder as components of
WKS.