Tuta absoluta'nın domates, biber ve patlıcan bitkilerine yumurta bırakma tercihinin belirlenmesi
Determination of oviposition preference of Tuta absoluta to tomato, pepper and eggplant
Yazar: FADİME UZUN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL KARACA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Zooloji = Zoology

Özet:
Anavatanı Güney Amerika olan Tuta absoluta (Meyrick, 1917) (Lepidoptera: Gelechiidae), Solanaceae familyasına ait kültür ve yabani bitkiler üzerinde beslenen oligofag bir zararlıdır. Bu çalışmada, zararlının önemli konukçusu olan biber, domates ve patlıcan bitkilerine kısıtlı uçuş alanı içerisinde yumurta bırakma tercihi ve olfaktometre yardımıyla konukçu bitkilere yönelimi belirlenmiştir.
Yumurta bırakma tercihi ile ilgili denemelerde, kısıtlı uçuş alanı içerisinde biber, domates ve patlıcan bitkilerine 3. gün sonunda bırakılan yumurta sayıları ve 10. gün sonunda bu yumurtadan çıkan larvaların sayıları ve bu larvaların açmış oldukları galerilerin sayıları kaydedilmiştir. Bunun yanı sıra, çalışmada zararlının biber, domates ve patlıcan bitkilerine yönelimi belirlenmiştir.
Tuta absoluta, kısıtlı uçuş alanı içerisinde biber, domates ve patlıcan bitkileri üzerine ortalama 0.03, 19.82 ve 8.03 adet yumurta bırakmıştır. Bu bitkiler üzerinde sayılan ortalama larva sayıları ise 0.03, 14.68 ve 5.15'dir. Bu larvaların konukçu bitki yaprakları üzerinde açtığı toplam 28.03 adet galerinin 0.03'ü biber bitkisi üzerinde, 21.53'ü domates bitkisi üzerinde ve 6.47'si ise patlıcan bitkisi üzerindedir. Olfaktometre sistemi içerisinde T. absoluta'nın konukçu bitkileri üzerine yumurta bırakma tercihi sıralaması çoktan aza doğru domates (ortalama 18.20 yumurta), patlıcan (ortalama 6.93 yumurta) ve biber (ortalama 0.53 yumurta) bitkileri olarak belirlenmiştir. Ayrıca bu çalışmada, zararlının siyah renk ve konukçu bitkileri arasındaki tercihi belirlenmiştir. Yapılan analiz sonuçlarına göre, zararlının siyah rengi konukçu bitkilerine göre daha çok tercih ettiği anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, T. absoluta, konukçu bitkileri olan biber, domates ve patlıcan bitkileri içerisinden domates bitkisini daha çok tercih etmiştir. Patlıcan bitkisine de biber bitkisine göre daha çok yönelim göstermiştir. Ayrıca, zararlıya karşı yapılacak biyoteknik mücadele çalışmalarında siyah rengin cezbedici özelliğinden yararlanabileceği kanısına varılmıştır.

Abstract:
Tuta absoluta (Meyrick, 1917) (Lepidoptera: Gelechiidae) originated from South America is an oligophagous pest on cultivars and weeds belonging to the family Solanaceae. The study found out oviposition preference of the pest to pepper, tomato and eggplant in a restricted flight area, and tendency of the pest to host plants through olfactometer.
In the experiment related to the oviposition preference of the pest, the numbers of eggs to pepper, tomato and eggplant in a restricted flight area were counted at the 3rd day after the establishment of the experiment, and larvae hatched from these eggs and mines on leaves were recorded at the 10th day. Besides, the tendency of the pest to pepper, tomato and eggplant was also determined.
Tuta absoluta laid average 0.03, 19.82 and 8.03 eggs on pepper, tomato and eggplant in a restricted flight area, respectively. The average number of larvae counted on these host plants were 0.03, 14.68 and 5.15, respectively. These larvae caused total 28.03 mines on leaves of host plants, including 0.03 mines on pepper, 21.53 mines on tomato and 6.47 mines on eggplant. Egg-laid preference ranking of T. absoluta on host plants in olfactometer system was determined as tomato (average 18.20 eggs), eggplant (average 6.93 eggs) and pepper (average 0.53 eggs) from more to less. In addition, this study determined the preference of the pest between black color and host plants. According to the results of the analyses, it is found that the pest preferred black color more than host plants.
Consequently, tomato plant was more preferred by T. absoluta among all host plants. Also, the pest showed tendency to eggplant more than pepper. In addition, it was concluded that the attractive feature of black color can be used in biotechnical control against the pest.