Van il merkezi yetişkin yaş grubunda diabetes mellitus sıklığı ve etkileyen faktörler /
Yazar: AHMET YILMAZ
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN AVNİ ŞAHİN
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Prevalans = Prevalence

Özet:
Diyabet (DM), beslenme alışkanlığı ve yaşam tarzıyla doğrudan ilişkili kültürel eğilimlerle değişen pandemik bir sorundur. Diyabete yönelik bölgesel çalışmalar, diyabet gelişiminde etkili çevresel faktörlerin belirlenmesinde ve bu faktörlere karşı gerekli stratejilerin geliştirilmesinde son derece önemlidir.Bu çalışmada Van ilinde diyabetin sıklığı, yaş gruplarına göre dağılımı, diyabetin gelişiminde etkili doğumsal, sosyo ekonomik, coğrafik, diyetsel, metabolik faktörlerin belirlenmesi planlandı. Bu faktörlerin olumlu-olumsuz etkilerinin ortaya konması, önemli sağlık sorunlarından olan diyabete bağlı morbidite ve mortalitenin en aza indirilmesi, sağlık harcamalarının azaltılması ve riskli grupların önceden tespit edilmesi hedeflendi. Kişilerin sosyo-demografik özelliklerini, tıbbi özgeçmiş ve soy geçmişlerini sorgulayan anket formları yüz yüze görüşme tekniği ile uygulandı. Kişilerin boy, kilo, tansiyonları ölçüldü. Random kan glikoz düzeyleri glukometre ile ölçüldü. Beden kitle indeksi kilo/boy2 formülünden hesaplandı. Kişilerin kan şekerleri rastgele ölçüldü. DM tanısı, Dünya Sağlık Örgütü kriterlerine göre konuldu. Kan şekeri 140-200 arasında ölçülenler ertesi gün açlık kan şekerleri bakılmak üzere kaydedildi ve bu kişiler disglisemik hasta grubuna dahil edildi. Aynı merkezde açlık kan şekerleri ölçüldü. Bu kişilerden DSÖ kriterlerine göre diyabet tanısı alanlar belirlendi. İstatistiksel analizler SPSS-15 programı kullanılarak yapıldı.Çalışmaya 16 yaş ve üzeri 191 erkek, 209 kadın toplam 400 kişi alındı. Hastaların yaş ortalaması 35.09 ± 13.75 idi. Kadınlarda DM prevalansı: %13.4, erkeklerde: %9.1 idi. Disglisemi (DG) sıklığı erkeklerde: %5.8, kadınlarda: %9.1 idi. Çalışmamızda diyabetiklerin %50 ile en sık 30-50 ve %31.1 ile 50 yaş üzeri yaş grubunda olduğu görüldü. Glukoz metabolizma bozukluğu olanların %74.4 ü fizik egzersiz yapmayan sedanter yaşam tarzını benimsemişlerdi. Diabetiklerin %67.5 u evli olup % 66.7 sinin 1. ve 2 derece akrabalarında DM öyküsü bulunmaktaydı. %66.6 sı sistolik, %60.5 i diastolik hipertansifti. Diyabetiklerden fazla kilolu ve evre 1 obezlerin toplam oranı %85.8 di. Diyabetiklerin %30.4 ü karbonhidrat ağırlıklı beslenmekteydi.Değiştirilemeyen faktörlerden yaş, aile öyküsü ve medeni durumun DM gelişiminde etkili olduğu görüldü. Cinsiyet, eğitim düzeyi, sosyal güvence, meslek grupları, aylık gelir düzeyi gibi faktörlerin DM gelişimi üzerine etkilerinin olmadığı görüldü.Değiştirilebilir faktörlerden, egzersiz, tansiyon değerleri, obezite ve beslenme şeklinin DM sıklığında etkili faktörler oldukları belirlendi. Bu çalışmanın diyabetli kişilerin kontrolünün sağlanması ve değiştirilebilir risk faktörlerinin önlenmesi adına yapılacak faaliyetlere ışık tutacağını ümit etmekteyiz.

Abstract:
Diabetes Mellitus (DM) is an epidemic problem closely related to diet, life style and cultural habits. Local characteristics of patients with DM is important for national or epidemic trials and to build up new strategies against DM. Herein, we aimed to search the frequency of DM, the prevelance in age groups, the main etiological factors (diet, congenital, social, economic and metabolic) for development of DM. By this way the complications of DM, mortality and morbidity due to DM and the cost of DM should be decreased, and the risk groups could be pointed.The social and economic features, medical history and familly histories of all the participants were asked by face to face way. The height, the weight and the blood pressure were all recorded. Blood glucose levels were checked by glucometer and the body mass index were calculated. The diagnosis of DM was done by the world health organization criterias. The statistical analysis were done with SPSS 15.Totally 400 patients over age 16 were enrolled the trial and 191 were male and 209 were female. The mean age was 35.09±13.75. the prevelace was 13,4% for females and 9.1 for males. The prevelance of disglysemia was %5.8 for males and %9.1 for females. In our trial it was seen that 50% of all patients were between ages 30-50 and %31.1 of all were over 50. %74.4 of all the patients with impaired glucose metabolism had sedantery life without any physical egzersize. %67.5 of all were married and % 66.7 had a first or second degree relative with DM. %66.6 had systolic and %60.5 had diastolic hypertension. Of all %85. 8 were overweight or stage -1 obese. %30.4 of them had mostly diets occupied by carbonhydrate. The age, family history and marriage were seen to be effective on DM development. Sex, education, social assurance, occupation, salary were not statistically effective factors. Egzersize, blood pressure, obesity ad diet were also effective factors for DM prevelance. Herein, we hope that this trial will help the regulation and prevent the development of DM and help new trials.