Vücut geliştirme ve erkeklik kimliği: Sosyolojik bir yaklaşım
Bodybuilding and masculine identity: A sociological approach
Yazar: MEHMET CAN ÇARPAR
Danışman: DOÇ. DR. TEMMUZ GÖNÇ ŞAVRAN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Spor = Sports
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Erkek imajı = Man image ; Erkekler = Men ; Erkeklik = Masculinity ; Kimlik = Identity ; Kimlik arayışı = Search for identity ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Vücut geliştirme = Body building

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı vücut geliştirmenin erkeklik kimliği inşasında erkekler açısından nasıl bir öneme sahip olduğunu vücut geliştirmeci erkeklerin gözünden incelemektir. Araştırmada vücut geliştirmeci erkeklerin alanı farklı erilleştirme stratejileri geliştirerek nasıl kurdukları, alanda bulunan diğer erkekler ile hangi araçlar ile mücadele ettikleri, bedensel sermayelerini diğer sermayelere nasıl dönüştürebildikleri eleştirel erkeklik çalışmaları ve beden sosyolojisi alanyazınına dayalı olarak analiz edilmiştir. Araştırmanın alt amaçlarına yönelik olarak vücut geliştirme alanında besin takviyeleri ve steroid kullanımı pratikleri de incelenmiştir. Araştırma nitel bir çalışma olarak fenomenolojik desende yürütülmüştür. Bu kapsamda Türkiye'de çeşitli illerde ikamet eden 18 yarışmacı ya da yarışmayı düşünen vücut geliştirmeci erkek ile yarı yapılandırılmış görüşme tekniği aracılığı ile veriler toplanmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, erkeklik inşasında geniş omuz, kütleli bir göğüs, iri kollar ve dar bir bel yapısı ile tarif edilen mezomorfik kaslı bedenin önemini vurgulamakta, kaslı bedenin erkekler açısından "avantaj" sağladığını göstermektedir. Nitekim bulgular bir sermaye olarak kaslı bedenin vücut geliştirme alanında bir erkeklik sermayesine, ekonomik sermayeye ve kültürel sermayeye dönüştüğünü göstermektedir. Bununla birlikte bulgular vücut geliştirmenin erkekler tarafından geliştirilen biyolojik, kültürel ve vücut geliştirme doxaları stratejileri ile yeniden bir erkek alanı olarak üretildiğine işaret etmektedir. Ayrıca vücut geliştirmede erkeklerin birbirleriyle bedensel sermaye, ağırlık kaldırma ve beden projeleri üzerinden farklı şekillerde hiyerarşik ilişkiler geliştirmeleri vücut geliştirmenin bir erkeklik mücadelesi alanı olduğuna işaret etmektedir. Besin takviyesi ve steroid kullanımı doğrultusunda elde edilen bulgular, besin takviyelerinin yarışmacı vücut geliştirme kültüründe bir zorunluluk olarak görülmediğini, bunun aksine steroidlerin söz konusu alanda bir zorunluluk olarak görüldüğüne işaret etmektedir.

Abstract:
The main purpose of this research is to examine the importance of bodybuilding for men in the process of construction of masculine identity. In the research, how the male bodybuilder construct the field by developing different masculinization strategies, which instruments they use to compete with other men, how they can transform their body capital into other capitals are analyzed based on critical masculinity studies and body sociology literature. Nutritional supplements and using steroid practices in the field of bodybuilding are also investigated for the sub-objectives of the study. The study was carried out in a phenomenological manner as a qualitative study. In this context, data were gathered through semi-structured interview technique with 18 male bodybuilders who are already competitive bodybuilder or thinking about being a competitive. The findings which are obtained from this research emphasize the importance of mesomorphic muscular body with wide shoulders, a bulky chest, large arms and a narrow waist structure, and shows that the muscular body provides "advantage" for men. Thus, the findings show that as a capital the muscular body is transformed into a masculinity capital, an economical capital and a cultural capital in the field of bodybuilding. In addition, the finding indicates that bodybuilding is being reproduced as a masculine field with the biological, cultural and bodybuilding doxa strategies developed by bodybuilder men. Moreover, men developing hierarchical relationships in different ways through body capital, weight lifting and different body projects suggest that bodybuilding is a field of masculinity struggle. According to findings which are obtained from dietary supplements and steroid use, nutritional supplements are not seen as a necessity in the bodybuilding culture of the contestants, on the contrary, steroids are considered to be a necessity in this field.