Bazı mercimek (Lens culinaris Medik.) hatlarında verim ve verim öğelerinin incelenmesi
Investigation of yield and yield components in some lentil (Lens culinaris Medik.) lines
Yazar: GAMZE ENCAN
Danışman: PROF. DR. CEMALETTİN ÇİFTÇİ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Lens culinaris = Lens culinaris ; Mercimek = Lentil ; Verim ögeleri = Yield components

Özet:
Bu araştırma, ön verim aşamasındaki durulmuş saf mercimek hatlarında bazı tarımsal ve morfolojik özellikler arası ilişkiler ve bu özelliklerin birim alan tane verimine etkilerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma, 2003 yılında yazlık olarak Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü'ne ah Araştırma ve Uygulama Çiftliğinde yürütülmüş, materyal olarak da ülkemiz yerel mercimeklerinden seçilip Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Baklagil Islah birimince kütüğe alınmış olan 100 adet durulmuş mercimek hattı ve 4 kontrol çeşidi (Sultan, Özbek, Yerli Kırmızı, Pul-1 1) kullanılmıştır. 100 mercimek hattı ve 4 çeşide ait örneklerde incelenen özellikler arasında en yüksek korelasyon değerleri; 100 tane ağırlığı ile bitkide tohum ağırlığı (0.839**), bitkide tane sayısı ile bitkide bakla sayısı (0.849**), tane çapı ile 100 tane ağırlığı (0.750**), bitki boyu ile ilk bakla yüksekliği (0.705**), bitkide tohum ağırlığı ile tane çapı (0.646**) ve 100 tane ağırlığı ile bitki boyu arasında (0.622**)bulumnuştur. Populasyonda varyasyon kaynağı olarak tespit edilen 15 özellikde yapılan Ana Bileşen Analizinde (ABA) ilk üç ana bileşen varyansm % 56.54'ttnü oluşturmuştur. Birinci ve ikinci ana bileşen vektörleri Özerinde populasyon 7 özellik (bitki boyu, 100 tane ağırlığı, tane çapı, çiçeklerime gün sayısı, olgunlaşma gün sayısı, bitkide bakla sayısı ve bitkide tane sayısı) yönünden 3 farklı grup meydana getirirken, ikinci ve üçüncü vektörlere göre 7 özellik (çiçeklerime gün sayısı, olgunlaşma gün sayısı, bitkide bakla sayısı, bitkide tane sayısı, bitkide dal sayısı, gelişmiş en alt yaprakçığm eni ve parsel tane verimi) Özerinden 2 grup oluşturmuş; birinci ve üçüncü ana bileşen vektörleri Özerinde ise populasyona ait örneklerin 6 özellik (bitki boyu, 100 tane ağırlığı, tane çapı, bitkide dal sayısı, gelişmiş en alt yaprakçığm eni ve parsel tane verimi) de 3 grup oluşturduğu belirlenmiştir.  ANAHTAR KELİMELER: Mercimek (Lens culinaris Medik), frekans, korelasyon, ana bileşen analizi, verim ve verim öğeleri

Abstract:
This research was conducted to determine the correlations among some lentil lines and effect of these traits on the seed yield in lentil. The experiment was conducted out in Field Crops Central Research Institute's experimental area in 2003. In this study 100 lentil lines and 4 lentil cultivars (Sultan, Özbek, Yerli Kırmızı, Pul-1 1) were investigated. In 100 lentil lines and 4 lentil cultivars highest correlation values were found between; 100 seed weight and weight of seeds/plant (0.839**); number of seeds/plant and number of pods/plant (0.849**); seed size and 100 seed weight (0.750**); plant height and lowest pod height (0.705**); weight of seeds/plant and seed size (0.646**) and 100 seed weight and plant height (0.622**). According to the Principal Component Analysis (PCA) that was performed in IS characters to determine the source and degree of variation among the populations, the first three principal components comprised 56,54 % of the total variance. Population formed 3 distinct groups for 7 characters over in the 1° and 2 °d axes (plant height, 100 seed weight, seed size, number of days to maturity, number of days to flowering, number of pods/plant and number of seeds/plant), 2 groups for 7 characters over the 2nd and3rf axes (number of days to maturity, number of days to flowering, number of pods/plant and number of seeds/plant, number of primary branches/plant, leaflet size and seed yeild) and 3 groups for 6 characters over in the 1" and 3 ri axes (plant height, 100 seed weight, seed size, number of primary branches/plant, leaflet size and seed yeild).  Key Words: Lentil {(Lens culinaris Medik), frequency, correlation, principle component analysis, yield and yield components