Yetişkinlerde bağlanma stilleri ile evlilik uyumu arasındaki ilişkide ontolojik iyi oluş'un aracılık etkisi
The mediating effect of ontological well-being on the relationship between adult attachment and marital adjustment
Yazar: BEYZA ŞEBNEM ETYEMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SAPANCI
İstanbul Rumeli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışma için yetişkin bağlanma stilleri ile evlilik uyumu arasındaki ilişkide ontolojik iyi oluşun aracılık etkisi araştırılmıştır. Yetişkin bağlanma stillerinin evlilik uyumu ile ilişkisi araştırılırken, bireyin yaşam projesinin diğer bir adı ile ontolojik iyi oluş (OİO) düzeyinin, geçmiş, şimdi ve gelecek zaman kapsamında evlilik uyumu üzerindeki etkisinin de ortaya çıkarılması hedeflenmiştir. Sonuç olarak, yetişkinlerin sahip olduğu bağlanma stillerinin evlilik uyumu üzerindeki etkisi ve sonrasında yaşam projesi ölçeği (YPÖ) sürece dahil edilerek, baştaki açıklanan varyansa istatiksel olarak anlamlı bir katkısı olup olmadığı incelenmiştir. 
Araştırmada, yetişkenlerde bağlanma stilleri ve evlilik uyumu arasındaki ilişkide ontolojik iyi oluş'un aracılık etkisini test etmek amacıyla nicel araştırma desenlerinden yordayıcı korelasyonel model kullanılmıştır. Verilerin analizinde iki aşamalı yapısal eşitlik modelleme kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2023 yılı içerisinde Türkiye'de ikamet eden evli kişiler oluşturmaktadır. Araştırmanın katılımcıları, seçkisizliğe dayalı olmayan örnekleme yöntemlerinden biri olan uygun örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Ölçekler gönüllülük esasına dayalı bir şekilde çevrimiçi bir platform sayesinde uygulanmıştır. Örneklemin yaş aralığı incelendiğinde 22 ile 70 arasında değişkenlik gösterdiği görülmektedir. Araştırmayı 268'i kadın, 182'si erkek olmak üzere toplamda 450 kişi oluşturmaktadır. 
Veri toplama araçları; çalışmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II (YIYE-II), Ontolojik İyi Oluş Ölçeği (YPÖ) ve Evlilikte Uyum Ölçeği (EUÖ)' dir. Araştırma verilerinden elde edilen bulgular değerlendirilirken istatistiksel analizler için IBM SPSS Statistics 26.0 uygulaması kullanılmıştır. Kurulan modelin sonucunda ise LISREL 8.51 uygulaması ile Yapısal Eşitlik Modellemesi kullanılmıştır. Bu model neticesinde evli çiftlerin bağlanma stilleri ile evlilik uyumu arasındaki ilişkide ontolojik iyi oluşun kısmi aracılık etkisi gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study examines the mediating effect of ontological well-being in the relationship between adult attachment styles and marital adjustment, the foundation of which was laid in early childhood. In this study, while investigating the relationship between adult attachment styles and marital adjustment, it is aimed to reveal the effect of the individual's life project, also known as ontological well-being (OWB), on marital adjustment in the context of past, present and future time. As a result, the effect of adults' attachment styles on marital adjustment and the life project scale (LPS) were included in the process and it was examined whether there was a statistically significant contribution to the variance explained at the beginning.
In the study, a predictive correlational model, one of the quantitative research designs, was used to test the mediating effect of ontological well-being in the relationship between attachment styles and marital adjustment in adults. Two-stage structural equation modeling was used to analyze the data. The population of the research consists of married people residing in Turkey in 2023. The participants of the research were determined by the convenient sampling method, which is one of the sampling methods that is not based on randomness. The scales were administered on a voluntary basis through an online platform. When the age range of the sample is examined, it is seen that it varies between 22 and 70. The research consists of a total of 450 people, 268 women and 182 men.
Data collection tools are Personal Information Form, which is prepared by the researcher, Experiences in Close Relationships-Revised (ECR-R), Ontological Well-Being Scale (OWBS) and Marriage Adjustment Test (MAT). While evaluating the findings obtained from the research data, IBM SPSS Statistics 26.0 application is used for statistical analysis. As a result of the established model, LISREL Structural Equation Modeling was used by using 8.51 application. As a result of this model, it is concluded that ontological well-being has a partial mediating effect on the relationship between attachment styles of married couples and marital adjustment.