Firma borçlanma kararlarında finansman hiyerarşisi ve dengeleme kuramlarının geçerliliği: BIST firmaları üzerine ampirik bir analiz
Role of financial hierarchy and trade-off therories in capital structure decisions: An empirical analysis of BIST companies
Yazar: ELİF ACAR
Danışman: DOÇ. DR. GAMZE VURAL
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borçlanma = Borrowing ; Dengeleme teorisi = Trade-off theory ; Finansal hiyerarşi teorisi = Pecking order theory ; Firmalar = Firms ; GMM =   ; Genelleştirilmiş momentler yöntemi = Generalized method of moments ; Halka açık ortaklıklar = Public held companies ; Sermaye yapısı = Capital structure

Özet:
Bu araştırmada, Türkiye'de halka açık firmaların 1994 – 2015 yılları arasındaki verilerine dayanarak, sermaye yapısı kararlarında Finansman Hiyerarşisi Kuramının geçerliliği araştırılmış; bulgular Dengeleme Kuramının önermeleriyle karşılaştırılmıştır. Finansman Hiyerarşisine göre, firmalar, finansman ihtiyaçlarında, finansal kaynakların bilgi asimetrisinden etkilenme düzeyine göre bir tercih sırası  izlerler; dolayısyla önce içsel kaynaklara, sonra borçlanmaya, son olarak da öz sermaye çıkarımına başvururlar. 
Analizler üç adımda yapılmıştır ve analiz yöntemi olarak dinamik panel veri analizi yöntemlerinden biri olan Genelleştirilmiş Momentler Yönteminin (Generalized Method of Moments, GMM) sistem versiyonu kullanılmıştır. Bu analiz yöntemiyle, dışarıda bırakılan değişkenlerin etkisini yok saymayacak şekilde, ters nedeselliği kontrol ederek (sistem analizi) ve dolaysız yoldan testler yapılabilmektedir.
İlk olarak, firmaların yatırım harcamaları ve kar payı taahütleri ile içsel fonları arasındaki fark (finansal açık) ile borçlanma oranının ilişkisi test edilmiştir. Finansal açığın katsayısı pozitif, 0,4 ve 1% düzeyinde anlamlı bulunmuştur. İkinci adımda, kuramın önermesine uygun olarak, firmaların finansal açıkları varken borçlanmaya, fazlaları varken de aynı düzeyde borç geri ödemesine yönelip yönelmedikleri araştırılmıştır. Ayrıştırma yapıldığında, bir önceki teste göre, finansal açığın kaldıraç oranıyla ilişkisini gösteren katsayı yükselmiştir (0,7). Türkiye'de firmaların fon fazlası varken, borç geri ödemesine yönelmedikleri tespit edilmiştir. Son olarak, firma karakteristik özelliklerinin sermaye yapısı kararlarına etkisi incelenmiştir. Finansman Hiyerarşisi Kuramının tahminleriyle örtüşen şekilde, faaliyet karlılığının ve firma büyüklüğünün kaldıraç oranına negatif bir etkisi olduğu, büyüme olanaklarının ise kaldıracı pozitif yönde etkilediği tespit edilmiştir.  

Anahtar kelimeler: Sermaye yapısı, Finansman Hiyerarşisi, Dengeleme Kuramı

Abstract:
The aim of this study is to determine the validity of Financial Hierarchy theory in determining the capital structures of companies in Turkey, employing a panel of companies listed in the BİST throughout 1994-2015, and compare the findings with the implications of Trade-off theory. Financial Hierarchy theory predicts that firms will follow a pecking order in their financing preferences, based on the level of information asymmetry inherent in these financial sources; hence internal financing is preferred over external financing. If needed, firms issue debt securities first, then equity, as a last resort. 
A three-step analysis is carried out employing one of the dynamic panel estimator methods, generalized method of moments' system version (System GMM). System GMM is believed to help overcome endogeneity and heterogeneity problems of panel data via a more direct method. First, the implied positive relationship between debt level and financial deficit, which is the inadequacy of internal funds for investments and dividend commitments, is tested. The coefficient of the financial deficit is found positive and 0.4, at 1% significance level. Next, when separate effects of financial deficit and surplus on borrowing decisions are allowed for, the positive coefficient of the financial deficit increases (0.7). However, contrary to the predicaments of Financial Hierarchy theory, Turkish firms do not pay down debt when they have a surplus of internal funds. Finally, based on reliably important factors that determine the level of borrowing, the effects of firm characteristics and industry leverage ratios on firms' debt levels were analyzed. Profitability and firm size negatively affect debt levels, while growth opportunities have a positive effect, as predicted by the Financial Hierarchy theory. Tangibility was not significant. 

Keywords: Capital Structure, Financial Hierarchy, Trade-off