Yakapınar köyü Tahtacı Alevilerinde inanış ve uygulamalar
Beliefs and practices in Tahtacı Alevis of Yakapınar Village
Yazar: SULTAN YILDIZ GACAR
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ERSAL
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore

Özet:
Yakapınar köyü, İzmir ili Bayındır ilçesinde bulunan Yanyatır ocağına bağlı bir Tahtacı köyüdür. Günümüze kadar Tahtacılara ait sosyal, dini ve kültürel kodları canlı bir şekilde yaşatmayı başaran Yakapınar köyü bu çalışmada monografik bağlamda incelenmiş ve çalışmada, yukarıda belirtilen kodların geçmişteki durumu, günümüze kadar geçirdiği değişim ve dönüşümleri ortaya koymak amaçlanmıştır. Yakapınar köyünün çalışmaya konu edilmesinin en temel sebeplerinden birisi daha önce köy hakkında halk bilimi alanından herhangi bir çalışmanın yapılmamış olmasıdır. 
Yakapınar köyünü konu alan bu çalışma, giriş ve dört ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın konusu, amacı, yöntemi hakkında genel bilgiler verilmiş ve bu bölümde Yakapınar köyünün fiziki çevresi, ekonomik yapısı, beşerî durumu hakkında bilgiler aktarıldıktan sonra köyün tarihi hakkında sözlü ve yazılı kaynaklardan elde edilen bilgiler analiz edilerek bulgular ileri sürülmüştür. Hemen ardından gelen birinci bölümde köyün aile yapısı ve akrabalık ilişkileri, eğitim ve öğretim durumu, üretim, beslenme, giyim kuşam alışkanlıkları gibi konuların üstünde durulmuştur. Birey ve toplum tarafından gerçekleştirilen her ritüelin temelinde inanç vardır. Alevi inanç sisteminde gerçekleştirilen ritüellerin bu inanç sistemine özgü olması ve sosyal hayatın bütün unsurları bahsedilen ritüeller üzerine kurulu olması nedeniyle Yanyatır ocağına bağlı Tahtacılarda gerçekleştirilen inanç sistemine özgü bu ritüelleri ayrıntılı incelemek amacıyla bu tez çalışmasının ikinci bölümünde Yakapınar köyü örneklemi ile Alevilik merkezli ritüeller ele alınmış ve incelenmiştir. Bu bölümün sonunda bölüm sonu değerlendirmesi yapılarak köyde bahsedilen bu ritüellerin geçmiş ile güncel durumu mukayese edilerek elde edilen bulgular aktarılmıştır. Çalışmamızın üçüncü bölümünde geçiş dönemi ritüelleri doğum, sünnet, askerlik, düğün ve ölüm olmak üzere beş alt başlıkta ayrıntılı olarak incelenmiş ve alt başlıkların sonunda bu geçiş dönemlerine ait elde edilen bulgular analiz edilerek aktarılmıştır. Tezin son bölümünde ise Yakapınar köyünde yaşamakta olan halk inançları incelenmiştir. Çalışmanın sonuç bölümünde ise bahsi geçen konuların geçmişten günümüze kadar yaşadığı değişim, dönüşüm, güncel durumları hakkında genel bir değerlendirme ortaya konmuştur.

Abstract:
Yakapınar Village which is subjected in this thesis is an Alaouite Village belonging to Yanyatır tribe in Bayındır Province, Izmir.  Yakapınar Village which has been able to cherish the social, religious and cultural codes up to present is observed with monographic method and the changes in these codes are aimed to set forth in this study. The reason why Yakapınar Village is the main subject of the study is because the village has never been subjected in such a monogaphic study.
This thesis about Yakapınar consists of an introduction and four main parts. In the introduction part, general information about the subject, aim and method of the study is provided and after the information about the village's physical surrounding, economical structure and population is given, the verities about the village's history are propounded. The very first part of the thesis is focused on the family structure, relationships among the relatives, production, educational status, nourishment and appearel of the village. There is belief underlying every ritual which is performed by individuals and communities. These rituals are sometimes performed religiously or socially. In the second part of this thesis, religious rituals  belonging to Alaouite people is covered and observed with the example of Yakapınar village in order to observe the religious rituals of Tahtaci people who belong to Yanyatır ocaks. At the end of this part, the verities are clarified after comparing the past and the present versions of these rituals in the village. In the third part of the thesis, the rites of passage is observed in five subheadings as birth, circumcision, military service, wedding and death and the verities are explained at the end of the part. At the final part of the study, the beliefs of the villagers residing in Yakapınar. In the conclusion part of the thesis, an overall evaluation about the chronological