Romatoid artrit, Ankilozan spondilit ve Psöriatik artritte inflamasyon göstergesi olarak serum amiloid A
Serum amyloid A as indicating inflammation in Romatoid arthritis, Ankylosis spondylitis and Psoriatic arthritis
Yazar: ZELİHA BİLGE DAĞLI GÖÇENER
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ENDER TERZİOĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahiliye Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Amiloid = Amyloid ; Artrit-psoriatik = Arthritis-psoriatic ; Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Serum = Serum ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Serum amiloid A'nın (SAA); romatoid artrit (RA), Ankilozan spondilit (AS) ve psöriatik artritte (PsA) inflamasyon belirteci olarak kullanılabilirliğini; hastalık aktivite ve tedavi yanıtını değerlendirmede kullanılabileceğini göstermeyi amaçladık.
Çalışmamız 2014-2019 tarihleri arasındaki tüm erişkin RA, AS ve PsA'lı hastalardan SAA düzeyi ölçülmüş olan hastalar diğer prediktif faktörleri de içerecek şekilde retrospektif olarak gerçekleştirildi.
Hastaların verilerine hastane otomasyon ve hasta dosyalarından temin edildi. Hastaların yaş, cinsiyet, eritrosit sedimentasyon hızı (ESR), c-reaktif protein (CRP), SAA düzeyi (0. ay, 3. ay ve 6. ay ), RA şiddeti (DAS 28), AS şiddeti ve tedavi grupları değerlendirildi. 
Çalışmamızdaki hastaların 387'si (%59,9) RA, 238'i (%36,8) AS ve 21'i (%3,3) PsA idi. RA'lı hastaların yaş ortancası, AS grubundan anlamlı olarak yüksek saptandı (p<0,05). PsA'lı hastaların yaş ortancası, RA ve AS ile benzer olarak saptandı (p>0,05). RA grubunda kadın hasta sıklığı, AS ve PsA'lı gruplardaki kadın sıklığından anlamlıolarak yüksek saptandı (p<0,05). RA'lı hasta grubun ESR ortancası AS ve PsA'lı hastalardan anlamlı olarak yüksek saptandı (p<0,05). AS ve PsA'lı hastaların ESR değerleri arasında farklılık saptanmadı (p>0,05). RA'lı hastalarda CRP ortancası, AS'li gruptan anlamlı olarak yüksek saptandı (p<0,05). PsA'lı grubunCRP düzeyi ortancası RA ve AS'li gruplar ile benzerdi (p>0,05). RA'lı grubun SAA 0., 3. ve 6. aylardaki düzeyleri; AS ve PsA grubundan anlamlı olarak yüksek saptandı (p<0,05). AS ve PsA gruplarının 0., 3. ve 6. aylardaki SAA düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0,05). Tüm grubun SAA düzeylerinin zaman içinde anlamlı şekilde azaldığı saptandı (p<0,05). Tüm grubun 0. ay ve 3. aylar arasındaki;3. ay ve 6 aylar arasındaki; 0. ay ve 6. aylar arasındaki SAA azalmaları istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,05). RA ve AS'li grupların SAA düzeylerinin zaman içinde anlamlı şekilde azaldığı saptandı (p<0,05). RA ve AS'li grupların 0. ay ve 3. aylar arasındaki;3. ay ve 6 aylar arasındaki; 0. ay ve 6. aylar arasındaki SAA azalmaları istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,05). PsA grubunun SAA düzeyinin zaman içinde değişimi istatistiksel olarak anlamsızdı (p>0,05). Biyolojik ve antiromatizmal tedavi alan grupların SAA düzeylerinin zaman içinde anlamlı şekilde azaldığı saptandı (p<0,05).  Biyolojik ve antiromatizmal tedavi alan grupların 0. ay ve 3. aylar arasındaki;3. ay ve 6 aylar arasındaki; 0. ay ve 6. aylar arasındaki SAA azalmaları istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,05). SAA düzeyinin 0., 3. ve 6 ay düzeylerinin ESR ve CRP arasında pozitif yönlü korelasyon saptandı (p<0,05). RA şiddet yüksek olan hastaların, RA şiddeti düşük olanlara kıyasla yapılan ROC eğrisinde ESR'nin eğri altında kalan alanının daha büyük olduğu CRP ve SAA'dan üstün olduğu saptandı.RA şiddetine etki eden faktörler incelendiğinde ESR'nin tek başına etkili, iken CRP ve SAA0'dan daha üstün olduğu saptandı. AS şiddet yüksek olan hastaların, AS şiddeti düşük olanlara kıyasla yapılan ROC eğrisinde CRP'nin eğri altında kalan alanının daha büyük olduğu; SAA0 ve ESR'yi takip ettiği saptandı. ESR, CRP ve SAA parametrenin AS şiddeti üzerinde tek başına etkili olmadığı, en güçlü faktörün CRP, takiben SAA olduğu saptandı.
Sonuç olarak ESR, CRP ve SAA romatolojik hastalık tanı ve takibinde kullanılabilecek parametrelerdir. Ayrıca hastalık şiddetini göstermede RA'lı olgularda ESR daha üstün iken, AS'deSAA'nın üstün olduğu saptandı. 

Anahtar Kelimeler: Romatoid artrit, Ankilozan spondilit, psöriatik artritte, Serum amiloid A, eritrosit sedimentasyon hızı, C-reaktif protein

Abstract:
We aimed to show that serum amyolid A (SAA) can be used as an indicator of inflammation in rheumatoid Arthritis (RA) , ankylosing spondylitis (AS) and psoriatic Arthritis (PsA), and can be used to evaluate disease activity and treatment response.
Our study was performed retrospectively on all patients with RA, AS, and PsA who had measured SAA levels between 2014-2019 followed by the Rheumatology Clinic of our hospital, including other predictive factors.
Patient data were obtained from hospital automation and patient files. Age, gender, erythrocyte sedimentation rate (ESR), c-reactive protein
 (CRP), SAA level (0 months, 3 months and 6 months), RA severity (DAS 28), AS severity and treatment groups were evaluated.
In our study, 59.9% patients were RA,36.8% were AS and 3.3% were PsA. The median age of patients with RA was significantly higher than the AS group (p <0.05). The median age of patients with PsA was similar to RA and AS (p> 0.05). The incidence of female patients in RA group was significantly higher than that of women in AS and PsA groups (p <0.05).  The ESR median of the RA group was significantly higher than the patients with AS and PsA (p <0.05). ESR values of patients with AS and PsA were not different (p> 0.05). The median CRP was significantly higher in patients with RA than in the AS group (p <0.05). The median CRP level of the PsA group was similar to that of the RA and AS groups (p> 0.05). SAA levels of RA group at 0, 3 and 6 months; It was significantly higher than AS and PsA groups (p <0.05). There was no significant relationship between levels of SAA in AS and PsA groups at 0, 3 and 6 months (p> 0.05). SSA levels of the whole group decreased significantly over time (p <0.05). SAA reductions of the whole group between 0 and 3 months, between 3 and 6 months, and between 0 and 6 months were statistically significant (p <0.05). SAA levels of RA and AS groups were found to decrease significantly over time (p <0.05). SAA reductions of RA and AS groups between 0 and 3 months, between 3 and 6 months, and between 0 and 6 months were statistically significant (p <0.05). The change in SAA levels of the PsA group over time was not statistically significant (p> 0.05). SAA levels of biological and antirheumatic treatment groups decreased significantly over time (p <0.05). SAA reductions between 0 and 3 months, between 3 and 6 months, and between 0 and 6 months were statistically significant in the groups receiving biological and antirheumatic treatment (p <0.05). There was a positive correlation between ESR and CRP levels of serum amiolid levels at 0, 3 and 6 months (p <0.05). Patients with high RA severity were compared with patients with low RA severity. In the ROC curve, the area under the curve of the ESR was larger and superior to CRP and SAA. When the factors affecting RA severity were examined, it was found that ESR was effective alone, but superior to CRP and SAA0. Patients with high AS severity were found to have greater area of CRP under the curve, followed by SAA0 and ESR in the ROC curve compared to those with low AS severity. ESR, CRP and SAA parameters were not found to be effective on AS severity, and CRA was the most powerful factor, followed by SAA.
In conclusion, ESR, CRP and SAA are the parameters that can be used in the diagnosis and follow-up of rheumatologic diseases. In addition, ESR was superior in patients with RA, while SAA was superior in AS.

Key words: Rheumatoid Arthritis , ankylosing spondylitis, psoriatic Arthritis, serum amiloid A, erythrocyte sedimentation rate, c-reactive protein