Dereotu, maydanoz ve rokada pestisit kalıntılarının belirlenmesi
Determination of pesticide residues in dill, parsley and rocket
Yazar: BİLGE DEVECİ
Danışman: PROF. DR. BÜLENT KABAK
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering
Dizin: Gaz kromatografisi = Gas chromatography ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Pestisit artıkları = Pesticide residues ; Sebzeler = Vegetables

Özet:
Pestisitler yeşil yapraklı sebzelerde gıda güvenilirliğini olumsuz yönde etkileyen önemli bir problem olup, tehlike derecesine bağlı olarak sağlık problemlerine yol açabilmektedir. Bu araştırmada dereotu, maydanoz ve rokada 368 adet pestisit kalıntısının izlemesi gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla, Mayıs-Temmuz 2021 tarihleri arasında Çorum ilinde marketlerden, manavlardan ve semt pazarlarından birer demet olarak satın alınan 80 adet dereotu, 80 adet roka ve 40 adet maydanoz örnekleri hızlı, kolay, ucuz, etkili, sağlam ve güvenli (QuEChERS) ekstraksiyon yöntemi ile ekstrakte edilmiştir. Yeşil yapraklı sebzelerde pestisitlerin kalitatif ve kantitatif tespitinde gaz kromatografisi-kütle spektrometresi (GC-MS/MS) ve sıvı kromatografisi-kütle spektrometresi (LC-MS/MS ) teknikleri kullanılmıştır.
Yeşil yapraklı sebze örneklerinin (n=200) 130'unda (%65) 43 farklı pestisit tespit edilmiştir. 80 adet dereotu örneğinin 46'sında 32 farklı pestisit kalıntısına rastlanmıştır. Dereotu örneklerinde en sık rastlanılan pestisit %22,5 bulunma sıklığı ile pendimethalindir (0,016-0,077 mg kg-1). Roka örneklerinin (n=80) 61'inde en az bir adet ölçülebilir konsantrasyonda pestisit kalıntısına rastlanmıştır. Diuron (%38,7) ve acetamiprid (%30) roka örneklerinde en sık rastanılan kalıntılardır. Rokada tespit edilen diuron ve acetamiprid konsantrasyonları sırasıyla 0,010-0,042 ve 0,010-0,471 mg kg-1 arasında değişiklik göstermiştir. Maydanoz örneklerinin (n=40) ise 23'ünde en az bir adet ölçülebilir konsantrasyonlarda pestisit tespit edilmiştir. Pymetrozine maydanozlarda en sık rastlanılan (%52,5) kalıntı olup, örneklerde saptanan pymetrozine miktarı 0,016-2,437 mg kg-1 arasında değişiklik göstermiştir.

Abstract:
Pesticides are important problem that negatively affects food safety in green leafy vegetables and may cause health problems depending on the degree of danger. In this study, 368 pesticide residues were monitored in dill, rocket and parsley samples. Between May-July 2021, 80 pieces of dill, 80 pieces of rocket and 40 pieces of parsley were purchased from markets, greengrocer shops and bazaar in Çorum province. The extraction of pesticides was based on quick, easy, cheap, effective, rugged and safe (QuEChERS) method. The residues in dill, rocket and parsley were determined by gas chromatography-mass spectrometry (GC-MS/MS ) and liquid chromatography-mass spectrometry (LC-MS/MS).
A total of 43 different pesticides were detected in 130 (65%) green leafy vegetable samples (n=200). Residues of 32 different pesticides were found in 46 of 80 dill samples. The most common pesticide found in dill samples was pendimethalin (22.5%) with the ranges of  0.016-0.077 mg kg-1. At least one pesticide residue in measurable concentrations was found in 61 rocket samples (n=80). Diuron (38.7%) and acetamiprid (30%) were the most common residues in rocket samples. The concentration range for diuron and acetamiprid in rocket samples varied from 0.010 to 0.042 and from 0.010 to 0.471 mg kg-1, respectively. At least one pesticide detected in measurable concentrations was found in 23 of the parsley samples (n=40). Pymetrozine was the most common residue (52.5%) in parsley, with the levels of 0.016-2.437 mg kg-1.