İdari birim çalışanlarında bulaşıcı olmayan hastalıklar ve risk faktörleri prevalansı
Prevalence of non-communicable diseases and risk factors in administrative unit employees
Yazar: ONUR GÜZEY
Danışman: PROF. DR. NURAN GÜLER
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Halk sağlığı hemşireliği = Community healt nursing ; Hastalık = Disease ; Prevalans = Prevalence ; Risk faktörleri = Risk factors ; Çalışanlar = Workers ; İnsan sağlığı = Human health

Özet:
Araştırma, üniversite idari birim çalışanlarında bulaşıcı olmayan hastalıklar ve risk faktörleri prevalansını belirlemek amacıyla kesitsel olarak gerçekleştirilmiştir.
Araştırmanın evrenini Sivas il merkezinde bulunan Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nin idari birimlerinde çalışan 679 personel, örneklemini ise 246 çalışan oluşturmuştur. Çalışanlar rassal örnekleme yöntemine göre seçilmiştir. Ancak 74 çalışan çalışmaya katılmayı kabul etmediği için 172 çalışan ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri; Kişisel Bilgi Formu, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi, Bağımlılık Profil İndeksi Risk Tarama Formu-Alkol Ölçeği, Uluslar Arası Fiziksel Aktivite Anketi-Kısa Versiyonu ve Beslenme Alışkanlıkları İndeksi ile toplanmıştır. Araştırma 21.06.2021-23.08.2021 tarihleri arasında planlanan birimlere hafta içi günlerde gidilerek 09:00-17:00 saatleri içerisinde çalışanların çalışma ortamında bire bir ve araştırmacı gözetiminde formların doldurulması sağlanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız gruplarda t testi, ANOVA Varyans Analizi, Pearson Korelasyon Analizi ve Lojistik Regresyon Analizi kullanılmıştır. Araştırmada, anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak alınmıştır. 
İdari birim çalışanlarının %26.2'sinin bulaşıcı olmayan bir hastalığa sahip olduğu, %57.6'sının ailesinde bulaşıcı olmayan bir hastalık olduğu ve bu hastalıklarda çalışanın kendisinde ve ailesinde ilk sıralarda hipertansiyon, diyabet ve kanserin yer aldığı belirlenmiştir. İdari birim çalışanlarının %34.9'unun sigara ve %8.7'sinin alkol kullandığı, %36.6'sının fazla kilolu, %25.6'sının inaktif ve %61'inin orta derecede riskli beslenme alışkanlığının olduğu saptanmıştır. Araştırmada, çalışanların beden kitle indeksi arttıkça nikotin bağımlılığı düzeyinin anlamlı bir şekilde arttığı, alkol kullanımının sigara kullanma durumu üzerinde ve cinsiyetin nikotin bağımlılığı riski üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Araştırmada, idari birim çalışanlarının cinsiyet ve yaşının kronik hastalık tanısı alma üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu saptanmıştır. 
Araştırma sonucunda, üniversite idari birim çalışanlarının yaklaşık dörtte birinin bulaşıcı olmayan bir hastalığa sahip olduğu ve bu hastalıklardan çalışanın kendisinde ve ailesinde ilk sıralarda hipertansiyon, diyabet ve kanserin yer aldığı belirlenmiştir. Araştırmada, üniversite idari birim çalışanlarının, sigara ve alkol kullanımının beslenme alışkanlığı riski üzerinde etkili olduğu, cinsiyet ve yaşın risk faktörü olduğu saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: İdari birim çalışanları, kamu çalışanları, bulaşıcı olmayan hastalık, sigara bağımlılığı, alkol bağımlılığı, beslenme alışkanlığı indeksi, fiziksel aktivite

Abstract:
The study was cross-sectional to determine the prevalence of non-communicable diseases and risk factors in university administrative unit employees.
The population of the research consisted of 679 personnel working in the administrative units of Sivas Cumhuriyet University located in the city center of Sivas, and the sample consisted of 246 employees. Employees were selected according to the random sampling method. However, since 74 employees did not accept to participate in the study, it was carried out with 172 employees. Research's data were collected with Personal Information Form, Fagerström Nicotine Addiction Test, Addiction Profile Index Risk Screening Form-Alcohol Scale, International Physical Activity Questionnaire-Short Version and Nutritional Habits Index. The research was carried out by visiting the units planned between 21.06.2021 and 23.08.2021 on weekdays, and filling in the forms one-on-one and under the supervision of the researcher in the working environment of the employees between 09:00 and 17:00. Descriptive statistics, independent groups t test, ANOVA Analysis of Variance, Pearson Correlation Analysis and Logistic Regression Analysis were used in the evaluation of the data. In the study, the level of significance was taken as p<0.05.
It has been determined that 26.2% of the administrative unit employees have a non-communicable disease, 57.6% have a non-communicable disease in their family, and hypertension, diabetes and cancer are the first among these diseases in the employee and his family. It was determined that 34.9% of the administrative unit employees used cigarettes and 8.7% used alcohol, 36.6% were overweight, 25.6% were inactive and 61% had moderate risk eating habits. In the study, it was determined that as the body mass index of the employees increased, the level of nicotine addiction increased significantly, alcohol use had a significant effect on smoking status and gender had a significant effect on the risk of nicotine addiction. In the study, it was determined that the gender and age of the administrative unit employees had a significant effect on the diagnosis of chronic disease.
As a result of the research, it was determined that one fourth of the employees of the university administrative unit have a non-communicable disease, and among these diseases, hypertension, diabetes and cancer take place in the first place in the employee and his family. In the study, it was determined that university administrative unit employees, smoking and alcohol use were effective on the risk of eating habits, and gender and age were risk factors.

Keywords: Administrative unit employees, public employees, non-communicable disease, smoking addiction, alcohol addiction, eating habits index, physical activity