İlköğretim kurumu öğretmenlerinin okul yaşam kalitesi ile iş doyumu arasındaki ilişki
The relationship between school life quality and job satisfaction of primary school teachers
Yazar: AHMET DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN KOŞAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul yaşam kalitesi = Quality of school life ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu araştırma ilköğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin okul yaşam kalite algılarını ve işlerinden sağladıkları doyum düzeyini belirlemek, okul yaşam kaliteleri ile iş doyumu düzeyleri arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ayrıca öğretmenlerin tanımlayıcı özelliklerine göre okul yaşam kalite algılarında ve iş doyumu düzeylerinde istatistiksel olarak farklılaşma olup olmadığı da incelenmiştir. İlişkisel tarama modelinde gerçekleştirilen araştırmanın örneklemini 2019-2020 eğitim öğretim yılında Afyonkarahisar/Merkez, Bolvadin ve Çobanlar ilçelerinde görev yapan 731 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmada veriler anket yöntemi ile toplanmıştır. Söz konusu anket üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırmacı tarafından oluşturulan katılımcıların tanımlayıcı özelliklerini (yaş, cinsiyet, vb.)  belirlemeye yönelik seçenekli dokuz soru yer almaktadır. Anketin ikinci bölümünde Sarı (2007) tarafından geliştirilmiş olan "Öğretmen Okul Yaşam Kalitesi Ölçeği", üçüncü bölümde  Weiss, Dawis, & England, (1967) tarafından geliştirilen Baycan (1985) tarafından Türkçe' ye uyarlanan "Minnesota İş Doyum Ölçeği" yer almıştır. Elde edilen veriler bilgisayar ortamında analiz edilmiştir. Veri toplama araçlarını kullanabilmek için geliştirenlerden, veri toplama araçlarının okullarda uygulanabilmesi için de Afyonkarahisar İl Milli Eğitim Müdürlüğünden gerekli izinler alınmıştır. Verilerin çözümlenmesi aşamasında ise SPSS ve AMOS programları kullanılmıştır. Okul yaşam kalitesi ve iş doyum düzeyleri arasındaki ilişkiler korelasyon analizi ile, okul yaşam kalitesinin iş tatmini yordama düzeyi ise regresyon analizi ile incelenmiştir. Araştırma verilerine normallik testi yapılmış ve normal dağılım gösterdiği belirlenerek öğretmenlerin tanımlayıcı özelliklerine göre okul yaşam kalitesi ve iş doyum düzeylerindeki farklılaşmalar, t-testi, tek yönlü varyans analizi ve post hoc analizleri ile incelenmiştir. Araştırma sonucunda öğretmenlerin yüksek düzeyde okul yaşam kalitesi algısına sahip oldukları, orta düzeyde işlerinden doyum sağladıkları belirlenmiştir. Öğretmenlerin okul yaşam kaliteleri ile iş doyumları arasında istatistiksel açıdan pozitif yönlü anlamlı ilişkilerin olduğu, öğretmenlerin genel iş doyum düzeyleri üzerinde genel okul yaşam kalite algılarının %57,9 oranında yordadığı belirlenmiştir. Öğretmenlerin içsel doyum ve genel doyum düzeyleri üzerinde okul yaşam kalitesi boyutlarının hepsinin pozitif yönlü etkisi bulunmaktadır. Dışsal doyum düzeyleri üzerinde ise öğrenciye yönelik algılarının istatistiksel olarak etkisi bulunmazken,  yöneticiye, öğretmene ve okula yönelik algıları dışsal doyum düzeylerini artırdığı belirlenmiştir. Araştırmada ayrıca öğretmenlerin tanımlayıcı özelliklerine göre okul yaşam kalitesi boyutlarında ve iş doyum düzeyi boyutlarında farklılaşmaların olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin okul yaşam kalitesi ile iş doyum düzeyleri arasındaki ilişkilere dair genel sonuçlara ulaşabilmek için araştırmanın benzerlerinin diğer öğretim kademelerinde ve farklı illerde yapılması önerilmektedir.

Abstract:
This research was carried out to determine the perceptions of quality of life in school and the level of satisfaction that teachers working in primary schools provide from their work, and to examine the relationship between quality of life in school and level of job satisfaction. The study also examined whether there was a statistical differentiation in school quality of life perceptions and job satisfaction levels according to the defining characteristics of teachers. The sample of the research conducted in the relational screening model was 731 working in Afyonkarahisar/Central, Bolvadin and Çobanlar districts in the 2019-2020 academic year. Data was collected by survey method. The survey in question consists of three parts. In the first section, the descriptive characteristics of the participants created by the researcher (age, gender, etc.) there are nine multiple choice questions to determine. In the second part of the survey, "teacher school quality of life scale "developed by Sarı (2007), and in the third part," Minnesota job satisfaction scale " adapted to Turkish by Baycan (1985) developed by Weiss, Dawis, & England, (1967) was included.  In order to use the data collection tools, the necessary permissions were obtained from the Afyonkarahisar Provincial Directorate of national education for the implementation of the data collection tools in schools. At the data analysis stage, SPSS and AMOS programs were used. The relationship between school quality of life and job satisfaction levels was studied by correlation analysis, and the level of job satisfaction of school quality of life was studied by regression analysis. Differences in school quality of life and job satisfaction levels according to the identifying characteristics of teachers were examined by t-test, one-way variance analysis and post hoc analysis. As a result of the research, it was determined that teachers have a high level of perception of school quality of life and provide moderate satisfaction with their work. It was determined that there were statistically positive significant relationships between teachers 'quality of life in school and job satisfaction, and that teachers' overall perception of quality of life in school was estimated at 57.9% on overall job satisfaction levels. All dimensions of school quality of life have a positive impact on teachers ' internal satisfaction and overall satisfaction levels. While their perception of the student does not have a statistical effect on external satisfaction levels, their perception of the manager, teacher and school has been found to increase their overall satisfaction levels. In the study, it was also determined that there were differences in school quality of life and job satisfaction levels according to the defining characteristics of teachers. In order to reach general conclusions about the relationship between teachers ' school quality of life and job satisfaction levels, it is recommended that similar research be carried out at other levels of teaching and in different provinces.