Çanakkale Tuzla-Gülpınar jeotermal alanlarının hidrojeolojik açıdan incelenmesi
Hydrogeological investigation of Canakkale Tuzla-Gulpinar geothermal fields
Yazar: KIVANÇ ÖZÇETİN
Danışman: PROF. DR. ÜNSAL GEMİCİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Jeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Hidrojeokimya = Hydrogeochemistry ; Jeotermal = Geothermal

Özet:
Tuzla-Gülpınar jeotermal alanı Türkiye'nin kuzeybatısında, Çanakkale iline ise yaklaşık 100 km uzaklıktadır. Bu çalışma kapsamında Tuzla-Gülpınar jeotermal sahasındaki çeşitli lokasyonlardan ve kuyulardan su örnekleri alınmış, literatürden alınan örnekler ile birlikte ele alınarak değerlendirilmiştir.  İncelenen tüm örnekler sodyum-klorür su tipindedir. Aynı zamanda su örneklerinin hidrojeokimyasal özellikleri ve akışkandan kaynaklanabilecek kabuklaşma sorunları da irdelenmiştir. Alanda örneklenen jeotermal sıcak suların benzer kökenli olduğu ve soğuk su karışmasından dolayı bazı örneklerde iyonsal anlamda farklılıklar gösterdiği görülmüştür.
Bölgede yapılmış olan sondaj verileri ve jeofizik veriler birleştirilerek elde edilen verilere göre, bölgede iki adet rezervuar kaya saptanmıştır. Bunlardan ilki sığ rezervuarı oluşturan Erken Miyosen yaşlı volkanik kayaçlar, diğeri ise derindeki rezervuarı oluşturan Permiyen yaşlı kireçtaşlarıdır. Bölgedeki jeotermal sıcak suyun derinlere kadar uzanan ve akışkan taşıma özelliğine sahip olan Tuzla Fayı'ndan geldiği ve bu fayın bölgede bir yükselim zonu-yanal akım zonu oluşturduğu saptanmıştır. Jeotermometre çalışmalarında bölgedeki sondajların verileri ve kuyu test sonuçlarına göre silis jeotermometrelerinin daha güvenilir sonuçlar verdiği görülmüştür. Rezervuar sıcaklığı aralığı ise Tuzla bölgesi için 164°C–220°C, yanal akım zonundan beslenen kısımda ise, 90°C–145°C arasında olduğu görülmüştür. Tuzla jeotermal santralinin en sıcak kuyularından biri olan T-2 kuyusunun da rezervuar sıcaklığı 173°C olup, bu jeotermometre değerlerinin doğru sonuç verdiğini göstermektedir. PhreeqC programıyla yapılan jeokimyasal değerlendirmeye göre, inceleme alanında kalsit ve aragonit kabuklaşmasının üretim ve geri basmada problem yaratacağı görülmüştür.

Anahtar kelimeler: Jeotermal akışkan, Hidrojeokimya, Jeotermometre, Kabuklaşma, Rezervuar

Abstract:
Tuzla-Gülpınar geothermal area is located in northwestern side of Turkey, approximately 100 km far away from the Çanakkale Province. In this study, water samples were collected from various locations and analysis results of water samples, along with those taken from the literature, were used to determine the hydrogeochemical properties and scaling problems. The waters are all Na-Cl type and have the same origin, although some samples show variation in ionic values due to cold water infiltration.
Based on the intergrated use of well data and geopyhsical studies in the region, two reservoir rocks are identified: Early Miocene volcanic rocks forming the shallow reservoir and Permian limestones forming the deep reservoir in the area. In Tuzla geothermal field, hot water rises through the Tuzla fault which forms upflow-outflow zones in the area. Silica geothermometers are found to be more reliable for the geothermal waters in the study area. Based on cation geothermometers, reservoir temperature seems to range from 164°C–220°C in areas recharged from upflow zone in Tuzla region, while from 90°C to 145 °C areas recharged from outflow zone in Gülpinar region based on silica geothermometers. The reservoir temperature of the T-2 well, one of the warmest wells of the Tuzla geothermal power plant, is 173 ° C, so this temperature supports the geothermometer results.

The major problem in using geothermal energy is scaling problem. According to the geochemical evaluation carried out by the PhreeqC program, calcite and aragonite scaling are determined and these minerals can be create a major problem during production and injection phases.

Keywords: Geothermal fluids, Hydrogeochemistry, Geothermometer, Scaling, Reservoir