Biyolojik ajan kullanan ankilozan spondilitli hastalarda fibromiyaljinin ve anksiyetenin hastalık aktivitesi, ağrı ve fonksiyonel durum üzerine etkisi
The effect of fibromyalgia and anxiety on disease activity, pain, and functional status in ankylosing spondylitis patients using biologic agents
Yazar: VİLDAN ÖZTÜRK GÜLTEKİN
Danışman: PROF. DR. MURAT KARKUCAK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Antiromatizmal ajanlar = Antirheumatic agents ; Ağrı = Pain ; Fibromiyalji = Fibromyalgia ; Fonksiyonel yetkinlik = Functional competency ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing

Özet:
Amaç: Ankilozan spondilit (AS) ile takip edilen ve takibinde biyolojik DMARD (Hastalık modifiye edici antiromatizmal ilaç) başlanan hastalarda fibromiyalji (FMS) ve anksiyetenin hastalık aktivitesi, ağrı ve fonksiyonel duruma etkisini incelemek
Metod: Çalışmaya AS tanısıyla takip edilen ve biyolojik DMARD kullanan 40 hasta dahil edildi. Hastaların, biyolojik DMARD başlandığı zaman, 1. ay ve 3 ay sonraki muayene kayıtları tarandı. Her üç kontroldeki kayıtlarda yer alan BASDAI (bath ankilozan spondilit hastalık aktivite indeksi), ASDAS-CRP (ankilozan spondilit hastalık aktivite skoru), VAS (görsel analog skala) değerleri, 2013 ACR (American College of Rheumatology) FMS sınıflandırma kriterlerine göre FMS tanısı olup olmadığı, HAD (Hastane anksiyete ve depresyon ölçeği) skorlarına göre anksiyete veya depresyon varlığına bakıldı.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 40 hastanın %27,5'inde FMS varlığı tespit edildi. Hastalarımızın kayıtlarında, biyolojik DMARD olarak en çok adalimumab kullanımı olduğu, ikici sırada etanercept kullanımı olduğu görüldü. FMS'nin kadın hastalarda daha sık gözlendiği tespit edildi (p<0,001). FMS gözlenen hastaların 1.vizitlerinde AYS (ağrı yerleşim skoru), SES (semptom etki skoru) ve anksiyete değerlerinin FMS gözlenmeyen hastalara göre yüksek olduğu tespit edildi (sırasıyla p<0,001; p<0,001; p=0,002). Hastaların 2. ve 3.vizitlerinde VAS, ASDAS-CRP, anksiyete, depresyon ve BASDAI değerleri FMS gözlenen hastalarda daha yüksek bulundu. Hastaların 3. vizit bulgularında, 1. vizit bulgularına göre VAS, ASDAS-CRP, AYS, SES ve BASDAI değerlerinin FMS gözlenen hastalarda, FMS gözlenmeyen hastalara göre daha az düşüş gösterdiği tespit edildi (sırasıyla p<0,001; p<0,001; p=0,040; p=0,005; p<0,001). Anksiyete değeri yüksek olan hastalarda 3.vizit BASDAI ve 3.vizit ASDAS-CRP değerlerinin daha yüksek olduğu tespit edildi (sırasıyla p=0,001; p=0,015). Hastaların 3.vizit ile 1.vizit değerleri arasındaki değişime bakıldığında ise kadın hastaların, erkek hastalara göre VAS, ASDAS-CRP ve BASDAI değerlerinin daha az düşüş eğilimi gösterdikleri saptandı (sırasıyla p=0,002; p=0,001; p=0,002).
Sonuç: AS'li hastalarda FMS'nin ve anksiyetenin varlığı, BASDAI ve ASDAS-CRP ile değerlendirildiğinde daha yüksek hastalık aktivite skorları ile ilişkilendirilmiştir. Eşlik eden depresyon ile böyle bir ilişki saptanmadı. Sonuç olarak biyolojik DMARD ile etkin bir şekilde tedavi ettiğimiz AS'li hastalarının aktivite değerlendirilmesinde ve tedavi revizyonu düşünüldüğünde FMS ve anksiyete varlığı göz önünde bulundurulmalıdır.

Abstract:
Objective: To investigate the effect of fibromyalgia (FMS) and anxiety on disease activity, pain, and functional status in patients who were followed up with ankylosing spondylitis (AS) and started with biological DMARD (Disease-modifying antirheumatic drug) 
Methods: The study included 40 patients who were followed up with the diagnosis of AS and who were using biological DMARDs. Patient examination files were reviewed on the biological DMARD initiation time, 1st month, and 3rd month. BASDAI (bath ankylosing spondylitis disease activity index), ASDAS-CRP (ankylosing spondylitis disease activity score), VAS (visual analog scale) values, whether FMS was diagnosed according to 2013 ACR (American College of Rheumatology) FMS classification criteria, and the presence of anxiety or depression according to HAD (Hospital anxiety and depression scale) scores were examined in the records in all three controls. 
Results: FMS was detected in 27.5% of the 40 patients included in the study. In the files of our patients, we have seen that adalimumab use was the most common as a biological DMARD, and etanercept use was the second one. We found that FMS was observed more frequently in female patients (p<0.001). We found that PLS (pain location score), SIQR (symptom impact questionnaire), and anxiety values were higher on the 1st visit of patients with FMS (p<0.001; p<0.001; p=0.002, respectively). VAS, ASDAS-CRP, anxiety, depression, and BASDAI values were higher in patients with FMS on the 2nd and 3rd visits. In the 3rd visit findings of the patients, according to the 1st visit findings, we found that the values of VAS, ASDAS-CRP, PLS, SIQR, and BASDAI decreased less in patients with FMS than in patients without FMS (p<0.001; p<0.001; p=0.040; p=0.005; p<0.001). We found that the 3rd visit BASDAI and 3rd visit ASDAS-CRP values were higher in patients with high anxiety values (p=0.001; p=0.015, respectively). At the same time, the difference between the 3rd visit and 1st visit values of the patients, we found that the VAS, ASDAS-CRP, and BASDAI values of female patients showed less tendency to decrease than male patients (p=0.002; p=0.001; p=0.002, respectively). 
Conclusion: The presence of FMS and anxiety in patients with AS was associated with higher disease activity scores when evaluated with BASDAI and ASDAS-CRP. However, we didn't find a similar association with concomitant depression. In conclusion, the presence of FMS and anxiety should be taken into consideration in the activity evaluation and treatment revision of the patients with AS who we effectively treated with biological DMARDs.