Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda koku ve tat fonksiyonlarının tedavi öncesi ve tedavi sonrası prospektif değerlendirilmesi
Pre-treatment and post-treatment prospective evaluation of smell and taste functions in children with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: TAYLAN BİLİCİ
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN ÖZDEMİR
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Koku duyusu = Smell ; Prospektif çalışmalar = Prospective studies ; Tat = Taste ; Tedavi = Treatment ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı (DSM) ölçütleri, nöropsikolojik testler-değerlendirmeler ve anne-baba/öğretmen/öz bildirim ölçekleri kullanılarak tanı konan bir bozukluktur. Tanı sadece klinik değerlendirme ile konmaktadır, diğer yöntemler yardımcı yöntemlerdir. Biyolojik, elektrofizyolojik veya nörogörüntüleme yöntemleri ile tanı konabilecek biyolojik bir belirteci bulunmamaktadır. DEHB tanısı konmasına yardımcı olacak biyolojik belirteç çalışmaları yapılmaktadır. Bu çalışmalar içinde koku ve tat işlevleri sınırlı şekilde ele alınmıştır. Bu nedenle bu çalışmada, literatürde de ilk olacak şekilde (aynı hasta grubunda) Metilfendiat ile tedavi öncesi ve sonrası DEHB'li çocuklarda koku ve tat işlevleri incelenmiştir. 
Materyal ve Metod: Bu çalışmada Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi (ÇÜTF) Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalında tanı alan 8-17 yaşları arasındaki 50 DEHB'li çocuk ve kontrol grubu olarak 50 sağlıklı çocuk alındı. 50 DEHB hastasının 40'ına Metilfenidat tedavisi verildi. Çukurova Üniversitesi Tıp Fakultesi (ÇÜTF) Kulak Burun Boğaz Anabilim Dalında bu hastalar muayene edilip, koku testi olarak 'Sniffin' Sticks Test, tat testi olarak da anket uygulandı. Aynı hasta grubu tedavi öncesi ve sonrası değerlendirildi.
Bulgular: DEHB ve kontrol grubu arasında koku duyarlılığı, koku ayırt etme becerisi ve koku tanımlama testlerinde istatistiksel bir fark bulunmuştur (p<0.05). Genel koku skorları DEHB grubunda azalmış bulundu (p<0.05). Tedavi sonrası da istatistiksel olarak anlamlı şekilde skorlarda artış gözlendi (p<0.05). Gruplar arasında tat anket testinde istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır.
Sonuçlar: Sonuç olarak çalışmamızda koku duyusu testi DEHB tanısı konmasında, tedavi etkinliği ve takibinde bir biyolojik belirteç olabileceğini düşündürmüş olmakla birlikte ileri çalışmaların daha geniş seri ve benzer ekipmanlarla destekler nitelikte yapılmasına gereksinim vardır.

Anahtar sözcükler: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, koku, tat, çocuk

Abstract:
Objective: Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) is a disorder diagnosed using the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM) criteria, neuropsychological tests-assessments, and parent/teacher/self-report scales. Diagnosis is made only by clinical evaluation, other methods are auxiliary methods. There is no biological marker that can be diagnosed with biological, electrophysiological or neuroimaging methods. Biomarker studies are carried out to help diagnose ADHD. In these studies, smell and taste functions were discussed in a limited way. Therefore, in this study, smell and taste functions were investigated in children with ADHD before and after treatment with methylphendiate, a first in the literature (in the same patient group).
Methods: In this study, 50 children with ADHD between the ages of 8-17 diagnosed in Çukurova University Faculty of Medicine (ÇÜTF), Department of Child and Adolescent Psychiatry and 50 healthy children as the control group were included. Methylphenidate treatment was given to 40 of 50 ADHD patients. These patients were examined in Çukurova University Faculty of Medicine (ÇÜTF) Ear Nose and Throat Department, and the 'Sniffin' Sticks Test was administered as the smell test and the questionnaire was applied as the taste test. The same patient group was evaluated before and after treatment.
Results: A statistical difference was found between the ADHD and control groups in odor sensitivity, odor discrimination and odor identification tests (p<0.05). General olfactory scores were found to be decreased in the ADHD group (p<0.05). A statistically significant increase in scores was also observed after the treatment (p<0.05). There was no statistically significant difference between the groups in the taste questionnaire test.
Conclusion: In conclusion, although our study suggested that the sense of smell test may be a biomarker in the diagnosis, treatment effectiveness and follow-up of ADHD, further studies with larger series and similar equipment are needed to support it.

Keywords: attention deficit hyperactivity disorder; odor, taste, child