Eski Konya Gölü doğu kıyı sedimentlerindeki fosil molluska kavkılarının esr tekniğiyle analizi ve tarihlendirilmesi
ESR analysis and dating of the fossil mollusca shells in the coastal sediments from eastern part of the old Konya Lake
Yazar: GAMZE EKİCİ
Danışman: DOÇ. DR. ÜLKÜ SAYIN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Atom ve Molekül Fiziği Ana Bilim Dalı / Fizik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Konya Kapalı Havzası tarımsal ve endüstriyel üretim açısından Türkiye'nin önemli merkezlerinden biridir. Konya Kapalı Havzası içinde yer alan Eski Konya Gölü, Kuvaterner süresince iklimsel değişmelere bağlı olarak bir kaç kere genişlemiş ve daralmış, yaklaşık 6 bin yıl önce ise tamamen kurumuştur. Havza içerisinde Kuvaterner döneme ait gölsel sedimentler kesintisiz ve iyi korunmuş olarak bulunmaktadır. 
Bu tez çalışmasında Eski Konya Gölünün Kuvaterner dönemini aydınlatmak amacıyla, Konya Kapalı Havzasının doğu bölümünde 4 lokasyon (Adakale, Sazlıkpınar, İsmil, Hotamış Gölü) belirlenmiş ve bu yerlerden stratigrafik kesitler ölçülmüştür. Sedimantolojik ve paleontolojik olarak değerlendirmelerin ardından, bu lokasyonlarda yoğun olarak izlenen gölsel kabuklar (Dreissena iconica, Valvata piscinalis, Bithynia tentaculate, Unio pictorum) Elektron Spin Rezonans (ESR) tekniği ile ayrıntılı olarak analiz edilmiş ve tarihlendirilmiştir. Doğal ve ışınlanmış örneklerin farklı spektrometre koşullarında kaydedilmiş ESR spektrumları incelenmiş ve örneklerin yapısındaki paramanyetik merkezlerin türleri belirlenerek bu merkezlerin karakteristik özellikleri ortaya konmuştur. Doz cevap ve kinetik çalışmalar yapılarak paramanyetik merkezlerin radyasyon dozuna bağlı değişimleri ve ısıl kararlılıkları belirlenmiştir. Radyasyona duyarlı ve kararlı olduğu tespit edilen paramanyetik merkezler ESR tarihlendirme çalışmaları için kullanılmıştır. 
Bu çalışmayla Eski Konya Gölü doğu bölgesinden alınan 24 adet yumuşakça kavkı örneği ESR tekniği ile ilk kez tarihlendirilmiş ve stratigrafik olarak uyumlu yaşlar elde edilmiştir. Ayrıca, bazı örnekler 14C ve Th/U tarihlendirme tekniğiyle de tarihlendirilmiştir. Dört lokasyon için 6.3±0.5 ile 138±38 ky değerleri arasında elde edilen ESR yaşları jeolojik ve fiziksel olarak değerlendirilerek havzanın palecoğrafik ve paleoiklimsel özelliklerinin yorumlanmasında kullanılmıştır.
Bu çalışma 114Y237 nolu TÜBİTAK projesiyle desteklenmiştir. 



Anahtar Kelimeler: Konya Kapalı Havzası, Eski Konya Gölü, Elektron Spin Rezonans (ESR), ESR Tarihlendirme Metodu, Yumuşakça Kavkıları, Kuvaterner Dönem

Abstract:
Konya Closed Basin is one of the important centers of Turkey in terms of agricultural and industrial productions. Old Konya Lake, located in the Konya Closed Basin, has expanded and narrowed several times due to climatic changes during the Quaternary period and completely dried up about 6 thousand years ago. In the basin, the lacustrine sediments of the Quaternary period are uninterrupted and well preserved.
In this thesis study, 4 locations (Adakale, Sazlıkpınar, İsmil, Hotamış Lake) were determined in the eastern part of the Konya Closed Basin in order to illuminate the Quaternary period of the Old Konya Lake and stratigraphic sections were measured from these locations. After sedimentological and paleontological evaluations, lacustrine shells (Dreissena iconica, Valvata piscinalis, Bithynia tentaculate, Unio pictorum), which are observed intensively in these locations, are analyzed and dated in detail by Electron Spin Resonance (ESR) technique. The ESR spectra of natural and irradiated specimens recorded under different spectrometer conditions were examined and the types of paramagnetic centers in the structure of samples were determined and the characteristics of these centers were revealed. Dose response and kinetic studies were carried out to determine the parametric centers' dependence on radiation dose and thermal stability. Paramagnetic centers that are sensitive to radiation and determined to be stable have been used for ESR dating studies.
In this study, 24 mollusc shell samples taken from the eastern part of Konya Lake were dated for the first time with ESR technique and the stratigraphically matched ages were obtained. In addition, some samples were dated with 14C and Th/U dating techniques. The ESR ages obtained between 6.3 ± 0.5 and 138 ± 38 thousand years for four locations were used to interpret the paleogeographic and paleoclimatic characteristics of the basin for geological and physical evaluation.
This study is supported by TUBITAK project, with the number 114Y237.


Keywords: Konya Closed Basin, Old Konya Lake, Electron Spin Resonance (ESR), ESR Dating Method, Mollusc Shells, Quaternary Period