Türkiye'de afet ve acil durumlar sonrası yürütülen psikososyal müdahalelerin analizi ve psikososyal müdahale önerisi
Analysis of post- disaster and emergency psychosocial interventions in Turkey and  psychosocial intervention  proposal
Yazar: MERİÇ RAMAZANO
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HADİYE KÜÇÜKKARAGÖZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Ana Bilim Dalı / Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Afetler = Disasters ; Doğal afetler = Natural disasters ; Psikososyal yardım = Psychosocial help

Özet:
Bireylerin ve toplumun var olan gereksinimlerini tespit ederek olası afetlerle başa çıkma ve müdahale edebilme kapasitelerinin yanı sıra iyileşme becerilerinin de artırılmasına yönelik faaliyet ve hizmetler olarak tanımlanan psikososyal müdahaleler,  hem etkililik hem de maliyet açısından son yıllarda Türkiye'de ve Dünya'da yaygın bir şekilde uygulanmaya başlanmıştır. Araştırmanın amacı, ülkemizde 1999 depremleri sonrasında gerçekleştirilen psikososyal müdahalelerin değerlendirilmesi ve müdahaleye katılan meslek elemanlarının görüşleri doğrultusunda bir psikososyal müdahale önerisi sunulmasıdır.   
Araştırmanın evren ve örneklemi,  1999 Marmara Depremleri, İstanbul Güngören Terör Saldırısı (2008), Mardin Mazı Dağı Bilge Köyü Silahlı Saldırı (2009), Elazığ Depremi (2010), Zonguldak Maden Kazası (2010), Van Depremi (2011), Soma Maden Kazası (2014) psikososyal müdahalelerine katılan; sosyal hizmet uzmanı, psikolog, psikolojik danışman ve psikiyatristlerden ulaşılabilenlerden oluşmuştur.  Veriler, alan yazın incelemesi ve  araştırmacı tarafından hazırlanan soru formu ile toplanmıştır. Veri analizi,   tarihsel analiz, içerik analizi,  frekans ve yüzdelik dağılımları ve  khi kare analizi ile yapılmıştır. Ayrıca soru formunda yer alan açık uçlu sorulara içerik analizi yapılarak oluşturulan tema ve kodlar, nitel veri analiz tekniğine göre yorumlanmış ve tüm bu bilgilerin ışığında psikososyal müdahalenin nasıl olması gerektiğine ilişkin bir müdahale önerisi sunulmuştur.
Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre; ülkemizde ilk kez  1999 Marmara Depremleri sonrasında kullanılmaya başlanan ve daha sonraki yıllarda meydana gelen pek çok afette uygulananan psikososyal müdahaleler, büyük ölçüde farklı disiplinlerin bir araya geldiği bir ekip ile etkili bir şekilde gerçekleştirilmiştir. Müdahalelere katılan meslek elemanlarının müdahalelerin güçlü yanları için en çok dile getirdikleri görüş, ruh sağlığı alanında çalışan meslek örgütleri arasındaki işbirliğinin varlığı (%38,70)  olmuştur. Müdahalenin zayıf yönlerine ilişkin değerlendirmelere bakıldığında en çok dile getirilen sorunların organizasyonsuzluk (%26,6)  ve  yerel yönetim, kamu, STK ve gönüllüler arasında işbirliği yapılamaması (%20) olduğu görülmektedir. Müdahalenin nasıl olması gerektiğine ilişkin değerlendirmede de kurumlar arası işbirliğinin sağlanması  (%22,58)  ve psikososyal müdahale kavramının netleştirilerek  üzerinde uzlaşma sağlanması   (%16.12) gerekliliği  ilk sıralarda  yer almaktadır. 

Anahtar Sözcükler:  Psikososyal Müdahaleler, Afet,  Acil Durum.

Abstract:
Psychosocial interventions are identified as services and activities aimed at helping affected individuals to facilitate the transition process to their normal lives after disasters, determining the needs of individuals and societies to enhance their capacities and skills of coping up and interfering with possible disasters along with their recovery skills. During the recent years, psychosocial interventions came into effect prevalently in our country and in the world in terms of effectiveness as well as expenditure.The objective of the study is to examine psychosocial interventions applied at the time of earthquakes in 1999, and during the disaster and emergency situations taken place after earthquakes, and to make an intervention proposal in accordance with the opinions of professionals who have been participated to the intervention. 
Target population and sample of the study are consisted of the accessible professionals such as social worker, psychologist, psychological counselor, and psychiatrist who have been participated in psycho-social interventions during Marmara Earthquakes of 1999, Terrorist Attack in Gungoren Istanbul (2008), Armed Assault in Bilge Village Mazi Mountain Mardin (2009), Earthquake in Elazig (2010), Mining Accident in Zonguldak (2010), Earthquake in Van (2011), and Mining Accident in Soma (2014). Data are collected through literature review and a questionnaire prepared by the researcher. Data are analyzed with SPSS program through historical analysis, content analysis, frequency and percentage distribution, chi-square methods. Moreover, content analysis applied to open ended questions of the questionnaire, acquired theme and codes are interpreted according to qualitative data analysis and in the light of this information, a required model regarding how the psychosocial intervention should be is submitted.
According to the findings obtained from this study, psycho-social interventions, which are conducted in our country for the first time after Marmara Earthquakes of 1999 and kept being applied in later years during other disasters, are executed effectively with a team consisted of different disciplines.  Professionals who have been participated to the interventions mentioned that the strength of the interventions is the collaboration between trade bodies who work in mental health field (38,70 %).  When the weaknesses of the interventions examined, disorganization (26,6%) and noncooperation between local authorities, NGOs and voluntaries (20%) are the most mentioned problems. Evaluation of the results on how the psychosocial intervention should be showed that collaboration between institutions must be provided (22,58%), the concept of psychosocial intervention must be clarified and must be compromised (16,12%) are taken the places near the top. 
Key Words: Psychosocial Interventions, Disaster, Emergency Situation.