Bir linyit sahasının maden planlama programı ile modellenmesi
Modeling a lignite field with mine planning program
Yazar: SERDAR ERCİNS
Danışman: PROF. DR. BÜLENT ERDEM
Cumhuriyet Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Maden işletmeleri = Mining enterprises ; Maden ocakları = Mine ; SURPAC 2000 = SURPAC 2000

Özet:
Bu çalışmada derin örtü tabakaları altında yatay olarak istiflenmiş kalın bir kömür damarını üretmede kullanılan birleşik örtükazı sistemlerinin teknik yapabilirlikleri araştırılmıştır. Çoklu çekmekepçe birimleri ile döner kepçeli ekskavatör-ocak üzeri yayıcı sistemlerinin çalışabilirlikleri incelenmiştir. Üçlü çekmekepçe örtükazı filosu ile döner kepçeli ekskavatör-ocak üzeri yayıcıdan oluşan sistemin ocak geometrisi tasarımı seçenekleri çalışılmıştır. Üçlü çekmekepçe örtükazı filosu içindeki birimlerin doğrusal ilerleme hızlarını eşzamanlayan bir üretim benzetimi algoritması geliştirilmiştir. Birleşik metodoloji, Türkiye'nin elektrik üretimindeki en önemli kaynaklardan ve en büyük linyit havzası olan Afşin-Elbistan linyit havzası D-Sektörü verileri ile test edilmiştir. Ortalama linyit ve örtü kalınlıkları değerlerine dayanılarak yılda 25 milyon ton linyit üretimi ve yerinde 50 milyon m³ örtü dekapajı yapılması öngörülmektedir. Sonuçlar, birleşik bir örtükazı filosunun öngörülen oranda örtü kazısı yaparak istenilen miktarda kömürün üzerini açabileceğine işaret etmektedir.Birinci bölümdeki girişi takiben ikinci bölümde enerji ve linyitin Türkiye için enerji üretimindeki yeri verilmiştir. Üçüncü bölümde örtükazı yöntemleri ve birlikte kullanılan ekipmana değinilmiştir. Dördüncü bölüm Afşin-Elbistan linyit havzasına ayrılmıştır. Havzadaki D-Sektörünün SURPAC paket programı ile modellenesi de bu bölümde anlatılmıştır. Tekli ve çoklu çekmekepçe kullanılan örtükazı yöntemleri için geliştirilen bilgisayar modellerinden beşinci bölümde bahsedilmiştir. Toplam altı adet model, havzanın boyutsal özelliklerini yansıtan veri ile çalıştırılmış ancak gerekli koşulları sağlayabilen hiçbir tekli ya da çoklu örtükazı sistemi seçilememiştir. Afşin-Elbistan linyit havzasında uygulanabilecek olan teras örtükazı sistemi modeli ve geliştirilen model altıncı bölümde tanıtılmıştır. Model ile yapılan çok sayıda deneme sonuçları ve değerlendirmeleri verilmiştir. Son bölüm sonuçlar ve ilerideki çalışmalar için önerilere ayrılmıştır.

Abstract:
This study addresses the use of combined stripping systems to investigate the technical feasibility of extracting thick coal seams underlying deep overburden strata. The possibility of using multiple draglines in tandem with bucket wheel excavator systems is explored. Pit geometry design alternatives incorporating a triple dragline excavation fleet with bucket wheel excavator-cross pit spreader sub-systems are examined. A production simulation algorithm, which emphasizes synchronizing excavator units in the triple dragline system, is developed. The combined methodology is evaluated on Afsin-Elbistan lignite basin, which is the biggest lignite basin and one of the most important resources for electrical energy production in Turkey. 25 million tons of lignite production per annum is projected with some 50 million cubic meters of overburden to be moved, based on average coal and overburden thickness terms. The results reveal the fact that a combined stripping fleet may successfully perform overburden stripping at the predetermined rate and uncover coal seams.Following the introduction in the first chapter, energy and importance of lignite for Turkey in electricity generation is given in the second chapter. In the third chapter overburden removal means and associated machinery employed are introduced. Afşin-Elbistan lignite basin is introduced in the fourth chapter. Modeling of Sector-D in the basin is also mentioned in this chapter. The fifth chapter is devoted to single and tandem dragline stripping models developed. All models run with data representing dimensional characteristics of the basin produced no working results. In the sixth chapter terrace overburden removal system and the computer model developed for the Afşin-Elbistan lignite basin are introduced. Results of several runs with the model are also presented. The final chapter is reserved for conclusions and recommendation for further research.