Çeşitli tıbbi bitkilerin yapraklarından elde edilen ekstraktların antioksidan özelliklerinin incelenmesi
Investigation of the antioxidant properties of extracts obtained from various medicinal plant leaves
Yazar: BEDİA GÜVENİLİR
Danışman: PROF. DR. MEHMET BİLGİN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Temel İşlemler ve Termodinamik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering

Özet:
Tıbbi bitki ekstraktları, kurutulmuş veya taze bitkilerin yapraklarından, meyvelerinden, çiçeklerinden, çekirdeklerinden, reçinelerinden ve odunlarından çeşitli yöntemlerle elde edilen karışımlardır. Bu yöntemlerden en sık kullanılanları, soxhlet, süperkritik akışkan, mikrodalga destekli, ultrason destekli, homojenizatör destekli ve hızlandırılmış çözücü ekstraksiyon yöntemleridir. 
Bitki ekstraktlarından elde edilen antioksidanların, serbest radikal olarak adlandırılan kararsız ve zararlı maddelerin etkilerini azalttığı, yapılan bilimsel çalışmalar neticesinde bilinmektedir. Antioksidanlar bu özelliği sayesinde başta kanser olmak üzere, şeker hastalığı, kalp-damar hastalıkları gibi birçok hastalığın olumsuz etkilerini azaltmaktadır. Tüm dünya ülkelerinde olduğu gibi, Türkiye'de de tıbbı açıdan önemli olan bitkiler, yüzyıllardan beri halk arasında hastalıkların tedavisi amacıyla kullanılmaktadır.
Bu çalışmada kullanılan tıbbi bitkiler nane (Mentha piperita) ve rezene (Foeniculum vulgare) dir. Nane bitkisi; mide bulantısı ve ağrı giderici, gaz söktürücü, kalbi kuvvetlendirici, çarpıntı giderici, iştah açıcı, ishali önleyici, ateş düşürücü, sinirleri sakinleştirici, hazmı kolaylaştırıcı bir bitkidir. Grip ve soğuk algınlığı üzerinde de etkilidir. Rezene bitkisi de iştah açıcı, mide ve bağırsak gazları söktürücü, emziren annelerde süt artırıcı, bronşit ve öksürük nöbetlerinde rahatlatıcı etkisi olan bir bitkidir. 
Çalışmamızda, nane ve rezene bitkilerinden homojenizatör destekli, ultrason destekli ve soxhlet ekstraksiyon yöntemleri ile ekstraktlar elde edilmiştir. Ekstraktların bir kısmı kurutularak ekstrakt verimi hesaplanmıştır. Bir kısmı ile folin ciocalteu yöntemi kullanılarak toplam fenolik madde tayini yapılmıştır. Son olarak DPPH (1,1-difenil-2-pikrilhidrazil) yöntemi ile antioksidan aktivite tayini yapılmıştır. Ekstrakt verimi, toplam fenolik madde ve antioksidan aktivite değerlerinin en iyi çıktığı çalışma koşulları, herbir ekstrakt elde etme yöntemine göre açıklanmış ve tablo ve şekillerle karşılaştırmalar yapılmıştır.

Abstract:
Medicinal plant extracts are blends obtained from leaves, fruits, flowers, seeds, resins and woods of dried or raw plants by various methods. The most commonly studied methods amongs them are soxhlet, supercritical fluid, microwave assisted, ultrasonic assisted, homogenizator assisted and accelerated solvent extraction.
The scientific studies prove that antioxidants which were obtained by medicinal plant extracts are efficient on reducing effects of harmful and unstable substances called free radical. By means of this trait, antioxidants diminish the negative effects of many diseases; particularly cancer, diabetes and cardiac related diseases. In Turkey, like being in all world countries, plants with medicinal value have been used for treatment of diseases for the centuries by people.
Medicinal plants used in this study are mint (Mentha piperita) and fennel (Foeniculum vulgare). Mint is effective as painkiller, anti-nausea, gas expectorant, cardiac supporter, appetizer, anti-diarrhea, antipyretic, sedative and digestive supporter. It is also effective on cold and flu. On the other hand, fennel is effective as appetizer, gas expectorant, breast-milk booster, cough and bronchitis reliever.
In this study, the extract were obtained from mint and fennel plants utilizing homogenizator assisted, ultrasonic assisted and soxhlet extraction methods. Extract efficiency was calculated by draining a part of the extracts. Another parts of the extracts were used for total phenolic compound analysis' which were made utilizing Folin Ciocalteu method. Finally, antioxidant activity analysis was made by DPPH (1,1-difenil-2-pikrilhidrazil) method. The best experimental conditions regarding extract efficiency, total phenolic compounds and antioxidant activity were explained and compared by figures and tables for each extraction method.