Mühimme Defterleri'nde Bolu Sancağı ve Bolu'da eşkıyalık ( H961-993, M 1553-1585)
Bolu and banditry in Bolu According to Muhimme Defters (from 1553 to 1585)
Yazar: SELDA ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA GENCER
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Yeniçağ Tarihi Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Tarih = History
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Bolu = Bolu ; Bolu Sancağı = Bolu Sanjak ; Defterler = Registers ; Eşkiyalık = Banditry ; Mühimme Defterleri = Mühimme Registration Books ; Tarih = History

Özet:
Osmanlı Devleti XVI. yüzyıldan itibaren Avusturya ve İran seferleri sonucu oluşan ekonomik sıkıntılar, ticaret yollarının önemini kaybetmesi, nüfus artışının yarattığı sosyal hayattaki olumsuzluklar ve eğitim alanındaki bozulmalar yüzünden çağının gerisinde kalmaya başlamıştır. Osmanlı toprak düzeninin temeli olan tımar sistemi, Celâli ayaklanmaları ile ağır vergiler yüzünden bozulmuştur. Devlet, bozulmaya başlayan kurumlarını düzeltecek köklü reformlar yapamamıştır.Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu durumla ilgili olarak Mühimme Defterleri'ndeki kayıtlar, XVI. yüzyılda Bolu yöresindeki olayları aydınlatıcı ipuçları vermektedir. Bu dönemde özellikle Bolu sancağında giderek artan asayiş ve eşkıyalık olayları dikkat çekmektedir. Bu tür olaylar diğer Osmanlı şehirlerinde olduğu gibi Bolu sancağında da sosyo ekonomik hayatı olumsuz etkilemiş ve halk arasında huzursuzluğa sebep olmuştur. Bolu'daki eşkıyalık hareketleri, Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu genel durum hakkında fikir vermesi bakımından önemlidir. Devlet, stratejik bir konumda olan Bolu sancağında yaşanan eşkıyalık olaylarına karşı çeşitli önlemler almaya çalışmış, fakat çoğu zaman başarılı olamamıştır. Bu durum devlet otoritesinin zayıflamasına yol açmıştır.Bu çalışma 1553-1585 yılları arasında kayıtları içeren Mühimme Defterleri'nde Bolu ile ilgili 302 hükmün katolog taraması ve özetleriyle birlikte, bu hükümlerin eşkıyalıkla ilgili olanlarının 35 adetinin taranskripsiyonlu metnini ve değerlendirilmesini içermektedir.Anahtar Kelimeler: Bolu, Mühimme Defterleri, Eşkıyalık

Abstract:
Ottoman Empire in the 16th century, was in process of a regress due to economical problems as the result of Austria and Iran military expeditions, the change in the trade routes, the rise in population and the sociological outcomes of this rise and finally due to the curroption of the education system. Timar, a Turkish fiefdom in the time of the Ottoman Empire, was the main system for the land domination but exposed to decay because of the Celali riots and heavy taxes. What is more, strong reforms to rehabilitate the bad situation were lacking.The muhimme defters for 16th century Bolu gives important illuminating hints on Ottoman empire`s situation during the period. Especially the rise in the number of bandity reports is one of the remarkable features. As in other cities in the empire, these bandities had deeply effected the socio economic life and caused discomfort for the locals. Despite the efforts of the state against these bandits, the peace had not been achieved in the region most of the time and this caused the authority lose its power.This research consists of evaluation and summaries of scanning of the muhimme defters between 1553-1585 in Bolu and of the provision number 302 together with transcripted texts of thirty five of these povisions which are directly related to banditry.Key words: Bolu, Muhimme Defters, Banditry