Çevre grafiği kapsamında bilgilendirme tasarımı (Sinop İli önerisi)
Design of information in the scope of environmental graphics (Sinop City proposal)
Yazar: ASIM TOPAKLI
Danışman: PROF. DR. EMİNE NAS
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Bilgi grafikleri = Information graphic ; Bilgi teknolojisi = Information technology ; Bilgi ve iletişim teknolojileri sektörü = Information and communications technology ; Bilgi ve iletişim teknolojisi dersi = Information and communication technology course ; Tarım ürünleri teknolojisi = Agricultural products technology ; Yeni teknolojiler = New technologies ; Çevre teknolojisi = Environmental technology ; İletişim teknolojisi = Communication technology ; İnfografik = Infographic

Özet:
Bu araştırmanın amacı, şehrin kimliğine, insanların beğeni ve algı düzeylerine uygun, tüm toplumlar tarafından kullanılabilir (evrensel), bireylerin işlerini daha çok kolaylaştıracak tasarımlar yapılmasına katkıda bulunmak, çevre grafiklerinin oluşturduğu görsel kirliliği ortadan kaldırmak, özel, kamu ve yerel yönetim makamlarının bakış açılarını bu kapsamda daha bilinçli hale getirmektir.
Araştırma, çevre grafiği kapsamında bilgilendirme tasarımı içerisinde ele alınan yönlendirme, işaretleme ve yer imi tasarımlarının niteliklerinin belirlenmesi üzerine odaklanmıştır. Bu kapsamda Sinop İl merkezinde yer imi tasarımına rastlanmadığı için sadece yönlendirme ve işaretleme tasarımları değerlendirilmiş, bu tasarımların nasıl olması gerektiği konusunda çalışma yapılmıştır. Ayrıca Sinop il merkezi için cadde, sokak, resmi kurum, tarihi-kültürel varlıklar, otopark ve sosyal alanların yönlendirme-işaretleme tasarımlarına ve yer imi tasarımlarına yönelik tasarım önerileri geliştirilmiştir.  
Araştırmada nitel ve nicel yöntemler bir arada kullanılmıştır. Dolayısıyla bu araştırma karma desen türünde bir araştırmadır. Nitel boyutta araştırmacı tarafından oluşturulan yapılandırılmış uzman görüşü formundan elde edilen veriler kavramsal çerçevede kullanılmıştır. Ayrıca uzman görüşlerinden elde ettiğimiz verilerden nicel boyutta bir analiz yapabilmek amacıyla bir anket geliştirilmiştir. Araştırmacı tarafından geliştirilen anket, saha da ve online ortamda 475 katılımcı ile tarama uygulaması gerçekleştirilmiştir. Verilerin yorumlanmasında yüzde (%) ve frekans (f) değeriyle betimleyici bir analiz kullanılmıştır.
Sinop il merkezinde kullanılan mevcut yönlendirme tasarımları, literatür taramasından ve uzman görüşlerinden elde edilen bilgiler doğrultusunda değerlendirilmiş ve yetersiz oldukları görülmüştür. Ayrıca, anket sonuçlarından da elde edilen veriler, Sinop'ta yaşayan insanlarında bu tasarımlardan memnun olmadığını ve bu tasarımları yetersiz gördüğünü göstermektedir. Ankete katılanlar, benzer yönlendirme tabelalarının farklı boyut ve tasarımlarla kullanıldığı bunun yanısıra yönlendirme tabelalarının diğer çevre grafikleriyle birlikte kullanımının ortaya çıkardığı; görsel kirlilik, algılama zorluğu, konumlandırma hatalarının olduğunu ve tasarımların kent kimliğine uygun olmadığını belirtmişlerdir. Anket katılımcılarına göre yönlendirme ve işaretleme tasarımlarında önemli ögeler öncelik sırasına göre; renk, yazı büyüklüğü, tabelanın konumu, tabelanın boyutu, tabelanın şekli, yazı karakteri ve ışıklandırma şeklindedir. Ayrıca katılımcılar bu tabelaların kent kimliğine uygun tasarlanması gerektiğini belirtmiştirler. Tasarımlarda kullanılmasını istedikleri renkler ise öncelik sırasına göre mavi ve tonları, kırmızı ve tonları ardından yeşil ve tonları şeklindedir. Bu kapsamda sonuç olarak; iletişim bakımından toplumsal beklentilere cevap verebilmede ve estetik değerler oluşturmada çevre grafik tasarımı bir kent için en önemsenmesi gereken unsurlardan biridir.  Kent yaşamında yer alan yönlendirme ve bilgilendirme tasarımları birçok grafik ürünü gibi toplumun sürekli olarak yüzleştiği tasarım elemanlarıdır. Bu grafik ürünlerin nitelikli olarak uzman kişiler tarafından hazırlanması, kentin görsel kültürüne ve estetiğine önemli katkılar sunar. Kentlerin öncelikle yerel yönetimlerinde istihdam edilen uzman personel yanında grafik tasarımcılara da yer verilmesi ile pek çok dinamiğe bağlı kent yaşamında baş rolde olan halkın gereksinim ve taleplerinin de belirlenmesi oldukça önem taşımaktadır.  Kent iletişiminde önemli bir unsur olan bilgilendirme grafiklerinin nitelikli olarak tasarlanması sonucu kentin görsel bütünlüğü sağlanabilecek ve kent yeni bir kimlik kazanabilecektir.

Abstract:
The aim of this research is to contribute to the identity of the city, the level of taste and perception of people, which can be used by all societies (universal), to make designs that will facilitate the work of individuals. In addition, to eliminate the visual pollution created by environmental graphics, private, public and local government authorities to make more conscious in this context is another purpose.
Within the scope of the environmental graph, the research focuses on determining the characteristics of the orientation, marking and bookmark designs discussed in the information design. In this context, since no bookmark design was found in Sinop city center, only orientation and marking designs were evaluated and the subject of how these designs need to be has been investigated. In addition, design proposals have been developed for the city center of Sinop on the design of street, public institutions, historical-cultural assets, parking and social areas, orientation-marking and bookmark designs.
Both of the qualitative and quantitative methods were used in this study. Therefore, this research is a research of mixed pattern type.  In order to define the qualitative size of the study, the data formed by the help of an expert`s opinion was used. In addition, a questionnaire was developed in order to conduct a quantitative analysis of the data obtained from the expert opinions. The questionnaire developed by the researcher was applied in online and face to face platforms with the 475 participants. The data was interpreted by the percentage (%) and frequency (f) values.
The existing orientation designs used in Sinop city center have been evaluated according to the literature review and expert opinion. As a result of this evaluation, the designs examined were found to be inadequate. In addition, the results show that the people living in the Sinop are not happy with these designs and they also think that these designs are inadequate. The participants mention that similar signs are used at different shapes. This situation led to a visual pollution, difficulty at perception, mistakes at the positioning and they are also not appropriate to the texture of the city. According to the survey participants, important elements in the orientation and marking designs are in order of priority; color, font size, position of the signboard, the size of the signboard, the shape of the sign, typeface and lighting. Participants also indicated that these signs should be designed according to the urban identity. The colors they want to be used in the designs are in the order of blue and shades, red and shades followed by green and shades. As a result; In terms of communication, environmental graphic design is the most important element for a city to respond to social expectations and create aesthetic values. Orientation and information designs in urban life are the design elements that society constantly faces, like many graphic products. The preparation of these graphic products by highly qualified professionals provides important contributions to the visual culture and aesthetics of the city. It is very important to determine the needs and demands of the people who play the leading role in urban life depending on many dynamics by giving place to the graphic designers as well as the expert personnel employed in the local administrations of the cities. Providing visual integrity of the city with the qualified design of information graphics as an important element of city communication, it will be easier to live and gain a new identity.