Milli saraylarda kullanılan kumaşlar ve uslupları /
Yazar: ESRA KIZKAPAN
Danışman: YRD. DOÇ. MEHMET LATİF TARAŞLI
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı / Halı-Kilim Eski Kumaş Desenleri Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Desen = Pattern ; Dokumacılık = Weaving ; El sanatları = Handicrafts ; El sanatları = Handicrafts ; Kumaş sanatı = Cloth art ; Kumaşlar = Fabrics ; Milli saraylar = National palaces ; Saraylar = Palaces

Özet:
İnsanlık tarihinde kumaş, soğuktan korunma, örtünme ve güzel görünme isteği gibi nedenlerle çok eski bir sanat dalı olmasının dışında, diğer sanat dallarının hep bir adım önünde olmuştur. Kullanılan renkler, teknikler ve malzemelerle sürekli bir gelişim içinde olmuştur ve hızlı bir şekilde, aranılan kumaş çeşitleri arasına girmiştir.
Osmanlıda dokuma sanatı, hâkimiyet ve saltanatın bir göstergesi olduğu için önemli sanat dallarından biri olmuştur. Bu sanat dalı Osmanlı imparatorluğun geçiş süreçleriyle aynı süreçleri yaşamış, yaşanan tüm siyasi ve ekonomik olaylar her alana yansıdığı gibi dokuma sanatına da yansımış ve gelişimini etkilemiştir. Dokuma sanatı 15. ve 16. yüzyıllarda Osmanlı İmparatorluğunun yükseliş dönemiyle paralellik göstererek yükselmiş, 17.yy. sonlarına doğru yine Osmanlı İmparatorluğu'nun siyasi ve ekonomik durumuna paralellik göstererek gerileme dönemine girmiştir. 
Osmanlı Nakkaşları tarafından çizilen eşsiz desenlerin yanı sıra altın, gümüş gibi değerli madenlerle süslenen Osmanlı kumaşları, devlet için güç ve kudret simgesi olmuş ve saray yaşamında önemli bir yer tutmuştur. Bu değerli kumaşlar ayrıca alınan vergiler sebebiyle hazineye yüksek ölçüde güç sağlamış, bu nedenle de devlet kontrolünde tutulmuştur. Devlet koruması ve kontrolünde olan bu kumaşlar kimliğini kaybetmemiş kalitesinden ödün vermemiştir. Desen aşamasından, malzeme teminine ve dokumasına kadar geçen her aşamada, devletin himayesinde olan Osmanlı Kumaşları, saray halkı için büyük bir özenle Bursa, İstanbul ve çevre illerdeki atölyelerde dokunmuştur. 
Osmanlı Devleti'nin yükselişiyle paralellik gösteren dokuma sanatı ne yazık ki, Osmanlı Devleti'nin gerileme döneminde de benzer bir paralelliğe girmiştir. Avrupa'da sanayi devrimi ve seri üretime geçilmesi, Osmanlı dokuma sanatını olumsuz etkilemiştir. Dokumacılığın durağan döneme girmesiyle, dokuma sanayinin ilk büyük fabrikası olan Hereke Fabrikası kurulmuş ve saray için kumaş üretimi buradan devam etmiştir.

Abstract:
Throughout the history, fabric has been used for protecting from weather conditions and for the desire to be seen beautiful. Therefore, techniques, colours and materials have always been improving due to circumstances.
As an indicator of dominion and sultanate, fabric art was a priority comparing to other arts in Ottoman Empire. Due to the political changes in Ottoman Empire, fabric styles changed simultaneously. Those changes affected the evolution of fabric. Ottoman fabric's reputation rapidly expanded around the world due to its unique figures in the growth era of Ottoman Empire in 15th and 16th century.
Ottoman fabric was a significant sign for power in Ottoman Empire. Muralists designed unique figures and decorated them with gold and silver. These valuable fabrics made the empire richer due to the high costs of tax. Fabric art was in the protection of the empire, thus this made the quality of fabric sustainable. Ottoman fabric was made for sultans and royal family. Fabric ateliers were generally located around Bursa and Istanbul.
Unfortunately, as Ottoman Empire declined, fabric art started to decline simultaneously. Industrial revolution and serial manufacture affected Ottoman fabric in a negative way. In 18th century, westernisation period affected Ottoman fabric and Hereke Factory was built for manufacturing. As foreign designers started to work in Hereke, they transformed the style of Ottoman fabric into western style.