Havacılıkta yapay zekâ kullanımı bibliyometrik analiz
Artificial intelligence usage in aviation bibliometric analysis
Yazar: RAFET ERTEKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN RODOPLU
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Havacılık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation

Özet:
Yapay zekâ, yönetilmesi ve düzenlenmesi benzersiz derecede karmaşık bir sistem olan havacılık da dâhil olmak üzere çeşitli sektörlere yayılmakta ve teknoloji, iletişim ve veri altyapısı yoluyla günlük yaşamı etkilemektedir. Yapay zekâ, uygulandığında operasyonları iyileştirme, maliyetleri azaltma ve çevresel etkileri hafifletme konusunda önemli bir potansiyele sahiptir. Yapay zekânın ayrıca havacılık endüstrisinde planlama ve kaynak tahsisi gibi karmaşık sorunların çözümünde, karar verme ve insan faktörü kaynaklı süreçlerin iyileştirilmesi yoluyla emniyet ve güvenlik optimizasyonunun sağlanmasında etkili olabileceği anlaşılmaktadır. Yapay zekâdaki yenilikler hava sahaları, havalimanları, havayolu operasyonları ve havacılık ekosistemi genelinde araştırılmaktadır. 

Bu çalışma, yapay zekâ, makine öğrenimi ve derin öğrenme gibi ileri teknolojilerin entegrasyonunun yanı sıra havacılık endüstrisinin evrimine ilişkin kapsamlı bir inceleme sunmaktadır. Bu teknolojilerin havacılıktaki mevcut ve gelecekte beklenen uygulamalarına, operasyonel süreçler ve daha geniş havacılık ekosistemi üzerindeki etkilerine odaklanmaktadır. Bu araştırmanın temel yönlerinden biri, yapay zekâ ve havacılık alanındaki akademik araştırma eğilimlerinin sistematik bir şekilde değerlendirilmesine olanak tanıyan bibliyometrik analizin kullanılmasıdır. Havacılıkta yapay zekâ kullanımı üzerine yapılan akademik çalışmaların yoğunlaştığı alanları belirlemeyi ve konunun bilimsel önemini ortaya koymayı amaçlayan çalışma, yapay zekâ ve havacılıkta bilimsel iş birliği, kavramsal kümelenme, atıf ağları ve entelektüel yapılara odaklanmakta ve farklı araştırma akışlarının performansını haritalandırarak alana yapılan önemli katkıları gözden geçirmektedir. Çalışma, havacılık emniyeti ve operasyonel iyileştirmeler üzerindeki dönüştürücü etkisini tartışarak, havacılıkta yapay zekâ kullanımı araştırmalarında artan iş birliğini analiz etmektedir. Analiz edilen temel alanlar arasında ortak yazar ağları, anahtar kelimeler, atıf etkisi ve bibliyometrik bağlantı yer almaktadır.

Abstract:
Artificial Intelligence is increasing in various sectors, including aviation, a uniquely complex system to manage and regulate, impacting daily life through technology, communications, and data infrastructure. Where applied, AI has significant potential to improve operations, reduce costs, and mitigate environmental impacts. It is also recognized that AI can effectively solve complex problems such as planning and resource allocation in the aviation industry, optimizing safety and security by improving decision-making and human factor-driven processes. Innovations in AI are being explored across airspace, airports, airline operations, and air navigation services. 

This study provides a comprehensive review of the integration of advanced technologies such as artificial intelligence, machine learning, and deep learning, as well as the evolution of the aviation industry. It focuses on the current and expected future applications of these technologies in aviation, their impact on operational processes, and the broader aviation ecosystem. One of the key aspects of this research is bibliometric analysis, which allows for a systematic assessment of academic research trends in AI and aviation. Aiming to identify the areas where academic work on the use of AI in aviation is concentrated and to demonstrate the scientific significance of the topic, the study focuses on scientific collaboration, conceptual clustering, citation networks, and intellectual structures in AI and aviation. It reviews the significant contributions to the field by mapping the performance of different research streams. The study analyses the growing collaboration in research on the use of AI in aviation, discussing its transformative impact on aviation safety and operational improvements. Key areas analyzed include co-author networks, keywords, citation impact, and bibliometric linkage.