Ortaokul öğrencilerinin çevre kimlikleri ve sürdürülebilir çevre tutumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determining the relationship between middle school students' environmental identities and sustainable environmental attitudes
Yazar: ASLI İLHAN ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. EYLEM YALÇINKAYA ÖNDER
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Sürdürülebilir çevre = Sustainable environment

Özet:
Bu çalışma, ortaokul öğrencilerinin çevre kimlikleri ile sürdürülebilir çevre tutumları arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Ayrıca, öğrencilerin çevre kimliklerinin ve sürdürülebilir çevre tutumlarının cinsiyete ve sınıf düzeyine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılaşıp farklılaşmadığı da araştırılmıştır. Çalışmanın örneklemini Türkiye'nin Marmara Bölgesi'ndeki devlet okullarında öğrenim gören 359 ortaokul öğrencisi (5., 6., 7. ve 8. sınıf) oluşturmuştur. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama araçları olarak, "Çevre Kimlik Ölçeği" (ÇKÖ) ve "Sürdürülebilir Çevre Tutum Ölçeği" (SÇTÖ) kullanılmıştır. Sonuç olarak, öğrencilerin çevre kimlikleri ile sürdürülebilir çevre tutumları arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, çevre kimliği ölçeğinin tüm alt boyutlarında ve genelinde kız öğrencilerin puan ortalamaları erkek öğrencilerden yüksek bulunmuştur. Özellikle "doğa ile ilgili ahlaki sorumluluklar", "doğayı kendisi olarak düşünmek" ve çevre kimliği ölçeğinin genelinde kız öğrenciler lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Bu sonuç, cinsiyetin ortaokul öğrencilerinin çevre kimliği üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Öğrencilerin çevre kimliği puanları, ölçeğin tüm alt boyutlarında ve genelinde sınıf düzeyi düşük olan öğrenciler lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar göstermiştir. Buna göre, sınıf düzeyi azaldıkça öğrencilerin çevre konusunda daha yüksek bir farkındalığa ve kimlik duygusuna sahip oldukları belirlenmiştir. Sürdürülebilir çevre tutumları ölçeğinin tüm alt boyutlarında ve genelinde kız öğrencilerin sürdürülebilir çevre tutum puanlarının ortalaması erkek öğrencilerinkinden daha yüksek bulunmuştur. Ölçeğin "algı" ve "davranış" alt boyutlarında ve genelinde kız öğrenciler lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Bu sonuç, cinsiyetin ortaokul öğrencilerinin sürdürülebilir çevre tutumları üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Öğrencilerin sürdürülebilir çevre tutum puanları, sınıf düzeyine göre ölçeğin "algı", "düşünce" ve "davranış" alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermiştir. Sürdürülebilir çevre tutum ölçeğinin "algı" ve "davranış" alt boyutlarında küçük sınıflar lehine, "düşünce" alt boyutunda ise büyük sınıflar lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Buna rağmen, ölçeğin genelinde sınıf düzeyine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır.

Abstract:
This study examines the relationship between middle school students' environmental identities and sustainable environmental attitudes. In addition, it investigates whether students' environmental identities and sustainable environmental attitudes differ statistically significantly according to gender and grade level. The sample of the study consisted of 359 middle school students (5th, 6th, 7th, and 8th grades) studying in public schools in the Marmara Region of Turkey. Relational survey method, one of the quantitative research methods, was used in the study. "Environmental Identity Scale" and "Sustainable Environmental Attitude Scale" were used as data collection tools. As a result, it was determined that there was a positive and significant relationship between students' environmental identities and sustainable environmental attitudes. In addition, the mean scores of female students were higher than male students in all sub-dimensions of the environmental identity scale and in general. Statistically significant differences were found in favor of female students, especially in "moral responsibilities related to nature", "thinking of nature as oneself", and in the overall environmental identity scale. This result shows that gender has a significant effect on the environmental identity of middle school students. The environmental identity scores of the students showed statistically significant differences in favor of the students with lower class levels in all sub-dimensions and in general. Accordingly, it was determined that as the grade level decreased, students had a higher awareness and sense of identity about the environment. In all sub-dimensions of the sustainable environmental attitudes scale and in general, the mean sustainable environmental attitude scores of female students were higher than those of male students. Statistically significant differences were found in favor of female students in the "perception" and "behavior" sub-dimensions of the scale and in general. This result shows that gender has a significant effect on the sustainable environmental attitudes of middle school students. The sustainable environmental attitude scores of the students showed statistically significant differences in the "perception", "thought", and "behavior" sub-dimensions of the scale according to the grade level. Statistically significant differences were found in favor of smaller classes in the "perception" and "behavior" sub-dimensions of the sustainable environmental attitude scale, and in favor of higher classes in the "thought" sub-dimension. However, no statistically significant difference was found in the overall scale according to class level.