Bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin çinko gübrelemesine tepkileri
Responses of some bread wheat (Triticum aestivum L.) cultivars to zinc fertilization
Yazar: YELDA DEMİRKAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ SAKİN
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma farklı ekmeklik buğday çeşitlerinin çinko gübrelemesine tepkilerini araştırmak için 2012-2013 yetiştirme sezonunda Tokat-Kazova koşullarında yürütülmüştür. Tarla denemeleri 3 tekerrürlü, 2 ana (-Zn ve +Zn), 20 çeşit konulu olacak şekilde Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre kurulmuştur. Çinkosuz ve çinkolu ekimde çeşitlerin sırasıyla ortalama, başaklanma süresi 162.5 ile 163.3 gün, olgunlaşma süresi 207.3 ile 207.0 gün, bitki boyu 97.0 ile 95.9 cm, metrekarede başak sayısı 572 ile 548 adet, başak uzunluğu 8.7 ile 8.9 cm, başakta tane sayısı 35 ile 34 adet, tek başak verimi 1.59 ile 1.55 g, bin tane ağırlığı 36 ile 38 g, hektolitre ağırlığı 79.7 ile 79.8 kg, tane verimi 444.3 ile 423.5 kg/da, protein içeriği % 13.5 ile 13.8, sedimantasyon değeri 25.4 ile 25.5 ml, tanenin Fe değeri 47.5 ile 47.3 ppm ve Zn değeri 29.2 ile 30.3 ppm olarak belirlenmiştir. Çalışmada çeşitler arasında çinkolu ekimde metrekarede başak sayısı bakımdan önemsiz bir fark saptanırken, incelenen diğer tüm karakterler bakımından ise hem çinkosuz hem de çinkolu ekimde önemli farklılıklar saptanmıştır. Ayrıca çinko uygulanmayan ve uygulanan ekimlerde incelenen tüm özelliklerin ortalama değerleri arasındaki fark önemsiz bulunmuştur.  Bir yıllık sonuçlar doğrultusunda en yüksek tane verimi çinkosuz ekimde Selimiye (565.3 kg/da) çinkolu ekimde Sönmez-2001 (507.3 kg/da) çeşitlerinden elde edilirken, en düşük tane verimi ise her iki ekimde de Syrena Odes'ka (-Zn de 284.3 kg/da, +Zn da 310.0 kg/da) çeşidinden elde edilmiştir. Çalışmada tane verimi bakımından üstün çeşitlerin protein oranlarının düşük olduğu ve çinko uygulamasının tane çinko içeriğinde önemli olmasa da bir artış meydana getirdiği saptanmıştır.

Abstract:
This research was conducted to investigate reactions to the zinc fertilization different bread wheat cultivars in Tokat-Kazova conditions during 2014-2015 growing season. Field tests; 3 replication, 2 main (-Zn and +Zn), 20 cultivar topical to be, was founded according to Randomized Complete Block Design. In the zinc-free and zincous sowing respectively the average of cultivars, heading period 162.5 and 163.3  day, ripening period 207.3 and 207.0 day, plant height 97.0 and 95.9 cm, the number of spike per square meter 572 and 548 number, spike length 8.7 and 8.9 cm, the number of kernels per spike 35 and 34 number, single spike yield 1.59 and 1.55 g, thousand-seed weight 36 and 38  g, test weight 79.7 and 79.8 kg, grain yield 444.3 and 423.5 kg/da, protein content 13.5 and 13.8 %  sedimentation value 25.4 ile 25.5 ml, Fe value of grain 47.5 and 47.3 ppm and Zn value of grain 29.2 and 30.3 ppm was determined. In the study determining not significant a different in terms of the number of spike per square meter among cultivars in the zincous sowing, significant differences were determined among cultivars in the both zinc-free and zincous sowing in investigated all traits. Also difference between average values of investigated all traits found insignificant in the zinc unapplied and applied sowing. According to results of one year the highest grain yield was obtained from cultivars Selimiye (565.3 kg/da) in the zinc-free sowing Sönmez-2001 (507.3 kg/da) in the zincous sowing, lowest grain yield was obtained from cultivar Syrena Odes'ka (-Zn 284.3 kg/da, +Zn 310.0 kg/da) in the both sowing. In the research was determined that low protein content of superior varieties in terms of grain yield and bring about an increase although not significant in the grain zinc content of zinc application.