Balıklarda büyüme parametrelerinin Bayesyen istatistiksel yöntemle tahmini
Bayesian estimation of growth parameters in fisheries sciences
Yazar: SEDAT GÜNDOĞDU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MAKBULE BAYLAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics ; Su Ürünleri = Aquatic Products ; Zooloji = Zoology
Dizin: Bayes analizi = Bayes analysis ; Bayes teorisi = Bayes theory ; Bayes yaklaşımı = Bayes approach ; Bayes yöntemi = Bayesian method ; Büyüme eğrileri = Growth curves ; Büyüme modelleri = Growth models ; Mullus barbatus = Mullus barbatus ; Von Bertalanffy fonksiyonu = Von Bertalanffy function

Özet:
Bu çalışmada balıkların büyüme parametrelerinin Bayesyen yöntemle tahmini incelenmiştir. Bu amaçla Nisan 2012 ile Aralık 2013 tarihleri arasında İskenderun Körfezi'nden araştırma avcılığıyla Mullus barbatus barbatus (L., 1758), Saurida lessepsianus (Russel, Golani, & Tikochinski, 2015) ve Upeneus pori (Ben-Tuvia & Golani, 1989) türleri örneklenmiş ve bu türlerin von Bertalanffy büyüme parametreleri Bayesyen yöntemle tahmin edilmiştir. Yapılan tahminler ayrıca klasik yöntemle yapılan tahminlerle de kıyaslanmıştır. 
Her üç tür için de, hem parametreler arası korelasyon açısından, hem de biyolojik olarak daha gerçekçi parametre tahmini olması sebebiyle Bayesyen yaklaşımın, büyüme parametreleri tahmini için avantajlı bir tahmin metodu olduğu anlaşılmıştır. Özellikle L_∞ ve t_0 tahminleri ele alındığında, klasik yöntemle yapılan tahminde, L_∞'un gözlenen en yüksek değerden ya çok büyük ya da küçük tahmin edilmiştir. Bayesyen yöntemde ise bu tahminin gözlenen en yüksek boydan büyük ancak daha gerçekçi olarak tahmin edilmiştir. Benzer şekilde balığın yumurtada geçirdiği sürenin ifadesi olan t_0'ın sıfıra mümkün olan en yakın değerde olması gerekirken, klasik yaklaşımda bu değerin sıfırdan oldukça farklı tahmin edildiği görülmüştür. Bayesyen yaklaşımla yapılan tahminde ise bu parametrenin her üç tür için de sıfıra oldukça yakın olarak tahmin edilmiştir. 
Biyolojik olarak geçerliliği yüksek olan tahminler yapmanın en önemli yolu, uygun istatistiksel tahmin yönteminin kullanılmasından geçmektedir. Bu çalışma ile Bayesyen yöntemin balıkların büyüme parametrelerinin tahmini için uygun ve etkili bir yöntem olduğu ortaya konulmuştur.

Abstract:
This study examines the Bayesian estimation of fish growth parameters. For this purpose, the species Mullus barbatus barbatus (L., 1758), Saurida lessepsianus (Russel, Golani, & Tikochinski, 2015) and Upeneus pori (Ben-Tuvia & Golani, 1989) were collected from the Iskenderun Bay and the von Bertalanffy growth parameters were estimated using the Bayesian method. The estimates were also compared with classical methods. 
It was determined that for all three species, the Bayesian approach is a more advantageous estimation method for growth parameters both with regards to correlation between parameters and due to offering a more realistic parameter estimation biologically. Especially considering the L_∞ and t_0 estimations, with classic methods, L_∞ was estimated either too high or too low compared to the observed highest value. With the Bayesian method, this estimate was higher than the largest size observed, but more realistic. Similarly the t_0 value, which signifies the time the fish spends in the egg, has to be as close to zero as possible, but with the classic approach, it was noted that this value was estimated as very different from zero. However with the Bayesian method, this parameter was estimated to be very close to zero for all three species. 
The most important way of making biologically relevant estimations is to use the most appropriate statistical estimation method. This study establishes that the Bayesian method is appropriate and effective for the estimation of the growth parameters of fish.