COVID-19 pandemisinde hastalığı geçirmiş kişilerde algılanan damgalanma düzeyi ile travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ve anksiyete (kaygı) bozukluğu ilişkisi
The relationship between the level of perceived stigma and post-traumatic stress disorder (PTSD) and anxiety disorder of patients who had the disease in the COVID-19 pandemic abstract
Yazar: BÜŞRA BUDAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA IŞIK
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Psikologlar = Psychologists ; Psikolojik durum = Psychological status ; Psikolojik problemler =   ; Sağlık anksiyetesi = Health anxiety ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Stres bozuklukları-travmatik = Stress disorders-traumatic

Özet:
Bu çalışma, COVID-19 pandemisinde hastalığı geçirmiş kişilerde algılanan damgalanma düzeyi ile travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ve anksiyete (kaygı) bozukluğu ilişkisini incelmeyi amaçlamaktadır. Çalışmaya 158 kadın ve 76 erkek olmak üzere toplam 234 birey katılmıştır. Katılımcılara COVID-19 Hastalığında İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği (CHİDÖ), Olay Etki Ölçeği (IES-R) ve Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) uygulanıştır. Araştırmada, algılanan damgalanma, TSSB ve anksiyete bozukluğunun karşılaştırılması ile aralarındaki yordayıcı- ilişkisel analizi yapılmıştır. Katılımcıların sosyodemografik değişkenlerinin dağılımlarının belirlenmesi amacıyla betimsel analiz yapılmıştır. Verilerin Kolmogorov-Smirnov testinin değerlerine bakıldığında normal dağılıma uymadığı ancak ölçeklerin basıklık ve çarpıklık değerlerinin -1 ve +1 arasında yer aldığı görüldüğünden dolayı normal dağılıma uygun olarak kabul edilerek hipotez testlerinde parametrik testler kullanılmıştır. Bu doğrultuda tüm testler non parametrik testlerden seçilmiştir. Çalışmada kullanılan ölçeklerin birbirleri ile ilişkilerine yönelik Pearson korelasyon analizi yapılmıştır. 
       Korelasyon saptanan değişkenlerle yapılan analizin bulgularına göre algılanan damgalanma ile anksiyete bozukluğu ve TSSB pozitif yönde anlamlı ilişkiye sahiptir.  Damgalanmaya karşı direnç alt boyutu hariç diğer tüm alt boyutlarda da pozitif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır. Cinsiyet değişkeni bakımından anksiyete düzeyi ile travma sonrası stres düzeyi anlamlı düzeyde farklılaşmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre; algılanan damgalanma ile cinsiyet arasında anlamlı düzeyde farklılaşma bulunmamaktadır.
       Araştırmada elde edilen bulgular doğrultusunda, COVID-19 pandemisinde hastalığı geçirmiş bireylerde algılanan damgalanma düzeyi ile TSSB ve anksiyete bozukluğunun ilişkili olduğu görülmüştür. İleriki çalışmaların da hem uygulama hem de araştırma açısından, bu çalışmada elde edilen bulguları değerlendirilebileceği düşünülmektedir.
Anahtar Sözcükler: COVID-19, Algılanan Damgalanma, Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB), Anksiyete Bozukluğu

Abstract:
This research investigates the relationship between perceived stigma level and post-traumatic stress disorder (PTSD) and anxiety disorders of patients who have had the disease during the COVID-19 pandemic. A total of 234 individuals, 158 women and 76 men, participated in the study. The Internalized Stigma of COVID-19 Disease Scale (ISCDS), the Impact of Event Scale-Revised (IES-R), and the Beck Anxiety Inventory (BAI) were administered to the participants. In the study, a comparison of perceived stigma, PTSD, and anxiety disorder and a predictive-relational analysis between them was conducted. Descriptive analysis was carried out to determine the distribution of the sociodemographic variables of the participants. When the values of the Kolmogorov-Smirnov test were examined, the data did not comply with the normal distribution; however, since it was seen that the kurtosis and skewness values of the scales were between -1 and +1, they were accepted as the normal distribution, and parametric tests were used in the hypothesis tests. Accordingly, all tests were selected from non-parametric tests. Pearson correlation analysis was performed for the relationships of the scales used in the study with one another. 
       According to the analysis findings performed with the correlated variables, perceived stigma has a positive and significant relationship with anxiety disorder and PTSD. Except for the sub-dimension of resistance to stigma, a significant positive correlation was found in all other sub-dimensions. In terms of the gender variable, anxiety level and post-traumatic stress level differed significantly. 
       According to the results obtained in the research, there is no significant difference between perceived stigma and gender. In line with the findings obtained in the study, it was observed that the perceived level of stigma in patients who had the disease during the COVID-19 pandemic was associated with PTSD and anxiety disorder. It is expected that future studies can assess the findings obtained in this study both in terms of practice and research.
Keywords: COVID-19, Perceived Stigma, Post-traumatic Stress Disorder (PTSD), Anxiety Disorder