Osmaneli geleneksel konutlarında morfolojik analiz
Morphological analysis for Osmaneli traditional houses
Yazar: İREM ÇİÇEK
Danışman: DOÇ. DR. RANA KARASÖZEN
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Koruma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Geleneksel mimari miras, bir toplumun yüzlerce yıl boyunca oluşmuş kültür birikiminin bir yansımasıdır. Aynı zamanda "insanlığın ortak mirası" olmasından ötürü korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması büyük önem taşımaktadır. Ancak günümüzde sosyal, kültürel ve ekonomik yapılardaki değişim nedeniyle, yapıların güncel kullanıma cevap verememesi ve fiziksel durumunun bozulmasından dolayı yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalmıştır. Yapılan bu çalışmada amaç; sosyal, kültürel ve ekonomik nedenler ile değişime uğrayan geleneksel Osmaneli konutlarının yaşamış olduğu fiziksel değişimleri 'Mekân Sentaksı' yöntemi ile analiz ederek tespit etmektir. 
Hazırlanan tezde giriş bölümünden sonra ikinci bölümde çalışmanın yöntemi olan morfolojik analiz yöntemi hakkında bilgi verilmiş ve evreleri anlatılmıştır. Üçüncü bölümde alan çalışmasının yapıldığı Osmaneli; konumu, nüfusu, tarihi ve mimari özellikleri ile ele alınarak bilgiler verilmiştir. Dördüncü bölümde Osmaneli konut kullanıcılarının toplumsal ve fiziksel yapılarındaki değişimleri incelenmiştir. Günümüzdeki kullanıcıların sosyal yapılarının belirlenmesi amacı ile belirlenen konutlarda anket çalışması ve yerinde incelemeler yapılmıştır. Bu incelemeler sonucunda konutların, güncel kullanıcıların mekânsal ve sosyal ihtiyaçlarına cevap vermediği tespit edilmiştir. Değişen yaşam tarzları, aile yapıları nedeniyle konutların yeni ihtiyaçlara göre düzenlendiği ya da terk edildiği görülmüştür. Beşinci bölüm ise alan çalışmasında elde edilen bulgular ile geleneksel Osmaneli konutlarının toplumsal ve fiziksel yapıdaki değişimlerinin incelendiği bölümdür. Morfolojik analiz yöntemlerinden mekân sentaksı tekniğinin kullanıldığı bu çalışmada öncelikle analizler, elde edilen restitüsyonlar ile konutların çıkarılan geleneksel halleri üzerinde yapılmış, daha sonra ise konutların güncel kullanımındaki durumu analiz edilmiştir. Geleneksel ve güncel kullanımlar kıyaslanarak karşılaştırmalar yapılmıştır. Tezin son bölümünde ise yapılan analizlerden elde edilen sonuçlar değerlendirilmiş ve bölge için öneriler sunulmuştur.

Anahtar Sözcükler: Morfolojik analiz, Mekân sentaksı, Geleneksel konut, Osmaneli

Abstract:
The traditional architectural heritage is a reflection of a society's cultural richness that has formed over hundreds of years. At the same time, since it is the "common heritage of humanity", it is of great importance to be preserved and transfered to the next generations. But today, due to the change in social, cultural and economic structures, the buildings are in danger of extinction by virtue of the fact that the buildings cannot satisfy current use and the deterioration of their physical condition. The objective of this study; is to determine the physical changes experienced by traditional Osmaneli houses, which have undergone changes for social, cultural and economic reasons, by analyzing them using the 'Space Syntax' method.
In this thesis, following the introduction chapter, information on the morphological analysis method, which is the method of this study, is given in the second chapter and its stages are explained. In the third chapter, information is given about the location, population, historical and architectural features of Osmaneli, where the field survey was carried out. In the fourth chapter, the changes in the social and physical structures of the residents of Osmaneli are examined. In order to determine the social structures of today's residents, surveys and on-site examinations were conducted on the determined houses. As a result of these examinations, it has been determined that the houses do not meet the spatial and social needs of current users. It has been observed that the houses have been arranged according to modern needs or abandoned due to changing lifestyles and family structures. The fifth chapter is the part in which the findings obtained from the field survey and the changes in the social and physical structure of traditional Osmaneli houses are examined. In this study that uses the space syntax technique which is one of the morphological analysis methods, firstly the analyses were performed on the traditional forms of the houses with the obtained restitutions, and then the status of the current use of the houses was analyzed. Comparisons have been conducted by comparing traditional and current uses. In the last chapter of the thesis, the results obtained from the analyzes were evaluated and recommendations for the region were presented.

Keywords: Morphological analysis, Space syntax, Traditional house, Osmaneli