Özyeterlik düzeyinin yordayıcıları olarak değerler ve akılcı olmayan inançların incelenmesi
Examining values and irrational beliefs as predictors of self efficacy level
Yazar: HİLAL İNCİ
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL DÜŞÜNCELİ
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Akılcı olmayan inançlar = Irrational beliefs ; Değer teorisi = Value theory ; Değer yönelimi = Value Orientation ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Bu araştırmanın amacı değerler ve akılcı olmayan inançların özyeterlik düzeyine etkisinin incelenmesidir. Ayrıca araştırmada, özyeterlik düzeyinin cinsiyet, yaş ve eğitim düzeyine göre farklılaşıp farklılaşmadığı ele alınmıştır. 
İlişkisel tarama modelinde gerçekleştirilen bu araştırmanın çalışma grubunu 18 yaş ve üzeri yetişkin bireyler oluşturmaktadır. Katılımcılar, 264 kadın; 103 erkek olmak üzere toplam 367 kişiden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Genel Özyeterlik Ölçeği, Portre Değerler Anketi ve Akılcı Olmayan İnançlar Ölçeği kullanılmıştır. Çevrim içi ortamda toplanan verilerin analizi için gerekli betimleyici istatistikler, Pearson korelasyon analizi, çoklu doğrusal regresyon analizi, t testi ve tek yönlü varyans analizi SPSS 24 programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir.
Araştırma bulgularına göre değerler ve akılcı olmayan inançlar, özyeterlik düzeyindeki değişimin %31'ini açıklamaktadır. Değerlerden özyönelim, uyarılma, evrenselcilik alt boyutlarının ve akılcı olmayan inançların özyeterliğin anlamlı yordayıcıları olduğu saptanmıştır. Yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyine göre ise özyeterlik düzeyi anlamlı farklılık göstermemektedir. Araştırmadan elde edilen bulgular ilgili alanyazın bağlamında tartışılmış ve araştırma sonuçlarından yola çıkarak gelecek araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study aims to examine the impact of values and irrational beliefs on self efficacy levels. Additionally, the potential differentiation of self efficacy levels based on gender, age, and educational level is explored. The research employs a correlational survey design and the study group consists of adults aged 18 and over. The participants include a total of 367 participants, of whom 264 are women and 103 are men. The General Self Efficacy Scale, the Portrait Values Questionnaire, and the Irrational Beliefs Scale are used as data collection instruments in the research. Descriptive statistics, Pearson correlation analysis, multiple linear regression analysis, t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) conducted through the SPSS 24 program are used to analyse of the data collected online.
According to the research results, values and irrational beliefs account for 31% of the variance in self efficacy levels. Self-determination, stimulation and universalism sub-dimensions of values and irrational beliefs are found to be significant predictors of self efficacy. However, self efficacy levels do not show significant differences according to age, gender, and educational level. The obtained findings are discussed in the context of the relevant literature, and recommendations for future research are provided based on the research findings.