Rosa damascena mill. farmakope standartlarının belirlenmesi, matriks metalloproteinaz (MMP) inhibitör etkinliklerinin araştırılması
Determination of rosa damascena mill. pharmacopoeia standards, investigation of matrix metalloproteinases (MMPS) inhibitory effects
Yazar: OSMAN TUNCAY AĞAR
Danışman: PROF. DR. LÜTFİYE ÖMÜR DEMİREZER
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Farmakopeler = Pharmacopoeias ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Matriks metalloproteinazlar = Matrix metalloproteinases ; Rosa damascena = Rosa damascena ; Spektrofotometri = Spectrophotometry ; İnhibitör = Inhibitor

Özet:
Bu tez botanik, fitokimyasal, analitik ve biyolojik aktivite başlıkları altında toplanmıştır. Çalışmanın botanik kısmında Rosa damascena Mill. (Rosaceae) petallerinin morfolojik ve anatomik karakteristikleri aydınlatılmıştır. Farmakope standartlarını belirleme çalışmaları kapsamında gerçekleştirilen analitik çalışmalarda yararlanılmak üzere işaretleyici bileşikler kemferol 3-O-galaktozit ve kemferol 3-O-glukozit kromatografik yöntemler kullanılarak izole edilmiştir. Yine bu kapsamda, 10 farklı R. damascena numunesinden hazırlanan metanollü ekstre için İTK, HPTLC ve HPLC yöntem optimizasyonları ve HPLC metot validasyonu gerçekleştirilmiştir. Farklı kaynaklardan temin edilen R. damascena numunelerinden hazırlanan ekstre, uçucu yağ ve yağ altı suları ile posa suyunun Matriks metalloproteinaz enzim ailesi (MMPs) üyelerinden kollojenazlar grubundan MMP-1, MMP-8, MMP-13, jelatinazlar grubundan MMP-2, MMP-9 ve stromelisinler grubundan MMP-3 enzimleri üzerindeki inhibitör etkileri araştırılmıştır. Ekstrelerin β-Karoten-linoleik asit, CUPRAC, FRAP ve fosfomolibdat yöntemleri ile antioksidan kapasiteleri; DPPH, ABTS ve NO yöntemleri ile radikal süpürücü kapasiteleri tayin edilmiştir. Ekstrelerin güneşten koruyucu faktörleri (SPF) spektrofotometrik olarak ölçülmüştür. Yapılan çalışmalar sonucunda R. damascena bitkisinin cilt yaşlanmasını geciktirici etkiye sahip olduğu, osteoartrit tedavisi için alternatif olabileceği, kuvvetli antioksidan ve radikal süpürücü kapasiteye ve etkin bir güneşten koruyucu faktöre sahip olduğu bulunmuştur.

Abstract:
This thesis is summarized as botanical, phytochemical, analytical and biological activity titles. The morphological and anatomical characteristics of Rosa damascena Mill. (Rosaceae) petals have been described in the botanical section of the study. Biomarker compounds, kaempferol 3-O-galactoside and kaempferol 3-O-glucoside, were isolated using chromatographic techniques for analytical studies carried out within the scope of pharmacopoeia standard studies. In this context, TLC, HPTLC and HPLC method optimizations and HPLC method validation for methanolic extracts prepared from 10 different R. damascena samples, were performed. The inhibitory effects of extracts, volatile oil, rose water and pulp water on collagenase class MMP-1, MMP-8, MMP-13, gelatinase class MMP-2, MMP-9 and stromelysin class MMP-3 enzymes were investigated. The antioxidant capacities of the extracts were determined by β-carotene-linoleic acid, CUPRAC, FRAP and phosphomolybdate methods; radical scavenging capacities were determined by DPPH, ABTS and NO methods. Sun protection factors (SPF) of extracts were measured spectrophotometrically. As a result of the studies, it was found that R. damascena petals has skin anti-aging effect and can be an alternative for osteoarthritis treatment, has significant antioxidant and radical scavenging capacity and effective sun protection factor.