Diz osteoartritli hastalarda tens ve interferansiyel akım tedavilerinin santral sensitizasyona olan etkilerinin karşılaştırılması
Comparison of the effects of tens and interferential current therapies on central sensitization in patient swith knee osteoarthritis
Yazar: ŞAHİDE EDA ALMAZ
Danışman: PROF. DR. FİLİZ SİVAS ; UZMAN ASLI ÇALIŞKAN UÇKUN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Ağrı eşiği = Pain threshold ; Osteoartrit = Osteoarthritis ; Osteoartrit-diz = Osteoarthritis-knee ; Transkütanöz elektriksel sinir stimülasyonu = Transcutaneous electric nerve stimulation

Özet:
Amaç: Yaptığımız bu randomize kontrollü çalışmada, diz osteoartritli (OA)
hastalarda klinik pratikte sıklıkla kullanılan transkutanöz elektriksel sinir
stimülasyonu (TENS) ve interferansiyel akım (İFA) tedavilerinin santral
sensitizasyona (SS) herhangi bir etkisinin olup olmadığını ve eğer bu tedaviler SS'ye
etkili ise hangi tedavinin daha etkili olduğunu araştırmak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza 1986 Amerikan Romatizma Derneği
[American College of Rheumatology (ACR)] OA kriterlerine göre diz OA tanısı
alan, Kellgren-Lawrence radyolojik skorlama sistemine göre bilateral evre 2-3
gonartrozu olan, dahil edilme ve dışlanma kriterlerini sağlayan 80 hasta (160 diz)
dahil edildi. Hastalar, prognostik faktörler açısından denge sağlamak amacıyla yaş ve
cinsiyetlerine göre tabakalara ayrılarak kovaryant odaklı randomizasyon/
minimizasyon yöntemi ile dört gruba randomize edildi. 1. gruptaki hastalara
TENS+hotpack, 2. gruptaki hastalara Sham TENS+hotpack, 3. gruptaki hastalara
İFA+hotpack, 4. gruptaki hastalara ise Sham İFA+hotpack tedavisi toplam on gün
süre ile bilateral olarak uygulandı. Tüm hastaların tedavi öncesi yaş, cinsiyet, eğitim
durumu, vücut kitle indeksi (VKİ), kronik hastalıkları gibi demografik özellikleri
kaydedildi. Ayrıca en ağrılı diz sorgulanarak tüm hastaların ağrı ve fonksiyonel
durumları ile ağrı felaketleştirme ölçeği (pain catastrophizing scale, PCS) ve Tampa
Kinezyofobi skorları başlangıç, tedavi sonrası (2. hafta) ve 3. ayda değerlendirildi.
SS'nin objektif göstergesi olarak kabul edilen basınç ağrı eşiği (BAE) ise, başlangıç,
tedavi sonrası ve 3. ayda ağrılı diz ve ağrısız uzak nokta olan omuzda basınç
algometresi ile ölçülerek, tedaviyle iyileşme düzeyi değerlendirildi. BAE
değerlerinde başlangıca göre 3. aydaki %15'lik artış iyileşme olarak kabul edildi.
Tedavi sonrası 3.ayda basınç ağrı eşiğindeki düzelmenin belirleyicilerini saptamak
amacıyla çok değişkenli lojistik regresyon analizi yapıldı.

Bulgular: Tüm tedavi gruplarında ağrı ve fonksiyonel testler ile SS'nin klinik
belirteçlerinden olan PCS ve Tampa skorlarında iyileşme gözlendi ve gruplar
arasında anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). TENS ve İFA gruplarında, hem ağrılı
dizde hem de ağrısız uzak nokta olarak seçilen omuzda BAE değerleri başlangıca
göre 2. haftada ve başlangıca göre 3. ayda istatistiksel olarak anlamlı iyileşme
gösterdi (p<0,001); Sham TENS ve Sham İFA gruplarında ise başlangıç değere göre
istatistiksel olarak anlamlı değişim saptanmadı (p>0,05). Tedavi sonrası 3.ayda
BAE'deki düzelmenin belirleyicilerini saptamak amacıyla yapılan regresyon
analizinin sonucunda, hastanın TENS grubunda olması, başlangıç yüksek ağrı eşiği
ve başlangıç düşük VAS değeri BAE'deki iyileşmenin belirleyicileri olarak bulundu.

Sonuç: Bu çalışma, diz OA'lı hastalarda sham tedavi grupları ile
kıyaslandığında, TENS ve İFA tedavisinin ağrı sensitivitesini azaltmada daha etkili
olduğunu göstermiştir. Bu olumlu etki TENS grubunda daha belirgin olarak
saptanmıştır. Başlangıca göre 3. ayda BAE'deki yükselmenin öngörücüleri, TENS
grubunda olmanın yanında, düşük başlangıç VAS skoru ve yüksek başlangıç ağrı
eşiği olarak saptanmıştır. Bu sonuç bize santral sensitizasyon bulguları olan diz
OA'lı hastalarda analjezik akım olarak TENS tedavisinin tercih edilmesinin daha
yararlı olabileceğini düşündürmektedir.

Anahtar Kelimeler: Diz osteoartriti, santral sensitizasyon, basınç ağrı eşiği

Abstract:
Objective: In this randomized controlled study, we aimed to determine
whether transcutaneous electrical nerve stimulation (TENS) and interferential current
(IFC) treatments, commonly used in clinical practice, have any effect on central
sensitization (CS) in patients with knee osteoarthritis (OA) and if these treatments
are effective for CS, it is aimed to investigate which treatment is more effective.
Materials and Methods: In this study, 80 patients (160 knees) with bilateral
stage 2-3 gonarthrosis according to Kellgren-Lawrence radiological scoring system,
who were diagnosed as knee OA according to 1986 American Society of
Rheumatology (ACR) OA criteria, met the inclusion and exclusion criteria. Patients
were randomized into four groups by covariant-focused randomization /
minimization method in order to balance the prognostic factors. Group 1 patients
received TENS + hotpack, Group 2 patients received Sham TENS + hotpack, Group
3 patients received IFC + hotpack, Group 4 patients received Sham IFC + hotpack
bilaterally for ten days. Demographic characteristics such as age, gender, educational
status, body mass index (BMI) and chronic diseases were recorded for all patients
before treatment. In addition, by questioning the most painful knee, pain and
functional status, pain catastrophizing scale (PCS) and Tampa Kinesophobia scores
of all patients were evaluated at baseline, after treatment and at 3 months. Pressure
pain threshold (PPT), which is accepted as the objective indicator of CS, was
measured by pressure algometry, at the painful knee and at the shoulder as painless
distant point at the beginning, after treatment and at 3 months, and the level of
healing with treatment was evaluated. A 15% increase in PPT values at 3 months
from baseline was accepted as improvement. Multivariate logistic regression analysis
was performed to determine the predictors of improvement in pressure pain threshold
at 3 months after treatment.

xi
Results: Pain and functional tests and PCS and Tampa scores, which are
clinical markers of CS, were improved in all treatment groups and there was no
significant difference between these groups (p> 0,05). In the TENS and IFC groups,
PPT values at both the painful knee and the shoulder who was chosen as pain-free
distant point, showed a statistically significant improvement at the 2nd week and at
the 3rd month compared to the baseline (p<0,001); in the Sham TENS and Sham IFC
groups, there was no statistically significant change compared to baseline (p> 0,05).
As a result of the regression analysis to determine the predictors of pressure pain
threshold improvement in the 3rd month after treatment, the presence of the patient
in the TENS group and the patient with initial high pain threshold and initial low
VAS value were found to be the predictors of improvement in the pressure pain
threshold.
Conclusion: This study showed that TENS and IFC treatment had a more
favorable effect on reducing pain sensitivity in patients with knee OA than sham
treatment groups. This positive effect was more prominent in the TENS group.
Predictors of the increase in pressure pain threshold in the 3 month compared to the
baseline were found to be low initial VAS score and a high initial pain threshold in
addition to being in the TENS group. This result suggests that the use of TENS
treatment as analgesic flow may be more beneficial in patients with knee OA with
central sensitization findings.