İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshi ve hukuki sonuçları
The termination of the labor contract due to union reasons and legal consequences
Yazar: AHMET KOYUNCU
Danışman: PROF. DR. SERKAN ODAMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Fesih = Cancellation ; Sendika hakkı = Liberty syndicate ; Sendika hürriyeti = Labour union liberty ; Sendikalar = Unions ; Sendikalaşma özgürlüğü = Unionization freedom ; İş güvencesi = Job security ; İş sözleşmesi = Employment contract

Özet:
Sendika hakkı kaynağını Anayasa'dan almaktadır. Bu bağlamda sendikalar demokrasinin ayrılmaz bir parçasıdır ve çalışma hayatı içerisinde önemli bir sosyal taraftır. Sendikalar örgütlendikleri işyerlerinde üyelerinin ekonomik, sosyal ve kültürel çıkarlarını korurlar, işyerindeki çalışma şart ve koşullarının iyileştirilmesine olanak sağlarlar. Sendikalar örgütlü oldukları işyerlerinde bu faaliyetleri işverenden taleplerde bulunmak suretiyle yerine getirmeye çalışır. Taleplerinin olumlu ve beklentileri seviyesinde karşılanması için sendikal faaliyetlerde bulunur, böylelikle taleplerinin işveren tarafından onaylanmasını beklerler. Sendikalar tüm bu faaliyetlerini yerine getirirken güçlerini üyelerinden almaktadır. Sendikalar, üyelerinin çokluğu oranında daha fazla işçiyi temsil edecekleridir. Bunun doğal bir uzantısı olarak üye sayıları ne kadar fazla olursa, işveren ile talepleri hususunda daha güçlü görüşme ve pazarlıklar yapabilecektir. Bu bağlamda sendikaların kendi içerisinde en önemli ve asli çabaları üye sayılarını arttırmak ve daha fazla işçiyi temsil etmektedir.

İşverenin en önemli haklarından birisi yönetim hakkıdır. Zira işverenin yönetim hakkı da tıpkı sendika hakkında olduğu gibi kaynağını Anayasa'dan almaktadır. İşverenler yönetim hakkını kullanırken özgür olmak isterler. Bu sebeple işyerinin yönetimi ile ilgili alacakları kararların kendileri tarafından alınmasını bir özgürlük alanı olarak düşünebilirler. Hal böyle olunca işyerlerinin yönetim hakkına sahip olan işverenler sendikanın yetki almasıyla beraber yönetim haklarının elinden gideceğini düşünebilirler. Diğer yandan sendikaların ileri süreceği taleplerin de aynı zamanda işyerleri için maliyet yaratacağını düşünebilirler. Tüm bunların doğal bir uzantısı olarak işyerinde sendikal faaliyette bulunan işçilerin iş sözleşmelerini sona erdirebilirler. Söz konusu bu fesihler yapılırken gerçek irade gizlenmiş olabilir. İşverenin gerçek amacının önündeki tül perdesinin aralanması gerekecektir.

Hazırlanmış olan bu çalışmada iş sözleşmesinin sendikal nedenle feshi ve bununla birlikte sendikal neden feshin hukuki sonuçları incelenmiştir. Çalışma içerisinde önce sendika kavramının teorik olarak incelenmesi sağlanmıştır. Bu kısımda sendika olgusunun ne şekilde oluştuğu ve ne şekilde tanımlandığı incelenmiştir. Çalışmanın devam eden kısmında iş sözleşmesinin feshi ve sendikal neden olgusu incelenmiştir. Buna göre sendikal nedene konu olabilecek fesih örnekleri konu içerisinde aktarılmıştır. Çalışmanın devam eden kısmında sendikal tazminat kavramı irdelenmiştir. Bu bağlamda sendikal nedenle feshin ispatı hususunda sendikal nedenle fesih karinesi anlatılmıştır. Konu Yargıtay kararları ile birlikte zenginleştirilmiştir. Diğer yandan sendikal tazminatın şartları hakkında bilgi verilmiş olup, sendikal tazminatın talep edilmesi durumunda zorunlu arabuluculuk müessesinde takip edilmesi gereken süreç hakkında bilgiler verilmiştir. Nihayet çalışmanın son kısmında sendikal tazminatın diğer bazı tazminatlar ile ilişkisi anlatılmıştır.

Abstract:
The union right takes its source from the Constitution. In this context, unions are an integral part of democracy and are an important social side in working life. Unions protect the economic, social and cultural interests of their members in the workplaces where they are organized and enable working terms and conditions in the workplace to be improved. Unions intend to carry out these activities in the workplaces by making requests to the employer. They carry out union activities to meet their demands positively and at the level of their expectations, thus they expect their requests to be approved by the employer. Unions take their power from their members while carrying out all these activities. Unions will represent more workers in proportion to the majority of their members. As a natural extension of this, the greater the number of members, the stronger negotiations and bargains with the employer will be able to hold. In this context, the most important and essential efforts of the unions themselves are to increase the number of members and represent more workers.

One of the most important rights of the employer is the right to management. Because, the employer's right to management takes its source from the Constitution just like the union right. Employers want to be free when exercising their right to management. For this reason, they may consider the decision to be taken by themselves regarding the management of the workplace as a field of freedom. As such, employers who have the right to manage the workplaces may think that the union will take away their right to manage along with taking authority. On the other hand, they may think that the demands of the unions will also create costs for the workplaces. As a natural extension of all this, they can terminate the employment contracts of workers engaged in union activities in the workplace. The real will may be hidden while these terminations are in question. Tulle curtains in front of the real purpose of the employer will need to be spaced.

In this study, the termination of the employment contract due to union reason and the legal consequences of the termination of the employment contract due to union reason were examined. In the study, firstly, the concept of the union was theoretically examined. In this section, the questions of how the union phenomenon is formed and how it is defined are examined. In the continuing part of the study, the termination of the employment contract and the union reason were examined. According to this, examples of termination that may be the subject of the union reason are conveyed within the subject. In the ongoing part of the study, the concept of union compensation is examined. In this context, the concept of termination of the employment contract due to union reason and the proof of termination of the employment contract due to union reason are explained. The subject was enriched with the decisions of the Supreme Court. On the other hand, information was given about the conditions of union compensation and regarding the process to be followed in the mandatory mediation if the union compensation is requested. Finally, in the last part of the study, the relation of union compensation with some other compensations is explained.