16-18 yaş arası lisanslı basketbolcu ve volebolcuların beslenme durumları, beslenme alışkanlıkları ve sosyal fizik kaygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between nutritional status, nutritional habits and social physics anxiety of licensed basketball and volleyball players aged 16-18
Yazar: İREM YAVAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR GÖBEL
Ankara Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme davranışı = Feeding behavior

Özet:
Adolesan sporcular, beslenme alışkanlıklarının ve beden algısının gelişiminde riskli bir gruptur. Çalışmanın amacı adolesan sporcuların beslenme alışkanlıklarını ve beden algılarını değerlendirmek ve karşılaştırmaktır. Çalışmaya basketbol ve voleybol kulüplerinde 16-18 yaş arasındaki gönüllü 304 adolesan lisanslı sporcu katılmıştır. Sporcuların kişisel bilgileri, antropometrik ölçümleri alınmış, Adolesanlar için Beslenme Alışkanlıkları Ölçeği (ABAÖ), Sosyal Fizik Kaygı Envanteri (SFKE) yanıtlanmış ve günlük besin alım miktarlarını değerlendirmek için Besin Tüketim Sıklığı Anketi kullanılmıştır.  Sporcuların beslenme alışkanlıklarının iyi düzeyde olduğu (ABAÖ: 123,94±14,74) ancak beden algılarının düşük olduğu (SFKE: 31,47±10,60) saptanmıştır. Voleybolcuların (n:154) basketbolculara (n:150) göre, kadınların erkeklere göre sosyal fizik kaygılarının daha yüksek, beden imajı algılarının daha düşük olduğu ve beslenme davranışlarının dış faktörlerden daha çok etkilendiği istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0,05).  BKİ z-skoru zayıf sınıfında bulunanların (%4,4) ve ağırlık kaybetmek isteyenlerin (%37,5) sosyal fizik kaygıları yüksek bulunmuştur (p<0,05). Ayrıca öğün atlayanların (%55,6), son 30 günde diyet yapanların ve ağırlık kaybı için çeşitli uygulamalarda bulunanların ABAÖ puan ortalamalarının düşük, SFKE puan ortalamalarının ise diğerlerine göre yüksek çıktığı rapor edilmiştir (p<0,05). Sporcuların beden algı düzeylerinin beslenme davranışlarını ve yeme tutumlarını etkilediği, öğün atlama, diyet yapma gibi davranışların oluşmasına neden olduğu sonucuna varılmıştır. Adolesan sporcular için psikososyal ve nütrisyonel olarak geniş kapsamlı bir değerlendirmenin yapılmasıyla sporculara ve çevresine beslenme ve beden algısı konusunda detaylı bir eğitim verilmesi yararlı olacaktır.

Abstract:
Adolescent athletes are a risky group in the development of eating habits and body perception. The aim of the study is to evaluate and compare the nutritional habits and body perception of adolescent athletes. 304 volunteer adolescent licensed athletes between the ages of 16-18 in basketball and volleyball clubs participated in the study. The athletes' personal information and anthropometric measurements were taken, the Eating Habits Questionnare for Adolescents (EHQA), the Social Physique Anxiety Scale (SPAS) were answered, and the Food Consumption Frequency Questionnaire was used to evaluate daily food intake. It was determined that the athletes' nutritional habits were good (EHQA: 123.94±14.74) but their body perception was low (SPAS: 31.47±10.60). It is statistically significant that volleyball players (n:154) have higher social physique concerns, lower body image perceptions and nutritional behaviors are more affected by external factors than basketball players (n:150) (p<0.05). The same findings were seen when comparing women to men. Social physique anxiety was found to be high in those with a low BMI z-score (4.4%) and those who wanted to lose weight (37.5%) (p<0.05). It was also reported that those who skipped meals (55.6%), those who went on a diet in the last 30 days, and those who used various practices for weight loss had lower mean EHQA scores and higher SPAS scores than others (p<0.05). It was concluded that athletes' body perception levels affect their nutritional behavior and eating attitudes, causing behaviors such as skipping meals and dieting. It would be beneficial to conduct a comprehensive psychosocial and nutritional evaluation for adolescent athletes and provide detailed training on nutrition and body perception to the athletes and their surroundings.