Kabakta (Cucurbita pepo L.) haploid embriyo uyartımı ve bitki oluşturma üzerinde araştırmalar
Researches on haploid embryo induction and plant obtention in squash (Cucurbita pepo L.)
Yazar: ERTAN SAİT KURTAR
Danışman: DOÇ.DR. NEBAHAT SARI
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bahçe bitkileri = Horticultural crops ; Haploitler = Haploids ; Kabak = Squash

Özet:
öz DOKTORA TEZİ KABAKTA (Cucurbita pepo L.) HAPLOID EMBRİYO UYARTIMI VE BİTKİ OLUŞTURMA ÜZERİNDE ARAŞTIRMALAR Ertan Sait KURTAR ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI Danışman : Doç. Dr. Nebahat SARI Yıl: 1999, Sayfa: 203 Jüri : Doç.Dr. Nebahat SARI : Prof. Dr. Kazım ABAK : Prof. Dr. Ercan ÖZZAMBAK Kabakta CoAİ) kaynaklı gama ışını ile değişik dozlarda (25, 50, 75, 100, 200, 300 ve 400 Gy) ışınlanmış polenlerle 4 genotipte (Eskenderany Fi, Acceste Fi, Sakız ve Urfa Yerli) yapılan tuzlamalardan sonra partenogenetik haploid embriyoların elde edilmesi, bu embriyoların bitkiye dönüştürülmesi, elde edilen bitkilerin ploidi düzeylerinin, kromozom sayımları ve diğer tekniklerle (stomatal incelemeler ve morfolojik gözlemler) doğrulanması araştırılmıştır. Ayrıca farklı türlerin polenleri; toluidin mavisi, kolhisin ve su uygulanmış polenlerle tozlama ile anter ve övül kültürünün etkileri üzerinde de durulmuştur. Araştırma sonuçları, sadece 25 ve 50 Gray dozuyîa ışınlanmış polenlerle tuzlamaların etkili olduğunu göstermiştir. Farklı türlerin polenleri ve diğer tip polenler haploid embriyo uyartımı sağlamamış, anter ve övül kültürlerinden ise haploid bitki elde edilememiştir. Işınlanmış polen tekniğinde genotiplerin etkisi önemli bulunmuş, Eskenderany Fi genotipinden toplam 43 adet haploid bitki elde edilirken, Sakız genotipinden 27, Urfa Yerli genotipinden 13, Acceste Ft genotipinden 10 adet ve toplam olarak 93 adet haploid bitki üretilmiştir. Samsun koşullarında en iyi tozlama döneminin haziran ve eylül aylan olduğu saptanmıştır. Elde edilen bitkilerin ploidi düzeyleri, embriyo safhalarına göre değişiklik göstermiştir. Haploid bitkilerden dihaploid hatların elde edilmesinde en uygun kolhisin dozu ve uygulama süresinin % 0.5'lik dozda 4 saat olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Kabak, ışınlanmış polen, haploidi. V

Abstract:
ABSTRACT PhD THESIS RESEARCHES ON HAPLOID EMBRYO INDUCTION AND PLANT OBTENTION IN SQUASH (Cucurbita pepo L.) Ertan Sait KURTAR DEPARTMENT OF HORTICULTURE INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES UNIVERSITY OF ÇUKUROVA Supervisor. Assoc. Prof. Dr. Nebahat SARI Year: 1999, Pages: 203 Jury : Assoc. Prof. Dr. Nebahat SARI Prof. Dr. Kazım AB AK Prof. Dr. Ercan ÖZZAMBAK Derivation parthenogenetic haploid embryos with different doses (25, 50, 75, 100, 200, 300 and 400 Gy) gamma of Co60 irradiated pollen in 4 squash genotypes (Eskenderany Fi, Acceste Fi, Sakız and Urfa Yerli), regeneration of these embryos, confirmation of the chromosome level with chromosome counting and other techniques (stomatal and morphological screening) were investigated. In addition, the effect of pollination with different species pollens; pollen treatment by toluidin blue, colchicine or water and anther and ovule cultures had been studied. According to the results, pollination with only 25 and 50 Gray doses irradiated pollen had an effect on induction haploid embryos. Different species pollens and other type of pollens hadn't stimulating haploid embryos, anther and ovule cultures hadn't gave haploid plants. The genotypes had important effect on irradiated pollen techniques; 43 haploid plants of Eskenderany Fi genotype, 27 haploid plants of Sakız genotype, 13 haploid plants of Urfa Yerli genotype, 10 haploid plants of Acceste V\ genotype and totaly 93 haploid plants were produced. The best pollination period of Samsun region was in June and September. The ploidy levels of plants had changed according to embryos stages. 0.5 % dose colchicine-4 hours treatment was the most suitable for the obtaining dihaploid lines. Key Words: Squash, irradiated pollen, haploidy. VI