İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin kesirler konusundaki düşünme yollarının incelenmesi ve nicel muhakemelerinin geliştirilmesi
Investigating 4th grade primary school students' reasoning on fractions and improving their quantitative reasoning
Yazar: DİLARA YILMAZ CAN
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF KOÇ ; DOÇ. DR. MAHMUT KERTİL
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin kesirler konusundaki düşünme yollarının belirlenmesi ve nicel muhakemelerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda hazırlanan öğretim deneyleri aracılığıyla öğrencilerin kesirlerde bütün, birim kesir ve kesir büyüklüğü konularında düşünme yolları ve bu düşünme yollarının gelişimi incelenmiştir. Araştırma, öğretim deneyi metodu kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İstanbul ve Kocaeli'de bulunan devlet okullarında öğrenim gören iki sınıfın katılımıyla iki uygulama şeklinde tamamlanmıştır. İlk uygulamada 24, ikinci uygulamanın yapıldığı sınıfta ise 32 öğrenci bulunmaktadır. Öğretim deneyleri tüm sınıfa uygulanmış ancak her iki uygulamada da üçer öğrencinin düşünme yolları detaylı olarak incelenmiştir. Veri toplama aracı olarak gözlem, görüşme ve etkinlik formları ile alan notları, araştırmacı, öğrenci ve öğretmen günlükleri kullanılmıştır. Uygulanan etkinlikler öğrencilerin nicel muhakemelerini desteklemeyi amaçlamış ve çoğunlukla araştırmacı tarafından geliştirilmiş veya benzer araştırmalardan uyarlayarak uygulanmıştır. Elde edilen veriler öncelikle süreç boyunca gerçekleştirilen sürekli analizler ve veri toplama süreci tamamlandıktan sonra yapılan geriye dönük analizler ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen birçok bulgu arasında öne çıkan sonuçlar şunlar olmuştur: Öğrenciler farklı kesir bağlamları arasında en fazla parça-bütün bağlamını kullanmışlardır. Araştırmada incelenen kesir kavramlarına dair öğrencilerin düşünme yolları farklı temsil türlerinin kullanımı, öğrenme varsayımına dayanan etkinlikler, matematiksel dil desteği, sınıf içi tartışmalar ve araştırmacının yönlendirici sorularının desteğiyle zamanla gelişmiştir. Öğrencilerin kesir büyüklüğü hakkındaki düşünme yolları özellikle alan ve sayı doğrusu temsilleriyle gelişmiş ancak bileşik ve tam sayılara geçildiğinde birçok öğrenci için bu durum değişmiştir. Öğrencilerin çoğunlukla toplamsal düşünme yolu kullandığı ve yüzeysel nicelleştirme yaptığı belirlenmiştir. Kullanılan müdahaleler arasında görsel temsil kullanımının öğrencilerin nicelikler üzerinde düşünmelerini destekleyen oldukça etkili bir araç olduğu ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak, öğrencileri çokluklar üzerinde düşündürmeyi sağlayan uygun müdahalelerin olumlu sonuçlar ortaya çıkardığı görülmüştür. Elde edilen bu bulgular sonucunda eğitimcilerin öğrencileri nicelikler üzerinde düşünmeyi destekleyen öğretimler planlayıp uygulaması ve araştırmacıların öğrencilerin nasıl öğrendiğini ve süreç içerisinde değişen düşünme yollarını inceleyen araştırmalar yürütülmesi önerilmektedir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the ways of thinking of 4th grade primary school students about fractions and to develop their quantitative reasoning. The concepts to develop students' ways of thinking is the whole in fractions, unit fractions and fractions magnitude. The research was conducted using the teaching experiment method. It was completed in two implementations with the participation of two classes studying in different public schools. There were 24 and 32 students in the first and second classes, respectively. The teaching experiments were applied to the whole class, but the ways of thinking of three students in each implementation were reported in detail. Observations, interviews, activity forms, field notes, researcher, student and teacher diaries were used as data collection tools. The data were analyzed primarily through ongoing analysis and retrospective analysis after the data collection process was completed. Among the many findings obtained, the prominent results were as follows: Students used the part-whole context the most among different fraction contexts. Students' ways of thinking about the fraction concepts examined in the study developed over time with the use of different types of representations, activities based on hypothetical learning, mathematical language support, classroom discussions, and the support of the researcher's guiding questions. Students' ways of thinking about fraction magnitude developed especially with area model and number line, but this changed for many students when they moved on to improper fractions. It was found that students mostly used additive reasoning and gross quantification while a few used multiplicative thinking and extensive quantification. The use of visual representations proved to be a highly effective tool to support students' thinking about quantities. As a result, it was seen that appropriate interventions that enable students to think about quantities yielded positive results. As a result of these findings, educators are recommended to plan and implement instruction that supports students' thinking about quantities, and researchers are recommended to conduct research that examines and develops how students learn and the ways of thinking that evolve in the process.