Coronavirus (COVİD-19) pandemisinin işletmelerin finansal performansına etkisi: Borsa İstanbul (BİST) uygulaması
Effect of coronavirus (COVID-19) pandemic on financial performance of businesses: Borsa İstanbul (BIST) implementation
Yazar: AHMET İSLAM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HİLAL HÜMEYRA ERDOĞAN
Avrasya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Finansal performans = Financial performance ; Pandemiler = Pandemics ; Performans = Performance

Özet:
Covid-19 pandemisi önceki pandemilerden farklı olarak, çok kısa sürede pandemik
hastalığa dönüşerek toplum sağlığının yanında küresel ekonomiyi ve finansal piyasaları
derinden etkileyen çok boyutlu bir küresel krize dönüşmüştür. Küresel ekonominin bir
parçası olarak Tükiye ekonomisi ve finansal piyasaları da Covid-19 pandemisinden derinden
etkilenmiştir.
Bu çalışmanın amacı; Borsa İstanbul (BİST)'te işlem gören imalat sanayi
işletmelerinin finansal performansları üzerinde Covid-19'un ne denli etkili olduğunu ve
işletmelerin finansal performansları üzerinde hangi sonuçlara yol açtığını ortaya koymaktır.
Çalışmada kullanılmak amacıyla BİST'te işlem gören ve verilerine düzenli olarak
ulaşılabilen 104 imalat sanayi işletmesi seçilmiş ve bu işletmelerin 2019-2020 yıllarını
içeren 8 çeyreklik finansal verilerinden yararlanılmıştır. Bağımlı değişken olarak; aktif
karlılık oranı, özsermaye karlılık oranı, net kar marjı ve faaliyet kâr marjı kullanılmıştır.
Ayrıca, bağımsız değişken olarak; işletme büyüklüğü, likidite oranı ve maddi duran
varlıklardan yararlanılmıştır. Bağımlı ve bağımsız değişkenlerin işletmelerin toplam satışları
içerisinde yurtdışı satışlarının oranına bağlı olarak değişip değişmediği incelenmiştir. Bu
doğrultuda çalışmada Panel Veri Analiz yöntemi kullanılmıştır.
Çalışmanın sonucunda; Covid-19 pandemisinin işletmelerin aktif karlılığına olumsuz
etkisinin satış oranları yüksek olan işletmelerde daha fazla hissedildiği, toplam satışlar
içerisinde ihracatın payı düşük olan işletmelerde özsermaye karlılığındaki olumsuz etkinin
yüksek ihracat payı olan işletmelerden daha fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İşletme net
kâr marjındaki olumsuz etkinin düşük ihracat payı olan işletmelerden daha fazla olduğu
görülmüştür. Aynı zamanda, toplam satışları içerisinde yurtdışı (ihracat) satışları yurtiçi
satışlarından yüksek olan işletmelerin işletme faaliyet kâr marjındaki olumsuz etkinintoplam
satışlarına oranla ihracat payı düşük olan işletmelerden daha fazla olduğu sonucuna
ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Finansal performans, Covid-19, kriz, imalat sanayi, Borsa İstanbul (BİST).

Abstract:
Unlike previous pandemics, the Covid-19 pandemic turned into a pandemic in a very
short time, turning into a multidimensional global crisis that deeply affected the global
economy and financial markets as well as public health. As a part of the global economy,
the Turkish economy and financial markets have also been deeply affected by the Covid-19
pandemic.
The aim of this study is to reveal how Covid-19 is effective on the financial
performances of manufacturing industry enterprises traded in Borsa Istanbul (BIST) and
what consequences it has on the financial performances of businesses. In order to be used in
the study, 104 manufacturing industry enterprises that are traded on the BIST and whose
data can be accessed regularly were selected and the financial data of these enterprises for
the period 2019-2020 were used. As the dependent variable; return on assets ratio, return on
equity ratio, net profit margin and operating profit margin are used. Also, as an independent
variable; business size, liquidity ratio and tangible assets were used. It has been examined
whether the dependent and independent variables change depending on the ratio of foreign
sales within the total sales of the enterprises. In this direction, Panel Data Analysis method
was used in the study.
According to this study, it has been concluded that the negative effect of the Covid19 pandemic on the profitability of the enterprises is felt more in the enterprises with high
sales rates, and the negative effect on the return on equity is more in the enterprises with a
low share of exports in total sales than in enterprises with a high export share. It has been
observed that the negative effect on the net profit margin of the enterprise is more than the
enterprises with low export share. At the same time, it has been concluded that the negative
effect on the operating profit margin of the enterprises whose foreign (export) sales are
higher than their domestic sales in their total sales is more than the enterprises with a low
export share compared to their total sales.

Keywords: Financial performance, Covid-19, crisis, manufacturing industry, Borsa İstanbul (BIST).