Birinci basamak hekimlerinin ilk 5 yaşta çocuk sağlığı izlemi hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitudes and behaviors of primary care physicians about child health monitoring in the first 5 years of age
Yazar: MERAL KASSAP
Danışman: PROF. DR. TUNCAY MÜGE ALVUR ; PROF. DR. ZÜHAL GÜNDOĞDU
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Davranış = Behavior ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-birinci basamak = Physicians-primary care ; Tutumlar = Attitudes ; Çocuk sağlığı = Child health

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: 
Bu çalışmada birinci basamak hekimlerinin ilk 5 yaş çocuk sağlığı izlemi hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarını değerlendirerek eğitim ihtiyacını saptanmak, Aile hekimlerinin üzerine düşen sorumluluklarına dikkat çekmek, bilgilerini güncellemek, çocuk sağlığı izleminin önemini ve gerekliliğini vurgulamak amaçlanmıştır. 
GEREÇ VE YÖNTEM:
Araştırma, tanımlayıcı kesitsel tipte bir anket çalışması olarak planlandı. 10.07.2021 – 10.10.2021 tarihleri arasında, Türkiye genelindeki tam zamanlı AHU asistanları, SAHU asistanları, Aile Hekimliği uzmanları ve sertifikalı Aile Hekimlerini kapsayan birinci basamak hekimlerinden çalışmaya katılmayı kabul eden 580 hekime, alt seçenekler içeren literatür taranarak oluşturulmuş olup toplam 36 soru ile hekimlerin sosyo-demografik özellikleri, özgeçmişleri ve ilk 5 yaşta çocuk sağlığı izlemi hakkında bilgi düzeyi ve farkındalığı sorgulayan anket formları Aile hekimliği eğitimciler ve asistan temsilcileri ile internet üzerinden ve whatsapp grupları üzerinden onar günlük aralarla hatırlatma yapılarak dağıtılmıştır. Katılımcıların verdiği cevaplar puan olarak hesaplanmış olup görev tanımına göre gruplar arasında puanlar karşılaştırılmıştır. İstatistiksel değerlendirme, IBM SPSS 20.0 (SPSS Inc., Chicago, IL, USA) paket programı ile yapılmıştır. Normal dağılıma uygunluk testi Kolmogorov-Smirnov Testi ile değerlendirilmiştir. Grup sayısı iki olduğunda gruplar arasındaki farklılık normal dağılıma sahip olmayan nümerik değişkenler için Mann Whitney U Testi ile değerlendirilmiştir. Grup sayısı ikiden fazla olduğunda gruplar arasındaki farklılık normal dağılıma sahip olmayan nümerik değişkenler için Kruskal Wallis Testi ile değerlendirilmiştir. Kategorik değişkenler arasındaki ilişkiler de Pearson Ki-Kare ve Fischer Exact testi ile belirlenmiştir. p<0.05 istatistiksel olarak önemlilik için yeterli kabul edilmiştir. Çalışma verileri değerlendirilirken ortalama, standart sapma, oran, minimum, maksimum değer gibi tanımlayıcı metodlar kullanıldı, sonuçlar tablo ve grafiklerle gösterildi.
BULGULAR:
Araştırmaya katılan 580 hekimin 303(%52,2)'ü kadın,277(%47,8)'si erkektir. Katılımcıların yaş ortalaması 30,42±10,486 yıl idi. Katılımcıların %49,1'i daha önce sağlam çocuk sağlığı izlemi ile ilgili eğitim almışken %50,9'u eğitim almamıştı. Katılımcılara yöneltilen 36 soruluk anket neticesinde puanlandırma sistemi yapılmış olup katılımcıların cevaplarına göre en düşük puan alan 8 puan alırken en yüksek puan alan 30 puan almıştır. Katılımcılar ortalama puanı 22,98 ± 3,738 idi. Görev tanımına göre 192(%33,1) tam zamanlı AHU asistanı, 81(%14) SAHU asistanı, 106(%18,3) AHU, 201(%34,7) sözleşmeli Aile hekimi ankete katılmıştır. Gruplara göre ankete katılan hekimlerin aldıkları puanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır. Farklılığı belirlemek amacıyla yapılan ikili karşılaştırma sonuçlarına göre; sözleşmeli Aile hekimlerinin aldıkları bilgi puanı AHU, SAHU ve tam zamanlı AHU asistanlarının aldıkları puanlara göre düşük saptanmıştır (p<0,0001, p<0,0001, p=0,013). Aynı şekilde tam zamanlı AHU asistanlarının aldıkları bilgi puanı AHU ve SAHU asistanlarına göre düşük bulunmuştur (p=0,045, p=0,017). 
SONUÇ:
Bu çalışmada birinci basamak hekimlerinin çocuk sağlığı izlemi ile ilgili yeterli düzeyde bilgi sahibi olmadıkları ve pratik uygulamada eksiklikler olduğu sonucu çıkmıştır. Bu duruma istinaden sağlıklı nesiller yetiştirmek adına, çocuk sağlığı izlemleri hakkında Aile hekimlerine yönelik verilecek eğitimlerin sayısının artırılması ve eğitim içeriğinin güncel literatür bilgilerine göre düzenlenmesi gerekmektedir. Ayrıca Aile Hekimliği Uzmanlığı eğitiminde pediatri rotasyonun da katkısıyla çocuk sağlığı izleminin önemi vurgulanmalıdır. Alınan eğitimlerin pekiştirilmesi için pratik uygulamalara ihtiyaç olduğundan dolayı Eğitim ASM'lerin sayısının artırılması gerekmektedir. Ayrıca sosyal medya ve internetin de yaygınlaştığı günümüz koşullarında bu platformlardan yapılacak bilgilendirmelerin arttırılması için de çalışmalar yürütülmelidir.
Anahtar Kelimeler: Çocuk sağlığı izlemi, taramalar, aile hekimliği, koruyucu hekimlik

Abstract:
INTRODUCTION AND PURPOSE:
In this study, it was aimed to determine the education need by evaluating the knowledge, attitudes and behaviors of primary care physicians about the first 5-year-old child health follow-up, to draw attention to the responsibilities of family physicians, to update their knowledge, and to emphasize the importance and necessity of child health follow-up.
MATERIALS AND METHODS:
The research was planned as a descriptive cross-sectional survey study. Between 10.07.2021 and 10.10.2021, from primary care physicians including full-time AHU residents, Contracted Family Medicine Specialist (SAHU) assistants, Family Medicine specialists and certified Family Physicians across Turkey to 580 physicians who agreed to participate in the study, the literature containing sub-options was searched. Questionnaires questioning the socio-demographic characteristics of the physicians, their backgrounds, and the level of knowledge and awareness about the monitoring of child health in the first 5 years with a total of 36 questions were distributed to family medicine educators and assistant representatives over the internet and whatsapp groups at 10-day intervals. The answers given by the participants were calculated as points, and the scores were compared between the groups according to the job description. Statistical evaluation was done with IBM SPSS 20.0 (SPSS Inc., Chicago, IL, USA) package program. The normal distribution test was evaluated with the Kolmogorov-Smirnov Test. When the number of groups was two, the difference between the groups was evaluated with the Mann Whitney U Test for numerical variables that did not have a normal distribution. When the number of groups was more than two, the difference between the groups was evaluated with the Kruskal Wallis Test for numerical variables that did not have a normal distribution. Relationships between categorical variables were also determined by Pearson Chi-Square and Fischer Exact tests. p<0.05 was considered sufficient for statistical significance. While evaluating the study data, descriptive methods such as mean, standard deviation, ratio, minimum and maximum value were used, and the results were shown in tables and graphs.
RESULTS:
Of the 580 physicians participating in the study, 303 (52.2%) were female and 277 (47.8%) were male. The mean age of the participants was 30.42±10,486 years. While 49.1% of the participants had previously received training on healthy child follow-up, 50.9% did not. As a result of the 36-question survey directed to the participants, a scoring system was made and according to the answers of the participants, the lowest score received 8 points, while the highest score received 30 points. The mean score of the participants was 22.98 ± 3.738. According to the job description, 192 (33.1%) full-time AHU assistants, 81 (14%) SAHU assistants, 106 (18.3%) AHUs, 201 (34.7%) contracted family physicians participated in the survey. A statistically significant difference was found between the scores of the physicians participating in the survey according to the groups. According to the results of the pairwise comparison made to determine the difference; The knowledge score of contracted family physicians was found to be lower than the scores of AHU, SAHU and full-time AHU residents (p<0.0001, p<0.0001, p=0.013). Likewise, the knowledge score of full-time AHU residents was found to be lower than that of AHU and SAHU residents (p=0.045, p=0.017).
CONCLUSION:
In this study, it was concluded that primary care physicians do not have sufficient knowledge about child health monitoring and there are deficiencies in practical application. Based on this situation, in order to raise healthy generations, the number of trainings to be given to family physicians about child health monitoring should be increased and the content of the training should be arranged according to current literature information. In addition, the importance of child health follow-up should be emphasized with the contribution of pediatric rotation in Family Medicine Specialization training. Since there is a need for practical applications to consolidate the training received, the number of Training ASMs should be increased. In addition, in today's conditions, where social media and the internet have become widespread, studies should be carried out to increase the information to be made from these platforms.
Keywords: Follow-up of healthy children, screenings, family medicine, preventive medicine