Aile işletmelerinin kurumsallaşma düzeyi ile işgörenlerin bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkide iş stresinin rolü
The role of work stress in the relationship between the institutionalization level of family businesses and the commitment levels of employees a comparative research in Ankara and Baku
Yazar: GUNAY NABIYEVA
Danışman: PROF. DR. İRFAN YAZICIOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aile işletmeleri = Family enterprises ; Aile şirketleri = Family businesses ; Kurumsallaşma = Institutionalization ; Stres = Stress ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; İş stresi = Job stress

Özet:
Bu çalışmanın birincil amacı aile işletmelerinin kurumsallaşma düzeyi ile iş görenlerin bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkide iş stresinin rolünün belirlenmesidir. İkincil amacı ise bu ilişkinin demografik değişkenler acısından farklılaşmasının ortaya konmasıdır. Bu çalışma 3 teorik ve bir araştırma bölümü olmakla toplamda 4 bölümden oluşmaktadır. İlk 3 bölümde; Kurumsallaşma, aile işletmelerinde kurumsallaşma, örgütsel bağlılık ve iş stresi kavramları teorik açıdan incelenmiştir. Araştırma bölümünde ise Aile İşletmelerinin Kurumsallaşma Düzeyi ile İş görenlerin Bağlılık Düzeyleri arasındaki İlişkide İş Stresinin Rolünün analizi yapılmıştır. Araştırmanın evreni, Ankara ve Bakü şehirlerinde ticaret odalarına kayıtlı aile işletmeleri oluşmaktadır. Araştırmanın örneklem gurubu Ankara ve Bakü şehirleri için 50'şer restoran olmak üzere toplamda 100 restoran ve her bir restoranda da 10'ar çalışan ve birer yönetici olmak üzere toplamda 1100 katılımcı olarak belirlenmiştir. Örneklem gurubu, kolayda örneklem yöntemi kullanılarak seçilmiştir. Veri toplama aracı olarak anket formları kullanılmıştır. Yöneticilere uygulanan kurumsallaşma anketinde Koç, H. Ve Aylan, S. (2017) ölçeği, çalışanlara uygulanan iş stresi anketinde Aktaş, A. M. (2001) iş stresi belirleme ölçeği ve örgütsel bağlılık anketinde Mowdaw, Steers ve Porter in örgütsel bağlılık ölçeği (1979) kullanılmıştır. Anket formlarından elde edilen verilerin analizi istatistik paket programı kullanılarak yapılmıştır. Çalışmada ölçeklerin yapısal geçerliliği doğrulayıcı faktör analiziyle, araştırma hipotezlerinin testi hiyerarşik regresyon modeliyle ve anket verilerinin analizi ise pearson korelasyon analizi, student-t testi, ANOVA testi ve açıklayıcı istatistik yöntemleriyle yapılmıştır. Analizlerin sonucunda Aile İşletmelerinin Kurumsallaşma Düzeyi ile İş görenlerin Bağlılık Düzeyleri Arasındaki İlişkide İş Stresinin önemli aracı rolünün olduğu hipotezi Türkiye işletmeleri için kabul edilmiş, Azerbaycan işletmeleri için reddedilmiştir.

Abstract:
The primary purpose of this study is to determine the role of job stress in the relationship between the level of institutionalization of family businesses and the level of commitment of employees. The secondary purpose is to reveal the diversification of this relationship in terms of demographic variables. The study comprises 4 parts in total of which three are theory and one is research-based. In the first 3 chapters; The concepts of institutionalization, the institutionalization of family businesses, organizational commitment, and work stress are examined theoretically. In the research part, the Role of Job Stress in the Relationship between Institutionalization Level of Family Businesses and Employee's Commitment Levels was analyzed. The research domain covers family businesses registered to chambers of commerce in the cities of Ankara and Baku. The sample group of the research was determined as a total of 100 restaurants, 50 restaurants in each for the cities of Ankara and Baku, and a total of 1100 participants, with 10 employees and one manager in each restaurant. The sample group was selected using the convenience sampling method. Questionnaires were used as data collection tools. For the evaluation of questionnaires related to the institutionalization (aimed for managers), work stress, and organizational commitment (aimed for employees) the Koç, H. and Aylan, S. (2017) scale, Aktaş, AM (2001) job stress determination scale, and Mowdaw, Steers, and Porter's (1979) organizational commitment scale was used respectively. The data obtained from questionnaire was analysed using the statistical package program. In the study, the structural validity of the scales was made with confirmatory factor analysis, the test of the research hypotheses was performed with the hierarchical regression model, and the analysis of the questionnaire data was performed by Pearson correlation analysis, student t-test, ANOVA test, and explanatory statistics methods. As a result of the analyses, the hypothesis of job stress having an important mediating role in the relationship between the institutionalization level of family businesses and the loyalty levels of employees was accepted for Turkish enterprises and rejected for Azerbaijan enterprises.