Adil olmayan sözleşme şartlarının Katar'daki projelere etkisi
Implications of unfair contract terms for projects in Qatar
Yazar: HEVAL ZELİHA ÜÇOK
Danışman: PROF. DR. AYŞE ZEYNEP SÖZEN
İstanbul Medipol Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Yönetimi ve Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışma, Türk Yüklenicilerin Körfez Ülkeleri'ndeki aktiviteleri sırasında standart sözleşmelere özel şartlar ile yerleştirilen haksız ve tek taraflı maddeler ile maddi, zaman ve güven kayıplarına dikkat çekmektir. Son yıllarda özellikle yükselen inşaat potansiyeli ile Katar'da uygulama yapacak olan Türk firmaların kuvvetle muhtemel karşılaşabileceği konuları anlatmaya çalışmaktadır. İşin başında oldukça davetkar ve anlayışlı görünen İşverenlerin, Yükleniciye ülke yerel kanunlarından dayanak alarak dayatmaya muktedir olduğu adil olmayan şartlara dikkat çekmektedir. Adil olmayan şartların empoze edildiği ve müzakere edilmez hale getirildiği örnek olay olarak incelenen sözleşme örneği ile FIDIC Sarı Kitap'a ek olarak tanımlanan "Özel Koşullar" adı altında modifiye edilen maddelerine dikkat çekilmektedir. Büyük İşverenler tarafından dayatılan ağır koşullar karşısında Türk Yüklenici firmalarının yerel mevzuat ile işi yapamaz hale geldiğini sebepleri ve sonuçları ile ispatlamayı amaçlamaktadır. Katar'daki adil olmayan sözleşme şartlarını maddeleri ile ele alarak, dikkat edilmesi gereken hususlara değinmek ve iyileştirmek için öneri sunmak amacı ile hazırlanmıştır. Sorunlara değinilirken; araştırma problemi, yöntem olarak iki ana başlıkta sınırlandırılıp incelenmiştir. Birinci ana başlık, FIDIC hazır sözleşmelerinden Sarı Kitap altındaki modifiye edilmiş maddelerin irdelenmesi iken; ikinci ana başlık, Katar Devleti'nde uygulama yapan Türk Yüklenici firmaların karşılaştığı zorluklardır. Çalışmada yöntem, Katar Medeni Hukukuna bağlı olarak FIDIC Sarı Kitap'ın modifiye edilmiş maddelerine dair vaka analizi yöntemi ile vaka incelenmesi şeklinde uygulanmıştır. 
Bu çalışmada, Katar Devleti'nde sözleşme imzalamadan önce Yüklenici firmaların dikkat etmesi gereken temel konular ele alınmıştır. Çalışmada inşaat sözleşmelerinde adil olmayan sözleşme koşulları, standart sözleşme formlarının özel koşullar ile modifikasyonu, Körfez Ülkeleri'nde FIDIC uygulamaları anlatılırken, Katar Devleti'ndeki medeni kanun ile uyuşmayan FIDIC maddelerine atıfta bulunulmuştur. Sorunları oluşturan konu başlıkları irdelenerek, bölgede uygulama yapan Türk Yüklenici firmalara açık uçlu sorular, yapılandırılmış sorular yöneltilmiş ve anket yapılmıştır. Bunların yanı sıra bölgede uygulama yapan Türk Yüklenici firmaların gözlemlerinin mülakat yöntemi ile aktarılması sağlanarak sorunun tespiti ve çözümlerine dair ipuçları sunulmaya çalışılmış ve sözleşme maddelerinin değiştirilmesi için bazı yönergeler önerilmiştir.

Abstract:
This study draws attention to the unfair and one-sided clauses placed in standard contracts with special conditions during the activities of Turkish Contractors in the Gulf Countries and the loss of material, time and trust. In recent years, it tries to explain the issues that Turkish companies that will implement in Qatar, especially with the rising construction potential, are likely to encounter. It draws attention to the unfair conditions that Employers, who seem very inviting and understanding at the outset, are able to impose on the Contractor on the basis of local laws of the country. Attention is drawn to the contract sample, which is examined as a case study in which unfair terms are imposed and made non-negotiable, and the modified articles under the name of "Special Conditions" defined in addition to the FIDIC Yellow Book. It aims to prove, with its reasons and results, that Turkish Contractor companies have become unable to do the job with the local legislation in the face of the harsh conditions imposed by the Big Employers. It has been prepared with the aim of addressing the issues that need attention and offering suggestions for improvement by addressing the unfair contract conditions in Qatar with its articles. While addressing the problems; The research problem was limited and examined under two main headings as a method. While the first main topic is the examination of the modified articles under the Yellow Book, one of the FIDIC ready contracts; The second main topic is the difficulties faced by Turkish Contractor companies operating in the State of Qatar. In the study, the method was applied as a case study with the case analysis method regarding the modified articles of the FIDIC Yellow Book, depending on the Qatar Civil Law.
In this study, the main issues that the Contractor companies should pay attention to before signing a contract in the State of Qatar are discussed. In the study, unfair contract conditions in construction contracts, modification of standard contract forms with special conditions, FIDIC practices in Gulf Countries are explained, while references are made to FIDIC articles that do not comply with the civil law in the State of Qatar. By examining the topics that constitute the problems, open-ended questions and structured questions were asked to the Turkish Contractor companies practicing in the region and a survey was conducted. In addition to these, observations of the Turkish Contractor companies operating in the region were conveyed by interview method, and clues were tried to be presented about the determination of the problem and its solutions, and some guidelines were suggested for changing the contract articles.