Endometrioziste uzun kodlamayan RNA'ların inflamasyonla ilişkilendirilmesi
Association of long non-coding RNA candidates with inflammation in endometriosis
Yazar: HÜLYA AYDINLI
Danışman: PROF. DR. AYŞE EVRİM BAYRAK
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Genetik Ana Bilim Dalı / Genetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Genetik = Genetics
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; Endometriyoz = Endometriosis ; Gen ifadesi = Gene expression ; RNA = RNA ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Endometriozis, uterus kavitesi dışında endometrium dokusu ve stromanın varlığı ve çoğalması ile karakterize edilen, üreme çağındaki kadınlarda sıklıkla görülen jinekolojik bir hastalıktır. Uzunluğu 200 nükleotitten daha büyük olan az karakterize edilmiş bir molekül sınıfı olan uzun kodlamayan RNA'lar (lncRNA) çeşitli biyolojik işlemlerde önemli roller oynamaktadır. Bu çalışmada, endometriozis hastalarının lökositleri ve dokularında uzun kodlamayan RNA'ların ifade düzeylerinin analizi ve hastalık ile ilişkilerinin belirlenmesi amaçlandı.
Bu amaçla, endometriozis tedavisi amacı ile başvuran ve operasyon planlanan hastalardan (n:32) endometriozis dokusu (n:23) ve periferik kanları (n:28), kontrol grubu olarak sağlıklı kadınlardan periferik kan örnekleri (n=27) ve iki bireyden normal over dokusu temin edildi. Ayrıca hastalardan 1. aylık takip döneminde periferik kan örnekleri (n:20) alındı. Bu örneklerde aday lncRNA'ların ifade düzeyleri kantitatif RT-PZR ile belirlenerek, endometriozis ile ilişkisi istatistiksel olarak değerlendirildi. 
Bu çalışmada, endometriozis hasta grubunda kontrollere kıyasla BAT5 ifade düzeyinin lökositlerde 3 kat (p=0.103), dokularda ise 20,70 kat (p=0.329) arttığı, MALAT1 ifade düzeyinin ise lökositlerde 4,3 kat (p=0.005), dokularda 1,21 kat (p=0.443) arttığı ve ayrıca UBOX5 ifade düzeyinin lökositlerde 1,08 kat (p=0.029) azalırken, dokularda 5,35 kat (p=0.749) arttığı bulundu. Bunun yanında operasyon sonrası birinci aylık takip hastalarında operasyon öncesi durumlarına kıyasla, lökositlerde, BAT5 ifade düzeyinin 2,07 kat (p=0.414) ve MALAT1 ifade düzeyinin 2,64 kat (p=0.048) azaldığı, UBOX5 ifade düzeyinin ise 2,02 kat (p=0.594) arttığı bulundu. Yapılan ROC analizlerinde lökositlerde değişen ifade düzeyleri ile seçilen aday lncRNA'ların endometriozis tanısı için aday biyobelirteçler olabileceği belirlendi.
Sonuç olarak bu çalışmada seçilen lncRNA'ların endometriozis patogenezinde inflamasyonla ilişkili olabileceği ve tanı için biyobelirteç olabilme potansiyeli olduğu gösterildi.

Abstract:
Endometriosis is a gynecological disease frequently seen in women of reproductive age, characterized by the presence and proliferation of endometrial tissue outside the uterine cavity. Long non-coding RNAs (lncRNAs), a class of molecules over 200 nucleotides in length, play important roles in a variety of biological processes. In this study, it was aimed to analyse the expressions of lncRNAs in leukocytes and tissues of endometriosis patients and to determine their relationship with the disease.
For this purpose, tissue (n=23) and peripheral blood (n=28) were collected from endometriosis patients (n=32). Peripheral blood (n=27) and normal ovarian tissue (n=2) were taken from healthy women as a control group. In addition, peripheral blood (n=20) was taken from the patients in the 1st month follow-up. Expression levels of candidate lncRNAs in these samples were determined by quantitative RT-PCR and their association with endometriosis was statistically evaluated. 
In this study, in the endometriosis patient group compared to the controls; BAT5 expression increased 3-fold in leukocytes and 20.70-fold in tissues. MALAT1 expression increased 4.3 times in leukocytes and 1.21 times in tissues. In addition, it was found that UBOX5 expression decreased 1.08 times in leukocytes and increased 5.35 times in tissues. In addition, in the first-month follow-up patients after the operation, compared to their preoperative status; in leukocytes, BAT5 expression decreased 2.07-fold, MALAT1 expression 2.64-fold, while UBOX5 expression increased 2.02-fold. In ROC analysis, it was determined that candidate lncRNAs could be candidate biomarkers for the diagnosis of endometriosis, with varying expression levels in leukocytes.
In conclusion, it has been shown that selected lncRNAs in this study might be associated with inflammation in the pathogenesis of endometriosis and have the potential to be a biomarker for diagnosis.