Okul öncesi öğretmenlerinin çocukların yürütücü işlevlerini destekleyen stratejileri kullanma yeterlilikleri ile çocukların yürütücü işlevlerinin incelenmesi
An investigation of preschool teachers' competencies in using strategies that support children's executive functioning and children's executive functioning
Yazar: SAİDE NUR GEDİL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SAKİN
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, okul öncesi öğretmenlerinin yürütücü işlev stratejileri kullanma yeterlilik düzeylerini belirlemek, okul öncesi öğretmenlerinin yürütücü işlev stratejileri kullanma yeterliliklerinin okul öncesi çocuklarına etkisini incelemek ve okul öncesi öğretmenlerinin yaş ve kıdem gibi boyutlarının okul öncesi çocukların yürütücü işlev stratejileri geliştirmede etkisinin olup olmadığını ortaya koymaktır. Bu araştırmada seçkisiz örnekleme yöntemi ile araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli ile çalışılmıştır. Çalışmanın evreni 48-72 aylık okul öncesi eğitimi alan çocuklar oluşturmaktadır. Çalışmaya Sakarya ilinde Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi anaokulu ve anasınıflarına kayıtlı 48-72 aylık 320 çocuk dahil edilmiştir. Çocukların aileleri çalışmaya katılmaları için izin vermişlerdir. Örneklem, bu eğitim kurumlarında görev yapan 75 öğretmenden oluşmaktadır. "Okul Öncesi Öğretmenlerinin Çocukların Yürütücü İşlevlerini Destekleyen Stratejileri Kullanma Yeterliliklerini Değerlendirme Aracı" ve araştırmacı tarafından oluşturulan 'Öğretmen Bilgi Formu' Sakarya ilinde Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi anaokulu ve anasınıflarında görev yapan öğretmenlere uygulanmıştır. Uygulama sonucunda öğretmenlerin test sonuçlarına göre aldıkları puanlar sıralanmıştır. Sıralamaya göre puanı yüksek olan 14 öğretmen ve puanı düşük olan 14 öğretmenler seçilmiş olup bu öğretmenler yüksek ve düşük puanlı öğretmenler olarak iki gruba ayrılmıştır. Bu iki grup öğretmenlerin öğrencilerine 'Çocukluk Dönemi Yürütücü İşlevler Envanteri (ÇDYİE)-Öğretmen Formu' uygulanmıştır. Çalışmanın sonucunda Çocukluk Dönemi Yürütücü İşlevler Envanteri (ÇDYİE)- Öğretmen Formu puanlarında öğretmenlerin yürütücü işlev stratejilerini kullanma yeterliliklerine göre anlamlı farklılık bulunmuştur. Bununla birlikte öğretmenlerin yürütücü işlev stratejileri kullanma yeterliliklerinin öğretmenlerin yaşına, kıdemine ve eğitim durumuna göre anlamlı bir fark bulunamamıştır. Araştırma sonucunda yürütücü işlevleri destekleyen stratejileri kullanma yeterliliği yüksek olan öğretmenlerin çocuklarının yürütücü işlevleri kullanma faaliyetlerinin yüksek olduğu, yürütücü işlevleri destekleyen stratejileri kullanma yeterliliği düşük olan öğretmenlerin öğrencilerinin yürütücü işlevleri kullanma faaliyetlerinin düşük olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the executive functioning skills of 48-72 month-old children receiving preschool education according to teachers' competencies in using strategies that support executive functioning. A non-random sample technique, and the descriptive survey model, a quantitative research approach, were used in the study. The preschoolers aged 48–72 months made up the study's population. The sample included 320 children, ages 48 to 72 months, who attended official preschools and kindergartens affiliated with the Ministry of National Education in Sakarya province and whose parents granted permission to participate in the study. The sample also included 75 teachers who work in official preschools and kindergartens affiliated with the Ministry of National Education in Sakarya province. The 'Tool for Assessing the Competence of Preschool Teachers to Use Strategies Supporting Children's Executive Functions' and the Teacher Information Form created by the researcher were applied to the teachers within the official kindergartens and preschools affiliated with the Ministry of National Education in Sakarya province. The application led to a ranking of the teachers' test scores based on the results. The 'Childhood Executive Functions Inventory (CIEF)-Teacher Form' was administered to the students of these two groups of teachers: 14 teachers with high scores were divided into two groups as high-scoring teachers, and 14 teachers with low scores were divided into two groups as low-scoring teachers. The study's findings indicated that there was a substantial difference in teachers' scores on the Childhood Executive Functions Inventory (CIEF)-Teacher Form based on their proficiency with executive function techniques. Nonetheless, there was no discernible variation observed in the instructors' age, seniority, or level of education. The study's findings showed that students of instructors who were highly competent in implementing executive function-supporting strategies had high levels of executive functioning activities, while students of instructors who were less proficient in this area had low levels.