Değişim sürecinde okul yöneticilerinin benimsediği yönetsel paradigmalar ve okul yönetimine uygulama stillerinin yönetim kuramları açısından değerlendirilmesi
Evaluation in terms of management theories of application styles and administrative paradigms of the school principals adopted in the process of change
Yazar: ŞENOL SEZER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DURDAĞI AKAN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
ÖZET
DOKTORA TEZİ
DEĞİŞİM SÜRECİNDE OKUL YÖNETİCİLERİNİN BENİMSEDİĞİ
YÖNETSEL PARADİGMALAR VE OKUL YÖNETİMİNE UYGULAMA
STİLLERİNİN YÖNETİM KURAMLARI AÇISINDAN
DEĞERLENDİRİLMESİ
Şenol SEZER
2013, 192+xvi sayfa
Okul müdürlerinin yönetsel başarıları, okul yönetimine ilişkin kuramsal bilgi ve
becerilerle donanımlı olma ve etkili bir örgütsel öğrenme kültürü oluşturma düzeylerine
bağlıdır. Okul yöneticilerinin yönetim stillerini, benimsedikleri değer yargıları
belirlemektedir. Okul yöneticilerinin benimsediği paradigmalar ve okul yönetimine
uygulama stillerinin yönetim kuramları bağlamında değerlendirilmesi amacını taşıyan
bu araştırma, nicel araştırma desenlerinden tarama modelinde gerçekleştirilmiştir.
Okul yöneticilerinin tümüne ulaşıldığı için evrenin tamamı örneklem olarak
alınmıştır. Araştırmanın öğretmenlerden oluşan evrenini 2012-2013 eğitim öğretim
yılında, Trabzon il merkezindeki okullarda görevli 3206 öğretmen oluşturmaktadır.
Öğretmenlerden oluşan çalışma grubu, tabakalı örneklem alma yöntemiyle
belirlenmiştir. Araştırmanın verileri, 313'ü ilkokul, 307'si ortaokul, 143'ü meslek lisesi
ve 197'si anadolu ve fen liselerinde görevli olmak üzere toplam 960 öğretmen ve 74
okul müdürünün anket maddelerine verdiği yanıtlardan elde edilmiştir.
Araştırmada veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen
"Yönetsel Paradigmalar" ve "Yönetim Stilleri" ölçekleri kullanılmıştır. Verilerin
analizinde SPSS istatistik paket programından yararlanılmıştır. Araştırma grubunun
ölçek sorularına verdiği yanıtlar, frekans, yüzde, ortalama, standart sapma, bağımsız t
testi ve ANOVA yöntemleriyle analiz edilmiştir. Farklılıkların hangi değişkenlerden
kaynaklandığını belirlemede Tukey-HSD çoklu karşılaştırma testlerinden
yararlanılmıştır.
Okul müdürleri, klasik yönetim paradigmalarına "kısmen" neoklasik ve çağdaş
yönetim paradigmalarına ise "kesinlikle" katıldıklarını belirtmektedirler. Okul
yöneticilerinin yönetim paradigmalarını benimseme düzeylerine ilişkin görüşleri
arasında, meslek kıdemi ve eğitim durumu değişkenleri açısından istatistiksel olarak
anlamlı farklılıklar görülürken, yöneticilik kıdemi değişkeni açısından anlamlı bir
farklılık görülmemektedir.
Öğretmenler, okul müdürlerinin klasik yönetim paradigmalarını okul
yönetimine uyguladıklarına "kısmen katılıyorum", neoklasik ve çağdaş yönetim
anlayışlarını uyguladıklarına ise "katılıyorum" şeklinde görüş belirtmektedirler. Okul
müdürlerinin benimsedikleri yönetsel paradigmaları okul yönetimine uygulama
düzeylerine ilişkin öğretmen görüşleri cinsiyet, meslek kıdemi ve yöneticilerle birlikte
çalışma süresi değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Okul türü
değişkeni açısından p<.05 düzeyinde, istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar
görülmektedir.
Araştırmaya katılan okul yöneticileri, eğitim yönetimine ilişkin kurs ve
seminerler ile mevcut okul yöneticilerini kısmen yeterli bulmakta, eğitim yönetimi
alanının üniversitelerde bölüm olarak açılması ve eğitim yöneticiliğinin meslekleşmesi
görüşünü desteklemektedirler.
Araştırmaya katılan öğretmenler, okul yöneticilerini "babacan-anlayışlı" ve
"yeterli-yardımsever" olarak tanımlamaktadırlar. Öğretmenlerin okul müdürlerinde
gözlemledikleri kültürel özellikler arasında, "resmîlik" ile "hoşgörülü olma" ve görmek
istedikleri evrensel liderlik değerleri arasında ise "adalet" ön plana çıkmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Paradigma, Kuram, Eğitim Yönetimi, Yönetim Stilleri.

Abstract:
ABSTRACT
DOCTORAL DISSERTATION (Ph.D.)
EVALUATION IN TERMS OF MANAGEMENT THEORIES OF
APPLICATION STYLES AND ADMINISTRATIVE PARADIGMS OF THE
SCHOOL PRINCIPALS ADOPTED IN THE PROCESS OF CHANGE
ªenol SEZER
2013, 192+xvi Pages
School principals' managerial achievements depends on the levels of being
equipped with the theoretical knowledge and abilities regarding the management of the
school and to create an effective organizational learning culture. The values they
adopted determine the management styles of the school administrators. Quantitative
research design and the survey model was used in this study that is aimed to evaluate in
terms of management theories of application styles and administrative paradigms
adopted by principals.
Since all shool principals were reached, the whole population was taken as a
sample. The population of the study which consists of teachers are 3 206 teachers who
serve in schools in Trabzon province in 2012-2013 academic year. The target
population which consisted of teachers were determined by using stratified sampling
method. The data were obtained via the answers given by 74 principals and 960 teachers
to the questionnaire who consisted of 313 primary school, 307 junior high school, 143
vocational school and 197 Anatolian high schools and science high school teachers.
The data was obtained via the "Managerial Paradigms Questionnaire" developed
by the researcher and "Management Styles Questionnaire". SPSS statistical software
package programme was used to analyze the data. The data obtained from the answers
given to the questionnaire of the study group were analyzed by using the frequency,
percentage, mean, standard deviation, independent t-test and one-way ANOVA. Tukey-
HSD multiple comparison tests were used to determine the differences from which
variables come.
Surveyed principals opine as "partially I agree" to the classical management
paradigms and "definitely I agree" to the neo-classical and contemporary management
paradigms. The views on the level of adoption of management paradigms of school
principals, a statistically significant difference wasn't observed in terms of managerial
seniority variable but significant differences were observed in terms of professional
seniority and educational status variables.
Surveyed teachers opine that " partially I agree" to the classical management
theory and "I agree", to the school management with neo-classical and contemporary
management approaches. It isn't seen significant difference in the opinions of the
teachers among the regarding the application levels of management paradigms of
principals adopted in terms of duration to working together with school managers,
profession seniority and the gender variables, but in terms of the school variable,
statistically significant differences at the level p <.05 are observed.
The surveyed principals partly find adequate the existing school administrators
and training courses and seminars regarding the educational administration and support
the views on opening the educational administrative department in the universities and
professionalisation of educational administration.
Surveyed teachers define the school administrators as "fatherly-indulgent" and
"sufficient-helpful". Among the cultural characteristics of principals that teachers
observed in school principals, there are "official" and "tolerant" and among the
universal leadership values that teachers would like to see "justice" come to the fore.
Keywords: Paradigm, Theory, Educational Administration, Management Styles.