Sosyal kaygı için kavramsallaştırma ve modelleme çalışması
A conceptualizaton and modelling study for social anxiety
Yazar: BATTAL GÖKTÜRK GÖK
Danışman: DOÇ. DR. ÖZDEN YALÇINKAYA ALKAR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Kavramsallaştırma = Conceptualization ; Kaygı = Anxiety ; Olumsuz değerlendirilme korkusu = Fear of negative assessment ; Sosyal kaygı = Social anxiety ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Mevcut çalışma, önerilen yapısal model çerçevesinde sosyal kaygı, olumsuz değerlendirilme korkusu, olumlu değerlendirilme korkusu, benlik saygısı, kendilik algısı ve olay sonrası işlemleme arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Öncelikle, bu amaç doğrultusunda, olumsuz değerlendirilme korkusunu daha güncel bir ölçüm aracıyla belirleyebilmek için Olumsuz Değerlendirilme Korkusu Ölçeği Kısa Formu-II (ODKÖK-II) ve Olumsuz Değerlendirilme Korkusu Ölçeği Kısa Formu-Düz Maddeler (ODKÖK-D) Türkçe'ye çevrilerek psikometrik özellikleri incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre, ODKÖK-II ve ODKÖK-D Türkçe versiyonlarının yeterli psikometrik özelliklere sahip oldukları belirlenmiştir. Ana çalışmada ise, sosyal kaygı ile ilgili önerilen süreçler yapısal eşitlik modellemesi ile test edilmiştir.  Yapılan analiz sonuçlarına göre, anlamlı, on bir doğrudan ve dokuz dolaylı etki bulunmuştur. Modelde, sosyal kaygıyı doğrudan en fazla etkileyen değişkenler, sırasıyla, olumlu değerlendirilme korkusu, kendilik algısı, benlik saygısı ve olumsuz değerlendirilme korkusu olarak ön plana çıkmaktadır. Aynı zamanda, sosyal kaygının da olay sonrası işlemlemeyi anlamlı bir şekilde doğrudan etkilediği tespit edilmiştir. Dolaylı etkilere bakıldığında, kendilik algısı ile sosyal kaygı arasındaki ilişkide değerlendirilme korkularının sıralı aracılık etkilerinin anlamlı olduğu belirlenmiştir. Benzer şekilde, benlik saygısı ile sosyal kaygı arasındaki ilişkide de değerlendirilme korkuları sıracı aracılık etkisine sahiptir. Diğer taraftan, olumlu değerlendirilme korkusu ile sosyal kaygı arasındaki ilişkide olumsuz değerlendirilme korkusunun aracı role sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Son olarak, model kapsamındaki doğrudan ve dolaylı tüm etkiler kuramsal bilgiler ışığında tartışılmış, modelin teorik ve klinik etkileri ile birlikte gelecek araştırmalar için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The present study aims to examine the relationship between social anxiety, fear of negative evaluation, fear of positive evaluation, self-esteem, self-perception and post-event processing within the framework of proposed structural model. First of all, in order to determine the fear of negative evaluation with a more recent measurement tool, Brief Fear of Negative Evaluation Scale-II (BFNE-II) and Brief Fear of Negative Evaluation Scale-Straightforward Items (BFNE-S) were adapted into Turkish and their psychometric properties were examined. According to the results of the analysis, it was determined that the Turkish versions of BFNE-II and BFNE-S have adequate psychometric properties. In the main study, proposed processes related to social anxiety were tested with structural equation modeling. According to the results of the analysis, eleven direct and nine indirect effects were found. In the model, the effect size of the variables that directly effect social anxiety comes to the fore as fear of positive evaluation, self-perception, self-esteem, and fear of negative evaluation, respectively. At the same time, it was determined that social anxiety has a significant direct effect on post-event processing. Considering the indirect effects, sequential (or serial) mediating effects of fears of evaluation in the relationship between self-perception and social anxiety were significant. Similarly, fears of evaluation in the relationship between self-esteem and social anxiety have a sequential mediating effect. On the other hand, the results demonstrated that, fear of negative evaluation appeared to have a mediating role in the relationship between fear of positive evaluation and social anxiety. Finally, all the direct and indirect effects within the scope of the model were discussed in the light of the theoretical background, and the theoretical and clinical implications of the model as well as suggestions for future research were made.