Görsel analitik temelli karar destek sistemi: Yükseköğretim uygulaması
Visual analytics based decision support system: Higher education application
Yazar: EROL YÜCEL
Danışman: PROF. DR. SERPİL EROL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harekat Araştırması Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Eğitim yüksekokulları = Education higher schools ; Karar destek sistemleri = Decision support systems ; Stratejik karar = Strategic decision ; Veri görselleştirme = Data visualization ; Yükseköğretim = Higher education ; Yükseköğretim kurumları = Higher education institutions ; Yükseköğretim programları = Higher education programming ; Yükseköğretim sistemi = Higher education system ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; İş zekası = Business intelligence

Özet:
Bu tez çalışmasında çok boyutlu veri setlerinin etkileşimli analizi için kullanıcı odaklı ve görsel analitik temelli bir karar destek sistemi geliştirilmiş ve yükseköğretim alanında uygulaması yapılmıştır. Geleneksel karar destek sistemleri, çoğunlukla değişkenlere ve durumların dinamik yapısına uyum sağlayamayan, belirli bir analiz kapasitesi ile sınırlı olan araçlara dayalıdır. Bu sistemler, geniş veri setleri karşısında esneklik ve derinlemesine analiz yapma konusunda genellikle, kullanıcı dostu olmayan bilgi ekranları, veri setlerinin karmaşık yapısı ve uzman kullanıcı gerektirmeleri gibi nedenlerle yeterli kabiliyete sahip olmayabilir. Geliştirilen karar destek sisteminin sahip olduğu jenerik veri seti yapısı, kullanıcı odaklı bilgi ekranı tasarımı ve görsel analitik yaklaşımı ile kullanıcıların veri analizi ve karar verme süreçlerinde bizzat kendilerinin çok boyutlu veri setine dönük içsel karar destek sağlamaları hedeflenmiştir. Bu hedefi gerçekleştirmek için sistemin görsel tasarımında sadece bir grafik kullanılmış, bu grafiğin eksenleri ile içerdiği değer değişkeni/değişkenlerinin kullanıcı tarafından etkileşimli olarak seçilebilmesi sağlanmıştır. Ayrıca, kullanıcının seçeceği boyutlar ve değer değişkenleri ile hızlı karar destek alabileceği karar destek raporları konsepti ve özellikle kullanım kolaylığı açısından kullanıcıya önceden hazırlanan akışı takip ederek karar destek alabilmesi için akış şemaları geliştirilmiştir. Daha sonra bu sistemin yükseköğretim uygulaması yapılmıştır. Görsel analitik temelli karar destek sistemi çok boyutlu ve yoğun verinin bulunduğu alanlarda kullanıcıların amaçlarına ulaşmalarına önemli destek sağlayacaktır.

Abstract:
In this thesis study, a user-oriented and visual analytics based decision support system was developed for the interactive analysis of multidimensional data sets and implemented in the field of higher education. Traditional decision support systems are largely based on tools that are unable to adapt to the dynamic nature of variables and situations, confined to a specific analysis capacity. These systems may not have sufficient capabilities to provide flexibility and in-depth analysis against large data sets, due to reasons such as non-user-friendly information screens, the complex structure of the data sets and the need for expert users. This developed decision support system aims to provide internal data-related decision support for users themselves in data analysis and decision-making processes, thanks to its generic data set structure, user-oriented information display design and visual analytics approach. To achieve this goal, only one graph was used in the visual design of this system, and the axes of this graph and the value variable(s) it contained could be selected interactively by the user. In addition, the concept of decision support reports, where the user can get quick decision support with the dimensions and value variables he chooses, and flow charts have been developed so that the user can get decision support by following the pre-prepared flow, especially for ease of use. Later, this system was implemented in higher education. The visual analytics-based decision support system will provide significant support to users in achieving their goals in areas where multi-dimensional and dense data are available.