Türkiye'de yetişen bazı nonea medik. (Boraginaceae) türleri üzerinde anatomik çalışmalar
Anatomical studies on the some nonea medic. (Boraginaceae) species growing in Turkey
Yazar: SEDEF ÖZLİMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YETER YEŞİL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Boraginaceae = Boraginaceae ; Eczacılık = Pharmacy ; Farmasötik botanik = Pharmaceutical botany ; Farmasötik botanik = Pharmaceutical botany ; Nonea = Nonea ; Taksonomi = Taxonomy ; Türkiye = Turkey

Özet:
Nonea Medik. (Boraginaceae) cinsi dünyada 36 tür ile temsil edilirken ülkemizde 23 tür (8 endemik) ile temsil edilmektedir. Bu çalışmanın amacı Nonea cinsine (N. anchusoides, N. caspica, N. monticola, N. pisidica, N. pulla, N. pulmonarioides, N. stenosolen) ait 7 türün (4 endemik) yaprak ve gövdenin anatomik özelliklerini belirlemek,  türler arasındaki farklılıkları ortaya çıkarmak için bu özellikleri karşılaştırmaktır. Ayrıca elde edilen sonuçları önceki çalışmalarla karşılaştırmak.
Çalışmada kullanılan materyaller 2014-2015 yılları arasında toplanmış, tayin edinmiş ve daha sonra % 70 alkole konulmuş örneklerdir. Anatomik kesitler el ile alınıp Sartur reaktifi kullanılarak preparatlar hazırlanmış ve fotoğrafları çekilmiştir. Kesitler yapraklardan yüzeysel (alt ve üst) ve enine, gövdeden ise enine şeklinde alınmıştır. Stoma ve epiderma hücrelerinin en ve boy uzunlukları ölçülmüş, stoma indeksleri hesaplanmış, 1 mm2 alandaki stoma ve epiderma hücresi sayılarının ortalamaları belirlenmiş ve yaprak kalınlıkları ölçülmüştür.
Çalışılan türlerden 3 tanesinin ekvifasiyal yaprak tipine sahip olduğu, 4 tanesinin ise bifasiyal yaprak tipine sahip olduğu görülmüştür. Türlerin hepsinin yaprak tipinin amfistomatik olduğu, stomaların ise anomositik tipte olduğu tespit edilmiştir. En büyük yaprak kalınlığına sahip türün N. pulmonarioides olduğu saptanmıştır. Türlerin tüy örtüsü, palizat ve sünger parankiması açısından farklılık gösterdiği belirlenmiştir. N. caspica ve N. stenosolen taşıdıkları pul şeklinde örtü tüyleri ile diğer türlerden ayrılmaktadır. Yine bazı türler taşıdıkları salgı tüyleri ile diğerlerinden ayrılmaktadır. Türlerin gövde yapılarının genellikle benzer özellikler gözlenmiştir. 
Yapılan bu çalışma ile özellikle bitkilerin tüy özelliklerinin, yapraklardaki mezofil tabakalarının özelliklerinin bitkileri ayırt etmekte çok önemli olduğu ve bu özelliklerin belirlenmesinin Nonea cinsinin taksonomisine önemli katkı sunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Nonea Medicus (Boraginaceae) genus is represented by 36 species in the world, while it is represented by 23 species (8 endemic) in Turkey. The purpose of this study is to determinate anatomical features of leaf and stem of 7 species (4 endemic) belonging to Nonea genus (N. anchusoides, N. caspica, N. monticola, N. pisidica, N. pulla, N. pulmonarioides, N. stenosolen) and is to compare these characteristics for revealing differences between species. Also compare the results with previous studies.  The materials used in this study were collected between 2014-2015, identified and then were putted into 70% alcohol. Anatomical sections were taken by hand and preparations were prepared using Sartur reagent and photographed. The sections were taken from the leaves as surface (top and bottom) and transverse. Only transverse sections were taken from the stem. The lenght and width of the stomata and epidermis cells were measured. Stomata indices were calculated. The average number of stomata and epidermal cells in 1 mm2 area was determined. 
The thickness of the leaves was measured. It was observed that 3 of the studied species had equifacial leaf and 4 species had the type of bifacial leaf. Also the leaf type of all species were amphistomatic and stomata types were anomocytic. The species with the largest leaf thickness was N. pulmonarioides. The species differed in terms of indumentum, palisade and sponge parenchyma.
N. caspica and N. stenosolen are differentiated from the other species by their flaky indumentum. Some species are separated from the others by their secretory trichomes. Similar characteristics were observed in the body structures of the species.
With this study, it is thought that especially trichomes characteristics of the plants, the properties of the mesophyll layers in the leaves are very important in distinguishing the plants, and determination of these features will contribute to taxonomy of the genus Nonea.