İlköğretim okullarının vaziyet planı kararları ve bir eğitim mekanı olarak açık-kapalı teneffüs alanlarının tasarımına etkisi
Site plan decisions of primary schools and effect on the design of open-closed break areas as a place of education
Yazar: SELDA CANSU TEMEL
Danışman: PROF. NEVZAT OĞUZ ÖZER
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: İlkokullar = Primary schools

Özet:
İlköğretim okullarının mimari başarısı, planlama aşamasında alınan kararlara bağlıdır. Kent içerisinde okul arsalarına ayrılan alanların fiziksel durumu ve bölgenin yapılı çevresi, okulların mekân örgütlenmesini biçimlendiren faktörlerdir. Okul, açık ve kapalı bütün kullanım alanları ile eğitime hizmet etmektedir. Resmi eğitim mekânları olan derslikler ve derslik dışı eğitim mekânları olan teneffüs alanları, eğitim sürecinde aktif rol almaktadır. Teneffüs alanlarının tasarımı derslik mekânları kadar önemlidir. Okullarda yapılan gözlem ve araştırmalar sonucu, teneffüs mekânlarının mimari olumsuzluklar ve yetersizlikler barındırdığı fark edilmiştir. Tez konusuna kaynaklık eden bu tespit çerçevesinde çalışma ele alınmıştır. Bu bağlamda, tez çalışmasının ilk bölümünü; konunun amacı, kapsamı ve yöntemi oluşturmaktadır.Tez çalışmasının ikinci bölümü; ilköğretim okullarının yerleşim kararlarından oluşmaktadır. Burada okulların arsa seçimi ve seçilen arsa üzerinde yerleşim kararlarına etkisi olan doğal ve yapılı çevre incelenecektir. Eğitim yapılarının arsa kullanımında belirlenmiş ulusal ve uluslararası standartlar, literatür çalışması olarak ele alınacak, örnekler ile desteklenecektir.Tez çalışmasının üçüncü bölümünde; okul arsalarının kullanımında belirleyici olan açık ve kapalı mekânların örgütlenme biçimleri incelenecektir. Bir teneffüs mekânı olan sirkülasyonun plan şemasına olan etkisi, örnekler ve standartlar üzerinden anlatılacaktır. 
Tez çalışmasının dördüncü bölümünde; tezin ana sorunsalı olarak belirlenen teneffüs mekânları yer almaktadır. Yurtiçi ve yurtdışı ilköğretim uygulamalarında mevcut durum, belirlenmiş standartlar ve örnekler üzerinden değerlendirilecektir. İlköğretim eğitiminde teneffüsün yeri, önemi ve çocukların mekân algısına etkisinin neler olduğu bu doğrultuda sorgulanacaktır. Ardından açık ve kapalı teneffüs alanları kullanım fonksiyonlarına göre incelenecektir. Tez kapsamında gerçekleştirilen alan çalışması için İstanbul'un Üsküdar ilçesi seçilmiş ve resmi ilkokullar literatür verileri doğrultusunda incelenmiştir. Nicel ve nitel veriler ışığında incelenen 39 adet ilkokula, tezin diğer bölümleri içerisinde örnek çalışmalar olarak yer verilmiştir.Sonuç bölümünde ise; ilk dört bölümden elde edilen bulguların değerlendirilmesi yapılacaktır.

Abstract:
The architectural success of primary schools depends on decisions taken at the planning stage. The physical condition of the areas allocated to the schools in the city and the built environment of region are the factors that shape the spatial organization of schools.The school serves education with its all indoor and outdoor usage areas. Classrooms which are official education spaces and break areas which are non-classroom educational spaces are actively involved in the education process. The design of the break areas is as important as the classroom spaces. As a result of observations and researches carried out on the schools, it was realized that the break areas had architectural disadvantages and inadequacies. This study has been taken as a starting point for the thesis. In this context, the first part of the thesis consists of the purpose, scope and method.
The second part of thesis is about the settlement decisions of the primary schools. In this section, the settlement decisions and  the natural and built environment which is effected on settlement decisions on selected area are examined. The national and international standards for the land use of educational buildings were handled as literature studies and supported by examples.In the third part of the thesis, the spatial organization of indoor and outdoor spaces which are determinative in the use of school areas are examined. The effect of circulation, which is a break area, on the plan is explained through examples and standards.In the fourth part of the thesis study; there are break areas determined as the main problem of the thesis. The current situation in domestic and foreign primary education applications is evaluated on the basis of determined standards and examples. In primary school education, the place of respite, the importance and the effect of children on the perception of space are questioned in this direction. Then, the open and closed areas are examined according to their use functions.Üsküdar district of Istanbul was chosen for the field study conducted within the scope of the thesis and the official primary schools were examined in the light of the literature data. 39 primary schools examined in the quantitative and qualitative data were included as sample studies in other parts of the thesis. In the conclusion section; the findings from the first four sections are evaluated.