Tişört tasarımlarında kullanılan plastik unsurların incelenmesi
Examination of plastic elements used in t-shirt designs
Yazar: ASLI SAMUK
Danışman: PROF. ATİLA İLKYAZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Uygulamalı Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Giyim Endüstrisi = Clothing Industry ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Giysi tasarımı = Clothing design ; Görsel sanatlar = Visual arts ; Plastik sanatlar = Plastic arts ; Renkler = Colors ; Tasarım = Design ; Tişört = T-shirts

Özet:
Bu araştırma Politik Mesaj İçeren, Marka, Promosyon, Hippi Kültürüne ait,  Punk Kültürüne ait, Rock Kültürüne ait, Pop Sanat Anlayışında, Dışavurumculuk Anlayışında, Kavramsal Sanat Anlayışında olmak üzere tişört tasarımlarında kullanılan plastik unsurların incelenmesini amaçlamaktadır. Söz konusu konulara ait rastgele seçilen 27 adet tişört için, araştırmacı tarafından hazırlanan ve alanında uzman 5 akademisyenin görüşüne sunularak geliştirilen grafiksel çözümleme formu kullanılmıştır. Grafiksel çözümleme formunda, tişört tasarımında önemli olduğu düşünülen, kompozisyon, oran-orantı, biçim ve renk uyumu, bütünlük, zemin-figür ilişkisi, denge, ritim, vurgulama gibi temel tasarım ilkelerine yer verilmiştir. Grafiksel çözümlemesi yapılan tişörtlerden elde edilen verilerin analizi, nitel araştırma yöntemine uygun olarak yapılmış ve yorumlanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; incelenen tişörtlerde tasarımcıların, görsel sanat akım ve anlayışları ile müzik kültürlerinden etkilendikleri ve bu akım, anlayış ve kültürlerin biçimsel özelliklerini tasarımlarında kullandıkları görülmüştür. Politik Mesaj İçeren tişörtlerde biçim ve renk uyumu, Marka tişörtlerde ritim, Promosyon tişörtlerde oran-orantı, Hippi kültürüne ait tişörtlerde biçim ve renk uyumu ile ritim, Punk kültürüne ait tişörtlerde kompozisyon, Rock kültürüne ait tişörtlerde denge, Pop Sanata özgü tişörtlerde kompozisyon, Dışavurumcu tişörtlerde bütünlük ve Kavramsal Sanata ait tişörtlerde zemin-figür ilişkisi ilkelerinin ön plana çıktığı görülmüştür. Araştırma sonuçlarına bakıldığında tişört gibi, zeminde insan bedeni ile ilişkilendirilerek tasarımlar oluşturulabilecek bir üründe insan bedeninin çok fazla kullanılmadan tasarımlar gerçekleştirildiği görülmüştür. Bütünlük açısından bazı tişörtlerde olumsuz uygulamalar olduğu, bunun da oran-orantı, biçim ve renk uyumu ile denge gibi tasarım ilkelerine önem verilmediğinden kaynaklandığı anlaşılmıştır. 
Anahtar Kelimeler	: Tasarım, tişört, temel tasarım ilkeleri, plastik öğeler, zemin-figür ilişkisi

Abstract:
Examination of plastic elements used on t-shirt design are intended in this research. 27 ea t-shirts, that Comprise Political Message, Brand, Promotional Products, Regarding Hippy Culture, Punk Culture, Rock Culture, Pop Art Perception, Expressiveness Perception, Conceptional Art Perception were randomly selected by researcher, broached to 5 expert academicians and used developed graphical analysis form. In graphic analysis form, composition, ratio-proportion, style and color harmony, integrity, ground-figure relation, balance, rhythm and emphasis based design principles were included which are considered as prime importance on t-shirt design. The data analysis obtained from the t-shirts, which the graphic analysis performed, are executed in accordance with qualitative research method and interpreted. On the political messages containing t-shirts shape and color harmony, on the brand t-shirts rhythm, on the giveaway t-shirts ratio-proportion, on the hippy culture t-shirts shape and color harmony and rhythm, on the punk culture t-shirts composition, rock composition, on the rock culture t-shirts balance, on the specific pop art t-shirts composition, on expressionist t-shirts integrity and on the conceptual art t-shirts figure-ground relation principles are seen in foreground. When studying the research conclusions, it can be seen that, when designing a t-shirt like product related to human body,  designs were performed without using too much of human body. Integrity wise, negative applications were noticed on some t-shirts and source was discovered to be the ignorance of design principles such, ratio-proportion, style and color harmony and balance. 
Key Words	 : Design, t-shirts, basic design principles, plastic elements, ground-figure relation.