Parkinson hastalığında hafif kognitif bozukluk tanısına serum biyobelirteçlerinin katkısının değerlendirilmesi
Evaluation of the contribution of serum biomarkers to the diagnosis of mild cognitive disorder in parkinson's disease
Yazar: ESRA CİLLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİKRİYE TÜTER YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Nöroloji Ana Bilim Dalı / Nöroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Amaç: Parkinson hastalığında hafif kognitif bozukluk, sık görülen, Parkinson hastalığı demansı gelişmini öngören, ancak ayrıntılı klinik değerlendirme ile ortaya konulabildiği için klinisyenlerin gözünden kaçabilen önemli non-motor semptomlardan birisidir. Birçok farklı biyobelirteç çalışmasının halen sürdüğü Parkinson hastalığında, hafif kognitif bozukluğu ayırt etmeye yarayacak, kolay çalışılabilir biyobelirteçlerin varlığı erken tanı ve takip açısından hasta popülasyonunun morbidite ve yaşam kalitesi açısından önemli katkı sağlayacaktır. Bu çalışmanın amacı potansiyel biyobelirteçler olan serum nörofilaman hafif zincir, alfa-sinüklein ve apolipoprotien A1 düzeylerinin Parkinson hastalığında hafif kognitif bozukluk tanısına katkısını değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya hafif kognitif bozukluğu olan 25 ve kognitif bozukluğu olmayan 25 olmak üzere İdiyopatik Parkinson hastalığı tanılı 50 hasta ve 25 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Katılımcılara hafif kognitif bozukluk tanısı Hareket Bozuklukları Derneği Parkinson Hastalığı Hafif Kognitif Bozukluğu seviye II kriterleri doğrultusunda beş kognitif alanın ikişer testle değerlendirildiği test bataryası uygulanarak konulmuştur. Dahil edilen tüm katılımcıların kan örnekleri alındıktan sonra serum örneklerinden nörofilaman hafif zincir, alfa-sinüklein, apolipoprotein A1 düzeyleri çalışılmış, katılımcıların demografik ve hastalıkla ilişkili özellikleri ile birlikte sonuçlar analiz edilmiştir.
Bulgular: Hafif kognitif bozukluğu olan Parkinson hastalarında (İPH-HKB) serum nörofilaman hafif zincir düzeyi kognisyonu normal olan Parkinson hastalarına (İPH-NK) kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek tespit edildi (p<0,001). Serum  alfa sinüklein düzeyi İPH-HKB grubunda İPH-NK grubuna kıyasla yüksekti ancak bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildi. Alfa sinüklein düzeyinin İPH-HKB ve İPH-NK gruplarında sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptandı (p<0,001). Serum Apolipoprotein A1 seviyelerinin İPH-HKB ve İPH-NK grupları arasında benzer olduğu ve İPH grubunda sağlıklı kontrollere kıyasla düşük olduğu izlendi (p<0,001). Korelasyon analizlerinde İPH  grubunda yaş değişkeni ile Alfa sinuklein arasında pozitif yönde zayıf bir korelasyona rastlandı (r=0,299; p=0,035). Parkinson hastalığında HKB tanısında biyobelirteçlerin tanı koydurucu performansını değerlendirmek için İPH-HKB ve İPH-NK gruplarında yapılan ROC analizinde nörofilaman hafif zincir (AUC=0,793; %95 GA: 0,655-0,894; p<0,001) ve alfa sinuklein (AUC=0,670; %95 GA: 0,522-0,796; p=0,028) düzeylerinin hafif kognitif bozukluğu olan İPH hastalarında yüksek olduğu ve biyobelirteç olma potansiyeli taşıdığı tespit edilmiştir. 
Sonuç: Çalışmamızda, demansı olmayan erken evre Parkinson hastalarında serum nörofilaman hafif zincir ve alfa sinüklein düzeylerinin yüksekliğinin hafif kognitif bozukluk varlığını öngörebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Bu konuda yapılacak daha geniş katılımcı sayılı çalışmalar ile serum biyobelirteçlerinin Parkinson hastalığında hafif kognitif bozukluğun tanısında ve takip süreçlerinde kullanılabileceği kanaatindeyiz.

Abstract:
Aim: Mild cognitive impairment in Parkinson's disease is one of the most common non-motor symptoms that predict the development of Parkinson's dementia, but can be overlooked by clinicians because it can be revealed with a detailed clinical evaluation. In Parkinson's disease, where many different biomarker studies are still ongoing. The existence of easily workable biomarkers that will help distinguish mild cognitive impairment will provide ease of early diagnosis and follow-up, and will also contribute significantly to the morbidity and quality of life of the patient population. The aim of this study was to evaluate the contribution of serum neurofilament light chain, alpha-synuclein and apolipoprotien A1 levels, which are potential biomarkers, to the diagnosis of mild cognitive impairment in Parkinson's disease.
Material and method: A total of 50 patients with idiopathic Parkinson's disease, 25 with mild cognitive impairment and 25 without cognitive impairment, and 25 healthy controls were included in the study. Participants were evaluated with the Parkinson's Disease Mild Cognitive Impairment level II criteria of the Movement Disorders Association for the diagnosis of mild cognitive impairment. For diagnosis, a test battery in which five cognitive domains were evaluated with two tests was applied. After blood samples were taken from all participants included in the study, neurofilament light chain, alpha-synuclein, apolipoprotein A1 levels were studied from serum samples, and the results were analyzed along with the demographic and disease-related characteristics of the participants.
Results: Serum neurofilament light chain level was found to be statistically significantly higher in Parkinson's patients with mild cognitive impairment (IPD-MCI) compared to Parkinson's patients with normal cognition (IPD-NC) (p<0.001). Serum alpha synuclein level was higher in the IPD-MCI group compared to the IPD-NC group, but this difference was not statistically significant. Alpha synuclein levels were found to be significantly higher in the IPD-MCI and IPD-NC groups compared to healthy controls (p<0.001). It was observed that serum Apolipoprotein A1 levels were similar between the IPD-MCI and IPD-NC groups and were lower in the IPD group compared to the healthy controls (p<0.001). In the correlation analyzes, a weak positive correlation was found between the age variable and Alpha sinuclein in the IPD group (r=0.299; p=0.035). In order to evaluate the diagnostic performance of biomarkers in the diagnosis of MCI in Parkinson's disease, ROC analysis was performed in the IPD-MCI  and IPD-NC groups. It has been determined that neurofilament light chain (AUC=0,793; %95 GA: 0,655-0,894; p<0,001)   and alpha synuclein (AUC=0,670; %95 GA: 0,522-0,796; p=0,028)  levels are high in IPD patients with mild cognitive impairment and have the potential to be a biomarker.
Conclusion: In our study, it was concluded that high levels of serum neurofilament light chain and alpha synuclein may predict the presence of mild cognitive impairment in early stage Parkinson's patients without dementia. We believe that if future studies with higher participation support these results, serum biomarkers can be used in the diagnosis and follow-up processes of mild cognitive impairment in Parkinson's disease.