Platon'dan Hugo Grotius'a haklı savaş düşüncesi üzerine eleştirel bir inceleme
A critical analysis on just war thought from Plato to Hugo Grotius
Yazar: MUSA AZAK
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN SUBHİ ERDEM
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Haklı savaş = Just war ; Hukuk felsefesi = Law philosophy ; Siyaset felsefesi = Political philosophy

Özet:
ÖZET
Bu çalışmanın amacı, Batı siyaset felsefesi geleneğinde bir meşruiyet temeli olarak ortaya konulmuş olan haklı savaş düşüncesinin felsefi kökenlerini açığa çıkarmak ve onları eleştirel bir incelemeye tabi tutmaktır. Haklı savaş düşüncesi günümüz siyasi gerçekliği açısından Amerika Birleşik Devletleri'nin özellikle Ortadoğu coğrafyasında yürütmüş olduğu savaşların meşruiyet zemini olmuştur. Bu açıdan çalışma ikinci olarak ABD'nin başlatmış olduğu savaşlarda esas aldığı bu savaş mantığının düşünsel soy kütüklerini ortaya koymayı ve böylelikle günümüzdeki politik gerçekliği daha iyi anlamaya katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Çalışmanın araştırma izleği kapsamında Platon ve Hugo Grotius arasında ve dört tarihsel dönem çerçevesinde yer verdiğimiz sekiz düşünür çalışmanın sınırlarını belirlemektedir. Çalışmada haklı savaş düşüncesinin politik bir tahakkümü mümkün kılan bir işlevi olduğu, belirli siyasi yapıların emperyal bir düzene kavuşmasını meşrulaştırdığı ve müdahale savaşlarına oldukça yoruma açık bir şekilde haklılık kazandırdığı argümanı temellendirilmeye çalışılmaktadır. Çalışmada sonuç olarak ilkin Batı siyaset felsefesi geleneğinde haklı savaş düşüncesinde başvurulan kavram ve argümanlar açısından bir süreklilik hattı olduğu anlaşılmıştır. Bu süreklilik hattında doğa, doğal hukuk ve uluslararası hukuk düşüncesinin savaşa haklılık kazandıran üç düşünsel temel olduğu fakat bunların felsefi açıdan güçlü olmayan temellendirmeler barındırdığı sonucuna varılmıştır. Yine günümüzde savaş konusunda yaşanan politik gerçekliğin düşünsel temelleri olduğu anlaşılmıştır. Son olarak uluslararası düzeyde söz sahibi olan siyasi yapılarda savaşın haklılığı konusunda yürütülecek tartışmalarda, bir yandan Habermasçı müzakereci demokrasi modeline ihtiyaç duyulurken diğer yandan bu tarz siyasi yapıların ulusların savaş başlatmasını önleyecek caydırıcı mekanizmalara sahip olması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
 
Anahtar Kelimeler: Haklı Savaş Düşüncesi, Doğa, Doğal Hukuk, Uluslararası Hukuk.

Abstract:
ABSTRACT
The aim of this study is to reveal the philosophical roots of the just war thought which has been put forth as a foundation of justification in the Western tradition of political philosophy and to make a critical analysis of them. Regarding the contemporary political reality, just war thought has been the foundation of justification for the wars of United States of America especially in the Middle East geography. In this respect, the study secondly aims to display the philosophical genealogy of this logic of war which is grounded in the wars that have been started by U.S.A. and thereby it aims to contribute to understand the contemporary political reality in a better way. The eight philosophers that we gave place in the path of research in our study between Plato and Hugo Grotius and within the scope of four historical periods constitute the limits of the study. In the study it is argued that just war thought has a role making a political domination possible, that it justifies certain political systems' obtaining an imperial order, that it brings a justification for the wars of intervention in a very open-ended way. In the study it is concluded at first that there is a line of continuity regarding the concepts and the arguments that are applied in the just war thought in the Western tradition of political philosophy. And it is understood that nature, natural law and international law are three philosophical foundations that justify the war in this line of continuity, but that they have weak justifications in terms of philosophy. Also it is concluded that the contemporary political reality concerning war has philosophical roots. Finally it is understood that on the one hand a deliberative democracy model of Habermas is needed in the political systems that have a voice on international level for the negotiations on the justification of war but on the other hand it is understood that these political systems need deterrent mechanisms that prevents the nations from starting wars.

Key Words: Just War Thought, Nature, Natural Law, International Law.