Kronik ruh sağlığı sorunu olan bireylere bakım verenlerde algılanan bakım yükü ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Assessment of relationship between perceived care burden and quality of life in chronic mental health problem persons caregivers
Yazar: GAMZE ÇAPAN
Danışman: DOÇ. DR. FİGEN İNCİ
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Ruh sağlığı = Mental health ; Ruh sağlığı hizmetleri = Mental health services ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Araştırma, Toplum Ruh Sağlığı Merkezinde (TRSM) takip edilen kronik ruh sağlığı sorunu olan bireylere bakım verenlerde algılanan bakım yükü ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi değerlendirilmek amacıyla kesitsel-tanımlayıcı nitelikte yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, bir Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne bağlı TRSM'de takip edilen kronik ruh sağlığı sorunu olan bireylere primer bakım verenler oluşturmuştur. Evreni belli örnekleme yöntemine göre örneklem büyüklüğü hesaplanmış, araştırmaya katılmayı kabul eden ve dahil edilme kriterlerini karşılayan 132 kişi örnekleme dahil edilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak; Kişisel Bilgi Formu, Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği ve Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu kullanılmıştır. Araştırmanın etik açıdan uygunluğu Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Etik Kurul'u tarafından onaylanmış, kurum izni Kayseri İl Sağlık Müdürlüğü'nden alınmıştır. Veriler bilgisayar ortamında değerlendirilmiş, tanımlayıcı istatistikler için ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum değerleri kullanılmıştır. Sayısal değişkenler arasındaki ilişki Pearson korelasyon ile analiz edilmiştir. Araştırmaya katılan bakım verenlerin %46.2'si kadın, %53.8'i erkektir. Katılımcıların yaş ortalaması 50.2±13.9'dur. Katılımcıların %78'i çocuk sahibi ve %75'i evli bireylerden oluşmaktadır. %40.9'u meslek sahibi olmayan bakım verenlerin ortalama 21.2±13.7 yıldır kronik ruh sağlığı sorunu olan hastalarına bakım sundukları saptanmıştır. Katılımcıların Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği puan ortalaması 46.70±14.20'dir. Ölçekten alınabilecek en yüksek puan dikkate alındığında katılımcıların orta düzeyde bakım yükleri olduğu söylenebilir. Yaşam Kalitesi Ölçeği toplam puan ortalaması 84.70±11.30, Genel Sağlık Durumu alt boyut puan ortalaması 6.10±1.80, Fiziksel Sağlık alt boyut puan ortalaması 20.50±3.10, Psikolojik Sağlık alt boyut puan ortalaması 19.40±3.20, Sosyal İlişkiler alt boyut puan ortalaması 9.20±2.30, Çevre alt boyut puan ortalaması 26.20±4.80, Çevre-tr alt boyut puan ortalaması ise 29.50±4.80'dir. Yaşam Kalitesi Ölçeği toplam ve alt boyut puan aralığı dikkate alındığında katılımcıların yaşam kalitelerinin orta düzeyde olduğu ifade edilebilir. Ölçekler arasındaki ilişki incelendiğinde ise Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği toplam puanı ile Yaşam Kalitesi Ölçeği Toplam puanı arasında %64'lük negatif korelasyon (p<0.001) bulunmuştur. Bu bulgu bize bakım yükü arttıkça yaşam kalitesinin azaldığını göstermektedir.

Abstract:
The research was conducted in a cross-sectional-descriptive manner in order to evaluate the relationship between the perceived care burden and quality of life in caregivers of individuals with chronic mental health problems followed in the Community Mental Health Center (CMHC). The population of the study consisted of primary caregivers of individuals with chronic mental health problems followed in CMHC. The sample size was calculated according to the sampling method of the universe, and 132 people who accepted to participate in the study in the sample. Data collection tool in the research; Personal Information Form, Zarit Caregiver Burden Scale and World Health Organization Quality of Life Scale Short Form were used. Ethical approval of the research was obtained from Niğde Ömer Halisdemir University Ethics Committee and institutional permission was obtained from Kayseri Provincial Health Directorate. The data were evaluated in the SPSS program. 46.2% of caregivers are female and 53.8% are male. The mean age of the participants was 50.2±13.9 years. 78% of the participants have children and 75% are married. 40.9% of them are not professional and have been caring for their patients with chronic mental health problems for an average of 21.2±13.7 years. The Zarit Care Burden Scale mean score of the participants was 46.70±14.20. This finding shows that the participants have a moderate care burden. Quality of Life Scale total score average is 84.70±11.30. Considering the total and sub-dimension score ranges of the Quality of Life Scale, it can be stated that the quality of life of the participants is moderate. When the relationship between the scales was examined, a 64% negative correlation was found between the Zarit Burden of Care Scale total score and the Quality of Life Scale total score. This finding shows us that the quality of life decreases as the burden of care increases.