Bazı sıklamen türlerinin tohumlarının çimlendirilmesi ve yumrularının büyütülmesi üzerine araştırmalar
Researches on germination of some cyclamen spp. seeds and their tuber growth
Yazar: SUNA BAŞER
Danışman: PROF. DR. M. ERCAN ÖZZAMBAK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Cyclamen hederifolium Aiton.'un doğadan sökülmüş küçük yumrularını hızlı ve sağlıklı büyütme amaçlı yürütülen bu çalışmada, toprak ve toprağa alternatif olabilecek yetiştirme ortamları (perlit, Hindistan cevizi torfu, yaprak kompostu + perlit (1. yıl), kullanılmış mantar kompostu + perlit (2. yıl)), dört farklı konsantrasyondaki besin solüsyonu (BS 1, BS 2, BS 3 ve BS 4) ile kokteyl mikoriza uygulamasının etkisi bir yıllık denemeler ile iki kez tekrar edilerek araştırılmıştır. C. hederifolium'da en yüksek çıkış oranı Hindistan cevizi torfu, perlit ve kullanılmış mantar kompostu + perlit ortamlarından (% 89,2 ? 95,6) elde edilmiştir. En fazla ağırlık artışı, ikinci yıl kullanılmış mantar kompostu + perlit ortamının BS 3 ve BS 4 ile beslenen yumrularında (% 172,3, % 138,7) saptanmıştır. Çevre uzunluğu artışı ve ihracat üzeri boyuna ulaşan yumru oranı ilk yıl toprak ortamında daha yüksek olmuş, ikinci yıl ise en yüksek çevre uzunluğu artış oranı (% 41) kullanılmış mantar kompostu + perlit ortamından elde edilmiştir. Sökülmeden iki yıl yetiştirilen sıklamen yumrularının büyümesinde ise toprak ortamı, perlit ve Hindistan cevizi torfunun gerisinde kalmıştır. C. cilicium ve C. coum türlerinde yumruların büyümeden çok mevcut durumlarını korudukları saptanmıştır. Mikoriza uygulaması, C. hederifolium'da ilk yıl toplam ağırlık artışını pozitif olarak etkilemiştir. C. hederifolium'da köklerin mikoriza ile enfekte olma oranları % 3,3 ? 20 arasında olmuştur. Besin solüsyonları yalnız birinci yıl C. hederifolium'da bazı kriterlerde etkili olmuştur. Bazı sıklamen türlerinin tohumlarının çimlenme ve çıkışını iyileştirmek amacıyla -6 bar (144 g/l) PEG?6000 (C. hederifolium), % 1,5'luk KH2PO4 solüsyonu (C. hederifolium, C. cilicium ve C. coum) havalandırmalı uygulama kabı yöntemi ile uygulanmıştır. C. hederifolium tohumlarının çimlenme ve çıkış oranları üzerine PEG?6000 ile yapılan ön çimlendirme uygulamalarının etkisi önemsiz bulunmuştur. Buna karşılık C. hederifolium, C. cilicium ve C. coum türlerinde KH2PO4 ile yapılan ikinci denemede ön çimlendirme uygulamalarının çimlenme ve çıkış oranında önemli artış sağladığı saptanmıştır.Anahtar kelimeler: Sıklamen, C. hederifolium, C. cilicium, C. coum, yetiştirme ortamları, besin solüsyonu, mikoriza, yumru büyütme, çimlenme, çıkış, ön çimlendirme

Abstract:
This study was carried on to provide rapid and pest - disease free growth and enlargement of the under export sized tubers of Cyclamen hederifolium Aiton., which were lifted from the nature. The effects of soil and soil alternative substrates (perlite, coco peat, green waste compost + perlite (first year), used mushroom compost + perlite (second year)), four different concentrated nutrient solutions (NS 1, NS 2, NS 3 and NS 4) and application of mycorrhizal fungi were investigated in one-year trial repeated two times. Highest emergence ratio was obtained from cocopeat, perlite and used mushroom compost + perlite (89.2 - 95.6 %) in C. hederifolium. The highest weight increase ratio of cyclamen tubers was obtained from the used mushroom compost + perlite fertigated with NS3 and NS4 (172.3 %, 138.7 %) in second year. In fist year, perimeter increase and the ratio of the exportable sized tubers was higher in soil while highest ratio (41 %) was obtained from the used mushroom compost + perlite substrate in the second year. The growth of cyclamen tubers left in soil for two years was lower than that in perlite and cocopeat. It was observed that C. cilicium and C. coum tubers kept their initial size rather than growing. The weight increase ratio of C. hederifolium tubers was affected positevely from mycorrhiza only in first year. Mycorrhizal enfection ratio of roots changed between 3,3 % and 20 % in C. hederifolium. In the first year of the study nutrient solutions affected some criteria of C. hederifolium. Some seeds of Cyclamen spp. were primed in aerated solutions of 1,5?luk KH2PO4 (C. hederifolium, C. cilicium and C. coum) and -6 bar ((144 g/l) PEG?6000 (C. hederifolium) with bubble-column method, respectively. The effect of priming with PEG-6000 on the germination and emergence of C. hederifolium seeds was not found statistically significant. However, in the second experiment priming with KH2PO4 was found to improve germination and emergence of C. hederifolium, C. cilicium and C. coum seeds significantly.Keywords: Cyclamen, C. hederifolium, C. cilicium, C. coum, substrates, nutrient solution, mycorrhiza, tuber growth, germination, emergence, priming.