Siyasi mizah, yeni mizah türü olarak "Trolleme"
Political humor as a new type of humor "Trolling"
Yazar: OĞUZHAN DEĞİRMENCİ
Danışman: PROF. DR. KÜRŞAT ÖNCÜL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halkbilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Uygarlık tarihi boyunca, insanları neyin güldürdüğünü anlamak adına pek çok araştırma yürütülmüştür. Olumlu bir kavram şeklinde düşünülen ve genellikle mutlulukla eş değer görülen gülme, kimi zaman alay etme, tenkit, küçümseme gibi farklı uyarıcılar dolayımında da açığa çıkabilmektedir. Bu bağlamda, gülmeye ya da kahkahaya neden olan her bir etkeni, tek bir formül altında toplamak olanaksızdır. Öyle ki insanları gülmeye iten şey, mutluluktan ziyade, memnuniyet duygusundan kaynaklanmaktadır. Ancak gülünç olan bir durum ya da gülünç duruma düşen kişi, gülme eylemini gerçekleştirenlerin yaşadığı hazdan çoğunlukla mahrum olan cephede yer almaktadır. Mizah ise en başat ögesi olan "gülme" ile gerçekleşen eylemler dizisidir. Yazılı, görsel, işitsel birçok aracıyla insanı bilinçli olarak gülmeye sevk eden mizah, tıpkı gülme eyleminde olduğu gibi doğrudan olumlu bir durumsallığı ifade etmemektedir. Gülme eyleminin motivasyonu olan memnuniyet duygusu, mizahi bir öge söz konusu olduğunda hedef kitleye yönelik olumsuz ve memnuniyetsiz bir geri dönüte sebebiyet verebilmektedir. Dahası geçmiş deneyimler, ortak değerler, kolektif bellek gibi her toplumun kültür örüntüsünde yer alan unsurlar da insanların niçin ve neye gülündüğünü ya da neyin mizah olduğunu anlamak adına son derece önemli ipuçları içermektedir. Daha açık bir ifadeyle, toplumların geçirdiği her kültür evresi mizahi unsurların da dönüşüm yaşadığı bir süreci ihtiva etmektedir. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte, Web 1.0 gibi internetin sadece bilgi alma amaçlı kullanım sahası değişmiş, bilgiyi tüketen insandan, bilgiyi üreten insana dönüşüm yaşanmıştır.  Dolayısıyla yeni medya aracılarının devreye girmesi, yeni jargonların da daha sık gündeme gelmesini beraberinde getirmiştir. Bunlar arasında en dikkat çeken "troll" kavramı, çoğunlukla kışkırtıcı ve rahatsız edici içeriğe sahip birtakım mesajlar içermesi dolayımında güncel bir tartışma konusu yaratmıştır. Bu çalışmada, mizah kavramının ve mizah kuramlarının ne olduğu üzerine durularak, yeni medya aracılığıyla dönüşen eğlence kültürü üzerine araştırma yapılması amaçlanmıştır. Araştırmada, gündelik hayatta ve siyaset arenasında yaşanan olayların, toplumda yarattığı yansımalar bağlamında sosyal medya ağlarıyla nasıl bir görünüm sunduğu gündeme getirilmektedir. Bu kapsamda, siyasi mizah ve troll kavramı üzerine odaklanılarak sınırlandırılan çalışma, eğlence ve kışkırtıcı amaçlı üretilerek dolaşıma giren yeni medya mizahının nasıl bir seyir izlediğini tartışmaktadır. Araştırma, alan yazında yürütülen literatür taraması ve sosyal medya platformlarından derlenen yazılı ve görsel bilgilerden yola çıkılarak kurgulanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular neticesinde, halk biliminin çalışma alanlarından biri olan mizah kavramının, siyasi mizah ve troll paylaşımlarıyla yakından ilişkili olduğu, yeni mizahçılar ve mizah mekânları yarattığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Throughout the history of civilisation, many studies have been conducted to understand what makes people laugh. Laughter, which is considered as a positive concept and is generally equated with happiness, can sometimes be revealed through different stimuli such as ridicule, criticism and belittlement. In this context, it is impossible to summarise all the factors that cause laughter or laughter under a single formula. So much so that what pushes people to laugh stems from the feeling of satisfaction rather than happiness. However, a ridiculous situation or a person who falls into a ridiculous situation is on the front line that is mostly deprived of the pleasure experienced by those who perform the act of laughter. Humour, on the other hand, is a series of actions that take place with "laughter"as its most dominant element. Humour, which consciously encourages people to laugh through many written, visual and auditory means, does not directly express a positive situationality, just like the act of laughing. The feeling of satisfaction, which is the motivation of the act of laughing, may cause a negative and dissatisfied feedback to the target audience when it comes to a humorous element. Moreover, elements such as past experiences, common values, collective memory, which are part of the cultural pattern of every society, contain extremely important clues in order to understand why and what people laugh or what is humour. To put it more clearly, every cultural phase that societies go through involves a process in which humorous elements also undergo a transformation. With the development of technology, the field of use of the internet such as Web 1.0 only for information retrieval has changed, and there has been a transformation from people who consume information to people who produce information.  Therefore, the introduction of new media intermediaries has brought new jargons to the agenda more frequently. The concept of "troll" , which attracts the most attention among these, has created a current topic of discussion due to the fact that it contains a number of messages with provocative and disturbing content. In this study, it is aimed to conduct research on the concept of humour and humour theories and to investigate the entertainment culture transformed through new media. In the research, it is brought to the agenda how the events in daily life and in the political arena are presented through social media networks in the context of the reflections they create in society. In this context, the study, which is limited by focusing on the concept of political humour and troll, discusses the course of new media humour, which is produced and circulated for entertainment and provocative purposes. The research was designed based on the literature review conducted in the literature and written and visual information compiled from social media platforms. As a result of the findings obtained from the research, it has been determined that the concept of humour, which is one of the working cadres of folklore, is closely related to political humour and troll posts, creating new humourists and humour spaces.