Endüstriyel miras alanlarının kültür ve turizm eksenli dönüşümü
Culture and tourism-led transformation of industrialheritage areas
Yazar: DİCLE ÇELİK BAYRAM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYFER YAZGAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Dönüşüm ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Endüstriel miras = Industrial herigate ; Endüstriyel yapılar = Industrial structures ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Kültürel turizm = Cultural tourism

Özet:
Maddi ve maddi olmayan kavramları birlikte kapsayan endüstriyel miras varlıkları turistik cazibe merkezlerine dönüşme sürecinde, turizm destekleyicileri ve toplulukları tarafından tarihin korunduğu ve yaşatıldığı birer nostalji manzarasına dönüşmektedirler. Kültür ve turizm bu anlamda endüstriyel geçmişin kimliğinin açığa çıkmasında önemli bir rol oynamasının yanısıra, endüstriyel mirasın korunması konusunda da önemli bir araçtır. Kültürel işlevler ve endüstriyel miras turizmi için, endüstriyel miras alanları, hem ekonomik hem de kültürel anlamda yeniden canlandırmanın temeli olarak kullanılabilmektedir. Bu canlandırma süreçleri, eski sanayi bölgelerinin ve onları içeren toplulukların çağdaşlaşması konusunda önemli adımlar atılmasını sağlamaktadır. 
Endüstriyel miras alanlarına olan ilginin son dönemlerde yoğun olarak artmaya başlamasıyla birlikte kültür ve turizm kavramları bakımından bu alanlara yönelik talep de gün geçtikçe artmaktadır. Bu alanlara yönelik yapılan müdahalelerin sayısı arttıkça tarihi kültürel miras açısından önemli olan bu alanların kültür ve turizm eksenli dönüşümleri süreçlerinde ortaya çeşitli olumsuzluklar çıkabilmekte ve bu durum geri dönülmesi mümkün olmayan sonuçlar doğurabilmektedir. 
Bu tez çalışmasında endüstriyel miras alanlarının, endüstriyel miras turizminin bir parçası olarak nasıl değerlendirildiği ve endüstriyel miras rotası olarak turizmdeki yeri ve önemi tartışılmaktadır. Bu kapsamda tezde kavramsal olarak miras, turizm, endüstriyel miras ve endüstriyel miras turizmi kavramları turizm ve koruma ekseninde tartışılmaktadır. Endüstriyel miras alanlarının endüstriyel miras turizmine yönelik olarak dönüştürülmesinin yöntemleri, araçları ve yasal süreçleri ortaya konmaktadır ve endüsriyel turizm rotaları oluşturması sürecinde ülkeler arası ilişkiler bağlamında miras rotalarının önemi tartışılmaktadır. Endüstriyel miras alanlarına yönelik dünyadaki dönüşüm örnekleri incelendiğinde, bu örneklerde kültürün ve turizmin kavram olarak bütün yönleriyle ele alındığı ve tüm süreçlerin buna göre planlandığı görülmektedir. Bu projelerin başarıya ulaşmasının ardındaki nedenler incelendiğinde ise bu alanların korunması ve yeniden işlevlendirilerek kullanılması konusunda kültür ve turizmin önemli faktörler olduğu görülmektedir. Turizm eksenli dönüştürülen bu alanların iyi bir planlama süreci ve yönetimi ile başarı kazanması mümkün olmaktadır. 
Tez kapsamında kavramsal yaklaşımlara bağlı olarak, ülkemizdeki endüstriyel miras alanlarının endüstriyel miras turizminin bir parçası olarak değerlendirilmesinin önemli olduğu tartışılmıştır. Bu bağlamda alan çalışması olarak, önemli endüstriyel miras alanlarından biri olan İstanbul'daki Santral İstanbul Projesi incelenmiştir. Bu projenin, geçirmiş olduğu süreçler, endüstriyel miras rotaları içindeki konumu ile birlikte ele alınarak, incelenmiş ve bu alana dair kültür ve turizm eksenli dönüşüm süreçlerine yönelik çeşitli çıkarımlarda bulunulmuştur. Böylece gelecekteki olası projeler için yaşanabilecek problemlere yönelik alınması gereken önlemler adına öneriler geliştirilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Industrial heritage assets, which include both material and immaterial concepts, turn into nostalgia scenes where history is preserved and preserved by tourism supporters and communities in the process of being transformed into tourist attraction centers. In this sense, culture and tourism play an important role in revealing the identity of the industrial past as well as an important tool for the protection of industrial heritage. For cultural functions and industrial heritage tourism, industrial heritage sites can be used as the basis for revitalization, both economically and culturally. These re-enactment processes lead to important steps in the modernization of the old industrial zones and their communities.
With the increasing interest in industrial heritage areas in recent years, the demand for these areas in terms of culture and tourism is increasing day by day. As the number of interventions made in these areas increases, various adversities may arise in the processes of cultural and tourism-oriented transformation of these areas, which are important for the historical cultural heritage, and this situation may lead to irreversible consequences.
In this thesis, how industrial heritage areas are evaluated as a part of industrial heritage tourism and its place and importance in tourism as an industrial heritage route are discussed. In this context, the concepts of heritage, tourism, industrial heritage and industrial heritage tourism are discussed conceptually in the axis of tourism and conservation. Methods, tools and legal processes for the transformation of industrial heritage sites for industrial heritage tourism are presented and the importance of heritage routes in the context of inter-country relations in the process of creating industrial tourism routes is discussed. When the examples of transformation in the world about industrial heritage areas are examined, it is seen that culture and tourism are handled in all aspects as a concept and all processes are planned accordingly. When the reasons behind the success of these projects are examined, it is seen that culture and tourism are important factors in the protection and re-use of these areas. It is possible to gain success with a good planning process and management of these converted areas with tourism axis.
Within the scope of the thesis, it is discussed that it is important to evaluate the industrial heritage sites in our country as a part of industrial heritage tourism depending on the conceptual approaches. In this context, as a field study, one of the important industrial heritage sites, the Santral Istanbul Project in Istanbul, has been examined. The processes of this project have been examined together with their position in the industrial heritage routes and various inferences have been made regarding the transformation processes in the field of culture and tourism. In this way, suggestions have been tried to be developed in the name of measures to be taken for the problems that may occur in the future for possible projects.