Dünya ticaretinde küreselleşme-bölgeselleşme ikilemi
The globalization and regionalism dilemma in world trade
Yazar: SEDA SAĞLAM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. CEREN UYSAL OĞUZ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Anlaşmalar = Agreements ; Bölgesel bütünleşme = Regional integrations ; Bölgeselleşme = Regionalization ; Dünya Ticaret Örgütü = World Trade Organization ; Küreselleşme = Globalization ; Ticaret = Trade ; Ticari anlaşmalar = Trade agreements ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Özellikle ikinci dünya savaşından sonra global düzeyde gerçekleşen hızlı bir değişim ve yenilenme süreci ile birlikte dünya artık, ekonomik, siyasal, sosyal ve kültürel olarak giderek daha fazla bütünleşen bir hâl almaktadır. Dünyanın bu bütünleşme süreci iki ana doğrultuda gerçekleşmiş olup bunlardan birisi değişimin başlıca unsurlarından olan küreselleşme iken, diğeri ise küreselleşme ile yakın bir etkileşim içinde bulunan ve sınırlara bölünmüş yer kürede önemli bir yer teşkil eden bölgeselleşmedir. Küreselleşme ve bölgeselleşme arasındaki ilişki karmaşık bir yapıya sahip olup çoğu zaman bir ikilem olarak nitelendirilmektedir. 
Bütünleşmiş ve tek bir dünya yolundaki ilk adımlardan olan ekonomik küreselleşmeyi sağlamak için, uluslararası ticaret ilişkilerindeki kısıtlamaların azaltılmasını, engellerin ve ayrımcı tutumların ortadan kaldırılmasını öngören çok taraflı Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması imzalanmış ve ardından onu tamamlayıcı nitelikteki Dünya Ticaret Örgütü kurulmuştur. Öte yandan gösterilen ekonomik küreselleşme çabalarına rağmen ülkeler, bölgesel düzeyde işbirliği yapmanın daha hızlı ve kolay olması ayrıca çok taraflı sistemin yavaş ve sancılı süreci nedeniyle bölgesel düzeyde ticaret liberalizasyonunun sağlanmasına öncülük vermişlerdir. Özellikle Avrupa Birliği'nden sonra hız kazanan bölgesel ittifak kurma arayışları ile birlikte bölgesel bütünleşmelerin sayısında büyük artış yaşanmış ve Dünya Ticaret Örgütü'nün kurulmasından sonra ise bölgesel ticaret anlaşmalarının sayısı katlanarak artmıştır. Yaşanan bu gelişmeler Dünya Ticaret Örgütü'nün çok taraflı sisteminin konumunun ve etkinliğinin, dünya ticaretinde büyük önem taşıyan bölgesel entegrasyonlar ve ticaret anlaşmaları tarafından sorgulanmasına neden olmuş ve küreselleşme bölgeselleşme ikilemi tartışmalarını tetiklemiştir. Dünya ekonomisinin gelişim sürecinde küreselleşme ve bölgeselleşme hareketleri birlikte süregelmiş olup, birbirine zıt olarak gözüken bu iki yönlü gelişim aslında birbirinin tamamlayıcı niteliktedir. Hem küreselleşme hem de bölgeselleşme uluslararası ticaret sistemini ayakta tutmakta ve desteklemektedir.


Anahtar Kelimeler: Küreselleşme, Bölgeselleşme, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması/Dünya Ticaret Örgütü, Bölgesel Bütünleşmeler/Bölgesel Ticaret Anlaşmaları

Abstract:
The world, which was influenced greatly by the remarkable changes, and regeneration process experienced globally especially after second World War, is becoming economically, politically, socially and culturally integrated. This formation of the world has developed itself in two ways; one of these is globalization which is one of the main and major elements of change and the other one is regionalism which is in deep interaction with globalization and has a great importance in this this bordered world. The interaction between globalization and regionalism has a complex structure and it is often described as a dilemma. 
In order to reach economic globalization, first step on the path of being an integrated world as one, General Agreement on Tariffs and Trade, a multilateral agreement, which offers substantial reduction and the elimination of tariffs, trade barriers and the discriminatory treatment in trade relations, was signed and afterwards the World Trade Organization, the complement of this agreement, was established. Despite these globalization efforts, countries have given priority to regional trade liberalization because it was easier to form a regional blocs and faster to imply a regional policy than the multilateral system.  With the movements of countries seeking to form regional alliances, the number of regional unions has grown rapidly especially after European Union and also the number of regional trade agreements has increased excessively after the establishment of World Trade Organization. These developments caused the position and the efficiency of the multilateral system of World Trade Organization to be questioned by regional unions and trade agreements and triggered the discussion of globalization and regionalism dilemma. In the developing process of world economy, globalization and regionalism has taken place together as being two main ways of this development and they mutually complete each other in spite of seeming to be contrary. Both globalization and regionalism sustain the international trade system and support it.



 
Key Words: Globalization, Regionalism, General Agreement on Tariffs and Trade/World Trade Organization, Regional Unions/Regional Trade Agreements.