2018 hayat bilgisi öğretim programının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi: İstanbul ili örneği
Evaluation of life sciences course curriculum based on teachers views: İstanbul sample
Yazar: FUAT YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. EROL SÖZEN
Düzce Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hayat bilgisi = Life science ; Hayat bilgisi dersi = Life science lesson ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu çalışma, Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programı'nın temel öğeleri (kazanım, etkinlik, tema, ölçme değerlendirme) öğretmen görüşlerine göre bazı demografik değişkenler açısından değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Karma yöntem açımlayıcı sıralı desen modeline uygun olarak düzenlenen araştırmada aşağıdaki problem durumuna cevap aranmıştır:
Öğretmenlerin Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programı kazanım, etkinlik, tema ve ölçme değerlendirme boyutlarına ilişkin görüşleri nelerdir?
Araştırma nicel ve nitel olmak üzere ele alındığı için iki farklı boyutta değerlendirilmiştir. Araştırma 2019-2020 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Beşiktaş, Beykoz, Kartal ve Tuzla ilçelerinde resmi ve özel ilkokullarda aktif görev yapan 532 sınıf öğretmeni ile yürütülmüştür. Araştırmanın nitel boyutu ise amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Ölçüt örnekleme ile de çalışma grubu belirlenmiştir. Araştırmanın nitel bölümünde 18 sınıf öğretmeni seçilmiştir. Bu öğretmenler seçilirken alınan ölçüt en az dört yıldır aktif çalışıyor olmasıdır.
Araştırmada kullanılan ölçekler nicel ve nitel desenlere uygun olarak belirlenmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda kullanılan ölçek 2016 yılında geliştirilen Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programı'nın Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi Ölçeği'dir. Araştırmanın nitel boyutunda ise araştırmacı tarafından uzman görüşleri alınarak, ölçek formuna paralel bir şekilde hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu sınıf öğretmenlerine uygulanmıştır.
Araştırmada elde edilen nicel veriler SPSS 25.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Cinsiyet ve okul türü değişkenleri için Mann Whitney U testi, yaş, mezuniyet durumu, toplam hizmet süresi, okulun bulunduğu yer, okutulan sınıf seviyesi ve sınıf mevcudu değişkenleri için ise Kruskal Wallis H testi yapılmıştır.Nitel veriler ise betimsel analiz tekniğinden yararlanılarak elde edilmiştir.
HBDÖP ilişkin sınıf öğretmenleri görüşlerinin cinsiyet değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde; kazanım, tema ve ölçme değerlendirme boyutlarında farklılaşmadığı görülürken etkinlik boyutunda farklılaştığı görülmektedir.
HBDÖP ilişkin sınıf öğretmenleri görüşlerinin yaş değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde; kazanım ve tema boyutlarında farklılaşmadığı görülürken etkinlik ve ölçme değerlendirme boyutlarında farklılaştığı görülmektedir.
HBDÖP ilişkin sınıf öğretmenleri görüşlerinin mezuniyet durumu değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde; kazanım, etkinlik, tema ve ölçme değerlendirme boyutlarında farklılaşmadığı görülmektedir.
HBDÖP ilişkin sınıf öğretmenleri görüşlerinin toplam hizmet süresi değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde; kazanım, etkinlik, tema ve ölçme değerlendirme boyutlarında farklılaşmadığı görülmektedir.
HBDÖP ilişkin sınıf öğretmenleri görüşlerinin okul türü değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde; kazanım, etkinlik, tema ve ölçme değerlendirme boyutlarında farklılaştığı görülmektedir.
HBDÖP ilişkin sınıf öğretmenleri görüşlerinin okulun bulunduğu yer değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde; kazanım, etkinlik, tema ve ölçme değerlendirme boyutlarında farklılaşmadığı görülmektedir.
HBDÖP ilişkin sınıf öğretmenleri görüşlerinin sınıf seviyesine göre değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde; kazanım, etkinlik ve tema boyutlarında farklılaşmazken, ölçme değerlendirme boyutunda farklılaşmaktadır. Sınıf düzeyi arttıkça ölçme değerlendirme boyutuna ilişkin görüşler daha olumlu olmaktadır.
HBDÖP ilişkin sınıf öğretmenleri görüşlerinin sınıf mevcudu değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde; tema boyutunda farklılaşmadığı görülürken kazanım etkinlik ve ölçme değerlendirme boyutlarında farklılaştığı görülmektedir.
Ayrıca sınıf öğretmenlerinin HBDÖP'na ait en olumlu görüş bildirdikleri alt boyut temalar iken, en olumsuz görüş bildirdikleri alt boyut ise ölçme değerlendirme olmuştur. Elde edilen nicel bulgular derinlemesine incelenmiş, sınıf öğretmenlerinin doğrudan görüşlerine yer verilmiştir. Araştırma ilgili literatür ve benzer çalışma bulguları çerçevesinde tartışılmış, çeşitli öneriler getirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Hayat Bilgisi, Öğretim Programı, Sınıf Öğretmenliği, Program Geliştirme, Kazanım, Ölçme Değerlendirme

Abstract:
This study was conducted to evaluate the basic elements (gains, activity, theme, assessment and evaluation) of the Life Science Curriculum in terms of some demographic variables according to the teachers' opinions. Answers to the following problem statement were sought with the research conducted according to mixed-methods sequential explanatory design:
1. What are the teachers' opinions about the Life Science Curriculum in the dimensions of the gains, activity, theme, and assessment and evaluation?
Since the research was considered as quantitative and qualitative, it was evaluated in two different dimensions. The research was conducted with 532 classroom teachers who actively worked in the districts of Beşiktaş, Beykoz, Kartal, and Tuzla in the 2019-2020 academic year. The qualitative dimension of the research was determined by using a purposeful sampling method. The study group was determined by criterion sampling. In the qualitative part of the study, the criteria for the selection of classroom teachers was that they should be actively working for at least four years.
The scales utilized for the research were determined in line with the quantitative and qualitative patterns. The scale used in the quantitative dimension of the research was the Questionnaire of Evaluation of the Life Science Curriculum according to Teachers' Opinions, which was developed in 2016. In the qualitative dimension of the study, the semi-structured interview form prepared in parallel with the questionnaire by taking expert opinions by the researcher was applied to classroom teachers.
The quantitative data obtained in the study were analyzed with the SPSS 25.0 package program. Mann Whitney U test was used for gender and school type variables, and Kruskal Wallis H test was used for variables of age, graduation status, total service duration, location of the school, grade and size of the class. Qualitative data were obtained using the descriptive analysis technique.
When it was evaluated whether the opinions of classroom teachers on the Life Science Curriculum (LSC) differed according to the gender variable, it was observed that there was no difference in gains, theme, and assessment and evaluation dimensions, while it differed in the activity dimension.
When it was examined whether the opinions of classroom teachers about LSC differed according to the age variable, it was observed that there was no difference in the gains and theme dimensions, while there was a difference in the activity and assessment and evaluation dimensions.
When it was examined whether the opinions of classroom teachers about LSC differed according to the variable of graduation status, it was observed that there was no difference in the gains, activity, theme, and assessment and evaluation dimensions.
When it was examined whether the opinions of classroom teachers about LSC differed according to the variable of total service duration, it was observed that there was no difference in the gains, activity, theme, and assessment and evaluation dimensions.
When it was analyzed whether the opinions of classroom teachers about LSC differed according to the variable of school type, it was observed that they differed in the dimensions of the gains, activity, theme, and assessment and evaluation.
When it was examined whether the opinions of classroom teachers about LSC differed according to the variable of the location of school, it was observed that there was no difference in the gains, activity, theme, and assessment and evaluation dimensions.
When it was analyzed whether the opinions of classroom teachers about LSC differed according to the variable of the grade level, while they did not differ in the dimensions of the gains, activity, and theme, they differed in the dimension of assessment and evaluation. As the grade level increased, the opinions about the assessment and evaluation dimension became more positive.
When it was examined whether the opinions of classroom teachers about LSC differed according to the class size variable, it was observed that there was no differentiation in the dimension of the theme, they differed in the dimensions of gains, activity, and assessment and evaluation.
In addition, while the sub-dimension in which the classroom teachers expressed the most positive opinion about the Life Science Curriculum was the themes, the one in which they expressed the most negative opinion was the assessment and evaluation. The obtained quantitative findings were analyzed in-depth and direct opinions of classroom teachers were included. The research was discussed within the framework of the relevant literature and similar study findings, and certain recommendations were made.

Keywords: Life Science, Curriculum, Program Development, Classroom Teaching, Gains, Assessment and Evaluation