İşçinin ücretinin süresinde ödenmemesi ve sonuçları
Non-payment of the employee's wages on time and its consequences
Yazar: BERİL ÖZGEN KANIVAR
Danışman: PROF. DR. EMİNE TUNCAY KAPLAN
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Kanunlar 4857 sayılı = Laws 4857 numbered ; Çalışmaktan kaçınma = Right of absenteeism ; Ödemeler = Payments ; Ücret = Wage ; Ücret alacağı = Wage claim ; Ücret ödeme = Wage paying ; İş Kanunu = Labour Law ; İş hukuku = Labour law ; İşçiler = Workers

Özet:
İşçinin iş sözleşmesinden kaynaklanan asli borcu iş görme borcudur. 4857 sayılı İş Kanunu
ile getirilen çalışmaktan kaçınma hakkı ise, işçinin iş görme borcunun istisnası
niteliğindedir. İK'den önce çalışmaktan kaçınma hakkına ilişkin tartışmalar olmasına karşın
ne 3008 sayılı İş Kanunu'nda, ne de 1475 sayılı İş Kanunu'nda ilgili hususa ilişkin herhangi
bir yasal düzenleme bulunmamaktadır. İK öncesi Yargıtay, iş görmekten kaçınılamayacağı
görüşündeydi. İş görmekten kaçınma hakkı, İK m.34 hükmü gereğince ancak dört koşulun
bir arada varlığı halinde kullanılacaktır. Bu şartlar: işçinin ödenmeyen ücret alacağının
olması, bu alacağın ödenmesinin yirmi gün gecikmesi, gecikmenin mücbir sebebe
dayanmaması ve son olarak işin bırakılmasının işçinin kişisel kararına dayanmış olmasıdır.
4857 sayılı İK m.34 ile getirilen çalışmaktan kaçınma hakkıyla işverenin baskı altında
işçisinin ücretini ödemesi amaçlanmıştır. Ancak amaçlanan ile uygulamanın uyuşmadığını
söylemek mümkündür. Yargı kararları incelendiğinde çalışmaktan kaçınma hakkına yönelik
kararların oldukça az olduğunu görülmektedir. Bunun sebebi de maddedeki yasakların
yaptırımının olmaması ve hakkın içeriğine ilişkin tartışmalı hususların varlığı nedeniyle
işçinin bu hakkı kullanmaktan endişeli duymasıdır. Çalışmamızda, çalışmaktan kaçınma
hakkının tarihçesi ve hakkın koşulları göz önünde bulundurularak, uygulamaya yönelik
hakkın kullanılması durumunda kanunda açıkça düzenlenmeyen birtakım hususlar, Yargıtay
kararları ve öğretideki görüşler değerlendirilerek incelenmiştir.
İşverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almaması halinde 6331 sayılı Kanunu'n 13.
maddesinde düzenlenen işçinin çalışmaktan kaçınma hakkına ise sadece bazı bölümlerde
kısaca değinilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ücret, Ücretin Ödenmesi, Ücretin Korunması, Çalışmaktan Kaçınma Hakkı

Abstract:
The main conventional obligation of the worker arising from a contract of employment is
the obligation to work. The right to refrain from working, introduced by the Labor Law No.
4857, is an exception to the worker's obligation to work. Although there were discussions
regarding the right to refrain from working before the Labor Law, neither the Labor Law
No. 3008 nor the Labor Law No. 1475 had any legal regulations regarding the relevant issue.
Prior to the Labor Law, the Supreme Court view on this matter was that the worker could
not refrain from working. The worker's right to refrain from work can be exercised only in
the presence of 4 conditions in accordance with Article 34 of the Labor Law. These
conditions are: the existence of an unpaid wage of the worker, twenty days delay in the
payment of the wage, the delay being not based on force majeure, and lastly, the refraining
from work being based on the personal decision of the worker.
With the right to refrain from working, which is brought with the Article 34 of the Labor
Law No. 4857, it is aimed pressure the employer to pay the wages of the employee. However,
it is possible to say that the intended and the application do not match. When judicial
decisions are examined, it is seen that there are very few decisions regarding the right to
refrain from work. The reasons for this are that the prohibitions in the article being not
sanctioned and the worker is apprehension towards using the right due to the existence of
controversial issues regarding the content of the right. In our study, considering the history
of the right to refrain from work and the conditions of the right, some issues that are not
clearly regulated in the law in the case of the exercise of the right to practice have been
examined by evaluating the decisions of the Supreme Court and the views in the doctrine.
The employee's right to refrain from work in cases where the employer does not take
occupational health and safety measures, which is regulated in Article 13 of the Law No.
6331, is only briefy mentioned in some sections.

Keywords: Wage, Payment of Wage, Protection of Wage, Right to Refrain from Work