Glipizid ve pravastatin moleküllerinin duyarlı analizleri için mikroekstraksiyon sonrası kromatografik yöntem geliştirilmesi
Development of a chromatographic method for sensitive analysis of glipizide and pravastatin molecules after microextraction
Yazar: ÜMMÜGÜLSÜM POLAT
Danışman: PROF. DR. İSMAİL MURAT PALABIYIK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı / Analitik Kimya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry
Dizin: Yüksek basınç sıvı kromatografisi =

Özet:
Bu çalışmada Tip 2 diyabet hastalığı tedavisinde kullanılan ikinci nesil sülfonilüre grubuna ait olan Glipizid (GLP) ve hipertansiyon ve hiperlipidemi tedavilerinde  kullanılan bir HMG-CoA redüktaz inhibitörü olan Pravastatin Sodyum (PST) ilaç molekülleri için manyetik katı faz ekstraksiyonu (MKFE) ile fabrik faz ekstraksiyonuna (FFE) dayanan ayırma ve zenginleştirme yöntemi uygulanması sonrasında fotodiyot dizi dedektör bulunan bir yüksek performanslı sıvı kromatografi (YPSK) cihazı kullanılarak aynı zamanlı analizine dayanan yeni bir analitik yöntem geliştirilmiştir. Öncelikle manyetik katı faz extraksiyonu (MKFE) için optimizasyon çalışmalarını içeren denemeler sonucunda Fe3O4@-Melanin içeren yeni bir manyetik katı destek maddesi ilk kez bu çalışma için sentezlenmiş ve FTIR, XRD, SEM ve Raman yöntemleri kullanılarak karakterize edilmiştir. Tez çalışması kapsamında geliştirilen ikinci ekstraksiyon yöntemi için Sol-gel Ti-PTHF fabrik faz denen kumaş adsorban madde bu tez çalışması kapsamında temin edilip fabrik faz katı ekstraksiyonu (FFE) için kullanılmıştır. GLP ve PST'nin yapay idrar, yapay tükürük ve ilaç örneklerinden ekstraksiyonu için geliştirilen her iki yöntem için pH, desorpsiyon çözgeni seçimi, adsorpsiyon süresive desorpsiyon süresi gibi deneysel değişkenler adım adım incelenmiş ve optimize edilmiştir. Tez çalışmasında GLP ve PST ilaç etkin maddelerinin YPSK cihazında aynı anda analizleri geliştirilen analitik yöntemde mobil faz olarak Asetonitril : KH2PO4 (pH: 3, 0.02 M) (55:45)  karışımı kullanılmış ve akış hızı 1.0 mL dk-1 olarak belirlenmiştir. Analitik ölçümler için dalga boyları PST  için 238 nm ve GLP için 226 nm olarak belirlenmiştir. Önerilen yöntemin Gözlenebilme sınırı (GS) 3.03 ng mL-1, tayin sınırı (TS),9.09  ng mL-1 çalışma aralığı 20-100 ng mL-1 ekstraksiyon yöntemlerini uygulamadan önce ve sonra şeklinde karşılaştırmalı tablolar halinde sunulmuştur. Geri kazanım değerleri hesaplanmıştır hedef molekül analizinde % BSS değerleri % 6,1' in altındadır. Geliştirilen analitik yöntem, MKFE ve  FFE ekstraksiyonundan sonra GLP ve PST'nin tayini için sentetik idrar ve sentetik tükürük çözeltilerine başarıyla uygulanmış ve  geri kazanım değerleri her iki molekül için de % 98,5-103,3 aralığında hesaplanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Fabrik faz ekstraksiyonu, Glipizid, Manyetik katı faz ekstraksiyonu , Pravastatin Sodyum

Abstract:
In this study, Glipizide (GLP), which belongs to the second generation sulfonylurea group used in the treatment of Type 2 diabetes, and an HMG- A new analytical method has been developed for the separation and enrichment of the drug molecules of Pravastatin Sodium (PST), a CoA reductase inhibitor, based on magnetic solid phase extraction (MSPE) and fabric phase solid extraction (FPSE) followed by simultaneous analysis using a high performance liquid chromatography (HPLC-FDA) device with photodiode array detector. A new magnetic solid support material containing Fe3O4@-Melanin was synthesised for the first time for this study and characterised by FTIR, XRD, SEM and Raman methods as a result of experiments including optimisation studies for magnetic solid phase extraction (MSPE). For the second extraction method developed within the scope of this thesis, a sol-gel Ti-PTHF fabric phase adsorbent was obtained and used for the fabric phase solid extraction (FPSE). Experimental variables such as pH, desorption solvent selection, adsorption time and desorption time were examined and optimised step by step for both methods developed for the extraction of GLP and PST from artificial urine, artificial saliva and drug samples. In the analytical method developed for the simultaneous analyses of GLP and PST active pharmaceutical ingredients in the HPLC device a mixture of Acetonitrile : KH2PO4 (pH: 3, 0.02 M) (55:45) was used as the mobile phase and the flow rate was determined as 1.0 mL min-1. The wavelengths for analytical measurements were determined as 238 nm for PST and 226 nm for GLP.The limits of detection (LOD) of the proposed method were 3.03 ng mL-1 the limit of determination (LOQ) was 9.09 ng mL-1 and the operating range was 20-100 ng mL-1 before and after the extraction methods were applied. Recovery values were calculated and % RSD values were below 6.1% in target molecule analysis. The developed analytical method was successfully applied to synthetic urine and synthetic saliva solutions for the determination of GLP and PST after MSFE and FFE extraction and the recovery values were calculated in the range of  98.5-103.3 % for both molecules.
Keywords: Fabric phase extraction, Glipizide, Magnetic solid phase extraction, Pravastatin Sodium