Birleşme sebebiyle borcun sona ermesi
Extinguishment of obligations due to merger of rights
Yazar: ZEHRA AYÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. HASAN AYRANCI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Birleşmeler = Mergers ; Borçlar = Debts ; Borçlar hukuku = Law of obligations ; Borçluluk = Indebtedness ; Borçtan kurtulma davası = Debt relief lawsuit ; Türk borçlar hukuku = Turkish law of obligations ; İmkansızlık = Impossibility

Özet:
Birleşme, TBK m. 135'te düzenlenen dar anlamda borca ilişkin bir sona erme sebebidir. Taraflardan biri veya üçüncü bir kimse üzerinde alacaklı ve borçlu sıfatlarının bir araya gelmesi halinde borç birleşme sebebiyle sona erer. Bunun sebebi hiç kimsenin kendisine karşı alacaklı veya borçlu olamamasıdır. Birleşme sebebiyle borç sona erse de TBK m. 135/II'de düzenlenmiş olan birleştirici olayın geçmişe etkili olarak ortadan kalkmasıyla borç varlığını sürdürmeye devam eder. Birleşmeye ilişkin hükmün son fıkrasında, birleşme gerçekleşse dahi borcun sona ermeyeceği durumlar düzenlenmiştir. Buna göre, taşınmaz rehnine ve kıymetli evraka ilişkin hükümler saklıdır.
Birleşme hususunda, "kimsenin kendisine karşı alacaklı veya borçlu olamayacağından" bahisle borcu sona erdirdiği kabul edilse de bu etki tartışma konusudur. Borcun birleşme süresince askıda olacağı, imkânsızlık sebebiyle ifa edilemeyeceği ve eksik borca dönüşeceği bu hususta ileri sürülen fikirlerdendir. Birleşmeye dair hüküm kanun yapma tekniği açısından da eleştirilere maruz kalmıştır. Zira istisnaların fazlalığı, birleşme etkisinin zayıflaması ve birleşmeye dair şartların fazlalığı hükmün uygulanmasını güç kılmaktadır. Genel bir sona erme sebebi olarak düzenlenmiş bu hükmün, uygulama alanına giren her somut olaya uygulanacak olması sebebiyle, taraf menfaatleri açısından haksız sonuçlar doğurması da mümkündür. Birleşmeye dair, başka hukuk sistemlerinde farklı düzenlemeler yapıldığı görülmektedir. Bu sebepler bir arada değerlendirilerek çalışmada, birleşmenin genel bir sona erme sebebi olarak mı yoksa gerektiği yerlerde özel bir sona erme sebebi olarak mı düzenlenmesi gerektiği tartışılmıştır.

Abstract:
The merger of rights is a cause for the termination of the debt which is regulated in Turkish Code of Obligations Art. 135. In the event that the titles of creditor and debtor come together on one of the parties or a third party, the debt ends due to the merger. This is the reason that no one is creditor or debtor to himself. In the situation that the merger act regulated in the Turkish Code of Obligations Art.135/II disappears with retroactive effect, the debt continues to exist. In the last paragraph of the provision regarding the merger, the situations in which the debt will not extinguish even if the merger takes place are regulated. Accordingly, the provisions regarding immovable pledge and negotiable instruments are reserved.
Although it is accepted that the merger ends the debt with the mention that "no one can be a creditor or debtor against itself", this effect is a matter of debate. Suspension of the debt during the merger, inability to perform due to impossibility and turning it into an obligatio naturalis are among the ideas put forward in this regard. The merger provision has also been criticized in terms of the rule-making technique. Because the excess of exceptions, the weakening of the effect of the merger and the excess of the conditions regarding the merger make the implementation of the provision difficult. Since this provision, which is regulated as a general reason for termination, will be applied to every concrete case that falls within the scope of its application, it is also possible for it to have unfair consequences in terms of the interests of the parties. It is seen that different regulations are made in other legal systems regarding the merger of right. These reasons were evaluated together and it was discussed whether the merger should be regulated as a general or as a special reason for extinguishment.