Beyaz yakalı işçilerde örgütlenme: Türk bankacılık sektöründe bir alan araştırması
The organization in white collar workers: A field research in Turkish banking sector
Yazar: AHMET UTKU ERDAYI
Danışman: PROF. DR. KUVVET LORDOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Banka çalışanları = Bank employees ; Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Beyaz yakalı = White collar ; Sendikalaşma = Unionization ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector ; Örgütlenme = Organization

Özet:
20. yüzyıl boyunca istihdamdaki payları sürekli artan beyaz yakalı işçiler, bugün işçi sınıfının en önemli bileşeni haline gelmişlerdir. Böylece sendikaların ağırlıklı olarak mavi yakalılardan oluşan geleneksel üye tabanı zayıflamıştır. Artık sendikaların potansiyel üyelerini büyük oranda beyaz yakalı işçiler oluşturmaktadır. 21. yüzyılda beyaz yakalı işçilerin örgütlü mücadeledeki etkinliğinin ve sendikaların onları örgütlemedeki başarısının genel sendikal hareketin gücü açısından belirleyici olması muhtemel görünmektedir. Buna karşın beyaz yakalılar tarihsel olarak, hem sayısal hem de etkinlik anlamında görece zayıf bir örgütlenme yapısına sahip oluşlardır. Zayıf örgütlenme yapısı, özellikle 1980 yılından itibaren yaygın uygulama alanı bulan neo-liberal politikalarla birlikte açıkça görülmeye başlamıştır. Neo-liberal dönemde emeğin temel maliyet unsuru olarak kabul edilmesiyle beyaz yakalıların görece sahip oldukları ayrıcalıklar tümüyle ellerinden alınmış ve çalışma koşulları mavi yakalılardan farksız hale getirilmiştir. Söz konusu gelişmeler karşısında beyaz yakalılar, genel gidişatı etkileyebilecek bir örgütlü mücadele yürütememişlerdir.Birçok açıdan böylesine önemli hale gelen beyaz yakalı işçilerin, geleneksel sendikal mücadeleden uzak olan zayıf bir örgütlenme yapısına sahip olmaları, temel bir örgütlenme sorunu olarak karşımıza çıkmaktadır. Buradan hareketle çalışmanın temel amacı, beyaz yakalı işçilerin sorunlu örgütlenme karakterini ortaya koymak ve söz konusu karakteri şekillendiren faktörleri açığa çıkarmaktır. Bu çerçevede Türkiye'de söz konusu sorunu yansıtan, dolayısıyla çalışmanın amacına en uygun sektör görünümünde olan bankacılık sektöründe bir alan araştırması yapılmıştır. Araştırmada nitel yöntem tercih edilmiş; veriler derinlemesine görüşmeler aracılığıyla derlenmiştir. Araştırma sonucunda beyaz yakalılardaki gevşek örgütlenme yapısının boyutlarına ve gevşek örgütlenme yapısını belirleyen faktörlere ilişkin bulgular elde edilmiştir.

Abstract:
The contribution in employment of the white-collar workers has continuously grown throughout the 20. century. As a result, they have become the most crucial component of the current working class. Therefore the traditional membership of the unions in which the blue-collars made up the majority has weakened. So far the white collar workers appear to be the potential members of the unions. In 21. century it?s likely that the efficacy of the white-collar workers in organized struggle and the succes of the unions in organizing them is a determing factor with respect to the power of the universal unionist action. However the white collars had historically a relatively weak organizational structure both in quantitif and efficiency aspects. The weak organizational structre has become clearly visible in conjunction with the neo-liberal policies which are being implented since 1980?s. The white-collars are deprived of their relatif privileges following the recognition of the labor as a basic cost factor and their working conditions became no more different than the blue-collars. In view of these facts the white-collars could not carry out any organized struggle that might effect the course of events.White-collar workers who in several ways to came to such important the fact that the weak organizational structure which avoid the traditional unionist struggle is a major organisation issue. Hence the main aim of our study is to display the aspects of the problematic organizational character of the white-collar workers and to clarify the factors shaping this character. In this context a field research has been conducted in the banking sector that appropriates the aim of study and reflects this problem in Turkey. In the research qualitative method has been prefered and the data has been compiled through depth interview. As an outcome of the research, the findings concerning the dimension of lose organizational structure of the white-collars ve the determining factors this structure have been obtained.