Kanserli çocuğu olan ebeveynlere verilen bilişsel davranışçı yaklaşım temelli psikoeğitimin umutsuzluk ve stresle baş etme üzerine etkisinin incelenmesi
Examination of the effect of psychoeducation based on cognitive behavioral approach given to parents of children with cancer on hopelessness and coping with stress
Yazar: EDA AY
Danışman: PROF. DR. AYŞE OKANLI
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Ana-baba = Parents ; Bilişsel davranış terapileri = Cognitive behaviour therapy ; Bilişsel davranışlar = Cognitive behaviours ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Psikoloji eğitimi = Psychology education ; Stres = Stress ; Stres yönetimi = Stress management ; Umutsuzluk = Hopelessness ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu çalışma, kanserli çocuğu olan ebeveynlere verilen bilişsel davranışçı yaklaşım temelli psikoeğitimin umutsuzluk ve stresle baş etme üzerine etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırma ön test-son test, kontrol gruplu yarı deneysel olarak yapılmıştır. Araştırmanın verileri Mayıs 2017- Ocak 2018 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırmanın örneklemini 64 (30 deney, 34 kontrol) ebeveyn oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında "Tanıtıcı Bilgi Formu" "Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği", "Beck Umutsuzluk Ölçeği" kullanılmıştır. Deney grubunda yer alan ebeveynlere Bilişsel Davranışçı Yaklaşım Temelli Psikoeğitim iki haftada bir bireysel olmak üzere toplam 8 oturum şeklinde uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; ki-kare testi, yüzdelik dağılım, bağımsız gruplarda t testi ve eşleştirilmiş gruplarda t testi kullanılmıştır. 
Bulgular: Eğitim öncesi deney ve kontrol grubunun stresle başa çıkma tarzlarında etkili yaklaşım olan puan ortalamalarının düşük olduğu, duygulara yönelik etkisiz yaklaşım puan ortalamaları ile umutsuzluk toplam puan ortalamasının ise yüksek olduğu belirlenmiştir. Eğitim sonrası kontrol grubuna göre deney grubundaki bireylerin stresle baş etme becerilerinin arttığı ve umutsuzluk düzeylerinin azaldığı ve gruplar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir ( p<0.05). Grup içi karşılaştırmada; deney grubu beck umutsuzluk puanı ön test puanının son teste göre istatistiksel olarak önemli derecede düşük olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). 
Sonuç: Kanserli çocuğu olan ebeveynlere verilen bilişsel davranışçı yaklaşım temelli psikoeğitimin stresle başa çıkma tarzlarını artırmada, umutsuzluk düzeylerini azaltmada etkili olduğu belirlenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Bilişsel davranışçı yaklaşım, hemşirelik, stresle baş etme, umutsuzluk, psikoeğitim.

Abstract:
Aim: This study was carried out to examination of the effect of psychoeducation based on cognitive behavioral approach given to parents of children with cancer on hopelessness and coping with stress
Materials and Methods: This semi-experimental study was conducted using pre- and post-tests with a control group. The study data were collected between May 2017 and January 2018. The sample of the study consisted of 64 parents (30 experimental, 34 controls). In the collection of data, "Introductory Information Form", "Ways of Coping Questionnaire" and "Beck Hopelessness Scale" were used. Psychoeducation based on Cognitive Behavioral Approach was applied to the parents in the experimental group every two weeks, in total 8 sessions. In the evaluation of the data, chi-square test, percentile distribution, independent samples t-tests and paired t-test were used.
Results: It was determined that the coping with stress mean scores of the experimental and control groups were low before the training, whereas mean scores of the ineffective approach towards emotions and hopelessness were found to be high. After the training, it was determined that the coping with stress skills of the experimental group increased and the hopelessness level decreased compared to the control group, with a statistically significant difference (p<0.05). In the intra-group comparisons, beck hopelessness pre-test score was found to be statistically significantly in the experimental group compared to the post-test score (p<0.05).
Conclusion: It was found that psychoeducation based on cognitive behavioral approach given to parents of children with cancer was effective on increasing the coping with stress strategies and decreasing hopelessness.
Keywords: Cognitive behavioral approach, nursing, coping with stress, hopelessness, psychoeducation