Finansal kapsama ve internet bankacılığının ekonomik büyüme ve hane halkı tüketimine etkisi: Türkiye örneği
The effects of financial inclusion and internet banking on economic growth and household consumption in Turkey
Yazar: İBRAHİM EKMEN
Danışman: PROF. DR. YALÇIN KARATEPE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Bankacılık = Banking

Özet:
Finansal kapsama olgusu finansal gelişme ve ekonomi literatüründe son dönemlerde ele alınmaya başlanmış olan bir olgudur. Ekonomik kalkınma literatürü finansın büyümeye etkilerini ele alan geniş bir külliyata sahipken, finansal kapsama ve etkileri konusu literatürde henüz yeni sayılabilecek bir geçmişe sahiptir.

Finansın ekonomik büyümeye olan etkisi konusunda ekonomistler iki farklı görüşe sahip olagelmişlerdir. Kimi ekonomistler finansın ekonominin hizmetkârı olduğunu ve finansın basitçe ekonomik gelişmeyi takip ettiğini belirtirken, kimileri finansın ekonomik büyümenin belirleyicilerinden birisi olduğunu iddia etmişlerdir.

Günümüzde finansın büyümeye olan katkısı ve nedenselliğin yönü konusunda genel bir fikir birliğine varılmış görülmektedir. Ülkeden ülkeye ve farklı periodlara ilişkin yapılan çalışmalarda farklı sonuçlara varılsa da finansın ekonomik büyümeye önemli ve güçlü bir biçimde katkı yaptığı ekonomistler tarafından genel kabul görmektedir. 

Finansal kapsama ve ekonomik kalkınmaya etkisi konusu ise henüz uzun bir literatür geçmişine sahip değildir. Bu kapsamda yapılan araştırmalar farklı ülkelere ait veriler ve farklı yöntemler çerçevesinde farklı sonuçlara ulaşmaktadır. 

Öte yandan finansal kapsamanın arttırılması tüm ekonomilerde istenilen bir durumdır. Daha fazla finansal kapsayıcılık özellikle fakir ve kırılgan toplum kesimlerinin resmi finansal hizmetlere erişimin sağlamakta ve finansal hizmetlerin uygun maliyetle kullanımı bireylerin yaşam kalitesini arttımakta, yoksul kesimlerin günlük finansal işlemleri yapabilmesine, risk yönetimini gerçekleştirmesine, birikim ve yatırım yapabilmesine fırsat tanımaktadır.

Tez kapsamında öncelikle, finans, ekonomik büyüme ve ekonomik kalkınma ilişkisine ilişki literatür incelenmiş, sonrasında yine literatür çerçevesinde finansal kapsama, finansal gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisi incelenmiş ve finansal kapsamaya ilişkin seçilmiş ülke örnekleri ve uygulamaları ele alınmıştır. Sonrasında Türkiye örneği için finansal kapsama büyüme ilişkisi örneği uygulanan 3SLS modeli çerçevesinde test edilmiştir. 

Bu çerçevede tez kapsamında;
-	Bir internet bankacılığı endeksi geliştirilmiş, bu sayede farklı internet ve mobil bankacılık işlemlerinin tek bir endeks üzerinden izlenmesi mümkün hale gelmiş,
-	İnternet bankacılığı endeksinin ardından bir finansal kapsama endeksi geliştirilmiş,  finansal kapsayıcılığın bir unsuru olarak internet ve mobil bankacılık işlemleri finansal kapsama endeksi hesaplamalarına dâhil edilmiş,
-	Finansal kapsamadaki artışın ekonomik büyümeyi arttırdığı ortaya konulmuş, 
-	İnternet bankacılığındaki gelişiminin ekonomik büyümeye pozitif etkisi olduğu ortaya konulmuş,
-	Gerek finansal kapsama, gerek internet bankacılığı, gerekse ATM sayısındaki artışların hane halkı tüketimi üzerinde pozitif etkisi olduğu ortaya konulmuş,
-	Finans sektöründeki büyümenin, ekonomik büyümeye fiziksel sermaye stoğundaki artış vasıtasıyla doğrudan katkı sağladığı ortaya konulmuştur.

Abstract:
The subject of financial inclusion is relatively a new phenomenon that has begun to addressed in the finance and economic development literature. While the economic development literature has a large corpus examining the effects of finance on growth, the subject of financial inclusion and its effects has a relatively recent history in the literature.

Economists have had two different views on the effect of finance on economic growth. While some economists stated that finance is the servant of the economy and finance simply follows economic development, others claimed that finance is one of the determinants of economic growth.

Today, it seems that a there is a general consensus been reached on the contribution of finance to economic growth and the direction of causality. Although different results are reached in studies conducted for different countries and for different periods, it is generally accepted by economists that finance contributes significantly and strongly to economic growth.

The subject of financial inclusion and its impact on economic development does not have a long literature history yet. Studies conducted in this context have reached different results within the framework for different countries and different methods that used for analysis.

On the other hand, increasing financial inclusion is desirable phenomena for all economies. Greater financial inclusion provides access to formal financial services, especially for poor and vulnerable segments of society. And the cost-effective use of financial services improves the quality of life of individuals, giving the poor the opportunity to carry out daily financial transactions, to make risk management, to save and to invest.

Within the scope of the thesis, firstly, finance and economic growth relationship was examined within the scope of the literature. Then the relationship between financial inclusion, financial development and economic growth was discussed and selected country examples related to financial inclusion were examined. Later, the financial inclusion, digital banking and economic growth relationship was tested for Turkey with 3SLS model.

Within this context, 
- An internet banking index has been developed, allowing different internet and mobile banking transactions to be monitored through a single index,
- Internet banking has been included as a component of financial inclusion in financial inclusion index calculations.
Within the scope of the thesis, it has been demonstrated that.
- development in financial inclusion, increases economic growth for Turkey,
- development in the internet banking usage increases economic growth for Turkey,
- increase in both financial inclusion, internet banking and the number of ATMs positively affects household consumption,
- growth in the financial sector directly contributes to economic growth via increasing the physical capital stock for the Turkish case.