Enformasyon toplumu ve insan: Avrupa Birliği politika belgelerinin eleştirel bir değerlendirmesi
Information society and human beings: A critical appraisal of the European Union's policy papers
Yazar: HAKAN YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. HALUK GERAY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Bilgi toplumu = Information society ; Kapitalizm = Capitalism ; İnsan = Human

Özet:
Kapitalizmin 1970'lerdeki krizinin ardından tıkanan sermaye birikimini yeniden sağlayabilmek amacıyla kapsamlı bir yeniden yapılandırmaya girişilir. Kapitalist toplumların yaşadığı dönüşümü daha müreffeh ve eşitlikçi yepyeni bir toplumun doğum sancısı olarak niteleyerek olumlayan enformasyon toplumu kuramcıları bu dönemde yükselişe geçerler ve sermayenin önündeki engelleri kaldıran yeniden yapılandırmayı insanların egemenlerin gözünden anlamlandırarak desteklemelerini sağlayan bir söyleme, ihtiyaç duyduğu ve üstünde yükseldiği bilgi temelini sunarlar. Enformasyon toplumu söylemi, 1990'lara gelindiğinde politika belirleme süreçleri üzerinde belirgin bir etkinliğe sahiptir ve pek çok ülkede enformasyon toplumuna geçiş amacıyla düzenlemeler yapılmaktadır. Ulus-üstü bir örgütlenme olan AB'nin durumu da farklı değildir. Toplumsal mücadele doğrultusunda biçimlenen söylemlerin ideolojik anlamlar sunarak insanları belli yönde eyleme sevk ettiklerini göz önüne aldığımızda, kapitalizmin yeniden yapılandırılmasının sembolik ayağındaki başat unsurlardan birini oluşturan enformasyon toplumu söyleminin insanı nasıl konumlandırdığı bu tezin temel sorunsalıdır. Bunun için öncelikle kuramcıların eserlerinde ve AB politika belgelerinde yer alan enformasyon toplumu tasavvurunun kapitalizmin yeniden yapılandırılmasıyla ilişkisi kurulmuş, ardından de bu yeni toplumda yaşayan insanın nasıl tasavvur edildiğine bakılmıştır. Tasavvur edilen insanın hangi niteliklere haiz olduğu saptanmaya çalışılmış, bu niteliklerin yeniden yapılandırılan kapitalizmin sürdürülebilirliği açısından önemi sorgulanmıştır.

Abstract:
With the crisis of capitalism in the 1970s, a comprehensive restructuring was launched in order to reignite the accumulation of capital. Information society theorists, who justify the transformation of capitalist society by acknowledging it as the birth pain of a new society with much more prosperity and equality, started to rise at the same period. They offered the fundamental knowledge base for the discourse that make people understand the restructuring through the eyes of rulers and support it even it was removing obstacles for capital. Information society discourse gained such an influence over policy processes in the 1990s and many countries were making arrangements with the intention of transition into information society, as was the case in the EU. Considering that discourses, that come into being through social struggles, drive people to act in a specific way by offering ideological meanings, the human being positioned by information society discourse is the main problematic of the dissertation.  After having explained, by analyzing theorists' works and policy papers, the relation of information society conception with the restructuring of capitalism, the conception of the human being of this new society is examined. It is aimed to define the characteristics of that human being and show the importance of his qualities in order to support the restructuring.