Geleneksel el sanatlarından Antep işi nakışının farklı tekniklerle üretilip takıya uyarlanması
Adaptation of traditional Gazi̇antep embroidery from handicrafts into jewelry using various techniques
Yazar: AYŞE KILINÇ
Danışman: PROF. DR. NAZAN AVCIOĞLU KALEBEK
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Antep işi = Antep work ; El sanatları = Handicrafts ; Gaziantep = Gaziantep ; Kuyumculuk = Jewellery ; Kültür = Culture

Özet:
Kültür, bir toplumun yaşam biçiminin atalarından gelen örf, adet ve geleneklerinin 
toplumun değer varlıklarının üretilen eserlerinin toplamıdır. Milletlerin kültür 
varlıklarını devam ettirmesi ve kültür miraslarını koruyarak gelecek nesillere 
aktarması ve kültürel varlık değerlerinin bilincinde olması gerekmektedir. UNESCO, 
Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması sözleşmesinde, bütün dünyadaki halk 
kültürünün ihmal edilmemesi ve kültürel zenginliğin korunmasını sağlayan 
sözleşmeyi imzalamıştır. Kültür mirasımızın en değerli unsurlarından olan el 
sanatlarının korunması, devam ettirilmesi ve geliştirilmesi hem geleneklere sahip 
çıkılması hem de yaşatılması bakımından ele alınmalıdır. Gaziantep, El Sanatı olan 
geleneksel Antep İşi'nin, çeyiz ürünü olarak kullanılan ve birçok alanda yeniliklere 
uygulama alanlarının geliştirilmesini sağlayan, yüzyıllardan beri korunarak yaşatılmış 
bir ilimizdir. Günümüz el sanatlarımızın geçmişteki ve bugünkü durumunu araştırmak 
ve ortaya koymak gerekmektedir. El sanatlarının kültürel birikim olarak 
değerlendirilmesi için günümüzde yapılan nakışlarla geçmişteki örnekler arasında bağ 
kurmak zorunluluğu meydana gelmiştir. Bu nedenden dolayı el sanatları ürünlerimizi 
sandıklardan çıkartıp belgeleyerek gün ışığına çıkartmak gerekmektedir. El 
sanatlarımız, geleneklerimizi, inançlarımızı, törelerimizi ve toplumumuzun estetik 
değerleri ile harmanlanarak bu günümüze kadar ulaşmıştır. Bu araştırmanın amacı, 
Gaziantep ili Antep İşi nakışının geçmiş ve günümüz durumunu tespit etmek, el 
sanatlarına olan ilgiyi belirtmek, bu kapsamda Antep İşi nakış tekniklerinin farklı 
tasarımlarla kuyumculuk teknik ve malzemeleriyle takıya uyarlayarak, kullanım 
alanının gelişmesi ve üretilen ürünleri ortaya koymaktadır. Bu araştırmada yöntem 
olarak alan araştırması yöntemi uygulanmıştır. Gaziantep yöresinde çeyiz ürünü olarak 
kullanılan Antep İşi nakışının çeyiz geleneği hakkında bilgiler, betimleme, yazılı 
kaynaklar, tarama yöntemi ve kaynak kişilerle görüşme ve röportaj metot 
kullanılmıştır. Bu çalışma sonucunda, Antep İşi tekniklerinden kartopu, ciğerdeldi, fil 
işi(mercimek), teknikleri takıya uygulanmıştır. Yapılan takılar fotoğraflarla 
belgelenmiştir.

Abstract:
Culture is the total of customs, traditions, and heritage passed down from ancestors, 
encompassing the produced works and values of a society's way of life. Nations must 
continue their cultural assets, preserve their cultural heritage, and pass these values on 
to future generations. UNESCO has endorsed the Convention for the Safeguarding of 
Intangible Cultural Heritage, ensuring the preservation of folk culture worldwide and 
the safeguarding of cultural richness. Protecting, sustaining, and enhancing the 
traditional handicrafts, which constitute our cultural heritage's most valuable elements, 
is crucial for upholding traditions and ensuring their continuity. Gaziantep,is a city that 
has preserved and sustained the traditional Antep embroidery, a form of handicraft, 
utilized as dowry items, and has facilitated its adaptation and application in various 
fields, fostering innovations for centuries. Investigating and presenting the current and 
past status of our handicrafts is necessary. To evaluate handicrafts as a cultural 
accumulation, it becomes essential to establish connections between contemporary 
embroideries and past examples. Hence, it is imperative to document and bring our 
handicraft products out of storage to shed light on them. Our handicrafts have 
amalgamated our traditions, beliefs, customs, and aesthetic values, persevering to this 
day. This study aims to identify the past and present condition of Antep embroidery in 
Gaziantep province, indicate interest in handicrafts, and in this context, adapt Antep 
embroidery techniques with different designs to jewelry using jewelry techniques and 
materials, aiming to expand their usage and showcase the resulting products. Field 
research methodology was employed in this study. Information regarding the dowry 
tradition associated with Antep embroidery, commonly used as dowry items in 
Gaziantep region, was gathered through description, written sources, scanning method, 
and interviews with primary sources. As a result of this study, techniques of Antep 
embroidery such as 'kartopu,' 'ciğerdeldi,' and 'elephant (mercimek)' have been applied 
to jewelry. The created jewelry pieces have been documented through photographs.