İslam Hukukunda bağlayıcılık bakımından Hz. Peygamber'in tasarrufları
The Prophetic conducts in view of binding in Islamic Law
Yazar: MURAT ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. SAFFET KÖSE
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Bağlama = Binding ; Davranış = Behavior ; Fetvalar = Fatwas ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Sünnet = Sunna ; Yargı yetkisi = Juristiction ; Yargılama = Judgement ; İmamet = Imamet ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İçtihatlar = Judicial decisions

Özet:
Hz. Peygamber'in, asıl vazifesi olan Allah'tan aldığı ilâhî vahyi insanlara olduğu gibi aktarma görevinin (risâlet/teblîğ) yanı sıra, duruma göre onları tefsir etmek, ayetlerin delalet ve işaretlerinden anlaşılan hükümleri bildirmek, insanların sorularına cevap vermek (fetvâ), halk arasında vuku bulan ihtilafları halletmek (kazâ) ve kamu işlerini tanzim etmekle de (imâmet) görevli bulunduğu kabul görmektedir. Bu arada bir insan olmanın doğal sonucu olarak gerçekleştirdiği beşerî tasarruflarıyla, Allah'ın seçtiği bir elçi olması münasebetiyle kendisine ihsan edilen veya husûsî yükümlülükler getiren bir takım özel statü ve şartlar gereği gerçekleştirdiği tasarruflarının da (hasâis) varlığı bilinmektedir. Şüphesiz bu tasarruflar arasında mahiyet ve sonuçları itibariyle bazı farklılıklar bulunmaktadır.Teorik açıdan bakıldığında tez konusunun, şer`î nasları anlama ve yorumlama yetkisinin, yani Rasûlullah'ın vefatından sonra onun siyâsî ve teşrî`î otoritesinin sonrakiler için anlamı ve bu iki fonksiyonun kimler tarafından ne şekilde devam ettirileceği problemiyle doğrudan bağlantılı olduğu anlaşılmaktadır.Çalışma bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Girişte kısaca konunun amacı üzerinde durulduktan sonra konuyla doğrudan ilişkili birkaç temel kavram, sadece konuyla bağlantısı açısından izah edilmiştir. Ayrıca girişte konunun tarihî açıdan meşruiyetini, gerçekliğini ve gerekliliğini ortaya koymak amacıyla Hz. Peygamber'in tasarruflarının ayrıma tâbî tutulmasının tarihî süreçteki gelişimi etraflıca açıklanmıştır.Birinci bölümde konunun teorik çerçevesini oluşturan Hz. Peygamber'in ictihadının mahiyet ve meşruiyeti ele alınmıştır. Bu bölümde usûlcülerin konuyla ilgili tartışmalarına detaylı şekilde yer verilmiş, konuyla alâkalı deliller etraflıca incelenerek, Hz. Peygamber'in ictihadının meşruiyeti, sınırları ve onun tasarruflarının tasnifindeki temel rolü ortaya konulmuştur.İkinci bölümde ise önceki bölümlerde zikredilen temele dayalı olarak, İslam hukukunda bağlayıcılık bakımından Hz. Peygamber'in tasarrufları konusu üzerinde detaylı bir şekilde durulmuştur. Bu bölümde İslam hukukçularının konuyla ilgili görüşleri tespit edilmeye çalışılmış, özellikle bu ayrımdan doğan hukukî sonuçlara işaret edilmeye gayret gösterilmiştir. Bu bölümde Hz. Peygamber'in tasarrufları genel itibariyle hukuk kaynağı olma ve hukûkî değer taşıma (teşrî`) açısından değerlendirilmiş, özellikle bu tasarruflardan çıkan hükümlerin süreklilik taşıyıp taşımadığı dikkate alınmıştır.

Abstract:
The level of authority ?that of mufti, judge, or head of state- required conferring a right or resolving a dispute in the post-Prophetic era will depend on the capacity in which the Prophet is understood to have acted when he uttered the statement or committed the action regarded as legal proof in establishing this right or resolving this dispute. Thus, interpreting the Prophetic actions and speeches is very important.This thesis consists of an introduction, two chapters and a result. The primary function of the introduction is to explain the content of the subject and the method of the thesis. In the introduction, several terms related to the subject have been explained in detail and than the historical process of the subject has been mentioned.In the first chapter, the Prophet?s ijtih?d which makes up the theoretical back ground of the thesis has been examined widely. In this chapter, the ijtih?d of the Prophet were given in associated with the Prophet?s actions.In the second chapter, the Prophetic conducts and actions are described and depicted in detail. In this chapter, the following questions will be tried to find an answer: What is the difference between the Prophet?s acting in his capacity as mufti and conveyer of the Message (muballigh) and his acting in his capacity as judge, and then as head of state (im?m). Are his actions in each of these capacities all of equal effect on the shari`a, or do they each affect the shari`a in a different way? And is there a difference between messengership (ris?la) and the above-mentioned offices, or is messengership precisely the act of issuingfatwas? And if you say that messengership is simply the act of given fatwas, then is there a difference between it and prophethood (nub?wwa), or are these two also identical?Technically speaking, the relationship between authority of the mufti and that of ras?l are distinct: as ras?l the Prophet simply communicated what God revealed to him verbatim; as mufti, he clarified those aspects of this revealed message that stood in need of clarification. Since, ift?? was in this sense an extension of ris?la.The head of state differs both from the mufti ad judge in that many of his actions. Instead, the imam bases many of his actions on the public interest (mas ? lah ? a).That is why; kaz? was in this sense an extension of im?ma.As a result, the Prophetic conducts should be evaluated in view of legal results.