Öğrenci ebeveynlerinin genel özyeterlilik ve sağlık okuryazarlığı düzeylerinin Ankara'da iki ilkokul örneğinde incelenmesi
General self-efficacy and health literacy levels of students parents: investigation on two primary schools in Ankara
Yazar: BERHİV ALTUN
Danışman: PROF. DR. SEÇİL ÖZKAN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ana-baba = Parents ; Ankara = Ankara ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğrenciler = Students

Özet:
Araştırmada İki ilkokulda öğrenim gören öğrencilerin ebeveynlerinin sağlık okuryazarlığı düzeyinin özyeterlilik üzerinde etkili olabileceği öngörülerek bu ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Ankara İlinde 30 Mayıs - 3 Haziran 2016 tarihleri arasında, İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı Çankaya ve Sincan İlçelerinde yer alan iki ilkokulda öğrenim gören öğrencilerin ebeveynlerinden 226'sına ulaşılmıştır. Ulaşım yüzdesi %92,2'dir. Veri kaynağı olarak içerisinde tanımlayıcı sorular, sağlık okuryazarlığı ve genel özyeterlilik ölçeklerinin bulunduğu anket formu kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alınmıştır. 
Araştırmaya katılan ebeveynlerin %64,62sı annelerden oluşmaktadır. Katılımcıların yaş ortalaması 37,30±5 ve ortancası 55 (24-60)'tir. Katılımcıların %68,6'sı lise ve üstü eğitim düzeyinde, %40,7'si ev hanımıdır. Çalışmamızda yetersiz-sınırlı sağlık okuryazarlığı düzeyi %64,6; sağlık okuryazarlığı indeksi ortalaması 29,99±9,12; ortancası 29,68(3,13-50,0); genel özyeterlilik ortalaması 62,63±10,34; ortancası 62 (39-83) bulunmuştur. 
Katılımcıların eğitim düzeyi ile sağlık okuryazarlığı ve genel özyeterlilik düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,001).  Çalışmada genel özyeterlilik ve sağlık okuryazarlığı arasında pozitif yönde ve güçlü düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=0,70; p<0,05). Katılımcıların yaşı ile genel özyeterlilik skoru arasında pozitif yönde ve zayıf düzeyde bir ilişki saptanmıştır (r=0,20; p<0,05). Katılımcı ebeveynin cinsiyeti ile genel özyeterlilik arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur ve erkeklerde genel özyeterlilik puanının daha yüksek olduğu saptanmıştır (OR:4,14;%95GA.1,31-13,01)(p<0,05).
Bu çalışma ülkemizde sağlık okuryazarlığı ve genel özyeterliliği birlikte değerlendiren ilk çalışmadır. Sağlık okuryazarlığı ile ilgili çalışmalar ülkemizde son yıllarda artmış olsa da, dünyadaki alanyazın dikkate alındığında henüz yeterli sayıda çalışma bulunmamaktadır, daha geniş tabanlı sağlık okuryazarlığı araştırmalarına ihtiyaç vardır.

Abstract:
It was aimed to examine this relationship by foreseeing that the health literacy level of the parents of the students of the two primary schools may have an effect on self-efficacy.
Between May 30 and June 3, 2016 in Ankara, 226 of the parents of the students attending the two primary schools in Çankaya and Sincan Districts of the Provincial Directorate of National Education were reached. The participation rate is 92.2%. As a data source, a questionnaire containing descriptive questions, health literacy and general self-efficacy scales was used. p<0.05 was considered statistically significant.
64,62% of the parents participating in the study are composed of mothers. The mean age of the participants was 37.30 ± 5 and the median was 55 (24-60). 68,6% of the participants were in high school or above education level and 40,7% were housewife. In our study, the level of inadequate-limited health literacy was 64.6%; the health literacy index average 29.99 ± 9.12; median 29.68 (3,13-50,0); general self-efficacy average 62,63 ± 10,34; median 62 (39-83) were found.
A statistically significant relationship was found between education level, health literacy and general self-efficacy levels (p<0.001). A statistically significant, positive and powerful relationship was found between the general self-efficacy and health literacy in the study (r = 0,70; p<0,05). There was a positive and weak relationship between general self-efficacy score and age of participants (r = 0,20; p<0,05). A statistically significant difference was found between the sex and general self-efficacy of the participant parents and  the general self-efficacy score is higher in males (OR: 4,14; 95% GA.1,31-13,01) (p<0,05).
This is the first study evaluating health literacy and general self-efficacy together in our country. While studies on health literacy have increased in recent years in our country, there is not yet enough work to be done considering the global literature, and there is a need for more broad-based health literacy studies.