Bilim eğitiminde lise öğrencilerinin argümantasyon becerilerinin geliştirilmesi yoluyla eleştirel düşünme becerilerinin geliştirilmesi
Enhancing high school students' critical thinking skills via enhancing their argumentation skills in science education
Yazar: ÜMMÜYE NUR TÜZÜN
Danışman: PROF. DR. FİTNAT KÖSEOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Kimya Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Argümantasyon = Argumentation ; Argümantasyon tabanlı bilim öğrenme = Argumentation based science learning ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Kimya dersi = Chemistry lesson ; Kimya eğitimi = Chemistry education ; Kimya öğretimi = Chemistry teaching ; Lise öğrencileri = High schools students

Özet:
Argümantasyon etkinlikleriyle zenginleştirilmiş kimya dersleri, öğrencilerin sadece kimya konularındaki bilgisini artırmakla kalmayıp onların eleştirel düşünme becerilerini geliştirerek günlük yaşamlarında çeşitli konularda akla yatkın çözümler üretmelerine, bilinçlendirilmiş bireyler olmalarına katkı sağlamaktadır. Bu araştırmada,  argümantasyon odaklı kimya öğretimiyle bilim eğitiminde lise öğrencilerinin argümanlarının ve argümantasyonlarının kalitesinin geliştirilmesi suretiyle eleştirel düşünme becerilerinin nasıl geliştirilebileceği araştırılmıştır. Bu amaçla geliştirilmesi hedeflenen eleştirel düşünme becerilerinin belirlenmesinde ilgili literatürde kabul gören Cambridge International A & AS Level Thinking Skills Syllabus (2011) (Cambridge Uluslararası A & AS Seviyesi Düşünme Becerileri Müfredatı) ve Lim'in (2011) araştırması esas alınmıştır. Eylem araştırmasının kullanıldığı nitel araştırma şeklinde tasarlanan bu araştırmanın uygulama süreci, 2013-2014 öğretim yılında Ankara'da bir ortaöğretim kurumunda öğrenim gören 127 dokuzuncu sınıf öğrencisi ile kendi araştırmacı öğretmenleri tarafından dokuzuncu sınıf ortaöğretim kimya dersi öğretim programı kazanımlarına paralel biçimde yürütülmüştür. Toplam 148 ders saati süren uygulama dört aşamalı olarak yürütülmüş, ilk aşamanın tamamlanması ile elde edilen verilere dayalı olarak yapılandırılmış durum, ilerleyen aşamalarda elde edilen veriler ile çözümü geliştirme adına araştırılmıştır. Elde edilen veriler üzerinde içerik analizi uygulanmıştır. Veri toplama araçlarının içerik geçerliği alan eğitiminde uzman üç fen eğitimcisi tarafından kontrol edilerek sağlanmış; güvenirliği ise yine aynı üç uzmanın verileri kodlama ve kategorilere yerleştirmeleri arasındaki tutarlılığı ile sağlanmıştır. Analiz sonuçları ile ulaşılan sonuç 'Argümantasyon odaklı kimya öğretimi sürecinin öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerini geliştirdiği,' şeklindedir. Böyle bir süreç öğrencilere kavram öğretiminin yanı sıra; argüman ve argümantasyon (sözel argümantasyon) kalitesinin geliştirilmesi suretiyle öğrencilere kendilerinin ve arkadaşlarının düşünme stratejilerini daha yakından izleyebilme fırsatları sunmuş, onların eleştirel düşünebilen, bilinçlendirilmiş birey olmalarına yardımcı olmuştur.


Anahtar Kelimeler: Argümantasyon Odaklı Kimya Öğretimi, Argüman - Argümantasyon Kalitesinin Geliştirilmesi, Eleştirel Düşünme Becerileri.

Abstract:
The argumentation based chemistry lessons make students not only concept learners but also critical thinkers so that they can find plausible solutions for daily life problems and they can be informed citizens. In this study, it was researched how to enhance students' critical thinking skills via enhancing argument and argumentation quality throughout an argumentation based chemistry education. For determining target critical thinking skills, it was referred to Cambridge International A & AS Level Thinking Skills Syllabus (2011) and Lim's (2011) research. The study was conducted in a high school in Ankara with 127, 9th grade students in 2013-2014 educational year by their teacher parallel with chemistry lesson's curriculum targets throughout 148 lessons. Action research was used in the study. The application was constructed as four parts. When the first part of the application was completed, the situation was constructed based on the gathered data. When the other parts were implicated, the gathered data was used to develop the solution. Content analysis was used for the collected data. To check content validity, member checking was applied and to check reliability, three independent coders' triangulation was used. After analyzing the data, the conclusion was constructed as 'An argumentation based chemistry teaching enhanced students' critical thinking skills'. Such a teaching process made students not only concept learners but also critical thinkers and informed citizens because it gave them the chance for criticizing their own and others thinking strategies via enhancing the argument and argumentation quality.


Key Words: Argumentation Based Chemistry Education, Enhancing Argument & Argumentation Quality, Critical Thinking Skills.