Musa Carullah Bigiyef'in Kur`an anlayışı ve yorum yöntemi
Musa Carullah Bigiyef's comprehension of Qur`an and his interpretation method
Yazar: AHMET İŞLEYEN
Danışman: PROF.DR. HALİS ALBAYRAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Din = Religion
Dizin: Bigiyef, Musa Carullah = Bigiyef, Musa Carullah ; Tefsir = Commentary

Özet:
ÖZET İşleyen, Ahmet, Musa Carullah Bigiyef 'in Kur'an Anlayışı ve Yorum Yöntemi, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof. Dr. Halis Albayrak, 117s+V Bu tezde Musa Carullah Bigiyef 'in Kur' an anlayışını ve yorum yöntemi ele alınmıştır. Birinci bölümde onun Kur' an anlayışı ele alınmıştır.M.Carullah, ilke olarak Kur'an ve Sünnetten başka otorite kabul etmemiş ve meselelerin hallini özellikle Kur'anda aramıştır. Kur'anı her şeyin üstünde tutan Carullah'ın anlayışında Kurbanda her meselenin halli için çözümler mevcuttur ve Kur'an müslümanları uyandırabilmenin en büyük aracıdır. Carullah'ın, Kur' anın hiç bir harfinin hikmetsiz olamayacağı fikrini benimsemiş olması onu kimi zaman lafızcılığa itmiş kimi zaman da parçacı bir yorum yöntemine sahip olmasına neden olmuştur. Böylelikle o, çağdaş sorunlara, din ve vicdan hürriyeti, hoşgörü, kadın haklan gibi kimi değerlere daha kolay Kur'anî çözümler bulabilmiştir. İkinci bölümde ise Carullah'ın yorum yöntemi ele alınmıştır. Carullah, yorumlarında çeşitli kaynaklara müracaat etmiştir. Başta Kur'an olmak üzere Hadis-i şeriflere ve dilbilimsel verilere atıflarda bulunarak çoğu zaman mantıkî değerlendirmeler yapmıştır. Carullah, ilke olarak, kelama te'vil dediği, ayetin zahiri anlamını dikkate almadan yapılan te'vil tarzına karşıdır. Ancak bu tarz bir te'vile sıkça başvurmak durumunda kalmıştır. Bunun nedeni çağdaş değer ve sorunlar karşısında Kur'anî çözümler bulmaya çalışmasıdır. Bir başka ifadeyle o, bütün gayretiyle Kur'anın bugüne ve yarma hitap ettiğini göstermeye çalışmış, bir bakıma uzlaştırma çabası içersine girmiştir. Bu da onu te'vile yöneltmiştir. Fakat o, Kur'andan yararlanırken belli bir yöntem takip etmemiş bazen Kur'anı Kur' anla açıklamaya çalışmış, bazen Kur'andan parçacı bir yöntemle yararlanmış ve bazen de sonuca gidebilmek için lafızlara sıkı sıkıya bağlı kalmış ya da te'vile başvurmuştur. Kur'andan asd yararlanış yöntemi ise dilbilimsel açıklamalar şeklinde olmuştur. özetle zor bir dönemde yaşamış olan Musa Carullah'ın Kur'an anlayışının şekillenmesinde yaşadığı dönemin belirgin bir etkisi olmuştur. Ve onun tüm gayreti karşılaştığı bu sorunlara Kur'anî cevaplar bulmaya çalışmak olmuştur.

Abstract:
ABSTRACT İşleyen, Ahmet; "Musa Carullah Bigiyef s Comprehension of Qur'an and his Interpretation Method" Master thesis, Consultant: Prof. Dr. Halis Albayrak, 117+V In this thesis, we have dealt with Musa Carullah Bigiyef s comrehension of Qur'an and his interpretation method. In first part of the thesis, we have dealt with his comprehension of Qur'an: Here it can be seen that M. Carullah didn't approve of anything as a base except Qur'an and the Sunna, and that he sought solutions for problems, especially, in the Qur'an. According to Carullah's this comrehension that regards Qur'an as superior, we can find solutions for all the problems in Qur'an, and it is the greatest means in awakening Muslims. The fact that Carullah had appropriated to the idea that none of the letters of Qur'an could be without any purpose, sometimes, directed him towards literahstic and sometimes leaded him to have an atomic interpretation method. Thus, he could find easily Qur'anic solutions for contemporary problems and some values such as for religion and conscience, tolerance and women rights. In the second part of the thesis, we have dealt with Carulllah's interpretation method: Carullah resorted to various sources in his comments. He had made logical evaluations with attributions, firstly to Qur'an, after that to prophet and to linguistic data. Carullah, principally, opposes to willful misinterpretations style without consideration of external meaning of verses. However, he obliged to have recourse to such kind of willful misinterpretations. The cause of that was his effort to find Qur'anic solutions for modern value and problems. In another word, he tried to show that Qur'an is addressing to today and tomorrow and in one respect, he enterned in a reconcilement effort. As a result, this directed him towards the wilful misinterpretation. But he didn't follow a certain method in benefiting from Qur'an in a atomic method and sometimes he stuck to expressions firmly or had recourse to willful misinterpretations in order to obtain a result. His essential method of making use of Qur'an was in the form of linguistic explanations. Concisely, in improvement of Qur'anic understanding of Musa Carullah, which leaded a difficult life, was there an evident impact of his period of time, and his all efforts were for finding Qur'anic answers for problems he ran into.