Mastektomili kadınlarda bilişsel çarpıtmalar, ruhsal belirtiler ve evlilik uyumu
Cognitive characteristics in women with mastectomy, mental symptoms and marriage compliance
Yazar: HATİCE BÜŞRA GÜRCEN
Danışman: DOÇ. DR. SEMRA KARACA
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Bilişsel çarpıtma = Cognitive distortion ; Evlilik = Marriage ; Evlilik uyumu = Marital adjustment ; Kadınlar = Women ; Mastektomi = Mastectomy ; Meme = Breast ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms

Özet:
Giriş: Mastektomi, memede kanser hücrelerinin temizlenmesi için uygulanan bir tedavi olmakla birlikte, kadınlarda ruhsal değişimlere de neden olabilmektedir. 
Amaç: Bu araştırma mastektomili kadınlarda bilişsel çarpıtmalar, ruhsal belirtiler ve evlilik uyumu ilişkilerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve karşılaştırmalı tipte olan çalışma bir kamu hastanesinde 90 mastektomili ve 90 sağlıklı kadın örnekleminde gerçekleştirildi. Veriler Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği (BÇÖ), Kısa Semptom Envanteri (KSE) ve Evlilik Uyum Ölçeği (EUÖ) kullanılarak toplandı ve tanımlayıcı istatistiksel analizler, t testi, Mann-Whitney U testi ve Spearman Korelasyon Analizi ile değerlendirildi. 
Bulgular: Mastektomili kadınlar BÇÖ‟nün ve KSE‟nin tüm alt boyutlarında sağlıklı kontrol grubundan yüksek puan almışlardır ve bu fark ileri derecede anlamlıdır(p˂.05).   EUÖ toplam ve anlaşma alt boyutunda mastektomili kadınlar sağlıklı kontrol grubuna oranla daha yüksek puan almışlardır ve aralarındaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır(p˂.05). BÇÖ‟nin alt boyutlarının tamamı ile KSE toplam ve alt boyut puanları arasında pozitif, çok güçlü ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunmaktadır(r=,769 ile ,919). BÇÖ‟nin alt boyutları ile EUÖ‟nin Anlaşma alt boyutu ve toplam puanı arasında pozitif, güçlü ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunmaktadır(r=,681 ile ,734). KSE toplam ve alt boyut puanları ile EUÖ‟nin Anlaşma alt boyutu ve toplam puanı arasında pozitif yönde güçlü ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunmaktadır(r=,672 ile ,778). 
Sonuç: Mastektomili kadınlarda bilişsel çarpıtmalar ve ruhsal belirtiler anlamlı ölçüde yüksektir ve bilişsel çarpıtmalarla ruhsal belirtiler ilişkilidir. Kadınlarda bilişsel çarpıtmalar ve ruhsal belirtiler puanları ile evlilik uyum puanı ve anlaşma alt boyut puanları birlikte yükselmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Mastektomi, bilişsel çarpıtmalar, ruhsal belirtiler, evlilik uyumu.

Abstract:
Introduction: Although mastectomy is a treatment for the cleaning of cancer cells in the breast, it can also cause psychological changes in women.  Aim: This research was carried out to investigate the cognitive distortions, mental symptoms, and marital adjustment relationships in women with mastectomy. 
Materials and Method: The descriptive and comparatice study was conducted in a public hospital with 90 mastectomies and 90 healthy female samples. The data were collected using the Cognitive Distortions Scale /BÇÖ), the Brief Symptom Inventory (KSE), and the Marriage Adjustment Scale (EUÖ) and were evaluated by descriptive statistical analyzes, t test, Mann-Whitney U test and Spearman Corrlation Analysis. 
Results: Women with mastectomy scored high in the healthy control group in all sub-dimensions of BÇÖ and KSE and this difference is highly significant (p<.05). Women with mastectomy scored higher in total and agreement sub-dimensions than the healthy control group and the difference between them was statistically significant (p<.05). There are positive, very strong and statistically significant relationships between all sub-dimensions of the BÇÖ and the total and subdimension scores of the KSE (r=,769 and, 919). There ara positive, strong and statistically significant relationships between the sub-dimensions of the BÇÖ and the sub-dimension of the agreement and the total score of EUÖ (r=681 and 734). There are strong and statistically significant relationships between the total and subdimension scores of the KSE and the sub-dimension and totaqal score of the EUÖ‟s agreement (r=, 672 and 778). 
Conclusion: Cognitive distortions and mental symptoms are significantly higher in women with mastectomy, and cognitive distortions are associated with mental symptoms. Cognitive  distortions and psychological symptoms scores, marriage adjustment scores and agreement sub-dimension scores increase in women. 
Key words: Mastectomy, cognitive distortions, mental symptoms, marital adjustment.