Serviks kanseri tanılı hastalarda 3 boyutlu konformal brakiterapi uygulanan hastaların lokal kontrol ve toksisite sonuçları
Local control and toxicity results in cervical cancer patients treated with 3d conformal brachytherapy
Yazar: SALİHA EZGİ OYMAK
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN CEM ÖNAL
Başkent Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Radyasyon Onkolojisi = Radiation Oncology

Özet:
Lokal ileri evre serviks kanseri tedavisinde brakiterapi (BRT) vazgeçilmez bir tedavi seçeneğidir. Konvansiyonel BRT'de tümör ve riskli organ (organs at risk; OAR) dozlarını değerlendirmek amacıyla International Commission on Radiation Units and Measurements (ICRU) referans noktalarına başvurulmaktadır. Çalışmalar ICRU dozlarının tümör dozlarını olduğundan yüksek, riskli organ dozlarını ise olduğundan düşük gösterdiğini bildirmektedir. Konformal BRT planlaması ile tümördeki ve riskli organlardaki doz dağılımlarını görmek mümkündür. Doz-volüm histogramlarında (DVH) tümöre ve OAR'a ait öne çıkan parametrelerin lokal kontrol (LK) ve radyoterapiye (RT) bağlı geç komplikasyonlar üzerindeki etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. 
Ocak 2008 – Mayıs 2011 tarihleri arasında Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı'na başvuran evre IB-IVA serviks kanseri tanılı hastalardan 3 boyutlu konformal BRT uygulanan 55 hasta değerlendirilmiştir.
Ortalama 20.7 ay takip sonucunda 2 yıllık beklenen genel sağkalım (GS) %62.4, LK %84.8 olarak bulunmuştur. Görülen tümör volümü (gross tumor volume; GTV) ve klinik tümör volümü (clinical tumor volume; CTV) nüks gelişen hastalarda belirgin olarak büyüktür (p=0.04). GTV DVH parametreleri D100 (hedef hacmin %100'ünün aldığı minimum doz) ve D90 dozları, LK sağlanan hastalarda daha yüksektir (p<0.001). CTVD100, D98, D90 ve D50 dozları lokal  kontrol açısından anlamlı bulunmamıştır. Geç gastrointestinal sistem (GİS) ve genitoüriner sistem (GÜS) toksisitesi görülen hasta sayısı 23'tür (%41.8). 11 hastada (%20) grad 3-4 GİS toksisitesi, 2 hastada (%3.6) grad 3 GÜS toksisitesi meydana gelmiştir. Geç GİS toksisite gelişen hastalarda rektum D0.1cc (0.1cc'lik hacmin aldığı minimum doz), D1cc ve D2cc dozları, toksisite gelişmeyen hastalara göre belirgin olarak yüksektir (sırasıyla p=0.04, p=0.02, p=0.01).
LK'un ve tedavi toksisitesinin öngörülmesinde GTV, CTV ve OAR DVH parametrelerinin klinik önemi vardır. Doz optimizasyonunda yeterli deneyim kazanıldığında CTV dozlarını yüksek tuturak OAR dozlarının düşürülmesi, yüksek LK başarısı ile daha az toksisitenin gelişmesini sağlayacaktır.

Abstract:
BRT is an essential option in the treatment of locally advanced cervical cancer. In order to assess the doses of the tumor and OAR, ICRU reference points are used. Studies have shown that this indirect evaluation fails to be true more often than not; tumor doses are overestimated while OAR doses are underestimated. With conformal BRT, it is possible to see the dose distribution in tumor and OAR. Evaluating the effect of DVH parameters regarding tumor and OAR on local control and late toxicities due to RT was aimed in this study.
Of the patients referred to Başkent University Deparment of Radiation Oncology with stage IB-IVA cervical cancer between January 2008 – May 2011, 55 patient treated with 3 dimensional conformal brachytherapy were included for assessment. 
After a mean follow-up of 20.7 months, 2 year actuarial overall survival(OS) and LC were 62.4% and 84.8%, respectively. GTV and CTV are significantly larger in patients with recurrence (p=0.04). DVH parameters for GTV, D100 (the minimum dose received by 100% of the target volume) and D90 were higher in the patients who achieved local control (p<0.001). CTVD100, D98, D90 and D50 doses were not found to be significant for local control. Late gastrointestinal system (GIS) and  genitourinary system (GUS) toxicity was seen in 23  (41.8%) patients. 11 (20%) patients had grade 3-4 GIS toxicity and 2 patients (3.6%) had grade 3 GUS toxicity. In patients with late GIS toxicity, rectum D0.1cc ( the minimum dose received by 0.1cc), D1cc and D2cc doses were significantly higher than the patients without toxicity(p=0.04, p=0.02, p=0.01, respectively).
GTV, CTV and OAR DVH parameters have clinical significance in prediction of LC and treatment related toxicity. With experience in dose optimisation, maintaining high CTV doses while decreasing OAR doses will result in high LC rates with low toxicity in brachytherapy planning.