Çocuk ve gencin beslenmesinde tahıl, yalancı-tahıl ve kuru baklagillerin protein kaynağı olarak yeri
Protein quality evaluation of cereals, pseudocereals and legumes for children and adolescents nutrition
Yazar: MEHMET HAYDAROĞLU
Danışman: PROF. DR. MÜBECCEL DEMİRKOL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Baklagiller = Leguminosae ; Besinler = Foods ; Beslenme = Nutrition ; Gençler = Youngs ; Proteinler = Proteins ; Tahıllar = Cereals ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu çalışmada çocuk ve gencin beslenmesinde tahıl, yalancı-tahıl ve kuru baklagillerin protein kaliteleri değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Besinlerin protein ve amino asit içerikleri ve sindirilebilirlik oranları kapsamlı literatür taramasıyla PubMed, Web of Science veri tabanları ve gri literatür kontrolüyle elde edilmiştir. Dahil edilen çalışmalardaki bulgular betimsel analizle değerlendirilerek Gıda ve Tarım Örgütü önerisi doğrultusunda protein kaliteleri hesaplanmıştır. Bulgular: Çalışma kapsamında 159 yayın dahil edilip 9 tahılın, 3 yalancı-tahılın ve 19 kuru baklagilin protein kalitesi değerlendirilmiştir. Amino asit skoru değerlendirmesinde 19 kuru baklagil içerisinde en yüksek skor 100 üzeri değerle Afrika yam fasulyesi, soya fasulyesi, nohut ve pirinç fasulyesinde bulunmuştur. Tahıllardaysa 69'la yulaf, yalancı-tahıllardaysa 89'la karabuğday en yüksek skora sahiptir. In vitro protein sindirilebilirliğiyle hesaplanmış sindirilebilir elzem amino asit skorunda (DIAAS) en yüksek kalite skorları değerlendirilebilen 18 kurubaklagilde 78'le soya fasulyesinde, tahıllarda 61'le tritikalede, yalancı-tahıllardaysa 70'le kinoada saptanmıştır. Sıçanlarda çalışılmış fekal gerçek protein sindirilebilirliği hesaplanmış DIAAS değerlendirmesinde en yüksek skorlarsa değerlendirilebilen 12 kuru baklagilde 79'la nohutta, 5 tahılda 62 skoruyla yulafta, yalancı-tahıllardaysa 79'la kinoada saptanmıştır. Domuzlarda çalışılan standardize ileal amino asit sindirilebilirliğiyle düzenlenmiş DIAAS değerlendirmesindeyse en yüksek skorlar değerlendirilebilen 6 kuru baklagilde 65'le soya fasulyesinde, 9 tahılda 52'yle tritikalede saptanmıştır. Yalancı-tahıllarda veri elde edilemediğinden bu değerlendirme yapılamamıştır. Birinci kısıtlayıcı amino asitler ise tahıların tamamında lizin, kuru baklagillerde 11 tanesinde kükürtlü amino asitler, 3'ünde lizin, 3'ünde triptofan, 2'sinde lösin ve yalancı-tahıllarda ise 2'sinde valin 1'inde lizin olarak bulunmuştur. Sonuç: Çocuk ve gencin beslenmesinde çalışmamızın sonuçlarına göre kısıtlayıcı amino asitleri farklı bitkisel proteinler gün boyu birlikte kullanılarak elzem amino asit örüntüsü sağlanabilir.


Anahtar kelimeler: protein kalitesi, tahıllar, yalancı-tahıllar, kuru baklagiller

Abstract:
Objective: We aimed to evaluate protein qualities of cereals, pseudo-cereals and legumes in nutrition of children and adolescents. Materials and Methods: Protein and amino acid contents and digestibility rates of grains were obtained from PubMed, Web of Science databases by comprehensive literature search and gray literatüre was checked. Findings in the included studies were evaluated with descriptive analysis. Protein qualities were calculated by the method of digestible indespensable amino acid score (DIAAS) which is Food and Agriculture Organizations' recommendation. Findings: 159 publications were included and the protein quality of 9 cereals, 3 pseudo-cereals and 19 legumes were evaluated. In amino acid score evaluation, the highest score among 19 legumes was found in the African yam bean, soybean, chickpea and rice bean with a value over 100. In cereals, highest score was obtained for oat by 69 and buckwheat among pseudocereals by 89. The highest quality scores in the DIAAS calculated by in vitro protein digestibility were found in soybean by score of 78 among 18 legumes, triticale by score of 61 among 9 cereals and 70 for buckwheat among 3 pseudo-cereals. The highest scores in the DIAAS evaluation calculated by the true protein digestibility of the rats were found in chickpea by score of 79 among 12 legumes, oats by score of 62 among cereals, and quinoa with 79 with among pseudo-cereals. The highest scores in the DIAAS evaluation calculated by standardized ileal amino acid digestibility studies in pigs were found in soybean at 65 among 6 legumes and triticale with 52 among 9 cereals. This assessment was unable to be done for pseudo-cereals because data was not be obtained. The first limiting amino acids were lysine for all cereals, in 19 legumes 11 of thems' was sulfated amino acids, 3 of them lysin, 3 of them tryptophan, 2 of them leucine, and among pseudo-cereals 1 of them lysine and 2 for valine. Conclusion: Children and adolescents can meet protein and amino acid requirements by consuming variety of plant protein sources differentiated in terms of limiting amino acids.


Keywords: protein quality, cereals, legumes, pseudocereals