Karayolunda yapılan eşya taşımalarında taşıyıcının 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve CMR konvansiyonu kapsamında kayıp veya hasardan kaynaklanan sorumluluğu
The liability of the carrier due to the loss or damage within the scope of Turkish Commercial Code No. 6102 and CMR convention in the carriage of the  goods by road
Yazar: GÖZDE VAROL
Danışman: DOÇ. DR. FİGEN YILDIRIM ; DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU ŞENSÖZ MALKOÇ
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Dış Ticaret Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Hukuku ve Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hukuk = Law ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Eşya taşıma = Goods transportation ; Kanunlar 6102 sayılı = Laws 6102 numbered ; Karayolu taşımacılığı = Highway transportation ; Sorumluluk = Responsibility ; Taşıma sorumluluğu = Carrier's responsibility ; Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code ; Türk ticaret hukuku = Turkish commercial law

Özet:
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)‟nun taşımaya ilişkin hükümleri ile CMR
Konvansiyonu (Convention Relative au Contrat de Transport International de
Machandises Par Route), çalışmamızda karşılaştırmalı olarak incelemeye tabi
tutulmuş ve incelen konular yargı kararları ile somutlaştırılmaya çalışılmıştır. 6102
sayılı TTK ve CMR‟ nin uygulama alanı veya uygulanma koşuları tartışılmıştır.
Çalışmamızda, esas olarak taşıma işine ilişkin olmak üzere diğer uluslararası
protokollere de yer yer incelemeye alınmıştır. Çalışmamızın esas konusunu ise
karayolu ile uluslararası eşya taşımalarına dair CMR Konvansiyonu ile 6102 sy.
TTK‟ nın „Taşıma İşleri‟ ne ilişkin 850 ile 894. maddeleri arası oluşturacaktır.
Çalışmamamızda temel çıkış noktası olarak 6102 sy. TTK ve CMR kapsamında
taşıyıcının kayıp (zıya) ve hasardan kaynaklanan sorumluluğu incelenerek, kayıp ve
hasar sorumluğunun hukuki niteliği, kayıp ve hasar kavramı, taşıyıcının başta özen
borcu olmak üzere diğer borçları ve sorumlu tutulabileceği diğer haller, taşıyıcının
yardımcı kişiler ile fiili taşıyıcının davranışlarından kaynaklanan sorumluluğu
açıklanmıştır. Taşıyıcının esas sorumluluğunun taşıma sözleşmesinden
kaynaklanması sebebi ile taşıma sözleşmesinin hukuki mahiyeti açısından da
tespitler yapılmıştır. Ayrıca, taşıyıcının sorumluluktan kurtulmasını sağlayan genel
ve özel sebepler, sorumsuzluk kaydının sorumluluğa etkisi, sorumluluğun sınırı(Özel
Çekme Hakkının uygulanması, taşıyıcının sorumluluğunun üst sınırı ve üst sınırın
artırılması koşulları) ve sorumluluğu sınırlama hakkının kaybı da ayrıntılı ifade
edilmiştir. Özellikle sorumluluğu sınırlama hakkının kaybı başlığı altında taşıyıcının
kastı veya kasta eşdeğer kusurunun varlığı, pervasızca hareket ve wilful misconduct
kavramı ve Türk Hukuk uygulamasında nasıl bir kusur derecesinde bulunduğu
yönünde tespitlerde bulunulmuştur. Çalışmamızda, taşıyıcının sorumluluğundan
kaynaklanan tazminat davalarında tazminat miktarı ve hesaplaması, davanın tarafları,
ispat ve zamanaşımı incelemeye alınmıştır.

Abstract:
The provisions of the Turkish Commercial Code No. 6102 (TCC) and the CMR
(Convention on the Contract for the International Carriage of Goods by Road)
Convention were examined in a comparative manner in our study and the issues
examined were tried to be concretized by judicial decisions. Application area or
application conditions of 6102 numbered TCC and CMR are discussed. In our study,
other international protocols, mainly related to transportation issues, were also partly
examined. The main issue of our study will be the CMR Convention on the
transportation of international goods by road and the articles between Number 850
and 894 regarding "Transportation Works" of the Turkish Commercial Code No.
6102.
As the main starting point of our study, after the examination of the liability of the
carrier due to loss and damage within the scope of TCC No. 6102 and CMR, the
legal nature of loss and loss liability, loss and damage concept, other debts of the
carrier, especially duty of care, and other situations in which the carrier can be
considered responsible, the liability of the carrier due to the behaviors of the
auxiliary carrier and the actual carrier are disclosed. Since the main liability of the
carrier originates from the contract of carriage, determinations in terms of the legal
nature of the carriage contract have been made. In addition, general and specific
reasons for the relief of the carrier from liability, the effect of non-liability record on
liability, the limit of liability (the implementation of the Special Drawing Right, the
upper limit of the liability of the carrier and conditions for increasing the upper limit)
and the loss of the right to limit the liability are also explained in detail.
Determinations have been made, especially under the heading of loss of the right to
limit liability, about the wilful misconduct of the carrier or the presence of a defect
equivalent to wilful misconduct, reckless movement in Turkish law practice. In our
study, the compensation amount and calculation in the compensation cases arising
from the liability of the carrier, the parties to the case, proof and time-out were taken
into consideration.