Onarıcı adaletin Ceza Hukukunda yansımaları
Restorative justice's implications on Criminal Law
Yazar: MERAL OKUDAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜLFİKAR ÖZKAN
Üsküdar Üniversitesi / Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü / Ceza Adaleti Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Mevcut ceza sistemlerinde suç olgusunda fail karşısında mağdur olarak devlet yer almaktadır. Bu perspektif mağdurun unutulmasına, haklarının ihlal edilmesine sebep olmuştur. Haklarını elde edemeyen, zararı giderilmeyen, yargı sürecine dahil edilmeyen mağdur bir kez daha mağdur edilmektedir. Bu durumda ceza sistemleri ihtiyaca cevap verememektedir. Onarıcı adalet bu ihtiyaçlara binaen ortaya çıkmıştır. Onarıcı adalet mağdur odaklı bir yaklaşım sergiler. Felsefi alt yapısında ve pratik uygulamalarında mağdur ön planda tutulur. Mağdur aktif şekilde yargılama sürecine katılır, duygularını ifade eder, zararını dile getirir, onarım ve cezalandırmada söz sahibi olur. Onarıcı adalet failin haklarını da gözetmektedir. Fail, sebep olduğu zararın yükümlülüklerini üstlenmesi için teşvik edilir, mağdurun maddi veya manevi zararının onarılmasında fail aktif rol alır. Onarıcı adalet çok çeşitli uygulamalarıyla dünyanın hemen her yerinde mağdurların ihtiyacını gidermektedir. Tarafsız kişilerce yönetilen uygulamalarda mağdur ve fail pişmanlık, öfke merhamet duygularını dile getirerek ruhen iyileşme amaçlanmaktadır. Suç sonrası süreç mahkemeler yerine onarıcı adalet uygulamalarıyla yürütülerek daha kısa sürede, daha avantajlı sonuçlar elde edilmesini sağlamaktadır. 
Çalışmada mağdur ve faillerin karşı karşıya getirildiği onarıcı adalet uygulamalarından konferans, uzlaşma ve çembere yer verilmiştir. Çeşitli kaynaklar incelenerek tarihsel kavram ele alınmıştır. Onarıcı adalet felsefesinin anlaşılması için ilkeler açıklanmıştır. Onarıcı adaletin çeşitli ülkelerdeki ve Türk hukuk sistemindeki görünümlerinden bahsedilmiştir. Uygulamaların somut olarak anlaşılabilmesi için örnekler taranmış ve seçilen örneklere yer verilmiştir. Çalışma sonunda kronolojik tabloya da yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Onarıcı adalet, mağdur hakları, onarıcı adalet uygulamaları, onarıcı adalet ilkeleri, uzlaşma.

Abstract:
In the current penal systems, the state takes place as the victim against the perpetrator in the crime phenomenon. This perspective has caused the victim to be forgotten and their rights violated. The victim, who cannot obtain their rights, whose damages are not compensated, and who is not included in the judicial process, is victimized once again. In this case, penal systems cannot meet the need. Restorative justice emerged out of these needs. Restorative justice takes a victim-centered approach. The victim is prioritized in its philosophical background and practical applications. The victim actively participates in the trial process, expresses his feelings, expresses his harm, and has a say in reparation and punishment. Restorative justice also respects the rights of the perpetrator. The perpetrator is encouraged to assume the responsibilities of the damage he has caused, and the perpetrator takes an active role in repairing the victim's material or moral damage. Restorative justice meets the needs of victims almost everywhere in the world with its wide variety of practices. In practices managed by impartial people, it is aimed to heal the victim and perpetrator spiritually by expressing feelings of regret, anger, compassion. The post-crime process is carried out with restorative justice practices instead of courts, providing more advantageous results in a shorter time.
In the study, conference, mediation and circle, which are restorative justice practices in which victims and perpetrators are brought face to face, are included. Principles are explained to understand the restorative justice philosophy. The appearance of restorative justice in the Turkish legal system has been mentioned. Examples from different countries are given. Chronological development is also given at end of the study.

Key Words: Restorative justice, victims' rights, restorative justice practices, restorative justice principles, mediation.