Allojenik kök hücre nakli yapılan hastalarda nakil sonrası c-reaktif protein düzeyinin artışının değerlendirilmesi
Evaluation of the increase of c-reactive protein level in patients with allogeneic stem cell transplantation
Yazar: MUHAMMED İKBAL KILIÇ
Danışman: PROF. DR. LEYLAGÜL KAYNAR
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: C reaktif protein = C reactive protein ; Hematopoetik kök hücre transplantasyonu = Hematopoietic stem cell transplantation ; Hematopoetik kök hücreler = Hematopoietic stem cells ; Komplikasyonlar = Complications ; Kök hücre taransplantasyonu = Stem cell transplantation ; Kök hücreler = Stem cells ; Postoperatif komplikasyonlar = Postoperative complications

Özet:
Amaç: Allojenik hematopoetik kök hücre nakli doğuştan veya yaşamın ilerleyen zamanlarında ortaya çıkan birçok hematolojik hastalıklarda ve malignitelerde kür sağlayabilen tedavi yöntemidir. Enfeksiyon, malignite veya travmaya karşı vücutta sistemik fizyolojik veya metabolik kompleks bir cevap vardır. Bu reaksiyonların amacı doku hasarını azaltmak, infektif organizmaları izole etmek, ortadan kaldırmak ve tamir mekanizmalarını aktive etmektir. Vücutta ortaya çıkan bu reaksiyonlar bütününe akut faz cevabı denir. C-reaktif protein (CRP), akut faz reaktanı gibi davrandığı tespit edilen ilk proteindir. Klinikte sıklıkla kullanılmaktadır ve serum seviyesi birçok faktörden etkilenmekedir. Bu çalışmada hastaların allojenik nakil sonrası dönemden taburcu oldukları döneme kadar görülen CRP düzeylerindeki artışın nakil sonrası görülen komplikasyonlar ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Hastalar ve Yöntem: Geriye dönük olarak yapılan bu çalışmaya Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Hematoloji Bilim Dalı, Kemik İliği Nakli ve Kök Hücre Tedavi Merkezi'nde 2005-2019 yılları arasında allojenik hematopoetik kök hücre nakli yapılan hastalar değerlendirildi. Çalışmaya yeterli dosya verilerine ulaşılabilen, nakilden hemen önce ve nakil sonrası yatış döneminde düzenli CRP takibi yapılan 100 hasta dahil edildi. Nakil sonrası CRP artışı olan ve olmayan hastalar ile ortaya çıkan komplikasyonlar (graft-versus-host hastalığı, engraftman sendromu, enfeksiyon vs.) arasında istatistiksel analizler yapıldı.
Bulgular: Allojenik kök hücre nakli yapılan hastaların %95'inde nakil sonrası yatışlarının devam ettiği sürede CRP yüksekliği tespit edildi. CRP yüksekliği tespit edilen hastaların eşlik eden komplikasyonlarına bakıldığında, enfeksiyon durumunun olması (p:0,003) ve ateş yüksekliğinin olması (p:0,001) arasında istatistiksel olarak anlamı fark gözlendi. Enfeksiyonu olan hastalarda CRP kestirim değeri 89,6 mg/l olarak tespit edildi. Bu değer istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi (p:<0,001)
Sonuç: Allojenik hemtopoetik kök hücre nakli yapılan hastalarda nakil sonrası erken dönemde CRP yüksekliğinin yüksek ateş ve enfeksiyon varlığından önemli ölçüde etkilendiği, enfeksiyon tanısında özellikle 89,6 mg/l üzerindeki CRP değerinin kuvvetli olarak enfeksiyon varlığına işaret ettiği sonucuna varıldı.
Anahtar Kelimeler: Allojenik hematopoetik kök hücre nakli, c-reaktif protein, enfeksiyon, hematopoetik kök hücre, nakil komplikasyonları

Abstract:
Aim: Allogeneic hematopoietic stem cell transplant is a treatment method that can provide cure in many hematological diseases and malignancies that arise at birth or later in life. There is a systemic physiological or metabolic complex response in the body against infection, malignancy or trauma. The purpose of these reactions is to reduce tissue damage, isolate, eliminate infective organisms and activate repair mechanisms. All of these reactions occurring in the body are called acute phase responses. C-reactive protein (CRP) is the first protein found to act as an acute phase reactant. It is frequently used in the clinic and its serum level is affected by many factors. In this study, it was aimed to evaluate the relationship between the increase in CRP levels seen from the post-allogenic transplant period to the time they were discharged and the complications seen after transplant.

Patients and Methods: In this retrospective study, post-allogeneic hematopoietic stem cell transplant patients were evaluated at Erciyes University Faculty of Medicine, Department of Internal Medicine, Hematology Department, Bone Marrow Transplant and Stem Cell Treatment Center between 2005-2019. The study included 100 patients who had adequate file data, and who had regular CRP follow-up just before and after transplantation. Statistical analysis was made between patients with and without CRP increase after transplantation and complications (graft-versus-host disease, engraftment syndrome, infection etc.) that occurred.

Results:  In 95% of post-allogeneic stem cell transplant patients, it was found that CRP increased during the post-transplant hospitalization. When the accompanying complications of patients with elevated CRP levels were examined, a statistically significant difference was observed between the presence of infection (p:0.003) and the height of fever (p:0.001). CRP predictive value was found to be 89,6 mg/l in patients with infection. This value was considered statistically significant (p:<0.001).

Conclusion: It was concluded that in patients with post-allogeneic hemtopoietic stem cell transplantation, the elevation of CRP in the early period after transplantation was significantly affected by the presence of high fever and infection, especially in the diagnosis of infection, the CRP value above 89,6 mg/l strongly indicates the presence of infection.

Keywords: Allogeneic hematopoietic stem cell transplant, c-reactive protein, infection, hematopoietic stem cell, transplant complications