Türkiye'de yerel yönetimlerin vergilendirme yetkisi, küreselleşme ve yerelleşme bağlamında bir inceleme
Tax power of local governments in turkey, an examination in the context of globalization and localization
Yazar: ELVAN CENİKLİ
Danışman: PROF. DR. RECAİ DÖNMEZ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Bölümü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ekonomi = Economics ; Hukuk = Law ; Maliye = Finance
Dizin: Küreselleşme = Globalization ; Vergilendirme = Taxation ; Vergilendirme yetkisi = Taxation authority ; Yerel yönetimler = Local administrations ; Yerelleşme = Decentralization

Özet:
Küreselleşme süreci ülkeler için ekonomik, politik ve sosyolojik değişimlere yol açan bir süreçtir. Bu süreç, sanayileşmiş ülkelerin ve küresel kurumların dünya çapında egemen güçler haline gelmesine neden olmuştur. Gerek söz konusu egemen ülke ve kurumların ürettiği politikalar gerekse ülkelerin küreselleşme çağında yerel olana sahip çıkma güdüsü yerelleşme kavramının önem kazanmasına neden olmuştur. Yetki ve sorumlulukların yönetimin alt kademelerine devri anlamına gelen yerelleşmenin en önemli bileşeni ise mali yerelleşmedir. Kamusal harcama yapma ve gelir elde etme yetkilerinin yerel yönetimlere bırakılması yerel yönetimlerin yetkilerine ilişkin tartışmaları gündeme getirmiştir. Çünkü mali yerelleşmenin gelir yönü yerel yönetimlere vergilendirme yetkisi verilmesini öngörmektedir. Üniter devletlerde ise vergilendirme yetkisinin asli sahibi devlet olup, devlet elindeki bu yetkiyi sahip olduğu egemenlik gücüne dayanarak yasama organınca yapılan yasalarla kullanır.Türkiye'de 1980 sonrası yaşanan liberalleşme hareketleri, Türkiye'nin imzaladığı Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı ve küresel kuruluşların Türkiye ile ilgili raporları yerel yönetimlerin vergilendirme yetkilerine sahip olması yönünde baskılar yaratmaktadır. Oysa, üniter bir devlet olan Türkiye'de yerel yönetimlerin vergilendirme yetkisine sahip olmalarının bazı anayasal sınırları mevcuttur. Bu yetkinin yerel yönetimlere bırakılmasının ayrıca idare hukuku ve vergi hukuku açısından da sakıncaları bulunmaktadır.

Abstract:
Globalization is a process that causes economic, politic and sociologic changes in countries. This process has leaded industrialized countries and global institutions to become dominant powers worldwide. Both politics produced by these dominant countries and institutions and drives of the countries for making a claim to the local one in globalization era, has caused the concept of decentralization to come into question. The main component of the decentralization, which means the delegation of power and responsibility to lower levels, is fiscal decentralization. Transferring the authority of conducting public expenditures and collecting income to local governments has revived arguments about authorities of local governments. Because, the income side of the fiscal decentralization anticipates giving the taxation power to local governments. But the main owner of the taxation power is central government in unitary nations, and a government uses this power through the laws made by legislature.Liberalization movements seen in Turkey after 1980, European Charter of Local Self-Government signed by Turkey, and reports of global institutions about Turkey create pressure for giving the taxation power to the local administrations. However, there are some constitutional restraints about taxation power to be given to local administrations in a unitary government like Turkey. Furthermore, transferring this power to local administrations has some drawbacks in terms of administrative law and tax law.