Sisplatin ile kombine kemoterapi uygulanan hastalarda nefrototoksisitenin incelenmesi ve hastaların yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi
The investigation of cisplatin nephrotoxicity and quality of life in patients treated with cisplatin-based chemotherapy
Yazar: SONGÜL BUTUR
Danışman: PROF. DR. FİKRET VEHBİ İZZETTİN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Nefrotoksisite = Nephrotoxicity ; Tıbbi onkoloji = Medical oncology ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Çalışmamızın amacı, sisplatin ile tek başına veya kombine tedavi alan kanserli hastalarda sisplatin kaynaklı nefrotoksisitenin ve bu hastaların yaşam kalitelerinin değerlendirilmesidir. Çalışmamıza katılan 49 hastanın, 3 kür boyunca her kürden önce ve sonra ve ayrıca sisplatin tedavisi bittikten 6 hafta sonra böbrek fonksiyonları izlenmiştir. 1.,2.,3., kemoterapi (KT) öncesi ve sonrası ve 6. hafta sonundaki kan üre azotu (Blood urea nitrogen:BUN) ve kreatinin değerlerinde snırlı ama istatistiksel olarak anlamlı bir artış saptanmıştır (p<0.05). 1.,2.,3. kürlerde, kür sonrası sistatin C değerlerinin istatistiksel olarak arttığı; potasyum ve sodyum değerlerinin ise azaldığı görülmüştür (p<0.05). Magnezyum ve kalsiyum değerlerinde ise sadece 2. kür sonunda istatistiksel olarak bir azalma gözlenmiştir (p<0.05). 1. ve 3. kürlerden sonra ve 6.hafta sonunda ürik asit değerlerinde de istatistiksel olarak anlamlı bir artış gözlenmiştir (p<0.05). Çalışmamızda ayrıca aynı hastaların yaşam kaliteleri de değerlendirilmiştir. EORTC QLQ C-30 yaşam kalitesi anketi kullanılmıştır. Anket sonuçlarına göre hastaların tedavi öncesi ve 3 kür tedavi sonrası genel sağlık durumunda anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Hastaların semptom skalaları değerlendirildiğinde bulantı-kusma skalasında (7.9±22.8; 26.5±29.6) ve iştah azalması skalasında (13.5±24.8;34.5±37.5) belirgin bir artış saptanmıştır (p<0.05). Yine anket sonuçlarına göre finansal endişelerinin zamanla azaldığı gözlenmiştir (p<0.05). Sonuç olarak sisplatin tedavisi alan hastalarda, böbrek fonksiyon parametrelerindeki değişimlerin geçici bir yan etki olarak ortaya çıktığı ve kalıcı olmadığı gözlenmiştir. Fakat daha yüksek doz ve daha uzun süre sisplatin tedavisi alan hastalarda değerlendirme yapılmasına ihtiyaç vardır. Ayrıca hastaların nefrotoksisite açısından güvenli izlemi için, her kür öncesi ve sonrası özellikle ilk hafta içinde renal parametrelerin ve elektrolit değerlerinin tekrar değerlendirilmesi gerektiği ve onkoloji servisinde klinik eczacıların önemi ortaya konmuştur. Yine hastaların yaşam kalitelerinin değerlendirilmesinin önemi tekrar belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Kemoterapi, Nefrotoksisite, Onkoloji Eczacılığı, Sisplatin, Yaşam Kalitesi

Abstract:
The aim of the study was to evaluate the cisplatin-induced nephrotoxicity and quality of life in patients receiving chemotherapy with cisplatin alone or in combination with other agents. Patients were monitored during three courses. Renal parameters were evaluated before and after each chemotherapy course and also six weeks after the completion of cisplatin-based treatment. Blood urea nitrogen (BUN) and creatinine levels increased significantly (p<0.05) during each of the three courses and also throughout the therapy. Likewise, cystatin C levels increased significantly during the three courses (p<0.05). While sodium and potassium levels decreased significantly (p<0.05) during each of the three courses, magnesium and calcium levels decreased only during the second course (p<0.05). Significant increases in uric acid levels were observed during the first and the third courses; and also throughout the therapy (p<0.05). In this study we also evaluated the quality of life of the patients with EORTC QLQ C-30 questionnaire. Global health scores were not found to change with three courses of chemotherapy (p>0.05). While the nausea-vomiting scale and appetite loss scales improved significantly (7.9±22.8 vs. 26.5±29.6 and 13.5±24.8 vs. 34.5±37.5, respectively) (p<0.05), the financial problems decreased significantly (p<0.05). As a result of this study, changes in renal function parameters were found to be a transient adverse effect of cisplatin based chemotherapy regimens. These changes at this dose level did not cause an adverse clinical effect but more studies are required for higher doses and long term use of cisplatin. We suggest that patients? renal parameters and electrolyte levels should be monitored before and after each course, particularly during the first week of the therapy. Our findings point out the positive impact of the involvement of clinical pharmacists at oncology services, especially through patient monitoring.Key Words: Cisplatin, Nephrotoxicity, Quality of Life, Chemotherapy, Oncology Pharmacists