Tekli ve ikili eğitim yapan ortaokullarda eğitimin niteliğine ilişkin öğretmen ve okul yöneticisi görüşleri
Teachers' and school administrators' views on the quality of education in one-shift and double-shift secondary schools
Yazar: BİRCE EZGİ ÖNCELER KÖKDEMİR
Danışman: PROF. DR. TEMEL ÇALIK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, eğitim sisteminde yer alan tekli eğitim ve ikili eğitim uygulamaları arasındaki farklılıkları öğretmen ve okul yöneticilerinin bakış açıları ile ortaya koymak, eğitimin niteliğini arttırmaya yönelik mevcut şartlarda uygulanabilir ve somut öneriler sunmaktır. Bu amaç doğrultusunda araştırma kapsamında tekli eğitim ve ikili eğitim uygulamalarındaki nitelik farklılığına, eğitim sisteminde uygulama farklılığını ihtiyaç haline getiren sebeplerin çözümüne, uygulama farklılığının eğitim sisteminin hedeflediği kazanımlar üzerindeki etkilerine ve tekli eğitime geçişe yönelik öneriler elde edilmeye çalışılmıştır. Araştırma sürecinde fenomenolojik desen kullanılmış olup süreç; katılımcıların seçilmesi, veri toplama araçlarının geliştirilmesi, pilot çalışma, saha çalışması, veri analizi ve raporlama şeklide ilerlemiştir. Katılımcılar, amaçlı örneklem yöntemlerinden biri olan ölçüt örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Katılımcılar, tekli eğitim ve ikili eğitim uygulanan çeşitli okullarda görev yapan öğretmen ve okul yöneticilerinden oluşmaktadır. Araştırmada 13 öğretmen ve 10 okul yöneticisi olmak üzere toplam 23 katılımcı ile görüşülmüştür. Araştırma verileri, nitel yöntem kullanılarak yarı yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilmiştir. Araştırma verilerinin analizi, içerik analizi yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında tekli eğitim ve ikili eğitim; benzeşen ve farklılaşan özellikleri, bu özelliklerin eğitimin niteliğine ve eğitim sisteminin hedef kazanımlarına etkisi bağlamında ele alınmıştır. Veri analizi neticesinde elde edilen sonuçlar incelendiğinde üzerinde en çok durulan husus, tekli eğitim ve ikili eğitimin zamansal farklılığı olduğu görülmüştür. Bununla birlikte tekli eğitim ve ikili eğitimin zamansal farklılığını oluşturan ders başlangıç ve bitiş saatlerinin, teneffüs sürelerinin ve öğle arası uygulamasının tekli eğitim ve ikili eğitimin avantajlı, dezavantajlı, özgünleşen ve farklılaşan yönlerini oluşturduğu katılımcılar tarafından dile getirilmiştir. Tekli eğitimin ve ikili eğitimin bu yönlerinin eğitimin hedef kazanımlarının gerçekleşmesini etkilediği sonucu, ön plana çıkan bir diğer sonuç olmuştur. Araştırmada uygulama farklılığının sebebi olarak eğitime ayrılan bütçe ve alt yapı yetersizliği ön plana çıkmıştır. Ayrıca katılımcılar; ikili eğitimden tekli eğitime geçişe yönelik uygulanan eğitim politikalarının yeterli olmadığını, eğitim politikalarının anlık ve sürdürülebilirlikten uzak olduğunu ifade etmişlerdir. Genel olarak araştırma sonucunda elde edilen veriler değerlendirildiğinde eğitim sisteminde var olan uygulama farklılığının dolaylı olarak eğitimin niteliğine etki ettiği ve hedef kazanımların gerçekleşme düzeyini etkilediği; bu nedenle mevcut şartlarda ikili eğitimde ihtiyaca yönelik yapılacak iyileştirmelerin önem arz ettiği söylenebilir. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular, alanyazına dayalı tartışılmış olup Milli Eğitim Bakanlığına, politika yapıcılara ve karar vericilere yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the differences between double-shift and one-shift education practices in the education system from the perspectives of teachers and school administrators, and to provide concrete and applicable suggestions for improving the quality of education. In line with this purpose, within the scope of the research, it was tried to obtain suggestions for the quality difference in double-shift and one-shift education practices, the solution of the reasons that make the difference in practice in the education system a need, the effects of the difference in practice on the achievements targeted by the education system and the transition to single education. The phenomenological design was used in the research process and the process progressed as follows: selection of participants, development of data collection tools, pilot study, field study, data analysis and reporting. Participants were selected using the criterion sampling method, which is one of the purposive sampling methods. The participants consisted of teachers and school administrators working in various double-shift and one-shift education schools. A total of 23 participants, 13 teachers and 10 school administrators, were interviewed. The research data were obtained through a semi-structured interview form using qualitative method. The analysis of the research data was carried out by content analysis method. Within the scope of the research, double-shift and one-shift education were analyzed in terms of their similar and differentiating features and the impact of these features on the quality of education and the target achievements of the education system. When the results obtained as a result of the data analysis were analyzed, it was seen that the most emphasized issue was the temporal difference between double-shift and one-shift education. In addition, the participants stated that the starting and ending time of lessons, recess periods and lunch breaks constitute the advantageous, disadvantageous, unique and differentiating aspects of double-shift and one-shift education. Another prominent result was that these aspects of double-shift and one-shift education affect the realization of the target outcomes of education. In the research, the reason for the difference in practice was the budget allocated to education and the lack of infrastructure. In addition, the participants stated that the educational policies implemented for the transition from double-shift to one-shift education were not sufficient, and that the educational policies were far from instantaneous and sustainable. In general, when the data obtained as a result of the research are evaluated, it can be said that the difference in practice in the education system indirectly affects the quality of education and affects the level of realization of the target outcomes; therefore, it can be said that the improvements to be made for the needs in double-shift education under the current conditions are important. The findings obtained within the scope of the research are discussed based on the literature and recommendations are made for the Ministry of National Education, policy makers and decision makers.