Kültürel dönüş ve kültürel coğrafya öğretimi: Yapılandırılmış gömülü teori yaklaşımı
Cultural turn and cultural geography education: Construction grounded theory approach
Yazar: MİYASE OKUR
Danışman: DOÇ. DR. MÜNÜR BİLGİLİ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Coğrafya Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Coğrafya = Geography ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Coğrafya = Geography ; Coğrafya eğitimi = Geography education ; Coğrafya öğretimi = Geography teaching ; Gömülü teori = Grounded theory ; Kültür = Culture ; Kültürel coğrafya = Cultural geography ; Kültürel dönüşüm = Cultural transformation ; Yapılandırmacı öğrenme = Constructivist learning

Özet:
Bu çalışmanın amacı, kültürel coğrafyanın nasıl öğretilmesi gerektiğini belirlemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden yapılandırılmış gömülü teori yöntemiyle yürütülen bu çalışmada, öğretmen adaylarının kültürel coğrafya öğretimi sürecindeki deneyimleri, yaşamlarında kültürün nasıl etkili olduğu, bununla ilgili deneyimleri ve algılarını objektif bir şekilde ortaya koymak istenmiştir. Kültürel coğrafya öğretimi ile ilgili daha önce bir çalışma yapılmaması açısından da önemlidir. Araştırmanın örneklemini, 2020-2021 eğitim ve öğretim yılında Marmara Üniversitesi coğrafya eğitimi alanında üçüncü ve dördüncü sınıfta eğitim gören yirmi beş öğretmen adayı oluşturmaktadır. Zoom üzerinden yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi ile toplanan veriler, araştırma süreci boyunca kodlama, seçici kodlamaya tabi tutulmuş; kodlar doygunluğa ulaştıktan sonra kategoriler oluşturulmuş ve teoriler üretilmiştir. Sonuçta üç teorik bulguya ulaşılmıştır ve bunlar şunlardır:                          1. Katılımcılar kültürel coğrafya öğretiminde, güç aracılığıyla kültürün oluşturulduğunun ve üretildiğinin farkına varmışlardır. Kültür oluşumu ve üretiminde söylem, pratikler, temsil, kültür endüstrileri ve kapitalizm etkili olmuştur. 2. Katılımcılar cinsiyetin sosyal olarak oluşturulduğu, mekanın kamu-özel olarak cinsiyetlendirildiği, mekana erkeğin egemen olduğunu ve farklılıkların dışlandığını deneyimlemiş ve algılamışlardır. 3. Katılımcılara göre yeni kültürel coğrafya anlayışına göre öğretim yapılmalıdır. Kültürel çeşitlilik, anti-özcülük ve güç ilişkileri üzerinde durulması gereken önemli konular olmalıdır. 

Geleneksel kültürel coğrafyanın kültür anlayışı tarihin ve kırsalın yorumlanmasıyla sınırlı; kullandığı yöntem ve kavramlar kültürel coğrafya ile ilgili önemli güncel konuların ele alınmasında aşırı betimleyicidir. Bu nedenle kültürün oluşturulduğunu ve üretildiğini anlamak yeni kültürel coğrafya öğretimi ile mümkün olacağından kültürel coğrafya geleneksel kültürel coğrafya yerine yeni kültürel coğrafya ile öğretilmelidir. Kültür, her alanda ve her yerdedir; bu nedenle disiplinler arası bir yaklaşımla öğretilmelidir. Kültürün disiplinler arası öğretimi çok yönlü düşünmeyi, yaratıcı düşünmeyi, sorgulamayı ve eleştirmeyi sağlar. Sosyal bilim çalışmalarında eleştirel ve yorumlayıcı yaklaşımlar ön planda olmalıdır. Eleştirel yaklaşım, egemen güç ilişkilerinin söylem aracılığıyla nasıl işlediğini gösterebilir. Güç toplumda genellikle baskın grupların lehine çalışmış (orta ve üst sınıf beyaz erkekler) ve bazı grupları  (eşcinseller, kadınlar ve siyahlar)  marjinalleştirmiştir. Eşitsizliklerin ve adaletsizliklerin nedeni olarak kurumsallaşmış güç ancak eleştirilerek bireyler üzerindeki etkisi azaltılabilir; adalet, eşitlik ve özgürlük için toplumsal dönüşüm sağlanabilir. Farklılıklar eleştirilerek görülebilir ve eleştirel yaklaşım tüm toplumlar için daha iyi bir gelecek sağlar. Eleştirel bir bilinç için ana okullarından itibaren feminist eğitim sürekli olmalıdır.

Abstract:
The aim of this study is to determine how cultural geography should be taught. In this study, which was carried out with the embedded theory method, which is one of the qualitative research methods, it was aimed to reveal the experiences and perceptions of prospective teachers in the cultural geography teaching process, how culture is effective in their lives and related experiences and perceptions. It is also important in that there is no previous study on cultural geography teaching. The sample of the research consists of twenty-five pre-service teachers studying at the third and fourth grades in the field of geography education at Marmara University in the 2020-2021 academic year. The data collected through the semi-structured interview method over Zoom were subjected to coding and selective coding throughout the research process and after the codes reached saturation, categories were created and theories were produced. As a result, three theoretical findings were reached which are: 1. Participants realized that in cultural geography teaching, culture is created and produced through power. Discourse, practices, representation, culture industries, capitalism have been effective in the formation and production of culture. 2. The participants experienced and perceived that gender is socially constructed, the space is gendered publicly and privately, the space is dominated by men and differences are excluded. 3. According to the participants, teaching should be carried out according to the new understanding of cultural geography. Cultural diversity, anti-essentialism and power relations should be important issues to focus on.

The cultural understanding of traditional cultural geography is limited to the interpretation of history and the countryside; the methods and concepts it uses are overly descriptive in dealing with important current issues related to cultural geography. For this reason, cultural geography should be taught with new cultural geography instead of traditional cultural geography since it will be possible to understand the creation and production of culture with the new cultural geography teaching. Therefore, culture should be taught in every field and everywhere with an interdisciplinary approach. The interdisciplinary teaching of culture enables multidimensional thinking, creative thinking, questioning and criticism. Critical and interpretive approaches should be at the forefront in social science studies. The critical approach can show how dominant power relations operate through discourse. Power has often worked in favor of dominant groups in society (middle- and upper-class white men), marginalizing some groups (homosexual, women and blacks). Institutionalized power as the cause of inequalities and injustices can only be reduced by criticism; social transformation for justice, equality and freedom can be achieved. Differences can be seen through criticism, critical approach provides a better future for all societies. For a critical consciousness, feminist education should be continuous from kindergarten.