Toplumsal cinsiyetin inşasında çizgi filmlerin rolü: Pepee örneği üzerine sosyolojik bir analiz
The role of cartoons in the construction of gender: A sociological analysis on the case of Pepee
Yazar: BEDİA BAL YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. AYSEL GÜNİNDİ ERSÖZ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Pepee = Pepee ; Televizyon = Television ; Televizyon dizileri = Television serials ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Çizgi film = Animated film ; Çocuklar = Children

Özet:
İçinde yaşadığımız toplumda teknoloji her geçen gün ilerlemekte ve aynı zamanda gelişen teknoloji insanların hayatında derin izler bırakmaktadır. Özellikle çocuklar üzerinde etkili olan çizgi filmler çocukların her şeyi buradan öğrenir hale gelmesine neden olmuştur. Toplumun kültüründe egemen olan toplumsal cinsiyet kalıp yargıları çizgi filmler aracılığıyla yeniden inşa edilmekte ve böylelikle bu kalıp yargılar zamanla daha fazla güç kazanmaktadır. Toplumsal cinsiyet kalıp yargılarını çocuklar tarafından sık izlenen çizgi filmlerde de görmek mümkündür. Buradan hareketle çalışmada çizgi filmlerde toplumsal cinsiyetin nasıl inşa edildiği ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Çocuklar gün boyunca zamanlarını televizyon karşısında geçirdikleri için, çocuklara yönelik olarak hazırlanan programların topluma ilettiği mesajlarda toplumsal cinsiyet kalıp yargılarını sürdürdüğü bilinmektedir. Yapılan bu çalışmada toplumsal cinsiyet rolleri TRT Çocuk kanalında uzun yıllar yer alan çizgi filmlerden Pepee adlı çizgi film üzerinden incelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde, cinsiyet ve toplumsal cinsiyet ile ilgili temel kavramlar açıklanmıştır. İkinci bölümünde araştırmanın metodolojisine yer verilmiştir. Üçüncü bölümünde toplumsal cinsiyetin kavramsal ve kuramsal çerçevesi ele alınarak bu konu ile yapılan araştırmalar incelenmiştir. Dördüncü bölümde, Pepee çizgi filminin toplumsal cinsiyet kalıp yargıları açısından analizi yapılmıştır. Beşinci bölümde ise araştırma sonucu ulaşılan bulgular hakkında genel değerlendirme yapılmıştır. Bu çalışma niteliksel içerik analizi kullanılarak yapılmıştır. Çalışmada Pepe çizgi filminin 30 bölümü toplumsal cinsiyet kalıp yargıları açısından incelenerek, çizgi filmin her bölümü izleme formu eşliğinde izlenerek bulgulara ulaşılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda çizgi filmde geçmişten gelen toplumun kültürel özelliklerini ve geleneksel toplumsal cinsiyet kalıp yargılarını pekiştirdiği görülmektedir. Aynı zamanda popüler kültürün etkisiyle içinde yaşanılan topluma uyum sağlayarak toplumsal normlarla çatışmayan değerlere de yer verildiği saptanmıştır.

Abstract:
In the society we live in, technology is advancing each passing day and at the same time, developing technology leaves deep marks in people's lives.  Cartoons, which are especially effective on children, have caused children to learn everything from here.  Gender stereotypes that are dominant in the culture of the society are reconstructed via cartoons and therefore these stereotypes gain more power in time.  It is also possible to see gender stereotypes in cartoons that are often watched by children.  In this study, it has been tried to reveal how gender is constructed in cartoons.  Since children spend their time in front of television throughout the day, it is known that programs prepared children to perpetuate gender stereotypes in the messages they convey to the society.  In this study, gender roles were examined via the cartoon Pepee, one of the cartoons on TRT Child channel for many years.  In the first part of the study, basic concepts related to gender is explained. In the second part, includes the methodology of the research.  In the third part of the research, the conceptual and theoretical framework of gender was discussed and the researches on this subject were examined.  In the fourth chapter, Pepee cartoon was analyzed in terms of gender stereotypes.  In the fifth chapter, a general evaluation was made about the findings reached as a result of the research.  This study was conducted using qualitative content analysis.  In the study, 30 episodes of Pepe cartoon were analysed in terms of gender stereotypes, and findings were reached by watching each episode of the cartoon acompanied by the viewing form.  As a result of the research, it is seen that the cartoon reinforces the cultural characteristics of the society from the past and traditional gender stereotypes. At the same time, it has been determined that there are values that do not conflict with social norms by adapting to the society they live in with the influence of popular culture.