Karayolları zorunlu mali sorumluluk sigortasında sigorta himayesinin kapsamı
Highways compulsory liability insurancescope of insurance coverage
Yazar: TÜLİN ERSOY
Danışman: PROF. DR. MERİH KEMAL OMAĞ
İstanbul Kültür Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk (Ticaret Hukuku) Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Kara yolları = Highways ; Karayolları Trafik Kanunu = Highway Traffic Law ; Sigorta = Insurance ; Sigorta hukuku = Insurance law ; Trafik kazaları = Traffic accidents ; Trafik sigortası = Traffic insurance ; Zorunlu mali sorumluluk sigortası = Compulsory liability insurance

Özet:
Trafik kazalarında önemli bir yere sahip olan zorunlu sorumluluk sigortaları 
ülkemizde sigortacılık faaliyetlerinde önemli bir yere sahiptir. Her geçen gün trafik 
kazalarındaki artış, meydana gelen can ve mal kayıpları, üçüncü kişilerin meydana 
gelen zararlar karşısında korunması düşüncesi ile araç malikinin, araç işletenin, araç 
işletenin meydana gelen zararlardan eylemleri nedeni ile sorumlu olduğu kişiler 
bakımından sorumlulukların ve trafik kazasının tanımı yapılarak; bu kişilerin meydana 
gelen ve tanımı yapılan trafik kazası karşısındaki durumları 6098 sayılı Türk Borçlar 
Kanunu ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu çerçevesinde çalışmamızın birinci 
bölümünde değerlendirilmektedir. 
Çalışmamızın ikinci bölümünde ise, tarfik kazalarında meydana gelen zararlar 
bakımından düzenlenen zorunlu mali sorumluluk sigortasının, zarar görenin tanımı 
yapılarak, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının düzenlenmesi, sigorta 
sözleşmesinin tarafları, sözleşmenin düzenlenme amacı, zorunlu mali mesuliyet 
sigortasının hukuki niteliği ile yine 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 6102 sayılı 
Türk Ticaret Kanunu ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu kapsamında ele alınarak, 
sözleşme taraflarının yükümlülükleri de incelenmiştir. Yine Karayolları Zorunlu Mali 
Sorumluluk Sigortasına bağlanan hukuki sonuçlar sigortacı ile sigorta ettiren ve zarar 
gören açısından yine sigorta ettiren/sigortalı ile zarar gören açısından ayrıca 
değerlendirilmektedir. 
Son olarak ise; Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası'nda sigorta 
himayesinden bahsedebilmek için öncelikle bir kısım şartların mevcut olması 
gerekmektedir. Tezimizin asıl konusunu oluşturan husus, Karayolları Zorunlu Mali 
Sorumluluk Sigortasında Sigorta Himayesinin Kapsamı olup; tez konumuzun 
açıklanması bakımından söz konusu sorumluluk sigortasının şartlarının 
değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu hali ile tezimizin son kısmında sorumluluk 
xiii
sigortasının şartları açıklanarak, karayollarında motorlu aracın işletilmesi nedeni ile 
trafik kazası meydana gelmesi halinde sorumluluk sigortasında hangi teminatların 
sözleşme kapsamında yer aldığı hangi teminatların sözleşme istisnası olarak yer aldığı 
hususu açıklanmak sureti ile ele alınmıştır. Motorlu aracın işletilmesi sonucu meydana 
gelen trafik kazası sonucunda oluşan zarar karşısında zarar ören üçüncü kişinin 2918 
sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. madde hükmü de dikkate alınarak doğrudan 
doğruya dava hakkını ne şekilde kullanacağı incelenmiştir. 
Çalışmamızda konu sınırlaması alanı olan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 
Anayasa Mahkemesi tarafından 92/i maddesinin iptal edilmesi ile birlikte Karayolları 
Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında yapılan değişiklikle birlikte, 
yargı kararlarında meydana gelen farklılıklar ve geriye yürümezlik kuralı 
doğrultusunda sigorta himayesi dışında kalan tek taraflı olarak karayolunda meydana 
gelen trafik kazası sonucu tam kusurlu motorlu araç sürücüsünün vefatı nedeni ile
destekten yoksun kalanlarının Poliçe Genel Şartlarında yapılan değişiklik itibari ile 
sigorta himayesinden ne şekilde yararlanacakları yargı kararları da dikkate alınmak 
sureti ile yine çalışmamızın son kısmı olan üçüncü bölümünde değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler : 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ( KTK), Karayaolları 
Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, Sigortacılık Kanunu (SK), 
Sigortacı, Sigorta Ettiren

Abstract:
Compulsory liability insurance, which has an important place in traffic accidents, has 
an important place in insurance activities in our country. With each passing day, the 
increase in traffic accidents, the loss of life and property, the protection of third parties 
against the damages, the responsibilities of the vehicle owner, the vehicle operator, the 
vehicle operator in terms of the persons to whom the vehicle operator is responsible 
for the damages occurred and the definition of the traffic accident; The situations of 
these people against the traffic accident that occurred and defined are evaluated in the 
first part of our study within the framework of the Turkish Code of Obligations No. 
6098 and the Highway Traffic Law No. 2918.
In the second part of our study, the compulsory liability insurance, which is regulated 
in terms of damages in traffic accidents, is defined by the definition of the injured 
person, the regulation of the Highways Compulsory Liability Insurance, the parties of 
the insurance contract, the purpose of the contract, the legal nature of the compulsory 
liability insurance and the Highway Traffic Law No. 2918. Obligations of the 
contracting parties were also examined, by considering them within the scope of the 
Turkish Commercial Code No. 6102 and the Insurance Law No. 5684. Again, the legal 
consequences related to the Highways Compulsory Liability Insurance are evaluated 
separately in terms of the insurer, the insured and the injured, again in terms of the 
insured/insured and the injured party.
Finally; In order to be able to talk about insurance protection in the Highway 
Compulsory Liability Insurance, some conditions must first be present. The main 
subject of our thesis is the Scope of Insurance Protection in the Highways Compulsory 
Liability Insurance; In order to explain our thesis topic, the conditions of the said 
liability insurance should be evaluated. In this state, in the last part of our thesis, the 
conditions of liability insurance are explained, and in case of a traffic accident due to 
xv
the operation of a motor vehicle on the highways, which guarantees are included in the 
scope of the contract in the liability insurance and which guarantees are included as 
contract exceptions are discussed. In the face of the damage caused by the traffic 
accident that occurred as a result of the operation of the motor vehicle, it has been 
examined how the third party will use the right to sue directly, taking into account the 
provision of Article 97 of the Highway Traffic Law No. 2918.
In our study, with the amendment made in the General Conditions of Highways 
Compulsory Liability Insurance with the cancellation of Article 92/i of the Highway 
Traffic Law no. The third part of our study, which is the last part of our study, has been 
evaluated by taking into account the judicial decisions, how the people who are 
deprived of support due to the death of a fully faulty motor vehicle driver as a result 
of a traffic accident on the road unilaterally will benefit from the insurance protection 
as of the amendment made in the General Conditions of Policy.
Keywords: Highway Traffic Law No. 2918 (KTK), General Conditions of 
Karayaollari Compulsory Liability Insurance, Insurance Law (SK), Insurer, Insured