Multipl skleroz'lu bireylerde hafif dokunma, vibrasyon, kas kuvvet ve enduransının denge, yürüyüş ve düşme ile ilişkisi
The relationship of light touch, vibration, muscle strength and endurance with balance, gait and falling in individuals with multiple sclerosis
Yazar: GÜLSÜM DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ERDEO
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Denge = Equilibrium ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis

Özet:
Bu çalışmadaki amaç Multipl Skleroz'lu bireylerde hafif dokunma, vibrasyon, kas kuvvet ve enduransının denge, yürüyüş ve düşme ile ilişkisi değerlendirilerek MS'li bireylerde alt ekstremite duyu değişikliklerinin, kas kuvvet ve enduransının denge, yürüyüş ve düşme riski üzerine etkili olup olmadığını belirlemektir. Dahil edilme kriterlerine uygun Expanded Disability Status Scale (EDSS) puanı 3 ile 5.5 arasında bağımsız yürüyebilen 19'u kadın, 10'u erkek 29 MS'li birey çalışmaya alındı. Parametrelerin değerlendirmesinde; hafif dokunma duyusu için Semmes-Weinstein Monofilament Testi (SWMT), vibrasyon duyusu için 128 Hz diapozon, kas kuvveti için Digital Handheld Dinamamotre (DHD), çekirdek bölge kaslarının endursansı için stabilize edici basınç biofeedback cihazı, statik denge için Tek Ayak Üzerinde Durma Testi (TADT), dinamik denge için Y Denge Testi (YDT), yürüyüş için ayak izi yöntemi, düşme için Uluslararası Düşme Etkinlik Ölçeği (UDEÖ) kullanıldı. Hafif dokunma duyusunun sırt ekstansörleri (r=0,378), abdominaller (r=0,416), quadriceps femoris (r=0,382), tibialis anterior (r=0,374) ve tibialis posterior (r=0,496) kasları ile, yürüyüş parametrelerinden adım uzunluğu (r=0,397), çift adım uzunluğu (r=0,377), kadans (r=0,529) ile ve dinamik denge (r=0,442) ile ilişki bulundu (p<0,05). Nondominant ekstremitede ayak arka lateralinin hafif dokunma duyusu ile düşme riski arasında ilişki bulundu (r= -0,386, p<0,05). Dominant ekstremite lateral malleol vibrasyon duyusu ile dinamik denge öne uzanma pozisyonu arasında ilişki bulundu (r= 0,380, p<0,05). Sırt ekstansörleri (r=0,403) dinamik dengeyi, abdominaller statik (r=0,470) ve dinamik dengeyi (r=0,430) etkilediği bulundu (p<0,05). Alt ekstremitede değerlendirilen kaslar statik [Gluteus maksimus (r=0,522), kalça fleksörleri (r=0,421), hamstring (r=0,473)] ve dinamik dengeyi [Kalça fleksörleri(r=-0,423), quadriceps femoris (r=-0,384)] etkilemektedir (p<0,05). Alt ektremitede değerlendirilen kasların çift adım uzunluğu [Sırt ekstansörleri
(r=0,391), gluteus maksimus (r=0,406), hamstring(0,410), kalça fleksörleri (0,371)], yürüyüş hızı [Abdominaller(r=-0,548), kalça fleksörleri(-0,547), gluteus maksimus(-0,660), hamstring (-0,517)], adım genişliği [Hamstring (0,471)] gibi yürüyüş parametrelerini etkilemektedir (p<0,05). Sırt ekstansörleri (r=-0,420), kalça fleksörleri (r=-0,379), gluteus maksimus (r=-0,447) ve hamstring (r=-0,406) kas kuvvetinin düşme riskini ile ilişkisi vardır (p<0,05). Hafif dokunma ve vibrasyon duyusunun düşme, TADT ve yürüyüşü anlamlı olarak etkilemediği bulundu (p>0,05). Hafif dokunma duyusunun YDT'yi pozitif yönde anlamlı olarak etkilediği bulundu (p<0,05). Taban altı duyusunun denge, yürüyüş ve düşme riski üzerine etkilerinden dolayı değerlendirilmesi ihmal edilmemeli, fonksiyonel ve günlük yaşam aktivitelerinde daha güvenli hareket edebilmesi için denge probleminin sebebi ve dengeyi olumsuz etkileyen faktörler bilinmeli ve MS'li bireylerin rehabilitasyon programını kombine şekilde planlanılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Denge, duyu, Multipl skleroz, yürüyüş.

Abstract:
The aim of this study is to determine whether lower extremity sensory changes, muscle strength and
endurance have an impact on balance, gait and fall risk in individuals with MS by evaluating the relationship between light touch, vibration, muscle strength and endurance with balance, gait and falling in individuals with Multiple Sclerosis. 29 individuals with MS, 19 women and 10 men, who could walk independently and had an Expanded Disability Status Scale (EDSS) score between 3 and 5.5, meeting the inclusion criteria, were included in the study. In the evaluation of parameters; Semmes-Weinstein Monofilament Test (SWMT) for light touch sensation, 128 Hz tuning fork for vibration sense, Digital Handheld Dynamotre (DHD) for muscle strength, stabilizing pressure biofeedback device for core muscle endurance, One Leg Standing Test (OLST) for static balance), Y Balance Test (YBT) was used for dynamic balance, footprint method for walking, and International Fall Effectiveness Scale (IFES) was used for falls. A relationship was found between the sense of light touch with the back extensors (r=0,378), abdominals (r=0,416), quadriceps femoris (r=0,382), tibialis anterior
(r=0,374) and tibialis posterior (r=0,496) muscles, with the gait parameters step length (r=0,397), double step length (r=0,377), cadence (r=0,529) and dynamic balance(r=0,442) (p<0.05). A relationship was found between the light touch sensation of the posterior lateral foot of the non-dominant extremity and the risk of falling (r= -0,386, p<0.05). A relationship was found between dominant extremity lateral malleolus vibration sensation and dynamic balance forward reaching position (r= 0,380, p<0.05). It was found that back extensors (r=0,403) affected dynamic balance, abdominals affected static balance (r=0,470) and dynamic balance (r=0,430) (p<0.05). The muscles evaluated in the lower extremity affect static [Gluteus maximus (r=0,522), hip flexors (r=0,421),
hamstring (r=0,473)] and dynamic balance [Hip flexors (r=-0,423), quadriceps femoris (r=-0,384)] (p<0.05). The muscles evaluated in the lower extremity affect walking parameters such as double step length [Back extensors (r=0,391), gluteus maximus (r=0,406), hamstring (0,410), hip flexors (0,371)], walking speed [Abdominals (r=-0,548), hip flexors (-0,547), gluteus maximus (-0,660), hamstring (-0,517)], step width [Hamstring (0,471)](p<0.05) . Back extensors (r=-0,420), hip flexors (r=-0,379), gluteus maximus (r=-0,447) and hamstring (r=-0,406) muscle strength are associated with the risk of falling (p<0.05). It was found that light touch and vibration sensations did not significantly affect falling, TADT and gait (p>0.05). It was found that the sense of light touch
had a significant positive effect on YDT (p<0.05). Evaluation of subcutaneous sensation should not be neglected due to its effects on balance, gait and risk of falling. In order to be able to move more safely in functional and daily life activities, the cause of the balance problem and the factors that negatively affect balance should be known and it is recommended that the rehabilitation program of individuals with MS be planned in a combined way. KeyWords: Gait, Multiple sclerosis, postural balance, sensation.