Antiepileptik ilaç kullanan epilepsili erkek bireylerde cinsel işlev bozukluğu ve sf-36 ile yaşam kalitesinin değerlendirilmesi /
Yazar: BURCU ERDEM
Danışman: UZMAN SELDA KESKİN GÜLER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Epilepsi dünyada en sık görülen nörolojik hastalıklardan birisi olup, uzun
süreli ya da yaşam boyu tedavi gerektiren kronik bir hastalıktır. Epilepsi hastalarında
diğer kronik nörolojik hastalığı olanlara göre daha yüksek bir insidansta cinsel işlev
bozuklukları görülmektedir. Epilepsi hastalarında cinsel işlev bozukluğunun
hastalığın doğasıyla ilişkili olabileceği düşünülmekle beraber AEİ tedavisi ve
psikososyal faktörlerle de ilişkili olduğu öngörülmektedir. Bu çalışmada, epilepsi
hastalarında cinsel işlev bozukluğu başta olmak üzere eşlik eden anksiyete ve
depresyon varlığı ile bunların yaşam kalitesi üzerine etkilerini araştırmak amaçlandı.
1 yıldan daha uzun süredir epilepsi tanılı, 18-45 yaş arasında, en az 1 yıldır
evli olan 48 erkek epilepsili birey ve aynı yaş aralığında 45 sağlıklı erkek gönüllü
çalışmaya alındı. Epilepsili bireyler ve kontrol grubunun demografik bilgileri
kaydedildi. Epilepsili bireylerde ayrıca epilepsiye ait hastalık karakteristikleri, AEİ
kullanımları sorgulandı. Tüm katılımcılara SF-36 yaşam kalitesi testi, Beck
Anksiyete ve Beck Depresyon Ölçeği, Uluslararası Erektil Disfonksiyon
Değerlendirme Formu uygulandı ve seks hormon düzeylerine bakıldı.
Epilepsili bireylerde ED kontrol grubuna göre daha sık ve şiddetli (p=0.001)
izlendi. Politerapi alan hastalarda monoterapi alanlara göre erektil disfonksiyonun
daha şiddetli olduğu (p=0.027); enzim indükleyici AEİ alan hastaların erektil işlev
(p=0.005), orgazmik işlev (p=0.037) ve cinsel ilişki memnuniyetinin (p=0.001)
kontrol grubuna göre daha kötü olduğu saptandı. Enzim indükleyici AEİ alan
hastaların serbest testosteron, DHEAS ve progesteron düzeyleri hem kontrol grubu
hem de enzim indükleyici özelliği olmayan AEİ kullanan epilepsi hastalarına göre
düşük; SHBG düzeyi ise kontrol grubuna göre daha yüksekti. Enzim indükleyici
özelliği olmayan AEİ alan hastalarda kontrol grubuna göre cinsel istek daha az
(p=0.017), cinsel ilişki memnuniyeti daha düşük (p=0.001) bulundu. Epilepsi 
62
hastalarının %75'inde depresyon, %37.5'inde anksiyete semptomları olup, depresyon
semptomları anlamlı düzeyde daha sıktı. Epilepsili bireylerde yaşam kalitesi daha
düşük olup genel sağlık algısı, canlılık, sosyal fonksiyon ile ilişkili parametreler ön
planda olmak üzere, yaşam kalitesinin fiziksel komponentinden ziyade mental
komponentinin etkilendiği (p=0.001) görüldü. Nöbet sıklığı vücut ağrısı dışındaki
tüm yaşam kalitesi parametreleri üzerinde etkili idi. Hastalığın başlangıç yaşı, süresi,
nöbet tipi, AEİ başlama yaşı ve kullanım süresinin yaşam kalitesini etkilemediği
saptandı. Anksiyete veya depresyonun eşlik ettiği hastalarda yaşam kalitesi daha
düşük bulundu.
Çalışmamızın sonuçları göstermektedir ki epilepsi cinsel fonksiyon
bozuklukları başta olmak üzere komorbiditeleri fazla olan bir hastalıktır. Yaşam
kalitesine etkileri de göz önüne alındığında, epilepsiye eşlik eden bozukluklar
hastalığın kendisinden ayrı düşünülemez. Epilepsi tedavisinin yanı sıra hasta
görüşmelerinde cinsel işlev bozuklukları, depresyon ve anksiyete semptomlarının
sorgulanması ve gereğinde tedavinin düzenlenmesi hastaların yaşam kalitesini
yükseltmek açısından faydalı olacaktır

Abstract:
Epilepsy is a chronic and frequent disorder which requires life time or long
term treatment. Incidence of sexual disfunction is higher than other neurological
diseases in epilepsy individuals. Though sexual disfunction among epileptic patients
is considered to be related to the nature of the disease, antiepileptic drugs (AED)
treatment and psychosocial factors are also matter of concern. The aim of this study
is to investigate the relation between accompanying disorders of epilepsy such as
anxiety, depression and especially sexual disfunction .
Fourty eight man with epilepsy diagnosed for more than one year, aged 18-
45, married and age matched fourthy five healthy man as control subjects were
included in this study. Data regarding demographic features of man with epilepsy
and control subjects, clinical characteristics of epilepsy and AED treatment in man
with epilepsy were obtained. All participants were assessed with SF-36 Quality of
life scale, Beck Depression Inventory, Beck Anxiety Inventory, International Index
of Erectil Function (IIEF) and sex hormone levels of both groups were measured.
Erectil disfunction was more often and severe in man with epilepsy, especially on
politherapy. Erectil function, orgasmic function, intercourse satisfaction were worse
in men with epilepsy using enzyme inducing AED than control subjects. Patients
treated with enzyme inducing AED had lower levels of free testosterone, DHEAS,
progestorene and higher levels of SHBG compaired to control subjects and patients
treated with non enzyme inducing AED. Sexual desire and intercourse satisfaction
scors were also lower in patients treated with non enzyme inducing AED. Among
man with epilepsy 75 % were diagnosed with depression, symptoms more often in
men with epilepsy and 37.5% were diagnosed with anxiety. Life quality was worse
in men with epilepsy and scores of general health, vitality, social functioning scales
were lower. Globally mental health was more affected than phsysical health.
Frequency of seizures had more influence on all scales of SF-36 except for bodily
pain. Onset age and duration of diseases, seizure type, AED onset age and duration
of AED treatment did not significantly influence life quality. In men with epilepsy
coexistence of anxienty or depression effected life quality badly.
64
The results of present study revealed that, epilepsy is comorbid with other
diseases especially sexual disfunction. Considering potential effects on quality of life
coexistence of sexual disfunction, anxiety and depression are inseparable from
epilepsy. In addition to treatment of seizures, symptoms related to comorbid
disorders should be questioned in patient interviews and preventions associated with
these disorders should be taken immediately in order to provide the desirable quality
of life.