Watson'ın bakım kuramına temellendirilmiş hemşirelik girişimlerinin infertil kadınların, infertiliteden etkilenme durumlarına, öz-yeterlik ve uyum düzeylerine etkisinin incelenmesi
Examining of the effects of nursing interventions based on watson? theory of human caring on the infertil women? distress, self-efficacy and adjustment status
Yazar: İLKAY ARSLAN ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. HÜLYA OKUMUŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Adaptasyon-psikolojik = Adaptation-psychological ; Hemşire-hasta ilişkileri = Nurse-patient relations ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Kısırlık = Infertility ; Kısırlık-kadın = Infertility-female ; Ölçekler = Scales ; Özbakım = Self-care

Özet:
Amaç: İnfertilite Öz-Yeterlik Ölçeği Kısa Formu ve İnfertilite Uyum Ölçeği'nin geçerlik ve güvenirliğini test etmek, Watson'ın İnsan Bakım Kuramına temellendirilmiş hemşirelik bakımının infertil kadınların infertilite öz-yeterliliğine, uyum düzeylerine ve infertiliteden etkilenme düzeylerine etkisini incelemektir.Yöntem: Araştırma, metodolojik ve deneysel bölümlerden oluşmaktadır. Metodolojik olarak; İnfertilite Öz-Yeterlik Ölçeği Kısa Formu ve İnfertilite Uyum Ölçeği'nin geçerlik-güvenirlik çalışması 120 infertil kadın ile yapılmıştır. Deneysel aşama; 52 deney ve 53 kontrol olmak üzere 105 infertil kadınla, öntest-sontest izleme modeli kullanılarak, randomize kontrollü çalışmayla yapılmıştır. Veriler, kişisel bilgi formu, İnfertilite Etkilenme Ölçeği, İnfertilite Öz-Yeterlik Ölçeği Kısa Formu ve İnfertilite Uyum Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Çalışma, Watson'ın İnsan Bakım Kuramına temellendirilmiş hemşirelik bakım programına temellendirilmiştir. Veriler t-testi, ki-kare, Intention To Treat analizi kullanılarak değerlendirilmiştir.Bulgular: İnfertilite Öz-Yeterlik Ölçeği Kısa Formu ve İnfertilite Uyum Ölçeği'nin cronbach alfa değerleri sırasıyla 0.78 ve 0.77 olarak bulunmuştur. Randomize kontrollü çalışma sonunda deney ve kontrol grubu kadınların infertilite etkilenme, öz-yeterlik ve uyum düzeyleri arasında fark olduğu saptanmıştır. Girişim sonrası kontrol grubu kadınların infertilite etkilenme puanlarında az oranda bir artış olurken (p:0.31), deney grubu kadınların puanlarında istatistiksel olarak önemli bir düşüş olduğu saptanmıştır (p:0.000). Ayrıca, deney grubunun posttest infertilite etkilenme ve uyum puanları, kontrol grubundan istatistiksel olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur.Sonuç: İnfertilite Öz-Yeterlik Ölçeği Kısa Formu ve İnfertilite Uyum Ölçeği, geçerli ve güvenilir ölçüm araçlarıdır. Watson'ın İnsan Bakım Kuramına dayalı hemşirelik girişimlerinin, infertilite tedavisi gören infertil kadınların infertiliteden olumsuz etkilenmelerini azalttığı, öz-yeterlik ve uyum düzeylerini artırdığı kanıtlanmıştır.Anahtar Sözcükler: İnfertilite, Hemşirelik Bakımı, İnfertilite Öz-yeterlik Ölçeği, İnfertilite Uyum Ölçeği, Watson'ın İnsan Bakım Kuramı

Abstract:
Objective: This study was conducted in order to test the reliability and validity of Infertility Self-efficacy Scale-Short Form (ISE-SF) and Infertility Adjustment Scale (IAS), evaluate the effectiveness of the nursing care program based on Watson? Theory of Human Caring to infertil women? distress, self-efficacy and adjustment status.Method: This study was composed of two phases with methodological and experimental phase. At the methodological phase, the reliability-validity test of ISE-SF and IAS was conducted methodologically on 120 infertil women. Experimental phase was carried out on105 infertil women including 52 experiment and 53 control groups by using the pretest-posttest with randomized controlled study. The study was based on nursing care program using the Theory of Human Caring to guide practice. Data were collected through Infertility Distress Scale, ISE-SF and IAS. t-test, chi-square, ITT was used to evaluation of the data.Results: Cronbach alphas were found to 0.78 and 0.77, respectively ISE-SF and IAS. At the end of RCT, experiment and control groups of women with infertility, were found to be the difference between distress, self-efficacy, and adjustment levels. A statistically significant decrease was detected in infertility distres score in the post-intervention period to experiment group (p:0.000) while a slight increase in the control group score (p:0.31). Also, experiment group posttest infertility self-efficacy and adjustment scores were statistically higher than that of the control group.Conclusion: ISE-SF and IAS are a reliable and valid instrument. Nursing interventions based on Theory of Human Caring to reduce the negative effects of infertility of infertile women undergoing fertility treatment, has been proven to increase self-efficacy and adjustment levels.Key Words: Infertility, Nursing Care, Infertility Self-efficacy Scale-Short Form and Infertility Adjustment Scale, Watson? Theory of Human Caring