Liselere giriş sınavlarında bulunan fen bilimleri sorularının görsel içerik açısından incelenmesi
Science questions in high school entrance exams visual content investigation in terms of
Yazar: ALİME KAYRETLİ
Danışman: DOÇ. DR. VOLKAN GÖKSU
Kafkas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Fen bilimleri = Sciences ; Görsel temsil = Visual representation ; Lise giriş sınavları = Highschools entrance exam ; Sorular = Questions

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkiye'de liselere giriş sınavlarında yer alan fen bilimleri sorularını görsel içerik açısından incelemektir. Bu kapsamda çalışmanın veri kaynağını Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından 1999-2022 yılları arasında hazırlanmış olan 610 adet fen bilimleri sorusundan oluşturmaktadır. Bu çalışma nitel araştırma desenlerinden biri olan iç içe geçmiş durum çalışmasını içermektedir. Çalışmanın verileri; fen bilimleri konu alanlarına, yıllara, görsellerin bulunduğu yere ve soru çözmedeki rollerine (etkisiz rol, kısmi rol, tam rol) göre soruların görsel içeriğine dayalı olarak betimsel analizle analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre fen soruları: 
I) Fen konu alanları bazında "Dünya ve Evren", "Madde ve Doğası" konu alanlarına oranla görsel içerik açısından büyük ölçüde "Canlılar ve Yaşam", "Fiziksel Olaylar" konu alanları üzerinde yoğunlaşmaktadır. 
II) Görsel içeriğin türü yıllar içerisinde farklılık gösterse de çizim görsel temsili diğer türlere göre oldukça fazla kullanılmaktadır. 
III) İncelenen yıllarda "Dünya ve Evren" konu alanında hybrid, "Canlılar ve Yaşam" konu alanında etiketleme ve akış şemaları, "Madde ve Doğası" konu alanında tablo, hiybrid, "Fiziksel Olaylar" konu alanında ise çizim ve ölçüm diyagramına büyük oranda yer verilmiştir. 
IV) Soru çözümünde "Dünya ve Evren" konu alanında büyük oranda görselin soru cevaplamadaki kısmı rolü kullanılırken bazı yıllarda görselin soru cevaplamada etkisiz olduğu rol kullanılmıştır. "Canlılar ve Yaşam", "Madde ve Doğası", "Fiziksel Olaylar" konu alanlarında ise görselin soru cevaplamadaki kısmı rolünün yanı sıra çok az da olsa etkisiz ve tam rolü de kullanılmıştır.
V) İncelenen sorularda görsel temsilin bulunduğu yerlere bakıldığında görsel temsillerin dört konu alanında da büyük oranda soru kökünde bulunduğu görülmektedir. Çalışma sonucunda Türkiye'de liselere girişte öğrencilere uygulanan fen bilimleri sorularının fen konu alanları bazında görsel içerik türü açısından dengeli bir dağılım göstermediği anlaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the science questions in the high school entrance exams in Turkey in terms of visual content. In this context, the data source of the study consists of 610 science subjects prepared by the Ministry of National Education (MEB) between the years 1999-2022.This study is based on the nested case study, with descriptive analysis based on the visual content of the questions according to the science subject areas, years, the location of the images their role in solving (ineffective role, partial role, full role). According to the results obtained, the science questions were:
 I) Living things and Life in terms of visual content, in comparison to the subjectareas of science,'World and Universe','Matter and Nature'. It focuses on the subject area of 'Physical Phenomena'. 
II) Although the type of visual content varies over the years, the visual representation of drawing is used quite a lot compared to other types.
III)  In theexamined years, hybrid in the subject area of 'The Worl and the Universe', labeling and flow diagrams in the subject area of 'Living Beings and Life, table and hybrid in topic of 'Matter and Nature'.Drawing and measurement diagram in the subject area of Physical Events. 
IV) While the role of the visual in answering questions is mostly used in the subject area of 'Earth and the Universe' in solving the questions, the role that the visual is ineffective in answering questions in some years has been used. In addition to the role, the ineffective and full role was also used, albeit very little. 
V)  When we look at the places where the visual representation is found in the questions examined, it is seen thet the visual representations are mostly in the root of the question in all four subject areas.