Yabancı dil olarak Türkçe ders kitaplarında alıştırmaların incelenmesi: A1-A2 düzeyi
Investigation of exercises in Turkish as a foreign language textbooks, level A1-A2
Yazar: BAYRAM ÖZBAL
Danışman: PROF. DR. AYTEN GENÇ
Hacettepe Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Alıştırmalar = Exercises ; Ders kitapları = Textbooks ; Dil becerileri = Language skills ; Dil öğretimi = Language teaching ; Kitaplar = Books ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
"Yabancı Dil Olarak Türkçe Ders Kitaplarında Alıştırmaların İncelenmesi: A1-A2 Düzeyi" başlıklı bu tez çalışmasında ders ve çalışma kitaplarının önemli bir kısmını oluşturan alıştırmalar incelenmiştir. Öğretim programlarında belirlenen kazanımlara uygun hazırlanan öğrenme içeriği, ders kitaplarında alıştırmalar yoluyla öğrencilere kazandırılmaya çalışılır. Aslında alıştırmalar ders kitaplarının içeriği ve hangi dil becerilerine ağırlık verildiği ile ilgili olup ders kitabında öğretilmek istenenleri yansıtmaktadır. Bu amaçla öncelikli olarak yabancı dil öğretiminde alıştırmalar bağlamında alan yazın taraması yapılmış ve çalışmanın kuramsal çerçevesi oluşturulmuştur. Veri kaynağını oluşturan "İstanbul Yabancılar İçin Türkçe", "Yedi İklim Türkçe", "Gazi Yabancılar İçin Türkçe" ve "Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe" adlı öğretim setlerinin temel seviyedeki (A1-A2) ders ve çalışma kitaplarından doküman analizi yoluyla veriler toplanmıştır. Toplanan verilerin içerik analizi; ünite tasarımlarında alıştırmalar, alıştırma yönergeleri, alıştırma maddeleri, alıştırma tasarımları, çalışma biçimleri, alıştırma sayıları, alıştırmaların beceri alanlarına göre dağılımı ve beceri alanlarına göre kullanılan alıştırma türleri tümevarım yoluyla incelenmiş; elde edilen veriler, tablolar ve grafikler ile sayısal olarak ifade edilmiş ve kuramsal bilgilerin ışığında yorumlanarak değerlendirilmiştir.
Araştırma sonuçları incelenen ders kitaplarında; alıştırma yönergelerinin yazılması, alıştırma tasarımları, maddeleri, alıştırmaların dil becerilerine göre dağılımları ve kullanılan alıştırma türleri vs. açılarından sorunlar olduğunu göstermiştir. Yabancı dil olarak Türkçe öğrenme sürecindeki önemi ve katkısı dikkate alınarak alıştırmaların ders kitaplarının tasarım sürecine dâhil edilmesi öğrenme-öğretme sürecinin etkinliği artıracaktır.

Abstract:
In this thesis titled as "Investigation of Exercises in Turkish as a Foreign Language Textbooks: Level A1-A2", exercises constituting a significant part of textbooks and workbooks are investigated. The learning content prepared in accordance with the achievements determined in the curricula is tried to be given to the students through the exercises in the textbooks. In fact, the exercises are related to the content of the textbooks and the language skills which are emphasized, and they reflect what to be taught in the textbook. For this purpose, primarily literature review was conducted in the context of the exercises in the field of foreign language teaching and the theoretical framework of the study was formed. Data were gathered through document analysis from the basic level (A1-A2) of the teaching sets of "Istanbul Turkish for Foreigners", "Yedi İklim Turkish", "Gazi Turkish for Foreigners", "Yeni Hitit Turkish for Foreigners" textbooks and workbooks that constitute the data resource. Content analysis of collected data; exercises in the unit designs, exercise instructions, exercise articles, exercise designs, studying styles, number of exercises, distribution of exercises according to skill areas and types of exercises used according to skill areas investigated through induction, data obtained was shown in numerical terms by using tables and graphs and they were evaluated in the light of theoretical information. 
In the textbooks of which research results investigated demonstrated that there are problems in terms of writing of exercise instructions, exercise designs, articles, distribution of exercises according to the language skills and types of exercises used. Considering the importance and contribution of Turkish as a foreign language in the process of learning, incorporating exercises into the design process of textbooks will increase the effectiveness of the learning-teaching process.