Osteoporozlu hastalarda kemik kütlesi ile kas kütlesi ve fonksiyonu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Assessment of association between bone mass and muscle mass with functionality in osteoporotic patients
Yazar: ESRA GİZEM KOYUNCU
Danışman: PROF. DR. AYŞEN AKINCI
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Postmenopozal osteoporoz =

Özet:
Osteoporozlu Hastalarda Kemik Kütlesi ile Kas Kütlesi ve Fonksiyonu Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi
Giriş: Yaşlanan dünyayla birlikte kas iskelet sistemi hastalıklarının sıklığı da artmaktadır. Yaşamın beşinci dekadından itibaren kemik ve kas kütlesi belirgin şekilde azalmaya başlar. Bu azalma sinerjistik şekilde gelişebilmektedir. Bu çalışmada dual enerji x-ray absorbsiyometri (DXA) aracılığıyla ölçülen kemik kütlesi ile ultrasonografi kullanılarak saptanan uyluk kas kalınlığı ve fiziksel performans testleriyle belirlenen kas fonksiyonu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi hedeflenmektedir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Polikliniği'ne başvuran, yaşı 41–87 arasında değişen perimenopozal ya da postmenopozal dönemde olan 175 kadın dâhil edildi. Katılımcıları demografik bilgileri sorgulandı ve antropometrik ölçümleri kaydedildi. DXA ile ölçülen kemik mineral yoğunlukları (KMY), serum vitamin D, kalsiyum ve fosfor düzeyleri kaydedildi. Katılımcıların kas kuvveti ve fiziksel performansı el kavrama kuvveti, yürüme hızı ve 5 tekrarlı sandalyede otur kalk testi (SOKT) ile değerlendirildi. Kas kalınlığı uyluk ön yüzünden ultrasonografi aracılığıyla ölçüldü. 
Bulgular: Çalışmamıza dâhil edilenlerin yaş ortalaması 57.92(±0.66)'ydi. Katılımcıların 51 (%29.14)'inde osteoporoz saptanırken, 76 (%43.43) kişi osteopenik olarak değerlendirildi. Kas kuvveti ve performansını değerlendiren testlerde normal KMY değerlerine sahip grup diğer gruplarak kıyasla daha başarılıydı. Osteoporotik grupta uyluk kas kalınlığı diğer gruplardan daha azdı (p=0.003) ve sarkopeni daha sık gözlenmekteydi (p=0.043). Korelasyon analizlerinde L1-L4 KMY skorlarıyla vücut ağırlığı, boy, uyluk ön yüzü kas kalınlığı, el kavrama kuvveti ve yürüme hızıyla pozitif ilişki saptanırken, yaş, sigara kullanımı ve SOKT süresiyle negatif ilişki gözlendi. Benzer ilişki femur boyun KMY değerlerinde de saptandı. Ayrıca hipertansiyon ve koroner arter hastalığı varlığıyla femur boyun KMY değerleri arasında negatif ilişki tespit edildi.
KMY ile sarkopeni parametreleri (uyluk kalınlığı, el kavrama kuvveti, SOKT ve yürüme hızı) arasındaki olası ilişki, potansiyel karıştırıcılar için düzeltme yapıldıktan sonra çok değişkenli lineer lojistik regresyon analiziyle değerlendirildi. Fonksiyon ve performans testlerinden; uzamış SOKT süresinin femur boynunda, düşük yürüme hızının ise L1-L4 vertebralarda meydana gelebilecek osteopeni/osteoporozu ön görebileceği sonucu elde edildi.
Sonuç: Normal KMY değerlerine sahip bireyler, osteopenik ya da osteoporotik bireylere kıyasla kas fonksiyonu ve fiziksel performansı değerlendiren testlerde daha yüksek performans sergilemektedirler. Klinik şartlarında kolay uygulanabilen ve düşük maliyetli bu testler ile US kullanılarak kas kütlesinin saptanması, osteoporotik ya da osteopenik bireylerin erken evrede teşhisini sağlayabilir. Kemik kütlesine, kas kütlesi ve fonksiyonun etkilerinin daha net gösterilmesi için daha fazla bireyin dâhil edildiği ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Osteoporoz, kas kütlesi, kas fonksiyonu, fiziksel performans.

Abstract:
Assessment of Association Between Bone Mass and Muscle Mass with Functionality in Osteoporotic Patients
Introduction: Musculoskeletal system disorders increase gradually in aging population worldwide. Bone and muscle mass decline noticeably with the fifth decade of life. This reduction could be synergistic. In this study, we aimed to assess the association between thigh muscle thickness derived from dual-energy X-ray absorptiometry (DXA) scans and ultrasound with muscle functionality measured using physical performance tests.
Materials and Methods: We enrolled 175 perimenopausal and postmenopausal females age between 41-87 who had admission to our outpatient clinic in physical medicine and rehabilitation department. We collect demographic data, anthropometric measurements of subjects and bone mineral density (measured with DXA), plasma vitamin D, calcium and phosphate levels. We assessed muscle strength and physical performance via handgrip test, walking speed and chair-stand test (CST). Muscle thickness evaluated from bulk of lower limb using ultrasound-based measurements.
Results: The subjects had a mean age of 57.92 (±0.66) years. In 51 (29.14%) patients were osteoporotic and 76 (43.43%) were obtained osteopenic. Subjects with normal BMD values had better measurements in muscle strength and performance tests compared to other patient groups. Osteoporotic group has a decreased muscle thickness (p=0.003) and sarcopenia observed more (p=0.043). In correlation analysis, we observed a positive relation between L1-4 KMD scores with body weight, length, lower limb muscle thickness, handgrip strength and walking speed. However, there is a negative correlation with age, smoking status and CST time. Similar correlations observed with femur neck BMD values, controversy femur neck BMD and hypertension and coronary artery disease has not positive relation.
The association between BMD and sarcopenia parameters (lower limb muscle thickness, handgrip, CST and walking speed) evaluated according to multivariate linear and logistic regression analysis. Among functional and performances tests; Prolonged CST duration determined as predictive factor for femur neck and low walking speed determined as predictive factor for L1-L4 vertebrate osteopenia/osteoporosis respectively.
Conclusion: Subjects with normal BMD values has improved performance compared to osteopenic and osteoporotic subjects during muscle strength and physical performance tests. Detection of muscle mass using US and tests, which are easy to apply and low cost in clinical conditions, can provide early diagnosis of osteoporotic or osteopenic individuals. Further, studies involving more subjects are needed to more obviously demonstrate the effects of muscle mass, and function on bone mass.
Keywords: Osteoporosis, Muscle Mass, Muscle Strength, Physical performance