16. yüzyıl şairlerinden Derviş'in Mevlid'i (metin ve inceleme)
The Dervish?s Mevlid who is poet of 16 th. century (text-analysis)
Yazar: ÖZGÜR DOĞAN
Danışman: PROF. SEBAHAT DENİZ
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Mevlid, Hz. Muhammed (s.a.v.)'in doğum günü ve bu günü anlatan eser ve de bugünde yapılan merasimdir.Mevlid'in ilk örnekleri Arap edebiyatında verilmistir. Arap edebiyatının önemli siirtürlerinden olan methiye içerisinde Hz. Muhammed'e yapılan övgüler önemli yer tutmaktadır.Hz. Peygamber'in vefatından sonra bu methiyelere bağlı olarak yeni türler gelismistir. Mevlidde bu yeni edebi türlerden biridir.Mevlid, Arap edebiyatında baslamasından hemen sonra Türk edebiyatında da kendinigöstermistir. ?lk Türkçe mevlid Süleyman Çelebi'nin 812'de (1409) kaleme aldığı Vesîletü'nnecâtadlı kitabıdır. Birçok Türk sairi mevlid kaleme almıstır fakat en güzel örneğiniSüleyman Çelebi yazmıstır. Türkçe yazılan mevlidlerin sayısı 200 civarındadır. Bunlardan birkısmı Süleyman Çelebi'nin eserine aynen benzerlik gösterir, bir kısmında küçük farklılıklarvardır, geri kalanları ise tamamen farklı yeni eserlerdir.Biz bu çalısmamızda, 16. yüzyılda yasayan Dervis isimli sairin yazdığı Mevlid'iniinceledik. Çalısmamızın inceleme kısmı, giris ve üç bölüm halinde hazırlanmıstır. Girisbölümünde ?slam ve Türk edebiyatında Mevlid'e dair bilgiler sunulmustur. Birinci bölümdeDervis'e dair bilgi verilmistir. ?kinci bölümde eserin sekil özellikleri incelenmistir. Üçüncübölümde ise muhteva özelliklerine kısaca değinilmistir. Son olarak da metin ve nesre çevirisiverilmistir.Dervis'in eseri Süleyman Çelebi'den alıntı mısralar olsa da, mevlid türünün farklı vegüzel bir örneğidir.

Abstract:
Mevlid is a name for Hz. Mohammed (s.a.v)?s birthday and the work describing the day andalso the ritual performed on the same day.First examples of Mevlid poems were given in Arabic literature. Commendations for Hz.Mohammed cover an important part in ?Methiye?, one of the most important kinds of poems of Arabicliterature. New types relating to ?Methiye? flourished after the death of the Prophet, and Mevlid is oneof those types.Mevlid, born in Arabic literature, quickly manifested itself in Turkish literature, too. The firstTurkish Mevlid poem is the work called Vesiletü?n Necat written by Suleyman Celebi in 812 (1409).Many Turkish poets wrote Mevlid poems, but the best example was written by Suleyman Celebi. Thenumber of Turkish Mevlid poems is around 200. Some of these closely resemble the work ofSuleyman Celebi, and some have a few differences, and the rest are complete new works.In our study, we examined a Mevlid poem written by a poet named ?Dervis?, who lived in the16th century. Our study consists of the preface and three chapters. In the preface, information onMevlid in both Islamic and Turkish literature is given. Information about the poet, ?Dervis? isprovided in the first chapter. In the second chapter, features pertaining to form of the work are studied.In the third chapter, features of the contents are briefly mentioned. Finally, the translation of the workto text and prose is given.Although Dervis?s work contains quoted lines from Suleyman Celebi, it is a different andbeautiful example of Mevlid type.