Tokat Merkez'de Osmanlı Dönemi dini mimarisi
The religious architecture in the centre of Tokat in the Ottoman Period
Yazar: AYŞE ERKARA
Danışman: DOÇ. DR. YILDIRAY ÖZBEK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Dini eserler = Religious objects ; Dini mimari = Religious architecture ; Medreseler = Madrasahs ; Mimari eserler = Architectural works ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Tokat = Tokat ; Türbeler = Tombs ; Zaviyeler = Lodges ; İmaret = Almshouse

Özet:
Bu çalışmada, XIV. Yüzyılın sonlarından itibaren Osmanlı topraklarına dâhil edilen Tokat'ın merkez ilçesinde bu tarihten Cumhuriyet'in kuruluşuna kadar inşa edilen dinî eserler dönemsel, fiziksel, işlevsel özellikleri tarihsel arka plânla ilişkili olarak irdelenerek, çağdaş ya da mekânsal anlamda özdeş diğer mimari yapılarla karşılaştırılarak değerlendirilmiştir.Altı bölümden oluşan çalışmanın ikinci bölümünde katalog yer almaktadır. Tokat kent merkezinde Osmanlı Döneminde inşa edilen 12 adet cami ve mescit, 3 adet tekke ve imaret, 1 adet medrese ve 2 adet türbe kendi içlerinde fonksiyonlarına göre sınıflandırılarak detaylı bir şekilde tanıtılmıştır. Yapıların tanıtımı plân, fotoğraf ve çizimlerle desteklenmiştir. Yapıların tarihlendirilmesinde, üzerlerinde bulunan kitabelerden, arşiv kayıtlarından ve yakın çevrelerinde bulunan, plân ve mimari açıdan benzer özellikler gösteren yapılardan yararlanılmıştır.Üçüncü bölümde, Tokat Merkez'de Osmanlı Döneminde inşa edilen ancak günümüze büyük onarımlar sonucu orijinalitesini yitirerek ulaşan dinî yapılar incelenmiştir.Dördüncü bölümde, kaynaklarda adı geçen, Osmanlı döneminde inşa edildiği düşünülen, ancak günümüze ulaşmamış olan dinî yapılar ele alınmıştır.Çalışmanın beşinci bölümünde yapıların tipoloji, mimari, malzeme, süsleme ve teknik özellikleri ile birlikte inşa edildikleri dönem irdelenerek genel bir değerlendirme yapılmıştır.Altıncı bölümde Tokat Merkez'de yer alan dinî yapıların Türk Sanatı ve mimarlık tarihi açısından sahip oldukları önem üzerinde durulmuştur.Anahtar Kelimeler: Tokat, Cami, Zaviye, İmaret, Medrese, Türbe

Abstract:
In this study, through an examination of their epochal, physical and functional characteristics with relevance to their historical background, the religious buildings, which were built in Tokat beginning with annexation to the Ottoman territory until the foundation of the Republic, have been evaluated by comparison with other architectural buildings which are identical in terms of space and era.The second part of the study includes a catalogue. 12 mosques and mescids, 3 tekkes and imarets, 1 madrasah and 2 tombs which were built in Tokat?s center during the Ottoman period have been described in details after a classification according to their functions. The introduction of the buildings has been promoted with plans, photographs and drawings. The epigraphs, the archive records and the nearby buildings bearing similar architectural characteristics have been used for the dating of the buildings.In the third part the religious buildings which were built in the Ottoman period and which lost their originality as a result of restorations have been investigated.In the fourth part, the buildings which are mentioned in the sources and which are thought to have been built during the Ottoman period but haven?t survived until our time have been dealt with.In the sixth part the importance of the religious buildings in the city center of Tokat in terms of Turkish art and architectural history has been emphasized.Key Words: Tokat, Mosque, Zaviye, İmaret, Madrasah, Tomb