Yetişkin bireylerde uyku kalitesi, diyet kalitesi ve iştah arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between sleep quality, diet quality and appetite in adult individuals
Yazar: GÜLŞAH GÜROL
Danışman: DOÇ. DR. ARTUN YIBAR
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Besin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology ; Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Diyet = Diet ; Duygusal yeme = Emotional eating ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yetişkinler = Adults ; İştah = Appetite

Özet:
Amaç: Bu çalışmada yetişkin bireylerde uyku kalitesi, diyet kalitesi ve iştah arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlandı.

Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Bursa ilinde özel bir psikolojik danışmanlık merkezine başvuran, yan etkisi veya etkisi uyku arttırıcı veya düzenleyici herhangi bir ilaç, takviye kullanmayan, 18 yaş ve üzeri 50 katılımcı ile yürütüldü. Araştırmaya katılanlara kişisel bilgi formu,  besin tüketim sıklığı anketi, 24 Saatlik Besin Tüketim Kaydı, Üç Faktörlü Beslenme Anketi, Duygusal İştah Anketi (DİA) ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) uygulandı ve vücut kompozisyon analizi standartlara uygun bir şekilde yapıldı. Diyet kalite puanı Sağlıklı Yeme İndeksi(2015) kullanılarak hesaplandı.

Bulgular: Katılımcıların %52'sinin uyku kalitesi iyi iken, %48'inin uyku kalitesinin kötü olduğu tespit edildi. Toplam PUKİ puanı ortalaması 6,16±3,11 olarak bulundu. Uyku kalitesi iyi olan grup ile kötü olan grup arasında  diyet kalite puanı arasında anlamlı bir fark görülmedi (p>0,05). Diyet kalite faktörlerinden sadece tam tahıl puanı PUKİ toplam uyku kalitesi puanı ile negatif ilişkiliydi. Tam tahıl puanı aynı zamanda DİA pozitif durum ve toplam puanları ile pozitif ilişkiydi. Toplam PUKİ puanı ile tüketilen kafein miktarları arasında anlamlı pozitif yönde ilişki varken (p<0,05), enerji ve diğer besin öğeleri arasında anlamlı bir ilişki yoktu (p>0,05). Uyku kalitesi grupları ve toplam uyku kalite puanı ile duygusal iştah arasında anlamlı bir ilişki bulunamadı (p>0,05).

Sonuç: Diyet kalitesi ve uyku kalitesinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi uyku ve beslenme arasındaki karmaşık ilişkiyi çözmeye yardımcı olur. Beslenme davranışları ve iştah hem dolaylı hem de doğrudan uyku kalitesi ve diyet kalitesini etkiler bu nedenle bu alanlarda da daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: Uyku kalitesi, Diyet kalitesi, Duygusal iştah

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to investigate the relationship between sleep quality, diet quality and emotional appetite in adults.

Materials and Methods: This study was conducted with 50 participants over the age of 18 who applied to a private psychological counseling center in Bursa, did not use any sleep-enhancing or regulating drugs and supplements. Sleep quality was assessed through  Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), dietary quality through Healthy Eating Index 2015 (HEI 2015), emotional appetite  through Emotional Appetite Questionnaire (EMAQ), and dietary habits through Three Factor Eating Questionnaire (TFEQ). Body composition and anthropometric measurements were performed in accordance with predetermined standards. 

Results: While 52% of the participants had good sleep quality, 48% of them had poor sleep quality. The mean total PUKI score was 6.16±3.11. There was no significant difference in diet quality score between the groups with good sleep quality and the group with poor sleep quality (p>0.05). Only the whole grain score, which is one of the diet quality factors, was negatively associated with the PSQI total sleep quality score. Whole grain score was also positively correlated with EMAQ positive status and total scores. While there was a significant positive correlation between the total PSQI score and the amount of caffeine consumed (p<0.05), there was no significant correlation between energy and other nutrients (p>0.05). There was no significant relationship between sleep quality groups and total sleep quality score and emotional appetite (p>0.05).

Conclusion: Determination and evaluation of diet quality and sleep quality helps to unravel the complex relationship between sleep and nutrition. Nutritional behaviors and appetite both indirectly and directly affect sleep quality and diet quality, so more research is needed in these areas. 

Keywords: Sleep quality, Diet quality, Emotional appetite