Yozgat Boğazlıyan'da geçiş dönemleri
Transition periods in Yozgat Boğazlıyan
Yazar: FATMA DURGUN
Danışman: DOÇ. DR. AIDA BABUTCU
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Doğum = Delivery ; Yozgat-Boğazlıyan = Yozgat-Boğazlıyan ; Ölüm = Death

Özet:
İnsan, dünyaya geldiği andan itibaren hayatı boyunca çeşitli dönemlerden geçer. İnsan hayatının en önemli ve kritik evreleri olan bu geçiş dönemlerinin üç ana aşaması vardır: Doğum, evlenme ve ölüm.  Kişinin anne karnına düşmesinden ölümüne kadar geçirdiği bu aşamalar hemen hemen her toplumda özel kabul edilir. Toplumun kendine özgü maddi ve manevi değerlerinin bütünü anlamına gelen kültür, geçiş dönemlerinin şekillenmesindeki en önemli etkenlerin başında yer alır. Üzerinde birçok medeniyet kurulmuş olan Yozgat, ilkçağlardan beri sayısız kültüre ev sahipliği yapmıştır. Bundan dolayı kültürel birikim, gelenek ve görenekler açısından oldukça zengin bir ildir. Çalışma konusu olan Boğazlıyan ilçesi bölgenin önemli kavşak noktalarından biridir. İlçenin coğrafi konumu ve tarihi geçmişi bölgede sözlü kültürün çeşitlenmesine önemli katkı sağlamıştır. Üç bölümden oluşan bu çalışmanın ilk bölümü doğumdur. İnsanlar doğum sayesinde nesillerini devam ettirmektedir. Bu nedenle doğum oldukça kritik bir geçiş evresidir. Çalışmanın ikinci bölümü evlenmedir. Evlenme, sadece kadın ve erkeği değil aileleri de bir araya getiren bir geçiş evresidir. Bireylerin yeni bir hayata başlangıcının eşiğidir. Çalışmanın üçüncü ve son bölümü ölümdür. Ölüm, her canlının mutlak sonu olarak görülmektedir. Bu dönemde insanlar ölümü çağrıştıran belirtilere önem vermekte ve bu belirtilerden kaçınmanın yollarını aramaktadır. Değişen hayat şartları, kültürel ve sosyal yapı ilçede geçiş dönemi ritüelleri üzerinde de önemli değişiklikler meydana getirmiştir. Yaptığımız bu çalışmanın temel amacı Boğazlıyan ilçesinin geçiş dönemleri ile ilgili uygulamaları derlemek, araştırmak ve unutulmaya yüz tutmuş değerlerimizin gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlamaktır.

Abstract:
From the moment a person is born, they go through various stages throughout their life. These transitional periods, which are among the most important and critical phases of human life, can be categorized into three main stages: birth, marriage, and death. These stages, from conception to death, are considered special in nearly every society. Culture, which encompasses the unique material and spiritual values of a society, is one of the most significant factors shaping these transitional periods. Yozgat, a region that has hosted numerous cultures since ancient times, is rich in cultural heritage, traditions, and customs. The district of Boğazlıyan, the subject of this study, is one of the important crossroads of the region. Its geographical location and historical background have significantly contributed to the diversity of oral culture in the area. This study consists of three sections, with the first focusing on birth. Birth is a critical transition phase, as it allows individuals to continue their lineage. The second section discusses marriage, which is not only a union of a man and a woman but also brings families together, marking the threshold of a new life for individuals. The third and final section addresses death, viewed as the inevitable end for all living beings. During this phase, people pay close attention to signs related to death and seek ways to avoid them. Changing life conditions and social structures have led to significant alterations in the rituals surrounding these transitional periods in the district. The primary aim of this study is to compile and research the practices related to transitional periods in Boğazlıyan, contributing to the preservation and transmission of our fading values to future generations.