Zonguldak ili 6 ay-6 yaş arasındaki çocuklarda anemi prevalansı
Anemia prevalence in children aged 6 months to 6 years in zonguldak province
Yazar: EZGİ GENÇ KÖROĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZMİYE YÜKSEK
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Anemi, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde önemli bir sağlık sorunu olmaya devam etmektedir. Aneminin önlenmesinde, anemi prevalansının saptanması ve anemiye neden olan etiyolojinin belirlenmesi önemlidir. Aneminin en önemli nedeni demir eksikliğidir. Bunun yanında diğer besinsel eksiklikler de (Vitamin B12, folat) çocuklarda anemiye yol açabilmektedir. Bu nedenle diğer besinsel eksiklikler açısından da mutlaka değerlendirilmeli ve gerektiğinde tedavisi yapılmalıdır. Biz de bu çalışma ile Zonguldak ilindeki 6 ay-6 yaş arasındaki çocuklarda anemi prevalansının, anemi gelişmesi ile ilgili olabilecek ve önlenebilir sebeplerin gösterilmesini amaçladık.
Gereç ve yöntem: Bu çalışma kesitsel bir araştırma olup, 2022 Kasım-2023 Mayıs tarihleri arasında Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Sağlığı Polikliniği ve Zonguldak Merkez ilçeye bağlı rastgele seçilen aile hekimlerince rutin taramaları yapılan ve yaşları altı ay- altı yaş arasında değişen toplam 1000 çocuk üzerinde yürütüldü. İl Sağlık Müdürlüğü ve aile sağlığı merkezi sorumlu hekimlerinden gerekli izinler alındı ve tarama sonuçlarına ulaşıldı. Anemi etyolojisi açısından çocukların aileleri arandı ve bilgi alındı.
Bulgular: Çalışmaya dâhil edilen 1000 çocuğun yaş ortalamaları 28,91±21,32 (min; 6 ay, max; 72 ay) idi. Çocukların 391'i (%39,1) altı-on iki ay, 171'i (%17,1) on üç-yirmi dört ay, 438'i (%43,8) yirmi beş-yetmiş iki ay arasındaydı. Cinsiyetlere göre dağılımda ise 495'inin (%49,5) kız, 505'inin (%50,5) erkek olduğu görüldü. Bin çocuğun ortalama hemoglobin değeri 11,68±1,00 mg/dl (min:6,4 mg/dl max: 14,8 mg/dl), ortalama eritrosit volümü (MCV) 74,78±5,60 fL (min: 51,0 fL max: 90,3 fL), ortalama ferritin değeri 29,89±20,22 ng/mL (min: 1,7 ng/mL max: 121 ng/mL), ortalama vitamin B12 değeri 548,54±199,19 pg/mL (min: 135,0 pg/mL max: 1547 pg/mL) olarak saptandı. Çocukların 280'inde (%28) anemi, 243'ünde (%24,3) demir eksikliği, 170'inde (%17) demir eksikliği anemisi, 17'sinde (%1,7) vitamin B12 eksikliği ve 4'ünde (%0,4) vitamin B12 eksikliği anemisi saptanmıştır. Demir ve vitamin B12 eksikliğinin bir arada olduğu 3 (%0,3) çocuk saptanmışken demir ve vitamin B12 eksikliği anemisinin bir arada olduğu hiç çocuk saptanmamıştır. Anemisi olan çocukların %60,7'si demir eksikliği anemisi iken, %1,4'ü vitamin B12 eksikliği anemisi idi. Altı- on iki ay yaş grubunda anemi (%35) ve demir eksikliği anemisi (%25,8) prevalanslarının diğer yaş gruplarına göre belirgin yüksek olduğu görüldü ve istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı (p<0,001). Çocuklar risk faktörleri açısından değerlendirildiğinde tüm yaş gruplarında yetersiz beslenme ile anemi arasında anlamlı ilişki saptanmışken (p<0,001), altı-on iki ay grubunda demir proflaksisi kullanımı ile (p<0,001), on üç-yirmi dört ve yirmi beş-yetmiş iki ay grubunda günlük fazla miktar inek sütü alımı ile anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,001). 
Sonuçlar: Dünya Sağlık örgütü kriterlerine göre Zonguldak ilinde 6 ay- 6 yaş arasındaki çocuklarda %28 prevalansla anemi orta düzeyde bir sağlık sorunu oluşturmaktadır. Altı- on iki ay yaş grubundaki çocukların anemi prevalanslarının, diğer iki gruptaki çocukların anemi prevalansına göre anlamlı oranda yüksek olması, bu yaş grubundaki çocukların anemi gelişimi açısından daha yüksek risk altında olduklarına ve bu yaş grubunda demir açısından yetersiz beslenme ve demir proflaksisinin önemine dikkat çekmiştir. Daha büyük yaş gruplarında inek sütünün fazla alımı ve yine yetersiz beslenmenin anemi açısından en önemli risk faktörleri olduğunun saptanması, ailelerin aneminin nedenleri, etkileri, tedavi ve takibi konusunda bilinçlendirilmesinin önemini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Okul öncesi dönem çocuklar, Anemi prevalansı, Demir eksikliği, Vitamin B12 eksikliği

Abstract:
Aim: Anemia continues to be a significant health problem in developed and developing countries. In preventing anemia, it is important to determine the prevalence of anemia and the etiology that causes anemia. The most important cause of anemia is iron deficiency. In addition, other nutritional deficiencies (vitamin B12, folate) can also cause anemia in children. Therefore, it should definitely be evaluated in terms of other nutritional deficiencies and treated when necessary. With this study, we aimed to show the prevalence of anemia in children between the ages of 6 months and 6 years in Zonguldak province, and the possible preventable causes of anemia development.
Materials and methods: This study is a cross-sectional study and was conducted on a total of 1000 children aged between six months and six years who underwent routine screening by Zonguldak Bülent Ecevit University Medical Faculty Hospital Child Health Polyclinic and randomly selected family physicians affiliated with Zonguldak Central District between November 2022 and May 2023. Necessary permissions were obtained the responsible physicians of the provincial health directorate and family health center and the screening results were obtained. The families of the children were called and information was obtained regarding the etiology of anemia.
Diagnosis: The mean age of the 1000 children included in the study was 28.91±21.32 (min; 6 months, max; 72 months). 391 (39.1%) of the children were between six and twelve months, 171 (17.1%) were between thirteen and twenty-four months, and 438 (43.8%) were between twenty-five and seventy-two months. In the distribution by gender, it was seen that 495 (49.5%) were girls and 505 (50.5%) were boys. The mean hemoglobin value of 1000 children was 11.68±1.00 mg/dl (min: 6.4 mg/dl max: 14.8 mg/dl), mean corpuscular volume (MCV) was 74.78±5.60 fL (min: 51.0 fL max: 90.3 fL), mean ferritin value was 29.89±20.22 ng/mL (min: 1.7 ng/mL max: 121 ng/mL), and mean vitamin B12 value was 548.54±199.19 pg/mL (min: 135.0 pg/mL max: 1547 pg/mL). Anemia was found in 280 (28%) of the children, iron deficiency in 243 (24.3%), iron deficiency anemia in 170 (17%), vitamin B12 deficiency in 17 (1.7%) and vitamin B12 deficiency anemia in 4 (0.4%). While iron and vitamin B12 deficiency were found to be present in 3 (0.3%) children, no child was found to have iron and vitamin B12 deficiency anemia. While 60.7% of the children with anemia had iron deficiency anemia, 1.4% had vitamin B12 deficiency anemia. It was observed that the prevalence of anemia (35%) and iron deficiency anemia (25.8%) in the 6-12 month age group was significantly higher than in other age groups and a statistically significant difference was found (p<0.001). When children were evaluated in terms of risk factors, a significant relationship was found between malnutrition and anemia in all age groups (p<0.001), while iron prophylaxis was used in the six-twelve month group (p<0.001), thirteen-twenty-four and twenty-five-seventy-two months of age. A significant relationship was found with excessive daily cow's milk intake in the group (p<0.001).
Results: According to the World Health Organization criteria, anemia constitutes a moderate health problem with a prevalence of 28% in children between 6 months and 6 years of age in Zonguldak province. The fact that the anemia prevalence of children in the six- to twelve-month age group is significantly higher than the anemia prevalence of children in the other two groups draws attention to the fact that children in this age group are at higher risk of developing anemia and the importance of iron malnutrition and iron prophylaxis in this age group. The fact that excessive consumption of cow's milk and malnutrition are the most important risk factors for anemia in older age groups reveals the importance of raising awareness of families about the causes, effects, treatment and follow-up of anemia.

Keywords: Preschool children, Anemia prevalence, Iron deficiency, Vitamin B12 deficiency