Aile sağlığı merkezimize başvuran kronik hastalığı olan 65 yaş üstü hastaların ilaç uyumunun değerlendirilmesi
Evaluation of drug compliance of patients over 65 years of age with chronic disease admitted to our family health center
Yazar: HAMZA KARADAĞ
Danışman: PROF. DR. OKCAN BASAT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gaziosmanpaşa Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Geriatri = Geriatrics ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşlılar = Aged ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Giriş ve Amaç: Bu çalışmanın amacı; 65 yaş üstü ve kronik hastalığı olan bireylerin Morisky-8 ölçeği ile ilaç uyumunun değerlendirilmesidir.
Yöntem: Çalışma tek merkezli, tanımlayıcı bir araştırma olarak planlanmış olup, İstanbul Gaziosmanpaşa Rahime Başaran Aile Sağlığı Merkezi'ne 01 Şubat 2020 - 01 Mayıs 2020 tarihleri arasında başvuran 65 yaş ve üzerinde olan, en az bir kronik hastalığı olan ve son 6 aydır bundan dolayı ilaç kullanan, kognitif fonksiyon bozukluğu olmayan, çalışmaya katılmayı kabul eden 123 hasta ile yapıldı. Çalışmaya dahil edilen hastaların ilaç uyumu değerlendirildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş, cinsiyet, eğitim durumu, medeni hali, sigara kullanımı, gelir düzeyi, solunum sistem hastalıkları, kardiyovasküler sistem hastaları, diyabetes mellitüs, kaç yıldır hasta oldukları, kaç ilaç kullandıkarı ve günde kaç kez ilaç aldıkları sorgulandı. İlaç uyumunu değerlendirmek için Morisky-8 ölçeği uygulandı. Katılımcıların sosyodemografik verileri ve Morisky-8 anketi tarafımızca hazırlanan Hasta Bilgi Formu kullanılarak yüzyüze görüşme tekniği ile yapıldı. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için IBM SPSS Statistics 22 (IBM SPSS, Türkiye) programı kullanıldı. Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metodların (Ortalama, Standart sapma, frekans) yanısıra niteliksel verilerin karşılaştırılmasında Ki-Kare testi ve Fisher Freeman Halton testi kullanıldı. Anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirildi.
Bulgular: Çalışma yaşları 65 ile 86 arasında değişmekte olan, 79'u (%64.2) kadın, 44'ü (%35.8) erkek olmak üzere 123 olgu üzerinde yapılmıştır. Olguların yaş ortalaması 70.80±4.76 yıldır. 
Kadınların %34.2'sinde, erkeklerin %43.2'sinde ilaç kullanımına yüksek uyum görülmekte olup, aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Bekar olguların %30.6'sında, evli olguların %41.9'unda ilaç kullanımına yüksek uyum görülmekte olup, aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır.
Eğitim düzeyine göre ilaca uyum düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Okur-yazar olmayan olguların ilaca uyum düzeyi %32, temel eğitim almış olanların %36.1, lise mezunlarının %55.6 ve üniversite mezunlarının %50'dir.
Sigara kullanımı ile ilaca uyum arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (p:0.012; p<0.05). Sigara kullanan olgularda ilaca yüksek uyum görülme oranı (%87.5), sigara kullanmayan olgulardan (%33.9) anlamlı şekilde yüksektir.
Gelir ile ilaca uyum düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır. Geliri olanların %37.6'sında, geliri olmayanların %36.7'sinde ilaca yüksek uyum görülmektedir.
Solunum hastalığı olmayan olguların %37'sinde, solunum hastalığı olan olguların %40'ında ilaca yüksek uyum görülmekte olup, aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır.
KVS hastalığı olmayan olguların %36.4'ünde, KVS olan olguların %37.5'inde ilaca yüksek uyum görülmekte olup, aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır.

Sonuç: Çalışmamızda Sigara kullanan olgularda ilaca yüksek uyum görüldü. Diğer parametrelerde istatiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır.

Anahtar Sözcükler: Kronik hastalık, İlaç uyumu, Morisky-8

Abstract:
Introduction and Purpose: The purpose of this study; Evaluation of drug compliance with Morisky-8 scale of individuals over the age of 65 with chronic disease.
Methods: The study was planned as a single-center, descriptive research and was conducted with 123 patients aged 65 years and older who were admitted to Istanbul Gaziosmanpaşa Rahime Basaran Family Health Center between 01 February 2020 and 01 May 2020, who had at least one chronic disease and who had been on medication for the last 6 months, who had no cognitive dysfunction, who agreed to participate in the study.Drug compliance of the patients included in the study was evaluated.The patients included in the study were questioned about age, gender, educational status, marital status, smoking, income level, respiratory system diseases, cardiovascular system patients, diabetes mellitus, how many years they have been ill, how many drugs they have used and how many times a day they take the drug.The Morisky-8 scale was applied to assess drug compliance.The sociodemographic data of the participants and the Morisky-8 survey were conducted using the Patient Information Form prepared by us using face-to-face interview technique.Ibm SPSS Statistics 22 (IBM SPSS, Turkey) program was used for statistical analysis while the findings of the study were evaluated.Ki-Square test and Fisher Freeman Halton test were used to evaluate the study data, as well as qualitative data, as well as descriptive statistical methods (Mean, Standard deviation, frequency).The ness was evaluated at p<0.05.
Results: The study was carried out on 123 cases between the ages of 65 and 86, including 79 (64.2%) female and 44 (35.8%) male. The mean age of the patients was 70.80±4.76 years. In 34.2% of women and 43.2% of men, there is a high level of compliance with drug use and there is no statistically significant difference between them. In 30.6% of single cases and 41.9% of married cases, there is a high level of compliance with drug use and there is no statistically significant difference between them.
There is no statistically significant difference between drug compliance levels according to the level of education.The drug compliance level of non-literal cases is 32%, 36.1% of those with basic education, 55.6% of high school graduates and 50% of university graduates.There is a statistically significant relationship between smoking and drug compliance (p:0.012; p<0.05).The incidence of high compliance with the drug (87.5%) is significantly higher in non-smoking patients (33.9%).There is no statistically significant relationship between income and drug compliance levels. In 37.6% of those with income and 36.7% of those without income, high compliance with the drug is observed. In 37% of patients without respiratory disease, 40% of patients with respiratory disease had a high compliance with the drug and there was no statistically significant difference between them. In 36.4% of patients without KVS disease, 37.5% of patients with KVS had a high compliance with the drug and there was no statistically significant difference between them.
Conclusion: In our study, high compliance with the drug was observed in patients who smoked. There is no statistically significant relationship in other parameter
          
          Keywords: Chronic disease, drug compliance, Morisky-8