Çocuk tiyatro yapılarının mekân ölçütleri bağlamında incelenmesi
Investigation of children's theatre buildings in the context of space criteria
Yazar: YUSUF İZZETTİN TURHAN
Danışman: ÖĞR. GÖR. ÖZLEM DEMİRKAN
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Çocukların gelişimini etkileyen sosyal ve kültürel alanların başında tiyatro mekânları gelmektedir. Bu mekânlar, barındırdığı tasarım öğelerinin yanı sıra kavramsal temeller etrafında şekillenmesiyle çocuk için öğretici, geliştirici özellikler taşımaktadır. Bu tez, tiyatro ve mimarlık bağlamında çocuk-mekân ilişkisini ele almakta ve onların gelişim, öğrenme süreçlerine katkı sağlayabilecek tiyatro mekânlarına odaklanmaktadır.
Çalışmanın kavramsal çerçevesini oluşturmak amacıyla çocuk kavramı ve çocuğun gelişim evreleriyle ilgili görüşlere yer verilmiştir. Bu bağlamda, çocuk-mekân arasındaki ilişki, mekânsal ölçütler, literatür ışığında araştırılmıştır. Aynı şekilde, çocuk-tiyatro arasındaki ilişki ve tiyatronun çocuk için önemi ele alınmıştır. Tezde, çocuk tiyatro mekânları literatürün araştırılması sonucunda mekânsal ölçütler belirlenmiştir. Bu ölçütler renk, doku, malzeme, biçim, ölçek, ışık, mobilya ve esneklik olarak belirlenmiştir. Çalışma, 11 çocuk tiyatro mekânını kapsamaktadır. Seçilen mekânlarda; çeşitliği dikkate alarak, temsil gücü yüksek, tasarım sonucunda inşa edilmiş olmasına dikkat edilmiştir. Farklı bölgelerde bulunan bu mekânlar, ayrıca birbirinden farklı tasarım fikirlerini de içermektedir. Bu örnekleri, elde edilen bilgi ve görsellerle, belirlenen tasarım kriterlerine uygun olarak, betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiş, sonuçlar tablo formatında özetlenmiştir. 
Bu mekânların tasarımında, çocuğun fiziksel ve zihinsel gelişimine, çevresine ve çocuk ölçeğine uygun, çocukların sahneye olan algılarını arttıran ve bulundukları mekânda kendilerini daha rahat hissetmelerini sağlayan, sahne ve oturma düzeninde sağlanacak esneklik ile tiyatroculara daha özgün oyunlar yapma imkânı tanıyan mekânların tasarlanabileceği örnek çocuk tiyatro mekânları üzerinden görülmüştür. Bu çalışmayla literatüre, çocuklara yönelik bir kültürel mekân olan, çocuk tiyatro mekânları üzerine bir çalışma kazandırılması hedeflenmiştir. Tasarlanacak çocuk tiyatro yapıları için destek kılavuzu oluşturulmuştur.

Abstract:
Theater spaces are among the most important social and cultural spaces that influence child development. In addition to the design elements they contain, these spaces have instructive and developmental features for children by being shaped around conceptual foundations. This thesis examines the relation between children and spaces in the context of theater and architecture and focuses on theater spaces that can contribute to their development and learning processes.
In order to create the conceptual framework of the study, the concept of the child and views on the developmental stages of the child are included. In this context, the relationship between children and space, spatial criteria were investigated by considering the literature. Likewise, the relationship between children and theater and the importance of theater for children are discussed. In this thesis, the spatial criteria were determined by researching literature on children's theater spaces. These criteria were color, texture, material, form, scale, light, furniture, and flexibility. This study covers 11 children's theater spaces. In the selected venues, considering diversity, attention was given to the construction of a design with high representation power. In the selected spaces; taking into account the diversity, attention was paid to the fact that it was built as a result of design with high representativeness. These samples were evaluated using descriptive analysis, in accordance with the design criteria, with the obtained information and visuals. The results are summarized in table format.
In the design of these spaces, it has been seen through sample children's theater spaces that spaces can be designed that are suitable for the physical and mental development of the child, the environment, and the scale of the child, that increase children's perception of the stage and make them feel more comfortable in the space they are in, and that allow theater artists to make more original plays with the flexibility to be provided in the stage and seating arrangement. This study highlights studies on children's theater spaces, which are cultural spaces for children, in the literature. A support guide has been created for children's theater buildings to be designed.