Yurt dışındaki Türk çocuklarına Türkçe öğretimine yönelik hazırlanan ders ve okuma kitaplarında değer aktarımı
Transfer of values in textbooks and storybooks prepared for teaching Turkish to Turkish children abroad
Yazar: ÖMER ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. ÜLKER ŞEN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Değer aktarımı = Value transfer ; Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Dış Türkler = Turkish diaspora ; Okuma kitapları = Reading textbooks ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe ve Türk kültürü dersi = Turkish and Turkish culture course ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yurt dışı Türkler = Turks abroad

Özet:
Bu çalışmanın amacı; yurt dışındaki Türk çocuklarına Türkçe öğretimine yönelik hazırlanan ders ve okuma kitaplarında millî, manevi ve evrensel değerleri tespit etmek, seviyelere göre değer aktarımının durumunu belirlemek, ders ve okuma kitapları arasındaki değer aktarımı farklılaşmalarını saptamaktır. Nitel özellik taşıyan, betimsel bir araştırma olan bu çalışmada amaçlı örnekleme kullanılmıştır. Araştırmanın inceleme nesnelerini, Millî Eğitim Bakanlığınca Türkçe ve Türk kültürü dersi için hazırlatılan 3 ve 8. seviye arası 6 ders kitabı ve Millî Eğitim Bakanlığınca Türkçe ve Türk kültürü dersini desteklemek için EBA üzerinden yayımlanan 14 okuma kitabı temsil etmektedir. Türkçe ve Türk kültürü dersinin ilk iki seviye ders kitapları, ilk okuma-yazmaya yönelik hazırlandığı için araştırmaya dâhil edilmemiştir. Verilerin toplanması amacıyla doküman incelemesi tekniği seçilmiştir. Çalışma için MEB ve UNESCO esas alınarak belirlenen 18 millî, manevi ve evrensel değerden oluşan bir veri toplama aracı hazırlanmıştır. Verilerin toplanmasında güvenirliği sağlamak için 2 alan uzmanı ile çalışılmıştır. Verilerin toplanması aşamasında, araştırmacı ve 2 alan uzmanı (3 kodlayıcı) arasındaki görüş birliği/görüş ayrılığının hesaplanması için Huberman-Miles Formülü kullanılmıştır. En az 2 kodlayıcının görüş birliğine vardığı kodlar, çalışmanın verileri olarak kabul edilmiştir. Elde edilen veriler betimsel analiz ile analiz edilmiştir. Çalışmanın sonunda; yurt dışındaki Türk çocuklarına Türkçe öğretimine yönelik hazırlanan ders ve okuma kitaplarında çalışma için belirlenen değerlerin en az bir defa işlendiği, okuma kitaplarında değer aktarımı en çok gerçekleştirilen değerin mutluluk olduğu, Türkçe ve Türk kültürü ders kitaplarında değer aktarımı en çok gerçekleştirilen değerin saygı olduğu, yurt dışındaki Türk çocuklarına Türkçe öğretimine yönelik hazırlanan ders ve okuma kitaplarında en az değer aktarımı gerçekleştirilen değerin dürüstlük olduğu belirlenmiştir. Ayrıca dürüstlük, alçak gönüllülük, hoşgörü ve barış değerlerinin diğer değerlere göre ihmal edildiği; ders ve okuma kitaplarında değer aktarımının sınıf seviyelerine göre artan bir yaklaşımla yapılmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonunda, ulaşılan sonuca yönelik önerilere ve ilgili alan kapsamında yapılabilecek çalışma önerilerine yer verilmiştir.

Abstract:
The aims of this study are to determine the national, spiritual and universal values in Turkish and Turkish Culture textbooks and storybooks; to determine the status of value transfer according to levels and to determine the differentiation of value transfer between textbooks and storybooks. Purposive sampling was used in this study, which is a descriptive study with a qualitative feature. The study objects of the research represent 6 textbooks between the 3rd and 8th levels prepared for the Turkish and Turkish Culture course by the Ministry of National Education, and 14 storybooks published by the Ministry of National Education via EBA to support the Turkish and Turkish Culture course. Since the first two level textbooks of the Turkish and Turkish Culture course were prepared for the first reading and writing, the textbooks for the first two levels were not included in the study. In order to collect the data, the document analysis technique was chosen. Data were collected with a data collection tool consisting of 18 national, spiritual and universal values determined for the research on the basis of the Ministry of National Education and UNESCO. In order to ensure reliability in the collection of data, 2 field experts were worked with. During the data collection phase, the Huberman-Miles Formula was used to calculate the consensus/disagreement between the researcher and 2 field experts (3 coders). The codes in which at least 2 coders agreed on were accepted as the data of the study. The obtained data were analyzed with descriptive analysis. At the end of the study, the following results were found: The values determined for the study are covered at least once in the Turkish and Turkish Culture textbooks and storybooks, the most transferred value in the Turkish and Turkish Culture storybooks is happiness, the most transferred value in the Turkish and Turkish Culture textbooks is respect and overall the least transferred value in the Turkish and Turkish Culture textbooks and storybooks is honesty. In addition, the research showed that, honesty, humility, tolerance and peace values are neglected compared to other values. It has been concluded that value transfer in textbooks and storybooks is not done with an approach that increases according to grade levels. Suggestions for the obtained results and research suggestions that can be made for the related field are given at the end of the study.