Eskişehir-Çatacık yöresinde, uydu verileri ve çevresel değişkenler kullanılarak kızılgeyik için (Cervus elaphus L.) habitat uygunluğunun modellenmesi
Modelling habitat suitability for red deer (Cervus elaphus L.) using satellite data and environmental variables in Catacik region, Eskisehir
Yazar: MEHMET SERDAR ORUÇ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ÖZDEMİR ; YRD. DOÇ. AHMET MERT
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu tez çalışmasında, Eskişehir-Çatacık yöresinde bulunan Kızılgeyik (Cervus elaphus) için habitat uygunluğunun uydu verileri ve çevresel değişkenler kullanılarak modellenmesi ve habitat uygunluk haritalarının elde edilmesi amaçlanmıştır. Kızılgeyik için ilk defa düzenlenecek olan habitat uygunluk haritası, amenajman planlarının düzenlenmesine, avlak planlarının yapılmasına ve biyolojik çeşitliliğin korunmasına katkı sağlama potansiyeline sahiptir. Çalışmada, sayısal yükseklik modeli (SYM), iklim verileri, meşcere tipleri haritası ve uydu verileri kullanılmıştır. 100 x 100 m büyüklüğünde hücrelerden (1 ha) oluşan 70 örnek alanda Kızılgeyik dışkı, iz ve belirtileri kaydedilmiştir. Arazi envanterinden sonra çalışma alanına ait bioiklim haritaları ve diğer çevresel değişkenlerin altlıkları üretilmiştir. İz ve belirtilere rastlanan 60 örnek alanda Kızılgeyik ile 18 çevresel değişken arasındaki ilişkiler MaxEnt yöntemi ile analiz edilerek haritalanmıştır. Kızılgeyik için elde edilen çok sayıdaki tür dağılım modelleri arasından en uygun olanının seçiminde, modele ait eğitim veri seti ve test veri seti ROC değerleri arasındaki standart sapma değerleri, ihmal ve eksiklik grafikleri dikkate alınmıştır. Buna göre Kızılgeyik için en iyi habitat uygunluk modelinde, ROC değerleri eğitim veri seti için 0,793 ve test veri seti için 0,760 olarak tespit edilmiştir. Türün dağılımına etki eden çevresel değişkenler; yıllık ortalama sıcaklık, eğim, topoğrafik pozisyon indeksi, orman yol yoğunluğu ve vejetasyon olarak belirlenmiştir. Böylece, Kızılgeyik'in hangi habitatları tercih ettiği ve Çatacık yöresinde hangi alanları yoğun kullandığı ortaya koyulmuştur. Ayrıca çalışmada, Landsat uydu görüntüsünden üretilen Normalleştirilmiş Fark Bitki İndeksi (NDVI) verisi ile Kızılgeyik dışkı yoğunluğu arasındaki ilişkiler araştırılmıştır. NDVI verisinden türetilen doku özelliklerinin, bir ormanlık alanın, Kızılgeyik tarafından hangi yoğunlukta kullanıldığını açıklamaya yetmediği tespit edilmiştir.

Abstract:
In this thesis, modelling habitat suitability by using satellite data and environmental variables for red deer (Cervus elaphus) in Eskişehir- Çatacık district and obtaining habitat suitability maps, are aimed. Habitat suitability maps that are organized for the first time for red deer have the potential of contribution to organizing forest management, game management plans and protection of biological variety. In this study, digital elevation modal, climatic data, standart type maps and satellite data are used. Pellet count and other sign and tracks of red deer in 70 sample plots constituted by 100*100 metres cells, are recorded. After land inventory, bioclimatic maps of land and data of environmental variables are produced. The relationship between red deer and 18 environmental variables in 60 sample plots in which sign and tracks are seen are analysed by using MaxEnt method. While choosing the most suitable type distribution model for red deer, standart deviation values between ROC values of model's education data and test sets and ignorance and deficiency graphics are taken into consideration. Thus, ROC value of 0,793 for education data set and 0,760 for test data set are determined for best habitat suitability model. Environmental variables effecting species distribution are specified as; annual average temperature, slope, topographic position index, forest road density and vegetation. Therefore, red deer habitat preference and territory usage in Çatacık district are indicated. Furthermore, the relations between pellet density of red deer and Landsat satellite data are searched. It is determined that the information obtained from Landsat NDVI (Normalized difference vegetation index) lacks explaining the usage density of habitat.