Mısır bitkisinin gutasyon sıvısında pestisit kalıntılarının araştırılması
Investigation of pesticide resicide in maize gutation drops
Yazar: İLKNUR TEZCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİS YALÇIN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Mısır bitkisi dünya genelinde yıllardır tarımı yapılan bitkilerden biridir.
Ülkemizin tahıl üretim payında önemli bir yere sahiptir ve genellikle her bölgemizde
yetiştirilebilir. Mısır bitkisinin tohumu toprağa ekimi yapıldıktan sonra fungal
etmenlerden ve zararlılardan etkilenir. Yüksek verim alınması hedeflendiğinden dolayı
hastalık ve zararlılardan koruma için her mısır tohumu tohum ilaçları ile
ilaçlanmaktadır. Sistemik özellikte olan ve tohumu korumak için kullanılan pestistlerin
bitki kökleriyle yapraklara daha sonra da gutasyon sıvısına, nektara, polene ve hatta
yeni tohumda bile kalıntılarının bulunması ve arılar için ölümcül risk olması
beklenmedik bir durumdur. Nemin yüksek olduğu ve toprağın nem oranın yüksek
olduğu durumlarda bitki terleme yapmazsa ksilem dokularıyla hidatotlardan su atılması
ile gutasyon sıvısı ortaya çıkar. Yararlı ve hedef dışı canlıların su kaynağı olarak
gutasyon sıvısını kullanması ve gutasyon sıvısındaki pestisit kalıntıları dolayısıyla bu
canlılara risk oluşturduğu yapılan birçok çalışmada bildirilmiştir. Bu çalışmada mısır
bitkisinde gutasyon çıkış zamanlarının belirlenmiş, bulundurduğu pestisit kalıntı
oranlarının zaman içindeki değişikleri gözlemlenmiş ve gutasyon sıvısındaki kalıntı
miktarlarının arılara toksik etkisinin olup olmadığı belirlenmiştir.
Bu tezde tohum ilaçlaması yapılmış danelik ve slajlık mısır bitkilerininde ilk
gutasyon sıvısı ekimden 8 gün sonra görülmüş olup 28 gün boyunca takibi yapılarak,
toplanmış ve içerisindeki pestisit kalıntıları incelenmiştir. Örneklerde QuEChERS
metodu kullanılarak ektraksiyonları yapılmış ve analiz için LC/MS/MS cihazı
kullanılmıştır. Gutasyon sıvısının pestisitleri taşıdığı gözlemlenmiş ve en yüksek kalıntı
miktarı Aydın bölgesindeki gutasyon sıvılarında 8012 ppb ile clothianidin etkili
maddesi olarak bulunmuştur. Ayrıca Aydın bölgesindeki numunelerde azoxystrabin ve
metalaxyl-M etkili maddelerinin kalıntısına rastlanmış ve en yüksek değerleri sırasıyla
1,6 ppb ve 33,40 ppb'dir. Sonuca göre clothianidin etkili maddesinin azoxystrobin,
fludioxonil ve metalaxyl-M etkili maddesine göre daha çok gutasyon sıvısında
bulunduğu gözlemlenmiştir. Aydın bölgesinden alınan gutasyon sıvılarındaki
clothianidin etkili maddesi, metalaxyl-M maddesine göre 170 kat daha fazla
saptanmıştır.
Labaratuvarda yapılan arı toksikoljik testleri sonucu clothianidin etkili
maddesinin kalıntı miktarının gutasyon sıvısındaki ilk gün yoğunluklarının arılar için
öldürücü doz bulundurduğu ve kısa sürede ölüme neden olduğu, gutasyon sıvısındaki az
miktarların bile arılar için çok tehlikeli olduğu tespit edilmiştir. Yapılan testlerde
clothiandin etkili maddesinin metalaxyl-M etkili maddesinden daha toksik olduğu
gözlemlenmiş, ayrıca metalaxyl-M etkili maddesinde de maruz kalma devam ettikçe ilk
dozlarda ölüm oranlarında artış görüldüğü saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Azoxystrobin, Bal Arıları, Clothianidin, Fludioxonil, Gutasyon,
Metalaxyl-M, Mısır, Neonikotinoid, Tohum İlaçları.

Abstract:
The corn plant is one of the plants that has been cultivated worldwide for years. It
has an important place in our country's grain production share and can generally be
grown in every region. After the seed of the corn plant is planted in the soil, it is
affected by fungal agents and pests. Since it is aimed to obtain high yields, every corn
seed is sprayed with seed pesticides to protect it from diseases and pests. It is an
unexpected situation that pesticides that are systemic and used to protect the seed are
found in the plant roots and leaves, then in the guttation fluid, nectar, pollen and even in
the new seed, and pose a fatal risk to bees. In cases where humidity is high and the soil
moisture rate is high, if the plant does not sweat, guttation fluid occurs by expelling
water from the hydathodes with xylem tissues. It has been reported in many studies that
beneficial and non-target organisms use guttation fluid as a water source and that the
pesticide residues in the guttation fluid pose a risk to these organisms. In this study,
guttation emergence times in corn plants were determined, changes in pesticide residue
rates were observed over time, and it was determined whether the residue amounts in
guttation fluid had a toxic effect on bees.
In this thesis, the first guttation fluid of seed-treated grain and silage corn plants
was observed 8 days after planting, and it was followed for 28 days, collected, and the
pesticide residues in it were examined. Extractions were made using the QuEChERS
method in the samples and LC/MS/MS device was used for analysis. It was observed
that guttation fluid carried pesticides and the highest residue amount was found to be
the active substance clothianidin with 8012 ppb in guttation fluids in Aydın region. In
addition, residues of azoxystrabin and metalaxyl-M active substances were found in
samples in Aydın region and the highest values were 1.6 ppb and 33.40 ppb,
respectively. According to the results, it was observed that the active substance
clothianidin was found more in guttation fluid than azoxystrobin, fludioxonil and
metalaxyl-M active substances. Clothianidin active substance in guttation fluids taken
from Aydın region was detected 170 times more than metalaxyl-M substance.
As a result of bee toxicological tests conducted in the laboratory, it was
determined that the residue amount of clothianidin active substance in guttation fluid on
the first day was lethal for bees and caused death in a short time, and even small
amounts in guttation fluid were very dangerous for bees. In the tests conducted, it was
observed that clothianidin active substance was more toxic than metalaxyl-M active
substance, and it was also determined that the mortality rates increased in the first doses
as the exposure to metalaxyl-M active substance continued.
Keywords: Azoxystrobin, Clothianidin, Corn, Fludioxonil, Gutation, Honey Bees,
Metalaxyl-M, Neonicotinoid, Seed Coated Pesticides.