Öğretmen görüşlerine göre okul yöneticilerinin ilişki  davranışları ve kullandıkları politik taktiklerin incelenmesi
Investigating school administrators' relationship behaviors and political tactics they use based on teacher views
Yazar: HATİCE GÜLEŞ
Danışman: PROF. DR. AHMET AYPAY
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Taktik = Tactics ; Taktik iletişim = Tactical communication ; Yönetici davranışı = Manegerial behavior ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İlişki = Relationship

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, öğretmen görüşlerine göre resmi ilkokul ve ortaokullarda görev yapan okul yöneticilerinin ilişki davranışları ve kullandıkları  politik taktikler arasındaki ilişkiyi  saptamaktır. Yöntem:  Bu çalışma ilişkisel bir araştırmadır.  Araştırmada iki ölçek geliştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini, 2014-2015 öğretim yılı içerisinde  İstanbul iline  bağlı  Şişli, Fatih, Büyükçekmece, Bayrampaşa ve Gaziosmanpaşa   ilçelerinde bulunan  resmi ilkokul ve ortaokullarda görev yapmakta olan öğretmenler arasından oranlı tabakalı örnekleme yöntemi ile seçilen 897 öğretmen   oluşturmaktadır.  Verilerin  analizinde   faktör analizine ek olarak betimsel istatistikler hesaplanmış, Mann Whitney-U,  Kruskal Wallis H  ve Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır.  Bulgular:  Öğretmen görüşlerine göre okul yöneticilerinin   genellikle olumlu  ilişki davranışlarını sergiledikleri;   olumsuz ilişki davranışlarını ise düşük düzeyde sergiledikleri tespit edilmiştir. Okul yöneticilerinin öğretmenlere yönelik kullandıkları politik taktiklerin kullanım sıklığına göre sıralaması; motive etme, bilgilendirme, çıkarların değişimi, kişisel yakınlığı kullanma, olumlu izlenim oluşturma ve baskı taktikleri olarak belirlenmiştir.  Okul yöneticilerinin ilişki davranışları ve kullandıkları politik taktiklere  ilişkin öğretmen görüşleri, öğretmenlerin bazı demografik özelliklerine göre istatistiksel olarak farklılaşmaktadır. Ayrıca  okul yöneticilerinin  olumlu ilişki  davranışlarının, motive etme  ve  bilgilendirme taktikleri  ile pozitif yönde;    baskı taktikleri,  olumlu izlenim oluşturma, kişisel yakınlığı  kullanma  ve çıkarların değişimi taktikleri  ile  negatif yönde ilişkili olduğu saptanmıştır.  Okul yöneticilerinin  olumsuz    ilişki  davranışlarının  ise  baskı taktikleri,  olumlu izlenim oluşturma,  kişisel yakınlığı kullanma  ve çıkarların değişimi taktikleri ile  pozitif yönde; motive etme ve bilgilendirme  taktikleri  ile negatif yönde ilişkili olduğu saptanmıştır. Sonuç :  Öğretmen görüşlerine göre okul yöneticilerinin    yönetim faaliyetlerini yerine getirirken, öğretmenlere yönelik   daha çok olumlu ilişki davranışlarını   sergiledikleri ve en fazla motive etme taktiklerini kullandıkları tespit edilmiştir.  Öğretmenlere göre,  olumlu  ilişki  davranışları sergileyen okul yöneticileri motive etme  ve  bilgilendirme  taktiklerini  kullanmaktadırlar;  olumsuz ilişki  davranışları sergileyen okul yöneticileri  ise; baskı taktikleri, olumlu izlenim oluşturma, kişisel yakınlığı   kullanma   ve çıkarların değişimi taktiklerini  kullanmaktadırlar.   Elde edilen bulgulara dayalı olarak,   okul yöneticilerinin görevlerini yerine getirirken   daha çok öğretmenlerle kişisel   ilişkilerini  iyi düzeyde   tutma çabası içerisinde oldukları belirlenmiştir.

Anahtar  kelimeler: Okul yöneticisi, liderlik, ilişki davranışları, politik taktikler

Abstract:
Purpose : The purpose of this study is to determine the relationship  between the school administrators' relationship behaviors and  political tactics  they use in public primary and secondary schools. Method : This study is a correlational research. Two scales  were  developed in this study. The sample of the study is composed of  897 teachers who work in public primary and secondary schools chosen with stratified and ratio sampling in Şişli, Fatih, Büyükçekmece, Bayrampaşa and Gaziosmanpaşa districts of  Istanbul in 2014-2015 academic year. In order to analyze data factor analysis and descriptive statistics  were  calculated,  Mann Whitney-U, Kruskal Wallis H, and Spearman correlation analysis were used. Findings:  Based on teacher views, school administrators usually demonstrate positive relationship behaviors while their negative relationship behaviors are in a low level. The order of the usage of school admistrators' political tactics towards teachers is; motivating, apprising, exchange, personal appeal, creating a positive impression and pressure tactics. Teachers' views relating to school administrators' relationship behaviors and political tactics used by them differ statistically with regard to demographic variables of teachers. It is determined that school administrators' positive relationship behaviors are related positively with motivating  and apprising tactics, but they are negatively related with pressure tactics, creating a positive impression, personal appeal and exchange tactics. It is determined that school administrators' negative relationship behaviors are related positively with pressure tactics, creating a positive impression, personel appeal, exchange  tactics, but they are related negatively with motivating and apprising tactics. Conclusion: It is determined that, according to teachers' views, while school administrators demonstrate positive relationship behaviors towards teachers, they mostly use motivating tactics. According to teachers, school administrators who exhibit positive relationship behaviors use motivating tactics and apprising tactics. School administrators who exhibit negative  relationship behaviors use pressure tactics, creating a positive impression, personal appeal and exchange tactics. Based in these findings, school administrators spend efforts for keeping good personal relationships with teachers.

Key words:  Schoool administrators, leadership, relationship behaviors, political tactics