Açık kalp ameliyatı olan hastalarda lavanta yağı aromaterapisinin ağrı, anksiyete ve inspiratuar kapasite üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of lavender oil aromatherapy on pain, anxiety and inspiratory capacity in patients with open heart surgery
Yazar: ENES BULUT
Danışman: PROF. DR. DİLEK ÇİLİNGİR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Aromaterapi = Aromatherapy ; Ağrı = Pain ; Cerrahi-kardiyovasküler = Surgery-cardiovascular ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Lavanta yağı = Lavender oil ; Solunum volümü = Tidal volume

Özet:
Araştırma, açık kalp ameliyatı sonrasında lavanta yağı aromaterapisinin ağrı, anksiyete ve inspiratuar kapasite üzerine etkisini belirlemek amacıyla deneysel tipte yapıldı. Çalışma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Trabzon Ahi Evren Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi kardiyovasküler cerrahi kliniğinde 60 hasta ile gerçekleştirildi. Veri toplama aşamasında Hasta Bilgi Formu, Görsel Kıyaslama Ölçeği, Durumluk Sürekli Anksiyete Ölçeği, Volumetrik İnsentif Spirometre, Pulse Oksimetre, Sfingomanometre, Steteskop ile Deney ve Kontrol Grubu İzlem Formu kullanıldı. Ameliyat sonrası birinci, ikinci ve üçüncü gün deney grubundaki hastalara 20 dakika lavanta yağı ile inhalasyon aromaterapisi uygulandı. Kontrol grubundaki hastalara ise distile su inhalasyonu yaptırıldı. İnhalasyon öncesi ile inhalasyon sonrası 30 ve 60. dakikalarda tüm hastaların Görsel Kıyaslama Ölçeği puanları, Durumluk Anksiyete Ölçeği puanları, inspiratuar kapasiteleri, oksijen saturasyon düzeyleri, sistolik ve diyastolik kan basıncı düzeyleri, solunum hızları ve kalp atım hızları ölçüldü. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik, frekans, ortalama, standart sapma, ortanca, minimum ve maksimum değerler, bağımsız gruplarda t testi, Mann Whitney U testi Friedman testi, Spearman korelasyon analizi, Ki kare ve Fisher Exact testi kullanıldı. Çalışmada deney grubundaki hastaların açık kalp ameliyatı sonrası ağrı, anksiyete ve sistolik kan basıncı düzeyinin kontrol grubu hastalarına göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde düşük ve oksijen saturasyonu düzeyinin ise yüksek olduğu saptandı (p<0.05). İnspiratuar kapasite, kalp atım hızı, solunum hızı ve diyastolik kan basıncı düzeyi yönünden ise deney ve kontrol grupları arasında anlamlı farklılık bulunmadı. Ancak ilk ölçüm ve son ölçüm arasındaki değişim incelendiğinde deney grubu hastalarının inspiratuar kapasitelerinin kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha fazla arttığı görüldü. Ayrıca deney grubu hastalarının solunum hızlarının kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha fazla azaldığı tespit edildi (p<0.05). Araştırma sonuçları, lavanta yağı aromaterapisinin açık kalp ameliyatı sonrası ağrı ve anksiyetenin azaltılmasında, inspiratuar kapasitenin artırılmasında etkili bir yöntem olarak hemşirelik uygulamaları arasında yer alabileceğini göstermektedir.

Abstract:
The research was conducted experimentally to determine the effect of lavender oil aromatherapy on pain, anxiety and inspiratory capacity after open heart surgery. The study was carried out with 60 patients in the Cardiovascular Surgery Clinic of Trabzon Ahi Evren Chest and Cardiovascular Surgery Training and Research Hospital of Health Sciences University. In the data collection phase, Patient Information Form, Visual Analogue Scale, State Trait Anxiety Scale, Volumetric Incentive Spirometer, Pulse Oximeter, Sphygmomanometer, Stethoscope and Experimental and Control Group Follow-Up Form were used. On the first, second and third day after the surgery, patients in the experimental group received inhalation aromatherapy with lavender oil for 20 minutes. Distilled water inhalation was performed in the patients in the control group. Visual Analogue Scale scores, State Anxiety Scale scores, inspiratory capacities, oxygen saturation levels, systolic and diastolic blood pressure levels, respiratory rates and heart rates were measured before inhalation and 30 and 60 minutes after inhalation. Percentage, frequency, mean, standard deviation, median, minimum and maximum values, t test in independent groups, Mann Whitney U test, Friedman test, Spearman correlation analysis, Chi square and Fisher Exact test were used in the evaluation of the data. In the study, the pain, anxiety, and systolic blood pressure level of the patients in the experimental group were found to be statistically significantly lower and the oxygen saturation level was higher than the control group patients (p <0.05). In terms of inspiratory capacity, heart rate, respiration rate and diastolic blood pressure level, there was no significant difference between the experimental and control groups. However, when the change between the first measurement and the last measurement was examined, it was seen that the inspiratory capacities of the patients in the experimental group increased significantly more than the control group. In addition, it was found that the respiratory rates of the patients in the experimental group decreased significantly more than the control group. (p <0.05). Research results show that lavender oil aromatherapy can be among the nursing practices as an effective method in reducing pain and anxiety and increasing inspiratory capacity after open heart surgery.