Sera sebze üreticilerinin girişimcilik kararlarını etkileyen faktörlerin analizi: İzmir'in Menderes ilçesi örneği
Analysis of factors affecting entrepreneurial decisions of greenhouse vegetable growers: The case of Menderes district of Izmir province
Yazar: MUSTAFA ÖZGÜR
Danışman: PROF. DR. SAİT ENGİNDENİZ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Tarım İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmanın ana amacı; İzmir'in Menderes ilçesinde sera sebze
üreticilerinin girişimcilik kararlarını etkileyen faktörleri belirlemek ve üretici
uygulamaları doğrultusunda ekonomik sürdürülebilirlik üzerine öneriler getirmektir.
Araştırma kapsamında örtü altı sebze üretiminin yoğun olarak yapıldığı Altıntepe,
Ataköy, Çamönü, Çileme, Değirmendere ve Develi mahalleleri seçilmiş olup
oransal örnekleme yöntemi ile 94 üreticiden yüz yüze anket yöntemiyle veriler
derlenmiştir. Verilerin analizinde işletmeler sera üretim alanı büyüklüğüne göre üç
gruba ayrılmıştır (≤3 da, 3-6 da, 6 da≤). Öncelikle üreticilerin sosyo-ekonomik
özellikleri ortaya konulmuştur. Bu amaçla; üreticilerin yaşı, eğitim durumu, aile
nüfusu, arazi mevcudu ve işgücü mevcudu sermaye mevcudu ve örgütlenme
özellikleri incelenmiştir. Daha sonra, üreticilerin sera sebze üretimine ilişkin
faaliyet sonuçları analiz edilmiştir. Sera sebze üretiminde değişken masraf
unsurlarını; işgücü ve çekigücü masrafları ile materyal masrafları, sabit masraf
unsurlarını ise; arazi kirası, masraflar toplamının faizi, sera sermayesi amortismanı,
sera sermayesi faizi ve yönetim karşılığı oluşturmuşturr. Faiz hesaplamalarında
Ziraat Bankası sübvansiyonlu bitkisel üretim kredi faiz oranının yarısı
kullanılmıştır (%5). Yönetim karşılığı için toplam masrafların %3'ü alınmıştır.
Üreticilerin girişimcilik bilgileri, önemli gördükleri faktörler ve gelecekle ilgili
beklenti ve eğlimleri için likert ölçeği kullanılmıştır. Üreticilerin serada topraksız
tarım yapma kararlarında hangi faktörlerin etkili olduğunu saptamak için logit
modelden yararlanılmıştır. Üreticilerin serada sebze üretimine karar vermelerinde
etkili faktörlerin analizinde Bulanık Eşli Karşılaştırma (BEK) yönteminden
faydalanılmıştır. Üreticilerin sera sebze üretimi için hangi destekleme
yöntemlerinin uygulanmasını önemli ve gerekli gördüğü ise Best-Worst analizi ile
ortaya konmuştur. Araştırma sonuçlarına göre işletme başı ortalama sera alanı 5.78
da olarak belirlenmiştir. Üreticiler sera sebzeciliği için kullanılabilecek en önemli
destek aracının tohum-fide desteği olduğunu düşünmektedir. Üreticilerin serada
sebze üretimine karar vermelerinde en fazla önem verilen faktörün ürün maliyeti
olduğu saptanmıştır. Önem verilen diğer faktörler sırasıyla pazarlama olanakları,
ürün fiyatı, iklim koşulları, verim ve toprak özellikleri olduğu belirlenmiştir.
Üreticilerden %34'ü tarımsal girişimcilik konusunda eğitim almıştır. Üreticilerin
tarımsal girişimcilik konusundaki en önemli bilgi kaynakları Tarım İl ve İlçe
Müdürlükleridir. Üreticilerin tarımsal girişimcilik yaparken en büyük beklentileri
gelirlerini arttırmaktır. Üreticiler, tarımsal destek kaleminin fazla olmasının
desteklerin takibini zorlaştırdığını ve verilen destekleri ise yeterli bulmadığı
belirlenmiştir.

Abstract:
The main purpose of this research is to determine the factors affecting the
entrepreneurial decisions of greenhouse vegetable growers in Menderes district of
İzmir and to make suggestions on economic sustainability in line with grower
practices. Within the scope of the research, Altıntepe, Ataköy, Çamönü, Çileme,
Değirmendere and Develi districts, where greenhouse vegetable production is
intense, were selected and data were collected from 94 growers by face-to-face
survey method with proportional sampling method. In the analysis of the data, the
farms were divided into three groups according to the size of the greenhouse
production area (≤3 da, 3-6 da, 6 da≤). First of all, the socio-economic
characteristics of the growers were revealed. For this aim, the age, educational
status, family population, land size and labor force, capital availability and
organizational characteristics of the growers were examined. Then, the activity
results of the growers regarding greenhouse vegetable production were analyzed.
Variable cost items in greenhouse vegetable production; labor and machine costs,
material costs, and fixed costs; land rent, interest on total costs, greenhouse capital
depreciation, greenhouse capital interest and management costs. Half of Ziraat
Bank's subsidized crop production loan interest rate was used in interest
calculations (5%). 3% of the total costs were taken for management costs. Likert
scale was used for the entrepreneurial knowledge of the growers, the factors they
consider important, and their expectations and tendencies about the future. The logit
model was used to determine which factors were effective in the decision of the
growers to do soilless agriculture in the greenhouse. Fuzzy Paired Comparison
(FPC) method was used in the analysis of the factors affecting the growers' decision
to produce vegetables in the greenhouse. The Best-Worst analysis revealed which
support methods the farmers consider important and necessary for greenhouse
vegetable production. According to the results of the research, the average
greenhouse area per farm was determined as 5.78 decares. Growers think that the
most important support tool that can be used for greenhouse vegetable growing is
seed-seedling support. It has been determined that the most important factor in the
decision of the growers to produce vegetables in the greenhouse is the cost of the
product. Other important factors were determined as marketing opportunities,
product price, climatic conditions, yield and soil characteristics, respectively. 34%
of the growers received training on agricultural entrepreneurship. Provincial and
District Directorates of Agriculture are the most important information sources of
growers on agricultural entrepreneurship. The biggest expectation of the growers
while doing agricultural entrepreneurship is to increase their income. It has been
determined that the growers find the high amount of agricultural support items
difficult to follow up on the supports and that the support provided is not sufficient.