Ebeveynlerin toplumsal cinsiyet algılarına göre sosyal ağlarda çocuklarının güvenlikleriyle ilgili farkındalıklarının incelenmesi
Examination of parents' awareness about the safety of their children in social networks according to gender perceptions
Yazar: ECE COŞGUN
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA DAĞ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı / Kadın Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Bilgisayar ağları güvenliği = Computer networks security ; Bilgisayar güvenliği = Computer security ; Bilgisayar okuryazarlığı = Computer literacy ; Ebeveynler = Parents ; Güvenlik = Security ; Güvenlik denetimi = Safety control ; Sosyal ağlar = Social networks ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Teknolojinin gelişmesiyle ortaya çıkan mobil cihazlar bireylerin internet ortamına katılımını kolaylaştırmıştır. Bu durum günümüzde bireylere birçok kolaylık ve yarar sağlarken riskleri de beraberinde getirmektedir. Dijital medya risklerine karşı en savunmasız grup çocuklardır. Ebeveynler çocuklarına dijital medya araçlarını tanıştıran kişiler olarak dijital medyanın risklerine karşı çocuklarını korumalılardır. Ebeveynlerin çocuklarını dijital medyanın risklerinden koruyabilmeleri için dijital okuryazarlık becerilerine sahip olmaları ve birer dijital ebeveyn olmaları önemlidir. Bu araştırmada, ebeveynlerin toplumsal cinsiyet algılarının dijital okuryazarlık düzeylerine ve dijital ebeveynlik tutumlarına etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama yöntemi kullanılmış olup çalışma evrenini Türkiye'deki 6-17 yaş arası çocuğa sahip ebeveynler oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında "Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği",  "Dijital Okuryazarlık Ölçeği" "Dijital Ebeveynlik Tutum Ölçeği" veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Araştırmaya 351 anne, 67 baba olmak üzere toplam 418 ebeveyn katılım sağlamıştır. Ebeveynlerin, Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği (TCA)'nden aldıkları puanların yüksek olduğu, Dijital Okuryazarlık (DOY) Ölçeği geneli ve alt boyutlarında DOY puanlarının yüksek olduğu, Dijital Ebeveynlik Tutum Ölçeği (DET)'nin, Dijital Medyanın Etkili Kullanımını Onaylama (DET ONAY) ve Dijital Medya Risklerinden Koruma (DET KORUMA) alt boyutlarında DET puanlarının çok yüksek olduğu görülmüştür.  Babaların TCA'sının annelerden yüksek olduğu, annelerin DOY'ı babalardan yüksek olduğu, annelerin DET ONAY tutumunu babalara göre daha fazla sergilediği, babaların DET KORUMA tutumunu annelerden daha fazla sergilediği sonucuna ulaşılmıştır. Ebeveynlerin TCA ve DOY düzeylerinin DET üzerinde yordayıcı etkisi olup olmadığı araştırılmış ve sadece DOY'ın pozitif yönde anlamlı düzeyde DET ONAY tutumunu yordadığı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelime: ebeveyn, toplumsal cinsiyet, toplumsal cinsiyet algısı, dijital okuryazarlık, dijital ebeveynlik tutumu

Abstract:
Mobile devices that have emerged with the development of technology have made it easier for individuals to participate to the internet environment. While this situations provide many conveniences and benefits to individuals nowadays,  also bring risks along with them. Children are the most vulnerable group to digital media risks. Being introducer of digital media tools to their children, families should protect their children against the risks associated with digital media. It is crucial for parents to have digital literacy skills and to be digital parents so that they can protect their children from the risks of digital media. In this study, it was aimed to investigate the effects of parents' gender perceptions on their digital literacy levels and digital parenting attitudes. Relational screening method was used in this research of which population consists of parents in Turkey with children aged 6-17. Within the scope of the research, "Perception of Gender Scale", "Digital Literacy Scale" and "Digital Parenting Attitude Scale" were used as data collection tools. A total of 418 parents, including 351 mothers and 67 fathers, participated in the study. It was o that parents have high scores on the Perception of Gender Scale (PG), scores in general and sub-dimensions of the Digital Literacy Scale (DL) were also high, DPA scores in the Digital Parenting Attitude Scale (DPA) sub-dimensions of Approval of the Effective Use of Digital Media (DPA APPROVAL) and Protection from Digital Media Risks (DPA PROTECTION) were very high. It was found that fathers' PG was higher than mothers, mothers' DL was higher than fathers, mothers had DPA APPROVAL attitude more than fathers, fathers developed DPA PROTECTION attitude more than mothers. It was investigated whether the parents' PG and DL scores had a predictive effect on DPA, and it was concluded that only DL predicted the DPA APPROVAL attitude positively and significantly.

Keywords: parent, gender, perception of gender, digital literacy, digital parenting attitude