Kula peribacalarının oluşumunda etkili olan etmen ve süreçler
Effective factors and processes in the formation of Kula fairy chimneys
Yazar: GÜLNİHAL UZ
Danışman: PROF. DR. TUNCER DEMİR
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; Manisa-Kula = Manisa-Kula ; Peri bacaları = Fairy chimneys ; Selendi Çayı havzası = Selendi River basin

Özet:
Kırgıbayır arazileri özellikle kurak ve yarı kurak iklim koşullarının etkili olduğu sahalarda tam anlamı ile konsolide (pekişmemiş) olmamış volkanik, volkano-sedimanter ya da sedimanter depolar üzerinde bitki örtüsünün gelişmediği ya da seyrek olduğu alanlarda şiddetli yağmurlara bağlı olarak sel sularının etkisiyle gelişen tipik topoğrafya şekilleridir. Peribacaları ise kırgıbayır (badlands) arazileri üzerinde gelişen, kendine özgü ilginç ve özel yer şekilleridir. Bu çalışma kapsamında Batı Anadolu'da Ege Bölgesi'nin İç Batı Anadolu Bölümü'nde yer alan Selendi Havzası'nın özellikle güney kesimini oluşturan sahadaki kırgıbayır (badlands) arazileri ve bu arazi içerisinde gelişmiş olan Kula Peribacaları'nın oluşum ve gelişim mekanizmaları sistematik bir şekilde araştırılmıştır. Çalışmada, peribacalarının üzerinde geliştiği birimlerin litolojik özellikleri ile peribacası oluşumu arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu kapsamda kayaçların dokusal özellikleri laboratuvar analizleri ile ortaya koyulmuştur. Araştırma sahasındaki peribacaları Ahmetler Formasyonu olarak bilinen konglomera, kiltaşı ve silttaşı ardalanmasıdan oluşan kollüvyal-flüvyal depolar üzerinde gelişim göstermiştir. Numune alınan peribacalarının önemli bir kısmında şapka kayacını meydana getiren birimlerin çoğunlukla çakıl, granül ve kaba kum boyutunda tanelerden oluştuğu tespit edilmiştir. Şapkayı meydana getiren birimler oldukça okside olmuş sert ve dolayısıyla iyi çimentolaşma derecesine sahiptirler. Peribacalarının gövde birimleri ise genellikle ince ve kaba taneli birimlerin ardalanmasından meydana gelmiştir. Şapka birimlerinin yüksek gözeneklilik oranına sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca kayaçlarının çimento yoğunluklarına bakıldığında şapkadaki minerallerin demirli çimento ile birbirlerine bağlandıkları görülmüştür. Gövde birimlerinde ise yoğun olarak kloritleşme ve serizitleşme (killeşme) tespit edilmiştir.

Abstract:
Badlands topography is the typical landforms seen especially in areas where arid and semi-arid climatic conditions are effective. These topographic forms often develop on unconsolidated volcanic, volcano-sedimentary or sedimentary rocks. It is the topography shapes that develop under the influence of flood waters in areas where vegetation is not well developed and infrequent. Fairy chimneys are unique and special landforms that develop on badlands. This study was carried out in the southern part of the Selendi Basin, located in the Central Western Anatolia Region of the Aegean Region in Western Anatolia. Kula Fairy Chimneys are systematically investigated in terms of formation and development mechanisms. In the study, the lithological features of the rocks where fairy chimneys developed have been emphasized and the relationship between the formation of fairy chimneys and rocks has been revealed. In this context, the textural properties of rocks have been studied using various laboratory analyzes. Fairy Chimneys developed on the geological unit named as Ahmetler Formation. This Formation is colluvial-fluvial deposits consisting of conglomerate, claystone and siltstone alternation. The rocks in the cap part are very oxidized, hard and therefore have good cementing degree. The body parts of the fairy chimneys are generally formed by alternating fine and coarse sedimentary rocks over each other. It has been determined that cap units have a high porosity rate. It is observed that the minerals in the hat are interconnected with ferrous cement. In the body units, chloritization and sericitization (claying) were found intensely.