Gaıa ışığında mikromercekleme olaylarının incelenmesi
Investigation of micro-lensing events in gaia light
Yazar: MUHAMMED FATİH DARTICI
Danışman: PROF. DR. VOLKAN BAKIŞ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uzay Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences

Özet:
Astrofiziksel objelerin kütleçekimsel etkisiyle ışığı bükmesi astronomlar için bir araç haline gelmiştir. Bu olay Kütle-Çekimsel Mercekleme olarak bilinir. Merceklenme için iki veya daha fazla objenin gökyüzünde aynı hizaya gelmesi gerekmetedir. Gözlemci için doğru şartlar sağlandığında mercekleme olayı objelerin pozisyonu ve kompozisyonu hakkında bilgi vermektedir. Oldukça kullanışlı bir araç olan Kütle-Çekimsel Mercekleme hassas fotometrik gözlem ve astrometrik veriye ihtiyaç duymaktadır. Işığın bükülme miktarı objenin kütlesine bağlı olacağı için küçük kütleli objelerin oluşturacağı mercekleme olayı, objeden gelen parlaklık miktarını da aynı oranda küçük bir miktarda değiştirecektir ve bu özel olaya da mikro-mercekleme adı verilir. Mikro-mercekleme aynı objeler için tekrarı olmayacağı için tüm gökyüzünü veya bu olayın gerçekleşebileceği konumlar yıl boyunca gözlenmesi gerekmektedir. Bu gözlemleri yapan projelerden biri olan OGLE (Optical Gravitational Lensing Experiment) fotometrik verilerini erken uyarı sistemi ile paylaşmaktadır. Bu tez kapsamında OGLE'nin erken uyarı veri setini kullanarak Mercekleme olayının parametrelerini hesaplamamıza ve daha sonraki obje için yeni çözümler yapabilecek bir program yazmak amaçlanmıştır. 

Yazılan program OGLE-EWS üzerinden fotometrik veriyi alarak, istatistik kullanarak parametreler hesaplamaktadır. Bu objeleri varsa GAIA (Global Astrometric Interferometer for Astrophysics) veri setiyle eşleştirme yaparak paralaks ve öz-hareket bilgilerini almaktadır. Elde edilen verileri katagorize ederek ilerdeki yapılacak olan tüm gökyüzü tarama tarzındaki çalışmalar için bir alt zemin oluşturmaktadır.

Abstract:
It is a tool for astronomers that astrophysical objects bend the light with the gravitational effect. This event is known as Gravitational Lensing. Two or more objects must be aligned in the sky for such a lensing. When the right conditions are provided for the observer, the lensing event gives information about the position and composition of the objects. Mass-Gravitational Lensing, a very useful tool, requires precise photometric observation and astrometric data. Since the amount of bending light will depend on the mass of the object, the lensing event that small mass objects will change the amount of brightness coming from the object in the same proportion by a small amount, and this special event is called micro-lensing. Since micro-lensing will not repeat for the same object, it is necessary to observe the entire sky or the locations where this event can take place throughout the year. OGLE (Optical Gravitational Lensing Experiment), one of the projects making these observations, shares its photometric data with the early warning system. Within the scope of the thesis, it is aimed to calculate the parameters of the lensing event by using OGLE's early warning data set and to develop a program that can make new solutions for the next studies.

A computer code written does the calculations by taking photometric data over OGLE-EWS (Optical Gravitational Lensing Experiment-Early Warning System) and using statistics. It obtains parallax and self-motion information by matching these objects with the GAIA (Global Astrometric Interferometry for Astrophysics) data set, if any. It creates a subfloor for future work by cataloging the obtained data.