Acil durumlarda iç mekanların tahliyesine yönelik 3B CBS tabanlı akıllı mobil navigasyon sisteminin geliştirilmesi
Development of a 3D GIS based intelligent mobile navigation system for evacuation of indoor environments in emercengy cases
Yazar: YASİN ORTAKCI
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL RAKIP KARAŞ
Karabük Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control
Dizin: Bilgisayar yazılımları = Computer softwares ; Cep telefonu = Mobile phone

Özet:
Günümüzde gökdelenler, hava alanları, alışveriş merkezleri gibi karmaşık ve çok katlı
binaların sayısı gün geçtikçe artmaktadır. Buna paralel olarak, bu tip binalarda zaman
geçiren insanların sayısı da hızla artmaktadır. Birçok insan bu tarz binalarda yönlerini
kaybetmekte, aradıkları yerleri ya da çıkışı bulmakta sıkıntı yaşamaktadırlar. Bunun
da ötesinde, acil durumlarda, özellikle yangın durumunda, insanların bu binalardan
çıkışı çok daha zorlaşmaktadır. Yine yangından kaçış esnasında binada belirli
bölgelerde yığılmalar olmakta, bu durum paniğe ve izdihama sebep olabilmektedir.
Hatta bazı afetzedeler çıkış güzergâhı bulamamakta, bunun doğal sonucu olarak da
hayatlarını kaybedebilmektedirler. Hazırlanan bu çalışmada hem binadaki değişen
koşullar hem de kullanıcının kişisel özellikleri dikkate alınarak, gerçek zamanlı
çalışan, mobil bir arayüze sahip akıllı bir tahliye sistemi geliştirilmiştir. Bu tahliye
sistemi başlangıçta kullanıcıya güvenli bir güzergâh sunmaktadır. Eğer kullanıcıya
sunulan bu güzergahta kullanıcı için risk teşkil edecek bir gelişme olursa, sistem
kullanıcıya alternatif ve daha güvenli bir güzergâh sunmaktadır. Bunun yanı sıra
tahliye sistemi gerçek zamanlı çalışmakta, kullanıcının konumunu anlık olarak tespit
edip bulunduğu konuma göre yönlendirme talimatları oluşturmaktadır. Ayrıca sistemi
diğer alternatif tahliye ve yönlendirme sistemlerinden ayıran en önemli özellik,
kullanıcıyı kişisel özelliklerine göre yönlendirebilmesidir. Yani tahliye sistemi her
kullanıcıya özel çıkış güzergahları sunabilmektedir. Böylece kullanıcı kendisi için en
uygun ve güvenli güzergahtan tahliye edilmiş olacaktır. Bu sistemde kullanıcıların
konumu RFID (Radio-Frequency Identification) teknolojisi ile takip edilmektedir.
Kullanıcının tahliyesi için gerekli olan yönlendirme talimatları merkezi bir sunucu
üzerinde yapay sinir ağıyla desteklenmiş bir modül üzerinde hazırlanmaktadır. Bu
yapay sinir ağı, sistemi akıllı bir yönlendirme sistemine dönüştürmektedir ve diğer
alternatif tahliye sistemlerine üstün kılmaktadır. Sunucu üzerinde üretilen yönlendirme
talimatları gerçek zamanlı olarak kullanıcının akıllı telefonuna gönderilmektedir.
Sistem kullanıcıyı anlık olarak telefonu üzerinden sesli ve görsel öğeler ile çıkışa
yönlendirmektedir. Geliştirilen sistem, yaygın kullanıma sahip bir tahliye sistemi
olmaya aday niteliktedir.

Anahtar Sözcükler : Bina içi yönlendirme, mobil, RFID, tahliye, yangın, yapay sinir
ağı.

Abstract:
Today the number of complex and multi-storey buildings, such as skyscrapers, airports
and shopping centers, is on the increase with each passing day. In parallel to this, the
number of people spending time in such buildings is also on a rapid increase. In these
buildings, many people lose their direction, fail to find the places or the exits they are
seeking, and thus, they end up with experiencing problems in such cases. Beyond that,
it becomes much more difficult for people to exit these buildings under emergency
cases, particularly in case of a fire. Congestions occur in certain spots of the building
when the people are escaping from the fire, which then leads to panic and confluence.
Even, some victims of disaster cannot find an escape route and lose their lives as a
foregone conclusion of this situation. Within this context, a dynamic, intelligent, realtime,
mobile evacuation system has been developed, which guides each one of people
within the building according to their own physical features and varying conditions
within the building in the case of fire. The system produces a secure exit route for each
user. If any event occurs that poses a risk for a user on his/her route, system produces
an alternative and more secure route for the user. In addition to this, the evacuation
system runs as a real-time manner and produces the navigation instructions by
positioning the user instantly. The most important property of the system that makes
it different than the other evacuation and navigation systems is the capability of
navigating the user according to his/her personal features. In short, the evacuation
system can produce special exit route for each user. Thus, the user will be evacuated
through the most convenient and secure path from the building. In this system, the
location of the users is tracked by the RFID Technology. The necessary instructions
for guidance to evacuate the users are prepared on an artificial neural network-assisted
module on a server. The artificial neural network transforms the system to an
intelligent navigation system and makes it superior to the other evacuation systems.
The produced navigation instructions are sent to the users' smartphones in a real-time
manner. The proposed system guides the users over their smartphone instantaneously
via vocally-visual elements and allows them to be transported to the exit. The
developed system has the quality of becoming a candidate of being a commonly-used
evacuation system.

Key Word : Indoor navigation, mobile, RFID, evacuation, fire, artificial neural
network.