Ağrı ilinde balık tüketim alışkanlıklarının belirlenmesi
Determation of fish consumption habit in Agri province
Yazar: SELÇUK POLAT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EKREM BUHAN
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Yapılan araştırma, Ağrı ili kentsel alanda yaşayan bireylerin balık tüketim yapısı ve tercihlerinin ortaya konulması amacıyla yapılmıştır. 2016 yılı içerisinde gerçekleştirilen çalışmanın ana materyalini, Ağrı ilinde ikamet eden toplam 369 kişi ile yapılan anketten elde edilen birincil veriler oluşturmaktadır. Buna ek olarak, makro verilerden yararlanılarak genel üretim ve tüketim düzeyleri ulusal bazda ortaya koyulmuştur. Verilerin analizinde, frekans çizelgeleri ve Khi kare bağımsızlık testinden yararlanılarak, sosyo-demografik bir takım değişkenlerin bireylerin balık tüketim davranışları ile arasındaki ilişki istatistiksel olarak test edilmiştir. Öte yandan tüketicilerin balık tüketimini etkileyen faktörler Binary-Logit Model yardımıyla ortaya koyulmuştur. Ankete katılanların % 86 'sinin balık tükettiği, %14'inin balık tüketmediği ve balık tüketmeyenlerin (% 71)'nin fiyat pahalılığı nedeniyle balık tüketmediği tespit edilmiştir. Bireylerin % 59 'i balığı kış mevsiminde, % 67 'si taze olarak ve % 57'si yağda kızartarak tüketmektedir. Bireylerin en çok tercih ettikleri balıklar hamsi (% 43)
ve alabalık(% 21) olarak belirlenmiştir. Hane ve kişi başına düşen aylık ortalama balık tüketim miktarı sırasıyla 4 kg ve 0.7 kg olarak belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına Ağrı ilinde balık tüketimi düşük olarak belirlenmiştir. Balık tüketim oranının düşük tespit edilmesinin sebebi eğitim düzeyi ve gelir düzeyinin düşüklüğü ile reklam eksikliği olarak belirlenmiştir. Balık tüketenlerin balığı tercih etmelerinde sağlıklı besin düşüncesi (% 59) etken olmakta ve pazaryeri satın alma yeri olarak (% 36) ön plana çıkmaktadır. Balık alınma çeşidin lezzet faktörü (% 50) öne çıkmaktadır. Deniz ve tatlı su balıkları tüketim oranları ile balık tazeliğini anlama durumları birbirine yakın oranlarda tespit edilmiştir. Su ürünlerinin temini ise anket katılımcılarınca yeterli (% 84) bulunmamıştır. Çalışma sonucunda, Ağrı ilinin balık tüketiminin ülke ve dünya ortalamasının altında olduğu belirlenmiştir. Bu durumun sosyo-ekonomik nedenlerin yanında şehrin deniz kıyısından uzak olmasından dolayı her mevsim balık tüketemiyor olmalarından kaynaklandığı da düşünülmektedir.

Abstract:
Research done was aim to determine the consumption structure and preferences of the aquatic products (fish) of the household in urban area of Ağrı province. The material is obtained from the questionnaire with a total of 369 person who live in Ağrı within 2016. In the analysis of the data, the relationship with the frequency tables, the Chi square independence test and the socio-demographic categorical variables and the fish consumption behavior of the residence (person) was statistically tested. On the other hand, the factors affecting fish consumption of consumers were revealed by using Binary-Logit Model. Considering the findings obtained from the study, 86% of
respondents consumed fish, 14 % of non-consumed fish, and the majority of respondents (71 %) of the non-consumed fish stated that they mainly doesn't consume fish due to the highest price. 59 % of the household consumed fish during winter season, and 67% of consumed fish as a fresh and 57 % of consumed as a fried. In addition, 43%
of the respondents preferred anchovy, and 21% trout. Monthly average of fish consumption per household and per person was determined as 4 kg, and 0.7 kg respectively. Based on the results, fish consumption appeared to be low in Ağrı province. Low level of fish consumption caused by low level of education and income level and lack of advertisement. The respondents preferred healthy fish (almost 59% of the respondents) and prefer to buy fish (almost 36%). The respondents answered the question of the issues to be considered when buying fish as 50% taste. Consumption rates of marine and freshwater fishes and understanding of fish freshness were found at similar rates. The majority of the respondents (84%) indicated that providing of aquatic products was not sufficient. As a conclusion, it was found that the fish consumption of Ağrı province was below the country and world average. This is due to the socioeconomic reasons as well as the the city is far from the seashore and thus people cannot
consume fish every season.