Millî kimliğin oluşturulması bağlamında 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı
The functions of April 23rd National Sovereignty and Children's Day in Forming the National Identity of Children
Yazar: GÜLPERİ SABAN
Danışman: DOÇ. DR. REFİA GÜLİN ÖĞÜT EKER
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halkbilimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bayramlar = Fests ; Kimlik oluşumu = Identity construction ; Milli kimlik = National identity

Özet:
Bu çalışmada, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı'nın çocukların millî
kimliğini oluşturması noktasındaki işlevleri ele alınmıştır. Araştırma, Erken Cumhuriyet
Dönemi ile sınırlandırılmıştır ve dönemin süreli yayınları olan gazete ve çocuk dergileri
taranarak veriler elde edilmiştir. Millî kimlik ideolojisini oluşturma noktasında, dönemin
partisi olan Cumhuriyet Halk Fırkası'nın parti tüzükleri ve Millî Eğitim Bakanlığı'nca
yayımlanan yurt bilgisi eserleri de 'millî eğitim' başlığı için ayrı bir parantez açılıp
değerlendirilmiştir.
Ele alınan tez altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, tezin ana temalarını oluşturan
'çocuk, tören ve milliyetçilik' kavramlarının batıda ve Türk kültüründeki tarihi seyri
Cumhuriyet Dönemi sürecine kadar incelenmiş; ikinci bölümde Türkiye
Cumhuriyeti'nde resmî bayramlar konusu ele alınmıştır. Bu suretle, 29 Ekim Cumhuriyet
Bayramı, 19 Mayıs Atatürk'ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı, 30 Ağustos Zafer
Bayramı; 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı dışında kalan resmî bayramlar
bahsinde, tarihi bağlamda ele alınmıştır. Araştırmada 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve
Çocuk Bayramı'nı hazırlayan süreç, TBMM'nin açılması, Millî Hâkimiyet Bayramı'nın
ilan edilmesi ve bu çerçevede ilk bayram kutlamaları değerlendirilmiş; Çocuk
Bayramı'na giden süreç yıl yıl tahlil edilmiştir. Üçüncü bölümde, 1925 yılında 'Çocuk
Bayramı' kavramının ilk defa ortaya çıkışı açıklanmaya çalışılmış; Türkiye'de 1926-1938
yılları arasında 23 Nisan Millî Hâkimiyet ve Çocuk Bayramı bağlamında çocukların millî
kimlik inşasına yardımcı unsurlar olan ve bayram kutlamalarında dile getirilen gazete ve
dergilerde yayımlanan bayram nutukları, şiirleri, hikâye ve destanları, özlü sözleri,
vii
reklam ve karikatürleri ile müsabakaları analiz edilmiştir. Mustafa Kemal Atatürk ve Türk
çocuğu alt başlığıyla verilen bölümde, inşa edilmek istenen modern–ideal Türk
çocuğunun özellikleri araştırılmıştır. Dördüncü bölümde, 'millî dava' olarak ifade edilen
'Çocuk Meselesi'nin millî kimlik bağlamında değerlendirilmesi yapılmış ve bu suretle
çocukların maddi imkânsızlıkları kapsamında sorunları ele alınmış, ahlâkî ve terbiyevî
çözümler araştırılmış, nüfus meselesi bağlamında 'sağlıklı ve gürbüz çocuk yetiştirme
meselesi' dönemin nüfus sorunu ekseninde analiz edilmeye çalışılmıştır. Beşinci bölümde
dönemin iki etkili kuruluşu ve birbirinin ardılı olan Türk Ocakları ve Halkevleri'nin,
çocukların millî kimlik inşasına yönelik çalışmaları incelenmiş, tezin altıncı bölümünde
ise dünya genelinde kutlanan 'Çocuk Günleri'nin' tarihi ve işlevleri araştırılmıştır.
Tezin sonuç kısmında, tez çalışmasında amaçlanan Çocuk Bayramı'nın, çocukların millî
kimliğin inşası bağlamında katkılarının olduğu ifade edilmiş ve bu minvalde çocuk
bayramlarının çocuk kimliğini inşa edici bir süreç olduğu görülmüş ve anlaşılmıştır. Ekler
kısmında çocuk dergilerinin kapak resimleri, Himaye-i Etfâl Cemiyeti'nin Çocuk
Bayramı'nda satışa sunduğu pul ve rozet resimleri, Gürbüz Çocuk Müsabakası
resimlerine yer verilmiştir.
Anahtar Kelimler: Çocuk Bayramı, Millî Bayram, Tören, Millî Kimlik, Çocuk.

Abstract:
SUMMARY
In this study, the functions of April 23rd National Sovereignty and Children's Day in
forming the national identity of children are discussed. The study is limited to the Early
Republican Period and the periodicals and children's magazines were scanned and data
were obtained. The party's charter of the CHF was scanned at the point of creating the
national identity ideology. The dormitory works published by the Ministry of National
Education have been opened and evaluated under the heading of national education.
The study consists of six chapters. In the first chapter, the historical aspects of the
concepts of 'child, ceremony and nationalism' which constitute the main themes of the
thesis, in the western and Turkish cultures have been examined until the Republic Period.
In the second part, said the official holidays celebrated in the Republic of Turkey were
discussed. In this context, the 29th Republic Day, 19 May Atatürk's Youth and Sports
Day, 30 August Victory Day, 23 April National Sovereignty and Children's Day, except
the official festivals, were discussed in the historical context. The process of preparing
April 23rd National Sovereignty and Children's Day, the opening of the Grand National
Assembly of Turkey (TGNA), the announcement of the National Sovereignty and the
celebration of the first festivals in this framework; the period leading to Children's Day
was analyzed for years. In the third chapter, the first appearance of the concept of ın
Children's Day in 1925 was explained; festive speeches, poems, stories and epics, concise
words, advertisements and cartoons, competitions, which are the elements that help
children's national identity, are published in newspapers and magazines were analyzed
between the years 1926-1938 in the context of April 23 National Sovereignty and
Children's Day. The characteristics of the modern Turkish-ideal Turkish child, which is
to be constructed, has been investigated under the title of Mustafa Kemal Atatürk and
Turkish child. In the fourth chapter, the 'Child Problem', which is expressed as 'national
case', has been evaluated in the context of national identity, and in this way the problems
of children in terms of their financial impossibilities, moral and manners solutions are
researched, in the context of the issue of population, the issue of healthy and robust child
rearing was tried to be analyzed in terms of the population problem of the period. In the
fifth chapter, two effective institutions of the period and the successive Turk Ocaks and
ix
Halkevs were examined. In the sixth part of the thesis, the history and functions of
Children's Days in celebrated throughout the world have been researched.
In the final part of the thesis, it is stated that Children's Day, which is intended in the
thesis study, contributes to the construction of children's national identity and and it was
understood that Children's holidays were a process of constructing child identity. In the
appendices, cover art of children's magazines, stamps and badges that were presented by
Himaye-i Etfâl Society for Children's Day, and pictures of Gürbüz Children's
Competition were put on.
Key Words: Children's Day, National Holiday, Ceremony, National Identity, Children.