Sıçanlarda hipertonik solüsyon, askorbik asit ve düşük molekül ağırlıklı heparinin akut nekrotizan pankreatite etkileri (deneysel çalışma) /
Yazar: ERYİĞİT EREN
Danışman: PROF. DR. CEMALETTİN ERTEKİN
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2003
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery

Özet:
ÖZET AMAÇ Deneysel çalışmamızda vitamin C, düşük molekül ağırlıklı heparin ve hipertonik solüsyonun akut nekrotizan pankreatite ve uç organ olarak akciğerlere biyokimyasal ve histopatolojik olarak etkisini araştırdık. YÖNTEM Sprague- Dawley türü 48 sıçan, 8'erli 6 gruba ayrılmıştır. 1. grup çalışmanın başlangıcında sakrifiye edilerek çalışmada değerlendirilecek olan biyokimyasal ve histopatolojik değerlerin normal değerleri saptanmıştır. 2. gruba L-arginin verilerek pankreatit oluşturulmuş ve 24. saatte sakrifiye edilerek pankreatitin geliştiği 24 saatteki biyokimyasal ve histopatolojik değerler elde edilmiştir. Diğer 4 gruba ise L-arginin ile pankreatit oluşturulmasını takiben 24. saatte pankreatit oluşumunun kanıtı olarak baktığımız serum amilaz ve CRP değerleri alındıktan sonra 24. ve 48. saate sıra ile İV izotonik, İV vitamin C, SC düşük molekül ağırlıklı heparin ve IV hipertonik solüsyon verilmiştir. 72 saatte grup 3,4,5,6 daki sıçanların, eter anestezi altında göğüsleri açılarak kalplerin-den 4 mi kan alınarak, biyokimya parametreleri olan serum amilaz, nötrofil sayısı, SGOT, LDH, kan sekeri, kan gazı, Ca, askorbik asit ve CRP düzeyleri belirlenmiştir. Tüm gruptaki sıçanlar, kan alındıktan sonra dekapite edilerek histopatolojik değerlendirmeler için akciğer ve pankreas dokuları çıkartılarak parafin kesitler alınmış ve histopatolojik incelemeleri yapılmıştır. SONUÇLAR Çalışmamızda pankreatit indüksiyonu yapılan tüm gruplarda akut nekrotizan pankreatit gelişmiştir.. ( p<0.05 ) 72. saate sakrifıye edilen ve medikal tedavi uygulanan gruplarda 24. saatte bakılan amilaz seviyelerinde 72. saatte anlamlı gerileme saptanırken ( p <0.05 ),en fazla gerileme hipertonik solüsyon grubu ve vitamin C verilen grupta görülmüştür. 24 ve 72 saate bakılan CRP düzeyinde gruplar arasında anlamlı fark elde edilememiştir. ( p>0.05 ) 72 saatte bakılan diğer biyokimyasal parametrelerde ise gruplar arasında anlamlı fark saptanmıştır. ( p<0.05 ) 65biyokimyasal olarak en belirgin gerilemeler yine hipertonik solüsyon verilen grupta saptanmıştır. Vitamin C ve DMAH verilen gruplar izotonik verilen tedavi kontrol grubuna göre daha iyi olmakla birlikte hipertonik solüsyonun gerisinde kalmışlardır. Pankreasın histopatolojik deperlendirmesinde tüm gruplar arasında anlamlı farklar saptanmıştır. (p<0.05 ) Pankreatik nekroz gelişimini esas alırsak tedavi uygulanan gruplar içinde izotonik solüsyon verilen tedavi kontrol grubu ile DMAH verilen grupta pankreasta yaygın nekroz görülürken, vitamin C verilen grupta nekroz gelişiminin azaldığı, hipertonik tuzlu solüsyon verilen grupta ise pankreatik nekrozun neredeyse olmadığı görülmüştür. Akciğerin histopatolojik incelemesinde ise gruplar arasında anlamlı farklar saptanmamıştır. (p>0.05 ) Kimi değerlendirmelerde tedavi verilen gruplar arasında izotonik tedavi kontrol grubu en az hasarı almıştır. Sonuçlar anlamlı olarak değerlendirilmemiştir ( p>0.05 ). TARTIŞMA Yapılan birçok klinik ve deneysel çalışmada akut pankreatitte temel patolojinin, pankreasta etyolojiye yönelik olarak safra akımının bozulması sonucu gelişen, otodijesyon ve üçüncü boşluklara sıvı kaybı olduğu gösterilmiştir. Bunun sonucu olarak hipovoleminin yarattığı organ hipoperfüzyonu sonunda iskemi gelişmektedir. İskemi ve buna bağlı gelişen inflamasyon sonucunda ortaya çıkan serbest oksijen radikalleri pankreası geri dönüşümsüz bir nokta olan nekroza götürmektedir. Yaptığımız çalışmada hipertonik solüsyonların ve vitamin C nin pankreastaki nekroz gelişimini azalttığı gösterilmiştir. DMAH' in ise mikrosirkülasyonu arttırmak suretiyle pankreastaki nekroz gelişimini azaltması beklenirken tedavi kontrol grubuna göre daha çok nekroz alanları içeren pankreatit geliştiği görülmüştür. Uç organ hasan açısından değerlendirdiğimiz akciğer dokusunun histopatolojik incelemesinde ise tedavi uygulanan gruplar arasında anlamlı fark sapatanmamıştır ( p >0.05 ). Bu sonuçlar ışığında ağır akut pankreatit tedavisinde, hipertonik tuz solüsyonları ve vitamin C 'nin kullanımını önermekteyiz. 66

Abstract: