Hemodiyaliz tedavisi alan bireylerdeki hastalık uyum düzeyi ve semptom yönetimi
Level of disease adaptation and symptom managament in individuals undergoing hemodialysis
Yazar: ZARİFE EKİCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE ÇAYIR YILMAZ
Amasya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Tedavi = Treatment ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Hemodiyaliz tedavisinin başarısı bireylerin hastalık ve tedavi sürecine uyumları ile yakından
ilişkilidir. Bu çalışma, hemodiyaliz tedavisi alan bireylerdeki hastalığa uyum düzeyi, semptom
yönetimi ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi ve hastalığa uyum ile semptom yönetimi
arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Tanımlayıcı tipteki bu araştırma hemodiyaliz tedavisi alan 254 birey ile yürütülmüştür.
Araştırma Temmuz-Eylül 2021 tarihleri arasında Yozgat Şehir, Özel Yozgat Gökmedrese ve
Kırşehir Eğitim ve Araştırma Hastaneleri diyaliz merkezlerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma
verileri Hemodiyaliz Hasta Tanıtıcı Formu, Diyaliz Semptom İndeksi ve Kronik Hastalıklara Uyum
Ölçeği kullanılarak toplanmıştır.
Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 62,08±15,86'dır. Bireylerin Kronik Hastalıklara
Uyum Ölçeği toplam puan ortalaması 81,38±12,19 bulunmuş olup ölçek alt boyutlarından en yüksek
puan "Fiziksel Uyum" (38,07±6.09), en düşük puan "Sosyal Uyum" (23,66±3,39) alt boyutundan
elde edilmiştir. Bireylerin Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği toplam puanlarının cinsiyet, medeni
durum, eğitim durumu, ekonomik durum, çalışma durumu, hemodiyaliz tedavi süresi, başka kronik
hastalık olma durumu ve damara erişim yoluna göre anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır
(p<0,05). Çalışmaya katılan bireylerin Diyaliz Semptom İndeksi puan ortalaması 57,67±21,69'dur.
Bireylerin Diyaliz Semptom İndeksi puanının eğitim durumu, haftalık hemodiyaliz seansı,
hemodiyaliz tedavi süresi, başka kronik hastalık olma durumu ve damara erişim yoluna göre
anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır (p<0,05). Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği puanları ile
Diyaliz Semptom İndeksi puanları arasında düşük düzeyli negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu
belirlenmiştir (r=-0,155; p<0,05).
Sonuç olarak hemodiyaliz tedavisi alan bireylerin genel hastalığa uyumlarının orta düzeyde,
diyaliz semptomlarını deneyimleme düzeylerinin ise ortalamanın altında olduğu ve hastalığa
uyumun artması ile diyaliz semptomlarının azaldığı saptanmıştır. Hemodiyaliz tedavisi alan
bireylerdeki semptomların azaltılmasında, hastalığa uyumu arttıracak müdahalelerin
önceliklendirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
The success of hemodialysis treatment is closely related to the adaptation of individuals to
the disease and treatment process. This study was conducted to evaluate the level of compliance,
symptom management and affecting factors in individuals receiving hemodialysis treatment, and to
determine the relationship between disease compliance and symptom management.
This descriptive study was conducted with 254 individuals receiving hemodialysis treatment.
The research was carried out in the dialysis centers of Yozgat City, Private Yozgat Gökmedrese
and Kırşehir Training and Research Hospitals between July and September 2021. Research data
were collected using Hemodialysis Patient Descriptive Form, Dialysis Symptom Index and Chronic
Disease Adjustment Scale.
The mean age of the individuals participating in the study was 62.08±15.86 years. The mean
score of Individuals' Adjustment to Chronic Diseases Scale was 81.38±12.19, the highest score of
the scale sub-dimensions was "Physical Adjustment" (38.07±6.09), the lowest score was 'Social Adjustment' (23.66±3.39). ) sub-dimension. It was determined that the total scores of the
Individuals' Adjustment to Chronic Diseases Scale differ significantly according to gender, marital status, educational status, economic status, employment status, duration of hemodialysis treatment, having another chronic disease, and access to the vein (p<0.05). The mean Dialysis Symptom Index score of the individuals participating in the study was 57.67±21.69. It was determined that the Dialysis Symptom Index scores of individuals differed significantly according to their
education level, weekly hemodialysis session, duration of hemodialysis treatment, presence of
another chronic disease, and vascular access (p<0.05). It was determined that there was a low-level negative significant correlation between the scores of the Chronic Disease Adjustment Scale and the Dialysis Symptom Index scores (r=-0.155; p<0.05).
As a result, it was determined that the compliance with the general disease of the individuals
receiving hemodialysis treatment was moderate, the level of experiencing dialysis symptoms was
below the average, and the dialysis symptoms decreased with the increase in compliance with the
disease. It is recommended to prioritize interventions that will increase compliance with the disease in reducing symptoms in individuals receiving hemodialysis treatment.