Scorzonera pygmaea sibth. ET SM. türünün kimyasal bileşimi ve bazı biyolojik aktiviteleri üzerinde araştırmalar
Research on chemical composition and some biological activites of scorzonera pygmaea sibth. ET SM species
Yazar: HASAN ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. AYNUR SARI
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Botanik = Botany ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry
Dizin: Asteraceae = Asteraceae ; Bitki özütü = Plant extract ; Etanol = Ethanol ; Etil asetat = Ethyl acetate ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Fenoller = Phenols ; Scorzonera L. = Scorzonera L.

Özet:
Bu çalışmada, Eskişehir – Arayit Dağı'ndan toplanmış Türkiye için endemik olan, Scorzonera pygmaea Sibth. & Sm. (Asteraceae) türünün toprak üstü ve kök kısımlarının etanol ekstrelerinden elde edilen etil asetat fraksiyonları, kimyasal bileşimleri açısından; petrol eteri, kloroform, etil asetat ve n-butanol fraksiyonları ise in-vitro antioksidan, antienflamatuvar ve antimikrobiyal aktiviteleri açısından incelenmiş, tüm fraksiyonların toplam fenolik madde miktarları belirlenmiştir.
Çalışma sonucunda, dihidroizokumarin yapısında 5 madde; skorzopigmekozit (scorzopygmaecoside), thunberginol C, skorzokretisin, skorzokretikozit I ve II, izokumarin yapısında skorzonerol (scorzonerol), bibenzil türevi yapısında skorzobibenzil (scorzobibenzyl), fenolik asit türevi yapısında ise 4 madde; protokateşik asit, klorojenik asit, klorojenik asit metil esteri, 3,5-di-O-kafeoilkinik asit olmak üzere toplam 11 madde izole edilmiş ve yapıları spektral yöntemlerle belirlenmiştir. Tüm maddeler, bu türden ilk kez elde edilmiştir. Ayrıca, thunberginol C ve protokateşik asit Scorzonera L. cinsinde ilk defa tespit edilmiştir. Skorzopigmekozit, skorzonerol ve skorzobibenzil ise yeni maddelerdir.
Fraksiyonların, toplam fenolik madde miktarları ve 5 farklı yöntem (Ferri iyonu indirgeme potansiyeli, lipid peroksidasyonunu inhibe etme, DPPH, süperoksit ve ABTS radikallerini giderme) kullanılarak, antioksidan aktiviteleri incelenmiştir. Fraksiyonların fenolik madde içerikleriyle ve konsantrasyonlarıyla orantılı olarak  yüksek antioksidan kapasite (en yüksek etil asetat fraksiyonları) gösterdikleri tespit edilmiştir. Antimikrobiyal aktivite çalışmaları sonucunda, toprak üstü (T.Ü.) etil asetat, kök etil asetat ve kök n-butanol fraksiyonlarının, Staphylococcus aureus'a karşı, T.Ü. etil asetat ve T.Ü. n-butanol fraksiyonlarının ise S. epidermidis'e karşı antibakteriyel etki gösterdiği tespit edilmiştir. Candida albicans'a karşı antifungal aktiviteye rastlanmamıştır. Antienflamatuvar aktivite çalışmalarında COX inhibitör kiti kullanılmış ve sonuçta tüm fraksiyonların, indometazine kıyasla düşük COX-1 ve COX-2 inhibisyon gösterdikleri saptanmıştır.

Abstract:
Phytochemical composition of ethyl acetate fractions and total phenolic content, in-vitro antioxidant, anti-inflammatory, antimicrobial activities of petroleum ether, choloroform, ethyl acetate and n-butanol fractions of the ethanol extracts obtained from the aerial and subaerial parts of Scorzonera pygmaea Sibth. & Sm. (Asteraceae, from Eskişehir/Arayit) have been investigated.
11 compounds; five dihydroisocoumarins (scorzopygmaecoside, thunberginol C, scorzocreticin, scorzocreticoside I and II), one isocoumarin (scorzonerol), one bibenzyl (scorzobibenzyl), four phenolic acid derivatives (protocatechuic acid, chlorogenic acid, chlorogenic acid methyl ester, 3,5-di-O-caffeoylquinic acid) were isolated and identified using spectral methods. All substances were isolated for the first time from this species. Thunberginol C and protocatechuic acid were determined for the first time from genus Scorzonera L. Scorzopygmaecoside, scorzonerol and scorzobibenzyl are new compounds.
Total phenolic content and antioxidant activity of the fractions via 5 different methods (ferric reducing/antioxidant power assay, inhibition of lipid peroxidation, scavenging activity of DPPH, superoxide and ABTS radicals) were studied. Consequently, the fractions showed high antioxidant capacity (ethyl acetate fractions are the highest) depending on concentration and their phenolic content. As a result of antimicrobial activity studies, aerial, subaerial ethyl acetate and subaerial n-butanol fractions showed antibacterial activity against Staphylococcus aureus while aerial ethyl acetate and aerial n-butanol fractions showed antibacterial activity against Staphylococcus epidermidis. No antifungal activity was determined against Candida albicans. Anti-inflammatory activitiy of the fractions were studied using COX inhibitor screening assay kit and low COX-1 and COX-2 inhibition determined in comparison with indomethacin.