1338-1340 (1922-1924) Antalya Eytam Sandığına mahsus İdane Defterinin transkripsiyonel değerlendirilmesi
1338-1340 (1922-1924) dated Antalya Orphan Fund transcription and evaluation of Retention Book
Yazar: SİBEL AKSUNGUR
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÇANLI
Hitit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Antalya = Antalya ; Eytam İdaresi ve Sandıkları = Istitution of the Management and Funds of Orphans ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Yetim = Orphan

Özet:
Çalışmamızın amacı, Eytam Sandıklarında tutulan İdane defterlerinden hareketle sandıkların 
işletim sistemi hakkında bilgi vermektir. Osmanlı Devleti Eytam Nezaretini, 1851 yılında 
yetimlere miras yolu ile kalan malların muhafazası ve değerlendirilmesi için kurmuştur. Bu 
nezaret bir yıl sonra (1852) müdüriyet seviyesine dönüştürülmüştür. Taşrada teşkilatlanması 
1880'lerden itibaren yoğun bir şekilde yaygınlaştırılmaya başlanmış olup, 1910 yılına kadar 
devam etmiştir. Değişen şartlara uygun olarak tarihi süreç içerisinde sık sık Eytam İdaresinde 
nizamname değişiklikleri yapılmıştır.
Sosyal Devlet anlayışı ile kurulan Eytam Sandıkları, din, dil, ırk, cinsiyet ayrımı yapmadan 
ihtiyaç sahibi tüm bireylerin haklarını korumak için kanunun ve nizamnameler düzenlemiştir. 
Devlet bu kişilerin mal varlıklarını sandıklarda işletilerek onlara gelir sağlamıştır. Eytam 
Sandıklarından başta esnaf olmak üzere borç almak isteyenlere, belli bir karşılık alınarak para 
verilmiş böylece ekonomiye de katkı sağlanmıştır. 
İncelediğimiz 1922-24 tarihli Antalya Eytam Sandığına Mahsus Teminatlı İdane Defteri, toplam 
yüz sayfadan oluşmaktadır. Bir kişi sandıktan nasıl borç alabilir? Borç alırken, kefil nasıl 
gösterilir? İpotek olarak ne tür mal ve eşyalar gösterilmektedir? Bu tür sorulara idane 
defterinde cevap bulunabilmektedir.
Çalışmamız beş ana başlıktan oluşmaktadır. Giriş kısmında, yetimlerin Türk ve İslam 
hukukundaki yeri ile ilgili tarihsel süreç ele alınmıştır. Birinci bölümde yetim ile ilgili hukuki 
terminoloji üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde Eytam Nezareti'nin (Müdüriyeti) kuruluşu 
ve teşkilatlanması hakkında bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde Sandıkların idaresi ve 
Antalya Eytam İdaresinin kuruluşu üzerinde durulmuş, Dördüncü bölümde, Antalya Eytam 
Sandığının 1922-1924 yılları arasında tutmuş olduğu defterin transkripsiyonu verilmiştir. 
Beşinci ve son bölümde ise Defterin genel bir değerlendirmesi yapılmıştır.

Abstract:
The aim of our study is to provide information about the operating system of ballot boxes based 
on the Inventory books kept in Orphan Chests. The Orphan Ministry was established in 1851 
for the preservation and evaluation of the properties inherited to orphans in the Ottoman 
Empire. This supervision was converted to the directorship level a year later (1851).Its 
organization in the provinces began to spread intensely since the 1880s and continued until 
1910.İn according to the changing conditions. Changes often were made in the Orphan 
Administration in the historical process.
Established with the understanding of the Social State, Orphan Funds have prepared laws and 
regulation to protect the rights of all individuals in need, regardless of religion, lnguage, race 
org ender. The state provided income for these people by operating their assets in funds. The 
who wanted to borrow money, especially tradesmen, from Orphan Funds were given Money 
within acertain provision (mortgage), thus contributing to the economy.
The Covered Retention Book for Antalya Orphan Fund, dated 1922-1924 consist of a total of 
100pages. How can a person borrow money from the ballot box? How is the surety shown when 
borrowing? Answers to such questions can be found in the Inventory Book. 
Our study onsists of our main topics. İn the introduction, the historical process regarding the 
place of orphans in Turkish and İslamic law is discussed. İn the first part, legal terminology 
related to orphans is emphasized. İn the second part, information about the establishment and 
organization of the Orphan Ministry (Directorate) are given. İn the third part, in the 
management of the funds and the establishment of Antalya Orphan Administration are
emphasized. İn the fourth part, the transcription of the notebook kept by Antalya Orphan 
between 1922-1924 is given. İn the fifth and last chapter, a general evaluation of the Notebook 
is made.