Kronik hastalığı olan çocukların ebeveynlerinin belirsizliğe tahammülsüzlük, uyku kalitesi ve sosyal desteğin bakım yükü üzerine etkisi
The effect intolerance of uncertainty, sleep quality, and social support on caregiver burden of parents of children with chronic diseases
Yazar: FURKAN DOĞANER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RAZİYE ÇELEN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Belirsizliğe tahammülsüzlük = Intolerance of uncertainty ; Hemşirelik = Nursing ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışma kronik hastalığı olan çocukların ebeveynlerinin belirsizliğe tahammülsüzlük, uyku kalitesi ve sosyal desteğin bakım yükü üzerine etkisini saptamak amacıyla yapıldı.
Tanımlayıcı ve kesitsel tasarımda olan bu çalışma 144 ebeveyn ile yürütüldü. Veriler Konya ili Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk servislerinde yatmakta olan ve kronik hastalığı bulunan çocukların ebeveynleri ile Haziran 2023-Haziran 2024 tarihleri arasında toplandı. Verilerin elde edilmesinde Aile Bilgi Formu, Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği ve Bakım Verme Yükü Ölçeği kullanıldı. Verilerin analizinde Statistical Package for the Social Sciences Statistics 22 programı kullanıldı. Verilerin analizinde student t testi, one way ANOVA ve multiple linear regresyon analizi kullanıldı. 
Bu çalışmada, ebeveynlerin yaş ortalaması 34,27±6,78 çocukların yaş ortalaması 7,22±4,42 olduğu saptandı. Ebeveynlerin %92,4'ünün anne olduğu belirlendi. Çalışmada en sık görülen kronik hastalıkların sırasıyla astım-bronşit (%16,7), diyabet (%15,3), epilepsi (%8,3) ve kronik böbrek yetmezliği (%8,3) olduğu belirlendi. Çalışmada Bakım Yükü puan ortalamasının 37,5±14,43, Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi puan ortalamasının 8,37±3,25, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek puanları ortalaması 66,06±13,87 ve Belirsizliğe Tahammülsüzlük puan ortalamasının ise 38,97±10,25 olduğu belirlendi. Ebeveynlerin gelir durumu (β=0,252), belirsizliğe tahammülsüzlük düzeyi (β=0,200) ve çocuğun son bir yılda hastaneye yatma sayısı (β=0,266) bakım yükünü etkileyen anlamlı yordayıcı değişkenlerdir. 
Sonuç olarak, kronik hastalığı olan çocukların ebeveynlerinde bakım yükü üzerinde bazı demografik değişkenler ve belirsizliğe tahammülsüzlük düzeyinin etkili olduğu saptandı.

Abstract:
The study was conducted to determine the effect intolerance of uncertainty, sleep quality and social support on the caregiver burden of parents of children with chronic illness.
This descriptive and cross-sectional study was conducted with 144 parents. Data were collected from parents of children with chronic illnesses who were hospitalized in the pediatric wards of Selçuk University Medical Faculty Hospital in Konya between June 2023 and June 2024. The data collection tools included the Family Information Form, the Pittsburgh Sleep Quality Index, the Multidimensional Scale of Perceived Social Support, the Intolerance of Uncertainty Scale, and the Caregiver Burden Scale. The data were analyzed using the Statistical Package for the Social Sciences Statistics 22 program. The analyses included the student t-test, one-way ANOVA, and multiple linear regression analysis. 
In this study, the mean age of the parents was found to be 34.27±6.78 years, and the mean age of the children was 7.22±4.42 years. It was determined that 92.4% of the parents were mothers. The most common chronic illnesses identified in the study were asthma-bronchitis (16.7%), diabetes (15.3%), epilepsy (8.3%), and chronic kidney failure (8.3%). The mean score for the Caregiver Burden was 37.5±14.43, the mean score for the Pittsburgh Sleep Quality Index was 8.37±3.25, the mean score for the Multidimensional Scale of Perceived Social Support was 66.06±13.87, and the mean score for the Intolerance of Uncertainty Scale was 38.97±10.25. Income level (β=0.252), level of intolerance of uncertainty (β=0.200), and the number of hospitalizations of the child in the past year (β=0.266) were significant predictors affecting the caregiver burden.
In conclusion; it has been determined that some demographic variables and the level of intolerance of uncertainty are effective on the care burden of parents of children with chronic diseases.