Kemoterapi alan jinekolojik kanserli hastalarda semptom yönetim modeli'nin etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effectiveness of symptom management model in gynecologic cancer patients undergoing chemotherapy
Yazar: ŞEYMA İNCİSER PAŞALAK
Danışman: DOÇ. DR. MEMNUN SEVEN
Koç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Hasta eğitimi = Patient education ; Jinekoloji = Gynecology ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Bu çalışma, semptom yönetim modeline göre geliştirilen semptom yönetimi programının, kemoterapi alan jinekolojik kanserli hastaların yaşam kaliteleri ve yaşadıkları semptomların şiddet/sıklığı üzerindeki etkinliğinin değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür. Bu randomize kontrollü çalışmanın örneklemini Kasım2018- Kasım2019 tarihleri arasında Koç Üniversitesi Hastanesi Ayaktan Kemoterapi Birimi'nde kemoterapi alan 41 kadın oluşturmuştur. Veriler, Hasta Tanılama Formu, Edmonton Semptom Tanılama Ölçeği, Avrupa Kanser Araştırma-Tedavi Organizasyonu-Yaşam Kalitesi Ölçeği (EORTC-QLQ-C30), Modifiye Kısa Cinsel Semptom Kontrol Listesi-Kadın ve Semptom Öz-Yönetim Formu ile toplanmıştır. Müdahale grubuna semptom yönetimi programı kapsamında; her kür kemoterapi öncesi ve sonrası, sürekli- sistematik semptom değerlendirmesi ile her semptom için mevcut son kanıtlar kullanılarak geliştirilen yönetim stratejilerine ilişkin eğitim ve broşürler verilerek izlenmiştir. Kontrol grubuna tedavi öncesi verilen kemoterapi eğitimi ve standart bakım dışında müdahale yapılmamıştır. Veri toplama ve semptom değerlendirmesi müdahale grubunda her kür tedavi öncesi ve tüm kürler bittiğinde (toplam 5 kez), kontrol grubunda ise birinci ve üçüncü kür tedavi öncesi ve son kür tedavisinde (3 kez) yapılmıştır. Verilerin analizinde R-ANOVA, Cochran-Q ve t test kullanılmıştır. Her iki gruptaki kadınların sosyodemografik, jinekolojik ve obstetrik özellikleri ile tanıya ait faktörler arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Müdahale ve kontrol grubunda yer alan kadınların tedavi başlangıcında EORCT-QLQ ve ESTÖ puan ortalamaları ile BSSC-W yüzdeleri arasında fark olmamakla (p>0.05) birlikte tedavi ortası ve sonunda müdahale grubundaki kadınların yaşam kalitesi ölçeği puan ortalamaları kontrol grubundaki kadınlardan anlamlı olarak daha yüksek (p<0.001), ESTÖ puan ortalamaları ise anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (p<0.001). Müdahale grubundaki kadınların cinsel fonksiyonlardan memnuniyetleri ve sorunlar açısından tedavi süresince anlamlı değişim olmazken, kontrol grubundaki kadınların cinsel fonskiyonlardan memnuniyetlerinde azalma olduğu ve daha fazla sorun yaşadıkları belirlenmiştir.

Abstract:
This study was conducted to evaluate the effectiveness of the symptom management program, which was developed according to the symptom management model on the quality of life and the severity/frequency of the symptoms experienced by women with gynecological cancer undergoing chemotherapy. The sample of this randomized controlled study consisted of 41 women who received chemotherapy at Koç University Hospital Outpatient Chemotherapy Unit between November 2018- November 2019. Data were collected using the Patient Identification Form, Edmonton Symptom Diagnostic Scale, European Cancer Research-Treatment Organization-Quality of Life Scale (EORTC-QLQ-C30), Modified Brief Sexual Symptom Checklist-Women and Symptom Self-Management Form. As part of the symptom management program, the intervention group was monitored before and after each course of chemotherapy by providing continuous-systematic symptom evaluation, and education with brochures on management strategies developed using the current evidence for each symptom. There was no intervention in the control group other than the chemotherapy education before treatment and standard care. Data collection and symptom evaluation were performed before each cycle and when all cycles were completed (5 times in total) in the intervention group, and the control group before the first and third cycles of treatment and at the last cycle (3 times). R-ANOVA, Cochran-Q and t tests were used to analyze the data. There was no significant difference between the sociodemographic, gynecological and obstetric characteristics, and factors related to the diagnosis of the women in both groups. Although there is no difference between the EORCT-QLQ and ESDS mean scores and BSSC-W percentages at the beginning of the treatment of women in the intervention and control groups (p>0.05), the mean scores of quality of life scale in the intervention group in the middle and at the end of the treatment are significantly higher than the women in the control group (p<0.001), and ESDS mean scores were found to be significantly lower (p<0.001). While there was no significant change in the satisfaction of sexual functions and problems of the women in the intervention group during the treatment, it was determined that the women in the control group had decreased satisfaction with sexual functions and experienced more problems.