Hedef programlama modeli ile bir atama probleminin çözümü
Solving an assignment problem using the goal programming model
Yazar: MİNA ÇAĞLA KOZAN
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN ERSÖZ
Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Personel atama problemleri 1950'li yıllardan günümüze kadar süregelen, genel olarak m tane personelin n adet göreve eşleştirme problemi olarak tanımlanmaktadır. Bu eşleştirmeler genellikle en iyi veya en uygun sonucu elde etmeye yönelik hedefi gerçekleştirmek maksadıyla yapılır. Hedef programlama, gerçek dünya problemlerindeki karmaşıklığı ele alan bir model olup hedeflerin birbiri ile çeliştiği ya da etkilediği çok amaçlı problemlerin çözümü için geliştirilmiş bir metottur. Bu tür problemlerin çözümünde tam olarak bütün hedeflere ulaşılması beklenmemelidir. Bu çalışmada, Türkiye'de güvenlik hizmeti sağlayan bir kamu kurumunda, eğitimini yeni tamamlamış genç personellerin ilk atama yerlerini kura ile seçmeleri sonucu görülen dezavantajları minimuma indirgemek maksadıyla yeni bir çözüm arayışına gidilmiş ve sonucunda hem personelin talep ettiği kadrolar, hem de kurumun kadro isterlerini karşılayan hakkaniyetli, yeni ve dengeli bir atama modeli hedeflemiştir. Bu sebeple, personelin tercihlerini ve kadro isterlerini karşılayan, 35 personel ile kapasiteleri belirli 16 farklı kadro için, bir atama problemi tanımlanmıştır. Problem için belirlenen hedeflerin, sapma değerlerini minimize edecek bir hedef programlama modeli geliştirilmiştir. Problemde, eğitimi başarılı olarak ilk üç sırada bitiren personeli ilk tercihlerinin nokta tayini olarak atanmaları ve yüksek lisans/doktora şartı isteyen kadrolara sadece bu şartı sağlayan personelin atanması kısıtları eklenmiştir. Personel, sıralamasına göre ilk üç tercihi atanmak istediği kadrolar, son üç tercihini ise atanmak istemediği kadrolar olmak üzere atama anket formu aracılığıyla tercihlerini yapmıştır. Modelin çözümünde "Intel-Core (i7-12700H 16 GB)" işlemcisi, 512 GB belleği ve Windows 11 işletim sistemine sahip bilgisayar kullanılmıştır. Hedef Programlama modeli GAMS Optimizasyon Programı aracılığıyla çözümlenmiştir. Sonuç olarak personellerden; eğitimi başarılı olarak ilk üç sırada bitirenlere ilk tercihlerinin nokta tayini olarak atamaları sağlanmış, yüksek lisans/doktora şartı isteyen kadrolara sadece bu şarta uyan personelin ataması sağlanarak 18'i atanmak istediği birinci tercihine, 3'ü atanmak istediği ikinci tercihine, 4'ü atanmak istediği üçüncü tercihine, 1'i atanmak istemediği 2. tercihine ve 9'u tercih listesinde bulunmayan kadrolara atanmıştır. Atanmak istemediği 1. ve 3. tercihine atanan personel yoktur.  Uygulama sonucunda atama problemlerinde birden fazla hedef arasındaki denge sağlanmasının önemi vurgulanmış, bu kapsamda uygulamada ileriki çalışmalara katkı sağlayabilecek öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Personnel assignment problems, which have been ongoing since the 1950s, are generally defined as the problem of assigning m employees to n positions. These assignments are typically made with the aim of achieving the best or most suitable outcome. Goal programming is a modeling approach that addresses the complexity of real-world problems and is developed for solving multi-objective problems where objectives may conflict or interact with each other. In solving such problems, it is not expected to achieve all objectives completely. In this study, a new solution approach was pursued with the aim of minimizing the disadvantages observed when newly graduated young personnel in a public institution providing security services in Turkey selected their initial assignment locations by lottery. As a result, a fair, new, and balanced assignment model that meets both the preferences of the personnel and the staffing needs of the institution was aimed to be developed. Therefore, an assignment problem was defined for 35 personnel and 16 different positions with specified capacities. A goal programming model was developed to minimize the deviation values of the defined objectives. Constraints were added to the problem, including the assignment of personnel who successfully completed their education in the top three places to their first preferences and the assignment of personnel who meet the requirement of a master's/doctorate degree to positions that require this qualification. Personnel made their preferences through an assignment survey form, with their top three choices being positions they wanted to be assigned to and their bottom three choices being positions they did not want to be assigned to. The model was solved using a computer with an "Intel-Core (i7-12700H 16 GB)" processor, 512 GB of memory, and the Windows 11 operating system. The Goal Programming model was solved using the GAMS Optimization Program. As a result, personnel were assigned based on their preferences, with personnel who successfully completed their education in the top three places being assigned to their first preferences. Personnel who met the master's/doctorate degree requirement were assigned to positions that required this qualification. 18 personnel were assigned to their first preferences, 3 to their second preferences, 4 to their third preferences, 1 personnel was not assigned to their second preference because they did not want it, and 9 personnel were assigned to positions that were not in their preference list. No personnel were assigned to positions they did not want in their first and third preferences. The importance of achieving a balance between multiple objectives in assignment problems was emphasized as a result of the application, and recommendations that could contribute to future studies were provided.