Ortaokul öğrencilerinin okuldaki psikolojik ihtiyaçları ile okula bağlanma düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between students' basic physchological needs and their commitment to school at secondary schools
Yazar: MAHMUT SAMİ UZUN
Danışman: DOÇ. DR. FUAD BAKİOĞLU
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fırsat eşitliği = Opportunity equality ; Okul bağlılığı = School attachment ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Taşımalı eğitim = Transported education ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada taşımalı eğitim kapsamında olan ve olmayan öğrencilerin okuldaki temel psikolojik ihtiyaçları ile okula bağlanmaları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Betimsel bir araştırma olan bu çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 eğitim öğretim yılı Karaman il Merkez ve ilçelerinde öğrenimlerine devam etmekte olan 467 (%61,3)'si kız ve 295 (%38,7)'i erkek, toplamda 762 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Bu öğrencilerin 342 (%44,9)'si taşımalı eğitim, 420 (%55,1)'si taşımalı eğitim kapsamında olmayan bir okulda öğrenim görmektedir. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Ergen Öğrencilerin Okulda Temel Psikolojik Gereksinimleri Ölçeği ve Çocuk ve Ergenler için Okula Bağlanma Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde taşımalı eğitim kapsamında olan ve olmayan öğrencilerin okuldaki temel psikolojik ihtiyaçları ve okula bağlanma düzeylerinin demografik özelliklerine göre farklılaşıp farklılaşmadığına bağımsız gruplar için iki yönlü ANOVA analizi uygulanmıştır. Öğrencilerin okuldaki temel psikolojik ihtiyaçları, okul türü (taşımalı kapsamında olmayan bir okulda öğrenim görmek) ve okula bağlanma düzeyi arasında anlamlı düzeyde ilişki olup olmadığını belirlemek için Pearson korelasyon analizi ve son olarak okuldaki temel psikolojik ihtiyaçlar ve okul türünün okula bağlanmayı anlamlı düzeyde yordayıp yordamadığını belirlemek için çoklu Regresyon analizi yapılmıştır.
Bulgulara göre taşımalı eğitim kapsamında olan öğrencilerin okuldaki temel psikolojik ihtiyaç düzeyleri taşımalı eğitim kapsamında olmayan öğrencilerinkinden anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Dahası okuldaki temel psikolojik ihtiyaçlar öğrencilerin cinsiyetine göre kızların lehine, sınıf düzeyine göre 8. Sınıfta olanlara göre 6.sınıfta olanların lehine, yılsonu başarı düşük olanlarınkine göre yılsonu başarı puanı yüksek olanların lehine anlamlı düzeyde bulgular elde edilmiştir. Ancak öğrencilerin okuldaki temel psikolojik ihtiyaçları yaş, anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyine göre anlamlı düzeyde farklılaşmamaktadır. 
Taşımalı eğitim kapsamında olan öğrencilerin okula bağlanma düzeyleri taşımalı eğitim kapsamında olmayan öğrencilerinkinden anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Öğrencilerin okula bağlanma düzeyleri cinsiyetine göre kızların lehine, yaşına göre 13 ve 14 yaşında olanlarınkine göre 11 yaşında olanların lehine, 14 yaşında olanlarınkine göre 13 yaşında olanların lehine, sınıf düzeyine göre 7 ve 8. sınıfta olanlarınkine göre 6.sınıfta olanların lehine, yılsonu başarı puanı düşük olanlarınkine göre yılsonu başarı puanı yüksek olanların lehine anlamlı düzeyde bulgular elde edilmiştir. Ancak öğrencilerin okula bağlanma düzeyleri anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyine göre anlamlı düzeyde farklılaşmamaktadır.
Öğrencilerin okuldaki temel psikolojik ihtiyaçları, okul türü ve okula bağlanmaları arasında pozitif yönde anlamlı düzeyde ilişkiler bulunmuştur. Son olarak öğrencilerin okuldaki temel psikolojik ihtiyaçları ve okul türü okula bağlanmalarının toplam varyansının yaklaşık %20'sini açıklamıştır. Sonuçlara göre öğrencilerin taşımalı eğitim kapsamında olmaması ve okuldaki temel psikolojik ihtiyaçlarının karşılanması okula bağlılıklarını arttıracak etmenler arasında sayılabilir. Politika yapıcıların taşımalı eğitim yerine yerinde eğitimi yaygınlaştırıcı çözümler üretmesi ve okuldaki psikolojik ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde okul ortamlarını düzenlemeleri önerilmektedir.

Anahtar sözcükler: Taşımalı eğitim, Eğitimde fırsat eşitliği, Temel psikolojik gereksinimler, Okula bağlanma

Abstract:
The study aims to examine the relationship between students' basic psychological needs at schools and their commitment to schools within the bussed to school and non-bussed to school. The sample consists of 467 (61.3%) girls and 295 (38.7 %) boys in Karaman in 2020-2021 academic year. 342 (44.9 %) of these students are from the bussed to school, 420 (55.1 %) of these students attend are from non-bussed to school. Personal Information Form, Adolescent Students' Basic Psychological Needs at School Scale and Students' Commitment to School were given to these students. Two-way ANOVA was used to see the significant differences between students' basic psychological needs at schools and their commitment to school according to their demographic variables. Additionally, Pearson Correlation Analysis was conducted whether there is a significant relationship between students' basic psychological needs, school type (attending a non-bussed to school) and their commitment to school.  Regression analysis was also done to find out whether their basic psychological needs at school, school type predict and commitment to school.
Findings indicated that students' basic psychological needs at school are significantly lower than their commitment to non-bussed to schools. Moreover, basic psychological needs at school are found in favor of girls according to the gender of the students, in favor of 6th grade students in comparison with 8th grade students according to their class level and in favor of students who have higher year-end success grade than students who have lower year-end success grade. However, students' basic psychological needs at school are not differentiated significant according to mothers' education level and fathers' education level.
There are positive relationships among students' school type, their commitment to school and their basic psychological needs. Regression results show that students' basic psychological needs at school and school type are the significant predictors of their commitment to school and these variables explained nearly 20% of total variance of commitment to school. According to the results being students within non-bussed to school and meeting students' basic psychological needs at school are the factors to increase their commitment to school. It is recommended that policy makers should find solutions to extend on-site education instead of bussed to school and they should develop policies to arrange schools' environment, meeting students' basic psychological needs at school.

Keywords: Bussed to school, equal opportunity in education, basic psychological needs, commitment to school