Hepatoselüler karsinomlu olgularda kemoembolizasyon sonrası tedavi yanıtının 3 tesla MR sisteminde difüzyon ağırlıklı görüntüleme ile değerlendirilmesi
Evaluation of treatment response in hepatocellular carcinoma after chemoembolization with diffusion weighted imaging in 3 tesla MR system
Yazar: HİLAL ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA HARMAN
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Difüzyon = Diffusion ; Difüzyon manyetik rezonans görüntüleme = Diffusion magnetic resonance imaging ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer neoplazmları = Liver neoplasms ; Karsinoma-hepatoselüler = Carcinoma-hepatocellular ; Kemoembolizasyon = Chemoembolization ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging

Özet:
Amaç: Hepatoselüler karsinomun (HCC) transarteriyel kemoembolizasyon (TAKE) sonrası tedavi yanıtının 3.0 Tesla sisteminde dinamik kontrastlı ve difüzyon ağırlıklı manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ile değerlendirilmesiGereç ve yöntem: TAKE öncesi ve 1 ay sonrasında sonrasında 3.0 T ünitesinde difüzyon ağırlıklı ve dinamik kontrastlı karaciğer MRG çalışmaları olan 20 hasta (12 erkek, 8 kadın) retrospektif olarak değerlendirildi. Bu hastaların görüntüleme protokolünde T2 ağırlıklı hızlı spin eko, nefes tutmasız solunum tetiklemeli difüzyon ağırlıklı ve nefes tutmalı kontrastsız ve arteriyal- portal venöz fazlarda T1 ağırlıklı üç boyutlu yağ baskılı kontrastlı gradient eko sekanslar alınmıştı. Tümör boyutu, arterial kanlanma ve portal fazda kontrast yıkanma özellikleri değerlendirilerek, lezyon, peritümöral parankim, karaciğer ve dalak normal parankim ADC değerleri tedavi öncesi ve sonrasında ölçüldü. Tedaviye yanıt veren ve vermeyen lezyonlarda ADC değerlerindeki arasındaki ilişki SPSS15.0 programı ile hesaplandı.Bulgular: Çalışmaya alınan 77 HCC lezyonunda ortalama tümör boyutu 31.4 cm idi. Tedaviden 1 ay sonra tümör çapında anlamlı azalma saptanmadı. Arteriyel fazda tümör kontrastlanmasındaki azalma istatiksel olarak anlamlı idi (p=0.01). Karaciğer ve dalak ADC değerleri tedavi sonrası değişmez iken, tümör ADC değerleri 1,10x10-3'den 1,27x10-3'e yükseldi (Wilcoxon signed ranks testi; p=0.00). Ayrıca tedavi sonrası canlı tümör alanlarında ve nekrotik alanlarda da ADC değerli yükseldi. Ancak receiver operator characteristic analizi sonuçlarına göre tedavi öncesi ADC değerleri olumlu yanıt verecek lezyonları öngörmede güvenilir değildi.Sonuç: TAKE sonrası tedaviye yanıt veren HCC lezyonlarında arteriyel kontrastlanmada azalma ve hem canlı tümör alanlarında hem de nekroz alanlarında ADC değerlerinde artış saptanmıştır. Kemoembolizasyon yanıtını öngörmede tedavi öncesi ADC değerleri güvenilir değildir.

Abstract:
Purpose: To assess the treatment response of hepatocellular carcinoma (HCC) after transarterial chemoembolization (TACE) with the use of diffusion-weighted imaging and dynamic contrast enhanced magnetic resonance imaging (MRI) in 3.0 Tesla system.Materials and Methods: MR imaging studies including diffusion and dynamic contrast enhanced liver MR imaging on a 3.0-T unit before and one month after TACE in 20 patients (12 male, 8 female) were evaluated retrospectively. The imaging protocol included T2-weighted fast spin-echo, nonbreath-hold respiratory triggered diffusion weighted and breath-hold unanhanced and enhanced T1-weighted three-dimentional fat-saturation gradient-recalled echo imaging in the arterial and portal venous phases. Tumor size, arterial enhencement and venous washout patterns, apparent diffusion coefficient (ADC) values of the lesions, peritumoral parenchyma, normal liver paranchyma and spleen before and after treatment were recorded. The statistical significance between responding and nonresponding lesions in ADC values was calculated by using SPSS15.0 software.Results: Study included 77 HCC lesions with a mean diameter of 31.4 cm. There was not a reduction in mean tumor diameter one month after treatment. Reducton in tumor enhancement in the arterial phase was statistically significant (p=0.01). Tumor ADC values increased from 1,10x10-3 to 1,27x10-3 after treatment (Wilcoxon signed ranks test; p=0.00), whereas the ADC values for liver and spleen remained unchanged. Also ADC values from viable tumor and necrotic areas also increased after treatment. However, pretreatment ADC values were not reliable to identify responding lesions according to the results of receiver operator characteristic analysis.Conclusion: After TACE, responding HCC lesions demonstrated decrease in arterial enhancement and increase in ADC values both in viable and necrotic areas. Pretreatment ADC values were not predictive of response to chemoembolization