Disfajisi olan inme hastalarında nöromuskuler elektriksel stimülasyonun yutma fonksiyonlarına etkisi: Tek-kör randomize kontrollü çalışma
The effects of neuromuscular electrical stimulation on swallowing functions in stroke patients with dysphagia: Single blind randomized controlled trial
Yazar: ELİF TARİHÇİ
Danışman: PROF. DR. AYŞE YALIMAN
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Fizik tedavi = Physical therapy ; Fizik tedavi yöntemleri = Physical therapy modalities ; Nöromüsküler elektriksel stimülasyon = Neuromuscular electrical stimulation ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Yutma = Deglutition ; Yutma bozuklukları = Deglutition disorders ; İnme = Stroke

Özet:
Amaç: Disfajisi olan inme hastalarında nöromusküler elektriksel stimülasyon (NMES) tedavisinin yutma fonksiyonlarına, disfaji ile ilişkili semptomlarının şiddetine, yutma ve sesle ilişkili yaşam kalitesine etkisinin değerlendirilmesi; tedavi sonrası disfaji görüntüleme yöntemlerinden laringostroboskopik değerlendirme ve fiberoptik endoskopik yutma değerlendirmesi (FEYD) bulgularındaki değişimin incelenmesidir.
Hastalar ve Yöntem: Prospektif, randomize kontrollü ve tek-kör olarak planlanan çalışmamıza disfajisi olan 34 inme hastası dahil edildi ve hastalar iki gruba randomize edildi. Çalışmamızda kontrol grubuna geleneksel disfaji terapisi (GDT) ardışık 3 hafta süre ile haftada 5 gün, günde 45 dakika uygulandı; çalışma grubuna ardışık 3 hafta süre ile haftada 5 gün, günde 45 dakika GDT ve 45 dakika NMES uygulandı. Tedavi öncesi, tedavi sonrası ve 3. ayda hastalar Fonksiyonel Oral Alım Skalası (FOAS), On Maddeli Yeme Değerlendirme Aracı (EAT-10), Yutma Yaşam Kalitesi Anketi (SWAL-QOL), Sesle İlişkili Yaşam Kalitesi Ölçeği (VRQOL) ve Vizüel Analog Skala (VAS) ile değerlendirildi. Hastalara tedavi öncesi ve sonrası larengestroboskopik değerlendirme ile FEYD yapıldı.
Bulgular: Her iki grupta tedavi öncesine göre FOAS, EAT-10, SWAL-QOL, VRQOL ve VAS düzeylerinde tedavi sonrası anlamlı iyileşme sağlanmış ve iki grup arasında fark saptanmamıştır ve sağlanan iyileşmeler tedavi sonrası 3. ayda korunmuştur. Tedavi sonrası düşük ve yüksek volüm sıvı ile yapılan FEYD'de kaçak, penetrasyon ve aspirasyon skalası (PAS) ve rezidü düzeylerinde her iki grupta da tedavi öncesine göre anlamlı iyileşme sağlanmış; iki grup arasında fark saptanmamıştır. Tedavi sonrası yarı katı gıda ile yapılan FEYD'de kaçak ve PAS düzeylerinde tedavi öncesine göre GDT-NMES grubunda anlamlı iyileşme sağlanmış; GDT grubunda iyileşme olmamıştır. Tedavi sonrası yarı katı gıda ile yapılan FEYD'de rezidü düzeylerinde tedavi öncesine göre her iki grupta da anlamlı iyileşme sağlanmış ve iki grup arasında fark saptanmamıştır. Tedavi sonrası katı gıda ile yapılan FEYD'de PAS ve rezidü düzeylerinde tedavi öncesine göre her iki grupta da iyileşme olmamıştır; kaçak düzeylerinde ise her iki grupta da tedavi öncesine göre anlamlı iyileşme sağlanmış ve iki grup arasında fark saptanmamıştır. Larengestroboskopik değerlendirme parametrelerinde ve birikim fenomeni değerlendirmesinde her iki grupta da tedavi öncesine göre anlamlı değişim gözlenmemiştir. Sonuç: GDT ve GDT'ye ek olarak NMES uygulaması ile disfajisi olan inme hastalarının yutma fonksiyonlarında, disfaji ile ilişkili semptomlarının şiddetinde, yutma ve sesle ilişkili yaşam kalitesi değerlerinde iyileşme sağlanmış olup tedavi ile elde edilen kazanımların 3. ayda da devam ettiği saptanmıştır. Yarı katı gıdayla meydana gelen kaçak ve PAS düzeyi sadece GDT'ye ek olarak NMES uygulanan grupta anlamlı düzeyde iyileşmiştir. GDT'nin inmeli hastalarda disfaji rehabilitasyonu üzerine etkin olduğu, NMES'nin GDT'ye eklenmesinin yutmanın bazı fonksiyonlarına ek yarar sağlayabileceği gösterilmiştir. Bu konuda, daha fazla hasta sayısı ve daha uzun takip süresi içeren çalışmalara ihtiyaç vardır. Bu konuda yapılacak çalışmalarda çalışmaya dahil edilen gönüllüler, inme ile ilişkili özelliklerine göre özel hasta grupları arasından seçilmelidir; bu sayede NMES'den en fazla yarar gören hasta grubu tespit edilebilecektir.
Anahtar kelime: inme, disfaji, rehabilitasyon, nöromusküler elektriksel stimülasyon

Abstract:
Objective: To evaluate the effect of neuromuscular electrical stimulation (NMES) treatment on swallowing functions, severity of dysphagia-related symptoms, swallowing and voice- related quality of life in stroke patients with dysphagia, and to examine the changes in dysphagia imaging findings after treatment.
Patients and Methods: Thirty-four stroke patients with dysphagia were included in our prospective, randomized, controlled, and single-blind study, and the patients were randomized into two groups. In our study, traditional dysphagia therapy (TDT) was applied to the control group for 3 consecutive weeks, 5 days a week for 45 minutes a day. TDT for 45 minutes a day and 45 minutes of NMES was applied to the study group 5 days a week for 3 consecutive weeks. Before treatment, after treatment, and 3 months after treatment patients were evaluated with the Functional Oral Intake Scale (FOIS), Eating Assessment Tool-10 (EAT-10), Swallowing Quality of Life Questionnaire (SWAL-QOL), Voice-Related Quality of Life (V-RQOL) questionnaire, and Visual Analogue Scale (VAS). Fiberoptic endoscopic evaluation of swallowing (FEES) and laryngestroboscopic evaluation were performed before and after treatment.
Results: Significant improvement was achieved after treatment in FOIS, EAT-10, SWAL-QOL, VRQOL and VAS levels in both groups compared to before treatment, and there was no difference between the two groups; in addition, improvements were maintained at 3 months after treatment. Significant improvement was achieved in both groups in terms of leakage, penetration and aspiration scale (PAS) and residue levels in FEES performed with low and high volume fluid after treatment compared to before treatment. There was no difference between the groups in terms of changes in these parameters. Significant improvement was achieved in the level of leakage and PAS in the TDT-NMES group compared to the before treatment levels in FEES performed with semi-solid food after treatment. There was no significant improvement in these parameters in the TDT group. In FEES performed with semi-solid food after the treatment, significant improvement was achieved in both groups compared to the before treatment residue levels. There was no difference between the groups in terms of changes in this parameter. There was no improvement in PAS and residue levels in either group compared to before treatment in FEES performed with solid food after treatment. In FEES performed with solid food after the treatment, significant improvement was achieved in both groups compared to the before treatment leakage levels. There was no difference between the groups in terms of changes in this parameter. There was no significant change in laryngestroboscopic evaluation parameters and build-up phenomenon after treatment in both groups compared to before treatment.
Conclusion: With the application of NMES added to TDT and TDT, improvement was achieved in the swallowing functions, the severity of dysphagia-related symptoms, swallowing and voice-related quality of life values, and it was found that the gains obtained with the treatment continued in the 3rd month. The leakage and PAS levels that occurred with semi-solid food improved significantly only in the group that was applied NMES in addition to TDT. It has been shown that TDT is effective on dysphagia rehabilitation in stroke patients, and adding NMES to TDT may contribute to some functions of swallowing. There is a need for clinical studies on this subject that include larger numbers of patients and longer follow-up periods. Volunteers included in studies on this subject should be selected from special patient groups according to their stroke-related characteristics. In this way, the patient group that benefits most from NMES can be determined.
Keywords: stroke, dysphagia, rehabilitation, neuromuscular electrical stimulation