İbn Teymiyye'de iman esasları (Akidetü'l-Vasitiyye çerçevesinde)
Principles of faith in Ibn Taymiyya (Within the framework of Akidetü'l-Vasitiyye)
Yazar: MAHMUT AKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. VEYSEL KASAR
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Kelam = Islamic theology ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; İbn Teymiyye = İbn Teymiyye ; İman = Faith ; İnançlar = Beliefs ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu tezde, İbn Teymiyye'nin el-Akîdetü'l-Vâsıtıyye adlı kitabı esas tutularak, yazarın iman esaslarına bakışı ele alındı. Ancak, İbn Teymiyye'nin diğer kitaplarından da istifadeye çalışıldı. Tezimizde, müellifin iman esasları konusunda Ehl-i Sünnet alimleri ile bir ihtilafı olmadığı görülmektedir. Ancak, yazarın, farklı akıllar ve şartlara göre yorumlarla anlaşılan problemlerde, değişik telakkileri olduğu dikkat çekmektedir. Bu da müellifin metodolojisi ile ilgilidir. Müellif Selef metoduna bağlı olduğunu söylemektedir. İbn Teymiyye, Ehl-i Sünnet Kelamcılarının meşru' kabul ettikleri te'vili tahrif olarak görüyor, aklın Kur'an müteşabihatını te'vilde yetkili olmadığı inancını ifade ediyor. Buna bağlı olarak, yazar ile Ehl-i Sünnet arasında müteşabihatın tanımına bağlı olarak ulûhiyet tasavvurunda farklılıklar dikkat çekmektedir. Yazarın ulûhiyetle ilgili konularda nasların zahirini alması, ayetlerde mecazı kabul etmemesi ve te'vili reddetmesi, Kelamcılara göre bir takım fikir ayrılıkların oluşmasına sebep olmuştur. İbn Teymiyye ulûhiyetin en gerekli vasfı olan tevhidi, ulûhiyet ve rububiyette tevhid olarak incelemiş; ilgili konuları ibadet ve sosyal hayatta tevhid gibi kısımlara ayırarak ele almış; şirk, tevessül ve şefaat problemlerinde Ehl-i Sünnetin telakkilerine nispetle farklı görüşlere sahip olmuştur. İbn Teymiyye ulûhiyet tevhidini Kelamcıların fark etmedikleri iddiasındadır. Teberrük, şefaat, tevessül gibi uygulamaların ulûhiyet tevhidi ile uyuşmadığı, bunların şirk benzeri uygulamalar olduklarını ileri sürmektedir. Hz. Peygamberin şefaatinin hak olduğunu kabul eder. Kebire sahibinin küfre düşmediği konusunda kelamcılarla aynı düşüncededir. İmanın artma ve eksilme ile nitelenmesinin mümkün olduğu düşüncesindedir. İman amel ilişkisinde selefle ayni fikirdedir. Fakat amelleri imandan bir cüz olarak görür. İbn Teymiyye'ye göre iman, sadece tasdikten ibaret görülemez. İman tasdik, ikrar ve ameldir. Kader iman esasları arasındadır. İbn Teymiyye, Kadere imanı, Allah'ın irade, meşiet ve kudreti ile birlikte ele almaktadır. O'nun her şeyi ihata eden bir kudreti ve uygulanabilen bir meşieti vardır. İnsan cebir altında olmayıp kendi iradesi ile hareket eden bir varlıktır. İbn Teymiyye'ye muhalifleri tarafından Allah'a cismiyet nispet ettiği, Cehennem ateşinin son bulacağını iddia ettiği, Allah'ın arş miktarınca olduğu şeklinde düşünceleri savunduğu isnad edilmiştir.

Abstract:
In this thesis, the author's view of the principles of faith was discussed, based on Ibn Taymiyya's book called al-Akîdetü'l-Vâsıtıyye. However, other books of Ibn Taymiyya were also tried to be used. In our thesis, it is seen that the author has no conflict with the scholars of Ahl as-Sunnah about the principles of faith. However, it is noteworthy that the author has different views on problems that can be understood through interpretations according to different minds and conditions. This is related to the author's methodology. The author says that he adheres to the method of Salaf. Ibn Taymiyya sees ta'wil, which is accepted as legitimate by Ahl as-Sunnah theologians, as falsification, and expresses his belief that the mind is not authorized to interpret the Qur'an mutashabihat. differences are noticeable. According to theologians, the author's taking the apparent meaning of the verses on matters related to divinity, not accepting metaphors in the verses and rejecting ta'wil caused some disagreements to occur. Ibn Taymiyya examined tawhid, which is the most necessary quality of divinity, as tawhid in divinity and lordship; dealt with related issues by dividing them into parts such as tawhid in worship and social life; He had different views on the problems of shirk, tawassul and intercession compared to the views of Ahl as-Sunnah.Ibn Taymiyya claims that theologians did not realize the tawhid of divinity. He argues that practices such as tabarruk, intercession, and tawassul are incompatible with the tawhid of divinity, and that they are practices similar to polytheism.He accepts that the intercession of the Prophet is true. He agrees with the theologians that the owner of the grave does not fall into disbelief. He is of the opinion that it is possible to characterize faith with increase and decrease. Iman agrees with the predecessor in the relationship between deeds, but sees deeds as a part of belief. According to Ibn Taymiyyah, belief cannot be seen as just confirmation. Faith is affirmation, confession and action. Destiny is among the principles of faith. Ibn Taymiyya deals with the belief in destiny together with the will, power and power of Allah. He has an all-encompassing power and an applicable practice. Man is a being who is not under coercion but acts of his own will. It has been attributed to Ibn Taymiyyah by his opponents that he ascribed physicality to Allah, that he claimed that the Hellfire would end, and that he defended the ideas that Allah was in the amount of the Throne.