Görsel kayıt tarihinde cam negatifler ve pozitifler
The glass negatives and positives in the imaging history
Yazar: OSMAN ERKAN ÖZAYDIN
Danışman: PROF. DR. CANDAN ÜLKÜ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ BAYBARS SAĞLAMTİMUR
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Fotoğraf = Photograph ; Fotoğraf sanatı = Photography art ; Fotoğraf teknikleri = Photography techniques ; Fotoğrafçılık = Photography ; Fotoğrafçılık = Photography

Özet:
İnsanoğlunun gördüğünü gerçekçi yaklaşımla kayda geçirme çabası, mağara resimlerinden beri bilinmektedir.  Resim ve gravürü takip eden süreç sonrasında görüntü, 'Camera Obscura' yardımıyla yüzeye düşürülmüş ve görüntü fotojenik resim biçiminde ressamlar tarafından yüzeye aktarılmıştır.  Sonrasında fotoğrafın icadıyla görüntü metal yüzeye, albumen kâğıda, cam yüzeye ve ardından selülozik tabanlı filmlere kaydedilmiştir. Fotoğraf, bilim çevrelerine 1839'da duyurulmuş, günümüze kadar sürekli gelişmiştir. Günümüzde ise dijital görüntü kaydı, bir yaşam biçimine dönüşmüştür. Metal yüzeye ve kâğıda az sayıda görüntü kaydedilebilmiş, fotoğraf tarihinde cam negatifler, görüntünün kaydedilip çoğaltılabildiği en eski malzemelerden biri olmuştur. 19. yüzyılın ikinci yarısında İstanbul'a gelen, Ortadoğu'ya ya da Mısır'a giden her bir Avrupalı fotoğrafçı en çok birkaç yüz adet cam negatif çekebilmiştir. Camların, fotoğraf çekimi için solüsyonla sıvanması, kırılmadan taşınmaları çok zahmetliydi. Ender olarak rastlanan bu cam negatifler ve pozitifler, günümüzde kullanılan fotoğraf ortamının öncüsü olmuş, insanın kendisini, çevreyi, doğayı, yaşamı ve ölümü, sanatı ve estetiği anlamayı, tüm insanlığa göstermeyi başarmıştır. Erkan Özaydın Koleksiyonu'ndaki cam negatiflerden birkaç örneğe de yer verilen bu çalışmada, 422 adet cam pozitif incelenmiş, aralarından sanat tarihinin konusu olmuş mimari ve müze eserlerinin kaydedildiği 71 görsel seçilmiş, katalog kısmında çeşitli yönleriyle değerlendirilmiştir.  Cam negatif ve pozitiflerin kırılganlığından yola çıkarak,  belge ve sanatsal içeriğe sahip eşsiz cam örneklerin kayıtları, koruma ve saklama yöntemleri, çalışmanın sonunda gözden geçirilmiştir.

Abstract:
Realistic documenting efforts of human beings had been known since the cave paintings. After the painting and engraving techniques, by the help of the 'Camera Obscura' (after the photographic invention) images had been recorded on metal plate surfaces, albumen papers, glass plates, and finally on sellulose base films. Today recording the images digitally transformed into a daily habit. After the second half of the 19'th century, a few hundred glass plates could have been photographed by European travel photographers who went to Istanbul, Middle East or Egypt. It was very difficult to cover and process the plates with emulsions and carry them back to home without shatter. These rare glass negatives and positives had been the pioneers of today's media and helped humans to better understand themselves, environment, life, death, history of arts and aesthetics. In this study 422 glass positives of Erkan Özaydın's Collection were examined.  71 history of art's architectural and artwork images has been selected and reviewed in all aspects at the catalog section. A few glass negatives samples also have been given. The status and importance of the glass negatives and positives were examined, as well as the proper technique for preservation and copying of these fragile materials -which involve artistic, documentary and journalistic values for the history of art had been reviewed.