Kişilikle ilgili inanç ve sayıltıların kültürel etkenlerle ilişkisi
The relationship between cultural factors and the personality beliefs and assumptions
Yazar: MEHMET HAKAN TÜRKÇAPAR
Danışman: PROF. DR. ZAFER İLBARS
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Antropoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Antropoloji = Anthropology
Dizin: Bilişsel davranış terapileri = Cognitive behaviour therapy ; Kişilik = Personality ; Kültürel özellikler = Cultural characteristics ; Sosyokültürel faktörler = Socio-cultural factors ; Şema = Schema

Özet:
Kişiliğin bilişsel yanının sosyal ve kültürel etkenlerle olan ilişkisini ele alan bu tez çalışmasına 231 öğrenci katıldı. Deneklerin kişilik boyutundaki temel inançlarını saptamak için Kişilik İnanç Ölçeği, işlevsel olmayan kural, sayıltı ve inançlarını belirlemek için, fonksiyonel olmayan tutumlar ölçeği (FOTÖ), kişilikle ilgili inançları değerlendirmek için sosyal karşılaştırma ölçeği, Mizaç ve Karakter özelliklerini değerlendirmek için mizaç ve karakter envanteri kullanıldı.Erkeklerde çekingen, antisosyal ve narsisistik özellikler ve yenilik arayışı daha fazlayken, kadın deneklerde ise bağımlı ve paranoid özellikler ve zarardan kaçınmanın daha fazla olduğunu saptadık.Kültürler arası karşılaştırmada bizim örneklemimizin Amerikan örnekleminden en belirgin şekilde farklılaştığı boyut zarardan kaçınma puanının yüksek olmasıdır. Çocukluklarında ailesinde boşanma deneyimi yaşayan bireylerin sosyal onaylanmaya daha fazla önem verdiklerini bulduk. Erken yaşam döneminde göç ya da yer değiştirme yaşayan bireylerin bir mizaç özelliği olan ?yenilik arayışının? daha gelişmiş olduğunu ve bu bireylerin onaylanma gereksiniminin daha az olduğunu saptadık. Yetiştirilme döneminde dini etki aldığını belirten bireyler Mizaç ve Karakter envanterinin erdemlilik vicdanlık boyutunda daha yüksek puanlar alırken mükemmeliyetçilik özellikleri daha az gelişmiştir.Yetiştikleri çevreden farklı dini veya etnik özellikler taşıyan ailelere sahip bireylerin tepkilerini daha dolaylı yoldan dile getirmeleri gerektiğine inandıkları, daha dürtüsel oldukları ve zarardan daha az kaçındıkları saptandı.Tez çalışmasında elde edilen bu bulgular kültürel etkenlerin kişilikle ilgili inançları etkilediği varsayımını desteklemiştir.

Abstract:
In this dissertation thesis study we examined the relationship between socio-demographic and cultural features and cognitive elements of the personality. 231 healthy university students (were included in the study. Personality Beliefs were assessed with Personality Belief Questionnaire, Dysfunctional beliefs, attitudes and assumptions were identified with Dysfunctional attitude scale, Temperament and character inventory was included in the study to assess temperamental and characterological features. Social comparison scale was used to determine basic beliefs about self.The results of the Temperament and Character Inventory and Personality Belief Questionnaire indicated that woman had dependent and paranoid features and also high harm avoidance, on the other hand men had avoidant, antisocial and narcissistic features and high novelty-seeking. When we compare our results with USA normative data, we found that there is a significant difference between harm avoidance scores. Our samples had high harm avoidance. Subjects who had divorce or separation experience in their family had strong emphasis on social approval. People who had immigration experience had strong novelty seeking tendency. Subjects who had religious background in their family more conscientious than the others.People whose family of origin is different from the general society reacts impulsively, and low harm avoidance.The results of our study supported our main study hypothesis which is stated that ?cultural factors have an effect on the personality beliefs?.