Türkiye'deki biyoloji öğretmen adaylarının evrim konusundaki bilgileri, evrim teorisini kabul etme düzeyleri, evrim öğretimine yönelik tutum ve öz yeterlik düzeylerinin betimsel karşılaştırmalı analizi
A comparative assessment of Turkish prospective biology teachers' knowledge of evolution, acceptance of the theory of evolution and, attitudes towards and self efficacy beliefs in teaching evolution
Yazar: SİBEL İNAN
Danışman: PROF. DR. OSMAN SERHAT İREZ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Biyoloji = Biology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biyoloji eğitimi = Biology education ; Biyoloji öğretimi = Biology teaching ; Evrim = Evolution ; Evrim teorisi = Evolution theory ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Tutumlar = Attitudes ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude

Özet:
Evrim kuramı biyolojinin deneysel gerçeklerini, yaşamın bütünlüğü yanında biyolojik çeşitliliğini açıklayan ve biyolojik bilimleri organize eden merkezi bir kuramdır. Evrim kuramı, biyoloji eğitiminde de oldukça önemli bir yere sahiptir. Evrim kuramının açıklanmadığı bir biyoloji eğitiminde öğrenciler, bilimsel düşünme becerisini edinememekte ve hayatı anlamaya dair bir düzen ve tutarlılık sağlayan güçlü bir kavramsal çerçeveden mahrum kalmaktadır. Şüphesiz, etkili bir evrim öğretimi verecek nitelikte öğretmenler önem arz etmektedir. 
Bu noktadan hareketle bu çalışma Türkiye'deki biyoloji öğretmen adaylarının evrim konusundaki alan bilgilerini, evrim kuramını kabul etme düzeylerini, evrim öğretimine yönelik tutum ve öz yeterlik düzeylerini tespit etmek amacıyla tarama çalışmasıdır. Araştırmanın evrenini Türkiye'deki biyoloji öğretmen adayları oluşturmaktadır. Çalışmaya 2015-2016 öğretim yılında 12 farklı üniversitede öğrenim gören, son sınıf biyoloji öğretmenliği bölümü öğrencileri ile biyoloji bölümünden mezun olup öğretmenlik formasyon eğitimi alan toplam 579 biyoloji öğretmen adayı katılmıştır. Veri toplama aracı olarak dört alt ölçekten oluşan Evrim Teorisi ve Öğretimi anketi kullanılmıştır. Anketteki "Evrim Bilgi Testi" evrim teorisi anlayışlarını, "Evrim Teorisi Kabul Ölçeği" evrim teorisini kabul düzeylerini, "Evrim Teorisi Öğretimine Yönelik Tutum Ölçeği" evrim teorisinin öğretimine yönelik tutum düzeylerini tespit etmek amacıyla kullanılmış olup, "Evrim Öğretimi Öz Yeterlik İnanç Ölçeği" araştırmacı tarafından oluşturulmuştur. Veri analizi olarak; biyoloji öğretmen adaylarının Evrim Teorisi ve Öğretimi anketinin alt boyutlarına verdikleri cevapların betimleyici istatistikleri frekans, ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum değerleriyle ifade edilmiştir. İlişkisel tarama modeli için her değişkenin kategorileri arasında bir farklılaşma olup olmadığını tespit etmek için ki-kare bağımsızlık testi, kavramlar arasındaki korelasyonu için Kendall's tau-b  ve tau-c korelasyonu kullanılmıştır.
Araştırma sonuçları biyoloji öğretmen adaylarının evrim konusundaki bilgi düzeylerinin yetersiz, evrim kuramını kabul düzeylerinin düşük, bu kuramın öğretimine yönelik tutumlarının olumsuz ve öz yeterlik düzeylerinin ise orta düzeyde olduğunu göstermektedir. Etkili evrim öğretimi için belirlenen bu etmenler arasındaki ilişki düzeyi sonuçlarına göre evrimi kabul etme ile öğretimine dair tutum düzeyi arasında orta düzeyde ve olumlu bir ilişki, diğer etmenler arasındaki ilişkinin ise düşük düzeyde olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The theory of of evolution explains the unity of life and the reasons behind biodiversity on earth and accepted as the central organizing theory of biological sciences. It is also important in learning and teaching in biology. Without the framework provided by the theory of evolution in biology education, students fail to understand how life and living things are connected. In this sense, effective education on evolution is a necessity in school science. No doubt that one of the most important elements in teaching the theory of evolution is biology teachers. 
To this end, this study set off to explore Turkish prospective biology teachers' knowledge about the theory of evolution, acceptance of the theory as a scientific theory, attitudes towards and self efficacy in teaching the theory of evolution. The sample of the study consisted of 579 prospective biology teachers from 12 different universities in Turkey. Data were collected through a questionnaire called the 'Theory of Evolution and its Teaching' which has four scales. The first scale of the questionnaire was the "Scale of Evolution Knowledge Test" which focused on the participants' knowledge and conceptions about the theory of evolution, the second was the "Acceptance Scale of Theory of Evolution" which assessed the participants' acceptance levels of the theory of evolution, the third was the "Scale of Attitude concerning Teaching Theory of Evolution" which assessed  the participants' attitudes towards teaching the theory of evolution, and the forth scale was the "Scale of Teaching Evolution Self-Efficacy Belief" which was created by the researcher and assessed the participants' self efficacy beliefs in teaching evotlution. In analysis, firstly,  participants' responses to the questionnaire items were analyzed using descriptive statistics using frequency, average and standard deviation. In order to identify if there is a differentiation between the categories of each variables in the relational polling model, chi-square substantive test, for the correlational analysis, Kendall's tau-b or tau-c correlation was used.       
The results of the study indicated that the knowledge level of the prospective biology teachers regarding the theory of evolution was insufficient, their acceptance level of the theory of evolution was low, their attitudes towards teaching the theory is negative, and their self-efficacy levels were average. Correlational analysis revealed that there was an average and positive relation between accepting the theory of evolution and the level of attitudes towards its teaching while the relation between the other factors were low.