Heterobisiklik sistemlerin çeşitli reaksiyonları, izoindolin sentezleri
The various reactions of heterobicyclic systems, synthesis of isoindoline
Yazar: CUMALİ ÇELİK
Danışman: PROF. DR. NÜKET ÖCAL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Heterosiklik bileşikler = Heterocyclic compounds

Özet:
Günümüzde yapılmakta olan kimyasal arastırmaların bir çogu, biyolojik aktivitegösterebilecek yeni bilesiklerin sentezlenmesi ve aktivitelerinin saptanarak ölçülmesineyöneliktir.Farmakolojik çalısmalar ve tıbbi açıdan önemli kimyasal bilesiklerin hazırlanmasında aktif rolalan imid ve izoindolin gibi türevlerinin antidepresan, antikanser, antimaterial, antibakteriyalve fungisidal özellikleri gösterdikleri saptanmıstır (Brana vd., 2001; Zentz vd., 2002).Bunun yanı sıra, Heck reaksiyonu olarak bilinen alkenlerin paladyum katalizörlü arilasyonuve alkenizasyonu organik sentezlerde yeni bir karbon-karbon bag olusumu ile sonuçlandıgıiçin çok etkili katalitik metodlardan biri olarak güncelligini korumaktadır. Son yıllarda isealkenlerin özellikle bisiklik halka sistemlerinin asimetrik Heck-tipi hidroarilasyonları, hemreaksiyon kolaylıgı ve hem de stereoselektif sonuçlar vermesi nedeniyle yogun bir sekildeincelenmektedir (Namyslo ve Kaufmann, 1997, 1999).Yapılan kaynak arastırmalarından sonra hazırlanan bu çalısma baslıca dört asamadanolusmaktadır. Birinci asama, baslangıç maddeleri olarak kullanılacak trisiklik imid N-(4-metoksifenil)-7-oksabisiklo[2.2.1]hept-5-en-ekzo-2,3-dikarboksimid ve N-(4-klorofenil)-7-oksabisiklo[2.2.1]hept-5-en-ekzo-2,3-dikarboksimid bilesiklerinin hazırlanmasını, ikinciasama, bu alkenik imidlerin aril ve hetaril halojenürlerle Heck-tipi hidroarilasyon ve domino-Heck reaksiyonlarını içermektedir. Üçüncü asamada ise bu bilesiklerin LiAlH4 ve NaBH4 ileindirgenmelerini takiben yine aynı sekilde Heck tipi hidroarilasyon reaksiyonu sonucusubstitue izoindolin türevleri sentezlenmistir.Son asamada sentezlenen tüm yeni bilesiklerin yapıları sırasıyla IR, 1H NMR, 13C NMR,DEPT, HETCOR, COSY ve MS spektrofotometrik yöntemleriyle aydınlatılmıstır.Anahtar Kelimeler: Trisiklik imidler, Heck ve domino-Heck tipi hidroarilasyonreaksiyonları, hidrürlerle indirgeme, izoindolin türevleri.

Abstract:
Nowadays, most of the chemical researches are focused on the synthesizing of the newcompounds possibly having biological activities, besides determining and measuring of theseactivities.It has been shown that imides and its derivatives like isoindolines which are active precursorsof the important compounds in the pharmacological and medicinal researches haveantidepressant, anticancer, antimalarial, antibacterial and fungicidal properties (Brana vd.,2001; Zentz vd., 2002).Furthermore, the arylation and alkenization of alkenes in presence of palladium catalyst inorganic synthesis named as Heck reaction, keep their currency as very effective catalyzingmethod in forming carbon-carbon bonds. Recently, the asymmetric Heck-type hydroarylationof specific bicyclic ring systems of alkenes have been examined intensively, because of theeasily obtained stereoselective results (Namyslo and Kaufmann, 1997, 1999).This study planned after a wide literature surveys, is consist of four steps. The first step is thesynthesizing of tricyclic imides as the starting materials N-(4-methoxyphenyl)-7-oxobicyclo[2.2.1]hept-5-ene-exo-2,3-dicarboximide and N-(4-chlorophenyl)-7-oxobicyclo[2.2.1]hept-5-ene-exo-2,3-dicarboximide, the second one is including Heck-typehydroarylation and domino-Heck reactions of alkenic imides with aryl (hetaryl) halides. Thethird step is after reducing of these compounds with LiAlH4 and NaBH4 to obtain the newisoindoline derivatives. In the last step, the structure determination of all new compounds byIR, 1H NMR, 13C NMR, DEPT, HETCOR, COSY and MS spectroscopic data, respectively.Keywords: Tricyclic imides, Heck and domino-Heck type hydroarylation reactions, reductionof hydrite, isoindoline derivatives.