Takayasu arteritli olgularda geleneksel akut faz göstergeleriyle, serum amiloid a, interlökin-6, von willebrand faktör düzeylerinin karşılaştırılması
The comparison of conventional acute phase reactants with the levels of serum amyloid a, interleukin- 6, von villebrand factor in patients with takayasu arteritis
Yazar: AHMET OMMA
Danışman: PROF. DR. SEVİL KAMALI
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Romatoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Romatoloji = Rheumatology

Özet:
Özet 

Giriş/Amaç: Takayasu arteriti (TA), kronik sinsi seyirli bir büyük damar vaskülitidir. Bugüne kadar yapılan çalışmalarda, tanı koydurucu ve hastalık aktivitesi ile ilişkili serum göstergeleri gösterilememiştir. Bu çalışmada, TA'da, kesitsel olarak, geleneksel akut faz göstergelerinin (ESH, CRP), geleneksel olmayan akut faz yanıtı göstergeleri, SAA, serum IL-6 düzeyleri ve endotel aktivasyon/hasar göstergesi olan vWF düzeyleri ile karşılaştırılması ve prospektif olarak 1 yıllık takip süresince değişime hassasiyetlerinin değerlendirilmesi amaçlandı.
Yöntem: ACR 1990 kriterleri ile sınıflandırılan, 6 ay veya daha uzun süredir takip edilen 48 TA'lı olguçalışmaya dahil edildi. Kontrol grubu, 28 sağlıklı kontrol (SK) ile  37 granülomlu polianjitisli (GPA) (ACR 1990 kriterleri uyarınca) olgudan oluşturuldu. TA, GPA ve SK'ların demografik ve klinik özellikleri önceden oluşturulan bir protokole kaydedildi. Hastalık aktivitesi,  TA kohortunda Kerr kriterleri, GPA kohortunda BVAS2003 ile değerlendirildi. TA ve GPA kohortları, aktif ve inaktif alt gruplara ayrıldı. Başlangıçta tüm grupların, 3.,6. ve 12. aylarda, TA ve GPA kohortlarının, ESH(Westergreen yöntemi), CRP (nefelometri), SAA (nefelometri) , IL-6 (ELISA) ve  vWF (ELISA) seviyeleri ölçüldü. Alt gruplara ait veriler  Mann Whitney U testi ile karşılaştırıldı. ROC curve analizi ile, laboratuar parametrelerinin aktiviteyi öngördüren duyarlılık ve özgüllükleri hesaplandı.
Bulgular: TA ve GPA kohortlarının ortalama yaşı ve hastalık süreleri sırasıyla 40±13 yıl/ 47±13 yıl ve 121±115 ay/ 65±42 ay, sağlıklı kontrollerin ortalama yaşı 38±9 yıl saptandı. Kadın olgular, TA kohortunda, GPA kohortundan daha fazla idi  (p<0,001). Hastalık aktivitesi oranları, başlangıç, 3., 6. ve 12. aylarda, TA kohortunda, %40, %31, %35 ve  %29; GPA kohortunda, %32, %19 %11 ve %13 bulundu. Aktif ve inaktif gruplar karşılaştırıldığında, aktif TA alt grubunda ESH, CRP, SAA düzeyleri başlangıç, 3. ve 6. ay vizitlerinde anlamlı yüksek bulundu. (Başlangıç vizitinde; ESH: 41±20 vs 21±12, p=<0.001, CRP: 20±20 vs 6±10, p=<0.001, SAA: 23±23 vs 12±29, p=0.001), 3. ay vizitinde; ESH: 41±19 vs 24±17, p=0.002, CRP: 26±28 vs 6±8, p= 0.004, SAA:  38±59 vs 12±17, p=0.02 ve 6. ay vizitlerinde; ESH: 41±17 vs 24±12, p= <0.001, CRP: 16±18 vs 4±5, p= 0.01, SAA: 22±30 vs 10±16, p=0.002). SAA,12.ay vizitinde aktif grupta yüksek ölçülen tek serum göstergesiydi (12±10 vs 8±11, p= 0.007). Aktif GPA alt grubunda inaktif gruba kıyasla, başlangıç ve 3. ay vizitlerinde  SAA düzeyleri, 6. ay vizitinde ise inaktif grupta vWF düzeyi anlamlı yüksek saptandı. TA kohortunda, laboratuvar parametrelerinin başlangıç ve 6. ay vizitlerindeki duyarlılık ve özgüllükleri,  ESH: 35 mm/s değeri için %88-70 vs %79-84, CRP:5-8 mg/L için, %%83-65 vs%86-84, SAA: 10-11 mg/L için %72-50 vs % 90-80 bulundu. SAA, 12. ayda anlamlı duyarlılık ve özgüllüğe ulaşan tek serum göstergesiydi (9 mg/L için, %45 vs  %83).
Sonuç: İyi tasarlanmış, prospektif izlenen TA kohortunda, SAA'nın aktiviteyi öngörmedeki duyarlılık ve özgüllüğü,  ESH ve CRP ile karşılaştırılabilir bulundu. ESH ve CRP'nin takip sürecinde duyarlılığı azalma eğilimi göstermekteydi. SAA'nın, geleneksel akut faz göstergelerinin aksine, takip sonunda, yüksek özgüllüğünü koruyan tek serum göstergesi olduğu görülmüştür.

Abstract:
Summary
Background/Purpose: Takayasu arteritis (TA) is a chronic vasculitis with an indolent course. Reliable diagnostic and activity markers have not yet been demonstrated. We aimed to evaluate the predictivity of conventional acute phase proteins (ESR, CRP) and other un-conventional inflammation and endothelial activity markers such as serum amilod A (SAA) protein, interleukin-6 (IL-6) and von Willebrand factor (vWF) in a TA cohort, prospectively followed-up. 
Patients and Methods: Fourty-eight TA patients diagnosed according toACR 1990 criteria and followed-up ≥ 6 months, 37 patients with granulomatosis with poliangiitis (GPA) diagnosed according to ACR 1990 criteria and 28 healthy controls (HC) were included into the study. Demographic and clinical features of TA, GPA and HCs were recorded into a predefined protocol. ESR, CRP, SAA, IL-6 and vWF levels were analysed initially in all groups and at 3rd, 6th, 12th months visits in TA and GPA groups. Westergreen method for ESR, nephelometric assay for CRP, SAA and ELISA method for IL-6 and vWF were used. Disease activity was evaluated by Kerr criteria for TA and BVAS2003 for GPA. TA and GPA cohorts were stratified to the subgroups according to the activity. Comparisons were performed by Mann Whitney U test in subgroups. ROC curve analysis was used to identify the sensitivity and specificity of laboratory parameters for predicting activity. 
Results: Mean age and disease duration were found as 40±13 yrs, 121±115 mo for TA, 47±3 yrs, 65±42 mo for GPA and mean age was 38±9 for HCs. Females were significantly high in TA cohort (%) when compared to GPA (%) (p<0,001). The percentage of active disease was 40%, 31%, 35%, 29% for TA and 32%, 19%, 11%, 13% for GPA at initial 3rd, 6th and 12th months, respectively. ESR, CRP and SAA levels were significantly high in active TA at the initial, 3rd and 6th months visits (41±20 vs 21±12, p=<0.001 for ESR, 20±20 vs  6±10 p=<0.001 for CRP,23±23 vs 12±29, p=0.001 for SAA at initial visit, 41±19 vs 24±17, p=0.002 for ESR, 26±28 vs 6±8, p= 0.004 for CRP, 38±59 vs 12±17, p=0.02 for SAA at the 3rd visit,41±17 vs 24±12, p= <0.001 for ESR, 16±18 vs 4±5, p= 0.01 for CRP, 22±30 vs 10±16, p=0.002 for SAA at the 6th visit). SAA was the only marker that demonstrate the significance between subgroups at the 12th month (12±10 vs 8±11, p= 0.007). In active GPA subgroup, only SAA at the initial and the 3rd visit was found significantly high compared to inactive patients. Sensitivity and specificity were found as  88-70%, 79-84% for ESR  levels of 35 mm/h, 83-65%, 86-84% for CRP levels of 5-8 mg/L 72-50%, 90-80% for SAA levels of 10-11 mg/L at the initial and 6th months visits in TA cohort. At the 12th month visit, SAA levels of 9 mg/L, was the only marker reaching significant sensitivity (45%) and specificity (83%) for predicting activity.

Conclusion: In a well established and prospective cohort of TA, sensitivity and specificity of SAA was found to be comparable with ESR and CRP for predicting activity. It has been observed that sensitivity of ESR and CRP had a decreasing trend in time which could be related to the decreasing activity during follow-up. SAA was the only laboratory parameter which maintained its specificity in contrast to conventional biomarkers.