Plotinus ve Kindi'de sudûr teorisi
The theory of emanation in plotinus and kindi
Yazar: ÖZGÜR UÇAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENVER ŞAHİN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Sudur = Sudur

Özet:
Tanrı'nın kendi dışındaki varlıkları nasıl meydana getirdiği sorunu, felsefe tarihinde her daim güncelliğini korumuş ve açıklanmaya çalışılmıştır. Semavî dinlerde ve kelâm düşünce geleneğinde Tanrı-âlem ilişkisi, yaratan ve yaratılan ilişkisi üzerinden ele alınmıştır. Yaratılanlar zamansal olarak sonradan var olmaları nedeniyle hâdis olmaktadırlar. Bu teori hudûs olarak adlandırılmaktadır. Bu yaklaşıma göre âlem ve içinde bulunan varlıkların ezelî olmaları mümkün değildir.
Öte yandan bu yaklaşım bazı filozoflara göre Tanrı'nın mükemmel olduğu ilkesiyle çelişmektedir. Çünkü onlara göre Tanrı bir şeyi sonradan istemez. İstemek Tanrı'da değişim demektir. Tanrı mükemmelse bu değişim onda olmamalıdır. Epistemolojik ve ontolojik kaygılar yeni bir çözüm yolu ortaya koymayı gerektirmektedir. Bu çözüm yolu Plotinus'a göre sudûr düşüncesiyle izah edilmektedir.  Plotinus'a göre Tanrı kendi sonsuzluğunu düşünmesiyle varlıklar Tanrı'dan sudûr etmiştir.  Bu yaklaşım varlık veren ve varlık alan ilişkisi üzerinden ele alınmaktadır. Tanrı dışındaki varlıklar, Tanrı'nın varlık vermesiyle meydana gelmektedirler. 
Kindî ise yaşadığı dönem koşulları neticesinde her iki düşüncenin orta yolunu bulmaya çalışmıştır. O bir taraftan kelâm düşünce geleneğinin hudûs düşüncesini benimserken diğer taraftan kendi düşünce sistemi içinde Plotinus'un sudûr teorisine kaynaklık edecek unsurları bünyesinde barındırmıştır. Kindî, ayaltı ve ayüstü âlem anlayışını Aristoteles'ten almış ve ayüstü evrende, Tanrı'dan başlayarak bir feyz ve infial olduğunu düşünerek Plotinus'u takip etmiştir. Ayaltı âlem görüşünde ise her sonradan olan varlığın hâdis olması gerektiğini düşünmektedir. Kindî bu düşüncesiyle kelâm geleneğini kabul etmiş görünmektedir.

Abstract:
The problem of how God creates beings other than himself has always remained current in the history of philosophy and has been tried to be explained. In monotheistic religions and theological thought tradition, the relationship between God and the universe has been discussed through the relationship between the creator and the created. Creations become events because they come into existence later in time. This theory is called hudûs. According to this approach, it is not possible for the universe and the beings in it to be eternal.
  On the other hand, according to some philosophers, this approach contradicts the principle that God is perfect. Because according to them, God does not want something later. Wanting means change in God. If God is perfect, this change should not occur in him. Epistemological and ontological concerns require a new solution. According to Plotinus, this solution is explained by the idea of emanation.  According to Plotinus, beings emerged from God when God thought of his own infinity.  This approach is discussed through the relationship between the one who gives existence and the one who receives existence. Beings other than God come into existence when God gives existence. 
  As for Kindî, he tried to find a middle way between both ideas because of the conditions of the period he lived in. While he, on the one hand, adopted the hudûs idea of the kalam tradition of thought, on the other hand, he incorporated elements within his own thought system that would be the source of Plotinus' theory of emanation. Kindī, who derived his understanding of the sublunar and supralunar realms from Aristotle, has followed Plotinus in believing that there is an emanation and reaction originating from God in the supralunar universe. In his view of the sublunar world, he thinks that every subsequent existence must be an event. With this thought, Kindî seems to have accepted the theological tradition.