Üreteropelvik bileşke darlığı ile nitrozatif stres arasındaki ilişkinin araştırılması
Investigation of the relationship between ureteropelvic junction obstruction and nitrosative stress
Yazar: İBRAHİM HALİL ALBAYRAK
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL YAĞMUR
Harran Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Üroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Üroloji = Urology

Özet:
Amaç: Üreteropelvik bileşke darlığı (ÜPBD), pediatrik popülasyonda hidronefrozun en
yaygın nedenlerinden biridir. Altta yatan patofizyolojik mekanizma hala tam olarak bilinmemektedir.
Son yıllarda yapılan çalışmalarda, üreteral obstrüksiyonda nitrik oksit (NO) homeostazının
etkilendiği gösterilmiştir. NO organizma için yararlı fizyolojik etkilerin oluşumuna aracılık ederken,
fazla üretildiğinde sitotoksik etkilere sahip olan reaktif nitrojen türlerin (RNS) oluşumuyla nitrozatif
strese (NS) neden olur. Bu çalışmadaki temel amacımız ÜPBD ile NS belirteçleri olarak bilinen nitrik
oksit radikali (NO·), peroksinitrit (ONOO-) ve nitrik oksit sentaz (NOS) aktivitesi arasında bir ilişki
olup olmadığının araştırılmasıdır.
Gereç ve yöntem: Ekim 2022 ile Haziran 2023 tarihleri arasında çocuk ürolojisi
polikliniğine başvuran ve ÜPBD tanısı alan 50 çocuk hasta ile sağlıklı 50 çocuk çalışmaya dahil
edilmiştir. Hasta grubundaki tüm hastalara detaylı anamnez ve fizik muayeneyi takiben rutin olarak
biyokimya, tam kan, tam idrar tetkiki, idrar kültürü, üriner sistem USG, VCUG ve sintigrafi istemleri
yapıldı ve sonuçları kayıt altına alındı. Hasta (grup 1) ve kontrol (grup 2) grubundaki tüm bireylerden
elde edilen kan serumları -80ºC'de saklandı. Çalışma ve kontrol grubu hastaları tamamlandıktan
sonra saklanan serumlar Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji laboratuvarında çalışıldı.
Nitrozatif stres belirteçleri olarak nitrik oksit (NO·), peroksinitrit (ONOO-) ve nitrik oksit sentaz
(NOS) aktivitesi serum örneklerinde spektrofotometrik olarak ölçüldü. Hasta ve kontrol gruplarının
karşılaştırılmasında Student-T testi, parametreler arasındaki ilişkiyi karşılaştırmada ise Pearson
Korelasyon Analizi kullanıldı. Veriler ortalama ±standart sapma veya ortalama (median) olarak
verildi. Gruplar arası farklar SPSS 25.0 programı kullanılarak değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya alınan hasta grubundaki (Grup 1) 50 hastanın 43'ü erkek, 7'si kız olup
yaş ortalaması 33,00 (80.25) ay idi. Kontrol grubundaki (Grup 2) 50 hastanın 46' sı erkek 4'ü kız
olup yaş ortalaması 45,00 (71,00) ay idi, her iki grup arasında yaş ve cinsiyet açısından fark
istatistiksel olarak anlamlı değildi (p=0,223 ve p=0,525, sırasıyla). Hasta ve kontrol grupları arasında
NO· ve NOS aktivitesi açısından istatistiksel olarak anlamlı fark görülmedi (p=0.071 ve p=0,926,
sırasıyla). Peroksinitrit (ONOO-) seviyesi ise hasta grubunda kontrollere göre daha yüksekti ve
IX
istatistiksel olarak anlamlı idi (p=0,005).
Sonuç: Nitrozatif stres belirteçleri olan NO ve NOS ile ÜPBD arasında kuvvetli bir ilişki
bulunamadı. Fakat, daha güçlü bir nitrozatif stres belirteci olan peroksinitrit ile ÜPBD arasında
kuvvetli bir ilişki olduğu gösterildi. Parametreler arasındaki farklılıklar bize ÜPBD tanısı alan
hastalarda nitrozatif stresin artmış olmasıyla birlikte, NO homeostazının korunması için
kompansatuar mekanizmaların da aktiflenebileceğini düşündürmektedir. Ancak bu ilişkinin
etkinliğini ve muhtemel mekanizmanın ortaya konulmasını sağlayacak, daha geniş serili ve doku
örneklerinin dahil edildiği çok merkezli çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Hidronefroz, nitrik oksit, nitrik oksit sentaz aktivitesi, nitrozatif stres,
peroksinitrit, üretero-pelvik bileşke darlığı

Abstract:
Objective: Ureteropelvic junction obstruction (UPJO) is one of the most common causes of
hydronephrosis in the pediatric population. The underlying pathophysiological mechanism is still
unknown. In recent studies, it has been shown that nitric oxide (NO) homeostasis is affected in
ureteral obstruction. While NO mediates the formation of beneficial physiological effects for the
organism, it causes nitrosative stress (NS) with the formation of reactive nitrogen species (RNS),
which have cytotoxic effects when produced in excess. Our main aim in this study is to investigate
whether there is a relationship between UPJO and nitric oxide radical (NO·), peroxynitrite (ONOO-
), nitric oxide synthase (NOS) activity, which are known as NS markers.
Materials and Method: Between October 2022 and June 2023, 50 pediatric patients who
were admitted to the pediatric urology outpatient clinic and diagnosed with UPJO and 50 healthy
children were included in the study. After detailed anamnesis and physical examination, all patients
in the patient group routinely requested biochemistry, whole blood, complete urine analysis, urine
culture, urinary system USG, VCUG and scintigraphy, and the results were recorded. Blood serum
obtained from all individuals in the patient (group 1) and control (group 2) groups were stored at -
80ºC. After the study and control group patients were completed, the stored serum were studied in
the Physiology laboratory of Harran University Faculty of Medicine. Nitric oxide (NO·),
peroxynitrite (ONOO-) and nitric oxide synthase (NOS) activity as markers of nitrosative stress were
measured spectrophotometrically in serum samples. Student-T test was used to compare patient and
control groups, and Pearson Correlation Analysis was used to compare the relationship between
parameters. Data are given as mean ± standard deviation or mean (median). Differences between
groups were evaluated using the SPSS 25.0 program.
Results: Of the 50 patients included in the study (Group 1), 43 were male and 7 were female,
with a mean age of 33.00 (80.25) months. Of the 50 patients in the control group (Group 2), 46 were
male and 4 were female, with a mean age of 45.00 (71.00) months. The difference between the two
groups in terms of age and gender was not statistically significant (p=0.223 and p= 0.525,
XI
respectively). There was no statistically significant difference between the patient and control groups
in terms of NO· and NOS activity (p=0.071 and p=0.926, respectively). Peroxynitrite (ONOO-) level
was higher in the patient group than the controls and was statistically significant (p=0.005).
Conclusion: There was no strong correlation between NO and NOS and UPJO. However,
there was a strong correlation between peroxynitrite, a stronger nitrosative stress marker, and UPJO.
The differences between the parameters suggest that, together with the increased nitrosative stress in
patients diagnosed with UPJO, compensatory mechanisms may also be activated to maintain NO
homeostasis. However, there is a need for multicenter studies with larger series and tissue samples to
reveal the effectiveness of this relationship and the possible mechanism.
Keywords: Hydronephrosis, nitric oxide, nitric oxide synthase activity, nitrosative stress,
peroxynitrite, uretero-pelvic junction obstruction