Gastronomi ve kimlik, yörük kimliği, Kumluca Yörükleri
Gastronomy and identity, yoruk id, Kumluca Yoruks
Yazar: ÖZNUR HAŞİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKAY GÖK
İstanbul Okan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi Ana Bilim Dalı /  Gastronomi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts
Dizin: Antalya-Kumluca = Antalya-Kumluca ; Gastronomi = Gastronomy ; Kimlik = Identity ; Mutfak = Kitchen ; Türk mutfağı = Turkish cuisine ; Yemek kültürü = Food culture ; Yemekler = Dishes ; Yörükler = Yuruks

Özet:
Anadolu'nun farklı coğrafyalarında yaşayan Yörükler, konar-göçerliği uzun yıllar
devam ettirmişlerdir. Baharda yaylalara, güzünde kışlaklara yaptıkları göçleri halen
devam ettirmeye çalışan Kumluca Yörükleri ve onların kimliklerinin izlerini sürerek
yeme-içme kültürleri hakkında bilgi vermek amacıyla çalışmamız hazırlanmıştır.
Gastronomik kimliğin oluşmasında kültür önemli bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda
yiyecek ve içecek tarihi kültürün devamı ve kültürlerarası etkileşimler gastronomik
kimliğe yön vererek şekillendirmektedir.
 Çalışmamız Kumluca ilçesindeki Yörüklerin yaşadığı yaylalardan Karagöl yaylası,
Gödene yaylası, Söğüt cuması yaylası, Gölcük yaylası, Gusça yaylası, Büyükalan
yaylası ve Yukarı dere yaylalarındaki Yörükleri kapsayan bir saha çalışmasıdır.
Yörüklük geleneğini günümüzde halen sürdürüp sürdürmediklerini, sürdürüyorlar ise
Yörük kimliği hakkında genel bilgilere ulaşarak bu geleneğin gelecek nesillere miras
olarak kalmasını istememiz çalışmamızın amaçları arasında yer almaktadır. Aynı
zamanda amacımız Yörüklük geleneğinin devam ettirilmesini ve bu konudaki teşvik
önerilerini, mutfak kültürlerinde yer alan göçebe mutfak ürünlerinin devamlılığını
sağlamak olmuştur.
 Yukarıda belirtilen amaçlar doğrultusunda 2020 yılında saha araştırılması yapıldı.
Çalışmamızda Antalya ilinin Kumluca ilçesinde yaşayan Yörüklerin konar-göçer
hayatlarını devam ettirmeleri sonucunda yaylaya çıktıklarında üretimini yaptıkları
ürünlerin neler olduğu, hayvancılık ile mi tarım ile mi uğraştıkları hakkındaki bilgiler ve
göçebe bir yaşam süren yöre halkının mutfak kültürleri hakkındaki bilgi ve deneyimleri
araştırılmıştır. Bu araştırmanın gerçekleştirilmesi için çok kapsamlı literatür
araştırılması yapılmıştır. Çalışmamız araştırma veri toplama tekniklerinden nitel veri
toplama kapsamında kartopu tekniği ve katılımcı gözlemci teknikleri uygulanarak
yapılmıştır. Ülkemizin de içinde bulunduğu evrensel zorunlu bir süreç olan covid-19 
sürecinden dolayı katılımcı sayımızı 10 kişi ile sınırlandırmak zorunda kaldım.
Çalışmamız saha araştırması şeklinde yapıldığı için bölgede yaşayan Yörüklerin
yaşlarının belli bir yaşın üzerinde olması ve onları herhangi bir risk içine atmamak
amacıyla gerekli şartlar sağlandıktan sonra görüşmeler yapılmıştır.
 Araştırmanın ana bulguları Yörüklük gelenek ve görenekleri, yaşam şekilleri, göçebe
bir toplum oldukları için bu yaşam şekillerinin yeme-içme alışkanlıkları üzerindeki
etkileri başlıkları altında incelenmiştir. Tarih boyunca göçebe bir hayat süren
Yörüklerin kültür alanındaki katkıları ve geçmişten günümüze kadar korumuş oldukları
kimlikleri incelenmiştir. Yapılan çalışma sonucunda Yörük mutfağının yiyecek ve
içeceklerinin konar- göçer yaşam şekilleri sonucu ortaya çıkmış yapılması zaman
almayan, çok hızlı pişen ve tüketimi de kolay olan ürünler olarak ortaya çıkmıştır. Bu
ürünlerin arasında ilk sırayı dayanıklı olması ve saklama koşullarına uygun yufka
ekmeği çekmektedir, ayrıca yaşamlarını ve geçimlerini beslemiş oldukları hayvanlar ile
sağladıkları için yemek çeşitleri de genellikle hayvansal ürünler olarak çeşitlenmektedir.
Çalışmamızda Yörük kimliği olgusunun, gastromik bağlamdaki yeri ve önemi ve bu
toplumun göçebe bir yaşam sürmelerinin mutfak kültürü üzerindeki etkisi ve katkısı
incelenmiştir.

Abstract:
Yoruks living in different geographies o Anatolia continued their nomadism for many
years. Our study has been prepared in order to provide information about the Kumluca
Yoruks, who are still trying to continue their migration to the plateaus in the spring and
to the winter quarters in the autumn, and their food and beverage cultures by tracing
their identities. Culture plays an important role in the formation of gastronomic identity.
In this context, the history of food and beverage, the continuation of culture and
intercultural interactions shape the gastronomic identity.
 Our study is a field study covering the nomads in the Karagöl plateau, Gödene
plateau, Söğüt Cuması plateau, Gölcük plateau, Gusça plateau, Büyükalan plateau and
Yukarı dere plateaus, which are the highlands where the nomads live in Kumluca
district. Among the aims of our study is whether they still continue the Yoruk tradition
today, and if they do, we want to get general information about the Yoruk identity and
want this tradition to be inherited for future generations. At the same time, our aim has
been to ensure the continuation of the Yörük tradition and the incentive suggestions in
this regard, and the continuity of the nomadic cuisine products in their culinary cultures.
 In line with the above-mentioned purposes, field research was carried out in 2020. In
our study, the information about the products they produce when they go to the plateau
as a result of the nomadic life of the nomadic people living in the Kumluca district of
Antalya province, the information about whether they are engaged in animal husbandry
or agriculture, and the knowledge and experiences of the culinary cultures of the local
people who lead a nomadic life were investigated. A comprehensive literature search
was conducted to carry out this research. Our study was carried out by applying
snowball technique and participant observer techniques within the scope of qualitative
data collection, one of the research data collection techniques. Due to the covid-19
process, which is a universal mandatory process, including our country, I had to limit
the number of our participants to 10 people. Since our study was conducted in the form
of field research, interviews were conducted after the necessary conditions were met in
order to ensure that the age of the Yoruks living in the region is above a certain age and
not to put them at any risk.
 The main findings of the study were examined under the headings of Yoruks
traditions, lifestyles, and the effects of these lifestyles on eating and drinking habits
since they are a nomadic society. The contributions of the Yoruks, who have lived a
nomadic life throughout history, in the field of culture and the identities they have
preserved from the past to the present are examined. As a result of the study, the foods
and beverages of the Yoruks cuisine emerged as a result of the nomadic lifestyles, and
they emerged as products that do not take time to prepare, cook very quickly and are
also easy to consume. Among these products, the first place is phyllo bread, which is
durable and suitable for storage conditions, and because they make their living and
livelihood with the animals they feed, their food varieties are generally diversified as
animal products. In our study, the place and importance of the nomadic identity
phenomenon in the gastromic context and the effect and contribution of this society's
nomadic life on the culinary culture were examined.