Jinekolojik kanserli kadınların menopoz semptomlarının yaşam kalitesine olan etkisinin belirlenmesi
Determination of the effect of menopausal symptoms on quality of life of women with gynecological cancer
Yazar: AHSEN DEMİRHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLŞAH KÖK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Genital neoplazmlar-kadın = Genital neoplasms-female ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Menopoz = Menopause ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Bu çalışmada jinekolojik kanserli kadınların yaşadığı menopoz semptomlarının yaşam kalitelerine olan etkilerini değerlendirmek amaçlanmıştır. 
Gereç ve yöntem: Araştırmanın örneklemini, 1 Aralık 2020-30 Ağustos 2021 tarih aralığında Ankara Dr. Abdurrahman Yurtaslan Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin Jinekoloji Onkoloji Kliniği'ne başvuran 200 jinekolojik kanser tanılı kadın oluşturmaktadır. Çalışma verileri, tanıtıcı bilgi formu, 'Menopoz Semptomlarını Değerlendirme Ölçeği' (MSD) ve 'Menopoza Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği (MÖYKÖ)' ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde normal dağılım için Kolmogorow Smirnov normallik testi (n>50) uygulanmıştır. Test sonucunda parametrik testlerden Bağımsız Örneklem T Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Tukey Testi ve Pearson Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır.
Bulgular: Jinekolojik kanser tanısına yönelik uygulanan tedaviler sonucunda zorunlu olarak menopoza giren kadınların ortalama MSD ölçek puanı 35,85±5,151 iken; alt gruplar incelendiğinde somatik 14,25±1,857; psikolojik 11,94±2,778 ve ürogenital şikayetler puan ortalaması 9,66±2,346 olarak belirlenmiştir. MÖYKÖ vazomotor  5,70±0,803; psikososyal 3,39±1,347; fiziksel 3,72±1,019 ve cinsel alan puan ortalaması 4,91±1,725 olarak saptanmıştır. MÖYKÖ alt boyutlarının birbirleri arasındaki ilişkide orta ve yüksek düzeyde pozitif yönde anlamlı doğrusal ilişki olduğu bulunmuştur (p≤;0,05). Yaş,  menarş yaşı ve menopoz yaşı arttıkça MSD ve MÖYKÖ puan ortalamalarının azaldığı; menopoz şikayetleri için doktora giden, menopozal eğitim alan, doğum yapmış, HRT kullanan, jinekolojik hastalık öyküsü olan, cerrahi menopozu deneyimleyen kadınların MSD ve MÖYKÖ puan ortalamaları daha yüksek bulunmuştur (p≤;0,05).
Sonuç: Jinekolojik kanser tanılı kadınların yaşadığı menopoz semptomları ile  menopoza özgü yaşam kaliteleri arasında pozitif  yönde  ilişki bulunmuştur. Hem kanser tanı ve tedavisinin oluşturduğu semptomlar hem de uygulanan tedaviler sonucunda zorunlu menopozun oluşturduğu semptomları yaşayan kadınlar özel bir grup olarak ele alınıp, menopoza özgü yaşam kalitelerini artıran holistik bir hemşirelik bakımı planlanması ve menopoz kliniklerinin çoğaltılıp bu kliniklerde bakım veren hemşirelerin menopoz konusunda daha donanımlı hale gelebilmesinin sağlanması önerilmektedir.
Anahtar kelimeler: Jinekolojik kanserler, Menopoz, Cerrahi menopoz, Doğal menopoz, Menopozal semptom, Menopoza özgü yaşam kalitesi

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to evaluate the effects of menopausal symptoms experienced by women with gynecological cancer on their quality of life.
Materials and methods: The sample of the research was carried out between 1 December 2020-30 August 2021 in Ankara Dr. It consists of 200 women diagnosed with gynecological cancer who applied to the Gynecology Oncology Clinic of Abdurrahman Yurtaslan Oncology Training and Research Hospital. Study data were collected with an introductory information form, the 'Menopausal Symptoms Assessment Scale' (MSD) and the 'Menopause-Specific Quality of Life Scale' (MSQI). Kolmogorov Smirnov test of normality (n>50) was used for the normal distribution in the evaluation of the data. As a result of the test, Independent Sample T-Test, One Way Analysis of Variance (ANOVA), Tukey Test, and Pearson Correlation Coefficient were used.
Results: While the mean MSD scale score of women who entered the menopause as a result of the treatments applied for the diagnosis of gynecological cancer was 35.85±5.151; when subgroups were examined, somatic 14.25±1.857; psychological 11.94±2.778 and urogenital complaints mean 9.66±2.346. MÖYKO vasomotor 5.70±0.803; psychosocial 3.39±1.347; the mean physical score was 3.72±1.019, and the mean score of the sexual domain was 4.91±1.725. It was found that there was a moderate and high level of a positive linear relationship between the sub-dimensions of the MCQLS (p≤; 0.05). As age, age at menarche and menopause age increased, mean scores of MSD and MÖYKÖ decreased; The mean MSD and MÖYÖÖ scores of women who went to a doctor for menopausal complaints received menopausal education, gave birth, used HRT, had a history of the gynecological disease, and experienced surgical menopause was found to be higher (p≤;0.05).
Conclusion: A positive correlation was found between the menopausal symptoms experienced by women with a diagnosis of gynecological cancer and their menopausal-specific quality of life. It is important to consider women who experience the symptoms of compulsory menopause as a result of both the symptoms of cancer diagnosis and treatment and the treatment applied as a special group, to plan holistic nursing care that increases their menopausal quality of life, to increase menopause clinics and to make nurses who care in these clinics more equipped about menopause is recommended to be provided.
Keywords: Gynecological cancers, Menopause, Surgical menopause, Natural menopause, Menopausal symptom, Menopausal-specific quality of life