Türkiye'de 2000-2021 yılları arasında kamu harcamalarının gelişimi
Development of public expenditures between in Turkey 2000-2021
Yazar: NİDA DİNERİ
Danışman: PROF. DR. SELİM ERDOĞAN
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik göstergeler = Economic indicators ; Kamu harcamaları = Public expenditures ; Makroekonomi = Macroeconomy ; Makroekonomik faktörler = Macroeconomic factors

Özet:
Devlet ihtiyaçlarını karşılamak için kamu harcamalarını kullanarak yerine getirir.
Harcamaları ise elde ettiği vergi gelirleri ile karşılamaktadır. Kamu harcamaları, 
devletin önemli bir maliye politikası aracı olduğu gibi bu harcamalar sayesinde de 
toplumdaki refah seviyesi de artmaktadır. Bu durum kamu harcamalarında ekonomik 
ve sosyal etkilere de neden olabilmektedir. Ayrıca kamu harcamaları ihtiyaç 
duyulduğu hizmetlere yönelik olarak ayrılmaktadır ve her dönemde farklılık 
göstermesine rağmen o dönem içindeki ihtiyaca göre şekillenmektedir. Türkiye 2000 
yılı sonrası ekonomide oluşan krizler, belirsizlikler ve COVID-19 salgınının da 
yaşanması ile birlikte ekonomik ve sosyal sıkıntılara neden olmuştur. Devlet, 
uyguladığı politikalar ve istikrar programları sayesinde bu sıkıntıları gidermeye 
çalışmıştır. Bu uygulanan politikalar ve istikrar programları kamu harcamalarının 
artmasına neden olmaktadır. Hala günümüzde bu sıkıntıların bazı etkileri devam 
etmektedir ve kamu harcamalarının etkin bir şekilde kullanılması dahilinde bu 
sıkıntılar giderilmeye çalışılmaktadır. Çalışmanın amacı, Türkiye'deki 2000 yılı 
sonrası kamu harcamaları değerlendirilerek sonuçlarının analiz edilmesidir. Bu 
çalışmada, 2000-2021 yılları arası veriler ile harcamaların etkisi değerlendirilmiştir. 
İlk önce kamu harcamalarının genel yapısından bahsedilmiş, kamu harcamasının artış 
nedenleri ve harcama türleri açıklanmıştır. Daha sonra Türkiye ekonomisinin genel 
görünümüne bakılarak TÜİK ve SBB'den alınan veriler doğrultusunda temel 
makroekonomik göstergeler değerlendirilmiş, alınan tedbirler ve uygulanan politikalar 
incelenmiştir. Veriler sonucu kriz ve COVID-19 salgını dönemlerinde ekonomik 
büyümede azalış olurken TÜFE ve işsizlik oranlarında artış görülmüştür. Daha sonra 
bu dönemlerde yaşanılan etkilerin sağlık, eğitim, savunma ve altyapı harcamalarına da 
yansımasıyla birlikte GSYH içindeki payında dalgalı bir seyir izlerken toplam 
harcamalardaki artışın hala devam ettiği görülmüştür. Özellikle bu harcamalarda, kriz 
ve salgın döneminde daha fazla artış olmuştur. Çünkü kriz dönemlerinde uygulanan 
politikalar ve istikrar programları, harcamaları arttırmaktadır. Bu sebeple harcamaların
ihtiyaca göre verimli ve etkin kullanılması gerekmektedir.

Abstract:
The state fulfils its needs by using public expenditures. The expenditures are met by 
tax revenues. Public expenditures are an important fiscal policy tool of the state and 
the welfare level in the society increases thanks to these expenditures. This situation 
may cause economic and social effects in public expenditures. In addition, public 
expenditures are allocated for the services needed and although they differ in each 
period, they are shaped according to the need in that period. The crises and 
uncertainties in Turkey's economy after 2000 and the COVID-19 pandemic caused 
economic and social problems. The state has tried to eliminate these problems through 
the policies and stability programmes it has implemented. These policies and stability 
programmes have led to an increase in public expenditures. Some of the effects of 
these problems are continuing today and these problems are tried to be eliminated 
within the effective use of public expenditures. The aim of the study is to analyse the 
results of public expenditures in Turkey after 2000. In this study, the effect of 
expenditures is evaluated with the data between 2000-2021. Firstly, the general 
structure of public expenditures is mentioned, the reasons for the increase in public 
expenditures and types of expenditures are explained. Subsequently, the general 
outlook of the Turkish economy is analysed, basic macroeconomic indicators are 
evaluated in line with the data obtained from TUIK (Turkey Statistical Institute) and 
SBB (Presidency Of Strategy And Budget) and the measures taken, and policies 
implemented are analysed. As a result of the data, there was a decrease in economic 
growth during the crisis and COVID-19 pandemic periods, while CPI and 
unemployment rates increased. Later on, as the effects of these periods were reflected 
in health, education, defence and infrastructure expenditures, it was observed that the 
increase in total expenditures still continued, while its share in GDP followed a 
fluctuating course. In particular, these expenditures increased more during the crisis 
and pandemic periods. This is because the policies and stability programmes 
implemented in times of crisis increase expenditures. For this reason, expenditures 
should be used efficiently and effectively according to the needs.