Uzmanlık eğitimi alan aile hekimliği araştırma görevlilerinin 'ideal aile hekimi olma' ile ilgili bilişsel temsillerinin incelenmesi
Assessment of the cognitive representations of Family Medicine residents on "being the ideal Family Physician"
Yazar: GÖZDE ÖĞRÜ
Danışman: PROF. DR. ERSİN AKPINAR
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Araştırma görevlileri = Research assistants ; Doktorlar = Physicians ; Temsil = Representation ; Tıp eğitimi = Education-medical ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Giriş ve Amaç: Aile hekimliği, kendine özgü eğitim içeriği, araştırması, kanıt temeli ve klinik uygulaması olan akademik ve bilimsel bir disiplin ve birinci basamak yönelimli klinik bir uzmanlıktır. Bilişsel temsil, bireyin bir olayı, durumu, nesneyi veya kişiyi zihninde ne şekilde anlamlandırdığını ifade eder.  Bu çalışmada, uzmanlık eğitimi alan aile hekimliği araştırma görevlilerinin, ideal ve ideal olmayan aile hekimi özelliklerine yönelik bilişsel temsillerini ortaya koymayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, 22 Şubat 2019- 31 Temmuz 2019 tarihleri arasında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'nda uzmanlık eğitimi alan aile hekimliği araştırma görevlileri ile yapılmıştır. Katılımcılara repertuar ağ tekniğine uygun olarak yapılandırılmış anket formu ve sosyodemografik bilgiler anketi tarafımızca uygulanmıştır. Toplanan veriler bilgisayara girilerek uygun istatistik programı kullanılarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza katılan, 28'i kadın (% 70), 12'si (% 30) erkek olan, 40 aile hekimliği asistanının yaş ortalaması 28,03±2,56 yıldır. Aile hekimliği asistanlarının tıp fakültesinden mezuniyet yılları 2008 ve 2018 yılları arasında değişmektedir. Katılımcıların aile hekimliği asistanlığında ortalama çalışma süreleri 16,75±11,54 aydı. Aile hekimliği asistanlık sürelerine bakıldığında; 21 kişi (% 52,5) 1 yıllık, 9 kişi (% 22,5) 2 yıllık, 10 kişi (% 25) 3 yıllık asistandı. Katılımcıların 35'i (% 87,5) mesleklerini kendi istekleri ile seçtiklerini belirttiler. Katılımcıların 24'ü (% 60) "Tekrar aynı mesleği seçer miydiniz?" sorusuna "evet" cevabını verdiler. Çalışmamız sonucunda aile hekimliği asistanlarının meslekle ilişkili öz değerlerinin orta düzeyde olduğu bulunmuştur (d = 0,88). Güncel ben elementi özellikle "Aile hekimliği dışında branşların gözünden bir aile hekimi olarak ben" elementi ile yakın konumlandırılmıştır (d = 0,18). "Nasıl bir aile hekimi olmak istiyorum" elementi "Tanıdığım iyi bir aile hekimi" (d = 0,25) ve "Bana göre ideal bir aile hekimi" (d = 0,06) elementlerine açık bir şekilde yakın konumlandırılmıştır. Öz kimlik grafiğinde; normatif ben elementi ikircikli alanda, "Tanıdığım kötü bir aile hekimi" elementi çatışma alanında, diğer elementler ise kabul alanında konumlanmıştır. Katılımcıların güncel ben elementi repertuar ağında yer alan kişisel yapılar açısından bütün özellikler ile olumsuz yönde ilişkilendirilmiştir. Aile hekimliği asistanları kendilerini özellikle "bakım sağlayan" (r = -0,50), "karar veren" (r = -0,49), "yöneten" (r = -0,46) kişisel yapıları açısından yetersiz olarak görmüşlerdir. Aile hekimliği asistanları "Aile hekimliği dışında branşların gözünden bir aile hekimi olarak ben" elementini de repertuar ağı formunda yer alan özellikler ile güçlü bir şekilde olumsuz ilişkilendirmişlerdir. Temel bileşenler analizi grafiğinde ise aile hekimliği asistanlarının, ideal aile hekimine ve olmak istedikleri aile hekimine ilişkin başvurdukları kişisel yapıların karar veren, duygusal dengeli, bakım sağlayan, yöneten ve toplum lideri olduğu görülmektedir. "Şimdi olsaydı tekrar aynı mesleği seçer miydiniz?" sorusuna "Evet" cevabını verenlerle "Hayır" cevabını verenler karşılaştırıldığında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. İki grubun da benlik saygısı orta düzeyde olup; "Hayır" (d = 0,83) diyenlerin benlik saygısı "Evet" (d = 0,90) diyenlere göre daha yüksek bulunmuştur. Her iki grubun güncel ben elementi tüm kişisel yapılarla olumsuz ilişkilendirilmiştir. Kendilerini hasta gözünden ve diğer aile hekimleri gözünden olumlu, aile hekimliği dışındaki branşların gözünden ise olumsuz algılamışlardır. "Hayır" cevabını verenlerin de "Evet" cevabını verenlerin de bilişsel basitliği mevcut olup tek boyutlu algıları olduğu tespit edilmiştir. Repertuar ağ formunda yer alan sıfatların % 96'sı "Evet" diyenlerin, % 94'ü "Hayır" diyenlerin aklındaki aile hekimini açıklamaktadır.

Sonuç: Aile hekimliği asistanlarının, tanımlanmış olan yeterliklerle donanmış olarak uzman olmaları gerekmektedir. Uzmanlık eğitim programı, hekimin uzmanlık eğitimini tamamladıktan sonra çalışacağı alanla ilgili olarak hekimlik bilgi ve becerilerini artıracak, tutum ve davranışlarını geliştirecek şekilde planlanmalıdır. Uzmanlık eğitimi alan aile hekimliği asistanlarının yeterli bilgi ve beceriye sahip olması için ortaya çıkarılan kişisel yapılar ve bilişsel temsiller dikkate alınarak uzmanlık eğitim müfredatı oluşturulması, asistanların birinci basamaktaki görevlerini ideal şekilde yerine getirmelerine katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği, Asistan, Bilişsel Temsil, İdeal Aile Hekimi, Uzmanlık Eğitimi

Abstract:
Introduction and Aim: General practice / family medicine is an academic and scientific discipline, with its own educational content, research, evidence-base and clinical activity, and a clinical specialty orientated to primary care. Cognitive representation refers to how an individual makes sense of an event, situation, object or person in her/his mind. In this study, we aimed to reveal the cognitive representations of family medicine residents on ideal and non-ideal family physician characteristics.
Material and Method: Our study incleded 40 family medicine residents of Cukurova University Department of Family Medicine, between 22 February, 2019 and 31 July, 2019. A questionnaire was created using the repertoire grid technique and were self-completed by the residents. Data was installed and analyzed using statistical pocket program.
Results: The mean age of residents was 28.03 ± 2.56 years, 28 (70%) were female and 12 (30%) were male. The year of graduation from medical school varied between 2008 and 2018. The mean duration of working as a resident was 16.75 ± 11.54 months, 21 (52.5%) were first year, nine (22.5%) were second year and ten (25%) were third year residents. Of participants 35 (87.5%) stated that they had chosen their profession voluntarily, 24 of the participants (60%) answered "yes" to the question "Would you choose the same profession again?". It was found that the residents self-values related to the profession were moderate (d = 0.88). The current self-element was positioned closely to the element "I as a family physician from the eyes of other specialties (d = 0.18). The element "What kind of family physician I want to be" is clearly positioned close to the elements of "A good family physician I know" (d = 0.25) and "An ideal family physician for me" (d = 0.06). In the self-identity graphic; the normative self-element is located in the ambivalent area, the "Bad family physician I know" element in the conflict area, and the other elements in the acceptance area. The current self-element of the participants was negatively associated with all characteristics in terms of personal structures in the repertoire grid. Family medicine residents saw themselves as insufficient especially in terms of "care provider" (r = -0.50), "decision maker" (r = -0.49), "manager" (r = -0.46) personal structures. Family medicine residents also strongly negatively associated the element "I as a family physician from the eyes of other specialties with the features in the repertoire grid form. In the essential components analysis graphic, it was seen that the personal characteristics that family medicine residents apply to the ideal family physician and the family physician they want to be are being a decision maker, having emotional stability, being a care provider, manager and community leader. There was no significant difference between the group answering the question "Would you choose the same profession again?" "Yes" or "No". Both groups had moderate self-esteem; self-esteem of those who said "No" (d = 0.83) was found to be higher than those who said "Yes" (d = 0.90). The current self-element of both groups was negatively associated with all personal characteristics. They perceived themselves positively from the eyes of the patients and other family physicians, and negatively from the eyes of other specialties. It was found that both those who answered "No" and those who answered "Yes" had cognitive simplicity and had one-dimensional perception. Of adjectives in the repertoire network form 96% explained the family physician in minds of the ones who said "Yes" and 94% of those who said "No".
Conclusion: Family medicine residents should be experts, equipped with the competencies defined. The residency training program should be planned in such a way that the physician will improve knowledge, skills and attitudes. Adapting the current specialty training curriculum, according to the personal characteristics and cognitive representations created for family medicine residents to have adequate knowledge and skills, will contribute to the residents to fulfill their tasks in primary care in an ideal way.
Key-words: Family Medicine, Resident, Cognitive Representation, Ideal Family Physician, Specialty Training