Yaprak eksiltilmesine ayçiçeğinin (Helianthus annuus L.) fizyolojik ve agronomik tepkileri
Physiologic and agronomic responses of sunflower (Helianthus annuus L.) to defoliation
Yazar: MEHDİ TAHER
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA YILDIZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tarımsal üretimde verim, biyotik ve abiyotik stres faktörleri nedeniyle düşmektedir. Bu stres faktörlerine karşı, dayanıklı ya da toleranslı çeşit geliştirmek, bitki ıslahının temel hedefleridir. Bitkisel üretimi düşüren biyotik stres faktörleri (hastalık ve zararlılar) ile mücadelede kimyasal yöntemler yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak, tarımda kimyasalların kullanımı, fazladan mali yüke ve çevrenin kirlenmesine neden olmaktadır. Bu nedenle, verim artışı sağlayacak yeni yöntemlerin geliştirilmesi zorunlu hale gelmiştir. Bitkilerde yapraklar aktif fotosentez yüzeyini oluştururlar. Fotosentetik aktivitenin yüksekliği, kuru madde yapımını artırarak verimi doğrudan etkilemektedir. Bu araştırmanın amacı, yaprak eksiltilmesiyle ayçiçeği (Helianthus annuus L.) tohum ve ham yağ verimlerinin yükseltilmesidir. Çalışmada kullanılan "08-TR-003", "TR-3080" ve "TARSAN-1018" yağlık ayçiçeği çeşitleri "Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü"nden temin edilmiştir. Bitkiler generatif dönemin başlangıcı olan yıldız tabla devresine ulaştıklarında, 4 farklı yaprak eksiltme uygulaması yapılmıştır. Bunlar, kontrol (yaprak eksiltme yok), 2 yaprak eksiltme, 4 yaprak eksiltme ve 6 yaprak eksiltmesi uygulamalarıdır. Yaprakların yarısı tablanın hemen altından, kalan yarısı ise bitki gövdesinin ortasından atılmıştır. Hasattan sonra bitkide tohum verimi, dekara tohum verimi, ham protein yüzdesi, ham yağ yüzdesi, dekara ham protein verimi ve dekara ham yağ verimi belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, yaprak eksiltme uygulamasının kontrole göre tüm karakterleri olumlu etkilediği gözlenmiştir.

Abstract:
Yield in agricultural production decreases due to biotic and abiotic stress factors. Resistant or tolerant cultivar improvement against these stress factors is the main target of plant improvement. Chemical methods have been widely used to obtain high yield in the fight against biotic stress factors (pets and diseases). However, use of chemicals in agriculture causes extra financial cost and environmental pollution. That is why, improvement of new methods for high yield is obligatory. Leaves in plants form active surface of photosynthesis. High photosynthetic activity affects yield directly by increasing matter production. The aim of this study was to increase (Helianthus annuus L.) seed and crude oil yields via leaf defoliation. Oil type sunflower cultivars used in the study, "08-TR-003", "TR-3080" and "TARSAN-1018" and were obtained from "Trakya Agricultural Research Institute". When plants reached to star-shaped head stage which is the begining of generative phase, 4 different defoliation applications were performed. These are: control (no leaf removed), 2 leaves removed, 4 leaves removed and 6 leaves removed. Half of the leaves was removed from just below the head while other half was removed from the middle part of the plant. After harvest, seed yield per plant, seed yield per decare, crude protein percentage, crude oil percentage, crude protein yield per decare and crude oil yield per decare were calculated. At the end of the study, it was observed that defoliation application compared to control affected all characters positively.