Rize ili ve Trabzon ilinin bazı ilçelerinden alınan çeşitli su örneklerinde trityum, oksijen?18 ve döteryum seviyelerinin belirlenmesi
The determination of levels of tritium, oxygen-18 and deuterium in various waters in Rize and some Trabzon districts
Yazar: ERDEM GENÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FİLİZ KORKMAZ GÖRÜR
Rize Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Döteryum = Deuterium ; Oksijen = Oxygen ; Rize = Rize ; Sintilasyon sayımı = Scintillation counting ; Su = Water ; Trabzon = Trabzon ; Trityum = Tritium

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, Rize ilinde ve Trabzon ilinin bazı ilçelerinde kullanılan içme, termal ve mineral sularında trityum, ?D ve ?18O seviyelerini belirlemek, bu suların kaynağı, dolaşımı ve beslenmesi hakkında bilgi sahibi olmak ve bu çalışmayı literatür ve standart limit değerleriyle karşılaştırmaktır.Rize ili ve ilçelerinden alınan 12 adet içme, 1 adet mineral ve 2 adet termal su örneklerinin trityum değerleri 0.45 TU ile 9.70 TU aralığında, ?18O değerleri -14.09 ile -10.21 aralığında, ?D değerleri -98.50 ile -62.66 aralığında ve d-fazlası değerleri de 0.46 ile 22.64 aralığında değişmektedir. Bu su örneklerinin ortalama trityum değeri 6.84, ortalama ?18O değeri -11.42, ortalama ?D değeri, -74.37 ve ortalama d-fazlası değeri 17.01'dır. Trabzon ilinin bazı ilçelerinden alınan 5 adet içme suyu örneğinin trityum değerleri 6.65 TU ile 8.05 TU aralığında, ?18O değerleri -10.46 ile -9.74 aralığında, ?D değerleri -65.32 ile -62.41 aralığında ve d-fazlası değerleri 18.20 ile 20.33 aralığında değişmektedir. Bu su örneklerinin ortalama trityum değeri 7.31, ortalama ?18O değeri -10.18, ortalama ?D değeri -63.89 ve ortalama d-fazlası değeri 18.25'tir.Trityum değerlerine göre, Rize ili sularının Trabzon ilinin bazı ilçelerindeki sulardan daha genç yaşta ve sığ dolaşımlı sular oldukları görülmektedir. Ayrıca bu değerler; Dünya Sağlık Örgütü (WHO, 2004), ABD Çevre Koruma Ajanı (US EPA, 2004), Türk Standartları Enstitüsü (TSE, 2005) ve T.C. Sağlık Bakanlığı (TCSB, 2005)' in kabul ettiği limit değerler içerisindedir ve içme suyu olarak kullanılmalarında bir sakınca yoktur. ?D ve ?18O değerleri incelendiğinde Rize ilinden ve Trabzon ilinin bazı ilçelerinden alınan içme, mineral ve termal su örneklerinin Akdeniz kaynaklı yağışlardan etkilendiği belirlenmiştir.

Abstract:
The main aim of this study is to determine the isotope levels as tritium, ?D and ?18O in tap, spring and mineral waters in Rize and some Trabzon districts, take the information about its origin, circulation and nutrition, also compare this study with literature and standard limit values.The measurements of 12 tap, 1 mineral and 2 thermal waters are change between 0.45 TU and 9.70 TU for tritium, -14.09 and -10.21 for ?18O, -98.50 and ? 62.66 for ?D and 0.46 and 22.64 for d-excess in Rize. The average measurements of these waters are 6.84 for tritium, -11.42 for ?18O, -74.37 for ?D and -17.01 for d-excess. The measurements of 5 tap waters are change between 6.65 TU and 8.05 TU for tritium, -10.46 and -9.74 for ?18O, -65.32 and ? 62.41 for ?D and 18.20 and 20.33 for d-excess in some Trabzon districts. The average measurements of these waters are 7.31 for tritium, -10.18 for ?18O, -63.89 for ?D and -18.25 for d-excess.According the measurement of tritium, Rize waters are younger than the some Trabzon districts? waters and have shallow circulations. The obtained results showed that the activity concentrations of tritium in tap water samples did not exceed World Health Organizations, United States Environmental Protection Agent, Turkish Standard Institutions and Turkish Republic Health Department recommendations, thus there is no hazard to use them as drinking water. When ?D and ?18O values are examined, it?s observed that tap, mineral and spring waters of Rize and some Trabzon districts are affected by Mediterranean origin precipitations.