XVI. asırda Osmanlı hakimiyetinde İnebahtı
Lepanto under Ottoman rule in the XVI century
Yazar: ŞAHİN ŞANAL
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA IŞIK
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı gazetesi = Osmanlı newspaper ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Yunanistan = Greece ; İnebahtı = Lepanto ; İnebahtı Savaşı = Battle of Lepanto

Özet:
İnebahtı, sahip olduğu konum ve müstahkem kalesi sebebiyle Osmanlı sultanlarının ilgi odağı olan şehirlerin başında gelmiştir. Öncelikle Sultan II. Mehmed'in XV. asrın son çeyreğinde Osmanlı hakimiyetine almak istediği İnebahtı'nın fethi, ancak aynı yüzyılın sonunda, 1499 yılında Bâyezîd II döneminde gerçekleştirilebilmiştir.
Fetih sonrası İnebahtı'da Osmanlı idaresi tesis edildikten sonra Tırhala Sancağı'na bağlı bir kaza olarak idare edilen İnebahtı, ardından Cezayir-i Bahri Sefid Eyaleti'ne bağlı sancak şeklinde idare edilmiştir. Fethin ilk dönemlerinde sadece gayrimüslimlerin yaşadığı şehirde, zaman içinde Müslüman nüfusun iskanı ve şehirde meydana gelen sosyal ve ekonomik hareketlilik, İnebahtı'nın klasik bir imparatorluk şehri hüvviyeti kazanmasında etkili olmuştur.
İnebahtı, XVI. asrın son çeyreğinde meydana gelen ve Osmanlı donanmasının Akdeniz'deki iktidarına önemli bir darbe vuran İnebahtı Deniz Muharebesi'nin yaşandığı olaya sahne olmuştur. Kıbrıs'ın fethinden sonra Venedik donanması başta olmak üzere Osmanlılara karşı oluşan kutsal ittifak donanmalarıyla Donanma-yı Hümayun'un karşılaştığı İnebahtı Körfezi'nde meydana gelen muharebede Osmanlı Devleti, dönemin şartlarına göre sahip olduğu güçlü donanmasını ve denizci gücünün neredeyse tamamını keybederek ağır bir yenilgi almıştır. Muharebeden sonra yaklaşık 4-5 aylık kısa bir sürede eskisinden daha verimli gemiler inşa etmeyi ve güçlü bir şekilde denizlere açılmayı başaran Osmanlı Devleti'nin kaybettiği tecrübeli denizcilerini yetiştirmesi uzun seneler almıştır. Bu açıdan Müslüman bir orduya karşı gerçekleştirilen son Haçlı Seferi olarak da nitelendirilen İnebahtı Deniz Muharebesi, Osmanlı Devleti'nin Akdeniz'de sarsılmaz zannedilen donanma gücünün kırılmasına yol açmış ve bir dönüm noktası niteliği kazanmıştır.
Osmanlı Devleti, XVI. asırda İnebahtı'yı idari, sosyal ve ekonomik açıdan canlandıracak faaliyetler gerçekleştirerek, stratejik açıdan önemli bir mevkide olan kaleyi özellikle de askeri üs olarak kullanmıştır. İdarecileri ise umumiyetle denizcilik faaliyetleriyle bilinen sancak beyleri arasından seçilen İnebahtı, Batı Akdeniz'e yapılacak seferler için veya Akdeniz'in genelinde Osmanlı hakimiyetinin önemli bir destek alanı olarak faaliyet göstermiştir.

Abstract:
Lepanto was one of the cities that were the center of attention of the Ottoman sultans due to its location and fortified castle. Especially, the conquest of Lepanto, which Sultan Mehmed II wanted to take under the Ottoman rule in the last quarter of the XV century, could only be achieved at the end of the same century, in 1499 during the reign of Bâyezîd II.
After the conquest of Lepanto, the Ottoman administration established and it began to be administered as a district affiliated to Tırhala Sanjak. Afterwards Lepanto administered as a sanjak of the Province of Algeria. In the early stages of the conquest of the city, there were only non-Muslim people. After a while, the settlement of the Muslim population changed the social and economic mobility that occurred in the city and was effective in Inebahti gaining a classical imperial city identity.
The city of Lepanto witnessed the Battle of Lepanto, which took place in the last quarter of the XVI century and dealt a significant blow to the power of the Ottoman navy in the Mediterranean. After the conquest of Cyprus, the Holy League navy, including the Venetian navy, encountered with the Ottoman Empire navy in the Gulf of Lepanto in 1571. Ottoman Empire was defeated in the war and lost almost all of its powerful navy and sailor power. After the war, the Ottoman Empire managed to build more powerful ships than before in a short period of approximately 4-5 months. However, it took many years for the Ottoman Empire to train the experienced sailors it lost. The Battle of Lepanto, also described as the last crusade against a Muslim army, led to the breaking of the naval power of the Ottoman Empire in the Mediterranean Sea, which was thought to be unshakable, and became a turning point in the history.
In the XVI century, the Ottoman Empire carried out activities that would mobilize Lepanto in terms of administrative, social and economic aspects and used the castle, which is in a strategically important location, as a military base. Its administrators were chosen from among the sanjak lords, who were generally known for their maritime activities. Lepanto operated both for the expeditions to be made and as a place that provided an important support to the Ottoman power in the Mediterranean.