Babanzâde Ahmed Naim'in İslâm'da Da'vâ-yı Kavmiyyet risalesi bağlamında kavmiyyet eleştirisi
Babanzāde Ahmed Naim's criticism of kavmiyyet in the context of his treatise Da'vā-yi Kavmiyyet in Islam
Yazar: MÜCAHİT KIRCALI
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE TAŞÇİ YILDIRIM
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
İnsanların üyesi olduğu gruba karşı sorumluluk duygusuyla hareket edip bağlılık ve fedakârlık göstermesi insanlık tarihi kadar eskidir. Bu birlik; kavmiyet, asabiyet, ümmet, milliyet vb. kavramları ile ifade edilirken kavramlar dönüşüme uğramış ve bazı noktalarda ise iç içe geçmiştir. 1789 Fransız İhtilali ile başladığı varsayılan milliyetçilik fikri ise günümüzde de varlığını sürdüren ulus devletlerinin temel düşünce sistemini ifade etmektedir. Milliyetçilik düşüncesi, farklı etnik topluluklarca benimsendiği gibi eleştirilere de maruz kalmıştır. Ulus devletlerin kurulmaya başlanıp imparatorlukların çöktüğü 19. ve 20. Yüzyıllarda milliyetçilik düşüncesinden en çok etkilenen devletlerden birisi de çok uluslu yapısı ile Osmanlı Devleti olmuştur. Farklı etnik grupların isyanı ve sonucunda yaşanan ciddi toprak kayıpları Osmanlı Devletinde; Türkleşme (Milliyetçilik), Osmanlılaşma ve İslamlaşma gibi fikir akımlarının ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Bu tezde bu akımlardan İslâmcılığın temsilcisi olan Babanzâde Ahmed Naim'in İslam ve milliyetçilik arasındaki ilişkiye dair düşünceleri tahlil edilecektir. 
İslamcı düşünür ve fikir adamlarından Babanzâde Ahmed Naim; Batıyı çok iyi tanıyan, Fransızca felsefi terimleri Osmanlıcaya kazandırmış, çeviri faaliyetlerinde bulunmuş bir şahsiyettir. İslami hassasiyetleri ile bilinen Babanzâde Ahmed Naim, milliyetçilik düşüncesini de İslami açıdan değerlendirmiş ve bu konu hakkında İslâm'da Da'vâ-yı Kavmiyyet başlıklı risaleyi kaleme almıştır. Risalede konu; İslam'da milliyetçilik ve ırkçılık, Araplarda ve Türklerde milliyetçilik, konuya ilişkin ayet ve hadisler ve İslam'ın birleştiriciliği gibi noktalar üzerinden ele alınmıştır. Bu çalışmada öncelikle Ahmed Naim'in biyografisine ve yaşadığı dönemin genel durumuna yer verilmiş, sonra milliyetçilik düşüncesinin gelişimi üzerinde ana hatlarıyla durulmuş akabinde, İslam ve milliyetçilik ilişkisi adı geçen eser bağlamında tahlil edilmiştir. Sonuç olarak Babanzâde Ahmed Naim'in milliyetçiliğin İslâm'a göre meşru olmadığı savunusunda, kavramsal kullanımlar noktasında bazı problemli yanlar olduğu anlaşılmıştır. Kavramsal problemler nedeniyle İslâm'da milliyetçiliğin kendisinin yasaklandığına dair net bir görüş ortaya koyulamamış ve bu problemlerin halen devam ettiği ve araştırılmaya muhtaç olduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
It is as old as human history that people act with a sense of responsibility towards the group they are a member of and show loyalty and sacrifice. While this unity is expressed with the concepts of tribe, asabiyyah, ummah, nationality, etc., the concepts have been transformed and at some points intertwined. The idea of nationalism, which is assumed to have started with the French Revolution of 1789, expresses the basic thought system of nation states that continue to exist today. The idea of nationalism has been embraced by different ethnic communities and has also been subjected to criticism. In the 19th and 20th centuries, when nation states began to be established and empires collapsed, one of the states most affected by the idea of nationalism was the Ottoman Empire with its multinational structure. The rebellion of different ethnic groups and the resulting serious territorial losses paved the way for the emergence of intellectual movements such as Turkification (Nationalism), Ottomanization and Islamization in the Ottoman Empire. In this thesis, the thoughts of Babanzâde Ahmed Naim, the representative of Islamism, on the relationship between Islam and nationalism will be analyzed. 
Babanzâde Ahmed Naim, one of the Islamist thinkers and intellectuals, was a person who knew the West very well, brought French philosophical terms into the Ottoman language and engaged in translation activities. Known for his Islamic sensitivities, Babanzâde Ahmed Naim evaluated the idea of nationalism from an Islamic perspective and wrote a treatise on this subject titled Da'vâ-yı Kavmiyyet in Islam. In the treatise, the subject is discussed through points such as nationalism and racism in Islam, nationalism in Arabs and Turks, verses and hadiths on the subject, and the unity of Islam. In this study, firstly, the biography of Ahmed Naim and the general situation of the period he lived in are given, then the development of the idea of nationalism is outlined, and then the relationship between Islam and nationalism is analyzed in the context of the mentioned work. As a result, it is understood that Babanzâde Ahmed Naim's argument that nationalism is not legitimate according to Islam has some problematic aspects in terms of conceptual uses. Due to conceptual problems, it has not been possible to put forward a clear view that nationalism itself is prohibited in Islam, and it has been understood that these problems still persist and need to be researched.