Samsun il merkezi ve çevresinde değişik trafik yoğunluğuna sahip yol kenarlarında bulunan egzotik bitkilerde ağır metal birikimi
Heavy metal accumulation in exotic plants on the roadsides with different traffic density in samsun city and its surroundings
Yazar: MERVE ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. HAMDİ GÜRAY KUTBAY
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Botanik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Botanik = Botany

Özet:
Trafik kökenli ağır metal kirliliği çevre kirliliğine neden olan en önemli problemler arasında gelmektedir. Son yıllarda yeni üretilen arabalarda katalitik konvektörler kullanılmasına rağmen trafiğe bağlı ağır metal kirliliği halen süregelmektedir. Bu şekilde ağır metaller özellikle yol kenarlarındaki tarlalarda besin zinciri vasıtası ile insanlara ulaşmaktadır ve böylece ağır metaller ciddi derecede sağlık sorunlarına neden olmaktadır. Bu nedenlerden dolayı çalışmada Samsun il merkezi ve çevresinde trafik yoğunluğu farklı olan yerlerde ağır metal kirliliğini belirlemede yol kenarında bulunan egzotik bitkilerin yaprakları kullanılmıştır ve bu yapraklarda kurşun (Pb), çinko (Zn), kadmiyum (Cd), bakır (Cu), demir (Fe), nikel (Ni), mangan (Mn) ve kobalt (Co) elementlerinin birikimi çalışılmıştır. Toplanan yapraklar saf su ile yıkanarak yıkamanın ağır metal konsantrasyonunda etkisi olup olmadığına bakılmıştır. Bu bitkilerin biyomonitor olarak kullanılma olanakları belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışma verilerine göre Phoenix dactylifera bitkisinin çok iyi bir biyoindikatör olduğunu, bunu takiben ise Nerium oleander ve Mauritia flexuosa bitkilerinin geldiğini söylemek mümkündür. Agave americana bitkisi ise biyoindikatörlük açısından diğer türlere göre elverişsizdir. Çalışma alanlarından alınan yaprak örneklerinde ağır metallerin bulunma miktarı bakımından Zn>Fe>Mn>Cu>Ni şeklindedir. Pb, Co ve Cd elementleri hiçbir örnekte tespit edilememiştir. Ayrıca trafik yoğunluğu fazla olan yerlerde ağır metal birikimi gözlemlenmiştir ve yıkanan bitki yapraklarındaki ağır metal konsantrasyonlarında da düşüş olduğu gözlemlenmiştir.

Abstract:
Traffic-related heavy metal pollution is one of the most important problems causing environmental pollution. Although catalytic convectors have been used in newly manufactured cars in recent years, traffic-related heavy metal pollution still continues. In this way, heavy metals reach humans through the food chain, especially in roadside fields, and thus heavy metals cause serious health problems. For these reasons, in this study, the leaves of exotic plants on the roadside were used to determine heavy metal pollution in Samsun province center and its surroundings with different traffic intensity and the accumulation of lead (Pb), zinc (Zn), cadmium (Cd), copper (Cu), iron (Fe), nickel (Ni), manganese (Mn) and cobalt (Co) elements were studied in these leaves. The collected leaves were washed with distilled water to see if washing had any effect on heavy metal concentrations. The possibilities of using these plants as biomonitors were tried to be determined. According to the study data, it is possible to say that Phoenix dactylifera is a very good bioindicator, followed by Nerium oleander and Mauritia flexuosa. Agave americana plant is unfavorable in terms of bioindicator compared to other species. In terms of the amount of heavy metals in the leaf samples taken from the study areas, it is Zn>Fe>Mn>Cu>Ni. Pb, Co and Cd elements were not detected in any sample. In addition, heavy metal accumulation was observed in areas with high traffic density and a decrease in heavy metal concentrations in washed plant leaves was observed.