Tavuk gübresi külünün mikrobiyal yolla çözündürülmesiyle elde edilen organomineral sıvının kıvırcık marul (Lactuca sativa L.) bitkisinin büyüme ve gelişmesi üzerine etkisi
The effect of the organomineral liquid obtained via microbial biodegradation of chicken manure ash on the growth and development of curly lettuce (Lactuca sativa L.)
Yazar: SEMİNUR YILDIZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET NURİ AYDOĞAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Bitki gelişimi = Plant development ; Lactuca sativa = Lactuca sativa ; Tavuk gübresi = Poultry manure

Özet:
Amaç: Bu çalışmada tehlikeli bir atık olan tavuk gübresi külünün, mikrobiyal süreçlerden geçirilmesiyle elde edilen organomineral içerikli sıvının, bitki büyüme - gelişmesini teşvik edici özelliği belirlenmeye çalışılmış ve biyogübre olarak kullanılabilme potansiyeli araştırılmıştır.
Yöntem: Bu çalışmada kıvırcık marul (Lactuca sativa L.crispa) üzerinde deneme yapıldı. Tavuk gübresinin yüksek ısıda yakılmasıyla elde edilen külün mikrobiyal biyodegredasyonu sonucu oluşan organomineral içerikli sıvının, farklı konsantrasyonları (1ml/L), (5 ml/L), (10 ml/L), (20 ml/L), (50 ml/L), beş farklı gruptaki marullara uygulandı ve bu dozların bitki büyüme - gelişimi üzerindeki etkileri kontrollerle kıyaslandı. Hasat sonrasında marulların; kök-gövde uzunlukları, yaprak genişlikleri, yaş-kuru ağırlıkları, total klorofil, karbohidrat, protein ve prolin miktarları ölçüldü. Element içeriği ise ICP-MS analiziyle belirlendi. Ayrıca, hidrojen peroksit, süperoksit anyonu, lipid peroksidasyonu (MDA olarak) miktarları da belirlenerek yorumlandı.
Bulgular: Denemeler sonucunda 1. ve 3. gruplardaki bitkilerin büyüme - gelişme parametrelerinin kontrol gruplarına yakın olduğu, 4. ve 5. gruplara uygulanan doz miktarlarının ise bitkilerde strese neden olduğu için büyüme ve gelişmelerini inhibe ettiği saptanmıştır. Denemelerde gübre etkisi çalışılan organomineral sıvının 2. grup bitkilere uygulanan 5 ml/L 'lik dozu genellikle bütün büyüme - gelişme parametrelerinde öne çıkan konsantrasyon miktarı olmuştur.
Sonuç: Mineral içeriği zengin fakat çok yüksek (pH=14) bazik özelliğiyle tehlikeli bir atık olan tavuk gübresi külleri, mikrobiyal yolla  çözündürülmüştür. Bu işlemle atık kül materyali ortadan kalktığı gibi bitki büyüme ve gelişimi için gerekli olan esas elementlerin ( N, P, K, Mg, Fe, Cu, Zn, Co, Ca, Na, B vs.) suda çözünmesi sağlanarak bitki tarafından hemen kullanılabilecek bir sıvı elde edilmiştir. Bütün bu makro ve mikro elementlere ilaveten %48 oranında organik madde içeren organomineral içerikli sıvı, kıvırcık marul üzerinde denenmiş ve bitki büyüme -gelişimine başka  gübre kullanılmasına gerek kalmaksızın katkı sağladığı saptanmıştır. Sonuçta, tarım alanlarında bu sıvının güvenli bir şekilde kullanılabileceği ve farklı bitkilerde de denenmesinin yararlı olacağı kanaatine varılmıştır.

Abstract:
Aim: This study attempted to determine the inducing characteristics of the organomineral liquid, which was obtained by subjecting chicken manure ash, a hazardous waste, to microbial processes, on plant growth and development and investigated the possibility of using it as a biofertilizer.
Method: An experiment was conducted on curly lettuce (Lactuca sativa L. crispa) in this study. Different concentrations (1 ml/L), (5 ml/L), (10 ml/L), (20 ml/L), and (50 ml/L) of the organomineral liquid formed as a result of microbial biodegradation of the ash obtained by burning chicken manure at high temperatures were administered to lettuce in five groups, and the effects of these doses on plant growth and development were compared with those in the control groups. After the harvest, the root-body lengths, leaf widths, wet-dry weights, total chlorophyll, carbohydrate, protein, and proline contents of the lettuce were measured. Element content was determined by ICP-MS analysis. Moreover, hydrogen peroxide, superoxide anion, and lipid peroxidation (as MDA) amounts were identified and interpreted.
Results: The experiments revealed that the growth and development parameters of the plants in the 1st and 3rd groups were close to those of the control groups, and the dose amounts administered to the 4th and 5th groups inhibited the growth and development of the plants since they caused stress on them. The 5 ml/L dose of the organomineral liquid, whose fertilizer effect was studied in the experiments, administered to the 2nd group of plants was usually the prominent concentration in all growth and development parameters.
Conclusion: Chicken manure ash, which is rich in mineral content but a hazardous waste due to its extremely high (pH=14) basic characteristics, was biodegraded microbially. With this procedure, the waste ash material was eliminated, and the essential elements (N, P, K, Mg, Fe, Cu, Zn, Co, Ca, Na, B, etc.) required for plant growth and development were biodegraded in water, and a form of liquid that could be used immediately by the plant was obtained. In addition to all these macro- and microelements, the organomineral liquid containing organic matter by 48% was tested on curly lettuce, and it was determined to contribute to plant growth and development without the need for using other fertilizers. It was concluded that this liquid could be used safely in agricultural areas, and it would be useful to try it on different plants.