Azerbaycan`da ergenlerde yaygın olarak görünen duygusal ve davranışsal problemler
Common emotional and behavioral problems among adolescents in Azerbaijan
Yazar: JAMILA GOJALI
Danışman: PROF. DR. TUNCAY ERGENE
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Davranış bozuklukları = Behavioral disorders ; Duygusal sorunlar = Emotional problems ; Ergenler = Adolescents ; Problem davranış = Problem behavior ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma Azerbaycan`da ergenlerde yaygın olarak görülen duygusal ve davranışsal problemleri incelemeyi hedeflemiştir. Çalışma kapsamında ergenlerin yaşadıkları duygusal/ davranışsal problemleri incelemek amacıyla kullanılan ölçme aracı olan Youth Self-Report 11/ 18`in Azerbaycan`a uyarlama çalışması yapılmış, kültürlerarası bir uyarlama çalışmasına uygunluğu test edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Bakü`de devlet okullarında eğitim gören, hiçbir ruh sağlığı problemi tanısı almayan 11-18 yaş arası 587 ergen oluşturmaktadır. Uygulama Bakü`de 7 farklı okulda gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler üzerinde doğrulayıcı faktör analizi yapılmış içerik ve yapı geçerliğinin orijinal ölçekle benzerlik gösterdiği görülmüştür. Ölçüt istatistikler birlikte değerlendirildiğinde, SRMR, CFI, NFI ve NNFI değerine göre toplanan veriler aracılığı ile kurulan gözlenen model ile hipotetik olan beklenen model arasında kabul edilebilir bir uyum; 2/sd, RMSEA, indekslerine göre mükemmel bir uyum vardır. İç tutarlılık katsayısı (Cronbach`s alpha) sırasıyla İçe Yönelim .89, Dışa Yönelim .85 ve Toplam Problemde .94, Anksiyete/ Depresyon .79, Sosyal İçe Dönüklük .70, Somatik Yakınmalar .78, Sosyal Sorunlar .62, Kurallara Karşı Gelme .68, Düşünce Sorunları .76, Dikkat Sorunları .72 ve Saldırgan Davranışlar .82 boyutlarında olarak saptanmıştır. Araştırma kapsamında YSR 11/ 18 ölçeğinin sendrom alt testleri ile cinsiyet ilişkisine bakılmıştır. Anksiyete, Sosyal İçe Dönüklük, Somatik Yakınmalar, Sosyal Sorunlar, Kurallara Karşı Gelme boyutlarında cinsiyete göre anlamlı bir farklılık olduğu (p< .05) gözlemlenirken, Düşünce Sorunları, Dikkat Sorunları ve Saldırgan Davranışlar alt boyutlarında cinsiyete göre anlamlı bir farklılık olmadığı (p> .05) saptanmıştır. Toplam Problem, İçe Yönelim grubu, Anksiyete, Sosyal İçe Dönüklük, Somatik Yakınmalar, Sosyal Sorunlar alt boyutlarında kızların, Dışa yönelim grubu, Kurallara Karşı Gelme Boyutunda ise erkeklerin daha yüksek puan aldığı görülmektedir (p< .05).

Abstract:
This study aimed to investigate the emotional and behavioral problems commonly encountered by adolescents in Azerbaijan. In this study was performed adaptation of the scale Youth Self Report 11/18 in order to examine the emotional/ behavioral problems experienced by adolescents, also aimed to evaluate suitability for a cross-cultural adaptation. The sample of the research constitutes 587 adolescents aged between 11 and 18 who are educated in public schools in Baku with no any mental health problem. The implementation was carried out in seven different schools in Baku. Confirmatory factor analysis of the YSR11 / 18 scale on the Azerbaijani sample was conducted and the content and structure validity of the scale were similar to the original scale. When the metrics are jointly evaluated, there is an acceptable agreement between the observed model, established by means of collected data by SRMR, CFI, NFI and NNFI, and the expected model hypothetical; There is good agreement according to 2/sd, RMSEA, indices. Internal consistency coefficient (Cronbach `s alpha) for subscales were found to be Internalizing Problems .89, Externalizing Problems .85, Total Problems .94,  Anxious/ Depressed .79, Social Withdrawn .70, Somatic Complaints .78, Social Problems .62, Delinquent Behaviour .68, Thought Problems .76, Attention Problems  .72 and Aggressive Behaviors .94 respectively. Within the scope of the research, the relationship between gender and YSR 11/18 syndrome subscales was examined. There was no significant difference in the subscales of Thought Problems, Attention Problems and Aggressive Behaviors subscales (p> .05) however it was observed that there was a significant difference in the subscales of Anxious/ Depressed, Social Withdrawn, Social Problems, Somatic Complaints and Delinquent Behavior (p < .05). Total Problems, Internalizing Problems, Anxious/ Depressed, Social Withdrawn, Somatic Complaints and Social Problems are higher on girls than boys and Externalizing Problems, Delinquent Behavior scores are higher on boys than girls.