Çürük tanısının farklı yöntemlerle in vitro koşullarda değerlendirilmesi
Evaluation of caries by using different diagnostic methods in vitro
Yazar: BUĞRA ŞENEL
Danışman: DOÇ. DR. C. ÖZLEM ÜÇOK
GATA / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Oral Diagnoz ve Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Diş çürükleri = Dental caries ; Radyografi-dental = Radiography-dental ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Diş çürüklerini mümkün olduğunca erken safhalarda ortaya çıkarabilmek için çürük teşhis yöntemlerinin etkinliğinin değerlendirildiği çalışmalar günümüzde de çok önemlidir.Bu çalışmanın amacı in vitro koşullarda arka grup dişlerde ara yüz çürüklerinin teşhisinde gözle muayene, konvansiyonel radyografi, direkt dijital radyografi, yarı direkt dijital radyografi ve dental volumetrik tomografi tekniklerini kullanarak yapılan skorlamaların histolojik değerlendirme kriterleri ile karşılaştırılarak incelenmesidir.Çalışmada, değişik seviyelerde ara yüz çürüğü olan iki yüz elli adet daimi diş kullanılmıştır. Dişler beşerli gruplar halinde ara yüzeyleri anatomik kontak oluşturacak şekilde akril bloklara gömülmüştür. Blokların ortasında yer alan üç dişin mezyal ve distal yüzleri ara yüz çürüğü açısından değerlendirilmiştir.Ara yüz çürüklerinin gerçek derinliğini saptamak amacıyla hassas kesim cihazı kullanılarak dişlerden mezyal ve distal yönde ortalama 400 mikron kalınlığında histolojik kesitler alınmıştır. Alınan histolojik kesitler çalışmayı yürüten diş hekimi ve histoloji uzmanı tarafından değerlendirilerek altın standart oluşturulmuştur.Üç akademisyen diş hekimi değerlendirmelerinin arasında iki hafta süre olacak şekilde değerlendirmelerini iki kez belirtilen çürük skalasına göre yapmışlardır: 0- Ara yüzde çürük yok, 1- Ara yüzde minede yer alan çürük,2- Ara yüzde mine-dentin birleşimini içeren veya dentin kalınlığının ½ dış yüzeyinde yer alan çürük, 3- Ara yüzde dentin kalınlığının ½ iç yüzeyinde yer alan çürük.Çalışmada yer alan metotlar receiver operating characteristic (ROC) analiziyle teşhis doğrulukları açısından değerlendirilmiştir. Her bir teşhis yöntemi için elde edilen Az değerlerinin ikili karşılaştırmalarında t-testi kullanılmış ve bu ikili karşılaştırmalar için Bonferroni düzeltmesi yapılmıştır. Yapılan bu ikili karşılaştırmalar sonucunda ise teşhis yöntemleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05).Çalışmada kullanılan yöntemlerin teşhiste istatistiksel olarak birbirine üstünlüğü bulunmamakla beraber her üç gözlemci de tüm teşhis yöntemlerinde en fazla doğrulukta çürüksüz dişleri, ikinci olarak ise dentinin ½ iç kısmında yer alan çürükleri teşhis etmişlerdir. Üç gözlemcinin teşhiste en fazla zorlandıkları, mine ile dentinin ½ dış kısmında yer alan çürükler olmuştur. Gözlemcilerin mine çürüklerini teşhiste, en fazla doğrulukta yanıt verdikleri radyografik yöntem yarı direkt dijital radyografi; dentinin ½ dış kısmında yer alan çürükler için ise en fazla doğrulukla yanıt verdikleri yöntem konvansiyonel radyografidir. Dental volumetrik tomografi, kesitler halinde görüntü alınmasının avantajıyla dentinin ½ iç kısmında yer alan çürüklerin teşhisinde doğruluk oranı en yüksek yöntem olmuştur.

Abstract:
Today, studies evaluating the effectiveness of diagnostic methods are very important for early caries detection.The aim of this study was to assess in vitro the diagnostic value of visual inspection, conventional imaging, direct digital imaging, semi-direct digital imaging and dental volumetric tomography when compared to histological examination as gold standard for approximal caries detection in posterior teeth.Two hundred and thirty extracted permanent posterior human teeth which had caries on their approximal surfaces with different depths were used in this study. Teeth were embedded in methyl methacrylate blocks forming anatomic contacts with 5 teeth in each. Three teeth in the middle of each block were assessed only.Three academician evaluated all methods twice within two weeks interval according to the following scale: 0- no caries, 1- caries in the outer layer of enamel, 2- caries in enamel-dentin junction or outer layer of dentin, 3- caries in the inner dentin.Histological examination served as gold standard in order to determine accurate approximal caries depth. Consecutive sections of each tooth were obtained mesio-distally using a low speed saw. Thicknesses of these sections were nearly 400 micron. Histological sections were examined by using a high resolution scanner.Diagnostic accuracy of each system was assessed by means of a receiver operating characteristic (ROC) curve analysis. The areas under the ROC curves (Az) which were obtained from each diagnostic method was analyzed by pair-wise comparisons of t-test and Bonferroni correction was made for those pair-wise comparisons. Comparisons of Az scores showed no significant difference (p>0.05) for the five diagnostic methods used.The results of this study showed that the diagnostic performance of all methods were similar in detection of proximal caries. Besides, for all observers, highest diagnostic accuracy was observed in sound teeth and the second highest diagnostic accuracy was observed in the inner dentin. Caries in the outer layer of enamel and in enamel-dentin junction or in the outer layer of dentin were most difficult to diagnose. However, best diagnosis of proximal caries in the outer layer of enamel were obtained by using semi-direct digital method and the highest correct diagnosis of proximal caries in enamel-dentin junction or in the outer layer of dentin were made by using conventional radiography. The highest correct diagnoses were made for caries in the inner dentin in dental volumetric tomography owing to cross- sectional images.