Fransızca literatürde Hz. Muhammed ve Kur'ân'a yaklaşımlar
Approaches to Muhammad and the Qur'an in French literature
Yazar: ENSAR YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MESUT OKUMUŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Din = Religion ; Dini iman = Religious faith ; Dini kavramlar = Religious concepts ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tez, giriş, üç ana bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde Fransız 
oryantalizmi ve kurumları ile, araştırmanın kaynakları hakkında bilgi verilmektedir.
Birinci bölümde; Fransızca literatürde Hz. Peygamber'e yaklaşımlar
incelenmektedir. Hz. Peygamber'in şahsiyeti, özel hayatı, peygamberlik öncesi durumu,
peygamberliği, samimiyeti, önceki dinlerle ilgisi ve sünnet (hâdis) konularına yönelik 
oryantalist yaklaşım ele alınmaktadır.
İkinci bölümde; Fransızca literatürde Kur'ân algısı konusu incelenmektedir. 
Kur'ân'ın tanımı, önceki din ve kültürlerle ilgisi, yazılması, toplanması ve çoğaltılması ile 
kompozisyonu ve içeriğine yönelik yaklaşımlar ele alınmaktadır.
Üçüncü bölümde; kıraat kavramı, kıraat farklılıklarının sebepleri, mevcut kıraatler,
farklı kıraatlerin durumu ve Mushaf'ın nihai şekli konuları ele alınmaktadır. Kıraatler 
konusu genellikle Fransız oryantalist Régis Blachère'in yaklaşımı çerçevesinde
incelenmektedir. Her bölümün sonunda bölümde ele alınan konuların genel bir tahlil ve 
değerlendirmesi yapılmaktadır.
Sonuç kısmında ise çalışmanın geneli üzerinde elde edilen bilgiler doğrultusunda 
varılan kanaat ve neticeler ifade edilmektedir. Fransızca literatürde Hz. Peygamber ve 
Kur'ân algısının on sekizinci yüzyıldan sonra yumuşamaya başladığı, on dokuzuncu ve 
yirminci yüzyılda, Kur'ân üzerine geniş araştırmalarla söylem farklılığının ortaya çıktığı,
söylemde yumuşama olmakla birlikte, eski anlayışı çağrıştıracak tarzda yaklaşımların 
devam ettiği, bu yaklaşımın Hz. Muhammed, Kur'ân tarihi ve kıraatler konusunda kendini 
gösterdiği, buna göre, Hz. Muhammed'in peygamber olmadığı, Kur'ân'ın vahiy değil 
Peygamber'in kendi sözü olduğu, nihaî şeklinin ise geleneğin katkılarıyla oluştuğu, ayrıca 
bu fikirlerin kıraatler konusuna yaklaşımda etkili olduğu, bu konuya Kur'ân'ın korunmadığı 
açısından yaklaşıldığı değerlendirilmiştir.

Abstract:
The thesis consists of an introduction, three main parts and a conclusion. In the 
introduction, information is given about French orientalism and its institutions and the 
sources of the research.
In the first part; Approaches to the Prophet are examined in the French literature 
of theology. The personality of the Prophet, his private life, his pre-prophetic status, his 
prophethood, his sincerity, his relationship with previous religions and the orientalist 
approach to the issues of sunnah (hadith) are discussed.
In the second part; The subject of perception of the Qur'an in the French 
literature is examined. The definition of the Qur'an, its relevance to previous religions 
and cultures, its writing, collection and reproduction, and approaches to its composition 
and content are discussed.
In the third part; The concept of Qirāʼāt, the causes of Qirāʼāt differences, the 
existing Qirāʼāts, the status of different Qirāʼāts, and the final form of the Mushaf are 
discussed. The subject of Qirāʼāts is generally studied within the framework of the 
French orientalist Régis Blachère's approach. At the end of each chapter, a general 
analysis and evaluation of the topics covered in the chapter is made.
In the conclusion part, the opinions and conclusions reached in line with the 
information obtained on the general study are expressed. Accordingly, in the French 
literature, Hz. The perception of the Prophet and the Qur'an began to soften after the 
eighteenth century. In the nineteenth and twentieth centuries, the diversity of discourse 
emerged with extensive research on the Qur'an. Although there is a softening in the 
discourse, it has been observed that the approaches that evoke the old understanding 
continue. It has been understood that this approach emerged about Muhammad, the 
history of the Qur'an and the Qirāʼāts. Accordingly, it has been evaluated that 
Muhammad was not a prophet, that the Qur'an was not a revelation but the Prophet's 
own word, and that its final form was formed by the contributions of tradition. In 
addition, it has been evaluated that these ideas are effective in the approach to the issue 
of Qirāʼāts and that this issue is approached in terms of not protecting the Qur'an.