Meme kanserinden korunmada kadınlara verilen eğitimin bilgi, tutum ve davranışları üzerine etkisi
The impact of education on women's knowledge, attitudes and behaviors in breast cancer prevention
Yazar: SABİRE İLKE EKİM YARDIM
Danışman: PROF. DR. MEHTAP KARTAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Hasta eğitimi = Patient education ; Kadın sağlığı = Women's health ; Kadınlar = Women ; Kitle taraması = Mass screening ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sağlık eğitimi = Health education ; Sağlıklı yaşam = Healthy life

Özet:
Türkiye'de yürütülen mamografi tarama çalışmalarına rağmen meme kanserlerinin önemli bir kısmı ileri evrede yakalanmaktadır. Bu nedenle kadınların meme kanseriyle ilgili farkındalıklarının arttırılması çok önemlidir.
Bu araştırmanın amacı, kadınların ihtiyaçlarına yönelik hazırlanan bir eğitim programının meme kanseriyle ilgili farkındalıkları, tarama davranışları ve sağlıklı yaşam davranışları üzerine etkisini incelemektir.
İzmir ilinde Aile Sağlığı Merkezine başvuran 40-69 yaş arası 460 kadına ön-değerlendirme formu uygulanmıştır. Randomizasyon sonrasında müdahale grubuna yaklaşık bir saat süren interaktif sunuma dayalı görsel bir eğitim modeli uygulanmıştır. Eğitimin etkilerini saptamaya yönelik eğitimin hemen sonrasında ve eğitimden 4-6 ay sonra, son değerlendirme formu müdahale ve kontrol gruplarına telefonda uygulanmıştır. 
Eğitim öncesi ve sonrası değerlendirmede müdahale grubunda bilgi puanları, risklerini doğru değerlendirme oranları ve kendi kendine meme muayenesini (KKMM) ayda bir düzenli yapma oranları anlamlı olarak artmıştır (p<0,001). Beslenme ve egzersizle ilgili ölçeğin puan ortalaması da eğitim sonrasında artmıştır (p<0,001). Ancak katılımcıların vücut kitle indekslerinde anlamlı değişiklik saptanmamıştır (p=0,430). Bu parametreler kontrol grubuyla karşılaştırıldığında bilgi düzeyleri ve riskin doğru değerlendirilmesinde müdahale grubu lehine anlamlı farklılık saptanmıştır (sırasıyla p<0,001 ve p=0,001). Eğitim sonrası mamografi çektirme oranı müdahale grubunda daha fazla saptanmıştır (p=0,040). Ancak KKMM açısından iki grup arasında anlamlı fark saptanmamıştır (p=0,634). Beslenme ve egzersiz puanları da müdahale grubunda daha yüksek bulunmuştur (sırasıyla p=0,039 ve p=0,025). 
Verilen eğitim meme kanseri farkındalığını arttırmada ve davranış değişikliği yaratmada etkili bulunmuş olsa da bu sonuçları topluma genelleyebilmek ve maliyet etkinliğini saptayabilmek adına ek çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Despite mammography screening efforts in Turkey, a significant number of breast cancers are still being detected in the advanced stage. So, it is very important for women to raise their awareness about breast cancer. 
The aim of this research is to assess the effects of a training program tailored to women's needs on their breast cancer awareness, screening behaviors and healthy lifestyle behaviors. 
A pre-evaluation form was applied to 460 women between 40-69 years old who applied to Family Health Center in İzmir province. After randomization a visual training model based on an interactive presentation, which lasted approximately one hour, was applied to the intervention group. Immediately after the training and 4-6 months after the training, the final evaluation form for assessing the effects was applied to the intervention and control groups via telephone. 
In the intervention group before and after the training, information scores, the correct evaluation ratios of risks and percentage of regular monthly breast self-examination has increased significantly (p<0.001). The mean score for healthy diet and exercise was also found high after the training (p<0.001). However, there was no significant change in body mass index of participants (p=0.430). When these parameters were compared with the control group, there was a significant difference in favor of the intervention group in terms of knowledge and correct risk assessments (p<0.001 and p=0.001, respectively). The rate of mammography after training in the intervention group were determined significantly high (p=0.040). However, there was no significant difference between the two groups in terms of Breast Self-Examination (p=0.634). Healthy diet and exercise scores were also higher in the intervention group (p=0.039 and p=0.025, respectively). 
Although given education has been effective in increasing breast cancer awareness and behavior change, additional studies are needed to generalize these results and to determine cost effectiveness.