Horon eşlik çalgılarının dans formuna etkisi: Trabzon yöresi Sallama Horonları (Düz horon) örneği
The effect of accompaniment instruments on horon dance form: The example of Trabzon region Sallama Horon (Düz horon)
Yazar: MUSTAFA BALÇIN
Danışman: DOÇ. DR. ZİNNUR GEREK
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bale ve Dans = Ballet and Dance ; Müzik = Music ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Bu araştırma, aynı kültüre mensup birbirine yakın bölgelerde yaşayan insanların geleneksel dans icralarındaki çeşitlenmelerin muhtemel bir nedeni olarak, dansa eşlik eden çalgıları ele almayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında Karadeniz Bölgesi'nde merkezi bir hüviyeti bulunan Trabzon yöresindeki birbirinden farklı çalgıların eşliğiyle, birbirinden farklı formlarda icra edilen danslar; form çeşitlenmeleri ve bu çeşitlilikte eşlik çalgıların muhtemel etkileri açısından incelenmiştir. Bu doğrultuda dansların icra formlarındaki bedensel devinimler incelenmiş, aralarındaki farklılıklar tespit edilmiş; bu danslara eşlik eden çalgılar akustik özellikleri itibarıyla söz konusu farklılıklarla ilişkilendirilmeye çalışılmıştır. Geleneksel danslara eşlik eden çalgıların akustik özellikleri PRAAT yazılımından yararlanılarak analiz edilmiş; yapılan analizler neticesinde tespit edilen farklılıkların dans icrası formlarındaki farklılıklara etkisi araştırılmıştır. Buna paralel olarak, yörede yaygın olarak tanınan dans ve eşlik çalgı icracılarıyla mülakatlar yapılmıştır. Bu mülakatlar ışığında, geleneksel dans formu çeşitlenmesiyle anlamlı biçimde ilişkilenen eşlik çalgı akustik farklılıkları noktasında yöre icracılarının uzman görüşüne başvurulmuştur. Çalışma sonucunda tespit edilen dans formu farklılıkları ile, danslara eşlik eden çalgıların akustik özellik farklılıkları arasında anlamlı paralellikler bulunduğu bulgulanmıştır. Bulgulanan bu sonuçlar, uzman görüşüne başvurulan yöre icracıları tarafından da doğrulanmaktadır. Araştırma sonuçlarının geleneksel dans formu çeşitlenmeleri konusuna yeni bir bakış açısı kazandıracağı düşünülmektedir.

Abstract:
This research aims to deal with the instruments accompanying the dance as a possible reason for the variation in traditional dance performances of people living in close proximity to each other belonging to the same culture. Within the scope of the research, dances performed in different forms with the accompaniment of different instruments in Trabzon region, which has a central identity in the Black Sea Region; form variations and the possible effects of accompaniment reeds in this diversity. In this direction, the bodily movements in the performance forms of the dances were examined and the differences between them were determined; The instruments accompanying these dances have been tried to be associated with these differences in terms of their acoustic properties. The acoustic properties of the instruments accompanying traditional dances were analyzed using the PRAAT software; The effects of the differences determined as a result of the analyzes made on the differences in dance performance forms were investigated. Parallel to this, interviews were conducted with dance and accompaniment instrument players who are widely known in the region. In the light of these interviews, the expert opinion of the local performers was sought on the acoustic differences of the accompaniment instrument, which are significantly related to the traditional dance form diversification. As a result of the study, it was found that there were significant parallels between the differences in dance form and the differences in acoustic properties of the instruments accompanying the dances. These results are also confirmed by the local performers whose expert opinion is sought. It is thought that the results of the research will give a new perspective to the traditional dance form variations.