M.Ö. 1200 civarı Geç Tunç Çağ
Erken Demir Çağ geçişinde ön Asya için bir model araştırması / Search for a model for the transition of Late Bronze Age / Early Iron Age in near east Around 1200 BC
Yazar: RASİH HALDUN AYDINGÜN
Danışman: PROF. DR. AYŞE TUBA ÖKSE
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
M.Ö. 13 ve 12. yy?larda dünyadaki iklim dengesizliklerinin yaşanmakta ve Avrasya stepleri ve Avrupa?nın tümünde büyük göçlerin görülmektedir. Yunan Anakarası ve Anadolu?da süren şiddetli kıtlık Miken ve Hitit krallıklarının esas ekonomik güçlerini aldıkları tarım ve hayvancılıktan elde edilen ürün fazlasını yok etmiştir. M.Ö. 16. yy?dan itibaren azalan tarımsal üretimin sebep olduğu gelir azalmasını Hititler çevre ülkeleri vasal olarak kendilerine bağladıktan sonra gelen vergiler ile ikame etmeye başlamışlardır. Bunun neticesi olarak çevrelerinde sürekli isyan eden ve büyük ve pahalı bir ordu ile kontrol altına alınması gereken bir dizi düşman toprak yaratmışlardır. Miken Dünyasında da halk saraylarda yaşayan kralların inşaat programlarında çalışmaktan ya da savaşlarına asker olarak gitmekten bıkmıştır. Bölge o sırada ciddi bir deprem fırtınası içindedir; Troya VI M.Ö. 1250 civarında depremle yıkılmıştır, M.Ö. 1200 civarında ise Mikenin önemli kenti Tiryns takip etmiştir. Bu yıkımı fırsat bilen halk ayaklanıp Miken, Pylos gibi kentleri yağmalamışlar ve daha da önemlisi saraylara vergi vermeyi durdurmuşlardır. Vergi gelmeyince Saray sistemi çökmüştür. Yerel yönetimler kendilerini bağlı insanları örgütleyip daha iyi yaşam koşullarının olduğu Levant ve Mısır Deltasına doğru göç etmelerini sağlamışlardır. Kontrolsüz kalan Lukka korsanları yağmanın ve yıkımın şiddetini arttırmışlardır. Hititler tüm bu gelişmeleri önlemeye çalışırken büyük bir deprem Ugarit?i vurmuştur. Hititler hem deniz kuvvetlerini hem de Mısır?dan gelen tahıl ithalatını kaybetmişler ve daha fazla dayanamamışlardır. Başkent Hattuşa düzenli bir şekilde terk edilmiş, pratik olarak Hitit imparatorluğu kendini lağvetmiştir. Ege Dünyası, Girit ve olasılıkla Sicilya ve Sardinya?dan yeni halklar gelip Levant?a yerleşip yerli halklarla birlikte yaşamaya ve karşılıklı etkileşime girmişlerdir. Mısır önce Libya?dan gelen iki, ardından da Levant üzerinden gelen bir istila dalgasını savuşturmuştur ancak iklim değişikliği Nil?in debisini azaltmış ve Mısır yavaş bir çöküşe girmiştir. Benzer bir biçimde Asur Krallığı da uzun bir çöküş sürecine girmiştir. Tüm bu çöküşün ardından M.Ö. 1. Binde, İtalya?dan Levant?a kadar olan bölgede yepyeni bir uygarlık ortaya çıkmıştır.

Abstract:
13th and the 12th centuries BC was a time of unstable climate all over the Western Europe, Eurasia and Mediterranean Basin. This situation was affecting both Mycenaean and Hittites kingdoms which were basing their strength on the agricultural surplus produced and taxed in their land. Beginning from 16th century BC, agricultural production declined and especially The Hittites tried to fill the missing revenues with plundering and tributes from their neighboring countries, thus creating a large belt around their core area always ready to revolt on the first occasion available. Hittites became obliged to run a very heavy and expensive army to be able to control them, which was only aggravating their economic problems in the long run. In the Mycenaean World the people were tired of fighting in the Kings? armies and working in their luxurious construction programs. By that time, The Eastern part of Mediterranean basin was in an earthquake storm; Troy VI was destroyed around 1250 BC, Tiryns of Mycenae followed around 1200 BC, which triggered their people?s revolt against the King and palace. This pattern of revolt was repeated in Pylos, Mycenae and other palace centers. People stopped paying their taxes to the palaces, which effectively sent them into complete collapse instantaneously. In this chaos, local organizations of Damos and probably the temples helped and organized people to immigrate to much better places, such as Levant and Nile?s Delta. Mycenaean World had both a sufficient maritime stock and navigation skills to realize this. 
Notorious pirates of the Lukka land, now unchecked, aggravated the destruction of the cities. Hittites were aware of the situation, sent their navy. Unfortunately early in 12th century BC, Ugarit was completely destroyed by an earthquake and the following tsunami, and in one foul stroke Hittites lost their navy and thus the ability to defend their grain imports route from Egypt for which they were dependent for their very survival. Then, Hattusa is abandoned and Hittites Empire ceased to exist. New people from Aegean World, Crete and probably from Sardinia and Sicily settled in Levant and seemed to coexist, surprisingly peacefully, with the locals to create a new civilization in the 1st Millennium BC. Egypt has to deal with two invasions form the West and one from the East. Both were repulsed but Egypt, like Assyrian Kingdom, entered a phase of slow decline, to never recover to its world leader status again.