D vitamininin kognisyon, fiziksel fonksiyon ve ultrasonografik cilt, cilt altı yağ dokusu ve kas ölçümleri üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of vitamin d on cognition, physical function and ultrasonographic measurements of skin, subcutaneous fat tissue and muscle measurements
Yazar: YAHYA DOĞAN
Danışman: PROF. DR. BAYRAM KAYMAK
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Adipoz doku = Adipose tissue ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlev = Cognitive function ; El kavrama kuvveti = Hand grip strength ; Fiziksel faktörler = Physical factors ; Kaslar = Muscles ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Doğan, Y., D vitaminin Kognisyon, Fiziksel Fonksiyon ve Ultrasonografik Cilt, Cilt Altı Yağ Dokusu ve Kas Ölçümleri Üzerine Etkilerinin  Değerlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı, Uzmanlık Tezi, Ankara, 2021. Bu çalışmanın amacı, D vitamini düzeyi ile cilt, cilt altı yağ dokusu ve kas kalınlığı, kognitif ve fiziksel fonksiyon arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Çalışmaya 200 erişkin birey (125 kadın, 75 erkek) alındı. Bireylerin demografik/klinik özellikleri ve vücut kitle indeksi (VKİ), bel ve kalça çevresi kaydedildi. Ultrasonografi (US) ile el dorsumundan ve önkol, kol ve uyluk ön yüzlerinden cilt, cilt altı yağ dokusu ve kas kalınlıkları ölçüldü. Kas kuvveti; el kavrama kuvveti ile, fiziksel performans ise; yürüme hızı, zamanlı kalk ve yürü testi (TUG) ve 5 tekrarlı otur kalk testi (CST) ile değerlendirildi. Kognitif fonksiyon için Standardize Mini Mental Test (SMMT) kullanıldı. Hastalar D vitamini düzeyine göre (eksiklik olan; <20 ng/ml ve olmayan; ≥20 ng/ml) iki gruba ayrıldı. Hastaların %61'inde D vitamini eksikliği saptandı. Demografik/klinik özellikler karşılaştırıldığında; sadece D vitamini eksikliği olan kadınların daha genç olduğu saptandı (p<0.05). İki grup karşılaştırıldığında; D vitamini eksikliği olan kadınlarda, tüm yağ kalınlıklarında, önkol kas kalınlığında ve SMMT skorunda artış, erkeklerde ise sadece CST süresinde artış gözlendi (tüm p<0.05). Yağ kalınlıklarını etkileyen faktörler için yapılan lojistik regresyon analizinde; kadınlarda önkol ve kol, VKİ ve D vitamini eksikliği ile, uyluk ise VKİ, D vitamini eksikliği ve yaş ile ilişkili, erkeklerde ise; önkol ve kol VKİ ve D vitamini eksikliği ile, uyluk anterioru ise VKİ ve yaş ile ilişkili saptandı (tüm p<0.05). CST için yapılan regresyon analizinde; erkeklerde yaş ve D vitamini eksikliği, kadınlarda ise yaş ve egzersiz bağımsız olarak ilişkili saptandı (tüm p<0.05). Sonuç olarak D vitamini eksikliği; kadınlarda yağ dokusunda artış ile, erkeklerde ise CST süresinin uzaması ile ilişkili saptandı. Bölgesel yağ dokusu kalınlıklarının US ile ölçümü, D vitamini eksikliğinde vücut kompozisyonunu ortaya koymada faydalı olabilir. D vitamini düzeyinin vücut kompozisyonu ve fiziksel/kognitif fonksiyonlar üzerine etkisini araştırmak için örneklem sayısı daha fazla olan ve daha yaşlı popülasyonda prospektif çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: El kavrama kuvveti, güç, kuvvet, performans, ultrason

Abstract:
Doğan, Y., Evaluation of the Effects of Vitamin D on Cognition, Physical Function and Ultrasonographic Measurements of Skin, Subcutaneous Fat Tissue and Muscle Measurements, Hacettepe University Medical School, Thesis In Physical and Rehabilitation Medicine, Ankara, 2021. In this study, we aimed to evaluate the relationship between vitamin D level and skin, subcutaneous fat and muscle tissue thicknesses, cognitive status and physical function. 200 adults (125 F, 75 M) were included in the study. Demographic/clinical characteristics, body mass index (BMI), waist and hip circumference measurements were recorded. Skin, fat and muscle tissue thickness were measured from the hand dorsum, anterior sides of the forearm, arm, and thigh by ultrasonography. Muscle strength was evaluated with handgrip strength. Physical performance was evaluated by gait speed, timed up and go test (TUG), 5 times sit to stand test (CST). Standardized Mini Mental Test (SMMT) was used to assess cognitive functions. Patients were divided into two groups according to their vitamin D levels (deficient; <20 ng/ml and normal; ≥20 ng/ml). Vitamin D deficiency was found in 61% of the patients. Women with vitamin D deficiency were found to be younger (p<0.05). In women with vitamin D deficiency; all fat and forearm muscle thicknesses and SMMT scores were increased while in men, an increase in only CST duration was observed (all p<0.05). In logistic regression analyses for factors affecting the fat thickness; forearm and arm were associated with BMI and vitamin D deficiency, while thigh was associated with BMI, vitamin D deficiency and age in women (all p<0.05). In men; forearm and arm values were associated with BMI and vitamin D deficiency, and thigh was associated with BMI and age (all p<0.05). In regression analyses for CST; age and vitamin D deficiency were found to be independently related in men, and age and exercise in women (all p<0.05). In conclusion, vitamin D deficiency was found to be associated with an increase in adipose tissue in women and prolonged CST in men. Measurement of regional adipose tissue thickness with ultrasound may be useful in revealing body composition in vitamin D deficiency. To this end, prospective studies with larger sample sizes and older populations are needed.
Key Words: Hand grip strength, performance, power, strength, ultrasound