Ratlarda deneysel tam katlı deri yaralarının iyileşmesi üzerine propolis ve moringa oleifera yağının etkisi
The effect of propolis and moringa oleifera oil on the healing of experimental full-thickness skin wounds in rats
Yazar: BESTAMİ YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET CENGİZ HAN
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıklar Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Bitkisel yağlar = Plant oils ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Moringa oleifera = Moringa oleifera ; Propolis = Propolis ; Sıçanlar = Rats ; Yara iyileşmesi = Wound healing ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
Bu çalışma Propolis (PO) ve Moringa oleifera (MO) yağının ratlarda tam katlı deri yaralarındaki iyileştirici etkisini makroskobik, histopatolojik ve moleküler düzeyde tespit etmek amacıyla yapıldı.
Çalışma kapsamında iki aylık 42 adet dişi Wistar albino rat kullanıldı. Ratlar rastgele ve her grupta 14 adet olacak şekilde üç ana gruba ayrıldı. Her bir ana grup ise yedişer adetlik iki alt gruba ayrıldı. Tüm ratlarda genel anestezi altında sırt median hattının her iki yanında 0.5 cm çaplı punch biyopsi ile iki adet tam katlı açık deri yarası oluşturuldu. Postoperatif dönemde yara üzerine birinci gruba ait hayvanlarda Propolis'in sıvı ekstraktı, ikinci gruba Moringa oleifera'nın soğuk sıkım yağlı solüsyonu uygulanırken üçüncü grup olan kontrol grubunda ise cold krem uygulaması (K) yapıldı. Operasyondan sonraki 7. ve 14. günlerde her üç gruptan 7'şer adet rat ötenazi edilerek yara bölgelerinden sağlam deri kısımlarını da içeren deri örnekleri histopatolojik ve mRNA analizler (TNFα, BCL-2 ve BAX) için alındı. Kan örnekleri alınarak biyokimyasal kan parametrelerine bakıldı.
Çalışmanın sonuçlarına göre 7. ve 14. günlerde yara alanı bakmından gruplar arası farklılıklar istatistiksel olarak önemli bulundu. İkili karşılaştırmalarda PO ve MO gruplarındaki yara alanlarının K grubuna göre anlamlı düzeyde azaldığı saptandı. MO grubu yara alanı büyüklüğü ile PO grubunda ölçülen yara alanı arasındaki fark istatistiksel olarak önemsiz bulundu. 
Grupların 7. günde yangısal hücre infiltrasyonu şiddeti çoktan aza doğru K, PO ve MO şeklinde sıralandı. Fibroblastik gevşek bağ doku artışı K grubunda PO ve MO gruplarına göre daha hafif şiddetteydi. Yara bölgesindeki vaskuler proliferasyon yönünden sıralama çoktan aza doğru MO, PO ve K grubu şeklindeydi. Grupların 14. günde yangısal hücre infiltrasyon şiddeti MO ve PO gruplarında yok denecek kadar azalmıştı. Grup K'da ise 7. güne göre çok daha hafif bir şiddete sahipti. Fibroblastik gevşek bağ doku artışı tüm gruplarda 7. güne göre daha şiddetliydi. Vasküler proliferasyon yönünden tüm gruplarda 7. güne göre belirgin bir artış gözlendi. Bu artışın sıralaması çoktan aza doğru MO, PO ve K grubu şeklindeydi. Grup K'da epitelizasyonun tamamlanmadığı hayvanlar varken, MO ve PO gruplarında epitelizasyon tüm hayvanlarda tamamlanmıştı, ancak epitel tabakasının kalınlığı MO grubunda propolise göre daha kalındı. 
TNFα ve BAX genlerinin mRNA ekspresyonunda önemli farklılıklar gözlenirken, BCL-2 geni için farklar anlamlı değildi. TNFα ve BCL-2 genlerinin expresyonu açısından en yüksek artış PO ile tedavi edilen grupta tespit edildi.
Elde edilen veriler, doğal birer ürün olan PO ve MO yağının topikal uygulamasının yara iyileşmesi üzerine olumlu etkisinin olduğunu, fibroblastik aktiviteyi ve vasküler proliferasyonu artırarak, epitelizasyonun tamamlanma süresini kısaltarak hızlı, etkili ve güvenli yara iyileşmesi sağladıklarını göstermektedir.

Abstract:
This study was carried out to determine the curing effect of Propolis and Moringa oleifera oil on the full thickness skin wounds at macroscopic, histopathological and molecular level. 
For the study 42 female Wistar albino rats were used. The rats were divided into three groups each containing 14 rats. Each groups were divided in to two subgroups containing 7 rats. On each rat two full thickness open skin wounds of 0.5 cm diameters were formed at two sides of dorsal median line. At the postoperative period the wounds of the first group was treated with a liquid extract of propolis, while a cold press Moring oleifera olil was applied in the the second group. The control group was treated with a cold cream. The rats were sacrificed on postoperative7th and 14th days and samples from the wounded area of skin including the intact parts for histopathologic and mRNA analysis. For biochemical analyses bloodsamples were collected. 
With respect to wound area, differences among groups were found statistically significant. Multiple comparisons between groups indicated that wound area in PO and MO groups were significantly lower than that in control group while the diffrence between PO and MO groups was not significant.

With respect to inflammatory cell infiltration of the groups on 7th day was in the order from lower to higher as control, PO and MO. Control group showed a lower growth rate of loose fibroblastic conntective tissue was than in PO and MO groups. Vascular proliferation within the wound area was the highest in MO and lowest in control group. Inflammatory cell infiltration on the 14th day in MO and PO was as low as abscent while in control group it was lower than that on 7th day. An appearent increase in vascular proliferation was visible in all three groups in the order from lower to higher as MO, PO and control. Epithelization was completed in all individuals of MO and PO groups while there were still animals in control group where epithelization was not completed. The tickness of epithel layer in MO group was higher than that in PO group.
Significant differences with respect to mRNA expression of TNFα and BAX genes were observed while the differences for BCL-2 gene was not significant. Treatment with propolis resulted in the highest increase in the expression of TNFα and BCL-2 genes.
The findings of this study indicated that application of PO and MO oil had a positive effect on wound healing, by enhancing fibroblastic activity and vascular proliferation as well as by shortening the epithelization process which results in a rapid, effective and safe wound healing.