Tuztaşı (Çanakkale) altın cevherleşmesini oluşturan çözeltilerin kökeni ve karakteristikleri
Characteristics and origin of ore-forming fluids of the Tuztaşi (Çanakkale) gold mineralization
Yazar: FATİH ÖZBAŞ
Danışman: PROF. DR. NURULLAH HANİLÇİ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Jeoloji Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Tuztaşı (Çanakkale-Ayvacık) Au cevherleşmesi, Biga Yarımadası'nda bulunmaktadır. Bölge, pek çok epitermal Au-Ag (Ağı Dağı, Kirazlı, Kısacık, Şahinli, Koru, Madendağ), porfiri Au-Cu-Mo (Halilağa, Tepeoba), skarn tipi Pb-Zn±Cu (Handeresi, Bağırkaçdere, Culfaçukuru) yataklarıyla birlikte çok önemli bir madencilik bölgesidir. Tuztaşı Au cevherleşmesinin bulunduğu alanda yaşlıdan gence doğru; (i) Kazdağ Metamofiklerine ait Orta Karbonifer yaşlı Sütüven Formasyonu, (ii) Geç Kratese yaşlı Çetmi Ofiyolitik Melanjı'na ait birimler, (iii) Oligo-Miyosen yaşlı Evciler Plütonu ve (iv) Geç Miyosen yaşlı İlyasbaşı Formasyonu yer alır. 
Tuztaşı Au cevherleşmesine ait kuvars damarları, çalışma alanında dört farklı bölgede yüzey vermektedir. En uzun damar, kesikli olarak 2 km boyunca devam eden ve "Ana Kuvars Damarı" olarak adlandırılan K50D doğrultusunda yer alır ve 40° KB eğimlidir. Cevherleşme ve çevresinde arjillik ve propilitik alterasyonlar gözlenir. Kuvars damarlarının parlak kesitlerinde hematit, zonlu hematit, zonlu götit, pirit ve nabit altın mineralleri gözlenmiştir. 
Kuvars damarlarında genellikle kokart, sakarodial, tarak, breşik, karbonat nedeniyle oluşan boşluklu (vuggy) dokular gözlenmiştir. Ana Kuvars Damarı'nın altın içeriği en yüksek 4,02 ppm olup ortalama 1,07 ppm'dir. Kuvars minerallerinde yapılan sıvı kapanım çalışmalarında ilk buz ergime sıcaklığı (Te °C) değerlerinin -40,1 ile -36 °C arasında değiştiği, ortalama homojenleşme sıcaklığı (Th°C) 221°C ve ortalama tuzluluk ise %0,7 NaCl olduğu belirlenmiştir. Katodoluminesans çalışmalarında, kuvars minerallerinin çoğunlukla tek bir çökelim fazında geliştiği gözlenmiştir. Kuvars minerallerinde yapılan SEM-EDX analizlerinde Cu, Fe, S, Pt ve Sb gibi elementleri yüksek değerlerde içeren çeşitli mineraller tespit edilmiştir. Ana Kuvars Damarı'na ait kuvarslardan yapılan oksijen izotop analizleri 6,7 ile 8,6 arasında değişmektedir (δ18O ‰ SMOV). Oksijen izotop değerleri ve homojenenleşme sıcaklığı birlikte değerlendirildiğinde altın taşıyan çözeltinin meteorik kökenli olduğu tespit edilmiştir. 
Alterasyon tipi, mikrotermometrik veriler ve kuvars dokuları bağlamında, Tuztaşı Au cevherleşmesi düşük sülfidasyon tip bir epitermal Au cevherleşmesi olarak tanımlanabilir.

Abstract:
Tuztaşı (Çanakkale-Ayvacık) gold mineralization is located in the Biga Peninsula. The region is a significant mining area, hosting numerous epithermal Au-Ag (Ağı Dağı, Kirazlı, Kısacık, Şahinli, Koru, Madendağ), porphyry Au-Cu-Mo (Halilağa, Tepeoba), and skarn-type Pb-Zn±Cu (Handeresi, Bağırkaçdere, Culfaçukuru) deposits. In the area where Tuztaşı gold mineralization is found, the following units are present from old to young: (i) Middle Carboniferous Sütüven Formation of the Kazdağ Metamorphics, (ii) Late Cretaceous Çetmi Ophiolitic Melange units, (iii) Oligo-Miocene Evciler Pluton, and (iv) Late Miocene İlyasbaşı Formation.
The quartz veins associated with the Tuztaşı Au mineralization are exposed in four different areas within the study area. The longest vein, known as the "Main Quartz Vein" occurs discontinuously along a 2 km stretch and is oriented in the N50E direction with a dip of 40° degrees towards the northwest (NW). The mineralization and its surroundings exhibit argillic and propylitic alterations. In the polished sections of the quartz veins, hematite, banded hematite, banded goethite, pyrite, and native gold minerals have been observed.
The quartz veins, various textures such as cockade, comb, saccharoidal, brecciated and carbonate replacement vuggy textures are commonly observed. The gold content in the Main Quartz Vein reaches a maximum of 4.02 ppm with an average of 1.07 ppm. Fluid inclusion studies on quartz minerals indicate eutectic temperature (Te °C) values ranging from -40.1 to -36 °C, an average homogenization temperature (Th°C) of 221 °C, and an average salinity of 0.7% NaCl. Cathodoluminescence studies reveal that quartz minerals predominantly developed in a single precipitation phase. SEM-EDX analyses of quartz minerals from the Main Quartz Vein have identified various minerals containing high levels of elements such as Cu, Fe, S, Pt, and Sb. Oxygen isotope analyses of quartz from the Main Quartz Vein show values ranging from 6.7 to 8.6 (δ18O ‰ SMOW). When evaluated together with homogenization temperature, it is determined that the gold-bearing solution has a meteoric origin.
Based on the alteration type, microthermometric data, and quartz textures, the Tuztaşı gold mineralization can be characterized as a low-sulfidation type of epithermal gold mineralization