Asthma self-management anketinin Türkçe versiyonunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
The reliability and validation study of Turkish version of asthma self-management questionnaire
Yazar: ARZU ÇALIŞGAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ŞÜKRÜ ŞENOCAK
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Astım = Asthma ; Faktör analizi = Factor analysis ; Geçerlik = Validity ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Türkçe çeviri = Turkish translation

Özet:
Astım çeşitli uyaranlara karşı artış göstermiş bir havayolu duyarlılığıdır. Astım tedavisi kontrol odaklıdır. Hekime başvuran her hastada öncelikle astım kontrol düzeyi belirlenmelidir. Astım düzeyini kontrol altına almaya yarayan en önemli etken astım hakkında yeterli bilgiye sahip olmaktır. Çalışmamızda amaç astım kontrolü için önemli rol oynayan bilgi düzeyini ölçme amaçlı kullanılan 2007 yılında Susan D. Schaeffer ve Hossein N. Yarandi tarafından hazırlanmış bir ölçek olan "Asthma Self Management" anketinin Türkçe versiyonunun güvenilirlik ve geçerliliğini ortaya koymaktır.
Türkçe adaptasyon: Asthma Self Management anketinin Türkçe çevirisi uzman iki çevirmen tarafından yapılmış ve uzman hekimler tarafından iki metin incelenmiş ve bir çeviri metni üzerinde mutabık kalınmıştır.
Veri Toplama Süreci: Anket Medeniyet Üniversitesi Sağlık Bakanlığı Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Alerji ve İmmünoloji Polikliniği'nce takip edilen 202 hastaya uygulanmıştır.
Geçerlilik ve Güvenilirlik: Anketin içsel tutarlılığını incelemek amacıyla Cronbach Alpha Katsayısı hesaplanmış ve 0,555 olarak bulunmuştur. Sınıflar arası güvenilirlik Yarıya Bölme Yöntemi yaklaşımı ile hesaplanmıştır. Anketin ilk ve son 12 sorusu arasındaki Spearman Brown katsayısı 0,795 olarak bulunmuştur. Bu hesaplamalar ölçeğin sınıflar arası güvenilirliğinin yüksek olduğunu göstermiştir.
Anketin Yapı Geçerliliği Açıklayıcı Faktör Analizi ile incelenmiştir. Faktör Analizi uygulamasına geçmeden önce Kaiser Meyer Olkin Testi ile örneklem büyüklüğünün yeterliliği test edilmiştir. (KMO=0,577). Örneklem büyüklüğünün Faktör Analizi uygulanması için yeterli olduğu görülmüştür.
Faktör yapısının ortaya çıkarılmasında "Temel Bileşenler Analizi" yaklaşımı uygulanmıştır. Faktör Analizi sonucunda 10 faktörlü bir yapı oluşmuştur. Oluşan bu 10 faktör toplam varyansın %63,7'sini açıklamıştır.
Bu analizler doğrultusunda "Astım Self Management" anketinin Türkçe versiyonunun geçerlilik ve güvenilirliği sağlanmıştır.

Abstract:
Asthma is a reaction of body to various triggers. Asthma treatment is based on disease control. Every physician should firstly evaluate asthma control level during visits. The best way to control asthma is having enough knowledge about the disease. Our aim to study is to validate Turkish Version of "Asthma Self-Management Questionnaire" which is created by Susan D. Schaffer and Hossein N. Yarandi at 2007.
Adaptation: Asthma Self-Management Questionnaire was translated by two experienced translator. Than two other specialists evaluated the translated texts and they agreed on final translated text.
Data Collection: Turkish translation of Asthma Self-Management Questionnaire was applied to 202 patients at Medeniyet University Ministry of Health Göztepe Training and Research Hospital Clinic of Allergics and Immunology.
Validity and Reliability: Cronbach Alpha coefficient was calculated in order to assess internal consistency of questionnaire (=0,555). Reliability between classes was evaluated by using Split Half Method. The correlation between first and last 12 questions was 0,795 (Spearman Brown Correlation Coefficient). These calculations show that the reliability between classes is quite high.
Construct validity of questionnaire was inspected with Exploratory Factor Analysis. Before applying factor analysis Kaiser Meyer Olkin test was used to assess the sufficiency of sampling size. Study sample is enough for factor analysis (KMO=0,577)
Principal Components Analysis was used to discover the structure of components. A structure with 10 components was found. These components explained 63.7% of total variance.
As a consequence the validation of Turkish version of "Asthma Self-Management Questionnaire" is approved.