Atatürk Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü öğrencilerinin beslenme durumları ile yeme farkındalığı ve sezgisel yeme davranışları arasındaki ilişki
The relationship between nutritional status and eating awareness and intuitive eating behaviors of Atatürk University Department of Nutrition and Dietetics students
Yazar: KÜBRA İSPİR
Danışman: PROF. DR. SEVİNÇ YÜCECAN
LOKMAN HEKİM ÜNİVERSİTESİ / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Yeme davranışı = Eating behaviour ; Yeme farkındalığı = Mindful eating ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırma, Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü öğrencilerinin beslenme durumları ile yeme farkındalığı ve sezgisel yeme davranışları arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla Şubat 2022- Nisan 2022 tarihleri arasında 232 (17'si erkek, 215'i kız) öğrenci ile yapılmıştır. Araştırmacının hazırladığı anket formu öğrenciler ile  yüz yüze görüşülerek uygulanmış ve çalışmanın verileri bu yöntemle elde edilmiştir. Çalışmaya dahil olan öğrencilerin yeme farkındalık seviyeleri, "Yeme Farkındalığı Ölçeği (YFÖ-30)", sezgisel yeme davranış seviyeleri ise "Sezgisel Yeme Ölçeği-2 (SYÖ-2)", yemenin davranışsal ve bilişsel bileşenleri ise "Üç Faktörlü Yeme Ölçeği (ÜFB)" ile belirlenmiştir. Öğrencilerin beslenme durumlarını değerlendirmek amacıyla geriye dönük hatırlatma yöntemi ile 24 saatlik besin tüketim kaydı alınmış ve antropometrik ölçümleri öz bildirime dayalı olarak elde edilmiştir. Araştırma sonuçları; dördüncü sınıfta öğrenim gören öğrencilerin YFÖ-30 puan ortalamasının (3.8±0.3) birinci (3.5±0.6) ve ikinci sınıfta (3.5±0.5) öğrenim gören öğrencilerin puan ortalamasından daha yüksek olduğunu ve (p<0.05) cinsiyetler arası öğrencilerin YFÖ-30 puan ortalamaları arasındaki farkın önemli olduğunu göstermiştir (p<0.05). Dördüncü sınıfta öğrenim gören öğrencilerin SYÖ-2 puan ortalamasının (3.9±0.5) da birinci (3.5±0.5) ve ikinci sınıfta (3.6±0.7) öğrenim gören öğrencilerin SYÖ-2 puan ortalamasından daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0.05).  Sınıflar arası öğrencilerin TEFQ puan ortalamaları arasındaki fark ise istatiksel açıdan önemsizdir (p>0.05). Araştırma sonuçları ayrıca; öğrencilerin ortalama YFÖ-30 puanı ile SYÖ-2 toplam puan ortalamaları arasında güçlü, pozitif yönlü bir ilişki olduğunu da  göstermiştir (p<0.01). Yine öğrencilerin ortalama SYÖ-2 puanı ile YFÖ-30 alt faktörlerinden 'yeme kontrolü', 'farkındalık', 'yeme disiplini', 'bilinçli beslenme' ve 'enterferans' arasında pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur (p<0.05). Öğrencilerin ortalama YFÖ-30 puanı ile 'duygusal nedenler yerine fiziksel nedenlerden yeme, 'açlık tokluk sinyallerine güvenme' ve 'beden-besin seçimi' uyumu arasında da pozitif yönlü güçlü bir ilişki saptanmıştır (p<0.01). Bu çerçevede, sağlıklı yeme tutum ve davranışlarının kazanılmasında özellikle sezgisel yeme ve yeme farkındalığı yetisinin beslenme durumu üzerinde etkili olabileceği, ancak etkinliğinin  tam olarak saptanabilmesi açısından bu konuda daha geniş örneklemler ile daha ileri düzeyde çalışmaların yapılması öngörülmektedir. Ayrıca araştırma sonuçları  öğrencilerin sadece %4.8'inin sağlığı geliştirici düzeyde aktif olduğunu göstermektedir. Fiziksel ve ruhsal sağlık için; fiziksel aktivitenin de  günlük yaşam içine adapte edilerek ve davranış değişikliğiyle bir yaşam biçimine dönüştürülmesi gerekmektedir. Bu nedenle  öğrencilerin bir yaşam boyu  sağlıklı beslenme ve düzenli fiziksel aktivite alışkanlığı kazanmasını teşvik etmek ve sürdürülebilir kılmak çok  önemlidir. 
Anahtar Kelimeler: Yeme davranışı, Yeme farkındalığı, Sezgisel yeme, Beslenme durumu.

Abstract:
This study evaluated the relationship between nutritional status, eating awareness and intuitive eating behaviors of university students studying at Atatürk University, Faculty of Health Sciences, Department of Nutrition and Dietetics. It was conducted on 232 (17 male and 215 female) students between February 2022 and April 2022. The questionnaire form prepared by the researcher was applied face-to-face with the students and the data of the study were obtained by this method. The students participating in the study; Eating awareness levels were determined by "Eating Awareness Scale (EAS-30)", intuitive eating behavior levels were determined by "Intuitive Eating Scale-2 (IES-2)", behavioral and cognitive components of eating were determined by "Three-Factor Eating Scale (TEFQ)". In order to determine the nutritional status of the students, food consumption records were taken for 24 hours with the retrospective reminder method, in addition, anthropometric measurements were obtained based on self-report. Research results has shown the EAS-30 mean score of the fourth grade students (3.8±0.3) is higher than the EAS-30 score average of the first (3.5±0.6) and second grade (3.5±0.5) students (p<0.05); and the difference between the mean EAS-30 scores of students between gender was found to be statistically significant. (p<0.05).  It was also found that the IES-2 mean score of the fourth grade students (3.9±0.5) was higher than the mean score of the first (3.5±0.5) and second grade (3.6±0.7) students in the IES-2. (p<0.05). The difference between the mean TEFQ scores of students between grades is statistically insignificant. (p>0.05). In addition, research results; showed that there is a strong, positive and significant relationship between the average EAS-30 score of the students and the total mean IES-2 score of the students. (p<0.01). Besides, it was found between the IES-2 average of the students and the EAS-30 sub-factors; eating control ,awareness, eating discipline, conscious eating and interference (p<0.05). A strong positive correlation was also found between the average EAS-30 of the students and 'eating for physical rather than emotional reasons, body- food choice, emotional reasons (p<0.01). In this context, it is foreseen that especially intuitive eating and eating awareness may be effective on the nutritional status in the acquisition of healthy eating attitudes and behaviors, but further studies with larger sampling should be conducted in order to fully determine its effectiveness. In addition, the results of the research show that only 4.8% of the students are active at a health promoting level. For physical and mental health needs to be adapted physical activity into everyday life and transformed into a lifestyle with behavioral change. For this reason, it is very important to encourage and sustain a lifelong habit of healthy eating and regular physical activity in students.
Key Words: Eating behaviors, Eating awareness, Intuitive eating, Nutritional status.