İslâm düşüncesinde kötülük problemi ve Ziyaeddin el-Kemâlî'nin "Allah Adâleti" adlı eseri
The problem of evil in the Islâmic thought and ḏiyā al-Dīn al-Kamālī's "Allah Adâleti̇" (The justice of God)
Yazar: FUNDA ERBAY
Danışman: PROF. DR. MEHMET CÜNEYT KAYA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Adalet = Justice ; Allah = God ; Kötülük = Evil ; Tanrı = God ; Ziyaeddin Kemali = Ziyaeddin Kemali ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kökleri kadim geleneğe dayanan kötülük problemi her dönemde düşünürler tarafından tartışılmış ve probleme çözümler getirilmeye çalışılmıştır. Âlemde meydana gelen kötülükler karşısında düşünürler Tanrı'nın varlığı aleyhinde veya lehinde problemi ele almışlardır. Bazı düşünürler tarafından kötülükler karşısında salt iyi bir Tanrı'dan bahsetmek mümkün değilken, bazıları kötülüğün varlığıyla Tanrı'nın adâleti ve kudretinin çelişmediğinden bahsetmişlerdir.
Bu çalışmamızda genel itibariyle kötü olanın, kötülük olgusunun Antik Yunan Felsefesi'nde ele alınmasından başlayıp kötülüğün filozoflar tarafından tanımlarına ve türlerine değinilerek İslâm Düşünde Tarihindeki üç ekol olan kelâm felsefe ve tasavvufun bu meseleye bakışları değerlendirilmiştir. Genel itibariyle iyimser bir tavırla karşımıza çıkan İslâm düşünürleri Tanrı'nın varlığıyla kötülüklerin çelişmediğini temellendirmeye çalışmışlar konuya dair birçok örnek ve deliller sunmuşlardır. Problemi aynı minvalde ele aldığını gördüğümüz Cedîdci akımın temsilcilerinden Ziyâeddin Kemâlî'nin Allah Adâleti metni referans alınarak onun kötülük problemine karşı görüşleri aktarılmaya çalışılmıştır. Allah Adâleti metninde, kötülük problemine iyimser ve yapıcı bir tarzda yaklaşan Kemâlî, kötülük olgusunun Tanrı'nın hikmeti ve adâletiyle çelişmediğine değinmiş kıssalar ve âyetlerden örnekler vererek konuya dair temellendirmeler yaparak çözümler üretmeye çalışmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Kötülük, Tanrı, Kemâlî, Adâlet, Hikmet

Abstract:
The problem of evil which has its origins in the ancient tradition has always been discussed by thinkers in every period and attempts have been made to solve the problem. In the face of evil that is taking place in the universe, thinkers have addressed the problem against or in favor of God's existence. While speaking of a pure good God is not possible for some thinkers in the face of evil, some mentioned that the existence of evil does not contradict God's justice and might.
In this study, starting from ancient Greek philosophy's address of that which is evil, the phenomenon of evil, the point of view of Kalam, philosophy, and Sufism on the problem of evil, which are the three schools in the History of İslâmic Thought, is evaluated. İslâmic thinkers, who generally come across with an optimistic attitude, have tried to justify that evil does not contradict the existence of God, have provided many examples and evidence on the subject. By taking Ḏıyā Al-Dīn Al- Kamālī's God's Justice as a reference, who is one of the representatives of the Jadidist movement, which deals with the problem in the same manner, it was attempted to convey his views on the problem of evil. In God's Justice, where we see Kemālī approach to the problem of evil in an optimistic and constructive way, he touches upon that the phenomenon of evil does not contradict the wisdom and justice of God and tries to find solutions by giving examples from parables and verses from the Quran, by doing groundings about the subject.
Keywords: Evil, God, Kemālī, Justice, Wisdom