E-öğrenme ile ilgili hazır bulunuşluk, memnuniyet ve engel faktörlerinin ilişkisel analizi
Correlational analysis of readiness, satisfaction and barrier factors related to e-learning
Yazar: ZÜLKÜF NARLIKAYA
Danışman: DOÇ. DR. ÖZCAN DEMİR
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Teknoloji ve Bilgi Yönetimi Ana Bilim Dalı / Teknoloji ve Bilgi Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Yönetim Bilişim Sistemleri = Management Information Systems

Özet:
E-öğrenme yükseköğretimde giderek daha yaygın ve önemli hale gelmiştir. E-öğrenme erişebilirlik, çeşitlilik ve esneklik gibi bir çok fayda sunarken, iletişim sorunları, teknolojik sorunlar, izolasyon, dikkat dağınıklığı ve derslerden kopma gibi pek çok zorluğu da beraberinde getirmektedir. Bu durum, e-öğrenme sistemine ilişkin memnuniyet olgusunu ön plana çıkarmaktadır. E-öğrenme ortamlarındaki memnuniyet birçok faktörden etkilenebilmektedir. Bazı faktörler memnuniyeti arttırıcı ya da azaltıcı olabilmektedir. Örneğin, dijital teknolojilere yönelik olumlu bir tutuma ve yüksek teknoloji bilgisine sahip öğrencilerin e-öğrenmeye daha kolay adapte olabilecekleri söylenebilir. Benzer şekilde erişilen yazında e-öğrenmeye hazır bulunuşluğun memnıuniyeti etkilediğini belirten çalışmalarda yer almaktadır. Ayrıca bazı araştırmacılar, e-öğrenmenin ortaya çıkardığı zorlukların öğrencilerin e-öğrenmeye hazır olmaları ve öğrencilerin e-öğrenmeye duydukları memnuniyetle ilişkili olabileceğini vurgulamaktadırlar.
Bu bağlamda araştırmanın temel amacı, muhasebe eğitimi alan öğrencilerin e-öğrenme hazır bulunuşluk düzeylerinin e–öğrenme memnuniyet üzerindeki etkisinde e-öğrenme engelin düzenleyicilik etkisinin belirlenmesidir. Araştırma evrenini; Elazığ Fırat Üniversitesi, İktisadi ve İdari Birimler Fakültesi (İ.İ.B.F) ve Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okulu'nda eğitimine devam etmekte olan, en az iki kez olmak üzere e-öğrenmeyle muhasebe dersi almış lisans ve önlisans öğrencileri oluşturmaktadır. Örneklemi ise, evreni temsil eden rastgele seçilmiş 420 öğrenci oluşturmaktadır. Anket yöntemi ile elde edilen veriler, SPSS-22 programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde; betimleyici istatistikler, geçerlilik (faktör) ve güvenilirlik (cronbach alpha) analizi, Bağımsız t testi, tek yönlü varyans analizi (Anova), korelasyon analizi, regesyon analizi ve düzenleyicilik etki modeli için Hayes Process Makrosu yöntemleri kullanılmıştır. 
Araştırmada, muhasebe eğitimi alan öğrencilerin e-öğrenme hazır bulunuşluk algı seviyelerinin (β=31,407: p<0,05) e-öğrenme memnuniyet değişkeni üzerinde pozitif düzeyde anlamlı bir etkisi olduğu saptanmıştır. Ayrıca araştırmada, muhasebe eğitimi alan öğrencilerin e-öğrenme engel algı seviyelerinin (β= -0,275: p<0,05) e-öğrenme memnuniyet değişkeni üzerinde negatif düzeyde anlamlı bir etkisi olduğu saptanmıştır. Buna karşın muhasebe eğitimi alan öğrencilerin e-öğrenme hazır bulunuşluk algı seviyelerinin e-öğrenme engel üzerinde anlamlı bir etksinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Araştırmada, e-öğrenme hazır bulunuşluğun e–öğrenme memnuniyet üzerindeki etkisinde e-öğrenme engelin düzenleyici etkisi olduğu saptanmıştır. E-öğrenme engelin düşük düzey memnuniyet durumu, orta düzey memnuniyet durumu ve yüksek düzey memnuniyet durumundaki etkileri incelendiğinde, düşük düzey e-öğrenme engel durumunda e-öğrenme hazır bulunuşluk ve e–öğrenme memnuniyet arasında 0,288 etki seviyesinde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Orta düzey e-öğrenme engel durumunda, hazır bulunuşluk ve e–öğrenme memnuniyet arasında 0,170 etki seviyesinde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Fakat e-öğrenme engelin yüksek düzeyde olduğu durumda ise, e-öğrenme hazır bulunuşluk ve e–öğrenme memnuniyet arasında anlamlı bir ilişki olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak araştırmada, e-öğrenme engel seviyesi arttıkça, e-öğrenme hazır bulunuşluk düzeyinin e-öğrenme memnuniyete yönelik olumlu etkisinin de azalacağı tespit edilmiştir.
Ayrıca araştırmada, e-öğrenme hazır bulunuşluk algı düzeylerinin yüksek olduğu ancak e-öğrenme engel ve e-öğrenme memnuniyet algı düzeylerinin orta olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
E-learning has become increasingly common and important in higher education. While e-learning offers many benefits such as accessibility, diversity and flexibility, it also brings many difficulties such as communication problems, technological problems, isolation, distraction and disengagement. This situation brings the phenomenon of satisfaction with the e-learning system to the forefront. Satisfaction in e-learning environments can be affected by many factors. Some factors may increase or decrease satisfaction For example, it can be said that students with a positive attitude towards digital technologies and high technology knowledge can adapt to e-learning more easily. Similarly, in the literature accessed, there are studies indicating that e-learning readiness affects satisfaction. In addition, some researchers emphasize that the challenges posed by e-learning may be related to students' readiness for e-learning and students' satisfaction with e-learning.
In this context, the main purpose of the research is to determine the moderating effect of e-learning barrier on the effect of e-learning readiness levels of accounting students on e-learning satisfaction. The population of the research consists of undergraduate and associate degree students who are continuing their education at Elazığ Fırat University, Faculty of Economics and Administrative Units (İ.İ.B.F) and Vocational School of Social Sciences and who have taken accounting courses with e-learning at least twice. The sample consists of 420 randomly selected students representing the population. The data obtained through the questionnaire method were analyzed with the SPSS-22 program. In the analysis of the data; descriptive statistics, validity (factor) and reliability (cronbach alpha) analysis, Independent t-test, one-way analysis of variance (Anova), correlation analysis, regression analysis and Hayes Process Macro methods for regulatory effect model were used.
In the study, it was found that the perception level of e-learning readiness of accounting students (β=31,407: p<0,05) had a significant positive effect on e-learning satisfaction variable. In addition, in the study, it was determined that the perception level of e-learning barriers of accounting students (β= -0,275: p<0,05) had a significant negative effect on the e-learning satisfaction variable. On the other hand, it was concluded that e-learning readiness perception levels of accounting students did not have a significant effect on e-learning barrier.
In the study, it was found that e-learning barrier had a moderating effect on the effect of e-learning readiness on e-learning satisfaction.When the effects of e-learning barrier on low level satisfaction, medium level satisfaction and high level satisfaction were examined, it was found that there was a significant positive relationship between e-learning readiness and e-learning satisfaction at an effect level of 0.288 in the case of low level e-learning barrier. In the case of medium level e-learning barrier, there is a significant positive relationship between readiness and e-learning satisfaction at an effect level of 0,170. However, in the case of high level of e-learning barrier, it was concluded that there was no significant relationship between e-learning readiness and e-learning satisfaction.  As a result, it was determined that as the level of e-learning disability increases, the positive effect of e-learning readiness level on e-learning satisfaction will decrease.
In addition, it was concluded that the perception levels of e-learning readiness were high, but the perception levels of e-learning barriers and e-learning satisfaction were medium.