Karışık dişlenme dönemindeki çocuklarda iskelet ve dental yaşın senkronizasyonunun dental çapraşıklık ile ilişkisinin retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of the relationship between skeletal and dental age synchronization and dental crowding in children with mixed dentition
Yazar: GÜLEN ÖZSES ERGİCAN
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÖZCAN ALEV ÇINSAR
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Diş çıkarma = Dentition ; Kas-iskelet sistemi = Musculoskelatal system ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Yaş tayini = Age determination

Özet:
Amaç: Çalışmanın birincil amacı; karışık dişlenme dönemindeki çocukların dental ve iskelet yaşlarının belirlenerek değerlendirilmesi ve bu yaşların arasındaki senkronizasyonun/asenkronizasyonunun, dental çapraşıklıkla ilişkisinin belirlenmesidir. Çalışmamızın ikincil amacı ise kronolojik,dental ve iskelet yaş arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesidir.
Yöntem: Çalışmaya Ege Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti Anabilim Dalı'na ortodontik tedavi için başvuran hastalardan oluşan arşivden, karışık dişlenme dönemdeki, dijital modeli, panoramik radyografi, lateral sefalometrik radyografi ve el-bilek radyografi kayıtları tam olan 40 adet hasta dahil edilmiştir. 20 kişilik 2 grup oluşturulmuştur. Gruplar total çapraşıklık değerine göre ayrılmışlardır. Total çapraşıklık değeri, Orthomodel yazılımında (Orthomodel®, İstanbul, Türkiye)  karışık dişlenme analizi gerçekleştirilerek elde edilmiştir. Alt çene çapraşıklığı 2mm'ye kadar olan 20 kişi hafif çapraşıklık grubunu, çapraşıklık miktarı 5mm ve üzeri olan 20 kişi de şiddetli çapraşıklık grubunu oluşturmaktadır. Panoramik radyografiler üzerinde Demirjian metodu ile dental yaş tespit edilmiştir. El-bilek radyografileri üzerinde Greulich-Pyle atlas metoduna ile iskelet yaş tespit edilmiştir. Gruplar arasında  çapraşıklık ile iskelet-dental yaş uyumlarının ilişkisi değerlendirilmiştir. Ayrıca kronolojik, dental ve iskelet yaşların birbirleri ile ilişkileri değerlendirilmiştir. Yaş uyumları sırasıyla Bland-Altman grafiği, sınıf içi korelasyon katsayısı ve Wilcoxon testi ile değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Her iki grupta da dental yaş iskelet yaşından ileride bulunmuştur.Şiddetli çapraşıklık grubunda iskelet-dental yaş farkı ortalama -1,7±0,9 yıl, hafif çapraşıklık grubunda -0,5±0,9 yıldır. Yaşlar arasındaki fark şiddetli çapraşıklık (p<0,001) ve hafif çapraşıklık (p=0,006) gruplarının ikisinde de anlamlı bulunmuştur. Her iki grupta da dental yaş kronolojik yaştan ileride bulunmuştur. Şiddetli çapraşıklık grubunda kronolojik-dental yaş farkı ortalama -0,8±0,6 yıl, hafif çapraşıklık grubunda -0,9±1,1 yıldır. Yaşlar arasındaki fark  şiddetli çapraşıklık (p<0,001) ve hafif çapraşıklık (p=0,001) gruplarının ikisinde de anlamlıdır. Şiddetli çapraşıklık grubunda kronolojik-iskelet yaş farkı ortalama 0,9±1,0, hafif çapraşıklık grubunda –0,4±1,1'dir. Şiddetli çapraşıklık grubunda iskelet yaş kronolojik yaştan geridedir ve istatistiksel olarak anlamlı bir fark vardır (p=0,002). Hafif çapraşıklık grubunda ise iskelet yaş kronolojik yaştan ileride bulunmuştur fakat bu fark, istatistiksel olarak anlamlı değildir (p=0,153).
Sonuç: Çalışmamızda elde edilen bulgular değerlendirildiğinde; çapraşıklık miktarı fazla olan çocukların bulunduğu şiddetli çapraşıklık grubunda iskelet ve dental yaş arasındaki uyumsuzluk, çapraşıklığı olmayan veya hafif  çapraşıklığı olan çocukların bulunduğu hafif çapraşıklık grubuna göre  daha fazla bulunmuştur. Şiddetli çapraşıklık grubundaki iskelet ve dental yaş uyumsuzluğun daha fazla olmasının sebebinin, şiddetli çapraşıklık grubundaki bireylerin iskelet gelişiminin geriden gelmesi olabileceği düşünülmüştür. Bu bulgular ışığında;  sınır çapraşıklık vakalarında, özellikle nazolabial açıları artmış, ince dudaklı hastalarda iskelet, dental ve kronolojik yaşlar arasındaki ilişkiler değerlendirilerek, iskelet gelişiminin dental gelişimden ileride/geride/senkronize olduğunun tespit edilmesi, mevcut çapraşıklığın takip edilmesi veya çekim kararı alınması açısından yararlı ve diagnostik bir yöntem olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Aim: The primary aim of the study is to determine and evaluate the dental and skeletal ages of children in the mixed dentition period and to determine the relationship between synchronization/asynchronization between these ages and dental crowding. The secondary aim of our study is to evaluate the relationships between chronological, dental and skeletal age.
Method: 40 patients in the mixed dentition period, whose digital model, panoramic radiography, lateral cephalometric radiography and hand-wrist radiography records were complete, were included in the study from the archive of patients who applied to Ege University Faculty of Dentistry Department of Orthodontics for orthodontic treatment. Two groups of 20 people were formed. The groups were separated according to the total crowding value. Total crowding value was obtained by performing mixed dentition analysis in Orthomodel software (Orthomodel®, Istanbul, Turkey). 20 people with lower jaw crowding up to 2 mm constitute the mild crowding group, and 20 people with a crowding amount of 5 mm and above constitute the severe crowding group. Dental age was determined by Demirjian method on panoramic radiographs. Skeletal age was determined by Greulich-Pyle atlas method on hand-wrist radiographs. The relationship between crowding and skeletal-dental age compatibility was evaluated between the groups. In addition, the relationships between chronological, dental and skeletal ages were evaluated. Age concordance was evaluated with Bland-Altman chart, intraclass correlation coefficient and Wilcoxon test, respectively.
Results: The dental age was found to be ahead of the skeletal age in both groups. The mean skeletal-dental age difference was -1.7±0.9 years in the severe crowding group and -0.5±0.9 years in the mild crowding group. The difference between the ages was statistically significant in both severe crowding (p<0,001) and mild crowding (p=0,006) groups. In both groups, dental age was found ahead of the chronological age. The mean chronological-dental age difference in the severe crowding group was -0.8±0.6 years, and -0.9±1.1 years in the mild crowding group. The difference between the ages was statistically significant in both severe crowding (p<0,001) and mild crowding (p=0.001) groups. The mean chronological-skeletal age difference was 0.9±1.0 in the severe crowding group, and –0.4±1.1 in the mild crowding group. In the severe crowding group, the skeletal age is behind the chronological age and there is a statistically significant difference (p=0.002). In the mild crowding group, the skeletal age was found to be ahead of the chronological age, but this difference was not statistically significant (p=0.153).
Conclusion: When the findings obtained in our study were evaluated; In the severe crowding group with children with a high crowding amount, the mismatch between skeletal and dental age was found to be higher than in the mild crowding group with no crowding or mild crowding. It was thought that the reason for the greater skeletal and dental age mismatch in the severe crowding group might be the lagging behind in the skeletal development of the individuals in the severe crowding group. In the light of these findings; we considered that; in cases of borderline crowding, especially in patients with increased nasolabial angle and thin lips, by evaluating the relationships between skeletal, dental and chronological ages, it will be a useful and diagnostic method to determine if the skeletal development is ahead/behind/synchronized with dental development, to follow the existing crowding or to make an extraction decision.