Sismik verilerin incelenmesinde normalize edilmiş tam gradyan (NTG) yönteminin kullanımı ve karmaşık zarf eğrileri ile karşılaştırılması
Usage of normalized total gradient (NTG) method for the analysis of seismic data and comparison with complex envelope curves
Yazar: HAKAN KARSLI
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF BAYRAK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering
Dizin: Harmonik analiz = Harmonic analysis ; Karmaşık zarf = Complex envelope ; Sismik veriler = Seismic data ; Tam gradyan yöntemi = Total gradian method

Özet:
ÖZET înce tabakalı ortamlardan kaydedilen sismik yansıma genliklerinin zaman bağımlı değişimleri analitik yaklaşımlarla analiz edilir. İnce tabakalı ortamlardan kaydedilen sismik yansımalar girişimli karaktere sahiptir. Girişimli yansımaların analizi zarfların (anlık genliklerinin) hesaplanmasıyla yapılmaktadır. Çünkü, bir sismik yansıma izinde yansıtıcıların yerlerinin tespit edilmesinde zarf gösterimi önemlidir. Ayrıca zarflar yansıma dalgacığının genliğinin ve şeklinin zamanla olan değişimini ortamın fiziksel özelliklerine göre yansıtır. Özellikle güçlü yansımalara neden olan petrol ve gaz içerikli ortamlar için zarfların ayrımlılığı daha da önemlidir. Geleneksel olarak karmaşık iz yaklaşımı ile hesaplanan sismik zarf izleri girişimden, uyumlu ve uyumsuz gürültülerden etkilenirler ve yeterli ayrımlılıkta olmazlar. Bu çalışmada, sismik zarfların ayrımlılığın artırılması ve girişim problemine bir çözüm olması açısından sismik yansıma verileri Normalize Edilmiş Tam Gradyan (NTG) yöntemiyle incelenmiştir. Yöntemde sismik dalga alanına Fourier sinüs serileri ile bir yaklaşım sağlanmış ve elde edilen analitik fonksiyonun bağımlı değişkenlerine göre türevleri analitik olarak alınmış ve sayısal olarak sismik ize ait Gn normalize edilmiş tam gradyan değerleri hesaplanmıştır. Bu Gn değerlerinin zamana göre çizimi sismik izin daha ayrımlı zarf eğrilerini ve aynı zamanda enerji dağılımını göstermiştir. Girişim probleminin sıklıkla karşılaşıldığı ince tabakalı ortam modelleri (sandwich, kama, pinchout ve fay tipi yapılar) için hesaplanan yapay sismik veriler ve bir arazi verisi üzerinde yapılan uygulamalardan elde edilen sonuçlar, hesaplanan zarf eğrilerin görüntü olarak karmaşık iz zarfına benzer ancak daha ayrımlı ve pürüzsüz yüzeylere sahip olduklarım göstermiştir. Böylece, analitik yaklaşımla türetilen geleneksel sismik niteliklere ek olarak Gn değerlerinin arayüzeyleri ve litolojik değişimleri gösteren gradyan niteliği (attribute) olarak yığılmış sismik verinin yorumunda kullanılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Analitik Sismik İz, Karmaşık Zarf, İnce Tabakalarıma, Yansıma Girişimi, Normalize Edilmiş Tam Gradyan, Harmonik Analiz VI

Abstract:
SUMMARY Usage of Normalized Total Gradient (NTG) Method for the Analysis of Seismic Data and Comparison with Complex Envelope Curves The time depending variations of amplitudes of seismic reflection recorded from thin-layered media are investigated with analytic approaches. The seismic reflections recorded from thin-layered media have an interferenced character. The analysis of these reflections has been done by calculating their envelopes (instantaneous amplitude). The envelope display is important in the determination of the place of the reflector on a seismic trace. Also, envelopes point out the variation of amplitude and the shape of the reflection wavelet according to physical features of media in the course of time. Especially, resolution of envelopes is more important for media including oil and gas which cause strong reflections. Conventionally, calculated seismic envelope traces are effected by interference, coherent and incoherent noises and it doesn't indicate qualified resolution. In this study, Seismic reflections data were examined with Normalized Total Gradient (NTG) method to increase resolution of seismic envelopes and a find solution to interference problems. In this method seismic wave field was defined with the Fourier sine series and the derivations in respect to dependent variables of the obtained analytical functions were obtained analytically and Gn normalized total gradient values, which belongs to initial seismic trace, were calculated numerically. The drawing,according to time, of these Gn values has denoted more resolution envelopes curves of seismic trace and also energy distribution. The obtained results from applications on the synthetic seismic data calculated for thin-layered media models (sandwich, wedge, pinch-out and fault type structures) frequently containing interference problems as well as on the field data have indicated that calculated Gn curves are similar to complex trace envelope as image but having better resolution and smoothed surfaces. Thus, in addition to conventional seismic attributes derived from an analytic approach, Gn curves are advised to be used in the evaluation of stacked seismic reflection data as gradient attribute which indicate interfaces and lithological variations. Key Words: Analytical Seismic Trace, Complex Envelope, Thin-Layered, Reflection Interference, Normalized Total Gradient, Harmonically Analysis VII