Uluslararası sanal ticaret fuarları: Katılımcı firmaların bakış açısı üzerine bir analiz
International virtual trade fairs: An analysis on the perspectives of participating firms
Yazar: AYHAN BEKAR
Danışman: PROF. DR. HAKAN TUNAHAN
Sakarya Üniversitesi / İşletme Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Çalışmanın amacı; dijitalleşen yeni dünya yapısına uyum sağlama, ihracata dayalı büyüme için
gerekli bilgiye erişme ve olası iş birliklerini geliştirme gayreti içerisinde olan işletmelerin; yeni
bir sanal etkinlik ortamı haline gelen sanal fuarlara yönelik olarak katılımcılarının tutumları ile
bu fuarları benimseme derecelerini ortaya çıkarmaktır.
Halen dünyada alıcılara ulaşmanın en sürdürülebilir ve etkili yolunun fuarlar olduğu aşikardır.
Bununla birlikte dünyada daha önce eşi görülmemiş düzeyde toplumsal, siyasi ve ekonomik etki
oluşturan Kovid-19 pandemisi ile fiziksel iletişimin azalması sonucunda hem fuarların
organizasyonu hem de ziyaret edilmesi ve katılım sağlanması işletmeler açısından önemli bir
sorun olarak ortaya çıkmıştır. Sanal etkinliklere yönelik ortaya çıkan mevcut ve yeni teknolojik
gelişmeler ile bu sorun nispeten aşılmaya çalışılmaktadır. Sanal fuarlar pandemi ile birlikte yüz
yüze fuarların tek alternatifi olarak ortaya çıkmıştır.
Bu fuarlar ile ilgili literatürün genişliği ve derinliği henüz prematüredir. Bu bağlamda sanal
fuarların etkinliğine yönelik alanda bir ölçek bulunmaması da önemli bir eksiklik olarak
görünmektedir. Bu çalışmada ortaya çıkarılan ölçeğin alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Çalışmada fuar katılımcılarına yönelik bir araştırma olması ve derinlemesine veri toplama
imkanı bulunmaması nedeniyle veri toplama aracı olarak çevrimiçi anket benimsenerek nicel
yöntem tercih edilmiştir. Araştırmanın evreni pandemi dönemi olan 2020-2021 yılları arasında
en az bir sanal fuara katılmış olan Türkiye'de yerleşik işletmelerden oluşmaktadır. Bu işletmelere
ulaşmak için Türk Arap İş birliği Derneği Şirketinin organizasyonunda yapılan dijital B2B
fuarına katılan 1067 firma hedeflenmiştir. Çalışmada 204 adet katılımcı firma temsilcisine
ulaşılmıştır. Geniş bir örneklem grubuna ulaşılarak dış geçerlilik düzeyi yüksek tutulmaya
çalışılmıştır. Beş bölümden oluşan Likert tipi ölçek sanal fuar katılımcılarına gönderilmiştir.
Araştırmada katılımcı firmaların tanımlayıcı istatistiklerinin yanında; araştırma bağlamındaki
kavramların boyutsal ve örneklemin kümelenmesi analizi yapılmıştır.
Araştırma sonucunda katılımcıların, teknolojik gelişmelerin sanal fuarların verimini artırsa dahi
fiziki fuarların önemini azaltmayacağı, sanal fuarların ek bir aktivite ve tamamlayıcı bir
pazarlama kanalı olarak var olmaya devam edeceği yönünde tespitleri öne çıkmaktadır.
Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm dijital dönüşüm ve sanallaşmayı, ikinci bölüm
işletmelerarası sanal bir etkinlik olarak fuarları, üçüncü bölüm ise uluslararası sanal fuarların
etkinliği üzerine saha araştırmasını içermektedir.

Abstract:
The aim of the study is to reveal the degree of adoption of the virtual fairs, which have become a
new virtual event environment, by the enterprises that are in an endeavor to adapt themselves to
the digitalizing new world structure, access the information required for export-led growth, and
improve their potential collaborations in line with the attitudes of their participants towards these
fairs.
It is obvious that fairs are still the most sustainable and effective way to reach buyers in the world.
However, as a result of the decrease in physical communication caused by the COVID-19
pandemic, which has created an unprecedented social, political, and economic impact in the world,
both the organization of fairs and the attendance and participation in these fairs have emerged as a
significant problem for enterprises. It is tried to overcome this problem relatively through the
current and new technological developments arising in terms of virtual events. Virtual fairs have
emerged as the only alternative to face-to-face fairs with the pandemic.
The breadth and depth of the literature on these fairs are still premature. In this regard, the lack of
a scale in the field of the effectiveness of virtual fairs is regarded as a significant deficiency. It is
believed that the scale presented in this study will contribute to the field.
In the study, the quantitative method was preferred by adopting an online questionnaire as the data
collection tool due to the fact that the study involved research towards fair participants and there
was no in-depth data collection opportunity. The research population consists of enterprises based
in Turkey and participated in at least one virtual fair between the years 2020 and 2021, which is
the pandemic period. 1,067 companies participating in the digital B2B fair organized by the Turkish
Arab Countries Business Association were targeted in order to approach these enterprises. 204
participant company representatives were accessed in the study. It was tried to keep the external
validity level high by reaching a large sample group. The Likert-type scale consisting of five
sections was sent to the virtual fair participants. In addition to the descriptive statistics of the
participating companies, dimensional and sample cluster analyses of the concepts within the
research were performed.
As a result of the research, the participants reported that even if technological developments
increased the efficiency of virtual fairs, the importance of physical fairs would not be reduced, and
that virtual fairs would continue to exist as an additional activity and a complementary marketing
channel.
The study consists of three sections. The first section includes digital transformation and
virtualization, the second section focuses on fairs as business-to-business virtual events, and the
third section presents field research on the effectiveness of international virtual fairs.