Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklerin yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre incelenmesi
Analysis of the activities in the secondary school Turkish course books according to the renewed Bloom Taxonomy
Yazar: ARİF TURAN AKINCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEVLÜT GÜLMEZ
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel alan taksonomisi = Cognitive domain taxonomy ; Bloom taksonomisi = Bloom taxonomy ; Bloom, Benjamin = Bloom, Benjamin ; Ders kitapları = Textbooks ; Etkinlik = Efficiency ; Eğitim etkinliği = Effectiveness of training ; Ortaokullar = Secondary schools ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching

Özet:
Ana dili öğretiminde okullarda en fazla kullanılan kaynaklar olan Türkçe ders kitapları günümüzde yaşanan hızlı değişim ve gelişimler doğrultusunda sürekli güncellenmekte ve değişmektedir. Araştırmanın amacı ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alan etkinliklerin Yenilenmiş Bloom Taksonomisindeki bilişsel süreç boyutu açısından incelenmesidir. Bu bağlamda çalışmada 5, 6, 7 ve 8. sınıf seviyelerinde okutulan Türkçe ders kitaplarındaki etkinlikler Türkçe Dersi Öğretim Programı'ndaki dil becerileri ile ilgili kazanımlar doğrultusunda başlıklar halinde ele alınmıştır. Araştırmada 6, 7 ve 8. sınıf düzeylerinde MEB Yayınlarına ait ve ilgili sınıf düzeyinde en fazla sayıda basılmış olan ders kitabı ile 5. sınıf seviyesinde MEB Yayınlarına ait bir ders kitabı olmadığı için özel yayınevine ait 5. sınıf Türkçe ders kitabı olmak üzere dört kitap üzerinde çalışılmıştır. 
Araştırma nitel araştırma yöntemi ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri doküman analizi ile toplanmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi tekniği ile çözümlenerek Yenilenmiş Bloom Taksonomisindeki basamakların dağılımı yüzde ve frekans değerleri biçiminde sunulmuştur. Her bir sınıf seviyesinde 8'i dinleme / izleme metni, 24'ü okuma metni olmak üzere 128 metne yönelik toplam 2018 etkinlik incelenmiştir. Araştırmanın sonucunda 5. sınıf Türkçe ders kitabındaki 598 etkinliğin 436'sının alt düzey basamaklara, 162'sinin üst düzey bilişsel basamaklara; 6. sınıf Türkçe ders kitabındaki 494 etkinliğin 319'unun alt düzey basamaklara, 175'inin üst düzey bilişsel basamaklara; 7. sınıf Türkçe ders kitabındaki 503 etkinliğin 279'unun alt düzey basamaklara, 224'ünün üst düzey bilişsel basamaklara; 8. sınıf Türkçe ders kitabındaki 423 etkinliğin 256'sının alt düzey basamaklara, 167'sinin ise üst düzey bilişsel basamaklara yönelik olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yenilenmiş Bloom Taksonomisindeki basamaklara yönelik etkinliklerin en fazla sayıda yer aldığı sınıf düzeylerine bakıldığında hatırlama basamağının 5. sınıf Türkçe ders kitabında, anlama basamağının yine 5. sınıf Türkçe ders kitabında, uygulama basamağının 6. sınıf Türkçe ders kitabında, çözümleme basamağının 7. sınıf Türkçe ders kitabında, değerlendirme basamağının 7. sınıf Türkçe ders kitabında, yaratma basamağının ise en fazla 6. sınıf Türkçe ders kitabında yer aldığı sonucu elde edilmiştir. Bununla birlikte 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklerde anlama basamağının her sınıf seviyesinde en fazla sayıda yer alan basamak olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın sonucunda kitaplarda üst düzey bilişsel basamaklara yönelik etkinliklerin sayısının artırılabileceği gibi öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Turkish textbooks, which are the most widely used resources in schools in native language teaching, are perpetually being updated and shifting in line with the rapid changes and developments experienced today. The target of the research is to investigate the activities contained in secondary school Turkish textbooks in terms of the cognitive process dimension in the Renewed Bloom taxonomy. In this regard, the activities in Turkish textbooks taught at 5th, 6th, 7th and 8th grade levels were discussed in titles in line with the gains related to language skills in the Turkish Course Teaching Program. In the investigation, four books belonging to Ministry of Education publications at 6th, 7th and 8th grade levels and 5th grade Turkish textbooks belonging to private publishing house were investigated since there was no textbook belonging to Ministry of Education publications at the 5th grade level with the largest number of textbooks published at the relevant class level.
The research was performed by qualitative research method. Data of the research was collected by document analysis. The obtained data are analyzed by content analysis technique and the dissemination of digits in Renewed Bloom Taxonomy yazilacak is presented in the form of percentage and frequency values. A total of 2018 activities for 128 texts, including 8 listening/tracking text and 24 reading text, were investigated at each class level. As a result of the research, it has been concluded that 436 of the 598 activities in the 5th grade Turkish textbook were on lower-level steps and 162 on high-level cognitive steps; Of the 494 events in the 6th grade Turkish textbook, 319 were on lower-level steps and 175 were on high-level cognitive steps; Of the 503 events in the 7th grade Turkish textbook, 279 were on lower-level steps and 224 were in the upper level and It has been concluded that 256 of the 423 events in the class Turkish textbook are directed to lower-level steps and 167 to high-level cognitive steps. After revising the class levels with the largest number of activities for the steps in the Renewed Bloom Taxonomy, the 5th-grade Turkish textbook of the evocation step again uncovers that the comprehens understanding step is the 5th edition. In the Class Turkish textbook, in the 6th grade Turkish textbook of the application step, in the 7th grade Turkish textbook of the analysis step, in the 7th grade Turkish textbook of the evaluation step, and in the 6th grade Turkish textbook, the creation step was obtained. Furthermore, in the activities of the 5th, 6th, 7th and 8th grade Turkish textbooks, the comprehension step was found to be the largest number of steps at each class level. As a result of the research, recommendations such as increasing the number of activities for high-level cognitive steps are presented in the books.