Farklı zamanlarda hasat edilen iki farklı satureja hortensisgenotiplerinden elde edilen uçucu yağların yabancı ottohumlarının çimlenmeleri üzerine etkileri
The effects of essential oils obtained from two differentsatureja hortensis genotypes harvested at different times on thegermination of weed seeds
Yazar: AYŞE YAŞAR
Danışman: PROF. DR. NİHAT TURSUN
Malatya Turgut Özal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Fitopatoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Uçucu yağların allelopatik özellikleri farklı şekillerde ortaya çıkmaktadır.
Bunlardan en önemlisi bitki tohumlarının çimlenmesini engellemesidir. Lamiaceae
familyasına ait Satureja hortensis L. (Dağ kekiği) bitkisi uçucu yağ bakımından
zengindir. Çalışmada, Satureja hortensis bitkisinin 2 genotipine ait uçucu yağlarının
farklı biçim dönemlerinden (Çiçeklenme başlangıcı, çiçeklenme ortası ve çiçeklenme
sonu) elde edilen uçucu yağlarının farklı dozları (0.5, 1, 2, 4, 8 ve 16 μl/petri) elde
edilmiştir. Bu çalışmada, elde edilen bu uçucu yağlar yabancı otlardan dev horozibiği
(Amaranthus palmeri L.), yabani yulaf (Avena fatua L.), semizotu (Portulaca oleracea
L.) ve yabani hardal (Sinapis arvensis L.) ve kültür bitkilerinden ise tere (Lepidium
sativum L.), makarnalık buğday (Triticum durum L.) ve biber (Capsicum annuum L.)
tohumlarının çimlenmesine olan etkisi araştırılmıştır. Denemede uçucu yağ dozlarının
çimlenmeyi olumsuz yönde etkilemesinde A. palmeri ve P. oleracea tohumlarında en
yüksek etki 2 μl/petri, A. fatua tohumlarında 4 μl/petri ve S. arvensis'te ise 8 μl/petri
olarak belirlenmiştir. Uçucu yağ dozlarının etkilerinde ise A. palmeri, P. oleracea, A.
fatua ve S. arvensis tohumları üzerinde en yüksek LD50 değerleri sırasıyla 0.159
belirlenirken, en yüksek LD90 değerleri ise yine sırasıyla 0.547 olarak belirlenmiştir.
Uçucu yağ dozlarının kültür bitkisi ve yabancı ot tohumlarında doz artışına bağlı
olarak çimlenmeyi engellediği görülmüştür.
ANAHTAR KELİMELER: Satureja hortensis, biyo-herbisit, uçucu yağ, kültür bitkisi,
yabancı ot tohumları

Abstract:
The allelopathic properties of essential oils appear in different ways. The most
important of these is that it inhibits the germination of plant seeds. The Satureja
hortensis plant belonging to the Lamiaceae family is rich in essential oil. In the study,
essential oils at different doses (0.5, 1, 2, 4, 8 and 16 μl/petri) obtained from different
cutting periods (beginning of blooming, mid-blooming and end of blooming) of 2
genotypes of Satureja hortensis L. were used. In this study, the effects of these
obtained essential oils on the germination of giant amaranth (Amaranthus palmeri L.),
wild oat (Avena fatua L.), purslane (Portulaca oleracea L.) and wild mustard (Sinapis
arvensis L.) seeds from weeds and cress (Lepidium sativum L.), durum wheat
(Triticum durum L.) and pepper (Capsicum annuum L.) seeds from crops were
investigated. In the experiment, the highest negative effect of essential oil doses on
germination was determined as 2 μl/petri in A. palmeri and P. oleracea seeds, 4 μl/petri
in A. fatua seeds and 8 μl/petri in S. arvensis. In the effects of essential oil doses, the
highest LD50 values on A. palmeri, P. oleracea, A. fatua and S. arvensis seeds were
determined as 0.159, respectively, while the highest LD90 values were determined as
0.547, respectively. It was determined that the doses of essential oil had negative
effects on germination depending on the dose increase in cultivated plants and weed
seeds.
KEYWORDS: Satureja hortensis, bio- oil, crops, weed seeds