İdiopatik beyin omurilik sıvı kaçağı olan hastalarda endonazal endoskopik cerrahi sonuçlarımız
Our results of endonasal endoscopic surgery in patients with idiopathic cerebrospinal fluidrhinorrhea
Yazar: NATAVAN RAMAZANZADA
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR TARKAN
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Beyin omurilik sıvısı rinoresi = Cerebrospinal fluid rhinorrhea ; Cerrahi = Surgery ; Cerrahi-kulak-burun-boğaz = Surgery-otorhinolaryngologic ; Cerrahi-kulak-burun-boğaz = Surgery-otorhinolaryngologic ; Endoskopi = Endoscopy ; Serebrospinal sıvı = Cerebrospinal fluid

Özet:
Amaç:İdiopatik beyin omurilik sıvı (BOS) kaçağı olan hastalarda uygulanan endoskopik endonazal cerrahinin etkinliğini araştırmaktır.
Gereç ve Yöntem:Bu çalışmada Ocak 2009–Mayıs 2018 tarihleri arasında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi'nde Kulak-Burun-Boğaz Anabilim Dalında idiopatik BOS rinore nedeniyle endonazal endoskopik cerrahi uygulanan olgular retrospektif olarak analiz edildi. Pediatrik hastalar, öyküsünde travma, tümör veya geçirilmiş kranial ve endoskopik endonazal cerrahi uygulanan hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Toplam 24 olgunun, demografik özellikleri, defekt lokalizasyonu, tarafı, boyutu, radyolojik özellikleri, kullanılan greft/flep materyalleri,ek tedavi yöntemleri ve komplikasyonları analiz edilmiştir.
Bulgular:  Çalışmaya dahil edilen 24 hastanın 16'sı kadın, 8'i erkek cinsiyet olup yaş ortalaması 52,8±12,0'dır. Olfaktor sulkus defekt lokalizasyonu incelendiğinde en sık %33,3 ile sfenoid sinüs lateral duvar defekti ikinci ise %25,0Olfaktor sulkus bölgesi olup taraf olarak sağda %58,3 solda ise %37,5 oranında görülmüştür. Radyolojik incelemesindehastaların yarından fazlası (%54,2) Keros tip 2'dir. Defekt boyutu en az 1 mm ile en fazla 2 cm arasında değişmekte idi. Hastaların post operatif yatış süresi 6 gün ile 60 gün arasındaydı.Hastaların 11 tanesinde lomber drenaj uygulanmıştır. Cerrahide defektin kapatılması için en çok fasya lata (%66,6) kullanılmıştır. Karşılaşılan komplikasyonlar ise menenjit,pnömosefali ve sepsis olup mortalite bir hastada oluşmuştur. 1 olgu tekrarlayan rinore nedeniyle revizyon cerrahi uygulanmış şikayetinin devam etmesi üzerine kraniotomi ile tedavi edilmiştir.1 hastada bilateral defekt izlendi.
Sonuç: İdiopatik BOS rinore,tanı yöntemlerindeki zorluklara rağmen medikal teknolojide ve cerrahi tekniklerde ki ilerlemelerle çoğu defekt endoskopik yöntemlerle minimal invazif olarak tedavi edilebilmektedir. Eksternal yaklaşımların aksine düşük morbidite ve mortalite ile endonazal endoskopik yöntem etkin bir tedavi yöntemidir.

AnahtarSözcükler:Rinore, idiopatik, endoskopik sinüs cerrahisi.

Abstract:
Aim: In this study, we aimed to evaluate the efficacy of endoscopic endonasal surgery in patients with idiopathic cerebrospinal fluid (CSF) rhinorrhea.
Materials and Methods:In this study, endonasal endoscopic surgery for idiopathic CSF rhinorrhea was performed retrospectively between January 2009 and May 2018 at Balcalı Hospital of Çukurova University Medical Faculty. Pediatric patients, trauma, tumor, or previous cranial and endoscopic endonasal surgery were excluded from the study. Demographic characteristics, defect localization, side, size, radiological features, graft / flap materials used, additional treatment methods and complications were analyzed in total 24 cases.
Results:Of the 24 patients included in the study, 16 were female, 8 were male and the mean age was 52.8 ± 12.0. When the defect localization was examined, 33.3% was the most common sphenoid sinus lateral wall defect and the second was 25.0% of olfactory sulkus region, with 58.3% on the right side, 37.5% on the left side. On radiological examination, more than half of the patients (54,2%) were Keros type 2. Defect size ranged from at least 1 mm to at most 2 cm. Postoperative hospital stay was between 6 days and 60 days. 11 of the patients had lomber drainage. Most fascia lata (66,6%) were used to close the defect in the surgeon. Complications encountered were meningitis, pnömokokal sepsis and mortality in a patient. 1 case was treated with revision surgery due to recurrent rhinorrhea and craniotomy was continued after complaints continued.Bilateral defect was observed in 1 patient.
Conclusion: Despite the difficulties in diagnostic methods, idiopathic CSF rhinorrhea can be treated minimally invasively with most defects endoscopically in medical technology and surgical techniques. Contrary to external approaches, endonasal endoscopic method with low morbidity and mortality is an effective treatment method.

Key words:Endoscopic sinus surgery, idiopathic, rhinorrhea.