Normal kısa çocuklarda kemik yapım-yıkım belirteçlerinin ve kemik mineral yoğunluğunun değerlendirilmesi
Assesment of bone mineral density and markers of bone turnover in normal short stature children
Yazar: ZEYNEP GÖKÇE GAYRETLİ AYDIN
Danışman: PROF. DR. AYSUN BİDECİ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Büyüme bozuklukları = Growth disorders ; Cücelik = Dwarfism ; Kemik dansitesi = Bone density ; Kemik dansitesi = Bone density ; Kemik hastalıkları-gelişimsel = Bone diseases-developmental ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Çocuk gelişme bozuklukları = Child development disorders ; Çocuklar = Children

Özet:
Yapısal büyüme ve puberte gecikmesi (YBPG) olan çocuklarda osteopeni ve kemik kırık riski olup olmadığı halen tartışmalı bir konudur. YBPG ve ailevi boy kısalığı (ABK) olan prepubertal erkek çocuklarda, kemik metabolizmasının biyokimyasal göstergelerini ve kemik mineral yoğunluğunu değerlendirmek amacı ile bu çalışma planlandı.Yaşları 6-11 yaş arasında olan YBPG tanısıyla izlenmekte olan 31 çocuk, ailevi boy kısalığı tanısıyla ile izlenmekte olan 22 çocuk ve kontrol grubunda 27 sağlıklı çocuk çalışmaya dahil edildi. Tüm hastalar erkek ve prepubertal evredeydi. Serum kalsiyum (Ca), fosfor (P), alkalen fosfataz (ALP), osteokalsin (OC), parathormon (PTH), 25 OH Vitamin D, osteoprotegerin (OPG), idrarda deoksipiridinolin (D-pyd) seviyesi, DEXA yöntemiyle lumbar vertebra seviyesinde kemik mineral yoğunluğunun YBPG, ABK ve kontrol grubu arasındaki ilişkisi araştırıldı.Laboratuar parametrelerinden Kalsiyum, Fosfor, Alkalen fosfataz, Parathormon ve Osteoprotogerin ortalama ya da ortancaları ABK, YBPG ve kontrol çalışma gruplarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir (p>0.05). 25 OH Vit D düzeyi ABK olan grupta kontrol grubundan anlamlı olarak yüksek iken (p=0.040), Ailevi ile YBPG (p00.887) ve YBPG ile Kontrol (p=0.311) grupları arasındaki farklılıklar anlamlı değildir. Kontrol grubundaki çocukların osteokalsin ortancası Ailevi ve Yapısal boy kısalığı olan çocukların ortancasından daha küçüktür. Ailevi ile Yapısal (Z=1.826; p=0.068) ve Ailevi ile Kontrol (Z=0.628; p=0.530) grupları arasında idrar deoksipiridinolin düzeyi açısından farklılık yokken, YBPG olan grupta Kontrol grubundan anlamlı olarak yüksektir (Z=2.582; p=0.010).Yapısal büyüme ve puberte gecikmesi olan grupta KMD Z skoru Kontrol grubuna göre anlamlı şekilde düşüktür. (p<0.001), Ailevi ile Kontrol (p=0.111) grupları arasındaki kemik mineral yoğunluğu Z skoru ortalaması benzerdir. Yapısal büyüme ve puberte gecikmesi olan çocuklarda günlük kalsiyum alımı ile kemik mineral yoğunluğu Z skoru (r=0.758; p<0.001) arasında doğrusal bir ilişkinin varlığı gözlenmiştir. Ailevi boy kısalığı olan çocuklarda kemik mineral yoğunluğu Z skoru ile osteoprotogerin arasındaki ilişkiler ters yönde iken (r=-0.593; p=0.006), YBPG ve kontrol grubunda kemik mineral yoğunluğu Z skoru ile osteoprotogerin arasında ilişki saptanmamıştır. Hiçbir çalışma grubunda kemik mineral yoğunluğu Z skoru ile idrar deoksipiridinolin ve 25 OH Vit D arasında ilişki saptanmamıştır. Kemik yaş grubu ? 8 yaş olan çocuklarda, Kemik mineral yoğunluğu Z skoru ortancası Ailevi boy kısalığı olan grupta YBPG olan gruptan istatistiksel olarak önemli miktarda yüksek bulundu (Z=2.188; p=0.026). Diğer parametreler arasında ABK ve YBPG olan gruplarda anlamlı farklılık saptanmadı. YBPG olan grupta < 8 kemik yaş grubunda yer alan çocuklarda da osteoprotegerin değerleri ile idrar deoksipiridinolin değerleri arasında ters yönde ve orta derecede bir korelasyon bulunmuştur (r=-0.528; p=0.008).Sonuç olarak; YBPG olan grupta kemik mineral yoğunluğu ABK ve kontrol grubundaki çocuklara göre düşük bulundu. YBPG olan grupta Ca alımlarının diğer gruplar ile karşılaştırıldığında daha az olması, VKİ'lerinin düşük olması nedeniyle bu çocuklara nutrisyonel boy kısalığı da eşlik edebilir mi? sorusunu aklımıza getirdi. Ayrıca idrar deoksipridinolin seviyesinin yüksek olması da puberte öncesi dönemde başlayan osteoporoza yatkınlığın, puberte gecikmesi ile daha da derinleşebileceği düşündürmektedir.

Abstract:
It is still being discussed if there is a risk of osteopenia and broken bone children who have constitutional delay of growth and puberty (CDGP). This project has been planned to evaluate the density of bone minerals and biochemical indicators of bone metabolism of prepubertal male boys who have familial short stature(FSS) and CDGP.31 children between 6-11 years who have been observed as CDGP, 22 children who have been observed as familial short stature and 27 healthy boy in control group have been included in this research. All patients were male and in prepubertal stage. Serum calcium (Ca) , phosphore (P), alkaline phosphatase (ALP) , osteocalcin (OC), parathormone (PTH) , 25 OH Vitamin D, osteoprotegerin (OPG) , level of deoksipiridinolin (D-pyd) in urinary relation have been researched via DEXA method in the level of lumbar vertebra density of bone minerals between CDGP, FSS and control group.There is no meaningful difference in average and median of calcium phosphore, alkaline phosphatase , parathormone and osteoprotogerin of FSS, CDGP and control group according to parameters from laboratory (p>0.05). While level of 25 OH Vit D in FSS is meaningfully higher than that in control group, differences between FSS and CDGP (p 00.887) and between CDGP and control (p=0.311) are not meaningful. Median of osteokalsin of the children in control group is smaller than the ones in familial and structural short stature. While there is no difference in the level of deoksipiridinolin in urine in FSS and CDGP (z=1.826; p=0.068) and familial and control (Z=0.628; p=0.530) groups; it is higher meaningfully in the CDGP group (Z=2.582; p=0.010). Bone mineral density(BMD) Z score is meaningfully quite low in CDGP when compared with control group (p<0.001). Average Z score of density of bone mineral is similar in the groups of familial and control(p=0.111). It has been observed that there is a direct relation between Z score density of mineral of bone and daily calcium intake (r=0.758; p<0.001). While the link between osteoprotogerin and Z score of bone mineral density children who have familial short stature is reverse, and there is no link found between CDGP and Z score of bone mineral density in control group. There is no link found between Z score of bone mineral density and deoxypyridinoline of urine and 25 OH Vit D. In the children whose bone age is ? 8, Z score median of bone mineral density has been found quite high when compared with familial short stature group statistics. (Z=2.188; p=0.026) Among other parameters , there is no difference in FSS and CDGP. There has beeen found a medium and reverse relation between levels of deoksipiridinolin of urine and osteoprotegerin in the age group of above bone age 8 in the CDGP group. (r=-0.528; p=0.008).As a consequent; bone mineral density in CDGP group has been found low when compared with FSS and control group. The question ?May there be also an effect of nutritional short stature? has been raised in minds because Ca intake in CDGP group was lower than others. Also since level of deoxypyridinoline in urine is so high; inclination to osteoporosis which starts in prepuberty stage , is believed to be increased with delay of puberty.