Eğim, hava şartları ve yolculuk türünün sarı ışık anındaki sürücü davranışına etkilerinin incelenmesi
Analysis of the effects of grade, weather conditions and trip type on driver behavior during the yellow interval
Yazar: MURAT HÜSEYİN AKYÜZ
Danışman: PROF. DR. ŞEREF ORUÇ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Trafik = Traffic ; Ulaşım = Transportation ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Sinyalize kavşaklarda sarı ışık yanmasıyla sürücüler, durmak ya da devam etmek arasında bir tercih yaparlar. İkilemin yaşandığı bu gibi durumlarda verilecek yanlış bir karar, kırmızı ışık ihlallerine ve neticesinde trafik kazalarına sebep olur. Bu çalışmanın temel amacı; kavşaklarda sarı ışık anında meydana gelen olayları anlamak, sürücü davranışına etki eden faktörleri, kural ihlallerini ve trafik kazalarının sebeplerini tespit etmek ve çözüm için öneriler sunmaktır. Bu kapsamda, düşük bütçeli ve mevcut kamu imkanlarının ortak kullanımını amaçlayan yeni bir yöntem geliştirilerek ihtiyaç duyulan hız, konum, TTI, ivme, taşıt tipi, şerit konumu gibi parametreler her bir taşıt için hızlı ve güvenilir bir şekilde tespit edilmiştir. Söz konusu parametreler yardımıyla sarı ışık ikilemi İstanbul için tanımlanmış; eğim, yolculuk türü, hava şartları, taşıt tipi gibi faktörlerin sürücü davranışı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışma neticesinde farklı koşullara sahip iki kavşakta devam kararı veren sürücülerin, benzer sarı ışık algısına sahip oldukları gözlenmiştir. Hava şartları, yolculuk türü ve taşıt tipinin sürücü davranışını etkilediği, negatif eğim ve hızın ise sürücü davranışını diğer faktörlere daha az duyarlı hale getirdiği tespit edilmiştir. Hem Tip I ikilem bölgesi davranışının, hem de Tip II ikilem bölgesi sınırlarının uluslararası literatürde bulunan sonuçlarla ciddi farklılıklar içerdiği ortaya konulmuştur.

Abstract:
At signalized intersections, drivers make a stop/go decision during the yellow interval. In such situations, where a dilemma may occur, an incorrect decision can lead to red-light violations and, consequently, traffic accidents. The primary objective of this study is to understand the events occurring during the yellow interval at intersections, identify the factors influencing driver behavior, rule violations, and the causes of traffic accidents, and propose solutions. In this context, a new method was developed to achieve a low-cost approach and ensure the shared use of existing public resources. Using this method, parameters such as speed, position, TTI, acceleration, vehicle type, and lane information were rapidly and reliably determined for each vehicle. By utilizing these parameters, the yellow light dilemma was defined for Istanbul, and the effects of factors such as gradient, trip type, weather conditions, and vehicle type on driver behavior were analyzed. The study observed that drivers who decided to proceed at two intersections with different conditions had similar perceptions of the yellow light. It was determined that weather conditions, trip type, and vehicle type influence driver behavior, whereas negative gradients and speed make drivers less sensitive to other factors. Additionally, it was revealed that both the behavior in Type I dilemma zones and the boundaries of Type II dilemma zones differ significantly from the results found in the international literature.