Bazı elma çeşitlerinin meyve verme davranışlarının belirlenmesi
Determination of fruit bearing behaviour of some apple varieties
Yazar: DERVİŞ EMRE DOĞAN
Danışman: PROF. DR. HÜSNÜ DEMİRSOY
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye yaklaşık 4.5 milyon tonluk elma üretimiyle dünyanın önemli ülkelerinden biridir. Ülkemiz son yıllarda, uygulanan modern yetiştirme teknikleri ile elma ihracatında da yaklaşık % 60'lık bir artış göstermiştir. Bununla birlikte bu artış ile ortaya çıkan ihracat, üretime kıyasla oldukça düşük kalmaktadır. Bunun temel sebebi ülkemizde henüz ev bahçesi elma üretiminden, tam olarak modern kapama bahçelere geçişin olmamasıdır. Günümüzde dünyada elma yetiştiriciliğinde kullanılan çok sayıda terbiye sistemi ve bunlar için gerekli budama şekli vardır. Elmalarda meyve verme davranışlarına göre spur, yarı spur, orta ve uçta veren olmak üzere dört farklı ağaç tipi bulunmaktadır. Bu nedenle meyve verme davranışı çeşide göre değişmektedir. Bu yüzden elmalarda budama ve terbiye sistemlerinin seçimi oldukça önemlidir. Örneğin 'Granny Smith' ve 'Rome Beauty' gibi uçta meyve veren çeşitlerde tepe kesimleri bu çeşitlerde meyveler genel olarak sürgün uçlarında oluştuğu için dallarda meyve oluşturan kısımların atılması anlamına gelir. Dolayısıyla elmalarda yapılacak budama ve geliştirilecek terbiye sistemlerinde bu durum mutlaka dikkate alınmalıdır. Yukarıdaki öz bilgi ışığında, bu çalışmada 2019-2020 yıllarında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bafra Tarımsal Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde 'Jeromine', 'Fuji Zehn Astec', 'Granny Smith Challenger', 'Buckeye Gala', 'Rosy Glow', 'Golden Reinders', 'Ginger Gold' ve 'Amasya' çeşitlerinin meyve verme davranışlarını belirlemek amaçlanmıştır. Denemede ağaç ve taç hacimleri (m3), dal açıları (o), meyve ağırlığı (g), meyve eti sertliği (kg/cm2), suda çözünür kuru madde içeriği (%) ve verim (kg/ağaç) gibi özellikler tespit edilmiştir. Bu çalışma sonucunda, 'Rosy Glow' çeşidinin spur; 'Amasya' çeşidinin yarı spur, 'Buckeye Gala' ve 'Jeromine' çeşitlerinin orta ve 'Fuji Zehn Astec', 'Granny Smith Challanger', 'Golden Reinders' ve 'Ginger Gold' çeşitlerinin uçta verme eğiliminde oldukları saptanmıştır.

Anahtar Sözcükler: Malus communis L., spur, yarı spur, orta tip, uçta veren

Abstract:
Turkey is one of the most important countries in the world with an apple production of approximately 4.5 million tons. In recent years, our country has shown a 60% increase in apple exports with modern fruit growing techniques. However, this increase is relatively low compared to production. The main reason for this is the fact that there is no transition from home orchard apple production to fully modern orchards in our country. Nowadays, there are many training systems used in apple growing in the world and the pruning shape necessary for them. There are fruit bearing four different types of apple trees: spur, semi-spur, medium and tip-bearing. For this reason, the fruit bearing is changed according to the cultivar. Therefore, the selection of pruning and training systems in apples is very important. As instance, heading cut in top bearing varieties such as 'Granny Smith' and 'Rome Beauty' means that the fruit-bearing parts of the branches are discarded, since fruits are generally formed at the ends of the shoots in these varieties. Therefore, this situation should be taken into attention while developing pruning and training systems in apples. In the light of the above information, in this study, in 2019-2020 years, Ondokuz Mayıs University, Bafra, in Agricultural Application and Research Station 'Jeromine', 'Fuji Zehn Astec', 'Granny Smith Challenger', 'Buckeye Gala', 'Rosy Glow', 'Golden Reinders',' 'Ginger Gold' and 'Amasya' fruit cultivars are aimed to determine fruit bearing. Properties such as tree and crown volumes (m3), branch angles (o), fruit weight (g), fruit firmness (kg/cm2), soluble solids content (%), and yield (kg/tree) were determined in the experiment. As a result of this study, it was determined that 'Rosy Glow' cultivars spur, Amasya cultivars semi-spur, 'Buckeye Gala' and 'Jeromine' cultivars medium type and 'Fuji Zehn Astec', 'Granny Smith Challanger', 'Golden Reinders' and 'Ginger Gold' cultivars tended to give tip bearing. 

Keywords: Malus communis L., spur, semispur, medium type, tip bearing