İşitsel mimari kavramı ve hacim akustiği bağlamında tasarımla ilişkilendirilmesinde temel ilkeler
Aural architecture and its fundamental principles of linking with design in the context of room acoustics
Yazar: EFE CAN ŞENTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. SAADET AYTIS
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Hacim akustiği = Volume acoustics ; Mimari akustik = Architectural acoustic ; İşitme algısı = Auditory perception ; İşitsel peyzaj = Soundscape

Özet:
Mimariyi deneyimlemenin duyular bağlamında boyutları vardır. İşitsel deneyim bu boyutlardandır ve mimari deneyim üzerinde azımsanamayacak bir etkiye sahiptir. Gelişen teknoloji ve değişen koşullar çoğunlukla işitsel deneyimin mekânlarda göz ardı edilmesine sebep olmuştur. Mekânı işitsel deneyim bağlamında tasarlayabilmek için öncelikle mekânın işitsel mimarisini ve işitsel mimariyi oluşturan hacim akustiği kapsamında gerçekleşen fiziksel olayları anlamak gerekmektedir. 
Bu çalışma ile tasarım aşamasında verilen kararların mekânın işitsel deneyimini belirlediği tespit edilmiştir. Tasarımcı, bilinçli veya bilinçsiz olarak, tasarım aşamasında, mekânda var olacak dolaylı ve dolaysız sesleri tayin etmektedir. Dolaysız ses fiziksel mimarinin etkisi ile dolaylı sesi oluşturmaktadır. Dolaylı ses ve fiziksel mimari de mekânın işitsel mimarisini ortaya çıkarmaktadır. İnsanların, mekânda duydukları işitsel peyzaj, zihinde dolaylı ve dolaysız ses olarak algılanır. Bu algılar ışığında, zihin, ses kaynağı ve işitsel mimari hakkında tanımlamalar yapar. Ses kaynağı algısını dolaysız ve dolaylı ses oluşturmaktadır. Bu sebeple, ses kaynağının kendisi ile algısı arasında dolaylı sesin etkisi ile farklılıklar meydana gelebilmektedir. İşitsel mimari tasarıma bu noktada dahil olarak ses kaynağı algısını kontrol edebilmektedir. 
İşitsel mimari düzenlenerek, geçmişten günümüze kadar, bilinçli veya bilinçsiz olarak yapılara katılmıştır. İnsanlar geçmişte, özellikle ibadet yapılarında, hayranlık duygusu oluşması için işitsel deneyimi kurgularken, günümüzde akustik açıdan hassas mekânlarda hoşnutsuzluk duygusunu gidermek için kurgulamaktadır. Ancak insanların mekânla iletişimi göz önüne alındığında, oluşan duyguların bunlar ile sınırlı olamayacağı anlaşılmaktadır. İnsan, mekân ile teması esnasında, çevresel etkilerin ve tasarımın önderliğinde birçok duygu üretmektedir. Dolayısıyla tasarımcılar, kullanıcılarda hedefledikleri duygu oluşumları doğrultusunda işitsel deneyimi araç olarak kullanmalıdır. Böylelikle insanların mekânda farklı duygular da deneyimleyebilmelerini sağlamalıdır.
Tasarım aşamasında, işitsel mimarinin göz önüne alınması ile mekânların işitsel açıdan da insanlara hitap etmesi sağlanacak ve böylelikle daha nitelikli mekânlara ulaşılabilecektir.

Abstract:
Experiencing architecture has dimensions in terms of the senses. Aural experience is one of these dimensions and has a considerable impact on architectural experience. Developing technology and changing conditions have often caused the aural experience in spaces to be underestimated. In order to design the space in the context of aural experience, it is necessary to first understand the aural architecture of the space and the physics that take place within the scope of room acoustics that constitute the aural architecture. 
With this study, it has been determined that the decisions made during the design process determine the aural experience of the space. The designer, consciously or unconsciously, determines the direct and indirect sounds that will exist in the space during the design process. The effect of physical architecture creates indirect sound from direct sound. Indirect sound and physical architecture define the aural architecture of the space. The soundscape that people hear in the space is perceived in the mind as direct and indirect sound. In the light of these perceptions, the mind makes definitions about the sound source and the aural architecture. The perception of the sound source is created by direct and indirect sound. For this reason, as an effect of indirect sound, differences may occur between the sound source and the perception of the sound source. Aural architecture can control the perception of the sound source by being included in the design process at this point.
Aural architecture has been organised and consciously or unconsciously included in buildings from the past to the present. While in the past, especially in worship buildings, people designed the aural experience to create a sense of admiration, today it is designed to eliminate the feeling of discomfort in acoustically sensitive spaces. However, considering the communication between people and the space, it is understood that the emotions formed cannot be limited to these. During their contact with the space, people produce many emotions under the influence of environmental effects and design. Therefore, designers should use the aural experience as a tool in line with the emotions they target in users. Thus, they should enable people to experience different emotions in the space.
By taking aural architecture into consideration during the design process, it will be ensured that the spaces will appeal to people from an aural point of view, and thus more qualified spaces can be achieved.