Üniversite öğrencilerinde uyku süresi ile diyet kalitesi ve obezite arasındaki ilişki
The association of sleep duration with diet quality and obesity among university students
Yazar: NAZANİN HEIDARZADEH RAD
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Diyet = Diet ; Obezite = Obesity ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Uyku = Sleep ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Hacettepe Üniversitesinde okuyan 19-30 yaş arası bireylerin günlük diyetlerinin Sağlıklı Yeme İndeksi (SYİ) -2005 ve Uluslararası Diyet Kalite İndeksi (DKİ-U) skorları ve ayrıca bazı antropometrik ölçümlerinin uyku süresi ile ilişkilendirilmesidir. Bu çalışmaya 78'i erkek 124'ü kadın olmak üzere, toplam 202 birey katılmıştır. Hazırlanan sorukağıdı ile bireylerin genel özellikleri, beslenme alışkanlıkları, uyku süresi ve alışkanlıkları sorgulanmış, besin tüketim sıklıkları, 24 saatlik besin tüketimi ve fiziksel aktivite kayıtları ve antropometrik ölçümleri alınmıştır. Bireylerin SYİ-2005 ve diyet DKİ-U skorları hesaplanmış, uyku süresi ile ilişkisi incelenmiştir. Öğrencilerin uyku süresi 3 (kısa: <6, normal:6-8, uzun:>8 saat), SYİ üç (kötü beslenme:≤50, orta:51-80, iyi:>80 puan) ve DKİ-U ise 2 (kötü beslenme:≤60 iyi: >60 puan) grupta sınıflandırılmıştır. Bireylerin yaş ortalaması 22±2.8 yıl iken, beden kütle indeksi ortalaması erkeklerde 23.4±3.6 kg/m² ve kadınlarda 21.8±3.8 kg/m², ortalama uyku süresi erkeklerde 7.0±1.1 saat kadınlarda 6.8±1.2 saat, SYİ-2005 skoru 57.3±10.5, DKİ-U skoru 52.0±9.2 puan olarak belirlenmiştir. Bireylerin %22.8'i gecede 6 saatten az, %62.4'ü 6-8 saat ve %14.9'u 8 saatten fazla uyuduğu saptanmıştır. SYİ ve DKİ skorları hesaplanan ortalama uyku süresinin artması ile arttığı görülmüştür, ancak bu farklılık sadece DKİ hesaplamasında anlamlı bulunmıştır (p<0.05). Her iki indekse göre önceki gece uykusuna göre uyku süresi arttıkça, beslenmenin anlamlı derecede iyiye gittiği belirgindir (p<0.05). Toplam DKİ-U skoru erkek ve kadınlarda benzer iken, bireylerde ortalama 52.0±9.2 'dir (p>0.05). Daha büyük yaş grubunda olan ve hafta içi öğün saatleri düzenli olan öğrencilerin SYİ-2005 ve DKİ-U skoru daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). SYİ-2005 puanı lisans üstü öğrencileri ve 3 ana öğün tüketen öğrencilerde ve DKİ puanı ara öğün sayısı daha fazla olanlarda daha yüksektir(p<0.05). Uyku süresi az olan bireylerin sofra tuzu kullanımı anlamlı olarak daha fazladır (p<0.05) ayrıca PAL değeri arttıkça uyku süresi belirgin şekilde azalmıştır (p<0.05). Ayrıca uyku süresi arttıkça BKİ azalmıştır (p<0.05). Bulgular, genç bireylerde kısa uyku süresi ve obezite arasındaki ilişkiyi onaylar ve düşük diyet kalitesi ve kötü beslenme alışkanlıklara işaret etmektedir.

Abstract:
We aimed to examine the relationship between sleep duration and anthropometric measurements and diet quality among 19-30 years old individuals studying in Hacettepe University in Ankara. This study was conducted on 202 individuals including 78 male and 124 female. General characteristics, eating habits, sleep duration and patterns, as well as food frequency questionnaire, 24-hours dietary recall, physical activity records and anthropometric measurements were collected.  DQI-I and HEI-2005 of the subjects were calculated then were compared to their sleep duration. The sleep duration of the individuals were classified in 3 groups (short: <6; normal: 6-8; long:> 8 hours), HEI in 3 (poor: ≤50 moderate: 51-80, good:>80 points) and that DQI-I in 2 groups (poor: ≤60, good: >60 points). The average age of students was 22 ± 2.8 years, body mass index was 23.4 ± 3.6 kg/m² in male and 21.8 ± 3.8 kg/m in female, sleep duration was 7.0 ± 1.1 in male, 6.8 ± 1.2 minutes in female, HEI-2005 score was 57.3 ± 10.5, DQI-I score was 52.0 ± 9.2 points. 22.8% of students had less than 6 hours, 62.4% 6-8 hours and that 14.9% more than 8 hours of sleep per night. We found HEI-2005 and DQI-I scores increasing parallel with the increase of the average sleep duration, but it was significant (p<0.05) only in DQI scores. According to HEI and DQI scores, longer sleepers were found to have significantly higher scores compared to shorter sleepers (p<0.05). The average of DQI-I was 52.0 ± 9.2 and similar among male and female (p>0.05). The individuals in older age group and with regular hours for meals on weekdays, had higher HEI and DQI scores (p<0.05). We found higher HEI-2005 score for graduate students and in students consuming three main meals a day and a higher DQI-I score for those with greater number of snacks consumed (p<0.05). Table salt usage in short sleepers was significantly higher (p<0.05). PAL value increased significantly with reducing sleep duration (p <0.05). Students' BMI decreased with the increase of the sleep duration (p<0.05). These findings confirm the association between short sleep duration and obesity in young adults and also lower diet quality and poor nutritional habits but not in all aspects. For better enlightenment further studies are suggested.