Prematüre bebeklerin erken spontan motor hareketlerinin detaylı analizi ve nörogelişimsel sonuçlarının değerlendirilmesi
The detailed analysis of early spontaneous motor movements inpremature infants and evaluation of neurodevelopmental outcomes
Yazar: DOĞAN PORSNOK
Danışman: PROF. DR. AKMER MUTLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Fizyoterapi Ve Rehablitasyon Ana Bilim Dalı / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Bu çalışmanın amacı; (i) gestasyonel doğum haftalarına göre ayrılan prematüre bebekler ile nörotipik term yaşıtlarının General Movements (GMs) değerlendirmesi kapsamında ayrıntılı motor repertuarlarının detaylı analizini yaparak grupların motor repertuar gelişimlerini longitudinal olarak karşılaştırmak, (ii) bebeklerin preterm/term dönem ve düzeltilmiş 3-5 ay aydaki ayrıntılı motor repertuarları ile düzeltilmiş 1 yaşındaki nörogelişimsel sonuçları arasındaki ilişkiyi incelemek ve (iii) gestasyonel haftalarına göre ayrılan bebeklerin düzeltilmiş 1 yaşındaki nörogelişimsel sonuçlarını karşılaştırmaktır. Çalışmaya dahil edilen 132 bebek gestasyonel haftalarına göre aşırı-erken prematüre (<32 hafta; n=38), orta-geç prematüre (32-36 hafta; n=51) ve term (37-41 hafta, n=43) olmak üzere 3 gruba ayrıldı. Prematüre bebeklere preterm/term dönem (35-41 hafta), postterm dönem (42-45 hafta) ve fidgety dönemde (49-60 hafta), term bebeklere de postterm dönem (42-45 hafta) ve fidgety dönemde (49-60 hafta), GMs kapsamında ayrıntılı motor repertuar değerlendirmesi uygulandı. Erken motor repertuar değerlendirmesi için General Movements  Optimalite Skoru (GMOS) ve Motor Optimalite Skor formu–Revize (MOS-R) kullanıldı. Ayrıca tüm bebeklere düzeltilmiş 1 yaşında Hammersmith Infant Neurological Examination (HINE) ve Bayley Bebek ve Çocuk Gelişimi Ölçeği–III (Bayley-III) uygulandı. Preterm/term dönemde aşırı-erken prematüre bebekler ile orta-geç prematüre bebeklerin ayrıntılı GMs değerlendirmesi sonucunda elde edilen GMOS ve alt bölüm skorları arasında fark bulunmadı (p>0,05). Postterm dönemde term bebeklerin GMOS skoru aşırı-erken prematüre bebeklerden yüksekti (p<0,001). Prematüre bebeklerin GMOS ve MOS-R yüzdelik dilimlerinin preterm/term dönemden fidgety döneme doğru zaman içerisinde arttığı, bu gelişmenin de da orta-geç prematüre bebeklerde daha fazla olduğu bulundu (p=0,016). Term bebeklerin de GMOS ve MOS-R yüzdelik dilimleri zaman içerisinde gelişmiş olup, üç grup arasında motor repertuarın artış oranı açısından fark bulundu (p<0,001). Prematüre bebek grupları ile term bebekler arasında düzeltilmiş 1 yaşında HINE skorları (p<0,001) ve Bayley-III'ün bilişsel (p<0,001), dil (p=0,001) ve motor (p<0,001) bölümleri açısından gruplar arasında fark vardı, aşırı-erken prematüre bebeklerin hem HINE hem de Bayley-III skorları diğer iki gruptan düşük bulundu. Aşırı-erken prematüre grupta hem preterm/term hem de postterm dönemde (boyun ve gövde skoru hariç) GMOS ile HINE skorları  arasında anlamlı korelasyon bulundu. Benzer şekilde aşırı-erken prematüre bebeklerde hem preterm hem de postterm dönemde (boyun ve gövde skoru hariç)  GMOS ile Bayley-III'ün tüm bölümleri arasında korelasyon vardı. Sonuç olarak; term bebeklerin motor performansları hem postterm hem de fidgety dönemde aşırı-erken prematüre bebeklerden daha iyiydi. Hem prematüre hem de term bebeklerin zaman içerisindeki erken motor repertuar performansları progresif olarak gelişti ve orta-geç prematüre bebeklerde aşırı-erken prematüre bebeklerden fazla gelişme bulunmuştur. Prematüre bebeklerde anormal GMs çizelgelerinin (PR-PR, CS-CS) ileri dönem nörogelişimsel problemlerin belirleyicisi olabileceği ve bu paternler tespit edilir edilmez en erken dönemde bebeklerin gerekli erken müdahale programına yönlendirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this study was; (i) to longitudinally compare the motor repertoire by analysing the detailed motor repertoires of preterm infants and their neurotypical term peers, according to their gestational age (GA), within the scope of general movements (GMs) assessment, (ii) to investigate the relationship between detailed motor repertoires at preterm/term age, 3-5 months and their neurodevelopmental outcomes at 1 year of corrected age (CA) and (iii) to compare the neurodevelopmental outcomes of infants according to their GA at 1 year of CA. The 132 infants  included in the study were divided into 3 groups: extremely-very preterm infants (<32 weeks GA; n=38), moderate to late preterm infants (32-36 weeks GA; n=51) and term infants (37-41 weeks; n=43). The preterm infant's early motor repertoire were assessed at preterm/term period (35-41 weeks), at early postterm period (42-45 weeks) and at fidgety period (49-60 weeks) and term infant's at early postterm period (42-45 weeks) and at fidgety period (49-60 weeks). General Movements Optimality Score (GMOS) and Motor Optimality Score form-Revised (MOS-R) were used for the assessment of early motor repertoire. In addition, HINE and Bayley-III scales were applied to all infants at 1 year of CA. There was no difference between the GMOS and GMOS subcategory scores between extremely-very preterm infants and moderate to late preterm infants in the preterm/term period (p>0.05). The GMOS score of term infants was higher than extremely-very preterm infants at postterm period (p<0.001). GMOS and MOS-R centile ranks of preterm infants increased over time from preterm/term period to fidgety period and the improvement was higher in moderate to late preterm infants than extremely-very preterm infants (p=0.016). GMOS and MOS-R centile ranks of term infants also increased over time and there was a difference in the rate of increase in motor repertoire between the three groups (p<0.001). There was difference between the groups of premature infants and term infants in terms of HINE scores (p<0.001) and Bayley-III cognitive (p<0.001), language (p=0.001) and motor (p<0.001) domains at 1 year of CA. Both HINE and Bayley-III scores of extremely-very preterm infants were lower than the other two groups. In the extremely-very preterm group, there was a significant correlation between GMOS and HINE scores in both preterm/term and early postterm periods (except neck and trunk scores). Similarly, there was a correlation between GMOS and all domains of Bayley-III in both preterm/term and early postterm periods (except neck and trunk score) in extremely-very preterm infants. In conclusion; the motor performance of term infants was better than that of extremely-very preterm infants in both early postterm and fidgety periods. The early motor repertoire performances of both preterm and term infants improved progressively over time. The rate of improvement over time was higher in moderate to late preterm infants than extremely-very preterm infants. It is suggested that abnormal GMs trajectories (PR-PR, CS-CS) in preterm infants may be a predictor of poor neurodevelopment and infants should be referred to targeted early intervention programme as soon as these patterns are detected.