Hemodiyaliz hastalarında uyku hijyeni eğitimi ve progresif gevşeme egzersizinin uyku, yaşam kalitesi ve depresyona etkisi
The effect of sleep hygiene training and progressive relaxation exercise on sleep, quality of life and depression in hemodialysis patients
Yazar: GÜLAY TURGAY
Danışman: DOÇ. DR. ÜLKÜ POLAT
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Depresyon = Depression ; Egzersiz = Exercise ; Gevşeme = Relaxation ; Hasta eğitimi = Patient education ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Araştırma hemodiyaliz hastalarına   verilen     uyku hijyeni eğitimi     ve uygulanan progresif gevşeme egzersizinin (PGE), uygulama yapılan ve yapılmayan gruplar arasında uyku, yaşam kalitesi  ve depresyon üzerindeki farkı belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma 43 hasta (20 müdahale,23 kontrol) ile ön test-son test kontrol gruplu ve yarı deneysel olarak yapılmıştır. Verilerin toplanmasında hasta tanıtım formu, Pittsburg Uyku Kalite İndeksi (PUKİ), SF-36 yaşam kalitesi ölçeği, Beck Depresyon Envanteri (BDE) kullanılmıştır. Çalışmanın birinci ölçüm aşamasında, hastalara veri toplama araçları uygulanmıştır. Müdahale grubundaki hastalara uyku hijyeni ve PGE eğitimi verilmiştir. Müdahale grubundaki hastalara, altı hafta boyunca haftada iki kez araştırmacı tarafından PGE yaptırılmıştır. Sonraki hafta, hastaların tamamına veri toplama araçları yeniden uygulanmış ve ikinci ölçüm sonuçları elde edilmiştir. Sonraki altı haftada, müdahale grubundaki hastalar kendi kendilerine haftada iki kez PGE yapmışlardır. Araştırmanın son haftası, tüm hastalara yeniden veri toplama araçları uygulanmış ve üçüncü ölçüm sonuçları elde edilmiştir.  Çalışma sonucunda, müdahale grubundaki hastaların üçüncü ölçüm PUKİ global skor ve BDE puan ortalamaları anlamlı derecede düşük tespit edilmiştir. Hastaların gruplar arası üçüncü ölçüm yaşam kalitesi puan ortalamaları (fiziksel rol kısıtlılıkları hariç) arasındaki fark anlamlı bulunmuştur. Uyku hijyeni eğitimi ve PGE'nin, depresyon şiddetini azaltmada, uyku ve yaşam kalitesini iyileştirmede etkili olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlara göre hemşirelerin hemodiyaliz hastalarına PGE ve uyku hijyeni eğitimi vermesi önerilmiştir.


Anahtar Kelimeler : Depresyon, hemodiyaliz, progresif gevşeme egzersizi, uyku
hijyeni, uyku kalitesi, yaşam kalitesi.

Abstract:
The study was conducted to determine the difference of sleep, quality of life and depression between the hemodialysis patients that are given progressive relaxation exercise (PRE) and sleep hygiene training and not given. A semi-experimental study was conducted with 43 patients (20 intervention,23 control) with pretest - posttest control groups. Data was collected by using the patient identification form, Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), SF-36 life quality scale and Beck Depression Inventory (BDI). In the first phase of the measurement, data collection tools were applied to the patients. The intervention group were given sleep hygiene and PRE training. The intervention group was then subjected to PRE by the investigator twice a week for six weeks. In the following week, data collection tools were reapplied to the patients and the second measurement results were obtained. In the following six weeks, the intervention group did self-administered PRE twice weekly. At last, all patients redata collection tools were applied and the third measurement results were obtained. As a result of the study, the third measurement of PSQI global score and BDI of the patients in the intervention group was found to be significantly low. The difference between the groups' mean scores of the third measurement quality of life (except physical role limitations) was significant. Sleep hygiene training and PRE were effective in decreasing depression severity, and improving sleep and quality of life. For this reason, giving PRE and sleep hygiene training to patients by nurses are suggested.


Key Words : Depression, hemodialysis, progressive relaxation exercise, sleep
hygiene, sleep quality, quality of life.