Rize'den Gürcistan'a siyasetin mekânsal tezahürü: Yoksunluk, mahremiyet ve anonimlik bağlamında mekân oluşturma
Spatial manifestation of politics from Rize to Georgia: Placemaking in the context of deprivation, privacy, and anonymity
Yazar: BETÜL KOCAOĞLU DÜNDAR
Danışman: DOÇ. DR. CEREN AKSOY SUGIYAMA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Antropoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Antropoloji = Anthropology
Dizin: Anonimlik = Anonymity ; Mahremiyet = Privacy ; Mekan = Space ; Taşra = Provinces ; Yoksunluk = Deprivation

Özet:
Bu çalışmada, Rize Merkez ilçesinde ikamet eden ve Rize'ye büyük şehirlerden gelen kişilerin mekân deneyimlerini tarihsel mekan-taşra ikiliğini göz önünde bulundurarak tartışmaya açılmış ve bu tartışmanın hangi kavramlar üzerinden ilerlediği gösterilmeye çalışılmıştır. Tezin alan çalışmasında, yaşları 27 ile 52 arasında değişen toplam 30 görüşmeci ile derinlemesine mülakat yapılmıştır. Bu görüşmecilerin 20'si kadın 10'u erkek olup 6'sı Rizeli 24'ü ise genellikle büyükşehirler olmak üzere Türkiye'nin farklı illerinden Rize'ye gelmişlerdir. Kişilerin anlatılarında özellikle bazı temaların sıklıkla ön plana çıktığı görülmüştür. Mahremiyet, yoksunluk, anonimlik olarak belirlenen temalar, kişilerin gündelik hayatta kurdukları mekanların temel kriterlerini verir. Bireylerin ürettikleri mekanlar gündelik hayatta pek de göz önünde yapılmayan bir siyasetin mekânsal tezahürleri, pasif direniş adacıkları olarak da değerlendirilebilir. Tezde de özellikle Rize'ye büyük şehirlerden gelip hayat kuran insanların ne tür mekanlar ürettikleri ve kurdukları gösterilmeye çalışılmıştır. Çalışmada görüşmecilerin anlatılarından çıkan yoksunluk, mahremiyet ve anonimlik hallerinin ve bununla örtüşen durumlara aranan çarelerin neler olduğu tartışılmış ve kişilerin "mekân oluşturma" bağlamında kendilerine nasıl çözümler ürettikleri ortaya koyulmuştur. Görüşmecilerin kendilerine özellikle Rize'den bir "kaçış" ve "nefes almak" için uzaklaşmak istediklerinde seçtikleri yerlerin en başında Gürcistan (Batum) gelmektedir. Bu tercihle kişiler yoksunluk, mahremiyet ve anonimlik durumlarını yönetebilmek için mekânsal yönelimlerini çeştlendirmektedirler. Ayrıca görüşmecilerin yine yoksunluk, mahremiyet ve anonim olamama hallerinin beraberinde getirdiği aidiyet ve yerel-yabancı ilişkisinde nasıl deneyimleri olduğu da çalışmada tartışılmıştır.

Abstract:
In this study, the spatial experiences of people who reside in the central district of Rize and who came to Rize from big cities are opened to discussion by considering the historical space-countryside dichotomy, and it is tried to show through which concepts this discussion proceeds.  In the fieldwork of the thesis, in-depth interviews were conducted with a total of 30 interviewees ranging in age from 27 to 52. Of these interviewees, 20 were women and 10 were men, 6 of them were from Rize and 24 of them came to Rize from different provinces of Turkey, mostly metropolitan cities. In the narratives of the interviewees, it was observed that some themes came to the fore frequently. Themes such as privacy, deprivation and anonymity provide the basic criteria for the spaces that individuals construct in daily life. The spaces produced by individuals can also be evaluated as spatial manifestations of a politics that is not very visible in daily life, as islands of passive resistance. In this thesis, it is tried to show what kind of spaces are produced and established by people who come to Rize from big cities and make a life for themselves. The study discusses the states of deprivation, privacy and anonymity that emerged from the narratives of the interviewees and the remedies sought for overlapping situations, and reveals how people produce solutions for themselves in the context of "Placemaking". Georgia (Batumi) is one of the top destinations chosen by the interviewees, especially when they want to get away from Rize for an "escape" and "breathe". With this preference, people diversify their spatial orientation in order to manage deprivation, privacy and anonymity. In addition, the experiences of the interviewees in terms of belonging and the local-foreigner relationship brought about by deprivation, privacy and anonymity are also discussed in the study.