Erkek eroin bağımlılarında çocukluk ve erişkinlik dönemi dikkat eksikliğihiperaktivite bozukluğu belirtilerinin araştırılması ve klinik etkileri
Determination of the childhood and adult attention deficit hyperactivity disordersymptoms in male heroin dependent patients and clinical effects
Yazar: HALİL İBRAHİM ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM EREN
Sağlık Bakanlığı / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Eroin bağımlılığı = Heroin dependence ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Uyuşturucu maddeler =

Özet:
Amaç: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), çocukluk döneminde başlayan
ve sıklıkla erişkin döneme uzanan, yaygın görülen, nörogelişimsel bir bozukluktur. Çeşitli
çalışmalar, madde kullanım bozukluğu olanlarda yüksek DEHB sıklığı bildirmektedir. Bu
çalışmada erkek eroin bağımlılarında, DEHB sıklığını ve klinik etkilerini belirlemeyi
amaçladık. Ek olarak çalışmada agresyon, impulsivite, çocukluk çağı travmaları, anksiyete
duyarlılığı, anksiyete ve depresyon gibi bağımlılık şiddetine etki edebilecek bazı klinik
durumları inceledik.
Gereç ve Yöntemler: Ocak 2014-Mayıs 2014 tarihleri arasında, Konya Eğitim ve
Araştırma Hastanesi, Alkol ve Madde Araştırma Tedavi ve Eğitim Merkezi'nde
(AMATEM) yatarak tedavi gören, ardışık 100 erkek eroin bağımlısı hasta çalışmaya alındı.
Çalışma süresince, buprenorfin/nalokson stabilizasyon tedavi dönemi içersindeki gönüllü
100 katılımcıyla toplam üç görüşme yapıldı. Farklı zamanlarda yapılan bu üç görüşmede,
katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu, Bağımlılık Şiddetini Belirleme Ölçeği,
Wender-Utah Derecelendirme Ölçeği (WUDÖ), Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite
Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği, Barrat Dürtüsellik Ölçeği-11, Yetişkinlerde DEHB için
Tanısal Görüşme Aracı-2.0, Çocukluk Çağı Ruhsal Travmaları Ölçeği (ÇÇTÖ), Buss-Perry
Agresyon Ölçeği, Anksiyete Duyarlılığı İndeksi-3 (ADI-3), Kısa Form-36 (KF-36),
Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HDDÖ) ve Hamilton Anksiyete
Değerlendirme Ölçeği (HADÖ) uygulandı.
Bulgular: Yetişkinlerde DEHB için Tanısal Görüşme aracı kullanılarak katılımcıların
%14'ünde erişkin DEHB, %30'unda ise çocukluk çağı DEHB olduğu saptandı. Çocukluk
çağı DEHB grubunda, istatiksel olarak anlamlı düzeyde daha erken sigara başlangıç yaşı,
daha yüksek oranlarda cezaevine girme ve daha yüksek oranlarda intihar niyeti olmaksızın
kendini yaralama davranışı olduğu bulundu. Çocukluk çağı ve erişkin dönem DEHB
grupları, istatiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek HDDÖ, HADÖ, ÇÇTÖ, Barrat
Dürtüsellik Ölçeği-11 ve Buss-Perry Agresyon Ölçeği toplam puanlarına sahipti. Ayrıca
çocukluk çağı ve erişkin dönem DEHB grupları, Bağımlılık Şiddetini Belirleme Ölçeği'nin
iki alt boyutunda (yasal durum ve psikiyatrik durum) istatiksel olarak anlamlı düzeyde
daha yüksek, KF-36 alt boyutlarında ise genel olarak daha düşük puanlara sahip oldukları bulundu. Son olarak çalışmamızda yapılan stepwise çok değişkenli lineer regresyon
analizi, agresyonun, Bağımlılık Şiddetini Belirleme Ölçeği altı alt boyutundan dördünü
etkileyen (iş/destek durumu, yasal durum, madde kullanımı ve psikiyatrik durum) önemli
bir klinik durum olduğunu ortaya çıkardı.
Sonuç: Bu bulgular, eroin bağımlılarında yaygın DEHB birlikteliğini göstermekte ve
DEHB tedavisinin önemini vurgulamaktadır. Diğer taraftan agresyon, bağımlılık şiddetinin
birçok boyutunu etkileyen ve bu nedenle madde kullanım bozuklukları tedavi yönetiminde
özellikle ele alınması gereken önemli bir klinik durumdu

Abstract:
Objective: Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) is a common,
neurodevelopmental disorder that begins in childhood and often persists into adulthood.
Several studies indicate a highly prevalence of ADHD in subjects with substance use
disorders (SUDs). In this study, we aimed to determine the prevalence and clinical effects
of ADHD in male heroin dependent patients. Additionally we examined some clinical
conditions that may affect to addiction severity, such as agression, impulsivity, childhood
trauma, anxiety sensitivity, anxiety and depression.
Material and Methods: A total of 100 consecutive male heroin dependent patients were
included in the study who were treated at Alcohol and Drug Research, Treatment and
Training Center (AMATEM) of the Konya Research and Training Hospital in Konya,
between January 2014 and May 2014. We performed total of three interviews with
volunteer participants who were stabilized on sublingual buprenorphine/naloxone
combination, throughout the study. In these three interviews that conducted at the different
times, a sociodemografic form, the Addiction Severtiy Index (ASI), the Wender-Utah
Rating Scale (WURS), the Adult ADHD Self-Report Scale (ASRS), the Barrat
Impulsiveness Scale, Version 11 (BIS-11), the Diagnostic Interview for ADHD in Adults,
second edition (DIVA 2.0), the Childhood Trauma Questionnare (CTQ), the Buss-Perry
Agression Questionnare (BPAQ), the Anxiety Sensitivity Index-3 (ASI-3), the Medical
Outcomes Study Short Form-36 (SF-36) Health Survey Questionnare, the Hamilton
Depression Rating Scale (HDRS) and the Hamilton Anxiety Rating Scale (HARS) were
administered.
Results: We have determined 14% of participants had adult ADHD and 30% of
participants had childhood ADHD retrospectively, using the DIVA 2.0. Chilhood ADHD
group had a statistically significant an earlier age of onset of smoking, higher rates of
imprisonment and higher rates of non-suicidal self injury behaviour. Childhood and adult
ADHD groups had a statistically significant higher total scores on CTQ, BIS-11, BPAQ,
HARS and HDRS than non-ADHD groups. Also childhood and adult ADHD groups had a
statistically significant higher scores in two ASI domains (legal status, psychiatric status) and overall lower scores were found in SF-36 domains. Finally stepwise multiple linear
regression analysis revealed, the aggression is an important clinical condition that affecting
four of the six ASI domain scores (employment/support status, legal status, drug use and
psychiatric status).
Conclusions: These findings indicate that ADHD is a common comorbidity in heroin
dependent patients and emphasize the importance of ADHD management. On the other
hand, the aggression is an important clinical condition that affecting several ASI domains.
Therefore, the aggression must be addressed in SUDs management particularly.