Ordu'ya ait iki mufassal tahrir defteri üzerine metodolojik bir tahlil denemesi
A Methodological analysis about two detailed tax-registers belonging to Ordu
Yazar: LEYLA AKSU
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu tez çalışmasında Ordu ve yöresine ait 1598 tarihli müsvedde olarak kalmış olan mufassal tahrir defteri ile 1613 tarihli mufassal tahrir defterine dair metodolojik bir tahlil denemesi yapılmaya çalışılmıştır. Bunun için 1613 tarihli mufassal defterin 1598 tarihli müsvedde defterin beyaza çekilmiş hali mi? Yoksa yeni yapılmış bir tahririn sonucu mu? probleminden yola çıkılmıştır. Öncelikle her iki tahrir defterinin kaynak değeri üzerine bir tenkid yapılmış ve dönemin siyasal ortamı ile 1613 tarihli defterin mukaddimesinde yer alan Kâtip Kâsım'ın ifadeleri analiz edilmeye çalışılmıştır. Sonrasında ise defterler arasındaki problemin çözümü her iki tahrir defterindeki verilerin süreklilik ve değişim kavramları çerçevesinde karşılaştırılması yoluna gidilmiştir. Defterlerdeki bu veriler sosyal mekanda, kayıtlı nüfus ve şahıs adlarında ve iktisadî alanda olmak üzere bir sacayağı misali üç açıdan analiz edilmeye çalışılmıştır. Konuyla ilgili daha geniş kapsamlı bir değerlendirme yapabilmek gayretiyle her iki defterin bu üç alandaki tahliline Ordu'ya ait 1547 tarihli mufassal defteri ve 1642 tarihli Avarız defterinin verileri belli alanlarda dahil edilmiştir. Aynı zamanda defterlerdeki veriler, 1598 tarihli defterin Celali isyanları dönemine, 1613 tarihli defterin ise bu isyanların sonrasına denk gelmesi hasebiyle dönemin siyasi ve toplumsal olayları göz önüne alınarak değerlendirilmeye çalışılmıştır. Yapılan tüm analiz ve değerlendirmeler neticesinde ortaya çıkan sonuç ise, her iki tahrir defterinin öncelikle bölge tarihi çalışmalarında sonrasında ise Osmanlı Tarihi çalışmalarında önemli bir tarihî belge olacakları yönündedir. Anahtar Sözcükler Osmanlı, Ordu Kazası, Tahrir Defteri, Canik

Abstract:
In this thesis an attempt is made for a methodological analysis about the Detailed Tax-Registers of Ordu district dated 1598 and 1613. In this way, the following questions have been asked: Was the register dated 1613 is a final copy of the one compiled as the result of 1598 survey, or else was it a register written at the end of a new survey? First of all, an investigation on source value of both tax registers has been made, and the political situation of the period as well as the expressions of Katip Kasım in the introduction of the 1613 register have been analyzed. Than, the comparative approach has been adopted to solve the problems relating to continuity and change in settlements and registered population. In order to make a more comprehensive evaluation the subject, we have included some data obtained from the detailed tahrir register of 1547 and the detailed avariz register of 1642 in the analysis of our two registers regarding these there dimendions. The data from the registers have also been taken into consideration in respect of the political and social circumstances of the period given the fact that the 1598 register was compiled during Celali revolts while the 1613 register was composed after they were suppressed. The result emanating from these evaluations and analysis is that both registers are proved to be significant documents for the research on the region and the Ottoman History of the time.Key Words Ottoman, Ordu District, Tax-Register, Canik