Afyonkarahisar hamamları
Afyonkarahisar's public baths
Yazar: SAMİ KARAMAN
Danışman: PROF. DR. OSMAN ERAVŞAR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Türk-İslam Sanatları Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Afyonkarahisar = Afyonkarahisar ; Hamamlar = Baths ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Süslemeler = Ornamentations

Özet:
Afyonkarahisar önemli stratejik noktada olmasından dolayı geçmişten bugüne dek bu topraklarda birçok medeniyet hakimiyet sürmüştür. Bu hakimiyetleri sırasında sayısız mimari eserler meydana getirilmiş olup, Bu mimari eserlerin büyük çoğunluğu coğrafi şartlar ve insan eliyle yok edilmiştir. Geriye kalan yapılardan bazıları restorasyondan geçilerek bu gün hale çalışır vaziyettedir. Bazıları ise harabe halinde terk edilmiş durumdadır. Özellikle hamamlar günümüzde ortaya çıkan kaplıca kültürü ve evlere yapılan özel sauna yapılarıyla işlevlerini tamamen yitirmiş ve terk edilerek harabe halini almıştır.Bu gibi konulara dikkat çekmek amacıyla yapmış olduğumuz Afyonkarahisar Hamamları adlı Yüksek lisans tez çalışmamızda  il merkezi ve ilçelerde yer alan, Türk dönemine tarihlendirilen bütün hamamlar ayrıntılı olarak incelenmiştir. Hamamların 13 tanesi günümüze kadar gelebilmiş olmakla birlikte sekiz tanesi günümüze ulaşamamıştır. Hamamların bir tanesi Selçuklu dönemine tarihlendirilmiş, iki tanesi Beylikler dönemine tarihlendirilmiştir. Selçuklu ve Beylikler dönemine tarihlendirilen bu üç hamamdan hiçbiri günümüze kadar gelememiştir. Diğer günümüze kadar gelen 13 hamam ve günümüze kadar gelemeyen beş hamam Osmanlı dönemine tarihlendirilmiştir. Ayrıca Bizans dönemine tarihlendirilen bir hamam örneğinden de bahsedilmiş fakat konu kapsamı dışında tutulmuştur. 
Günümüze kadar gelen hamamların yerleri bulunarak incelenmiş, fotoğrafları çekilmiş, ölçümleri yapılarak planları çizilmiştir. Günümüze kadar gelemeyen hamamlar ile ilgili olarak bilgiler ise vakfiyelerden, V. G. M. arşivinden ve  Müze kayıtlarındaki bilgilerden yararlanılarak yapılar anlatılmaya çalışılmıştır.
Katalog bölümünde ayrıntılı ele alınan hamamlar değerlendirme bölümünde ise plan, malzeme, yapı elemanları, kitabe ve süsleme gibi özellikleriyle açıklanarak değerlendirmelerde ve karşılaştırmalarda bulunulmuştur
Sonuç bölümünde ise değerlendirme sonucunda varılan yargılar açıklanmıştır.

Abstract:
Historically, many civilizations have dominated in Afyonkarahisar as it is located in a strategically important area. During their dominions, countless architectural Works were created, yet a great majority of these Works have been destroyed due to geographical factors as well as by the humans themselves. The remaining of these works has been renovated and they are stil in use today. Some of them, on the other hand, have been deserted in a derelict state. Especially, public baths have become completely obsolete and they have been deserted, turning into a wreck due to the recently emerging thermal spa culture and the private saunas built in houses. In our Graduate Thesis study named Afyonkarahisar?s public baths, carried out with the aim of addressing these issues, all the public baths dating to Turkish era within the provincial centre and its counties have been thoroughly examined. 13 of these public baths dates to the Seljuk era, whereas two of them date to the period of Principalities. None of these three public baths that date to Seljuk and period of Principalities have survived to this day. The other 13 surviving public baths and the remaining five destroyed public baths date to the Otoman era. Furthermore, a public bath example dating to the Byzantine era has been mentioned, but it has been dealt with outside the scope of the thesis The surviving baths have been positioned, examined, photographed and measured and their plans has been drawn. On the other hand, the information about the public baths that haven?t survived to this day has been gathered from vakfiyes ( deeds of trusts), general directorate for foundations archives and museum registrations and the structures have been described based on this information as well as possible. 
The public baths which are dealt with in the catalogue section have been explained in terms of their plans, materials used, structural elements, inscriptions and ornaments, evaluated, compared and contrasted in the evaluation section.In the conclusion section, the judgements drawn from the evaluation have been presented.