Turizm ve gastromilliyetçilik; Nevşehir'de uluslararası restoranlar ve mekân ilişkisi
Tourism and gastronationalism; international restaurants and space relationship in Nevşehir
Yazar: ESRA YÜCETAŞ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET UYSAL
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Gastronomi turizmi =

Özet:
Turizm, günümüzde seyahat ve dinlenme faaliyeti kapsamında küresel iletişimlerin en dinamik ve kapsamlı odak noktalarından biri haline gelmiştir. Artan turizm hareketliliği, farklı coğrafyalara, kültürlere ve yaşam tarzlarına erişimini kolaylaştırarak, toplumlar arasında yoğunlaşmasına katkıda bulunmaktadır. Turizmle beraber artık insanlar, sadece gezip görmek için değil, aynı zamanda farklı kültürleri deneyimlemek, öğrenmek ve bu süreçteki etkileşimlerde bulunmak amacıyla daha sık seyahat etmektedirler. Böylece turizm, hem ekonomik kalkınmayı destekleyen hem de kültürel alışverişi hızlandıran çok yönlü bir olgu haline gelmektedir. Bu artan hareketlilik, küreselleşmenin de bölgeler arası sınırlar arasındaki mesafenin azaldığı, uluslararası trafiğin yoğunlaştığı bir yapıya dönüşmektedir. Küreselleşmenin tetiklediği bu süreci, turizm sadece bir eğlence aracı değil, aynı zamanda kültürel sınırların genişlediği ve farklı kimliklerin bir arada değişen birbirini dönüştürdüğü bir platform olarak da öne çıkmaktadır. Seyahat eden bireylerin, küresel ağların bir parçası halinde ayrılması, yerel ile küresel arasındaki dinamikleri yeniden şekillendirmekte ve bu etkileşimler aracılığıyla dünya üzerinde daha bütüncül bir durum haline gelmektedir. Bu geleneksel, turizmin kültürel boyutlarının en önemli belirleyicilerinden biri de mutfak kültürüdür. Farklı kültürler arasında köprüler kuran bu işlem, gastronomi ile somut bir hal almaktadır. Yemek kültürü, kültürel oluşumları ve zenginliklerinin korunmasında temel bir rol oynamaktadır. Küreselleşme ile birlikte farklı kültürlerin bir araya gelmesi ve iletişimde kalması, yerel mutfakların özgünlüğünü koruma hücrelerini de beraberinde getirir. Bu süreçte gastronomi yalnızca bir lezzet deneyimi değil, aynı zamanda kültürel varlığın korunması ve tanıtılması açısından önemli bir araç haline gelmiştir. "Gastromilliyetçilik" terimi, yerel mutfakların ulusal kimlik ile ilişkilendirilerek korunması ve uluslararası alanda temsil edilme sürecini ifade ederek bu olguyu destekleyen bir kavramdır. Bu yaklaşım, yerel halkların mutfaklarını turistlerin yerel mutfaklara olan ilgisi, sadece turistik olarak değil, aynı zamanda kültürel üretici olarak da kendini göstermektedir.  Kapadokya Bölgesi, bilhassa inanç ve kültür turizmi açısından hem Türkiye'de hem de Dünyanın seçkin turizm destinasyonlarından biri olmasıyla beraber, Nevşehir'de özellikle yabancılaşan kültürün en çok ziyaret ettiği inanç turizm başta gelmektedir. Turizm potansiyeli açısından yıllardır binlerce turistin ilgisini çekmekte ve büyüme alanı oluşturan Nevşehir'e gelen turistlerin ziyaretleri sırasında gastronomik deneyimlerden ilham alarak, ayrılan yerel mutfakları kendi kültürleriyle harmanlayarak mekânlar açtığı da bilinmektedir. Bu durum, gastronomik turizmin küresel gelişimini genişletirken, yerel mutfakların da uluslararası alanda daha fazla bilgiye katkı sağlamasına olanak sağlamaktadır. Bu girişimler, turizm sektöründe kültürel bir alışverişin ötesinde, gastronomi yoluyla uluslararası bir tanıtım platformu oluşturma hedefiyle şekillenmektedir. Turistler, geldikleri bölgelerin mutfak mirasını Nevşehir'e taşırken, aynı zamanda bu restoranları birer kültürel köprü haline getirmektedirler. Kendi ülkelerine özgü yemeklerin sunulduğu bu mekânlar, hem bölgedeki turizm çeşitliliğini artırmakta hem de küresel turizm ağlarında önemli bir yer edinmektedir. Bu tür girişimler, turizmin yerel ekonomiye katkısını genişletirken, kültürel etkileşimlerin ve tanıtımların kalıcı bir platformda sürdürülebilir olmasına olanak tanımaktadır. Nevşehir'de açılan yabancı mutfaklara ait restoranların artışı, bu eğilimin somut bir göstergesi olup, aynı zamanda turistlerin bölgede kalıcı izler bıraktığının da bir kanıtıdır. Bu bilgilere ve potansiyele dayanarak yapılan çalışmada, Nevşehir'deki uluslararası restoranların açılma nedenleri araştırılmıştır. Bu mekân açma girişimleri ve nedenleri, turistlerin konumsal yer değiştirmeleri ile birlikte çoklu sosyo-mekânsal deneyim verilerinin yansıtılarak turizm ve mutfak açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, temel araştırma sorusu olarak Türkiye'nin önemli turistik destinasyonlarından Nevşehir'deki uluslararası restoranların yaygın olma sebepleri nedir ve bu uluslararası restoranların sosyo-mekânsal özellikleri nelerdir? Çalışmada, Nevşehir ilinde kökenleri Hint, Japon, Kore ve Çin mutfaklarına dayanan 10 restoran incelenmiştir. Bu restoranlarda çalışan kişiler ve mekân sahipleri ile nitel yöntemlerden derinlemesine görüşme ve katılımcı gözlem yöntemleri kullanılarak bilgi toplanmıştır. Ayrıca, yerel halk, esnaf, öğrenciler ve yerli turistlerle informal görüşmeler gerçekleştirilmiş; katılımcıların deneyim ve gözlemlerine dayalı bilgiler elde edilmiştir. Bu bağlamda, araştırmanın temel amacı, Nevşehir'deki uluslararası restoranların sosyo-kültürel ve ekonomik etkilerini kapsamlı bir şekilde ortaya koymaktır. Çalışmanın bulgularına dayanarak Nevşehir'deki uluslararası restoranların artışı, hem ekonomik hem de toplumsal boyutlarda çeşitli nedenlerle açıklanabilir. Turistler, bölgenin sunduğu yüksek yaşam kalitesi, uygun maliyetli konutlar, güvenli çevre ve kaliteli sağlık hizmetleri gibi avantajlar nedeniyle burada kalma kararı alabilmektedirler. Ayrıca, iş ve eğitim fırsatları, uluslararası yemek etkinlikleri  ve workshop'lar gibi etkinlikler, bireylerin Nevşehir ile tanışmalarını ve bölgede kalma arzusunu pekiştirmektedir. Küreselleşmenin etkisiyle iş dünyasının sınırlarının genişlemesi ve ucuz iş gücü sunma potansiyeline sahip bireylerin Nevşehir'e yönelmesi, ekonomik açıdan önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Bu bireyler, restoran açarak hem yerel halk hem de turistlere farklı tatlar sunarak pazarda benzersiz bir yer edinmeyi hedeflemektedir. Nevşehir'in ekonomik gelişimi ve yatırım fırsatlarının artması da, girişimci bireyleri teşvik eden bir faktör olarak değerlendirilmektedir. Toplumsal boyutta ise, yerel halkın dostane tutumu ve sosyal yaşamın canlılığı, turistlerin burada kalma kararlarını desteklemekte ve kültürel etkileşimi teşvik etmektedir. Farklı ülkelerden gelen bireylerin kendi kültürlerini yaşatmak ve paylaşmak istemeleri, Nevşehir'in uluslararası turizm ve gastronomi alanındaki rolünü güçlendirmekte ve bölgenin kültürel çeşitliliğini artırmaktadır. Bu dinamikler, Nevşehir'in hem ekonomik hem de toplumsal açıdan gelişimini ve uluslararası gastronomi haritasındaki önemini pekiştirmektedir.

Abstract:
Tourism has become one of the most dynamic and comprehensive focal points of global communication,  a travel and leisure activity but also as a means of experiencing and interacting with different cultures. Increasing tourism mobility facilitates access to various geographies, cultures, and lifestyles, contributing to the intensification of interactions between societies. Nowadays, people travel not just to see and experience new places but also to engage with different cultures, learn from them, and interact during the process. Thus, tourism has evolved into a multifaceted phenomenon that supports both economic development and accelerates cultural exchange. This increasing mobility reflects a transformation where globalization reduces distances between regions and intensifies international traffic. Tourism, driven by globalization, emerges not just as a recreational tool but also as a platform where cultural boundaries expand and diverse identities interact and transform together. The experiences of traveling individuals, as part of global networks, reshape the dynamics between the local and the global, creating a more integrated world. One of the most significant determinants of tourism's cultural dimensions is culinary culture. This process of building bridges between different cultures is concretized through gastronomy. Food culture plays a fundamental role in preserving cultural formations and their richness. With globalization, the convergence and communication of different cultures also bring about mechanisms to protect the uniqueness of local cuisines. In this process, gastronomy has become an important tool not only for flavor experiences but also for the preservation and promotion of cultural heritage. The term "gastromilliyetçilik" (gastromillennialism) refers to the process of associating local cuisines with national identity and representing them internationally. This approach emphasizes the significance of local cuisines, not just as tourist attractions but also as cultural producers.  The Cappadocia Region, particularly Nevşehir, stands out as one of Turkey's and the world's premier tourism destinations, notable not only for its unique geological structures and as a starting point for Christianity but also for its high tourism potential. It has been attracting thousands of tourists for years and continues to offer growth opportunities. It is known that tourists visiting Nevşehir often draw inspiration from their gastronomic experiences to open restaurants that blend local flavors with their own cultural backgrounds. This trend not only broadens the scope of global gastronomic tourism but also contributes to the international visibility of local cuisines. These ventures aim to create an international promotion platform through gastronomy, beyond just cultural exchange in the tourism sector. By introducing their native cuisines to Nevşehir, tourists transform these restaurants into cultural bridges. These establishments, offering cuisine unique to their countries, not only increase the diversity of tourism in the region but also establish a significant place in global tourism networks. Such initiatives expand the contribution of tourism to the local economy and support the sustainability of cultural interactions and promotions on a lasting platform. The increase in international restaurants in Nevşehir is a concrete indicator of this trend and serves as proof of the lasting impact of tourists in the region.  Based on this information and potential, the thesis explores the reasons for the establishment of international restaurants in Nevşehir. The study aims to assess these restaurant openings and their reasons by reflecting the multiple socio-spatial experience data associated with tourists' relocations in terms of tourism and cuisine. The primary research question is: What are the reasons for the prevalence of international restaurants in Nevşehir, one of Turkey's significant tourist destinations, and what are the socio-spatial characteristics of these international restaurants? The study examines ten restaurants in Nevşehir, which are rooted in Indian, Japanese, Korean, and Chinese cuisines. Data was collected through in-depth interviews and participant observation methods with the individuals working in and owning these restaurants. Informal interviews were also conducted with local residents, shopkeepers, students, and domestic tourists, and information based on participants' experiences and observations was gathered. In this context, the primary aim of the research is to comprehensively reveal the socio-cultural and economic impacts of international restaurants in Nevşehir.  Based on the findings of the thesis, the increase in international restaurants in Nevşehir can be explained through various economic and social dimensions. Tourists decide to stay in the region due to advantages such as high quality of life, affordable housing, safe environment, and quality healthcare services. Additionally, job and educational opportunities, international food events, and workshops contribute to individuals' familiarity with and desire to stay in Nevşehir. These individuals aim to establish a unique position in the market by opening restaurants that provide diverse flavors to both locals and tourists. The economic development of Nevşehir and increased investment opportunities are also factors that encourage entrepreneurial individuals. Socially, the friendly attitude of the local population and the vibrancy of social life support tourists' decisions to stay and encourage cultural interactions. The desire of individuals from different countries to preserve and share their own cultures strengthens Nevşehir's role in international tourism and gastronomy and enhances the region's cultural diversity. These dynamics reinforce Nevşehir's development both economically and socially and underscore its importance in the global gastronomy map.