Yoğun bakımda yatan ağır sepsisli hastalarda düşük-orta doz vazokonstriktör ve vazodilatatör ajanların doku mikrosirkülasyonuna etkilerinin doku oksimetri yöntemi ile değerlendirilmesi
The microcirculatory effects of low to medium dose vasoconstrictor and vasodilatator agents detected by tissue oxygenation in severely septic patients
Yazar: ALTAY İSKENDER
Danışman: UZMAN ASU ÖZGÜLTEKİN
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
Septik şokta kan akımının global dağılımını makrosirkülasyon regüle etmekle birlikte,
oksijeni dokuya sunan mikrosirkülasyondur. Çalışmamızın amacı yoğun bakım
ünitesinde ağır sepsis tanısı ile yatan hastalarda vazoaktif ajanların doku
mikrosirkülasyonuna olan etkilerinin doku oksimetri yöntemi ile değerlendirilmesidir.
Çalışmaya ağır sepsis (sepsis + sistolik arter basıncı (SAB) < 90 mmHg) tanısı alan, 18-
80 yaş arası 40 hasta dahil edildi. Doku mikrosirkülasyonu (StO2), InSpectra StO2
cihazı ile değerlendirildi. Çalışmanın başlangıcında bazal mikrosirkülasyon değerleri
ölçüldü. Yeterli intravasküler volüm replasmanına ragmen SAB < 90 mmHg olan
hastalara birer saat süreyle ve aralarda StO2 ölçümleri (yaklaşık 5 dak süresince ölçülen
değerin ortalaması) kaydedilerek;
Dopamin 5 mcg/kg/dak
Dopamin 7.5 mcg/kg/dak
Dopamin 7.5 mcg/kg/dak + Nitrogliserin 20 mcg/dak
Dopamin 7.5 mcg/kg/dak + Nitrogliserin 50 mcg/dak dozlarında uygulandı.
Hastaların hemodinamik parametreleri eşzamanlı olarak kaydedildi. Elde edilen
verilerin istatistiksel analizinde Kolmogorov-Smirnov, ki-kare ve t-testi testi kullanıldı.
Dopaminin artan dozlarda ortalama arter basıncını (OAB) yükselterek
mikrosirkülasyona olumlu etkilerinin olduğu, Dopamin infüzyonuna Nitrogliserin 20
mcg/dak eklemenin mikrosirkülasyon açısından ek bir fayda sağlamadığı, Nitrogliserin
50 mcg/dak dozunun eklenmesinin ise OAB ni düşürerek StO2 değerlerini anlamlı
şekilde azalttığı gözlemlendi:
Bazal değerler: OAB: 55.7±6.5 mmHg; StO2 % 79.6±2.5
Dopamin 5 mcg/kg/dak: OAB: 65.2±7.5 (p=0.008); StO2 % 82.5±3.0 (p=0.043)
Dopamin 7.5 mcg/kg/dak: OAB:72.2±8.1(p=0.004); StO2 % 85.7±2.8 (p=0.036)
Dopamin 7.5 mcg/kg/dak + Nitrogliserin 20 mcg/dak: OAB:71.4±8.8 (p=0.005);
StO2 % 85.6±2.8 (p=0.021)
Dopamin 7.5 mcg/kg/dak + Nitrogliserin 50 mcg/dak: OAB: 69.5±9.4 (p=0.007); StO2
% 84.5±3.1 (p=0.029)

Erken septik şok döneminde ortalama arter basıncının yükselmesi ile doku
mikrosirkülasyonunun iyileşmesi paralellik göstermiştir. Düşük doz Nitrogliserinin
mikrosirkülasyon üzerine olumlu bir etkisinin olmadığı, hatta orta-yüksek doz
Nitrogliserinin ortalama arter basıncını düşürerek doku mikrosirkülasyonuna olumsuz
etki ettiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Although macrocirculation is the main regulatory mechanism of
hemodynamics in septic shock, microcirculation delivers oxygen to the tissues. We aimed to detect the changes of microcirculation by the usage of vasoactive agents in severe sepsisseptic shock patients.
Fifty-one patients (18-80 years of age) with severe sepsis (SAP<90mmHg) were
included the study. The subcutaneous microcirculation (StO2) was assessed by using nearinfrared spectroscopy (NIRS) at the thenar eminence (InSpectra, Model 300; Hutchinson Tec.
Inc., USA). Hemodynamic variables, as well as microcirculation values, were recorded before
and after the volume replacement (250ml/hour). Patients in whom the SAP was elevated >
90mmHg after a few hours volume replacement and those who died during the study period
were excluded from the study (n:11). Vasoactive agents were given in the order below; each regimen for an hour, while recording the hemodynamic and microcirculatory measurements.
Dopamine 5µg/kg/min; Dopamine 7.5µg/kg/min; Dopamine 7.5µg/kg/min+ Nitroglycerine 20
µg/min; Dopamine 7.5 µg/kg/min+Nitroglycerine 50 µg/min. The distribution of the variables obtained in the study was assessed using the KolmogorovSmirnov Test. The Analysis of Variance was used for the analysis of repeated measurements, Independent Sample t Test was used for the analysis of quantitative data and the Chi-square Test was used for the analysis of qualitative data. SPSS 20.0 software was used for the statistical analysis. MAP values measured at the doses of Dopamine 7,5 mcg/kg/min, Dopamine 7,5 mcg/kg/min + Nitroglycerin 20 mcg/min were significantly higher compared to the MAP values measured at the dose of Dopamine 7,5 mcg/kg/min + Nitroglycerin 50 mcg/min (p<0,05). There was no significant difference between MAP values measured at the doses of Dopamine 7,5 mcg/kg/min and MAP values measured at the doses of Dopamine 7,5 mcg/kg/min + Nitroglycerin 20 mcg/min (p > 0,05). StO2 values of the patients measured at the doses of Dopamine 5 mcg/kg/min, Dopamine 7,5 mcg/kg/min, Dopamine 7,5 mcg/kg/min + Nitroglycerin 20 mcg/min, Dopamine 7,5 mcg/kg/min + Nitroglycerin 50 mcg/min showed a statistically significant increase compared to the baseline values (p< 0,05).
StO2 values measured at the doses of Dopamine 7,5 mcg/kg/min, Dopamine 7,5 mcg/kg/min
+ Nitroglycerin 20 mcg/min and Dopamine 7,5 mcg/kg/min + Nitroglycerin 50 mcg/min
were found to be statistically significantly higher compared to the StO2 values measured at
the dose of Dopamine 5 mcg/kg/min (p< 0,05). StO2 values measured at the doses of
Dopamine 7,5 mcg/kg/min and Dopamine 7,5 mcg/kg/min + Nitroglycerin 20 mcg/min were
found to be statistically significantly higher compared to the StO2 values measured at the
dose of Dopamine 7,5 mcg/kg/min + Nitroglycerin 50 mcg/min (p< 0,05). When the StO2
values measured at the doses of Dopamine 7,5 mcg/kg/min and Dopamine 7,5 mcg/kg/min +
Nitroglycerin 20 mcg/min were compared each other, there was no statistically significant
difference between them (p>0,05). 
Improvement of tissue microcirculation was seen in parallel with the increase in mean arterial pressure during early septic shock period. It was concluded that low-dose nitroglycerin had no positive effect on microcirculation and even medium-high dose nitroglycerin had a negative effect on tissue microcirculation by decreasing mean arterial pressure.