Aile işletmelerinde paydaşların önceliği teorisi: İşletme performansı ve sürdürülebilirliğine etkisi
Stakeholder salience theory in family firm: Effect of the theory on business sustainability and performance
Yazar: MEHMET AKİF ÇİNİ
Danışman: PROF. DR. HASAN KÜRŞAT GÜLEŞ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aile işletmeleri = Family enterprises ; Ekonomik performans = Economic performance ; Pay sahipleri = Shareholders ; Paydaş davranışı = Stakeholder behavior ; Paydaş teorisi = Stakeholder theory ; Performans = Performance ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Yönetim becerileri = Management skills

Özet:
Yirminci yüzyılın ikinci yarısından itibaren gelişmeye başlayan aile işletmeleri, tüm şirketlerinin Dünya'da ortalama % 80'ini, Türkiye'de ise ortalama 95'ini oluşturmaktadır. Bu sebeple, aile işletmelerinin iyi bir ekonomik performans sergilemesi ve sürdürülebilirliğinin sağlanması tüm dünya ekonomileri için kritik bir rol oynamaktadır. Ancak, bu işletmelerin kurucusundan itibaren gelecek nesillere devredilme oranları gittikçe düşmektedir. Literatür incelendiğinde, bu durumun en önemli sebepleri arasında, aile işletmelerinde normal işletmelere göre daha fazla sistem bulunması ve bu sistemlerin arasında çıkar ve önceliklerden doğan çatışmalar, uygun devir planlarının bulunmaması ve yeterli profesyonelleşmenin sağlanamaması sayılabilir. Ancak, daha önce yapılan çalışmalar, aile işletmeleri sorunları, sürdürülebilirliği ve ekonomik performansı konularını incelerken aile işletmelerini bir bütün olarak ele almıştır. Çalışmada, aile işletmeleri sistemlerinin (aile, işletme ve yönetim), Paydaşların Önceliği Modeli (güç, meşruiyet ve öncelik) ve Sürdürülebirlik ölçekleri (devir planı, bağımsız yönetim kurulu ve çatışmalar) aracılığıyla işletmenin performansını nasıl etkilediği ve hangi sistemin bu performansı eniyileyeceği araştırılacaktır. Her bir sistemin etkisinin, önceliğinin ve çıkarlarının işletmenin sürdürülebilirliği ve ekonomik performansını nasıl etkilediğinin ayrı ayrı araştırılması, literatürdeki bu boşluğu dolduracaktır. Araştırma, Türkiye'de bulunan aile işletmelerinin % 71'ini kapsayan 12 ilinde (İstanbul, Ankara, Bursa, İzmir, Konya, Gaziantep, Denizli, Kocaeli, Adana, Tekirdağ, Kayseri ve Mersin), çalıştırdığı işçi sayısı açısından büyük ölçekli 308 işletme üzerinde gerçekleştirilmiş ve dlde edilen veriler, Yapısal Eşitlik Modeli aracılığıyla analiz edilmiştir.

Abstract:
Family business which started developing in the second half of 20th century, consist of 80% of all companies in the world, 95% of them in Turkey on average. For this reason, family business show a great economic performance and provide sustainability, which plays a critical role for all world economies. However, the succession rates from the founders of these business to the next generations have increasingly dropped. When the literature was examined, among the most important reasons of this situation, there are more systems in family business  than normal business and conflicts resulting from interests and priorities in these systems, there are no appropriate succession plans and no adequate professionalization. But the previous studies considered family business as a whole while studying the issues such as problems, sustainability and economic performance of family business. In the study, it will be researched how family business systems (family, business and management) affect an business performance and which system ameliorates this performance via Stakeholders' Salience Model (power, legitimacy and urgent) and Sustainability scales (successor plan, independent board of directors and conflicts). Researching  how the effects, priorities and interests of each system affect the sustainability and economic performance of an business separately will fill the gap in the literature. The research which involves 71% of family businessin Turkey, been done at 307 large-scale companies in 12 cities  (İstanbul, Ankara, Bursa, İzmir, Konya, Gaziantep, Denizli, Kocaeli, Adana, Tekirdağ, Kayseri and Mersin) in terms of employee numbers and data gathered been analyzed via the Structural Equality Model.