Meme kanserli kadınların tamamlayıcı ve alternatif yaklaşım kullanımlarına göre iyilik hali ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Assessment of well-being and quality of life according to complementary and alternative approach method usage women with breast cancer
Yazar: BETÜL ÇAKMAK
Danışman: DOÇ. DR. LEYLA ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Onkolojik hemşirelik = Oncologic nursing ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İyilik hali = Well-being

Özet:
Bu çalışma meme kanseri tanısı ile izlenen ve paklitaksel kemoterapi protokolü tedavisi alan kadınların tamamlayıcı yöntem kullanımının tespit edilmesi ve hastaların tamamlayıcı yöntem kullanımlarına göre semptomlarının ve yaşam kalitelerinin arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak, Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 2017 Ekim ve 2018 Şubat ayları arasında paklitaksel kemoterapi tedavisi alan 135 meme kanserli kadın hasta oluşturmuştur. Çalışmanın verilerinin toplanmasında, Tanıtıcı Bilgiler Formu, "Nightingale Semptom Değerlendirme Ölçeği'' ve "Ferrans ve Powers Yaşam Kalitesi Ölçeği Yaşam Kalitesi Ölçeği'' kullanılmıştır. Tamamlayıcı yöntem kullanan hastalara ise ilave olarak tamamlayıcı uygulamaları değerlenmek amacıyla "Tamamlayıcı Yöntemleri Değerlendirme Formu'' kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda; araştırma kapsamına alınan meme kanserli kadınların %33,3'ünün (n=45) TAT'a başvurduğu belirlenmiştir. Hastaların çoğunlukla mukozit (%28,9), tat değişikliği (%24,4) ve yorgunluk (13,4) yaşadıkları saptanmıştır. Bu yan etkilere yönelik olarak kadınların %71,1'i bitkisel ürün kullanmaktadır ve en sık kullanılan ürün bal (%22,2) olduğu belirlenmiştir. Hastaların TAT kullanım durumuna göre kronik hastalık, BKİ değerleri, yaş grupları, kür sayıları ve kanser evresi ile NSDÖ skorları arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). TAT kullanım durumuna göre NSDÖ Skorları ile hastaların eğitim grupları arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). TAT kullanım durumuna göre Ferrans and Powers Yaşam Kalitesi ölçeği puanlarının incelenmesinde de memnuniyet ve önemlilik skorlarının alt boyutlarında anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,05). Çalışmamızda, TAT yöntemleri olarak sıklıkla bal (%22), limon (%20,0) karadut (%15,6) kullanıldığı, TAT kullanan hastalar için psikolojik/dinsel inanç ve aile kavramının kullanmayanlardan daha önemli olduğu bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına göre ülkemizde TAT kullanım durumunu ortaya çıkarabilecek çalışmalar yapılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, meme kanseri, semptom, tamamlayıcı ve alternatif yöntem

Abstract:
This study was conducted as a descriptive study to determine the use of complementary methods for women with breast cancer receiving paclitaxel chemotherapy protocol. The aim of this study is to determine the relationship between the symptom and quality of life of patients who use or do not use complementary methods. Sample of this study using purpose sampling method, included total 135 breast cancer patients who were receiving paclitaxel chemotherapy treatment at Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Oncology Training and Research Hospital in between september 2017 and february 2018. For data collection; Descriptive Information Form, "Nightingale Symptom Assessment Scale" and "Ferrans and Powers Quality of Life Scale" were used. For the patients using a complementary method; "Complementary Methods Evaluation Form" was used for assessing complementary methods. At the end of the study; it was found that 33.3% of the women with breast cancer who were included in the study were referred to CAM. It was found that the patients have mostly mucositis (%28.9), taste change (%24.4) and fatigue (%13.4). It was detected that 71.1% of the patients use herbal products and the most commonly used product is honey (22.2%). There was no significant relationship between chronic disease, BMI values, age groups, cure cycle, cancer stage and NSAS scores according to CAM use status of the patients (p>0.05). According to the use of CAM, there was a significant relationship between NSAS scores and the education groups of the patients (p<0.05). According to the use of CAM; a significant relation between satisfaction and significance scores was found in examining the Ferrans and Powers Quality of Life scale scores (p<0.05). In our study, honey, lemon and black mulberry were frequently used as CAM methods and it was found that for patients using CAM, psychological / religious beliefs and the concept of family were more important than those who did not. According to study results, it is recommended to conduct further studies that can reveal the use of CAM in Turkish population.

Key Words: breast cancer, complementary and alternative medicine, Nursing, symptom,