Üstün yetenekli çocukların ve akranlarının algıladıkları ebeveyn tutumları, psikososyal sorunlar ve yaşam kalitesi
Parental attitues, psychosocial problems and life quality of gifted children and their peers
Yazar: SÜMEYYE YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. NAİME ALTAY
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Psikososyal sorunlar = Psychosocial problems ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuklar = Children ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Üstün yetenekli çocukların sahip oldukları yüksek IQ seviyeleri ve özel yeteneklerinden dolayı algılanan ebeveyn tutumları, yaşadıkları psikososyal sorunlar ve yaşam kaliteleri akranlarından farklılık gösterebilmektedir. Çalışmamız 2-5. sınıfa devam eden üstün yetenekli çocuklar ve akranlarının algıladıkları ebeveyn tutumlarını, ebeveynlerine göre yaşadıkları psikososyal sorunları ve yaşam kalitelerini incelemek amacıyla yapılan tanımlayıcı karşılaştırmalı bir çalışmadır. Araştırmanın üstün yetenekli çocuklar grubu örneklemini dört Bilim ve Sanat Merkezine devam eden, 2-5. sınıfa, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), otizm, disleksi ve herhangi bir kronik hastalığı bulunmayan ve araştırmaya katılmayı kendisi ve ebeveynleri kabul eden çocuklar ve ebeveynleri (n=231) oluşturmuştur. Akran grubu örneklemini, bir ilkokul  (2-4. sınıf) ve bir ortaokula (5. sınıf) devam eden, öğrenme sorunu, kronik hastalığı bulunmayan ve araştırmaya katılmayı kendisi ve ebeveynleri kabul eden çocuklar ve ebeveynleri (n=249) oluşturmuştur. Araştırmada, tanımlayıcı özellikler bilgi formu, Ana-Baba Tutum Ölçeği, Resimli Psikososyal ve Davranış Sorunları Kontrol Listesi (PPSC) ve 2-7 ve 8-12 yaş arası çocuklar için Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesi yüzde, frekans değerleri, Mann-Whitney U testi ve Spearman Korelasyon Analizi ile yapılmıştır. Her iki grupta çocukların çoğunluğunun kız olduğu ve 3. sınıfa devam ettiği belirlenmiştir. Üstün yetenekli çocukları anne-baba tutum ölçeği puan ortalaması 94,18±,738'dir. Akran grubu çocukların anne-baba tutum ölçeği puan ortalaması 99,31±,798'dir. Üstün yetenekli çocukların ebeveynlerinin tutumlarını akranlarından daha demokratik olarak tanımladığı saptanmıştır. Üstün yetenekli çocukların Resimli psikososyal ve davranış sorunları kontrol listesi ölçek puanı 16,11±,475, akran grubu çocukların 16,76±,480 olarak belirlenmiştir. Her iki grupta yaşanan psikososyal ve davranış sorunlarının benzer olduğu saptanmıştır. Üstün yetenekli çocukların yaşam kaliteleri ölçek puanı 83,19±,70, akranlarının ölçek puanları 80,28±,83 bulunmuştur. Üstün yetenekli çocukların yaşam kalitelerinin akranlarından daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Demokratik ebeveyn tutumu çocukların psikososyal gelişimlerini olumlu yönde etkilediği ve psikososyal sorunların daha az görülmesinde etkili olabilmektedir. Ayrıca demokratik, destekleyici ebeveyn tutumu çocukların yaşam kalitelerini olumlu yönde etkilemekte ve yükseltmektedir. Üstün yetenekli çocukların ve akranlarının ebeveyn tutumları düzenli değerlendirilmelidir. Ebeveyn tutumlarının çocukların psikososyal durumları ve yaşam kalitelerine etkileri izlenmeli ve ebeveynler desteklenmelidir. 
Anahtar Kelimeler : Üstün Yetenekli Çocuk, Ebeveyn tutumu, Psikososyal Sorunlar ve 	Yaşam Kalitesi

Abstract:
of life from their peers due to their high IQ levels and special abilities. Our study is a descriptive comparative study aimed to examine perceived parental attitudes, quality of life, and psychosocial problems according to their parents of gifted children and their peers who continue 2nd and 5th grade. The sample of the study's gifted children group who did not have included children who were continuing 2nd and 5th grade at four Science and Art Centers, Attention Deficit Hyperactivity Disorder, autism spectrum disorder, dyslexia and chronic illnesses, and whose oneself and parents (n=231) gave consent to participate in the study The peer group sample consisted of were attending to  a primary school (2nd - 4th grade) and secondary School (5th grade) whose oneself and parents did not have learning problem, chronic deseas and accepted to participate in the research him/her and their parents(n=249). The descriptive characteristics information form, Parental Attitude Scale, Pictorial Pediatric Symptom Checklist (PPSC) and Quality of Life Scale for children aged 2-7 and 8-12 years were used in the research. Data were analyzed by Mann-Whitney U test and Spearman correlation analysis. It was determined that the majority of the children in both groups were girls and continued to 3rd grade. The average score of parents' attitude scale for gifted children was 94.18 ±,738. The average score of parents' attitude scale of peer group was 99,31 ±,798. It was determined that the attitudes of parents of gifted children are democratic more than their peers. It was determined that as the PPSC scale of gifted cildren was 16,11±,475 and their peer group was ,76±,480. Psychosocial and behavioral problems experienced in both groups were found similar.  It found that Quality of life scale scores of gifted children were 83,19 ±,70 and their peers' scale scores were 80,28 ±, 83. It was determined that gifted children have higher quality of life than their peers. Democratic parental attitudes have a positive effect on the psychosocial development of children and may be effective in less frequent psychosocial problems. Furthermore, democratic, supportive parental attitudes positively affect and improve the quality of life of children. Parental attitudes of gifted children and peers should be evaluated regularly. The effects of parental attitudes on children's psychosocial status and quality of life should be monitored and parents should be supported.
Key Words           	: Gifted Children, Parental Attitues, Psychosocıal Problems and Qualıty 	of Lıfe