Cari denge ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye analizi
The relationship of current account balance and economic growth: Analysis of Turkey
Yazar: BURÇE SARAÇLI
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM KIZILGÖL
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Ekonomik zaman serisi = Economic time series

Özet:
Gelişmiş ve Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde son yıllarda en sık gündeme gelen konulardan birisi cari açık sorunudur. 1980 ve 1990'lı yıllarda yaşanan krizlerin temelde cari açık probleminden kaynaklandığı düşünülmektedir. Makroekonomide temel amaçlardan biri de ülkedeki iç ve dış dengenin aynı yönlü olarak sağlanmasıdır. Türkiye'de hem ekonomik büyüme hem de cari açık verilerinde değişimler gözlemlenirken buradaki esas mesele ekonomik büyümenin mi cari açığı etkilediği yoksa cari açıkta oluşan değişmelerin mi ekonomik büyümeyi etkilediğidir.
Bu çalışmanın amacı Türkiye'de cari denge ve ekonomik büyüme arasında ilişkiyi zaman serisi analizleri ile incelemektir. Bu amaç doğrultusunda çalışmada cari işlemler dengesi, enflasyon, genel bütçe dengesi, gayrisafi sabit sermaye oluşumu, ekonomik büyümeyi temsilen Gayrisafi Yurtiçi Hasıla büyüme oranı ve döviz kuru değişkenleri kullanılmıştır. Çalışmada VAR analizi, etki-tepki fonksiyonları, varyans ayrıştırma analizi, ARDL analizi, sınır testi, Toda-Yamamoto nedensellik testi gibi yöntemlerden yararlanılmıştır.  Elde edilen analiz sonuçlarına göre cari denge ile ekonomik büyüme arasında uzun dönemli bir ilişkinin olduğu sonucuna varılmıştır. Değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisini belirlemek amacıyla yapılan Toda-Yamamoto nedensellik analizi sonuçlarına göre ise, ekonomik büyümeden cari dengeye doğru tek yönlü bir ilişkinin olduğu sonucu elde edilmiştir.

Abstract:
One of the most frequently discussed issues in developed and developing countries such as Turkey in recent years is the current account deficit problem. It is thought that the crises experienced in the 1980s and 1990s were mainly caused by the current account deficit problem. One of the main goals in macroeconomics is to ensure the same internal and external balance in the country. While changes are observed in both economic growth and current account deficit data in Turkey, the main issue here is whether economic growth affects the current account deficit or whether changes in the current account deficit affect economic growth.
The aim of this study is to examine the relationship between current account balance and economic growth in Turkey through time series analysis. For this purpose, current account balance, inflation, general budget balance, gross fixed capital formation, Gross Domestic Product growth rate and exchange rate variables to represent economic growth were used in the study. Methods such as VAR analysis, impulse-response functions, variance decomposition analysis, ARDL analysis, bounds test, and Toda-Yamamoto causality test were used in the study. According to the results of the analysis, it was concluded that there is a long-term relationship between the current account balance and economic growth. According to the results of the Toda-Yamamoto causality analysis conducted to determine the causality relationship between the variables, it was concluded that there is a unidirectional relationship from economic growth to current account balance.