Bazı sofralık üzüm çeşitlerinde su stresinin omca gelişimi, verimi ve üzüm kalitesi üzerine etkileri
Effects of water stress on vine growth, yield and grape quality of some table grape varieties
Yazar: RAMAZAN OĞUZHAN SOLTEKİN
Danışman: PROF. DR. AHMET ALTINDİŞLİ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma ile Manisa koşullarında gerçekleştirilen farklı sulama uygulamalarının sofralık üzüm çeşitlerinde omca gelişimi, verimi, üzüm kalitesi ve bazı fizyolojik reaksiyonları üzerine etkileri araştırılmıştır. Deneme, Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü bünyesinde yer alan 1103 P asma anacı üzerine aşılı Siyah Kişmiş, Sultani Çekirdeksiz ve Crimson Seedless sofralık üzüm çeşitlerinden oluşan araştırma bağında gerçekleştirilmiş olup 2015-2016-2017 yıllarında üç yıl süreyle yürütülmüştür. Araştırmada; Tam Sulama (Kontrol: TS), Stres 1 (Hafif stres: TS x %65) ve Stres 2 (Yoğun stres: TS x %35) uygulamaları olmak üzere üç farklı uygulama ele alınmış ve toprak altı damla sulama sistemi kullanılmıştır. Çalışmada verim ve kalite kriterlerinin yanısıra yaprak su potansiyeli ile stoma iletkenliği gibi parametreler de incelenerek çeşitlerin uygulamalara karşı gösterdiği fizyolojik reaksiyonlar takip edilmiştir.  
Sulama uygulamalarının yıllar ortalamasına ait verim değerleri üzerine etkileri Siyah Kişmiş ve Sultani Çekirdeksiz çeşitlerinde istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Buna göre Siyah Kişmiş çeşidinde Tam Sulama ile elde edilen verim değerlerinin Stres 1 ve Stres 2 uygulamalarına göre sırasıyla %11.9 ve %21.9 daha fazla olduğu belirlenirken Sultani Çekirdeksiz çeşidinde söz konusu verim artışının sırasıyla %7.4 ve %27.2 olduğu saptanmıştır. Uygulamaların tane bileşimi üzerine etkileri incelendiğinde ise önemli farklar oluştuğu tespit edilmiştir. Toplam antosiyanin, toplam fenolikler, toplam flavonoid madde miktarı, toplam antioksidan kapasite gibi bazı bio-aktif bileşiklerin yanı sıra olgunluk kriterlerinin de su stresi ile artış gösterdiği belirlenmiştir. Bununla birlikte kırmızı üzüm renk indeksi (CIRG index) değerlerinin su stresi ile yükseldiği ve stres düzeyi arttıkça renklenmenin daha iyi sonuçlar verdiği saptanmıştır.
Tüm çeşitlerde gün ortası yaprak su potansiyeli değerlerinin sulama suyu miktarındaki azalmaya bağlı olarak düştüğü yani stres düzeyinin arttığı gözlenmiştir. En düşük yaprak su potansiyeli değerinin -1.75MPa ile Sultani Çekirdeksiz çeşidinden elde edildiği belirlenmiştir. Öte yandan su stresi seviyesi arttıkça stoma iletkenliğinin azalış gösterdiği saptanmış olup araştırmada kullanılan çeşitlerin anisohydric bitkiler arasında yer aldığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak Manisa koşullarında arzu edilen verim ve kaliteyi sağlamak amacıyla sulamasız sofralık üzüm yetiştiriciliğinin uygun olmadığı görülmüştür. Ayrıca yüksek yaş üzüm verimi için yetiştirme sezonu boyunca asmanın sulama suyu ihtiyacının tam olarak karşılanması gerektiği tespit edilmiştir. Buna karşın su ayak izi ve fonksiyonel gıda kavramları dikkate alındığında gerek daha az su kullanımı gerekse elde edilen üzümlerin besin içeriklerinin daha yüksek olması sebebiyle su stresi uygulamaları (Stres 1 ve Stres 2) öne çıkmıştır. Bu doğrultuda harcanan su sarfiyatını azaltmak ve verim ile kalite arasında bir denge sağlamak amacıyla Stres 1 (Hafif stres) uygulamasının daha elverişli olduğu saptanmıştır.

Abstract:
In this thesis, the effects of different irrigation treatments on vine growth, physiological activities, yield and quality parameters of table grapes were investigated in Manisa conditions. Research was carried out in the experimental vineyards of Siyah Kişmiş, Sultani Çekirdeksiz and Crimson Seedless table grape varieties grafted on 1103 P rootstock in Manisa Viticulture Research Institute. Experiment was conducted for three consecutive (2015-2016-2017) years and three different irrigation levels were applied with subsurface drip irrigation system in the research; namely Full Irrigation (Control: FI), Stress 1 (Mild stress: FI x %65) and Stress 2 (Severe stress: FI x %35). The parameters such as leaf water potential and stomatal conductance were examined in addition to yield and quality criterias and physiological reactions of the cultivars against the applications were monitored.
 The effects of irrigation treatments on yield values of years average were found statistically significant in Siyah Kişmiş and Sultani Çekirdeksiz varieties. It was determined that yield values of Siyah Kişmiş obtained by Full Irrigation were 11% and 18% higher than Stress 1 and Stress 2, respectively. On the other hand in Sultani Çekirdeksiz variety, these increments were found 7% and 22%, respectively. When the effects of treatments on berry composition were examined, significant differences were found. Also it was determined that some of the bio-active compounds such as total anthocyanin content, total phenolic compounds, total flavonoid content, antioxidant capacity and maturity criterias were increased with water stress. Additionally it was found that colour index of red grapes (CIRG Index) values increased with deficit irrigation treatments.
It was observed that the mid-day leaf water potential (Ψmd) values decreased (stress level increased) in all varieties due to water stress. The lowest Ψmd values were obtained from Sultani Çekirdeksiz variety with -1.75 MPa. On the other hand as the water stress level increaesed, the stomatal conductance results were decreased. In this direction, it was determined that the varieties used in the research were classified as anisohydric plants.
As a result, in order to ensure optimum yield and quality in Manisa conditions, it was determined that table grape growing without irrigation was not suitable and also it was determined that the irrigation requirement of the grapevine should be fully supplied during the growing season for high grape yield. When the water foot print and functional food concepts were taken into consideration, water deficit treatments (Stress 1 and Stress 2) became prominent due to the use of less water and higher nutrient content of the grapes obtained. Therefore it was found that Stress 1 (Mild stress) treatment was more favorable in order to reduce the water consumption and provide optimization between yield and quality.