Meslek lisesi öğrencilerinin okul terkinde rol oynayan faktörler ve önleme stratejilerine ilişkin yönetici öğretmen ve öğrenci görüşleri: AB ülkeleri ile karşılaştırılması
Executives, teachers and students 'views on the factors andprevention strategies that affect vocational high schoolstudents 'dropouts: Comparison with EU countries
Yazar: ERCAN KÜÇÜKARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. ŞAKİR ÇINKIR
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Liseler = High schools ; Meslek liseleri = Vocational high schools ; Meslek ve teknik lise öğrencileri = Vocational and technical high school students ; Okul terki = Drop out of school ; Türkiye = Türkiye ; Yönetici davranışı = Manegerial behavior ; Önleyici müdahale = Preventive intervention ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu araştırma Ankara ili genelinde meslek ve teknik liselerinde görev yapan yönetici, öğretmen ve öğrencilerinin okul terki üzerinde rol oynayan faktörlerin ve okul terkini önlemeye yönelik stratejilerin belirlenmesine ilişkin görüşlerini belirlemek için yürütülmüştür. Araştırma karma araştırma yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla okul yöneticisi, öğretmen ve öğrencilerinin okul terkinde rol oynayan faktörlere ve önlemlere ilişkin görüşlerinin belirlenmesine yönelik araştırmacı tarafından geliştirilen ölçekler yardımıyla nicel veriler toplanmıştır. Nitel verilerin toplanmasında okulu terk etmiş meslek lisesi öğrencileri ile görüşme yapılmıştır.
Araştırmanın evreni, Ankara iline bağlı dokuz ilçede (Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Pursaklar, Mamak, Sincan, Yenimahalle) bulunan mesleki ve teknik liselerde (meslek liseleri, anadolu meslek liseleri, anadolu teknik liseleri, teknik liseleri) görev yapan eğitim yöneticileri, öğretmen ve bu okullarda eğitim gören öğrencilerden oluşmaktadır. Örneklemin belirlenmesinde tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmış ve 524 kişilik bir örneklemin evreni temsil edeceği varsayılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunun çalışma grubunu meslek lisesinde eğitimine devam etmekte iken okuldan ayrılmış 30 öğrenci oluşturmaktadır.
Araştırmanın nicel verileri araştırmacı tarafından geliştirilen "Meslek Liselerinde Öğrencilerin Okul Terki Üzerinde Rol Oynayan Faktörler", "Meslek Liselerinde Öğrencilerin Okul Terkini Önlemeye Yönelik Stratejiler" olmak üzere toplamda iki ölçek ile toplanmıştır. Nitel veriler ise araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Nicel veriler SPSS programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, yüzde, frekans ve standart sapma gibi betimsel istatistikler kullanılmıştır. Nitel veriler ise içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre öğrenciler okul terkine yönelmelerinin en önemli sebebi olarak başarısızlığı görmektedirler. Ayrıca öğrencilere göre mesleklere ait eğitim ve kariyer imkânlarını tanımaya yönelik yeterince bilgi verilmemesi ve çevrenin olumsuz etkisi de okul terki üzerinde rol oynayan önemli faktörler arasındadır. Öğretmenler öğrencilerin okul terk nedeni olarak; ders çalışma alışkanlığının olmaması, yetersiz ya da uygunsuz ders çalışma alışkanlığı ve okul terkine giden süreçte ailelerin yetersiz çabasını görmektedir. Yöneticiler ise öğrencilerin okul terk nedeni olarak; ders çalışma alışkanlığının olmaması, okul terkine giden süreçte ailelerin yetersiz çabası ve aile içi şiddet, geçimsizliği görmektedirler. Öğrencilerin, okul terkine ilişkin kendisi ve ailesinden kaynaklı faktörler hakkındaki görüşleri yöneticiler/öğretmenlere göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık taşımaktadır. Öğrencilerin, okul terkinin önlenmesine ilişkin meslek lisesine özgü faktörler hakkındaki görüşleri benzer şekilde yöneticiler/öğretmenlere göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir.
Öğrenciler okul terkini önlemeye yönelik strateji olarak; öncelikli olarak birinci boyut olan içsel boyutta sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlerin artırılmasını ve ikinci boyut olan dışsal boyutta meslek lisesi derslerinde oyunlaştırma, sosyal ağların etkin kullanımı, görsel-işitsel tabanlı, akıllı cihazların etkin kullanımının arttırılmasını görmektedirler. Öğretmenler okul terkini önlemeye yönelik strateji olarak; birinci boyutta okul, aile, öğretmen işbirliğinin artırılmasını ve ikinci boyutta özellikle okul terkinin yoğun olduğu 9. sınıflarda öğretim programlarının gözden geçirilmesini gerekli görmektedir. Yöneticiler ise okul terkini önlemeye yönelik strateji olarak; birinci boyutta okul, aile, öğretmen işbirliğinin artırılması, sosyal-kültürel ve sportif faaliyetlerin artırılmasını, ikinci boyutta ise özellikle okul terkinin yoğun olduğu 9. sınıflarda öğretim programlarının gözden geçirilmesini gerekli görmektedir. Öğrencilerin; okul terkini önleme stratejileri hakkındaki görüşleri içsel ve dışsal faktör boyutunda öğretmen ve yönetici görüşlerinden istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılaşmaktadır.

Abstract:
This study was conducted to identify the opinions of administrators, teachers and students of technical and vocational high schools across Ankara province on the factors that affect school dropouts, and the strategies to prevent dropouts. The mixed method was employed in the study. For this purpose, the quantitative data were collected through the scales developed by the researcher to identify the opinions of administrators, teachers and students on the factors that affect dropouts and expected precautions. In the qualitative data collection process, interviews were conducted with vocational high school dropouts.  
The population of the study consisted of education administrators, teachers and students of vocational and technical high schools (Vocational High Schools, Vocational Anatolian High Schools, Technical Anatolian High Schools, Technical High Schools) located in nine districts of Ankara province  (Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Pursaklar, Mamak, Sincan, Yenimahalle). The stratified sampling method was employed in the sample selection, and it was assumed that a sample consists of 524 individuals would represent the population. The study group of the qualitative dimension of the study comprised of 30 dropouts who were receiving an education in a vocational high school. 
The quantitative data of the study were collected through two scales developed by the researcher given as "Factors that Have Role in Dropouts from Vocational High Schools" and "Strategies towards Preventing Student Dropouts from Vocational High Schools". On the other hand, the qualitative data were collected through the semi-structured interviewed from developed by the researcher. The quantitative data were analyzed through the SPSS program. In the data analysis, descriptive statistics such as arithmetic mean, percentage, frequency and standard deviation were employed. The qualitative data were analyzed through the content analysis method. 
According to the research results the students consider to failure as the main reason for their dropout. In addition, the lack of provision of training and adequate information concerning prospection job and career opportunities, and the negative impact of the environment are among the important factors that affect student dropouts. The teachers consider the lack of studying habits of students, insufficient and inadequate studying habits and unsatisfactory efforts of families in the process of dropout as the primary reasons. On the other hand, the administrators consider the lack of studying habits of students, unsatisfactory efforts of families in the process of dropout and domestic violence and conflict as the reasons of dropouts. There is a statistically significant difference between the opinions of the students on themselves and family related-factors, and the administrators'/teachers' opinions. Similarly, there is a significant difference between students' opinions on vocational high school related-factors concerning the prevention of dropouts and administrators' teachers' opinions.
	The students point out increasing social, cultural and sportive activities in the first dimension, and increasing gamification, effective use of social networks and visual/aural-based smart devices in the second dimension as strategies for preventing dropout. The teachers consider increasing the cooperation between school, parents and teachers in the first dimension, and reviewing the 9th-grade curriculum, which is the grade that more dropouts occur, in the second dimension as strategies for preventing dropout. Finally, the administrators find increasing the cooperation between school, parents and teachers and increasing socio-cultural and sportive activities in the first dimension, and reviewing the 9th-grade curriculum, which is the grade dropouts occur more frequently important as strategies for preventing dropout. The opinions of the students and the administrators/teachers on strategies for preventing dropouts demonstrate a statistically significant difference in factor 1 and factor 2 dimensions.