Zihin özürlü özel sınıf öğrencilerine öğretmenlerinden dönüt ve/veya pekiştireç talep etmenin etkileri
Effects of teaching students with mental retardation to recruit feedback and/or reinforcement from their teachers in special classes
Yazar: AYTEN UYSAL
Danışman: PROF. DR. GÖNÜL KIRCAALİ-İFTAR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Geri bildirim = Feedback ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Pekiştireçler = Reinforcements ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Özel eğitim = Special education

Özet:
u DOKTORA TEZ OZU ZİHİN ÖZÜRLÜ ÖZEL SINIF ÖĞRENCİLERİNE ÖĞRETMENLERİNDEN DÖNÜT VE/VEYA PEKİŞTİREÇ TALEP ETMEYİ ÖĞRETMENİN ETKİLERİ Ayten UYSAL Özel Eğitim Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ağustos 2001 Danışman: Prof. Dr. Gönül KIRCAALİ-İFTAR İki ayrı okuldaki özel eğitim sınıflarında eğitim gören altı zihin özürlü öğrenciye, öğretmenlerinden İlgi (dönüt ve/veya pekiştireç) talep etme öğretilmiştir. Yapılan uygulamanın etkililiğini değerlendirmek amacıyla, tek-denekli araştırma modellerinden denekler arası çoklu başlama modeli kullanılmıştır. Öğrencilere, yardıma gereksinim duyduklarında ya da sınıf içi çalışmalarını göstermek istediklerinde öğretmenden dönüt ve/veya pekiştireç talep etmeleri öğretilmiştir. İlgi talebinin ne zaman ve nasıl yapılması gerektiğine ilişkin öğretim süreci; açıklama ve anlattırma ile model olma ve rol yaptırma aşamalarını içermiştir. Öğrencilere, bir ders süresince üç ya da dört kez ilgi talep etmeleri öğretilmiştir. Öğretim, araştırmacı tarafından, her öğrenciye bireysel olarak kaynak odada sunulmuştur. Araştırma verileri, her öğrencinin kendi sınıfında Matematik dersi sırasında, öğrenci ve Öğretmen davranışları gözlenerek toplanmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkenleri; öğrencilerin ilgi* talep etme davranışları, öğrencilerin Matematik dersindeki performansları ve öğretmenlerin öğrencilere yönelik dönüt verme ve/veya pekiştirme davranışlarıdır. Ayrıca, gözlemciler arası güvenirlik ve uygulama güvenirliği verileri de toplanmıştır. Tüm güvenirlik verileri kabul edilebilir düzeyde çıkmıştır. Öğrencilerle ilgili araştırma bulguları şöyledir: Bir öğrenci dışında tüm öğrencilerde (a) uygun şekilde ilgi talep etme davranışları ölçüte ulaşmış; uygun olmayan şekilde ilgi talep etme davranışları azalmıştır; (b) akademik çalışma davranışları da ölçüte ulaşmıştır. Ancak, öğretmenler, öğrencilerine dönüt ve/veya pekiştireç sunmada önemli bir ilerleme gösterememişlerdir. Bu bulgular, hem öğrenci, hem de öğretmen davranışlarında ilerleme sağlayabilmek için, öğrencilerin yam sıra öğretmenlerle de uygulama yapılması gereğini gösterir niteliktedir.

Abstract:
uı DOCTORAL DISSERTATION ABSTRACT EFFECTS OF TEACHING STUDENTS WITH MENTAL RETARDATION TO RECRUIT FEEDBACK AND/OR REINFORCEMENT FROM THEIR TEACHERS IN SPECIAL CLASSES Ayten UYSAL Special Education Major Graduate School of Educational Sciences, Anadolu University, August 2001 Advisor: Prof. Gönül KIRCAALİ-İFTAR Recruiting attention (feedback and/or reinforcement) from their teachers was taught to six students with mental retardation in two different special classes. Multiple baseline design across students was utilized in order to examine the effectiveness of this intervention. Students were taught to recruit feedback and/or reinforcement from their teachers when they needed teachers' help and/or when they needed to show their classroom work. Instruction included explaining and requesting explanation, and modeling and role-playing in order to teach when and how to recruit teacher attention. Students were taught to recruit teacher attention three or four times during one lesson. Instruction was delivered to each student individually at resource room by the researcher. Data were collected in each student's classroom during Math lessons by observing student behaviors as well as teacher behaviors. The dependent variables of the study were students' recruiting behaviors, accuracy of students' academic work at Math, and feedback and/or reinforcement provided to the students by their teachers. Inter-observer agreement and procedural reliability data were also collected. All reliability data were acceptable. Results of the study regarding students were as follows: (a) All but one students gained appropriate recruiting behaviors while having decreases in inappropriate recruiting behaviors, (b) All but one students reached the criteria at academic work. However, the teachers did not demonstrate important progress in terms of providing feedback and/or reinforcement to their students. These findings revealed that, in order to achieve success at both student and teacher behaviors, teachers as well as students need to be intervened.