Farklı bilişsel tempoya sahip çocukların erken okuryazarlık becerilerinin incelenmesi
Examination of early literacy skills of children with different cognitive tempo
Yazar: İSMAİL BERAT UZUN
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ARI
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biliş = Cognition ; Bilişsel işlev = Cognitive function ; Bilişsel stil = Cognitive style ; Erken okuryazarlık becerileri = Early literacy skills ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırma, okul öncesi eğitime devam eden farklı bilişsel tempoya sahip 48-72 ay grubu çocukların erken okuryazarlık becerilerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkenini "erken okuryazarlık becerileri" bağımsız değişkenini ise "bilişsel tempo" oluşturmuştur. Araştırmanın çalışma grubunu Nevşehir il merkezinde yer alan iki farklı özel anaokuluna devam eden 48-72 aylık 158 çocuk oluşturmaktadır. Bu çocukların 81'i reflektif ve impulsif bilişsel tempoya, 77'si ise diğer bilişsel tempolara sahiptir. Araştırmada genel tarama modellerinden karşılaştırmalı yöntem kulanılmıştır. Çalışma grubuna alınan çocukların bilişsel tempolarını tespit etmek amacıyla Wright (1971) tarafından geliştirilen "Kansas Okul Öncesi Dönemdeki Çocuklar İçin Düşünsellik-İçtepisellik Ölçeği A Formu" (Kansas Reflection–Impulsivity Scale for Preschoolers Form A - KRISP), erken okuryazarlık becerilerini ölçmek amacıyla ise Karaman (2013) tarafından geliştirilen "Erken Okuryazarlık Becerileri Değerlendirme Aracı" kullanılmıştır. Araştırma kapsamında toplanan veriler, SPSS 22.0 paket programıyla analiz edilmiştir. Yapılan normallik testi sonucunda araştırmanın verilerinin normal dağılmadığı görülmüştür (p<.05). Bu doğrultuda araştırmada Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi, İkili Lojistik Regresyon Analizi kulanılmıştır. Araştırmanın sonucunda "Erken Okuryazarlık Becerileri Değerlendirme Aracı" toplam puan ortalamaları ve "Sesbilgisel Farkındalık", "Yazı Farkındalığı", "Öyküyü Anlama", "Görselleri Eşleştirme", "Yazı Yazma Öncesi Becerileri Değerlendirme" alt testlerinin puan ortalamaları çocukların bilişsel tempolarına göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaşmaktadır. Bu farklılaşma reflektif çocukların lehinedir.

Abstract:
This research was carried out to examine the early literacy skills of 48-72 month-old children with different cognitive tempos attending pre-school education. The dependent variable of the study was "early literacy skills" and the independent variable was "cognitive tempo". The study group of the research consists of 158 children aged 48-72 months who attend two different private kindergartens in Nevşehir city center. Of these children, 81 have reflective and impulsive cognitive tempos, and 77 have other cognitive tempos. In the research, the comparative method, one of the general screening models, was used. The "Kansas Reflection-Impulsivity Scale for Preschoolers Form A" (KRISP) was developed by Wright (1971) to determine the cognitive styles of the children included in the study group, and the Kansas Reflection-Impulsivity Scale for Preschoolers Form A (KRISP) was developed by Karaman (2013) "Early Literacy Skills Assessment Tool" was used. The data collected within the scope of the research were analyzed with the SPSS 22.0 package program. As a result of the normality test, it was seen that the data of the study were not normally distributed. (p<.05). In this direction, Mann Whitney U test, Kruskal Wallis H test, Binary Logistic Regression Analysis were used in the research. "Early Literacy Skills Evaluation Tool" total score averages and "Phonological Awareness", "Writing Awareness", "Story Comprehension", "Matching Images", "Pre-Writing Skills Assessment" the mean scores of the subtests differ statistically significantly according to the cognitive tempo of the children. This differentiation is in favor of reflective children.