İlkokul öğrencileri için kapsamlı bir zorbalık ölçeği geliştirme çalışması
The comprehensive bullying scale for elementary school students: A study of developing a valid and reliable assessment instrument
Yazar: HASAN TEZCAN
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM TANRIKULU
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Faktör analizi = Factor analysis ; Zorbalık = Bullying ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilkokul öğrencilerinin zorbalık yapma ve zorbalığa maruz kalma davranışlarını çok boyutlu olarak ölçmeye yönelik geçerliği ve güvenirliği test edilmiş bir ölçek geliştirmektir. Ölçek akran zorbalığı ve siber zorbalık davranışlarını bir arada bulundurmasıyla ulusal literatürde ilk olma özelliği taşımaktadır. Ölçeğin geçerlik çalışmaları doğrultusunda ilk olarak kapsam geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuştur. Kapsam geçerliği sağlandıktan sonra yapı geçerliğine yönelik Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. AFA grubunun verileri Gaziantep'te 3.ve 4. sınıflarda öğrenim gören toplam 450 ilkokul öğrencisinden toplanmıştır. Zorbalık ve mağduriyet alt maddelerine yapılan iki ayrı AFA sonucunda ölçeğin tek faktörlü yapıda ve faktör yük değeri 0.32 ve üzeri olan 33 maddeden oluştuğu bulunmuştur. DFA grubunun verileri yine Gaziantep'te ilkokullarda 3. ve 4. sınıflarda öğrenim gören toplam 594 öğrenciden elde edilmiştir. Veri toplama aracı olarak AFA sonucunda elde edilen 33 maddeli ölçek kullanılmıştır. Otuz üç madde ve tek faktör yapısından oluşan zorbalık ve mağduriyet modelleri ayrı ayrı doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda test edilen zorbalık ve mağduriyet modellerinin kabul edilebilir uyum değerlerine sahip oldukları bulunmuştur. Ölçeğin güvenirliği için hem AFA hem DFA grubunda zorbalık ve mağduriyet maddelerinin iç tutarlık katsayısı hesaplanmıştır. AFA grubuna ait zorbalık maddelerinin iç tutarlık katsayısı 0.91, mağduriyet maddelerinin iç tutarlık katsayısı 0.93 olarak bulunmuştur. DFA grubuna ait zorbalık maddelerinin iç tutarlık katsayısı 0.92, mağduriyet maddelerinin iç tutarlık katsayısı 0.94 olarak bulunmuştur. Elde edilen bulgular, İlkokul Öğrencileri İçin Kapsamlı Zorbalık Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Ölçeğin maddeleri düz puanlanmaktadır. Ölçekten alınacak en düşük puan 33, en yüksek puan ise 99'dur. Puanlar arttıkça öğrencilerin zorba ve mağdur olma düzeyleri de artmaktadır. İlkokul Öğrencileri İçin Kapsamlı Zorbalık Ölçeği, ilkokul döneminde zorbalık davranışlarını ölçmeye yönelik olarak ilkokul öğretmenleri, okul psikolojik danışmanları ve ilkokul döneminde zorbalık konusunda çalışmalar yapacak araştırmacılar tarafından kullanılabilir.

Anahtar Sözcükler: Akran zorbalığı, siber zorbalık, ilkokul öğrencileri, geçerlik ve güvenirlik

Abstract:
The goal of this study was to develop a valid and reliable scale to measure bullying and cyberbullying behaviors of elementary school students in a multi-dimensional way. The scale is the first in the national literature as it combines peer bullying and cyber bullying behaviors.In line with the validity studies of the scale, expert opinion was initially, sought for content validity. Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA) were performed for construct validity. The data of the EFA group were collected from a total of 366 elementary school students studying in the 3rd and 4th grades in Gaziantep. As a result of two separate EFAs for bullying and victimization, it was found that the scale consisted of 33 items with a single factor structure with factor loading values of 0.32 and above. The data of the DFA group were obtained from a total of 594 students studying in the 3rd and 4th grades in different elementary schools in Gaziantep. The 33-item scale was used as a data collection tool. Bullying and victimization scales, each consisting of 33 items and a single factor structure, were tested separately with two independent confirmatory factor analyses. As a result of confirmatory factor analysis, it was found that the bullying and victimization models tested had good fit values. For the reliability of the scale, the internal consistency coefficient of the bullying and victimization items was calculated in both the EFA and CFA groups. For the items of the EFA data, the internal consistency coefficient of the bullying 0.91 was, and the internal consistency coefficient of the victimization items was 0.93. For the items of the CFA data, the internal consistency coefficient of the bullying items was 0.92, and the internal consistency coefficient of the victimization items was 0.94. The findings show that the Comprehensive Bullying Scale For Elemantary School Students is a valid and reliable measurement tool to assess bullying and cyberbullying in a multi-dimensional way. Items of the scale are scored straight. As the scores increase, the level of being bullied and victimized by the students also increases.The Comprehensive Bullying Scale For Elemantary School Students can be used by elementary school teachers, school counselors and researchers aiming to fight against bullying in elementary school to measure bullying behaviors in elementary school.

Keywords: Peer bullying, cyberbullying, elementary school students, validity and reliability.