Ebeveynden ret algısının evli bireylerde ilişki bağlanımına etkisi, eş temel ihtiyaçların aracı rolü
The effect of parental rejection on relationship attachment in married  persons, mediating role of couple basic needs
Yazar: IŞKIN BEKAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LEYLA ERCAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-baba algısı = Parents perception ; Diyadik Güç Teorisi = Dyadic Power Theory ; Ebeveyn kabul veya reddi = Parantel acceptance-rejection ; Ebeveynler = Parents ; Evli çiftler = Married couples ; Evlilik ilişkisi = Marital relationship ; Reddedilme duyarlılığı = Rejection sensitivity ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu çalışmanın amacı, evli çiftlerin ilişki bağlanımlarının, ebeveynlernden algıladıkları ret düzeyleri ile arasındaki ikili (dyadik) ilişkinin evlilik ilişkilerinde temel ihtiyaçlarını karşılama düzeylerinin aracı rolü ile incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, evli çiftlerin hem kadınların hem erkeklerin ebeveynlerinden algıladıkları ret düzeyinin hem kendilerinin hem partnerlerinin evlilik ilişkilerinde temel ihtiyaçlarının karşılandığını hissetmelerinin aracı rolü ile hem kendilerinin hem partnerlerinin ilişki bağlanımına etkisi incelenmiştir. Araştırmanın deseni korelasyonel araştırma desenidir.  Araştırma grubunu, 120 evli çift (n=240) oluşturmaktadır. Araştırmada örnekleme yöntemi olarak kar topu örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak; İlişki İstikrarı Ölçeği'nin alt boyutu olan İlişki Bağlanımı Ölçeği, Ebeveyn Kabul-Ret Ölçeği Kısa Formu ile Eş Temel İhtiyaçlara Dayalı Uyum Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın amacına yönelik iki model geliştirilmiştir. Birinci modelde, hem kadının hem erkeğin anneden algıladıkları ret düzeyinin, hem kendilerinin hem partnerlerinin eş temel ihtiyaçların karşılanmasına yönelik algılarının aracı rolü ile hem kendilerinin hem partnerlerinin ilişki bağlanımlarına etkisine bakılmıştır. İkinci modelde ise; hem kadının hem erkeğin babadan algıladıkları ret düzeyinin, hem kendilerinin hem partnerlerinin eş temel ihtiyaçların karşılanmasına yönelik algılarının aracı rolü ile hem kendilerinin hem partnerlerinin ilişki bağlanımlarına etkisine bakılmıştır. Araştırmada dyadik analiz yaklaşımlarında Aktör-Partner Bağımlılık Aracı Model(APIMeM) kullanılmıştır. Verilerin analiz sürecinde SPSS 22.0, AMOS 16.0 ve R paket programlarından yararlanılmıştır. Araştırmada test edilen birinci model sonuçlarına göre; hem kadınların hem erkeklerin anneden algıladıkları ret düzeyinin, hem kendilerinin hem partnerlerinin eş temel ihtiyaçlarını karşılanmasına yönelik algılarının tamamen aracı rolü ile ilişki bağlanımına etki ettiği görülmektedir. İkinci modelde ise; hem kadınların hem erkeklerin babadan algıladıkları ret düzeylerinin, kendilerinin eş temel ihtiyaçlarını karşılanmasına yönelik algılarının tamamen aracı rolü ile hem kendilerinin hem partnerlerinin ilişki bağlanımına etkisi olduğu bulunmuştur.

Abstract:
The focus of this study is to investigation of the meditation effect of parental rejection on the relationship commitment by couple basic needs. In accordance with this purpose, through the mediating role of meeting their basic needs in their marital relationship, the effect of the perceived rejection level of married couples from the parents of both women and men on their relationship commitment. The research is a correlational study. The research group consists of 120 married couples (n=240). The data for this study were collected by snowboard sampling method. The data were obtained by the scales as follows: The Relationship Commitment Scale, which is the subscale of The Investment Model Scale, Parental Acceptance and Rejection Scale, Couple Basic Needs. Two models were developed in order to investigate the aims of the research. In the first model, the effect of the rejection level of both male and female couples by their mothers on both their own relationship commitment and their partners' relationship commitment by the mediating effect of couple basic needs was examined. In the second model, the effect of the rejection level of both male and female couples by their fathers on both their own relationship commitment and their partners' relationship commitment by the mediating effect of couple basic needs was examined. These models were tested by using The Actor-Partner Interdependence Model (APIMeM). The data analyses were conducted with these statistical softwares: SPSS 22.0, AMOS 16.0, R. On the basis of the results obtained from the model 1, it is concluded that the mothers' rejection level perceived by both male and female affects both their relationship commitment and their partners' relationship commitment by the completely mediation of couple basic needs. In the second model, the fathers' rejection level perceived by both male and female affects both their relationship commitment and their partners' relationship commitment by the mediation of couple basic needs in terms of actor effects.