Mersin Üniversitesi çalışanlarında bilinçli farkındalık ve psikolojik dayanıklılık ilişkisi
The relationship between mindfulness and resilience among Mersin University employees
Yazar: MERVE ATALAY
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ UĞUZ
Çağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Pozitif psikoloji = Positive psychology ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Ölçekler = Scales ; Üniversite personeli = University personnel

Özet:
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre (2001); 2020 yılında kardiyovasküler
rahatsızlıklardan sonra depresyon dünyada en yaygın rahatsızlık olacakken, 2030
yılında depresyonun ilk sırada olacağı öngörülmektedir. Bu bağlamda kişilerin,
psikolojik sıkıntılarla baş etme gücü olarak tanımlanan psikolojik dayanıklılık
düzeylerinin yükseltilmesi; herhangi bir psikolojik rahatsızlığa yakalanma riskini
düşürmektedir. Alan yazın incelendiğinde; bilinçli farkındalık ve psikolojik dayanıklılık
kavramlarının birbiri ile ilişkili olduğu ve bilinçli farkındalığı geliştirerek psikolojik
dayanıklılığın arttırılabileceği belirtilmektedir.
Bu çalışmada, Mersin Üniversitesi çalışanlarının bilinçli farkındalık ile
psikolojik dayanıklılık düzeyleri arasındaki ilişki araştırılmıştır. Araştırmaya, basit
rasgele örneklem yöntemi ile belirlenen 744 kişi (331 kadın, 413 erkek) katılmıştır.
Araştırmada; veri toplama aracı olarak "Bilinçli Farkındalık Ölçeği", "Yetişkinler için
Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği" ve araştırmacı tarafından hazırlanan sosyo-demografik
bilgi formu kullanılmıştır.
Verilerin analizinde; normal dağılıma uygun değişkenler arasında Pearson
korelasyon analizi, normal dağılıma uymayan değişkenler arasında Spearman
korelasyon analizi, ilişki modellemesi için regresyon analizi, sürekli ve kategorik
değişkenler arasında bağımsız gruplar arası T-Testi, tek yönlü ANOVA ve Welch
testleri kullanılmıştır.
Psikolojik dayanıklılık ve bilinçli farkındalık arasındaki Pearson korelasyon
analizi sonucunda; yüksek düzeyde, pozitif yönde, anlamlı bir ilişki bulunmuştur
(r=0.60). Yapılan regresyon analizinde; psikolojik dayanıklılık toplam varyansının
%36'sını bilinçli farkındalığın tek başına açıkladığı modelleme yapılmıştır.
Sosyo demografik değişkenlerden; psikolojik dayanıklılık ile yaş (r=0.13)
arasında düşük düzeyde, pozitif, anlamlı bir ilişki varken kıdem ve gelir ile anlamlı bir
ilişi bulunmamıştır. Bunun yanı sıra; medeni duruma göre psikolojik dayanıklılık düzeyi
anlamlı bir şekilde farklılaşmakta olup evli çalışanların psikolojik dayanıklılık düzeyleri
bekar çalışanlara göre daha yüksektir. Cinsiyet, bölüm, unvan ve eğitim durumuna göre
psikolojik dayanıklılık düzeyleri anlamlı düzeyde farklılaşmamaktadır.
Bilinçli farkındalık ve sosyo-demografik değişkenlerin ilişkisi incelendiğinde
ise; aylık gelir ile bilinçli farkındalık arasında düşük düzeyde, pozitif, anlamlı bir ilişki
varken (r=0.09), yaş ve kıdem ile anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Bölüme göre bilinçli
farkındalık düzeyleri anlamlı olarak farklılaşmakta olup akademik çalışanlar idari
çalışanlara göre daha yüksek bilinçli farkındalık düzeyine sahiptir. Eğitim durumuna
göre bilinçli farkındalık düzeyleri anlamlı olarak farklılaşmakta olup üniversite mezunu
olan çalışanların doktora mezunu olanlardan daha düşük bilinçli farkındalık düzeyine
sahip olduğu bulunmuştur. Unvana göre bilinçli farkındalık düzeyi farklılaşmakta olup
prof./ doç./ dr. öğretim görevlilerinin idari çalışanlardan daha yüksek bilinçli
farkındalığa sahip oldukları bulunmuştur. Bilinçli farkındalık düzeyleri cinsiyet ve
medeni duruma göre farklılaşmamaktadır.
Elde edilen bulgular ile çoklu regresyon analizi yapılmış olup, psikolojik
dayanıklılığın toplam varyansının %36'sı bilinçli farkındalık, %1'i yaş değişkenleri ile
toplamda %37'si açıklanan regresyon modellemesi yapılmıştır.
Araştırma bulguları ışığında; üniversite çalışanlarının bilinçli farkındalık
düzeyleri geliştirilerek psikolojik dayanıklılık düzeylerinin arttırılabileceği ve bu sayede
hayatın doğal getirisi olan stresli yaşam ve travmalar içerisinde, kişilerin psikolojik
anlamda sağlıklı ve işlevsel bir şekilde hayatlarına devam edebilmesi açısından önemli
olduğu yorumu yapılabilir.
Anahtar kelimeler: Bilinçli farkındalık, psikolojik dayanıklılık, pozitif psikoloji,
korelasyon

Abstract:
According to the World Health Organization report (2001); while depression
will be the most common disease in the world after cardiovascular diseases in 2020, it is
predicted that depression will be the first disease in the world in 2030. In this context,
increasing the resilience levels of people, defined as the power to cope with
psychological distress, reduces the risk of any psychological discomfort. When the
literature is examined; it is stated that the concepts of mindfulness and resilience are
positively related to each other and resilience can be increased by developing
mindfulness.
The aim of this study is to investigate the relationship between mindfulness and
resilience among Mersin employees. The sample of the study is determined as 744 (331
female, 413 male) by simple random sampling method. "Mindful Attention Awareness
Scale", "Resilience Scale for Adults" and socio-demographic information form
prepared by the researcher were used as data collection tools in the study.
Pearson correlation analysis for normal distributed variables, Spearman
correlation analysis for abnormal distributed variables, regression analysis for
modelling the relations, one-way ANOVA, Welch and independent samples T-test for
the relations between caregorical and continuous variables were used for the data
analysis.
Pearson correlation analysis between resilience and mindfulness result showed
that there was a significant, positive and high level correlation (r=0.60). Regression
analysis between resilience and midnfulness result built a model that mindfulness by
itself explains %36 of resilience.
According to Spearman correlation analysis for socio demographic variables;
there was a significant, positive and low relationship between age and resilience
(r=0.13); however, there was no significant relationship between income and resilience,
and between seniority and resilience. Besides, there was a significat relationship on
resilience according to variables of marital status, that married employees have higher
resilience level than single ones.. However, there was no significant relationship on
resilience according to variables of gender, section, title and educational status.
According to Spearman correlation analysis between mindfulness and income,
there was a significant, positive and very low relationship (r=0.09); however, there was
no significant relationship between mindfulness and age or seniority. According to
section, mindfulness levels differ significantly, that academic employees have higher
mindfulness level than administrative ones. For educational status, mindfulness levels
differ significantly, that employees with university degree have lower mindfulness level
than employees with doctorate degree. For title variable, mindfulness levels also differ
significantly, that professor/ associate professor/ doctor lecturers have higher
mindfulness levels than administrative employees. However, there was no significant
relationship on mindfulness according to variables of gender and marital status.
With the overall findings, multiple regression analysis was made and %36 of
total variance on resilience explained by mindfulness, %1 of total variance on resilience
explained by age; in total, %37 of total variance was explained by the regression model.
In the light of the research findings; it can be interpreted that resilience levels
can be increased by improving mindfulness levels of university employees, and thus, it
is important for people to continue their lives in a psychologically healthy and
functional way within the stressful life and trauma that is the natural return of life.
Keywords: Mindfulness, resilience, positive psychology, correlation