Şişman ergenlerde bozulmuş yeme tutumları ile stres düzeyi, kemik mineral yoğunluğu ve kemik yapım-yıkım belirteçlerinin ilişkisi
Disordered eating attitudes and stress in relation to bone mineral density and markers of bone turnover in obese adolescents
Yazar: ASLI OKBAY GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. MÜJGAN ALİKAŞİFOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Biyobelirteçler = Biomarkers ; Ergenler = Adolescents ; Hidrokortizon = Hydrocortisone ; Kemik dansitesi = Bone density ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Obezite = Obesity ; Stres = Stress

Özet:
Giriş: Şişmanlarda bozulmuş yeme tutumlarına sık rastlanmaktadır. Ergenlik dönemi iskelet gelişimi açısından önemli bir dönemdir. Bu nedenle şişman ergenlerde bozulmuş yeme tutumlarının ergen üzerinde yarattığı stresin kemik yapım-yıkım belirteçleri ve kemik mineral yoğunluğu üzerine etkisinin araştırılması önemlidir. 
Amaç: Şişman ergenlerde bozulmuş yeme tutumlarının yol açtığı stresin kemik yapım-yıkım belirteçleri ve kemik mineral yoğunluğu üzerine etkisini araştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Kasım 2013-Eylül 2014 tarihleri arasında Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Adolesan Bilim Dalı polikliniği'ne başvuran, 11-18 yaş aralığında 80 şişman ergen çalışmaya alındı. Kemiğe özgül alkalen fosfataz, serum osteokalsin, idrar N-telopeptit ölçümleri ile kemik yapım ve yıkımı değerlendirildi. Yirmidört saatlik idrarda serbest kortizol düzeyi biyolojik stres belirteci olarak ölçüldü. Kemik mineral yoğunluğu çift enerji x ışını absorptiometri ile ölçüldü. Bozulmuş yeme tutumları "Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği", "Hollanda Yeme Davranışı Anketi" ile depresyon "Çocuklar için Depresyon Ölçeği" ile değerlendirildi ve psikiyatrik bakıları yapıldı. İstatistiksel çözümlemeler için Statistical Package for Social Sciences 15.0 versiyon istatistik paket programı kullanıldı. Kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında Ki-kare testi ya da Fisher exact test,  sürekli değişkenlerin karşılaştırılmasında Mann-Whitney U testi ya da Student T testi kullanıldı. Değişkenler arasındaki ilişki korelasyon testi ile değerlendirildi. Çok değişkenli çözümlemelerde lineer regresyon modeli kullanıldı. 
Bulgular: Yirmi dört saatlik idrar serbest kortizol düzeyi ile "Hollanda yeme davranışı anketi" toplam puanı ve kısıtlama alt ölçek puanı arasında anlamlı ilişki saptandı (sırasıyla p= 0,047, p=0,011).
Sonuçlar: Şişman ergenlerde kemik sağlığı ile bozulmuş yeme tutumları arasındaki ilişkinin gösterilememiş olması, bozulmuş yeme tutumlarının kemik sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinin uzun sürede ortaya çıkmasına ve ergenlerden oluşan bu çalışma grubunda saptanamamasına bağlı olabilir. Bu nedenle bu ilişkiyi anlamaya yönelik ileriye dönük planlanmış çalışmalara gereksinim olduğunu düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: Ergenlik, Kemik döngüsü, Kemik mineral yoğunluğu, Bozulmuş Yeme Tutumu, Şişmanlık, Kortizol

Abstract:
Introduction: Disordered eating attitudes are common among obese people. Adolescence is a critical period for bone development. So it is important to study the effect of stress that is caused by disordered eating attitudes on markers of bone turnover and bone mineral density among obese adolescents. 
Objectives: To examine the effect of stress that is caused by disordered eating attitudes on markers of bone turnover and bone mineral density in obese adolescents.
Materials and Method: Eighty obese adolescents, between 11- 18 years old, applying to Istanbul University Medical Faculty Adolescence Department between November 2013-September 2014 enrolled in this study. Bone turnover was evaluated with the measurement of serum bone spesific alkalen phosphatase, serum osteocalcin and urine N telopeptide. Twenty four hour urine free cortisol was measured as a marker of biological stress. Bone mineral density was measured by dual energy x ray absorptiometry. Disordered eating attitudes were evaluated with "Eating Disorder Examination Questionnaire", "Dutch Eating Behaviour Questionnaire"; depression was evaluated with "The Children's Depression Inventory" and psychiatric evaluation was done. All analysis were conducted using Statistical Package for Social Sciences 15.0 version. "Chi- square" or "Fisher exact test" was used to compare categorical variables, "Mann- Whitney U" or "Student T test" was used to compare continous variables. The relationship between the variables was evaluated with correlation test. Lineer regression model was used for multivariate analysis. 
Results: Statistically significant relationships were found between twenty four hour urine free cortisol and "Dutch Eating Behaviour Questionnaire" total score and restrictive eating subscale score (p in order= 0.047, 0.011).
Conclusion: In this study, no relationship between disordered eating attitudes and bone health was found;  it may be due to the fact that the negative effects of disordered eating attitudes on bone health were not apparent until later years and that adolescents were the study population. So we think that further prospective studies are required to understand these relationships. 
Key Words:  Adolescents, Bone turnover, Bone mineral density, Disordered eating attitudes, Obesity, Kortizol