Telekomünikasyon sektörünün veri madenciliği yöntemleri ile incelenmesi: Uluslararası Telekomünikasyon Birliği üye ülkeleri örneği
Investigation of telecommunication sector with data mining methods: The case of International Telecommunication Union member states
Yazar: GÜRKAN KOLAYLI
Danışman: PROF. DR. FATMA LORCU
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Yönetim Bilişim Sistemleri = Management Information Systems ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences ; İşletme = Business Administration
Dizin: Evrensel mobil telekomünikasyon sistemi = Universal mobile telecommunication system ; Kümeleme analizi = Cluster analysis ; Telekomünikasyon sektörü = Telecommunication sector ; Uluslararası Telekominikasyon Birliği = International Telecommunication Union ; Veri madenciliği = Data mining ; Veri yorumlama-istatistiksel = Data interpretation-statistical

Özet:
Telekomünikasyon sektörü, yaşamın her alanında kullanım imkânı olan, sürekli kendisini güncelleyen ve aynı zamanda diğer sektörler için bir alt yapı özelliği taşıyan bir sektördür. Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (International Telecommunication Union-ITU) ise telekomünikasyon sektöründe Dünya'da öncü konumda olup araştırmada kullanılacak olan verinin toplanıp raporlandığı kurumdur. Veri madenciliği, sahip olunan veri birikiminden anlamlı ve işe yarar bilgiler çıkarıp veriler içerisinde saklı kalmış gizli örüntüleri keşfederek karar alma aşamasına destek olmak için geliştirilmiş bir yaklaşımdır. Yapılan çalışmada veri madenciliği kavramı, telekomünikasyon sektörünün yapısı ve gelişimine yer verilerek ITU verileri, veri madenciliği yöntemleri ile incelenmiştir. Çalışmada, ITU'nün 2020 Temmuz ayına ait veriler kullanılarak analize dâhil olacak ülkeler ve değişkenler belirlenmiştir. Kullanılacak raporlardaki eksik veriler, k-en yakın komşu algoritması, yapay sinir ağları, karar ağacı ve lineer regresyon modellerinden yararlanılarak Rapidminer programında giderilmiş ve veriler analize uygun hale getirilmiştir. Toplam 122 ülke ve 55 değişkenden oluşan veri kümesine hem hiyerarşik hem de hiyerarşik olmayan kümeleme analizi yapılmış ve ülkeler k-ortalamalar kümeleme yöntemine göre beş kümede toplanmış ve Türkiye bu kümelerden ikinci kümede yer almıştır. Yapılan analizlerde Türkiye'nin telekomünikasyon açısından içinde bulunduğu küme ve diğer ülkelere kıyasla sahip olduğu düşük ve yüksek değerler ortaya konmuş olup mobil ve 3G kapsama alanları, internet kullanıcı oranı ve başarısız ve bölünen çağrı oranı değişkenleri için sahip olduğu değerleri güçlendirmesi gerektiği belirtilmiştir. Türkiye'nin yapacağı kapsama alanı ve servis hizmetinin genişletmeleri ve altyapı desteği ile daha yüksek değerlere ulaşabileceği ve ekonominin itici gücü haline gelen telekomünikasyon sektöründe daha güçlü bir konuma gelerek diğer ülkeler ile yaşanan rekabette elini daha kuvvetli hale getirebileceği ifade edilmiştir.

Abstract:
The telecommunication sector is a sector that can be used in all areas of life, constantly updating itself and at the same time being an infrastructure for other sectors. The International Telecommunication Union (ITU) is the leading institution in the world in the telecommunication sector and is the institution where the data to be used in the research is collected and reported. Data mining is an approach developed to support the decision-making stage by extracting meaningful and useful information from the existing data and discovering the hidden patterns in the data. In the study, the concept of data mining, the structure and development of the telecommunications sector and ITU data were discussed and examined with data mining methods. In the study, the countries and variables that will be included in the analysis were determined by using the data of July 2020 of ITU. Missing data which to be used in the reports were corrected in Rapidminer program by using k-nn, artificial neural networks, decision tree and linear regression models and the data were made suitable for analysis. Both hierarchical and non-hierarchical clustering analyzes were performed on the dataset consisting of a total of 122 countries and 55 variables, and the number of clusters was determined as five according to the countries k-means clustering method and Turkey takes its place in the second cluster. In the analyzes made, low and high values of Turkey compared to the cluster and other countries were revealed and it was stated that it should strengthen its values for the variables of mobile and 3G coverage areas, internet user rate and unsuccessful and drop call rate. It has been stated that Turkey can reach higher values with the expansion of its coverage area, service and infrastructure support and become stronger in the telecommunication sector, which has become the driving force of the economy and make its hand stronger in the competition with other countries.