7. ve 8. sınıf öğrencilerinin dua davranışı ve Allah tasavvuru ile ilgili görüşlerinin incelenmesi: İstanbul Ümraniye örneği
An investigation of 7th and 8th grade students' opinions on prayer behavior and the image of Allah: Istanbul Ümraniye example
Yazar: SELMA TONOĞLU
Danışman: PROF. DR. ASIM YAPICI
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın konusunu ortaokul 7. ve 8.sınıf öğrencilerinin dua davranışı ve Allah tasavvuruna ait görüşleri oluşturmaktadır. Araştırmanın amacı 13-14 yaş grubundaki ergenlerin dua davranışında etkili olan nedenleri belirlemek ve Allah tasavvurlarını incelemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseninin kullanıldığı araştırmada, örneklem grubunu rastgele seçilen 250 öğrenci oluşturmaktadır. Bu öğrencilerin 123'ü kız, 127'si erkek öğrencidir. Mayıs 2022 tarihinde uygulanan anket bilgi formunda açık uçlu beş soru yer almıştır.  Bu sorular danışman Prof. Dr. Asım Yapıcı tarafından geliştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular, betimsel ve içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir.  Araştırma sonucunda ergenlerin dua etme nedenlerinin "dilek ve istek", "Allah ile ilişki arayışı", "güven",  "sağlık" ve "uhrevi nedenler" olduğu bulgulanırken, "korku ve kaygı" gibi olumsuz durumlarla karşılaştıklarında dua davranışını artıran ergenler, "diğer zamanlarda", "istek, ihtiyaç, şükür" durumlarında ve "kutsal zaman" dilimlerinde Allah'a sığındıkları bulgulanmıştır. Ergenlerin çoğu dualarında "sağlıklı ve iyi" olmayı dilerken,  "duygusal istekler", "maddi istekler" ve "dini istekler" de en çok odaklandıkları istekler arasında yer aldığı görülmüştür. Allah tasavvurlarında "Allah'ın zati ve subuti vasfıyla çağrışım yapan sıfatlar" dikkat çekerken "dini çağrışım yapan kavramlar" ve "Allah'ın cemal vasfıyla çağrışım yapan kavramlar" olduğu bulgulanmıştır. Allah'ın celal vasfına yönelik kavramların ise frekans değerinin düşük olduğu tespit edilmiştir. Allah'ı düşündüklerinde kendilerini Allah'a yakın hisseden ergenlerin, az bir kısmında korku hissinin oluştuğu buna mukabil ekseriyetinin güven gibi olumlu duygulara sahip olmakla birlikte huzur, mutluluk, sevgi vb. duyguları yoğun olarak yaşadığı, böylelikle sevgi temelli Allah tasavvuru anlayışına sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The subject of this research is the prayer behavior of 7th and 8th-grade secondary school students and their views on the concept of Allah. The aim of the research is to determine the factors affecting the prayer behavior of adolescents in the 13-14 age group and to examine their vision of Allah. In the research where case study design, one of the qualitative research methods, was used, 250 randomly selected students consist of the sample group. 123 of these students are female and 127 are male students. The survey information form applied in May 2022 included five open-ended questions. These questions were developed by advisor Prof. Dr. Asım Yapıcı. The findings obtained from the research were analyzed using descriptive and content analysis methods. As a result of the research, it was found that the reasons why adolescents pray are "wish and desire", "seeking a relationship with Allah", "trust", "health" and "otherworldly reasons", while adolescents who increase their prayer behavior when they encounter negative situations such as "fear and anxiety", "other reasons". It has been found that they seek refuge in Allah in times of "desire, need, gratitude" and "sacred time" periods. While most adolescents wish to be "healthy and well" in their prayers, it has been observed that "emotional wishes", "material wishes" and "religious wishes" are among the wishes they focus on most. While "adjectives that associate with the essential and substantive qualities of Allah" draw attention to the concepts of Allah, it was found that there are also "concepts that evoke religious associations" and "concepts that associate with the beauty of Allah". It has been determined that the frequency value of concepts related to the majesty of Allah is low. Of the adolescents who feel close to Allah when they think about Allah, a small number of them feel fear, whereas the majority of them have positive emotions such as trust, peace, happiness, love, etc. It was concluded that they experienced emotions intensely and thus had a love-based understanding of Allah.