Ventriküloperitoneal şant cerrahisi uygulanan hastalarda abdominal psödokist gelişimi
Development of abdominal pseudocyst in patients which WAS applied ventriculoperitoneal shunt surgery
Yazar: SELMAN KÖK
Danışman: PROF. DR. FATİH SERHAT EROL
Fırat Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Beyin ve Sinir Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nöroşirürji = Neurosurgery
Dizin: Abdomen = Abdomen ; Cerrahi = Surgery ; Hidrosefali = Hydrocephalus ; Pankreas psödokistleri = Pancreatic pseudocyst ; Ventriküloperitoneal şant = Ventriculoperitoneal shunt

Özet:
Ventriküloperitoneal şant cerrahisi hidrosefali tedavisinde kullanılan en yaygın yöntemdir. İleri teknolojiye rağmen ventriküloperitoneal şant (VPŞ) cerrahisinin komplikasyonları bu hastalarda bazen ciddi sorunlar oluşturmaktadır. Abdominal psödokist (APK) oluşumu VPŞ cerrahisinin nadir ancak önemli bir komplikasyonudur. Bu tezde VPŞ cerrahisi uygulanan hastalar gelişen APK komplikasyonu yönünden incelendi. 
Kliniğimizde Ocak 2006 – Haziran 2020 tarihleri arasında VPŞ cerrahisi uygulanan hastalar retrospektif olarak incelendi. Çalışmamıza dahil edilen tüm hastalar yaşları, cinsiyetleri, başvuru şikayetleri, takip süreleri, etiyolojileri, eşlik eden hastalıkları, cerrahi ve APK gelişimi arasındaki zaman aralıkları, APK boyutları, kan ve beyin omurilik sıvısı (BOS) örneklerindeki bazı biyokimyasal parametreler, tanı yöntemleri ve uygulanan tedaviler açısından değerlendirilerek elde edilen veriler kaydedildi. Gruplar arası kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında ki-kare analizi uygulandı. Sürekli değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Shapiro-Wilk testi ile değerlendirildi. İkili grupların karşılaştırılmasında normal dağılıma uyan değişkenlerde Student T testi normal dağılıma uymayan değişkenlerde ise Mann Whitney U testi kullanıldı. Analizlerde istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi. 
VPŞ cerrahisi uygulanan toplam 1578 hastadan takiplerinde APK gelişen 25 (%1,58) hasta çalışmaya dahil edildi. Olguların 17'si (%68) pediatrik, 8'i (%32) ise erişkin yaş grubundaydı. Ortalama yaş 15 olarak bulundu. En genç hasta 5 aylık, en yaşlı hasta 73 yaşında idi. Yine hastaların 10'u (%40) erkek, 15'i (%60) kadındı. VPŞ cerrahisi ile APK gelişimi arasındaki süre ortalama 4,9 yıl olup en kısa süre 12 gün en uzun süre 21.6 yıldı. Hastaların 17 sinde nöral tüp defekti mevcuttu. 3 hasta asemptomatik olduğundan konservatif tedavi ile takibe alındı. Enfeksiyonu olan 7 hastanın kisti boşaltılıp eş zamanlı eksternal ventriküler drenaj uygulandı ve antibiyotik tedavisi başlandı. 15 hastada laparoskopik veya açık cerrahi ile kist boşaltılıp batın ucu farklı bir alana yönlendirildi. Takiplerde toplam 2 olguda nüks görüldü ve bu olguların bir tanesinde ventrikülplevral şanta diğerinde ise ventriküloatriyal şanta geçildi.  APK şant disfonksiyonlarının nadir ancak önemli bir nedeni olup bu konuda geniş serilerin olduğu çok az çalışma vardır. VPŞ cerrahisi uygulanan hastalar abdominal şikayetlerle başvurduğunda APK özellikle akılda tutulmalı, ultrasonografi ile hızlıca tanı konulup tedaviye karar verilmelidir.  BOS protein yüksekliği ve PLT yüksekliği APK oluşumu açısından risk faktörü olabilir.  
Anahtar kelimeler: Hidrosefali, abdominal psödokist, ventriküloperitoneal şant cerrahisi

Abstract:
Ventriculoperitoneal shunt surgery is the most common method used in the treatment of hydrocephalus. Despite advanced technology, complications of ventriculoperitoneal shunt (VPS) surgery sometimes pose serious problems in these patients. Abdominal pseudocyst (APC) formation is a rare but important complication of VPS surgery. In this thesis, patients who underwent VPS surgery were examined in terms of complications of APC development. 
Patients who underwent VPS surgery in our clinic between January 2006 and June 2020 were reviewed retrospectively. All patients included in our study included their age, gender, presentation complaints, follow-up periods, etiology, comorbidities, time intervals between surgery and APC development, APC sizes, some biochemical parameters in blood and cerebrospinal fluid (CSF) samples, diagnostic methods and the data obtained by evaluating the treatments applied were recorded. Chi-square analysis was used to compare categorical variables between groups. Conformity of continuous variables to normal distribution was evaluated with the Shapiro-Wilk test. In the comparison of the paired groups, the Student's T test was used for the variables with normal distribution, and the Mann Whitney U test was used for the variables which did not fit the normal distribution. The statistical significance level in the analyzes was accepted as p<0.05. 
Of the 1578 patients who underwent VPS surgery, 25 (1.58%) patients who developed APC during their follow-up were included in the study. Seventeen (68%) of the cases were pediatric and 8 (32%) were in the adult age group. The mean age was found to be 15 years. The youngest patient was 5 months old, and the oldest patient was 73 years old. Again, 10 (40%) of the patients were male and 15 (60%) were female. The mean time between VPS surgery and the development of APK was 4.9 years, with the shortest 12 days and the longest 21.6 years. Neural tube defects were present in 17 of the patients. Since 3 patients were asymptomatic, they were followed up with conservative treatment. The cysts of 7 patients with infection were evacuated, external ventricular drainage was performed simultaneously, and antibiotic treatmentwas started. In 15 patients, the cyst was evacuated by laparoscopic or open surgery and the abdomen was directed to a different area. Recurrence was observed in 2 patients in the follow-up, and ventriculoatrial shunt was changed in one of these patients and ventriculoatrial shunt in the other. 
APC is a rare but important cause of shunt dysfunctions, and there are very few studies with large series on this subject. When patients undergoing VPS surgery present with abdominal complaints, APC should be kept in mind, and a rapid diagnosis and treatment should be decided by ultrasonography. High CSF protein and high PLT may be risk factors for APC formation. 
Key words: Hydrocephalus, abdominal pseudocyst, ventriculoperitoneal shunt surgery.