Mimarlıkta analoji-metafor kavramları: Karşılaştırmalı bir çalışma
The concepts of analogy and metaphor in architecture: A comparative study
Yazar: ÜMMÜHAN YÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. MURAT SOYGENİŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bilgisayar Ortamında Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İnsan, yaşadığı çevreye mimari birikimler katarken aklındaki düşüncelerini, bir takım nesneler arasında ilişkiler kurarak anlatır. Objeler arasında ilişki kurarken bazen doğrudan objeyi kullanarak biçimsel metaforik tasarım yöntemini, bazen de dolaylı yoldan ifade ederek anlamsal metaforik tasarım yöntemini kullanmaktadır. Analoji, oranla uygunluktur. Metafor ise, analojik benzetmenin anlamsallık yüklenmiş halidir. Mimar, tasarım sürecine başlangıç olarak seçtiği metaforu kendince yorumlar. Proje, bu yorum üzerine gelişir ve sonuçlanır. Metafor ile bir imgeyi yapıya transfer eder. Sonuç ürün bu metaforu yansıtır. Metafor, yapıya simgesellik kazandırır. Metaforik yapıların özellikle de zoomorfik (hayvan biçimli) mimari yapıların giderek artmakta olduğu görülmektedir. Metaforik yapıların giderek artması günümüz teknolojilerinde görülen gelişmelerle doğru orantılıdır. Malzeme, bilgisayar ve strüktürel alanlardaki gelişim geçmişte gerçekleşmesi olanaksız olan projelerin uygulanabilir hale gelmesini mümkün kılmıştır. Özgün olan metaforik yapılar, olanaklar kadar olanaksızlıklara karşı da inşa edilebilmelerinin arkasındaki mimari yaratıcılığı göstermeleri açısından önemsenmektedir. Bu çalışmada; metafor kavramı üzerinde durulmuştur. Mimarlık alanında metaforun kullanımına dair söylemler irdelenmiştir. Gelişen teknolojinin mimariye etkileri araştırılmıştır. Yurt dışındaki ve ülkemizdeki metaforik yapı örnekleri araştırılmış ve değerlendirme yapılmıştır.Anahtar kelimeler: metafor, analoji, zoomorfik (hayvan biçimli) mimarlık, metaforik tasarım, biçimsel metafor, anlamsal metafor, teknoloji

Abstract:
Human describes the thoughts in his mind by establishing relations with some objects while adding architectural accumulations to the environment he lives. While establishing relations with the objects sometimes he uses the method of formal metaphoric design in which he uses the object as metaphor directly; also sometimes he uses the method of conceptual metaphoric design in which he uses the object as metaphor indirectly. Analogy is the accordance with proportion. Metaphor is the form of analogy which contains semantic. Architect interprets metaphor which he chooses as the beginning of the design process, according to himself. The project develops and concludes with this interpretation. He transfers an image to the building with metaphor. The result reflects this metaphor. Metaphor causes the building to gain symbolism. It is seen that the number of metaphoric buildings especially zoomorphic ones increasing. The increasing in the number of the metaphoric buildings is directly proportional with the developments in today's technology. The progress in material, computer and structural fields makes the applications of the projects possible which are impossible to be built in past. Original metaphoric buildings are considered important because of being constructed against impossibilities beside possibilities. This thesis emphasizes the concept of metaphor. The speeches on the usage of metaphor in architecture are examined. The effects of the developing technology on architecture are investigated. The examples of metaphoric buildings in our country and abroad are examined and analyzed.Keywords: metaphor, analogy, zoomorphic architecture, metaphoric design, formal metaphor, conceptual metaphor, technology