Türkiye'de ve bazı Avrupa Birliği ülkelerinde enerji sektöründe özelleştirme uygulamaları
Privatization implementations in the energy sector in Turkey and some European Union countries
Yazar: LEYLA FİRUZE ARDA ÖZALP
Danışman: DOÇ. DR. GÜVEN DELİCE
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Enerji = Energy ; Enerji ekonomisi = Energy economy ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Enerji sektörü = Energy sector ; Türkiye = Turkey ; Özelleştirme = Privatization

Özet:
Mekanik gücün ekonomik hayata taşınmasıyla başlayan sanayi devriminin beraberinde getirdiği makineleşmiş endüstri ve kitlesel üretim, enerji talebinin hızla artmasına neden olmuştur. Ekonomik ve sosyal kalkınmanın en temel göstergesi olan enerji, ekonomi politikalarının içinde yer almakta ve bu politikalara yön vermektedir. Sanayi devriminden itibaren büyük bir gelişim içerisinde olan dünya ekonomi piyasaları enerji sektörünü de içine alarak büyümektedir.21.yüzyılda enerji sektörü giderek dünya ekonomisi için belirleyici bir konuma yükselmektedir. Uluslararası ilişkilerin sosyo-ekonomik ve jeo-politik boyutları bu sektörle ilgili mülahazalar etrafında biçimlenmektedir. Tüketicilere kesintisiz, güvenilir ve ucuz enerji temin etmek, dünya ekonomilerinin öncelikli hedeflerindendir. Bu hedef, dünya çapında enerji sahasına özel sektörün giderek daha fazla dâhil olması sonucunu doğurmuştur. Bu doğrultuda 1980'lerde başlayan, enerji sektöründe mülkiyetin ve denetiminin kamudan özele transfer edilmesi süreci günümüzde de devam etmektedir. Söz konusu transfer sürecinin ortaya çıkardığı sonuçlar bir bütün olarak dünya ekonomisini etkileyecek nitelik taşımaktadır.Özelleştirme uygulamalarının hız kazandığı son otuz yıllık süreçte bütün sektörlerde olduğu gibi enerji sektöründe de rekabete dayalı uygulamalar hız kazanmış ve kamu kesiminin rolü tartışılmaya başlanmıştır. Ağırlıklı olarak kamu sektörünün denetiminde olan enerji sektöründe serbest rekabet ortamının yaratılması anlamında özelleştirmelerin etkinliğini Türkiye ve seçilmiş AB ülkeleri bağlamında değerlendirme amacına dönük olarak hazırlanmış olan bu çalışmada elde edilen en önemli bulgular; özelleştirme uygulamalarında öncü olarak kabul edilen İngiltere'nin enerji sektöründe satış bedelleri açısından İtalya ve Fransa'nın gerisinde kalmış olması ve Türkiye'nin de yalnızca petrol sektöründe nispeten yüksek satış bedellerine ulaşmış olmasıdır.Anahtar Kelimeler: Sanayi devrimi, Kalkınma, Enerji, Enerji Sektörü, Özelleştirme.

Abstract:
The mechanized industry and mass production, as a result of industrial revolution starting with conveyance of mechanic power to economic life, brought about significantly increase in energy demand. Energy which is the most important indicator of economic and social development is included in economy politics and leads these politics as well. The world economy markets, which have been improving trend since the industrial revolution, has been growing by also including energy sector.In 21th century, energy sector gradually has shifted up to determinant position for world economy. Socioeconomic and geopolitical dimensions of international relations are shaped around considerations concerned with this sector. To provide uninterrupted, reliable and cheap energy to consumers is the prior target of world economies. This target gradually caused to more involvement of private sector to energy field around the world. In accordance with this, the transfer process of possession and controlling from public to private in energy sector, which is started at 1980?s, is continuing at the present days.In last 30-year-period which privatization applications accelerated, like in all sectors, applications based on competition in energy sector have also accelerated and the role of public started to be discussed. The findings, in the meaning of creating free competition environment in the energy sector, mostly controlled by public, obtained from the study prepared in order to evaluate the effectiveness of privatization in the context of Turkey and chosen European Countries are: England which is accepted as the pioneer in the privatization applications was behind the Italy and France in terms of the sales amounts and Turkey only reached relatively high sales amounts in petroleum sector.Key words: Industrial Revolution, Development, Energy, Energy Sector, Privatization