X, Y ve Z kuşağı tüketicilerinin elektronik ticarete ilişkin tutum ve kaygılarının araştırılması: Elazığ ili örneği
Researching the attitudes and concerns of X, Y and Z generation consumers regarding electronic commerce: The example of Elazig province
Yazar: EDAGÜL ÇOBAN
Danışman: DOÇ. DR. HASAN UZUN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Teknoloji ve Bilgi Yönetimi Ana Bilim Dalı / Teknoloji ve Bilgi Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Yönetim Bilişim Sistemleri = Management Information Systems

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, X, Y ve Z kuşağı tüketicilerin e-ticarete ilişkin tutum ve kaygı düzeylerinin tespiti ve kuşakların demografik özellikleri açısından e-ticarete ilişkin tutum ve kaygı düzeylerinin farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesidir. Araştırma evreni, Elazığ İlinde ikamet eden 1965-1979, 1980-1999 ile 2000 yılı sonrası doğan kişilerdir. Örneklemi ise, evreni temsil eden rastgele seçilmiş 400 katılımcı oluşturmaktadır. Anket yöntemi ile elde edilen veriler, SPSS-22 programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde; betimleyici istatistikler, güvenilirlik (cronbach alpha) analizi, Bağımsız t testi ve tek yönlü varyans analizi (Anova) yöntemleri kullanılmıştır. 
Araştırmada, X kuşak tüketicilerinin e-ticarete ilişkin tutumları ile aylık gelir, internet alışverişinde kredi kartı kullanmaları ve internette alışveriş yapma sıklığı durumları arasında farklılaşmanın olduğu fakat cinsiyetleri açısından bir farklılaşmanın olmadığı tespit edilmiştir. Y kuşak tüketicilerin e-ticarete ilişkin tutumları ile internet alışverişinde kredi kartı kullanmaları durumu arasında farklılaşmanın olduğu ancak cinsiyetleri, aylık gelir ve internette alışveriş yapma sıklık durumları açısından bir farklılaşmanın olmadığı saptanmıştır. Z kuşak tüketicilerin e-ticarete ilişkin tutumları ile cinsiyetleri arasında farklılaşmanın olduğu ancak internet alışverişinde kredi kartı kullanmaları, internette alışveriş yapma sıklıkları ve aylık gelir durumu açısından bir farklılaşmanın olmadığı tespit edilmiştir. Buna karşın araştırmada X, Y ve Z kuşak tüketicilerin e-ticaret tutum ölçek geneli puanları arasında eğitim düzeyine, çalışma durumuna, internet kullanım süresi ve internete girişte kullanılan cihaza göre istatiksel olarak anlamlı bir farklılık görülmemiştir.  
Araştırmada, X kuşak tüketicilerin e-ticarete ilişkin kaygıları ile aylık gelir, internet alışverişinde kredi kartı kullanmaları ve internette alışveriş yapma sıklığı durumları arasında farklılaşmanın olduğu fakat eğitim düzeyleri açısından bir farklılaşmanın olmadığı tespit edilmiştir. Y kuşak tüketicilerin e-ticarete ilişkin kaygıları ile internet alışverişinde kredi kartı kullanmaları durumu arasında farklılaşmanın olduğu ancak eğitim düzeyleri, aylık gelir ve internette alışveriş yapma sıklık durumları açısından bir farklılaşmanın olmadığı saptanmıştır. Z kuşak tüketicilerin e-ticarete ilişkin kaygıları ile eğitim düzeyleri arasında farklılaşmanın olduğu ancak internet alışverişinde kredi kartı kullanmaları, internette alışveriş yapma sıklıkları ve aylık gelir durumu açısından bir farklılaşmanın olmadığı tespit edilmiştir. Yine araştırmada X, Y ve Z kuşak tüketicilerin cinsiyet, çalışma durumu, günlük internet kullanım süresi, internete girişte kullanılan cihaza ilişkin kaygılarında bir farklılaşmanın olmadığı tespit edilmiştir.  

Ayrıca araştırmada, Y ve Z kuşak tüketicilerin e-ticaret tutum düzeylerinin X kuşak tüketicilerden daha yüksek olduğu ve e-ticarete yönelik kaygıları açısından ise, X kuşağı tüketicilerin Y ve Z kuşak tüketicilerden daha yüksek olduğu saptanmıştır.

Abstract:
The main purpose of this research is to determine the attitudes and anxiety levels of the X, Y and Z generation consumers towards e-commerce and to determine whether the attitudes and anxiety levels towards e-commerce differ in terms of the demographic characteristics of the generations. The population of the research residing in Elazığ who were born in 1965-1979, 1980-1999 and after 2000. The sample consists of 400 randomly selected participants representing the universe. The data obtained by the survey method were analyzed with the SPSS-22 program. In the analysis of data; descriptive statistics, reliability (cronbach alpha) analysis, Independent t-test and one-way analysis of variance (Anova) methods were used. 
In this study, it was found that there were differences between the attitudes of X generation consumers towards e-commerce and their monthly income, their use of credit cards in internet shopping and frequency of internet shopping, but there was no difference in terms of gender of the same group of consumers. While it was concluded that there were differences between the attitudes of Y generation consumers towards e-commerce and credit card usage in internet shopping, but no difference was found in terms of gender, monthly income and frequency of internet shopping. Another result is that while it was determined that there was a difference between the attitudes of Z generation consumers towards e-commerce and their gender, however, there were no differences in terms of credit card usage in internet shopping, frequency of internet shopping and monthly income status. On the other hand, in the research, no statistically significant differences were found between the X, Y and Z generation consumers' e-commerce attitude scale scores due to the education level, working status, internet usage time and the device connected to the internet.
According to the other results of the research, it was found that there were differences between X generation consumers' concerns about e-commerce and monthly income, credit card usage in internet shopping and frequency of internet shopping, but no difference was found related to education levels. While it was found that there was a difference between the concerns of Y generation consumers about e-commerce and credit card usage in internet shopping, however, no difference was observed in terms of education levels, monthly income and frequency of internet shopping. According to another result of the study, while there was a difference between the concerns of Z generation consumers about e-commerce and their education level, on the other hand no differences were observed due to credit card usage in internet shopping, frequency of internet shopping and monthly income status. In the study, it was also observed that there were no differences in X, Y and Z generation consumers' concerns about gender, employment status, daily internet usage time, and the device used while connecting to the internet.
Besides, in the study, it was found that the e-commerce attitude levels of Y and Z generation consumers were higher than X generation consumers, and when their concerns about e-commerce were evaluated, it was determined that the concern of X generation consumers was higher than the concern of Y and Z generation consumers.