Finansal bilgi manipülasyonunun tespitinde Beneish Modeli'nin kullanılması: BİST 100 endeksinde bir uygulama
The use of the Beneish Model in detecting financial information manipulation: A practise on BİST 100 index
Yazar: FEYZİ İLHAN
Danışman: DOÇ. DR. TANSEL ÇETİNOĞLU
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Muhasebe ve Finans Yönetimi Anabilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Beneish modeli = Beneish model ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; K-ortalamalar yöntemi = K-means method ; Manipülasyon = Manipulation ; Probit analiz = Probit analysis ; Yaratıcı muhasebe = Creative accounting

Özet:
İnsanoğlu sınırsız isteklerini kıt kaynakları ile karşılamak adına kazançlarını farklı yatırım ürünlerinde değerlendirmiştir. Gelişen teknoloji ve sermayenin uluslararası bir nitelik kazanmasıyla da sermaye piyasaları insanlar için daha önemli bir yatırım aracı olmuştur. Özellikle sermaye ihtiyacı duyan şirketler ile sermaye sahiplerini ortak bir noktada buluşturan sermaye piyasaları, iki grubun da fayda maksimizasyonunda önemli bir yere sahiptir.
Sermaye piyasalarında finansal bilgi manipülasyonu ise finansal bilgi kullanıcılarının yanlış ekonomik kararlar vermesine sebep olarak birtakım faydalar elde etmek isteyen bazı kişi ve kurumların, amaçları doğrultusunda finansal raporlama sürecine müdahalesidir.
Bu çalışmanın amacı finansal bilgi manipülasyonu kavramını hedefleri, metotları, uygulamaları ile açıklamak ve Borsa İstanbul 100 Endeksinde yer alan firmaların 2021 ve 2022 yıllarına ait finansal verilerinden yola çıkarak bu firmaların finansal bilgi manipülasyonuna başvurup başvurmadıklarını ortaya koymaktır. Bu amaç kapsamında çalışmada Beneish'in 1999 yılındaki Modeli'ni esas alarak Küçüksözen tarafından oluşturulan Beneish Türkiye Modeli ve Probit Analiz Yöntemi kullanılmıştır. 65'i BIST 100 Endeksine kote olan ve model veri setinin ihtiyacını karşılayabilen kontrol grubu şirket ile 7'si 2021 ve 2022 yıllarında finansal bilgi manipülasyonuna başvurduğu tespit edilip SPK haftalık bültenleri aracılığıyla kamuya açıklanan manipülatör grup şirket olmak üzere toplam 72 şirket ile analiz gerçekleştirilmiştir.
Analiz sonucunda modelin finansal bilgi manipülasyonu tahmin gücü, manipülatör ve kontrol grubu firmalarda sırasıyla %86 ve %100 olduğu ortaya çıkmıştır.
Anahtar Kelimeler: Finansal Bilgi Manipülasyonu, Beneish Modeli, Borsa İstanbul, Probit Analiz, K-Ortalamalar Yöntemi, Yaratıcı Muhasebe

Abstract:
Human beings have used their incomes in different investments in order to meet their infinite demands with their scarce resources. With developing technology and internationalization of capital, capital markets have become a significant investment tool for people. Capital markets which gather companies in need of capital and capital owners play a crucial role in maximizing the benefits for both groups.
Financial information manipulation in capital markets refers to the intervention in the financial reports by specific entities who intend to take advantage of this situation by misleading financial information users while making their decisions.
The purpose of this study is to clarify the concepts of financial information manipulation with its goals, methods, and practices and to reveal whether the companies in the Borsa Istanbul 100 Index engaged in financial information manipulation in 2021 and 2022. To this aim, The Beneish Turkey Model created by Küçüksözen based on Beneish's 1999 Model and Probit Analysis Method were used. The analysis was conducted on a total of 72 companies, including 65 control group companies listed on the Borsa Istanbul 100 Index and meeting the data set requirements of the model, and 7 manipulator group companies that were engaged in financial information manipulation in 2021-2022 and declared to the public through the weekly bulletins of the Capital Markets Board (SPK). 
The results of this research indicate that the predictive power of the model for financial information manipulation was 86% and 100% in the manipulator and control group companies, respectively.
Keywords: Financial Information Manipulation, Beneish Model, Borsa Istanbul,  Probit Analysis, K-Means Clustering, Creative Accounting