Obstrüktif uyku apne sendromunda solunum rehabilitasyonu programının antropometrik ölçümler, egzersiz kapasitesi, solunum parametreleri ve yaşam-uyku kalitesi üzerine etkisi
Effects of respiratory rehabilitation program on antropometric measures, exercise capacity, pulmonary parameters and sleep-life quality in obstructive sleep apnea syndrome
Yazar: HİLAL KARAGÜLLÜ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM ALTINDAĞ
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Solunum = Respiration ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes

Özet:
Obstrüktif Uyku Apne Sendromu, uykuda tekrarlayan üst hava yolu tıkanmaları ile karakterize etyolojisinde mekanik, metabolik ve santral faktörlerin suçlandığı kronik bir solunum yolu hastalığıdır. Kronik solunum hastalığına bağlı yetersizlik veya özürlülüğü olan bireyin kişisel günlük fonksiyonlarını ve sağlıkla ilgili yaşam kalitesini optimal olarak sürdürebilmesi için psikososyal eğitimle kombine edilen egzersiz eğitimi Solunum Rehabilitasyonu olarak tanımlanmaktadır.
       Bu çalışmanın amacı, 8 hafta süre ile düzenli solunum rehabilitasyon programının antropometrik ölçümler, egzersiz kapasitesi, solunumsal parametreler ve uyku-yaşam kalitesi üzerine etkisini inceleyerek solunum rehabilitasyonunun Obstrüktif Uyku Apne Sendromundaki yerini araştırmaktı.
       Çalışmamıza Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Kliniği Uyku Bozuklukları Merkezinde  değerlendirilen ve Polisomnografi sonucunda Apne-Hipopne İndeksi 5-30 arası olan hafif ve orta derecede Obstrüktif Uyku Apne Sendromu tanısı almış 18-65 yaş arası 40 hasta dahil edildi. Hastaların fizik muayeneleri rehabilitasyon programı öncesi ve sonrasında aynı fizik tedavi hekimi tarafından yapıldı.
       Hastalara, hastalık, genel önlemler ve tedavi programı hakkında bilgi verildi. Öğretilen kontrollü solunum tekniklerini (büzülmüş dudak solunumu, öne eğilme postürü, diyafragmatik solunum, gevşeme egzersizleri) ve solunum kas egzersizlerini günde 2 kez 10-20 dakika uygulamaları istendi. Bisiklet ergometre cihazı ile uyguladığımız dirençli aerobik egzersiz ve üst ekstremite-omuz kuşağı kasları egzersizlerinden oluşan program, kliniğimizde haftada 3 kez 50-60 dakika uygulandı.
       Hastaların antropometrik ölçümleri, boyun-bel-göğüs çevresi; solunumsal parametreleri, Solunum Fonksiyon testi ve Maksimum İnspiratuar ve Ekspiratuar Basınç ölçümleri; egzersiz kapasitesi, 6 Dakika Yürüme Testi; gündüz uykululuk düzeyi, Epworth Uykululuk Skalası; uyku ve yaşam kaliteleri, Uykunun Fonksiyonel Sonuçları Ölçeğinin Türkçe versiyonu ve Short Form-36 Sorgulaması; anksiyete düzeyleri Durumluk ve Sürekli Anksiyete Ölçeği ile değerlendirildi.
       Tedavi sonrası, hastaların boyun çevresi kalınlığında, gündüz uykululuk düzeyinde, istirahat ve egzersiz sonrası kalp hızı ve kan basıncı yanıtlarında, dispne ve bacak yorgunluğu düzeylerinde azalma; egzersiz kapasitesi, Maksimum İnspiratuar Basınç değeri, uyku ve yaşam kalitesinde artış olduğu görüldü.
       Solunum Rehabilitasyonu Programının, Obstrüktif Uyku Apne Sendromlu hastalarda klinik bulgular üzerine etkili olabilecek  bir tedavi seçeneği olduğu düşüncesindeyiz.

Anahtar Kelimeler: Obstrüktif Uyku Apne Sendromu, Solunum Rehabilitasyonu, Egzersiz

Abstract:
Obstructive Sleep Apnea Syndrome is a chronic respiratory disease  characterized by recurrent airway obstructions in sleep which mechanical, metabolic and central factors are blamed in etiology. Respiratory rehabilitation is defined as exercise training combined with psychosocial training to optimize daily functions and to improve health related quality of life of people with disabilities and deficiencies due to chronic respiratory disease.  
       Aim of this study was to investigate the role of respiratory rehabilitation in Obstructive Sleep Apnea Syndrome by assessing effects of 8-week regular respiratory rehabilitation program on anthropometric measures, exercise capacity, respiratory parameters, and sleep-health quality. 
       Our study included 40 mild-moderate Obstructive Sleep Apnea Syndrome patients evaluated in Sleep Disorders Center of Gaziantep University Medical Faculty Chest Diseases Department. Patients  apnea-hypopnea indexes were between 5-30 and  their ages were between 18-65 years. Before and after rehabilitation program, physical examinations of the patients were performed by the same physical medicine and rehabilitation physician. 
      Patients were informed about the disease, general precautions, and treatment program. Patients were asked to perform trained methods such as controlled breathing technique (pursed lips breathing, bending forward posture, diaphragmatic breathing, relaxation exercises) and respiratory muscle exercises for 10-20 minutes twice daily.  Resistance aerobic exercise applied by bicycle ergometry device and upper extremity-shoulder girdle muscles exercises were performed in our clinic for 50-60 minutes three times a week. 
       Antropometric measures included neck-waist-chest circumference; respiratory parameters included Respiratory Function Test and Maximum İnspiratory-Expiratory Pressure Measurements; exercise capacity included 6 Minutes Walking Test; daytime sleepiness level included Epworth Sleepiness Scale; sleep and life quality included Turkish Version of Functional Outcomes of Sleep Questionnaire and Short Form-36 scale; and anxiety measurement included State and Trait Anxiety Scale were used. 
       After the treatment neck circumference, daytime sleepiness level, heart rate and blood pressure responses during rest and after exercise, levels of dyspnea and leg fatigue decreasing; exercise capacity, maximum inspiratory pressure level, and sleep-life quality increasing was established.
       We suggest Respiratory Rehabilitation Program is a treatment option that may have effects on clinical findings of Obstructive Sleep Apnea Syndrome patients. 

Keywords: OSAS, Respiratory Rehabilitation, Exercise