COVID-19 salgını döneminde sağlık çalışanlarının arı ürünleri kullanımı ve bilgi düzeyinin değerlendirilmesi: Çankırı ili örneği
Evaluation of healthcare professional's use of bee products and knowledge levels during the COVID-19 epidemic: The case of Çankiri
Yazar: BÜŞRA YURT
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM KÜPLÜLÜ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Gıda Hijyeni ve Teknolojisi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology

Özet:
COVID-19 Salgın Döneminde Sağlık Çalışanlarının Arı Ürünleri Kullanımı ve Bilgi Düzeyinin Değerlendirilmesi: Çankırı İli Örneği

Bu çalışma COVID-19 salgın döneminde sağlık çalışanlarında arı ürünleri kullanımı ve bilgi düzeyinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın örneklemini Çankırı Özel Karatekin Hastanesi'nde çalışan çeşitli meslek gruplarından 200 sağlık çalışanı oluşturmuştur. Gönüllülere katılımcıların genel özelliklerini, arı ürünleriyle ilgili bilgi düzeylerini, arı ürün-leri tüketimini içeren anket soruları ve koronavirüs (covid-19) korkusu ölçeği google anket aracılığıyla uygulanmıştır.
Katılımcıların koronavirüs ölçeğinden aldığı puanların ortalamasına göre medyanı 2 (1,57-2,71) olup katılımcıların genelinde koronavirüs korkusu düşük bulunmuştur. Katılımcı-ların koronavirüs korkusu ölçeğine göre aldıkları puanlar ile yaş grupları, cinsiyet, eğitim du-rumu, sosyoekonomik durum ve koronavirüse yakalanma durumları arasında anlamlı bir ilişki bulunmazken (p >0,05); meslek grupları arasında anlamlı bir fark (p=0,009) bulunmuştur. Ka-tılımcıların büyük çoğunluğu (%95,0) balla ilgili bilgi sahibiyken, sonrasında bilinirlik açısın-dan sırasıyla propolis (%59,5), polen (%56,5) ve arı sütü (%27,0) gelmektedir. Arı zehri (%7,5) ve arı ekmeği (%5,5) en az bilinen arı ürünleridir. Katılımcıların neredeyse yarısı (%48,0) arı ürünleriyle ilgili aile-arkadaş-komşudan bilgi almaktadır. Katılımcıların büyük çoğunluğu (%80,0) arı ürünlerinden en az birini kullanmaktadır. Katılımcılar arı ürünlerini en sık bağışıklığı desteklemek/antioksidan özelliğinden dolayı (%63,7) kullanmaktadır. Salgınla birlikte ilk defa arı ürünlerine başlayan katılımcıların (%18,0) en çok kullandığı arı ürünü propolis (%69,8), sonrasında sırasıyla bal (%44,2), polen (%30,2), arı sütü (%4,7) ve arı zehri (%2,3) olmuştur.
Sağlık çalışanları arı ürünlerinin fonksiyonel özellikleri, arı ürünlerini satın alırken ve tüketirken dikkat edilmesi gerekenler hususunda bilinçlendirilmelidir. Bal dışındaki diğer arı ürünleri de daha çok tanıtılmalı ve arı ürünlerine ulaşılabilirliği kolaylaştırmak için çalışmalar yapılmalıdır.

Anahtar Sözcükler: Arı Ürünleri, Koronavirüs, Sağlık Çalışanları.

Abstract:
Evaluation of Healthcare Professional's Use of Bee Products and Knowledge Levels
During the COVID-19 Epidemic: The Case of Çankırı

This study was conducted to evaluate the consumption of bee products and the level of knowledge of healthcare workers during the COVID-19 epidemic period. The sample of the study consisted of 200 healthcare professionals from various occupational groups working at Çankırı Private Karatekin Hospital. Questionnaires including the general characteristics of the participants, their level of knowledge about bee products, consumption of bee products and the fear of coronavirus (covid-19) scale were applied to the volunteers through a google sur-vey.
According to the average of the scores of the participants from the coronavirus scale, the median was 2 (1.57-2.71), and the fear of coronavirus was found to be low in general. While there was no significant correlation between the scores of the participants according to the fear of coronavirus scale and age groups, gender, educational status, socioeconomic status and the chance of getting coronavirüs (p >0.05); a significant correlation (p= 0.009) was found between occupational groups. The majority of the participants (95.0%) had knowledge about the honey. The propolis (59.5%), pollen (56.5%) and royal jelly (27.0%) follows the honey in terms of awareness. Bee venom (7.5%) and bee bread (5.5%) are the least known bee products. Almost half of the participants (48.0%) gets information about bee products from family-fri-ends-neighbours. Majority of the participants (80.0%) use at least one of the bee products. Participants use the bee products mostly (63.7%) due to their immune support/antioxidant fe-ature. Participants who started to use the bee products for the first time with the epidemic (18.0%) mostly used the bee product propolis (69.8%), followed by honey (44.2%), pollen (30.2%), royal jelly (4.7%) and bee venom (2.3%).
Health workers should be made aware of the functional properties of the bee products, and the things to be considered while purchasing and consuming the bee products. The bee products other than honey should also be promoted more frequently and studies should be carried out to facilitate the accessibility of the bee products.

Keywords: Bee Products, COVID-19, Health Workers.