Türkiye'nin ihracat performansında doğrudan yabancı yatırımların etkisi
The effect of foreign direct investments on Turkey's export performance
Yazar: ÖZLEM ÇİÇEK OKULMUŞ
Danışman: PROF. DR. MİNE YILMAZER
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ve Finansman Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Performans = Performance ; Uluslararası ticaret = International trade ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; Yatırımlar = Investments ; İhracat = Export ; İhracat politikaları = Export policies

Özet:
Küreselleşmeyle birlikte tüm dünya ortak pazar haline gelmiştir. Sermaye hareketleri hız kazanmış ve teknolojik gelişmeler giderek yaygınlaşmıştır. Bu süreç içerisinde doğrudan yabancı yatırımlar önem kazanmıştır. Gelişmekte olan ülkeler, sermaye hareketliliğinin artması ve ülke ekonomisinin gelişmesi için doğrudan yabancı yatırımlara yönelmiştir.
Bu çalışmanın konusu, Türkiye'de doğrudan yabancı yatırımların ihracat performansına etkisidir. Türkiye'de ihracatın belirleyicileri arasında yer alan doğrudan yabancı yatırımların ihracat performansına etkisi ölçülmeye çalışılmıştır.
Araştırmada, ilk olarak doğrudan yabancı yatırım kavramı, DYY'lerin belirleyicileri, türleri ve bu konuda geliştirilen teoriler ile dış ticaret ve doğrudan yabancı yatırımın tarihsel gelişimi açıklanmaktadır. Ayrıca doğrudan yabancı yatırımların ihracata etkisine ilişkin ulusal ve uluslararası literatür taraması yapılarak bu çalışmalarda kullanılan yöntem ve sonuçlar incelenmektedir.
İhracat performansında doğrudan yabancı yatırımların etkisini incelemek amacıyla 2005/01-2021/09 dönemine ait aylık veriler kullanılarak Türkiye'de ihracat, doğrudan yabancı yatırım, ithalat, reel efektif döviz kuru ve sanayi üretim endeksi değişkenleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu amaçla, durağanlığı ölçmek için veri setlerine ADF ve PP birim kök testleri uygulanmıştır. Eşbütünleşme ilişkisini belirleyebilmek için ARDL Sınır Testi kullanılmıştır. Yapılan analizde, serilerin eşbütünleşik olduğu bulgularına ulaşılmıştır. Elde edilen ampirik bulgular sonucunda, doğrudan yabancı yatırımların Türkiye ihracatına etkisinin istatistiki olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Son olarak Granger nedensellik testi kullanılarak değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi incelenmiştir.

Abstract:
With globalization, the whole world has become a common market. Capital movements have accelerated and technological developments have become increasingly widespread. In this process, foreign direct investments gained importance. Underdeveloped and developing countries have turned to foreign direct investments in order to increase capital mobility and develop the country's economy.
The subject of this study is the effect of foreign direct investments on export performance in Turkey. The effect of foreign direct investments, which is among the determinants of exports in Turkey, on export performance has been tried to be measured. In this research, firstly, the concept of foreign direct investment, the determinants and types of FDI's, the theories developed on this subject and the historical development of foreign trade and foreign direct investment are explained. In addition, national and international literature on the effect of foreign direct investments on exports is reviewed, and the methods and results used in these studies are examined.
In order to examine the effect of foreign direct investments on export performance, the relationship between export, foreign direct investment, import, real effective exchange rate and industrial production index variables in Turkey was examined by using monthly data for the period 2005/01-2021/09. For this purpose, ADF and PP unit root tests were applied to the data sets to measure the stationarity. ARDL Bounds Test was used to determine the cointegration relationship. In the analysis, it was found that the series were cointegrated. As a result of the empirical findings, it has been determined that the effect of foreign direct investments on Turkey's exports is statistically significant. Finally, the causality relationship between the variables was examined using the Granger causality test.