Sağlık yöneticilerinde iş yorgunluğunun iş performansına etkisinde, psikolojik iyi oluş, mutluluk ve iş sorumluluğunun aracı rolü
The mediating role of psychological well-being, happiness and job responsibility on the effect of work fatigue on job performance in health managers
Yazar: DİLEK UYSAL
Danışman: DOÇ. DR. NİHAN POTAS
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Nüfusun yaşlanması, küresel iklim değişiklikleri, kronik hastalıkların artması gibi nedenler, sağlık hizmetlerine olan talebi giderek artırmaktadır. Sağlık sektöründe kısıtlı kaynaklardan daha etkin ve verimli yararlanmak bir zorunluluk halini almıştır. Kaynakların etkin ve verimli bir şekilde kullanılabilmesi için planlama, dağıtım, kullanım, idare gibi alanlarda profesyonel yönetim ve yöneticilere ihtiyaç vardır. Sağlık hizmetinin temelinde insan hayatının söz konusu olması, sağlık hizmetine ne zaman gereksinim duyulacağının belli olmaması, sağlık hizmeti sunumunun her bir birey için özel olarak üretilmesi sağlık yöneticiliğini diğer yöneticiliklerden farklı kılmaktadır. Sağlık yöneticiliğinin önemli olmasının sebepleri arasında, sağlık hizmetleri maliyeti nedeni ile sağlık harcamalarının yükselmesi, sağlık kurumlarının karmaşık bir yapıda olması, rekabetin sağlık hizmeti sunumunda da gündem de olması, yönetimsel sorunların artması sayılmaktadır. Sağlık kurumlarının yönetimi sağlık yöneticilerinin performansı ile doğrudan etkileşim içerisindedir. Bu tez çalışmasında sağlık yöneticilerinin iş yorgunluğu ve iş performansları ve buna etki edebileceği düşünülen işgörenin merkezinde olduğu mutluluk, psikolojik iyi oluş ve iş sorumluluğunun aracı rolü değerlendirilmiştir. Çalışmada Üç Boyutlu İş Yorgunluğu Envanteri, İş Performansı Ölçeği, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, Mutluluk Ölçeği ve İş Sorumluluğu Ölçeği kullanılmıştır. 260 sağlık yöneticisinin katılımı ile toplanan verilerin istatistiki analizleri gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda: Sağlık yöneticilerinin iş yorgunluğu, zihinsel iş yorgunluğu ve duygusal iş yorgunluğu düzeylerinin, iş performansı düzeyine etkisinde psikolojik iyi oluş, mutluluk ve iş sorumluluğunun çoklu aracılık rolü olduğu görülmüştür. Sağlık yöneticilerin fiziksel iş yorgunluklarının iş performansına etki etmediği ve aracılık rolü bulunmadığı da görülmüştür. Sağlık yöneticileri özelinde, örgütlerin sürdürülebilirlik, rekabet ve performansları için en önemli sermayeleri olan işgörenlerinin iş yorgunluklarını önlemeleri gerekmektedir. Bireyden örgüte yayılan planlamaların yapılması, yorgunluğun kök nedenlerine inilmesi gerekli düzenleme ve önlemlerin alınması, örgütün stratejik planından, politika yapıcıların hazırladıkları planlara kadar iş yorgunluğunun nedenlerine ve çözüm önerilerine yer verilmesi, iş yorgunluğu yönetim sistemlerinin oluşturulması gerekmektedir.

Abstract:
Reasons such as population aging, global climate changes, and the increase in chronic diseases are increasingly increasing the demand for health services. It is ensured that limited resources in the health sector are used more effectively and efficiently. In order for resources to be used effectively and efficiently, professional management and managers are needed in areas such as planning, distribution, use and administration. The fact that the human performance provided by the health service is in question, and it is not clear when the health service is spent, makes health management, which provides special services for each person, different from other management. Among the reasons for the significant deterioration in the management of health are the fact that the share in the health sector is higher than the share in other sectors, the increase in health expenditures due to the cost of health services, the complex structure of health services, the fact that competition is also on the agenda in the provision of health services, and the increase in administrative consumption. The management of the health system is in direct communication with the performance of health policies. In this thesis study, the intermediary cycle of health support on work fatigue and job performance and the happiness, well-being and job changes that may affect this has been evaluated. In this thesis study, the work fatigue and job performance of health managers and the mediating role of happiness, well-being and job responsibility, which are thought to affect the employee at the center, were evaluated. Three-dimensional Work Fatigue Inventory, Job Performance Scale, Psychological Well-Being Scale, Happiness Scale and Job Responsibility Scale were used in the study. Statistical analyzes of the data collected with the participation of 260 health managers were carried out. As a result of the analysis: It was seen that well-being, happiness and job responsibility had multiple mediating roles in the effect of work fatigue, mental work fatigue and emotional work fatigue levels on the job performance level. It has also been observed that physical work fatigue of health managers does not affect job performance and does not have a mediating role. In particular, healthcare managers need to prevent work fatigue of their employees, who are the most important capital of organizations for their sustainability, competition and performance. It is necessary to make plans that spread from the individual to the organization, to get to the root causes of fatigue and to take the necessary regulations and measures, to include the causes and solution suggestions of work fatigue from the strategic plan of the organization to the plans prepared by policy makers, and to create work fatigue management systems.