Dövize dayalı vadeli işlem sözleşmelerinin spot piyasa üzerindeki etkisi ve Türkiye üzerine bir uygulama
The effect of currency futures contracts on the underlying spot market and an application on Turkey
Yazar: NAZLI CANPOLAT
Danışman: PROF. DR. İHSAN ERSAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: ARCH model = ARCH model ; Döviz = Foreign exchange ; Fiyat hareketi = Price movement ; GARCH model = GARCH model ; Spot piyasalar = Spot markets ; Vadeli işlem sözleşmeleri = Future contracts

Özet:
Finansal piyasalarda yaşanan gelişmeler ve piyasaların küreselleşmesi ilebirlikte, yatırımcıların karşılaştığı riskler artış göstermiş ve risk yönetimi anlayışıönem kazanmıştır. Bu doğrultuda geliştirilen finansal türev ürünler, gerek riskyönetim aracı olarak, gerekse spekülasyon amacıyla günümüzde yaygın olarakkullanılmaktadır. Türev ürünlerin kullanılmaya başlamasıyla birlikte bu ürünlerinspot piyasa volatilitesini ne yönde etkilediği de ilgi odağı olmuş ve bu konuyla ilgiliçeşitli çalışmalar yapılmıştır.Türkiye'de, 2001 krizi ile birlikte dalgalı döviz kuru sistemine geçilmesininardından, dövize dayalı vadeli işlem sözleşmelerinin işlem görmesine yönelikçalışmalar hızlanmıştır. Türkiye'nin ilk vadeli işlem ve opsiyon borsası olan VOB, 4Şubat 2005 tarihinde faaliyete geçmiştir. Aynı tarihte, dövize dayalı vadeli işlemsözleşmeleri (Dolar/TL, Euro/TL) VOB'da işlem görmeye başlamıştır.Bu çalışmada, dövize dayalı vadeli işlem sözleşmelerinin spot piyasavolatilitesi üzerindeki etkisi Türkiye açısından test edilmiştir. Dövize dayalı vadeliişlem sözleşmelerinin spot piyasa volatilitesi üzerindeki etkisini incelemek amacıyla,27/02/2001? 09/01/2009 dönemini kapsayan günlük USD/TL spot döviz kurulogaritmik getirileri kullanılmıştır. Volatilite modellemesinde ARCH-GARCH tipimodellerinden yararlanılmış ve en uygun modelin TGARCH modeli olduğuna kararverilmiştir. Yapılan analizde, dövize dayalı vadeli işlem sözleşmelerinin spot piyasavolatilitesi üzerinde herhangi bir etkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
With the advancements in financial markets and the globalization of themarkets, the risks that investors face have increased and the concept of riskmanagement has gained importance. Today, financial derivative products developedaccordingly are widely used both as a risk management tool and for speculation.With the usage of derivative products, the effects of such products on the spot marketvolatility have been a topic of interest and various studies have been made on thissubject.After the passage to floating exchange rate system in the aftermath of the2001 crises in Turkey, studies related to the trading of futures contracts have speededup. VOB, which is the first futures and options exchange market of Turkey startedoperation on February 4, 2005. At the same date currency futures contracts(Dolar/TL, Euro/TL) started to be traded at VOB.In this study, the effect of currency futures contracts on the spot marketvolatility has been tested for Turkey. In order to analyze the effect of currencyfutures contracts on spot market volatility, the log returns of daily spot USD/TLcurrency exchange rate data for the 27/02/2001 ? 09/01/2009 period has been used.ARCH-GARCH type models have been used for the modeling of volatility and it hasbeen decided that the best model is TGARCH. In the analysis made it has beenconcluded that currency futures contracts have no effect on spot market volatility.