Türk denizcilik tarihinin öğretiminde tarihsel romanların kullanımının tarihsel düşünme becerisine etkisinin incelenmesi: Bir eylem araştırması
The examination of the use of historical novels on the ability of historical thinking for Turkish naval history education: An action research
Yazar: ŞEVKETCAN YASA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AKİF PAMUK
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Denizcilik eğitimi = Maritime  education ; Denizcilik tarihi = Maritime history ; Roman = Novel ; Tarih eğitimi = History education ; Tarih öğretimi = History teaching ; Tarihi roman = Historical novels ; Tarihsel düşünme becerisi = Historical thinking skill ; Türk denizciliği = Türkiye's maritime ; Öğretim = Teaching

Özet:
2005 yılında gerçekleştirilen program değişikliği ile birlikte önem kazanan yapılandırmacı yaklaşım ekseninde öğrencilere ve eğitim ortamlarına bakış açısında köklü değişiklikler yaşanmıştır. Öğrencinin sınıf ortamına dahil olmasını sağlayan, öğretmenin öğrenciye rehber olduğu ve öğrencinin kendi bilgisini kendisinin oluşturduğu öğrenme ortamları ön plana çıkmıştır. Tarih dersleri kapsamında çağdaş tarih öğretimi yaklaşımları ile özel öğretim yöntem ve teknikleri benimsenmeye başlanmıştır. Bu araştırmada öğrencilerin tarihsel düşünme becerisini geliştirebilmek adına tarihsel romanlar ile tarih öğretimi çalışması gerçekleştirilmiştir.  
Araştırmanın amacı Türk denizcilik tarihinin öğretiminde tarihsel romanların kullanımı ile ilgili bir ders sürecinin planlanması, uygulanması, uygulamanın verimliliğinin, tarih öğretiminde kullanılabilirliğinin ve öğrencilerin görüşlerinin tespit edilmesidir. Bu çerçeve kapsamında 10. ve 11. sınıf Tarih derslerinde Türk denizcilik tarihinin öğretimi temel alınarak tarihsel romanlarla tarih öğretimi süreci tasarlanmıştır. Uygulama sürecinde ilk derste araştırmacı tarafından hazırlanan çalışma yaprakları sınıf içerisinde etkileşimli bir ortam oluşturularak ele alınmış ve çeşitli etkinlikler gerçekleştirilmiştir. İkinci derste öğrencilerle birlikte odak grup görüşmesi yapılmış, öğrencilerin çalışma ile ilgili düşünceleri alınmış ve bu düşünceler ses kayıt cihazı ile kaydedilmiştir. Çalışmanın bitiminde çalışmaya katılan bazı öğrenciler ile mülakatlar yapılmış, mülakatların sonuçları da ses kayıt cihazı ile kaydedilmiştir.  
Araştırma, İstanbul ili, Tuzla ilçesinde bulunan özel bir okulda yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 23 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma nitel bir araştırma olup eylem araştırması modeline uygundur. Bu kapsamda; çalışma yaprakları, mülakat, odak grup görüşmesi ve ses kayıt cihazı aracılığı ile veriler toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel analiz ve içerik analizi kullanılmıştır.  
Çalışma yaprakları tarih dersi kapsamında 10. ve 11. sınıf seviyelerinden öğrencilere toplam dört ders saatinde uygulanmıştır. Çalışma yapraklarında 10. sınıflar için Halikarnas Balıkçısı'nın Turgut Reis adlı tarihsel romanı kullanılmıştır. 11. sınıflar için ise Halikarnas Balıkçısı'nın Uluç Reis adlı tarihsel romanı kullanılmıştır.  
23 öğrenci ile gerçekleştirilen odak grup görüşmeleri ve mülakatlardan elde edilen bulgular şöyledir: Öğrenciler çalışma sırasında yapmış oldukları etkinlikler ile tarihsel kavrama ile tarihsel analiz ve yorum becerilerini geliştirebilmişlerdir. Aynı zamanda; gazete manşeti hazırlama, tarihsel roman paragrafı yazma ve tarihsel roman kapağı tasarlama çalışmaları ile birlikte tarihsel imgelem becerilerini de geliştirebilmişlerdir. Öğrenciler tarihsel romanlar ile tarih öğretimi sürecini eğlenceli ve zevkli bulmuşlardır. Çalışmada kendilerini ifade edebildiklerini, farklı bakış açıları geliştirebildiklerini ve bu sayede Türk denizcilik tarihine dair yeni bilgiler edinebildiklerini ifade etmişlerdir. Çalışmanın amacı ile öğrencilerin görüşlerinin örtüştüğü söylenebilir.


Anahtar Sözcükler : Tarihsel Roman, Türk Denizcilik Tarihi, Eylem Araştırması,Tarihsel Kavrama, Tarihsel Analiz ve Yorum, Tarihsel İmgelem

Abstract:
With the curriculum changes instated on 2005 and the increased attention on constructivist approaches, there has been a drastic shift on the perspectives on students and educational environments. During this process, learning environments where students are integrated in the class, mentored by teachers and engaged in self-learning differentiated themselves, and within the context of history education, contemporary and special teaching methods and techniques have been adopted. This research on history education by the use of historical novels is conducted in order to enhance the historical thinking abilities of students. 
 
The purpose of the research is to construct and apply a lesson plan about using historical novels, check the efficiency of such a lesson plan in history education and understand the viewpoint of the research group of high school students. Regarding this purpose, a lesson plan focusing on naval history has been prepared for high school sophomores and juniors. During the implementation process' first lesson, worksheets prepared by the researcher were filled in an interactive class environment and various activities on naval history were completed. In the second lesson, focus groups were formed with students and the students' responses were recorded with a sound recorder. At the end of the implementation process, some students were also invited in one-on-one viva voce interviews, which were also recorded. 
The research was conducted in a private school situated in the Tuzla province of Istanbul and included 23 students. The research is classified as a qualitative research and data were collected in the form of worksheets, interview recordings and focus group recordings, which were all processed in the form of constative and content analysis. The worksheets were distributed to the high school sophomores and juniors in a course of 4 teaching hours and while the author The Fisherman of Halicarnassus' "Turgut Reis" novel was used for the sophomores, the author's "Uluc Reis" novel was used for the juniors. 
The focus group meetings and interviews conducted with the research group of 23 people yielded the following results: In this work, students have developed their historical perception, analysis and commenting skills. In the same time, the have developed their historical imagination skills by preparing newspaper headlines, outlining historical novels and writing its paragraps. The students found history education more enjoyable with the help of historical novels and indicated that they became able to express themselves, develop new points of view, hence acquired brand new information about the Turkish naval history. In a nutshell, it can be said that the purpose of the research is corroborated by feedback of the research group.



Key Words: Historical Novels, Turkish Naval History, Action Research, Historical Perception, Historical Analysis and Commenting, Historical İmagination.