Doğanın biçimleniş yasaları bağlamında sanatsal kurgu
Artistic fiction within the context of the nature's principle of formation
Yazar: EMİNE YILDIZ DOYRAN
Danışman: DOÇ. HÜSNÜ DAKAK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2002
Konu: Felsefe = Philosophy ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Diyalektik = Dialectic ; Doğa = Nature ; Resimler = Pictures ; Sanat akımları = Art trends ; Zıtlık = Contrast

Özet:
İnsan ve doğa arasında, doğanın biçimleniş sürecinden başlayarak, tek hücreli bir yapıdan başlayıp karmaşık düşüncelere kadar uzanan bir ilişki vardır. Bilimi, sanatı, kültürü ve sonuç olarak da kendi uygarlığını kurmak amacıyla doğaya bakan insan, doğanın bir ürünü olarak, akim gelişim sürecinde yine doğayı tanımaya ve anlamaya çalışmıştır. Aynı zamanda insan doğaya ve yaşama ilişkin ilgilerini de sanat île ifade etme yolunu seçmiştir. İnsanın doğayı değiştirebilmesi ve ona yeni biçimler ekleyebilmesi ancak sanatsal bir kurguyla olasıdır. Bu çabanın sonu insanın yarattığı biçimler evrenidir. İnsan ve doğa arasındaki her yeni ilişki aynı zamanda insanın doğayla olan bütün diyalektik ilişkilerinin de ifadesidir, Bilim ve felsefe doğayı gözlemlemek ve onun üzerinde düşünmekle başlamıştır. İnsanlığın gelişim süreci boyunca, organik ve byo-psişik varlığıyla insanı da kapsayan doğa hep dikkat çekmiş ve merak konusu olmuştur. Antik Çağ'da Yunanlı filozoflar doğayı gözlemlemişler ve düşüncelerini doğa bağlamında açıklamışlardır. Diyalektik doğada varolduğundan, her şeyin "diyalektik bir özelliği vardır. Benzer özellik sanat ve doğa arasında da bulunmaktadır. Bu özellikleri sanatın kendi içinde taşıdığı sayısız zıtlıklardan anlamaktayız. "Sanat içindeki zıtlıkları yansıttığı ölçüde kabul edilebilir. Sanat ve doğa arasındaki diyalektik ilişkileri birbirinden ayrı düşünmek doğanın temel yasalarına da aykırıdır. Doğa, insan ya da sanatsal kurgu "diyalektik" açıdan farklılıklar taşısa da, gerçekle derin bir birlik içindedirler. Bu bağlamda, çalışmalarda ele alınan doğa teması, her yeni ilişkide var olduğu düşünülen ve hayatın akışını açıklayan doğanın temel yasalarıyla ilişkilendirilmektedir. Bu özellikle "zıtlıkların birliği" ilkesine uygun düşmektedir. Başka bir deyişle, büyük ve küçük doğada yan yana durmaktadırlar. Aynı gerçeği sanatta da görmek mümkündür ve bu olguyu sanattaki farklı zıtlıklar yoluyla kabul edebiliriz. Resimlerde bu zıtlıkları vurgulayan plastik öğelerin kavramsal bir bağlamda ortaya konulmasına çalışılmıştır. Resimlerdeki çizgi, ışık ve renklerin, doğadaki sürekli hareket ve canlılığı ortaya koyması amaçlanmıştır. "Bütünlük0 yasası göz ardı edilmeksizin, bu gerçekler tek tek algılanmalarından öte, işlevleri doğrultusunda irdelenmişlerdir. Plastik denemelerde resim yüzeyindeki çelişki ve zıtlıklar doğanın temel yasalarıyla ilişkilendirilmiş ve doğa bağlamında araştırılmıştır. Ölüm- yaşam, gerilim-sükunet, birliktelik-yalnızlık gibi kimi zıtlıklar bitim ve felsefenin verileri bağlamında ele alınmıştır. Tema kapsamındaki uygulamalı çalışmaların ve araştırma konusu içindeki örnek verilen sanatçıların uygulamalarının analizlerinde de sanatın diyalektik düzeni göz önünde bulundurulmuştur. Bu bağlamda konunun kendisinden öte plastik ilişkiler önemsenmiştir. Diyalektik çözümlemeler uygulamalardaki plastik ve teknik sorunların çözümlemelerime ilişkilendirilmiştir.

Abstract:
There is a relationship between the man and the nature beginning from the formation of the nature and unicellular alive to the era of man's thinking in a complex manner. Looking at the nature in order to constitute science, art, culture and consequently establish his own civilisation, man who is a product of nature has tied again to know and understand the nature in a process of development of mind. He also choose to reflect his relations on the nature and life through art. That the man is able to change the nature and add the new forms over it is only possible within the artistic fiction. The result of that struggle is the man's own universe of shapes which he created. Every new relationship between foe man and the nature is also his whole dialectical relations with the nature. Science and philosophy has begun by way of observing the nature and pondering over it Throughout the development of mankind, the nature including also human being within his organic and bio-physical existence has always drawn attention and provoked curiosity. In ancient world, most Grek philosophers observed the nature and explained their ideas in connect with the nature. Since the "dialectic" is presence in the nature everything has absolutely 'dialectic characteristics." There also is a same peculiarity between art and the nature. We understand these characteristics from numerous contrasts which art carrying in itself. "Only after is it accepted thai art reflects plastic contrasts in itself." (Read 1981:158) To assume that the dialectic characteristics of relationships between art and the natre are apart from each other is contrary to fundamental law of the nature. Although nature,man or artistic fK^ion consist of qualified differences from the point of view of the "dialectic", they are in fact deeply unity. in this concept, the nature theme held m the paintings is being connected to the fundamental laws which supposed to have been in every relations and of the explanations of life circulation. This especially suits to the esence of "unity of contrasts." In other words, big and small are near by near in the nature, it is possible to see that the same feet is in art and we accept this phenomenon within the various plastic contrasts in art. In the paintings, plastic elements emphassing these contrasts were tried to be disclosed in a conceptual context. Line, light and colours in the paintings were aimed to case to sense the continual activity and vivacity of the nature. Without ignoring the principle of "unity" these facts were inspected in the line with their functions rather ttian conceived one by one. In the plastic experiments, contrast and controversy on the painting surfaces were researched m accord to Öte nature and as being related to the principle of nature. Some contradictions such as death-life, tension-quiet, unityloneliness were also held wimin the data of science and philosophy. in the analyses of the works of art related to the main theme and artists given in the scope of the subject, the dialectic order of art have also been taken into account In these context plastic relations have been considered important rather than the subject itself. The "Dialectic* analyses have been connected with the analyses and solutions of plastic and technical problems.