HPLC/GFAAS ve HPLC/HGAAS yöntemleri ile jeotermal su örneğinde arsenik türlendirilmesi ve tayini /
Yazar: SALİHA EBRU SARISÖZEN BÜYÜKTUNCEL
Danışman: PROF.DR. ÖMER GENÇ
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Arsenik = Arsenic ; Jeotermal sular = Geothermal waters

Özet:
Arseniğin zehirliliği, örnekte bulunduğu kimyasal şekle bağlıdır. Arsenik içeren bileşenlerin zehirliliği As(III), As(V), MMAA ve DMAA sırası ile azalır. Arsenobetain ve arsenokolin gibi organoarsenik büeşilderinin ise zehirli olmadığı saptanmıştır. Bu nedenle, zehirliliği değerlendirilirken arseniğin sadece örnekteki toplam miktarı değil, bulunduğu kimyasal şeklinin de belirlenmesi, yani türlendirilmesi gerekir. Sunulan bu çalışmada, son yıllarda analitik kimyanın başı çeken konulan arasında yer alan hibrit yöntemlerin; zehirlilik aralığı hem dar hem de bulunduğu kimyasal şekle bağlı olan arseniğin türlendirilmesinde kullanılması amaçlanmıştır. Sürekli veya kesikli olarak tasarlanabilen hibrit yöntemlerde, peşpeşe kullanılan iki teknikten birincisinde, analizi yapılacak farklı yükseltgenme basamağmdaki metal veya ametalin ya da farklı substitüentlere sahip organometalik türlerin ayrılması; ikincisinde ise ayrılan bu türlerin nicel analizi sağlanır. Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi / Grafit Fırınlı Atomik Absorpsiyon Spektroskopisi (HPLC/GFAAS) ve Yüksek Performash Sıvı Kromatografisi / Hidrür Oluşumu Atomik Absorpsiyon Spektroskopisi (HPLC/ HGAAS) olmak üzere iki ayrı kesikli hibrit yöntemin kullanıldığı bu çalışmada, hem jeotermal su örneğinde arsenik türlendirilmesinde deney koşullarının optimizasyonu, hem de her iki hibrit yönteminin karşılaştırılması gerçekleştirilmiştir. NaAs02, DMAA, p-APA ve NaaHAsC^ türlerinin anyon değiştirici kolonda birbirinden ayrılmasını sağlayan çözücü programlaması; ilk üç dakika 1 mL dak"1 akış hızında su ve daha sonra 0.5 mL dak"1 akış hızında sodyumbikarbonat çözeltisi olarak belirlenmiştir. Bu deney koşullarının uygulanması ile, grafit fırında analizleri olumsuz biçimde etkileyen klorür, sülfat ve fosfat iyonlarının neden olduğu zemin engellemelerinin de önüne geçildiği gözlenmiştir. Hidrür oluşturma sisteminde p-APA türünün gözlenmesi mümkün olmadığından, yalnızca NaAsC^, DMAA ve NaîHAsCVden oluşan üç arsenik türünün aynı çözücü programlaması ile ayrılması sağlanmıştır. Her iki yöntem ile yapılan analizlerde elde edilen sonuçlar birbiriyle uyumludur. Kızılcahamam'dan alman jeotermal su örneğinde en fazla bulunan türün Na2HAs04 olduğu saptanmıştır. Toplam arsenik miktarı ise 1 134.6 ± 4.4 u^g/L olarak bulunmuştur.

Abstract:
The toxicity of arsenic, like several metals, depends on its spesific chemical form. For arsenic containing compounds, the inorganic arsenit As(III), is the most toxic form, followed by As(V), MMAA and DMAA. Other organoarsenic compounds such as arsenobetain and arsenocholine have been found to be nontoxic. Therefore, from a toxicity assessment perspective, it is not sufficient to quantitate the total amount; its chemical form must also be determined. The presented study is concerned with speciation of arsenic by employing a novel technique called hybrid method. In hybrid methods two complementary techniques are used; the first one provides the seperation and the second quantitation. This study is dedicated to the optimization of experimental conditions of High Performance Liquid Chromatography / Graphit Furnace Atomic Absorption Spectroscopy (HPLC/GFAAS) and High Performance Liquid Chromatography / Hydride Generation Atomic Absorption Spectroscopy (HPLC/HGAAS) hybrid methods for the speciation of arsenic in geothermal water samples. The seperation of NaAs02, DMAA, p-APA and Na2HAs04 in anion-exchange column is realised by using water at a flow rate of 1 mL/min for the first three minutes and sodiumbicarbonate at a flow rate 0.5 mL/min as eluents. It was also observed that an anion- exchange seperation is very effective in the elimination of chloride, sulphate and phosphate interferences by shifting the retention times of the analyte and the interfering anions. In the hydride generation method, NaAsC^, DMAA and Na2HAs04 forms are determined as the p-APA form does not respond to this tecnique. The results obtained by two different hybrid methods showed that the predominant form of arsenic in geothermal water samples is NaaHAsCv. The total amount of arsenic in the samples is found to be 1 134.6 ± 4.4 ug/L.