Tıbbi atıkları işleme ve bertaraf etme teknolojisi seçme problemine bulanık analitik hiyerarşi prosesi ve bulanık analitik ağ prosesi yaklaşımı
Selection of a medical waste operation and elimination technology using fuzzy analytical hierarchy process and fuzzy analytical network process
Yazar: HANDE MUŞDAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TUFAN DEMİREL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Bulanık mantık = Fuzzy logic ; Tıbbi atık = Medical waste

Özet:
Katı atık problemi, tüm dünyada karsılasılan en önemli çevre problemlerinden birisidir. Katıatıkların sınıflandırılması çok çesitli sekillerde yapılabilmektedir. Tıbbi tesislerden(hastaneler, saglık ocakları vb.) kaynaklanan ve tıbbi faaliyetler sonucu olusan zararlı vebulasıcı maddeler tıbbi atık olarak adlandırılmaktadır. Tıbbi atıklar insan ve çevre saglıgı içinuygun sekilde toplanıp, tasınıp, bertaraf edilmelidir. Genel tıbbi atık bertaraf etmeteknolojileri arasında, yakma ve gömme gibi yöntemlerin yanında ısıyla zehrini giderme gibiyeni teknolojilerden de bahsedilebilinir. Tıbbi atıkların bertaraf edilmesinde kullanılacakteknolojinin dikkatli bir sekilde seçilmesi çok önemlidir.Bu çalısmada öncelikle katı atıklar ve katı atık yönetimi hakkında genel bilgi verilmis ve dahasonra katı atıkların bir çesidi olan tıbbi atıklar ve bu atıkları bertaraf etmede kullanılabilecekteknolojiler ayrıntılı bir sekilde incelenmistir. Çalısmanın devamında, tıbbi atıklarla ilgili pekçok faktör göz önünde bulundurularak, en iyi yöntemin seçilmesi için kriterler belirlenmis vehiyerarsik bir yapı olusturulmustur. Gerçek hayatta var olan belirsizlik ve kesinsizlikleri deyansıtması açısından Bulanık Analitik Hiyerarsi Prosesine göre hesaplamalar yapılmıs ve birsonuç elde edilmistir. Daha sonra, belirlenen kriterler arasındaki iliskiler de dikkate alınarak,problem için bir ag yapısı olusturulmus ve Bulanık Analitik Ag Prosesinden faydalanılarakyeni bir sonuç elde edilmistir. Çalısmanın son bölümünde ise elde edilen sonuçlarkarsılastırılmıs ve bununla ilgili yorumlar yapılmıstır.Anahtar kelimeler: Katı atıklar, katı atık yönetimi, tıbbi atıklar, bertaraf teknolojileri,bulanık analitik hiyerarsi prosesi, bulanık analitik ag prosesi.

Abstract:
Solid waste problem is one of the significant environmental problems of the world.Classification of solid wastes can be done in different ways. The harmful and infectiousproducts of medical processes produced from medical facilities (i.e., hospitals, village clinics)are called medical wastes. Medical wastes must be appositely collected, transported andeliminated for human and environment health. The common medical waste eliminationmethods are incineration, storage and new technologies like thermal detoxification. It?simportant to choose which technology will be used to eliminate medical wastes carefully.In this work, firstly, it has been referred to solid wastes and solid waste management, then,medical waste which is a kind of solid wastes and technologies which can be used toeliminate medical wastes have been explained with details. In the continuation of the work, ina view of the fact that a good number of factors about medical wastes, criteria have beendetermined and a hierarchical construction has been built. Computations have been done byusing Fuzzy Analytical Hierarchy Process in terms of reflection ambiguity and uncertainty ofthe real world and a result has been obtained. Then, connections which are between criteriahave been considered and a network construction has been built for the problem. A new resulthas been obtained by using Analytical Network Process. In the end of the work, the resultsthat have been obtained are compared and commented.Keywords: Solid wastes, solid waste management, medical wastes, elimination technologies,fuzzy analytical hierarchy process, fuzzy analytical network process.