Şizofrenide motivasyonel bozukluğun elektrofizyolojik ve nöropsikolojik yöntemlerle incelenmesi: Kilo alımı ve sigara kullanımı ile ilişkisi
Investigation of motivational dysfunction and its relation to weight gain and smoking in schizophrenia with electrophysiological and neuropsychological methods
Yazar: ÖZGE AKGÜL
Danışman: PROF. DR. BERNA BİNNUR AKDEDE ; DOÇ. DR. İBRAHİM EMRE BORA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Elektrofizyoloji = Electrophysiology ; Kilo alma = Weight gain ; Motivasyon = Motivation ; Nöropsikoloji = Neuropsychology ; Sigara içme = Smoking ; Ödül = Reward ; Ödüllendirme = Rewarding ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Striatal fonksiyon bozukluğunun şizofreni patofizyolojisinde önemli olduğu
düşünülmektedir. Hastaların da hoşlanma aşamasında herhangi bir sıkıntı çekmedikleri ama
isteme aşamasında zorluklar yaşadığı bildirilmektedir. Şizofreni hastalarının yeme ve sigara
kullanımı miktarları da artış gösterdiğinden ödül mekanizmasıyla incelenmesi önem
kazanmaktadır. Bu çalışmada, şizofreni hastalarında motivasyon ve ödül konusu hem
nöropsikolojik hem de elektrofizyolojik yöntemlerle incelenmiştir. Bigisayar ortamında
orbitofrontal korteksi aktive eden testler ve EEG ile şizofreni hastalarının motivasyonel
işlevlerinin sağlıklılara göre bozuk olduğu ve bunun da sosyal biliş ve nörobilişsel işlevler ile
ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmaya, Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları
polikliniğine başvuran 60 şizofreni hastası ile 30 sağlıklı kontrol çalışma grubuna dahil
edilmiştir. Katılımcılara motivasyon ve ödülü değerlendiren testler verilmiştir. Sosyal bilişi
değerlendiren testler, nörobilişsel testler ile negatif ve pozitif bulguları, beklentisel ve
tamamlayıcı anhedoniyi değerlendiren klinik görüşmeler ve anhedoniyi ölçen anketler ile
özbildirim anketleri uygulanmıştır. EEG sırasında ise katılımcılara motivasyonu değerlendiren
bir deney uygulanmıştır.
Bulgular: Şizofreni hastaları ile sağlıklı kontroller arasında motivasyonu değerlendiren
deneyler ile elektrofizyolojik açıdan istatiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Ayrıca şizofreni
hastalarının Para Teşvikinin Gecikmesi Görevinde ödül koşulunda P300 ortalama genliklerinin
daha artmış olduğu, teşvik edici ipuçlarına ise sağlıklı kontrollerden daha düşük CNV değerleri 
ile yanıt verdikleri bulunmuştur. Kilo alımı ve sigara kullanımı ile bu değişkenler arasında
anlamlı bir ilişki saptanamamıştır.
Sonuç: Araştırmamızın sonucunda şizofreni hastalarının sağlıklı kontrollerle
karşılaştırıldığında motivasyonel bozukluk gösterdikleri görülmüştür. Yapılan elektrofizyolojik
incelemeler sonucunda da hastaların sağlıklılardan farklı yanıt verdikleri saptanmıştır. Yine,
nöropsikolojik açıdan ve anhedoni özelinde değerlendirildiğinde de hastaların daha kötü
performans gösterdikleri bulunmuştur. Kilo alımı ve sigara kullanımının elektrofizyolojik
bulgularla ve motivasyonu değerlendiren deneyler sonuçlarına bakıldığında istatistiksel açıdan
anlamlı bir ilişkiye rastlanılmamıştır. Şizofrenide motivasyonel bozukluğun, nörobilimsel
çalışmalarla ileri düzeyde ve detaylı şekilde incelenmesine gerek duyulmaktadır.

Abstract:
Objective: Striatal dysfunction is thought to be important in the pathophysiology of
schizophrenia. It was reported that the patients did not have any problems during the liking
phase but that tthey had problems in wanting phase. The amount of eating and smoking among
schizophrenic patients is also increasing and the importance of reward is gaining attention. In
this perspective, both neuropsychological and electrophysiological methods were examined for
motivation and reward in schizophrenia patients. The aim of the study was to investigate the
relationship between social cognition and neurocognitive functions to understand the
motivational functions of the schizophrenia patients by experimental tasks and EEG activating
the orbitofrontal cortex.
Method: Sixty patients with schizophrenia and 30 healthy controls were included in the study
according to the Mental Health and Diseases Outpatient Clinic of Dokuz Eylül University
Hospital. Social motivation tests, neurocognitive tests, clinical interviews evaluating
anticipatory and consummatory anhedonia self-questionnaires were applied. In the EEG, an
experimental motivation assessment were applied to the participants.
Results: There was a statistically significant difference between the schizophrenia patients and
healthy controls in terms of motivational and electrophysiological assessments. In addition, it
was found that the average amplitudes of P300 were increased in schizophrenia patients under
reward condition in the Monetary Incentive Delay Task and they responded to the incentive 
cues with lower CNV values than healthy controls. There was no significant relationship
between weight gain and smoking in terms of motivational and electrophysiological evaluation.
Conclusion: As a result of our study, it was seen that schizophrenia patients showed
motivational disorder when compared with healthy controls. As a result of electrophysiological
examinations, it was found that the patients responded differently than the healthy ones. Again,
when evaluated in terms of neuropsychological and anhedonia-specific features, patients were
found to perform worse. When electrophysiological findings of weight gain and cigarette
smoking and the results of experiments evaluating motivation were examined, no statistically
significant relationship was found. Motivational disorder in schizophrenia needs to be
examined in detail with neuroscientific studies.