BİST sanayi işletmelerinde maliyet yönetim sistemlerinin işletme karlılığına etkisi
Cost management systems in BİST industrial operations effect of business administration
Yazar: ÜMMÜHAN KALAY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ŞERİFE ÖNDER
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aktiviteye dayalı muhasebe = Activity based costing ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Endüstri endeksi = Industry index ; Endüstri işletmeleri = Industry businesses ; Hedef maliyetleme = Target costing ; Karlılık = Profitability ; Maliyet = Cost ; Maliyet kontrolü = Cost control ; Maliyet sistemleri = Cost systems ; Maliyet yönetimi = Cost management

Özet:
Geleneksel maliyet sistemlerinin yetersiz kalmasından dolayı, maliyetlerin yönetimi ve kontrolü, maliyetleri düşürme çabaları, işletmeleri yeni maliyet yaklaşım sistemlerine yönlendirmiştir. İşletmelerin maliyet yönetimini gerçekleştirememesi durumunda karlılığını dolayısıyla da varlığını sürdürmesi mümkün olmayacaktır. 
Bu tez çalışmasının amacı, Borsa İstanbul (BİST) İmalat Sanayi Sektöründe yer alan işletmelerin, maliyet yönetim sistemlerinin tespit edilmesi ve tercih ettikleri maliyet yönetim sistemlerinin işletme karlılığına etkisinin araştırılmasıdır. 
Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, maliyet kavramı, maliyet sistemleri ve maliyet yönetimi kavramları ele alınmıştır. İkinci bölümde maliyet yönetim sistemlerinden; Faaliyet Tabanlı Maliyetleme, Hedef Maliyetleme, Kaizen Maliyetleme, Kalite Maliyetleme, Mamul Yaşam Dönemince Maliyetleme ve Tam Zamanında Üretim ile ilgili ayrıntılı açıklamalara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise, BİST sanayi işletmelerinde tercih edilen maliyet yönetim sistemleri ve bu sistemlerin işletme karlılığı üzerindeki etkisi analiz edilmiştir.
Çalışmada, veriler, BİST'te yer alan sanayi işletmelerine uygulanan anket yöntemi ile elde edilmiştir. Hem mail hem de telefonla ulaşılan işletmelerden 44'ü anket sorularını yanıtlamayı kabul etmiştir. Dolayısıyla örneklem sayısı 44 olarak gerçekleşmiştir. Anket çalışması, SPSS 15 programında parametrik olmayan testlerden Kruskall Wallis Yöntemi ile analiz edilmiştir.  Çalışmanın sonucunda örneklemde yer alan işletmelerden, 18'i Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Sistemini ve 14'ü de Tam Zamanında Maliyetleme Sistemini kullandığı belirlenmiştir. Hedef Maliyetleme Sistemini kullanan işletme sayısı 4, Kaizen Maliyetleme Sistemini kullanan işletme sayısı 4 ve Kalite Maliyetleme Sistemini kullanan işletme sayısının 1olduğu tespit edilmiştir. Herhangi bir sistem kullanmayan işletme sayısı ise 3'tür. 
Kruskal Wallis Test Yöntemi ile yapılan analiz sonucunda işletmelerdeki maliyet yönetim sistemleri ile sektörleri, net satışları ve net karları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Due to the inadequacy of traditional costing systems, cost management, control and efforts to reduce costs, businesses have led to new costing approach systems. If the enterprises can not perform cost management, it will not be able to possible to maintain their profitability and hence their existence.
The aim of this study is to determine the cost management systems of the companies involved in the BorsaIstanbul(BIST) Manufacturing Industry Sector and to investigate the effect of preferred cost management systems on business profitability.
The study consists of three sections. In the first section, concepts of cost, cost systems and cost management are discussed. In the second section, detailed explanations have been made about Activity Based Costing (ABC), Target Costing, Kaizen Costing, Quality Costing, Product Product Life Cycle Costing and Just in Time Production (JIT) which are known as the cost management systems. In the third section, the effect on the profitability of the enterprise cost management systems that are preferred in industrial enterprises in the BIST was examined.
In the study, the data were obtained by the questionnaire method applied to the industrial enterprises in BIST.  Of the businesses accessed by both mail and telephone, 44 responded to the survey questions. Therefore, the number of samples was 44. Survey is analyzed by the nonparametric Kruskal-Wallis test in SPSS 15 software. As a result of the study, it was determined that 18 of the enterprises in the sample uses Activity Based Costing(ABC) System and 14 Just in Time(JIT) Costing System. The number of enterprises using the Target Costing System was 4, the number of enterprises using the Kaizen Costing System was 4, and the number of enterprises using the Quality Costing System was 1. The number of enterprises that do not use any system is 3. 

As a result of the analysis made through the Kruskal Wallis Test Method, it was determined that there is a statistically significant relation between the cost management systems and the sectors, net sales and net profits.