Ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersi öğrenme ortamı algıları ve fen bilimlerini öğrenmeye ilişkin motivasyonları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between secondary school  students' perceptions of the science learning environment and their motivations to learn science
Yazar: FURKAN ŞİMŞİR
Danışman: DOÇ. DR. AYLA ÇETİN DİNDAR
Bartın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Motivasyon = Motivation ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Öğrenme = Learning ; Öğrenme ortamı = Learning environment

Özet:
Bu çalışmanın amacı ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersi öğrenme ortamı algıları ve
fen bilimlerini öğrenmeye ilişkin motivasyonları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Aynı
zamanda ortaokul öğrencilerinin öğrenme ortamı algıları ve fen bilimlerini öğrenmeye
ilişkin motivasyonları cinsiyet ve sınıf seviyesi değişkenlerine göre de incelenmiştir. Bu
araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama modelinin alt türü olan ilişkisel tarama
modeli tercih edilmiştir. Araştırmanın amacı kapsamında 2019-2020 akademik yılında
bahar döneminde Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde bulunan 18 ilimizde ortaokul
seviyesindeki (5, 6, 7 ve 8. sınıf) benzer sosyokültürel ve sosyoekonomik yapıda olan 450
öğrenciden elektronik olarak veri toplanmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak
"Yapılandırmacı Öğrenme Ortamı Algıları Ölçeği", "Fen Bilimleri Motivasyon Ölçeği" ve
araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Toplanan verilerin
analizinde SPSS 22.0 paket programı kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre ortaokul
öğrencilerin fen öğrenmeye yönelik motivasyonlarının öğrenme ortamı algıları, cinsiyet ve
sınıf değişkeni bağımsız değişkenleri ile ilişkisi için öncelikle betimsel analizlere bakılmış
daha sonra da aralarındaki ilişkinin anlamlılığı için çıkarımsal analizler yürütülmüştür.
Çıkarımsal analizler için iki-yönlü varyans analizi yapılmıştır. Analizler sonucunda
ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersindeki öğrenme ortamı algılarının yapılandırmacı
öğrenme ortamına yakın olduğu belirlenmiştir. Analiz sonuçlarına göre ortaokul
öğrencilerinin fen bilimleri dersi öğrenme ortamı algılarında cinsiyet ve sınıf seviyeleri
açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur. Ortaokul
öğrencilerinin öğrenme ortamına algıları alt boyutlar açısından analiz edildiğinde de
cinsiyet ve sınıf seviyesi açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır.
Benzer bulgular fen bilimlerini öğrenmeye ilişkin motivasyon puanlarından da elde
edilmiştir. Hem toplam puan hem de faktör puanları cinsiyet ve sınıf seviyesi açısından
analiz edildiği anlamlı farklılıklar tespit edilmemiştir. İki toplam değişken arasındaki
katsayı 0.662 (p<.01) olarak bulunarak değişkenlerin anlamlı ve yüksek düzeyde ilişkili
olduğunu göstermektedir. İki değişken seti arasında hesaplanan kanonik korelasyon
katsayısı 0.72 ve açıklanan varyans %51.84 olarak bulunmuştur. Öğrenme ortamları
yapılandırmacı oldukça öğrenciler daha demokratik ortamlarda fikirlerini rahatlıkça ifade
edebildiklerinde, öğrendiklerini günlük hayat ile ilişkilendirdikçe öğrenme motivasyonları
artmaktadır.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the relationship between secondary school
students' perceptions of the science learning environment and their motivation to learn
science. Additionally, secondary school students' perceptions of their learning environment
and their motivation to learn science were also examined according to gender and grade
level variables. In this study, the relational survey model, which is a subtype of the survey
model, was used among the quantitative research methods. Within the scope of this study,
the data were collected electronically from 450 students at secondary school level (5th, 6th,
7th and 8th grades) with similar sociocultural and socioeconomic structures in 18 cities in
various regions of Turkiye in the spring semester of the 2019-2020 academic year.
"Constructivist Learning Environment Perceptions", "Science Motivation Scale" and a
personal information form prepared by the researcher were used as data collection tools in
this study. In order to analyze the data SPSS 22.0 package program was used. Based on the
results of the analysis, descriptive analyzes were first determined for the relationship
between the secondary school students' motivation to learn science and their perceptions of
the learning environment considering gender and class level independent variables, and
then inferential analyzes were carried out. Two-way analysis of variance was performed
for inferential analyses. As a result of the analysis, it was found that secondary school
students' perceptions of the learning environment in the science course were close to the
constructivist learning environment. The results revealed that there was no statistically
significant difference in the perceptions of the science learning environment of secondary
school students in terms of gender and grade levels. When secondary school students'
perceptions of the learning environment were analyzed in terms of factors, no statistically
significant difference was found in terms of gender and grade level. Similar findings were
also obtained from the motivation scores to learn science. No significant differences were
found when both total score and factor scores were analyzed in terms of gender and grade
level. Based on the post hoc analyzes, only fifth-grade female students' extrinsic
motivation to learn science scores were significantly different from the eighth-grade
female students' extrinsic motivation to learn science. The coefficient between the two total
variables was found to be 0.662, indicating that the variables were significantly and highly
correlated. The canonical correlation coefficient calculated between the two variable sets
was 0.72 and the explained variance was 51.84%. As the learning environments are more
constructivist, students can express their ideas easily in more democratic environments,
and their learning motivation increases as they associate what they learn with daily life.