Fibromiyalji sendromu tanısı almış hastalarda huzursuz bacak  
sendromu  sıklığı  ve  antidepresan  tedavinin  huzursuz  bacak  
sendromu ile uyku kalitesine etkisi
Prevelance  of  Restless  Legs  Syndrome  in  Patients  with  Fibromyalgia  
Syndrome  and  Effect  of  Antidepressant  Treatment  on  Restless  Legs  
Syndrome  and  Sleep  Quality
Yazar: ONUR MAHMUTOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. OKTAY SARI
GATA / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Tıbbi Ekoloji ve Klimatoloji = Medical Ecology and Climatology

Özet:
ÖZET
Fibromiyalji  Sendromu  (FMS);  kas  ve  iskelet  sisteminde  kronik  ve 
yaygın  ağrı  ile  karakterize  bir  hastalıktır.  FMS'li  hastalarda  yaygın  ağrıya  ek 
olarak  yorgunluk,  uyku  bozukluğu,  depresif  duygudurum  ve  bilişsel 
disfonksiyon gibi problemler tabloya eşlik etmektedir. FMS'li hastaların önemli 
bir  kısmında  görülen  diğer  bir  klinik  tablo  ise  huzursuz  bacak  sendromudur 
(HBS). Literatürde FMS'deki HBS sıklığını araştıran çalışmalarda ise HBS'nin 
%20-67,5 arasında değişen oranlarda FMS'ye eşlik ettiği bildirilmektedir.    
  Çalışmamızda  FMS'li  hastalardaki  HBS  sıklığını  ve  FMS  tedavisinin 
HBS ve uyku kalitesi üzerine etkisini araştırmayı amaçladık. 
  Çalışmaya  katılan  hastaların  demografik  özellikleri  (yaş,  cinsiyet, 
medeni  durum,  boy,  kilo,  eğitim  düzeyi,  gelir  durumu,  meslekleri,  sigara  ve 
alkol  kullanım  alışkanlıkları)  araştırmacılar  tarafından  hazırlanan  soru 
formuna  kaydedildi.  Ayrıca  hastaların  ağrı  şiddeti  için  Vizüel  Analog  Skala 
(VAS)  uygulandı.  Huzursuz  bacak  sendromu  (HBS)  tanısı  HBS  tanı 
kriterlerine  göre  belirlendi.  HBS  tanısı  alan  hastalara  HBS  şiddet  skalası 
uygulandı. Hastaların uyku kalitesini değerlendirmek amacıyla Pittsburg Uyku 
Kalitesi  İndeksi  (PUKİ)  uygulandı.  Sonrasında  hastalara  Fibromiyalji 
sendromuna  yönelik  tedavi  başlandı  ve  3  ay  sonra  kontrol  için  çağrıldı.  3. 
ayın  sonundaki  kontrol  vizitinde  hastaların  şikayetleri  tekrar  sorgulandı  ve 
aynı değerlendirme ölçekleri tekrar yapıldı.  
  Çalışmaya dahil edilen 102 hastanın tamamı kadın cinsiyette olup yaş 
ortalaması  54.16±12,2  yıl,  VKİ  ortalaması  26,9±4,15  kg/m2  idi.  Hastaların 
76'sı  (%74,5)  evli  idi.  Tüm  katılımcıların  53'ü  (%52)  lise  ve  üzeri  eğitim 
seviyesine  sahipti.  FMS  tanısı  alan  hastaların  43'ünde  (%42,2)  eşlik  eden
HBS  tanısı  vardı.  Hastaların  tedavi  öncesi  ve  sonrası  VAS  değerleri 
(6,79±1,56  ,  5,26±1,72)  karşılaştırıldığında  tedavi  sonrasında  anlamlı  bir 
azalma  saptandı  (p<0,001).  HBS  tanısı  alan  hastaların  tedavi  öncesi  ve 
tedavi  sonrası  HBS  şiddet  skalası  skorları  (26,72±6,41  ,  19,40±7,39) 
karşılaştırıldığında tedavi sonrasında anlamlı bir azalma saptandı (p<0,001). 
HBS  tanısı  alan  hastaların  tedavi  öncesi  ve  sonrası  PUKİ  skorları 
(9,48±4,20  ,  6,81±3,67)  karşılaştırıldığında  tedavi  sonrasında  anlamlı  bir 
azalma  saptandı.  HBS  tanısı  almayan  grupta  da  tedavi  öncesi  ve  sonrası 
PUKİ  skorları  (6,79±3,32  ,  4,47±2,50)  kıyaslandığında  anlamlı  bir  azalma 
olduğu tespit edildi (p<0,001). 
  Hastaların  HBS  tanısı  alan  ve  almayan  gruplara  göre  yaş,  medeni 
durum,  eğitim  düzeyi  gelir  durumu,  meslek,  düzenli  egzersiz  alışkanlığı, 
sigara  ve  alkol  kullanımı  arasında  anlamlı  bir  ilişki  bulunmadı.  HBS  tanısı 
alan gruptaki hastaların VKİ değerleri HBS tanısı almayan gruba göre anlamlı 
derecede  yüksekti  (p<0,001).  Ayrıca  HBS  tanısı  alan  grupta  anlamlı 
derecede daha fazla kronik hastalık eşlik etmekteydi (p<0,001). 
  Yaygın  vücut  ağrıları  ile  başvuran  ve  FMS  tanısı  alan  hastalarda 
sıklıkla  HBS'ninde  tabloya  eşlik  edebileceği  unutulmamalıdır.  25  mg/gün 
dozunda  amitriptilin  tedavisinin  3  aylık  tedavi  sonunda  hastaların 
yakınmalarında  ve  uyku  kalitelerinde  anlamlı  derecede  iyileşme  yaptığı  göz 
önüne  alınarak  uzun  süreli  tedavinin  hastaların  şikayetlerinde  ve  uyku 
kalitelerinde daha fazla iyileşmeye sebep olacağı düşünülmektedir. 
Anahtar Kelimeler:  
  Fibromiyalji  sendromu,  Huzursuz  bacak  sendromu,  uyku  kalitesi, 
antidepresan tedavi

Abstract:
SUMMARY
Fibromyalgia syndrome (FMS) is a disorder characterized with chronic 
and  widespread  pain	in	musculoskeletal  system.  Patients  with  FMS  present 
with  fatigue,  sleep  disorders,  depressive  mood  and  cognitive  disfunction  in 
addition  to  musculoskeletal  pain.  These  patients  also  suffer  from  restless 
legs  syndrome  (RLS).  Previous  studies  show  that  patients  with  FMS  also 
have RLS between 20-67%. 
The  aim  of  our  study  was  to  investigate  the  prevalence  of  RLS  in 
patients with FMS and the effect of FMS treatment on RLS and sleep quality.  
The  demographic  data  (age,  sex,  marital  status,  height,  weight, 
education  level,  income,  occupation,  smoking  and  alcohol  consumption)  of  
the patients were collected by a questionnaire prepared by the researchers. 
Visual analog scale (VAS) was performed for measurement of the pain level. 
The RLS diagnosis was made according to the RLS diagnostic criteria, RLS 
rating  scale  were  applied  to  these  patients.  Pittsburg  Sleep  Quality  Index 
(PSQI)  was  applied  to  evaluate  sleep  quality. After  this,FMS  treatment  was 
started  and  called  back  for  control  after  3  months.Patients  were  questioned 
for their complaints and were reevaluated with the same tests. 
The  one  hundred  and  two  patients  (102)  enrolled  to  the  study  were 
completely  women  and  the  mean  age  of  the  study  group  was  54.16±12.2 
years; mean body mass index was 26,9±4,15 kg/m2. Among 102 patients 76 
(74,5%)  of  them  were  married.  53%  of  all  participants  had  a  high  school  or 
higher  level  of  education.  Forty-three  patients  (42.2%)  with  FMS  had 
accompanying  RLS  diagnosis.  VAS  rates  of  patients  were  decreased  after 
the treatment (6,79±1,56, 5,26±1.72). This finding was statistically significant 
(p<0,001).  Comparing  the  pre  treatment  and  post  treatment  RLS  severity 
scale  scores  (26,72±6,41  ,  19,40±7,39)  of  patients  diagnosed  with  RLS  a 
significant  difference  was  determined  (p<0,001).  PSQI  rates  of  patients 
diagnosed  with  RLS  decreased  significantly  after  the  beginning  of  the 
treatment  (9,48±4,20  ,  6,81±3,67)  (p<0.001).  Similarly  in  the  none-RLS 
group, PSQI rates declined significantly (6,79±3,32 , 4,47±2,50) (p<0,001). 
There was no significant difference between RLS and non-RLS group 
in terms of age, marital status, education level, income, occupation, exercise 
habits,  smoking.  Body  mass  index  of  patients  with  RLS  were  significantly 
higher  compared  to  the  non-RLS  group  (p<0,001). Additionally  patients  with 
RLS had more chronic diseases accompanying (p<0,001). 
It's  important  to  keep  in  mind  that  patients  who  consult  with 
widespread  musculoskeletal  pain  and  have  FMS  may  also  have  RLS. 
Considering  after  3  months  of  25  mg/day  amitriptyline  treatment  improve 
patients  sleep  quality  and  reduce  their  complaints,  longer  treatments  may 
improve outcome. 
Keywords: 
  Fibromyalgia  Syndrome,  Restless  Legs  Syndrome,  Sleep  Quality, 
Antidepressant Treatment