Surname-i Vehbi minyatürlerindeki eğlence sahnelerinin resim eğitimi açısından incelenmesi
For the art of painting education studying the entertainment stages in miniatures of Surname-i Vehbi
Yazar: SERAP IRLAYICI TEKBAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TAHSİN SAMUR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Bölümü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Eğlenceler = Entertainments ; Levni = Levni ; Minyatür = Minyature ; Resim eğitimi = Painting education ; Surname-i Vehbi = Surname-i Vehbi

Özet:
Türk Minyatür Sanatı Tarihi, İslamiyet'ten önce ve sonra olmak üzere iki başlıkta incelenir. Orta Asya'da bulunan minyatürlerdeki üslup etkisi Türklerle 15. yüzyıla kadar taşınmış, Büyük Selçuklu Devleti döneminde de minyatürlü yazmaların sayısı artmıştır. Anadolu Selçuklu minyatürünün en ilgi çekici örneği Varka ve Gülşah'dır. 13. yüzyılda Moğolların Anadolu'yu istilası minyatür sanatını da etkilemiştir. 14. yüzyılda ise Tebriz, Şiraz, Bağdat, gibi merkezlerde minyatürle ilgili gelişmeler yaşanmıştır. Osmanlı döneminde ise minyatür sanatı tamamen saraya bağımlı olarak gelişmiştir. İlk örnekler Fatih'in saltanat yıllarına aittir. Her sultan nakış haneler kurdurarak, minyatürün gelişmesini sağlamıştır. 16. yüzyıl başlarında Yavuz'un Tebriz'den getirttiği nakkaşlarla yeni bir dönem başlamıştır. Kanuni dönemi minyatürünün önemli eserleri Şehnameler olmuştur. Bu eserler Osmanlı tarihiyle ilgilidir. Minyatürün gelişmesi II. Selim ve II. Murat dönemlerinde de sürmüştür. 18. yüzyılda batı kültürüne olan ilgi resim alanını da etkiledi. Minyatür gerilemeye başladı ve 19. yüzyılda önemini iyice yitirdi. Yerini yavaş yavaş batı tarzı resim sanatı anlayışına bıraktı.İstanbul, birçok düğün ve şenliğe şahit olmuştur. Devlet tarafından yapılan tüm şenliklerin amacı, yönetenler ve yönetilenler arasındaki bağı güçlendirmektir. Bir diğer amaç ise; devletin gücünü, zenginliğini ve ihtişamını sergilemektir. Sur ( düğün, şenlik) düzenleme ve Surname ( düğün, şenlik kitabı) yazma Osmanlılara özgü bir gelenektir. Kayıtlardaki ilk şenlik, 1285 tarihinde I.Osman'ın düğünü için düzenlenmiştir. Surname yazma ve resimleme geleneği, III. Murat'ın oğlunun 1582'de ki sünnet düğünü ile gelenekselleşir.18. yüzyıl, Osmanlı için bir geçiş dönemidir. Lale Devri denilen dönemi en iyi belgeleyen kaynaklardan biri Surname-i Vehbi'dir. Bu çalışmaya da kaynak olacak, 1720 tarihli yapıt, III. Ahmet dönemine aittir. Seyyid Vehbi'nin düz yazı biçiminde yazmış olduğu eserde şiirler de vardır. Eser Nakkaş Levni tarafından resimlenmiştir. Surname III. Ahmet'in şehzadelerinin 15 gün -15 gece süren ve Osmanlı'nın son görkemli şöleni olan sünnet düğününün şiirsel bir dille anlatır. Osmanlı el yazması ressamı olan, çağını en iyi biçimde yansıtan Levni' nin başyapıtıdır. III. Ahmet'in hükümdarlık döneminin doruğunda İstanbul'daki toplumsal yaşamın paha biçilmez bir parçasıdır. Osmanlı eğlence anlayışını barındıran eser, dönemin sosyal, siyasal ve ekonomik yapısını belgeleyen resimleriyle, sosyolojik açıdan da önemlidir.Minyatür öz kültürüne bağlı kalarak ortaya çıkarılan eserler günümüz resim eğitimine de ışık tutar niteliktedir. Bu bağlamda, Surname-i Vehbi eserindeki Levni minyatürlerinde yer alan eğlence konulu kompozisyonların önemi de ortaya çıkmaktadır. Yapıtta yer alan minyatürlerden yalnızca eğlence sahnelerini anlatanlar ele alınmaktadır. Tezin son bölümünde yapılacak olan analiz, eğlence konusunun günümüz resim eğitimi açısından ele alınması hususunda bize bilgi vermektedir. Ele alınan eser paralelinde, eğlence konusunun, gelişen tarihsel süreç ve çevre kültürlerden gelen etkileşimler çerçevesinde günümüz resim eğitiminde ele alınış biçimi irdelenmektedir. Araştırmada teknolojik gelişmeler, sanayileşme, popüler kültür v.s gibi etkilerin eğlence hayatımızı nasıl değiştirdiğini, bu değişimin çocuklarımızı nasıl etkilediğini ve çocuklarımızın bu etkileri resimlerine nasıl yansıttığı gözler önüne serilmektedir.

Abstract:
Turkish Miniature Art is analysed in two headings; Before and After the Islamic Religion. The effect of Miniature Style in Central Asia continues to the 15th Century on Turkish. The number of miniature manuscripts have increased at Great Seljuk Empire Period. The most outstanding examples of Turkish Seljuk Miniature are Varka and Gülşah. The Mongol invasion at 13th Century affected the Miniature Art. At 14th century, some devolopments are happened in centers like Tebriz, Şiraz and Bağdat. The miniature Art is completly dependent on the Palace at the time of Ottoman Empire. The first examples are in Fatih?s Recency Years. Every Sultan supplies the Miniature Progress installing Miniature Houses. ( At the beginnings of 16th Century ) A new Region has started with the miniaturists that Yavuz Selim has brought from Tebriz. The important works at Kanuni Period are Şehnames. These Şehnames are related to Ottoman history. The Progress of Miniature has continued at Selim II and Murat II Periods. At 18th Century the interest to the West Culture has affected painting field. Miniature has started regression, and lost its importance at 19th Century. It slowly gives way to the West Style of Art.İstanbul witnessed a lot of weddings and festivals. The aim of the festivals organized by the goverment is to strenghten the relation between the governors and the community. Showing the power, wealth and glory of the Empire is also another purpose.Arranging Sur ( wedding, festival ) and writing surname ( wedding, festival book ) is a tradition special to Ottomans. The first festival in records is arranged for the wedding of Osman 1st in 1285. Writing surname and illustrating it become traditional after the circumcision festival of Murat III? s son in 1582.The fifteenth Century is a transition period for Ottoman Empire. One of the best document that describes this period called as Tulip Age is Surname-i Vehbi. 1820 dated work that throws a light on this work belogs to Ahmet III. period. There are also poems in this work written as prose form by Seyyid Vehbi. It is illustrated by miniaturist Levni. This Surname describes Ottomans?s last glorious circumcision festival of Ahmet III? s princes in a poetical language. It is the master piece of Levni, who is a manuscript artist describes his age in a best way. It?s one of the invaluable item for social life in İstanbul at the peak time of Ahmet III? s Regency Period. This work gives light on Ottoman Amusement Perception with pictures documents the social, political and economic structure of the time, is also very important as sociological.The works that sticks to the spirit of Miniature Culture guide the drawing education today. In this context, the importance of the compositions about entertaintment appears on Levni? s miniatures in his work Surname-i Vehbi. In this part of research, we will only deal with the entertaintment miniatures of Levni in his work called Surname-i Vehbi. The analysis that will be done in the last part of the theirs will give light us about dealing with the amusement theme for drawing education for today. In the light of analysed work, how to deal with the amusement theme for today?s drawing education in the framework of developing historical process and interaction between other cultures will be discussed. In this research, we will display how the effects such as technological developments, industrialization, popular culture? etc. change our lives, how these changes affect our children and how our children reflect these influences into their pictures.