Kentlerdeki çatı vejetasyonunun habitat karakteristikleri
Habitat characteristics of vegetation roof in cities
Yazar: SELVA BAŞEĞMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRAH YALÇINALP
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
İnsanın sosyal bir varlık olmasından doğan bir arada yaşama isteği, yerleşim olgusunun temellerinden birini oluşturur. Bu olgu neticesinden ortaya çıkan kentler, insan doğasının bir ürünü olarak zamanla değişime uğrar. Günümüz şartlarında değişim genellikle daha yoğun yapılaşma barındıran kent dokularının ortaya çıkmasıyla sonuçlanmaktadır. Artan taleple birlikte kentlerde meydana gelen değişim yeşil alanları ciddi bir baskı altında bırakmış ve yeşil alanların oluşturulması için alternatif arayışlara girişilmiştir. Kent temelli dünyada para çok önemli olduğu için, insanlık ekonomik kalkınmaya odaklanmakta ve sürdürülebilirlikle uğraşmak için genellikle çok meşgul olmaktadır. Kentsel alanlar böylesine bir yapay baskı altındayken, kaldırımlar ve duvarlardaki çatlaklar, kayalık alanlar, terk edilmiş yerler ve çatılar bitkilerin yetişebileceği bazı şaşırtıcı kent habitatları, sürdürülebilirlik için çok önemli olabilmektedir. Bunlardan yeşil çatı ve yeşil duvarlar akla gelen ilk çözümler olamakla birlikte, doğal habitatların taklit edilmesiyle oluşturulan bu alanların sürdürülebilir bir biçimde yeşil altyapıyı desteklemesi noktasında ciddi bilimsel bilgi eksikliği de bulunmaktadır. İşte bu araştırma, kentsel alanlarda oluşturulacak çatı düzlemdeki yeşil dokular için önemli bir altyapıyı oluşturmayı hedeflemiş, bunun için de kendiliğinden gelişen yeşil çatı bitkilerini referans alarak, bunların varlıklarını etkileyen ekolojik şartların belirlenmesine odaklanmıştır. Böylece yapay yeşil çatıların yüksek bakım maliyetleri ve ekolojik isteklerine karşın, kendiliğinden çatılara yerleşmiş, varlığını devam ettiren, dolayısıyla ekolojik ve ekonomik maliyeti sınırlı türlerin kentlerdeki yeşil çatılara kazandırılması amaçlanmıştır. Kentsel alanlarda sürdürülebilir yeşil çatılar oluşturmayı ve çatı alanlarını dikkate alarak bu alanların ekolojisini desteklemek için bir yöntem öneren bu çalışmada, Trabzon şehrinin kentsel kesiminde habitat etkisine odaklanan 37 çatı incelenmiştir. Bu 37 çatı üzerinde büyüyen 51 bitki türü tespit edilmiş, farklı istatistiki sorgulamalarla bu bitkilerin bulundukları alandaki var oluş gerekçeleri ortaya koyulmuştur.  Bunun sonucunda kent alanlarında oluşturulabilecek düşük bakım ihtiyaçlı yeşil çatılar için önemli bir adım atılmış, gelecekte yapılması muhtemel diğer araştırmalar için de öncü bir çalışma olma amacı güdülmüştür.

Abstract:
The desire to live together because of being a social being is one of the foundations of the phenomenon of settlement. Cities resulting from this phenomenon change over time as a product of human nature. In today's conditions, change often results in the emergence of urban textures with more intensive construction. Together with the increasing demand, the changes in the cities have put green areas under serious pressure and alternative searches have been made to create a green space. Because money is very important in this urban-based world, humanity focuses on economic development, and is often too busy to deal  with sustainability. Therefore, in a world that is constantly changing, creating sustainable cities that contain a diverse range of habitats supporting plant establishment is essential. Some surprising urban habitats in which plants can grow, such as cracks on pavements and walls, rocky areas, abandoned places and roofs might be extremely important for sustainability, while urban spaces are under artificial pressure. Of them; While the green roof and green walls are the first solutions that come to mind, there is also a lack of scientific knowledge in these areas, which are created by imitating natural habitats in a sustainable way to support the green infrastructure. Main purpose of this study is to collect important basic information regarding green parts on roof surfaces in urban areas by examining the spontaneous çatı vegetation and their main ecological characteristics, which forms why those plants exist on the roofs. By doing that, it would be possible to create more sustainable green roofs using native – spontaneous vegetation on the roofs in urban areas, which means higher positive ecological effects and lower economical cost. In this study, which suggesting a method to create more sustainable green roofs for urban areas, and considering roof vegetation is already important for supporting the ecology of urban areas, we surveyed 37 roofs in an urban part of Trabzon city focusing on the habitat effect. 51 plant species growing on these 37 roofs have been identified and the reasons for existence of these plants in their area have been revealed with different statistical inquires. As a result, an important step was taken for the green roofs in need of low maintenance in urban areas, and the aim was to be a pioneering work for other future researches.