Toplumsal mekânın üretimi: Şanlıurfa şehrinde Suriyeli ve Şanlıurfalıların karşılaşması
The production of social space: Encounter of Syrians and Sanliurfas in the Sanliurfa city
Yazar: RECEP BAYDEMİR
Danışman: PROF. DR. SEDAT BENEK
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Coğrafya = Geography ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Coğrafya = Geography ; Ekonomik entegrasyon =   ; Göçler = Migrations ; Sosyo-mekansal ayrışma = Socio-spatial segregation ; Sosyo-mekansal dönüşüm = Socio-spatial transformation ; Sosyo-mekansal etkileşim = Socio-spatial Interaction ; Sosyo-mekansal ilişkiler = Socio-spatial relationship ; Suriyeliler = Syrians ; Şanlıurfa = Şanlıurfa ; Şehirsel mekan =

Özet:
İnsan topluluklarının karşılaştıkları ve iç içe geçiştikleri mekânlarda, mekân, insanları bedensel olarak birbirine yakınlaştırarak, temas ve etkileşimi sağlar. Mekân, insanları bir araya getirip nüfus yoğunluğunu artırdığı gibi (nicel olarak) ilişkileri de (nitel olarak) yoğunlaştırır. Kendisi de bu ilişkilerin bir sonucu olarak yeniden üretilir. Bu sebeple, ilişkisel mekân ve toplumsal mekân kavram ve kuramlarının merkezine oturtulduğu bu çalışmada, belli bir mekânı daha önce kullananlar ile bu mekâna göçle gelenlerin gündelik hayat deneyimleri üzerine eleştirel bir okuma yaparak, bu deneyimlerin ayaklarının oturtulduğu mekânı ve bunun toplumsal örüntülerdeki yerini, böylelikle toplumsal mekânın yeniden üretiminde göç olgusunun rolünü anlamayı amaçlamaktadır. Bu çalışma, Şanlıurfa şehrindeki Suriyelilerin ve Şanlıurfalıların, karşılaştıkları ve iç içe geçtikleri mekânlarda her iki halk arasındaki "uyum" ve "çatışma" noktalarının neler olduğuna ve bunların toplumsal mekânı nasıl ürettiğine odaklanmaktadır. Temelde alan araştırmasına dayanan bu çalışmada, nicel ve nitel araştırma yöntem ve tekniklerinin bir arada olduğu karma yöntem kullanılmıştır. Çalışmada, gözlem, görüşme, anket ve derinlemesine görüşme teknikleri birlikte kullanılmıştır. Buna göre, araştırma, Şanlıurfa şehrine bağlı, Haliliye ve Eyyübiye merkez ilçelerinin şehirsel alanında yer alan 45 mahallede, rastgele/tesadüfi yolla seçilen 360'ı Şanlıurfalı ve 360'ı da Suriyeli olmak üzere toplamda 720 kişiye uygulanan yarı yapılandırılmış ankete; Suriyelilerin görece yoğun olarak yaşadıkları 37 mahallenin muhtarıyla yapılan görüşmelere; 5'i Şanlıurfalı 5'i de Suriyeli olmak üzere toplam 10 kişiyle yapılan derinlemesine görüşmelere ve saha gözlemlerine dayanmaktadır. Şanlıurfa şehri, etnik ve kültürel çeşitlilik açısından Türkiye'nin başat şehirlerinden birisidir. Suriyelilerle birlikte, bu etnik ve kültürel çeşitlilik artmıştır. Ancak bununla birlikte, kültürel çatışma ve sosyal entegrasyon bağlamında çeşitli sorunların ortaya çıkması da kaçınılmaz olmuştur. Böylelikle Suriyeliler, Şanlıurfa şehri için bir taraftan "çok kültürlülüğe" ve "birlikte yaşama" katkı sağlarken, diğer taraftan da "sosyal entegrasyon" bağlamında yaşanan sorunların, "kültürel çatışmaların" ve "sosyal dışlanmaların" da merkezinde yer alarak sosyolojik dönüşümün gerçekleşmesine katkı sağlamışlardır. Netice itibariyle, yoksulların karşılaşması ve karşılaşma krizleri olarak kavramlaştırılan bu durum, toplumsal mekânın üretiminde önemli bir rol oynamıştır.

Anahtar Kelimeler: Toplumsal Mekân, İlişkisel Mekân, Suriyeliler, Karşılaşma Krizleri, Şanlıurfa.

Abstract:
In spaces where human communities meet and intertwine, space brings people physically closer to each other and provides contact and interaction. Space not only brings people together and increases population density (quantitatively), but also intensifies relationships (qualitatively). It is reproduced as a result of these relations. For this reason, in this study, in which the theories of relational space and social space are placed at the center, by making a critical reading on the daily life experiences of those who have used a certain space before and those who have migrated to this place, the place where these experiences are placed and its place in social patterns, thus, social patterns. It aims to understand the role of the phenomenon of migration in the reproduction of space. This study focuses on the points of "harmony" and "conflict" between the two peoples in the spaces where Syrians and people from Şanlıurfa meet and intertwine, and how they produce social space. In this study, which is basically based on field research, a mixed method, which combines quantitative and qualitative research methods and techniques, was used. In the study, observation, interview, questionnaire and in-depth interview techniques were used together. Accordingly, the research is based on a semi-structured questionnaire applied to a total of 720 people, 360 of whom are from Şanlıurfa and 360 of whom are Syrians, randomly selected in 45 neighborhoods located in the urban area of Haliliye and Eyyübiye central districts of Şanlıurfa; It is based on interviews with the headmen of 37 neighborhoods where Syrians live relatively heavily, and in-depth interviews with a total of 10 people, 5 from Şanlıurfa and 5 from Syrians. Şanlıurfa city is one of the leading cities of Turkey in terms of ethnic and cultural diversity. With the Syrians, this ethnic and cultural diversity has increased. However, the emergence of various problems in the context of cultural conflict and social integration has been inevitable. Thus, while contributing to "multiculturalism" and "living together" for the city of Şanlıurfa, Syrians also contributed to the realization of sociological transformation by being at the center of the problems experienced in the context of "social integration", "cultural conflicts" and "social exclusion". As a result, this situation, conceptualized as the encounter of the poor and the crisis of encounter, played an important role in the production of social space.

Keywords: Social Space, Relational Space, Syrians, Encounter Crises, Şanlıurfa.