İç mekân tasarımında fenomenolojik algı ilkeleri ve Troya Müzesi örneği
Phenomenological perception principle in interior design and Troy Museum example
Yazar: TUBA ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. DİDEM ERTEN BİLGİÇ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Sanat Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Algı = Perception ; Algı fenomenolojisi = Phenomenology of perception ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Müze binaları = Museum buildings ; Müze mimarisi = Museum architecture ; Troy = Troy ; Troya = Troya ; İç mimari = Interior architecture

Özet:
Bu tez çalışmasının odak noktası özne yani mekân kullanıcısı ve mekân etkileşimidir. Mekân tasarımlarında modernlik ve göze hitap etmek çoğu zaman öncelikli gözükse de mekânı algılama ve zihinde yer etmesini sağlamak için özneyi merkeze koyarak duyuları aracılığı ile mekânı yorumlaması gerekmektedir. Bu araştırma ile kullanıcının mekân ile ne şekilde etkileşime geçtiği ve geçmiş deneyimleri, mesleği, yaşı gibi bireysel özelliklerinin bu etkileşimdeki rolü tartışılmıştır. 
Ziyaretçinin mekâna dahil olmasını keşfetmek için mekân kullanıcısını algının merkezine koyan fenomenolojik yaklaşım tercih edilmiştir. Nesnenin ziyaretçinin yansımasını çağrıştırması, algılamak için duyularını etkileşim içinde kullanması ve nereden geldiğini, nasıl yapıldığını sorgulama isteği, fenomenolojik algının alt kuramları ile birlikte incelenmiştir. 
Birinci bölümde Türkiye ve Dünya'da müzeciliğin gelişimi ve müze türlerinden bahsedilmiştir. Teknolojinin gelişimi ile birlikte müzelerde nesiller arası bilgiyi aktarmak için kullanılan araçlar ve bu araçların yaşanan deneyime etkilerinden bahsedilmiştir. Özellikle Covid-19 salgını sebebiyle pandemi boyunca müzelerin sanal ortamda ziyaret edilmesi hedeflenmektedir. Aralık 2020'de alınan verilere göre, sanal müzeler ve ören yerleri 1 yılda 11 milyon 400 bin kez ziyaret edilmiştir. 
İkinci bölümde mekân tanımı ve mekânın fenomenolojik olarak algılanmasındaki etkenler incelenmiştir. Algı ilk olarak görsel olarak başlasa da ziyaretçi belleğinde yer tutmasında diğer duyuların tamamlayıcı hatta zaman zaman hayati öneminin olmasının sebeplerinden bahsedilmiştir. Tüm duyuları dikkate alarak özneyi merkeze koyan tasarım şekli mekân tasarımlarında kalıcı etki yarattığı görülmüştür. 
Troya Müzesi fenomenoloji kuramı kapsamında irdelenmiş, kullanıcının mekânı algılamasındaki alt kuramlar belirtilmiştir. Fenomenolojik araştırma yaklaşımına ilişkin yoruma dayalı sorular hazırlanarak, müze ziyaretçileri için çevrim içi bir anket oluşturulmuştur. Dijital ortamda toplanan veriler sınıflandırılarak ikinci bölümde belirtilen kuramlara göre yorumlanmış ve mekân deneyiminin öznenin zihninde canlandırdığı sonuçları belirtilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Algı, Mekân, Müze, Fenomenoloji, Troya

Abstract:
The focal point in this dissertation study was the subject, namely the space user and space interaction. Although modernism and appealing to the eye usually seem to be of top priority in space designs, it is necessary to put space in the center and interpret it via emotions, in order to perceive space and make it be imprinted on mind. This study discussed in what way the user interacts with space and the role of his/her individual characteristics like past experiences, occupation and age in this interaction. 
In order to explore the visitor's inclusion in space, the phenomenological approach which puts the space user in the center of perception, was chosen. The object's association with the visitor's reflection, use of senses in interaction to perceive and desire of questioning where it comes from and how it is done, were examined with sub-theories of the phenomenological perception. 
The first section discussed the development of museology in Turkey and in the world and the types of museums. The section stressed the tools used for relaying information between the generations in museums together with the development of technology and the impacts of these tools on the experience. Especially due to the Covid-19 pandemic it is aimed to visit museums in the virtual environment throughout the pandemic. According to the data acquired in December 2020, virtual museums and archaeological sites were visited 11 million 400 thousand times in one year. 
The second section examined the definition of space and the factors in phenomenological perception of space. Although the perception began visually at first, the section stressed the reasons why other senses played a supplementary role and even a key role in occupying a place in the visitor's memory. A mode of design putting the subject in the center based on all senses, created a permanent impact in space designs. 
The Troy Museum was examined within the scope of the phenomenological theory and the sub-theories in the user's perception of space were specified. Preparing interpretation-based questions about the phenomenological research approach, an online survey was created for museum visitors. The data collected in the digital environment was classified and interpreted according to the theories mentioned in the second section and the results suggesting that the space experience is envisaged by the subject were specified. 
Keywords: Perception, Place, Museum, Phenomenology