Masallar aracılığıyla ilkokul öğrencilerinin bilişsel esneklik becerilerinin geliştirilmesi
Developing primary school students' cognitive flexibility skills through fairy tales
Yazar: REİS BEŞER
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KARTAL
Bursa Uludağ Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırmada, masallar aracılığıyla ilkokul öğrencilerinin bilişsel esneklik becerilerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda masallar aracılığıyla geliştirilen etkinlikler ilkokul ikinci ve üçüncü sınıf öğrencileriyle buluşturulmuştur.
Araştırma deneme öncesi deneysel desenin alt modellerinden biri olan tek grup ön test-son test modeline göre gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri, ilkokul ikinci ve üçüncü sınıf öğrencilerinin seviyelerine uygun olarak hazırlanan (1) bağıntı bulma, (2) geriye doğru çalışma, (3) diyagram çizme, (4) tahmin ve kontrol, (5) tablo yapma ve (6) sistematik liste yapma stratejilerine yönelik açık uçlu problem durumları yoluyla toplanmıştır. Ön test-son test aracılığıyla toplanan verilerin analizi işaret testi ve McNemar testinden yararlanılarak yapılmıştır. Böylece ilkokul ikinci ve üçüncü sınıf öğrencilerinin eğitimden önce uygulanan ön test ve eğitimden sonra uygulanan son test puan ve düzeylerine göre problem çözme stratejilerini uygulamadaki başarıları belirlenmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre, ilkokul ikinci ve üçüncü sınıf öğrencileri ön test-son test puanlarına göre önemli derece başarı sağlamıştır. İkinci sınıf öğrencileri hem puanlarını hem de düzeylerini en çok bağıntı bulma stratejisini uygulamaya geçirirken arttırmıştır. Üçüncü sınıf öğrencileri ise hem puanlarını hem de düzeylerini en çok geriye doğru çalışma stratejisini uygulamaya geçirirken arttırma başarısı göstermiştir. Ayrıca ikinci sınıf öğrencileri %79.4 ile üçüncü sınıf öğrencileri ise %85.7 ile en çok geriye doğru çalışma stratejisinde yüksek düzeye ulaşmıştır. Buna karşın hem ikinci sınıf hem de üçüncü öğrencileri puanlarını en az tahmin ve kontrol stratejisini uygulamaya geçirirken arttırmıştır. İkinci sınıf öğrencileri %28 ile en az sistematik liste yapma stratejisinde üçüncü sınıf öğrencileri ise %65.2 ile en az tablo yapma stratejisinde yüksek düzeye ulaşmıştır. 
Araştırmada masallar aracılığıyla uygulamaya geçirilen stratejilerden elde edilen sonuçlara göre hem ikinci hem de üçüncü sınıf öğrencilerinin dil becerileri yönünden herhangi bir problem durumuyla karşılaştıklarında çözüme yönelik uygun stratejiyi uygulamaya geçireceklerini göstermektedir.
Anahtar sözcükler: bilişsel esneklik, çocuk edebiyatı, masallar, problem çözme, stratejik esneklik.

Abstract:
This study aimed to develop the cognitive flexibility skills of primary school students through fairy tales, one of the elements of intangible cultural heritage. For this purpose, activities developed through fairy tales were introduced to second and third grade primary school students.
The research was conducted according to the one-group pretest-posttest model, which is one of the sub-models of the pretest experimental design. The research data were collected through open-ended problem situations for (1) finding a pattern, (2) working backwards, (3) making a drawing, (4) guessing and checking, (5) making a table, and (6) making a systematic list strategies, which were prepared according to the level of second and third grade primary school students. The data collected in the pre-test and post-test were analysed using the sign test and McNemar's test. Thus, the success of the second and third grade primary school students in applying problem solving strategies was determined according to their pre-test scores and post-test scores and levels.
According to the results of the study, the second and third grade students achieved significant success according to the pre-test and post-test scores. The second graders increased both their scores and their levels especially when using the strategy of finding a pattern. Third graders, on the other hand, increased both their scores and their levels most when they used the working backward strategy. In addition, second and third graders achieved the highest levels in the working backward strategy with 79.4% and 85.7% respectively. On the other hand, both second and third graders increased their scores the least when using the guessing and checking strategy. Second graders reached a high level in the systematic list-making strategy with 28% and third graders reached a high level in the making a table strategy with 65.2%. 
According to the results obtained from the strategies implemented through fairy tales in the study, it shows that both second and third grade students will use the appropriate strategy for solving any problem they encounter in terms of language skills.
Keywords: children's literature, cognitive flexibility, fairy tales, problem solving skills, strategic flexibility.