Çok amaçlı ve çok kriterli araç atama problemleri için bir model önerisi : Güvenlik sektörüne yönelik bir uygulama
A model proposal for multi-objective and multi-criteria vehicle assignment problem : An application for a security organization
Yazar: ENGİN ACAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAKAN SONER APLAK
Kara Harp Okulu Komutanlığı / Savunma Bilimleri Enstitüsü / Malzeme Tedarik ve Lojistik Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik ağ süreci = Analytical network process ; Araç yönlendirme problemi = Vehicle routing problem ; Atama modelleri = Assignment models ; Çok amaçlı karar verme = Multiobjective decision making ; Çok amaçlı programlama = Multiobjective programming

Özet:
Günümüzde asayiş ve güvenlik hizmeti, toplumun bir arada refah ve huzur içerisinde birlikte yaşaması açısından büyük önem taşımaktadır. Asayiş hizmetinin kalitesi ne kadar yüksek seviyede olursa, ülke içerisindeki huzur ve istikrar da o kadar artmış olacaktır. Kolluk kuvvetleri, yerine getirmiş oldukları asayiş hizmetini, kullandıkları araç ve gereçler vasıtası ile halka aktarmaktadırlar. Yapılan bu çalışmada verilen hizmetin kalitesini artırmak  maksadıyla motorlu araçların en etkin şekilde kullanılabileceği  bölgelere atamalarının yapılması konusu üzerinde çalışılmıştır.

	Çalışmada araçların atamaları için kullanılacak dört ana, on beş alt kriterden oluşan, kriterler kümesi belirlenmiştir.  Kriterlerin istenilen amaçlara ulaşmadaki ağırlıkları Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinden olan ANP (Analytic Network Process) yöntemi kullanılarak hesaplanmıştır. Elde edilen ağırlıklar her bir araç ve atanabilecekleri bölgeler açısından ayrı ayrı performans değerlendirmesine tabi tutulmuştur. Araçların optimum verimlilikle kullanılmasını sağlayacak; hizmet, maliyet, zaman ve teknik kapasite kullanım etkinliğini içeren, dört temel amaçlı karar modeli tasarlanmıştır. Kriterlerin ağırlıklandırılmasından sonra hizmet ve aracın teknik kapasite kullanım etkinliğinin  maksimizasyonunu, maliyetlerin ve zamanın minimizasyonunu gerçekleştirmeyi hedefleyen matematiksel model oluşturulmuştur. Böylece doğrusal programlamada kullanılan parametrelerin elde edilmesi maksadıyla üç aşamalı bir çözüm prosedürü oluşturulmuş ve ANP-DP bütünleşik yaklaşımı ile bir araç atama model önerisinde bulunulmuştur. 
 
Önerilen model ile problemin çözülmesi neticesinde elde edilen sonuçlar mevcut durum ile karşılaştırılmıştır. Böylece, şu ana kadar tecrübe yoluyla gerçekleştirilen araçların atanması işleminin matematiksel yöntemler kullanılarak yapılması hedeflenmiştir.  

Modelin, farklı amaç önceliklerine sahip işletmelerde kullanılması durumunda ortaya çıkabilecek sonuçlar üç farklı senaryo çalışması ile test edilmiş, elde edilen sonuçların değerlendirilmesi yapılmıştır.

Abstract:
Today, law enforcement and security service is of great importance to live together in peace and prosperity of the community. If the quality of policing services have high level, peace and stability within the country will also increase. Law enforcement authorities transfer their policing service to human by means of using tools and equipment. In this study, we have studied on this subject in order to improve the quality of service of motor vehicles, which can be used most effectively in assignments area.

In the study, set of criteria which is used for assignment of vehicle  consisting of four main criteria and fifteen sub-criteria is defined. Criteria' s weights achieving the desired goal, are calculated using Analytic Network Process which is one of the multi-criteria decision-making methods. The obtained weights have been subjected to evaluation of performance in terms of each vehicle and each region can be assign. Decision model with four basic objective containing service, cost, time and utilization of technical capacity to ensure the use of vehicles at optimum efficiency, is designed. After weighting of the criteria, mathematical model aiming at maximizing the service and the effectiveness of using technical capacity of vehicle and minimizing time and cost has been developed.

The results of the proposed model' s solution are compared with the current situation. Thus, up to the present achieving by experience appointment process of the vehicles, is targeted to start using mathematical methods.

 Study has been tested with three different scenarios in the case of using with different objective priority business and the results are evaluated.