Diz osteoartritli hastalarda lipödem ve venöz yetmezlik
Lipedema and venous insufficiency in patients with knee osteoarthritis
Yazar: HİLMİ EKTİ
Danışman: PROF. DR. HASAN TOKTAŞ
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Diz = Knee ; Diz eklemi = Knee joint ; Lipödem = Lipoedema ; Osteoartrit = Osteoarthritis ; Osteoartrit-diz = Osteoarthritis-knee ; Venöz yetmezlik = Venous insufficiency

Özet:
Amaç: Bu çalışmada orta-ileri diz osteoartriti tanısı konulan hastalarda, 
lipödem veya venöz yetmezlik birlikteliğinin; osteoartrit semptomlarına ve hastaların 
yaşam kalitesine etkilerinin değerlendirilmesini amaçladık. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya KL evrelemesine göre evre 3 ve 4 diz 
osteoartriti saptanan 96 hasta dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen hastalar yapılan 
tetkiklere göre osteoartrit (n=35), venöz yetmezlik ve osteoartrit (n=35), lipödem ve 
osteoartrit (n=26) olmak üzere üç gruba ayrıldı. Hastaların demografik verileri 
kaydedildi. Her üç grubunda diz ağrı süreleri, KL evreleri, alt ekstremite çevre 
ölçümü, EHA, VAS, WOMAC, SF 36, IPAQ SF, 6 DYT, vücut kompozisyon 
analizi, bilateral alt ekstremite venöz RDUS sonuçları kaydedildi. İstatistiksel 
analizde SPSS 22.0 paket programı kullanıldı ve p<0,05 değeri anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Demografik verilerde gruplar arasında anlamlı fark yoktu. Venöz 
yetmezlik grubunda evre 4 diz osteoartriti olan hasta sayısı ve WOMAC tutukluk 
skoru anlamlı olarak daha yüksek saptandı. Lipödem grubunda diz ağrı süresi ve alt 
ekstremite çevre ölçüm değerleri anlamlı olarak daha fazla bulundu. Klinik 
değerlendirme parametrelerinden EHA ölçümünde gruplar arasında anlamlı fark 
yoktu. Ağrı değerlendirmesinde kullanılan parameterlerden VAS istirahat ve 
WOMAC ağrı skorları lipödem ve venöz yetmezlik grubunda osteoartrit grubuna 
göre anlamlı olarak yüksek iken VAS haraket ve VAS gece skorlarında gruplar 
arasında anlamlı fark yoktu. WOMAC fonksiyon ve total WOMAC skorları lipödem 
ve venöz yetmezlik grubunda anlamlı olarak yüksek bulundu. Fiziksel aktivite düzeyi 
değerlendirmesinde kullanılan 6 DYT sonuçlarında gruplar arasında anlamlı fark yok 
iken IPAQ SF sonuçlarına göre lipödem grubunda anlamlı olarak daha fazla fiziksel 
inaktif hasta saptandı. Yaşam kalitesi değerlendirmesinde kullanılan SF 36 alt 
parametrelerinde ise fiziksel rol kısıtlılığı lipödem ve venöz yetmezlik grubunda 
anlamlı olarak düşük saptandı. Sosyal fonksiyon alt parametresi ise venöz yetmezlik 
grubunda anlamlı olarak düşük saptandı. Vücut kompozisyon analizinde BMI, yağ 
yüzdesi, alt ve üst ekstremite için segmantal yağ yüzdeleri, alt ekstremite empedans değerleri ve hücre dışı sıvı miktarı lipödem grubunda anlamlı olarak yüksek saptandı. 
Gövde yağ yüzdesi değerlerinde ise gruplar arasında anlamlı fark yoktu. Bazal 
metabolizma hızı/kilo oranı lipödem grubunda OA ve venöz yetmezlik grubuna göre 
anlamlı olarak düşük bulundu. 
Sonuç: Diz osteoartritine eşlik eden venöz yetmezlik ve lipödem; hastaları 
ağrı, yaşam kalitesi ve fiziksel fonksiyon bakımında olumsuz yönde etkileyerek 
osteoartrite bağlı mevcut disabiliteyi arttırmaktadır.

Abstract:
Objective: In this study, we aimed to evaluate the effects of lipedema or 
venous insufficiency on osteoarthritis symptoms and quality of life in patients 
diagnosed with moderate and severe stage knee osteoarthritis.
Materials-Methods: Our study included 96 patients with stage 3 and 4 knee 
osteoarthritis according to KL staging. The patients included in the study were 
divided into three groups according to the examinations, as patients with 
osteoarthritis (n=35), patients with venous insufficiency and osteoarthritis (n=35), 
patients with lipedema and osteoarthritis (n=26). Demographic data of the patients 
were recorded. Knee pain duration, KL stages, lower extremity circumference 
measurement, ROM, VAS, WOMAC, SF 36, IPAQ SF, 6 MWT, body composition 
analysis, bilateral lower extremity venous doppler ultrasonography results were 
recorded in all three groups. The SPSS 22.0 program was used for statistical analysis 
and p<0.05 value was considered significant.
Results: There was no significant difference between groups in demographic 
data. The number of patients with stage 4 knee osteoarthritis and WOMAC stiffness 
score were found to be significantly higher in the venous insufficiency group. Knee 
pain duration and lower extremity circumference values were found to be 
significantly higher in the lipoedema group. In clinical evaluation parameters, there 
was no significant difference between the groups in ROM measurement. VAS resting
and WOMAC pain scores, which are parameters used in pain assessment, were found 
to be significantly higher in the lipoedema and venous insufficiency group compared 
to the osteoarthritis group. There was no significant difference between the groups in 
VAS movement and VAS night scores. WOMAC function and total WOMAC scores 
were significantly higher in the lipoedema and venous insufficiency group. In our 
study, 6 MWT and IPAQ SF were used to evaluate the physical activity level of the 
patients. There was no significant difference between the groups in 6 MWT results. 
On the other hand, the physical activity category of IPAQ SF revealed significantly 
more physically inactive patients in the lipedema group. SF-36 was used in the 
quality of life assessment, and a significant decrease was found in the lipoedema and 
venous insufficiency group in physical role limitation, which is one of the sub-
vii
parameters of SF 36. Social function sub-parameter was found to be significantly 
lower in the venous insufficiency group. In body composition analysis, BMI, fat 
percentage, segmental fat percentages for lower and upper extremities, lower 
extremity impedance values and extracellular fluid amount were found to be 
significantly higher in the lipoedema group. There was no significant difference 
between the groups in terms of trunk fat percentage. Basal metabolic rate/weight 
ratio was found to be significantly lower in the lipedema group than in the OA and 
venous insufficiency group.
Conclusion: Venous insufficiency and lipedema accompanying knee 
osteoarthritis increase the existing disability due to osteoarthritis by affecting patients 
negatively in terms of pain, quality of life and physical function.