Kliniğimize ilaç entoksikasyonu nedeni ile başvurmuş olan olguların değerlendirilmesi /
Yazar: İSMAİL DÜNDAR
Danışman: PROF. DR. YASEMİN AKIN
Sağlık Bakanlığı / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Çocukluk yaş grubunda zehirlenmeler, acil servislere başvurunun önemli bir bölümünü oluştururlar. İntoksikasyon vakalarının tüm acil olgular içindeki oranı yanı sıra, zehirlenme olgularının içinde ilaç zehirlenmelerinin oranı ülkeden ülkeye ve hatta aynı ülke içinde bölgeden bölgeye farklılıklar göstermektedir. Biz bu çalışma ile hastanemiz acil polikliniğine intoksikasyon nedeni ile başvuran hastalarımızı demografik faktörler, risk faktörleri ve sonuç açısından değerlendirmeyi amaçladık. 
Bu amaçla Ocak 2010- Ağustos 2011 tarihleri arasında hastanemiz Çocuk Acil Polikliniği'ne intoksikasyon nedneni ile başvuran hastalar; yaş, cinsiyet, zehirlenmeye neden olan ilaçlara ait özellikler, ailelerin tutum ve davranışları, ailelerin ekonomik düzeyleri, eğitim düzeyleri, demografik özellikleri, ilaç alımına etkisi olabilecek olası diğer nedenler, acile geliş süresi, zehirlenme yolu ve nedenleri, ilaç zehirlenmenin dağılımı, gelmeden önce yapılan müdahaleler, semptomlar, klinik bulgular, hastanede kalış süreleri yoğun bakım gereksinimi ve sonuçları açısından değerlendirildi. Çalışmanın bir bölümü retrospektif olarak hasta kayıt defterinden ve hastane kayıtlarından yararlanarak yapılmış olup, 9 aylık bölümü ise prospektif olarak yapılmıştır. Risk faktörleri ise retrospektif olarak taranan olguların ev veya şahsi telefonları aracılığı ile ebeveynlerine ulaşılarak şahsen ayrıntılı olarak sorgulama şeklinde yapılmıştır. Çalışmaya alınana tüm olguların onamı alınmıştır.
Kaydı yapılan 314 vakanın yaş ortalaması 4,6 ± 4,0 yaş (1 ay–14 yaş), 138'i kız  (%43,9), 176'si erkek (%56,1) idi. Kız/erkek oranı: 0,78 olarak bulundu. Yaş ortalaması kızlarda 5,7 ± 4,8 yaş, erkeklerde 3,81 ±3,1 yaş olarak saptandı. Okul öncesi dönemde  (0-5 yaş) erkek çocuklar (n:146, %61,3) ve 5-10 yaş döneminde erkek çocuklar (n:17, %60,7) ön plandayken, 10-14 yaş aralığında ise kız çocukların (35 ,%72,9 ) ön planda olduğu saptandı. Çalışmanın yapıldığı süre içerisinde Çocuk Acil Polikliniğine başvuran hastaların toplam sayısı 147.284 idi. Aynı süre içerinde 1498 zehirlenme olgusunun acile getirilen tüm olgulardaki oranı %1,03'di. Çalışma döneminde toplam 894 olgu ilaç zehirlenmesi nedeni ile başvurmuştu ve bu değer tüm acil başvurularının % 0,6'ini oluşturuyordu. Tüm zehirlenme olgularının %59,7'i ilaçla olan zehirlenmelerdi. Zehirlenmeye en sık neden olan ilaç grubu ise santral sinir sistemi etkili ilaçlardır (n:98 , %24,0). Santral sinir sistemi etkili ilaçlardan en sık antidepresanlar gelmektedir (n:51 , %12,5). Antidepresanlardan en sık amitriptilin gelmektedir (n:27, %6,6). Zehirlenmeye en sık yol açan ikinci ilaç grubunda ise analjezik ve antipiretikler gelmektedir (n:81 , %19,8).  Analjezik ve antipiretiklerden en sık parasetamol (n:44 , %10,7) gelmektedir. Adolesan döneminde özellikle intihar amaçlı ilaç alımları söz konusudur ve bu nedenle, bu dönemdeki zehirlenmelerde psikiyatri konsültasyonu ihmal edilmemelidir.
 Ülkemizde küçük yaşlarda çocukların evde yalnız ya da erişkin olmayan kardeşleriyle bırakmaları, ilaçların çocukların kolayca erişebildikleri yerlerde bulundurulması, özelikle annelerin çantalarında ilaç taşımaları ve ambalajların korunmasız olması zehirlenme olasılığını artırmaktadır. Zehirlenmenin tanı ve tedavisinde yaşanılan gelişmeler yüz güldürücü olmakla birlikte bu konuda en doğru yaklaşım koruyucu önlemlerin alınmasıdır.'en iyi antidot eğitimdir'. Zehirlenme konusunda ailelerin bilinçlendirilmesi, bunun için kitle iletişim araçlarının kullanılması, ilaç-şeker karışıklığının engellenmesi için üretici firmaları zorlayıcı yasaların çıkartılması ve güvenli kapak sisteminin zorunlu hale getirilmesinin yararlı olacağı düşüncesindeyiz. Bu konuda Sağlık Bakanlığı'nın, hekimlerin, ilaç üreticilerinin ve ailelerin üzerine önemli görevler düşmesinin yanı sıra ülkemizde zehirlenmelerin epidemiyolojik özelliklerinin incelendiği, bölgesel özelliklerinin ve farklılıklarının belirlendiği ileriye yönelik ve/veya geriye dönük çalışmaların yapılması zehirlenmelerin önlenmesine, hastaneye yatışların ve/veya ölümlerin azaltılmasına katkı sağlayacak bilgilerin elde edilmesine katkı sağlayacağı inancındayız.

Abstract:
Tezimde ingilizce özet bulunmamaktadır.