Cumhuriyet savcısının soruşturmayı sona erdiren veya durduran kararlarda değerlendirme yetkisi
The authority of the public prosecutor to evaluate in the decisions terminating or suspending the investigation
Yazar: KADİR ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. İLHAN ÜZÜLMEZ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Ceza muhakemesi sürecinin ilk aşaması olan soruşturmanın tamamlanması üzerine cumhuriyet savcısının soruşturmayı sona erdiren veya durduran kararlarda değerlendirme yetkisinin sınırları ve hareket yeteneğinin belirlenmesi önem arz etmektedir. Ceza yargılamasına esas suç iddiasının, savcının soruşturmayı sonlandıran kararları ile ceza yargılamasına konu olması nedeniyle savcının ceza iddiası görevini yerine getirirken hareket yeteneği ve sınırları ceza yargılamasının etkinliğini belirleyecek niteliktedir. Bu önemli görevi ifa eden savcının ceza iddiasında bulunurken fiile yönelik delilleri, hukuka aykırı delilleri ve suçun unsurlarını değerlendirme yetkisi tartışma konusu olmaktadır. Nitekim alternatif çözüm yöntemlerinde savcının değerlendirme yetkisi de güncel bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu tartışmalar uygulamada savcının değerlendirme yetkisinin sınırlarını belirlemede önemli sorunlara neden olmaktadır. Bu bağlamda savcının değerlendirme yetkisinin sınırlarının ortaya konulabilmesi amacıyla savcı ve savcının değerlendirdiği hususlara ilişkin akademik kaynaklar, savcılığa ilişkin uluslararası ilke kararlar, yüksek mahkeme kararları ile ilk derece mahkemesi ve savcılarının kararları incelenerek savcının soruşturmayı sona erdiren veya durduran kararlarda değerlendirme yetkisi tartışılmıştır. Bu tartışmalar aşamalı olarak savcılığın tarihi gelişimi ve dönüşümü ile yaşanan bu tarihi dönüşümün savcılık kurumunun bilinçaltına etkisi ve günümüz savcılık kurumuna somut yansımaları irdelenmiştir. Tarihi olarak gelişimi neticesinde savcılık kurumunun bugünkü hali ve savcının değerlendirme yetkisine etkisi bakımında savcı başsavcı ilişkisi tartışılmıştır. Savcılığın tarihi gelişimi ve güncel işleyişinin ortaya konulmasına müteakiben ise savcının deliller ile olan ilişkisi, hukuka aykırı delilleri değerlendirme hususunda sınırı incelenmiştir. Bu hususların incelenmesine müteakiben ise savcının suçun unsurlarını değerlendirme yetkisi ayrıntılı biçimde irdelenerek maddi hukuk anlamında hareket yeteneği ortaa konulmaya çalışılmıştır. Son olarak ise savcının alternatif çözüm yöntemleri karşısında etkinliği ve değerlendirme yetkisi tartışılmıştır Bu tartışmalar neticesinde savcının değerlendirme yetkisinin sınırlarını belirlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Upon completion of the investigation which is the first stage of the criminal procedure process it is important to determine the limits of the public prosecutor's assessemnt authority and ability to act in decisions that terminate or suspend the investigation. Since the criminal allegation that is the basis of the criminal trial is the subject of both the prosecutor's decisions terminating the investigation and the criminal trial, the prosecutor's ability and limits to act while fulfilling his/her duty to make a criminal charge will determine the effectiveness of the criminal trial. The authority of the prosecutor, who performs this important duty, to evaluate the evidence regarding the act, illegally obtained evidence and the elements of the crime while making a criminal claim is a matter of debate. As a matter of fact, even the authority of a prosecutor to make an assessment in alternative dispute resolution methods emerges as a current problem. In practice, these debates cause significant problems in determining the limits of the prosecutor's assessment authority. In this context, in order to reveal the limits of the prosecutor's authority to evaluate, academic sources on the prosecutor and the matters evaluated by the prosecutor, international principle decisions on prosecutor's office, decisions of the supreme court, first instance courts and prosecutors have been examined and the authority of the prosecutor to evaluate the decisions that terminate or suspend the investigation has been discussed. These discussions have been examined in part, i.e. the historical development and transformation of the prosecutor's office, the impact of this historical transformation on the subconscious of the prosecutor's office, and its concrete reflections on today's prosecutor's office. As a result of its historical development, the current state of the prosecutor's office and the relationship between the prosecutor and the chief public prosecutor in terms of its impact on the prosecutor's evaluation authority have been discussed. Following the historical development and current functioning of the prosecutor's office, the prosecutor's relationship with evidence and his/her limitations in evaluating illegally obtained evidence have been examined. Following the examination of these issues, the authority of the prosecutor to evaluate the elements of the crime is examined in detail and the ability to act in the sense of substantive law is tried to be put forward. Finally, the prosecutor's effectiveness and evaluation authority in the face of alternative dispute resolution methods have been discussed. As a result of these discussions, the limits of the prosecutor's evaluation authority have been tried to be determined.