Yer tapıncından gök tapıncına mitlerin ve insan düşünüşünün evrimi
Evolution of myths and human thought from earth-based beliefs to sky-based beliefs
Yazar: SİBEL KUŞCA GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. MEDİNE SİVRİ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy ; Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dikotomi = Dichotomy ; Dikotomi = Dichotomy ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Dinler tarihi = History of religions ; Felsefe = Philosophy ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Mitler = Myths ; Mitoloji = Mitology ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
İnsanın bulunduğu her yerde felsefenin de kaçınılmaz olarak var olduğu düşüncesinden hareket ettiğimiz bu çalışmada mitler, ontolojik düşünüşün sistematik felsefe öncesi formları olarak kabul edilmiştir. Sistematik felsefe tarihinin ilk çağ doğa filozofları ile başlatılmasına karşın, insan ilkel dönemlerinden bugüne benzer felsefi soruları sormuştur. İlkel çağlarda bu soruların yanıtları kutsala ilişkin inanç formları ile olmuştur. Bu nedenle mitleri felsefeden bağımsız düşünmek mümkün değildir ve bu perspektifle ele alındıklarında mitik sembolik formlar, çağlarının felsefesini de bizlere sunacaktır. Bu çalışma mit, din, felsefe ve bilim çizgiselliğinde bir düşünsel evrimin haritasını ana hatlarıyla ortaya koyacak, bu evrimsel süreçte bugüne kadar göz ardı edilen arkaik düşünüşe odaklanacaktır.
Arkaik düşünüşün yani mitlerin gelişim evreleri ise iki temel aşamaya ayrılacaktır: Doğa düzlemindeki insanın Diyonizyak düşünüş evresi ve kültür düzlemine geçen insanın Apollonik düşünüş evresi. Diyonizyak evre doğa durumundaki doğa ve ruh temelli inanç evresi ile tarım sonrası ana tanrıça evresi; Apollonik evre ise eril aklın hakimiyetindeki tanrılar evresidir. Bu çalışmada, mitik düşünüş evreleri arasındaki geçişin ve neden olduğu düşünsel değişimin, mitik düşünüşte özne-nesne ilişkisinin, bilincin somut düşünceden soyut düşünceye geçişinin mitlerden örneklerle incelenmesi hedeflenmektedir.

Abstract:
In the present study in which we act with reference to the thought that philosophy exists in everywhere that human being lives, myths are excepted as the pre-systematic philosophical forms of ontological thinking. Although the systematic philosophy history starts with the nature philosophers of antiquity, human has asked the same philosophical questions from primitive ages to present. In the primitive ages, the answered that found for these questions has been with religious forms. So it is not possible to conceive myths independently of philosophy and if considered in this perspective myths will also give us the philosophy of their ages. This study will introduce the map of an intellectual evolution in the line of myth, religion, philosophy and science, and will focus on the archaic thought that has been ignored until today in this evolutionary period.
The developmental phases of archaic thoughts, that is, myths will be divided into two basic stages: the Dionysiac thinking phase of human in nature position and the Apollonic thinking phase of human in culture position. The Dionysiac phase is the nature and spirit based in nature state and the mother goddess phase after agriculture; the Apollonic phase is the phase of gods under the domination of masculine mind. In this study, it is targeted to analyze the transmission between these mythic thought phases and the intellectual changes that it caused, subject-object relations in mythic thought, and the transformation of consciousness from concrete thought to abstract thought by the examples from myths.