Asrileşen istanbul: 1923 - 1940 yılları arasında İstanbul'da güzel sanatlar ve mimarlık alanında art deco
Istanbul modernising: Art deco influences on architecture and fine arts in Istanbul between 1923 - 1940
Yazar: ALİ KAYAALP
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP İNANKUR
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Batı Sanatı ve Çağdaş Sanat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Art Deco = Art Deco ; Grafik sanatlar = Graphic arts ; Güzel sanatlar = Fine arts ; Heykel sanatı = Sculpture art ; Mimarlık = Architecture ; Mobilya = Furniture ; Resim sanatı = Painting art ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Art Déco estetiği, Batı'da I. Dünya Savaşı'nın ardından şekillenmeye başlamış, 1925 senesinde Paris'te düzenlenen Exposition Internationale des Arts Décoratifs et Industriels Modernes ile somutlaşarak, kendi tanımsal ölçülerine kavuşmuştur. 1920'lerle 1930'larda yaygınlık kazanan Art Déco, sinema ve tiyatro başta olmak üzere, sahne ve gösteri sanatlarıyla birlikte, endüstriyel tasarım ürünlerinin şekillendirilmesinde 'modern' bir tavrın temsilcisi olmuş; ayrıca resim ve heykel gibi plastik sanatların dilini de etkilemiştir. Bu estetiğin etkileri, Türkiye'de de ülkenin kendine özgü koşulları çerçevesinde yayılma olanağı bulmuş ve gündelik gazetelerdeki ve mecmualardaki illüstrasyonlardan sinema afişlerine, hızlı bir biçimde kentleşen İstanbul'un asri mimarlık ürünlerinden resim ve heykel sanatının yeni ifade biçimlerine değin, her alanda etkilerini göstermiş ve yeni bir görsel estetik alanı olarak ortaya çıkmıştır. Bu çalışma, Cumhuriyet'in ilanından sonra değişmeye başlayan kentin ve toplumun asrileşmesinin Art Déco estetiğiyle olan etkileşimini tespit etmek, ortaya çıkış koşullarını belirlemek ve kaynaklarını incelemek iddiasındadır.

Anahtar Kelimeler: Art Déco, İstanbul, görsel kültür, modernleşme.

Abstract:
The influence of Art Déco aesthetic in the Western world began to emerge after the World War I and during the Exposition Internationale des Arts Décoratifs et Industriels Modernes organised in Paris in 1925. It established itself as a full, concrete aesthetic designation; having its own descriptive criteria. Having a global penetration in 1920's and 30's, Art Déco became representative of a 'modern' style, mainly in the fields of cinema and entertainment, along with stage and performing arts and in shaping the products of industrial design. It also deeply affected the expression of plastic arts such as drawing and sculpture. The influences of this aesthetic also spread in the young republic of Turkey within the scope of the country's own peculiar conditions and appeared as a new visual aesthetic, impacting every sphere from the illustrations in newspapers and magazines to the movie posters and from the examples of contemporary architecture, popping up in the city of quickly urbanizing Istanbul to the new forms of expression in drawing and sculpture. This study aims to determine the interaction of the Art Déco aesthetic with the modernisation of Istanbul in particular and the society at large following the foundation of republic, specify the distinctive conditions of its emergence and identify its sources.

Keywords: Art Déco, Istanbul, visual culture, modernism.