Trakya'ya  iskân edilen göçmenler ve bölgenin sosyo-kültürel yapısına etkileri (1923-1960)
Immigrants that settled in Thrace and their impact on the sociocultural structure of the region (1923-1960)
Yazar: AYŞEGÜL İNGİNAR KEMALOĞLU
Danışman: PROF. DR. RECEP KARACAKAYA
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Balkanlar = Balkans ; Bulgaristan = Bulgaria ; Göçler = Migrations ; Mülteciler = Refugees ; Sosyokültürel yapı = Socio-cultural structure ; Trakya bölgesi = Thrace region ; Uluslararası göç = International migration ; Yugoslavya = Yugoslavia ; Yunanistan = Greece ; İskan = Settlement

Özet:
19. yüzyılda Balkanlarda etnik ve dinî temellere dayalı kurulan ulus devletlerin homojenleşme çabaları, Türk ve Müslüman nüfusa duyulan öfke ve saldırıların her geçen gün artması ile sonuçlanmıştır. Savaşlarda yaşanan kırım ve kıyımların ardından kaybedilen topraklarda oluşturulmaya çalışılan yeni düzenin neden olduğu gelişmeler, Müslümanların göçlerine yol açmıştır. Balkanlarda en büyük nüfus hareketliliği 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında ve takip eden yıllarda yaşanmıştır. Bu dönemde Edirne Vilayeti, Balkanlarda yaşanan savaş ve göçlerden en fazla etkilenen yerlerin başında gelmiş, göçmenlerin önemli bir kısmı Trakya'ya yerleştirilmiştir. Bu hareketlilik Balkan Savaşları döneminde ve sonrasında da devam etmiştir.
1923 yılında Cumhuriyet ilan edildiğinde, işgallerle yorgun düşmüş, nüfusunun önemli bir bölümünü savaşlarla ve göçlerle kaybetmiş Trakya'nın, ekonomik ve sosyal açıdan yeniden yapılandırılma süreci başlamıştır. Ekonomi ve güvenliğin insan gücüne dayandığı bu dönemde, yeni kurulan Cumhuriyet'in sınırlarının önemli ve sorunlu kısmını oluşturan Trakya Bölgesi'ne göçmen iskânı, İkinci Dünya Savaşı'na kadar devletin öncelik verdiği politikalar arasında olmuştur. Bu bağlamda 1921-1929 yılları arasında Edirne'ye 51.635, Tekirdağ'a 35.296, Kırklareli'ne 34.524 muhacir yerleştirilmiştir.  
Balkanlarda yaşayan Türk ve Müslüman azınlığın uluslararası antlaşmalar ile koruma altına alınan azınlık haklarının, her geçen gün daha fazla ihlal edilmesi, 1930'lu yıllarda da başta Bulgaristan ve Romanya'dan olmak üzere göçlerin devam etmesine yol açmıştır. Trakya Bölgesi'nin bu dönemde devam eden nüfus sorunu nedeniyle 1934-1938 yılları arasında gelen göçmenlerden 16.456 kişi Edirne'ye, 34.430 kişi Tekirdağ'a ve 24.145 kişi de Kırklareli'ne yerleştirilmiştir. 
II. Dünya Savaşı'nın ardından kitlesel boyuttaki ilk göç 1950-1951 yıllarında Bulgaristan'dan olmuştur. Yaklaşık 154.000 kişinin göçü ile sonuçlanan bu insanlık dramı, her ne kadar Türkiye'nin iradesi dışında gerçekleşse de uzun yıllar göçmen iskânları ile tecrübe edinmiş idareciler ve geçmişten aktarılan politika ve uygulamalar sayesinde iyi yönetilmiştir. 1950-1960 yılları arasında bir diğer göçmen grubu Yugoslavya'dan gelmiştir. Bulgaristan göçmenlerinin aksine serbest göçmen olarak Türkiye'ye kabul edilen göçmenlerden 61 kişi Edirne'ye, 841 kişi Tekirdağ'a ve 4.498 kişi de Kırklareli'ne yerleşmiştir. 
Çalışma kapsamında yukarıda özetlediğimiz 1923-1960 yılları arasında Trakya Bölgesi'ne iskân edilen göçmenlerin doğum yerleri, yaşları, meslekleri, yanlarında getirdikleri ziraî aletler ve hayvanlar ile iskân politikaları kapsamında devletin bu kişilere yaptığı yardımlar tespit edilmiştir. Ayrıca iskân edilen bu göçmenlerin Cumhuriyet döneminde Trakya Bölgesi'nin geçirdiği kültürel ve ekonomik dönüşümdeki yeri ve önemi ortaya koyulmuştur.

Abstract:
The homogenization efforts of the nation states, whose foundations were upon ethnicity and religion in the Balkans, during the 19th century resulted in an increasingly outrageous sentiment and attacks against the Turkish and Muslim population. The migration of the Muslims was a result of the developments arising from the endeavors to establish a new order on the territories that were lost in the aftermath of cleansing and massacre. The largest population movement in the Balkans took place during the Ottoman-Russian War (1877-1878) and in the subsequent period. The Province of Edirne, in this period, was the number one place that was impacted by the wars and immigration that took place in the Balkans, while a great majority of the immigrants relocated to the Thrace region. This mobility continued both in Balkan Wars period and in the aftermath.
Thrace had been depleted upon the invasions, while a big majority of its population had been lost with wars and immigration by 1923, when the Republic was declared, which marked the region's economic and social restructuring. This was a period when the economy and safety relied on humanforce. The settlement of immigrants in the Thrace Region which constituted a critical and problematic part of the territories of the Republic in this period was among the priority policies pursued by the state until World War II. Accordingly, between 1921 and 1929, 51,635 immigrants were  settled in Edirne; 35,296 in Tekirdağ; 34,524 in Kırklareli.  
Due to the ceaseless violation of minority rights of the Turkish and Muslim minorities in the Balkans who were protected under international agreements, immigration, particularly from Bulgaria and Romania, continued throughout the 1930s, as well. Due to the ongoing population issue in Thrace in this period, 16,456 of the immigrants who had arrived in the region in 1934-1938 were settled in Edirne; 34,430 in Tekirdağ; and  24,145 in Kırklareli. 
The first mass migration took place in Bulgaria in 1950-1951 following World War II. Resulting in the immigration of approximately 154,000 people, this humanitarian plight was managed rigorously—despite the fact that it was not Turkey's choice—thanks to the policies and practices inherited from history, and the administrators had deep-rooted experience in settlements of immigrants. Another group of immigrants came from Yugoslavia between 1950 and 1960. Among the immigrants that were admitted to Turkey as independent immigrants, unlike the Bulgarian immigrants, 61 were relocated to Edirne: 841 to Tekirdağ; and 4,498 to Kırklareli.
The study determines the birth place, age, occupation of the immigrants that were relocated to the Thrace Region between 1923 and 1960, as summarized above, as well as the agricultural tools and the animals they had brought together with, and the government aid they received as part of the resettlement policies. Moreover, it demonstrates the position and importance of these immigrants in terms of the cultural and economic transformation the Thrace Region underwent during the Republic period.