Kapadokya bölgesi kaya kiliselerinde azize tasvirleri
Saintess descriptions in Cappadocia region churches
Yazar: SİNEM BİLGE BOZKURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET OKUYUCU YILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Azize Barbara Kilisesi = Saint Barbara Church ; Azize Euphemia = Saint Euphemia ; Azize Katherina Manastırı = St. Catherine Monastery ; İkonografi = Iconograpy ; İskenderiyeli Azize Katerina = St. Katherine of Alexandria

Özet:
Anadolu coğrafyasının, gelişmiş ve kritik noktaları arasında yer alan Kapadokya
Bölgesi, sahip olduğu yeraltı ve yerüstü zenginliklerine ek, tarih öncesi çağlardan
itibaren çeşitli kültür ve medeniyetlere alan oluşturarak, doğu ile batı arasında köprü
görevi gören önemli bir merkezdir. Hristiyanlık dininin temelleri Filistin'de atılmış
olmasına rağmen, Anadolu coğrafyasında kural ve kıstasları belirlenmiştir.
Hristiyanlığın 313- 314 yılında İmparator Konstantinos tarafından yayınlatılan
Milano Fermanı ile serbest bir din ilan edilmesi evresine kadar, Kapadokya bölgesinde
çeşitli din adamları keşişler ve azizeler bölgenin engebeli arazi yapısının tanıdığı
imkânlardan faydalanarak burada hem saklanmış hem de manastır yaşantısını
kurmuşlardır. Hristiyanlık dininin yayılması hususunda insanüstü bir çaba ve gayret
göstererek, amaçları doğrultusunda her türlü kötü muamele, baskı ve zorbalığa uğrayan
azizeler, Kapadokya bölgesi kaya kiliselerinin resim programlarında hem ibadetin bir
parçasını oluşturmaları hem de varlıklarının onurlandırılması gibi amaçlarla
betimlenirler.
"Kapadokya Bölgesi Kaya Kiliselerinde Azize Tasvirleri" konu başlıklı bu
çalışmanın birinci bölümünde, Kapadokya bölgesinin coğrafi konumu ve kısaca tarihi
aktarılmış, bölgede Hristiyanlığın tarihsel ilerleyişi ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci
bölümünde, Azizlik kavramı açıklanmış, bölgede yer alan azizeler belirlenmiş ve kısa
hayat hikâyeleri aktarılmıştır. Çalışmanın üçüncü evresinde, Kapadokya Bölgesi kaya
kiliselerinin duvar resimlerinde yer alan, tüm azizelerin betimlemeleri ayrıntılı
ikonografik çözümlemeleri ve üslupsal özellikleri ile birlikte ele alınmıştır. Çalışmanın
dördüncü ve son evresine gelindiğinde ise bölge kapsamında yer alan azize tasvirleri
karşılaştırmalı üslupsal çözümlemeler ile aktarılarak çalışma tamamlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Azize, Kapadokya, Bizans, Hristiyanlık, Duvar Resmi, İkonografi

Abstract:
Cappadocia Region, which is among the developed and critical points of the
Anatolian geography, is an important center that acts as a bridge between the East and
the West by creating space for various cultures and civilizations since prehistoric times,
in addition to its underground and above ground riches. Although the foundations of
Christianity were laid in palestine, its rules and criteria were determined in the
Anatolian geography.
Until the stage when Christianity was declared a free religion with the Milan Edict
published by Emperor Constantine in 313- 314, various clergy, monks and saints in the
Cappadocia Region both hid and established their monastic life here, taking advantage
of the opportunities provided by the rugged terrain of the region. The saints, who have
been subjected to all kinds of ill-treatment, appresion and bullying in line with their
aims, by making a superhuman effort in the spread of the Christianity religion, are
depicted in the Cappadocia Region, for the purposes of both forming a part of the
worship and honoring their existence.
In the first part of this study, titled "Depictions of Saints in the Rock Churches of
the Cappadocia Region" the geographical location and briefly the history of the
Cappadocia Region is explained, and the historical progress of Christianity in the
Region is discussed. In the second part of the study, the concept of sainthood was
explained the saints in the region were determined and their short life stories were
conveyed. In the third phase of the study, the descriptions of all the saints on the wall
paintings of the Cappadocia Region Rock Churches were discussed together with their
detailed iconographic analysis and stylistic features.
When it comes to the fourth and last phase of the study, the saint depictions within
the scope of the region were transferred with comparative stylistic analyzed and the
study was completed.

Keywords: Saint, Cappadocia, Byzantium, Christianty, Wall Painting, Iconography