Fonksiyonel esneklik üzerine kavramsal bir değerlendirme
A conceptual interpretation of functional flexibility
Yazar: MUSTAFA BATU KEPEKCİOĞLU
Danışman: PROF.DR. SEMRA AYDINLI
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalısmada, 20. yüzyılın ikinci yarısından sonra, önceki dönemlere oranla daha kilitbir rol oynayan fonksiyonel esneklik nosyonu, ana ögesi fonksiyonel esneklik olanmimari projeler üzerinden tartısılmaya çalısılmıstır. Tez boyunca, nihai bir esnekliktanımı yapmaktan kaçınılmıs; bunun yerine örnek projelerin tekil olarak içerdikleriesneklik nosyonlarının birbirinden farklı ve benzer yönleri vurgulanmaya çalısılmıstır.İlk bölümde öncelikle esnekligin, fonksiyonalizm ile olan paralellikleri gösterilmeyeçalısılmıs ve konunun daha iyi tartısılabilmesi için ?fonksiyonalizm? ve ?esneklik?terimleri; ?fonksiyonel sabitlik? ve ?fonksiyonel esneklik? ile ikame edilmistir. Dahasonrasında 20. yüzyılın ilk yarısı ile ikinci yarısındaki örnekler arasında görülen radikalfarklılasmaya dikkat çekilmis ve bu farklılasma, yüzyıl ortasında determinizmdenindeterminizme dogru yasanan paradigmatik kaymayla beraber düsünülerekdegerlendirilmis; alternatif olarak iç tutarlılık ve benzerliklere önem verdigi kadar,kategorilerin birbirleri arasındaki farklılık iliskilerine de önem veren yeni birbetimleme ve açık uçlu bir tasnif önerilmistir. İkinci bölüm, örneklerin incelenmesineayrılmıstır. Savas sonrası esneklik stratejileri sabit ve degisken sistemler olmak üzere ikiana baslık altında incelenmistir. Sonuç bölümünde, tek bir esneklik tanımı olmadıgı vearastırılması gereken sorunun ?Esneklik nedir?? degil, ?Esneklik mümkün müdür??sorusu oldugu kanaatine varılmıstır. İncelenen örneklerde de; esneklik nosyonu ilekisiye göre uyarlanabilme (customization) nosyonunun iç içe geçtigi ve bazenuyarlanabilmenin tamamen esneklikle karıstırıldıgının altı çizilmistir. Bu durumun;esnek yapılar, sabit sistemler üzerinden kuruldukça azaldıgı; degiskenlik üzerindenkuruldukça arttıgı saptanmıstır.Anahtar Kelimeler: Fonksiyonalizm, Esneklik, Fonksiyonel esneklik, Fonksiyonelsabitlik, Çok-islevlilik, Belirsizlik, Aradalık, Açık sistemler, Kapalı sistemler,Determinizm, İndeterminizm

Abstract:
In this study, the notion of flexibility which entered currency in the second half of thetwentieth century, is revised through architectural works proposed since the SecondWorld War. Instead of searching an ultimate definition of flexibility, the focus of thestudy is on understanding the notion of flexibility by comparing differences andaffinities between several proposals every of which offering the most ?flexible? building.In the first chapter, it is considered that the flexibility is a kind of functionalism andunderstandimg the functionalism leads the way to understanding flexibility. However;the current vocabulary is considered inadaquate for discussing the debate. Therefore theterms `funcitonalism? and `flexibility? are substituted by the terms `functional fixity?and `functional flexibility?. Afterwards, a comparison between strategies of flexibility inthe early and late twentieth century is used to point out the paradigmatic shift fromindeterminism to determinism, occured during the 50s. An alternative model whichfocuses on not only identifying the individual strategies, but also the whole which theyare part of is suggested. The second chapter is dedicated to case-study of varying flexibledesign strategies under a classification based on the mainstream two categories whichare `dynamic systems? and `stable systems?. As a result, coming across with distinctstrategies of flexibility, it is considered inessential trying to find ultimate definition offlexibility. Rather it is thought that the focus shall be on the question of possibility of theflexibility. In addition, it is observed that the notion of flexbility is confused with thenotion of customization. And this tendency can be mostly seen in dynamic systems.Keywords: Functionalism, Flexibility, Functional flexibility, Functional fixity,Polyvalance, Uncertain, In-between, Open-ends, Close-ends, Determinism,Indeterminism