Dezavantajlı bölgelerdeki okul müdürlerinin sosyal adalet liderliği üzerine bir inceleme
An analysis on social justice leadership of school principals in disadvantaged regions
Yazar: MEHMET SAYICI
Danışman: PROF. DR. MEHMET SİNCAR
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırmanın amacı, dezavantajlı bölgelerde görev yapan müdürlerin sosyal adalet lideri olarak kendilerini konumlandırmalarını, bu durumun çalışmalarını nasıl etkilediğini ve bu süreçte karşılaştıkları engeller ile engellere yönelik geliştirdikleri stratejileri ve bu süreçte gördükleri destekleri ortaya çıkarmaktır. Araştırmada, bütüncül çoklu durum çalışmasına dayalı nitel araştırma yöntemi benimsenmiştir. Hatay'da dezavantajlı bölgelerinde görev yapan 11 okul müdürü ölçüt ve kartopu örnekleme yöntemiyle araştırmaya dahil edilmiştir. İnanırlığı, güvenirliği ve onaylanabilirliği artırmak ve durumu derinlemesine incelemek için yarı yapılandırılmış görüşme, doküman incelemesi ve gözlemi içeren üçgenleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma, sosyal adalet liderliği bağlamında okul müdürlerinin kendilerini eşitliği inşa eden demokratik bireyler olarak konumlandırdıklarını ortaya çıkarmıştır. Müdürlerin sosyal adalet lideri olarak çalışmalarının sebepleri arasında din, vicdan gibi maneviyat ile diğerkamlık ve mesleki sorumluluklardan kaynaklanan içsel motivasyon mekanizmaları sayılabilir. Ayrıca, okul müdürlerinin öğrencilere yönelik kapsayıcı ve destekleyici uygulamalar ile öğrencilerin yönetime erişebilirliğini artıran uygulamalar gerçekleştirirken, öğretmenlere yönelik insani ve mesleki boyutta, velilere yönelik ise kapsayıcı ve maddi boyutta destek verdiği tespit edilmiştir. Müdürler sosyal adalet liderliğini gerçekleştirirken çeşitli düzeylerde engellerle karşılaşmaktadır. Engellerle başederken müdürler iletişimi, hayırseverleri, STK'ları, okulun öz kaynaklarını ve hukuki normları esnetmeyi strateji olarak kullanmaktadır. Bunun yanında, müdürler okulun iç paydaşlarından ve resmi ve gayrı resmi dış paydaşlardan destek almaktadır. Araştırma sonuçları, okullarda sosyal adalet liderliği uygulamasının karmaşık olduğunu ve okullarda fırsat eşitliğini sağlamak için belirli ve önceden belirlenmiş uygulamanın bulunmadığını ve duruma göre değiştiğini göstermektedir. Son olarak araştırmadan elde edilen bulgular ışığında, eğitim liderliği alanında çalışan uygulayıcılar ve sistemin işleyişini sağlayan politika üreticileri için farkındalık oluşturma, bilinçlendirme faaliyetleri, destek sağlama, işleyişlerin sadeleştirilmesi gibi öneriler sunulmaktadır.

Abstract:
The purpose of this research is to reveal how principals in disadvantaged regions position themselves as social justice leaders, how it affects their work and the obstacles they face, the strategies they develop against these obstacles, and the support they receive in this process. In this research,  qualitative methodology based on holistic multiple-case study was adopted. 11 principals working in disadvantaged regions of Hatay were included in the research by criterion and snowball sampling method. Triangulation method including semi-structured interviews, document analyzes and observations was used to increase credibility, dependability and confirmability and examine multiple cases in depth. Research findings reveal that school principals position themselves as democratic individuals building equality among people in the context of social justice leadership. The reasons why principals work as social justice leaders include spirituality such as religion and conscience, as well as intrinsic motivation mechanism stemming from altruism and professional responsibilities. In addition, it has been determined that school principals implement inclusive and supportive practices for students and practices increasing students' accessibility to management, while providing humanitarian and professional support to teachers and inclusive and financial support to parents. School principals face obstacles at various levels while performing social justice leadership. In dealing with these obstacles, principals use communication, philanthropists, NGOs, school's resources and bending legal norms as strategies. Also, principals receive support from internal school stakeholders and formal and informal external. Research results show that the implementation of social justice leadership in schools is complex and that there is no specific and predetermined practices to ensure equality of opportunity in schools and that it depends on the situations. Finally, suggestions such as raising awareness, providing support, simplifying procedures are presented for practitioners working in the field of educational leadership and policy makers at macro-level that ensure the functioning of the system.