Fransa'daki Osmanlı Savaş Esirleri (1915-1918)
Ottoman Prisoners of War in France (1915-1918)
Yazar: HACER KIRMIZIGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM HALİL TANIK
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Birinci Dünya Harbi'nin dünya tarihinde pek çok yıkıcı etkileri olmuştur. Dört yıl süren bu savaşta
siyasi, sosyal ve ekonomik olarak etkilenen ülkelerden biri de Osmanlı Devleti'dir. Devlet nezdinde
yaşanan maddi ve manevi kayıpların yanında savaşta yaralanan, hastalanan ve hayatını kaybeden
askerler de olmuştur. Bunlardan bazıları savaşın muhtemel sonuçlarından biri olan esaretle karşı
karşıya gelmişlerdir. Fransızlar tarafından esir alınan askerlerin yanında pek çok sivil Osmanlı
vatandaşı da esir alınmış ve çeşitli kamplarda tutulmuşlardır. Fransızlar tarafından esir alınan sivil-
asker Osmanlı vatandaşlarının esir düştükten sonra kamplardaki yaşamları, kampların durumu,
çalışma şartları, psikolojik ve sosyolojik durumları bu çalışmanın odak noktası olmuştur. Bu
çalışmada Kızılay Arşivi, Devlet Arşivleri gibi birincil kaynakların yanında telif ve tetkik eserlerden
elde edilen bulgular doğrultusunda Fransızlar tarafından esir alınan Osmanlı vatandaşlarının
tutuldukları kamplardaki durumları ve esaret süreçlerinin nasıl seyrettiğine dair izlenimler çalışmanın
sınırlılığını oluşturmuştur. Esirler esaret süreçlerinde maruz kaldıklarını, şikayetçi oldukları konuları
Hilal-i Ahmer aracılığıyla mektup gönderdikleri aileleri ve Osmanlı yönetimine bildirmişlerdir.
Esirler, psikolojik dayanışma ve mevcut koşulları lehlerine çevirerek çalışma ve diğer aktivitelerle
(bowling, futbol, birdirbir oynama, dil öğrenme) esaret sürecinin kolaylaşmasına çaba göstermişlerdir.
Kızılhaç Heyeti'nin raporlarında esirlerin durumu daha iyimser yansıtılmışken, esir mektuplarından şartların daha ağır olduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
The First World War had many devastating effects on world history. One of the countries affected
politically, socially and economically in this four-year war was the Ottoman Empire. In addition to the
material and moral losses experienced by the state, there were also soldiers who were injured, fell ill
and lost their lives in the war. Some of them were sentenced to captivity, one of the inevitable
consequences of the war. In addition to the soldiers captured by the French, many civilians and non-
Muslim Ottoman citizens were also captured and kept in various camps. The focus of this study is the
experiences of civilian-military Ottoman citizens captured by the French after their capture, their lives
in prison camps, the condition of the camps where they were held, their working conditions while in
captivity, and their psychological and sociological situations. In this study, in addition to primary
sources such as the Red Crescent Archive and State Archives, the impressions of the situation of
Ottoman citizens taken captive by the French in the camps where they were held and how the
captivity processes were followed in line with the findings obtained from copyright and audit works
constituted the limitation of the study. In the reports of the Red Cross Delegation, the situation of the
prisoners was described in a more optimistic way, while the situation was described in the prisoner's
letters in the opposite way. The prisoners reported the situation they were in, the issues they
complained about to their families and the state, to which they sent letters through Hilal-i Ahmer. The
contradictory situation between the report of the Red Cross Delegation and the prisoner's letters has been tried to be conveyed in an objective way. Dec.