İbn Dakîki'l-Îd ve ahkâm hadislerini şerh etmedeki metodu
Ibn Daqiq al-Eid and his theory in his comments on the explanations of hadith
Yazar: SELAHATTİN YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. SAFFET SANCAKLI
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Biyografi = Biography ; Din = Religion
Dizin: Ahkam = Provisions ; Hadis = Hadith ; İbn Dakiki'l-İd = Ibn Daqiq al-Eid ; İslamiyet = Islam ; Şerh = Commentary

Özet:
Literatürde fıkhî hükümlere kaynaklık eden hadislere "ahkâm hadisleri" adı verilmiştir. Bu hadisler, İslâm fıkhının temelini teşkil etmiş ve fıkhî hükümlerin çoğu bu rivâyetler üzerine binâ edilmiştir. İhtivâ ettikleri hükümlerin ehemmiyetinden dolayı sözkonusu hadisler muhtelif eserlerde bir araya getirilmiş ve birçok âlim tarafından bu eserler üzerlerinde şerh çalışması yapılmıştır. Bu âlimlerden birisi de hadis şerhçiliğinde önemli bir yere sahip olan  İbn Dakîki'l-Îd'dir.
İbn Dakîki'l-Îd'in ahkâm hadislerini şerh etmesini konu edinen bu tez giriş, üç ana bölüm ve sonuçtan meydana gelmektedir. Giriş bölümünde İbn Dakîki'l-Îd'in yaşamış olduğu dönem siyâsî, ilmî ve sosyal açıdan genel hatlarıyla incelemeye tâbi tutulmuştur. Birinci bölüm İbn Dakîki'l-Îd'in hayatına ve ilmî kişiliğine ayrılmış ve ilmî kişiliğini oluşturan öğeler üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda hocaları, talebeleri ve eserleri araştırmaya konu edilmiştir. İkinci bölümde hadis usûlcülüğü ve bazı hadis meselelerine yaklaşımı ele alınmış ve bu konularda diğer usûlcülerden farklı olan yönleri araştırılmıştır. Üçüncü bölümde İhkâmü'l-ahkâm şerhu Umdeti'l-ahkâm ve Şerhu'l-İlmâm bi-ehâdîsi'l-ahkâm ve el-İmâm fî ma'rifeti ehâdîsi'l-ahkâm adlı eserleri incelenerek İbn Dakîki'l-Îd'in ahkâm hadislerini şerh etmedeki metodu irdelenmiştir. Bu çerçevede ahkâm hadislerini hangi ilke ve esaslar çerçevesinde değerlendirmeye tâbi tuttuğu araştırılarak kendine hâs bir hadis yorum yönteminin olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu bölümlerdeki açıklamalar neticesinde sonuç kısmı oluşturulmuştur.


Anahtar Kelimeler: İbn Dakîki'l-Îd, Hadis, Ahkâm, Şerh, Metot.

Abstract:
The hadiths that are the sources of the Islamic jurispudence are called "Ahkam Hadith", which means the hadiths determining the fıqh provisions. These hadiths constitute the foundations of the Islamıc Jurispudence and many of the jurispudences depend on these riwāyahs (transmissions). Because of their content importance, these hadiths are compiled in many different books and there have been many commentators of these books. And in this study we discuss one of these scholars: Ibn Daqiq al-Eid who has a formidable place in hadith commentator.
This study that Ibn Daqiq al-Eid's Hadith commentaries method on the subject consists of an introduction, three chapters, and a conclusion. The introduction talked about the political, social and academic circumstances of the period he has lived in.
The first chapter taking over the life of Ibn Daqiq al-Eid and his academic knowledge along with his relationship with his mentors, students and the studies he dealt with. 
The second chapter discussed his theory in the science of hadith and his approaches in some cases related to this science.
The third chapter in his books: İhkam al-ahkam sharh Umdat al-ahkam and sharh al-Ilmam bi-ahadis al-ahkam and al-Imam fî marifa ahadis al-ahkam talked about his theory in detecting and authenticating hadith through his book. In this context, it has been cleared whether he had his own theory or he depended on other scholars or quoted their sayings only. 
The conclusion was assigned to reveal the research results and the recommendations it presented.


Key Words: Ibn Daqiq al-Eid, Hadith, Ahkam, Commentary, Methods.