5 - 14 yaş çocuklarında çizimin temsili ve estetik yönünün gelişimi
Development of the representative and aesthetic aspects of drawing in 5 - 14 year old children
Yazar: YELİZ KINDAP
Danışman: DOÇ. DR. MELİKE SAYIL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Gelişim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırma iki ayrı deneyden oluşmaktadır. Deney I'de çizimin temsili yönünün ve Deney İT de çizimin estetik yönünün gelişimi incelenmiştir. Deney I'de okul çağındaki çocuklarda çizimin temsili yönünün (perspektif, kağıdı kullanma ve kullanılan ayrıntı miktarı) bilişsel gelişim ile bağlantılı olarak yaşa bağlı doğrusal bir ilerleme göstereceği yönündeki denence sulanmıştır. Deneyde her grupta 10 kız, 10 erkek olmak üzere 6, 7, 8, 9, 10 ve 13 yaşlarındaki çocuklardan toplam 120 öğrenci deneye alınmış ve çocuklara iki farklı tema (manzara ve oynayan çocuklar) içeren çizimler yaptırılmıştır. Çizimler, önceden belirlenen ölçütler doğrultusunda yargıcılar tarafından değerlendirilmiştir. Bulgular, çizimin temsili yönündeki başarının okul çağındaki çocuklarda yaşla birlikte doğrusal bir artış gösterdiğini ortaya koymuştur. Temsili yönün alt boyutlarından perspektif, kağıdı kullanma ve ayrıntı miktarında yaşa ve göreve bağlı farklılıklar bulunmuştur. Manzara çiz görevinde perspektif kullanımında 6 yaştan 13 yaşa doğru doğrusal bir gelişim olduğu, kağıdı kullanmada büyük çocukların küçük çocuklara göre daha başarılı oldukları, 8 yaş çocuklarının çizimlerinde daha fazla ayrıntı kullandıkları ve 9 yaşındaki çocukların ayrıntı kullanımında bir düşüş olduğu görülmektedir. Oynayan çocuklar çiz görevinde ise perspektif kullanımı açısından yaşa bağlı bir farklılık bulunmazken, kağıdı kullanmada manzara çiziminde olduğu gibi büyük çocukların küçük çocuklara göre daha başarılı oldukları; ancak, 9 yaşından sonra kağıdı kullanmada bir değişim olmadığı gözlenmiştir. Bu görevde kullanılan ayrıntı miktarı incelendiğinde büyük çocukların küçük çocuklara göre daha fazla ayrıntı kullandıkları, ancak manzara çiziminde de olduğu gibi 9 yaşındaki çocukların ayrıntı kullanımında bir düşüşün olduğu bulunmuştur. Manzara çiz görevinde kağıdı kullanma ve perspektif başlıklarında cinsiyetler arası bir fark bulunamazken, kullanılan ayrıntı miktarı açısında kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre daha başarılı çizimler yaptıkları görülmektedir. Oynayan çocuklar çiziminde ise perspektif kullanımında kızların, erkeklere göre daha başarılı oldukları bulunmuştur. Ayrıca çocukların çizdikleri resimden hoşnut olma puanlan ile temsili çizim başarısı puanlan arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki elde edilmiştir.IV Deney Il'de çizimin estetik yönündeki başarının okulöncesinden ergenliğe "L" şeklinde bir gelişim göstereceği yönündeki denence sulanmıştır. Araştırmaya 5, 8, 1 1 ve 13 yaşlarında ve her yaş grubundan eşit sayıda kız ve erkek olmak üzere 59 denek katılmış ve dört çizim görevi kullanılmıştır. Bunlar Davis'in (1991) araştırmasında kullandığı üzgün-mutlu çiz (soyut görevler) ile Winston ve arkadaşlarının (1984) kullandıkları üzgün-mutlu ağaç çiz (somut görevler) görevleridir. Bulgular, çizimin estetik yönündeki basanda yaşa ve göreve göre farklılıklar ortaya koymuş; ancak denenceyi tümüyle desteklememiştir. Çizimin estetik yönünde 11 yaş çocuklarının, anasınıfı ve 13 yaş çocuklarına göre daha başarılı ve görev açısından ise üzgün ağaç çiz görevinin diğer görevlerden daha başarılı olduğu gözlenmiştir. Somut görevlerde (üzgün-mutlu ağaç çiz) kompozisyon ve simetri kullanımında yaşa bağlı bir farklılık bulunamazken, soyut görevlerde (üzgün-mutlu çiz) kompozisyon kullanımında 1 1 yaş çocuklarının daha başarılı oldukları, mutlu çiz görevinde simetri kullanımında 11 ve 8 yaş çocuklarının 13 yaş çocuklarından daha başarılı oldukları bulunmuştur. Üzgün çiziminde "sembolik araç" tercihleri incelendiğinde, 8 yaş çocuklarının insan yüzünü, 1 1 yaş çocuklarının olay çizimini diğer yaş grubundaki çocuklara göre daha fazla kullandıkları, ayrıca 5 ve 13 yaş çocuklarının nesneyi diğer yaş gruplarındaki çocuklara göre daha fazla tercih ettikleri bulunmuştur. Mutlu duygusunun çiziminde ise insan yüzünü, 8 ve 13 yaş çocukları daha fazla tercih ederken olay çizimini, 1 1 yaşındakiler daha fazla kullanmışlardır. Nesne çizimi ise diğer yaş gruplarına göre 5 yaş çocuklarında daha fazla gözlenmiştir. Somut görevlerdeki tema tercihi açısından mutlu ağaç, üzgün ağaç çiz görevlerinde kişileştirme temasım 8 yaş çocuklarının, mevsimler / bitkiler temasım üzgün ağaç görevinde 11 yaş çocuklarının, mutlu ağaç çiz görevinde ise 13 yaş çocuklarının diğer yaş gruplarındaki çocuklara göre çizimlerinde duyguyu ifade etmek için daha fazla tercih ettikleri görülmektedir. Ayrıca çocukların duyguya uygun çizgi tercihlerinde üzgün duygusunda aşağıya doğru, mutlu duygusunda yukarıya doğruçizgileri tercih ettikleri gözlenmiştir. Çocukların kendi yaptıkları resimlerden hoşnut olma puanlan ile estetik çizim başarısı puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular ilgili literatür ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the development of representative and aesthetic sides of drawing in two experiments. In Experiment 1, it was predicted that the representative side of drawing shows a linear progress with age. Usage of the paper, perspective and the amount of details were measured as components of the representative side of drawing. 120 students who are at the ages of 6, 7, 8, 9, 10 and 13 with 10 girls and 10 boys in each age group participated in the experiment. Participants' two different drawing tasks were evaluated with predetermined criterions. The results of the first experiment confirmed the prediction indicating that the success in the representative side of the drawing increased with age. Age differences were found in usage of paper, perspective and the amount of details used. Drawing performance also were changed according to the drawing task. Gender difference was not found in the use of paper and perspective; whereas girls used more details than boys. In "Draw a scene" task, it was observed that perspective usage progressed in a linear fashion between the ages of 6 and 13. Older children are more successful than the younger ones in the use of paper. Children used the highest amount of details at the age of 8 and there was a decrease at the age of 9. In "Draw playing children" task, children did not show any difference due to age in perspective usage whereas it is observed that the older children were more successful than the younger ones in the use of paper while there was a decrease in the use of the details for the children at the age of 9. Girls were found more successful than boys in use of perspective. Besides, a negative meaningful relationship was found between the pleasures of children about their drawings and their drawing success. In experiment 2, aesthetic aspect of drawing was investigated. It was predicted that aesthetic aspect of drawing shows an L shaped development from preschool to adolescence period. Symbolic expression, symbolic vehicle and use of composition were measured as components of the aesthetic aspect of drawing. 59 children from the ages of 5, 8, 11 and 13 with equal numbers of boys and girls at each age group participated in this experiment and two types of drawing tasks werevıı used. These were "Draw a sad-happy" (abstract drawing task) used by Davis (1991) and "Draw a sad-happy tree" (concrete drawing task ) used by Winston and his colleagues (1984). The results revealed age and task main effects in aesthetic side of drawing. Children were more successful at the age of 1 1 than the children of nursery school and the children of age 13 in aesthetic side of drawing. "Draw a sad tree" task more successful than all the other tasks. In "Draw a sad /happy tree" task there was no difference in use of composition and symmetry due to age whereas it was observed that children of age 1 1 were more successful in use of composition in abstract task (Draw a sad / happy) and children of age 8 and 1 1 were more successful than the children of age 13 in use of symmetry in "Draw happy" Task. When preference of symbolic vehicle in drawing of sad was examined, it was discovered that children of age 8 used human face and children of age 1 1 used drawing of event more frequently than the children of other age groups. Children of age 5 and 13 preferred objects more frequently than the children of other age groups. In the drawing of "happy", children of age 8 and 13 preferred human face more frequently while children of age 1 1 used drawing of event more. Drawing of object is more frequently observed in children of age 5 when compared with other age groups. Preference of theme in concrete tasks showed that, children of age 8 preferred personification in "Draw a happy tree and draw a sad tree" tasks, children of age 1 1 preferred theme of seasons / plants in "Sad tree", children of age 13 preferred expression of emotion in "Draw happy tree" task more frequently than the children of other age groups. It was also observed that children preferred downwards lines in the expression of "sad" and upwards lines in the expression of "happy" in their emotion drawings. It was not found a meaningful correlation between the children's degree of pleasure about their drawings and their success in aesthetic aspect. The findings were discussed in the light of the children's drawing literature.