Rize/Pazar koşullarında yetiştirilen 'Hayward' kivi çeşidi meyvelerinde derim zamanı ile soğuk muhafaza ve raf ömrü sırasındaki bazı meyve kalite parametreleri arasındaki ilişkiler
Relationships between harvest time and some fruit quality characteristics during cold storage and shelf life in 'Hayward' kiwifruit growth in Rize/Pazar conditions
Yazar: NALAN BAKOĞLU
Danışman: PROF. DR. NURDAN TUNA GÜNEŞ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Antioksidan aktivite = Antioxidant activity ; Askorbik asit = Ascorbic acid ; Kivi = Kiwi ; Renkler = Colors ; Rize-Pazar = Rize-Pazar ; Şeker = Sugar

Özet:
'Hayward' kivi (Actinidia deliciosa (A.Chev) C.F. Liang ve A.R. Ferguson 'Hayward') çeşidinde 2017-2018 yıllarında yürütülen bu çalışmada, meyveler %5-6 (Derim I, D1), %6.1-7.0 (Derim II, D2), %7.1-8.0 (Derim III, D3) ve %8.1-9.0 (Derim IV, D4) suda çözünür kuru madde (SÇKM) değerlerinde derildikten sonra 0±1 °C sıcaklık, %85-90 oransal nem (ON) koşullarında 6 ay depolanmıştır. Birer aylık aralıklar ile alınan meyve örneklerinde meyve et rengi, meyve eti sertliği, SÇKM, kuru madde diktarı, titre edilebilir asitlik (TEA), şeker kapsamı, askorbik asit (C vitamini), antioksidan aktivite, toplam fenolik madde kapsamı, duyusal değerlendirme, pazarlanabilir ürün miktarı ve ağırlık kaybında oluşan değişimler izlenmiştir. Ayrıca raf ömrü belirlemeleri iki hafta 20±2 °C sıcaklık ve %60-70 ON koşullarında tutulan meyvelerde haftalık aralıklarda aynı parametrelerin incelenmesi ile gerçekleştirilmiştir. 

Kivi meyvelerinde derim zamanlarının ilerlemesine paralel olarak, meyvelerin C vitamini, toplam fenolik bileşik ve antioksidan kapasitesi gibi insan sağlığına yararlı bileşikler içeriğinde artış gözlenmiştir. Bununla birlikte erken (D1) ve geç (D4) derim zamanları, depolama sürecinde meyvelerin daha hızlı yumşamasına, önemli düzeyde titre edilebilir asitlik ve SÇKM kaybı ile yüksek ağırlık kaybına yol açmıştır. Bu derim zamanlarında derilen meyvelerin duyusal değerlendirme puanları da daha düşük olmuştur. Diğer derim zamanlarına göre D2 (SÇKM, %6.1-7.0) ve D3. (SÇKM, %7.1-8.0) derim zamanlarında derilen meyveler depolama ve raf ömrü süreçlerinde en az kalite kaybı göstermiş ve 4 aya kadar başarılı bir şekilde depolanmıştır. Duyusal değerlendirme sonuçlarına göre bu meyvelerde en iyi yeme kalitesi her iki yılda da raf ömrü sürecinde 60+14. günde oluşmuştur. Derim zamanlarına ait veriler üzerinde yapılan Pearson korelasyon testleri her iki yılda da derim zamanları ile SÇKM, meyvenin şeker bileşimi arasında pozitif, meyve eti L* değeri arasında negatif ilişkinin varlığını göstermiştir. Ayrıca, depolama ve raf ömrü süreçlerinde ise her iki yılda da derim zamanları ile SÇKM, TEA, antioksidan aktivite (FRAP), askorbik asit ve glikoz kapsamı ile tatlılık arasında pozitif ilişkiler belirlenmiştir. 

Çalışma sonunda Rize/Pazar koşullarında yetiştirilen 'Hayward' çeşidi meyvelerinde minimum kalite ve ürün kaybı ile en uzun depolama ve raf ömrü süreçlerine olamak sağlayan uygun derim zamanında meyvedeki SÇKM değerlerinin %6.1-8.0 (D2 ve D3) arasında olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this study which was carried out between 2017 and 2018 years on 'Hayward' kiwifruit (Actinidia deliciosa (A.Chev) C.F. Liang and A.R. Ferguson 'Hayward') fruit were harvested at total soluble solid content of 5-6% (Harvest I, H1), 6.1-7.0% (Harvest II, H2), 7.1-8.0% (Harvest III, H3) and 8.1-9.0% (Harvest IV, H4), stored at 0±1°C temperature and 85-90% relative humidity (RH) conditions for 6 months. Changes in fruit flesh color, flesh firmness, soluble solids content (SSC), dry matter, titratable acidity (TA), sugar content, ascorbic acid (vitamin C) content, antioxidant activity, total phenolic content, sensory evaluations, marketable product amount and weight loss were observed at one-month intervals. In addition, self life determinations were made in fruits kept at 20±2 °C temperature and 60-70% RH conditions for two weeks by examining the same parameters at weekly intervals.

In kiwifruits, an increase was observed in health benefit compounds such as ascorbic acid and total phenolic content, antioxidant capacity by progressing of harvest times. However, early (H1) and late (H4) harvest times led to faster loss in fruit firmness, significant loss in titratable acidity and soluble solid content, higher weight loss rates in fruit. The sensory evaluation scores of early harvested fruit were also lower. According to other harvest times, the fruit harvested at H2 (SSC, 6.1-7.0%) and H3 (SSC, 7.1-8.0%) harvest times showed the least quality loss in storage and shelf life periods and were successfully stored for up to 4 months. According to the results of sensory evaluation, the best eating quality of these fruits occurred in 60+14th day during the shelf life period in both years. Pearson correlation tests performed on the data of harvest times showed a positive relationship between harvest time and SSC, sugar content of the fruit, and a negative relationship between fruit flesh L* value in both years. Moreover, positive relationships were determined between harvest times and SSC, TA, antioxidant activity (FRAP), ascorbic acid content, glucose content and sweetness during the cold storage and shelf life in both years. 

At the end of the study, it was determined that the SSC values in the fruit of the 'Hayward' cultivar grown in Rize/Pazar conditions were between 6.1-8.0% (H2 and H3) at the optimum harvest time, which provides the longest storage and shelf life periods with minimum quality and product loss.