Tıp fakültesi öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı, kişilik özellikleri ve beden imajı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between social media addiction, personality trai̇ts and body image in medical school students
Yazar: ERSİN KARAYTU
Danışman: PROF. DR. EBRU FINDIKLI
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Sosyal medya, siber çağda günlük yaşamın neredeyse her yerde bulunan bir yönü olarak ortaya çıkmıştır. Sosyal medya, insanların coğrafi veya zaman kısıtlaması olmadan mevcut sosyal ağ üyeleriyle yeni arkadaşlar edinmelerini ve iletişimlerini sürdürmelerini sağlar, ancak sorunlu kullanım kullanıcıların psikososyal işleyişini ve refahını bozabilmektedir. Örneğin, bazı bireyler sosyal medyada o kadar meşguller ki, iş sırasında kullanamadıklarında kendilerini sıkıntılı hissetmektedirler. Bu tür yanlış kullanım yaygın olarak sosyal medya bağımlılığı olarak adlandırılmaktadır. Bununla birlikte, insanlar ilişkilerinde yüz yüze iletişim yerine bu tür sanal iletişimleri kullanmayı giderek daha fazla tercih ettikleri için, sosyal medyanın sorunlu kullanımı ve psikopatoloji ile ilişkisi hakkındaki sorular artan bir endişe haline gelmiştir. Sosyal medya kullanımının çeşitli psikolojik yönleri bildirilmiştir. Bazı çalışmalar sosyal medyanın insanları daha iyi hissettirebildiğini bildirirken, diğerleri özellikle ergenlerde ve genç yetişkinlerde insan psikolojik iyi oluşu üzerinde olumsuz bir etkisi olabileceğini bildirmektedir.  
Eskiden beri insanı anlamak ve tanımak için kişilik ve kişilik özellikleri hakkında çeşitli tanımlamalar yapılmıştır. Bu tanımlamalardan en eskiye dayananı Gılgamış Destanı'nda geçen cesaretli, kibirli ve asi şeklinde olanlardır.  Hipokrat vücut sıvılarının renklerine göre mizaç özelliklerini kategorize etmiştir. DSM-IV(Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı Dördüncü Baskı)'e göre kişilik bozukluğu, bireyde öznel sıkıntı ve/veya toplumsal, mesleki alanlarda işlevsellikte  bozulma ile  kendini belli eden, uzun süreli uyum bozukluğuna yol açan ve katı eğilimlerin eşlik ettiği durum şeklinde tanımlanmıştır. ICD-10(Hastalıkların Uluslararası Sınıflandırılması–10)'a göre ise kişilik bozukluğu, birçok alanı kapsayan, bireyin karakterinin oluşumunda ve davranışlarının gelişmesinde rol oynayan kişisel ve sosyal olarak bozulmaya yol açacak düzeyde ortaya çıkan şiddetli bozukluktur. DSM-5(Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı Beşinci Baskı)'te kişilik bozuklukları 3 ana başlık altında incelenmiştir. A kategorisinde paranoid-şizoid-şizotipal, B kategorisinde antisosyal-borderline-histriyonik-narsisistik ve C kategorisinde ise kaçıngan-bağımlı-obsesif kompulsif şeklindedir. Birçok çalışma, sosyal medyanın bağımlılık yapıcı kullanımına katkıda bulunan sosyodemografik, klinik veya çeşitli psikolojik faktörleri (yani kişilik) araştırmıştır. Bu çalışmaların çoğu ergen veya genç yetişkin olmanın, kadın cinsiyette olmanın ve depresyon ya da anksiyete bozukluğu gibi bir psikiyatrik bozukluğa sahip olmanın sosyal medya bağımlılığı ile ilişkili olabileceğini göstermektedir. Son zamanlarda, sosyal medyanın problemli kullanımı ile temel kişilik özellikleri arasındaki ilişki dikkat çekmiştir. Bu çalışmalar narsisizm ve beş büyük kişilik özellikleri gibi belirli kişilik özelliklerine odaklanmıştır.
Beden algısı, kişinin bedenine dair düşünce, davranış, duygu ve değerlendirmeleri kapsayan kompleks bir yapıdan oluşmaktadır. Beden algısı bireyin kimliğinin temel bileşenlerinden biri olup beden algısı, beden imgesi, vücut imajı gibi çeşitli şekillerde kullanılabilmektedir. Beden imgesi çok boyutlu bir kavram olup bilişsel, algısal, davranışsal ve afektif bileşenlerden oluşmaktadır. Beden memnuniyetsizliği, beden imajının algılanması ve idealize edilmiş olan beden imajı arasındaki tutarsızlık olduğu sonucu çıkarılabilir Sosyal medyanın beden imajıyla olan ilişkisine baktığımızda, genellikle insanların kendini başka kişilerle karşılaştırıp kendilerini ona göre değerlendirdiklerini öne süren sosyal karşılaştırma teorisi kullanılarak incelenmektedir. Yukarı doğru sosyal karşılaştırmalarda insanlar kendilerini daha üstün kişilerle karşılaştırmaktadırlar Ayrıca insanların farklı platformları kullanma biçiminde benzerlikler olmasına rağmen, vücut algıları için etkileri olan nüanslı farklılıklar da vardır. Örneğin, deneysel ve kesitsel çalışmalar, İnstagram ve Snapchat gibi fotoğraf tabanlı platformların kullanımının, Facebook veya Twitter gibi daha fazla metin tabanlı platformdan daha tutarlı bir şekilde, işlevsiz vücut imajı ile daha tutarlı bir şekilde ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu ilişkiler cinsiyetler arasında büyük ölçüde benzer görünmektedir. Özellikle, araştırmalar sürekli olarak ideal ve dijital olarak düzenlenmiş sosyal medya görüntülerini görüntülemenin insanların vücut imajını olumsuz yönde etkileyebileceğini bulmuştur. 
Bilgimize göre sosyal medya bağımlılığı, kişilik özellikleri veya sosyal medya bağımlılığı ile beden algısı arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalar olmuş olup sosyal medya bağımlılığı, kişilik özellikleri ve beden imajı arasındaki ilişkiyi inceleyen doğrudan bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada sosyal medya bağımlılığının, kullanıcıların kişilik özellikleri(Kişilik İnanç Ölçeği-Kısa Türkçe Form-KİÖ-KTF'ye göre) ve beden imajı arasındaki ilişkinin araştırılmasını amaçladık. Bilgilerimize göre çalışmamız bu konuda yapılmış olan ilk çalışmadır.
Gereç ve yöntem: . Çalışma 397 (233 kadın, 164 erkek) tıp fakültesi öğrencisinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği-Yetişkin Formu (SMBÖ-YF), Beden İmajı Ölçeği(BİÖ), Kişilik İnanç Ölçeği-Kısa Türkçe Form(KİÖ-KTF) ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçekler elektronik ortama aktarılmış ve katılımcılara WhatsApp, sosyal mecralar ve e-posta aracılığıyla gönderilmiştir. Katılımcılardan da fakülte gruplarında çalışmanın linkini paylaşmaları istenmiştir. Araştırmanın verileri kolayda örnekleme yöntemi ile toplanmıştır. Analizler SPSS (Statistical Package for Social Sciences; SPSS Inc., Chicago, IL) 22 paket programında değerlendirilmiştir. Çalışmada tanımlayıcı veriler kategorik verilerde n, % değerleri, sürekli verilerde ise ortalama±standart sapma (Ort±SS) değerleri ile gösterilmiştir. Sürekli değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov-Smirnov testi ile değerlendirilmiştir. Kategorik verilerin karşılaştırılmasında Kikare analizi uygulanmıştır. İkili grupların karşılaştırılmasında Mann Whitney U-testi, ikiden fazla değişkenlerin karşılaştırılmasında ise Kruskal Wallis testi yapılmıştır. Sürekli değişkenlerin birbiriyle ilişkisinin incelenmesinde Spearman korelasyon testinden yararlanılmıştır. Analizlerde istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Kadınların sanal tolerans puanı erkeklerin puanından anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p=0,014). Erkeklerin pasif-agresif (p<0,001), antisosyal (p<0,001), narsistik (p=0,002) ve paranoid (p=0,018) puanı kadınların puanından anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Sosyal medya kullanma süresi 5 yıl üzeri olan öğrencilerin sanal tolerans (p=0,031), sanal iletişim (p=0,032) ve SMBÖ-YF toplam puanı (p=0,012) sosyal medya kullanım süresi 5 yıl ve altı olanların puanından anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Günlük sosyal medyaya girme sayısı 10 defa üzeri olan öğrencilerin sanal tolerans (p<0,001), sanal iletişim (p<0,001), SMBÖ-YF toplam puanı (p<0,001), antisosyal (p=0,014) ve narsistik (p=0,011) puanı sosyal medyaya girme sayısı 10 defa ve altı olanların puanından anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Öğrencilerde yaş ile BİÖ-toplam, sanal tolerans, SMBÖ-YF toplam puan, bağımlı, obsesif-kompülsif, histriyonik, paranoid puanı arasında negatif yönde anlamlı bir korelasyon görülmüştür. BİÖ-toplam puan ile sanal tolerans, sanal iletişim, SMBÖ-YF toplam puan, çekingen, bağımlı, histriyonik ve paranoid puanı arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Sanal tolerans ile sanal iletişim, SMBÖ-YF toplam puan, çekingen, bağımlı, pasif-agresif, obsesif-kompülsif, antisosyal, narsistik, histriyonik, şizoid ve paranoid puanı arasında pozitif yönde anlamlı bir korelasyon tespit edilmiştir. Sanal iletişim ile SMBÖ-YF toplam puan, çekingen, bağımlı, pasif-agresif, obsesif-kompülsif, antisosyal, narsistik, histriyonik, şizoid ve paranoid puanı arasında pozitif yönde anlamlı bir korelasyon tespit edilmiştir. SMBÖ-YF toplam puan ile kişilik inanç ölçeğinin tüm alt boyutları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Toplam puan açısından öğrencilerin %5,3'ünde bağımlılık yok, %34,8'inde düşük bağımlılık, %51,6'sında orta bağımlılık ve %8,3'ünde yüksek bağımlılık görülmüştür. Sosyal medya bağımlılığı arasında BİÖ-toplam puanı açısından anlamlı farklılık görülmüştür (p=0,002). Bağımlılığı olmayan grubun BİÖ toplam puanı en düşük bulunmuştur.
Sonuç: Araştırmamızda sosyal medya bağımlılığı ve kişilik özellikleri(KİÖ-KF'ye göre) arasında anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Bu araştırmaya göre KİÖ-KF'nin tüm alt boyutlarını içeren kişilik özellikleri ile sosyal medya bağımlılığı arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Çalışmamıza göre sosyal medya bağımlılığı arasında BİÖ-toplam puanı açısından anlamlı farklılık görülmüştür. Bağımlılığı olmayan grubun BİÖ toplam puanı en düşük bulunmuştur. Orta ve yüksek bağımlılarda beden algısı doyumu daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Objective: Social media has emerged as an almost ubiquitous aspect of daily life in the cyber age. Social media allows people to make new friends and keep in touch with existing social network members without geographic or time constraints, but problematic use can impair the psychosocial functioning and well-being of users. For example, some individuals are so busy on social media that they feel distressed when they cannot use it at work. This type of misuse is commonly referred to as social media addiction. However, questions about the problematic use of social media and its association with psychopathology have become a growing concern as people increasingly prefer to use such virtual communications rather than face-to-face communication in their relationships. Various psychological aspects of social media use have been reported. While some studies report that social media can make people feel better, others report that it can have a negative impact on human psychological well-being, especially in adolescents and young adults. Also, many studies have investigated sociodemographic, clinical, or various psychological factors (i.e. personality) that contribute to the addictive use of social media. Most of these studies show that being an adolescent or young adult, being female, and having a psychiatric disorder such as depression or anxiety disorder may be associated with social media addiction.
   	Various definitions have been made about personality and personality traits in order to understand and recognize human beings since ancient times. The oldest of these definitions are those who are brave, arrogant and rebellious in the Epic of Gilgamesh. According to the DSM-IV (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fourth Edition), Hippocrates categorized the temperament features. It is defined as a condition that leads to a disorder and is accompanied by rigid tendencies.According to ICD-10 (International Classification of Diseases-10), personality disorder is a severe disorder that covers many areas, plays a role in the formation of an individual's character and develops his behavior, and occurs at a level that causes personal and social deterioration. In the DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition), personality disorders are examined under 3 main headings. It is paranoid-schizoid-schizotypal in category A, antisocial-borderline-histrionic-narcissistic in category B, and avoidant-dependent-obsessive compulsive in category C. Many studies have identified sociodemographic, clinical, or various psychological factors (i.e. personality) that contribute to the addictive use of social media. ) has been investigated. Most of these studies show that being an adolescent or young adult, being female, and having a psychiatric disorder such as depression or anxiety disorder may be associated with social media addiction. Recently, the relationship between problematic use of social media and basic personality traits has attracted attention. These studies focused on specific personality traits such as narcissism and the Big Five Personality Traits.     
    	Body perception consists of a complex structure that includes thoughts, behaviors, feelings and evaluations about one's body. Body image is one of the basic components of an individual's identity and can be used in various ways such as body image, body image, body image. Body image is a multidimensional concept and consists of cognitive, perceptual, behavioral and affective components. It can be concluded that there is an inconsistency between body dissatisfaction, perception of body image and idealized body image. In upward social comparisons, people compare themselves to superior people.And while there are similarities in the way people use different platforms, there are also nuanced differences that have implications for their body perception. For example, experimental and cross-sectional studies show that use of photo-based platforms such as Instagram and Snapchat is more consistently associated with dysfunctional body image than more text-based platforms such as Facebook or Twitter. These relationships appear to be broadly similar between the sexes. Specifically, research has found that constantly viewing ideal and digitally edited social media images can negatively affect people's body image.

   	To our knowledge, there have been studies examining the relationship between social media addiction, personality traits or social media addiction and body image, but there is no direct study examining the relationship between social media addiction, personality traits and body image. In this study, we aimed to investigate the relationship between social media addiction, users' personality traits and body image. According to our knowledge, our study is the first study on this subject.
Materials and Methods:  The study was carried out with the participation of 397 (233 female, 164 male) medical students. In the study, Social Media Addiction Scale-Adult Form (SMDS-YF), Body Perception Scale, Personality Belief Scale-Short Form (PIS-CTF) and Personal Information Form were used. The scales used in the research were transferred to electronic media and sent to the participants via WhatsApp, social media and e-mail. Participants were also asked to share the link of the study in their faculty groups. The data of the research were collected by convenience sampling method. Analyzes were evaluated in 22 package programs of SPSS (Statistical Package for Social Sciences; SPSS Inc., Chicago, IL). In the study, descriptive data were shown as n and % values in categorical data, and mean±standard deviation (Mean±SD) values in continuous data. Conformity of continuous variables to normal distribution was evaluated by Kolmogorov-Smirnov test. Chi-square analysis was used to compare categorical data. Mann Whitney U-test was used to compare paired groups, and Kruskal Wallis test was used to compare more than two variables. Spearman correlation test was used to examine the relationship between continuous variables. The statistical significance level in the analyzes was accepted as p<0.05.
Results: The virtual tolerance score of women was found to be significantly higher than that of men (p=0.014). Men's passive-aggressive (p<0.001), antisocial (p<0.001), narcissistic (p=0.002) and paranoid (p=0.018) scores were found to be significantly higher than women's scores. The virtual tolerance (p=0.031), virtual communication (p=0.032) and SMDS-YF total score (p=0.012) of the students whose social media usage duration is over 5 years were found to be significantly higher than the scores of those whose social media usage duration is 5 years or less. Virtual tolerance (p<0.001), virtual communication (p<0.001), SMDS-YF total score (p<0.001), antisocial (p=0.014) and narcissistic (p=0.011) students who have more than 10 daily use of social media score was found to be significantly higher than the score of those who entered social media 10 times or less. There was a negative significant correlation between age and BIS-total, virtual tolerance, SMDS-YF total score, dependent, obsessive-compulsive, histrionic, and paranoid scores of the students. A positive and significant correlation was found between the ITS-total score and virtual tolerance, virtual communication, SMDS-YF total score, avoidant, dependent, histrionic and paranoid scores. A positive and significant correlation was found between virtual tolerance and virtual communication, SMDS-YF total score, avoidant, dependent, passive-aggressive, obsessive-compulsive, antisocial, narcissistic, histrionic, schizoid and paranoid scores. A positive and significant correlation was found between virtual communication and SMDS-YF total score, avoidant, dependent, passive-aggressive, obsessive-compulsive, antisocial, narcissistic, histrionic, schizoid and paranoid scores. A positive and significant relationship was found between the SMDS-YF total score and all sub-dimensions of the personality belief scale. In terms of total score, 5.3% of the students had no addiction, 34.8% had low addiction, 51.6% had moderate addiction, and 8.3% had high addiction. There was a significant difference between social media addiction in terms of BIS-total score (p=0.002). The BAI total score of the non-addicted group was found to be the lowest.
Conclusion: In our study, a significant difference was found between social media addiction and personality traits (according to PBQ-S). According to this study, it was observed that there was a positive and significant relationship between personality traits including all sub-dimensions of PBQ-S and social media addiction. According to our study, there was a significant difference between social media addiction in terms of body image scale-total score. The body image scale total score of the non-addicted group was found to be the lowest. Body image satisfaction was found to be higher in moderate and high addicts.