V. Haçlı Seferi (1218-1221)
V. Crusade (1218-1221)
Yazar: ŞEHRİ KARAKAŞ
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN ÖZBEK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Tarih = History
Dizin: Haçlar = Crosses ; Haçlı Seferleri V = Crusades V ; Hristiyanlar = Christianies ; Orta Çağ = Middle Ages ; Savaş = War ; Tarih = History

Özet:
V. Haçlı seferi (1218-1221) adlı bu çalışma, Türkiye'de bu konuyla ilgili müstakil bir eser bulunmaması nedeniyle seçilmiş ve kronoloji takip edilerek hazırlanmıştır. Konumuz kapsamı kısaca şöyledir: III. Haçlı seferi sonundan (1192) V. Haçlı Seferine (1217-1218) kadar geçen dönem, Yakındoğu (Filistin, Suriye ve Mısır) topraklarında Müslümanlar ve Hristiyanlar arasında barışın hüküm sürdüğü bir zaman dilimi olmuştur. Bu dönemde Yafa'nın kuzeyinde Akdeniz kıyı şeridinde sıkışan Haçlılar ile özellikle Mısır topraklarında hâkimiyet kuran Eyyûbîler Devleti, karşılıklı birbirlerini idare etme yoluna gittiler. Bu şekilde her iki taraf, hem iç meseleleriyle ilgilenme hem de devletin gelirlerini artırma fırsatı buldu. Ancak bu barış ortamı, Avrupalı Katolik Hristiyanların Yakındoğu'da bulunan Hristiyanları yeni bir sefere teşvik etmesi ve nihayetinde Doğulu Hristiyanların sefere iştirakıyla son bulmuştur. Papa III. Innocentius'un çağrısyla başlayan sefer hazırlıkları onun ölümüyle Papa III. Honorius zamanında devam etmiştir. Hazırlıklar süresince Hristiyanlara günahlarının affı vaat edilmiştir. Tüm bu süreçte günahların affı ve din olgusu meselesi XIII. yüzyıl Hristiyanların algısında değişmekle birlikte yine de V. Haçlı seferine katılmak isteyen ateşli taraftarlar da yok değildir. Selâhaddin'in ölümü sonrası Eyyûbî Devleti'ninde içine düştüğü durumdan yararlanmak isteyen Haçlılar, -daha önce Selâhaddin'in de başarıyla uyguladığı gibi- Mısır'ın kapısı konumundaki Dimyat'ı ele geçirerek başta Kudüs olmak üzere diğer pek çok Müslüman toprak ve limanlarını ele geçirebileceklerini düşünmüşlerdir. 1217 sonlarında Ürdün'de yağma hareketinde bulunan Haçlıların 1218 yılında Akkâ'da toparlanmaları ve ardından Silsilah burcunu hedef almasıyla V. Haçlı seferi fiili olarak başladı. Haçlıların Silsilah Burcu'nu ele geçirmesini müteakip, Eyyûbi sultanı el-Âdil vefat etti. Daha sonra Dimyat garnizonu el-Âdiliye'yi ve Dimyat'ı zapt ederek amaçlarına ulaşabileceklerini sanan Haçlılar, Müslümanlar karşısında kesin bir yenilgi aldılar. Eyyûbî Devleti sultanı el-Melikü'l-Kâmil, Haçlıların canlarını Dimyat'ı tahliye karşısında bağışlamıştır. Sefer sırasında yer yer ümitsizliğe kapılan el-Melikü'l-Kâmil, kardeşleri el-Melikü'l-Muazzam, el-Melikü'l-Eşref ve çevre emirlerden destek almıştır. Tezimiz, Giriş, dört Bölüm, Sonuç, Kaynakça ve Eklerden oluşmaktadır. Giriş kısmında ilk dört Haçlı seferine kısaca değinmeye çalıştık. I. Bölümde XII. yüzyılın sonu ve XIII. yüzyılların başlarında Avrupa'nın durumu ve Yakındoğu'da bulunan devletlerin durumu hakkında kısaca bilgi verdikten sonra zikredilen dönemde Yakındoğu'daki ticaret hacminin doğurduğu olgulardan bahsetmeye çalıştık. II. Bölümde Papa Innocentius ardından halefi Papa Honorius dönemindeki sefer hazırlıkları, Haçlı ordularının toparlanması ve sefer hazırlığı içerisinde bulunan orduların İslam topraklarına yağma hareketlerine değindik. III. Bölümde Silsilah kulesi kuşatması(1218) ile başlayan V. Haçlı seferinin esas konusu olan Dimyat garnizonu durumundaki el-Âdiliye'nin Haçlılar tarafından zaptı, Haçlıların Dimyat'ı ele geçirmek için büyük uğraşları ve nihayetinde Dimyat'ı ele geçirmelerine değinmeye çalıştık. Fakat Dimyat'ın düşüşünü ele alırken birçok rivayetle karşılaştık. IV. Bölümde, Müslümanların Haçlıları Bahrû'l-Mahalle bölgesinde sıkıştırmaları neticesinde yenigiye uğratmaları, Eyyûbî sultanı el-Kâmil'in barış teklifinin kabul edilmesi ve Dimyat'ın Müslümanlara teslimi anlatılmaktadır. Sonuç Bölümünde V. Haçlı seferi hakkında genel bir değerlendirme yaptık ve her iki taraf için kayıplarını sıraladık. Son olarak Ekler kısmında ise V. Haçlı seferinin vuku bulduğu Nil Deltası ve Suriye-Filistin Akdeniz sahil limanlarını gösteren haritaları çalışmamıza ilave ettik.


Anahtar Kelimeler : V. Haçlı Seferi, Mısır, Dimyat, el-Âdil, el-Kâmil, Innocentius,Pelagius, Jean de Brienne

Abstract:
This study of Crusade V has been selected as the subject since there is no any single and comprehensive study about it in Turkey. The events in this study have been presented in chronological order. The scop of our study is shortly presented as follows: The peace was kept secure between Muslims and Christians in Middle East -Philistin Syria and Egypt- during the period from The Crusade III (1192) to V.During (1217-1221) this period in the north of Yafa friendly relationship was established between The State of Eyyûbi who gained control over Egypt and Christians who were confined to costal strip. So both sides could find an opportunity to focus more on their welfare and their interior problems during that period. However this peace climate was destroyed soon when the Christians from east joined to the Crusade as a result of the incitement supported by the Catholic Christians of Europe. Preparationsfor the Crusade were started by Pope III. Innocentius and after his demise it was claimed and carried out by Pope Honorius. During the preparationsthe Christians were promised that their sins would be forgiven. Although the notions such as forgiving of sins and the issue of religion changed somewhat for the christians living in XIII. century, there were still lots of people who enthusiastically wanted o join the Crusader. İn order to benefit from the turmoil caused by the demise of Selahaddin Eyyûbi, the Crusaders aimed to capture the Dimyat which signifies a gate for the Egypt. The Crusaders thought that they could capture the Dimyat and then the Jerusalem and some other Muslim lands and harbours. The Crusaders who plundered Jordan in the end of 1217 came together in Akka in 1218 and later aimed to capture the Silsilah Tower. Thus The Crusade V was officially started. The sultan el-Âdil who was sick died soon after capture of Silsilah Tower by Crusader. The Crusaders supposed that capturing the el-Adiliye -the garrison of Dimyat- and Dimyat could help to reach their aim. However Muslims defeated them decisively. The sultan of Eyyûbi el-Kâmil forgave the Crusaders who accepted to leave from Dimyat. el-Kamil was sometimes worried about the war and subsequent results and he was supported by his brothers el-Muazzam, el-Eşref and some other sultans during the war against Crusaders. Our study consists of entrance, four main chapter, conclusion, bibliography and attachment sections. The Crusaders I-IV have been concisely explained in entrance part. The final years of XII. century and the beginnig of XIII. century have been presented in the first chapter by providing information about the situation in Europe, the position of states settled in Middle East. The statistics of trade volume in the region has also been included in this chapter. Chapter second includes the preparationsfor the crusade by Pope Innocentius and Pope Honorius, the unification of Christian armies and their plunder of Muslim lands. The siege of Silsilah Tower is seen the starting point for the Crusade V. The capture of el-Adiliye –Garrison of Dimyat- by Crusaders, their struggle for fulfilling their aim and eventually their success have been investigated thoroughly in chapter third. This one is considered as the main topic for the Crusade V. We encountered many different rumours while we were dealing with the capture of Dimyat by Crusaders. The confinement of Crusaders to the area called Bahrû'l-Mahalle and their defeat by Muslims; the acceptance of peace treaty by Crusaders offered by el-Kâmil; the take over of Dimyat by Muslims have been studied in chapter four. The Conclusion part provides a general assessment about the issue and tries to give pros and cons of the Crusade V for both sides. Maps of Nile Plain and Syria-Philistin-Mediterrian peninsula in which Crusade V was mainly experienced is included in the last chapter.


Keywords : The Fifth Crusade, Egypt, Damietta, el-Âdil, el-Kâmil,Innocentius, Pelagius, Jean de Brienne