Hasandağ doğusu (Niğde) volkaniklerinin petrolojik modellemsi
Petrological modelling of the eastern part of Hasandag volcanics (Nigde)
Yazar: ŞEBNEM TOSUN
Danışman: PROF. DR. A. UMRAN DOĞAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: ICP-MS = ICP-MS ; Jeokimyasal analiz = Geochemical analysis ; Petrografi = Petrography ; Petroloji = Petrology ; Volkanik kayaçlar = Volcanic rocks ; Volkanitler = Volcanism ; X ışını flüoresan analizi = X ray fluorence analysis ; X ışını kırınımı = X ray diffraction

Özet:
Tez alanı 1/25.000 ölçekli Aksaray L32-c1-c4-d2-d4 paftalarını kapsar. Hasandağ'da Helvadere, Yenipınar, Çömlekçi, Ulukışla, Uluören, Karakapı ve Akçakent olmak üzere yedi anahtar volkanik birimi içerir. Bu birimler optik ve opak mikroskop, ICP-MS, XRF ve power XRD kullanılarak hem petrografik hem de jeokimyasal olarak detaylı incelenmiştir. Tüm birimler andezit, trakiandezit, bazaltik andezit, dasit ve riyolit türde kayaçlardan oluşmuş; orta potasyumlu subalkalin ve kalkalkalin karakterde; Wood (1980) Hf/3-Th-Ta, Hf/3-Th-Nb/16, Zr/117-Th-Nb/16 diskriminat diyagramlarına göre ise d bölgesine düşen yıkıcı levha sınırı bazaltı ve türevleridir. Bu birimlere ait örnekler spider diyagramlarına konulduğunda hafif nadir toprak elemetlerinde ağır nadir toprak elementlerine nazaran bir zenginleşme söz konusudur. Eu elementinde hafif; P ve Pb elemetlerinde çok belirgin; Ta, Nb, Ti ve Sm elementlerinde ise belirgin bir düşüş görülmektedir. Google Earth'den alınan uydu fotoğrafları incelendiğinde, Uluören volkanik biriminin birkaç akma yapısına sahip olduğu görülmektedir. XRF verileri yardımıyla hazırlanan CIPW normları, iki akma yapısı arasında küçük farklılıklar olduğunu göstermiştir. 1. akma yapısı 30% kuvars, 55% plajioklas (andezin), 8% ortoklas, 1% diopsit ve 5% enstatit-ferrosillit (=hipersten) içerirken; 3. akma yapısının 26% kuvars, 53% plajioklas (andezin), 10% ortoklas, 2% diopsit, 7% enstatit-ferrosillit (=hipersten) ve 1% manyetit içerdiği görülmüştür. Opaklar ağırlıklı olarak manyetit, hematit ve ilmenit minerallerinden oluşmaktadır. Ayrıca detaylı XRD çalışmaları, plajioklasların hemen hemen hepsinin andezin olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Thesis area covers Aksaray L32-c1-c4-d2-d4 maps of 1/25.000 in scale. Key locations at Hasandag include Helvadere, Yenipinar, Comlekci, Ulukisla, Uluoren, Karakapi, and Akcakent volcanic units, which were studied in detail both petrographically and geochemically by using optical and opaque microscope, ICP-MS, XRF, and powder XRD. All units were composed of andesite, trachyandesite, basaltic andesite, dacite, and rhyolite; subalkaline and calcalkaline with medium-K; and according to Wood (1980) Hf/3-Th-Ta, Hf/3-Th-Nb/16, Zr/117-Th-Nb/16 discriminant diagrams, it represent the d region which is destructive plate margin basalts and its differentiates. These units in Spider diagrams show enrichment of LREE as compared to HREE; slight depletion of Eu; substantial depletion of P, Pb, and depletion of Ta, Nb, Ti, and Sm. Uluoren volcanic unit was composed of several basalt flow structures and were distinguished by using Google Earth images. CIPW norms computed from the results obtained from XRF data show slight differences exits between the two structures. Flow structure-I composed of quartz (30%), plagioclase-andesine (55%), orthoclase (8%), and others (diopsite-1%, enstatite-ferrosilite (=hypersthene)-5%). Flow structure-III composed of quartz (26%), plagioclase-andesine (53%), orthoclase (10%), and others (diopsite-2%, enstatite-ferrosilite-7%, magnetite-1%). Opaques are mostly composed of magnetite, hematite, and ilmenite. Powder XRD study showed that almost all plagioclase are andesine.