Nano yapılı ZnO filminin sol jel yöntemi ile farklı hazırlama parametrelerine bağlı olarak elde edilmesi ve fiziksel karakterizasyonu
Deposition of nanostructure ZnO film depending on the different preparation conditions using sol gel method and its physical characterization
Yazar: KORAY GÖRGÜN
Danışman: DOÇ. DR. MÜJDAT ÇAĞLAR
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Sol-jel yöntemi = Sol-gel method

Özet:
Bu çalışmada, sol jel döndürerek kaplama metodu kullanılarak farklı sıcaklık vepH değerlerinde nano yapılı ZnO filmleri cam tabanlar üzerine elde edilmiştir. Eldeedilen nano yapılı ZnO filmlerinin yapısal, optik ve morfolojik özellikleri üzerinesıcaklık ve pH'ın etkisi araştırıldı. X-ışını kırınım desenlerinden yaralanarakfilmlerin yapılanma katsayısı (TC) ve ortalama tanecik boyutu değerlerihesaplanmıştır. Elde edilen filmlerin polikristal yapıya ve (002) tercihli yönelimesahip oldukları belirlenmiştir. Absorpsiyon spektrumlarında yaklaşık 390nmdalgaboyu değerinde keskin bir absorpsiyon gözlenmiştir. Görünür bölgede tümfilmlerin yaklaşık olarak %85 geçirgenliğe sahip oldukları gözlenmiştir. Optikabsorpsiyon çalışmalarından filmlerin direkt bant geçişli olduğu ve yasak enerjiaralığı değerlerinin 3,23-3,29 eV arasında olduğu bulunmuştur. 50°C sıcaklıkta eldeedilen filmlerin artan pH değerine bağlı olarak yasak enerji aralıklarının artmaeğiliminde olduğu gözlenmiştir. Nano yapılı ZnO filmlerin yüzey morfolojileritaramalı elektron mikroskobu kullanılarak, üç farklı büyütmede incelenmiştir. 50°Csıcaklıkta elde edilen filmlerin pH değişiminden fazla etkilenmediği, yüzeyhomojenliğinin genelde korunduğu ve artan pH değerine bağlı olarak tanecikboyutlarında azalma olduğu gözlenmiştir.

Abstract:
In this work, nanostructure ZnO films were deposited onto the glass substrates atdifferent temperatures and pH values by using the sol gel spin coating method. Theinfluence of temperature and pH on the structural, optical and morphologicalproperties of the nanostructure ZnO films were investigated. The texture coefficient(TC) and the average crystallite size were calculated using the XRD patterns of theZnO films. The films have a polycrystalline structure and (002) preferredoriantation. A sharp increase was observed in the absorption spectra of the films atabout 390nm. All the films showed an average transmittance of 85% in the visibleregion. The optical band gaps of the nanostructure ZnO films were determined byusing the analysis of optical absorption spectra. The direct allowed optical band gapsof the films were found to be between 3.23 and 3.29eV. It was observed that theoptical band gaps of the ZnO films obtained at 50°C temperature tended to increasewith increasing the pH value. The surface morphology of the nanostructure ZnOfilms were investigated by using scanning electron microscopy (SEM) at threedifferent magnifications. It was observed that the films deposited at at 50°Ctemperature was not more affected by the change pH value, the homogeneity of thesurface is usually protected and the crytallite size decreased with increasing the pHvalue.