Sağlık krizinin yarattığı korkunun yaşam doyumu üzerine etkisi: Tüketicilerin internet kullanım çeşitliliği ve yalnızlık duygusunun aracılık etkisi
The effect of fear created by a health crisis on life satisfaction: The mediation effect of consumers internet use diversity and loneliness
Yazar: HANDE MERCAN
Danışman: PROF. DR. PINAR BAŞGÖZE
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu tez çalışmasında COVID – 19 sağlık krizi döneminde, tüketicilerin hissettikleri COVID – 19 korkusunun ile birlikte yalnızlık duygusu ve internet kullanım çeşitliliğinin yaşam doyumu üzerindeki etkileri incelenmektedir. Konu ile ilgili yapılan literatür araştırması sonucunda oluşan araştırmanın hipotezlerini test etmek amacıyla çevrim içi anket yöntemi ile 338 katılımcı çalışmaya dahil edilmiştir. Toplanan veriler SPSS Process Hayes Model 6 programı ile seri aracılık etkisi analiz edilmiştir. Sonuçlar, COVID – 19 sağlık krizi dönemiminde hissedilen korkunun fiziksel ve zihinsel olarak farklı boyutlara ayrıldığını göstermektedir. Fiziksel ve zihinsel COVID – 19 korkusunun yaşam doyumu üzerindeki etkisinin farklı sonuçlar doğurduğu tespit edilmiştir.  Fiziksel COVID – 19 korkusu yalnızlık duygusunu olumlu etkilediği görülürken zihinsel COVID – 19 korkusunun herhangi bir etkisinin olmadığı gözlemlenmiştir. Diğer taraftan türü farketmeksizin korku duygusunun, yaşam doyumu üzerinde olumsuz etkisi olduğu görülmüştür. Öte yandan, fiziksel ve zihinsel COVID – 19 korkusunun interneti iletişim amaçlı kullanılması üzerinde olumlu bir etkisi bulunurken diğer boyutlar üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığı gözlemlenmiştir. Ayrıca çalışmada basit aracılık etkileri ele alınmış, fiziksel korku ve yaşam doyumu arasında yalnızlık duygusu ve interneti satın alma için kullanmanın aracılık etkisi görülürken, zihinsel korku ile yaşam doyumu arasında herhangi bir aracılık etkisi bulunamamıştr. Son olarak, yapılan seri araılık etkisi analizlerinde sonuçlar sadece fiziksel COVID – 19 korkusu ile yaşam doyumu arsındaki ilişkide yalnızlık duygusu ve interneti bilgi edinme için kullanmanın seri aracılık etkisinin olduğunu göstermektedir. Bu tez çalışması, önceki çalışmalardan farklı olarak COVID – 19 sağlık krizi sürecinde tüketicilerin hissettikleri yaşam doyumunun korku türüne göre farklılaştığını ele alarak, yalnızlık duygusu ve interneti farklı faaliyetler için kullanımını inceleyerek literatüre katkı sunmuştur.

Abstract:
This thesis examines the effects of the fear of COVID – 19, along with feelings of loneliness and the diversity of internet usage, on life satisfaction during the COVID – 19 health crisis. To test the hypotheses generated from the literature review on the subject, an online survey method was employed, including 338 participants in the study. The collected data were analyzed using the SPSS Process Hayes Model 6 program for serial mediation effects. The results show that the fear experienced during the COVID – 19health crisis is divided into different dimensions, both physical and mental. It was found that the effects of physical and mental COVID – 19 fear on life satisfaction yielded different outcomes. While physical COVID – 19fear positively affected feelings of loneliness, no effect of mental COVID – 19 fear was observed. On the other hand, fear, regardless of its type, was found to have a negative effect on life satisfaction. Furthermore, physical and mental COVID – 19 fear had a positive effect on the use of the internet for communication purposes, but no effect was observed on other dimensions. Additionally, the study examined simple mediation effects, revealing that loneliness and the use of the internet for shopping mediated the relationship between physical fear and life satisfaction, while no mediation effect was found between mental fear and life satisfaction. Finally, the serial mediation analysis results indicated that only the relationship between physical COVID – 19 fear and life satisfaction was mediated by feelings of loneliness and the use of the internet for information gathering. This thesis contributes to the literature by addressing the differentiation of life satisfaction experienced by consumers during the COVID – 19 health crisis according to the type of fear, and by examining the use of the internet for different activities, unlike previous studies.