Türkiye'de yükseköğretimin finansmanındaki dönüşümün zamansal ve politik analizi
Temporal and political analysis of the conversion of higher education financing
Yazar: ALİ İLKER KURT
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN AKSOY
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Ekonomisi ve Planlaması Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dönüşüm = Transformation ; Eğitim ekonomisi = Education economy ; Finansal kaynaklar = Financial resources ; Finansman = Financing ; Finansman yöntemleri = Financing methods ; Liberalizm = Liberalism ; Yükseköğretim = Higher education ; Yükseköğretim politikaları = Higher education policies

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de yükseköğretimin finansmanında yeni liberal
politikalar bağlamında yaşanan değişimin/dönüşümün yükseköğretim sisteminde yarattığı
etkileri, yükseköğretimin finansmanında 1938'li yıllardan 1980'li yıllara ve 1980'li yıllardan
günümüze kaynak kullanımında nasıl bir değişim yaşandığını, üniversite harcama
miktarlarının zamansal değişiminden ve üniversite yöneticilerinin görüş ve düşüncelerinden
yola çıkılarak ortaya konmasıdır. Araştırma kapsamında görüşme yapılan üniversite
yöneticilerinin (Rektör, Rektör Yardımcısı, Dekan, Dekan Yardımcısı) Türkiye'de
yükseköğretimin finansmanı konusunda üniversiteleri/fakülteleri bağlamında yaşadıkları
deneyimler, finansman konusunda temel yaklaşımları, finansmana bağlı diğer konularla ilgili
görüş ve düşünceleri, Türkiye'de son zamanlarda finansman konusunda yaşanan değişime
ilişkin görüş ve düşünceleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda
Türkiye'de yeni liberal politikaların etkili olduğu 1980'li yılların öncesi ve sonrasında
üniversite harcamalarındaki değişim 1938-1980 ve 1981-2012 yılları arasındaki üniversite
toplam harcama miktarları karşılaştırılarak bu iki dönem arasındaki farklılıklar belirlenmeye
çalışılmıştır. Araştırmada üniversite harcamaları nicel analiz ile tarama modeli kullanılarak
betimlenmiştir. Bunun yanında 26 üniversite yöneticisi ile 2013-2014 öğretim yılında
görüşme yapılmıştır. Bu bağlamda çalışmada nicel ve nitel araştırma yaklaşımı birlikte
kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, Türkiye'de 1938-1980 yılları arasında
yükseköğretime yapılan harcama miktarındaki artışın 1980-2012 yılları arasına göre daha
fazla olduğu belirlenmiştir. 1938-1980 yılları arasında yükseköğretime yapılan toplam
harcamaların yıllık ortalama % 12,3 arttığı, buna karşılık 1980-2012 yılları arasında da bu
oranın % 6,6 olduğu göz önüne alındığında Türkiye'de 1980'li yıllardan sonra
yükseköğretime ayrılan paylarda önemli miktarlarda kısıntıya gidildiği anlaşılmaktadır.

Abstract:
The aim of this research, is to present the effects of change/conversion of higher
education financing in Turkey in context of neo liberal policies, on higher education system,
how the resource usage for higher education financing changed starting from 1938's till
1980's and from 1980's till today by taking temporal changes in university expense amounts
and opinions of university administrators into account. Under the scope of the research, the
experiences of university administrators with whom interviews were made (rector, deputy
rector, dean, deputy dean) related with higher education financing in context of their
universities/faculties, their basic approaches related with financing, their opinions related with
other subjects depending on financing and their opinions about the recent change in financing
faced in Turkey, were presented. In line with these aims, the change in university expenses
before and after 1980's when the new liberal policies were effective were determined by
comparing the total university expense amounts in 1938-1980 and 1981-2012 periods. In the
research, university expenses were determined by using scanning with qualitative analysis.
Apart from that interviews were made with 26 university students in 2013-2014 academic
year. In this context, qualitative and quantitative research approaches were used together in
the study. According to the findings obtained in the research it was determined that the
increase in expense amount for higher education between 1938 and 1980 was higher
compared to the increase between 1980 and 2012. Considering that the total expenses made
for higher education increased by 12.3% between 1938 and 1980 while this amount increased
only by 6.6% between 1980 and 2012, it is understood that important limitations were applied
related with shares spared for higher education in Turkey after 1980's.