AB direktifi ile karşılaştırmalı Türk hukukunda ürün sorumluluğu
Product liability in Turkish law in comprasion with the EU directive
Yazar: MEHMET ZAHİD YENER
Danışman: DOÇ. DR. AKIN ÜNAL
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Ürün sorumluluğu, kanunen ürün olarak nitelendirilen ve piyasaya sürülmüş bir ürünün, hatalı olması sebebiyle zarara sebebiyet vermesi halinde, meydana gelen zararın üretici ya da üretici gibi sorumlu tutulan kişilerce giderilmesini sağlayan kusursuz sorumluluktur. 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un yürürlükten kaldırılmasından sonra, Türk hukukunda ürün sorumluluğuna dair herhangi bir düzenleme mevcut değildi. 12 Mart 2020 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanan ve bir yıl sonra yürürlüğe giren 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (ÜGTDK) ile münhasıran ürün sorumluluğu düzenlenmiştir. Bu bağlamda çalışmada, ürün sorumluluğu, tarihi gelişimi içerisinde ele alınmıştır. Ayrıca 7223 sayılı Kanun'da yer alan düzenlemelerin daha iyi anlaşılması adına Türk hukukundaki düzenlemelerin yanında karşılaştırmalı hukukta yer alan düzenlemeler incelenmiştir. Bu kapsamda karşılaştırmalı hukukta yer alan farklılık ve benzerliklere değinilmiştir. Ayrıca, konu hakkında verilen yargı kararları da değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, ürün sorumluluğunun hukuki niteliğini ortaya koyarak eksiklerin tespit edilmesi ve buna uygun çözüm önerilerinin getirilmesidir.
Ürün sorumluluğunun münhasır bir kanunla düzenlenmesi, Türk hukuku bakımından pozitif bir gelişmedir. Ancak mevcut düzenleme, birçok yönden eleştiriye açıktır. Özel hukuk temelli sorumluluk ile kamu hukuku temelli teknik düzenlemeler aynı kanunda düzenlenmiştir. Birbirinden farklı iki disipline ilişkin hususların aynı kanunda düzenlenmesi, kavram karmaşasına neden olabilecek niteliktedir. Bu sebeple karşılaştırmalı hukukta olduğu gibi ürün sorumluluğuna ve ürün güvenliğine ilişkin meselelerin iki özel kanunda düzenlenmesi daha isabetli olacaktır. Kanun'un Gerekçesi'nde, 85/374 sayılı AB Direktifi'nin esas alınarak düzenlendiği belirtilmiştir. Ancak Kanun sorumluluğun tanımı, ürün kavramından ne anlaşılması gerektiği, sorumluluğu ortadan kaldıran durumlar gibi birçok noktada Direktif'in ortaya koyduğu esaslardan ve konuyu ele alma şeklinden farklılık göstermektedir. Dolayısıyla ÜGTDK'da yer alan düzenlemeleri değerlendirirken, öğreti ve uygulayıcılar tarafından 85/374 sayılı AB Direktifi'nde yer alan hükümler dikkate alınarak amaca uygun bir yorum yapılmalıdır.

Abstract:
Product liability is a strict liability that ensures the compensation for damages caused by a defective product, which is legally classified as a product and released into the market, by the manufacturer or those held liable as if they were the manufacturer. After the repeal of the Law on the Protection of Consumers No. 4077, there was no regulation regarding product liability in Turkish law. However, product liability was exclusively regulated with the Law on Product Safety and Technical Regulations No. 7223 (UGTDK), which was published in the Official Gazette on March 12, 2020, and came into effect a year later. In this context, the study addresses product liability within its historical development. Furthermore, to better understand the provisions of UGTDK, regulations in comparative law alongside Turkish legal provisions were examined. Differences and similarities in comparative law were also mentioned. In addition, judicial decisions on the subject have also been evaluated. The aim of this study is to determine the deficiencies by revealing the legal nature of product liability and to propose appropriate solutions.
The regulation of product liability through an exclusive law is a positive development for Turkish law. However, the current regulation is open to criticism in many respects. Private law-based liability and public law-based technical regulations are regulated in the same law. The regulation of matters related to two different disciplines within the same law is likely to cause conceptual confusion. Therefore, as in comparative law, it would be more appropriate for product liability and product safety issues to be regulated in two separate laws. The rationale of the Law states that it was prepared based on the EU Directive No. 85/374. However, in many aspects, such as the definition of liability, the understanding of the product concept, and the situations that eliminate liability, the Law differs from the principles and approach set forth by the Directive. Therefore, while evaluating the provisions of the UGTDK, the doctrine and practitioners should take into consideration the provisions of the EU Directive No. 85/374 and make an interpretation in accordance with the purpose.