Su kayıp ve kaçaklarının tespit ve önleme malzeme özelliklerinin sıralanması: Bütünleşik B-TODIM ve TOPSIS yöntemi
Listing material properties to detect and prevent water loss and leakage: Integrated B-TODIM and TOPSIS methods
Yazar: YAĞMUR ASLAN
Danışman: PROF. DR. FULYA ALTIPARMAK
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Su, dünya üzerindeki bütün canlıların yaşam kaynağı olup, vazgeçilmez yapısına karşılık yeryüzünde sınırlı miktarda bulunmaktadır. Hızlı nüfus artışı, kentleşme ve sanayileşme, tarımsal gelişim ve bilinçsiz kullanım su tüketimini arttırmakta, doğal kaynakların olumsuz kullanımından kaynaklanan iklim değişikliği ve küresel ısınma su kaynaklarının azalmasına neden olmaktadır. Katlanarak artan su talebi ve azalan kaynaklar yeryüzünde mevcut olarak var olan suyun verimli kullanımını ve bütüncül su kaynakları yönetimini elzem kılmaktadır. Su dağıtım şebekelerindeki fiziksel su kayıp ve kaçakları, kullanılabilir özellikteki suların yok olmasındaki en temel nedendir. Su kayıp ve kaçaklarının azaltılması için başlıca adımlar tespit ve önlemedir. Bu çalışmada fiziksel su kayıp ve kaçaklarını tespit ve önlemede kullanılan malzemelerin en uygun şekilde seçimine yönelik bir uygulama yapılmıştır. Malzeme seçimleri ve satın alımlarında kullanılmak üzere, malzeme özellikleri önem sıralaması elde edilmesi hedeflenmiştir. Bu nedenle, ÇKKV yöntemlerinden B-TODIM ile TOPSIS yöntemlerinin bütünleşik kullanımına dayalı yeni bir yaklaşım önerilmiştir. B-TODIM yöntemi ile malzeme özelliklerinin önem sırası elde edilmesinde kullanılacak olan kriter ağırlıkları belirlenmiş olup, elde edilen kriter ağırlıkları TOPSIS yönteminde kullanılarak malzeme özellikleri sıralanmıştır. Alternatif sıralama yapıları oluşturmak ve kıyaslama yapabilmek amacıyla önerilen yaklaşım Öklid ve Manhattan uzaklık ölçütleri bazında uygulanmış olup her bir malzeme için iki ayrı malzeme özellikleri önem sıralaması önerilmiştir. Bu tez kapsamında, malzeme özelliği önem sıralaması için literatürde ilk defa farklı uzaklık ölçütlerine dayalı bütünleşik B-TODIM ve TOPSIS yöntemi kullanılmıştır.

Abstract:
Water is the source of life for all living beings on earth, and it exists in limited quantities on earth despite its indispensable structure. Rapid population growth, urbanization and industrialization, agricultural development and unconscious use increase water consumption, and climate change and global warming caused by the negative use of natural resources cause water resources to decrease. The exponentially increasing water demand and decreasing resources make efficient use of water available on the earth and integrated water resources management essential. Physical water losses and leaks in water distribution networks are the main reason for the destruction of usable water. The main steps to reduce water loss and leakage are detection and prevention. In this study, an application was made for the most appropriate selection of materials used to detect and prevent physical water losses and leaks. It is aimed to obtain material properties order of importance to be used in material selection and purchasing. Therefore, a new approach based on the integrated use of B-TODIM and TOPSIS methods, one of the MCDM methods, has been proposed. The criterion weights to be used in obtaining the order of importance of the material properties were determined with the B-TODIM method, and the material properties were listed by using the obtained criterion weights in the TOPSIS method. In order to create alternative sorting structures and to make comparisons, the proposed approach was applied on the basis of Euclidean and Manhattan distance criteria, and two different material properties order of importance was proposed for each material. Within the scope of this thesis, for the first time in the literature, integrated B-TODIM and TOPSIS methods based on different distance criteria were used for material property importance ordering.