Optimal para sahası teorisi açısından Avrupa Para Birliği`nin değerlendirilmesi
Evaluation of European Monetary Union according to the theory of optimal currency area
Yazar: MEZAHİR ABDULLAHEV
Danışman: DOÇ. DR. YÜKSEL BİRİNCİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Para Birliği = European Monetary Union ; Avrupa para sistemi = European monetary system ; Fayda-maliyet analizi = Cost-benefit analysis ; Optimum para alanı = Optimal currency area ; Parasal birlik = Monetary Union

Özet:
öz On bir Avrupa ülkesi biraraya gelerek 1.1.1999 tarihinden itibaren para birliğine geçmiş ve ortak para Euro'yu kullanmaya başlamıştır. Daha sonra gerekli şartlan yerine getiren Yunanistan da anılan ülkelerin arasına katılmıştır. Bu gelişme ile Avrupa ve Dünya ekonomisinde yeni bir dönem başlamıştır. Bu süreçte birlik ülkelerinin başarıya ulaşabilmeleri için, oluşturdukları para sahasının optimal olması gerekmektedir. Para sahasının optimal olması; birlik dahilinde ortaya çıkması muhtemel asimetrik şokların olumsuz etkilerinin birlik üyesi ülkelerin sahip olduğu mikro ve makro ekonomik özelliklerle giderilebilmesi veya en aza indirilebilmesi anlamına gelmektedir. Üç bölümden oluşan bu çalışmada Avrupa Para Birliği 'nin (APB) optimal para sahası olup olmadığı analiz edilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde, teorik çerçeve; Para Birliği, Optimal Para Sahası Teorisi ve para birliğinin fayda-maliyet analizi ortaya konmuştur. İkinci bölümde, APB'nin tarihsel süreçte gelişimi incelenmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise, ilk bölümde ele alınan Optimal Para Sahası'nın (OPS) kriterleri açısından APB değerlendirilmiştir. Bundan başka anılan bölümde ABP'nin fayda-maliyet analizi de yapılmıştır. OPS kriterlerinin en başta geleni ve en önemlisi olan işgücü faktörü hareketliliği açısından APB değerlendirildiği zaman Söz konusu birliğin optimal bir para sahası olmadığı görülmektedir. Dışa açıklık derecesi kriteri açısından değerlendirildiğinde ise Birliğin OPS özelliğini taşıdığı öğrenilmiştir. Diğer kriterler açısından değerlendirme yapıldığında ise APB ülkelerinin ürün çeşitliliğine sahip olduğu, enflasyon oranlan arasında yakınlık söz konusu olduğu, sermaye piyasalarında bütünleşme sağlandığı görülmektedir. Fakat, söz konusu ülkelerin ekserisinde ürünlerinin bazılarının toplam ihracat içerisinde önemli paya sahip olmalarından, işsizlik-enflasyon tercihlerindeki farklılıktan, sermaye piyasasında tam bütünleşmesinin zamanla sağlanacağından dolayı belirtilen kriterler açısından APB tam anlamıyla bir optimal para sahası sayılmamaktadır. APB'nde sağlanan fayda ve katlanılan maliyetlerin bazıları parasal olarak ifade edilse de bazıları ifade edilememektedir. Bu belirsizlikten dolayı da söz konusu birlik hakkında kesin "faydalı" veya "faydasız" şeklinde bir hüküm vermek mümkün olmamaktadır. m

Abstract:
ABSTRACT Eleven European countries by coming together from the beginning of 01.01.1999, started to use common currency Euro. Greece completed the criteria and joined these countries. With this progress a new period started in European and World economy. In order to attain the success union countries have to make currency area optimal. Optimality of currency area in the process of recovering or reducing to the lowest level of the negative affects of the probable assymetrical damages by nacro and micro economical properties that appears inside the union countries. In the three parted study, being or not being of optmal currency area European Currency Union has "been discussed. In first part of study, currency Union, Optimal Currency area Theory and benefit-cost analyse of currency union have been discussed. In this second part historical process of ECU have been investigated. İn third and last part, ECU have been evaluated by the optimal currency area aspect which has been researched in the first part. Additionally in this part benefit-cost analyse of ECU have been made. By evaluating the production factor movement which is the main and important criteria of OCA, it is clear that ECU has not got any optimal currency area. By evaluating from that external degree it is seen that this union carry some properties of OCA. By evaluating from the aspect of other criterias it is seen that ECU countries has product differentiations, there is relation between the inflation ratios, integration in the capital market are made.However, because of the fact that export products have main part in the agrigate export in these countries, there are differentions in the unemployment -inflation preferences and the certain integration in the capital market will be made ECU is not exactly the optimal currency area. Despite the fact that some of the benefits and costs which made in ECU, are indicated by currency, some of them are not emphasized. Because of the uncertaint it is impossible to make targetable decision about the issued union like "beneficial" or "unbeneficial". IV