Tütün kullanım bozukluğu açısından sigara bağımlılığı tedavisinde hipnoterapinin etkisi
The impact of hypnotherapy in smoking addiction treatment in terms of tobacco use disorders
Yazar: MEHMET BAŞKAK
Danışman: PROF. DR. SEFA SAYGILI
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Hipnoterapi = Hypnotherapy ; Nikotin = Nicotine ; Sigara = Cigarette ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; Stresle başetme = Coping with stress ; Tütün kullanımı bozuklukları = Tobacco use disorder ; Öfke kontrolü = Anger control ; Ölçekler = Scales

Özet:
Madde bağımlılığı ve ilişkili sağlık problemleri bütün dünyada her gün
artarak devam etmektedir. Sigara bağımlılığı madde bağımlılığı açısından diğerlerine
göre daha fazla sayıda insanı etkilemektedir. Her ne kadar günümüzde pek çok tedavi
yöntemi uygulansa da bağımlılığın kesin tedavisi bulunmamaktadır.
Bu tez çalışması, günümüzde bu konuda etkili tedavi yöntemlerinden biri
olarak bilinen hipnoterapi yönteminin sigara bağımlılığına etkilerini incelemek için
gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda her biri 32 bireyden oluşan üç farklı grup ve
toplam 96 sigara kullanan ve en az bir kez bırakmayı denemiş bireylerden veri
toplanmıştır. Üç gruptan birisi deney grubu ve diğer ikisi ise kontrol grubu olarak
tasarlanmıştır. Araştırmaya katılan bireyler online GoogleDoc ile katılmak
istediklerini belirterek veri toplama araçlarına gönüllü olarak cevap vermişlerdir. Bu
şekilde oluşturulan evrenden rasgele seçilen bireyler araştırmadaki üç gruptan birinde
yer almışlardır.
Araştırma modeli olarak nicel araştırma yöntemlerinden tam deneysel yöntem
kullanılmıştır. Veriler sosyodemografik veri formu, Stresle Baş Etme Ölçeği,
Fargestrom Bağımlılık Ölçeği, Aşerme Yaşantı Ölçeği, Sürekli Öfke, Öfke İfade
Tarzları Ölçeği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veri toplama ölçekleri deney grubuna uygulanan tedaviler öncesinde ve tedavi bitiminde ön-test ve son-test olmak
üzere uygulanmıştır. İzlem süresi altı aydır.
Katılımcılardan toplanan veriler istatistiksel analize tabii tutularak ortaya
atılan hipotezler test edilmiş ve uygulanan tedavi yöntemlerinin etkinliği
belirlenmiştir.
Sırasıyla ortalama, standart sapma ve ranj gibi betimsel analiz testleri, ön-test
ve son-test olarak elde edilen verileri incelemek için ANCOVA (Analysis of
Covariance) testi veri analizi amacıyla uygulanmıştır.
Elde edilen sonuçlar hipnoterapinin sigara veya nikotin bağımlılığı
tedavisinde kullanılabilecek etkili yöntemlerden birisi olduğu iddiasını
desteklemiştir. Buna ilaveten sürekli öfke, öfke ifade tarzları ile aşerme seviyeleri ile
ilgili benzer şekilde hipnoterapinin faydalı olduğu belirlenmiştir. Öte yandan stres ve
stresle baş etme ile ilgili olarak hipnoterapinin çok fazla etkisi olmadığı görülmüştür.
Anahtar kelimeler: Sigara bağımlılığı, hipnoterapi, psikoeğitim, tam
deneysel desen, stresle baş etme, öfke kontrolü, hipnoz

Abstract:
Substance abuse and corresponding health problems continue to increase
across the world every day. Smoking addiction affects many people than others in
terms of substance addiction. Although many treatment methods are currently
applied, there is no definitive treatment for addiction.
This thesis study has been carried out to investigate the impacts of
hypnotherapy on cigarette addicts, which is one of the most effective treatment
methods today. In this context, data were collected from three different groups of 96
smokers, 32 individuals each, who tried to quit smoking at least once in the past. One
of the three groups was determined as the experimental group and the other two as
the control group. The individuals participating in the study responded voluntarily to
the items in the data collection tools by stating that they want to participate with
GoogleDoc online. Individuals randomly selected from the universe created in this
way were included in one of three groups in the study. The follow-up period is six
months.
The true experimental method, one of the qualitative research methods, was
used as the research model. The data were carried out using sociodemographic data
form, Stress Coping Scale, Fargestrom Dependency Scale, Substance Craving Scale,
The State Trait Anger Scale. Data collection scales were applied as pre-test and posttest before and after the treatments applied to the experimental group. The data collected from the participants were subjected to statistical analysis and the
hypotheses put forward were tested and the effectiveness of the treatment methods
applied was determined. ANCOVA (Analysis of Covariance) were applied for data
analysis.
The results obtained also supported the claim that hypnotherapy has been one
of the effective methods used in smoking or nicotine addiction. In addition, it was
determined that hypnotherapy is beneficial for trait anger, anger expression styles
and craving levels. On the other hand, it was observed that hypnotherapy does not
have much effect on stress levels and talking about stress.