Dönüştürücü liderliğin rekabet avantajına etkisinde örgütsel öğrenmenin aracılık rolü
The mediating role of organizational learning on the effect of transformational leadership on competitive advantage
Yazar: SEYİT EROĞLU
Danışman: PROF. DR. YONCA DENİZ GÜROL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Rekabetçi avantaj = Competitive advantage ; Çevresel türbülans = Environmental turbulence ; Örgütsel öğrenme =   ; Öğrenen organizasyonlar = Learning organizations

Özet:
Günümüzde küreselleşmenin de etkisiyle her geçen gün artan rekabet neticesinde işletmeler hayatta kalma mücadelesi vermektedir. Rekabet avantajı elde edenler kazanımlarını daha da arttırırken rekabet avantajı elde edemeyenler ise kısa sürede pazardaki yerlerini kaybetme tehlikesi ile karşı karşıya kalmaktadır. İşletmeler zorlu rekabet şartlarına karşı dönüşümün zorunluluk olduğunu algıladıkça bulundukları durumdan çıkmanın yolunu dönüştürücü liderde bulmaya çalışmaktadır. İşletme istediği rekabet avantajı yönüne doğru ilerlerken dönüştürücü liderin dönüşüm yolunda önemli araçlarından bir tanesi örgütsel öğrenmedir. Kümülatif olarak artan bilgi yoğunluğu teknolojinin değişim hızını arttırmakta olup sadece öğrenen organizasyonlar bu duruma uyum sağlayabilmektedir. Öğrenmenin temel unsurunun insan kaynağı olması sebebiyle dönüştürücü liderin örgütsel öğrenmeye etkisinde yüksek performanslı insan kaynakları uygulamalarının düzenleyici rolü araştırılmak istenmiştir. Benzer rol, pazar ve teknolojideki ani değişimlerin rekabet avantajına doğru giderken işletmeleri istedikleri doğrultudan farklı bir yöne savurabileceğinden hareketle örgütsel öğrenmenin rekabet avantajına etkisinde çevresel türbülans için de incelenmiştir. Türkiye'deki farklı sektörlerden ve bölgelerden 319 firmadan 388 yönetici ve çalışandan anket yoluyla veriler toplanmış olup hipotezler Yapısal Eşitlik Modeli ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda; a) dönüştürücü liderliğin örgütsel öğrenmenin alt boyutlarından idari bağlılık, sistem perspektifi ile açıklık ve deneyimleme üzerinde pozitif ve anlamlı etkisi; b) yüksek performanslı insan kaynakları uygulamalarından şirket için kariyer yolu ve teşvik ödüllendirmesinin dönüştürücü liderliğin örgütsel öğrenmenin alt boyutlarından idari bağlılık üzerinde düzenleyici etkisi; c) örgütsel öğrenmenin alt boyutlarından sistem perspektifi ile açıklık ve deneyimlemenin rekabet avantajı üzerinde pozitif ve anlamlı etkisi; d) çevresel türbülansın örgütsel öğrenmenin rekabet avantajına etkisinde düzenleyici rolü olmadığı; e) dönüştürücü liderliğin rekabet avantajına etkisinde örgütsel öğrenmenin alt boyutlarından sistem perspektifi ile açıklık ve deneyimlemenin tam aracılık rolü tespit edilmiştir.

Abstract:
Nowadays businesses are struggling to survive as a result of increasing competition along with the effect of globalization. While those who achieve competitive advantage increase their gains, those who are unable to attain competitive advantage face the danger of losing their place in the market in a short period of time. As businesses perceive that transformation is a necessity against challenging competitive conditions, they try to find the way out of the situation they are in with a transformational leader. While the business is moving towards the direction of competitive advantage, one of the important tools of the transformational leader on the path of transformation is organizational learning. The cumulatively increasing information density increases the rate of change of technology; however, only, learning organizations adapt to this situation. Since one of the fundamental elements of learning is human resources, it is desired to investigate the moderator role of high-performance human resources practices in the effect of transformational leadership on organizational learning. A similar role is also examined for environmental turbulence in the effect of organizational learning on competitive advantage, as sudden changes in the market and technology can throw businesses in a different direction. Data were collected from 388 managers and employees of 319 companies among different sectors and regions in Turkey, and the hypotheses were analyzed with the Structural Equation Model. As a result of the research; a) the positive and significant effect of transformational leadership on managerial commitment, systems perspective, and openness and experimentation which are sub-dimensions of organizational learning; b) the moderator effect of internal mobility and incentive rewards, which are sub-dimensions of high-performance human resources practices, on the effect of transformational leadership on managerial commitment which is sub-dimension of organizational learning; c) the positive and significant effect of systems perspective along with openness and experimentation from the sub-dimensions of organizational learning on competitive advantage; d) environmental turbulence does not have a moderating role on the effect of organizational learning on competitive advantage; e) the full mediating role of systems perspective along with openness and experimentation, which are sub-dimensions of organizational learning, on the effect of transformational leadership on competitive advantage have been determined.