Herediter trombofilinin arteriyel tromboz üzerine etkisi
The effect of hereditary thrombophilia on arterial thrombosis
Yazar: TANSU BÜYÜKGÜL
Danışman: PROF. DR. SEMA AKINCI ; DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAY YILMAZ ÇAKMAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Hematoloji = Hematology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Kalıtsal trombofili taraması venöz trombozlarda önerilmekte olup
arteriyel tromboz ile nedensellik durumu konusunda çelişkili bilgiler mevcuttur.
Çalışmada bu çelişkili sonuçlar ve önerilere netlik kazandırmak üzere, arteriyel
tromboz ile kalıtsal trombofili testleri arasında ilişki olup olmadığının saptanması ve
kalıtsal trombofili paneli çalışılan hastaların test sonuçlarına göre tedavi planının
değişip değişmediğinin tespiti, arteriyel tromboz durumunda trombofili testlerinin
klinik yarar ve ekonomik maliyetler açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, müdahalesiz, retrospektif bir kohort
çalışması olan araştırmamızda 12/02/2019 ve 01/07/2022 tarihleri arasında çeşitli
klinikler tarafından kalıtsal trombofili testleri istenilmiş 4781 hasta taranmıştır. 18 yaş
üzeri bilinen tromboza yatkınlık oluşturacak hastalık öyküsü olmayan, romatolojik
hastalığı olmayan, antifosfolipit antikorları negatif arteriyel trombozu olan 200 hasta
çalışmaya dahil edildi. Kontrol grubu olarak arteriyel ve venöz trombozu olmayan
trombofili genetik testi istenmiş 50 hasta dahil edildi. Hastaların demografik verileri,
laboratuar ve trombofili panel test sonuçları kaydedildi.
Bulgular: Çalışmamızda faktör V Leiden homozigot mutasyonu arteriyel
trombozlu hasta grubunda ve kontrol grupta saptanmadı. Faktör V leiden heterozigot
mutasyonu sıklığı arteriyel trombozlu hastalarda %12,5, kontrol grupta %4 idi.
Protrombin gen homozigot mutasyonu arteriyel trombozlu hastalarda %0,5 olarak
saptanırken kontrol grubunda saptanmadı. Protrombin gen heterozigot mutasyonu
arteriyel tromboz hastalarında %9, kontrol grubunda %6 sıklığında saptandı. Faktör
XIII gen mutasyonu için trombozlu hastaların %25'i heterozigot ve %3'ü homozigot;
kontrol grubunun ise %26'sı heterozigot ve %2'si homozigot, MTHFR 677 gen
mutasyonu için hastaların %37'si heterozigot ve %9,5'i homozigot; kontrol grubunun
ise %44'ü heterozigot ve %8'ü homozigot olarak, MTHFR 1298 gen mutasyonu için
hastaların %41,5'i heterozigot ve %15'i homozigot; kontrol grubunun %60'ı
heterozigot ve %8'i homozigot, PAI-1 gen mutasyonu için hastaların %49'u 4G/5G,
%27,5'i 4G/4G kontrol grubunun ise % 50'si 4G/5G , %27,2'si 4G/4G olarak
değerlendirildi. Arteriyel trombozlu hasta grubu ile kontrol grubu karşılaştırıldığında faktör V Leiden, protrombin, Faktör XIII, MTHFR 677, MTHFR 1298, PAI-1 gen
mutasyonu açısından tromboz riskinde fark saptanmadı (sırasıyla p=0,084, p=0,82,
p=1, p=0,65, p=0,064, p=1). Çalışmamızda kontrol grubuyla karşılaştırıldığında
arteriyel trombozda trombofilik gen testlerinin tespitinde tromboz riskinin artışında
anlamlı fark saptanmadı.
Sonuç: Kalıtsal trombofili tetkikleri pahalı tetkikler olup bu testlerin
endikasyon dışı istenilmesi maliyeti arttırır ve zaman kaybına yol açar. Çalışmamızda
arteriyel trombozlu hastalarda trombofili gen panel taraması gerekli görülmemekte
olup kalıtsal trombofili paneli içerisinde yer alan faktör V Leiden, protrombin, Faktör
XIII, MTHFR 677, MTHFR 1298, PAI-1 gen mutasyonlarının arteriyel tromboz
riskinde artışa yol açmadığı görülmüştür. Kalıtsal trombofili testinin güncel
kılavuzların önerisi ile arteriyel trombozlu hastalarda istenilmesi önerilmemektedir.

Anahtar Kelimeler: Kalıtsal trombofili, arteriyel tromboz, test, endikasyon.

Abstract:
Aim: The hereditary thrombophilia screening is recommended for venous
thrombosis, but there is conflicting information on causality with arterial thrombosis.
In this study, in order to clarify these conflicting results and recommendations, we
aimed to determine whether there is a relationship between arterial thrombosis and
hereditary thrombophilia tests, to determine whether the treatment plan of patients with
hereditary thrombophilia panel changes according to the test results, and to evaluate
thrombophilia tests in arterial thrombosis in terms of clinical benefit and economic
costs.
Materials and methods: In our single-center, non-intervention, retrospective
cohort study, 4781 patients who were asked for hereditary thrombophilia tests by
various clinics between 12/02/2019 and 01/07/2022 were screened. A total of 200
patients over 18 years of age with no known history of disease predisposing to
thrombosis, no rheumatologic disease, negative antiphospholipid antibodies and
arterial thrombosis were included in the study. As a control group, 50 patients without
arterial and venous thrombosis who were asked for thrombophilia genetic testing were
included. Demographic data, laboratory and thrombophilia panel test results were
recorded.
Results: In our study, factor V Leiden homozygous mutation was not detected
in patients with arterial thrombosis or in the control group. The frequency of factor V
leiden heterozygous mutation was 12.5% in patients with arterial thrombosis and 4%
in the control group. Prothrombin gene homozygous mutation was found in 0.5% of
patients with arterial thrombosis but not in the control group. Prothrombin gene
heterozygous mutation was found with a frequency of 9% in arterial thrombosis
patients and 6% in the control group. For Factor XIII gene mutation, 25% of patients
with thrombosis were heterozygous and 3% homozygous; 26% of the control group
were heterozygous and 2% homozygous, for MTHFR 677 gene mutation, 37% of
patients were heterozygous and 9.5% homozygous; 44% of the patients were
heterozygous and 8% homozygous, for MTHFR 1298 gene mutation, 41.5% of the
patients were heterozygous and 15% homozygous, while 60% of the control group were heterozygous and 8% homozygous, for PAI-1 gene mutation, 49% of the patients
were 4G/5G, 27.5% 4G/4G, while 50% 4G/5G and 27.2% 4G/4G in the control group.
There was no difference in the risk of thrombosis in terms of factor V Leiden,
prothrombin, Factor XIII, MTHFR 677, MTHFR 1298, PAI-1 gene mutation when the
patient group with arterial thrombosis was compared with the control group (p=0,084,
p=0,82, p=1, p=0,65, p=0,064, p=1). In our study, there was no significant difference
in the increased risk of thrombosis in the detection of thrombophilic gene tests in
arterial thrombosis compared to the control group.
Conclusıon: Inherited thrombophilia tests are expensive tests and ordering
these tests off-label increases the cost and wastes time. In our study, thrombophilia
gene panel screening was not considered necessary in patients with arterial thrombosis,
and factor V Leiden, prothrombin, Factor XIII, MTHFR 677, MTHFR 1298, PAI-1
gene mutations in the inherited thrombophilia panel did not change the treatment and
follow-up. Inherited thrombophilia testing is not recommended in patients with arterial
thrombosis as recommended by current guidelines.

Key words: Hereditary thrombophilia, Arterial thrombosis, Test, Indication