Ülkelerin entelektüel sermayelerinin ölçülmesine ilişkin yaklaşımlar ve Türkiye üzerine model çalışması
Methods for measuring national intellectual capital and a model proposal for Turkey
Yazar: YUSUF KAYA
Danışman: PROF. DR. AHMET İNCEKARA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: BRICS = BRICS ; Bilgi ekonomisi = Knowledge economy ; Değerleme = Valuation ; Entelektüel sermaye = Intellectual capital ; Türkiye = Turkey

Özet:
En basit tanımıyla herhangi bir organizasyonun maddi bir varlığa sahip olmayan tüm kaynakları olarak ifade edilen entelektüel sermaye; bilginin bir üretim faktörü olarak kabul edildiği günümüz bilgi ekonomisinde, şirketler açısından en önemli rekabet silahlarından biri haline gelmiştir. Yüksek bir entelektüel sermaye seviyesine sahip olmak sadece şirketler açısından değil, ülkeler açısından da hayati öneme sahip bir meseledir. Entelektüel sermaye seviyesi yüksek olan ülkelerin, çok kıt doğal kaynaklara sahip olsalar bile çok yüksek milli gelir seviyesine ulaşabildikleri ve vatandaşlarına daha yüksek bir hayat kalitesi sundukları gözlemlenmektedir.Entelektüel sermaye, Türkiye'nin ekonomik ve sosyal gelişimi açısından hayati bir konu olup, bu konuda strateji ve politikalar geliştirilmesine ihtiyaç vardır. Başarılı bir entelektüel sermaye stratejisinin geliştirilebilmesi için entelektüel sermayenin sağlıklı bir şekilde ölçülebilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, öncelikle konunun tarihsel gelişimine de uygun olarak şirketler seviyesinde entelektüel sermayenin ölçümü için geliştirilen modeller incelenmiştir. Daha sonra ülke seviyesinde ölçüm için geliştirilen modeller açıklanmıştır. Ardından, incelenen ölçüm yöntemlerini çıkış noktası almakla birlikte, çeşitli yönlerden geliştiren geniş kapsamlı bir ölçüm modeli tasarlanmıştır.Ülke ölçüm modellerinde, ölçüm çalışmasına dâhil edilecek ülkeler kritik bir husus olduğundan, Türkiye'nin ekonomik gelişim seviyesine yakın ülkeler seçilmiştir. Bu kapsamda, BRICS, MIST ve CIVETS kısaltmalarıyla sınıflandırılan, Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin, Güney Afrika, Meksika, Güney Kore, Kolombiya, Endonezya, Vietnam ve Mısır modele dâhil edilmiştir. Bu ülkelere ilişkin olarak 2008 ve 2011 verileri modelde değerlendirmeye alınmıştır.Ortaya çıkan sonuçlara göre, Türkiye, hem 2008 hem de 2011 yılında Güney Kore'nin ardından en yüksek Entelektüel Sermaye Endeksi değerlerine sahip olan ülkedir. Türkiye'nin puanları, Brezilya, Çin, Güney Afrika, Meksika ve Rusya ile yakın seviyelerde olup, entelektüel sermaye açısından Türkiye'nin BRICS ülkeleri kapsamında değerlendirilmesinin anlamlı olacağı görülmektedir.

Abstract:
Intellectual capital, defined in the simplest terms as the sum of all intangible resources of an organization, has become one of the most important means of competition for companies in today?s knowledge economy, where information is seen as a factor of production. Achieving a high level of intellectual capital is a vital issue not only for companies but also for countries. It is observed that countries with high levels of intellectual capital can achieve very high levels of national income, despite very limited natural resources, and provide a better quality of life to their citizens.Intellectual capital is a vital issue for economic and social development of Turkey, and there is a need to develop strategies and policies in this field. Developing a successful intellectual capital strategy requires accurate measurement of intellectual capital. In this study, models developed for measurement of intellectual capital at the company level are reviewed firstly, in line with the historical development of the topic. Later, models developed for measurement on the country level are visited. Subsequently, a comprehensive measurement model is designed, based on the measurement models reviewed but refining them in certain aspects.Since selection of countries is a critical issue in country level measurement models, countries with development levels close to Turkey are selected. In this regard, Brazil, Russia, India, China, South Africa, Mexico, South Korea, Colombia, Indonesia, Vietnam and Egypt, which are classified under such acronyms as BRICS, MIST and CIVETS, are included in the model. Data for the years 2008 and 2011 of the mentioned countries are included in the model.The results of the analyses suggest that, Turkey is the country with highest Intellectual Capital Index scores behind South Korea in both 2008 and 2011. Turkey?s scores are close to those of Brazil, China, South Africa, Mexico and Russia; therefore it would be meaningful to evaluate Turkey under the BRICS countries in terms of intellectual capital.Also, it was found that while Turkey had a relatively high Intellectual Capital Index score, its performance in components of the intellectual capital varies considerably, as performance in some areas is quite poor or needs improvement. Detailed analyses and proposals on these items are provided in the study.