Koah ve astımlı hastalarda inhaler ve nebül formundaki beta-2 agonistlerin yan etkilerinin karşılaştırılması
Comparison of the side effects of beta-2 agonists in inhaler and nebulizer forms in patients with copd and asthma
Yazar: ESRA BETÜL AKKOÇ TAMER
Danışman: PROF. DR. HATİCE CANAN HASANOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Giriş: Beta-2 agonistler, astım ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) tedavisinde kullanılan en önemli ajanlardandır. İnhalasyon yoluyla ölçülü doz inhaler (ÖDİ), kuru toz inhaler (KTİ) veya nebülizatör ile uygulanırlar. İnhaler cihazlarla uygulanırken mikrogram (mcg) cinsinden beta-2 agonist ilaç verilirken, nebülizatör cihazlarla uygulanırken miligram (mg) cinsinden verilir. Orofaringeal birikimler ve kayıplar da göz önünde bulundurulduğunda nebülizatör ile en az 10-20 kat fazla ilaç inhalasyonu sağlanmış olur. Beta-2 agonistlerin, serum potasyumunu düşürücü yan etkisi dışında, başlıca kas iskelet sistemi, metabolik, kardiyak, gastrointestinal sistem üzerinde olmak üzere pek çok yan etkisi bulunur. Bu konuda erişkinlerde karşılaştırmalı bir çalışma görülmemiştir. Çalışmamız beta-2 agonistlerin nebül ve inhaler kullanımları arasındaki yan etki oluşum farklarını araştırmak için planlanmıştır.
Materyal ve Metod: Bu çalışmaya Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Göğüs Hastalıkları servisinde ve yoğun bakım ünitesinde yatan veya ayaktan polikliniğe başvuran astım ve KOAH tanılı hastalar dahil edildi. Çalışma retrospektif ve kesitsel niteliktedir.  Kriterleri sağlayan ve en az 5 gün beta-2 agonist nebül tedavisi alan 100 hasta nebül grubu, en az 3 ay inhaler cihazı kullanmış olan 100 hasta inhaler grubu olmak üzere toplam 200 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların yaş, cinsiyet, sigara öyküsü, kronik hastalıkları, kullandığı ilaçlar gibi verileri kaydedildi. Her iki gruptaki hastalar beta-2 agonistlerin yan etkileri açısından sorgulandı. Sistemden serum potasyum (K) düzeyi not edildi ve hipokalemi açısından fark olup olmadığına bakıldı.  
Bulgular: Olguların 113'ü (% 56.5) astım, 87'si (% 43.5) KOAH hastası idi. Erkek sayısı 93 (% 46.5), kadın sayısı 107 (% 53.5) idi. Hastaların yaş ortalaması 57.30 ∓ 13.08, minimum yaş 18, maksimum yaş 90, medyan yaş 59'du. Hastaların 41'inin (% 20.5) astım ya da KOAH harici hiçbir ek hastalığı yoktu. Sonuçlara göre beta-2 agonistlerin tremor, konstipasyon, ağız kuruluğu yan etkisi nebül grubunda inhaler gruba göre anlamlı yüksekti (sırasıyla p=0.045, p=0.003, p=0.000). Beta-2 agonistlerin hipokalemi yapıcı etkisi nebül grubunda inhaler gruba göre anlamlı yüksek bulundu (p=0.029). Ancak inhaler ve nebül gruplarının K ortalama değerleri arasındaki farklılık anlamlı bulunmadı (p=0.834). İnhaler grubu kendi içinde 3 ay- ≤ 2 yıl, 2 yıl-≤ 10 yıl, >10 yıl olarak, nebül grubu kendi içinde 5-≤ 10 gün, 10- ≤ 20 gün, >20 gün olarak süreye göre gruplandırıldığında K düzeyinde grupların kendi içinde sürelere göre anlamlı bir fark saptanmadı. İnhaler grubu kendi içinde 3 ay-≤ 2 yıl, >2 yıl, nebül grubu kendi içinde 5-≤ 10 gün, >10 gün olarak gruplandırıldığında da potasyum düzeyleri arasında anlamlı fark yoktu. Anksiyete görülmesi ile nebül kullanma süreleri arasındaki fark anlamlıydı (p=0.039). Nebül 5-≤10 gün kullananlarda anksiyete görülme sıklığı %3.8, 10-≤ 20 gün kullananlarda %17.9, >20 gün kullananlarda %20.0 olarak tespit edildi. İnhaler grubu 3 ay-≤ 2 yıl, 2 yıl-≤ 10 yıl, >10 yıl olarak süreye göre gruplandırıldığında uykusuzluk ile inhaler kullanma süreleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edildi (p=0.046). Uykusuzluk problemini en az yaşayanlar İnhaler tedaviyi 2 -≤ 10 yıl kullananlardı. 
Sonuç: Nebülizatör kullanan olgularda beta-2 agonistlerin tremor, konstipasyon, ağız kuruluğu yan etkileri ve hipokalemi; inhaler kullanan olgulara göre daha fazla saptandığı için uzun süreli beta-2 agonistlerle tedavide nebülizatör kullanımı açısından dikkatli olmak gerekir. Gereksiz ve uzun süreli nebülizatör kullanımından kaçınılmalı, mümkünse ÖDİ veya KTİ cihazlar tercih edilmelidir. Eğer nebülizatör kullanımı gerekliyse beta-2 agonistlerin yan etkileri mutlaka göz önünde bulundurulmalı ve yakın potasyum takibi yapılmalıdır.

Abstract:
Introduction: Beta-2 agonists are among the most important agents used in the treatment of asthma and chronic obstructive pulmonary disease (COPD). They are administered via inhalation using a metered-dose inhaler (MDI), dry powder inhaler (DPI), or nebulizer. When administered with inhaler devices, beta-2 agonist medications are given in micrograms (mcg), whereas with nebulizer devices, they are given in milligrams (mg). Considering oropharyngeal deposits and losses, nebulizers provide at least 10-20 times greater drug inhalation. Beta-2 agonists, in addition to their potassium-lowering effect on serum, have numerous side effects primarily affecting the musculoskeletal system, metabolic processes, cardiac function, and the gastrointestinal system. No comparative study has been observed in adults on this subject. Our study is designed to compare the side effects of beta-2 agonists between nebulized and inhaled forms. 
Materials and Methods: This study included patients diagnosed with asthma and COPD who were either hospitalized in the Pulmonary Diseases Department and Intensive Care Unit or outpatients at Ankara Bilkent City Hospital. The study is retrospective and cross-sectional. A total of 200 patients were included in the study, with 100 patients in the nebulizer group who received beta-2 agonist with nebulizer for at least 5 days and 100 patients in the inhaler group who had used an inhaler device for at least 3 months. Data of the patients such as age, gender, smoking history, chronic diseases, and medications used were recorded. Patients in both groups were queried regarding the side effects of beta-2 agonists. Serum potassium (K) levels were noted from the system, and comparisons were made to investigate differences in terms of hypokalemia occurrence.  
Findings: The cases with asthma were 113 (56.5%), the cases with COPD were 87 (43.5%) and 93 (46.5%) were men while 107 (53.5%) were women. The mean age of the patients was 57.30 ± 13.08 years, with a minimum age of 18 and a maximum age of 90. The median age was 59 years. Forty-one patients (20.5%) had no comorbidities other than asthma or COPD. According to the results, the side effects of beta-2 agonists, such as tremor, constipation, and dry mouth, were significantly higher in the nebulizer group compared to the inhaler group (p=0.045, p=0.003, and p=0.000, respectively). The hypokalemic effect of beta-2 agonists was found to be significantly higher in the nebulizer group compared to the inhaler group (p=0.029). However, the difference in mean potassium values between the inhaler and nebulizer groups was not statistically significant (p=0.834). When the inhaler group was categorized based on duration as 3 months to ≤2 years, 2 to ≤10 years, and >10 years, and the nebulizer group as 5 to ≤10 days, 10 to ≤20 days, and >20 days, no significant difference in potassium levels was found within the subgroups based on these durations. When the inhaler group was categorized as 3 months to ≤2 years and >2 years, and the nebulizer group as 5 to ≤10 days and >10 days, no significant difference in potassium levels was found between the subgroups. The difference between the durations of nebulizer use and the occurrence of anxiety was significant (p=0.039). The frequency of anxiety was found to be 3.8% in those using a nebulizer for 5 to ≤10 days, 17.9% in those using it for 10 to ≤20 days, and 20.0% in those using it for more than 20 days. When the inhaler group was categorized based on duration as 3 months to ≤2 years, 2 to ≤10 years, and >10 years, a significant relationship was found between the duration of inhaler use and the occurrence of insomnia (p=0.046). Those who used inhaler treatment for 2 to ≤10 years experienced the least amount of insomnia. 
Conclusion: Since, the higher incidence of beta-2 agonist-induced tremor, constipation, dry mouth, and hypokalemia in patients using nebulizers compared to those using inhalers, follow up is necessary when using nebulizers for long-term beta2 agonist therapy. Unnecessary use of nebulizers should be avoided, and whenever possible, MDIs (Metered Dose Inhalers) or DPIs (Dry Powder Inhalers) may be preferred. If nebulizer use is required, the side effects of beta-2 agonists must be carefully followed up, and close monitoring of potassium levels should be conducted.