Kronik böbrek hastalarında asemptomatik hiperürisemi yönetimi ve ilaç-ilaç etkileşimlerinin değerlendirilmesi
Management of asymptomatic hyperuricemia and assessment of drug-drug interactions in patients with chronic kidney diseases
Yazar: MELEK KURTARAN
Danışman: DOÇ. DR. AYGİN EKİNCİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Eczacılık Fakültesi / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı / Klinik Eczacılık Bilim Dalı
Derece: Eczacılıkta Uzmanlık, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek = Kidney ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Hiperürisemi = Hiperuricemia ; İlaç etkileşimleri = Drug interactions

Özet:
Kronik böbrek hastalığı (KBH) gözlenme sıklığı hızla artmaktadır. Bu çalışmanın amacı, KBH olan hastalarda asemptomatik hiperürisemi yönetiminin ve hastaların ilaçları arasındaki ilaç-ilaç etkileşimlerinin incelenmesidir. Ayrıca çalışma kapsamında, klinik eczacının tedavi sürecine katılımı ile KBH hastalarının progresyon riskinin belirlenmesi ve sağlıkla ilişkili yaşam kalitesinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı polikliniğinde prospektif, kesitsel (Ocak 2021 – Ekim 2021) olarak yürütülmüştür. Çalışmaya 91 hasta dahil edilmiştir. Asemptomatik hiperürisemi gözlenen hastalarda ürik asit düzeyi ortalama (± standart sapma) 9,11 (±1,41) mg/dl olduğunda ilaç tedavisine başlandığı gözlenmiştir. Tedavi için tercih edilen ilaç genellikle allopurinol olup ortalama 171,91 (± 53,3) mg/gün dozda kullanılmıştır. En sık karşılaşılan yan etki gastrointestinal şikayetler (advers etki tarifleyen hastaların %53,13'ünde) olarak saptanmıştır. Hastaların yaşam kalitesi alanlarında en düşük ortalama 55,9 (±22,34) ile bedensel alan olarak saptanmıştır. Beş yıl içerisinde böbrek yetmezliği gelişme riski hastaların %41,9'unun düşük; %18,9'unun orta; %39,2'sinin ise yüksek riskli olarak saptanmıştır. İlaç etkileşimleri Drugs.com, Lexicomp ve Stockley's Interaction Checker veri tabanları kullanılarak değerlendirildiğinde, 83 (%91,21) hastada potansiyel ilaç-ilaç etkileşimi (pİİE) saptanmıştır. Klinisyenler arasında asemptomatik hiperürisemi yönetiminde de farklı yaklaşımlar olduğu tespit edilmiştir. Genel olarak,  polifarmasi görülme sıklığı fazla olan bu hastalarda potansiyel ilaç etkileşimleri değerlendirilmeli ve multidisipliner bir yaklaşımla tedavi süreci yönetilerek hastalık progresyon riski azaltılmalı ve hastanın yaşam kalitesi artırılmalıdır.

Abstract:
The prevalance of chronic kidney disease (CKD) has been increased rapidly in the world. The aim of this study was to evaluate the management of asymptomatic hyperuricemia and drug-drug interactions in patients with CKD. In addition, within the scope of the study, it was aimed to determine the risk of progression in patients with CKD and to evaluate patients' health-related quality of life by involvement of a clinical pharmacist. The study was conducted as prospective, cross-sectional (January 2021 – October 2021) at the outpatient clinic of Hacettepe University Faculty of Medicine, Department of Internal Medicine, Department of Nephrology. Ninety-one patients were included in the study. It was observed that in patients with asymptomatic hyperuricemia, drug therapy was initiated when uric acid level was 9.11 (±1.41) mg/dl. Allopurinol was the most preferred drug for treatment and it was used at an average dose of 171.91 (±53.3) mg/day. The most common side effect was gastrointestinal disturbances (53.13% of patients describing side effects). In regards to the patients' health related  quality of life, the physical health presented the lowest mean value 55.9 (±22.34). The risk of kidney failure within five years was low in 41.9%, were moderate in 18.9% and high in 39.2% of patients. Drug interactions were evaluated by the Drugs.com, Lexicomp and Stockley's Interaction Checker and drug interactions were detected in 83 (91.21%) patients. There were differences in clinicians' attitudes towards the management of asymptomatic hyperuricemia. In general, potential drug interactions should be assessed in those patients with high incidence of polypharmacy and progression risk should be reduced and quality of life of patients should be increased by multidisciplinar disease management.