Resailü'l-Hikme'ye göre Dürzi inanç esasları
The Druze faith according to the Rasail al-Hikmah
Yazar: AYTEKİN ŞENZEYBEK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÖZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Din = Religion

Özet:
Dürzîlik XI. yy'da Fatımi İsmaililiği içerisinden neşet etmiş ezoterik bir fırkadır. Fırkanın inanç kaynağını Hamza b. Ali, İsmail et-Temimi ve Muktena Bahauddin tarafından yazılmış olan ve 111 risaleden meydana gelen Resailü'l-Hikme metinleri oluşturmaktadır. Bu metinlerde Hamza b. Ali tarafından ilkesel bazda ortaya konulan inançların İsmail et-Temimi ve özellikle Muktena Bahauddin tarafından felsefi ve ilmi temellere oturtulduğu görülmektedir.Resailü'l-Hikme metinlerinde Dürzî inançları 5 temel başlık altında ele alınmıştır:1- Tevhid: Dürzî inançlarının temelini tevhid akidesi oluşturmaktadır. Bu akideye göre Tanrı'nın lâhûti ve nâsûti olmak üzere birbirinden ayrılmaz iki yönü bulunmaktadır. Tanrı'nın lâhût olarak isimlendirilen soyut varlığı, cismani alemin yaratılmasından VI. Fatımi halifesi el-Hakim bi-Emrillah dönemine kadar yeryüzünde 72 farklı nâsûti (insani) surette tecelli etmiş ve insanları kendi varlığı hakkında bizzat kendisi bilgilendirmiştir. Bu tecellilerin son ve en mükemmeli ise el-Hakim bi-Emrillah suretinde gerçekleşmiştir. Bu yönüyle Dürzîlik el-Hakim bi-Emrillah'ın uluhiyetini iddia eden bir fırkadır.2- Hudûd: Dürzî inancında hudûd ilk yaratılan 5 ruhani varlığa verilen isimdir. Diğer bütün yaratılmışların illeti konumunda olan ruhani hudûd gerek Tanrı'nın tecelli ettiği ve gerekse gaybete girdiği dönemlerde farklı nâsûti suretlerde zuhur ederek Dürzî inançlarının insanlar arasında varlığını devam ettirmesini sağlamışlardır.3- Hisal ve Vesaya: Risale yazarlarına göre dünyadaki bütün dinlerin nüvesini Dürzî tevhid inancı oluşturur. Bu inancın üzeri Peygamberler tarafından süslü sözlerle örtülerek insanlar yalnızca ?görünmeyen bir Tanrı?ya kulluğa davet edilmiştir. el-Hakim bi-Emrillah devrinde tevhidi hakikatlerin açıkça ortaya çıkmasıyla da bu dinlerin hükümleri geçerliliklerini yitirmişlerdir. Bu düşünceden hareketle İslam Dini'nin gereklerinden olan kelime-i şahadet, namaz, oruç, zekat, hac, cihat ve velayet hükümleri de ortadan kalkmış bunların yerine tevhidi hakikatleri özetleyen 7 prensipten meydana gelen Hisal ve Vesaya ikame edilmiştir.4- Tekammüs: ?Gömlek değiştirmek? anlamına gelir. İlk yaratılışta sınırlı sayıda yaratılan ruhların kıyamete kadar, ?gömlek? olarak kabul edilen insan bedenleri arasında intikal etmesini ifade eder.5- Kıyamet: Dürzî inancında kıyamet Tanrı'nın, el-Hakim bi-Emrillah suretinde ikinci defa tecelli ederek dünyanın hükümranlığını Dürzîlere devretmesi anlamına gelir. Dolayısıyla ahiret hayatı bu dünyada gerçekleşecektir.

Abstract:
The Druze Faith began as a movement in Fatimid Ismailism and is a esoteric sect. The source of this sect is based on 111 treatises written by Hamza b. Ali, Ismail al-Tamimi and Muqtana Bahauddin called the Rasail al-Hikmah. In these texts we see that the belief that was set up by Hamza b. Ali on a principal base and then put by Ismail al-Tamimi and especially Muqtana Bahauddin on philosophical and scholarly basis.The Druze faith is formulated in the Rasail al-Hikma text under 5 main topics:1- Tawhid: The Druze faith is based on the tawhid belief. According to this belief, God has got two aspects, human and deity aspects, which can not be separated from each other. The abstract being of God, the deity aspect, has shown himself on earth as 72 different human forms from the beginning of the universe until the period of Fatimid Caliph al-Hakim bi-Amr Allah and the excellent form is in the figure of al-Hakim bi-Amr Allah. From this aspect, the Druze faith is claiming the godhood of al-Hakim.2- Hudud: In the Druze Faith it is the name of the firstly created 5 spiritual creatures. They are the cause of all the other creatures and have shown their self as human form to continue and spread the Druze faith on earth in every period whether God was obvious (exoteric, zahir) or hidden (esoteric, batin) that time.3- Hisal and Wasaya: According to the writers of the treatises the Druze faith is the essence of all the religions on earth. The Druze faith was hidden by prophets with literary words and people were invited to worship only one invisible God. After the truth was understood during the period of al-Hakim all the other religions became invalid. As a result of this thought, the religious traditions of Islam like kalima al-shahadah, salat (prayer), sawm (fasting), zakah (obligatory alms), hadj (pilgrimage to Makka), jihad and walayah are seen as abolished and 7 principles, the Hisal wa Wasaya, are substituted instead of them.4- Taqammus: Meaning `changing one?s shirt?, expresses that the spirits which were created in a limited number travel among the human bodies, `the shirts?, till the doomsday.5- Doomsday (Kiyamah): In the Druze faith, the doomsday has the meaning of al-Hakim appearing the second time on earth and giving the sovereignty of earth to the Druze. Consequently, the hereafter will be take place on this world and this earth.