Atâ b. Ebî Rabâh'ın illetli rivayetleri: İbn Ebî Hâtim'in 'İlelü'l-Hadîs'i özelinde
ʿAṭāʾ b. Abī Rabāḥ's defective hadīth on the basis of Ibn Abî Hatim's `Ilal al-Hadīth
Yazar: MUHAMMED EMİN ERGÜLER
Danışman: PROF. DR. AHMET YÜCEL
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Ata b. Ebi Rebah = Ata b. Ebi Rebah ; Hadis = Hadith ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Rivayetler = Rumours ; İbn Ebi Hatim = İbn Ebi Hatim ; İslamiyet = Islam

Özet:
Hicrî birinci asır, sahâbe ve tâbiûn neslinin bir arada yaşadıkları zaman dilimidir. Çeşitli
yollarla hocalarından hadis alan tâbiûn nesli, elde ettikleri rivayetleri nakletmek için çaba
sarf etmişlerdir. Bazıları için bu çabalar sistemli bir niteliğe sahip iken bazılarınca sistemli
değildir. Böylelikle hadis rivayetinin gerçekleştiği ilk dönem üzerinde düşünmek gerekir.
Bunu yaparken özellikle râviler arası ilişkiler ve birbirlerinden hadis nakletme şekilleri,
detaylı incelenmeye ihtiyaç duymaktadır. Zira Hz. Peygamber veya sahâbe nesline atfedilen
söz ve fiiller, bilgiyi aktaran râviler arasında çeşitli değişimlere maruz kalabilmektedir.
Örneğin hadisi isnad veya metin açısından olması gerektiği gibi aktarmamak, hadisin
kaynağından ilk çıktığı halini değiştirmek olur ki buna da illet denir. Hadislerdeki hatalar
olarak da isimlendirilebilecek olan illetler, münekkid hadis âlimleri tarafından belirlenmeye
çalışılmıştır. Bu çalışmada tâbiûn neslinin önemli simaları arasında bulunan Atâ b. Ebî
Rabâh'ın illetli rivayetleri incelenecektir. Söz konusu ismin seçilme gerekçesi, kendisinin
hadisçiliğine dair çok az çalışma yapılmasıdır. Ayrıca bu çalışmalar, onun illetli
rivayetlerini incelememektedir. Atâ b. Ebî Rabâh'ın illetli rivayetleri ele alınarak literatüre
katkı yapılması hedeflenmektedir. Bunu yaparken öncelikle Atâ b. Ebî Rabâh'ın hayatı ana
hatlarıyla ele alınacak, sonrasında hadis ilmindeki yeri üzerinde durulacaktır. Son olarak
tezin asıl konusu olan Atâ b. Ebî Rabâh'ın illetli rivayetleri, İbn Ebî Hâtim'in 'İlelü'lhadîs'i özelinde tetkik edilecektir. Söz konusu eserdeki illetli rivayetlerin tamamını
incelemek yerine belli başlı illet gerekçeleri tespit edilerek her birinden temsil gücü yüksek
örnekler seçilecektir. Böylelikle İbn Ebî Hâtim'in 'İlelü'l-hadîs'inde Atâ b. Ebî Rabâh'ın
illetli rivayetlerinin hangi gerekçelerle tenkit edildiği ön plana çıkarılacaktır.

Abstract:
The first century Hijri is the time when the Companions and the followers lived together.
The generation of the followers, who received hadiths from their teachers in various ways,
tried to convey the narrations they obtained. For some, these efforts have a systematic
nature, while for others, they are not. Thus, it is necessary to think about the first period in
which the hadith narration took place. While doing this, especially the relations between the
narrators and the ways of transmitting hadiths from each other need to be examined in
detail. Because the words and actions attributed to Messenger of God, or the generation of
the Companions can be exposed to various changes among the narrators who convey the
information. For example, not transferring the hadith as it should be in terms of isnad or
text would change the state of the hadith from its original source, which is called defective
hadith. The defective named as errors in the hadiths have been tried to be determined by the
Expert scholar critics. In this study, the defective hadith of 'Atâ' b. Abî Rabâh, who is
among the important figures of the followers, will be examined. The reason for choosing
the name in question is that very little study has been done on his hadith knowledge. In
addition, these studies do not examine his defective hadith. It is aimed to contribute to the
literature by dealing with his defective hadith. While doing this, first, 'Atâ's life will be
discussed with its main lines, and then his degree in the science of hadith will be
emphasized. Finally, the defective hadith of 'Atâ', which is the main subject of the thesis,
will be examined in the context of Ibn Abî Hâtim's 'Ilal al-hadith. Instead of examining all
the defective hadith in the work in question, the main reasons for defective will be
determined and a representative example will be selected from each. In this way, it will be
brought to the fore on what grounds 'Atâ's defective hadiths were criticized in Ibn Abî
Hâtim's 'Ilal al-hadith.