Kuzularda pamuk tohumu küspesi yerine kenevir tohumu keki ilavesinin ghrelin ve büyüme hormonu üzerine etkisi
Effect of hemp seed cake instead of cottonseed meal on ghrelin and growth hormone in lambs
Yazar: MAZLUM CEM DAŞKIRAN
Danışman: DOÇ. DR. FERDA KARAKUŞ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Besi = Fattening ; Büyüme hormonu = Growth hormone ; Ghrelin = Ghrelin ; Kenevir = Hemp ; Kuzu besisi = Lamb fattening ; Protein kaynakları = Protein sources

Özet:
Bu çalışmanın amacı, pamuk tohumu küspesi ve kenevir tohumu kekiyle besiye
alınan kuzularda plazma ghrelin ve büyüme hormonu düzeylerini belirlemek ve besi
performansıyla arasındaki ilişkileri ortaya koymaktır. Çalışmanın hayvan materyalini,
ortalama 3 aylık yaşta sütten kesilmiş 20 baş Akkaraman tekiz erkek kuzu
oluşturmuştur. Kuzular, her grupta 10 baş kuzu olacak şekilde kontrol ve muamele
grubuna rastgele dağıtılmıştır. Kontrol grubu kuzular, protein kaynağı olarak pamuk
tohumu küspesi (PTK) içeren rasyon ile muamele grubu kuzulara ise kenevir tohumu
keki (KTK) içeren rasyon ile beslenmiştir. Yetmiş günlük besi denemesi başlamadan

önce kuzulara iki hafta süreyle alıştırma programı uygulanmış ve bu dönemde ad-
libitum besi yemi ve hayvan başına 200-250 gr yonca kuru otu verilmiştir.

Alıştırma dönemi başlangıcında ve besinin 0, 30 ve 60. günlerinde kuzuların
canlı ağırlıkları belirlenmiştir. Serum ghrelin ve büyüme hormonu konsantrasyonlarının
belirlenmesi amacıyla aynı denetim günlerinde yemlemeden önce kuzuların vena
jugularisinden kan örnekleri alınmış ve hormon düzeyleri ELISA yöntemiyle
belirlenmiştir.
Alıştırma dönemi başlangıcı, besi başı (0. gün), 30 ve 60. gün canlı ağırlıkları
kontrol (PTK) ve muamele (KTK) gruplarında sırasıyla 25.76 kg ve 25.92 kg, 26.69 kg
ve 26.67 kg, 35.13 kg ve 35.24 kg, 42.22 kg ve 41.63 kg olarak bulunmuştur. Alıştırma
dönemi başlangıcı, besi başı (0. gün), 30 ve 60. günlerde ölçülen serum ghrelin hormon
konsantrasyonları kontrol ve muamele grubu kuzularda sırasıyla 66.26 ng/ml ve 94.07
ng/ml, 56.66 ng/ml ve 77.19 ng/ml, 71.52 ng/ml ve 93.28 ng/ml (p<0.01), 67.96 ng/ml
ve 54.59 ng/ml olarak tespit edilmiştir. Alıştırma dönemi başlangıcı, besi başı (0. gün),
30 ve 60. günlerde ölçülen serum büyüme hormonu konsantrasyonları ise kontrol ve
muamele grubu kuzularda sırasıyla 1.92 ng/ml ve 3.06 ng/ml (p<0.05), 1.96 ng/ml ve
3.33 ng/ml (p<0.05), 2.86 ng/ml ve 3.98 ng/ml, 5.19 ng/ml ve 5.50 ng/ml olarak
belirlenmiştir. Ghrelin ve büyüme hormon düzeylerinin canlı ağırlıklar ile arasında
düşük korelasyonlar belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study was to determine plasma ghrelin and growth hormone
levels in lambs fed cottonseed meal and hemp seed cake and to determine the
relationships between these levels and fattening performance. The animal material of
the study consisted of 20 Akkaraman single male lambs weaned at an average age of 3
months. The lambs were randomly distributed to the control and treatment groups with
10 lambs in each group. The control group lambs were fed with a ration containing
cottonseed meal (PTK) as protein source and the treatment group lambs were fed with a
ration containing hemp seed cake (KTK). Before the start of the seventy-day fattening
trial, the lambs were subjected to an acclimatisation programme for two weeks and
during this period ad-libitum fattening feed and 200-250 g of alfalfa hay per animal
were given.
Live weights of lambs were determined at the beginning of the acclimation
period and on days 0, 30 and 60 of feeding. In order to determine serum ghrelin and
growth hormone concentrations, blood samples were taken from the vena jugularis of
the lambs before feeding on the same control days and hormone levels were determined
by ELISA method.
The live weights at the beginning of the acclimatisation period, at the beginning
of fattening (day 0), on the 30th and 60th days were found to be 25.76 kg and 25.92 kg,
26.69 kg and 26.67 kg, 35.13 kg and 35.24 kg, 42.22 kg and 41.63 kg in control (PTK)
and treatment (CTK) groups, respectively. Serum ghrelin hormone concentrations
measured at the beginning of the acclimatisation period, at the beginning of fattening
(day 0), on days 30 and 60 were 66.26 ng/ml and 94.07 ng/ml, 56.66 ng/ml and 77.19
ng/ml, 71.52 ng/ml and 93.28 ng/ml (p<0.01), 67.96 ng/ml and 54.59 ng/ml in control
and treatment group lambs, respectively. Serum growth hormone concentrations
measured at the beginning of the acclimatisation period, at the beginning of fattening
(day 0), on days 30 and 60 were 1.92 ng/ml and 3.06 ng/ml (p<0.05), 1.96 ng/ml and
3.33 ng/ml (p<0.05), 2.86 ng/ml and 3.98 ng/ml, 5.19 ng/ml and 5.50 ng/ml in control
and treatment group lambs, respectively. Low correlations were determined between
ghrelin and growth hormone levels and body weights.