Lise öğrencilerinin karar stratejilerinin farklı karar durumlarında incelenmesi
Examination of high school students' decision strategies in different decision situations
Yazar: GÖZDE TEKBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ARİF ÖZER
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Karar verme = Decision making ; Karar verme stratejileri = Decision making strategies ; Kararlılık = Stability ; Kararsızlık = Instability ; Kariyer = Career ; Kariyer kararsızlığı = Career indecision ; Lise öğrencileri = High schools students ; Stratejik karar = Strategic decision ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel kariyer = Organizational career

Özet:
Bu araştırma ile lise öğrencilerinin rasyonel, sezgisel, kararsız ve bağımlı karar stratejilerini kullanmalarıyla, karar durumlarını ifade eden analitik, davranışsal, direktif ve kavramsal durumlarda verdikleri kararlar arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada karar stratejilerini ve karar durumlarını ölçmek üzere iki ölçek hazırlanmış, ölçeklerden alınan puanlar cinsiyet, sınıf ve sosyoekonomik düzeye göre karşılaştırılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu liselerde öğrenim gören, 216'sı kız 211'i erkek toplam 427 öğrenci oluşturmuştur. Araştırma grubu uygun örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Araştırmada veri toplama araçları olarak, araştırmacı tarafından hazırlanan Karar Stratejileri Ölçeği, Karar Durumları Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Faktör yükleri, madde güçlük ve ayırıcılık katsayıları, güvenirlik katsayıları ve F değerleri hesaplanmıştır. Araştırma sonucunda farklı karar verme stratejilerini kullananların, farklı karar durumlarındaki puan ortalamaları arasında fark bulunmamıştır. KDÖ'de kızların davranışsal boyutta erkeklerden; 10. sınıfların direktif ve davranışsal durum puanlarının 9. ve 11. sınıflardan; 12. sınıf puanlarının da 11. sınıf puanlarından daha yüksek oldukları görülmüştür. 10. sınıf analitik durum puanı 9., 11. ve 12. sınıflardan, 11. sınıf kavramsal durum puanı 9. sınıf puanlarından daha yüksektir. Sosyoekonomik düzeyi düşük öğrencilerin analitik puanları orta öğrencilerin puanlarından, davranışsal durum puanlarının da orta ve yüksek düzeydeki öğrencilerden yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca KSÖ'de erkeklerin rasyonel, kızların bağımlı ve kararsız strateji puanlarının; yüksek olduğu; 9. Sınıf öğrencilerinin 10. sınıfa göre kararsız puanlarının daha düşük olduğu; sosyoekonomik düzeyin dört boyutta da farklılaşmadığı bulunmuştur.

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the relationship between high school students' use of rational, intuitive, undecided and dependent decision strategies and their decisions which expresses their decision situations in analytical, behavioral, directive and conceptual situations. In this study, two scales were prepared to measure decision strategies and decision situations, and the mean scores obtained from the scales were compared according to gender, class and socioeconomic level. The group of the study consisted of a total of 427 students (216 girls 211 boys) studying in high schools. The study group was constituted through convenience sampling. Decision Strategies Scale and Decision Situations Scale which prepared by the researcher were used as data collection tools in the study. Factor loadings, item difficulty and discrimination coefficients, reliability coefficients and F values were calculated. No difference was found between the mean scores of those who used different decision making strategies in different decision situations. It was observed that in Decision Situations Scale girls got higher scores than boys in the behavioral dimension and 10th and 12th grades got higher scores than the other grade levels in four decision situations. In addition, it was found that in the Decision Strategies Scale the rational strategy scores of the boys and the dependent and undecided strategy scores of the girls and the intuitive scores of the 9th and 12th grades were higher and those with medium socioeconomic level behave more intuitively.