Yükseköğretimde araştırma kalitesinin incelenmesi
Investigation of research quality at higher education
Yazar: ÖZLEM KURNAZ
Danışman: PROF. DR. AYŞEN BAKİOĞLU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilimsel araştırmalar = Scientific researchs ; Kalite = Quality ; Yükseköğretim = Higher education ; Yükseköğretim kurumları = Higher education institutions

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı yükseköğretimde sosyal bilimler alanında araştırma kalitesi sorununun incelenmesidir. Bu amaca yönelik olarak öğretim elemanları ve lisansüstü program mezunlarının sosyal bilimler alanında araştırma kalitesi tanımlarının ve araştırma kalitesinin önündeki engellerin neler olduğu konusundaki görüşlerinin bulunmasına çalışılmıştır.Araştırma verisi yarı yapılandırılmış görüşmeler ve anket uygulamasıyla toplanmıştır. İlk olarak literatür taraması yapılarak ve uzman görüşü alınarak geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak görüşme yöntemiyle veri toplanmıştır. Öncelikle pilot uygulama yapılmış, bu uygulamanın sağladığı veriler ışığında ve uzman görüşü alınarak görüşme formuna son hali verilmiştir. Araştırma kapsamında 33 öğretim elemanı ve 24 lisansüstü program mezunu ile görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veri nitel içerik çözümlemesi yoluyla incelenmiş ve bulgulara ulaşılmıştır. Ardından, araştırmanın güvenirliğini artırmak amacıyla daha önce görüşmelerle ulaşılan bulgular ışığında ve uzman görüşü alınarak araştırmacı tarafından geliştirilen anket-ölçek formları aracılığıyla öğretim elemanları ve lisansüstü program mezunlarının konuya ilişkin görüşleri nicel olarak da incelenmiştir. Araştırma anketini 123 öğretim elemanı ve 121 lisansüstü program mezunu olmak üzere toplam 244 katılımcı yanıtlamıştır.Araştırma bulguları öğretim elemanları ve lisansüstü program mezunlarının araştırma kalitesi tanımlarında temel olarak metodoloji ve literatür dayanağına ilişkin ölçütlere daha sık olarak değindiğini ortaya koymuştur. Metodolojiye ilişkin olarak öğretim elemanları ve lisansüstü program mezunu katılımcılar araştırma probleminin çözümünde doğru yöntemin seçilip bu yöntemin doğru bir şekilde uygulanmış olması, araştırmada geçerlik ve güvenirliğin sağlanmış olması, araştırma probleminin iyi bir şekilde sınırlandırılması, başlangıçta belirlenen araştırma sorusunun doyurucu biçimde yanıtlanması, çok iyi gözlem yapılması, araştırma evrenini temsil edecek bir örneklemden veri toplanması, araştırma sürecinin ayrıntıyla açıklanması, araştırmacının araştırmaya nasıl bir paradigma aracılığıyla yaklaştığını açıklaması, araştırmada birden fazla yöntemin kullanılması, araştırma tasarımının doğru bir şekilde oluşturulması, araştırmanın sağlam verilere dayandırılması, bilimsel araştırma ilkelerine uygun olması, araştırmada yöneltilen soruların yanıt aranan temel soru ile uyumlu ve onu destekler yönde olması olarak ifade ettikleri ölçütleri tanımlarında kullanmışlardır. En sık vurgulanan bir diğer ölçüt olarak araştırmanın güçlü bir literatür dayanağına sahip olması konusuna ilişkin olaraksa katılımcılar geçmiş araştırmaların derinlemesine incelenmesi; araştırma sorusunun literatürden yola çıkılarak belirlenmesi; literatür çalışması ve uygulama kısmının birbirinden kopuk olmaması, iç içe geçmesi; yapılan çalışmanın literatürde bir boşluğu doldurması ve araştırmanın mevcut literatüre katkıda bulunması gibi ölçütlere değinmişlerdir. Nitel araştırmanın ardından yürütülen nicel araştırmada elde edilen bulgular da katılımcıların aynı ölçütlere öncelikle önem verdiklerini ortaya koymuştur. Araştırma sosyal bilimlerde araştırmaya ilişkin en önemli sorunlar olarak katılımcıların maddî sıkıntılara ve yerleşmiş bir araştırma kültürünün eksikliğine vurgu yaptığını göstermiştir. Bunun yanında araştırma katılımcıların üniversitelerimizin daha çok öğretim ağırlıklı kurumlar olduğunu, araştırma bulgularından uygulama ve politika yapım sürecinde yeterli düzeyde faydalanılmadığını, atama yükseltme ölçütlerinin akademisyenler üzerinde yayın yapmaya yönelik bir baskıya neden olduğunu, intihalin en sık ihlâl edilen araştırma etiği ilkesi olduğunu ve lisansüstü programlarda öğrencilerin etkili bir araştırma eğitiminden geçmediğini düşündüklerini ortaya çıkarmıştır. Nitel bulguların güvenirliğinin artırılmasına yönelik olarak yapılan nicel çalışmada elde edilen sonuçların hemen her alt problemde nitel bulguları destekler yönde olduğu görülmüştür. Bulgular ilgili literatür bağlamında tartışılmış ve bu doğrultuda öneriler üretilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the problem of research quality at higher education in social sciences. To achieve this purpose, academics? and postgraduate program graduates? definitions of research quality in social sciences and their opinions on the problems hindering research quality were revealed.Research data were collected through semi-structured interviews and questionnaires. First, data were collected through interviews using a semi-structured form developed after a literature study obtaining expert advice and opinion. A pilot study was administered and interview form was finalised in the light of this study findings and expert opinion. Interviews were conducted with 33 academics and 24 postgraduate program graduates. Findings were obtained through content analysis of the data collected. Afterwards, in order to improve the reliability of the research, academics? and postgraduates? opinions were investigated quantitatively through questionnaires developed by the researcher in the light of qualitative study findings and expert opinion. The total number of questionnaires collected is 244, 123 of which is from academics and 121 from postgraduate participants.Research findings revealed that academics and postgraduate program graduates most often referred to methodology and literature study in their definition of research quality, and emphasized financial shortages and lack of a research culture as the main problems of social science research. As to methodology, the participants mentioned criteria such as choosing the right method and applying it correctly, ensuring validity and reliability, framing the research problem properly, answering the research question in a satisfying way, carrying out successful observations, gathering data from a sample representing the population, describing the research process in detail, stating the paradigm through which the researcher approaches the research clearly, using more than one method, designing research correctly, basing the research on sound data, sticking to scientific research principles and making sure that research questions are consistent with the main question. Relating to literature as the other most often emphasized issue, the participants referred to criteria like examining the prior research in depth, choosing the research question based on the literature, literature work and emprical parts being connected, filling a gap in the literature and making a contribution to the existing literature. The findings of the quantitative research showed that the participants gave priority to the same criteria as found in the qualitative research. The research also revelaed that the interviewees thought that our universities are teaching oriented, that research findings are not benefited efficiently in practice and policy making, that academic promotion criteria create a pressure on academics to publish, that plagiarism is the most often violated ethical norm, and that postgraduate students are not given an effective research training. It was found that the findings of qualitative and quantitative research were parallel for almost every research problem. Findings were discussed within the context of related literature and recommendations were made accordingly.