MCBU tıp fakultesi anesteziyoloji ve yoğun bakım çalışanlarının pandemi sürecinde mental durum değerlendirilmesi
Mental status of MCBU medical faculty anesthesia and intensive care unit staff during COVID-19 pandemic
Yazar: HALDUN ALILI
Danışman: PROF. DR. DEMET AYDIN ; PROF. DR. MEHMET MURAT DEMET
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Mental durum ölçeği = Mental status schedule ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık personeli = Health personnel ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Çalışmamızda, COVİD 19 pandemisinin MCBÜ Tıp Fakültesi Hastanesi Anestezi ve Yoğun Bakım çalışanlarında oluşturduğu mental durum etkilerinin saptanıp tartışılması amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Kesitsel çalışmamızda, MCBÜ  Tıp  Fakültesi Hafsa Sultan Hastanesi Anestezi ve Yoğun bakım ünitesinde çalışan 150 kişiye ulaşılmıştır ve katılımcılar çalışma ile ilgili bilgilendirilip onayları alındıktan sonra çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırma 01.09. 2021 -  30. 09. 2021 tarihleri arasında tamamlanmıştır. Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarına tek dosya içerisinde "gönüllü olur formu", "sosyodemogarfik ve klinik bilgi formu", Beck Anksyete Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği (veya Beck Depresyon Envanteri), Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve EYSENCK Kişilik Anketi formları verilmiştir. Veriler toplanırken pandemi kurallarına tam olarak uyulmuştur, katılımcılarla yüz yüze görüşme yapılmamıştır, anket formları katılımcılara elden teslim edilip, daha sonra toplanmış ve değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizde Tanımlayıcı istatistikler (sayı, yüzde dağılımı, ortalama, standart sapma), Bağımsız gruplarda T testi, Tek yönlü varyans analizi (normal dağılım koşulları sağlanmazsa Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi), Pearson korelasyon testi (normal dağılım koşulları sağlanmazsa Spearman Korelasyon testi) ve Ki Kare testleri kullanılmış, p≤ 0.05 değerleri anlamlı kabul edilmiştir. 
Bulgular: Çalışmaya yaşları 20-50 arasında olan 47 erkek ve 103 kadın olmak üzere toplam 150 sağlık personeli alınmıştır. Bunlardan 78'i bekâr, 72'si evlidir. 129 katılımcının eğitim düzeyi Yüksek okul / Üniversite'dir. Katılımcılardan 36'sı doktor, 79'u hemşire, 35'i diğer sağlık personeli olarak görev yapmaktadır. 43 kişi gelirinin giderinden az, 87 kişi gelirinin giderine denk, 20 kişi gelirinin giderinden fazla olduğunu belirtmiştir. Katılımcıların 46'sı tek başına, 30'u aile üyelerinden biriyle, 51'i çekirdek aile ile, 4'ü geniş aile ile, 19'u ise arkadaş/partneri ile yaşamaktadır. Zararlı alışkınlıkları olanlardan 62'si sadece sigara, 5'i sadece alkol kullanırken, 23'ü hem sigara hem alkol kullanmaktadır. Çalışmamıza katılan sağlık çalışanlarından 8'i özgeçmişinde psikiyatrik tedavi almıştır, 10 katılımcının psikiyatrik hasta tanılı akrabası mevcuttur. Katılımcıların 8'inde bedensel hastalık tanısı varken, sadece 6'sı ilaç kullanmaktadır. Pandemi süresinde katılımcıların 131'i COVID PCR test vermiştir, bu çalışanların 55'inde COVİD PCR testi sonucu pozitif çıkmıştır. COVİD PCR testi verenlerin 102'sinde COVID semptomu görülmüştür. Katılımcıların 138'i nöbet tutmakta, 88'i aerosollu işlem yapmaktadır. Çalışmamızda elde ettiğimiz istatistiksel anlamlı sonuçlar;
1)	Araştırmamıza katılan doktorlarda duygusal tükenme oranı, hemşirelere göre ve diğer sağlık personellerine göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur.
2)	Erkeklerde duyarsızlaşma oranı, kadınlara göre daha yüksek saptanmıştır. 
3)	Sigara ve alkolü birlikte kullanan katılımcıların duyarsızlaşma oranı, sadece alkol ya da sadece sigara kullanan çalışanlara göre daha yüksek saptanmıştır. 
4)	Meslekte kıdemi 1 yıldan az olan katılımcıların duyarsızlaşma olma oranı, diğer kıdem yıllarında olanlara göre daha yüksek bulunmuştur.
5)	Kişisel koruyucu ekipman (KKE) kullanımı yetersiz olanlarda, kişisel başarı daha yüksek oranda saptanmıştır.
6)	Bekarlarda şiddetli anksiyete oranı, evlilere göre daha yüksek saptanmıştır. 
7)	Alkol kullanan katılımcılarda şiddetli anksiyete oranı, diğer katılımcılardan daha yüksek bulunmuştur. 
8)	Mesleki kıdemi 1 yıldan az olanlarda şiddetli anksiyete oranı, kıdemi 1 yılın üzerinde olanlardan yüksek bulunmuştur. 
9)	İlaç kullananların Nörotisizm puanı, ilaç kullanmayanlara göre daha düşük bulunmuştur. 
10)	Geliri giderinden az olanlarında psikotisizm puanı, diğerlerine göre daha yüksek bulunmuştur. 
11)	Hemşirelerin kişilik ölçeğinin güvenirlik oranı, doktorlara göre daha düşük saptanmıştır. 
12)	Aerosol işlem yapan sağlık çalışanlarında kişilik ölçeğinin güvenirlik oranı, aerosol işlem yapmayanlara göre daha yüksek bulunmuştur. 
13)	Çalışma sonucu geliri giderinden fazla olan sağlık çalışanlarının COVİD testi yaptırma oranı, diğerlerine göre daha düşük bulunmuştur. 
14)	Hiçbir alışkanlığı olmayan katılımcıların COVİD testi yaptırma oranı, sigara ve/veya alkol kullananlara göre daha düşük bulunmuştur.
15)	Mesleki kıdemi 1 yıldan az olanların COVİD testi yaptırma oranı, diğerlerine göre daha düşük bulunmuştur. 
16)	COVID PCR pozitiflik oranı doktor ve hemşirelerde daha düşük bulunmuştur.
17)	Hiçbir alışkanlığı olmayanlarda COVID semptomu görülme sıklığı, sigara ve/veya alkol kullananlara göre daha düşük bulunmuştur.
Sonuç: Çalışmamızda, COVİD-19 Pandemisinin hastalıkla mücadelede ön saflarda yer alan sağlık çalışanlarının ruh sağlığını derinden etkilediğini gördük. Tüm dünya sağlık sistemini etkileyen COVİD 19 pandemisinin MCBÜ Tıp Fakültesi Hastanesi Anestezi ve Yoğun Bakım çalışanlarında oluşturduğu mental durum etkilerinin saptanıp tartışılması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi neticesinde ülkemizdeki sağlık sistemi ve çalışanların yararına protokoller ve düzenlemeler geliştirilebileceği görüşüne vardık.

Anahtar Kelimeler: COVİD-19, mental durum değişiklikleri, sağlık çalışanları

Abstract:
Objective: To study the mental health effects of the COVID-19 pandemic on health care workers, who directly treat patients at intensive care unit or have responsibility at operating theatre as an anesthesia team member, during coronavirus second wave. 
Methods: 150 participants were included in the study after being informed and written consents were obtained. The study was completed between 01.09.2021 - 30.09.2021 and all of the participants were given "voluntary consent form", "socio-demographic and clinical information form", Beck Anxiety Scale, Beck Depression Scale (or Beck Depression Inventory), Maslach Burnout Scale and EYSENCK Personality Questionnaire forms. Pandemic isolation rules were strictly kept in mind and face-to-face interviews with the participants were avoided so; the questionnaire forms were hand-delivered to the participants and hand them back, then evaluated. 
For count data, percentage distribution, mean, standard deviation were used. T test (in independent groups), one-way analysis of variance (Mann Whitney U test if normal distribution was not present), Kruskal Wallis test, Pearson correlation test (Spearman Correlation test if normal distribution was not present) and Chi-Square test were used in statistical analysis and P- value ≤ 0.05 was considered statistically significant. 
Results: Thirty-six doctors, 79 nurses and 35 healthcare workers   enrolled in the present study including 47 male and aged between 20-50.  Seventy eight of the participants were single and 129 participants were high school/university graduated. 43 participants stated that their incomes were less than their expenses where, 87's income were equivalent and 20's were more than their expenses. Forty six of the participants live alone. Thirty participants live with one of the family members, 51 live with their elementary family, 4 live in a large family and 19 live with their friends/partners. Of those with harmful habits, 62 smoke, 5 drink alcohol, and 23 smoke and drink alcohol. Eight participants received psychiatric treatment, and other 10 had relatives having psychiatric disorders. Only 8 participants have medical problems and 6 of them are under confirmed medication. During the pandemic, 131 of the participants tested for COVID 19 and 55 of them were diagnosed positive where 102 had COVID symptoms surprisingly. In the present study, 138 of the participants had night shifts and 88 of them performed  aerosol treatment directly to COVİD patients. 
Statistically significant results of the present study;
The rate of emotional exhaustion in the doctors was significantly higher than the nurses and other health personnel. 
The rate of desensitization in male participants was significantly higher.
The desensitization rate of participants who used cigarettes and alcohol was higher than smokers or alcohol consumers. 
The rate of desensitization of participants with seniority in the profession of less than 1 year was higher than others.
In those with insufficient use of personal protective equipment (PPE), "personal success" was high. 
Anxiety detected significantly more in single participants.
The rate of severe anxiety was high in participants who consumed alcohol.
The rate of severe anxiety was high in junior health care workers (experience less than 1 year)
The neuroticism score of those under any medication, was low.
The psychoticism score was high in those whose income was less than their expense.  
The reliability rate of the personality scale of nurses was lower than that of doctors. 
The reliability rate of the personality scale was high in health workers who performed aerosol treatment.
Participants who did not smoke and consumed no alcohol, did not prefer COVID testing when compared with smokers and alcohol consumers and they had less COVID symptoms; on the other hand, senior staff were found to have a lower rate of COVID testing than others.  
The COVID PCR positivity rate was low in doctors and nurses. 
Conclusion: COVID-19 Pandemic deeply affected the mental health of health care workers who are on the front lines of the fight, against the disease. The participants of the present study had critical responsibility in handling and treating suspicious or proven COVİD 19 patients and the results obtained by this study stated risks of mental problems among the participants. Expectation from this Anesthesiology and Reanimation Proficiency Thesis is to get attention on health care workers mental status that overwhelmed by extraordinary workload in COVID19 pandemic and hope to make contributions on creating protocols and building regulations for the benefit of the health system and health care workers in our country.

Keywords: COVID-19, mental status changes, health care workers