Batı Anadolu granit plutonlarında doğal radyoaktivite seviyesinin çok değişkenli istatistik analiz yöntemleri ile incelenmesi
Investigation of natural radioactivity levels in West Anatolia granite plutons with multi variate statistical analysis methods
Yazar: BUKET CANBAZ ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. NEBİYE FÜSUN ÇAM ; PROF. DR. GÜNSELİ YAPRAK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Doğal radyoaktivite = Natural radioactivity ; Gama spektroskopisi = Gamma spectroscopy ; Granit = Granite ; Çok değişkenli istatistik = Multivariate statistic

Özet:
Bu doktora tez çalışmasında, Batı Anadolu granit plutonlarından Orhaneli, Çataldağ ve Eğrigöz granit alanlarında yürütülen çevresel gözlem programı kapsamında, jeolojik kökenli radyasyona dayalı radyometrik veri tabanının oluşturulması, elde edilen bu verilerin işlenerek dağılımların haritalanması ve çok değişkenli istatistiksel yöntemlerle değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla, Orhaneli granit alanından 22 granit, 43 toprak; Çataldağ'dan 28 granit, 57 toprak ve Eğrigöz'den 23 granit, 54 toprak olmak üzere toplam 73 granit ve 154 toprak örneği alınmış, doğal gama yayımlayıcı radyonüklitlerin (226Ra, 232Th ve 40K) aktivite konsantrasyonları NaI(Tl) gama spektrometre sistemi ile ölçülmüştür. Ayrıca, jeojenik radon potansiyelini de değerlendirebilmek için yerinde anlık toprak gazı radon ölçülmüş ve topraktan 222Rn salınım hızı hesaplanmıştır. Söz konusu doğal radyonüklitlerden kaynaklanan havada soğurulmuş doz hızları UNSCEAR (2000) raporunda tavsiye edilen tipik aralık (10-200 nGy h-1) içinde bulunmuştur. Jeolojik yapı ve radyometrik ölçümler arasındaki ilişkinin çok değişkenli istatistik yöntemlerle ortaya konulduğu ve haritalandığı bu tez çalışması Batı Anadolu granit plutonlarında (Orhaneli, Çataldağ ve Eğrigöz) jeolojik yapıya dayalı olarak radyolojik riskin değerlendirilmesinde önemli bir veri tabanı oluşturmaktadır.

Abstract:
In this doctoral thesis, the scope of the environmental monitoring program carried out in Orhaneli, Çataldağ and Eğrigöz granite areas of Western Anatolia granite plutons, it is aimed to create of the radiometric database based on the geological origin of radiation, to map distributions processing obtained these data and to evaluate with multivariate statistical methods. For this purpose, totally 73 granite and 154 soil samples were taken, including from Orhaneli granite area 22 granite, 43 soil; from Çataldağ 28 granite 57 soil and from Eğrigöz 23 granite, 54 soil; activity concentration of natural gamma emitting radionuclides (226Ra, 232Th and 40K) was measured by NaI (Tl) gamma spectrometry system. Also, to assess the geogenic radon potential, in situ instant soil gas radon was measured and the flux density of 222Rn from ground was calculated. The corresponding absorbed dose rates in air from all those radionuclides were in the range of (10-200 nGy h-1) recommended in the UNSCEAR (2000) report. This thesis study, which is mapping and setting out the relationship between geological structure and radiometric measurements by means of multivariate statistical methods, is an important data base for assessing the radiological risk on the basis of geological structure in Western Anatolia granite plutons (Orhaneli, Çataldağ and Eğrigöz).