Şehit ailelerinin yas süreciyle baş etme davranışlarının incelenmesi
Examination of the mourning behavior of martyr families
Yazar: LEYLA ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM KISAÇ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Baş etme stratejileri = Coping strategies ; Başa çıkma = Coping ; Yas = Mourning ; Yas tutma = Bereavement ; Şehit yakınları = Relatives of martyrs ; Şehit çocukları = Martyr's children ; Şehitler = Martyrs

Özet:
Bu araştırmanın amacı şehit ailelerinin yasla baş etme davranışlarını incelemektir.
Araştırmanın çalışma grubunu araştırmaya destek vermeyi kabul eden gönüllü şehit anne,
baba ve eşleri oluşturmuştur. Araştırmaya 11 şehit annesi, 10 şehit babası ve 5 şehit eşi
katılmıştır. Araştırmada, şehit ailelerinin yas süreciyle nasıl baş ettiklerini ve bu süreci
kolaylaştıran / zorlaştıran faktörleri belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından oluşturulan
görüşme formu kullanılmıştır. Bu görüşme formunun geçerlilik düzeyini belirlemek için 5
uzmandan görüş alınmıştır. Araştırma tarama modeline göre yapılan nitel bir çalışmadır.
Araştırmada yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır ve elde edilen veriler içerik
analizi yapılarak incelenmiştir. Araştırmanın bulgularına göre, ailelerin büyük
çoğunluğunun yakınlarının şehit olduğunu öğrendikleri ilk anda şok olma tepkisini
verdikleri ortaya çıkmıştır. Şehit ailelerinin çoğunluğu yas sürecinde yaşadıkları hisleri
anlatmayı tercih etmişler ve hislerini anlatmanın kendilerini rahatlattığını belirtmişlerdir. .
Aileler yas sürecinde kendilerini en çok dini inançlarının ve milli duygularının ayakta
tuttuğunu, kayıptan sonra günlük işlerinde aksama olmadığını belirtmişlerdir. Şehit aileleri
kaybettikleri yakınları ile vedalaşmanın kendilerini rahatlattığını, ancak yakınlarını şehit
eden kişilerin emniyet kuvvetlerince yakalanmasının acılarını hafifletmediğini
söylemişlerdir. Yas sürecinde diğer şehit aileleri ile görüşmek ve mezar ziyaretleri yapmak
şehit ailelerini rahatlatmaktadır. Şehit aileleri kayıptan sonra şehidi düşünmeye ve şehide
odaklanmaya fırsat bulamamaları nedeniyle günlük işleri aksatmamaktadır. Kayıptan sonra
ailelerin en fazla değişim yaşadıkları konu uyku düzenidir. Yas sürecini en çok "torunun
varlığı" kolaylaştırmakta, şehide duyulan hasret ise zorlaştırmaktadır. Ailelerin çoğunluğu
şehide ait eşyaların acıyı tazelemeye neden olduğunu belirtmişlerdir. Şehit ailelerinin
çoğunluğu psikolojik destek almayı tercih etmediklerini ifade etmişlerdir. Şehit ailelerine
şehidin yok olmadığını düşündüren faktörler yas sürecini kolaylaştırmakta, şehidin geri
gelmeyeceğini hatırlatan faktörler ve şehide duyulan hasret süreci zorlaştırmaktadır.
Şehidin yok olmadığı hissini veren faktörler, şehidin torunları, dini inançlar, şehidin 
v
eşyaları, şehidin adını taşıyan yapılar (park, bahçe, çeşme, okul vs.) ve şehidin mezarı
(şehidin mezarını, şehidin evi gibi gören aileler için) olarak saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Şehit Aileleri, Yas, Baş Etme, Şehit
Sayfa Adedi: 71
Danışman: Prof. Dr. İbrahim Kısaç

Abstract:
The purpose of this research is to examine the behavior of families of martyrs in coping
with bereavement. The study group consisted of volunteer martyrs ' parents and wives who
agreed to support the study. 11 mothers of martyrs, 10 fathers of martyrs and 5 wives of
martyrs participated in the research. In the study, the interview form created by the
researcher was used to determine how the families of martyrs cope with the mourning
process and the factors that facilitate / complicate this process. To determine the validity
level of this interview Form, 5 experts were consulted. Research is a qualitative study
based on the screening model. Semi-structured interview technique was used in the
research and the data obtained were analyzed by content analysis. The findings of the study
revealed that the vast majority of families reacted to being shocked at the first time they
learned that their relatives had been killed. The majority of the families of the martyrs
preferred to describe their feelings during the mourning process and stated that their
feelings were comforted. . The families have stated that their religious beliefs and national
feelings are the most enduring during the mourning process, and that there is no disruption
to their daily work after the loss. After the loss, families experience the most changes in
sleep patterns. The "presence of grandchildren" facilitates the mourning process the most,
while the longing for the martyr makes it difficult. The majority of the families stated that
the items belonging to the martyr caused the pain to be renewed. The majority of families
of martyrs have stated that they do not prefer to receive psychological support. The
families of the martyrs do not disrupt daily work because they do not have the opportunity
to think about the martyr and focus on the martyr after the loss. The families of the martyrs
said that they felt relieved to say goodbye to the relatives they had lost, but that the arrest
of those who had killed their relatives by the police did not alleviate their suffering. During
the mourning process, meeting with other families of martyrs and making grave visits
comfort the families of martyrs. The factors that suggest to the families of the martyrs that
the martyr is not destroyed facilitate the mourning process, the factors that remind the
martyr that he will not come back and the longing for the martyr complicates the process. 
vii
Factors that give the feeling that the martyr is not destroyed, the descendants of the martyr,
religious beliefs, the items of the martyr, the buildings bearing the martyr's name (park,
garden, fountain, school, etc.)) and the martyr's grave (for families who see the martyr's
grave as the martyr's House).
Key Words: Families of Martyrs, Mourning, Coping, Martyr
Page Number: 71
Advisor: Prof. Dr. İbrahim Kısaç