Alzheimer hasta yakınlarında psikoeğitim temelli psikolojik destek telerehabilitasyon programı
Psychoeducation-based psychological support telerehabilitation program for caregivers of alzheimer's patients
Yazar: İDİL ARASAN DOĞAN
Danışman: PROF. DR. FERİDE GÖKBEN HIZLI SAYAR
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Alzheimer hastalığı, ilerleyici ve zorlu bir nörodejeneratif bozukluktur. Aile hastalığı olarak kabul edilen Alzheimer, oldukça ağır psikolojik ve fiziksel yük barındırmakta olup, bakımverenlerin sağlığını tehdit etmektedir. Bu çalışma ile Alzheimer Hastalığı üzerine farkındalık oluşturmak, hasta yakınlarının yaşadığı zorlukları hafifletmek ve onlara destek sağlamak amacıyla psikoeğitim temelli psikolojik destek telerehabilitasyon programı geliştirilmiştir. Araştırma, randomize kontrollü deneysel bir araştırma deseni olarak tasarlanmıştır. Öntest/Sontest ile etkisi değerlendirilen çalışmada deney grubuna 8 hafta boyunca online platform üzerinden, psikoeğitim seansları ve psikolojik destek sunulurken kontrol grubu Türkiye Alzheimer Derneğinin matbu bilgilendirme formlarından yararlanmıştır. Veriler Sosyodemografik Form, Kısa Semptom Envanteri, Zarit Bakıcı Yükü Ölçeği ve Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ve Alzheimer'in Sosyal Temsilleri anketi ile elde edilmiştir.  Programın uygulandığı deney grubunda, Zarit Bakıcı Yükü Ölçeği'nde anlamlı bir düşüş saptanmış olup, anksiyete, depresyon, olumsuz benlik, somatizasyon ve hostilite gibi psikolojik semptomlarda istatiksel açıdan kayda değer iyileşmeler gözlemlenmiştir. Psikolojik sağlamlığın son testinde tespit edilen belirgin artış da, istatiksel açıdan anlamlı olarak kabul edilmiştir. Bu açıdan bakımverenlerin zorluklarla başa çıkma, durumlar karşısından esnek olabilme kapasitelerinin de arttığı söylenebilmektedir. Kişilerarası İlişkiler Terapötik yaklaşımı çerçevesinde sürdürülen psikolojik destek ile bakımverenlerin hastalarıyla olan iletişiminde empatik anlayış çerçevesinde hastasını anlamak, uyaranların farkındalığında bağ kurmak ve en değerlisi hastasının ritmine uyum sağlamak yönünde olumlu gelişmeler elde edilmiştir. Bir diğerinden yardım isteyebilme yetisinin varlığı da psikolojik sağlamlık noktasında pozitif gelişmelerin sağlandığının bir göstergesidir. Alzheimer Hastalığı Temsiliyeti & Bilgi ve Farkındalık Anketi sonuçlarından öne çıkan "Alzheimer'den korkulur" ibaresine ilişkin cevaplar ise hastalığın stigmatizasyonu olduğunu göstermektedir. Bu minvalde Alzheimer' e ilişkin toplum temelinde doğru bilgi ve kanıların tanımlanması için daha fazla eğitim ve bilgilendirme programlarına ihtiyaç duyulmaktadır.
Tüm bunlarla birlikte Alzheimer hasta yakınlarına doğru bilgiye ulaşma imkanı ve psikolojik destek sağlayan bu telerehabilitasyon programı çevrimiçi özelliği ile daha geniş kitleye ulaşma potansiyeline sahiptir. 
Anahtar Kelimeler: Alzheimer, bakımveren, kişilerarası ilişkiler psikoterapisi, psikoeğitim, telerehabilitasyon

Abstract:
Alzheimer's disease is a progressive and challenging neurodegenerative disorder. Regarded as a family disease, Alzheimer's carries a significant psychological and physical burden, threatening the health of caregivers. This study aims to raise awareness about Alzheimer's disease, alleviate the difficulties experienced by caregivers, and provide them with support through a psychoeducation-based psychological support telerehabilitation program. The research was designed as a randomized controlled experimental study. The effects were evaluated using pre-test/post-test measures. The experimental group received psychoeducational sessions and psychological support via an online platform for 8 weeks, while the control group utilized printed informational forms from the Alzheimer's Association of Turkey. Data were collected using the Sociodemographic Form, Brief Symptom Inventory, Zarit Caregiver Burden Scale, Connor-Davidson Resilience Scale, and the Social Representations of Alzheimer's questionnaire. Significant reductions in caregiver burden were observed in the experimental group, along with statistically notable improvements in psychological symptoms such as anxiety, depression, negative self-perception, somatization, and hostility. A substantial increase in psychological resilience, identified in the final tests, was also statistically significant. It can be said that the caregivers' capacities to cope with challenges and be flexible in various situations have improved. The psychological support continued within the framework of the Interpersonal Relations Therapeutic approach, leading to positive developments in caregivers' communication with their patients, fostering empathetic understanding, awareness of cues, and, most valuably, synchronization with the patient's rhythm. The presence of the ability to seek help from others is an indicator of positive developments in psychological resilience. Responses to the statement "Alzheimer's is feared" highlighted in the results of the Alzheimer's Representation & Awareness and Knowledge Survey suggest that the disease carries a stigma in this context. Thus, there is a need for more education and information programs to define correct knowledge and beliefs about Alzheimer's at the community level. 
Along with all these, this telerehabilitation is program that provides accurate information and psychological support to caregivers of Alzheimer's patients has the potential to reach a wider audience with its online feature.
Keywords: Alzheimer's, caregivers, Interpersonal Relationships Psychotherapy, psychoeducation, telerehabilitation