Kentsel açık-yeşil alanlarda kullanıcıların güvenlik algısı: Isparta kenti örneği
Public perception of safety in urban open-green spaces: A case study of Isparta
Yazar: ZEYNEP AKGÜL GÖK
Danışman: DOÇ. DR. MURAT AKTEN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Bu çalışma; insanların kentsel açık-yeşil alanlarla ilgili güvenlik algısını ve bu algının dünyadaki diğer kültürlerden farkını belirlemeyi ve insanların bu tür alanlardaki güvenlik algısını artırmaya yönelik peyzaj tasarım yaklaşımlarını Isparta Kenti örneğinde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaçla, Isparta kentinde bulunan Gökçay Mesireliği, Tarihi Ayazmana Mesireliği ve Gölcük Tabiat Parkında, 396 katılımcı ile bir anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, kentsel açık-yeşil alan kullanıcılarının güvenlik algılarını belirlemek için "mülakat", "harita oluşturma" ve "alanlara dair yapılan gözlemler" kullanılmıştır. 
Çalışma sonucunda, Isparta'daki kentsel açık-yeşil alan kullanıcılarının güvenlik algılarında cinsiyet, yaş, öğrenim durumu ve yaşanılan yere göre istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Gelirin ise kullanıcıların güvenlik algılarını etkileyen faktörlerden biri olmadığı sonucuna varılmıştır. Genel olarak kadınların, gençlerin, eğitim seviyesi daha yüksek olanların ve yaşamı boyunca çoğunlukla kırsal alanlarda yaşayanların, kentsel açık-yeşil alanlarda daha fazla negatif algıya sahip oldukları tespit edilmiştir. 
Çalışmada, kentsel açık-yeşil alan kullanıcılarının bu alanları kendileri ve çocuklar için genellikle güvenli buldukları, bununla beraber engelli bireyler için ise genellikle güvensiz buldukları tespit edilmiştir. Kentsel açık-yeşil alanlarda yeterli işaret/levhaların ve güvenlik görevlisinin bulunması durumunda kullanıcıların kendilerini daha güvende hissedecekleri ortaya konulmuştur. Bunların yanı sıra kullanıcıların etrafı açık yerlerde otururken kendilerini daha güvenli hissettikleri tespit edilmiştir. Kentsel açık-yeşil alan kullanıcıları araçlarına yakın yerlerde otururken kendilerini daha güvenli hissetmekte ve genellikle bu alanlardaki trafik akışının insanlar için tehlike oluşturduğunu düşünmektedirler. Ayrıca kentsel açık-yeşil alanlarda başka birileri varken kullanıcılar kendilerini daha güvende hissetmektedirler. Çalışmada, kentsel açık-yeşil alanlarda kendisi ya da herhangi bir yakını istenmeyen olaylarla karşılaşan kullanıcılar ile medya, komşu, arkadaş vb. aracılığıyla suçtan haberdar olan kullanıcıların bu alanlarda kendilerini daha güvensiz hissettikleri ve bu kullanıcıların çoğunlukla kadın olduğu saptanmıştır. 
Çalışmada elde edilen bulgular doğrultusunda, kentsel açık-yeşil alanlardaki güvenlik algısını artırmaya yönelik peyzaj tasarım yaklaşımları hem Gökçay Mesireliği, Tarihi Ayazmana Mesireliği ve Gölcük Tabiat Parkı için öneriler hem de genel öneriler olarak sunulmuştur. Ayrıca ülkemizin diğer kentlerinde yapılacak peyzaj tasarım ve uygulama çalışmalarında da kullanılabilecek model öneriler sunulmuştur. 
Çalışma sonuçlarının uygulamaya yönelik olarak kentsel açık-yeşil alanların tasarım ve yönetiminden sorumlu kuruluşlara yol gösterici olması beklenmektedir. Bu kapsamda alınacak önlemlerin, kentlerde güvenliğin artmasına katkıda bulunması, ayrıca kentsel açık-yeşil alanların daha geniş kitleler tarafından güvenle kullanılabilmesine imkân sağlaması umulmaktadır.  

Anahtar Kelimeler: Kentsel açık ve yeşil alanlar, güvenlik, güvenlik algısı, suç, suç korkusu, Isparta.

Abstract:
This study aims to determine the public perception of safety for urban open-green spaces and the difference of this perception from other cultures in the world and also to introduce landscape designing approaches in order to increase the safety perceptions in urban open-green spaces in the case of the city of Isparta. With this aim, a survey study is carried out with 396 participants in Gökçay Park, Historical Ayazmana Park and Gölcük Natural Park. In addition, "interview", "mapping", and "observations of spaces" were used to determine the safety perceptions of urban open-green space users.
As a result of the study, statistically significant differences were found in the safety perceptions of urban open-green space users' in terms of gender, age, education level and, the place where they live. It has come to the conclusion that income is not one of the factors that affect the safety perceptions of the users.   In general, it has been found that women, youths, the ones with higher education levels and people who mostly live in rural areas throughout their life have more negative perceptions in the urban open-green spaces. 
In the study, it has been found that users of urban open-green spaces generally find these areas to be safe for themselves and children, and that they were often insecure for disabled people. It has been demonstrated that users will feel safer if there have adequate signs and security personnel in the urban open-green spaces. In addition, it has been found that users feel safer while sitting in open areas around them. Urban open-green space users feel safer when they sit close to their vehicles and generally think that the traffic flow in these areas is dangerous for people. In addition, while there are others in urban open-green spaces, users feel more confident. In the study, the users in the urban open-green spaces who encountered themselves or any other unfavorable events, and the users who are aware of the crime through the media, neighbors, friends, etc., are more insecure in these areas and that these users are mostly women.
In the direction of the findings obtained in the study, landscape design approaches to increase the safety perception in the urban open-green spaces are presented both as suggestions for Gökçay Park, Historical Ayazmana Park and Gölcük Natural Park and as general recommendations. In addition, model proposals that can be used in landscape design and application studies to be carried out in other cities of our country are presented.
It is expected that the results of the study will guide the institutions responsible for the design and management of urban open-green spaces for implementation. It is expected that the measures to be taken in this context will contribute to the increase of safety in the cities and that the urban open-green spaces can be used safely by wider masses.

Keywords: Urban open and green spaces, safety, perception of safety, crime, fear of crime, Isparta.