Türkiye'deki ve Endonezya'daki faizsiz bankaların finansal performanslarının analizi ve karşılaştırılması
The analysis of financial performance in Islamic banks: A comparative study between Turkey and Indonesia
Yazar: MUMUH MUHAMMAD
Danışman: DOÇ. DR. EMRE SELÇUK SARI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam İktisadı ve Finansı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Endonezya = Indonesia ; Faizsiz bankacılık = Interest-free banking ; Finansal performans = Financial performance ; Karlılık = Profitability ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Türkiye = Türkiye ; İslami bankacılık = Islamic banking ; İslami finans teknikleri = Islamic finance techniques

Özet:
Daha yüksek bir pazar payına ulaşmak için, faizsiz bankacılık performansını artırarak geleneksel bankacılık ile rekabete hazır hale gelmelidir. Ayrıca, faizsiz bankacılığın faaliyetinin geleneksel bankacılıktan tamamen farklı olduğunu göstermesi gerekmektedir. Dolayısıyla, faizsiz bankacılıkta iyi performans göstermek çok önemlidir. Eğer faizsiz bankacılık iyi performans gösterirse, müşteriler veya yatırımcılar faizsiz bankacılığın ürün ve hizmetlerini talep edeceklerdir. Performans değerlendirme ile ilgili en yaygın ölçüm şekli finansal performanstır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye ve Endonezya'daki faizsiz bankalarının finansal performanslarının analizi ve karşılaştırılmasıdır. Bu çalışmanın türü nicel araştırmadır. Türkiye ve Endonezya'daki faizsiz bankacılığın finansal performansını analiz etmek ve karşılaştırmak için bu çalışmada panel veri analizi ve makâsıdü'ş-şerîa endeksi (ME) kullanılmaktadır. Panel veri analizinde bağımlı değişken olarak aktif karlılığı (ROA) kullanılmaktadır. Bu çalışmada kullanılan bağımsız değişkenler ise banka büyüklüğü, kredi oranı, sermaye oranı, faaliyet gideri oranı, banka yaşı ve enflasyondur. ME'nin analizinde din, hayat, akıl, nesil ve varlık olmak üzere beş kavram bulunmaktadır. Bu çalışmadaki veriler bankaların yıllık raporlarından toplanmaktadır.  Ayrıca, bu çalışmada Türkiye'deki 5 faizsiz banka ve Endonezya'daki 11 faizsiz banka örneklem olarak kullanılmaktadır. Çalışmanın sonuçları, Türkiye'deki faizsiz bankalarda banka büyüklüğü, kredi oranı, banka yaşı ve enflasyonun ROA üzerinde önemli ölçüde etkisi olduğunu göstermektedir. Endonezya'daki faizsiz bankalarda ise banka büyüklüğü ve sermaye oranının ROA üzerinde önemli ölçüde etkisi bulunmaktadır. Ayrıca, tüm bağımsız değişkenler her iki ülkedeki faizsiz bankacılıkta ROA'yi önemli ölçüde etkilemektedir. ME'nin hesaplamasına göre, Endonezya'daki faizsiz bankaların ME ortalaması Türkiye'deki faizsiz bankaların ME ortalamasından daha yüksektir. Ancak, her iki ülkedeki faizsiz bankaların ME ortalaması %20'nin altındadır. Demek ki, faizsiz bankaların sosyal-ekonomik gelişmişlik üzerinde büyük etki bırakmaları için makâsıdu'ş-şeria'a dayalı performanslarını artırmaları ve iyileştirmeleri gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Finansal performans, faizsiz bankacılık, aktif karlılığı (ROA), panel veri analizi, makâsıdü'ş-şerîa endeksi (ME).

Abstract:
In order to reach higher market share, Islamic banking should be ready to compete with conventional banking. In addition, Islamic banking should show that the Islamic banking activity is totally different with conventional banking. So, showing good performance in Islamic banking is very important. If Islamic banking shows good performances, the customers or investors are interested to use Islamic banking products and services. The most common measurement to evaluate the performance is financial performance. The purpose of this study is to analyze and compare financial performance of Islamic banking in Turkey and Indonesia. The type of this study is quantitative research. To analyze and compare the financial performance of Islamic banking in Turkey and Indonesia, this study uses panel data analysis and maqāṣid al-sharīʿah index (MI). In the panel data analysis, this study uses return on assets (ROA) as dependent variable. Meanwhile, the independent variables used in this study are bank size, loan ratio, capital ratio, operating expense ratio, bank age, and inflation.  In the calculation of MI, there are five dimensions used, which are faith, soul, intellect, posterity, and wealth. Data are collected from Islamic banks' annual reports. Furthermore, this study uses 5 Islamic banks in Turkey and 11 Islamic banks in Indonesia as sample. The results of study show that bank size, loan ratio, bank age and inflation influence ROA significantly in Islamic banks in Turkey. Meanwhile, bank size and capital ratio influence ROA significantly in Islamic banks in Indonesia. In addition, all independent variables influence ROA significantly in Islamic banking in both countries. Based on MI calculation, in the average MI of Islamic banking in Indonesia is higher than the average MI of Islamic banking in Turkey. However, the average of MI in both countries is under 20%. It indicates that Islamic banks need to boost and improve their performance based on maqāṣid al-sharīʿah to create big impact on socio-economic development.

Keywords: Financial performance, Islamic banking, return on assets (ROA), panel data analysis, maqāṣid al-sharīʿah index (MI).