Sınıf öğretmenlerinin özerklik düzeyleri ile öğrenci özerkliğini destekleyen davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between the autonomy levels of primary school teachers and their behaviors supporting student autonomy
Yazar: MEHMET UĞUR KUTLUER
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN MENTİŞ KÖKSOY
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Yapılandırmacı öğretim yöntemi = Constructivist teaching method ; Ölçekler = Scales ; Öz belirleme = Determination of essense ; Özerklik = Autonomy ; Öğrenen özerkliği = Learner autonomy ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin özerklik düzeyleri ile öğrenen 
özerkliğini destekleme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmanın
evrenini, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında İzmir ili Bornova ilçesindeki devlet 
okullarında görev yapan 879 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini
belirlemede olasılıklı olmayan örnekleme yöntemlerinden gönüllü örnekleme yöntemi 
kullanılmıştır. 879 sınıf öğretmeniyle ölçek formları paylaşılmış, araştırma; gönüllü 
katılım sağlayan 537 sınıf öğretmeniyle gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri, kişisel 
bilgi formu, Ulaş & Aksu (2015)'nun geliştirme sürecini sınıf öğretmenlerinin katılımıyla 
gerçekleştirdiği "Türk Öğretmenler İçin Özerklik Ölçeği" ve Oğuz (2013)'un geliştirdiği 
"Öğrenen Özerkliğini Destekleme Ölçeği" aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma verileri, 
SPSS 25.0 istatistik paket programı aracılığıyla analiz edilmiş olup sınıf öğretmenlerinin 
özerklik ve özerkliği destekleme davranış düzeylerinin ve bu düzeyler arasında anlamlı 
bir ilişki olup olmadığının belirlenmesinde, ortalama ve standart sapma istatistiklerinden, 
düzeylerin demografik özellikleriyle olan ilişkilerinin belirlenmesinde ise frekans ve 
yüzde istatistiklerinden faydalanılmıştır. Araştırmada cinsiyet açısından öğretmenlerin 
öğrenen özerkliğini destekleme davranışlarını sergileme ve özerklik düzeylerinin 
incelenmesi bağımsız gruplar t testi ile, mesleki kıdem ve mezun olunan okul değişkeni 
açısından öğretmenlerin öğrenen özerkliğini destekleme davranışlarını sergileme ve 
özerklik düzeylerinin incelenmesi tek yönlü varyans analizi ile gerçekleştirilmiştir.
Değişkenler arası ilişkiler Pearson korelasyon analizi ve çok değişkenli regresyon analizi 
ile incelenmiştir.
Araştırma sonucunda; sınıf öğretmenlerinin özerklik düzeyleri orta düzeyde ve 
özerkliği destekleme davranışlarının düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir. Öğrenen 
özerkliğini destekleme davranışlarını sergilemenin yordanmasına ilişkin modelin anlamlı
olduğu görülmüştür. Sınıf öğretmenlerinin özerklik ve özerkliği destekleme davranış
düzeylerinin, cinsiyetlerine göre farklılaşmadığı; mesleki kıdem ve mezun olunan okula 
göre, özerklik ve özerkliği destekleme davranış düzeylerinde farklılaşmalar olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Öz-belirleme kuramı, pozitif eğitim, yapılandırmacı eğitim, 
özerklik, sınıf öğretmenleri.

Abstract:
The purpose of this research is to examine the relationship between the 
autonomy levels of primary school teachers and their behaviors to support learner 
autonomy. The universe of the research consists of 879 primary school teachers
working in public schools in the Bornova district of Izmir in the 2020-2021 academic 
year. Voluntary sampling method, one of the non-probabilistic sampling methods, was 
used to determine the sample of the study. Scale forms were shared with 879 primary 
school teachers. The study was carried out with 537 primary school teachers who 
volunteered. Research data were collected through personal information form, 
"Autonomy Scale for Turkish Teachers" developed by Ulaş & Aksu (2015) with the 
participation of primary school teachers, and "Learner Autonomy Support Scale" 
developed by Oğuz (2013). The research data were analyzed through the SPSS 25.0 
statistical package program, and the mean and standard deviation statistics were used to 
determine the autonomy and autonomy-supporting behavior levels of the primary school 
teachers and whether there was a significant relationship between these levels, and the 
frequency and percentage statistics were used to determine the relationships between the 
levels and the demographic characteristics. In the research, the examination of teachers' 
behaviors to support learner autonomy and their autonomy levels in terms of gender 
were carried out with independent groups t-test, and the examination of teachers' 
behaviors to support learner autonomy in terms of professional seniority and graduated 
school variable, and the examination of their autonomy levels were carried out with one-way analysis of variance. Relationships between variables were examined by 
Pearson correlation analysis and multivariate regression analysis.
As a result of the research; It has been determined that the level of autonomy of 
the classroom teachers is at a medium level and the behaviors of supporting autonomy 
are at a low level. The model for predicting learner autonomy supporting behaviors was 
found to be significant. It was found that the level of autonomy and support behavior of 
classroom teachers did not differ according to their gender; According to professional 
seniority and graduated school, it has been concluded that there are differences in the 
levels of autonomy and support for autonomy.

Keywords: Self-determination theory, positive education, constructivist 
education, autonomy, primary school teachers.