DLPFC'ye uygulanan TDCS'in riskli karar verme süreçleri ve EEG osilasyonları üzerine etkinliğinin cinsiyet bağlamında incelenmesi
Gender examination of the effectiveness of TDCS applied to DLPFC on risky decision making processes and eeg oscillation
Yazar: SERKAN GENÇ
Danışman: DR. MİRAY BUDAK
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Bilişsel Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Karar verme = Decision making ; Prefrontal korteks = Prefrontal cortex ; Risk algılaması = Risk Perception ; Risk alma davranışı = Risk taking behavior ; Riskli davranışlar = Risk behaviours ; Transkraniyal manyetik uyarı = Transcranial magnetic stimulation

Özet:
Transkraniyel doğru akım (tDCS) uygulamalarının sağlıklı yetişkinlerde riskli karar verme sürelerini iyileştirmek amacıyla kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı; sağlıklı erişkinlerde bilateral tDCS'in riskli karar verme süreçleri ve EEG osilasyonları üzerine etkinliğinin cinsiyet bağlamında incelemektir. Çalışmaya 18-40 yaş arası 39 sağlıklı birey dahil edildi. Katılımcılar randomize olarak sol dorsolateral prefrontal korteks (DLPFC) (n=13), sağ DLPFC (n=13), sham grubuna (n=13) ayrıldı. 1.5 mA tDCS tek seans 20 dakika süreyle bilateral uygulandı. Katılımcılar tDCS öncesi ve sonrasında riskli karar verme süreçleri ve EEG osilasyonları açısından değerlendirildi. tDCS öncesi İowa Kumar Testi'nde erkeklerin kadınlara kıyasla daha fazla avantajlı deste seçtikleri, kazanç ve net skor elde ettikleri ancak anlamlı fark olmadığı saptandı (p>0.05). tDCS sonrası sol DLPFC grubundaki erkeklerin net skorlarını arttırdıkları görüldü. Sağ DLPFC grubundaki kadınların hem sağ hem sol DLPFC uyarımı sonrası performanslarının azaldığı görüldü ancak anlamlı fark saptanmadı (p>0.05). tDCS öncesi N-geri görevinde erkeklerin kadınlara göre daha iyi performans gösterdiği görüldü. tDCS uyarımı sonrası sol DLPFC grubunda kadınların sağ DLPFC grubunda erkeklerin görevin bazı alt parametrelerinde performanslarını arttırdıkları ancak farkın  anlamlı olmadığı saptandı (p>0.05). EEG analizi sonucunda delta, teta, alfa, beta ve gama frekanslarında grup içi ve gruplar arası değerlendirmede anlamlı farklılık bulundu (p<0.05). Sonuç olarak, EEG osilasyonlarıyla paralel olarak, sol DLPFC'ye uygulanan tDCS'in erkeklerde riskli karar verme performansını arttırmakta iken kadınlarda azalttığı; sağ DLPFC'ye uygulanan tDCS'in her iki cinsiyette de azalttığı sonucuna ulaşıldı.

Anahtar Kelimeler: Dorsolateral prefrontal korteks, EEG, risk alma, riskli karar verme, tDCS

Abstract:
Transcranial direct current (tDCS) applications are used to improve risky decision making time in healthy adults. The aim of this study; To examine the effectiveness of bilateral tDCS on risky decision-making processes and EEG oscillations in healthy adults in the context of gender. 39 healthy individuals aged 18-40 years were included in the study. Participants were randomly divided into left dorsolateral prefrontal cortex (DLPFC) (n=13), right DLPFC (n=13), and sham group (n=13). 1.5 mA tDCS was applied bilaterally in a single session for 20 minutes. Participants were evaluated in terms of risky decision-making processes and EEG oscillations before and after tDCS. In the Iowa Gambling Test before tDCS, it was determined that men chose more advantageous decks than women, they achieved a winning and net score, but there was no significant difference (p>0.05). It was observed that men in the left DLPFC group increased their net scores after tDCS. It was observed that the performance of women in the right DLPFC group decreased after both right and left DLPFC stimulation, but no significant difference was found (p>0.05). Males performed better than females in the pre-tDCS N-back task. After tDCS stimulation, it was determined that women in the left DLPFC group and men in the right DLPFC group increased their performance in some sub-parameters of the task, but the difference was not significant (p>0.05). As a result of EEG analysis, a significant difference was found in intragroup and intergroup evaluations in delta, theta, alpha, beta and gamma frequencies (p<0.05). As a result, in parallel with EEG oscillations, tDCS applied to the left DLPFC increased risky decision making performance in men, but decreased it in women; It was concluded that tDCS applied to the right DLPFC decreased in both genders.

Key Words: Dorsolateral prefrontal cortex, EEG, risk taking, risky decision making, tDCS