Sonik hedgehog ekspresyonun tat duyarlılığı ve besin alımına etkisi
The effect of sonic hedgehog expression on taste sensitivity and food intake
Yazar: ELİF ESRA ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. DERYA DİKMEN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Gen ifadesi = Gene expression ; Gıda tüketimi = Food consumption ; Tat duyusu = Taste perception ; Tat eşiği = Taste threshold

Özet:
Bu çalışma, Sonik Hedgehog ekspresyonunun tat duyarlılığı ve besin alımı üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla sigara içmeyen, herhangi bir kronik ya da metabolik hastalığı olmayan 19-44 yaş arası 46 birey üzerinde gerçekleştirilmiştir. Sonik Hedgehog ekspresyonunun inceleneceği tükürük türünü belirlemek için ön çalışma yapılmış ve uyarılmamış tükürüğe karar verilmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde yeme davranışlarını değerlendirmek ve davranış bozukluğu olan bireyleri çalışmadan çıkarmak için Yeme Tutum Testi-26 uygulanmıştır ve bireylerden beş günlük besin tüketim kaydı tutmaları istenmiştir.  İkinci bölümde bireylere besin beğenme ve besin tercihlerini içeren anket uygulanmış, antropometrik ölçümleri alınmış, tükürükleri toplanmıştır. Üçüncü bölümde tat eşik değerleri, 6-n-propiltiourasil duyarlılıkları ve fungiform papilla yoğunlukları belirlenmiştir. Sonik Hedgehog ekspresyonu gerçek zamanlı-kantitatif polimeraz zincir reaksiyonuyla, tat eşik değerleri 3'lü zorunlu artan seçim yöntemiyle, 6-n-propiltiourasil duyarlılığı ise üç-solüsyon testiyle belirlenmiştir. Tatlı, acı, tuzlu, yağ tadına hiposensitiflerde, Sonik Hedgehog ekspresyonu hipersensitiflerden azdır (p<0,05). Tatlı ve yağ tadına hipersensitif erkeklerin enerji ve karbonhidrat alımı, kadınların ise enerji alımı hiposensitiflere göre daha azdır (p<0,05). Enerji ve karbonhidrat alımı ile Sonik Hedgehog ekspresyonu arasında negatif yönde orta düzey ilişki vardır. Beden kütle indeksi ile Sonik Hedgehog ekspresyon düzeyi arasında negatif yönde orta düzey ilişki mevcuttur (p<0,05). Tatlı tada hiposensitiflerin tatlı besinleri hipersensitiflerden daha çok beğenmekte ve tercih etmektedir (p<0,05). Aşırı besin tüketimi tat eşik değerini etkiler ve uzun dönemde vücut ağırlık artışına neden olmaktadır. Artan vücut ağırlığıyla beraber Sonik Hedgehog ekspresyonu azalmakta ve bu durum tat hücrelerinin yenilenmesini etkilemekte, tat duyarlılığını azaltarak ve daha fazla besin tüketimine neden olabilmektedir.

Abstract:
This study investigated the effect of sonic hedgehog expression on taste sensitivity and food intake, with 46 subjects aged 19-44 who did not smoke or suffer from any chronic or metabolic diseases.  Preliminary research was examined to detect the type of saliva for investigating Sonic Hedgehog expression level, and according to the results, the unstimulated saliva selected. In the first part of the study, the Eating Attitude Test-26 was administered to the subjects to evaluate their eating behaviors and eliminate those with eating behavior disorders. The subjects were also requested to record their food consumption for five consecutive days. The second part involved administering a questionnaire on food like and food preferences, anthropomorphic measurements and saliva collection. In the third part, taste threshold level, 6-n-propylthiouracil sensitivity level and fungiform papillae density examined. Sonic Hedgehog expression level analyzed with a quantitative real-time polymerase chain reaction. Taste thresholds determined with 3-Alternative Forced Choice method.  The 6-n-propylthiouracil sensitivity determined with the three-solution test. Sonic Hedgehog expression was lower in hyposensitive participants in sweet, bitter, salty and fat tastes than hypersensitive participants(p<0.05). Male subjects hypersensitive to sweet and fat tastes had lower energy and carbohydrate intake, while female subjects hypersensitive to sweet and fat tastes had lower energy intake than hyposensitive subjects (p<0.05). There was a negative moderate relationship between energy and carbohydrate intake and Sonic Hedgehog expression and a negative moderate relationship between body mass index and Sonic Hedgehog Expression (p<0.05). Hyposensitive to sweet taste liked and preferred sweet food more than hypersensitive subjects (p<0.05). Excessive food intake affects the taste threshold and causes an increase in body weight. Sonic Hedgehog expression decreases with increasing body weight and this affects the renew of taste cells, decreases taste sensitivity and may cause more food intake.