Edirne il merkezinde yaşayan yetişkinlerin sağlık okuryazarlığı düzeyinin ve akılcı ilaç kullanımına etkisinin araştırılması
Investigating the level of health literacy of adults living in Edirne province centre and its effect on rational drug use
Yazar: HALİM DURGUN
Danışman: PROF. DR. HAMDİ NEZİH DAĞDEVİREN
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Sağlık Eğitimi = Health Education

Özet:
Çalışmamızda Edirne il merkezinde yaşayan yetişkin bireylerin sağlık okuryazarlığı ve akılcı ilaç kullanımı düzeylerini belirlemek, sağlık okuryazarlığının akılcı ilaç kullanımı üzerindeki etkisini araştırmak amaçlanmıştır. 
	Çalışmamız Edirne il merkezinde bulunan 23 Aile Sağlığı Merkezi'ndeki 54 Aile Sağlığı Birimi'ne kayıtlı 18-64 yaş arasındaki 583 gönüllü katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, katılımcıların sosyodemografik özelliklerini, okuma alışkanlıklarını, kronik hastalık durumlarını, sağlık hizmeti ve ilaç kullanım alışkanlıklarını sorgulayan 30 soruyu, Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32'yi ve Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği'ni içeren anket ile toplanmıştır.
Verilerin analizinde; tanımlayıcı istatistikler, Mann Whitney U, Kruskal Wallis ve Spearman korelasyon testleri kullanılmıştır. Çoklu grupların karşılaştırılmasında Bonferroni düzeltmesi yapılmıştır. Analizlerde p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir.
Çalışmamız 292 (%50,1) kadın, 291 (%49,9) erkek katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 39,63±12,79 olarak saptanmıştır. Katılımcıların sağlık okuryazarlığı puan ortalaması 35,66±7,74 iken %22,8'inin mükemmel, %38,4'ünün yeterli, %31,4'ünün sorunlu/sınırlı, %7,4'ünün yetersiz sağlık okuryazarlığı düzeyine sahip olduğu saptanmıştır. Katılımcıların akılcı ilaç kullanımı puan ortalaması 37,01±4,48 iken %78,2'sinin yeterli akılcı ilaç kullanımı bilgisine sahip olduğu belirlenmiştir. 
	Çalışmamızda yaş, eğitim durumu, aylık hane geliri, son bir yılda okunan kitap sayısı, öznel sağlık durumu değerlendirmesi, son 6 aydaki aile sağlığı merkezi başvuru sayısı ve toplam sağlık kurumu başvuru sayısı ile sağlık okuryazarlığı düzeyleri arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Cinsiyet, eğitim durumu, meslek, aylık hane geliri ve son bir yılda okunan kitap sayısı ile akılcı ilaç kullanımı düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır.
	Çalışmamızda sağlık okuryazarlığının akılcı ilaç kullanımını etkileyen önemli bir faktör olduğu tespit edilmiştir. Sağlık okuryazarlığı düzeyinin geliştirilmesi ile akılcı ilaç kullanımı yaygınlaştırılacaktır. 
Anahtar kelimeler: sağlık okuryazarlığı, akılcı ilaç kullanımı, Aile Hekimliği

Abstract:
In our study, it was aimed to determine the levels of health literacy and rational drug use of adult individuals living in Edirne city centre and to investigate the effect of health literacy on rational drug use. 
	Our study was carried out with 583 voluntary participants aged 18-64 years who were enrolled in 54 Family Health Units in 23 Family Health Centres in Edirne city centre. The data were collected with a questionnaire including 30 questions questioning the socio-demographic characteristics, reading habits, chronic disease status, health service and drug use habits of the participants, Turkey Health Literacy Scale-32 and Rational Drug Use Scale.
Descriptive statistics, Mann Whitney U, Kruskal Wallis and Spearman correlation tests were used to analyse the data. Bonferroni correction was used in the comparison of multiple groups. In the analyses, p<0.05 was considered significant.
Our study was conducted with 292 (50.1%) female and 291 (49.9%) male participants. The mean age of the participants was 39.63±12.79 years. The mean health literacy score of the participants was 35.66±7.74, 22.8% had excellent, 38.4% had adequate, 31.4% had problematic/limited, and 7.4% had inadequate health literacy. The mean rational drug use score of the participants was 37.01±4.48 and 78.2% had adequate rational drug use knowledge. 
	In our study, a significant relationship was found between age, educational status, monthly household income, number of books read in the last year, subjective health status assessment, number of family health centre visits in the last 6 months and total number of health institution visits and health literacy levels. A statistically significant relationship was found between gender, educational status, occupation, monthly household income and number of books read in the last year and rational drug use levels.
	In our study, health literacy was found to be an important factor affecting rational drug use. By improving the level of health literacy, rational drug use will be popularised.
Key words: health literacy, rational drug use, Family Medicine