Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğa sahip annelerin pişirme ve yiyecek hazırlama becerilerinin çocuğun beslenme davranışları ve gastrointestinal semptomları ile ilişkisinin incelenmesi
The relationship between cooking and food preparation skills of mothers with children diagnosed with autism spectrum disorder and their child's feeding behaviors and gastrointestinal symptoms
Yazar: FATMA KOÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HACI ÖMER YILMAZ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Yemek pişirme = Cooking

Özet:
Bu çalışmanın amacı; otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğa sahip annelerin pişirme ve yiyecek hazırlama becerilerinin çocuğun beslenme davranışları ve gastrointestinal semptomları ile ilişkisinin incelenmesidir. Bu çalışma İstanbul ilinde iki farklı özel rehabilitasyon merkezinde eğitim alan otizmli çocuğa sahip 85 anne tarafından yürütülmüştür. Çalışmaya katılan annelere "Anne ve Çocuğa ait Sosyo-Demografik Bilgiler", "Otizm Öğün Davranış Kısa Ölçeği (BAMBI)", "Pişirme ve Yiyecek Hazırlama Becerileri Ölçeği (PB ve YHB)" ve "Gastrointestinal Semptom Derecelendirme Ölçeği (GSDÖ)" içeren anket uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 27.0 programı kullanılmıştır. Çalışmaya katılan annelerin PB ve YHB ölçeğinden aldıkları toplam puan ortalaması 136,17±39,61 puan, çalışmaya dahil edilen çocukların BAMBI ölçeğinden aldıkları toplam puan ortalaması 50,37±13,66 puan ve çocukların GSDÖ toplam puan ortalaması 39,24±17,73 puan olarak bulunmuştur. Çocukların BAMBI toplam puanları ile GSDÖ toplam puanları arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki görülmüştür (r=0,557 p<0,001). Bu durum otizmli çocukların yaşadığı beslenme problemleri ile gastrointestinal semptomları arasında bağlantı olduğunu göstermektedir. Annelerin PB ve YHB ölçeğinden aldıkları toplam puan ile çocuklarının BAMBI-otizme özgü davranışları (r=-0,265 p=0,014) ve GSDÖ-reflü (r=-0,258 p=0,017) arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca PB ve YHB ölçeğinden düşük puan alan annelerin otizmli çocuklarının daha çok besin reddi ve otizme özgü davranış gibi beslenme problemleri yaşadığı ve karın ağrısı, reflü, diyare, hazımsızlık, konstipasyon gibi gastrointestinal semptomlar yaşadıkları görülmüştür. Sonuç olarak, annelerin yiyecek hazırlama ve pişirme becerileri ile otizmli çocuklarının beslenme davranışları ve yaşamış oldukları gastrointestinal semptomlar arasında ilişki olduğu bulunmuştur.

Abstract:
The purpose of this study; The aim of this study is to examine the relationship between the cooking and food preparation skills of mothers of children with autism spectrum disorder and the child's feeding behavior and gastrointestinal symptoms. This study was conducted by 85 mothers of children with autism who were receiving education in two different private rehabilitation centers in Istanbul. A survey including "Socio-Demographic Information of Mother and Child", "Autism Meal Behavior Brief Scale (BAMBI)", "Cooking and Food Preparation Skills Scale (PB and YHB)" and "Gastrointestinal Symptom Rating Scale (GSDO)" was applied to the mothers participating in the study. SPSS 27.0 program was used to analyze the data. The total average score of the mothers participating in the study from the PB and YHB scale was 136.17±39.61 points, the total average score of the children included in the study from the BAMBI scale was 50.37±13.66 points, and the total average score of the children on the GSDO was 39.24±17, 73 points were found. A positive significant relationship was found between BAMBI scores and GSDO scores of children (r=0,557 p<0,001). This shows that there is a connection between the feeding problems experienced by children with autism and their gastrointestinal symptoms. A significant negative relationship was found between the total score of mothers from the PB and YHB scale and their children's BAMBI-autism specific behaviors (r=-0,265 p=0,014) and GSDO-reflux (r=-0,258 p=0,017). In addition, it has been observed that autistic children of mothers with low scores on the PB and YHB scales more often experience feeding problems such as food rejection and autism-specific behavior, and gastrointestinal symptoms such as abdominal pain, reflux, diarrhea, indigestion and constipation. As a result, it was found that there was a relationship between mothers' food preparation and cooking skills and the nutritional behavior of their children with autism and the gastrointestinal symptoms they experienced.