Yüksek riskli gebelerin e-sağlık okuryazarlığı ve risk algısı düzeylerinin gebelikteki sağlıklı yaşam davranışına etkisinin belirlenmesi
Evaluating the effect of e-health literacy and risk perception levels of high risk pregnant on healthy life behaviors in pregnancy
Yazar: GONCA KILIÇKAYA
Danışman: DOÇ. DR. GÖNÜL KURT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
ÖZET
KILIÇKAYA, G. (2024). Yüksek Riskli Gebelerin E-Sağlık Okuryazarlığı ve Risk Algısı Düzeylerinin Gebelikteki Sağlıklı Yaşam Davranışına Etkisinin Belirlenmesi. Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği ABD., Yüksek Lisans Tezi. Ankara.
Amaç: Bu araştırmanın amacı, yüksek riskli gebelerde e-sağlık okuryazarlık ve risk algısı düzeylerinin gebelikteki sağlıklı yaşam davranışına etkisinin belirlenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma kesitsel bir çalışma olup, Şubat-Nisan 2024 tarihleri arasında, Adana Şehir Hastanesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Kadın Hastalıkları- Doğum ve Çocuk Kulesi, Perinatoloji servisinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında, Perinatoloji servisinde yatan, araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan 140 yüksek riskli gebe ile görüşülmüştür. Araştırma verilerinin toplanmasında Katılımcı Tanılama Formu, Risk Algısı Ölçeği, E-sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve Gebelikte Sağlıklı Yaşam Davranışları Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verilerinin istatistiksel analizlerinde IBM SPSS Statistics 21 paket programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler; kesikli veriler için sayı, yüzde, sürekli veriler için ortalama+standart sapma olarak gösterilmiştir. Ölçek puanlarının iki bağımsız grup ortalamalarını karşılaştırmada Student's t test, ikiden fazla bağımsız grup ortalamalarını karşılaştırmak için ise One Way ANOVA testi kullanılmıştır. ANOVA ile farklılık tespiti halinde, Post Hoc test olarak Tukey istatistiği ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Gebelikte Sağlıklı Yaşam Davranışları Ölçeği toplam puanı ile E-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı, düşük düzeyde pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur (p=0,008). Gebelikte Sağlıklı Yaşam Davranışları Ölçeği puanı ile Risk Algısı Ölçeği toplam puanı ve alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0,05). Araştırma kapsamındaki gebelerin E- Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puanı ile Risk Algısı Ölçeği toplam puanı (p=0,030) ve Bebeğe Yönelik Risk Algısı alt boyut puanları (p=0,001) arasında pozitif yönlü düşük düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Gebelikte Sağlıklı Yaşam Davranışları Ölçeği alt boyutları ile E-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve Risk Algısı Ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05).
Sonuç: Gebelerin, gebeliklerine ilişkin ve özellikle bebeğe yönelik risk algıları arttıkça e-sağlık okuryazarlık düzeyleri artmaktadır. Ayrıca e-sağlık okuryazarlık düzeyi yüksek olan gebelerin gebelikte sağlıklı yaşam davranışları daha fazladır. Yüksek riskli gebelerin gebeliğe, kendilerine ve bebeğe yönelik risk algılarının belirlenmesi, bu dönemde gereksinim duydukları bilgiyi sağlamak açısından önemlidir. Bu doğrultuda yüksek riskli gebelere, gebelik sürecine yönelik doğru bilgiye ulaşmaları için hemşire tarafından eğitim ve danışmanlık hizmetleri planlanmalıdır. Böylelikle gebelerin, gebelik döneminde maternal ve fetal sağlığın geliştirilmesine yönelik sağlıklı yaşam davranışlarını benimsemeleri sağlanabilir.
Anahtar Kelimeler: Yüksek riskli gebe, risk algısı, sağlıklı yaşam davranışları, gebelik, e-sağlık okuryazarlığı, hemşire

Abstract:
KILIÇKAYA, G. (2024). Evaluating the Effect of E-Health Literacy and Risk Perception Levels of High Risk Pregnant on Healthy Life Behaviors in Pregnancy, Gulhane Institute of Health Sciences, Obstetrics and Gynecology Nursing Program, Master's Thesis, Ankara.
Aim: The aim of this research is to determine the effect of e-health literacy and risk perception levels on healthy lifestyle behavior during pregnancy in high-risk pregnant women.
Materials and Methods: The research is a cross-sectional study and was carried out between February and April 2024, at Adana City Hospital Training and Research Hospital, Gynecology-Birth and Pediatrics Tower, Perinatology Service. Within the scope of the research, 140 high-risk pregnant women who were hospitalized in the Perinatology service and met the research inclusion criteria were interviewed. Participant Diagnosis Form, Risk Perception Scale, E-Health Literacy Scale and Healthy Life Behaviors in Pregnancy Scale were used to collect research data. IBM SPSS Statistics 21 package program was used in the statistical analysis of the research data. Descriptive statistics; It is shown as number and percentage for discrete data, and as mean+standard deviation for continuous data. Student's t test statistic was used to compare the means of scale scores between two independent groups, and One Way ANOVA test statistic was used to compare the means of more than two independent groups. If a difference was detected with ANOVA, it was evaluated with Tukey statistics as a Post Hoc test.
Conclusion: There is a significant, low-level positive relationship between the total score of the Healthy Life Behaviors in Pregnancy Scale and the E-Health Literacy Scale score (p=0.008). There was no significant difference between the Healthy Life Behaviors in Pregnancy Scale score and the Risk Perception Scale total score and subscale scores (p>0.05). There is a positive low-level significant relationship between the E-Health Literacy Scale score of the pregnant women in the study and the Risk Perception Scale total score (p=0.030) and the Risk Perception Towards the Baby subscale scores (p=0.001). No significant relationship was detected between the
subscales of the Healthy Life Behaviors in Pregnancy Scale and the E-Health Literacy Scale and Risk Perception Scale scores (p>0.05).
Results: As the risk perceptions of pregnant women regarding their pregnancy and especially the risk to the baby increase, their e-health literacy levels increase. In addition, pregnant women with high e-health literacy levels have more healthy lifestyle behaviors during pregnancy. Determining the risk perceptions of high-risk pregnant women towards pregnancy, themselves and the baby is important in order to provide the information they need during this period. In this regard, training and consultancy services should be planned by nurses for high-risk pregnant women to provide them with accurate information about the pregnancy process. In this way, pregnant women can be encouraged to adopt healthy lifestyle practices to improve maternal and fetal health during pregnancy.
Keywords: High risk pregnant, risk perception, healthy life behaviors, pregnancy, e- health literacy, nurse.