Türkiye'deki AVM'lerin incelenmesi ve Van ilinde AVM projesi geliştirilmesi
An overview of the shopping centers (SC) in Turkey and development of an SC project in the province of Van
Yazar: EMEL ERÇETİN BARLAS
Danışman: PROF. DR. HEYECAN GİRİTLİ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gayrimenkul Geliştirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Küreselleşmenin etkisi ile tüm Dünya'da ticaretin boyutu değişmiş ve bu değişim perakende satış noktalarının da değişimine ve gelişimine neden olmuştur. Giderek artan nüfus, tüketim mallarına karşı artan talep, araç sahipliliğinin artması, derin dondurucuların icadı ve yaygınlaşması, elektronik ve teknolojik devrim, paketleme, stoklama, ürün saklama, ucuz ve hızlı ulaşım olanaklarının artması, ayrıca iş dünyasında kadınların daha aktif rol almaya başlamaları sonucunda alışverişe ayrılacak zaman kısıtlı hale gelmiş ve alışveriş merkezlerinin gelişimi önem kazanmıştır. AVM'ler, günümüzde müşterilerine birçok farklı ürün ve hizmetin bir arada satılmasına imkan sağlayan ve bu özelliği ile müşterilerine zaman kazandıran mekanlar olmuşlardır. Zaman içerisinde gelişimlerini sürdüren AVM'ler bünyelerinde barındırdıkları sosyal aktivite mekanları ile de sadece alışveriş için gidilen mekanlar olmaktan çıkmış ve kent içi birer buluşma noktası olma özelliği kazanmışlardır.Tez çalışması kapsamında; Avrupa ve Türkiye'deki perakende sektörü incelenmiş, AVM'lerin gelişimi ve proje geliştirme süreçleri üzerinde durulmuştur. Amerika'da perakende sektörünün yapısının, Türkiye'deki mevcut yapı ile paralellik göstermemesi nedeniyle Amerika'ya ait analizler çalışmaya dahil edilmemiş, araştırmalar Avrupa ölçeğinde tutulmuştur. Ayrıca çalışma kapsamında AVM kavramı, Uluslararası Alışveriş Merkezleri Konseyi'nin (ICSC) belirlemiş olduğu standartlar esas kabul edilerek tanımlanmış ve tüm analizler bu doğrultuda gerçekleştirilmiştir.Türkiye'de 1980 sonrasında uygulanan neoliberal politikaların sonuçları ve yabancı sermaye yatırımlarının serbestleştirilmesinin kent mekanlarına birer yansıması olarak AVM'ler hayatımıza girmiştir. 1988'de Ataköy'de açılan Galleria Alışveriş Merkezi ile başlayan AVM yatırımları, sürekli artarak, 2001 sonrasında ise metropollerden Anadolu'ya yayılarak gelişimini sürdürmüştür.Tüm bu gelişmelere rağmen henüz Türkiye'de 81 ilin sadece 39'unda AVM bulunmaktadır. Bir ülkenin AVM yatırımlarının ölçümlenebilmesi için en önemli verilerin başında sayılan bin kişi başına düşen kiralanabilir alan büyüklüğünün, Avrupa ortalamasının çok altında kalıyor olması, Türkiye'de yapılacak AVM yatırımlarının potansiyelini belirlemesi açısından oldukça önemlidir. Bu çalışma ile Türkiye'de AVM yatırımları için potansiyel oluşturabilecek iller belirlenmeye çalışılmıştır.Çalışmada, AVM yatırımlarının başarısındaki en önemli unsur olan yerseçimi sırasında değerlendirilmesi gereken kriterlere yer verilmiştir. Ancak çalışmanın çok büyük ölçekli olması nedeni ile potansiyel ili belirlemeye yönelik nüfus, GSMH ve illerin mevcut AVM yatırımlarının incelenmesi üzerinde durulmuştur. Tüm bu analizler sonrasında AVM yatırımı için potansiyel taşıyan Van İli hakkında detaylı analiz raporu hazırlanarak bu kararın uygunluğu tespit edilmeye çalışılmıştır.İlin yatırım için uygunluğunun tespitinden sonra, projenin bölgenin sosyo-ekonomik yapısına ve ihtiyaçlarına yönelik olarak tanımlanması ile finansal fizibilite raporu hazırlanmıştır. Günümüzde birçok yatırımcının daha çok büyük metropollerde ve batıda yatırım yapmayı tercih ettiği bilinen bir gerçektir. Ancak, hazırlanan fizibilite raporu ile Anadolu'da da yatırım yapmanın uygunluğu tespit edilmiştir. Anadolu'daki potansiyel yatırım imkanlarını ortaya çıkarması ile yatırımların belirli metropollerde yığılmasının önüne geçilmesi açısından bu tez çalışmasının gelecekteki yatırımlara yön vermesi düşünülmüştür.

Abstract:
The dimensions of commerce in the whole world have changed with the effect of ?Globalization?, and this change subsequently caused the retail sales points to change and develop. As a result of the increasing population, increasing demand for consumption goods, increasing number of car owners, invention and pervasion of deep freezers, electronic and technological revolution, packaging, storage, especially storage of products, increasing possibilities of speedy and cheap transportation, and in addition as a result of more active participation of women in the business world, the time for shopping has become shorter, and therefore the development of shopping centers have gained importance. The shopping environment today is one in which many different products are offered to the shopper and which, thanks to this feature, gives enough time to the shopper for shopping. SC which continued to develop over time have become sort of places which are not only visited for the purposes of shopping but also they have become meeting points for people where they have the chance to socialize with the possibilities of social activities offered to them by SC.Within the scope of this thesis study, the retail sectors both in Europe and in Turkey have been examined, and the development of SC and the process of project development have been looked at. The fact that the structure of the SC in the United States of America was not parallel to the development of the SC in Turkey was not examined, and the analyses of the SC in the United States are not included in the thesis study. The research was only made for the SC in Europe. Within the scope of the thesis study, a description of the concept of SC is made by taking the standards determined by the International Council of Shopping Centers (ICSC) into consideration as the basis, and all the analyses are made accordingly.As a result of the projection of the neo-liberal policies applied in Turkey after 1980 to our daily lives and also due to the increasing share of the foreign capital in the economy and their liberalization, the SC came into existence. The SC investments which started with the opening of Galleria Shopping Center in the district of Ataköy in 1988 have continued to develop increasingly, and they started pervading to Anatolian cities from the metropolitan cities after 2001.Despite all these developments we see SC only in 39 provinces of all the 81 provinces. In order to appraise the SC investments in a country one of the most important data is the size of a rentable area per one thousand people which in Turkey is below the average in the European Countries. Therefore, this fact is very important from the point of view of determination of the potential of the SC investments to be made in Turkey. With this study, it is aimed at finding out provinces which have the potential for SC investments.In the study, the most important criteria that are required for evaluation in the choice of place where the SC will be built and which are also important for the success of the SC investment are included. However due to the fact that this study is a large scale study, such important factors as population, GDP (GNP= Gross Domestic or National Product) and the examination of the existing SC investments of the provinces are emphasized. After all these analyses have been made, a detailed analysis report for the province of Van, which has the potential for an investment of an SC is prepared, and the suitability of this decision is examined.After the determination of the suitability of the province for the investment, the feasibility report is prepared based on the definition of the project in terms of the socio-economic structure and needs and requirements of the region. It is a well known fact that many investors today prefer to make investments heavily in the metropolitan areas in the western part of the country. However, according to the feasibility report prepared it is found that it is also feasible to make investments in the Anatolian cities. This thesis study is considered to give a direction to the investments to be made in the future with the thought in mind that the accumulation of investments in certain metropolitan areas would be prevented.