Geleneksel yapıların kullanım sonrası değerlendirilmesi: Kırklareli yayla mahallesi örneği
Post occupancy evaluation of traditional buildings: The case of Kırklareli yayla neighborhood
Yazar: SÜMEYYE SAVAŞ
Danışman: PROF. DR. HAVA ÖZYILMAZ
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Değişim = Change ; Dönüşüm = Transformation ; Geleneksel yapı = Traditional structure ; Kırklareli-Yayla = Kırklareli-Yayla

Özet:
Geleneksel yapıların kullanım süreçlerinde meydana gelen değişiklikler dönemin fiziksel, sosyo-kültürel ve ekonomik özellikleri başta olmak üzere birçok etmenin etkisiyle oluşmaktadır. Bu süreçte yapının özgün hali ve mekânsal özellikleri de büyük değişikliklere maruz kalabilmektedir. Kullanıcılar, bu yapılarda kendi ihtiyaçlarına cevap verecek niteliklere göre bazı müdahalelerde bulunmaktadırlar. Fakat bu müdahaleler, yapının özgün mimari dokusuna ve kimliğine zarar verecek şekilde yapılırsa o geleneksel yapının özgünlüğünü kaybettirerek temel niteliklerine zarar verebilmektedir. Bu durum geleneksel yapıların gelecek kuşaklara aktaracağı değerlerin giderek azalmasına sebep olmaktadır. Bu nedenle geleneksel yapılarda kullanıcıların isteklerine yönelik yapılan işlevsel ve mekânsal değişiklikler yapının özgünlüğüne zarar vermeden kontrollü bir şekilde gerçekleştirilmelidir. 
Ülkemizde geleneksel yapılarda özellikle ekonomik etmenlerden ötürü yapılan değişiklerin başında işlev değişikliği gelmektedir. Mesela konut olarak kullanılan bir geleneksel yapı ticari getirisinden ötürü kafe, otel vs. birçok farklı mekana dönüştürülerek eski işlevinden neredeyse tamamen farklı bir işlev kazanabilmektedir. Bu değişiklik, yapıdaki mekânsal değişiklikleri de beraberinde getirmektedir. Oda olarak kullanılan mekanların birleştirilerek yemek salonu, eğlence mekanı gibi farklı mekanlara dönüştürüldüğü birçok örneğe rastlanmaktadır. Bu örneklerden biri de çalışmada kullanılan Kırklareli Yayla Mahallesi'nde bulunan geleneksel yapılardır.
Bu çalışmanın amacı Kırklareli geleneksel yapılarında yapılan işlev değişikliklerinin kullanım sonrası yaşanan sorunlarını ve yapıların özgünlüğünde medyana gelen değişimleri irdeleyerek bunları en aza indirmek için çözüm önerileri oluşturmaktır. Bu kapsamda konutlardaki eski ve yeni mekansal özellikler değerlendirilerek kullanım sonrası oluşan değişimler ve bunların yapıya kattığı olumlu ve olumsuz durumların tespit edilmesi amaçlamaktadır.

Abstract:
The changes that occur in the processes of using traditional structures are caused by the influence of many factors, especially the physical, socio-cultural and economic characteristics of the period. In this process, the original state and spatial characteristics of the structure may also be subject to major changes. Users make some interventions in these structures according to the qualities that will meet their needs. However, if these interventions are made in a way that damages the original architectural texture and identity of the building, they may damage the basic qualities of that traditional structure by making it lose its originality. This situation causes the values that traditional structures will transmit to future generations to decrease gradually. For this reason, functional and spatial changes made in traditional structures for the wishes of users should be carried out in a controlled manner without harming the originality of the structure.
At the beginning of the changes made in traditional structures in our country, especially due to economic factors, there is a change in function. For example, a traditional building used as a residence is a cafe, hotel, etc. due to its commercial return. by being converted into many different places, it can gain an almost completely different function from its former function. This change also brings about spatial changes in the structure. There are many examples where the spaces used as rooms are combined and converted into different spaces such as a dining hall, an entertainment venue. One of these examples is the traditional buildings located in the Kırklareli Highland Neighborhood used in the study.
The aim of this study is to create solution suggestions to minimize the problems experienced after the use of the functional changes made in the traditional structures of Kırklareli and the changes in the originality of the structures to the median by examining them. In this context, it aims to evaluate the old and new spatial features in the houses and to determine the changes that occur after use and the positive and negative situations that they add to the structure.