Fasulye [Phaseolus vulgaris Linnaeus (Fabales: Fabaceae)] bitkisine uygulanan iki farklı ekstraktın Tetranychus urticae Koch, 1836(Acari: Tetranychidae) erginleri üzerindeki etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of two different extracts applied tobean [Phaseolus vulgaris Linnaeus (Fabales: Fabaceae)] plant on the adult Tetranychus urticae Koch, 1836 (Acari: Tetranychidae)
Yazar: FATMA GÜL KONYALI
Danışman: PROF. DR. EMİNE ÇIKMAN
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekstraksiyon =   ; Fasulye = Bean ; Limon = Lemon ; Nane yağı = Mint oil ; Tetranychus urticae = Tetranychus urticae ; Uçucu yağlar = Essential oils

Özet:
Tarımda kullanılan kimyasal mücadele, tarımsal zararlılara karşı günümüzde en sık başvurulan mücadele yöntemidir. Ancak, bu yöntemin, son yıllarda canlı-çevre sağlığı ve faydalı mikroorganizmalar üzerindeki ciddi olumsuz etkileri, bunun yanı sıra, hastalık, zararlı ve yabancı ot etmenlerinin  kimyasal mücadelede kullanılan tarımsal ilaçlara karşı direnç geliştirmeleri gibi çoğu sebepler,  araştırmacıları entegre mücadele düzeni içerisinde farklı alternatifler geliştirmeye itmiştir. Önemli  tarımsal bir zararlı olan, iki noktalı kırmızı örümcek (Tetranychus urticae Koch 1836 (Acari: Tetranychidae)), polifag bir zararlıdır. Yüksek üreme gücü, pestisitlere karşı hızlı direnç geliştirebilmesi gibi sebeplerle, bu zararlıya karşı yoğun bir pestisit kullanımı yapılmaktadır. Bu çalışmada, alternatif bir mücadele yöntemi olarak, T. urticae üzerinde pestisitlerin yerine nane ve limon gibi bitkisel ekstraktların etkinliğinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu çalışma; Şanlıurfa ili, Karaköprü ilçesi, Büyükçömlekçi köyünde, 2021 yılında yürütülmüştür. Nane ve limon uçucu yağlarından hazırlanan iki farklı ekstraktın, tohum ve yaprak uygulaması olmak üzere, farklı şekillerde fasulye bitkisine  uygulanması aracılığıyla, T. urticae erginleri üzerinde ortaya çıkan çeşitli atraktant ve repellent etkiler arazi koşullarında araştırılmıştır. Bu amaçla, nane ve limon uçucu yağları ve bunların ekstraktları kullanılmıştır. Deneme; 5 karakterli ve 4 tekerrürlü olarak, tesadüf parselleri deneme desenine göre kurulmuştur. Buna göre, yapılan akar sayımları sonucunda (gözle kontrol), bütün uygulamalar içinde, T. urticae üzerinde, sadece limon ekstraktı tohum uygulaması, kontrol uygulamasına göre, % 47.12 oranında, önemli derecede repellent etki göstermiştir. Limon ekstraktı yaprak uygulamasının ise kontrol uygulamasına göre, % 22.3 oranında daha fazla akar bireyini çektiği tespit edilmiş olup, bu uygulamanın bireyler üzerinde daha atraktant etki gösterdiği saptanmıştır. Ayrıca, nane ekstraktı 
tohum ve yaprak uygulamaları, kontrol uygulamasına göre, sırasıyla, % 19.35 ve % 0.40 oranında, akar ergin bireyleri üzerinde repellent etki göstermiştir. Sonuç olarak, T. urticae'nin bitkisel uçucu yağlara karşı duyarlı olduğu ve limon içerikli tohum uygulamasının, bireyler üzerinde daha repellent etki gösterdiği tespit edilmiştir

Abstract:
This study was carried out in Büyükçömlekçi village of Karaköprü district of Şanlıurfa province from 4 April to 5 July in 2021. Chemical control used in agriculture is the most frequently used control method against agricultural pests. However, many reasons such as these various negative effects of this method on living-environmental health and beneficial microorganisms in recent years, as well as the resistance of diseases, pests and weeds to pesticides used in chemical control, have led researchers to develop different alternatives in an integrated control method. Two-spottedred spider (Tetranychus urticae Koch 1836 (Acari: Tetranychidae)) is a polyphagous pest and an important agricultural pest.
Due to its high reproductive potential and rapid development of resistance to pesticides, which pesticides are used intensively against this pest. In this study, it was aimed to demonstrate the effectiveness of herbal extracts such as peppermint and lemon instead of pesticides on T. urticae as an alternative control method. Various attractant and repellent effects on T. urticae adults were investigated in field conditions by applying two different extracts prepared from peppermint and lemon essential oils to bean plant in different ways as seed and leaf application. For this purpose, essential oils of peppermint and lemon and their extracts were used and the trial was established according to the random parcel trial design as 4 repetitions, 5 characters. Accordingly, as a result of mite counted (visual control), seed application containing only lemon extract determined a significantly more repellent effect on T. urticae at the rate of 47.12% compared to in all applications. Leaf application containing lemon extract was found to attract 22.3% more mite individuals than the control application, and it was determined that this application had a more attractive effect on individuals. In addition, peppermint seed and peppermint leaf applications determined more repellent effect on mite adults by 19.35% and 0.40%, respectively, compared to the control application. As a result, it has been determined that T. urticae is susceptible to essential oils and the application of seeds containing lemon has a more repellent effect on the mite.