Yöre dizilerindeki kültürel unsurların halk bilimsel açıdan incelenmesi
An investigation of the cultural elements in regional TV series from the perspective of folk studies
Yazar: GİZEM NUR KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. ŞERİFE SEHER EROL ÇALIŞKAN
Bartın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; Türk folkloru = Turkish folklore

Özet:
Günümüzde kitle iletişim araçları birey ve toplum hayatının ayrılmaz bir parçası haline 
gelmiştir. Belirlediği içeriklerle siyasal, ekonomik ve sosyal hayata dokunan kitle iletişim 
araçlarının gelişmesi ve yaygınlaşması özellikle kültür üzerinde büyük etkilere neden olurken, 
icra ve aktarım gibi konularda çeşitli değişiklikler de meydana getirmiştir. Bu değişikliklerin 
meydana gelmesinde rol oynayan araçlardan biri de televizyondur. Televizyon, içinde 
bulunduğumuz dönemin en çok takip edilen kitle iletişim araçlarındandır. İzleyiciye sunduğu 
geniş ve farklı tür yayınlar ile dikkat çekmekte ve bireylerin kendi yaşamları ile ilişkilendirme 
yapmalarına olanak sağlamaktadır. Bu ilişkilendirmeler özellikle dizilerde meydana 
gelmektedir. Çünkü diziler farklı kesimlere hitap etmek için kurgulanır ve bu kurgu sırasında 
maddi ve görsel kültür, geleneksel müzik ve sözlü kültür ürünlerinden faydalanılır. Özellikle 
belirli bir yöreyi ve kültürü anlatan ya da hâkim bir kültür havzasının bulunduğu yörede 
çekilen televizyon dizilerinde yerli ve milli, sözlü ve maddi halk kültürü unsurlarıyla 
karşılaşılabilmektedir. 
Televizyonun yaygınlaşmasıyla birlikte birincil sözlü kültür ortamı yerini ikincil sözlü kültür 
ortamına bırakmıştır. Bu kayma sonucunda dinlemeye alışkın sözlü kültür toplumu izlemeye 
yönelmiş ve hikâyelerin yerini diziler almıştır. Böylece kültür aktarımı, sosyal çevreler ile 
değil diziler ile sağlanmaya başlanmıştır. Günümüz şehir hayatının şartları ve teknolojinin gelişimi düşünüldüğünde aktarımdaki bu dönüşümün çağın getirdiği bir zorunluluk olduğu 
düşünülebilir. Günümüz dünyasında kültür aktarımı görevini kitle iletişim araçlarına bırakan 
sebeplerden bazıları olarak aile yapısı ve çevre ilişkilerindeki değişim sayılabilir. Dizilerde 
yer alan kültürel unsurları kültür aktarımı ve farklı yaşlardan ve sosyal çevrelerden insanların, 
çeşitli yöreler hakkında fikir sahibi olmasına olanak sağlamasının yanı sıra, mekân ve bölge 
tanıtımına da katkı sağlayabilir. Kültür aktarımında zamanla yaşanan bu değişiklikleri 
olumsuz yönde algılamak yerine, değişikliklerin kültürün çıkarları doğrultusunda 
kullanıldığında olumlu yönde katkı sağlayacağı düşünülebilir. Bu düşünce doğrultusunda bu 
çalışmada Türk televizyon dizileri incelenmiş (örn. Sevdaluk, Kuzey Yıldızı "İlk Aşk", Sen 
Anlat Karadeniz, Ege'nin Hamsisi, Yeni Gelin, Yeşil Deniz, Hercai, Yabancı Damat, Sıla ve 
Gönül Dağı), bu dizilerde ele alınan başlıca halk bilimsel unsurların belirlenmesi, bu 
unsurların kurguda nasıl ele alındığının incelenmesi ve dizilerin kültür aktarımına katkısı olup 
olmadığının saptanması amaçlanmıştır. Elde edilen veriler, Sedat Veyis Örnek, Erman Artun 
ve İsmail Güleç tarafından halk bilimi unsurlarını konusunda belirlenmiş başlıklar incelenerek 
oluşturulan şablon ışığında incelenmiştir. Sonrasında doküman analizi yöntemi kullanılarak 
dizilerdeki unsurlar belirlenmiş ve kültür aktarımına katkı sağlayıp sağlamadıkları 
incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Halk kültürü unsurları, kültür aktarımı, televizyon, televizyon dizileri

Abstract:
Today the mass media is an inseparable part of individuals' and society's daily life. Touching 
political, economic, and social life with its specific contents, improvement and widespread of 
the mass media not only have a huge impact especially on the culture but also have made 
several changes in the norms such as how to perform and cultural transmission. One of the 
main tools that have made such changes is the television. In today's world, television is one of 
the most commonly used mass media tools. Thanks to the broad and various options that are 
offered to the audience, television attracts attention and enables individuals to make 
associations with their lives. Such associations especially occur through television series. 
Because, television series are fictionalized for reaching different groups of people and such 
fictions benefit from the goods of material and visual culture, traditional music and oral 
culture. Especially in the television series that describes a unique region and culture or a 
specific regional culture, one can encounter local, national, oral, and material folk cultural 
motifs.
With the widespread of television, primary oral culture has been replaced with secondary oral 
culture. Due to this shift, the society that got used to the oral culture turned its steps towards 
'watching' and stories have been replaced with television series. Thus, cultural transmission 
has been started to take place within the television series rather than the social environment. 
Considering today's conditions of urban life and the improvements in technology, this new way of transmission can be thought inevitable. Some of the factors that leave the mission of 
cultural transmission to the mass media might be the changes in the family structure and 
relationship with the environment. Cultural elements in the television series not only enable 
cultural transmission and informing people from different ages and social environments about 
several regions but also can contribute to the promotion of the environment and the region. 
Rather than considering the changes in cultural transmission in time with a negative 
perspective, it can be said that, if used in the interest of the culture, it might indeed provide a 
positive impact. Within this perspective, in this current study, investigating Turkish television 
series (e.g. Sevdaluk, Kuzey Yıldızı "İlk Aşk", Sen Anlat Karadeniz, Ege'nin Hamsisi, Yeni 
Gelin, Yeşil Deniz, Hercai, Yabancı Damat, Sıla, and Gönül Dağı) it was aimed to determine 
the elements of folk culture, how these elements were integrated into the fiction and whether 
these series contribute to the cultural transmission. The data was interpreted through creating 
a relevant frame in the light of the main themes determined by Sedat Veyis Örnek, Erman 
Artun, and İsmail Güleç. Through the document analysis method, the elements of the 
television series were identified and their contribution to the cultural transmission was 
examined.
Keywords: Cultural transmission, Television, Television Series, The Elements of Folk 
Culture