Coğrafya ders kitaplarının kök değerler açısından incelenmesi
Investigation of geography textbooks in terms of root values
Yazar: MURAT KILIÇ
Danışman: PROF. DR. HAKKI YAZICI
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Coğrafya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı 2022-2023 eğitim öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ortaöğretim kurumlarında okutulan 9, 10, 11 ve 12. sınıf coğrafya ders kitaplarındaki metinleri, 2018 coğrafya dersi öğretim programında yer alan kök değerler açısından incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini ise 2018 coğrafya dersi öğretim programına göre hazırlanan ve erişimi dijital olarak Eğitim ve Bilişim Ağında (EBA) yer alan Milli Eğitim Bakanlığı yayınevlerine ait 9, 10, 11 ve 12. sınıf düzeylerinden birer adet olmak üzere toplam 4 adet coğrafya ders kitabı oluşturmaktadır. Çalışmada Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 18 Temmuz 2017 yılında yayınlamış olduğu "Müfredatta Yenileme ve Değişiklik Çalışmalarımız Üzerine" adlı dokümanında yer alan "Yenilenen Müfredatlarda Değerler ve Değerlerle İlişkili Tutum ve Davranışlar" başlıklı tablo veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz yöntemi esas alınmıştır. Araştırma sonucunda 9, 10, 11 ve 12. sınıf coğrafya ders kitapları içerisindeki metinlerde en çok yer alan kök değerlerin "sorumluluk", "vatanseverlik" ve "özdenetim" değerleri olduğu tespit edilirken, en az yer alan kök değerlerin "sabır" ve "dürüstlük" değerleri olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca kök değerlerin sınıf düzeylerine göre dağılımlarında ve aynı sınıf düzeyindeki dağılımlarında eşitsizlik olduğu sonucuna varılmıştır. Çalışmanın sonucunda coğrafya ders kitaplarındaki değerlerin dengeli dağıtılması ve görsellerle daha fazla desteklenmesi önerilmiştir. Ayrıca değer kazandırmada öğretmenlerin rolü büyük olduğundan öğretmenlere değer eğitimi ile ilgili daha fazla eğitim verilmesi önerilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the texts in geography textbooks for grades 9, 10, 11, and 12, used in secondary education institutions affiliated with the Ministry of National Education during the 2022-2023 academic year, in terms of core values outlined in the 2018 geography curriculum. The study employs a qualitative research method, specifically the document analysis model. The sample consists of four geography textbooks, one from each grade level (9th through 12th), prepared according to the 2018 geography curriculum and accessible digitally on the Education and Information Network (EBA) of the Ministry of National Education publishers.
The data collection instrument used in the study is the table titled "Values and Attitudes and Behaviors Related to Values in Renewed Curricula" found in the document "Our Work on Curriculum Renewal and Changes" published by the Board of Education on July 18, 2017. Descriptive analysis method was employed for data analysis.
As a result of the research, it was determined that the core values most prevalent in the texts of geography textbooks across grades 9 to 12 are "responsibility," "patriotism," and "self-control." Conversely, the core values least represented were found to be "patience" and "honesty." Furthermore, disparities were identified in the distribution of core values both across different grade levels and within the same grade level.
Based on these findings, the study recommends that values in geography textbooks should be more evenly distributed and supported with more visuals. Additionally, given the significant role of teachers in instilling values, the study suggests that teachers should receive more training in value education.