Silifke ve Mut'ta tespit edilen bazı geleneksel dokumaların tasarım özellikleri
Design feature of some traditional fabrics detected in Silifke and Mut
Yazar: DERYA KONUK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NECLA DURSUN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tasarım Ana Bilim Dalı / Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Dokumacılık = Weaving ; Dokumalar = Weavings ; Düz dokuma = Straight weaving ; Mersin-Mut = Mersin-Mut ; Mersin-Silifke = Mersin-Silifke ; Tasarım = Design ; Tasarım ilkeleri = Design principles ; Tasarım ögeleri = Design elements ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts

Özet:
Dokuma, ilk olarak insanın örtünme, ısınma gibi ihtiyaçlarını karşılamak amacıy-la başlamış ve zamanla ihtiyaçlar doğrultusunda şekillenerek günümüze kadar varlığı-nı sürdürebilmiş geleneksel el sanatlarımızdan biridir. Bugüne kadar geleneksel Türk Dokumaları üzerine pek çok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmalar daha çok dokumaların malzeme, teknik, tür, ebat ve kompozisyonu üzerine yoğunlaşmaktadır. Araştırma konumuz Mersin iline bağlı Mut ve Silifke ilçelerinde tespit edilen düz dokuma ör-neklerinin malzeme, teknik ve kompozisyon özelliklerinin ortaya konulmasının yanı sıra, estetik ve tasarımsal özelliklerinin değerlendirmelerini içermektedir.
Araştırmanın amacı bugüne kadar yapılmış olan geleneksel dokuma çalışmala-rından farklı olarak araştırma kapsamına alınan dokumaların bölgesel özellikler çerçe-vesinde estetik açıdan değerlendirilmelerinin yapılması kapsamında tasarımsal özellik-lerinin ortaya konulmasıdır.
Mut ve Silifke ilçelerinde dokumasıyla tanınan ve halen dokuma yapılmakta olan mahallerinde tespit edilen dokumalardan bölgesel özellikleri bakımından farklılık gösteren 39 adet örnek araştırma kapsamında değerlendirilmiştir. Yüzey şemaları farklı olarak seçilen 10 örnek ise bölgesel özelliği yansıtan, orijinal hali korunarak gü-nümüze kadar gelebilenlerdir. Günümüzde yok olmaya yüz tutan bu halk kültürü ürünlerinin bölgesel olarak tespit edilip literatüre kazandırılması ve gelecek nesillere aktarılması konunun önemini ortaya koymaktadır.
Bu araştırma; geleneksel dokumalarda da tasarım ilke ve öğelerinin uygulana-bildiğini göstermesi açısından bir model oluşturma gayreti taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler: Tasarım İlkeleri, Tasarım Öğeleri, Düz dokumalar, Mut bölgesi, Silifke bölgesi.

Abstract:
Weaving is one of our traditional handicrafts, which first started to meet the needs of human beings such as covering and warming, and which has been shaped in line with the needs over time and has survived to the present day. So far, many stud-ies have been done on traditional Turkish weaving. In these studies, we focused mainly on the materials, techniques, types, sizes, and composition of weaving. Our research topic includes the evaluation of aesthetic and design characteristics as well as the material, technical and compositional characteristics of flat weaving samples found in MUT and Silifke districts of Mersin province.
The purpose of the research is to reveal the design features of flat weaving , which are included in the research, in the context of aesthetic evaluations within the framework of regional features, unlike the traditional weaving works carried out so far.
39 samples, which differed in regional characteristics from those found in MUT and Silifke districts, were evaluated in this study. The 10 examples selected as diffe-rent surface schemes are the ones that reflect the regional style and have survived to the present day by preserving their original state. This study reveals the importance of the subject of these folk culture products, which are facing extinction today, to be identified regionally and brought to the literature, and to be transferred to future generations.
This research is an effort to create a model in order to show that the principles and elements of design can be applied in traditional weaving.
Keywords: Design principles, Design elements, Flat weavings, Mut region, Silifke region