Kentsel dönüşüm sonrası yapılan toplu konut projelerinin sürdürülebilirlik bağlamında olanak ve sınırlarının değerlendirilmesi üzerine bir çalışma: Kadifekale-Uzundere örneği
A study on the evaluation of possibilities and limits of mass housing projects after urban transformation in the context of sustainability: The case of Kadi̇fekale-Uzundere
Yazar: BEYZA GÖKKAYA
Danışman: DOÇ. DR. ERDAL ONUR DİKTAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kıyı kentleri = Coastal cities

Özet:
Kentler kuruldukları tarihsel süreç içerisinde temel dinamik özelliklerini korurken aynı zamanda değişimin temel yapı taşı haline gelmiştir. Kentin ayırıcı özelliğinden yararlanarak formda yaşanan değişimler ise mekânın kullanımını etkilemekte ve fonksiyonların yer seçimini şekillendirmektedir. Zamanla kapasitesinin üzerinde insan yoğunluğunu barındıran kentlerin temel sistemlerinde aksamalar ve sorunlar da yaşanmaya başlamıştır. Göçler, kentleşme hızı, küresel politikalar, salgın hastalıklar, afetler, iklim değişikliği gibi çeşitli risklerle karşı karşıya kalan kentlerin direnci ise doğrudan etkilenmiştir. Sözü edilen durum, kentlerin kırılganlığını arttırarak tehlikelere karşı savunmasını düşürmüştür. Kentlerin fiziksel gelişim ve değişimi değerlendirildiğinde kentlerde meydana gelen tüketim faaliyetlerinin fazla olması ve çevresel tahribatın yüksek seyretmesi nedeniyle anti-ekolojik eylemlerin kentleşme ve sürdürülebilir kent olgusu üzerinde baskı oluşturduğu gözlemlenmektedir. Özellikle kentlerin merkezinde, çalışma ve yerleşim alanlarının yoğunlaşması ile metre kareye düşen insan sayısı artmış hizmetlere erişim konusunda sınırlar oluşmuştur. Kentlerin mevcut koşulları kaldıramayacak seviyeye gelmesi, şehirlerin planlaması ve kentin dokusunda meydana gelen kırılmaların kontrol altında alınması gerekliliğini ortaya koymuştur.
Sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması ve ekonomik büyümenin gerçekleşmesi, toplumsal yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve kentsel adalet ortamının sağlanması, insan faaliyetlerinin doğal çevre üzerinde sebep olduğu baskının azaltılarak ekosistemde yaşanan bozulmaların tekrar eski dengesine kavuşturulması noktasında ekonomik, çevresel ve sosyal boyutlarıyla sürdürülebilirlik olgusu ve kentler arasındaki ilişki bütünlük oluşturmaktadır. Çeşitli değişkenleri bünyesinde barındıran kentlerde meydana gelen sorunların toplumsal ve mekânsal bağlamda çözüme ulaştırılması amacıyla ise kentsel dönüşüm olgusu somutluk kazanmaktadır. Tüm bu eğilimlerin ve etkileşimlerin çözümü için başvurulan sürdürülebilir kentsel dönüşüm uygulamaları ise kapsamlı ve bütünleşik bir eylem olarak değişime uğrayacak kentsel alanlarda koşulların kalıcı olarak iyileştirilmesi ve sorunların uzun vadede çözüme kavuşturulması amacıyla tüketim merkezi olan kentlerin daha planlı ve sistematik olarak devamlılığının sağlanmasına kılavuzluk etmektedir. 
Tez çalışması kapsamında İzmir'de ilk kez gerçekleştirilen Kadifekale Kentsel Dönüşüm Projesi ve dönüşüm sonrası meydana gelen konut sorununun çözülmesi amacıyla hayata geçirilen Uzundere Toplu Konut Projesinin fiziksel sürdürülebilirlik bağlamında yapılan analizlerle karşılaştırmalı olarak incelenmesi ve elde edilen bulguların değerlendirilerek kentsel dönüşüm uygulamalarının kentler üzerindeki etkisi incelenmiştir.

Abstract:
While cities maintain their basic dynamic features throughout the historical process in which they were established, they have also become the basic building blocks of change. Changes in form, taking advantage of the distinctive feature of the city, affect the use of space and shape the location selection of functions. During the process, disruptions and problems began to occur in the basic systems of cities with human density above their capacity. The resilience of cities facing various risks such as migration, urbanization rate, global policies, epidemics, disasters and climate change has been directly affected. The said situation has increased the fragility of cities and reduced their defenses against dangers. When the physical development and change of cities are evaluated, it is observed that anti-ecological actions put pressure on the phenomenon of urbanization and sustainable cities due to the high consumption activities in cities and the high level of environmental destruction. Especially in the center of cities, with the concentration of working and residential areas, the number of people per square meter has increased, creating limits on access to services. As the cities reached a level where they could not handle the current conditions, it became necessary to plan the cities and keep the fractures in the fabric of the city under control.
The phenomenon of sustainability and the relationship between cities and their economic, environmental and social dimensions constitute an integrity at the point of ensuring sustainable development and economic growth, improving social living conditions and ensuring an environment of urban justice, reducing the pressure caused by human activities on the natural environment and restoring the disruptions in the ecosystem to its former balance. The phenomenon of urban transformation becomes concrete in order to solve the problems occurring in cities that contain various variables in a social and spatial context. Sustainable urban transformation practices, which are used to solve all these trends and interactions, guide the continuity of cities, which are consumption centers, in a more planned and systematic manner, in order to permanently improve the conditions in urban areas that will undergo change as a comprehensive and integrated action and to solve the problems in the long term.
Within the scope of the thesis study, the Kadifekale Urban Transformation Project, which was carried out for the first time in Izmir, and the Uzundere Mass Housing Project, which was implemented to solve the housing problem that occurred after the transformation, were examined comparatively with analyzes made in the context of physical sustainability, and the effects of urban transformation practices on cities were examined by evaluating the findings.