Zâhid bin Muhammed'in Kitâb-ı Şemꜥî ve Sürûrî ꜥAlâ Dîvân-ı Hâfız adlı eseri (Vr.225b-250a inceleme-metin)
Zâhid bin Muhammed's Kitâb-i Semꜥî and Sürûrî ꜥAlâ Dîwân-i Hâfizʾswork (Analysis between 225b-250a analysis-text)
Yazar: MALİK ÇİÇEK
Danışman: DOÇ. DR. EMRULLAH YAKUT
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Divanlar = Divans ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Hafız-ı Şirazi = Hafız-ı Şirazi ; Sururi = Sururi ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Zahid bin Muhammed = Zahid bin Muhammed ; Şem`i = Şem`i ; Şerh = Commentary

Özet:
Klāsik Fars şiirinde hususi bir yeri olan Hāfız-ı Şirāzi'nin Dîvānı üzerine geçmişten günümüze pek çok şerh kaleme alınmıştır. Türk Edebiyatı'nda Sürūrî, ŞemꜤî, Sūdî, Konevî bu anlamda yaptıkları çalışmalarla ön plana çıkmıştır. İncelenen eser, Zāhid bin Muhammed adlı mürettip tarafından ŞemꜤî ve Sūrūrî'nin Hāfız Dîvānı üzerine yapmış oldukları şerhlerinin bir araya getirilmesinden oluşur. Eserin bilinen tek nüshası Süleymāniye Kütüphanesi Nuruosmaniye 3962 numarada kayıtlı bulunmaktadır. Bu çalışmada Zāhid bin Muhammed'in Kitāb-ı ŞemꜤî ve Sūrūrî ꜤAla Dîvān-ı Hāfız adlı eserinin 225b-250a varakları transkripsiyonlu bir şekilde yazılmış ve incelenmiştir. Üç ana bölümden oluşan çalışmanın giriş bölümünde şerh ve şerh edebiyatı, Hāfız'ın hayatı ve divanı hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Osmanlı sahasında Hāfız'ın dîvanını şerh eden başlıca şārihlere yer verilmiştir. İkinci bölümde eserin mürettibi Zāhid bin Muhammed'in hayatı, eserin tertip metodu ile incelenen kısımda geçen Arapça, Farsça, Türkçe şiirler; ayet, hadis ve Arapça ibareler tercümeleriyle birlikte verilmiş, tertip edilen şerh metni ile Sürûrî ve Şem'î şerhleri mukayese edilmiştir. Üçüncü bölümde ise Kitâb-ı Şem‟î ve Sürûrî Alâ Dîvân-ı Hâfız'ın (225b-250a) varakları transkripsiyonlu bir şekilde verilmiştir. Çalışmanın asıl gayesi, Zāhid bin Muhammed'in cem edip ortaya koyduğu metnin ilgili kısmını tetkik etmek ve eserin tertip etme şeklini tespit etmektir.
Anahtar Kelimeler: Hâfız-ı Şirâzî, Dîvân, Şem‛î, Sürūrî, Zāhid bin Muhammed

Abstract:
From past to present, many şerhs were written on Divan of Hāfiz-ı Shirazi who has a special place in Classical Persian Literature. In Turkish literature, Sūrūrî, ShemꜤî, Konevi, and Sūdî rose to prominence in this subject. This dissection consists of copyist Zahid bin Mohammed's şerhs of collection written by ShemꜤi and Sururi on Divan of Hāfiz-ı Shirazi. The only known copy of this work is in the Nuruosmaniye record number 3962 of the Süleymaniye Library. In this article, page 225b-250a of Kitabı SemꜤî and Sūrūrî Ala Divan-ı Hāfiz by Zahid bin Muhammed was written in transcription and analyzed. In the prologue of three chapters, şerh and şerh literature, the life of Hafiz and his Divan are detailed. In the first chapter, the main poets who wrote şerhs on Divan of Hāfiz are included. In the second chapter, the life of copyist Zahid bin Mohammed, the schema of his work; Arabic, Persian, Turkish poems in the examined chapter; ayets, hadiths, and Arabic expressions with their translations are included and the edited şerh text was compared with Sürūrî and Shem'î şerhs. In the third chapter, pages 225b-250a of Kitabı ShemꜤî and Sūrūrî Ala Divan-ı Hafiz are included in the transcription. The main object of this article is to examine the relevant part of the text that Zahid bin Muhammed composed and to determine the composition of the work.
Keywords: Hâfiz-i Shirazi, Divan, Shem'i, Sururi, Zahid bin Muhammed