Sosyal güvenlik reformuyla getirilen emeklilik düzenlemeleri ile uzayan çalışma hayatında yeni bir problem alanı: 40 yaş ve üstü işsizler
Unemployeds of 40 years and above: A new problem area regarding extension of working life due to the retirement regulations through social security reform
Yazar: EREN ÖĞÜTOĞULLARI
Danışman: PROF. DR. CEM KILIÇ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Emeklilik = Pension ; Sosyal güvenlik = Social security ; Sosyal güvenlik reformu = Social security reform ; İstihdam = Employment ; İşsizler = Unemployeds ; İşsizlik = Unemployment

Özet:
Refah devletinin krize girmesi ve neoliberal politikaların güçlenmesi sosyal güvenlik sistemlerini etkilemiştir. Bu durum Türkiye'de uygulanan sosyal güvenlik reformlarına da yansımıştır. Reformlar kapsamında sosyal güvenlikten yararlanma koşullarını başta emeklilik yaşı olmak üzere zorlaştıran, sağlanan faydaları azaltan düzenlemeler uygulamaya girmiştir. Emeklilik yaşı 4447 sayılı kanunla kademeli geçişle kadınlarda 58'e, erkeklerde 60'a, 5510 sayılı kanunla ise yine kademeli geçişle hem kadınlarda hem de erkeklerde 65'e yükseltilmiştir. Emeklilik yaşı yükseltilirken ortaya çıkan temel sorun ileri yaştaki bireylerin istihdamı olmaktadır. İşgücüne yönelik veriler emeklilik yaşı ile işgücüne katılım arasında yakın ilişki olduğunu göstermektedir. TÜİK HHİGA verileri sosyal güvenlik reformundan sonra 40 yaş ve üzeri yaş grubunda işgücüne katılım oranının yükseldiğini ancak işsizlik oranının da ortalama işsizlik oranından daha fazla arttığını göstermektedir. Başka bir deyimle yaş ayrımcılığının başladığı 40 yaş ve üzeri gruba istihdam yaratmada sorunlar yaşanmaktadır. Literatürde nicel araştırma tekniklerinden biri olan alan araştırması ile 40 yaş ve üzerindeki işsizlerin istihdam ve sosyal güvenlik durumları ve bunlara ilişkin beklenti ve algıları araştırılmıştır. Araştırma sonuçları 40 yaşından itibaren işsizler için "yaş faktörünün" işe alınmaları, istihdamda tutulmaları ve işten çıkarılmalarında en önemli neden olduğunu göstermiştir. Bu araştırma sonuçlarına göre; daha yüksek bir ücret beklentisi işten çıkarılmalarına veya kendi istekleriyle işten ayrılmalarına, teklif edilen ücretin geçinmeleri için yetersiz kalması ise iş bulamamalarına neden olmaktadır. Aynı zamanda bu çalışma sonuçları sigortalı olmanın ve emekli aylığının bireyler için ne kadar büyük bir öneme sahip olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar 40 yaş ve üzerindeki işgücünün istihdamında etkili ve yeni işgücü politikaları uygulanması gerektiğini göstermektedir.


Anahtar Kelimeler : 
İşsizlik, ileri Yaş iŞsizliği, Yaş Ayrımcılığı, 
Sosyal Güvenlik, Sosyal Güvenlik Reformu

Abstract:
The crisis in the welfare state and the strengthening of neo-liberal policies have affected the social security system. This situation has also passed through social security reforms applied in Turkey. As part of the reform,  regulations  complicating the  conditions to benefit mainly the retirement age, and decreasing the benefits provided, have been applied. With Law number 4447, by gradual transition, retirement age has raised to 58 for women and to 60 for men, and with Law number 5510 also by gradual transition, it raised to 65 for both men and women. The main problem that arise while the retirement age raises, is the employment of people with advanced age. Data regarding labor force shows a close relationship between retirement age and participation into labor force. Turkish Statistical Institute data shows that after the social security reform, the participation into labor force for the age group of 40 and over is raising but that the unemployment rate increased more than the average unemployment rate. In other words, problems arises in creating employment for the group aged 40 and over where the age discrimination starts. By using field research which is one of the quantitative research techniques in literatüre,  he employment and social security situation for the unemployed aged 40 and over and the related expectation and perceptions have been researched. Survey results showed that for the unemployed from the age of 40, "age factor" is the most important issue in being employed, being kept in employment and in their dismissal. Research results shows that while expectation for a better wage causes their dismissal or their voluntary redundancy, the proposed wage which is insufficient for their living causes inability to find job and their settlement for a low wage is the most important reason increasing the possibility of finding a job. At the same time, the results of this study showed how important is insurance and the pension for the person. Effective and new labor force policies have to be applied at the point of recruitment, being kept in employment and protection in case of dismissal of people aged 40 and over.


Keyword : 
Unemployment, Old-Age Unemployment, Age Discrimination,  
Social Security, Social Security Reform