Major depresif bozukluk hastalarinda hastaliğa bağli hipokampus hacimlerinin değişimi
Change ın hippocampus volume due to major depressive disorder
Yazar: SERHAN IŞIKLI
Danışman: PROF. DR. ALİ SAFFET GÖNÜL
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Depresif bozukluk = Depressive disorder ; Depresyon = Depression ; Hipokampus = Hippocampus ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmanın ana amacı, depresyon hastalarında ortalama 5.5 yıllık izlem sonunda olası hipokampus hacim değişikliklerini belirlemek ve böylece hipokampal hacim değişikliklerinin hastalık sürecinin nedeni mi yoksa sonucu mu olduğu sorusuna ışık tutmaktır.Ayrıca, bu çalışmada hipokampus hacimlerinin bilişsel işlevlerle olan ilişkisi nöropsikolojik testler ile değerlendirilmiştir.YÖNTEM: Çalışmaya daha önce E.Ü.T.F Psikiyatri A.D' da yapılmış olan, Major Depresif Bozuklukta Beyin Morfometrik Ölçümleri, Serum BDNF ve Kortizol Düzeyi ile Gen Analizi Çalışması'na katılmış olan 18 depresyon hastası ile 18 sağlıklı kontrol alınmıştır. Hasta grubu ile ayrıntılı psikiyatrik görüşme yapılıp SCID-I (Structured Clinical Interview for DSM-IV Axis 1 Disorders, SCID-CV) ile tanıları doğrulandıktan sonra hastalık şiddetini ölçmek için Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HDDÖ), Hamilton Anksiyete Derecelendirme Ölçeği (HADÖ), Montgomery-Asberg Depresyon Derecelendirme Ölçeği (MADÖ) uygulanmıştır.Tüm örneklem Stroop Testi, Rey İşitsel Sözel Öğrenme Testi (Rey Auditory Verbal Learning Test-RAVLT), Wechsler Bellek Testi Görsel Kopyalama Bölümü, Sayı Dizisi Testi, Kategorik Akıcılık Testi, İşitsel Üçlü Sessiz Harf Sıralama Testi, Kontrollü Kelime Çağrışım Testi, İz Sürme Testi uygulanarak bilişsel işlevler açısından değerlendirilmiştir. 5 yıl önceki beyin görüntüleme protokolü ile tüm örneklemin kranial Manyetik Rezonans Görüntülemeleri (MRG) tekrarlanmış, BRAINS2 (Brain Research: Analysis of Images, Networks and Systems) programı ile grup ve çekim zamanına kör araştırıcılar tarafından hipokampus hacimleri ölçülmüştür. Elde edilen sonuçlar yineleyici ölçümler varyans analizi ile değerlendirilmiştir.BULGULAR: Çalışmamızın sonucunda; başlangıçta ve ortalama 5.5 yıllık izlem sürecinin sonunda hasta ve kontrol grubu arasında sağ ve sol hipokampal hacimler açısından anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. İlk çekimde; hasta grubu hipokampal hacim ortalamaları (cm³) sağ=3.416±0.36-sol=3.273±0.48, kontrol grubu hipokampal hacim ortalamaları (cm³) sağ=3.485±0.35-sol=3.347±0.32 olarak bulunmuştur. İkinci çekimde; hasta grubu hipokampus hacimleri ortalamaları sağ=3.324±0.39-sol=3.132±0.41, kontrol grubu hipokampus hacimleri ortalamaları sağ=3.487±0.36-sol= 3.225±0.33 olarak ölçülmüştür. Hasta grubu çalışma anında epizod içinde olanlar ve remisyonda olanlar olarak 2 gruba ayrıldığında hipokampus hacimleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. İki çekim arası depresyonda geçen toplam gün sayısı, iki çekim arası antidepresan tedavi görülen gün sayısı, ölçek puanları ile belirlenen hastalık şiddeti gibi hastalığa ait özellikler ile hipokampal hacimler arasında bağıntı görülmemiştir. Sağlıklı kontrol grubunda Stroop Testi renk okuma puanı (p=0.029) ve iz sürme A testi puanı (p=0.05) hasta grubuna göre anlamlı düşük bulunmuştur. Bilişsel test puanları ile hipokampal hacimler arasında anlamlı bağıntı saptanmamıştır.TARTIŞMA: Bu çalışmada orta yaş grubunda, orta şiddette depresyon belirtileri gösteren hasta grubunda hipokampus hacimlerinde 5 yıllık izlem sonunda fark olmadığını gözledik. Bu bulgu depresyon süresi ile hipokampus hacimlerinin azaldığı iddiasını doğrulamamaktadır. Bilişsel işlevler genel olarak sağlıklı kontrol grubunda daha iyi bulunsa da hipokampal hacimlerle bağıntısı yoktur. Bu veriler ışığında, literatürde hipokampusun depresyon fizyopatolojisi için geliştirilmiş modellerdeki yerinin yeniden belirlenmesi gerekmektedir.

Abstract:
OBJECTIVE: The main objective of this study is to determine the possible changes in hippocampus volume of depression patients by observing average 5.5 year follow-up period and hence to provide clues about whether the hippocampal volume change is the reason or result of the diease period.Also, in this study, the relationship with the hippocampus volumes and cognitive functions was aimed to be evaluated with neuropsychologic tests.METHOD: 18 depression patients and 18 healthy controls who attended Brain Morphometric Measurements, Serum BDNF and Cortisol Level and Gene Analysis in Major Depressive Disorder Study, conducted in Ege University School of Medicine, Pyschiatry Department before, were included in the study. After a detailed psychiatric interview with the patient group and confirming the diagnoses, Hamilton Depression Rating Scale (HAM-D), Hamilton Anxiety Rating Scale (HAM-A), Montgomery-Asberg Depression Rating Scale were applied in order to measure the disease severity.All samples were evaluated in terms of cognitive functions with the use of Stroop Test, Rey Auditory Verbal Learning Test-RAVLT, Wechsler Memory Test Visual Reproduction Subtest, Digit Span Test, Category Fluency Test, Auditory Consonant Triagram Test (ACTT), Controlled Oral Word Association Test (COWAT), Trail Making Test A-B. With the brain screening protocol dated 5 years before, all samples' cranial Magnetic Resonance Images (MRI) were repeated and with the BRAINS2 (Brain Research: Analysis of Images, Networks, and Systems) program, hippocampal volumes were measured by group and imaging timely blind researchers. Obtained results were evaluated with the repeated measures of ANOVA.FINDINGS: As a result of the study, there was no significant difference detected in terms of right and left hippocampal volumes of the patient and control group, at the beginning and after 5.5 years follow-up period. First image; patient group average hippocampal volumes (cm³) right=3.416±0.36-left=3.273±0.48 and control group average hipocampal volumes (cm³) right=3.485±0.35-left=3.347±0.32 were measured. Second image; patient group average hippocampal volumes (cm³) right=3.324±0.39-left=3.132±0.41, control group average hippocampal volumes (cm³) right=3.487±0.36-left=3.225±0.33 were also measured. There was no correlation observed between hippocampal volumes and properties of the disease such as the total number of days at depression, number of days with anti-depressant treatment, disease severity determined with scale points. At the healthy control group, the color readings at Stroop Test (p=0.029) and Trail Making A test points (p=0.05) were found significantly low compared to the patient group. There was no significant correlation detected between cognitive test points and hippocampal volumes.DISCUSSION: In this study, as a result of 5 years follow-up period, we observed that there was no difference in hippocampus volumes at our patient group with middle age group showing moderate severity depression symptoms. While cognitive functions were found better at healthy control group, this finding is not correlated with hippocampal volumes. Considering these issues, the place of hippocampus at models developed for depression physiopathology in literature has to be reevaluated in the future studies.