Türkçü neşriyatta faşizm esintisi: Orkun örneği (1950 - 1952)
Fascism inspiration in Turkism publishing: The example of Orkun (1950 - 1952)
Yazar: HALİL İBRAHİM KIZILIRMAK
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞLA KUBİLAY KAMİLOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Anti komünizm = Anti communism ; Faşizm = Fascism ; Irkçılık = Racism ; Millet = Nation ; Milliyetçilik = Nationalism ; Orkun dergisi = Orkun journal ; Savaş = War ; Turancılık = Turanism ; Türkçülük = Turkism ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Türkçülük, özellikle son iki yüzyıllık süreçte önemli bir siyasal akım olarak Osmanlı ve Türkiye'de yer bulmuştur. Birden çok ideolojiyle girdiği ilişki itibariyle Türkçülük, geniş bir fikri tartışma alanına sahiptir. Bu çalışmada Türkçülüğün temel unsur ve özellikleri incelenmiş, faşizm içerisindeki yeri tartışılmıştır. Faşizmin ortaya çıktığı 20'nci yüzyıl itibariyle Türkçülüğe söz konusu ideoloji yakıştırması sıkça yapılmış, Türkçülüğün bir faşizm olduğu ifade edilmiştir. Çalışmada Türkçülüğün, faşist ideolojiyle ortak ve farklılık gösteren özellikleri ele alınarak değerlendirmesi yapılmış, siyasal konumlanışı ortaya çıkarılmıştır. Türkçülük, faşizm içerisinde farklılıklarıyla birlikte özgül bir hâl olarak değerlendirmeye tabi tutulmuştur.
Çalışmada, 1950-1952 yılları arasında 68 sayı olarak yayımlanan Orkun dergisi, betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Dergide yer alan siyasal metinlerden hareketle faşizmin ideolojik özellikleri ele alınmış, Türkçülüğe ilişkin bir incelemede bulunulmuştur. Çalışmanın temel amacı, Orkun dergisi ana materyalinden hareketle ele alınan Türkçülüğün ırkçılık ve Turancılık fikirleriyle şekillenen ideolojik yapısını ortaya çıkarmak olarak belirlenmiştir. Dönemi itibariyle Orkun, faşizmle birlikte değişim ve dönüşüm yaşayan milliyetçi fikirleri anlama ve tartışma olanağı sunmaktadır. Türkçülüğün faşist niteliği, çalışmada üzerine odaklanan ana problemi oluşturmaktadır.
İncelemesi yapılan Orkun'dan hareketle siyasal önderliğini Nihal Atsız'ın yaptığı Türkçülüğün, faşist ideoloji içerisinde özgül hâlini koruyarak konumlandığı sonucuna ulaşılmaktadır. Kimi siyasal söylemlerinin faşizmden uzaklaştığı görülmesine rağmen Türkçülük, başta ırksal niteliğe olan atıfla birlikte faşizm olarak değerlendirilmeye açık bir siyasal akımdır. Türkçülük, topyekûn faşizmi tanımlamak için yeterli bir niteliğe sahip olmamakla birlikte, söz konusu ideolojiyi dönüştüren ve tamamlayan bir unsur olarak ele alınmaktadır.

Abstract:
Turkism has found a place in the Ottoman Empire and Turkey as an important political movement, especially in the last two centuries. Due to its relationship with multiple ideologies, Turkism has a wide range of intellectual discussion areas. In this study, the basic elements and characteristics of Turkism were examined and its place in fascism was discussed. As of the 20th century, when fascism emerged, it has been stated that Turkism is fascism. In this study, the evaluation of Turkism by considering its common and different characteristics with fascist ideology was made and its political positioning was revealed. Turkism has been evaluated as a specific state with its differences within fascism.
In the study, Orkun magazine, which was published as 68 issues between 1950-1952, was analyzed with descriptive analysis method. Based on the political texts contained in the journal, the ideological features of fascism were considered and a review of Turkism was made. The main purpose of the study is to reveal the ideological structure of Turkism, which is shaped by the ideas of racism and Turanism. Orkun magazine provides an opportunity to understand and discuss nationalist ideas that are experiencing change and transformation along with fascism. The fascist nature of Turkism constitutes the main problem focused on in the study.
Based on the Orkun magazine, which was reviewed, it is concluded that Turkism is located within the fascist ideology, preserving its specific state. Despite the fact that some of his political discourses seem to be moving away from fascism, Turkism is a political movement that can be considered fascism along with its racist nature. Although Turkism does not have a sufficient quality to fully define fascism, it should be considered as an element that transforms and complements the ideology in question.