Mintzberg'in örgütsel yapı teorisinin yükseköğretim kurumlarında incelenmesi
Examination of Mintzberg's organizational structure theory in higher education institutions
Yazar: AYŞE DÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. CEMİL YÜCEL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Yükseköğretim = Higher education ; Yükseköğretim kurumları = Higher education institutions ; Örgüt yapısı = Organizational structure ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; bir yükseköğretim kurumunda Mintzberg'in örgütsel yapı teorisini yapı ve işleyiş açısından incelemektir. Bu amaç doğrultusunda iletişim/koordinasyon, üst yönetimle ilişkiler, eğitim ve yönlendirme, ödül/teşvik, planlama, performans değerlendirme/denetim, karar verme, uzmanlaşma, iş bölümü, bölümlere ayrılma, hiyerarşi kavramları Mintzberg'in tanımladığı örgüt tipleri üzerinde incelenecektir.
Yöntem: Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama yöntemi olarak "görüşme" tercih edilmiştir. Bu amaçla 30 akademisyenle görüşme yapılmıştır. Verilerin analizinde betimsel analiz ve içerik analizi kullanılmıştır.
Bulgular: İletişim/koordinasyon, üst yönetimle ilişkiler, eğitim ve yönlendirme, ödül/teşvik, planlama, performans değerlendirme/denetim, karar verme, uzmanlaşma, iş bölümü, bölümlere ayrılma ve hiyerarşi kavramları yükseköğretim kurumlarında incelendiğinde Mintzberg'in tanımladığı örgüt tipleri içerisinde makine ve profesyonel bürokrasi örgüt tiplerine daha uyumlu bulunmuştur.
Sonuç ve Öneriler: Üniversiteler makine ve profesyonel bürokrasi örgüt modeline daha yakın değerlendirilmiştir. Yükseköğretim kurumlarındaki bürokratikleşme ve uzmanlaşmanın artması üniversiteleri yeni bir arayışa itmiş üniversitelerin değişen rolü dolayısıyla bu çalışmanın sonuçları üniversitelerin yeniden yapılandırılmasında kullanılabilir. Üniversitelerin merkezi yapıda olmasının, örgütsel bütünlük ve çevresel etkileşim boyutları üzerindeki etkisi dikkate alınırsa, üniversitelerin merkezileşme derecesinin azaltılması gerekmektedir.

Anahtar kelimeler: Örgütsel yapı, Mintzberg, Üniversite, Yükseköğretim sistemi

Abstract:
Purpose: The purpose of this study is; examines Mintzberg's organizational structure theory in terms of structure and functioning in a higher education institution. To this end, concepts of communication / coordination, relations with top management, training and orientation, reward / incentive, planning, performance appraisal / audit, decision making, specialization, division of work, division of departments and hierarchy will be examined on the types of organizations defined by Mintzberg.
Method: In this study case study was used as a qualitative research method. In the study "interview" was preferred as the data collection method. 30 academicians were interviewed for this purpose. Descriptive analysis and content analysis were used in the analysis of the data.
Results: When the concepts of communication/coordination, senior management, training and orientation, reward/incentive, planning, performance appraisal/audit, decision making, specialization, division of work, division of departments and hierarchy are examined in higher education institutions, Mintzberg defines machine and professional bureaucracy it was more compatible with the types of organizations.
Conclusions and Suggestions: Universities have been evaluated more closely than the machine and professional bureaucracy organization model. Increased bureaucratization and specialization in higher education institutions. The changing role of universities, which have pushed universities to a new search, can therefore be used to reconstruct the outcomes of this work. If the influence of the universities on the organizational integrity and environmental interaction dimensions is taken into consideration, the degree of centralization of the universities needs to be reduced.

Keywords: Organizational structure, Mintzberg, University, Higher education system