Küçük ruminant vebası (PPR) aşısı uygulanan morkaraman ırkı koyunlarda vitamin C, vitamin D, levamizol, parapoxvirüs ovis ve corynebacterium cutis lizatının immun sistem üzerine etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of vitamin C, vitamin D, levamisole, parapoxvirus ovis and corynebacterium cutis lysate on the immune system in morkaraman sheep infused with peste des petits ruminants (PPR) vaccine
Yazar: ÖMER AYDIN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SİNAN AKTAŞ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Askorbik asit = Ascorbic acid ; Aşılar = Vaccines ; Corynebacterium = Corynebacterium ; Koyunlar = Sheep ; Levamizol = Levamisole ; Morkaraman koyunları = Morkaraman sheeps ; Parapoxvirus = Parapoxvirus ; Veba = Plague ; Veba aşısı = Plague vaccine ; Vitamin D = Vitamin D

Özet:
Amaç: İmmun sistem, içerisinde birçok hücre, doku ve organı barındıran oldukça karmaşık bir yapı ve işleyişe sahip, vücudun savunma hattıdır. Birçok hastalıkla mücadelede ve korunmada immun sistemin güçlü olması, aktive olması oldukça önemlidir. Bu noktada Veteriner hekimlik alanında da immun sistem aktivatörlerinin hastalıklarla mücadele ve korunmada ve ayrıca aşılarla birlikte kullanımı her geçen gün dahada fazla artmaktadır. Bu çalışmada, Küçük Ruminant Vebası (PPR) aşısı uygulanan Morkaraman ırkı koyunlarda Vitamin C, Vitamin D, Levamizol, Parapoxvirüs Ovis ve Corynebacterium Cutis Lizatının İmmun Sistem Üzerine Etkilerinin Araştırılması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Bu çalışmanın materyalini, aynı bakım ve besleme şartlarına tabi tutulan, 48 adet, 2-4 yaşlı Morkaraman ırkı koyunlar oluşturdu. Çalışma, 1 kontrol, 5 deneme grubu olmak üzere toplamda 6 gruptan oluştu ve her grupta 8 koyun kullanıldı. 1. grup kontrol grubu olup sadece PPR aşısı uygulandı. 2. gruptaki koyunlara PPR aşısı ile birlikte 40 mg/kg tek doz derialtı yolla Vit-C uygulandı. 3. gruptaki koyunlara PPR aşısı ile birlikte 6000 IU/kg tek doz intramuskuler yolla Vit-D uygulandı. 4. gruptaki koyunlara PPR aşısı ile birlikte 5 mg/kg/gün dozda 4 gün süreyle derialtı yolla LMS uygulandı. 5. gruptaki koyunlara PPR aşısı ile birlikte 3 gün ara ile 2 kere 2 mL/koyun dozda kas içi yolla iPPVO uygulandı. 6. gruptaki koyunlara ise PPR aşısı ile birlikte her bir koyuna 1mL tek doz olacak şekilde CCL uygulandı. Çalışmanın 0., 7., 14., 21. ve 28. günlerinde koyunlardan alınan kan örneklerinde hematolojik (total lökosit, lenfosit, nötrofil ve monosit), biyokimyasal (total protein ve albümin) ve immünolojik (IgG ve IgM) analizler yapıldı. Ayrıca aynı günlerde klinik muayene bulguları ( vücut ısısı, nabız, solunum, palpe edilebilen lenf yumrularının muayenesi ve ayrıca dışkıda ishal, kan ve konstipasyon varlığı) kaydedildi. Hematolojik analizler için Veteriner hemogram cihazı kullanılırken, biyokimyasal analizler için otoanalizatör, immünolojik analizler için ise koyun spesifik ELISA test kitleri kullanıldı. Elde edilen total protein ve albümin değerlerinde de globülin değerleri hesaplandı.
Bulgular: Çalışma kapsamındaki tüm gruplarda total lökosit, lenfosit, monosit ve nötrofil sayılarında grup içi ve gruplar arası günlerin karşılaştırılmasında istatistiksel olarak önemli bir fark oluşmadı (P>0.05). IgG'de Vit-D grubunda 7. gün değerinin (1.68±0.24), 0. (1.27±0.15), 14.( 1.08±.0.21), 21. (1.23±0.23) ve 28. (1.26±0.42) gün değerlerine göre önemli düzeyde yüksek olduğu belirlendi (P<0.01). IgG verilerinin grup bazlı genel değerlendirmelerinin karşılaştırılmasında ise LMS (1.79±1.18) grubu değerinin kontrol (1.21±0.43), Vit-C (1.27±0.51), Vit-D (1.31±0.33) ve iPPVO grubu (1.38±0.48) değerlerinden önemli düzeyde yüksek olduğu belirlendi (P<0.01). IgM'de gruplar arası günlerin karşılaştırılmasında 7.günde belirlenen en yüksek değerin Vit-C grubunda şekillendiği (0.50±0.13) ve bu yüksekliğin kontrol grubu 7. gün (0.28±0.11) ve iPPVO grubu 7. gün (0.24±0.03) değerlerine göre önemli olduğu belirlendi (P<0.01). IgM verilerinin grup bazlı genel değerlendirmelerinin karşılaştırılmasında ise en yüksek değerin Vit-C grubunda olduğu (0.45±0.15) ve bu yüksekliğin kontrol (0.33±0.22), CCL (0.34±0.19) ve iPPVO grubu (0.33±0.14) değerlerine göre önemli olduğu belirlendi (P<0.05). Globulin değerlerinin grup bazlı genel değerlendirmelerinin karşılaştırılmasında Vit-C (4.33±0.55), Vit-D (4.33±0.48), LMS (4.20±0.50), iPPVO (4.24±0.33) ve CCL (4.29±0.29) gruplarında elde edilen verilerin kontrol grubuna göre (4.00±0.33) önemli düzeyde yüksek olduğu belirlendi (P<0.01). 
Sonuç: Küçük Ruminant Vebası (PPR) aşısı ile birlikte belirtilen dozda LMS uygulamasının hem IgM hem de IgG değerindeki değişimlerden dolayı immun sistem üzerine olumlu etkilerinin olduğu, belirtilen dozda Vit-C uygulamasının ise sadece IgM değerindeki değişimlerden dolayı kısmen olumlu etkisinin olduğu; yine belirtilen dozlarda Vit-D, iPPVO ve CCL uygulamasının ise immun sistem üzerine herhangi bir olumlu etkisinin olmadığı sonucuna varıldı.  
Anahtar Kelimeler: İmmun sistem, immunstimülan, küçük ruminant vebası aşısı

Abstract:
Aim: The immune system is the body's line of defense with a highly complex structure and function that contains many cells, tissues and organs. It is very important that the immune system is strong and activated in fighting and preventing many diseases. At this point, the use of immune system activators in the field of veterinary medicine in combating and protecting against diseases and also with vaccines is increasing day by day. In this study, it was aimed to investigate the effects of Vitamin C, Vitamin D, Levamisole, Parapoxvirus Ovis and Corynebacterium Cutis Lysate on the Immune System in Morkaraman sheep that were administered the peste des petitis ruminant vaccine (PPR)
Material and Method: The material of this study was composed of 48 Morkaraman sheep that 2-4 years old, subjected to the same care and feeding conditions. The study formed 6 groups with 1 control and 5 experimental groups, and 8 sheep were used in each group. The first group was the control group and only PPR vaccine was administered. Sheep in the second group were administered a single dose of 40 mg / kg IV Vit-C along with the PPR vaccine. A single dose of 6000 IU / kg of Vit-D was administered intramuscularly to the sheep in the third group along with the PPR vaccine. The sheep in the 4th group were administered LMS subcutaneously at a dose of 5 mg/kg/day for 4 days along with PPR vaccine. In the 5th group, iPPVO was administered intramuscularly at 2 mL/sheep dose 2 times 3 days apart along with PPR vaccine. The sheep in the 6th group were administered CCL together with PPR vaccine in a single dose of 1 mL per sheep. Hematological (total leukocyte, lymphocyte, neutrophil and monocyte), biochemical (total protein and albumin) and immunological (IgG and IgM) analyzes were performed on blood samples taken from sheep on the 0, 7, 14, 21 and 28 days of the study. In addition, clinical examination findings (body temperature, pulse, respiration, examination of palpable lymph nodes as well as the presence of diarrhea, blood and constipation in the feces) were recorded on the same days. Veterinary hemogram device was used for hematological analyzes, autoanalyzer was used for biochemical analysis and sheep specific ELISA test kits were used for immunological analyzes. Globulin values were also calculated from obtained the total protein and albumin values.
Results: There was no statistically significant difference in the total leukocyte, lymphocyte, monocyte and neutrophil counts in all groups included in the study when comparing the days between the groups and between the groups (P>0.05). In Vit-D group in terms of IgG, according to 0. (1.27 ± 0.15), 14 (1.08 ± .0.21), 21. (1.23 ± 0.23) and 28. (1.26 ± 0.42) days values the 7. day value (1.68 ± 0.24) was determined to be significantly higher. In comparison of group-based general evaluations of IgG assay, the LMS (1.79 ± 1.18) group value determined to be significantly higher than the control (1.21 ± 0.43), Vit-C (1.27 ± 0.51), Vit-D (1.31 ± 0.33) and iPPVO group values (1.38 ± 0.48) (P<0.01). In the comparison of days between groups in IgM, the highest value determined on the 7th day in the Vit-C group (0.50 ± 0.13) and this value was determined to be significant according to the seventh day control (0.28±0.11) and iPPVO group (0.24±0.03) values (P<0.01). In the comparison of group-based general evaluations of IgM assay, it was determined that the highest value was in the Vit-C group (0.45 ± 0.15) and this value was significant compared to the control (0.33 ± 0.22), CCL (0.34 ± 0.19) and iPPVO group (0.33 ± 0.14) values (P<0.05). In the comparison of group-based general evaluations of globulin values, it was determined that the values obtained in the Vit-C (4.33±0.55), Vit-D (4.33±0.48), LMS (4.20±0.50), iPPVO (4.24±0.33) and CCL (4.29±0.29) groups were significantly higher than the control group (4.00±0.33) (P<0.01).
Conclusion: The application of LMS at the stated dose with the peste des petitis ruminant (PPR) vaccine had positive effects on the immune system due to changes in both IgM and IgG values, and Vit-C application at the stated dose had a partially positive effect only due to changes in IgM value; It was concluded that the administration of Vit-D, iPPVO and CCL at the stated doses did not have any positive effect on the immune system.

Key Words: Immune system, immunostimulant, peste des petitis ruminant vaccine