Bireye okuma kültürü edindirme izlencesi
The schedule of acquiring reading culture to individuals
Yazar: AYŞE ÖZGÜL İNCE SAMUR
Danışman: PROF. DR. SEDAT SEVER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Gelişim özellikleri = Development properties ; Okuma alışkanlığı = Reading habit ; Okuma davranışları = Reading behaviours ; Okuma kültürü = Reading culture ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk gelişimi = Child development ; Çocuk kitapları = Children's books ; Çocuklar = Children

Özet:
Demokratik ve çağdaş bir toplum yapısı, bu doğrultuda yetişmiş ve her yönden kendisini gerçekleştirmiş bireylerle oluşur. Okuma kültürü, bireyin düşünme, eleştirme ve üretme süreçlerini yapılandıran en temel değişkendir. Bu bağlamda bu çalışmada, okuma kültürü kavramını ve okuma kültürü edinme sürecini kuramsal olarak belirlemek; okulöncesinden ergenliğe uzanan süreçte, çocukların yaş ve gelişim düzeyleri çerçevesinde bir "Okuma Kültürü Edindirme İzlencesi" geliştirmek amaçlanmıştır. Başka bir söyleyişle bu çalışma, Türkiye'de okuma kültürünü akademik düzlemde kuramsal olarak ele alan ilk çalışma (doktora) olması açısından da önemlidir.  
Tarama modelinde gerçekleştirilen çalışma, çocuğun yaş ve gelişim özellikleri ile çocuk edebiyatı paydasında yapılandırılmıştır. Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. 1. Bölüm "Giriş", 2. Bölüm "Yöntem", 3. Bölüm "Ana Çizgileriyle Okuma Kültürü",  4. Bölüm "Bulgular ve Yorum", 5. Bölüm ise "Sonuç ve Öneriler" den oluşmaktadır. Bu bağlamda sonuç olarak, gelişmiş birçok ülkede olduğu gibi ülkemizde de okumayı geliştirmeye yönelik kurum ve kuruluşların niceliği ve niteliği arttıkça, bireysel ve toplumsal düzlemde okuma kültürünün de gelişeceği düşünülmektedir. Başka bir söyleyişle, "Okuma Kültürü"nün kavram sürecinin oluşturulmasının ve eğitim sisteminin bir değişkeni olarak uygulamada yer almasının; bireysel ve toplumsal paydayı etkileyen, yaşamsal bir süreç olduğu göz önünde tutulmalıdır. Bununla birlikte çalışma sonuçları çerçevesinde, çocuğun okuma kültürü edinmesine katkı sağlayacak çeşitli önerilere de yer verilmektedir. 

Anahtar Sözcükler: Okuma kültürü, 0-14 yaş gelişim özellikleri (dilsel, bilişsel, kişilik, toplumsal), çocuk edebiyatı, yazınsal çocuk kitapları, öğretici çocuk kitapları.

Abstract:
A democratic and modern society structure is consisted of individuals who are brought up accordingly and fulfilled themselves in every aspect. Reading culture is the most fundamental variable that structures an individual's thinking, criticizing and producing processes. Within this respect, in this study it is aimed to define the concept of reading culture and the process of acquiring reading culture theoretically, and to develop a "Schedule for Acquiring Reading Culture" within the scope of age and growth levels of children in the processes ranging from pre-school period to puberty. In other words, this study is significant in terms of its being the first study (doctoral) that approaches reading culture in Turkey theoretically on academic platform. 
The study is carried out by using descriptive survey model and structured on the ground of age and growth characteristics of children and children's literature. The study is consisted of five parts. They are: 1st part "Introduction", 2nd part "Method", 3rd part "Reading Culture with Outlines", 4th part "Findings and Commentary", 5th part "Conclusion and Recommendations". Within this respect in conclusion, it is considered that if the quantity and quality of institutions and organizations for the enhancement of reading increases in our country as in many developed countries, reading culture on individualistic and communal platform will improve. In other words, it should be taken into consideration that forming a "Reading Culture" conceptual process and its taking part in education system as a variable is a vital process which influences both individual and societal ground. Besides, within the scope of study results, various recommendations that will contribute to a child's acquirement of reading culture are included. 
  
Key words: Reading culture, development characteristics of ages 0-14 (linguistic, cognitive, personality, societal), children's literature, literary children's books, instructive children's books.