Tip-2 diyabet hastalarında dpp-4 inhibitörlerinin bdnf ve pentraksin-3 düzeyleri ile bilişsel fonksiyonlar üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of dpp-4 inhibitors on cognitive function and levels of bdnf and pentraxin-3 in patients with type-2 diabetes
Yazar: OZAN DEMİRKILIÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELÇUK ŞEN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı / Tıbbi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Dipeptidil peptidazlar ve tripeptidil peptidazlar = Dipeptidyl-peptidases and tripeptidyl-peptidases ; Neurobilişsel işlevler = Neurocognitive functions ; Pentraksin 3 = Pentraxin 3 ; Sinir büyüme faktörleri = Nerve growth factors ; İnhibitör = Inhibitor

Özet:
Tip-2 Diabetes Mellitus, bilişsel fonksiyonlarda bozulma ve demans gibi nörodejenaratif hastalıklar için önemli bir risk faktörüdür. Diyabet tedavisinde kullanılan ilaçların glisemik kontrolden bağımsız olarak, diyabetin santral sinir sistemi ilişkili komplikasyonlarından korumadaki etkisi önemli güncel araştırma konularındandır. Çalışmamızda DPP-4 inhibitörlerinin Tip-2 diyabet hastalarında bilişsel fonksiyonlar, serum BDNF ve pentraksin-3 düzeyleri üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya HbA1c düzeyi ≤ 7.5% olan toplam 50 Tip-2 diyabet hastası dahil edilmiştir. Katılımcılar, DPP-4 inhibitörleri kullanan hastalar (n=25) ve kontrol grubu olarak sadece metformin tedavisi alan hastalar (n=25) olarak iki gruba ayrılmışlardır. Çalışmaya DPP-4 inhibitörü ve metformin dışında diğer antidiyabetik tedavileri alan hastalar dahil edilmemişlerdir. Serum BDNF ve serum pentraksin-3 düzeyleri ELISA yöntemi ile değerlendirilmiştir. Bilişsel fonksiyonların değerlendirilmesi için MMSE testi kullanılmıştır. Var ise, katılımcıların son bir ay içerisindeki rutin laboratuvar parametreleri retrospektif olarak elektronik sağlık kayıtlarından değerlendirilmiştir. Gruplar arasında yaş, cinsiyet, Tip-2 diyabet tanı süresi, açlık kan glukozu, HbA1c, sistolik ve diyastolik kan basıncı açısından anlamlı istatiksel farklılık saptanmamıştır (p>0.05). Kontrol grubu ile kıyaslandığında DPP-4 inhibitörü kullanılan grupta MMSE skorları (p=0,041) ve serum BDNF düzeyleri (p=0,001) anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Gruplar arasında serum pentraksin-3 düzeyleri karşılaştırıldığında, aradaki fark istatiksel anlamlılık düzeyine ulaşamamıştır (p=0,055). MMSE skoru ile serum BDNF düzeyi arasında istatiksel anlamlı bir korelasyon saptanmıştır (r=0,316, p=0,025). Ayrıca serum BDNF düzeyi ile HbA1c arasında istatiksel anlamlı ters yönde bir korelasyon saptanmıştır (r=-0,354, p=0,012). Çalışmada elde edilen sonuçlar, Tip-2 diyabet hastalarında DPP-4 inhibitörü kullanımının artmış BDNF düzeyi ve daha yüksek MMSE skoru ile ilişkili olabileceğini göstermektedir. Tip-2 diyabet hastalarında DPP-4 inhibitörü kullanımının bilişsel fonksiyonlarda bozulma ve demans gibi nörodejeneratif hastalıklar açısından potansiyel koruyucu etkisini detaylı bir şekilde değerlendirebilmek için, daha büyük popülasyonlar üzerinde klinik araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
Type-2 Diabetes Mellitus is an important risk factor for neurodegenerative diseases such as cognitive impairment and dementia. Independent from glycemic control, the effect of antidiabetic drugs in preventing central nervous system-related complications of diabetes is one of the most important current research topics. Our study aimed to evaulate the effect of DPP-4 inhibitors on cognitive functions, serum BDNF levels and serum pentraxin-3 levels in patients with type-2 diabetes. A total of 50 patients with type-2 diabetes who have HbA1c levels at ≤ 7.5% were included. Participants were classified into two groups: patients received DPP-4 inhibitors (n=25) and patients received only metformin treatment as the control group (n=25). Patients received antidiabetic treatments other than DPP-4 inhibitors and metformin were not included in the study. Serum BDNF and serum pentraxin-3 levels were measured using ELISA. MMSE test was used to evaluate the cognitive functions. The routine laboratory parameters of the patients were retrospectively reviewed from the last one month of electronic health records, if available. There was no significantly difference between the two groups in regards to age, gender, disease duration of type-2 diabetes, blood glucose levels, HbA1c levels, sysctolic and diastolic blood pressure levels (p>0.05). The MMSE scores (p=0,041) and serum BDNF levels (p=0,001) were significantly higher in the DPP-4 inhibitors treatment group compared to the control group. When the serum pentraxin-3 levels were compared between the study groups, the difference did not reach a significant level (p=0.055). A significant positive correlation was observed between MMSE scores and serum BDNF levels (r=0,316, p=0,025). Additionally, a significant invers correlation was observed between HbA1c and serum BDNF levels (r=-0,354, p=0,012). The findings in this study suggest that the use of DPP-4 inhibitor in patients with type-2 diabetes may be associated with increased BDNF levels and higher MMSE scores. Further clinical studies on larger populations are needed to thoroughly evaluate the potential protective effects of DPP-4 inhibitor use in patients with type-2 diabetes against neurodegenerative diseases such as cognitive impairment and dementia.