Okul kültürü üzerine yönetici ve öğretmen görüşlerinin nitel bir analizi: Bakü örneği
A qualitative analysis of administrator and teacher views on school culture: Baku case
Yazar: BAKHTİYAR ALİYEV
Danışman: DOÇ. DR. NİHAN DEMİRKASIMOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Azerbaycan-Bakü = Azerbaijan-Baku ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Okul kültürü = School culture ; Okul yöneticileri = School administrators ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırma kapsamında, Bakü'de devlet okulu ve özel okullarda çalışan öğretmen ve yöneticilerin okul kültürüne ilişkin görüşleri incelenmiştir. Araştırma, nitel araştırma yönetiminin fenomenoloji deseniyle tasarlanmıştır. Araştırmanın verileri 2019-2020 akademik yılının güz döneminde Bakü ilinde iki devlet ve iki özel okulda görevli 20 öğretmen ve dört yöneticiden toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Veriler, katılımcılarla yüz yüze yapılan görüşmeler sonucunda elde edilmiştir. Toplanan veriler, içerik analiz ile kodlanmıştır. Veri analizi sonucunda ulaşılan bulgular, okul kültürü tanımları, okul kültürü algıları, okul kültürünün önündeki engeller ve okul kültürünün geliştirilmesi temaları altında toplanmıştır. İlk başlık olan okul kültürü tanımlarına ilişkin temada, okul kültürünün katılımcılar tarafından, "ilişkiler, davranışlar, eğitim faaliyetleri, gelenekler ve etik kurallar" şeklinde tanımlandığı tespit edilmiştir. Katılımcıların okul kültürü algılarına yönelik görüşleri incelendiğinde, okul kültürünün çalışanlarda ve öğretmenlerde bir bütün olarak "motivasyon sağladığı, okula bağlılık oluşturduğu, sorumluluk aşıladığı, ilişkileri geliştirdiği, kimlik kazandırdığı ve öğrencilerin istidatlarını ortay çıkardığı" sonucuna ulaşılmıştır. Üçüncü tema olarak, okul kültürünün önündeki engeller incelenmiştir. Katılımcılar, konuya ilişkin, "fazla ders yükü, maddi sorunlar, velilerin okulun işlerine karışması, altyapı sorunları, öğretmenlerin ve yöneticinin sık sık değişmesi" gibi görüşler bildirmişler. Okul kültürünün geliştirilmesi, katılımcılar tarafından "okul içi ve okul dışında aktiviteler yapma, sorumlulukları yerine getirme, öğretmenleri ve öğrencileri motive etme, velilerle iletişim kurma" şeklinde belirtilmiştir. Elde edilen bulgulara dayanarak, yöneticilerin öğretmenlerle daha fazla etkileşim içinde olması ve onları tanıması, okul içi ve okul dışında aktiviteler yapılması, mezunların okula davet edilmesi, velilere seminer veya eğitimler verilmesi, velilerin okula davet edilmesi önerilmiştir. 

Anahtar sözcükler: okul kültürü, örgüt kültürü, fenomenoloji, yöneticiler, öğretmenler, Bakü

Abstract:
In this research, opinions of teachers and administrators regarding school culture were examined. The research was designed with the phenomenology design of qualitative research method. The data were collected from 20 teachers and four administrators working in two public and two private schools in Baku in the fall semester of 2019-2020 academic year. A semi-structured form prepared by the researcher was used as the data collection tool. The data were obtained as a result of face to face interviews with participants and analyzed by content analysis. The findings are gathered under three themes: school culture definitions, school culture perceptions, obstacles to school culture and school culture development. In the first theme, it was determined that school culture was defined as "relations, behaviors, educational activities, traditions and ethical rules". In the second theme, it was concluded that school culture "motivates people, creates loyalty to school, instills responsibility, develops relationships, gives identity and discovers students' abilities". As the third theme, obstacles to school culture were expressed as "excessive workload, financial problems, parents' intervention in school life, infrastructure problems, frequent changes of teachers and administrators". School culture development was stated as "doing activities inside and outside school, fulfilling responsibilities, motivating teachers and students, and communicating with parents". Based on the findings, it was suggested that administrators should interact more with teachers, know them, do activities inside and outside school, invite graduates to school, organize trainings to parents, and invite parents to school.

Keywords: school culture, organizational culture, phenomenology, administrators, teachers, Baku