Ankara ili Rosaceae familyası bitkilerinde bulunan zararlı ve faydalı akar türlerinin tespiti, tanımlanması ve dağılımları üzerinde çalışmalar
Determination and distribution of the harmful and beneficial mites on Rosaceae family in Ankara province
Yazar: TUĞBA ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. SULTAN ÇOBANOĞLU
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Ankara İli (Ayaş, Beypazarı, Çubuk, Gölbaşı, Haymana, Kahramankazan, Kızılcahamam ve Merkez) Rosaceae (Gülgiller) familyasından bitki türlerinin (elma, armut, ayva, kiraz, vişne, kayısı, erik, gül, badem, mahlep, böğürtlen ve kuşburnu) yetiştirildiği ilaçlanmış ve ilaçlanmamış alanlarında 2011-2013 yıllarında düzenli sürveyler yapılarak örnekler alınmış, faydalı ve zararlı akar türlerinin tanımlaması yapılmıştır. Önemli avcı türün biyolojik parametreleri belirlenmiştir. 
	
Ankara İlinden 1120 örneklemenin 1096' sında akar (% 97,86) bulunmuş; 11 familyaya ait 52 tür saptanmıştır. Zararlı akarlardan 11 Tetranychidae, 5 Tenuipalpidae, 2 Tarsonemidae, 3 Eriophyidae; yararlı akarlardan 20' si Phytoseiidae ve Ascidae; 2 Stigmaeidae,1 Trombidiidae; nötr akarlardan 4 Tydeiidae ve 1 Iolinidae tespit edilmiştir. Acaridae Familyasına ait 1 tür ile Cyrptostigmata alt takımına ait saprofit türler saptanmıştır. Tetranychidae ve Phytoseiidae en yaygın görülen familyalardır.

Zararlı akarlardan Cenopalpus irani Dosse, C. quadricornis (Livschits&Mitrofanov) ve Tarsonemus smithi (Ewing); yararlı akarlardan Typhlodromus (Typhlodromus) corticis Herbert ve Arctoseius butleri (Hughes) türleri Türkiye için yeni kayıt niteliğindedir.

Bölgede saptanan ve önemli avcı akar türünün (Kampimodromus aberrans) biyolojik parametreleri belirlenmiştir. Avcı akar, çalışma süresince 25 ±1 0C sıcaklıklarda, % 65±10 orantılı nem ve 16:8 saat aydınlanma süresine ayarlı iklim kabininde ergin öncesi gelişme süresi, ergin ömrü ve K. aberrans' ın avının farklı dönemlerindeki avlanma kapasitesi de ile yaşam çizelgesi parametreleri belirlenmiştir. 

Kampimodromus aberrans, T. urticae' nin en fazla nimf dönemleriyle beslenirken, yaşam çizelgesinin önemli değerlerinden R0 (12,691 dişi/dişi/ömür/gün), rm (0,230 dişi/dişi/gün) ve T0 (6,053 gün) saptanmıştır.

Phytoseiidae familyası üzerinde moleküler düzeyde çalışmalar yürütülmüş, bir adet akar bireyinden DNA elde edilmiş; filogenisi ortaya konulmuştur. Bu yöntem ülkemizde ilk kez bu çalışma ile uygulanmıştır.

Abstract:
Beneficial and harmful mite species were identified during 2011-2013,  Ankara (8 locations) belonging to 12 Rosaceae plants in pesticide-treated and non- treated plant areas.

1120 samples were collected, 97,86% samples were contaminated with mites. In this study, 50 mite species were determined in 11 families. As harmful mites, 11 Tetranychidae, 5 Tenuipalpidae, 2 Tarsonemidae, 3 Eriophyidae; as beneficial mites, 20 Phytoseiidae and Ascidae, 2 Stigmaeidae, 1 Trombidiidae; as neutral mites, 4 Tydeiidae, 1 Iolinidae; as saprophyte 1 Acaridae and 1 Cyrptostigmata species were identfied.

Plant parasitic mite species Cenopalpus irani Dosse, C. quadricornis (Livschits&Mitrofanov), Tarsonemus smithi (Ewing) and predatory mites Typhlodromus (Typhlodromus) corticis Herbert and Arctoseius butleri (Hughes) were identfied for the first time in Turkey.

Due to, Kampimodromus aberrans were identified most common and important predatory mite species, its some biological parameters were determined in laboratory conditions (25 ± 10 ° C, 65 ± 10% relative humidity and 16: 8 hours photo period). During these studies, developmental stages of duration, adult life span, reproductive capacity and life table parameters of this benefical mites were carried out. Beside these studies predation capacity and life table parameters also determined.

Kampimodromus aberrans mostly preffered nymphal stages of T. urticae. Life table parameters; the net reproduction rate (R0) (12,691), intrinsic rate of increase (rm) (0,230) and mean generation time (T0) (6,053) were calculated.

Molecular studies were conducted on Phytoseiidae. The DNA was extracted from only one individual and phylogeny tree was evaluated. This method is applied for the first time in our country.