Ankara İl Merkezi'nde birinci basamak sağlık kuruluşlarına başvuran 2 hafta-18 aylık bebebği olan annelerde postpartum depresyon sıklığı, etkileyen faktörler ve yaşam kalitesi
The prevalence of postpartum depression, its correlates and quality of life among mothers having a child aged between 2 weeks and 18 months attending primary health care centers in Ankara City Center
Yazar: ELİF DURUKAN
Danışman: PROF.DR. MEHMET ALİ BUMİN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Bu tanımlayıcı çalısma 2 Ekim 2006 -19 Ekim 2006 tarihleri arasındaAnkara ?l Merkezi'nde bulunan altı birinci basmak sağlık kurulusuna basvuran 2 hafta-18aylık bebeği olan ve çalısmaya katılmayı kabul eden toplam 708 anne üzerindeyürütülmüstür. Çalısmanın amacı postpartum depresyon (PPD) sıklığını belirlemek, riskfaktörleri ile PPD durumunun iliskisini belirlemek ve PPD' un annenin yasam kalitesiüzerine etkisini belirlemektir.?ncelenenlere annenin tanımlayıcı özellikleri ve postpartum depresyon içinrisk faktörlerine yönelik anket formu; Eddinburgh Postpartum Depresyon Ölçeği (EPDÖ) veWHOQOL-BREF Yasam Kalitesi Ölçeği uygulanmıstır. EPDÖ'den 13 puan ve üzerindeolanlarda ?PPD olduğu? kabul edilmistir. Arastırma verileri SPSS 15,0 istatistik paketprogramına aktarılarak analiz edilmistir. ?statistiksel analizlerde, ki-kare testi, lojistikregresyon analizi, pearson korelasyon testi, tek yönlü varyans analizi, bağımsız gruplardat-testi ve lineer regresyon analizi kullanılmıstır.?ncelenenlerin yas ortalaması yas ortalaması 27,06 ± 5,10, bebeklerininyas 7,67±5,34 ay olup tümü evlidir. Arastırmaya katılanların EPDÖ puan ortalaması 6,44 ±5,84; PPD sıklığı %15,0'dir. Annenin eğitim durumu, bebeğin 37 haftadan erken doğması,gebelikde ruhsal sorun, huzursuzluk endise ve hayatını etkileyebilecek bir stres yasamısolmak, premenstrüel sinirlilik ve ruhsal çökkünlük, ailede depresyon öyküsü, geçirilmisdepresyon öyküsü; esiyle iliskilerinin iyilik durumu, evlilikten memnuniyet düzeyi, bebeğininevliliğini olumsuz etkilediğini düsünmek ve algılanan sağlık düzeyi PPD ile iliskili faktörlerolarak belirlenmistir.?ncelenenlerin WHOQOL-BREF genel puan ortalaması 60,18±9,99;fiziksel sağlık alanı (FSA) puan ortalaması 52,23 ±11,19; psikolojik sağlık alanı (PSA) puanortalaması 62,70±12,08; sosyal iliskiler alanı (S?A) puan ortalaması 67,87±15,52; çevrealanı (ÇA) puan ortalaması 62,96±14,15'dir. EPDÖ puanı ile yasam kalitesi, algılanansağlık ve WHOQOL-BREF bölüm puanlarının her biri arasında negatif yönlü iliskisaptanmıstır (p<0,05). WHOQOL-BREF GP ortalaması PPD olanlarda olmayanlardandaha düsüktür (sırasıyla 61,29±8,81 ve 66,37±9,14) (p<0,05); FSA, PSA ve ÇAortalamaları da daha düsüktür (p<0,05).Sonuç olarak, PPD oldukça yüksek sıklığa sahiptir ve annenin yasamkalitesini düsürmektedir. Birinci basamak hekimleri, hamile kadınla ilk karsılasan vegebelik sırasında ya da doğumdan sonra bebek ve çocuk izlemleri sırasında onu haftalarcayakından izleyen hekim olduğundan kadının duygudurum değisikliklerini de yakındanizlemeli ve risk faktörleri açısından da değerlendirmelidir. Böylece hem PPD'un erkentanısı hem de annenin yasam kalitesinin kötülesmesi önlenebilir.

Abstract:
This descriptive study was conducted among 708 mothers, having a childaged 2 weeks-18 months, attending six primary health care centers in Ankara city center,between 2-19 November 2006. The aim of the study was to determine the prevalence ofpostpartum depression (PPD), its correlates and quality of life of the women.A questionnaire on descriptive features and PPD risk factors; EddinburghPostpartum Depression Scale (EPDS) and WHOQOL-BREF quality of life scale was usedfor the data collection. Those having a score of 13 or over were assed as ?having PPD?.Data analysis was performed using SPSS 15,0 statistical package software. Chi-squaretest, logistic regression analysis, person correlation analysis, one way variance analysis,independent samples t-test and linear regression analysis were used in the statisticalmethod.All the subjects were married. The mean age of the subjects and theirbabies were 27,06 ± 5,10 years and 6,44 ± 5,84months respectively. The educationallevel, gestational age, mental problems, anxiety, life events during pregnancy,premenstrual symptoms as being nervous or being in a mental trouble, past depressionhistory, depression history in the family, satisfaction with relationships with husband,satisfaction with relationships with her family and family in low, satisfaction with hermarriage, thinking that the baby affected her marriage in a negative manner, the perceivedhealth status are the factors related with PPD.The mean of WHOQOL-BREF general score (GS) was 60,18±9,99,physical health score (PHS) mean was 52,23 ±11,19; the means of psychological score(S), social relationships (SRS), and environmental score (ES) were 62,70±12,08;67,87±15,52 and 62,96±14,15. There was a negative association between EPDS andWHOQOL-BREF scores (p<0,05). The mean WHOQOL-BREF GS were 61, 29±8,81 and66,37±9,14 respectively among those with PPD and without PPD (p<0,05). PHS, PS andES means were lower in women with PPD than those without PPD (p<0,05).In conclusion, the prevalence of PPD is quite high and PPD is the primarycare physicians it is affecting in a negative manner the quality of life of the mother. Theprimary care physicians, being those following the mother during weeks in pregnancy andbaby and well child visits, have to monitor the affective mood of the mother and todetermine their risky women to early diagnose the PPD and to prevent the decrase in theirquality of life.