Üniversite öğrencilerinin yaşam değerleri ile kişilik özellikleri arasındaki ilişki
Relationship between human values and personality traits of university students
Yazar: EŞBER AYŞEM ÇALIŞKUR
Danışman: PROF. DR. A. ESRA ASLAN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin yaşam değerlerinin sıralamasını belirlemek,yaşam değerleri ile kişilik özellikleri arasındaki ilişkiyi sınamak ve yaşam değerlerinincinsiyet, üniversite türü, ÖSS alanları, sınıf düzeyi, yaş değişkenlerine göre farklılaşıpfarklılaşmadığını belirlemektir.Araştırmada kullanılan yöntem, korelasyon türü ilişkisel tarama modelidir. Araştırmanınörneklemini; ÖSS alanlarından EA-2, SAY-2, SÖZ-2 ve DİL puan türüyle öğrenci alan ikidevlet üniversitesi ile iki vakıf üniversitesinde 2., 3. ve 4. sınıf düzeyinde öğrenim görenöğrencilerden, küme örnekleme yoluyla seçilen 527 öğrenci oluşturmuştur. Verilerintoplanmasında, örneklem grubuna Rokeach Değer Envanteri ve Sıfat Listesi (ACL) ölçekleriuygulanmış ve ölçek uygulamaları 12 hafta boyunca, haftanın çeşitli günlerinde 20 dakikalıkoturumlar biçiminde gerçekleştirilmiştir. Uygulama ve verilerin toplanması aşamasındansonra, elde edilen verilerin istatistiksel çözümlemeleri yapılmıştır. Araştırma grubununamaçsal ve araçsal değerlerinin genel sıralamasını saptamak, ayrıca cinsiyet değişkeni,üniversite türü değişkeni, ÖSS alanı değişkeni, sınıf düzeyi değişkenine göre grubun medyandeğerleri ve değer sıralama sonuçlarını elde etmek için Medyan Testi kullanılmıştır. Amaçsalve araçsal değerlerle yaş değişkeni arasındaki ilişkiyi, sınamak üzere Spearman-Rho SıraFarkları Korelasyon Testi kullanılmıştır. Amaçsal ve araçsal değerlerle kişilik özellikleriilişkiyi (18 amaçsal değer grubuyla 24 alt gruptan oluşan kişilik özellikleri arasındaki ilişkiyive 18 araçsal değer grubuyla 24 alt gruptan oluşan kişilik özellikleri arasında) sınamak üzereSpearman-Rho Sıra Farkları Korelasyon Testi kullanılmıştır. Kişilik özellikleri alt gruplarınınaritmetik ortalama ve standart sapma puanları dağılımı hesaplanmıştır. Böylece araştırmagrubunun genel yaşam değerleri sıralaması, yaşam değerleriyle kişilik özellikleri arasındailişki olup olmadığı, yaşam değerlerinin yaş, cinsiyet, üniversite türü, ÖSS alanı ve sınıfdüzeyi değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı belirlenmiştir. Elde edilen istatistiksonuçların anlamlılığı 0.05, 0.01 ve 0.001 düzeyinde test edilmiştir.Sonuç olarak, üniversite öğrencilerinin yaşam değerleri (ahiret selameti, aile güvenliği, barışiçinde bir dünya, başarı hissi, bilgelik, eşitlik, güzellikler dünyası, heyecanlı bir yaşam, içhuzur, kendine saygı, mutluluk, olgun sevgi, özgürlük, rahat bir yaşam, sosyal onay, ulusalgüvenlik, zevk, bağımsızlık, bağışlayıcılık, cesaretli olma, dürüstlük, entelektüellik, genişgörüşlü olma, hayal gücü kuvvetli olma, hırslı olma, itaatkarlık, kendini kontrol etme,kibarlık, mantıklı olma, muktedir olma, neşeli olma, sevecenlik, sorumluluk sahibi olma,temizlik, yardımseverlik) ile kişilik özellikleri arasında ilişki olduğu sadece gerçek dostluk ilekişilik özellikleri arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığı bulunmuştur. Ayrıca üniversiteöğrencilerinin yaşam değerlerinin cinsiyet, üniversite türü, ÖSS alanı, sınıf düzeyi ve yaşdeğişkenlerine göre farklılaştığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda, değerler psikolojisi, kişilikpsikolojisi, eğitim psikolojisi alanlarında yapılacak araştırma ve eğitim programlarındafaydalı olabilecek önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Sözcükler: Yaşam değerleri, kişilik özellikleri, üniversite öğrencileri.

Abstract:
The aim of this study is to determine the human values rank order of the universitystudents and to examine the relationship between human values and personality traits ofthem, and to investigate if the human values of the university students differ as afunction of gender, type of university, field of ÖSS (Turkish university entranceexamination), grade level and age variables.Correlational survey model was used in the study. Totally 527 students of second, third,and fourth grade of four universities (2 government, 2 private that had students of EA-2,SAY-2, SÖZ-2 and DİL of ÖSS fields) with cluster sampling constituted the sample ofthe study. The data was collected by Rokeach Value Survey and Adjective Check Listscales from the sample and the scales were applied in different days of the week in 20-minute sessions for 12 weeks. After the applications, the collected data was statisticallyanalyzed. The median test was carried out both to determine the general rank orders ofthe terminal and instrumental values of the sample and to examine the median valuesand rank order results as a function of gender, type of university, ÖSS field, and gradevariables. Sperman?s Rho Rank Order Correlation Test was used to examine therelationship between terminal ? instrumental values and age variable. The same test wasAs a result, statistically significant relationship was found between the personality traitsof the university students and their human values (salvation, family security, world ofpeace, sense of accomplishment, wisdom, equality, world of beauty, exciting life, innerharmony, self respect, happiness, mature love, freedom, a comfortable life, socialrecognition, national security, pleasure, independent, forgiving, courageous, honest,intellectual, broadminded, imaginative, ambitious, obedient, self controlled, polite,logical, capable, cheerful, loving, responsible, clean, helpful). But there was not asignificant relationship only between true friendship and personality traits. It was alsoinvestigated that the university students? human values differed as a function of gender,type of university, field of ÖSS, grade level, and age variables. In connection with thesefindings, suggestions that can be beneficial for research and educational programs in thefields of psychology of values, personality and education were made.Key Words: Human values, personality traits, university students.also used to examine the relationship between terminal ? instrumental values andpersonality traits (the relationship between the group of 18 terminal values andpersonality traits composed of 24 sub-groups and the relationship between the group of18 instrumental values and personality traits composed of 24 sub-groups). Thearithmetic mean scores and the standard deviation scores were found for the sub-groupsof personality traits. Thus, the general rank orders of human values and the relationshipbetween human values and personality traits of the sample were determined. In addition,the change in human values as a function of age, gender, type of university, field ofÖSS, and grade level variables was investigated. The statistical results were tested inrespect to 0.05, 0.01, and 0.001 levels of significance.