Derecelendirme ölçeklerinde örneklem büyüklüklerine göre DMF yöntemlerinin farklı alt gruplarda karşılaştırılması
Comparison of DIF methods in different sub-groups according to sample sizes in rating scales
Yazar: ALİ SERDAR YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. GÜÇLÜ ŞEKERCİOĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology ; İstatistik = Statistics
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Derecelendirme = Rating ; Değişen madde fonksiyonu = Differential item function ; Diferansiyel madde fonksiyonu = Differential matter function ; Madde yanlılığı = Item bias ; Stres = Stress ; Çok boyutlu madde tepki kuramı = Multidimensional item response theory ; Çok kategoride puanlanan maddeler = Polytomous items ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmada önemli geçerlilik sorunlarından biri olarak gösterilen madde yanlılığının belirlenmesinin ilk aşaması olan değişen madde fonksiyonunun (DMF)  tespitinde çok kategorili verilerde kullanılan bazı yöntemler çeşitli örneklemlere ve alt gruplara göre karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma için 4'lü likert tipinde Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği'nin 21 maddelik kısa formu (DASÖ-21) kullanılmıştır. Araştırmada çevrimiçi olarak ulaşılmış olan 2087 kişilik üniversite öğrencilerinden oluşan çalışma grubu 250, 500 ve 1000 kişilik alt örneklemlere rastlantısal olarak ayrılmıştır.  Bu örneklem gruplarında her bir madde MantelTest, Poly-SIBTEST, Ordinal Lojistik Regresyon ve MTK-Olabilirlik Oran yöntemleri ile cinsiyet, yerleşim yeri,  kronik hastalığı olup olmama durumu, önemli hastalık geçirip geçirmeme durumu alt gruplarında DMF durumları analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda DASÖ-21'in cinsiyet alt grubunda 1000 kişilik örneklemde Depresyon alt boyutunda 2, Anksiyete alt boyutunda 2 ve Stres alt boyutunda 1 maddede; 500 kişilik örneklemde Depresyon alt boyutunda 1, Anksiyete alt boyutunda 2 ve Stres alt boyutunda 1 maddede; 250 kişilik örneklem grubunda Depresyon alt boyutunda 1, Anksiyete alt boyutunda 2 ve Stres alt boyutunda 1 maddede DMF tespit edilmiştir. Yerleşim yeri alt grubunda 1000 kişilik örneklemde herhangi bir maddede DMF tespit edilmemişken; 500 kişilik örneklemde Depresyon alt boyutunda 1, Anksiyete alt boyutunda 2 ve Stres alt boyutunda 1 maddede; 250 kişilik örneklem grubunda Depresyon alt boyutunda herhangi bir madde DMF tespit edilmemişken, Anksiyete alt boyutunda 1 ve Stres alt boyutunda 2 maddede DMF tespit edilmiştir. Kronik hastalığı olup olmama durumu alt grubunda 1000 kişilik örneklemde Depresyon alt boyutunda herhangi bir madde DMF tespit edilmemişken, Anksiyete alt boyutunda 1 ve Stres alt boyutunda 1 maddede; 500 kişilik örneklemde Depresyon alt boyutunda 2 maddede DMF tespit edilmişken, Anksiyete ve Stres alt boyutlarında herhangi bir maddede DMF tespit edilmemiştir; 250 kişilik örneklem grubunda herhangi bir maddede DMF tespit edilmemiştir. Önemli hastalık geçirip geçirmeme durumu alt grubunda 1000 kişilik örneklemde Depresyon alt boyutunda 1, Anksiyete alt boyutunda 2 ve Stres alt boyutunda 1 maddede; 500 kişilik örneklemde Depresyon ve Stres alt boyutlarında herhangi bir madde DMF tespit edilmemişken, Anksiyete alt boyutunda 1 maddede; 250 kişilik örneklem grubunda Depresyon alt boyutunda 1, Anksiyete alt boyutunda 1 ve Stres alt boyutunda 2 maddede DMF tespit edilmiştir. Bu analizlerde kullanılan yöntemlerin bir biri ile uyumu incelendiğinde ise 250 kişilik örneklemde kronik hastalığı olup olmama durumu ve öneli hastalığı olup olmama durumu alt grupları haricinde diğer tüm yöntemlerde DMF tespit yöntemlerinin uyumlu sonuçlar verdiği görülmüştür.  Araştırmada kullanılan dört yöntemin örneklem büyüklüklerine göre uyumlu sonuç verip vermediği incelendiğinde ise MantelTest yöntemi hariç diğer tüm yöntemlerin 250, 500 ve 1000 kişilik örneklemlerde uyumlu sonuçlar verdiği görülmüştür.

Abstract:
Some methods used in polytomous items were compared according to various samples and subgroups in determining the different item function (DIF), which is the first step in determining item bias, which is shown as one of the important validity problems in this study. For comparison, the 21-item short form of the 4-Likert-type Depression Anxiety Stress Scale (DASO-21) was used. The study group consisting of 2,087 university students reached online in the research was randomly divided into sub-samples of 250, 500, and 1,000 people. In these sample groups, each item was analyzed by the MantelTest, Poly-SIBTEST, Ordinal Logistic Regression and MTK-Likelihood Ratio methods, and DIF status in subgroups of gender, place of residence, presence or absence of chronic disease, and presence of significant disease. As a result of the analysis made, in the gender subgroup of DASO-21 in a sample of 1,000 people, 2 items in the Depression sub-dimension, 2 items in the Anxiety sub-dimension, and 1 item in the Stress sub-dimension; In a sample of 500 people, 1 item in the Depression sub-dimension, 2 in the Anxiety sub-dimension and 1 item in the Stress sub-dimension; In the sample group of 250 people, DIF was found in 1 item in the Depression sub-dimension, 2 in the Anxiety sub-dimension, and 1 item in the Stress sub-dimension. While DIF was not detected in any item in the sample of 1,000 people in the residential subgroup; In a sample of 500 people, 1 item in the Depression sub-dimension, 2 in the Anxiety sub-dimension, and 1 item in the Stress sub-dimension; While no DIF was detected in the Depression sub-dimension in the sample group of 250 people, DIF was detected in 1 item in the Anxiety sub-dimension and 2 items in the Stress sub-dimension. While no DIF was found in the Depression sub-dimension in a sample of 1000 people in the subgroup of whether or not they have a chronic disease, 1 item in the Anxiety sub-dimension and 1 item in the Stress sub-dimension; While DIF was detected in 2 items in the Depression sub-dimension in a sample of 500 people, DIF was not detected in any item in the Anxiety and Stress sub-dimensions; DIF was not detected in any item in the sample group of 250 people. In the subgroup of whether or not a significant illness is present, in a sample of 1,000 people, 1 item in the Depression sub-dimension, 2 in the Anxiety sub-dimension, and 1 item in the Stress sub-dimension; In a sample of 500 people, while no DIF was found in the Depression and Stress sub-dimensions, in 1 item in the Anxiety sub-dimension; In the sample group of 250 people, DIF was found in 1 item in the Depression subscale, 1 item in the Anxiety subscale, and 2 items in the Stress subscale. When the compatibility of the methods used in these analyses was examined, it was seen that DIF detection methods gave consistent results in all other methods, except for the subgroups of whether or not there is a chronic disease and whether or not there is a significant disease in a sample of 250 people. When the four methods used in the research were examined as to whether they gave consistent results according to the sample sizes, it was seen that all other methods, except the MantelTest method, gave consistent results in samples of 250, 500, and 1,000 people.