Türk bankacılık sektöründe mevduat bankalarının finansal performanslarının TOPSIS yöntemi ile analizi
Analysis of financial performances of deposit bank in Turkish banking sector using TOPSIS method
Yazar: OZAN ERDOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ USLU
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Global düzeyde yaşanan ekonomik dalgalanmalar, bankacılık sektöründe büyük krizlere neden olmuştur. Bu ekonomik krizler bazı bankaların iflas etmesine ülke ekonomilerinin zarar görmesine neden olmuştur. İflas eden bankaların ülke ekonomilerine olumsuz etkileri büyük ölçüde olmuştur. Bankalar zarar gören imajlarını ve olumsuz etkilenen güvenirliklerini düzeltme çabası içine girmişlerdir.
Finansal sektörün en önemli aktörü olan bankaların, günümüzde performanslarının ölçülmesi bankacılık sektörü açısından önemli bir hal almıştır. Çalışmanın amacı; Türk Bankacılık sektöründe faaliyet gösteren 21 mevduat bankasının finansal performanslarını ölçmektir. Performans ölçülmesi neticesinde bankaların sektör içerisindeki rekabet etme gücü belirlenir. Performans ölçümleri gerek fon sahipleri gerek banka yönetimi gerekse yatırımcılar başta olmak üzere tüm tarafları ilgilendirmektedir. Performanslarının ölçülmesi için en çok tercih edilen yöntemler çok kriterli karar verme yöntemleridir.
Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; banka kavramının tanımı, doğuşu, dünyada bankacılık sektörünün kısa tarihi ve Türk bankacılık sektörünün doğuşu, sınıflandırılması, ilerleyişi, temel problemleri, karşı karşıya kaldığı riskler ve sektöre ilişkin genel değerlendirmelerden bahsedilmektedir.
Çalışmamızın ikinci bölümünde; karar verme süreci, karar verme çeşitleri, kriter sayısı açısından karar verme çeşitleri, mevcut bilgi açısından karar verme çeşitleri, çok kriterli karar verme yöntemleri, TOPSİS yönteminin tanımı, özelliği ve işleyiş yönteminden bahsedilmektedir.
Çalışmamızın üçüncü bölümünde ise; TOPSİS yöntemiyle ilgili literatür taramasından bahsedilmiştir. Türkiye'de faaliyet gösteren 21 mevduat bankasının finansal performansları TOPSİS yöntemiyle analizi yapılmış ve bankaların yıllar itibariyle karşılaştırmalarına yer verilmiştir. 2013-2022 yılları itibariyle hangi bankaların yüksek veya düşük performans elde edilen analiz sonuçlarına göre yorumlanmıştır. Bu yorumlar yapılırken Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ve Türkiye Bankalar Birliği'nin internet sitesindeki verilerden faydalanılmıştır. Bu veriler yardımıyla TOPSİS tekniği kullanılarak bankaların performans puanları hesaplanmıştır ve bazı sonuçlar elde edilmiştir. Analiz neticesinde ilgili analiz yılları incelendiğinde en yüksek performansı sergileyen banka Citibank olmuştur. Grup bazında bakıldığında kamusal sermayeli bankalar içinde en yüksek performansı Ziraat Bankası'nın gösterdiği sonucuna varılmıştır. Kamusal sermayeli bankaların özel ve yabancı sermayeli bankalara kıyasla daha düşük performans sergilediği gözlemlenmiştir.

Abstract:
Economic fluctuations at the global level have caused major crises in the banking sector. These economic crises caused the bankruptcy of some banks and damaged the economies of the their countries. The negative effects of bankrupt banks on the country's economies have been large. Banks made efforts to repair their damaged image and negatively affected credibility.
Measuring the performance of banks, which are the most important actors of the financial sector, has become important for the banking sector today. The purpose of the our study is to measure the financial performance of 21 deposit banks operating in the Turkish banking sector. As a result of performance measurement, the competitiveness of banks within the sector is determined. Performance measurements concern all parties, especially fund owners, bank management and investors. The most preferred methods for measuring their performances are multi-criteria decision-making methods.
Our study consists of three parts. In the first part; the definition of the concept of bank, its birth, the brief history of the banking sector in the world and the birth of the Turkish banking sector, its classification, progress, basic problems, risks it faces and general evaluations of the sector are mentioned.
In the second part of our study; the decision-making process, decision-making types, decision-making types in terms of the number of criteria, decision-making types in terms of available information, multi-criteria decision-making methods, definition, feature and operating method of the TOPSIS method are mentioned.
In the third part of our study; literature review regarding the TOPSIS method was mentioned. The financial performances of 21 deposit banks operating in Turkey were analyzed using the TOPSIS method and comparisons of the banks over the years were included. It was interpreted according to the analysis results of which banks had high or low performance between 2013 and 2022. While making these comments, data on the websites of the Banking Regulation and Supervision Agency and the Banks Association of Turkey were used. With the help of these data, the performance scores of banks were calculated using the TOPSIS method and some results were obtained. As a result of the analysis, when the relevant analysis years are examined, the bank with the highest performance was Citibank. When looked at on a group basis, it was concluded that Ziraat Bank showed the highest performance among public capital banks. It has been observed that public capital banks exhibit lower performance compared to private and foreign capital banks.