Kırgız edebiyatında Hz. Muhammed ve hadisleri
Prophet Muhammed and hadiths in Kyrgyz literature
Yazar: RAVİL TUFANOV
Danışman: DOÇ. DR. HABİL NAZLIGÜL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dini edebiyat = Religious literature ; Edebiyat = Literature ; Hadis = Hadith ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Kırgızlar = Kyrgyzs ; İslamiyet = Islam

Özet:
İslamiyet'i benimseyen Kırgızlar Hz. Muhammed'e, tüm İslam dinin mensupları gibi, ayrı bir değer vermiştir. Sovyetler Birliği dönemindeki ilmi ateizmin özenle yürüttüğü çalışmaları, birçok Kırgızı dinden soğutarak uzaklaştırmış ve onları ateizmin eşiğine kadar getirmiştir. Temel olarak dinlere karşı olan bir insan veya bir toplum oluşturma çabaları neticesinde Hz. Peygamber'in algılanışında da farklılaşmalar olmuştur. Fakat bu durum Hz. Peygamber'e olan sevgi ve bağlılığı asla azaltmamıştır ve Kırgızlar Efendimize her zaman ayrı bir değer verip onun şanını düşürmemişlerdir. Hz. Peygamber'e olan bu sevgi, hürmet ve itibar Kırgızları gerek sosyal gerekse de kültürel anlamda etkilemiştir. Bu bağlamda Kırgız şairleri ve edebiyatçıları Efendimize övgüler içeren onu tanıtıp halkın sevgisini ve bağlılığını arttırmayı amaçlayan eserler vermişlerdir. Ayrıca Hz. Peygamber'in sevgisini aşılayan ve onu tanıtan atasözleri de ortaya çıkmıştır. Bu atasözleri Hz. Muhammed'in hadislerinden esinlenerek söylenmiş olmalıdır ki genellikle aynı manayı ifade etmektedir.
Sosyolojik baskılar ve din konusundaki yayın yasağı, dinî derslere konulan yasaklar gibi engellemelere rağmen Kırgızların Hz. Muhammed'in Kırgız sözlü ve yazılı kültürüne etkilerini göz önüne sermek bu çalışmanın amacıdır. Bu çalışmamız, giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümde; Kırgız edebiyatı ve Kırgız edebiyatında Hz. Muhammed konusunu ele alan çalışmalar incelenmiştir, ikinci bölümde; hadislerin Kırgız atasözlerine tesiri ele alınmıştır. Sonuç bölümünde, elde edilen veriler doğrultusunda genel bir değerlendirme yapılmıştır.
Anahtar kelimeler: Kırgız Edebiyatı, Kırgızistan, Hz. Muhammed, Hadis.

Abstract:
Kyrgyz people who adopt Islam. Muhammed as a member of all Islam religion has given a different value. The Kyrgyz religion refrained from the work of scientific atheism in the Soviet Union period and brought them to the brink of atheism. As a result of efforts to create a society or a socienty that is fundamentally opposed to religion Hz. There have also been differentiations in the perception of the Prophet. But this situation Hz. His love and devotion to the prophet has never diminished and the Kyrgyz lord always gave value to him and did not drop his glory. Hz. The love respect and reputation of the Prophet have affected the Kyrgyz both socially and culturally. In this context the poets and wr'ters of Kyrgyzatan have published works aiming to promote his love and loyalty to the people by introducing him to praises of our Lord. In addition Hz. Proverbs that instill the love of the prophet and intorduce him also emerged. These proverbs Hz. Insppired by the hadiths of Muhammad it must be said that it usually refers to the same meaning.
Despite the obstacles such as prohibitions on religious classes and sociological pressures the Kyrgyz people had not been allowed. The purpose of this study is to reveal the effects of Muhhamad on Kyrgyz oral and written culture. This study consists of two parts and results. The first section of the Kyrgyz literature and Kyrgyz literature Hz. In the second chapter the sffects of hadiths on Kyrgyz proverbs are discussed.
Keywords: Kyrgyz literature, Kyrgyzstan, Prophet Muhammad, Hadith.