Sinemada müziğin manipülatif etkisi: Dunkırk (Chrıstopher Nolan, 2017) örneği
The manipulative impact of music in cinema: The case of Dunkirk (Christopher Nolan, 2017)
Yazar: İLAYDA SUDE DEMİRCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEHER ŞEYLAN
Işık Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Bilim Dalı / Sinema ve Televizyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
Sinema, seyirciyle etkileşim kurma amacı güden bir sanat dalı olarak, görsel ve işitsel unsurları bir arada kullanır. Bu unsurlar bir araya gelerek film deneyimini zenginleştirmektedir. Bu ögeler arasında müzik, izleyiciyi hikayeye çekme ve duygusal bağ kurma konusunda etkili bir araç olarak öne çıkmaktadır. Sinemanın başlangıcında, müzik öncelikle gürültüleri maskeleme amacıyla kullanılmış, ancak zamanla filmlerin atmosferini belirleme ve duygusal derinlik katma işlevlerini üstlenmiştir.
Müzik, sinema tarihinde önemli bir rol oynamıştır ve sesli filmlerin ortaya çıkmasıyla birlikte kaydedilmiş müzik parçaları film soundtrack'lerinde yer almaya başlamıştır. Günümüzde film müziği, geçmişteki amaçlarının yanı sıra farklı hedefler için de kullanılmaktadır. Bu bağlamda, filmlerinde kullanılan müziklerle öne çıkan Christopher Nolan iyi bir örnek olmaktadır.
Nolan, özellikle Hans Zimmer gibi başarılı bestecilerle işbirliği yaparak müziği sadece bir fon değil, aynı zamanda anlatının bir parçası haline getirmektedir. Örneğin, Inception (Christpher Nolan, 2010) filminde müzik, karakterlerin içsel çatışmalarını ve hikayenin karmaşıklığını vurgulayarak izleyici üzerinde derin bir duygusal etki bırakmaktadır. Aynı şekilde, Interstellar (Christopher Nolan, 2014) filminde müzik, uzayın büyüklüğünü ve anlatının epik ölçeğini vurgulamada etkili bir araç olarak kullanılmaktadır.
Bu çalışmanın konusu da olan, Nolan'ın yazıp yönettiği Dunkirk (2017) filminin müziği ve ses tasarım teknikleri, shepard tonu ve leitmotif gibi yöntemlerle zamanı manipüle ederken, farklı sahnelerde tonal ilişkileri kullanarak duygusal geçişler vurgulanmaktadır.  Shepard tonu tekniği kullanılan müzik, seyircinin zaman algısını manipüle ederek filmi derinleştirmektedir. Shepard tonu dinleyicide belli başlı duyguları uyandıran bir ses illüzyonudur ve özellikle gerilim hissini iyi bir şekilde iletebilmektedir. Dunkirk (2017) filminin senaryosu yazılırken bu ses illüzyonundan etkilenilmiştir. Tıpkı shepard tone'un üç katmandan oluşması gibi, senaryo da üç ayrı hikaye katmanına sahiptir. Hans Zimmer da film müziğini bestelerken bu katmanlar arasındaki zamansal ilişkileri güçlendirmek ve seyirciyi hikayenin içine çekmek için shepard tonu tekniğini ustaca kullanmıştır. 
Bu çalışma, Dunkirk (2017) filminde kullanılan müzik ve ses tasarımı tekniklerinin seyircinin zaman algısını nasıl manipüle ettiğini ve film müziğinin nasıl anlatısal bir unsura dönüştüğünü ele almaktadır. Çalışmanın amacı Dunkirk (2017) filminde kullanılan müzik ve ses tasarımının hikayeyi ne şekilde etkilediğini ve filmdeki diğer unsurlarla bir araya geldiğinde ne gibi anlamlar ifade ettiğinin, filmden sahnelerin ele alınarak doküman analizi yöntemiyle açıklanmasıdır. Bu bağlamda filmde kullanılan müziğin anlatının bir öğesi haline gelip gelemeyeceğinin ortaya çıkarılmasıdır. Çalışma boyunca; "Geçmişten günümüze sinemada müzik kullanımı nasıl olmuştur? Müzik bir anlatı öğesi midir? Shepard Tonu nedir? Leitmotif nedir? Ses Köprüsü nedir? Tüm bu öğeler Dunkirk (2017) filminde müzik nasıl bir etkiye sahiptir?" sorularına Dunkirk (2017) filmi üzerinden cevap aranacaktır.

Abstract:
Cinema, as an art form aimed at engaging with the audience, utilizes visual and auditory elements together. These elements come together to enrich the film experience. Among these components, music stands out as an effective tool for drawing the viewer into the story and creating an emotional connection. In the early days of cinema, music was primarily used to mask noises, but over time it has taken on functions of setting the atmosphere of films and adding emotional depth.
Music has played a significant role in the history of cinema, and with the advent of sound films, recorded music pieces began to be included in film soundtracks. Today, film music is used for different purposes in addition to its past functions. In this context, Christopher Nolan, who stands out with the music used in his films, serves as a good example. Nolan, particularly through his collaboration with successful composers like Hans Zimmer, transforms music from being just a background element into a part of the narrative. For instance, in Inception (Christopher Nolan, 2010), music emphasizes the internal conflicts of the characters and the complexity of the story, leaving a deep emotional impact on the audience. Similarly, in Interstellar (Christopher Nolan, 2014), music is used effectively to emphasize the vastness of space and the epic scale of the narrative.
This study examines how the music and sound design techniques used in Dunkirk (2017) manipulate the audience's perception of time and how the film's music transforms into a narrative element. The aim of the study is to explain how the music and sound design used in Dunkirk (Nolan, 2017) influence the story and what meanings they convey when combined with other elements of the film, through document analysis of scenes from the film. In this context, the study seeks to determine whether the music used in the film can become an element of the narrative. Throughout the study, the following questions will be answered through Dunkirk (2017): "How has the use of music in cinema evolved from past to present? Is music a narrative element? What is the Shepard Tone? What is a Leitmotif? What is a Sound Bridge? What impact do all these elements have on the music in Dunkirk (2017)?"