Diyabetik ayak ülserli bireylerde sosyal bilişsel öğrenme kuramına dayalı eğitimin hasta katılımı, öz-etkililik ve yara iyileşmesi üzerine etkisi
The effect of education based on social cognitive learning theory on patient participation, self-efficacy and wound healing in individuals with diabetic foot ulcer
Yazar: FADİME KOYUNCU
Danışman: PROF. DR. EMİNE İYİGÜN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırmanın amacı, diyabetik ayak ülserli bireylerde Sosyal Bilişsel Öğrenme Kuramına dayalı eğitimin hasta katılımı, öz-etkililik ve yara iyileşmesi üzerine etkisini belirlemektir. Araştırma Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde Ocak-Eylül 2024 tarihleri arasında Wagner 2 diyabetik ayak ülseri olan 52 hasta (25 müdahale ve 27 kontrol) ile yapılmıştır. Araştırma kliniğe ilk başvuru, 1.ay, 2.ay ve 3.ay olmak üzere dört aşamada yürütülmüştür. Müdahale grubuna Sosyal Bilişsel Öğrenme Kuramı doğrultusunda planlanan eğitim verilirken, kontrol grubuna ise sadece rutin klinik hasta eğitimi verilmiştir. Araştırma verileri  ‟Katılımcıların Tanıtıcı Özelliklerine İlişkin Veri Toplama Formu", "Diyabetik Ayak Bilgi Formu", "Metabolik Durum ve Yara İzlem Formu", "Hasta Katılımı Ölçeği" ve "Diyabetik Ayak Bakımı Öz Etkililik Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Araştırma sonunda müdahale grubunda hasta bakımına katılım ve öz etkililik  düzeyinin anlamlı olarak daha yüksek olduğu, ülser boyutunun anlamlı olarak daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0.05). Gruplar arasında ülser boyutundaki yüzdelik değişim ile öz-etkililikteki yüzdelik değişim ve hasta bakımına katılımdaki yüzdelik değişim arasında pozitif yönde orta düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur (p<0.001). Müdahale grubunda ülser boyutunda meydana gelen yüzdelik değişimin (%80.68), kontrol grubundaki yüzdelik değişimden (%48.62) anlamlı olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.001). Bu araştırmanın sonuçları diyabetik ayak ülserli bireylerde Sosyal Bilişsel Öğrenme Kuramına dayalı eğitimin, hasta katılımı, öz etkililik ve yara iyileşmesi üzerinde etkili olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the effect of Social Cognitive Learning Theory-based education on patient participation, self-efficacy and wound healing in individuals with diabetic foot ulcers. The research was conducted with 52 patients (25 intervention and 27 control) with Wagner 2 diabetic foot ulcers at Gülhane Training and Research Hospital between January and September 2024. The study was conducted in four stages: first application to the clinic, 1st month, 2nd month and 3rd month. While the Social Cognitive Learning Theory was applied to the intervention group,  only the currrent clinical education was provided to the control group. The research data were collected using the ‟Data Collection Form Regarding Participants' Identifying Characteristics", "Diabetic Foot Information Form", "Metabolic Status and Wound Follow-up Form", "Patient Participation Scale" and "Diabetic Foot Care Self-Efficacy Scale". At the end of the research, it was determined that the level of participation in patient care and self-efficacy was significantly higher in the intervention group and the ulcer size was significantly lower (p<0.05). A positive moderate statistically significant relationship was found between the percentage change in ulcer size and the percentage change in self-efficacy and the percentage change in participation in patient care between the groups (p<0.001). It was found that the percentage change in ulcer size of the patients in the intervention group (80.68%) was significantly higher than the percentage change in the control group (48.62%) (p<0.001). The results of this study show that education based on Social Cognitive Learning Theory is effective on patient participation, self-efficacy and wound healing in individuals with diabetic foot ulcers.