Tarımsal hammadde fiyatları ve biyoyakıt talebi ilişkisi
Agricultural commodity prices and relationship between biofuel demand
Yazar: ARZU TAY BAYRAMOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN KARABULUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Biyodizel = Biodiesel ; Biyoyakıtlar = Biofuels ; Fiyat hareketi = Price movement ; Hammadde = Raw material ; Hammadde maliyetleri = Raw material cost ; Mısır = Maize ; Talep = Demand ; Tarım ürünleri = Agricultural products ; Tarımsal gelir = Agricultural income ; Tarımsal üretim = Agricultural production ; Yakıtlar = Fuels ; Yağlar = Oils

Özet:
2006 yılının ikinci yarısından itibaren pek çok gıda ürününün fiyatı önemli oranda artmaya başlamıştır. 2008 yılı ilk yarısına gelindiğinde tahıl fiyatları dolar bazında son otuz yılın en yüksek seviyelerine ulaşmıştır. Güçlü ve sürdürülebilir bir büyüme olmaksızın gerçekleşen bu fiyat artışlarının altında yatan faktörler; artan enerji fiyatları, düşük değerli dolar kuru, yatırım fonlarının tarımsal hammadde piyasalarındaki işlemleri, elverişsiz hava koşulları, biyoyakıt talebi ve çeşitli ülkelerin ihracata getirdiği kısıtlama ve vergilerdir. Yaşanan bu gelişmeler sonucunda tarımsal hammadde stokları 1973/74 yıllarından sonraki en düşük seviyelere gerilemiştir. 2008 yılı Eylül ayından itibaren küresel krizin neden olduğu durgunluk sonrasında tarımsal hammadde ve pek çok hammadde fiyatında düşüşler yaşanmıştır. Ancak fiyatlar halen 2000 yılı reel fiyatlarının çok daha üzerinde bulunmakta ve uzun yıllar daha böyle kalması beklenmektedir. Tarımsal hammadde fiyatlarındaki artışın nedenlerinden biri olan biyoyakıt üretimi son on yılda önemli oranda artış göstermiştir. Biyoetanol üretiminde kullanılan mısır oranı 2000/2001 döneminde %4 iken 2007/2008 döneminde %12'ye yükselmiştir. ABD'de biyoetanol üretiminde ağırlıklı olarak mısır, Brezilya'da şeker kamışı kullanılırken, Avrupa'da biyodizel üretiminde sebze yağları kullanılmaktadır. Bu çalışmada biyoetanol kaynaklı mısır talebi ile mısır fiyatları arasındaki ilişki ABD için analiz edilmektedir. Bu bağlamda mısır arzı, biyoetanol kaynaklı mısır talebi ve mısır fiyatı denklemlerinden oluşan eşanlı denklem sistemi 3AEKK yöntemi ile tahmin edilmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre biyoetanol kaynaklı mısır talebi, mısır fiyatları üzerinde pozitif ve önemli bir etkiye sahiptir. Böylece biyoetanol üretim miktarındaki artışın mısır fiyatlarındaki artışı açıklamada önemli bir unsur olduğunu söylemek mümkündür.

Abstract:
In the second half of 2006, prices of most major food commodities began to climb. By the first half of 2008, international US dolar prices of cereals had reached their highest levels in almost 30 years. Apart from strong and sustained economic growth, the recent boom was fueled by numerous factors, high energy prices, weak dollar, investment fund activity, the combination of adverse weather conditions, the diversion of some food commodities to the production of biofuels, and government policies (including export bans and prohibitive taxes) brought global stocks of many food commodities down to levels not seen since the 1973. This in turn accelerated the price increases that eventually led to the 2008 rally. The weakening and/or reversal of these factors coupled with the financial crisis that erupted in September 2008 and the subsequent global economic downturn, induced sharp price declines across most commodity sectors. Yet, the main price indices are still as high compared to their 2000 real levels and are expected to remain so. One of the reason of price spike that demand for feedstocks used in biofuel production has dramatically increased over the last decade. The proportion of corn used for bioethanol increased from 4% in 2001/02 to 12% in 2007/08. The major feedstocks currently in use are corn for bioethanol production in the United States, vegetable oils for biodiesel production in Europe and sugarcane, again for bioethanol production, in Brazil. In this context this paper analyzes that a relationship between corn demand for fuel ethanol and corn prices. A system of simultaneous equations representing corn supply, corn demand from fuel, and corn price is estimated by three-stage least squares (3SLS). Results suggest that fuel demand has a positive impact on the national corn price and that the demand from fuel has a condiderable impact on the corn price. Thus, significant growth in ethanol production is important in explaining corn price determination.