Maternal serum leptin ve anne sütündeki leptin düzeyinin annenin beslenme durumu ve term bebeğin büyümesi ile ilişkisi
The relationship of maternal serum leptin and leptin levels in breast milk with maternal nutritional status and term infants growth
Yazar: FERAY ÇAĞIRAN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÖZFER ÖZÇELİK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Anneler = Mothers ; Antropometri = Anthropometry ; Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Bebekler = Infant ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Leptin = Leptin ; Serum = Serum

Özet:
Prospektif olarak planlanan bu araştırmada, maternal serum ve anne sütündeki leptin düzeyi ile bebek ve anneye ait bazı antropometrik ölçümler ve annenin besin tüketim durumu arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amaçlanmıştır. Araştırma, Diyarbakır'da özel bir hastanede takip edilen laktasyon dönemindeki gönüllü 65 kadın ve ilk altı ay sadece anne sütü alan term bebekleri ile yürütülmüştür. Çalışmaya katılan annelerin ortalama yaşlarının 31,5 ± 5,6 yıl olduğu, %67,7'sinin bebeklerini sezaryen doğum ile dünyaya getirdikleri tespit edilmiştir. Bebeklerin ilk bir ay %41,5'inin, diğer aylarda ise tümünün D vitamini takviyesi aldığı belirlenmiştir. Tüm annelerin BKİ değerlerinin, bel ve kalça çevrelerinin aylara göre artış gösterdiği (p<0,05), gebelik öncesi BKİ değeri 30,0 kg/m2 ve üzerinde olan annelerin tümünün gebelik sonrası BKİ değerlerinin 30,0 kg/m2 ve üzerinde olduğu saptanmıştır. Besin tüketim kayıtlarına göre annelerin enerji, karbonhidrat, protein, yağ, doymuş yağ ve omega-6 alımlarının aylara göre artış, tekli doymamış ve omega-3 alımlarının ise azaldığı (p<0,05) saptanmıştır. Ayrıca annelerin A vitamini, tiamin, riboflavin, niasin ve potasyum alımlarının aylara göre artış gösterdiği belirlenmiştir. Postpartum birinci, üçüncü ve altıncı ayda anne sütü ve maternal serum leptin düzeyleri ölçülmüş, üç günlük besin tüketim kayıtları ve annelerin ve bebeklerin antropometrik ölçümleri alınmıştır. Anne sütü leptin düzeyi ile maternal serum leptin düzeyinin pozitif korelasyon gösterdiği ve anne sütündeki leptin düzeyinin serum leptin düzeyinden daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Annelerin tüm antropometrik ölçümleri ile anne sütü ve maternal serum leptin düzeylerinin tüm aylarda pozitif ilişkili olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Bebeklerin üçüncü aydaki vücut ağırlığı ile üçüncü ve altıncı aydaki anne sütü leptin düzeyi; bebeklerin altıncı aydaki vücut ağırlığı ile birinci, üçüncü ve altıncı aydaki anne sütü leptin düzeyi ve birinci ve üçüncü aydaki maternal serum leptin düzeyinin negatif ilişkili olduğu bulunmuştur (p<0,05). Tüm aylarda annelerin aldığı enerji, protein, karbonhidrat, yağ, çoklu doymamış, tekli doymamış ve omega-6 yağ asidi ve posa ile anne sütü ve maternal serum leptin düzeyi arasında pozitif bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<0,05). Sonuç olarak; anne sütü leptin düzeyinin maternal serum leptin düzeyinden düşük olduğu, anne sütü ve maternal serum leptin düzeyinin annenin BKİ değeri, bel, kalça ve üst orta kol çevresi ölçümleri, enerji ve makro besin ögesi alımları ile pozitif korelasyon gösterdiği, bebeklerin bazı aylardaki vücut ağırlıkları ile anne sütü ve matrenal serum leptin düzeyleri arasında negatif; tüm aylarda boy uzunluğu ile pozitif korelasyon gösterdiği belirlenmiştir.

Abstract:
This study, which was designed in the prospective type, aimed to evaluate the relationship between the level of leptin in maternal serum and breast milk, and some anthropometric measurements of the infant and the mother and the food consumption status of the mother. The study was conducted with 65 volunteering women in the lactation period followed in a private hospital in Diyarbakır and their term infants who were fed only with breast milk for the first six months. The mean age of the mothers participating in the study was determined to be 31,5 ± 5,6 years, and 67,7% of them were found to have a cesarean delivery. Also, 41,5% of the infants in the first month and all of them in other months were revealed to receive vitamin D supplements. The BMI values of all mothers, and their waist and hip circumferences were observed to increase by months (p <0,05), and mothers with a pre-pregnancy BMI value of              30,0 kg / m2 and above were determined to have a postnatal BMI of 30,0 kg / m2 and above. According to the food consumption records, mothers' energy, carbohydrate, protein, fat, saturated fat, and omega-6 intakes increased by months, while monounsaturated and omega-3 intakes decreased (p <0,05). Besides, vitamin A, thiamine, riboflavin, niacin, and potassium intake of mothers increased by months. Postpartum first, third, and sixth month-breast milk and maternal serum leptin levels of the mothers were examined, and three-day food consumption records and anthropometric measurements of mothers and infants were taken. The level of breast milk leptin and the level of maternal serum leptin were found to show a positive correlation, and the level of breast milk leptin was lower than the level of serum leptin. There was a positive correlation between all anthropometric measurements of the mothers and their breast milk and maternal serum leptin levels in all months (p <0,05). There was a negative correlation between the bodyweight of the infants in the third month and breast milk leptin level in the third and sixth months, and between the body weight of the infants in the sixth month and breast milk leptin levels in the first, third, and sixth months and the level of maternal serum leptin in the first and third months. A positive correlation was determined between the energy, protein, carbohydrate, fat, polyunsaturated, monounsaturated and omega-6 fatty acids, and fiber intake of mothers and their breast milk and maternal serum leptin levels in all months (p <0.05). In conclusion, breast milk leptin level was lower than maternal serum leptin level; the level of breast milk and maternal serum leptin was positively correlated with the BMI of the mother, their waist, hip, and upper-middle arm circumference measurements, and energy and macronutrient intakes; and there was a negative correlation between the body weights of the infants in some months and breast milk and maternal serum leptin levels, and a positive correlation with the lenght of infants in all months.