Dış politikada iç değişkenler: James N. Rosenau'nun 'Ön kuram'ı bağlamında Ürdün Haşimi Krallığı dış politikası örneği
Domestic varibles in foreign policy: The case of foreign policy of the Hashemite Kingdom of Jordan in the context of James N. Rosenau's 'Pre-theory'
Yazar: YASEMİN DAMAR
Danışman: DOÇ. DR. MURAT TINAS
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Uluslararası Güvenlik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Ortadoğu politikası = Middle East policy ; Uluslararası güvenlik = International security ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Bu çalışma, dış politikada karar alma süreçlerinde iç ve dış değişkenlerin etkili bir rol oynadıkları düşüncesi temeline dayanmaktadır. Bu çalışmanın amaçlarından biri, dış politika kararları üzerinde toplumsal değişkenlerin ne derecede etkili olduklarını irdelemektedir. Bu minvalde, James N. Rosenau'nun "ön kuram"ı, Ürdün Haşimî Krallığı'nın İsrail Devleti'ne yönelik dış politikası özelinde incelenmektedir. Böylelikle, ilk kez ön kuramın Ürdün'ün İsrail ile olan ikili ilişkileri özelinde test edilerek analizi yapılmaktadır. Tez çalışması ile, ön kuramda, coğrafi açıdan küçük ve ekonomik açıdan gelişmemiş ülkelerde toplumsal değişkenlerin daha az etkisi olacağı öngörüsünün, toplumunun yarısından fazlasını Filistinlilerin oluşturduğu Ürdün'ün İsrail dış politikası özelinde de geçerli olup olmadığı araştırılmaktadır. Bunun yanı sıra, Ürdün'ün İsrail'e yönelik dış politikasında Filistinli-Ürdünlülerin etkisinin olup olmadığı ve Ürdün'ün dış politikasında hangi aktörlerin rol oynadığı da sorgulanmaktadır. Nitel bir araştırma olan bu tez çalışmasının metodolojik çerçevesi vaka çalışması üzerine kurulmuştur. Araştırmanın yürütülebilmesi adına gerekli olan veriler, dönemin hükûmet belgeleri, arşiv kayıtları, çalışmaya dâhil edilen liderlerin vermiş oldukları demeçler ve gazete haberleri gibi birincil kaynaklardan, ilgili konu kapsamında yazılan kitaplar ve makaleler gibi ikincil kaynaklar ile otobiyografi ve biyografi gibi hatıralardan elde edilmiştir. Çalışmanın sonucunda ise, Ürdün'ün İsrail ile ikili ilişkilerinde öne çıkan dönüm noktalarını ilgilendiren kararların alınma süreçlerinde, rol (makam) ve sistemik değişkenlerin daha merkezi bir rol oynarken, toplumsal değişkenlerin ise daha arka planda kaldığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study is based on the idea that domestic and foreign variables play an effective role on decision-making progress in foreign policy. One of the purposes of this study is to examine to what extend the societal variables have an impact on the foreign policy decisions. In this manner, James N. Rosenau's "pre theory" is being examined specific to the foreign policy of Hashemite Kingdom of Jordan towards the State of Israel. Thus, for the first time, the pre-theory is tested and analyzed specifically for Jordan's bilateral relations with Israel. With the thesis study, it was investigated whether the prediction in the pre-theory that societal variables will have less impact in the geographically small and economically underdeveloped countries is valid for Israeli foreign policy of Jordan, where more than half of its population consists of Palestinians. Besides, it is also being inquired, whether Palestinian-Jordanians have an impact on Jordan's foreign policy towards Israel and which actors have a role on Jordan's foreign policy. The methodological framework of this thesis, which is qualitative research, has been established on a case study. data required on behalf of conducting the research has been procured from primary sources; such as, governmental documents of the term, archival records, statements made by the leaders that are included in the study and newspaper reports, secondary sources; such as, books and articles written within the scope of the relevant subject and memoirs; such as, autobiographies and biographies. As a result of the thesis, it is concluded that role (position) and systemic variables play a more central role, whereas societal variables remain in the background, on the decision-making processes regarding the milestones in Jordan's bilateral relations with Israel.