Okul yöneticilerinin sosyal-duygusal eğitim liderliği ve algı yönetimine ilişkin öğretmen görüşleri
The views of the teachers on social-emotional educational leadership and perception management of school principals
Yazar: SÜMEYRA DİLEK UYLAS
Danışman: PROF. DR. TÜRKAN ARGON
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Algı yönetimi = Perception management ; Eğitim liderliği = Education leadership ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okul yönetimi = School administration ; Sosyal = Social ; Sosyal yetkinlik = Social self-efficacy ; Sosyal-duygusal beceri = Social-emotional skills ; Yöneticiler = Managers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, okul yöneticilerinin sosyal-duygusal eğitim liderliği becerileri ve algı yönetimi kullanım düzeyleri arasındaki ilişkiyi öğretmen görüşleri doğrultusunda belirleyerek, sosyal-duygusal eğitim liderliğinin algı yönetimini ne düzeyde yordadığını tespit etmektir. Ayrıca öğretmenlerin kişisel değişkenlerine göre görüşlerinde anlamlı fark olup olmadığı ortaya konulmuştur. Araştırma ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini, 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Sakarya ili Adapazarı ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı kamu ilkokul ve ortaokullarında görev yapan öğretmenler oluştururken, örneklemini kolay ulaşılabilir durum örneklemesi yöntemi ile seçilmiş, evreni temsil eden 563 öğretmen oluşturmaktadır. 

Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", Kline (2011) tarafından geliştirilip araştırmacı tarafından Türk kültürüne uyarlanan "Sosyal-Duygusal Eğitim Liderliği Ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Yönetici Algı Yönetimi Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS programında çözümlenmiştir. Araştırmada öğretmen görüşlerine göre yöneticilerin sosyal-duygusal eğitim liderliği becerileri ve algı yönetimi kullanım düzeylerini belirlemek için aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri incelenmiştir. Araştırmada çarpıklık ve basıklık değerleri incelenerek verilerin normal dağılım gösterdiği kabul edilmiş ve parametrik testler ile analiz yapılmıştır. Demografik değişkenler ile ölçekler arasındaki farkın anlamlı olup olmadığı belirlenirken ilişkisiz örneklemler t-test ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılırken; eğitim düzeyi değişkeninde Kruskal-Wallis test kullanılmıştır. Ölçekler ve alt boyutlar arasındaki ilişkiler belirlenirken ise basit doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Yapılan analiz sonuçları ,05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir.

Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre okul yöneticilerinin sosyal-duygusal eğitim liderliği becerileri ve algı yönetimi kullanım düzeylerine ilişkin öğretmen görüşleri tüm alt boyutlarda ve ölçeklerin toplam puanlarında "sık sık" düzeyindedir. Ayrıca örneklem içerisindeki öğretmenler okul yöneticilerinin sosyal-duygusal eğitim liderliği becerilerinin algı yönetimi kullanım düzeylerinden daha yüksek olduğunu  ifade etmiştir. Boyutların ortalama puanları değerlendirildiğinde ise "Yönetici Algı Yönetimi Ölçeğinin" boyutları arasında en düşük ortalamanın "Algı Oluşturma ve Algıyı Yönlendirme Boyutunda"; en yüksek ortalamanın ise "Mevcut Algının Belirlenmesi" boyutunda olduğu görülmüştür.

		Demografik değişkenlere ilişkin sonuçlar incelendiğinde okul yöneticilerinin sosyal-duygusal eğitim liderliği becerileri ile algı yönetimini kullanım düzeylerinin öğretmenlerin cinsiyet, sendika üyeliği, eğitim düzeyi ve yönetici ile çalışma süresi değişkenlerine göre farklılaşmadığı; ancak okul türü ve kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Anlamlı farklılığın bulunduğu boyutlarda ve ölçeklerin toplam puanlarında ortalama değerler karşılaştırıldığında okul türü değişkeninde ilkokul öğretmenlerinin, kıdem değişkeninde ise 16 yıl ve üzeri kıdeme sahip öğretmenlerin daha yüksek ortalamaya sahip oldukları belirlenmiştir.
	 
Araştırmada iki ölçek arasındaki ilişkinin seviyesini tespit edip sosyal-duygusal eğitim liderliği ölçeğinin algı yönetimi ölçeğini ne düzeyde yordadığını ortaya koymak amaçlı yapılan basit doğrusal regresyon sonuçları değerlendirildiğinde sosyal-duygusal eğitim liderliği ve yönetici algı yönetimi ölçekleri arasında gerek tüm alt boyutlarda gerek ölçeklerin toplam puanlarında oldukça yüksek ilişkilerin bulunduğu anlaşılmıştır. Ayrıca basit doğrusal regresyon analizi sonucunda sosyal-duygusal eğitim liderliğinin algı yönetimi üzerinde oldukça etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Sosyal-duygusal eğitim liderliği ile yönetici algı yönetimi ölçeğinin boyutları arasındaki ilişkiler değerlendirildiğinde en yüksek ilişkinin algı oluşturma ve algıyı yönlendirme boyutunda olduğu belirlenmiştir. 

		Araştırmada elde edilen bulgular ve yorumlar ışığında, eğitim yönetimi alanında çalışmalar yapan araştırmacılara ve eğitimcilere yönelik geliştirilen önerilerden bazıları şu şekildedir: Uygulamaya dönük; Eğitim örgütlerinde başarılı algı yönetimi uygulamaları için öncelikle okul yöneticilerinin sosyal-duygusal eğitim liderliği becerilerinden yararlanılması; eğitim örgütlerinde algı yönetimi uygulamalarında, iletişim araçları, görsel unsurlar, medya ve sosyal ağların kullanılması ve halkla ilişkiler, itibar yönetimi, izlenim yönetimi, imaj yönetimi, iletişim, reklam gibi alanlardan faydalanılması; yöneticilere öz değerlendirme, öz bilinç, stres yönetimi, stres ile başa çıkma, iletişim ve ikna gibi konularda eğitim verilmesi; algı yönetiminde başarı için okul yöneticisi seçiminde sosyal-duygusal zekası yüksek olanların tercih edilmesi vb.; Yapılacak yeni çalışmalara dönük; yönetici, veli, hizmetli gibi eğitim örgütlerindeki tüm unsurların yeni araştırmalara dahil edilerek çok boyutlu değerlendirmeler yapılması; öğretmen ve yöneticilerin görüşlerinin karşılaştırılması vb. önerilerinde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Sosyal-duygusal eğitim liderliği, algı yönetimi, yönetici, öğretmen, ilkokul, ortaokul

Abstract:
The purpose of this study is to determine the relationship between the social-emotional educational leadership skills of the school principals and their perception management use levels through the views of the teachers and to identify the prediction level of social-emotional educational leadership on perception management. In addition, it is determined whether there are significant differences among the views of teachers according to their personal variables. In this study, correlational survey method has been used. The target population of the study consisted of the teachers working in public primary and secondary schools under Ministry of National Education in Adapazari county of Sakarya, in 2015-2016 academic years. The sample of the study consists of 563 primary and secondary school teachers, representing the target population, selected with random sampling method. 

	The data collection tools used in the study are "Personal Information Form", "Social-Emotional Educational Leadership Scale" developed by Kline (2011) and adapted into Turkish by the researcher, "Principal's Perception Management Scale" which was developed by the researcher. The obtained data was analyzed with SPSS. The standard deviation and arithmetic mean values of the scores obtained from scales were analyzed in order to determine social-emotional educational leadership skills and perception management use levels of the principals. In the study, it was accepted that the data shows normal distribution after examining skewness and kurtosis values, and the analysis was conducted with parametric tests. While unrelated samples t-test and one-way variance analysis (ANOVA) were used in determining whether the difference between the demographic variables and the scales is significant, Kruskal-Wallis test was used for the education level variable. In determining the relations between the scales and sub-dimensions, simple linear regression analysis was used. The results of the conducted analyses were evaluated in p<.05 significance level. 

		According to the results obtained through the study, it was determined that the views of the teachers on social-emotional leadership skills and perception management use levels of the school principals are at "often" level in all sub-dimensions and in the total scores of the scales. Moreover, the teachers participating in the study stated that the social-emotional educational leadership skills of the school principals are higher than their perception management use levels. On evaluating the average scores of the dimensions, it was seen that the lowest mean value is in the "Forming and Guiding Perception" dimension and the highest value is in the "Determining the Current Perception" dimension of "Principals' Perception Management Scale".
 
		On analyzing the results related to the demographic variables, it was determined that social-emotional educational leadership skills and perception management use levels of the school principals do not differentiate according to variables like gender, union membership, education level and term of employment with the principal but they showed significant difference according to variables like school type and professional seniority. When the mean values in the dimension which has significant difference and in the total scores of the scales are compared, it is seen that primary school teachers have higher mean values in terms of school type variable, and teachers with 16 years and more professional seniority have higher mean values in terms of professional seniority variable.  

		As a result of the simple linear regression analysis which was conducted to reveal the level of the relation between the two scales and to determine prediction level of the social-emotional educational leadership on perception management, it was seen that there are higher relations between social-emotional educational leadership and perception management scales both in all the sub-dimensions and in the total scores of the scales. In addition, it was revealed as a result of simple linear regression analysis that social-emotional educational leadership is quite effective on perception management. On evaluating the relations between dimensions of the social-emotional education leadership and perception management scales, it was determined that the highest relation is in the dimension of forming and guiding perception. 

		In the light of the findings and interpretations obtained through the study, recommendations for the researchers and educators who conduct studies on educational administration are as follows: Application-oriented: Taking the advantage of using principals' social-emotional educational leadership abilities in educational organizations for successful perception management applications; using communication tools, visual elements, social networks and media, public relations, reputation management, image management, impression management, communication and advertising; giving seminars to principals about self-assessment, self-consciousness, stress management, coping with stress, communication and persuasion; preferring principals with higher social-emotional intelligence for success in perception management, etc. New research-oriented: Making multi-dimensional evaluations including all the elements of educational organizations such as principals, parents, servants in the new research; comparing the views of the students and the teachers, etc.

Keywords: Social-emotional educational leadership, perception management, principal, teacher, primary school, secondary school.