Süzme ballarda GC-MS metodu ile naftalin kalıntısının incelenmesi
Determination of naphthalene residues in honey BY GC-MS
Yazar: HÜSEYİN ÜLKER
Danışman: PROF. DR. UFUK TANSEL ŞİRELİ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Gıda Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology
Dizin: Bal = Honey ; Besin analizi = Food analysis ; Besin kirlenmesi = Food contamination ; Kromatografi-gaz = Chromatography-gas ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Naftalin = Naphthalene

Özet:
Bal, doğanın bal arıları vasıtasıyla bize sunduğu, birçok fonksiyonel özelliğe sahip eşsiz bir gıdasıdır. Tarım alanlarında, yabancı otlara ve tarım ürünlerine zarar veren canlılara karşı kullanılan ilaçlar, kirlenmiş sular, sanayi artıkları ve arı hastalıklarına karşı kullanılan ilaç kalıntıları bal gibi değerli bir gıdada kalıntı bulunmasına sebep olmaktadır. Naftalin, bu bulaşanlar arasında, önceki yıllarda Türkiye'de üretilen ballarda karşımıza çıkan en önemli problemlerden birisidir. Bu çalışma, insanlarda önemli sağlık problemlerine neden olabilecek naftalinin, Türkiye'nin farklı iklim ve coğrafik bölgelerinde üretilen ve Ankara'da tüketime sunulan 120 adet ticari süzme bal (98 adet süzme çiçek bal, 22 adet süzme çam bal) örneğinde olası kalıntısının GC-MS yöntemi ile varlığının belirlenmesini amacı ile yapılmıştır. 
Bu araştırma sonucunda, incelenen bal örneklerin %9,16'sının (11/120) naftalin kalıntısı yönünden pozitif olduğu saptanmıştır. Pozitif bal örneklerindeki naftalin kalıntı düzeyinin ise 1,1 ile 6,2 ppb arasında olduğu tespit edilmiştir. Analiz edilen bal örneklerinin orijinine göre dağılımında ise süzme çiçek bal örneklerinin % 9,18'inin (9/98), süzme çam balı örneklerininde % 9,09'unun (2/22) naftalin kalıntısı yönünden pozitif olduğu saptanmıştır.  Pozitif  süzme çiçek balı ve çam balı örneklerindeki kalıntı düzeyleri sırası ile en düşük 1,1-1,6 ppb, en yüksek 6,2-2,3 ppb arasında değiştiği saptanmıştır.
Sonuç olarak, naftalin kalıntısı bulunan pozitif örneklerdeki miktar Avrupa Birliği Direktifi ve Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliğinde belirtilen yasal limit değerlerin (10 ppb) altındadır. Buna rağmen ballarda naftalin kalıntısı tespit edilmesi Türkiye'de üretilen ballarda bir sorun olarak karşımıza çıkmakta olup, ballarda naftalin kalıntısı ülkemizde halen halk sağlığı ve gıda güvenliği açısından riskler barındırmaktadır.

Abstract:
Honey is a unique and multi-functional nutriment, that nature granted us by bees. Agricultural chemicals used against pest and organisms detrimental to agricultural products in farmlands, polluted waters, industrial waste and residue of chemicals against bee-related disease result to form residue in a valuable nutriment such as honey. Among these contaminants, naphthalene proves to be one of the crucial problems with regard to honey producted in Turkey in recent years. This study is purported to determine the probable existence of residue resulted by naphthalene -that may cause serious health problems- via application of GC-MS method based on samples of 120 commercial products of honey (98 extracted-flower, 22 extracted-pine).
In this study, 9.16% (11/120) of the samples proved to be positive with regard to naphthalene residue. The level of residue turned out to be between 1,1 and 6,2 ppb. As per the percentage of honey samples due to their origin, extracted-flower samples corresponding to 9.18% (9/98) and extracted-pine samples corresponding to 9.09% (2/22) proved to be positive regarding the naphthalene residue. Positive results of extracted-flower and -pine samples regarding the residue have been noticed to vary between 1,1-1,6 ppb at minimum, 6,2-2,3 ppb at maximum.
As a result, the naphthalene residue level ascertained in the positive samples remains below the legal value-limit prescribed in the EU Directive and Turkish Food Codex, Communiqué on Honey (10 ppb). Nonetheless, the ascertainment of naphthalene residue is a constant problem regarding the honey produced in Turkey while the naphthalene residue in honey still implicates risks endangering public health and food security.