Makine koruyucularının manipülasyonunun metal sektöründe incelenerek ilgili standartlar doğrultusunda değerlendirilmesi
Examining the manipulation of machine protectors in metal sector and evaluating in line with relevant standards
Yazar: CANSU KARADUMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURİ BİNGÖL
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Freze tezgahı = Milling machine ; Frezeleme = Milling ; Makine koruyucuları = Machine protectors ; Makineler = Machinery ; Metal sektörü = Metal sector ; Taşlama = Grinding ; Torna tezgahları = Lathe machinery ; İş güvenliği = Work safety

Özet:
Metal imalat sektörü üretim kapasitesi açısından ülkemizde değerli sektörler 
arasında yer almakla birlikte yaşanan iş kazaları, meslek hastalıkları ve iş kazası sonucu 
gerçekleşen ölüm oranlarının yüksek olduğu görülmektedir. Bu bilgi doğrultusunda metal 
imalat sektöründe makine kullanımının önemli olduğu göz önünde bulundurularak, bu 
tezin amacı bu sektörde büyük-orta-küçük ölçekli işletmelerde oldukça karşılaştığımız ve 
iş kazaları senaryolarında çok sık karşımıza çıkan 3 makine grubunun (torna tezgahı, 
freze tezgahı, taşlama tezgahı) makine koruyucularının sökülmesi ya da devre dışı 
bırakılmasının nedenleri, kim tarafından hangi aşamada gerçekleştirildiği ve bunun 
sonucunda yaşanan olumsuzlukları değerlendirerek bu koruyucuların manipüle 
edilmemesi üzere ilgili standartlar doğrultusunda tasarım ve kullanım aşamalarında 
yapılabilecek düzenlemeleri belirterek iyileştirmeye yönelik önerilerde bulunmaktır. Bu 
amaç doğrultusunda Türkiye'de metal sektöründe 2 küçük ölçekli firmada bulunan 
makine koruyucularının kullanım ve manipülasyon şekilleri araştırılmıştır. Bu çalışma 
sonunda koruyucuların kolayca etkisiz hale getirilebildiği, çalışanların koruyucular 
hakkında eğitimlerinin yetersiz olduğu ve işveren tarafından manipülenin zaman 
tasarrufu sağladığı ve üretimin bu şekilde daha verimli olduğu düşünüldüğü, 
koruyucuların devre dışı bırakılması halinde makinenin çalışmaya devam ettiği, 
makinelerin çok yaşlı olmaması ve CE işaretlerine sahip olmalarına rağmen manipüle 
edilmeye elverişli oldukları görülmüştür. Bu durum göz önünde bulundurularak makine 
emniyetine ait standartlar ve makine emniyeti kapsamında yönetmelikler incelenerek 
kullanım aşamasına dair eğitim ve denetim gerekliliği, tasarım aşamasında sağlık ve 
güvenlik gereksinimlerinin karşılanmasına ve satın alma aşamasında sadece CE işaretinin 
varlığının emniyetli anlamına gelmediğine dikkat çekilmektedir.

Abstract:
Although the metal manufacturing sector is among the valuable sectors in our 
country in terms of production capacity, it is seen that the death rates as a result of work 
accidents, occupational diseases and work accidents are high. Considering that the use of 
machinery in the metal manufacturing sector is important in line with this information, 
the aim of this thesis is to examine the machine groups of 3 machine groups (lathe, milling 
machine, grinding machine) It is to make suggestions for improvement by specifying the 
reasons for the removal or deactivation of the protectors, by whom at what stage, and by 
evaluating the negativities experienced as a result, by specifying the arrangements that 
can be made in the design and usage stages in line with the relevant standards so that 
these protectors are not manipulated. For this purpose, the use and manipulation of 
machine guards in 2 small-scale companies in the metal sector in Turkey were 
investigated. At the end of this study, it is stated that the guards can be easily deactivated, 
the training of the employees about the guards is insufficient and the manipulation by the 
employer saves time and the production is thought to be more efficient in this way, the 
machine continues to operate if the guards are disabled, the machines are not too old and 
have CE markings. However, they were found to be susceptible to manipulation.
Considering this situation, the standards of machinery safety and regulations within the 
scope of machinery safety are examined, and it is pointed out that the training and 
inspection requirements for the usage stage, the health and safety requirements are met at 
the design stage, and the presence of the CE mark does not mean safe at the purchasing 
stage.