Libya coğrafyası
Libya geography
Yazar: FATMA GÜNEŞ YALVAÇ
Danışman: PROF. DR. TUNCER DEMİR
Akdeniz Üniversitesi / Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü / Akdeniz Havzası Coğrafyası Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Akdeniz = Mediterranean ; Beşeri coğrafya = Human geography ; Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Doğu Akdeniz = East Mediterranean ; Ekonomik coğrafya = Economic geography ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; Libya = Libya ; Petrol = Petroleum ; Siyasi coğrafya = Political geography ; Türk-Libya ilişkileri = Turkish-Libya relations

Özet:
Afrika kıtasının kuzeyinde ve Akdeniz havzasında yer alan çalışma sahası önemli coğrafik özelliklere sahiptir. Libya, ismini asırlar öncesinde bu bölgeye yerleşmiş olan Libo kabilesinden almıştır. Libya adının ilk kez Yunanlılar tarafından kullanılmış olduğu bilinmektedir.
Bu çalışma ile doğal ve beşerî ortam koşullarında çeşitlilik sunan Libya'nın kapsamlı bir şekilde temel bilimsel bilgi altlığı oluşturulmuştur. Bu doğrultuda sahaya ait literatür bilgi eksikliğini gidermektedir. Araştırma sahasına dair metot ve materyal kısmını ise bu aşamalar oluşturmaktadır. Literatür taraması yapıldıktan sonra Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Uzaktan Algılama ile sahaya ait lokasyon, fiziki, eğim, jeoloji, morfoloji, iklim, toprak, arazi kullanımı, nüfus ve siyasi haritalar hazırlanmıştır. Tez yazım aşamasında üretilen veri indeksleri ile yayınlar örtüştürülerek büro çalışmaları gerçekleştirilmiştir. 
Tarih boyunca araştırma sahasının kuzey ve batı bölgesinde Trablusgarp, doğu kısmında Sirenayka, güney bölgesinde ise Fizan bölgeleri olmak üzere üçe ayrılmıştır. Bir bütün olarak Libya, Afrika Kalkanının kuzey kenarlarında bulunan kratonik bir havzadır. Çeşitli jeolojik zamanlara ait kayaçlar sahada yaygın olarak görülmektedir. Çalışma sahasındaki temel morfolojik birimleri: kıyı ovaları, dağ silsileleri, platoluk alanlar, çöl alanları ve münferit tepeler oluşturmaktadır. Libya topraklarının yüzölçümü yaklaşık 1.759.540 km²'dir. Çöller, Libya'da karaların %95'ini kaplamaktadır. 
Araştırma sahasında çeşitli iklim özellikleri yer almaktadır. Genel olarak kıyı kuşağının dar kesimlerinde Akdeniz iklimi, ardından yarı kurak iklim ve sahanın büyük bölümünde çöl iklimi gözlenmektedir.
Çeşitli etnik ve dil yapısına sahip çalışma sahasının ekonomik olarak zengin yer altına sahip olduğu görülmektedir. Hem doğal ortam hem be beşerî ortam koşullarının çeşitlilik göstermesi nedeniyle birçok istilaya uğramıştır. Çalışma sahasının sürdürülebilir bir şekilde kullanılması için doğal kaynakların etkili bir şekilde kullanılması gerekmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Akdeniz Havzası, Libya Coğrafyası, Arap Baharı, Petrol Yatakları, Afrika.

Abstract:
The research area, located in the north of the African continent and in the Mediterranean basin, has important geographical features. Libya got its name from the Libo tribe who settled in this region centuries ago. It is known that the name Libya was first used by the Greeks.
With this study, a comprehensive basic scientific knowledge base of Libya, which offers diversity in natural and human environmental conditions, has been established. In this way, the literature on the field makes up for the lack of information. These stages constitute the method and material part of the research area. After the literature review, the location, physical, slope, geology, morphology, climate, soil, land use, population and political maps of the site were prepared with Geographical Information Systems and Remote Sensing. Office studies were carried out by overlapping the data in the thesis writing process with the publications.
Throughout history, the research area has been divided into three as Tripoli in the north and west, Cyrenaica in the east, and Fezzan in the south. Libya as a whole is a cratonic basin located on the northern margins of the African Shield. Rocks belonging to various geological times are widely seen in the area. The main morphological units in the study area are coastal plains, mountain ranges, plateau areas, desert areas and individual hills. The surface area of Libyan lands is approximately 1,759,540 km². Deserts cover 95% of the land in Libya.
There are various climatic features in the research area. In general, the Mediterranean climate of the narrow parts of the coastal belt, followed by the semi-arid and desert climate is observed in most of the area.
It is seen that the study area, which has a diverse ethnic and linguistic structure, has an economically rich underground. Due to the diversity of both the natural environment and the human environment, it has been invaded by many. In order to use the study area in a sustainable way, natural skis must be used effectively.

Keywords: Mediterranean Basin, Libya Geography, Arab Spring, Oil Fields, Africa.