Feminist uluslararası ilişkiler yaklaşımında kadının rolü: Çatışma, barış ve güvenlik kavramları çerçevesinde bir inceleme
The role of women in the feminist international relations approach: An analysis in the framework of conflict, peace and security concepts
Yazar: DUYGU ÖZSES
Danışman: DOÇ. DR. SEDEF EYLEMER
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu çalışma 1980'li yıllarda Uluslararası İlişkiler disiplininde eleştirel teori bağlamında kendisine üçüncü büyük tartışma içerisinde yer bulan feminist yaklaşımın "kadınlar nerede?" sorusundan yola çıkarak çatışma, barış ve güvenlik kavramları üzerinden amaç ve yöntem bakımından karşılaştırmalı bir inceleme yapmaktadır. Uluslararası İlişkiler disiplinine yön veren realizmin geleneksel kavramsallaştırmalarına yönelik eleştirilerini dile getiren feminist yaklaşım disipline hakim olan eril anlayış ve hakimiyeti sorgulayarak kadınların "gizli özne" olan konumlarından sıyrılıp birer aktör olarak yer alması gerektiğini dile getirmiştir. Bu kapsamda söz konusu kavramlar dahilinde bu çalışmada uluslararası çatışma süreçlerinde toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve onun sonuçları üzerinden kadının yerinin nerede olduğu incelenmeye çalışılmıştır. 
Çatışmaların yaşandığı veya savaş kararlarının alındığı mekanizmalarda kadınların varlığı söz konusu olmaz ya da görünmez kılınırken bu durumların sonuçlarından en çok etkilenen tarafın kadınlar olduğu gözlemlenmektedir. Bu durumlarda genelde kadınlar ya doğurganlıkları üzerinden var olabilmiş ya da sadece mağdur olarak adlandırılmıştır. Çatışma sonrası oluşturulan barış masalarında ve müzakere süreçlerinde ise kadınlar ya hiç olmamış ya da yok denecek kadar az sayıda var olabilmişlerdir. Kadınların söz konusu ikincil konumlarını eleştiren feminist yaklaşım ise bunu toplumsal cinsiyet eşitliği bakış açısıyla ele almıştır.
Özellikle Birleşmiş Milletler'in 2000 yılında çıkarmış olduğu 1325 sayılı Kadın, Barış ve Güvenlik başlıklı kararı ve sonraki yıllarda çıkartılan ardılı kararlar ile birlikte hem ülkeler hem de uluslararası kuruluşlar somut adımlar atmaya başlamıştır. Bu kapsamda tezin ana odak noktası feminist yaklaşımın eleştirileri çerçevesinde gelişen ve ortaya konulmuş olan somut adımlarda ne tür bir ilerlemenin kaydedildiğini belirlemek olmuştur. Bu adımlar bazı ülke ve kuruluşlarca ulusal eylem planlarına dökülürken, bazı ülkeler daha somut bir adım atarak feminist dış politikalarını ilan etmiştir. Bu şekilde sayısı giderek artan adımların atılması ise atılan bu adımların ne kadar etkili olup olmadığının araştırılmasını gerekli kılmıştır. Bu sebeple atılan adımların başarıya ulaşıp ulaşmadığı incelenirken, söz konusu politik eylemlerin hangi amaç ile yapıldığı ve bu amaca hizmet edip etmediğinin araştırılması zorunlu hale gelmiştir.

Abstract:
This study makes a comparative analysis in terms of purpose and method over the concepts of conflict, peace and security based upon the question of "where are the women?" which is asked by the feminist approach which has appeared within the context of critical  theory in the third grand debate in International Relations discipline in the 1980s. The feminist approach, which expresses its criticisms of the traditional conceptualizations of realism that direct the discipline of International Relations, questioned the masculine understanding and dominance in the discipline and expressed that women should get rid of their "hidden subject" position and take place as an actor. In this context, within the aforementioned concepts, in this study, it has been tried to examine the place of women in international conflict processes through gender inequality and its consequences.
While the existence of women is out of question or made invisible in the mechanisms where conflicts take place or war decisions are made, it is observed that women are the party most affected by the results of these situations. In these cases, women either existed through their fertility or were just called victims. At the peace tables and negotiation processes created after the conflict, women either never existed or existed in very few numbers. The feminist approach, which criticizes the secondary position of women in question, has addressed this issue from the perspective of gender equality.
Both countries and international organizations have started to take concrete steps, especially with the United Nations' resolution 1325 on Women, Peace and Security in 2000 and the successive resolutions issued in the following years. In this context, the main focus of the thesis has been to determine what kind of progress has been made in the concrete steps that have been developed and put forward with the criticism of the feminist approach. While these steps were poured into national action plans by some countries and organizations, some countries took a more concrete step and declared their feminist foreign policies. Taking these steps, which are increasing in number, necessitated to investigate how effective these steps were. For this reason, while examining whether the steps taken have been successful or not, it has become necessary to seek out the purpose for which these political actions were taken and whether they serve this purpose.