Hematolojik maligniteli hastalarda çoklu ilaç kullanımı, antimikrobiyaller ve diğer ilaçlar arasındaki potansiyel etkileşimlerin incelenmesi
Investigation of potential interactions between multi-DRUG USE, antimicrobials and other drugs in patients with hematological malignities
Yazar: ZEYNEP OKTAY
Danışman: PROF. DR. HATİCE RAHMET GÜNER
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Hematolojik neoplazmlar = Hematologic neoplasms ; Kan hastalıkları = Hematologic diseases ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Polifarmasi = Polypharmacy ; İlaç etkileşimleri = Drug interactions ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Amaç: Hematolojik maligniteli hastalarda çoklu ilaç kullanımı, antimikrobiyaller ve diğer ilaçlar arasındaki potansiyel etkileşimler ve etkileşimlerin sonuçlarını incelenmek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Ankara Şehir Hastanesi Hematoloji Kliniğine ait servislerde Ocak 2021 ve Temmuz 2021 tarihleri arasında iki günün üzerinde yatarak tedavi almış 233 hematolojik maligniteli hastanın hastane yatışı öncesi ve hastane yatışı boyunca kullandığı ilaçlar incelendi. Çoklu ilaç kullanan (>4 ilaç) ve kullanmayan hastaların klinik, demografik ve laboratuvar verileri karşılaştırıldı. İlaçlar arasındaki etkileşimlere UptoDate, Drugs.com, MedScape veri tabanlarından bakıldı. Antimikrobiyaller ve diğer ilaçlar arasında saptanan major etkileşimlerin hastalarda klinik yansıması olup olmadığı kaydedildi. Verilerin istatistiksel analizleri için SPSS R version 4.0.2 kullanıldı, p<0.05 anlamlı kabul edildi.
          Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların yaş ortalaması 56.7±16.5 yıl idi. Hastane yatışı öncesinde >4 ilaç kullanım prevalansı %22.7 saptandı. Antimikrobiyal kullanımı çoklu ilaç kullanımı ile ilişkili bulundu (p<0.001). Akut lösemi ve MM tanısı alan hastalarda hastane yatışı boyunca istatistiksel anlamlı olarak daha fazla ilaç kullanımı (p<0.001), daha fazla antimikrobiyal ilişkili potansiyel etkileşim saptandı (p<0.001). Üç etkileşim sisteminde saptanan antimikrobiyal ilişkili major etkileşimlerin %9.2'si (70/758) çalışmaya katılan hastaların %18'inde (42/233) klinik yansıma olarak gözlendi. Klinik yansıma gözlenen hastaların istatistiksel anlamlı olarak daha uzun süre hastanede yattığı, toplam kullanılan ilaç sayısının ve aynı anda alınan ilaç sayısının daha fazla olduğu saptandı (sırasıyla p<0.001, p<0.001, p<0.001). Amikasin, siprofloksasin, klaritromisin kullanan hastalarda saptanan antimikrobiyal ilişkili major etkileşimlerin daha yüksek oranda klinik yansıması olduğu görüldü (sırasıyla p<0.001, p=0.004, p=0.021, p=0.012). 
           Sonuç: Antimikrobiyaller ve diğer ilaçlar arasında gerçekleşebilecek etkileşimler istenmeyen sorunlardır. Etkileşimlerin hematolojik ve hematolojik olmayan maligniteleri olan hastalar üzerindeki klinik ve ekonomik etkilerini değerlendirmek için daha büyük çalışmaların yapılması gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Çoklu ilaç kullanımı, Hematolojik Maligniteler, İlaç etkileşimi

Abstract:
Purpose: This thesis was intended to examine the potential interactions between polypharmacy, antimicrobials and other drugs in patients with hematological malignancies and the consequences of these interactions.
Method: The drugs used by 233 patients with hematological malignancies who received in-patient treatment for more than two days between January 2021 and July 2021 in the wards of Ankara City Hospital Hematology Clinic, before and during hospitalization were examined. Clinical, demographic and laboratory data of patients using polypharmacy and non-users were compared. Interactions between drugs were observed through UptoDate, Drugs.com and MedScape databases. It was recorded whether major interactions between antimicrobials and other drugs had clinical implications in patients. SPSS R version 4.0.2 was used for statistical analysis of the data, p<0.05 was considered significant.
          Results: The mean age of the patients participating in the study was 56.7±16.5 years. The prevalence of polypharmacy before hospitalization was determined as 22.7%. Antimicrobial use was found to be related to multiple drug use (p<0.001). In patients diagnosed with acute leukemia and MM, statistically significantly more drug use (p<0.001) and more antimicrobial-related potential interactions were detected during hospitalization (p<0.001). 9.2% (70/758) of major antimicrobial-related interactions detected in the three interaction systems were observed as the clinical reflection in 18% (42/233) of the patients participating in the study. It was determined that the patients with clinical reflection were hospitalized for a statistically significant longer period, the total number of drugs used, and the number of drugs taken at the same time were higher (p<0.001, p<0.001, p<0.001, respectively). Besides, it was observed that antimicrobial-related major interactions detected in patients using amikacin, ciprofloxacin and clarithromycin had a higher clinical reflection (p<0.001, p=0.004, p=0.021, p=0.012, respectively).
          Conclusion: Interactions between antimicrobials and other drugs are undesirable problems. There must be more studies carried out to evaluate the clinical and economic effects of the interactions on patients with hematological and non-hematological malignancies.
          Keywords: Polypharmacy, Hematological Malignancies, Drug interaction