Nagarcuna düşüncesinin mantık ve metafizik eleştirisi
The logic and metaphysical critique of Nagarjuna's thought
Yazar: AYŞE YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET AYHAN ÇİTİL
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Budizm = Buddhism ; Felsefe = Philosophy ; Hindistan = India ; Hint felsefesi = Indian philosophy ; Mantık = Logic ; Metafizik = Metaphysical ; Nagarcuna = Nagarcuna

Özet:
Eski  Hindistan'da  mantık  ilkeleri,  örneğin  çelişmezlik  ilkesi,  konu  hâline  getirilmese bile  bilinmekteydi.  Ancak  mantığın  konu  kılınması  ve  o  zamana  kadarki  bilgilerin derlenip toparlanması  işini  MS  ikinci  yüzyılda  yaşamış  Hint  filozoflarından  Nagarcuna üstlenmiştir.  Nagarcuna,  mantığı  kullanarak,  gerçekliği  belli  bir  şekilde  ve  kendindeliğe sahip  göstermenin  bir  aracı  olan  mantıkla,  svabhava,  şunya,  nirvana  ve  çatuşkoti kavramları  üzerinden  bu  aracın  imkânlarıyla  bir  şeylere  töz  atfedilmesini  bir yanılsamadan  ibaret  görmüştür.  Geç  dönem  Wittgenstein'da  da  buna  benzer  bir  eleştiri sözkonusudur.  O  da  dilin  bir  mantığı  olduğu,  o  mantığın  bize  bir  gerçeklik  resmi sunduğu  ve  bizim  ancak  bu  yolla  felsefe  yapabileceğimiz  gibi  düşüncelerden kurtulmaya  çalışmıştır.   Metafiziğe  karşı  bu  tutum  20.  yüzyılın  ikinci  yarısında  modal  mantığın  klâsik olmayan  mantıkların  modellere  sahip  olmasına  izin  verecek  biçimde  gelişmesiyle  bir değişim  geçirme  eğilimine  girmiştir.  Bazı  yeni  dönem  mantıkçılar,  örneğin  İngiliz filozof  Graham Priest,  çelişkilerin  gerçekliğin  bir  parçası  olduğunu  savunmaya başlamışlardır.  Doğal  dilin  çelişkiler  içermesi  düşüncesinden  hareketle,  dilin  resmettiği gerçekliğin  de  bu  anlamda  çelişkiler  içermesi  gerektiği  düşüncesine  bir  geçiş  yapmış, bu düşünüş  biçiminin  Batı  metafiziğini  Hint  metafiziğine  yakınlaştırdığı  görüşünü  öne sürmüştür.  Priest'in  temellendirmeye  çalıştığı  bu  görüş,  Nagarcuna'nın  yaklaşık  iki  bin yıl  önce,  yazdığı  kitaplarda  ortaya  koyduğu  Orta  Yol  düşüncesinin bir  yorumu  olarak  ele alınabilir. Tezimizde  bu  bağlamda  Nagarcuna  düşüncesi,  kavramları  ve  bu  düşüncenin yankıları  değerlendirilerek,  metafiziğin  geldiği  nokta  açısından  Priest'in  ileri  sürdüğü gerekçeler  gözönüne  alınarak,  Batı  metafiziğinin  Hint  metafiziğine  yakınsayıp yakınsamadığı,  Hint  metafiziğinin  felsefe için  bir  açılım  sağlayıp  sağlamayacağı sorularına  cevap aranmaya  çalışılmıştır.

Abstract:
In  the  ancient  India,  principles  of  logic,  for  instance  the  principle  of  non-contradiction, were  known  although they  were  not  proper  subjects  of  study. Nagarjuna, an  Indian philosopher  who lived in  the  2nd century  AD,  started  to  write  on  logic  and  collected the literature available back  then.  Nagarjuna attempted  to prove  that  showing  reality  in a certain  way  and  asbeing  in-itself,  relying  on  that logic,  is  an  illusion  which results  from attributing  substantiality  to something  by  employing  the  possibilities  of  logic as  a vehicle  through the  concepts  of  svabhava,  sunya,  nirvana  ve  catuskoti.  In contemporary western  thought we  witness  a  similar  criticisim in  Late  Wittgenstein's  way  of  thinking. He, too, strives  to dispose  the  idea  that  language  has  an inherent  logic  and  that logic offers  us  a  depiction of  reality,  and that  we  can only  engage  in philosophy  in this  way.   Nevertheless  this  anti-metaphysical  stance tends  to  ungergo  a  change in  the second half  of  the  20th  century  due  to the  developments  in modal  logic  which allows  for models  of  non-classical logics.  Some  contemporary  logicians, the  English philosopher Graham  Priest  being  a  leading  figüre  among  them,  have  started to defend the  views  that natural  language  contains  contradictions  and  hence that  the reality  depicted by  this language  should contain contradictions, that  is  it  should  contain an emptiness. FurthermorePriest  reaches  the conclusionthat  this  way  of  thinking  the  Western metaphysics  approximates  to  the  Indian  metaphysics.  We  think that  this  idea  of  Priest can  be interpreted  as  a  commentary  on the  Middle  Way  philosophy  that  Nagarjuna  put forward  in his  booksnearly  two  millenia  ago. In  this  thesis, Nagarcuna's  thought,  concepts  and echoes  of  his  ideasare evaluated in this  context  to  try  to find  an  answer  to the  question  whether  the metaphysics  approximates  to the  Indian metaphysics  or  not  and if  the  Indian metaphysics  can  provide a  opening, while  bearing  in mind the  critical evaluations  Priest has  expressed  about  the  Western  metaphysics.