Beylikler devrinde Osmanlıların Anadolu siyaseti
Anatolian politics of the Ottomans in the beyliks period
Yazar: UFUK KAN TETİK
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ÇİFTCİOĞLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Anadolu beylikleri = Anatolian principality ; Ankara Savaşı = Ankara War ; Fetret Dönemi = Fetret Period ; Mulükü`t-Tavaif = Mulükü`t-Tavaif ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Osmanlı İmparatorluğu =   ; Osmanlı-Timurlu ilişkileri = Ottoman-Timurlu relations

Özet:
Türkiye Selçuklu Devleti'nin Kösedağ Savaşı'nı kaybetmesi ve akabinde başlayan Moğol istilası, Anadolu'daki merkezi otoritenin zayıflamasına ve devletin yıkılış sürecine girmesine neden oldu. 
Selçuklu hükümdarları bu dönemde Moğolların birer valisi hâline geldiler. Mevcut durumu fırsat bilen Türkmen beyleri ise Selçuklu yönetimine karşı tavır alarak müstakil hareket etmeye başladılar. Böylelikle Anadolu'da çok sayıda beylik ortaya çıkmış ve aynı zamanda ikinci beylikler devri başlamış oldu. İşte Osmanlı Beyliği de bu beyliklerden birisi olarak Batı Anadolu'da neşet etti. Gazâ faaliyetleri ile birlikte topraklarını daha ziyade Bizans istikâmetinde genişleten Osmanlı Beyliği, Anadolu'daki Türkmenler için adeta bir cazibe merkezi haline geldi.
Osmanlıların diğer beyliklerle ilişkisi gazâ anlayışı nedeniyle dostane başladı. Orhan Gazi döneminde anlaşma yoluyla Karası topraklarının alınması, Osmanlıların Anadolu'da genişleme politikasını başlatmış oldu. Sultan I. Murad bu politikayı Germiyanoğulları Beyliği'nden sıhriyet yoluyla; Hamidoğulları Beyliği'nden de satın alma yoluyla toprak alarak barışçıl bir şekilde sürdürdü. Yıldırım Bayezid ise merkeziyetçi bir siyaset takip ederek diğer beylikleri ilhak yoluna gitti. Anadolu'da merkezi devlet sistemini başarıyla uygulayan Bayezid, Emîr Timur'a karşı Ankara Savaşı'nı kaybederek esir düştü. Timur ise savaştan sonra beyliklerin topraklarını eski sahiplerine geri vererek Anadolu'yu XIV. asrın ortalarındaki haline getirdi. Böylece Osmanlıların ilk Anadolu birliği politikası başarısız olduğu gibi devlet de fetret devrine girdi.
Fetret devrinde yaşanan taht mücadeleleri sırasında Osmanlı şehzadeleri diğer beyliklerden müttefik olarak zaman zaman yararlanma yoluna gitti. Çelebi Mehmed kardeşlerini ortadan kaldırıp fetret devrini sona erdirdikten sonra Osmanlı idaresini yeniden kurdu. Taht kavgaları sırasında kendisine karşı tavır alan bazı beylerin üzerine yürüyüp onları cezalandırdı. Sultan II. Murad devrinde beylikleri ilhak etme politikasına yeniden ağırlık verildi. Bu politika Sultan II. Mehmed zamanında da sürdürüldü. Ancak Sultan II. Bayezid'in iktidarında bazı iç ve dış meseleler yüzünden bu politika devam ettirilemedi. Yavuz Sultan Selim devrinde ise Ramazanoğulları ve Dulkadiroğulları beyliklerinin ortadan kaldırılıp topraklarının Osmanlılara katılmasıyla Anadolu'da siyasî birlik sağlanmış oldu.

Abstract:
The loss of the Turkish Seljuk Empire in the Kösedağ War and the subsequent Mongol invasion caused the central authority in Anatolia to weaken and the state to enter the process of collapse. Seljuk rulers became governors of the Mongols during this period. Taking advantage of the current situation, Turkmen beys took a stand against the Seljuk rule and started to act independently. Thus, many principalities emerged in Anatolia and the second era of principalities began. The Ottoman Principality emerged in Western Anatolia as one of these principalities. The Ottoman Principality, which expanded its territory in the direction of Byzantium with its Gazâ activities, became a center of attraction for the Turkmens in Anatolia.
The Ottomans' relations with other principalities began in a friendly manner due to the understanding of gazâ. During the reign of Orhan Gazi, the Ottomans' policy of expansion in Anatolia was initiated with the acquisition of the Black Sea lands through a treaty. Sultan Murad I continued this policy peacefully by acquiring lands from Germiyanoğulları Beylik through kinship and Hamidoğulları Beylik through purchase. Yıldırım Bayezid, on the other hand, followed a centralist policy and annexed other principalities. Bayezid, who successfully implemented the centralized state system in Anatolia, lost the Battle of Ankara against Emir Timur and was captured. Timur, on the other hand, returned the lands of the principalities to their former owners after the war and restored Anatolia to what it was in the middle of the XIVth century. Thus, the first Anatolian unity policy of the Ottomans failed and the state entered the period of conquest.
During the struggle for the throne in the period of conquest, the Ottoman princes sometimes made use of other principalities as allies. After Çelebi Mehmed eliminated his brothers and ended the conquest period, he re-established the Ottoman administration. He marched against some beys who took a stand against him during the struggle for the throne and punished them. During the reign of Sultan Murad II, the policy of annexing principalities was re-emphasized. This policy was continued during the reign of Sultan Mehmed II. However, this policy could not be continued during the reign of Sultan Bayezid II due to some internal and external issues. During the reign of Yavuz Sultan Selim, political unity was achieved in Anatolia with the elimination of Ramazanoğulları and Dulkadiroğulları principalities and annexation of their lands to the Ottomans.