İş sağlığı ve güvenliği açısından mevsimlik tarım işçilerinde görülen iş kazaları ve meslek hastalıkları
Occupational accidents and occupational diseases in seasonal agricultural workers in terms of occupational health and safety
Yazar: ZEKİ ELDEŞ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KEMAL KÜLEKCİ
Tarsus Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kazalar = Accidents ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Kazalar = Accidents ; Meslek hastalıkları = Occupational diseases ; Mevsimlik işçiler = Seasonal workers ; Tarım işçileri = Agricultural workers ; Tarım işçileri hastalıkları = Agricultural workers' diseases ; İş güvenliği = Work safety ; İş kazaları = Occupational accidents ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Bu çalışmada, konuyla ilgili mevcut veriler incelenmiş, konu iş hukuku ile iş sağlığı ve güvenliği kanunları ve yönetmelikleri kapsamında değerlendirilmiş ve konuyla ilgili çözüm önerileri sunulmaya çalışılmıştır. Tarım sektöründe, özellikle de mevsimlik tarım işçilerinin çalışmaları esnasında karşılaştıkları iş kazaları ve meslek hastalıklarıyla ilgili veriler incelenmiş, nedenleri ve bu olumsuz durumların önlenmesine yönelik çözüm önerileri birçok kaynak araştırılarak aktarılmaya çalışılmıştır.
İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak için önemli bir yere sahip olan tarımsal ürünlere nüfusun artmasıyla birlikte talep de artmıştır. Oluşan bu talebin karşılanması için diğer sektörlerden daha fazla işçiye gereksinim doğmuştur. Tarımda çalışan, çalışacak işçilerde tarım makinesi, pestisit ve diğer kimyasallara maruz kalma, tarımsal nedenli trafik kazaları, yılan ve akrep sokması, böcek ısırması, kirli sularla zehirlenme gibi başlıca risk faktörleri görülebilmektedir. Tarım işçilerinin karşılaşabilecekleri hastalık ve kazalar önemli bir sorun olarak ortaya çıkmaktadır. Bu durum da konunun iş sağlığı ve güvenliği açısından ne denli önemli olduğunu ortaya koymaktadır.
İş kazası nedeniyle gerçekleşen ölümlerin yaklaşık yarısının tarım sektöründe meydana geldiği tahmin edilmektedir. Tarımda kullanılan makineler ile kimyasallar kaza ve hastalıkların iki temel nedeni olarak karşımıza çıkmaktadır. Tarımda çalışanların iş sağlığı ve güvenliği açısından gerekli bilince sahip olmamalarının nedenleri, az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde benzerlikler göstermektedir. Eğitim seviyesinin düşüklüğü, çalışanların çoğunluğunun kadın ve çocuk işçilerden oluşması, mevsimlik çalışanların sayılarının yüksek olması gibi nedenler sayılabilir. Tabi bu durum tarımda özellikle de mevsimlik çalışanlarda iş sağlığı ve güvenliğinin gelişmesini engellemektedir.
Özellikle mevsimlik tarım işçilerinin sosyal güvenceye sahip olmamaları nedeniyle bu iş kazaları ilgili yerlere bildirilmemektedir. Bu durum da kesin ve sağlıklı istatistiki bilgilere erişimi sınırlı tutmaktadır. Özellikle mevsimlik (gezici) tarım işçilerinin dönemsel olarak yer değiştirmeleri de sağlıklı verilerin tutulmasını zorlaştırmaktadır.
Anahtar Kelimeler: İş kazası, meslek hastalığı, iş sağlığı ve güvenliği, işgücü, mevsimlik işçi.

Abstract:
In this study, the available data on the subject has been examined, the subject has been evaluated within the scope of labor law and occupational health and safety laws and regulations, and solutions have been tried to be presented. In the agricultural sector, data on occupational accidents and occupational diseases encountered by seasonal agricultural workers, especially during their work, have been examined, and the causes and solution proposals for the prevention of these negative situations have been tried to be conveyed by researching many sources.

The demand for agricultural products, which have an important place to meet the needs of people, has increased with the increase in the population. In order to meet this demand, more workers were needed than other sectors. Major risk factors such as exposure to agricultural machinery, pesticides and other chemicals, agricultural-related traffic accidents, snake and scorpion bites, insect bites, and poisoning with polluted water can be seen in workers working in agriculture. Diseases and accidents that agricultural workers may encounter emerge as an important problem. This situation reveals how important the issue is in terms of occupational health and safety.
It is estimated that about half of the deaths due to occupational accidents occur in the agricultural sector. Machinery and chemicals used in agriculture are the two main causes of accidents and diseases. The reasons why agricultural workers do not have the necessary awareness in terms of occupational health and safety show similarities in underdeveloped and developing countries. Reasons such as the low level of education, the fact that the majority of the employees are women and child workers, and the high number of seasonal workers can be counted. Of course, this situation prevents the development of occupational health and safety in agriculture, especially in seasonal workers.

Due to the fact that seasonal agricultural workers do not have social security, these occupational accidents are not reported to the relevant authorities. This situation limits access to precise and healthy statistical information. Periodic relocations of seasonal (mobile) agricultural workers also make it difficult to keep reliable data.

Keywords: Occupational accident, occupational disease, occupational health and safety, labor force, seasonal worker.