Türkiye'de düzenleyici ve denetleyici kurumların hesap verme yükümlülüğünün değerlendirilmesi
Assessment of the regulatory and supervisory agency of Turkey account disclosure obligations
Yazar: AYŞE NAZLICAN KIRBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA DEMİRBAŞ
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Bütçe ve Mali Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bağımsız denetim = Independent audit ; Bağımsız denetim kuruluşları = Independent auditing companies ; Bağımsız düzenleyici kurumlar = Independent regulatory foundations ; Bağımsız idari otoriteler = Independent administrative authority ; Denetim = Control ; Düzenleyiciler = Moderators ; Hesap verebilirlik = Accountability ; Kamu Denetçiliği Kurumu = Ombudsman Institution

Özet:
Kamu yönetiminde hesap verebilirlik ve şeffaflık son yılların en önemli

konularındandır. Bu bağlamda, 2004 yılında yürürlüğe giren 4982 sayılı "Bilgi Edinme

Hakkı Kanunu" ve 2006 yılında yürürlüğe giren 5018 sayılı "Kamu Mali Yönetimi ve

Kontrol Kanunu" ile önemli adımlar atılmıştır. Bunların dışında "Kamu İhale Kanunu,

Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kanunu, Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ve Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanunu" yer alan diğer önemli yasal düzenlemelerdendir. Ancak

mevzuatta gerçekleştirilen bu düzenlemelerin pratikte ne derece uygulandığı tartışmalı

bir konudur. Bu çalışmanın odağını da serbest piyasanın kontrolünü sağlayan

düzenleyici ve denetleyici kurumlar oluşturmuştur. Özerk olan ve kuşkusuz

Türkiye'deki en önemli kurumlar arasında yer alan bu kurumların şeffaf ve hesap

verebilir bir yönetim sergilemesi her açıdan büyük önem arz etmektedir.

Çalışmada idari, mali, siyasi ve vatandaşa hesap verebilirlik başlıklarında kriterler

belirlenerek kurumlar web siteleri aracığıyla değerlendirilmiş ve bir puanlamaya tabi

tutulmuştur. Önerilen puanlama sistemine göre kurumlar için genel bir hesap

verebilirlik puanı hesaplanmıştır ve buna göre en hesap verebilir kurum Radyo ve

Televizyon Üst Kurulu olarak belirlenmiştir. En düşük puanı ise Nükleer Düzenleme

Kurumu'nun aldığı görülmektedir. İdari anlamda en hesap verebilir kurum olarak Enerji

Piyasası Düzenleme Kurumu ve RTÜK belirlenmiştir. En az puan alan kurum ise NDK

olmuştur. Mali hesap verebilirlik yönünden Kamu Gözetimi Kurumu en iyi kurum

olurken, Kişisel Verileri Koruma Kurumu ve NDK en az puan alan kurumlar olmuştur.

Vatandaşa hesap verebilirlik açısından ise en yüksek puanı alan Bilgi Teknolojileri

Kurumu ve RTÜK olurken en düşük puanı alan NDK olmuştur. Siyasi hesap verebilirlik

yönünden belirlenen tek kriter olan "kesin hesap" başlığına hiçbir kurumun web

sitesinde yer vermediği görülmüştür.

Abstract:
Accountability and transparency in public administration are among the most important

issues of recent years. In this context, significant steps have been taken with "Right to

Information Law", which entered into force in 2004 and "Law on Public Financial

Management and Control", which entered into force in 2006. In addition, the "Public

Procurement Law, the Law on the Ethics Committee of Public Officials, the Law on the

Right to Information and the Law on the Ombudsman Institution" are among the other

important legal regulations. However, the extent to which these regulations are applied

in practice is a controversial issue. In this study, the regulatory and supervisory

institutions that control the free market constituted the focus of the study. It is of utmost

importance that these institutions display transparent and accountable management,

which are autonomous and certainly among the most important institutions in Turkey.

In the study, the criteria of administrative, financial, political and public accountability

were determined and institutions were evaluated through web sites and subjected to a

scoring. According to the proposed scoring system, a general accountability score was

calculated for the institutions and the most accountable institution was determined as

Radio and Television Authority. The lowest score was observed by Nuclear Regulatory

Authority. RTA and Energy Market Regulation Authority was determined as the most

accountable institution in the administrative sense. The institution with the lowest score

was the NRA. In terms of financial accountability, Public Oversight Authority was the

best institution while the NRA and Personel Data Protection Authority was the lowest.

In terms of public accountability, Information Technology Authority and RTA has the

highest score and NRA has the lowest score. "Final account" title was not found on the

website of any institution which is the only criteria determined in terms of political

accountability.