Paydaş teorisi kapsamında sürekli denetimin rolü ve blokzinciri teknolojisi etkileşimi: BIST bilişim sektörü firmaları üzerine bir uygulama
The role of continuous audit and the interaction of blockchain technology within the scope of stakeholder theory: An application on BIST information sector companies
Yazar: GÜLŞAH KAZAK
Danışman: DOÇ. DR. NAMIK KEMAL ERDEMİR
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bağımsız denetim = Independent audit ; Bilişim sektörü = Information sector ; Blockchain = Blockchain ; Blok zinciri sistemi = Blockchain system ; Denetim = Control ; Muhasebe = Accounting ; Muhasebe denetimi = Accounting audit ; Paydaş teorisi = Stakeholder theory ; Sürekli denetim = Continuous auditing ; İç denetim ve iç kontrol = Internal control and internal audit

Özet:
Çalışmanın amacı; paydaş teorisi kapsamında, sürekli denetim uygulanmasında blokzinciri teknolojisinin kullanımının değerlendirilmesidir. Çalışma karma yöntem kullanılarak tasarlanmıştır. Çalışmanın evrenini BIST 100 endeksinde Bilişim Sektöründe faaliyet gösteren 27 firmanın muhasebe, denetim, finans, bütçe ve raporlama ile yatırımcı ilişkileri departmanında görev yapmakta olan personeller ve yöneticiler oluşturmaktadır. Nicel verileri elde etmek için 133 katılımcıdan, nitel verileri elde etmek için ise 3 katılımcıdan yararlanılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından literatür doğrultusunda geliştirilen anket ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Çalışma verilerinin analizinde SPSS 26.0 programı kullanılarak güvenilirlik analizi, frekans analizleri, keşfedici faktör analizi, betimleyici analiz ve AMOS 24 programı kullanılarak doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Geliştirilen anket formu için uygulanan doğrulayıcı faktör analizi sonuçları çalışma ile uyumlu bulunmuştur. Verilerin normal dağılım gösterdiği ve doğrusallığı sağladığı tespit edilmiş olup hipotezler arasındaki ilişkinin ölçülmesi için kanonik korelasyon analizi uygulanmıştır. Blokzinciri-sürekli denetim (%32), blokzinciri- paydaş teorisi arasında (%48) pozitif yönde ve orta düzeyli bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sürekli denetim ile paydaş teorisi arasında pozitif yönde (%40) orta düzeyli bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.
 Nicel analiz sonuçlarına göre üst düzey yönetici ve müdür pozisyonundaki katılımcıların blokzinciri teknolojisine güven duymadıkları tespit edilmiştir. Üst düzey yönetici ve müdürler ile yapılan nitel görüşmede de katılımcılar blokzinciri teknolojisine güven duymadıklarını ifade etmişlerdir. Ayrıca katılımcılar blokzinciri teknolojisinin paydaş teorisi kapsamında ve sürekli denetim hususunda olumlu etkilerinin olacağını belirtmişlerdir. Bunun yanısıra katılımcılar sürekli denetimde blokzinciri teknolojisinin ancak ekosistemdeki tüm paydaşlar tarafından kullanılması halinde verimli olacağını düşünmektedirler. Nitel görüşme sonuçları nicel analiz sonucunu desteklemekte olup, görüşme sonucunda teknolojinin özellikle muhasebe/denetim alanlarında uygulanması için hukuki boyutlarının oluşturulması ve mevzuata uygun yapı sergilemesi gerektiği katılımcılar tarafından ifade edilmiştir.

Abstract:
The aim of the study; within the scope of stakeholder theory, it is the evaluation of the use of blockchain technology in the implementation of continuous auditing. The study was designed using mixed method. The universe of the study consists of the personnel and managers working in the accounting, auditing, finance, budget and reporting and investor relations departments of 27 companies operating in the IT Sector in the BIST 100 index. 133 participants were used to obtain quantitative data, and 3 participants were used to obtain qualitative data. Questionnaire and semi-structured interview form developed by the researcher in line with the literature were used as data collection tools. In the analysis of the study data, reliability analysis, frequency analysis, exploratory factor analysis, descriptive analysis using SPSS 26.0 program and confirmatory factor analysis using AMOS 24 program were performed. The results of confirmatory factor analysis applied for the developed questionnaire were found to be compatible with the study. It was determined that the data showed normal distribution and provided linearity, and canonical correlation analysis was applied to measure the relationship between hypotheses. It has been determined that there is a positive and moderate relationship between blockchain-continuous audit (32%), blockchain-stakeholder theory (48%). It has been determined that there is a positive (40%) moderate relationship between continuous auditing and stakeholder theory.
  According to the results of the quantitative analysis, it has been determined that the participants in the senior manager and manager positions do not trust the blockchain technology. In the qualitative interview with senior managers and managers, the participants stated that they do not trust blockchain technology. In addition, the participants stated that blockchain technology will have positive effects on stakeholder theory and continuous auditing. In addition, the participants think that the blockchain technology will be efficient only if it is used by all stakeholders in the ecosystem in continuous auditing. The results of the qualitative interviews support the results of the quantitative analysis, and as a result of the interview, it was stated by the participants that the legal dimensions should be established and the structure should be in accordance with the legislation for the application of technology especially in the fields of accounting/audit.