Mesleki gelişim modelleri eğitiminin öğretmenlerin mesleki gelişime yönelik tutum ve eğilimlerine etkisi
The effect of professional development models training on teachers' attitudes and tendencies towards professional development
Yazar: FUNDA UĞURLU
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ EVRAN ACAR
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Öğretmenlerin mesleki gelişimi, eğitim sisteminin etkili ve kaliteli bir şekilde işlemesi için kritik bir öneme sahiptir. Mesleki gelişim, öğretmenlerin güncel bilgileri takip etmelerini, öğretim yöntemlerini geliştirmelerini ve öğrencilerine daha etkili bir şekilde rehberlik etmelerini sağlayan sürekli bir öğrenme sürecidir. Öğretmenlerin mesleki gelişimleri için tasarlanmış farklı modeller bulunmaktadır. Bu modeller ülkeden ülkeye değişiklik gösterse de temel olarak seminerler, eğitim programları, okul içi iş birliğini içeren iş birliği takımları, eylem araştırması, portfolyolar ve mentorluk gibi modeller kullanılmaktadır. Son yıllarda özellikle uluslararası PISA ve TIMSS gibi sınavlarda başarı gösteren ülkelerin kullandığı mesleki gelişim modelleri dikkat çekmektedir. Başarı gösteren bu ülkelerde kullanılan mesleki gelişim modellerinin araştırılması ve ülkemizde de uygulanabilirliği son derece önemlidir. Ülkemizde öğretmenlerin mesleki gelişim etkinliklerinden tatmin olmamaları ve yürütülen çalışmaların öğretmen ihtiyaçlarına cevap vermemesi bu araştırmaları daha da gerekli kılmaktadır. Bu nedenle bu araştırmanın temel amacı öğretmenlerle gerçekleştirilen mesleki gelişim modelleri eğitiminin öğretmenlerin mesleki gelişime yönelik tutum ve mesleki gelişim modellerine yönelik eğilimlerine etkisini belirlemektir. Bu amaçla, araştırma tek grup ön test son test deneysel model olarak tasarlanmıştır. Araştırmaya Türkiye'nin Marmara bölgesindeki bir ilçeden, özel öğretim kurumlarında farklı branş ve kademelerde görev yapmakta olan 30 öğretmen katılmıştır. Araştırmada nicel veri toplama araçları olarak Çetin (2018) tarafından geliştirilen mesleki gelişim tutum ölçeği ve araştırmacı tarafından geliştirilen 'mesleki gelişim modelleri eğilim ölçeği' kullanılmıştır. Araştırmanın deneysel boyutunu desteklemek amacıyla nitel veriler de toplanmıştır. Nitel veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan etkinlik dosyaları, kısa anketler ve yarı yapılandırılmış görüşme soruları kullanılmıştır. Araştırmada deney grubu öğretmenleriyle Mesleki Gelişim Modelleri Eğitimi gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen nicel veriler SPSS 28.0 istatistik paket programı ve nitel veriler ise içerik analizi yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre; mesleki gelişim modelleri temel alınarak verilen eğitimin, öğretmenlerin mesleki gelişimden zevk alma algısını artırdığı aynı zamanda gerçekleştirilen eğitimin öğretmenlerin gözlem odaklı mesleki çalışmalarda ve meslektaşlarla işbirlikçi faaliyetlerde bulunma isteğinde artış sağladığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Elde edilen veriler öğretmenlerin mesleki gelişim modellerine olan genel eğilimlerinde artış sağladığını göstermektedir. Nitel bulgularda ise öğretmenlerin işbirlikçi mesleki gelişim modellerine olan eğilimlerin daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır.
Anahtar Sözcükler: Mesleki Gelişim, Mesleki Gelişim Modelleri, Gözlem, Meslektaş İş Birliği

Abstract:
The professional development of teachers holds critical importance for the effective and high-quality functioning of the education system. Professional development is a continuous learning process that enables teachers to stay updated with current information, improve teaching methods, and guide their students more effectively. Various models designed for the professional development of teachers exist. Although these models may vary from country to country, they generally involve seminars, training programs, collaboration teams within schools, action research, portfolios, and mentorship. In recent years, the professional development models used by countries that excel in international exams such as PISA and TIMSS have garnered attention. Investigating and assessing the applicability of these successful models in our country is crucial. The dissatisfaction of teachers with professional development activities and the failure of conducted initiatives to meet teachers' needs in our country make such research even more necessary. Therefore, the main purpose of this research is to determine the effect of professional development models training carried out with teachers on teachers' attitudes towards professional development and their tendencies towards professional development models. To achieve this goal, the research is designed as a single-group pre-test post-test experimental model. 30 teachers from different branches and levels working in private educational institutions from a district in the Marmara region of Türkiye participated in the research. The quantitative data collection tools used in the research included the 'professional development attitude scale' developed by Çetin (2018) and the 'professional development model tendency scale' developed by the researcher. Qualitative data were also collected to support the experimental dimension of the research. Activity files prepared by the researcher, short surveys, and semi-structured interview questions were used as qualitative data collection tools. Professional Development Models Training was provided to the teachers in the experimental group during the research. The quantitative data obtained from the research were analyzed using the SPSS 28.0 statistical package program, and qualitative data were analyzed using content analysis methods. According to the research findings, the training based on professional development models increased teachers' perception of enjoying professional development and, at the same time, resulted in an increase in the desire of teachers to engage in observation-focused professional activities and collaborative activities with colleagues. The obtained data indicate an overall increase in teachers' tendencies toward professional development models. In qualitative findings, it emerged that teachers have a higher inclination towards collaborative professional development models.
Keywords: Professional Development, Professional Development Models, Observation, Teacher Professional Collaboration