İthal ikamesinden liberal ekonomiye geçiş sonrasında büyüme ve işsizlik
Growth and unemployment in Turkey after transition from import substitution to liberal economy
Yazar: RAMAZAN KURTOĞLU
Danışman: PROF. DR. RECEP SEYMEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ekonomi = Economics ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Büyüme = Growth ; Dış borçlanma = External borrowing ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Liberal ekonomi = Liberal economy ; İthal ikamesi = Import replacement ; İşsizlik = Unemployment

Özet:
Bir ülke ekonomisinde büyüme ve tam istihdam kalkınmanın, esas itibariyle iki ana gayesidir.İktisadi büyümenin hızlandırılması, fukaralığın azaltılması refah toplumuna ulaşmanın yoludur.Dahası bir milletin varlığını sürdürmesinin ve dünya üzerindeki etkinliğini artırmasının yolu daekonomik büyüme ve insanlarına iş ve aş tedariki ile doğru orantılıdır.İçinde bulunduğumuz yüzyılda pek çok ülkede iktisadi büyüme ve işsizliği azaltma süreciboyunca toplum katmanları içinde gelir dengesizliğinin azaltılmasının, yani gelir dağılımınınbelli ölçülere göre düzeltilmesinin de temel gayelerden biri olarak benimsendiği görülmektedir.Bu husus ?Gini? katsayısı ile milletlerarası ve ülke içinde derecelendirilerek ölçülmektedir.Dünyadaki pek çok siyasi gelişmeye Waterloo Savaşı'ndan (1813-1815) günümüze ekonomisermayebirinci derecede yön vermektedir. Bir başka ifade ile dünyada Waterloo Savaşı ilebirlikte ?para? sürekli tırmanmakta, ekonomiyi şekillendirmekte, ekonomi de siyasete yönvermektedir.Türkiye Osmanlı'dan Cumhuriyet'e 200 yıldır iktisadi kalkınma gayretleri içindedir. OsmanlıTürkiye'si kalkınmak için Batı Avrupa'nın liberal ekonomi modelini 1838-1914 yılları arasındauygulamaya koydu. Ancak hem iktisadi hem siyasi olarak tam bir trajedi ile sonuçlandı.Büyüme ve istihdamı artırıcı yönde tatmin edici bir sonuç alamadığı gibi tam bir dış borçbataklığına saplandı.Cumhuriyet Türkiye'si 1923-1979 döneminde esas itibariyle ithal ikameci, milli iktisat vesanayileşme modelini esas alarak büyümeyi ve işsizliği azaltmayı benimsedi. Elbette bu 56yıllık sürenin içinde iktisadi devletçi sanayileşme ile özel sektör ? kamu birlikte karmamodelde sanayileşme, planlı kalkınma dönemlerinin öncelik aldığı evreler oldu. Ancakbüyüme, istihdamı artırma, sanayileşme ve kalkınma ile birlikte sosyal devlet de işletilmeyeçalışıldı.Gerçektende daha 1923'te Cumhuriyet henüz ilan edilmeden, Lozan Barış Görüşmelerisürerken, Atatürk ve Cumhuriyetin kurucu ataları, bir iktisadi kalkınma politikası oluşturmuşve bunu kararlılıkla uygulamaya koymuşlardır. Bu faaliyet, zaman zaman politikalarındeğişmesine rağmen hemen hemen sürekli devam etmiş, yani büyüme, sanayileşme ve tamistihdam hedefi yönünde gayret sürekli olmuştur.Türkiye 24 Ocak 1980 Kararları ile yeni bir ekonomik modeli uygulamaya koymuştur. Aslındauygulamaya konulan neoliberalizm ? serbest piyasa ekonomisi Osmanlı Türkiye'sininuyguladığı Liberal iktisat politikalarının modernize edilmiş bir versiyonundan başka bir şeydeğildir.Cumhuriyet Türkiye'si Milletlerarası Para Fonu'nun (IMF) ?istikrar? ayağını tuttuğu, DünyaBankası'nın (WB) ?uyum ve dönüşüm? ayağını tuttuğu AB'nin ise siyasi ayağını oluşturduğuneoliberal ekonomik modeli 1980-2009 yılları arasında tam 30 yıldır uygulamaktadır.Sonuç olarak Cumhuriyet Türkiye'si son 30 yılda giderek daha çok ?Osmanlılaşma? sürecinegirmiştir. Ülke hem iç hem de dış borç sarmalındadır. IMF Duyun-u Umumiye İdaresi'ninyerini almıştır. AB ise dünün Batı Avrupa'sıdır.iiBu çalışmada, ithal ikamesinden Liberal, yani neoliberal ekonomiye geçiş sonrasındaTürkiye'de büyüme ve işsizlik mukayeseli olarak sebep-sonuç ilişkisi bağlamındaincelenmiştir.Türkiye'de ?her ekonominin bir siyaseti, her siyasetin bir ekonomisi vardır?, düsturuna bağlıolarak istikrarsız bir dönüşümle, 1980-2009 döneminde ortalama büyüme düşmüş, işsizlikartmış ve ülkenin iç ve dış borç stoku milli güvenliği tehdit eder boyutlara ulaşmıştır.Anahtar Kelimeler: Büyüme, işsizlik, istikrar politikaları ve IMF, yapısal dönüşüm ve DünyaBankası, dış borç, milli ekonomi, iktisadi devletçilik, karma ekonomi, liberalizm-neoliberalizm,ekonomik milli güvenlik, siyasi milli güvenlik

Abstract:
Growth and total employment are the two main aims of development of a country. To speed upthe economical growth and to reduce poverty are ways to achieve prosperity.Moreover, the only way of a country to carry on its existence and boost its efficiency on theworld are directly proportional to economical growth and to provide employment and food toits people.In our century, we can see that, to decrease the level of income inequality and imbalance whichmeans arranging the income distribution according to a criteria, are taken as main purposesduring decreasing the unemployment and economical growth. This subject is scaled within thecountry and also internationally with ?Gini? coefficient.Economy and capital have a big effect on many political progresses from Waterloo War (1813-1815) up to now. In other words, with Waterloo War; money started to ascend, formalize theeconomy and economy directs the politics.Turkey has always been in development effort starting from Ottoman Empire to Republic ofTurkey for around 200 years. Ottoman Empire put into effect West Europe?s liberal economymodel between 1838-1934. But, unfortunately, it ended up with a tragedy economically as wellas politically. It did not accomplished a favourable result in growth and in increasingemployment rate, on the contrary, it caused it to stuck into a loan mire.In the main issue, Turkish Republic tried to decrease the level of unemployment and increasegrowth based on import substitutes, national economy and industrialization model from 1923 to1979. Certainly, in these 56 years time period, economical statist industrialization and privatesector and joint industrialization with public are the primary stages of the planned development.However, growth, increasing employment, industrialization and development tried to becontinued while social government trying to be managed.Indeed, before Republic of Turkey was not declared in 1923, while Treaty of Lausanne wasstill continuing, Ataturk and forefathers of the Republic of Turkey developed an economicaldevelopment policy and put it into effect with determination. This working order continuedpermanently, eventhough the politics changed from time to time which means, effort waspermanent to growth, industrialization and full employment target.Turkey made a new economic model applicable with January, 24 1980 Determinations. As amatter of fact, the neoliberal ? open market economy which was put into effect, was just amodernized version of liberal economy policy Ottoman Empire used.Republic of Turkey has been applying this neoliberal economical model between 1980-2009for 30 years. Stability part was IMF?s, consistence and transformation was WB?s and EU wasresponsible for the political part. As a result, Republic of Turkey has been going into theOttomanization step gradually in last 30 years. Turkey is in a debt burden. IMF has just takenivthe place of Debt Administration which was called as Duyun-u Umumiye at that time. EU isjust the same of West Europe.In this work, growth and unemployment is comparatively analyzed according to cause andeffect, from Import Substitution to liberal economy, in other words, after a transition toneoliberal economy.With a transition according to ?Every economy has a politics and every politics has aneconomy in Turkey? principle, average growth between 1980-2009 has decreased,unemployment increased, external and internal debt stocks have become a threat for thenational security.Keywords: Growth, unemployment, stabilization policy and IMF, structural transformation andWB, external debt, national economy, economical statism, integrated (mixed) economy,liberalism ? neoliberalism, economical national security, political national security.