Şiddetsiz iletişim eğitiminin sağlık çalışanlarının iletişim becerileri, mesleki tatmin ve tükenmişlik seviyeleri üzerine etkisi
The effect of nonviolent communication training on the communication skills, JOB satisfaction and burnout levels of healthcare professionals
Yazar: AYŞENUR ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL KASIM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Sağlık personeli = Health personnel ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; İletişim = Communication ; İletişim becerisi = Communication skill ; İş doyumu = Job satisfaction ; Şiddetsiz iletişim = Nonviolent communication

Özet:
Giriş ve Amaç: Hekim-hasta ilişkisi, empatik iletişimin çok önemli olduğu bir süreçtir. Bu süreçte, görüşmeler sırasında edinilen izlenimler, sorunun tanımı ve çözümü açısından oldukça önemlidir. Bu görüşmelerin klinik sürecin temeli olduğu söylenebilir. Sağlık mensuplarının empati ve iletişim becerilerini geliştirmesi, anlaşmazlıkları diyaloğa dönüştürme kapasitelerini artırabilmeleri adına dünyada geniş bir uygulama alanı bulan şiddetsiz iletişim pratiği iyi bir seçenek olarak görülmektedir. Bu bağlamda dünya genelinde yapılan çeşitli çalışmalarda şiddetsiz iletişim eğitimlerinin sağlık çalışanlarının iletişim ve empati becerisini artırmada, iş streslerini azaltmada etkili olduğu görülmekte, hasta-hekim ilişkisi üzerine olumlu katkıları olduğu düşünülmektedir. Bununla birlikte şiddetsiz iletişim pratiğinin sağlık çalışanlarının iletişim becerisi üzerine etkilerini inceleyen dünya genelinde sınırlı sayıda çalışma vardır. Çalışmamızın amacı şiddetsiz iletişim eğitiminin sağlık mensuplarının empati ve iletişim becerisi, mesleki tatmin, tükenmişlik ve ikincil travmatik stres üzerine etkilerini incelemektir. Çalışma iletişim becerilerinin ve eğitiminin sağlık alanındaki önemini ve etkilerini ortaya çıkaracak olması ve dünyada geniş bir uygulama alanı bulan şiddetsiz iletişim eğitiminin sağlık alanındaki etkilerini Türkiye'de ilk defa inceleme altına alan çalışma olması nedeniyle önem arz etmektedir.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden biri kontrol grupsuz ön test- son test desenli bir müdahale çalışmasıdır. Mart ve mayıs aylarında iki grup şeklinde şiddetsiz iletişim eğitimi alıp çalışmaya katılımı kabul eden gönüllülere eğitim öncesi ve sonrasında (üç ay sonra) İletişim Becerileri Envanteri ile Çalışanlar için Yaşam Kalitesi Ölçeği uygulandı ve sonuçlar istatistiksel olarak karşılaştırıldı. Veri analizinde hipotezlerin analizleri için IBM SPSS Statistics Version 23 paket programı kullanıldı.

Bulgular: Çalışmaya şiddetsiz iletişim eğitimi alan 50 kişi katılmıştır. Katılımcıların 45'i (%90) kadın; 5'i (%10) erkektir. Sağlık alanlarına göre dağılıma bakıldığında tıp alanından 44(%88), diş hekimliğinden 4(%8), hemşirelik alanından 1(%2) ve eczacılık alanından 1(%2) kişi katılımı oluşturmaktadır. Mayıs grubunda iletişim becerileri ölçeği ön ve son test puanları arasında anlamlı bir farklılık saptanmıştır. (t(19)=-2,60; p<0,05). Eğitim sonrası alınan İBE puanları ön test puanlarından anlamlı olarak yüksektir. Mayıs grubunda ÇYKÖ ikincil travmatik stres alt boyutu ön ve son test puanları arasında anlamlı bir farklılık bulundu. (t(19)=2,458; p<0,05). İkincil travmatik stres alt boyutunda ön testten alınan puan ortalaması son test puanlarından anlamlı olarak daha yüksek olup ikincil travmatik stres düzeyinde azalma sağlandı. 
Sonuç: Çalışmamız şiddetsiz iletişim eğitiminin sağlık alanındaki etkilerini Türkiye'de inceleme altına alan bilinen ilk çalışmadır. Şiddetsiz iletişim metodunun dört unsuru-gözlem, duygu, ihtiyaç, rica- insanlar arasında iletişim ve anlayış şansını artıran ifadeleri formüle etmeye yardımcı olan unsurlardır ve hekim-hasta temasında son derece faydalı olduğu düşünülmektedir. Dünya genelinde yapılan çalışmalarda şiddetsiz iletişim eğitimlerinin sağlık çalışanlarının iletişim ve empati becerisini artırmada, iş stresi ve empati yorgunluğunu azaltmada etkin olabileceği gösterilmiştir. Bizim çalışmamızda da katılımcı grubunun alt analizinde çıkan sonuçlar şiddetsiz iletişim eğitiminin iletişim becerilerini geliştirmede, ikincil travmatik stres düzeyini düşürmede etkin olduğunu desteklemektedir. Şiddetsiz iletişim eğitimi, içinde pratik uygulamaların da yer aldığı bir programla sağlık meslek gruplarının eğitim müfredatına dahil edilebilir ve bu eğitimlerin meslek hayatında hizmet içi eğitim oturumlarıyla tekrarı sağlanabilir. Çalışmamızın tüm dünyada yaygın bir uygulama alanı bulan şiddetsiz iletişim metodunun ülkemizde bilhassa sağlık meslek gruplarının eğitim programlarında kullanımı adına başka çalışmalara ve girişimlere öncülük edeceğini düşünmekteyiz. 

Anahtar Kelimeler: Şiddetsiz iletişim, iletişim becerileri, empati, sağlık çalışanları, mesleki tatmin, tükenmişlik, eşduyum yorgunluğu, ikincil travmatik stres

Abstract:
Background and Aims: The physician-patient relationship is a process in which empathetic communication is very important. In this process, the impressions gained during the interviews are very important for the definition and solution of the problem. It can be said that these interviews are the basis of the clinical process. Nonviolent communication practice, which has a wide application area in the world, is seen as a good option in order to improve the empathy and communication skills of healthcare professionals and to increase their capacity to turn disagreements into dialogue. In this context, in various studies conducted around the world, it is seen that nonviolent communication trainings are effective in increasing the communication and empathy skills of health workers, reducing work stress, and it is thought to have positive contributions to the patient-physician relationship. However, there are limited studies around the world examining the effects of nonviolent communication practice on communication skills in healthcare professionals. The aim of our study is to examine the effects of nonviolent communication education on empathy and communication skills, professional satisfaction, burnout and secondary traumatic stress of healthcare professionals. The study is important because it will reveal the importance and effects of communication skills and education in the field of health, and because it is the first study in Turkey to examine the effects of nonviolent communication education, which has a wide application area in the world, in the field of health.
Materials and Methods: This research is an intervention study with a pretest-posttest pattern without a control group, which is one of the quantitative research methods. The Communication Skills Inventory and the Quality of Life Scale for Employees were applied to the volunteers who received nonviolent communication training in March and May in two groups and agreed to participate in the study before and after the training (three months later), and the results were statistically compared. IBM SPSS Statistics Version 23 package program was used for the analysis of hypotheses in data analysis.
Results: 50 people who received nonviolent communication training participated in the study. 45 (90%) of the participants were women; 5 (10%) are male. Considering the distribution by health fields, 44 (88%) people from medicine, 4 (8%) from dentistry, 1 (2%) from nursing and 1 (2%) from pharmacy. A significant difference was found between the communication skills scale pre- and post-test scores in the May group. (t(19)=-2.60; p<0.05). The Communication Skills Inventory scores obtained after the training were significantly higher than the pre-test scores. A significant difference was found between the pre-test and post-test scores of the secondary traumatic stress sub-dimension of Quality of Life Scale for Employees in the May group (t(19)=2.458; p<0.05). In the secondary traumatic stress sub-dimension, the mean score obtained from the pre-test was significantly higher than the post-test scores, and a decrease in the level of secondary traumatic stress was achieved.
Conclusion: Our study is the first known study to examine the effects of nonviolent communication education in the field of health in Turkey. The four elements of nonviolent communication method—observation, emotion, need, request—help formulate expressions that increase the chances of communication and understanding between people, and are thought to be extremely beneficial in physician-patient contact. Studies conducted around the world have shown that nonviolent communication training can be effective in increasing the communication and empathy skills of healthcare workers and reducing work stress and empathy fatigue. In our study, the results of the sub-analysis of the participant group support that nonviolent communication education is effective in improving communication skills and reducing the level of secondary traumatic stress. Nonviolent communication training can be included in the education curriculum of health professional groups with a program that includes practical applications, and these trainings can be repeated with in-service training sessions in their professional life. We think that our study will lead to other studies and initiatives for the use of nonviolent communication method, which has a widespread application all over the world, especially in the education programs of health professional groups in our country. 

Keywords: Nonviolent communication, communication skills, empathy, healthcare professionals, job satisfaction, burnout, empathy fatigue, secondary traumatic stress