Ortaöğretim DKAB öğretim programındaki değerler ile ilgili kazanımların gerçekleşme düzeyi (Manisa ili örneği)
Realization level of achievements related to values in secondary education DKAB curriculum (Example of Manisa province)
Yazar: MEHMET NAS
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAHÇEKAPILI
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahlaki değerler = Moral values ; Din eğitimi = Religious education

Özet:
Değerler eğitimine duyulan ilgi ve ihtiyacın her geçen gün artması nedeniyle eğitimciler, çocukları ve gençleri topluma daha faydalı bireyler olarak yetiştirmek için çalışmalarını hızlandırmışlardır. Millî ve manevi değerlerle bütünleşmiş bireylerden oluşan güçlü toplum oluşturma gayesi ile özellikle 2005 sonrası öğretim programlarında "değer eğitimi" üzerinde önemle durulmuş; sosyal bilgiler, hayat bilgisi, vatandaşlık bilgisi, Türkçe gibi derslerde öğrenciye bazı değerler kazandırılmaya çalışılmıştır.
 Doğrudan değerleri konu edinen din derslerinin, ahlak ve değer eğitimine katkısının diğer derslere göre daha fazla olduğu ileri sürülebilir. Bu doğrultuda değerler eğitimi daha çok din dersleri üzerinden verilmiştir. Çünkü din, toplumsal bir gerçeklik olarak değerlerin yaratılmasında ve beslenmesinde önemli bir kaynaktır. Dine ait olan değer sistemi, bireyin hayata bakışında ve davranış değişiminde yol göstericidir. Yine dini ve ahlaki değerlerdeki yıpranma sonucunda ortaya çıkan olumsuzlukları önlemede, bireyin geçmişle bağlantısını kurmada, insani değerleri koruyup geliştirmede din önemli bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Dini ve kültürü öğrencilerle buluşturmayı amaç edinen din derslerinin de değerler eğitimi konusunda öne çıkması anlaşılabilir bir durumdur.
Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (ODKAB) öğretim programında, değerlere ilişkin hedefler konulmuş, içerikler oluşturulmuş, öğrenme-öğretme süreci tasarlanmış ve değerlendirmeye yönelik açıklamalar yapılmıştır. Ancak literatür incelendiğinde programda ifade edilen değerler ile ilgili kazanımların gerçekleşip/gerçekleşmediğini tespit edilmesine yönelik çalışmaların azlığı dikkat çekmektedir. 
İşte bu çalışmada; Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programındaki değerlerle ilgili kazanımların gerçekleşme düzeyi ve bu düzeyi etkileyen faktörleri tespit ve değerlendirmek amaçlanmıştır. Araştırma amacına ulaşmak için gerekli verileri toplamak üzere Manisa ilinde 2021-2022 öğretim yılında 7 farklı okul türünde 12 lisede 9-12. sınıflarda öğrenim gören, toplam 506 öğrenciye anket uygulanmıştır. Anket formunda bağımsız değişkenleri tespit amacıyla öğrencilerin çeşitli özelliklerini belirlemeye yönelik sorular ve araştırma denencelerine yönelik ölçekler yer almaktadır. Araştırma sonucunda, öğrencilerin okul türü, yaş seviyesi ve gelir düzeylerinin ODKAB öğretim programındaki değerler ile ilgili kazanımları edinmelerinde etkili olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Due to the increasing interest and need for values education, educators have accelerated their efforts to raise children and young people as individuals who are more beneficial to society. With the aim of creating a strong society consisting of individuals integrated with national and moral values, "value education" has been emphasized in the curricula especially after 2005; some values have been tried to be gained to students in courses such as social studies, life science, civics, Turkish.
It can be argued that religious lessons, which directly address values, contribute more to moral and value education than other lessons. In this direction, values education is mostly provided through religion lessons. This is because religion, as a social reality, is an important source in the creation and nurturing of values. The value system belonging to religion is a guide in the individual's view of life and behavior change. Religion is also an important factor in preventing the negativities that arise as a result of the erosion of religious and moral values, in establishing the individual's connection with the past, and in protecting and developing human values. It is understandable that religion classes, which aim to bring religion and culture together with students, come to the fore in values education.
In the Secondary Education Religious Culture and Moral Knowledge curriculum, goals related to values are set, content is created, learning-teaching process is designed and explanations are made for evaluation. However, when the literature is examined, it is noteworthy that there are few studies to determine whether the achievements related to the values expressed in the program are realized or not.
In this study, it is aimed to determine and evaluate the level of realization of the achievements related to values in the Secondary Education Religious Culture and Ethics Course Curriculum and the factors affecting this level. In order to collect the necessary data to achieve the aim of the research, a total of 506 students studying in grades 9-12 in 12 high schools in 7 different school types in the 2021-2022 academic year in Manisa province were surveyed. The questionnaire form included questions to determine various characteristics of the students in order to determine the independent variables and scales for the research hypotheses. As a result of the research, it was determined that the type of school, age level and income level of the students were effective in their acquisitions related to values in the Secondary Education Religious Culture and Moral Knowledge curriculum.