Tarihsel süreç içinde Bulgar dilinin gelişimi
The development of the Bulgarian language in the historical process
Yazar: BETÜL OZAR
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN MEVSİM
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Slav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Bulgar Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature
Dizin: Alfabe = Alphabet ; Bulgarca = Bulgarian ; Dil gelişimi = Language development ; Kiril = Cyrillic

Özet:
Bulgarca; Hint-Avrupa dil ailesinin Slav dilleri grubunun Güney Slav dilleri kolunda yer almaktadır. Bulgar dilinin oluşumu ve gelişimi diğer Slav dillerinin tarihi ile ilgili birçok soruya da cevap verdiğinden dolayı bütün Slav halkları için oldukça önemli yer tutmaktadır.
9. yüzyıl ortalarına doğru Selanik doğumlu Konstantin-Kiril ve Metodiy kardeşler tarafından Slav alfabesinin oluşturulması, Slav yazısının ve edebiyatının gelişimi için önemli bir süreç olarak kabul edilmektedir. Bilim çevrelerinde Slav alfabesinin ortaya çıkışı konusunda farklı görüşler ileri sürülmekte ve tartışmalar yapılmaktadır. Genel fikir birliği, Glagolitik alfabenin ilk, Kiril alfabesinin ise ikinci Slav alfabesi olduğu yönündedir. Yapılan çalışmalar sonucunda Glagolitik ve Kiril alfabesiyle yazılmış en eski el yazmalarının Eski Bulgarca dil özelliklerine sahip oldukları anlaşılmıştır.
Bulgarcanın gelişiminde Yazı Öncesi Dönem, Eski Bulgarca Dönemi, Orta Bulgarca Dönemi ve Modern (Çağdaş) Bulgarca Dönemi olmak üzere dört temel evreden bahsedilmektedir. Bulgar dilinin tarihsel süreç içinde geçtiği aşamaları, senkretizmden analitizme doğru gelişimdeki uğradığı değişiklikleri ve karakteristik özelliklerini ana hatlarıyla incelemek tez çalışmasının temel amacını oluşturmaktadır. Bu bağlamda Slavların kökeni ve anavatanları, Slav halklarının ve dillerinin çeşitli kollara ayrılması, Slav alfabesinin yaratılışı ile yaratıcıları Konstantin-Kiril ve Metodiy'in hayatları ve faaliyetleri, alfabenin Slav toprakları üzerindeki etkileri üzerinde durulmaktadır.

Abstract:
Bulgarian is part of the South Slavic languages branch of the Slavic languages group of the Indo-European language family. The formation and development of the Bulgarian language is very important for all Slavic peoples, as it answers many questions about the history of other Slavic languages.
The creation of the Slavic alphabet towards the middle of the 9th century by the brothers Constantine-Cyril and Methodius, born in Thessaloniki, is considered an important process for the development of Slavic writing and literature. In scientific circles, different views are put forward and debates are made about the emergence of the Slavic alphabet. The general consensus is that the Glagolitic alphabet is the first and the Cyrillic alphabet is the second Slavic alphabet. As a result of the studies, it was understood that the oldest manuscripts written in Glagolitic and Cyrillic alphabet had the characteristics of Old Bulgarian language.
There are four main stages in the development of Bulgarian: Pre-Literary Period, Old Bulgarian Period, Middle Bulgarian Period and Modern (Contemporary) Bulgarian Period. The main purpose of the thesis is to examine the stages of the Bulgarian language in the historical process, the changes it has undergone in its development from syncretism to analyticism, and its characteristics. In this context, the origins and homelands of Slavs, the division of Slavic peoples and languages into various branches, the creation of the Slavic alphabet and the lives and activities of its creators, Constantine-Cyril and Methodius, and the effects of the alphabet on the Slavic lands are emphasized.