Hellenistik ve Roma çağlarında Yahudi isyanları
Jewish revolts in Hellenistic and Roman times
Yazar: FATMA TEZCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SENEM DİNÇ
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Helenistik Dönem = Hellenistic Period ; Helenistik Yahudilik = Hellenistic Judaism ; Roma Dönemi = Roman Period ; Yahudiler = Jews ; Yahudilik = Judaism

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Yahudilerin, Hellenistik Krallıklar ve Roma İmparatorluğu dönemlerinde çıkardıkları isyanları inceleyip bu isyanların nedenlerini ve sonuçlarını ortaya koymaktır. Yahudi tarihinde Hellenistik ve Roma dönemleri, büyük dinî ve politik değişimlerin yaşandığı, direniş ve isyanların sıkça görüldüğü zamanlardır. MÖ II. yüzyılda Seleukos Krallığı'nın Hellenistik kültürü yayma politikası, Yahudi dinî ve kültürel kimliğine büyük bir tehdit oluşturmuştu. Yahudiler, monoteist bir dine sahip oldukları için Hellenistik kültürün getirdiği politeist inançlar, onlar açısından kabul edilemez bir durum oluşturmuştur. Artık bağımsızlık için harekete geçen Makkabiler, MÖ 167 yılında Seleukoslara karşı çıkardıkları isyan sonucunda zafer elde etmişler ve MÖ 164 yılında da Iudeia'yı ele geçirmişlerdi. Böylece Makkabiler, MÖ 143 yılında Haşmonayim Devleti'ni kurmuşlar ve yaklaşık yüz yıl boyunca bağımsız bir devlet olarak varlıklarını sürdürmüşlerdi. MÖ 67 yılında Iudeia'da yaşanan iç karışıklıklar, Roma ile olan münasebetler ve MÖ 63 yılında Roma'nın Iudeia'ya hâkim olması iki taraf arasında gerilimin çıkmasına neden olmuşu. Roma yönetimi, Yahudi dinî ve kültürel uygulamaları üzerinde kontrol kurmaya çalışmıştı. Roma'nın ağır vergi politikaları ve ekonomik baskıları Yahudi halkı arasında büyük bir hoşnutsuzluğa neden olmuştu. Yahudiler, Roma'nın putperest inançlarını ve politikalarını kendi dinlerine ve kimliklerine tehdit olarak görüyorlardı. Bu durum, Yahudilerin Roma'ya karşı direnişe geçmelerine neden olmuştu. MS 66-73 yılları arasında Yahudilerin, Roma'ya karşı başlattıkları ilk isyan, Roma'nın büyük bir askerî seferiyle bastırılmış, Iudeia ve Mabed ele geçirilerek yerle bir edilmişti. Bu isyan Roma İmparatorluğu'na karşı Yahudilerin çıkardığı en büyük ve en şiddetli isyandı. İlk isyanın bastırılmasından sonra kaçmayı başaran Yahudiler Iudeia'nın dışında Akdeniz'in çeşitli bölgelerine dağılarak MS 115-117 yılları arasında Kyrene, Kıbrıs, Mezopotamya ve İskenderiye'de Roma'ya karşı ikinci ayaklanmayı başlatmışlardı. Ancak kısa süren bu isyan Romalılar tarafından bastırılmıştı. Bar Kokhba İsyanı, Yahudilerin MS 132-135 yılları arasında Roma'ya karşı çıkardıkları son büyük direniş hareketiydi. Bu isyan da Roma tarafından katı bir şekilde bastırılmış olup Roma–Yahudi ilişkileri açısından önemli bir dönüm noktası olmuştu. Bu isyanın bastırılması Yahudilerin yıllarca sürecek olan sürgünün başlangıcı olmuştu.

Abstract:
The aim of this study is to analyze the revolts of the Jews during the Hellenistic Kingdoms and the Roman Empire and to reveal the causes and consequences of these revolts. The Hellenistic and Roman periods in Jewish history were times of great religious and political upheaval, resistance and rebellion. In the second century BC, the Seleucid Kingdom's policy of spreading Hellenistic culture posed a major threat to Jewish religious and cultural identity. Since the Jews had a monotheistic religion, the polytheistic beliefs brought by Hellenistic culture were unacceptable to them. The Makkabids, who were now mobilizing for independence, achieved victory in 167 BC as a result of their revolt against the Seleucids and captured Iudeia in 164 BC. Thus, the Makkabites founded the State of Hashmonayim in 143 BC and continued to exist as an independent state for nearly a hundred years. Internal disturbances in Iudeia in 67 BC, relations with Rome and the Roman domination of Iudeia in 63 BC caused tensions between the two sides. The Roman government sought to exert control over Jewish religious and cultural practices. Rome's heavy taxation policies and economic pressures caused great discontent among the Jewish people. The Jews saw Rome's pagan beliefs and policies as a threat to their religion and identity. This led the Jews to take up resistance against Rome. In 66-73 AD, the first revolt of the Jews against Rome was crushed by a major Roman military campaign, and Iudeia and the Temple were captured and destroyed. This was the largest and most violent Jewish revolt against the Roman Empire. After the suppression of the first revolt, the Jews who managed to escape scattered out of Iudeia to various parts of the Mediterranean and started the second revolt against Rome in Cyrene, Cyprus, Mesopotamia and Alexandria between 115-117 AD. But this short-lived revolt was crushed by the Romans. The Bar Kokhba Revolt was the last major Jewish resistance movement against Rome between 132-135 CE. This revolt was also harshly suppressed by Rome and was an important turning point in Roman-Jewish relations. The suppression of this rebellion marked the beginning of years of exile for the Jews