Üniversite mezunlarının İstanbul'dan memleketlerine dönüşlerini etkileyen faktörler üzerine sosyolojik bir değerlendirme
An sociological evaluation on understanding the factors affecting the return of university graduates from Istanbul to their hometowns
Yazar: SEVGİ ALTUN
Danışman: DOÇ. DR. ŞERİF ESENDEMİR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İnsan ve Toplum Bilimleri Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Üniversiteler genel manasıyla yüksek nitelikli bir nüfusa sahip olmak için kurulmuş yükseköğretim kurumlarıdır. Ülkemizde 12 milyonu aşan sayısı ile üniversite mezunları hem refah seviyesini doğrudan etkilemekte hem de kaliteli iş bölümünün yolunu açmaktadır. İstanbul, üniversite eğitimi için birçok öğrencinin deneyimlemek istediği bir şehirdir. Bu çalışma, üniversite eğitimini İstanbul'da tamamladıktan sonra memleketine dönen mezunların bu kararını etkileyen faktörlerin incelenmesini ve değerlendirilmesini içermektedir. Buradan hareketle üniversite eğitimi için İstanbul'a gelen ve eğitimlerini tamamladıktan sonra memleketlerine dönen bireylerin deneyimleri, beklentileri, bakış açıları ve motivasyonları mercek altına alınmıştır.
Üniversite öğrencileri için İstanbul'a eğitim göçünü destekleyen birçok fırsatın ve çekici faktörün varlığı aşikârdır. İstanbul eğitim olanaklarının yanında geniş bir çalışma sahasına da sahiptir. Bu açıdan bakıldığında mezunların özellikle özel sektörde yer alan çeşitliliği değerlendirmesi öngörülebilir. Fakat mezuniyet sonrası iş hayatını İstanbul'da sürdürmek için gereken yaşam koşullarını sağlamak her üniversite mezunu için mümkün olmamaktadır. Bu bağlamda, memleketlerine dönmeyi tercih eden bireylerin bu kararını etkileyen faktörler yarı yapılandırılmış görüşmeler sonucunda belirlenmiş ve fenomenolojik çerçevede incelenmiştir. Değerlendirmeler sonucunda, görüşülen fertlerin çoğu İstanbul'da hayatlarını sürdürmek istediğini; fakat ekonomik koşullardan dolayı buna imkân bulamadıklarını belirtmiştir. Burada dikkat çeken noktalardan biri COVID-19 Pandemisinin bazı bireylerin dönüş kararını hızlandırması olmuştur, çünkü bu bireyler asıl ekonomik değişimin pandemi döneminde gerçekleştiği düşüncesindedirler. Bazı bireyler ise pandemi sürecinden önce de ekonomiyi sebep göstererek dönüşlerini gerçekleştirmişlerdir. Diğer sebepler arasında aile baskısı, aile özlemi, İstanbul'daki trafik ve hava kirliliği, nüfus yoğunluğu, deprem endişesi, yaşam standartlarının daha düşük olacağı öngörüsü gibi durumlar yer almaktadır. Sonuç itibarıyla fenomeni deneyimleyen bireylerin memleketlerine dönüş sebeplerinin birden fazla olduğu ve çoğunluğunun İstanbul'daki şartlara uyum sağlayabilseler yeniden İstanbul'a dönmek istedikleri neticesine varılmıştır. Ayrıca, üniversite eğitimi için geldikleri şehirden, tekrar memleketine dönen bireylerin gerçekleştirdiği göç hareketinin, tersine göç olup olmadığı konusu üzerine tartışılmış ve literatürden hareketle bir tersine göç çeşidi olduğu kanısına ulaşılmıştır.

Abstract:
Universities, in general terms, are higher education institutions established to have a highly qualified population. University graduates, whose number exceeds 12 million in our country, directly affect the level of welfare and pave the way for a quality division of labor. Istanbul is a city that many students want to experience for university education. This study includes the examination and evaluation of the factors affecting the decision of graduates who return to their hometown after completing their university education in Istanbul. Based on this, the experiences, expectations, perspectives and motivations of individuals who came to Istanbul for university education and returned to their hometown after completing their education were examined.
It is obvious that there are many opportunities and attractive factors that support educational migration to Istanbul for university students. In addition to its educational opportunities, Istanbul also has a wide field of work. From this perspective, it can be predicted that graduates will evaluate the diversity especially in the private sector. However, it is not possible for every university graduate to provide the living conditions required to continue their business life in Istanbul after graduation. In this context, the factors affecting this decision of individuals who choose to return to their hometown were determined as a result of semi-structured interviews and examined within a phenomenological framework. As a result of the evaluations, most of the interviewed individuals stated that they wanted to continue their lives in Istanbul; However, he stated that they could not find the opportunity to do this due to economic conditions. One of the striking points here is that the COVID-19 Pandemic has accelerated the return decision of some individuals, because these individuals think that the real economic change took place during the pandemic period. Some individuals returned before the pandemic, citing the economy as a reason. Other reasons include family pressure, family longing, traffic and air pollution in Istanbul, population density, earthquake concern and the prediction that living standards will be lower. As a result, it was concluded that individuals who experienced the phenomenon had more than one reason to return to their hometown and that most of them wanted to return to Istanbul again if they could adapt to the conditions in Istanbul. In addition, the issue of whether the migration movement of individuals returning to their hometown from the city where they came for university education is reverse migration has been discussed and, based on the literature, it has been concluded that it is a type of remigration.