Sürdürülebilir kalkınma için eğitim: Öğretmen adaylarının tutumları ile ilişkili olan faktörler, Gazi Eğitim Fakültesi örneği
Education for sustainable development: The factors in relation to pre-service teachers' attitudes; the case of Gazi Faculty of Education
Yazar: AHMET GÖKMEN
Danışman: PROF. DR. KEMAL SOLAK ; DOÇ. DR. GÜLAY EKİCİ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Öğretmenliği Eğ. Ana Bilim Dalı / Biyoloji Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Eğitim = Education ; Kalkınma = Development ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Tutumlar = Attitudes ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmada, Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesinde öğrenim gören öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma için eğitime yönelik tutumları ve bu tutumları ile ilişkili olan faktörler araştırılmıştır. Tarama desenine göre hazırlanan çalışmada veriler, nitel ve nicel veri toplama araçlarının birlikte kullanıldığı karma yöntemle elde edilmiştir. Araştırmanın evrenini 2012-2013 yılında Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi'nde öğrenimlerine devam eden öğretmen adayları oluşturmaktadır. Araştırmada %99 güven düzeyi ve 5 güven aralığı için gereken örneklem büyüklüğü hesaplanarak 619 öğretmen adayından oluşan örneklem grubu belirlenmiş ve bu sayı tabakalı örneklem oranınca anabilim dallarına dağıtılmıştır. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından geliştirilen sürdürülebilir kalkınma için eğitime yönelik tutum ölçeği, sürdürülebilir kalkınma ile kalkınmanın göstergelerini eşleştirme ölçeği, sürdürülebilir kalkınma başarı testi ve sürdürülebilir kalkınma görüş bildirme formu olmak üzere dört farklı ölçme aracı kullanılarak toplanmıştır.
Araştırmanın nicel verileri SPSS20, LISRELL8 ve ITEMAN4 programları ile çözümlenmiştir. Görüşme formundan elde edilen nitel veriler betimsel analiz yöntemi ile NVivo9 programı kullanılarak çözümlenmiş, elde edilen bulgular araştırma sorularına bağlı kalarak yorumlanmıştır.
Araştırmanın nicel ölçme araçlarından elde edilen sonuçlara göre; öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma için eğitime yönelik tutumlarının ve sürdürülebilir kalkınma ile kalkınmanın göstergelerini eşleştirme puanlarının yüksek düzeyde olduğu, bununla birlikte sürdürülebilir kalkınma başarı puanlarının düşük düzeyde olduğu bulunmuştur. Öğretmen adaylarının üniversite öğrenimlerinde çevre ile ilgili aldıkları ders sayısının sürdürülebilir kalkınma ile kalkınmanın göstergelerini eşleştirme düzeylerini, öğrenim gördükleri anabilim dallarının ve sınıflarının ise sürdürülebilir kalkınma başarı puanlarını anlamlı olarak yordadığı belirlenmiştir. Sürdürülebilir kalkınma ile kalkınmanın göstergelerini eşleştirme puanları ile sürdürülebilir kalkınma başarı puanları birlikte sürdürülebilir kalkınma için eğitime yönelik tutumlarını anlamlı olarak yordamaktadır. Ayrıca cinsiyet ve bir çevre organizasyonuna üye olup olmamaları söz konusu değişkenlerin hiçbirini anlamlı olarak yordamamaktadır.
Araştırmanın sürdürülebilir kalkınma görüş bildirme formundan elde edilen sonuçlarına göre; öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma ile ilgili görüşlerinin genel anlamda ekolojik boyuta odaklandığı, ekonomik ve toplumsal boyutlarına yönelik görüşlere ise daha az sayıda yer verdikleri sonucuna ulaşılmıştır.
Araştırma sonunda, ileriye dönük araştırmalara yönelik ve karar vericilere yönelik olmak üzere iki farklı grupta öneriler sunularak araştırma tamamlanmıştır.

Abstract:
This study investigates Gazi University Gazi Faculty of Education pre-service teachers' attitudes towards education for sustainable development and the variables that predict these attitudes. The data in the study was prepared according to the survey pattern and was collected using mixed methodology, which means both quantitative and qualitative data collection tools were applied. The population of the study is pre-service teachers studying in the Gazi Faculty of Education in the 2012-2013 academic year. A sampling group composed of 619 pre-service teachers was determined by calculating the sample size needed for a 99% confidence level and 5 confidence intervals, and this number was distributed to the sections in proportion to the stratified sampling. The data of the study was collected using four different measurement tools developed by the researcher: an attitude scale towards education for sustainable development, the sustainable development knowledge test, a correlating scale between the sustainable development and its indicators, and the sustainable development interview form.
The quantitative data of the study was analyzed using the SPSS20, LISRELL8 and ITEMAN4 programs. The qualitative data obtained from the interview form was analyzed using the descriptive analysis method and the NVivo9 program, and the findings were interpreted based on the research questions. 
According to the findings collected using the quantitative measurement tools, it was concluded that the pre-service teachers' attitudes towards education for sustainable development and the correlating scores relating to the sustainable development and its indicators were at high level. On the other hand, their sustainable development achievement scores were at low level. It was determined that the number of courses related to the environment taken by the pre-service teachers during their university education, significantly predicted their interest in sustainable development, and that their departments and classes significantly predicted their sustainable development achievement levels. Their levels of interest in sustainable development and sustainable development achievement levels predict their attitudes towards education for sustainable development in a significant way. Moreover, a gender or being a member of an environmental organization does not predict these variables significantly.
The study results obtained from the sustainable development interview form showed that while the pre-service teachers' sustainable development approaches have focused on the ecological dimension in general they less focused on opinions about the economic and social dimensions.
This study was concluded by presenting suggestions in two different categories: suggestions towards prospective studies and towards the decision-makers.