Kanserde yorgunluk: aerobik kapasite ölçümü ileremisyondaki meme kanseri hastalarında yorgunluk ve kökenine yönelik bir araştırma
Fatigue in cancer: an investigation on fatigue and its origin by aerobic capacity measurement in breast cancer survivors
Yazar: SEMA VELİOĞLU YURTTAŞ
Danışman: PROF. DR. AHMET AYAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoloji = Physiology

Özet:
Kanser ile alakalı yorgunluğun gerçek etiyolojisi net olarak bilinmeyip; kanserin kendisi, kanser tedavisi (kemoterepi, radyoterapi, cerrahi), alakalı anemiler, ağrı, uyku bozuklukları, hormonal değişiklikler, beslenme bozukluğu ve duygu durum bu süreçte tek başına veya birlikte bir etkiyle rol oynayabilir. Kanser ile alakalı yorgunluğu hassas bir şekilde belirleyecek ve derecelendirecek spesifik bir laboratuvar testi yoktur. Dahası, bu yorgunluğun organik mi psikolojik kökenli mi olduğunu ayırt edecek bir test de yoktur. Bu tez çalışmasının amacı ise, aerobik kapasite ölçümünün kanser ile alakalı yorgunluğun organik mi psikolojik kökenli mi olduğunu ayırt etmedeki yerini araştırmaktır. Bu amaçla, meme kanseri tedavisi görüp sağ kalmış ve remisyondaki kadınlar, prospektif olarak araştırmaya dahil edildi. "Kısa Yorgunluk Ölçeği", "Çok Boyutlu Yorgunluk Ölçeği" ile yorgunluk düzeyi ve "Beck Depresyon Ölçeği" ile depresyon durumu belirlendi. Aerobik kapasite, şiddeti kişi tükenene kadar kademeli olarak artırılan kardiyopulmoner egzersiz testi ile belirlendi. Test esnasında zirve oksijen tüketim (VO2pik), anaerobik eşik, solunum değişim katsayısı (RER), kalp hızı ve solunum hacim ve kapasiteleri belirlendi. 
Toplam 35 gönülleden subjektif veri elde edildi. Bunların 9 tanesinde KPET gerçekleştirildi. Subjektif verilere göre katılımcılardan sadece küçük bir kesim yüksek şiddetli yorgunluk rapor etti. Egzersiz testine göre, yaşanan yorgunluğun en önemli sebebi olarak kas güçsüzlüğü (beklenenin yaklaşık %66'sını gerçekleştirebildiler) ve aereobik kapasite kısıtlılığı (beklenen pik VO2'nin %80.8'i) olarak tespit edildi. Maksimum egzersiz seviyesinde önemli düzeyde kalp ve solunum yedeklerinin olduğu tespit edildi. 
Yorgunluk, kanserin tanısından tedavisine kadar her evresinde mevcut ve ancak sağ kalımın sağlanması sonrasında öncelik verilebilecek bir problem olduğundan; bu öncül araştırmanın bulguları klinik açıdan önem arz edebilir potansiyeldedir. Bu bağlamda kardiyopulmoner egzersiz testi faydalı bilgiler sunma kapasitesindedir.
Anahtar Sözcükler: Aerobik Kapasite, Kanser, Kardiyopulmoner Egzersiz Testi, Yorgunluk

Abstract:
Exact causes of cancer fatigue is not clear although it may result from combined impacts of many factors including the cancer itself, cancer treatment (chemotherapy, radiation therapy, surgery), associated anemia, pain, sleep disturbance, hormonal changes, poor nutrition and emotions during the process. To date there is no lab tests or any specific test that can reliable and sensitively diagnose or quantify the level of fatigue, yet, there is no conclusive diagnostic tests to differentiate between organic or psychological origin. The aim of this thesis study is to examine whether determination of aerobic capacity will help to differentiate between organic and psychological origin of cancer related fatigue. For this purpose, survived breast cancer patients who were in remission was prospectively enrolled in the study. Fatigue level was assessed by using questionnaires of "Brief Fatigue Inventory" and "Multidimensional Fatigue Inventory", and "Beck Depression Inventory" was used for detecting any depression. Aerobic capacity was determined by the cardiopulmonary exercise test (CPET), using incremental ramp test in which the intensity of was increased gradually until exhaustion. During the test, peak oxygen consumption (VO2 peak), anaerobic threshold, respiratory exchange ratio (RER), heart rate (HR) and respiratory volume and capacities were determined.
    Subjective data was collected from a total of 35 volunteers and 9 of which was able to perform CPET. Only a small portion reported high level fatique and according to CPET most important deficit was muscle weakness (66% of predicted work-load) followed by moderate aerobic capacity (80.8% of predicted peak VO2). They had significant reserves in terms of heart rate and respiratory capacity. 
 Results of this pioneering work will have importance that could have clinical application because fatigue is a problem in every stages of the cancer process from diagnose through the therapy, but it deserves to be prioritized after the treatment of cancer in cancer survivors. CPET seems to have potential to provide useful information in this respect. 
Keywords: Aerobic Capacity, Cancer, Cardiopulmonary Exercise Test, Fatigue