Bütçe politikalarının ekonomi üzerindeki etkisi ve 2000-2007 dönemi Türkiye uygulaması
The effect of budget policy on economies and the 2000-2007 period in Turkey
Yazar: ERTAN TOSUN
Danışman: PROF. DR. ADEM ESEN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bütçe = Budget ; Bütçe politikaları = Budget policies ; Ekonomik etki = Economic effect ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Ülkemiz 2000'li yıllara kadar sık sık ekonomik krizle karşılaşan ve kriz öncesine kadarki dönemde elde ettiği kalkınmışlık seviyesini bir gecede kaybeden bir yapı arz etmiştir. Ekonomik göstergelerde dalgalı bir gelişim olarak kendisini gösteren bu durum 2000'li yıllara gelindiğinde artık tamamen sürdürülemez bir hal almıştır. 2000'li yıllarla birlikte yaşanan derin ekonomik krizler için alınan tedbirlerin öncekilerden en önemli farkı günü kurmaya yönelik olmayan, sağlam bir ekonominin kurulması için gerekli olan politikalardır.Bütçe, kamu kesiminin ürettiği hizmetlerin finansman aracıdır. Bununla birlikte ekonomik etkileri de bulunan bir politika unsurudur. Ekonomik şartlar dikkate alınarak oluşturulacak bütçe politikaları, hükümetlerin elinde ekonomik kalkınmanın sağlanması ve sürdürülmesi için önemlidir.Diğer ülkelere baktığımız zaman benzer ekonomik sorunlarla zaman zaman bu ülkelerinde karşılaştığını görmekteyiz. Söz konusu ülkeler de ekonomik sorunlarını ortadan kaldırmak ve ekonomide tam istihdama ulaşmak için muhtelif politikaların yanında bütçe politikasına da başvurmaktadırlar.2000'li yıllardan itibaren ülkemizde krize karşı uygulanan politikaları bir biriyle uyumlu bir kompozisyon olarak görmek mümkündür. Bu kompozisyonun içinde idari reformlar, para politikası, borçlanma politikası ve bütçe politikası yer almaktadır.Uygulanan bütçe politikaları incelendiği zaman bu politikaların yüzde 70'inin gelir artırıcı politikalar, yüzde 30'unun ise tasarruf sağlayıcı politikalar olduğu görülmektedir. Bu politikalar bir yandan ekonomik gelişimi olumlu bir şekilde etkilemek üzere kurgulanırken diğer yandan kamu kaynaklarının etkin kullanımına dönük olarak hazırlanmıştır.Bu politikalar neticesinde bütçe açıkları yüzde 14,6'lardan yüzde 1'lerin altına düşmüş, kamu kesimi borçlanma gereği yüzde 90'lardan yüzde 60'ların altına düşmüş, bütçe elastikiyeti artmış, mali planların vadesi artmış, yatırımların tamamlanma süresi azalmış ve bütün bu gelişmeler ekonomik göstergelere olumlu bir şekilde sirayet etmiştir.Uygulanan bütçe politikalarının muhtelif olumsuz yönlerinin olduğu bugün bile tartışılan konulardır. Bu olumsuz yönlerin başında, dolaylı vergilerin toplam vergi içindeki oranının artması ve geçici olarak salınan vergilerin kalıcı hale gelmesi sayılabilir.Alınan tedbirler sonucunda kamu maliyesinin disipline edildiğini ve ülkenin kendi iç dinamiklerinden dolayı ileriki yıllarda kolay kolay kriz yaşamayacağını söylemek mümkündür.

Abstract:
Until 2000, Turkey has developed a structure of frequently experiencing economic crises and as a result losing in a very short time the development level it had achieved until each crisis. This situation of unstable economic indicators could longer be sustained since 2000. The measures to be taken should be policies to establish a solid economy instead of what has been implemented until 2000 as ?saving the day? measures.Budget is a financial tool of the services produced by the public sector as well as a policy element having economic effects. The budget policies taking into account the economic conditions are significant for governments in their economic development and sustainability.Other countries also face similar economic problems that have, beside various policies, used budget policies to solve the economic problems and reach full employment in economy.The policies implemented in Turkey since 2000 coherent with each other, which also include administrative reforms, monetary policy, public debt policy and budget policy.When analyzing the budget policies, 70% of these policies are income generating policies and 30% are policies on savings. These policies are not only structured to positively affect economic development but also to effectively use public resources.As a result of these policies, budget deficit has dropped from 14,6% to less than 1%, public sector debts has dropped from approximately 90% to less than 60%, budget elasticity/flexibility has increased, periods of financial plans has been extended, the completion periods of investments has decreased, which all these developments are positive economic indicators.However, the negative sides of these policies implemented since 2000 are still being discussed until today. One of the main negative sides are the increase of the portion within the total taxes of the indirect taxes and the taxes temporarily implemented becoming permanent.As a result of the measures taken, it can be stated that in the coming years similar economic crises cannot occur again with the disciplined public finance and the internal dynamics of Turkey.