Çürük riskinin belirlenmesinde bir bilgisayar programının etkinliğinin incelenmesi
Evaluation of the efficiency of a computer programme in the caries risk assessment
Yazar: ESRA UZER ÇELİK
Danışman: PROF.DR. NECMİ GÖKAY
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diş Hastalıkları ve Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry ; Mikrobiyoloji = Microbiology

Özet:
Bu çalısmanın amacı, Karyogram programının etkinligini bu programda kullanılanparametrelerin tek basına etkinligi ve aynı parametrelerle olusturulan regresyon risk modelinetkinligi ile karsılatırmaktır.Çalısmamıza 20-21 yaslarında 100 hasta dahil edildi. Baslangıçta genel saglık, diyet,agız hijyeni ve florür preparatlarının kullanımı ile ilgili veriler elde edildi. Mutans streptokokve laktobasil sayısı, tükürük akıs hızı ve tamponlama kapasitesini içeren tükürük analizlerigerçeklestirildi. Klinik incelemeler ve radyografilere göre DMFT ve DMFS degerlerihesaplandı. Karyograma göre veriler skorlandı ve programa girildi. Katılımcılar baslangıçtakiçürük risklerine göre 5 gruba ayrıldı. Çürük olusumu açısından yeniden degerlendirme 2 yılsonra yapıldı ve bu süre sonunda tüm analizler tekrarlandı.Karyogram programında kullanılan faktörlerin her biri ve çürükten korunma olasılıgıskorları ayrı ayrı yeni çürük olusumuna göre Kruskall Wallis ve Mann Whitney-U testlerikullanılarak karsılastırıldı. Bu faktörlerin her birisinin, Karyogram programı ve regresyon riskmodelinin yeni çürük olusumunu ne kadar açıklayabildigini belirlemek için Lojistik regresyonanalizi kullanıldı. Faktörlerde ve Karyogram sonuçlarında iki yıl sonunda gözlenen degisimlerWilcoxon Signed Ranks testi ile degerlendirildi.Karyogram programındaki faktörler tek basına degerlendirildiginde sadece diyetsıklıgı, plak miktarı ve tükürük akıs hızının çürük olusumunu anlamlı olarak açıklayabildigibelirlendi (p<0.05). Karyogram ve regresyon risk modeli gibi çürük risk modellerinin çürükolusumunu tek basına kullanılan faktörlerden daha yüksek oranda açıkladıgı saptandı.Çalısmamızdaki yas grubunda regresyon risk modelinin çürük olusumunu Karyogramprogramından daha yüksek oranda açıklayabildigi gözlendi.Sonuç olarak, çürük riskinin belirlenmesinde Karyogram programınınkullanılabilecegi, ancak çalısmamızdaki yas grubu için bu programda yapılacak bazıdegisiklerin programın etkinligini artırabilecegi kanısına varıldı.

Abstract:
The aim of this study was to compare the efficiency of Cariogram program with theefficiency of the parameters in Cariogram when they were separately used and the regressionrisk model created with the same parameters.Twenty-twenty one years-old, 100 patient were included to our study. At baseline, dataon general health, diet, oral hygiene and use of fluoride were obtained. Saliva analysesincluded mutans streptococci and lactobacilli counts, secretion rate and buffer capacity werecarried out. DMFT and DMFS values were calculated with respect to the clinicalexaminations and radiographs. Data were scored according to Cariogram and entered to theprogramme. The participants were divided into 5 groups according to their caries risks atbaseline. Re-examination in terms of caries formation was done after 2-years and all theexaminations were repeated at the end of this period.The factors used in Cariogram and the caries avoiding chance scores were separatelycompared with Kruskall Wallis and Mann Whitney-U tests in respect of new caries formation.Logistic regression analysis was used to determine the extent to which each of these factors,Cariogram programme and regression risk model could explain the caries formation. Thechanges in factors and the results of Cariogram after 2 years were assessed with WilcoxonSigned Ranks test.When the factors in Cariogram were separately assessed, only diet frequency, plaqueamount and saliva secretion rate were determined to explain the caries formation significantly(p<0.05). The caries risk models such as Cariogram and regression risk model were assignedto explain the caries formation at a higher rate than single-factors. Regression risk model wasobserved to explain the caries formation at a higher rate when compared with Cariogram inthe ages used in our study.In conclusion, it was decided that Cariogram programme can be used in the caries riskassessment, however some alterations to be done in this programme may increase theefficiency of this programme in the ages used in this study.