İş yerinde destek algılarının liderlik stilleri ve örgütsel sonuç değişkenleri ile ilişkisi
The relationships among workplace support and leadership styles and organizational outcomes
Yazar: MUAZZEZ DENİZ GİRAY
Danışman: PROF. DR. DENİZ ŞAHİN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Bölümü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Endüstri ve Örgüt Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Liderlik = Leadership ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Örgütsel destek = Organizational support

Özet:
Bu araştırmada iş yerinde destek başlığı altında algılanan örgütsel, yönetici ve çalışma arkadaşları desteği ile babacan, katılımcı ve otoriter liderlik stilleri, örgütsel bağlılık ve işten ayrılma niyeti değişkenleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Buna bağlı olarak bu araştırmanın birinci amacı iş yerinde destek başlığı altında toplanan destek türlerinin Türk örneklemindeki rolleri ve birbirleri ile kıyaslandığında göreli önemlerinin saptanmasıdır. İkinci amaç ise babacan, katılımcı ve otoriter liderlik stilleri ile örgütsel bağlılık ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkileri algılanan örgütsel, yönetici ve çalışma arkadaşları desteği aracılığı ile incelemektir.Araştırmanın ilk kısmı olan ve 11 çalışanla tek tek yürütülen ön görüşmede, katılımcılara, kurumları, yöneticileri ve çalışma arkadaşları olmak üzere üç farklı kaynaktan gelen desteğe yönelik algıları konusunda açık uçlu sorular yöneltilmiştir. Ön çalışmada ise Algılanan Örgütsel Destek, Yönetici Desteği, Çalışma Arkadaşları Desteği, Otoriter Liderlik ve İşten Ayrılma Niyeti ölçekleri araştırmacı tarafından Türkçe'ye çevrilerek geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. Asıl çalışmada ise son haline getirilmiş ölçekler yoluyla 400 kişiden veri toplanmış ve araştırmada önerilen hipotezleri sınamak amacıyla gerekli analizler yapılmıştır.Araştırmanın birinci amacını gerçekleştirmek için yapılan açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarına göre iş yerinde destek adı altında örgüt, yönetici ve çalışma arkadaşları desteği kavramlarının farklı özellikler taşıdığı bulunmuştur. Bu amaca yönelik olarak yapılan hiyerarşik regresyon analizi sonuçlarına göre örgütsel destek algısı ile yönetici desteği değişkenleri örgütsel bağlılık boyutları ve işten ayrılma niyeti değişkenlerini yordama açısından benzerliklere sahip oldukları halde, algılanan örgütsel desteğin yordama gücü açısından daha iyi olduğu görülmüştür. Ayrıca çalışma arkadaşları desteğinin diğer destek türlerinden farklı olarak sonuç değişkenlerini yordama gücüne sahip olmadığı görülmüştür.Araştırmanın ikinci amacına yönelik olarak liderlik stilleri ile duygusal bağlılık, devamlılık bağlılığı ve işten ayrılma niyeti ilişkisinde örgütsel destek algısının aracılık rolü incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre algılanan örgütsel desteğin, katılımcı liderlik ile duygusal bağlılık ve babacan liderlik ile hem duygusal hem de devamlılık bağlılığı ilişkisine kısmi aracılık yaptığı saptanmıştır. Öte yandan otoriter liderlik ile duygusal bağlılık ilişkisinde örgütsel destek algısının tam aracılık rolüne sahip olduğu bulunmuştur. Ayrıca babacan ve katılımcı liderlik ile işten ayrılma niyeti ilişkisinde algılanan örgütsel desteğin tam aracı olduğu gözlenmiştir. Otoriter liderlik ile işten ayrılma niyeti ilişkisinde ise örgütsel destek algısı kısmi aracılık rolüne sahiptir. Bunun yanı sıra algılanan yönetici desteği, otoriter liderliğin duygusal bağlılık ile olan ilişkisinde tam, işten ayrılma niyeti ile olan ilişkisinde ise kısmi aracılık rolü üstlenmiştir.Yukarıda aktarılan araştırma bulguları, ele alınan değişkenlerin kuramsal çerçevesi ve diğer araştırma bulguları göz önünde tutularak tartışılmıştır.

Abstract:
The study which examined the relationships among leadership behaviors, workplace support, organizational commitment and intention to leave had two main objectives. The first aim of the study was to investigate role of workplace support (perceived organizational support, supervisor support and coworker support) in Turkish sample and to compare different support types in terms of organizational variables. The second purpose of the study was to examine the mediational influence of perceived organizational support and supervisor support on the relationship between leadership styles (paternalistic, democratic, authoritarian leadership) and affective, continuance and normative commitment and intention to leave.In the first phase of the study, interviews were used to collect qualitative data about workplace support. In the second phase, a pilot study was conducted with 186 participants to test construct validity and reliability of the Turkish translation of the scale of organizational, supervisor, coworker support, authoritarian leadership and intention to leave scales. In the main study, all the scales and the demographic information form were administered to 400 white collar employees to test the hypotheses.The results of the hierarchical regression analysis showed that perceived organizational support and supervisor support predicted all dimensions of organizational commitment and intention to leave, but perceived organizational support had greater prediction power. However coworker support did not predict any of the organizational outcome variables. Regression analysis revealed that perceived organizational support partially mediated the relationship between the paternalistic and the democratic leaderships and affective commitment as well as the relationship between paternalistic leadership and continuance commitment. Perceived organizational support also fully mediated the relationship between authoritarian leadership and affective commitment. Moreover perceived organizational support fully mediated the relationship between paternalistic and democratic leadership and intention to leave; partially mediated relationship between authoritarian leadership and intention to leave. Lastly, the relationship between authoritarian leadership and affective commitment and the relationship between authoritarian leadership and intention to leave was fully and partially mediated by supervisor support, respectively.The results are discussed along with the strengths and limitations of the study and suggestions for future researches.