Farklı lokasyonlarda üretilen tüplü taze çilek (Fragaria ×ananassa) fidelerinde çiçek tomurcuğu oluşumu ve dikim zamanlarının erkencilik, verim ve meyve kalitesi üzerine etkileri
Flower bud formation in the plug strawberry (Fragaria ×ananassa) planting materials grown on different locations and the effects of planting dates on earliness, yield and fruit quality characteristics
Yazar: ELİF KELEŞ
Danışman: PROF. DR. SEDAT SERÇE
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Ülkemiz çilek üretim ve dışsatımı son yıllarda sürekli artmıştır. Artış ivmesinin sürdürülerek potansiyelimizin tam olarak değerlendirilebilmesi için çilek derim süresinin genişletilmesi önem taşımaktadır. Bu amaç için değişik temelden gelen çilek çeşitlerinde çiçek tomurcuğu oluşumunun daha iyi anlaşılması ve doğru fide tipi ve dikim zamanlarının belirlenmesi gerekmektedir. Bu araştırmada: 1) `Cal Giant?3', `Camarosa', `Festival', `Kabarla' ve `Sweet Charlie' çeşitleri kullanılarak, farklı yetiştirme lokasyonlarında (Amasya = yayla ve Antakya = ova), dört örnekleme tarihinde (1 Eylül, 15 Eylül, 1 Ekim ve 15 Ekim) alınan örneklerde tomurcuk oluşum periyotları gözlemlenmiş; 2) Antakya'da plastik serada, Antakya ve Amasya koşullarında yetiştirilen tüplü taze fideler için en uygun dikim zamanlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Meristemlerin değerlendirmesi sırasında ova ve yayla koşullarında yetiştirilen ana, yavru ve taze tüplü fideler uygulamalarının her birinde beşer bitki incelenmiş ancak belirleyici bir desen belirlenememiştir. Denemenin ikinci kısmında ise 2009 ? 2010 yetiştiricilik döneminde ova ve yayla koşularında üretilen `Camarosa' ve `Festival' taze tüplü fideleri 1 Eylül, 15 Eylül, 1 Ekim, 15 Ekim tarihlerinde dikilerek meyveler pomolojik analizlere tabi tutulmuştur. `Festival' çeşidi için fide tipleri önemli bulunmazken, dikim tarihleri arasındaki farklar istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Test edilen bazı pomolojik özelliklerde istatistiksel olarak önemi farklıklılar tespit edilse de fide tipi ya da dikim zamanlarından kaynaklanan ve tüm dönem ve çeşitler için sürekli bir etki belirlenememiştir. Sonuçlar; çilek yetiştiriciliğinde erken dönemde verimi artırmak için çiçek tomurcuğu oluşumun daha erken dönemlerde sağlanabilmesi için uygun ekolojik koşulara yönelim yerine, çiçek tomurcuğu oluşumunu daha geniş iklim koşullarında gerçekleştirebilen, soğuklama gereksinimi düşük çeşitlere yönelimin daha yararlı sonuçlar verebileceğini göstermektedir.

Abstract:
Turkey strawberry production and importation have been constantly increasing in last years. For the sustainability of the increasing trend and fulfilling the complete potential, expanding the harvesting period of has great importance. For this purpose, the better understanding of the flower bud formation in the strawberry cultivars from different background and determination of plating material types and planting dates are required. There were two objectives in this research: 1) the investigation of meristems coming from different locations (Amasya = high elevation and Antakya = low elevation) and sampled in four different dates (1 September, 15 September, 1 October and 15 October) using Cal Giant?3?, `Camarosa?, `Festival?, `Kabarla? and `Sweet Charlie? cultivars; 2) determination of the most suitable plating dates for the plug planting material produced in Antakya and Amasya and grown in a plastic greenhouse in Antakya. During the investigation of the meristems, five plants of each of the high and low land locations? mother, and daughter plants and plug planting material was observed without reaching a conclusive results. In the second part of the experiment, in 2009 ? 2010 production season, the `Camarosa? and `Festival? plug planting materials produced in the low and high land locations were planted on the planting dates of 1 September, 15 September, 1 October and 15 October and the fruits were subjected to the pomological analyses. While the planting material types were not significant for `festival?, the planting dates had statistically significant differences. Although there were some statistically significant differences among the pomological traits tested, constant patterns for all periods and cultivars resulted from either planting material type or planting dates was not recovered. The results indicated that to increase the early yield in strawberry production, studies targeting to identify cultivars with low chilling requirement which could form flower buds under less favorable conditions may result in more advantageous results rather than testing the ecological conditions to conditions flower bud formations earlier in the regular production conditions.