Türkçe günlük gazetelerde kadına karşı şiddet haberlerinin değerleme kuramı alt dizgelerinden yargı çerçevesinde incelenmesi
Analysis of the news stories on violence against women in Turkish daily newspaper within the framework of judgement, one of the sub-categories in appraisal theory
Yazar: BERRAK DOĞA ÖZMEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSÜM SONGÜL ERCAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Dilbilim Ana Bilim Dalı / Genel Dilbilim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Gazetecilik = Journalism
Dizin: Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Dizgeler = Systems ; Gazeteler = Newspapers ; Haber metinleri = News texts ; Haberler = News ; Şiddet = Violence

Özet:
Bu çalışmada Türkçe günlük gazetelerde yer alan kadına karşı şiddet haberleri Değerleme Kuramı çerçevesinde incelenmektedir. Dizgeci İşlevsel Dilbilgisi Kuramı çerçevesinde dilin kişilerarası üst-işlevinden geliştirilen Değerleme Kuramı, konuşucu ya da yazarların metinlerinde çeşitli olgular ilişkin olumlu ya da olumsuz duruşlarını ve değerlendirmelerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Kuram, katılım, tutum ve derecelendirme olarak üç alt dizgeden oluşmaktadır. Tutum, yazar veya konuşucunun metin içindeki tutumunu ifade etmek için kullanılır. Günlük gazetelerde yayınlanan kadına karşı şiddet haberlerinde Tutum dizgesinin ulamı olan Yargı, alt ulamları toplumsal saygınlık ve toplumsal onay çerçevesinde araştırılmıştır. 
	Toplumsal cinsiyet, toplum tarafından kadın ve erkeğe atanmış rolleri kapsamaktadır. Medyanın söz konusu rollerin sürdürülmesine ve yeniden üretilmesine aracılık ettiği ve kadınların medyada genellikle şiddet haberleriyle yer aldığı öne sürülmektedir. Bu çalışmanın amacı, metinlerinin çözümlenmesiyle toplumsal ilişkileri, aktarılmak istenen açık ya da örtük değerlendirmeleri ortaya koymaktır. 
	Araştırmamızın veri tabanı yüksek baskı sayılı altı farklı günlük gazeteden oluşmaktadır.  Bir aylık süre boyunca toplanan gazetelerdeki kadına karşı şiddet haberleri Yargı ve alt ulamları çerçevesinde incelenmiş veriler istatiksel olarak analiz edilip yorumlanmıştır. Araştırmamızın bulgularına göre kadına karşı şiddet haberleri Toplumsal saygınlık ulamında olumsuz normallik, olumsuz yeterlilik ve olumsuz kararlılık;  Toplumsal onay çerçevesinde ise olumsuz doğruluk ve olumsuz uygunluk olarak değerlendirilmiştir. Yargı ulamları genel olarak değerlendirildiğinde, kadına karşı şiddet haberlerinin daha yoğun olarak olumsuz yargılarla değerlendirildiği belirlenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Değerleme Kuramı, Yargı, Toplumsal Onay, Toplumsal Saygınlık, Gazete Haber Metinleri

Abstract:
In this study,  Turkish news stories on violence againt women is examined on the basis of Appraisal Theory. Appraisal Theory that is developed from the interpersonal upper-function of language on the basis of Systemic Functional Linguistics aims to reveal positive or negative attitudes and evaluations of various events in the texts of the speakers or writers. The theory consists of three interacting domains as engagement, attitude and graduation. Attitude is used to express the attitude of the author or speaker in the text. In the news on vilonce against women published in Turkish dailly newspaper, Judgement which is the sub-catagory of Attitude has been researched within the frame of social esteem and social sanction.
	Gender includes the assigned roles to women and men by society. It is proposed that media mediated the maintenance and reproduction of these roles and women generally appeared in media with violence news. The purpose of this study is to reveal the open or implicit evaluation that is conveyed by the social relations and the analysis of their texts.
	The database of our research consists of six different daily newspaper with high circulation. The data that was examined in the frame of the Judgement and its sub-category in the news of violence against women in the newspaper collected during one month period was analyzed and interpreted statically. According to the findings, violence against women was evaluated as negative normality, negative capacity and negative tenacity in the context of social esteem; negative veracity and properiety in the context of social sanction.  When the domains of judgement were evaluated typically, it was determined that the violence news against women was evaluated more intensively with negative judgement.

Key Words: Appraisal Theory, Judgement, Social Esteem, Social Sanction, Newpaper News