Benlik kurgusunun bağış motivasyonları ve bağış niyeti ile ilişkisi
Relationship of self construal with donation motivations and donation intention
Yazar: SÜLEYMAN YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ EMRE AYDIN
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Günümüzde, teknolojik gelişmelere rağmen insanın yaşamsal faaliyetlerinin
devamlılığı için hayati bir ihtiyaç olan kanın ve kan bileşenlerinin laboratuvar ortamında
üretilebilmesi mümkün görünmemektedir. Bu sebeple, kan ve kan bileşenlerinin
günümüz olanaklarında tedarik edilebilmesinin tek yolu sağlıklı bir bireyin gönüllülük
esasıyla kendi kanını bağışlamasıdır. Bu bağlamda kan bağışının diğer bağış türlerinden
farklı bir öneme sahip olduğu düşünülmektedir.
Kan bağışı konusu da diğer bağış faaliyetlerinde olduğu gibi, toplumsal faydaya
ve sosyal problemlerin çözümüne odaklanan sosyal pazarlama araştırmalarının çalışma
alanına girmektedir. İnsana ait her eylemde olduğu gibi, kan bağışı konusunda da
bağışçılar çeşitli motivasyonlarla kan bağışı faaliyetlerinde bulunmaktadır. Özgecilik ve
bencillik ekseninde çeşitlenen bu motivasyonlar, bu araştırma bağlamında benlik
kurgusu ile birlikte, sosyal pazarlama perspektifinden değerlendirilerek bağış niyeti ile
olan ilişkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Bu amaç doğrultusunda çevrim içi anket tekniği kullanılarak 522 katılımcıdan
elde edilen veriler SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Analizler neticesinde,
bağış motivasyonları ile bağış niyeti arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki tespit
edilirken, benlik kurgusu boyutlarından bireyciliğin sosyal beğeni ile bağış niyeti
arasındaki ilişkide aracılık rolünün bulunmadığı ancak materyalizm ile bağış niyeti
arasındaki ilişkide aracılık rolünün olduğu saptanmıştır. Toplulukçuluk boyutunun
aracılık rolünü sınayabilmek adına gerçekleştirilen analizler neticesinde,
toplulukçuluğun özgecilik ve bağış niyeti ilişkisinde aracılık rolünün bulunmadığı ancak empati ile bağış niyeti arasındaki ilişki ile dindarlık ve bağış niyeti arasındaki ilişkide aracı olduğu saptanmıştır.

Anahtar Sözcükler: Sosyal pazarlama; Kan bağışı; Bağışçı davranışı; Bağış motivasyonları; Benlik kurgusu

Abstract:
Today, despite technological developments, it does not seem possible to produce
blood and blood components, which are a vital need for the continuity of human vital
activities, in a laboratory environment. For this reason, the only way to supply blood
and blood components in today's facilities is for a healthy individual to donate their own
blood voluntarily. In this context, it is thought that blood donation has a different
importance from other donation types.
The subject of blood donation, as in other donation activities, falls within the
study area of social marketing research, which focuses on social benefit and the solution
of social problems. As in every human action, donors are involved in blood donation
activities with various motivations. These motivations, which vary in the axis of
altruism and selfishness, are evaluated from the perspective of social marketing,
together with self-construal in the context of this research, and it is aimed to examine
their relationship with donation intention.
For this purpose, the data obtained from 522 participants using the online survey
technique was analyzed through the SPSS program. As a result of the analysis, a
positive and significant relationship was found between donation motivations and
donation intention, while individualism, one of the self-construal dimensions, did not
have a mediating role in the relationship between social likeability and donation
intention, but it was found to have a mediating role in the relationship between
materialism and donation intention. As a result of the analyzes carried out to test the
mediating role of the collectivism dimension, it was determined that collectivism did not have a mediating role in the relationship between altruism and donation intention, but it was mediated in the relationship between empathy and donation intention, and between religiosity and donation intention.

Keywords: Social marketing; Blood donation; Donor behavior; Donation motivations; Self construal