Müzelerin araştırma işlevi ve müzelerde araştırma faaliyetleri yönetimi üzerine bir değerlendirme
Research function of museums and an evaluation on management of research activities in museums
Yazar: ECE IRMAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HALE ÖZKASIM
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Müzecilik Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Müzecilik = Museology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bilimsel araştırmalar = Scientific researchs ; Müzecilik = Museology ; Müzeler = Museums

Özet:
21. yüzyılın başlarında müzecilik alanında iletişim temelli bir yaklaşım benimsenmiştir. Bu yaklaşımla birlikte müzenin işlevleri koruma, araştırma ve iletişim olmak üzere üç ana başlık altında toplanmıştır. Müzelerin koruma ve iletişim işlevlerine odaklanılırken diğer bir önemli işlev olan araştırmanın ne olduğunun ve kapsamına ne gibi faaliyetlerinin girdiğinin tespiti çoğu zaman yapılamamaktadır. Araştırma esasen müzenin var oluşunun temelinde yatar ve müzelerdeki işleyişin, işlevlerin ve etkinliklerin çekirdeğini oluşturur. Müze araştırması nesne ve alan araştırmasıyla başlar. Ancak bu işlev aynı zamanda birçok farklı çalışmayı da bünyesinde barındırmaktadır. Nesne ve alana yönelik araştırmaya ek olarak toplama, koruma ve iletişim gibi müze işlevlerine ilişkin araştırma ile izleyici araştırmaları, pazar araştırmaları ve yönetimsel araştırmalar gibi müzebilimsel araştırmalar da müzelerde yürütülen araştırma faaliyetlerinin kapsamına girmektedir. Etkili bir araştırma işlevi yürütebilmek için önceden hazırlanmış bir faaliyet planına ve belirli bir politikaya ihtiyaç vardır. Temel işlev olan ve diğer bütün işlev ve hizmetlere dayanak oluşturan araştırma işlevine önem verilmeli ve araştırma faaliyetleri yönetim aşamaları etkin bir şekilde uygulanmalıdır. Tezde müzelerde araştırma faaliyetlerinin ne olduğunun ve neleri kapsadığının irdelenmesi ile araştırma faaliyetlerinin nasıl etkin bir şekilde yönetilebileceğinin ortaya konması amaçlanmıştır. Ayrıca dünyadaki örneklere bakarak bir değerlendirme yapılmış, araştırma işlevinin yerine getirilmesinin birçok açıdan toplum için faydalı olacağı ortaya konmuş, müzelerde araştırma faaliyetlerinin yeterli düzeyde yapılmasını engelleyen unsurlar tespit edilmiş ve bu unsurları ortadan kaldırmak için önerilerde bulunulmuştur. Tezde, konu ile ilgili ulusal ve uluslararası kitaplar, makaleler, tezler ve bildiriler incelenmişve müzelerde araştırma faaliyetlerinin ne şekilde uygulandığı saptanmıştır. Sonuç olarak konu hakkında genel bir değerlendirme yapılmıştır. Müzelerde araştırma faaliyeti yönetiminin bir araştırma birimi tarafından, araştırma politikasına dayanarak, üniversitelerle iş birliği kurarak ve uzmanlar ile gönüllülerden destek alarak ve en sonunda bulguları toplumla paylaşarak yapılması gerektiği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: müze, müze işlevleri, araştırma işlevi, koleksiyon, araştırma faaliyeti yönetimi, araştırma politikası.

Abstract:
In the beginning of the 21st  century, a communication-based approach has been embraced in museology. Regarding this approach, the main functions of the museums have been divided into three groups: preservation, research and communication. Preservation and communication are the functions that have generally been focused. Research has usually been underestimated; the context and content of this function has not been clearly stated. Research is the key function in museums and serves as a base for other functions and services. Museum research begins with object-based and subject area research. But, it also includes different types of research. In addition to object-based and subject area research, museum research includes research on museum functions such as acquisition, preservation and communication and also museological research such as audience research, market research and management research. An operational plan and a policy are needed to conduct an effective research function. Museums should attach importance to the research which is the key function and base for all functions and services and also organize the management of museum research effectively. In this thesis, the goal is to clarify the research activities in museums and the content of the museum research and also to mention the effective management of research. Furthermore, a few different samples in museums abroad regarding museum research are examined. It is pointed out that conducting research activities contributes to the development of the public. In the thesis, the factors preventing the museums from conducting research activities are also stated and some suggestions are offered to eliminate these factors. Books, articles, thesis and proceedings are examined. Thus, the research activities in museums are tried to be determined. As a conclusion, an overall assessment about the issue is made. As a result of this research, it has been revealed that the research activities should be conducted by a research department according to a research policy in collaboration with universities, specialists, fellows, students and volunteers and the results of these research activities should be shared with the public. Keywords: museum, museum functions, research function, collection, research management, research policy.