Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuklarda periferik dolaşımda nörofilaman hafif zinciri, glial fibriller asidik protein, tau proteini, s 100b düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of neurofilament light chain, glial filaments acidic protein, tau protein, s100b levels in the peripheral circulation of children with autism spectrum disorder
Yazar: ZEYNEP NUR YILANCI
Danışman: DOÇ. DR. NECATİ UZUN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Otizm spektrum bozukluğu (OSB), erken çocukluk döneminde sosyal iletişim ve etkileşim alanlarında bozulma ile seyreden kısıtlı, tekrarlayan davranış kalıpları ve ilgi alanlarıyla karakterize nörogelişimsel bir bozukluktur.OSB'nin etiyolojisi henüz aydınlatılamamış olmakla beraber nörobiyolojik mekanizmaların rol oynayabileceği gündeme gelmektedir. Özellikle nöroaksonal/astroglial hasar sürecinin de rolü olup olmadığı tartışılmaktadır. Bu çalışmada OSB tanılı çocuklar ile sağlıklı kontrollerin serum NfL, GFAP, Tau Proteini, S100B düzeyleri açısından karşılaştırılması ve biyokimyasal değişkenlerin serum düzeylerinin otizm şiddeti üzerine ve davranış sorunlarına etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.

Yöntem: Bu çalışmada NEÜ Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları A.D. polikliniğine başvurup değerlendirilen ve DSM-5 tanı ölçütlerine göre OSB tanısı alan 24-72 ay arası 44 çocuk ile çalışma grubu oluşturulmuştur. Katılımcıların muayeneleri esnasında klinisyen tarafından Sosyodemografik Veri Formu doldurulmuştur ve Çocukluk Otizm Değerlendirme Ölçeği (ÇODÖ) uygulanmıştır. Anne/babalar ise eşlik eden problemli davranışlar için Sorunlu Davranışlar Kontrol Listesi (SDKL), Otizm Davranış Kontrol Listesi (ODKL)'ni doldurmuştur. Kontrol grubuna NEÜ Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları A.D. polikliniğine başvuran başka bir psikiyatrik bozukluğu, kronik veya fiziksel hastalığı bulunmayan 24-72 ay arası 40 çocuk dahil edilmiştir. Muayeneyi takiben klinisyen tarafından hasta ile ilgili Sosyodemografik Veri Formu doldurulmuştur. Hasta ve kontrol grubundaki tüm katılımcılardan 5ml venöz kan örnekleri alınıp santrifüj edildi. Alınan serum örneklerinde biyokimyasal değişkenlerin düzeyleri enzyme-linked-immunosorbentassay (ELISA) yöntemi ile belirlendi.
Bulgular: Çalışmamızda OSB grubunda sağlıklı kontrollere kıyasla serum NfL, GFAP, Tau Proteini, S100B düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. Tau proteini serum düzeyinin, ÇODÖ toplam puanı ve SDKL toplam puanı ile pozitif yönde anlamlı bir korelasyon olduğu saptandı. Serum Tau proteini düzeyi ile SDKL stereotipi alt ölçek arasında doğrusal bir ilişki saptandı. Ayrıca ODKL duyusal alt ölçek ile serum GFAP ve NfL düzeyleri arasında negatif yönlü korelasyon olduğu gösterilmiştir.  Ek olarak OSB'li grupta yaş ile serum Tau proteini ve S100B düzeyleri arasında da negatif yönlü bir korelasyon saptanmıştır. 

Sonuç: Bulduğumuz bulgular ışığında serum NfL, GFAP, Tau Proteini, S100B düzeylerinin, OSB'de erken çocukluk döneminde nöroaksonal/astroglial hasar ve nörodejenerasyon mekanizmalarında rolü olamayacağını düşünmekteyiz. OSB'nin heterojen doğası nedeniyle bu sonuç ortaya çıkabilir. Ancak OSB'de gözlenen stereotipik davranışların Tau proteini ile duyusal sorunların ise NfL ve GFAP ile ilişkili olabileceğini, bu durumların da nörobiyolojik bir mekanizmayla açıklanabileceğini çalışmamızın bulgularıyla desteklemiş olduk. Nörodejeneratif süreçlerinin tanınması adına NfL, GFAP, Tau Proteini, S100B ile ilgili daha geniş örneklemde, uzunlamasına daha fazla çalışma yapılması gerekmektedir. 

Anahtar Kelimeler: OSB, nörofilaman hafif zincir, glial fibriller asidik protein, tau proteini, s100 kalsiyum bağlayıcı protein b

Abstract:
Objective: Autism spectrum disorder (ASD) is a neurodevelopmental disorder characterized by restricted, repetitive behavioral patterns and interests that are accompanied by impairments in social communication and interaction in early childhood. Although the etiology of ASD has not yet been elucidated, it has been suggested that neurobiological mechanisms may play a role. In particular, it is debated whether neuroaxonal/astroglial damage processes also play a role. This study aims to compare children with ASD in terms of serum NfL, GFAP, Tau Protein, S100B levels and to evaluate the effects of serum levels of biochemical variables on autism severity and behavioral problems.
Methods: In this study, the study group was formed with 44 children aged between 24-72 months who were evaluated at the NEÜ Faculty of Medicine, Department of Child and Adolescent Mental Health and Diseases and diagnosed with ASD according to DSM-5 diagnostic criteria. During the examinations of the participants, the Sociodemographic Data Form was filled out by the clinician and the Childhood Autism Assessment Scale (CAAS) was applied. The mothers/fathers filled out the Problematic Behavior Checklist (CPC) and the Autism Behavior Checklist (ABC) for accompanying problematic behaviors. The control group included 40 children aged between 24-72 months who applied to the NEÜ Faculty of Medicine, Department of Child Health and Diseases and who did not have any other psychiatric disorders, chronic or physical diseases. Following the examination, the Sociodemographic Data Form was filled out by the clinician regarding the patient. 5 ml venous blood samples were taken from all participants in the patient and control groups and centrifuged. The levels of biochemical variables in the serum samples were determined by enzyme-linked-immunosorbent assay (ELISA) method.
Results: In our study, no statistically significant difference was found between serum NfL, GFAP, Tau Protein, S100B levels in the ASD group compared to healthy controls. It was found that the serum level of Tau protein was positively and significantly correlated with the total score of CARS and the total score of SDKL. A linear relationship was found between the serum Tau protein level and the SDKL stereotype subscale. Also, it has been shown that there is a negative correlation between the ODKL sensory subscale and serum GFAP and NfL levels. Additionally, a negative correlation was found between age and serum Tau protein and S100B levels in the ASD group.
Conclusion: In light of our findings, we believe that serum NfL, GFAP, Tau Protein, S100B levels cannot play a role in neuroaxonal/astroglial damage and neurodegeneration mechanisms in early childhood in ASD. This result may occur due to the heterogeneous nature of ASD. However, we have supported the findings of our study that stereotypic behaviors observed in ASD may be related to Tau protein, and sensory problems may be related to NfL and GFAP, and that these situations can be explained by a neurobiological mechanism. In order to recognize neurodegenerative processes, more longitudinal studies should be conducted on a larger sample regarding NfL, GFAP, Tau Protein, S100B.
Keywords: ASD, neurofilament light chain, glial fibrillary acidic protein, tau protein, s100 calcium binding protein b