Özgül öğrenme bozukluğu olan çocuklarda nörotrofik faktör serum düzeylerinin belirlenmesi
Serum neurotrophic factor levels in children with specific learning disorder
Yazar: GÖKÇE SULTAN UNCU
Danışman: DOÇ. DR. NUSRET SOYLU
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Beyin kaynaklı nörotrofik faktör =   ; Sinir büyüme faktörleri = Nerve growth factors ; Çocuk psikiyatrisi = Child psychiatry ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs ; Özel öğrenme bozukluğu = Special learning disorder

Özet:
Amaç: Özgül öğrenme bozukluğu (ÖÖB) etiyolojisinde nörobiyolojik, genetik ve çevresel faktörlerin etkileşiminin rol oynadığı bilinmekle birlikte mekanizmalar açıklığa kavuşturulmamıştır. Sinir sisteminde nörogenez, nöronal migrasyon, nöroplastisite gibi fonksiyonlarda rol oynayan nörotrofik faktörlerin, bazı nörogelişimsel bozuklukların patofizyolojisinde rol oynadığı gösterilmekle birlikte, ÖÖB etiyopatogenezindeki rolü araştırılmamıştır. Çalışmamızda ÖÖB tanılı çocuklarda beyin kaynaklı büyüme faktörü (BDNF), glial hücre kaynaklı büyüme faktörü (GDNF), sinir büyüme faktörü (NGF), nörotrofin-3 (NT-3) serum düzeylerinin sağlıklı kontroller ile karşılaştırılması ve nörotrofik faktör düzeyleri ile ÖÖB'nin klinik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntemler: Çalışmaya 7-12 yaş arası ÖÖB tanılı 44 çocuk hasta grubu, 44 sağlıklı çocuk ise kontrol grubu olarak dahil edilmiştir. DSM tabanlı görüşmeye ek olarak Özgül Öğrenme Bozukluğu-Klinik Gözlem (ÖÖB-KG) Bataryası ile de tanı desteklenmiştir. Katılımcıların zekâ puanları Wechsler Çocuklar İçin Zekâ Ölçeği Geliştirilmiş Formu (WISC-R) ile belirlenmiş ve psikiyatrik hastalıkların varlığı Okul Çağı Çocuklar İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli-Türkçe Uyarlaması (ÇDŞG-ŞY-T) ile taranmıştır. Ayrıca tüm gruplara sosyodemografik bilgi formu ve Conners Ebeveyn Derecelendirme Ölçeği-Yenilenmiş Kısa (CADÖ-YK) verilmiştir.  Her iki gruptan yaklaşık 5-8 ml venöz kan alınmıştır. Serum örnekleri ELISA yöntemi ile değerlendirilerek nörotrofik faktör düzeyleri belirlenmiştir.
Bulgular: ÖÖB grubunda serum BDNF, NGF ve NT-3 düzeyleri sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. DSM-5'e göre sınıflandırılmış ağır ve hafif ÖÖB grupları arasında serum GDNF düzeyleri anlamlı düzeyde farklılık göstermiş, ağır ÖÖB'li olgularda serum GDNF düzeyleri daha düşük saptanmıştır. Okuma bozukluğunun şiddeti ile serum GDNF düzeyleri arasında da anlamlı ilişki saptanmış, okuma hızı daha yavaş olan çocuklarda serum GDNF düzeylerinin daha düşük olduğu bulunmuştur.	
Sonuçlar: Sonuçlarımız nörotrofik faktörlerin ÖÖB patofizyolojisinde potansiyel bir rolü olabileceğine dair kanıtlar sunmuştur. ÖÖB grubunda serum BDNF, NGF ve NT-3 düzeylerinin yüksek olması, nörogelişimsel hasara sekonder ve koruyucu bir yanıt olarak bu faktörlerin düzeylerinin artmış olabileceğini düşündürmüştür. Nörotrofik faktör düzeyleri ile ÖÖB arasındaki ilişkinin daha fazla araştırma ile doğrulanmasına ihtiyaç vardır.

Abstract:
Objective: Evidence suggests that interactions of neurobiologic, genetic and environmental factors play role in etiology of specific learning disorder (SLD), but the definite mechanisms underlying SLD remain mostly unknown. Neurotrophic factors have important roles in nervous system such as neurogenesis, neuronal migration and neuroplasticity and possible role of neurotrophic factors have implicated in the the pathophysiology of various neurodevelopmental disorders. However, to our knowledge, there are no previous studies investigating the role of neurotrophic factors in SLD. The aim of this study was to investigate whether serum levels of brain derived neurotrophic factor (BDNF), glial derived neurotrophic factor (GDNF), nerve growth factor (NGF) and neurotrophin-3 (NT-3) in children with SLD differ from healthy controls and to evaluate relations between neurotrophic factor levels and clinical features of SLD.	
Methods: 44 patients with diagnosis of SLD and 44 controls consisting of healthy volunteers between ages of 7-12 were included in this study. SLD diagnosis was supported by SLD clinical observation battery in addition to the DSM based interview. All participants were screened for psychiatric disorders using the Schedule for Aﬀective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children-Present and Lifetime Version, DSM-5 and IQ levels of all participants were evaluated using the Wechsler Intelligence Scale for Children-Revised. Parents completed sociodemographic questionnaire and Conners' Parent Rating Scale-Revised Short (CPRS-RS). 5-8 ml venous blood samples are obtained from both groups and neurotrophic factor levels were measured with ELISA using commercial human ELISA kits.
Results: Serum BDNF, NGF and NT-3 levels of SLD patients were significantly higher than those of the controls. Serum GDNF levels were significantly different between mild and severe SLD groups classified according to DSM-5 criteria and serum GDNF levels were lower in severe SLD group. There was also significant correlation between severity of reading disorder and serum GDNF levels, serum GDNF levels were lower in children whose reading speed were slower.									
Conclusions: Our findings suggest that neurotrophic factors might play a role in the pathophysiology of SLD. The elevation of serum levels of BDNF, NGF and NT-3 might be a compensatory attempt at neuroprotection against neurodevelopmental impairment. Further studies are necessary to confirm the relationship between neurotrophic factors and SLD.