Katlama ve giberellik asit uygulamalarının sarımsak (Allium sativum L.) tohumlarında dormansinin kırılması ve çimlenme üzerine etkileri
The effects of stratification and giberellic acid applications on dormancy breaking and germination in garlic (Allium sativum L.) seeds
Yazar: ESRA CURA
Danışman: PROF. DR. AHMET İPEK
Bursa Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Yetiştirme ve Islahı Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Sarımsak üretimi ve çoğaltımı sarımsak dişleri ile yapılmaktadır. Ancak, dişler ile 
çoğaltım yöntemi hem yüksek maliyetli olmakta hem de daha fazla iş gücü 
gerektirmektedir. Bazı sarımsak klonları tohum üretebilmekte fakat üretilen sarımsak 
tohumları dormansi göstermektedir. Sarımsak yetiştiriciliğinde ve ıslahında sarımsak 
tohumlarının kullanılabilmesi için sarımsak tohumlarında görülen dormansinin kırılması 
ve çimlenmenin teşvik edilmesi gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı; giberellik asit,
katlama, ve katlama + giberellik asit uygulamalarının sarımsak tohumlarında 
dormansinin kırılması üzerine etkilerinin incelenmesidir. Bu araştırmada, iki farklı 
sarımsak klonlarından (G1 ve G2 genotipleri) elde edilen tohumlar kullanılmış ve 
tohumlar hasat edildikten hemen sonra uygulamalara başlanmıştır. Katlama 
uygulamalarında; tohumlar 4°C sıcaklıkta, nemli kum içerisinde farklı süreler ile (0,2, 4, 
6 ve 8 hafta) bekletilmişlerdir. Giberellik asit uygulamalarında, tohumlar 18°C sıcaklıkta 
48 saat süre ile 4 farklı konsantrasyonlardaki (Saf su, 500, 1000 ve 1500 ppm) giberellik 
asit çözeltilerinde bekletilmişlerdir. Katlama+giberellik asit uygulamalarında ise, 
tohumlar katlama uygulamalarını takiben giberellik asit çözeltilerinde bekletilmişlerdir. 
Uygulamalar sonrasında, tohumlar doğrudan çimlendirme testlerine alınmışlardır. 
Çimlendirme testleri sonucunda normal çimlenme oranı (%) ve ortalama çimlenme süresi 
(gün) değerleri hesaplanmıştır. Uygulamalar arasında önemli farklılıklar tespit edilmiştir.
G1 ve G2 genotiplerine ait sarımsak tohumlarında dormansinin kırılması ve çimlenmenin 
teşvik edilebilmesi için en iyi sonuçlar; 4 hafta katlama + 500 ppm GA3 uygulamalarından 
elde edilmiştir.

Abstract:
Garlic production and reproduction is done using garlic cloves. However, the production
method with garlic cloves requires high cost labor. Some garlic clones are able to produce 
seeds, but the garlic seeds show dormancy. In order to use garlic seeds in garlic cultivation 
and breeding, the dormancy seen in garlic seeds should be broken and germination should 
be encouraged. The aim of this study was to examine the effects of gibberellic acid, 
stratification, and stratification + gibberellic acid applications on the breaking of 
dormancy in garlic seeds. In this research, seeds obtained from two different garlic clones 
(G1 and G2 genotypes) were used and applications were started immediately after the 
seeds were harvested. In stratification applications; the seeds were kept in moist sand at 
4°C for different periods (0, 2, 4, 6 and 8 weeks). In gibberellic acid applications, seeds
were kept in gibberellic acid solutions of different concentrations (distilled water, 500, 
1000 and 1500 ppm) at 18°C for 48 hours. In stratification + gibberellic acid applications, 
seeds were kept in gibberellic acid solutions after stratification applications. After the 
applications, the seeds were taken to germination tests immediately. As a result of 
germination tests, normal germination rate (%) and average germination time (days) 
values were calculated. Significant differences were identified between applications. The 
best results for breaking dormancy and promoting germination in garlic seeds of G1 and 
G2 genotypes obtained from 4 weeks of stratification + 500 ppm GA3 applications.