Düşük doğum ağırlıklı çocuklarda doğum kilosunun çocuğun beslenme tarzına etkileri
The effects of birth weight on child's nutrition style in children with low birth weight
Yazar: SÜLEYMAN EKREM ALBAYRAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ GÜL ; DOÇ. DR. ŞAHİN TAKCI
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek-düşük doğum ağırlığı = Infant-low birth weight ; Bebek-prematür = Infant-premature ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Doğum ağırlığı = Birth weight ; Obezite = Obesity ; Zayıflık = Thinness ; Çocuk beslenmesi = Child nutrition ; Çocuklar = Children ; İştah = Appetite

Özet:
İştah çocuğun yemesini etkileyen önemli bir faktördür. Çocukluk döneminde iştahın azlığı büyüme geriliği; fazlalığı ise aşırı kilo alımı ile ilişkilidir. 
Biz de bu çalışmamızda çocuğun beslenme davranışını etkileyebilen doğum ağırlık ve haftası ile çocuğun iştah durumu arasındaki ilişkiyi ve bunların da çocuğun antropometrik ölçümleri üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçladık. Ayrıca annenin kendi ve çocuğunun kilosunu nasıl algıladığı ve buradaki algı durumunun çocuğun beslenme tutumu, özellikle de iştah durumuna etkilerini araştırmayı amaçladık.
Hastane kayıtlarından Haziran 2012 ile Haziran 2015 tarihleri arasında hastanemizde doğan prematürite (PM), intrauterin gelişme kısıtlılığı (IUGK) veya haftasına göre düşük doğum ağırlıklı (SGA) doğum öyküsüne sahip 118 çocuk ile normal doğum ağırlıklı (AGA) 182 çocuk incelendi. Tüm çalışma grubunun demografik verileri ve antropometrik ölçümleri kaydedildi. Annelere Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi (ÇYDA) uygulandı. Sıvı alım isteği, gıdaya erişim ve gıdadan uzaklaşma durumlarının doğum durumu, gelişme geriliği ve obezite ile ilişkisi incelendi.
Çocukların yaş ortalaması 4,7±1,3 yıl olup, 160'ı (%53,3) erkekti. Ortalama doğum haftası 36,8±3,3 hafta ve doğum ağırlığı 2798,8±766,9 gramdı. Çalışmaya alınan hastaların %33'ü PM, %2,3'ü SGA'lı, %4'ü hem PM hem de SGA'lı ve %60,7'si AGA'lıydı. PM/SGA ve AGA'lı çocukların gıda heveslisi, duygusal aşırı yeme, gıdadan keyif alma, tokluk hevesi, yavaş yeme, duygusal az yeme ve yemek seçiciliği yönünden aralarında fark saptanmadı (p>0,05). Ayrıca PM/SGA ve AGA'lı çocukların gıdaya erişim, gıdadan uzaklaşma ve sıvı alımı isteği düzeyleri arasında da fark saptanmadı (p>0,05). Duygusal az yeme ve yemek seçiciliği ile çocuk VKİ durumu arasında ilişki saptanmadı. Diğer taraftan düşük VKİ durumuna sahip çocukların gıda heveslisi, duygusal aşırı yeme ve gıdadan keyif alma ölçek puanları düşük saptandı (p<0,05). Ayrıca yüksek VKİ'li çocukların tokluk hevesi ve yavaş yeme puanı daha düşüktü (p<0,05). Yüksek VKİ'si olan çocukların gıdaya erişim puanı yüksek, gıdadan uzaklaşma puanı düşük saptandı. Annenin kendi kilo algısı uyumsuz olanların çocuklarının duygusal aşırı yeme ve gıdadan keyif alma ölçek puanları anlamlı olarak yüksekti (p<0,05).Tokluk hevesi ölçek puanları annenin kendi kilo tahmini uyumlu olanlarda yüksek saptandı (p<0,05).
Sonuç olarak çocuğun doğum kilosu, doğum durumu (PM/SGA/AGA) ve iştahı arasında ilişki saptanmadı. İştahı açık olan çocukların VKİ ve vücut ağırlıkları yüksek iken, kapalı olan çocukların VKİ ve vücut ağırlıkları düşüktü. Annenin kendi kilo algısı iştah üzerinde etkiliydi.

Anahtar kelimeler: Prematürite, düşük doğum ağırlığı, iştah, obezite, zayıflık

Abstract:
Appetite is an important factor which has an impact on the child's eating. During the childhood phase, lack of appetite is associated with growth retardation and excess appetite is associated with extreme weight gain.
The purpose of this study is to analyze the correlation between the birth weight and age and the appetite status, which can affect the nutritional behavior of children, and the effects of these on the anthropometric measurements. Moreover, we also aimed to examine how a mother perceives her own weight and how the perception status here affects the nutritional behavior and especially the appetite status of children.
118 children, who were born prematurely (PM) and had intrauterine growth retardation (IUGR) or small for gestational age (SGA) between June 2012 and June 2015, and 182 children with appropriate for gestational age (AGA) were examined. Demographic data and anthropometric measurements of the whole study group were recorded. The mothers were given the Child Eating Behavior Questionnaire (CEBQ). The correlation of desire for fluid intake, access to food and food withdrawal with birth status, developmental retardation and obesity was analyzed.
The average age of children was 4.7±1.3 years and 160 (53.3%) were male. The average birth week was 36.8±33 weeks and the average birth weight was 2798.8±766.9 grams. Out of the patients included in the study, 33% had PM, 2.3% had SGA, 4% had both PM and SGA and 60.7% had AGA. There was no statistically significant difference between the children with PM/SGA and AGA in terms of food responsiveness, emotional overeating, enjoyment of food, satiety responsiveness, slowness in eating, emotional under eating and selective eating (p>0.05). Moreover, there was no statistically significant difference between the children with PM/SGA and AGA in terms of food access, food withdrawal and desire for liquid intake (p>0.05). There was no correlation between emotional under eating and selective eating and the BMI status. On the other hand, it was found that the children with low BMI had low scores of food responsiveness, emotional overeating and enjoyment of food (p<0.05). Additionally, the children with high BMI had lower scores of satiety responsiveness and slowness in eating (p<0.05). The children with high BMI were detected to have high scores of food access and low scores of food withdrawal. The scores of emotional overeating and enjoyment of food in children with mothers, whose weight estimates were incompatible, were significantly higher (p<0.05). The scores of satiety responsiveness were detected to be higher in those with mothers, whose weight estimates were compatible (p<0.05).
In conclusion, there was no correlation detected between the birth weight, birth status (PM/SGA/AGA) and the appetite of the children. The BMI and body weight of the children with more appetite were found to be higher, whereas the BMI and body weight of the children with less appetite were lower. Mothers' self weight perception had an effect on the appetite.

Keywords: Prematurity, small for gestational age, appetite, obesity, underweight