Öğretimde mizahi kavramaya dayalı bir materyal geliştirme çalışması: Bilim karikatürleri
A study of developing humorous comprehension based material in teaching: Science cartoons
Yazar: AHMET KILINÇ
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN SALMAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı öğretimde mizahi kavramaya dayalı bir materyal (bilim karikatürleri) geliştirmek ve `bu materyal ile yapılan öğretim ile düz anlatım yönteminin, öğrencilerin başarıları, biyoloji dersine yönelik tutumları ve biyoloji dersindeki motivasyonlarına yönelik etkileri nelerdir?' sorusuna cevap aramaktır. Bu amaca ulaşmak için öncelikle geniş bir literatür taraması yapılmış ve espriler, normal karikatürler ve bilim karikatürlerini yorumlamada kullanılabilecek bir mizahi kavrama mekanizması geliştirilmiştir. Bu mekanizmaya dayalı olarak hazırlanan öğretim materyalinin düz anlatım metodu ile kıyaslanabilmesi amacıyla ön test-son test kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Araştırmada örneklem yerine çalışma grupları tercih edilmiştir. Buna göre kontrol grubunda 28 öğrenci yer alırken deney grubunda 27 öğrenci yer almıştır. Araştırma `Bir bilim olarak biyoloji' ve `Ekoloji - Dünya ortamı ve canlılar' ünitelerini kapsayacak şekilde gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında veri toplamak amacıyla başarı testleri, tutum ölçeği, motivasyon ölçeği ve yapılandırılmış mülakatlar kullanılmıştır. Başarı testleri ve ölçeklerden elde edilen sonuçlar t testleri, frekans ve yüzde dağılımları ile kıyaslanmıştır. Çalışma sonucunda bilim karikatürleri ile yapılan öğretim öğrencilerin başarılarını, biyolojiye yönelik tutumlarını ve motivasyonlarını düz anlatım metoduna göre anlamlı ve pozitif oranda arttırmıştır. Ayrıca öğrenciler bilim karikatürleri ile yapılan öğretim hakkında `eğlenceli-zevkli', `görsel', `kalıcılılığı yüksek', `derse katılım yüksek', `yapılandırmacı', `yaratıcı' şeklinde görüşler bildirmişlerdir. Araştırma sonunda bundan sonraki aşamada yapılabilecek çalışmalar ile ilgili olarak önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
The purposes of this study are to develop a material (science cartoons), which is based on humorous comprehension, and to answer the question: What are the effects of this material and of didactic teaching on pupils? achievement, attitudes towards biology, and motivation in biology. To reach these aims, firstly a wide literature research has been carried out and a humorous comprehension mechanism which can be use to interpret wits, normal cartoons, and science cartoons has been developed. In the study, pre test-post test controlled design has been utilized for comparing didactic method and the teaching material based on this mechanism. In the research, study groups have been preferred instead of sample and universe. Accordingly, while 28 pupils were in the control group, 27 pupils were in the experiment group. The study has covered the topics of `Biology as a science?, and `Ecology?. Through the study, achievement tests, attitude scale, motivation scale, and structured interviews have been used in order to collect data. The conclusions of achievement tests and scales have been compared by using t tests, the distribution of frequency, and percent values. The results of the study showed that science cartoons based teaching has increased students? achievement, attitudes toward biology, and motivation in biology with a meaningful and positive proportion in comparison with didactic method. Furthermore, the students reported that science cartoons based teaching was `funny-enjoyable?, `visual?, `retentive?, `the participation is high?, `constructivist?, and `creative?. At the end of the study, the suggestions about the studies which can be carried out in future were taken part.