Lefke-Doğu (Lefke, KKTC) Kıbrıs tipi masif sülfit Cevherleşmesinin jeolojisi, mineralojisi ve kökeni
Geology, mineralogy and genesis of Lefka-East (Lefka, TRNC)  Cyprus type massive sulfide deposit
Yazar: HAŞİM ERAY YURTSEVEN
Danışman: PROF. DR. YURDAL GENÇ
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Volkanojenik masif sülfit yatağı = Volcanogenic massive sulfite deposit

Özet:
Lefke-Doğu maden yatağı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin batısında, Lefke ilçesi sınırlarında yer almaktadır. Geçmiş araştırmalar, maden yatağının jeolojisi ve mineralojisi hakkında sınırlı bilgi sunmaktadır. Ayrıca, yatağın oluşumu için, geçmişte önerilen oluşum modeli kapsamlı değildir ve cevherin yapısı ile örtüşmemektedir. Bu tez çalışmasında elde edilen veriler ışığında, maden yatağı detaylı olarak irdelenmiştir. Buna göre, Troodos Ofiyoliti'nin batısında, fosil bir okyanus tabanı yayılması olduğu düşünülen Solea Grabeni içerisinde, Geç Kretase (Senomaniyen-Turoniyen) yaşlı üst yastık lavlar içerisinde yer alan maden yatağı, doğu ve batı cevher kütlelerinden oluşmaktadır. Cevher zonları; sülfit çakıl ve blokları ile birlikte, farklı litolojilerde volkanojenik çakıl ve blokları da içeren polimiktik breş yapısındadır. Cevherli zonlarda gözlenen sülfitler; başlıca pirit, yer yer kalkopirit ve nadiren sfalerit minerallerinden oluşmaktadır. Kalkopiritler yaygın olarak kovelline dönüşmüştür. Baz metal içeriği bakımından Kıbrıs'taki çoğu masif sülfit cevherleşmesi ile paralel şekilde, bakırca zengin ve çinko bakımından fakirdir. Maden yatağını oluşturan polimiktik breş cevherin, deniz tabanında oluşan ilksel masif sülfit cevherleşmelerinin bir kanal boyunca mekanik taşınması (moloz akması) ve depolanması ile oluştuğu düşünülmektedir. Bu depolanma sürecinde, doğu cevher kanadı yastık lavlar ile örtülürken, batı cevher kanadı üzerine kalın kimyasal sedimanlar (amber/umber) çökelmiştir. Tüm bulgulardan hareketle, Lefke-Doğu "taşınmış" Kıbrıs-tipi VMS yatağının; oluşum mekanizması açısından, Kıbrıs'ta keşfedilmiş sıradışı bir maden yatağı olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
Lefka-East deposit is located within the boundaries of Lefka town in the west of the Turkish Republic of Northern Cyprus. Early researches submitted limited information on geology and mineralogy of the ore deposit. Also, early suggested model for formation of the deposit was not comprehensive and did not correspond to the ore characteristics. Thanks to the data obtained in this thesis study, the ore deposit is studied in detail. Accordingly, the deposit consists of east and west ore bodies within the Late Cretaceous upper pillow lavas of the Solea Graben (fossil seafloor spreading centre) in the west of Troodos Ophiolite. Ore zones of the deposit are characterised by polymictic breccias, which consist of sulfide pebbles/blocks and volcanogenic pebbles/blocks with various lithologies. The sulfide assemblage of the ore is dominated by pyrite, together with chalcopyrite and rare sphalerite. Chalcopyrite commonly transformed into covellite. Similar to most of the volcanogenic massive sulfide deposits in Cyprus, the deposit is copper-rich and zinc-poor. Polymictic breccia ore is interpreted to have been formed with seafloor massive sulfide deposits mechanically transported downslope as a series of debris flows and deposited. During this deposition, the east wing of the deposit is covered by lava pile and chemical sediments (umbers) settled on the west wing of the deposit. According to the findings, Lefka-East "transported" Cyprus-type VMS deposit is interpreted as an unusual ore deposit discovered in Cyprus in terms of formation.