Korporatizmi mekân ve mimari üzerinden okumak: 1930 ve 1940'larda Ankara
Reading corporatism through space and architecture: Ankara in the 1930s and 1940s
Yazar: ALİBERK AKBULUT
Danışman: DOÇ. DR. KADİR DEDE
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Pek bilinmese de korporatizm dünya siyasal tarihini ve düşünce tarihini derinden etkilemiş bir ideolojidir. Korporatizm bir anti-ler ideolojisi olarak liberal kapitalizm ve sosyalizme karşı alternatif yol vaadi ile, sınıfsız toplum ideali ile popülerlik kazanır. İki savaş arası dönemde kuvvetlenen korporatizm, dünyadaki tüm rejimlerde etkili olmuştur. Hemen her ideolojiyi ve ulusal hareketi etkilemiş olan korporatizm Türk modernleşmesinin de önemli bir belirleyenidir. Çağdaş Türk Siyasi Tarihi'ni derinden etkilemiş olan korporatizm modernizm ve kapitalizm sorunlu bir ilişki kurar. Fakat Erken Cumhuriyet Dönemi'ni analiz eden hakim siyasal anlatı lineer bir Kemalist modernleşme anlatısı geliştirerek, Kemalizm'i modernizmle uzlaşmış, çağdaş, yüzünü Batı'ya dönmüş, merkezde konumlanan özgün bir ulusal kalkınma modeli olarak ele almakta ve korporatist ideolojinin etkisini şartlı olarak kabul etmektedir. Gerçekte korporatist bir ideoloji olan Kemalizm hayati bir belirleyendir. Korporatizmin siyasal, sosyal ve iktisadi görünümleri literatür tarafından kısıtlı biçimde ele alınmış olsa da mekânsal tezahürleri ve mülkiyet anlayışı çok az tartışılmıştır. Halbuki bir korporatizmden bahsedilecek ise, bu mekânın ve mimarinin analizinde kendisini gösterecektir. Çalışmada egemen korporatist ideolojinin mekân, mesken, mimari politikalar üzerindeki etkileri korporatist bir başkent olarak Ankara örneği üzerinden analiz edilmeye ve modernleşme serüvenimizin bir korporatist modernleşmeye denk düştüğü gösterilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Sözcükler:
Reaksiyoner-Modernizm, Kemalizm, Korporatizm, Bahçe-Şehir, Ankara, Apartman

Abstract:
Although it is not well known, corporatism as an ideology has profoundly influenced world political history and the history of political thought. As a reactionary anti ideology, corporatism gains popularity with the promise of an alternative path against liberal capitalism and socialism, and with the ideal of a classless organic society. Growing stronger in the interwar period, corporatism has been effective in almost every regime in the world. Having influenced almost every ideology and national movement, corporatism is also an important determinant of Turkish modernisation. Corporatism, which has deeply influenced contemporary Turkish political history, establishes a problematic relationship between modernism and capitalism. However, the dominant political narrative analysing the Early Republican Era develops a linear narrative of Kemalist modernisation, treating Kemalism as a unique model of national development that was reconciled with modernism, facing the West, and positioned in the centre, only then conditionally accepting the influence of corporatist ideology. In reality, Kemalism as a corporatist ideology is a crucial determinant. Although the political, social, and economic manifestations of corporatism have been discussed to a limited extent in the related academic studies, its spatial manifestations and its understanding of property have been discussed very little. Yet, if a corporatism is to be mentioned, it will manifest itself in the analysis of space and architecture. In this study, the effects of the dominant corporatist ideology on space, housing and architectural policies will be analysed through the example of Ankara as a corporatist capital city and it will be shown that our modernisation journey corresponds to a corporatist modernisation.

Keywords:
Reactionary-Modernism, Kemalism, Corporatism, Garden-City, Ankara, Apartment