Resimli çocuk kitaplarındaki toplumsal cinsiyet olgusunun incelenmesi
Investigation of the social gender in picture children's books
Yazar: YETER TOMRİS SALMAN ERDEN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE ÖZTÜRK SAMUR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim araçları = Educational tools ; Kitaplar = Books ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Resimli çocuk kitapları = Illustrated children books ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Bu araştırma; okul öncesi çocuklarına seslenen resimli çocuk kitaplarındaki toplumsal cinsiyet olgusunun incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Kitaplar incelenmesi için nitel araştırma yöntemlerinden, doküman incelemesi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi belirlenirken; 2017 yılı kasım ayında google arama motoruna "en çok satan resimli çocuk kitapları" ifadesi yazılmış, D&R, İdefix ve Kitap Yurdu ilk üç kitap satış sitesi olarak çıkmıştır. Ölçüt örnekleme yöntemi ile bu sitelerin 4-6 yaş olarak belirlediği ve en çok satanlar listesinde ilk 50'de yer alan 150 kitap seçilmiştir. 150 kitap incelendikten sonra, belirlenen ölçütlere uygun olduğu düşünülen toplam 27  kitap değerlendirmeye alınmıştır. Verilerin toplanmasında, "Resimli Çocuk Kitaplarındaki Toplumsal Cinsiyet Olgusu İnceleme Formu" kullanılmıştır. Araştırma verileri betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir.
Araştırma sonucunda; incelenen kitaplarda kadın ve erkek kahramanlara birbirine yakın sayıda yer verildiği, kitapların kapak ve kitap isimlerinde toplumsal cinsiyete dair iletilerin yer almadığı görülmüştür. Kitaplarda yer alan resimlerde, metin içinde, kahramanların dış görünüşlerinde (kıyafetleri ve saç uzunlukları) cinsiyete yönelik betimlemelerin yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada kadın kahramanların, güç gerektirmeyen işlerde, erkek kahramanların ise güç gerektiren farklı meslek gruplarında resmedildikleri ve betimlendikleri görülmüştür. Kitapların, hem görsellerinde hem de metin kısmında, aile içi sorumluluğun daha çok kadında olduğuna dair betimlelere rastlanılmıştır. Kitaplarda cinsiyetçi bir ifadeye rastlanılmamasına rağmen, hem görsellerinde hem de metin kısmında toplumsal olarak kadın ve erkeğe özgü kabul gören özelliklerin etkisi olduğu söylenebilir.

Abstract:
This research; The aim of this study was to investigate the gender phenomenon in picture children's books addressed to preschool children. For the analysis of books, one of the qualitative research methods, document analysis was used. While determining the sample of the research; In November 2017, & best selling picture books for children yazılmış was written on google search engine, and D&R, İdefix and Kitap Yurdu became the first three book sales sites. With the criterion sampling method, 150 books were selected in the top 50 of the bestseller list of these sites as 4-6 years old. After examining 150 books, a total of 27 books which were considered to meet the criteria were evaluated. Data were collected using the "Society Gender Case Study Form in Illustrated Children's Books". The data were analyzed by descriptive analysis method.
As a result of the research, it was seen that the books in which the male and female heroes were close to each other were not included in the cover and book names. In the works of the books, it is concluded that there are gender descriptions in the text of the heroes (clothes and hair lengths). In the study, it was seen that female heroes were depicted and depicted in different occupational groups requiring power, while male heroes were depicted in jobs that did not require power. Both the visuals and the text section of the books show that women are more responsible for family responsibility. Although there is no sexist expression of the books, it can be said that both the visuals and the text part have the effect of socially accepted characteristics of men and women.