Kent içi ulaşım enerji tasarrufu üzerindeki olası etkileri
Possible effects of mass transportation on savings in energy
Yazar: MUHARREM TURAN
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK ÖZBEK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Ekonomi = Economics ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Endüstrileşme = Industrialization ; Enerji tasarrufu = Energy saving ; Raylı sistemler = Railway systems ; Tasarruf = Saving ; Toplu taşımacılık = Public transportation ; Ulaşım = Transportation

Özet:
160 ÖZET Kent merkezleri, sosyal, kültürel ve ekonomik yönden belirli bir etki alanı yaratmaktadırlar. Bu etki alanları, yaşayan nüfusun ekonomik, teknik, kültürel, eğitim ve dinlenme gibi gereksinimlerini karşılamak amacıyla toplandığı mekanlardır. Şehirsel mekan olarak gelişen bu alanlarda, nüfus yoğunluğunun artmasıyla kent içi ulaşım, sorun oluşturmaya başlamıştır. Endüstrileşme ile etkileşim içinde olan kentin dokusu değişmekte, şehir merkezinde hızlı sosyo-ekonomik mekansal birimler oluşmaktadır. Bu oluşumlar, kentsel ulaşımda yeni düzenlemelerin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Endüstrileşmeye bağlı olarak gelişen otomotiv sanayii, otomobillerin kentli yaşamına girmesine neden olmuş, kentsel ulaşımlardaki ciddi aksamalar, trafik sıkışıklıkları, enerji sorunu ve çevresel etkiler gibi sorunlar, toplutaşım politikalarının kentlerde uygulanmasının zorunluluğunu oluşturmuştur. Gelişmiş ülkelerde uygulanan toplutaşım politikaları, ülkemizde henüz yeni olma özelliğindedir. Kent içi ulaşımda enerji sorununa ciddi boyutlarda yaşamayan ülkelerin bile toplutaşımı önceden benimsedikleri düşünülürse, geçmişte olduğu gibi gelecekte de petrol darboğazı ile karşı karşıya kalması olasılığı bulunan Türkiye'nin, kent içi ulaşımda toplu taşımı başlatması, bunu da elektrik enerjisine dayalı raylı sistemlerle yapmasının öneminin büyük olduğu anlaşılabilir. Çalışmamızda Türkiye'nin enerji sorununun, kentsel ulaşımda yapılacak düzenlemeler ve alınması gereken çeşitli önlemlerle birlikte, genel enerji politikaları ve elektrik enerjisinde Türkiye'de uzun dönemli genel enerji talep modeli olan MAED (Model for Analysis of Energy Demand) modelinin uygulanması sonucunda, çözümlenebileceği dikkate alınmaktadır. Aynca enerji üretimi düşük, enerji talep artışı yüksek olan ülkemizin, sanayileşmiş ülkelerdeki ekonomik gelişmişlik düzeyine ulaşabilmesi için çalışmada ele alınan ve DPT'nin de kalkınma programına konulan "Toplu Taşıma Politikalarının" kent içi ulaşımda etkin bir biçimde uygulanmasının gerektiği ileri sürülmektedir. Bu uygulama ile enerji tasarrufuna katkı sağlanacağı düşünülmektedir.161 Bu açıklamalar doğrultusunda toplu taşıma ilişkin genel bakış açısı ötesinde Türkiye'de enerji darboğazı açısından kent içi ulaşımın etkisinin araştırılmasına önem verilmekte ve enerji tasarrufu bakımından toplutaşımın öneminin vurgulanmasına çalışılmaktadır. Yine, daha mikro bazdaki bakış açısıyla enerji kaynaklarının kullanımı, kentsel ölçeğe indirgenerek Ankara kent içi ulaşımında enerji kullanımının maliyetinin hesaplanmasına yer verilmekte ve toplutaşım uygulamasıyla sağlanabilecek ekonomik kazancın hesaplanabilmesi yöntemlerine ağırlık verilmektedir.

Abstract:
162 ABSTRACT City centers create a special effect area in social, cultural and economic fields. Such areas comprise the fields of economics, technical, cultural, educational and recreational requirements of the population living there. Due to the increase in population density, in-city transportation has become a problem with the development of larger cities. The structural changes of the cities can be explained due to the interaction with industry and rapid developments in city transportation methods. Advances in automotive technology, resulting from industrialization, has resulted in the inclusion of automobiles in city life, thus creating problems in-city transportation, congestion and enviromental conditions.Thus a study has become necessary for the application of mass- transportation policy in cities. It has been ascertained that mass transportation policies which has a long history with developed nations, is only a recent development in our country. Considering the fact that even countries with no energy problem have established mass transportation systems, an analysis has to be carried out to indicate the importance of mass transportation, based on electrical energy for Turkey which may face a petroleum shortage with in the next few years. It has been expounded that Turkey's energy problem can be solved by the adjustments to the -present in-city transportation, in addition with the application of the MAED(Model for Analysis of Energy Demand) Which is a long ranger general energy demand model for the general policy connected with electrical energy. Additionally, it has been reguired that in order to reach the level of highly developed countries, our country, where the energy production is insufficient, can reach new methods where energy can be conserverd in the most effective way by the application of mass transportation policy as put forward in the program of The State Planning Department.163 In addition to the general description of mass transportation in this work, the effects of energy saving resulting there from is emphasized, considering the bottleneck in energy sources. Viewing the utilization of energy on a much smaller scale, the calculation of the cost of energy for intercity mass transportation for Ankara is considered and emphasis is placed on the economical saving by the use of mass transit sytems.