Analitik hiyerarşi süreci ve deprem risk haritası kullanılarak en uygun okul yer seçim analizi: Elazığ merkez örneği
Most suitable school location selection analysis using analytical hierarchy process and earthquake risk map: Elaziğ central example
Yazar: MEHMET SAİT ŞEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UTKAN MUSTAFA DURDAĞ
Artvin Çoruh Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Jeodezi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: AHP =   ; En uygunluk kuramı = Optimality theory ; GIS =   ; Tesis yer seçimi = Site selection ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Günümüzde öğrenciler zamanlarının büyük bir bölümünü okul alanlarında geçirirler. Okul alanlarının güvenlikli, sağlıklı ve ulaşılabilir olması öğrencilerin tutum ve davranışlarını olumlu yönde etkilemektedir. Eğitim sürecinin daha verimli işlemesi, yaşanılacak olan doğal afetlere karşı tedbirli olunması ve ülkemiz kaynaklarının etkin bir şekilde kullanılması için eğitim alanlarının uygun konumda ve planlı bir şekilde yapılması gerekmektedir. 24 Ocak 2020 tarihinde Elazığ'ın Sivrice ilçesinde 6. 8 şiddetinde deprem olmuş ve 6 Şubat 2023 tarihinde 04:17 ve 13:24'de Kahramanmaraş'ın Pazarcık ve Elbistan ilçelerinde 7.7 ve 7.6 şiddetinde iki deprem meydana gelmiştir. Elazığ ilini etkileyen bu depremler sonucunda çok sayıda eğitim kurumunun ağır hasarlı olduğu belirlenerek yıkım kararı verilmiştir. Bundan dolayı yeni yapılacak okul alanlarının en uygun alanlarda yapılması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Birçok ülkede okul alanlarının inşaası çıkartılan yönetmelik ve raporlar doğrultusunda, belirlenen kriterlere göre planlanmaktadır. Bu çalışmayla gelişmiş ülkelerin bu süreçte kullandıkları kriterler ve ülkemizdeki mevzuatların incelenmesi sonucunda en uygun okul alanlarının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda Elazığ İli Merkez İlçesi çalışma alanı olarak seçilmiş ve 15 uygun kriter belirlenmiştir. Ayrıca Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri ve Coğrafi Bilgi Sistemleri literatürde araştırılmıştır. Uygun okul alanlarının belirlenmesi amacıyla Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) Yöntemi kullanılarak kriterlerin ağırlıklandırma işlemi yapılmıştır. Coğrafi Bilgi Sistemleri yardımıyla elde edilen kriter haritaları kullanılarak ağırlıklı çakıştırma analizi yapılmış ve uygunluk haritaları elde edilmiştir. Elde edilen bu uygunluk haritaları üzerinden en uygun okul alanları belirlenmiş ve mevcutta var olan okul alanlarının da uygunluk durumları değerlendirilmiştir. Ayrıca bölgenin depremselliğinden dolayı En Büyük Yer İvmesi (EBYİ) değerleri kullanılarak en uygun yer seçimindeki etkisini gözlemek amacıyla değerlendirilmiştir.

Abstract:
Nowadays, students spend most of their times at school. Safely healthy and reachable school areas effect positive to students attitudes and behaviors.  Education areas has to be located conveniently and has to be good planned for efficient education process, being coutious of the natural disasters and using country's resources effectively. On January 24 2020, an earthquake with a magnitude of 6.8 occurred in the Sivrice district of Elazığ, and two earthquakes with a magnitude of 7.7 and 7.6 occurred in the Pazarcık and Elbistan districts of Kahramanmaraş at 04:17 and 13:24 on 6 February 2023. As a result of these earthquakes affecting the province of Elazig, it was determined that many educational institutions were heavily damaged and a decision was made for demolition.They are demolished and started rebulding process. This rebuilding process has to be done on the most suitable areas. Being renovate of this school areas are done with the regulation, reports and determined criteria in most of the countries. With this study, it is aimed to determine the most suitable school areas as a result of the criteria used by the developed countries and also with our countrys legislation. For this purpose, Elazığ Province Central district was chosen as the study area and 15 suitable criteria were determined. İn addition, multi -criteria decision making methods and geographic information systems have been researched in the literature. AHP which is one of the multi-criteria decision making methods is used for determinig the suitable school areas. Criteria maps which is taker from geographic information systems have been analyzed and conformity maps have been determined. The most suitable school areas were determined on the basis of these suitability maps and also currently available school areas were evaluated. In addition, due to the seismicity of the region, the Maximum Ground Acceleration (EBYİ) values were used to observe on the most suitable location selection