Denizel verilerin CBS tekniği ile modellenmesi
Modeling sea data by using GIS
Yazar: ABDULAZİZ GÜNEROĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERCAN KÖSE
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Balıkçılık Teknolojisi = Fisheries Technology
Dizin: Balıkçılık = Fisheries ; Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Modelleme = Modelling

Özet:
ÖZET CBS konumsal verileri, tanımsal bilgiler ile birleştiren bilgisayar destekli sistemlerdir. Diğer bilim dallarında kullanım alanları dikkate alındığında, CBS tekniğinin denizel alanların yönetilmesi aşamasında etkili bir karar destek sistemi olarak kullanılabileceği açıktır. CBS teknolojisi özellikle 1980' li yıllardan sonra Amerika ve Kanada 'da gelişme göstermiş, burada karar verme ve konumsal veriye ihtiyaç duyulan alanlar için geniş kapsamlı projeler yapılmıştır. Daha sonrasında Avrupa ve diğer dünya devletlerinde CBS özellikle şehircilik ve organizasyon (yerel yönetim) amaçlı bir çok alanda kullanılmıştır. Bilgisayar ve uydu teknolojisindeki gelişmeler CBS' nin dönüm noktalan olarak kabul görmektedir. Gerçektende, CBS' nin en basit analizleri bile gerçekleştirebilmesi için grafik ve tanımsal bilgiye ihtiyacı vardır ve bilgiler zamanla artarak yönetilmesi güç ve karmaşık veritabanlan meydana getirmektedir. Bu tip veritabanlarrnı yönetebilmek hızlı ve sağlıklı kararlar alabilmek için hızlı bilgisayarlara, geniş alanlar hakkında bilgi içeren uydu görüntülerine ve konum bilgisine (GPS) ihtiyaç duyulmaktadır. CBS uygulamaları, deniz bilimleri ve balıkçılık alanında 1980' li yılların ikinci yarısında özellikle Dünya Gıda Örgütü (FAO) ve Birleşmiş Milletler (UN)' in başlattığı ve desteklediği projelerle ortaya çıkmıştır. Bu projelerde özellikle kıyı yapısı, birincil üretim, iç su yetiştiriciliği, gelgit ve stok yönetimi ile ilgili çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen çalışmada, Deniz Bilgi Sistemi (DBS) kurmaya yönelik temel altlıkların neler olabileceği konusu üzerinde durulmuş ve bu amaçla bir kavramsal model önerilmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde genel CBS bilgisi ve tarihi gelişimi ile deniz bilimlerinde CBS'nin kullanım potansiyeli araştırılmıştır. Diğer bölümlerde Sürmene Koyunda temel oşinografik parametreler, sıcaklık, tuzluluk ve akıntı hızı gibi değişkenler baz alınarak Gökkuşağı Alabalığı için en uygun yer seçimine yönelik bir pilot uygulama yapılmıştır. Benzer uygulama, karada tesis edilecek bir çiftlik yeri seçimi için arazi eğimi, su kaynakları ve yola yakınlık ile arazinin bakısı göz önüne alınarak gerçekleştirilmiştir. Ayrıca CBS' nin deniz bilimleri alanında doğal kaynakların izlenmesi alanında da güncelleme ve sorgulama özelliklerine bağlı olarak diğer yöntemlerden daha etkili olabileceği vurgulanmıştır. Anahtar kelimeler: CBS, DBS, Balıkçılık, Modelleme V

Abstract:
SUMMARY Modeling Sea Data by Using GIS Geographic Information Systems (GIS) are computer based tools developed for handling spatially referenced data and information. Normally, they integrate database administration functions with analytical tools and techniques for geographic analysis and computerized cartography. Although GIS is only some 30 years old, already the impacts of these new technologies are having major and far-reaching effects. Given their importance in other areas of natural resource management, it might be anticipated that GIS would be natural tools for assisting, planning and decion making within coastal enviroment. By the early 1980s, Geographic Information Systems (GIS) aplications were first carried out in United States and Canada. After that, some enviromental related projects initiated and completed successfuly in Europe. Nevertheless, the biggest turning point was the revolution of computer science in addition to satellite technology. GIS needs graphic and tabular data sets to accomplish its mission. By the time, these data sets return to huge data masses and need to be managed more precisely. To manage such databases, a strong database management system is needed together with, advanced computers, GPS and satellite images. By the late 1980s some fisheries and marine related GIS projects were started by United Nations (UN) and Food and Agriculture Organization of United Nations (FAO). In these projects, primer productivity, inland fishing, shoreline dynamics and natural stock management were studied. The aim of this study is to examine the potential use of GIS in marine and fisheries sciences by taking account the history of Fisheries GIS and related publications. A model of Sürmene Bay GIS project is established by using appropriate data sets. Additionaly, a conceptual fisheries GIS model planned and discussed. An example of site selection for Rainbow Trout in the sea and land systems is given. Ultimately, it is found that GIS is strong tool for planning, managing and decision making on marine enviroment. As it is well known, it should be stressed that marine enviroment is 4D with the time dimension. Therefore, there are many gaps left to be investigated. Keywords: GIS, Fisheries, Modeling VI