Farklı yayılış alanlarındaki fıstık çamı ormanlarında yetişen bazı odunsu taksonların anatomik özelliklerinin ekolojik yönden araştırılması
Investigation of the ecological wood anatomy of some woody taxa growing in its different distribution forests of stone pine
Yazar: ELİF SÜMEYYA NATİR
Danışman: PROF. DR. BEDRİ SERDAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman Botaniği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışma, Fıstık Çamı'nın Türkiye'de doğal yayılışa sahip olduğu alanlar ile özel mikroklimatik alanlarda bulunan kalıntı meşcerelerinin fitososyolojik yapısı içerisinde bulunan Arbutus andrachne, Cistus creticus, Pistacia terebinthus, Rhus coriaria ve Pistacia terebinthus odunsu taksonlarının anatomik özelliklerinin ekolojik yönden benzerlik yada farklılıklarını ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya konu taksonlara ait odun örnekleri Fıstık Çamı'nın doğal olarak yayılış gösterdiği Muğla yöresi ile kalıntı (enklav) olarak yayılış gösterdiği Trabzon ve Artvin yörelerinden alınmıştır. 
Odun örneklerinden anatomik kesitler alınmış, preparasyon işlemleri yapılmış ve mikrofotoğraflar çekilmiştir. Çekilen fotoğraflarda traheler (teğetsel ve radyal çap, trahe hücre uzunluğu ve 1 mm2'de trahe sayısı), lifler (lif uzunluğu, lif genişliği, lümen genişliği, lif çeper kalınlığı) ve özışınlarına (1mm'de özışını sayısı, özışını yükseklik ve genişliği) ait ölçüm ve sayımlar gerçekleştirilmiştir. Elde edilen değerlerden taksonlara ilişkin "Mezomorfi"  ve "Vulnerabilite"  oranları hesaplanmıştır. 
Farklı yörelerden alınan taksonlara ait vulnerabilite oranına bakıldığında tüm taksonlara ait değerler ortalamasının 0,8'in altında olduğu tespit edilmiştir. Takson bazında bakıldığında her üç yörede en düşük "Vulnerabilite" değeri Cistus creticus'da en yüksek "Vulnerabilite" değeri ise Rhus coriaria'da tespit edimiştir. "Mezomorfi" değerleri incelendiğinde, Rhus coriaria tüm yörelerde en mezofit takson olarak bulunmuştur. Cistus creticus ise tüm yörelerde en kserofit takson olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
This study was conducted with the aim of revealing the ecological similarities or differences in the anatomical features of certain woody taxa (Arbutus andrachne, Cistus creticus, Pistacia terebinthus, Rhus coriaria ve Pistacia terebinthus) found within the natural distribution areas of Stone Pine in Turkey and relict forests in special microclimatic areas.
Wood samples of the taxa were collected from in the Muğla region, where Stone Pine naturally occurs, and in Trabzon and Artvin regions, where it occurs as enclave.Anatomical sections were taken from the collected wood samples, preparation processes were carried out, and microphotographs were taken. Measurements and counts were conducted for vessels (tangential and radial diameter, vessel cell length, and number of vessel per mm²), fibers (fiber length, fiber width, lumen width, fiber wall thickness), and rays (number of ray per mm, ray height, and ray width) in the captured photographs. "Mesomorphy" and "Vulnerability" ratios related to the taxa were calculated from the obtained values.
Based on the obtained results, when examining the vulnerability ratios of the taxa collected from different regions, it was determined that the average values for all taxa were below 0.8. When assessed at the taxon level, the lowest "Vulnerability" value in all three regions was identified in Cistus creticus, while the highest "Vulnerability" value was observed in Rhus coriaria. Based on the obtained "Mesomorphy" results Rhus coriaria was consistently categorized as the most mesophytic taxon in all regions, whereas Cistus creticus was consistently classified as the most xerophytic taxon across all regions.