Morfin oranı yüksek haşhaş (Papaver somniferum L.) hatlarının kapsül ve tohum verimleri üzerine bir araştırma /
Yazar: CİHAN SOYALP
Danışman: PROF. DR. NEŞET ARSLAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Haşhaş = Poppy ; Kapsüller = Capsules ; Morfin = Morphine ; Papaver somniferum = Papaver somniferum ; Tarla bitkileri = Field crops ; Tohum verimi = Seed yield

Özet:
Bu araştırma, 1995 yılında Ankara Üniversitesi Tarla Bitkileri Bölümü Ziraat Fakültesi deneme tarlasında yürütülmüştür. Daha önceki denemelerde kullanılan ve 1994 yılı morfin oram ortalaması yaklaşık %0.78 olan 28 hatta ait fenolojik ve morfolojik karakterlere ilişkin değerler belirlenmiş, ayrıca bu hatlara ait kapsül ve tohum verimleri ile kapsüllerdeki morfin oranlan da tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; Çıkış süresi 27-52 gün, çıkıştan sonra olmak üzere sapa kalkma süresi 42-66, tomurcuklanma süresi 48-72, çiçeklenme süresi 53-75, olgunlaşma süresi 96-116 gün olmuştur. Bitki boyu 54.40-86.50 cm, stigma ışın sayısı 9.0-14.8 adet, bitki basma kapsül sayısı 1.0-3.3 adet, kapsül indeksi 0.95-1.75, bitki basma tohum verimi 1.87-4.72 g, bitki başına kapsül verimi 1.69-4.24 g, dekara tohum verimi 50.48-109.20 kg, dekara kapsül verimi 44.12-95.81 kg, dekara morfin verimi 190-795 g, kapsülde morfin oranı % 0.37-1.23 arasında bulunmuştur. Araştırmanın amacı; 1994 yılında morfin oranı %0.78'den fazla olan haşhaş(Papaver somniferum L.) hatlarının tohum ve kapsül verimlerini belirlemektir. Bu hatlar içerisinden tohum ve kapsül verimi yüksek olanlar çiftçi tarafîndan da benimseneceğinden çalışmanın pratiğe yönelik katkısı önemlidir.ANAHTAR KELİMELER: Haşhaş, Bitki boyu, Kapsül sayısı, Kapsül indeksi, Tohum rengi, Morfin oram, Stigma ışın sayısı, Vejetasyon süresi, Pusluluk, Tohum verimi, Kapsül verimi, Morfin verimi.

Abstract:
This research was carried out at the experimental field of Field crops Department, Faculty of Agriculture, University of Ankara in 1995. Phenelogical and morphological characters were determined in 28 lines that contained 0.78% morphine in capsule in the experiments in 1994. According to the results of these research, after emergency value of characters such as emergency period, stalk initiation time, budding period, flowering period, maturity period, plant heigth, stigma ray numbers, capsule number per plant, capsule index, seed yield per plant, capsule yield per plant, morphine rate in capsule, seed yield, capsule yield and morphine yield per decare were determined as 27-52 days, 42-66, 48- 72, 53-75, 96-116, 54.40-86.50 cm, 9.0-14.8, 1.0-3.3, 0.95-1.75, 1.87-4.72 g, 1.69- 4.24 g, 0.37-1.20%, 50.48-109.20 kg, 44.12-95.81 kg and 190-795 g respectively. The aim of this study was to determine seed and capsule yield of the poppy lines that contained morphine more than 0.78% in 1994 experiments. Thus these lines containing high seed and capsule yield will be prefered by the farmers and therefore, this research has importance in practise. Key Words: Poppy, Plant height, Number of capsule, Capsule index, Seed colour, Morphine rate, Number of rays on stigma. Vegetation period, Haziness, Seed yield, Capsule yield, Morphine yield.