Şeker fabrikası atığı vinasın inkübasyon süresince toprağın bazı kimyasal ve biyokimyasal özellikleri üzerine etkileri
Effects of sugar beet factory disposal of vinasse on some chemical and biochemical properties of soil during incubation period
Yazar: ÇAĞLA ATEŞ
Danışman: PROF. DR. AYTEN NAMLI
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Enzim aktivitesi = Enzyme activity ; Mikrobiyal biyokütle = Microbial biomass ; Sıvı gübreleme = Liquid fertilizing ; Toprak = Soil ; Vinas = Vinasse

Özet:
Bu çalışmada, farklı dozlarda vinas uygulamalarının toprağın bazı kimyasal ve biyokimyasal özellikleri üzerine olan etkileri 6 ay süreli inkübasyon denemesiyle ortaya konulmuştur. Dört farklı vinas çeşidi300 g'lık saksılara 0, 2, 4, 8, 20 L da-1 dozlarında uygulanmış ve inkübasyona tabi tutulmuştur. İnkübasyonun 15-30-60-120 ve 180. günlerinde alınan toprak örneklerinde β-glukozidaz enzim aktivitesi, alkali fosfataz enzim aktivitesi ile toprak solunumu (CO2 çıkışı) ve mikrobiyal biyokütle analizleri yapılmıştır. İnkübasyonun 15. ve 180. günlerinde ise topraklarınpH, EC, toplam N, organik madde, alınabilir P2O5, değişebilir K2O, KDK, kireç, alınabilir Fe, Cu, Zn, Mn ve toplam Cd, Pb, Ni, Cr ve Hganalizleri yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda artan vinas dozuna bağlı olarak CO2 çıkışı artış göstermiş, inkübasyon zamanına bağlı olarak ise azalmıştır. Vinas uygulanmış toprakların biyokütle karbon içerikleri kontrole göre daha fazla olmuştur. Beta glukozidaz enzim aktivitesi inkübasyonun başlarında kontrole göre artış göstermiş ancak ilerleyen dönemlere bağlı olarak kontol ile uygulamalar arasındaki fark önemli bulunmamıştır. Bütün vinas çeşitlerinin en yüksek dozu olan 20 L da-1 uygulamasında, tüm inkübasyon zamanlarında beta glukozidaz aktivitesi diğer dozlara göre önemli derecede azalmıştır (p<0,05). Vinas uygulamaları toprakların organik madde, alınabilir fosfor ve potasyum kapsamlarını artırmış, kireç ve KDK üzerinde etkili olmamıştır. Toprakların makro ve mikro elementler ile ağır metallerin toplam ve alınabilir miktarları üzerine farklı etkilerde bulunan vinasözellikle Cd ve Ni miktarında artışa yol açmıştır. Denemede kullanılan vinasların pH'sı 5,5-6,0, EC'si ise 7,60-13,64 dS m-1 arasında olup, buna bağlı olarak toprakların pH değerleri artan doza bağlı olarak düşmüş, EC değerleri de doza ve zamana bağlı olarak yükselmiştir.

Abstract:
In this study, the effects of different doses of vinas on some chemical and biochemical properties of soil have been evaluated with 6 months incubation. Four different types of vinas were applied to 300 g pots at 0, 2, 4, 8, 20 L da-1 doses. On the 15-30-60-120 and 180th days of incubation, β-glucosidase and alkaline phosphatase enzyme activities, soil respiration and microbial biomass were measured in soils.On the 15th and 180th days of incubation, pH, EC, total N, organic matter, available P2O5 and K2O, CEC, lime, available Fe, Cu, Zn, Mn and total Cd, Pb, Ni, Cr and Hg analyses were performed.As a result of the analysis, CO2 output increased with increasing vinas dose and decreased through end of incubation. The biomass carbon content of the soils treated with vinas was higher than the control. Beta glucosidase enzyme activity increased at the beginning of the incubation compared to the control, but there was no significant difference between control and applications depending on sampling time. Beta glucosidase activity decreased significantly at all sampling times in 20 L da-1, which is the highest dose of all vinas(P <0,05). Vinas applications have increased the organic matter, phosphorus and potassium content of soils and it has not been effective on lime and CEC. It was noteworthy that vinas, which had different effects on the total and extractable amounts of macro and micro elements and heavy metals, led to an increase in Cd and Ni contents. The pH of the vinas used in the experiment is 5.5-6.0, and the EC is 7.60-13.64 dS m-1, so the pH values of the soils have decreased depending on the increasing dose, the EC values are increase dependent on the dose and time.