İdeolojik roman ve menakıpname etkileşiminde Vurun Kahpeye romanı
Novel of Hit the Whore in the interaction of ideological novel and menakipname
Yazar: EMİRHAN İLYAZ
Danışman: DOÇ. DR. İLKNUR TATAR KIRILMIŞ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Adıvar, Halide Edip = Adıvar, Halide Edip ; Menakıbname = Menagip ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Vurun Kahpeye = Vurun Kahpeye ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Bu çalışmada, Türk toplumunun sosyal, siyasal ve tarihsel yapısının yanında, düşünme biçimi hakkında önemli veriler içerdiğine inandığımız menâkıbnâmeler ile 20. yüzyıl ideolojik Türk romanının benzer yönleri, tip olgusu üzerinden açığa çıkarılmak istenmektedir. Bu çalışmada tip kahraman olarak ifade ettiğimiz ve menâkıbnâmelerde yoğun dinî kutsallık, ideolojik romanlarda ise ideolojik kutsallık üzerine inşa edilen bu unsurun ortaya çıkma sebebine ilişkin, Türk toplumu, coğrafyası ve tarihi için son derece önemli bir olay olduğu şüphe götürmez bir gerçek olan Balkan Savaşları'nın, Türk toplumunda ideolojiyi yükselten ve toplumdan hareketle romanı etkileyen bir olay olduğunun ispatına da çalışılmıştır. Özellikle, son derece dinamik ve okurun/dinleyicinin zihnini verilmek istenen mesaja açık hâle getiren menkıbelerin, ideolojik romanlara tip olgusu üzerinden temas ettiğini ve menâkıbnâmelerde inşa edilen tip ile 20. yüzyıl ideolojik Türk romanındaki tipin, temelindeki mantığı koruyarak değiştirildiği de görülebilmektedir. Bu bağlamda, 20. yüzyılda küresel anlamda yükselen ideolojinin, modernizmin bir getirisi olan pratiğin önem kazanması ve Tanrı'dan uzaklaşmak sonucunda dinin yerine konulduğu ve Türk romanına, yazarın tecrübeleri üzerinden etki ettiği de söylenebilir. Bu bağlamda, 20. yüzyılda yazılan ideolojik Türk romanlarının büyük çoğunluğu için tip olgusu merkezinde uygulanabilir bir teori geliştirmek ve bu teoriyi, romancılığımızdan bir örnek üzerinde (Halide Edip Adıvar ve Vurun Kahpeye) göstermek şeklinde bir yol izlenmiştir.

Abstract:
In this study,besides the social,political, and historical structure of Turkish society, it is aimed to reveal the similar aspects of the 20 th century ideological Turkish novel with the menâkıbnâmes which believe contain very important data about the way of thinking,through the phenomenon of type. The Balkan Wars, An undoubted fact, is an extremely important event for Turkish geography an history, regarding the reason for the emergence of this element, which we describe as a type hero in this study, and which is built on intense religious sanctity in menâkıbnâme and ideological sanctity in ideological novels. It has also been tried to prove that is an event that raises the ideology in Turkish society and affects the novel based on the society. In particular, it can be seen that the menkıbes, which are very dynamic and open the mind of reader/listener to message to be conveyed, touch of the ideological novels through phenomenon of  type hero constructed in the menâkıbnâme and the type heroes in the Turkish novel have been changed by preserving the underlying logic.In this context, it can be said that the ideology that rose globally in the 20th century,as a result of the gaining importance of practice, which is a result of modernism, was replaced by religion as a result of moving away from God and influenced the Turkish novel through the experiences of the author.The aforementioned situation has been followed in the way of developing a theory that can be applied in the center of the phenomenon of type for majority of the ideological Turkish novels written in the 20 th century and showing this theory through a distingushed example from our  novelism (Halide Edip Adıvar and Hit The Whore).