Geç başlangıçlı pompe hastalığı' NDA semptom taraması ile tanı algoritması oluşturulması
Making A diagnostic algorithm of late onset pompe disease with symptoms
Yazar: UĞUR CAN KARA
Danışman: PROF. DR. SELDA FATMA BÜLBÜL
Kırıkkale Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Alfa-glükozidaz = Alpha-glucosidases ; Algoritmalar = Algorithms ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Pompe hastalığ = Pompe disease ; Prevalans = Prevalence ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis teknikleri ve prosedürleri = Diagnostic techniques and procedures

Özet:
Giriş ve Amaç: Bir diğer adı Asit Maltaz eksikliği de olan Pompe Hastalığı lizozomal asit α-1,4 glukozidaz enziminin tam veya kısmi eksikliğinden kaynaklanan bir glikojen depo hastalığıdır. Hastalığın bir yaşından sonra görülen formu Geç Başlangıçlı Pompe Hastalığı olarak adlandırılır. Geç Başlangıçlı Pompe Hastalığı'nın klinik belirti ve bulguları çeşitlilik gösterdiğinden dolayı tanı ve tedavi sürecinde geç kalınabilir.
Bu çalışmanın amacı Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon ve Kardiyoloji bölümlerine herhangi bir nedenle başvuran tanıda Geç Başlangıçlı Pompe Hastalığı düşünülen hastaların erken tanı almasını sağlamak ve hazırlanan semptom belirleme listesinin etkinliğini değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmada 2018-2019 yılları arasında Kırıkkale ilinde yaşayan 1 yaşından büyük olup Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon ve Kardiyoloji bölümlerine başvuran 3000 hastaya Geç Başlangıçlı Pompe Hastalığı semptom belirleme listesi değerlendirme anketi uygulanmıştır. Semptom belirleme listesi değerlendirme anketine göre 1 özgül ve 2 özgül olmayan semptom ve daha fazlası ile 2 özgül semptom ve fazlası olan gönüllü 477 hastadan asit α-1,4 glukozidaz enzim düzeyi için DBS kağıdına kan örneği alınmıştır.
Bulgular: Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde muayene olan ve Geç Başlangıçlı Pompe Hastalığı semptom belirleme listesi değerlendirme anketi uygulanan 3000 hastanın 477'sinden (%15,9) tanıda Geç Başlangıçlı Pompe Hastalığı düşünülerek a-glukozidaz enzim düzeyi için kan örneği alınmıştır. Çalışma grubundaki 477 hastanın 304'ü (%63,7) kadın, 173'ü (%36,3) erkek cinsiyettedir. Toplam 11 hastada α-glukozidaz enzim düzeyi tekrarında da düşük olarak saptanmıştır. Çalışma grubundaki kan örneği alınan hastalarda en sık şikayet kardiyovasküler şikayetler olurken, kan alınmayanlarda en sık şikayet solunum sistemi şikayetleri olmuştur. Kas yıkım belirteçlerinden olan CK, LDH, CK-MB ortalama değerleri enzim düzeyi düşük olan hastalarda enzim düzeyi normal olan hastalara göre daha düşük saptanmıştır. İnflamatuar cevap belirteçlerinden olan prokalsitonin ortalama değeri enzim düzeyi düşük olan hastalarda enzim düzeyi normal olan hastalara göre anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır.
Sonuç: GBPH semptom belirleme listesi değerlendirme anketine göre 4,5 semptom ve bulgudan fazlasına ''Evet'' cevabı verilmişse tanıda Geç Başlangıçlı Pompe Hastalığı düşünülmeli ve α-glukozidaz enzim düzeyi çalışılmalıdır. Geç Başlangıçlı Pompe Hastalığı'nda altın standart tanı testi enzim düşüklüğü olmasıyla birlikte çalışılan enzim düzeyinin 11 hastada iki defa normal referans değerinin altında saptanması bu hastalarda heterozigot bir mutasyon olabileceğini düşündürmüştür.
Anahtar Kelimeler: Asit α-1,4 glukozidaz, Geç Başlangıçlı Pompe Hastalığı, tarama, prevelans, semptom

Abstract:
Introduction: Pompe Disease, also known as Acid Maltase deficiency, is a glycogen storage disease caused by a complete or partial deficiency of the lysosomal acid α-1,4 glucosidase enzyme. When diagnosed after one year of age, it is called late onset Pompe Disease. As the clinical symptoms and signs of the disease vary, the diagnosis and treatment may be delayed.
The aim of this study was to early diagnosis of patients with late onset Pompe Disease in the departments of Pediatrics, Physical Therapy and Rehabilitation and Cardiology of Kırıkkale University Faculty of Medicine  and to evaluate the effectiveness of the symptom checklist.
Materials and Methods: In this study, late onset Pompe Disease symptom checklist was applied to 3000 patients who older than 1 year of age and who referred to Pediatrics, Physical Therapy and Rehabilitation and Cardiology departments between 2018-2019. According to the symptom checklist, Dried Blood Spot (DBS) for acid α-1,4 glucosidase enzyme level were taken from 477 volunteer patients with 1 specific and 2 nonspecific symptoms or with 2 specific symptoms.     
Results: Blood samples were taken for α-glucosidase enzyme level in 477 (15.9%) out of 3000 patients who were examined at the Kırıkkale University Faculty of Medicine and who underwent a late-onset Pompe Disease symptom checklist. In the study group, 304 (63,7%) were female and 173 (36,3%) were male. In 11 patients, α-glucosidase enzyme level was also low in repeat. In the study group, cardiovascular complaints were the most common complaints in the tested patients, whereas respiratory system complaints were the most common complaints in the non-tested patients. The most common symptom in female gender was muscle pain, the most common symptom in male gender was fatigue during walking or during exercise. The mean values of CK, LDH, CK-MB were found to be lower in patients with low α-glucosidase enzyme levels compared to those with normal α-glucosidase enzyme levels. The mean value of procalcitonin was found to be significantly higher in patients with low α-glucosidase enzyme levels compared to patients with normal α-glucosidase enzyme levels.
Conclusion: According to late onset Pompe Disease symptom checklist, if more than 4,5 symptoms and signs are answered 'Yes', the diagnosis of Late Onset Pompe Disease should be considered and α-glucosidase enzyme level should be studied. The gold standard diagnostic test for late-onset Pompe Disease is enzyme depletion. Since 11 patients have low enzyme levels, heterozygous mutation may be considered in these patients.
Keywords: Acid α-1,4 glucosidase, Late onset Pompe Disease, Screening, Prevelance, Symptom