Porter'ın Elmas Modeli ile Bodrum Yarımadası Tersane Kümelenmesindeki işletmelerin bilgi paylaşımı ve yenilikçilik performansının incelenmesi
Investigation of knowledge sharing and innovation performance of businesses in the Bodrum Peninsula Shipyard Cluster with Porter's Diamond Model
Yazar: DEMET KANDEMİR
Danışman: PROF. DR. UMUT AVCI
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bilgi paylaşımı = Information sharing ; Elmas Modeli = Diamond Model ; Kümeleme = Clustering ; Muğla-Bodrum = Muğla-Bodrum ; Yenilikçilik = Innovativeness

Özet:
Kümelenmeler, birbiri ile hem rekabet eden hem de iş birliği yapan, belirli bir sektörde faaliyet gösteren birbirine bağlı işletmeler ile diğer paydaşlardan oluşan coğrafi yapılardır. Kümelenmeler, coğrafi konum, küme içinde bilgiye erişim, küme içindeki ilişkiler ve rekabet gibi unsurlar açısından bağlantılıdır. Ayrıca, üreticiler, müşteriler, tedarikçiler, danışmanlık firmaları, enstitüler, aracı kurumlar ve üniversiteler gibi örgütler kümelenmelerin bileşenleridir. Kümelenmeler, doğal bir oluşum olarak, işletmelerin -kendi istekleriyle- belirli bir coğrafi bölgede yoğunlaşmasıyla oluşabileceği gibi, devlet eliyle kurulmuş şekilde de yapılanabilmektedir.
Kümelenmeler genellikle içinde yer alan firmalar ile diğer paydaşların yüksek düzeyde etkileşiminden dolayı bilgi paylaşımının ve buna bağlı olarak firmaların yenilikçilik yeteneklerinin yüksek olduğu yapılardır. Bu tez çalışmasında, doğal bir kümelenme örneği olan Bodrum Tersane Kümelenmesi araştırılmıştır. Bu amaçla, Bodrum Yarımadası Tersane Kümelenmesi içindeki yat imalat ve bakım onarım (refit) işletmelerinin bilgi paylaşım düzeyleri ve yenilikçilik performansları incelenmiştir. Bodrum Yarımadası Tersane Kümesi içinde yer alan 33 firmanın 22 tanesinden tam sayım örneklem yapılarak veri toplanmıştır. Çalışmanın yöntemi nitel yöntemdir ve veriler yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile toplanmıştır. Görüşme soruları Porter'ın Elmas Modeli içindeki unsurlar üzerinden hazırlanmıştır. Bu bağlamda, rekabet, destekleyici endüstriler, faktör koşulları, talep koşulları, devlet ve şans unsurlarına ilişkin olarak sorular hazırlanmıştır. Araştırma sonuçları, kümelenmede alt yapı sorunları olduğunu, nitelikli insan kaynağına ulaşılamadığı, şans faktörünün firmaların rekabeti gücü belirleyici olduğu tespit edilmiştir. Buna rağmen, küme içindeki firmaların yenilikçilerinin yüksek olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Clusters are geographical structures which are consisted of interconnected businesses and other stakeholders operating in a particular sector and both competing and cooperating with each other. Clusters are connected in terms of geographical location, access to information within the cluster and relationships and competition within the cluster. In addition, manufacturers, customers, suppliers, consulting firms, institutes, intermediaries and universities are components of clusters. Clusters can be formed naturally through the concentration of businesses in a geographical region of their own will or they can be established by the state.
Clusters are generally structures where the level of information sharing and, accordingly, the innovative capabilities of the companies are high due to the high level of interaction between the companies and other stakeholders. In this thesis study, Bodrum Shipyard Clusters, which are an example of natural clustering, were investigated. In this connection, information sharing levels and innovation performances of refit businesses in Bodrum Peninsula Shipyard Cluster were examined. Data were collected from 22 of the 33 companies in the Bodrum Peninsula Shipyard Cluster by using the complete count sampling. The method of the study is qualitative and the data were collected by using the semi-structured interview technique. Interview questions were prepared on the basis of the factors in Porter's Diamond Model. In this context, questions were prepared regarding the factors of competition, supporting industries, factor conditions, demand conditions, government and chance. The results of the study revealed that there are infrastructure problems in the cluster, qualified human resources cannot be reached and the luck factor is a strong determinant in the competitive advantage of the companies. On the other hand, the innovativeness of the companies within the cluster was found to be high.