Adil yargılanma ilkesi odağında 1982 Anayasası'nda ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda yapılan değişiklikler
The amendments of Turkish constitution (1982) and Criminal Procedure Law in the focus of the principle of fair trial
Yazar: AHMET ŞERAFEDDİN ÜÇER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YAŞAR SEVÜK
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Adil yargılanma = Fair trial ; Anayasa 1982 = Constitution 1982 ; Anayasa = Constitution ; Anayasa değişiklikleri = Constitutional amendments ; Ceza Muhakemeleri Usul Kanunu = Code of Criminal Procedure

Özet:
Temel hak ve özgürlüklerin elde edilebilmesi, uzun süren mücadeleler sonucunda mümkün olabilmiştir. Adil yargılanma ilkesi de insanların, tarih boyunca vermiş oldukları çetin mücadeleler sonucunda elde etmiş oldukları temel hak ve hürriyetlerin korunmasını sağlayan bir yargılama ilkesidir.
Evrensel bir hukuk kuralı ilkesi özelliğini haiz olan adil yargılanma ilkesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde düzenleme altına alınmıştır. Adil yargılanma ilkesi, aynı zamanda AİHS'de düzenlenen temel hak ve hürriyetlerin de teminatı konumundadır. Anayasamızın 36. maddesinde 2001 yılında yapılan değişiklikle birlikte adil yargılanma ilkesi, anayasal teminat altına alınmıştır. 
AİHS'ye taraf olan devletler aleyhine AİHM'ye yapılan başvurulan ekseriyetini adil yargılanma ilkesinin ihlali iddiaları oluşturmaktadır. Türkiye aleyhine de AİHM'ye yapılan müracaatlarda da bu duruma sıklıkla rastlanmaktadır. Yapılan bu müracaatları azaltmak adına 2010 yılında Anayasa'da değişiklik yapılarak bireysel başvuru yolu getirilmiştir. Bu nedenle çalışmamızın konusu, adil yargılanma ilkesi ve bu minvalde Türkiye'de yapılan anayasal değişikliklerle birlikte ceza yargılamasında yapılan düzenlemelerdir.
Bu çalışmanın amacı, adil yargılanma ilkesinin mahiyeti, tarihsel süreci, kapsamı ve unsurlarını Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları doğrultusunda incelemek suretiyle Türkiye'de, özellikle Avrupa Birliği uyum sürecinde, Anayasamızda ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda yapılan değişiklik ve düzenlemeleri irdelemektir.
Çalışmanın birinci bölümünde, öncelikle adil yargılanma ilkesinin tarihsel sürecinden bilgi verilerek oluşum süreci, haklar bildirilerinde ve uluslararası metinlerde yer almasından bahsedilerek adil yargılanma ilkesinin kapsamı, unsurları ve masumiyet karinesi mercek altına alınmıştır.
Çalışmanın ikinci bölümünde, Türkiye'nin AB'ye uyum sürecinden bahsedilerek bu minvalde yapılan ve adil yargılanma ilkesinin odak noktası olduğu, 1982 Anayasası'nda ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda yapılan değişiklikler inceleme altına alınmıştır. Bu hususta, AYM, AİHM ve Yargıtay içtihatlarından faydalanılmıştır. Ayrıca uygulamada, özellikle ceza soruşturmalarında sıklıkla karşılaşılan problemlere yer verilmek suretiyle konunun anlatımı sadeleştirilmeye çalışılmıştır.
Sonuç olarak, adil yargılanma ilkesi, temel hak ve hürriyetlerin korunması bakımından teminat olma görevini üstlenirken devletlerin de, kendi iç hukuklarında yapacakları gerek anayasal gerek yasal düzenleme ve/veya değişikliklerle birlikte bu ilkenin, tam ve mutlak bir şekilde uygulamaya tatbik edilmesini sağlamaları gerekmektedir.

Abstract:
Obtaining fundamental rights and freedoms was possible due to struggles spanning centuries.  to have a long foot. Right to a fair trial principle was another fruit of this endeavor.
The principle of fair trial, which has the feature of a universal rule of law is regulated in Article 6 of the European Convention on Human Rights. The fair trial principle is also the guarantee of fundamental rights and freedoms regulated in the ECHR. With the amendment made in the article 36 of our Constitution in 2001, the principle of fair trial has been taken under constitutional guarantee.
Allegations of violation of the fair trial principle constitute the majority of the applications made to the ECHR against the states that are parties to the European Convention on Human Rights. This situation is frequently encountered in the applications made to the ECHR against Turkey. In order to reduce these applications, the Constitution was amended in 2010 and an individual application method was introduced. For this reason, the subject of our study is the principle of fair trial and the regulations made in the criminal trial together with the constitutional amendments made in Turkey.
The purpose of this study is to examine the changes and regulations made in our Constitution and the Criminal Procedure Law No.5271 in Turkey, especially in the European Union harmonization process, by examining the nature, historical process, scope and elements of the principle of fair trial in line with the decisions of the European Court of Human Rights.
In the first part of the study, firstly, by giving information about the historical process of the principle of fair trial, the process of its formation, its inclusion in rights declarations and international texts, the scope, elements of the principle of fair trial and the presumption of innocence are scrutinized.
In the second part of the study, the changes made in the 1982 Constitution and in the Criminal Procedure Law numbered 5271, made in this manner by mentioning the harmonization process of Turkey with the EU and which is the focal point of the principle of fair trial, are examined. In this respect, the jurisprudence of the Constitutional Court, ECHR and the Court of Cassation has been utilized. In addition, in practice, it has been tried to simplify the narrative of the issue by including the problems frequently encountered in criminal investigations.
In conclusion, while the principle of fair trial assumes the duty of being a guarantee in terms of the protection of fundamental rights and freedoms, states must ensure that this principle is fully and absolutely applied to practice with the constitutional and legal regulations and / or amendments to be made in their domestic laws.