Bilişsel uyarım terapisi' nin huzurevinde kalan demanslı bireylerde günlük yaşam aktiviteleri, depresyon ve yaşam doyumuna etkisi
The effect of cognitive stimulation therapy on daily life activities, depression and life satisfaction of dementia patients in nursing home
Yazar: EJDANE COŞKUN
Danışman: DOÇ. DR. DÖNDÜ ÇUHADAR
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, bilişsel uyarım terapisinin huzurevinde kalan demanslı bireylerde günlük yaşam aktiviteleri, depresyon ve yaşam doyumuna etkisini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. İki farklı huzurevinde gerçekleştirilen çalışmaya 30 Mart 2022 -27 Mayıs 2022 tarihlerinde 30 müdahale ve 30 kontrol grubu toplam 60 birey dahil edilmiş ve çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Eylül 2022' de izlem test gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın verileri 'Kişisel Bilgi Formu', 'Standardize Mini Mental Test (SMMT)', 'Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi (BGYAİ)', 'Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (EGYA)', 'Cornell Demansta Depresyon Ölçeği (CDDÖ)' ve 'Yaşam Doyumu Ölçeği (YDÖ)' ile toplanmıştır. Bilişsel Uyarım Terapisi haftada 2 kere toplam 14 oturum grup terapisi şeklinde uygulanmıştır. BİUT öncesi değerlendirmede müdahale ve kontrol grubunun günlük yaşam aktivite beceri düzeylerinde orta derecede bağımlı olduğu, depresyon düzeylerinin yüksek olduğu ve yaşam doyumu düzeylerinin orta düzeyde olduğu görülmüştür. Yapılan analizler sonucunda BİUT sonrası müdahale ve kontrol grubunun gruplar arası karşılaştırmasında BGYAİ ön ve son test ölçümleri ile EGYA son test ve izlem test ölçümlerinde anlamlı farklılık olduğu müdahale grubundaki bireylerin kontrol grubuna göre puan ortalamalarının anlamlı düzeyde yükseldiği belirlenmiştir (p<0,001). CDDÖ ön, son ve izlem test ölçümlerinde anlamlı farklılık olduğu müdahale grubunda depresyon düzeyi puan ortalamalarının kontrol grubuna oranla anlamlı düzeyde azaldığı belirlenmiştir (p<0,001). YDÖ ön ve son test ölçümlerinde anlamlı farklılık olduğu, müdahale grubunun yaşam doyumu puan ortalamalarında kontrol grubuna göre anlamlı artışın olduğu belirlenmiştir (p<0,001).  Bilişsel Uyarım Terapisinin demansı olan bireylerde günlük yaşam aktivite ve yaşam doyumu düzeylerini arttırmada, depresyon düzeyini azaltmada etkili olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle geriatrik bireylere bakım veren psikiyatri hemşireleri tarafından kullanılması önerilmektedir.
Anahtar kelimeler: Bilişsel Uyarım Terapisi, Demans, Depresyon, Günlük Yaşam Aktiviteleri, Yaşam Doyumu, Randomize Kontrollü Çalışma.

Abstract:
In this research, it was aimed to evaluate the effects of cognitive stimulation therapy on activities of daily living, depression, and life satisfaction in individuals with dementia in nursing homes. It is a randomized controlled experimental study. The study was carried out in two different nursing homes between 30 March 2022 and 27 May 2022, and the sample consisted of a total of 60 individuals, 30 in the intervention and 30 in the control group. In September 2022 follow-up test was carried out. The data of the study were collected with 'Personal Information Form', 'Standardized Mini-Mental Test (SMMT)', 'Barthel Activities of Daily Living Index (BADLI)', 'Instrumental Activities of Daily Living Scale (IADLS)', 'Cornell Dementia in Dementia Scale (CDSS)' and 'Satisfaction with Life Scale (LDS)'. Cognitive Stimulation Therapy was applied as group therapy twice a week for a total of 14 sessions. In the pre-CST evaluation, it was seen that the intervention and control groups were moderately dependent on their daily living activity skill levels, they had high depression levels, and their life satisfaction levels were moderate. According to the results, significant difference was found in the BADLI pre- and post-test measurements, and IADLS post-test and follow-up test measurements in the comparison of the intervention and control groups after the IPT, and the mean scores of the individuals in the intervention group compared to the control group were significantly higher (p<0.001). A significant difference was found in the pre-, post- and follow-up test measurements of CDSS, and the mean depression level scores in the intervention group were significantly lower than in the control group (p<0.001). It was determined that there was a significant difference in the pre- and post-test measurements of the LDS, and there was a significant increase in the mean life satisfaction scores of the intervention group compared to the control group (p<0.001). It was found that Cognitive Stimulation Therapy is effective in increasing the levels of daily life activity and life satisfaction and reducing the level of depression in individuals with dementia. For this reason, it is recommended to be used by psychiatric nurses who care for geriatric individuals.
Keywords: Activities of Daily Living, Cognitive Stimulation Therapy, Dementia, Depression, Satisfaction with Life, Randomized Controlled Trial.