Afyonkarahisar ili jeotermal kaynaklarından izole edilen mikroalgal türler üzerinde farmakognozik araştırmalar
Pharmacognosic researches on isolated microalgal species from geothermal springs of Afyonkarahisar province
Yazar: MERVE ŞENSOY
Danışman: PROF. DR. İCLAL SARAÇOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Afyonkarahisar = Afyonkarahisar ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Fikosiyanin = Phycocyanin ; Jeotermal = Geothermal ; Jeotermal alanlar = Geothermal fields ; Karotenoidler = Carotenoids ; Leptolyngbya sp. = Leptolyngbya sp. ; Mikroalgler = Microalgae ; Siyanobakteriler = Cyanobacteria

Özet:
Mikroalgler evrendeki en eski yaşam formlarından biridir. Mikroalg kaynaklı bileşikler antioksidan, antikanser, antienflamatuvar, antiobezite, antianjiyogenik, anti HIV, antiviral, antiparazitik, antimikrobiyal, nöroprotektif, antifungal ve enzim inhibisyon etkileri gösterir. Mikroalglerin bir sınıfı olan siyanobakteriler ise yeni, biyolojik olarak aktif bileşiklerin keşfi için oldukça önemli olan organizma gruplarından biridir. Tez çalışmamızda, Afyonkarahisar ilinin üç farklı bölgesindeki jeotermal su kaynaklarından dört siyanobakterinin izolasyonu yapılmış ve 16S ribozomal RNA analizi ile tanımlamaları gerçekleştirilmiştir. İzole edilen türlerin Geitlerinema, Oscillatoria ve Leptolyngbya cinslerine ait olduğu saptanmıştır. Kültür yöntemi ile çoğaltılan biyokütlelerin karotenoit profillerini belirlemek, antioksidan ve sitotoksik etkilerini araştırmak için hekzan ekstreleri elde edilmiştir. Kuru biyokütlelerin sulu ekstrelerinden C-fikosiyanin saflaştırılmış, antioksidan ve sitotoksik etkileri araştırılmıştır. Karotenoitler ve C-fikosiyaninlerin antioksidan kapasitelerinin tayini DPPH ve ABTS radikali süpürücü etkinlikleri test edilerek gerçekleştirilmiştir. Sitotoksik etkileri ise HeLa kanser hücre serisi ve L929 sağlıklı hücre serisi üzerinde MTT metodu kullanılarak tayin edilmiştir. İzole edilen dört siyanobakteri türünden Leptolyngbya sp. (a), en yüksek miktarda β-karoten ve C-fikosiyanin içeriğine sahiptir ve karotenoitlerinin DPPH radikalini süpürme etkinliği ile bu türden elde edilen C-fikosiyaninin ABTS radikalini süpürme etkinliği diğer türlerden daha yüksek bulunmuştur. Dört türün karotenoitleri ve C-fikosiyaninleri L929 sağlıklı hücrelerine ve HeLa kanser hücrelerine karşı sitotoksik etki göstermemiştir. Elde edilen sonuçlar, dünyada biyoteknolojik ve ticari uygulamalarda en önde gelen Spirulina siyanobakterisi ile yapılan benzer çalışmaların sonuçları ile karşılaştırılmıştır. Tez çalışmamız dünyada sağlık, gıda ve kozmetik gibi endüstrilerde yaygın olarak kullanılan Spirulina türlerine içeriğindeki karotenoitler ve fikosiyanin ile alternatif olabilecek yerli türlerin tespiti, içerdikleri bileşiklerin biyoaktivitelerinin ortaya koyulması bakımından önemli bir çalışmadır. 
Anahtar Kelimeler: Leptolyngbya sp., siyanobakteri, karotenoit, C-fikosiyanin, UPC2.

Abstract:
Microalgae are one of the oldest life forms in the universe. Microalgae based compounds show antioxidant, anticancer, antiinflammatory, antiobesity, antiangiogenic, anti HIV, antiviral, antiparasitic, antimicrobial, neuroprotective, antifungal and enzyme inhibitory effects. Cyanobacteria, which is a class of microalgae, are one of the important group of organisms for the discovery of biologically active new compounds. In our thesis work, four cyanobacteriae were isolated from three different geothermal springs of Afyonkarahisar province and they were identified with 16S ribosomal RNA analysis. It was found that isolated species are Geitlerinema sp., Oscillatoria sp., Leptolyngbya sp. (a) and Leptolyngbya sp. (b). Cyanobacteriae were cultured and hexane extracts were used to determine of their carotenoid profiles as well as antioxidant and cytotoxic effects. C-phycocyanins were purified from aqueous extracts of four dry cyanobacteria masses and their antioxidant and cytotoxic effects were determined. For determining antioxidant effects, DPPH and ABTS radical scavenging methods were used. MTT method was used to determine cytotoxic effect against to HeLa cancer cell and L929 healthy cell lines. Isolated Leptolyngbya sp. (a) shows higher content of β-carotene and C-phycocyanin; besides carotenoids and C-phycocyanin's of this cyanobacteria show higher capacity to scavenge DPPH and ABTS radicals among other isolated species. Cyctotoxic effect results show neither carotenoids nor C-phycocyanins posses significant cytotoxic effect to HeLa and L929 cell lines. Results were compared with the similar researches on Spirulina species which is leading cyanobacteria for biotechnologic and commercial applications all over the world. Our thesis work is an important study in terms of determination of native species, that can be alternative to Spirulina which is widely used in industries such as health, food and cosmetics in the world, with their carotenoid and phycocyanin content and revealing bioactivity of their compounds. 
Keywords: Leptolyngbya sp., cyanobacteria, carotenoid, C-phycocyanin, UPC2.