İlkokul kademesindeki görme engelli çocukların kaynaştırma eğitim süreçlerinin eğitim hakkı perspektifinden değerlendirilmesi
Evaluation of the inclusive education processes of visually impaired primary school children from the perspective of right to education
Yazar: CANAN ÇAM YÜCEL
Danışman: PROF. DR. AYŞE RESA AYDIN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Engelli Çalışmaları  Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim hakkı = Education rights ; Görme engelliler = Visually impaired ; Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı, görme engelli çocukların kaynaştırma eğitim süreçlerini eğitim hakkı perspektifi ile ele alarak mevzuat ve uygulamalar arasındaki benzerlik ve farklılıkları değerlendirmektir. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı araştırmada; İstanbul'un dört farklı ilçesindeki devlet okullarında ilkokul kademesinde eğitim almakta olan görme engelli çocuklar merkezde olmak üzere, bu çocukların okul yöneticisi, okul psikolojik danışmanı, sınıf öğretmeni, ebeveyni ve en yakın akranı amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Veri toplama aracı olarak, yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Görüşmeler yüz yüze yapılmış, elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları; görme engelli çocukların fiziki mekânlara erişimde en fazla akran desteği ve anne desteği aldıklarını, eğitim sürecinde kullandıkları araç-gereç ve materyallere ise, çoğunlukla ebeveyn aracılığıyla eriştiklerini göstermiştir. Ebeveynler ile sınıf öğretmenleri arasında sürekli işbirliğinin olduğu, sınıf öğretmenlerinin görme engelli çocuklara ders anlatırken en çok betimsel/sesli anlatım desteği sağladıkları, kaynaştırma sürecini en olumsuz etkileyen düzenlemenin fiziki koşulların yetersizliği olduğu görülmüştür. Sınıf öğretmenlerinin, sınıftaki diğer ebeveynlerin ve akranların görme engelli çocuklara yönelik tutumlarının çoğunlukla sahiplenme ve destek olma şeklinde olduğu saptanmıştır. Görme engelli çocukların okul gezilerine çoğunlukla ebeveynleri ile katıldıkları, teneffüsleri değerlendirmede en çok sınıfta kalmayı tercih ettikleri tespit edilmiştir. Okulların fiziksel özelliklerinin, eğitimcilerin donanımlarının, eğitim materyallerinin ve destek hizmetlerinin, görme engeli çocukların gereksinimlerini yeterince karşılamadığı saptanmıştır. Araştırmanın katılımcıları beklenti ve çözüm önerilerini sıralarken, en fazla fiziki koşulların elverişli olması gerektiğini belirtmişlerdir.

Abstract:
The aim of this research is to evaluate the similarities and differences between the legislation and practices by considering the inclusive education processes of visually impaired children from the perspective of right to education. In the research in which qualitative research method was used; visually impaired children receiving education at the primary school level in public schools in four different districts of Istanbul as the principal target group, and their school administrator, school psychological counselor, classroom teacher, parent and the closest peer were selected by purposive sampling method. Semi-structured interview forms were used as data collection tools. The interviews were made face to face and the data obtained were analyzed by content analysis. Research results have shown that visually impaired children mostly get peer support and mother support in accessing physical environments, and they access the tools and materials which they use in the education process mostly through parents. It has been observed that there is continuous cooperation between parents and classroom teachers, the classroom teachers mostly provide descriptive / audio narrative support while lecturing to visually impaired children, and the most important factor that negatively affects the inclusion process is the inadequacy of physical conditions. It has been determined that the attitudes of classroom teachers, other parents and peers in the classroom towards visually impaired children mostly consist of acceptance and support. It has been determined that visually impaired children mostly attend school trips with their parents, and they mostly prefer to stay in the classroom during the breaks between courses. It has been determined that the physical environment of the schools, the equipments of the educators, educational materials and support services do not adequately meet the needs of visually impaired children. Participants of the research, mostly stated that their main expectation and suggestion for the solution is to improve the physical conditions.