Rorty ve Gadamer felsefesinde insan
Human in the philosophy of Rorty and Gadamer
Yazar: MUSTAFA TAŞDELEN
Danışman: PROF. DR. ARSLAN TOPAKKAYA
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Felsefe bir hakikat arayışı olarak tanımlanacak olursa, felsefe tarihinin başlangıcından bugüne bu arayışın aslında insanın kendisini tanıma ve hayatına bir anlam bulma çabası olduğu görülebilir. Özellikle çağdaş felsefedeki tartışmalara ve akımlara biraz daha yakından bakıldığında insanın anlam arayışının düşüncenin merkezi sorunu olduğunu belirtmek mümkündür. Çağdaş felsefede insan sorunu yeni pragmatizmin önemli temsilcilerinden olan Rorty ile hermeneutiğin önde gelen isimlerinden Gadamer'in felsefelerinde açık biçimde tartışılmaktadır. Rorty ve Gadamer Batı felsefesine eleştirileri ile tanınan filozoflardır ve bu eleştiriler özellikle söz konusu geleneğin epistemolojik eğilimine karşı yöneltilmiştir. Epistemolojik eğilim doğru bilginin "rasyonel", nesnel", "teorik", "spekülatif" ve "metodik" bilgi olduğu düşüncesinin yaygınlaşmasına yol açmıştır. Bununla birlikte, söz konusu epistemolojik eğilimin bilgi ya da hakikat anlayışının metafizik insan doğası anlayışından kaynaklandığını belirtmek mümkündür. Bu bağlamda Rorty ve Gadamer Batı felsefesine yönelik eleştirilerinde, asıl anlamda, hakikatin gerçekliğin insan benliğine yansıyan temsilleri olarak görülmesine karşı çıkmaktadırlar. Söz konusu filozoflar insanın sabit, değişmez bir doğası bulunduğunu kabul eden bu metafizik anlayışı yerine, insanın kendi benliğini ve kimliğini istediği şekilde yaratabileceğini savunmuşlardır. İnsanın kendini gerçekleştirme girişimini zihinsel ve ahlaki mükemmelleşme olarak belirleyen Rorty ve Gadamer, bireysel gelişmeyi aynı zamanda toplumsal dayanışmanın ve kültürler arası iş birliğinin de temeline yerleştirmişleridir. Rorty ve Gadamer'in felsefeleri hem bireysel, toplumsal ve kültürel sorunlara çözüm önerilerine yer vermesi hem de felsefenin gelecekte üsteleneceği önemli rolleri göstermesi açısından önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler: Epistemoloji, insan doğası, tarihsellik, nesnellik, insan bilimleri.

Abstract:
If philosophy is defined as a search for truth, from the beginning of the history of philosophy to the present it can be seen that this search is actually an effort to get to know oneself and find a meaning in one's life. Especially when we take a closer look to arguments in contemporary philosophy and trend it is possible to indicate that human's search for meaning is central issue of thinking. Human issue in contemporary philosophy is argued clearly in the philosophies of one of the pioneer new pragmatic Rorty and leading hermeneutic Gadamer. Rorty and Gadamer are known for their criticisms in Western Philosophy and these criticisms expressed against epistemological trend of subject tradition. Epistemological trend led tought of proper knowledge is "rational","objective","theoretical","speculative" and "methodical" knowledge spread. In addition, it is possible to indicate that subject epistemological trend is originated from knowledge or mentality of truth is originated from metaphysical human nature. In this context in their expressions of criticism against Western Philosophy Rorty and Gadamer are literally oppose to truth's seen as reality's representations reflected in the human self. Subject philosophers argued that human can create his self and identity instead of this metaphysical mentality accepting human has a stable, unchanging nature. Defining human's self realisation attempt as mental and moral excelling, Rorty and Gadamer, emplaced personal development in center of social solidarity as well as intercutural cooperation The philosophies of Rorty and Gadamer are important both in terms of giving solutions to individual social and cultural problems and showing the important roles that philosophy will assume in the future.

Key Words: Epistemology, human nature, historicity, objectivity, human sciences.