Lösemi tedavisi almış çocukların depresyon, anksiyete ve yaşam kalitesi düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation the levels of depression, anxiety and quality of life in children who recei̇ved treatmentfor leukemi̇a
Yazar: GÖKHAN KARTAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VEYSİYE HÜLYA ÜZEL ; DOÇ. TUĞBA YÜKSEL
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Lösemi = Leukemia ; Lösemi-miyeloid-akut = Leukemia-myeloid-acute ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Prekürsör hücreli lenfoblastik lösemi-lenfoma = Precursor cell lymphoblastic leukemia-lymphoma ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş ve Amaç: Akut lösemiler, tanının konmasından, tedavinin bittiği döneme kadar aileler ve çocuklar için zorlu bir süreci kapsayan hastalık grubudur. Lösemi tedavisinin alındığı dönem kadar, tedavinin bitmesinden sonraki dönemde de hastaların psikososyal açıdan desteklenmesi gerekir. Bu çalışma, lösemiden kurtulan çocuklarda, tedavi sonrası yaşam kalitesinin önemini anlatmak amacıyla yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Polikliniği'nde Akut Lenfoblastik Lösemi ve Akut Myeloid Lösemi tedavisi bitmiş olan 8-18 yaş arası 34 hasta dahil edildi. Kontrol grubuna ise genel çocuk polikliniğine başvuran yaş ve cinsiyet dağılımı yönünden hasta gruba benzer özelliklere sahip, herhangi bir sağlık problemi olmayan 8-18 yaş arasında 34 sağlıklı çocuk dahil edildi. Hasta bilgilendirme ve onam formu doldurulduktan sonra katılımcılardan temel demografik bilgileri (yaş, cinsiyet, eğitim durumu, hastalık tipi) alındı. Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği, Çocuklar için Depresyon Ölçeği ve Çocukluk Çağı Anksiyete Tarama Ölçeği kullanıldı. Lösemi tedavisi bitmiş grubun ve kontrol grubunun verileri birbirleriyle karşılaştırıldı.
Bulgular: Olgu grubu ve kontrol grubu olmak üzere her iki gruptan da 34 çocuk çalışmaya alındı. Olgu grubunun yaş ortalaması 12,50±2,7 yıl olarak bulundu. Kontrol grubunun yaş ortalaması ise 13,26±2,62 yıl olarak bulundu. Olgu grubunun depresyon düzeyi kontrol grubuna göre daha düşük saptandı (p=0,013). Kaygı düzeyleri açısından değerlendirildiğinde, iki grup arasında, panik bozukluk ve somatik yakınmalar, yaygın kaygı bozukluğu, ayrılık kaygısı, sosyal kaygı, okul korkusu puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmadı (p>0,05). Tedavinin bitmesinden itibaren geçen sürenin depresyon düzeyini (p=0,613), kaygı düzeyini (p=0,730) ve yaşam kalitesini (p=0,172) anlamlı derecede etkilemediği saptandı. Olgu grubunun genelinde ve 13-18 yaş grubunda, kontrol grubuna göre fiziksel sağlık toplam puanı anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p=0,014). Olgu grubundaki çocukların yaşam kaliteleri iyiye gittikçe, depresyon ve kaygı düzeylerinin azaldığı görüldü (r=-0,467, p=0,005). 
Sonuç: Lösemi tedavisi biten grubun depresyon düzeyleri kontrol grubuna göre daha düşük bulundu. Yaşam kalitesi düzeyleri kontrol grubuna göre yüksek bulundu. Depresyon, kaygı ve yaşam kalitesi birbiri ile karşılaştırıldığında depresyon ve kaygı düzeyinin artmasının, yaşam kalitesini azalttığı saptandı. Akut lösemilerin tedavi sürecinin bitmesinden sonra takiplerinin, sadece hematolojik açıdan değil, psikososyal açıdan da değerlendirilerek yapılması gerekir. Depresyon ve kaygı düzeyinin artması yaşam kalitesini etkileyeceğinden, depresif belirti gösteren yada kaygı düzeyi yüksek olan çocukların erken dönemde psikiyatrik destek alması sağlanmalıdır. 
Anahtar Sözcükler: Akut lenfoblastik lösemi, akut myeloid lösemi, depresyon, anksiyete, yaşam kalitesi

Abstract:
Objective: Acute leukemias are a group of diseases that cover a difficult process for families and children, from the diagnosis to the end of the treatment. Patients should be supported psychosocially in the period after the end of the treatment as well as during the period when the leukemia treatment is taken. This study was conducted to explain the importance of quality of life after treatment in children recovering from leukemia.
Patients and Methods: 34 patients, aged 8-18 years, who had been treated for Acute Lymphoblastic Leukemia and Acute Myeloid Leukemia in Dicle University Faculty of Medicine, Pediatric Hematology and Oncology Polyclinic were included in the study. In the control group, 34 healthy children aged 8-18 years, who had similar characteristics to the patient group in terms of age and gender distribution, who applied to the General Pediatrics Polyclinic, and who did not have any health problems, were included. After filling the patient information and consent form, basic demographic information (age, gender, education level, disease type) was obtained from the participants. Pediatric Quality of Life Inventory, Children's Depression Inventory and Screen for Child Anxiety Related Disorders were used. The data of the group whose leukemia treatment was completed and the control group were compared with each other.
Results: 34 children in both groups, the case group and the control group, were included in the study. The mean age of the case group was 12.50±2.7 years. The mean age of the control group was 13.26±2.62 years. The depression level of the case group was found to be lower than the control group (p=0.013). When evaluated in terms of anxiety levels, there was no statistically significant difference between the two groups, panic disorder and somatic complaints, generalized anxiety disorder, separation anxiety, social anxiety, and school fear scores (p>0.05). It was determined that the time elapsed since the end of the treatment did not significantly affect the level of depression (p=0.613), level of anxiety (p=0,730) and quality of life (p=0.172).Physical health total score was found to be significantly higher in the case group and in the 13-18 age group compared to the control group (p=0.014). It was observed that as the quality of life of the children in the case group improved, their depression and anxiety levels decreased (r=-0.467, p=0.005).
Conclusion: Depression levels of the leukemia survivor group were found to be lower than the control group. Quality of life levels were higher than the control group. When depression, anxiety and quality of life were compared with each other, it was determined that an increase in depression and anxiety level decreased the quality of life. After the end of the treatment process of acute leukemias, follow-up should be done not only from the hematological point of view, but also from the psychosocial point of view. Since the increase in depression and anxiety level will affect the quality of life, children with depressive symptoms or high levels of anxiety should be provided with early psychiatric support.
Keywords: Acute lymphoblastic leukemia, acute myeloid leukemia, depression, anxiety, quality of life