Serik (Antalya) ilçesinde geçmişten günümüze yerel halkın bitki kullanımlarının incelenmesi
Investigation of plant use of local people in Serik district from past to present
Yazar: KEREM YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. AHMET AKSOY
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Botanik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Botanik = Botany

Özet:
Bu çalışmada Serik (Antalya) yöresinde doğal yayılış gösteren, halkın yararlandığı ve geleneksel yaşamında yeri olan bitkileri belirlemek üzere bir etnobotanik araştırma yapılmıştır. Bu amaçla, Şubat 2017–Temmuz 2022 tarihleri arasında Serik ilçe merkezine bağlı ve çevresinde yer alan 66 mahalleye arazi çalışmaları yapılmış, ziyaretler gerçekleştirilmiştir. Daha sonra Girit, Yörük ve orman köylülerin olduğu belirlenen mahallelerde çalışma yoğunlaştırılmıştır. Araştırma süresince 136 kaynak kişi ile görüşülmüş ve toplamda 1837 ilköğretim ve lise öğrencisine anket çalışması uygulanmıştır. Anketler aracılığıyla bitkiler hakkında etnobotanik veriler derlenmiştir. Alanda yürütülen arazi çalışmaları kapsamında yörede en çok yayılış gösteren 602 bitki örneği toplanmıştır. Araştırma alanında araştırmalar sonucu toplanan etnobotanik kullanımı tespit edilen bitki taksonunundan 220 tanesi yörede doğal olarak yetişirken, 49 tanesi ekimi yapılan taksonlardır. Doğal olarak yetişen taksonların 11 tanesi endemik taksonlardır.  Bu bitkilerin sırasıyla gıda (159 takson), tıbbi (124 takson), hayvan yemi (82 takson), el sanatları (51 takson), yakacak (26 takson), arıcılık (25 takson), sosyal kullanım (20 takson) ve ticari (15 takson) olarak yörede kullanıldıkları tespit edilmiştir. Bunlara ek olarak hayvan sağaltımı, haşere kovucu, çatı örtüsü, ticari, çocuk oyunları, koku verici vb. çok değişik alanlarda kullanıma sahip 131 takson kayıt altına alınmıştır.

Abstract:
In this study, an ethnobotanical research was conducted to determine the plants that spread naturally in the Serik (Antalya) region, are used by the people and have a place in their traditional life. For this purpose, field studies and visits were made to 66 neighborhoods in and around the Serik district center between February 2017 and July 2022. Later, the work was intensified in the neighborhoods of Crete, Yoruk and forest villagers. During the research, 136 resource people were interviewed and a total of 1837 primary and high school students were surveyed. Ethnobotanical data about plants were compiled through questionnaires. Within the scope of the field studies carried out in the area, 602 plant samples, which are the most widespread in the region, were collected. While 602 of the 220 plant taxa collected as a result of the researches in the research area and the ethnobotanical use of which were determined, grow naturally in the region, 49 of them are cultivated taxa. 11 of the naturally grown taxa are endemic. It has been determined that these plants are used in the region as food (159 taxa), medicinal (124 taxa), animal feed (82 taxa), handicrafts (51 taxa), fuel (26 taxa), beekeeping (25 taxa), social use (20 taxa) and commercial (15 taxa). has been done. In addition to these, animal treatment pest repellent, roof cover, commercial, children's games, odorant etc. 131 taxa with use in many different areas were recorded.