Sıfır Sorun Politikasının Türkiye- Orta Doğu ilişkilerine yansımaları: 2007-2011
The reflections of Zero Problem Policy to the relations of Turkey- Middle East: 2007:2011
Yazar: MUHAMMED KARAKUŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAKAN ÖZDEMİR
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Adalet ve Kalkınma Partisi = Adalet ve Kalkınma Party ; Davutoğlu, Ahmet = Davutoğlu, Ahmet ; Komşularla sıfır sorun politikası = Policy of zero problems with neighbours ; Orta Doğu = Middle East ; Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Stratejik derinlik = Strategic depth ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Orta Doğu ilişkileri = Turkish-Middle East relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Kültürel, fiziksel ve tarihsel bağları bulunmasına rağmen Türkiye, özellikle soğuk savaş sırasında bazı konjonktürel veya ideolojik sebepler nedeniyle Orta Doğu'yu göz ardı etmiştir. Bahsi geçen bağlar dün olduğu gibi günümüzde de, Türkiye için önem arz etmektedir. Türk dış politikası, liberal anlamda evirildiği günden bu yana ve özellikle 2003'ten sonra oluşan atmosfer ve dış politika yapımcılarının bakış açısı farklılığı nedenleriyle yeniden şekillenmiştir.
Türk dış politikasında, 'stratejik derinlik' adı verilen ve yönetim anlamında getirilen değişim ile birlikte Türkiye'nin Orta Doğu ile paylaştığı tarihi, kültürel, dilsel ve dinsel etki, ekonomik birliktelik oluşturarak komşular ile olan sorunları sıfıra düşürmek için bir araç olarak görülmüştür. Bu süreç içerisinde Türkiye, geçmişin statükocu yapısından sıyrılıp güven arttırıcı siyasi manevralar ile ekonomi bazlı bir sistem içerisinde ve yumuşak güç enstrümanlarını kullanarak bölge ülkeleriyle karşılıklı haklara saygılı bir gündem takip etmiştir. Doğu ile Batı arasında çoklu stratejik anlaşmalar ile kendini uluslararası arenada çevre ülke konumundan merkezi bir konuma taşıma imkânı sağlamayı amaçlamıştır.
Bu çalışmada; stratejik derinlik savının olmazsa olmazı olan Komşularla Sıfır Sorun Politikası bağlamında, Türkiye'nin Orta Doğu yöresinde en fazla ilişkide bulunduğu ve yoğunlukla sorun yaşadığı Suriye, Irak, İran ve İsrail ile önem arz eden konulardaki başarıları, sorunları ve halihazırdaki program ile geleceğe dönük olası problemlerin bölgesel etkileri, bu politikanın uygulanabilirliği ve bölgesel süper güç olma söylemlerinin incelenecektir. Araştırmada AK Parti tarafından kurulan 60. Hükümet döneminde (2007-2011) Orta Doğu'ya yönelik yeni bir düzenin kurulması sürecinin, Türkiye'ye ve bölgeye olan etkisi tarihsel ve betimsel araştırma yöntemi kullanılarak irdelenmiştir. Sonuç olarak, bu politikanın uygulanabilirlik alanının bölgedeki istikrara, ülkelerin çıkar algılarına ve bölge ülkelerinin bu politikaya yaklaşımına bağlı olduğu gözlemlenmiştir.


Anahtar Kelimeler s AK Parti, Ahmet Davutoğlu, Stratejik Derinlik, Komşularla Sıfır Sorun Politikası, Orta Doğu

Abstract:
Although it has cultural, geographical and historical ties with the Middle East, Turkey disregarded the Middle East especially during the Cold War because of some conjectural and ideological reasons. These mentioned ties have still importance for Turkey today as yesterday. Turkish foreign policy has been reshaped since the day it has evolved in liberal terms and because of the new atmosphere and different perspective of the foreign policy makers especially after 2003.
Along with the administrative change in Turkish foreign policy called "strategic depth" the historical, cultural, linguistic and religious impact Turkey shares with the Middle East has been regarded as a tool to eliminate all the problems with the neighbouring countries. Throughout this process by shedding the status quo of the past, being in an economy based system and using soft power tolls, Turkey has followed an agenda of being respectful to mutual rights with the regional countries. It has aimed to transfer itself from the situation of a peripheral country to a central one with the plurilateral agreements signed between the East and West.
In this study; within the context of "Policy of Zero Problems with Neighbours" which is a must of the strategic depth thesis, the successes, failures of Turkey in the subjects that are of importance with Syria, Iraq, Iran and Israel with which Turkey has the most intense relations in the Middle East and the regional effects of the possible problems of the present programme, the sustainability of this policy and the discourses of being a regional super power will have been analyzed. In this research the effect of the process of a new order in the Middle East during the 60th Government (2007-2011) established by the Justice and Development Party to Turkey and the region has been addressed by using historical and descriptive methods. As a result, it is observed that the sustainability of this programme belongs to the stability in the region, the perception of the countries' interest and the approach of the countries of the region to this politics.


Key Words: AK Party, Ahmet Davutoglu, Strategic Depth, Policy of Zero Problems with Neighbours, Middle East