Evsel atıksu arıtma çamurlarının açık ve kapalı solar kurutma yöntemi kullanılarak değerlendirilmesi
Utilization of domestic wastewater treatment sludges using indoor and outdoor solar drying method
Yazar: HAYRİYE IŞIL ÜNLÜ
Danışman: DOÇ. EMİNE SAYILGAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Günümüzde evsel ve endüstriyel atıksu arıtma tesislerinde atıksuların arıtılması için fiziksel, kimyasal yada biyolojik işlemler uygulanmakta ve son ürün olarak ortaya milyonlarca ton arıtma çamuru çıkmaktadır. Atıksu arıtma tesislerinin en büyük sorunlardan bir tanesi arıtma çamurlarıdır. Arıtma çamurlarının hacim olarak çok fazla yer kaplaması, yüksek oranda su içeriği nedeniyle bertarafı, nakliyesi ve tesis içinde depolanacak yer bulunamaması karşılaşılan temel problemler olarak karşımıza çıkmaktadır. Arıtma çamurlarının etkili bir şekilde bertarafı veya değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, temiz enerjinin günümüzde yaygınlaşmasıyla solar çamur kurutma sistemleri ön plana çıkmıştır.   
Bu tez çalışmasının amacı, Antalya Lara Atıksu Arıtma Tesisi ve Isparta Atıksu Arıtma Tesisleri susuzlaştırma ünitelerinden çıkan arıtma çamurlarının kapalı ve açık solar sistemleri ile kurutularak mevsimsel olarak değişikliklerinin izlenmesidir. Bertaraf yöntemi olarak kullanılan solar sistem ile hem temiz enerji ile doğamızı korumak, hem de arıtma çamurları bertaraf maliyetini en aza indirmek hedeflenişmiştir. Solar kurutma düzenekleri, Antalya ili Organize Sanayi Bölgesi'nde çalışılmıştır. Antalya ilinde yaklaşık 10 ay güneşten fayda sağlanacağı için solar sistemin faydalı olacağı düşünülmüştür. İki farklı atıksu arıtma tesisinden alınan evsel arıtma çamurlarının sadece güneş enerjisi ve sera etkisiyle, hacimsel olarak azalması, iklim parametreleri, katı madde içerikleri, metal/ağır metal içeriklerinde değişiklikler, her mevsimi temsilen Temmuz-Ekim-Ocak-Nisan aylarında mevsimsel olarak incelenmiştir. Bu tez çalışması sonucunda kapalı sistemde özellikle kuruluk değerleri %90'a ulaşmışken açık sistem de yağış olan mevsimlerde %40'lara azalan kuruluk oranı, yağışsız hava şartlarına geçilmesi ile birlikte artmıştır. Bu durum sebebiyle, istenilen kuruluk değerlerine ulaşılması 15-20 günü bulmuştur. Ağır metal giderimi açısından incelendiğinde, arıtma çamurunun karakterizasyonuna, mevsimsel farklılıklara ve solar kurutmanın açık ve kapalı olması gibi durumlara bağlı olarak %38 toplam fosfor giderimi, %10 Bakır (Cu) giderimi, %16 Çinko (Zn) gideriminin gözlendiği durumlar olmuştur.

Abstract:
Nowadays, physical, chemical or biological processes are applied for the treatment of wastewater in domestic and industrial wastewater treatment plants and millions of tons of sludge are produced as the final product. One of the biggest problems of wastewater treatment plants is waste sludge. The main problems are the fact that the treatment sludges take up high volüme of sludge, due to their high water content, their disposal, transportation and the lack of storage space in the facility. Treatment sludges need to be disposed of effectively. In this context, solar sludge drying systems have come to the fore with the widespread use of clean energy.  
The purpose of this thesis is to monitor the seasonal changes by drying the treatment sludge from the Antalya Lara Wastewater Treatment Plant and Isparta Wastewater Treatment Plants dewatering units with closed and open solar drying systems. As a disposal method, the solar system is both to protect environment with clean energy and to reduce the disposal cost of treatment sludge. Solar drying systems were tested in Antalya Organized Industrial Zone. It was thought that the solar system to be used would be beneficial since Antalya province is benefited from the sun approximately 10 months. Domestic treatment sludges taken from two different wastewater treatment plants have been investigated seasonally in July-October-Januar-April, with only solar energy and greenhouse effect, changes in volume, climate parameters, solids content and metal / heavy metal contents. As a result of this thesis work, the dryness values reached 90% especially in the closed system, while the dryness rate, which decreased to 40% in the rainy seasons in the open system, increased with the drying of the air. Due to this situation, it took 15-20 days to reach the desired dryness values. When examined in terms of heavy metal removal, there were cases where 38% phosphorus removal, 10% Cu removal, 16% Zn removal were observed depending on the characterization of treatment sludge, seasonal differences and conditions such as open and closed drying in the sun.