Roy adaptasyon modeline göre postpartum dönemdeki annelere verilen eğitimin anne duyarlılığına etkisi
The effect of the roy adaptation model education given to mothers on maternal sensitivity during postpartum process
Yazar: SİBEL ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. BEHİCE ERCİ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anneler = Mothers ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Doğum = Delivery ; Duyarlılık = Sensitivity ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Roy Adaptasyon Modeli = Roy Adaptation Model

Özet:
Bu araştırma, postpartum dönemdeki annelere Roy Adaptasyon Modeline göre verilen eğitimin annenin duyarlılığını oluşturmaya/arttırmaya etkisini saptamak amacıyla yapılmıştır.Araştırmanın evrenini Erzurum İli Şükrü Paşa mahallesinde oturan ve ilk kez doğum yapmış (primipar) postpartum döneminde olan anneler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise güç analizi ile belirlenen randomize örneklem yöntemiyle seçilen 55 kontrol, 55 deney grubunda olmak üzere toplam 110 anne oluşturmuştur.Verilerin toplanmasında deney ve kontrol grubundaki annelere doğumdan sonraki birinci haftada annelerin tanımlayıcı özelliklerine ilişkin Kişisel Bilgi Formu ve ön test verilerinin toplanmasında Yenidoğanı Algılama Ölçeği-1 ve Öz-Güven Ölçeği uygulanmıştır. Doğumdan 4 hafta sonra ise annelere Yenidoğanı Algılama Ölçeği-2, Öz-Güven Ölçeği ve Maternal Bağlanma Ölçeği uygulanmıştır. Doğumdan 12 hafta sonra son test verilerinin toplanmasında Maternal Bağlanma Ölçeği ve Öz-Güven Ölçeği uygulanmıştır.Verilerin değerlendirilmesinde; yüzdelik dağılımlar, ki-kare, bağımsız gruplarda t testi, eşleştirilmiş t testi, tekrarlı ölçümlerde varyans analizi ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır.Deney ve kontrol grubundaki annelerin 1. haftadaki Öz-Güven Ölçeği puan ortalamaları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamsız bulunmuştur (p>0.05). Buna karşın deney ve kontrol grubundaki annelerin 4. ve 12. haftadaki Öz-Güven Ölçeği puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (sırasıyla p<0.05, p<0.01).Annelerin yenidoğanı algılama durumları karşılaştırıldığında; deney grubundaki annelerin %92.7'sinin, kontrol grubundaki annelerin %85.5'inin bebeğini olumlu algıladığı, deney ve kontrol grubu arasındaki farkın istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır (p>0.05).Her iki gruptaki annelerin 4. ve 12. haftada Maternal Bağlanma Ölçeği puan ortalamaları incelendiğinde; deney grubundaki annelerin ölçek puan ortalamaları daha yüksek bulunmuştur.Deney ve kontrol grubundaki annelerin Maternal Bağlanma Ölçeği ve Öz-Güven Ölçeği puan ortalamaları açısından gruplar arasındaki ilişki istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır (r= .144 p>0.05; r=.233 p>0.05).Araştırmanın sonuçları, verilen eğitimin annelerin öz güven ve maternal bağlanma düzeyini arttırdığı ancak annelerin bebeklerini algılama düzeylerini etkilemediği saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Roy Adaptasyon Modeli, Postpartum, Anne duyarlılığı, Yenidoğanı Algılama, Öz güven

Abstract:
This research was carried out in order to find out the influence of education given to mothers on maternal sensitivity during postpartum process according to Roy Adaptation Model.The population of research consist of the mothers in postpartum that stay in Şükrüpaşa district in Erzurum and have given birth for the first time. 110 mothers, 55 control and 55 experimental groups with randomly selection method determined by power analysis, constituted the sample of this research.In the data collection process, mothers in the control and experimental groups in the first week after birth were applied a background knowledge form and in the test data collection process, they were applied newborn perception scale -1 and self confidence scale. However four weeks after birth, mothers were applied newborn perception scale-2, self confidence scale and maternal attachment scale. 12 weeks after birth, Maternal Attachment Invantory, and Self Confidence Scale were applied for the post- test data collection.In the evaluation of the data, percentage distribution, Chi- Square, t- test, variance analysis repeated measurements and Pearson correlation analysis were used.The difference between the mothers of control and experimental groups was found statically insignificant (p>0.05). But the difference between the mothers of control and experimental groups on the mean average for the 4thand 12th week self confidence scale was found statically significant (p<0.05, p<0.001 respectively).When the newborn perceptions of mothers were compared, %92.7 of the mothers in the experimental group perceived their babies positively whereas %85.5 of the mothers in the control group perceived positively but the difference between experimental and control groups was not found statically significant (p>0.05).When the maternal attachment mean score of the mothers in both groups was analyzed, the mean score of the mothers in experimental groups was found high.The relationship between the mothers in control and experimental groups in terms of the mean score of Maternal Attachment Scale and Self Confidence Scale was not found statically significant (r= .144 p>0.05; r=.233 p>0.05).In conclusion, it was found that the education given increased mothers self confidence and the level of Maternal Attachment but didn?t affect the level of their baby perceptions.Key Words: Roy Adaptation Model, Maternal Sensitivity, Newborn Perception, Self Confidence