Kayseri'de yaşayan engelli çocuğu olan ebeveynlerin depresif belirti düzeyleri ve etkileyen faktörler
Depressive symptom levels and affecting factors in parents of children with disabilities living in Kayseri̇
Yazar: HAVVA SUDE DOĞAN
Danışman: PROF. DR. ELÇİN BALCI
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Bu çalışma Kayseri 'de yaşayan engelli çocuğu olan ebeveynlerin depresif belirti düzeylerinin ve etkili olan faktörlerin saptanması amacıyla yapılmıştır. Araştırma Eylül-Aralık 2022 tarihleri arasında Kayseri il merkezinde yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini Kayseri Kocasinan ve Melikgazi Rehberlik Araştırma Merkezi (RAM) ve Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı özel eğitim okullarına kayıtlı öğrencilerin 18 yaş üstü 140 ebeveyni oluşturmuştur. Araştırma örneklemini rastgele olasılıksız örneklem yöntemi ile seçilen gruptan gönüllü olan 140 ebeveyn oluşturmuştur. Kesitsel nitelikte bir çalışmadır. Katılımcıların %87'si (n=140)  kadınlardan oluşmaktadır. Katılımcıların yaş ortancası 42 (25- 65) yıl ve %95'i evlidir. Katılımcıların %30.70'ini lise ve %24.30'unu ilkokul mezunları oluşturmaktadır. Katılımcıların % 72.10'unun gelir düzeyi orta düzeyde olup %92'sinin sosyal güvenlik bağlantısı bulunmaktadır. Katılımcıların 83'ü sigara kullanmazken 135'i alkol kullanmamaktadır. Katılımcıların %49'u aktif çalışmıyor durumdadır. Grubun %85'inin aile tipi çekirdek aile tipidir. Ebeveynlere bazı sosyodemogrofik özelliklerini içeren anket uygulanıp depresif belirti düzeylerini ölçmek için Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) kullanılmıştır. Beck depresyon puanları min değeri 0.00 iken max değeri 49.00'dır. Beck değeri ebeveynlerin ortalaması 12,20±11,175'tir. Ebeveynlerin depresif belirtiye sahip olma durumlarına bakıldığında %95'inde depresif belirti varlığı saptanmamıştır. Depresif belirti gözlenen katılımcıların ise %71.40'ı tedavi almaktadır. Katılımcıların Beck Depresyon Ölçeği ortanca puanı 10.00 (0.00- 49.00)'dır. Katılımcıların ölçeğe göre depresif belirti durumlarına bakıldığında;  %47'sinin minimal derecede, %30'unun hafif derecede depresif belirtileri olduğu görülmüştür. Beck depresyon ölçeği puanı ile medeni durum (p=0.028), öğrenim durumu (p=0.044), ortalama gelir düzeyi (p=0.022),  sosyal güvenlik bağlantısı (p=0.003), sigara kullanımı (p=0.014), kronik hastalık varlığı (<0.001), engelli çocuk sayısı (p<0.001), depresyon tanısı alma durumu (0.003), çocukların engel türü (0.043), engel zamanı (0.006) ve engel yılı  (0.005) arasında pozitif yönde ilişkili bulunmuştur. Bu çalışma Kayseri'deki engelli çocuğa sahip ebeveynlerin depresif belirti düzeyi durumlarının hangi kriterlere bağlı olduğunu daha net anlamamızda öncü olmuştur.

Abstract:
This study was conducted to determine the level of depressive symptoms and the influencing factors among parents of children with disabilities living in Kayseri. The research was carried out between September and December 2022 in the city center of Kayseri. The population of the study consisted of 140 parents aged 18 and older whose children were registered at special education schools affiliated with the Kayseri Kocasinan and Melikgazi Guidance and Research Centers (RAM) and the Provincial Directorate of National Education. The sample of the study included only 140 voluntary parents, selected through a non-probability convenience sampling method. This is a descriptive and cross-sectional study. Among the participants (n=140), 87% were women. The median age of the participants was 42 years (range: 25–65), and 95% were married. Of the participants, 30.70% had a high school education, and 24.30% had a primary school education. A total of 72.10% reported a moderate income level, and 92% had social security coverage. While 83 participants did not smoke, 135 did not consume alcohol. Additionally, 49% of the participants were classified under the "other" occupational category (e.g., homemakers or those not employed in any job, retired), and 41% of their spouses were also in the "other" category. Furthermore, 85% of the participants belonged to nuclear families. A questionnaire containing sociodemographic characteristics was administered to the parents, and the Beck Depression Inventory (BDI) was used to measure their depression levels. The BDI scores ranged from a minimum of 0.00 to a maximum of 49.00. The mean BDI score among parents was 12.20 ± 11.175. When the presence of depressive symptoms was examined, 95% of the parents were found to have no depressive symptoms. Among those with depressive symptoms, 71.40% were receiving treatment. The median BDI score of the participants was 10.00 (range: 0.00–49.00). Regarding depressive symptom levels according to the BDI, 47% of the participants had minimal symptoms, and 30% had mild symptoms. Positive associations were found between BDI scores and marital status (p=0.028), educational level (p=0.044), average income level (p=0.022), social security coverage (p=0.003), smoking status (p=0.014), presence of chronic diseases (p<0.001), number of children with disabilities (p<0.001), receiving a depression diagnosis (p=0.003), type of disability in children (p=0.043), duration of the disability (p=0.006), and years of disability (p=0.005). This study has provided valuable insights into the criteria influencing the depressive symptom levels of parents with children with disabilities in Kayseri.