Hububat alanlarında uygulanan sulfonylurea grubu bazı herbisitlerin minimum dozlarının saptanması
Determination of the minimum application rates of some sulfonylurea group herbicides in cereal fields
Yazar: MUSTAFA SELÇUK BAŞARAN
Danışman: PROF. DR. Y. ZEKAİ KATIRCIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Herbisitler = Herbicides ; Herboloji = Herbology ; Yabancı otlar = Weeds

Özet:
Buğday ekim alanlarında kullanılan sulfonylurea grubundan 3 yeni herbisitin (%3 mesosulfuron-methyl + %0.6 iodosulfuron-methyl sodium, %75 sulfosulfuron ve %25 tritosulfuron + %50 dicamba) tarla koşullarında tespit edilen yabancı otlara karşı minimum öldürücü herbisit dozlarının belirlenmesi çalışmanın ilk aşamasını oluşturmuştur. Ülkemizde herbisitlerin ruhsatlandırılmasında kullanılan gözleme dayalı standart ilaç deneme metodundan farklı olarak, çalışma mutlak değerlendirme yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Buğdayın kardeşlenme başlangıcında (Zadoks 20?22) ve kardeşlenme sonunda (Zadoks 30?32) herbisit uygulamaları yapılmıştır. Yabancı otlar laboratuvarda 70°C'de 48 saat kurutularak kuru ağırlıkları bulunmuştur. Kardeşlenme başlangıcında yapılan uygulamalarda Altınova ve Polatlı TİM'de herbisit tasarrufu daha fazla olmuştur. Konuklar TİM'de ise geç dönem uygulamalarında daha az herbisit kullanılmıştır. Denemede kullanılan herbisitlerin, değerlendirmeye alınan yabancı otlara karşı log-logistic model kullanılarak ED90 değerleri hesaplanmıştır. Mesosulfuron + iodosulfuron uygulanan parsellerde hesaplanan ED90 değerleri tavsiye dozuna göre, buğdayın kardeşlenme başlangıcında %22?58, kardeşlenme sonunda ise %21?58 daha düşük olmuştur. Sulfosulfuron uygulanan parsellerde hesaplanan ED90 değerleri tavsiye dozuna göre, buğdayın kardeşlenme başlangıcında %22?60, kardeşlenme sonunda ise %14?56 daha az bulunmuştur. Tritosulfuron + dicamba uygulanan parsellerde hesaplanan ED90 değerleri tavsiye dozuna göre, buğdayın kardeşlenme başlangıcında %23?65, kardeşlenme sonunda ise %14?49 oranında azaltılmış doz yeterli bulunmuştur. Altınova ve Polatlı TİM'de parsellerin verim değerlerinden log-logistic model kullanılarak ED10ürün/ED90yabancı ot formülü yardımı ile herbisitlerin seçicilik indeksleri hesaplanmıştır. Herbisitlerin seçicilik indeksleri 2'nin üzerinde olduğu için, ED90 değerlerinin güvenli olarak kullanılmasında bir sakınca olmadığı anlaşılmıştır. Denemede kullanılan herbisitler fitotoksisite dozunda (önerilen dozun iki katı) buğday bitkisinde herhangi bir fitotoksisiteye neden olmamıştır.

Abstract:
The first step of the study was to determine the minimum effective rates of three sulfonylurea group herbicides (3 % mesosulfuron-methyl + 0.6 % iodosulfuron-methyl sodium, 75 % sulfosulfuron and 25 % tritosulfuron + 50 % dicamba) on common weeds in wheat fields. The efficacy evaluation was made by ?Absolute Evaluation Method? instead official Standard Herbicide Evaluation Method based on the observation of the trial plots, which is used for the registration of the herbicides in Turkey. Herbicides were applied at the beginning (Zadoks 20?22) and at the end of tillering stages (Zadoks 30?32). After 14 and 28 days from the treatments weeds were collected from the plots, brought to the laboratory, dried at 70°C for 48 h and weighed. Reduced rates of herbicides applied at the beginning of tillering at Altınova and Polatlı Agricultural Farms provided sufficient weed control. Herbicides applied at the end of tillering stages at Konuklar Agricultural farm were sufficiently effective at more reduced rates. ED90 values of the herbicides against the weeds were calculated by using log-logistic model. ED90 values of the mesosulfuron + iodosulfuron against various weeds were lower than the recommended rate and provided herbicide savings of 22?58 % and 21?58 % at the beginning and end of the tillering stages respectively. These values for sulfosulfuron were 22?60 % and 14?56 % at the beginning and end of the tillering stages respectively. For Tritosulfuron + dicamba, 23?65 % and 14?49 % herbicide savings were obtained for the same stages respectively. Selectivity indexes of the herbicides were calculated by using the formula of ED10yield /ED90weed based on log-logistic model for the trials carried out at Altınova and Polatlı Agricultural farms. Since the selectivity indexes of the herbicides were above 2, ED90 values can be used to calculate Minimum Effective Herbicide Dose safely. The herbicides used in the experiments did not cause any phytotoxicity at the recommended and double rates.