Tedarik zinciri risklerinin azaltılmasında işbirliği yaklaşımı: Üretim işletmelerinde bir araştırma
The effect of collaboration on mitigating supply chain risks: A research on manufacturing companies
Yazar: ALİ ÇAĞRI BURAN
Danışman: PROF. DR. AHMET AĞCA
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Risk = Risk ; Risk azaltma yöntemleri = Risk reduction methods ; Risk yönetimi = Risk management ; Tedarik zinciri = Supply chain ; Tedarik zinciri yönetimi = Supply chain management ; Üretim işletmeleri = Production companies ; İş birliği = Cooperation

Özet:
Tedarik zinciri riskleri son dönemde dünya ticaretinde ve ekonomilerinde yaşanan dalgalanmalardan dolayı tedarik zinciri yönetimi literatürünün en önemli konularından biri haline gelmiştir. Tedarik zinciri risk yönetiminde en önemli soru riskin ne olduğudur. Genel olarak tedarik zinciri riskleri dışsal riskler, tedarik zinciri boyunca ancak işletme dışı riskler ve işletme içi riskler olmak üzere üçe ayrılmaktadır. 
Tedarik zinciri yönetiminde risk yönetimi süreci risklerin tanımlanması, ölçülmesi ve değerlendirilmesi, uygun risk yönetiminin seçilmesi, risk yönetimin stratejisinin uygulanması ve risklerin azaltılması şeklinde ifade edilmiştir. Uygun risk yönetim stratejisi sürecinin içeriğini tedarik zinciri zaaflarını giderilmesine yönelik uygun risk azaltma yönteminin bulunmasıdır. İşbirliği bu anlamda önleyici bir risk yönetim ve azaltma stratejisi olarak ifade edilmektedir. 
Bu çalışmada risk değişkenlik temelli bir yaklaşımla tedarik zincirinin hedeflerinden saplamalar olarak değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda operasyonel seviyede tedarik zinciri boyunca ancak işletme dışı riskler olarak adlandırılan; talep riskleri ve tedarik riskleri ele alınmıştır. Tedarik zincirlerinde işbirliği ise tedarikçi işbirliği ve müşteri işbirliği olarak ele alınmış ve talep ve tedarik riskleri ile ilişkilendirilmiştir. 
 Türkiye'de yer alan sanayi işletmelerinin tedarik zincirleri boyunca operasyonel risklerinin azaltılmasında işbirliği faaliyetlerinin etkisinin ortaya konması çalışmanın ana amacıdır. Bu amaca yönelik olarak İstanbul Sanayi Odası tarafından 2014 yılına ilişkin belirlenen Türkiye'nin en büyük bin sanayi işletmesi uygulama alanı olarak belirlenmiştir. Çalışma kapsamında anket uygulamasında Dumlupınar Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonundan proje desteği sağlanmıştır ve toplam 214 işletmeden anketler yoluyla veriler toplanmış ve analiz edilmiştir.  

Anahtar Kelimeler: Tedarik Zinciri, Tedarik Zinciri Yönetimi, Tedarik Zinciri İşbirliği, Tedarikçi İşbirliği, Müşteri İşbirliği, Tedarik Zinciri Risk Yönetimi, Talep Riski, Tedarik Riski.

Abstract:
Supply chain risks has become one of the most significant topics in supply chain management literature due to the changes in world trade and economy. The most important question in risk managemen is what is risk? Generally, supply chain risks classified in three ways as: riks from outside of the supply chains, risks in suply chain but outside the focal firm and risks in the focal company. 
Supply chain risk management process consist of five steps: identification of the risks, risk assesment and evaluation, selection of appropriate risk management, implementation of supply chain risk management strategy and mitigation of supply chain risks. The scope of the appropriate risk management strategy is to find proper risk management techniques in order to eliminate the weaknesses of supply chain. From this point of view collaboration can be adressed as a proactive risk management and mitigation strategy.  
In this study, risk been defined as potential deviations from the expected supply chain outcomes and been undertaken with variance-based approach. In this respect supply chain risks been undertaken as in supply chain but outside the focal company at operational level namely; supply risks and demand risks. Supply chain collaboration can de classified in two ways based supply chain process namely; supplier collaboration and customer collaboration and associated with supply risks and demand risks. 
The main goal of this study is to demonstrate the direct affect of collaboration activities on mitigating the supply chain risks in Tukish manufacturing companies. In this context the surveys were conducted with the participation of the largest 1000 industrial enterprises determined annually by the Istanbul Chamber of Industry (ICO). This study has funded by Dumlupinar Univesity Scientific Research Comission. 


Key Words: Supply Chain, Supply Chain Managemet, Supply Chain Collaboration, Supplier Collaboration, Customer Collaboration, Supply Chain Risk Management, Demand Risk, Supply Risk