Türkiye'de ücretlerin vergilendirilmesinin vergi adaleti açısından değerlendirilmesi /
Yazar: TEMEL GÜRDAL
Danışman: PROF.DR. SADIK KIRBAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1994
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Finans = Finance ; Gelir vergisi = Income tax ; Türkiye = Turkey ; Vergi adaleti = Tax equity ; Vergilendirme = Taxation ; Ücret = Wage

Özet:
ÖZET Bu tezde ilk olarak vergi adaletinin kuramsal temelleri incelenmiştir. Vergi adaletinin içerdiği belirsizlikler konu ile ilgili kesin yargılara ulaşılmasını belli ölçüde engellemekle birlikte, genel olarak ücretlerin adaletsiz bir vergilendirmeye tabi olduğu görülmüştür. Özellikle vergi adaleti yaklaşımlarından yatay adaletin esas alındığı bu tezde ücretlerin hem kendi içersinde, hem diğer gelir unsurlarına göre, hem de diğer ödeme gücü unsurlarına sahip olanlara göre adaletsiz bir şekilde vergilendirildiği sonucuna ulaşılmıştır. Ücretlerin oldukça fazla vergiyle karşı karşıya olması-gelir vergisi, damga vergisi,dolaylı vergiler, yansıtılan vergiler, enflasyon vergisi, askerlik hizmeti vergisi, ekonomik denge vergisi, sosyal güvenlik vergileri, tasarrufu teşvik kesintileri- sonucu ücretler üzerindeki vergi yükü kabul edilemez düzeylere ulaşmıştır. Ücretlerin vergilendirme teknikleri de bir çok yönden adaletsizliği artıracak bir içeriğe sahiptir. Tezde, ücretler üzerindeki ağır ve adaletsiz vergilendirmenin sona erdirilmesi, en azından azaltılması açısından, ilk bölümde ortaya konulan vergi adaleti yaklaşmlarından özellikle yatay adaletin gerçekleşmesi için söz konusu olan önerilerin, zaman geçirmeden yürürlüğe girmesinin gerektiği ortaya koyulmuştur. Bu bakımdan ilk dilime uygulanan oranın düşürülmesi, gelir dilimleri ve indirimlerinin enflasyona endekslenmesi, ücret gelirinin vergilendirilmesinde ücretin elde edilmesi ve sürdürülmesiyle ilgili giderlerin indirilmesi, ücret gelirinin kesinti yöntemiyle fakat elde edildikten bir yıl sonra vergilendirilmesi, en az geçim indiriminin yeniden uygulamaya konulması, özel indirim tutarlarının anlamlı bir düzeye çıkarılması, ücret artışlarının; dolaylı vergileri, yansıtılan vergileri ve enflasyonun olumsuz etkilerini giderecek şekilde düzenlenmesi gibi öneriler önem taşımaktadır. Ancak bu önerilerin gerçekleştirilmesinin önünde, rasyonel olmayan harcama politikası, vergi idaresinin yapısından kaynaklanan nedenler, vergi gelirlerinde büyük azalışların olacağı endişesi ve ücretlerin vergilendirilmesindeki adaletsizliğin tüm boyutlarıyla ortaya koyulmamış olması gibi önemli engeller bulunmaktadır.

Abstract:
SUMMARY In this thesis, theoretical foundations of the tax equity have been examined firstly. Even though the existence of doubt regarding the fairness in taxation prevents to reach certain conclusions in some extend, it, in general, can be seen that taxation on wages have no equity consideration. In particular, this thesis which based crucially on the horizontal equity approach, points out the conclusion that wages in both within the various wage groups and other types of income groups, as well as other groups that have different spending power and ability to pay are being to taxed without having an equity criteria. Due to tact that wages are face to face several taxes income tax, stamp for duty, indirect tax, reflective tax, inflation tax, military duty tax, economic balance tax, social security tax, deductions to encourage savings- the tax burden over the wage income has increased an unbearable level, the techniques of taxation, in terms of contents on wages have also augmented unfairness in many aspects. In this thesis for the purpose of eliminating the heavy and unfair taxation, at least reducing its burden on wages, the first section based on the horizontal tax equity, one of the equity approach, came to conclusion that advocated suggestions have to be applied as early as possible. For this purpose, following suggestions must be taken into consideration: Tax rate in the first income level in the tax schedule must be reduced; in come levels and deductions have to be indexed according to inflation; in the taxation of wage income, the certain expenses arising during the income earning process have to be deducted from the taxable wage income; wage income must be taxed by the stoppage methods however, tax must be levied on the wage income after one year of achieving it; minimum life standard methods must be reconsidered in practice; the amount of special deductions must be readjusted and wage increases must eliminate the negative impacts of indirect taxes, reflective taxes and inflation as well.m In the application of these suggestions, however there are some serious obstacles, such as irrational expenditure policies, structural problems existing in the tax administration, fear of generating large amount of loss in the tax incomes and lack of information regarding the impact of unfair taxation on the wage income.