Sıcak iş takım çeliklerinde kompozisyon modifikasyonunun mekanik özelliklere etkisi
Effect of composition modification on the mechanical properties in hot-working tool steels
Yazar: EMRE BARUTCU
Danışman: PROF. DR. DENİZ UZUNSOY
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Metalurji Mühendisliği = Metallurgical Engineering

Özet:
Günümüzde, metal şekillendirme endüstrisi, yüksek mukavemet, dayanıklılık ve işlenebilirlik özellikleriyle öne çıkan malzemeler arayışında hızla evrim geçirmektedir. Bu bağlamda, sıcak iş takım çelikleri, endüstriyel üretim süreçlerinde kritik bir rol oynamaktadır. Yüksek sıcaklıklara maruz kalan işlemlerde kullanılan bu özel çelik türleri, metal şekillendirme, dövme, haddeleme ve ekstrüzyon gibi sıcak işleme uygulamalarında optimal performans sergilemek üzere tasarlanmıştır. Sıcak iş takım çelikleri, yüksek sıcaklık koşullarında dayanıklık, aşınma direnci ve termal stabilite sunarak endüstriyel üretim süreçlerinin verimliliğini ve ürün kalitesini artırmaktadır.
Bu önemli malzeme sınıfının performansını optimize etmek ve dayanıklığını artırmak adına yapılan çalışmaların, tane inceltici element ilavesi ile birlikte mikroyapı ve mekanik özelliklerdeki değişimleri detaylı bir şekilde anlamak kritik bir öneme sahiptir. Bu bağlamda mevcut tez, sıcak iş takım çeliklerine tane inceltici element ilavesinin mikroyapı ve mekanik özellikler üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Tane inceltici elementlerin çeliklerin özellikleri üzerindeki etkilerini değerlendirmek, endüstriyel uygulamalarda daha dayanıklı ve verimli malzemelerin tasarlanmasına katkıda bulunabilir.
Bu tez, sıcak iş takım çeliklerinin özel mikroyapı özelliklerinin, tane inceltici element ilavesi ile nasıl değiştiğini ve bu değişikliklerin mekanik performans üzerindeki etkilerini ele alarak, malzeme mühendisliği disiplininde önemli bir boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Tez kapsamında dökümler vakum indüksiyon fırınında, sıcak şekillendirme işlemleri şahmerdanda gerçekleştirilecektir. Dövülen malzemeler fırında sertleştirme ve meneviş ısıl işlemlerine tabii tutulacaktır. Isıl işlem görmüş malzemelerden mikroyapı çalışmalarının dışında; akma ve çekme mukavemetlerini görmek için çekme testi, farklı sıcaklıklardaki tokluk değerlerini görmek için çentik darbe testi ve genel sertlik dağılımı tespit etmek için sertlik testi uygulanacaktır.

Abstract:
In today's context, the metal forming industry is rapidly evolving in its quest for materials that stand out with high strength, durability, and machinability characteristics. In this regard, hot work tool steels play a critical role in industrial production processes. Specifically designed for applications subjected to high temperatures, these special steel types excel in hot working processes such as metal forming, forging, rolling, and extrusion. By providing durability, wear resistance, and thermal stability under high-temperature conditions, hot work tool steels enhance the efficiency and product quality of industrial production processes.
Understanding in detail the changes in microstructure and mechanical properties, achieved through the addition of grain-refining elements, is crucial for optimizing the performance and durability of this important material class. In this context, the current thesis aims to examine the effects of grain-refining element additions to hot work tool steels on microstructure and mechanical properties. Evaluating the impact of grain-refining elements on the properties of steels can contribute to the design of more durable and efficient materials for industrial applications.
This thesis intends to fill a significant gap in the field of materials engineering by addressing how the unique microstructure features of hot work tool steels change with the addition of grain-refining elements and how these changes affect mechanical performance. Within the scope of the thesis, castings will be processed in a vacuum induction furnace, and hot forming processes will be carried out on the open-die. The forged materials will undergo heat treatment processes in the furnace. In addition to microstructure properties on heat-treated materials, tensile tests will be conducted to determine yield and tensile strengths. Notch impact tests will be performed to assess toughness values at different temperatures, and hardness tests will be applied to identify the general hardness distribution of material properties.