Şizofreni hastalarında ve kardeşlerinde psikolojik dayanıklılık
Psychological resilience in patients with schizophreniaand their siblings
Yazar: SALİM ÇAĞATAY KAĞIZMAN
Danışman: PROF. DR. SALİHA DEMİREL ÖZSOY
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Kardeşler = Brothers ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Şizofreni; etiyolojisi tam olarak aydınlatılamamış, oluşumu üzerinde pek çok faktörün rol aldığı ve kişiyi biyopsikososyal yönden ciddi düzeyde etkileyen ruhsal bir bozukluktur. Psikolojik dayanıklılık; psikopatolojilerin gelişiminde ve seyrinde önemli bir faktör olarak kabul edilmektedir. Şizofreni hastalarındaki genetik yüklülük, aile üyelerinde psikolojik dayanıklılık düzeylerini etkilemiş olabilir. Hastalarda ve kardeşlerinde psikolojik dayanıklılık düzeylerinin araştırılması hastalığın etiyolojisi ve genetik yüke rağmen kardeşlerde hastalığın neden ortaya çıkmadığı konusunda açıklama getirebilir. Bu çalışmada şizofreni hastalarında ve kardeşlerinde psikolojik dayanıklılık düzeylerinin araştırılması ve sağlıklı kontroller ile karşılaştırılması, hastalığın psikotik ve depresif belirtilerinin şiddeti gibi klinik özellikleri ve işlevsellik ile psikolojik dayanıklılık ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Metot: Bu çalışmaya şizofreni tanısı olan, 18-65 yaşları arasında 50 hasta (32 erkek, 18 kadın), 50 sağlıklı kardeş (31 erkek, 19 kadın) ve 50 sağlıklı kontrol (31 erkek, 19 kadın) dâhil edilmiştir. Çalışmaya dâhil edilen hastalara pozitif, negatif belirtileri ve genel psikopatolojiyi değerlendirmek için Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), depresif belirtilerin düzeyini ölçmek için Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği (CŞDÖ), işlevsel iyileşme düzeyini ölçmek için Şizofrenide İşlevsel İyileşme Ölçeği (ŞİLÖ), hastanın ilaç tedavisine uyumunu değerlendirmek için Tıbbi Tedaviye Uyum Oranı Ölçeği (TTUOÖ) ve psikolojik dayanıklılık düzeyini ölçmek için Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (YİPDÖ) uygulanmıştır. Kardeşlere ve kontrol grubuna ise sadece YİPDÖ uygulanmıştır.
Bulgular: Şizofreni hastalarında psikolojik dayanıklılık düzeyleri kardeşlere ve kontrol grubuna göre düşük bulunmuştur. Kardeşlerde YİPDÖ'nin sadece aile uyumu alt puanı kontrol grubuna göre düşük bulunmuştur. Kadınlarda ve bekârlarda tüm gruplar arasında, erkeklerde ise hasta ve kardeş grupları arasında YİPDÖ'nin aile uyumu alt puanında fark saptanmamıştır. Hastalarda bekarların evlilere göre aile uyumu düzeyi, kardeşlerde ise evlilerin bekarlara göre sosyal yeterlilik düzeyi daha yüksek bulunmuştur. İntihar girişimi sayısı ile YİPDÖ puanları arasında negatif, TTUOÖ ile YİPDÖ puanları arasında ise pozitif korelasyon bulunmuştur. PANSS puanları ile YİPDÖ'nin hemen hemen tüm alt
vii
puanları ve toplam puanı arasında negatif korelasyon saptanmıştır. ŞİLÖ'nin mesleki işlevsellik alt ölçeği ile YİPDÖ'nin yapısal stil alt puanı dışında tüm işlevsellik puanları ve psikolojik dayanıklılık düzeyleri arasında pozitif korelasyon bulunmuştur.
Sonuç: Bu çalışmada şizofreni hastalarında psikolojik dayanıklılık düzeylerinin düşük olduğu, kardeşlerinin ise aile uyumu dışında psikolojik dayanıklılık düzeylerinin normal olduğu bulunmuştur. Şizofreni hastalarının klinik semptomları ile psikolojik dayanıklılık düzeylerinin ilişkili olduğu saptanmıştır. Sağlıklı kardeşlerdeki psikolojik dayanıklılık düzeylerinin normal olması, kardeşlerin hastalığın aile yükünden korunmasını sağlıyor olabilir. Psikolojik dayanıklılık düzeylerini yükselten müdahaleler, hastalığın gelişimini önlemeye ve klinik seyre olumlu yönde katkı sağlayabilir.
Anahtar Kelimeler: Şizofreni, kardeş, psikolojik dayanıklılık, pozitif belirti, negatif belirti.

Abstract:
Aim: Schizophrenia is a mental disorder whose etiology has not been entirely clarified, many factors play a role in its development, and which extremely affects the person biopsychosocially. Psychological resilience is accepted as a crucial factor in the development and course of psychopathologies. Genetic background in patients with schizophrenia may affect the resilience levels of family members. Examination of psychological resilience levels in the patients and their siblings may reveal the etiology of the disorder and why the disorder is not seen in siblings in spite of genetic background. In this study, it was aimed to investigate the levels of resilience in patients with schizophrenia and their siblings and comparing them with healthy controls and the clinical characteristics of the disorder such as, the severity of psychotic and depressive symptoms and link between functionality and resilience.
Methods: Fifty patients with schizophrenia (32 males, 18 females), aged 18-65 years, 50 healthy siblings (31 males, 19 females) and 50 healthy controls (31 males, 19 females) were included in this study. The Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS) to determine positive and negative symptoms and general psychopathology, the Calgary Depression Scale for Schizophrenia (CDSS) to measure the level of depressive symptoms, the Functional Remission of General Schizophrenia (FROGS) to assess the level of functional recovery, the Medication Adherence Rating Scale (MARS) to evaluate the adherence to treatment and the Resilience Scale for Adults (RSA) to measure the level of resilience were used. Furthermore, only the RSA was applied to the control group and siblings.
Results: Psychological resilience levels in patients with schizophrenia were found to be lower than siblings and control group. Only the family cohesion sub-score of the RSA was found to be lower in siblings compared to control group. There was no difference between all groups in women and singles, and between patient and sibling groups in men, in the family cohesion sub-score of the RSA. The family coherence levels of single patients were higher than the married ones, and in the siblings group the social competence levels of married people were higher compared to single ones. A negative correlation was found between the number of suicide attempts and the RSA and there was
ix
a positive correlation between the MARS and RSA. Negative correlations were found between positive, negative symptoms and general psychopathology subscales as well as almost all sub-scores and total scores of the RSA. A positive correlation was found between all functionality scores and psychological resilience levels, other than for the occupational functionality sub-score of the FROGS and the structural style sub-score of the RSA.
Conclusion: In this study, it was found that patients with schizophrenia had low levels of resilience, and their siblings had normal resilience levels, except for family adherence. It has been determined that clinical symptoms of patients with schizophrenia and their psychological resilience levels are associated. The fact that psychological resilience levels in healthy siblings are found to be normal that may provide protection from the family burden of the disorder. Interventions that increase the levels of psychological resilience may contribute to prevention of the development of the disorder as well as its clinical course.
Key Words: Schizophrenia, siblings, psychological resilience, positive symptom, negative symptom.