Zorbalığa maruz kalan özel yetenekli öğrencilerin zorbalık algıları
Bullying perceptions of gifted students who are exposed to bullying
Yazar: SAADET BAYAR
Danışman: PROF. DR. UĞUR SAK
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Üstün Zekalılar Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Zorbalık = Bullying ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Zorbalık, neden ve sonuçları itibariyle bireyler üzerinde ciddi etkileri olan evrensel bir olgudur. Alana yönelik çalışmalar incelendiğinde, birçok kişinin zorba, mağdur ya da izleyici rolüyle zorbalığa dâhil olduğu görülmektedir. Mağdur rolündeki bireyler sahip oldukları kişisel özellikler ve bireysel farklılıklar gibi nedenlerle zorbalığa maruz kalabilmektedir. Bu nedenler; bireyin yaşı, cinsiyeti, fiziksel özelliği, akademik başarısı, zekâ seviyesi olarak sınıflandırılabilmektedir.
Bireysel özellikleri nedeniyle zorbalığa maruz kalan bireylerden bazıları da özel yeteneklilerdir. Zorbalığa yönelik yapılan çalışmaların bu bireylerde genellikle mağdur, zorba ve izleyici olma durumunu belirledikleri görülmektedir. Ancak bu durumu derinlemesine inceleyen sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu nedenle, çalışmada özel yetenekli öğrencilerin zorbalığı nasıl algıladıkları, maruz kalma nedenleri ve zorbalıkla nasıl baş ettikleri araştırılmıştır.
Bu amaçla, 2017-2018 eğitim öğretim yılında, Eskişehir'de "Üstün Yetenekliler Eğitim Programları (ÜYEP)" ve "Emine-Emir Şahbaz Bilim ve Sanat Merkezi'nde (BİLSEM) eğitim gören 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerine "Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği-Ergen Formu" uygulanarak zorbalığa maruz kalma düzeyi en yüksek olan 11 öğrenci belirlenmiştir. Fenomenolojik araştırma deseni kapsamında 11 katılımcı ve rehber öğretmenleriyle görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen verilerin analizi sonrasında beş temel bulguya ulaşılmıştır. Araştırma doğrultusunda katılımcıların zorbalığı deneyimleri doğrultusunda değerlendirdikleri ve okullarında sık sık zorbalığa maruz kaldıkları, kendilerine yapılan davranışları yanlış tanımlayabildikleri, zorbalığa maruz kalmalarındaki temel nedenin kıskanılmaları oldukları, üstün yetenekliler eğitim programlarında zorbalığa maruz kalmadıkları ve zorbalıkla baş etmede yetersiz kaldıkları bulunmuştur.

Abstract:
Bullying is a universal phenomenon with serious effects on individuals in terms of causes and consequences. According to research, many people are involved in bullying as bullies, victims or bystanders. Particularly, individuals in victim roles are subject to bullying due to their individual differences. These causes of bullying can be classified into such categories as age, gender, physical characteristics, academic success, and intelligence.
Gifted individuals are also exposed to bullying due to their individual characteristics. Studies with this group of individuals demonstrated them as bullies, bystanders and more commonly as victims of bullying. However, research related to bullying among gifted students lacks in-depth analysis. Therefore, in this study, how gifted students percieved bullying, how they dealt with bullying and causes leading them to be exposed to bullying were examined.
 "Peer Bullying Scale – Adolescence Form" was used to screen gifted students with potential bullying experience. Participants included 6th, 7th and 8th graders who were attending Education Programs for Talented Students (ÜYEP) at the Center for Research and Practice for High-Ability Students and Emine-Emir Şahbaz Science and Art Center (BİLSEM) in Eskisehir. A total of 11 students were identified with the highest scores on the scale. As a part of phenomenological reasearch design, interviews with the 11 participants and their school counsellors were conducted. Analysis of these interviews revealed five main findings. Results showed that participants evaluated bullying in accordance with their experience, showing signs of being bullied frequently in their schools. However, they were not bullied in gifted education programs. They were inadequately dealing with bullying. They believed that jealousy was the main reason they were bullied by others.