Birinci Dünya Savaşı dönemi basın hayatında propaganda aracı olarak Harp mecmuası
Harp Mecmuası: As a propaganda instrument in the press of First World War period
Yazar: ŞEFİK BİLÂL ÇAVUŞOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL ARDA ODABAŞI
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeni Medya ve Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Basın = Press ; Basın tarihi = Press history ; Dünya Savaşı I = World War I ; Harp mecmuası = Harp magazine ; Propaganda = Propaganda ; Propaganda araçları = Vehicles of propaganda

Özet:
Birinci Dünya Savaşı boyunca diğer devlet yönetimleri gibi İttihat ve Terakki yönetimi de basını propaganda aracı olarak kullanmış ve Harbiye Nezareti tarafından Harp Mecmuası adında bir dergi yayımlamıştır. Dergide; başarı elde edilen cepheler, ele geçirilen silahlar, esir alınan askerler ve onlara gösterilen insani muamele, kahramanlık gösteren askerler ve benzeri konuları işleyen fotoğraf ve görsel malzemeler yoğun bir biçimde kullanılmıştır. Nesir ve şiirlerde de geçmişte elde edilen başarılar ve efsanelerle bezenmiş cihad, şehadet, hilafet, din, vatan, millet, fedakârlık ve yiğitlik konuları ele alınmıştır. Propaganda faaliyetleriyle, başarısızlıklar gizlenerek olumlu bir tablo çizilmiş, cephedeki askerlerin ve vatandaşların morallerinin yüksek tutulması, aynı zamanda da düşmanın motivasyonunun bozulması amaçlanmıştır. Dergi; General Hamilton yerine atanan Müttefik Kuvvetleri Komutanı General Charles Monro'nun İngiliz Yüksek Savunma Konseyi'ne "Gelibolu tahliye edilmelidir" şeklinde görüşünü bildirdiği 3 Kasım 1915 tarihinden yani Çanakkale Savaşı'ndan sonra yayımlanmaya başlanmış, Birinci Dünya Savaşı'nın sona ermesiyle de hiçbir bilgi verilmeden yirmi yedinci sayıda yayımı durdurulmuştur.
Bu çalışmada, savaş ortamında kitle iletişim araçları kullanılarak gerçekleştirilen propaganda ile cephe gerisinde halkın desteği ve cephedeki askerin motivasyonun nasıl yüksek tutulmaya çalışıldığı, hangi argümanların öne sürüldüğü ve fotoğraflarla nasıl desteklendiği incelenecektir. Çalışmanın ilk bölümünde propaganda kelimesinin kuramsal boyutu, türleri irdelenmiş, İngiltere, Almanya ve Osmanlı İmparatorluğu'nun propaganda faaliyetlerine değinilmiştir. İkinci bölümde Harp Mecmuası'nda öne çıkan propaganda örnekleri verildikten sonra kronolojik olarak resim ve yazı içerikleri analiz edilmeye çalışılmıştır. Propaganda faaliyetlerinin bir parçası olan Harp Mecmuası'nın dönemin sıkıntılı şartlarına rağmen üzerine düşen görevi yerine getirdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
During the First World War, the Committee of Union and Progress (İttihad ve Terakki Cemiyeti) like other state administrations, also used the press as a propaganda tool and published a magazine called Harp Mecmuası (War Magazine) by the Ministry of War. Successful fronts, weapons seized, soldiers captured, and the humane treatment shown to them with the soldiers showing heroism, and similar subjects were used extensively on photographs and visual materials of the magazine. In prose and poetry, the motifs of jihad, martyrdom, caliphate, religion, homeland, nation, self-sacrifice and bravery, which are embellished with the achievements and legends in our history are the subjects. While a positive picture was drawn by concealing failures with propaganda activities, it was aimed to keep the morale of the soldiers and citizens in the front high and at the same time to deteriorate the enemy's motivation. Magazine; was started to be published after the Dardanelles War, on 3 November 1915, when General Charles Monro, the Commander of the Allied Forces assigned to replace General Hamilton, gave his opinion to the British Supreme Defence Council that "Gallipoli should be evacuated", and with the end of the First World War its publication was suspended without providing any information in the twenty-seventh issue.
In this study, the propaganda carried out using mass media in the war environment, the support of the people behind the front and how the motivation of the soldiers in the front was tried to be kept high, which arguments were put forward and the photographs which they were supported will be examined. In the first part of the study, the theoretical dimension and types of the word propaganda are examined, and the propaganda activities of England, Germany and the Ottoman Empire are mentioned. In the second part, after giving prominent propaganda examples in the Harp Mecmuası (War Magazine), the picture and text contents are examined chronologically. It has been determined that the (Harp Mecmuası) War Magazine, which is a part of the propaganda activities, fulfilled its duty despite the troubled conditions of the period.