Metropolis aşağı hamam-palaestra cam buluntuları
Glass finds from metropolis lower bath-palaestra
Yazar: EMİNE AKKUŞ KOÇAK
Danışman: PROF. DR. AYŞE EMEL ERTEN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Cam = Glass ; Cam sanatı = Glass art ; Erken Bizans = Early Byzantine ; Geç Antik Dönem = Late Antigue Period ; Metropolis = Metropolis ; Roma Dönemi = Roman Period ; Roma Hamamı = Roman Bath ; İzmir-Torbalı = İzmir-Torbalı

Özet:
İzmir İli, Torbalı ilçesine bağlı Yeniköy ve Özbey mahalleleri arasındaki bir tepe ve yamaçlara kurulmuş olan Metropolis, Küçük Menderes ovasına hakim konumdaki bir yerleşimdir. Kentte 2003-2018 yılları arasında yapılan kazılarda ortaya çıkarılan Aşağı Hamam-Palaestra yapısı cam buluntuları bu tezin konusunu oluşturmaktadır. Roma hamamlarının yalnızca halkın yıkanma ihtiyacını karşılamadığı, aynı zamanda yapıya palaestra (spor alanı), yeme içme ile ilişkilendirilebilecek tabernalar, portikolar eklenerek insanların sosyal ve kültürel paylaşımlarda bulundukları yapılar haline dönüştürüldüğü bilinmektedir. Böylece sadece yıkanma değil, aynı zamanda sosyalleşme alanları olan hamamlarda saptanan cam buluntular, bu farklı işlevleri yansıtan arkeolojik veriler olarak da anlam kazanmaktadır. Metropolis Aşağı Hamam-Palaestra kazılarında tespit edilen cam buluntular MÖ 1. yüzyıl'dan başlayarak MS  7. yüzyıl'a kadar geniş bir zaman dilimine tarihlenirken, cam vazo repertuarı ve cam mamüllerin kullanım biçimini aydınlatıcı nitelikte bir bütünlük göstermektedir. Bu kapsamda, kentin günlük hayatında oldukça yaygın bir kullanım yelpazesine sahip olduğu anlaşılan cam malzeme kullanım amacı ve bulundukları mekanlar göz önünde tutularak değerlendirilmiş, form repertuarı belirlenerek tarihlendirmeleri yapılmıştır. Ayrıca, yine hamam kazıları sırasında tespit edilen pencere camı buluntuları ile yapının mimari çalışmalarına katkı sağlanmaya çalışılmıştır. Arkeolojik veriler MS 4. yüzyılda hamam yapısının işlevini yitirmiş olduğunu ve ardından bir atelye alanına dönüştürüldüğünü ortaya koymaktadır. Bu atelye alanında bir cam işliğine rastlanması, cam çalışmaları bakımından önem taşımaktadır. Adı geçen işliğe ait buluntular Geç Antik Dönem'de Batı Anadolu'daki bir cam işleme atelyesinin teknik özelliklerini, üretim biçimini yansıtması bakımından değer taşımakta ve çalışma kapsamında ayrıntılı olarak değerlendirilmektedir.

Abstract:
The ancient city of Metropolis, lies on a hill and slopes between Yeniköy and Özbey villages within the borders of Torbalı in Izmir, is a settlement that dominates the Küçük Menderes plain. The glass finds found during the excavations of the Lower Bath-Palaestra complex between 2003-2018 are the subject of this thesis. Considering that the baths in the Roman period were not only for public bathing, but also spaces for cultural and social exchange, with the addition of a palaestra for sports and exercise, tabernas that could be associated with eating and drinking and porticos. The numerous finds made of glass material discovered during the excavations of baths reflects large of use within this social athmosphere. The glass finds found in the Metropolis Lower Bath-Palaestra are dated to a wide range of time from the 1st century BC to the 7th century AD, while the glass vase repertoire and glass products show an unity that illuminates the way of use. In this context, glass finds, which have a wide range of use in daily life, were evaluated considering the purpose of use and the places where they were located, the form repertoire was determined and dated, and it was tried to contribute to the architectural works of the building with the detected window glass findings. Archeological data reveal that the bath complex lost its original function in the 4th century AD and was later transformed into a workshop area. When the finds of the glass workshop found in this area were evaluated, it was revealed that not only the extensive glass use , but also production of glass that was operated  in the Late Antiquity.