Tip 2 diyabetli bireylerde tıbbi beslenme tedavisinin glisemik kontrol, inflamatuar sitokinler ve bağırsak bariyer fonksiyonu üzerine etkisi
The effect of medical nutrition therapy on glycemic control, inflammatory cytokines, and intestinal barrier function in Type 2 diabetic patients
Yazar: SERAP BALABAN
Danışman: PROF. DR. ASLI UÇAR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu araştırma Tip 2 diyabetli bireylerde tıbbi beslenme tedavisinin (TBT) glisemik kontrol, inflamatuar sitokinler ve bağırsak bariyer fonksiyonunu üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Anabilim Dalı Diyabet birimine başvuran 20-64,9 yaş arası 40 Tip 2 diyabetli birey dahil edilmiştir. Bireyler TBT (n=21) ve kontrol (n=19) grubu olarak 2 gruba ayrılmıştır. Tüm bireylerin 3 günlük besin tüketim kayıtları ve antropometrik ölçümleri, diyabet yaşam kalitesi anketi (DQOL), diyabet öz bakım aktiviteleri anketi (SDSCA), glisemik kontrol parametreleri, kan lipitleri, inflamatuar sitokinler ve bağırsak bariyer fonksiyonu belirteci düzeyleri çalışmanın başında ve 12. hafta sonunda alınmış ve kaydedilmiştir. TBT grubuna 12 hafta süre ile tıbbi beslenme tedavisi verilmiş bireyler ile 2 haftada bir glisemik kontrol, antropometrik ölçümler ve hastanın ihtiyacına göre yeniden TBT düzenlenmesi için görüşülmüştür. Kontrol grubu ise sevk kâğıdı yazılarak hastanenin beslenme ve diyet birimine yönlendirilmiştir. Çalışma sonunda TBT grubundaki bireylerin vücut ağırlığı başlangıca göre anlamlı derecede azalmıştır (p<0,05). Tıbbi beslenme tedavisi alan bireylerin kontrol grubuna kıyasla APG (Δ:-56,5±33,9 mg/dL, p=0,001) HbA1c (Δ:-%1,54±0,5, p<0,001), total kolesterol (Δ:-35,0 (39,5) mg/dL, p=0,001), LDL kolesterol (Δ:-28,2±23,2 mg/dL, p=0,012) ve trigliserit (Δ:-66,7 (72,5) mg/dL, p<0,001) düzeylerinde anlamlı bir azalma olmuştur. TBT grubundaki bireylerin kontrol grubuna kıyasla TNF-α (Δ:-9,6(6,4) ng/L, p<0,001), IL-6 (Δ:-4,4(10,6) ng/L, p<0,001), CRP (Δ:-1,1(2,1) ng/L, p<0,001) ve ZO-1 (Δ:-0,8(1,4) ng/L, p<0,001) düzeyler anlamlı olarak azalmıştır. APG düzeyindeki değişim ile TNF-α (r=0,654, p<0,001), IL-6 (r=0,578, p<0,001), CRP (r=0,406, p=0,009) ve ZO-1 düzeyi (r=0,390, p=0,013) değişimi pozitif korelasyon göstermiştir. HbA1c düzeyindeki değişim ile TNF-α (r=0,833, p<0,001), IL-6 (r=0,773, p<0,001), CRP (r=0,315, p=0,014) ve ZO-1 düzeyi (r=0,645, p<0,001) değişimi pozitif korelasyon göstermiştir. Tıbbi beslenme tedavisi sonrası TBT grubundaki bireylerin DQOL (Δ:72,9±10,6, p<0,001) ve SDSCA (Δ:26,5±2,9, p<0,001) skorları anlamlı olarak yükselmiştir. ZO-1 düzeyindeki 1 birimlik azalma APG değerinde 2,938 (CI:1,134-4,742, p=0,002) birim, HbA1c düzeyinde 0,063 (CI:0,003-0,122, p=0,041) birim ve TNF-α düzeyinde 1,673 (CI:0,455-2,892, p=0,002) birimlik bir azalmaya yol açmıştır. Sonuç olarak; Tip 2 diyabetli bireylerde sıkı takipli tıbbi beslenme tedavisinin glisemik kontrol ve kardiyovasküler risk faktörlerini, inflamasyonu ve bağırsak geçirgenliğini iyileştirdiği gösterilmiştir.

Abstract:
This research was conducted to evaluate the effect of Medical Nutrition Therapy (MNT) on glycemic control, inflammatory cytokines, and intestinal barrier function in individuals with Type 2 diabetes. Forty individuals between the ages of 20-64,9 with Type 2 diabetes, who applied to the Diabetes Unit of the Department of Endocrinology at Gazi University Medical Faculty, were included in the study. The individuals were divided into two groups: the Medical Nutrition Therapy group (n=21) and the control group (n=19). The 3-day dietary records and anthropometric measurements, Diabetes Quality of Life Questionnaire (DQOL), Self-Care Activities Questionnaire for Diabetes (SDSCA), glycemic control parameters, blood lipids, inflammatory cytokines, and intestinal barrier function marker levels of all individuals were obtained and recorded at the beginning of the study and at the end of the 12th week. The individuals in the MNT group received medical nutrition therapy for a duration of 12 weeks, and their glycemic control and anthropometric measurements were monitored every two weeks. The therapy was adjusted according to the patient's needs. Conversely, the control group was referred to the hospital's nutrition and diet unit by providing a referral note. At the end of the study, there was a significant decrease in body weight in the MNT group compared to the baseline (p<0,05). The individuals receiving medical nutrition therapy showed a significant decrease in APG (Δ: -56,5±33,9 mg/dL, p=0,001), HbA1c (Δ: -1,54±0,5%, p<0,001), total cholesterol (Δ: -35,0 (39,5) mg/dL, p=0,001), LDL cholesterol (Δ: -28,2±23,2 mg/dL, p=0,012), and triglyceride (Δ: -66,7 (72,5) mg/dL, p<0,001) levels compared to the control group.The individuals in the MNT group showed a significant decrease in TNF-α (Δ: -9,6 (6,4) ng/L, p<0,001), IL-6 (Δ: -4,4 (10,6) ng/L, p<0,001), CRP (Δ: -1,1 (2,1) ng/L, p<0,001), and ZO-1 (Δ: -0,8 (1,4) ng/L, p<0,001) levels compared to the control group. There was a positive correlation between the change in APG levels and the change in TNF-α (r=0,654, p<0,001), IL-6 (r=0,578, p<0,001), CRP (r=0,406, p=0,009), and ZO-1 levels (r=0,390, p=0,013). There was a positive correlation between the change in HbA1c levels and the change in TNF-α (r=0,833, p<0,001), IL-6 (r=0,773, p<0,001), CRP (r=0,315, p=0,014), and ZO-1 levels (r=0,645, p<0,001). Following medical nutrition therapy, individuals in the MNT group showed a significant increase in DQOL (Δ: 72,9±10,6, p<0,001) and SDSCA (Δ: 26,5±2,9, p<0,001) scores. A one-unit decrease in ZO-1 levels resulted in a 2,938-unit decrease in APG value (CI: 1,134-4,742, p=0,002), a 0,063-unit decrease in HbA1c level (CI: 0,003-0,122, p=0,041), and a 1,673-unit decrease in TNF-α level (CI: 0,455-2,892, p=0,002). In conclusion, strict monitoring of medical nutrition therapy has been shown to improve glycemic control, cardiovascular risk factors, inflammation, and intestinal permeability in individuals with Type 2 diabetes.