Sigara kullanımı: Klinik sunum ve nöropsikolojik performans profili
Cigarette smoking: Clinical presentation and neuropsychological performance
Yazar: SİMGE ŞİŞMAN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE AYÇİÇEĞİ DİNN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, sigara kullanımı ile orbitofrontal korteks (OFK)disfonksiyonu arasındaki ilişki üzerinde duran orbitofrontal-disinhibisyon hipotezinitest etmek ve böylece, sigara kullanımının klinik, kişilik ve nöropsikolojik profilinisaptamaya çalışmaktır.Bu çalışmaya katılacak kişileri belirlemek için, 300 üniversite öğrencisineSigara Kullanımı Değerlendirme Anketi dağıtılmıştır. Anket sonuçlarına görebelirlenen 150 kişiden 120 kişi çalışmaya katılmayı kabul etmiş ancak 31 kişiçalışmanın başında araştırmanın dışlama kriterlerinden en az birini karşıladığı içinelenmiştir. Sonuç olarak, çalışma 60 kadın ve 29 erkek olmak üzere toplam 89 kişiile yürütülmüştür. Sigara içen, sigara içmeyen ve sigarayı bırakan olmak üzere üçgruba ayrılan katılımcılara, çeşitli klinik ve kişilik testler ile kapsamlı birnöropsikolojik test bataryası uygulanmıştır.Klinik ve kişilik testlerden elde edilen sonuçlar, sigara içenlerin sigaraiçmeyen ve sigarayı bırakanlara göre; yenilik arayışı, heyecan arama,maceraperestlik, disinhibisyon, ödüle bağımlılık ve dürtüsellik gibi kişilikboyutlarında daha yüksek puan aldıklarını bununla birlikte C kümesi kişilikbozuklukları arasında yer alan obsesif-kompulsif kişilik bozukluğu ve kaçıngankişilik bozukluğunu ölçen testlerde daha düşük puan aldıklarını göstermiştir.Nöropsikolojik performans açısından ise, dorsalateral prefrontal korteks(DLPFK) disfonksiyonuna duyarlı olan nöropsikolojik testlerde sigara içenler, sigaraiçmeyen ve sigarayı bırakanlar kadar iyi performans sergilerken, kural ihlali gibiOFK disfonksiyonu ve inhibisyon kontrolüne duyarlı olan nöropsikolojik testlerdeise sigara içenlerin, sigara içmeyen ve sigarayı bırakanlara göre daha kötüperformans sergilediği tespit edilmiştir.Elde edilen bu sonuçlar, orbitofrontal-disinhibisyon hipotezinin sigarakullanımının klinik, kişilik ve nöropsikolojik profilini saptamada başarılı bir hipotezolduğuna işaret etmektedir.

Abstract:
The aim of this research is to test the orbitofrontal-disinhibition hypothesisregarding the relationship between cigarette smoking and orbitofrontal cortex (OFC)dysfunction, and to try to determine the clinical, personality, and neuropsychologicalprofiles of cigarette smoking.Three hundred university students were given Assessing Cigarette SmokingQuestionnaire in order to select the suitable participants for the present study. Basedon the results of the questionnaire, 150 participants were selected but 120 of themagreed to join the study. Moreover, 31 of the 120 participants who met at least one ofthe research exclusion criteria were eliminated. Consequently, the study was carriedout with 89 participants (60 female, 29 male). Various clinical and personality tests,and also a comprehensive neuropsychological test battery were administered tosmokers, non-smokers, and former smokers.Findings following clinical and personality testing indicated that smokers hadhigher scores in novelty and sensation seeking, venturesomeness, disinhibition,reward dependence, and impulsivity but had lower scores in obsessive-compulsivepersonality disorder and avoidant personality disorder which are in cluster Cpersonality disorders than non-smokers and former smokers.The smokers? performance was as good as non-smokers and former smokerson the neuropsychological tests which are sensitive to dorsolateral prefrontal cortex(DLPFC) dysfunction. The smokers, in comparison to the non-smokers and formersmokers, performed rather poorly on the neuropsychological tests that are sensitiveto inhibitional control and OFC dysfunction, such as rule breaking.These results indicated that the orbitofrontal-disinhibition hypothesis is asuccessful hypothesis to find out the clinical, personality, and neuropsychologicalprofiles of cigarette smoking.