LGS ve PISA fen bilimleri sorularının yenilenmiş Bloom Taksonomisine, PISA fen okuryazarlığı yeterliliklerine ve MEB kazanımlarına göre incelenmesi
Analysing LGS and PISA science questions according to the revised Bloom Taxonomy, PISA science literacy competencies and Republic of Türkiye Ministry of National Education learning outcomes
Yazar: ZELİHA YAĞDIRAN
Danışman: PROF. DR. MAHMUT SELVİ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada ülkemizde ortaöğretime geçişte uygulanan Liselere Geçiş Sistemi (LGS) sınavlarındaki Fen Bilimleri soruları ile Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından uygulanan Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) Fen Bilimleri sorularının Yenilenmiş Bloom Taksonomisi bilgi ve bilişsel süreç boyutlarına, PISA Fen Okuryazarlığı Yeterlilik Düzeylerine ve Fen Bilimleri Öğretim Programı MEB kazanımlarına göre incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, Türkiye'de 2013 Fen Bilimleri Öğretim Programı'nın kullanıldığı dönemde ilk kez uygulanan 2018 LGS sınavı, 2018 Fen Bilimleri Öğretim Programı'nın kullanıldığı dönemde uygulanan 2022 LGS sınavı ve 2015 PISA Fen Bilimleri soruları Yenilenmiş Bloom Taksonomisi boyutlarına, PISA Fen Okuryazarlığı Yeterlilik Düzeylerine göre analiz edilerek LGS ve PISA Fen Bilimleri sorularının bu değişkenlere göre benzerlik ve farklılıkları ortaya koyulmuştur. Ayrıca araştırmada PISA 2015 Fen Bilimleri sorularının kazanımları, PISA 2015 sınavının yapıldığı dönemde Türkiye'de kullanılan 2013 Fen Bilimleri Öğretim Programı ve Türkiye PISA 2015 sonuçları açıklandıktan sonra düzenlenen 2018 Fen Bilimleri Öğretim Programı'nda incelenerek benzerlik ve farklılıklar ortaya koyulmuştur. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2018 ve 2022 yılı LGS sınavlarında uygulanan 40 fen bilimleri sorusu ve 2015 yılında uygulanan interaktif ünitelerden oluşan 40 PISA Fen Bilimleri sorusu olmak üzere toplam 80 fen bilimleri sorusu oluşturmaktadır. Çalışmada incelenen fen bilimleri soruları araştırmacı ve fen bilimleri alanında yüksek lisans yapmış bir uzman tarafından literatüre göre betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgulara göre 2018 LGS ile 2015 PISA sorularına göre 2022 LGS ile 2015 PISA Fen Bilimleri soruları arasında YBT boyutları ve PISA Fen Okuryazarlığı Yeterlilikleri bakımından daha fazla benzerlik olduğu görülmektedir. LGS soruları öğretim programındaki kazanımları içerirken, PISA' daki bazı soruların öğretim programında yer almadığı görülmektedir.

Abstract:
This study aims to examine science questions in LGS exams for transition to secondary education in our country and PISA science questions applied by the Organization for Economic Co-operation and Development (OECD) based on the knowledge and cognitive process dimensions of the Revised Bloom Taxonomy, PISA Science Literacy Proficiency Levels, and Science Curriculum. The study analyzed the 2018 LGS exam, which was administered for the first time in Türkiye when the 2013 Science Curriculum was used, the 2022 LGS exam, which was administered when the 2018 Science Curriculum was used, and the 2015 PISA Science questions. The analysis was conducted according to the dimensions of Revised Bloom Taxonomy and PISA Science Literacy Proficiency Levels, revealing the similarities and differences of LGS and PISA Science questions based on these variables. Additionally, this study aims to identify similarities and differences between the outcomes of PISA 2015 Science questions in the 2013 Science Curriculum, used during PISA 2015, and those in the 2018 Science Curriculum, developed after the announcement of Türkiye's PISA 2015 results. The study used the document analysis method, a qualitative research approach. The sample comprised 80 science questions, 40 from the 2018 and 2022 LGS exams and 40 from the 2015 PISA science questions, including interactive units. The findings indicate that there are more similarities in terms of the dimensions of the Revised Bloom Taxonomy and PISA Science Literacy Competencies between the 2022 LGS and 2015 PISA Science questions compared to the 2018 LGS and 2015 PISA questions. While LGS questions include the curriculum's learning outcomes, it's observed that some questions in PISA are not part of the curriculum.