Sapanca Gölü ekolojik kalitesinin makroomurgasızlara dayalı olarak su çerçeve direktifi (SÇD) doğrultusunda değerlendirilmesi
Application of ecological quality of Lake Sapanca by using water framework directive (WFD) methods based on macroinvertebrates
Yazar: CANSEV AKKAN KÖKÇÜ
Danışman: PROF. DR. NAİME ARSLAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Hidrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology
Dizin: Makrobentik fauna = Macrobenthic fauna ; Sapanca Gölü = Sapanca Lake

Özet:
Sapanca Gölü'nün ekolojik kalitesinin, biyolojik parametrelerden makroomurgasızlar kullanılarak, Su Çerçeve Direktifi doğrultusunda belirlenmesi amacıyla, Haziran 2011-Aralık 2013 tarihleri arasında 9 istasyondan mevsimsel periyotlarla örnekler (15121 birey) toplanmış, aynı zamanda bazı çevresel parametreler de (pH, sıcaklık, çözünmüş oksijen -in situ-, Biyolojik oksijen ihtiyacı, Amonyum ve Nitrat azotu) ölçülmüştür. Araştırma sonucunda Sapanca Gölü'nden 13 Gastropoda, 20 Oligochaeta ve 38 Chironomidae taksonu olmak üzere toplam 79 takson tespit edilmiştir. Sapanca Gölü zoobentozunun % 39,24'ünü Oligochaeta, %22,72'sini Gastropoda, %15,17'sini Copepoda, % 10,68'ini Bivalvia, % 8,86'sını Chironomidae oluşturmaktadır. Gölün dominant taksonu %29,06'lık baskınlıkla Potamothrix hammoniensis (Clitellata)'dir. Bunu sırayla; % 16,71 oranı ile Borysthenia naticina (Gastropoda), % 6,19 oranı ile Limnodrilus hoffmeisteri (Clitellata), % 2,12 oranı ile Einfeldia carbonaria (Chironomidae) takip etmektedir.
BMWP (Biological Monitoring Working Party Score) ve ASPT (Avarage Score Per Taxon) biyotik indeksleri ile Dominansi, Shannon-Wiener, Simpson, Evenness ve Margalef çeşitlilik indeksleri kullanılmıştır. BMWP biyotik indeks sonucuna göre, 2. ve 4. istasyonlar kirlenmiş, diğer bütün istasyonlar IV. kalite (kirlenmiş ve etki altında), ASPT sonuçlarına göre ise tüm istasyonlar ağır derecede kirli olarak tespit edilmiştir. Shannon-Wiener çeşitlilik indeksinin 0,27-1,25 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Hem çevresel parametreler hem de biyotik indekslere göre Sapanca Gölü mezotrof göl olarak belirlenmiştir. Ayrıca gölde Ponto-Caspien türlerden Potamothrix hammoniensis, Lithoglyphus naticoides ve Fagotia esperi'nin tespit edilmiş olması Sapanca Gölü ile Tuna nehri faunasının güney koridoru ile bağlantılı olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Samples were collected from 9 stations seasonally between June 2011-December 2013 for evaluation ecological quality of Sapanca Lake by using macroinvertebrate from biological parameters according to Water Framework Directive. In addition, some environmenteal variables (pH, temperature, dissolved oxygen,) were measured in situ and NO3⎯N, NH4-N and Biological Oxygen Demand were measured in laboratory. Consequently, Totally 79 taxa were identified in Sapanca Lake (13 of them belong to Gastropoda, 20 of them belong to Oligochaeta and 38 of them belong to Chironomidae). The zoobenthos samples from Lake Sapanca were contained the following invertebrate groups: Oligochaeta (39.24%), Gastropoda (22.72%),  Bivalvia (10.68%) and Chironomidae larvae (8.86%). Potamothrix hammoniensis belong to Clitellata was the dominant zoobenthic species (29.06%) of the total benthic fauna followed by gastropod Borysthenia naticina (16.71%), clitellat Limnodrilus hoffmeisteri 6.19% and chironomid Einfeldia carbonaria (2.12%). 
Biotic indices (BMWP-Biological Monitoring Working Party Score and ASPT-Avarage Score Per Taxon) and diversity indices were used (Dominancy, Shannon-Wiener, Simpson, Evenness and Margalef). According to results of BMWP, 2. and 4. station were determined as heavily polluted while the other stations were determined IV. quality (polluted or impacted). ASPT values were determined polluted at all stations. The values of Shannon-Wiener Diversity Index were varied between 0.27 and 1.25. Sapanca Lake is determined as mesotrophic according to both biotic indices and environmental parameters. Potamothrix hammoniensis, Lithoglyphus naticoides and Fagotia esperi, to which the population in Lake Sapanca can be attributed emphasizes the Danubian relationship of the Lake Sapanca invertebrates fauna.