1995 Dayton Anlaşması sonrası Bosna Hersek'teki devlet inşasında Avrupa Birliği'nin rolü
The role of the European Union in state building in Bosnia and Herzegovina after the 1995 Dayton Agreement
Yazar: AYDIN AHMET FIRAT
Danışman: DOÇ. DR. CANER SANCAKTAR
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Bosna-Hersek = Bosnia-Herzegovina ; Dayton Barış Anlaşması = Dayton Peace Agreement ; Devlet inşaası = State building ; Uluslararası anlaşmalar = International agreements ; Uluslararası anlaşmazlıklar = International conflicts ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bosna Hersek, Bosna Savaşı'nı 1995 yılında bitiren Dayton Barış Anlaşması ile resmen kurulmuştur. Dayton Barış Anlaşması, savaşı bitirip barış ortamı sağlamak üzere oluşturulması nedeniyle tam anlamıyla işleyen bir Bosna Hersek devleti meydana getirememiştir. Bu nedenle uluslararası toplum, barış anlaşmasından sonra da devlet inşası çalışmalarını sürdürmüştür. Avrupa Birliği, son yirmi yılda Bosna Hersek'teki en önemli devlet inşacısı olmuştur. Bosna Hersek devlet inşası sürecinde Avrupa Birliği, gerektiği zaman OHR'nin sert gücünden yararlanmış, gerektiği zaman ise Ortak Dış Güvenlik Politikası gibi dış politika araçları ve her düzeyde devlet kurumlarında faaliyet gösteren entegrasyon ofisleriyle Bosna Hersek'e teknik destek vermiştir. Hepsinden önemlisi Avrupa Birliği, koşulluluk rejiminin yumuşak gücünü ve Kopenhag Kriterleri'ni devlet inşası sürecinde ana araçları olarak kullanmıştır. Ayrıca Avrupa Birliği, Bosna Hersek merkezi devlet kurumlarını entiteler karşısında güçlendirmeye çalışmıştır. Böylece Bosna Hersek'in Avrupa Birliği üye ülkelerinkine benzer yapıda ve işleyen bir devlete sahip olması amaçlanmıştır. Bu çalışmada Avrupa Birliği'nin kullandığı araçlar, karşılaştığı zorluklar, başarılar ve başarısızlıklar incelenerek Avrupa Birliği'nin Bosna Hersek devlet inşasında ne kadar önemli bir aktör olduğu analiz edilmiştir. Bosna Hersek'te AB'ye karşı en büyük muhalif birim olan Sırp Cumhuriyeti'nin Bosna Hersek'teki merkezi devlet inşasını bloke ederken nasıl AB kriterlerine uygun bir devlet inşa ettiği de incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Avrupa Birliği, Bosna Hersek, Devlet İnşası, Koşulluluk, Yüksek Temsilcilik Ofisi, Reform, Destek

Abstract:
Bosnia and Herzegovina was officially established with the Dayton Peace Agreement, which ended the Bosnian War in 1995. Since the Dayton Peace Agreement was created to end the war and provide a peace environment it couldn't build a fully functioning state of Bosnia and Herzegovina. For this reason, the international community continued its state-building efforts after the peace agreement. The European Union has been the most important state builder in Bosnia and Herzegovina over the past two decades. During the state-building process of Bosnia and Herzegovina, the European Union benefited from the hard power of OHR when necessary, and provided technical support to Bosnia and Herzegovina with foreign policy tools such as the Common Foreign Security Policy and integration offices operating in state institutions at all levels when necessary. Above all, the European Union has used the soft power of the conditionality regime and the Copenhagen Criteria as its main tools in the state-building process. In addition, the European Union tried to strengthen the central state institutions of Bosnia and Herzegovina against the entities. Thus, it is aimed for Bosnia and Herzegovina to have a functioning state similar to that of the member states of the European Union. In this study it was analyzed that how important actor European Union is in state building of Bosnia and Herzegovina by examining the tools used by European Union, the challenges faced, successes and the failures. It is also examined that how Republica Srpska, the biggest oppositional unit to EU in Bonia and Herzegovina, built a state matching with EU criterias while blocking the centtral state building in Bosnia and Herzegovina.

Keywords: European Union, Bosnia and Herzegovina, State Building, Conditionality, Office of High Representative, Reform, Support