Femur boyun kırıklarında hemiartroplasti ile tedavi edilen hastalarda unipolar ve bipolar protez sonuçlarının karşılaştırılması
Comparison of unipolar and bipolar prosthesis results in patients treated with hemiarthroplasty for femoral neck fractures
Yazar: EGEMEN AYHAN
Danışman: PROF. DR. NAİL KIR
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Ortopedi ve Travmatoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Ortopedi ve Travmatoloji = Orthopedics and Traumatology
Dizin: Artroplasti = Arthroplasty ; Femoral kırıklar = Femoral fractures ; Femur boynu kırıkları = Femoral neck fractures ; Kalça kırıkları = Hip fractures ; Ortopedik cerrahi = Orthopedic surgery ; Protezler ve implantlar = Prostheses and implants

Özet:
Femur boyun kırıkları 65 yaş ve üstü hastalardaki en sık ortopedik yaralanmalardan biridir. Geriatrik nüfusun dünya genelinde en hızlı artan nüfus olduğu göz önüne alındığında, kalça kırıklarının önemli bir halk sağlığı sorunu olduğu aşikârdır. Bu çalışmanın amacı, femur boyun kırığı nedeniyle unipolar veya bipolar hemiartroplasti ile tedavi edilmiş 65 yaş ve üstü hastalarda, bu iki protez tipinin radyolojik ve klinik sonuçları ile mortalite oranlarını geriye dönük olarak karşılaştırmak ve mortaliteyi etkileyen faktörleri belirlemektir.1999 ve 2006 yılları arasında femur boyun kırığı nedeniyle hemiartroplasti ile tedavi edilmiş ve kayıtları yeterli görülen, 65 yaş ve üstü toplam 146 hasta tedavi tipine göre unipolar ve bipolar protez grubu olarak iki gruba ayrıldı. Her iki gruptan birer hasta ameliyat sonrası komplikasyon (çıkık) geliştiği için çalışma dışı bırakıldı. Unipolar protez grubunda 81, bipolar protez grubunda 63 hasta vardı. Tüm hastaların başvuru yaşı, cinsiyeti, travma tarihi, ameliyat için beklediği gün ve ASA skoru hastane dosyalarından belirlendi. Telefonla ulaşılan 144 hastadan öldüğü belirlenen 82 hastanın vefat ettiği tarih yakınlarından öğrenildi ve hastaların ameliyat sonrası sağ kalım süresi belirlendi. Yaşayan 62 hastadan 28 hasta unipolar protez, 34 hasta ise bipolar protez ile tedavi edilmişti. Her iki gruptan 20'şer hasta olmak üzere toplam 40 hasta son kontrollerine geldiler. Son kontrollerine gelen ve bilgilendirilmiş onam formunu dolduran 40 hastanın fizik muayenesi yapıldı, Barthel günlük yaşam aktivite skoru (Tablo 2) ve Harris kalça skoru (Tablo 3) hesaplandı. Bu hastalarda radyolojik değerlendirilme için çekilen pelvis ön-arka grafisinde asetabuler erozyon Phillips114 tarafından tarif edilen yöntemle hesaplandı. Bipolar protezle tedavi edilen hastalarda ek olarak abduksiyon, adduksiyon, iç rotasyon ve dış rotasyon pozisyonlarında çekilen grafilerde bipolar başın hareketleri incelendi, Phillips115 tarafından tariflenen skorlama sistemi ile sınıflandırıldı (Tablo 4). Kontrole gelmeyi kabul etmeyen 22 hastanın fonksiyonel son durumlarını değerlendirmek amacıyla, Barthel günlük yaşam aktivite skoru ve Harris kalça skoru, telefon görüşmesi ile alınan bilgilerle hesaplandı.Çalışmamıza dâhil olma ölçütlerine uyan 144 femur boyun kırığı hastasının ameliyat sonrası 36 aylık takipte, mortalite hızının ilk 6 ayda yüksek olduğu tespit edildi. Erkek cinsiyetin (p=0,01), yaşın artmasının (p=0,024), yüksek ASA skorunun (p=0,0207) ve ameliyat için bekleme süresinin uzun olmasının (p=0,0245) mortaliteyi anlamlı olarak artırdığı tespit edildi. Çalışmaya dâhil edilen unipolar protez grubunda 81 (% 56,3), bipolar protez grubunda 63 (% 43,8) hasta mevcuttu. İki grup arasında cinsiyet, yaş, ASA skoru, ameliyat için bekleme süresi, fonksiyonel sonuçlar, komplikasyonlar ve mortalite açısından fark gözlenmemiştir. Femur boyun kırığı sonrası bipolar hemiartroplasti ile tedavi edilmiş hastalarda asetabuler erozyon istatistiksel olarak anlamlı olmasa da daha az olarak hesaplanmıştır. Ne var ki, bipolar hemiartroplasti ile tedavi edilen hastalarda gözlenen bu radyolojik avantaj hastaların fonksiyonel sonuçlarına yansımamıştır. Uzun dönem takipte unipolar protezlerin daha fazla asetabuler erozyona neden olma ihtimali yüksek gibi gözükse de, bipolar protezlerin iç taşıma yüzeyindeki hareketin ne kadar sürdüğü tartışmalıdır. Günlük hayatta aktif olan hastalarda bipolar başın iç taşıma yüzeyindeki hareket, muhtemelen proteze binen yüklenmeler sonucunda kaybolmaktadır. Çalışmamızda, aktivitesi fazla olmayan hastalarda hareketin bazen devam ettiği gösterilmişse de, bunun zaten zorlukla yürüyebilen hastaya bir avantaj sağlamayacağını düşünmekteyiz.Sonuç olarak, femur boyun kırığı sonrası her 3 hastadan 1'inin 1 yıl içinde öldüğü düşünülürse, en azından pahalı bipolar protezin seçici uygulanması yoluna gidilmelidir. Çalışmamızda erkek, yaşı 79 ve üstü olan, ASA skoru 3 ve üstü olan hastalarda mortalite riskinin fazla olduğu tespit edilmiştir. Özellikle bu tip hastalarda pahalı bipolar protez uygulamasının yerinin olmadığını düşünüyoruz.

Abstract:
Femoral neck fractures are one of the most common orthopaedic injuries in people aged 65 years and older. Considering that geriatric population is the fastest growing population worldwide, it is obvious that femoral neck fractures is a major public health problem. The aim of this retrospective study is to compare the mortality rates and functional outcome of patients who are ? 65 years old and treated with unipolar or bipolar hemiarthroplasty for femoral neck fracture. Also we aim to determine the factors affecting mortality.Between 1999 and 2006 years, there were 146 patients treated by hemiarthroplasty for femoral neck fracture and well documented. The patients were divided into two groups according to prosthesis type as unipolar and bipolar prosthesis groups. One patient from each group was excluded due to postoperative complication (dislocation). There were 81 patients in unipolar prosthesis group, and 63 patients in bipolar prosthesis group. Age of admission, gender, trauma date, days passed until surgery, and ASA score were obtained from patient folders. Patients? recent health and activity status were learned by telephone interview. Of the 144 patients, it was learned that 82 patients were deceased. Date of death was recorded and postoperative survival time was calculated. Of the 62 living patients, 28 patients were treated with unipolar prosthesis, and 34 patients were treated with bipolar prosthesis. Forty patients admitted for last control; 20 patients from unipolar group and 20 patients from bipolar group. These patients were examined, and Barthel Daily Living Score (Table 2) and Harris Hip Score (Table 3) filled for these patients. In these patients, acetabular erosion was calculated on pelvis anteroposterior radiography by the method described by Phillips114. In patients treated with bipolar hemiarthroplasty, an additional analysis for bipolar head movement done on abduction, adduction, internal rotation, external rotation radiographs, and scored by the method described by Phillips115 (Table 4). The functional outcome of 22 patients, who were not willing to come, determined with Barthel Daily Living Score and Harris Hip Score by telephone interview.In the postoperative 36 months follow-up period of 144 patients, mortality rate was increased for the first 6 months. The male gender (p=0,01), the increased age (p=0,024), the high ASA score (p=0,0207), and the extended days passed until surgery (p=0,0245) are significantly related with increased mortality. There were 81 (56.3%) patients in unipolar prosthesis group, and 63 (43.8%) patients in bipolar prosthesis group. There were no significant differences between the two groups regarding gender, age, ASA score, days passed until surgery, functional outcome, complications, and mortality. Acetabular erosion, although not statistically significant, was calculated lower for bipolar hemiarthroplasty patients. However, this radiologic advantage of bipolar hemiarthroplasty patients was not reflected to functional outcome of these patients. Although it is predicted that unipolar prosthesis may lead to more acetabular erosion in the long term, it is not clear that how long will the inner bearing surface movement of bipolar prosthesis continue. In active patients, probably due to repeatedly loading, the inner bearing surface movement of bipolar prosthesis ceases. In our study, the inner bearing surface movement of bipolar prosthesis continued for inactive patients, but we think that there is no advantage for these hardly walking patients.In conclusion, considering that one of three femoral neck fracture patients die in postoperative first year, at least the expensive bipolar prosthesis must be used in selective patients. In our study patients who are men, aged 79 and older, ASA score 3 and higher are related with increased mortality risk. We think that there is no way to use expensive bipolar prosthesis especially with these patient characters.