Yabancılar için hazırlanan Türkçe ders kitaplarındaki hedef sözvarlığının tematik bağlamda incelenmesi
A thematic examination of the target vocabulary in Turkish for foreigners textbooks
Yazar: MERVE YILMAZ CANÖZ
Danışman: PROF. DR. CANAN ASLAN ; PROF. DR. ÖZAY KARADAĞ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Kelime öğretimi = Vocabulary teaching ; Söz varlığı = Vocabulary ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi, dil öğrenenlerin iletişimsel ve işlevsel gereksinmeleri doğrultusunda dilin kullanım alanlarını belirlemiştir. Bu belirlemeler sonucunda temalar oluşmuştur. Bir konu alanı etrafında yapılandırılan ünitelerin içeriğindeki metinler ve doğal olarak da sözcükler kavramsal olarak birbiriyle bağlantılı olmalıdır. Bu kavramsal bütünlüğün sağlanması ve öğretilmek istenilen sözcüklerin öğrencilere konu bütünlüğü içinde aktarılması tematik yöntemin kullanılmasını gerektirmektedir. Bu araştırmanın temel amacı, yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitaplarındaki hedef sözvarlığını tematik bağlamda karşılaştırmalı olarak incelemektir. Bu amaçla yabancılara Türkçe öğreten kurumlarda yaygın olarak kullanılan ders kitaplarından oluşan dört farklı öğretim seti (Ankara Üniversitesi TÖMER "Yeni Hitit", Gazi Üniversitesi TÖMER "Yabancılar İçin Türkçe Öğretim Seti", Yunus Emre Enstitüsü "Yedi İklim", İstanbul Üniversitesi Dil Merkezi "İstanbul Yabancılar İçin Türkçe") uzman görüşleri sonucunda seçilmiştir. C düzeyi üst düzey dil kullanımına karşılık geldiğinden ve üst düzey dil kullanımı bu çalışmanın kapsamı dışında olduğundan çalışmada setlerin A ve B düzeyleri incelenmiştir. İncelenen kitaplarda bulunan temalardaki sözvarlığı listelenip yayınlar arasındaki benzerlik ve farklılıklar sayısal açıdan belirlenmiştir. Çalışmada Avrupa Ortak Öneriler Çerçeve Metni ve Amerikan Yabancı Diller Yeterlik Kılavuzu'nun önerdiği dil kullanım alanlarından, yabancılara Türkçe öğretimi kitaplarından, TS Corpus Türkçenin sıklık derleminden ve uzman görüşlerinden hareketle tematik sözcük listesi oluşturulmuştur. Çalışmanın bulgularından edinilen önemli bir sonuç, incelenen yabancılara Türkçe öğretim setlerinde tematik olarak bir ölçüt bulunmadığı şeklindedir. Bunun nedeni kitaplarda, tematik bağlamda nicel ve nitel açıdan farklılıkların olmasıdır. 
Çalışmada incelenen setlerin toplam sözvarlığı, tematik sözcük listesi ile karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma sonucunda "Yeni Hitit" adlı setin % 74, "Yedi İklim" setinin % 74, "İstanbul Yabancılar İçin Türkçe" setinin % 70, "Gazi Yabancılar İçin Türkçe Öğretim Seti"nin ise %69 oranlarında tematik liste ile uyum gösterdiği görülmüştür. Öte yandan, düzeyler içerisinde temalara ilişkin sözvarlığı tek tek incelendiğinde tematik sözcük listesi ile uyumun az olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Sözcükler: Yabancılara Türkçe Öğretimi, Yabancılara Türkçe Öğretimi Ders Kitapları, Sözvarlığı, Tematik Sözvarlığı

Abstract:
The Common European Framework of Reference designated the language domains in line with communicative and functional needs of language learners. As a result of these classifications, themes were formed. Texts in units that are structured around language domains and consequently words must be conceptually connected. Ensuring this conceptual unity and teaching the target words to students within a unified context require the use of the thematic method. The main purpose of this research is to comparatively examine the vocabulary in Turkish for Foreigners textbooks in a thematic context. For this purpose, and based on expert opinions, four teaching sets were selected from among the books widely used in Turkish teaching institutions: Ankara University TÖMER "Yeni Hitit", Gazi University TÖMER "Yabancılar İçin Türkçe Öğretim Seti", Yunus Emre Institute "Yedi İklim", İstanbul University Dil Merkezi "İstanbul Yabancılar İçin Türkçe". Since Level C corresponds to high level language use and since it is beyond the scope of this study, Level A and B were examined in the sets. In the examined books, thematic vocabulary were listed and similarities and differences between the teaching sets were determined. A thematic vocabulary list was also compiled based on language domains suggested by The Common European Framework of Reference and The American Council on the Teaching of Foreign Languages Guide, Turkish for foreigners textbooks, the frequency collection of TS Corpus Turkish, and finally expert opinions.
A significant conclusion from the findings of the study is that there is no thematic criterion in Turkish for foreigners teaching sets. This is because there are quantitative and qualitative differences in these books. Additionally, the total vocabulary of the teaching sets examined in the study were compared to the thematic word list. As a result, it has been observed that the Turkish teaching sets conform with the thematic list in the following rates: "Yeni Hitit" %74, "Yedi İklim" %74, "İstanbul Yabancılar İçin Türkçe"  %70,  "Gazi Yabancılar İçin Türkçe Öğretim Seti" %69. On the other hand, when examined within each level, it was also concluded that the thematic vocabulary of textbooks had a low compatibility with thematic word list.
Key words: Teaching Turkish to Foreigners, Turkish Teaching For Foreigners Textbooks, Vocabulary, Thematic Vocabulary