OECD ülkelerinin sürdürülebilirlik açısından bulanık çok kriterli karar verme yöntemleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of OECD countries in terms of sustainability with fuzzy multi-criteria decision-making methods
Yazar: MURAT GÖK
Danışman: PROF. DR. SELÇUK PERÇİN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Dünya üzerinde pek çok ülke sürdürülebilir kalkınma ile gelecek nesillere daha yaşanabilir bir ortam bırakabileceklerini düşünmektedirler. En basit anlamda sürdürülebilir olma durumu, elde var olan kaynak ve imkanların şimdiyi sekteye uğratmadan, gelecek nesillere aktarılma potansiyelidir. Mikro ölçekte şehirlerin sürdürülebilir olması daha yaşanabilir bir çevre sunarken, makro ölçekte bu durum ülkeler için rekabet avantajı, saygınlık, kaynak verimliliği ve küresel risklerden kaçış gibi birçok avantaj sağlayabilir.

Neyin korunacağı ve neyin değişeceği konusuna kılavuzluk yapan vizyon bağlamında, ülkelerin nerede durduklarının bir çerçevesi; sürdürülebilir kalkınma ile gelecek nesillere daha yaşanabilir bir çevre bırakmak için tasarlanan gelecek vizyonuna büyük oranda açıklık ve netlik kazandıracaktır. Bu bağlamda çalışmanın amacı, OECD ülkelerine yönelik sürdürülebilir kalkınma açısından bir performans değerlendirmesi gerçekleştirmektir. Sürdürülebilirlik ölçüm literatüründe Pisagor bulanık entropi, TOPSIS, VIKOR ve MOORA yöntemlerini bütünleşik olarak kullanan bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Çalışmanın örneklemini 35 OECD üye ülkesi oluşturmaktadır. Ülkelerin 2015- 2019 yıllarına ait 24 adet sürdürülebilirlik değişkeni kullanılarak Pisagor bulanık yöntemlerin bütünleşik kullanımı ile yeni bir sürdürülebilirlik indeksi oluşturulması hedeflenmektedir. 

Önerilen bütünleşik model, sürdürülebilir kalkınmaya dair önemli değişkenleri tespit etmesi bakımından son derece kıymetlidir. Ayrıca çalışmada, üç farklı bulanık yöntemin hibrit kullanımı ile önerilen modelin güvenirliği ve sağlamlığı kanıtlanmaktadır. Bunun yanında, gerçekleştirilen duyarlılık analizi ve Monte Carlo simülasyonu yardımıyla, ülkelerin değişken ağırlıklarında meydana gelebilecek değişimlere karşı ne derece hassas oldukları saptanmaya çalışılmıştır. 

Yürütülen araştırma sonucunda, çevresel ve ekonomik iyileşmenin sürdürülebilir kalkınma için kritik öneme sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, önerilen bulanık modelin makro düzeyde yapılan sürdürülebilirlik ölçümlerine yeni bir metodolojik çerçeve sunacağı düşünülmektedir. Bunun yanında, ÇKKV yöntemlerinin bütünleşik bir bakış açısıyla sürdürülebilirlik ölçümünde ilk defa önerilmesi de çalışmanın literatüre katkısını ortaya koymaktadır. Son olarak çalışmanın, ileriki araştırmalara ışık tutması ve politika yapıcılara yeni bir bakış açısı getirmesi beklenmektedir.

Abstract:
Many countries around the world think that they can leave a livable environment for future generations with sustainable development. In the simplest sense, being sustainable is the potential of transferring existing resources and opportunities to future generations without interrupting the present. While the sustainability of cities offers a more livable environment, on a macro scale this can provide many advantages for countries such as competitive advantage, prestige, resource efficiency and escape from global risks.

A framework of where countries stand in the context of the vision that guides what to preserve and what to change; It will provide a great deal of clarity and certainty to the vision of the future, which is designed to leave a more livable environment for future generations with sustainable development. In this context, the aim of study is to perform a performance evaluation in terms of sustainable development for OECD countries. No study has been found in the sustainability measurement literature that uses integrated Pythagorean fuzzy entropy, TOPSIS, VIKOR and MOORA methods.  The sample of the study consists of 35 OECD member countries. It is aimed to create a new sustainability index with the integrated use of Pythagorean fuzzy methods by using 24 sustainability variables of the countries for the years 2015-2019.

The proposed integrated model is extremely valuable in that it identifies important variables regarding sustainable development. In addition, the reliability and robustness of the proposed model are proven by the hybrid use of three different fuzzy methods. In addition, with the help of the sensitivity analysis and Monte Carlo simulation, it was tried to determine how sensitive the countries are to the changes that may occur in the variable's weights.

As a result of the research carried out, it has been determined that environmental and economic recovery have crucial for sustainable development. Also, it is thought that the proposed fuzzy model will provide a new methodological framework for sustainability measurements at macro level. In addition, the fact that MCDM methods were proposed for the first time in the measurement of sustainability in an integrated perspective reveals the contribution of the study to the literature. Finally, it is expected that the study will shed light on future researches and bring a new perspective to policy makers.