Hemodiyaliz uygulanan hastalarda yorgunluk ile öz bakım gücü arasındaki ilişkinin belirlenmesi /
Yazar: ESRA BALDIRCI
Danışman: PROF. DR. SABİRE YURTSEVER
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Hastalar = Patients ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Yorgunluk = Fatigue ; Özbakım = Self-care

Özet:
Bu araştırma, hemodiyaliz uygulanan hastalarda yorgunluk ile öz bakım gücü arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla, tanımlayıcı olarak yapılmıştır.   Araştırmanın örneklemini Mersin Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Hemodiyaliz Ünitesinde tedavi gören 17 hasta, Sağlık Bakanlığı Mersin Devlet Hastanesi Hemodiyaliz Ünitesinde tedavi gören 80 hasta ve Özel Diamer Diyaliz Merkezi Hemodiyaliz Ünitesinde tedavi gören 100 hasta olmak üzere toplam 197 hasta oluşturmuştur. Araştırma verileri hemodiyaliz uygulanan hastaların yorgunluk ve özbakım gücünü etkileyebileceğini düşündüğümüz sosyo-demografik hastalıkla ilgili özellikleri belirlemeye yönelik; Anket Formu, Öz Bakım Gücü Ölçeği ve Piper Yorgunluk Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde normal dağılım gösteren sürekli değişkenler için tanımlayıcı istatistik olarak ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum değerler, kategorik değişkenler için ise frekans ve yüzde değerleri verilmiştir. Normal dağılan sürekli değişkenlere ait  iki bağımsız  grup karşılaştırması için Independent-Samples T test kullanılmıştır. Normal dağılan sürekli değişkenlere ait  ikiden fazla bağımsız  grup karşılaştırması için ANOVA  yapılmıştır. İki sürekli değişken arasındaki ilişkinin incelenmesi için Pearson korelasyon katsayısına bakılmıştır. İstatistik anlamlılık seviyesi p < 0.05 olarak alınmıştır. Araştırma sonucunda hastaların % 51,30' unun 18 - 59 yaş aralığında, % 39.60' ının kadın, % 56,90' ının evli, % 25.40' ının okur yazar olmadığı, % 51.80' inin ilde yaşadığı, % 60,90' ının eş ve çocukları ile birlikte yaşadığı, % 91.40' ının herhangi bir işte çalışmadığı ve % 39,10' unun gelirinin giderinden az olduğu saptanmıştır. Hastaların % 87,80' i haftada üç kez diyalize girmektedir. Hastaların % 65,50' inin başka bir kronik hastalığı bulunmaktadır. Hastaların % 99.50'sinin özel bir diyeti bulunmaktadır. Hastaların Özbakım Gücü Ölçeği  puan ortalamaları 88,62 iken, Piper Yorgunluk Ölçeği total puan ortalaması 7,51 olarak bulunmuştur. 18 - 59 yaş aralığındaki hastaların, bekar olan hastaların, yüksek okul ve üstü eğitim düzeyine sahip olan hastaların, yalnız yaşayan hastaların Özbakım Gücü Ölçeği puan ortalamalarının daha yüksek, Piper Yorgunluk Ölçeği puan ortalamalarının ise daha düşük olduğu belirlenmiştir. Hastaların ÖBGÖ puan ortalamaları ile PYÖ total puanı ve davranış şiddet, duygulanım, duyusal, bilişsel duyuşsal alt boyutları puan ortalamaları arasında negatif yönde orta derecede anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır.

Anahtar kelimeler: Hemodiyaliz, yorgunluk, öz bakım gücü, hemşirelik

Abstract:
This is a definitive research with the purpose of evaluating the correlation between fatigue and self-care in patients undergoing hemodialysis. The sampling domain of the research consists of 17 patients whom are treated in Mersin University Healthcare Research and Treatment Center Hemodialysis Unit, 80 patients whom are treated in Ministry of Health Mersin State Hospital Hemodialysis Unit and 100 patients whom are treated in Private Diamer Dialysis Center Hemodialysis Unit with a total of 197 patients. The data that we believe may affect the fatigue and self-care strength of patients undergoing hemodialysis treatment, in order to determine the socio-demographic characteristics about the disease; utilizing Questionnaire, Self-Care Strength Measure and Piper Fatigue Measure. In the light of the analysis of data obtained, it has been given average, standard deviation, minimum and maximum values and frequency and percentage values for categorical variables as definitive statistics for the continuous variables which presents a normal distribution. For comparison of two independent groups of the continuous variables which has normal distributions, Independent-Samples T test was used. ANOVA was conducted for more than two independent groups that are normally distributed. Pearson correlation coefficients were analyzed to examine the relationship between two continuous variables. Statistical significance level have been taken as p <0.05. According to the results of the research it has been determined that 51.30% of the patients are in the range of 18-59 years of age, 39.60% are women, 56.90% are married, 25.40% are unable to write and read, 51.80% are living in urban areas, 60.90% are living with their wives and children, 91.40% are unemployed and 39.10% are found to be earning less than their outgoings. 87.80% of the patients were on dialysis three times a week. 65.50% of the patients are having another chronical disease. There is a special diet for 99.50% of the patients. While the measure of the Self-Care Strength of Patients score averaged at 88.62, total score of Piper Fatigue Measure was found to be averaged at 7.51. Patients in between 18-59 years of age, patients whom are single, patients whom have an educational degree of a college or higher, patients whom are living alone have a higher average total score of Self-Care Strength Measure whereas their average Piper Fatigue Measure scores were found to be much lower. There has been found a negative moderate level of meaningful relationship in between patients' ÖBGÖ score averages with PYÖ total score and behavioral violence, affection, sensory, cognitive affective sub dimensional score averages. 

	Keywords: Hemodialysis, fatigue, self-care strength, nursing