Haberlerde cinsiyetçilik ve kadın odaklı habercilik: Ana akım medya ile alternatif medya haberlerinin toplumsal cinsiyet açısından karşılaştırılması
Sexism in the media and women-oriented journalism: A comparison of mainstream and alternative media sources in terms of their approach to gender
Yazar: MAKBULE ALTINTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. FERYAL SAYGILIGİL
İstanbul Arel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Medya ve Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Alternatif medya = Alternative media ; Cinsiyet = Gender ; Cinsiyetçilik = Sexism ; Feminizm = Feminism ; Gazeteler = Newspapers ; Haberler = News ; Kadınlar = Women ; Medya = Media

Özet:
Medya günümüzde dünyada ve Türkiye'de, tüm dinamikleri kökünden etkileyecek bir mekanizma olmuş durumdadır. Özellikle Türkiye'de güncel olarak kadınların ve feminist mücadelenin medyada büyük yer iştigal ettiği göz önüne alınırsa, sözü edilen konularla ilgili medyanın tutumu ve kamuoyuna bu konuların yansıtılma biçimleri, toplumsal algının oluşmasında büyük rol oynamaktadır. Bununla birlikte, medyanın kullandığı dil ve üslup da, sözü edilen konuların hassasiyeti bakımından önemli bir araştırma konusunun kapılarını açmaktadır.
Toplumsal yaşamın her alanında var olan bir mekanizma olarak medya, bireylerin ve toplumun değer yargılarının belirlenmesinde stratejik bir konumda bulunmaktadır. Bu anlamda toplumsal cinsiyet mücadelesinin görünür kılınmasında ve bu konuların öznesi olan kimlikerin medyada temsil ediliş biçimleri, toplumsal refleksin ne olacağı ve nasıl şekilleneceği açısından büyük önem taşımaktadır. Çünkü, kadın mücadelesinin, medyada nasıl işlendiği ve medyanın bu konu ve bağlamlarının aktarılmasında nasıl bir dil ve üslup kullandığı, bireylerin konuya ilişkin destek geliştirmesi ya da mesafesinin ne olacağı konusunda en belirleyici unsur konumunda durmaktadır. Bu sebeple medyanın kullandığı dil ve üslubun nasıl şekillendiği konusu özenle araştırılması gereken bir konudur.
Bu çalışmada, yukarıda sözü edilen konulara yönelik, medyanın kullandığı dil ve yaklaşımı incelenerek, medyanın olumlu ve olumsuz yanları üzerinde durulacak, feminist medya ve bununla birlikte kadın mücadelesi ve kadın odaklı habercilik anlayışının, kendi özgün koşulları içerisinde nasıl geliştiği ve kendi alanları içerisinde alternatif medya yaratımı ile kadın odaklı haberciliğin alternatif medyada önemli bir temsilcisi olan Gazete Şujin'in evrimine ilişkin aşamalar ele alınacaktır. 
Genel anlamda üslup, edebiyat kapsamındaki bireysel özgünlük ve dilden estetik bir biçimde yararlanılması ile bağlantılı olarak ele alınmıştır. Sözel ifadelerde bir diğer deyişle konuşmada ve yazı dili arasında üslupta farklılıklar gerçekleşmektedir. Bu farklılık ve çeşitliliklerin temeli yaş, cinsiyet, sınıf, mertebe ve etnisiteden ileri gelmektedir. Belirli yerlerde gerçekleşen belirli söylemlerde, konuşmacı birey, aile ya da arkadaşları ile gerçekleştirdiği günlük diyaloglarına nispeten daha formel, daha kuralsal bir üsluptan yararlanmak durumundadır. Yazı dili içerisinde de buna yakın bir biçimde konuşma diline nazaran daha formel, daha resmi bir üsluptan yararlanılması durumu söz konusudur .
Haber metni dâhilindeki üslup kullanımı, o haberi oluşturmuş olan muhabirin veya gazetecinin sosyo-politik ve ideolojik bakış açısına dair bir fikir sağlayabilmektedir. Yine aynı şekilde bir kişi için terörist ya da özgürlük uğruna savaşan kişi söz öbeklerinden yararlanılması semantik olarak ele alınan bir problem değil, haberi veren gazetenin ya da gazetecinin kendi kişisel perspektif ve ideolojilerini ortaya koyan bir vaziyettir. Retorik kavramı, bir hususu ne şekilde beyan ettiğimiz ile alakalıdır. Haberlerin retorik iç düzenlerinden yararlanılması iletişimde hedef edinilen gayeler ve arzulanan tesirlere dayalıdır. Van Dijk'ın fikri doğrultusunda, haberler ideolojik boyutta toplum kapsamındaki elit grupların tabi olduğu dominant inanış ve dominant düşünce düzenlerinin içselleştirilmesini gerçekleştirme arzusu içerisindedir. Haberlerde, sunulan önermeler, kanıtlar, belirli sebepler, bilirkişi yorumları, görgü tanığı raporları, veriler, alıntılar vb hususlar ortaya koyularak okuyucularca kabul edilmesi, yani okuyucuların ikna olması amaçlanır . 
Bir yandan Turkuvaz Grubu'nun bünyesindeki Sabah Gazetesi ele alınırken diğer bir yandan gazeteci kadınlar tarafından kurulan Gazete Şûjin internet gazetesi ele alınmaktadır. Sabah gazetesi editoryal bakış olarak merkez sağ, neoliberal ve hükümete yakın bir çizgide yayın yapmaktadır. Turkuvaz Grubu'nun bünyesindeki Sabah Gazetesi anaakım örneğini teşkil ederken Gazete Şujin internet gazetesi alternatif medyaya bir örnektir. Gazete Şujin kadın bakış açısına sahip bir gazete özelliği gösterirken, sabah gazetesi ideolojisi gereği kadını Gazete Şujin'in ele alışından daha farklı bir şekilde ele almaktadır. İki farklı bakış açısından ve iki farklı kaynak örneğinden yararlanmak adına Gazete Şujin ve Sabah gazeteleri çalışma kapsamında ele alınmışlardır.

Anahtar kelimeler: Feminist Mücadele, Medya, Medyanın Dili ve Üslubu, Anaakım Medya, Sabah Gazetesi, Alternatif Medya, Feminist Medya, Kadın Odaklı Habercilik, Gazete Şujin.

Abstract:
In our current day and age the media has become a mechanism that fundamentally impacts all kinds of dynamics in Turkey as well as in the world at large.  Especially taking into account the considerable space occupied by women and the feminist struggle in the media in Turkey today, the media's attitude towards these issues and the way in which they are conveyed to the public play a significant role in the formation of public perception and opinion. In addition to this, the language and style employed by the media come forward as an important topic of research due to the delicacy of the issues at hand.
As a mechanism that exists in all spheres of social life, the media occupies a strategic position in the development of the value judgements of individuals as well as societies. In this respect it is highly important in rendering the gender struggle visible, and the manner of representation of the identities that are the subjects of these issues is vital in terms of determining what societal reflexes will be given as well as which form these shall take.This is the case because the way in which the women's struggle is covered by the media, specifically the language and style employed in conveying this kind of material and its context is the greatest determinant of whether individuals will come to support this cause or, in other words, of the distance with which they shall approach it. It is for this reason that the way in which the language and style used by the media is shaped is a matter that requires careful and thorough research.
This study shall analyse the language and approach adopted by the media with respect to the issues mentioned above, focusing on its positive and negative aspects, and discuss the development of a feminist media and a women-oriented approach to journalism in tandem with the women's struggle in its own specific circumstances, as well as stages in theevolution of Gazete Şujin, which is animportantexampleamong alternative media sourcesin terms of creating an alternative media and of women-oriented journalism within its own areas.
 'Style' has, as a general concept, been handled in relation to the individuality, originality and aesthetic use of language within the scope of literature. Differences in style take place between oral expressions, in other words spoken language, and writing. These differences and variations are rooted in disparities ofage, gender, class, rank and status, and ethnicity. In certain speech acts that take place in specific contexts the speaker must use a more formal and rule-bound style than they do in their everyday dialogues with friends or family members. In a similar manner, written language also usually implies the use of a more formal style than that of spoken language. 
The style used in a news article may provide insight into the socio-political or ideological viewpoint of the reporter or journalist who has prepared the said piece. In the same vein, the choice between the term 'terrorist' or 'freedom-fighter' in defining a specific person is not a semantic issue but rather a statement of the personal perspective and ideological position of the journalist or newspaper responsible for the news piece.The notion of rhetoric is about how we express an issue. The utilization of rhetorical internal arrangements of news pieces is based on the target goals and desired impacts of communication.  Van Dijk's argues that on the ideological level news pieces wish to bring to pass the internalization of the hegemonic forms of thought and beliefto which the societal elites are subject. In news pieces the goal is to put forward postulations, proofs, reasonings, expert opinions, witness reports, data, quotes, etc. that shall be accepted by readers; in other words, they aim to convince their readers. 
This study comparatively approaches the Sabah Newspaper owned by Turkuvaz Group (Media Turqoise)  on the one hand, and Gazete Şûjin, which is an internet news portal established by women journalistson the other. Sabah is a newspaper that positions itself of the centre-right, is neoliberally oriented, and publishes from a perspective close to that of the government in terms of its editorial policy. While the Sabah Newspaper owned by Turkuvaz Group is an example of mainstream media sources in Turkey, the online source Gazete Şûjin exemplifies alternative media. As Gazete Şujin emerges as newspaper with a woman's perspective, the Sabah Newspaper handles women's issues drastically differently from the way in which Gazete Şûjin does due to its ideological position. In order to analyse two different perspectives and make use of two different sources Gazete Şûjin and Sabah have been taken into consideration within the scope of this study.

Keywords: Feminist Struggle, Media, The Language and Style Of The Media, Mainstream Media, Sabah Newspaper, Alternative Media, Feminist Media, Women-Oriented Journalism, Gazete Şujin.