Bâkî Dîvânı'ndan Elif ile biten gazellerin düşünce alanı merkezli (Dam) metin çözümleme yöntemi'ne göre şerhi
Bâki and a commentary study done on the ghazels of him ending with Elif according based on the method of thought field centered text analysis method
Yazar: AZMİ KILIÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA FİDAN
Yozgat Bozok Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Baki = Baki ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Gazeller = Ghazals ; Şerh = Commentary ; Şiir = Poem

Özet:
XVI. yy ilim, sanat ve şiir bakımından oldukça ehemmiyetli bir dönemdir. Bu
dönemde devletin gelişmesi ve güçlenmesiyle birlikte şiirdeki gelişmeler de
hızlanmış hatta zirvelere ulaşmıştır. Bu yy' da yetişip Dîvân edebiyatında
gazelleriyle ün salmış birçok şâir bulunmaktadır. Bu şâirlerin başında Bâkî gelir.
Türkiye'de yapılan çalışmalara bakıldığında bu şâirin gazelleri çerçevesinde
kapsamlı bir şerh çalışması yapılmamıştır. Dîvân edebiyatında adından sıkça
bahsettiren bu şâirin gazellerinin üzerinde kapsamlı bir şerh çalışmasının olmaması,
beni bu çalışmaya iten sebeplerin başında gelmektedir. Bu çalışma doğrultusunda
okuyucuyu bilgilendirip metni tanıtmak ve şâirin sanat anlayışını tespit etmek bilim
dünyasına katkı sağlayacaktır. Ayrıca bu çalışma, geçmişin mukaddes mirâsını açığa
çıkartıp günümüzle harmanlanarak sunulduğu için geleceğe ışık tutması bakımından
önem arz etmektedir.
     Bu çalışmada XVI. yüzyıl şâiri olan Bâkî'nin özyaşam öyküsü, edebî kişiliği
ve eserleri ile ilgili bilgiler genel hatlarıyla verilmeye çalışılmış, müteakiben "Bâkî
Dîvânı'ndan Elif İle Biten Gazellerin Düşünce Alanı Merkezli (DAM) Metin
Çözümleme Yöntemi'ne Göre Şerhi" yapılmıştır. Gazellerin vezinleri bulunmuş,
vezinlerin her beyitte teker teker kontrolü yapılmıştır. Beyitlerde geçen kelimelerin
bütün anlamları hakkında detaylı bilgiler verilmiş olup beyitlerin nesre çeviri
kısmıyla birlikte beyitler günümüz Türkçesi'ne çevrilerek şerh çalışması yapılmıştır.

     Anahtar Kelimeler: Bâkî, gazel, şerh yöntemi (DAM), şerh

Abstract:
XVI. century is a very important period in terms of history, art and poetry.
Along with the development and empowerment of the state in this period, the
developments in the poetry have accelerated and even reached the summit. Many
poets grew up in this century and became famous with their ghazels in Dîvân
literature. Bâkî comes at the head of these poets. Referring to studies done in Turkey,
there is no comprehensive commentary study done on the poet's ghazels. The fact
that there is no comprehensive commentary study on his ghazels which are
frequently mentioned in the name of Dîvân literature is one of the reasons leading me
to this study. In the direction of this study, to inform the reader and to introduce the
text and to determine the understanding of his poetry art will contribute to the world
of science. This study is also important in lightening the future as it presents the
legacy of the past by blending it with the present.
     In this study, it was attempted to give general information about the
autobiography, literary personality and works of the XVI century poet, Bâki and a
commentary study done on the ghazels of him ending with Elif according based on
the method of Thought Field Centered Text Analysis Method. Rythm of the ghazels
were found and controlled one by one on every couplet.
Detailed information about all the meanings of the words mentioned in every
couplets was given and commentary study done by transfering the couplets to the
contemporary Turkish after forming them in prose style.

     Keywords: Bâkî, ghazal, method of comment(DAM), commentar