Türkiye'de turizmin Mcdonaldlaştırılması: bir turistik ürün olarak paket tur incelemesi
Mcdonaldization of tourism in Turkey: An analysis of the package tours as a tourism product
Yazar: MÜCAHİT HAKAN ÇEŞMECİ
Danışman: DOÇ. DR. TUĞÇA POYRAZ TACOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: McDonaldlaştırma = McDonaldization ; Modernite = Modernity ; Paket tur = Package tour ; Rasyonellik = Rationality ; Turizm = Tourism

Özet:
George Ritzer tarafından bilim dünyasına armağan edilen "McDonaldlaştırma" kavramı, "Toplumun McDonaldlaştırılması" kitabının ilk basım yılı olan 1990'larda ender olarak duyulmuş olsa da, 2000'li yılların başında ve sonrasında hem kavramın kullanım alanı genişlemiş, hem de bu kavramın tanımladığı olguya yönelik ilgi artmıştır. Belki de "modern zamanlarda" hayatımıza hızlıca giren birçok şeyi, farkında olmadan hayatımızdan çıkarttığımız ve garip bir şekilde özlemle andığımız şeyleri tanımlamaya duyulan ihtiyaca büyük ölçüde karşılık gelen bir kavramdır: McDonaldlaştırma. 
McDonaldlaştırma kavramı, Weber'in modern toplum analizinde kullandığı rasyonelleştirme süreciyle ilgili görüşlerinden ve Weber'in rasyonelliğin "demir kafesi" dediği olgudan oldukça etkilenmiştir. Akılcı sistemler modern insanın gündelik yaşamlarının her alanını kuşatarak rasyonelliğin irrasyonelliğine yol açmakta ve geleneksel toplumun "müphemlik" kavramına meydan okumaktadır. Ritzer, Weber'in rasyonelleştirme kavramını temel aldığı kuramında verimlilik, hesaplanabilirlik, öngörülebilirlik ve denetim olmak üzere dört ilke ve bunlara ilaveten rasyonelliğin irrasyonelliği çerçevesinde, toplumsal yaşamı açıklamaktadır. Modernizmle birlikte iş hayatından, aile hayatına, tüketimden, eğitime bütün toplumsal etkileşimlerde bu dört temel ilkenin belirleyici olduğunu ileri sürmektedir. Bu çalışmada McDonaldlaştırma sürecinin söz konusu ilkeleri çerçevesinde, bireylerin boş zaman etkinliklerini ve bu kapsamda turizm faaliyetlerini de şekillendirdiği kabul edilmektedir. Özellikle bireyin yaratıcılığı, özgünlüğü ve özgürlüğüne yer vermeyen tamamıyla McDonaldlaştırılmış bir turizm ürünü olan paket turlarda rasyonelleşme sürecini ve yansımalarını görmek mümkündür. Bu nedenle çalışmada, Türkiye'deki turizm uygulamalarında önemli bir turistik ürün olan paket turların Ritzer'in kuramında temel aldığı ilkeler bağlamında analiz edilmesi amaçlanmıştır.

Abstract:
There is an increasing focus on the "Mc Donaldization" presented by George Ritzer as the concept was little known in the 90s when his book "The Mc Donaldization of the Society" was first published, but later the concept in 2000s attracted much attention. Perhaps, "Mc Donaldization" is meeting the need of defining many things which enters our lives in the modern times quickly and later on we take them out without noticing. "Mc Donaldization" concept is also affected from the ideas of Weber and from the concept - as he names - the iron cages of the rationality. Rational systems covers all aspects of the modern man's daily life ending an irrational rationality and challenging the uncertainity concept of the traditional society. 
Ritzer, explains the social life within the framework of four principles: productivity, accountability, forecastability and inspection and later by adding a fifth one, that is, rationality of irrationality, based on Weber's rationality concept. He argues that these four principles are the main determinants of all social interactions from bussiness life to family life, from consumption and to education. 
In this study, that the Mc Donaldization process shapes the leisure time as well as touristic activities of the individuals is argued within the framework of the above given principles. Specifically, one can see clearly that in the package tours as a McDonaldization version of tourism, the creativity, freedom and uniqueness of the individuals are taken for granted. Therefore, in this study, it is aimed to analyze package tours, as being important tourism product, in Turkey, with reference to the framework of Ritzer's four principles.