Antik Yunan döneminde spor
Sports in the Ancient Greek period
Yazar: ESİN DALKILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. AYGÜN EKİN MERİÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Antik Yunan = Ancient Greece ; Olimpiyatlar = Olympics ; Sanat = Art ; Spor = Sports ; Spor organizasyonları = Sports organizations

Özet:
Kökeni erken çağlarda insanların hayatta kalabilmek için avlanma, yakalama gibi mücadelelere dayanan spor, insan hayatında vazgeçilmez bir unsur olmuştur. İlkel toplumlardan itibaren görülen avcılık, spor türlerinin en ilkeli olarak ortaya çıkmıştır. Antik dönemde fiziksel aktivitelere yönelik en erken izler Uzakdoğu'da görülmüş MÖ 3.bin yılına ait duvar resimlerinde Mezopotamyada da sportif aktiviteler sayabileceğimiz faaliyetler duvar resimlerine yansımıştır. Çağlar boyunca pek çok uygarlığa ev sahipliği yapan Anadolu'da da savaşlarda kullanılmak üzere mızrak, ok, yay kullanımı gibi becerileri geliştirmeye yönelik aktivitelerde bulunulmuştur. Kişisel ve fiziksel gücü sergilemeye yönelik olan bu aktiviteler uygarlıklar arasında birbirini takip etmiştir.
Antikçağda organize sporsal faaliyetler Yunan Uygarlığı ile ortaya çıkmıştır. Sporun Yunan kültürüne Girit Uygarlığı aracılığı ile geldiği bilinmektedir. Sporun toplumsal hayatın içinde yer aldığı Antik Yunan, bu konuda en eski yazılı belgelere sahip olan uygarlıktır. 
Antik Yunan'da spor kavramı, Yunan eğitim sistemi ile iç içedir. Yunan çocukları özellikle erkek çocuklar yedi yaşından sonra okuma yazma, sayı sayma, müzik, edebiyat derslerinin yanında bedensel eğitimlerini geliştirmek için dersler almışlardır. Burada amaç erdemli ve iyi özelliklere sahip vatandaşlar yetiştirmektir.
Antik Yunan'da şehir devletleri inandıkları Olimpos Tanrıları adına oyunlar düzenleyerek Tanrıları adına birbirleri ile yarışmışlardır. Bu yarışmaları kazanmak bir onur kazanma vasıtası olarak görüldüğünden her sporcu kendi şehir devleti için oyunlarda kıyasıya yarışmıştır. Yarışmalar belli kurallara göre düzenlenmekte ve yarışlara katılmak için şartlar bulunmaktadır. Bu oyunların en ünlüsü MÖ 776 yılında başlayan Olimpiyat Oyunlarıdır. Bunun yanısıra farklı şehir devletlerinin düzenlediği Kutsal ve Taç Ödüllü Oyunlarda bulunmaktadır.
Antik Yunan'da spor kutsal bir amaca hizmet etmenin yanında günlük yaşamda da yer edinmiş spor etkinliklerinin yapılabilmesi için şehirlerde farklı mimari yapılar inşa edilmiştir. Yunan toplum yaşamının bir parçası haline gelen spor, dönemin sanat eserlerine de yansımıştır.
Tüm bu bilgiler ışığında sportif faaliyetlerin Antik Yunan dünyası için ne kadar büyük bir önem taşıdığı anlaşılmaktadır. Elimizde bulunan ve günümüze ulaşmış kaynakların yanında ileride gerçekleştirilecek arkeolojik araştırmalar bizlere bu konu hakkında daha fazla ışık tutmayı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler: Antik Yunan Dönemi, Spor, Eğitim, Olimpiyat

Abstract:
Sports, which in early ages were based on struggles such as hunting and catching in order to survive,  have become one of the indispensable elements of human life. Hunting, which has been observed since the primitive societes,  emerged as the most principled of sporting activities. The earliest of physical activities in the ancient period were seen in the Far East. The wall paintings of 3000 BC also proves the traces of sports in Mesopotamia. Anatolia, in which numerous civilizations have inhabited throughout the centuries, has been home to many activities for developing skills like spearing and shooting arrows. Intended to exhibit personal and pyhsical strength, such activities have followed one another among civilizations.
Organized sport activities in ancient times emerged with the Greek civilization. It is known that the sports came to Greek culture with the Cretan civilization. Ancient Greek, where sports took place in social life, is the civilization with the oldest written documents on this subject.
The concept of sports in ancient Greek society is in line with the Greek education system. Greek children, particularly males, would take reading, writing, counting, music, literature lessons, as well as physical education after they 7 years old. The aim here is to generate rightous and virtuous citizens.
In Ancient Greece, the city states organized games on behalf of the Olympos  Gods that they believed in. In other words, they competed with each other in the name of Gods. Since each contest was seen as a manifestation of honour, each attendant athlete competed for their own city state in a zealous fashion. Competitions were  held according to certain rules and there were preconditions for joining the races. The most famous of these games was Olympic Games which started in 776 BC. Furthermore, there were some other games held by different city states with Holy and Crown awerded.
Besides serving divine purposes in ancient Greece, sports also took place in daily life and architectural venues were built for sports activities. Becoming an integral part of Greek social life, sports were reflected in the artworks of the period as well.
All things considered, it is evident that the sporting activities are of great importance for the world of Ancient Greeks. In addition to the ancient monuments and relics gathered so far, the archeological findings that might also be discovered in the future will hep us shed more light on this subject.

Keywords: Ancient Greek Period, Sport, Education, Olympic