Stalin döneminde siyasi baskılar: Kırgızistan örneği (1937-1938)
Political pressures in the Stalin period: The case of Kyrgyzstan (1937-1938)
Yazar: AIDAI KYDYSHOVA
Danışman: DOÇ. DR. AYNA ASKEROĞLU ARSLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrasya Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Sovyetler Birliği'nde mutlak iktidarın sahibi J. Stalin yönetimini oldukça baskıcı bir siyasetle yürütmüştür. Bu çalışmada Sovyet döneminde Kırgızistan'da Stalin tarafından uygulanan siyasi baskılar ele alınmaktadır. Kırgızistan'ın bağımsızlığına giden yolda büyük katkı sağlayan ve aynı zamanda siyası baskıya maruz kalan aydınlar sınıfının ortaya çıkışı ve önemli faaliyetleri incelenmiştir. Ayrıca siyasi baskının zirveye ulaştığı 1937-1938 Büyük Tasfiye dönemi tutuklama ve topluca idamlara kadar giden sürenin kapsamlı bir şekilde ele alınarak incelenmesi tabi tutulmuştur. Çalışmada döneme ilişkin Kırgızca, Rusça temel kaynak ve arşiv belgelere dayalı olarak repressiyanın nedenleri/sonuçları bağlamında sosyal, kültürel, dini, ekonomik ve psikolojik açıdan incelenerek ve ülkedeki yarattığı etkileri tartışılmıştır. Tezde olabildiğince tarafsız ve objektif davranmaya, genel itibarıyla meselelerin tek bir sebebe bağlamaksızın birçok yönleriyle aydınlatılması hedeflenmiştir. Millî mücadele yolunda Sovyet rejiminin repressiya politikasına maruz kalan yüzlerce aydın sınıfının yeri ve eksikliği günümüzde de her açıdan hissedilmektedir. Eski Sovyet ülkelerin ve onun içinde Kırgızistan'ın yaşamış olduğu büyük trajedinin doğru bir şekilde incelenerek aktarılması önem arz etmektedir. Çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Kırgızistan, Aydın, Büyük Tasfiye (1937-1938), Sovyet, Stalin, Repressiya.

Abstract:
J. Stalin, who had absolute power in the Soviet Union, continued to rule with his extraordinarily repressive policy. In this study, the political pressures applied by Stalin in Kyrgyzstan during the Soviet period are discussed. The emergence and important activities of the intelligentsia class, which contributed greatly to the independence of Kyrgyzstan and were also exposed to political pressure, were examined. In addition, the period leading up to the arrests and mass executions of the Great Purge of 1937-1938, when the political pressure reached its peak, was examined in a comprehensive manner. In the study, based on the main sources and archival documents in Kyrgyz, Russian, the reasons/results of the repressiya were examined in terms of social, cultural, religious, economic and psychological and its effects in the country were discussed. In the thesis, it is aimed to act as impartially and objectively as possible and to illuminate the issues in many aspects without tying them to a single reason. The place and lack of hundreds of intellectuals who were exposed to the Soviet regime's policy of repressing on the way to the national struggle are still felt in every aspect today. It is important to analyze and convey the great tragedy of the former Soviet countries and Kyrgyzstan in it. The study generally consists of an introduction and three parts.

Keywords: Kyrgyzstan, Intellectual, Great Purge (1937-1938), Soviet, Stalin, Repressiya.