Kronik karaciğer hastalığı ölçeği'nin geçerlik ve güvenirlik çalışması
Validity and reliability study of the chronic liver disease questionnaire
Yazar: FERYA ÇELİK
Danışman: PROF. DR. HİCRAN BEKTAŞ
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Hemşirelik = Nursing ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yetmezliği = Liver failure ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Kronik Karaciğer Hastalığı Ölçeği'ni Türkçe'ye uyarlamak ve ölçeğin geçerlik güvenirliğini belirlemektir.
Yöntem: Metodolojik tipte olan bu çalışma 24 Kasım 2016 - 5 Nisan 2017 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Gastroenteroloji Polikliniği ve Gastroenteroloji Kliniği'nde 235 kronik karaciğer hastası ile yapılmıştır. Veri toplama araçları olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Child-Pugh Skorlama Sistemi Formu", "Kronik Karaciğer Hastalığı Ölçeği (Chronic Liver Disease Questionnaire –CLDQ)", "Kronik Karaciğer Hastalığı Yaşam Kalitesi Ölçeği 2.0" kullanılmıştır.
Bulgular: Geçerlik analizi kapsam geçerliği, bir referansa göre geçerlik, yapı geçerliği ile belirlenmiştir. Geçerlik analizi sonucunda ölçeğin altı alt boyuttan oluştuğu belirlenmiştir. Orijinal ölçek yapısından çıkarılan madde olmamıştır. Güvenirlik analizi; iç tutarlık, değişmezlik, madde analizleri yapılarak değerlendirilmiştir. Ölçeğin genel Cronbach alfa katsayısı 0.95, alt boyutların Cronbach alfa değerleri 0.53-0.94 arasında bulunmuştur. İç tutarlık değerlendirmesinde test tekrar test analiz sonuçlarında iki uygulama arasındaki korelasyon katsayısının (r=0.79) yüksek olduğu bulunmuştur. Madde analizleri incelendiğinde madde ortalamalarının birbirine yakın olduğu, alt üst grup ortalamaları incelendiğinde maddelerinin ayırt edici özelliğinin yüksek olduğu, ölçeğin kronik karaciğer hastalarında yaşanan semptomlarda ölçülmek istenen davranışları güvenilir olarak ölçebildiği bulunmuştur.
Sonuç: Kronik Karaciğer Hastalığı Ölçeği'nin, kronik karaciğer hastalarında yaşanan semptomların sıklığını belirleyerek, kronik karaciğer hastalarının yaşam kalitesini ölçmede geçerli ve güvenilir bir araç olduğu belirlenmiştir. Kronik Karaciğer Hastalığı Ölçeği'nin Türkçe versiyonunun kronik karaciğer hastalarının semptom değerlendirilmesinde kullanılması önerilmektedir.

Anahtar kelimeler: Kronik karaciğer hastalığı, Kronik Karaciğer Hastalığı Ölçeği, geçerlik, güvenirlik

Abstract:
Objective: The aim of this study was to adapt of the Chronic Liver Disease Scale to Turkish and determine the validity and realibility of the scale.
Method: This methodological study was conducted  between November 24, 2016 and April 5, 2017 at the Gastroenterology Clinic and Gastroenterology Policlinic of the Akdeniz University Hospital with 235 chronic liver patients. "Personal Information Form", "Child-Pugh Scoring System Form", "Chronic Liver Disease Questionnaire (CLDQ)" and "Chronic Liver Disease Quality of Life Scale 2.0" were used as data collection tools.
Results: In evaluating the validity analysis; scope validity, validity according to a reference, structure validity methods were used. As a result of the validity analysis, it was determined that the scale consists of six sub-dimensions. There was no substance removed from the original scale. In evaluating the reliability analysis, internal consistency, invariance, assessment of substance analyzes was used. The overall Cronbach alpha coefficient of the scale was 0.95, and the Cronbach alpha values of the subscales ranged from 0.53 to 0.94. In the internal consistency evaluation, the correlation coefficient between the two applications (r = 0.79) was found to be high in the test re-test analysis results. When substance analyzes were examined, it was found that the mean of the substances were close to each other, when the average of the upper and lower groups were examined, the discriminatory properties of the substances were high and the behaviors to be measured in the symptoms of chronic liver diseases were found to be reliable.
Conclusion: The Chronic Liver Disease Scale was a valid and reliable tool to measure the quality of life of chronic liver disease patients by determining the frequency of symptoms in chronic liver diseases. It was suggested that the Turkish version of the Chronic Liver Disease Scale should be be used in symptomatic evaluation of chronic liver disease.

Key words: Chronic liver disease, Chronic Liver Disease Scale, validity, reliability