Yeşı̇l tedarı̇k zı̇ncı̇ri yönetimi unsurlarının işletme performansına etkileri üzerine bir araştırma
A research on the effects of green supply chain management elements on business performance
Yazar: GÖKHAN AKANDERE
Danışman: PROF. DR. MUAMMER ZERENLER
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal performans = Financial performance ; Firma performansı = Firm performance ; Hizmet sektörü = Service sector ; Sürdürülebilir çevre = Sustainable environment ; Yeşil tedarik zinciri = Green supply chain ; Çevre = Environment ; Örgütsel performans = Organizational performance ; İmalat sektörü =   ; Şirket performansı = Company performance

Özet:
İşletmeler yeşil uygulamalarla; daha az atık oluşturarak çevreye verdikleri zararı ve maliyetlerini azaltabileceği, iyi bir çevresel imaj oluşturabileceği, ulusal ve uluslararası pazarlarda rekabet güçlerini, kârlılıklarını ve pazar paylarını artırabileceği, oluşan hurda miktarlarını azaltarak verimliliklerini ve kapasite kullanımlarını artırabileceği, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin kalite standartlarına yönelik kaliteli ürün üretmelerine yardımcı olabileceği ve müşteri ihtiyaçlarını onlarla sürekli iletişim kurarak etkin bir şekilde karşılayabileceği, hepsinin toplamında da işletme performanslarını artırabileceği ön görülmektedir.
Çalışmada, yeşil tedarik zinciri yönetimi unsurlarını oluşturan faktörlerin, engellerin ve uygulamaların işletme performansını nasıl etkilediği araştırılmıştır. Faktörler (yönetmelikler, piyasa, rakipler, tedarikçiler ve iç faktörler) ve engellerle (iç ve dış)  etkileşimde olan BİST'da işlem gören işletmelerin yeşil tedarik zinciri yönetimi uygulama düzeyini belirleme ve işletme performansına (çevresel, ekonomik, örgütsel ve operasyonel) etkisini bir bütün olarak değerlendirilmesi literatürdeki boşluğu dolduracaktır. Araştırma, BİST'te işlem gören ve İstanbul, Ankara, Bursa, İzmir ve Kocaeli illerinde bulunan 320 işletme üzerinde gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler, istatiksel yöntemlerle analiz edilmiştir.
Araştırmanın birinci bölümünde tedarik zinciri yönetimi ve stratejileri, yeşil tedarik zinciri yönetimi kavramı, yeşil tedarik zinciri faktörleri ve engelleri kavramsal olarak ele alınmıştır. İkinci bölümünde ise yeşil tedarik zinciri yönetimi uygulamaları ve işletme performansı ve alt boyutları olan çevresel, ekonomik, örgütsel ve operasyonel performanslar tartışılmıştır. Ayrıca literatürde yapılmış çalışmalarla elde edilen sonuçlar değerlendirilmiştir. Üçüncü bölüm anket yöntemiyle BİST'te işlem gören ve İstanbul, Ankara, Bursa, İzmir ve Kocaeli illerinde bulunan imalat ve hizmet sektörlerindeki işletmeler üzerine yapılan araştırmada elde edilen bulgular tartışılmıştır. Son bölümde ise ilk iki bölümde yapılan kavramsal ve literatür araştırması ile üçüncü bölümde elde edilen bulguların değerlendirilmesi yapılmıştır. Sonuç olarak BİST'da işlem gören işletmelerde faktörler ve engeller altında yeşil tedarik zinciri yönetimi uygulamalarının işletme performansı üzerine anlamlı etkisinin olduğu bulgulanmıştır.

Abstract:
Companies predict that by green applications they can produce less waste and reduce the damage to the environment and costs, they can create a better environmental image, they can increase their powers of competition, profitability and market share in national and international markets, they can increase their productivity and capacity use by reducing the amount of scrap, they can help producing quality products in accordance with the quality standards of developing and developed countries, they can meet consumer needs effectively by being constantly in communication with them and in total they can increase their business performance.
This study, investigates how the factors, barriers and applications that constitute the green supply chain management factors affect the operational performance. Determining  the level of green supply chain management practice (internal environmental management, eco design, green purchasing, cooperation with customers and investment recovery) and evaluating its impact on business performance (environmental, economic, organizational and operational) of businesses that are in process in BİST and interact with factors (regulations, market, competitors, suppliers and internal factors) and barriers (internal and external) as a whole has filled the gap in the literature. The study was carried out on 320 businesses in Istanbul, Ankara, Bursa, Izmir and Kocaeli provinces and the obtained data were analyzed by statistical methods.
In the first part of the study, supply chain management and strategies, green supply chain management concept, green supply chain factors and barriers are conceptually addressed. In the second part, green supply chain management practices and operational performance and sub-dimensions of environmental, economic, organizational and operational performances are discussed. In addition, the results obtained in the literature have been evaluated. In the third chapter, the findings of the survey conducted by questionnaire method on the firms in the manufacturing and service sectors in Istanbul, Ankara, Bursa, Izmir and Kocaeli provinces processed in BIST were discussed. In the last section, the conceptual and literature research in the first two sections and the findings obtained in the third chapter were evaluated. As a result, it has been revelaed that green supply chain management practices under the factors and barriers in the businesses that are in process in  BIST have a significant impact on operational performance.