Seyyid İbrahim Hanif'in hayatı, eserleri ve Hasıl-ı Hacc-ı Şerif li-Menazili'l-Harameyn adlı eserin incelenmesi
Seyyid Ibrahim Hanif: His life and works and study of Hasil-i Hacc-i Şerif li-Menazili'l-Harameyn
Yazar: NURHAN RAMAZANOĞLU ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKKUŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk İslam Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Hac = Pilgrimage ; Hasıl-ı Hacc-ı Şerif li-Menazili`l-Harameyn = Hasil-i Hacc-i Şerif li-Menazili`l-Harameyn ; Hatırat = Memoirs ; İbrahim Hanif = İbrahim Hanif ; İslami edebiyat = Islamic literature

Özet:
Seyyid İbrahim Hanîf 18. yüzyılda yaşamış önemli bir şâirimizdir. Kaleme aldığı eserler onun klasik edebiyatımızdaki nazım ve vezinleri oldukça ustaca kullandığını görmekteyiz. Eserlerini halk için yazmış, gezdiği gördüğü yerleri eğlenceli bir dille bazen hikâye bazense na`tler eşliğinde tasvir ederek o bölgenin önemli şahsiyetlerini anlatmış, bunu yaparken de didaktik bir metot izlemiştir. Hanîf'in na`tlarında Mevlevî kahramanlarından bahsetmesi onlarla ilgili hikâye ve na`tlar yazmış olması, hikâyelerinde Ali Dede, Mevlâna, Beyâzıt-ı Bestami, Aziz Mahmut Hüdâyi gibi velilerden söz ediyor olması onun tasavvufî noktada da belli bir birikime sahip, önemli bir şahsiyet olduğunu göstermektedir.Dönemindeki edebî akımlar göz önünde bulundurulduğunda Seyyid İbrahim Hanîf'in sade bir dil kullandığını söyleyebiliriz. Ayrıca eserlerinde na`t, medhiye, mesnevî, rubâi, kıt'a, gazel, münacat, vedâiiye, tevhid türlerine sıkça yer verdiğini görmekteyiz.Hanîf'in eserinde geçen hikayelerin kaynaklarını ve kahramanlarını açıklamamasının yanında hac yolculuğu esnasında gezdiği ve geçtiği yerlerdeki türbeleri ve türbelerin bulunduğu şehir ya da kasabaları isimleriyle vermiş olması dikkat çekmektedir. Bu noktadan yola çıkarak şâirin asıl amacının; hac yolculuğu esnasında takip edilen güzergâhı, içerisinde bulunduğu ruh halini ve coşkusunu şiirleri aracılığıyla eserine yansıtarak okuyucularına aktarmak olduğunu söyleyebiliriz.Sonuç olarak Seyyid İbrahim Hanîf'in bu eseri dönemine ışık tutması, akıcı ve mizâhi bir anlatıma sahip olması açısından özellikle hac yolculuğuna çıkacak hacı adayları ve o dönemin sosyo-ekonomik ve dini hayatını merak edenler tarafından okunmaya değer edebî bir eserdir.

Abstract:
Seyyid İbrahim Hanif, born in İstanbul, is an important poet of the 18th century. He has got three works. These are ?Hâsıl-ı ?accı Şerif Li-Menâzili?l-?aremeyn, Siyer-i Mekkî and Medenî, and Şerh-i ?ufân-ı Mârifet.? His work called as Şerh-i ?ufân-ı Mârifet is an annotation of the work of Hodja Neş?et called as ??ufân-ı Mârifet? His work called as ?Siyer-i Mekkî and Medenî? is written in verse and it gives information about Mecca and Medina. His work that we studied on is ?Hâsıl-ı ?accı Şerif Li-Menâzili?l-?aremeyn? and it is about a group of people who set out İstanbul for pilgrimage. It gives information about the routes of these people, at where and when they stopped off and some stories and epics. At the same time, this work contains a lot of poems. The topics of these poems are longing for the Prophet, Love of Allah and Mecca and Medina. He wrote his poems in kinds of mathnawi, ?na?t? , ?rubai? and etc. Seyyid İbrahim Hanif died in 1802. His works are still in Süleymaniye Library.