Roma-Mısır İlişkileri (MÖ 3. Yüzyıl - MS 395)
Romano-Egyptian Relations (3rd Century BCE - 395 CE)
Yazar: ALİ OĞUZ BOZKURT
Danışman: PROF. DR. HAMDİ ŞAHİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Eski Çağ = Old Age ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Kleopatra = Cleopatra ; Mısır = Egypt ; Roma Dönemi = Roman Period ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Eski Mısır, dünyanın en eski uygarlıklarından biridir. Antik Çağ'da Yakındoğu'nun en bereketli topraklarından biri üstüne kurulmuş, birliğini ilk kez sağladığı MÖ 4. Binyılın sonundan itibaren kendine özgü bir uygarlık inşa etmiştir. Çoğunlukla bağımsız olmakla birlikte, Yeni Krallık'ın çöküşü ile birlikte parçalanmış ve silsile halinde yabancıların idaresi altına girmiştir. Akhaimenid Pers İmparatorluğu'nu fetheden Büyük İskender ve onu takip eden Ptolemaioslarla ilk kez Batı kökenliler Nil Vadisi'ne hükmetmiş; bunların yaklaşık 300 yıllık saltanatının özellikle ikinci yarısında kaderlerinin ne olacağı konusunda en belirleyici dış unsur Roma Cumhuriyeti olmuştur. Bu belirleyici rol, bir zamanlar eşler arasında başlayan Roma-Mısır ilişkilerinin Mısır'ın önce cliens, sonra ise provincia olmasına kadar etkin olmuştur.
Roma'nın bir provinciası olmasıyla birlikte Mısır'ın tarihinin başka bir sayfası açılmıştır. Eski Mısır'ın bu son kısmında, bir yandan Mısır'ın Roma İmparatorluk tarihinin genel gidişatının içinde yer aldığı görülürken, diğer yandan kendine özgü özelliklerin/durumların da ortaya çıktığı anlaşılır. Ciddi bir Yahudi nüfusu barındıran ülke, Hıristiyanlığın doğduğu bölgelere komşudur. Çok özel bir statüye sahip provincianın valisi bile praefectus Aegypti diye anılmaktadır. Hem Roma'nın Mısır'da, hem Mısır'ın Roma'da karşılıklı kültürel etkileşiminin izlerine çok net rastlanmaktadır. Askeri ve ekonomik durumu bakımından, hatta konumu nedeniyle bile Roma için yerinin çok ayrı olduğu söylenebilir.
Gerek antik, gerek modern kaynaklar bakımından zengin bir alan olması sayesinde, tezin temel amacı olan Roma ile Mısır arasındaki ilişkilerin ortaya konması ve Roma Mısırı'nın bir resminin konabilmesi mümkün olabilmiştir.
Anahtar Sözcükler: Roma, Mısır, Ptolemaios, Kleopatra, Marcus Antonius, Augustus, Hıristiyanlık, Yahudiler, Aleksandreia.

Abstract:
Ancient Egypt is one of the oldest civilizations of the world. Established on one of the most fertile lands of Ancient Near East, the Egyptians created a unique civilization with the unification of the country for the first time in the 4th Millennium BCE. Though mostly independent, Egyptian central authority disintegrated with the collapse of the New Kingdom and ruled at times by one foreigner after another. With the arrival of Alexander the Great, who conquered the Persian Empire, and the Ptolemies following him, members of Western Civilization began to rule the Nile Valley for the first time; in their 300-year-long rule, one of the defining elements in its affairs was the Roman Republic, which dictated Egypt's fate. This role continued until Egypt lost its independence, becoming a Roman provincia.
Roman Egypt became a new turning point in the history of Ancient Egypt. This last chapter shows us that, while Egypt is an integral part of Roman Imperial history, it has its own unique features: It had a considerable Jewish population, close to Christianity's birthplace. Its specialness can be understood from the gubernatorial title, praefectus Aegypti. Cultural interactions between Rome and Egypt is evident. Egypt had a special place for Rome, both militarily and economically.
As the subject is rich in both ancient and modern sources, it was possible to present the relations between two states and create a picture of Roman Egypt.
Keywords: Rome, Egypt, Ptolemy, Cleopatra, Mark Antony, Augustus, Christianity, Jews, Alexandria.