Çalışanlarında radyasyondan korunma bilgi düzeyinin çalıştığı birim ve mesleklere göre incelenmesi
Examination of the level of knowledge of radiation protection inhealth workers according to the units and professions they work
Yazar: HÜSEYİN ARIKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLHAN KALMUK
İstinye Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Günümüzde hastanelerde tanı ve tedavi amaçlı birçok işlem iyonize radyasyonla yapılmaktadır. İyonize radyasyona maruz kalan sağlık çalışanlarının kendilerini ve hastalarını korumaları çok önemlidir. Korunmak için radyasyon hakkında yeterli bilgi düzeyine sahip olmak gerekmektedir. Bununla birlikte sağlık çalışanlarında radyasyondan korunma bilgi düzeyinin çalıştığı birim ve mesleklere göre incelenmesi önemlidir. Bu çalışma ile radyasyonlu alan çalışanlarının güvenli iyonize radyasyon alanlarında görev yapmaları için farkındalık yaratma amaçlanmıştır. 
Araştırmanın evrenini Türkiye'nin birçok yerinde bulunan bir zincir hastane grubunda hizmet veren sağlık kurumlarında radyoloji, radyoterapi, girişimsel anjiografi, ameliyathane ve nükleer tıp bölümünde iyonizan radyasyonla çalışan sağlık çalışanları oluşturmaktadır. Evrene daha hızlı ulaşmak için akıllı telefonların kullanımına uygun platformlar üzerinden (online anket) uygulanmıştır. Çalışma evrenindeki radyasyonla çalışan bütün çalışanlara ulaşılmıştır. Araştırmanın örneklemi çalışmaya onay vererek anket dolduran sağlık çalışanlarından oluşmuştur. Araştırmadan elde eilen 445 kişinin anketleri bilgisayar ortamında SPSS 22.0 istatistik programıyla değerlendirilmiştir. Verilerin güvenirliği Cronbach's Alphaile test edilmiş yüksek bulunmuştur (=0,982). Hipotezler, parametri fark testlerinden; Bağımsız gruplar t testi ve tek yönlü varyans analizi ANOVA ile analiz edilmiştir. Bulgularda "radyasyondan korunma bilgisi genel" ortalaması 8,367, "radyasyon fiziği biyolojisi ve radyasyon kullanım ilkeleri" ortalaması 8,054, "radyasyondan korunma" ortalaması 8,577, "güvenli iyonlaştırıcı radyasyon kullanımı" ortalaması 8,494 puanları elde edilmiştir. Eğitim düzeyine göre, dozimetre kullanıma göre, hizmetiçi eğitim alma durumuna göre anlamlı ve sosyodemografik özelliklere göre gruplar arasında kısmen farklar bulunmuştur.
Bu araştırmanın sonucunda radyasyonlu alan çalışanlarının çalıştıkları birimler ve mesleklere göre radyasyon bilgi düzeyinde anlamlı fark elde edilmiştir. Okul dönemi eğitimlerinin yetmediği, hastane yönetimlerinin hizmetiçi eğitimlerini belli aralıklarla ve sürekli olarak vermeleri gerektiği önerilerinde bulunulmuştur. 
						

Anahtar Kelimeler: Radyasyon, Tıbbi Görüntüleme, Radyasyon Güvenliği, Sağlık Çalışanları, Nükleer tıp

Abstract:
Today, many diagnostic and therapeutic procedures in hospitals are performed with ionising radiation. It is very important for healthcare workers exposed to ionising radiation to protect themselves and their patients. In order to be protected, it is necessary to have sufficient knowledge about radiation. In this study, it is important to examine the level of radiation protection knowledge in health care workers according to the unit and occupation. The aim of this study is to raise awareness of radiation field workers to work in safe ionising radiation areas. 
The population of the study consisted of healthcare professionals working with ionising radiation in radiology, radiotherapy, interventional angiography, operating theatre and nuclear medicine departments in health institutions serving in a chain hospital group located in many parts of Turkey. In order to reach the population more quickly, an online survey was applied through platforms suitable for the use of smart phones. All employees working with radiation in the study population were reached. The sample of the study consisted of health workers who filled out the questionnaire by giving consent to the study. The questionnaires of 445 people obtained from the research were evaluated with SPSS 22.0 statistical programme in computer environment. The reliability of the data was tested with Cronbach's Alpha=0,982 and found to be high. Hypotheses were analysed with independent groups t test and one-way variance analysis ANOVA. The mean scores of 8,367, 8,054, 8,577, 8,577 and 8,494 were obtained for "general radiation protection knowledge", "radiation physics biology and principles of radiation use", "radiation protection" and "safe use of ionising radiation", respectively. Significant differences were found according to education level, dosimeter usage, in-service training and partial differences were found according to sociodemographic characteristics.
As a result of this study, a significant difference was obtained in the radiation knowledge level of radiation field workers according to the units and professions they work in. It was suggested that school period trainings were not sufficient and hospital administrations should provide in-service trainings at regular intervals and continuously.
Key Words: Radiation, Medical İmaging, Radiation Safety, Health Employee, Nuclear Medicine