Doğa sesleri ve müziğin hemodiyaliz hastalarının yaşamsal bulguları ve anksiyete düzeylerine etkisi
The effect of nature sounds and music on vital signs and anxiety levels of hemodialysis patients
Yazar: İLKNUR MARAŞLI
Danışman: DOÇ. DR. EBRU EREK KAZAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma, doğa sesleri ve müziğin hemodiyaliz hastalarının yaşamsal bulguları ve anksiyete düzeylerine etkisinin incelenmesi amacı ile randomize kontrollü deneysel araştırma olarak gerçekleştirilmiştir. 
Araştırma, Eylül 2019 - Mart 2020 tarihleri arasında Antalya ilinde bulunan bir üniversite, bir eğitim araştırma ve bir devlet olmak üzere üç hastanenin hemodiyaliz ünitelerinde tedavi alan, dahil edilme kriterlerine uyan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 75 hasta ile yürütülmüştür. Hastalar yaş, cinsiyet ve hemodiyaliz süresi özelliklerine göre homojen olarak müdahale ve kontrol gruplarına ayrılmıştır. Müdahale grubundaki hastalara üç seans boyunca hemodiyaliz işlemi sırasında 30 dk doğa sesleri (n=25) ve müzik (n=25) dinletilmiş, kontrol (n=25) grubundaki hastalara işlem sırasında herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Araştırmanın verileri Tanıtıcı Özellikler Formu, Yaşamsal Bulgular İzlem Formu, Durumluk Kaygı Ölçeği ve Sürekli Kaygı Ölçeği kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Araştırmanın uygulanabilmesi için etik kurul onayı, kurum izinleri ve hastaların yazılı izinleri alınmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum, Shapiro Wilk Normallik testi, Tek Yönlü Varyans analizi, Kikare analizleri, Kruskal-Wallis testi, Dunn-Bonferroni testi, Tukey HSD, Tekrarlı Ölçümlerde Üç Yönlü Varyans analizi ve Bonferroni Düzeltmeli İki Oran Z testi kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda müdahale gruplarındaki hastaların kontrol grubuna göre ölçüm zamanlarında sistolik ve diyastolik kan basıncı, nabız hızı ve solunum hızı ortalamalarının ve durumluk anksiyete puanlarının anlamlı olarak düştüğü, periferik oksijen satürasyonlarının ise anlamlı olarak yükseldiği belirlenmiştir (p<0.05). Doğa sesi ve müzik dinleme arasında yaşamsal bulgular ve anksiyete düzeyleri açısından anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). 
Sonuç olarak, doğa sesleri ve müzik dinlemenin hemodiyaliz tedavisi uygulanan hastalarda yaşamsal bulgular ve anksiyete düzeyleri üzerine olumlu etkilerinin olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda farmakolojik olmayan, kolay uygulanabilen, invaziv olmayan ve güvenli bir hemşirelik girişimi olarak doğa sesleri ve müzik dinleme yöntemlerinin kullanımının yaygınlaştırılması önerilmektedir.
Anahtar kelimeler: Anksiyete, Doğa Sesleri, Hemodiyaliz, Müzik, Yaşamsal Bulgular

Abstract:
The research was conducted as a randomized controlled experimental research to examine the effect of nature sounds and music on vital signs and anxiety levels of hemodialysis patients.
The research was conducted between September 2019 and March 2020 with 75 patients who received treatment in the hemodialysis units of three hospitals, one university, one education research and one state hospital in Antalya province, who met the inclusion criteria and agreed to participate in the research. Patients were homogenously divided into intervention and control groups according to age, gender and hemodialysis duration. Patients in the intervention group were allowed to listen to nature sounds (n=25) and music (n=25) for 30 minutes during the hemodialysis process for three sessions, while patients in the control group (n=25) did not receive any treatment during the process. The data of the research were collected by face-to-face interview method using the Descriptive Characteristics Form, Vital Signs Monitoring Form, State Anxiety Scale and Trait Anxiety Scale. Ethics committee approval, institutional permissions and written consent of the patients were obtained for the application of the study. Number, percentage, mean, standard deviation, minimum and maximum, Shapiro Wilk Normality test, One-Way Analysis of Variance, Chi-square analysis, Kruskal-Wallis test, Dunn-Bonferroni test, Tukey HSD, Three-Way Analysis of Variance in Repeated Measures and Two Ratio Z test with Bonferroni Correction were used in the assessment of the data.
As a result of the research, it was determined that the mean systolic and diastolic blood pressure, pulse rate and respiratory rate and state anxiety scores of the patients in the intervention groups decreased significantly and peripheral oxygen saturation increased significantly at the time of measurement compared to the control group (p<0.05). No significant difference was found between nature sound and music listening in terms of vital signs and anxiety levels (p>0.05).
In conclusion, it was determined that nature sounds and music listening had positive effects on vital signs and anxiety levels in patients to whom hemodialysis treatment was applied. In line with these results, it is recommended to expand the use of nature sounds and music listening methods as a non-pharmacological, easy-to-apply, non-invasive and safe nursing intervention.
Keywords: Anxiety, Hemodialysis, Music, Nature Sounds, Vital Signs