Bazı endemik tıbbi aromatik bitkilerin element içeriklerinin araştırılması
Investigation of element content of some endemic medicinal aromatic plants
Yazar: VATİMETOU ETHMANE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM ER ÇALIŞKAN
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Tıp Ana Bilim Dalı / Moleküler Tıp Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Moleküler Tıp = Molecular Medicine
Dizin: Alevli atomik soğurma spektrometresi = Flame atomic absorption spectrometry ; Aromatik bitkiler = Aromatic plants ; Elementler = Elements ; Endemikler = Endemics ; Mikrodalgalar = Microwaves ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal

Özet:
Bu çalışmada bazı endemik Tıbbi Aromatik bitkilerin içerdikleri element düzeylerinin belirlenmesi ve elde edilen sonuçların Ulusal ve Uluslararası standartlarla karşılaştırılması ve insan sağlığı açısından riskinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmada Moritanya'da aktarlardan satın alınan Acacia senegal L. Willd (Arap zamkı), Psoralea plicata, Acacia nilotica L. Willd (Dikenli akasya), Hordeum vulgare L. (Arpa), Senna alexandrina (Sinameki), Balanites aegyptiaca L. Delile. (Çöl hurması) Tamarindus indica L (Demir hindi), Maytenus Senegalensis bitkilerinin, makro mineral (Ca ve Mg), eser element (Zn, Cu, Mn ve Fe) ve ultra eser element (Al, Pb, Cr, Co, Cd ve Ni) tayinleri yapılmıştır. tayinleri yapılmıştır. Bitki örneklerini çözmek için optimize edilen şartlar altında mikrodalga çözünürleştirme yöntemi uygulamıştır. Bitki örneklerindeki mineral ve eser elementlerin tayinlerinde Yüksek Çözünürlüklü Sürekli Işın Kaynaklı Alevli Atomik Absorpsiyon Spektrometresi (HR CS-FAAS) kullanılmıştır.
Yöntemin doğruluğu, standart referans madde NIST SRM 1570a (Trace Elements in Spinach Leaves) kullanılarak sınanmıştır. Sertifikalı değerler ile elde edilen sonuçlar arasında bağıl hata %5'den daha az olarak belirlenmiştir. İncelenen tıbbi bitkilerdeki element düzeyleri, Ca için (0,51-16,13 mg g-1), Mg için (2,63–6,49 mg g-1), Al için (11,2–200,8 μg g-1), Zn için (6,5–28,2 μg g-1), Fe için (5,6–453,1 μg g-1), Ni için (1,1–6,4 μg g-1), Mn için (11,0–301,5 μg g-1), Cu için (0,7–9,0 μg g-1) aralığında belirlenmiştir. Cr, Pb, Cd ve Co seviyeleri ise tüm örneklerde gözlenebilme sınırının altında bulunmuştur. Bitki türlerindeki element düzeyleri Ulusal ve Uluslararası standartlar ile karşılaştırılarak Tahmini Haftalık Alım Düzeyi (EWI) ve Hedef Tehlike Oranı (THQ) hesaplanmıştır. Çalışılan elementler için EWI değerlerinin Tolere Edilebilir Haftalık Alım Miktarları (PTWI) değerlerinden düşük olduğu tespit edilmiştir. THQ değerleri 1'den küçük (Al elementi hariç) hesaplanmıştır. Böylece analizi yapılan bitki türlerinin tüketilmesi halinde tüketici açısından kanser harici sağlık problemlerinin ortaya çıkma olasılığının düşük olacağı kararına varılmıştır.

Abstract:
This study aimed to determine the metal levels of some endemic medicinal aromatic plants and compared the results obtained with National and International standards and to evaluate the risk of human health. In this study, we purchased the following herbs from herbalists in Mauritania Acacia Senegal L. Willd, Psoralea plicata, Acacia nilotica L. Willd, Hordeum vulgare L., Senna alexandrina, Balanites aegyptiaca L. Delile, Tamarindus indica L., Maytenus senegalensis, macro mineral (Ca and Mg), trace (Zn, Cu, Mn and Fe), and an ultra-trace element (Al, Pb, Cr, Co, Cd ve Ni) determinations of endemic medicinal plants were determination. The microwave digestion system was applied under optimized conditions to dissolve plant samples. The minerals and trace elements in plant samples were determined using a High Resolution Continuum Source Flame Atomic Absorption Spectrometer (HR CS-FAAS). The accuracy of the method was tested using the standard reference material NIST SRM 1570a (Trace Elements in Spinach Leaves). The relative error between the certified values and the results obtained was determined to be less than 5%. We found element levels in investigating medicinal plants in the ranges: (0,51-16,13 mg g-1) for Ca, (2,63–6.49 mg g-1) for Mg, (11,2–200,8 μg g-1) for Al, (6,5–28,2 μg g-1) for Zn, (5,6–453,1 μg g-1) for Fe, (1,1–6,4 μg g-1) for Ni, (11,0–301,5 μg g-1) for Mn, (0,7–9,0 μg g-1) for Cu. Cr, Pb, Cd and Co levels were below the detection limit in all samples. Estimated Weekly Intake Level (EWI) and Target Hazard Ratio (THQ) were calculated by comparing element levels in plant species with National and International standards. It has been determined that the EWI values for the elements studied are lower than the Tolerable Weekly Intake Amounts (PTWI) values. THQ values were calculated less than 1 (excluding Al element). Thus, it has been decided that if the analyzed plant species are consumed, the probability of non-cancer health problems will be low for the consumer.