Sıçanlarda metotreksatın yol açtığı mukozit tablosu ve oksidatif stres üzerine arı sütünün etkisi
Effects of royal jelly on methotrexate-induced intestinal mucosa damage and systemic oxidative stress in rats
Yazar: LEYLAGÜL KAYNAR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÇETİN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Hematoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2010
Konu: Hematoloji = Hematology ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Arı sütü = Royal jelly ; Ağız mukozası = Mouth mucosa ; Kemoterapötik = Chemotherapeutic ; Metotreksat = Methotrexate ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Sıçanlar = Rats ; Ülser = Ulcer

Özet:
Amaç: Metotreksat (MTK) yaygın olarak kullanılan ve ciddi mukozit tablosuna yol açabilen kemoterapotik bir ajandır. MTK, antioksidatif sistemi baskılamakta ve birçok organda oksidatif stresi artırmaktadır. Mukozit oluşumunda başlangıç basamağı KT ve RT'nin neden olduğu oksidatif stres oluşumudur. MTK yol açtığı mukozit tablosu ve oksidatif stres üzerine arı sütü uygulamasının koruyucu veya azaltıcı etkisi olup olmadığının araştırılması amaçlandı.Materyal ve metod: Çalışmaya 211-316 gr ağırlığında toplam 72 adet Winstar sıçanı alındı. Her biri 12 sıçandan oluşan altı gruba bölündü. Birinci gruba on gün plasebo distile su oral verildi ve yedinci günde tek doz MTK (20 mg/kg, ip) uygulandı. İkinci gruba, on gün AS (50mg/kg) ve MTK yerine serum fizyolojik uygulandı. Üçüncü gruba, on gün AS (50mg/kg) oral olarak verildi ve yedinci günde tek doz MTK uygulandı. Dördüncü gruba on gün AS (100mg/kg) oral olarak verildi ve MTK yerine serum fizyolojik uygulandı. Beşinci gruba on gün AS (100mg/kg) oral olarak verildi ve tek doz MTK uygulandı. Kontrol grubuna 10 gün distile su ve yedinci günde MTK yerine serum fizyolojik uygulandı.Çalışmanın 11. gününde tüm sıçanlar genel anestezi altında öldürüldü. Öldürülmeden hemen önce alınan kan örneklerinden malonaldehit (MDA), glutatyon peroksidaz (GSH-Px) ve süperoksit dismutaz (SOD) çalışıldı. Sıçanların öldürüldükten hemen sonra çıkarılan ince barsak örneklerinde villus uzunluğu, mukoza kalınlığı ve villus/kript oranı morfometrik olarak değerlendirildi ve hücrelerdeki histopatolojik değişiklikler semi-kantitatif histolojik değerlendirme yöntemi ile incelendi.Bulgular: Çalışma sonucunda elde edilen histopatolojik sonuçlar tablo 1'de ve plazma oksidatif stres parametrelerine ilişkin sonuçlar tablo 2'de verilmiştir.Tablo 1. Araştırma gruplarının ince barsakdaki morfometrik ve histopatolojik parametreleriGruplarMukozal kalınlık (mm)Villus boyu (mm)Villus/kript oranıSKHDT Toplam sonuçMTK (n=10)0.17±0.05a0.21±0.07a2.33±0.55a22.67±4.44aAS50+MTK(n=12)0.29±0.09ab0.20±0.17a3.16±1.99ab10.70±0.05bAS100+MTK (n=11)0.37±0.10b0.19±0.05a3.41±0.9b14.8±5.10bAS 50 (n=12)0.41±0.10b0.35±0.62b5.40±0.08c4.33±2.81cAS 100 (n=12)0.47±0.13b0.34±0.06b4.79±1.44cd3.00±1.55cKontrol (n=12)0.42±0.15b0.40±0.82b4.39±0.89d2.83±1.474cP0.05<0.0010.05<0.001MTK; Metotreksat, AS; Arı sütü, ; ortalama±standart sapma, SKHD; Semi-kantitatif histolojik değerlendirme, Alfabetik üst simgeler; aynı harfler grupların benzer olduğunu aynı olmayan harfler ise grupların benzer olmadığını ifade eder.Tablo 2. Kontrol ve deney gruplarında oksidatif stres parametreleri aktiviteleriGruplarMDA (nmol/ml)SOD (U/mg)GPSHX (U/L)MTK (n=10)5.35±0.92a14.98±1.23a298.76±63.98aAS50+MTK(n=12)4.23±0.55b17.15±1.17ab375.48±66.82acAS100+MTK(n=11)4.06±0.54b18.36±1.41b413.01±62.37acdAS 50 (n=12)2.57±0.39c28.21±3.64c492.12±70.6bcAS 100 (n=12)2.06±0.24c32.98±3.48d601.33±92.39bKontrol (n=12)2.19±0.39c26.85±3.09ce534.59±74.39bdp<0.001<0.001<0.05MTK; Metotreksat, AS; Arı sütü, ; ortalama±standart sapma, MDA; Malondialehid, SOD; Süperoksid dismutaz, GSH-Px; Glutatyon peroksidaz, Alfabetik üst simgeler; aynı harfler grupların benzer olduğunu aynı olmayan harfler ise grupların benzer olmadığını ifade eder.Sonuç: Elde edilen sonuçlar, AS ilavesinin MTK'ya bağlı meydana gelen intestinal hasar oluşumunu azaltıcı yönde etkili olduğunu düşündürmektedir. MTX'in oluşturduğu oksidatif stres üzerine AS'nün antioksidan enzim aktivitelerini artırarak ve lipit peroksidayonunu azaltarak baskılayıcı etki gösterdiği gözlenmiştir. Sonuçlar, daha yüksek dozlarda AS uygulaması daha iyi sonuçlar elde edilebileğine işaret etmektedir.Anahtar kelimeler: Sıçan, metotreksat, mukozit, arı sütü, oksidatif stres

Abstract:
Background: Methotrexat (MTK) is a widely used chemotherapeutic (KT) agent that causes severe mucositis. MTK supreses the antioxidant system and stimulates oxidative stress in many tissues. The initiating step in mucositis is the stress formation due to CT and radiotherapy (RT). In this study it was aimed to investigate the effect of royal jelly (AS) on oxidative stress and mucositis due to MTK.Material And Methods:72 Winstar rats each weigh 211-316 gr were included in the study. The rats were divided into 6 group (each consist of 12 rats). In the first group distilated water was applied orally for ten days single dose of MTK (20mg/dl) was administered intraperitoneal on day 7. In the second group AS (50mg/kg) was given ten days orally and SF was administered intraperitoenal instead of MTK on day 7. In the third group AS (50mg/kg) was administered intraperitoenal for 10 days and MTK was administered intraperitoenal on day 7. In the forth group AS (100mg/kg) was administered orally and SF was administered intraperitoneal on day 7. In the fifth group AS (100mg/kg) was given orally for ten days and a single dose of MTK was administered (on day 7). The sixth group was the control group and in this group distilated water was given orally for ten days and intraperitoneal SF was administered instead of MTK on day 7.On the eleventh day all the rats were killed under anesthesia. Malondialdehyde (MDA), glutation peroxidase (GSH-Px) and superoxide dismutase (SOD) was studied on blood samples of the rats that were taken just before they were killed. Length of the villus, thickness of the mucosa and villus/cript ratio were assessed bymorphometrical method and the pathological changes were assessed by semi-quantitative histological method.Results: The results of histological and morphometrical parameters and the oxidative stress parameters in the plasma were given in table 1 and table 2, respectivly.Table 1. The histological and morphometrical parameters of the groupsGroupsMucosal thickness (mm)Villus length (mm)Villus/crypt rateSKHD Total scoreMTK (n=10)0.17±0.05a0.21±0.07a2.33±0.55a22.67±4.44aAS50+MTK(n=12)0.29±0.09ab0.20±0.17a3.16±1.99ab10.70±0.05bAS100+MTK(n=11)0.37±0.10b0.19±0.05a3.41±0.9b14.8±5.10bAS 50 (n=12)0.41±0.10b0.35±0.62b5.40±0.08c4.33±2.81cAS 100 (n=12)0.47±0.13b0.34±0.06b4.79±1.44cd3.00±1.55cControl (n=12)0.42±0.15b0.40±0.82b4.39±0.89d2.83±1.474cP0.05<0.0010.05<0.001MTK; Methotrexat, AS; Royal jelly, ; mean±standart devisation, SKHD; semi-quantitative histological assesment The groups in the same column with different letters are statistically significant.Table 2. The oxidative stress parameters activity of the groupsGroupsMDA (nmol/ml)SOD (U/mg)GPSHX (U/L)MTK (n=10)5.35±0.92a14.98±1.23a298.76±63.98aAS50+MTK(n=12)4.23±0.55b17.15±1.17ab375.48±66.82acAS100+MTK(n=11)4.06±0.54b18.36±1.41b413.01±62.37acdAS 50 (n=12)2.57±0.39c28.21±3.64c492.12±70.6bcAS 100 (n=12)2.06±0.24c32.98±3.48d601.33±92.39bControl (n=12)2.19±0.39c26.85±3.09ce534.59±74.39bdp<0.001<0.001<0.05MTK; Methotrexat, AS; Royal jelly, ; mean±standart devisation, MDA; Malondialehyde, SOD; Superokside dismutase, GSH-Px; Glutathione peroxidase, The groups in the same column with different letters are statistically significant. .Conclusions: It was suggested that addition of AS reduces the intestinal injury due to MTK. AS decreases the oxidative stress by increasing the antioxidant enzyme activity and decreasing lipid peroxidation.Results indicate that high doses of AS may give better results.Key words: Rat, methotrexat, mucositis, royal jelly, oxidative stress