Yeni medya'da netnografi yöntemi çerçevesinde dijital aktivizm kavramı: "2021 Türkiye orman yangınları paylaşımları"
The concept of digital activism in the framework of netnography method in new media: "2021 Turkey forest fires posts"
Yazar: SEHER KAVAK
Danışman: DOÇ. DR. ONUR TAYDAŞ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; Radyo-Televizyon = Radio and Television ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Medya = Media ; Netnografi = Netnography ; Orman yangınları = Forest fires ; Sayısal aktivizm = Digital aktivism ; Yangın = Fire ; Yangın davranışı = Fire behavior ; Yeni medya = New media

Özet:
Toplumda meydana gelen memnuniyetsizlikler, kolektif olarak bazı eylemlerin başlamasına neden olmaktadır. Bu eylemlerde insanlar mevcut düzeni değiştirmek, içinde bulundukları şartları iyileştirmek, kimi zaman yeni bir devlet kurmak ya da mevcut düzen içindeki yanlışlıkları gidermek istemektedir. Belirli bir lider ya da örgüt etrafında örgütlenen bu eylemler, toplumsal hareketler olarak adlandırılmaktadır. Fakat toplumsal hareketler meydana geldikleri çağın gerekleri, eylemler süresince kullandıkları iletişim yöntem ve teknikleri, hatta ortaya çıktıkları toplumdaki yönetim şekilleri kadar o toplumdaki yöneticilerin olaylara bakış açıları ile de şekillenmektedir. Bu şekillenme süreçleri onların güçlerini ve etkilerini de belirlemektedir. Toplumsal hareketlerle ilgili literatüre bakıldığında modernleşmeye kadar olan süreçte, toplumsal hareketlerin etkilerinin ve güçlerinin sınırlı olduğu görülmektedir. Hatta toplumsal hareketlerin amaçlarından uzaklaştıkları, ortaya çıktıkları dönemdeki iktidarlar tarafından sert bir şekilde bastırıldıkları bilinmektedir. Ancak modernleşme sonrasında demokratik hak ve özgürlüklerin sınırlarının genişlemesi, kavramın yeniden yorumlanmasına sebep olmuştur. Kavramın yeniden inşası olarak da görülebilen bu süreçte toplumsal hareketlerin kadın, hayvan, çocuk ve öğrenci haklarına ek olarak cinsiyet eşitliği, savaş karşıtlığı, çevre kirliliği ve göç hareketleri gibi konulara odaklandığı görülmektedir. Dolayısıyla modern toplumlarda neredeyse bir özdenetim mekanizması görevi üstlenen kavramın başına "yeni" kelimesi eklenmiştir. Yapılan bu eklemeyle birlikte yeni toplumsal hareketler olarak literatürde yer almaya başlayan kavrama dair çalışmalar, 1970'lerle birlikte artış göstermiştir. Ayrıca iletişim teknolojilerindeki gelişmeler ve dijitalleşme süreci, yeni toplumsal hareketlerin gücünü artırmakla kalmamış, içine yeni terimlerinde girmesine olanak sağlamıştır. Dijital aktivizm terimi bu konudaki en iyi örneklerden biridir. Yeni toplumsal hareketlerin örgütlenmelerine yardımcı olduğu kadar, kimi zaman başlangıç noktası olarak da görülen sosyal medyayı ve orada sürdürülen eylemleri açıklamakta kullanılan terim, oldukça yenidir. Dijital aktivizm kavramını konu alan literatürdeki çalışmaların görece fazla olmayan sayısı, çalışmanın en önemli sınırlılıkları arasında yer almaktadır. Sözü edilen bu zorluğa rağmen çalışmanın odağında yer alan dijital aktivizm terimi "2021 Türkiye Orman Yangınları" örneği üzerinden incelenmiştir. Çalışmada orman yangınları süresince dijital aktivistlerin motivasyonları, paylaşımları ve amaçları netnografi ve duygu analizi yöntemleri ile incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda ortaya çıkan bulgulara göre; dijital aktivistler Twitter üzerinden açtıkları etiketlerle "yangınlarla ilgili hareketi" gündemde tutmaya ve ortak hareket ederek kitleleri haberdar etmeye çalışmışlardır. Ayrıca aktivistlerin bir kısmı yangınları öne sürerek, hükûmet ve devleti hedef alan paylaşımlarda bulunmuşlardır. 
Anahtar Kelimeler: İletişim Çalışmaları, Toplumsal Hareketler, Dijital Aktivizm, 1 Ağustos – 31 Ağustos 2021 Tarihli Yangınlar, Sosyal Medya, Netnografik Yöntem, İçerik Analizi.

Abstract:
The dissatisfactions that occur in societies cause some actions to be initiated collectively. In these actions, people want to change the existing order, improve the conditions, establish a new state or eliminate the mistakes in the current order. These actions organized around a specific leader or organization are called social movements. However, social movements are also shaped by the necessities of the era in which they occur, the methods and techniques of communication they use during the movements, the government types in the society in which they emerged, and the perspectives of the rules about the events. Such shaping processes also determine the strength and impact of social movements. According to the literature, the effects and power of social movements remained limited in the process up to modernization. In fact, social movements moved away from their goals and were harshly suppressed by the governments of the period they emerged. However, the expansion of the limits of democratic rights and freedoms after modernization led to the concept being reinterpreted. In this process, which can also be seen as the reconstruction of the concept, social movements focus on issues such as gender equality, anti-war, environmental pollution, and migration movements in addition to women, animals, children, and student's rights. Therefore, the word "new" has been added to the beginning of the concept, which almost acts as a self-control mechanism in modern societies. This relatively new term is used to describe the emergence of new social movements on social media platforms, the processes of an organization, and the actions carried out on the platforms. The relatively small number of studies in the literature on the concept of digital activism is among the most important limitations of the study. Despite this difficulty, the term digital activism, which is at the center of the study, has been examined through the example of "2021 Forest Fires in Turkey". In the study, motivations, posts, and goals of digital activists during forest fires were examined by netnography and sentiment analysis methods. According to the findings; digital activists tried to keep the "fire movement" on the agenda with the tags they opened on Twitter and to inform the masses by acting jointly. In addition, some of the activists made posts targeting the government and the state, citing the fires.
Keywords: Communication Studies, Social Movements, Digital Activism, Fires August 1 – August 31, 2021, Social Media, Netnographic Method, Content Analysis.