Çağdaş sanatta fotoğraf arşivlerinin kullanımı
Use of photo archives in contemporary art
Yazar: MUSTAFA CEVAHİR AKBAŞ
Danışman: PROF. DR. YUSUF MURAT ŞEN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Fotoğraf Ana Sanat Dalı / Fotoğraf Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arşiv = Archive ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Arşivler = Archives ; Fotoğraf = Photograph ; Fotoğraf sanatı = Photography art ; Görsel-işitsel arşivler = Audiovisual archives ; Kavramsal fotoğraf = Conceptual photography ; Kişisel arşiv = Personal archive ; Modern sanat = Modern art ; Sanat eserleri = Artistic works

Özet:
Bu tez esas olarak, görsel bir belge kimliği taşıyan fotoğrafın, icadından itibaren gerçeklikle ilişkili ve kayıt altına alma özelliği taşıdığını bilerek, toplumlar içerisinde zamanla farklı amaçlar için kullanımı, üretiminin yaygınlaşmasını ve hem toplumsal hem de kültürel bellekte önemli bir arşiv oluşturmasına odaklanmaktadır. Organik bir şekilde bir araya gelerek oluşan bu arşivlerin günümüz çağdaş sanatında hangi bağlamlar özelinde kullanıldığı örneklerle açıklamaya çalışılmaktadır.
Çalışmanın ilk bölümde; fotoğrafın icadından itibaren gerçeklikle ilişkisi ve kayıt altına alma özelliğinden dolayı görsel bir belge kimliğini korumuş ve fotoğrafın bu niteliği üzerinden çeşitli alanlarda aktif olarak kullanıldığı görülmüştür.
İkinci bölümde ise fotoğrafın anı ve bellekle ilişkisini göz önüne alarak bu alanda üretilen fotoğrafların gelecekte hangi bağlamlarda arşivsel belge değeri taşıyan nesnelere dönüştüğü ele alınmaktadır. Bu noktada geçmişi tanımayı ve hatırlamayı sağlayan bilgi içerikli vernakular nitelikteki fotoğraflar; fotoğraf stüdyoları, kartpostallar ve aile albümlerinin önemi ve süreci aktarmaya çalışılmaktadır. Vernakular nitelikteki fotoğraflardan hareket ederken yereldeki yaşanmışlıklar üzerinden bireylerin ürettiği fotoğraflar ve bu fotoğrafların oluşturduğu organik arşivlerin merkeze alınma sebebi, bu arşivlerin toplumsal ve kültürel bellek açısından üretildiği dönemin anlaşılabilmesine ve yorumlanabilmesine dair bilgileri içinde barındırmasıdır.
Nitekim fotoğrafların üretildiği dönemin sonrasında tekrar ele alındığında söz konusu fotoğraflar konulara nesnel yaklaşımlarından dolayı arşivsel bağlamda bir belge olarak değer taşımaktadır. Çalışmamın son kısmında inceleneceği üzere çağdaş sanat üretimlerinde fotoğraf arşivlerinin tarihsel gerçeklikle olan güçlü bağlantısı ve bir bellek nesnesi bağlamında ele alınabilirliği önem arz etmektedir.
Çalışmanın son aşamasında çeşitli amaçlarla oluşan fotoğraf arşivlerinin günümüz çağdaş sanat üretimlerinde kullanıldığı ortaya konmuş; bu kullanımlar sanatçıların kurduğu bağlamlar özelinde örneklerle incelenmiştir.

Abstract:
This thesis mainly focuses on the fact that photography, which has the identity of a visual document, has been associated with reality and has the feature of recording it since its invention, and its use and production for different purposes has become widespread in societies over time, and that it creates an important archive in both social and cultural memory. It has been tried to explain with examples in which contexts these archives, which are formed by coming together in an organic way, are used in today's contemporary art.
In the first part of the study, it is stated that with the emergence and spread of photography, photography has preserved its identity as a visual document due to its reality and recording feature, and it has been actively used in positive sciences through these qualities.
In the second part, considering the relationship of photography with memory and reminiscence, it is discussed in which contexts the photographs produced in this field turn into objects with archival document value in the future. At this point, it has been tried to convey the importance and process of informational vernacular photographs, photography studios, postcards and family albums that enable to recognize and remember the past. While moving from the vernacular photographs, the photographs produced by individuals based on local experiences and the organic archives created by these photographs are centered, because these archives contain information about understanding and interpreting the period in which they were produced in terms of social and cultural memory.
As a matter of fact, when reconsidered after the period in which the photographs were produced, the photographs in question are valuable as a document in the archival context due to their objective approach to the subjects. As it will be examined in the last part of my work, the strong connection of photographic archives with historical reality and their ability to be handled in the context of a memory object are important in contemporary art productions.
In the last part of the thesis, it has been revealed that the photographic archives formed for various purposes are used in today's contemporary art productions; these uses are examined with examples specific to the contexts established by the artists.