Okluzal yüzeydeki primer çürük lezyonlarının saptanmasında farklı yöntemlerin karşılaştırılması
Comparison of different methods in the detection of primary caries lesions onthe occlusal surface
Yazar: ALMILA ÖĞÜT
Danışman: PROF. DR. RABİA BANU ERMİŞ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Restoratif Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2019
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental oklüzyon = Dental occlusion ; Diş çürükleri = Dental caries ; Lazerler = Lasers ; Radyografi-dental = Radiography-dental ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis teknikleri ve prosedürleri = Diagnostic techniques and procedures

Özet:
Amaç: Premolar ve molar dişlerin okluzal yüzeylerindeki primer çürük
lezyonlarının saptanmasında geleneksel ve optik esaslı çürük saptama yöntemlerinin
etkinliğinin ve bu yöntemler arasındaki korelasyonun değerlendirilmesi ile gözlemci
içi ve gözlemciler arası uyum ve tekrarlanabilirliğin değerlendirilmesidir.
Yöntem: Çalışmaya sistemik olarak sağlıklı, 18-65 yaş aralığında 60 gönüllü
ve her gönüllüde iki adet olmak üzere, kavitasyon ve restorasyon içermeyen toplam
120 adet premolar ve molar diş dahil edildi. Çalışma öncesinde, dört çürük saptama
yönteminin (görsel, lazer floresans, transillüminasyon ve dijital ısırtma radyografisi)
her birinin nasıl uygulandığını öğrenmek ve bu konularda gözlemciler arasında bir
standardizasyon sağlayabilmek için bir kalibrasyon çalışması yapıldı. Kalibrasyon
çalışmasından sonra, seçilen dişler iki gözlemci tarafından birbirinden bağımsız
olarak sırasıyla görsel (ICDAS II), lazer floresans (Diagnodent Pen, Kavo,
Almanya), transillüminasyon (Diagnocam, Kavo, Almanya) ve dijital ısırtma
radyografisi (My Ray, Cefla Dental Group, İtalya) yöntemleri ile muayene edildi. İlk
muayeneden bir hafta sonra randomize olarak seçilen 28 hastada 56 diş (%46.66)
tekrar muayene edildi. 24 adet dişe (n:22 hasta) operatif tedavi uygulandı. Bu
çalışma tekrarlanan iki deneme şeklinde yapıldı. Her bir denemedeki muayene
yöntemlerine ait skorların ayrı ayrı istatistiksel analizi yapıldı. Yöntemlerin
birbirileri ile olan uyumu ile gözlemci içi ve gözlemciler arasındaki uyum ve
tekrarlanabilirlik Cohen'in Kappa istatistiksel analizi ile değerlendirildi. Ayrıca lazer
floresans yönteminde numerik değerlerin benzerliğini değerlendirmek için sınıf içi
korelasyon katsayısı (SKK) analizi yapıldı. Operatif tedavi sonucunda elde edilen
veriler kullanılarak yöntemlerin dentin çürüğünü saptamadaki başarı oranları
hesaplandı. Yöntemlerin dentin çürüğünü tespit etmedeki başarıları arasındaki farkın
karşılaştırılmasında 'z testi' kullanıldı.
Bulgular: Kappa istatistiksel analizine göre mine çürüğü kategorisinde, her
iki denemede her iki gözlemcinin ICDAS II yöntemi ile lazer floresans,
transillüminasyon ve radyografik muayene yöntemleri arasındaki uyuma ait Kappa
değerleri (: 0.21) 'önemsiz' olarak yorumlandı. Lazer floresans yöntemi ile yakın
kızılötesi transillüminasyon ve dijital ısırtma radyografisi yöntemleri arasındaki
uyum gücü mine çürüğü ve dentin çürüğü kategorilerinde her iki gözlemci için de (:
0.41) 'zayıf' olarak yorumlandı. Yakın kızılötesi transillüminasyon ve radyografik
muayene yöntemleri arasındaki uyum gücü mine çürüğü kategorisinde her iki
denemede iki gözlemcide de 'zayıf' (: 0.41) olarak yorumlanırken dentin çürüğü
kategorisinde birinci denemede yöntemler arasındaki uyum gücü 'iyi' olarak, ikinci
denemede ise 'çok iyi' olarak yorumlandı. Operatif tedavi yapılan dişlerden elde
edilen verilere göre; dört farklı çürük saptama yöntemi içerisinde dentin çürüğünü
bulma başarı yüzdesi olarak en düşük oran her iki gözlemcide de lazer floresans
yönteminde (Gözlemci A: %20.83, Gözlemci B: %16.67) elde edilirken bu oran,
yakın kızılötesi transillüminasyon (Gözlemci A: %87.50, Gözlemci B: %91.67) ve
dijital ısırtma radyografisi (Gözlemci A: %87.50, Gözlemci B: %87.50) 
104
yöntemlerinde birbirine benzerdi. Çürük saptama yöntemlerinin dentin çürüğünü
saptamada başarıları arasındaki istatistik olarak anlamlılık değerlerine göre; gözlemci
A ve gözlemci B'nin lazer floresans ile dijital ısırtma radyografisi ve yakın kızılötesi
transillüminasyon yöntemlerine ait verileri karşılaştırıldığında 'p' değerleri 0.000
olarak hesaplandı ve yöntemlerin dentin çürüğünü saptama başarıları arasındaki fark
istatistik olarak anlamlı (p0.05) bulundu. Radyografi ve yakın kızılötesi
transillüminasyon muayene yöntemleri karşılaştırıldığında iki gözlemcide de
(Gözlemci A: 1.000, Gözlemci B: 0.637) yöntemlerin dentin çürüğünün tespitindeki
başarısı arasında istatistik olarak anlamlı bir fark bulunamadı (p0.05). Gözlemci içi
ve gözlemciler arası uyumun ve tekrarlanabilirliğin değerlendirilmesi için hesaplanan
Kappa katsayılarına göre her iki denemede her iki gözlemcide de uyum gücü 'önemli
düzeyde iyi' (: 0.61-0.80) ve 'mükemmel' (: 0.81-1.00) olarak yorumlandı. Lazer
floresans yöntemi için hesaplanan sınıf içi korelsayon katsayısı değerlerine göre
gözlemci içi ve gözlemciler arası elde edilen bütün değerlerin güvenilirliği 'iyi'
(SKK  0.75) olarak yorumlandı.
Sonuç: Hem mine çürüğü hem de dentin çürüğü kategorisinde ICDAS II ile
lazer floresans, yakın kızılötesi transillüminasyon ve dijital ısırtma radyografisi
yöntemleri uyumlu değildi. Yöntemlerin okluzal çürüklerin saptanmasında birbirileri
ile olan uyumunda, dentin çürüğü kategorisinde en yüksek uyum yakın kızılötesi
transillüminasyon ve dijital ısırtma radyografisi yöntemleri arasında elde edilirken,
altın standart olarak alınan operatif tedavi sonucunda da yakın kızılötesi
transillüminasyon ve dijital ısırtma radyografisi yöntemlerinin dentin çürüğünü
saptama başarıları yüksek bulundu. Buna göre yakın kızılötesi transillüminasyon
yönteminin okluzal yüzeydeki dentin çürüklerinin saptanmasında geleneksel
yöntemler ile birlikte teşhise yardımcı olabileceği düşünülmektedir. Ayrıca
çalışmada kullanılan bütün muayene yöntemleri için klinik tecrübenin ve cihazların
kullanımında gösterilen hassasiyetin önemli olduğu ve bu faktörlerin
değerlendirmeler üzerinde etkili olacağı söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Diş çürüğü, in vivo, okluzal çürük, ICDAS II, lazer floresans,
transillüminasyon, dijital radyografi, gözlemci uyumu, Kappa
istatistiği

Abstract:
Objective: The aim of this study was to evaluate the efficacy of conventional
and optical based caries detection methods in the detection of primary caries lesions
on the occlusal surfaces of premolar and molar teeth, and to evaluate the correlation
between these methods. Another aim was to evaluate the inter-intraexaminer
agreement and reproducibility.
Methods: A total of 120 premolar and molar teeth, which without any
cavitation and restoration, were included in the study, systemically healthy, 60
volunteers aged 18-65 years and two teeth in each volunteer. Before the study, a
calibration study was carried out to learn how each of the four caries detection
methods (visual, laser fluorescence, transillumination and digital bite radiography)
were applied and to provide a standardization among the observers on these subjects.
After the calibration study, the selected teeth were examined by two independent
examiners using the visual (ICDAS II), laser fluorescence (Diagnodent Pen Kavo,
Biberach, Germany), transillumination (Diagnocam Kavo, Biberach, Germany) and
digital bitewing radiography, respectively. One week after the first examination, 56
teeth (46.66%) randomly selected in 28 patients were re-examined. Operative
treatment was performed on 24 teeth (n: 22 patients). This study was carried out in
two repeated trials. The statistical analysis of the scores of the examination methods
in each trial were performed separately. To evaluate the agreement and
reproducibility of between observers and methods Cohen's Kappa statistical analysis
was performed. In addition, intra-class correlation coefficient (CCT) analysis was
performed to evaluate the similarity of numerical values in laser fluorescence
method. The methods's success rates of detection the dentin caries were calculated
by using the data obtained as a result of the operative treatment. The 'z test' was used
to compare the differences in the success of the methods in detecting dentine caries.
Results: According to Kappa statistical analysis, the Kappa values of the two
observers in both trials for the agreement between the ICDAS II method and the laser
fluorescence, transillumination and radiographic examination methods (: 0.21)
were interpreted as 'poor' in enamel caries. The agreement between the laser
fluorescence and near infrared transillumination and digital bite radiography methods
was interpreted as 'weak' for both observers (: 0.41) in enamel and dentin caries
categories. Agreement of between the near-infrared transillumination and
radiographic examination methods was interpreted as 'weak'(: 0.41) in both trials
in the enamel caries category, and in the dentin caries category in the first trial , the
agreement between the methods was interpreted as 'good' and in the second trial it
was as 'very good'. According to the data obtained from the teeth treated
operatively; ın four different caries detection methods, the lowest rate of success in
detecting dentin caries was obtained by laser fluorescence method in both observers
(Observer A: 20.83%, Observer B: 16.67%) while this rate in the near infrared
transillumination (Observer A: 87.50%, Observer B: 91.67%) and the digital
bitewing radiography (Observer A: 87.50%, Observer B: 87.50%) were similar. 
106
According to the statistical significance values of dentine caries detection methods in
determining dentine caries; when compared the data from lazer florescence with near
infrared transillumination and digital bitewing radiography, 'p' values were calculated
as '0.000' and the difference between determination of dentine caries was found
statistically significant (p0.05). No statistically significant difference was found
between the success of the methods of determination of dentine caries in two
observers (Observer A: 1,000, Observer B: 0.637) when radiography and nearinfrared transillumination examination methods were compared (p0.05). The intrainterexaminer agreement and reproducibility was interpreted as 'substantial' (:
0.61-0.80) and 'almost perfect' (: 0.81-1.00) according to the Kappa statistical
analysis. The reliability of all values obtained from intra-interexaminer was
interpreted as 'good' on (ICC0.75) according to the intraclass correlation
coefficient values calculated for laser fluorescence method.
Conclusion: ICDAS II and laser fluorescence, near-infrared
transillumination, and digital bitewing radiography were not coherent both in the
enamel and dentin caries categories. While the highest agreement in dentine caries
category was obtained between near-infrared transillumination and digital bitewing
radiography, as a result of the operative treatment that was taken as the gold
standard, near infrared transillumination and digital bitewing radiography methods
were found to be successful in determining dentin caries. According to this, it is
thought that near infrared transillumination method can help to diagnose dentine
caries on occlusal surface together with traditional methods. In addition, it can be
said that clinical experience for all examination methods used in the study and the
sensitivity shown while using the devices is important and these factors will have an
effect on the evaluations.
Key words: Dental caries, in vivo, occlusal caries, ICDAS II, laser fluorescence,
transillumination, digital radiography, examiner agreement, Kappa
statistics