Kariyer karar verme güçlüklerinin yordayıcıları olarak kariyere ilişkin ebeveyn desteği ve meslek kararı verme öz yetkinliği
Vocational decision making self- efficacy and career related parentel support as predictors of career decision making difficulties
Yazar: GAMZE TEMELOĞLU
Danışman: PROF. DR. FERİDE BACANLI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile desteği = Family support ; Ebeveyn davranışı = Parenting behaviors ; Ebeveynler = Parents ; Karar verme = Decision making ; Kariyer = Career ; Kariyer karar verme güçlükleri = Career decision making difficulties ; Meslek seçimi = Vocational choice ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, ortaokul öğrencilerinin kariyere ilişkin ebeveyn desteklerinin ve mesleki karar verme öz yetkinliklerinin birlikte mesleki karar verme güçlüklerini yordayıp yordamadığını belirlemektir. Bunun yanısıra bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin kariyer karar verme güçlüklerinin cinsiyete, sınıf düzeyine, algılanan akademik başarıya, gitmek istenilen lise türüne ve ileride seçmek istenilen mesleğe karar verme durumlarına göre anlamlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek de amaçlanmıştır. Araştırma grubu 400 (203 kız ve 197 erkek) ortaokul öğrencisinden oluşmaktadır. Bu araştırmada Kariyer Karar Verme Güçlükleri Ölçeği-Ortaokul Formu (KKVGÖ-OF), Kariyere İlişkin Ebeveyn Desteği Ölçeği (KİEDÖ), Meslek Kararı Verme Yetkinlik Ölçeği  (MKVYÖ) ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmanın verilerinin analizinde çoklu doğrusal regresyon analizi, t testi ve ANOVA kullanılmıştır. Ortaokul öğrencilerinin KİEDÖ toplam puanları ve MKVYÖ toplam puanları birlikte KKVGÖ-OF toplam puanlarına ilişkin varyansın %15'ini yordamıştır. Meslek kararı verme yetkinliği, toplam kariyer karar verme güçlüklerinin, hazırlık eksikliği, bilgi eksikliği ve tutarsız bilgiler alt ölçeklerinin en güçlü yordayıcısı olmuştur. Öğrencilerin kariyer karar verme güçlükleri cinsiyete göre anlamlı olarak farklılaşmazken sınıf düzeyine, akademik başarı algısına, gitmek istenilen lise türüne ve ileride seçmek istenilen mesleğe karar verme durumlarına göre anlamlı olarak farklılaşmıştır. Sonuçlar ilgili alanyazına dayanılarak tartışılmıştır. Gelecek araştırmalara ve kariyer psikolojik danışmanlığı ve rehberliği ile ilgili uygulamalara yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this research is to determine whether vocational decision making parentel support and vocational decision making self-efficacy of middle school students together predict career difficulties. In addition, in this study, it is purpose to examine whether vocational decision-making difficulties of middle school students difference significantly according to gender, grade level, perceived academic achievement, type of high school and the decision-making status of the occupation to be chosen in the future. The study group consisted of 400 middle school students (203 girls and 197 boys). In this study, Vocational Decision-Making Difficulties Scale-Middle School Form (CDMDQ-MF), Career-Related Parental Support Scale (CPSS), Vocational Decision Making Self-Efficacy Scale (VDMES) and Personal Information Form were used. Multiple linear regression analysis, t test and ANOVA were used to analyze the data of the study. Middle school students total scores of the CPSS and the total scores of theVDMES together predicted 15% of the variance related to the total scores of the CDMDQ -MF. Vocational decision making self-efficacy total scores was the most powerful predictor of  decision-making difficulty total scores, lack of readiness, lack of knowledge and inconsistent information subscales. Career decision-making difficulties of students did not differ significantly according to gender. Career decision-making difficulty scores differed significantly according to grade level, perception of academic achievement, type of high school and future decision-making for the desired occupation. The results were discussed based on the releted to literature. Suggestions for future research and practices related to career counseling and guidance are presented.