Tıbbi atıkların geri kazanımı için tersine lojistik ağ tasarımı: İzmir örneği
Reverse logistics network design for medical waste: A case study for İzmir
Yazar: SENEM KESİCİ
Danışman: PROF. DR. HADİ GÖKÇEN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Tıbbi atık = Medical waste

Özet:
Hammadde, yarı mamul, nihai ürün ve buna ilişkin bilgilerin tüketim noktasından üretim noktasına doğru, değer kazanımı veya uygun şekilde bertaraf edilmesini sağlamak amacıyla etkin akışını planlama, uygulama ve kontrol etme faaliyetleri olarak adlandırılan tersine lojistik, çevre sorunlarına etkin çözüm bulabilmek için ve yasal faktörlerin önem derecesinin, toplum bilincinin, çevreye olan duyarlılığın artmasıyla birlikte giderek önem kazanmaktadır. Diğer yandan atıklar içerisinde sağlık kuruluşlarından kaynaklanan atıklar, dinamik ve değişen bir veri tabanına sahip olması nedeniyle tahmin edilmesinin diğer atıklara göre daha zor olması, bu konuda çok fazla problem şartlarına anında cevap verebilecek matematiksel modellerle çalışılmamış olması, çevreye zararı riskinin yüksek olması, bu konuda çalışmayı daha gerekli hâle getirmektedir. Bir çok tıbbi atık tipi mevcuttur ve her bir tip atığın kendi riskleri ve uygun yok etme metodları vardır. Atık yönetimi teknolojisi geliştikçe, sağlık kurumlarınca üretilen atıkların çeşidinin artmasıyla da atıkları sınıflandırmak öncesinden daha zor hâle gelmekte ve atık yönetimi daha kompleks ve zor bir hâl almaktadır. Bunun yanında sağlık kurumlarından kaynaklanan atıkların çevreye olan risklerinden dolayı daha yakından izlenmesine ve geniş tıbbi servis sağlayıcılarını da içeren tıbbi atık ağı tasarımına önem verilmelidir. Dolayısıyla bu tezde  tıbbi atıkların geri kazanımı için tersine lojistik ağ tasarımı yapılmıştır. Toplanan atıkların atık tiplerine göre işlem görüp tehlikesiz hâle getirelerek evsel atıklarla beraber nihai düzenli depo alanlarında bertaraf edildiği, minimum maliyetle optimal dağıtım kararlarının ve yeterli sayıda tesis açma kararlarının verildiği bir tersine lojistik ağ tasarımıyla ve ülkemizde tam etkin bir tıbbi atık yönetimi faaliyetlerinin yürütülememesi sebebiyle  örnek ve öncü bir çalışma olması amaçlanmıştır. İzmir ili için üretilen tıbbi  atıkların tersine lojistik ağ tasarımı yapılmış, literatürde yapılan çalışmalarla karşılaştırılmış ve önerilen modeller gerçek veriler yardımıyla GAMS paket programında  çözülmüş, elde edilen sonuçlar değerlendirilmiş ve senaryo analizleri yapılarak İzmir ili için etkin bir atık yönetimi için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Reverse logistics is raw materials, semi-finished and finished  products and information in this regard starting at the consumption point and reaching the production point, the planning of an effective flow to ensure value recovery and appropriate disposal, application and controlling activities. Nowadays, reverse logistics has gained more and more importance in order to find effective solutions to environmental problems and beacuse of an increase in the importance level of legal factors, public awareness and sensitivity to the environment. On the other hand, waste from health institutions, in comparison to other waste, has a dynamic and changing database. This is why the anticipation is harder and there are mathematical models that can respond immediately to many problems. Since it also has a higher risk of damage to the environment, this study is even more essential. There are many types of medical waste and each type has its own risks and appropriate destruction methods. As waste management technology evolves, the types of waste produced by institutions also increase. To classify those is even harder than before and waste management has become a more complex and difficult process. This is why great importance is placed on close monitoring of the risks of waste from health instutions to the environment and a medical waste network design including wide medical service providers. Therefore, this study contains a reverse logistics network for medical waste. The collected waste is treated according to type, is made safe and disposed together with household waste in the final regular storage area. This study is aimed to be exemplary and pioneering for the opening of a sufficient number of plants, which have a reverse logistics network design, with minimum costs and optimal distribution decisions in order to fulfil an effective implementation of medical waste management in our country. A design for a reverse logistics network for medical waste for the İzmir province was created. It was compared with the studies in literature and the suggested models were solved with the help of real data via the GAMS package program. The received results were evaluated and by carrying out scenario analyses, an effective waste management suggestion was created for the İzmir province.