İhmal ve istismar yaşantısı olan ergenlerde EMDR Terapisi etkililiğinin incelenmesi
An investigation of the effectiveness of EMDR on adolescents who have experienced neglect and abuse
Yazar: SALİHA BÜŞRA AKGÜN
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE SEVİNÇ TOK
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, travma yaşantısı olan çocuk ve ergenlerin psikolojik sağaltımlarında uygulanması için geliştirilmiş olan Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme (EMDR) Terapisi Gelişimsel Protokolünün etkililiğinin kontrollü ve randomize bir çalışmayla sınanmasıdır. Bu amaç doğrultusunda, ihmal ve istismar travması yaşamış ve kurum bakımında olan ergenlerin benlik saygısı, duygu düzenleme güçlüğü, öz-yeterlik, psikolojik sağlamlık, stresle başa çıkma, duygusal ve psikolojik iyi oluş düzeyleri ile depresyon ve anksiyete belirti seviyeleri müdahale alan ve almayan gruplar arasında karşılaştırılmıştır. Çalışma, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Aydın İl Müdürlüğüne bağlı Çocuk Evleri Koordinasyon Merkezinde (ÇEKOM) bakım ve koruma altında olan 12-17 yaş arası toplam 42 katılımcı ile yürütülmüştür. Araştırmada deney grubuna seçkisiz olarak atanan 21 katılımcıya her biri 50-60 dakikalık olan, EMDR Terapisi Gelişimsel Protokolü temel alınarak hazırlanmış toplam 12 seanslık terapi programı uygulanmış ve diğer 21 kişi ise bekleme listesi kontrol grubuna alınmıştır. Araştırmanın verileri ön test, son test ve 3 aylık izlem olmak üzere üç farklı zamanda toplanmıştır. Çalışmada veri toplama araçları olarak, Demografik Bilgi Formu, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği, Çocuklar İçin Öz-Yeterlik Ölçeği, Psikolojik Sağlamlık Tutum Beceri Ölçeği, Çocuk ve Ergenler İçin Stresle Başa Çıkma Ölçeği, Stirling Çocuklar İçin Duygusal ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği ile Beck Anksiyete Ölçeği uygulanmıştır. Bulgularda, deney grubundaki katılımcıların uygulama sonrasında benlik saygısı toplam puanında anlamlı bir artışın olduğu ve bu artışın üç aylık izlemde de korunduğu; duygu düzenleme güçlüğü toplam puanının anlamlı olarak azaldığı ve üç aylık izlemde de bu değişimin korunduğu; öz-yeterlik toplam puanının anlamlı olarak arttığı ve üç ay sonraki izlemde olumlu değişimin korunduğu; stresle başa çıkma toplam puanında anlamlı bir artışın olduğu ve üç aylık izlemde de bu yükselişin korunduğu; psikolojik iyi oluş puanının anlamlı olarak arttığı ancak bu yükselişin izlemde anlamlı düzeyde korunmamakla birlikte marjinal düzeyde olduğu; depresyon puanının anlamlı seviyede azaldığı ve bu iyiye gidişin izlemde de korunduğu; anksiyete puanında anlamlı bir azalmanın olduğu ve bu azalmanın izlem ölçümlerinde de korunduğu gözlenmiştir. Ancak psikolojik sağlamlık tutum beceri toplam puanında istatistiki olarak anlamlı bir değişim bulunmamıştır. Sonuç olarak bu çalışmanın bulguları, çocukluk döneminde ihmal ve istismar yaşamış olan ergenlerde EMDR Terapisi Gelişimsel Protokolünün etkililiğini destekler niteliktedir.

Abstract:
The main purpose of this research is to test the effectiveness of the Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) Therapy Developmental Protocol, which is developed for the psychological treatment of children and adolescents with trauma experiences, through a controlled and randomized study. In line with this aim, the levels of self-esteem, emotion regulation difficulties, self-efficacy, psychological resilience, coping with stress, emotional and psychological well-being, as well as the levels of depression and anxiety symptoms, were compared between the intervention and control groups consisting of adolescents who have experienced neglect and abuse trauma and are in institutional care. The study was conducted with a total of 42 participants aged between 12-17 years, who are under the care and protection of the Child Homes Coordination Center affiliated with the Ministry of Family and Social Services in Aydın Province. In the study, 21 participants randomly assigned to the experimental group received a total of 12 therapy sessions, each lasting 50-60 minutes, based on the EMDR Therapy Developmental Protocol, while the other 21 individuals were placed on a waiting list control group. The data of the research were collected at three different times: pre-test, post-test, and a 3-month follow-up. The data collection instruments used in the study were the Demographic Information Form, Rosenberg Self-Esteem Scale, Emotion Regulation Difficulties Scale, Self-Efficacy Scale for Children, Psychological Resilience Attitude and Skills Scale, Coping with Stress Scale for Children and Adolescents, Stirling Children's Emotional and Psychological Well-being Scale, Beck Depression Inventory, and Beck Anxiety Inventory. In the findings, it was observed that there was a significant increase in self-esteem total score among the participants in the experimental group after the intervention, and this increase was maintained in the three-month follow-up. It was also found that the total score of emotion regulation difficulties significantly decreased and this change was sustained in the three-month follow-up. The total score of self-efficacy significantly increased and this positive change was maintained in the three-month follow-up. There was a significant increase in the total score of coping with stress, and this improvement was sustained in the three-month follow-up. The psychological well-being score significantly increased, although this increase was not statistically significant in the follow-up measurements, but it was marginally significant. The depression score significantly decreased and this improvement was maintained in the follow-up. There was a significant decrease in anxiety score, and this decrease was sustained in the follow-up measurements. However, there was no statistically significant change in the total score of psychological resilience attitude skills. In conclusion, the findings of this study support the effectiveness of EMDR Therapy Developmental Protocol in adolescents who have experienced neglect and abuse during childhood.