Yüksekova yöresi/Hakkariʼde kasaplarda satışa sunulan koyun karkaslarının yersinia türleri yönünden değerlendirilmesi
Evaluation of sheep carcasses sold in but chers in Yüksekova region and Hakkari in terms of yersinia species
Yazar: İLKNUR SABUNCU YAŞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜLENT HALLAÇ
Siirt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Yersinia' lar; su, süt ürünleri ve etlerde yaygın olarak bulunan gıda kaynaklı enterik kökenli gram negatif bir patojendir. Y. enterocolitica gıdalarda önemli patojen bakteriler arasında yer aldığından birçok gastrointestinal hastalıklarla ilişkilendirildiğinden, önemi gün geçtikçe artmakta, mikrobiyolojik ve epidemiyolojik çalışmalara konu olmaktadır.
Bu çalışmada, Yüksekova bölgesinde faaliyet gösteren kasaplardan temin edilen 25 adet koyun karkasının 3 farklı bölgesinde (but, boyun ve pelvis) Yersinia türlerinin varlığı belirlenmesi ve halk sağlığı açısından risk oluşturup oluşturmadığı tespit edilmesi amaçlanmışıtır. İdendifikasyon aşamasında Yersinia türlerinin varlığı ve haricinde türlerin tespiti için çeşitli biyokimyasal testler kullanılmıştır. Yapılan çalışmada koyun karkaslarına ait but, pelvis ve boyun bölgelerinden alınan örneklerin hiç birinde Yersinia ruckeri dışında diğer Yersinia türlerine rastlanılmamıştır. Ancak toplamda incelenen 75 numunenin 5'inde sadece Y. ruckeri tespit edilmiştir. Bu bakteri; iki karkasın but, iki karkasın boyun ve bir karkasın da pelvis bölgesinde bulunmuştur. Diğer taraftan bu karkasların sadece birinde hem boyun hem de pelvis bölgesinde bu bakteriye rastlanılmıştır. 
Sonuç olarak; bu çalışmada gıda kaynaklı Yersinia türlerine ya rastlanılmazken, balık patojeni olarak da bilinen Y. ruckeri % 16 seviyesinde tespit edilmiştir. Y. ruckeri'nin varlığı diğer patojenik mikroorganizmaların bulunabileceğini ve bu bakterinin sadece balık patojeni değil aynı zamanda insanlarda yara enfeksiyonlarına neden olabileceği düşünülmektedir. Bu bakterinin eleminasyonunda kullanılması gereken kuralların, zoonotik hastalıkların önlenmesi için uygulanan yöntemlerde olduğu gibi uygulanması gerektiği kanaatine varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Halk sağlığı, koyun karkasları, Yersinia ruckeri, Yüksekova

Abstract:
Yersinia is a gram negative, food based, enteric pathojen that is prevailing in water, milk and meat. As being among important pathogen bacteria's in foods and related to many gastrointestinal diseases, the importance of Yersinia enterocolitica increases and it is becoming the subject microbiological and epidemiologic researches. 
In this study from three parts ( legs, necks and pelvis) of 25 carcass of sheep in Yuksekova region are studied  in order to find out the presence of Yersinia and to examine if it constitute a risk for public health. At the identification stage different biochemical tests are used to report the presence of Yersinia and the other verities of bacteria's. In the experiment that has been done for this study no Yersinia is found in the legs, neck and pelvis part of the carcasses of sheep. But from totally studied 75 samples in 5 samples only Y. rucker was recorded. This bacteria was recorded in legs of 2, in neck of 2 and pelvis of one carcass'. This bacteria is recorded at the neck and pelvis part of only one of those carcass'.
As a result; in this study the foodborne Yersinia is not recorded in the examined samples, but 16% percent of Y. ruckeri which is known as fish protein was available. It is considerd that the presence of Y.ruckeri could refer to availability of other pathogenic microorganisms and these bacteria's can not only harm fish protein but also cause injury infections of human beings. It is considered that the rules that are necessary for the elimination of these bacteria's should be applied just as the prevention rules used for zoonotic diseases.

Keywords: Public health, sheep carcass, Yersinia ruckeri, Yüksekova