Eski Türk tarihinde Gansu Koridorunun yeri ve önemi
The environment and importance of the Gansu Corridor in Old Turkic history
Yazar: UMUT KÖSE
Danışman: PROF. DR. KÜRŞAT YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Türk Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography ; Tarih = History

Özet:
Gansu bugün Çin Halk Cumhuriyeti'nin kuzeybatısında yer alan, 425.800 kilometrekarelik yüzölçüme sahip olan bir eyalettir (32°31′–42°57′Kuzey Enlemi 92°13′–108° 46′Doğu Meridyeni). Türk Tarihi araştırmaları adına Gansu bölgesinin önemli bir yer olmasının nedeni Hun, Göktürk ve Uygur dönemlerinde Gansu'nun ve özellikle kuzeydeki Gansu Koridoru'nun siyasi, iktisadi ve askeri açıdan büyük bir öneme sahip olması ve bölgedeki diğer milletler olan Çinliler ve Tibetlilerle kurulan ilişkilerde önemli bir konumda yer almasıdır. Gansu bölgesinin diğer bir önemli yanı, geçim açısından eski dünyanın en temel iki unsuru olan tarım ve hayvancılık faaliyetlerine olanak tanıyan coğrafyasıdır. Gansu'nun ana su kaynakları Sarı Irmak ve Tao, Wei, Jing nehirleri gibi kolları iken, Gansu Koridoru'nun su kaynakları ise Qilian Dağları'ndan çıkan Hei, Shule, Shiyang Nehirleri ve onlara bağlı kollarıdır. Bu tezde öncelikle Çin kaynakları ve Gansu Koridoru hakkında faydalı araştırma eserleri tanıtılmıştır.  Tezin ilk bölümü Gansu'nun ve Gansu Koridoru'nun coğrafi özelliklerine ayrılmıştır.  İkinci bölümünde Gansu Koridoru'nun siyasi tarihi Hun öncesi dönemden (Rong, Di, Yuezhi, Wusun), başlamak üzere, Hun, Tabgaç, Göktürk, Uygur dönemleri incelenmiş, üçüncü bölümde ise Gansu Koridoru'ndaki şehir ve kültür tarihi anlatılarak Jiuquan, Dunhuang, Guazhou, Zhangye, Liangzhou, Guzang, Lanzhou ve Jiayuguan'ın tarihi hakkında bilgi verilmiştir.

Abstract:
Gansu is a province located in the northwest of the People's Republic of China today, with a surface area of 425,800 square kilometers (32°31′–42°57′N -92°13′–108°46′E) The reason why the Gansu region is an important place for Turkish History studies is that Gansu and especially the Gansu Corridor in the north had a great political, economic and military importance during the Xiongnu, Turkic Khaganate and The Uyghur Khaganate period, and it played an important role in the relations established with the other nations in the region, the Chinese and Tibetans. Another important aspect of the Gansu region is its geography, which enables activities such as animal husbandry and agriculture, which are the two most basic of the ancient world in terms of livelihood. The main water sources of Gansu are the Yellow River and its tributaries, the Hei, Shule, Shiyang rivers and their tributaries, which originate from the Qilian Mountains.  In this thesis, firstly the Chinese sources and some research works about Gansu Corridor will be introduced, The first part of the thesis is telling to the geographical features of Gansu and the Gansu Corridor. In the second part, the political history of the Gansu Corridor, starting from the pre-Xiongnu period(Rong, Di, Yuezhi, Wusun), the Xiongnu, Tabgach, Turk, Uyghur periods, and in the third part, the city and cultural history of the Gansu Corridor was explained and the history of Jiuquan, Dunhuang, Guazhou,  Zhangye, Liangzhou, Guzang, Lanzhou and Jiayuguan.