Çin'de devletin yönetim rasyonalitesinin değişimi: Bir yönetim tekniği olarak sosyal kredi sistemi
The changing governmental rationality of Chinese state: Social credit system as a governmental technique
Yazar: İLKAY ATA YILDIZ
Danışman: PROF. DR. ÖMER AYKUT ÇELEBİ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Bu tez, devasa parti aygıtı ve kamu örgütlenmesiyle her şeye muktedir olarak nam salmış Çin Halk Cumhuriyeti'ndeki siyasi iktidarın, 2014 itibariyle İnşa Planı Çerçevesi'ni yayınladığı ve ülke genelinde sistematik uygulamalarına başladığı Sosyal Kredi Sistemi'ne neden gereksinim duyduğu sorunsalından hareket etmektedir. Tezde, Sosyal Kredi Sistemi'ni bir dijital gözetim mekanizması ve devletin yasal ve idari yaptırım kapasitesini artırmaya yönelik bir mekanizma olarak ele alan yaklaşımların ötesine geçilmesi gerekmekte olduğu kabulünden yola çıkılmaktadır. Bu doğrultuda tezde, Sosyal Kredi Sistemi'ne içkin siyasi rasyonalitenin ne olduğu açığa çıkarılması ve Sosyal Kredi Sistemi'nin nasıl bir işlevle donatıldığının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Tezde, söz konusu amaca, Michel Foucault'nun College de France'ta verdiği derslerindeki formülasyonu takip edilerek ordoliberal ve neoliberal yönetimsellik kavramsallaştırmalarıyla ulaşılabileceği iddia edilmektedir. Bu bağlamda tez, Sosyal Kredi Sistemi'ni Çin'in 1978'den itibaren başlatmış olduğu kapitalist piyasa reformları çerçevesinde düşünülmesi gereken bir olgu olarak incelemektedir. Bu çerçevede tezde Sosyal Kredi Sistemi, Çin Komünist Partisi tarafından ülkede belirmiş olan neoliberal piyasa ekonomisi ekseninde toplumsalın yönetimi için geliştirilmiş inovatif bir neoliberal yönetimsellik tekniği olarak kavramsallaştırılmaktadır. Tezde, Sosyal Kredi Sistemi'nin oluşumu, bir taraftan ordoliberalizm/neoliberalizm tartışmalarında karşılaştığımız piyasanın düzenleyici ve güçlü devlete olan gereksinimi, diğer taraftan da piyasa güdümünde öznelerin yaratılması açılarından incelenmektedir. Bu kuramsal ve kavramsal çerçevenin gösterdiği temel nokta, siyasi iktidarının Sosyal Kredi Sistemi yoluyla Çin'deki toplumsal ilişkileri, ordo/neoliberal bir yönetim rasyonalitesi temelinde piyasalar ekseninde yeniden biçimlendirildiğidir. Bu bağlamda tezde, Sosyal Kredi Sistemi'nin, ülkede 1978 yılında uygulanmaya başlanan makro ekonomik reformlarının toplumsal ilişkilere sirayeti için tedavüle sokulduğu ve siyasi işlevinin bir yandan piyasanın etkin ve verimli işleyebilmesi için ihtiyaç duyulan kuralları yaratmak bir yandan da toplumsal entiteleri piyasa aktörleri olarak özneleştirmek olan bir yönetimsel teknik olduğu iddia edilmektedir.

Abstract:
This thesis starts out from the problematic of why the political power in the People's Republic of China –notoriously omnipotent with its massive party apparatus and public organization– needs the Social Credit System, for which it published the Construction Plan Framework and began its systematic implementation across the country in 2014. The thesis moves from the assumption of it is needed to move beyond approaches that treat the Social Credit System as a digital surveillance mechanism and as a mechanism to increase the legal and administrative enforcement capacity of the state. Accordingly, it aims to reveal the political rationality inherent in the Social Credit System and to determine what kind of function that the Social Credit System is equipped with. The thesis argues that this goal can be achieved through the conceptualizations of ordoliberal and neoliberal governmentality, following Michel Foucault's formulation in his lectures at the College de France. In this context, the thesis examines the Social Credit System as a phenomenon that is needed to be considered within the framework of China's capitalist market reforms since 1978. In this framework, the thesis conceptualizes the Social Credit System as an innovative neoliberal governmentality technique developed by the Chinese Communist Party for the government of the social within the neoliberal market economy that has emerged in the country. In the thesis, the formation of the Social Credit System is analyzed in terms of the market's need for a regulatory and strong state, which we encounter in the ordoliberalism/neoliberalism debates, on the one hand, and the creation of market-conforming subjects on the other. The main point that this theoretical and conceptual framework demonstrates is that, through the Social Credit System, the political power is reshaping social relations in China around markets on the basis of an ordo/neoliberal governmental rationality. In this context, the thesis argues that the Social Credit System was put into effect in order for the macro-economic reforms that started to be implemented in the country in 1978 to permeate into social relations and it functions as a governmental technique that creates the rules needed for the efficient and effective functioning of the market on the one hand and subjectivizes social entities as market actors on the other.