Afete müdahale ekiplerinin duygusal emek bağlamında yaşam deneyimlerinin incelenmesi
Exploring the life experiences of disaster responders in the context of emotional labor
Yazar: HACER ÇOBANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SERHAT TEK
Bitlis Eren Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Acil Durum ve Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work ; Sosyoloji = Sociology ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Duygusal emek = Emetional labor

Özet:
Afetler toplumları ekonomik, sosyal, demografik ve psikolojik yönden etkileyen olaylardandır. Afetler hem doğal hem de doğal olmayan nedenleri bağlamında yıkıcı etkilere sahiptir. Afet türlerinden deprem ise fiziki yıkıcılığı en çok hissedilenler arasındadır. Özellikle şiddetli depremleri deneyimleyen bireyler fiziki tahribatın yanı sıra sosyal ve psikolojik tahribatında öznesi olabilmektedir. Türkiye'de 6 Şubat 2023 gerçekleşen depremler ülke tarihinin en yıkıcı depremleri arasında yer almaktadır. Türkiye'de yaşanan şiddetli depremler sonrasında baş etme stratejileri arasında afetzedelere psikososyal destek hizmeti sunma önemli müdahale stratejileri arasında yer almaktadır. Genellikle psikososyal destek ekipleri deprem bölgesine ilk intikal eden müdahale ekipleri arasında yer almaktadır. Buradan hareketle psikososyal müdahale ekiplerinin depremin yaşandığı ilk zamanlardaki kaotik ortamı depremzedelerle birlikte deneyimledikleri ve çoğu kez onlarla aynı zorlukları tecrübe ettikleri görülmektedir. Psikososyal müdahale ekiplerinin yaşamış olduğu söz konusu zorluklar sonraki süreçlerde onların mesleki ve sosyal yaşamlarını etkileyebilmektedir. Bu tez çalışması psikososyal destek ekiplerinin deprem bölgesinde yaşamış oldukları durumları duygusal emek yaklaşımı bağlamında açığa çıkartmayı hedeflemiştir. Mesleki bir sorumluluk olarak psikososyal destek ekipleri depremzedelere hizmet sunarken kendi yaşamış oldukları şok, korku, endişe, acı vb. gibi yoğun duyguları hizmet alanlara yansıtmamalı ve duygusal olarak güçlü kalmayı başarabilmelidir. Profesyonel olarak deprem bölgesine görevlendirilen psikososyal destek ekiplerinin hizmet sunarken vermiş olduğu mesleki tepkiler bu tezde duygusal emek bağlamında değerlendirilmektedir. Bir başka ifadeyle psikososyal müdahale ekiplerinin profesyonel olarak sergilediği bu tepkileri nasıl anlamlandırdıkları bu tez konusunun temel argümanı olarak konumlanmaktadır. 
	Bu tez çalışmasında nitel araştırma yöntemlerinden tematik analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda veri toplama tekniklerinden yarı yapılandırılmış görüşmeye başvurulmuştur. Katılımcıların ifadeleri içerik analizi yöntemiyle analiz edilerek analizler sonucunda alt tema ve kodlara ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular ışığında psikososyal destek ekiplerin deprem bölgesine ilk intikal süreçlerinin fiziksel ve psikolojik açıdan zorlayıcı olduğu, yaşadıkları olayların hem kişisel hem de mesleki hayatlarını etkilediği, hizmet sunarken hissettikleri duygularla sergiledikleri duyguların uyumsuz olduğu görülmektedir. Ayrıca profesyonellerin bazı durumlarda mesleki sorumluluklarının dışında kalan hizmetleri de sunmak zorunda kaldıkları ve deprem bölgesinde yaşamış oldukları zorlukları aşmada birtakım stratejiler geliştirdikleri de saptanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Afet, Afet Yönetimi, Psikososyal Müdahale, 6 Şubat 2023 Depremleri, Duygusal Emek.

Abstract:
Disasters are events that affect societies economically, socially, demographically and psychologically. Disasters have devastating effects in the context of both natural and unnatural causes. Among the types of disasters, earthquakes are among the most physically destructive ones. Individuals who experience especially severe earthquakes can be the subject of social and psychological destruction as well as physical destruction. The earthquakes that took place in Turkey on February 6, 2023 are among the most destructive earthquakes in the country's history. Providing psychosocial support services to disaster victims is among the most important coping strategies after severe earthquakes in Turkey. Generally, psychosocial support teams are among the first intervention teams to arrive in the earthquake zone. From this point of view, it is seen that psychosocial intervention teams experience the chaotic environment in the first times of the earthquake together with the earthquake victims and often experience the same difficulties with them. These difficulties experienced by psychosocial intervention teams can affect their professional and social lives in the following processes. This thesis aims to reveal the situations experienced by psychosocial support teams in the earthquake region in the context of emotional labor approach. As a professional responsibility, psychosocial support teams should not reflect their own intense emotions such as shock, fear, anxiety, pain, etc. to the service recipients and should be able to remain emotionally strong while providing services to earthquake victims. In this thesis, the professional reactions of psychosocial support teams who are professionally assigned to the earthquake region while providing services are evaluated in the context of emotional labor. In other words, how psychosocial intervention teams make sense of these professional reactions is the main argument of this thesis. 
Thematic analysis technique, one of the qualitative research methods, was used in this thesis study. In line with the purpose of the research, semi-structured interviews were used as one of the data collection techniques. The statements of the participants were analyzed by content analysis method and sub-themes and codes were reached as a result of the analysis. In the light of the findings obtained, it is seen that the first deployment processes of psychosocial support teams to the earthquake zone are physically and psychologically challenging, the events they experience affect both their personal and professional lives, and the emotions they feel while providing services and the emotions they display are incompatible. It was also found that professionals had to provide services outside their professional responsibilities in some cases and developed some strategies to overcome the difficulties they experienced in the earthquake zone. 
Keywords: Disaster, Disaster Management, Psychosocial Intervention, February 6 2023 Earthquakes, Emotional Labor.