Gryllus campestrıs lınnaeus, 1758 (Orthoptera: Gryllıdae) ve calliptamus italicus linnaeus, 1758 (Orthoptera: Acrididae)'un erkek ve dişi üreme sistemlerinin yapısı
Structure of male and female reproductive system of gryllus campestris linnaeus, 1758 (Orthoptera: Gryllidae) and calliptamus italicus linneaeus, 1758 (Orthoptera: Acrididae)
Yazar: GÜLAY GÖKÇE BAYRAM
Danışman: PROF. DR. SELAMİ CANDAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Elektron = Electron ; Mikroskopi-ışık = Microscopy-polarization ; Orthoptera = Orthoptera ; Over = Ovary ; Testis = Testis

Özet:
Orthoptera, yaklaşık 73 familya içinde tanımlanmış 28.410'den fazla türe sahip, dünyanın her yerine yayılış gösteren bir takımdır. Orthoptera takımına ait böceklerin çoğu fitofagdır ve tarım alanlarında ve kültür bitkilerinde büyük zarar vermektedirler. Zaman zaman popülasyonlarını hızlı bir şekilde artırma yetenekleri sayesinde büyük sürüler oluşturup, bitkiler üzerindeki zararları çok daha büyük boyutlara gelebilmektedir. Orthoptera, kısa antenli çekirgeler (Caelifera), uzun antenli çekirgeler (Ensifera) olmak üzere iki alt takıma ayrılır. Çekirgeler, hemimetabol başkalaşım gösteren böceklerdir. Böceklerle mücadelede veya sayıları tükenmekte olan türlerin korunmasıyla ilgili yapılacak çalışmalarda önce böceğin biyolojisinin iyi bir şekilde bilinmesi gerekmektedir. Bu çalışma, Ensifera (uzun antenli çekirgeler) alt takımından Gryllus campestris Linnaeus, 1758 (Orthoptera: Gryllidae) ve Caelifera (kısa antenli çekirgeler) den Calliptamus italicus Linnaeus, 1758 (Orthoptera: Acrididae)'un erkek ve dişi üreme sistemlerinin stereo mikroskop (SM), ışık mikroskobu (IM) ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile incelenerek histolojik ve morfolojik yapısını ortaya koymaktadır. G. campestris ve C. italicus'ta erkek üreme sistemi bir çift testis, bir çift vas deferens, bir çift seminal kese, yardımcı bezler, bir ejakülatör kese, bir çift ektodermal kese, bir ejakülatör kanal ve bir aedeagustan oluşmaktadır. Çalışılan türlerde her bir testis farklı yapılarda ve farklı sayıda testis folikülüne sahiptir. Testis folikülleri farklı üç zondan (büyüme zonu, olgunlaşma zonu ve farklılaşma zonu) meydana gelmektedir. Bu zonlarda gelişip farklılaşan olgun spermler vas deferens aracılığıyla seminal keseye aktarılarak, burada depo edilmektedir. İncelenen her iki türün dişi üreme sistemi bir çift ovaryum, bir ortak kanal, bir çift lateral kanal, bir spermateka ve yardımcı bezlerden meydana gelmektedir. Her ovaryol terminal filament, germaryum ve vitellaryumdan oluşmaktadır. Çalışılan iki türde de vitellaryum, farklı gelişim (previtellogenez, vitellogenez ve koryogenez) aşamalarında oositlere sahiptir. Vitellaryumdaki oosit yüzey morfolojisi, histoloji ve ultrastrüktürü türlere ve oosit gelişimine bağlı olarak değişmektedir. İki farklı alt takıma ait türler üzerinde yapılan incelemelerde erkek ve dişi üreme sisteminin genel olarak aynı kısımlardan oluştuğu ancak her iki türüde de bu yapıların histolojik, morfolojik özeliklerinin farklı olduğu gösterilmiştir.

Abstract:
Orthoptera is a worldwide order with more than 28,410 species defined in about 73 families. Most of the insects belonging to the Orthoptera order are phytophagous and cause great damage to agricultural areas and cultivated plants. From time to time, thanks to their ability to rapidly increase their populations, they can form large flocks and their damage to plants can become much greater. Orthopteran is divided into two suborders, namely, grasshoppers with short antennae (Caelifera) and grasshoppers with long antennae (Ensifera). Grasshoppers are insects that display hemimetabolism. The biology of the insect should be well known before the studies to be carried out on the control of insects or the protection of endangered species. This study was conducted on the stereomicroscope of male and female reproductive systems of Gryllus campestris Linnaeus, 1758 (Orthoptera: Gryllidae) and Calliptamus italicus Linnaeus, 1758 (Orthoptera: Acrididae) from the suborder Ensifera (Long-antened grasshoppers) are examined by light microscopy (IM) and scanning electron microscopy (SEM), revealing its histological and morphological structure. The male reproductive system of G. campestris and C. italicus consist of a pair of testis, a pair of vas deferens, a pair of seminal vesicles, accessory glands, a bulbus ejaculatorius, a pair of ectodermal sacs, a ductus ejaculatorius and an aedeagus. In the species studied, each testicle has a different number of testicular follicles. Testicular follicles consist of three different zones (growth zone, maturation zone and differentiation zone). Mature sperms that develop and differentiate in these zones are transferred to the seminal sac via the vas deferens and stored here. The female reproductive system of both examined species consists of a pair of ovaries, a common canal, a pair of lateral canals, a spermatheca and accessory glands. Each ovariole consists of terminal filament, germarium, and vitellarium. In both species studied, the vitellarium has oocytes at different stages of development (previtellogenesis, vitellogenesis, and choriogenesis). Oocyte surface morphology, histology and ultrastructure in the vitellarium vary depending on the species and oocyte development. In the examinations made on species belonging to two different suborders, it has been shown that the male and female reproductive systems generally consist of the same parts, but the histological and morphological features of these structures are different in both species.