Türkiye'de eğitimde fırsat eşitliğini sağlamaya yönelik politika ve uygulamaların değerlendirilmesi
Evaluation of policies to provide educational equality of opportunity in Turkey
Yazar: MÜCELLA SAVAŞ YALÇIN
Danışman: DOÇ. DR. DİDEM KOŞAR
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Eko. Ana Bilim Dalı /  Eğitim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma ile Türkiye'de ekonomik açıdan dezavantajlı öğrenciler için eğitimde fırsat eşitliğini sağlamaya yönelik uygulanan politika, program ve projelerin neler olduğu ve ekonomik açıdan dezavantajlı öğrencilere nasıl yansıdığının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, nitel araştırma deseni olarak değerlendirici durum çalışması kullanılmıştır. Veriler doküman incelemesi ve görüşmeler yoluyla elde edilmiştir. araştırmanın veri kaynakları araştırma probleminin yanıtlanmasına yönelik belirlenen dokümanların yanında sendika, düşünce kuruluşlarında ve bu alanda çalışmalar yürüten akademisyenlerden oluşmaktadır. Verilerin analizde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Üst politika belgelerinin önemli bir kısmında ekonomik açıdan dezavantajlı öğrencilere fırsat eşitliğinin sağlanması için eğitime erişimin artırılması, eğitim ve öğretmen niteliğinin iyileştirilmesi, bilişim teknolojilerinin yaygınlaştırılması, eğitim içerisinde özel sektör payının artırılması hedeflenmiştir. Bu araştırmada ilgili hedeflerden eğitime erişimin artırılması, bilişim teknolojilerinin yaygınlaştırılması, eğitim içerisinde özel sektör payının artırılması hedeflerinin gerçekleştiği buna karşın eğitim ve öğretmen niteliğinin iyileştirilemediği sonucuna ulaşılmıştır. Genel olarak hayata geçirilen politika, proje ve uygulamalar değerlendirildiğinde bir kısımı bütünsel bir yaklaşımla ele alınmadan uygulanarak süreklilik göstermemiştir. Hayata geçirilen bazı proje ve programlar ise iyi bir şekilde planlanmadığından ayrılan kaynakların verimsiz kullanımına yol açtığı görülmüştür. Bununla birlikte kimi uygulamaların etki analizleri yapılmadığı için uygulamaya dönük geliştirilebilecek taraflarının görülmediği ortaya çıkmıştır. Bazi projelerin etki analizlerinin yapılmasına rağmen kamuoyu ile paylaşılmadığı ortaya çıkmıştır. Uygulamaların kamuoyuyla paylaşılmaması politikaların katılım, şeffaflık, hesap verilebilirlik çerçevesinde yapılmadığı ve etkili bir şekilde izlenmediği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study aims to evaluate what are the policies, programs and projects implemented to ensure equalty of opportunity in education for economically disadvantaged students in Turkey and how they reflect on economically disadvantaged students. For this purpose, an evaluative case study was used as a qualitative research design. Data were collected through document review and interviews. The data sources of the research consist of the documents determined to answer the research problem, as well as the unions, think tanks and academicians working in this field.The content analysis technique was used to analyse the data. In the top policy documents, increasing access to education, improving the quality of education and teachers, disseminating information technologies, increasing the share of the private sector in education are aimed in a significant part of the documents in order to provide equalty of opportunities for economically disadvantaged students. In this study, it was concluded that the related objectives of increasing access to education, disseminating information technologies, increasing the share of the private sector in education were achieved, but the quality of education and teachers could not be improved. When the policies, projects and practices implemented in general are evaluated, some of them did not show continuity by being applied without being addressed with a holistic approach. It has been observed that some projects and programs that have been implemented have not been well planned, resulting in inefficient use of the allocated resources. However, since the impact analysis of some applications has not been made, it has been revealed that the aspects that can be improved for practice are not seen. It has been revealed that some projects were not shared with the public despite the impact analysis. It was concluded that the practices were not shared with the public, and the policies were not implemented within the framework of participation, transparency, accountability and were not followed effectively.