Bakır içeren çeliklerde bakır etkisinin proses parametresi ile ilişkisi
The relation of copper effect with process parameters in copper bearing carbon steels
Yazar: ELİF GÜLOĞLU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KELAMİ ŞEŞEN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Üretim Metalurjisi ve Teknolojileri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Metalurji Mühendisliği = Metallurgical Engineering

Özet:
Çelik üretiminde kullanılan hammaddelerden gelen ve giderilemeyen (rafine edilemeyen) kalıntı elementlerden bakır ve kalay gibi ergime sıcaklığı düşük elementler, çeliğin dökümünde katılaşması sırasında segrege olarak çeliğin özelliklerinin sağlanmasında sorun yaratmaktadır. Günümüzde, çelik üretiminde hurda kullanarak üretim yapmak kaçınılmaz olmuştur. Endüstriyel ürün ağırlıklı eski hurdanın kullanılan hurda içindeki oranının artmasına bağlı olarak çelikte biriken bakırın oranı artmıştır. Artan oran ''bakır etkisi'' ile çeliğin istenen özelliklerinin sağlanmasında sorun yaratmaktadır. Önerilen bu çalışmada çelik üretiminde giderilemeyen (rafine edilemeyen) kalıntı elementlerden olan bakırın çelikteki etkisinin; çeliğin bileşimindeki elementlerle ve proses parametreleriyle ilişkisi incelenecektir. Belirli seviyede bakır bulunduran düşük karbonlu çeliğe seçilmiş bazı alaşım elementleri ekleyerek, sıvı çeliğin katılaşması, haddelenmesi, ısıl işlemi gibi üretim süreçleri, ''bakır etkisi'' kapsamında incelenecektir. İncelemelerde günümüz karakterizasyon ve test teknikleri kullanılacaktır. Çalışmanın sonunda çelikte bakır etkisinin bileşim ve proses parametreleri ile ilişkisi ve prensipleri ve devamında ''bakır etkisini'' azaltan ve arttıran koşullar, çalışmanın kapsamı dahilinde, belirlenmiş olacaktır. Bu çalışma bilime ve özellikle %75 gibi yüksek oranda hurda kullanarak üretim yapan ülkemizin çelik sanayisine önemli katkılar sağlayacak bir çalışma niteliğindedir.

Abstract:
Residual elements, such as copper and tin, which can not be removed (unrefined) from the raw materials used in steel production, cause problems in the provision of steel properties as segregate during solidification in steel casting. Today, steel production by using steel scrap is inevitable. The copper ratio deposited in the steel has increased due to the increase in the ratio of the old scrap used as industrial scrap. Increasing rate of copper is causing problems in the required steel properties due to the 'copper effect'. In this proposed study, the effect of copper on the steel, which is a unremoveable (unrefinable) residual element in steel production, the relationship between the elements of the steel composition and the process parameters will be examined. Production processes such as solidification, rolling, heat treatment of liquid steel will be investigated under the "copper effect" by adding selected alloying elements to the low carbon steel containing copper at a certain level. Current characterization and testing techniques will be used in the examinations. At the end of the study, the conditions that decrease and increase the "copper effect", and the relation between composition and process parameters; and principles of the copper effect in steel will be determined within the scope of the work. This study will provide a significant contribution to the knowledge and especially the steel industry of our country which is produced steel by using scrap around 75%.