İMKB-30 endeksinin vadeli işlem ve opsiyon borsası'nda işlem görmesinin oynaklık ve işlem hacmi üzerine etkisi
Introduction of futures and options on ISE-30 index and their impact on the volatility and trading volume
Yazar: OĞUZHAN GÜR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FERİDE ÖZTÜRK SUBAŞI
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / Para ve Banka Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration

Özet:
Vadeli işlem piyasaları yatırımcıların ve üreticilerin spot piyasalarda maruz kaldıkları riskleri gelecekteki fiyattan sabitleyerek riskten korunmalarını sağlamaktadır. Vadeli piyasada gerçekleşen işlemler, spot piyasa ile bu piyasa arasında etkileşim oluşturmaktadır. Bazı araştırmacılar bu etkileşim sonucunda vadeli işlem piyasasının spot piyasanın oynaklığını ve işlem hacmini arttırdığını savunurken, bazı araştırmacılar da oynaklığı ve işlem hacmini azalttığını savunmaktadır.Bu çalışmada, Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası'nda (VOB) işlem gören İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Ulusal 30 (İMKB ? 30) endeksinde yer alan hisse senetlerinin VOB öncesinde ve sonrasındaki birer yıllık periyotlarda oynaklıkları ve işlem hacimleri incelenerek, endeksin VOB'da işlem görmesinin bu hisse senetlerinin oynaklık ve işlem hacmi üzerine etkisi tespit edilmiştir.Çalışmanın birinci bölümünde vadeli işlemlerin tarihi, yapısı, temel nitelik ve kavramları irdelenerek, vadeli işlem piyasalarının oluşumu ve işleyişi incelenmiştir.İkinci bölümde ise Türkiye'de vadeli işlem piyasasının tarihçesi, VOB'un yapısı, VOB'da yer alan ürünler ve sözleşme özellikleri anlatılmıştır.Çalışmanın son bölümünde, vadeli işlem piyasaları ile spot piyasa arasındaki etkileşim araştırılmış Türkiye'de etkileşimin varlığı, var ise hangi yönde oluştuğu ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda İMKB ? 30 endeksinin VOB'da işlem görmesinin endekste yer alan hisse senetlerinin oynaklığı ve işlem hacmi üzerine etkisi test edilmiştir. Uygulanan testler sonucunda, istatistiksel olarak anlamlı değişim gösteren hisse senetlerinin, %65'inin oynaklığının ve işlem hacminin arttığı tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: VOB, vadeli işlem piyasaları, risk, İMKB, İMKB-30, hisse senetleri, oynaklık, işlem hacmi.

Abstract:
Future markets help producers and investors to manage their risks effectively against abrupt price swings. Trading in future markets may some effect on spot market. Some researchers argue that index futures trading will increase the volatility and trading volume in the stock market while some others defend completely the opposite idea.In this study, it is examined whether the introduction of futures on Istanbul Stock Exchange National 30 Index (ISE National ? 30) has any impact on the volatility and volume of the ISE National ? 30 index components. Futures on the ISE National ? 30 index have been trading on the Turkish Detivatives Exchange (TDE).The first part of the study contains the history of futures market, its structure, and some related definations about the future markets.In the second part, the history of the TDE, its structure, end the products that are traded in TDE are presented.In the last part of the study, an interaction between the futures markets and spot market has been searched by testing whether futures trading on ISE National ? 30 index has any effects on the volatility and trading volume of the ISE National ? 30 index components. The empirical results indicated that the volatility and trading volume of the 65% of the stocks increased.Key Words: TDE, Futures Markets, Risk, Istanbul Stock Exchange Market, Istanbul Stock Exchange Market National 30 Index, Stocks, Volatility, Trading Volume.