TIMSS 2011 fen uygulamasında cinsiyete göre farklılaşan madde fonksiyonunu madde, öğrenci ve okul düzeyinde açıklayan değişkenler
The factors explaining the differential item functioning at item, student and school levels in the administration of TIMSS 2011 science test according to gender
Yazar: SEHER YALÇIN
Danışman: PROF. DR. EZEL TAVŞANCIL
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ölçme ve Değerlendirme Ana Bilim Dalı / Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen = Science ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Uluslararası Matematik ve Fen Araştırmasında Eğilimler = Trends in International Mathematics and Science Study ; Çok değişkenli model = Multivariate model ; Çok düzeyli yapısal eşitlik modellemesi = Multilevel structural equation modeling ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 2011 yılı Uluslararası Matematik ve Fen Eğilimleri Araştırması (TIMSS) Türkiye 8. sınıf örnekleminde, cinsiyete göre fen maddelerinde farklılaşan madde fonksiyonu (FMF) olup olmadığını, FMF varsa seçilen madde, öğrenci ve okul özelliklerinin FMF gösteren maddelerdeki FMF'nin kaynağını açıklama durumunu çok düzeyli modeller çerçevesinde tespit etmek ve maddelerdeki FMF'nin olası kaynağını yargısal yaklaşımla da belirlemektir. Betimsel araştırma modelinde olan araştırmanın evreni, 2011 yılında Türkiye'de 8. sınıfta öğrenim gören tüm öğrencilerdir. Bu araştırmanın örneklemi, TIMSS 2011 Türkiye uygulamasından oluşmaktadır. TIMSS örneklemi, 2011 yılındaki TIMSS uygulamasına katılması için coğrafi bölgelere ve okul türlerine göre tabakalandırılarak seçilen, 8. sınıf düzeyinde 239 okul ve 6928 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışma kapsamında seçilen değişkenlerde kayıp veriler silindikten sonra analizler, 208 okul, 5732 kişi ve 221 madde üzerinden yapılmıştır. Verilerin varsayımları karşılama durumu SPSS, STATISTICA, LISREL, BILOG ve R 3.0.3 paket programları aracılığıyla test edilmiştir. FMF analizleri ise birinci kitapçık için HLM 7.0, DIFPACK 1.7 ve IRTLRDIF 2.0b programları, tüm kitapçıklar için WinBUGS 1.4 programı ile analiz edilmiştir. Tüm maddeler için FMF, çok düzeyli modelleme yaklaşımında tam Bayes tahminiyle belirlenmiştir. Araştırma sonucu, FMF gösteren 39 maddenin cinsiyete göre dağılımının eşit olduğu, Yer Bilimleri konu alanındaki tüm FMF'li maddelerin erkekler lehine olduğu; bilişsel düzey açısından, cinsiyete göre FMF gösteren madelerin yarısının uygulama düzeyinde olduğu saptanmıştır. Öğrenci düzeyindeki "Fene karşı kendine güven" değişkeni,  en fazla sayıda maddenin FMF gösterme durumunu açıklamıştır. Öğrenci düzeyinde ele alınan değişkenler, iki maddenin FMF gösterme durumunu açıklamıştır. Erkekler lehine FMF olan bu iki madde artık FMF göstermemektedir. Okul düzeyinde ele alınan "okul kaynakları" değişkeninin, bazı maddelerin cinsiyete göre FMF gösterme durumu ile ilişkili olduğu görülmüştür. Uzmanlardan alınan görüşler, bazı maddelerde istatistiksel sonuçlarla tutarlıyken bazı maddelerde istatistiksel sonuçtan farklı olup bazı maddelerde ise uzmanların kendi aralarında görüş farklılıkları olduğu saptanmıştır.


Anahtar sözcükler: Fen bilimleri, çok düzeyli modeller, TIMSS 2011, farklılaşan madde fonksiyonu

Abstract:
The objective of this study is to define differential item functioning (DIF) according to the gender and if DIF is determined in the items, the role of the students' and schools' characteristics as the sources of DIF in the determined items are analyzed with the frame of multilevel models. Also defining the possible sources of DIF in the items with the judgmental approach is aimed with this study. The whole eight grade students in Turkey are composed of the population of this descriptive study. The sample of this study was consisted of application in TIMSS 2011. TIMSS sampling which it was defined by stratifying according to the geographical regions and the types of schools that attended the TIMSS 2011 and comprised of 239 schools and 6928 eight grade students. After deleting the missing values, the analysis are progressed with 208 schools, 5732 students and 221 items. The assumptions of analysis are tested with SPSS, STATISTICA, LISREL, BILOG and R 3.0.3 programs. Analyzes of DIF are progressed by using HLM 7.0, DIFPACK and IRTLRDIF 20.0b programs for first booklet, WinBUGS 1.4 is used for all booklets. In all of the items, DIF is determined through full bayesian estimation in multilevel modeling approach. At the end of the study, it is determined that the distribution of 39 items in which DIF is detected is equal by sex, all items in which DIF is determined in the field of Earth Sciences are in favor of boys; in terms of cognitive dimension process, half of the items which displays DIF by sex is in the cognitive level of application. The variable of "self-confidence regarding to science" in student level explains differential item functioning in maximum number of items. The variables, which are examined in student level, explain DIF in two items. These items displaying DIF in favor of boys don't display DIF anymore. It is seen that the variable of "school sources", which is examined in school level, is related with some items displaying DIF by sex. It is determined that while the judgments of experts are consistent with the statistical results in some of the items, they are rather different in another items. Besides, it is detected that there is difference of opinion among experts in some of the items.



Keywords: Science, multilevel models, TIMSS 2011, differential item functioning