Yetişkin bireylerde aleksitimi ve erken dönem uyum bozucu şemaların karşılaştırmalı olarak incelenmesi
A comparative study of alexithymia and early maladaptive schemas in individuals
Yazar: RÜVEYDA KÜTÜKDE
Danışman: PROF. DR. PERVİN NEDİM BAL
İSTANBUL BEYKENT ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas

Özet:
Çalışmanın temel amacı, yetişkin bireylerin aleksitimi ve erken dönem uyum bozucu şemalar ile ilişkisinin karşılaştırmalı olarak incelenmesidir. Bu çalışmada bu değişkenlerin ilişkisine bakılarak erken dönem uyum bozucu şemaların aleksitimi üzerindeki etkisini ve sosyodemografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Çalışma, 22 yaş ve üzeri 452 katılımcıdan elde edilen veriler ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada kişisel bilgi formu, Young Şema Ölçeği ve Peth Aleksitimi Ölçeği kullanılmıştır. Çalışma, karşılaştırmalı ilişkisel tarama modeli baz alınarak değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını ve derecesini belirlemeyi hedeflemiştir. Bulgulara göre, aleksitiminin erken dönem uyum bozucu beş şema alanındaki şemalarla anlamlı düzeyde pozitif ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın regresyon analizleri değerlendirildiğinde ise kusurluluk, terk edilme ve duyguları bastırma şemaları pozitif yönde yordayıcılık gösterirken; diğer şemalar için anlamlı yordayıcılık tespit edilmemiştir. Bulgular cinsiyete göre değerlendirildiğinde ise, duygusal yoksunluk ve terk edilme şemasına sahip kadınların erkeklere göre daha fazla aleksitimik özellik gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Duyguları bastırma veva yüksek standartlar şemalarına sahip erkek bireylerin ise kadınlara göre daha yüksek aleksitimi düzeyine sahip oldukları görülmüştür. Diğer şemalar için anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Çalışma bulguları literatür ile paralellik göstermiştir.

Abstract:
The study's main aim is to examine comparatively the relationship between alexithymia and early maladaptive schemas in adult individuals. By looking at the relationship between these variables, the study aims to investigate the effect of early maladaptive schemas on alexithymia and whether they differ according to sociodemographic variables. The study was conducted with data from 452 participants aged 22 and over. The personal information form, the Young Schema Scale, and the Peth Alexithymia Scale were used in the study. The study aimed to determine the existence and degree of relationship between the variables based on the comparative relational survey model. According to the results, it was concluded that alexithymia was significantly positively related to the schemas in the five schema domains of early maladaptive schemas. When the regression analyses of the study were evaluated, the schemas of inadequacy, abandonment, and suppression of emotions were positively predictive, while no significant prediction was found for other schemas. When the results were evaluated according to gender, it was concluded that women with emotional deprivation and abandonment schemas were more alexithymic than men. Males with emotional suppression and high-standard schemas were found to have higher levels of alexithymia than females. No significant difference was found for the other schemas. Study findings were in similar consistency with the literature.