Yeni Uygurca gramerleşmiş fiillerin Türkiye Türkçesine çevirisi üzerine bir inceleme
A study on the translation of new Uyghur postverbial construction into Turkish
Yazar: CİHANGİR DEMİR
Danışman: PROF. DR. NURETTİN DEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dilbilgisi-eylem = Grammar-verb ; Türkiye Türkçesi = Turkey Turkish ; Türkçe = Turkish ; Türkçe çeviri = Turkish translation ; Uygurca = Uighur language ; Çeviri = Translation

Özet:
Türk dili ailesi içerisinde önemli bir yere sahip olan ve Çağatay Türkçesi temelinde ortaya çıkıp XX. yüzyıl başlarından itibaren müstakil bir yol izleyen Yeni Uygurca, sahip olduğu birtakım özellikler yönüyle Türkiye Türkçesinden farklılık göstermektedir. Çalışmamızın ana konusunu oluşturan ve gramerleşmiş fiil yapıları olarak adlandırdığımız, birden fazla fiilden oluşan, yapılar da işte bu farklılıklardan biridir.
Bu tezde, iki parçası da fiilden oluşan, fiil + fiil yapıları ele alınmış, ülkemizde yapılan çalışmalarda genel olarak aynı başlıkta incelenen, isim + fiil yapıları ise kapsam dışında tutulmuştur.
Çalışma, temel olarak üç bölümden oluşmaktadır.
İlk bölümde Yeni Uygurca, Gramerleşme Teorisi, fiil birleşmeleri gibi konularda günümüze kadar yapılmış olan çalışmalar incelenerek çalışmamızın teorik temellendirmesi yapılmıştır.
İnceleme bölümünde, 2015 yılından beri sürdürülen çeviri çalışmalarından elde edilen veriler yardımıyla, Yeni Uygurcanın sahip olduğu, gramerleşmiş veya gramerleşme süreci içerisinde olan fiil yapıları tespit edilmiş ve gramerleşme teorisi temelinde incelenerek fiil birleşmeleri sonucu ortaya çıkan yapının kazandığı yeni işlev ve anlamın çeviri sürecine olan yansıması irdelenmiştir.
Sonuç bölümünde ise inceleme bölümünden ortaya çıkan sonuçlar değerlendirilmiş, gramerleşmiş fiil yapılarının çevirisi sırasında göz önünde tutulması gerekenler olabildiğince açıklanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
New Uyghur, stemmed from Chagatai dialect of Turkish language followed an important and sole pathway since the beginning of 20th Century. This dialect has a unique characteristics than dialect used in homeland of Turkic Land. One of such unique characteristics that will be reviewed in this study is phrases formed by numerous verbs which shall be referred as "verbs on grammar foundation". In this study, "verb+verb" structures, which are built by two of verbs, and other structures of verbs, "name+verb"  which is commonly reviewed in studies in Turkey, was excluded.      
In the first section of our review, recent and contemporary studies on Theory of Grammaticalization of New Uyghur Dialect and conjuction of verbs were reviewed and a theoretical approach was developed.  
In the second section, using accumulated data collected from translation tasks conducted since year of 2015, structures of verbs which were/are in put in rules of grammar were noted and review on impact of new meanings and impact on translation procedures after when process of sustaining conjoint on verbs was sustained.     
In the conclusion part of our study, the results emerging from the examination section were evaluated, and the situations that could be encountered during the translation of grammatical verb constructions and the things to be considered during the translation of these structures were tried to be explained as much as possible.