Büyük beden giysi tasarımında tasarım sürecine etki eden faktörler
The factors that effect the design of big sized clothes
Yazar: EMEK AKGÖZ
Danışman: Y.DOÇ.DR. GÜLŞEN ERENLER ÇAKAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Giyim Endüstrisi ve Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Giyim Endüstrisi = Clothing Industry

Özet:
Hazır giyim sektörü için tasarım; giyim eğitim süreci içerisinde, giyim eğitiminin temelini oluşturan ve onu geliştirici nitelik kazandıran, görsel yanı öncelik taşıyan bir düşünüş ve üretim sistemidir. Bir diğer tanımla tasarım; insan duygularını ve gereksinimlerini, psikolojik ve fizyolojik olarak karşılayan, teknoloji ve üretim gibi yüksek düzeyde yenilik getiren, karmaşık ve disiplinli bir olgudur ( Aydın : Çakar, 1993:267 ). Tasarım, birçok kaynağın bir araya getirilmesi ile oluşur. Söz konusu kaynaklar; hammadde, makine, kontrüksiyon (şekillendirme), insan ve paradır. Giysi tasannu, tüketicilerin giyinme gereksinmelerini karşılamak için, sorun olarak kabul edilen olguların, yeniden düzenlenmesi olarak algılanmaktadır. Sorun olarak kabul edilen olgular; tasarım ürününün, vücuda uyumu ile ilgili özellikleridir. Vücuda uyum sağlayan ve hareket rahatlığı veren giysiler ergonomik özelliğe sahip giysilerdir. İnsanların belirli fiziksel ve psikolojik özellikleri vardır.Bir giysinin ergonomik olması tasarımın insana uygun olması, o kişinin fiziksel yapısı gereği tasarlanan nesneyi rahat kullanabilmesi anlamına gelmektedir. Hazır giyim işletmeleri giysi tasarımı için, belirli bir tüketici kitlesini hedef almaktadır ve hedef kitleye yönelik giysiler tasarlamaktadır. Hedef kitlenin; vücut yapısı, vücut özellikleri ve ölçüleri temel alınarak kalıp tasarlanmaktadır. Bu aşamada antropometri bilim alanı, giysi tasarımında devreye girmektedir. Antropometri; belirli bir kullanıcı kitlesi için, tasarım standartları geliştirmek ve özel gereksinimleri belirlemek amacıyla fiziksel ölçüm teknik ve yöntemlerin bu kitleyi oluşturan bireylere uygulanmasıdır ( http:// www.ytukvk.org.tr). İnsan vücudu belirli oranlarda birbirine büyük benzerlikler göstermekle birlikte, ayrıntılar da önemli oranlarda birbirinden ayrılmaktadır. Fiziksel özellikler; vücut bölümlerinin uzunluğu, çevre boyutları ya da ağırlık gibi nicel özelliklerdir. Vücut bölümlerinin uzunluğu, çevre boyutları ve ağırlıkları, normal vücut oranlarına sahip bedenlere normal beden, normal vücut ölçülerine göre, daha büyük ve bedenin farklı yerlerinde orantısız ölçülere sahip vücut yapılarına ise, büyük beden tanımlaması yapılmaktadır. Büyük bedenlerde giysinin vücuda uyumu ile ilgili sorunlar yaşanmaktadır. Giysinin vücuda uyumu ile ilgili hatalarını gidermek için özel model, kalıp ve üretim tasarımı yöntemleri kullanılmaktadır. Büyük beden kalıp tasarımı, konu ile ilgili uzmanlık gerektirmektedir. Büyük beden vücut yapısı normal bedene göre, deforme olmuş ve yapısı değişmiş bir vücut özelliği taşımaktadır. Büyük beden kalıp hazırlama işlemi, normal beden kalıp hazırlama işlemine göre daha karmaşık bir yapı göstermektedir. Bu nedenle kalıpların vücuda uyum sağlaması için çeşitli yöntemler kullanılmaktadır. Bu yöntemler; pens kaydırma, göğüs yapısına göre pens payını genişletme ve daraltmadır. Bu çalışmada, 'Büyük beden giysi tasarımında, tasarım sürecine etki eden faktörler 'araştırılmıştır. Araştırmada, aşağıdaki alt problemler ele alınmıştır. 1- Büyük beden giysi tasarımı işletme yetkilileri tarafından nasıl algılanmaktadır? 2- İşletmelerin büyük beden giysi tasanınım algılaması ile büyük beden giysi tüketicilerinin giyinme anlayışı arasındaki ilişki nedir? 3- İşletmelerin büyük beden giysi tasarımındaki deneyimleri, tüketicilerin bu giysileri tercih etmelerinde önemli bir etken midir? ii4- Tasarım sürecine etki eden faktörler, tüketicilerin giysi tercihlerini etkilemekte midir? 5- Tasarım sürecinde karşılaşılan sorunlar nelerdir? Araştırma, tanımlayıcı bir araştırmadır Büyük beden giysi tüketicilerinin demografik özellikleri ile giysi tercihleri arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla Ki-kare ilişki analizi, tüketicilerin demografik özelliklerinin, giysi tercihleri üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla Anova analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırma ile ilgili bulguların elde edilmesinde işletme ve tüketici örneklem grubuna 2 anket uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen belli başlı sonuçlar şunlardır: 1- Büyük beden tüketicisine en sık rastlanan yaş sının, sırasıyla; 41-50 yaş ve 51-60 yaş sınırı olduğu saptanmıştır. 2- Eğitim düzeyinin, şişmanlık ( obezite ) üzerinde bir etkiye sahip olduğu, eğitim düzeyi arttıkça, büyük beden tüketicisine daha az rastlandığı sonucuna varılmıştır. 3- Büyük beden giysi tüketicisinin % 53,1'inin giysi temini konusunda, sıkıntı yaşadığı belirlenmiştir. 4- Tasarım sürecine etki eden faktörler ile, tüketicilerin giysi tercihlerini etkileyen faktörler arasında benzerlikler saptanmıştır. Söz konusu faktörler şunlardır : - Ürünün kalitesi, - Estetiği, - Ergonomisi ve - İşlevselliğidir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre şunlar önerilebilir: 1- Büyük beden giysi tasarımı, Türk hazır giyim sektörü için yeni bir alandır. Bu nedenle, giysi ve kalıp tasarımı ile ilgili çalışma yapan kişiler, büyük beden kalıp tasarımı üzerine araştırma yapmalı, konu ile ilgili her türlü kaynaklardan yararlanarak, özgün giysi ve kalıp tasarım yöntemleri geliştirmelidirler. 2- Giysi ve kalıp tasarımcıları, büyük beden giysi ve kalıp tasarlarken; ergonomi, anatomi ve antropometri bilim alanlarından yararlanmalıdır. Giyim, hazır giyim ve tasarım eğitimi veren kurumlar, bu bilim alanları ile ilgili bilgileri ders programı müfredatına almalıdır. Söz konusu eğitim kurumlan, sektörde çalışanlar için, bu bilim dallan ile ilgili kurslar düzenlemelidir. 3- Büyük beden giysi üreten işletmeler, tüketicileri için, ergonomik, fazla kilolanm ve vücut kusurlannı kapatan, modanın eğilimlerine uygun, kaliteli ve uygun fiyatlı giysiler üretmelidirler.

Abstract:
For sector of made in clothes, design is system of thinking and production that builds up the basics of clothing education. In other words, design is notion that satisfies human feelings, needs by physcologically. Physcologically and that develops the field like technology and production It is essential to use many sources while designing. The most important sources are row materials, machines, construction, labor and money. Clothing design is percieved as reorganizing the issues that accepted as obstacles for consumers clothing needs or sagestion and production of new products according to consumer needs. The obstacles mentioned above consists of orrelatians between the production and its harmony with the body. The clothings that are fits to the body and comforts the movements of the body, one called as ergonomic clothings. Human begins have typical dimensional, structural and physological attirubutes. Moreover a design fits to human nature means the design is used comfortably. Made in clothes companies target determined consumers for design. The target consumer's anatomy and dimensions are used for the basics of design. In this stage of process, the science of antrophometry is used. Antrophometry is application and application of techniques of physical measurement in order to determine and develop design standarts. (http:// www.ytukvk.org.tr Human bodies shows similarities however the details of the bodies differents the most. The physical properties are mostly longitude, weight and circumference. The sizes of clothes called normal if the dimensions of the body and their notions normal. The sizes thet higher than normal or the notions of the dimensions are outrange, are called big. In this particular size, there are spcial methods, pattern production designs to eliminate the errors in harmony of the clothing with the body. Big size pattern design requires proffession. The big sized bodies generallay consistof deformations and alternatives in anatomy. It is more complex to design a pattern for big süzes than normal sizes. As a result, there are too many techniques to accommadiate the harmony between the product and the body. The techniques are ; transport of dart, widen and lessen to dart allowence of breast. The aim of these paper is to investigate "the factors that effect the design of big sized clothings" During the investigation of the factorsthe following sub-problems are taken into consideration: 1- How the big sized clothing design is considered among organization authors 2- What is the relative between organizations' perception of big size design and clothing habits at big sized consumers. 3- As consumers prefer productacording to producers background for big sized clothing design. 4- The factors than effect the design stage also effect the concumer choices 5- what are the problems that are ? during the design phase. In order to determing the relations between demographics of consumers and their choices ki-kare technique is used. In addition, anova statics technique is used for effects of consumers ' demographics on choices of consumers. The parper is a description one. For determing the ideas of organizations and consumers, two different (distinct) inquiry.The main results of the inquiries are given below; 1 - The nest of consumers are with in the age range of 4 1 -50 and 5 1 -60 2- As the education level of the consumers increase there is a decrease in the number of consumers that are big sized 3- 53,1 % of the big sized consumers have problems with obtaining the suitable clothing 4- The common factors that effect both the designing phase and consumer choices are: - Quality of product, - Aesthetics, - Ergonomy and - Functionality. According the data acquired by the inquiries the below can be suggested : 1- Special pattern design methods have to be developed according to Turkish big sized consumers' anatomy, body, dimensions and weight. 2- For big sized consumers, ergonomic, esthetic, high quality and economic clothing shoülb be produced as well as the hiding overweight one 3- The designers related to the area should be well educated in accordance with ergonomy, anatomy, antrophometry science.