Akut pankreatit hastalarında klinik prezentasyon, laboratuvar bulguları, tanı tetkikleri, etyoloji, prognostik faktörler, tedavi protokolü, hastalık ilişkili komplikasyonlar ve klinik sonlanım
Clinical presentation, laboratory findings, diagnostic tests, etiology, prognostic factors, treatment protocol, disease-related complications and clinical outcome in patients with acute pancreatitis
Yazar: MUHAMMED FATİH ACEHAN
Danışman: UZMAN NİSBET YILMAZ ; DOÇ. DR. İHSAN ATEŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Etyoloji = Etiology ; Klinik protokoller = Clinical protocols ; Komplikasyonlar = Complications ; Mortalite = Mortality ; Pankreas hastalıkları = Pancreatic diseases ; Pankreatit = Pancreatitis ; Prognoz = Prognosis ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
Akut pankreatit, karın ağrısı ve pankreatik enzimlerde artışla seyreden sistemik bir hastalıktır. Tüm dünyada en çok hastane yatışına sebep olan gastrointestinal hastalık olarak kabul görmektedir. Son yıllarda artan farkındalık ve geliştirilen hastalık yönetimi protokollerine rağmen, akut pankreatit mortalitesi özellikle ciddi pankreatitlerde halen yüksektir. Akut pankreatitin ele alındığı literatürde çok sayıda retrospektif ve prospektif çalışma mevcuttur.
Çalışmamızda 2011-2018 yılları arasında Ankara Numune Eğitim ve Araştırma hastanesinde akut pankreatit tanısı almış 511 hasta retrospektif olarak incelendi. Hastalar demografik özelliklerine göre, pankreatit etyolojilerine göre, pankreatit tipine (interstisyel veya nekrotizan) göre, majör komorbidite varlığına göre, pankreatit ilişkili komplikasyonlara göre ve mortalite gelişip gelişmemesine göre değerlendirilmiştir.
Hastalar demografik özellikler açısından değerlendirildiğinde biliyer kaynaklı pankreatitlerin kadınlarda ve yaşlılarda, alkole ve hipertrigliseridemiye bağlı pankreatitlerin erkeklerde ve genç hastalarda daha sıklıkla olduğu görüldü.
Hastaların %64' ünde biliyer, %5,9' unda alkole bağlı, %8,2' sinde post-ERCP, %3,5' inde hipertrigliseridemi ilişkili etyolojiler ve %3,8' inde diğer nadir etyolojiler saptandı. Hastaların %14,7' sinde etyoloji saptanamadı.
Nekrotizan pankreatitli hastalarda interstisyel pankreatite göre komplikasyon sıklığı, organ yetmezliği ve mortalite oranı yüksek saptandı. Alkole bağlı pankreatitlerde nekroz görülme sıklığı, diğer etyolojilere oranla yüksek saptandı.
Major komorbiditeye sahip hastalarda organ yetmezliği ve mortalite sıklığı komorbiditesi olmayanlara göre yüksek saptandı.
Komplikasyon gelişen hastalarda gelişmeyenlere kıyasla organ yetmezliği sıklığı ve mortalite oranı yüksek saptandı.
Pankreatik enfeksiyon sıklığı %2,6, toplam ekstrapankreatik enfeksiyon sıklığı %6,9 bulunarak birçok çalışmadan daha düşük oranda saptandı.
Akut pankreatitte mortalite ile etyoloji arasında ilişki saptanmadı. Ölen hastalarda major komorbidite sıklığı, plevral efüzyon sıklığı, bakteriyemi sıklığı yaşayanlara kıyasla yüksek saptandı. Ayrıca yüksek WBC, NEU, CRP, KŞ, üre ve kreatinin mortalite ile ilişkili bulundu.
Çalışmamızın retrospektif ve tek merkezde yapılmış olması kısıtlılığımızdır. Sonuç olarak akut pankreatit ile alakalı daha net bilgilere sahip olmamız için, büyük hasta popülasyonlarını içeren geniş kapsamlı prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır

Abstract:
Acute pancreatitis is a systemic disease with
an increase in abdominal pain and pancreatic enzymes. It is accepted as the most
common gastrointestinal disease causing hospitalization. Despite increasing
awareness and improved disease management protocols in recent years, acute
pancreatitis mortality is still high, especially in severe pancreatitis. There are
numerous retrospective and prospective studies in the literature on acute pancreatitis.
In our study, 511 patients diagnosed with acute pancreatitis in Ankara Numune
Education and Research Hospital between 2011-2018 were evaluated retrospectively.
Patients were evaluated according to the type of pancreatitis (interstitial or
necrotizing), their demographic characteristics, their etiology, presence of major
comorbidity, pancreatitis-related complications and presence of mortality.
When the patients were evaluated in terms of demographic characteristics,
pancreatitis was more frequently seen association with alcohol and
hypertriglyceridemia in males and young patients while associated with biliary
etiology in women and elderly.
64% of the patients had biliary, 5.9% had alcohol, 8.2% had post-ERCP, 3.5% had
hypertriglyceridemia-related etiologies and 3.8% had other rare etiologies. Etiology
was not detected in 14.7% of the patients.
The frequency of complications, organ failure and mortality rate were higher in
patients with necrotizing pancreatitis compared to interstitial pancreatitis. The
incidence of necrosis in alcohol-induced pancreatitis was higher than other
etiologies.
In patients with major comorbidity, the incidence of organ failure and mortality were
found to be higher than those without comorbidity.
The incidence of organ failure and mortality rate were higher in patients who
developed complications compared to those who did not.
The incidence of pancreatic infection was found to be 2.6%, and the rate of total
extrapancreatic infection was found to be 6.9%, which was lower than many studies.
There was no relationship between mortality and etiology in acute pancreatitis. The
prevalence of major comorbidity, pleural effusion frequency and the prevalence of
bacteremia were higher in the patients who died. Also high WBC, NEU, CRP, BG,
urea and creatinine were found to be associated with mortality.
Our retrospective and single-center study was limited. In conclusion, we need a
comprehensive prospective study including large patient populations in order to have
clearer information about acute pancreatitis.