Sığırkuyruğu otu özütünün izole sıçan trakeası üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of verbascum extract on isolated rat trachea
Yazar: ADEM TEKE
Danışman: PROF. DR. EBRU YILDIRIM ; PROF. DR. ENDER YARSAN
Kırıkkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Tıbbi ve aromatik bitkiler insanlar tarafından çeşitli hastalıklara karşı eski çağlardan beri kullanılmaktadır. Günümüzde gıda, ilaç, kozmetik, tarım gibi pek çok alanlarda bu bitkilerden yararlanılmaktadır. Verbascum (Sığırkuyruğu) bitkisi de gerek ülkemizde gerekse diğer ülkelerde çeşitli hastalıklara karşı kullanılmaktadır. Bu hastalıkların başında solunum sistemi hastalıkları gelmektedir. Bu çalışmanın amacı Verbascum Speciosum Schrad. bitkisinin yapraklarından ve çiçeklerinden hazırlanan su ve metanol ekstraktlarının izole sıçan trakeası düz kası üzerine etkisinin araştırılmasıdır. 
Çalışmada kullanılan bitki materyali Temmuz ayında Ankara ili sınırlarından toplandı. Toplanan bitkinin tür ve cins tayini Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Herbaryumuna yaptırıldı ve bir örnek herbaryuma bırakıldı. Bitkiler kurutulduktan sonra ultrasonik ekstraksiyon yöntemi ile çiçek metanol ekstraktı (ÇME), yaprak metanol ekstraktı (YME), çiçek su ekstraktı (ÇSE) ve yaprak su ekstraktı (YSE) olmak üzere dört ekstrakt hazırlandı. Ekstraktlar sıçanlardan izole edilen trakealara izole organ banyosunda hem doğrudan hem de potasyum klörür (KCI), karbakol (CCh) ve asetilkolin (ACh) ile ön kasılma oluşturularak uygulandı. Veriler izometrik gerim ileticisi ile ölçülüp bilgisayara kaydedildi.
Hazırlanan ekstraktların toplam fenolik ve flavonoid madde miktarları gallik asit ve kuersetine eşdeğer şekilde spektrofotometrik olarak ölçüldü. Analiz sonucuna göre ÇME ve YME'de sırasıyla 11,3±0,0065 ile 17,1±0,0066 g ekstre/mg flavonoid madde içerirken, su ekstraktlarında flavonoid maddeler tespit edilmedi. Fenolik madde miktar ölçümünde en fazla miktar YME'de (76,1±0,011 g ekstre/mg) tespit edildi, diğer ekstraktların benzer miktarlarda fenolik madde içerdiği saptandı. Ekstraktlarda AChE inhibitörü varlığı Ellman metodu ile araştırıldı. ÇME, YME, ÇSE, YSE'nin asetilkolinesteraza karşı IC50 değerleri sırasıyla 0,001025 μg/ml, 0,000949 μg/ml, 0,001179 μg/ml, 0,001098 μg/ml bulundu ve sonuçlar AChE inhibitörü olarak bilinen takrinle (0,000725 μg/ml) karşılaştırıldı. Tüm ekstraktlarda AChE inhibitörü olduğu görüldü. Metanol ekstraktlarının IC50 değerleri su ekstraktlarına göre daha yüksek bulundu.
Deneylerde 16-18 haftalık, ağırlıkları 250-300 g arası değişen Wistar albino ırkı 80 adet erkek sıçandan izole edilen trakea halkaları kullanıldı. Sıçanlar beşerli gruplara ayrıldı ve 12 saat aydınlık, 12 saat karanlık ortamda yem ve su kısıtlaması yapılmadan beşerli gruplar halinde kafeslerde tutuldu. Deneylerde toplam 16 protokol uygulandı. Ekstraktlar izole sıçan trakeası üzerine doğrudan denendi; YME organda kasılma veya gevşeme cevabı oluşturmadı. YSE, ÇSE ve ÇME'nin doza ve ekstrakt çeşidine bağımlı değişen oranlarda kasılma cevapları oluşturduğu görüldü. KCI ve CCh ile ön kasılma oluşturulan sıçan trakeasında tüm ekstraktlar doza ve ekstrakt çeşidine bağımlı gevşeme cevabı oluşturdu. ACh ile yapılan ön kasılmaya YSE ile ÇSE kasılma; YME ile ÇME gevşeme cevabı oluşturdu. Veriler karşılaştırmalı olarak IBM SPSS Statics 20 programı ile istatistiksel olarak değerlendirmeye tabi tutuldu. Ekstraktlar içinde yüzdesel olarak en fazla gevşetici etkiyi YME gösterdi. YME, KCI kasılmasına 10 mg, 30 mg, 50 mg, 100 mg/10 ml dozlarda gevşeme cevabı oluştururken, karbakol ve asetilkolin kasılmalarına ise tüm dozlarda (1 mg, 3 mg, 10 mg, 30 mg, 50 mg, 100 mg/10 ml) yüzdesel olarak değişik oranda gevşeme cevabı oluşturdu. YME 100 mg dozda KCI ile oluşturulan ön kasılmayı % 96,63±26; CCh ile oluşturulan ön kasılmayı % 109,21±2,64; ACh ile oluşturulan ön kasılmayı % 111,45±15,75 oranda gevşetti. 
Sonuç olarak Verbascum Speciosum Schrad. bitkisi ektraktlarının izole sıçan trakeası üzerine önemli miktarda gevşeme etkisi oluşturduğu tespit edildi. Bu durum bitkinin solunum yolu hastalıklarının tedavisine yönelik çeşitli farmakolojik etken maddeler içerebileceğini göstermektedir.

Abstract:
Medicinal and aromatic plants have been used by people against various diseases since ancient times. Nowadays, these plants are used in many fields such as food, medicine, cosmetics, agriculture. Verbascum plant is also used against various diseases both in our country and in other countries. At the beginning of these diseases, respiratory system diseases come. The aim of this study is Verbascum Speciosum Schrad. it is the investigation of the effect of water and methanol extracts prepared from the leaves and flowers of the plant on isolated rat tracheal smooth muscle.  
The plant material used in the study was collected from the borders of Ankara province in July. The species and genus determination of the collected plant was made to the Herbarium of the Faculty of Science of Ankara University and a sample was left to the herbarium. After the plants were dried, four extracts were prepared by ultrasonic extraction method as flower methanol extract (ÇME), leaf methanol extract (YME), flower water extract (ÇSE) and leaf water extract (YSE). The extracts were applied to the trachea isolated from rats by creating pre-contraction with potassium chloride (KCI), carbachol (CCh) and acetylcholine (ACh) both directly and in an isolated organ bath. The data were measured with the isometric feedback transmitter and recorded to the computer. 
The total amounts of phenolic and flavonoid substance the prepared extracts were measured spectrophotometrically equivalent to gallic acid and quercetin. According to the results of the analysis, while 11,3±0,0065 and 17,1±0,0066 g of extract/mg of flavonoid substances were found in the ÇME and YME, respectively, flavonoid substances were not detected in the water extracts. In the measurement of the amount of phenolic substances, the maximum amount was detected in YME (76,1±0,011 g extract/mg), it was found that other extracts contained similar amounts of phenolic substances. The presence of AChE inhibitor in the extracts was investigated by Ellman method. IC50 values of ÇME, YME, ÇSE, YSE against acetylcholinesterase were found to be 0,001025 µg/mL, 0,000949 µg/mL, 0,001179 µg/mL, 0,001098 µg/mL, respectively, and the results were compared with tacrine, known as an AChE inhibitor (0,000725 µg/mL). All extracts were found to have an AChE inhibitor. The IC50 values of methanol extracts were found to be higher than water extracts. 
Tracheal rings isolated from 80 Wistar albino male rats Decaying between 250-300 g in weight at 16-18 weeks of age were used in the experiments. The rats were divided into groups of five and kept in cages in groups of five in a 12-hour light and 12-hour dark environment without feed and water restrictions. A total of 16 protocols were applied in the experiments. The extracts were tested directly on isolated rat trachea; YME did not elicit contraction or relaxation response in the organ. It was found that YSE, ÇSE and ÇME formed contractile responses at varying rates depending on the dose and extract type. In the rat trachea, which was pre-contracted with KCI and CCh, all extracts formed a dose-dependent and extract-type-dependent relaxation response. To the preliminary contraction performed with ACh, ÇSE contraction with YSE; ÇME relaxation with YME formed the response. The data were subjected to statistical evaluation with IBM SPSS Statics 20 program comparatively. It showed the highest relaxing effect in terms of percentage among the extracts. YME formed a relaxation response to KCI contraction at doses of 10 mg, 30 mg, 50 mg, 100 mg/10 ml while carbachol and acetylcholine formed a relaxation response at different percentages at all doses (1 mg, 3 mg, 10 mg, 30 mg, 50 mg, 100 mg/10 ml). YME at a dose of 100 mg relaxed the pre-contraction generated by KCI by 96,63±26%; the pre-contraction generated by CCh by 109,21±2,64% and the pre-contraction generated by ACh by 111,45±15,75%. 
In conclusion, Verbascum Speciosum Schrad. it was found that plant extracts had a significant relaxation effect on the isolated rat trachea. This situation shows that the plant may contain various pharmacological active ingredients for the treatment of respiratory diseases.