Yoğun bakım hemşirelerinin profesyonel otonomiye yönelik tutumları ile ahlaki sıkıntı düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between icu nurses' attitudes towards professional autonomy and their moral distress levels
Yazar: MERVE YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLHAN ERKUŞ KÜÇÜKKELEPÇE
Adıyaman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Etik-hemşirelik = Ethics-nursing ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research

Özet:
Bu araştırma, yoğun bakım hemşirelerinin profesyonel otonomiye yönelik tutum ile ahlaki sıkıntı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı, ilişki arayıcı  tipte yapılmıştır. Araştırmada verileri T.C. Sağlık Bakanlığı Adıyaman Eğitim ve Araştırma Hastanesi yoğun bakım ünitelerinde çalışan 171 hemşireden 1 Mart-1 Nisan 2024 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırmada Sosyodemografik Bilgi Formu, Hemşireler İçin Profesyonel Otonomiye Yönelik Tutum Ölçeği ve Yoğun Bakım Ahlaki Sıkıntı Ölçeği kullanılarak veriler toplanmıştır. Veriler, SPSS for Windows 22 paket programı ile analiz edilmiştir. Hemşirelerin Profesyonel Otonomiye Yönelik Tutum Ölçeği toplam puanı 
72,55±10,36; Yoğun Bakım Ahlaki Sıkıntı Ölçeği toplam puanı 113,84±53,23'tür. Araştırmada hemşirelerin yaşa göre profesyonel otonomiye yönelik tutum ölçeği ve çalışma koşulları üzerindeki kontrol alt boyut puanı anlamlı değişim göstermiştir (p<0,05).  Hemşirelerden mesleki yayın takip eden ve bilimsel etkinliklere katılanların yoğun bakım ahlaki sıkıntı ölçeği puanı anlamlı derecede daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Araştırmada hemşirelerin Profesyonel Otonomiye Yönelik Tutum Ölçeği, iş ile ilgili bağımsızlık alt boyutu ve otonom klinik kararlar alt boyutu ile Yoğun Bakım Ahlaki Sıkıntı Ölçeği arasında pozitif yönlü, düşük düzeyde ilişki bulunmuştur. Hemşirelerin profesyonel otonomiye yönelik tutumları ahlaki sıkıntı düzeylerinin %7,7'sini açıklamaktadır. Bu bulgular doğrultusunda hemşirelerin çalışma ortamlarında otonomilerini kullanabilmesi için, mesleki 
gelişimlerini desteklemek adına bilimsel yayın ve etkinliklere katılımların kurumlar tarafından desteklenmesi ve etik karar verme süreçlerinde destek alabilecekleri komisyonların kurumlarda oluşturulması önerilmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Yoğun bakım; Hemşire; Profesyonel otonomi; Ahlaki sıkıntı

Abstract:
This study was a descriptive, correlational study that examined the relationship between intensive care nurses' attitudes towards professional autonomy and their levels of moral distress. The data were collected from 171 nurses working in the intensive care units of the Adıyaman Training and Research Hospital of the Ministry of Health of the Republic of Turkey, between March 1 and April 1, 2024. Data were collected using the Sociodemographic Information Form, the Attitude towards professional Autonomy for Nurses Scale, and the Intensive Care Moral Distress Scale. The data was analyzed using the SPSS for Windows 22. The total scores were 72.55±10.36 for the Attitude towards 
Professional Autonomy of Nurses Scale and 113.84±53.23 for the Intensive Care Moral Distress Scale. In the study, the nurses' attitude scale towards professional autonomy and the sub-dimension score of control over working conditions changed significantly with age (p<0.05). Nurses who followed professional publications and participated in scientific activities had significantly lower scores on the Intensive Care Moral Distress Scale (p<0.05) The study found a positive, low-level relationship between the nurses' attitude scale towards professional autonomy and the Intensive Care Moral Distress Scale, specifically the subdimensions of independence related to work and autonomous clinical decisions. It was revealed that nurses' attitudes towards professional autonomy account for 7.7% of their moral distress levels. Based on these findings, it is recommended that institutions promote participation in scientific publications and activities to enhance nurses' professional 
development. Additionally, establishing committees to provide support for ethical decisionmaking processes can help nurses effectively utilize their autonomy in the workplace.

Keywords: Intensive care; Nurse; Professional autonomy; Moral distress