Orta Doğu petrolleri ve Türkiye ekonomisi açısından değerlendirilmesi
Middle East petroleums and a study for Turkish economy
Yazar: ABDULVAHAP ŞAHİN
Danışman: DOÇ.DR. AZİZ KONUKMAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Petrol ve Doğal Gaz Mühendisliği = Petroleum and Natural Gas Engineering ; İstatistik = Statistics

Özet:
Enerji, tarihin her evresinde sosyal ve ekonomik hayatın en önemliunsurlarından biri olmuştur. Başta gelişmiş ülkeler olmak üzere tüm dünyadaenerji ihtiyacı her geçen gün artmaktadır. Öyle ki ülkelerin kişi başına enerjitüketimi, gelişmişliğin bir ölçüsü olarak kabul edilmektedir.1800'lü yılların sonlarından itibaren petrol ve doğal gaz, enerjikaynakları arasında lokomotif konumundadır. Bu nedenle ülkeler petrol vedoğal gazı elde edebilmek adına sürekli mücadeleler vermekte, bu uğurdasavaşları göze alabilmektedirler. Son zamanlarda alternatif enerjikaynaklarının kullanılması yönünde çalışmalar yapılmaktaysa da petrol vedoğal gaz enerji kaynakları arasında hâlâ saygın bir yer tutmaktadır.Petrolün ekonomik hayatta aktif olarak kullanılmasıyla birlikte, gelişmişülkelerin bütün dikkati, dünya petrol ve doğal gaz rezervlerinin ve üretimininçok büyük bir kısmına sahip olan Orta Doğu bölgesine yoğunlaşmasınaneden olmuştur.Orta Doğu Ülkeleri'nin pek çoğunda yüksek miktarda petrol ve doğalgaz kaynakları olmasına rağmen, bu ülkelerin sanayileri fazla gelişmişolmadığından ekonomileri tamamen petrol sektörü üzerine kuruludur.hracatlarının büyük bir kısmını petrol ve doğal gaz ürünlerinden yaparken,ihtiyaç duydukları ürünlerin çoğunu ithalat yaparak karşılamaktadırlar.Türkiye ise petrol ihtiyacının küçük bir kısmını kendi üretimiylekarşılamakta, bu konudaki açık ithalat yoluyla giderilmeye çalışılmaktadır.Ancak Türkiye'nin sanayisi komşusu olduğu Orta Doğu Ülkeleri'ne göre çokdaha fazla gelişmiştir. Ülkede pek çok ürün üretilmekte ve bunun sonucuolarak da ihracat ürünleri çeşitlilik arz etmektedir.Bu çalışmada yukarıda özetlenen konular biraz daha açılmayaçalışılmış, Türkiye'nin Orta Doğu Ülkeleri'ne göre gelişmiş olan sanayisini dekullanarak, bu ülkelere ihtiyaç duydukları ürünleri ihraç ederek, onlardandaha uygun koşullarda petrol ve doğal gaz almak adına çalışmalarınıartırması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu aşamada, Türkiye ile Orta DoğuÜlkeleri'nin coğrafi olarak yakınlığı, ortak tarih, din ve kültür özelliklerinesahip olunması, Orta Doğu Ülkeleri'nin, Avrupa Ülkeleri'ne ulaşmadaTürkiye'nin bir köprü görevi görmesi gibi avantajlardan da azami ölçüdeyararlanılmalıdır.

Abstract:
At every stage of hisotry energy has been one of the most importantelements of social and economic living. Energy demand in the world isgrowing day by day, primarily consumed by the developed countries. Thusthat per capita energy consumption in a country is accepted to be theindicator of development on that country.Since the end of 1800?s, oil and natural gas have been playing theleading role among energy resources. Therefore continuous struggles for oiland natural gas take place and even wars are fought for this purpose.Although studies have been recently conducted for usage of alternativeenergy resources, oil and natural gas still enjoy a very respectable positionamong energy resources.Active usage of oil in the economic living has drawn attention of thewhole world to the Middle East, where a large part of the world?s oil andnatural gas reserves and their production are located.Although a lot of Middle Eastern Countries own large amounts of oiland natural gas resources, economies of these countries wholly depend onthe petroleum sector because their industries are underdeveloped. While alarge part of their exports consists of oil and natural gas, they meet theirdemand for other products largely by importing.Turkey satisfies a small part of its oil demand by its own productionwhile trying to close the deficit by importing. However, Turkey?s industry ismuch more developed than that of its Middle Eastern neighbors. A widerange of products is manufactured in the country thus diversifying exports.Objective of this study has been to discuss the issues summarizedabove in more detail while the result obtained has been the necessity forTurkey to increase its efforts aimed at purchasing oil and natural gas from itsMiddle Eastern neighbors on more privilieged terms by using its industrycomperatively more developed than that of the Middle Eastern Countries toexport the products under demand in such countries. This study recommendsmaking use of advantages such as Turkey?s geographic proximity to thecountries of the Middle East, common history, religion and culture andTurkey?s serving as a bridge for the contact between countries of the Middleeast and the European Countries.