İnflamatuvar bağırsak hastalığı'nda hepatobiliyer tutulum
Hepatobiliary involvement in inflammatory bowel disease
Yazar: FIDAN NASRULLAYEVA
Danışman: PROF. HALE AKPINAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Karaciğer = Liver ; Karaciğer fonksiyon testleri = Liver function tests ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Safra kanal hastalıkları = Bile duct diseases ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: İnflamatuvar bağırsak hastalarında HH taraması önemlidir, çünkü yetişkinlerin yaklaşık % 5'inde ileride karaciğer hastalığı gelişmektedir. HH hastalığın doğal seyrinde her an ortaya çıkabilir. İBH'deki hepatobiliyer hastalıkların geniş spektrumundan dolayı, literatürde bildirilen anormal karaciğer fonksiyon testleri prevalansı büyük ölçüde değişmektedir. Aslında karaciğer fonksiyon testlerinde geçici yükselmelerde dikkate alındığında, prevalans % 3'ten % 50' ye kadar yükselmektedir. İBH'da oluşan HH hastaların sağ kalımını etkilediği için  hastaların erken tanı ve tedavisi önem arz etmektedir.
Bu çalışmada Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'inde İBH tanısı alan hastalarda hepatobiliyer sistem tutulumunu araştırmak, elde edilen verileri literatürdeki verilerle karşılaştırmağı amaçlıyoruz.
Metod: Bu çalışmada Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Gastroenteroloji kliniğinde Ocak 2015-Aralık 2017 tarihleri arasında, İBH tanısıyla takip edilen 18 yaş ve üstü 465 hasta (260 E,  210 K, ort. yaş: 44.45± 12.71, 264 CH, 201 ÜK) verileri retrospektif olarak değerlendirildi. Demografik, klinik, labaratuvar veriler ve görüntülemeler Hastane Bilgi Yönetimi Sistemi Probel üzerinden kayıt edildi. Anormal karaciğer fonksiyon testleri AST, ALT, ALP, GGT ve TB'de artış olarak değerlendirildi.
Karaciğer fonksiyon testlerinden sadece birinde artış olan hastalar normal karaciğer fonksiyon testleri grubuna dahil edildi. CRP seviyesinin 5 mg/dL'den yüksek olması aktif İBH olarak kabul edild
Bulgular: KCFT'si incelenen 458 hastadan 80 (%17.5)'inde anormal karaciğer fonksiyon testleri saptandı. Anormal KCFT prevalansı açısından her iki İBH (ÜK; %13.6, CH; %20.4, p=0.060) tipi arasında farklılık bulunmadı. Çalışmamızda anormal karaciğer fonksiyon testleri olan hastaların %75.3'ünde normal karaciğer fonksiyon testleri olan hastaların ise % 57.9'unda karaciğer hastalığı mevcuttu. 465 İBH hastasından batın görüntülemesi olan 369 hastanın  225'inde (%61) hepatobilyer sisteme ait bir bulgu ve/veya hastalık saptandı. HH Crohn hastalarında (% 65.9); ÜK hastalarından (%52.6) daha yüksek saptandı (p=0.011).
Çalışmamızda normal ve yüksek CRP değerleri ile normal ve yüksek KCFT değerleri arasında anlamlı farklılık saptanmıştır (p=0.000). Çalışmamızda Anormal KCFT prevalansı aktif İBH hastalarında remisyonda olan İBH hastalarına kıyasla daha yüksek saptandı (%24.4 vs %10.8, p=0.000). Anormal KCFT prevalansı 5-ASA bileşenleri ve MTX kullanan hastalarda (%16.4 vs %10) kullanmayan hastalara  (%27 vs %17.8) kıyasla daha az saptandı. Kortikosteroidler, immunosupresif, antibiyotik ve TNF-antagonistleri gibi ilaçları kullanan hastalarda normal ve anormal karaciğer fonksiyon testleri prevalansında farklılık saptanmadı. İncelediğimiz İBH'lı hastalarda literatürden farklı olarak Kolelitiazis açısından CH ve ÜK arasında farklılık saptanmadı (%10.8 vs % 8.8, p=0,539). Genel popülasyonda hepatosteatoz görülme sıklığı %14-30 arsındadır. Çalışmamızda Hepatosteatoz İBH hastalarının %38'inde saptandı ve CH ve ÜK arasında hepatostetoz açısından anlamlı farklılık  bulunmadı (%38.5 vs %38.5, p=0.845). HM açısından CH ve ÜK arasında farklılık bulunmadı (%32.2 vs %30.1). 5 hastada ( 3 ÜK, 2 CH) PSK saptandı. CH tanılı bir hastada ise OİH saptandı.
Sonuç: Verilerimiz semptomların yokluğunda bile, anormal karaciğer fonksiyon testlerinin yüksek insidansı göz önüne alındığında, İBH hastalarında karaciğer fonksiyon testlerinin takip edilmesi gereğini ortaya koymaktadır.

Anahtar kelimeler: Hepatobiliyer hastalık; inflamatuvar bağırsak hastalığı; anormal  karaciğer fonksiyon testleri.

Abstract:
Background and aims: Hepatobiliary disease screening is important in patients with inflammatory bowel disease, because approximately 5% of adults develop liver disease in the future. Hepatobiliary disease can occur at any moment in the natural course of the disease. 
Due to the wide spectrum of hepatobiliary diseases in IBD, the prevalence of abnormal liver function tests reported in the literature varies widely. Actually, when the transient elevations in liver function tests are considered, the prevalence increases from 3% to 50%. Early diagnosis and treatment of patients are important since Hepatobiliary disease in IBD affects patients' survival. In this study, we aimed to investigate the hepatobiliary involvement of patients diagnosed with IBD in Dokuz Eylul University Medical Faculty Hospital and to compare the data with the data in the literature.
Methods: In this study, between January 2015 and December 2017 in Dokuz Eylul University Faculty of Medicine Hospital Gastroenterology Clinic, 465 patients aged 18 years and older followed for diagnosis of IBD (260 males, 210 females, mean age: 44.45 ± 12.71, 264 CH, 201 UC) data were evaluated retrospectively.
Results: Abnormal liver function tests were detected in 80 (17.5%) of 458 patients whose  LFT's   were examined. There was no difference between the two types of IBD (UC; 13.6%, CH; 20.4%, p = 0.060) for the prevalence of abnormal  LFT. In our study, 75.3% of patients with abnormal liver function tests and 57.9% of patients with normal liver function tests had liver disease. Of the 369 patients with abdominal imaging from 465 IBD patients, 225 (61%) had a finding and / or disease of the hepatobiliary system. Hepatobiliary involvement was higher in Crohn's patients (65.9%) than UC patients (52.6%) (p = 0.011). In our study, there was a significant difference between normal and high CRP values and normal and high LFT values (p = 0.000). In our study, the prevalence of abnormal LFT was higher in active IBD patients compared to IBD patients with remission (24.4% vs 10.8%, p = 0.000). The prevalence of abnormal LFT was less in patients with 5-ASA components and MTX users (16.4% vs 10%) compared to non-user patients (27% vs 17.8%). There was no difference in the prevalence of normal and abnormal liver function tests in patients using drugs such as corticosteroids, immunosuppressive, antibiotics and TNF-antagonists. Unlike the literature in patients with IBD, we found no difference between CH and UC in terms of cholelithiasis (10.8% vs 8.8%, p = 0.539). The incidence of hepatosteatosis in the general population is 14-30%. 
Hepatosteatosis was detected in 38% of IBD patients and no significant difference was found between CH and UC in terms of hepatostetosis (38.5% vs 38.5%, p = 0.845). There was no significant difference between CH and UC in terms of HM (32.2% vs 30.1%). PSC was detected in 5 patients (3 UC, 2 CH).  İn one patient with CH, OİH was detected.
Conclusions: Our data suggest that liver function tests should be followed in patients with IBD, given the high incidence of abnormal liver function tests, even in the absence of symptoms.

Key Words: Hepatobiliary disease; inflammatory bowel disease; abnormal liver function test