Ekolojik sistemler kuramı çerçevesinde okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları
Educational leadership behavior of school principals within the framework of ecological systems theory
Yazar: SELİN TÜRKOĞLU
Danışman: PROF. DR. SEVİLAY ŞAHİN
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ekolojik sistem yaklaşımı = Ecological system approach ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Okul yöneticileri = School administrators ; Öğretimsel liderlik = Instructional leadership

Özet:
Bu araştırmada, okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarını ekolojik sistemler kuramı (Bronfenbrenner, 1979) çerçevesinde etkileyen faktörleri ve bu faktörlerin davranışlarını nasıl etkilediğini belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda okul müdürlerinin bakış açıları değerli görülerek nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve fenomenoloji deseni benimsenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 eğitim-öğretim yılında, Gaziantep ilinin Şahinbey ve Şehitkamil ilçelerinde, ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde görev yapan ve amaçlı örnekleme stratejilerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi ile belirlenen 21 okul müdürü oluşturmuştur. Araştırma verileri çalışma grubuna uygulanan yarıyapılandırılmış görüşme formu sonucu elde edilmiştir. Elde edilen veriler "betimsel analiz" ve "içerik analizi" tekniği ile çözümlenmiştir. Yarıyapılandırılmış görüşme formunda yer alan sorular Hallinger'ın (1982, 1983, 1990), "okulun misyonunu tanımlama, öğretim programlarını yönetme, olumlu öğrenme iklimi geliştirme" olmak üzere üç ana boyut çerçevesinde tanımlamış olduğu öğretimsel liderlik davranışlarını kapsamaktadır. Okul müdürlerinin, öğretimsel liderlik davranışlarını etkileyen faktörlere ve bu faktörlerin davranışlarını nasıl etkilediğine yönelik cevapları analiz edildiğinde 42 farklı faktörün, davranışlarını sınırlandırarak (yetersiz bütçe, azınlık öğrenciler, popüler kültür vb.) veya destekleyerek (zümre iş birliği, okulun paydaşlarından gelen dönütler vb.) etkilediği ortaya çıkmıştır. Ortaya çıkan faktörlerin ekolojik sistemlerde yeri incelendiğinde ise okul müdürlerinin mikro-, mezo-, ekzo-, makro- ve kronosistemlerine dağılmış olduğu ve en fazla mikrosistemlerinde yoğunlaştığı belirlenmiştir. Yapılan araştırma sonucunda okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarının, etrafını çevreleyen tüm ekolojik sistemler bağlamında şekillendiği ve en fazla mikrosistemlerinin etkisinde kaldığı sonucuna ulaşılmıştır.  

Anahtar sözcükler: Öğretimsel liderlik, ekolojik sistemler kuramı, okul müdürü

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the factors affecting the instructional leadership behaviors of school principals within the framework of ecological systems theory (Bronfenbrenner, 1979) and how these factors affect their behaviors. For this purpose, the perspectives of the school principals were considered valuable, and the qualitative research method was used and the phenomenology pattern was adopted. The study group of the research consisted of 21 school principals working at primary, secondary and high school levels in Şahinbey and Şehitkamil districts of Gaziantep province in the 2020-2021 academic year and determined by maximum diversity sampling, one of the purposive sampling strategies. The research data were obtained as a result of the semi-structured interview form applied to the study group. The obtained data were analyzed with the "descriptive analysis" and "content analysis" techniques. The questions in the semi-structured interview form include instructional leadership behaviors defined by Hallinger (1982, 1983, 1990) within the framework of three main dimensions: "defining the mission of the school, managing the curriculum, and developing a positive learning climate". When the answers of the school principals to the factors affecting the instructional leadership behaviors and how these factors affect their behaviors are analyzed, it is seen that 42 different factors can be determined by limiting their behaviors (insufficient budget, minority students, popular culture, etc.) or supporting them (group cooperation, feedback from the school's stakeholders, etc.). appeared to be affected. When the place of the emerging factors in ecological systems was examined, it was determined that school principals were distributed in micro-, meso-, exo-, macro- and chronosystems and concentrated mostly in microsystems. As a result of the research, it has been concluded that the instructional leadership behaviors of school principals are shaped in the context of all ecological systems surrounding them and are mostly influenced by their microsystems.

Keywords: Instructional Leadership, Ecological Systems Theory, School Principal