Sosyal bilgiler dersinde tarihsel empatiye dayalı etkinliklerin öğrencilerin tarihsel empati becerilerine ve başarılarına etkisi
The effect of activities based historical empathy in social studies lesson on students' historical empathy skills and success
Yazar: BAHADIR DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ÇALIŞKAN
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Empati = Empathy ; Empatik eğilim = Empathic inclination ; Etkinlik = Efficiency ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Tarih = History ; Tarih eğitimi = History education

Özet:
Bu araştırmanın amacı; sosyal bilgiler dersinde tarihsel empatiye dayalı hazırlanan etkinliklerin öğrencilerin tarihsel empati becerilerine ve akademik başarılarına etkisinin incelenmesidir. Bu araştırma, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Sakarya ili Pamukova ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bir ortaokulda öğrenim gören 42 yedinci sınıf öğrencisi ile yapılmıştır. Araştırmada ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Çalışkan ve Demir (2019) tarafından geliştirilen "Tarihsel Empati Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçek tarihsel empatinin bilişsel ve tarihsel empatinin duyuşsal boyutu olmak üzere iki alt boyuttan ve 12 sorudan oluşmaktadır. Akademik başarıyı ölçmek için ise araştırmacı tarafından geliştirilen "Üretim, Dağıtım ve Tüketim" öğrenme alanına ilişkin hazırlanan başarı testi kullanılmıştır. Önceden belirlenmiş sınıflara ön test uygulanmış, birbirine denk olan iki sınıftan biri kontrol grubu (N=22) biri deney grubu (N=20) olarak belirlenmiştir. Kontrol grubunda dersler programın ön gördüğü şekilde işlenmiştir. Deney grubunda ise dersler tarihsel empatiye dayalı olarak hazırlanan etkinliklerle işlenmiştir. Uygulama aşaması sonunda deney ve kontrol gruplarına başarı testi ve tarihsel empati ölçeği eşzamanlı olarak uygulanmıştır. Toplanan verilerinin analizinde SPSS Statistics 24 ve akademik başarı testinin geliştirilmesinde TAP (Test Analysis Program) programları kullanılmıştır. Öğrencilerin demografik özelliklerini ortaya koymak amacı ile betimleyici istatistikler (yüzde, frekans, aritmetik ortalama ve standart sapma) kullanılmıştır. Verilerin normallik sınaması Skewness ve Kurtosis değerleri ve Shapiro-Wilks test sonuçları ile test edilmiştir. Normal dağılan değişkenlerin analizinde tekrarlı ölçümlerde çift yönlü varyans analizi (Two-way Repeated Measures ANOVA) kullanılmıştır.
Araştırmanın sonuçlarına göre, tarihsel empatiye dayalı hazırlanan etkinliklerin öğrencilerin akademik başarıları artırmakta etkili olduğu görülmüştür. Fakat cinsiyete göre bakıldığında tarihsel empatiye dayalı etkinliklerle işlenen dersin kız öğrencilerin akademik başarısında anlamlı bir farklılık göstermezken erkek öğrencilerin akademik başarısında anlamlı bir fark belirlenmiştir. Sosyal bilgiler dersinin tarihsel empatiye dayalı etkinliklerle işlenmesi öğrencilerin tarihsel empati düzeylerinin artırılmasında daha etkili tespit edilmiştir. Tarihsel empatiye dayalı etkinliklerle işlenen dersin öğrencilerin bilişsel empati düzeylerinin artırılmasında daha etkili olduğu sonucu elde edilmiştir. Tarihsel empatiye dayalı etkinliklerle işlenen dersin öğrencilerin duyuşsal empati düzeylerinin artırılmasında etkili olmadığı görülmüştür. Kız öğrencilerin bilişsel empati puanlarının erkek öğrencilerden fazla olduğu belirlenmiştir.  Yapılan ölçme işlemi sonucunda tarihsel empatiye dayalı etkinliklerle işlenen derslerin hem erkek hem de kız öğrencilerin tarihsel empati düzeylerinin artırılmasında etkili olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to investigate the effects of activities based on historical empathy on social empathy skills and achievements. This research was conducted with 42 seventh grade students in a secondary school affiliated with the Ministry of National Education in Pamukova district of Sakarya province in the 2018-2019 academic year. In the research, a quasi-experimental design with pre-test and post-test control group was used. In this research, historical empathy scale developed by Çalışkan and Demir (2019) was used as a means of data collection. The scale consists of two sub-dimensions and 12 questions, namely the affective dimension of historical empathy and  cognitive dimension of historical empathy. In order to measure academic achievement, the achievement test which was developed by the researcher about Production, Distribution and Consumption for the learning field was used. The pre-test was applied to predetermined classes and one of the two classes which are equal to each other was determined as the control group (N=22) and the other was determined as the experimental group (N=20). In the control group, the lessons were taught as prescribed by the program. In the experimental group, the lessons were taught with the events based on historical empathy. At the end of the implementation phase, achievement test and historical empathy scale were applied to the experimental and control groups simultaneously. . In the analysis of the collected data, SPSS 24 and TAP (Test Analysis Program) programs were used to develop the academic achievement test. Descriptive of the students in order to reveal demographic characteristics statistics (percentage, frequency, mean and standard deviation) were used. Data testing was tested with the Skewness and Kurtosis values and Shapiro-Wilks test results. Two-way variance analysis (Two-way Repeated Measures ANOVA) was used for repeated measurements in the analysis of normal distributed variables.
According to the results of the research, it was observed that activities based on historical empathy were more effective in increasing academic achievement. However, when examined by gender, although there was no significant difference in the academic achievement of female students, it was seen the great difference in the acamedic achievement of male students. It is seen that  when social studies course is based on historical empathy activities,  students are more effective in increasing their historical empathy levels. It is seen that the lesson, which is conducted with activities based on historical empathy, is more effective in increasing students' cognitive empathy levels. It was seen that the time course of the lesson, which was conducted with activities based on historical empathy, was not effective in increasing the affective empathy levels of the students. When the total scores of female and male students 'cognitive empathy were examined, it was seen that female students' cognitive empathy scores were higher than male students. It was seen that the lessons taught by activities based on historical empathy were more effective in increasing the historical empathy levels of both male and female students.