Türkiye'de "ulusal müzik" yapılandırılması sürecinde Macar bir müzikolog: Bela Bartok
A Hungarian musicologist in the process of structuring "national music" in Turkey: Bela Bartok
Yazar: TUĞDİL AKKARA
Danışman: DOÇ. DR. İLHAN ERSOY
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Bilimler Ana Bilim Dalı / Türk Müziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Bartok, Bela = Bartok, Bela ; Halk müziği = Folk music ; Müzik kültürü = Music culture ; Müzikoloji = Musicology ; Müzisyenler = Musicians ; Sanat ideolojisi = Art ideology ; Türk halk müziği = Turkish folk music

Özet:
İmparatorluk mirası olan bir devlet yapılanması olarak ulus, özellikle 20. yüzyıl başlarında mirasın paydaşları olan vatandaşların birlikteliği üzerine inşaya dayalı bir süreci kapsar. Bu inşa süreci siyasal olduğu kadar kültürel bir zeminde de gerçekleştirilmiştir. Kültürel zeminin temel bir bileşenini oluşturan müzik, uluslaşma ideolojisinin en güçlü kültürel ayağını oluşturur. Uluslaşmaya kültürel katkının sağlanmasında yoğun bir biçimde kullanılan müzik türü de halk müzikleridir. Bir başka söyleyişle; ulus ve müzik ilişkisinin kurulmasında ve ilgili ulusun kültürel birlikteliğinin sağlanmasında halk müzikleri ön plandadır.
Bir ulus devlet modeli olarak Türkiye Cumhuriyeti'nde de süreç farklı değildir. Osmanlı'dan miras alınan müzik kültürlerinden, halk müzikleri olarak kategoriye ayrılan müzik türleri burada Türk ulusunun temel kültürel ayağı olarak düşünülmüştür. Dönem içinde buna yönelik ideolojik bir tutumun varlığı oldukça belirgindir. Mustafa Kemal Atatürk'ün ve Ziya Gökalp'in söylemleri bu ideolojik tutumun varlığı açısından kanıt niteliğindedir. Dönem içinde yer alan ideolojik kurumlar olarak Türk Ocakları, Halkevleri ve Köy Enstitüleri bu tutumların yayılmasında önemli kurumlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Ülke içindeki tutumların yanı sıra ülkeye gelen ve davet edilen Avrupalı müzisyenlerin ve müzikologların bu minvalde katkıları olmuştur. Bu tez çalışmasında da bu müzisyen ve müzikologlardan biri olan Macar Bela Bartok'un dönemin kültürel ve ideolojik ruhuna uygun olarak Türk Halk müziğinin kurumsallaşmasında ne gibi katkılar sağladığı araştırılmış ve dönemin müzik ile ilgili olarak kültür inşasındaki rolü irdelenmiştir.

Abstract:
As a state structure with an imperial legacy, the nation encompasses a building-based process on the unity of its citizens, who were the stakeholders of the heritage, especially in the early 20th century. This construction process was carried out on a cultural as well as political basis. Music, which constitutes an essential part of the cultural base, forms the strongest cultural leg of the ideology of nationalization. The type of music that is used extensively in the cultural contribution to nationalization is folk music. In other words; Folk music is at the forefront in establishing the relationship between nation and music and ensures the cultural unity of the existing nation.
For Republic of Turkey as a nation state model, the process is no different. Music genres, which are inherited from the Ottoman music cultures as folk music, are considered here as the basic cultural leg of the Turkish nation. The existence of an ideological attitude towards this during the period is quite significant. The discourses of Mustafa Kemal Atatürk and Ziya Gökalp are the evidence of the existence of this ideological attitude. As the ideological institutions during the period, Turkish Quarries, Community Centers and Village Institutes appear as significant institutions in spreading these attitudes. In addition to the attitudes within the country, European musicians and musicologists who came and had been invited to the country have contributed to this aspect. In this thesis, I researched about the contributions of Hungarian Bela Bartok, who is one of the these musicians and musicologists, has made in the institutionalization of Turkish Folk Music in accordance with the cultural and ideological spirit of the period, was investigated and the role of the period in culture building was examined.