Ergenlerin öznel iyi oluşlarının aile ve kardeş ilişkileri açısından incelenmesi
Family and sibling relationships as predicters of adolescents subjective well-being
Yazar: İLKNUR SEZİN SEZER ABACI
Danışman: DOÇ. DR. FULYA CENKSEVEN ÖNDER
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile = Family ; Aile içi ilişkiler = Family relations ; Ergenler = Adolescents ; Kardeş ilişkileri = Sibling relationship ; Kardeşler = Brothers ; Öznel iyi oluş = Subjective well-being

Özet:
Bu araştırmada ergenlerin kardeş ilişkilerinin ve aile işlevlerinin öznel iyi oluşlarını ne derecede yordadığını belirlenmek amaçlanmıştır. Araştırma Adana ili merkez ilçelerinde yer alan yedi ortaokulun 6., 7., ve 8., sınıfına devam eden 508 kız, 443 erkek olmak üzere toplam 951 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Ergenlerin öznel iyi oluşlarına ilişkin veriler "Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği" (Eryılmaz, 2009), kardeş ilişkilerine ilişkin veriler "Kardeş İlişkileri Ölçeği" (Furman ve Buhrmester, 1985), aile işlevlerine ilişkin veriler "Aile Değerlendirme Ölçeği" (Bulut, 1990), kişisel veriler ise araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin analizinde Çok Değişkenli Doğrusal Regresyon Analizi'nden yararlanılmıştır.
Araştırma sonucunda yakınlık/sıcaklık ve rekabet ile aile ile ilişkilerde doyum, önemli diğer kişilerle ilişkilerde doyum, yaşam doyumu ve olumlu duygular arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir. Çatışma ile aile ile ilişkilerde doyum, önemli diğerleriyle ilişkilerde doyum, yaşam doyumu ve olumlu duygular arasında negatif yönlü anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. Öznel iyi oluş toplam puanı ile Kardeş İlişkileri Ölçeği alt ölçeklerinden yakınlık/sıcaklık ve rekabet arasında pozitif yönlü, çatışma alt ölçeği ile ise negatif yönlü anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Kardeş İlişkileri Ölçeği'nin alt ölçeklerine bakıldığında; yakınlık/sıcaklık ile Aile Değerlendirme Ölçeği'nin tüm alt boyutları arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. Rekabet ile aile işlevlerinin problem çözme, iletişim, roller, duygusal tepki verebilme, davranış kontrolü ve genel işlevler boyutları arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Aile işlevlerinin tüm boyutları ile Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği'nin tüm boyutları arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Aile işlevlerinin iletişim ve genel işlevler boyutlarının, kardeş ilişkilerinin ise yakınlık/sıcaklık ve rekabet boyutlarının öğrencilerin öznel iyi oluşunu yordamada önemli katkılar yapan değişkenler olduğu belirlenmiştir.
Ergenlerin aile ile ilişkilerden algıladıkları doyumun kardeş ilişkilerinin yakınlık ve rekabet boyutları ve aile işlevlerinin ise iletişim, ilgi gösterme ve genel işlevler boyutları tarafından; önemli kişilerle ilişkilerinden algıladıkları doyumun ise kardeş ilişkilerinin yakınlık ve rekabet boyutları ve aile işlevlerinin  iletişim boyutu tarafından yordandığı bulunmuştur. Ergenlerin yaşam doyumunun yordayıcılarının kardeş ilişkilerinin yakınlık, rekabet boyutları ve aile işlevlerinin iletişim ve genel işlevler boyutları olduğu; olumlu duyguların yordayıcılarının ise kardeş ilişkilerinin yakınlık, rekabet boyutları ve aile işlevlerinin iletişim ve genel işlevler boyutları olduğu belirlenmiştir.

Anahtar kelimeler: Öznel iyi oluş, aile işlevleri, kardeş ilişkileri

Abstract:
The purpose of this study is to determinate sibling relationships and family functioning predicted to what extent subjective well-being in adolescents. Research has been studied on a sample of 951 (508 female, 443 male) including 6, 7, 8 middle school students who were  studying in 7 central district of Adana. The data of adolescents subjective well-being was collected by using "Adolescent Subjective Well-Being Scale" (Eryılmaz, 2009), the data abaut sibling relationships measured by "Sibling Relationship Questionnaire" (Furman and Buhrmester, 1985), the data of family functioning "Family Assessment Scale" (Bulut, 1990) and a personal data "Personal İnformation Form" that was prepared by researcher. The was analyzed by using Multiple Regression Analysis. 
The results of the study revealed a positive meaningful relationship between intimacy/warmth and competition and satisfaction in relationships with family, in other important relationships between satisfaction, life satisfaction and positive feelings. Whereas a negative meaningful relationship between conflict, satisfaction in relationships with family satisfaction, life satisfaction and negative feelings. According to the figures, a positive meaningful relationship exists between intimacy/warmth and competition however a negative meaningful relationship is observed in the case of conflict. The sub categories of the Sibling Relationship Survey reveal a positive meaningful relationship with all of the sub categories of the Family Evaluation Chart regarding intimacy/warmth. A positive meaningful relationship was found between competition and problem solving, communication, roles, ability to emotional response, behavior control and general functions. All levels of family functions showed a positive meaningful relationship with all levels of Teenage Subjective Well Being Scale. The communication and general functions level of family functions and the intimacy/warmth level of sibling relationships are found to be significantly contributing variables in predicting the subjective well-being of students.
It was found that adolescents perceived satisfaction from relationships with family predicted the dimensions of sibling relationships; intimacy/warmth and competition. And family functioning predicted the dimensions of communication, show interest and general functions. Wheras perceived satisfaction from relationships with important people predicted the dimentions of sibling relationships; intimacy/warmth and competition. And family functioning predicted the dimention of communication. It was indicated that adolescents life satisfaction predictors were the dimentions of sibling relationships as intimacy/warmth and competition; the dimentions of family functioning as communication and general functions. Wheras positive emotions predicted the dimensions of sibling relationships; intimacy/warmth and competition. And family functioning predicted the dimentions of communication and general functions. 

Keywords: subjective well-being, family functioning, sibling relationships