Tahar-Güzelöz yörelerinde (Nevşehir) yüzeylenen diatomitlerin endüstriyel ham madde olarak  kullanım alanları
Uses of diatomites outcroping in Tahar-Guzeloz areas (Nevsehir) as industrial raw material
Yazar: DİLAN OKUTAN
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL YILDIZ
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu tez çalışmasında, Nevşehir ili,  Tahar ve Güzelöz yörelerinde yüzeylenen ve volkanizmaya bağlı olarak oluşan geç Miyosen-Pliyosen yaşlı volkanosedimenter birimler içerisinde yer alan diyatomitlerin endüstriyel hammadde olarak kullanım alanları araştırılmıştır. Bu amaçla, inceleme alanında, biri Tahar yöresinde (TK), ikisi Güzelöz yöresinde (GÜ1 ve GÜ2) olmak üzere 3 adet stratigrafık kesit ölçülmüştür. Ölçülü kesitlerden derlenen örneklere; Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Ankara (MTA),  Zemin Mekaniği ve Yapı Malzemeleri Kalite Kontrol Laboratuarı,  Adana (ZEMKA), Aksaray Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı, Jeokimyasal Analiz Laboratuarı, Aksaray (JAL), Aksaray Üniversitesi, Bilimsel ve Teknolojik Uygulama ve Araştırma Merkezi, Aksaray (ASUBTAM) ve Dokuz Eylül Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı Laboratuarı'ında, İzmir, asitte ve suda çözünmeyen madde miktarı, ateş zaiyatı analizi (950 °C de), beyazlık, dane çapı dağılımı, gözenek boyutu, gözenek hacmi, hidrometre, kompaksiyon, özgül ağırlık ve toplam gözeneklilik (%), özgül yüzey alanı, palinolojik analiz, pH, süzme hızı, Taramalı elektron mikroskop (SEM), X-ışını kırınımı (XRD) ve X- ışını floresan spektrometresi (XRF) analizleri yaptırılmıştır. İnceleme alanında yer alan her üç lokasyondaki diatomitlerin asitte çözünmeyen madde miktarları; %74,20-84,20, suda çözünmeyen madde miktarları; %99,80, ateş zaiyatı değerleri (950 °C de); %8,18-22,82, beyazlık değerleri;  %80,45-84,79, ortalama dane boyu değerleri; 0,7-209 µ , gözenek boyutları; 1,448 e-03A–5,888 e-04A, gözenek hacimleri; 1,148 e-02–8,515 e-02 cc/g, özgül ağırlık değerleri; 2,33–2,49 gr/cm3, toplam gözeneklilikleri; %57–60, kümülatif yüzey alanı değerleri; 4,047 e+01–5,160 e+01 m2/g, pH değerleri; 5-7 (asit ve nötr ortamı yansıttıkları), süzme hızı değerleri; 138–351 ml/dk, SiO2  içerikleri; %38,16–67,77 olarak belirlenmiştir. Örneklerin palinolojik materyal içermedikleri, genel olarak uzun, iri diatom cins ve türlerinden meydana geldikleri saptanmıştır. Analiz sonuçlarının değerlendirilmesi sonucunda, her üç lokasyonda yer alan diyatomitlerin yapı malzemesi, taşıyıcı, hafif aşındırıcı ve temizleyici, yalıtım maddesi olarak kullanıma uygun olmadıkları, Güzelöz-1 ve Tahar lokasyonlarında yer alan diyatomitlerin aynı zamanda dolgu maddesi olarak da kullanılamayacakları belirlenmiştir. Bunun yanında, inceleme alanındaki diyatomitler silikat imalatında ve SiO2 yönünden zenginleştirmeye tabi tutularak süzücülerde kullanıma uygundurlar. Ayrıca, Güzelöz-2 lokasyonunda yer alan diyatomitler lastik ve kağıt sanayinde dolgu maddesi olarak kullanılabilirler.

Abstract:
In this thesis study, uses as indusrial raw material of located within the late Miocene-Pliocene age vocanosedimantery units diatomites which are formed due to volcanism and outcropping in Tahar and Güzelöz (Nevşehir) areas were investigated. For this purpose, three stratigraphic sections were measured in the study area, one of these sections was measured in the Tahar area (TK), and the two sections were measured in the Güzelöz area (GÜ1 and GÜ2). On the collected samples from the measured sections; Amount of acid and water-insoluble matter, loss on ignition (950 °C), whiteness, particle size, pore size, pore volume, hidrometer, compaction, specific gravity, (%) total porosity, specific surface area, palynological analysis, pH, filtration rate, SEM, XRD and XRF analyzes were carried out at the General Directorate of Mineral Research and Exploration, Ankara (MTA), Soil Mechanics and Construction Materials Quality Control Laboratory, Adana (ZEMKA), Aksaray University, Engineering Faculty, Department of Geological Engineering, Geochemical Analysis Laboratory, Aksaray (JAL), Aksaray University, Scientific and Technological Research and Application Center, Aksaray (ASUBTAM) and Dokuz Eylül University, Engineering Faculty, Department of Geological Engineering  Laboratory, İzmir. Analyses results of the three sections diatomites in the investigated area were determined as; amount of acid-insoluble matters; 74,20-84,20%, amount of water-insoluble matters; 99,80%, loss on ignition ratios (950 °C de); 8,18-22,82%, whitenesses; 80,45-84,79%, particle sizes; 0,7-209 µ , pore sizes;  1,448 e-03A–5,888 e-04A, pore volumes; 1,148 e-02–8,515 e-02 cc/g, specific gravities; 2,33–2,49 gr/cm3, total porosities; 57–60%, cumulative specific surface areas; 4,047 e+01–5,160 e+01 m2/g, pH; 5-7 (acit and neutral),  filtration rates; 138–351 ml/dk, SiO2  contents; 38,16–67,77%. It was determined that, the samples are not contain palinological material and these generally formed from long and large diatom genus and species. The evaluation of the analyses results showed that, all of the three location's diatomites can not be used as construction material, carrier, mild abrasive and cleaner, isolution material. At the same time, determined that, the Güzelöz–1 and Tahar location's diatomites can not be used as a fill material. In addition, it was determined that, the subject diatomites can be used in the manufacture of silicate, and in percolator by the enrichment in terms SiO2 Also, Güzelöz-2  location's diatomites can be used as a fill material in the rubber and paper industry.