Siborg beden bağlamında Stelarc, Orlan ve Transpecies Society'nin sanat pratikleri
Art practices of Stelarc, Orlan and Transpecies Society in the context of cyborg body
Yazar: GÖNÜL ESENTÜRK
Danışman: PROF. SEVİL SAYGI
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Beden = Body ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Sanat = Art ; Sayborg = Cyborg ; Sibernetik = Cybernetics ; Sinema = Cinema ; Teknoloji = Technology

Özet:
Siborg kavramına ilişkin tanımlamaların ve ilk çalışmaların, bilimsel literatürde
ve sanat alanında kendisine yer edinmeye başladığı dönemler, tarihsel olarak yakınlık
göstermektedir. Canlı organizmanın sibernetik bir sistem olarak kabul edilmesiyle
başlayan bilimsel araştırma süreçleri, makinelerin ve canlıların birbirleriyle doğrudan
ilişki içerisinde olduğu, geri bildirim mekanizmasıyla kurulan sibernetik sistemlerin
uygulamaya konulabilmesini beraberinde getirmiştir. Makinelerden ve canlılardan
oluşan sibernetik sistemler, siborg olarak nitelendirilmektedir.
Siborgla ilgili uygulamalar, mühendislik alanlarındaki çalışmaları etkilediği
kadar, günümüz sanatında teknoloji ve beden birlikteliğinin konu alındığı sanat
pratiklerini de etkilemektedir. Bu sanat pratiklerinin, genellikle sanatçının
performansına dayalı olduğu görülmektedir. Teknolojinin olanaklarından yararlanarak
performatif çalışmalar gerçekleştiren sanatçıların yaklaşımları, teknofili veya
teknofobiye yakın özellikler göstermektedir.
Stelarc'ın performanslarında, insan bedeninin doğasının teknolojiyle
genişletildiği görülürken, aynı zamanda, teknolojinin insan üzerindeki etkisi tartışmaya
açılmaktadır. Orlan'ın performanslarının bazılarında, toplumsal tarihte ve sinema
tarihinde, siborg beden olgusuna referans veren unsurlar yer almaktadır. Siborg bedeni
araçsallaştıran ve konu edinen bir grup sanatçının bir araya gelmesiyle ortaya çıkan
Transpecies Society isimli topluluk, teknolojiye ve doğaya olan ilgisini, siborgizm, yani
siborg aktivizmi olarak nitelendirdikleri ortak tavır üzerinden yansıtmaktadır. Bu tez
çalışmasında, Stelarc, Orlan ve Transpecies Society'de yer alan Neil Harbisson, Moon
Ribas, Manel Munoz ve Joe Dekni gibi sanatçıların pratikleri, siborg beden bağlamında,
karşılaştırmalı ve detaylı olarak incelenmektedir. Bu sanat pratiklerinin, siborga ilişkin
kuramsal ve güncel tartışmalar arasındaki konumu ortaya konmaktadır.

Abstract:
The points of time in which the definitions and first studies on the concept of
cyborg began to take place in the scientific literature and in the field of art are historically
close. Scientific research processes, which started with the acceptance of the living
organism as a cybernetic system, brought about the implementation of cybernetic
systems, which are set up by the feedback mechanism, in which machines and living things
are in direct relationship with each other. Cybernetic systems consisting of machines and
living things are described as cyborgs.
Studies about the cyborg affect not only the researchs in the fields of engineering,
but also the art practices in contemporary art where the synergy of technology and body
is the theme. It is seen that these art practices are generally based on the performance of
the artist. The approaches of artists who perform performative works by drawing on the
possibilities of technology indicate features close to technophilia or technophobia.
In Stelarc's performances, it is seen that the nature of the human body is
augmented by technology, while at the same time, the effect of technology on humans is
discussed. In some of Orlan's performances, there are facts in social history and cinema
history that refer to the cyborg body phenomenon. Transpecies Society, which turned out
as a group of artists who instrumentalized and dealt with the cyborg body, reflects their
interest in technology and nature through a common attitude they describe as cyborgism,
that is, cyborg activism. In this thesis, the practices of Stelarc, Orlan and artists such as
Neil Harbisson, Moon Ribas, Manel Munoz and Joe Dekni from the Transpecies Society
are analyzed in the context of the cyborg body in a comparative and detailed way. The
position of these art practices between the theoretical and current debates on cyborg is
revealed.