İlkokul çocuklarında besin tüketiminin dijital fotoğraflama yöntemiyle saptanması
Evaluatıon of valıdıty of dıgıtal photograph based dıetary ıntake ın school chıldren
Yazar: TUĞÇE ORKUN
Danışman: PROF. GÜLDEN PEKCAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Besinler = Foods ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Fotoğraf = Photograph ; Çocuklar = Children ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Besin tüketim durumunun saptanmasında birçok yöntem kullanılmaktadır. Günümüzde yeni teknolojik gelişmelerin etkisiyle diyetle alımın saptanmasında dijital fotoğraflama yönteminin beslenme ve diyetetik alanındaki araştırma ve uygulamalarda kullanılmaya başlanması ümit verici bir yöntemdir. Dijital besin fotoğraflama yöntemi besinlerin tüketim miktarlarının tahmininde bir araç olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amaçları, çocuklarda besin tüketim durumunun besin tüketim kaydı (KY) ve dijital fotoğraflamaya dayalı kayıt yöntemi ile saptamak, yeni bir yöntem olan dijital fotoğraflamaya dayalı besin kayıt yönteminin (DY) geçerliliğini belirlemek ve güvenilirliğini araştırmaktır. Bu çalışma, Ankara'da Mehmet Özcan Torunoğlu İlköğretim Okulu'nda öğrenim gören 40 çocuk (20 erkek ve 20 kız) üzerinde yürütülmüştür. Çocuklara ilişkin genel özelliklerini, besinleri tüketim sıklığını ve fiziksel aktivite durumlarını saptamak için sorukağıdı uygulanmıştır. Her hafta 5 çocuk çalışmaya alınmıştır. Çocuklardan bir günü hafta sonuna denk gelecek şekilde birbirini izleyen 4 gün süre ile 24 saatlik besin tüketim kaydı (KY) alınmıştır. Aynı dönem için, çocuk ve ailelerine dijital fotoğraf makinesi verilmiş, sabah yataktan kalkıp gece yatıncaya kadar tüm ana ve ara öğünlerde tükettikleri tüm besinlerin tüketim öncesi ve sonrası dijital fotoğraflarını (DY) çekmeleri istenmiştir. Besinleri ve yemekleri fotograflama tekniği tüm öğrenci ve velilerine anlatılmış ve gösterilmiştir. Çocukların antropometrik ölçümleri (boy uzunluğu, vücut ağırlığı, bel ve kalça çevresi) alınmış ve beden kütle indeksi (BKİ), bel çevresi/boy uzunluğu oranları hesaplanmıştır. Erkek ve kız çocuklarının yaş ortalaması (±S) sırasıyla 8.05±0.22 ve 8.1±0.31 yıldır. Günlük enerji alımı KY ve DY'e göre, sırasıyla erkeklerde 2226.9 ± 613.3 ve 1611±209.79 kkal ve kızlarda 1781.5±341.83 ve 1404.7 ± 258.04 kkal'dir. Tüm çocukların ortalama enerji, protein, karbonhidrat, B1, B2, B6, folik asit, C,A ve E vitaminleri ile sodyum, potasyum, kalsiyum, magnezyum, fosfor, demir ve çinko alımları, KY yöntemi ile PM yönteminden daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). KY ve DY ile saptanan günlük ortalama tavuk, domates ve diğer sebze ve patates alım miktarları erkeklerde sırasıyla 114.3±68.01 ve 108.8±61.26; 69.9±40.09 ve 61.8±39.07; 26.8±21.70 ve 28.0±27.89 g ve kızlarda sırasıyla 100.7±67.57 ve 89.3±54.76 ve 55.9±55.23 ve 46.1±53.06; 23.9±13.77 ve 22.0±12.21 g bulunmuştur. DY ile besin alım miktarları daha düşük belirlenmiştir (p<0.05). Günlük tüketilen ketçap miktarı, KY ile daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Çocuklar ekmeği genellikle sabah kahvaltısında tüketmeyi tercih etmektedir. Günlük ekmek tüketim miktarı ortalamaları erkek ve kızlarda sırasıyla DY'de 32.0±15.18 ve 32.7±17.75 g, KY'de ise 31.3±16.20 ve 29.5±14.41 g saptanmış ve ortalamalar arasındaki bu fark ise anlamlı bulunmuştur (p<0.001). Çocukların özellikle akşam ve günlük toplam su tüketimleri DY'de daha yüksek bulunmuştur (p <0.05). Çocuklar ve aileleri besin tüketim kaydı yerine, fazla zaman harcanmaması (%92.5) ve uygulama kolaylığı (%90.0) sağlaması nedeni ile dijital fotoğraflama yöntemini daha fazla tercih edebileceklerini (%85.0) belirtmişlerdir. Sonuç olarak, dijital fotoğraflamaya dayalı besin kayıt yöntemi özellikle çocuklarda yaş, bilişsel durum, pratik olması ve çocuklarda daha doğru miktar belirlemeyi sağlaması gibi nedenlerle tercih edilebilecek bir yöntem olarak belirlenmiştir. Yöntemin daha yaygın kullanımı için tüm yaş gruplarında özellikle, okul öncesi çocuklarda, adolesanlarda, yetişkin ve yaşlı bireylerde ve engellilerde de denenmesi uygundur.

Abstract:
A variety of methods are available and are used for dietary intake studies. Recent advancements in technology in dietary assessment, specifically use of digital imaging of food, is a promising method in nutrition and dietetics research and practice. Food photographs are widely used as instruments to estimate amount of consumed foods. The objectives of this study are to assess the dietary intakes of school children using 4 days 24 hour records (RM) and digital photograph based dietary intake, to validate the use of a novel digital image-based food record (DM) and to assess the reliability. This study was held in Mehmet Özcan Torunoğlu Elementary School in Ankara on 40 children (20 boys and 20 girls). A questionnaire was applied for the determination of the general characteristics, food intake frequency and physical activity levels of the children. Each week 5 children were recruited and 24-h record method (RM) was applied for 4 consecutive days with one day as a weekend day. For the same period by using a digital camera, the participants were instructed and demonstrated to take digital photos (DM) for all meals and snacks, before and after the consumption of foods. Anthropometric measurements (height, body weight, waist and hip circumferences) of children were taken and body mass index (BMI), waist circumference/height ratios were calculated. Mean (±SD) age of the boys and girls were 8.05±0.22 and 8.1±0.31 years, respectively. According to RM and DM, daily energy intakes of boys were 2226.9±613.13 and 1611±209.79 kcal and girls were 1781.5±341.83 and 1404.7±258.04 kcal, respectively. Mean energy, protein, carbohydrate intakes and also the mean daily intakes of vitamins B1, B2, B6, folic acid, vitamin C, A and E and minerals; sodium, potassium, calcium, magnesium, phosphorus, iron and zinc were found higher in RM than DM (p<0.05). Mean daily intake of chicken, tomato and other vegetables and potatoes by RM and DM were 114.3±68.01 and 108.8±61.26; 69.9±40.09 and 61.8±39.07; 26.8±21.70 and 28.0±27.89 g for boys and 100.7±67.57 and 89.3±54.76 and 55.9±55.23 and 46.1±53.06; 23.9±13.77 and 22.0±12.21 g for girls, respectively. Daily intake amounts were lower by DM (p<0.05). Children preferred to consume ketchup and their daily consumption was found higher by RM (p<0.05). Children mostly consume bread in the breakfast. Mean daily bread intake of boys and girls were determined by DM as 32.0±15.18 and 32.7±17.75 g and by RM as 31.3±16.20 and 29.5±14.41 g, respectively and the difference was found significant (p<0.001). Also water consumption especially at dinner and total daily amount were found higher by DM (p<0.05). Children and their parents indicated that they would prefer digital photography method (85.0%), due to less time usage (%92.5) and for being more easier way to apply (%90.0). As a result it could be concluded that DM was found as a practical, easy and preferred method for the assessment of dietary intake in children. For the future research DM should be evaluated in different age groups, such as in preschool children, adolescents, adults, elderly and disabled people.