Bireysel başvuru kapsamında bir sınırlama ve güvence ölçütü olarak demokratik toplum düzeninin gerekleri
As a limitation and assurence criteron within individual application the necessities of democratic order
Yazar: MEHMET ÇATLI
Danışman: PROF. DR. FARUK BİLİR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Anayasa = Constitution ; Anayasa Mahkemesi = Constitutional Court ; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi = European Court Human Rights ; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi = European Convontion on Human Rights ; Bireysel başvuru = Individual application ; Demokratik toplum = Democratic society ; Demokratik toplum düzeni = Order of democratic society ; Demokratikleşme = Democratization ; Temel haklar = Fundamental rights ; Temel özgürlükler = Fundamental freedoms

Özet:
İnsan haklarını düzenleyen ulusal/uluslararası metinlerde genel yaklaşım önce hakkın norm alanını belirlemek ve sonra da bu alanın sınırlarını çizmektir. Hakların sınırlanması anayasalarda ve uluslararası belgelerde çoğunlukla aynı ölçütler kullanılarak yapılmaktadır. Hakların norm alanını düzenleyen hükümler kısa ve özdür. Ancak,  haklara getirilen sınırlamalar oldukça ayrıntılı ve karışıktır. Demokratik toplum düzeninin gerekleri, bu sınırlama sistemi içinde yer alan bir kavramdır ve sınırlamaların sınırı olarak kabul edilen ölçütlerden biridir. Bu ölçüt, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 8 ila 11.maddelerinde düzenlenen haklar için kullanılmaktadır. Bu haklar, bireyin özel yaşamını, aile yaşamını, konutunu, haberleşmesini, din ve vicdan hürriyetini, ifade hürriyetini ve diğer insanlarla bir araya gelmesini sağlayacak toplanma hürriyetini kısaca tüm hayatını şekillendirecek konuları kapsamaktadır. 
Sözleşme 'de sadece bu haklar açısından demokratik toplum düzeni vurgusu yapılması ve bunun gereklerinin olduğunun belirtilmesi, anayasal niteliği kabul edilen bir metnin hedeflediği ya da oluşturmaya çalıştığı bir 'toplum' ve 'düzen' olduğu izlenimi uyandırmaktadır. 
Sözleşmenin bağıtlandığı dönemde var olan 'demokratik toplum', ve 'düzen' irdelenmeden hedeflenen toplum ve düzeni anlamak kolay olmayacaktır. 
Üzerinden yarım asırdan fazla bir zaman geçen Sözleşme'nin yaşanabilir, uygulanabilir kılınmasında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin içtihatları etkili olmuştur. Demokratik toplum düzeninin gereklerini her somut olaya uygulanabilir kılmak, Mahkemenin, Sözleşmenin amacını gerçekleştirmede oynadığı role işaret eder.
Uluslararası sözleşmelerde yer alan bu ölçüt, anayasalarda da benzer şekilde yer almıştır. 1982 Anayasasında demokratik toplum düzeninin gerekleri ölçütü yer almış ve Anayasa Mahkemesi de bazı kararlarında kullanmıştır. Bireysel başvuru yolunun kullanılmaya başlanmasıyla, Anayasa Mahkemesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kararlarına doğrudan gönderme yaparak bu ölçüte kararlarında yer vermiştir. 
Demokratik toplum düzeninin gerekleri kavramını daha iyi anlayabilmek için 'demokrasi', 'demokratikleşme' ve 'demokratikleştirme' kavramlarının siyasal/politik alanda nasıl kullanıldığını ve anlamlandırıldığını da tartışmak gerekmektedir.

Abstract:
The general approach in the texts of national and International Human rights regulations is to determine the scope and limitations of the norm. The limitations of the rights in constitutions and international documents are made with almost the use of same benchmarks. The provisions that regulate the scope of the norm itself is short and in substance. However, the limitations of the right are complicated and regulated in details. The necessity in a democratic society criterion is one of the benchmarks of the limitations and accepted as the boundary of the limitations to the rights. This criterion is used for the limitation of the rights that are regulated in Articles 8 to 11 of the European Convention on Human Rights.
These rights are the ones that almost contains subjects related to rights   which shapes all the life of the individuals such as private and family  life, home and communication of the individual,freedom of religion and consciousness, freedom of expresssion and freedom of association that provides individual with opportunity to come together with fellow human beings. Emphasising and  the requirement of democratic necessity clause just for these rights shows that this text, which has a constitutional characteristic, does aim to construct a 'society' and 'order'.
It will not be easy to understand the aimed society and order without existed 'democratic society' and 'order' at the time of the draft of the Convention. The case law of the European Court of Human Rights have been effective on making the Convention applicable and alive which almost half century elapsed from the drafting the Convention. Therefore, applying the democratic society requirement benchmark to each concrete individual case signs the role of Court in realising the goal of the Convention. The benchmark that existed in the Convention take place also in Constitutions in some ways.
The necessity of democratic society benchmark exist in 1982 Constitution and is used in the decisions of the Constitutional Court. With introduction of the individual application to Constitutional Court in Turkish Legal Order , Turkish Constitutional Court use this benchmark in its decisions with references to Europan Court of Human Rights case law. 
To understand the necessity of democratic society concept beter 'democracy' 'democracization' and 'getting democracization' concepts should be discussed whether how these concepts is used political arena.