Vajinismus tanılı hastalarda bilinçli farkındalık temelli terapinin cinsel doyum ve ağrı eşiği düzeyine etkisi
The effect of mindfulness-based theraphy on sexual satisfaction and pain threshold levels in patients diagnosed with vaginismus
Yazar: SEVİNÇ NEROĞLU
Danışman: PROF. DR. GÖRKEM KARAKAŞ UĞURLU
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Ağrı = Pain ; Ağrı eşiği = Pain threshold ; Ağrı ölçümü = Pain measurement ; Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Cinsel doyum = Orgasm ; Farkındalık = Awareness ; Psikoterapi = Psychotherapy ; Vajinismus = Vaginusmus

Özet:
Amaç: Bu araştırmada vajinismus tanılı hastalar ve kontrol grubu arasında
ağrı eşiği düzeyinde fark olup olmadığını gözlemlemek ve vajinismus tanılı hastalara
uygulanan MBSR terapi programıyla ağrı eşiği düzeylerinde, ağrı ile ilgili bilişlerde,
cinsel doyumda, anksiyete ve depresyon düzeylerinde ve bilinçli farkındalık
düzeylerinde ortaya çıkacak olası değişimleri gözlemlemek amaçlanmıştır.

Gereç-Yöntem: Çalışmamızdaki hasta grubu Ankara Şehir Hastanesi
Psikiyatri ve Kadın Hastalıkları ve Doğum polikliniğine tedavi amacıyla Mart 2021
ve Temmuz 2021 tarihleri arasında başvuran, DSM-5 tanı kriterlerine göre yapılan
değerlendirme sonucunda 'Cinsel Organlarda-Pelviste Ağrı/İçe Girme Bozukluğu'
tanısı alan ve çalışmaya katılmayı kabul edip bilgilendirilmiş gönüllü olur formunu
imzalayan 40 kadından oluşmaktadır. Çalışmanın sağlıklı kontrol grubu ise
demografik olarak eşleştirilmiş, yapılan klinik görüşmeye göre DSM-5 CİB tanısı
olmayan, cinsel olarak aktif durumda 32 gönüllü kadından oluşmaktadır. Katılımcılar
sağlıklı kontrol, müdahale ve bekleme grubu olarak üç gruba ayrılmıştır. Müdahale
grubuna MBSR terapi programı uygulanmıştır. Online olarak grup terapisi şeklinde
uyguladığımız terapi programı hem pandemi koşullarında hastalara ulaşabilmeyi
kolaylaştırmıştır hem de grup halinde olmanın tedavi edici ve destekleyici etkisinden
faydalanılmıştır. Program başlamadan önce ve program tamamlandıktan sonra
katılımcılarla yüz yüze görüşülerek algometre ile ağrı eşiği ölçümü yapılmış ve
GRCDÖ, SCL-90-R, BBBFÖ, BAÖ, BDÖ, VPBÖ, AFÖ uygulanmıştır. Bekleme
grubuna 8 hafta arayla olmak üzere iki defa, kontrol grubuna ise 1 defa aynı
uygulamalar yapılmıştır.

Bulgular: Vajinismus ve sağlıklı kontrol grupları arasında medeni durum,
eğitim durumu, yaşadıkları yer, ailede cinselliğin konuşulması açısından anlamlı bir
farklılık saptanmamıştır. Algometre ile ölçüm yapılan tüm bölgelerde vajinismus
grubunda ağrı eşiği düzeyi anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur. Vajinismus
grubunda kontrol grubuna göre AFÖ toplam puanı ve alt ölçeklerden ruminasyon,
abartma, karamsarlık alt ölçek puanları, BDÖ ve BAÖ puanları, GRCDÖ toplam
puanı, sıklık, doyum, kaçınma, vajinismus, anorgazmi alt ölçekleri, SCL-90-R
toplam puanı ve tüm alt ölçek puanları, VPBÖ toplam puanı ve alt ölçeklerinden
kontrol bilişleri, benlik imgesi bilişleri, felaketleştirme ve ağrı bilişleri, cinsel
(genital) uyumsuzluk bilişleri anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır. Vajinismus
grubunda kontrol grubuna göre BBBFÖ toplam puanı, içsel deneyimleri
yargılamama ve içsel deneyimlere tepkisizlik alt ölçekleri anlamlı düzeyde düşük
saptanmıştır.
Müdahale grubuna uygulanan MBSR terapi programı öncesi ve sonrası
sonuçlar karşılaştırıldığında; sağ spina iliaka anterior superior kasının olduğu bölge
haricinde ölçüm yapılan tüm bölgelerde ağrı eşiği düzeyinde, BBBFÖ toplam puanı
ve gözlemleme alt ölçeğinde anlamlı artış saptanmıştır. AFÖ abartma alt ölçek
puanında, BDÖ'de, SCL-90-R toplam puanı, somatizasyon, OKB, kişiler arası
duyarlılık, depresyon, anksiyete, öfke, fobik anksiyete alt ölçeklerinde, VPBÖ
toplam puanı ve kontrol bilişleri, felaketleştirme ve ağrı bilişleri, cinsel (genital)
uyumsuzluk bilişleri alt ölçeklerinde, GRCDÖ vajinismus ve anorgazmi alt
ölçeklerinde anlamlı düzeyde düşüş saptanmıştır.

Sonuç: Çalışmamızın sonucunda hipotezimizi doğrular şekilde ağrı eşiği
düzeyinde vajinismus ve kontrol grubu arasında anlamlı şekilde fark olduğu ve
uygulanan MBSR terapi programı sonrasında ağrı eşiği düzeyinde, vajinal
penetrasyon bilişlerinde ve cinsel doyumun bazı alanlarında düzelme olduğu
görülmüştür. Ayrıca klinik seyirde MBSR terapi programı uygulanan hastaların
8'inde cinsel birleşmenin gerçekleştiği ve vajinismus şikayetlerinin gerilediği
gözlenmiştir. Hastaların 2 tanesinde de vajinal muayene gerçekleşebilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ağrı eşiği, Algometre, Bilinçli farkındalık, Vajinismus,
Mindfulness.

Abstract:
Objective: In this study, it has been intended to observe that whether there is
a difference in the level of pain threshold between patients with vaginismus and the
control group and to determine possible changes in pain threshold levels, pain-related
cognitions, sexual satisfaction, anxiety and depression levels, and mindfulness levels
among the patients with vaginismus that the MBSR therapy program applied.

Materials-Methods: The patient group in our study includes 40 women who
admitted to the Ankara City Hospital Psychiatry and Gynecology and Obstetrics
outpatient clinic between March 2021 and July 2021, and were diagnosed with 'Pain
in the Sexual Organs-Pelvis/Peel Penetration Disorder' as a result of the evaluation
made according to the DSM-5 diagnostic criteria and who agreed to participate in the
study and signed the informed consent form. The healthy control group of the study
consisted of 32 sexually active female volunteers who were not diagnosed with
DSM-5 CIB according to the clinical interview and were statistically correlated with
the patients in terms of age and education status. Participants were divided into three
groups as healthy control, intervention and waiting groups. MBSR therapy program
was applied to the intervention group. Before the start of the program and after the
program was completed, pain threshold measurements were made with an algometer
and GRCDO, SCL-90-R, BBBFO, BAO, BDO, VPBO, AFO were applied to the
participants. The same applications were applied to the waiting group twice in 8
weeks apart, and once to the control group.

Findings: There was no significant difference between vaginismus and
healthy control groups in terms of marital status, education level, place of residence,
talking about sexuality in the family. The pain threshold level was found to be
significantly lower in the vaginismus group in all regions measured with the
algometer. In the vaginismus group, compared to the control group, the total score of
AFO and subscales of rumination, exaggeration, pessimism, BDO and BAO scores,
GRDO total score, frequency, satisfaction, avoidance, vaginismus, anorgasmia
subscales, SCL-90-R total score and all subscale scores, VPBO total score and
subscales of control cognitions, self-image cognitions, catastrophizing and pain
cognitions, sexual (genital) incompatibility cognitions were found to be significantly
higher. In the vaginismus group, compared to the control group, the BBFO total
score, non-judgmental and unresponsiveness to internal experiences subscales were
found to be significantly lower.
When the results before and after the MBSR therapy program applied to the
intervention group were compared; A significant increase was found in the pain
threshold level, BBBFO total score and observation subscale in all regions where the
right spina iliaca anterior superior muscle was measured, except for the region where
the right spina iliaca anterior superior muscle is located. A significant decrease was
found in the AFO exaggeration subscale score, BDO, SCL-90-R total score,
somatization, OKB, interpersonal sensitivity, depression, anxiety, anger, psychotism
subscales, VPBO total score and control cognitions, catastrophizing and pain
cognitions, the sexual genital dissonance cognitions subscales, the GRCDO
vaginismus and anorgasmia subscales.

Conclusion: As a result of our study, it was observed that there was a
significant difference in the pain threshold level between the vaginismus and control
groups, confirming our hypothesis, and that there was an improvement in the pain
threshold level, vaginal penetration cognition and various parts of sexual satisfaction
after the MBSR therapy program. In addition, it was observed that sexual intercourse
occurred and vaginismus complaints regressed in 8 of the patients who underwent
MBSR therapy program in the clinical course. Vaginal examination was possible in 2
of the patients.

Keywords: Vaginismus, Pain threshold, Conscious awareness, Mindfulness,
Algometer.