Gelişmekte olan ülkeler için bir çıkış yolu var mı?: Türkiye'nin özgün sarmalı
Is there a way out for developing countries?: Turkey's unique circle
Yazar: ZİYA CAN
Danışman: DOÇ. DR. FERDA DÖNMEZ ATBAŞI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Uluslararası ticaretin ekonomik kalkınmanın önemli araçlarından biri olduğu söylenebilir. Bu çerçevede, Türkiye'nin son yıllarda izlediği yolun, özgün bir kur-enflasyon-faiz sarmalı oluşmasına neden olduğu ve bunun özellikle ücretli kesimden oluşan geniş halk kitlelerinin refahını olumsuz etkilediği görülmüştür. Bu durum uluslararası ticarette avantaj sağlamak amacıyla uygulanan ve 2018'den itibaren yüksek sesle savunulan rekabetçi kur stratejisinin sorgulanır hale gelmesine neden olmuştur. 
Bu çalışmada, temel olarak rekabetçi kur stratejisinin tasarruflar üzerindeki etkisi araştırılmaktadır. Bunun için uygulanan nedensellik analizinin sonucunda olumsuz bulgulara ulaşılması, bu stratejiye bir alternatif önerilmesi gerekliliğini de beraberinde getirmektedir. Türkiye'nin de dahil olduğu gelişmekte olan ülkelerin küresel sistem içerisindeki konumlarını değiştirebilme imkânlarının sorgulanması gerekliliği çerçevesinde bu ülkelere çıkış yolu göstermek, uluslararası ticaretteki karşı karşıya oldukları ve onları mevcut konumlarında tutan kısıtların teşhis edilmesiyle mümkündür. Bunların yanında, Thirlwall Yasası özelinde incelediğimiz Post-Keynesyen yaklaşım, bu kısıtlar altında farklı politikalar geliştirilmesi için bir kapı aralamaktadır. Buradan hareketle bu tez çalışmasında, tasarrufların artırılması gibi talep yönlü politikaların planlama anlayışı çerçevesinde geliştirilmesinin gerekliliği ortaya konmuştur. 
Tüm bu politika önerilerini yaparken, ülkeler arasındaki ayrımın kökenlerini araştırmak ve kuramın ayrıma katkılarını anlamak amacıyla uluslararası ticaret teorileri, tarihsel akış içerisinde tartışılmış ve akışın sonunda bu teorilerin, dev şirketlerin farklı ülkelerde gerçekleştirdiği parçalanmış üretime dayalı günümüz ticaretini açıklamadaki yetersizliğinin altı çizilmiştir. Ayrıca uluslararası kurumsal yapıyı oluşturan örgütler, yine ülkeler arası ayrımın sürdürülmesinde üstlendikleri roller teşhir edilerek incelenmiştir.

Abstract:
International trade is seen as an important tool of economic development. The unique way which Turkey has followed in recent years to gain advantage in international trade has had negative effects on the welfare of large masses of people, especially on the labour side. For this reason, the competitive exchange rate strategy, which has been loudly defended since 2018, has become questionable.
This study investigates the effect of competitive exchange rate strategy on savings. As a result of the research's negative findings, it is clear that the possibilities of developing countries, including Turkey, to change their position in the global system should be questioned in order to propose an alternative to this strategy. Showing a way out to these countries is possible only by identifying the constraints on international trade that keep them in their current position. The Post-Keynesian approach, in particular, the Thirlwall Law, opens a door for the suggestion of different policies under these constraints. From this point of view, the necessity of suggesting demand-side policies such as increasing savings within the framework of planning has been revealed.
While suggesting these policies, international trade theories have been discussed in a historical flow in order to investigate the origins of the distinction between countries and to understand the contributions of the theory to this distinction. The inadequacy of historical theories in explaining today's trade that is based on fragmented production carried out by giant companies in different countries has been underlined. In addition, the organizations that constitute the international institutional structure are examined by exposing their roles in terms of maintaining this distinction.