Zihin yetersizliği olan öğrencilere yemek pişirme becerilerini   
kazandırmada kendini yönetme stratejilerinin etkisi
Effectiveness of use of self-management skills to students with       intellectual disabilities in teaching cooking skills
Yazar: SEVDA GEVŞEK
Danışman: DOÇ. DR. ÇIĞIL AYKUT
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Zihin Engellilerin Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beceri kazandırma = Skill acquiring ; Günlük yaşam = Daily life ; Kendini yönetme = Self management ; Yemek pişirme = Cooking ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation

Özet:
Bu araştırmada zihin yetersizliği olan öğrencilere yemek (puding, pilav ve şehriye çorbası) pişirme becerilerini kazandırmada kendini yönetme stratejilerinden kendine ön uyaran verme ve kendini izleme stratejilerinin birlikte kullanımının etkisi incelenmiştir. Araştırmanın tamamlanmasının ardından öğrencilerin yemek pişirme becerilerini sürdürebilme ve farklı ortama genelleyebilme düzeylerine bakılmıştır. Aynı zamanda araştırmaya katılan öğrenciler, anne-babaları ve öğretmenlerinden araştırmanın sosyal geçerliğini belirlemek üzere görüşler alınmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, Samsun ilinde bir özel eğitim uygulama merkezine devam eden 15-17 yaşları arasında orta düzeyde zihin yetersizliği olan biri kız, ikisi erkek üç öğrenci oluşturmuştur. Araştırmada, tek denekli deneysel desenlerden davranışlar arası yoklama evreli çoklu yoklama deseni kullanılmıştır. Kendine ön uyaran verme ve kendini izleme stratejilerinin birlikte kullanıldığı öğretim basamakları araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Araştırmada ön uyaran olarak resimli yemek kitapları kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler grafiksel olarak analiz edilmiştir ve yorumlanmıştır. Araştırmanın sonucunda, kendine ön uyaran verme ve kendini izleme stratejilerinin birlikte kullanımının zihin yetersizliği olan öğrencilere yemek (puding, pilav ve şehriye çorbası) pişirme becerilerini kazandırmada etkili olduğu ortaya konulmuştur. Ayrıca araştırmanın katılımcıları yemek pişirme becerilerini araştırmanın sona ermesinden 15, 50, 90 gün sonrasında sürdürebilmiş ve farklı ortama genelleyebilmişlerdir. Araştırmanın sosyal geçerlik yönünden sonuçlarına bakıldığında ise araştırmanın katılımcılarının, anne-babalarının ve öğretmenlerinin araştırmaya ilişkin olumlu görüş bildirdikleri görülmüştür.


Anahtar Kelimeler : Kendini yönetme stratejileri, zihin yetersizliği olan öğrenci, günlük yaşam becerileri, yemek pişirme becerileri

Abstract:
In this research, the effectiveness of simultaneously use of antecedent cue regulation and self-monitoring strategies, which are the components of self management strategies, in teaching students with intellectual disabilities cooking abilities (pudding, cooking and vermicelli soup) was examined. After the research is completed, students' sustainable abilities of cooking and generalization them to the different fields are observed. At the same time, for determining social validity of the survey, opinions of the students, who participate the research, their parents and teachers are taken. The participants of the research were one female and two males with the diagnosis of moderate intellectual disabilities, ages between  15 to 17, attending a special education center in Samsun. The study applied multiple probe design of single-subject experimental designs. A teaching material for using antecedent cue regulation and self-monitoring strategies concurrently was developed and implemented by researcher. In the research, as a prewarning element, illustrated cooking books are used. Acquired datas are analyzed and interpretted diagrammatically in the research. At the end of the research, collocation of antecedent cue regulation and self-monitoring strategies, which is influenced in obtaining cooking ( pudding, rice and veremicelli soup) skills, is revealed. Besides, the participants of the survey can maintain and generalise their cooking skills in different fields  15, 50, 90 days after the research. According to the results, it is seen that, the participants of the research, their parents and teachers express their opinion positively.

Key Words : Self-management strategies, student with intellectual disability, daily life skills, cooking skills