Demans, empati ve ilişkili değişkenler
Dementia, empathy and related variables
Yazar: FATMA ECE ÇETİN
Danışman: PROF. DR. FERİDE GÖKBEN HIZLI SAYAR
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Empati psikoloji, nörobilim, sosyal bilimler gibi birçok bilim için ortak bir kavramdır. İnsanın duygu, tutum ve davranışlarını anlayabilmek açısından araştırmacılara geniş bir bakış açısı sağlasa da aynı zamanda kavramsal tutarsızlığa imkan verebilmektedir. Yıllar boyunca empatinin birçok kimi zaman da çelişkili tanımı olmuştur ki bu da tutarsız ölçüm yaklaşımlarına neden olmuş ve olmaktadır. Araştırmacılar empati kavramının sosyal etkileşim ve kişisel iyi oluşla olan ilişkisinin önemine ve yaşamın tüm alanlarında çok önemli bir role sahip olduğunu düşünmekteler. Empatinin ne olduğu üzerine çeşitli araştırmaları inceleyen bir gözden geçirmede son on yıllarda yapılan empati tanımlanmalarını ve empatiyi ölçme konusundaki farklılıklara değinmiştir. Özellikle empatinin kavram olarak ortaya konması üzerine 2013 yılından beri çeşitli çalışmalara sürdürülse de net bir fikir birliği olmadığı, seçilen çalışma gruplarının belirli patolojilere sahip veya maruz kalmış gruplar olması, kendi bildirim şeklinde uygulanan ölçüm yöntemlerinin sıkça kullanılmasına değinilmiştir. Empati düzeyi ölçümü için esas olarak duygularla ilgilenen Mehrabian' ın tanımladığı Dengeli Duygusal Empati Ölçeği kullanılmıştır ancak son zamanlarda gelişen bakış açısı ile farklı derecelerde, duygu paylaşımı/duygusal etkilenme/vekaleten duygusal tepki veren perspektif alma, empatik ilgi, başkalarını doğru algılama, davranış, kurgusal anlatılara daldırma ve caydırıcı ve kaçınmacı özellikteki başkalarının sıkıntılarına tepkilerden faydalanarak daha çoklu ölçümler yapabilmek için Kişiler Arası Tepkisellik Ölçeği, Basit Empati Ölçeği yanında ZK Görevleri (ToM Tasks) kullanılabilmektedir. Araştıranın amacı; demans hastalarında empati yetisinin etkilendiğinin gösterilmesidir. Demans hastalarında saptanan empati kaybının sıklıklı frontotemporal demans grubuna yönelik olarak çalışılmış olması nedeni ile Alzheimer tipi demanslı hastalarda oldukça az sayıda çalışma olması ve Minimal Kognitif Bozukluk (MKB) düzeyindeki hastalarda bu yönde çalışma bulunmaması nedeni ile bu çalışma planlanlanmıştır. Çalışmanın tasarımında kullanılacak bilişsel değerlendirme testleri demans varlığını ortaya koymayı amaçlayan en yaygın kullanılan mini Mental Test (MMT) yanında tüm bilişsel sistemi  ayrıntılı olarak değerlendirilmesini sağlayacak olan testlerde seçilmiş batarya her olguya uygulanacaktır. Olguların tüm bilişsel alanlarda ayrıntılı değerlendirilmesi hem demans tipinin net teptini sağlaması amaçlanmaktadır. Ayrıca empati yetisinin azalmasında etkilendiği bilinen çalışan bellek dil şebekesinin yeterliliği daha ayrıntılı olarak ortaya konabilecektir. Olguların empati yönünden değerlendirilmesinde  Kişiler Arası Tepkisellik Testi (KATÖ) ve Temel Empati Ölçeği (TEÖ) beraber kullanılacaktır Bu sayede olguların empatinin kompleks yapısı ile ve tüm bileşenleri ile değerlendirilebilmesi amaçlanmaktadır.  Olguların beyin görüntülemelerinin elde edilecek olması, olası anlamlı korelatif bilgilere ulaşılabilecek olması sayesinde, birçok yönden son dönemlerde tartışılmak da olan empatinin nörobiyolojik ve ilgili beyin alanlarına dair de bir yorum getirilebilmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca çalışma verilerinden, demans hastalarında özellikle tedavi anlamında en fazla yararın sağlanabileceği dönme olduğu bilinene MKB dönemine ait empatinin etkilenmesi yönünde bir bulgu elde edilebilmesi halinde erken tanı için mücadele ettiğimiz günümüzün en önemli sağlık sorunlarından biri erken tanı için bize bakış açısı ve yaklaşım kazandırabilecektir.

Abstract:
Empathy is a common concept for many sciences such as psychology, neuroscience, and social sciences. Although it provides researchers with a broad perspective in terms of understanding emotions, attitudes and behaviors, it can also allow conceptual inconsistency. There have been many, and sometimes contradictory, definitions of empathy over the years, which has resulted in inconsistent measurement approaches. Researchers believe that the concept of empathy is important in its relationship with social interaction and personal well-being and has a very important role in all areas of life. In a review of various studies on what empathy is, he touched upon the differences in definitions of empathy and measuring empathy in recent decades. It has been mentioned that although various studies have been carried out since 2013, especially on the introduction of empathy as a concept, there is no clear consensus, the selected study groups are groups that have or have been exposed to certain pathologies, and self-report measurement methods are frequently used.
To measure empathy level, the Balanced Emotional Empathy Scale defined by Mehrabian, which mainly deals with emotions, was used, but with the recently developed perspective, it has been used to different degrees, emotional sharing / emotional influence / vicarious emotional responding, perspective taking, empathic interest, correct perception of others, behavior, fictional Interpersonal Reactivity Scale, Simple Empathy Scale, as well as ToM Tasks can be used to make more multiple measurements by using narrative immersion and aversive and avoidant reactions to others' distress.The aim of the researcher; It has been shown that empathy ability is affected in dementia patients. This study was planned because the loss of empathy detected in dementia patients was studied for the frequent frontotemporal dementia group, there are very few studies in patients with Alzheimer's type dementia, and there are no studies in this direction in patients with Minimal Cognitive Impairment (MCD).The cognitive assessment tests to be used in the design of the study will be the most commonly used Mini Mental State Examination, which aims to reveal the presence of dementia, as well as a selected battery of tests that will evaluate the entire cognitive system in detail and will be applied to each case. It is aimed to evaluate the cases in detail in all cognitive areas and to provide a clear diagnosis of the type of dementia. In addition, the adequacy of the working memory language network, which is known to be affected by the decrease in empathy ability, will be revealed in more detail.
In evaluating the cases in terms of empathy, the Interpersonal Reactivity Test (CATÖ) and the Basic Empathy Scale (TES) will be used together. In this way, it is aimed to evaluate the cases with the complex structure of empathy and all its components.It is aimed to provide an interpretation of the neurobiological and related brain areas of empathy, which has been discussed recently in many aspects, by obtaining brain imaging of the cases and possible meaningful correlative information.In addition, if a finding can be obtained from the study data that empathy is affected in the SUD period, which is known to be the period where the most benefit can be provided, especially in terms of treatment, in dementia patients, it will be able to give us a perspective and approach for early diagnosis, one of the most important health problems of today, which we struggle for early diagnosis.