Yakın İlişkilerde Stres ve Stresle Başaçıkma:Yatırım Modeline Göre Bir İnceleme
Coping with Stress in Close Relationships: An Analysis of Investment Model
Yazar: NUR BİLECEN
Danışman: PROF.DR. SELİM HOVARDAOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Yatırımlar = Investments

Özet:
Yatırım Modeli, ilişki bağlanımı ve istikrarını açıklamada enönemli kuramlardan biri olarak literatürde yerini almıştır. Yatırımmodeline göre, ilişki doyumu, seçeneklerin niteliğini değerlendirmedüzeyi ve ilişkiye yapılan yatırım, ilişki istikrarı ve bağlanımınınbelirleyicileridir.Bu çalışmada, flört eden ve evli bireylerin, ilişki istikrarınıbelirleyen ilişki doyumu, seçeneklerin niteliğini değerlendirme düzeyive ilişki yatırımları ile stres belirtileri ve stresle başaçıkma tarzlarıincelenmiştir. Çalışmanın ana amacı, ilişki bağlanımını yordayandeğişkenleri saptamak, bunun yanı sıra, bağlanım, stres ve streslebaşaçıkma tarzlarında gruplar arası farkları belirlemektir.Araştırmaya, 118 evli ve 135 flört eden birey katılmış olup, bubireylerin 117'si erkek, 136'sı kadındır. Ölçme aracı olarak, demografikbilgi formu, ilişki istikrarı ölçeği, stres belirtileri ölçeği ve yakınilişkilerde çok boyutlu başaçıkma ölçeği kullanılmıştır.2Araştırma sonucunda, ilişki doyumunu, ilişkinin niteliğini olumludeğerlendirme, ilişkiye hiç başlamamış olmayı isteme, ilişkide güven,ilişkiye bağlılık, ilişkide yaşanan sorun düzeyi, ilişkiye odaklanma vepartnerin çekiciliği anlamlı olarak yordamıştır. Bu değişkenlerdenilişkiye hiç başlamamış olmayı isteme ve ilişkide yaşanan sorun düzeyiilişki doyumunu negatif olarak yordamaktadır.Seçeneklerin niteliğini değerlendirme boyutunu anlamlı olarakyordayan değişkenler, ilişkiye bağlılık, eski duygusal ilişki sayısı,ilişkiye odaklanma, alkol ve ilaç kullanımı, dine tutunma, ilişkiye hiçbaşlamamış olmayı isteme ve kendini desteklemedir. İlişkiye bağlılık,ilişkiye odaklanma ve dine tutunma puanları seçeneklerin niteliğinideğerlendirmeyi negatif olarak yordamaktadır.İlişki yatırımını ise, ilişkiye bağlılık, ilişkinin niteliğini olumludeğerlendirme, ilişkinin uzun sürmesine ilişkin beklenti ve olumsuzedilgen başaçıkma tarzı anlamlı olarak yordamaktadır.Yatırım modeli değişkenleri ile stres ve stresle başaçıkmatarzlarında cinsiyet ve ilişki türüne göre gruplar arası farklar incelenmiş,cinsiyetler arası farklarda erkeklerin kadınlara oranla, ilişkilerininniteliğini daha olumlu değerlendirdikleri gözlenmiştir. Cinsiyetlerarasında fark yaratan bir başka değişken ise, ilişkide sorun yaşamadüzeyidir. Kadınlar, erkeklere oranla, ilişkilerinde daha çok sorunyaşadıklarını ifade etmişlerdir.3Cinsiyet açısından stres belirtilerinin incelenmesi sonucunda,erkeklerle karşılaştırıldığında, kadınların bilişsel-duyuşsal belirtileridaha çok yaşadıkları, daha fazla ağrı ve yakınma belirttikleri ve dahayüksek toplam stres puanlarına sahip oldukları gözlenmiştir. Yine buçalışmada, flört eden kadınların evli kadınlara ve flört eden erkekleregöre, daha çok fizyolojik belirti gösterdikleri gözlenmiştir.Stresle başaçıkma tarzı olarak erkeklerin kadınlara oranla, ilişkiyedaha çok odaklandıkları, daha çok alkol-ilaç kullandıkları ve daha çokinkar edip, erteledikleri gözlenmektedir. Kadınların ise, erkeklere oranladaha çok olumsuz ve edilgen başaçıkma tarzını kullandıkları ve dahaçok dışsal destek aradıkları görülmektedir.İlişki türü arasındaki farklılıkların sonucunda, flört eden bireylerinevli bireylere oranla, ilişkilerine daha az bağlı oldukları gözlenmiştir.Bunun yanı sıra, flört eden bireylerin evli bireylere oranla, ilişkilerinedaha çok odaklandıkları, daha çok olumlu ve etkin başaçıkma tarzıkullandıkları, daha çok kendilerini destekledikleri ve yine daha çok inkaredip, erteledikleri gözlenmiştir. Ayrıca, flört eden erkeklerin, evlierkeklere göre ve flört eden kadınlara göre, daha çok kendilerinidestekledikleri, aynı zamanda evli kadınların da evli erkeklere göre veflört eden kadınlara göre daha çok kendilerini desteklediklerigözlenmiştir.

Abstract:
Investment model has been responsible for the lion?s share ofempirical research on relationship commitment. According to thistheory, the outcomes that an individual obtains from his or herrelationship as well as perceived quality of alternatives to thatrelationship and the invested resources in the relationship areimportant contributers to relationship stability. In other words, thismodel proposes that people will feel committed to their relationshipsto the extent that they feel satisfied, believe that they have few goodalternatives to the relationship and have invested some resources inthe relationship.This study aimed to assess the relationship between investmentmodel and coping strategies in close relationships. The main purposeof the research is to obtain information related to the predictivevariables of relationship commitment.Besides, it is aimed to identify the group differences onrelationship commitment, stress and coping strategies in closerelationships.2A Demographic Information Form, Relationship Stability Scale,Stress Self-assessment Checklist and The Multidimensional IntimateCoping Questionnaire were administered 118 married and 135 datingindividuals (117 male and 136 female). To test the hypothesses of thestudy MANCOVA and Stepwise Regression analyses were conducted.Results revealed that, the quality of the relationship, trust to thepartner, relational commitment, focus on relationship, attractiveness ofthe partner have positive predictive value for relationship satisfaction.Whereas, perceived level of problem in the relationship and the extentthe individual regret of involving in the relationship have negativepredictive value for relationship satisfaction.Relational commitment, the number of ex-reletionships, focus onrelationship, alcohol and drug use, belief in religion, the extent theindividual regret of involving in the relationship and self bolsteringhave predictive value for quality of alternatives. However relationalcommitment, focus on relationship and belief in religion have negativepredictive value.Relational commitment, wishing that the existing relationshipgoes on forever, negative and passive coping and the quality of theongoing relationship are the predictors of investment.3The comparison of the groups according to gender reveals that,men perceive the quality of the ongoing relationship higher more thanwomen whereas women perceive higher level of problems in therelationship more than men.As for the coping styles, men focus on relationship, use morealcohol and drug and use denial, whereas women seeks social supportand use negative passive coping.The comparison of the groups according to relationship typereveals that there is a significant difference between married anddating individuals. It was found that dating individuals are lesscommitted to the relationship but focus on relationship more thanmarried ones. Besides they use positive and active coping ,selfbolstering and use denial.It was also found that dating men use self bolstering more thandating women and married men. In addition, married women use selfbolstering more than dating women and married men.The findings were discussed in the light of relevant literature.Keywords: Investment model, relationship stability, relationshipsatisfaction, quality of alternatives, investment size, coping with stress