Avrupa Birliği`nde insan hakları ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi karşısında konumu
Human rights in the European Union and It`s position in view of the European Convention on Human Rights
Yazar: KASIM İLİMOĞLU
Danışman: PROF. DR. FÜSUN ARSAVA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği ve Uluslararası Ekonomik İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Hukuk = Law ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
L MOĞLU, Kasım, ?Avrupa Birliği'nde nsan Hakları ve Avrupa nsan HaklarıSözleşmesi Karşısında Konumu?, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof. Dr. A. FüsunArsava, 152 s.TEZ ÖZET :AT kurucu antlaşmalarında temel haklara ilişkin açık bir düzenlemeöngörülmemiştir.Ekonomik entegrasyon amacı ile kurulan bir uluslarüstü örgüt için bubaşlangıçta eleştiri konusu yapılamazdı.Toplulukların yargısal kurumu olan Divan ?vanGend en Loss ve Costa Enel? kararları ile başlayan içtihatlarıyla, zamanla ToplulukHukuku'nun doğrudan geçerliliği ve üstünlüğü ilkelerini ortaya koymuş ve açıklığakavuşturmuştur.Ekonomik alandaki entegrasyonun gelişimi, insan hakları konusundakurucu antlaşmalardaki eksikliği gözler önüne sermiştir.Kurucu antlaşmalardaki birkısım hakların kullanılması temel hak teminatlarını gündeme getirmiş, özellikle Almanve talyan anayasa mahkemeleri kendi anayasalarında düzenlenen ve korunan düzeyinaltındaki temel hak garantilerini Topluluk Hukuku kapsamında bile olsa kabuledemeyeceklerini belirtmişlerdir.Topluluk Hukuku'nun doğrudan etkisi ve üstünlüğünü savunan ATAD için, artıkbu meydan okuyucu ve bütünleşmeyi engelleyici gelişmelere kayıtsız kalmak olasıdeğildi.ATAD, daha önce ?van Gend en Loss? kararında yaptığı gibi yine yorum yoluile hukukun genel ilkeleri ve üye devletler anayasalarının ortak geleneklerinedayanarak, Topluluk Hukukunda temel hakların korunması için yasal zeminihazırlamıştır.Bunu da Stauder kararından başlayarak daha sonraki kararları ilegeliştirmiştir.şte Topluluk Hukuku'nda insan hakları konusundaki bu gelişme, ?AvrupaBirliği'nde nsan Hakları ve Avrupa nsan Hakları Sözleşmesi Karşısında Konumu?başlıklı tezime konu olmuştur. Tezin ?Avrupa Birliği Hukuk Düzeninde nsan HaklarıDüzenlemesi Eksikliğinin Giderilmesi ve Çözüm Arayışı? başlıklı 1. bölümünde, AB'ndeinsan hakları kavramının ortaya çıkış ve ele alınışı; Sözleşme ile koruma altına alınanhaklar, Topluluk Hukukunda temel hakların gelişimi, düzenlenişi ve temel haklarınkorunması ile ortaya çıkan eksikliğin giderilme çabaları; ?Avrupa Birliği HukukundaTemel Hak ve Özgürlükler Alanında Yapılan Düzenlemeler ve Avrupa Birliği TemelHaklar Şartı? başlıklı 2. bölümünde, Topluluk birincil hukukunda antlaşmadeğişiklikleri ile ortaya konan düzenlemeleri, A HS esas alınarak hazırlanan TemelHaklar Şart'ını, ?Avrupa Toplulukları Adalet Divanı ve Avrupa nsan HaklarıMahkemesi Arasında Temel Hak ve Özgürlükler Bağlamındaki lişki? başlıklı 3. ve sonbölümde ise her iki hukuk sistemine özgü mahkemelerin yargılama yetkileri ileiçtihatlarını karşılaştırıp AB'nin A HS'ne katılması olasılığını inceledim.Tezin sonucunda; Avrupa'da Avrupa Konseyi bünyesinde akdedilen A HSuyarınca kurulan Strasburg Mahkemesi ile AT kurucu antlaşmaları sonucu kurulanATAD'ın insan hakları alanında birbirine paralel ve aynı anda geçerli iki hukuk sistemikurduklarını, özellikle A HS metni ve Strasburg Mahkemesi içtihat hukukunun ATHukuku'nu ve Divan'ını etkilediğini, bu sayede Temel Haklar Şartı adı altında temelhaklar katoloğunun ( henüz yürürlüğe girmese de) Topluluk Hukuku'nakazandırıldığını, Topluluk Hukuku'nun doğrudan geçerliği ve üstünlüğü ilkelerindendolayı, AB'nin ileride bütünleşme konusunda elindeki inisiyatifi kaçırmamakisteyeceğini de gözeterek, iki hukuk sisteminin yan yana, birbirini etkileyerek vebirbirinden etkilenerek devam edeceği sonucuna vardım.Bununla birlikte; insan haklarıhukukunun da evrim geçirdiğini, hukuku oluşturan siyasal yapı ve diğer unsurlardakideğişikliklerin daima göz önünde bulundurulmasının ilerdeki oluşumlarındeğerlendirilmesindeki önemini vurguladım.2

Abstract:
L MOĞLU, Kasım, ?Human Rights in the European Union and It?s Position in View ofthe European Convention on Human Rights?, Master?s Thesis, Avisor: Prof. Dr. A.Füsun Arsava, 152 p.SUMMARYEven though there is well developed human rights law in context of theEuropean Convention on Human Rights ( ECHR), what are the reasons constitues aseprate human rights law in terms of the European Union ( EU )?.The main aims of thethesis are the development of human rights law in the EU and the interrelation betweenthe EU?s law and ECHR on human rights.While the founding treaties of the European Communities did not contain explicitprovisions for the protection of human rights, the European Court of Justice ( ECJ )held as early as 1969 that fundamental rights were enshrined in the general principles ofCommunity law protected by the ECJ1. By the early 1970s the ECJ had confirmed that,in protecting such rights, it was inspired by the constitutional traditions of the MemberStates2 and by the guidelines supplied by international human rights treaties on whichthe Member States had collaborated or to which they were signatories3. TheConvention's provisions were first explicitly referred to in 19754 and by 1979 its specialsignificance amongst international treaties on the protection of human rights had beenrecognised by the ECJ5. Later the ECJ began to refer extensively to the Conventionprovisions (sometimes where the EC legislation under its consideration had referred tothe Convention) and at a later stage to the Court's jurisprudence.In order to creat a legal ground regardig human rights in EC?s Law, EuropeanCouncil wanted opinion from ECJ about ? accession to ECHR.?ECJ delivered it?s 2/94numbered opinion and stated that there is no legal basis at the founding treaties toaccess the ECHR.Additionaly, there is still no consensus on ? accession to the ECHR?inside the members of the EU.1Stauder v. City of Ulm, Case 29/69 [1969] ECR 4192Internationale Handelsgesellschaft, Case 11/70 [1970] ECR 11253Nold v. Commission, Case 4/73 [1974] 2914Rutili v.Minister of the Interior, Case 36/75 [1975] ECR 1219 and see paragraph 10 of Opinion No.256/2003 of the European Commission for Democracy through law (Venice Commission) on?The Implications of a legally-binding EU Charter of Fundamental Rights on Human RightsProtection in Europe?5Hauer v. Land Rheinland-Pfalz, Case 44/79 [1979] ECR 3727ECJ has taken into consideration from a variety of ECHR?s judgement in it?sjudgments.ECJ tried to fill the gap regarding the non-existent legal ground on humanrights in the founding treaties of the EC thanks to the constitutional traditions commonto the member states and general principles of law.On the other hand, there is still noexplicit legal ground on human rights in EC?s legislation.This deficiency leads to EU?slaw makers to work on a constitution for the EU.The Charter of Fundamental Rightswas signed on 7 December 2000 by the presedents of the Council, Commission andParliament.The Charter was considered as being Part II of the Constitution andaccepted as a basic referance in terms of it becoming a legal source to buildfundamental rights.European Court of Human Rights can not examine and review actions of EU?sinstitutions.As such the EU is not party to the ECHR. European Court of HumanRights?s review could only be done via member state implications to actions of the EU?sinstitutions.The Community judicial bodies are better placed to interpret and applyEC?s law.The Court?s Matthews and Bosphorus cases show us that, in each instance, theCourt's role is confined to ascertaining whether the effects of such adjudication arecompatible with the Convention.Despite European Court of Human Rights?s case law has been stronglyinfluential on ECJ?s judgements and it has been accepted as main applying source,ECJ?s jurisdicton and point of view to human rights is different.As far as the EU?sinterest is concern, the EU will not be willing to surrender it?s jurisdicton to theEuropean Court of Human Rights.Additionaly, it would be contrary to the principle ofuniform application and supremacy of Community law for member states. Even thoughtwo seprate judicial sytems could face jurisdictional conflicts in their respective fields,interrelationship between two bodies (ECJ and European Court of Human Rights) willcontinue, at least in the near future.2