Türkiye`de din eğitimi ve siyaset (T.B.M.M. zabıtlarında din eğitimi tartışmaları 1920-1990)
Religious education and politics in Turkey (Discussions about religious education in the proceedings of the Grand National Assembly of Turkey 1920-1990)
Yazar: VELİ ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN PARLADIR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Din eğitimi = Religious education ; Eğitim = Education ; Siyaset = Politics ; TBMM = Turkish Grand National Assembly ; Türkiye = Turkey

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Temsilciler Meclisi ve Danışma Meclisi Tutanak Dergilerinde yer alan örgün ve yaygın din eğitiminin hukukî ve siyasî dayanaklarıyla ilgili Anayasa maddeleri ve yasaların müzakerelerinde öne sürülen görüşler incelenerek, Türkiye'de din eğitimi ve siyaset ilişkilerinin 1920-1990 yıllan arasındaki tarihî gelişimi yorumlanmaya ve din eğiliminin hangi nedenlere bağlı olarak siyasî bir soran haline geldiği tespit edilmeye çalışılmıştır. İncelenilen anayasa maddeleri ve yasalarla ilgili Meclis tartışmaları, Türkiye'de örgün ve yaygın din eğitimi sistemelerinin istikraralı bir hukukî ve siyasî dayanaktan yoksun oludğunu, din eğitimi kurumlarının oluşturulmasında, amaçlarının ve görevlerinin belirlenmesinde, kurumların işleyişinde, toplumun din eğitimi talebinin ve din eğitimi biliminin etkisinin bulunmadığını göstermektedir. Bu araştırma sonuçlarına göre, Türkiye'de, din eğitimi talebinin anayasal bir hak olarak idarî yollardan karşılanamaması tek parti rejimi döneminde uygulamaya konulan ideolojik lâiklik politikasından kaynaklanmaktadır. Çok partili dönemde yeniden din eğitimine dönülerek bu hatalı politika terkedilmesine rağmen din eğitimi konusundaki tedirginlikler sürmüştür. Evrensel ve Anayasal bir hak olan din eğitimi ihtiyacının, toplumsal bir sorun olarak görülüp, eğitim bilimi ve din eğitimi bilimi verilerine göre karşılanamaması, Osmanlı yenileşme döneminden beri yoğun bir şekilde tartışılan din eğitminin daha da siyasileşmesine neden olmuştur. 70 yıllık tecrübe, din eğitimi sorunlarının, yasaklamalar ve sınırlamalarla değil, demokrasi ve toplumun din eğitimi taleplerine cevap verilmesi ile çözülebileceğini açık olarak göstermiştir.

Abstract:
In this study, we examined the opinions and discussions about legal and political bases of the organic and prevalent religious edication, and their relevant constitutional articles publis hed in the periodicals of the Grand National Assembly of Turkey, the Assembly of Represen tatives, and the Assembly of Information, From all these, we tried to interpret the historical development of the relationship between the religious education and politics in Turkey in 1920-1990, and to find out the reasons caused the religious education to become a political problem. It became clear that the articles of the Constitution and the relevant discussions on the code of laws proved the fast that the organic and prevalent systems of religious education in Turkey had no stable legal and political bases, again, the science of religious education and the demands of religious education by people were not effective in the establishment of the re ligious institutions, and in the determination of their duties and aims, and in the function of these institutions. According to the results of this study, the demandas of religios education, as a constitutio nal right, could not be fulfilled by administrative means. The policy of ideological secularism that was put into practice by the regime of One Party is the main cause of this problem.