Orijin ve tohum büyüklüğünün Cotinus coggygria (Scop.) fidanlarının morfolojik özellikleri üzerine etkisi
The effect of origin and seed size on the morphological properties of Cotinus coggygria (Scop.) seedlings
Yazar: ASİYE SÜRMELİ
Danışman: DOÇ. DR. AŞKIN GÖKTÜRK
Artvin Çoruh Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Cotinus coggyria (Scop.) Artvin yöresinde doğal olarak yayılış gösteren bir türdür. Bu tür erozyon kontrol çalışmaları ile dış mekan süslemelerinde kullanılan, tıbbi ve aromatik değeri olan bir türdür. Bu çalışma, C. coggyria tohumlarının çimlenmesi ve fidanlarının morfolojik özellikleri üzerine orijin ve tohum büyüklüğünün etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla, Artvin Seyitler köyü, Şavşat Eskikale ve Tepeköy köyleri ile Erzurum Tortum ilçesinden tohumlar toplanmıştır. Tohum boyu, tohum çapı, kalınlığı ve 1000 tane ağırlığı belirlenen tohumlar 2 mm lik elekte elenerek büyük ve küçük olmak üzere iki tohum büyüklüğü grubuna ayrılmıştır. Ön işlem olarak, her bir tohum grubuna 20 ve 40 dakika sülfürik asitte (H2SO4) ve 30 – 60 gün soğuk katlama ön işlemlerinin kombinasyonları uygulanmıştır. Ekimler, açık alan koşullarında 45 derin gözlü viyollere 4 tekrarlı rastlantı blokları deneme desenine göre Mart 2019 de gerçekleştirilmiştir.
Bulgular C. coggygria tohum özelliklerinin ve çimlenme oranlarının orijin faktöründen etkilendiğini, tohum büyüklüğü faktöründen ise etkilenmediğini göstermektedir. Tohumlara uygulanan ön işlem kombinasyonları arasında çimlenme oranları bakımından önemli bir farklılık oluşturmadığı gözlemlenmiştir. C. coggygria fidanlarının morfolojik özellikleri, tohum büyüklüğüne göre anlamlı (p>0,05) farklılık göstermezken, orijinlere göre farklılıklar anlamlıdır (p<0,05). Eskikale ve Seyitler orijinli tohumlardan üretilen fidanlarda hem fidan boyu hem de kök boğaz çapı diğer orijinlere göre daha yüksektir. Kuru kök yüzdesi orijinlerde %80,25 ve %82,78 arasında ve tohum büyüklüğüne göre ise %81,30 -% 81,60 oranları arasında değişkenlik göstermektedir. Bu sonuçlara dayanarak C. coggygria türünün kurak alanlar için ideal bir tür olduğu söylenebilir. Ayrıca, fidan üretimi için Eskikale ve Seyitler orijinleri önerilebilir.

Abstract:
Cotinus coggyria (Scop.) is a species that naturally spreads in the Artvin region. It is a species that is used in erosion control works and outdoor decorations and has medicinal and aromatic value. This study was carried out to determine the effect of origin and seed size on the germination of C. coggyria seeds and the morphological characteristics of seedlings. For this purpose, seeds were collected from Seyitler village, Şavşat, Eskikale and Tepeköy villages of Artvin Central district and Tortum district of Erzurum. The seeds whose seed size, seed diameter, thickness and 1000 grain weight were determined were sieved through a 2 mm sieve and divided into two seed size groups as large and small. After the seeds were separated by size, combinations of 20 and 40 minutes sulfuric acid (H2SO4) and 30-60 days cold stratification pretreatment were applied to each seed group. Seeds were sown in open field in 45 deep-well viols in March 2019 according to a randomized block design with 4 repetitions.
The findings show that C. coggygria seed characteristics and germination rates are affected by the origin factor, but not by the seed size factor. It was observed that there was no significant difference between the pretreatment combinations applied to the seeds in terms of germination rates. While the morphological features of C. coggygria seedlings did not differ significantly (p>0,05) according to seed size, the differences were significant (p<0,05) according to the origins. In the seedlings produced from the seeds originating from Eskikale and Seyitler, both the seedling height and the root collar diameter are higher than the other origins. Dry root percentage varies between 80,25% and 82,78% in origins and between 81,30% - 81,60% according to seed size. Based on these results, it can be said that C. coggygria is an ideal species for arid areas. In addition, Eskikale and Seyitler origins can be recommended for the seedling production.