Az görenlerde zihin haritası yöntemi ile özet çıkarmanın okuduğunu anlamaya etkisi
The effect of summarization by mind mapping strategies on reading comprehension in visually impaired students
Yazar: GÜL KAHVECİ
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL ATAMAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Görme engelliler = Visually impaired ; Görme keskinliği = Visual acuity ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Zihin haritaları = Mind maps ; Özel eğitim = Special education ; Özetleme = Summarizing ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
ÖZET Bu araştırmanın amacı, az gören öğrencilere doğrudan öğretim yöntemiyle sunulan zihin haritası oluşturma öğretim materyali ile yapılan öğretim uygulamasının, öğrencilerin anlama sorularından aldıkları puana etkisinin olup olmadığını araştırmaktır. Araştırmanın deseni, tek denekli deneysel desenlerden çoklu başlama düzeyi deseninin bir çeşidi olan çoklu yoklama desenidir. Araştırmada denekler arası çoklu yoklama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın denekleri, 2003-2004 öğretim yılında Ankara Mithat Enç Görme Engelliler İlköğretim Okulu'na devam eden 7. sınıf az gören 3 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin toplanması için özet çıkarma ve anlama sorulan ölçü aracı geliştirilmiştir. Deneklerin gören yazı ile okuyup yazmaları önkoşul olarak belirlenmiştir. Birinci öğrencinin öğretim öncesi performans düzeyinde 7. sınıf Fen Bilgisi kitabında yer alan 3 konuyu okuyarak kendi belirlediği yöntem ile özet çıkardıktan sonra 5 adet anlama sorusunu kitap kapalı bir şekilde cevaplaması istenmiştir. Bunun ardından 2 hafta sonra ertelenmiş değerlendirmeler gerçekleştirilmiş ve aynı 5 anlama sorusu öğrenciye sorularak başlama düzeyi belirlenmiştir. Öğrencinin başlama düzeyi verileri kararlılık gösterdiğinden öğretime geçilmiştir. İkinci öğrencinin öğretim öncesi performans düzeyinde 7. sınıf Fen Bilgisi kitabında yer alan 6 konuyu okuyarak kendi belirlediği yöntem ile özet çıkardıktan sonra 5 adet anlama sorusunu kitap kapalı bir şekilde cevaplaması istenmiştir. Bunun ardından 2 hafta sonra ertelenmiş değerlendirmeler gerçekleştirilmiş ve aynı 5 anlama sorusu öğrenciye sorularak başlama düzeyi belirlenmiştir. Öğrencinin başlama düzeyi verileri kararlılık gösterdiğinden öğretime geçilmiştir. Üçüncü öğrencinin öğretim öncesi performans düzeyinde 7. sınıf Fen Bilgisi kitabında yer alan 9 konuyu okuyarak kendi belirlediği yöntem ile özet çıkardıktan msonra 5 adet anlama sorusunu kitap kapalı bir şekilde cevaplaması istenmiştir. Bunun ardından 2 hafta sonra ertelenmiş değerlendirmeler gerçekleştirilmiş ve aynı 5 anlama sorusu öğrenciye sorularak başlama düzeyi belirlenmiştir. Öğrencinin başlama düzeyi verileri kararlılık gösterdiğinden öğretime geçilmiştir. Her 3 öğrenciye doğrudan öğretim yöntemiyle sunulan zihin haritası oluşturma öğretim materyali ile yapılan bireysel öğretim uygulamasının ardından Fen Bilgisi kitabında yer alan 3 konuyu okuyarak özet çıkarmaları ve ardından 5 adet anlama sorusunu kitap kapalı bir şekilde cevaplamaları istenmiştir. Bunun ardından 2 hafta sonra ertelenmiş değerlendirmeler gerçekleştirilmiş ve aynı 5 anlama sorusu öğrencilere sorularak uygulama performansı belirlenmiştir. Yatay transfer için 7. sınıf Sosyal Bilgiler kitabında yer alan 3 konudan benzer şekilde yararlanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin değerlendirilmesinde grafiksel analiz kullanılmıştır. Araştırma bulguları, az gören öğrencilere doğrudan öğretim yöntemiyle sunulan zihin haritası oluşturma öğretim materyali ile yapılan öğretim uygulamasının yüksek seviyede etkili olduğu izlenimini vermektedir. iv

Abstract:
SUMMARY The purpose of this research is to determine the effectiveness of presenting direct teaching instructional material to the visually impaired (low vision) children about "constracting mind maps" if it changes thier score from comprehension questions. The design of this research is single subject with multiple probe across subjects which is a type of multiple baseline research. Subjects of research was 7th grade 3 visually impaired students who were enrolled in 2003-2004 in Mithat Enç Blind School. These students were selected with following considerations; they had necessary prerequisite skills for reading and writing in sighted alphabet letters. In order to determine whether there would be any changes of the students performance levels, summary construction and comprehension questions were generated as route tests. 3 selected expository material were used from 7th grade Science Book to determine base line performance of subject one. Subject contract summaries with a personal style then answer 5 comprehension questions immediatly. After 2 weeks delayed baseline performans datas were collected by using the very same comprehension questions. After reaching a steady state level, teaching sessions were beeing started. 6 selected expository material were used from 7th grade Science Book to determine base line performance of subject two. Subject contract summaries with a personal style then answer 5 comprehension questions immediatly. After 2 weeks delayed baseline performans datas were collected by using the very same comprehension questions. After reaching a steady state level, teaching sessions were beeing started.9 Selected expository material were used from 7th grade Science Book to determine base line performance of subject three. Subject contruct summaries with a personal style then answer 5 comprehension questions immediatly. After 2 weeks delayed baseline performans datas were collected by using the very same comprehension questions. After reaching a steady state level, teaching sessions were beeing started. After presenting direct teaching instructional material to all 3 subsubjects individually, post treatment 3 date were collected by using 5 comprehension questions immediatly after constraction of mind maps. Two weeks later, delayed baseline performans datas were collected by using the very same comprehension questions. 7th grade Social Sciences Book were beeing used to collect horizontal transfer datas and same procedures were used to get delayed datas as before. Graphical analysis was used to evaluate the obtained data. Results of research inducated that presenting direct teaching instructional material of constracting mind maps to the visually impaired (low vision) children indivudually observed to be extremely effective. VI