Keban, Karakaya ve Atatürk baraj göllerinde yaşayan Paracapoeta trutta (Heckel, 1843)'nın otolit mikrokimyası ve biyometrisi
Otolith microchemistry and biometry of Paracapoeta trutta (Heckel, 1843) living in Keban, Karakaya and Atatürk dam lakes
Yazar: BABAGELDI OVLYAKULYYEV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DUYGU TANRIKULU ; DOÇ. DR. MÜCAHİT EROĞLU
Kafkas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu araştırmada, Ekim 2023 – Mart 2024 tarihleri arasında Keban, Karakaya ve Atatürk Baraj Göllerinde yaşayan Paracapoeta trutta (Heckel, 1843) popülasyonunda lapillus otolitlerin biyometrisi (uzunluk, genişlik, kalınlık ve ağırlık) ile otolitlerde 44Ca, 88Sr, 23Na, 39K ve 24Mg elementlerinin analizleri gerçekleştirildi. Üç baraj gölündeki popülasyonlarda sağ ve sol lapillus otolitlerin biyometrik ölçümleri (uzunluk, genişlik, kalınlık ve ağırlık) arasındaki fark istatistiksel olarak önemsiz (p>0,05) olduğu için biyometri verilerinin analizinde sağ otolitler kullanıldı. Otolitlerin element analizlerinde ise sağ ve sol otolitler birlikte kullanıldı.
Keban Baraj Gölü popülasyonunda 44Ca, 88Sr, 23Na, 39K ve 24Mg elementlerinin minimum-maksimum miktarları sırasıyla 302313,61 - 464888,38 ppm, 1869,04 - 6220,64 ppm, 1059,49 - 2461,45 ppm, 305,08 - 763,33 ppm ve 6,30 - 20,00 ppm olarak tespit edildi. Karakaya Baraj Gölü popülasyonunda 44Ca, 88Sr, 23Na, 39K ve 24Mg elementlerinin minimum-maksimum miktarları sırasıyla 333993,50 - 629498,96 ppm, 3132,06 - 6806,04 ppm, 1415,29 - 2882,26 ppm, 403,61 - 817,79 ppm ve 9,91 - 39,83 ppm olarak tespit edildi. Atatürk Baraj Gölü popülasyonunda 44Ca, 88Sr, 23Na, 39K ve 24Mg elementlerinin minimum-maksimum miktarları sırasıyla 256217,83 - 719978,22 ppm, 2559,67 - 7317,72 ppm, 1274,46 - 3503,34 ppm, 372,77 - 1074,39 ppm ve 9,34 - 41,51 ppm olarak tespit edildi. Ayrıca, otolit element analizlerine göre üç baraj gölü için ölçülen element miktarlarının sıralaması 44Ca >88Sr >23Na >39K >24Mg şeklinde olup, 44Ca elementinin majör element olduğu tespit edildi.
Keban Baraj Gölü popülasyonunda minimum-maksimum otolit uzunluğu, genişliği, kalınlığı ve ağırlığı değerleri sırasıyla 2,54 - 4,04 mm, 1,75 - 2,68 mm, 0,95 - 1,62 mm ve 4,50 - 16,80 mg olarak ölçüldü. Karakaya Baraj Gölü popülasyonunda minimum-maksimum otolit uzunluğu, genişliği, kalınlığı ve ağırlığı değerleri sırasıyla 2,18 - 3,90 mm, 1,51 - 2,80 mm, 0,84 - 1,58 mm ve 3,10 - 14,40 mg olarak ölçüldü. Atatürk Baraj Gölü popülasyonunda minimum-maksimum otolit uzunluğu, genişliği, kalınlığı ve ağırlığı değerleri sırasıyla 1,61 - 3,82 mm, 1,34 - 2,63 mm, 0,78 - 1,38 mm ve 2,70 - 12,40 mg olarak ölçüldü.
Keban Baraj Gölü popülasyonunda toplam balık boyu ile otolit uzunluğu, genişliği, kalınlığı ve ağırlığı arasında pozitif yönde orta düzeyde (sırasıyla r = 0,63; r = 0,45; r = 0,56 ve r = 0,57) ilişkiler tespit edildi. Karakaya Baraj Gölü popülasyonunda toplam balık boyu ile otolit uzunluğu arasında kuvvetli bir ilişki (r = 0,71), otolit genişliği, kalınlığı ve ağırlığı arasında ise pozitif yönde orta düzey ilişkiler (sırasıyla r = 0,65; r = 0,53 ve r = 0,62 ) tespit edildi. Atatürk Baraj Gölü popülasyonunda toplam balık boyu ile otolit uzunluğu, kalınlığı ve ağırlığı arasında pozitif yönde çok kuvvetli ilişkiler (sırasıyla r = 0,92; r = 0,90 ve r = 0,93) tespit edilirken, toplam balık boyu ile otolit kalınlığı arasında ise kuvvetli bir ilişki (r = 0,88) tespit edildi. 
Keban Baraj Gölü popülasyonunda balık ağırlığı ile otolit uzunluğu, genişliği, kalınlığı ve ağırlığı arasında pozitif yönde orta düzeyde ilişkiler (sırasıyla r = 0,69; r = 0,49; r = 0,61 ve r = 0,63) tespit edildi. Karakaya Baraj Gölü popülasyonunda balık ağırlığı ile otolit uzunluğu, kalınlığı ve otolit ağırlığı arasında pozitif yönde orta düzeyde ilişkiler (sırasıyla r = 0,68; r = 0,51 ve r = 0,63) tespit edilirken, otolit genişliği ile zayıf düzeyde (r = 0,39) pozitif yönlü bir ilişki tespit edildi. Atatürk Baraj Gölü popülasyonunda balık ağırlığı ile otolit uzunluğu, genişliği, kalınlığı ve ağırlığı arasında pozitif yönde kuvvetli ilişkiler (sırasıyla r = 0,75; r = 0,81; r = 0,82 ve r = 0,88) tespit edildi.

Anahtar Kelimeler: Keban Baraj Gölü, Karakaya Baraj Gölü, Atatürk Baraj Gölü, Paracapoeta trutta, otolit, otolit mikrokimyası

Abstract:
In this study, the biometry (length, width, thickness and weight) of lapillus otoliths and the analysis of 44Ca, 88Sr, 23Na, 39K and 24Mg elements in otoliths were carried out in the Paracapoeta trutta (Heckel, 1843) population living in Keban, Karakaya and Atatürk Dam Lakes between October 2023 and March 2024. Since the difference between the biometric measurements (length, width, thickness and weight) of right and left lapillus otoliths in the populations in the three dam lakes was statistically insignificant (p>0.05), right otoliths were used in the analysis of biometry data. In the elemental analyses of otoliths, right and left otoliths were used together.
The minimum-maximum amounts of 44Ca, 88Sr, 23Na, 39K and 24Mg elements in the Keban Dam Lake population were detected as 302313.61 - 464888.38 ppm, 1869.04 - 6220.64 ppm, 1059.49 - 2461.45 ppm, 305.08 - 763.33 ppm and 6.30 - 20.00 ppm, respectively. The minimum-maximum amounts of 44Ca, 88Sr, 23Na, 39K and 24Mg elements in the Karakaya Dam Lake population were detected as 333993.50 - 629498.96 ppm, 3132.06 - 6806.04 ppm, 1415.29 - 2882.26 ppm, 403.61 - 817.79 ppm and 9.91 - 39.83 ppm, respectively. The minimum-maximum amounts of 44Ca, 88Sr, 23Na, 39K and 24Mg elements in the Atatürk Dam Lake population were determined as 256217.83 - 719978.22 ppm, 2559.67 - 7317.72 ppm, 1274.46 - 3503.34 ppm, 372.77 - 1074.39 ppm and 9.34 - 41.51 ppm, respectively. In addition, according to otolith element analyses, the order of the measured element amounts for the three dam lakes was 44Ca >88Sr >23Na >39K >24Mg, and 44Ca element was determined to be the major element.
In Keban Dam Lake population, minimum-maximum otolith length, width, thickness and weight values were measured as 2.54 - 4.04 mm, 1.75 - 2.68 mm, 0.95 - 1.62 mm and 4.50 - 16.80 mg, respectively. In Karakaya Dam Lake population, minimum-maximum otolith length, width, thickness and weight values were measured as 2.18 - 3.90 mm, 1.51 - 2.80 mm, 0.84 - 1.58 mm and 3.10 - 14.40 mg, respectively. In Atatürk Dam Lake population, minimum-maximum otolith length, width, thickness and weight values were measured as 1.61 - 3.82 mm, 1.34 - 2.63 mm, 0.78 - 1.38 mm and 2.70 - 12.40 mg, respectively.
In the Keban Dam Lake population, positive moderate relationships (r = 0.63; r = 0.45; r = 0.56 and r = 0.57, respectively) were found between total fish length and otolith length, width, thickness and weight. In the Karakaya Dam Lake population, a strong relationship (r = 0.71) was found between total fish length and otolith length, while positive moderate relationships (r = 0.65; r = 0.53 andr = 0.62 ) were found between otolith width, thickness and weight. In the Atatürk Dam Lake population, very strong positive relationships (r = 0.92; r = 0.90 and r = 0.93, respectively) were found between total fish length and otolith length, otolith thickness and otolith weight, while a strong relationship (r = 0.88) was found between total fish length and otolith thickness.
In the Keban Dam Lake population, moderate positive relationships (r = 0.69; r = 0,49; r = 0.61 and r = 0.63, respectively) were found between fish weight and otolith length, width, thickness and weight. In the Karakaya Dam Lake population, moderate positive relationships (r = 0.68, r = 0.51 and r = 0.63, respectively) were found between fish weight and otolith length, thickness and weight, while a weak positive relationship (r = 0.39) was found with otolith width. In the Atatürk Dam Lake population, strong positive relationships (r = 0.75; r = 0.81; r = 0.82 and r = 0.88, respectively) were found between fish weight and otolith length, width, thickness and weight.

Key Words: Keban Dam Lake, Karakaya Dam Lake, Atatürk Dam Lake, Paracapoeta trutta, otolith, otolith microchemistry