Şanlıurfa geleneksel kent dokusunun ekolojik tasarım kapsamında değerlendirilmesi
The evaluation of sanliurfa traditional city center in the frame of ecological design
Yazar: HÜLYA ÖZTÜRK TEL
Danışman: PROF. DR. ELMAS ERDOĞAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Bugün acil çözüm bekleyen sosyal ve çevresel sorunların oluşumunda kentleşmenin önemli payı vardır. Kentsel yaşam kalitesini arttırmak, sağlıklı, yaşanabilir ve kimlikli kentlere sahip olma anlamında ekolojik tasarım önemli bir olgudur. Doğayla uyumlu sağlıklı bir yaşam için ekoloji-ekonomi-enerji ilişkisini güçlendiren bir tasarım yaklaşımı temel alınmalıdır. Geleneksel kent dokularında var olan ancak bugün yok olmaya yüz tutan özelliklerin oluşturduğu ekoloji öncelikli uygulamalar, tasarım açısından önemli verileri içermektedir. Şanlıurfa geleneksel kent dokusu, açık-yeşil alanları, geleneksel yapı ve yaşam kültürü ile ekolojik tasarım kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte bir yerleşmedir. 
Bu araştırmanın amacı, Şanlıurfa geleneksel kent dokusunun sürdürülebilirliğini sağlamak ve bunu destekleyici ekolojik peyzaj tasarımını gerçekleştirmek; uygulama yöntem ve araçlarının ortaya konmasıdır. 
Şanlıurfa geleneksel kent dokusu ve ekolojik tasarım ile ilgili kuramsal temeller ve yöntem konusunda araştırma yapılarak ulusal ve uluslararası kitap, tez, makale, bildiri, harita ve raporlar değerlendirilmiş; arazi çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Ekolojik yerleşim değerlendirme kriterlerine göre; mevcut koruma amaçlı imar planı kararları ve araştırma alanının ekolojik yerleşim özellikleri kapsamında değerlendirilmesi yapılmıştır. Ekolojik temelli tasarım yaklaşımı ve hedefler doğrultusunda kent ekolojisinin bileşenleri analiz edilmiş, seçilen ekolojik tasarım kriterlerine göre değerlendirme yapılarak, araştırma alanı için tasarım önerileri geliştirilmiştir. 
Bu çalışmanın, Şanlıurfa Kent bütünü ve yerel yönetim, uygulamacılar, plancılar, tasarımcılar ve yerel halk tarafından gerçekleştirilecek yeni gelişim alanlarında doğru kararların alınmasında yönlendirici olacağı ve araştırma kapsamında geliştirilen tasarım önerileri ile Şanlıurfa Kenti için katkı sağlanması hedeflenmiştir.

Abstract:
Currently, urbanization has a great part in formation of social and environmental problems that need urgent solution. Ecological design is an important process regarding to enhance quality of urban life and to have healthy liveable and definable cities. A design that increases the relationship among ecology-economy-energy for a healthy life compatible with nature should be taken as an essential approach. Ecology preferred applications that formed by features which are inside the traditional urban structures but today have the risk of being forgotten include important data in related to design. Sanliurfa traditional urban structure that has large green areas and traditional structure and life culture is a residential area that can be evaluated in the context of ecologic design. 
The aims of this research are to provide sustainability of traditional urban life and to realize ecologic landscape design as supportive action; to put forth application methods and tools.  
Research was made about theoretical bases and methods based on Sanliurfa traditional urban life and ecological design and national and international books, articles, theses, reports, maps were evaluated and field works were realized. According to the ecological settlement evaluation criteria; current protected reconstruction plan decisions and settlement characteristics of research area some evaluations were made. Taking into consideration of ecologic based design approach and targets, components of urban ecology were analysed and proposals of design for research area were developed by evaluating according to the chosen ecologic design criteria. 
This study will be directive for taking right decisions in new the development areas that will be realized by designers, planners, whole Sanliurfa city, local governments, applicators and local people. Besides, it was aimed that design proposals in the context of research contribute to Sanliurfa city.