Afganistan kadastro çalışmaları için fotogrametrik ölçü yöntemlerinin kullanılabilirliğinin araştırılması
Investigating the applicability of photogrammetric measurement methods for Afghanistan cadastral studies
Yazar: MOHAMMAD YAQOOB SULTANI
Danışman: DOÇ. DR. AZİZ ŞİŞMAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Fotogrametri = Photogrammetry ; Kadastro = Cadaster ; Ortofoto = Orthophoto

Özet:
Toprak insan ilişkisi tarih boyunca insanoğlunun en önemli gündemlerinden biri olmuştur. Bu ilişkinin kayıt ve güvence altına alınması zamanın olanakları ile yapılagelmiştir. İlk önceleri sınırlandırma ve vergilendirme amaçlı ortaya kadastro çalışmaları, zamanla toplumun ihtiyaç duyduğu yapıya dönüşerek arazi kaydı, arazi idaresi, arazi bilgi sistemi vb. adlarla da anılmaya başlanmıştır.
Dünya genelinde bir kısım ülkede olduğu gibi Afganistan da, daha önce kadastrosu yapılmamış olan ülkelerden olup, günümüzde ülke genelinde kadastro çalışmaları için hazırlıklar yapılmaktadır. Fakat Ülke'nin sosyo-ekonomik durumuna bağlı olarak, günümüzün şartları ve gelişen teknolojiye ayak uydurabilmesi için kadastronun hızlayapılması gerekmektedir. Ancak, Afganistan'ın ekonomik durumuna bağlı olarak yapılacak olan kadastro, Ülke'deki kurumların ve vatandaşların beklentilerini cevaplayabilecek hassasiyet ve nitelikte olmanın yanında zaman ve maliyet açısından da ülke koşullarına uygun olmalıdır.
Bu tez çalışmasında, Afganistan kadastro çalışmaları için farklı ölçü teknikleri hem maliyet hem de hassasiyet açısından irdelenmiştir. Afganistan'da kadastrosu yapılacak olan bölgenin durumuna bağlı olarak, kadastro çalışmasında yersel yöntemler, kadastro amaçlı ortofotonun sayısallaştırılarak kullanılması gibi farklı ölçüm teknikleri incelenmiştir. Bu tez çalışmasında, bahsedilen yöntemleri karşılaştırmak ve Afganistan kadastrosu için maliyet ve hassasiyet açısından uygun ölçü tekniklerini belirlemek için Afganistan'ın Kabil şehrinde, 5. bölgede Karte Mamorin mahallesinde çeşitli ölçme çalışmaları yapılmıştır.
Yapılan çalışma ışığında, Afganistan kadastro çalışmalarında hava fotograflarından ve uydu görüntüsünden elde edilen ortofoto görüntülerinin kullanılması hassiyet açısından istenilen düzeyde olduğunu belirlenmiştir. Aynı zamanda bu ölçü yöntemin Afganistan kadastro çalışmalarında kullanılması, yersel ölçü yönteminden daha az maliyet ve zaman gerektiren yöntem olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak Afgansitan durumunu göz önünde bulundurarak, kadastro çalışmalarında fotogrametrik ölçü yönteminin kullanılması, daha avantajlı olabileceği gözlemlenmiştir.

Abstract:
The land-human relationship has been one of the fundamental factors of any civilizations throughout the history. Different methods and systems have been used for the purpose of land acquisition and registration in different eras. The initial stages of cadastral studies were mainly for the purpose of defining boundaries for peoples' properties and governmental tax apportioning. However, it later transformed into an essential land recording system demanded by the societal development which emerged as land registration, land administration and land information systems.
Afghanistan is one of the few countries that did not have cadastre before, but recently preparations are made for conducting cadastral studies throughout the country. The cadastre development is required to be speedy in order to keep up with the state of the art conditions and developing technology. However, the cadastre needs to be built with respect to the economic situation of Afghanistan and should be suitable not only in terms of time and cost, but also meet the expectations of the institutions and citizens in the country. 
In this thesis, different measurement techniques have been examined in terms of both cost and sensitivity. Depending on the situation of the regions where cadastral studies will be carried out in, different measurement techniques such as local methods in cadastral work, digitizing and using orthophoto for cadastral purposes have been examined. In order to compare the effectiveness of the mentioned methods and to determine the appropriate measurement techniques in terms of cost and precision, various measurement studies were carried out in Karte Mamorin area of 5th district in Kabul city of Afghanistan. 
In the light of the study, it was determined that the use of orthophoto images obtained from aerial photographs and satellite images in Afghanistan cadastral studies is the desirable method in terms of sensitivity. At the same time, it has been determined that the use of this measurement method requires less cost and time compared to the local measurement method. As a result, it has been concluded that the use of photogrammetric measurement method in cadastral studies may be more advantageous in the context of Afghanistan.