Türkçe eğitiminde metindilbilim temelli etkinliklerin kullanımına yönelik bir eylem araştırması
An action research on the use of textlinguistics-based activities in Turkish education
Yazar: GÜLŞAH BULUT MURAT
Danışman: PROF. DR. MUHSİNE BÖREKÇİ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, metindilbilimsel çözümlemenin 7. sınıf öğrencilerinin öykü ve şiir metinlerini çözümleme başarıları ile okuma-anlama başarıları üzerindeki etkisini belirlemektir.
Yöntem: Araştırma bilimsel-teknik eylem araştırması olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu kritik durum örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Gümüşhane ilinde bir ortaokulda öğrenim gören 7. sınıf düzeyinde 17 öğrenci ile çalışılmıştır. Araştırmanın uygulamaları 2022-2023 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde 12 haftalık süreçte tamamlanmıştır. Araştırmanın veri toplama sürecinde araştırmacı tarafından tasarlanan Öykü Çözümleme Başarı Testi ve Şiir Çözümleme Başarı Testi ön test ve son test olarak kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler Bağımlı Örneklemler için t-Testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılarak analiz edilmiştir. 
Bulgular: Elde edilen bulgular metindilbilimsel çözümlemenin öğrencilerin öykü ve şiir türlerinde metin çözümleme başarılarını geliştirmede etkili olduğunu, öğrencilerin okuma anlama başarılarını olumlu yönde etkilediğini göstermektedir.
Sonuçlar: Metindilbilimsel çözümlemenin öğrencilerin öykü ve şiir çözümleme ile okuma-anlama başarısının gelişmesinde etkili olduğu ve öğrencilerin bu beceri alanlarında başarılarını artırmak üzere Türkçe derslerinde kullanılabilir bir yaklaşım olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Türkçe öğretimi, metindilbilim, okuma becerisi, metindilbilimsel çözümleme

Abstract:
Purpose: The purpose of this research is to determine the effect of text linguistic analysis on 7th grade students' success in analyzing story and poetry texts and their reading-comprehension success.
Method: The research was carried out as scientific-technical action research. The study group of the research was determined by the critical situation sampling method. The study was conducted with 17 7th grade students studying in a secondary school in Gümüşhane province.The applications of the research were completed in a 12-week period in the spring semester of the 2022-2023 academic year. During the data collection process of the research, the Story Analysis Achievement Test and Poetry Analysis Achievement Test designed by the researcher were used as pre-test and post-test. Data obtained from the study were analyzed using normality tests and Dependent Samples t-Test.
Findings: The findings show that the text linguistics analysis is effective in improving students' text analysis success in story and poetry genres, and has a positive impact on students' reading comprehension success.
Conclusions: It has been concluded the text linguistics analysis is effective in improving students' success in story and poetry analysis and reading-comprehension, and that it is a method that can be used in Turkish courses to increase students' success in these skill areas.
Keywords: Teaching Turkish, text linguistics, reading skill, text linguistics analysis