Rus Ortodoks kilisesinin Kırgızistan'daki tarihi ve faaliyetleri
The history and activities of the Russian Orthodox church in Kyrgyzstan
Yazar: GULBARA OROZMAMAT KYZY
Danışman: PROF. DR. DURMUŞ ARIK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Hıristiyanlığın Ortodoks mezhebi X. yüzyılda Bizans İmparatorluğunun misyonerlik faaliyetleri sonucunda Rus topraklarına girmiş ve Rus Ortodoks Kilisesi kurulmuştur. Rusların bir millet ve imparatorluk haline gelmesinde Rus Ortodoks Kilisesi önemli bir rol oynamıştır. Rus Ortodoks Kilisesi XIX. yüzyılda Rus imparatorluğunun Türkistan'ı işgal etmesiyle birlikte Türkistan'da yaşayan en eski halklardan biri olan Kırgızlar arasında da misyonerlik faaliyetleri yürütmüş ve bölge halkına Hıristiyanlığı ve Rus kültürünü benimsetmeye çalışmıştır. Bu tezde, Rus Ortodoks Kilisesinin Kırgızistan'daki tarihi ve faaliyetleri ele alınmıştır. Öncelikle, giriş bölümünde tezin konusu, önemi ve amacı, kapsam ve sınırlılıkları, yöntem ve kaynakları ele alınmıştır. Ardından Kırgızların tarihi hakkında genel bilgilere, Kırgızların İslam'a kadarki inançlarına ve Kırgız Rus ilişkilerinin tarihi seyrine yer verilmiştir. Birinci bölümde Rus Ortodoks Kilisesinin Kırgızistan'a girişi ve bölgedeki siyasi ve sosyal gelişmelerle ilişkisi, Kırgız halkına yönelik tutumu, eğitim, kültür ve din alanlarında yaptığı çalışmalar, karşılaştığı sorunlar Rus İmparatorluğu, SSCB ve bağımsızlık dönemleri başlıkları altında ele alınmıştır. İkinci bölümde Rus Ortodoks Kilisesinin Kırgızistan'daki yapılanması ve yürüttüğü dini, sosyal, eğitim ve kültürel faaliyetleri incelenmiştir. Bu tezin amacı, Rus Ortodoks Kilisesinin Kırgızistan'daki tarihi rolünü ve günümüzdeki durumunu ortaya koymaktır.

Anahtar Kelimeler: Rus Ortodoks Kilisesi, Kırgızlar, Hıristiyanlık, Bişkek ve Kırgızistan Piskoposluğu, Misyonerlik.

Abstract:
In the 10th century, the Orthodox branch of Christianity entered Russian territories as a result of the missionary activities of the Byzantine Empire, leading to the establishment of the Russian Orthodox Church. The Russian Orthodox Church played a significant role in the growth of Russia as a nation and empire. In the 19th century, the Russian Orthodox Church extended its missionary efforts to the Kyrgyz people, one of the oldest ethnic groups in Turkistan, which had come under Russian imperial rule. The church aimed to introduce Christianity and Russian culture to the Kyrgyz population after the Russian Empire's occupation of Turkistan. This thesis examines the historical presence and activities of the Russian Orthodox Church in Kyrgyzstan. It begins by addressing the thesis's topic, significance, purpose, scope, limitations, methods, and sources in the introduction. It then provides a general overview of the Kyrgyz people's history, their beliefs before their conversion to Islam, and the historical trajectory of Kyrgyz-Russian relations. The first section delves into the entry of the Russian Orthodox Church into Kyrgyzstan, its relationship with political and social developments in the region, its approach towards the Kyrgyz people, its efforts in education, culture, and religion, and the challenges it faced during the periods of the Russian Empire, the Soviet Union, and the era of independence. The second section explores the organizational structure of the Russian Orthodox Church in Kyrgyzstan and delves into its religious, social, educational, and cultural activities. The primary goal of this thesis is to uncover the historical role of the Russian Orthodox Church in Kyrgyzstan and to shed light on its contemporary status.

Keywords: Russian Orthodox Church, Kyrgyz, Christianity, Bishkek and Kyrgyzstan Diocese, Missionary.