Rusya'nın Osmanlı Bağdat Konsolosluğu (1880-1914)
Russia's Ottoman Baghdad Consulate (1880-1914)
Yazar: OKAN GÜVEN
Danışman: PROF. DR. AHMET YÜKSEL
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Diplomasi temsilcileri = Diplomacy representative ; Dış politika =   ; Irak-Bağdat = Iraq-Baghdad ; Rusya = Russia

Özet:
Devletlerin kendi aralarında cereyan eden ilişkiler içerisinde başta politikanın yürütülmesini sağlayan en önemli araçlardan biri diplomasidir. Modern manada olmamakla birlikte diplomasinin yürütücüleri olan elçilerin ise bir devletten ötekine gidiş ve gelişlerine eskiçağlardan beri şahitlik edilebilir. Nitekim kuruluş devrinden cihan devleti haline geldiği zamanlara ve dahası geçiş evresinden modern bir görünüm arz ettiği dönemlere dek Osmanlı Devleti için de elçilerin ve misyonlarının varlıkları ile önemleri her vakit aşikâr olmuştur.
Zamanla hem yüzölçümü olarak genişleyen hem de Devlet-i Âliyye nazarında daha önemli bir devlet haline gelen Rus İmparatorluğu modern diplomasinin vazgeçilmez araç ve yürütücülerini Osmanlı dünyasında bir bir tesis etmiştir. Rus diplomatlarının genelde yer edindikleri bu büyük dünya içerisinde, özelde bulundukları mekânlardan biri de Bağdat olmuştur. Orta Doğu'nun nabzının tutulabileceği nadir ve mühim mevkilerden birisi olan Bağdat'taki Rus Konsolosluğu, bu tezin konusunu oluşturmaktadır. Burada konsolosluk ve konsoloslar, onların diğer ülke diplomatları ile olan ilişkileri, faaliyetleri ve diğer pek çok unsur her iki devletin birbirine olan bakış açısı kapsamında ve siyasî arenada nasıl bir ifade yakaladığı bağlamında incelenmiştir. Ayrıca tezin üzerine gittiği ve sorguladığı kavramlardan birisi de Rusların, sıcak denizlere inmek politikası kapsamında bu kurumu kullanıp kullanmadıkları olmuştur.
Cevap aranılan bu soruların yanıtları, detayları ile, sadece biyografik olarak değil, aynı zamanda konsolosların kümülatif bir biçimde ardı arkası kesilmeyen faaliyetleri içerisine de yansımıştır. Onlar bir tek diplomasinin yürütücüsü olma konumuyla değil siyaseten Rusya'nın amaç ve gayelerine de hizmet eden eylemler içerisine girmişlerdir. Bu eylemler, konsolosların Rus emelleri için hareket ettiklerinin en önemli göstergelerinden olmakla beraber Çarlık mevcudiyetinin söz konusu saha ve coğrafyadaki ilerleyişinin haritasını ortaya çıkarmayı da mümkün kılmıştır.

Abstract:
Diplomacy is one of the most important tool that ensure the conduct of politics in the relations between the states. Although not in a modern sense the departures and arrivals of the consuls who are the executives of diplomacy, from one state to another can be witnessed since ancient times. As a matter of fact, the presence and importance of the ambassadors and their missions has always been obvious for the Ottoman Empire, from the foundation period to the times when it became a world state, and moreover, from the transitional phase the periods when it had a modern appearance.
The Russian Empire, which expanded both terms of area and became a more important state in the eyes of The Supreme State, established one by one the indispensable tools and executives of modern diplomacy in the Ottoman world. In this great world where Russian diplomats generally have a place, Baghdad was one of the places they were in especially. The Russian Consulate in Baghdad, one of the rare and important places where the pulse of the Middle East can be felt, is the subject of this thesis. Here, the consulates and consuls, their relations with the diplomats of other countries, their activities and many other factors are examined within the scope of the perspective of both states and how they capture their expression in the political arena. In addition, one of the concepts that the thesis focused on and questioned was whether the Russians used this institution within the scope of the policy of landing in the warm seas.
The answers to these questions, in detail, are reflected not only biographically, but also in the cumulative activities of the consuls. They have engaged in actions that serve Russia's goals and objectives not only as the executors of diplomacy but also politically. While these actions were one of the most important indicators that the consuls acted for Russian ambitions, they also made it possible to reveal the map of the progress of the Tsarist presence in the field and geography in question.