Ankara il merkezinde görev yapan okul öncesi eğitimi öğretmenlerinin tükenmişlik düzeyleri ile çocuklarda görülen istenmeyen davranışları değerlendirmeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Analyze on the relation between the exhaustion levels of the preschool education teachers working at Ankara city centre and their assessment on unwanted behaviours in children
Yazar: ESRA DEMİRHAN HARMANDA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZLEM ERSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik duygusu = Burnout feeling ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; Öğretmenler = Teachers ; İstenmeyen öğrenci davranışı = Unwanted student behavior

Özet:
Bu araştırma Ankara il merkezindeki anasınıflarında ve bağımsız anaokullarında görev yapan öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleri ile çocuklarda görülen istenmeyen davranışları değerlendirmeleri arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla yapılmıştır.Araştırmanın evrenini, 2010- 2011 eğitim öğretim döneminde Ankara İli merkez ilçelerinden Çankaya, Etimesgut ve Yenimahalle'deki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı anasınıflarında ve bağımsız anaokullarında görev yapan 694 okul öncesi eğitim öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma konu ve problemlerine en uygun örneklemin seçilmesi için tabakalı tesadüfî örnekleme tekniği kullanılmıştır. Çankaya'da çalışan 87 anasınıfı, 14 anaokulu toplam 101 okul öncesi eğitim öğretmeni; Etimesgut'ta çalışan 38 anasınıfı, 26 anaokulu toplam 63 okul öncesi eğitim öğretmeni ve Yenimahalle'de çalışan 65 anasınıfı, 19 anaokulu toplam 102 okul öncesi eğitim öğretmeni araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırmaya 266 okul öncesi eğitim öğretmeni katılmıştır.Araştırmada veri toplama aracı olarak; Maslach ve Jackson (1981) tarafından geliştirilen ?Maslach Tükenmişlik Envanteri?, Şehirli (2007) tarafından geliştirilen ?Çocuk Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği? ve araştırmacı tarafından geliştirilen ?Kişisel Bilgi Formu? kullanılmıştır.Araştırma sonunda 16-20 yıl deneyim sahibi olan öğretmenlerin, daha az deneyime sahip olan öğretmenlere göre daha fazla Duygusal Tükenmişliğe sahip oldukları bulunmuştur. Ayrıca 36 veya üzerinde yaş grubundaki öğretmenlerin de Duygusal Tükenme düzeyleri, 25 veya altında yaş grubunda olan öğretmenlerden daha yüksektir. Mesleğinde ilerleme beklentisi olmayan ve mesleğinde ilerleme şansı olmadığını düşünen öğretmenlerin Duygusal Tükenme düzeyleri, ?Mesleğimde ilerlemek istiyorum? diyen öğretmenlerden daha yüksek bulunmuştur. Kişisel Başarı yönünden tükenmişlik düzeyleri, evli öğretmenlerde bekâr öğretmenlere göre daha yüksek düzeydedir. 3-5 kez hizmet içi eğitim alan öğretmenlerin Kişisel Başarı yönünden tükenmişlik düzeylerinin 6 ya da daha fazla hizmet içi eğitim alan öğretmenlerin Kişisel Başarı yönünden tükenmişlik düzeyinden önemli oranda yüksek olduğu saptanmıştır. Bir çocuğu olan öğretmenlerin Kişisel Başarı yönünden tükenme düzeyleri, hiç çocuğu olmayan veya iki ya da daha fazla çocuğu olan öğretmenlerin Kişisel Başarı yönünden tükenme düzeylerinden daha yüksektir. Duyarsızlaşma ve Kişisel Başarı boyutlarında, mesleki kıdem, yaş ve mesleği seçme nedeni değişkenlerine göre; Duygusal Tükenme ve Duyarsızlaşma boyutlarında ise medeni durum, hizmet içi eğitim alma sıklığı ve sahip oldukları çocuk sayısı değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık saptanmamıştır.Öğretmenlerin tükenmişlik düzeyi alt testleri ile çocuk davranışlarını değerlendirme puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmezken; Tükenmişliğin alt boyutları olan Duygusal Tükenme ile Duyarsızlaşma ve Kişisel Başarı arasında önemli bir ilişki olduğu görülmüştür.Anahtar Kelimeler: İstenmeyen davranışlar, okul öncesi eğitim, öğretmen, tükenmişlik.

Abstract:
This research has been carried out to establish the relation between the exhaustion levels of the teachers working at nursery classes and independent nursery schools at Ankara city centre and their assessment on unwanted behaviours in children.The universe of the research is composed of preschool education teachers working at nursery classes and independent nursery schools at Çankaya, Etimesgut, and Yenimahalle, which are the central districts of Ankara, attached to the Ministry of National Education in 2010-2011 education term. Stratified random sampling technique is used to choose the best sample suitable to the research subject and problems. 87 nursery class and 14 nursery school, total 101 preschool education teachers working at Çankaya, 38 nursery class and 26 nursery school, total 63 preschool education teachers working at Etimesgut, 65 nursery class and 19 nursery school, total 102 preschool education teachers working at Yenimahalle formed the universe of the research. 266 preschool education teachers participated in the research.As data collection tool for the research; ?Maslach Burnout Inventory? developed by Maslach and Jackson, and ? Behaviour Assesment Scale For Children? developed by Şehirli (2007), and ?Personal Information Form?, developed by the researcher have been used.At the end of the research, it?s been found that the teachers who have 16-20 years of experience have a higher level of emotional exhaustion than the teachers with less experience. Also the level of emotional exhaustion is higher at the teachers in the age group of 36 or over than the teachers in the age group of 25 years and below. It is found that emotional exhaustion levels of the teachers who are not expecting any progress in their career and who think they do not have a chance of making progress are higher than the teachers who say they want to make progress in their career. In terms of personal success, it is established that exhaustion levels of the married teachers in terms of personal success is higher than the single teachers. Exhaustion levels of the teachers, in terms of personal success, who received in-service training 3-5 times are considerably higher than the personal success exhaustion level of the teachers who received 6 or more in-service training. Exhaustion levels in terms of personal success of the teachers with one child is higher compared to the exhaustion levels in terms of personal success of teachers without children or with 2 or more children. At the dimensions of desensitization and personal success, in terms of variables of professional seniority, age and the reason of choosing profession; and also at the dimensions of emotional exhaustion and desensitization, in terms of the variables of marital status, frequency of taking in-service training, and the number of children which they have, a meaningful difference has not been detected.While no reasonable relation has been established statistically between the subtests on the exhaustion levels of the teachers and their scores of behaviour assessment for children, on the other hand an important relation between emotional exhaustion, desensitization and personal success has been detected.Key Words: Unwanted behaviour, preschool education, teacher, exhaustion