Uzak Doğu mutfağına yönelik tutum ile gıda neofobisi arasındaki ilişki
The relationship between attitude towards far Eastern cuisine and food neophobia
Yazar: İREM DEMİRYÜREK
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE BÜŞRA MADENCİ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts
Dizin: Gastronomi = Gastronomy

Özet:
Gıdalarla ilgili olarak yenilikten korkma, yeni gıdalara güvenememe, yiyeceklerin içerikleri bilinmediği takdirde tüketmeme ve çeşitli kültürlerin yiyecek ve içeceklerini tuhaf bulma durumu gıda neofobisi şeklinde tanımlanmaktadır. Bu çalışmada gıda neofobisi ile Uzak Doğu mutfağına yönelik tutum arasındaki ilişkinin ortaya koyulması amaçlanmıştır. Çalışma Konya'da faaliyet gösteren Uzak Doğu mutfağı restoranlarının müşterileriyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya 400 kişi katılmıştır. Verilerin elde edilmesi için anket yöntemi kullanılmıştır. Anketin birinci bölümünde katılımcıların demografik özelliklerini belirlemeye yönelik 5 soru, ikinci bölümünde katılımcıların gıda neofobisi durumlarını belirlemeye yönelik 10 soru ve üçüncü bölümünde Uzak Doğu mutfağına karşı tutumu belirlemeye yönelik 22 soru yer almıştır. Elde edilen veriler tanımlayıcı analizler, faktör analizi, t-testi, Anova ve korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Katılımcıların cinsiyetleri gıda neofobisi ölçeğinin "yenilik arayışı" boyutunda anlamlı bir değişikliğe neden olurken "yenilik korkusu" boyutunda etkili olmamıştır.  Yaş,  eğitim düzeyi ve gelir durumu "yenilik korkusu" ve "yenilik arayışı" üzerinde etkili olmamıştır. Uzak Doğu mutfağına yönelik tutum ölçeğinin alt boyutlarının tümü cinsiyet ve yaşa bağlı olarak anlamlı farklılık göstermiştir. "Olumlu tutum" ve "duyusal tutum"un eğitim düzeyine bağlı olarak önemli şekilde farklılaştığı, "olumsuz tutum"un ise eğitim düzeyiyle arasında anlamlı ilişki olmadığı görülmüştür. Katılımcıların gelir düzeyinin "olumlu tutum" ve "olumsuz tutum" üzerinde anlamlı farklılık oluşturduğu gözlemlenmiştir. Gerçekleştirilen korelasyon analizi sonucunda gıda neofobisi ile Uzak Doğu mutfağına yönelik tutum arasında negatif yönlü anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Uzak Doğu mutfağı yemeklerinin reklamının yapılmasıyla hem bu yemeklerin bilinirliği arttırılırken hem de bu yemeklere karşı oluşan önyargının kırılmasıyla gıda neofobisinin önüne geçilebilir.

Anahtar Kelimeler: Gıda Neofobisi, Gıda Neofilisi, Etnik Mutfaklar, Uzak Doğu Mutfağı.

Abstract:
Food neophobia is defined as the fear and reluctancy of trying new food; feeling insecure against the innovation regarding food, not consuming foods unless their ingredients are known, and finding foods and beverages of various cultures strange. In this study, it is aimed to reveal the relationship between the food neophobia and the attitude towards Far Eastern cuisine. The study was carried out with the customers of Far Eastern cuisine restaurants operating in Konya. 400 people participated in the study. Survey method was used to obtain the data. The first part of the survey included 5 questions to determine the demographic characteristics of the participants, the second part included 10 questions to determine the food neophobia position of the participants, and the third part included 22 questions to determine their attitude towards Far Eastern cuisine. The obtained data were evaluated by descriptive analysis, factor analysis, t-test, ANOVA and correlation analysis. While the gender of the participants caused a significant change in the "novelty seeking" dimension of the food neophobia scale, it did not affect the "fear of innovation" dimension. Age, education level and income level did not affect "fear of innovation" and "search for innovation". All sub-dimensions of the attitude scale towards Far Eastern cuisine showed significant differences depending on gender and age. It was observed that "positive attitude" and "emotional attitude" differ significantly depending on the level of education, while "negative attitude" has no significant relationship with the level of education. It was observed that the income level of the participants created a significant difference on "positive attitude" and "negative attitude". As a result of the correlation analysis, it was seen that there was a significant negative relationship between food neophobia and attitude towards Far Eastern cuisine. By advertising Far Eastern cuisine dishes, food neophobia can be prevented by increasing the awareness of these dishes and breaking the prejudice against these dishes.

Keywords: Food Neophobia, Food Neophilia, Ethnic Cuisines, Far Eastern Cuisine.