Ventriküloperitoneal şant takılmış çocukların klinik ve radyolojik özelliklerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of clinical and radiological characteristics of children with ventriculoperitoneal shunts
Yazar: ONUR TEKELİ
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN ERKEK
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Beyin = Brain ; Bilgisayarlı tomografi = Computed tomography ; Hidrosefali = Hydrocephalus ; Radyasyon = Radiation ; Radyografi = Radiography ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed ; Ventriküloperitoneal şant = Ventriculoperitoneal shunt ; Ventriküloperitoneal şant = Ventriculoperitoneal shunt ; Çocuklar = Children

Özet:
Çocuk acil servis başvuru kayıtlarından retrospektif olarak ventriküloperitoneal (VP) şant takılmış çocukların klinik ve radyolojik özellikleri incelendi. Bu çalışmanın amacı hastaların öykü ve muayene özelliklerinin, laboratuvar testlerinin ve radyolojik görüntülemelerin şant malfonksiyonu tanısı koymadaki etkinliğinin araştırılması ve hastaların izlemleri boyunca maruz kaldıkları görüntüleme ilişkili radyasyon yüklerinin belirlenmesi idi.
01.08.2014 ile 31.07.2018 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde VP şant takılmış ve izlemi yapılmış 0-18 yaş arası 84 hastanın sosyo-demografik, klinik ve radyolojik verileri incelendi. Ayrıca VP şantlı seksen dört hastanın 123 acil başvurusuna ait klinik özellikler, laboratuvar testleri ve radyolojik görüntüleme sonuçları ve sonlanımları dosya kayıtlarından retrospektif olarak gözden geçirildi.
	Çalışmaya alınan 84 hastanın %62'si erkekti. Hastaların %53,6'sında ilk şant takılma nedeni santral sinir sisteminin doğumsal malformasyonlarıydı. İlk şant takılma yaşı medyan 4 aydı. Hastaların %47,6'sına en az bir kere şant değişimi yapılmıştı. İlk kez şant takıldığında (r:-0,394) ve birinci şant değişiminde (r:-0,389) hasta yaşları ile toplam şant değişim sayısı arasında anlamlı orta düzey negatif korelasyon saptandı. Toplam şant değişim sayısının, birinci şant değişimi yapıldığı zaman hasta yaşı 6 aydan küçük olanlarda istatistiksel olarak anlamlı yüksek olduğu görüldü (p:0,016). Seksen dört hastanın 123 kez VP şant ilişkili acil başvurusunda şant giriş yeri veya trase ile ilgili şikayeti olması (p:0,02) ve fizik muayenede artmış BOS basıncı bulguları varlığında (p:0,001) şant malfonksiyonu tanısı almak açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu. Ateş şikayeti ile acile başvurmak şant enfeksiyonu tanısı almak açısından anlamlı fark gösteriyordu (p:0,003). BBT'nin şant malfonksiyonu tanısı koymada sensitivitesi %73, spesifitesi %35 olarak bulundu. Hasta başına, yıllık kümülatif radyasyon dozu ortalama 16,1 mSv/izlem yılı olarak hesaplandı. Bu yaklaşık 8 adet BBT çekimine eşdeğerdi.
Sonuçta, şant malfonksiyonu düşünülen hastalarda BBT çekim kararı verirken seçici klinik kriterlerin belirlenmesi ve uygulanması gerekli görünmektedir. Gelecekte kliniğe dayalı risk skorlama parametrelerinin çıkarılması için planlanacak geniş çaplı prospektif kontrollü çalışmalara, bu çalışma ile temel veriler sunulmuştur.

Anahtar kelimeler: Hidrosefali, Ventriküloperitoneal (VP) şant, Şant malfonksiyonu, Beyin bilgisayarlı tomografi (BBT), Görüntüleme ilişkili radyasyon yükü

Abstract:
Clinical and radiological features of children with Ventriculoperitoneal (VP) shunts were retrospectively analyzed from the pediatric emergency department admissions records. The aim of this study was to investigate the effectiveness of the history and examination characteristics of the patients and laboratory tests and radiological imaging in the diagnosis of shunt malfunction, and to determine the imaging-related radiation burden of patients were exposed to during the follow-up.
Socio-demographic, clinical and radiological data of 84 patients aged between 0-18 years  who  underwent VP shunt operation and have been followed-up in hospital of Akdeniz University Faculty of Medicine between 01.08.2014 and 31.07.2018 were reviewed. Clinical characteristics, laboratory tests and radiological imaging results and prognosis of 123 admissions to pediatric emergency department of patients with VP shunts were also retrospectively. 
Sixty two percent of the 84 patients of the study were male. The reason for the first shunt installation were congenital malformations of the central nervous system in 53.6% of the patients. The first shunt insertion age was 4 months in median. Shunt replacement was performed at least once in 47.6% of the patients. A significant moderate negative correlation was found between the total number of shunt replacements and ages of patients, both at the first shunt insertion (r:-0.394)  and at the first shunt replacement (r:-0.389). The total number of shunt replacements were found to be statistically higher in patients younger than 6 months at their first shunt replacements (p:0.016). On 123 admissions to pediatric emergency department of 84 patients with VP shunts, having a complaint of shunt entry or track (p:0.02) and the presence of increased CSF pressure findings on physical examination (p:0.001) were found statistically significant different. Admission with fever to pediatric emergency department showed a significant difference in diagnosis of shunt infection (p:0.003). In diagnosis of shunt malfunction, sensitivity and specificity of CBT were found as 73% and 35%.  The mean cumulative radiation dose per patient was calculated as 16.1 mSv / follow-up year. This was equivalent to about 8 BBT shots.
  In conclusion, it seems necessary to detect and apply the discriminant clinical criteria when deciding to shoot a BBT in patients with suspected shunt malfunctions. The basic data for planning large prospective controlled studies about extracting the risk scoring parameters based on clinical findings in the future were provided by this study. 

Key words: Hydrocephalus, Ventriculoperitoneal (VP) shunt, Shunt malfunction, Computed brain tomography (CBT), İmaging-related radiation burden