İrritabl bağırsak sendromu ve inflamatuar bağırsak hastalığına sahip bireylerin ruhsal durumları ve psikolojik dayanıklılıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of mental status and psychological resilience of individuals with irritable bowel syndrome and inflammatory bowel disease
Yazar: GÖKCE KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. GÜLSÜM ANÇEL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Acil Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Tamamlayıcı, kesitsel ve ilişkisel tipte olan bu araştırmada İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS) ve İnflamatuar Bağırsak Hastalığı (İBH) tanısı konmuş bireylerin ruhsal durumları ve psikolojik dayanıklılık düzeylerini saptamak ve aralarındaki ilişkiyi değerlendirmek amaçlanmıştır.
Araştırma, Mart 2019 ile Haziran 2019 tarihleri arasında Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Gastroenteroloji Ana Bilim Dalı polikliniğinde yürütüldü. Araştırmanın örneklemini belirlenen tarihler arasında başvuran; İBS ve İBH tanısı konmuş, araştırmaya gönüllü, 18 yaş üstü, Türkçe konuşabilen ve anlayabilen 169 birey oluşturmuştur.
Veriler araştırmacı tarafından hazırlanan Hasta ve Hastalığa İlişkin Tanımlayıcı Özellikler Formu, Kısa Semptom Envanteri (KSE), Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin normal dağılım gösterip göstermediği basıklık- çarpıklık analizi ile değerlendirilmiştir. Parametrik test teknikleri için bağımsız gruplar t testi, ANOVA ve Tukey, testleri kullanılmıştır. Ölçekler arası ilişkiyi belirlemek için Pearson korelasyon analizi yapılmıştır. 
Araştırma sonucunda KSE ve YPDÖ puanlarının normal dağılım gösterdiği, KSE alt boyutlarının tümü ile psikiyatrik tanı varlığı ve eğitim durumu arasında anlamlı farklılık olduğu (p<0,05) ve YPDÖ ile yaş, medeni durum, psikiyatrik tanı varlığı ve mevcut stres düzeyi arasında anlamlı farklılık olduğu (p<0,05) sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca KSE alt boyutları ve YPDÖ arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Tüm bu bulgular doğrultusunda İBH ve İBS tanısı konan bireylerin tedavisinde ruhsal boyutu da içeren, psikolojik dayanıklılığı arttırıcı, stres yönetimine odaklanan bütüncül bir yaklaşım sergilenmesi önerilmiştir.

Abstract:
In this descriptive, cross-sectional and relational study, it was aimed to determine the mental health states and psychological resilience levels of individuals diagnosed with IBD and IBS and to evaluate the relationship between them.
The research was carried out in the outpatient gastroenterology clinic of Baskent University between March 2019 and June 2019. The sample of the study consisted of 169 individuals who applied between the specified dates, were diagnosed with IBS and IBD (UC, CD), volunteered for the study, over the age of 18, could speak and understand Turkish.
Data were collected using the Patient and Disease-Related Descriptive Characteristics Form prepared by the researcher, Brief Symptom Inventory (BSI), and Adult Resilience Scale (RSA). Whether the data showed normal distribution or not was evaluated by kurtosis-skewness analysis. Independent groups t test, ANOVA and Tukey test were used for parametric test techniques. Pearson correlation analysis was performed to determine the relationship between the scales.
As a result of the study, it was determined that BSI and RSA scores were normally distributed, and there was a significant difference between all BSI sub-dimensions, and presence of psychiatric diagnosis, and educational status (p<0.05). It was concluded that there was a significant difference (p<0.05) between HPRS and age, marital status, presence of psychiatric diagnosis and current stress level. In addition, it was determined that there was a negative relationship between BSI sub-dimensions and HPRS. All these findings suggest that a holistic approach should be taken in the treatment of individuals diagnosed with IBD and IBS, including the psychological dimension, increasing psychological resilience and focusing on stress management.