Çağdaş heykel sanatında bezeme
Ornament in contemporary sculpture
Yazar: SEVAL ŞENER
Danışman: PROF. TURHAN ÇETİN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2012
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Heykel = Sculpture ; Heykel sanatı = Sculpture art ; Modern sanat = Modern art ; Süslemeler = Ornamentations

Özet:
?Çağdaş Heykel Sanatında Bezeme? adlı kuramsal ve artistik bu araştırmada bezemeyi kavramsallaştırmak temel hedef olarak belirlenmiştir. Çalışmanın bir diğer hedefi yüzeyden ayrılmış üç boyutlu bezeme elde edebilmektir. Süreç boyunca kuramsal ve artistik araştırmalar birbirlerini destekleyecek biçimde bir arada geliştirilmiştir. Araştırmanın başlangıcında bezemenin farklı tanımları üzerinden problematik noktalar tespit edilmiştir. Böylelikle dekorasyon-süsleme ve bezeme arasındaki fark belirlenmiştir. Tarihi örnekler kullanılarak bezemenin heykel olma olasılığı tartışılmıştır. Bahsedilen örnekler analiz edilip, veriler elde edildikten sonra yüzey kavramı, 20. yüzyıl sanat tarihi, 20. yüzyılın önemli sanat akımları ve Clement Greenberg gibi dikkate değer sanat eleştirmenleri üzerinden Formalizm bağlamında ele alınmıştır. Formalizm ve bezemenin yüzeyleri düzlük üzerinden araştırılırken Formalizm ve bezemenin yüzey ve düzlük farkı belirginleştirilmiştir. Buna göre: ne yüzey her zaman düz ne de düzlük her zaman yüzeydedir. Çalışmanın daha sonraki kısmında bezemenin Modernizm ve Postmodernizm içerisindeki durumu gözden geçirilmiştir. Kapalı, beyaza bürünmüş ve sessiz bir dil olarak Modernizm bezemeyi sürgün ederken, Postmodernizm ona yeniden kollarını açmış ancak kültürel bağlamından kopukluk, tarihselcilik ve eklektik kullanımı nedeni ile bezeme yine dilsiz kalmıştır. Dolayısıyla Modernizm'in düz yüzeyi Postmodernizm'e yüzeysellik olarak sızmaktadır. Burada bahsedilen kuramsal savlara ek olarak süreç boyunca üretilen sanat çalışmalarında bezeme bir dil olarak kullanılırsa örneğin çok bilinen bir popüler sembolden üretilerek, kavramsal düzlemler açabileceği görülmüştür. Çalışmanın temel kavramalarından olan yüzey ve düzlük de sanatsal çalışmalarda uygulanmış ve motifler yaratılmıştır. Motifler bir çok katmandan meydana geldikleri için üç boyutludur. Böylelikle araştırmanın hedeflerinden olan yüzeyden kopmuş üç boyutlu bir bezeme hedefine katmanlar kullanılarak erişilmiştir. Anahtar kavramları elde edebilmek için Divrigi Ulu Camii gibi tarihi örnekler çalışmaya dahil edilmiştir. Henri Matisse ve Frank Stella, 20. yüzyıl sanatında düzlük kavramını anlayabilmek için analiz edilmişlerdir. Çalışmanın son kısmında Babak Golkar, Jen Stark ve Richard Wright gibi çalışmalarında bezemeyi doğrudan ya da dolaylı olarak kullanan son dönem -2000 sonrası- sanatçılarına da yer verilmiştir.

Abstract:
In this theoretical and artistic study titled as ?Ornament in Contemporary Sculpture? main target is defined as to make the ornament conceptual. Another important goal of the study is to have a three dimensional ornament which is detached from surface. During the process theoretical and practical researches have been developed together in order to support each other. At the beginning of the research problematic points of the subject is identified by using different definitions of ornament thus the difference between decoration and ornament is specified. Historical examples are discussed and probability of ornament as sculpture is evaluated. After analysing historical examples and having datum from them, concept of surface in 20th century art history is discussed through remarkable art movements of the century and through notable art critics such as Clement Greenberg in the context of formalism. While comparing surfaces of formalism and ornament within the context of flatness the difference between surface and plainness in ornament and formalism is defined. According to this: Neither surface is always flat not flatness is always in surface. In the latter part of the study ornament?s condition in Modernism and Postmodernism is overviewed. This overview shows that: Ornament is being exiled by Modernism as a language which is covered with white, silent and close and it is being enfolded by Postmodernism. Yet, ornament is again silent in Postmodern period because of it is detached position from its cultural context, it is eclectic and historicist usage. Thus, flat surface of Modernism turns to superficiality. Accompanying these theoric arguments artistic works which are created during the research process indicate that if ornament is used as language for example if it is created using a well known popular symbol it can open conceptual levels. Surface and flatness as main concepts of the study are also practised in artistic works and patterns are created. These patterns are three dimensional since they have multiple planes. Thus the goal which is to have a three dimensional ornament that is detached from surface is achieved by using layers. Historical examples, such as Divrigi Great Mosque, are used to have key concepts, Henri Matisse and Frank Stella are analysed to have data about surface in 20th century Western Art. In the last part of the study artists of the very recent period ?after 2000- who utilise ornament in their art directly or indirectly are being referred such as Babak Golkar, Jen Stark, Richard Wright.