Çocuk Hastane Çizimleri Skalası (ÇHÇS)'nın validasyonu ve dental anksiyetenin değerlendirilmesinde çizimin yeri
Validation of child drawing hospital scale (CD:H) and the place of the drawing in the evaluation of dental anxiety
Yazar: DENİZ SILA ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. HALENUR ALTAN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2020
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Ağrı = Pain ; Dental anksiyete = Dental anxiety ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Dental anksiyete diş tedavisine bağlı olarak duyulan korkular nedeniyle gelişen, tam olarak ifade edilemeyen yoğun bir huzursuzluk halidir. Çalışmamızda ÇHÇS' nin Türkçe validasyon çalışmasının yapılması, dental anksiyetenin ve tedavi sırasında deneyimledikleri ağrının çizimle değerlendirilmesi amaçlandı. 
Gereç ve Yöntem: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Çocuk Diş Hekimliği Anabilim Dalı'na 2018-2020 yılları arasında ağrı şikayetiyle başvuran, yaşları 4-13 arasında değişen, klinik ve radyografik muayenesi tamamlanmış çocuk hastalar çalışmaya dahil edildi. Çalışma iki aşamada gerçekleştirildi. ÇHÇ Skalası'nın Türkçe çevirisinin ve linguistik kültürel validasyonun yapılmasının ardından, çocuk hastaların tedavi sırasındaki davranışları Frankl Davranış Derecelendirme Skalası ile, tedavi sırasında deneyimledikleri ağrı Wong Baker Yüz Derecelendirme Skalası ile, anksiyete seviyeleri ise ÇHÇS kullanılarak hastalar tarafından tedavi sonunda çizilen 
resimlerle değerlendirildi. Veriler IBM SPSS v23 ile analiz edildi, anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alındı. 
Bulgular: Skalanın güvenilirlik-geçerlilik çalışması kapsamında Sınıf İçi Korelasyon Katsayısı (SKK) test-tekrar test tutarlılığı ile değerlendirilmiştir. Bölüm A (SKKA= 0,948; p<0,001), bölüm B (SKKB= 0,844; p<0,001), bölüm C (SKKC= 0,729; p<0,001) ve toplam skor için (SKKToplam= 0,936; p<0,001) değerlendiriciler arasındaki güvenilirlik pozitif yönlü ve güçlü düzey korelasyon olarak bulundu. Yapılan test-tekrar test uyum katsayısı 0,967 bulundu (p<0.001). Dental anksiyetenin cinsiyete göre 
değerlendirilmesinde erkek çocukların anksiyetesi kız çocuklardan daha yüksekti. Hastaların tedavi sırasındaki ağrı seviyeleri arttıkça davranışları pozitiften negatife yönelmiştir (p=0,016; r=-0,219). Hasta yaşı azaldıkça ağrı düzeylerinde artış görüldü (p=0,987; r=-0,002). Hastaların dental anksiyeteleri arttıkça tedavi sırasındaki davranışları pozitiflikten negatifliğe doğru artış gösterdi (r= -0,118; r=-0,113). Hastaların tedavi sırasında hissettikleri ağrı düzeyi arttıkça dental anksiyeteleri arttı (p>0,05). 
Sonuç: ÇHÇ Skalası'nın Türkçe versiyonu, Türkçe konuşan dental tedavi gereksinimi olan çocuk hastaların dental anksiyetelerinin değerlendirilmesi için 
kullanılabilecek güvenilir ve geçerli bir ölçektir. 
Anahtar Kelimeler: Çocuk Hastane Çizimleri Skalası (ÇHÇS), dental anksiyete, dental ağrı, validasyon

Abstract:
Aim: Dental anxiety is a heightened state of unease that develops due to fears due to dental treatment and cannot be fully expressed. Our study aimed to perform a Turkish validation study of the CD: H and evaluate the dental anxiety and pain experienced during the treatment by drawing. 
Materials and Methods: Pediatric patients between the ages of 4-13 and whose clinical and radiographic examinations were completed, applied to the Department of Pediatric Dentistry of Tokat Gaziosmanpaşa University Faculty of Dentistry between 2018-2020, were included in the study. The study was carried out in two stages. Following the translation of the CD: H Scale into Turkish and linguistic-cultural validation, the behaviors of pediatric patients during treatment were evaluated with the Frankl Behavior Rating Scale, the pain they experienced during treatment with the Wong
Baker Face Rating Scale, and their anxiety levels were evaluated with the pictures drawn by the patients at the end of the treatment. The data were analyzed with IBM SPSS v23 and the significance level was taken as p <0.05. 
Results: Within the scope of the scale's reliability-validity study, the Intra-Class Correlation Coefficient (ICC) was evaluated with test-retest consistency. For section A (ICCA = 0.948; p <0.001), section B (ICCB = 0.844; p <0.001), section C (ICCC = 0.729; p <0.001) and total score (ICC Total = 0.936; p <0.001) reliability was found to be positive and strong level correlation. The test-retest consistency coefficient was 0.967 (p <0.001). In evaluating dental anxiety according to gender, anxiety of boys was higher than girls. As the patients' pain levels increased during treatment, their behaviors changed from positive to negative (p = 0.016; r = -0.219). Pain levels increased as the patient's age decreased (p = 0.987; r = -0.002). As the patients' dental anxiety increased, their behavior during treatment increased from positive to negative (r = -0.118; r = -0.113). As the pain level felt by the patients during the treatment increased, their dental anxiety increased (p>0.05). 
Conclusion: The Turkish version of the CD: H Scale is a reliable and valid scale that can be used to evaluate the dental anxiety of pediatric patients who need Turkish speaking dental treatment. 
Key words: Child Drawing Hospital Scale (CD: H), dental anxiety, dental pain, validation