İçerik kişiselleştirme algoritmalarına dair bir inceleme: Türk kullanıcılarının Facebook'un haber kaynağı algoritmasına dair tutumu
An enguiry about content personalization algorithms: The attitude of Turkish users towards Facebook's algoritm of news feed
Yazar: SEÇKİN ÇELİKELLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALDUN NARMANLIOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Bilişim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Algoritmalar = Algorithms ; Facebook = Facebook ; Haber kaynakları = News sources ; Kişiselleştirme = Personalization ; Sosyal medya = Social media ; Tutumlar = Attitudes ; İçerik = Content

Özet:
Facebook kısa olarak tanımlanabilecek bir zaman diliminde kurumlar için önemli bir iletişim ortamı haline gelmiştir. Milyarca kullanıcısını reklam kitlesi olarak konumlandıran Facebook, gelirini sürdürülebilir kılmak için kullanıcılarının platformda geçirdiği zamanı korumaya ve hatta arttırmaya ihtiyaç duymaktadır.

Facebook bu ihtiyacı karşılamak için kullanıcılarının verilerini analiz ederek onlar hakkında bilgi sahibi olmakta ve bu bilgiler doğrultusunda içerik kişiselleştirme stratejisini etkili biçimde kullanmaktadır. Facebook, içerik kişiselleştirmeye yönelik kendine özgü algoritması aracılığıyla kullanıcılarına en çok ilgi duyacakları içerikleri seçip sunarak platformda harcadıkları süreyi arttırmaya çalışmaktadır. Son yıllarda bu stratejinin kullanıcı açısından olumlu yönlerinin yanı sıra, olumsuz yönleri de tartışılmaya başlanmıştır. Ancak bu konuda Türkiye'deki bilgi üretiminin kısıtlı olduğu görülmektedir.
iv
Bu çalışmayla Facebook'un içerik kişiselleştirme algoritmasına yönelik kullanıcı tutumunun duygusal, bilişsel ve davranışsal boyutlarıyla ortaya koyulması amaçlanmıştır. Literatür çalışması safhasında algoritmayla ilgili başlıklar kapsamlı biçimde ele alınmıştır. Araştırma sürecinde ise algoritmanın işleyişine yönelik 5'li Likert Tipi'ne uygun 19 ifade kurgulanmış ve katılımcılardan bu ifadelere değer atfetmeleri istenmiştir. Dijital ortamda gerçekleştirilen anket aracılığıyla 604 katılımcıdan elde edilen verilerin güvenilirliği ve geçerliliği sınandıktan sonra, veriler işlenerek bilgiye dönüştürülmüş; araştırmanın hipotezleri test edilmiştir.

Araştırma ortaya koymuştur ki; beklenin aksine, Türkiye'deki Facebook kullanıcılarının ilgili ifadeler kapsamında algoritmaya yönelik genel tutumu olumsuz yönlüdür. Tutumun bilişsel ve davranışsal boyutları genel olarak olumlu yönlü iken; duygusal boyutu baskın biçimde negatif yönlü olmuş, genel tutumun negatif yönlü olmasına neden olmuştur. Ayrıca algoritmaya yönelik tutumda cinsiyet, yaş ve eğitim değişkenlerinin belirleyici olduğu gözlemlenmiş; her bir değişken içinde tutum farklılıklarının olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Facebook became an important communication and marketing medium for institutions within a brief period of time and it needs to maintain and even increase the time spent by users on the platform in order to make its income sustainable by positioning billions of its users as advertisable audience.

The platform, so as to meet this need, analyses user data and applies a content personalization strategy accordingly. By selecting the content in which users will be most interested and presenting users with it through its unique content personalization algorithm, Facebook increases the time spent on the platform. Recently, besides the positive aspects of this strategy for users, its negative aspects are also being discussed. However, it is seen that the information generation in this field in Turkey is limited.

The study aims to prove the user attitude towards Facebook's algorithm as per emotional, cognitive and behavioral aspects. In literature study phase, topics related to the algorithm are addressed comprehensively. In research phase, 19 statements were fictionalized in accordance with 5-Point Likert Scale towards the functioning of this algorithm and participants were asked to attribute values to these statements. After credibility and validity of the data obtained from 604 participants through the survey carried out digitally were tested, data was processed and converted into information; hypotheses of the research were tested.

The study proves that, contrary to expected, the general attitude of Facebook users in Turkey towards the algorithm within the scope of the respective statements is negative sided. Cognitive and behavioral aspects of the attitude are generally positive sided, while emotional aspect is dominantly negative sided, making general attitude negative sided. Moreover, it is observed that variables of gender, age and education are determinant in the attitude towards the algorithm; it is identified that attitude differences are present within each variable.