Soğuk Savaş döneminde SSCB'nin Kıbrıs politikası
Cyprus policy of the USSR during the Cold War era
Yazar: KÜBRA PAK
Danışman: DOÇ. DR. FATİH TUĞLUOĞLU
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Kıbrıs, tarih sahnesine çıktığı süreden itibaren Akdeniz'deki önemli konumu ile dikkat çekmektedir. Ancak ada içerisinde iki farklı toplum olarak bulunan Türkler ve Rumların varlığı sıkıntıları da beraberinde getirmekteydi.  Özellikle 1931'de ortaya çıkmaya başlayan Enosis fikri ada içerisinde Türklere karşı kanlı eylemleri de beraberinde getirmeye başlamıştır. 1948 gelindiğinde Türkiye ilk defa basın aracılığı ile Kıbrıs'ta yaşananlardan haberdar olmaya başlamıştı. Diğer taraftan da SSCB soğuk savaşın başından itibaren ile ada içerisindeki Rumlara destek vermekteydi. Çünkü Doğu Akdeniz'de söz sahibi olarak rakibi ABD'yi saf dışı bırakmak amacındaydı. 1959'da Kıbrıs'taki çatışmaları bitirmek için Kıbrıs Cumhuriyeti kurulmuştu. Ancak Rumların kanlı eylemleri ve darbe girişimi cumhuriyet rejimini işleyemez duruma getirmişti. Kıbrıs Türklerine yönelik devam eden terör faaliyetleri nedeniyle 20 Temmuz 1974'te Türkiye Kıbrıs'a Birinci Barış Harekâtını ve 14 Ağustos 1974 İkinci Barış Harekâtını düzenledi. Adada bulunan Türklerin güvenliği arttırmak için ilk önce Kıbrıs Türk Federe Devleti sonra 15 Kasım 1983'te Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ilan edildi. Bu çalışmanın amacı; Soğuk Savaş döneminde SSCB'nin uyguladığı Kıbrıs politikasının 1990'lı yıllara kadar geniş bir şekilde incelemektedir. Çalışma konusu olarak tercih edilmesinin sebebi ise; Kıbrıs sorunun SSCB ve Türkiye arasındaki ilişkilerin şekillenmesinde büyük bir paya sahip olması ve bu duruma karşı konu hakkında kapsamlı çalışmanın yapılmamış olmasıdır.

Abstract:
Cyprus has been drawing attention with its important position in the Mediterranean since its emergence on the stage of history. However, the existence of the Turks and Greeks, who were two different societies in the island, brought with them difficulties. Especially the idea of Enosis, which started to emerge in 1931, started to bring bloody actions against the Turks on the island. When it came to 1948, Turkey began to be aware of the events in Cyprus for the first time through the press. On the other hand, the USSR had been supporting the Greeks in the island since the beginning of the cold war. Because, by having a say in the Eastern Mediterranean, he aimed to eliminate his rival, the USA. The Republic of Cyprus was established in 1959 to end the conflicts in Cyprus. However, the bloody actions of the Greeks and the coup attempt made the republican regime inoperable. Due to the ongoing terrorist activities against the Turkish Cypriots, Turkey organized the First Peace Operation in Cyprus on 20 July 1974 and the Second Peace Operation on 14 August 1974. In order to increase the security of the Turks on the island, first the Turkish Federated State of Cyprus, then the Turkish Republic of Northern Cyprus was declared on November 15, 1983. The aim of this study; It extensively examines the Cyprus policy of the USSR during the Cold War period until the 1990s. The reason why it is preferred as a study subject is; The fact that the Cyprus problem has a large share in the shaping of the relations between the USSR and Turkey and there has not been a comprehensive study on the subject against this situation.