Suriyeli göçmenlerin emek piyasasına entegrasyonuna yönelik politikalar: Türkiye-Almanya karşılaştırması
Policies regarding the integration of Syrian refugees into the labor market: A comparative study of Turkiye and Germany
Yazar: NURDAN BOZKURT ÇAKIR
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM NAS
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Almanya = Germany ; Göç politikaları = Migration  policies ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası göç = International migration ; İş gücü politikaları = Labour policies

Özet:
Suriye Savaşı sebebiyle oluşan kitlesel göç, son yüzyıldaki büyük göç hareketleri arasında en önemlilerinden biri olmuştur. Milyonlarca kişi yaşadıkları ülkeyi terk etmek zorunda kalmış, başta komşu ülkeler olmak üzere yakın bölgelere göç etmişlerdir. Türkiye de hem Suriye'nin komşusu olması hem de açık kapı politikası uygulaması nedeniyle, dünyada en fazla Suriyeli göçmene ev sahipliği yapan ülke haline gelmiştir. Suriyeli göçmenlerin Avrupa ülkelerine doğru hareketi neticesinde ise Almanya özellikle 2015 sonrası uyguladığı açık kapı politikası sayesinde, kıtada Suriyeli göçmenlerin en fazla ikamet ettiği ülke konumuna gelmiştir. Göç bir süreç olarak düşünüldüğünde, göçmen entegrasyonu bu sürecin önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Göçmenlerin ev sahibi toplumla olan bütünleşme sürecini entegrasyon politikaları şekillendirmektedir. Ülkeler politikalarını entegrasyonun sosyal, siyasal, kültürel ve ekonomik boyutlarına yönelik oluşturmaktadır ve bu boyutlar birbiriyle etkileşimlidir. Bu tez çalışması da entegrasyonun en önemli boyutlarından olan emek piyasasına entegrasyon politikalarına odaklanmaktadır. Örnek ülkeler olarak ise Suriyeli göçmenlerin yoğun olarak yaşadığı Türkiye ve Almanya seçilmiştir. Bu iki ülkenin Suriyeli göçmenlerin emek piyasasına entegrasyonuna yönelik yürüttüğü politikalar karşılaştırmalı olarak ele alındığından, araştırma deseni de karşılaştırmalı örnek çalışmasıdır. Araştırmada nitel veri toplama tekniği olarak ise derinlemesine görüşmeden yararlanılmıştır. Türkiye ve Almanya'da paydaşlarla gerçekleştirilen mülakatlar birincil kaynak olarak analize katkı sunmuştur.
Bu çalışmada göç ve entegrasyon literatürünün sağladığı kavramsal ve kuramsal alt yapıdan yararlanarak, seçilen iki ülkenin göç ve entegrasyon politikaları incelenmiştir. Öncelikle ülkelerin tarihsel süreçteki göç politikaları, literatürdeki kaynaklardan faydalanılarak aktarılmıştır. Ardından Suriye Savaşı sonrasına odaklanılarak ülkelerin genelde göç ve entegrasyon politikaları, özelde emek piyasasına entegrasyon politikaları birincil ve ikincil kaynaklardan elde edilen verilere göre karşılaştırılmıştır. Her iki ülkede de, entegrasyonun çift yönlü bir süreç olması gerektiği halde politikaların tam anlamıyla buna yönelik oluşturulmadığı belirlenmiştir. Emek piyasasına entegrasyona dair düzenlemeler, zorunlu göç ile gelen göçmenler için iyi tasarlanması gereken bir politika alanıdır. Göçmenlerin kendine yetebilmesi adına insan onuruna yaraşır koşullarda istihdam edilmeleri oldukça önemlidir. İki ülkenin göçmenleri kabulünden sonraki süreçte yürüttüğü emek piyasasına entegrasyon politikaları farklıdır. Bunun sonucunda Türkiye örneğinde yapısal sorunların da etkisiyle Suriyeli göçmenlerin kayıt dışı istihdam edilme oranları oldukça yüksek iken, Almanya örneğinde kayıt dışılık var olsa dahi, sistemsel düzenlemeler nedeniyle daha az oranlarda gerçekleşmektedir. Tez çalışmasında her iki ülke için de Suriyeli göçmenlerin emek piyasasına entegrasyonunu etkileyen faktörler tartışılmış, göçmenlerin dezavantajlı konumunun boyutları ortaya konulmuştur.

Abstract:
The mass migration caused by the Syrian War has been one of the most important migration movements in the last century. Millions of people were forced to leave their countries of origin and migrated to neighboring countries and nearby regions. Türkiye has become the country hosting the largest number of Syrian immigrants in the World, due to its geographic proximity to Syria, as well as its open-door policy. As a result of the movement of Syrian immigrants towards European countries, Germany has become the country with the highest number of Syrian immigrants in the continent, especially after 2015, thanks to its own open door policy. When migration is considered as a process, migrant integration is an important part of this process. Integration policies shape the integration process of immigrants to the society of their host country.  Countries formulate their policies towards the social, political, cultural and economic dimensions of integration and these dimensions interact with each other. This dissertation focuses on labor market integration policies, one of the most important dimensions of integration. Türkiye and Germany, where Syrian migrants live in large numbers, have been selected as case studies. The policies of these two countries towards the integration of Syrian migrants into the labor market are examined comparatively; thereby the research design is a comparative case study. In-depth interviews were used as a qualitative data collection technique. Interviews with stakeholders in Turkey and Germany contributed to the analysis as primary sources.
This study analyzes immigration and integration policies in Türkiye and Germany by leveraging the conceptual and theoretical foundations migration and integration literatures offer. First of all, the migration policies of the countries in the historical process are presented by utilizing the sources in the literature. Then, focusing on the post-Syrian War period, the migration and integration policies of the countries in general and their labor market integration policies in particular are compared according to the data obtained from primary and secondary sources. In both countries, it was determined that although integration should be a two-way process, policies are not fully geared towards this. Legislation regarding the labor market integration of displaced people must be well-designed. In order for immigrants to be self-sufficient, it is crucial that they are employed in conditions worthy of human dignity. The labor market integration policies of the two countries in the process after the acceptance of migrants are different. As a result, while the rate of informal employment of Syrian migrants is quite high in the case of Turkey due to structural problems, in the case of Germany, even if informality exists, it occurs at lower rates due to systemic regulations. In this dissertation, the factors affecting the integration of Syrian migrants into the labor market in both countries are discussed and the dimensions of the disadvantaged position of migrants are revealed.