Okul kültürünün incelenmesi: Bir meta analiz çalışması
Examining school culture: A meta-analysis study
Yazar: AHMET TURAN KURŞUN
Danışman: PROF. DR. ERCAN YILMAZ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Kurumsal kültür = Corporate culture ; Kültür = Culture ; Meta analizi = Meta analysis ; Okul kültürü = School culture

Özet:
Yönetici ve öğretmen algılarına göre okul kültürünün incelenmesi amacıyla yapılan bu araştırmada, okul kültürü ile liderlik, örgütsel bağlılık, iş doyumu, örgütsel güven, iş motivasyonu ve tükenmişlik düzeyi arasındaki ilişkiye dayalı olarak etki büyüklüğü hesaplaması yapılmıştır. Bu amaca ulaşabilmek için meta analiz yöntemi kullanılmıştır. Meta analiz yöntemi daha önceden yapılmış olan çalışmaları sistematik olarak değerlendirerek sonuçlara varabilmek için kullanılan nicel ve biçimsel bir araştırma yöntemidir.
Araştırmanın amacına ulaşabilmek için 01.01.2007– 31.12.2017 tarihleri arasında ulusal ve uluslararası hakemli dergilerde yapılan araştırmalar ile yüksek lisans ve doktora tezleri taranarak okul kültürüne ilişkin nicel araştırma yöntemi ile yapılan çalışmalar araştırma kapsamına alınmıştır. Tarama sürecinde, "örgüt kültürü, okul kültürü, okulun kültürü, örgütsel kültür, organisational/organizational culture, culture of organisation/organization, school culture, culture of school, culture at school, culture in school, school's culture" kelimeleri anahtar sözcük olarak kullanılmıştır.
Yayınlarının taranmasında ulusal düzeydeki tezler için Yüksek Öğretim Kurumu (YÖK) veri tabanı, ulusal düzeyde yapılan bildiri ve makaleler için Google Scholar ve tüm üniversitelerin eğitim fakültesi, eğitim bilimleri enstitüsü ve sosyal bilimler enstitüsü dergileri, uluslararası düzeyde yapılan tezler ve makaleler için Proquest, Google Scholar, Emerald, Sage Journals, Eric, Taylor&Francis Online, Wiley Online Library, ScienceDirect ve Jstor yayınevleri/veri tabanları kullanılmıştır.
Tarama sürecinde toplam 941 araştırmaya ulaşılmıştır. Öncelikle nitel araştırma yöntemi ile yapılan 342 araştırma kapsam dışına alınmıştır. Akademisyen, veli, öğrenci, okutman, okul memurları gibi yönetici ve öğretmenler dışında farklı örneklem grubu ile yürütülmüş 112 araştırma, tez çalışmasından makaleye dönüştürülmüş 13 araştırma ve meta analiz yapılabilmesi için gerekli istatistik veri içermeyen 96 araştırma meta analize dahil edilememiştir. Bunun yanında 264 araştırma da araştırmanın sınıflandırmasına dahil edilemediği için hariç tutulmuştur. Nihai olarak 114 araştırma meta analiz çalışması kapsamına alınmıştır.
Okul kültürü ile liderlik arasındaki ilişkiye dayalı olarak 52 araştırma, örgütsel bağlılık arasındaki ilişkiye dayalı olarak 22 araştırma, iş doyumu arasındaki ilişkiye dayalı olarak 21 araştırma, örgütsel güven arasındaki ilişkiye dayalı olarak 6 araştırma, iş motivasyonu arasındaki ilişkiye dayalı olarak 7 araştırma ve tükenmişlik arasındaki ilişkiye dayalı olarak 6 araştırma analize dahil edilmiştir. İlişkisel olarak etki büyüklüğü hesaplamasının hangi modele göre yapılacağını tespit edebilmek amacıyla Q ve I2 istatistikleri yapılmıştır. Bu analiz sonuçlarına göre dağılımların heterojen bir yapıda bulunduğu değerlendirildiğinden tüm analizler rastgele etkiler modeline göre yapılmıştır.
Okul kültürü ile liderlik arasında güçlü düzeyde ve pozitif yönlü (Zr=0.581) etki büyüklüğü hesaplanmıştır. Okul kültürü ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkiye dayalı olarak hesaplanan etki büyüklüğü güçlü düzeyde ve pozitif yönlüdür (Zr=0.566). Okul kültürü ile iş doyumu arasında orta düzeyde ve pozitif yönlü (Zr=0.405) etki büyüklüğü hesaplanmıştır. Okul kültürü ve örgütsel güven arasında orta düzeyde ve pozitif yönlü (Zr=0.424) etki büyüklüğü bulunmuştur. Okul kültürü ve çalışanların motivasyonu arasında güçlü düzeyde ve pozitif yönlü (Zr=0.638) etki büyüklüğü hesaplanmıştır. Okul kültürü ile tükenmişlik arasındaki hesaplanan etki büyüklüğü düşük düzeyde ve negatif yönlü (Zr= -0.155) bulunmuştur. Ayrıca tüm etki büyüklükleri istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bulunmuştur (p<.05).
Araştırma için yayın türü, yayın yeri, okul kademesi, liderlik alanında yapılan araştırmaların konusu, örneklem ve yayın yılı moderatör değişkenleri olarak belirlenmiştir. Yayın yanlılığı değerlendirmesi için Rosenthal's Fail Safe N, Orwin's Fail Safe N, Begg ve Mazumdar sıra korelasyonu, Egger regresyon kesme analizi ve Duval ve Tweedie's kırpma ve doldurma analizi yapılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Örgüt Kültürü, Okul Kültürü, Liderlik, Örgütsel Bağlılık, İş Doyumu, Örgütsel Güven, Motivasyon, Tükenmişlik, Meta Analiz.

Abstract:
In this study which was conducted for the purpose of investigating the school culture according to the perceptions of administrators and teachers, the effect size calculation was done on the basis of the relationship between school culture and leadership, organizational commitment, job satisfaction, organizational trust, job motivation and burnout. Meta-analysis method is used to reach this aim. The meta-analysis method is a quantitative and formal research method that is used to get results by systematically evaluating previously conducted studies.
In order to reach the aim of the research, studies carried out with quantitative research method about school culture were included in the study by screening researches in national and international refereed journals with master and doctoral theses between 01.01.2007 and 31.12.2017. In the screening process, the key words such as "organizational/organisational culture, school culture, culture of organization/organisation, culture of school, culture at school, culture in school and school's culture" are used.
In the screening of publications, the Council of Higher Education (CHE) database for national-level theses, Google Scholar and the education faculty of all universities, institutes of education sciences and social sciences journals for reports and articles at national level, Proquest, Google Scholar, Emerald, Sage Journals, Eric, Taylor&Francis Online, Wiley Online Library, ScienceDirect and Jstor publishers/databases for international theses and articles are used.
A total of 941 researches were reached during the screening process. Firstly, 342 studies conducted with qualitative research method were excluded. Then, 112 studies conducted with different sample groups such as academicians, parents, students, lecturers, school officials except for teachers and administrators, 13 studies converted from thesis into articles and 96 studies that did not contain the necessary statistical data for meta-analysis could not be included in the meta-analysis. In addition, 264 studies were excluded because they could not be included in the classification of the research. Finally, 114 studies were included in the meta-analysis.
52 research based on the relationship between school culture and leadership, 22 research based on the relationship between school culture and organizational commitment, 21 research based on the relationship between school culture and job satisfaction, 6 research based on the relationship between school culture and organizational trust, 7 research based on the relationship between school culture and job motivation and  6 research based on the relationship between school culture and burnout have been included in the analysis. Q and I2 statistics were used to determine which models to calculate effect size relationally. According to the results of these analyzes, because distributions are considered to be in a heterogeneous structure, and all analyzes were made according to the random effects model.
A strong and positive dimension (Zr=0.581) effect size was calculated between school culture and leadership. The effect size calculated on the basis of the relationship between school culture and organizational commitment is strong and positive (Zr=0.566). The effect of medium level and positive direction (Zr=0.405) between school culture and job satisfaction was calculated. Moderate and positive (Zr =0.424) effect size was found between school culture and organizational trust. Strong and positive (Zr=0.638) effect size was calculated between school culture and employee motivation. The calculated effect size between school culture and burnout was low and negative (Zr= -0.155). Furthermore, all effect sizes were found to be statistically significant (p <.05).
For the research, type of publication, place of publication, school level, topic of researches conducted in the field of leadership, sampling and publication year were determined as moderator variables. Rosenthal's Fail Safe N, Orwin's Fail Safe N, Begg and Mazumdar rank correlation, Egger regression intercept analysis and Duval and Tweedie's trim and fill analysis were done for the evaluation of publication bias.
Key Words: Organizational Culture, School Culture, Leadership, Organizational Commitment, Job Satisfaction, Organizational Trust, Job Motivation, Job Burnout, Meta-Analysis.