Toplumsal denetim ve gözetim bağlamında sosyal medya: Liseli öğrenciler örneği
Social media in the context of social control and surveillance: The example of high school students
Yazar: DURU AKYAR
Danışman: DOÇ. DR. TÜBA KARAHİSAR
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
İletişim araçlarının tarihsel gelişimi, toplum yapılarında köklü değişimlere yol açmış ve çeşitli dönemlerde düşünürler tarafından detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Geleneksel kitle iletişim araçlarının keşfi ve yaygınlaşması, bilgi toplumuna geçiş sürecinde önemli bir rol oynamış ve bu araçların gözetimsel faaliyetlere katkısı sıklıkla tartışılan bir konu olmuştur. Teknolojik icatlar, bilginin üretimi, dağıtımı ve erişimi üzerinde derin etkiler bırakmış; aynı zamanda toplumsal yapıları ve güç ilişkilerini yeniden şekillendirmiştir. Bu süreç, iletişim araçlarının teknolojik ve sosyal evriminde önemli bir rol oynamıştır.
Bu tez çalışması, Uşak'taki puan ile alım yapan liselerin son sınıf öğrencilerinin sosyal medya kullanım alışkanlıklarını ve gözetim farkındalıklarını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Fevzi Çakmak İmam Hatip Proje Lisesi, Ertuğrul Gazi İmam Hatip Proje Lisesi, Fen Lisesi, Şehit Abdülkadir Kılavuz Anadolu Öğretmen Lisesi ve Uşak Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nde öğrenim gören son sınıf öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın amacı, katılımcıların sosyal medya kullanımını, platform tercihlerini ve gözetim algılarını anlamak ve toplumsal denetim bağlamında farkındalıklarını ortaya koymaktır.
Araştırma sonuçlarına göre, katılımcıların büyük çoğunluğu günlük olarak sosyal medya platformlarını yoğun bir şekilde kullanmakta, en sık tercih ettikleri platform da Instagram olmaktadır. Katılımcılar, mahremiyet konusunda genellikle hassas olduklarını düşündüklerini belirtmişlerdir ve hukuksal yaptırımların sosyal medya kullanımında önemli bir etkiye sahip olduğunu bilinçli bir şekilde anladıklarını ifade etmişlerdir. Bununla birlikte, katılımcıların çoğunluğu sosyal medya hesaplarının denetlenmediğini de düşünmektedir.
Bu çalışma, gençlerin sosyal medya kullanım alışkanlıkları ve gözetim algılarının, toplumsal denetim ve dijital mahremiyet konularında nasıl şekillendiğini anlamak için önemli bir perspektif sunmaktadır. Sonuçlar, sosyal medya platformlarının gençler arasında yaygın kullanımının yanı sıra, gözetim ve güvenlik konularının da bu kullanımı nasıl etkilediğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Gözetim, Toplumsal Denetim, Sosyal Medya

Abstract:
The historical development of communication tools has led to profound changes in societal structures and has been extensively discussed by thinkers throughout various periods. The discovery and widespread adoption of traditional mass communication tools played a significant role in the transition to the information society, often debated for their contributions to surveillance activities. Technological inventions have deeply impacted the production, distribution, and access to information, while also reshaping social structures and power relationships. This process has been pivotal in the technological and social evolution of communication tools.
This thesis aims to examine the social media usage habits and surveillance awareness of final-year high school students enrolled in selective schools in Uşak. The study was conducted among students from Fevzi Çakmak Imam Hatip Project High School, Ertuğrul Gazi Imam Hatip Project High School, Science High School, Şehit Abdülkadir Kılavuz Anatolian Teacher High School, and Uşak Turkey Chambers and Stock Exchanges Vocational and Technical Anatolian High School. The research seeks to understand participants' use of social media, platform preferences, and perceptions of surveillance, thereby highlighting their awareness within the context of societal control.
According to the research findings, the majority of participants heavily use social media platforms on a daily basis, with Instagram being the most frequently preferred platform. Participants generally believe they are sensitive about privacy and consciously understand the significant impact of legal consequences in their use of social media. However, most participants also believe that their social media accounts are not monitored.
This study provides a significant perspective on how young people's social media usage habits and surveillance perceptions shape their understanding of societal control and digital privacy issues. The results underscore not only the widespread use of social media platforms among youth but also how surveillance and security concerns influence this usage.

Keywords: Surveillance, Social Control, Social Media