Kalp yetmezliği hastalarında sağlık okuryazarlığı, sağlık davranışları ve öz bakım arasındaki ilişkinin incelenmesi /
Yazar: NACİYE YÜCE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM ŞİRİN GÖK
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Davranış = Behavior ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kalp yetmezliği = Heart failure ; Sağlık = Health ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Özbakım = Self-care

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı kalp yetmezliği hastalarında sağlık okuryazarlığı ile sağlık davranışları ve öz bakım arasındaki ilişkiyi belirlemektir.
Materyal ve Metot: Tanımlayıcı türde yapılan araştırmaya Atatürk Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi'nin kardiyoloji kliniklerinde yatan 120 kalp yetmezliği hastası alınmıştır. Araştırmanın verileri Hasta Tanıtım Formu, Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 (TSOY-32), Kalp Yetmezliği Sağlık Davranışları Ölçeği (KYSDÖ), Avrupa Kalp Yetmezliği Öz Bakım Davranışı Ölçeği-12 (AKYÖBDÖ-12) ve Kalp Yetersizliği Öz Bakım İndeksi (KYÖBİ) kullanılarak toplanmıştır.
Bulgular: Hastaların sağlık okuryazarlığı toplam puan ortalaması 24.93±9.42 bulunmuştur. Hastaların %50'si yetersiz, %32.5'i sorunlu/sınırlı, %13.3'ü yeterli ve %4.2'si mükemmel sağlık okuryazarlığı düzeyine sahiptirler. KYSDÖ puan ortalaması 60.09±8.75'dir.  AKYÖBDÖ-12'nin puan ortalaması 36.81±8.53 ve hastaların %58.3'ünün öz bakımı yetersizdir. KYÖBİ'nin alt boyut puan ortalamaları öz bakımı sürdürme 22.87±3.23, öz bakım yönetimi 13.62±4.46 ve öz bakım sağlamada kendine güven 14.38±3.00'tür. Cinsiyet, eğitim düzeyi, meslek, medeni durum, yaşanılan yer, gelir düzeyi, eş eğitim düzeyi, hastalık evresi, sigara kullanma, hastalığın kendi bakımını sürdürmeye etkisi, sağlık algısı ve sağlık bilgi kaynaklarını düzenli takip etme durumuna göre sağlık okuryazarlığı puan ortalamaları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0.05). Yaş ve kalp yetmezliği nedeniyle toplam hastaneye yatma sayısı ile sağlık okuryazarlığı puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı, negatif yönlü bir ilişki vardır (p<0.05). Sağlık okuryazarlığı toplam ve alt boyut puan ortalamaları KYSDÖ ve KYÖBİ alt boyutları puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde ilişki olduğu bulunmuştur (p<0.05). Sağlık okuryazarlığı toplam ve sağlıkla ilgili bilgiye ulaşma, anlama ve kullanma/uygulama alt boyutları ile AKYÖBDÖ-12 puan ortalaması arasında negatif yönde anlamlı ilişki olup sağlık okuryazarlığı toplam ve sağlıkla ilgili bilgiye ulaşma, anlama ve kullanma/uygulama arttıkça hastaların öz bakım davranışlarının arttığı saptanmıştır (p<0.05). 
Sonuç: Kalp yetmezliği hastalarının sağlık okuryazarlığı toplam puanı arttıkça, sağlık davranışları ve öz bakım davranışlarının arttığı, öz bakımı sürdürme, öz bakım yönetimi ve öz bakım sağlamada kendine güvenin geliştiği bulunmuştur.
Anahtar Kelimeler: Kalp yetmezliği, öz bakım, sağlık davranışları, sağlık okuryazarlığı

Abstract:
Aim: The aim of the study is to determine relationships between health literacy, health behaviors and self-care among patients suffering health failure.
Material and method: One hundred twenty (120) heart failure patients who were hospitalized in the cardiology clinics of Ataturk University Health Research and Application Center were taken into the descriptive study. The study data were collected by Patient Introduction Form, The Turkey Health Literacy Scale-32, Heart Failure Health Behaviors Scale, European Heart Failure Self Care Behavior Scale-12 and Self Care of Heart Failure Index.
Results: The total mean score of health literacy of patients was found 24.93± 9.42. 50% of the participants have inadequate, 32.5% problematic/limited, 13.3% adequate and 4.2% excellent health literacy levels. The mean score of heart failure health behavior scale was 60.09± 8.75. Mean score of Health Failure Self-Care Behavior Scale was 36.81± 8.53 and 58.3% of participants had inadequate level of self-care. The mean sub-scale scores of self-care maintenance, self-care management and self-care confidence were respectively 22.87±3.23, 13.62±4.46, 14.38±3.00. The difference between the mean scores of health literacy and gender, education level, profession, marital status, residential place, income level, spouse education level, sickness period, use of smoke, effect of illness on self-care maintenance, health perception, regular monitoring of health information resources was found to be statistically significant (p<0.05). There is a statistically significant and negative correlation between age with the number of hospitalizations due to heart failure and mean score of health literacy (p<0.05). It was found that there was a positive statistically significant relationship between total and sub-scales mean scores of health literacy and mean scores of Heart Failure Health Behaviors Scale, and Self Care of Heart Failure Index subscale (p<0.05). It was determined that there was a negative significant correlation between the total mean score of health literacy and reaching, understanding and using/application of health-related information sub-dimensions and the mean score of the European Heart Failure Self-Care Behaviors Scale-12 (p<0.05), it was determined that as total health literacy and reaching, understanding and using/application of health-related information increases, patients' self-care behaviors increase.
	Conclusion: It was found that as total mean score of health literacy of heart failure patients increase, their health behaviors and self-care behaviors were increased, and self-care maintenance, self-care management and self-care confidence improved.
Key Words: Health behaviors, health literacy, heart failure, self-care