Tip 2 diyabetli bireylerin tıbbi beslenme tedavisine ilişkin deneyimlerinin incelenmesi
Determination of medical nutrition therapy experiences of type 2 diabetes patients
Yazar: SERPİL ŞAHBAZ POLAT
Danışman: DOÇ. DR. ESRA OKSEL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Beslenme tedavisi = Nutrition therapy ; Deneyim = Experience ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Fenomenoloji = Phenomenology

Özet:
Bu çalışma; Ağustos - Aralık 2017 tarihleri arasında, İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Bornova Ek Binası, Diyet Polikliniğinde tip 2 diyabeti olan bireylerin tıbbi beslenme tedavisine (TBT) ilişkin deneyimlerinin belirlenmesi amacıyla niteliksel-fenomenolojik tipte yapıldı. Niteliksel araştırma tasarımı, derinlemesine ve çok yönlü bir veri elde edilmesine olanak sağladığı için tercih edildi. 
Araştırmaya en az 6 aydır tip 2 diyabet tanısı ve TBT eğitimini almış, 18 yaş üzeri,  iletişim sorunu olmayan ve çalışmaya katılmayı kabul ederek yazılı onamları alınan 17 birey dahil edildi. Veriler, görüşme formu ve derinlemesine görüşme yöntemi ile toplandı. Boy, vücut ağırlığı, vücut analizi ölçümü araştırmacı tarafından ölçülerek, biyokimyasal ölçümleri hastane sisteminden kaydedildi. Araştırmaya katılan bireylerin %52'si kadın %48'i erkek; yaş ortalamaları 49±7,9 yıldır. 8'inin diyabet tanı süresi 5 yıl ve altı, 8'inin 6-10 yıl arası, 1'inin 11 yıl ve üzeridir. Katılımcıların %70,6'sının TBT+OAD tedavi, %23,5'inin TBT+OAD+İnsülin tedavisi; %5,9'unun sadece TBT aldığı görüldü. Görüşmeler, ses kayıt cihazı ile kayıt altına alınarak 24 saat sonra verilerin yazılı dökümü çıkarıldı. Sosyo-demografik özellikler için istatistiksel analiz kullanıldı. Niteliksel verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanıldı. Analiz sonuçları doğrultusunda, temalar belirlenerek söz konusu temalar üzerinden çalışma sonuçları değerlendirildi. Araştırmaya katılan bireylerin deneyimlerinden elde edilen ifadeler gruplandırılarak verilerin birleştiği TBT ile yaşam grubu saptandı. Bu anlam grubu olumlu ve olumsuz olarak 2 tema ile anlamlandırıldı. Sonuç olarak; bireylerden elde edilen ham verilerden TBT ile yaşam olumlu temasına ait "farkındalık", "mesleki faktörler", "sosyal faktörler", olumsuz temasına ait "tedaviyi sürdürmede uyum güçlüğü", "mesleki faktörler", "sosyal faktörler" olmak üzere 6 tema çıkarıldı. Bireylerin diyabet tedavisinde en çok zorlanılan kısım olan TBT'ni kabullenme ve uyum sürecini kolaylaştırmak için diyabet eğitiminin ilk aşamasında TBT tedavisinden bahsedilmesi, bireysel gereksinimlere göre planlama yapılması ve empatik bir yaklaşımla TBT tedavisini kabullenme ve sürdürme süreçlerine yardım edilmesi önerilmektedir. 
Beslenme ve Diyetetik alanında bugüne kadar yapılmış olan niceliksel araştırmalara ek olarak yeni bir bakış açısı getireceği düşünülen niteliksel özellikteki bu çalışmanın; bu alanda çalışan diyetisyenlere ışık tutup, tip  2  diyabetli hastaların TBT ile ilgili deneyimlerini çok boyutlu tanımlayıp aktararak önemli mesleki katkı sağlayacağı ve bu tür niteliksel araştırmalara ihtiyaç olduğu düşünülmüştür.

Anahtar kelimeler: Diyabet; Tıbbi Beslenme Tedavisi; Yaşam Deneyimi

Abstract:
This qualitative-phenomenological research has been design to determine the experiences of patients with type 2 diabetes in medical nutrition therapy (MNT) between August and December 2017, İzmir Tepecik Hospital, Diet Polyclinic. Qualitative research design is preferred because it allows for in-depth and versatile data acquisition.
Seventeen individiuals who are over 18 years old with type 2 diabetes who were diagnosed with for at least 6 months and who had MNT training, , who had no communication problems and who agreed to participate in the study were included. The data were collected by interview form and in-depth interview method.
The data were collected by interview form and in-depth interview method. The height, weight and body analysis measurements were measured by the investigator and their biochemical values were recorded from the hospital system.
52% of participants are women and 48% of participants are male; the average age is 49±7,9 years in the survey. 8 indiviuals are diagnosed with diabetes for 5 years or less, 8 indiviuals are diagnosed with diabetes for 6-10 years, and 1 indiviuals are diagnosed with diabetes for 11 years or more. 70,6% of participants had MNT+oral antidiabetic treatment, 23,5% had MNT + Oral antidiabetics + Insulin therapy; 5,9% of them received only medical nutrition treatment. The interviews were recorded with the voice recorder and written out of the data was taken after 24 hours. Statistical analysis was used for socio-demographic characteristics. In the analysis of qualitative data, content analysis method was used. According to the results of the analysis, the themes were determined and the results of the studies were evaluated on the themes.
Expressions obtained from the experiences of the individuals participating in the research were grouped as life with MNT. This meaning group was interpreted with 2 themes as positive and negative. 
As a result; 6 themes were formed as "awareness", "occupational factors", "social factors", "difficulty in maintaining compliance with treatment", "occupational factors", "social factors". Nutrition education is recommended at the first stage of treatment to allow individuals to accept medical nutrition therapy. In addition to quantitative research in the field of Nutrition and Dietetics, it is thought to bring a new perspective. This research; it is expected that patients with type 2 diabetes will be able to identify their experience with MNT and shed light on dietitians working in this area.

Anahtar kelimeler: Diabetes; Medical Nutrition Therapy; Life Experiences