Ulus devlet inşasında Ankara kurum müzeleri iletişim ve tasarım dili
Ankara institutional museums communication and design language in nation state building
Yazar: ZUHAL KOZAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGE MAZLUM ; DOÇ. DR. EMİR HASAN ÜLGER
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi ve Müzecilik Ana Bilim Dalı / Müzecilik Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzecilik = Museology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Kurumlar = Organizations ; Müzeler = Museums ; Tasarım dili = Design language ; Ulus inşası = Nation building ; Ulus-devlet = Nation-state ; İletişim = Communication

Özet:
Bu araştırmada ulus devlet fikrinin doğuşunun ne gibi etkiler yarattığı bu fikrin ülkeler
tarafından yorumlanıp kendi alt yapılarıyla benimsemeleri, uygulamaları ve yeni yorumlar
katarak incelenmesi yapılmaktadır. Ülkemiz için ise bu fikir Atatürk tarafından benimsenip
topluma Ankara Kurum Müzeleri ve daha birçok müzeler ile kazandırılmıştır. Bu müzeler;
Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Resim Heykel Müzesi, Etnografya Müzesi, Vakıflar Müzesi
ve Cumhuriyet Müzesi olarak seçilmiştir. Seçilen kurum müzeleri Cumhuriyet dönemi ve
ulus devlet inşası yapılan müzeler olarak seçilmiştir. Bu duruma ek olarak birçok ideoloji
ortaya çıkmış ülke yöneticileri ve felsefeciler arasında karşıt düşüncelere ve anlaşmazlıklara
sebebiyet verdiği için bu yaratılan ideoloji kavramları uzun süreçte hayatımızda kalmamış
ve bazıları başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Ayrıca bu tez Cumhuriyet Dönemi müzeleri ulus
devlet inşası yapılanması üzerinden analiz edilmiştir. Bu kurum müzelerinin literatür
taraması sonucunda belirlenen, değerlendirme ölçütleri ile iletişim ve tasarım dili
incelenmiştir. Araştırma sonucunda müzelerin birçok olumlu yönlerinin olmasına karşın
ziyaretçi ile arasındaki iletişiminde eksiklikler gözlenmiştir. Bu eksiklikler web tasarımı,
görsel kimlik, ziyaretçi ile etkileşimdeki eksiklik ve ziyaretçinin ilgisini canlı tutamama gibi
nitelendirilebilir. Bunlara ilaven eserlerin sunumlarında ve konumlandırılmasında gereken
özenin ve düzenin verilmemesinden kaynaklı ziyaretçi üzerindeki olumsuz etkilerinden
bahsedilmektedir. Müzeler bu yönlerindeki zayıflıklarından dolayı tarih ve kültürel değerleri
günümüzde de güncel ve değerli tutmaktan mahrum kalmaktadır. Sonuç olarak bu
araştırmada ulus devlet inşası, süreci, etkileri aynı zamanda bunun getirdiği ideoloji
kavramları üzerinden müzelerin kuruluş amaçları, olumlu yönleri, eksik yanları ve iletişim
dili incelenmektedir.

Abstract:
In this research, what kind of effects the birth of the idea of nation-state created, the
interpretation of this idea by the countries, their adoption with their own infrastructure,
practices and examining by adding new interpretations. For our country, this idea was
adopted by Atatürk and brought to the society with Ankara Institutional Museums and many
other museums. These museums; Anatolian Civilizations Museum, Painting and Sculpture
Museum, Ethnography Museum, Foundations Museum and Republic Museum. The
museums of the selected institution were chosen as the museums in the Republican period
and the nation-state building. In addition to this situation, since many ideologies have arisen
and caused opposing thoughts and disagreements among the country's rulers and
philosophers, these created ideology concepts have not survived in our lives for a long time
and some of them have failed. In addition, this thesis has been analyzed through the nationstate
building structure of the museums of the Republican Period. The evaluation criteria
and the language of communication and design, which were determined as a result of the
literature review of these institution museums, were examined. As a result of the research,
despite the many positive aspects of museums, deficiencies were observed in their
communication with the visitor. These deficiencies can be characterized as web design,
visual identity, lack of interaction with the visitor, and inability to keep the visitor's interest
alive. In addition to these, the negative effects on the visitors due to the lack of care and
order in the presentation and positioning of the works are mentioned. Due to the weaknesses
of museums in these aspects, they are deprived of keeping historical and cultural values up
to date and valuable. As a result, in this research, the establishment purposes, positive
aspects, deficiencies and communication language of museums are examined through the
concept of nation-state building, its process, its effects, as well as the ideology concepts
brought by it.