Birinci Dünya Savaşı'na ait günlükler ve hatıralar ışığında cephelerdeki asker davranışlarına dair bir değerlendirme
An appraisal of soldiers behaviors on the frontlines in the light of diaries and recollections from First World War
Yazar: CEREN TUTKU AKGÖR
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BEŞİKÇİ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı / Harp Tarihi ve Strateji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Askerler = Soldiers ; Cephe = Front ; Dünya Savaşı I = World War I ; Günlük = Daily ; Hatıra = Recollection ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Birinci Dünya Savaşı, tüm toplumun ve savaşa katılan tüm ülke ekonomilerinin savaş için seferber edilmesi ile gerçekleşmiştir. Endüstrileşen ülkelerin seri silah üretimi ile bütünleşen kitle orduları, başlı başına acılarla dolu olan savaşı daha da acımasız ve korkunç hale getirmiştir. Birinci Dünya Savaşı öncesinde ve süresince, savaşın uzaması ve savaşın devamı için asker ihtiyacının artması ile, Osmanlı topraklarında zorunlu askerlik kapsamında, yaşları on beş ile kırk dokuz arasında değişen erkek nüfusunun çok büyük bir kısmı asker olmuştur. Sıcak savaş ile yüz yüze gelen askerlerin büyük çoğunluğunu, profesyonel askerlerden ziyade, köyünden ve kasabasından çıkarak zorunlu askerlik statüsü ile orduya alınan erler ve yedek subaylar teşkil etmektedir. Tarih yazımında yazıla gelen seçkin, imtiyazlı bir sınıfın perspektifinden ziyade ve bu deneyimleri de dışlamadan, küçük, sıradan askerin savaş tecrübeleri, yaşadıkları, hissettikleri yorumlanmaya çalışılmıştır. Sıradan askerlerin, benlik belgeleri (ego documents), bu yüzyıldan Birinci Dünya Savaşı'nı anlayabilmemiz için yol gösterici olmuştur. Şimdiye kadar var olagelen ideal büyük anlatılardan ziyade askerlerin dünyasından, bizlere sundukları kadarıyla, neleri anlatmadıklarını da hep bir taraftan merak ederek, okumalar yapılmıştır. Beklenen ile gerçekte yaşanan arasında çelişki arttıkça psikolojik gerilimlerin, anksiyetenin arttığı varsayımı üzerinden kavramlar tartışılmıştır. Birlik ruhu, maneviyat, moral ve toplumsal değer kavramları, bazen örtük bazen açıkça anlatılara yansıdığı şekliyle anlaşılmaya çalışılmıştır. Cephe ve siper yaşantıları süresince, savaşın beraberinde getirdiği şartların ağırlaşmasıyla yoğunlukları artan, korku nöbetleri, hezeyanlar, yoğun kaygılar, duyarsızlaşmalar, sağlıklı düşünme- karar verme yetilerinin azalması gibi travma emareleri, endişe ve derin kaygılar anlatıların satır aralarında aranmıştır. Bu tez ile, geleneksel tarih anlayışındaki büyük adamlar ve olayların tarihi yerine, çokça ihmal edilmiş olan sıradan askerin, savaş deneyimi, cephe psikolojisi, yaşadıkları, hissettikleri, yine onların kaleminden okumak amaçlanmıştır.

Abstract:
The First World War took place with the mobilization of the entire society and all the economies of the countries participating in the war. The mass weapon production of industrialised countries, integrated with mass armies, had made the suffering war even more brutal and terrifying. With the prolongation of the war, need for soldiers increased, the majority of the population of men aged between fifteen and forty-nine were soldiers in the context of compulsory military service in Ottoman lands. Rather than the professional soldiers facing the hot war, they are the reserve officers and volunteers, whom came from their villages and the countryside, recruited to the army with compulsory military service. Instead from the perspective of a privileged class generally written in history, tried to interpret the war experiences from the perspective of small, ordinary soldier. Ego documents have been guiding us to understand the First World War from this century. Rather than the ideal big narratives that have existed so far, but without excluding them, reading were made, from the world of the soldiers, as far as what they offer us, was always curious about what they didn't tell. When ideal and reality conflict increases, concepts were discussed on the assumption that psychological tensions increased. The concepts of spirituality, morale and social value have been tried to be understood. During the front and trench life, fear attacks, delusions, intense concerns, signs of trauma such as depersonalization, unhealthy thinking, and decreased ability to make decisions and deep concerns were sought among the lines of narratives. In this article, instead of the history of the great men and events in traditional history, it is aimed to read the ordinary soldiers experience of war and the psychology of the front whom has been neglected.