Tükçenin yabancı dil olarak öğretiminde sözcük öğretimi üzerine bir yöntem denemesi
A method trial about word practice in teaching of Turkish language as foreign language
Yazar: DİDEM APAYDIN
Danışman: PROF. DR. İCLÂL ERGENÇ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Dilbilim Ana Bilim Dalı / Türkçenin Eğitimi ve Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Sözcük öğretimi, yabancı dil öğretiminin içinde yer alan en önemliunsurlardan biridir. Öğretim sürecinde yetersiz sözcük dağarcığına ilişkin sorularhem öğretmenler hem de öğrenciler açısından güçlük oluşturmaktadır. Bu anlamdasözcük öğretimi, yabancı dil öğretiminde temel düzeye ilişkin sözcüklerintanımlanabilmesi açısından son derece özen gösterilmesi gereken bir konudur.Öğrenme kuramcıları, düzenlenerek sunumu yapılan bilginin algılanmasının vebellekte kalıcı olmasının, düzensiz sunulan bilgiden daha başarılı olduğunubelirtmektedirler.Bu çalışmada Türkçeyi yabancı dil olarak temel düzeyde öğrenenyetişkinlerin ?Ulamsal Sözcük Öğretimi? çerçevesinde göstermiş oldukları tanıma veanımsama puanlarıyla bu öğretimin gerçekleştirilmediği kontrol grubunun bupuanlara ilişkin performansları değerlendirilmiştir. İki farklı tekniğin uygulandığı heriki gruba ilişkin değerlendirmeler önce grupların kendi içlerinde sonra da örneklemçerçevesinde yapılmıştır. Ulamlamanın sözcük öğretimini, bellek süreçlerini vekavramsallaştırmayı ne yönde etkilediği ortaya konulmaya çalışılmıştır.Çalışmanın kuramsal tabanında, dilin işleyişine ve kavramların beyindekitasarımına, kavram oluşturma kuramlarına, bellek araştırmalarına / süreçlerine vesözcük öğretimiyle ilgili tekniklere yer verilmiştir.Yarı deneysel araştırma modeli temel alınarak gerçekleştirilen bu çalışmadaAnkara Üniversitesi TÖMER Türkçe ve Yabancı Diller Araştırma ve UygulamaMerkezi Temel 1 kurunda öğrenim gören 46 denek kullanılmıştır.Elde edilen veriler istatistiksel olarak analiz edildiğinde ulamsal öğretiminsözcük öğrenimi üzerine daha olumlu etkisinin olduğu saptanmıştır. Bu öğretimyönteminde, aynı ulam içinde yer alan kavramların bir arada sunulmasınınkavramsallaşmayı kolaylaştırdığı ve bellekte kalıcılık açısından anımsanabilirliğiartırdığı gözlemlenmiştir. Diğer yandan, ulamsız sözcük öğretiminde kavramlararasındaki kopukluk, söz konusu kavramlara ait nöral temsillerin bir diğer kavramtarafından güçlenmesine olanak tanımadığı için bu kavramların bellekte daha azetkinleşmesine neden olmuştur.

Abstract:
Word teaching, is the one of the most important factor in foreign languageteaching. The questions about the vocabulary in teaching process create difficultiesbetween teachers and students. In this way, this is the subject, to which must begiven importance for expression of the words related to the basic level in foreignlanguage teaching. Learning theorists state that the understanding and memoryretention of a knowledge, which is regulated and presented, is more successful thanirregular knowledge.In this study, the acknowledgment and remembrance points of the adultpeople, who learn Turkish Language as a foreign language at basic level, in the scopeof ?Categorical Word Teaching? and the performances of control groups, who havenot got mentioned teaching method are evaluated. The evaluations related to bothgroups, for whom two different techniques were applied, are realized in these groupsand the scope of sampling. The effects of the categorization on word teaching,memory periods and conceptualism is tried to present.In the theoretical basis of the study, course of language and design of theconcepts in brain, theories of creating concepts, memory researches / periods,techniques about teaching vocabulary are used.In this study, which has been realized on the basis of half experimentalresearch model, 46 participants, who learn in Basic 1 course of TOMER Turkish andForeign Languages Research and Application Center, Ankara University, are used.It has been determined that categorical teaching has more positive effects onword learning, when gained data were analyzed statistically. In this teaching method,concurrent presentation of concepts in the same category makes conceptualism easierand increases the remembrance for the permanence in memory. On the other hand,the discontinuity among the concepts in unclassified teaching causes the indistinctactivation of these concepts in memory, because it does not give possibility to neuralpresentation belonging to mentioned concepts to be grown stronger by other concept.