Gelişim dönemlerine göre dindarlık ve sanata yönelik tutum
Religiousity and attitudes toward art according to developmental periods
Yazar: MAHİYENUR OĞUZ
Danışman: DOÇ. DR. BEHLÜL TOKUR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışma, dindarlığı gelişim dönemlerine göre ele almış olup, dindarlık ve sanata yönelik tutum arasındaki ilişkiyi anlama amacıyla yapılmıştır. Nitel araştırma yöntemiyle yapılan çalışmada Ankara ilinde ikamet eden 29 katılımcıyla görüşülmüştür. Katılımcılar gelişim dönemlerine göre gruplara ayrılarak her bir gruptaki öge sayısı diğer gruptakilerle orantılı bir şekilde seçilmiş ve onları temsil eden örnek sayısı oluşturulmuştur. Görüşmeler; dindarlık, sanata yönelik tutum ve din ve sanat İlişkisi şeklinde üç ana tema çerçevesinde yapılmıştır. Katılımcılardan elde edilen bulgular tematik içerik analizi ile incelenmiştir.
Çalışma bulgularında katılımcıların din algılarının gelişim dönemlerine göre değişkenlik gösterdiği ortaya çıkmıştır. Araştırma sonucunda, orta yetişkinlik dönemi dindarlığı için Fowler'ın inanç gelişimi teorisiyle uyumlu sonuçlar elde edilmiştir. Katılımcıların sanata yönelik tutumları temasında, gelişim dönemlerine göre sanata yönelik tutumların da değişkenlik gösterdiği ortaya çıkmıştır. İlk yetişkinlik dönemindeki katılımcıların sanat tanımlamaları zanaattan ayrı daha özel anlamda iken yaşla beraber bu tanımlamaların genel anlamda sanata kaydığı görülmüştür. Yapılan atıfların yönü yaşlılık dönemine doğru insandan inanca doğru giderek değişkenlik göstermiştir. Tanımlamalarda yapılan vurgular da katılımcıların gelişim dönemleriyle uyumluluk göstermiştir. Katılımcıların sanat eseri karşısındaki hisleri, ilk yetişkinlik dönemindeki katılımcılarda çoğunlukla manevi nedenlere bağlıyken, yaşlılık dönemine doğru dini nedenlere bağlı duygulanımlar ön plana çıkmıştır. Yine katılımcıların çoğu en azından bir sanat dalına ilgi duymaktayken, bu sanat dalını faaliyet düzeyinde çok az katılımcının yaptığı görülmüştür. Katılımcıların Din ve sanat ilişkisi temasında, katılımcıların din ve sanat arasındaki ilişki konusundaki düşünceleri; ilişkinin varlığı, ilişkinin yokluğu ve belirsizliği olarak çeşitlenmiştir
Çalışma sonucunda, katılımcıların din algılarına göre dört dindarlık tipi oluşturulmaya çalışılmıştır. Bunlar; bireysel dindarlar, bütünleşmiş dindarlar, geleneksel dindarlar, sosyal etkileşimci dindarlar. Aynı zamanda katılımcıların din algıları ile sanata yönelik tutumları arasındaki bağ ortaya çıkarılmıştır. Bu kapsamda dört tip oluşturulmaya çalışılmıştır. Bunlar; Objektif dindarlar, kararsız dindarlar, din temelli ilişki kuranlar, deneyime bağlı ilişki kuramayanlar.
Anahtar Kavramlar: Dindarlık, gelişim dönemleri, sanat, tutum

Abstract:
This study is about religiosity according to its developmental stages and was conducted to understand the relationship between religiosity and attitudes toward art. In the study conducted with the qualitative research method, 29 participants residing in Ankara were interviewed. Participants were divided into groups according to their developmental stages. The interviews were conducted within the framework of three main themes: religiosity, attitude toward art, and the relationship between religion and art. The findings obtained from the participants were analyzed with thematic content analysis.
In the findings of the study, it was revealed that the religious perceptions of the participants varied according to the developmental periods. As a result of the research, results consistent with Fowler's theory of belief development were obtained for middle adult religiosity. In the theme of the participants' attitudes towards art, it has been revealed that the attitudes towards art vary according to the developmental periods. While the definitions of art by the participants in early adulthood were in a more specific sense apart from craft, it was observed that these definitions shifted to art in general with age. The direction of the references has changed gradually from people to belief towards old age. Emphasis in the definitions also showed compatibility with the developmental periods of the participants. While the feelings of the participants towards the artwork were mostly due to spiritual reasons in the participants in early adulthood, the emotions related to the religious reasons came to the forefront towards old age. Again, while most of the participants were interested in at least one art branch, it was seen that very few participants did this art branch at the activity level. There are three opinions in the theme of the relationship between religion and art. These are; The existence, the absence and uncertainty of the relationship. 
As a result of the study, four types of religiosities were tried to be created according to the religious perceptions of the participants. These are; individual religious, integrated religious, traditional religious, and social interactionist religions. At the same time, the link between the participants' perceptions of religion and their attitudes towards art was revealed. In this context, four types were tried to be created. These are; objective religious people, indecisive religious people, people who establish relationship based on religion, people who cannot establish relationship based on experiences.
Key Words: Art, attitude, developmental periods, religiosity