Petrol fiyatları ile hisse senedi piyasaları arasındaki getiri ve volatilite etkileşimi: Gelişen ülkeler üzerine bir araştırma
Return and volatility interaction between oil prices and stock markets: A research on emerging markets
Yazar: ERCÜMENT DOĞRU
Danışman: PROF. DR. İSMAİL BEKCİ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: EGARCH model = EGARCH model ; Etkileşim = Interaction ; Fiyat hareketi = Price movement ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Hisse senetleri = Stocks ; Hissedar değeri = Shareholder value ; Petrol ürünleri = Petroleum products ; Sermaye piyasası = Capital market ; Sermaye piyasası araçları = Capital markets instruments ; Zaman serileri analizi = Time series analysis

Özet:
Bilgi teknolojilerinin gelişmesinin sonucu olarak piyasalar arasında sermaye hareketlerinin kolaylaşması, yatırım yapılabilecek piyasaların ve finansal araçların çeşitliliğini ve çapraz piyasalar arasındaki etkileşimi arttırmıştır. Yüksek getiri düşüncesi ile hareket eden yatırımcıların, riskten korunabilmeleri için piyasalar arasındaki etkileşimi ve aktarım mekanizmalarını bilmeleri gerekmektedir. Portföyün oluşturulması sırasında yatırımcılara katkı sağlayacağı düşünülen bu çalışmanın amacı; petrol piyasaları ile gelişen Avrupa (Çek Cumhuriyeti, Macaristan, Polonya, Türkiye ve Yunanistan), MIST (Meksika, Endonezya, Güney Kore ve Türkiye) ve BRICS (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika) ülkeleri arasındaki getiri ve volatilite etkileşiminin belirlenmesidir. 30 Mayıs 2002 ile 04 Ağustos 2014 dönemine ait günlük verilerin kullanıldığı çalışmada, asimetri etkisinin tespitine de imkân tanıyan ve piyasalar arasında öncül-ardıl ilişkiler hakkında bilgi veren çok değişkenli VAR-EGARCH modeli kullanılmıştır.
Tahmin sonuçlarından elde edilen bulgular; WTI petrol piyasası ile Brezilya, Hindistan, Rusya, Polonya ve Türkiye hisse senedi piyasaları arasında karşılıklı getiri etkileşiminin olduğunu, Güney Afrika ve Meksika hisse senedi piyasalarından WTI petrol piyasasına, WTI petrol piyasasından da Endonezya, Çek Cumhuriyeti ve Macaristan hisse senedi piyasalarına tek yönlü getiri etkileşiminin olduğunu göstermektedir. WTI petrol piyasası ile Brezilya, Güney Afrika, Türkiye, Endonezya ve Rusya hisse senedi piyasaları arasında karşılıklı; WTI petrol piyasasından Çin, Hindistan, Güney Kore ve Macaristan hisse senedi piyasalarına; Polonya ve Meksika hisse senedi piyasalarından WTI petrol piyasasına tek yönlü volatilite etkileşiminin olduğu sonucuna varılmıştır.
Ayrıca, getiri açısından, Brent petrol piyasası ile Brezilya hisse senedi piyasası arasında karşılıklı; Rusya, Çek Cumhuriyeti, Polonya ve Meksika hisse senedi piyasalarından Brent petrol piyasasına, Brent petrol piyasasından ise Endonezya, Güney Afrika ve Güney Kore hisse senedi piyasalarına doğru tek yönlü getiri etkileşiminin olduğu belirlenmiştir. Modelden elde edilen varyans denklemi sonuçları ile volatilite açısından Brent petrol piyasası ile Brezilya, Güney Afrika, Türkiye, Endonezya ve Macaristan hisse senedi piyasaları arasında karşılıklı etkileşimin olduğuna; Brent petrol piyasasından Çin hisse senedi piyasasına, Çek Cumhuriyeti, Polonya ve Yunanistan hisse senedi piyasalarından da Brent petrol piyasasına tek yönlü volatilite etkileşiminin olduğuna dair bulgulara ulaşılmıştır.

Abstract:
As a result of improved information technologies, capital movements among markets increased both the variety of markets and financial instruments on which investments can be made and the interaction among cross markets. Investors who act with high returns in their minds need to know both the interaction among cross markets and the monetary transmission mechanisms in order to prevent from risks. The aim of this study which is supposed to help investors form portfolios; is to determine return and volatility interaction among oil markets and emerging Europe (Czech Republic, Hungary, Poland, Turkey and Greece), MIST (Mexico, Indonesia, South Korea and Turkey) and BRICS (Brazil, Russia, India, China and South Africa) countries. In this study in which daily data in the period between 30 May 2002 and 4 May 2014 have been used, the multivariate VAR-EGARCH model which not only helps the determination of the asymmetry effect but also indicates the premise-consecutive relations among markets has been used.
The findings obtained from the results of estimates indicate that there is a mutual return interaction among WTI oil market and Brazil, India, Russia, Poland and Turkey stock markets; and there is a one-way return spread from the South Africa and Mexico stock markets to WTI oil market and from WTI oil market to Indonesia, Czech Republic, Hungary stock markets. As for in terms of volatility spread it has been concluded that there is a mutual interaction between WTI oil market and Brazil, the South Africa, Turkey, Indonesia and Russia stock markets; there is a one-way volatility spread from WTI oil market to China, India, the South Korea and Hungary stock markets, and from Poland and Mexico stock markets to WTI oil market. 
Besides, it has been determined that there is a mutual interaction between Brent oil market and Brazil stock market in terms of return interaction; there is a one-way return interaction from Russia, Czech Republic, Poland and Mexico stock markets to Brent oil market, from Brent oil market to Indonesia, South Africa and South Korea stock markets. Some findings indicating that there is a mutual interaction in terms of volatility interaction not only between Brent oil market and Brazil, South Africa, Turkey, Indonesia and Hungary stock markets, but also from Brent oil market to China stock market; also, there is a one-way volatility interaction from Czech Republic, Poland and Greece stock markets to Brent oil market have been reached from the variance balance results acquired from the model.