Migren ve ilaç aşırı kullanım baş ağrısı hastalarında çocukluk çağı travmaları, zihin kuramı ve aleksitimi değerlendirilmesi
The evaluation of childhood trauma, theory of mind, and alexithymia in patients with migraine and medication overuse headache
Yazar: TAYLAN BEKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ESRA ACIMAN DEMİREL
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Amaç: Bu çalışmada; migren ve ilaç aşırı kullanım baş ağrısı hastalarında çocukluk çağı travmaları, zihin kuramı ve aleksitimi değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çocukluk çağı travmaları, zihin kuramı ve aleksitiminin migren ve ilaç aşırı kullanım baş ağrısı hastalarında değerlendirildiği, ilişkilerinin incelendiği bir çalışma ülkemizde yapılmamıştır.  Migren hastaları ve ilaç aşırı kullanım baş ağrısı hastalarında bu durumların sıklığını karşılaştırılarak; ilaç aşırı kullanım baş ağrısının gelişiminde aleksitimi, zihin kuramı ve çocukluk çağı travmalarının risk faktörü olup olmadığını incelemek amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Bu prospektif çalışmada 16 Ocak 2023 - 16 Ocak 2024 tarihleri arasında Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji polikliniğine başvuran migren hastaları ve ilaç aşırı kullanım baş ağrısı kriterlerine uyan hastalar incelenmiştir. Çocukluk çağı travmaları, zihin kuramı ve aleksitimi durumlarının, migren ve ilaç aşırı kullanım baş ağrısı hastalarında değerlendirilmesi ve karşılaştırılması yapılmıştır. Çalışmamızda nesnel veri toplamak amaçlı klinik ölçeklerden yararlanılmıştır. Yaşam Kalitesi Ölçeği olarak Kısa Form 36(SF-36), Ruhsal durum değerlendirme açısından Beck Depresyon ve Beck Ankisyete Ölçekleri, Zihin Kuramı Ölçeği olarak Gözlerden Zihin Okuma Testi , Aleksitimi Ölçeği olarak Toronto Aleksitimi Skalası Ölçeği (TAS-20) ve Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçekleri kullanılmıştır. Çocukluk Çağı Travmaları, Zihin Kuramı ve 
Aleksitimi durumlarının değerlendirilmesi ile yukarıdaki ölçek testlerinden toplanan veriler üzerinden, epizodik ve kronik migren hastaları ile ilaç aşırı kullanım baş ağrısı hastalarında bu durumların sıklığını karşılaştırılarak; baş ağrısı hastalarında ilaç aşırı kullanım baş ağrısının gelişiminde Aleksitimi Zihin Kuramı ve çocukluk çağı travmalarının risk faktörü olup olmadığı araştırılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya 54 migren, 50 ilaç aşırı kullanım baş ağrısı tanılı hasta dâhil edilmiştir. Migren tanılı hastaların 14'ü erkek, 40'ı kadın iken; ilaç aşırı kullanım baş ağrısı tanılı hastaların 12'si erkek, 38'i kadın cinsiyetliydi. Migren tanılı hastaların ortalama yaşı  44,55 ± 15,32 iken; İlaç aşırı kullanım baş ağrısı tanısı alan hastaların ise 46,48 ± 15,16 idi. Vizuel analog skorlaması (VAS skoru) değerlendirildiğinde ise, migren grubunun ortalaması ilaç aşırı kullanım baş ağrısı grubundan anlamlı olarak daha düşük saptanmıştır. Her iki grubun baş ağrısı sıklığında anlamlı fark saptanırken baş ağrısı sürelerinde ve proflaksi alıp almama durumlarında anlamlı fark saptanmadı. Migren grubunda Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ortalaması ilaç aşırı kullanım baş ağrısı grubundan anlamlı olarak düşük saptanmıştır. İlaç aşırı kullanım baş ağrısı grubunda yaşam kalitesi ile ilgili bulguların, migren grubuna göre daha düşük olduğu saptandı. Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20) toplam skoru ilaç aşırı kullanım baş ağrısı grubunda, migren grubuna göre belirgin olarak yüksek saptanmıştır. Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeğindeki (ÇÇTÖ) toplam skorunun ortalaması migren grubunda ilaç aşırı kullanım baş ağrısı grubuna göre anlamlı olarak daha düşük saptanmıştır. Bunlarla birlikte aleksitimi ve çocukluk çağı ruhsal travması ile ilgili alt ölçeklerde, ilaç aşırı kullanım baş ağrısı grubunda anlamlı olarak daha yüksek bulgular elde edilmiştir. Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT) skorlarında, migren grubu ilaç aşırı kullanım baş ağrısı grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek skorlar elde etmiştir.Bu nedenle ilaç aşırı kullanım baş ağrısı grubunun GZOT testinde anlamlı olarak daha başarısız olduğu belirlenmiştir.
Sonuçlar: Çalışmamızda hastalardaki aleksitimi durumu, depresyon ve anksiyete bulguları, çocukluk çağı travmasına maruziyet açısından bulgulara birlikte bakıldığında; migren grubuna göre ilaç aşırı kullanımı baş ağrısı grubunda anlamlı olarak daha yüksek skorlar alındığı, tüm bunlara paralel olarak zihin kuramıyla ilişkili gözlerden zihin okuma testinde de ilaç aşırı kullanım baş ağrısı grubunun daha başarısız olduğu görülmektedir. Bu durum analjezik aşırı kullanımının gelişiminde aleksitimi, çocukluk çağı travması, zihin kuramı gibi psikolojik faktörlerin rol oynadığını işaret etmektedir. Bu nedenle, özellikle ilaç aşırı kullanım baş ağrısı tedavisinde; aleksitimi ve çocukluk çağı ruhsal travma maruziyetine yönelik psikiyatrik tedavi ve terapi yaklaşımlarının da baş ağrısına yönelik nörolojik tedaviye destek olmada önemli rol oynayabileceğini düşündürmektedir.
Anahtar kelimeler: Migren, İlaç Aşırı Kullanım Baş Ağrısı, Aleksitimi, Çocukluk Çağı Ruhsal Travmaları, Zihin Kuramı, Gözlerden Zihin Okuma

Abstract:
Purpose: The aim of this study was to evaluate childhood trauma, theory of mind, and alexithymia in patients with migraine and medication overuse headache. No study has been conducted in our country that evaluates the relationship between childhood trauma, theory of mind, and alexithymia in patients with migraine and medication overuse headache. The frequency of these conditions was compared between migraine patients and medication overuse headache patients to investigate whether alexithymia, theory of mind, and childhood trauma are risk factors for the development of medication overuse headache.
Materials and methods: In this prospective study, migraine patients and patients who met the criteria for medication overuse headache who applied to the Neurology Clinic of Zonguldak Bülent Ecevit University Faculty of Medicine between January 16, 2023 and January 16, 2024 were examined. The evaluation and comparison of childhood trauma, theory of mind, and alexithymia conditions in migraine and medication overuse headache patients were performed. In our research study, clinical scales were used to collect objective data. The Short Form 36 (SF-36) as a Quality of Life Scale, Beck Depression and Beck Anxiety Scales for the assessment of mental status, the Reading the Mind in the Eyes test (RMET) as a theory of mind scale, the Toronto Alexithymia Scale Scale (TAS-20) and Childhood Mental Trauma Scales were used. By evaluating the childhood trauma, theory of mind, and alexithymia conditions and comparing the frequency of these conditions in episodic and chronic migraine patients and medication overuse headache patients based on the data collected from the above scale tests, it was investigated whether alexithymia, theory of mind, and childhood trauma are risk factors for the development of medication overuse headache in headache patients.
Results: The study included 54 patients with migraine and 50 patients with medication overuse headache (MOH). Among the migraine patients, 14 were male and 40 were female. In the MOH group, 12 were male and 38 were female. The mean age of the migraine patients was 44.55 ± 15.32 years, while the mean age of the MOH patients was 46.48 ± 15.16 years. Visual analog scale (VAS) scores were significantly lower in the migraine group compared to the MOH group. There was a significant difference in headache frequency between the two groups, but no significant difference in headache duration or prophylactic medication use. The Beck Depression Inventory (BDI) score was significantly lower in the migraine group compared to the MOH group. Quality of life measures were lower in the MOH group compared to the migraine group. The Toronto Alexithymia Scale (TAS-20) total score was significantly higher in the MOH group compared to the migraine group. The Childhood Trauma Questionnaire (CTQ) total score was significantly lower in the migraine group compared to the MOH group. However, there were significantly higher scores on the alexithymia and childhood trauma subscales in the MOH group. Reading the Mind in the Eyes Test (RMET) scores were significantly higher in the migraine group compared to the MOH group, indicating that the MOH group was significantly less successful in the RMET test.
Conclusions: In our study, when findings on alexithymia status, depression and anxiety symptoms, and childhood trauma exposure were examined together, the medication overuse headache (MOH) group scored statistically significantly higher than the migraine group. In parallel with these findings, the MOH group also performed worse on the Reading the Mind in the Eyes Test (RMET), which is associated with the theory of mind. This suggests that psychopathological factors are risk factors for the development of analgesic overuse headache. Based on these findings, it is thought that psychiatric treatment and therapy approaches targeting alexithymia and a history of psychological trauma may also play an important role in supporting neurological treatment for MOH.
Keywords: Migraine, Medication Overuse Headache, Alexithymia, Childhood Emotional Trauma, Theory of Mind, Reading the Mind in the Eyes Test