Muhaceretteki Azerbaycan Türklerinin faaliyetleri ve Promete Hareketi (1920-1941)
The activities of immigrant Azerbaijani Turks and the Promote Action (1920-1941)
Yazar: AYNUR HUSEYNOVA
Danışman: PROF. DR. KONURALP ERCİLASUN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Azerbaycan Halk Cumhuriyeti = People's Republic of Azerbaijan ; Göçler = Migrations ; Promote Hareketi = Promote Action ; Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Uluslararası göç = International migration ; İşgal = Occupation

Özet:
28 Mayıs 1918 tarihinde istiklâliyetini ilan etmiş Azerbaycan Halk Cumhuriyeti 27 Nisan 1920'de Rus 11. Kızıl Ordu tarafından işgal edilerek bağımsızlığına son verildi. Azerbaycan siyasi aydınları muhacir olarak vatandan uzakta mücadele etmek mecburiyetinde kaldı. İstiklâle yeniden kavuşmak için hem Türkiye'de, hem de Avrupa'da millî merkezler oluşturan muhacirler Sovyetlerin gerçek yüzünü dünya kamuoyuna tanıtmak için faaliyetlerde bulunarak hatta diğer esir milletlerle birlikde mücadelelerini devam ettirmişlerdir. Sovyet karşıtı güçlerin birliği olan Promete Hareketi'nin oluşmasında öncül rol oynayarak Kafkasya Konfederasyonu'nun kurulması gibi önemli başarı elde etmişlerdir. 'Muhaceretteki Azerbaycan Türkleri'nin Faaliyetleri ve Promete Hareketi (1920-1941)' konulu bu çalışmanın amacı, siyasi muhacirlerin sadece Türkiye faaliyetlerini değil, aynı zamanda Avrupa'daki faaliyetlerini de ele almak, Türkiye ve Avrupa merkezlerinin birlikte faaliyetleri tarihini ortaya koymaktır. Aynı zamanda Azerbaycan siyasi muhacirleri'nin Sovyet karşıtı hareket olan Promete Hareketi'nin kurulmasındaki faaliyetlerinden bahsederek gelecek çalışmalar için önemini göstermekten ibarettir. Çalışmamız, 27 Nisan 1920 tarihinde Sovyet işgalinden sonra bağımsızlığını kaybetmiş Azerbaycan Halk Cumhuriyeti kurucularının yurt dışında faaliyetleri, Sovyet karşıtı güçlerle işbirliği yapılması ve ortak düşmana karşı birlikte hareket edilmesi için oluşturulan siyasi kurum, birlik ve basın faaliyetlerinde Azerbaycan siyasi muhacereti'nin başarısından ve kendisini her şeyden önce Ruslara karşı olmakta tanımlayan Promete Hareketi'nde yer alarak mücadelelerini devam ettirmesi tarihini kapsamaktadır. Çalışmamız, belgesel-tarihsel araştırma yöntemi, yani konuyla ilgili kütüphane, arşiv, belge vb. kaynaklardan derlenen verilere dayanarak ele alınmıştır.

Abstract:
Azerbaijan Democratic Republic, declared its independence on 28 May 1918, was occupied by the Russian 11th Red Army on 27 April 1920. The Azerbaijani political intellectuals were obliged to make a struggle away from the homeland as immigrants. To regain independence, immigrants who established national centers both in Turkey and Europe, have been involved in activities to throw off the Soviets's mask and also,  they have continued their struggle with other captive nations. They took leader part in the formation of the Promote Action, the union of anti-Soviet forces, and achieved considerable success, such as the establishment of the Caucasus Confederation. The aim of the study subject with 'The Activities of Immigrant Azerbaijani Turks And Promote Action (1920-1941) is to approach not only activities in Turkey of political immigrants, but also approach activities in Europe and reveal activities history of centers in Turkey and Europe. It is also about demonstrating the importance of future work by mentioning the role of Azerbaijani political immigrants in establishing of Promote Action which is an establishment of the anti-Soviet action. Our study includes, activities of founders of Azerbaijan People's Republic, lost its independence after occupation of Soviet in April 27th 1920, political success of Azerbaijan in abroad, in the political institution, union and press activities created to cooperate with anti-Soviet forces and act together against the common enemy and the history of they continued their struggle by taking part in the Promote Action, which defines itself as being against the Russians before anything else. Our work is approached documentary-historical research methods, in other words it is based on data obtained from relevant library, archive, document etc.