Sağlık kurumlarında yöneticilerin liderlik yaklaşımları ile hemşirelerin çeşitli örgütsel davranış değişkenleri arasındaki ilişki
The relationship between the leadership approaches of managers in health institutions and various organizational behavioral variables of nurses
Yazar: TUĞBA GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ POLAT
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Liderler = Leaders ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Sağlık kuruluşları yöneticileri = Health facility administrators ; Örgütsel davranış = Organizational behavior

Özet:
Sağlık kurumlarında hizmet kalitesini etkileyen faktörlerden biri olan çalışan davranışları, kurum yöneticilerinin sergiledikleri liderlik yaklaşımlarından doğrudan etkilenmektedir. Bu çalışma, kurum yöneticilerinin sergilediği liderlik davranışlarının sağlık çalışanlarının büyük çoğunluğunu oluşturan hemşirelerin bazı örgütsel davranışları üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla meta analiz yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Bu bağlamda, literatürde liderlik yaklaşımları ile ilişkili olduğu bildirilen iş doyumu, performans ve motivasyon değişkenleri ele alınarak yalnızca hemşire örnekleminde yürütülmüş uluslararası çalışmalar değerlendirildi. Çalışma için PROSPERO kaydı oluşturuldu ve protokol numarası (CRD42021282773) alındı. PICOS araştırma stratejisi oluşturuldu ve veri tabanları tarandı. Kalite değerlendirmesi JBI MAStARI kritik değerlendirme aracı ile yapıldı. Veriler kodlama formuna iki ayrı kodlayıcı tarafından kodlandı. Kodlayıcılar arası uyum Cohen's Kappa istatistiği ile test edildi ve 0,96 güvenirlik katsayısı ile yüksek düzeyde uyumlu bulundu. Çalışmalar bias riski açısından değerlendirildi. Veriler CMA (Comprehensive Meta-Analysis) istatistik programı ile analiz edildi. Her iki değişken için ele alınan çalışmalarda yayın yanlılığı bulunmadığı tespit edildi. Yöneticilerin liderlik yaklaşımları ile hemşirelerin iş doyumu arasında pozitif yönlü düşük düzeyde bir etki büyüklüğü (r=0,28) elde edildi. En büyük etki düzeyinin destekleyici liderlik yaklaşımına ait olduğu, pasif-kaçınmacı liderlik yaklaşımının ise iş doyumu ile negatif yönlü orta düzeyde ilişkili bulunduğu görüldü. Yöneticilerin liderlik yaklaşımları ile hemşirelerin performansı arasında pozitif yönlü düşük düzeyde bir etki büyüklüğü (r=0,28) elde edildi. En büyük etki düzeyinin babacan (paternalist) liderlik yaklaşımına ait olduğu görüldü. Bu bulgular ışığında, hemşirelerin iş doyumu ve performansını arttırarak kurumsal hizmet kalitesini arttırmak isteyen yöneticilerin, destekleyici ve babacan liderlik gibi astların duygusal ihtiyaçlarını karşılayan, onların gelişimini destekleyen, onları önemseyen, onlar için en iyisinin ne olduğu konusunda onlara rehberlik eden yardımsever liderlik yaklaşımlarını sergilemeleri önerilebilir.

Abstract:
Employee behavior, which is one of the factors affecting the quality of service in health institutions, is directly affected by the leadership approaches of the institution managers. This study was conducted by using meta-analysis method in order to evaluate the effect of leadership behaviors exhibited by institution managers on some organizational behaviors of nurses, who make up the majority of health workers. In this context, only international studies conducted in the sample of nurses were evaluated by considering the variables of job satisfaction, performance and motivation, which are reported to be associated with leadership approaches in the literature. The PROSPERO record was created for the study and the protocol number (CRD42021282773) was obtained. The PICOS search strategy was created and databases were searched. Quality assessment was done with the JBI MAStARI critical assessment tool. The data were coded into the coding form by two separate encoders. Coherence between coders was tested with Cohen's Kappa statistics and it was found to be highly compatible with a reliability coefficient of 0.96. Studies were evaluated in terms of risk of bias. The data were analyzed with the CMA (Comprehensive Meta-Analysis) statistical program. It was found that there was no publication bias in the studies considered for both variables. A low positive effect size (r=0.28) was obtained between the leadership approaches of the administrators and the job satisfaction of the nurses. It was seen that the highest level of influence belonged to the supportive leadership approach, while the passive-avoidant leadership approach was found to be moderately negatively correlated with job satisfaction. A low positive effect size (r=0.28) was obtained between the leadership approaches of the administrators and the performance of the nurses. It was seen that the highest level of influence belonged to the paternalistic leadership approach. In the light of these findings, it can be suggested that managers who want to increase the quality of institutional service by increasing nurses' job satisfaction and performance should exhibit benevolent leadership approaches such as supportive and paternalist leadership that meet the emotional needs of their subordinates, support their development, care about them, and guide them about what is best for them.