Vitamin D ve vitamin D reseptör (VDR) agonisti EB1089'un ağrı, morfin analjezisi ve morfin toleransı üzerine etkilerinin sıçanlarda araştırılması
Investigation of the effects of vitamin D and vitamin D receptor (VDR) agonist eb1089 on pain, morphine analgesia and morphine tolerance in rats
Yazar: SEDA GÜNDÜZ BAŞÇIL
Danışman: PROF. DR. ASUMAN GÖLGELİ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Agonistler = Agonists ; Analjezi = Analgesia ; Analjezikler = Analgesics ; Ağrı = Pain ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Morfin = Morphine ; Sıçanlar = Rats ; Vitamin D = Vitamin D

Özet:
Ağrı mevcut ya da olası doku hasarına bağlı gelişen, duyusal ve duygusal subjektif bir deneyimdir. Ağrı tedavisinde kullanılan morfin en yaygın ve etkili opioid analjeziklerden birisidir. Morfinin uzun süreli kullanımlarında oluşan morfin toleransı klinik kullanımı zorlaştırmaktadır. Bu çalışmadaki amaç; vitamin D (Vit D)' nin, ağrı, morfin analjezisi ve morfin toleransı üzerine olan etkilerini araştırmaktır.  Ayrıca bir vitamin D reseptör agonisti olan EB1089'unda, reseptörün etkilerini arttırarak bu mekanizmaya herhangi bir katkısının olup olmadığını göstermektir.
Çalışmamızda 3 aylık ortalama 240-260 gr ağırlığında 96 adet Wistar Albino cinsi erkek sıçan kullanılmıştır. Hayvanlardan  24 adeti etkin dozu saptamak için ön çalışmada, 72 adeti ise doz belirlendikten sonra deney grupları için kullanılmıştır. Sıçanlar her grupta 8 hayvan olmak üzere 9 gruba ayrılmıştır. Gruplar: Kontrol (SF), Morfin (5 mg/kg), Morfin + Vit D (5 mg/kg morfin + 10 µg/kg Vit D), Vit D (10 µg/kg), Morfin + EB1089 (5 mg/kg + 10 µg/kg EB1089), EB1089 (10 µg/kg), Morfin Tolerans (10 mg/kg, 2x1 gün), Morfin Tolerans + Vit D (10 mg/kg, 2x1 gün + 10 µg/kg Vit D), Morfin Tolerans + EB1089 (10 mg/kg, 2x1 gün + 10 µg/kg EB1089) olarak tasarlanmıştır. Tolerans oluşturma sürecinde ilaçlar 5 gün boyunca uygulanmış olup, sonrasında analjezik etkiyi değerlendirmede tail flick ve hot plate testleri kullanılmıştır. Bütün gruplarda yer alan hayvanların öncelikle hiç ilaç uygulamadan önce 0. dakika ölçümleri alınmıştır ve ilaç uygulamalarını takiben 30, 60 ve 90. dakikalardaki ölçümleri kaydedilmiştir. Deney sonunda alınan intrakardiyak kan örneklerinden elde edilen plazmada ELİSA yöntemiyle serotonin düzeyleri incelenmiştir.
Vitamin D ve EB1089, hem hot plate hem de tail flick testinde kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde analjezik etki sağlamıştır (p<0.05). Morfinle birlikte verilen vitamin D ve EB1089 ise morfinin analjezik etkisini anlamlı düzeyde arttırmıştır (p<0.05). Morfin toleransı oluştururken beraberinde uygulanan vitamin D ve EB1089 morfin tolerans oluşumunu anlamlı düzeyde azaltmıştır (p<0.05). Serotonin düzeyleri açısından ise gruplar arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır (p>0.05).
Sonuç olarak; çalışmamızda vitamin D ve EB1089 uygulanan hayvanlarda ağrı eşiği artmış, morfinin analjezik etkisi desteklenmiş ve morfine karşı oluşan tolerans ise yavaşlatılmıştır. Morfinin klinikte vitamin D ile birlikte uygulanması tolerans gelişme sürecini yavaşlatarak ilacın daha etkin kullanımını sağlayabilir. Bunun için ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler: Ağrı, morfin toleransı, vitamin D, EB1089

Abstract:
Pain is a sensory and emotional subjective experience that develops due to existing or possible tissue damage. Morphine used in pain relief is one of the most common and effective opioid analgesics. Morphine tolerance, which occurs in long-term use of morphine, makes clinical use difficult. The objective of this study; to investigate the effects of vitamin D (Vit D) on pain, morphine analgesia and morphine tolerance. In addition, to show whether EB1089, which is a vitamin D receptor agonist, has any contribution to this mechanism by increasing the effects of the receptor.
In our study, a number of  96 male, 3 months old, 240 -260 gr Wistar Albino  rats were used. 24 of the animals were used in the preliminary study to determine the effective dose and 72 were used for experimental groups after the dose was determined. Rats were divided into 9 groups, 8 animals in each group. Groups are designed as Control (SF), Morphine (5 mg / kg), Morphine + Vit D (5 mg / kg morphine + 10 µg / kg Vit D), Vit D (10 µg / kg), Morphine + EB1089 (5 mg / kg + 10 µg / kg EB1089), EB1089 (10 µg / kg), Morphine Tolerance (10 mg / kg, 2x1 days), Morphine Tolerance + Vit D (10 mg / kg, 2x1 days + 10 µg / kg Vit D ), Morphine Tolerance + EB1089 (10 mg / kg, 2x1 days + 10 µg / kg EB1089). In the process of creating tolerance, drugs were applied for 5 days and tail flick and hot plate tests were used to evaluate the analgesic effect. First of all, 0th minute measurements of the animals in all groups were taken before applying any drugs and measurements were recorded in the 30th, 60th and 90th minutes following drug applications. At the end of the experiment, serotonin levels were examined by ELİSA method in plasma obtained from intracardiac blood samples.

Vitamin D and EB1089 provided a significant analgesic effect in both hot plate and tail flick tests compared to the control group (p<0.05). Vitamins D and EB1089, which are included with morphine, significantly increased the analgesic effect of morphine (p<0.05).  Morphine tolerance was reduced significantly by using vitamin D and EB1089 (p<0.05). There is no meaningful difference between the groups in terms of serotonin levels (p>0.05).
As a result; in this study it is proved that the pain threshold was increased, the analgesic effect of morphine, was supported and the tolerance to morphine was slowed down in animals which applied to vitamin D and EB1089. The application of morphine with vitamin D may slown down may tolerance to morphine and enable more effective usage of the drug. It should be supported by further studies.

Keywords: Pain, morphine tolerance, vitamin D, EB1089