Alzheimer hastalarında serum homosistein  ve paraoksonaz seviyeleri ile metilentetrahidrofolat redüktaz ve paraoksonaz 1 gen polimorfizminin klinik ile korelasyonu
The association between blood homocystein-paraoxonase levels and the polymorphisms of methylenetetrahydrofolate reductase and paraoxonase 1 genes in alzheimer disease patients
Yazar: HASAN BAYINDIR
Danışman: PROF. DR. ÖMER ANLAR
Sağlık Bakanlığı / Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Genler-MTHFR = Genes-MTHFR ; Homosistein = Homocysteine ; Paraoksonaz = Paraoxonase

Özet:
Amacı: Bu çalışmasının amacı Alzheimer hastalarında, serum homosistein (Hcy) yüksekliği ve paraoksonaz düşüklüğü ile metilentetrahidrofolat redüktaz (MTHFR) ve paraoksonaz 1 (PON1) gen polimorfizmlerinin tespit edilmesi, bu hastalarda klinik ile korelasyonunun değerlendirilmesidir. Bu çalışmada, Alzheimer hastalarında MTHFR geni C677T ve A1298C polimorfizmi ile, PON 1 geni 55. kodonda metiyonin ile lösinin (M/L55) yer değiştirdiği ve 192. pozisyonda glutamin ile arjininin (Q/R192) yer değiştirdiği polimorfizmin genotip ve allel sıklıklarını belirlemek ve bu genotipler ile plazma total Hcy ve paraoksonaz düzeyleri arasındaki ilişkiyi araştırmak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntemi: 2013 Yılı içerisinde Nöroloji polikliniğine başvuran, 61-89 yaş arası, klinik olarak Alzheimer hastalığı (AH) tanısı Diagnostic and Statistic Manuel of Mental Disorders, Fourth Edition (DSM-IV) kriterlerine göre konulan hastalar alındı. Hasta ve kontrol grubuna standardize mini mental test (SMMT) uygulanarak, 24 ve altı, skorlar kognitif bozukluk olarak değerlendirildi. Klinik Demans Derecelendirme Ölçeği (KDDÖ) ile değerlendirilen AH olan 51 kişi ve olmayan kontrol grubu 52 kişi çalışmaya alındı. Hasta ve kontrol grubunda Hcy düzeyleri ve paraoksonaz aktiviteleri ölçüldü. MTHFR ve PON 1 gen polimorfizmi araştırılarak, klinik ile korelasyonu değerlendirildi. Bu tetkikler sonrasında Alzheimer hastaları ile kontrol vaka grubunda Hcy düzeyleri ve paraoksonaz aktiviteleri, MTHFR C677T – A1298C ve PON 1 L55M - Q192R gen polimorfizmleri yönünden anlamlı bir farklılık olup olmadığı istatistiksel olarak değerlendirildi. P<0,05 değerler anlamlı olarak kabul edildi.
Bulgular: 48'i erkek, 55'i kadın olan, 51 Alzheimer hastası ve 52 kontrol grubu olmak üzere toplam 103 kişinin alındığı çalışmamızda, yaş aralığı 61-89 yıl ve yaş ortalaması 73.67± 7.91 yıl olarak bulundu. Hasta grupta Hcy düzeyi (19,01 ±7,95) anlamlı olarak yüksekti (p:0,024). Paraoksonaz aktivitesi hasta grupta (181,50±97,16) düşük olarak bulundu (p:0,047). SMMT skorları hasta grupta 16,86±5,91 kontrol grupta 27,92±1,58 ve kadınlar ile erkekler arasında fark yoktu (p<0,001). SMMT skoru düşüklüğü ile Hcy düzeyi yüksekliği (p:0,012) ve PON düşüklüğü (p:0,006) arasında anlamlı ilişki vardı. PON aktivitesi düşüklüğü ile Hcy yüksekliği anlamlı olarak ilişkiliydi (p:0,020). MTHFR C677T ve A1298C polimorfizmi olanlarda Hcy seviyeleri yüksekti ancak gruplar arasında anamlı bir fark yoktu (p>0,05). PON1 L55M polimorfizminde PON düzeyleri düşküktü (p<0,009). Q192R polimorfizmi olanlarda PON düzeyi heterezigot grupta daha belirgin olmak üzere yüksekti (p:0,024).
Sonuç: Alzheimer hastalığında Hcy düzeylerinde yükseklik ve PON aktivitesinde düşüklük olduğu görüldü. MTHFR C677T ve A1298C polimorfizmi AH ile ilişkili bulunmadı ancak Hcy düzeylerini arttırdığı gözlendi. PON 1 L55M polimorfizmi AH da risk faktörü, Q192R polimorfizminin ise koruyucu faktör olabileceği sonucuna varıldı.

Anahtar Kelimeler: Alzheimer hastalığı, homosistein, metilentetrahidrofolat redüktaz, paraoksonaz ve gen polimorfizmi

Abstract:
Background: The aim of this study is to detect serum homocysteine increase (Hcy) and paraoxonase decrease together with methylenetetrahydrofolate reductase (MTHFR) and paraoxonase 1 (PON1) gene polymorphisms in Alzheimer's patients and to evaluate the correlation with clinic in these patients.

Material and Methods: In our study; total 103 individuals were included and 51 of them had Alzheimer's disease (AD) diagnosis clinically according to DSM-IV criteria and 52 of them did not have AD. In patient and control group; Hcy levels and paraoxonase activity, MTHFR C677T – A1298C and PON1 L55M - Q192R gene polymorphisms were investigated.

Results: Average age of the patients in our study was found as 73.67±7.91 years. In patient group; Hcy level was significantly high (p:0,024) and paraoxonase activity was found low in patient group (p:0,047). In patients with MTHFR C677T and A1298C polymorphism, Hcy levels were high but there was no significant difference between groups (p>0,05). In PON1 L55M polymorphism PON levels were low (p<0,009). In patients with Q192R polymorphism PON levels were significantly high especially in heterozygote group (p:0,024).

Conclusion: It was seen that Hcy levels were high and PON activity was low in Alzheimer's disease. MTHFR C677T and A1298C polymorphism could not be associated with AD but it was observed that the polymorphism could increase Hcy levels. As a result; PON 1 L55M polymorphism was thought to be a risk factor in AD and on the other hand Q192R polymorphism was thought to be a protective factor.


Keywords
Alzheimer's disease, homocysteine, methylenetetrahydrofolate reductase, paraoxonase gene polymorphism