Yeni bir dini hareket olarak Adnan Oktar grubu: Dini gruplar sosyolojisi açısından bir değerlendirme
Adnan Oktar group as a new religious movement: An evaluation in terms of religious groups sociology
Yazar: MERYEM ÇAPUN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TEKİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cemaatler = Communities ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dini hareketler = Religious movements ; Mehdi = Mehdi ; Oktar, Adnan = Oktar, Adnan ; Sosyal hareketler = Social movements ; Yaratılış = Creation ; İslami hareketler = Islamic movements

Özet:
Bu çalışma, Batı'da 1950 sonrasında ortaya çıkan, söylemleri, tebliğ usulleri, teşkilat yapıları itibariyle geleneksel oluşumlardan farklı olması hasebiyle Yeni Dini Hareketler kavramıyla ifade edilen hareketlere bir örnek olarak düşündüğümüz Adnan Oktar Hareketini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç kapsamında çalışmamızda öncelikle yeni dini hareketleri ortaya çıkaran sebepler ve ortak özellikleri üzerinde durulmuş, ardından bu çerçevede Adnan Oktar hareketinin teşekkülü, hareketin evreleri, hiyerarşik yapısı, müntesiplerinin özellikleri, hareketin gelir kaynakları gibi hususlar üzerinde durularak hareketin bir profili çizilmiş, dini ve sosyolojik anlamda analiz edilmeye çalışılmıştır. Son olarak Oktar hareketinin fikri yapısında ve söylemlerinde yoğun olarak yer alan, mehdilik ve altın çağ söylemi, bilimselciliği gibi özellikleri ile yeni dini hareketlerde de ortak olarak görülen bazı karakteristik yönleri ele alınmış, temelde hareketin dini gruplar bağlamında yeni dini hareket olarak konumlandırılabileceği üzerinde durulmuştur. Din sosyolojisi alanında yapılmış bir dini grup çalışması olan bu araştırmada nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Yeni Dini Hareketler, Adnan Oktar Hareketi, Harun Yahya, yaratılışçılık, altın çağ, mehdilik, binyılcılık

Abstract:
This study aims to examine the Adnan Oktar Movement which we consider as an example of the movements expressed by the concept of New Religious Movements which emerged in the West after 1950 and are different from traditional formations in terms of its discourses, communication methods, and organizational structures. Within the scope of this aim, at first the reasons and common characteristics of new religious movements were emphasized in our study, and next, in this context, the profile of Adnan Oktar movement, the phases of the movement, the hierarchical structure, the characteristics of the followers, the sources of income of the movement were emphasized and a profile of the movement was drawn and was tried to be analyzed in a sociological sense. Finally characteristics such as mehdism and discourse and golden age, and some characteristic aspects that are common to new religious movements which are intensely involved in the intellectual structure and discourse of the Oktar movement were discussed and it was mainly emphasized that the movement could be positioned as a new religious movement in the context of religious groups. Qualitative research methods were used in this study which is a religious group study in the field of Religion Sociology.

Keywords: New Religious Movements, Adnan Oktar Movement, Harun Yahya, Creationism, Golden Age, Mahdi, Millenniumism