Kısraklarda laktasyonun reprodüktif özelliklerle ilişkisi
Relationship between lactation and reproductive characteristics in mares
Yazar: SERHAN DURMAZ
Danışman: PROF. DR. MUZAFFER ÇELEBİ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dölerme ve Suni Tohumlama Ana Bilim Dalı​
Derece: Doktora, 2014
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Atlar = Horses ; Kısrak sütü = Mares milk ; Kısraklar = Mares ; Laktasyon = Lactation ; Östrus = Estrus ; Üreme = Reproduction

Özet:
Amaç: Hollanda Kraliyet Sıcak Kanlı atlarında laktasyon dönemindeki bir takım metabolik ve hormonal değişimlerin ovaryum aktivitesi ve fertilite parametreleri başta olmak üzere reprodüktif sisteme olan bazı etkilerinin belirlenmesi, laktasyondaki kısraklar ile laktasyonda olmayan kısraklar arasındaki olası reprodüktif benzerlikler ve farklılıkların tespit edilmesidir. 
Materyal ve Metot: Çalışmada dört üreme sezonu süresince takip edilen 20 adet kısrak laktasyon statülerine göre iki gruba ayrıldı. Laktasyonda Olan (Grup I) ve Laktasyonda Olmayan (Grup II) kısraklarda canlı ağırlık ve vücut kondisyon skorları, ovaryum aktiviteleri, östrus davranışları ve gebelik süreçleri takip edilerek karşılaştırıldı. Her iki gruptan toplanan kan örneklerinde serum progesteron ve östradiol seviyeleri belirlenerek karşılaştırıldı.
Bulgular: Laktasyon dönemindeki metabolik ve hormonal değişimlerin kısraklarda; östradiol seviyeleri (P<0,01) ve östrus davranışlarının daha düşük (P<0,01), maksimum follikül çaplarının daha büyük (P<0,05), luteal faz (P<0,05) ve erken gebelik dönemindeki progesteron seviyelerinin daha düşük (P<0,001) ve embriyonik ölüm oranlarının daha yüksek (P<0,05) olmasına sebep olduğu tespit edildi.
Sonuç: Laktasyondaki kısraklarda özellikle östrus davranışları, maksimum follikül çapları ve emriyonik ölüm oranlarında tespit edilen farklılıklar sebebiyle atların üretimsel strateji yaklaşımlarında reprodüktif statünün mutlaka göz önünde bulundurulması gereken bir husus olduğu ortaya konuldu.

Anahtar kelimeler: Folliküler Aktivite; Kısrak; KWPN; Laktasyon; Östrus Davranışları; Reprodüktif Özellikler.

Abstract:
Aim: The aim of this study was to determine the effects of some metabolic and hormonal changes on the reproductive system, especially on ovarian activity and fertility parameters, during lactation in Koninklijk Warmbloed Paar Nederland mares and to identify possible reproductive similarities and differences between non-lactating mares and lactating mares.
Material and Method: In this study, 20 mares were divided into two groups according to lactational status during four breeding seasons. Weight/body condition scores, ovarian activities, oestrus behaviors and pregnancies were determined and compared between lactation (Group I) and non-lactation (Group II) mares. Serum progesterone and estradiol levels were analysed and compared between both groups.
Results: Lactation leads to metabolic and hormonal changes in mares. Group I had lower estradiol levels (P <0.01) and lower estrous behavior (P <0.01). In addition Group I had a larger maximum follicle diameter (P <0.05),  lower progesterone levels in luteal phase (P <0.05) and early pregnancy (P <0.001) and a higher rate of embryo loss (P <0.05). 
Conclusions: This study indicates that due to the detected differences in estrous behaviors, maximum follicle diameters and embryonic mortalities in lactating mares, lactation status is an important issue that should be taken into consideration on horse breeding strategies. 

Keywords: Follicular Activity; KWPN; Lactation; Mare; Oestrus Behaviors; Reproductive Characteristics.