Ayvalık'ta camiye dönüştürülmüş üç 19. yüzyıl kilisesi
Three 19th century Ayvalik churches re-functioned as mosques
Yazar: DENİZ SABAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA S. AKPOLAT
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Balıkesir-Ayvalık = Balıkesir-Ayvalık ; Camiler = Mosques ; Dini yapılar = Religious buildings ; Kiliseler = Churchs ; Restorasyon = Restoration

Özet:
Taşınmaz kültür varlıklarını yeniden işlevlendirme olgusu, kültürel veya ekonomik koşulların bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Bununla beraber, yapılara özgün işlevlerinden farklı işlevler yüklendiğinde yapıların, bazı mimari değişimlerden geçtiği görülmüştür. İlgili değişimlerin ise her zaman yapıların özgün haline ve taşıdığı değere sadık kalınarak yapılmadığı bir gerçektir. Günümüzde yaygın olarak kullanılan bir uygulama olarak yeniden işlevlendirme saraylardan, konutlara, fabrikalardan dini yapılara kadar geniş bir mimari alanı kapsamaktadır.Yeniden işlevlendirmenin tarihi eskilere dayanmakla birlikte kuramsal bir temele oturması 20. yüzyılı bulmuştu. Söz konusu çalışma da, bu kuramsal temelin oluşumundan başlayarak yeniden işlevlendirmenin günümüzdeki durumunu, başta Ayvalık ve çeşitli örnekler ile anlatmaya çalışmaktadır. Mimari restorasyon ve korumacılık alanında yürütülen çalışmalar sonucu ise ulusal ve uluslararası düzeyde çok sayıda tüzük oluşturulmuştur. Bunların başlıcaları olan Atina Kartası ile Venedik Tüzüğü gibi kurallar da tez çalışmasında detaylı olarak ele alınmıştır.Camiye dönüştürülen 19. yüzyıl Ayvalık kiliselerinin yeniden işlevlendirilmesiyle birlikte maruz kaldığı müdahaleler ve bu müdahalelerin yeniden işlevlendirilen 19. yüzyıl kiliseleri arasındaki genel başarısı ise tez çalışmasının çıkış noktasını oluşturmaktadır. Bu amaçla, 1923 mübadelesinde Ayvalık'ı terk etmek durumunda kalan Rumların geride bıraktığı yedi kiliseden camiye dönüştürülmüş olan üç kilise incelenmiş ve yurtiçinden olduğu gibi yurt dışından da gerekli karşılaştırmalar yapılmıştır. Çalışmada ayrıca, Ayvalık'ın tarihi ve sosyo-ekonomik düzeyi de anlatılarak Ayvalık hakkında genel bilgi verilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The case of re-functioning historical monuments has emerged as an outcome of cultural or financial conditions. Additionally, it has been observed that whenever distinctive functions not resembling to their original functions were attributed to structures, those constructions went through certain architectural modifications. It is a fact that such modifications are not necessarily performed by sticking to the original form and value of the structure. A common practice today, re-functioning, includes in itself an extensive architectural scope from palaces, houses, plants to religious constructions.Despite the fact that the history of re-functioning is rooted in far past, its theoretical basis could not be established till the 20th century. Present study attempts to illustrate the current status of re-functioning starting from the formation of theoretical basis through various samples foremost of which is Ayvalık. As a result of studies conducted on architectural restoration and conservation, a great number of national and international regulations have been passed. In this thesis, regulations like the Athens Charter and Venice Charter have also been analyzed elaborately.The starting point of present thesis is the interventions made to 19th century Ayvalık churches that were transformed into mosques once they were re-functioned and the general success of these interventions amongst the re-functioned 19th century churches. To that end, of the seven churches which belonged to Greeks that had to leave Ayvalık during 1923 population exchange, three churches which were transformed into mosques have been analyzed and appropriate comparisons have been made from domestic and foreign sources. In present study it has also been attempted to render general information on Ayvalık through an explanation of its historical and socio-economical level.