Helichrysum heywoodianum P.H. davis ve helichrysum artvinense davis &kupicha bitkileri üzerinde farmakognozik araştırmalar
Pharmacognosic studies on helichrysum heywoodianum P.H. davis and helichrysum artvinense davis & kupicha plants
Yazar: NURDAN KEKEÇ
Danışman: PROF. DR. SEVDA SÜZGEÇ SELÇUK
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Bu tez çalışmasında, Türkiye için endemik olan Helichrysum heywoodianum P.H. Davis ve Helichrysum artvinense Davis & Kupicha bitkileri üzerine kapsamlı fitokimyasal ve biyolojik aktivite çalışmaları yapılmıştır. H. heywoodianum türünün topraküstü kısımları ve H. artvinense türünün kapitulumları Soxhlet apareyinde sırasıyla petrol eteri ve etanol ile tüketilmiştir. Elde edilen ekstreler H. heywoodianum türü için sırasıyla petrol eteri-kloroform (HHB), etanol-toluen (HHC), etanol-kloroform (HHD) ve etanol-etil asetat (HHE); H. artivinense türü için petrol eteri-kloroform (AKB), etanol-toluen (AKC), etanol-kloroform (AKD) ve etanol-etilasetat (AKE) ekstreleri olarak fraksiyonlandırılmıştır. Ekstrelerden etken maddelerin saflaştırılmasında çeşitli kromatografik yöntemler (İTK, pİTK, sütun, KK, prep.KK) kullanılmıştır.  Saf olarak, izole edilen maddelerin yapıları çeşitli spektroskopik yöntemler (UV, 1H-NMR, 13C-NMR, MS) kullanılarak aydınlatılmıştır. H. heywoodianum topraküstü kısımlarından; apigenin, luteolin, kemferol, kersetin, hesperidin, hiperozit, luteolin 7-glikozit, rutin, kafeik asit ve klorojenik asit ile H. artvinense kapitulumlarından; 3,5-dihidroksi-6,7,8-trimetoksiflavon, 5-hidroksi-6,7,3',4'-tetrametoksiflavon, apigenin, luteolin, kersetin naringenin, apigenin-7-glikozit, astragalin, klorojenik asit olmak üzere flavonoid ve fenolik asit yapısında toplam 19 bileşik izole edilmiştir. Ayrıca H. heywoodianum kapitulum (HHK) ve yapraklı gövde (HHY) ile H. artvinense kapitulum (HAK) ve yapraklı gövdelerinden (HAY) soxhlet apareyinde elde edilen metanol ekstrelerinde bulunan fenolik bileşikler, LC-HRMS analizi ile saptanmıştır. Elde edilen tüm ekstreler üzerinde antimikrobiyal, antioksidan, asetilkolinesteraz aktivite çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Antioksidan aktivite çalışmalarında DPPH, FRAP ve CUPRAC yöntemleri kullanılmış, ekstrelerin total flavonoid ve fenolik madde miktarları hesaplanmıştır. Ellman yöntemi ile tüm ekstrelerde asetilkolinesteraz aktivite çalışılmıştır. 
Antimikrobiyal aktivite tüm ekstreler ve izole edilen saf bileşikler üzerinde disk dilüsyon yöntemi ile yapılmıştır. Ektrelerin ve izole edilen saf bileşiklerin antimikrobiyal aktiviteleri karşılaştırılmıştır.

Abstract:
This thesis presents a comprehensive phytochemical and biological analysis of endemic plants in Turkey namely, Helichrysum heywoodianum P.H. Davis and Helichrysum artvinense Davis&Kupicha. Aerial parts of H. heywoodianum and capitulum of H. artvinense were extracted with petroleum ether and ethanol in the Soxhlet apparatus. Obtained extracts were fractionated as petroleum ether chloroform (HHB), ethanol-toluene (HHC), ethanol-chloroform (HHD) and ethanol ethylacetate (HHE) extracts for H. heywoodianum; and petroleum ether-chloroform (AKB), ethanol-toluene (AKC), ethanol-chloroform (AKD) and ethanol-ethyl acetate (AKE) extracts for H. artivinense. Chromatographic methods (TLC, pTLC, column, PC, prep.PC) were used for isolation of active compounds. The isolated pure compounds subjected to structure elucidation with various methods (UV, 1H-NMR, 13C-NMR, MS). In total, 19 compounds of flavonoid and phenolic acid were isolated from the aerial parts of H. heywoodianum: apigenin, luteolin, kaempferol, quercetin, hesperidin, hyperoside, luteolin-7-glucoside, rutin, caffeic acid, and chlorogenic acid; and 3,5-dihydroxy-6,7,8-trimethoxyflavone, 5-hydroxy 6,7,3',4'-tetramethoxyflavone, apigenin, luteolin, quercetin, naringenin, apigenin-7-glucoside, astragalin, chlorogenic acid from the capitulum of H. artvinense. Additionally, phenolics were determined in methanolic extracts of H. heywoodianum capitulum (HHK) and leafy stem (HHY) and H. artvinense capitulum (HAK) and leafy stems (HAY) by LC-HRMS analysis using Soxhlet apparatus. Antimicrobial, antioxidant, and acetylcholinesterase activity studies were performed on all of the extracts. DPPH, FRAP, and CUPRAC methods were used in antioxidant activity studies, and total flavonoid and phenolic content of the extracts were also evaluated. Ellman method was used to study acetylcholinesterase activity. 
Antimicrobial activity was performed on all extracts and isolated pure compounds by the disk dilution method then compared.