Altıncı sınıf Fen Bilimleri ders kitabı öğrenme etkinliklerinin özgün sorgulama özellikleri ve öğrencilerin bilimin doğası düzeylerinin incelenmesi
Authentic inquiry features of sixth grade Science textbook learning activities and examination of students' level of nature of science
Yazar: SİNEM KARATAŞ ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN IŞIK
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilimin doğası = Nature of science ; Ders kitapları = Textbooks ; Eğitim etkinliği = Effectiveness of training ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Kitaplar = Books ; Sorgulayıcı öğretme = Inquisitorial teaching ; Öğrenme = Learning

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı altıncı sınıf Fen Bilimleri Ders kitabı öğrenme etkinliklerinin özgün sorgulama özellikleri ve öğrencilerin bilimin doğası hakkındaki görüşlerinin düzeylerini incelenmektir. Bu doğrultuda araştırmada karma yöntem ve verilerin toplanma sistematiğinden dolayı yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Çalışma grubunu uygun örnekleme yöntemi ile belirlenen ve 2017-2018 Eğitim-Öğretim yılında Muğla ili Milas ilçesine bağlı bir köy ortaokulunda altıncı sınıfta öğrenim gören 23 öğrenci oluşturmaktadır.
Çalışma üç alt araştırma problemi kapsamında gerçekleşti. Çalışma kapsamında ilk olarak 2017-2018 Eğitim-Öğretim Yılı'nda altıncı sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı "Vücudumuzdaki Sistemler" ünitesinde yer alan öğrenme etkinlikleri özgün sorgulama yönünden incelenmiştir. Uygulama aşamasında iki alt problem incelendi.  "Vücudumuzdaki Sistemler" ünitesinde yer alan altı öğrenme etkinliği sınıf içi uygulamarından önce ve sonra öğrencilerin bilimin doğası hakkındaki görüşlerindeki değişimler belirlendi. Bu aşamada, her öğrenme etkinliğini takiben öğrencilerin etkinlikleri bilimsel bilgi ve bilimsel araştırmanın doğası yönlerinden değerlendirmeleri incelendi. Bu alt problemleri cevaplamak amacıyla daha önce gerçekleşen çalışmalarda kullanılan, geçerlilik ve güvenilirlik yönünden ön çalışmaları yapılmış veri toplama araçları kullanıldı. Vücudumuzdaki Sistemler" ünitesi öğrenme etkinlikleri Epistemolojik Boyut İçin Değerlendirme Rubriği ile analiz edildi.  Altı öğrenme etkinliği içeriklerinde yer alan özelliklerin özgün sorgulama düzeyleri belirlendi.  
Uygulama aşamasında, Bilimin Doğası Hakkındaki Görüşler Anketi-Form C´de yer alan 10 soru ile öğrencilerin görüşleri belirlendi. Bilimin doğası hakkında görüşler anketi uygulanarak öğrencilerin görüşlerinde düzeyleri tespit etmek amacıyla üç kodlama bölümü ve her kodlama bölümü için oluşturulan beş ordinal seviye kullanıldı. Öğrenci görüşleri üzerine değerlendirmeleri kayıt altına almak için bir dereceli puanlama anahtarı ayrıca oluşturuldu. Kodlama bölümleri; (1) Teorilerin, hipotezlerin ve kanıtların farklılaştırılması, (2) Belirsizlik ve bilimsel gerçeklerin gerekçelendirilmesi, (3) Tartışmanın nedenleri ve nasıl çözüleceği olarak isimlendirilmiştir.  
Araştırmada altıncı sınıf öğrencilerinin öğrenme etkinliklerinin bilimsel bilginin ve bilimsel araştırmanın doğası yönünden değerlendirmeleri için her bir öğrenme etkinliğinden sonra öğrenciler ile görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerde yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Bu formda dört açık-uçlu soru yer almaktadır. 
Birinci araştırma sorusu doğrultusunda veriler Epistemolojik Boyut İçin Değerlendirme Rubriği ile üçüncü araştırma sorusu için görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizi ile incelendi. İkinci araştırma sorusu için nitel veriler nicel verilere dönüştürülmüş ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılarak analiz edilmiştir.
Analizlerin sonucunda birinci araştırma sorusu için öğrenme etkinliklerinin özgün sorgulama özelliklerini taşımadıkları, basit sorgulama özelliklerinden en fazla basit gözlemler özelliklerini taşıdıkları görülmüştür. İkinci araştırma sorusu için öğrencilerin Bilimin Doğası Hakkında Görüşler Anketi ön ölçüm ve son ölçüm yanıtları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir. Ankette yer alan 10 soru için her soru bazında bakıldığında öğrencilerin çoğunun ifadelerinin son ölçümde değiştiği ancak seviye olarak değişmediği dolayısıyla istatistiksel olarak anlamlı bir fark yaratmadığı belirlenmiştir. Üçüncü araştırma sorusu için öğrencilerin öğrenme etkinliklerini bilimsel bilgi ve bilimsel araştırmanın doğası yönünden yeterli bulmadıkları tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda araştırmacılara ve uygulamalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this thesis is to examine authentic inquiry features of the sixth grade Science Textbook learning activities and the level of students' views on the nature of science. In this direction, convergent parallel design was used in the research due to mixed method and data collection systematic. The study group consists of 23 sixth grade students determined by convenient sampling method and studied in a village secondary school in Milas district of Muğla province in the 2017-2018 academic year.
The study was carried out within the scope of three sub-research problems. Within the scope of the study, the learning activities in the "Systems in Our Body" unit of the sixth grade Science Textbook in the 2017-2018 academic year were examined in terms of authentic inquiry. Two sub-problems were examined in the implementation phase. Changes in students' views on the nature of science were determined before and after the in-class practice of six learning activities in the "Systems in Our Body" unit. At this stage, following each learning activity, students' evaluations of the activities in terms of scientific knowledge and the nature of scientific research were examined. In order to answer these sub-problems, data collection tools that were used in previous studies and which were pre-studied in terms of validity and reliability were used. The learning activities of "The Systems in Our Body" unit were analyzed with the Evaluation Rubric for the Epistemological Dimension. The original inquiry levels of the features included in the content of six learning activities were determined.
During the implementation phase, the opinions of the students were determined with ten questions in the Opinions Questionnaire on the Nature of Science-Form C. Three coding sections and five ordinal levels created for each coding section were used to determine the levels of students' opinions by applying a survey of opinions about the nature of science. A rubric was also created to record evaluations on student opinions. Coding sections; (1) Differentiation of theories, hypotheses and evidence, (2) Uncertainty and justification of scientific facts, (3) Reasons for the controversy and how to resolve it.
In the study, interviews were conducted with the students after each learning activity in order to evaluate the learning activities of the sixth grade students in terms of the nature of scientific knowledge and scientific research. A semi-structured interview form with four open-ended questions was used in the interviews.
In line with the first research question, the data were analyzed with the Evaluation Rubric for the Epistemological Dimension and the data obtained from the interviews for the third research question were analyzed with content analysis. For the second research question, qualitative data were transformed into quantitative data and analyzed using the Wilcoxon Signed Rank Test.
As a result of the analyzes, it was seen that the learning activities for the first research question did not have the characteristics of authentic inquiry, and that they had the characteristics of simple observations the most among the simple inquiry features. For the second research question, it was determined that there was no statistically significant difference between the pre-test and post-measurement students' responses to the Questionnaire. When the questions in the questionnaire were examined on the basis of each question, it was determined that the expressions of most of the students changed in the last measurement, but did not change in terms of level, so it did not make a statistically significant difference. For the third research question, it was determined that the students did not find the learning activities sufficient in terms of scientific knowledge and the nature of scientific research. Based on the results, the thesis was concluded with the suggestions tothe instrucutors and researchs.