Çok kriterli karar verme tabanlı matematiksel modelleme ile İHA üssü yer tesis seçimi: J.GN.K.lığında bir uygulama
UAV base facility selection with mathematical modeling based on multi-criteria decision making: An application in the General Command of Gendarmerie
Yazar: HASAN MERT YOLCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA YEŞİM KALENDER ÖKSÜZ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Tesis yer seçimi = Site selection ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; İnsansız hava aracı = Unmanned aerial vehicle

Özet:
Ülkemiz coğrafyası üzerinde bulunan tüm il ve ilçelerde bir ağacın dalları gibi köylerde dahi konuşlu bulunan ve başta terörle mücadele olmak üzere; asayiş ve kamu düzenin sağlanması, trafiğin denetlenmesi ile düzensiz göç ve kaçakçılıkla mücadele gibi görev sahası oldukça geniş bir alanda görev yapan Jandarma Genel Komutanlığında (J. Gn. K.'lığı) son dönemlerde bu suçlarla mücadele ve suçun önlenmesinde İnsansız Hava Aracı (İHA) kullanımı oldukça yaygınlaşmıştır. Her ne kadar İHA kullanımı terörle mücadele konusunda alınan tedbirler doğrultusunda artmış olup, İHA kullanım yeri olarak daha çok ülkemizin doğu bölgesinde yer alan iller olarak gözükse de kullanım alanlarının genişlemesine bağlı olarak ülkemizin batı bölgesinde yeni İHA üs yerlerinin açılması ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada; ülkemizin batı bölgesinde bulunan illerin hangilerinde İHA üssü açılması gerektiği, ilk önce Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleri ile, daha sonra ise kurulan Küme Kapsama ve Maksimum Kapsama modellerinin GAMS (General Algebric Modelling System) programlama dilinde çözülmesi ile bulunmuştur. İHA üssü seçiminde etkili olan kriterler literatür araştırması ve alanında uzman olarak kabul edilen İHA pilotları ile görüşülerek belirlenmiş ve sonrasında belirlenen bu kriterlerin ağırlıkları ÇKKV yöntemleri ile bulunmuştur. İHA üssü seçiminde etkili olan kriterlerden kriter ağırlığı yüksek olanlar, kurulan matematiksel modellere kısıt olarak eklenmiş ve kurulan farklı senaryolarla en optimal üs yeri ve üs sayısı bulunmuştur. Bulunan İHA üs yerlerinin analizi Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) üzerinden yapılarak, oluşturulan talep noktalarının tamamının kapsanıp kapsanmadığı harita üzerinden görülmüştür. Bulunan çözümler ile ülkemizin batı bölgesinde suç ve suçluyla mücadelede İHA kullanımı için açılması planlanan yeni üs yeri önerisi yapılmıştır.

Abstract:
The use of Unmanned Aerial Vehicles (UAVs) has recently become quite widespread in the Gendarmerie General Command which is located in all provinces and districts across the geography of our country, even in villages like the branches of a tree, and which operates in a wide range of areas such as combating terrorism, ensuring public order, controlling traffic, and combating irregular migration and smuggling. Although the use of UAVs has increased in line with the measures taken in the fight against terrorism, and although the provinces in the eastern region of our country are mostly seen as the place of UAV usage, the need to open new UAV base locations in the western region of our country has emerged due to the expansion of the usage areas. In this study, the provinces in the western region of our country are firstly analyzed using Multi-Criteria Decision Making (MCDM) methods and then Set Covering and Maximum Coverage models are solved in GAMS (General Algebric Modelling System) programming language. The criteria that are effective in the selection of the UAV base were determined through literature research and interviews with UAV pilots who are considered to be experts in their field, and then the weights of these criteria were found by using MCDM methods. Among the criteria that are effective in UAV base selection, those with high criteria weights were added as constraints in the created mathematical models and the optimal base location and number of bases were found with different scenarios. The UAV base locations were analyzed through Geographical Information System (GIS) and it was seen on the map whether all of the demand points were covered or not. With the solutions found, a new base location was proposed for the use of UAVs in the western region of our country in the fight against crime and criminals.