Tükenmişlik sendromu ve başa çıkma stratejileri: AFAD Ankara Birlik Müdürlüğünde görev yapan sivil savunma arama ve kurtarma personeli üzerine bir analiz
Burnout syndrome and coping strategy: an analysis on civil protection search and rescue staff at Afad Ankara Unit
Yazar: CEM VURAL
Danışman: PROF. DR. YASEMİN ÖZKAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: AFAD = Disaster and Emergency Management Directorate ; Başa çıkma = Coping ; Kurtarma = Rescue ; Personel = Personnel ; Sivil savunma = Civil defense ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome

Özet:
Bu araştırmanın ana amacı, Ankara Birlik Müdürlüğünde görev yapan arama ve kurtarma personelinin tükenmişlik seviyesi ile başa çıkma stratejilerini tespit etmek ve bunlar aralarındaki ilişkiyi ele almaktır. Bu çalışmada ayrıca tükenmişlik seviyesi ve başa çıkma stratejilerinin bazı demografik (yaş, eğitim seviyesi, medeni durum vb.) ve mesleki (çalışma yılı, göreve katılma sayısı, mesleği isteyerek seçme düzeyi vb.) değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın kapsamı, Ankara Birlik Müdürlüğünde görev yapan sivil savunma arama ve kurtarma personelidir. Araştırmada veriler anket yöntemi ile toplanmıştır. Verilerin analizinde, korelasyon t-testi, Anova, Mann-Whitney U testi ve Kruskal Wallis analizleri kullanılmıştır. 
Araştırma sonuçlarına göre, arama ve kurtarma personeli orta düzeyde duygusal tükenmişlik, düşük düzeyde duyarsızlaşma ve kişisel başarı düzeyinde yüksek bir tükenmişlik yaşamaktadır. Personelin başa çıkma ölçeğinde en fazla kullandığı ilk üç alt düzey sırasıyla planlama, araçsal sosyal destek kullanma ve dine yönelmeyken, en az kullandıkları ilk üç başa çıkma düzeyi sırasıyla madde kullanımı, davranışsal olarak ilgiyi kesme ve yadsımadır. Ölçekler arası korelasyona bakıldığında duygusal tükenme ile duyarsızlaşma arasında anlamlı bir ilişki olup, pozitif yönlü bir korelasyon bulunmaktadır. Bir diğer anlamlı bir ilişki ise kişisel başarı ile baş etme ölçeği arasında bulunmaktadır. Bu iki değişken arasındaki ilişki ise negatif yönlüdür.

Anahtar Sözcükler: AFAD, Arama ve Kurtarma Personeli, Başa Çıkma Stratejileri, Tükenmişlik.

Abstract:
The main aim of the thesis is to determine the burnout level and coping strategies of the search and rescue staff at AFAD Ankara Unit and to address the relation between burnout level and coping strategies. In the thesis, determining effects of  some demographic (age, education level, marital status etc.) and professional variables (working years,  number of participation in the task, level of choosing willingly their job etc.) on burnout level and coping strategies are aimed. The scope of the study is the search and rescue staff at AFAD Ankara Unit. The data used in the thesis is collected through questionnaire method. Correlation analysis, t-test, Anova, Mann-Whitney U test and Kruskal Wallis analysises are used to analyze the data.
According to the results of study, the AFAD Ankara search and rescue staff experience medium-level emotional exhaustion, low-level depersonalization and high-level burnout at personal accomplishment. Whereas, the first three sub-levels of the coping scale used mostly by the staff are planing, using instrumental social support and making for religion. Substance abuse, decreasing behavioral relationship and repudiation are sub-levels of the coping scale used by the staff at least. When the correlation between scales are examined, there is a significant and positive relation between emotional exhaustion and depersonalization. The other significant relation exists between personel accomplishment and coping scale. However, this relation is correlated negatively.

Keywords: AFAD, Burnout, Coping Strategy, Search and Rescue Staff.