Okul öncesi çocukluk dönemi çizgi filmlerinde mantıksal düşünme ve bilişsel beceriler: TRT Çocuk Kanalı
Logical thinking and cognitive skills in the cartoons in preschool children period: TRT Çocuk Channel
Yazar: AYLİN ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EKREM ZİYA DUMAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Bilişsel beceriler = Cognitive abilities ; Mantıksal düşünme = Logical reasoning ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; TRT Çocuk Televizyonu = TRT Çocuk Television ; Çizgi film = Animated film

Özet:
Bu çalışmada, TRT Çocuk Kanalı 3-5 yaş programları kategorisinde yer alan Pepee, Kuzucuk ve Elif'in Düşleri isimli çizgi filmlerinde, okul öncesi dönem çocuklarının mantıksal düşünmelerine katkı sağlayacak bilişsel becerileri barındırıp barındırmadığının ve hangi sıklıkta sunulduğunun karşılaştırmalı bir şekilde tespit edilmesi amaçlanmıştır. Birinci bölümde araştırmanın problemi, amacı, önemi, sınırlılıkları ve konu ile ilgili yapılmış çalışmalara yer verilirken; ikinci bölümde okul öncesi dönem çocuğunun gelişim özelliklerine, bilişsel gelişim kuramlarına, mantıksal düşünme ve bilişsel becerilere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde araştırmada kullanılan yöntem ve tekniklere, dördüncü bölümde araştırmanın bulgularına ve beşinci bölümde ise araştırmayla ilgili ulaşılan sonuçlara yer verilmiştir. Söz konusu çizgi filmlerde bulunan bilişsel becerileri ve bu becerilerin bulunma sıklığını tespit etmek amacıyla nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi kullanılmıştır. Örneklemin seçiminde ise; amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini TRT Çocuk Kanalı tarafından 3-5 yaş programları kategorisinde yer alan on üç adet çizgi filmden, 01/09/2016 ile 01/09/2017 tarihleri arasında Reyting İzlenme Oranı (RTG) ile Share İzlenme Payı (SHR) en yüksek olan üç adet çizgi filmin toplam 230 çizgi film bölümü oluşturmuştur. Yapılan araştırmada güvenilirliği sağlamak amacıyla çizgi filmlerde geçen ifadeler metne dönüştürülerek, oluşturulan kategorilerle ifadelerin uyumlu olup olmadığına dair iki uzman görüşü alınmıştır. İncelenen çizgi filmlerde sunulan bilişsel becerilerin sıklıklarına ilişkin frekans ve yüzde oranları hesaplanarak, her bir çizgi film için tablo haline getirilmiştir. İncelenen çizgi filmlerden elde edilen sonuçlara göre; Pepee, Kuzucuk ve Elif'in Düşleri çizgi filmleri arasında en yüksek frekansa sahip bilişsel becerilerin, Pepee çizgi filminde sunulduğu görülmüştür. En düşük frekansa sahip bilişsel becerilerin ise Kuzucuk çizgi filminde sunulduğu tespit edilmiştir. Ayrıca söz konusu çizgi filmlerdeki bilişsel beceriler karşılaştırıldığında, en fazla becerinin sorgulama yoluyla; en az becerinin ise parça bütün ilişkisi kurma yoluyla izleyiciye sunulduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In the current study, aimed to determine comparatively cognitive skills that would make a contribution to the logical thinking of preschool period children and in which frequency programs are presented the cartoons named "Pepee, Kuzucuk and Elif'in Düşleri" in the category of 3-5 age programs by TRT Child Channel in terms of content. In the first part, the problem, purpose, importance, limitations and the studies carried out regarding the issue were given place; in the second part, the developmental features of the preschool period children, cognitive development theories, logical thinking and cognitive skills were mentioned. In the third part, the methods and techniques were given place, the findings of the study were given in the fourth part while the results obtained in the research were given in the fifth part. In order to determine the cognitive skills and the frequency of these skills in these cartoons, content analysis, one of the qualitative research methods, was used. When it comes to the selection of the sampling, criterion sampling as a purposed sampling method was used. The sampling of the study was made up of a total cartoon parts of three cartoons, which had the highest Rating (RTG) and Share (SHR) between the dates 01.09.2016 and 01.09.2017 out of thirteen cartoons in the category of the programs for 3-5 age group broadcast by TRT Çocuk channel. In order to obtain reliability in the study, the expressions mentioned in the cartoons were transformed into text and two expert views were taken about whether the expressions were in compatible with the categories formed. The frequencies and percentages regarding the cognitive skills given in the cartoons investigated were calculated and they were tabulated for each cartoon. Depending on the results obtained from the cartoons investigated, it was found that the skills with the highest frequency among the cartoons of Pepee, Kuzucuk and Elif'in Düşleri were given in the cartoon Pepee. The cognitive skills with the lowest frequency were given in the cartoon Kuzucuk. In comparison between the cognitive skills in the so called cartoons, it was also found that the most skills were presented to the audience through questioning mostly while the least ones were given through making a contact of part and whole.