UCB -1 Antep fıstığı anacının in vitro koşullarda kitlesel üretimi
Mass propagation of UCB-1 pistachio rootstock through in vitro propagation
Yazar: İPEK DEĞİRMENCİ
Danışman: PROF. DR. NESİBE EBRU KAFKAS
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Pistacia türlerinin tohumlarında çimlenme oranının çok düşük düzeyde olduğu ve bu durumun özellikle fidan üreticileri için önemli bir problem olduğu bilinmektedir. Bu amaçla mikroçoğaltma teknikleri Pistacia türlerinin üretimi için büyük avantaj sağlamaktadır. Ülkemizde antepfıstığı fidanının in vitro koşullarda üretimi özellikle hastalıklardan ari olması ve çoğaltma katsayısının yüksek olması, bitki karantinasında kolaylık sağlaması yurt dışından ülkemize yeni getirilen anaç ya da çeşitlerin toprak hastalıkları ve zararlılarından ari olması bakımından büyük önem taşımaktadır. Bu tezde Pistacia atlantica ve Pistacia integerrima melezi olan UCB-1 anacının in vitro koşullarda kitlesel üretim olanaklarının araştırılması amaçlanmıştır. Nodal segmentlerin eksplant olarak kullanıldığı, farklı yüzey sterilizasyon, sürgün geliştirme, kardeşlenme ve köklenmeleri ile ilgili farklı bitki büyümeyi düzenleyiciler ve kimyasallar kullanarak UCB-1 anacının kitlesel üretimi için en uygun uygulamalar ve ortamlar belirlenmiştir. Yüzey sterilizasyonunda sodyumhipoklorit (%5,%7,%10) dozlarında kullanılmış en iyi sterilizasyon başarısı %10 sodyumhipoklorit dozuyla 10dakika muamele yapılan işlemden elde edilmiştir. Temel besin ortamı olarak Gamborg B5 Vitaminlerini içeren DKW temel besin ortamı ve Woody Plant Medium (WPM, after Lloyd & McCowns) ile bitki büyümeyi düzenleyicilerden BAP(0, 1, 2, 3 mg/L), IBA(0, 0.1, 0.2, 0.3 mg/L), NAA(0,0.1,0.2,0.3 mg/L), GA3 (0,05 mg/L), MT'nın(0, 1,2,3 mg/L) farklı dozları denenemiştir. En iyi sürgün gelişimi ve en fazla kardeşlenmenin 2 mg/L BAP + 0. 1 mg/L l IBA+0.05 mg/L GA3 kombinasyonundan elde edilmiştir. Köklenme için Gamborg B5 Vitaminlerini içeren ½ DKW temel besin ortamı ve IBA (1, 2 ve 3 mg/L) ve NAA'(0.01, 0.1, 1, 0.02, 0.2 ve 2 mg/L) dozlarında kullanılmış ancak bu ortamlarla kök gelişimi elde edilememiştir.

Abstract:
The low rate of germination in the seeds of Pistacia species is known as an important problem especially for the seedlings producers. So, micropropagation methods are becoming as a very important tool in pistachio production. In Turkey, disease free and having high multiplication coefficient, facilitating plant quarantine especially in seedlings which come frome abroad to be free from soil diseases and harmful ones make in vitro production of pistachio so important. The aim of this thesis is to investigate the mass production possibilities of UCB-1 rootstock, the hybrid of Pistacia atlantica and Pistacia integerrima in in vitro conditions. For this purpose, the most appropriate applications and environments for the mass production of UCB-1 rootstock were selected by applying different PGR and chemicals related to different surface sterilization which are used for shoot development, budding, and rooting of explants as nodal segments. Sodium hypochlorite (5%, 7%, 10%) was used in surface sterilization and the best sterilization success was obtained by 10 minutes treatment with 10% sodium hypochlorite. To determine the most appropriate shoot development and rooting environments, DKW and Woody Plant Medium as the basic nutrient medium containing Gamborg B5 vitamines and diffrent doses of PGR such as BAP(0, 1, 2, 3 mg/L), IBA (0, 0.1, 0.2, 0.3 mg/L l), NAA(0,0.1,0.2,0.3 mg/L), GA3 (0,05 mg/L), MT (0, 1,2,3 mg/L l) were tested. The best shoot development and maximum shooting were obtained from the combination of 2 mg/L BAP + 0.1 mg/L IBA + 0.05 mg/L GA3. As for the rooting, ½ DKW basic nutrient medium containing Gamborg B5 Vitamins and doses of IBA (1, 2 and 3 mg/L) and NAA '(0.01, 0.1, 1, 0.02, 0.2 and 2 mg/L) was used but root development could not be achieved in these meduim.