5-7 yaş arasında konuşma sesi bozukluğu olan ve olmayan çocukların dil gelişimi ve bilişsel gelişimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationships between language development and cognitive development of children with and without speech disorder between the ages of 5-7
Yazar: NERİMAN AYÇA ATEŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZMİYE EVRA GÜNHAN ŞENOL
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Bellek = Memory ; Biliş = Cognition ; Bilişsel gelişim = Cognitive development ; Dil gelişimi = Language development ; Fonolojik farkındalık = Phonological awareness ; Konuşma = Speech ; Okuma-yazma = Reading-writing ; Ses bozuklukları = Voice disorders ; Çocuklar = Children

Özet:
Konuşma sesi bozukluğu (KSB) olan çocuklara dair yapılan çalışmalar, bu çocukların KSB'ye ve bilişsel becerilerine bağlı olarak tipik gelişim gösteren akranlarına göre akademik becerilerde zorlandıklarını göstermektedir. Bu çalışma kapsamında KSB'si olan çocuklarla olmayan çocukların bilişsel becerileri açısından nasıl farklılıklar sergilediği ve bu çocuklarda dil gelişiminin bilişsel beceriler ile ilişkisi incelenmiştir.  Bu inceleme için 5-7 yaş arasında KSB'si olan 21 çocuk ile KSB'si olmayan 21 çocuk hem dil gelişimleri hem de bilişsel gelişim açısından değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında değerlendirilen çocuklar araştırmaya destek olmak için gönüllü olan öğretmenler aracılığıyla seçilmişlerdir. Çocuklar Sesletim-Sesbilgisi Testi (SST) ile KSB açısından gruplanmış, dil gelişimleri Türkçe Erken Dil Gelişimi Testi (TEDİL) testi ile, bilişsel gelişimleri ise Cognitive Assesment System (CAS) bataryası ile değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirmelerin sonucunda KSB'si olan ve KSB'si olmayan çocukların bilişsel becerileri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05). KSB'si olmayan çocukların Ardıl ve Eşzamanlı bilişsel işlem alanı puanlarının, KSB'si olan çocukların puanlarından daha yüksek olduğu, KSB'si olmayan çocukların TEDİL puanlarının, KSB'si olan çocukların puanlarından daha yüksek olduğu  görülmüştür. KSB'si olan çocukların TEDİL ve CAS puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmazken, KSB'si olmayan çocukların TEDİL ve CAS puanları incelendiğinde Ardıl ve Eşzamanlı bilişsel işlem alanlarında ve toplam puanlarda anlamlı bir farklılık görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Bilişsel gelişim, Dil ve Konuşma Bozukluğu, Fonolojik Farkındalık, Kısa Süreli Bellek, Okuma Yazma

Abstract:
Studies on children with speech disorders suggest that these children have difficulties in academic skills based on their speech disorder and cognitive skills, compared to their peers who have typical development. In this study, how children with speech impairment and children without speech impairment differ in terms of cognitive skills and the relationship between language development and cognitive skills in these children had been researched. For this study, 21 children with speech disorders and 21 children without speech disorders between the ages of 5-7 were evaluated for both language development and cognitive development. The children were selected through teachers who voluntarily supported the research. Children were grouped with SST for speech impairment, their language development was evaluated with TEDİL, and their cognitive development was evaluated with the CAS battery. As a result of the evaluations, a statistically significant difference was found between the cognitive abilities of children with speech disorders and without speech disorders (p <0.05). It was observed that the Successive and Simultaneous cognitive processing area scores of children without speech sound disorder were higher than those of children with speech sound disorder, and the TEDIL scores of children without speech sound disorder were higher than those of children with speech sound disorder. While there is no significant relationship between the TEDIL and CAS scores of children with speech sound disorder, when the TEDİL and CAS scores of children without speech sound disorder are examined, a significant difference was observed in the Successive and Simultaneous cognitive processing areas and total scores.

Keywords: Cognitive development, Speech and Language Disorder, Phonological Awareness, Short Term Memory, Literacy