Kuluçkada propolis özütü kullanımının ve damızlık yaşının etlik piliçlerde çıkım zamanına etkileri
Effects of using propolis extracts during incubation and breeder age on hatching time on broilers
Yazar: SADİ AKGÜL
Danışman: DOÇ. DR. NEZİH OKUR
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kanatlı Hayvan Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmada, kuluçka çıkım zamanı üzerine damızlık sürü yaşı ve kuluçka dönemi sırasında yumurta üzerine püskürtülen propolis özütü uygulamasının etkileri araştırıldı. Bu amaçla, genç (28 hafta yaş), orta yaşlı (36 hafta yaş) ve yaşlı (60 hafta yaş) olmak üzere üç farklı yaştaki Ross 308 damızlık sürüden elde edilen 1920 adet kuluçkalık yumurta (her damızlık yaşından 640 adet olmak üzere ) çalışmanın yumurta materyalini oluşturdu. Kuluçka dönemi boyunca yumurtaların üzerine propolis özütü üç farklı dozda (kontrol; 0,5 1,0 ve 2,0 ml/l) sprey şeklinde uygulandı. Kuluçka dönemi sonunda, çıkım zamanları erken (480. saat ve öncesi), orta (480 ile 490'ıncı saatler arası) ve geç (490. saat ve sonrası) olarak değerlendirildi. Araştırma sonunda, sürü yaşı ve propolis özütü uygulamasının kuluçka çıkım zamanına etkisi ayrı ayrı ve birlikte (interaksiyon) değerlendirildi. Kuluçkadan çıkımların en çok orta dönemde (%69,05), en az ise son dönemde (%7,75) gerçekleştiği saptandı ve çıkım zamanının damızlık sürü yaşından etkilendiği tespit edildi (P<0,05). Toplam çıkan civcivler içerisinde yaşlı damızlık sürüden elde edilen civcivlerin oranının (%23,20), genç ve orta yaşlı sürülerden elde edilen civcivlerin oranından (sırasıyla %39,01 ve 23,20) düşük olduğu tespit edildi (P<0,05). Ancak, özüt uygulama dozlarına göre incelendiğinde ise kuluçka çıkım zamanlarının özüt uygulama dozundan etkilenmediği görüldü (P<0,05). İnteraksiyonlar açısından bakıldığında ise tüm interaksiyonlarda (sürü yaşı x özüt uygulaması, çıkım zamanı x sürü yaşı, çıkım zamanı x özüt uygulaması, damızlık yaşı x özüt uygulaması x çıkım zamanı) gruplar arasındaki farkların önemli olduğu kanıtlandı. (P<0,05). Buna göre, genç ve orta yaşlı damızlıklardan elde edilen ve 0,5 ml/l propolis özütü uygulanan kuluçkalık yumurtalarda, kuluçkadan çıkan civciv sayısının rakamsal olarak arttığı (özellikle orta ve son dönemde yoğunlaştığı); ancak yaşlı damızlıklardan elde edilen 2,0 ml/l özüt uygulananlarda ise kuluçkadan çıkan civciv sayısının rakamsal olarak azaldığı görüldü. Sonuç olarak, konuyla ilgili çalışmaların sürdürülmesi ve kuluçka sonrası aşamaları da içine alacak daha kapsamlı çalışmalar yapılması gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
In the present study, the effects of breeder flock age and the propolis extract spraying on eggs during incubation period on hatching time were investigated. For this purpose, 1920 hatching eggs (640 from each breeding flock age) obtained from breeding flocks of three different ages as young (28 weeks), middle-aged (36 weeks) and old (60 weeks) constituted the material of the study. During the incubation period, propolis extract was applied to the eggs in three different doses (control; 0.5 1.0 and 2.0 ml/L) as spray. At the end of the incubation period, hatching times were evaluated as early (480 hours and before), mid (480 to 490 hours) and late period (490 hours and later). At the end of the study, the effects of flock age and propolis extract application on hatching time from hatching were evaluated separately and interaction. It was determined that out from hatching occurred mostly in the middle period (69.05%) and the least in the last period (7.75%), and it was determined that the hatching time from hatching was affected by the age of the breeder flock. The proportion of chicks obtained from the old breeder flock (23.20%) among the total hatched chicks was found to be lower than young and middle-aged flocks (39.01% and 23.20%, respectively) (P<0.05). However, when the propolis extract was analyzed according to the application doses, it was observed that hatching times were not affected by the propolis extract application dose (P<0,05). The differences between the groups in terms of interactions were found to be significant in all interactions (breeder age x extract application, hatching time x breeder age, hatching time from hatching x extract application, breeder age x extract application x hatching time) (P<0.05). Accordingly, in hatching eggs obtained from young and middle-aged breeders and applied 0.5 ml/l propolis extract, the number of hatched chicks increased numerically (especially in the middle and last period); however, it was observed that the number of hatched chicks decreased numerically in those applied 2.0 ml/l  propolis extract obtained from old breeders. As a result, it is thought that research on the present issue should be continued and more comprehensive studies should be carried out including the post-incubation stages.