Tip 2 diyabetes mellitus'lu hastalarda sağlık kuruluşu tercihini etkileyen faktörler ve tedaviye uyumlarına etkisinin incelenmesi
Factors affecting the preference of health facilities in patients with type 2 diabetes mellitus and investigation of their effects on treatment adherence.
Yazar: SERHAT FİGEN
Danışman: PROF. DR. OKCAN BASAT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gaziosmanpaşa Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hastane tercihi = Hospital preference ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Giriş ve Amaç: Bu çalışmada; Tip 2 Diyabetes Mellitus (DM) tanılı hastaların sağlık kuruluşu (SK) tercihlerini etkileyen faktörlerin incelenmesi ve SK tercihleri ile tedaviye uyum düzeyleri arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlandı. Yöntem: Bu çalışma; tek merkezli ve analitik bir araştırma olarak planlandı. Gaziosmanpaşa Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Aile Hekimliği Polikliniği'ne 20.10.2022-17.03.2023 tarihleri arasında başvuran 18 yaş ve üzeri kişilerden en az 1 yıldır Tip 2 DM tanısı olan ve çalışmaya dahil etme kriterlerini karşılayan 210 kişi ile gerçekleştirildi. Hasta Bilgi Formu ile katılımcıların sosyodemografik ve tıbbi öykülerine yönelik ve SK tercihlerine yönelik özellikleri sorgulandı. Tedaviye uyumlarını değerlendirmede Morisky Tedavi Uyum Ölçeği-8 (MTUÖ-8) kullanıldı. Ölçülmüş açlık plazma glukozu (APG) ve HbA1c düzeyleri kaydedildi. Anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirildi. Bulgular: Yaş ortalaması 59,84±9,45 olan (min:37-max:88) toplam 210 katılımcının %61,4'ü  (n=129) kadın idi. DM tanısını % 46,2'si (n=97) ikinci basamak SK'da almış iken takibini %57,1'i (n=120) üçüncü basamak SK'da, %23,3'ü ise (n=49) birinci basamak SK'da yaptırıyordu. MTUÖ-8 skoru ortalama 6,42±2,11 (min:0-max:8) olup %53,8'i (n=113) tedaviye yüksek uyumlu idi. Birinci basamak SK'da (%79,6) ve özel SK'da (%77,8) takip yapılanların tedaviye uyumu daha yüksekti (p:0.001). Aynı doktora muayene olmak için birinci basamak SK tercih edenlerin tedavi uyumlarının yüksek olma oranları (%67,8) daha fazlaydı (p:0.033). Sonuç: İlaç yazdırmak, ulaşım kolaylığı ve randevu bulmakta zorluk gibi sebeplerle daha çok birinci basamak SK tercih edildiği gözlendi. DM komplikasyonlarının takibi, ilaç raporlarının yenilenmesi ve aynı doktora muayene olmak gibi sebeplerle ise üçüncü basamak SK tercih edilmekteydi. Aynı doktordan takip olabilmek için birinci ve üçüncü basamak SK tercih edenlerin tedavi uyumu daha fazla idi.

Abstract:
Introduction and Purpose: In this study; It was aimed to examine the factors affecting the health facility (HF) preferences of patients diagnosed with Type 2 Diabetes Mellitus (DM) and to investigate the relationship between HF preferences and their level of adherence to treatment. Method: This study was planned as a single-center and analytical study. The study was carried out with 210 individuals aged 18 years and older who applied to the Gaziosmanpaşa Health Application and Research Center Family Medicine Outpatient Clinic between 20.10.2022 and 17.03.2023, who were diagnosed with Type 2 DM for at least 1 year and met the inclusion criteria. With the Patient Information Form, the sociodemographic and medical histories of the participants and their HF preferences were questioned. The 8-item Morisky Medication Adherence Scale (MMAS-8) was used to evaluate their adherence to treatment. Measured fasting plasma glucose (FPG) and HbA1c levels were recorded. Significance was evaluated at the p<0.05 level. Findings: Of the 210 participants with a mean age of 59.84±9.45 (min:37-max:88), 61.4% (n=129) were female. While DM was diagnosed in 46.2% (n=97) second-line HF, 57.1% (n=120) were followed-up in tertiary HF, and 23.3% (n=49) in primary-level HF. The mean MMAS-8 score was 6.42±2.11 (min:0-max:8), and 53.8% (n=113) were highly compliant with treatment. Those who were followed up in primary care (79.6%) and specialty HF (77.8%) had higher adherence to treatment (p:0.001). Those who preferred primary HF to be seen by the same doctor had a higher rate of treatment compliance (67.8%) (p:0.033). Conclusion: It was observed that primary care HF was preferred mostly for reasons such as prescribing medication, ease of transportation and difficulty in finding an appointment. Tertiary HF was preferred for reasons such as follow-up of DM complications, renewing medication reports and being examined by the same doctor. Those who preferred primary and tertiary HFs in order to be followed up by the same doctor had higher adherence to treatment.