El-Ahlâku'l-Adudiyye ve şerhlerinde siyaset teorisi
Political theory in al-Ahlaq al-Adudiyya and it's commentaries
Yazar: MÜMİNE BERK
Danışman: PROF. DR. ÖMER TÜRKER
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Felsefe = Philosophy ; Siyaset felsefesi = Political philosophy ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; Şerh = Commentary ; Şerhu Ahlak-ı Adud = Şerhu Ahlak-i Adud

Özet:
İslam siyaset düşüncesi tarih içinde farklı disiplinler tarafından ele alınıp
tartışılmış ve farklı literatürler içinde yer almıştır. Bu literatürlerden biri de felsefedir.
Devlet yönetimi geleneksel ilimler tasnifine göre amelî felsefenin üç şubesinden (ahlâk,
ev yönetimi ve devlet idaresi) biridir. Bu taksime göre yazılan felsefi ahlak
literatüründe siyaset, insanların saadete ulaşabilmelerini mümkün kılan, bu yolda
erdemleri edinmesini ve korumasını sağlayan düzen olarak ele alınmaktadır.
Adudüddin el-İcî'nin el-Ahlâku'l-Adudiyye adlı muhtasar risalesi felsefi ahlak
niteliğinde yazılmış ve telif edildiği 14. yy.'dan 19. yy.'a kadar pek çok alim tarafından
şerh edilmiştir. Bu eser ve şerhlerindeki tedbirü'l-müdün (siyaset felsefesi) bölümü esas
alınmak üzere siyaset teorisi bu tezin ana konusudur. Seçilen bu konunun temel amacı
İslam siyaset düşüncesinin felsefî ahlâk literatürü açısından izdüşümlerini göstermektir.
el-Ahlaku'l-Adudiyye geleneğinde tedbirü'l-müdün bahsi esas alınmak suretiyle siyaset
düşüncesinin ilkelerini, ele alınışı üzerinden kavramlarını ve ortak ana yapıyı açığa
çıkarmak bu tezin diğer hedefleridir.
İki bölümden oluşan tezin ilk kısmında söz konusu teoriye zemin oluşturan
genel ve özel ilkeler ortaya konulmuştur. İkinci kısımda ise bu teorinin ana konuları ele
alınmıştır.
Anahtar Kelimeler: el-Ahlâku'l-Adudiyye, şerh, felsefi ahlâk, siyaset, teori

Abstract:
Once we aim to pursue the development process of the Islamic political thought, it is
concluded that this area has been handled and discussed through different disciplines in
history as it is positioned in different literature. According to the classification of the
conventional sciences, administration of the state is one of the three fields of practical
philosophy (morals, household management and state administration). In the
philosophical moral literature written according to this classification, politics is dealt
with and considered as the order that enables people to gain happiness and makes them
able to acquire and maintain the virtues in this manner.
Adududin al-Iji's concise treatise named "Al-Ahlaq al-Adudiyya" (The Aduduian
Morals) was written in philosophical morality. The work was thoroughly explained and
discussed by many scholars since it was written and published in the 14th century to the
19th century. The part named administration of cities (political philosophy) which is the
part of the work being taken as basis, political theory is the main theme of this treatise.
The major objective of this chosen topic is to demonstrate the projections of Islamic
political thought in terms of philosophical moral literature.
Uncovering the principles of political thought, its concepts and its common main
structure on the basis of the Tedbiru'l-Mudun in the tradition of al-Ahlaq al-Adudiyya
are other objectives of this treatise.
The first part of the thesis which consists of two sections the general and special
principles forming the basis of this theory are introduced. However, the second part
handles and discusses the main topics of this theory.
Keywords: al-Ahlaq al-Adudiyya, commentary, philosophical ethics, politics, theory.