Üniversiteler için iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi
Occupational health and safety management for universities
Yazar: SERENAY ÇALIŞ
Danışman: DOÇ. DR. BANU YEŞİM BÜYÜKAKINCI
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Yönetim sistemleri = Management systems ; Üniversiteler = Universities ; İş güvenliği = Work safety ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
İş sağlığı ve güvenliği, çalışanların, iş yerinin, üretimin, ziyaretçilerin, paydaşların ve diğer sosyal çevre ile ilgili süreçlerin ve iletişimin sağlıklı ve güvenli yürütülmesi için gereken multidisipliner bir bilim dalıdır. Ancak bu bilim dalı, her iş kolu ve sektörün farklı tehlikeler ve riskler taşıması nedeniyle farklı yöntem ve metotlarla uygulanmaktadır. Bu uygulama için geliştirilen yönetim sistemleri ve rehberlerin amacı, standart bir sistemin geliştirilmesine, sürecin aksamadan yürütülmesine, dokümantasyon için kaybedilen zamanın uygulamaya yönlendirilerek daha güvenli ve sağlıklı çalışma ortamlarının ortaya çıkarılması için iş güvenliği uzmanlarına ve iş yeri hekimlerine yardımcı olmaktır. Aynı zamanda devlet denetimi standart bir prosedüre dayanılarak gerçekleştirildiğinde kontrol mekanizmaları daha etkin çalışacak ve sorunlara en kısa sürede, bilimsel metotlarla ve hukuksal yükümlülükleri göz ardı etmeden müdahale edebilme yeteneği faaliyetlere kazandırılacaktır. 
Yürütülen tez çalışması, Türkiye'de faaliyette bulunan üniversiteler için iş sağlığı ve güvenliği faaliyetlerinin dokümante kısmından dolayı maruz kalınan zaman kaybının azaltılması, aşırı iş yükü yoğunluğunun ortadan kaldırılması, evrak işleri ile kaybedilen zamanın uygulamaya yönlendirilmesi kısacası iş güvenliği uzmanları ve iş yeri hekiminin yükünü hafifletmesi ve etkin kontrol mekanizmasının sağlanmasına yardımcı olunması için hazırlanmıştır. Çalışmanın sonlandırılması için öncelikle üniversitelerde iş sağlığı ve güvenliği faaliyetlerini sürdüren iş güvenliği uzmanları ile görüşülmüştür. Yapılandırılmış Görüşme Tekniği ile gerçekleştirilen araştırmada katılımcılara sorular yöneltilmiş ve kişilerden cevaplar alınmıştır. Cevaplar derlenerek üniversitelerdeki sorunlar tespit edilmeye çalışılmıştır. Sonraki aşamada ise sorunların ortadan kaldırılabilmesine yönelik öneriler sunulmuştur. Sorunların belirlenmesi ve çözüm önerilerinin sunulabilmesi için hem yurt içi hem de yurt dışı kaynak taraması yapılmıştır. Bunun yanında ülkemizde ve yurt dışında faaliyette bulunan üniversitelerin durumu incelenmiş ve buna uygun olarak çalışma sonuçlandırılmıştır. Sorunlara getirilen önerilerden biri üniversiteler için iş sağlığı ve güvenliği koordinasyon merkezinin oluşturulması olmuştur. Koordinasyon biriminin yapısının nasıl olması ve hangi üyelerin bulunması gerektiği konusuna değinilmiştir. Koordinasyon biriminde görev yapacak üyelerin dokümante yüklerinin azaltılması için ise üniversitelerde standart ve takip edilebilir bir iş sağlığı ve güvenliği sisteminin sağlanabilmesi adına doküman, şablon ve dilekçeler oluşturulmuştur. Bu belgelere ek olarak üniversite içinde bulunan riskli alanlar için bazı kurallar da belirlenmiştir.

Abstract:
Occupational health and safety is a multidisciplinary science that is required in order to conduct processes related to employees, workplace, production, stakeholders, and other social environments, and communication in a healthy and safe manner. However, this discipline has to be practiced with different methods and techniques due to different dangers and risks imposed by every branch of activity and sector. The management system and guides developed for the practice help occupational safety specialists and workplace physicians to develop a standard system, to ensure that the process is conducted smoothly, and to create safer and healthier working environments by directing the lost time for documentation to the practice. Moreover, when state supervision is performed based on a standard procedure, control mechanisms will function more efficiently, and the ability to respond to problems as soon as possible, using scientific methods and without overlooking legal obligations, will be incorporated into activities. 
The ongoing thesis study was prepared, for universities in Turkey, in order to reduce the lost time for the documentation of occupational health and safety activities, to eliminate the heavy workload, to direct the lost time for paperwork to practice, in short, to relieve the burden of occupational safety specialists and workplace physicians to some extent, and to provide an efficient control mechanism. First of all, occupational safety specialists working in universities were interviewed for the completion of the study. In the study conducted using the Structured Interview Technique, participants were asked some questions and they provided answers to them. These answers were compiled and problems in universities were identified accordingly. In the next phase, suggestions were made in order to eliminate these problems. To identify problems and find solutions both domestic and international resources were analyzed in order to establish these guidelines, the current state in universities in Turkey and abroad was investigated, and the study was completed accordingly. One of the suggestions was the establishment of an occupational health and safety coordination center for universities. How the structure of the coordination unit should be and which members should be included were also mentioned. Rules and guidelines were established in order to provide a standard and controllable occupational health and safety system in universities in terms of relieving the burden of paperwork in members that would be included in the coordination unit.  In addition, the document information required by the occupational health and safety legislation from professionals has been added to the guides prepared as a minimum. In addition to these documents, some rules are determined for the risky areas within the university.