Renal nakilli hastalarda 25 hidroksi vitamin D ve kemik turnover markerlarının düzeylerinin kemik mineral yoğunluğu ölçümü ile ilişkisi
Association of 25-hydroxy vitamin D and bone turnover markers levels with bone mineral density measurement in renal transplant patients
Yazar: MELİKE BEYİN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLŞAH ŞAŞAK KUZGUN
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Kronik böbrek hastalığı bulunan kişilerde nefron hasarının ilerlemesiyle beraber kemik mineral metabolizmasında da bozulmalar meydana gelir. Kronik böbrek hastalığında kemik mineral metabolizması bozuklukları yaşam kalitesi ve yaşam süresini düşüren, üzerinde daha fazla çalışılması gereken komplikasyonlardan biridir. Başarılı bir renal nakil sonrası kemik mineral bozuklukları kısmen düzelse de nakil sonrası dönemde steroid başta olmak üzere kullanılan ilaçlar kemik kaybına yol açmaktadır. Yine nakil sonrası %30-60 hastada devam eden hiperparatiroidizm de kemik kaybına yol açmaktadır. 
Kemik mineral bozukluklarının tanısında altın standart test kemik biyopsisidir. Ancak invaziv bir yöntem olmasından ötürü kemik mineral bozuklarının tanısında kullanılmak üzere noninvaziv tetkikler araştırılmaktadır. Biz de bu çalışmada kemik turnover markerları ile dual energy x-ray absorptiometry (DEXA) ile ölçülen kemik mineral yoğunlukları arasında ilişki olup olmadığını göstermeyi amaçladık. 
Bu retrospektif kesitsel tek merkezli çalışmada Ağustos 2023 ile Kasım 2023 tarihleri arasında hastanemiz nefroloji polikliniğinde takip edilen renal nakilli 18 yaş üstü hastaların medikal öyküleri, biyokimyasal verileri, DEXA ölçüm analizleri incelendi. Gebeler, GFR:15'ten küçük olanlar ve son bir sene içinde DEXA ölçümü bulunmayan hastalar dâhil edilmedi. Çalışma Helsinki Deklarasyonu ilkelerine uygun olarak yapılmış ve İstanbul Medeniyet Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır.
Kemik turnover markerlarından osteokalsin ile femur boynu kemik mineral yoğunluğu arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki saptandı. Parathormon ve beta crosslaps düzeyleri ise osteoporotik hastalarda daha yüksek bulundu. Vitamin D düzeyi ile femur/lomber bölge kemik mineral yoğunluğu arasında ise negatif yönde anlamlı bir ilişki saptandı. Vitamin D düzeyleri ile kemik mineral yoğunlukları arasındaki bu ilişkinin  
osteoporotik hastaların %95 oranında D vitamini tedavisi alması ile ilişkili olabileceği düşünüldü. Bu biyokimyasal belirteçlerin osteoporozu öngörebilirliği açısından yapılan değerlendirmede ise osteoporozu öngöremedikleri ancak içlerinden özellikle parathormonun ucuz ve kolay erişilebilir bir tetkik olmasından ötürü rutin tarama testi olarak değerlendirilebileceği belirlendi.

Abstract:
In people with chronic kidney disease, bone mineral metabolism deteriorates with the progression of nephron damage. Bone mineral metabolism disorders in chronic kidney disease are one of the complications that reduce quality of life and life expectancy and need to be further studied. Although bone mineral disorders partially improve after a successful renal transplantation, the drugs used in the post-transplant period, especially steroids, lead to bone loss. Hyperparathyroidism, which persists in 30-60% of patients after transplantation, also leads to loss of bone density. The gold standard test for the diagnosis of bone mineral disorders is bone biopsy. However, since it is an invasive method, noninvasive tests are being investigated for the diagnosis of bone mineral disorders. In this study, we aimed to show whether there is a relationship between bone turnover markers and bone mineral density measured by dual energy x-ray absorptiometry (DEXA).
In this retrospective cross-sectional single-center study, medical history, biochemical data, DEXA measurement analysis of renal transplant patients over 18 years of age who were followed up in the nephrology outpatient clinic of our hospital between August 2023 and November 2023 were analyzed. Pregnant women, patients with GFR less than 15 and patients without DEXA measurements in the last year were excluded. The study was conducted in accordance with the principles of the Declaration of Helsinki and approved by the Istanbul Medeniyet University Clinical Research Ethics Committee.
There was a significant negative correlation between osteocalcin, a bone turnover marker, and femoral neck bone mineral density. Parathormone and beta crosslaps levels were higher in osteoporotic patients. A significant negative correlation was found between vitamin D level and femur/lumbar bone mineral density. This relationship between vitamin D levels and bone mineral density may be related to the fact that 95% of osteoporotic patients receive  
vitamin D treatment. In the evaluation of the predictive value of these biochemical markers for osteoporosis, it was determined that they did not predict osteoporosis, but parathormone could be considered as a routine screening test because it is a cheap and easily accessible test.