Postmenopozal kadınlarda pnf egzersizlerinin denge ve düşme riski üzerine etkisi
The effect of pnf exercises on balance and fall risk in postmenopausal women
Yazar: SAMED SOLAK
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL YEŞİL
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Amaç: Bu çalışmada postmenopozal kadınlarda PNF egzersizlerinin denge ve düşme riski üzerine etkilerini değerlendirmeyi amaçladık 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 48 postmenopozal kadın katılımcı dahil edildi ve randomize olarak PNF (n=24) ve Frenkel (n=24) olarak iki gruba ayrıldı. Hastaların demografik verileri kaydedildi. PNF grubuna haftada 5 gün toplam 20 seans ve 30'ar dakika PNF (dinamik stabilizasyon, ritmik stabilizasyon, kombine izotonik kontraksiyonlar ve tut-gevşe aktif hareket teknikleri dört kalça paterninde) egzersiz programı uygulandı. Kontrol grubuna ise Frenkel koordinasyon egzersizleri ev egzersiz programı şeklinde haftada 5 gün 20 seans şeklinde uygulandı. Tedavi öncesi ve sonrasında, Jamar el dinamometrisi ile el sıkma kas gücü ölçümü, SF-36 yaşam kalitesi anketi, FROP-Com (Falls Risk of Older People-Community Setting) düşme riski değerlendirmesi, fonksiyonel uzanma testi, tek ayak üzerinde durma testi, ZKY testi, BDÖ, kinestetik denge cihazı ile statik ve dinamik değerlendirmesi değerleri kaydedildi. Verilerin analizi Windows için geliştirilmiş SPSS versiyon 22.00 paket programı ile yapıldı. Sayısal değişkenlerin normallik testi Kolmogorov-Smirnov Testi ile kontrol edildi. Kategorik değişkenler arasındaki farklılıkların karşılaştırılmasında Ki Kare testi kullanıldı. İki grubun tedavi öncesi başlangıç verilerinin ve yüzde değişim skorlarının (tedavi sonrası değer-tedavi öncesi değer/100) karşılaştırılması için; normal dağılım gösteren sayısal verilerin analizinde Independent T Testi, normal dağılım göstermeyen sayısal verilerin analizinde Mann Whitney U Testi kullanıldı. Normal dağılım gösteren sayısal verilerin tedavi öncesi ve sonrası değerlerinin karşılaştırılmasında Paired samples T Testi kullanıldı. Normal dağılım göstermeyen ve sayısal olmayan verilerin tedavi öncesi ve sonrası değerlerinin karşılaştırılmasında Wilcoxon signed rank testi kullanıldı. Sonuçlar %95 güven aralığında incelendi, anlamlılık düzeyi p<0,05 durumu olarak kabul edildi.
Bulgular: Tedavi öncesi grupların yaş, öğrenim durumu, VKİ, sigara içme durumu, osteoporoz, son 6 ayda düşme öyküsü ve son 12 ayda düşme öyküsü gibi demografik verileri gruplar arasında benzerdi. Klinik değerlendirme parametrelerinden sportkat dinamik denge skoru PNF grubunda daha yüksek, SF-36 ağrı alt grubu skoru Frenkel grubunda daha yüksek olup, bunların dışındaki tüm parametreler (el sıkma kas gücü, Frop-COM, fonksiyonel uzanma testi, ZKY testi, tek ayak üstünde durma testi, BDÖ skoru, sportkat statik denge skorları ve SF-36 ağrı dışındaki tüm alt grup skorları) birbiriyle benzerdi. Tedavi sonrası PNF grubunda el sıkma kas gücü, Frop-COM, fonksiyonel uzanma testi, ZKY testi, tek ayak üstünde durma testi, BDÖ, SF-36 skorlarında; Frenkel grubunda ise el sıkma kas gücü, Frop-COM, fonksiyonel uzanma testi, ZKY testi, BDÖ, SF-36 mental sağlık dışındaki tüm alt grup skorlarında anlamlı olarak iyileşme mevcuttu. Her iki grubun tedavi sonrası değerlerinin karşılaştırılmasında tek ayak üstünde durma testi, BDÖ ve SF-36 ağrı alt grubu skorlarında PNF grubu lehine anlamlı iyileşmeler mevcuttu. 
Sonuç: PNF ve Frenkel ev egzersiz programları, postmenopozal kadınlarda denge parametreleri, düşme riski ve SF-36 yaşam kalitesi ölçeğinde önemli etkilere sahiptir. Frenkel ev egzersiz programının, daha ucuz ve daha kolay olması, daha az insan gücü gerektirmesi nedeniyle postmenopozal kadınlarda dengenin geliştirilebilmesi açısından daha çok tercih edilebileceğini düşünmekteyiz.

Abstract:
Objective: This study aims to evaluate the efficacy of PNF on balance and fall risk in postmenopausal woman
Materials and Methods: A total of 48 postmenopausal woman were included in the study and were randomly divided into two groups as PNF exercise (n = 24) and Frenkel exercise group (n = 24). Demographic data of the patients were recorded. İn experimental group, a total of 20 sessions, 5 sessions per week PNF exercise (dynamic stabilization, rhythmic stabilization, combination of isotonics and hold-relax in four hip) were applied for 3 weeks. In control group, Frenkel coordination exercises were administered in 20 sessions, 5 days a week in the form of home exercise program. Before and after treatment, muscle strength measurement by Jamar hand dynamometry, SF-36 quality of life questionnaire, FROP-Com (Falls Risk of Older People-Community Setting) fall risk assessment, functional reach test, one leg stand test, time up and go test, berg balance scale, static and dynamic evaluation with kinesthetic balance device values were recorded. Statistical analysis was performed with SPSS version 22.00 package program developed for Windows. Normality test of numerical variables was checked by Kolmogorov-Smirnov Test. Chi-square test was used to compare the differences between categorical variables. In order to compare pre-treatment baseline data and percentage change scores (posttreatment value-pretreatment value / 100) of the two groups; Independent T Test was used for the analysis of numerical data showing normal distribution and Mann Whitney U Test was used for the analysis of non-normal distribution numerical data. Paired samples T Test was used to compare pre- and post-treatment values of numerical data showing normal distribution. Wilcoxon signed rank test was used to compare pre- and post-treatment values of non-normal and non-numerical data. The results were analyzed in 95% confidence interval and P <0.05 was considered statistically significant.

Results: The demographic characteristics of the groups such as age, education, BMI, smoking status, osteoporosis, history of falls in the last 6 months and falls in the last 12 months were similar. Among the clinical evaluation parameters, the sportkat dynamic balance score was higher in the PNF group and the SF-36 pain subgroup score was higher in the Frenkel group and all the other parameters (hand-grip muscle strength, Frop-COM, functional reach test, time up and go test, one leg stance test, berg balance scale, sportkat static balance scores and SF-36 all subgroup scores except pain subgroup) were similar. After the treatment; in the PNF group, there was a significant improvement in hand-grip muscle strength, Frop-COM, functional reach test, time up and go test, one leg stance test, berg balance scale, all SF-36 subgroup scores; in the Frenkel group, there was a significant improvement in hand-grip muscle strength, Frop-COM, functional reach test, time up and go test,  berg balance scale and all SF-36 subgroup scores except mental health subgroup. There was significant improvement in one leg stance test, berg balance scale, SF-36 pain subgroup scores in favor of the PNF group.
Conclusion: PNF and home-based Frenkel exercise programs, have important effects on balance parameters, risk of falling and SF-36 quality of life in postmenopausal women. We think that home-based Frenkel exercise program may be preferred more in terms of improving balance in postmenopausal women because it is cheaper and easier and requires less manpower.