Sinus maxillaris'in bilgisayarlı tomografi tabanlı hacim ölçümü ve komşu yapılarla klinik ilişkisinin araştırılması
Computed tomography-based volume measurement of the maxillary sinus and investigation of its clinical relationship with adjacent structures
Yazar: MERVENUR GÜVEN
Danışman: PROF. DR. İSMİHAN İLKNUR UYSAL ; ÖĞR. GÖR. DUYGU AKIN SAYGIN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Boyut = Dimension ; Hacim = Volume ; Maksiller sinüs = Maxillary sinus ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Sinus maxillaris (SM), orta yüzün ön kemik yüzeyinin hemen arkasında yer alan, piramit şeklindeki, en büyük paranasal sinustür. Nazal yapılar, orbita ve diş kökleriyle yakın anatomik ilişkide olması ve sinonazal bölgede bulunan anatomik varyasyonlardan direkt etkilemesi nedeniyle SM'nin görüntülenmesi kulak burun boğaz cerrahisi ve diş implant tedavilerinde oldukça önemlidir. 
   Bu retrospektif çalışmada 2015-2021 yılları arasında çekilmiş, herhangi bir patolojisi olmayan sinus tomografi görüntüleri tarandı. 18-76 yaş aralığında, toplam 330 (186 kadın, 144 erkek) bireye ait görüntü belirlenerek aksesuar ostium, haller hücresi, paradoksal concha, gömülü diş, concha nasalis media ve inferior hipertrofisi varlığı incelendi. ImFusion Suite programında SM'ye ait boyut ve hacim ölçümleri hesaplandı. Veriler SPSS 21 programı ile analiz edilerek lateralizasyon, cinsiyet ve yaşa göre değerlendirildi. Ayrıca tespit edilen varyasyonların hacim üzerine etkisi araştırıldı.
   Sinus maxillaris hacminin 25-34 yaş arasında en yüksek değere ulaştığı görüldü ve erkeklerde sağda 16,87 ± 5,21 cm3, solda 16,63± 5,30 cm3; kadınlarda ise sağda 14,51± 4,55 cm3, solda 14,60± 4,67 cm3 olarak hesaplandı. Sinus maxillaris boyut ve hacim ölçüm değerleri, yaşla birlikte azalma eğilimi gösterirken bütün parametreler erkeklerde daha büyük bulundu. Septum nasi deviasyon varlığı ile SM'nin yükseklik, genişlik ve hacmi arasında anlamlı ilişki bulunurken, deviasyon derecesinin bir etkisi saptanmadı. Concha bullosa varlığı kadınlarda istatistiksel olarak daha yüksekti ve her iki cinsiyette en sık bulloz tipe rastlandı. Concha bullosa varlığı ve tipinin SM boyut ve hacimine etkisi bulunmadı. Çalışmada tespit edilen septalar en sık medial yerleşimliydi ve septa varlığında SM boyut ve hacminin anlamlı bir şekilde arttığı gözlendi. Kadınlarda istatistiksel olarak anlamlı daha sık görülen gömülü diş varlığının özellikle sol tarafta SM boyut ve hacmini anlamlı bir şekilde arttırdığı tespit edildi. Sinus maxillaris'e ait açı verileri ile yaş arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı.
   Sonuç olarak bu çalışmada, çevre yapılardaki değişikliklerin SM hacmine etkisi yanı sıra bölge ile ilgili girişimlere katkı sağlayacak morfolojik ve morfometrik veriler elde edildi.

Anahtar Kelimeler: Anomali, bilgisayarlı tomografi, boyut ve hacim, sinus maxillaris

Abstract:
Maxillary sinus (MS) is the largest paranasal sinus in the form of a pyramid, located just behind the anterior bony surface of the midface. Imaging of MS is very important in otolaryngology and dental implant treatments because of its close anatomical relationship with nasal structures, orbita and tooth roots and also MS directly affacted by the anatomical variations in the sinonasal region.
   In this retrospective study, sinus tomography images without any pathology taken between 2015 and 2021 were scanned. The presence of accessory ostium, haller cell, paradoxical concha, impacted tooth, concha nasalis media and inferior hypertrophy were examined in the images of a total of 330 (186 female, 144 male) individuals aged 18-76 years. The size and volume measurements of the MS were calculated in the ImFusion Suite program. The data were analyzed with the SPSS 21 program and evaluated according to lateralization, gender and age. In addition, the effect of detected variations on volume was investigated.
   It was observed that the MS volume reached its highest value between the ages of 25-34. The highest volume of right and left MS in men was 16.87 ± 5,21 cm3 and 16.63± 5,30 cm3 respectively; in women, the highest volume of right and left MS was calculated as 14.51± 4,55 cm3 and 14.60 ± 4,67 cm3 respectively. The MS size and volume measurement values tended to decrease with age. All parameters were found to be larger in men. While there was a significant relationship between the presence of septum nasi deviation and the height, width and volume of the MS, degree of the septum deviation wasn't associated with these parameters. Presence of concha bullosa was statistically higher in women and bullous type was most common in both genders. The presence and type of concha bullosa had no effect on MS size and volume. The septa detected in the study were most commonly located medially, and it was observed that the size and volume of the MS increased significantly in the presence of septa. It was determined that the presence of impacted teeth, which is statistically more common in women, significantly increased the size and volume of the MS, especially on the left side. There was no significant relationship between the angle of the MS and age. As a result, this study provided morphological and morphometric data on the effects of surrounding structures on MS volume. This can contribute to a better understanding of the intervention area and improve clinical outcomes.

Keywords: Anomaly, computed tomography, maxillary sinus, size and volume