Bir kamu hastanesinde departmantal maliyet analizi.
Departmental cost analysis in a goverment hospital
Yazar: GÖKÇE KAAN ATAÇ
Danışman: DOÇ. DR. İSMET ŞAHİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management

Özet:
. Maliyet analizi çalışmaları, hastanelerin sağlık hizmeti üretirken oluşan maliyetlerin kurum içi merkezlere ne şekilde dağıtıldığını inceler. Türkiye'de hastanelerin departman maliyet analizleri konusunda yeterli çalışma bulunmamaktadır. Bu araştırmada, nispeten küçük boyutlu bir kamu hastanesinde oluşan maliyetlerin, gider yeri ve çeşitlerinin departmanlara göre dağılımı ve oranları araştırılarak poliklinik, klinikler, laboratuar ve diğer hastane hizmetlerinde gerçekleşen birim maliyetler belirlenmesi amaçlanmıştır. Ankara'da kurulu 100 yataklı bir kamu hastanesinin bir yıllık dönemde gerçekleşen maliyetleri mevcut muhasebe, hastane bilgi sistemi, maaş kayıtları ve istatistikler kullanılarak ?Fiili Tam Maliyet Yöntemi? ile incelenmiş ve ürün birim maliyetleri belirlenmiştir. İkinci dağıtım aşamasında ?çapraz dağıtım yöntemi? kullanılmış, tablolama için Excel programından yararlanılmıştır. Gider yeri oran analizi ile giderlerin klinik, poliklinik ve diğer hastane birimleri arasında dağılımı, gider çeşitleri oran analizi ile giderlerin ilk madde ve malzeme, personel giderleri ve diğer genel yönetim giderleri arasındaki dağılımı araştırılmıştır. Hastanenin gider çeşitleri arasında ilk madde ve malzeme giderleri %37,9, personel giderleri %25,9 ve dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler %22,3, gider yerleri dağılımında esas üretim gider yerleri %57,5, yardımcı üretim gider yerleri %21,3, yardımcı hizmet gider yerleri %12,9 oranıyla ilk üç sırayı oluşturmuşlardır. Birim maliyetlerinin incelenmesinde, klinik hizmetlerinde yatan hasta günü birim maliyetleri en yüksek olanlar sırası ile Çocuk Hastalıkları, Kadın Hastalıkları ve Doğum ile Göz hastalıkları klinikleridir. Polikliniklerde en yüksek birim maliyetler sırası ile Acil Tıp, Ağız Diş ve Çene Cerrahisi ve Kardiyoloji polikliniklerinde gerçekleşmiştir. Laboratuar hizmetleri içinde Bilgisayarlı Tomografi, diğer hizmetler içinde ise Genel Doğumhane birim maliyeti en yüksek bölümlerdir. Hastane departman maliyetlerinin daha önceki çalışmalarla karşılaştırılmasında, diğer çalışmalardan farklı olarak personel giderleri değil ilk madde ve malzeme giderleri en büyük orana sahiptir. Dışarıdan sağlanan hizmet giderleri ve amortisman giderleri de benzer kamu hastanelerine göre yüksek bulunmuştur. Bu sonuçlarla hastanenin kendine özgü bir maliyet yapısı olduğu anlaşılmıştır. Sonuç olarak, departman maliyetlerinin irdelenmesinin hastanenin yapısı ve çalışmasının anlaşılmasında etkili olabilecek bilgi kaynakları olarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
Cost analysis studies evaluate distribution of health service costs between cost centers in a hospital. There is not enough number of studies about hospital cost analysis in Turkey. Aims of this study are evaluation of distributions and ratios of cost centers between departments and identification of departmental cost for inpatient, outpatient and other hospital sections in a relatively small government hospital. Accounting reports, salary records and hospital statistics of a one-hundred bed capacity hospital located in Ankara for one year period were evaluated and unit costs were defined by ?actual full costing? method. ?Cross distribution method? were used for second distribution of costs with Excell program for tabulation. Cost center and cost type ratio analysis were performed for evaluation of distributions of costs between hospital sections and expenditures respectively. The most prominent cost types were direct material costs, personnel salaries and services from out of hospital in ratio of 37.9%, 25.9% and 22.3% respectively. The most prominent cost centers were main production centers, secondary production centers and overheads in ratio of 57.5%, 21.3% and 12.9% respectively. Pediatrics, gynecology-obstetrics and ophthalmology clinics showed the most expensive unit costs in decreasing order for inpatient clinics. Emergency clinics, oral surgery and cardiology had the most expensive unit cost in respect for outpatient clinics. The most expensive unit costs for laboratories and other services were Computed Tomography and general operation rooms respectively. In comparison to previous reports, direct material costs were prominent cost center in this study against personal salaries. Services from out of hospital and depreciations were more expensive in this study comparing to previous studies. These results showed us that hospital has a different cost structure than others. In conclusion, identification of costs is such an information source that may affect the understanding of organization and production structure of the hospital.