Hyrax ve hibrit hyrax genişletme aygıtlarının iskeletsel, dişsel ve periodontal etkilerinin üç boyutlu olarak değerlendirilmesi
Three dimensional evaluation of the skeletal, dental and 
periodontal effects of hyrax and hybrid hyrax expansion 
appliances
Yazar: MİRAY GÜNYÜZ
Danışman: DOÇ. DR. DERYA ÇAKAN
Yeditepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Alveolar kenar artırılması = Alveolar ridge augmentation ; Dental aygıtlar = Dental instruments ; Dentoalveolar yapı = Dentoalveolar structure ; Dişler = Teeth ; Maksilla = Maxilla ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed

Özet:
Bu çalışmanın amacı, diş destekli genişletme aygıtı (Hyrax) ile diş-kemik
destekli genişletme aygıtının (Hibrit Hyrax) iskeletsel, dişsel ve periodontal
etkilerinin konik ışınlı bilgisayarlı tomografi ile incelenmesidir.
Çalışmamıza, maksiller darlığı nedeniyle genişletmeye ihtiyaç duyan
toplam 25 birey katılmıştır. 13 hastadan oluşan I. gruba (yaş ortalaması 14,3 ± 2,3
yıl) Hyrax, 12 hastadan oluşan II. gruba (yaş ortalaması 13,8 ± 2,2 yıl) Hibrit Hyrax
aygıtı uygulanmıştır. Tüm bireylerden genişletmeden önce (T1) ve genişletmeden
3 ay sonra (T2) fotoğraf, model, ve konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT)
kayıtları alınmıştır. KIBT görüntüleri üzerinde MIMICS® yazılım programı
kullanılarak iskeletsel, dentoalveoler ve periodontal ölçümler yapılmıştır. Verilerin
değerlendirilmesinde SPSS 21.0 istatistiksel yazılım programı kullanılmıştır.
İstatistiksel değerlendirme sonucunda, iskeletsel ölçümlerin hem Hyrax
hem de Hibrit Hyrax grubunda anlamlı derecede arttığı bulunmuştur. Yine her 2
grupta dişler arası mesafeler anlamlı artış göstermiştir. Diğer yandan, 1. ve 2.
premolarlar arası mesafeler Hyrax grubunda Hibrit Hyrax grubuna göre daha fazla
artmıştır. Her iki genişletme apareyi ile destek alınan dişlerin bukkal kemik
kalınlıklarında azalma, palatal kemik kalınlıklarında artış meydana gelmiştir. Sol 1.
premolarların bukkal ve palatinal kemik kalınlıklarındaki değişiklikler incelendiğinde
gruplar arasında anlamlı farklar görülmüştür (p<0.001). Mutlak dental eğilme
miktarlarında ise gruplar arasında anlamlı farklılıklar görülmemiştir (p>0.05).
Sonuç olarak, üst çene darlığının tedavisinde Hyrax ve Hibrit Hyrax
genişletme apareyleri etkin olarak kullanılabilir. Bununla birlikte, Hyrax aygıtıyla
premolar bölgesinde Hibrit Hyrax aygıtına göre daha fazla genişleme
sağlanabilmektedir. Hibrit Hyrax aygıtı ise 1. premolarların kemik desteğinde
belirgin bir değişikliğe neden olmamaktadır.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate skeletal, dental and periodontal
effects of tooth-borne expansion appliance (Hyrax) and tooth-bone anchored
expansion appliance (Hybrid Hyrax) via cone-beam computed tomography.
Twenty-five individuals, in need of expansion due to maxillary constriction,
were included in our study. Hyrax was used in the 1st group, consisting of 13
patients (mean age of 14.3 ± 2.3 years), and Hybrid Hyrax was applied to the 2nd
group with 12 patients (mean age of 13.8 ± 2.2 years). Photographs, dental
models and cone-beam computed tomography (CBCT) records were taken from
all of the patients before expansion (T1) and 3 months post-expansion (T2).
Skeletal, dentoalveolar and periodontal evaluations were made on CBCT images
using MIMICS® software program. In the evaluation of data, SPSS 21.0 statistical
software was used.
Skeletal measurements were increased significantly in both Hyrax and
Hybrid Hyrax groups. It was also found that the interdental distances showed
significant increases in both groups. However, the distances between 1st and 2nd
premolars increased more in Hyrax group compared to Hybrid Hyrax group. With
both expansion appliances, buccal bone thicknesses of anchored teeth decreased
and palatal bone thickness of the anchored teeth increased. When changes in
buccal and palatinal bone thicknesses of the left 1st premolars were compared,
significant differences were seen between the groups (p<0.001). Absolute dental
tipping did not show any significant difference between the groups (p>0.005).
In conclusion, Hyrax and Hybrid Hyrax expansion appliances can be used
efficiently for the treatment of maxillary constriction. However, when compared to
Hybrid Hyrax appliance, more expansion can be achieved with Hyrax appliance in
II
the premolar region. On the other hand, Hybrid Hyrax appliance doesn't cause any
significant change in the bony support of 1st premolars.