Kentsel-kırsal arayüzde tarım olgusu ve kentsel tarım
Agriculture fact and urban agriculture in the urbanrural interface
Yazar: ÖZGEHAN SUNA
Danışman: PROF. DR. AHMET TERCAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Sorunları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kentsel alanlar = Urban areas ; Kentsel tarım = Urban agriculture ; Metropoliten alan = Metropolitan area

Özet:
İnsanlığın yerleşim olgusunu değiştiren iki önemli devriminden bahsedilir. Bunlardan ilki yerleşik hayata geçilen dönemde gerçekleşen Neolitik Devrimdir. Bir diğer adıyla Tarım Devrimi, toplumların sosyo-ekonomik yapılarında gerçekleşen dönüşümsel süreçtir. İnsanoğlu konargöçer yaşamdan yerleşik hayata geçtiği günden beri tarımsal etkinlikler var olmuştur. Yerleşik hayata geçen insanların yaşam alanlarıyla birlikte ilk kırsal alan tanımı ortaya çıkmıştır. Tarım birçok dönemde insanların geçim kaynağı olmuştur ve mekânsal tanımı genelde kırsal alan olarak bilinmektedir. İkinci önemli devrim ise 18. ve 19. yüzyıllarda gelişen buluşlarla ortaya çıkan Endüstri Devrimidir. Diğer adıyla Sanayi Devrimi ise bugünkü modern kentlerin oluşumunun ilk temel kaynağıdır.
Modern kentlerin oluşumu ve makineleşme ile kırsal alandaki istihdam alanlarını azaltma, öte yandan kırdan kente göçlerin artışına sebep olmuştur. Böylece kırsal alanlarda azalan nüfus ile kentlerde artan yoğun nüfus artışı ters orantılıdır. Azalan kırsal alan etkinliği yıllar içinde tarımsal üretimi doğrudan etkilemektedir. Bu etki ile tarımsal üretimin, kısıtlı üretim alanları nedeniyle taşınma ve nakliye süreçleri maliyet artış sebeplerinin yanı sıra ürünlere ulaşımı zorlaştırmaktadır. Bu süreçte kentte artan yoğunluk ile kentsel tarım gereksinimlerini doğurmuştur. Bu çalışma kapsamında kırsal ve kentsel alan tarihsel süreçleri araştırılarak kentsel tarımın temelleri araştırılmıştır. Kentsel tarımın ihtiyaç duyulduğu metropol şehirler ile henüz kentleşme süreci yoğun hızda ilerlemeyen şehirlerin yapıları karşılaştırılmıştır. Türkiye'de bu sürecin irdelenmesine en uygun metropol şehir olarak İstanbul seçilirken, henüz kentleşme süreci yavaş ilerleyen ve şehrin geçim kaynağı tarımsal üretim olan Malatya seçilmiştir. İstanbul kurulduğu günden beri ilgi gören kalabalık şehir olmuştur, böylelikle kentleşmenin yoğun yaşandığı ve tarımsal alanları büyük ölçüde kaybeden bir şehirdir. Bu şehrin kentsel tarıma duyduğu ihtiyaç ve uygulama alanları ele alınırken, Malatya henüz kent içinde böyle yoğun bir kullanıma ihtiyaç duymamaktadır. Malatya'da hala kırsaldan kente göçler devam ederken tarımsal üretim büyük oranda üretimi sürdürmektedir. Bu iki şehrin kentsel tarım süreçleri karşılaştırılmış ve örnekler üzerinden incelenmiştir. Bu sürecin yanı sıra insanlığın tarıma olan ilgisi tekrar araştırılacaktır.

Abstract:
Two important revolutions of humanity that changed the settlement phenomenon are mentioned. The first of these is the Neolithic Revolution, which took place in the period of settled life. In other words, the Agricultural Revolution is the transformational process that takes place in the socio-economic structures of societies. Agricultural activities have existed since the day human beings passed from a nomadic life to a settled life. The first definition of rural area has emerged with the living areas of people who have settled down. Agriculture has been a source of livelihood for people in many periods and its spatial definition is generally known as rural area. The second important revolution is the Industrial Revolution, which emerged with the inventions developed in the 18th and 19th centuries. In other words, the Industrial Revolution is the first basic source of the formation of today's modern cities.
The formation of modern cities and the reduction of employment in rural areas with mechanization, on the other hand, caused an increase in migration from rural to urban areas. Thus, the decreasing rural population in rural areas and the increasing intensive population growth in cities are inversely proportional. Decreasing rural area activity directly affects agricultural production over the years. With this effect, transportation and transportation processes of agricultural production due to limited production areas make it difficult to reach the products as well as the cost increase. In this process, with the increasing density in the city, it has created the needs of urban agriculture. Within the scope of this study, the foundations of urban agriculture were investigated by researching the historical processes of rural and urban areas. The structures of the metropolitan cities where urban agriculture is needed and the cities whose urbanization process is not progressing at an intense pace are compared. While Istanbul was chosen as the most suitable metropolitan city to examine this process in Turkey, Malatya, whose urbanization process is progressing slowly and whose livelihood is agricultural production, was chosen. Istanbul has been a crowded city that has attracted attention since the day it was founded, so it is a city where urbanization is intense and agricultural areas are lost to a large extent. While this city's need for urban agriculture and its application areas are being discussed, Malatya does not need such an intensive use in the city yet. While migration from rural to urban continues in Malatya, agricultural production continues to a large extent. The urban agriculture processes of these two cities were compared and examined through examples. In addition to this process, humanity's interest in agriculture will be explored again.