Panik bozuklukta alt tiplendirme gereksinimi: Bir küme analizi araştırması
Subtype requirement in panic disorders: A cluster analysis research
Yazar: MELTEM HAZEL ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. MEHMET MURAT DEMET
Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Kümeleme analizi = Cluster analysis ; Panik bozukluk = Panic disorder ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Sınıflandırma = Classification ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş: Panik Bozukluğu alt tiplendirme çalışmaları daha önce yapılmıştır. Farklı özellikleri ve belirtileri baz alınarak yapılan çalışmalarda çok farklı alt tiplendirmeler görülmüş. Bizim çalışmamızda, PB hastalarına yapılan ölçeklerin verileriyle kümeleme analizi yapılmıştır. PB hastalarında bu kadar ölçeğin ve özelliğin kümelenmesine bakıldığı ve buna göre alt tiplendirme yapıldığı ilk çalışma olmuştur.
Amaç: Panik bozukluğunda hastalığın prognozunu ve tedavisini etkileyebilecek etkin bir alt tiplendirme yapmayı amaçladık. Alt tiplerin etkin biçimde belirlenmesi hastalığın gidişi ve tedavisi konusundaki çalışmalara katkı sağlayacaktır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamıza, SCID 5 ile tanı konulan, araştırmamıza alınma kriterlerine uyan 110 Panik Bozukluğu hastası örneklem olarak alınmıştır. Daha sonra örneklemimizden, bilgilendirilmiş gönüllü onam formu aldık. Daha sonra Sosyodemografik ve Klinik veri formu, Panik-Agorafobi Ölçeği, HAM-D, HAM-A, EKA-GGK, AABE, ADİ-3, ÇÇTÖ uygulanmıştır. Toplanan veriler ile tek değişkenli analizler, küme analizi ve diskriminant analizi yapılmıştır.
Bulgular ve Tartışma: Araştırmamızdaki verilerle tek değişkenli analiz sonucu; kadın cinsiyetinde daha fazla cinsel istismar ve daha yüksek yalan kişilik boyutu olduğunu, evli olanlarda daha fazla fiziksel ihmal ve dahayüksek yalan boyutu, çocukluk çağında ebeveyn kaybı olanlarda PAÖ'nin daha yüksek olduğu aynı zamanda nörotisizm ve psikotisizm ve fiziksel ihmalin daha çok görüldüğü, eğitim düzeyinin düşük olmasıyla yüksek PAÖ, Anksiyete düzeyleri, nörotisizm, yalan, ayrılma anksiyetesi, fiziksel ihmal ve diğer çocukluk çağı travmalarının fazla olmasıyla ilişkili olduğunu saptadık. Aynı zamanda baba eğitim düzeyinin düşüklüğü ile kişinin yalan kişilik boyutunun yüksek olması, fiziksel ihmal ve istismarın ve çocukluk çağı travmaları oranının daha fazla çıktığını, anne eğitimin düşük olmasıyla da bireyin PAÖ'nin, nörotisizm, yalan boyutunun yüksek olması, fiziksel ihmal ve istismarın daha fazla görüldüğünü saptadık. Bu durum literatürdeki bilgilerle uyum göstermektedir. Çok değişkenli analizler sonucu ise PB'unda iki kümelenme olduğu gördük ve kümelenme özelliklerine göre travmatik etki ile gelişen ve Travma ile ilişkili olmayan PB alt tipi olarak belirledik. Travmatik etki ile gelişen alt tipte, depresyonun, anksiyete düzeylerinin, PAÖ'nin, ayrılma anksiyetesinin, anksiyete duyarlılığının, nörotisizm ve psikotisizm kişilik boyutlarının, duygusal istismar ve cinsel istismar başta olmak üzere ÇÇTÖ'nin daha fazla oranda olduğunu tespit ettik. Travma ile ilişkili olmayan PB alt tipinde ise Eysenck Dışa Dönüklük kişilik boyutunun anlamlı yüksek olduğu saptadık.
Sonuç: Panik bozukluğu hastalarındaki özellikler, birbirleriyle ilişkili olup, Travmatik etki ile oluşan PB ve Travma ile ilişkili olmayan PB şeklinde iki alt tipi bulunmaktadır. PB alt tiplerini belirlemek bundan sonraki çalışmalara kaynak olacaktır. Alt tiplerin belirlenmesiyle hastaların tedavi yanıtları, hangi terapiden fayda görecekleri, PB oluşmasını engelleme yolları, PB oluşumu için risk grupları gibi bilgiler için öngörücü olacağını düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: Panik Bozukluğu, Travma, Panik Bozukluğu alt tipleri.

Abstract:
Background: Panic Disorder subtyping studies have been done before. Studies based on different features and symptoms have shown very different subtypes. In our study, clustering analysis was performed with the data of scales performed for PD patients. This was the first study to look at the clus- tering of such scales and features in PD patients and to subtype accordingly.
Aim: We aimed to make an effective subtyping in panic disorder which may affect the prognosis and treatment of the disease. Efficient identification of subtypes will contribute to the studies on the course and treatment of the disease.
Material and methods: In our study, 110 Panic Disorder patients diag- nosed with SCID 5 and fulfilling the criteria for inclusion in our study were taken as samples. Then, we received informed consent form from our sam- ple. Then, Sociodemographic and Clinical Data Form, Panic-Agoraphobia Scale, HAM-D, HAM-A, EKA-GGK, AABE, ADI-3, CTRS were applied. Uni- variate analysis, cluster analysis and discriminant analysis were performed with the collected data.
Results: Univariate analysis results with the data in our study; there is more sexual abuse and higher lying personality dimension in female gender, more physical neglect and higher lying dimension in married patients, PAD is higher in children with parental loss at the same time, and neuroticism and psychoticism and physical neglect are seen more. We found that high levels of PAD, anxiety levels, neuroticism, lying, separation anxiety, physical ne- glect and other childhood traumas were associated with low education levels. We found that the level of lying personality dimension of the person with the low level of father education, physical neglect and abuse and the rate of childhood traumas were higher, and with the low level of mother education, the individual had higher PAD, neuroticism, lying dimension, physical neglect and abuse were seen more.This situation is consistent with the information in the literature. As a result of multivariate analyzes, we found that there were two clusters in PD and we identified the non-traumatic PD subtype develop- ing with traumatic effect according to the clustering characteristics.We found that depression, anxiety levels, PAD, separation anxiety, anxiety sensitivity, personality dimensions of neuroticism and psychoticism, and emotional abuse and sexual abuse were more prevalent in the subtype developing with traumatic effect.In the non-traumatic PD subtype, we found that Eysenck Ex- traversion personality dimension was significantly higher.
Conclusions:The characteristics of PD patients are related to each other and there are two subtypes of traumatic effects of PD and nontraumatic PD. Identifying PB subtypes will be the source of further studies.We think that by identifying subtypes, patients will be predictive of information such as treat- ment responses, which therapy they will benefit from, ways to prevent the formation of PD, and risk groups for PD formation.
Keywords: Panic Disorder, Trauma, Panic Disorder Subtypes.