Çukurova bölgesinde portakal ağaçlarının meyveyle kaldırdıkları bitki besin elementi miktarlarının belirlenmesi
Determination of amount of plant nutrients removed by fruit of  
orange trees in the Çukurova region
Yazar: EBRU ERTARĞIN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA BÜLENT TORUN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çukurova Bölgesinde turunçgillerin verim ve kalitelerinin iyileştirilmesi için doğru gübreleme programlarının oluşturulması gerekmektedir. Bunun en önemli parametrelerden biri bitki tarafından kaldırılan besin element düzeyinin belirlenmesidir. Bu amaçla Hatay, Adana ve Mersin'de yetiştiriciliği yapılan Washington navel portakal çeşidinin meyve tarafından topraktan kaldırılan makro (N, P, K, Ca ve Mg) ve mikro (Cu, Mn, Fe ve Zn) besin elementi miktarlarının saptanmasına yönelik bir çalışma gerçekleştirilmiştir.
Araştırmada, meyve oluşum döneminde (Kasım- Aralık 2011) yaprak, toprak ve meyve örnekleri alınmıştır. Hatay, Adana ve Mersin'de ağaçların verimleri sırasıyla 181- 189 kg, 65- 177 kg ve 105- 135 kg, arasında değiştiği belirlenmiştir. Meyve örneklerinde element konsantrasyonu azot için % 0.91-1.26 arasında değiştiği, ortalama % 1.05 olduğu bulunmuştur. Söz konusu değerler potasyum için % 0.66- 0.91, % 0.78, fosfor için %0.09-0.16, % 0.11, magnezyum için % 0.09-0.15, % 0.11, kalsiyum için % 0.18-0.21, % 0.19 olarak elde edilmiştir Bu bulgulara ilave olarak bir ton yaş meyve ile kaldırılan N, P, K, Ca, Mg, Cu, Mn,Fe ve Zn miktarlarının sırasıyla 1550, 154.2, 998, 682.8, 137, 0.77, 0.56, 3.28 ve 0.64 gr olduğu belirlenmiştir.
Meyve verimi ve meyve element konsantrasyonları üzerine çiftçilerin gübreleme alışkanlıklarının ve toprak özelliklerinin önemli olabildiği anlaşılmıştır.
Elde edilen sonuçlara göre bir ağacın uygun dozda gübrelenmesi için her bir çeşit için ve her bölge için kaldırılan besin element miktarlarının ayrı ayrı belirlenmesi gerekir.

Abstract:
The right fertilization programs for improving the yield and quality of citrus should be established in Çukurova region. One of the most important parameters of this is determining the level of nutrients removed by the plant. For this purpose, a study was carried out for determining the amount of macro (N, P, K, Ca and Mg) and micro (Cu, Mn, Fe and Zn) nutrients removed from the soil by fruit of orange cultivar Washington farmed in Hatay, Adana and Mersin. 
In the study, foliar, soil and fruit samples were taken in fruit formation period (November-December 2011). The yield of trees was determined to be between 181-189 kg, 65-177 kg and 105-135 kg in Hatay, Adana and Mersin, respectively. It was found that element concentration in fruit samples for nitrogen varied from 0.91-1.26%, with an average of 1.05%. The mentioned values were obtained as 0.66-0.91 %, 0.78 % for potassium, 0.09-00.16 %, 0.11 % for phosphorus, 0.09-0.15 %, 0.11 % for magnesium, 0.18-0.21 %, 0.19 % for calcium. In addition to this finding, the amount of N, P, K, Ca, Mg, Cu, Mn, Fe and Zn removed by one ton of fresh fruits was determined to be 1550, 154.2, 998, 682.8, 137, 0.77, 0.56, 3.28 and 0.64 g, respectively. 
It was understood that farmers fertilizing habits and soil properties may had the importance on fruit yield and fruit concentration of the elements.
According to the obtained results, amount of the removed nutrients for fertilizing a tree at the proper dosage must be determined separately for each cultivar and for each zone.