Farklı aralıklı açlık uygulamalarının beslenme durumu ve diyet kalitesi üzerine etkisi
The effects of different intermittent fasting practices on nutritional status and diet quality
Yazar: ÖZGE MENGİ ÇELİK
Danışman: PROF. DR. EDA KÖKSAL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Aralıklı açlık = Intermittent fasting ; Açlık = Hunger ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Diyet = Diet ; Gıda kalitesi = Food quality ; Oruç = Fasting ; Vücut bileşimi = Body composition ; Zaman kısıtlı beslenme = Time restricted eating

Özet:
Bu çalışma zaman kısıtlı beslenme ve ramazan açlığı uygulamaları ile enerji kısıtlı diyet uygulamasının, bireylerin beslenme durumu ve diyet kalitesi üzerine olan etkisinin araştırılması ve zaman kısıtlı beslenme ile enerji kısıtlı diyet uygulamasının etkisinin karşılaştırılması amacıyla planlanmıştır. Çalışma 19-50 yaş arası, hafif şişman ve herhangi bir kronik hastalığı olmayan 36 kadın birey (zaman kısıtlı beslenme grubu 10 birey, ramazan açlığı grubu 13 birey ve enerji kısıtlı diyet grubu 13 birey) üzerinde vaka-kontrol çalışması ve 8 haftalık müdahale olarak planlanıp yürütülmüştür. Anket formu aracılığıyla bireylerin sosyo-demografik özellikleri, fiziksel aktivite durumları, sirkadiyen ritim özellikleri, uyku kaliteleri, besin tüketimleri ve diyet kaliteleri sorgulanmıştır. Bireylerin antropometrik ölçümleri, vücut bileşimleri, kan basıncı ve kalp atım hızları, dinlenme enerji harcamaları (DEH) ve günlük adım sayıları değerlendirilmiş, bazı biyokimyasal parametreleri analiz edilmiştir. Tüm bireyler çalışma süresince fiziksel aktivite düzeylerini korumuştur. Zaman kısıtlı beslenme, enerji kısıtlı diyet ve ramazan açlığı grubunda yer alan bireylerin vücut ağırlıklarında sırasıyla %3,2, %5,5, %1,1 azalma saptanmıştır (p<0,05). Zaman kısıtlı beslenme grubunda yer alan bireylerin vücut yağ yüzdesi değerlerinde anlamlı bir değişim gözlenmezken (p>0,05), enerji kısıtlı diyet grubunda %7,1 azalma gözlenmiştir (p<0,05). Enerji kısıtlı diyet grubunda total kolesterol değerinde; zaman kısıtlı beslenme grubunda total kolesterol ve düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol (LDL-K) değerlerinde; ramazan açlığı grubunda C-reaktif protein (CRP) ve tümör nekroz faktör-alfa (TNF-alfa) değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı azalma saptanırken, enerji kısıtlı diyet grubunda adiponektin ve total antioksidan statü (TAS) değerlerinde; zaman kısıtlı beslenme grubunda TNF-alfa değerinde istatistiksel olarak anlamlı artış saptanmıştır (p<0,05). Her üç grupta yer alan bireylerin çalışma süresince DEH, toplam enerji harcaması (TEH), uyku kalitesi, kan basıncı ve kalp atım hızlarında anlamlı bir değişim gözlenmemiştir (p>0,05). Zaman kısıtlı beslenme, enerji kısıtlı diyet ve ramazan açlığı grubunda yer alan bireylerin günlük enerji alımları sırasıyla 405,7 kkal (%18,5), 954,2 kkal (%42,2) ve 408,6 kkal (%23,0) azalmıştır (p<0,05). Zaman kısıtlı beslenme ve ramazan açlığı grubunda yer alan bireylerin diyet kalitelerinde bir değişim gözlenmezken (p>0,05), enerji kısıtlı diyet grubunda yer alan bireylerin diyet kalite skorlarında anlamlı bir artış saptanmıştır (p<0,05).  Sonuç olarak bu çalışmada, ramazan açlığının vücut ağırlığı ve bileşimi ile inflamatuar belirteçler üzerine olumlu etkisi olduğu bulunmuştur. Zaman kısıtlı beslenmenin vücut ağırlığı ve kan kolesterol düzeyleri üzerine olumlu etki gösterdiği saptanmıştır. Enerji kısıtlı diyetin, ağırlık kaybının sağlanması ve vücut bileşiminin geliştirilmesinde zaman kısıtlı beslenmeye göre daha iyi sonuçlar verdiği belirlenmiştir. Uygulanan üç diyet yaklaşımından, sadece enerji kısıtlı diyetin bireylerin diyet kalitesi üzerine olumlu etkisi olduğu saptanmıştır. Bu bağlamda üç diyet yaklaşımı da obezite ve ilişkili komplikasyonlar üzerinde etkili olabilir.

Abstract:
This study was planned to investigate the effects of time-restricted feeding, Ramadan fasting and energy-restricted diet on the nutritional status and diet quality of individuals, and to compare the effects of time-restricted feeding and energy-restricted diet. The study was planned and conducted as a case-control study and an 8-week intervention on 36 female individuals (10 individuals in the time-restricted feeding group, 13 individuals in the Ramadan fasting group and 13 individuals in the energy-restricted diet group) aged 19-50, overweight and without any chronic disease. Socio-demographic characteristics, physical activity status, circadian rhythm characteristics, sleep quality, food consumption and diet quality of individuals were questioned through the questionnaire form. Anthropometric measurements, body compositions, blood pressure and heart rates, resting energy expenditure (REE) and daily step numbers of individuals were evaluated and some biochemical parameters were analyzed. All individuals maintained their physical activity levels throughout the study. A decrease of 3.2%, 5.5%, and 1.1% was found in the body weights of individuals in the time-restricted feeding, energy-restricted diet, and Ramadan fasting groups, respectively (p<0.05). While no significant change was observed in the body fat percentage values of the individuals in the time-restricted diet group (p>0.05), a 7.1% decrease was observed in the energy-restricted diet group (p<0.05). While there was a statistically significant decrease was found in total cholesterol value in the energy-restricted diet group; in total cholesterol and low-density lipoprotein cholesterol (LDL-C) values in the time-restricted feeding group; in C-reactive protein (CRP) and tumor necrosis factor-alpha (TNF-alpha) values in the Ramadan fasting group, a statistically significant increase was found in adiponectin and total antioxidant status (TAS) values in the energy-restricted diet group; in TNF-alpha value in the time-restricted feeding group (p<0.05). No significant change was observed in REE, total energy expenditure (TEE), sleep quality, blood pressure and heart rate of individuals in all three groups during the study (p>0.05). The daily energy intakes of individuals in the time-restricted feeding, energy-restricted diet, and Ramadan fasting groups were decreased 405.7 kcal (18.5%), 954.2 kcal (42.2%) and 408.6 kcal (23.0%), respectively. While no change was observed in the diet quality of the individuals in the time-restricted feeding and Ramadan fasting groups (p>0.05), a significant increase was found in the diet quality scores of the individuals in the energy-restricted diet group (p<0.05). As a result, in this study, a positive effect of Ramadan fasting on body weight and composition and inflammatory markers was found. Time-restricted feeding has been found to have a positive effect on body weight and blood cholesterol levels. An energy-restricted diet has been shown to be superior to a time-restricted feeding in weight loss and improvement of body composition. Of the three dietary approaches, only the energy-restricted diet has been found to have a positive effect on the diet quality of individuals. All three dietary approaches can be effective on obesity and related complications.