Kadın mühendislerin kariyer sürecinin Habitus ve Dokuz Tip Mizaç Modeli bağlamında incelenmesi
Investigation of the career process of women engineers within the context of Habitus and Nine Types Temperament Model
Yazar: ARZU UZAY
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN ARASTAMAN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Habitus = Habitus ; Kadın mühendisler = Women engineers ; Kariyer = Career ; Mizaç = Temperament ; Uzay teknolojisi = Space technology ; Yetkinlik = Competence

Özet:
Türkiye'nin ileri teknoloji alanlarında yetkinleşerek dünya ölçeğinde üreten bir ülke konumuna gelebilmesi için bu alanlarda çalışacak nitelikli insan gücüne sahip olması gerekliliği, birçok üst politika belgesinde yer almaktadır. Savunma, havacılık ve uzay teknolojileri alanı ise en ileri teknolojinin kullanıldığı alandır. Kadınların, ileri teknoloji alanlarında işgücüne katılım oranı sadece %1,58 ile sınırlıdır. Bu kadar önemli bir alanda, büyük oranda işgücü ihtiyacı varken nüfusun yarısını oluşturan kesimin, neredeyse hiç yer almaması Türkiye adına büyük bir insan kaynağı kaybı olarak görülmektedir. Kız öğrencilerin STEM alanlarına dair farkındalıklarını ve katılımlarını artırmaya yönelik eğitim uygulamalarının, öncelikli politika geliştirilmesi gereken alanların başında geldiği değerlendirilmektedir. Bu çalışmanın amacı, savunma, havacılık ve uzay teknolojileri alanında çalışan kadın mühendislerin, STEM alanını seçerken, alanda eğitim alırken ve mezun olup alanda çalışırken deneyimledikleri kariyer sürecinin, habitus kavramı ve Dokuz Tip Mizaç Modeli bağlamında incelenmesidir. Çalışma sonucunda okul-aile-öğrenci ilişkilerini toplum-birey perspektifinde bütüncül bir şekilde ele alarak tüm tarafları sürece dahil edecek eğitim politikaları oluşturulmasına yönelik öneriler sunulmuştur. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışmasıyla yapılandırılmış olan çalışmadan elde edilen veriler, habitusun bireylerin kariyer tercihlerinde çok büyük rolü olduğunu, kişilik özelliklerinin ise bireyin içinde bulunduğu habitusu anlamlandırmasında önemli bir rolü olduğunu ortaya koymuştur. Ek olarak erkek ağırlıklı bir meslek olmasına rağmen, kadınların ilgileri ve becerileri doğrultusunda bilinçli olarak seçtikleri mühendislik mesleğinde başarılı ve mutlu oldukları görüşünü paylaştıkları sonucuna ulaşılmıştır. Bilimsel geçerliliği ispatlanmış ölçme araçları ile ortaya konacak kişilik envanterlerinin; öğretmen ve velilere, öğrencilerin kariyer tercihlerine yardım etme noktasında, öğrencilere ise kendilerine dair farkındalıklarını artırarak mizaçlarına uygun meslek tercihinde bulunmalarına önemli bir katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.

Abstract:
The exponential growth of scientific knowledge and continuing developments in advanced technology are transforming society. In many meta-policy documents, it was emphasized that to become a world scale productive country with competitive advanced technology, Turkey needs qualified human resources in these areas. Moreover, contribute to sustainable development, quality education and gender equality in education, which are two of the sustainable development goals, are especially important for capacity building in advanced technology. Defense and aerospace technology are considered the most advanced technology for today. Although it constitutes almost half of the population, the proportion of women in advanced technology is limited to about 1%. The proportion of female students who have chosen STEM field and completing their studies in this field is very low compared to male students who have a career in aerospace and defense technologies. The aim of this study is to evaluate the career process of women engineers in aerospace and defense technologies. The case study is carried out from qualitative research patterns. Data were collected through semi-structured in-depth interviews. All the findings derived from this study implied Habitus and personal traits are noteworthy factors that shaped the career choice of women engineers in defense and aerospace technologies. The findings suggest that diversity in STEM education will increase the proportion of human resources in advanced technology and at this point, Nine Types of Temperaments Model will help both teachers/parents to help students and student themselves to decide career paths according to their temperament.