Güneydoğu Anadolu'da kutanöz leishmaniasis etken türlerinin ve  klinik yansımalarının belirlenmesi
Determination of leishmania species and their clinical manifestations in the southeastern anatolia
Yazar: MEHMET HARMAN
Danışman: PROF. DR. AHMET ÖZBİLGİN
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Parazitoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Parazitoloji = Parasitology

Özet:
Amaç: Kutanöz leishmaniasis (KL) Türkiye'nin güneydoğu illerinde, Çukurova bölgesinde ve komşu Orta Doğu ülkelerinde endemiktir. Suriyeli mültecilerden kaynaklı vakalarla birlikte Türkiye'de büyüyen bir halk sağlığı sorunudur. Bu çalışmanın amacı, Güneydoğu Anadolu'da kutanöz leishmaniasise neden olan Leishmania türlerini belirlemek ve bu bölgedeki hastalığın epidemiyolojik ve klinik özelliklerini tanımlamaktır.
Gereç ve Yöntem: Dicle Üniversitesi Deri ve Zührevi Hastalıklar Polikliniğine Ekim 2019-Ocak 2022 tarihleri arasında başvuran ve KL tanısı mikroskobik olarak doğrulanan 100 hasta çalışmaya alınmıştır. Standart bir anket kullanılarak her hastadan yaş, adres, seyahat geçmişi ile ilgili veriler ve lezyonların tipi, sayısı ve yeri elde edilmiştir. Hastaların lezyonlarından dermal kazıma ile alınan materyal modifiye NNN besiyerine inoküle edilmiştir. Besi yerinden elde edilen promastigotlardan DNA izolasyonu yapılmıştır. Leishmania ITS1 bölgesine özgü primer ve problar kullanılarak gerçek zamanlı PZR testi uygulanmış ve Leishmania türlerinin ayrımı yapılmıştır. 
Bulgular: Olguların 72'sinde L. tropica, 17'sinde L. major, 7'sinde L. infantum, 3'ünde L. donovani ve birinde L. aethiopica saptanmıştır. Olguların 83'ü yerli, 17'si dış kaynaklı idi. Dış kaynaklı olguların 8'inde L. major, 8'inde L. tropica, birinde L. aethiopica saptanmıştır. Olguların 95'i akut, 5'i kronik hastalığa sahipti. Kronik olguların tümü çocuktu ve bu olguların tümünde L. tropica tespit edilmiştir. L. tropica tespit edilen grupta en sık tespit edilen lezyonlar sıklık sırasıyla papülonodular (n=95), ülseratif (n=38) ve plak (n=22) iken; L. major grubunda ülseratif (n=35) ve papülonodular lezyonlardı (n=13). Olguların 62'sinde (%62) sadece yüz lokalizasyonu, 24'ünde (%24) sadece ekstremite lokalizasyonu, 14'ünde (%14) hem yüz hem de ekstremite lokalizasyonu vardı. Sadece ekstremite lokalizasyonu; L. major grubunda L. tropica grubuna göre daha fazla idi (sırasıyla %47, %18). L. major grubunda tüm lezyonlar inflamme iken, L. tropica grubunda ise lezyonların %21.9'u inflamme idi.
Sonuç: Orta Asya ve Orta Doğu ülkelerine olan uluslararası ticari taşımacılık ve çoğunlukla Suriye kaynaklı mülteci akını Güneydoğu Anadolu'da Leishmania türlerini ve KL epidemiyolojisini etkilemektedir.
Türlere göre klinik özellikler değerlendirildiğinde L. major grubunda istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmasına karşın türe özgü spesifik klinik belirtiler belirlenmemiştir.

Anahtar Kelimeler: Leishmaniasis, türler, klinik, belirtiler

Abstract:
Objective: Cutaneous leishmaniasis (CL) is endemic both in the southeastern provinces and Cukurova regions in Turkey and in the neighboring Middle Eastern countries.  Together with the cases due to Syrian refugees, it has become a growing public health problem in Turkey. In this study, it was aimed to define the Leishmania spp. that cause cutaneous leishmaniasis in the southeastern Anatolia Region, and determine their epidemiological and clinical features.
Materials and Methods: A total of 100 CL patients who were admitted to Dicle University Hospital Dermatology outpatient clinic, and diagnosed by microscopic examination between October 2019-January 2022 were enrolled in the study. Demographic data (age, sex etc.) address, travel history, type, number and location of lesions were obtained from each patient using a standardized questionnaire. The material taken from the lesions of the patients by dermal scraping was inoculated into modified NNN medium. DNA isolation was done using the promastigotes obtained from the medium. Real-time PCR testing was performed using primers and probes specific to the Leishmania ITS1 region to identify  the  Leishmania species.
Results: According to the results of the study,  Leishmania tropica was detected in 72 cases, L. major in 17 cases, L. infantum in 7 cases, L. donovani in 3 cases, and L. aethiopica in one case. Eghty-three of the cases were autochthonous and 17 were imported. Among the imported cases, L. tropica was identified in 8, L. major in 8, and L. aethiopica in one. Ninety-five of the cases had acute, while 5 cases had chronic infection. Among the patients infected with L. tropica, the most common lesions were papulonodule, ulcerative, and plaque (respectively 95, 38, 22) whereas in the L. major group, the most common lesions were ulcerative and papulonodular lesions (respectively 35, 13). Of the cases, 62 (62%) had only facial localization, 24 (24%) only extremity localization, and 14 (14%) had both face and extremity localization. Only extremity localization was more common in the L. major group compared to the L. tropica group (47%, and 18%, respectively). While all lesions were inflamed in the L. major group, only 21.9% of the lesions were inflamed in the L. tropica group. 

Conclusion: It is concluded that international commercial transportation to Central Asian and Middle Eastern countries and refugee influx from Syria affect Leishmania species and CL epidemiology in the Southeastern Anatolia region of Turkey.
When the clinical features were evaluated according to the species, although a statistically significant difference was found in the L. major group, no specific clinical symptoms specific to the species were determined.

Keywords:  Leishmaniasis, species, clinic, manifestations