Bipolar bozukluk tip 1 remisyon dönemi hastalarında kalıntı duygu durum belirtilerinin yürütücü işlevler, yüzlerden duygu tanıma ve zihin kuramı ile ilişkisinin incelenmesi
The relationship between  residual mood symptoms  in remitted bipolar-i patients and executive functions, emotion recognition from faces and theory of mind
Yazar: MÜCAHİT GÖKDUMAN
Danışman: PROF. DR. ÖZDEN ARISOY
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Duygu tanıma = Emotion recognition ; Duygudurum = Mood ; Remisyon = Remission ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Zihin kuramı = Theory of mind

Özet:
Amaç:  Bipolar Bozukluk; bir duygudurum bozukluğu olarak, genetik temeli olan, yineleyici alevlenme ve remisyon dönemleriyle seyreden, yeti kaybına neden olan, yaşam kalitesini düşüren kronik bir rahatsızlıktır. Bipolar Bozukluk tanılı hastalarda remisyonda iken kalıntı duygudurum belirtileri görülebilmektedir. Kalıntı belirtiler, hastalığın tekrarlamasını öngörmesi açısından önemlidir.  Bipolar Bozukluk'ta kalıntı belirtiler çeşitli çalışmalarda; bilişsel alan, işlevsellik alanı, duygudurum düzeyi alanında ele alınmaktadır. Biz de çalışmamızda kalıntı duygudurum belirtilerinin yürütücü işlevler, yüzlerden duygu tanıma ve zihin kuramı işlevleri ile olan ilişkisini araştırmayı amaçladık.

Gereç ve Yöntem:  Araştırmamız iki merkezli ve kesitsel bir çalışmaydı. Hastanemiz Psikiyatri polikliniğine başvuran, sözel ve yazılı bilgilendirilmiş onamı alınan, 18 yaşın üstünde olan, Bipolar Bozukluk Tip 1 tanısı konan  amaca yönelik rastgele seçilmiş 47 hasta ve çalışmayı kabul eden hastanede çalışan personel ve yakınları arasından  rastgele seçilmiş 27 sağlıklı denek çalışmaya alındı. Gruplar  eğitim açısından eşleştirildi. Çalışmaya katılanlara  Sosyodemografik ve Klinik Görüşme Formu, İşlevselliğin Genel Değerlendirilmesi Ölçeği, Klinik Global İzlem Ölçeği, Hamilton Depresyon Ölçeği, Young Mani Ölçeği, BPRS, Gözlerden Zihin Okuma Testi, Dokuz Eylül Zihin Teorisi Ölçeği, Ekman Yüzlerden Duygu Tanıma Ölçeği, Winsconsin Kart Eşleme Testi ve Stroop Testi uygulandı. 

Bulgular: Bipolar Bozukluk hastalarının yürütücü işlevler, yüzlerden duygu tanıma işlevi ve zihin kuramı becerileri alanındaki test skorları sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı olarak daha düşüktü. Hastaların %46.8'inde kalıntı depresif semptomlar varken, %10.6'sında kalıntı manik belirtiler vardı. Kalıntı duygudurum belirtisi olan ve olmayan BP hastalar arasında yürütücü işlevler ve yüzlerden duygu tanıma işlevi açısından fark bulunmazken 1.düzey zihin kuramı açısından KB olan grubun skorları daha düşüktü. Ekman toplam puanının düşüklüğü, BP grubunda olmayı belirlerken, depresif epizod sayısının fazla olması kalıntı belirti grubunda olmayı belirliyordu. Depresyon puanı azaldıkça ve ZK becerilerinden empatik anlayış becerisi iyileştikçe işlevsellik düzeyi artmaktaydı.  

Sonuç: Remisyon dönemi BP hastalarında yürütücü işlevler, yüzlerden duygu tanıma ve zihin kuramı becerileri sağlıklı kontrollerin seviyesine ulaşamamaktadır. Ayrıca KB olan hastalarda zihin kuramı işlevleri olumsuz etkilenmiştir. Remisyon dönemindeki BP hastalarında özellikle kalıntı belirtilerin tedavisi, zihin kuramı işlevlerinin ve genel işlevselliğin artmasına olumlu katkıda bulunabilir. 

Anahtar Kelimeler:  Bipolar Bozukluk, kalıntı duygudurum belirtileri, yürütücü işlevler, yüzlerden duygu tanıma, zihin kuramı

Abstract:
Objective:  Bipolar Disorder is a mood disorder with a genetic basis, characterized by recurrent periods of exacerbation and remission, causing loss of ability and decreased quality of life. (1) Residual mood symptoms may be observed in patients diagnosed with Bipolar Disorder while in remission. Residual symptoms are important in terms of predicting the recurrence of the disease.  Residual symptoms in Bipolar Disorder have been addressed in various studies in the fields of cognitive domain, functionality domain and mood level. In our study, we aimed to investigate the relationship between residual mood symptoms and executive functions, emotion recognition from faces and ToM functions.

Materials and Method:  Our study was a two-center, cross-sectional study. Forty- seven randomly selected patients with Bipolar Disorder Type 1 who were over 18 years of age, who applied to the Psychiatry outpatient clinic of our hospital, whose verbal and written informed consent was obtained, and 27 healthy subjects randomly selected among the hospital staff and their relatives who accepted the study were included in the study. The groups were matched in terms of education. Sociodemographic and Clinical Interview Form, General Assessment of Functioning Scale, Clinical Global Monitoring Scale, Hamilton Depression Scale, Young Mania Scale, BPRS, Reading Mind Through Eyes Test, September Nine Theory of Mind Scale, Ekman Facial Emotion Recognition Scale, Winsconsin Card Matching Test and Stroop Test were administered to the participants.
 
Results: Bipolar disorder patients had significantly lower scores in terms of executive functions, facial emotion recognition function and ToM skills compared to healthy controls. While 46.8% of the patients had residual depressive symptoms, 10.6% had residual manic symptoms.  When BP patients with and without residual mood symptoms were compared,  no difference was found in terms of executive functions and emotion recognition function from faces, while the scores of the BP group with residual symptons were lower in terms of level 1 theory of mind. While a decreased Ekman total score predicted being in the bipolar group, an incresed number of depressive episodes predicted being in the BP group with residual symptoms.   And as depression scores decreased and empathic understanding skill- which was  one of the ToM skills- improved, the level of functionality increased.

Conclusion: Executive functions, facial emotion recognition and ToM skills in BP patients in remission period can not reach the level of healthy controls. In addition, ToM functions were negatively affected in BP patients with residual symptoms. Treatment of residual symptoms in BP patients in remission period may contribute positively to the improvement of ToM functions and general functioning. 

Keywords:  Bipolar Disorder, residual mood symptoms, executive functions, emotion recognition from faces, ToM