Klomipramin ve desmetilklomipraminin insan kanında kromatografi yöntemi ile belirlenmesi
Determination of clomipramine and desmeyhylclomipramine in human blood by chromatography
Yazar: NAZMİYE NESLİHAN BOZKURT
Danışman: PROF. DR. HALİT SİNAN SÜZEN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Kimya = Chemistry
Dizin: Adli bilimler = Forensic sciences ; Adli tıp = Forensic medicine ; Antidepresif ajanlar = Antidepressive agents ; Desmetilklomipramin = Desmethylclomipramine ; Farmakokinetik = Pharmacokinetics ; Kan = Blood ; Klomipramin = Clomipramine ; Kromatografi-sıvı = Chromatography-liquid ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Toksisite = Toxicity

Özet:
Klomipramin başlıca depresyona karşı kullanılan ve tüm dünyada reçete edilen bir trisiklik antidepresandır. Klinikte kullanımı sırasında gerek etkililik gerekse toksik etkiler açısından çeşitli sorunlarla karşılaşılmaktadır. Terapötik indeksi dar olan bir ilaç olduğundan kan klomipramin ve metabolitinin tayini, daha etkili ve güvenli bir tedavi için gereklidir.  Toksik etkileri diğer antidepresan gruplarından daha ciddi olduğu için kanda tayini önemlidir. Ayrıca hasta uyuncunun takibinde, yanlışlıkla veya bilerek yüksek dozda kullanılmasında ortaya çıkan toksik etkilerin önlenmesinde ve en önemlisi klomipramin kaynaklı intihar veya kriminal olayların aydınlatılmasında, kanda klomipramin ve metabolitinin tayini sorunların anlaşılmasında, değerlendirilmesinde ve yorumlanmasında zorunludur. Ayrıca bu ilacı kullanan hastalardaki kan düzeyi, ilaç-ilaç etkileşmeleri, bitkisel ürünlerin kullanımı, çevresel faktörler, genetik faktörler ve hastanın genel durumundan kaynaklı faktörlerden etkilenmektedir. Böylece, klomipramin kullanımında bütün bu sorunların aşılmasında ve psikiyatristin etkili ve güvenli tedavi yürütmesinde kan düzeyinin belirlenmesi çok yararlı bir araç olmaktadır. 
Bu doğrultuda kanda klomipramin ve metaboliti için doğru, kesin, ekonomik ve hızlı bir kantitatif tayin metodu ile tespit edilebilir olması gerekmektedir.
Çalışmada klomipramin ve desmetilklomipramin tayini için kantitatif analiz metodu geliştirilmiştir. Kantitatif analiz için düşük tanımlama limitlerine inebilen, hızlı ve tekrarlanabilir sonuçlar almaya elverişli bir teknik olarak LC-MS/MS yöntemi kullanılmıştır. LC-MS/MS yöntemi için geliştirilen metodun validasyonu yapılmıştır.  Validasyon verileri değerlendirilerek etkili, hızlı bir yöntem olduğu kanıtlanmıştır. 24 adet majör depresyon tanısı almış hastadan örnek alınmıştır. Alınan örnekler klomipramin ve desmetilklomipramin içeriği açısından incelenmiştir. Bulunan sonuçlar toksikolojik açıdan değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler terapötik düzeyde , bu düzeyin altında ve yine bu düzeyin üstünde ilaç ve metabolitini çalışma grubunda belirlendiğinden terapötik ilaç izlemesinin özellikle terapötik indeksi dar olan ilaçlarla tedavisindeki önemini açıkça ortaya koymaktadır.

Abstract:
Clomipramine is a tricyclic antidepressant is mainly used against depression and is prescribed all over the world. In clinical use, there are various problems with regard to toxic effects, both in terms of efficacy. Blood clomipramine and its metabolite are essential for a more effective and safe treatment because of the narrow therapeutic index. Toxic effects are more serious than other antidepressant groups, so it is important to determine them in blood. 
It is also necessary to prevent, evaluate and interpret the analysis problems of clomipramine and its metabolite in blood, in the prevention of toxic effects that occur when the patient is followed by accidental or deliberate high doses, and most importantly in the elicitation of clomipramine-induced suicide or criminal events. In addition, blood levels in patients using this drug are influenced by drug-drug interactions, use of herbal products, environmental factors, genetic factors, and the overall condition of the patient. Thus, overcoming all these problems in the use of clomipramine and determining the blood level in the effective and safe treatment by psychiatrist is a very useful tool.
In this respect, it should be detectable for clomipramine and its metabolite in the blood with an accurate, precise, economical and rapid quantitative determination method.
In this study, a quantitative analysis method was developed for the determination of clomipramine and desmethylclomipramine. For quantitative analysis, LC-MS/MS method was used as a technique  that allows to quantitate low limits and fits for obtaining fast and reproducible results. The method developed for the LC-MS/MS method was validated. It has been proven to be an effective and fast method by evaluating the validation data. Samples were from 24 patients diagnosed with major depression. The samples were analyzed in terms of clomipramine and desmethylclomipramine concentration. The results found were evaluated in terms of toxicology. The data obtained clearly reveal the importance of therapeutic drug monitoring, especially in the treatment of drugs with a narrow therapeutic index, since the drug and its metabolites were determined at the therapeutic level, below and above this level, in the study group.