Çölyak hastalarının hayat kalitesi ve depresyon sıklığı açısından sağlıklı bireylerle karşılaştırılması
Comparison of celiac patients with healthy individuals in terms of quality of life and frequency of depression
Yazar: İREM ÜNALÇIN
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN ERSOY ; DOÇ. DR. OĞUZHAN ÖZTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Depresyon = Depression ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çölyak hastalığı = Celiac disease

Özet:
Amaç: Çölyak hastalığı, ince bağırsakları tutan genetik, immünolojik ve çevresel nedenlerden oluşan kronik bir hastalıktır. Çölyak hastalığının tedavisi hayat boyu glütensiz diyettir. Bu diyet uygulaması ciddi hayat tarzı değişikliklerine neden olur. Bu çalışmanın amacı çölyak hastalarının yaşam kalitelerini ve depresyona olan yatkınlıklarını değerlendirmek ve sağlıklı kişilerle çölyak hastalarının aralarında anlamlı bir farklılık olup olmadığını belirlemektir.

Gereç ve Yöntem: Bu araştırma İstanbul ili Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji Bölümüne Mayıs 2023-Ağustos 2023 tarihleri arasında başvuran 81 Çölyak hastalığı tanısı konmuş 18-65 yaş arası hastalar ve aynı hastanede yer alan Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 18-65 yaş arası 79 sağlıklı bireylerde yapılmış vaka-kontrol çalışmasıdır. Katılımcılara Çölyak Hastalığı Anketi (CDQ), Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği (WHOQOL-Bref) ve Beck Depresyon Envanteri uygulandı. 

Bulgular: Çalışma %73,8'i (n=118) kadın, %26,3'ü (n=42) erkek toplam 160 olguyla yapılmıştır. Çalışmaya katılan çölyak grubu ile kontrol grubu arasında yaş ve cinsiyet oranları benzerdir. Çölyak grubuna bakıldığında erkek cinsiyet olmak, eğitim durumunun lisans ve lisansüstü olması, genç yaş yaşam kalitesi ölçek boyutları puanlarını yükseltmektedir. Eğitim durumu ilköğretim olan Çölyak hastalarının Beck Depresyon Ölçeği puanları diğerlerine göre daha yüksek saptanmıştır. Çölyak hastalarının Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalite Ölçeği (WHOQOL) genel sağlık alt boyutu puanına bakıldığında kontrol grubuna kıyasla anlamlı ölçüde düşük saptanmıştır. (p=0,004) Her iki grup arasında benzer bir farklılık WHOQOL-BREF'e ait diğer alt boyutlar ve Beck Depresyon Ölçeği puanlarında saptanmamıştır. 

Sonuç: Bu çalışmanın sonuçlarına göre çölyak hastalarının kronik sağlık sorunları yaşadıkları ve bu sebepten ötürü yaşam kalitelerinin etkilendiği aşikardır. Genel anlamda hayat kalitesi puanları açısından her iki grup arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Ancak, sağlıklı grupla karşılaştırıldıklarında özellikle WHOQOL- 
Bref sağlık alt parametresinde anlamlı bir fark izlenmektedir. Yaşam kalitesine etki eden birçok faktör olması sebebiyle daha geniş katılımlı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Çölyak Hastalığı, Depresyon, Yaşam Kalitesi

Abstract:
Aim: Celiac disease is a chronic disease of the small intestine caused by genetic, immunologic and environmental factors. The treatment of celiac disease is a lifelong gluten-free diet. This dietary practice causes serious lifestyle changes. The aim of this study was to evaluate the quality of life and susceptibility to depression in celiac patients and to determine whether there is a significant difference compared to healthy individuals.

Materials and Methods: This is a case-control study conducted in 81 patients aged 18-65 with celiac disease who were admitted to the Gastroenterology Department of Ümraniye Training and Research Hospital in Istanbul between May 2023 and August 2023, and 79 healthy individuals aged 18-65 who were admitted to the Family Medicine Polyclinic in the same hospital. Participants were administered the Celiac Disease Questionnaire (CDQ), the World Health Organization Quality of Life Scale (WHOQOL-Bref) and the Beck Depression Inventory. 

Results: The study was conducted with a total of 160 patients, 73.8% (n=118) female and 26.3% (n=42) male. Age and gender ratios were similar between the celiac group and the control group. When we look at the celiac group, being male, having undergraduate and graduate education, and young age increase the scores of quality of life scale dimensions. Beck Depression Scale scores of celiac patients with primary education were higher than the others. When the World Health Organization Quality of Life Scale (WHOQOL) general health sub-dimension scores of celiac patients were examined, they were found to be significantly lower compared to the control group (p=0.004) A similar difference between the two groups was not found in other sub-dimension scores of the WHOQOL-BREF and the Beck Depression Scale. 

Conclusion: According to the results of this study, it is obvious that celiac patients have chronic health problems and their quality of life is accordingly affected. In general, there was no significant difference between the two groups in terms of quality of life scores. However, when compared with the healthy group, especially the WHOQOL- BREF scores, a significant difference was observed in the Bref health sub-parameter. Since there are many factors affecting quality of life, studies with larger participation are needed.

Keywords: Celiac Disease, Depression, Quality of Life