COVID-19 pandemisi sürecinde yaş ayrımcılığının sosyal medyadaki tezahürü: Youtube analizi
Manifestation of ageism in social media during COVID-19 pandemic: Youtube analysis
Yazar: EZGİ AKTÜRK
Danışman: PROF. DR. AHMET ZEKİ ÜNAL
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ayrımcılık = Discrimination ; COVID 19 = COVID 19 ; Pandemiler = Pandemics ; Sosyal medya = Social media ; Yaş = Age ; Yaş faktörleri = Age factors ; Yaşa dayalı ayrımcılık = Ageism ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age ; YouTube = YouTube

Özet:
Bu çalışma, Covid-19 pandemisinde yaş ayrımcılığının sosyal medyada tezahürünü incelemek amacıyla, Youtube üzerinden toplumun yaşlılık algısını ve yaş ayrımcılığının nedenlerini ortaya koymak için yapılmıştır. Bu bağlamda, popüler bir sosyal medya platformu olan Youtube'da Covid-19 pandemisinde yayınlanan içerikler, yaş ayrımcılığı unsurları açısından içerik analizi ile incelenmiştir.
"Covid-19 pandemisinde sosyal medyada yaş ayrımcılığının yaygınlaşmasının sebebi nedir?" sorusundan yola çıkılarak; Covid-19 pandemisi sürecinde Youtube içeriklerinde ve kullanıcı yorumlarında hangi yaş ayrımcılığı unsurlarına rastlandığı ve içeriklerin yaşlılarla ilgili verdiği mesaj analiz edilmiştir. Bulgulara göre, yaşlılar ve Covid-19 pandemisi ile ilgili bilgilendirici, suçlayıcı, alay eden ya da mizah içeren içerikler bu dönemde farklı sosyal medya platformlarında olduğu gibi Youtube'da da popülerleşerek yaş ayrımcılığını derinleştirmiştir. İçeriklerde yaş ayrımcılığı barındıran kalıp yargılar, yaşlıyla alay eden, küçültücü ifadeler ile yaşlıyı bu dönemde kriminalize eden ve günah keçisi haline getiren bulgular ortaya konulmuştur. Bunun yanında görünürde yaşlılara karşı olumlu yaklaşımlar içeren ancak alt metinde yaş ayrımcılığı barındıran örtük içerikler de analiz edilmiştir. Ayrıca bulgularda 100 yaş ve üzerinin medya dilinde marjinalize edilmesi de dikkat çekmektedir. Yorumlar kısmında ise nefret söylemi, öfke, hakaret ve küfür içeren ifadelerin kullanıldığı görülmektedir. Yorumlar kısmında kullanıcıların dolayısıyla toplumun bu dönemdeki yaşlılık algısı doğrudan gözlenmektedir. İçeriklerde olumsuz yaşlılık algısı kullanıcı yorumlarına da yansıyarak olumsuz tepkileri doğurmuştur. Bu anlamda sosyal medya içerikleri Covid-19 pandemisinde yaşlılarla ilgili olumsuz kalıp yargıları yeniden üretmiştir. Yaşlılara, yaşlılığa ve yaşlanmanın kendisine yönelik önyargılı tutumların bir kombinasyonu olarak tanımlanan yaş ayrımcılığının Covid-19 pandemisinde artarak nefret söylemine dönüştüğü görülmektedir. Bu nefret söylemlerinin zaman zaman toplumda yaşlılara karşı nefret suçu ve şiddet eylemlerine dönüştüğü, bu durumun uzun vadede sosyolojik bir sorun olarak kuşaklar arası ilişkilere zarar verdiği görülmektedir. Yaşlılığın toplum algısında ölümle özdeşleşmesi ve pandemi döneminde virüsü yaşlıların yaydığı düşüncesi bu tür söylemlere neden olmuştur. Covid-19 pandemisindeki koşullar, korku ve paniğin yarattığı kaos ortamı da yaş ayrımcılığı ve nefret söyleminin yayılmasına neden olmuştur. Yaş ayrımcılığını sistematikleştiren medyatik söylemlerin de sosyal medyaya sirayet ederek bu dönemde toplumun yaşlılık algısını olumsuz etkilediği ortaya çıkmaktadır.

Abstract:
In this study, research has been done on Youtube in order to understand how ageism manifested in social media during Covid-19 pandemic and how it affected the perception of ageing and older adults in the society. Thus, a discourse analysis for Youtube content  was made in order to discover and unravel ageist attitudes on social media and in society during the Covid-19 pandemic.

The question of 'Why did ageism and the stigmatization of older adults on social media escalate during Covid-19 pandemic?' was researched and Youtube content was discoursed in order to discover and explain ageist attitudes and stereotypes in Youtube videos and comments section. According to findings, most of the social media content on Youtube displayed ageist attitudes and behaviour with false information, humiliating older adults and user content making fun of older people. As findings revealed hate speech and criminalising along with scapegoating the aged was exacerbated on social media during the Covid-19 pandemic. Along with it, implicit ageism was also discovered at the discourse of some positive attitudes towards older adults. Also, findings showed that older adults 100 and over are marginalised in terms of media speech. At the comments section, hate speech, anger and curse against older adults was observed. Those negative attitudes on social media during Covid-19 pandemic had an impact on society's perception of the aged and thus reproduced ageism. At times hate speech was transformed into hate crimes, violence and abuse of the aged persons. In the long run, this might have serious sociological outcome and negative effect on intergenerational relations. It was majorly caused by identifiying aging with death and accusing the aged for spreading the virus. Ageism described as a combination of prejudice against older adults and the process of ageing itself; explains the increased ageism and hate speech against older adults on social media during Covid-19 pandemic. As a result of the study, chaotic conditions of Covid-19 pandemic along with the fear and panic it caused in the society increased hate speech and discrimination against older adults. Ageism manifested as  a systematic stigmatization of older adults in the main media and social media negatively affected society's perception of ageing and older adults.