İdeolojik propaganda aracı olarak İkinci Dünya Savaşı dönemindeki çizgi filmlerin göstergebilimsel analizi
Semiological analysis of cartoons during the Second World War as a tool of ideological propaganda
Yazar: FATİH EMRE ŞEN
Danışman: DOÇ. DR. UMMAHAN KAYGISIZ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Dünya Savaşı II = World War II ; Gösterge bilim = Semiotics ; Propaganda = Propaganda ; Çizgi film = Animated film ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Bu tez çalışmasında ideoloji ve propaganda kavramları üzerinden İkinci Dünya Savaşı ve savaş sırasında yürütülen ideolojik propaganda faaliyetleri pek çok açıdan ele alınmakta ve özelde de çizgi filmler üzerinden savaş sırasında yürütülen ideolojik propaganda faaliyetleri incelenmektedir. Bu amaçla öncelikle kavramlar üzerinde durulmuş, akabinde İkinci Dünya Savaşı irdelenmiş ve sonrasında da İkinci Dünya Savaşı'nın yaşandığı 1939-1945 yılları arasında hazırlanan çizgi filmlerden ideolojik propaganda aracı olarak kullanıldığı tespit edilen ve net görüntüleri günümüze kadar ulaşabilen yedi adet çizgi filmi incelenmiştir. 
Çalışmada yer alan çizgi filmler incelenirken aynı zamanda ideoloji hakkındaki görüşleri nedeniyle benzer metaforları kullandığı düşünülen Slavoj Zizek ve Cemil Meriç'in ideoloji hakkındaki görüşleri de sınanmıştır. Birbirlerinden farklı tarihlerde yaşayan bu iki düşünürün farklı tarihlerde hazırlanan çizgi filmlerdeki ideolojik propaganda faaliyetlerini açıklar nitelikteki görüşlerinin mevcudiyeti nedeniyle de bu hususa dikkat çekilmiştir. Bu nedenlerle de çalışmada, temel önermeleri sınayabilmek adına son yıllarda kullanımı artan ve konu itibariyle sonuca ulaşılabilmesi için çizgi filmlerde yer alan göstergelerin incelenerek en iyi bulguların elde edilmesini sağlayacağı düşünülen göstergebilimsel analiz yöntemi kullanılmıştır.
Yapılan analizlerle bu çizgi filmlerin halk üzerinde nasıl ideolojik propaganda aracı olarak kullanıldıkları, çizgi filmlerin göstergeler aracılığıyla yürütülen ideolojik propaganda ile halkın eğilimlerini nasıl yönlendirme amacında olduğu ve bu çizgi filmlerin Zizek ve Meriç'in ideoloji hakkındaki görüşleri doğrultusunda nasıl bir hâkim ideoloji propagandasını içerdikleri soruları üzerinde durulmuştur.

Abstract:
In this thesis, ideological propaganda activities carried out during the Second World War and the war through the concepts of ideology and propaganda are dealt with from many angles, and in particular, ideological propaganda activities carried out during the war through cartoons are examined. For this purpose, concepts were first focused on, then the Second World War was examined, and then seven cartoons, which were determined to be used as an ideological propaganda tool from the cartoons prepared between 1939-1945, when the Second World War took place, and whose clear images have reached the present day, were examined.
While examining the cartoons in the study, the views of Slavoj Zizek and Cemil Meriç, who were thought to use similar metaphors due to their views on ideology, were also tested. Due to the existence of the opinions of these two thinkers who lived in different dates from each other, which explains the ideological propaganda activities in cartoons prepared on different dates, this issue has been drawn attention. For these reasons, in the study, the semiotic analysis method, whose use has increased in recent years in order to test the basic propositions, and which is thought to provide the best findings by examining the indicators in cartoons in order to reach the result in terms of subject, was used.
Analyzes focused on how these cartoons are used as an ideological propaganda tool on the public, how the cartoons aim to direct people's tendencies through ideological propaganda carried out through signs, and what kind of a dominant ideology propaganda these cartoons contain in line with the views of Zizek and Meriç on ideology.