Fmf tanısı ile izlenen çocuk hastalardakolşisine bağlı yan etkilerin değerlendirilmesi
Evaluation of colchicine-related side effects in patients with Fmf
Yazar: MELTEM KOCUKOĞLU DÜNDAR
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ERDOĞAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Ailevi Akdeniz Ateşi (Familial Mediterranean Fever; FMF) en sık görülen
oto-inflamatuar hastalıktır ve tekrarlayan ateş ve serozit atakları ile karakterizedir.
Ülkemizde sık görülen bu hastalığın tahmini prevalansı 1/400-1000 arasında olup
taşıyıcı sıklığı %20 olarak bildirilmektedir. FMF'de kolşisin tedavisi standart
tedavidir ve febril atakların ve amiloidozun engellenmesinde etkindir. Bu çalışmada
kolşisin tedavisi kullanan çocuk hastalarda kolşisin tedavisine bağlı yan etkileri ve
bazı laboratuvar parametrelerinin (hemoglobin, lökosit, nötrofil, trombosit, AST,
ALT, ALP, CK, vitamin B12 düzeyi ve folik asit düzeyi) değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza hasta grubu olarak Tell-Hashomer kriterlerine göre
FMF tanısı konulan, genetik olarak da en az 1 FMF mutasyonuna sahip, en az 1
yıldır takipli, 3-18 yaş aralığında 89 hasta alınmıştır. Kontrol grubu olarak ise TellHashomer kriterlerine göre FMF tanısı konulan, genetik olarak en az 1 FMF
mutasyonuna sahip ve henüz kolşisin tedavisi kullanmayan aynı yaş aralığında olan
hastalar dâhil edilmiştir.
Bulgular: Hasta grubunun ortanca yaşı 10,5 (7,3-12,8) yıl iken kontrol grubunun
ortanca yaşı 6,4 (4,6-9,9) yıl idi. Hasta grubunun lökosit ve trombosit sayıları kontrol
grubuna göre düşük olarak saptandı (p=0,03, p=0,01). Hasta grubunun ALT ve ALP
değerleri kontrol grubuna göre yüksek olduğu görüldü (p=0,002, p=0,009). Hasta ve
kontrol grubunun AST, CK, vitamin B12 ve folik asit değerleri arasında fark
saptanmadı (sırasıyla p= 0,3, p=0,3, p=0,5 ve p=0,6). Günlük 1 mg üzeri kolşisin
tedavisi alan hastalarda 1mg/gün ve altı kolşisin tedavisi alan hastalara göre vitamin
B12 ve folik asit düzeylerinin düşük olduğu saptandı (p=0,001, p=0,006). Hasta
grubunda 18 hastada saç dökülmesi, 17 hastada ishal, 15 hastada dermatolojik
bulgular, 7 hastada bulantı, 4 hastada nörolojik bulgular ve 2 hastada miyopati gibi
yan etkilerin mevcut olduğu görüldü. Hasta grubunda kolşisin kullanımına bağlı ishal
yan etkilerinin erkeklerde daha sık görüldüğü saptandı (p=0,03). Hasta grubunda
1mg/gün ve altı kolşisin tedavisi alan hastalardaki kolşisin yan etki sıklığı ile 1
mg/gün üzeri kolşisin tedavisi alan hastalardaki kolşisin yan etki sıklığı
değerlendirildiğinde ishal dışında fark saptanmadı. 
Sonuç: Kolşisin tedavisi alan hastalar ilaç yan etkileri açısından da düzenli olarak
irdelenmelidir. Tedavi başlama yaşı kolşisinin yan etkilerinin görülmesi açısından
özellik oluşturmamaktadır. Hemogram ve transaminaz düzeyi kontrollerde
değerlendirilmelidir. Yaptığımız çalışma ve diğer literatür bilgileri ışığında, düzenli
kolşisin tedavisi alan hastalarda vitamin B12 ve folik asit düzeylerinin düzenli olarak
takip edilmesi gerektiğini düşünmekteyiz.
Anahtar kelimeler: FMF, folik asit, ishal, kolşisin, vitamin B12.

Abstract:
Background: Familial Mediterranean Fever (FMF) is the most common autoinflammatory disease that is characterized by recurrent fever and serosity attacks.
The prevalence of this disease, which is common in our country, is between 1/400-
1000 and the carrier frequency is reported as 20%. Colchicine treatment in FMF is a
standard treatment and is effective in preventing febrile attacks and amyloidosis. The
aim of this study was to evaluate colchicine-induced side effects and some laboratory
parameters (hemoglobin, leukocyte, neutrophil, platelet, AST, ALT, ALP, CK,
vitamin B12 level, and folic acid level) in pediatric patients using colchicine therapy.
Material and Methods: The study group consists of 89 patients which are 3-18
years old and was diagnosed with FMF according to Tell-Hashomer criteria and had
at least 1 FMF mutation and was followed for at least 1 year. The control group
consists of patients with FMF according to Tell-Hashomer criteria, who had at least 1
FMF mutation and who were not using Colchicine treatment at the same age range.
Results: The median age of the study group was 10.5 (7.3-12.8) years and the
median age of the control group was 6.4 (4.6-9.9) years. The leukocyte and platelet
counts of the study group were lower than the control group (p=0,03, p=0,01). The
ALT and ALP values of the study group were higher than the control group
(p=0,002, p=0,009). There was no difference between the AST, CK, vitamin B12 and
folic acid levels of patient and control groups (respectively p= 0,3, p=0,3, p=0,5 ve
p=0,6). Vitamin B12 and folic acid levels were found to be low in patients receiving
colchicine treatment at higher doses than 1 mg/day compared to patients receiving
colchicine treatment at lower doses than 1 mg/day (p=0,001, p=0,006). In the study
group as side effects, hair loss in 18 patients, diarrhea in 17 patients, dermatological
findings in 15 patients, nausea in 7 patients, neurological findings in 4 patients and
myopathy in 2 patients have been seen. Diarrhea side effects of colchicine treatment
in the study group were more common in men (p=0,03). Colchicine side effect
frequency in patients who received who receive a lower dose than 1 mg/day of
colchicine treatment in the study group and colchicine side effect frequency in 
patients receiving colchicine over 1 mg/day were not different than diarrhea.
Conclusion: The side effects should be followed in patients receiving colchicine
treatment. The initiation age of treatment does not have a role in the side effects of
colchicine. Diarrhea should be monitored especially in male patients who receive
more than 1 mg/day of colchicine treatment. Hemogram and transaminase levels
should be evaluated in controls. In our study, vitamin B12 and folic acid levels
should be checked regularly in patients receiving regular colchicine treatment.
Keywords : Colchicine, diarrhea, FMF, folic acid, vitamin B12.