Kur/an ve sünnet açısından kurban ibadeti
The ritual of sacrifice in the Qur/an and sunnah
Yazar: İSMAİL NARİN
Danışman: PROF. DR. ABDULAZİZ BAYINDIR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kurban = Sacrifice ; Sünnet = Sunna ; İbadet = Worship ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kurban, temelleri Âdem (a.s.)'a kadar uzanan bir ibadettir. Kur'an, her ümmete kurban ibadetinin emredildiğini, Musa ve İbrahim (a.s.)'ın da bu ibadeti ifa ettiklerini bize haber vermektedir. Resûlullâh (s.a.v.), peygamber olarak kavmine gönderildiğinde Mekke'de kurban ibadeti yerine getiriliyordu. Ancak Kur'an, insanoğlunun şirke bulaşmasını engellemeyi hedeflediğinden kurban ibadetine karışmış şirk geleneklerini ve şirke vesile olacak uygulamaları reddetmiş, kurbanı aslî hüvviyetiyle yeniden düzenlemiştir. İlâhî kitaplarda, ilk olarak Âdem (a.s.)'ın iki oğlunun kıssasında yaşandığı belirtilen bu ibadetin aslî hüvviyetinin ?tevhîd? ve ?takva? olduğunu Kur'an özellikle vurgular. Bu ibadetin ayrıca iktisadî, sosyal, psikolojik ve ahlakî yansımaları da bulunmaktadır.Kurban ibadetinin ifası hususunda, Kur'anda temel bilgiler sunulmakta; bu bilgiler, sapmanın engellenmesi mahiyetini taşımaktadır. İlke ve prensipten ibaret olan bu bilgiler, Kur'an'ın açıklayıcısı olan Resûlullâh (s.a.v.)'in sünnetiyle müslümanların hayatına taşınmıştır. Dolayısıyla kurban ibadetini anlamada ve ifa etmede Resûlullâh (s.a.v.)'in sünnetinin belirleyici ve tayin edici yeri vardır. Kurban, kendi içinde çeşitlere ayrılır: Bunlar `hedy kurbanı', `udhiye kurbanı' ve `akîka kurbanı'dır. Hedy kurbanı, temettu' ve kırân haccına niyet edenlere vacip olan kurbandır; Akîka, yeni doğan çocuklar için kesilen kurbandır. Udhiye ise kurban bayramında hac dışında kesilen kurbandır. Hükmü mezhepler arasında ihtilaflı olan udhiye, müslümanlar arasında coşkuyla kutlanan ibadetler arasında yer alır.

Abstract:
Animal sacrifice is an act of worship that goes back to the time of the first prophet Adam. The Qur?an informs us that the ritual of animal sacrifice was commanded for all the communities, and the prophets Moses and Abraham have also performed this ritual. When the Prophet of God (Mohammad) was sent to his community as a prophet, animal sacrifice was already being performed as a ritual. However, since the Qur?an aimed to prevent people from involving in polytheism, it disclaimed polytheistic traditions and those practices that can conduce to polytheism, and reorganized animal sacrifice in accordance with its original form. The Qur?an particularly emphasizes that the original form of this ritual, the first practice of which is reported in divine books, to be found in the story of the two sons of the prophet Adam, is tawhid (unity) and taqwa (piousness). This act of worship, the core of which is tawhid, has economic, social, psychological and moral reflections.Basic information regarding performing the worship of animal sacrifice is presented in the Qur?an; it is aimed to prevent deviation. Those information state only principles; they are transferred to the life of the Muslims with the sunna (the sayings and the practices) of the Prophet Mohammad, which has an explanatory function to the Qur?an. In other words, the sunna of the Prophet has a determinative position in understanding and performing the worship of animal sacrifice. Animal sacrifice has different types: Hady, udhhiyye, and `aqiqa. Hady is the type of animal sacrifice that is for those people who intends pilgrimage. `Aqiqa is performed for the newborn. Udhhiyye is performed during the festival of animal sacrifice without an intention of pilgrimage. Udhhiyye, the injunction of which differs among different schools, is among those festivals that are celebrated by Muslims with enthusiasm.