Çizgi filmlerde ve çocuk kitaplarında kültür aktarımı
Children's media and culture transfer
Yazar: MUSTAFA YOĞURTCU
Danışman: PROF. DR. BEHİYE KÖKSEL
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Çocuk medyası ve kültür aktarımı isimli doktora tezinin konusu çocuk medyası içerikleri olan çizgi filmlerde ve çocuk kitaplarında yer alan halk edebiyatı türlerinin ve halk kültürü ögelerinin geçiş sıklığını değerlendirerek kültür aktarımına katkısının incelenmesidir. Çalışmada "Çocuk kitaplarında ve çizgi filmlerde geçen halk edebiyatı türleri ve halk kültürü unsurlarının kültür aktarımına etkisi nedir?" sorusuna yanıt aranmıştır. Yapılan çalışmanın bundan sonra yapılacak çalışmalara, çocuk edebiyatı yazarlarına ve çizgi film senaristlerine katkı sağlayacağı öngörülmüştür.  Araştırmamızda "Kral Şakir", "Rafadan Tayfa", "Nasreddin Hoca Zaman Yolcusu", "Elif ve Arkadaşları", "Aslan" isimli çizgi filmler incelenmiştir. Çizgi filmler reyting oranlarına göre Türkiye'de yayın yapan ücretsiz iki çizgi film kanalının çizgi filmleri arasından seçilmiştir. Çizgi filmler akademisyen, öğretmen ve senaristten oluşan uzman kişilerden onay alınarak belirlenmiştir. Araştırmamızda ayrıca "Sakız Sardunya", "Domates Saçlı Kız", "Yankılı Kayalar", "Zaman Bisikleti", "Son Ada'nın Çocukları", "Dedemin Bakkalı", "Bebek Annem", "Çetin Ceviz", "Mucize Kasaba Ejderha Semercisi", "Beyoğlu Macerası", "Galata'nın Tembel Martısı", "Olmayan Ülke", "Yürekdede ile Padişah", "Abartma Tozu", "Nohut Adam", "Lo",  "Ünsüz Youtuberin Günlüğü", "Uçurtmam Bulut Şimdi", "Ballı Çörek Kafeteryası", "Cesaret Sandığı" isimli çocuk kitapları incelenmiştir. Kitaplar 2020-2022 yılları arasında en çok satan çocuk kitapları arasından seçilmiştir. Bu eserlerde mit, masal, fıkra, efsane, türkü, mâni, ninni, tekerleme, bilmece halk edebiyatı ürünlerinin aktarım sıklığı araştırılmıştır. Bunun yanında halk kültürü aktarımları incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden söylem analizi yöntemi ile çizgi filmlerden ve çocuk kitaplarından elde edilen bulgular değerlendirilmiştir.  Halk edebiyatı türlerinin çizgi filmlerde ve çocuk kitaplarında farklı şekillerde ve sıklıkla kullanıldığı ve bu yolla kültür aktarımı yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The subject of the doctoral thesis titled Children's media and cultural transmission is to examine the frequency of occurrence of folk literature types and folk culture elements in cartoons and children's books, which are children's media content, and their contribution to cultural transmission. The aim of the study was to investigate the frequency of using cultural tradition in the field of children's media in Turkey and the effect of this use on cultural transfer. "What is the effect of folk literature types and folk culture elements in children's books and cartoons on cultural transmission?" The answer to the question has been sought. It is envisaged that the study will contribute to future studies, children's literature writers and cartoon screenwriters. In our research, cartoons named "Kral Şakir", "Rafadan Tayfa", "Nasreddin Hoca Zaman Yolcusu", "Elif ve Arkadaşaları" and "Aslan" were examined. Cartoons were selected among the cartoons of two free cartoon channels broadcasting in Turkey, determined according to rating rates. Cartoons were determined with the approval of experts including academicians, teachers and screenwriters. In addition, in our research, "Sakız Sardunya", "Domates Saçlı Kız", "Yankılı Kayalar", "Zaman Bisikleti", "Son Ada'nın Çocukları", "Dedemin Bakkalı", "Bebek Annem", "Çetin Ceviz" , "Mucize Kasaba Ejderha Semercisi" , "Beyoğlu Macerası" "Galata'nın Tembel Martısı", "Olmayan Ülke", "Yürekdede ile Padişah", "Abartma Tozu", "Nohut Adam", "Lo",  "Ünsüz Youtuberin Günlüğü", "Uçurtmam Bulut Şimdi", "Ballı Çörek Kafeteryası", "Cesaret Sandığı" children's books. The books were selected among the best-selling children's books. The books selected among the best-selling books of three websites that sell books on the internet in Turkey were determined by receiving approval from academicians, teachers, writers and editors. In these works, the frequency of transmission of folk literature products of myth, tale, anecdote, legend, folk song, mania, lullaby, tongue twister, riddle has been investigated. Cultural transfers covering their subjects were examined. It has been concluded that our folk literature genres are used in cartoons and children's books in different ways and frequently.