Endüstri mirasının korunması ve bölgesel ölçekli kültür rotası; Bursa'daki ipek fabrikaları üzerinden ipek rotası önerisi
The protection of industrial heritage and culture route within regional scale; silk route proposal through the silk factories in Bursa
Yazar: GÜLŞAH DERELİ GENCAL
Danışman: PROF. DR. FATMA ZEYNEP AYGEN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Sorunları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bursa Kenti, 14. yüzyıl itibariyle ipek üretiminin tarımsal üretimden, ipek iplik ve ipekli dokumalara kadar her alanında üretiminde ve ticaretinde çok önemli bir rol oynamıştır. 20.yüzyılın ortalarına kadar önemini korumuş olmakla birlikte, zaman içinde değişen ihtiyaçlar ve gelişen teknoloji ile dünya ticaretindeki yeri değişkenlik göstermiştir. 

Bu değişimin beraberinde getirdiklerinden biri de, içinde artan hammadde ihtiyacıyla 19. yüzyılda Bursa'da ipek filatür fabrikaları inşa edilmiş olmasıdır. Bursa ipekçiliğinde endüstrileşmenin sonucu olarak 20. yüzyılın ortalarına kadar sayısı artan tesislerde 20. yüzyılın ortalarından sonra ipeğin daha ucuza ithal edilmesi sebebiyle üretim durmuştur. Söz konusu tesislerin pek azı günümüze ulaşabilmiştir. Günümüze ulaşan tesislerin bir kısmı farklı işlevlerle yeniden kullanılmaya başlanmıştır. Bir kısmı ise gün geçtikçe bakımsızlıktan kaybolmaya yüz tutmuştur.

Tez kapsamında söz konusu ipek fabrikalarından günümüze ulaşabilmiş olanlar 2019 yılı verilerine göre incelenmiş olup; endüstri mirası kavramı ve endüstri mirasının yeniden işlevlendirilmesine ilişkin örnekler incelenerek, fabrikaların korunması için koruma ve yeniden işlevlendirilme önerileri getirilmiştir. Bu bağlamda Bursa'da ipekçilik ile ilgili endüstri mirasını ve ipekçilik ile ilgili diğer yapıları da barındıran bir Bursa İpek Rotası önerisi geliştirilmiştir. Bu rota önerisi ile söz konusu tesislerde/yapılarda kullanılmış olan makinaların ve üretim yöntemlerinin sergilenmesi, üretilecek olan ürünlerin sergilenmesi ve satılması ile söz konusu tesislerin/yapıların yeniden kentsel yaşama katılmaları ve ipek üretiminin kent belleğindeki yerinin yeniden canlanması hedeflenmiştir.

Abstract:
In the 14th century, the city of Bursa played a very important role in the production and trade of silk starting from agricultural production to manufacturing silk yarn and silk weaving. Albeit maintaining its importance until the middle of the 20th century, this role that the city played in the world trade has varied with changing needs and developing technology. 

One of the things which has been brought along by this change is the silk filature factories that were in Bursa with the icreasing demand for raw meterials in the 19th century. The silk factories have increased in number until mid-20th century as a consequence of industrrialization in Bursa, yet, the production came to a stop because of cheap sılk import afterwards. Only a few of the facilities reached the present day. Some of the facilities that reached the present day started to be utilized for different functions, and some others face being forgotten altogether with lack of care.

Within the scope of the thesis, the silk factories that reached the present day have been examined in line with the 2019 data. Relevant cases have been studied through the concepts of industrial heritage and its re-utility, and, proposals were offered for protection and re-utilization of this industrial heritage. In this context, a Bursa Silk Route Proposal has been developed which contains this industrial heritage and other relevant structures in Bursa. With this proposal, it is aimed to exhibit the machines and production methods which had been used in these facilities and buildings, display and sell the products manufactured there, and reintegrate the facilities with the modern urban life and revive the place of silk production in the memory of the city.