Farklı karakterler yönünde ıslah edilmiş kafkas arısı (Apis mellifera caucasica) ve karadeniz bal arısı genotipinin karşılıklı melezlerinde heterosis belirlenmesi
Determination of heterosis in mutual hybrids of caucasian bee (Apis mellifera caucasica) and black sea honey bee genotype breed for different characters
Yazar: EMRE UĞURLUTEPE
Danışman: PROF. DR. AHMET GÜLER
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Apis mellifera = Apis mellifera ; Hayvan ıslahı = Animal breeding

Özet:
Bu çalışma ile hijyen davranışı yönünde 5. generasyona kadar seleksiyon 
uygulanmış ve homozigotluğu sağlamak üzere kendileme (inbreeding) yapılmış 
hijyenik Kafkas arısı (K) (Apis mellifera caucasica) ile aynı şekilde hijyen davranışı 
yönünde iki generasyon seleksiyon uygulanmış Karadeniz Bal Arısı (KR) genotipini 
oluşturan ikişer hatta ait koloniler (K1, K2, KR1, KR2) arası karşılıklı melezlemeyle 
yaşama gücü, koloni populasyon gelişimi, bal verimi, kışlama yeteneği, uçuş 
etkinliği, hırçınlık ve hijyenik davranış karakteri gibi fizyolojik ve davranış 
özelliklerinde oluşabilecek heterosisin (melez azmanlığı) belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Bu amaç doğrultusunda melez bireyin yüksek verimli ebeveyn hattına ait 
ortalamadan gösterdiği sapmayı ifade eden Faydalı Heterosis hesaplanmıştır. Elde 
edilen bulgulara göre yaşama gücü için %-14.29 (K1XKR1) ile %25.00 (K1XKR2, 
KR2XK1), kışlama yeteneği için %-27.77 (K1XKR1) ile %31.25 (KR1XK2), koloni 
populasyon gelişimi için %-21.43 (K1XKR1) ile %19.12 (K2XKR2), hırçınlık için 
%-84.24 (KR2XK1) ile %120.64 (K1XKR1), uçuş etkinliği için %-12.24 (K1XK2)
ile %21.55 (KR1XK1), bal verimi için %-29.76 (K1XKR1) ile %50.52(KR2XK1) ve 
hijyen davranışı için %-14.77 (KR1XK2) ile %7.89 (KR2XK1) aralığında heterosis 
oluşumu tespit edilmiştir. Hibrit ve saf hatlar arasında fizyolojik ve davranış 
özelliklerine ilişkin yapılan analizlerde uçuş etkinliği ve hijyenik davranış 
karakterleri haricinde gruplar arası farklılıklar önemli (p<0.05) bulunmuştur.

Abstract:
In this study, the hygienic Caucasian bee (K) (Apis mellifera caucasica), 
which was selected for hygiene behavior until the 5th generation and was inbred to 
ensure homozygosity, and the Black Sea Honey Bee (KR) genotype, which was also 
subjected to two generations of selection for hygiene behavior, were examined. It 
was aimed to determine the heterosis that may occur in physiological and behavioral 
characteristics such as viability, colony population development, honey yield, 
wintering ability, flight efficiency, pugnaciousness and hygienic behavior character 
by crossbreeding between colonies of two lines (K1, K2, KR1, KR2). For this 
purpose, heterosis, which expresses the deviation of the hybrid individual from the 
average of the high-yielding parental line, was calculated. According to the findings, 
the values are heterosis formation was detected between -14.29% (K1XKR1) to 
25.00% (K1XKR2, KR2XK1) for viability, -27.77% (K1XKR1) to 31.25%
(KR1XK2) for wintering ability, -21.43% (K1XKR1) to 19.12% (K2XKR2) for 
colony population development, -84.24% (KR2XK1) to 120.64% (K1XKR1) for 
pugnaciousness, -12.24% (K1XK2) to % 21.55% (KR1XK1) for flight efficiency, -
29.76% (K1XKR1) and 50.52% (KR2XK1) for honey yield, and -14.77% 
(KR1XK2) and 7.89% (KR2XK1) for hygiene behavior. In the analysis of 
physiological and behavioral characteristics between hybrid and pure lines, 
differences between groups were found to be significant (p<0.05), except for flight 
efficiency and hygienic behavior characters.