Doktor ve hemşirelerin erişkin aşı konusunda farkındalık, bilgi, tutum ve davranışları
Doctors' and nurses' awareness, knowledge and attitudes about adult vaccination
Yazar: ONUR DİKMEN
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA PARILDAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Bilgi = Knowledge ; Davranış = Behavior ; Doktorlar = Physicians ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tutumlar = Attitudes ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Amaç: Aşılama,enfeksiyon hastalıklarına bağlı sakatlıkları ve ölümleri engelleyen etkili, güvenli ve ucuz bir yöntemdir. Hasta olduktan sonra tedavi etmek zordur ve sakatlıklara neden olabilir. Ancak aşılanmak, ölümcül ve sakatlık nedeni olan hastalıklara karşı korunma yöntemidir, hastalığın oluşmadan önce engellenmesini sağlar. Bizim amacımız, çalışma evrenimizdeki doktor ve hemşirelerin erişkin aşı konusundakifarkındalık, bilgi, tutum ve davranışlarını öğrenmek, eksiklikleri saptamaktır.
Gereç ve Yöntem:Çalışmamız tanımlayıcı, kesitsel bir çalışmadır.Doktor ve hemşirelerin sosyodemografik özelliklerini, aşılar hakkında farkındalık, bilgi, tutum ve davranışlarını sorgulayan 23 sorudan oluşan anket; İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi dahili, cerrahi ve temel bilimlerde çalışan doktor ve hemşirelere yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Toplam olarak 222 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde bağımlı değişken olan erişkin dönemde aşı yaptırma durumu ile bağımsız değişkenlerin karşılaştırılmasında ki-kare testi kullanılmıştır. Dört gözlü tablolarda beklenen değerlerin beşin altında olduğu durumlarda Fisher kesin testi kullanılmıştır. Erişkin dönemde aşı yaptıran ve yaptırmayanların yaş ortalamalarının karşılaştırılmasında bağımsız gruplarda t testi kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan kişilerin %76.6 ile çoğunluğunu kadınlar oluşturmaktaydı. Yaş ortalaması standart sapmayla beraber 30.95 ± 7.71 yıl idi. %86.5 ile en çok 25-44 yaş aralığında olduğu, %91,4'ün üniversite/yüksekokul mezunu, %50,5'inin bekar, %50'sinin evde 2 kişi olarak yaşamını sürdürdüğü ve %56,3'ünün gelir durumunun 5000 TL altında ve %23,9'unun kronik bir hastalığı olduğu, %18,5'inin sürekli ilaç kullandığı, %28,1'inin endokrin sistem hastalığı olduğu belirlenmişti. Araştırmaya katılan kişilerin %74,8'inin 18 yaş ve üzerinde herhangi bir aşı yaptırmış olup, bunların %30,2'sinin hepatit B, %30'unun tetanoz aşısı, %10,7'sinin hepatit A aşısı olduğu saptanmıştı. Aşı yaptıranların %60,4'ü doktor/eczacı önerisiyle, %15,4'ü kesici ve delici alet yaralanmasına maruz kalması nedeniyle, %15'i hamilelik nedeniyle, %5'i çevre önerisiyle aşı yaptırdığını belirtmişti. Katılımcıların aşılarla ilgili bilgilenme kaynaklarını değerlendirdiğimizde, %56,6 ile en sık doktor/eczacı'lar sonrasında %18,6 ile internet, %20,1 ile diğerkaynaklardan bilgi edindikleri saptanmıştı. Aşı yaptırmayan katılımcıların yaptırmama nedenleri olarak %44,6'sı gerekli olduğunu düşünmemeleri, %12,5'i doktor önermemesi nedeniyle aşı yaptırmadıklarını belirtmişti.Aşı olma durumu hiç sigara kullanmayanlarda %81,2 ile sigara kullanmayanlara oranlar daha yüksek bulunmuştur.Aşı yaptırma oranı doktorlarda %79,8 ile hemşirelerden %69,9 fazladır, ancak bu fark istatistiksel olarak anlamsızdı.

Sonuç: Çalışma sonuçlarımıza göreT.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesindeçalışan doktor ve hemşirelerin aşılar konusundafarkındalığı, bilgi, tutum ve davranışları değerlendirilmiştir. Aşılanmayı eğitim dışında yaş, cinsiyet, eğitim, meslek, gelir durumu gibi bazı değişkenlerin etkilediği görülmüştür. Toplumun erişkin aşıları hakkında bilgilendirilmesi ve aşı uygulamalarının arttırılması açısından özellikle bilimsel çalışmaların arttırılması,doktor ve hemşirelere aralıklı olarak aşılama konusunda eğitimler verilmesi ve erişkin aşılamanın önemine medya, internet üzerinden dikkat çekilmesi gerekliliği olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Aim:Vaccination is an effective, safe and inexpensive method that prevents disability and death due to infectious diseases. It is difficult to treat after being ill and can cause disability. However, vaccination is a method of protection against diseases that cause fatal and disability conditions, and prevents the disease before it occurs. Our aim is to determine the awareness, knowledge, attitudes and behaviors of doctors and nurses in our study universe and to identify deficiencies.
Materials and Methods:The data were collected from health employee who attended to internal medicine surgery and basic sciences; using a interview survey consisting of 23 questions about demographic characteristics, information about vaccinations, attitudes and behaviors. The cross-sectional, descriptivestudy was carried out on 222 respondents. Chi-square test was performed to compare adulthood vaccine status and independent variables. The Fisher exact test was used when the expected values were less than five in four-bladed tables. We conducted t-test analyze in comparison of the mean age of those who did or did not receive adulthood vaccination independent groups.
Results:76.6% of the participants were women. The mean age was 30.95 ± 7.71 years with standard deviation. It was found that 86.5% were mostly between the ages of 25-44, 91.4% of them were university / college graduates, 50.5% of them were single, 50% of them lived as 2 people at home and 56.3% of them had income. It was determined that 23.9% had chronic diseases, 18.5% had a continuous drug use, and 28.1% had an endocrine system disease. Of the participants, 74.8% had been vaccinated at the age of 18 years and 30.2% had hepatitis B, 30% had tetanus vaccine and 10.7% had hepatitis A vaccine. As 60.4% of the vaccines were offered by the doctor / pharmacist, 15.4% stated that they were vaccinated due to pregnancy, 15% due to pregnancy, 5% of them had been vaccinated with environmental recommendation. As the information sources of the vaccines, 56.6% of the respondents were informed about the most common physicians / pharmacists and 18.6% of them had internet access and 20.1% of them learned from other sources. 44.6% of the participants who did not make vaccines did not think that they did not think it was necessary. Vaccination was found to be higher in non-smokers with 81.2% than in non-smokers. The rate of immunization was 79.9% in doctors, 69.9% higher than nurses, but this difference was statistically insignificant.
Conclusion:According to our results the awareness, knowledge, attitudes and behaviors of doctors and nurses working at the Ministry of Health Health Sciences University İzmir Tepecik Training and Research Hospital about vaccines were evaluated. Other variables such as age, gender, education, occupation and income status affected vaccination. In order to inform the public about adult vaccines and increase vaccination practices, it has been concluded that increasing the scientific studies, giving trainings to the doctors and nurses intermittently in vaccination, and attracting attention to the importance of adult vaccination through the media and internet.