Hasat sonrası melatonin ve kitosan uygulamalarının albion çilek çeşidinde kalite özellikleri üzerine etkileri
The effects of postharvest melatonin and chitosanon quality properties in albi̇on strawberry variety
Yazar: SÜMEYYE YAMAN
Danışman: PROF. DR. FERHAN KÜÇÜKBASMACI SABIR
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Yetiştirme ve Islahı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çilek, klimakterik olmayan ve hasat sonrası zararlanmalara ve patojenlere oldukça hassas bir meyvedir. Meyve etinin yumuşak dokulu olması hasat sonrası kayıpların artmasına sebep olmaktadır. Yaş meyve ve sebzeler hasat edildikten sonra kolay bozulmaktadır. Bu nedenle en kısa sürede pazarlanmalı veya depolanmalıdır. Soğukta muhafaza yöntemi ürünün raf ömrünü uzatmak ve kalitesini korumak için kullanılan yöntemlerden birisidir. Hasat sonrası ve depolama süresince meyve ve sebzelerde farklı yenilebilir film kaplı uygulamalar kullanılmaktadır. Melatonin hayvanlarda epifiz bezi tarafından salgılanan bir hormondur. Melatonin meyvelerde hasat sonrası uygulandığında, yaşlanmayı geciktirmekte ve hasat sonrası raf ömrümü uzatmaktadır.	 Kitosan yengeç, karides, ıstakoz gibi kabuklu deniz ürünlerinin dış iskeletlerinde, küf ve maya gibi mikroorganizmaların hücre duvarlarında doğal olarak bulunan kitinin enzimatik hidroliziyle elde edilen doğal bir bileşiktir. Kitosan,  meyvelerde meyve sertliğinin korunması ve solunum hızının azalmasıyla kalitelerinin korunmasını sağlamaktadır.
Bu çalışmada kitosan ve melatonin çözeltileri uygulanan 'Albion' çilek çeşidinde soğukta depolama boyunca tespit edilen kalite parametreleri incelenmiştir. Hasat edilen meyveler Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümüne ait laboratuvara getirilmiştir. Zararlanmış meyveler ayrılarak, büyüklük ve renk bakımından seçilmiş ve numaralandırma işleminden sonra depolanmak üzere 4 gruba ayrılmıştır. 1. grup meyvelere hiçbir uygulama yapılmadan depolanmıştır. 2. grup meyvelere kitosan uygulaması, 3. grup meyvelere melatonin uygulaması ve 4. grup meyvelere kitosan+melatonin uygulamaları yapılarak soğukta muhafaza edilmiştir. Uygulama yapılan ve kontrol grubu meyveler soğuk hava deposunda 4 °C'de ve %90-95 oransal nemde 15 gün süreyle muhafaza edilmiştir. Bu meyvelerden 4 gün aralıklar ile örnekler alınarak kalite incelemeleri yapılmıştır. Meyvelerde muhafaza süresince kalite analizleri (ağırlık kaybı, meyve rengi, meyve eti sertliği, suda çözünebilir kuru madde miktarı, titre edilebilir asit miktarı, poligalaktronaz enzim aktivitesi,  toplam fenolik madde miktarı, toplam antioksidan aktivite miktarı, askorbik asit miktarı ve görsel kalite) gerçekleştirilmiştir.
Yapılan analizler sonucunda, melatonin ve kitosan uygulamalarının kontrol grubu meyvelerine göre meyve kalitesini korumada ve raf ömrünü uzatmada etkili olduğu belirlenmiştir. Ağırlık kaybını azaltmada, meyve eti sertliğini, enzim aktivitesini, toplam fenolik madde miktarını ve toplam antioksidan aktivite korumada kitosan+melatonin uygulamasının daha etkili olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Strawberry is a non-climacteric fruit and highly susceptible to post-harvest damage and pathogens. The soft texture of fruit flesh causes increased post-harvest losses. Therefore, it should be marketed and stored as soon as possible. The cold storage method is one of the methods used to extend the shelf life of the product and to maintain its quality. Different edible film-coated applications are used in fruits and vegetables postharvest and during storage. Melatonin is a hormone secreted by the pineal gland in animals. When melatonin is applied to fruits after harvest, it delays aging and extens postharvest shelf life. Chitosan is found naturally in the exoskeletons of shellfish such as crab, shrimp, and lobster, and in the cell walls of microorganisms such as mold and yeast, it is a natural compound obtained by the enzymatic hydrolysis of chitin. Chitosan ensures the preservation of fruit firmness and the preservation of their quality at the end of the preservation period.
In this study, the quality parameters determined during the cold storage of the ''' strawberry variety, in which chitosan and melatonin solutions were applied, were investigated. Harvested fruits were brought to the laboratory Selcuk University Faculty of Agriculture, Deparment of Horticulture Laboratory. Damaged fruits were separated, selected in terms of size and color, and divided into 4 groups to be stored after numbering. The first group fruits were stored without any application. Chitosan was applied to the 2nd group fruits, melatonin was applied to the 3rd group fruits, and chitosan+melatonin was applied to the 4th group fruits and kept in the cold. The treated and control group fruits were stored in cold storage at 4 °C and 90-95% relative humidity for 15 days. Samples were taken from these fruits at intervals of 4 days, and quality analyzes were made. Quality analyzes (weight loss, fruit skin color, fruit pulp firmness, water-soluble dry matter amount, titratable acid amount, polygalactronase enzyme activity, total phenolic substance amount, total antioxidant activity amount, ascorbic acid amount and visual quality) were carried out on fruits during storage.
As a result of the analysis, it was determined that melatonin and chitosan applications were effective in preserving fruit quality and extending shelf life compared to control group fruits. It has been determined that chitosan+melatonin application is more effective in reducing weight loss, maintaining fruit flesh firmness, enzyme activity, total phenolic substance amount and total antioxidant activity.