Orta ölçekli şantiyelerde asgari proje yönetim ihtiyaçlarını karşılayacak pratik bir kontrol sistemi önerisi
A practical control system proposal in medium sized construction that provide minimum needs of project management
Yazar: HASAN ÖZTÜRK
Danışman: DR. FEYZİ HAZNEDAROĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Dünya nüfusu her geçen gün artmakta ve bu artış da yeni medeni ihtiyaçlara sebep olmaktadır. İngilizcedeki anlamı ile de daha geniş bir çalışma alanını referans gösteren inşaat mühendisliği (civil engineering) medeniyetin yaşayacağı ortamı inşaa ederek bu ihtiyacın karşılanması noktasında çok büyük bir öneme sahiptir. Özellikle barınma, altyapı, çevre ve enerji konularında bitip tükenmeyecek bir ihtiyaç ve talep vardır. Mevcut yapı ve sistemlerin arttırılması ve eskiyenlerin yenilenmesi için sürekli bir çalışma ve döngü mevcuttur. Bu nedenle de inşaat sektörüne olan bağlılık beslenmekte ve büyümektedir.
Öte yanda gayrisafi milli hasıla içerisindeki hacmi ile ülke ekonomisine yön veren bir sektör olduğu da tartışılmazdır. Ülke ekonomisi açısından önemli olan bir çalışma alanının da daha verimli ve daha sistemli olması yine ekonomiye büyük bir kazanç sağlayacaktır.
2000'li yıllarda uluslararası finansal kaynaklardaki genişlemenin ışığında Türkiye inşaat sektöründe bir devinim yaşanmıştır. Yapı üretim hacmindeki bu hızlı artış, profesyonel çalışma prensiplerini de beraberinde getirmektedir. Bu hızlı artışın belirli bir kontrol mekanizması altında kalması adına teknik şartnameler hazırlanarak bir kalite standardı yakalanmaya çalışılmakta ve denetim mekanizması ile de uygulamaların bu standartlara uygunluğu takip edilmektedir. 
Kamu ve özel sektör tarafından hazırlanan teknik şartnameler, istihdam edilen teknik kadrolar sayesinde ciddi birikimler sonucu ortaya çıkarılmıştır. Bu alanda yapılan tüm çalışmalar ve tespitler yapım sürecinin sağlıklı yürütülebilmesine yönelik standartları ve verileri geliştirmeyi amaçlamaktadır. Fakat ülkemizde özellikle orta ölçekli yüklenici firmaların bu verileri değerlendirip kendi yapılarına entegre etmesi, kurumsallaşmadan ve standardizasyondan uzak firma yapıları nedeniyle pek mümkün olamamıştır. 
Sektörün iç dinamikleri içerisindeki uygulama ve denetim problemlerine ek olarak, yapım yöntemleri ve proje yönetim kaynakları konusunda da problem yaşanacağı ön görülmektedir. Proje yönetimi temel felsefesinde yer alan kalite, zaman, iş güvenliği ve maliyet birbiri ile sıkı sıkı bağlıdır. Birinde yapılan değişiklik ötekilerinide etkilemektedir. Gerek yapım metodlarına dair bir değişiklik yaparken, gerek değer mühendisliği yaklaşımıyla inşaat firmalarına dair bir sistematik oluştururken, proje yönetiminin alt uzmanlık alanları olan bu kıstasların beraber düşünülmesi gerekmektedir.
Tez çalışması kapsamında proje yönetimi alt uzmanlık alanları ile ilgili prosedürlerin / işlemlerin oluşturulması üzerine çalışmalar yapılmış ve yapılan çalışmaların inşaat sektörüne nasıl uygulanabileceği ele alınmıştır.
İnşaat sektörü, özellikle otomasyon sistemlerinin kullanılabildiği diğer üretim sektörleri ile kıyaslandığında verimliliğin bir hayli düşük olduğu bir sektördür. Ayrıca standardize edilemeyen üretim nedeniyle de kalite açısından da yaşanan sıkıntılar bilinmektedir. İşin standartize edilmesi otomasyonu zorunlu kılmaktadır. İnşaat sektörü işçilik yoğun bir sektör olduğu için otomasyon düzenli raporlamaya dayanmaktadır. Bunun form ile yapılabilmesi mümkün kılınmaktadır. 
Özellikle henüz kurumsallaşmamış, kaynak ve veri tabanı tam anlamı ile oluşturulamamış orta ölçekli yüklenici firmaların, imalat ve kontrol sürecinde uygulanabilir ve kolay kullanılabilir bir proje yönetim sistemi ihtiyacı olduğu düşüncesinden hareketle gerçekleştirilen bu çalışmada; imalat kontrolü, maliyet ve zaman yönetimi ile iş güvenliği yönetim sistemlerini entegre olarak uygulayabilecekleri pratik bir planlama, kontrol ve raporlama sistemi oluşturulması amaçlanmıştır.
Kalite ve süresel planlama kapsamında gerek maliyetlerin gerek yapılan işin aynı standartta yapıldığının tespitinin yanı sıra işin içerisinde iş güvenliği de vardır. İş güvenliğide kalitenin önemli bir parçasıdır. Özellikle basına yansıyan bir iş kazası olduğunda şirketlerin imajı oldukça sarsılmaktadır. Bu bağlamda formların bütünü yapım aşamasında kalite sürecini tanımlayacaktır.
Proje yönetim sistematiğinin şantiye uygulamalarına entegre edilebilmesi için Türkiye'de kullanılan şartnameler baz alınarak imalata başlanmadan önce yapılması gereken optimum çalışmalar belirlenmeye çalışılmış, bu çalışmalar keşif özeti, iş programı ve malzeme temin süreci çerçevesinde sınıflandırılmıştır. Planlama kapsamında oluşturulan bu formlar proje yönetim sistemi adına minimum seviyede oluşturulması hedeflenen formları belirtmektedir. Tez çalışması kapsamında yapılan literatür taramalarında elde edilen kaynaklar ışığında, özellikle orta ölçekli yüklenici firmalar için kullanılması hedeflenen proje yönetim formları ile kolay bir şekilde malzeme temin ve iş programlarının çıkarılması, firmalara ait bir veri bankasının oluşturulması ve proje sonunda hedeflenen sürenin neresinde olunduğunun tespit edilmesi sağlanacaktır. Fakat proje yönetimi kapsamında profesyonel bir süresel planlamanın oluşturulabilmesi için dünyada bu işin standartı; kutu diyagram kullanan, proje planlamada kullanılan CPM (Critical Path Method) metoduna dayalı paket programlar ile planlama sürecinin desteklenmesi gereklidir.
Kontrol amacıyla oluşturulan tip formlar sayesinde ise teknik şartnamelerde öngörülen standart bir üretim kalitesinin yakalanması sağlanırken, şantiyedeki tüm orta kademe yetkililerinin de planlama - kontrol süreçlerine katılımının sağlanması ve ayrıca yöneticilerin iş güvenliği kontrolleri ile projenin mali ve süresel hedeflerine odaklanması sağlanabilecektir. Bununla birlikte yine standart formlar ışığında tarafların ortak dil kullanması ve format çeşitliliğinin azaltılması sayesinde; zaman kayıplarının azaltılması, proje maliyetlerinin öngörülen mali bütçeyle karşılaştırılması ve hedeflenen şantiye yönetimi sağlanabilecektir.
İş sağlığı ve güvenliği açısından formlarda ele alınan kısımlar, sahada teknik personelere çağrışım yaptıracak nitelikte hatırlatıcı kritik birkaç unsurdan meydana gelmektedir. İmalatta görevli teknik personelin özellikle 6331 sayılı kanun ve İnşaat işlerinde iş sağlığı ve güvenliği yönetmeliğinde bulunan bütün yükümlülükleri bilmesi gerekmektedir. İlerleyen süreçte yapılacak çalışmalarda çağrıştırıcı nitelikte konmuş olan iş güvenliği kontrol kriterlerinin mevzuatta bulunan kanun ve yönetmelikler çerçevesinde geliştirilmesi gerekecektedir.
Proje yönetim kontrol formları hesap olarak sadece dört işlemden oluşan basit bir yapı gibi gözüksede, inşaat sektöründe yer alan firmaların en büyük sıkıntısı ellerinde olan verilerin bir intizam içerisinde tutulamamasıdır. Özellikle basit olarak tasarlanan form sayesinde birkaç işlemle ilgili imalata ait hesap kontrolleri hızlı bir şekilde yapılıp mali ve süresel sapmalar mevcut olup olmadığı anlaşılabilecektir. Ve herhangi bir sapma mevcut ise anlık olarak önlem alınması sağlanabilecektir. Proje yönetim kontrol formuna dayanarak hesaplanmış olan hem mali hem de süresel bütçe sapmaları firmalar adına çok büyük kaynak niteliği taşımaktadır. Özellikle bu sapmalar değerlendirilerek literatürde Kazanılan Değer Yöntemi olarak bilinen yol ile planlama sürecine geri dönüş yapılabilmelidir. Aksi takdirde yaşanan krizlere ait bir yönetim planı oluşturulamayacaktır.

Abstract:
The World population is increasing day by day and this inevitably leads to new civil needs. In the english literature civil engineering refers to a larger meaning area in contrast to Turkish.  Civil engineering builds "lives and needs" instead of simple buildings. Especially in the area of housing, ground Works and substructure, environment and energy, there is infinite need, demand and resources. New productions and need of renovation make it a big cycyle which grows by population. As a result of this, dependence of civil engineering is being fed and gets stronger.
Nevertheless, the effect of civil egineering on Gross National Product is aparent and well known. Such a bussiness area has to be more systematic and efficient for also future plans of government.
With the expansion of resources in the international operations in Turkey in the beginning of 2000s, construction sector has experienced a movement of light. This rapid increase in production brought the principles of professional practice. 
It became very necessary to introduce standards for production by method of statements and technical specifications, so that a specific quality level can be reached. Also a kind of control mechanism becomes important to chechif standards are applied in the site.
Tecnical specifications prepared by public institutions and experienced private sector firms preserves experiences which a cumulated throughout years. All of these studies aims to keep and improve quality of the production. On the other hand, medium sized construction firms can not entegrate such standards to their production policy which prevents them to reach an institutional structure. 
In additonal to internal dynamics of the construction sector, there are many problems related to the Project management. In the Project management; quality, time, health & safety and cost terms are dependent to each other. A small chage in any criteria, couses big change stoall system. So, any interference in the system has to be evaluated by engineering approach and consider these Project management criterias.
In the thesis, sub-expertise areas are interpreted and technical procedures are studied to find out how these studies can be applied to construction sector.
In the construction sector, compared to the automatized production areas, efficiency is veryless and it is well known that chronical quality problems exist due to the non-standardized production. Such a standardization needs automatized production and this need scoordinated reporting system. To conclude, standart forms makes this chain possible.

Especially in non-institutonal and medium sized firms, there is no database and resource library which brings about the need for a practicle and applicable Project management system. Based on this need, in this study; it is aimed that quality, cost, health & safety and time criterias are entegrated in a report and planning system for such firms.
In the quality management and time scheduling, healt & safety is as important as the work's being done according to technical specifications. Health and safety is an important part of quality. For example; some accidental cases reflects the image of the firm in a bad way on media or press. 
Nowadays, It is obvious that public is more sensitive and conciousthan before. So, according to moral and bussiness concerns, health and safety has to be a part of quality process.
To entegrate the Project management system to site applications, in the basis of the specifications used in Turkey, optimum preperation studies tried to be summerized before main application. These studies are classified as bill of quantities, time schedule and procurement phases. With in the scope of the planning department, these forms are listed as minimum needs for a project management system. 
As a result of the literature researches, it is aimed to make it possible for medium sized firms to create and track procurement program time schedule,  have their own database and make end of the Project evaluations. As a note, for a succesfull time scheduling, it is needed to use CPM (Critical Path Method) based programs with giant charts which proved it sufficiency in the Project management area all over the world.
With the creation of the type form, while ensuring a standard production quality, the project will ensure the planning of the entire mid-level officials at the site,  the participation of control processes, and management of safety controls with focus on the project 's financial and long-lead target. 
Besides, Project managers are involved health & safety works while they are busy with cost and time criterias. Using the standardized forms, bring a common language to all stuff, lessens the diversity of forms which concludes in time saving and enhances effectiveness.
In the forms, clauses realted to health & safety criterias are very short and summarized reminders for technical stuff on site.  Every personel on the site has to know requirements of the law - 6331 and related regulations. In the future studies, health & safety criteries need to be improved according to updated law and regulations.
Alhtough, Project management – control forms looks like a simple structure consisted of easy algebraic operations, It is a good alternative to main problem of non-classified data of construction firms. In the action of construction, data is not stored and classified to conclude any point at the end of the project. 
These simply designed and user friendly forms will help to find out if there is any variance in the time and cost of the production while quality expectancies are reached. The variances calculated by means of control forms will be a great resource for future works. 
Especially by interpretation of these forms, firms will make the analysis called "Earned Value" which enables to get feed back from all projects. Otherwise, management plan for any crisis can not be produced.