İnflamatuvar barsak hastalarında yaşam kalitesi değerlendirme anketi
Quality of life questionnaire in inflammatory bowel disease patients
Yazar: CAN AKÇURA
Danışman: PROF. DR. HALE AKPINAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
İnflamatuvar bağırsak hastalıkları (İBH) hastaların yaşam kalitesini etkileyen hastalıklardandır. Türkçede valide edilip geçerlik ve güvenirliği gösterilmiş İBH ile ilgili yaşam kalitesi anketi bulunmamaktadır. Bu çalışma 1992 yılında yayınlanan, farklı ülkelerde valide edilen "Inflammatory Bowel Disease Quality of Life Questionnaire" "İnflamatuvar bağırsak hastalığında yaşam kalitesi değerlendirme anketi" (İBH-YKA)'nin Türk toplumu için geçerlik ve güvenirliğini belirlemek amacıyla yapılmış olan tanımlayıcı ve metodolojik bir araştırmadır. 
Gereç ve Yöntem: 
Araştırma kapsamına, Mart-Mayıs 2013 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi İBH polikliniğine başvuran okuma-yazması olan, araştırmaya gönüllü, 18 yaş ve üstü, bilişsel fonksiyonları yerinde olan İBH hastaları (n= 176, yaş ort. 44.1 ± 13.5) alınmıştır. Katılımcılara İBH-YKA "yüz yüze" görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. Anketin güvenirliğini ölçmek amacıyla 30 hastaya anket 2 hafta arayla bir kez daha uygulanmıştır. İBH-YKA puanlaması ve yapısı bakımından kompleks bir ölçek olup, toplam 36 sorudan oluşmaktadır. Ölçeğin faktör analiz yapısı; "Sistemik semptomlar", "Bağırsak semptomları", "Fonksiyonel yetersizlik", "Sosyal yetersizlik" ve "Duygusal fonksiyon" olmak üzere 5 boyuttan oluşmaktadır. Verilerin analizinde SPSS 18.0 paket programı kullanılmıştır. 
Sonuçlar: 
Araştırma grubunun % 44.3'ü kadındır ve % 21.6'sının ilkokul düzeyinde eğitimi vardır. İBH-YKA ingilizce'den türkçe'ye "çeviri-tekrar çeviri" yöntemi ile çevrilmiştir. Anketin içerik geçerliliği uzman görüşlerine dayanılarak sınanmıştır. Ölçeğin güvenirliğini kontrol etmek için, iç tutarlılık, madde-toplam puan korelasyonları ile değerlendirme yapılmış ve anketin güvenilir olduğu saptanmıştır (Cronbach-alpha katsayısı 0.951 ve tüm madde-toplam puan korelasyonları anlamlı-iyi düzeydedir, p  0.05 ve rho değerleri  0.50). İBH-YKA'nin yapı geçerliliğini test etmek için uygulanan faktör analizi sonucuna göre; sorular 4 faktör altında toplanmıştır ve bu faktör yapısı ile toplam varyansın %62.77'sinin açıklanabildiği saptanmıştır.

Abstract:
Inflammatory bowel diseases (IBD) are diseases that effect the life quality of the patient. There is not a valid and reliable questionnaire about the quality of life in IBD in Turkish language. This research is a descriptive and a methodologic research, aiming to describe the validity and the reliability of the "Inflammatory Bowel Disease Quality of Life Questionnaire" (IBD-QOL), which was published in 1992 and validated in different countries, for Turkish population. 
Materials and Method:
In the research,conscious, literate and willing patients above the age of 18 (n=176, mean age 44.1 ± 13.5) that have admitted to the Dokuz Eylul University Inflammatory Bowel Diseases Clinic during the time period March-May 2013 were included. IBD-QOL was applied to the patients via the "face-to-face" method. To calculate the reliability of the questionnaire, 30 patients filled the questionnaire for a second time after two weeks. The IBD-QOL is a complex scale about its structure and scoring, and it consists of 36 questions. The factor analysis structure of the questionnaire consists of five dimensions; "Systemic symptoms", "Bowel symptoms", Functional impairment", "Social impairment" and "Emotional function". SPSS 18.0 program was used to analyze the data.
Results:
44.3% of the research group is female, and 21.6% of them have an elementary education level. IBD-QOL was translated from English to Turkish via "Translation-re-translation" method. The content validity of the questionnaire was tested with the opinion of an expert. To test the reliability of the scale, evaluation was made via inner consistency, item-total correlation and the scale was proven to be reliable (Cronbach-alpha coefficient was 0.951, and all item-total correlation values were significant, p<0.05 and rho values > 0.50). According to the results of the factor analysis, which was applied to test the structure validity of IBD-QOL, the questions were collected under four factors and with this factor structure, 62.77% of the total variance could be explained.