Kâdiriyye'nin usûl ve âdâbı
The methods and courses of Qadiriyye
Yazar: ABDULKERİM ÇAĞLAR
Danışman: PROF. DR. VAHİT GÖKTAŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışmada İslam dünyasında en yaygın tarşkatlardan biri olan Kâdiriyye'in usûl ve âdâbı incelenmiştir. Kâdiriyye, Abdulkadir Geylânȋ (v. 561/1166) tarafından kurulan tarikattır. Kâdiriyye kurucusunun hayatında hızlı bir şekilde yayılmaya başlamış, kurucusundan sonraki süreçte ise hemen hemen Müslümanların yaşadığı her yere yayılmıştır. Kâdiriyye'ye tarihi süreçte çokça insan intisâb etmiş ve bu tarikatta birçok velî, sûfî, mürşid yetişmiştir. Kâdiriyye'de seyr û sülûkta nefsânî yöntem (etvâr-ı sebʹa) ve rûhânȋ  yöntem (letâif zikri), uygulanmaktadır. Nefsânî yöntemde nefis mertebelerinin ıslâhı için esmâlar ta'lim ettirilmektedir. Rûhânȋ  yöntemde ise, latȋfeler Emir âlemine ve Halk âlemine ait olmak üzere iki sınıfa ayrılarak ayrılmaktadır. Latȋfelerin ıslâhı için esmâlar zikredilmektedir. Kâdiriyye'de seyr û sülûk eğitimine yardımcı olarak kullanılan bazı amelȋ ve kalbȋ unsurlar bulunur. Amelȋ unsurlar intisâb, tövbe, evrâd ve dualar, sohbet, râbıta, tefekkür-i mevt, riyâzet ve mücâhede, zühd, halvet, ibadetler, hizmet, istikâmet ve doğruluk (sıdk) tur. Kalbȋ unsurlar ise ihlâs, muhabbet, tevekkül, şükür, sabır ve rızâdır. Kâdiriyye'de seyr û sülûk eğitimi esnasında uyulması gereken âdâb kuralları bulunmaktadır. Bu kurallar mürşidlerin âdâbı, mürȋdlerin âdâbı ve ibadetlerde uyulması gereken âdâb olmak üzere üç kısma ayrılır.
Anahtar Kelimeler: Kâdiriyye, Usûl, Seyr û Sülûk, Etvâr-ı Sebʹa, Letâif, Âdâb

Abstract:
In this study, the procedures and etiquette of Qadiriyya, one of the most common sects in the Islamic world, were examined. Qâdiriyye is the sect founded by Abdulkadir Geylânȋ (d. 561/1166). Qadiriyya began to spread rapidly during the life of its founder, and in the period after its founder, it spread to almost every place where Muslims lived. Many people have been affiliated with Qadiriyya throughout history and many saints, Sufis and guides have been trained in this sect. In the Qâdirîyye sect, the spiritual method (etvâr-ı seb'a) and the spiritual method (letâif dhikr) are applied in seyr û sulûk. In the spiritual method, the names are taught for the improvement of the levels of the soul. In the Rûhânȋ method, the latȋfes are divided into two classes: belonging to the realm of Command and the realm of the People. Names are mentioned for the improvement of latȋfes. In the Qadiriyya sect, there are some elements of deeds and heart that are used as aids in navigation and leech training. The elements of action are affiliation, repentance, prayers and prayers, conversation, râbita, contemplation, asceticism and struggle, asceticism, solitude, worship, service, integrity and truthfulness (sidq). The heart elements are sincerity, affection, trust, gratitude, patience and consent. In the Qadiriyya sect, there are etiquette rules that must be followed during seyr and leech training. These rules are divided into three parts: the etiquette of the masters, the etiquette of the disciples and the etiquette that must be followed in worship.
Keywords: Qâdiriyye, Usûl, Seyr û Sülûk, Etvâr-ı Sebʹa, Letâif, Adab