Karaciğer transplantasyon öncesi ve sonrası donörlerin fonksiyonel durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of functional status of donors before and after liver transplantation
Yazar: HATİCE SENA SİS
Danışman: PROF. DR. DİDEM KARADİBAK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kardiyopulmoner Fizyoterapi Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Doku donörleri = Tissue donors ; Doku ve organ tedariği = Tissue and organ procurement ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer nakli = Liver transplantation ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Preoperatif dönem = Preoperative period ; Rehabilitasyon = Rehabilitation

Özet:
Amaç: Karaciğer nakli dünyada ve Türkiye'de sıklığı giderek artan majör abdominal cerrahilerden biridir. Yeterince kadavra donör bulunamadığı için canlı donör nakil oranları da artmakta ve bu donörler tamamen sağlıklı bireylerden seçilmektedir. Bu nedenle cerrahi öncesi ve sonrası donörlerin doğru değerlendirilmesi ve güvenliğinin sağlanması önemli hale gelmiştir. Bu çalışmanın amacı, canlı donörlerin karaciğer transplantasyonu öncesi ve sonrası fonksiyonel kapasite, fiziksel fonksiyon, solunum fonksiyonları, solunum kas kuvveti,  fiziksel aktivite ve yorgunluk düzeyi ile yaşam kalitesinin karşılaştırılmasıdır. 
Yöntem: İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakli Enstitüsü servislerinde yatmakta olan 30 donör çalışmaya alındı. Donörlerin fonksiyonel kapasitesi 6 Dakika Yürüme Testi (6DYT), fiziksel fonksiyonel durumu Fiziksel Fonksiyon Yoğun Bakım Testi (PFIT-s), solunum fonksiyonları Solunum Fonksiyon Testi (SFT), solunum kas kuvvetleri Maksimal İnspiratuar Basınç (MİB) - Maksimal Ekspiratuar Basınç (MEB), fiziksel aktivite düzeyi Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ), yorgunluk düzeyleri Checklist Individual Strenght anketi (CIS) ve yaşam kaliteleri SF-36 yaşam kalitesi anketi ile değerlendirdi. Kullanılan ölçüm ve anketler preoperatif ve postoperatif 3. gün yapıldı. 
Bulgular: Karaciğer canlı donörlerin preoperatif ve postoperatif fonksiyonel durumları karşılaştırıldığında, preoperatif döneme göre postoperatif erken dönem fonksiyonel kapasite, fiziksel fonksiyon, solunum fonksiyonu, solunum kas kuvveti, fiziksel aktivite düzeyi ve yaşam kalitelerinin azaldığı, yorgunluk düzeylerinin ise arttığı saptandı (p<0,05). 
Sonuç: Karaciğer naklinden sonra erken dönemde donörlerin fonksiyonel durumları olumsuz etkilenmektedir. Bu çalışmanın, canlı donörlerde nakil sonrası fonksiyonel durumun uzun dönem takip edilebileceği araştırmalara ve egzersizin bu parametreler üzerindeki etkisini değerlendirecek rehabilitasyon çalışmalarına yol gösterici olabileceği düşünülmektedir.

Anahtar kelimeler: karaciğer transplantasyonu, canlı donör, fonksiyonel durum,
rehabilitasyon

Abstract:
Objective: The incidence of liver transplant in the world and Turkey is one of a growing major abdominal surgery. Since there are not enough cadaver donors, live donor transport rates are increasing and these donors are selected from completely healthy individuals. For this reason, it has become important to correctly evaluate and secure the donors before and after the surgery. The aim of this study was to compare the functional capacity, physical function, respiratory function, respiratory muscle strength, physical activity level, fatigue level and quality of life of living donors before and after liver transplantation.
Methods: The study included 30 donors who were hospitalized at the Inönü University Liver Transplantation Institute. Functional capacity of donors evaluated with 6 Minute Walk Test (6MWT), physical functional status Physical Function Intensive Care Test (PFIT-s), pulmonary functions Pulmonary Function Test (PFT), respiratory muscle strength Maximal Inspiratory Pressure (MIP) - Maximal Expiratory Pressure (MEP), the level of physical activity was assessed by the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ), the fatigue levels of the Checklist Individual Strenght questionnaire (CIS) and the quality of life with the SF-36 quality of life questionnaire. The measurements and questionnaires were assessed preoperatively and postoperatively on the 3rd day.
Results: When preoperative and postoperative functional status of the liver donors were compared, it was determined that postoperative early functional capacity, physical function, respiratory function, respiratory muscle strength, physical activity level and quality of life decreased. On the other hand, fatigue levels increased compared to preoperative period         (p <0.05).
Conclusion: Functional status of donors is adversely affected in the early period after liver transplantation. It is thought that this study may be a guide to the long term follow-up of functional status after transplantation in live donors and the rehabilitation studies to evaluate the effect of exercise on these parameters.