Öğretmen algılarına göre müdürlerin okul kültürü oluşturmadaki rolleri ile öğretmenlerin kurumsal aidiyetleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the role of the school principles in the construction of school culture and the teachers' institutional belongingness according to the teachers' perceptions
Yazar: OSMAN FARUK TATAR
Danışman: PROF. DR. AYŞE BALCI KARABOĞA
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul kültürü = School culture ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okula aidiyet = School belonging ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel aidiyet = Organizational belonging ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin algılarına göre okul müdürlerinin okul kültürünü oluşturmadaki rolleri ile öğretmenlerin örgütsel aidiyet düzeylerinin öğretmene ait özellikler ve okula ait özelliklere göre farklılık gösterip göstermediğini tespit etmek ve müdürlerin okul kültürü oluşturmadaki rolleri ile öğretmenlerin kuruma aidiyetleri arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını ortaya koymaktır. Öğretmene ait özellikler cinsiyet, yaş, kıdem, eğitim düzeyi, medeni durum, mezun olunan fakülte; okula ait özellikler ise okul büyüklüğü ve okulun sosyoekonomik seviyesi olarak ele alınmıştır. Araştırmanın evreni, 2018/2019 eğitim öğretim yılında Mersin ili Merkez ilçelerinde kamu ilkokullarında görev yapan öğretmenlerin tamamıdır. Mersin ili merkez ilçeleri Akdeniz, Yenişehir, Toroslar ve Mezitli'dir. Bu çalışmada tabakalı ve küme örnekleme teknikleri kullanılmıştır. Araştırmaya dört merkez ilçedeki sosyoekonomik seviyelerine göre belirlenen 31 ilkokuldan 536 sınıf öğretmeni katılmıştır. Araştırmada ilkokul öğretmenlerinin algılarına göre müdürlerin okul kültürünü oluşturmadaki rollerini belirlemek amacıyla "Okul Müdürlerinin Okul Kültürüne Etkisi Ölçeği", öğretmenlerin okula aidiyet düzeylerini ölçmek amacıyla "Algılanan Aidiyet (İçsellik) Statüsü Ölçeği" uygulanmıştır. Araştırmada öğretmenlerin cinsiyet, yaş, kıdem, eğitim düzeyi, medeni durum, mezun olduğu fakülte özelliklerini ve okulların büyüklüklerini belirlemek amacıyla kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre sınıf öğretmenlerinin okul müdürlerinin okul kültürünü oluşturmadaki rollerine ilişkin algıları ile örgütsel aidiyet algıları arasında yüksek düzeyde, pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Öğretmenlerin okul müdürlerinin okul kültürünü oluşturmadaki rollerine ilişkin algıları ve örgütsel aidiyet düzeyleri algılarında yaş, cinsiyet, medeni durum, mesleki kıdem, eğitim seviyesi ve mezun olunan fakülte değişkenlerine göre anlamlı bir fark bulunmayıp, okul büyüklüğü ve okulların sosyoekonomik seviyeleri değişkenlerine göre ise anlamlı farklılık bulunmuştur. Müdürlerin okul kültürünü oluşturmadaki rollerine ait öğretmen algıları ile öğretmenlerin örgütsel aidiyet düzeyleri algılarının her ikisi içinde 601-1200 arası öğrenci sayısına sahip okullar lehine bir farklılık bulunmuştur. Okulların sosyoekonomik seviyeleri açısından ise her iki değişken için de alt, orta ve üst sosyoekonomik seviyedeki tüm okullar arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Buna göre müdürlerin okul kültürünü oluşturmadaki rollerine ait öğretmen algıları ile öğretmenlerin örgütsel aidiyet algı düzeyleri, sosyoekonomik seviyesi daha yüksek olan okullarda çalışanlar lehine olumlu yönde olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to determine whether the school principals' roles in forming the school culture and the organizational belongingness levels of the teachers differ according to the characteristics of the teachers and the characteristics of the school, and to determine whether there is a significant relationship between the principals' role in forming a school culture and teachers' belongingness to the institution. Teacher characteristics include gender, age, seniority, educational level, marital status, graduated faculty; school characteristics are considered as school characteristics and the socioeconomic level of the school.
The target population of this study includes all the teachers working in public primary schools in the central districts of Mersin in 2018-2019 educational year. Akdeniz, Yenişehir, Toroslar and Mezitli are the central districts of Mersin. In this study, stratified and cluster sampling were used respectively. 536 classroom teachers from 31 primary schools, determined according to primary schools' socioeconomic levels in four central districts, participated in the study. In order to determine the roles of principals in forming the school culture according to the perceptions of primary school teachers, "School Principles Realization of School Culture Scale" was applied and "Perceived Belongingness (Scale of Innerity) Scale" was used to measure teachers' level of belongingness to school. In the research, a personal information form was used to determine the gender, age, seniority, education level, marital status, graduated faculty characteristics of the teachers and the size of the schools. According to the findings obtained from the research, it was found that there is a high level, positive and meaningful correlation between the perceptions of the primary school teachers about the roles of school principals in forming the school culture and their perception of organizational belongingness. It was observed that there is no significant difference in teachers' perceptions of school principals' roles in forming school culture and their level of organizational belongingness, according to variables of age, gender, marital status, professional seniority, education level and graduated faculty, but there is a statistically significant difference according to the variables of school size and the socioeconomic levels of the schools. A difference was found in favor of schools with a number of students between 601-1200 for both teachers' perceptions of school principals' roles in forming school culture and teachers' organizational belongingness. In terms of socioeconomic levels of schools, a significant difference was found between all schools at lower, middle and upper socioeconomic levels for both variables. Accordingly, it was determined that the teachers' perceptions of the roles of the principals in forming the school culture and the teachers' organizational belongingness levels were higher in favor of those working in schools with higher socioeconomic levels.