Öğrenme güçlüğü olan çocukların duygu durumlarına ilişkin sözel olmayan ipuçlarını algılama becerileri
Perceiving nonverbal cues of affect in children with learning disabilities
Yazar: BURCU KILIÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. CEVRİYE ERGÜL
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Affektif bozukluklar = Affective disorders ; Duygudurum = Mood ; Korku = Fear ; Yüz ifadesi = Facial expressions ; Özel eğitim = Special education ; Öğrenci algısı = Students perceptions ; Öğrenci davranışı = Behavior of student ; Öğrenme güçlüğü = Learning difficulty ; Öğretmen algısı = Teacher perception

Özet:
Bu araştırmada öğrenme güçlüğü olan ve normal gelişim gösteren çocukların duygu durumlarına ilişkin sözel olmayan ipuçlarını algılama becerileri karşılaştırılmıştır. Çalışma grubunu üçüncü, dördüncü, beşinci sınıfa devam eden 60 öğrenme güçlüğü olan, 60 normal gelişim gösteren toplam 120 çocuk oluşturmuştur. İlişkisel tarama modeli kullanılan araştırma iki aşamada yürütülmüştür. Birinci aşamada, dört alt alandan oluşan (yüz ifadeleri, hareket/duruş, ses tonları ve hikâyeler) ?Sözel Olmayan İpuçlarını Algılama Becerilerini (SOİAB) Değerlendirme Aracı? geliştirilmiştir. İkinci aşamada, geliştirilen değerlendirme aracı ile öğrenme güçlüğü ve normal gelişim gösteren çocukların sözel olmayan ipuçlarını algılama becerilerini karşılaştırmak amacı ile veri toplanmıştır.  Elde edilen veriler SPSS paket programında tek yönlü varyans analizi kullanılarak analiz edilmiştir. 
Analizler sonucunda, öğrenme güçlüğü olan çocukların duygu durumlarına ilişkin yüz ifadeleri, hareket/duruş, ses tonları ve sosyal durumlarla aktarılan ipuçlarını algılama becerilerinin normal gelişim gösteren akranlarından yetersiz olduğu bulunmuştur. Üçüncü sınıfa devam eden öğrenme güçlüğü olan çocuklar sözel olmayan ipuçlarını algılama becerilerinde anlamlı ölçüde akranlarından farklılaşırken, dördüncü sınıfa devam eden öğrenme güçlüğü olan çocuklar hareket/duruş, ses tonları ve sosyal durumlarla aktarılan ipuçlarını algılama becerilerinde akranlarından anlamlı olarak farklılaşmışlardır. Beşinci sınıfa devam eden öğrenme güçlüğü olan çocukların ise sözel olmayan ipuçlarını algılama becerilerinde akranlarından anlamlı düzeyde farklılaşmadıkları bulunmuştur. Öğrenme güçlüğü olan kız ve erkek çocukların sözel olmayan ipuçlarını algılama becerilerinde ise anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. Duygular düzeyinde yapılan analizlerde, öğrenme güçlüğü olan çocukların yüz ifadeleri ile anlatılan mutluluk, korku, tiksinme; hareket/duruşlarla anlatılan mutluluk, korku, üzüntü ve kızgınlık; ses tonları ve sosyal durumarla ile anlatılan kızgınlık, şaşkınlık, tiksinme ve korku duygularını isimlendirmede normal gelişim gösteren akranlarından anlamlı olarak daha yetersiz performans gösterdikleri bulunmuştur. Grupların duyguları isimlendirme sürelerine bakıldığında ise ses tonlarında anlamlı farklılıklar görülmezken; yüz ifadelerinde tiksinme duygusunu; hareket/duruşta kızgınlık ve korku duygularını isimlendirmede öğrenme güçlüğü olan çocukların normal gelişim gösteren akranlarından daha fazla zaman harcadıkları gözlenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular alanyazın, araştırmanın sınırlılıkları, ileriki araştırmalar ve uygulamalara yönelik öneriler çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
In this research, perception of affect via nonverbal cues was investigated in children with learning disabilities comparing to their peers with typical development. The participants were third, fourth, and fifth graders consisting 120 children in total. Sixty of these were children with learning disabilities and 60 were children with typical development. The study using the relational method of screening was completed in two phases. In the first phase, the assessment tool, the Test of Perception of Affect Via Nonverbal Cues (TPANC), was developed. The test had four subtests including mimics, posture/gestures, voice, and stories. In the second phase, perception of nonverbal cues related to six different emotions (happiness, sadness, fear, anger, amazement, and disgust) in children with learning disabilities was examined using TPANC and compared to perception skills of their peers with typical development. One-Way- Analysis of Variance was used to analyze the data. 
Results showed that the performance of children with learning disabilities in perceiving nonverbal cues of affect was significantly lower than their peers in all subtests. Significant differences were found between children with learning disabilities and typical development in third and fourth grades. However, children with learning disabilities attending fifth grade were not significantly different from their normally-developing peers in any of the subtests. Also, no significant differences were found between the performances of boys and girls with learning disabilities. In the study, performances of children with learning disabilities were also examined based on the emotions. Results showed that they demonstrated significantly lower performance in naming happiness, fear, and disgust expressed by mimics; happiness, fear, sadness, and anger expressed by gestures/posture; and fear, anger, amazement, and disgust expressed by voice and stories. Similarly, with regard to the naming speed of emotions, two groups were significantly differed from each other. Children with learning disabilities spent longer time in naming disgust expressed by mimics and anger and fear expressed by gestures/posture than their peers with typical development. The findings are important in terms of recognizing needs of children with learning disabilities in the areas of social skills and communication competence. The results obtained in the study are discussed further on the basis of findings of previous studies, limitations and implications for practice and future studies.