Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin dil yeterliklerine ilişkin ölçek geliştirme ve uygulama
Development and implementation of scale regarding the language proficiencies of those learning Turkish as a foreign language
Yazar: HALİDE İBİLOĞLU
Danışman: PROF. DR. YUSUF TEPELİ
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil becerileri = Language skills ; Dil eğitimi = Language education ; Dil kullanımı = Language usage ; Dil yetkinliği = Language competence ; Dil öğretimi = Language teaching ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yeterlilik = Sufficiency ; Ölçek geliştirme = Scale development

Özet:
Gelişmekte olan dünyada insanlar ana dillerinin yanında ikinci bir dili öğrenme ihtiyacı duymaktadır. Son dönemlerde dünya coğrafyasını incelediğimizde Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin sayısının hızla arttığı görülmektedir. Türk dili ve kültürünün öğrenimine olan bu yoğun ilgi ve talep beraberinde Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi süreçlerinin etkili şekilde yapılandırılması gerekliliğini ortaya koymaktadır. 
 Türkiye'de yabancılara Türkçe öğretimi alanında yapılan çalışmaların sonuçları dikkate alındığında, alanda program eksikliğine, öğretmen eğitiminin yetersizliğine ve materyal eksikliklerine yönelik birçok çalışma bulunurken Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin dil becerilerinin yeterliklerini belirleyecek ölçek çalışmalarının az olduğu görülmektedir. Yeterliklerin belirlenmesi yabancı dil öğrenen öğrencilerin eğitim ortamına etkin katılımını ve öğrenme kaygılarını en aza indirebilmeyi sağlamaktadır. Bütün bu nedenlerden dolayı, yabancılara Türkçe öğretimi bağlamında Türkçe öğrenen öğrencilerin dil becerileri yeterliklerinin belirlenmesi önem arz etmektedir.
Yapılan çalışmada program geliştirmenin dördüncü basamağı olan 'İçeriğin Düzenlenmesi'  değişkeninden yola çıkılmıştır. Bu bağlamda, mevcut nicel çalışmada Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin dil becerilerinin yeterlik düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu nicel çalışmanın örneklemini Türkiye'de bulunan 16 tane Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğünde (TÖMER) B1, B2, C1 ve C2 (Akademik Türkçe) düzeyinde Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrenciler oluşturmaktadır. Çalışmanın veri toplama sürecinde araştırmacı tarafından geliştirilen dil becerileri yeterlik ölçeği B1, B2, C1, C2 düzeyindeki öğrencilere uygulanmıştır. Elde edilen veriler ışığında araştırmaya katılan Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin dil yeterlikleri belirlenirken  anlatma (konuşma-yazma) becerilerinin yeterlikleri, anlama (okuma- dinleme) becerilerinin yeterliklerine oranla daha yüksek çıkmıştır. Diğer bir deyişle Türkçeye maruz kalma anlatma becerilerindeki yeterliklerini artırmıştır. Bulunduğu kur seviyesine göre anlamlı farklılık olup olmadığına bakıldığında dikeydeki kur seviyelerinde (B ve C kurlarında) yeterli düzeyde farklılık bulunurken; yataydaki kur seviyelerinde (B1-B2 ve C1-C2) yeterli düzeyde farklılık bulunamamıştır. Ana dil farklılıklarına göre anlamlı bir ayrım bulunamamıştır. Sebebi olarak araştırmaya katılan grubun %50'sini Türk soylu dil ailelerinin oluşturduğu görülmektedir. Cinsiyet farklılıklarına göre anlamlı bir ayrım görülmemiştir. Ölçeğin geçerlilik ve güvenirliliği için ilk olarak 352 yabancı öğrenciye açımlayıcı faktör analizi yapılmış daha sonrasında da 312 yabancı öğrenciye doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Bu çalışmalarla ölçeğin geçerliliği ve güvenilirliği kanıtlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Yabancı Dil Yeterliği, Dil Becerileri, Yeterlik Ölçeği, Ölçek

Abstract:
In the developing world, people need to learn a second language besides their mother language. When we examine the world geography recently, it is seen that the number of people learning Turkish as a foreign language has increased rapidly. This intense interest and demand for the learning of Turkish language and culture reveals the necessity of effectively structuring the processes of teaching Turkish as a foreign language.
Considering the results of the studies conducted in the field of teaching Turkish to foreigners in Turkey, it is seen that  while there are many studies on the lack of programs, inadequacy of teacher training and material deficiencies, there are few scale studies that will determine the proficiency of the language skills of foreign students learning Turkish. Determining the competencies ensures the active participation of foreign language learners in the educational environment and minimizing their learning anxiety. For all these reasons, it is important to determine the competencies of language skills of students learning Turkish in the context of teaching Turkish to foreigners.
In this study, the fourth step of program development, the 'Organization of Content' variable, was set out. In this context, it is aimed to determine the proficiency levels of language skills of those who learn Turkish as a foreign language in the current quantitative study. The sample of this quantitative study consists of students learning Turkish as a foreign language at B1, B2, C1 and C2 (Academic Turkish) levels in 16 Turkish Education Application and Research Center Directorates (TÖMER) in Turkey. During the data collection process of the study, the language skills proficiency scale developed by the researcher was applied to students at B1, B2, C1, C2 levels. In the light of the data obtained, while determining the language proficiency of the students who learn Turkish as a foreign language participating in the research, the proficiency of the speaking (speaking-writing) skills was higher than the proficiency of the comprehension (reading-listening) skills.In other words, exposure to Turkish increased their proficiency in speaking skills. Considering whether there is a significant difference according to the exchange rate it is in, there is a sufficient difference in the vertical exchange rates (B and C exchange rates); A sufficient level of difference was not found in horizontal exchange rates (B1-B2 and C1-C2).No significant difference was found in terms of mother tongue differences. As the reason, it is seen that 50% of the group participating in the research consists of Turkish origin language families. No significant difference was observed according to gender differences.For the validity and reliability studies of the scale, first, exploratory factor analysis was performed on 352 foreign students, and then confirmatory factor analysis was performed on 312 foreign students. The validity and reliability of the scale have been proven by the expreiment of these studies.

Key Words: Foreign Language Proficiency, Language Skills, Competence Scale, Scale