Total diz protezi planlanan hastalara verilen danışmanlığın yaşam kalitesi ve öz bakım gücüne etkisi
The effect of consultancy on life quality and self care agency of the patients scheduled for total knee artroplasty
Yazar: ÇİĞDEM KAYA
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM BİLİK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Artroplasti = Arthroplasty ; Danışmanlık = Consulting ; Diz = Knee ; Diz eklemi = Knee joint ; Diz protezi = Knee prosthesis ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Özbakım = Self-care

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı; total diz protezi planlanan hastalara verilen danışmanlığın yaşam kalitesi ve öz bakım gücüne etkisini belirlemektir.
Yöntem: Araştırma niteliksel ve yarı deneysel araştırma yöntemlerini kapsayan iki aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada niteliksel araştırma tasarımı kullanılmıştır ve örneklemini total diz protezi ameliyatı uygulanan hastalar (n=17) oluşturmuştur. Hasta verileri derinlemesine görüşme yöntemi ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmış, niteliksel veriler betimsel analiz yöntemi ile değerlendirilmiştir. İkinci aşamada yarı deneysel araştırma tasarımı kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini olgu (n=39) ve kontrol (n=40) olmak üzere 79 hasta oluşturmuştur. Veriler Hasta Tanıtım Formu, Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Öz Bakım Gücü Ölçeği kullanılarak ameliyat öncesi, taburculuk sonrası 6-8. haftalar ile 14-16. haftalarda hastalarla yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır, olgu grubundaki bireylere yüz yüze ve telefon ile danışmanlık uygulanmıştır. İkinci aşamanın verilerinin analizinde χ2, t testi, tek faktörlü varyans analizi ve tekrarlı ölçümlerde iki faktörlü varyans analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Niteliksel araştırmada total diz protezi uygulanan hastaların deneyimleri "yaşam kalitesinin olumsuz etkilenmesi", "ameliyata ilişkin duygular", "ameliyata ilişkin düşünceler", "ameliyat sonrası dönemde yaşanan güçlükler", "ameliyat sonrası dönemdeki duygular", "ameliyat sonrası dönemdeki düşünceler" olarak altı temadan oluşmuştur. Yarı deneysel araştırmada; girişim sonrası 6-8 ve 14-16. haftalarda, olgu grubundaki bireylerin yaşam kalitesi ve öz bakım gücü puan ortalamalarının kontrol grubuna göre çok ileri düzeyde anlamlı olarak yüksek olduğu belirlenmiştir (p<.001). 
Sonuç: Bu çalışma danışmanlığın total diz protezi uygulanan hastaların yaşam kalitesi ve öz bakım gücünü arttırdığını göstermektedir. Ameliyat öncesi dönemde başlatılan ve ameliyat sonrası dönemde devam ettirilen danışmanlığın hastaların gereksinim duydukları destek ve bakımı almalarını sağlamıştır.

Abstract:
Purpose: The purpose of this study is to determine the effect of consultancy on life quality and self care agency of the patients scheduled for total knee artroplasty. 
Method: The study consists of two stages including qualitative and quasi-experimental research methods. In the first stage, qualitative research design has been used and the patients with total knee artroplasty (n=17) have constituted its sample. The data for patients have been collected using in-depth interview and semi-structured interview form, and qualitative data have been evaluated with descriptive analysis method. In the second stage, quasi-experimental research design has been used. The sample of the study consists of 79 patients as case (n=39) and control (n=40) patients. The data have been collected using Patient Information Form, Life Quality and Self Care Agency Scales through face-to-face interview method with patients in pre-operational period and 6th – 8th weeks and 14th – 16th weeks following the discharge and the individuals in the case group received face-to-face and telephone consultancy. In the data analysis of the second stage χ2, t test and single factor variance analysis and in repeated measures two-factor variance analysis have been used.
Findings: The experiences of the patients who underwent total knee artroplasty in qualitative research have consisted of six themes as "adversely affected life quality", "feelings about operation", "thoughts about operation", "difficulties in post-operational period", "feeling in post-operational period", "thoughts in post-surgical period". In quasi-experimental research, it has been determined that the average scores of life quality and self care agency of the care group in 6th-8th weeks and 14th-16th weeks in post-operational period are significantly higher than the control group (p<.001). 
Conclusion: This study indicates that consultancy has increased the life quality and self-care agency of patients with total knee artroplasty. The consultancy begun in the pre-operative period and continued in the post-operative period has provided the support and care that the patients need.