An etymologıcal dıctıonary of pre-thırteenth century Turkish'in sözcük yuvaları
An etymological dictionary of pre-thirteenth century Turkish's world slots
Yazar: DENİZ DEMİRYAKAN
Danışman: PROF. DR. KAMİL VELİ NERİMANOĞLU
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Köken bilim = Etymology ; Söz varlığı = Vocabulary ; Sözlük = Dictionary ; Sözlükbilim = Lexicology ; Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; Türkçe = Turkish

Özet:
Sözlük, bir dilin başlangıçtan günümüze kadar sahip olduğu birikimin görülebileceği yegane kaynaktır.Etimoloji de bu birikimin paydaşı olan söz varlığının kökenlerini irdeleyen bilim dalıdır.
Türkçenin etimolojisi üzerine Türkiye'de ve yurt dışında pek çok çalışma yapılmış olup bunlardan en önemlisi Türk dilinin XIII. yüzyıla kadar olan söz varlığını inceleyen Sir Gerard CLAUSON'un An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth Century Turkish adlı eseridir.
XIII. yüzyıl öncesinin Türkçe söz varlığıyla yaklaşık 9250 madde başından oluşan Clauson'un An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth Century Turkishadlı etimoloji sözlüğü alışılagelmiş sözlük anlayışının oldukça dışındadır: Alfabetik sırayla oluşturulmayan sözlük, önce sesli harfler sonra sessiz harfler şeklinde sıralanmış olup bu sessiz harflerden bazıları (ötümlü-ötümsüz karşıtlığı bulunanlar; b/p, d/ḏ, d/t, k/g, ḳ/ǵ/ḫ) sözlükte tekrardan ve çoklu girişlerden kaçınmak için aynı sesmiş gibi düşünülmüştür. Benzer bir dizgi o/ö/u/ü; ı/i; e/é/a ünlü sesleri için de yapılmıştır. Tüm bunlar, sözlüğün verimli biçimde kullanılmasını zorlaştırmış ve An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth Century Turkish'in Sözcük Yuvaları adlı çalışmamızın da çıkış noktası olmuştur.
Çalışmamızın amacı ilgili sözlüğü tarayarak tespit edilen sözcükleri listelemek, listelenen her bir sözcüğün anlamlarını vermek ve en önemlisi; 9250 madde başını tarayarak ulaştığımız yaklaşık 7600 sözcüğü kendileriyle ilişkili olan aile sözcükleriyle bir yuvaya yerleştirmek suretiyle sözlüğün derin yapısının daha iyi anlaşılmasını sağlamaktır. Böylece 9250 madde başını tarayarak ulaştığımız 7600 sözcük, Clauson'un önce sesli sonra sessiz harflere göre dizdiği sırayla, yaklaşık 1800 sözcük yuvasında daha işlevsel bir kullanım alanına sahip olacaktır.
Anahtar Kelimeler:Etimoloji, Etimolojik Sözlük, S. Gerard Clauson, Söz Yuvaları, EDPT

Abstract:
The dictionary is the only source where the accumulation of a languaġe from the beginning to the present can be seen. Etymology is the science that examines the origins of vocabulary, which is the stakeholder of this accumulation and is one of the most challenging fields in our country as in the whole world.
There are many studies on the etymology of Turkish by both local and foreign linguists both at home and abroad. The most important of these studies is the XIII. century by Sir Gerard CLAUSON's An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth Century Turkish.
Clauson's etymological dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish, which consisted of 9250 items with the Turkish vocabulary of the pre-13th century, is far from the usual dictionary understanding. This dictionary is not created in alphabetical order. They are listed first as vowels and then as consonants. Some of these consonants (voiced and unvoiced; b/ p, d / ḏ, d / t, k / g, ḳ / ǵ / ḫ) are considered to be the same sound in the dictionary. A similar string o / ö / u / ü; i / i; e / é / a famous made for sounds as well. All this makes it difficult to use the dictionary efficiently. An Etymological Dictionary Of Pre-Thirteenth-Century Turkish's Word Slots was also the starting point of our work.
Our study aims to list the identified words by scanning the relevant dictionary and give the meanings of each word listed. Most importantly, it aims to provide a better understanding of the deep structure of the dictionary by placing the 7600 words we have reached by scanning 9250 headings in a slot with the family words associated with them. Thus, the 7600 words we have reached by scanning 9250 headings will have a more functional area of use in approximately 1800 word slots, in the order that Clauson first aligns them with vowels and consonants.
Keywords: Etymology, Etymological Dictionary, S. Gerard Clauson, Word Slots, EDPT