I. Dünya Savaşı sonrası Türk-Transkafkasya ilişkileri (1918-1921)
Turkish-Transcaucasia relations after the World War I (1918-1921)
Yazar: ERGUN MAMEDOV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BARIŞ ADIBELLİ
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Dünya Savaşı I = World War I ; Ermeniler = Armenians ; Gürcistan = Georgia ; Savaş = War ; Transkafkasya = Transcaucasia ; Türkiye = Türkiye

Özet:
1917 yılı Ekim Devrimi'nden sonra Transkafkasya'da azalan Rus otoritesinin neticesinde bölgedeki üç farklı milletten olan Azerbaycan Türkleri, Gürcüler ve Ermenilerin, ulusların kendi kaderlerini tayin etme ilkesi hususundaki girişimleri gerçekleşmiştir. İlk başlarda üçlü bir federasyon yapı ve daha sonra ayrı ayrı bağımsız devletler yapısında hareket eden taraflar, komşuları olan Türkiye ile ikili ilişkiler içerisinde olmuşlardır. Bölgede üçlü federasyonun ardından kurulan Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan millî cumhuriyetleri demokratik bir yapıyı teşkil etme düşüncesinde bulunmuşlardır. Üç cumhuriyet, 1918-1921 yılları arasında oluşturdukları heyetler vasıtasıyla çeşitli konferanslara katılarak dış devletler tarafından de facto ve de jure, yani fiilen ve hukuken tanınma gayreti içerisinde bulunmuşlardır.
Tezde genel olarak Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan devlet arşivleri ile Milletler Cemiyeti Arşivi'nden istifade edilerek 1918-1921 yıllarında Transkafkasya cumhuriyetlerinin Birinci Dünya Savaşı sonrası hem Türkiye hem de Müttefik Devletler ile gerçekleştirdiği diplomatik tartışmalar ve görüşmeler ele alınmıştır. 1919 yılındaki Paris Barış Konferansı'nda Transkafkasya heyetlerinin çeşitli yetkiler arasında yazışmaları, arşivler, döneme ait bildiriler, el yazmaları ve telgraflardan edinilen bilgiler esas alınmıştır. Sonrasında üç Transkafkasya cumhuriyetinin Anadolu'da Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılışından Sovyetleşmeye kadarki dönem aralığında Ankara Hükûmeti ile diplomatik görüşme ve haberleşmelerine dair belge ve kaynaklar konu çerçevesinde incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Diplomatik İlişkiler, Paris Barış Konferansı, Transkafkasya, Türkiye, Uluslararası Politika

Abstract:
After the October Revolution of 1917 , as a result of the declining Russian authority in Transcaucasia, the attempts of Azerbaijani Turks, Georgians and Armenians from three different nationalities in the region on the principle of self-determination of nations took place. The parties, which initially acted as a tripartite federation and later on as separate independent states, had bilateral relations with their neighbors, Turkey. The national republics of Azerbaijan, Georgia and Armenia, established after the tripartite federation in the region, thought about forming a democratic structure. The three republics, by participating in various conferences through the delegations they formed between 1918-1921, endeavored to be recognized de facto and de jure, that is, in reality and legally, by the foreign states.
In the thesis, in general , by making use of the state archives of Turkey, Azerbaijan and Georgia and the Archives of the League of Nations, after the First World War the diplomatic discussions and negotiations between the Transcaucasian republics between 1918-1921 with both Turkey and the Allied Powers are discussed. At the Paris Peace Conference in 1919, the correspondence of the Transcaucasian delegations between various authorities, archives, memoranda of the period, manuscripts and telegrams are taken as basis. Afterwards, in the period from the opening of the Turkish Grand National Assembly in Anatolia to the Sovietization of Transcaucasia, the three Transcaucasian republics, documents and sources on diplomatic negotiations and communications between the Government of Ankara and Soviet Russia are examined within the framework of the subject.
Keywords: Diplomatic Relations, International Politics, Paris Peace Conference, Transcaucasia, Turkey