Erzurum yöresi koyunlarında kistik ekinokokkozis
Cystic echinococcosis in sheep in Erzurum province
Yazar: MOHAMMED MEBAREK BIA
Danışman: DOÇ. DR. HAMZA AVCIOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Parazitoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Parazitoloji = Parasitology
Dizin: Echinococcosis = Echinococcosis ; Erzurum = Erzurum ; Koyunculuk = Sheep farming ; Koyunlar = Sheep ; Parazit hastalıkları-hayvan = Parasitic diseases-animal

Özet:
Amaç: Bu araştırma ile Erzurum ili koyunlarda kistik ekinokokkozisin yaygınlığının ortaya konması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Erzurum'un merkezinde yer alan bir mezbahaya, Ocak 2016-Nisan 2016 tarihleri arasında haftada bir gün gidilerek kesimi yapılan koyunlar kistik ekinokokkozis yönünden incelendi. Hayvanların karaciğer ve akciğerleri başta olmak üzere iç organları makroskobik olarak muayene edildi. Kist örneği alınan hayvana ait bilgiler ile kistlere ait bilgiler kaydedildi. Soğuk zincirle laboratuvara götürülen organlardan kalın uçlu sterilenjektör kullanılarak kist sıvısı alındı. Alınan sıvı mikroskobik olarak incelenerek fertilite durumu kayıt altına alındı.
Bulgular: Çalışma kapsamında incelenen 2202 koyunun 680 (%30.9)'inin kist hidatikle enfekte olduğu tespit edildi. Bu kistlerin 368 (%54.1)'inin akciğerde, 138 (%20.3)'inin karaciğerde ve 174 (%25.6)'ünün her iki organda da varlığı saptandı. Toplanan kistlerin 240 tanesi fertilite yönünden incelendiğinde 193'ünün fertil (%80.4), 47'sinin ise steril (%19.6) olduğu görüldü. Fertil kistlerin organlara göre dağılımına bakıldığında, karaciğerde 29 (%82.9), akciğerde 71 (%68.3), karaciğer ve akciğerde 93 (%92.1) fertil kistin varlığı tespit edildi.
Sonuç: Kistik ekinokokkozisin Erzurum ilinde kesimi yapılan koyunlarda %30.9 oranında bir yaygınlığa sahip olduğu ortaya konmuştur. Doğu Anadolu Bölgesi'nde kistik ekinokokkozise yönelik etkin epidemiyolojik ve stratejik kontrol mekanizmalarının oluşturulabilmesi ve başarılı bir şekilde yürütülebilmesi için, tüm bölgeyi kapsayacak şekilde, gerek ergin parazitle ilgili son konaklarda, gerekse larva formuna yönelik olarak farklı ara konaklarda daha geniş kapsamlı epidemiyolojik çalışmaların yapılması gerektiği öngörülmektedir.

Abstract:
Aim: The objective of this study was to determine the prevalence of cystic echinococcosis in sheep in Erzurum region.
Material and Method: A survey of cystic echinococcosis in sheep was conducted by visiting a slaughterhouse of Erzurum city once a week between January 2016 and April 2016.  Internal organs especially the liver and lungs of slaughtered sheep were examined macroscopically. Information about the slaughtered sheep and cysts were recorded. Infected organs were taken to the laboratory with cold chain. Cyst fluid was aspirated from infected organs with a thick-tipped sterile syrine and examined microscopically to determine the fertility of the cysts.
Results: The results of this sudy showed that 680 (30.9%) of the 2202 examined sheep were infected with hydatid cyst. From these; 368 (54.1%) were in lungs, 138 (20.3%) in liver and 174 (25.6%) were located both in liver and lungs. Fertility rate of hydatid cysts was 193 (80.4%) and sterility rate was 47 (19.6%) out of 240 samples, respectively. Based on the distribution according to the organs; the fertility rate of hepatic cysts was 29 (82.9%), the fertility rate of pulmonary cysts was 71 (68.3%) and the presence of fertile cysts in both the liver and lungs was 93 (92.1%).
Conclusion: Prevalence rate of cystic echinococcosis in slaughtered sheep in Erzurum province was 30.9%. Further studies are needed over the whole eastern area, to obtain a complete overview of the parasite's epidemiology in its intermediate and definitive hosts, in order to implement strategic control programs and preventive measures in Eastern Anatolia.