24. güneş çevriminde güneş lekesi bölgelerinin dağılımınınincelenmesi
The investigation of the distribution of sunspot regions inthe 24th solar cycle
Yazar: IŞIL ERGÜN
Danışman: PROF. DR. MEHMET KARAKILÇIK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Astrofizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences

Özet:
Güneş, Dünya'daki yaşamın kaynağı ve Dünya'ya en yakın yıldız olarak insanlığın her
zaman ilgisini çekmiştir. Güneş'i anlamak, diğer yıldızları anlamanın önemli bir ilk adımıdır. Güneş
lekeleri, Güneş'in yüzeyinde yer alan ve Dünya'dan gözlemlenebilen nispeten soğuk bölgeler olup,
Güneş fotosferinde meydana gelen değişimlerin en belirgin gözlemlenebilir işaretidir. Bu lekeler,
tarih öncesi çağlardan itibaren Güneş'in dinamik bir yapıya sahip olduğunun açık bir göstergesidir.
Bu dinamik yapının içinde, Güneş lekeleri çeşitli evreler geçirmektedir. Güneş lekeleri doğar, büyür,
farklı konumlarda görülür, yaşam süreleri değişir ve büyük güneş patlamalarına yol açabilir. Güneş
lekelerinin yapısal oluşumu ve yok oluşunu etkileyen birçok fiziksel etmen vardır. Bunlardan en
önemlisi Güneş'in manyetik alanındaki değişimdir. Güneş'in diferansiyel dönmesi, Güneş
lekelerinin oluşumuna sebep olan manyetik alan değişimlerinin temel nedenidir. Güneş lekelerinin
manyetik alanlarını belirlemede çeşitli teknikler, özellikle spektropolarimetreler ve görüntüleme
manyetografları kullanılır. Güneş lekelerinin konumlarındaki, alanlarındaki, manyetik
sınıflandırmalarındaki ve Zürich sınıflandırmalarındaki değişiklikler, Güneş'in hangi yarıküresinin
daha aktif olduğu hakkında bilgi verebilir ve Güneş'in 24. döngüsünden 25. döngüsüne geçişi
sırasında manyetik alanındaki değişimlerle ilgili fikir sunar. Bu çalışmada, 2023 yılı boyunca her
ayın 1., 7., 14., 21. ve 28. günlerinde Güneş'in kuzey ve güney yarıkürelerindeki Güneş lekelerinin
fotoğrafları, alanları, konumları, manyetik alanları, yaşam süreleri ve büyük patlamalar üretip
üretmedikleri gibi özellikleri incelenmiştir. Ayrıca, 2023 yılı boyunca Güneş lekesi alanlarındaki
değişimler grafiksel olarak gösterilmiştir. 24. Güneş döngüsünden 25. döngüsüne geçerken
Güneş'teki aktivite değişimleri detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Sonuç olarak, 2023 yılında
Güneş'in kuzey yarıküresinde daha fazla Güneş lekesi bölgeleri belirlenmiştir. Bunlardan en büyük
Güneş lekesi 1100 MH olarak 2 Temmuz'da hesaplanmıştır. Güneş lekelerinin büyüklüğü ile Güneş
leke sayılarının doğru orantılı olduğunu bulunmuştur.

Abstract:
The Sun, as the source of life on Earth and the closest star to our planet, has always captivated
humanity. Understanding the Sun is an important first step in understanding other stars.
Sunspots are relatively cool regions on the Sun's surface that can be observed from Earth,
and they are the most distinct observable signs of changes occurring in the Sun's
photosphere. These spots have been clear indicators of the Sun's dynamic structure since
prehistoric times. Within this dynamic structure, sunspots undergo various phases. Sunspots
are born, grow, appear in different locations, have varying lifespans, and can lead to
significant solar flares. Many physical factors influence the formation and decay of sunspots,
The most important of which is the variation in the Sun's magnetic field. The Sun's
differential rotation is the primary cause of the magnetic field changes that lead to the
formation of sunspots. Various techniques, especially spectropolarimeters and imaging
magnetographs, are used to determine the magnetic fields of sunspots. Changes in the
locations, areas, magnetic classifications, and Zurich classifications of sunspots can provide
information about which hemisphere of the Sun is more active and offer insights into the
changes in the magnetic field during the transition from the Sun's 24th cycle to the 25th
cycle. In this study, the characteristics of sunspots, such as their photos, areas, locations,
magnetic fields, lifespans, and whether they produced major flares, were examined on the
1st, 7th, 14th, 21st, and 28th of each month throughout the year 2023, in both the northern
and southern hemispheres of the Sun. Additionally, changes in sunspot areas throughout
2023 were graphically displayed. The changes in solar activity during the transition from the
24th to the 25th solar cycle were analyzed in detail. As a result, more sunspot regions were
identified in the northern hemisphere of the Sun in 2023. The largest sunspot, measured at
1100 MH, was recorded on July 2nd. It was found that there is a direct correlation between
the size of sunspots and the number of sunspots.