Anayasa yargısında sosyal hakların korunması
Protection of social rights in Constitutional adjudication
Yazar: SERKAN YOLCU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALİ ERSOY KONTACI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa = Constitution ; Anayasa hukuku = Constitutional law ; Anayasa yargısı = Constitutional justice ; Sosyal haklar = Social rights ; Yargısal korunma = Judical protection

Özet:
Bu çalışma artık anayasal evrenin ayrılmaz bir parçası haline gelen sosyal hakların, yargısal korunması sorununu anayasa hukuku perspektifi ile incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın çıkış noktası şudur: Sosyal haklara yönelik teorik tartışmalar artık bir gerçeğin kabullenilmesi ile sonuçlanmıştır ki sosyal haklar anayasal bir gerçekliktir. Buna mukabil anayasal koruma altına alınan bu hakların, eninde sonunda yargısal uyuşmazlıkların konusu haline gelmesi de bir o kadar doğaldır. Öyleyse sosyal haklar dava edilebilir hukuk normlarıdır ve anayasa yargısı düzeyinde sosyal haklar yargısal denetime tabi tutulmaktadır. Türk anayasa hukuku doktrininde sosyal haklara yönelik çalışmaların niceliğinin, diğer hak kümelerine kıyasla zayıf kaldığı gözlemlenmektedir. Anayasa yargısı bakımından da durum çok farklı değildir. Bu bağlamda çalışma karşılaştırmalı anayasa yargısında gözlemlenen sosyal hak denetimini irdeleyerek, Türk anayasa yargısında sosyal hakların korunması olgusuna güncel bir bakış sunmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla önce sosyal hakların anayasa hukuku açısından niteliği ele alınarak, sosyal hakların normatif anlamı üzerinde durulmuş ve bu hakların unsurları üzerinden bir "sosyal haklar kuramı" geliştirilmeye çalışılmıştır. Ardından sosyal hakların neden dava edilebilir bir olgu olduğu izah edilerek, karşılaştırmalı hukukta sosyal hakların yargısal denetimi üç örnekle (Güney Afrika, Kolombiya ve Hindistsan) açıklanmıştır. Nihayet çalışma sosyal hakların Türk anayasa hukukunda ne ölçüde ciddiye alındığını inceleyerek, karşılaştırmalı gözlem ışığında Türk Anayasa Mahkemesinin sosyal haklar içtihadını ele almıştır. Sonuçta Türk anayasa yargısının sosyal haklar bakımından karşılaştırmalı hukukun sunduğu veri karşısında kendine özgü nitelikler arzettiği ve mevcut içtihadın yakın gelecekte sosyal hakların korunması bakımından umut vadetmediği kanaatine ulaşılmıştır.

Abstract:
This study aims to examine the question of judicial protection of social rights, which has become an integral part of the constitutional universe, with a perspective of constitutional law. The starting point of this work is that theoretical discussions on social rights have now come to the acceptance of the fact that social rights are a constitutional reality. Thus, it is equally natural that these rights, which are under constitutional protection, eventually become the subject of judicial disputes. In that case, social rights are justiciable legal norms and they are subject to judicial review at the constitutional adjudication level. It is observed that the number of studies on social rights in the Turkish constitutional law doctrine is weak compared to other rights groups. This situation is not very different from the standpoint of constitutional adjudication. In this context, this study aims to provide a current overview of the protection of social rights in the Turkish constitutional jurisdiction by examining the social rights review observed in the comparative constitutional jurisdiction. For this purpose, firstly, the normative meaning of social rights has been explained, and a "social rights theory" has been tried to be developed through the elements of these rights. Then, by explaining why social rights are justiciable, three examples (South Africa, Colombia and India) of judicial review of social rights in comparative law have been explained. Finally, the study discussed the extent to which the social rights are taken seriously in Turkish constitutional law, by examining the social rights case law of the Turkish Constitutional Court in the light of comparative observation. As a result, it has been reached to the conclusion that the Turkish constitutional jurisdiction has attained its own characteristics vis-à-vis data from comparative law in terms of social rights, and the current case law of the Court does not give any hope in the protection of social rights in the near future.