Hastane polikliniklerinde mekansal organizasyonun yön bulma üzerine etkisi: Diyarbakır Dicle Üniversitesi Hastanesi ve Selahaddin Eyyubi Devlet Hastanesi örneği
The effect of spatial organization on direction finding in hospital polyclinics: The case of Diyarbakır Dicle University Hospital and Selahaddin Eyyubi State Hospital
Yazar: İBRAHİM GÜL
Danışman: PROF. DR. FATMA DEMET AYKAL
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Algı = Perception ; Derinlik = Depth ; Hastaneler = Hospitals ; Mekan dizimi analiz yöntemi = Space syntax analysis method ; Mekansal organizasyon = Spatial organization ; Poliklinikler = Policlinics ; Ulaşılabilirlik = Accessibility ; Yön bulma = Direction finding

Özet:
Kamuya açık, herkes tarafından kullanılan yapıların tasarım aşamasında özel kullanılan yapılara oranla daha hassas olunmalıdır. Tasarımcıların kullanıcı davranışlarını inceleyerek planlama yapması gereken yapılardan biri de hastanelerdir. Hastane yapılarında mekan algısı kullanıcılarının hastalar olması sebebiyle diğer yapılara göre farklı olarak ele alınması gerekmektedir. Hastane yapılarında hastalar ve hasta yakınları belirli bir amaçla yapı içerisinde hareket etmektedirler. Kullanıcılar yapıya girdiği andan itibaren mimari birçok unsurdan etkilenmektedir. Bu etkilere bağlı olarak kullanıcılar amaçlarına yönelik yön bulma ihtiyacı duymaktadırlar. Çalışma kapsamında hastane yapılarında kullanıcıların yön bulma problemi tespit edilmiştir. Yön bulma probleminin algısal ve mekânsal sebeplerden kaynaklandığı hasta ve hasta yakınlarına yöneltilen anket soruları sonucunda ortaya konmuştur. Mekanların dizilimleri, yanlış yönlendirmeye neden olabilecek mekânsal düzensizlikler, davranış ve görüş alanı içerisindeki algısal seçicilik gibi konular ve kavramlar üzerinde durulmuştur. Mekan dizim karmaşıklığı kullanıcıların yapı içerisinde mekanlara erişimini zorlaştırır ve yön bulmasında sorunlar yaşamasına sebep olur. Çalışma alanı olarak Diyarbakır Dicle Üniversitesi Hastanesi poliklinikleri ve Selahaddin Eyyubi Hastanesi poliklinikleri seçilmiştir. Çalışma alanlarında yön bulma problemi sebebiyle mekan dizim (space syntax) analizi ve anket çalışması yapılmıştır. Mekan dizim analizlerinde Depthmapx programından yararlanılmıştır. Mekan dizimi modeli üzerinden derinlik analizi ve eş görüş analizi yapılmıştır. Derinlik analizleri mekanların erişebilirlikleri hakkında yorumlama imkanı vermektedir. Eş görüş analizleri kullanıcıların hangi alanları görüp algılayabildikleri hakkında yorumlama imkanı sunmaktadır. Dolayısıyla kullanıcıların yön bulma davranışları hakkında bilgi vermektedir. Diyarbakır Dicle Üniversitesi Hastanesi poliklinikleri ve Selahaddin Eyyubi Hastanesi poliklinikleri mekânsal organizasyon farklılıkları belirtilmiştir. Farklı mekânsal organizasyona sahip bu iki hastane poliklinikleri üzerinden kıyaslamalar yapılmıştır. Yapılan mekan dizim (space syntax) analizi sayesinde mekanların derinlik değerleri, görünür alanları ve anket sonuçları kıyaslanmıştır. Kıyaslamalar sonucunda çözüm odaklı öneriler oluşturulmuştur.

Abstract:
In the design phase of buildings open to the public and used by everyone, it is necessary to be more sensitive than the buildings used privately. One of the structures that designers need to plan by examining user behaviors is hospitals. Since the users of space perception in hospital buildings are patients, it should be handled differently than other buildings. In hospital structures, patients and their relatives move within the building for a specific purpose. From the moment users enter the building, the architecture is affected by many elements. Depending on these effects, users need to find direction for their purposes. Within the scope of the study, the problem of direction finding of the users in the hospital buildings has been determined. It has been revealed as a result of the questionnaire questions directed to the patients and their relatives that the problem of wayfinding arises from perceptual and spatial reasons. Subjects and concepts such as the arrangement of spaces, spatial irregularities that may cause misdirection, behavior and perceptual selectivity within the field of view are emphasized. Space syntax complexity makes it difficult for users to access spaces within the building and causes problems in finding direction. Diyarbakir Dicle University Hospital polyclinics and Selahaddin Eyyubi Hospital polyclinics were chosen as the study area. Due to the wayfinding problem in the study areas, space syntax analysis and survey study were carried out. Depthmapx program was used in space syntax analysis. Depth analysis and peer analysis were performed on the space syntax model. Depth analyzes provide the opportunity to interpret the accessibility of the spaces. Peer-sight analyzes offer the opportunity to comment on which areas users can see and perceive. Therefore, it provides information about the wayfinding behavior of users. The spatial organizational differences of Diyarbakır Dicle University Hospital polyclinics and Selahaddin Eyyubi Hospital polyclinics are indicated. Comparisons were made over these two hospital outpatient clinics with different spatial organizations. Thanks to the space syntax analysis, the depth values, visible areas and survey results of the spaces were compared. As a result of the comparisons, solution-oriented suggestions were created.