Türk- Yunan ilişkilerinde 1964 krizi ve Yunan vatandaşlarının sınır dışı edilmeleri
1964 crisis  between Turkish and Greek relations and expulsion of Greek citizens
Yazar: AYTÜL ALTAN ÖZEL
Danışman: PROF. DR. ELÇİN MACAR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Azınlıklar = Minorities ; Kriz = Crisis ; Kriz müdahelesi = Crisis intervention ; Sınırdışı etme = Deportation ; Türk-Yunan ilişkileri = Turkish-Greek relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Yunanistan = Greece

Özet:
Türkiye ile Yunanistan arasında 30 Ekim 1930 yılında imzalanan "İkamet, Ticaret ve Seyrisefain Anlaşması'yla birlikte, iki ülke arasındaki ilişkiler dostane bir seyir izlemeye başlamıştır. Askeri ittifaklar, iktisadi ve kültürel iş birliklerinin yanında 1952 yılında NATO üyeliği ile birlikte Batı bloğunda yer almışlardır. Türkiye ile Yunanistan arasındaki ilişkiler Kıbrıs krizi ile birlikte yeni bir döneme girmiştir. Bu kriz iki ülkedeki azınlıkların durumuna da yeni bir boyut getirmiştir. İki ülke bu dönemden itibaren azınlıklarını bir baskı unsuru olarak kullanmaya başlamıştır. Türkiye, Kıbrıs'taki çözümsüzlük sürecinde, Yunanistan'ı çözüme zorlamak amacıyla Rumları dış politikada bir koz haline getirmiştir. 16 Mart 1964'te 1930 Anlaşmasının tek taraflı feshiyle, 12.000 Yunan uyruklu İstanbullu Rum'un 6 ay içersinde ülkeyi terk etmesi öngörülmüştür. Yunan uyruklu Rumlar ile Türk uyruklu Rumların evlilikler yoluyla aile kurmuş olmaları, bu rakamı 40.000 gibi tahmin edilenin üstünde bir sayıya çıkarmıştır. Böylece 1964- 1965 yılları arasında yoğun bir kitlesel göç yaşanmıştır. Bu çalışmada, öncelikle Türk- Yunan ilişkilerinin niteliği, sonrasında Kıbrıs Sorunu ile 1964'te yaşanan sınır dışı vakalarının arasındaki bağlantı incelenecektir. Bunu yaparken literatür çalışmasının yanında Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, İngiliz Devlet Arşivi taranmış, dönemin gazetelerinden konuyla ilgili çıkmış haberler ve köşe yazıları analiz edilmiştir

Abstract:
The relationship between Turkey and Greece started to gain a friendlier nature with signing the "Establishment, Commerce and Navigation Agreement" October 30th, 1930. Next to military alliances, economic and cultural cooperation, both countries were placed into the Eastern block as they became NATO members in 1952. Turkish-Greek relations started to face a new period when the Cyprus crisis took off. This crisis transported the situations of minorities in both countries into new dimensions. From this period on, both countries were using the minorities as a method of pressure. Turkey was using the Rum minority as a trump card in their foreign politics to pressure Greece into a solution of the Cyprus crisis. On March 16th 1964, the agreement from 1930 was terminated by one side from Turkey and 12.000 Istanbulite Rums with Greek origins were forced to leave the country within 6 months. As there were many mixed Rum families of Turkish and Greek origin, the number of people to leave the country are estimated at about 40.000 causing, a mass migration between 1964-1965. This study is to analyse the quality of Turkish-Greek relations as well its connection to the expulsion of the Rum people resulting from the Cyprus conflict. The analysis is based on the examination of material from the National Archives of the United Kingdom, the Turkish Republican Archives as well as periodical newspapers and articles.