Akustik yankı giderimi
Acoustic echo cancellation
Yazar: MEHMET ONUR ALKARA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BÜLENT BOLAT
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Haberleşme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Akustik = Acoustic ; Uyarlama algoritması = Adaptation algorithm

Özet:
Telekomünikasyon sistemlerinde ses kalitesinin önemi giderek artmaktadır. Ses kalitesi, sesin iletişim sırasında gürültü, yankı ve içinde bulunulan ortamdan bağımsız olmasına bağlıdır. Ses işlenmesi alanında yazılımsal olarak gelişmeler mevcuttur, sesin iletimi sırasında kullanılan çeşitli algoritmalarla sisteme eklenen istenmeyen veriler giderilebilir. Akustik yankı sesin içinde bulunulan ortamın akustik yapısı nedeniyle şekillenen yankı çeşididir. İletişim ortamının durağan, hareketli, açık veya kapalı olmasına göre farklılıklar gösterir. Akustik yankı gidericiler, uyarlamalı yankı giderici, çift taraflı konuşma algılayıcı ve doğrusal olmayan işlemci olmak üzere 3 ana bölümden oluşur. Ses iletimi sırasında karakteristik yapısı bilinmeyen ve sürekli değişen ortam parametreleri uyarlanabilir süzgeç algoritmaları kullanılarak modellenir ve sisteme giren yankı sinyali kestirimi yapılarak akustik yankı giderilir.Bu tez çalışmasında, uyarlamalı süzgeç algoritmaları LMS (Least Mean Square-En Küçük Ortalama Kareler), NLMS (Normalized Least Mean Square-Normalize En Küçük Ortalama Kareler ), RLS (Recursive Least Square-Özyinelemeli En Küçük Kareler) , VSLMS (Variable Step Size Least Mean Square-Değişken Basamak Adımlı En Küçük Ortalama Kareler) ve VSNLMS (Variable Step Size Normalized Least Mean Square-Değişken Basamak Adımlı Normalize En Küçük Ortalama Kareler) algoritmaları ve NCC (Normalized Cross Correlation-Normalize Çapraz İlişki) çift taraflı konuşma algılayıcısı kullanılmış. Farklı gürültülü ortamlarda sistem test edilmiş ve sonuçların başarım analizi ERLE (Echo Return Loss Enhancement-Yankı Geri Dönüş Kaybı İyileştirmesi), MSE (Mean Square Error-Ortalama Karesel Hata) ve işlemsel karmaşıklık bazında incelenmiştir.

Abstract:
In telecommunication systems, quality of voice is getting more important. Quality of voice is related to independency of noise, echo or the state of the place where communication takes place. In voice processing, there are software enhancements, during transmission of voice via voice processing undesired data like noise and echo can be cancelled. Acoustic echo is a type of echo that is formed due to the acoustic characteristics of the place where communication takes place. Acoustic echo varies due to types of communication site, that is mobile, stationary, open or closed place. Acoustic echo cancellers comprise of adaptive echo canceller, double talk detector (DTD) and nonlinear processor (NLP). During voice transmission, unknown characteristic of transmission system is predicted by benefiting use of adaptive filtering methods, adaptive filters creates a prediction signal of the echo, that is added to the system and by subtracting the prediction signal echo is removed.In this thesis, adaptive filtering methods LMS, NLMS, VSLMS, VSNLMS and RLS are used. NCC double talk algorithm is applied and under different types and levels of noisy environmental conditions, results are analysed in terms of ERLE, MSE and computational complexity.