İbn Ebî Hâtim er-Râzî ve Cerh ve Ta'dîl'deki metodu
Ibn Abî Hâti̇m al-Râzî and his method about Cerh and Ta'dîl
Yazar: FİKRET ÖZÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BİLEN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Din = Religion
Dizin: Cerh-tadil yöntemi = Al-djarh-tadil method ; Ebu Hatim Ahmed bin Hamdan Er-Razi = Ebu Hatim Ahmed bin Hamdan Er-Razi ; Hadis = Hadith ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Razi = Razi ; İbn Ebi Hatim = İbn Ebi Hatim ; İslamiyet = Islam

Özet:
Hadis râvilerinin güvenilirliğini inceleyen cerh-taʻdîl ilmine dair çok sayıda eser telif edilmiştir. Bu konuda eser yazan âlimlerden biri de el-Cerh ve't-Taʻdîl adlı eserin müellifi İbn Ebî Hâtim'dir. Bu çalışmada, İbn Ebî Hatim'in yaşadığı dönem özet bir şekilde sunularak eserleri tanıtılmış, el-Cerh ve't-Ta'dîl adlı eserin İbn Ebî Hâtim'e ait olduğu konusu izah edilerek İbn Ebî Hâtim'in el-Cerh ve't-Ta'dîl adlı eseri ile Buhârî'nin et-Târîhu'l-Kebîr'i mukayese edilmiştir. Ayrıca İbn Ebî Hâtim'in bu eserinin, râviler konusunda kendisinden müstağni kalınamayacak bir ansiklopedi mesabesinde olduğu ortaya konulmuştur. Cerh-ta'dîlde kullanılan lafızların tespit ve anlamları büyük bir önem arz ettiğinden İbn Ebî Hâtim'in, râvilerin değerlendirilmesinde çok ve az kullandığı lafızlar tespit edilerek münekkidlerin bu tabirlere yüklediği anlamlar ortaya konulmuştur. İbn Ebî Hâtim'in, cerh-taʻdîl lafızları için yaptığı taksim ve râvi mertebeleri hakkındaki yaklaşımı da tespit edilmiştir. Aynı şekilde İbn Ebî Hatim'in, özgünlüğü, öznelliği ve cerh-ta'dîl bilgilerini alış şekli konuları işlenerek onun cerh-ta'dîl metodu ortaya konulmuştur. Öznelliği bağlamından çelişkileri ve değerlendirmelerinde öne çıkan mezhebi taassup gibi faktörlere dikkat çekilmiştir. Ricâl kitaplarının temel hedefi râvilerin durumlarına bir netlik kazandırmak olsa da müellifler, zaman zaman râvilerden söz etmiş; ancak râvilerin güvenilir olup olmadığına dair herhangi bir ifadede bulunmamışlardır. Bu bağlamda İbn Ebî Hâtim'in haklarında sükût ettiği râviler konusuna da değinilerek onun bu sükûtunun, cerh veya taʽdîl olup olmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Hadis, Râvi, Cerh-Taʽdîl, İbn Ebî Hâtim.

Abstract:
The Sunnah/Hadith in which is put into practice of Quran, based on the narration of Reporters/Ravi. In this respect, the classification of the situations of the Ravis/Reporters is greatly important. A wide range of studies has written down on Carh-Ta'dil that investigates the reliability of Hadith Ravis/Reporters. One of the distinguish writer of these works is Ibn Abi Hatim. So, We have treated his scholarly life and his methodology on Carh-Ta'dil in our thesis. Within this framework, it has been presented briefly his scholarly life and introduced his works in the first chapter. In the second chapter, it has been set the expressions/Alfaz, which he used in Carh-Ta'dil method and explained the meanings that he imputed to these expressions. We cope with his evaluation method on Ravi/reporter in the third chapter. Also, it's discussed his approach to the ranks of Ravis/Reporters and then his Carh-Ta'dil technique. It has been treated the originality of Ibn Abi Hatim beside his subjectivity in evaluations in this chapter. It has been concluded in our study that the masterpiece of Ibn Abi Hatim, Al-Carh va Ta'dil, is irrevocable encyclopedically study. However, it has not been seem possible to talk about the originality of Ibn Abi Hatim in the respect of expressions on Ravis/Reporters that he used. Beside that, it has been concluded that Ibn Abi Hatim has not objectively treated his evaluations on Ahl al-Ray and Khalq al-Quran.
Keywords: Hadith, Ravi/Reporter, Carh-Ta'dil, Ibn Abi Hatim.