Kistler tarafından yer değiştirmiş mandibular kanalın tedavi sonrası yeni konumunun konik ışınlı bilgisayarlı tomografi ile değerlendirilmesi
Evaluation of the new position of the mandibular canal displaced by cysts with conical beam computed tomography after treatment
Yazar: MAHMUT AYCAN
Danışman: PROF. METİN GÜNGÖRMÜŞ
Gaziantep Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş, Çene Hastalıkları ve Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Kistler = Cysts ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Mandibular kanal = Mandibular canal ; Radiküler kist = Radicular cyst

Özet:
Bu tez çalışmasında; mandibulada yer alan kistlerin tedavisinin ardından, mandibular kanalın konumundaki değişiklikleri belirlemek ve kistin bulunduğu taraftaki mandibular kanalın, sağlıklı taraftaki kanalın konumunu referans alarak, orijinal konumuna ne kadar yaklaştığını konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) ile değerlendirmek amaçlanmıştır. Çalışmaya yaş ortalaması 36,2 olan, 15'i erkek 8'i kadın 23 hasta dahil edilmiştir. 2018-2022 yılları arasında cerrahi olarak başarılı bir şekilde tedavi edilmiş ve histopatolojik olarak kist tanısı konmuş hastalara ait tedavi öncesi ve tedavi sonrası (en az 6. ayda) KIBT görüntüleri, retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Hastaların tedavi öncesi KIBT'nin hem koronal hem aksiyal kesit görüntülerinde, kist bulunan tarafta mandibular kanal konumunun en çok değiştiği yer saptanarak, bilateral mandibular kanalla ilgili ölçümler bu kesitlerde yapılmıştır. Tedavi öncesi ve sonrası değerlendirmelerin aynı seviyede yapılabilmesi için sağlıklı taraftaki mandibular kanalın konumu referans alınmıştır. Postoperatif sağlıklı tarafta mandibular kanalın, preoperatif sağlıklı taraftaki mandibular kanal ölçümleriyle özdeş olan kesiti belirlenip, tedavi sonrası değerlendirmeler bu kesitler üzerinde yapılmıştır. Tedavi öncesi koronal kesit görüntülerinde, kist bulunan tarafta sağlıklı tarafa göre mandibular kanalın lingual duvara olan uzaklığının arttığı (p=0,006), bazal duvara olan uzaklığının ise azaldığı görüldü (p=0,0001). Tedavi sonrası koronal kesit görüntülerinde kist bulunan tarafta sağlıklı tarafa göre mandibular kanalın lingual duvara olan uzaklığının arttığı görüldü (p=0,0001). Kist bulunan tarafta mandibular kanalın bazal duvara olan uzaklığının, tedavi sonrasında tedavi öncesine göre arttığı görüldü (p=0,0001). Tedavi öncesi ve sonrası aksiyal kesit görüntülerinde ise mandibular kanalın mandibula duvarlarına olan uzaklıkları açısından, kist bulunan ve sağlıklı taraf arasında herhangi bir fark bulunmadı (p> 0,05). Yaptığımız bu çalışmada kistler tarafından mandibula bazal yönde yer değiştiren mandibular kanalın, tedavi sonrası yukarı yönde hareket ederek süperoinferior eksen yönünde eski konumuna yaklaştığı tespit edilmiştir. Kistlerin genelde lingual yöndeki ekspansiyonundan kaynaklı mandibular kanalın mandibula lingual duvara olan uzaklığının arttığı ve tedavi sonrasında bu uzaklık değerinin değişmediği sonucuna varılmıştır. Daha güvenilir sonuçlara ulaşmak için birden fazla merkezden büyük örneklemlerle daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
In this thesis study; İt was aimed to determine the changes in the position of the mandibular canal after the treatment of cysts in the mandible and to evaluate how close the mandibular canal on the cyst containing side is to its original position as reference to the canal on the healthy side with cone beam computed tomography (CBCT). A total of 23 patients, 15 male and 8 female with a mean age of 36.2 were included in the study. CBCT images before and after treatment (at least 6 months) of patients who were successfully treated surgically and diagnosed with histopathological cysts between 2018-2022 were evaluated retrospectively. In both the coronal and axial cross-sectional images of the patients before treatment, the place where the position of the mandibular canal changed the most on the cyst containing side was determined, and measurements related to bilateral mandibular canal were made in these sections. The position of the mandibular canal on the healthy side was taken as reference so that pre- and post-treatment evaluations could be made at the same level. After determining the section in which the mandibular canal measurements on the healthy side were identical preoperatively and postoperatively, post-treatment evaluations were made on these sections. In the pre-treatment coronal section images, it was seen that the distance of the mandibular canal to the lingual wall increased (p=0,006) and the distance to the basal wall decreased (p=0,0001) on the cyst containing side compared to the healthy side.  In the post-treatment coronal section images, it was observed that the distance of the mandibular canal to the lingual wall increased on the cyst containing side compared to the healthy side (p=0,0001).  It was observed that the distance of the mandibular canal to the basal wall on the cyst containing side increased after the treatment compared to the pre-treatment (p=0,0001). In the axial section images before and after the treatment, there was no difference between the cyst containing and healthy side in terms of the distance of the mandibular canal to the mandible walls (p> 0,05).  In this study, it was determined that the mandibular canal, which was displaced in the basal direction of the mandible by the cysts, moved upwards after the treatment and approached its former position in the direction of the superoinferior axis. It was concluded that the distance of the mandibular canal to the lingual wall of the mandible increased due to the expansion of the cysts in the lingual direction, and this distance value did not change after the treatment. More studies with large samples from more than one center are needed to reach more reliable results.