Ferîdüddin Attâr ve Muhtarname'sinin Türkçeye çevirisi
Fariduddin Attar and translation of Mukhtarnamah into Turkish
Yazar: FATMA KOPUZ
Danışman: PROF. DR. VEYİS DEĞİRMENÇAY
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Edebiyat = Literature ; Fars edebiyatı = Persion  literature ; Feridüddin Attar = Feridaldin Attar ; Muhtarname = Muhtarname ; Rubai = Rubai ; Çeviri = Translation

Özet:
Ferîdüddin Attâr, Fars edebiyatının, özellikle Fars tasavvuf edebiyatının en seçkin sûfî şairlerinden biridir.Bu çalışma, bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde rubai nazım şekli ve Türkçeye çevirisi yapılan Muhtarnâme hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Birinci bölümde, Fars edebiyatının ünlü sûfî şair ve yazarlarından Ferîdüddin Attâr'ın hayatı, edebi kişiliği, eserleri, düşüncesi ve tasavvufî anlayışı anlatılmıştır.İkinci bölümde ise tevhid, naat, sahabelerin fazileti, tevhidle ilgili hususlar, halvet diliyle tevhidin beyanı, tevhid ve halvette yok olmak, önceliği olmayan her şeyin ve herkesin yok olacağı, faniliğe teşvik ve bekada yok olmak, hayret ve şaşkınlık makamı, ruh ile ilgili çeşitli anlamlar, gayb ve ruh sırrının söylenemeyeceği ve tanınamayacağı, kendi nefsinden şikâyet, sabırsız insanların yerilmesi ve gönülle ilgili anlamlar, dünyanın yerilmesi ve zalim felekten şikâyet, inziva, keder ve derde sabretmek, susmayı tercih etmek, yüce ülkülü ve işte tam olmak, ayrılığı terk etmek ve topluluk aramak, tevazu, dert çekmek ve samimiliği tercih etmek, Allah'a teslim olmak ve her şeyi O'ndan bilmek, ahirete yönelip dünyayı terk etmek, akıbet korkusu ve hayattan bıkkınlık, ölümün gerekliliği ve yeryüzünün ölenlerin toprağı olduğu, ölenlere mersiyeler, ağlama adabı, ümitsizliğin ve aczin itiraf edilmesi, ümitli olmak, sevgiliye duyulan arzu, maşuktan vazgeçmek, sevgilinin vuslatına kimsenin varamayacağı, sevgiliden şikâyet etmek, sevgiliye şükür, sevgilinin geliş şekli, sevgilinin yüzü ve saçı, sevgilinin gözü ve kaşı, sevgilinin yüzü ve beni, sevgilinin dudağı ve ağzı, sevgilinin beli ve boyu, sevgilinin nazı ve vefasızlığı, âşığın çaresizliği, âşığın kederi, dervişlik ve sarhoşluk, gül ile ilgili anlamlar, sabah ile ilgili anlamlar, mum ile ilgili anlamlar, mumun ve kelebeğin diliyle konuşmak ve sonuç gibi konular hakkında yazılmış rubailer Türkçeye çevrilmiştir.Anahtar kelimeler: Ferîdüddîn Attâr, Muhtarnâme, rubâî

Abstract:
Fariduddin Attâr is one of the most exclusive mystic poet in Persian literature especially Persian mystic literature.This study has an introduction and two chapters. In introduction, about verse genre of rubai and Mukhtarnama, translated into Turkish, brief information was given. İn the first chapter, one of most famous mystic poet and writter in Persian Literature, Fariduddin Attâr?s life, literary personality, works, ideas and mystical thought has been explained.In the second chapter (rubai) verses about tawhid, naat, virtue of companions, matters about tawhid, with cohesion telling tawhid, evanesce in tawhid and cohesion, being evanesce everything and everybody, encouraging transeciance and evanesencing in eternity, mode of wonder, various matters about soul, unknowing the secret of unvisible and soul, complain by ego, satirizing impatient people and matters about heart, satirizing the world and complain by cruel destiny, enduring seclusion, grief and sarrow, prefering selience, being with big idea, leaving seperation and searching community, prefering modesty, taking trouble and intimacy, giving in to Allah and knowing everything from Him, fronting to afterlife and leaving the world, fear o fate and tedium of life, necessity of death, dirge for deaths, crying etiquette, hopelessness and admiting inability, being hopeful, request for beloved, giving ug beloved, nobody coming together with beloved, complaining from beloved, gorification for beloved, coming style of beloved, face and hair of beloved, eyes and eyebrow of beloved, face and beauty spot of beloved, lips and mouth of beloved, waist and height of beloved, affectation and disloyality of beloved, inevitability of lover, sarrow of lover, dervish and inebriety, matters about rose, matters about morning, matters about candle, speaking by butterfly and candle, topics about result was written, has been translated into Turkish.Keywords: Fariduddin Attâr, Mukhtarnama, rubai, collection of quartrains