Hakimin sözleşmeye müdahalesi
Intervention of the judge to the contract
Yazar: MAHMUT CEVİZLİKOYAK
Danışman: DOÇ. CEMAL OĞUZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Sözlesmenin kurulus zamanı ile edimlerin ifası gereken zamanarasında veya taraflar arasında mevcut, devamlı borç iliskisinde edimlerinbelirli veya belirsiz sürelerde ifası sırasında hukuki ve ekonomik durumlardegisebilir, fiyatlar fahis surette yükselebilir veya düsebilir. ste tüm bu olaylarve durumlar baslangıçta sözlesme ile kurulmus olan edimler arasındakiekonomik dengeyi, bir anlamda sözlesme adaletini tamamen yada kısmenbozabilir.Acaba sözlesme kurulduktan sonra, onun ifası sırasında ortaya çıkantüm bu olaylar ifa esnasında dikkate alınacak mıdır? Veya sözlesmedegistirilmeden geçerli mi olacaktır? Yoksa sözlesme degisen durumlarauyarlanacak mıdır? Belirtilen soruların cevaplanması ve sorularınçözümündeki hâkimin rolü önem arz etmektedir.Borçlar kanununda, uyarlamaya iliskin genel bir hükümbulunmamaktadır. Ancak buna karsılık Borçlar Kanununun genel ve özelkısmında degisen durumlar ve uyarlamaya iliskin istisnai bazı hükümlerbulunmaktadır. Degisen durumlara ragmen sözlesmenin aynenuygulanacagını düzenleyen kanun hükümleri olumsuz uyarlama kuralları;sözlesmenin degisen durumlara uyarlanmasını düzenleyen kanun hükümleriise olumlu uyarlama kurallarıdır.Sözlesmede ve kanunda degisen durumlara iliskin herhangi bir hükümolmaması halinde dar anlamda hâkimin sözlesmeye müdahalesi gündemegelmekte ve hâkim, sözlesmeyi degisen durumlara uyarlamakta yadauyarlamayı reddetmektedir. Hâkimin degisen durumların ortaya çıkması vetaraflardan birinin istemi (talebi) halinde, sözlesmeyi degisen durumlarauyarlaması ancak istisnai olarak ve bazı sartların olusması halinde mümkünolmalıdır.Anahtar Kelimeler1. Hâkim 2. Sözlesme 3. Müdahale 4. Degisen Sartlar 5. Uyarlama

Abstract:
The legal and economic conditions may change and the prices mayexcessively increase or decrease, between the establishment of anagreement and the time of fulfilling the obligations or during the fulfillment ofobligations on certain or uncertain dates in existing and continuing obligationrelations between parties. All these facts and consequnces may spoil thebalance between the obligations set by the agreement at the begining whichalso means the partial or total spoil of fairness of the agreement.Will all these facts appeared during the execution of the agreementafter the establihment be taken into consideration during the fulfillment? Orwill the agreement be valid without any changes? Or will the agreement beadapted to the changing conditions? The judge has an important role inanswering the mentioned questions and solving problems.There is no general provision on adaptation provided by the Law onObligations. However, there are some exceptional provisions about thechanging conditions and adaptation, in both the general and special parts ofthe Law on Obligations. The provisions providing that the agreements will beexecuted without any change despite the changing conditions are negativeadaptation provisions; the provisions providing that the agreements will beadapted to the changing situtations are positive adaptation provisions.When there is no provision in the agreement and the law on changingconditions, a limited intervention by the judge comes up and the judgeprefers either adapting the agreement to the changing conditions or rejectingthe adaptation. When there are changing conditions and there is the demandof one of the parties, it should be possible for the judge to adapt theagreement to the changing conditions, only exceptionally and by theoccurance of certain conditions.Key Words1. Judge 2. Agreement 3. Intervention 4. Changing Conditions 5.Adaptation