Dans eden beden imgesinin kuşatılmışlığı ve taşıdığı direniş potansiyeli
The besieged image of the dancing body and its potential for resistance
Yazar: HANDE TOPALOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GAMZE TOKSOY
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Beden imajı = Body image ; Beden sosyolojisi = Body sociology ; Dans = Dance ; Direniş = Resistance ; Estetik = Aesthetics ; Performans = Performance ; İmaj = Image

Özet:
Dans ve dansçı bedeni, araştırma nesnesi olarak ele alındığı farklı disiplinlerde (sosyoloji, antropoloji, etnokoreoloji, estetik vs.) disiplinlerin kendi terminolojik düzleminde çeşitli anlamlandırma pratiklerine dahil edilmiştir. Her beden imgesi gibi dans eden beden imgesinin de temsili bir araç olarak, hakim algıyı şekillendiren söylemsel politikalara ve pratiklere eklenme ihtimalini taşıdığı söylenebilir. Nitekim milli danslardan, dansın kadınsılığına, soylu danslardan, propagandist danslara kadar birçok örnek dansın ve dansçı beden imgesinin politik bir araç olarak nasıl kullandığının göstergesi niteliğindedir.Beden imgesinin temsili anlam normlarının kurulumu, bedenin ve dans hareketinin inşasıyla doğrudan ilişkili olarak belirir. Bu çalışmanın odağında, seyirci karşısında icra edilen ve seyredilen danslar bulunduğundan, dansçı öznenin inşası kadar öne çıkan bir başka husus ise seyirci-dansçı/performansçı ilişkisi olacaktır. Dansın ve dansçı bedenin imgesinin, duyumsamayı ve estetik deneyimi önbelirleyen temsil mekanizmalarıyla olan ilişkisi, imgenin göreli çoğul anlam potansiyelinden öte beden ve imgeyi birbirinden ayıran ve karşıt olarak konumlandıran modern akılla birlikte düşünülmelidir.Dansın gerek beden gerekse imge politikalarındaki araçsal işlevinin tarih boyunca farklı formlarda kendini göstermiş olması, hakim estetik ve kültürel politikalar karşısında konum alan kimi dansçı ve performansçıların dansı, bedeni ve beden imgesinin temsili niteliğini bir karşı-politik söylemle kurmalarının da vesilesi olmuştur. Ancak tüm anlamı göreliliğe, tüm politizasyon çabalarını ise ideolojiye indirgeyen neo-liberal ekonomik düzenin estetik politikaları, imgenin ve bedenin politik potansiyeline olan inancın zayıflamasında etkili olmuştur. Hakim kod ve gösterge ekonomisinin tahakkümünde güçsüzlüğe ve etkisizliğe mahkum edilen dans eden beden imgesinin politik potansiyelini sorgulamak bu çalışmanın amaçları arasındadır.Dansı, disiplinlerin hazır bağlamları ve şablon terminolojileriyle incelemek, dansın bir öznelleşme pratiği olabileceğinin ve dansçı beden imgesinin politik bir potansiyel taşıdığının gözden kaçmasına sebebiyet verebilir. Bu bağlamda, dans ve performans alanında 1960'larda yaşanan kırılmaların ardından 1990'larda şekillenmeye başlayan ve alanını sosyal bilimlerle ilişkili olarak kuran/dönüştüren çağdaş dans mecrasının kavramlarını, sosyolojiyle birlikte düşünmek, imgenin politik potansiyelini kurabilecek başka bir dilin olanaklarını sorgulamak açısından önemlidir.ANAHTAR KELİMELER: Dans, Beden, Performans, İmge, Estetik, Direniş Potansiyeli

Abstract:
Dance and the dancing body have been analyzed by different disciplines such as sociology, anthropology or ethno-choreology with specific terminologies of each discipline. Considering the potantial risk of dancing body image ?like all other images- to articulate with dominant discursive politics which forms the general frame of perception through representational means, common approaches on identification of dance and image should be problematized. Forasmuch as many examples like national dances, high culture dances or feminine dances show clearly the political usage of dance and its discursive frame.Throughout the history, dance have been used as a political weapon ideologically, aestheticly and culturally. This knowledge also opened the door for counter-movements which accreted with critical theories on aesthetics and politics especially with two avanguard waves on 1920s and 1960s. Weakening of the political potential of the image in general started to spread around with the new free market economy ?neoliberal globalization- which enclosed the meaning and affect of the image to relativity and condemned all the attempts to politicize the image as ideology.In order to get free of that classifying and condemning approach of state and capitalism, to construct another language to rebuilt the political potantial of dancing body image is becoming more and more necessary. In this context, dance analysis goes beyond the border of disciplines and requires a new terminology which corresponds to both aesthetic and sociological aspects of the dance/performance event. KEYWORDS: Dance, Body, Image, Potential for Resistance, Aesthetics, Performance