Yoğunluk ayarlı radyoterapi uygulamaları için kullanılan doz ölçüm doğrulama sistemlerinin karşılaştırılması
Comparison of dose verification systems used for IMRT QA
Yazar: EZGİ IŞIKTAŞ
Danışman: PROF. DR. FADİME AKMAN ; ÖĞR. GÖR. ZAFER KARAGÜLER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Medikal Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Dedektörler = Detectors ; Doz-cevap ilişkisi-radyasyon = Dose-response relationship-radiation ; Güvenilirlik = Reliability ; Kalite güvencesi = Quality assurance ; Radyometri = Radiometry ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Radyoterapi-bilgisayar yardımlı = Radiotherapy-computer assisted ; İyon odası = Ionization chamber

Özet:
Amaç: Bu çalışmada amaç, Yoğunluk Ayarlı Radyoterapi (YART) nitelik güvenirliğinde kullanılan farklı doz doğrulama sistemlerini güvenilirlik, uygulanabilirlik ve uygulama süreleri açısından birbirleriyle, dozimetrik açıdan tedavi planlama sistemi (TPS) ile karşılaştırmaktır.Gereç ve Yöntem: On prostat kanseri hasta için Eclipse (Varian Medical Systems) TPS'nde hazırlanan YART planlarının doğruluğu farklı doz doğrulama sistemleri kullanılarak tedavi öncesinde kontrol edildi. İyon odası (PTW) ile gerçek doz kontrolü yapılırken MapCheck, ArcCheck (Sun Nuclear) diyot dedektörü ve EPID (Varian Medical Systems) sistemlerinde gamma indeksi ile plan kontrolü yapıldı. Gamma indeksinde doz farkı %3, doz mesafe uyumu 3 mm kriterleri kabul edildi. Doğrulama planı hazırlama, hesaplama, planı lineer hızlandırıcıya gönderme, cihaz kurulumu, ışınlama ve dozimetrik değerlendirme süreçlerinin toplamı işlem süresi olarak tanımlandı.Bulgular: Ölçümlerde iyon odası ile TPS arasındaki fark median %1,81 (0,64-2,52), MapCheck ve ArcCheck ile TPS arasındaki uyum sırasıyla %99,3 (98,4-100), %96,4 (94,7-98,3) olarak hesaplandı. EPID ile TPS arasındaki uyumun alan gamma değeri ise 0,175 (0,051-0,286) olarak bulunmuştur. İyon odası, MapCheck, ArcCheck ve EPID için uygulama süreleri sırasıyla ortalama 51,2 (±4,73), 41,2 (±3,91), 36,4 (±2,50), 27,4 (±2,54) dakikadır.Sonuç: Çalışmada kullanılan her sistem için elde edilen sonuçların kabul sınırları içerisinde olduğu bulunmuştur. Günlük uygulamalarda EPID sisteminin daha kısa süreli ve pratik olduğu görülmüştür. YART'de nitelik güvenirliği için geliştirilen farklı sistemler birbirlerinin yerine kullanılabilmektedir.Anahtar Sözcükler: YART, nitelik güvenirliği, EPID, diyot dedektörler, iyon odası, gamma indeksi.

Abstract:
Purpose: The purpose of this study is to compare various dose verification systems used in Intensity Modulated Radiotherapy (IMRT) in terms of their reliability, applicability, application time and with treatment planning system (TPS) on dosimetric aspects.Material and Methods: The accuracy of the IMRT plans, which were prepared using Eclipse (Varian Medical Systems) TPS, for ten prostate cancer patients was checked before treatment by using different various dose verification systems. The absolute dose verification was achieved using ion chamber (PTW). The IMRT plans were checked with MapCheck, ArcCheck (Sun Nuclear) diode detectors and EPID (Varian Medical Systems) systems using gamma index. Dose difference was 3%, whereas distance to agreement was 3 mm. Total time was defined as sum of time required for the preparation of verification plan, calculation, sending the plan to linear accelarator, setting up of the device, irradiation and dosimetric evaluation.Results: The difference between ion chamber and TPS was observed as 1,81% (0,64-2,52) in measurements and agreement of MapCheck and ArcCheck with TPS was observed as 99,3% (98,4-100), 96,4% (94,7-98,3), respectively. Gamma field value of the agreement between EPID and TPS was determined as 0,175 (0,051-0,286). Average application time for ion chamber, MapCheck, ArcCheck and EPID was 51,2 (±4,73), 41,2 (±3,91), 36,4 (±2,50), 27,4 (±2,54) minutes, respectively.Conclusion: Obtained results for each system used in this study were found within acceptable limits. Different systems for quality assurance in IMRT could substitue each other. According to our experience, the EPID system is seen to be more useful and less time consuming in daily applications.Keywords: IMRT, quality assurance, EPID, diode detectors, ion chamber, gamma index.