Türkiye'de yerel yönetim harcamalarının illerin sosyo-ekonomik gelişmişlik seviyesine etkileri
Effects of local government expenditures on provinces' socio-economic development levels in turkey
Yazar: MEHMET ÖKSÜZ
Danışman: PROF. DR. SELÇUK İPEK
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Belediye hizmetleri = Municipal services ; Belediyeler = Municipalities ; Kamu harcamaları = Public expenditures ; Kamu maliyesi = Public finance ; Sosyoekonomik gelişmeler = Socio-economic developments ; Yerel yönetimler = Local administrations

Özet:
İller arası sosyo-ekonomik gelişmişlik farklılıklarının ciddi seviyelere ulaşması ülkede; üretim düzeyinin kapasitenin altında kalmasına, refah kaybı yaşanmasına, iç göç sorununa, çarpık kentleşmeye ve hatta iç karışıklığa dahi neden olabilmektedir. Bu sebeplerden dolayı iller arasında var olan sosyo-ekonomik gelişmişlik farklılıklarının tespit edilmesi ve giderilmesi son derece önemlidir. Bu farklılıkların giderilmesine yönelik adımlar büyük ölçüde kamu kesimi tarafından atılmakta, özel kesim ise uygulanan devlet politikalarıyla yönlendirilmeye çalışılmaktadır. Burada kamu kesimi ile merkezi yönetim, yerel yönetim, sosyal güvenlik kuruluşu, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu kuruluşlarının bütünü ifade edilmekte ve bu birimlerin sosyo-ekonomik gelişim sürecinde az ya da çok rol oynadığı görülmektedir. Bu birimlerden birisi olan yerel yönetimler yerel düzeydeki halkın mahalli ve müşterek ihtiyaçlarının giderilmesi temel amacıyla varlığını sürdürmekte, sundukları yaygın eğitim hizmetleriyle beşeri sermaye stokunun geliştirilmesine, altyapı yatırımları ile üretim ve ticaretin iyileştirilmesine, fiziki çevrenin pozitif değişimine katkı sağlamaktadır. Bu nedenle yerel yönetimler sosyo-kültürel alanda verilen hizmetlerle ilin yaşanabilirliğinin artırılmasında ve bir bütün olarak ilin sosyo-ekonomik gelişimi üzerinde kilit rol oynamaktadırlar. Yerel yönetimlerin bu hizmetleri yerine getirebilmesi ve bu hizmetleri daha da geliştirebilmesi, her şeyden önce, bunları karşılayacak iktisadi ve mali kaynaklara bağlıdır. Bu sebeple çalışmada, yerel yönetim harcamaları ile sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi arasında istatistiki açıdan bir ilişkinin bulunup bulunmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu ilişkiyi detaylı bir biçimde analiz edebilmek amacıyla yöntem olarak panel veri analizi seçilmiş ve beş farklı ekonometrik model kurulmuştur. Türkiye'deki 81 il için 2013-2017 yılları arası verileri kullanılarak yapılan analiz sonucunda yatırım harcamalarıyla "beşeri sermaye" ve "sosyo-ekonomik gelişmişlik" arasında; cari harcamalarla da "ildeki üretim ve ticaret" ve "ilin yaşanabilirliği" arasında istatistiki olarak anlamlı pozitif bir ilişkinin varlığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Reaching serious levels of socio-economic development differences among provinces may lead to production levels to reamin below capacity, loss of prosperity, internal migration problem, unplanned urbanization and even internal confusion in the country. For these reasons, it is extremely important to identify and eliminate the differences in socio-economic development that exist among the provinces. Steps to eliminate these differences are largely taken by the public sector, while the private sector tries to be guided by the implemented state policies. Here, the public sector and the central government, local government, social security organization, state economic enterprises and other public institutions are expressed as a whole, and it is seen that these units play a more or less role in the socio-economic development process. Local governments, which are one of these units, continue to exist with the main purpose of meeting the local and common needs of the local people, and contribute to the development of human capital stock with their non-formal education services, improvement of production and trade with infrastructure investments, and positive change of the physical environment. For this reason, local governments play a key role in increasing the livability of the province through services provided in the socio-cultural field and on the socio-economic development of the province as a whole. In order to analyze this relationship in detail, panel data analysis was selected as a method and five different econometric models were established. As a result of the analysis made using the data between 2013-2017 for 81 provinces in Turkey, there is a statistically significant positive relationship between investment expenditures and "human capital" and "socio-economic development"; also between current expenditures and "production and trade in the province" and "livability of the province".