Sultan II. Mahmud ve Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın ordu organizasyonunun değerlendirilmesi
The evaluation of the army organizations of the Sultan Mahmud II and Mehmet Ali Pasha
Yazar: MUSTAFA BEDİRHAN DOĞAN
Danışman: PROF. DR. HAYRETTİN PINAR
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yakınçağ Tarihi Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Askeri tarih = Military history ; Türk tarihi = Turkish history

Özet:
1802 yılında Mısır'ı işgal eden Napoleon'a karşı koymak maksadıyla oluşturulan ordunun sıradan bir subayı olarak Mısır'a ulaşan Kavalalı Mehmed Ali, kısa süre içinde bölgedeki otorite eksikliğinden de yararlanarak nüfuz kazanmıştır.  Komuta ettiği Arnavut Başıbozuklar ile bölgedeki yerel güç unsurlarını ve merkezin atamış olduğu valileri çeşitli isyanlar ile bölgeden uzaklaştıran Kavalalı Mehmed Ali, 1805 yılında Sultan III. Selim tarafından Mısır'a vali tayin edilmiştir. Mehmed Ali Paşa, vali olarak tayin edilişinin ardından Fransız işgali boyunca yakından şahit olduğu batılı orduların performanslarından etkilenerek askeri reform hareketi başlatmıştır. Bu reform hareketinin bir sonucu olarak meydana gelen Asakir-i Cihadiye isimli ordu, kısa sürede büyük başarılara imza atarak Mehmed Ali Paşa'nın nüfuz alanını genişletmiştir. Bu başarıların duyulmasıyla Asakir-i Cihadiye, Sultan II. Mahmud tarafından Mora Ayaklanmasının bastırılmasında görevlendirilmiştir. Henüz Mora Ayaklanması sürmekteyken meydana gelen Vak'a-i Hayriyye'nin sonucunda Sultan II. Mahmud tarafından Yeniçeri Ocağı lağvedilmiş ve yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusu ilan edilmiştir. Oluşturulan bu yeni ordunun özellikle ilk yıllarında gerek isimlendirilmesinde gerekse talim ve terbiye hususlarında Asakir-i Cihadiye'ye oldukça benzer bir yol izlenmiştir. Böylece 1826 yılında kuruluşundan itibaren modernleştirilmeye çalışılan Mansure Ordusunun oluşturulmasında Mehmed Ali Paşa'dan esinlenilip esinlenilmediği tartışmaları meydana çıkmıştır. İlerleyen tarihlerde Mehmed Ali Paşa ile Sultan II. Mahmud arasında yaşanan siyasi ve askeri gerilimin sonucu olarak yaşanan 1831-1833 ve 1839-1841 Osmanlı-Mısır Harpleri bu iki ordu tarafından icra edilmiştir. İki ordunun oluşturulma aşamasında ortaya çıkan benzerlikler ve farklılıklar kendisini en net biçimde muharebe meydanlarında gösterirken Osmanlı-Mısır Harpleri esnasında vuku bulan Konya ve Nizip Muharebelerinde en şiddetli çarpışmalar meydana gelmiştir.

Abstract:
As an ordinary soldier reaching Egypt as a part of the army formed to withstand Napoleon, who occupied the country in 1802, Mehmed Ali of Kavala gained reputation instantly by taking advantage of the authority vacuum in the region. Sending away the local forcesand the governors appointed by the capital with uprisings fired by Albanian Bashibazouks he commanded, Mehmed Ali of Kavala was awarded the the governor role in 1805 by Sultan Selim III. Mehmed Ali Pasha started a military reform program influenced by the performance of the western forces during the French occupation he witnessed as governor. Formed after this reform program, the army named Asakir-i Cihadiye widened Mehmed Ali Pasha's area of influence with its shortly after arrived success. Asakir-i Cihadiye was assigned to the Morea rebellion by Sultan Mahmud II after these acievements were heard. As a result of Vak'a-i Hayriyye, Janissarys were repealed during the Morea rebellion by Mahmud II, and the army of Asakir-i Mansure-i Muhammediye was declared. This new army, which was formed, followed an closely similar path to Asakir-i Cihadiye, particulary in its first years in terms of its name, training and discipline. Therefore, discussions about whether the army of Mansure, with its modernisation efforts, was influenced by Mehmed Ali Pasha appeared startibg from its foundation in 1826. The Ottoman- Egyptian wars between 1831-1833 and 1839-1841 fought after the political and military tension between Mehmed Ali Pasha and Sultan Mahmud II in the consequent period initiated by these two armies. While the similarities and differences between the purpose of creation of the two armies most vividly appeared on the battlefield, two battles of Konya and Nizip saw the most severe confrontations during the Ottoman-Egyptian wars.