Özel kolluğun zor kullanma yetkisi
Right of the special police to use force
Yazar: ALİ AVCI
Danışman: PROF. DR. ALİ ŞAFAK
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Güvenlik Stratejileri ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Güvenlik teşkilatı = Security establishment ; Güvenlik önlemleri = Safety measures ; Kolluk hizmetleri = Police services ; Kolluk personeli = Police personnel ; Kolluk örgütleri = Security forces ; Zor kullanma = To use force ; Özel kolluk = Special police

Özet:
Tüm topluluklarda, ortak yaşamı sürdürebilmek için belli bir düzene ve disipline ihtiyaç vardır. Kamu düzeni olarak adlandırılan bu düzen, kolluk görevlileri vasıtasıyla yerine getirilir. Kolluk, kanunların ve mevzuatın verdiği görevleri yerine getirirken yani kanun hükmünü icra ederken bazı durumlarda zor kullanmak zorunda kalabilir. Zor kullanma yetkisini genel kolluk kullanabileceği gibi özel kolluk görevlileri de kullanabilir. Suç işlenmeden önce ya da işlendikten sonra özel kolluğun birçok yetkisi ortaya çıkmakla birlikte, bu yetkiler arasında en etkin olan ve en çok üzerinde tartışılan özel kolluk faaliyetinin ?zor kullanma yetkisi? olduğu söylenebilir.Özel kolluğun zor kullanma yetkisinin kullanımı doğrudan insan haklarını ilgilendirdiğinden büyük önem taşımaktadır. Kolluğun zor kullanma yetkisinin kullanımı, kanunilik, zorunluluk, ölçülülük-orantılılık ve kademelilik ilkelerini aynı zamanda içermelidir. Özel kolluğun zor kullanma yetkisi, görevini yerine getirmesi zorunluluğu nedeniyle bir hukuka uygunluk nedeni olarak kabul edilmelidir. Bu çalışma da özel kolluk görevlilerine tanınmış olan zor kullanma yetkisinin kullanılması sırasında tehlike içinde bulunan kişi hak ve özgürlükleri bağlamında hassas denge irdelenmiştir.Özel kolluğa tanınmış zor kullanma yetkisinin sınır ve şartlarının titizlikle belirlenmesi, en temel insan hak ve özgürlüklerden birisi olan yaşam hakkına yönelik tehditleri ortadan kaldırır. Orantısız güç kullanımı hem özel kolluk hem de kişiler açısından olumsuz sonuçlar doğuracaktır. Bu nedenle mutlaka bunu engelleyecek çalışmalar içine girilmelidir.Çalışmada özel kolluk örgütleri tek tek sayılmak suretiyle belirlenmiş ve yasal düzenlemeleri irdelenmiştir. İnceleme sonucunda özel kolluk örgütleri bakımından büyük eksiklikler bulunduğu belirlenmiştir. Çoğu düzenleme de bu örgütlere birçok görev verilmesine rağmen kolluğun zor kullanma yetkisi düzenlenmemiştir. Bazılarında ise silah kullanma yetkisi verilmesine rağmen zor kullanma yetkisinin verilmemiştir. Çalışma sonunda bu konudaki eksikliklere çözüm önerileri getirilmiş, güvenlik ve kamu düzeninin sağlanması ile kişinin yaşam hakkı ve hak ve özgürlükler arasındaki hassas denge ortaya konmaya çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Zor ve silah kullanma yetkisi, hukuka uygunluk nedenleri, orantısız güç kullanımı, hukuka uygunluk nedenlerinde sınırın aşımı, makullük, orantılılık ve zorunluluk.

Abstract:
In order to continue common life, a certain degree of order and discipline are needed in all societies. Such order referred as public order is discharged by the police. The police may be obliged to use force in some cases while performing the duties given by the laws and legislation, in other words while executing provisions of law. The right to use force may be used by general police as well as by the special police officers. Many rights of special police arises before and after commission of an offence but it can be said that the ?right to use force? of the special police activities is the most efficient and most arguable among these rights.Since use of right of the special police to use force concerns human rights directly, it carries a great importance. The use of the right of the police to use force should include principles of legality, essentiality, moderateness-proportionality and gradualness concurrently. The right of the special police to use force should be accepted as a matter of compliance with laws due to the obligation of the police to fulfil its duty. In this study, the sensitive balance in terms of the personal rights and freedom endangered during use of right to use force entitled to the special police officers is examined.Determination of limits and conditions of the right to use force entitled to the special police meticulously removes the threats against the right to life, which is one of the fundamental rights and freedoms of humans. A disproportional use of force would bare negative result for both the special police and persons. Therefore, efforts to prevent such thing should be made.In this study, special police organisations are identified by means of naming each of them one by one and their legal regulations were examined. As a result of the examination, it was determined that there were major deficiencies in terms of special police organisations. Although many duties were given to these organisations in most of the regulations, the right of the police to use force has not been regulated. In some, however, the right to use force has not been granted although the right to use gun was granted. In the conclusion of the present study, it has been tried to offer solutions for the deficiencies in this matter, to set forth the sensitive balance between maintaining security and public order, and the right to life and freedoms of persons.Keywords: Right to use force and gun, matter of compliance with law, use of disproportionate force, exceeding the limit in matter of compliance with law, rationality, proportionality and essentiality.