Hemşirelikte profesyonelleşme ve mesleki bağlılığın kuşaklar arası farklılıkları ve etkileyen faktörler: Niteliksel bir çalışma
Professionalization and professional commitment across generations in nursing and affecting factors: A qualitative study
Yazar: FİLİZ COŞKUN
Danışman: PROF. DR. AYTOLAN YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Mesleki bağlılık = Occupational commitment ; Profesyonellik = Professionalism ; Yönetici hemşireler = Nurse administrators ; Yönetim = Management

Özet:
Bu araştırma; hemşirelikte profesyonelleşme ve mesleki bağlılığın kuşaklar arası farklılıkları ve etkileyen faktörleri farklı kuşaklardan hemşirelerin görüşleri ile belirlemek amacıyla, nitel araştırma yöntemi kullanılarak fenomenolojik tasarımda gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya dâhil edilecek kişilerin belirlenmesinde ölçüt örneklem ve maksimum çeşitlilik örneklem yöntemleri kullanılmıştır.  Bu doğrultuda araştırmanın örneklemini; Türk Hemşireler Derneği İstanbul Şubesi'ne üye olan farklı hastanelerde ve pozisyonlarda çalışan farklı kuşaklardan 35 hemşire oluşturmuştur. Araştırmanın verileri, alan yazın doğrultusunda hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formuyla, birebir derinlemesine görüşme yoluyla toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesi, içerik analizi ve MAXQDA22 programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları; profesyonelleşme ve mesleki bağlılık ana temaları altında, eğitim, bilimsel bilgi birikimi ve uygulanabilirliği, mesleki örgütlenme, toplumun hemşirelik algısı, otonomi, meslek etiği, farklı kuşakların mesleki bağlılık durumları, mesleki bağlılığı etkileyen faktörler, farklı kuşaktan hemşire görüşlerinin yoğunluk dağılımlarıyla birlikte belirlenmiştir. Araştırma sonucunda; X ve Y kuşağı hemşirelerin benzer şekilde eğitim standardının sağlanmasına ilişkin görüşlerinin yoğun olduğu, bebek patlaması kuşağı ve Y kuşağı hemşirelerinin de X kuşağı hemşirelerinden farklı olarak eğitim niteliğinin geliştirilmesine ilişkin görüşlerinin yoğun olduğu belirlenmiştir.  Y kuşağı hemşirelerin toplum tarafından olumsuz hemşirelik algısı yönünde görüşleri, bebek patlaması kuşağı hemşirelerinin ise toplumda mesleki saygınlığın artmış olduğuna ilişkin görüşlerinin diğer kuşaklardan daha yoğun olduğu belirlenmiştir. X ve Y kuşağı hemşirelerin benzer şekilde mesleki örgütlenmede yetersizliğe ilişkin görüşlerinin daha yoğun olduğu bununla birlikte X kuşağı hemşirelerinin diğer kuşaklardan farklı olarak meslek örgütlerine eleştirel bakışa ilişkin görüşlerinin de oldukça yoğun olduğu görülmüştür. Üç kuşaktan hemşirelerin de benzer şekilde örgüt kültürünün mesleki bağlılıklarında etkili olduğu görüşleri saptanırken, X kuşağı hemşirelerinin bununla birlikte eğitim döneminin de etkili olduğu yönünde görüşleri olduğu belirlenmiştir. Araştırma bulguları kapsamında hemşirelik akademisyenleri örnekleminde de hemşirelik mesleğinin profesyonelleşmesi hakkında görüşlerin araştırılması, meslek örgütlerinin meslek üyeleri tarafından gelen geri bildirimleri değerlendirmesi ve hemşireler birliğinin kurulması, hemşirelerin mesleki bağlılıklarında örgüt kültürü etkisinin yönetici hemşireler tarafından önemsenmesi ve hemşireleri meslekte tutmak adına örgütsel düzenlemelerin yapılması önerilebilir.

Abstract:
This qualitative study in which the phenomenological design was used was carried out to investigate professionalization and intergenerational differences in professional commitment in nursing, and affecting factors based on the opinions of nurses from different generations. To determine people to be included in the study, the criterion sampling and maximum variation sampling methods were used. Within this context, 35 nurses from different generations working in different hospitals and in different positions who were the members of the Istanbul Branch of the Turkish Nurses Association comprised the study sample. The study data were collected through in-depth interviews using a semi-structured interview form developed in line with the literature. The data were analyzed using the content analysis and the MAXQDA22 program. The findings of the study were gathered under such sub-themes as education, scientific knowledge and its applicability, professional organization, nursing perception of the society, autonomy, professional ethics, professional commitment status of different generations, factors affecting professional commitment and the density distributions of nurses' views from different generations under the main themes of professionalization and professional commitment. The results of the study demonstrated that generation X and generation Y nurses had similar intense views on the provision of education standards, and that baby boom generation and generation Y nurses, unlike generation X nurses, had intense views on the improvement of the quality of education. It was determined that the opinions of the generation Y nurses that the society had negative perceptions of nursing, and the views of the baby boom generation nurses that professional prestige of nursing increased in the society were more intense than were those of the other generations. Generation X and generation Y nurses had more intense views that professional organization was inadequate. However, generation X nurses, unlike other generations, had a very intense critical view about professional organizations. While the nurses from three generations had the opinion that organizational culture affected their professional commitment, the generation X nurses also had the opinion that the education period affected their professional commitment. Given the results of the study, it can be recommended that the opinions of nursing academicians about the professionalization of the nursing should be investigated, that professional organizations should take the feedback from the members of the profession into account, that a nurses' union should be founded, that nurse managers should attach importance to the effect of organizational culture on the professional commitment of nurses, and that organizational arrangements should be made to keep nurses in the profession.