Çağdaş konut tasarımında geleneksel konut mimari elemanlarının kullanımı: Diyarbakır Sur evleri örneği
The use of traditional housing architectural elements in contemporary housing design: The case of Diyarbakir Sur houses
Yazar: FUNDA KARTI
Danışman: DOÇ. DR. ALEV ERARSLAN GÖÇER
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Diyarbakır-Sur = Diyarbakır-Sur ; Geleneksel konut = Traditional dwelling ; Mimari ögeler = Architectural elements

Özet:
Bu tez çalışmasında, geleneksel konut mimari elemanlarının çağdaş konut tasarımında nasıl kullanıldığı Diyarbakır Sur evleri örneği üzerinden incelenmiştir. Çalışma, giriş bölümü dahil olmak üzere 7 bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın amaç, kapsam ve yöntemi anlatılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde geleneksel konut elemanlarını inceleyeceğimiz bölge olan Diyarbakır tarihi ve coğrafyası incelenmiştir. Yapılan geleneksel evler bölgenin tarihi ve coğrafyasına göre şekillenir. Bu yüzden öncelikle bu konu üzerinde durulmuştur. Evlerin şekillenmesinde önemli rol oynayan surların tarihi ve sokak düzeni incelenmiştir. Üçüncü bölümde geleneksel evlerin şekillenmesine etki eden çevresel faktörler incelenmiştir. Bölgenin karasal ikliminden ve topoğrafik durumundan dolayı evlerin nasıl biçimlendirildiği üzerinde durulmuştur. Dördüncü bölümde sosyal faktörler incelenmiştir. Bölgenin kültürü, gelenekleri, mahremiyet algıları, sosyo- ekonomik durumu, aile yapıları ve dini değerleri incelenip, bunların tasarımlardaki etkisine bakılmıştır. Beşinci bölümde geleneksel Diyarbakır evleri alt başlıklar halinde incelenmiştir. Geleneksel evlerde adım adım neye dikkat edildiği, hangi elemanların nasıl kullanıldığı, plan düzeni, yapım sistemleri ve hangi malzemelerin ne için kullanıldığı anlatılmıştır. Altıncı bölümde ise bütün bunların sonucunda incelediğimiz alan olan Diyarbakır Sur evleri irdelenmiştir. Bu evlere gelenekselin nasıl yansıdığı, hangi mimari konut elemanlarının nasıl kullanıldığı ve gelenekselin çağdaş konuta nasıl uyarlandığı anlatılmıştır. Yöntem olarak; yerinde tespit, gözlem, fotoğraflama ve çizim yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Geleneksel Konut, Mimari Elemanlar, Diyarbakır Sur Evleri

Abstract:
This study analyzes how traditional house architectural elements are used in contemporary house design through the example of Diyarbakır Sur houses. The study, consists of 7 chapters, including the introduction. Purpose, scope and method of the study are explained in the introduction section. Second chapter of the study contains historical and geographical features of Diyarbakır which is the region that will be examined in terms of traditional housing elements. History and geography of regions shape traditional houses, therefore, these subjects have been focused in the beginning of this study. Street layout and historical features of city walls of Diyarbakır, which played important roles in the configuration of the traditional houses were examined as well. Environmental factors that affect the embodiment of traditional houses have been discussed in the third chapter. Process of shaping houses by taking terrestrial climate and topographic structure of the area into consideration was examined. Social factors have been discussed in the fourth chapter. Thus, culture, traditions, privacy perceptions, socio-economic features, family structures and moral values of the area were analyzed and their effect on the designs were interpreted. Features of traditional Diyarbakır houses were examined in detail in the fifth chapter. It is explained what is considered as important in traditional houses, which elements are used and how, plan layouts, construction systems and materials that were used in construction of traditional houses. In the sixth chapter, Diyarbakır Sur houses were examined in light of aforementioned matters. Architectural housing elements that were used, effects of tradition on the houses and the way of adapting traditional houses into contemporary houses were explained. In this study, on-site detection, observation, photography and drawing methods were used.

Keywords: Traditional Housing, Architectural Elements, Diyarbakır Sur Houses