Tütün tarımında kadın ve çocuk emeği: Muğla ili örneği
Women and children in tobacco farming: The case of Muğla province
Yazar: GÖZDE GENÇ
Danışman: DOÇ. DR. SANİYE DEDEOĞLU
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Kadın iş gücü = Women labour force ; Muğla = Muğla ; Sözleşmeli tarım = Contract farming ; Tarım = Agriculture ; Tütün politikaları = Tobacco policies ; Tütün sektörü = Tobacco sector ; Çalışan çocuklar = Working children ; Çocuklar = Children

Özet:
Türkiye'de geleneksel yöntemlerle yapılan tütün tarımı ağırlıklı olarak kadın ve çocuk emeğine dayanan, emek yoğun bir üretim sürecini kapsar. Tütün tarımını yapan çiftçi fidelerin yetiştirilmesi, sökülmesi, tarlaya dikilmesi, bakım işlemleri, hasadı, dizilmesi, kurutulması, muhafaza edilmesi gibi işlemleri aile fertleri ile birlikte yerine getirmektedir. Aile üyelerinden ağırlıklı olarak kadın ve çocuklar çalışmakta, bu nedenle tütün tarımı denilince akla ilk olarak bu gruplar gelmektedir. Tütünün miktarına göre yevmiyeli işçiler de çalıştırılmakta bu durumda zor ve zahmetli üretim sürecine yevmiyeli işçiler de dahil olmaktadır.
Bu çalışmada tarladan fabrikaya kadar tütün üretim sürecinde çalışanların aile profilleri analiz edilmiş, özellikle kadın ve çocukların üretime katılma süreçleri, üretim aşamalarındaki emek kullanım biçimleri, çalışma ve yaşam koşulları, eğitim ve sağlık durumları, çevre ile ilişkileri gibi özellikleri incelenmiştir. Bu çerçevede tütün üretim süreci Muğla ilinde gerçekleşen alan çalışmasında yapılan görüşmeler aracılığı ile incelenmiştir. Çalışma sırasında soru formlarından yararlanılmış, alandaki kaynak kişilerle yüz yüze görüşmeler yapılmış, yılın hemen her ayını kapsayan tütün üretim süreci görsellerle desteklenerek aktarılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Tütün, Aile İşçiliği, Kadın Emeği, Çocuk Emeği, Muğla

Abstract:
Traditional tobacco growing technique is a labour-intensive production process, that predominantly utilises female and child labour in the rural Turkey. Tobacco farmers engage in cultivating seedings, dismantling, planting in the field, maintenance operations, harvest, sequencing, drying, preserve together with family members. Mainly women and children work as unpaid family members. Therefore, these groups are the main labour providers of tobacco farming. Agricultural wage workers are employed in case the amount of tobacco is more than a family unit could cultivate without any input from wage workers. These workers also endure difficult and time- consuming production process.
In this study, the family profiles of tobacco farmers and production process from tobacco field to tobacco plant were analysed. Especially women and children's participation into tobacco growth  processes, different forms of labour used at different stages of production, working and living conditions, education and health conditions, relationship with the environment etc. were examined. In this framework, the tobacco production process has been analysed by the utilisation of interview result with different actors engaged in tobacco production in the Muğla province. Interview questions were used to conduct face to face interviews with tobacco farmers and tobacco production process covering almost every month of the year was supported by visuals taken during the study.

Keywords: Tobacco, Family Labour, Women Labour, Child Labour, Muğla