Sıfır atık yönetim sisteminin iş sağlığı ve güvenliği kapsamında değerlendirilmesi
Evaluation of zero waste management system within the scope of occupational health and safety
Yazar: TUĞÇE YILMAZ KARAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER APAYDIN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Katı atıklar = Solid wastes ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Sıfır atık = Zero waste

Özet:
Sıfır atık yönetimi (SAY), çevrenin korunması ve sürdürülebilirlik açısından büyük bir öneme sahiptir. SAY, doğal kaynakların daha verimli kullanılmasını ve israfın önlenmesini hedefler. Atıkların sürüdürülebilir yönetimi, etkili atık yönetim süreçleri için elzemdir ve süreçlerin iş sağlığı ve güvenliği (İSG) kapsamında uygulanması önem arz etmektedir.
İSG, çalışanların sağlık ve güvenliğini korumak amacıyla alınan önlemleri kapsayan bir disiplindir. İSG ile iş yerlerinde meydana gelebilecek kazaları önlemek, meslek hastalıklarını azaltmak ve çalışma ortamının sağlıklı ve güvenli olmasını sağlamak hedeflenir. İSG, çalışanların fiziksel, zihinsel ve sosyal iyiliklerinin korunmasını ve iş kazaları ile meslek hastalıklarının önlenmesini amaçlar. Bu bağlamda, İSG kapsamında kurumlardaki potansiyel tehlikelerin belirlenmesi ve risk değerlendirmelerinin yapılması önemlidir. Bu, potansiyel tehlikelerin tanımlanmasını, risk düzeylerinin belirlenmesini ve risklerin azaltılması için önlemlerin alınmasını içerir.
İSG açısından mevcut SAY sisteminin araştırılması, atık yönetim süreçlerinin işyerinde çalışanların sağlık ve güvenliğini korumaya yönelik olarak değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Bu sayede, atık yönetim süreçlerindeki potansiyel sağlık risklerinin belirlenmesi, risklerin önlenmesi ve yönetilmesi mümkün olabilmektedir. Ayrıca, çalışanlara atık yönetimi konusunda eğitim verilmesi, konuyla ilgili bilinçlendirme sağlanması ve iş yerinde daha güvenli bir çalışma ortamı oluşturulması mümkün olabilmektedir.
Yapılan bu çalışmada, Üsküdar Üniversitesi kampüslerinde SAY kapsamında yapılan uygulamaların İSG açısından değerlendirilmesi hedeflenmiştir.  İSG acısından Checklist ve Fine-Kinney risk değerlendirme metodları kullanılarak risklerin tespiti ve bu risklere karşı alınması gereken tedbirler belirlenmiştir. Üniversite genelinde SAY kapsamındaki olası riskler belirlenmiş, her riskin bulunduğu modüldeki ağırlığı hesaplanmış, her modülün işletme güvenlik endeksi ve derecelerine göre değerlendirmesi yapılmıştır.
Elde edilen sonuçlara göre; SAY kapsamında belirlenen hedeflere ulaşılabilmesinin, atık üreticilerinin konuyla ilgili farkındalık düzeylerine bağlı olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Zero waste management (ZWM) is of great importance in terms of environmental protection and sustainability. ZWM aims to use natural resources more efficiently and to prevent waste. Sustainable management of waste is essential for effective waste management processes and it is important to implement the processes within the scope of occupational health and safety (OHS).
OHS is a discipline that covers the measures taken to protect the health and safety of employees. With OHS, it is aimed to prevent accidents that may occur in the workplace, to reduce occupational diseases and to ensure that the working environment is healthy and safe. OHS aims to protect the physical, mental and social well-being of employees and to prevent work accidents and occupational diseases. In this context, it is important to identify potential hazards in institutions within the scope of OHS and to conduct risk assessments. This includes identifying potential hazards, determining risk levels, and taking action to reduce risks.
Investigation of the current SAY system in terms of OHS aims to evaluate waste management processes in order to protect the health and safety of employees in the workplace. In this way, it is possible to identify potential health risks in waste management processes, prevent and manage risks. In addition, it is possible to provide training to employees on waste management, to raise awareness about the issue and to create a safer working environment in the workplace.
In this study, it is aimed to evaluate the applications made within the scope of ZWM in Üsküdar University campuses in terms of OHS. In terms of OHS, using Checklist and Fine-Kinney risk assessment methods, risks are identified and measures to be taken against these risks are determined. Possible risks within the scope of ZWM throughout the University were determined, the weight of each risk in the module was calculated, and each module was evaluated according to the operational safety index and degrees.
According to the results obtained; it has been concluded that the achievement of the targets set within the scope of ZWM depends on the awareness level of the waste producers on the subject.