Hucurat Sûresinin Arap dili ve belâgatı yönünden tahlili
Analysis of Surah Hucurât in terms of Arabic language and rhetoric
Yazar: MAHİR BAYRAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYHAN CAN
Bartın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion
Dizin: Belagat = Eloquence ; Hucurat suresi = Hucurat sura

Özet:
Allah'ın (c.c.) kelamı olan Kur'an-ı Kerim'in dili, indirildiği toplumun dili olan Arapçadır. Bundan dolayı, Kur'an'ı doğru anlamak için Arap dilinin sarf, nahiv ve belâgat ilimlerine hâkim olmak gereklidir. Müslümanların temel görevi, Kur'an'ı anlamaktır; zira Kur'an, dünya ve ahiret hayatını düzenleyen ilahi bir rehberdir. Çalışmanın konusu olan Hucurât Sûresi, bu anlamda önemli mesajlar içermektedir. Ayrıca, süre barındırdığı zengin gramer kuralları ve edebî incelikler nedeniyle de dikkat çekmektedir. Ancak, sûreye dair dil ve belâgat incelemeleri oldukça sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı, Hucurât Sûresi'nin dil ve belâgat özelliklerini tespit ederek, sûreyi doğru bir şekilde anlamaya katkı sağlamak ve sûreye dair yapılan analizleri okuyuculara ve araştırmacılara sunmaktır. Çalışma; giriş, dört ana bölüm ve sonuç kısımlarından oluşmaktadır. Giriş bölümünde, araştırmanın konusu, kapsamı ve sınırlılığı; literatür özeti ve metodolijisi açıklanarak Hucurât Sûresi ile ilgili genel bir bilgilendirme yapılmıştır. Birinci bölümde sûre, sarf ilmi açısından incelenerek, âyetlerdeki sarf kuralları tespit edilmiştir. İkinci bölümde, sûredeki i'rab kurallarına dikkat çekilerek, nahiv ilmi açısından tahliller yapılmıştır. Üçüncü bölümde sûre, belâgat ilmi açısından analiz edilerek âyetlerdeki edebî incelikler ortaya konulmuştur. Dördüncü bölümde, âyetlerdeki kırâat ve i'rab farklılıklarının manâya etkisi üzerinde durularak âyetlerde geçen bazı ifadelerdeki kırâat ve i'rab değişimlerinin, anlam üzerindeki yansımaları analiz edilmiştir. Sonuç bölümünde ise çalışmadan elde edilen faydalara değinilerek bazı önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Allah's (c.c.) word, the Qur'an, is in Arabic, the language of the people to whom it was revealed. To understand the Qur'an correctly, one must be proficient in the Arabic sciences of morphology, syntax and rhetoric. It is a fundamental duty for Muslims to understand the Qur'an, as it serves as a divine guide for both worldly and spiritual life. The Hujurat Surah, which is the subject of this study, contains significant messages in this regard. Additionally, it is noteworthy for its rich grammatical rules and literary subtleties. However, studies on the linguistic and rhetorical aspects of this surah are quite limited. The aim of this study is to identify the linguistic and rhetorical features of the Hujurat Surah, contribute to its accurate understanding, and provide analyses of the surah for readers and researchers. The study consists of an introduction, four main chapters, and a conclusion. The introduction outlines the subject, scope, limitations, literature review, and methodology of the research, providing general information about the Hujurat Surah. The first section examines the surah from the perspective of morphology, identifying the morphological rules in the verses. The second section focuses on the syntax rules in the surah, offering analyses from the perspective of nahiv. The third section analyzes the surah from the viewpoint of rhetoric, revealing the literary subtleties in the verses. In the fourth section, the focus is on the impact of variations in Qirā'āt (recitations) and I'rāb (grammatical inflections) on meaning, with an analysis of how changes in Qirā'āt and I'rāb in certain expressions within the verses influence their interpretation. The conclusion summarizes the benefits of the study and provides some recommendations.