Kadın turist rehberlerinin kariyer adanmışlığının kariyer kararlarına etkisi: Mesleki motivasyonun aracı rolü
The effect of female tourist guides' career engagement to career decisions: the intermediary role of proffesional motivation
Yazar: ZEYNEP ÖZTOR
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT ŞENGEL
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Turist Rehberliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Kadınlar eski çağlardan beri çalışıyor olsa da profesyonel iş yaşamındaki varlıkları Sanayi Devrimi sonrasında gelişim göstermeye başlamıştır. Üretimin artması, iş gücüne duyulan ihtiyacın artması, ekonomideki değişiklikler ve değişen tüketim kalıpları gibi faktörler toplumun değişmez gibi görünen değerlerinde değişiklikler meydana getirmekte ve kadınların çalışmasını gerekli hale getirmektedir. Dünyadaki gelişmelerle birlikte önem kazanan ve ülke ekonomilerine ciddi katkılar sağlayan turizm, kadın istihdamında önde gelen endüstrilerden biridir. Günümüzde turizm endüstrisinin önemli bir çalışma alanı ise turist rehberliğidir ve turist rehberliği mesleğinde aktif olarak yer alan kadın sayısı giderek artmaktadır. Kadın turist sayısındaki artış umut verici görünse de kadın rehberler, mesleğin bazı şartlarına ve toplumun olumsuz bakış açısına bağlı olarak birtakım problemlerle karşılaşmaktadır. Bu durumun kadın rehberlerin mesleki motivasyonu ve kariyer kararları üzerindeki etkisini anlamak önemli hale gelmektedir. Bu bağlamda araştırmanın çıkış noktası mesleklerle ilgili bu tür motivasyon problemlerinde mesleğe yönelik kariyer adanmışlığının önemli bir faktör olarak değerlendirilmesidir. Bu doğrultuda çalışmada, kadın turist rehberlerinin kariyer adanmışlığının kariyer kararlılığı ve meslek değiştirme eğilimi üzerindeki etkisini görmek ve kariyer adanmışlığının kariyer kararları üzerindeki etkisinde mesleki motivasyonun aracı bir rol oynayıp oynamadığını anlamak amaçlanmıştır.
Araştırma örneklemi olasılığa dayalı olmayan örnekleme tekniklerinden kolayda örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Örneklemi Türkiye'deki eylemli kadın turist rehberleri oluşturmaktadır. Araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak anket tekniğinden yararlanılmıştır. Yapılandırılmış bir anket formu ile örneklem içerisinden ulaşılabilen 265 kadın turist rehberinden veriler toplanmıştır. Veriler SPSS ve SmartPLS Programları kullanılarak analiz edilmiştir.
Çalışmada kadın turist rehberlerinin kariyer adanmışlıklarının yüksek düzeyde olmasına karşın, kariyer kararlarında çelişkiler yaşadıkları ve kariyer adanmışlığının kariyer kararlarına etkisinde mesleki motivasyonun aracılık ettiği sonucuna varılmıştır. Literatürde kadın turist rehberlerinin mesleki sorunlarına ilişkin çalışmalarla sıklıkla karşılaşılmaktadır. Ancak kadın turist rehberlerinin kariyer adanmışlığı ve mesleki motivasyonlarının kariyer kararlarına etkisine dair araştırmaların çok fazla ele alınmadığı görülmektedir. Çalışmanın önemi, kadın turist rehberleri açısından ele alınmış olması ve literatürde benzeri bir çalışmanın henüz yer almıyor olmasıdır.

Abstract:
Although women have been working since ancient times, their involvement in professional business life began to develop after the Industrial Revolution. The increase in production, increasing demand for labor, changes in the economy and shifting consumption patterns changes in societal values that appear seemingly immutable and necessitate women's participation in the workforce. With advancements in the global arena, tourism has become increasingly significant for the national economy. Today, it is one of the leading industries in women's employment. The profession of tourist guiding is a significant field within the tourism industry, and the number of female tourist guides is steadily increasing. While the developments may seem promising, female guides encounter various problems depending on certain conditions of the profession and societal attitudes. Understanding the impact of this situation on the professional motivation and career decisions of female guides is important. In this context, the starting point of the research is to consider career engagement to the profession as a significant factor in such motivation problems related to professions. In this regard, the study aimed to observe the effect of female tourist guides' career engagement on their career decidedness and occupational change trend, and to understand whether professional motivation plays a mediating role in the impact of career engagement on career decisions. 
The research sample was determined by convenience sampling method, one of the non-probability sampling techniques. The sample of the research consists of active female tourist guides in Türkiye. In this study, quantitative research method was used. Questionnaire technique was used as a data collection tool. The data were gathered from 265 active female tourist guides through a structured survey form. Data were analyzed using SPSS and SmartPLS Programs.
The study indicates that although female tourist guides demonstrate a high level of career engagement, they experience conflicts in career decisions, and professional motivation mediates the impact of career engagement on career choices. In the literature, studies on the professional problems of female tourist guides are frequently encountered. However, it is observed that there is not much focus on studies regarding the influence of female tourist guides' career engagement and professional motivation on their career decisions. The significance of this study lies in its focus on female tourist guides and the absence of a similar study in the literature yet.