Gaziantep ili Şahinbey ilçesindeki aile sağlığı merkezlerinde görev yapan hekimlerin iş sağlığı ve güvenliği kapsamında karşılaştıkları risk ve tehlikelerin iş stresi düzeylerine etkisi
Impacts of risks and dangers on work stress of doctors in Gaziantep in terms of occupational health and safety
Yazar: AHMET AKİF GÜLGÜN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NİLGÜN ULUTAŞDEMİR
Zirve Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Halk Sağlığı = Public Health ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Aile sağlığı = Family health ; Doktorlar = Physicians ; Gaziantep = Gaziantep ; Gaziantep-Şahinbey = Gaziantep-Şahinbey ; Risk = Risk ; Risk yönetimi = Risk management ; Toplum sağlık merkezleri = Community health centers ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health ; İş stresi = Job stress

Özet:
Giriş ve Amaç: Bu çalışma; Gaziantep İli Şahinbey İlçesindeki ASM'lerde görev yapan hekimlerde mesleki riskler ve etkilerini belirlemek, bu risklerden etkilenme derecesini en az düzeye indirmek ve iş stresi düzeylerini azaltmak için öneriler geliştirmek amacıyla planlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Kesitsel, tanımlayıcı tipte olan çalışmanın evrenini Mayıs-Haziran 2015 tarihlerinde Gaziantep'te Şahinbey ASM'lerinde görev yapan Aile Hekimleri (221) oluşturmaktadır. Evrenin tümü araştırma kapsamına alınmış ve 183 kişiye ulaşılmıştır. Araştırmanın verileri; sosyo-demografik özellikler, çalışma ortamı kaynaklı risk ve tehlikeler, İSG uygulamalarını etkilediği düşünülen faktörler ile Sağlık Çalışanlarının Güvenliği Ölçeği ve İş Stresi Ölçeği sorularından oluşan anketin direkt gözlem altında uygulanmasıyla toplanmıştır. Verilerin analizi frekans, t testi, ANOVA ve korelasyon analizi kullanılarak yapılmıştır.
Bulgular: Araştırma kapsamına alınan ASM'lerde görev yapan aile hekimlerin %41.5'i kadın, %58.5'i erkek olup katılımcıların %31.7'si 40 yaş üzerindedir. Aile Hekimlerin %94.5'i Tıp Fakültesi, %5.5'i lisansüstü mezunudur. Araştırma kapsamına alınan ASM'lerde iş güvenliğinin sağlandığı saptanmıştır. Erkeklerde iş kazası, kadınlarda ise mesleki hastalıklar daha fazla görülmektedir. Bu araştırmada hekimlerin "Sağlık ve verimlilik açısından en elverişli iş stresi düzeyinde" oldukları saptanmıştır. Çalışma ortamı güvenliğine dikkat eden aile hekimleri daha düşük iş stresi yaşamaktadır.
Sonuç ve Öneriler: Bu araştırmanın yapıldığı ASM'lerde iş güvenliğinin sağlandığı ancak aile hekimlerinde iş stresi; "bazı yönleriyle kişiyi zorlayarak verimliliği arttırırken, bazı yönleriyle de sağlığı tehdit edebilir" biçiminde görülmüştür. Kurum yönetimi tarafından İSG kültürünü artırmaya, iş stresini azaltmaya yönelik; "İSG, stresle baş etme, çalışma ortamı kaynaklı risk ve tehlikeler" ile ilgili hizmet içi eğitim programları verilmelidir.

Abstract:
Introduction and Objective: We aimed to observe occupational risks of doctors who were in Family Health Centers at Gaziantep Province, Şahinbey District in order to minimize the impacts of risks and to reduce the occupational stress.
Materials and Method: The cross sectional-descriptive study (May-June 2015) was composed of 221 doctors (we reached 183 doctors). We used the data of socio-demographic properties, work related risks, and factors that affect the occupational health and safety (OHS). In order to analyze the data, we used Health Professional Safety Scale (HPSS) and Job Related Tension Scales (JRTS). Frequencies, t-test, correlation analysis and ANOVA were used for analyses. 
Findings: According to our findings, 41.5% of doctors were female, 58,5% of them were male, 31.7% of them were older than 40. 94.5% of them were general practitioners and 5.5% of them werespecialist. Despite the occupational health and safety, work accidents occurred mostly among males and females mostly experienced occupational illnesses. Medical doctors had "the most optimal work stress in the scope of the heath and productivity". The family doctors, who took precautions for their safety, had lower work stress. 
Results and Recommendations: WHS was provided in Family Health Centers but the work stress of family doctors can "increase the productivity by forcing an individual whereas it may also threaten the health". Trainings should be given about "OHS, coping with stress, working environment induced risks" to decrease the work stress and increase the OHS culture.