Paternalist liderlik algılarının çalışanların iş biçimlendirme davranışlarına etkisinde psikolojik sahiplenmenin aracı rolü: Hizmet sektöründe bir araştırma
The mediating role of psychological ownership in the effect of paternalistic leadership perceptions on employees' job crafting behaviors: A research in the service sector
Yazar: EMRAH ZENGİN
Danışman: DOÇ. DR. MEMDUH BEGENİRBAŞ
Milli Savunma Üniversitesi / Alparslan Savunma Bilimleri ve Milli Güvenlik Enstitüsü / Savunma Yönetimi Ana Bilim Dalı / Savunma Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Babacan liderlik = Paternalistic leadership ; Hizmet sektörü = Service sector ; Liderlik = Leadership ; Psikolojik sahiplenme = Psychological ownership ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Çalışanlar = Workers ; İş becerikliği = Job crafting

Özet:
Bu çalışma, paternalist liderlik algılarının iş biçimlendirme davranışları üzerindeki etkisini ve bu etki üzerinde psikolojik sahiplenmenin aracı rolü olup olmadığını ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden anket tekniğine başvurulan bu çalışmada kavramları ölçmek için Paternalist Liderlik Ölçeği, İş Biçimlendirme Ölçeği ve Psikolojik Sahiplenme Ölçeği kullanılmıştır. Ankara ilinde görevli 493 hizmet sektörü çalışanından elde edilen veriler, SPSS 20.0 ve AMOS 16.0 programları kullanılarak t-testi, tek yönlü varyans analizi, korelasyon ve yapısal eşitlik modeli analizlerine tabi tutulmuştur. Yapılan t-testi ve tek yönlü varyans analizi sonuçlarına göre, çalışanların farklı demografik özelliklerinin ilişkisel biçimlendirme hariç tüm araştırma değişkenleri üzerinde önemli farklılıklar yarattığı tespit edilmiştir. Korelasyon analizi neticesinde; otoriter liderlik-iş biçimlendirme, otoriter liderlik-bilişsel biçimlendirme ve otoriter liderlik-psikolojik sahiplenme arasındaki söz konusu üç ilişki dışında, araştırma değişkenleri ve alt boyutları arasındaki tüm ilişkilerin istatistiki olarak anlamlı olduğu ortaya konulmuştur. Araştırma hipotezlerini test etmek için gerçekleştirilen yapısal eşitlik modeli analizi sonucunda, paternalist liderlik alt boyutlarından yardımsever liderliğin tüm iş biçimlendirme alt boyutlarını; otoriter liderliğin görev ve ilişkisel biçimlendirmeyi; ahlaki liderliğin ise yalnızca bilişsel biçimlendirmeyi olumlu yönde ve anlamlı olarak etkilediği tespit edilmiştir. Bununla birlikte, tüm paternalist liderlik alt boyutlarının iş biçimlendirme ana değişkeni üzerinde olumlu yönde ve anlamlı etkilerinin olduğu saptanmıştır. Ulaşılan bu sonuçlardan özellikle otoriter liderliğin iş biçimlendirmeyi ve söz konusu iki alt boyutunu pozitif etkilediğine yönelik bulgular, araştırma hipotezlerinin aksi yönünde konumlanması sebebiyle dikkat çekici niteliktedir. Üç ana değişkenin bütüncül olarak ele alındığı aracılık testi sonucunda ise, paternalist liderlik algılarının iş biçimlendirme davranışları üzerindeki etkisinde psikolojik sahiplenmenin kısmi aracı rolünün olduğu ortaya konulmuştur.

Abstract:
This study was conducted to reveal the effect of paternalistic leadership perceptions on job crafting behaviors and whether psychological ownership has a mediating role on this effect. In this study, which was used as a survey technique from quantitative research methods, Paternalistic Leadership Scale, Job Crafting Scale and Psychological Ownership Scale were used to measure the concepts. The data obtained from 493 service sector employees working in Ankara were subjected to t-test, one-way analysis of variance, correlation and structural equation model analyzes using SPSS 20.0 and AMOS 16.0 programs. According to the results of the t-test and one-way analysis of variance, it was found that the different demographic characteristics of the employees created significant differences on all research variables except relational crafting. As a result of correlation analysis; apart from the three relationships between authoritarian leadership-job crafting, authoritarian leadership-cognitive crafting and authoritarian leadership-psychological ownership, all the relationships between the research variables and sub-dimensions were statistically significant. As a result of the structural equation model analysis performed to test the research hypotheses, it was found that from the sub-dimensions of paternalistic leadership, benevolent leadership positively and significantly affected all job crafting sub-dimensions; authoritarian leadership positively and significantly affected task and relational crafting; moral leadership affected only cognitive crafting positively and significantly. However, it was determined that all paternalistic  leadership   sub-dimensions had positive and significant effects on the main variable of job crafting. From these results, especially the findings that authoritarian leadership positively affects job crafting and its two sub-dimensions mentioned are remarkable because they are positioned in the opposite direction of the research hypotheses. As a result of the mediation test, in which three main variables were considered holistically, it was revealed that psychological ownership has a partial mediating role in the effect of paternalistic leadership perceptions on job crafting behaviors.