Ölüm belirginliği ve görev koşulunun beyin fırtınasında yaratıcılığa etkisi
Mortality salience and task condition on creativity in brainstorming
Yazar: EVGİN MİÇOOĞULLARI
Danışman: PROF. DR. HAMİT COŞKUN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Gelişim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Beyin fırtınası = Brainstorming ; Dehşet Yönetimi Kuramı = Terror Management Theory ; Yaratıcılık = Creativity ; Ölüm belirginliği = Mortality salience

Özet:
Günlük rutin ve iş yaşamında yeni, farklı, orjinal buluşlar yapmayı gerektirmektedir. Yaratıcılığı artırmak için çok sayıda teknik önerilmektedir. Bunlardan en önemlisi çok sayıda araştırma yapılan ve birçok alanda çok yaygın uygulanan Beyin Fırtınası Tekniğidir. Bu teknik kişilerde, gruplarda ve ekiplerde varolan yaratıcılığı ortaya çıkarmayı, geliştirmeyi ve arttırmayı sağlamaktadır. Son zamanlarda Dehşet Yönetimi Kuramı birçok araştırmaya konu olmuş, ülkemizde de çokça çalışılmaya başlanmıştır. DYK'na göre ölümün belirginliğinin hatırlatılması sonucunda devreye giren savunma mekanizmalarının (kültürel dünya görüşü ve benlik saygısı) literatürde tanımlı beyin fırtınasında yaratıcılığa etkisinin araştırılmadığı görülmüştür. Ölümün belirginliğinin ve görev türünün (örn; kalıcı eser bırakma) yaratıcılığı arttırıp arttırmadığını incelemek için iki araştırma yürütülmüştür. I. araştırmada katılımcılardan bir kısmına ölümün belirginliği hatırlatan manipülasyon uygulanmış olup, bir kısmına diş ağrısı manipülasyonu verilmiş, geri kalan kısmına da herhangi bir manipülasyon uygulanmamıştır. Sonrasında katılımcıların yarısına kalıcı eser bırakma, diğer yarısına ise kâğıt atacının kaç farklı şeklide kullanılabilecekleri konuları beyin fırtınası problemi olarak verilmiştir. Sonuç olarak ölümün belirginliğinin hatırlatılması durumunda olan katılımcıların, nötr grubuna göre daha düşük yaratıcı performansı göstermiştir. Öte yandan kalıcı eser bırakma konusunda beyin fırtınası problemi alan katılımcıların, kağıt atacı problemine göre daha fazla yaratıcı performans gösterdikleri bulunmuştur. II. araştırmada da ölümün belirginliğinin zamansal olarak değişimlenmesinin düşük performansı açıklayacağı düşüncesi ile ölüm konusu anlık ve gelecek bir zamanda olmak üzere iki boyutta tasarlanmıştır. I. araştırmada olduğu gibi katılımcılara kalıcı eser bırakma ve kağıt atacı beyin fırtınası problemleri verilmiştir. Anlık olarak ölümün hatırlatıldığı grubun, gelecek bir zamanda hatırlatılan gruba göre daha fazla yaratıcı düşünce ürettiği ve yine kalıcı eser bırakma görevinde bulunan katılımcıların daha yüksek performans sergiledikleri bulunmuştur. Araştırmanın bulguları DYK, yaratıcılık modelleri ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
Daily routine life and work life require new, different and original creations. Many creative techiques are recommended in the literature. Among them are brainstorming that has been received a great deal of research attention and are widely used in many areas. This technique leads to the development and enhancement of creative potentials in individuals, groups and teams. More recently, terror management theory (TMT) has been investigated in many studies and newly studied topic in our country. Recently, TMT becomes a subject in a lot of studies and also it was studied frequently in our country. But, it was seen that the influence of brainstorming defined in the literature on creativity that comed in as a result of defense mechanisms (cultural worldview and self-esteem) occured in case of remembering the mortality salience was not studied. Two experiments were conducted to see whether or not mortality salience and task type (e.g., leaving a legacy) would  have an effect on creativity. In Experiment I the participants were reminded a mortality salience, some were a tooth pain. Those in the control condition were not received any information or task. The half of subjects were exposed to a leaving legancy problem, while the rest of them were exposed to a paper clip problem. Findings showed that the participants in the mortality salience generated fewer ideas than those in the control condition. Those in the leaving lagacy condition also generated more ideas than those in the paper clip problem. In Experiment II mortality salience was manipulated on two accounts: present mortality and future mortality. As was the case in Experiment I, the half of subjects were exposed to a leaving legacy problem, while the rest of them were exposed to a paper clip problem. Findings showed that the participants in the present mortality salience generated more ideas than those in the future mortality one. Those in the leaving legacy condition also generated more ideas than those in the paper clip problem. These findings were discussed in the lights of TMT and brainstorming literature.