Türkçe öğretiminde dilek kipleri
Subjunctive moods in teaching Turkish
Yazar: NİSA DOĞAR
Danışman: PROF. DR. CANER KERİMOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dilek kipleri = Subjunctive moods ; Emir kipi = Imperative mood ; Gereklilik kipi = Necessity mode ; Kipler = Moods ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; İstek kipi = Optative mood ; Şart kipi = Subjunction

Özet:
Çağdaş eğitim anlayışına göre Türkçe öğretiminin temel amacı, bireylere dinleme, okuma, yazma ve konuşma becerileri kazandırmak; Türkçeyi doğru, etkili ve güzel kullanan bireyler yetiştirmektir. Dil bilgisi öğretimi ise bu becerilerin geliştirilmesinde bir araç konumundadır. Türkçe dersi eğitimde en çok zaman harcanan derslerden olmasına rağmen Türkçe dil bilgisinde konuların soyut olması, bazı konuların anlaşılmasının zor olması nedenleriyle bu becerilerin gelişmesine katkıda bulunamamıştır. 
Türkçe öğretiminde dil bilgisi konularına fazla zaman ayrılmasının ve diğer beceri alanlarının önüne geçmesinin sebebi olarak belli başlı konularda tam bir sınıflandırma ve adlandırma yapılamaması, bilim insanları tarafından kimi noktalarda uzlaşmaya varılamaması gösterilebilir. Türkçe dil bilgisi kitapları ve alanyazın incelendiğinde dilek kiplerinin ele alınışında da birçok görüş ayrılığının yaşandığı görülmektedir. Dilek kiplerin adlandırılması ve sınıflandırılması, bu kiplerin zaman anlamı taşıyıp taşımaması, emir ve istek kiplerine getirilen eklerle bu kiplerin birbirinin yerine kullanılması, istek kipinin günlük hayatta kullanımının birkaç durumla sınırlı kalmasına rağmen tüm detaylarıyla kitaplarda verilmeye devam edilmesi bu görüş ayrılıklarının temel noktalarını oluşturmaktadır.
Bu tez çalışmasında dil bilgisi kitaplarında dilek kiplerinin ele alınışından yola çıkılarak çalışmaya kaynaklık eden otuz iki farklı eser üzerinden dilek kiplerinin işlevleri ve kullanım değerleri tespit edilmiş ve Türkçede dilek kiplerinin öğretimi konusunda yaşanan sorunlara çözüm bulunmaya çalışılmıştır.  Aynı zamanda MEB'e bağlı okullarda okutulan Türkçe ders kitaplarından yola çıkılarak dilek kiplerinin öğretiminde günümüzde nasıl bir yol izlendiği tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
According to the understanding of modern education, the main purposes of teaching Turkish is provide individuals with listening, reading,writing and speaking skills; is to educate individuals who speak Turkish correctly, effectively and beautifully. Grammar teaching provides for the development of these skills but turkish grammar consists of abstract terms so there are problems in teaching some grammar subjects. As a result of all these factors, Turkish grammar teaching cannot help develop other skills areas, to solve this problem grammar subjects have the most area in Turkish lessons.
The reason why grammer subjects take more time in Turkish teaching and cannot improve other skills are inebility of scientists to reconcile and classify grammatical issues. When we examine the turkish grammar books, we realize that there are many differences of opinion in the area of subjunctive moods. Some of the differences of opinions are: nomenclature and classification of subjunctive moods, time expressions in subjunctive moods, confusing imperative form with optative mood; although the scope of using of the optative mood is narrow, it covers a wide range of areas in books.
In this thesis, the functions and usage values of the subjunctive moods were determined on the basis of the handling of subjunctive moods in thirty two grammar books, and it was tried to find solutions to the problems experienced in teaching of subjunctive moods in Turkish.  At the same time, it has been tried to determine what kind of way is followed in the teaching of subjunctive moods based on the turkish textbooks used in schools affiliated to the Ministry of National Education.