Bazı makarnalık buğday (Triticum durum L.) çeşit ve hatlarının Tokat-Zile koşullarında verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and quality characteristics of some durum wheat (Triticum durum L.) cultivars and lines under Tokat-Zile conditions
Yazar: SAMET ŞAHİNTER
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ SAKİN
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kalite özellikleri = Quality properties ; Makarnalık buğday = Durum wheat ; Triticum durum = Triticum durum ; Verim özellikleri = Yield properties

Özet:
Bu araştırma bazı makarnalık buğday çeşit ve hatlarının Tokat-Zile koşullarında verim ve kalite unsurlarının belirlenmesi amacıyla 2013-2014 vejetasyon döneminde yürütülmüştür. Araştırmada, 4 adet makarnalık buğday hattı ve Türkiye'nin değişik bölgelerinde üretimi yapılan 16 makarnalık buğday çeşidi olmak üzere toplam 20 adet makarnalık buğday (Triticum durum L.) çeşit ve hattı kullanılmıştır. Deneme, tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulmuştur. Toplam 60 (20x3)   parselden oluşan denemenin her bir parselin alanı 3.6 m2 (4.5 m x 0.8 m)'dir. Ekim sıklığı m2'de 500 bitki olacak şekilde ayarlanmıştır. Ekim, 5 Kasım 2013 tarihinde yapılmıştır. Dekara 10 kg saf N ve 6 kg saf P205 hesabıyla gübre verilmiştir. Azotun yarısı ekimle birlikte, diğer yarısı ise sapa kalkma öncesi verilmiştir. Fosforun tamamı ekimle birlikte uygulanmıştır. Araştırmada başaklanma süresi, bitki boyu, metrekarede başak sayısı, başak uzunluğu, başakta tane sayısı, tek başak verimi, bin tane ağırlığı, tane verimi, hektolitre ağırlığı, hasat indeksi, protein miktarı, SDS sedimantasyon değeri ve camsılık oranı incelenmiştir. Çalışmada metre karede başak sayısı, hektolitre ağırlığı ve camsılık oranı dışında genotipler arasında önemli farklılıklar bulunmuştur.  En yüksek tane verimi 286.5 kg/da ile Altıntaç 95,  en düşük ise 120 kg/da ile Uniya çeşidinden elde edilmiştir. En yüksek protein oranı Dumlupınar ve Harran 95 çeşidinden elde edilmiştir. Altın 40/98 ve Çeşit 1252 çeşitleri SDS sedimantasyon değeri bakımından öne çıkmıştır.

Abstract:
This research was conducted to determine yield and quality components of some durum wheat cultivars and lines in Tokat-Zile conditions during 2013-2014 growing seasons. In the experiment, 4 durum wheat (Triticum durum L.) lines and 16 durum wheat cultivars produced in different regions of Turkey were used. The experimental design was a randomized complete block design with three replications. It was consisted of 60 (20x3) plots. Each plot was formed to 3.6 m2 (4.5 m x 0.8 m). Seeds were sown with a density of 500 plants per square meter. Sowing was performed by a hand on November 5th, 2013. Fertilizer rates were calculated as 10 kg N and 6 kg P2O5 per decare. All of the phosphorus fertilizer was applied at sowing while nitrogen fertilizer was splitted to ½ of N at sowing and ½ of N at before jointing stage. In this study, heading period, plant height, the number of spike per square meter, spike length, the number of kernels per spike, spike yield, thousand-seed weight, grain yield, test weight, harvest index, protein content, SDS sedimentation, vitreousness were evaluated. Significant differences in investigated traits were determined among genotypes except for number of spike per square meter, test weigh and vitreousness. The highest grain yield (286.5 kg/da) was obtained from Altıntaç 95 variety. However, Uniya variety has produced the lowest grain yield (120 kg/da). The highest protein contents were obtained from Dumlupınar and Harran 95 cultivars. Altın 40/98 and Çeşit 1252 were prominent varieties in terms of SDS sedimentation.