Demokrat Parti döneminde komünizmle mücadele (1950-1960)
Struggle against communism in the Democratic Party era (1950-1960)
Yazar: SERHAT SİPAHİ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ŞAHİNGÖZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Rusya'da 1917 yılında meydana gelen Bolşevik İhtilali sonrası komünizm ideolojisi, özellikle Milli Mücadele dönemi ile birlikte Türkiye içinde de pratik anlamda etkili olmak istemiştir. Türk yöneticileri bir yandan Sovyet yönetimi ile yakın askeri ve ekonomik ilişkiler geliştirirken diğer yandan komünizme dair faaliyetleri yakından takip etmiştir. Yayın yasakları, tutuklamalar, sürgün etmek gibi farklı yöntemlerle komünist faaliyetlerinin etkileri sürekli sınırlandırılmıştır. Komünizmle mücadele yönündeki bu eğilim, devletin yönetim etme biçiminde kendine tam anlamıyla bir yer bulmuştur.

İkinci Dünya Savaşı sonunda uluslararası dünya siyaseti, Sovyet Rusya'nın temsil ettiği komünizm ile ABD'nin temsil ettiği özgürlükçü değerleri savunan Batı bloku arasında yaşanacak mücadele etrafında devam etmiştir. Savaş sonrası Sovyet Rusya'nın genişleme siyaseti yönündeki girişimlerine karşılık ABD tarafından çok yönlü bir komünizmle mücadele siyaseti geliştirilmiştir. Bu mücadele alanında, kendisinden toprak ve üs talepleri olan Sovyet Rusya'ya karşı Batı bloku içinde bulunmak isteyen Türkiye de yerini almıştır.

Batı blokuna yönünü çeviren Türkiye'de çok partili hayata geçiş süreci yaşanmış ve siyasi, toplumsal alanda demokratik gelişmeler artmıştır. Bu süreç komünist faaliyetlerinin yoğunlaştığı bir ortamı beraberinde getirmiştir. Hem bölgesel coğrafyasında hem iç siyasette komünizmle mücadele etme kararlığını alan Türkiye'ye ABD'nin ekonomik ve siyasi desteği gecikmemiştir. Bu sayede Türkiye geleneksel komünizmle mücadele siyasetini uluslararası bir destekle birlikte daha sistematik ve sonuç odaklı bir şekilde dönüştürmüştür. 1950-1960 yılları arasında iktidar olan Demokrat Parti, komünizmle mücadelede çok kapsamlı ve etkili bir siyaset yürüterek, Türkiye'deki komünist yapının birikmiş tecrübesini neredeyse ortadan kaldırmıştır. Ancak Demokrat Parti dönemi boyunca komünizm ve komünistlik, hem iç hem dış siyasetteki gündemini sürekli koruyacaktır.

Abstract:
After the Bolshevik Revolution in Russia in 1917, the ideology of communism wanted to have a practical impact in Turkey, especially during the War of Independence. While Turkish rulers developed close military and economic relations with the Soviet administration, they also closely monitored communist activities. The effects of communist activities were constantly limited through various methods such as publication bans, arrests and exile. This tendency to struggle against communism found a place in the way the state was governed.

At the end of the Second World War, international world politics revolved around the struggle between communism, represented by Soviet Russia, and the Western bloc, represented by the United States, which defended liberal values. In response to Soviet Russia's post-war attempts to pursue a policy of expansion, the United States developed a multifaceted anti-communist policy. In this struggle, Turkey, which wanted to be in the Western bloc against Soviet Russia, which demanded territory and bases from it, also took its place.

Turning towards the Western bloc, Turkey experienced a transition to multi-party life and democratic developments in the political and social spheres increased. This process brought along an environment where communist activities intensified. Turkey decided to struggle against communism both in its regional geography and in domestic politics, and the economic and political support of the United States was not delayed. In this way, Turkey transformed its traditional anti-communist policy into a more systematic and result-oriented one with international support. The Democrat Party, which was in power between 1950 and 1960, carried out a very comprehensive and effective policy in the struggle against communism and almost eliminated the accumulated experience of the communist structure in Turkey. However, throughout the Democrat Party period, communism and communism would remain on the agenda of both domestic and foreign politics.