Mevcut yapıların uyarlanabilirlik kapasitesini belirleme ve değerlendirme yöntemi
Determination and assessment method to adaptability capacity of existing building
Yazar: SAVAŞ EKİNCİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖMER ŞÜKRÜ DENİZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Mevcut yapıların içinde yer aldığı koşullardaki değişim ve gelişmeler karşısında, yapıların ömrü boyunca yapısal, işlevsel, ekonomik açılardan fayda değerini sürdürmek üzere, uyarlanabilirlik gereksinimi ortaya çıkmaktadır. Bu doğrultuda, yatırımcılara, tasarımcılara, yüklenicilere ve kullanıcılara, yapının yeni koşullara uyarlamamasına yönelik yeniden tasarım ve yeniden yapım kararlarına destek olacak bir yönteme ihtiyaç duyulmaktadır. Bu tespitler ışığında, mevcut kapasite sunumu ile değişim talepleri arasındaki ilişkiden yola çıkarak, yapının yeniden kullanım amacına yönelik tasarım ve yapım aşamalarına karar desteği sağlamak üzere uyarlanabilirlik kapasitesinin kantitatif bir değer şeklinde sistematik ve rasyonel bir yöntemle ortaya konulmasının gerekliliği" bu çalışmanın sorunsalı olarak belirlenmiştir.
Uyarlanabilirlik kapasitesini kantitatif bir değer olarak ifade etmek üzere öne sürülen değerlendirme yönteminin temel ilkeleri şöyledir: Uyarlanabilirlik kapasitesi, gelecekte ortaya çıkması muhtemel yapısal ve mekânsal değişim taleplerinin gerçekleştirilebilirliği (fizibilitesi) üzerinden değerlendirilmektedir. Bu fizibilite, yapının gelecekteki farklı kullanım durumlarını içeren bir kullanım senaryosuna ve bu kullanım durumları arasındaki yapısal ve mekânsal değişim taleplerine dayalıdır. Bu doğrultuda, ön görülen kullanım durumlarının fayda değerleri (kullanıcılar için önemi) ile değişim taleplerinin külfet değerleri (maliyet, süre, güçlük) arasındaki korelasyon düzeyinin (korelasyon katsayısının), yapının uyarlanabilirlik kapasitesi için bir gösterge değeri olarak kullanılabileceği; bu tez çalışmasının, değerlendirme yöntemine ilişkin savıdır. Kullanım durumlarının fayda değerlerinin ve değişim taleplerinin külfet değerlerinin belirlenmesinde ise, çok kriterli karar verme yaklaşımlarından biri olan AHP Yöntemi (Analitik Hiyerarşi Prosesi) kullanılmaktadır.

Abstract:
Due to the changes and developments of the conditions of existing buildings, need for adaptability arises in order to maintain the structural, functional and economical value of the buildings. In this respect, investors, designers, constructors and users require a new method to support the re-design and re-construction decisions to adapt the buildings to the new conditions. In light of these findings, taking the relationship between the change requests and the current capacity's offer as the starting point, and in order to provide decision support for the purpose of the re-use of buildings during the design and construction phases, the necessity to elicit the capacity of adaptability quantitatively, in a systematic and rational method is defined as the problematic of this study. 
The proposed evaluation method that expresses buildings' adaptability capacity quantitatively is based on the following principles: Adaptability capacity is assessed through the feasibility of the demands of structural and spatial changes likely to occur in the future. This feasibility is based on a usage scenario that depends on various future usage conditions of the building and the demands for structural and spatial changes between use cases. In this respect, the following is the argument of the assessment method presented in this thesis: "the level of correlation (correlation coefficient) between the added value of anticipated use cases (significance for the users) and the impact of change requests (cost, duration, difficulty) can be used as an indicator of the adaptability capacity of the building". AHP (Analytic Hierarchy Process), one of the multi-criteria decision making approaches, is used in order to determine the added value of use cases and the impact of change requests.