Yüksek yapılarda boşluğu tasarlamak: AnkaraEskişehir yolu aksı
Designing versatile space in high building structures,axle of Ankara Eskişehir road
Yazar: HEDİYE ACAR
Danışman: DOÇ. DR. FATMA DEMET AYKAL
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kent merkezlerindeki arsaların değerinin artması, yapı üretim teknolojisindeki
gelişmeler, yüksek yapıların gelişimini hızlandıran en önemli etkenleri oluşturmuştur. Kırsal
kesimlerden kentlere yapılan göçler sonucunda, kentlerde barınma amacıyla yapılara duyulan
ihtiyaç çoğalmıştır. Oluşan bu ihtiyaç doğrultusunda düşey düzlemde bir çözüm arayışına
gidilmiştir. Böylece, mimari alanda yüksek yapı kavramı ortaya çıkmıştır. Bu açıdan bakıldığında
yüksek yapılar insanoğlunun gereksinimlerine cevap verme niteliğinde tasarlanmıştır. Ancak, bu
gereksinimlerin yanı sıra kentsel ölçekte ve bireylerin yaşantısı üzerinde bir takım olumsuz etkiler
oluşturmuştur. Kentlerdeki yapı yoğunluğunun artmasıyla beraber zemin düzlemi dolmaya
başlamıştır. Bu doluluk, kentlerde dolu boş dengesinin bozulmasına, kamusal alanların ve kentsel
boşlukların giderek azalmasına neden olmuştur.
Yüksek yapıların ihtiyaçlara cevap verir nitelikte olmalarının yanı sıra varlıklarıyla
kentsel ve bireysel ölçekte bir takım olumsuz etkilere de sebebiyet vermektedirler. Bu yapıların
giderek artması sonucu kentlerde yatay ve düşey dengeler bozulmaya başlamaktadır. Yüksek
yapılarda dolu boş dengesinin kurgulanmamış olmasından kaynaklı insan ölçeği göz ardı
edilmektedir. Boşlukların azalması ve yapı parsellerinden arta kalan alanlar olarak bırakılması
tasarlanmış boşluklara duyulan ihtiyacı arttırmaktadır. Kamusal alanların azalmasıyla bu
bölgelerde halkın her kesimine hitap edememe durumu oluşmaktadır. Bunun beraberinde tek tip
kullanıcı profili ortaya çıkmaktadır. Bu durum alanın kullanım çeşitliliğini ortadan
kaldırmaktadır.
Yüksek yapılar beraberinde getirdiği bütün bu olumlu ve olumsuz etkilerinin yanı sıra
içinde bulunduğumuz yüzyılın toplumsal ve ekonomik gerçeklerinden biri olmaktadır. Bu
gerçekliğin kabul edilerek yüksek yapıların tasarım kriterlerini iyileştirmek ve oluşan sorunları
yeni bir takım tasarım parametreleriyle çözmek gerekmektedir.
Çalışmayla hedeflenen; yüksek yapıların varlığını kabullenerek bu yapıların giderek
artmasından kaynaklı; zemin düzleminin dolması ve kamusal alanların yok olması, bununla
beraber ortak kullanım alanlarının azalması, alanın halkın her kesimine hitap edememesi,
bireylerde yalnızlaşma, çalışma hayatında oluşacak stres buna bağlı verimin azalması, yapı
yüksekliklerinin ve doluluklarının insan ölçeği üzerinde oluşturduğu özgüven eksikliği ve
ezicilik, güvensizlik duygusu gibi zararları en aza indirgeyecek yeni tasarım fikirleri
oluşturabilmektir. Çalışma bu bağlamda yüksek yapı, kamusal alan, dolu boş ilişkisi, zemin
düzlemi gibi kavramları birbiri içerisinde yoğurup sorgulamak ve çözüm önerilerinde bulunmak
anlamında mimari alanda önem taşımaktadır.

Abstract:
Increasing of the building lands in city and the improvements at the technology of the buildings
products accelerating the high buildings are the important factors.A search for a solution on a
vertical plane has been made with this necessity.Thus, the high construction's concept has
occured.When considered from this point of view, high construction are designed to meet the
needs of human beings. However, these have had some negative effects on the urban scale and
on the lives of the individuals as well as these needs.The ground's scale began to be filled with
the increasing of the construction's density in cities.This occupation has caused the decline of the
empty balance in the cities, the gradual decline of public spaces and urban gaps.
In addition to the fact that high structures respond to needs, they also cause negative
effects on the urban and individual scale with their assets. Increasingly these structures are
beginning to deteriorate in horizontal and vertical balances in the resultant cities. The human scale
that comes from the fact that the empty equilibrium is not constructed in high structures is
overlooked. It increases the need for vacancies and space designed to be left as remaining areas
of construction parcels. With the decrease of the public sphere, there is a situation where people
can not address every part of the people. Along with this, a single user profile is emerging. This
eliminates the diversity of use of the area.
Besides all negative and positive effects of the high buildings, it is one of the social and
economical realities in our century. By accepting this reality, it is necessary to improve the design
criteria of high-level structures and solve the problems that arise with a new set of design
parameters.
Targeted by work; Originating from the increasing number of these structures by
accepting the existence of high structures; The lack of public space and the disappearance of
public spaces, the inability to address all segments of the population, the isolation of individuals,
the stress to be generated in working life and the resulting decrease in productivity, the lack of
confidence and the lack of confidence in the scale of occupancy and occupancy As well as to
create new design ideas that will reduce the most damages. In this context, the study emphasizes
the importance of architecture, such as high structure, public space, full empty relationship,
ground plane, intertwining and interrogating concepts and suggesting solutions.