Atık kızartma yağlarının sabunlaştırılmasıyla üretilen dört farklı temizlik ürününün hijyen etkinliğinin incelenmesi
Study of hygiene effectiveness of four cleaning products made of waste cooking oils through saponification
Yazar: AYŞEGÜL SİPAHİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLER DARTAN
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı / Çevre Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kimya = Chemistry ; Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering

Özet:
Bu çalışmanın iki hedefi vardır. Birincisi, bitkisel atık yağların (kızartma yağlarının) evsel temizlik ihtiyaçları için olan sıvı sabunların üretiminde kullanılabilecek bir hammadde olarak değerlendirilmesi ve böylece ekonomi ve çevre için yüksek değere sahip bir geri dönüşüm örneği oluşunu göstermektir. İkincisi, bu şekilde üretilen doğal sabunların, mikrobiyolojik testlerle temizleme etkinliğini incelemektir. Söz konusu geri dönüşümle üretilen temizlik ürünlerinin ellerde ve çeşitli yüzeylerde bakteriyel inhibisyonu, ürün kullanımından önce ve sonra swab numunesi alarak (özel pamuklu çubukla silme işlemi) yapılmıştır. 3MTM PetrifilmTM (Petrifilm) hazır besiyerleri kullanarak, kasap dükkânlarında ve bir et işleme ve dağıtım tesisinde yürütülen testlerde, çalışma tezgâhlarındaki, araç gereçlerdeki, ayrıca personel ellerindeki bazı patojen bakterilerin ürün kullanımından önce ve sonra besiyerinde gelişme durumuna bakılarak yapılmıştır. Gıda güvenliği testlerinde yaygın olarak kullanılan swab örneklemesi, ISO 18593:2018 Standartına göre uygulanmıştır. 
Çalışma kapsamında, 3MTM PetrifilmTM (Petrifilm) besiyeri olarak, gıda kaynaklı olabilen patojenlerden Escherichia coli/coliforms (koliformlar), Staphylococcus aureus (Coagulase positive Staphylococcus), Enterobacteriaceae ve Toplam aerob canlı bakteri (toplam bakteri) sayım plakaları kullanılmıştır. Diğer patojen bakteriler, virüsler, küf ve maya gibi sağlık riski oluşturan faktörler kapsam dışı tutulmuştur.
Yüzey temizliği testlerinde olumlu sonuçlar alınmıştır. Örneğin, Enterobacteriaceae testinde, yoğun bakteriyel floranın olduğu beyaz et doğrama tahtasında başlangıçta koloni sayısı 1,4 x 103 kob/yüzey iken, yüzeyi S2 (soda-boraks katkılı sabun) ile sildikten sonra %100 inhibisyon elde edilmiştir.
El yıkama için ürün testlerinde, çok iyi sonuçlarla birlikte, muhtemelen kişisel kullanım farklarından ve el yıkama kurallarına uymamaktan dolayı, açıklanması zor sonuçlar da kaydedilmiştir. Örneğin, S2 kullanılan bir testte, işletme çalışanlarından birinde hem E. coli hem de koliformlar bakteri grubu için %100 inhibisyon ve S. aureus ve Enterobacteriaceae plakalarının her ikisinde de %75 inhibisyon sonuçları alınmıştır. Başka bir kişinin S5 (soda-boraks ve IPA katkılı sabun) ile yapılan testinde, toplam bakteri plakalarındaki koloni sayısı, hem el yıkamadan önce, hem de sonra sayılamayacak kadar çok (TNTC)  bulunmuştur.
Daha net bulgulara ulaşacak bilimsel bir çalışma, şartların tamamen eşit ve kontrol altında olduğu bir laboratuvarda, steril bir yüzeye bakteri ekimi yapılarak (varlığı ve türü bilinen bakterilere karşı), aynı şekilde ürün kullanımı öncesi ve sonrası swab testleriyle yürütülmelidir. Bu araştırma, gıda patojenlerine karşı hijyen araştırmaları için laboratuvarda yapılacak ayrıntılı mikrobiyolojik testlere bir öncü olabilir ve elde edilen test sonuçları, kızartma yağlarından elde edilen sabunların sadece bir kez kullanımla bile önemli ölçüde hijyen sağladığının göstergesi olarak, hem el yıkamada, hem de yüzey temizliğinde kullanılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
This research has two goals. The first is to point out the utilization of waste cooking oils as feedstock in the production soaps for household cleaning needs, which could be a high-value recycling example in terms of the economy and the environment. The other is to study the hygiene effectiveness of these products by way of microbiological tests. 
These tests were conducted in some butcher shops and a meat processing facility. The disinfection effect of the cleaning products made of the waste cooking oils is examined by swab sampling before and after washing hands and cleaning the surfaces with them. After then, the microbiological study started in the laboratory by pulling the sample fluid from the swab tubes and spreading it to the plates of 3MTM PetrifilmTM, a ready-to-use agar system, using a pipette-filler pump. Following the incubation of the plates, the colonies grew on them were counted. The chosen test method for the microbiological stage (sampling) of this study was ISO 18593:2018 Standard.
Petrifilm system was preferred for its widespread usage in scientific studies. The Plates of Escherichia coli/coliforms, Staphylococcus aureus (Coagulase positive Staphylococcus), Enterobacteriaceae which are among the most common food pathogens, and the total aerobic count plate for detecting every kind of viable aerobic bacteria were employed as the test materials. Other health risk factors, such as viruses, moulds, yeasts, proteins, and other pathogenic bacteria, which might exist in food environments, were not included. 
The results of surface cleaning tests were quite well in general. For example, for a test of Enterobacteriaceae, using S2 (the soap with laundry soda and borax) on a white meat chopping board, which has a high bacterial load, the colony number was 1,4 x 103 cfu/surface before the cleaning, and it became ˂ 10 afterwards that is an inhibition ratio of 100%. 
As for the hand washing tests, there were good results and the bad ones, almost equally. This may be due to personal differences in washing hands and not observing the rules. For example, in a S5 (the soap with laundry soda, borax and IPA) test for Staphylococcus aureus, a person gave a result of too numerous to count (TNTC) before using the product, and the colony number was < 10 after washing hands with it, which means 100% inhibition. For another person, S5 test gave a result of TNTC on total aerobic bacteria count plates before and after using the product.  The results of a S2 test for another person on E. coli/coliforms plates were 100% inhibition and %75 for both S. aureus and Enterobacteriaceae plates.  
For more precise results, a scientific research in equal and controlled laboratory conditions by inoculating a sterile surface with the bacteria to be examined should be carried out. And, the same sampling procedure with swabs, before and after a cleaning procedure with the product to be tested for its hygienic effect should be applied in the tests. Our study may be a precursor to such microbiological tests, and the results of performed tests show that the soaps made of waste cooking oils can be safely used in both hand washing and cleaning jobs.