Elmalılı Hamdi Yazır'da mefhum-mâsadak ayrımı ve anlamın olguya bağlı olarak açılması
Mefhum-mâsadaq distinction in Elmalılı Hamdi Yazır and opening of meaning according to the phenomenon
Yazar: MAHMUT SAYILGAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET TAHA BOYALIK
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Hak Dini Kur`an Dili = Religion of Justice Koran Language ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Masadak = Masadaq ; Mefhum = Mafhum ; Tefsir = Commentary ; Yazır, Muhammed Hamdi = Yazır, Muhammed Hamdi ; İslamiyet = Islam

Özet:
Elmalılı Hamdi Yazır (1878-1942) Hak Dini Kur'ân Dili adlı tefsiriyle kendisinden sonra önemli bir etki alanı oluşturmuştur. Bu etki, Elmalılı'nın İslamî ilimlerin çoğunda sahip olduğu derinliğin tefsirine de yansımasının bir sonucudur. Bu çalışmada Elmalılı'nın söz konusu tefsiri, yaptığı mefhum-mâsadak ayrımı göz önüne alınarak incelenmiştir. Hem mantık hem de fıkıh ûsulü ilimlerinde ele alınan bu kavramların, Elmalılı tarafından tefsir ilminde de ele alındığı tespit edilmiştir. Elmalılı yaptığı bu ayrımla, bir ayetin tefsiri bağlamında dile getirilen ifadeleri üst bir söylemde birleştirme imkânı elde etmiştir. Elmalılı, anlamları zamanla ortaya çıkan bazı ayetleri de yine bu ayrım bağlamında ele almış, böylece ayetleri her dâim canlı tutmayı başarmıştır. Elmalılı Hak Dini Kur'ân Dili'nde özellikle de mefhum tespitinde İslamî ilimlerdeki birçok disiplini etkin bir şekilde kullanmış, tefsirin interdisipliner yapısını gözler önüne sermiştir. Elmalılı'nın tespit ettiği mefhumlara tarih içinden mâsadaklar arayışı ise Kur'ân'ın anlamının her daim etkisini sürdürdüğünü göstermesi bakımından önemlidir. Bu çalışma, Elmalılı'nın mefhum-mâsadak ayrımıyla ne kastettiğini önce teorik daha sonra ise Hak Dini Kur'ân Dili'ndeki pratik örnekler üzerinden ele alacaktır.

Abstract:
Elmalılı Hamdi Yazır (1878-1942) created an important sphere of influence after him with his commentary called Hak Dini Kur'ân Dili. This impact is a result of the reflection of the depth that Elmalılı has in most of the Islamic sciences in his tafsir. In this study, Elmalılı's commentary has been examined by considering the mefhum-mâsadaq distinction. It has been determined that these concepts, which are handled in both logic and usûl al-fiqh sciences, are also discussed in the science of tafsir by Elmalılı. With this distinction he made, Elmalılı had the opportunity to combine the expressions mentioned in the context of the interpretation of a verse in a higher discourse. Elmalılı also dealt with some verses whose meanings emerged over time in the context of this distinction, so he managed to keep the verses alive at all times. In his Hak Dini Kur'ân Dili, Elmalılı has used many disciplines effectively in Islamic sciences, especially in determining the mefhum and revealed the interdisciplinary nature of the science of tafsir. The search for mâsadaqs from history for the mefhums that Elmalılı determined is important in terms of showing that the meaning of the Qur'an always continues to be effective. This study will examine what Elmalılı means by the mefhum-mâsadaq distinction, first theoretically and then through practical examples in Hak Dini Kur'ân Dili.