Konya ili Meram ilçesi'ndeki tarım arazileri üzerinde imar uygulamalarının etkileri
Examination of the effects of zoning applications on agricultural lands: The case of Meram district of Konya province
Yazar: SERVİHAN ÇÖKELİK
Danışman: DOÇ. DR. ZUHAL KARAKAYACI
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmanın amacı belediyeler tarafından yapılan imar uygulamalarının tarım işletmeleri ve tarım arazileri üzerinde meydana getirdiği etkilerin incelenmesidir. Çalışma kapsamında Konya İli Meram İlçe Belediyesi tarafından 2019 yılında Bahçeşehir ve Harmancık Mahallelerinde yapılan imar uygulamasının sonuçlarını araştırmak için 65 adet anket yapılmıştır. 
Bölgede bulunan tarım işletmelerinin yapılan imar uygulaması sonucu elde ettiği rantı hesaplayabilmek için uygulama öncesi arazi vergi değerleri ve uygulama sonrası arsa vergi değerleri arasındaki değişim incelenmiştir. Ayrıca 2021 yılı 1 dekar arazinin değeri gelirlerin kapitalizasyonu yöntemine göre hesaplanarak bu değerle arazinin arsaya dönüştükten sonraki pazar değeri arasında karşılaştırma yapılmıştır. Yapılan karşılaştırma neticesinde 2021 yılında 1 dekar arazinin gelir yöntemine göre değeri 55.034,58 TL iken arsa vergi rayiç değeri 33.886,17 TL ve arsa pazar değeri ise 419.330,00 TL olarak tespit edilmiştir. Burada imar uygulaması sonrası 1 dekar alanın fiyatı ile gelir yöntemine göre 1 dekar alanın değeri karşılaştırıldığında pazar fiyatının, gelir yöntemi değerine göre %661,94 oranında daha yüksek olduğu görülmektedir. Uygulama öncesi arazi vergi değeri ile uygulama sonrası arsa vergi değerleri arasındaki artış oranı ise ortalama %678,07 olarak gerçekleşmiştir. Bu durum bölgede yapılan imar uygulamasının arazi değerlerinde önemli düzeyde artışa neden olduğunu göstermektedir. 
Çalışma kapsamında bölgede bulunan tarım işletmelerinin ürettikleri ürünlerin verimlilikleri incelenmiştir. Yapılan incelemelerde; buğday verimi 720 kg/da, arpa verimi 680 kg/da ve şekerpancarı verimi 9000 kg/da olarak bulunmuştur. Bulunan verimlilik miktarları Konya ilinin farklı bölgelerinde yapılan diğer çalışmalar ile karşılaştırıldığında bu arazilerin verimli tarım arazileri olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle yapılan imar uygulamaları sonucunda tarım arazilerinin değerinde önemli bir artış yaşandığı gözlense de bu arazilerin verimli olmaları sebebiyle bu bölgede daha fazla imar uygulaması yapılmadan mevcut arazilerin korunmasının gerektiği sonucuna varılmıştır.
Çalışma kapsamında imar uygulamalarının etkileri incelenerek oluşturulan GZFT (SWOT) analiz sonuçlarına göre, yapılan imar uygulamalarının sağlamış olduğu planlı yapılaşma, bölgeye gelen sağlıklı alt yapı sistemleri, yapılan yollar, okul ve park gibi kamusal alanlar imar uygulamasının güçlü yönleri olarak tespit edilmiştir. İmar uygulamalarının zayıf yönleri olarak ise bölgede konut maliyetlerin artış göstermesi, yapılan imar uygulamasının etkilerinin uzun vadede ortaya çıkacak olması, tarım işletmelerinin taleplerinin dikkate alınmaması ve yapılan arazi kesintilerinin yüksek olması olarak belirlenmiştir. Diğer yandan imarın gelmesiyle kaçak yapılaşmanın engellenebilecek olması, yeni iş olanaklarının ortaya çıkması bölge açısından fırsat olarak değerlendirilmektedir. Analiz kapsamında belirlenen tehditler ise tarımsal faaliyetlerin azalması, hayvancılığın artık yapılamaması, tarım işletmeleri arasında imara bağlı olarak yaşanan anlaşmazlıklar, bölgeye çok fazla nüfusun gelmesi sonucu ortaya çıkan soylulaşma olarak belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effects of zoning practices made by municipalities on agricultural enterprises and agricultural lands. Within the scope of the study, 65 questionnaires were conducted to investigate the results of the zoning application made in Bahçeşehir and Harmancık Neighborhoods of Konya in 2019 by Meram District Municipality. 
In order to calculate the rent obtained by the agricultural enterprises in the region as a result of the zoning application, the change between the land tax values before the implementation and the land tax values after the implementation was examined. In addition, the 2021 value of 1 decare of land was calculated according to the capitalization method and a comparison was made between this value and the market value of the land after it was converted into land. As a result of the comparison, the value of 1 decare of land according to the income method of 2021 was determined as 55,034.58 TL, the tax fair value of the land was determined as 33,886.17 TL and the market value of the land was determined as 419,330,00 TL. Here, when the value of 1 decare area according to the income method after the zoning implementation is compared with the value of 1 decare area, it is seen that the market price is 661.94% higher than the income method value. The increase rate between the pre-implementation land tax value and the post-implementation land tax value was 678.07% on average. This shows that the zoning practice in the region causes significant increases in land values.
Within the scope of the study, the productivity of the products produced by the agricultural enterprises in the region were examined. In the examinations made; Wheat yield was 720 kg/da, barley yield was 680 kg/da and sugar beet yield was 9000 kg/da. When the productivity amounts found are compared with other studies conducted in different regions of Konya, it is understood that these lands are fertile agricultural lands. For this reason, although it is observed that there has been a significant increase in the value of agricultural lands as a result of the zoning practices, it has been concluded that the existing lands should be protected without further zoning applications in this region due to the fertile nature of these lands.
According to the results of the SWOT analysis, which was created by examining the effects of the zoning applications within the scope of the study, the planned construction provided by the zoning applications, healthy infrastructure systems coming to the region, roads built, public areas such as schools and parks were determined as the strengths of the zoning application. The weaknesses of the zoning practices were determined as the increase in housing costs in the region, the long-term effects of the zoning implementation, the disregard of the demands of agricultural enterprises and the high land cuts. On the other hand, the fact that illegal construction can be prevented with the arrival of zoning and the emergence of new job opportunities is considered as an opportunity for the region. The threats identified within the scope of the analysis were determined as the decrease in agricultural activities, the inability to do animal husbandry anymore, the conflicts between agricultural enterprises due to zoning, and the gentrification resulting from the arrival of too many populations in the region.