Sınıf öğretmenlerinin matematik öğretiminde öğrenci başarısını değerlendirme durumlarının öğrenme yörüngesi odaklı incelenmesi
Learning trajectory-focused analysis of the evaluation of the success of learners by class teachers in mathematics teaching
Yazar: YASEMİN KUBANÇ
Danışman: PROF. DR. NEŞE IŞIK TERTEMİZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sınıf Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Matematik = Mathematics ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Öğrenme odaklılık = Learning orientation

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin matematik öğretiminde öğrenci başarısını değerlendirme durumlarını öğrenme yörüngesi odaklı incelemektir. Bu amaç doğrultusunda uygun verileri toplamak ve analiz etmek için karma yöntemin eş zamanlı sıralı deseni kullanılmıştır. Bu desene uygun olarak önce nicel veriler, daha sonra nicel verilere dayalı olarak nitel veriler toplanıp analiz edilmiştir. Araştırmada iki farklı veri toplama aracı kullanılmıştır. Bu araçlardan ilki nicel verilerin toplanması için araştırmacı tarafından geliştirilen Basamak Değeri Başarı Testidir. Bu başarı testi ile hem ilkokul 4.sınıf öğrencilerinin basamak değeriyle ilgili başarı düzeyleri belirlenmiş, hem de başarı testindeki sorulara ilişkin öğrencilerin doğru ve yanlış çözüm yolları incelenmiştir. 2018 İlkokul 4.Sınıf Matematik Dersi öğretim programında yer alan kazanımlar dikkate alınarak geliştirilen ve 28 sorudan oluşan bu testin KR-20 güvenirlik katsayısı .885 bulunmuştur. Çalışmanın diğer bir veri toplama aracı nitel verilerin toplanması için araştırmacı tarafından geliştirilen Öğrenme Yörüngesi Öğretmen Görüşme Formu'dur. Bu formun amacı öğrencilerin basamak değeriyle ilgili başarı düzeylerini, sınıf öğretmenlerinin öğrenme yörüngesi basamaklarına göre nasıl değerlendirdiklerini tespit etmektir. Görüşme formuna ilişkin sorular geliştirilirken Ball, Thames ve Phelps (2008) tarafından ortaya konan öğrenme yörüngesinin; içerik bilgisi, kavram bilgisi, öğrenci düşüncesini matematiksel geçerlik yönünden analiz etme bilgisi, öğrenci düşüncesini kavramsal anlama yönünden analiz etme bilgisi, öğrenme yörüngesi oluşturma bilgisi ve öğretime karar verme bilgisi olmak üzere altı basamağı dikkate alınmıştır. Araştırmanın nicel çalışma grubunu 300 ilkokul 4.sınıf öğrencisi, nitel çalışma grubunu bu okullarda görev yapan 17 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel verilerinin analizinde ITEMAN programı kullanılırken, nitel verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca araştırmacı uzman görüşleri doğrultusunda Öğretmen Cevapları Analiz Formunu geliştirerek öğretmen cevaplarını bu forma göre değerlendirmiştir.
Araştırma sonucunda; ilkokul 4.sınıf öğrencilerinin başarı testinde yer alan 17 kazanıma ulaşma değerleri en yüksek .89 ve en düşük .51 düzeyindedir. Basamak Değeri Başarı Testine ilişkin öğrencilerin çözüm yolları; doğal sayıları okuma ve yazma, sembol ve model kullanarak gösterme, basamaklar arasındaki ilişkiyi kavrama, dört işlem ve problem çözme soru türlerine göre ele alınarak, öğrencilerin hem doğru çözümlerinde kullandıkları stratejiler hem de yanlış çözümlerinde yaptıkları hatalar tespit edilmiştir. Başarı testindeki soruları ilkokul 4.sınıf öğrencileri; a) sayma, b) adlandırma, c) yeniden adlandırma, d) temsil etme, e) tahmin etme, f) karşılaştırma ve g) hesaplama olmak üzere yedi farklı strateji kullanarak doğru çözmüştür. Öğrenciler soruların doğru çözümünde en sık hesaplama stratejisini, en az ise sayma stratejisini kullanmışlardır. Yine ilkokul 4.sınıf öğrencilerinin yanlış çözümlerinde 28 farklı hata yaptıkları gözlenmiştir. Çalışmada öğrencilerin genellikle her soruda bir strateji kullanarak doğru sonuca ulaştıkları ancak yanlış çözümlerinde her soruda birden fazla hata yaptıkları ortaya çıkmıştır.
Bu araştırmada sınıf öğretmenlerinin ilkokul 4.sınıf öğrencilerinin basamak değeriyle ilgili başarı düzeylerini değerlendirme durumları incelendiğinde; sınıf öğretmenlerinin en yeterli olduğu basamak öğrenme yörüngesinin kavram bilgisi, en yetersiz olduğu basamak öğrenme yörüngesinin öğretime karar verme bilgisi basamağıdır. Yine öğrenme yörüngesinin her bir basamağı farklı boyutlardan oluşmaktadır. Sınıf öğretmenlerinin en yeterli oldukları boyut içerik bilgisi basamağında yer alan soruyu/problemi doğru çözme boyutu, en yetersiz oldukları boyut öğretime karar verme bilgisi basamağında yer alan öğrenci hatalarını olumlu yönde nasıl kullanacağını açıklama boyutudur. Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlara göre konuyla ilgili araştırmacı ve öğretmenler için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The purpose of the present study was to examine the status of class teachers in evaluating student success in mathematics teaching in a learning trajectory-focused manner. For this purpose, the Simultaneous Sequential Design of the mixed method was employed to collect and analyze the proper data. In line with this design, the quantitative data were collected, and then, the qualitative data were collected and analyzed based on the quantitative data. Two different data collection tools were used in the study. The first one was the Digit Value Achievement Test, which was developed by the researcher for the collection of the quantitative data. With this achievement test, the achievement levels of the primary school 4th grade students were determined in step value, and the correct and incorrect solutions of the students about the questions in the achievement test were examined. The KR-20 reliability coefficient of this 28-question test, which was developed by considering the achievements mentioned in 2018 Primary School 4th Grade Mathematics Course curriculum, was determined as .885. Another data collection tool of the study was the Learning Trajectory Teacher Interview Form, which was also developed by the researcher for the collection of the qualitative data. The purpose of this form was to determine how students evaluated their learning levels in the step value according to the learning trajectory steps of the classroom teachers. When the questions about the interview form were developed, 6 learning trajectory steps of the learning trajectory, which was developed by Ball, Thames and Phelps (2008), were taken into consideration; content knowledge, concept knowledge, knowledge of analyzing student's thought in terms of mathematical validity, knowledge of analyzing student's thought in terms of conceptual comprehension, knowledge of creating a learning trajectory, and knowledge of deciding on teaching. The quantitative study group consisted of 300 elementary school 4th grade students, and the qualitative study group consisted of 17 classroom teachers who worked in these schools. The ITEMAN Program was used in the analysis of the quantitative data of the study, and the descriptive analysis method was used in the analysis of the qualitative data. In addition, the researcher developed the Teacher Answers Analysis Form in the light of expert opinions, and evaluated the answers of the teachers according to this form.
As a result of the study it was determined that the achievements of primary school 4th grade students in acquiring the 17 acquisitions in the achievement test was .89 at the highest level, and .51 at the lowest. The solutions of the students in the Digit Value Success Test were examined according to showing natural numbers reading-writing and by using symbols and models, understanding the relations between steps, four operations and problem-solving questions, and the mistakes that students made in their incorrect solutions and their strategies in correct answers were determined. The primary school 4th grade students solved the questions in the achievement test by using 7 different strategies as; a) counting, b) naming, c) renaming, d) representing, e) estimating, f) comparison, and g) calculating. The students used the calculation strategy at the highest frequency, and used the counting strategy at the lowest frequency to solve the questions correctly. Again, it was observed that primary school 4th grade students made 28 different mistakes in their wrong solutions. In the study, it was also determined that the students reached the right conclusion by using one strategy in each question in general; however, made more than one mistake in each question in their wrong solutions.
According to the findings that were obtained in the present study, which aimed to examine the learning levels of the 4th grade teachers on the step value, the step in which the class teachers were most proficient was the concept knowledge, and the step in which the class teachers were the least proficient was the deciding teaching. Again, each step of the learning trajectory consists of different dimensions. Although the dimension in which the class teachers were generally most proficient was the solving the question/problem correctly dimension, the dimension they were most inadequate was the explaining how to use students' mistakes in a positive way dimension. According to the results that were obtained in the research findings, recommendations were presented for researchers and teachers on the subject.