Orta öğretim çağındaki kız sporcularda demir eksikliği anemisi durumuna etki eden faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of factors which effect of iron deficiency anemia status in the middle school age female athletes
Yazar: CANSU KÜÇÜK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SÜHEYLA AYLİN BÜYÜKKARAGÖZ
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Ergenler = Adolescents ; Kız öğrenciler = Girl students ; Kızlar = Girls ; Ortaöğretim = Secondary education ; Ortaöğretim öğrencileri = Secondary education students ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
Bu çalışma, lisanslı olarak spor yapan orta öğretim çağındaki kız sporcuların demir eksikliği anemisi durumlarını değerlendirmek ve etki eden faktörleri araştırmak amacıyla planlanmıştır. Araştırma, Bursa Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü'ne kayıtlı lisanslı orta öğretim çağındaki (14-18 yaş), farklı branşlardaki sporcu kız öğrenciler (n:54) ile aynı yaşlardaki spor yapmayan kız öğrenciler (n:54) üzerinde Mart 2017–Aralık 2017 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmadaki veriler, öğrencilerle yapılan yüz yüze görüşme yöntemiyle doldurulmuş ve 3 günlük besin tüketim  kayıtları alınmıştır. Çalışmada ağırlık ve boy ölçümleri ile birlikte tam kan sayımı, total demir bağlama kapasitesi, serum demir, ferritin ve transferrin saturasyonuna bakılmış, gaitada parazit ve gizli kan taraması yapılmıştır. Çalışmaya katılan adölesan kızların yaş ortalaması 16.1±1.45 yıldır. Adölesanların demir eksikliği prevalansı %38.0 (sporcularda %37.0 ve sedanterlerde %38.9), demir eksikliği anemisi prevalansı ise %13.9 (sporcularda %13 ve sedanterlerde %14.8) olarak bulunmuştur. İki grubun demir eksikliği ve demir eksikliği anemisi prevalansında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p>0.05). Hiçbir kişide gaitada parazit saptanmazken, her iki gruptaki birer kişide gaitada gizli kan bulunmuştur. Sporcuların %94.4'ünün ve sedanterlerin %96.3'ünün IOM'un demir alım önerilerini karşılayamadığı saptanmış, bireylerin serum ferritin düzeyleri ile demir alım miktarları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Sonuç olarak sporcu ve sedanter adölesan kızlarda demir eksikliği ve demir eksikliği anemisinin sık görüldüğü ancak görülme oranının benzer olduğu saptanmış, bu problemin önlenebilmesi için adölesan kız öğrencilere, ebeveynlerine ve antrenörlerine bu konu hakkında eğitim verilmesi ve kontrollerinin sık olarak yapılması gerektiği belirlenmiştir.

Abstract:
This study was planned to evaluate the situation of iron deficiency anemia and to investigate the factors that influence it in licensed middle school-age athletes who play sports as a girl. This research was carried out between March 2017-December 2017 and conducted on licensed secondary education-age girl athletes (14-18 years) (n:54) from different branches who registered in Bursa Youth Services and Provincial Directorate of Sports and the girl students as on individuals who do not do sports in the same age group (n:54). The data  in the study were filled through face to face interview with students and 3-day dietary records were taken. Complete blood count, total iron binding capacity, serum iron, ferritin and transferrin saturation and  height and weight measurements were examined in the study. Fecal parasites and occult blood screening was performed. The mean age of adolescent girls who participated in the study is 16.1 ±1.45 years. The prevalence of iron deficiency was detected %38.0 (%37 in athletes, %38.9 in non-athletes). Iron deficiency anemia was detected %13.9 (%13 in athletes, %14.8 in non-athletes). The difference between two groups in the prevalence of iron deficiency and iron deficiency anemia was not found statistically significant (p>0.05). While no parasite was detected in any of the stools, blood in the stool wads found in one person in both groups. It was determined that %94.4 of athletes and %96.3 of sedentary subjects could not meet the IOM's iron uptake recommendations, serum ferritin levels of individuals between iron intake was not found statistically significant (p>0.05). As a result, iron deficiency and iron deficiency anemia are common in athletes and sedentary adolescent girls but the incidence is similar in both groups. It was determined that adolescent girl students, their parents and coaches should be educated about these issues to solve this problem and the controls should be done as often.