Obez bireylerde metabolik fenotipe göre kardiyovasküler risk belirteçlerinin ve risk skorlarının karşılaştırılması
Comparison of cardiovascular risk markers and risk scores in obese individuals according to metabolic phenotype
Yazar: MERVE KÖSEOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SELMA PEKGÖR ; DR. FATMA NUR ÖZDEMİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Obezite Polikliniği'ne başvuran hastaların metabolik fenotipini belirleyerek nötrofil/lenfosit oranı (NLR), monosit/hdl oranı (MHR), plazma aterojenik indeksi (PAİ) ve Framingham risk skoru kullanarak kardiyovasküler risk profilini saptamak amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı, kesitsel ve retrospektif tipte bir çalışmadır. 18-65 yaş aralığında olup  05.08.2020- 01.08.2023 tarihleri arasında Konya Şehir Hastanesi Obezite Polikliniğine kilo vermek amacıyla başvuran tüm hastaların kayıtlı dosyaları geriye dönük arşiv taraması yapılarak elde edildi. Toplam 347 hastanın demografik özellikleri, açlık kan şekeri , HbA1c, insülin, total kolesterol, HDL, LDL, non-HDL, trigliserid, AST, ALT , TSH, vitamin b12, ferritin, demir, demir bağlama kapasitesi, transferrin saturasyonu gibi biyokimyasal ve hormonal ölçümleri ve bazı hemogram paremetreleri gibi laboratuvar verilerinin yanı sıra beden kitle indeksi, bel çevresi, kan basıncı değerleri kaydedildi. Hastalar Modifiye Ulusal Kolesterol Eğitim Programı-Erişkin Tedavi Paneli III (NCEP/ATP III) verilerine göre metabolik sağlıklı ve metabolik sağlıksız obez olarak 2 gruba ayrıldı. Kardiyovasküler risk faktörleri açısından Framingham risk skoru ve inflamatuar parametrelerden NLR, MHR, PAİ kullanıldı. İstatistiksel analizler SPSS for Windows version 18.0 programında yapıldı. 
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 40,20 ± 0,68  yıl idi. 347 hastanın ATP III'e göre %56,8'si (n=197)  metabolik sağlıklı obez olarak saptandı. Metabolik sağlıklı obez grubun yaş (p<0,001), kilo (p<0,001), bel çevresi (p<0,001), BKİ (p<0,001), sistolik kan basıncı (p<0,001), diyastolik kan basıncı (p<0,001) değerleri metabolik sağlıksız obez grubundan daha düşük tespit edildi. Metabolik sağlıklı obez grubun trigliserit (p<0,001)  ve non-HDL (p<0,001) değeri metabolik sağlıksız obez gruptan daha düşükken HDL (p<0,001) değeri daha yüksekti. Metabolik sağlıklı obez grubun HbA1C (p<0,001), AKŞ (p<0,001), insülin (p<0,001) ve HOMA-IR (p<0,001) değeri metabolik sağlıksız obez gruptan daha düşük tespit edildi. Metabolik sağlıklı obez grubun AST (p<0,001) ve ALT (p<0,001) değeri metabolik sağlıksız obez gruptan daha düşük tespit edildi. Metabolik sağlıklı obez grubun kullanılan inflamatuar belirteçlerden ferritin (p<0,001), nötrofil (p=0,046), MHR (p<0,001)  metabolik sağlıksız obez gruptan daha düşük tespit edildi. Metabolik sağlıklı obez grubun kardiyovasküler risk skoru (p<0,001) metabolik sağlıksız obez gruptan daha düşük tespit edilirken kardiyovasküler risk belirteci olarak kullandığımız PAİ (p<0,001) değeri uyumlu olarak metabolik sağlıklı obez grupta daha düşük tespit edildi. Tüm hasta grubunda metabolik sağlıklı obez- metabolik sağlıksız obez arasında MHR (p<0,001), PAİ (p<0,001) ve Framingham risk skoru (p<0,001) metabolik sağlıksız obez grupta daha yüksekti. Kadınlarda metabolik sağlıklı obez- metabolik sağlıksız obez arasında NLR (p=0,042), metabolik sağlıksız obez grupta daha yüksekken tüm bireylerde istatistiksel anlamlılığa ulaşamadı. Kardivasküler risk skoru orta-yüksek olanların yaş (p<0,001), kilo (p=0,58), bel çevresi (p=0,02), BKİ (p=0,001), sistolik kan basıncı (p<0,001), diyastolik kan basıncı (p=0,019) değerleri daha düşük tespit edildi. Kan parametrelerinden glisemik ve lipid parametrelerinde ve inflamatuar belirteçlerden ferritin ve PAİ  değerlerinde anlamlı yükseklik tespit edildi.
Sonuç: Çalışmamız metabolik sağlıklı obez ve metabolik sağlıksız obez bireyler arasındaki metabolik ve antropometrik farklılıkları vurgulamaktadır. Metabolik sağlıklı obez bireyler, obez olmalarına rağmen daha iyi bir metabolik profile ve daha düşük kardiyovasküler risk faktörlerine sahipken, metabolik sağlıksız obez bireyler daha yüksek risk altındadır. Çalışmamızda yeni kardiyovasküler risk belirteci olarak tanımlanmış MHR ve PAİ değerleri, Framingham kardiyovasküler risk skoru ile yüksek düzeyde ilişkiliydi. Birinci basamak sağlık hizmetleri obezitenin kontrolünde ve izleminde önemli rol oynamaktadır. Bu kardiyovasküler belirteçler; birinci basamak merkezlerinde pratik ve uygun maliyetle yapılabilen tam kan, HDL ve trigliserit testleri kullanılarak hesaplanır. Çalışmamız bu belirteçlerin kardiyovasküler hastalık riskini öngörmede kullanılabileceğini göstermiştir.
Anahtar Kelimeler: Obezite, Metabolik fenotip, Kardiyometabolik risk faktörleri

Abstract:
Aim: The study aimed to determine the cardiovascular risk profile of patients who applied to the Obesity Clinic by identifying their metabolic phenotype using the neutrophil/lymphocyte ratio (NLR), monocyte/HDL ratio (MHR), plasma atherogenic index (PAI), and Framingham risk score.
Materials and Methods: This descriptive, cross-sectional, and retrospective study included patients aged 18-65 who applied to the Konya City Hospital Obesity Clinic for weight loss between August 5, 2020, and August 1, 2023. Records of 347 patients were retrospectively reviewed. Demographic characteristics, fasting blood glucose, HbA1c, insulin, total cholesterol, HDL, LDL, non-HDL, triglycerides, AST, ALT, TSH, vitamin B12, ferritin, iron, iron binding capacity, transferrin saturation, and various hemogram parameters, along with body mass index, waist circumference, and blood pressure values, were recorded. Patients were divided into two groups based on the Modified National Cholesterol Education Program-Adult Treatment Panel III (NCEP/ATP III) criteria: metabolically healthy obese and metabolically unhealthy obese. Cardiovascular risk factors were assessed using the Framingham risk score and inflammatory parameters NLR, MHR, and PAI. Statistical analyses were performed using SPSS for Windows version 18.0.

Results: The average age of the patients was 40.20 ± 0.68 years. According to ATP III, 56.8% (n=197) of the 347 patients were identified as metabolically healthy obese. The metabolically healthy obese group had lower age (p<0.001), weight (p<0.001), waist circumference (p<0.001), BMI (p<0.001), systolic blood pressure (p<0.001), and diastolic blood pressure (p<0.001) values compared to the metabolically unhealthy obese group. Triglycerides (p<0.001) and non-HDL (p<0.001) levels were lower in the metabolically healthy obese group, while HDL (p<0.001) levels were higher. HbA1C (p<0.001), fasting blood glucose (p<0.001), insulin (p<0.001), and HOMA-IR (p<0.001) levels were lower in the metabolically healthy obese group. AST (p<0.001) and ALT (p<0.001) levels were also lower in the metabolically healthy obese group. Inflammatory markers such as ferritin (p<0.001), neutrophils (p=0.046), and MHR (p<0.001) were lower in the metabolically healthy obese group. The cardiovascular risk score (p<0.001) was lower in the metabolically healthy obese group, and PAI (p<0.001) was also lower. Among all patients, MHR (p<0.001), PAI (p<0.001), and Framingham risk scores (p<0.001) were higher in the metabolically unhealthy obese group. In women, NLR (p=0.042) was higher in the metabolically unhealthy obese group, but this did not reach statistical significance across all individuals. Patients with medium-high cardiovascular risk scores had higher age (p<0.001), weight (p=0.58), waist circumference (p=0.02), BMI (p=0.001), systolic blood pressure (p<0.001), and diastolic blood pressure (p=0.019) values. Significant elevations in glycemic and lipid parameters and inflammatory markers such as ferritin and PAI were found.

Conclusion: Our study highlights the metabolic and anthropometric differences between metabolically healthy and unhealthy obese individuals. Despite being obese, metabolically healthy obese individuals have a better metabolic profile and lower cardiovascular risk factors, whereas metabolically unhealthy obese individuals are at higher risk. The newly defined cardiovascular risk markers MHR and PAI showed a strong correlation with the Framingham cardiovascular risk score. Primary healthcare services play a crucial role in the management and monitoring of obesity. These cardiovascular markers can be calculated using routine and cost-effective tests such as complete blood count, HDL, and triglycerides in primary care settings. Our study demonstrates that these markers can be used to predict the risk of cardiovascular disease.
Keywords: Obesity, Metabolic phenotype, Cardiometabolic risk factors