Enflasyon ve enflasyon belirsizliğinin hisse senedi getirilerine etkisi: Borsa İstanbul örneği
The effect of inflation and inflation uncertainty on stock returns: The Borsa Istanbul example
Yazar: EMRE AKYURT
Danışman: PROF. DR. ÖMER ESEN
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Bu çalışmada, 2006:1 – 2024:4 döneminde Türkiye'deki enflasyon ve enflasyon belirsizliğinin Borsa İstanbul'da işlem gören hisse senedi getirileri üzerindeki etkisi ve bu değişkenler arasındaki ilişki incelenmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'de uzun yıllardır süregelen yüksek enflasyonun ve bu yüksek enflasyonun yol açtığı enflasyon belirsizliğinin hisse senedi getirileri üzerindeki muhtemel etkisini incelemek ve varsa bu ilişkinin boyutunu değerlendirmektir. İncelenen zaman dilimi, Türkiye ekonomisinde açık enflasyon hedeflemesine geçilmesiyle birlikte önemli yapısal değişimlerin yaşandığı ve finansal piyasaların derinleştiği bir dönemi kapsamaktadır. Analizlerde, Türkiye'deki hisse senedi getirilerini temsilen en yüksek işlem hacmi ve piyasa değerine sahip ilk 100 şirketin performansını yansıtan BİST100 endeksi getirileri kullanılmaktadır. Enflasyonu temsilen ise TÜFE oranları tercih edilmiştir. Veriler, TCMB EVDS üzerinden elde edilmiş olup, aylık frekansta 220 gözlem bulunmaktadır. Bu çalışmalarda, enflasyon belirsizliği otoregresif koşullu varyans (ARCH) ve genelleştirilmiş otoregresif koşullu varyans (GARCH) yöntemleri kullanılarak modellenmiştir. Ayrıca değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkilerin tespit edilmesi amacıyla Johansen eşbütünleşme testi ve uzun dönem katsayıların analizi için ise FMOLS, DOLS ve CCR yöntemleri uygulanmıştır. Bu analizler sonucunda, Türkiye'de enflasyonun ve enflasyon belirsizliğinin hisse senedi getirilerini pozitif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Özellikle, enflasyon belirsizliğinin (volatilitesinin) artışının, enflasyonun artışından daha fazla hisse senedi getirilerini artırdığı belirlenmiştir. Dolayısıyla, hisse senetlerinin enflasyonist bir ortamda güvenli bir liman niteliği taşıdığı ortaya konmuştur.

Abstract:
This study examines the effects of inflation and inflation uncertainty on stock returns traded on Borsa Istanbul in Turkey during the period 2006:1 – 2024:4 and the relationship between these variables. The main purpose of this study is to examine the possible effects of high inflation in Turkey for many years and the inflation uncertainty caused by this high inflation on stock returns and to evaluate the extent of this relationship, if any. The examined time period covers a period when significant structural changes were experienced and financial markets deepened with the transition to open inflation targeting in the Turkish economy. In the analyses, BIST100 index returns reflecting the performance of the first 100 companies with the highest trading volume and market value are used as representatives of stock returns in Turkey. CPI rates are preferred as representatives of inflation. The data were obtained from the TCMB EVDS and there are 220 observations at a monthly frequency. In these studies, inflation uncertainty was modeled using autoregressive conditional variance (ARCH) and generalized autoregressive conditional variance (GARCH) methods. In addition, Johansen cointegration test was applied to determine the long-term relationships between variables and FMOLS, DOLS and CCR methods were applied for the analysis of long-term coefficients. As a result of these analyses, it was determined that inflation and inflation uncertainty positively affected stock returns in Turkey. In particular, it was determined that the increase in inflation uncertainty (volatility) increased stock returns more than the increase in inflation. Therefore, it has been shown that stocks are a safe haven in an inflationary environment.