40-69 yaş arası kadınların meme kanseri taraması için mamografi çektirme durumlarının ve nedenlerinin araştırılması
Investigation of the situations and reasons of mamography for breast cancer screening of women between 40-69 years
Yazar: MUSTAFA ÖMER ÖZYALVAÇ
Danışman: YRD. DOÇ. GÜZİN ZEREN ÖZTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Kadınlar = Women ; Mamografi = Mammography ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
40-69 yaş arası kadınların meme kanseri taraması için mamografi çektirme durumlarının ve nedenlerinin araştırılması
GİRİŞ VE AMAÇ: Dünyada ve Türkiye'de yapılan çalışmalar kadınların mamografi çektirme oranlarının yeterli olmadığını ayrıca farklı sosyal sınıflarda ve farklı kültürel özelliklere sahip bireylerin mamografi çektirme oranlarında değişiklikler olduğunu ve bu oranın özellikle kırsal kesimde daha da düşük olduğunu bize göstermektedir. Bu çalışmamızda Avcılar 9 nolu Aile Sağlığı Merkezine (ASM) kayıtlı 40-69 yaş arası kadınların meme kanseri için mamografi çektirme oranlarını araştırmak, bu kişilerin mamografi çektirmeme nedenlerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. 

GEREÇ VE YÖNTEM: İstanbul ilinde Avcılar 9 nolu ASM'ye başvuran 40-69 yaş arası çalışmaya katılan 286  kadının gönüllü onam formları alınarak Katılımcılara sosyo-demografik veri formu, Mamografi yeterlilik Ölçeği, Mamografi Yarar ve Engel Algısı, Meme kanseri Kadercilik Ölçeğini içeren anket formu yüzyüze  ya da google formlar üzerinden çevrimiçi ortamlardan paylaşılarak doldurulmuştur. Çalışmada veri analizi için SPSS 25.0 paket programı kullanılmıştır. (p<0.05) istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.

BULGULAR: 
Okuma yazama bilmeyenlerin diğer gruplara kıyasla powe meme kanseri kadercilik ölçeği toplam puanı anlamlı oranda yüksek bulunmuştur (p=0.007). Eğitim durumu lise-üniversite-yüksek lisans olanların diğer gruplara kıyasla mamografi yeterlilik ölçeği toplam puanı daha yüksek bulunmuştur (p<0.001).Katılımcıların mamografi yeterlilik ölçeği toplam puanı okuma yazma bilmeyen diğer 2 grubun puanları ile karşılaştırılmasında anlamlı oranda düşük bulunmuştur (p<0.001).Birinci derece akrabalarında bir tane meme kanseri tanısı olanların diğer gruplara kıyasla mamografi yeterlilik ölçeği toplam puanı anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p=0.001) Daha önce iyi huylu gelen biyopsi sonucu olmayanları diğer gruplara kıyasla "Mamografi engel algısı" puanı daha yüksek bulunmuştur (p=0.013). Mamografinin ne olduğunu bilenlerin bilmeyenlere kıyasla Mamografi Yeterlilik Ölçeği Toplam puanları daha yüksek bulunmuştur (p<0.001). Mamografinin ne olduğunu bilenlerin bilmeyenlere kıyasla "Mamografi yarar algısı" puanları daha yüksek bulunmuştur (p=0.006). Son iki yıl içerisinde mamografi çektirenlerin çektirmeyenlere kıyasla mamografi yeterlilik ölçeği toplam puanları daha yüksek bulunmuştur (p<0.001). Mamografinin ne olduğunu bilmeyenlerin bilenlere kıyasla "Mamografi engel algısı" puanları daha yüksek bulunmuştur (p=0.006)

SONUÇ: Kadınların yaş, maddi durum, eğitim durumu gibi sosyodemografik özellikleri meme kanserine yönelik kadercilik inaçları, mamografiye yönelik engel, yarar ve yeterlilik algıları meme kanseri için mamografik taramaya katılımlarını etkilemektedir.
ANAHTAR SÖZCÜKLER: Meme kanseri, Mamografi, Sekonder koruma

Abstract:
AIM: Studies conducted in the world and in Turkey show us that the mammography rate of women is not sufficient, and that there are changes in the mammography rates of individuals from different social classes and with different cultural characteristics, and this rate is even lower especially in rural areas. In this study, it was aimed to investigate the mammography rates for breast cancer in women aged 40-69 years registered with the Family Health Center No. 9 in Avcılar, and to determine the reasons for not having a mammogram.
MATERIAL AND METHODS: Voluntary consent forms of 286 women aged 40-69 who participated in the study, who applied to the Family Health Center No. 9 in Istanbul, were obtained, and the questionnaire form including socio-demographic data form, Mammography Adequacy Scale, Perception of Benefits and Obstacles in Mammography, Breast Cancer Fatality Scale was administered face-to-face. It was also filled out by sharing online via google forms. SPSS 25.0 package program was used for data analysis in the study. (p<0.05) was considered statistically significant.
RESULTS: The total score of the powe breast cancer fatalism scale was found to be significantly higher in the illiterate compared to the other groups (p=0.007). The mammography proficiency scale total score of the participants was found to be higher than the other groups (p<0.001). The mammography proficiency scale total score of the participants was found to be significantly lower when compared with the scores of the other 2 illiterate groups (p<0.001). The total score of the mammography adequacy scale was found to be significantly higher in those whose first-degree relatives were diagnosed with breast cancer compared to the other groups (p=0.001) 0.013). Those who knew what mammography was had higher Total Mammography Sufficiency Scale scores than those who did not know (p<0.001). Those who knew what mammography was had higher "perception of mammography benefit" scores than those who did not know (p=0.006). The total mammography proficiency scale scores of those who had mammography in the last two years were higher than those who did not (p<0.001). Those who do not know what mammography is have higher "Mammography disability perception" scores than those who know (p=0.006)
CONCLUSION: Sociodemographic characteristics of women, such as age, financial situation, educational status, fatalistic beliefs towards breast cancer, and perceptions of barriers, benefits and sufficiency towards mammography affect their participation in mammographic screening for breast cancer.
KEYWORDS: breast neoplasms, mammography, secondary prevention