Nefrotik sendromlu hastalarda endotel fonksiyon bozukluğunun değerlendirilmesi
Evaluation of endothelial function deficiency in patients with nephrotic syndrome
Yazar: ŞENGÜL KAVAK BAYRAKLI
Danışman: PROF. DR. AYDIN TÜRKMEN
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Nefroloji = Nephrology
Dizin: Endotelinler = Endothelins ; Karotis intima media = Carotid intima media ; Nefrotik sendrom = Nephrotic syndrome

Özet:
Kalp ve damar hastalıkları dünyada en sık görülen hastalık ve ölüm sebeplerinin başında yer almaktadır. Kronik böbrek hastalığının her türü için de, mortalitenin en önde gelen nedeni kardiyovasküler sorunlardır. Başlangıçta ciddi renal yetersizlik oluşturmayıp, masif proteinüri ile seyreden nefrotik sendromlu hastalarda bu ciddi aterosklerotik sürecin nasıl ve ne hızla geliştiğine dair yeterli bilgi birikimi henüz oluşmamıştır. Genelde olduğu gibi, nefrotik sendromlu hastalarda da aterosklerotik ilerleyişin ilk adımı, endotel disfonksiyonudur. Proteinüri, kreatinin seviyesi, lipid profili ve inflamasyon gibi endotelyal disfonksiyonuna yol açabilecek faktörler, nefrotik sendrom tablosunun önemli bileşenleridir. Nefrotik sendromlu hastalarda endotelyal disfonksiyonun belirlenmesi, ileride gelişebilecek kardiyovasküler sorunların belirleyicisi olabilir. Bu nedenle, nefrotik sendromlu hastalarda henüz kardiyovasküler semptomlar oluşmadan saptanabilecek endotel disfonksiyonu ve bunun progresyonunun önlenmeye çalışılması, klinikte büyük yararlar sağlayabilir. Bu teorilerden haraketle, çalışmamızda nefrotik sendromlu hastalardaki endotel fonksiyonlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştırÇalışmamızda biyopsi ile kanıtlanmış nefrotik sendromu olan 42 hasta, Grup1 (FSGS), Grup 2 (MPGN), Grup 3 (MGN) ve Grup 4 (diğerleri) olmak üzere dört farklı alt gruba ayrılarak 24 sağlıklı kontrol grubu ile birlikte değerlendirildi. Bu hastaların yaş, kilo, lipid profilleri, glukoz, kan üre azotu, kreatinin, serum albumin, total protein, C reaktif protein, eritrosit sedimantasyon hızı, ferritin, kan basınçları, idrar protein seviyeleri kaydedildi. Glomerül filtrasyon oranı Cockcroft-Gault formülüyle belirlendi. Doppler akım ve diğer ekokardiografik parametreler Vivid 7 ekokardiografi cihazı ile ölçüldü. Endotel fonksiyon değerlendirilmesi ve intima media kalınlık ölçümleri brakial arter ve karotis Doppler ultrasonografisi ile değerlendirildi.Çalışma gruplarındaki intima media kalınlığı, kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek bulundu (0.74+0.18 mm vs 0.56+0.16, p<0.001). Brakial Doppler ultrasonografi ile saptanan akım aracılı dilatasyon (FMD) oranları da çalışma grubu hastalarında belirgin olarak çok daha düşük bulundu (6.67+4.29 vs 18.6+8.74, p<0.001).Sonuç olarak, endotelyal disfonksiyon ve total intima media kalınlığı parametreleri açısından hasta grubu ile kontrol grubu arasında belirgin farklılık olduğu ve nefrotik sendromlu hastalarda endotel fonksiyon bozukluğunun varlığı bu çalışmada gösterildi. Non-invazif ve kolay tekrarlanabilen bu yöntemlerle endotel disfonksiyonunun saptanması ve aterosklerotik sürecin yavaşlatılmasına yönelik tedavi ve önlemlerin alınmasının nefrotik sendromlu hastaların prognozuna önemli katkı sağlayabileceği düşünüldü.

Abstract:
Cardiovascular disorders are the leading cause of mortality all over the world and are the primary cause of mortality in all subtypes of chronic kidney diseases. There is inadequate data in the medical literature with regards to the development of atherosclerosis in patients with nephrotic range protenuria without associated chronic renal insufficiency. In general, the first stage of atherosclerosis development in patients with nephrotic syndrome involves endothelial dysfunction. Important factors associated with the development of endothelial dysfunction in nephrotic syndrome include range of proteinuria, serum creatinine level, lipid profile as well as the degree of inflammation. Assesment of endothelial dysfunction in patients with nephrotic syndrome may be a predictor of future cardiovascular events. For this reason, early diagnosis of endothelial dysfunction is of utmost importance in the management of nephrotic syndrome patients as a means of preventing or atleast delaying onset of cardiovascular disease secondary to atherosclerosis.In our study, we evaluated 42 biopsy proven nephrotic syndrome patients in four different subgroups divided as Group I (FSGS), Group 2 (MPGN), Group 3 (MGN), Group 4 (Others) (23 females, 19 males) as well as 24 healhty controls. Patient age, weight, lipid profiles, glucose, blood urea nitrogen, creatinine, serum albumin, total protein, C-reactive protein, erythrocyte sedimentation rate, ferritin, blood pressures, urine protein levels were recorded. Glomerular filtration rate was estimated by use of the Cockcroft-Gault Formula. Doppler flow and other echocardiographic parameters were measured by Vivid 7 transthoracic echocardiography.Intima media thickness measured significantly higher in all nephrotic study subgroups as compared to the healthy control group (0.74±4.29 mm vs 0.56±0.16, p<0.001). Flow mediated dilatation rates, measured with brachial ultrasonography, were also significantly lower in the nephrotic subgrops than in the control group (6.67±4.29 vs 18.6±8.74, p<0.001).Our results demonstrated significant differences in endothelial dysfunction and total intima-media thickness between nephrosis patients and the healthy control group and confirmed the presence of endothelial dysfunction in patients with nephrotic syndrome. As a result, our findings supported the notion that assesment of endothelial dysfunction by easily reproducible noninvasive methods are effective measures for the early intervention and subsequent prevention of accelerated atherosclerosis in patients with nephrotic syndrome.