Psikoaktif madde kullanımına bağlı psikotik bozukluk ile psikoaktif madde kullanımı olmayan şizofreni tanılı hastaların psikiyatrik belirtilerinin fenomenolojik olarak karşılaştırılması ve zihin kuramı ile ilişkisi
Phenomenological evaluation of the psychiatric symptoms of patients with A diagnosis of psychotic disorder due to pam use and patients with A diagnosis of schizophrenia without pam use and their relationship with theory of mind
Yazar: ELİF KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. MURAT ERKIRAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Narkotikler = Narcotics ; Psikotik bozukluklar = Psychotic disorders ; Psikotrop ilaçlar = Psychotropic drugs ; Zihin kuramı = Theory of mind ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada psikoaktif madde (PAM) kullanımına bağlı psikotik bozukluk (MBP) tanılı hastalar ile son 5 yıldır PAM kullanımı olmayan şizofreni tanılı hastaların psikiyatrik belirtilerinin ve zihin kuramı (ZK) yetilerinin karşılaştırılarak bu iki bozukluğu ayırt etmede kullanılabilecek klinik göstergelerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesine bağlı kliniklerde yatarak tedavi gören, DSM-5'e göre şizofreni tanısı alan, son 5 yıldır PAM kullanım öyküsü olmayan 49 erkek hasta ve MBP tanısı alan 43 erkek hasta dâhil edilmiştir. Araştırmacı tarafından hastalarla yapılan görüşmede sosyodemografik ve klinik özellikler veri formu doldurulmuş, hastalara Pozitif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği (SAPS), Negatif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği (SANS), Psikotik Belirti Değerlendirme Ölçeği (PSYRATS), Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği (CŞDÖ), Hastane Anksiyete ve Depresyon (HAD) Ölçeği ve Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT) uygulanmıştır.
BULGULAR: MBP tanılı hastalar ile şizofreni tanılı hastalar arasında SAPS ve PSYRATS toplam puanları açısından anlamlı derecede farklılık görülmemekle birlikte, şizofreni tanılı hastalarda, yapısal düşünce bozukluğu ve garip davranış alt ölçek puanları MBP tanılı hastalardan anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0,001). SANS toplam ve alt ölçek puanlarının ise şizofreni tanılı hastalarda MBP tanılı hastalara kıyasla anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,001). MBP tanılı hastaların GZOT olumsuz ve nötral ifadeleri tanıma puanları, şizofreni tanılı hastaların puanlarına kıyasla anlamlı derecede yüksek   bulunurken (p<0,001), her iki grupta GZOT performansları ile SANS'ın farklı alt alan puanları arasında anlamlı derecede negatif yönde ilişkilerin olduğu saptanmıştır (p<0,001). Ancak her iki grupta GZOT puanları ile SAPS'ın farklı alt ölçek puanları arasında hem negatif hem pozitif yönde anlamlı derecede ilişkiler olduğu saptanmıştır. Şizofreni tanılı vakaların GZOT olumsuz ifadeleri tanıma puanlarının SAPS'ın perseküsyon sanrısı maddesi ve PSYRATS'ın sanrısal sıkıntı maddesi ile arasında anlamlı düzeyde pozitif ilişki olduğu bulunmuştur (sırasıyla; p<0,05, p<0,001).
SONUÇ: MBP ve şizofrenide görülen sanrı ve varsanılar boyutsal açıdan benzerdir ve bu belirtilerin boyutsal özelliklerine göre iki bozukluğun ayrımının yapılması mümkün görülmemektedir. Ancak MBP'de negatif ve dezorganize belirtiler şizofreniye oranla daha nadir, bu grubun ZK performansları ise daha iyidir. ZK bozulmaları ile negatif ve dezorganize belirtiler arasında negatif yönde anlamlı ilişkili görülürken, ZK ile pozitif belirtiler arasındaki ilişkiler ise hem pozitif hem negatif yöndedir. "Hipermentalizasyon" modeline uygun olarak şizofrenide hastaların perseküsyon sanrıları ve sanrısal sıkıntı oranlarının fazla olması, hastaların olumsuz ifadeleri tanıma performanslarını arttırır. MBP'de ise sanrılarla ZK arasında herhangi bir ilişki görülmezken işitsel varsanıların sıklığı ve işitsel varsanılara bağlı gelişen sıkıntı, ZK performanslarını olumsuz yönde etkiler.

Anahtar Kelimeler: Maddeye Bağlı Psikoz, Psikotik Belirtiler, Şizofreni, Zihin Kuramı
İletişim adresi: elfkck@hotmail.com

Abstract:
OBJECTIVE: In this study, it is aimed to compare the psychiatric symptom differences and theory of mind (ToM) abilities of patients diagnosed with psychotic disorder due to psychoactive substances and patients diagnosed with schizophrenia who have not used psychoactive substance for the last 5 years, and to determine the clinical indicators that can be used to distinguish these disorders.
METHOD: 49 male patients who are under treatment in psychiatry inpatient clinics affiliated to Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Research and Training Hospital for Psychiatry, Neurology and Neurosurgery, diagnosed with schizophrenia according to DSM-5, without a history of psychoactive substance use for the last 5 years, and 43 male patients diagnosed with substance induced psychotic disorder (SIPD) were examined. Sociodemographic and clinical data form was filled in the interview by the researcher. During the sessions, each patient is requested to perform series of tests listed as Positive Symptoms Rating Scale (PSRS), the Negative Symptoms Rating Scale (NSRS), the Psychotic Symptom Rating Scale (PSYRATS), the Calgary Depression Scale for Schizophrenia (CDSS), the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS) and the Mind Reading Test (MRT)
RESULTS: Although there was no significant difference between the PSRS and PSYRATS score averages between SIPD and schizophrenia groups, the mean scores of structural thought disorder and strange behavior subscales were significantly higher in patients with schizophrenia than patients with SIPD (p = 0.001). NSRS total and subscale scores were found to be significantly higher in patients with schizophrenia than in patients with SIPD (p <0.001). While the reading the mind in the eyes test (RMET)  negative and neutral expression recognition scores of the patients with SIPD were significantly higher than the patients with schizophrenia (p <0.001). Significantly negative correlations were found between RMET performances and different sub-domain scores of NSRS in both groups (p <0.001). However, both groups showed significant negative and positive correlations with different sub-domain scores of PSRS. A significant positive relationship was found between the RMET negative scores of patients with schizophrenia and the persecution delusion item of PSRS and the delusional distress item of PSYRATS. (respectively; p <0.05,  p <0.001)
CONCLUSION: Delusions and hallucinations are dimensionally similar in SIPD and schizophrenia. That is why it may not be possible to differentiate these two disorders according to the dimensional characteristics of aforementioned symptoms. However, negative and disorganized symptoms are less common in SIPD compared to schizophrenia, and corresponding Theory of Mind (ToM) performances are better. While there is a significant negative correlation between ToM impairments and negative and disorganized symptoms, the relationships between ToM and positive symptoms are both positive and negative. Persecutory delusions and delusional distress in schizophrenia increase their performance in recognizing negative expressions in accordance with the "hypermentalization" model. While there is no relationship between delusions and ToM in SIPD, the frequency of auditory hallucinations and distress due to auditory hallucinations negatively affect ToM performances.
Keywords: Psychotic Symptoms, Schizophrenia, Substance-Related Psychotic Disorder, Theory of Mind 
Contact info: elfkck@hotmail.com