Merziman Çayı havzası'nda arazi kullanım faaliyetlerinin zamansal değişimi (1985-2015)
Timely change of land use activities in Merziman River basin (1985-2015)
Yazar: VEYSEL AKGÜL
Danışman: PROF. DR. NECMETTİN ELMASTAŞ
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Akarsu havzaları = Stream basins ; Arazi kullanımı = Land use ; Coğrafya = Geography ; Değişim = Change ; Merziman Çayı = Merziman River

Özet:
Bu çalışmada, Merziman Çayı Havzası'nın belirli yıllara ait (1985, 1995, 2005 ve 2015) arazi kullanım özellikleri ile belirtilen bu yıllarda yaşanmış değişim irdelenmiştir. Meydana gelen değişimin nedenleri ve ortaya çıkan problemleri tespit edildikten sonra sorunlara coğrafi prensipler dâhilinde çözüm üretilmeye çalışılmıştır.  Önemli bir doğal kaynak olan arazilerin potansiyel ve kabiliyetine uygun kullanımını sağlamak adına atılması gereken adımlar belirlenmeye çalışılmıştır. Arazilerin verimli ve sürdürülebilir kullanımı hem ekonomik problemleri azaltacak hem de geleceğe umut ile bakmayı sağlayacaktır.
Çalışma sahasının arazi kullanımında yaşanan değişim son yıllarda artmıştır. Bu durumun en büyük nedenleri artan nüfus baskısı ve şehirleşme oranı ile sanayi ve teknolojide yaşanan değişimlerdir.  İnsan eliyle arazi kullanımında yaşanan değişimin ne yazık ki araziye zarar verdiği ve geri dönüşü olmayan kayıplara neden olduğu görülmektedir. İnsanların doğada yaptıkları değişimleri daha sürdürülebilir ve çevreyi gözeterek yapmaları gerekmektedir. Ancak insanların çevreye hatalı müdahaleleri ile bazı alanlarda makilik arazilerin tarıma açıldığı şeklinde görülürken bazı alanlarda ise havza dışına göç verilmesi ile ekonomik getirisi olan ekili-dikili tarım arazilerinin boş kaldığı görülmektedir. 
Çalışmada 1985, 1995, 2005 ve 2015 yıllarına ait Landsat uydu görüntüleri temin edilmiş bu uydu görüntüleri Erdas ve ArcGIS programları kullanılarak işlenmiştir. Uydu görüntülerinin işlenmesinde kontrollü sınıflandırma yönteminden yararlanılmıştır. Ulaşılan sonuçlar birbiriyle kıyaslanmıştır. Arazinin doğal varlığı göz önünde bulundurularak nasıl kullanılması gerektiği araştırılmış ve uygun kullanım şekli ArcGIS programı yardımıyla haritalandırılmıştır.
Yapılan çalışma sonucunda arazilerin büyük bölümünün kabiliyeti ölçüsünde kullanılmadığı, çayır ve mera arazilerinin tarıma açıldığı, verimli olabilecek tarım arazilerinin de yerleşime açıldığı görülmüştür. Bunun yanında bölgedeki turizm varlıkları bölge ekonomisine yeterli katkıyı sağlamamıştır. Arazilerin tüm coğrafi bileşenler dikkate alınarak tekrar tasnif edilmesi gerektiği, sürdürülebilir tarımsal kalkınma adına havza yönetim planı oluşturularak yeni bir planlamaya gidilmesi gerektiği tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Merziman Çayı Havzası, Yavuzeli, Arazi Kullanımı, Arazi Kullanım Planı, Havza Yönetimi.

Abstract:
In this study, changes experienced, which are specified with the land use characteristics of the Merziman River Basin for certain years (1985, 1995, 2005 and 2015), are examined. After determining the causes of changes and problems that occurred, it was tried to find solutions to the problems within the geographical principles. It has been tried to determine steps to be taken in order to use the lands, which are an important natural resource, in accordance with their potential and capabilities. Efficient and sustainable use of lands will both reduce economic problems and provide hope for the future.
The change in land use of the study area has increased in recent years. The biggest reasons for this situation are the increasing population pressure and the rate of urbanization and changes in industry and technology. It is seen that the change in human-made land use unfortunately damages the land and causes irreversible losses. People need to make changes they make in nature more sustainable and with the environment in mind. However, it is seen that maquis lands are opened to agriculture in some areas due to the wrong interventions of people in the environment, while in some areas it is seen that the cultivated-planted agricultural lands, which have an economic return, remain empty with migration out of the basin.
In the study, Landsat satellite images of 1985, 1995, 2005, and 2015 were obtained and these satellite images were processed using Erdas and ArcGIS programs. Controlled classification method was used in the processing of satellite images. The results achieved have been compared with each other. Considering the natural existence of the land, how it should be used has been researched and the appropriate usage pattern has been mapped with the help of ArcGIS program.
As a result of the study, it was seen that most of the lands were not used to the extent of their capability, meadow and pasture lands were opened to agriculture, and fertile agricultural lands were also opened to settlement. Besides, the tourism assets in the region did not make enough contribution to the regional economy. It has been determined that the lands need to be classified again by taking into account all geographical components, and a new planning should be made by creating a basin management plan for sustainable agricultural development.
Keywords: Merziman River Basin, Yavuzeli, Land Use, Land Use Plan, Basin Management.