Türk ve İslam bilim tarihi sergisi için bir öneri
A proposal for Turkish and Islamic science history exhibition
Yazar: DENİZ KAYIKCI
Danışman: PROF. DR. NEVZAT ÇEVİK
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Müzecilik = Museology
Dizin: Bilim tarihi = History of science ; Sergileme = Exhibition ; Sergiler = Exhibitions ; Türk tarihi = Turkish history ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Bu tez çalışmasının konusunu Türk ve İslam Bilim Tarihinin müze/sergi yoluyla aktarımı konusunda yeni bir yol önerisidir. Bilimin ve teknolojinin ilk izlerine değinerek, tezin ana konusu olan Türk ve İslam biliminin en güçlü olduğu yüzyıllara ağırlık verilerek Rönensans sonrası Batı biliminden de bahsedilecektir. Bu tezle ortaya konan Türk-İslam Bilim Tarihi sergisi dünyadaki diğer benzer sergi ve müzelerin işlemediği  tema ve kişiler ile konuları kapsamaktadır. Amaç bu zamana kadarki benzer sergi ve müzelere bir alternatif oluşturabilmektir. Bir Osmanlı tasarımı olarak ortaya çıkan ilk arabalı vapur olan Suhulet feribotu üzerinden, tematik bir sergi hazırlanmıştır. Bilim tarihindeki gelişmeler, kronolojik bir hat üzerinde, farklı coğrafyalarda farklı ekollerde gelişen bilimin etkileşimi ve Rönesans sonrasını da kapsayarak Suhulet feribotu üzerinden anlatılmıştır.
	Birinci bölümde; bilimin ortaya çıkışı,  kavramsallaşması, tarih öncesi insan topluluklarının gelişmesine etkisi; tarım devrimi sonrasında ise Mısır, Mezopotamya, Anadolu Hindistan ve Cin'deki ilk kent ve nehir kulturleri (Tunc Devri) ve son olarak da Klasik Yunan ve Roma uygarlıklarını da iceren, ticarete dayalı bağımsız kentler (Demir Devri) donemi 7. yüzyıla kadar ana hatlarıyla aktarılmıştır. İkinci bölümde; 7. yy ile başlayan İslam tarihinin o dönemki bilim merkezleri ile etkileşimi ve çevirilerle bilimin İslam coğrafyasına adaptasyonu, İslam coğrafyasında bilimsel gelişmelerin sebepleri, Bilimin Avrupa'ya aktarımını sağlayan ilişkiler, Türklerin bilime katkıları, Osmanlı Bilimi, Rönesans ve Avrupa aydınlanması dönemleri 20. yüzyıla kadar olan tarih aralığında anlatılmıştır. Üçüncü bölümde; Dünyadan ve Türkiye'den Türk ve İslam Bilimi konulu sergi/müze örnekleri incelenerek artı ve eksi yönleriyle aktarılmıştır. Dördüncü bölümde; modern müzecilik, sergi küratörlüğü, sergi hazırlama aşamaları ve değerlendirilmesi konularına kısaca yer verilmiştir. Beşinci ve son bölümde ise; şimdiye kadar görülen örneklerden farklı nitelik ve içeriklerde tematik bir Türk-İslam bilim tarihi sergisi hazırlanmıştır. Sinopsis ve sergi metinleri, eser seçimi ve tasarımı ile kullanılacak digital teknolojiler bu bölümde anlatılmıştır.

Abstract:
The theme of this thesis is a proposal for a new way of transferring the History of Turkish and Islamic Science through a museum / exhibition.By referring to the first traces of science and technology, and focusing on the centuries that are the strongest of the Turkish and Islamic science, which is the main topic of the thesis, Western science after Renaissance will also be mentioned.The Turkish-Islamic Science History exhibition, which is revealed by this thesis, covers other similar exhibitions and topics related to the themes and persons that are processed by museums in the world.The aim is to create an alternative to similar exhibitions and museums up to this time.A thematic exhibition has been prepared onthe subject of the Suhulet ferry, which emerged as an Ottoman design and was the first ferryboat.The developments in the history of science are explained on the chronological line through the subject of Suhulet ferry, includingthe interaction of science developed in different ecoles and in different geographical regions, and the period after the Renaissance.
In the first chapter;the emergence of science, its conceptualization, its influence on the development of pre-historic human communities;after the agrarian revolution,Egypt, Mesopotamia, Anatolia India and the first city and river cultures in China (Bronze Age) and finally the commercial cities (Iron Age), including Classical Greek and Roman civilizations, have been conveyed until the 7th century by outline.
	In the second chapter;  interaction with the science centers of that period of Islamic history, which started in the 7th century, and the adaptation of science to Islamic geography, the reasons of scientific developments in Islamic geography, the relations that enable the transfer of science to Europe, the contribution of Turks to Science, Ottoman Science, the periods of Renaissance and European enlightenment are described in the history dating back to the 20th century. In the third chapter; fromthe World and Turkey, the exhibition/museum examples of Turkish and Islamic sciences have been examined and conveyed in the plus and minus directions. In the fourth chapter; Modern museology, exhibition curatorship, stages of exhibition preparation and evaluation are briefly mentioned.In the fifth and last chapter; unlike the examples seen so far,a thematic Turkish Islamic science history exhibition has been prepared in the quality and content. Synopsis and exhibition texts,digital technologies to be used with the selection and design of works have been described in this section.