Konya yöresinde sığır, koyun ve keçilerde ektoparazitlerin belirlenmesi ve yaygınlığı
Identification and occurrence of ectoparasites in cattle, sheep and goats in Konya region
Yazar: ABDULLAH KÜÇÜKYAĞLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. UĞUR USLU
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Parazitoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Parazitoloji = Parasitology
Dizin: Bitler = Phthiraptera ; Dış parazitler = Ectoparasites ; Keneler = Ticks ; Keçiler = Goats ; Konya = Konya ; Koyunlar = Sheep ; Parazitler = Parasites ; Pireler = Fleas ; Sığırlar = Cattles ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Bu çalışma Konya yöresinde sığır, koyun ve keçilerde ektoparazitlerin belirlenmesi ve yaygınlığını tespit etmek amacıyla 01 Ocak-30 Ağustos 2018 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Büyükbaş ve küçükbaş hayvanlarda dış parazitleri konaklarına göre belirlemek için Konya'da belirlenen beş bölgede 47 değişik büyükbaş ve küçükbaş hayvan yetiştiricilerinin elindeki sürülerden örnekleme yapılmıştır. Toplam 272 sığır, 818 koyun ve 155 keçiden toplanan dış parazitlerin mevcudiyeti, bit, pire, kene ve uyuz etkenleri açısından değerlendirilmiştir. Geviş getiren hayvanlardaki dış parazitlerin genel yaygınlığı sığırda 65/272 (%23,90), koyunda  126/818 (%15,40) ve keçide 108/155 (%69,67) olarak bulunmuştur. Dış pazrazitlerin dağılımı toplamda 289/1245 (%23,21) olmak üzere, 146/1245 (%11,27) kene, 55/1245 (%4,42) bit, 51/1245 (%4,10) pire, 37/1245 (%2,97) uyuz etkeni olarak bulunmuştur. 
Ektoparazitler sığırlarda %23.90 kene, koyunlarda %5,99 kene, %4,52 uyuz, %3,18 pire ve % 1,71 bit, keçilerde %27,09 kene, %26,45 bit ve % 16,13 uyuz bulunmuştur. Sığırlarda dışparazit olarak en fazla Rhipicephalus (Boophilus) annulatus 65/272 (23,90) ve Rhi. bursa 5/272 (%1,84), koyunlarda Rhi. bursa 57/818 (%6,97) ve Psoroptes ovis 24/818 (%2,94), keçilerde Bovicola capri 22/155 (%14,19) ve Rhi. bursa 20/155 (%12,90) görülmüştür. 
Sığır, koyun ve keçilerin %13,74'ü tek, %6,75'i birden fazla ektoparazit ile enfeste bulunmuştur. Çalışma alanlarında Rhipicephalus bursa enfazla karşılaşılan tür olurken, sığırlarda bit, pire ve keneye, keçilerde de uyuz etkenlerine rastlanılmamıştır.
Sığırlarda dış parazitlerin genel enfestasyonunda dişiler %29,31 ve erkekler  %5 oranında, gençler %14,45 ve yetişkinler %30,68 oranında, vücut durumu %23,42 iyi, %26,11 orta ve %33.33 oranında zayıf bulunmuştur. Koyunlarda dış parazit enfestasyonunda dişiler %23,97 ve erkekler %18,01 oranında, gençler %22,78 ve yetişkinler %17,13 oranında, vücut durumu %9,39 iyi, %16,70 orta ve %70 oranında zayıf bulunmuşlardır. Keçilerde ise dış parazitlerin genel enfestasyonunda dişiler %24,72 ve erkekler %17,63 oranında, gençler %35,19 ve yetişkinler %12,80 oranında, vücut durumu  %0 iyi, %25,2 orta ve %35,57 oranında zayıf dağılım göstermişlerdir.
Kene enfestasyonunun yüksek çıkması kene mücadelesinin zor olduğunu ve bu konuda planlama yapılması gerekliliğini göstermektedir.
Anahtar sözcük: Bit, Kene, Konya, Pire, Uyuz

Abstract:
This study was carried out between 01 January-30 August 2018 in order to determine the prevalence of ectoparasites in cattle, sheep and goats in Konya region. In order to determine the external parasites according to their hosts in cattle and sheep, collected from 272 cattle, 818 sheep and 155 goats, selected from the flocks held by 47 different cattle and sheep breeders in five regions designated in Konya region. The presence of external parasites was evaluated for lice, fleas, ticks and scabies. The overall prevalence of external parasites in ruminant animals was found to be 65/272 (23,90%) in cattle, 126/818 (15,40%) in cattle and 108/155 (69,67%) in goat. The distribution of the external markets was 289/1245 (23,21%), 146/1245 (11,27%) ticks, 55/1245 (4,42%) bits, 51/1245 (4,10%) fleas, 37/1245 (2,97%). was found.      
 Ectoparasites were found to be 23.90% ticks in cattle, 5.99% ticks in sheep, 4,52% scabies, 3,18% fleas and 1,71%, 27,09% ticks, 26,45% and 16,13% scabies in goats. In cattle, the external parasite is mostly Rhipicephalus (Boophilus) annulatus 65/272 and Rhi. bursa 5/272 (1,84%), in sheep Rhi. bursa 57/818 (6,97%) and Psoroptes ovis 24/818 (2,94%), goats Bovicola capri 22/155 (14,19%) and Rhi. bursa 20/155 (12,90%). Cattle, sheep and goats were found to be infested with 13,74% single and 6,75% mixed ectoparasites. Rhipicephalus bursa infestations were encountered in the study areas, there were no bites, fleas and tick in cattle, and scabies in goats In the general infestation of external parasites in cattle, females were 29.31% and males 5%, youth 14.45% and adults 30.68%, body condition 23.42% good, 26.11% moderate and 33.33% weak. In the general infestation of external parasites in sheep females were 23,97% and  males 18,01% , youth 22,78%  and adults 17,13%, body condition 9.39% good, 16.7% moderate and 70%  weak. In the general infestation of external parasites in the goats, females were 24.72% and 17.63% males, youth 35.19% and adults 12.80, body condition % good, 25.2% moderate and 35.57%  weak showed distribution. High levels of infestation with ticks indicate that tick control is difficult and that planning should be done in this regard.
  Key Words: Fleas, Konya, Lice, Scabies, Tick.