Hekim dâvûd bin ömer el-antâkî'nin "nüzhetü'l-ezhân fi islâhi'l-ebdân"adlı eserinin ilter uzel nüshası (Tercüme ve tıp tarihi açısından değerlendirme)
The manuscript of physician dâvûd bin ömer el-antâkî's work 
"nüzhetü'l-ezhân fi i̇slâhi'l-ebdân"in i̇lter uzel's personal library (Turkish translation and evaluation in the context of history of medicine)
Yazar: SADIK NAZİK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FUNDA GÜLAY KADIOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics ; Tarih = History
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Dâvûd Antâkî = Dâvûd Antâkî ; Kitaplar = Books ; Tıp = Medicine ; Tıp eğitimi = Education-medical ; Tıp tarihi = History of medicine ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional

Özet:
Dâvûd Antâkî XVI. yüzyılda yaşamış bir Osmanlı âlimidir ve yaşadığı çağın
öne çıkan saygın bilim insanlarından biri olarak kabul edilmektedir. Başlıca uğraşı
hekimlik olmakla birlikte, aynı zamanda veterinerlik, eczacılık, mantık, felsefe,
astronomi, mühendislik, cebir, teoloji ve edebiyat gibi farklı alanlarda da
çalışmıştır. Dâvûd Antâkî doğuştan kör olduğu için "Darîr", çok bilgili olduğu için
de, gönül gözüyle gören anlamında, "Basîr" adlarıyla anılmıştır. Özellikle tıp ve
eczacılık alanında olmak üzere pek çok çalışma yapmış ve kaleme aldığı eserlerin
yayılmasıyla da büyük ün kazanmış ve tanınırlığı artmıştır. Dâvûd Antâkî'nin
eserleri dünyanın pek çok ülkesinde bulunmakla birlikte, onların önemli bir kısmı
Türkiye'deki kütüphanelerde yer almaktadır. Antâkî'nin en önemli çalışması,
Dâvûd'un Tezkiresi adıyla bilinen, Tezkiretü üli'l-elbâb ve'l câmi' li'l-'acebi'l-
'uccâb üli'l-elbâb ve'l câmi' li'l-'acebi'l-'uccâb''tır.
Dâvûd Antâkî'nin büyük bir titizlikle ele aldığı ve önemli bir tıbbî başvuru
kitabı olarak hazırladığı Nüzhetü'l-Ezhân fi İslâhi'l-Ebdân (Bedenin
İyileştirilmesinde Zihinsel Gezinti) Tezkire kadar iyi tanınmamakla birlikte bir
başka değerli tıbbî eseridir. Tıbba ilişkin sistematik bir çalışmanın yapıldığı bir
yazma eser olan Nüzhet, bir mukaddime, yedi bölüm ve bir hâtime bölümünden
oluşmaktadır. Günümüze intikal etmiş olduğu bilinen 19 yazma nüshasından biri
Prof. Dr. İlter Uzel'in kişisel kütüphanesinde bulunmaktadır. Hayli yıpranmış ve
bazı varakları eksik olan bu nüshanın ilginç bir özelliği de ana metnin dışında
derkenar notları halinde ilerleyen ve kendi içinde bütünlük oluşturan ikinci bir
uzun tıbbî metin içermesidir.
Tez çalışmamızda Nüzhet'in Uzel Kütüphanesi nüshası tıp tarihi literatürüne
katkıda bulunabilmek amacıyla Arapçadan Türkçeye çevrilmiş, incelenmiş ve
yorumlanmıştır.

Abstract:
Dâvûd Antâkî is an Ottoman scientist who lived in XVIth century and
considered among famous and reputable scholars of his era. Beside his main
identity as a physician, he worked in different areas such as veterinary, pharmacy,
logic, philosophy, astronomy, engineering, algebra, theology and literature. As he
was blind from birth, he was called "Darîr" and because of his knowledge, he was
called "Basîr" which means the person who can see through the eyes of heart. He
has given many works especially in medicine and pharmacy and has gained great
fame with these publications. Dâvûd Antâkî's publications can be found in many
countries of the world; a significant amount of them can be found in libraries of
Turkey. His most important work called 'Tezkiretü üli'l-elbâb ve'l câmi' li'l-
'acebi'l-'uccâb', also shortly called 'Tezkire -i Dâvûd '.
The medical compendium by Dâvûd Antâkî with the elaborate title Nüzhetü'l-
Ezhân fi İslâhi'l-Ebdân (Delight of the minds in the improvement of the bodies) is
not generally as well-known as his very popular Tezkire is another important
medical work of him. This medical manuscript Nüzhet is a systematic work on
medicine, with an introduction, seven chapters, and a conclusion. One of the 19
manuscript copies remaining today belongs to the Prof. Dr. İlter Uzel's personal
library. This worn and partially missing copy includes a second long and
integrated medical text in its margin spaces, which makes the book original.
In this study, the manuscript belongs to Uzel's library was translated from
Arabic to Turkish and evaluated-interpreted with