Seyitömer Höyük idolleri
Idols of the Seyitömer Mound
Yazar: SEVCAN SİLEK
Danışman: PROF. DR. A. NEJAT BİLGEN
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Seyitömer Höyük = Seyitömer Höyük ; Tanrıçalar = Goddesses ; İdol = Idol

Özet:
Ana tanrıçanın somut betimleri olarak adlandırılan idoller inanç sistemi hakkında bilgi veren kültür objeleridir. Her türlü kültür eşyası ile konut içi, mezar, depo yada dolgu toprak içinden bulunabilirler.Ana tanrıça kültünün doğuşu prehistorik dönemlere dayanmaktadır. Hayatı sorgulamaya başlayan ilk insan türü, en yakınında bulunan kadının kendi vücudundan bir başka canlı oluşturarak onu besleyip büyütebilmesi gibi ayrıcalıklı özelliğini bir kutsallık olarak görmüş ve kadının toplumdaki önemli yeri bu devirden itibaren oluşmaya başlamıştır. Yerleşik yaşama geçilmesiyle tarım ve hayvancılığın yapıldığı Neolitik Çağda kadının doğurganlığı doğa ve doğanın bereketiyle özdeşleştirilerek uzuvları abartılı üretken bereketli anayı simgeleyen heykelcikler betimlenmiştir. Kalkolitik Çağ'da ana tanrıça heykelcikleri üç boyuttan çıkarak yassı gövdeli stilize bir görünüm almaya başlamıştır. Gövdeler yassılaşırken, baş ve boyun uzamıştır. Heykelcikler idol görünümünü almıştır. Tunç Çağı'nda stilizasyon devam etmiş, yassı vücutlu olanların yanında pişmiş topraktan yapılmış üç boyutlu tanrıça heykelcikleri de oldukça fazladır.Bu çalışma Seyitömer Höyük idollerinin tarihlendirilmesi ve çevre bölgeler ile etkileşiminin belirlenmesi açısından önem taşımaktadır. Seyitömer Höyük'te Erken ve Orta Tunç Çağlarında çok sayıda ve az sayıda da Akamenid döneme tarihlenen idol ve figürinler bulunmuş olup, bunlar mekan içi, çöp çukuru ve dolgu toprak içinden ele geçmiştir. Toplam 70 adet olan bu idoller marn, mermer, kemik, opal, kumtaşı, pişmiş-pişmemiş topraktan yapılmış olup, dönemsel ve stilistik özellikleri açıdan incelenmiştir. Sonuçta dönemsel olarak çevre kültürlerle benzerlik göstermekte, ayrıca biçimsel birkaç özellik açısından bu yerleşmeye özgü nitelikler taşıyan idol ve figürinlerin bulunduğu saptandı.Anahtar Kelimeler: Seyitömer Höyük, İdol, Doğuran Ana, Ana tanrıça, Bereket

Abstract:
Idols are commonly referred to as concrete depictions of the mother goddess and they serve as cultural objects that provide information on the belief system of particular societies. They might be found in all types of cultural artefacts, inside dwellings, tombs, and warehouses or buried in the ground.The birth of the cult of the mother goddess dates back to prehistoric periods. Earlier societies that investigated life itself considered women who created a new being out of her body and nurtured the newborn as sacred and an understanding of womanhood started to emerge. In the Neolithic period, after the establishment of settled life and the practices of agriculture and livestock raising, the fertility of women was associated with nature and the fertility of nature resulting in the depiction of fertile women figures with exaggerated organs. During the Chalcolithic Age three dimensional mother goddess figurines disappeared and stylized flat bodies became dominant. While the bodies were flattened, the neck and head parts were exaggerated. Stylization continued during the Bronze Age and a large number of three dimensional terracotta goddess figurines were observed alongside flat bodies.This study is important in view of dating the idols discovered at Seyitömer Mound and determining possible interaction with its vicinity. Large numbers of idols and figurines dated to Early and Middle Brozne ages and lesser numbers dated to the Achaemenid period were discovered at Seyitömer Mound. The findings were unearthed inside dwellings, cesspits and filling material. A total of 70 idols made up of marl, marble, bone, opal, sandstone, clay and terracotta were investigated in terms of their age and stylistic features. As a result, it has been determined that the discovered idols and figurines exhibited similarities with neighbouring cultures yet they also have some structural features peculiar to this dwelling.Keywords: Seyitömer Mound, Idol, Fertile Mother, Mother Goddess, Fertility