Ebü'l-Hasen Alî b. Ahmed b. Muhammed en-Nîsâbûrî el-Vâhidî'nin hayatı ve "el-Vecîz fi Tefsîri'l-Kitab'il-'Azîz" isimli tefsirinin metodu
The life of Ebu'l-Hasen Ali b. Ahmed b. Muhammed en-Nîsâbûrî el-Vâhidî and his method in the tafsir named el-Vecîz fî Tefsîr-i Kitabi'l-Azîz
Yazar: İSMAİL LEZGİ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL KARAGÖZ
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Biyografi = Biography ; El-Vahidi = Al-Vahidi ; El-Veciz = El-Veciz ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Vâhidî, hicrî beşinci asrın önde gelen âlimlerinden biridir. Dini ilimlerin çeşitli alanlarında önemli eserler kaleme almıştır. Yazdığı üç farklı hacimdeki tefsirleriyle beraber asıl "Esbâbü'n-Nüzûl" isimli eseriyle meşhurdur.
	Çalışmanın konusunu, "Ebü'l-Hasen Alî b. Ahmed b. Muhammed en-Nîsâbûrî el-Vâhidî'nin Hayatı ve el-Vecîz fi Tefsîri'l-Kitab'il-'Azîz İsimli Tefsirinin Metodu" oluşturmaktadır. Bu çalışmada, Vâhidî'nin el-Vecîz isimli eserindeki Kur'ân'ı açıklama metodunu ortaya koymak hedeflenmiştir.
	Çalışmanın birinci bölümünde, Vâhidî'nin yaşadığı bölgenin ve İslam âleminin siyasi durumu, ailesi, hayatı, ilmi ve kültürel çevresi, mezhebî yönü, ilmî kişiliği, talebeleri ve eserleri incelenmiştir.
	Çalışmanın ikinci bölümünde, çalışmamıza konu olan el-Vecîz'in çeşitli kaynaklar-da geçen farklı isimleri, yazma nüshalarda ayet benzerliğinden kaynaklanan hataları, âyetlerin tefsir metodlarıyla ilgili özellikleri olan; âyetlerin âyetlerle, sahabe ve tabiîn sözleriyle tefsirine yer verilmiştir. Ayrıca Kur'ân'da açıklanması gereken hususlarla ilgili tefsir usûlü kaideleri, âyet ve hadislerden örnekler verilerek açıklanmıştır.
	Çalışmanın üçüncü bölümünde ise, el-Vecîz'de tespit edilen Kur'ân ilimlerine yer verilmiştir. Ayrıca el-Vecîz'de müellifin işaret ettiği belâğî incelikler ilgili âyetler çerçevesinde izah edilmiştir. Bunun yanında tefsirde dikkat çeken nahvî ve sarfî kaidelerin yer aldığı âyetlere yer verilip bu kaideler izah edilmiştir. Yine bu bölümde müellifin ahkâm âyetleriyle Kur'ân'daki kıssaları açıklayış şekillerine ve kelâmî konulara yaklaşımına yer verilmiştir.
	Sonuç bölümünde ise bu üç bölümde yapılan çalışmaların genel bir değerlendirmesi yapılmıştır.

Abstract:
Vahidi is one of the leading scholars of the fifth century hijri. He wrote important works in various fields of religious sciences. He is famous for his work named "Esbâbü'n-Nüzül", together with his commentaries in three different volumes.
          The subject of the study is "Ebü'l-Hasen Ali b. Ahmed b. The Life of Muhammad en-Nîsâbûrî al-Vâhidi and the Method of his Tafsir called el-Vecîz fi Tefsîri'l-Kitab'il-'Azîz. In this study, it is aimed to reveal the method of explaining the Qur'an in Vâhidi's work called el-Vecîz.
          In the first part of the study, the political situation of the region where Vahidi li-ved and the Islamic world, his family, life, scientific and cultural environment, sectarian aspect, scientific personality, students and works were examined. In the second part of the study, the different names of al-Vecîz which is the subject of our study, mentioned in various sources, the errors caused by the similarity of the verses in the manuscripts.
          The features of the verses related to the exegesis methods. In addition, the prin-ciples of exegesis method related to the issues that need to be explained in the Qur'an are explained by giving examples from verses and hadiths.
          In the third part of the study, The Qur'an sciences identified in al-Vecîz are included. In addition, the eloquent subtleties pointed out by the author in al-Vecîz are explained within the framework of the relevant verses. In addition, the verses in which there are nahwî and expeditious rules that draw attention in tafsir are included and these rules are explained. Again in this section, the author's way of explaining the verses of the Qur'an and the stories in the Qur'an and his approach to theological issues are included.
          In the conclusion part, a general evaluation of the studies done in these three parts is made.