Kilo vermeye yardımcı olarak kullanılan bromelain içeren ürünler, bazı bitkisel gıda takviyeleri ve çaylarda sibutramin kaynaklı tağşişatın araştırılması
Investigation of the potential adulterant sibutramine in some bromelain-containing products, herbal dietary supplements, and teas in the management of weight loss
Yazar: SİBEL YILMAZ
Danışman: PROF. DR. ALEV ÖNDER
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Dünya çapında büyüyen bitkisel gıda takviyesi pazarı; ürünlerin formülasyonlarında potansiyel olarak zararlı, bildirilmemiş sentetik maddelerin veya benzerlerinin olası varlığı nedeniyle tüketicilerin sağlığını ciddi şekilde tehdit etmektedir. Dolayısıyla gıda takviyelerinin güvenliği, zaman zaman yasadışı bazı maddelerin tağşiş edildiği raporlandığı için sorgulanabilir. Bitkisel zayıflama ürünleri, obezite ile mücadelede daha yaygın bir şekilde kullanılmaya başlanmış, ancak bu ürünlerin etkin olmayan regülasyonları, zararlı bazı maddelerin ilave edilerek satılmasına neden olmuş, hatta ölüm dâhil ciddi olumsuz sağlık olaylarına neden olabilecek sibutramin ve türevleri gibi maddelerle tağşiş edildikleri tespit edilmiştir. Üreticilerin bu tür sentetik kimyasalları formülasyonlara dahil etmesinin büyük nedeni etkiyi arttırarak yüksek satış beklentisidir.
 
Bu tez çalışması, sözde 'doğal' kaynaklı veya şüphelenilen bitkisel ürünlerdeki sentetik bileşikleri kesin olarak tanımlamak için basit ama etkili bir yaklaşım olan LC-MS/MS teknolojisi ile analize dayanmaktadır. Kilo vermeye yardımcı olarak satılan 4 adet poşet çay, 6 adet kapsül, 4 adet tablet/efervesan ve 3 adet toz formdaki numuneler % 70'lik metanol ile ekstre edilmiş, daha sonra ekstreler liyofilize edilmiş ve liyofilize ekstreler analiz edilmiştir. Özellikle bromelain içeren zayıflama ürünlerine ilgi arttığı için bunu da içeren preparatlar test edilmek üzere örneklere eklenmiştir. Çalışmada obezite tedavisinde kullanılan sibutramin standart olarak kullanılmıştır.
 
Ön tanımlı bileşiklerin doğrulanması ve miktar tayini, uygun standartların hazırlanmasından sonra LC–MS/MS'de analiz sonuçlarına ulaşılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, Cod 1-17 arası örneklerin içinde Cod 3 ve Cod 11 ile belirlenen numuneler dışında tüm numunelerde sibutramin varlığı tespit edilmiştir. Bu alanda tağşişatın hala devam etmesi nedeniyle denetimlerin ve kontrollerin artırılması kanısına varılmıştır.

Abstract:
Herbal food supplement markets growing worldwide seriously threaten consumers' health due to the possible presence of potentially harmful, unreported synthetic substances or the like in the formulations of products. Therefore, supplements' safety may be questioned, as some illegal substances are reported to be adulterated sometimes. Herbal weight loss products have started to be used more widely in the fight against obesity. Still, the ineffective regulation of these products has caused the sale of some products including some harmful substances. It has even been found that adulteration with substances such as sibutramine and its derivatives can cause serious adverse health events, including death. Manufacturers include such synthetic chemicals in formulations because of the high sales expectation by increasing the effect.
 
This thesis is based on analysis with LC-MS/MS technology, a simple but effective approach to precisely identify synthetic compounds in plant-based products of alleged or suspected 'natural' origin. The samples in the form of 4 tea bags, 6 capsules, 4 tablets/effervescent, and 3 powders sold as a helping to weight loss were extracted with 70% methanol. The extracts were lyophilized, and the lyophilized extracts were analyzed. As the interest in weight loss products containing bromelain has increased, preparations containing it have been added to the samples to be tested. Sibutramine, used in treating obesity, was used as a standard in the study.
 
After the confirmation and quantification of the predefined compounds, the preparation of the appropriate standards and analysis results were obtained in LC–MS/MS. According to the analysis results, sibutramine was detected in all samples except the samples determined with Cod 3 and Cod 11 in the products between Cod 1-17. Since corruption still continues in this area, it was concluded that the inspections and controls should be increased.