Dil bilgisi öğretiminde beyin temelli öğrenmenin akademik başarı, tutum ve kalıcı öğrenme üzerine etkisi
The effect of brain-based learning on academic achievement, attitude and permanent learning in teaching grammar
Yazar: BİRCAN EYÜP
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LATİFE KIRBAŞOĞLU KILIÇ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil eğitimi = Language education

Özet:
Bu çalışmanın amacı, beyin temelli öğrenmenin ilköğretim 6. sınıf öğrencilerinin dil bilgisi konularındaki  (sözcük türleri) akademik başarı, tutum ve bilgilerinin kalıcılığına etkisini belirlemektir. Araştırmada bu amaca uygun olarak deneysel araştırma desenlerinden ?ön test-son test kontrol gruplu deneme modeli? kullanılmıştır. Araştırma, 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı bahar yarıyılında Trabzon il merkezinde bulunan bir devlet okulunun 6. sınıflarından seçilmiş bir deney grubu ve bir kontrol grubu üzerinde yapılmıştır. Deney grubunda 34, kontrol grubunda 32 olmak üzere toplam 66 öğrenci bu çalışmanın araştırma grubunu oluşturmuştur.
Araştırmanın uygulaması, Türkçe dersindeki dil bilgisi konularından sözcük türleri (isim, zamir, sıfat, edat, bağlaç, ünlem) üzerinde yapılmıştır. Sözcük türleri deney grubundaki öğrencilerle beyin temelli öğrenmeye dayalı öğretim etkinlikleriyle; kontrol grubundaki öğrencilerle ise geleneksel öğretim yöntemleriyle işlenmiştir. Araştırmanın başında ve sonunda her iki gruba da `Sözcük Türleri Başarı Testi?, `Açık Uçlu Soru Formu? ve `Türkçe Dersine Yönelik Tutum Ölçeği? uygulanmıştır. Ayrıca sadece araştırmanın başında her iki gruba kişisel bilgi anketi uygulanmış; araştırmanın sonunda da deney grubu öğrencilerinden gönüllülük esasına dayalı olarak yedi öğrenci ile görüşme yapılmıştır.
Araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Kişisel bilgi anketi, `Sözcük Türleri Başarı Testi? ve `Türkçe Dersine Yönelik Tutum Ölçeği? sonuçları nicel analiz teknikleriyle; açık uçlu sorular ve görüşme nitel analiz teknikleriyle yorumlanmıştır. Elde edilen nicel veriler; bağımsız t-testi, bağımlı t-testi, tek faktörlü ANOVA testi kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel veriler ise içerik analizi ve betimsel analiz kullanılarak değerlendirilmiştir.
Yapılan uygulamalar sonrasında dil bilgisi konularının beyin temelli öğrenmeye dayalı öğretim etkinlikleriyle yapıldığı deney grubuyla öğretmen merkezli öğretim etkinlikleriyle yapılan kontrol grubu arasında başarı bakımından anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir (t64=6.283, p<05). Yine uygulama sonrasında deney ve kontrol gruplarının derse yönelik tutumları incelendiğinde deney grubu lehine anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin sözcük türleri ile ilgili kavramları öğrenme düzeyleri incelendiğinde beyin temelli öğrenmeye dayalı öğretim etkinliklerinin yapıldığı deney grubu öğrencilerinin geleneksel öğretim yapılan kontrol grubu öğrencilerine oranla daha başarı oldukları ortaya çıkmıştır. Beyin temelli öğrenmeye dayalı etkinliklerin yapıldığı deney grubundan bazı öğrencilerle yapılan görüşmelerde de öğrencilerin bu uygulamalara yönelik olumlu görüşler bildirdiği belirlenmiştir. Öğrenciler derslerin çok eğlenceli ve zevkli geçtiğini, sıkılmadan dersleri takip ettiklerini, yapılan çeşitli etkinliklerle konuları daha sonra da kolayca hatırladıklarını belirtmişlerdir. Ulaşılan sonuçlar doğrultusunda okullarda dil bilgisi öğretiminde beyin temelli öğrenmeye dayalı öğretim uygulamalarından yararlanılabileceği önerilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the effect of brain-based learning on 6th grade students? success, attitude and permanence of knowledge in grammar subjects (part of speech). In this research one of the experimental research models ?pre-test-post-test and experimental group with control group model? was used. The research was done on an experimental and a control group of 6th grade students of a state school in Trabzon city center in 2011-2012 academic year spring term. There were 66 students in these groups, 34 in experimental group and 32 in control group.
The application of the research was performed on part of speech (noun, pronoun, adjective, preposition and conjunction) one of the grammar subjects in Turkish course. Part of speech was taught via brain-based learning techniques to students in experimental group; and via teacher-centered teaching techniques to students in control group. At the beginning and end of the research ?part of speech achievement test? ?open-ended question form? and ?Attitude scale for Turkish course? were applied to both groups. Also only at the beginning of the research personal information survey was applied to both groups; and at the end of the study 7 voluntary students from experimental group were interviewed.
Quantitative and qualitative research methods were used together in this study.  The results of ?personal information survey? ?part of speech achievement test? and ?attitude scale for Turkish course? were interpreted with quantitative evaluation techniques; open-ended questions and interviews were interpreted with qualitative evaluation techniques. Obtained quantitative data were evaluated by using independent t-test, single factorial ANOVA test. Quantitative data were evaluated with content analysis and descriptive analysis.
As a result of the study it was found that there was a significant difference in favor of   experimental group of which students were taught grammar subjects with brain-based learning compared to control group of which students were taught with teacher centered teaching (t64=6.283, p<05).  When both groups? students? attitude towards the course were examined a significant difference was observed in favor of experimental group. When students? level of learning the concepts related to part of speech were examined it was revealed that the students in experimental group who were taught with brain-based learning were more successful than those in control group who were taught with teacher centered teaching. In interviews with some students from the experimental group it was learnt that the students expressed positive opinions. The students explained that the courses were very enjoyable and they never got bored while listening to courses and they could easily remember the previous subjects thanks to various activities. In accordance with the obtained results it was suggested that teaching methods based on brain-centered learning can be benefited for grammar teaching at schools.