Büyük Ortadoğu projesi
Great Middle East project
Yazar: BEYZA TANGÜLÜ
Danışman: PROF.DR. ALİ ERKUL
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışmada, Yeni Dünya Düzen'ini kurmak isteyen ABD'nin yeni yüzyıldakiküresel egemenlik arayışı ve bu çerçevede ortaya atmış olduğu ?Büyük Ortadoğu Projesi'? elealınmaktadır. Çalışmanın amacı, Amerika Birleşik Devletleri'nin, Ortadoğu'ya yeni bakışaçısını yansıtan Büyük Ortadoğu Projesi'nin gerçek hedeflerini, stratejik ve tarihi arka planını,hangi ülkeleri kapsadığını, AB;NATO ve srail ilişkisini ve Türkiye'ye etkileriniincelemektir..ABD'nin güvenlik anlayışı doğrultusunda tehdit algılaması 21.yy'ın başında ?terör?'olmuştu. El Kaide Örgütü tarafından gerçekleştirildiği açıklanan 11 Eylül saldırıları, ABD'ninve müttefiklerinin tehdit algılamasını değiştirmiş ve yeni yüzyılın ilk savaşının `'terörlesavaş'' olarak ilan edilmesine yol açmıştı. Bunun yerine terörle mücadele kapsamında, ElKaide eylemcilerinin bulunduğu Afganistan'ı işgal etmişti.ABD Haziran 2004'te G-8 toplantısında ve NATO'nun stanbul Doruğunda yeniOrtadoğu perspektifini içeren Büyük Ortadoğu Projesini ilan etmiştir. Terörün kaynağı olarakgördüğü Ortadoğu'da köhnemiş yönetimlerin değişmesi, kadın haklarının geliştirilmesi,okuryazarlık oranının yükseltilmesi, bölgeye demokrasinin götürülmesi, insan haklarıihlallerinin önlenmesi gibi söylemlerle ortaya attığı ?Büyük Ortadoğu Projesi? ileOrtadoğu'da Batı standartlarında demokrasiler kuracağını ve özgürlük yayacağını dilegetirmektedir.Büyük Ortadoğu Projesi, Amerika Birleşik Devletleri'nin Soğuk Savaş sonrasına tekkutuplu olan dünya üzerinde egemenliğinin ve Pax Americana'nın sürmesini sağlamaküzerine kurulmuş bir projedir.Bölgede `Terör ve Kitle mha Silahları'nın Engellenmesi' ile `demokrasi ve özgürlükgötürme' gibi amaçlar, ana hedef değil araç hedeflerdir.Çalışmada, ABD'nin yeni küresel güvenlik vizyonu ışığında, küresel güçkompozisyonu içindeki etkileşimi temelinde, Büyük Ortadoğu Projesi'nin arka planında yeralan enerji, din, güvenlik boyutlarına yer verilecektir. Stratejik boyutu itibarı ile büyük biraktör olan Türkiye'ye etkileri de tartışılacaktır.

Abstract:
The fall of the Berlin Wall in 1990 signified the end of the Cold War. 15 years later,the world saw Israel erect a wall in the West Bank in the name of preventing terrorism. TheBerlinWall was a monument that paid tribnle to the ideological conflict between communismand capitalism. The wall erected by Israel in the West Bank was a monument that signifed theanti- terrorism sentiments in the Middle East after the September 11 th attacks in the USA.At the beginning of the 21st century, the United States perceived terroism to be theprimary threat to its security interests. The attacks of September 11 th coused the US and itsallies to declare ?war on terror? as the first major war of the 21 st century. As a result,the USinvended Afghanistan ,where Al Qaida militants were located.In the post- september -11 th era, the US started advocaling the docrine of ?preemptivestrike? in order the prevent the spread of terrorism and weagens of mass destruction (WMDS).This doctrine is also reflected in the ?National Security Strategy? outline in 2002 by PresidentGeorge W. Bush.After the end of the Cold War,all efferts were directed towards the estab lishment ofthe ?New World Order? (Novus Ordo Seclorum) . This study concerns the ?Great Middle EastProject?, a new effort advocated by the US in the pursnit of global superiority. The ?GreatMiddle East Project? reflects the new Outlook of the United States towards the Middle East.The goal of study is to outline the real goals of the ?Great Middle East Project?, its historicalbackdrop,and its impacts on Turkey.In june 2004, the US openly declared its own perspective on the Middle East duringthe G-8 Summit and NATO Summit in stanbul. The primary goals of the US are to establishWestern Style democracies and the spread of freedoms in the Middle East.The Great Midlle East Project is an effort by the United States to maintain its globalsupremacy and the principle of ?Pax Americana? in the post- Cold-War era.The US strategy in the post- Cold-war era is based on the 1992 Defense PlanningGuide, Project New American Century (PNAC) formulated in 1995,as well as the NationalSecurity Strategy document fermulated in 2002. The Great Middle East Project is a naturalextension of these documents. Goals such as prevention of terrorism and weapons of mandestruction (WMDS) and ?Spread of freedom and democracy? are not end goals inthemselves, but rather means to other goals.This thesis also explores the religious, security and energy dimensiom of the ?GreatMiddle East Project?. Its impact on Turkey, a major strategic player in the region, is alsostudied.