Çevre sorunları ve etkileri konusundaki işbirlikli öğrenme etkinliklerinin öğrencilerin bilgi, tutum ve davranışlarına etkisi
The effects of cooperative learning activities related to environmental problems and its effects on students? knowledge, attitudes and behaviour
Yazar: HÜLYA CÖMERT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BURÇİN ACAR ŞEŞEN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Çevre eğitimi = Environmental education ; Çevresel davranışlar = Environmental behaviours ; İşbirlikli öğrenme = Cooperative learning

Özet:
Bu çalışmada, ilköğretim yedinci sınıf Fen ve Teknoloji dersi İnsan ve Çevre Ünitesi kapsamında yer alan ?Çevre Sorunları ve Etkileri? adlı konuya yönelik geliştirilen işbirlikli öğrenme etkinliklerinin, öğrencilerin çevre bilgi düzeylerine, çevreye yönelik tutum ve davranışlarına etkisinin araştırılması hedeflenmiştir.Ön test-son test kontrol gruplu deneysel desenin kullanıldığı çalışma, 2009-2010 öğretim yılının ikinci döneminde İstanbul ili Mustafa Vasıf Karslıgil İlköğretim Okulu'nda öğrenim gören 81 yedinci sınıf öğrencisi ile yürütülmüştür. Çevre bilgi düzeyleri, çevreye yönelik tutum ve davranışları açısından anlamlı bir fark göstermeyen iki farklı yedinci sınıftan biri rastgele atama yoluyla kontrol grubu (N=40), diğeri ise deney grubu (N=41) olarak belirlenmiştir. ?Çevre Sorunları ve Etkileri? adlı konunun öğretimi; kontrol grubunda geleneksel yaklaşım ile, deney grubunda ise çalışma kapsamında araştırmacılar tarafından geliştirilen işbirlikli öğrenme etkinlikleri ile gerçekleştirilmiştir. Konunun öğretimi, aynı öğretmen tarafından kontrol grubunda 8 ders saati, deney grubunda ise 9 ders saatinde tamamlanmıştır.Araştırmada veri toplama aracı olarak, tez kapsamında geliştirilen ve geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmış ?Çevre Bilgi Testi?, ?Çevre Tutum Ölçeği?, ?Çevre Davranış Ölçeği? ve ?İşbirlikli Öğrenme Değerlendirme Anketi?nin yanı sıra ?Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formları? da kullanılmıştır.Uygulamalar sonrasında, her iki gruba yönlendirilen ?Çevre Bilgi Testi?, ?Çevre Tutum Ölçeği? ve ?Çevre Davranış Ölçeği? sonuçları; deney grubu öğrencilerinin, kontrole kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek ortalama puanlara sahip olduğunu ve dolayısıyla işbirlikli öğrenme etkinliklerinin, geleneksel yaklaşıma kıyasla, öğrencilerin bilgi düzeylerini arttırmada (XD=16.32, XK=11.37), tutumlarını (XD=109.22, XK=102.35), ve davranışlarını (XD=78.95, XK=67.75) olumlu yönde geliştirmede oldukça etkili olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte, ?Çevre Bilgi Testi? sonuçları, bazı deney grubu öğrencilerinin çevre bilgi düzeylerinde anlamlı değişimlerin olmadığını, bu öğrencilerle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler ise düşük oranlarda olmakla birlikte öğrencilerin asit yağmurları, ozon tabakası, sera etkisi konularında bazı kavram yanılgılarına ve bilgi eksiklerine sahip olduklarını göstermiştir. Deney grubu öğrencilerine uygulanan ?İşbirlikli Öğrenme Değerlendirme Anketi?nden elde edilen sonuçlar, öğrencilerin büyük bir çoğunluğunun motivasyonlarının, öz güvenlerinin, öğrenme başarılarının arttığını, arkadaşlık ilişkilerinin geliştiğini ve diğer derslerde de bu tür uygulamaların yapılmasını istediklerini ortaya koymuştur.

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the effects of cooperative learning activities developed towards the subject of ?Environmental Problems and Its Effects? under the Unit of Human and Environment, in the 7th grade Science and Technology lesson, on students? knowledge, attitudes and behaviours towards environment.This study, which was used pre and post testing control group design, was implemented with 81 students attending Mustafa Vasif Karsligil Primary School in Istanbul, in second semester of 2009-2010 academic year. One of two different classes, which were found no significant differences in terms of knowledge levels, attitudes and behaviours towards environment, was determined randomly to control (N=40) and experimental (N=41) group. The instruction of the subject of ?Environmental Problems and Its Effects? was accomplished with traditional approach in control group and with cooperative learning activities, develeoped by the researchers, in experimental group. The instruction of the subject was completed by the same teacher during 8 teaching periods in control group and 9 teaching periods in experimental group.In order to gather data, ?Environmental Knowledge Test?, ?Environmental Attitude Scale?, ?Environmental Behaviour Scale?, ?Cooperative Learning Assessment Questionnaire?, which were developed within the scope of this thesis and ensured their validity and reliability, and ?Semi-structured Interview Forms? were used.The results of the ?Environmental Knowledge Test?, ?Environmental Attitude Scale? and ?Environmental Behaviour Scale?, which were administered to both groups after the instructions, showed that experimental group students had significantly higher scores than the control group students. The results also indicated that cooperative learning activities were very effective on increasing of students? knowledge levels (XE=16.32, XC=11.37), development of positive attitudes (XE=109.22, XC=102.35) and behaviours (XE=78.95, XC=67.75) towards environment when compared with traditional approach. In addition to this, the results of ?Environmental Knowledge Test? showed that there were no significantly differences among some of the experimental students? knowledge. The semi-structured interviews which were implemented with these students underlined that some of the experimental group students had some misconceptions and inadequate knowledge about acid rain, ozone layer and greenhouse effect in low rates. The results of the ?Cooperative Learning Assessment Questionnaire?, which was administered to experimantal group students, showed that most of the students thought cooperative learning provided them to improve their motivations, self-confidences, learning achievements, relationships between friends. They also denoted that instructions like this must be implemented in other lessons.