Van Merkez, Edremit ve Gevaş ilçeleri elma gen kaynaklarının morfolojik, pomolojik ve moleküler yöntemlerle tanımlanması
Morphological, pomological and molecular identification of apple genetic resources from Central Van, Edremit and Gevaş districts of lake Van basin
Yazar: TUNCAY KAYA
Danışman: PROF. DR. FİKRİ BALTA
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Elma = Apple ; Van = Van

Özet:
Bu araştırma; elma gen kaynaklarının morfolojik, pomolojik ve moleküler özelliklerinin tanımlanması amacıyla, Van Merkez, Edremit ve Gevaş ilçelerinde 2005, 2006 ve 2007 yıllarında yürütülmüştür. Araştırmada; bölgenin elma çeşit potansiyeli araştırılmış, incelenen 137 elma genotipi içerisinden farklı yönleriyle üstün ve ümitvar olarak belirlenen 48 elma genotipi ayrıntılı olarak tanıtılmıştır. İncelenen genotiplerde; morfolojik, pomolojik ve fenolojik özellikler belirlenmiş, ayrıca Random Amplified Polymorphic DNA (RAPD) markörleri kullanılmak suretiyle elma genotipleri arasındaki akrabalık ilişkiler ortaya konulmuştur.Ümitvar olarak seçilen 48 elma genotipinde; ortalama meyve çapı 96.56 mm-47.26 mm, ortalama meyve ağırlığı 310.99 g-58.00 g, meyve eti serliği 30.97 lb-8.99 lb aralığında saptanmıştır. Ümitvar genotiplerde suda çözünebilir kuru madde oranı %14.40-9.55, titre edilebilir asit oranı %3.58-0.12 ve pH 4.55-3.16 değerleri arasında belirlenmiştir. Bu değerler tüm genotiplerde sırayla; 96.56 mm-46.00 mm, 310.99 g-43.04 g, 30.97 lb-5.65 lb, %17.00-%9.00 olarak tespit edilmiştir. Araştırmada; 11 elma genotipinde periyodisite görülmemiş, 19 elma genotipinde kısmen periyodisite görülmüş ve geriye kalanlar periyodisiteye eğilimli bulunmuştur. Ayrıca tam çiçeklenmeden hasada gün sayısının 90 ? 158 arasında olduğu görülmüştür. Moleküler incelemeler sonucunda; genotipler arasında büyük oranda polimorfizm bulunduğu ve homonim çeşitlerin varlığı tespit edilmiştir.Anahtar kelimeler: Van, Elma, Genetik kaynaklar, Seleksiyon, RAPD.

Abstract:
This study was performed in central Van, Edremit and Gevaş districts of Lake Van Basin in order to identificate morphological, pomological and molecular characteristics of apple genetic resources during 2005, 2006 and 2007. All apple population from seed origin of these districts were searched. Within the existing population, 137 apple genotypes were investigated based on especially different fruit and tree characteristics. With respect to fruit characteristics, 48 apple genotypes were evaluated promising for future breeding efforts. Morphological, pomological and phenogical characteristics of promising genotypes were described in detail. In addition, apple genotypes representing the population were also molecularly identified using Random Amplified Polymorphic DNA (RAPD) markers.Fruit diameter ranged from 96.56 mm to 47.26 mm for promising genotypes and from 96.56 mm to 46.00 mm for all investigated genotypes. Fruit weight was recorded between 310.99 g and 58.00 g for promising genotypes and between 310.99 g-43.04 g for all investigated genotypes. Fruit flesh firmness varied between 30.97 lb and 8.99 lb for promising genotypes and between 30.97 lb and 5.65 lb for all investigated genotypes. Promising genotypes had soluble solids content between 14.40% and 9.55%, and all investigated genotypes between 17.00% and 9.00%. Tendency to alternate bearing was not observated for 11 apple genotypes and it was partial for 19 apple genotypes. The remaining genotypes had tendency to alternate bearing. In addition, day numbers from full flowering to harvest were from 90 to 158 depending on genotypes. Random Amplified Polymorphic (RAPD) marker?s analysis indicated high polymorphism among genotypes, and presence of homonym genotypes.Key words: Apple, Germplasm, RAPD analysis, Selection, Van.