Endometrial kanserlerde metastaz gelişiminde osteopontinin rolü ve epitelyal- mezenkimal geçişte sinyal yolaklarının araştırılması /
Yazar: EVRİM KARDELEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TOLGA ATAKUL
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Endometrial neoplazmlar = Endometrial neoplasms ; Endometriyum = Endometrium ; Fosfoinositid 3-kinaz = Phosphoinositide 3-kinase ; Neoplazm metastazları = Neoplasm metastasis ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Osteopontin = Osteopontin ; Sinyal nakli = Signal transduction

Özet:
Endometrial kanserler kadınlar arasında en sık görülen kanser türleri arasında 4. sırada yer almaktadır. Bu kanser türü için spesifik bir tümör belirleyici ya da prognozu takip etmekte kullanılabilecek bir molekül yoktur. Çalışmalarla saptandığı üzere osteopontin (OPN) molekülü, epitel tümörlerden salgılanmakta ve fazla salgılandığında ise hücreler arası bağlantının kopmasına, hücrelerin migrasyonuna ve invazyonuna yol açmakta ve böylece hücreler mezenkimal bir yapı kazanmaktadırlar. Bunun sonucunda epitelyal-mezenkimal dönüşüm (EMT) başlamakta ve hücrelerin malignitesi artarak, metastaz oluşturma potansiyeli kazanmaktadırlar. Çalışmamızda insan endometrial adenokarsinom hücreleri olan Ishikawa (ISH) hücreleri kullanılmıştır. Bununla birlikte insan umbilikal kord ven endotel hücresi olan HUVEC hücreleri de EMT'nin benign hücrelerde oluşturabileceği etkilerin araştırılması ve bu etkilerin kanser hücrelerinde oluşan etkiler ile birlikte değerlendirilmesi için çalışmamıza daha sonra eklenmiştir. OPN'nin ISH hücrelerindeki epitelyal-mezenkimal dönüşüme etkisini araştıran sınırlı sayıda araştırma bulunmakta olup anjiyogenez oluşumunun basamaklarını olan hücrelerin proliferasyonu, migrasyonu, invazyonu ve in vitro tüpe benzer yapıların oluşturması ile ilişkili olarak tüm çalışmaların bir arada değerlendirildiği ve OPN molekülünün reseptörlerine bağlanıp en önemli iki sinyal yolak molekülü olan PI3K ve ERK1/2'nin moleküler düzeyde ISH ve HUVEC hücreleri ortam medyumlarında saptandığı özgün bir çalışmadır. Çalışmada elde edilen veriler değerlendirildiğinde, EMT'de en önemli ve OPN'nin hücrelerde stimüle ettiği bir basamak olan proliferasyonun OPN'nin düzeylerinin artmasıyla birlikte lineer bir şekilde her iki hücre tipinde de artış gösterdiği saptanmıştır. OPN molekülü iki farklı sinyal yolak ile hücrelerde EMT oluşumunu stimüle etmekte olup, bu yolaklarda farklı moleküller yer almaktadır. Birincisi αvβ3 reseptörünün aracılık ettiği sinyal yolak olup, ERK1/2 molekülünün eksprese edildiği ve hücrelerde motiliteyi, migrasyonu, invazyonu arttırdığı sinyal yolaktır. İkincisi ise, CD44 reseptörünün aracılık ettiği PI3K molekülünün eksprese edildiği hücrelerde proliferasyon ve anjiyogenezin stimüle edildiği yolaktır. Çalışmamızda, bu iki yolakta yer alan moleküller olan PI3K ve ERK1/2 molekülleri, OPN ile muamele edilen ve edilmeyen ISH ve HUVEC hücrelerinin ortam medyumlarında saptanmış olup, OPN konsantrasyonlarının artmasıyla bu moleküllerin düzeylerinde artış saptanmıştır. Bu moleküllerin tetiklediği hücresel değişiklikler olan migrasyon ve anjiyogenez (invitro tüp oluşumu) değerlendirildiğinde ISH ve HUVEC hücrelerinde OPN'nin bu hücrelerde çalıştığımız en yüksek konsantrasyon olan 400 ng/mL dozunda mezenkimal dönüşümü tetiklediği düşünülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Osteopontin, Ishikawa hücre hattı, HUVEC, PI3K, ERK1/2, endometrial kanser

Abstract:
Endometrial cancers rank 4th among the most common types of cancer among women. There is no specific tumor marker or molecule that can be used to estimate the prognosis of this type of cancer. As determined in several studies, the osteopontin (OPN) molecule is secreted from epithelial tumors and, when over-secreted, leads to disconnection of cells, migration and invasion of cells, thereby gaining a mesenchymal structure. As a result, epithelial-mesenchymal transformation (EMT) begins and the malignancy of the cells increases, gaining the potential to form metastases. In our study, Ishikawa (ISH) cells, human endometrial adenocarcinoma cells, were used. However, also the HUVEC (human umbilical cord ven endothelial cells) cells were added in our study to investigate the effects of  EMT that may have in benign cells and to evaluate these effects together with the effects that occur in cancer cells. There are a limited number of studies investigating the effect of OPN on epithelial-mesenchymal transformation on ISH cells. In our study weevaluated together in connection with the proliferation, migration, invasion of the steps of angiogenesis formation and the formation of in vitro tube-like structures. Also,  two most important signals molecules  PI3K and ERK1 / 2, which expressed in OPN signal pathway are detected in conditioned medium incubated different OPN concentrationdswith ISH and HUVEC cells as an  original study. The data obtained in the study were evaluated, it was found that proliferation, which is the most important step in EMT and a stimulation of OPN in cells, increased linearly in both cell types as the levels of OPN increased. The OPN molecule stimulates EMT formation in cells with two different signal pathways, and these pathways contain different molecules. The first signal pathway mediated by the αvβ3 receptor, and the signal pathway in which the ERK 1/2 molecule is expressed and increases motility, migration and invasion in cells. In thesecond pathway proliferation and angiogenesis stimulated by PI3K molecule is mediated by the CD44 receptor. Also, we detected PI3K and ERK1/2 molecules were detected in conditioned medium after treated with and without OPN and an increased levels were found linearly OPN concentrations. When migration and angiogenesis (invitro tube formation), which are the cellular changes triggered by these molecules, is evaluated, OPN in ISH and HUVEC cells is thought to trigger the mesenchymal transformation at the highest concentration of 400 ng / mL in these cells.