Feminist estetik ve eleştiri kapsamındaki sanat uygulamalarına yönelik görüşlerin görsel okuryazarlık bağlamında incelenmesi
The examination of wievs regarding art practises within the scope of feminist aesthetics and critique of visual literacy
Yazar: HATİCE AYBİLGE ÇOPUROĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA LİMAN TURAN
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu araştırmada lisans öğrencilerinin feminist estetik ve eleştiri kapsamındaki sanat uygulamalarına yönelik görüşleri görsel okuryazarlık bağlamında incelenmiştir. Modern toplumlarda görsellerin artışı ile beraber görsel okuryazarlık becerilerinin gelişmesi sanat eğitimi alan bireyler açısından önem arz etmektedir. Sanat eğitimi içerisinde yer alan pek çok kuram ve felsefenin yanında temelde 'kadın' problemlerini içeren feminist estetik ve eleştiri kuramının lisans düzeyindeki öğrenciler tarafından anlaşılıp, yorumlanması ve yeniden oluşturulmasının çağdaş eğitimlerin sürdürülmesinde etkili olacağı düşünülmektedir. 
Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden 'durum çalışması' kullanılmıştır. Araştırmaya; Trabzon Üniversitesi Fatih Eğitim Fakültesi Resim-İş Öğretmenliği Anabilim Dalı'ndan 4. sınıf dört öğrenci, Trabzon Üniversitesi Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesi Resim Bölümü'nden 4. sınıf üç öğrenci olmak üzere toplam yedi katılımcı dâhil olmuştur. Bireysel görüşmeler şeklinde yürütülen veri toplama aşamasında katılımcılara feminist estetik ve eleştiri kapsamında 12 belirleyici sanat uygulaması gösterilerek görsel okuryazarlık kapsamında sorular yöneltilmiştir. Bu kapsamda katılımcılara uzman görüşleri alınarak belirlenen sanat uygulamalarına yönelik görsel okuryazarlığın anlama basamağında bilgiyi bilme düzeyinin ölçüldüğü dört soru, yorumlama basamadığında katılımcıların yorum ve çıkarım yapmalarının hedeflendiği sekiz soru, görsel mesaj oluşturma basamağında ise katılımcılardan yeni bir mesaj oluşturulmasının istendiği iki soru olmak üzere toplam 14 soru yöneltilmiştir. 
Araştırmadan elde edilen bulguların analizi, katılımcıların her bir soruya verdiği cevaplar doğrultusunda içerik analizi ile gerçekleştirilmiştir. Analiz tabloları; katılımcıların bulundukları fakültelere, frekans ve yüzdeliklerine göre şekillenmiştir. Verilen cevaplara göre tema ve kodlar oluşturulmuştur. Her bir tablo kendi içinde ve birbiri ile karşılaştırılarak ortak sonuçlar değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre katılımcılara yöneltilmiş olan anlama basamağı sorularının tümünde katılımcıların bilgisinin yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Bu basamak, katılımcıların bilgiyi bilme düzeyinin tespit edildiği basamak olması ile öne çıkmaktadır. Ayrıca Güzel Sanatlar Fakültesi Resim Bölümü katılımcılarının Eğitim Fakültesi Resim-İş Öğretmenliği Anabilim Dalı katılımcılarına göre daha bilinçli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yorumlama basamağında yöneltilen sorular ise farklı cevaplarla çeşitlenmiştir. Katılımcılar çoğunlukla öznel görüşlerini ifade etmişlerdir. Araştırmanın görsel mesaj oluşturma basamağında iki soru sorularak, katılımcıların görsel yazarlık düzeyleri tespit edilmek istenmiştir. Katılımcılar bu aşamada biçimsel ve fikirsel değişiklikler yapmış olsalar da sanat uygulaması çerçevesinden fazla uzaklaşmamışlardır. Tüm bu sonuçlar değerlendirildiğinde sanat eğitimi alan bireylerin feminist estetik ve eleştiri kapsamında bilgi düzeylerinin yeterli olmadığını ifade etmek mümkündür. Feminist estetik ve eleştiri kapsamıda uygulamalar meydana getiren sanatçıların çoğunun günümüzde yaşadıkları düşünülerek, sanat eğitimi alan bireylerin; bu sanatçıların çalışmalarını hem yerinde hem de sosyal mecralar aracılığı ile takip etmelerini teşvik etmek ve bu uygulamalar üzerine tartışma ortamları yaratarak görsel okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesinin sağlanması önerilmektedir.

Abstract:
This research examines the opinions of undergraduate students on art practices within the scope of feminist aesthetics and criticism in the context of visual literacy. The increasing prevalence of visuals in modern societies highlights the significance of developing visual literacy skills for individuals in art education. Alongside various theories and philosophies in art education, it is believed that understanding, interpreting, and reinterpreting feminist aesthetics and criticism theories, which fundamentally address 'women' issues, by undergraduate students would contribute to the continuity of contemporary education.
The research employs the qualitative research method of 'case study.' A total of seven participants are   included in the study, consisting of two female and two male fourth-year students from the Department of Art Education at Trabzon University's Faculty of Education, and three female fourth-year students from the Department of Fine Arts at Trabzon University's Faculty of Fine Arts and Design. In the data collection phase conducted through individual interviews, participants were presented with 12 defining art practices within the scope of feminist aesthetics and criticism. Four questions were designed to measure participants' knowledge level in understanding the art practices in the context of visual literacy, eight questions were aimed at examining participants' interpretation skills and insights towards the presented art practices, and two questions were directed at participants to generate a new visual message in the context of visual literacy.
The analysis of findings obtained from the research was conducted through content analysis based on the responses given by participants to each question. Analysis tables were shaped according to the faculties of the participants, frequencies, and percentages. Themes and codes were established based on the responses given. Common results were evaluated by comparing each table internally and with each other.
According to the findings of the research, participants' knowledge was found to be insufficient in all understanding stage questions. This stage stands out as the one where the participants' knowledge level is determined. Additionally, it was concluded that participants from the Department of Fine Arts were more conscious compared to participants from the Department of Art Education. The questions posed in the interpretation stage yielded diverse responses, mainly reflecting participants' subjective opinions. In the visual message creation stage, two questions were asked to determine the participants' visual authorship levels. Although participants made formal and conceptual changes, they did not deviate significantly from the framework of the art practice. In conclusion, considering all these results, it can be stated that individuals in art education have insufficient knowledge in the context of feminist aesthetics and criticism. Given that many artists creating practices within the scope of feminist aesthetics and criticism are currently active, it is recommended to encourage individuals in art education to follow these artists' works both in situ and through social media, and to create discussion platforms to enhance visual literacy skills