Görsel kültür eğitimi bağlamında grafitinin sosyokültürel açıdan incelenmesi: Türkiye, Amerika, Almanya ve İran örnekleri
Sociocultural analysis of graffiti in the context of visual culture education: Examples from Turkey, America, Germany and Iran
Yazar: YAREN ÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. SENA SENGİR AYDIN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Sanat eğitiminin içinde bulunduğu sosyal, kültürel, politik ve ekonomik etkiler sanat eğitiminin görsel kültürel kılınmasına zemin oluşturmuştur. Görsel kültürün kapsamında hem sanat eserleri hem de doğrudan toplumun ürettiği görsel kültür ürünleri bulunmaktadır. Toplumun görsel kültür ürünleri; sanat eserlerini, mimariyi, şehir planlaması gibi toplumu yansıtan ve görsel nitelikler ortaya koyan her şeyi kapsamaktadır. Sanat eğitiminin görsel kültür bağlamında gelişim göstermesi, sanat eğitimini kamusal kılmış ve bu sayede bir kamusal sanat türü olan grafiti görsel kültür eğitimi bağlamında ele alınabilmiştir. Bu bağlamda tezin amacı; görsel kültür öğesi olan grafiti eserlerinin, ne derecede ve nasıl sosyokültürel etkileri barındırdığını araştırmak, farklı coğrafyalardaki sosyal yansımalar, politik izler, ekonomik durumlar ve sanatsal kabullerin grafiti eserlerinde nasıl yer bulduğunu çözümlemektir. 
"Görsel Kültür Eğitimi Bağlamında Grafitinin Sosyokültürel Açıdan İncelenmesi: Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri (ABD), Almanya ve İran Örnekleri" isimli tezin kapsamını ise; tagging(etiketleme) kültürünün başladığı ve geliştiği ülke olan ABD, protest tavrının yeşerdiği Almanya, doğu kültüründen grafitiye bir bakış açısı olan İran ve hem Asya hem de Avrupa sentezi olan Türkiye'de yapılmış bazı grafiti eserleri oluşturmaktadır. Grafiti eserleri ülkeler arasında büyük farklılıklar gösterebilir. Her ülkenin kendine özgü kültürel, sosyal ve politik dinamikleri, grafiti sanatının da üzerinde etkili olur. Bu nedenle, grafiti eserlerinde kullanılan renkler, kompozisyonlar, tipografi ve temalar ülkelere göre değişebilir. Sonuç olarak ABD'deki grafiti eserlerinde genellikle canlı renkler ve gerçekçi temsillerin kullanıldığı, Almanya'da daha monokrom ve soğuk renkler, gotik tipografi ve yine gerçekçi temsil tercih edildiği görülmüştür. Türkiye'de ise sosyokültürel yapısını yansıtan temalar sıkça görülebilirken gerçekçi temsil ve kontrast renklerin kullanıldığı eserler bulunmaktadır. İran'da ise Fars alfabesinin estetik yapısı ve kültürel öğelerin grafiti eserlerinde önemli bir rol oynadığı görülmektedir. İncelemeler sonucunda, farklı sosyokültürel yapıların, ekonomik gelişmelerin ve politik görüşlerin ülkelerdeki grafitilere yansıdığı görülmüştür.

Abstract:
The social, cultural, political, and economic effects in which art education is involved have paved the way for the visual culturalization of art education. Within the scope of visual culture, both artworks and visual culture products directly produced by society can be found. Visual culture products of society encompass everything that reflects and exhibits visual qualities, such as artworks, architecture, and urban planning. The development of art education within the context of visual culture has made art education public, thereby allowing graffiti, a public art form, to be considered within the realm of visual culture education. In this context, the aim of this thesis is to investigate to what extent and how graffiti artworks contain sociocultural effects, and to analyze how different geographies manifest social reflections, political traces, economic situations, and artistic acceptances within graffiti artworks.
The scope of the thesis titled "An Examination of Graffiti from a Sociocultural Perspective in the Context of Visual Culture Education: Examples from Turkey, the United States, Germany, and Iran" consists of graffiti artworks created in the United States, the country where the tagging culture originated and developed, Germany, where the protest attitude emerged, Iran, which provides a perspective on graffiti from an Eastern culture, and Turkey, a synthesis of both Asian and European influences. Graffiti artworks can vary significantly between countries. Each country's unique cultural, social, and political dynamics also influence graffiti art. Therefore, colors, compositions, typography, and themes used in graffiti artworks can differ according to countries. As a result, it has been observed that graffiti artworks in the United States generally employ vibrant colors and realistic representations, while in Germany, monochromatic and cool colors, gothic typography, and again realistic representation are preferred. In Turkey, themes reflecting its sociocultural structure are frequently observed, along with artworks that utilize realistic representation and contrasting colors. In Iran, the aesthetic structure of the Persian alphabet and cultural elements play a significant role in graffiti artworks. Through these investigations, it has been observed that different sociocultural structures, economic developments, and political views are reflected in graffiti art within each country.