Rübab dergisi üzerine sistematik ve tematik bir inceleme
A systematic and thematic investigation of Rubab maganine
Yazar: HALİL SAĞLAM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALAADDİN KARACA
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Dergiler, kültür hayatımızın önemli unsurlarındandır. Çünkü onlar, yaşadıkları çağın canlı tanıklarıdır. Onlardan birçoğu, geçmişten günümüze kültür taşıyıcılığı yaparak, kültürel mirasın nesilden nesile aktarılmasında önemli rol üstlenmişlerdir. Dergi incelemeleri de, araştırmacıların üzerinde çalıştıkları konular için ilk elden kaynak ve bilgi edinmeleri açısından oldukça önemlidir. Yine aynı alanda yapılan incelemeler, o derginin yayımlandığı dönemi daha iyi anlayıp doğru tahlil edebilmemizi sağlaması açısında da ihmal edilmemesi gereken konulardan birisidir. Bu ölçüler içerisinde düşünüldüğünde, Türk kültür hayatında önemli rol oynadığına inandığımız Rübab dergisi üzerine çalışmanın gerekliliği ortaya çıkar. Rübab dergisi, Cemal Nadir idaresinde 07 Şubat 1911-23 Mayıs 1913 tarihleri arasında tamamı 116 sayı olarak o dönemin şartlarında uzun sayılabilecek bir süre yayımlanmış bir dergidir. Rübab ideolojik düşüncelerden uzak, özellikle edebiyat, fen ve sanata ağırlık veren bir kimlikle çıkarılmıştır. Dergisinin yazar kadrosu başta Servet-i Fünun olmak üzere Fecr-i Âti ve Milli Edebiyat hareketlerinin önemli temsilcilerinden oluşmaktadır. Bu kadro hiç şüphesiz Rübab 'in yayınlandığı dönemde popülaritesini ortaya koyması açısından önemlidir. Derginin dikkati çeken bir başka yönü de dönemin iki kalem savaşma aracılık etmesidir. Bunlardan birincisi daha sonra kendilerim "Nayiler "olarak tanıtan Yeni Nesil ile Fecr-i Âtî temsilcileri arasında diğeri ise Cadı romanının yazarı Hüseyin Rahmi ile Sahabettin Bey ve genç talebeleri arasında geçmiştir. Yaptığımız incelemeyi dört ana başlık halinde sunmayı uygun gördük. Çalışmamızın Giriş bölümünde meşrutiyet dönemi toplumsal ve siyasal ortam hakkında bilgi vererek, adı geçen derginin dayanmış olduğu sosyal, fikrî ve edebî temelleri belirlemeye çalıştık. Birinci Bölümde derginin kimlik bilgileri ve yazar kadrosu hakkında bilgi verdik. Çalışmamızın İkinci Bölümünü, "Rübab Dergisinde Yayımlanan Yazıların Yayım Sırasına Göre Sistematik Dizini", "Rübab Dergisinde Yayımlanan yazıların Türlere Göre Tasnifi" ve "Rübab Dergisinde Yayımlanan Yazıların Yazar ve Şairlerine Göre Tasnifi" şeklinde üç alt başlığa ayırarak dergide yayımlanan yazıların389 1 sistematiğini çıkardık. Birinci ait başlıkta dergide yayımlanan tüm yazıların dizinini, ikinci alt başlıkta da bu yazıların edebi türlere göre dizini yaptık. Bu uygulamayla dergiden yaralanmak isteyen araştırmacılara kolaylık sağlamayı amaçladık. Üçüncü bölümde dergide yayımlanan nesir yazılarının türlerim ve içeriklerini, şiirlerin ise temalarını belirlemeye çalıştık. Servet-i Fünun ve Fecr-Âti dönemlerinin asıl konu ve temalarının yanı sıra, 1908'de ilân edilen İkinci Meşrutiyet'in getirmiş olduğu hürriyet ortamı ile birlikte sosyal muhtevanın da şahsî edebiyat taraftarı sanatçıların gündemine girmesinin nedenlerini tespit etmeye çalıştık. Sonuçta ise Rübab dergisinin II. Meşrutiyet sonrası Türk edebiyatındaki yerini ve önemini, Türk edebiyatına getirdiği yenilikleri tespit etmeye çalıştık. Çalışmamızda sistematik ve tematik analiz yöntemlerini kullandık. Bu çalışmayla bugün zevkle okuduğumuz eserlerin oluşum zeminleri ile özellikle Fecr-i Âti ve Milli Edebiyat topluluklarının edebî ve fikri yönü hakkında daha geniş ve sağlıklı bilgilerin elde edilecektir.

Abstract:
Journals are one of the important components of our cultural life. Because they are the living witnesses of their time. Most of them have an important role on conveying the cultural heritage from one generation to another by transmitting the culture from past to future. Journal researches are quite important because theyare the first hand sources for the researchers to work on and to get information. Again, the researches at the same field are important for us in order to understand the period in which the journal is published and to analyse the period thoroughly. The researches should not be neglected. When thought in this context, the necessity of working on the journal Rubab, it is which we believe play an important role on Turkish culturallife occurs. The journal Rubab is a journal which succeeded to be published relatively for quite a long time in the conditions of its period in the leadership of Cemal Nadir from 7th of February 1911 to 23rd ofMay 1913. Rubab was published in a quality that was alooffrom ideological thoughts(theories) and which gaye emphasis on especially literature, science and art. The group of writers consist of the most significant representatives of Fecr-i Ati and Milli Edebiyat movements in addition to mainly Servet-i Fünun movement. Certainly,_the group of writers displayed the popularity of Rubab in the time it was published and from this point of view theyare very significant. Another notable aspect of the journal is that it mediated two pen wars. First of them passed between the group Yeni Nesil which later on called themselves Nayiler and Fecr-i Ati and the other passed between Hüseyin Rahmi, the writer of the novel "Cadi" along with Sahabetin Beyand Rahmi's young students. We find it appropriate to present our search in four main titles. In the introduction part of our work by setting the social and literal scene of the period we tried to determinate the intelleetual and literary groundwork of the journal. In the first part we gaye information about the journal' s identity data and team of the journalists.391 i By separating the second part of our work into three subtitles as the systematic index of the published writings according to publication date, classification of the writings according to types, classification of the writings according to writers and poets, and by doing so we formed a systematic plan, in the first subtitle we formed an index of all the writings and in the second subtitle we formed an index of all writings according to gemes. With this classification we aimed an easiness for the researchers who would want to make use of it. In the third part we tried to determinate the types of prose and their content and the main themes of the poems. Together with the main subjects and themes of Servet-i Funun and Feer-i Ati periods we also tried to [md out the causes of the inclusion of the social content within the agenda of writers who are the supporters of individual literature by forhcoming liberaral.air of the Seeond Republie declared in 1908. İn our work we used systematic and thematie analyzing methods. With this work, we think that one may get knowledge about the works which are still read delightfully and especially a wider and more credible knowledge about the litelar intellectual point of view of Fecr-i Ati and Milli Edebiyat groups.