18-65 yaş arası bireylerin beslenme bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Assessment of nutrition knowledge levels of individuals aged 18-65
Yazar: ENES KAPLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF SERAP ESEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışma, 18-65 yaş arası bireylerin beslenme bilgi düzeylerinin
değerlendirilmesi amacıyla yapılan tek merkezli, kesitsel nitelikte bir anket
çalışmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın evreni, bir ay içinde aile hekimliği
polikliniğine başvuran 450 kişiden oluşmakta olup, örneklem büyüklüğü basit
örneklem hesaplaması ile 207 kişi olarak hesaplandı ve çalışma 208 katılımcı ile
tamamlandı. Katılımcılara, sosyodemografik bilgileri içeren form ile Yetişkinler İçin
Beslenme Bilgi Düzeyi Ölçeği uygulandı. Verilerin analizi SPSS 22.0 programı ile
yapıldı. Niceliksel değişkenler için minimum, maksimum, ortalama ve standart sapma;
kategorik değişkenleri için sayı ve yüzde analizleri yapıldı. İkili değişkenlerin
karşılaştırmaları Student t testi ile, ikiden fazla değişkenlerin karşılaştırmaları tek
yönlü ANOVA testi ile, ilişkisel analizler Pearson korelasyon testi ile analiz edildi.
Etki analizi için çoklu doğrusal regresyon testi yapıldı. Analizlerde p<0,05 değeri
anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalamasının 38,2±13,1, %51'inin kadın,
%53,4'ünün evli, %69,7'sinin lise ve üzeri eğitime sahip olduğu saptandı.
Katılımcıların Temel Beslenme Bilgisi (TBB)'nin (%50,5) ve Besin Tercihi (BT)'nin
(%42,3) çoğunlukla orta düzeyde olduğu saptandı. Yaş ve BKİ ile TBB ölçek puanı
arasında negatif yönde ve düşük düzeyde ilişki saptandı. TBB'de 18-30 (54,96±8,11)
ve 31-45 yaş arası (52,4±7,45) grubunun puan ortalamaları 46 yaş ve üzeri grubun
puan ortalamasına (48,18±6,31) göre anlamlı yüksek bulundu. BT'de ise 31-45 yaş
grubunun puan ortalaması (36,45±5,9) 46 yaş ve üzeri grubun puan ortalamasından
(33,5±5,72) anlamlı yüksek bulundu. TBB'de bekar katılımcıların ortalama puanı
(53,77±8,17) evli katılımcıların puan ortalamasından (50,5±7,28) anlamlı yüksek
bulundu. TBB'de beyaz yaka çalışanların puan ortalaması (56,25±7,88) mavi yaka
çalışanlar (47,5±5,1691) ile çalışmayanlardan (50,32±6,98) anlamlı yüksek bulundu.
BT'de ise beyaz yaka çalışanların puan ortalaması (36,41±5,92) mavi yaka çalışanların
puan ortalamasından (33,6±5,16) anlamlı yüksek bulundu. TBB'de tüm gelir grupları
arasında anlamlı farklılık bulundu. BT'de geliri 34005 TL ve üstü olan katılımcıların
puan ortalaması (36,6±5,58) asgari ücret ve altı (33,37±5,42) ve 17003-34004 TL arası
vii
(35,72±6,16) gelir gruplarının puan ortalamasından anlamlı yüksek bulundu. TBB'de
çocuğu olmayan katılımcıların puan ortalaması (53,81±8,02) çocuğu olan
katılımcıların puan ortalamasından (50,17±7,27) anlamlı yüksek bulundu. Kronik
hastalığı olmayan katılımcıların puan ortalaması (TBB:54,23±7,56, BT:35,78±5,77)
kronik hastalığı olan katılımcıların puan ortalamasından (TBB:48,27±6,91,
BT:33,72±5,82) anlamlı yüksek bulundu. İlaç kullanmayan katılımcıların puan
ortalaması (TBB:54,22±7,56, BT: 36,14±5,94) ilaç kullanan katılımcıların puan
ortalamasından (TBB: 48,51±7,05, BT: 33,23±5,3) anlamlı yüksek bulundu. Etki
analizinde yaş değişkeninin TBB'yi %14,1 oranında ve negatif yönde etki ettiği
saptandı.
Sonuç: Bu çalışma sonucunda; katılımcıların TBB ve BT düzeylerinin
çoğunlukla orta seviyede olduğu, yaş ve BKİ arttıkça TBB'nin düştüğü ve yaşın
TBB'yi negatif yönde etkilediği sonucuna ulaşıldı. Eğitim ve bilgilendirme çalışmaları,
toplum sağlığının korunması ve geliştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır,
dolayısıyla Aile Hekimlerinin ileri yaş ve yüksek BKİ'li hastaların beslenmelerine
ilişkin aktif olarak bilgilendirme programları uygulamaları önerilmektedir.
Anahtar kelimeler: Besin Tercihi, Beslenme, Bilgi, Temel Beslenme

Abstract:
Aim: This study is a single-center, cross-sectional survey aimed at assessing
the nutritional knowledge levels of individuals aged 18-65.
Materials and Methods: The study population consisted of 450 individuals
who visited the family medicine outpatient clinic within a month. The sample size was
calculated to be 207 using simple sampling calculations, and the study was completed
with 208 participants. Participants were administered a form containing
sociodemographic information and the Nutrition Knowledge Scale for Adults. Data
analysis was performed using SPSS 22.0. Minimum, maximum, mean, and standard
deviation were calculated for quantitative variables, while frequency and percentage
analyses were conducted for categorical variables. Comparisons of binary variables
were analyzed using the Student's t-test, comparisons of more than two variables were
analyzed using one-way ANOVA, and relational analyses were conducted using
Pearson's correlation test. Multiple linear regression analysis was performed for effect
analysis. A p-value of <0.05 was considered significant.
Results: The average age of the participants was 38.2±13.1, 51% were women,
53.4% were married, and 69.7% had a high school education or higher. It was found
that the majority of participants had a moderate level of Basic Nutrition Knowledge
(BNK) (50.5%) and Food Preference (FP) (42.3%). A negative and low-level
relationship was found between age and BMI with BNK scale scores. The mean BNK
scores of the 18-30 (54.96±8.11) and 31-45 age groups (52.4±7.45) were significantly
higher than the mean scores of the 46 and older age group (48.18±6.31). In FP, the
mean score of the 31-45 age group (36.45±5.9) was significantly higher than that of
the 46 and older age group (33.5±5.72). The mean BNK score of single participants
(53.77±8.17) was significantly higher than that of married participants (50.5±7.28).
The mean BNK score of white-collar workers (56.25±7.88) was significantly higher
than that of blue-collar workers (47.5±5.16) and the unemployed (50.32±6.98). In FP,
the mean score of white-collar workers (36.41±5.92) was significantly higher than that
of blue-collar workers (33.6±5.16). There was a significant difference in BNK scores
among all income groups. In FP, the mean score of participants with an income of
34005 TL and above (36.6±5.58) was significantly higher than that of participants with
ix
a minimum wage or below (33.37±5.42) and those with an income between 17003-
34004 TL (35.72±6.16). The mean BNK score of participants without children
(53.81±8.02) was significantly higher than that of participants with children
(50.17±7.27). The mean BNK (54.23±7.56) and FP (35.78±5.77) scores of participants
without chronic diseases were significantly higher than those of participants with
chronic diseases (BNK:48.27±6.91, FP:33.72±5.82). The mean BNK (54.22±7.56)
and FP (36.14±5.94) scores of participants not using medication were significantly
higher than those of participants using medication (BNK:48.51±7.05, FP:33.23±5.3).
In the effect analysis, it was found that the age variable negatively affected BNK by
14.1%.
Conclusion: As a result of this study, it was found that the levels of Basic
Nutrition Knowledge (BNK) and Food Preference (FP) among the participants were
mostly moderate. It was concluded that BNK decreased as age and BMI increased, and
age negatively affected BNK. Education and awareness activities are of great
importance for the protection and improvement of public health; therefore, it is
recommended that family physicians actively implement educational programs
regarding the nutrition of patients who are older and have a high BMI.
Keywords: Basic Nutrition, Information, Food Preference, Nutrition