Çin kaynaklarına göre Tabgaçların ardılları (Doğu Wei, Batı Wei, Kuzey Qi, Kuzey Zhou, 534-581)
Successors of the Tabgachs according to Chinese Sources (Eastern Wei, Western Wei, Northern Qi, Northern Zhou, 534-581)
Yazar: ADİLE BALCI HAJ BRAHIM
Danışman: PROF. DR. AHMET TAŞAĞIL
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
534 yılında Kuzey Wei Hanedanlığı'na (Tabgaçlar) son veren Xianbeiler, kuzey-doğu Çin'de Doğu Wei Hanedanlığı'nı ve 535 yılında ise Çin'in kuzeyinde Batı Wei Hanedanlığı'nı kurdular. Ancak bu hanedanlıklar arasında sürekli devam eden mücadeleler, idari ve askerî yapıdaki tecrübesizlikleri ve taht kavgaları gibi birçok sebeplerden dolayı çok uzun süre varlıklarını sürdüremedi. 550'de Doğu Wei Hanedanlığı yerine Kuzey Qi Hanedanlığı, 557 yılında da Batı Wei Hanedanlığı yerine Kuzey Zhou Hanedanlığı kuruldu. Bu hanedanlıklar 581 yılında Yang Jian tarafından yıkılarak Sui Hanedanlığı tesis edildi. Bu araştırmanın amacı, adı geçen hanedanlıkların yaşadıkları coğrafya, siyasi tarihi, idari, askerî ve iktisadi yapıları, kültürleri ile Göktürklerle ilişkilerinin kronolojik olarak bir bütün halinde incelenmesidir. Nitel bir yaklaşımın tercih edildiği bu araştırma, birincil kaynaklara dayalı özgün bir tarih araştırması şeklinde tasarlandı. Araştırma verileri, doküman incelemesi tekniğinden yararlanılarak Xianbeilerin ilk ortaya çıktıkları dönemler, 534-581 yılları arasındaki siyasi tarihleri ve 581 yılı sonrası durumları hakkında bilgilerin mevcut olduğu çok sayıdaki Çin yıllıkları ile veri çeşitliliğini sağlayan farklı veri kaynakları kullanıldı. İçerik analizi ile çözümlenen verilere dayanarak hanedanlıkların özellikle siyasi tarihi ve kültürleri hakkındaki önemli bilgiler gün yüzüne çıkartılmış oldu.

Abstract:
The Xianbei, who put an end to the Northern Wei Dynasty (Tabgachs) in 534, founded the Eastern Wei Dynasty in north-eastern China and the Western Wei Dynasty in northern China in 535. However, they could not survive for a very long time due to many reasons such as the constant struggles between those dynasties, their inexperience in the administrative and military structure, and the fights for the throne. In 550, the Northern Qi Dynasty was established instead of the Eastern Wei Dynasty, and in 557, the Northern Zhou Dynasty was established instead of the Western Wei Dynasty. These dynasties were destroyed by Yang Jian in 581 and the Sui Dynasty was established. The aim of this research is to examine the geography of the mentioned dynasties, their political history, administrative, military and economic structures, culture and relations with the Göktürks chronologically as a whole. This research, in which a qualitative approach was preferred, was designed as an original historical research based on primary sources. The research data was used using the document analysis technique, and different data sources that provide data diversity, including numerous Chinese annals that contain information about the periods when the Xianbei first emerged, their political history between 534-581, and their situation after 581. Based on the data analyzed by content analysis, important information about the political history and culture of the dynasties was revealed.