İstanbul, Kartal'da Bizans Dönemi hamam yapısı
A Byzantine bath in Kartal, İstanbul
Yazar: FULYA SEVİÇ
Danışman: DOÇ. V. MACİT TEKİNALP
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Hamamlar = Baths ; Mimari yapı = Architectural structure ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; İstanbul-Kartal = İstanbul-Kartal

Özet:
Marmara Denizi'nin kuzeyinde yer alan Kartal'ın kuruluşu Geç Roma-Erken Bizans dönemine kadar uzanmaktadır. Bizans dönem kaynaklarında hakkında sadece 8. yüzyıl başlarına ait bilgiler bulunan yerleşim, Bithynia'nın önemli limanlarından birine sahiptir. 
Kartal'da Dragos Tepesi'nin güney eteklerinde yer alan ve Kilise-Hamam-Konut(?) olmak üzere üç binadan meydana gelen yapı kompleksi hakkında yeterince araştırma bulunmamaktadır. Bu nedenle tezimizde; ele aldığımız hamamın ayrıntılı mimari tanımı yapılmış, sorunları saptanmış ve yapıdaki mimari öğeler yardımıyla bu sorunlara çözüm önerileri getirilmiştir. 
Hamam, U planlı bir koridorun kuzeyden çevrelediği, birbirine paralel beş mekânın kuzey güney doğrultusunda yerleştirilmesiyle oluşturulmuş basit sıra tipi plan şemasına sahiptir.
Yapı malzeme teknik açısından incelenmiş, başkent ve Anadolu'daki örneklerle karşılaştırılmıştır. Hamamda 3-13. yüzyıllara tarihlenen sırlı, sırsız seramik kaplar, damgalı tuğlalar, kiremit parçaları, pencere şebekeleri, mimari plastik parçalar, opus sectile parçaları, bronz sikkeler ve cerrahi alet gibi pek çok buluntuya rastlanmıştır. 
Sonuç olarak, basit sıra tipi planının uygulanmış olduğu hamamın, başkent etkisinde 5. – 6. yüzyılda inşa edildiği ve 13. yüzyıl başına kadar var olduğu anlaşılmıştır.



Anahtar Sözcükler 
Kartal, Kartalimen, Dragos, Hamam, Sıra Tipi, Hypocaust, Damgalı tuğla, Bizans

Abstract:
The establishment of Kartal that lies on the North side of the Marmara Sea goes back to Late Roman-Early Byzantine Period. The settlement, of which only the written sources of the 8th century speak, has one of the important ports of Bithynia. 
There are not enough researches about the building complex which takes place in Kartal, on the southern slopes of Dragos Hill and consists of three buildings as Church-Bath-Residence (?). For this reason in the thesis; the detailed architectural description of the bath that we discuss is made, its problems are determined and possible solutions to these problems are provided by the help of architectural elements. 
The bath, surrounded by a U shaped hall from the North side, is of simple row type plan which is constructed by the North-south axis placements or five parallel rooms.
The bath is analyzed in terms of material and technique, and compared with other examples in the capital and Anatolia. Plenty of archelogical findings dating from 3 -13 th centuries such as glazed and unglazed ceramic potteries, stamped bricks, tile pieces, window nets, architectural plastics, opus sectile pieces, bronze coins and surgical equipments are found in the bath. 
Consequently, it is understood that the bath constructed in simple row plan type under the influence of capital between 5 - 6 centuries and it was existed until the beginning of 13th century



Key Words
Kartal, Kartalimen, Dragos, Bath, Row Type, Hypocaust, Stamped brick, Byzantin