Aktif yeşil alanların rekreasyonel hizmet etkinliğinin saptanması: Çukurova ilçesi örneği
Determining the recreational service area of the active green space: The case of Cukurova district
Yazar: MÜGE ÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. CENGİZ USLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Bu çalışma, Adana kenti Çukurova İlçesi'ndeki aktif yeşil alanların, nicelik ve nitelik durumlarına göre, ulaşılabilirlik doğrultusunda hizmet etkinliklerini saptamak ve ilçe genelinde optimum düzeyde yararlanmayı sağlayabilecek konum ve planlama ilkelerini ortaya koymak amacıyla yürütülmüştür. Çalışmanın birinci aşamasında aktif yeşil alanların hizmet etkinliğini belirleyecek 59 ölçüt bu konuda yapılmış bilimsel yazınlardan ve uzman görüşlerinden yararlanılarak ortaya koyulmuş ve alanın büyüklüğü,  aktif yeşil alanın niteliği, ulaşım, çekim noktaları ve nüfus yoğunluğu olmak üzere 5 ana grupta toplanmıştır. İkinci aşamada uzman bireylerle yapılan karşılıklı görüşmeler sonucunda belirlenen ölçüt değerlerinin önem düzeyleri 'Ağırlıklandırılmış Ölçütler Yöntemi' ile saptanmıştır. Üçüncü aşamada aktif yeşil alan türüne göre hizmet etkinliği değerleri hesaplanarak haritalar oluşturulmuştur. Son aşamada ise bulgular doğrultusunda aktif yeşil alanların hizmet etkinliğini arttırıcı önlem ve öneriler oluşturulmuştur.
Çalışmanın sonucunda incelenen toplam 105 adet aktif yeşil alan Çukurova ilçesi yerleşim alanının %3'ünü oluşturmaktadır. Çalışmada uygulanan yöntemde yer alan aktif yeşil alanlara ilişkin nitelik ve niceliklerin en yüksek düzeyde olması durumunda, Çukurova ilçesinin %76'lık bölümüne aktif yeşil alan hizmeti ulaşabilmektedir. Ancak bu niteliklerin mevcut durumları dikkate alınarak yapılan hesaplamalarda bu oran %41'e gerilemektedir. Bu oranın yeşil alanların mevcut durumlarının iyileştirilmesi sonucunda %55'e yükseleceği öngörülmüştür. Geriye kalan %45'lik bölümün %14'ünü piknik, rekreasyon ve orman alanları, %3'ünü akitf yeşil alanlar oluşturmakta iken, %28'i ise yeşil alan olanaklarının geliştirilmesi düşünülen birinci ve ikinci derece öncelikli alanlar olarak saptanmıştır.

Abstract:
This study is conducted to investigate the adequacy of green spaces' services in terms of accessibility regarding the quantities and qualities of active green spaces in Cukurova district. Additionally, it is aimed to identify the location and planning principles that can provide the optimum benefit from active green spaces. At the first stage, 59 criteria are determined by referred to literature and experts views in order to understand accessibility of active green areas. These criteria are classified five main groups including the size of the area, the nature of the active green space, transportation, focal points, and the population density. At the second stage, criteria values were rated as a result of interview with experts and their significance levels were measured by Weighted Criteria Method. Then resulting maps were obtained, and service area values had been assessed in accordance with the type of active green space. Finally, suggestions to enhance the service area of active green space were formed according to findings.
A total of 105 active green areas studied in this study constitute 3% the land coverage area of Çukurova district. If active green areas' qualities and quantities have the highest level, active green space accessibility can be reach 76% of the Çukurova district. However, this rate dropped to 41% as a result of the evaluation of the active green areas' qualities and quantities. This percentage is expected to rise up 55% with the improvement of their qualities and quantities. The rest of this percentage (that is 45%) constitutes 3% active green areas, 14% recreational area, and 28% priority areas for planned green field facilities.