Laparoskopik sleeve gastrektomi geçirmiş obez bireylerin diyet kalitesi  ve duyusal değişimlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of  diet quality and sensory changes in obese individuals WHO have undergone laparoscopic sleeve gastrectomy
Yazar: SİMA ÖĞÜÇ
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM SOYLU
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Obezite artan sıklığı ve sonuçları açısından çağımızın en önemli sağlık problemlerinden birisidir. Yaşam tarzı değişikliklerinin etkili olmadığı durumlarda bariatrik cerrahi, uzun süreçte etkili bir tedavi seçeneği olarak kabul edilmektedir. Bununla birlikte bariatrik cerrahi sonrası bireylerin de kısa, orta ve uzun dönemde; beslenme durumları, antropometrik ölçümleri ve biyokimyasal parametreleri yanında duyusal olarak da  değişimler gözlenebilmektedir.  Tanımlayıcı tipte yapılan bu çalışmanın amacı, laparoskopik sleeve gastrektomi geçirmiş obez bireylerin,  ameliyattan sonraki farklı dönemlerde ağırlık kaybı, diyet kalitesi ve duyusal değişimlerinin incelenmesidir. Çalışma, Mayıs 2022-Kasım 2022 tarihleri arasında, İstanbuldaki özel bir klinikte laparoskopik sleeve gastrektomi geçirmiş 61 birey üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bireyler, ameliyattan sonra geçen süreye göre 1-3 ay, 4-6 ay ve >6 üzeri ay olmak üzere 3 gruba ayrılmıştır. Demografik özellikler, antropometrik ölçümler, beslenme alışkanlıkları, biyokimyasal parametreler, tat ve koku değişim değerlendirme formu ve 24 saatlik besin tüketim kaydını içeren veri toplama formu, araştırmacı tarafından yüz yüze uygulanmış olup, katılımcıların diyet kalitesi, HEI-2015 ile değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, bireylerin ameliyat sonrası geçen süre ile birlikte fazla ağırlık kaybı yüzdesinin (%EWL) arttığı görülmüş olup vücut ağırlığı, BKİ değeri, vücut yağ yüzdesi, vücut yağ kütlesi ve yağsız vücut kütlesinin de ameliyat öncesine göre azaldığı belirlenmiştir (p<0,05). Ameliyatı üzerinden 1-3 ay geçen bireylerin ameliyat sonrası HDL-K,LDL-K,Total-K değerlerinin,>6 ay ve üzeri grubuna göre arttığı, ürik asit ve ALT değerlerinin >6 ay ve üzeri grubuna göre azaldığı; AST değerlerinin de 4-6 ay grubuna göre azaldığı saptanmıştır(p<0,05). HEİ-2015 değerlendirmesine göre ameliyatı üzerinden 1-3 ay geçen bireylerin %54,5'nin, 4-6 ay  geçen  bireylerin %78,9'unun ve >6 ay üzeri geçenlerin %65'inin kötü  diyet kalitesine sahip olduğu saptanmıştır.Bununla birlikte diyet kalitesinden bağımsız olarak bireylerin ameliyat sonrası antropometrik ölçümlerinde ve  glikoz, trigliserit, ALT ve üre parametrelerinde ameliyat öncesine göre olumlu değişimler gözlenmiştir (p<0,05). Bireylerin, HEİ-2015 değerlendirmesi sonucu ve  ameliyattan sonraki geçen süreye göre tat ve koku duyusu değişimleri arasında önemli bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç olarak bariatrik cerrahi sonrası bireylerin genel sağlık durumu üzerinde olumlu değişimler gözlenirken, bireylerin diyet kalitelerinin de göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

Abstract:
Obesity is the most important health problem of our age in terms of both its frequency and consequences. Bariatric surgery, which is one of the obesity treatment methods, is accepted as an effective treatment option in the long term cases where lifestyle changes, including nutrition, are not effective. In individuals after bariatric surgery;differences in nutritional status, anthropometric measurements and biochemical parameters can be seen  in the short, medium and long term; as well as sensory changes can be observed. The aim of this descriptive study was to evaluate the weight loss, nutritional status and sensory changes of obese individuals who had undergone laparoscopic sleeve gastrectomy. The study was conducted on a total of 61 individuals who had undergone laparoscopic sleeve gastrectomy between May 2022 and November 2022. Individuals were divided into 3 groups according to post-surgery period as 1-3 months, 4-6 months and >6 months. The data were collected face to face as a data collection form including demographic characteristics, anthropometric measurements, nutritional habits, health status, biochemical parameters, taste and odor change test and 24-hour food consumption record.  According to the findings, it was observed that the percentage of excess weight loss (%EWL) increased with the time passed after the surgery, and it was determined that body weight, BMI value, body fat percentage, body fat mass and lean body mass decreased compared to preoperatively (p<0,05). It was found that post-operative HDL-C, LDL-C, Total-C values of individuals 1-3 months after the operation increased compared to the group of >6 months and above, and uric acid and ALT values decreased compared to the group of >6 months and above; AST values were also found to decrease compared to the 4-6 months group (p<0,05). According to the HEI-2015 evaluation, 54.5% of the individuals who have undergone surgery 1-3 months, 78.9% of those  from 4-6 months group, and 65% of those  from more than 6 months group  have poor diet quality. Positive changes were observed in glucose, triglyceride, ALT and urea parameters after surgery, independent of diet quality, compared to preoperatively (p<0,05).There were no significant changes in the sense of taste and smell of individuals according to the result of the HEI-2015 evaluation and the time passed after the surgery (p>0,05). As a result, while many positive changes are being   observed on the general health status of individuals after bariatric surgery, diet quality of individuals should also be taken into consideration.