Bahrî Efendi'nin Bahrü'l-Hakâyık ve Mir'âtü'l-Meğâib isimli eserinin transkripti ve tasavvufî görüşleri (İnceleme-metin)
Transcript and sufi views of Bahrî Efendi's works "Bahrü'l-Hakâyik" and "Mir'âtü'l-Meğâib"
Yazar: İBRAHİM YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. FEHMİ SOĞUKOĞLU
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bahrü'l-Hakâyık ve Mir'âtü'l-Meğâib ve Divan isimli bilinen iki eseri bulunan Bahrî 
Efendi'nin hayatı hakkında elimizde maalesef yeterli bilgi yoktur. Eserlerinden yola 
çıkarak XIX. yüzyılda yaşadığı, Trablusgarb'da Hasan Edib Paşa'nın emrinde 
zâbitanlık yaptığı, Halvetî tarikatının Şâbânî koluna mensup olduğu anlaşılmaktadır.
Bahrî Efendi, bir gün rüyasında Peygamber Efendimizi görmüş ve Peygamberimiz
kendisine müminlere fayda sağlayacak 'Bahrü'l-Hakayık ve Mir'âtü'l-Meğaib' 
isminde bir eser yazmasını emretmiştir. Bu emir üzerine Bahrî Efendi nispeten hacimli 
10 bâbdan müteşekkil bir risale meydana getirmiştir. Eserde Ehl-i Beyt, Hulefâ-i 
Râşidîn ve On İki İmam sevgisi; Halvetîlik âdâb ve erkânı, seyr-i sülûk, nefis 
mertebeleri gibi birçok dîni ve tasavvufî meseleler üzerinde durmuştur.
Tezimiz bir giriş ve iki bölüme ayrılmaktadır. Birinci bölümde Bahrî Efendi'nin hayatı 
ve bazı tasavvufi düşüncelerine yer verilmiştir. İkinci bölümde ise Bahrî Efendi'nin 
Bahrü'l-Hakâyık ve Mir'âtü'l-Meğâib isimli el yazması ve rik'a hattıyla yazılmış 
eserinin günümüz Türkçesi yer almaktadır.
Bahrü'l-Hakâyık ve Mir'âtü'l-Meğâib'in yazma nüshası Taşköprü İmam-Hatip Lisesi
Emekli Müdürü Hüseyin Yakut Hoca'nın şahsi kütüphanesinde bulunmaktadır. 
Çalışmanın amacı adeta gizli bir hazine olan; Bahrü'l-Hakâyık ve Mir'âtü'l-Meğâib 
isimle el yazması eseri gün yüzüne çıkarmak ve ilim dünyasına kazandırmaktır.

Abstract:
Unfortunately, there is inadequate biographical information available regarding Bahri Efendi, an individual noted for his authorship of two prominent works titled "Bahrü'l-Hakâyık" and "Mir'âtü'l-Meğâib" as well as "Divan". However, inferred from his literary contributions, Bahri Efendi's presence is attributed to the 19th century, during which he served as a military officer under the command of Hasan Edib Pasha in Trablusgarb, and maintained affiliation with the Şâbânî branch of the Halveti Sufi order.

According to accounts, Bahri Efendi experienced a visionary encounter with the Prophet Muhammad, who enjoined him to compose a work entitled "Bahrü'l-Hakayık ve Mir'âtü'l-Meğaib" intended for the benefit of the faithful. In compliance with this divine directive, Bahri Efendi produced a relatively substantial treatise comprising ten chapters. Within this composition, thematic emphasis is placed upon matters of religious and Sufi significance, including devotion to the Ahl al-Bayt (the family of the Prophet), veneration of the Rightly Guided Caliphs, the Twelve Imams, as well as the spiritual disciplines and stages of the Halveti tradition's spiritual journey and the nuanced gradations of the soul's ascent.

Structured into an introductory segment and two subsequent chapters, our scholarly endeavor firstly endeavors to delineate the biographical contours of Bahri Efendi's life and elucidate select aspects of his mystical philosophy. Subsequently, the latter portion of our inquiry endeavors to render accessible the aforementioned work, "Bahrü'l-Hakâyık ve Mir'âtü'l-Meğâib", through a modern Turkish translation, thereby contributing to the scholarly discourse.

A manuscript exemplar of "Bahrü'l-Hakâyık ve Mir'âtü'l-Meğâib" is housed within the private library collection of Hüseyin Yakut, former director of Taşköprü Imam-Hatip High School. The primary objective of this scholarly inquiry is to unearth and endow the academic community with this manuscript, an intellectual treasure hitherto concealed from scholarly scrutiny, thus enriching the corpus of Islamic mystical literature.