Jean-Chrıstophe Grangé'nin Leyleklerin Uçuşu, Lontano ve Kongo'ya Ağıt adlı polisiye romanları bağlamında Sahraaltı Afrika kültürüne ait unsurların çevirisi
Translation of the cultural items of Subsaharan Africa culture in the context of Jean-Christophe Grangé's crime novels titled the Flight of the Storks, Lontano and Congo requiem
Yazar: ESRA ÇİMEN KARAYÜREK
Danışman: DOÇ. DR. YASİN MURAT DEMİR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı / Çeviri ve Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation

Özet:
Doğası gereği her alanda var olabilen çeviri, sosyal ve beşerî alanlardan tıp ve fen alanlarına kadar pek çok akademik sahayla uyumlu bir şekilde çalışılmakta ve günümüz bilim insanları tarafından yapılan disiplinlerarası çalışmalarla bu durum pekiştirilmektedir. Birçok farklı bilim alanında üst çatı görevi görmekte olan çeviribilim, bir notanın müziğe dönüşmesinden bir doğa olayının yazıya dökülmesine kadar her şeyi içinde barındırabilmektedir. Çevirinin kültürel yönünün son yıllarda vurgulanmasıyla birlikte kaynak odaklı yaklaşımların yerini erek odaklı yaklaşımlar almıştır. Bu durum da kültürel unsurların çevirisini beraberinde getirmiş, dolayısıyla kökten değişimlerin meydana geldiği çeviride, çeviri ile kültür birbirinden bağımsız düşünülemez olmuştur. Bu bağlamda çeviri eleştirisi yapıldığında sadece çeviri temelli değil aynı zamanda kültürel aktarımını incelemek de kaçınılmaz olmuştur. 
Bu çalışmanın amacı, çeviribilim alanında nadiren ele alınan polisiye roman türünün en çarpıcı örneklerinden olan Jean-Christophe GRANGÉ'nin, Leyleklerin Uçuşu, Lontano ve Kongo'ya Ağıt adlı eserlerinin Fransa'nın eski sömürgelerinden olan olan Sahraaltı Afrika kültürlerine ait unsurların hedef metin ve okura hangi çeviribilimsel stratejilerle aktarıldığını Yorumlayıcı Anlam Kuramı yöntemiyle incelemektir. Çalışmada ele alınan romanların türünün polisiye olması dolayısıyla birinci bölüm olan girişten sonra ikinci bölümde edebiyatta polisiye türü ayrıntılı bir şekilde ele alınmış, polisiye romanın tarihçesi ve edebiyatta edindiği yer hakkında ayrıntılı bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde, Afrika kültürü incelendiğinden Afrika kültürünü bir nebze de olsa tanıyabilmek için Afrika tarihi, dili ve sanatı hakkında bilgiler verilmiştir. Dördüncü bölümde çalışmanın dayandırıldığı yöntem olarak Yorumlayıcı Anlam Kuramı ve metot olarak Peter Newmark'ın Kültürel Unsurların Sınıflandırması ayrıntılarıyla açıklanmıştır. Beşinci bölüm olan incelemede, bir dilin ve kültürün tamamen yabancısı olduğu farklı bir dile ve kültüre çevrilirken, birebir çeviri ya da eşdeğerliğin verilmesiyle yapılan çeviri arasındaki farklar Afrika kültürü özelinden, Yorumlayıcı Anlam Kuramı ekseninde ele alınmış ve Kültürel Unsurların Sınıflandırılması metoduyla tasnif edilerek incelenmiştir. Eserlerde, ele alınan örnekler üzerinden yapılan analiz sonucunda, çevirmenlerin temelde yazarın söylemek istediğini, aktarmak açısından başarılı çeviri örneği sundukları fakat bazı yerlerde yapılan çevirilerin hedef kültürde bir karşılığı olmadığı ve anlaşılamadığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
Translation, which by definition may exist in any discipline, may be integrated into many academic fields ranging from social and human sciences to medicine and science, and this situation is supported by collaborative studies by today's scientists. Serving as the apex of many different fields of science, translation studies may contain everything from the transformation of a musical note to the documentation of a natural phenomenon. With the emphasis on the cultural aspect of translation in recent years, radical changes have occurred in the thought of translation, and translation and culture have become unthinkable independently of each other. In this context, when translation criticism is made, it has become inevitable not only to focus on translation, but also to examine its cultural transfer. The cultural transfer in translation in the context of crime novel, which has lately become the subject of academic studies, and African studies, which has recently been the subject of translation studies, are discussed in this thesis. Since the novel genres discussed in the thesis are crime novels, in the second part after the introduction, the crime genre in literature is discussed in depth, and detailed information is given about the history of the crime novel and its place in literature. In the third part, information about African history, language and art is given in order to get to know African culture a little bit, by reason of the fact that African culture is examined. The fourth part explains the Interpretive Theory of Meaning on which the study is based and Peter Newmark's Classification of Cultural Elements, which is used as a classification method. In the fifth section of the study, the differences between the literal translation or the translation done by giving equivalence, while being translated into a different language and culture where a language and culture are completely unfamiliar, were determined specifically for African culture. In the conclusion part, as a result of the analysis done on the examples discussed in the works, it was observed that the translators presented successful translation examples in terms of basically conveying what the author wanted to say, but the translations done in some places lacked a counterpart in the target culture and were therefore not understandable.