Lise öğrencilerinin meslek seçiminde aile etkisi ve özerk-ilişkisel benliğin incelenmesi
Examining the relationship between family influence and autonomous-relational self of high school students' career choice
Yazar: SEYDENUR ÖZSEMİZ ŞERİF
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KILIÇ
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile = Family ; Ebeveyn etkisi = Parental influence ; Lise öğrencileri = High schools students ; Meslek seçimi = Vocational choice ; Ölçekler = Scales ; Özerk ilişkisel benlik = Autonomous-relational Self

Özet:
Araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin meslek seçiminde aile etkisi ve özerk-ilişkisel benlik yapılarının incelenmesidir. Bu araştırma da lise öğrencilerinin meslek seçiminde aile etkisi ile özerk-ilişkisel benliklerinin arasındaki ilişki cinsiyet, sınıf düzeyi, anne-baba eğitim düzeyi ve ailenin aylık geliri durumu değişkenleri ile incelenmiştir. Bu araştırma, ilişkisel tarama modeline göre yapılandırılmıştır. Araştırmada uygun örnekleme yöntemi ile veri toplama işlemi gerçekleştirilmiştir. Araştırma örneklemini Ankara ilinde Çankaya ve Etimesgut ilçelerinde bulunan üç Anadolu Lisesinde 9., 10., 11. ve 12. sınıfta eğitim gören 503 (271 kadın ve 232 erkek) öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından oluşturulmuş olan Kişisel Bilgi Formu, Kariyer Seçiminde Aile Etkisi Ölçeği ve Ailede Özerk-İlişkisel Benlik Ölçeği kullanılmıştır. Lise öğrencilerinin meslek seçiminde aile etkisi ile özerk-ilişkisel benlik kurguları arasındaki ilişki pearson momentler çarpımı ile analiz edilmiştir. Elde edilen verilere göre lise öğrencilerin meslek seçiminde aile etkisi ile özerk-ilişkisel benlik yapıları arasında anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Lise öğrencilerin meslek seçiminde aile etkisi ve özerk-ilişkisel benlikleri cinsiyet değişkenine göre bağımsız örneklem t-testi ile, sınıf düzeyi, anne-baba eğitim düzeyi ve ailenin aylık geliri durumu değişkenlerine göre bağımsız örneklem tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile incelenmiştir. Analiz sonucunda lise öğrencilerinin meslek seçiminde aile etkisi anne-baba eğitim düzeyi ve ailenin aylık gelir durumu değişkenlerine göre anlamlı fark gösterdiğine ulaşılırken, cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenlerine göre farklılık göstermediği bulunmuştur. Bu bulguya göre, lise öğrencilerinin kariyer seçiminde aile etkisi ölçeğinin alt boyutlarından aldıkları puanların birbirlerine yakın puanlar olduğu görülmektedir. Lise öğrencilerinin özerk-ilişkisel benlik yapıları sınıf düzeyi değişkenine göre anlamlı fark gösterdiğine ulaşılırken, cinsiyet, anne-baba eğitim düzeyi ve ailenin aylık gelir durumu değişkenine göre farklılık göstermediği bulunmuştur. Bu bulguya göre, lise öğrencilerinin ailede özerk-ilişkisel benlik ölçeğinin alt boyutlarından aldıkları puanların birbirlerine yakın puanlar olduğu görülmektedir. Anahtar Sözcükler: Lise Öğrencileri, Meslek Seçimi, Aile Etkisi, Özerk-İlişkisel Benlik

Abstract:
The research examines the relationship between family influence and autonomous-relatiınal self of high school students' career choice. Family influence and autonomous-relatiınal self of high school students' career choice were examined with the variables of gender, grade level, education level of parents and monthly income of the family. This research was conducted with the relational screening model. In the research, data were carried out with convenient sampling method. The research was carried out with the participation of 503 (271 female and 232 male) students studying in the 9th, 10th, 11th and 12th grades in Ankara. Data were collected using the Personal Information Form, Family Influence Scale and Autonomous-Related Self-in-Family Scales. The relationship between family influence and autonomous-relational self of high school students' career choice was analyzed by Pearson's product of moments. It was found that there is a significant relationship between the family influence and the autonomous-relational self of high school students' career choice. Family influence and autonomous-relational self of high school students' career choice were examined with the independent sample t-test according to the gender variable, and with the independent sample one-way analysis of variance (ANOVA) according to the variables of grade level, education level of parents and monthly income of the family. As a result of the analysis, it was found that there was a significant difference in the career choice of high school students according to the education level of the parents and monthly income of the family. In addition, it was found that there is a significant difference in the high school students' autonomous-relational self according to the grade level variable.
Keywords: High School Students, Career Choice, Family Influence, Autonomous-Relational Self