Yenidoğan sepsisli olguların değerlendirilmesi /
Yazar: Z. NURDAN TEZCAN
Sağlık Bakanlığı / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 1998
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Sepsis = Sepsis

Özet:
Yüksek mortalite ve morbiditesi nedeniyle yenidoğan bakteriyel sepsisinin erken tanı ve tedavisi büyük önem taşımaktadır. Erken ve geç başlangıçlı olmak üzere iki grupta incelenen yenidoğan sepsisli olgularda etken mikroorganizmalar zaman içinde ve coğrafyalar arasında belirgin farklılıklar göstermektedir (1,3,4,5,6). Doğum ağırlığı, prematürite, cinsiyet, perinatal risk faktörleri ve sosyoekonomik düzey yenidoğan sepsisi insidansını ve sepsise bağlı mortaliteyi etkileyen başlıca faktörlerdir (4, 9, 10, 11 ). Etken mikroorganizmanın kandan izole edilmesi bakteriyel sepsis tanısında en geçerli yöntemdir. Erken tanı ve tedavinin çok önemli olması nedeniyle çeşitli mikrobiyolojik araştırmalara ve yardımcı laboratuar yöntemlerine de başvurulmaktadır. Ancak klinik gözlem yenidoğan sepsisinin erken tanısında hala en önemli ve pratik yöntem olma özelliğini korumaktadır ( 22 ). Bu çalışmada 1995-1996 yıllarında Sağlık Bakanlığı Ankara Hastanesi Pediatri Kliniği Yenidoğan Ünitesi' ne yenidoğan sepsisi klinik tanısı ile yatırılıp izlenen 77 olgunun retrospektif değerlendirilmesi yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı kliniğimizde yenidoğan sepsisi klinik tanısı ile izlenen olgularda etken patojenleri saptamak, bu olgulardaki mortaliteyi ve mortaliteyi etkileyen faktörleri değerlendirmek ve yardımcı laboratuar yöntemlerinin ne oranda tanıyı destekleyeceğini belirlemektir. Erken başlangıçlı sepsiste mortalite ( %15-50 ) geç başlangıçlı sepsis mortalitesine ( % 10-20 ) oranla daha yüksektir( 1 ). Çalışmamızın sonuçlarında da erken başlangıçlı sepsis mortalitesi ( % 52 ) geç başlangıçlı sepsis mortalitesine ( % 30 ) oranla daha yüksek bulunmuştur. Yenidoğan sepsisi erkeklerde kızlara oranla daha sık görülmektedir (11). Çalışmamızda erkek /kız oranı 47 / 30 olarak bulundu. 42Düşük sosyoekonomik düzeyin ve obstetrik komplikasyonların yenidoğan sepsisi insidansını ve mortalitesini artırdığı bildirilmektedir ( 1, 10 ). Anne yaşının <18 yıl ve >30 yıl olması obstetrik komplikasyonların daha fazla görülmesiyle ve anne yaşının <18 yıl olması düşük sosyoekonomik düzeyle ilişkilidir. Bu çalışmanın sonuçlarında da anne yaşı ^18 yıl ve >30 yıl olan grupların mortaliteleri ( %50 ve %78 ) anne yaşı 19-30 yıl olan grubun mortalitesine ( %33 ) oranla daha yüksek olarak bulundu. Düşük doğum ağırlığı, nötropeni ve prematürite yenidoğan sepsisi mortalitesini artıran faktörlerdir ( 3, 4, 36, 38 ). Çalışmamızın sonuçlarında doğum ağırlığı <1500 gr. olan grupta mortalite % 92, 1500-2500 gr. olan grupta % 33 ve >2500 gr. olan grupta % 29 idi. Nötropenik olan grubun mortalite oranı ( % 58 ) nötropenik olmayan grubun mortalite oranına (% 34 ) göre daha yüksekdi. Gestasyon haftası <32 hafta olan grubun mortalite oranı ( % 75 ) gestasyon haftası >32 hafta olan grubun mortalite oranından ( % 31 ) daha yüksek olarak bulundu Birçok infant yenidoğan sepsisi tanısı ile tedavi edilmekte ancak bunların bir kısmında infeksiyon varlığı pozitif kan kültürü ile dökümente edilebilmektedir ( 1 ). Çalışmamızda yenidoğan sepsisi klinik tanısı ile izlenmiş olan 77 olgunun 29' unda ( % 38 ) etken mikroorganizmanın kan kültüründe üretildiği saptandı. Hindistan' da yapılmış olan bir çalışmanın sonuçlarında yenidoğan sepsisli olguların % 30-75' inde etken mikroorganizmanın kan kültüründe üretildiği bildirilmektedir ( 42 ). Yenidoğan sepsisi mikrobiyolojisi zaman içinde ve coğrafyalar arasında değişkenlik göstermektedir. Amerika Birleşik Devletleri ve Batı Avrupa ülkelerinden farklı olarak Tel Aviv' de Klebsiella ve Enterobakterler, Suudi Arabistan' da ise E. coli, Klebsiella ve Serratia türleri majör patojenler olarak bildirilmekte, GBS' lara nadiren rastlanmaktadır( 1 ). Ülkemizde yapılmış olan bir çalışmada K.pneumonia ( % 22 ) ve S. aureus ( %15 ) en sık rastlanan patojenler olarak bildirilmektedir ( 7 ).Çalışmamızın sonuçları İsrail, Suudi 43Arabistan ve ülkemizde yapılmış diğer çalışmalarla benzerdi. Erken başlangıçlı sepsis grubunda K. pneumonia (% 45 ) ve Enterobakter (% 27 ), geç başlangıçlı sepsis grubunda K. pneumonia ( % 34 ) ve S. aureus' un ( % 22 ) majör patojenler olduğu saptandı. Septik yenidoğanları doğru ve hızlı bir şekilde belirleyebilmek için hematolojik testlerden yararlanılmaktadır. Bu testlerden en sensitif olanı (% 90-95 ) İ / T nötrofil oranının > 0,2 olmasıdır ( 35, 37, 41 ). Çalışmamızda bu testin sensitivitesi % 72 olarak bulundu. Bir testin negatif tahmini değeri de tanıda önemlidir. İ / T > 0,2 bulgusunun % 99 oranında negatif tahmini değeri bildirilmektedir ( 37 ). Çalışmamızda lökosit değerinin < 5000 veya >24.000/mm3 olması negatif tahmini değeri en yüksek test (%69) olarak bulundu. Çeşitli testlerin birleştirilmesiyle oluşturulan skorlama sistemlerinin kullanılmasıyla pozitif tahmini değerde fazla bir artış olmazken negatif tahmini değer % 100'e kadar çıkabilmektedir ( 35, 37, 39 ). Bu çalışmada da HSS ile skoru > 2 olan grupta negatif tahmini değer ( % 75 ). testler tek tek değerlendirdiğinde elde edilen en yüksek negatif tahmini değerden daha yüksektir. Bu durumda testlerin birlikte değerlendirilerek skorlama sistemi oluşturulmasının, tek bir testin sonucuna göre karar verilmesinden daha uygun olacağı sonucuna varılmaktadır. 44

Abstract: