Çay üretiminin ekonomik analizi: Rize ili Kalkandere ilçesi örneği
Economic analysis of tea production: The case of Kalkanderedistrict of Rize
Yazar: SEVİLAY YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN UNAKITAN
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye'de çay üretiminin tamamı Doğu Karadeniz Bölgesi'ndeki; Rize, Trabzon,
Giresun, Artvin ve Ordu illerinde yapılmaktadır. 2018 yılı Türkiye toplam çay üretiminin
%80,68'i Rize ilinde üretilmiştir. Bu sebeple, araştırma alanı için Rize'nin ilçelerinden biri
olan Kalkandere seçilmiştir. Çalışmanın amacı, Rize'nin tüm tarım alanlarının %93,2'sini
oluşturan ve bölgenin en önemli tarım bitkisi olan çayın, araştırma sahası olarak seçilen
Kalkandere ilçesindeki durumunu incelemek, üretim ve çay bahçesi tesis maliyetlerini ortaya
koymaktır. Araştırma için gerekli veriler, Kalkandere ilçesinde çay üretim faaliyeti
gerçekleştiren 123 üreticiyle yüz yüze yapılan anketler yoluyla elde edilmiştir. Türkiye 2017
yılında Dünya'da kuru çay üretiminde 6. sıraya yerleşmiştir. Çalışmada, üç yıllık çay bahçesi
tesis süresi sonunda toplam çay bahçesi tesis maliyeti 15.741,19 TL/da olarak belirlenmiştir.
İşletmelerin ortalama GSÜD 3.443,32 TL/da, brüt karı -370,24 TL/da, net karı -1.693 TL/da
olarak belirlenmiştir. İşletmelerin çoğunda çay üretim faaliyetinin karlı bir üretim dalı
olmadığı sonucuna varılmıştır. Bölgede iş istihdamı sağlayacak, çay hammaddesinden öz çay
gibi ürünler üretecek fabrika yapılmalıdır. Çay hasadında, harcanan zamanı ve maliyetleri
azaltacak çay hasat makinesi alımı devlet tarafından desteklenerek teşvik edilmelidir. Çaya
alternatif olabilecek stevia bitkisinin araştırmaları tamamlanıp üreticilerin üretime teşviki
sağlanmalıdır. Özel sektörün düşük fiyattan çay alımı yapması kanun çıkarılarak
engellenmelidir.
Anahtar Kelimeler: Çay, Ekonomik Analiz, Türkiye Çay Üretimi, Çay Bahçesi Tesisi

Abstract:
All of the tea production has made in Turkey's Black Sea region's provinces such as
Rize, Trabzon, Giresun, Artvin, and Ordu.In 2008, 80.68% of the total tea production in
Turkey is produced in Rize. For this reason, Kalkandere, one of the districts of Rize, was
chosen for the research area. The aim of this study is to examine the status of tea, which is the
most important agricultural plant of the region, which constitutes 93.2% of all agricultural
areas of Rize, in Kalkandere district selected as research area, and to reveal production and tea
garden facility costs. The data required for the research was obtained through face-to-face
surveys with 123 producers performing tea production in Kalkandere district. Turkey is
located in 6 th place in the world tea production in 2017. In the study, total tea garden facility
cost was determined as 15.741,19 ₺/decares at the end of the three year facility period.
Average gross production value of the enterprises was determined as 3,443,32 ₺/decares,
gross profit was -370,24 ₺/decares and net profit was -1,693 ₺/da. It was concluded that tea
production activity is not a profitable branch in most of the enterprises. A factory should be
built in the region that will provide employment and produce products such as tea from raw
materials. In tea harvesting, the purchase of tea harvesters should be encouraged and
supported by the government to reduce the time and costs spent. The research of stevia plant,
which can be an alternative to tea, should be completed and producers should be encouraged
to produce. The private sector should prevent the purchase of tea at low prices by enacting the
law.
Key Words: Tea, Economic Analysis, Turkey's Tea Production, Tea Garden Establishment