Tip 1 diyabetes mellituslu çocuklarda metabolik kontrolün büyümeye etkisi
The effect of metabolic control on growth in children with TYPE 1 diabetes mellitus
Yazar: AYCAN ÇARKIT
Danışman: PROF. DR. NİHAL HATİPOĞLU
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Büyüme = Growth ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Metabolik hastalıklar = Metabolic diseases ; Metabolizma = Metabolism ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş ve Amaç: Tip 1 Diyabetes Mellitus (T1DM) hastalığı pankreastaki β hücrelerinin otoimmün hasara uğraması nedeniyle insülin eksikliğinin görüldüğü bir hastalıktır. T1DM çocukluk çağında görülen en sık kronik hastalık olarak kabul edilmektedir. Hastalığın akut ve kronik komplikasyonlar dışında çocukların büyüme ve gelişmesi üzerinde etkili olduğu da bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı; T1DM tanısı olan hastaların metabolik kontrolünün büyümeye etkisini değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada son on beş yılda Erciyes Üniversitesi Pediatri Endokrinoloji polikliniğinde tanı alan ve takipleri devam eden 250 T1DM hastasının cinsiyetleri, yaşları, antropometrik ölçümleri, eşlik eden hastalıkları ve laboratuvar sonuçları değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya katılan 250 hastanın %53'ü kız ve ortalama tanı yaşı 9,72 yıldı. Takipler sırasında %23'ünde otoimmun hastalık, %14,4'ünde kronik komplikasyon gelişti. Hastaların %15,6'sında otoimmun tiroidit (OT), %7,2'sinde çölyak hastalığı ve %1,2'sinde ise hem OT hem de çölyak hastalığının birlikte olduğu görüldü. Erkek hastaların boy standart deviasyon (SD) ortalamaları incelendiğinde yıllar içinde progresif olarak düşüş olduğu gözlenmiş olup erken yaşta tanı alan erkek hastaların son boylarının hastalıktan daha çok etkilendiği görüldü. Beş yaş altı tanı alan erkeklerde 2.5, kızlarda da yaklaşık 1 SD kadar boy kaybı görüldüğü tespit edildi. T1DM tanısı olan erkek hastaların yıllar içinde hastalıktan dolayı topluma kıyasla boy, ağırlık ve vücut kitle indeksi (VKİ) değerlerinin negatif yönde etkilendiği saptandı. Tanı yaşı 5 yaş altı olan erkekleri iyi ve kötü kontrollü olarak ayırdığımızda boy ve VKİ SD değerleri arasında anlamlı farklılıklar bulunmazken kızlarda iyi kontrollü olanlarda hem boy hem de vücut ağırlığı anlamlı olarak daha fazla olduğu tespit edildi.
Sonuç: Bu çalışmada tanı yaşı fark etmeksizin T1DM tanısı olan erkeklerin boy, vücut ağırlığı ve VKİ değerlerinin sağlıklı bireylere göre negatif yönde etkilendiği, kızlarda ise tanı yaşlarına göre değerlerde dalgalanmalar olduğu bulunmuştur. Metabolik kontrolleri iyi olan hastaların normal gelişimlerine devam edebileceği görülmektedir.
xiii
Hem komplikasyonları önlemek hem de gelişimin normal seyrinde devam edebilmesini sağlamak için T1DM hastalarının takip ve tedavilerine uyumlarının çok önemli olduğunu vurgulamak istiyoruz.
Anahtar Kelimeler: T1DM, HbA1c, metabolik bozukluk, büyüme, ağırlık, vücut kitle indeksi

Abstract:
Introduction and Aim: Type 1 Diabetes Mellitus (T1DM) is a disease in which insulin deficiency is occurs due to autoimmune damage to β cells in the pancreas. T1DM is considered the most common chronic disease of childhood. In addition of acute and chronic complications of the disease, it is also known that it effects on the growth and development of children. The aim of this study is evaluating the effect of follow-up and treatment compliance of patients with T1DM on metabolic control and growth effect due to the the metabolic control.
Materials and Methods: In this study, the gender, age, anthropometric measurements, comorbid diseases and laboratory results of 250 T1DM patients who were diagnosed in the last fifteen years and followed up in the Pediatrics Endocrinology Outpatient Clinic of Erciyes University were evaluated.
Results: In total, 250 patients included in the study, 53% of them were girls and the mean age at diagnosis was 9.72 years. Autoimmune complications developed in 23% of them and chronic complications in 14.4% during follow-up. Autoimmune thyroiditis (OT) was found in 15.6% of the patients, celiac disease was observed in 7.2%, and both OT and celiac disease were found in 1.2% of the patients. The mean height standard deviation scores of male patients was examined, it was observed that there was a progressive decrease, and it was found that the last mesurement of height of the male patients who diagnosed at earlier ages was more affected by the disease. It was determined that 2.5 standard deviation (SD) loss in boys and approximately 1 SD in girls diagnosed under the age of 5 years. It was determined that the height, weight and Body Mass Index (BMI) values of male patients diagnosed with T1DM were negatively affected compared to the normal population due to the disease over the years. As we defined children diagnosed under 5 years of age in 2 gropus that well and poorly controlled, no significant differences were found between height and BMI SD values, but it was found that both height and body weight were significantly higher in girls with well-controlled group.
xv
Conclusions: In this study, regardless of the age at diagnosis, it was found that the height, body weight and BMI values of boys with T1DM were negatively affected compared to healthy individuals, there were fluctuations in the values according to the age of diagnosis in girls. It is found that patients with good metabolic control can continue their normal development. We would like to emphasize that it is very important for T1DM patients to follow up and comply with their treatment, both to prevent complications and to ensure that development can continue in its normal course.
Keywords: T1DM, HbA1c, celiac disease, autoimmune thyroiditis.