Elazığ yöresinde ishalli neonatal kuzu ve oğlakların bazı ishal etkenlerinin hızlı test kitleri ile teşhisi
Diagnosis of some diarrhea factor with rapid test kits in lambs and kids with neonatal diarrhea in Elazig province
Yazar: AHMET ÖZÇELİK
Danışman: PROF. DR. ENGİN BALIKCI
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Clostridium perfringens = Clostridium perfringens ; Diyare = Diarrhea ; Elazığ = Elazığ ; Escherichia coli = Escherichia coli ; Koyunlar = Sheep ; Kuzular = Lambs ; Oğlaklar = Kids ; Rotavirüs enfeksiyonları = Rotavirus infections ; Rotavirüsler = Rotaviruses

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Elazığ yöresinde ishalli kuzu ve oğlaklarda C. parvum, Cl. perfringes, Rotavirus, E. coli F5, epsilon toksin, miks enfeksiyon oranlarını FASTest ticari kitleri kullanılarak belirlemek ve neonatal ishalin patogenezisinde rol oynayan etkenlerin oluşturduğu klinik tabloyu tespit etmektir. 
Araştırma materyali olarak, Mart-Temmuz 2017 tarihlerinde Elazığ yöresinde farklı bölgelerde bulunan ve Fırat Üniversitesi Hayvan Hastanesi'ne getirilen 1-28 günlük 113'ü kuzu ve 37'si oğlak olmak üzere toplam 150 ishalli hayvan kullanılmıştır. Kuzu ve oğlaklardan alınan gaita örneklerinde FASTest ticari kitleri kullanılarak, C. parvum, Cl. perfringes, Rotavirus, E. coli F5, ve Epsilon Toksin taraması yapılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 22.0 programı kullanılarak istatistiksel analizleri yapılmıştır. 
Bu araştırmada neonatal ishalli kuzuların 2 (%2)'sinde rotavirus, 10 (%9)'unda E. coli F5, 11 (%10)'inde C. parvum, 39 (%34)'unda Cl. perfringes, 12 (%10)'sinde epsilon toksin, 13 (%12)'ünde miks enfeksiyon ve 26 (%23)'sında diğer ishal etkenleri tespit edilmiştir. Neonatal ishalli oğlakların 8 (%22)'inde rotavirus, 6 (%16)'sında C. parvum, 5 (%14)'inde Cl. perfringes, 1 (%3)'inde epsilon toksin, 6 (%16)'sında miks enfeksiyon ve 11 (%29)'inde diğer ishal etkenleri saptanmıştır. Oğlaklarda ishal etkeni olarak E. coli F5 tespit edilmemiştir. Neonatal ishalli kuzuların dışkı kıvamlarına bakıldığında 55'inin gevşek, 58'inin gevşek-sulu kıvamda olduğu tespit edilmiştir. İshalli oğlakların 12'sinin dışkı kıvamının gevşek, 19'unun gevşek-sulu, 4'ünün aşırı sulu olduğu tespit edilmiştir. İshalli kuzularda dehidrasyon düzeyine bakıldığında 65'inin %5-6, 30'unun %7-8 ve 10'unun %9-10  düzeyinde olduğu tespit edilirken; oğlakların 19'unun %5-6, 14'ünün %7-8 ve 2'sinin %9-10 dehidrasyon düzeyi görüldüğü tespit edilmiştir. Neonatal ishalli kuzuların depresyon durumları incelendiğinde kuzuların 6'sında "yok", 65'inde "hafif" ve 44'ünde "şiddetli" düzeyde depresyon gözlendiği tespit edilmiştir. Neonatal ishalli oğlakların 22'sinde "hafif" ve 12'sinde "şiddetli" düzeyde depresyon gözlendiği tespit edilmiştir. 
Sonuç olarak, Elazığ ve yöresinde kuzu ve oğlaklarda araştırılan ishal etkenlerinin oranları tespit edilmiştir. Bununla birlikte araştırmada kullanılan FASTest hızlı teşhis kitleri etkili ve hızlı bir sonuç vermesi hastalıkların erken teşhisinde ve tedavinin kolaylaştırılmasında oldukça önemli rol oynayabilir. Erken teşhis ve tedavi sonucunda da neonatal dönem kuzu ve oğlak kayıplarının azaltılması sağlanabilir. 

Anahtar Kelimeler: FASTest, ishal, neonatal dönem, kuzu, oğlak

Abstract:
The aim of this study is to determine using FASTest commercial kits the infection rates of C. parvum, Cl. perfringes, Rotavirus, E. coli F5, epsilon toxin, mix in lamb and kid with diarrhea in Elazig region and to determine the clinical picture formed by the factors that play a role in the pathogenesis of neonatal diarrhea.
As a research material, a total of 150 diarrhea animals were used, ranging from 1-28 days old, 113 lambs and 37 kids, brought to Firat University Animal Hospital in different regions in Elazig region in March-July 2016. The gaita samples taken from the lambs and the kids were screened for C. parvum, Cl. perfringes, Rotavirus, E. coli F5, and Epsilon toxin using FASTest commercial kits. The obtained data were analyzed statistically using SPSS 22.0 program.
In this study, rotavirus in 2 (2%), E. coli F5 in 10 (9%), C. parvum in 11 (10%), Cl. perfringes in 39 (34%), epsilon toxin in 12 (10%), mixed infection in 13 (12%) and diarrhea due to other causes in 26 (23%) of neonatal diarrhea lambs were found. Rotavirus in 8 (22%), C. parvum in 6 (16%), Cl. perfringes in 5 (14%), epsilon toxin in 1 (3%), mixed infection in 6 (16%) and diarrhea due to other causes in 11 (29%) of neonatal diarrhea kids were identified. E. coli F5 was not detected in any of diarrhea kids used in this study. When the stool consistency of the neonatal diarrheic lambs was examined, it was found that 55 was loose and 58 was loose-watery. Twelve of the diarrhea kids were found to have loose fecal consistency and 19 were loose-watery. When dehydration level is observed in diarrhea, it is determined that 5-6% of 65, 7-8% of 30 and 9-10% of 10 are in the level of dehydration; 5-6% of 19 of the kids, 7-8% of the 14 and 9-10% of the dehydration levels were found. When depressed states of neonatal diarrhea lambs were examined, it was determined that 6 of the lambs were "absent", 65 were "mild" and 44 were "severe". Twenty-two of the neonatal diarrhea kids were found to have "mild" and 12 "severe" depression.
As a result, the ratios of diarrhea agents investigated in Elazig and its provinces in lamb and kid were determined. However, the FASTest rapid diagnostic kits used in the research can play an important role in early detection of diseases and facilitation of treatment. As a result of early diagnosis and treatment, it is possible to reduce loss of lamb and kid in neonatal period.


Key words: FASTest, diarrhea, neonatal period, lamb, kid