Hindu milliyetçiliğinin ilham kaynağı Dayananda'nın İslam'a yönelttiği eleştiriler ve Nânevtevî'nin reddiyesi
Dayananda's cricism of Islam, the source of inspiration of Hindu nationalism, and Nânevtevî's rejection
Yazar: FATİH GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ALTINTAŞ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Farklı din mensupları arasındaki tartışmalar (polemik), bu dinlerin karşı karşıya gelmelerinin tarihi kadar eskidir. Yahudiler ve Hıristiyanlar arasındaki polemikler kilise babaları zamanına kadar dayandırılır. Yahudilerle Müslümanlar arasındaki dinî münazaraların başlangıcı ise Hz. Muhammed dönemi olarak gösterilir. Hindularla Müslümanlar arasında bir dini polemik ise ilk olarak 19. yüzyılda İngiliz Hindistan'ında yaşanır. Bu polemik aynı zamanda üç ayrı dinin temsilcileri arasında gerçekleşen ilk polemiktir. Hindistan'da bin yıldan fazla süren İslam'ın uzun tarihinde Hindu alimleriyle kamuya açık olarak gerçekleştirilen bu polemikte İslam'ı temsil eden alim ise Muhammed Kâsım en-Nânevtevî'dir. O, aynı ortamda birden fazla dinin temsilcisiyle münazarada bulunan ilk Müslüman alimdir.
18 ve 19. yüzyıllarda eleştiri, özellikle Hint Diyarında düşünsel çeşitlilik ve canlılığa katkı sunan müspet yanlarından ziyade ayrıştırıcı ve ötekileştirici yönüyle görünür olmuştur. Bunda; genelde Batı'nın özelde İngilizlerin tarihi, bilimi, kültürü ve hatta dinleri yeniden şekillendirme/yazma çalışmalarının etkisi büyüktür. 
Bu çalışmada, Hindu-Müslüman polemiklerinden Dayananda-Nânevtevî örneği konu edinilmiştir. Bu bağlamda, Hindistan'da gelişen ve on dokuzuncu yüzyıl İngiliz yapılandırmacılığının etkisiyle şekillenen Modern Hinduizm ve önemli figürleri; sömürge toplumunda Müslüman alimlerin Hıristiyan misyonerler ve Hindu dirilişçileriyle polemik karşılaşması; Hindu-Müslüman çatışmasının temelleri; yeni söylemlerin ve teolojilerin inşası ve Hindu milliyetçiliğinin ilham kaynağı, aynı zamanda Hindu radikal bir fırka olan Arya Samaj'ın kurucusu Svami Dayananda Sarasvati'nin İslâm'a yönelttiği eleştiriler ve Hintli Müslüman bir kelâm âlimi olan Muhammed Kâsım en-Nânevtevî'nin bu eleştirilere reddiyesi ele alınmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Svami Dayananda Sarasvati/Arya Samaj, Muhammed Kasım en-Nânevtevî, Hindutva/Hindu Milliyetçiliği, Polemik/Eleştiri, Reddiye, Hindu-Müslüman reddiye geleneği

Abstract:
Criticisms (polemics) between members of different religions are as old as the history of confrontation between these religions. Polemics between Jews and Christians date back to the time of the church fathers. The beginning of religious debates between Jews and Muslims dates back to Hz. It is shown as the period of Muhammad. A religious polemic between Hindus and Muslims first had occurred in British India in the 19th century. This polemic is also the first polemic between representatives of three different religions. The scholar representing Islam in this polemic held publicly with Hindu scholars in the long history of Islam in India, which lasted more than a thousand years, is Muhammad Qasim al-Nanawtawi. He is the first Muslim scholar to debate with representatives of more than one religion in the same environment.
In the 18th and 19th centuries, criticism had became visible with its discriminatory and alienating aspects rather than its positive aspects that contributed to intellectual diversity and vitality, especially in the Indian Land. In this; The impact of the efforts of the West in general, and the British in particular, to reshape/write history, science, culture and even religions is great.
In this study, the example of Dayananda-Nânevtevi, one of the Hindu-Muslim polemics, is discussed. In this context, Modern Hinduism and its important figures, which developed in India and were shaped by the influence of nineteenth-century British constructivism; the polemical encounter of Muslim scholars with Christian missionaries and Hindu revivalists in colonial society; Fundamentals of Hindu-Muslim conflict; In addition to being an inspiration for Hindu nationalism, he is also the founder of the Arya Samaj a Hindu radical sect Swami Dayananda Sarasvati's criticisms of Islam, and the rejection of Muhammad Qasim an-Nanawtawi, an Indian Muslim theological scholar, to these criticisms are refutated.

Key Words: Swami Dayananda Saraswati/Arya Samaj, Muhammad Qasim an-Nanawtawi (Nanautvi), Hindutva/Hindu Nationalism, Polemic/Criticism, Refutation (Raddiyya), Hindu Muslim polemics