Türk KOBİlerinin endüstri 4.0'a verdiği tepkinin iş modelindeki yenilikler perspektifinden incelenmesi
The reaction of Turkish SMEs to industry 4.0 investigation from the perspective of innovations in the business model
Yazar: CEYLAN MERVE BİNİCİ
Danışman: PROF. DR. ESİN CAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmada Türk imalat sanayisinde faaliyet gösteren Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler (KOBİ), Endüstri 4.0 teknolojilerine uyum süreçlerinin iş modellerindeki meydana getirdiği yenilikler perspektifinden ele alınmaktadır. 2011 yılında Almanya tarafından dünyaya açıklanan Endüstri 4.0 (Dördüncü Sanayi Devrimi), imalat sanayinin uzun vadeli rekabet gücünü korumak adına ihtiyaç duyduğu dijital dönüşümün yapı taşı olarak görülmektedir. Endüstri 4.0'ın işletmelere sağladığı faydaların önemi dikkate alındığında büyük ölçekli işletmeler kadar KOBİ'lerin de bu teknolojiye uyum sağlaması gerekmektedir. Endüstri 4.0'ın işletmelerin iş modellerine etkisine yönelik araştırmalar incelendiğinde büyük ölçüde büyük ölçekli işletmelere yer verildiği ve kısmen KOBİ'lere odaklanıldığı görülmektedir. KOBİ'lere yönelik yapılan araştırmalarda ise iş modelinin genel bir çerçeveden ele alındığı, iş modeli bileşenlerinin yaşadığı değişimin ayrı ayrı ve derinlemesine ele alınmadığı görülmektedir. Tanımlanan araştırma boşluğu doğrultusunda bu çalışma kapsamında, Türk imalat sanayisinde faaliyet gösteren KOBİ'lerin Endüstri 4.0 uygulamalarının iş modellerinde meydana getireceği yeniliklerin bileşenler kapsamında (değer yakalama, değer yaratma ve değer teklifi) incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda KOBİ'ler tarafından kullanılan Endüstri 4.0 teknolojilerinin iş modellerinde neden olduğu yeniliğin bir iş modeli inovasyonu mu yoksa iş modeli geliştirme olarak mı değerlendirileceği tespit edilmiştir. Sunduğu bulgular ile uluslararası literatürüne yapacağı katkının yanında, yerel alan yazında bu bakış açısıyla yapılmış ilk kapsamlı araştırma olması, çalışmanın önemini ortaya koymaktadır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden çoklu bütüncül örnek olay deseni kullanılmıştır. Araştırma, TÜİK verileri dahilinde ülke genelinde KOBİ'lerin sayıca en çok bulunduğu iller olan İstanbul ve Kocaeli'nde (Gebze) faaliyet gösteren ve farklı sektörlerde yer alan 16 KOBİ ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri, işletmelerin üretim faaliyetleri ile doğrudan ilişkili olan işletme sahibi ve/veya yönetici pozisyonundaki kişilerle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilmiştir. İkincil veri kaynağı olarak, araştırmacı tarafından görüşme sırasında toplanan saha notlarından, KOBİ'lerin sosyal medya araçları aracılığıyla yayımlamış oldukları tanıtım ve röportajlardan ve KOBİ'lerin web sayfalarında yer alan bilgilerden yararlanılmıştır.

KOBİ'lerin Endüstri 4.0'ı takip etmenin kendileri için ne kadar mümkün olduğuna ilişkin bakış açılarının araştırmaya dahil edilmesinin, bu olgunun iş modellerine etkisini daha kapsamlı bir çerçeveden değerlendirmeye yardımcı olacağı düşüncesiyle iş modellerindeki yeniliklerin yanı sıra katılımcıların Endüstri 4.0 ve önceki endüstriyel devrimlere yönelik bilgi düzeyi , Endüstri 4.0 kullanımının sağladığı avantaj ve dezavantajlara yönelik görüşleri, bu teknolojilere uyum sürecinde yaşanan zorluklara ve nasıl çözüleceğine yönelik önerileri, kendi uygulama örnekleri sektördeki uygulamalara yönelik farkındalıkları araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırma sonuçları önceki araştırmaların bulguları paralelinde Endüstri 4.0 uygulama kararlarını etkileyen ve buna bağlı olarak iş modeli bileşenlerinin değişimini kısıtlayan zorluklar ve son olarak iş modeli bileşenlerinde Endüstri 4.0'ın etkin olduğu yenilikleri ortaya koymaktadır. Araştırma neticesinde elde edilen bilgiler ışığında KOBİ'lerin Endüstri 4.0 teknolojilerine tam uyumu ile iş modellerinde tüm bileşenleri etkileyen radikal bir yenilik yaşanması (iş modeli inovasyonu) beklenirken mevcut durumda araştırmaya katılan KOBİ'lerin uygulamakta olduğu Endüstri 4.0 teknolojisinin özellikleri dahilinde belirli iş modeli bileşenlerinde kısmi yenilikler (iş modeli geliştirme) gerçekleştiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada ayrıca katılımcıların görüşleri kapsamında Endüstri 4.0 teknolojileri kullanımının sağladığı avantaj ve yarattığı dezavantajlar ile Endüstri 4.0 teknolojilerine uyum sürecinde yaşanan zorluklar ve bu zorlukların nasıl giderileceğine dair çözüm önerileri ayrı temalar olarak gruplandırılmıştır.

Abstract:
In this study, Small and Medium-Sized Enterprises (SMEs) operating in the Turkish manufacturing industry are discussed from the perspective of the innovations in business models brought about by the adaptation processes to Industry 4.0 technologies. Industry 4.0 (Fourth Industrial Revolution), which was announced to the world by Germany in 2011, is seen as the building block of the digital transformation that the manufacturing industry needs to maintain its long-term competitiveness. Considering the importance of the benefits that Industry 4.0 provides to businesses, SMEs as well as large-scale enterprises need to adapt to this technology. When research on the impact of Industry 4.0 on the business models of enterprises is examined, it is seen that large-scale enterprises are included in general and partly focused on SMEs. In the research conducted on SMEs, it is seen that the business model is discussed from a general framework, and the changes experienced by the business model components are not discussed separately and in depth. In line with the defined research gap, this study aims to examine the innovations that Industry 4.0 applications will bring to business models of SMEs operating in the Turkish manufacturing industry within the scope of components (value capture, value creation and value proposition). In this context, it has been determined whether the innovation caused by Industry 4.0 technologies used by SMEs in business models will be considered as a business model innovation or business model development. In addition to its contribution to the international literature with the findings it presents, the fact that it is the first comprehensive research conducted from this perspective in the local literature reveals the importance of the study. In the research, multiple holistic case study design, one of the qualitative research methods, was used. The research was conducted with 16 SMEs operating in different sectors and operating in Istanbul and Kocaeli (Gebze), which are the provinces with the highest number of SMEs throughout the country, within the scope of TÜİK data. Research data was obtained from semi-structured interviews with business owners and/or managers who are related to the production activities of the businesses. As secondary data sources, field notes collected by the researcher during the interview, promotions and interviews published by SMEs through social media tools, and information on the websites of SMEs were used.

With the idea that including SMEs' perspectives on how possible it is for them to follow Industry 4.0 will help to evaluate the impact of this phenomenon on business models from a more comprehensive framework, the participants' knowledge level of Industry 4.0 and previous industrial revolutions, their views on the advantages and disadvantages of using Industry 4.0, their suggestions on the difficulties experienced in the adaptation process to these technologies and how to solve them, their own application examples and their awareness of the applications in the sector were included in the research as well as innovations in business models. In line with the findings of previous research, the research results reveal the difficulties that affect Industry 4.0 implementation decisions and, accordingly, restrict the change of business model components, and finally the innovations that Industry 4.0 is effective in business model components. In the light of the information obtained as a result of the research, while it is expected that SMEs will experience a radical innovation affecting all components in their business models (business model innovation) with their full compliance with Industry 4.0 technologies, in the current situation, there are partial changes in certain business model components (business model development) within the features of the Industry 4.0 technology that the SMEs participating in the research are implementing. In the study, within the scope of the opinions of the participants, the advantages, and disadvantages of the use of Industry 4.0 technologies, the difficulties experienced in the adaptation process to Industry 4.0 technologies and the solution suggestions on how to overcome these difficulties were grouped as separate themes.