COVID-19 hastalarında trakea ve bronşların 3-boyutlu rekonstrüksiyon yöntemiyle değerlendirilmesi
Evaluation of trachea and bronchi WİTH 3-dimensional reconstruction method in COVID-19 patients
Yazar: AYŞE ERKAYA
Danışman: DOÇ. DR. ZAFER KUTAY COŞKUN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Bronşlar = Bronchi ; COVID 19 = COVID 19 ; Morfometri = Morphometry ; Pandemiler = Pandemics ; Rekonstrüktif cerrahi = Reconstructive surgical ; SARS virüsü = SARS virus ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed ; Trakea = Trachea

Özet:
2019 yılının Aralık ayından bu yana, şiddetli akut solunum sendromu koronavirüs 2 (SARS-CoV-2) olarak bilinen yeni bir koronavirüs tespit edilmiştir. Bu virüsün neden olduğu hastalık, Dünya Sağlık Örgütü tarafından COVID-19 olarak adlandırılmıştır. Bu çalışmanın amacı; COVID-19 hastalarının göğüs BT taramalarından elde edilen 3-boyutlu rekonstrüksiyon görüntülerini kullanarak, trachea ve bronchus'larında meydana gelen değişikliklerin değerlendirilmesidir. Çalışmaya; 18 yaşından büyük 90 yaşından küçük 150 COVID-19 hastası ile kontrol grubu olarak aynı yaş aralığında, 150 birey dahil edildi. COVID-19 hastaları; yaşa, cinsiyete ve toplam akciğer şiddet skoruna göre yok (grade 0), hafif (grade 1), orta (grade 2) ve şiddetli (grade 3) olarak gruplandırılıp, trachea ve bronchus'larda meydana gelen değişiklikler değerlendirildi. Çalışmamızda, trachea ve bronchus'ların içindeki hava rekonstrükte edilerek trachea ve bronchus'ların lümen ölçümleri yapılmıştır. Bu nedenle havayolu duvarında kalınlaşma ve/veya mukus birikimi olduğu durumlarda, çalışmada ölçülen kesit alanı, çevre ve çap ölçümlerinin daralması beklenir. Grade 1 COVID-19 hastalarında; trachea'nın birinci seviyesindeki (incisura jugularis'in en üst noktası hizası) çevre ve transvers çap ölçümlerinde daralma tespit edildi. Bununla birlikte, grade 3 COVID-19 hastalarında; bronchus lobaris superior dexter'in proksimal seviyesindeki kesit alanı, daha dar bulundu. Grade 1 ve grade 3 COVID-19 hastalarının aynı seviyedeki çevre ölçümünün ise daha dar olduğu tespit edildi. Aynı seviyedeki çap ölçümlerinin ise grade 1, grade 2 ve grade 3 COVID-19 hastalarında daha dar olduğu tespit edildi. Bronchus lobaris medius'un proksimal seviyesindeki kesit alanı ve çevre ölçümleri; grade 3 COVID-19 hastalarında, grade 2 ve kontrol grubuna göre daha dar bulundu. Bronchus lobaris inferior sinister ölçümlerinde ise grade 2 COVID-19 hastalarının tüm ölçümlerinin, daha dar olduğu tespit edildi. Bununla birlikte kadın COVID-19 hastalarında, bronchus principalis sinister'in proksimal seviyesindeki ön-arka çap ölçümünün, daha dar olduğu tespit edildi. COVID-19 hastalarında, her iki akciğer için de akciğer tutulum şiddeti arttıkça kendi tarafındaki subkarinal açının değişip değişmediğini araştırdığımızda, anlamlı herhangi bir korelasyon tespit edilmedi. Yine bu çalışmada, COVID-19 hastalarının akciğerlerindeki tutulum bölgeleri ve tutulan lop sayısı da yaşa, cinsiyete ve akciğer tutulum şiddetine göre değerlendirildi. Yaptığımız literatür taramasında, COVID-19 hastalarının trachea ve bronchus'larını 3-boyutlu rekonstrüksiyon yöntemi ile değerlendiren bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu nedenle çalışmamızın, literatüre katkı sağlayacağı düşüncesindeyiz.
Anahtar Kelimeler: COVID-19, trakea, bronş, 3-boyutlu rekonstrüksiyon, bilgisayarlı tomografi (BT), morfometri

Abstract:
In December 2019, a new coronavirus known as severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2) was identified. The disease caused by this virus was named as COVID-19 by the World Health Organization. The aim of this study is evaluation of changes in the trachea and bronchus of COVID-19 patients by using 3-dimensional reconstruction images obtained from chest CT scans. In this study, 150 COVID-19 patients between the age range 18 to 90 and 150 control group members in the same age range were included. COVID-19 patients were grouped as absent (grade 0), mild (grade 1), moderate (grade2) and severe (grade 3) based on the age, gender and total lung severity score. In these groups the changes in trachea and bronchus were evaluated. In our study, lumen measurements of trachea and bronchus were made by reconstructing the air inside the trachea and bronchus. Therefore, there is expected narrowing of the sectional area, circumference and diameter measurements in the cases where there is thickening and/or mucus accumulation. In Grade 1 COVID-19 patients, a narrowing was detected in the circumference and transverse diameter measurements at the first level of the trachea (alignment of the highest point of the incisura jugularis). In addition, the cross-sectional area at the proximal level of the bronchus lobaris superior dexter was found to be narrower in grade 3 COVID-19 patients. It was determined that the circumference measurement at the same level of grade 1 and grade 3 COVID-19 patients was narrower. Diameter measurements at the same level were found to be narrower in grade 1, grade 2 and grade 3 COVID-19 patients. Cross-sectional area and circumference measurements at the proximal level of the bronchus lobaris medius was found to be narrower in grade 3 COVID-19 patients than in grade 2 and control groups. Also, all measurements of grade 2 COVID-19 patients were found to be narrower in the bronchus lobaris inferior sinister measurements. In addition, in female COVID-19 patients, the anteroposterior diameter measurement at the proximal level of the bronchus principalis sinister was found to be narrower. In COVID-19 patients, no significant correlation was detected when we investigate in both lungs the changes in correlated subcarinal angle with the increasement of severity of lung involvement. The sites of involvement in the lungs of COVID-19 patients and the number of lobes involved were also evaluated according to age, gender, and severity of lung involvement. In our literature review, no study was found that evaluate the trachea and bronchus of COVID-19 patients with the 3-dimensional reconstruction method. Therefore, we think that our study will contribute to the literature.
Key Words: COVID-19, trachea, bronchus, 3-dimensional reconstruction, computed tomography (CT), morphometry