Biyogaz sistemlerinden elde edilen fermente gübrenin tuz stresi altındaki rokanın çimlenmesine, fide gelişimine ve yaprak uçucu bileşenlerine etkisi
Effect of fermented fertilizer obtained from biogas systems on germination, seedling development and leaf volatile components of arugula under salt stress
Yazar: LEMAN ÇETİNKOL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLIHAN CESUR TURGUT
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Sürdürülebilir Tarım Gıda Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada; tuz stresi (0 mM, 75 mM ve 150 mM) altında yetişen rokadaki (Eruca sativa L.) fizyolojik parametrelere ve uçucu bileşenlere sıvı fermente gübrenin (SFG) (%1, %5 ve %15) etkileri incelenmiştir. Deneme üç farklı aşamada üçer tekrarlı yapılmıştır. Bu aşamalardan ilk ikisinde; roka tohumları 1 saat SFG ön uygulamalarının ardından yedi gün boyunca petri (25'er tohum) ve torf+perlit karışımlı saksılarda (50'şer tohum) büyütülmüştür. Üçüncü aşamada ise roka fideleri 60 gün boyunca torf+perlit karışımlı saksılarda, ön uygulama yapılmaksızın direkt olarak fide toprağına SFG uygulanmasıyla büyütülmüştür. Ayrıca gruplara SFG ile kıyaslamak için torf+perlit+NPK (15% N, 15% P2O5, 15% K2O) içeren bir grup da eklenmiştir. 
Çalışma sonucunda; tuzluluğun petrideki fideciklerin (yedi günlük) çimlenme ve büyüme parametrelerinde %95'e kadar varan inhibisyona neden olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte SFG bu inhibisyonu yok edememiştir. Benzer şekilde yedi günün sonunda torf+perlit karışımlı saksılarda büyütülen roka fideciklerinin çıkış değerleri, tuz seviyesi artışına bağlı olarak yedinci günün sonunda hemen hemen tüm parametrelerde azalmıştır. SFG ön uygulaması ise yine strese bağlı inhibisyonu yok edememiştir. Yalnızca 75 mM'da %5 SFG ön uygulaması, aynı tuz seviyesinde, diğer ön uygulamalara kıyasla inhibisyon etkisini istatistiksel bakımdan anlamlı şekilde hafifletmiştir. Üçüncü aşama olan torf+perlit karışımlı saksılarda 60 gün boyunca büyütülen roka fidelerinde; bitki uzunluğu, bitki çapı, yaprak sayısı, bitki taze ağırlığı, bitki kuru ağırlığı, su içeriği ve yaprak alanı değerleri incelenmiştir. Tuza bağlı inhibisyon tüm parametrelerde önemli oranda olumsuz etkiler göstermiştir. Öncekilerin aksine SFG (%1 ve %5) ve NPK bu aşamada, tuz stresi bulunan/bulunmayan tüm gruplarda oldukça pozitif etkiler yapmış ve su içeriği hariç tüm parametrelerde tuz stresini ortadan kaldırmıştır. Uçucu bileşen sonuçlarında ise tüm gruplarda majör bileşen 4-methylthiobutyl isothiocyanate olmuş ve beklenenin aksine tuz stresine ya da gübre uygulamalarına bağlı önemli bir değişiklik gözlenmemiştir.

Abstract:
In this study, the effects of liquid anaerobic digested (LAD) (1%, 5%, and 15%) on physiological parameters and volatile components in arugula (Eruca sativa L.) grown under salt stress (0 mM, 75 mM, and 150 mM) were examined. The experiment was conducted three times in three different stages. In the first two stages, arugula seeds were grown in petri dishes (25 seeds each) and in peat+perlite mixed pots (50 seeds each) for seven days after 1 hour of LAD pre-application. In the third stage, arugula seedlings were grown in peat+perlite mixed pots for 60 days by applying LAD directly to the seedling soil without pre-treatment. A group containing peat+perlite+NPK (15% N, 15% P2O5, 15% K2O) was also included for comparison with LAD. 
The results of the study showed that salinity caused up to 95% inhibition in the germination and growth parameters of seedlings in petri dishes (seven days old). However, LAD was not able to eliminate this inhibition. Similarly, at the end of seven days, the emergence values of arugula seedlings grown in peat+perlite mixed pots decreased in almost all parameters due to the increase in salt level. LAD pre-application was also unable to eliminate the stress-related inhibition. Only pretreatment of 5% LAD at 75 mM significantly attenuated the inhibition effect compared to other pretreatments at the same salt level. In the third stage, arugula seedlings grown in peat+perlite mixed pots for 60 days were examined for shoot length, shoot diameter, number of leaves, shoot fresh weight, shoot dry weight, water content, and leaf area values. Salt-induced inhibition showed significant negative effects in all parameters. However, LAD (1% and 5%) and NPK had very positive effects in all groups, with or without salt stress, at this stage and eliminated salt stress in all parameters except water content. In the volatile component results, the major component in all groups was 4-methylthiobutyl isothiocyanate and contrary to expectations, no significant change was observed due to salt stress or fertilizer applications.