Akıllı telefon bağımlılığı ve depresyon ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between smartphone addiction and depression
Yazar: MERVE KURNAZ AY
Danışman: PROF. DR. AHMET TOPUZOĞLU
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Teknolojik bağımlılık = Technological dependence

Özet:
Giriş ve amaç: Bağımlılık artık sadece uyuşturucu veya madde bağımlılığını ifade etmekle kalmayıp aynı zamanda kumar, internet oyunları ve hatta aşırı düzeyde akıllı telefon kullanımı gibi davranışsal bağımlılıkları da içerdiği için teknolojik değişiklikler bağımlılığın tanımında revizyona yol açmıştır. Birçok kişi akıllı telefon kullanımına olan bağımlılığın, kişinin düşünceleri, davranışları, eğilimleri, duyguları ve iyilik hali üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olabilecek ciddi bir sorun olduğunun farkında değildir. Özellikle depresyon, yalnızlık, anksiyete ve uyku bozuklukları için bir risk faktörü olabilir. Gençlerin üçte ikisinden fazlası akıl sağlığı sorunları hakkında konuşmamakta veya yardım istememektedir. Bu sebeple üniversite öğrencilerinin akıllı telefonları yoğun şekilde kullanmaları daha olasıdır ve bu nedenle akıllı telefon bağımlılığına karşı potansiyel olarak daha savunmasızlardır. Bu çalışma, sağlık bilimleri alanında öğrenim gören üniversite öğrencilerinde depresyon sıklığını ve diğer bağımsız değişkenler ile birlikte akıllı telefon bağımlılığının depresyon sıklığına katkıda bulunup bulunmadığını araştırmayı amaçlamıştır.
Gereç ve yöntem: : Niteliksel ve niceliksel bileşenleri olan karma tipteki araştırmanın evrenini Marmara Üviversitesi Tıp Fakültesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Eczacılık Fakültesi ve Sağlık Bilimleri Fakültesi'nde öğrenim görmekte olan lisans öğrencileri oluşturmaktır. Nicel verilerin toplanma aşamasında örneklem seçilmemiş olup evrenin tamamına ulaşılması hedeflenmiştir. Araştırmaya katılmayı kabul eden 819 öğrenci ile araştırma tamamlanmıştır. Araştırmamızın niteliksel boyutunda her dört fakülteden olacak şekilde 6 kız ve 6 erkek öğrenci olmak üzeri 12 öğrenci ile yarı-yapılandırılmış görüşme formu üzerinden "Zoom Meetings"  uygulamasıyla derinlemesine görüşme yöntemiyle görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın bağımlı değişkeni akıllı telefon bağımlılığı ve depresyon belirti varlığıdır. Akıllı telefon bağımlılığı ve depresyon durumu; Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği – Kısa Formu (ATBÖ-KF) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) kullanılarak değerlendirilmiştir. Niceliksel veriler internet üzerinden Google Form aracılığıyla toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde Mann Whitney U, Kruskal Wallis varyans analizi, Pearson Ki-kare testi veya Fisher's Exact ve Spearman korelasyon analizi testi kullanılmıştır. İleri analiz yöntemi olarak lojistik regresyon testi kullanılmıştır. Nitel veriler tematik içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma için Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu ve Rektörlük onayı alınmıştır.
Bulgular: 819 öğrenci ile yapılan çalışmada öğrencilerin Akıllı Telefon Bağımlılık Ölçeği'nden aldıkları puan ortalaması 27,85±9,9 bulunmuştur. Araştırmaya katılan tüm öğrencilerde depresyon yok/minimal depresyon sıklığı %40,8 (n=334), hafif depresyon sıklığı %28,3 (n=232), orta dereceli depresyon sıklığı %25,2 (n=206) ve şiddetli depresyon sıklığı %5,7 (n=47) olarak bulunmuştur. Binary lojistik resgresyon sonucuna göre; kadın cinsiyet 2,2 kat (%95 GA 1,32-3,55), ATBÖ'den alınan puandaki bir birimlik artış 1,03 kat (%95 GS 1,01-1,05), herhangi bir psikiyatrik hastalık varlığı 3,4 kat (%95 GS 1,80-6,31), sorunlarını paylaşabileceği kimsenin olmaması 4,4 (%95 GS 2,16-9,00), arkadaş ilişkilerinin kötü olması 1,7 kat (%95 GS 1,11-2,58), kendisini yalnız hissettiği için telefon ile daha fazla vakit geçirmek 2,03 kat (%95 GS 1,20-3,42), kolay arkadaşlık kuramamak 2,4 kat (%95 GS 1,39-4,26), algılanan akademik başarının çok kötü olması 18,6 kat (%95 GS 1,92-180,99), algılanan akademik başarının kötü olması 3,2kat (%95 GS 1,11-9,19), akıllı telefon kaynaklı uyku problemi yaşamak 3,4 kat (%95 GS 1,97-5,72), sigara kullanıyor olmak 2,5 kat (%95 GS 1,48-4,06) olmak üzere depresyon varlığı açısından daha riskli bulunmuştur. 12 katılımcı ile yapılan nitel görüşmelerde katılımcıların tamamı pandemi sürecindeki karantina döneminin ve online eğitim sürecinin akıllı telefon kullanımları üzerinde olumsuz etkileri olduğunu ve akıllı telefon kullanımlarını arttırdığını bildirmişlerdir. Katılımcıların bir kısmı akıllı telefon kullanımının insanı yalnızlaştırarak bir kısmı ise sosyal medyanın olumsuz etkileri aracılığıyla depresif duygu duruma sebep olabileceğini düşünürken bazı katılımcılar ise bu durumun kişinin telefon kullanma biçimine bağlı olduğunu bildirmişlerdir.
Sonuç: Üniversite öğrencileri arasında depresyon görülme sıkılığı yüksektir ve depresyonun oluşmasında birçok faktörün rolü bulunmaktadır. Akıllı telefon bağımlılığı ve depresyon açısından kimin daha yüksek risk grubunda olduğunun belirlenmesi, önleyici müdahale, çözüm ve kurtarma yollarının sunulması açısından önemlidir.

Abstract:
Background and aim: Technological changes have led to a revision in the definition of addiction as addiction now not only refers to drug or substance addiction but also includes behavioral addictions such as gambling, internet gaming, and even excessive smartphone use. Many people are unaware that addiction to smartphone use is a serious problem that can have a negative impact on a person's thoughts, behavior, tendencies, emotions, and well-being. It can be a risk factor especially for depression, loneliness, anxiety, and sleep disorders. More than two-thirds of young people do not talk about mental health problems or seek help. For this reason, university students are more likely to use smartphones heavily and are therefore potentially more vulnerable to smartphone addiction. This study aimed to investigate the frequency of depression in university students and whether smartphone addiction along with other independent variables contributes to the frequency of depression.
Material and method: The study population of the mixed type research, which has qualitative and quantitative components, is constituted students studying at Marmara University Faculty of Medicine, Faculty of Dentistry, Faculty of Pharmacy and Faculty of Health Sciences. No sample was selected at the stage of collecting quantitative data, and it was aimed to reach the entire population. The research was completed with 819 students who accepted to participate in the study. In the qualitative dimension of our study, interviews were conducted with 12 students, 6 girls and 6 boys, using the semi-structured interview form using the "Zoom Meetings" application. The dependent variable of the study is smartphone addiction and the presence of depression symptoms. Smartphone addiction was evaluated using the Smartphone addiction scale-short version and depression states was evaluated using the Beck depression inventory. The quantitative data were collected on the internet via Google Form. Mann Whitney U, Kruskal Wallis variance analysis, Pearson Chi-square test or Fisher's Exact and Spearman correlation analysis test were used in the analysis of quantitative data. Logistic regression model was used in multivariate analysis. Qualitative data were subjected to thematic content analysis. The approval of Marmara University Faculty of Medicine Clinical Research Ethics Committee and Rector's Office was obtained for the study.
Results: In the study conducted with 819 students, the mean score the students got from the Smartphone Addiction Scale was found to be 27.85 ± 9.9. In all students participating in the study, the frequency of minimal depression was found to be 40.8%, the frequency of mild depression 28.3%, the frequency of moderate depression 25.2%, and the frequency of severe depression 5.7%. According to the binary logistic regression results; female gender 2.2 times (95% CI 1.32-3.55), one unit increase in ATBÖ score 1.03 times (95% GS 1.01-1.05), presence of any psychiatric disease 3.4 times (95% GS 1.80-6.31), not having anyone to share their problems with 4.4 times (95% GS 2.16-9.00), having bad friendships 1.7 times (95% GS 1.11-2.58), spending more time on the phone caused by feeling lonely 2.03 times (95% GS 1.20-3.42), not being able to make friends easily 2.4 times (95% GS 1.39-4.26), very bad perceived academic achievement 18.6 times (95% GS 1.92-180.99), bad perceived academic achievement 3.2 times (95% GS 1.11-9.19), having a smartphone-induced sleep problem 3.4 times (95% GS 1.97-5.72), smoking was found to be 2,5 times (95% GS 1.48-4.06) higher risk for the presence of depression. In the qualitative interviews with 12 participants, all of the participants reported that the quarantine period and online education process during the pandemic process had negative effects on their smartphone usage and increased their smartphone usage. While some of the participants thought that the use of smartphones could cause a depressive mood by isolating people, some of them thought that it could cause this through the negative effects of social media. Some participants reported that this situation was related to the way the person used the phone as well.
Conclusion: The prevalence of depression among university students is high and many factors play a role in the development of depression. Determining who is in the higher risk group for smartphone addiction and depression is important in terms of providing preventive intervention, solutions and recovery methods.