Borsa İstanbul turizm sektör endeksinin makroekonomik göstergelere tepkisinin değerlendirilmesi: Türkiye ve Ürdün üzerine karşılaştırılmalı bir analiz
An evaluation of the reaction of borsa İstanbul tourism sector index to macroeconomic indicators: A comparative analysis on Türkiye and Jordan
Yazar: AHMET YAKUP ERKILIÇ
Danışman: PROF. DR. SEMRA KARACAER
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration

Özet:
Bu araştırmada, Türkiye ve Ürdün turizm sektörlerinin bu ülkelere ilişkin olarak kamuoyuna açıklanan makroekonomik göstergelere verdiği tepkilerin borsaları özelinde incelenmesi ve bu piyasaların yarı güçlü formda etkin olup olmadıklarının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Etkin piyasalar hipotezine ve olay çalışması yöntemine dayanan araştırmaya, ekonomileri açısından turizm sektörü benzer şekilde önemli olan ve aralarında kıyaslama yapabilmenin rasyonel ve olası olduğu Ürdün ve Türkiye'ye dahil edilmiştir. Çalışmada turizm sektörü ile karşılıklı ilişkisi en anlamlı ve yoğun olan makroekonomik göstergeler olarak ekonomik büyüme, milli gelir, ödemeler dengesi ve dış ticaret verileri ele alınmıştır ve 2014-2023 yılları arası döneme odaklanmıştır. Araştırmada Ürdün ve Türkiye turizm sektöründe yer alan halka açık şirketleri içeren her iki ülke turizm sektör endekslerinin, 2014-2023 döneminde üçer aylık ekonomik büyüme ve milli gelir rakamları ile aylık ödemeler dengesi ve dış ticaret verilerine gösterdiği tepkiler bağlamında, %1, %5 ve %10 anlamlılık seviyesinin hepsinde yarı güçlü formda etkin olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Bu durumda, Ürdün ve Türkiye piyasalarının turizm sektörü kapsamında yarı güçlü formda etkinliğine sahip olması, mevcut ve yeni yatırımcıların bu ülke borsalarındaki ve turizm sektörlerindeki yatırımlarını arttırmasına yol açabilecektir ve Ürdün ve Türkiye'nin dünya turizminde daha iyi noktalara gelmesine imkan sağlayabilecektir.

Abstract:
In this research, it is aimed to examine the reactions of the tourism sectors of Türkiye and Jordan, specifically their stock markets, to the macroeconomic indicators announced to the public regarding these countries and to determine whether these markets are effective in semi-strong form. Jordan and Türkiye, whose tourism sector is similarly important for their economies and where it is rational and possible to make comparisons between them, have been included in the research conducted based on the efficient market hypothesis and event study methodology. In the study focusing on the period between 2014-2023, economic growth, gross domestic product, balance of payments and foreign trade data have been discussed as the macroeconomic indicators having the most significant and intense mutual relationship with the tourism sector. In the research, the tourism sector indices of Türkiye and Jordan, which include public companies operating in the tourism sector of these countries, have been found to be effective in the semi-strong form at all significance levels of 1%, 5% and 10% in the context of their reactions to quarterly economic growth and gross domestic product numbers and monthly balance of payments and foreign trade data in the period of 2014-2023. In this case, the semi-strong form effectiveness of Jordanian and Turkish markets in the tourism sector may lead existing and new investors to increase their investments in these countries' stock markets and tourism sectors, and may enable Jordan and Türkiye to reach better positions in world tourism.