Tüketici yenilikçiliği ve yeşil ürünlere yönelik tercihlerin incelenmesi
An analysis of consumer innovativeness and preferences for green products
Yazar: AYNUR MUSAYEVA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DUYGU KOTAN TÜRKDEN
Altınbaş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Stratejik Pazarlama ve Marka Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'nin önde gelen Borsa İstanbul (BIST) endeksinde yer alan firmaların sürdürülebilirlik stratejilerini ve performanslarını ayrıntılı bir şekilde inceleyerek, sürdürülebilir iş modellerinin işletmelere ve çevreye olan katkılarını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, Borsa İstanbul'a kayıtlı BIST Sürdürülebilirlik Endeksi ve diğer ilgili BIST endekslerinde son beş yıldır düzenli olarak sürdürülebilirlik raporları yayınlayan ilk 30 şirket arasından rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen şirketler değerlendirilmiştir. Arçelik, Vestel, Tofaş, Zorlu Enerji, Eczacıbaşı, Şişecam, Turkcell, Türk Hava Yolları, Enerjisa ve Anadolu Efes gibi BIST endeksindeki yüksek sürdürülebilirlik performansına sahip firmalar ele alınmıştır. İncelenen firmaların sürdürülebilirlik stratejileri, beş ana kriter çerçevesinde değerlendirilmiştir: enerji verimliliği, karbon ayak izinin azaltılması, sürdürülebilir malzeme kullanımı, atık yönetimi ve çevresel sürdürülebilirlik için inovasyon. Çalışma, firmaların yenilenebilir enerjiye olan yatırımlarının artmakta olduğunu, sürdürülebilir üretim modellerine geçiş yaptıklarını ve karbon ayak izlerini azaltmak için çeşitli girişimlerde bulunduklarını ortaya koymaktadır. Özellikle, sürdürülebilir malzemelerin kullanımı ve döngüsel ekonomiye katkı sağlayan uygulamalar, çevresel etkinin azaltılmasında önemli bir rol oynamaktadır. Ayrıca, bu firmaların atık yönetimi ve enerji verimliliği alanında benimsedikleri yenilikçi yaklaşımlar, çevresel farkındalığın artmasına ve sürdürülebilirlik odaklı bir kurumsal kültürün oluşmasına katkı sağlamaktadır. Bu stratejiler, sadece çevresel etkilerin azaltılmasını değil, aynı zamanda firmaların rekabet avantajı kazanmasını ve çevre dostu ürün tercihinde bulunan tüketicilerin taleplerine yanıt vermesini sağlamaktadır. Literatür desteğiyle yapılan analizler, sürdürülebilirlik stratejilerinin firmaların marka değerine ve piyasa performansına olan olumlu etkilerini de ortaya koymaktadır. Çalışmanın bulguları, BIST endeksinde yer alan yüksek sürdürülebilirlik performansına sahip firmaların, sürdürülebilirlik alanında yenilikçi yaklaşımlar geliştirdiklerini ve bu yaklaşımları kurumsal stratejilerine entegre ettiklerini göstermektedir. Bu bağlamda, çalışma sürdürülebilir iş modellerinin yaygınlaştırılması ve çevresel sürdürülebilirlik için başarılı uygulamaların örnek alınması açısından literatüre önemli katkılar sunmaktadır.

Abstract:
This study aims to conduct an in-depth analysis of the sustainability strategies and performance of leading Turkish companies listed on the Borsa Istanbul (BIST) index, exploring the impacts of sustainable business models on both corporate competitiveness and environmental sustainability. In the research, companies selected by random sampling method from among the top 30 companies that have regularly published sustainability reports in the Borsa Istanbul-registered BIST Sustainability Index and other related BIST indices for the last five years have been evaluated.  The research focuses on firms with high sustainability performance, including Arçelik, Vestel, Tofaş, Zorlu Enerji, Eczacıbaşı, Şişecam, Turkcell, Turkish Airlines, Enerjisa, and Anadolu Efes. The study evaluates these firms' sustainability approaches based on five key criteria: energy efficiency, carbon footprint reduction, sustainable material usage, waste management, and innovation for environmental sustainability. The findings reveal an increasing trend among these companies toward investing in renewable energy, adopting sustainable production models, and implementing initiatives to reduce their carbon footprint. Specifically, the use of sustainable materials and contributions to the circular economy play a vital role in minimizing environmental impact. Moreover, innovative approaches in waste management and energy efficiency reflect a commitment to fostering an environmentally aware corporate culture. These strategies not only reduce environmental impact but also provide competitive advantages and align with the preferences of eco-conscious consumers. Supported by an extensive literature review, the analysis highlights the positive influence of sustainability strategies on brand value and market performance. The findings demonstrate that high-performing BIST-listed companies have successfully integrated innovative sustainability practices into their corporate strategies. This study contributes to the literature by offering valuable insights into the advantages of sustainable business models and the importance of replicating successful practices to promote environmental sustainability.