Ayinden törene: Siyasal iktidarın kurumsallaşması sürecinde törenlerin işlevleri
From ritual to ceromonoy: The functions of ceremonies in the process of the instituonalisation of political power
Yazar: SİBEL ÖZBUDUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BALKI AYDIN ŞAFAK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1995
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Dini tören = Ritual ; Törenler = Ceremonies ; Türkiye = Turkey

Özet:
Ayin/tören ile siyasal iktidar ilişkilerinin araştırıldığı bu tez çalışmasında, siyasal iktidarın meşruluğunu sağlayan ideolojik bir aygıt olarak törenin tarihte ilk devletli toplumların ortaya çıktığı neolitik-sonrası Ön Asya'daki biçimlenişi irdelendikten sonra Türkiye Cumhuriyeti'nin resmî törenleri bağlamında tören-iktidar ilişkileri incelenmektedir. Çalışmanın vargıları şöylece özetlenebilir: Ayin insanlığın tarihi kadar eski ve özünde, insanın yaşam kaynakları üzerinde denetim sağlama çabası olan bir olgudur, ilk kez Ön Asya'da gerçekleşen, neolitik sonlarında siyasal iktidarların biçimlenmesi ve kurumsallaşması süreci içinde ayinler, biçimsel özelliklerini sürdürmekle birlikte, iktidar kurumunun (toplumların yöneten ve yönetilenler olarak ayrışması) meşruluğunu sağlayacak ideolojik bir unsura dönüşmüşlerdir. Bu evreden itibaren, 'tören' tanımını kullanmak daha doğru olacaktır. Çağdaş ulus-devletler de törenlerin bu işlevinden yararlanmazlık etmemektedirler. Ancak Batı Avrupa'da 18. yüzyıldan itibaren yoğunlaşan ulus-devlet oluşumları, törenleri dinsel bağıntılarından kopartarak, onlara kendi biçimlenişlerine uygun seküler/laik-ulusal bir içerik kazandırmışlardır. 20. yüzyıl başlarında kurulan Türkiye Cumhuriyeti Devleti de, bu gelişmenin dışında değildir. T. C. devletinin resmî törenlerine biçim ve içeriğini veren, onun laik, ulusalcı ve seçkinci özelliğidir.

Abstract:
In this thesis, where the relations of rituals/ceremonies to political power are examined, the formation of ceremonies as ideological instruments of the legitimation of political power in the early states of the Near East where the first state-societies are known to have risen is investigated, wherupon the focus is shifted to the official ceremonies of the Turkish Republic. The conclusions reached may be resumed as such: The origin of rituals is as old as human origin itself, and they appear as instruments of human endeavor to control the scarce sources of life. But the appearance of the mechanisms of political power towards the end of the Near East Neolithic, a transformation in the function of ritual is observed. While preserving its inherited form, it is converted into a power- legitimising instrument. From then on, it is suggested that it will be more convenient to use the term 'ceremony'. Modern state societies do not hesitate to take advantage of the power-legitimising function of ceremonies; but to conform them to their ideological setup, it was first necessary to detach them from their religious connotations by giving them a secular-national content. The new Turkish republican regime founded in the beginning of the 20th century is not exluded from this process. Turkish official ceremonies are characterised by the secular, nationalistic and elitist structure of the new state.