Rutin hemodiyalize giren hastalarda arteriyel sertlik ile serum biyokimyasal ve inflamatuvar belirteçlerin karşılaştırılması
Comparison of arterial stiffness with serum biochemical and inflammatory markers in patients undergoing routine hemodialysis
Yazar: MUHAMMED ALİ KAYPAK
Danışman: PROF. DR. HARUN AKAR ; DOÇ. DR. MEHMET TANRISEV
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Biyokimya = Biochemistry ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Nabız = Pulse ; Renal diyaliz = Renal dialysis

Özet:
Amaç: Arteriyel sertlik artmış kardiyovasküler risk ile ilişkilidir. Kronik böbrek hastalarında en önemli mortalite ve morbidite nedeni kardiyovasküler hastalıklardır. Kronik böbrek hastalarında mortalite ve morbiditeyi önlemek amacıyla arteriyel sertlik ile çeşitli parametreler arasında birçok çalışma yapılmıştır. Bizim çalışmamızda ise rutin hemodiyalize giren kronik böbrek hastalarında arteriyel sertlik ile çeşitli serum biyokimyasal ve inflamatuvar parametrelerin karşılaştırılması ayrıca arteriyel sertlik ile olası ilişkilerinin saptanması hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntemler: Çalışmamıza 01.01.2017-01.01.2018 tarihleri arasında T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İzmir Tepecik Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Nefroloji kliniğince takipli haftada 3 gün rutin hemodiyalize giren 56 kronik böbrek hastası dahil edildi. Hastaların yaş, cinsiyet, ad-soyad, vücut kitle indeksi, komorbid hastalıklar, sigara kullanımı, hemoglobin düzeyleri, parathormon, kalsiyum x fosfor çarpımı düzeyleri, serum ferritin, kalsiyum, transferrin saturasyonu, LDL kolesterol, albumin düzeyleri ve ölçülen nabız dalga hızı (NDH), augmentasyon indeksi (Alx), santral ve periferik sistolik, santral ve perferik diyastolik kan basınçları, periferik nabız basıncı verileri kaydedildi. Hastaların nabız dalga hızı (NDH), augmentasyon indeksi (Alx) ve arteriyel kan basıncı parametreleri, ''Mobil-O-Graph® ARCsolver algorithm'' cihazı ile aynı kişi tarafından ölçüldü.  Veriler "SPSS statistic 25.0" yardımıyla elektronik ortama aktarılarak, istatistiksel olarak analiz edildi. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p değerinin 0,05'ten küçük olması olarak kabul edildi.
Bulgular: Nabız dalga hızı; diyabetes mellitus tanısı olan grupta, hipertansiyon tanısı olan grupta, parathormon (PTH) düzeyi <150 pg/ml olan grupta PTH düzeyi>300 pg/ml olan gruba göre, transferrin saturasyonu %30-49 olan grupta transferrin saturasyonu %50 ve üzeri olan gruba göre, albumin düzeyi 4 mg/dl nin altında olan grupta, kalsiyum x fosfor çarpımı <55 mg2/dl2 altında olan grupta istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek saptandı (sırası ile p=0,026; p=0,04; p=0,04; p=0,017; p=0,003; p=0,004). Nabız dalga hızı ile ferritin düzeyi, hemoglobin düzeyi, LDL kolesterol düzeyi, santral diyastolik kan basıncı ve periferik diyastolik kan basıncı arasında istatistiksel anlamlı ilişki saptanmadı (p=0,351; p=0,847; p=1,00; p=0,830; p=0,960). Ayrıca nabız dalga hızı ile yaş, vücut kitle indeksi (VKİ), santral sistolik kan basıncı, periferik sistolik kan basıncı, periferik nabız basıncı ile pozitif yönlü korelasyon saptandı (p<0,001; p=0,025; p=0,025; p<0,001; p<0,001).  Nabız dalga hızı ile kalsiyum x fosfor çarpımı ve PTH düzeyi ile negatif yönlü istatistiksel anlamlı korelasyon saptandı (p=0,003; p=0,006). Alx ise hipertansiyon tanısı olan grupta ve kalsiyum x fosfor çarpımı 55 mg2/dl2 ve üzerinde olan grupta anlamlı yüksek saptandı (p=0,021; p=0,026). Alx ile santral sistolik kan basıncı, periferik sistolik kan basıncı, periferik nabız basıncı ile pozitif korelasyon saptandı (p=0,005; p<0,001; p<0,001). Cinsiyet, sigara içimi ve serum kalsiyum düzeyi ile hem nabız dalgası hem de Alx arasında ilişki saptanmadı. 
Sonuç: Bu çalışmadan elde edilen veriler ışığında rutin hemodiyaliz hastalarında arteriyel sertlik üzerinde özellikle yaş, diyabet ve hipertansiyon gibi ek komorbid hastalıklar, VKİ, serum parathormon düzeyi, serum albumin düzeyi, santral sistolik kan basıncı, periferik sistolik kan basıncı, periferik nabız basıncı gibi birçok değişkenin etkili olduğu söylenilebilir.

Anahtar kelimeler: Kronik Böbrek Hastalığı, Hemodiyaliz, Arteriyel Sertlik, Nabız Dalga Hızı, Augmentasyon İndeksi

Abstract:
Aim: Arterial stiffness is associated with increased cardiovascular risk. Cardiovascular diseases are the most important cause of mortality and morbidity in patients with chronic kidney disease. Several studies have been conducted to analyze relationship between arterial stiffness and various parameters to prevent mortality and morbidity in patients with chronic kidney disease. In our study, it was aimed to compare arterial stiffness with various serum biochemical and inflammatory parameters and also to determine the possible relationships between arterial stiffness and chronic renal disease in patients with chronic hemodialysis. 
Materials and Methods: Our study was conducted between 01.01.2017-01.01.2018. Fiftysix patients with chronic renal disease who underwent routine hemodialysis 3 days a week were included in the Nephrology Department of Izmir TC Tepecik Sağlık Univercity and Research Hospital were included to our study. Age, gender, name-surname, body mass index, comorbid diseases, smoking habit, hemoglobin levels, parathormone levels, calcium x phosphorus product levels, serum ferritin, calcium, transferrin saturation, LDL cholesterol, albumin levels and measured pulse wave velocity (PWV), augmentation index (Alx), central and peripheral systolic, central and peripheral diastolic blood pressures, peripheral pulse pressure data were recorded. Pulse wave velocity (PWV), augmentation index (Alx) and arterial blood pressure parameters of the patients were measured by the same person with the Mobil-O-Graph® ARCsolver algorithm device. Data were transferred to electronic media and analyzed statistically with SPSS statistic 25.0. The statistical significance level was accepted as p value less than 0,05.
Results: The PWV was detected statistically significant high in all these groups: diabetes mellitus group, hypertension group, parathyroid hormone (PTH) level of below 150 pg/ml group than the PTH level of over 300 pg/ml group, transferrin saturation % 30-49 group than the transferrin saturation ≥ % 50 group, albumin level of below 4 mg/dl group, serum calcium x phosphorus product level of below 55 mg2/dl2 group (respectively p=0,026; p=0,04; p=0,04; p=0,017; p=0,003; p=0,004). No statistically significant correlation was found between pulse wave velocity and ferritin level, hemoglobin level, LDL cholesterol level, central diastolic blood pressure and peripheral diastolic blood pressure (p=0,351; p=0,847; p=1,00; p=0,830; p=0,960). There was also a significant positive correlation between pulse wave velocity and age, body mass index (BMI), central systolic blood pressure, peripheral systolic blood pressure and peripheral pulse pressure (p<0,001; p=0,025; p=0,025; p<0,001; p<0,001). Statistically significant negative correlation was found between pulse wave velocity and calcium x phosphorus product and PTH level (p=0,003; p=0,006). Alx was significantly higher in hypertensive group and calcium x phosphorus product ≥ 55 mg2/dl2 group (p=0,021; p=0,026). Central systolic blood pressure, peripheral systolic blood pressure and peripheral pulse pressure were positively correlated with Alx (p=0,005; p<0,001; p<0,001). Gender, smoking and serum calcium levels were not associated with both pulse wave and Alx.
Conclusion: According to the data obtained from this study, many variables such as age, diabetes, hypertension, serum parathormone level, serum albumin level, central systolic pressure, peripheral systolic blood pressure, peripheral pulse pressure were effective on arterial stiffness in patients with routine hemodialysis.

 Keywords: chronic kidney disease, hemodialysis, arterial stiffness, pulse wave velocity, augmentation index