Antepfıstığında (P. vera L.) anaç cinsiyetinin çöğür büyümesi ve gelişmesi üzerine etkisinin belirlenmesi
Determination of the effect of rootstock sex on scion growth and development in pistachio (P. vera L.)
Yazar: ŞİRİN VEREL
Danışman: PROF. DR. SALİH KAFKAS
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Antepfıstığı (Pistacia vera L.) dioik bir bitki türüdür ve anaç cinsiyetinin kalem üzerine etkisi henüz bilinmemektedir. Bu nedenle, bu çalışmada farklı antepfıstığı çeşitlerine ait çöğürlerin cinsiyetinin çöğür gelişimi üzerine etkileri araştırılmıştır. Bu çalışmada materyal olarak sekiz adet antepfıstığı çeşidinin açık tozlanan ağaçlarından toplanan meyveleri kullanılmıştır. Çeşitlere ait tohumlar katlamadan sonra çimlendirilmiştir. En iyi çimlenmenin Siirt çeşidinde (%90.5) olduğu ve en düşük çimlenmenin ise Ashoury çeşidinde (%57.0) olduğu belirlenmiştir. DNA analizleri ile çöğürlerin cinsiyetleri belirlenmiştir. Çöğürlerde Mart, Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında gövde uzunluğu ve gövde çapı ölçümleri yapılmıştır. Çeşitlere ait gövde uzunluğu ölçümlerinde en iyi gelişimin 44.49 cm ve çap gelişiminin 3.97 mm ile Ohadi çeşidinde olduğu tespit edilmiştir. En yüksek gövde çapı Halebi çeşidinin erkek bireylerinde (4,06 mm) belirlenirken en düşük gövde çapı ise Kırmızı çeşidinin dişi (3.33 mm) bireylerinde (3.39 mm) ölçülmüştür. Gövde uzunluğu ise en yüksek Ohadi çeşidi çöğürlerinin dişi (43.10 cm) ve erkek bireylerinde (45.88 cm) ölçülürken en düşük verilerin Uzun çeşidinin çöğürlerine ait dişi (28.71 cm) ve erkek bireylerinde (28.92 cm) olduğu belirlenmiştir. Cinsiyetler arası yapılan karşılaştırmada ise dişi bireylerin ortalama çap değeri 3.66 mm iken erkek bireylere ait ortalama çap değeri ise 3.67 mm olduğu belirtilmiştir. Dişi bitkilerin gövde uzunluğu değeri 33.70 cm bulunurken erkek bitkilerin gövde uzunluğu değeri 34.74 cm bulunmuştur. Sonuç olarak, antepfıstığında çöğürlerin fidanlıktaki ilk yılında anaç cinsiyetinin çöğürlerin büyüme ve gelişmesi üzerine etkisinin olmadığı belirlenmiştir.

Abstract:
Pistachio is a dioecious species and effect of rootstock sex on scion is unknown. Therefore, this study aimed to explain effect of rootstock sex on seedling growth and development in different pistachio cultivars. Open-pollinated nuts of eight pistachio cultivars were used as plant materials in this study. The seeds were germinated after stratification. The highest germination rate was in Siirt cultivar (%90.5) while the lowest was in Ashoury cultivar (%57.0). Gender of the seedlings were determined by DNA analysis. The length and width measurements of the seedlings were done in March, April, May and in June. The highest plant length and plant diameter were obtained from Ohadi cultivar as 44.49 cm and 3.97 mm, respectively. The highest plant diameter was measured in male seedlings of Halebi cultivar (4.06 mm), while the lowest plant diameter was obtained from female seedlings of Kırmızı cultivars (3.33 mm). The highest plant length was measured in female and male seedlings of Ohadi cultivar, while the lowest plant length was in female and male seedlings of Uzun cultivar. The average plant diameter of all female seedlings was 3.66 mm whereas it was 3.67 mm in male seedlings in this study. The average plant height of all female seedlings was 33.70 cm, while it was 34.74 cm in male seedlings. As a result, this study showed that there is no significant difference during the first-year growth and development between female and male seedlings in pistachio in the nursery.