Arap dilinde nahiv açısından Ef'âl-ı kulûb ve Kur'an-kerimdeki kullanımı
Syntax of Ef'âl-i qulûb in the Arabic language and its use in the Qur'an
Yazar: HALİL BİLİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ASLAN
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion
Dizin: Arapça = Arabic

Özet:
Bu çalışmanın konusu, Arap dili ve belağatı alanında önemli konularından biri olan ef'âl-ı kulûb ve Kur'an'ı Kerim'deki kullanımlarıdır. Araştırmamızın birinci amacı, kalbî fiillerin önemini ve işlevselliğini, İslam Dininde olduğu gibi Arap dilinde de temel kaynak olarak kabul edilen Kur'an'ı Kerim ekseninde ortaya koymaktır.
"Arap Dilinde Nahiv Açısından Ef'âl-ı Kulûb Ve Kur'an-ı Kerim'deki Kullanımı" adlı bu tezimiz, giriş ve sonuç bölümleri dışında iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde fiil, fiilin özellikleri ve çeşitleri ele alındıktan sonra ef'âl-ı kulûb'la ilişkisi olan nâsih fiilleri irdelenmiştir. Nasih fiiller, mübteda ve haberin başına gelip lafızda ve manada bazı değişiklikler yaparak fiil cümlesine dönüştüren bir fiil türüdür. Bu tür fiiller "كان ve kardeşleri" ve "كاد ve kardeşleri"  olmak üzere ikiye ayrılır. Bunların her birinin hem gramer açısından hem de mana açısından kullanım şekillerine değinilmiştir.
Birinci bölümde ise tezimizin ana omurgasını oluşturan ef'âl-ı kulûbün genel ve has özellikleri, kullanım şekilleri incelenmiştir. Ef'âl-ı kulûb çeşit olarak şek ve yakîn olarak ikiye ayrılır. Bunlar gerek klasik kaynaklardan gerekse modern çalışmalardan yararlanılarak ayrıntılı şekilde ele alınmıştır.  Son olarak ef'âl-ı kulûba 
mülhak olan fiiller tahvil fiilleri, kavl fiilinin zanne gibi amel etmesi ve اَعْلَمَ  ve اَرَى  babı olmak üzere üç guruba ayrılarak detaylı bir şekilde incelenmiştir.
Çalışmamızın ikinci bölümüne gelince ef'âl-ı kulûb ve Kur'an-ı Kerim'deki kullanımları konusu incelenmiştir. Bunun yanında ef'âl-ı kulûbun Kur'an-ı Kerim'deki kullanımları morfolojik ve sayısal olarak hangi sığa ve vezinde geçtikleri detaylı bir şekilde ele alınmış ve çalışmanın sonunda tabloda belirtilmiştir. Sonuç bölümünde ise incelediğimiz konunun genel değerlendirmesini yaparak ulaştığımız neticelere ve bu tür çalışmaların bizce önemli olduğunu düşündüğümüz bazı hususlarına değinildi.

Abstract:
The subject of this study is to examine the efʿāl-ı qulûb, which is one of the important subjects in the field of Arabic language and rhetoric, through the examples in the Qur'an. The primary purpose of our research is to reveal the importance and functionality of the verb of the heart in the line with the Qur'an, which is accepted as the main source in Arabic language as well as in the religion of Islam.
This thesis which is named "Syntax of efʿāl-ı qulûb in the Arabic language and its use in the Quran" which consists of two parts except for the introduction and conclusion sections. In the introductory part, the verb, the features and types of the verb are discussed and then the verbs which have a relationship with ef'âl-ı qulûb are examined.  Nâsikh verb is a type of verb that turns into a verb sentence by making some changes in word and meaning in the mubtada and xabar.  Such verbs are divided into "كان and brothers" and "كاد and brothers".  The use of each of these in terms of both grammatical and semantic is mentioned.
In the first part, the general and specific characteristics of efʿāl-ı qulûb, which constitutes the main backbone of our thesis, are examined. Ef'âl-ı qulûb is divided into two types as shek and yaqin. These are discussed in detail by using both classical  
sources and modern studies. Finally, the verbs which are subject to the ef'âl-ı qulûb are examined in detail by dividing them into three groups: The tahwel verbs, the acts of the qavl as zanne and اَعْلَمَ  and اَرَى. 
As for the second part of our study, we examine the subject of ef'âl-ı qulûb and its uses in the Qur'an. In addition, we discuss the uses of the ef'âl-ı qulûb in the Qur'an in terms of morphological and numerical and in which capacity and position in detail and mentioned them in the table at the end of the study. In the conclusion part, we mention the results which we reach by general evaluating the subject that we examine and this kind of studies that we think are important.