Biyoklimatik konfor ölçütlerinin peyzaj planlama sürecinde etkinliği üzerinde Muğla-Karabağlar yaylası örneğinde araştırmalar
Impact assesment of bioclimatic comfort criteria in landscape planning process: The case of Karabağlar plain in Muğla-Turkey
Yazar: İSMAİL ÇINAR
Danışman: PROF. DR. İLÇİN ASLANBOĞA
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Bu çalışmada; Muğla kent merkezinin hemen yakınında ve aşağıda kurulu kentsel ve Di. derece doğal sit olan Muğla-Karabağlar Yaylasında, Muğla yerel halkı tarafından var olduğu ileri sürülen mikroklimatik yapının nedeni ile birlikte saptanarak, peyzaj planlamada rahat yaşanabilir mekanların hedeflenmesi bağlamında, biyoklimatik konfor ölçütlerinin etkinliği üzerinde durulmuştur. Fiziki konfor niteliğinin giderek arttığı ancak biyokonfor koşullarının yeterli düzeyde sağlanamadığı fiziksel planlamanın seyri, günümüz koşullarında klimatolojik verilerin planlamada önemini yeniden gündeme getirmiştir. Hızlı nüfos artışı, kentleşme ve sanayininVI bilinçsizce ilerlemesi biyoklimayı olumsuz yönde etkilemektedir. Makro veya mikro ölçekte yapılan çalışmalarda iklim elemanlarının da planlamayı etkilediği gerçeği göz ardı edilmemelidir. Planlama ile klimatoloji arasında sürekli disipliner bir ilişki kurularak anlaşılabilir bir konses oluşturulmalıdır. Bu kapsamda biyoklimatik konfor koşullarını direk olarak etkileyen altı ölçüt tespit edilmiştir. Biyoklimayı olumsuz yönde etkileyebilecek her türlü hava ve iklim olaylarının da planlamada mutlaka belirleyici faktör olarak ele alınması gereğine değinilmiştir. Muğla-Karabağlar Yaylasında biyoklimayı etkileyen doğal ve kültürel peyzaj faktörlerine ilişkin veriler toplanmış ve yaylada mikroklimatik durumun saptanmasına yönelik iki yıl süre ile meteorolojik kayıtlar tutulmuştur. Biyoklimatik konfor analizinde Olgyay (1973) tarafından geliştirilen biyoklimatik konfor analiz diyagramı ülkemiz koşullarına uyarlanarak kullanılmış ve sonuçların planlamada etkinliği, sol-air yönlendirme teorisine göre irdelenmiştir. Değerlendirmelerde; konutsal yerleşim ve turizm-rekreasyon aktiviteleri için "uygun" sınıflaması yapılmıştır. Killi-tınlı yayla toprağında oluşan göllenme bölgelerinin, en sıcak dönemde latent ısının kullanımıyla ortaya çıkan evaporatif serinletici etkileriyle, Karabağlar Yaylasında özel bir mikroklimanın oluştuğu ve bu yapıyı meydana getiren doğal drenaj sisteminin (irim ve kesikler) korunması gerektiği sonucuna varılmıştır.Anahtar sözcükler: Biyoklimatik konfor, Peyzaj planlama süreci, Mikroklima, Muğla-Karabağlar Yaylası.

Abstract:
This thesis tries to assess area-related climatic factors in creating bio-climatic comfort and then their implications in the landscape planning of Karabağlar plain in Muğla, Turkey. The renowned plain is a third degree natural site under conservation, is in close proximity to the city and lower in altitude. It is claimed to be used by the population especially due to its climatic comfort. Current planning practices, while trying to supply appropriate physical conditions, unfortunately do not pay enough attention to climatic data with the inevitable result that our living environments become increasingly unbearable. It is evident that rapidly increasing population, urbanisation, overcrowding, unplanned settlements and industrialisation, bioclimatic conditions are negatively affected. It isvm evident therefore that climatic data need to be taken into account in all scales of planning. This also points out the need that a continuous dialogue and consensus is inevitable between those concerned with climate and other parties involved in planning efforts. Within this context, six criteria, which affect bioclimatic comfort, were assessed. Also, all types of weather and climatic factors affecting bioclimatic comfort were pinpointed. Within the study area climatic data was recorded and studied for a period of two years. Olgyay's (1973) climatic comfort analysis diagram was modified according to local conditions and employed in analysing registered data. Evaluations made were based on sol-air orientation theory. The study concludes by assessing that, due to their cooling effect in the summers, flood zones and other drainage factors need to be conserved if the plain is to sustain its current positive climatic features- especially where clay-silt soil conditions prevail.Key Words: Bioclimatic comfort, Landscape planning process, Microclimate, Muğla-Karabağlar plain.