Endüstri yapılarından dönüştürülen müzelerde yangın güvenlik önlemleri
Fire safety precautions in museums converted from industrial buildings
Yazar: DİLARA BEDİR
Danışman: DOÇ. DR. EZGİ KORKMAZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Müzeler, geçmiş, bugün ve gelecek arasındaki somut bağları oluştururken kültürel mirasın koruyucuları olarak kabul edilir ve kültürel sürdürülebilirliğin özünü oluştururlar. Müzelerde meydana gelen yangınların yaralanmalara ve ölümlere sebebiyet vermemesi, müze yapısında ve bünyesindeki koleksiyonlarda hasara yol açmaması için mimari tasarım ve uygulama sürecinde alınması gereken önlemler bulunmaktadır. Meydana gelen yangınların çoğu önlenebilir veya kontrol edilebilir olmasına karşın, gerekli önlemlerin alınmadığı görülmektedir. Dünya genelinde müzelerde meydana gelen yangınlar incelendiğinde, müzeye dönüştürülen yapılarda meydana gelen yangınların ciddi yapısal hasarlara ve koleksiyon kayıplarına neden olduğu görülmektedir. Bu durumun sebepleri arasında, işlev değişikliğine uğrayan yapının kullanıcı profilinin ve sayısının değişmesi, yapı içerisindeki nesnelerin farklılaşması, farklı yapı türleri için farklı yangın yönetmelik ve standart maddelerinin geçerli olması, işlevi değiştirilen yapının inşa edildiği dönemdeki yönetmeliklerin yeterli olmaması veya yönetmeliklerin gerektiği şekilde uygulanmaması gibi konular yer almaktadır.
Endüstri Devrimi'nin mimariye yansımalarından biri olan endüstri yapılarının hızla artışı zamanla etkinliğini yitirerek kent merkezlerinde atıl durumda kalmış endüstri yapılarının ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Aynı dönemlerde endüstriyel miras kavramının oluşmaya başlamasıyla atıl durumda kalmış bu endüstri yapılarının korunması ve gelecek nesillere aktarımının sağlanması için çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalar kapsamında endüstri yapılarına farklı işlevler verilerek yeniden kente ve kentliye kazandırıldığı görülmektedir. Endüstri yapıları konumları, tarihi değerleri, içerdikleri öğeler, mimari ve yapısal özellikleri ve sahip oldukları geniş açık alanlar sayesinde dünya genelinde çoğunlukla müze olarak yeniden işlevlendirilmeye başlanmıştır. 
Bu çalışmanın amacı, endüstri yapılarından dönüştürülen müzelerde yapının yeni işlevine uygun yangın güvenlik önlemlerinin alınmasının önemini vurgulamak, dönüşüm sürecinde çalışacak mimar ve mühendislere, yangın güvenlikli tasarımda dikkat edilecek hususların aktarılarak doğru tasarım sürecini destelemek ve bu sayede tarihi ve kültürel mirasın yangına karşı korunmasını sağlamaktır. Bu doğrultuda, Türkiye'de geçerli olan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, Amerika'da geçerli olan NFPA 101, NFPA 909, NFPA 914, IFC ve IBC, İngiltere'de geçerli olan BS 9999 ve Bina Yönetmeliği Onaylı Doküman B, Avustralya'da geçerli olan Ulusal İnşaat Kodu ve Yeni Zelanda'da geçerli olan Bina Kodu karşılaştırmalı analiz yöntemiyle incelenerek kaynak olarak kullanılmıştır. Aynı zamanda, incelenen kaynaklar ve geçmiş müze yangınları çerçevesinde müzelerde mevcut yangın risk unsurları belirlenmiştir. Kaynak olarak kullanılan yangın mevzuatları ve belirlenen yangın risk unsurları doğrultusunda kontrol ve denetleme formları oluşturulmuştur. Oluşturulan kontrol ve denetleme formlarının endüstri yapısından müzeye dönüştürülmüş veya dönüştürülecek yapılarda kullanılması ile söz konusu yapılarda mevcut yangın risk unsurlarının belirlenmesinin kolaylaşmasına ve bu doğrultuda gerekli adımların atılmasına katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Museums are considered as custodians of cultural heritage, forming tangible connections between the past, present, and future, and constituting the essence of cultural sustainability. To prevent injuries and fatalities and to avoid damage to the structure and collections within museums due to fires, precautions need to be taken in the architectural design and implementation process. Despite the preventable and controllable nature of many museum fires, it is observed that necessary measures are not always implemented. Examining museum fires worldwide reveals that fires in converted structures often lead to serious structural damage and collection losses.
Among the reasons for this situation are changes in the user profile and quantity of the structure undergoing functional transformation, differentiation of objects within the structure, applicability of different fire regulations and standards for different types of structures, inadequacy of regulations during the construction period of the transformed structure, and non-compliance with regulations. The rapid increase of industrial structures, one of the architectural reflections of the Industrial Revolution, has resulted in the emergence of disused industrial structures in urban centers over time. Concurrently, the concept of industrial heritage began to form, leading to various efforts to preserve and transmit these disused industrial structures to future generations.
Within the scope of these efforts, disused industrial structures have been repurposed with different functions, often transformed into museums worldwide due to their locations, historical values, contained elements, architectural and structural features, and expansive open spaces. The aim of this study is to emphasize the importance of taking fire safety measures suitable for the new function of the structure in museums transformed from industrial buildings. The study aims to provide architects and engineers involved in the transformation process with guidance on considerations for fire-safe design, thus supporting the correct design process and ensuring the protection of historical and cultural heritage against fire. In this context, regulations such as the Fire Protection Regulation in Turkey, NFPA 101, NFPA 909, NFPA 914, IFC, and IBC in the United States, BS 9999 and Building Regulations Approved Document B in the United Kingdom, National Construction Code in Australia, and Building Code in New Zealand have been analyzed comparatively. Simultaneously, based on the examined sources and past museum fires, current fire risk factors in museums have been identified. Control and inspection forms have been created in line with the fire legislation used as a source and the identified fire risk factors. It is believed that the use of the created control and inspection forms in structures converted from industrial buildings to museums or those to be converted will facilitate the identification of existing fire risk factors in these structures and contribute to taking necessary steps in this regard.