Molla nurullah godişkî'nin hayatı, eserleri ve ilahî aşk anlayışı
Molla Nurullah Godişkî's life, works and concept of divine love
Yazar: CESİM YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN NURİ KARADAYI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Geçmişten günümüze değin Bitlis'te ilmî ve tasavvufî faaliyetler medreselerde
sürdürülmüştür. Molla Nurullah Godişkî bu kurumlardan biri olan Nakşibendî-Hâlidî
merkezli Ohin Medresesi ve Dergâhı müntesiplerinden biridir. Bu medresenin
başmüderrisi ve aynı zamanda postnişîni olan Şeyh Alâeddin'in gözetiminde ilmî ve
tasavvufî eğitim görmüştür.
Şeyhinin vefatı sonrasında yarıda kalan ilmî eğitimine oğlu Şeyh Muhammed
Halid'in yanında devam etmiş ve ondan icâzet almıştır. Kişisel tercihleri ve dönemin
şartları gereği seyrüsülûk eğitimine devam etmemiştir. Ancak hayatı boyunca Şeyh
Alâeddin'in izinden gitmiş, Nakşibendî-Hâlidî erkân ve kaidelerine uygun bir şekilde
yaşamıştır. Aynı zamanda öğrenciler yetiştirip icâzet vermiş ve irşâd faaliyetlerinde
bulunmuştur. Başta tasavvuf olmak üzere çeşitli dinî konularda eserler kaleme almıştır.
Eserleri ve tasavvufî faaliyetleri incelendiğinde Nakşibendî-Hâlidî tarîkat geleneğine
bağlı çok yönlü bir âlim, sûfî ve şâir olduğu anlaşılmaktadır.
Bu çalışmada Molla Nurullah Godişkî'nin hayatı, tarîkatı, görevleri ve eserleri
tanıtılmış; tasavvufî şahsiyeti ve ilahî aşk anlayışı incelenmiştir. Onun medrese eğitimi
gördüğü dönemlerde tasavvufî eserlere yöneldiği, özellikle aşk konusuna ilgi duyduğu,
bu alanda Molla Cezerî ve Fakī-yi Teyrân'dan etkilendiği anlaşılmaktadır. Tasavvufî
düşüncesinin yoğun bir şekilde yansıdığı divanında Allah aşkını, Hz. Peygambere ve
meşâyihe karşı muhabbetini sıklıkla işlediği görülmektedir. Neticede Godişkî'nin ilmî
yönünün yanında dinî ve tasavvufî bir kişiliğe ve aşk-muhabbet ehli bir şahsiyete sahip
olduğu ortaya çıkmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, Molla Nurullah Godişkî, Ohin, Nakşibendî-Hâlidî,
Aşk

Abstract:
Scientific and Sufi activities have been carried out in madrasahs in Bitlis from past
to present. Molla Nurullah Godişkî is one of the followers of Nakşibendî-Hâlidî-centered
Ohin Madrasa and Lodge, which is one of these institutions. He received scientific and
Sufi education under the supervision of Sheikh Alaeddin, who was the head teacher and
also the postnishin of this madrasah.
He continued his scientific education, which was interrupted after the death of his
sheikh, with his son Sheikh Muhammed Halid and received his ijazah from him. Due to
his personal preferences and the conditions of the period, he did not continue his
navigation training. However, he followed in the footsteps of Sheikh Alaeddin throughout
his life and lived in accordance with the Naqshbandi-Khalidi rules and principles. At the
same time, he trained students, gave permission and carried out guidance activities. He
wrote works on various religious subjects, especially Sufism. When his works and Sufi
activities are examined, it is understood that he was a versatile scholar, Sufi and poet
affiliated with the Naqshbandi-Khalidi sect tradition.
In this study, the life, sect, duties and works of Molla Nurullah Godişkî are
introduced; It is understood that he turned to Sufi works during his madrasah education,
was especially interested in the subject of love, and was influenced by Molla Cezerî and
Fakī-yi Teyrân in this field. In his divan, where Sufi thought is intensely reflected, he
talks about the love of Allah and the Prophet Muhammad. It is seen that he frequently
expresses his love towards the Prophet and the sheikhs. As a result, it turns out that
Godişkî, in addition to his scientific aspect, has a religious and Sufi personality and is a
person of love and affection.
Key Words: Mysticism, Molla Nurullah Godişkî, Ohin, Nakşibendî-Hâlidî, Love