Tip 2 diyabetli bireylerin diyabet ile ilgili tutumlarının tedaviye uyumlarına etkisinin incelenmesi
Examining the effect of diabetes-related attitudes of individuals with Type 2 diabetes on their compliance with treatment
Yazar: BÜŞRA BALLİ
Danışman: PROF. DR. AYNUR TÜREYEN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, diyabetli bireylerin hastalığına karşı tutumlarının ve tedaviye uyumlarının belirlenmesi ve iki etken arasındaki etkileşimin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı ve yarı analitik olarak olarak tasarlanmış ve gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın oluşturulmasındaki temel amaç, diyabetli bireylerin diyabete yönelik tutumları ile tedaviye uyumları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmanın örneklemini Temmuz-Ağustos 2023 tarihleri arasında İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma hastalıkları polikliniğine başvuran araştırmaya katılmayı kabul eden, en az bir yıldır tip 2 DM hastası olan ve 18-75 yaş aralığındaki diyabetli hastalar (n=150) oluşturmuştur. Araştırmanın örneklem büyüklüğü G-power analizi ile hesaplanmış olup 0.20 korelasyon ile 150 kişiden oluşmaktadır. Araştırmanın yapılabilmesi için Etik Kurul izni ve kurum izni alınmıştır. Araştırmada, Kişisel Bilgi Formu, Diyabet Tutum Ölçeği ve Tip 2 Diyabet Tedaviye Uyum Ölçeği kullanılarak, yüz yüze görüşme tekniği ile veri toplanmıştır. Veri toplamada kullanılan ölçeklerin kullanımında önce; Diyabet Tutum Ölçeği için Prof. Dr. Şeyda ÖZCAN ve Tip 2 Diyabet Tedaviye Uyum Ölçeği için Doç.Dr. Ayla DEMİRTAŞ'tan  ile elektronik posta aracılığıyla izin alınmıştır. Araştırmaya katılmayı kabul eden gönüllülerden yazılı ve sözlü onam alınmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS 27.0 versiyon paket programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizi %95 güven aralığında (p=0,05) incelemeye alınmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistiklerde sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma; bağımlı bağımsız değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek için ise; ki- kare, varyans, Mann Whitney U Testi, Kolmogorov-Smirnov testi ve Kruskal Wallis H Testi kullanılmıştır. 
 Araştırma bulgularının analizi sonucunda; hastaların %92'sinin diyabete karşı pozitif tutum, %8 inin ise diyabete karşı negatif tutum içinde olduğu saptanmıştır. Katılımcıların %20,7'sinin tedaviye iyi uyum, %79,3'ünün ise tedaviye orta düzey uyum gösterdiği belirlenmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre diyabetli bireylerin diyabete yönelik tutumları ve tedaviye uyumları arasında ilişki saptanmıştır ve birbirlerini etkiledikleri belirlenmiştir.  
Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda, diyabetli bireylerin tedaviye uyumunun arttırılması için tanıdan sonra hemen öncelikle diyabete ilişkin tutumlarının belirlenmesi ve olumsuz tutum saptanması durumunda hastalığa ve tedavi sürecine yönelik bilgilendirme yapılarak ve motivasyonel görüşmeler ile hastanın iyi tutum, özyeterlilik ve gerekli öz bakım aktiviteleri konusunda motive edilerek ve cesaretlendirilerek desteklenmesinin yararlı olacağı düşünülmüş ve önerilmiştir.

Abstract:
This research was designed and carried out as descriptive and semi-analytical in order to determine the attitudes of diabetic individuals towards their disease and their compliance with treatment and to examine the interaction between the two factors. The main purpose of creating the research is to examine the relationship between the attitudes of individuals with diabetes towards diabetes and their compliance with treatment. The sample of the study has been consituted of between July-August 2023, İzmir Atatürk Education and Training Center Diabetic patients who applied to the Endocrinology and Metabolic Diseases Polyclinic of the Research Hospital and agreed to participate in the study, who has been suffering from type 2 DM for at least one year and who are between the ages of 18-75. The sample size of the research has been calculated by G-power analysis and consists of 150 people with a correlation of 0.20Ethics committee approval and board permission has been obtained to conduct the research. In the study, Data has been amassed by face-to-face interview technique using the Personal Information Form, Diabetes Attitude Scale and Type 2 Diabetes Treatment Compliance. Before using the scales used in data collection; Diabetes Attitude Scale by Prof. Dr. Şeyda ÖZCAN, Type 2 Diabetes Treatment Compliance Scale Assoc.Dr. Ayla Demirtaş has been conducted by getting permission vie email. Written and verbal consent has been obtained from volunteers who agreed to participate in the research. The data obtained in the research has been analyzed with the SPSS 27.0 version package program. The analysis of the data has been examined within the 95% confidence interval (p = 0.05). Mann Whitney U test, Kolmogorov-Smirnov test, Independent Sample t test and Kruskal Wallis H test has been utilisedğ to evaluate the data. The effect of independent variables on the dependent variable has been evaluated by multiple linear regression analysis.  
   As a result of the analysis of the research findings; It was determined that 92% of the patients had a positive attitude towards diabetes and 8% had a negative attitude towards diabetes. It was determined that 20.7% of the participants had good compliance with the treatment and 79.3% had moderate compliance with the treatment. According to the results of the research, a relationship was found between the attitudes of diabetic individuals towards diabetes and their compliance with treatment, and it was determined that they affected each other. In line with the findings obtained from the research, in order to increase the compliance of individuals with diabetes to treatment, immediately after diagnosis, their attitudes towards diabetes should be determined, and if a negative attitude is detected, by informing them about the disease and the treatment process, and by motivating the patient about good attitude, self-sufficiency and necessary self-care activities through motivational interviews and It was thought that it would be beneficial to encourage and support and it was recommended.