Ergenlerde siber zorbalığa maruz kalma durumuna göre psikolojik sağlamlığın incelenmesi
Investigation of resilience in adolescents by exposure to cyber bully
Yazar: GÖKHAN GÜÇLÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SABAHATTİN ÇAM
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Lise öğrencileri = High schools students ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Siber zorbalık = Cyberbullying ; Sosyal medya = Social media ; Zorbalık = Bullying

Özet:
Bu araştırmada ergenlerin siber zorbalığa maruz kalma durumlarına göre psikolojik sağlamlıklarının, cinsiyet, anne eğitim düzeyi,  baba eğitim düzeyi, sınıf düzeyi, okudukları lise türüne ve sosyal medyada geçirilen zamana göre incelenmesi amaçlanmıştır.
Araştırma karşılaştırma türü ilişkisel tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunu 2017-2018 eğitim-öğretim yılında Gaziantep ili Şahinbey ve Şehit Kamil İlçelerinde yer alan Resmi Liselere devam etmekte olan 14-19 yaş aralığındaki 9, 10, 11 ve 12. sınıflardan uygun örnekleme yöntemi ile seçilen 1040 öğrenci oluşturmuştur. Öğrencilerin psikolojik sağlamlıklarına ilişkin veriler Bulut, Doğan ve Altundağ (2012) tarafından geliştirilen 'Ergen Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği' ile toplanırken, siber zorbalığa maruz kalma durumuna ilişkin veriler ise Arıcak, Kınay ve Tanrıkulu (2012) tarafından geliştirilen 'Siber Mağduriyet Ölçeği' ile toplanmıştır. Sosyo-demografik özelliklere ilişkin veriler araştırma kapsamında hazırlanan 'Kişisel Bilgi Formu' kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin analizinde iki faktörlü ANOVA tekniği ve gruplar arası farkın belirlenmesi için LSD çoklu karşılaştırma testi kullanılmıştır.
Psikolojik sağlamlığa ilişkin bulgularda; siber zorbalığa maruz kalmayan ergenlerin psikolojik sağlamlıkları, siber zorbalığa maruz kalan ergenlere göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Cinsiyete göre ise kız öğrencilerin psikolojik sağlamlıkları erkeklere göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Sosyal medyada geçirilen zamana göre günlük 1 saat ve daha az zaman geçiren ergenlerin psikolojik sağlamlıkları 2 saat, 3 saat ve 4 saat ve daha fazla zaman geçiren ergenlere göre daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Öğrencilerin psikolojik sağlamlıkları üzerinde baba eğitim düzeyi, lise türü ve sınıf düzeyi değişkenlerinin anlamlı düzeyde farklılaşma oluşturmadığı gözlenmiştir.
Siber zorbalığa maruz kalma durumu ve cinsiyet, sınıf düzeyi, baba eğitim düzeyi, lise türü ve sosyal medyada geçirilen zaman değişkenleri ortak etkisine göre ergenlerin psikolojik sağlamlıklarının istatiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaşmadığı sonucuna ulaşılır iken siber zorbalığa maruz kalma durumu ve anne eğitim düzeyi ortak etkisine göre ergenlerin psikolojik sağlamlıklarında anlamlı bir farklılaşma olduğu görülmüştür. 
Araştırma sonuçları literatürde yer alan araştırmalar ışığında tartışılmış ve yorumlanmıştır. Elde edilen araştırma bulgularına dayalı olarak ailelere, psikolojik danışmanlara, öğretmenlere ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar kelimeler: Ergenlik, psikolojik sağlamlık, siber zorbalık, siber mağduriyet, sosyo-demografik

Abstract:
The aim of this study is to investigate the resilience of adolescents' gender, mother education level, father education level, class level, high school type they involve and the time spent on social media according to their exposure to cyber bullying.
The type of research comparison is a descriptive study in relational survey model. The study group of the study consisted of 1040 students selected from the 9th, 10th, 11th and 12th grades of 14-19 age group attending the Official High Schools located in Şahinbey and Şehitkamil districts of Gaziantep province in 2017-2018 academic year. Data related to students' resilience were collected with 'Adolescent Psychological Endurance Scale developed by Bulut, Doğan and Altundağ (2012), and data on whether or not they were exposed to cyber bullying were collected with Cyber Victimization Scale  developed by Arıcak, Kınay and Tanrıkulu (2012). Data on socio-demographic characteristics were obtained by using the 'Personal Information Form prepared within the scope of the research. Two-factor ANOVA technique was used in the analysis of the data.
Findings related to resilience; The resilience of adolescents not exposed to cyber bullying was higher than adolescents exposed to cyber bullying. In terms of gender, resilience of female students was higher than male students. The resilience of adolescents who had 1 hour or less time compared to the time spent on social media was higher than adolescents who had 2 hours, 3 hours and 4 hours and more. In addition, the resilience of adolescents who spent 2 hours was higher than adolescents who spent 3 hours.
When the effects of cyber bullying and gender, grade level, father education level, type of high school and time spent on social media were examined, no significant difference was observed in resilience of adolescents. However, there was a significant difference in adolescents' resilience according to the common effect of cyberbullying exposure and mother education level. 
The results of the research were discussed and interpreted in the light of the studies in the literature. Based on the findings of the research, suggestions were made to families, psychological counselors, teachers and researchers.

Keywords: Adolescence, resilience, cyber bullying, cyber victimization, Socio-demographic