Türkiye, Singapur ve Kanada'dan seçilen ortaokul ders kitaplarının orantısal düşünme bağlamında incelenmesi
Examination of secondary school textbooks from Turkey, Singapore, and Canada in the context of proportional thinking
Yazar: YASİN MEMİŞ
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN BAHADIR YANIK
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Kanada = Canada ; Karşılaştırmalı eğitim = Comparative  education ; Kitaplar = Books ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Orantısal akıl yürütme = Proportional reasoning ; Ortaokullar = Secondary schools ; Singapur = Singapore ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkiye, Singapur ve Kanada'dan seçilen 5., 6., 7. ve 8. sınıf matematik ders kitaplarında sunulan içeriğin, orantısal düşünmenin gelişimiyle ne düzeyde uyumlu olduğunu incelemektir. Bu amaç doğrultusunda oran ve orantı ünitelerinde yer alan sorular sıralama ve içerik olmak üzere iki boyutta analiz edilmiştir. Sıralama boyutunda ders kitaplarının orantısal düşünmeyi gelişimsel olarak nasıl ele aldıklarını incelemek amacı ile orantısal düşünmeye ait düzeyler ve her bir düzey için göstergeler belirlenmiştir. Hazırlanan göstergeler yardımıyla ders kitaplarının orantısal düşünmeyi gelişimsel olarak ne düzeyde takip ettikleri ve buna yönelik nasıl bir içerik sağladıkları karşılaştırılmıştır. İçerik kapsamında ise incelenen sorular bilgi ve bilişsel süreç bakımından değerlendirilmiştir. Bu kapsamda ilgili düzeyler bilgi boyutunda işlemsel ve kavramsal bilgi kapsamında, bilişsel süreç boyutunda ise yenilenmiş Bloom taksonomisi kapsamında incelenmiştir. Çalışma sonucunda sıralama boyutu kapsamında hiçbir ülkenin orantısal düşünmeyi tam bir sıralamayla gelişimsel olarak ele almadığı belirlenmiştir. Ayrıca orantısal düşünmeyi göstergelere göre en kapsamlı ve uzun süreçte Singapur ders kitaplarının ele aldığı sonucuna ulaşılmıştır. İçerik boyutunda tüm ders kitaplarının ağırlıklı olarak işlemsel bilgiye yönelik bir içerik sağladıkları, bilişsel süreç boyutunda ise yoğunlukla düşük düzey bilişsel süreçlere yer verdikleri tespit edilmiştir. Bu kapsamda ders kitaplarının orantısal düşünme için öğrenci gelişimini temel alan içerikler oluşturmada halen eksiklikleri olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine and compare the extent to which learning opportunities are aligned with the development of proportional thinking skills in the 5th, 6th, 7th and 8th grade mathematics textbooks of Turkey, Singapore, and Canada. For this purpose, all questions in the ratio and proportion units were analysed in two dimensions as sequence and content. In order to examine how the textbooks deal with proportional thinking developmentally, proportional thinking levels and indicators were determined. With the help of indicators, the way in which textbooks presented proportional thinking developmentally was examined. The questions examined within the content were evaluated in terms of the knowledge dimension and the cognitive process dimension. In this context, the levels were evaluated according to the procedural and conceptual knowledge in the knowledge dimension and the revised Bloom's taxonomy in the cognitive process dimension. As a result of the study, it has been determined that no country has dealt with proportional thinking skill levels in a complete sequence. In addition, it has been concluded that the Singapore textbooks deal with proportional thinking in the most comprehensive way according to the indicators of the levels. It has been determined that in the content dimension, all textbooks mainly provide procedural knowledge and in the cognitive dimension, low-level cognitive processes are mostly provided. On completion of the study, it was concluded that textbooks still have deficiencies in creating content based on student developmental learning in terms of proportional reasoning.