Kıraatlerin sarf (Morfolojik) açısından incelenmesi: 30. cüz örneği
Investigation of qirā'āt in terms of sarf (Morphology): Example of juz 30
Yazar: HATİCE ZAFER
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH KIZILCIK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Kıraat ilminde anlama tesir eden farklılıklar genellikle ferşu'l-hurûf
bağlamındaki farklılıklardır. Çoğu sûrede bulunan bu farklılıklar, daha çok kelime
bazında olup sarf ilmini yakından ilgilendirmektedir. Değişen kıraat vecihleriyle
birlikte isim ve fiiller farklı vezinlerde gelerek anlama zenginlik ve çeşitlilik katmıştır.
Bu çalışmada ferşî farklılıkların sarf ilmini ilgilendiren kısımları otuzuncu cüz
kapsamında incelenmiştir. Çalışmada öncelikle sûreler arası uyum ve bağlantılar
zikredilmiş olup sûre hakkında özet bilgi verilmiştir. Daha sonra sûredeki kıraat
farklılığı olan âyet ve meali verilip ardından kıraat farklılığı olan kelimenin kıraat
açısından uğradığı değişiklikler kaynaklardan yararlanarak Arapça ve Türkçe olarak
zikredilmiştir. Kıraat farklılığı olan âyet için resmü'l-mushaf görüntüsü; Kahire el-
Meşhedü'l-Hüseyni Mushafı, Topkapı Sarayı Mushafı ve Topkapı Sarayı Medine NR1
Mushafı gibi en eski mushaflardan verilmiş ve bu sayede kelimenin nasıl yazıldığına
dikkat çekilmiştir. Ayrıca kelimenin farklı okuyuş barındırıp barındırmadığının da
gözlemlenmesi sağlanmıştır. Kıraat farklılığı olan kelimenin ne gibi anlamları
barındırdığı kadîm sözlüklerden eklenmiş ve bu kelimelerin köküne sarf açısından
bakılarak hangi babdan geldiği, bu babın özelliklerinin ne olduğu ve kelimeye hangi
anlamlar kattığı açıklanmıştır. Ardından kıraat farklılığı olan kelimelerin sarfî
özellikleri de göz önüne alınarak bu kelimelerin geçtiği âyetler tefsirlerden
araştırılmış, âyete kattığı anlam çeşitliliği ve zenginliği teze aktarılmıştır. Son olarak
sûre değerlendirmesi yapılmış ve sûrede dikkat çeken detaylar zikredilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Kıraat, Sarf, Ferşu'l-Hurûf, Mushaf, Otuzuncu Cüz.

Abstract:
In the science of Qirā'āt, the differences having an impact on meaning are the
differences in the context of Fars̱h al-ḥurūf. These differences, which are found in
almost most of the suras, are word-based and closely concerned with the Science of
Sarf. With the changing reading styles, nouns and verbs are seen in different prosodies,
add richness and diversity to the meaning. In this study, the parts of fars̱hi differences
that concern the science of savor are examined within the scope of the thirtieth juz.
Besides, in the study the harmony and connections between the surahs are mentioned
firstly, and a summary information about the surah is given. Then the verse and its
meaning with different recitation in the surah are given, and then the word with
different recitation and the changes it has undergone in terms of recitation are
mentioned in Arabic and Turkish by using the sources. In addition, the Rasm al-
Muṣḥaf image for the verse with a difference in recitation is given from the oldest
mushafs such as Cairo Al-Mashhedü'l-Huseyni Mushaf, Topkapı Palace Mushaf, and
Topkapı Palace Medina NR1. Thus, it was emphasized how the word with a difference
in recitation was written, and it was aimed to observe whether this word contained
different readings. Afterwards, the meanings of the word with the difference in
recitation were added from ancient dictionaries. By looking at the roots of these words
in terms of sarf, it is explained which bāb they come from, what the features of this
bāb are, and what meanings it adds to the word. Then by taking into account the
morphological characteristics of the words with differences in recitation, the relevant
verses were researched from the tafsir, and the variety and richness of meaning they
added to the verse were transferred to the thesis. Finally, the surah was evaluated, and
the striking details in the surah were mentioned.
Key Words: Qirā'āt, Sarf, Farsh al-hurūf, Mushaf, Thirtieth Juz.