Bizans İmparatorluğu'nda siyaset, din ve sanat ilişkisi boyutunda ikonalar
İcons in the dimension of the relationship between politics, religion and art in the Byzantine Empire
Yazar: SEMA AKGÜL
Danışman: DOÇ. DR. SEZGİN GÜÇLÜAY
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Roma İmparatorluğu'nun yıkılmasıyla ikiye ayrılan devletin batı bölümü son bulmuş, doğu da ise güçlü bir devlet doğmuştur. Roma'nın devamı niteliğinde yeni bir güç, dünya düzeninde yerini almıştır. Bizans olarak hayatına devam eden devlet, tarihte pek çok olaylara tanıklık etmiş ve yine pek çok olayların oluşmasına yön veren devlet olmuştur. Güçlü bir otoriteye sahip olarak yolunu çizen devlet, Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u kuşatmasına kadar yaşamına devam etmiştir. Tarih sahnesinde rolünü en iyi şekilde yerine getiren imparatorluk bazı dönemlerde yükselirken, bazı dönemlerde ise dış devletlerle olan ilişkileri doğrultusunda ve kendi içinde yaşadığı olaylardan derinden etkilenmesi sonucunda gerilemeler yaşamıştır.
Bizans tarihinde ikonalar, Bizans'ın dini, siyasi ve sosyal yaşamında etkili olmuş, kısa bir zaman sonra hızlıca yayılmaya başlayan ikonalar farklı bir boyut kazanmış, toplum ve kilise üyeleri arasında ikonalara karşı farklı fikirlere sahip kişiler ortaya çıkmıştır. İnsan ile iletişim kurmanın aracı olarak Tanrı'ya hizmet eden kutsal ikonalar, rahipler tarafından kutsanmıştır. İkona hareketinin görünen tarafını dini betimlemeler üzerine yapılan atışmalar olmasına rağmen, Bizans tarihinde önemli izler bırakmıştır. Hz. İsa ve diğer Hıristiyan Azizlerin betimlemelerinin kullanılmasından memnun kalınan bir devre olarak karşımıza çıkmaktadır.
Bizans'ın kuruluşundan sonra mimari özellikleri ile Roma'nın devamı niteliğini taşısa da, etkileşimde olduğu devletlerin etkisiyle mimarisine yeni soluk getirmiş, geliştirdiği yeniliklerle ve kullandığı betimler bu yönde işlevini yerine getirmiştir. Paganizmin ortaya çıkardığı inanışlar gereği tasvirlere tapınma başlamış, nihayetinde Hristiyanlığın kabul edilmesiyle beraber ikon yapımında kuralları olan bir sanat haline gelmiştir. İkon yapımında dikkat edilmesi gereken en önemli kurallardan biri kullanılan malzemenin türü ve kalitesi olmuştur. İsa ve Meryem ikonaları en yaygın olan tasvirler olmuştur. Bizans'ın yönetimine etki eden ikona yapımı bir sorun haline gelmeye başlamış, imparatorların Yahudilikten ve İslamiyet'ten etkilenmeleri sonucunda yeni bir sorun oluşturan dönemi ortaya çıkarmıştır.

Abstract:
With the collapse of the Roman Empire, the west was divided into two, and a powerful state was born in the east. A new power, the continuation of Rome, has taken its place in the world order. The state, which continued its life as Byzantium, witnessed many events in history and was the state that guided many successes. The state, which charted its path with a strong authority, continued its existence until Fatih Sultan Mehmet besieged Istanbul. While it has risen in some periods, its role in the historical scene has been fulfilled in the best way, and in other periods there has been a decline as a result of being deeply affected by relations with external situations and internal events.
In Byzantine history, icons were influential in the religious, political and social life of Byzantium, and icons, which began to spread rapidly after a short time, gained a different dimension, and people with different ideas about icons emerged among society and church members. Sacred icons, which serve God as a means of communicating with humans, are blessed by priests. Although the visible side of the icon movement was the debates over religious depictions, it left important traces in Byzantine history. Hz. It appears as a period when the use of depictions of Jesus and other Christian Saints was appreciated.
Although the architectural features of Byzantium were a continuation of Rome after its foundation, it brought a new breath to its architecture with the influence of the states it interacted with, and the innovations it developed and the descriptions it used fulfilled their function in this direction. Due to the beliefs of paganism, the worship of images began, and eventually, with the acceptance of Christianity, icon making became an art with rules. One of the most important rules to be considered in icon making is the type and quality of the material used. Icons of Jesus and Mary were the most common depictions. Icon making, which affected the Byzantine administration, began to become a problem, and as a result of the emperors being influenced by Judaism and Islam, a new problematic period emerged.