Arap Baharının kriz yönetimi bağlamında değerlendirilmesi: Mısır Arap Cumhuriyeti örneği
Evaluation of Arab Spring in the context of crisis management: Example of Egypt Arab Republic
Yazar: FATMA NUR ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. AHMET TUNÇ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Arap Baharı = The Arab Spring ; Kriz = Crisis ; Kriz yönetimi = Crisis management ; Mısır = Egypt ; Siyasi kriz = Political crisis ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Krizler hayatın her alanında karşılaşılan, örgütlerin varlıklarını tehlike altına atan, acil müdahale ve çözüm gerektiren kaotik durumlardır. Kriz yönetimi ise örgütleri muhtemel kriz durumlarından koruma ve meydana gelen krizlerden en az zararla çıkarma sürecidir. Günümüzde yaşanan bilişsel devrim ile siyasal, ekonomik, kültürel ve teknolojik yönleri olan küreselleşmenin etkisiyle örgütler çok daha büyük ve dinamik krizlerle karşı karşıya kaldığından kriz yönetimi birçok bilim dalı tarafından üzerinde önemle durulan bir olgu olmuştur. Uluslararası İlişkiler disiplininde krizler devletlerin ulusal değerlerine tehdit oluşturan ve acilen yönetilmesi gereken durumlar olup güvenlik çalışmaları şemsiyesi altında gittikçe anlam kazanmaya başlamıştır. Soğuk Savaş döneminin bitmesiyle sistemin yapısı değişmeye başlamış ve sisteme hâkim olan belirsizlik sonucu tehditlerin nereden ve ne şekilde geleceğinin öngörülmesi de güç bir hal almıştır. Bununla birlikte tehdit algılamalarının sayısında da artış olmuş terör, göç, sınır anlaşmazlıkları, insan hakları ihlalleri gibi konular temel kriz alanlarını oluşturmuştur. Yaşadığımız çağda iletişimin gelişmesi ve sınırların giderek şeffaflaşmaya başlaması ile bir yerde meydana gelen krizin etkileri bölgesel ve küresel çaplarda hissedilmeye başlamış ve bunun neticesinde kriz yönetiminin işlevi ve önemi daha açık bir şekilde ortaya çıkmıştır.

2010 yılının sonlarında Arap ülkelerini etkisi altına alan devrim rüzgârları bölgede büyük çaplı bir krizin yaşanmasına sebep olmuştur.  Bölge üzerinde önemli sonuçlar doğurmuş olup bölgenin yeniden şekillenmesine neden olmuştur. Arap Baharı sürecinde oldukça müstesna bir yere sahip olan Mısır'da önemli siyasal değişimler yaşanmış olup ülkede yaşanan gelimeler de Arap Baharı sürecinde makas değişimine neden olmuştur.

Çalışmada araştırma soruları olarak "Mısır'da gerçekleşen devrimin nedenleri nelerdir?", "Devrimde etkili olan aktörler kimlerdir?", "Arap Baharı sürecinde Mısır nasıl etkilenmiştir?", "Mısır'da yaşanan kriz Arap Baharı sürecini ve bölgeyi nasıl etkilemiştir?" ve "Mısır'daki kriz nasıl yönetilmiştir?" belirlenmiş olup bu sorulara cevap aranmıştır. Araştırma soruları doğrultusunda hipotezler ise "Arap Baharı Mısır'da önemli siyasal değişimlere sebep olmuş, Mısır'da yaşanan gelişmeler de Arap Baharı sürecinde bir kırılma noktası olmuştur", "Mısır'daki otoriter sistemin devamında, Arap Baharı sürecinde çökmesinde ve sonrasında tekrar inşasında ordunun tavrı belirleyici değişken olmuştur" ve "Mısır'da yaşanan askeri darbeden sonra Arap Baharı ile başlayan süreç farklı bir mecraya girmiştir" şeklinde kurgulanmıştır.

Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden faydalanılmış olup tarihsel ve betimsel bir metodoloji kullanılmıştır. Yapılan taramalar ve ulaşılan kaynaklar neticesinde Uluslararası İlişkiler disiplininde kriz yönetiminin yeteri kadar ele alınmadığı ve gereken önemin verilmediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışmanın Uluslararası İlişkiler disiplininde kriz yönetimi ilke ve stratejilerini ele alması ve Arap Baharı sürecinde Mısır'daki siyasi krizin ilk defa kriz yönetimi bağlamında değerlendirilmesinden dolayı literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Uluslararası İlişkiler, Kriz Yönetimi, Arap Baharı, Mısır, Siyasi Kriz

Abstract:
Crises are chaotic situations that are faced in all areas of life, endanger the assets of organizations, and require urgent intervention and solution. On the other hand, crisis management is the process of protecting organizations from possible crisis situations and removing them from the crises with the least damage. Crisis management has become a phenomenon that has been emphasized by many disciplines since organizations face much larger and dynamic crises with the effect of the cognitive revolution and the globalization which has political, economic, cultural and technological aspects. In the discipline of International Relations, crises are situations that threaten the national values of the states and should be managed urgently and they have become increasingly important under the umbrella of security studies. With the end of the Cold War, the structure of the system began to change and as a result of the uncertainty prevailing in the system, it became difficult to predict where and how the threats would come from. In addition, the number of threat perceptions has increased and terrorism, migration, border disputes and human rights violations have been the main crisis areas. Nowadays, the effects of the crisis occuring in any place has begun to be felt in regional and global scales through the development of communication and the increasing transparency of the borders and as a result of this, the function and importance of crisis management became more evident.

The winds of the revolution that affected Arab countries in late 2010 caused a major crisis in the region. It has important consequences on the region and has caused the region to reshape. In Egypt, which has a very exceptional place in the Arab Spring process, significant political changes occured, thus the developments in the country have caused scissors change in the Arab Spring process.

In the study, following questions were tried to be answered; "What are the causes of the revolution in Egypt?", "Who are the actors in the revolution?", "How was Egypt affected during the Arab Spring?", "How did the crisis in Egypt affect the Arap Spring process and the region?" and "How was the crisis in Egypt managed?". Accordingly, the hypotheses were builded as follows; "The Arab Spring caused significant political changes in Egypt and the developments in Egypt became a breaking point in the Arab Spring process", "The attitude of the army was the determining factor in the continuation of the authoritarian system in Egypt, its collapse during the Arab Spring process and its subsequent reconstruction" and "After the military coup in Egypt, the process that started with the Arab Spring entered a different channel".

In the study, a historical and descriptive methodology was utilized, alongside it's benefited from qualitative research methods. As a result of literature search and the resources reached, it was concluded that the crisis management was not adequately addressed and that the necessary importance was not given in the dicipline of International Relations. This study is thought to contribute to the literature since it's examined the principles and strategies of crisis management in the discipline of International Relations and evaluated the political crisis in Egypt in the context of crisis management for the first time during the Arap Spring process.

Keywords: International Relations, Crisis Management, Arab Spring, Egypt, Political Crisis