Karbonmonoksit zehirlenmesinde oksidatif stres yanıtı ve bu yanıta normobarik ve hiperbarik oksijen tedavisinin etkisi
Oxidative stress response to carbon monoxide intoxication and the effect of normobaric and hyperbaric oxygen on it
Yazar: ERGAN AKGÜL
Danışman: DOÇ. DR. FİKRET BİLDİK
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Hiperbarik oksijenasyon = Hyperbaric oxygenation ; Karbonmonoksit = Carbon monoxide ; Karbonmonoksit zehirlenmesi = Carbon monoxide poisoning ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Oksijen = Oxygen ; Tedavi = Treatment ; Zehirlenmeler = Poisonings

Özet:
Karbon monoksit (CO) gazı karbon bazlı maddelerin tam yanmamasıyla açığa çıkan renksiz kokusuz ve tatsız bir üründür. CO dünya çapında zehirlenmeye bağlı ölümlerin en önde gelen nedenidir. Ayrıca morbidite oranı mortalite oranından yüksektir. Bulgu veren akut CO zehirlenmelerinin (COZ) en ağır komplikasyonu %50 hastada görülen uzamış ve kalıcı bilişsel bozukluktur. Bu gecikmiş nörolojik sekellerde oksidatif stres?lipid peroksidasyonunun yakın rol oynadığını düşündüren bulgular mevcuttur. COZ?inde başlıca tedavi NBO?dir,  HBO tedavisinin yeri hala tartışmalıdır. Özellikle gecikmiş nörolojik sekelleri önlemede HBO kullanımını öneren çok sayıda makale bulunmaktadır.
Bu çalışmada COZ?nde oksidatif stres ve buna bağlı lipit peroksidasyonu oluşumu, HBO ve NBO tedavisinin bunun üzerine etkisinin ve HBO tedavisinin gerekliliğinin belirlenmesine katkı sağlanması amaçlanmıştır.
Yöntem 
Çalışma Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Erişkin Acil Servis?inde 01.01.2012-30.06.2012 tarihleri arasında COZ tanısı konulan hastalarla yapıldı. Çalışma prospektif ?müdahale araştırması? olarak planlandı. Hastalar HBO veya NBO tedavisine göre 2 gruba ayrıldı. NBO grubundaki hastalara rezervuarlı maskeyle minimum 4-6 saat O2 verildi. HBO endikasyonu olan hastalara en kısa sürede 2.4 ATA?da  2 saat süreyle, günde bir kez 5 seans HBO uygulandı. Kontrol grubu olarak acil servise minör travma şikayeti ile gelen sağlıklı gönüllüler kullanıldı. Tüm hastalardan tanı konulduğunda, NBO veya 1. HBO sonrasında (1.gün) ve 5. günde kan örneği alındı. Bu örneklerden oksidan olarak NOS aktivitesi, lipid peroksidasyonu göstergesi olarak TBARS seviyesi ve antioksidan olarak SOD, CAT, GST aktivitesi çalışıldı.
Bulgular 
Çalışma süresince başvuran 25 666 hastanın 95?inde COZ tespit edildi. Çalışma kriterlerini karşılayan 81 hasta ve kontrol grubunda 24 gönüllü çalışmaya alındı. Hastaların 56?sı NBO, 25?i HBO grubunu oluşturdu. Geliş kan örneklerinde, TBARS ve NOS ta istatistiksel anlamlı artma, CAT, GST, SOD?ta azalma tespit edildi. TBARS düzeylerinde yükseklik 1. ve 5. günde devam etti. Ancak NOS düzeyleri tedavinin 1 (istatistiksel anlamlı) ve 5. günü tedavi öncesine göre daha düşüktü. SOD ve CAT düzeyleri tedaviyle artma eğilimindeydi ancak istatistiksel anlamlı değildi. Tedaviyle GST düzeyinde önemli bir değişiklik olmadı.
Sonuç
Çalışmada elde edilen veriler CO zehirlenmesinde oksidatif stres ve lipit peroksidasyonunun varlığını göstermekle birlikte, HBO tedavisinin bu parametreler üzerindeki etkinliğinin üstünlüğünü gösterememiştir.

Abstract:
Background: Carbon monoxide (CO) is the leading agent of injury and death by poisoning worldwide. Delayed neurological sequels (DNS) are seen in up to 50% of the CO intoxicated patients. The toxic effects of CO which produces DNS have been attributed to oxidative stress induced by hypoxia. Normobaric oxygen is the routine therapy of CO intoxicaton but the use of hyperbaric oxygen (HBO) therapy remains controversial. Besides that HBO therapy has been shown to reduce the risk of DNS after CO poisoning. We conducted a prospective study to identify the role of normobaric and hyperbaric oxygen on the oxidative stress and lipid peroxidation. We aimed to compare these results of two treatment modalities to discuss oxidative stress as the possible way of effect of hyperbaric oxygen therapy on DNS. 
Methods:  Patients who were admitted to our Emergency Department and diagnosed as CO intoxication were studied prospectively between 1st January and 30th June 2012. Patients were divided in to two treatment groups depending on their indications. The normobaric oxygen (NBO) treatment group received 4-6 hours of oxygen by a reservoir mask. Hyperbaric oxygen (HBO) treatment group was received hyperbaric oxygen therapy started as soon as possible and continued 5 daily treatments at 2.4 ATA for 120 minutes. The control group was consisted of healthy individuals who were admitted to the emergency unit with minor traumas. All blood samples were taken in the treatment groups when diagnosed and in the control group at admittance. Other samples were taken from the patients soon after the NBO and first HBO therapy (1st day) and at the fifth day of HBO or 5 days after NBO therapy. The NOS activities, TBARS, SOD, CAT and GST were studied in these samples. 
Results: 95 patients were diagnosed as CO intoxication. 81 of them and another 24 healthy volunteers were studied. The NBO group was consisted of 56 patients and the HBO group was consisted of 25 patients. NOS and TBARS levels were significantly higher and SOD, CAT, GST levels were lower when compared with the control group at the admittance. Although there was an increase in TBARS levels at the end of the first treatments, it decreased at the 5th day in the HBO group but still remained higher from controls. NOS levels were significantly decreased at the first day of the both treatment groups. SOD and CAT levels showed a trend of increase which was not statistically significant. There were no differences in the GST levels of each treatment group. 
Conclusions: Although these results have shown oxidative stress and lipid peroxidation in CO intoxicated patients, it appeared to be poor to reinforce the superiority of the effect of HBO therapy on these parameters.