Sağlık çalışanlarında öfke ifade tarzının empati ve stres düzeyi ile ilişkisi
The relation of anger expression style with empathy and stress level in health workers
Yazar: BEGÜM STAMNITZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVDA BIKMAZ
İstanbul Okan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Empati = Empathy ; Hemşireler = Nurses ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sosyodemografik değişkenler = Sociodemographic variables ; Stres = Stress ; Stres-psikolojik = Stress-psychological ; Tıbbi sekreterler = Medical secretarys ; Öfke = Anger ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma; sağlık çalışanlarında (doktor, hemşire, tıbbi sekreter) öfke ifade tarzının, empati ve stres düzeyi değişkenleri ile ilişkisini saptama amaçlı yapılmıştır. Bunun yanı sıra; sağlık çalışanlarının öfke ifade tarzı, empati ve stres düzeyi çeşitli sosyo-demografik değişkenler açısından incelenmiştir.
Araştırmanın örneklemini; Türkiye'de çalışan 81 doktor, 69 hemşire, 49 tıbbi sekreter olmak üzere toplam 199 sağlık çalışanı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak; sağlık çalışanlarının kişisel ve mesleki özelliklerinin belirlenmesi amaçlanarak araştırmacı tarafından oluşturulan demografik veri formu, Sürekli Öfke/ Öfke İfade Tarzı Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği ve Empati Düzeyi Belirleme Ölçeği kullanılmıştır.
Araştırma; ilişkisel tarama modeli şeklinde tasarlanmış olup, veriler SPSS 25 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analizlerde t test, Pearson korelasyon analizi, Anova, Kruskal Wallis H testi, Mann Whitney U testi ve Regresyon analizi kullanılmıştır.
Araştırma bulgularında; sağlık çalışanlarında sürekli öfke ve öfke ifade tarzı ile empati düzeyi arasında anlamlı bir ilişki bulunamamış, sürekli öfke ve öfke ifade tarzı ile algılanan stres arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Meslek gruplarına göre sürekli öfke ve öfke ifade tarzlarına bakıldığında doktorlar; diğer meslek gruplarına göre öfke içe ve öfke kontrol alt boyutlarında daha yüksek puan almışlardır. Empati düzeyi meslek gruplarına göre analiz edildiğinde ise doktor, hemşire ve tıbbi sekreterler arasında herhangi anlamlı bir farklılık görülememiştir. Algılanan stresin meslek gruplarına göre farklılık gösterip göstermediğine bakıldığında; hemşireler doktorlardan anlamlı düzeyde daha yüksek puanlar elde etmişlerdir.
Sürekli öfke, öfke kontrol ve öfke dışa ile yaş, meslekte bulunma süresi ve haftalık çalışma süresi arasındaki ilişki incelendiğinde, bunlar arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Yalnızca, öfke içe alt boyutuyla yaş ve meslek süresi arasında anlamlı düşük pozitif bir ilişki olduğu gözlemlenmiştir. Sürekli öfke ve öfke ifade tarzları, sağlık çalışanlarının evlilik statüsü ve fiziksel hastalık değişkeni ile incelendiğinde, bulgular sadece öfke içe alt boyutu puanının anlamlı derecede daha fazla olduğunu göstermiştir. Empati ve algılanan stres düzeyi ile yaş, meslekte bulunma süresi, haftalık çalışma süresi, medeni durum, fiziksel hastalık değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sürekli öfke, öfke ifade tarzı, empati düzeyi ve algılanan stres cinsiyet faktörüne göre incelendiğinde; bulgular öfke içe, öfke kontrol alt boyutlarının ve algılanan stresin cinsiyete göre anlamlı derecede farklılaştığını göstermiştir. Ancak empati düzeyi ile cinsiyet arasında anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Eğitim düzeyine göre sürekli öfke, öfke ifade tarzı ve algılanan stres incelendiğinde gruplar arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Eğitim düzeyi ile empati arasında ise anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Vardiyalı çalışma durumuna göre bakıldığında; sürekli öfke, öfke ifade tarzı ve empati düzeyinde gruplar arasında anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Ancak vardiyalı çalışanların vardiyasız çalışan kişilere göre algılan stres düzeyi anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Sürekli öfke, öfke içe alt boyutu ve algılanan stres; iş memnuniyeti faktörüyle anlamlı derecede farklılıklar göstermektedir. Psikolojik destek alma değişkeniyle sürekli öfke, öfke ifade tarzı, empati düzeyi ve algılanan stres incelendiğinde ise yalnızca empati düzeyi ile anlamlı ilişkiye rastlanmıştır.
Çalışmadan elde edilen bulgular, ilgili literatür ışığında tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Öfke, öfke ifade tarzı, stres, empati, sağlık çalışanları

Abstract:
This study was conducted to determine the relationship between anger expression style and empathy and stress level variables in health care workers (doctor, nurse, medical secretary). In addition anger expression, empathy and stress levels of health workers were examined in terms of various socio-demographic variables.
The sample of the research consisted of 81 doctors, 69 nurses and 49 medical secretaries, a total of 199 employees working in health constitutes in Turkey. Demographic data form which was created by the researcher, Continuous Anger / Anger Expression Scale, Perceived Stress Scale and The Empathy Quotient were used to determine the personal and professional characteristics of health workers as data collection tool.
The research was designed as relational survey model and the data were analyzed using SPSS 25 package program. T test, Pearson correlation analysis, Anova, Kruskal Wallis H test, Mann Whitney U test and Regression analysis were used in the analyzes.
In the research findings, no significant relationship was found between empathy and trait anger and anger expression style in health workers, and there was a significant relationship of trait anger and anger expression style with perceived stress. When the anger and anger expression styles were examined according to occupational groups, doctors scored higher in anger-in and anger-control sub-dimensions than other occupational groups. When the level of empathy was analyzed according to occupational groups, there was no significant difference between doctors, nurses and medical secretaries. When the perceived stress was looked at, nurses scored significantly higher than doctors. When the relationship of trait anger, anger control and anger out with age, duration of occupation and weekly working time was examined, no significant relationship was found between them. Only a significant small positive relationship was found between anger-in subscale and age and duration of occupation. When the anger and anger expression styles were examined with the marital status and physical illness variable of the health care workers, the findings showed that only the anger-in subscale score was significantly higher. There was no significant relationship of empathy and perceived stress level with age, occupation time, weekly working time, marital status and physical illness variables. When trait anger, anger expression style, empathy level and perceived stress were examined according to gender factor, results showed that anger-in, anger-control sub-dimensions and perceived stress differed significantly by gender. However, there was no significant difference between empathy level and gender. When anger, anger expression style and perceived stress were examined according to education level, significant relationships were found between the groups. On the other hand, there was no significant relationship between education level and empathy. According to the shift working status, there was no significant difference between the groups in terms of trait anger, anger expression style and empathy level. However, the perceived stress level of shift workers was found to be significantly higher than those without shifts. Trait anger, anger-in sub-dimension and perceived stress differed significantly with job satisfaction factor. When anger, anger expression style, level of empathy and perceived stress were examined with the variable of receiving psychological support, a significant relationship was found only with the level of empathy.
The findings of the study were discussed in the light of the relevant literature and recommendations were presented.

Keywords: Anger, anger expression style, stress, empathy, health workers