Türkiye'de engelli istihdamında işverenlerin yaşadığı sorunlar ve çözüm önerileri: Yalova ili örneği
Problems that employers face in employment of people with disabilities in turkey and suggestions of solution: The case of Yalova
Yazar: AHMET CAHİT AKMAN
Danışman: PROF. DR. MUHARREM ES
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Engelli istihdamı = Disability employment ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Engellilik = Disability ; Yalova = Yalova ; İstihdam = Employment ; İş ve İşçi Bulma Kurumu = Association of Work and Workman Foundation ; İşveren = Employer

Özet:
İşsizliğin yoğun bir şekilde yaşandığı günümüz koşullarında, insanın hayalini kurduğu işi elde edebilmesi ve bu işi elde tutabilmesi gün geçtikçe daha önemli hale gelmektedir. Engelli bireyler yaşanan bu süreçten normal ve sağlıklı bireylere göre çok daha fazla etkilenmektedir. Türkiye'de dâhil olmak üzere birçok ülke bu konuda bir dezavantaj olarak görülen engelliğin etkilerini en aza indirmek ve onları desteklemek amacıyla istihdam politikaları uygulamaktadır.
Engelli istihdamına yönelik uygulanan politikaların engellilerin işe girişte yaşadığı sorunlar temelinde şekillendiği görülmekte olup bu konuda arz yönlü bir yaklaşım yeterli olmamaktadır. Bunun yanında istihdam sürecinin en önemli aktörlerinden olan işverenlerin yaşadığı sorunları ve beklentilerinin analiz edilerek uygulamaya konulacağı talep yönlü yaklaşımlara da ihtiyaç vardır. 
Bu çalışmada, engelli istihdam sürecinde yaşanan sorunlar ve istihdam politikaları detaylı bir şekilde ele alınarak iş piyasasının talep yönünü teşkil eden işverenlerin engelli istihdamında yaşadığı sorunlara yönelik alan araştırması yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre; zorunlu istihdam yöntemlerine ilişkin mevcut yasal düzenlemelerin yeterli olmadığı, sektör ve işyeri tehlike sınıfları ile kontenjan açıkları arasında anlamlı bir ilişki olduğu, engelli istihdamında zorunlu kota uygulamasına alternatif olabilecek farklı istihdam yöntemlerine ihtiyaç olduğu tespit edilmiştir.
Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kavramsal çerçeve ele alınmış olup engellilik türleri, engelliliği açıklayan başlıca modeller ve engelli istihdam yöntemlerine değinilmiştir. İkinci bölümde; Türkiye'de engelli istihdamına yönelik yasal düzenlemeler ve engelli istihdam politikalarının uygulayıcısı konumunda olan kurumların faaliyetleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise yapılan alan araştırmasına yer verilerek işverenlerin engelli istihdamında yaşadığı sorunlara yönelik elde edilen bulgular analiz edilerek değerlendirme yapılmıştır. Sonuç kısmında ise mevcut literatür incelemesi ve araştırma bulgularından edinilen bilgiler ışığında çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
Unemployment, it has become more important for individuals to acquire a job that they dream of and to keep it steady day after day. Disabled individuals are affected more by this situation compared to non-disabled and healthy people. Many countries, including Turkey as well, implement employment policies in order to minimize adverse effects of disablement which are considered as disadvantage and to provide support for disabled individuals. 
It has been observed that the employment policies directed towards people of disabilities are shaped on the basis of complications that disabled individuals experience in getting a job and a supplyoriented approach like that has not been adequate. Furthermore, demand oriented approaches are needed where problems and expectations of employers who are the most important actors of employment process are analyzed and thus implemented. 
In this study, by dealing with the complications in the employment process of people with disabilities and employment policies in great detail, a field research, directed towards the problems experienced by employers who constitute aspect of demand in labor market, was conducted. According to the findings, it was determined that the current legal regulations are not adequate, there is a meaningful relation between vacancies and hazard classes of sector and workplace and that it is necessary to establish different methods of employment which can be alternative to mandatory quota application in employment of disabled people.
The study is comprised of three chapters. In the first chapter, conceptual framework was discussed and types of disabilities, primary models explaining disabilities and methods of employment of people with disabilities were mentioned.  In the second chapter, the legal regulations oriented towards employment of disabled people in Turkey and the activities by the institutions which possess the role of enforcing policies of employment of disabled individuals, were investigated in great detail. In the third chapter, by analyzing the findings from the field research which are resulted from the complications that employers experience in employment of people with disabilities, a general assessment was established. In the final chapter, in the light of current literature research and the findings of the study, certain solutions were suggested.