Metropol yönetimlerinde Türkiye modeli arayışı: İstanbul örneği
The quest of the metropolitan government model for Turkey: The case of İstanbul
Yazar: MUSTAFA DEMİRKOL
Danışman: PROF. DR. ADEM ESEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Fransa-Paris = France-Paris ; Metropol = Metropolitan ; Metropoliten alan = Metropolitan area ; Metropoliten yönetimler = Metropolitan managements ; İngiltere-Londra = England-London ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkiye'nin en büyük metropolitan kenti olan İstanbul'un metropolitan yönetiminin, Büyük Paris Metropolü (Metropol du Grand Paris) ve Londra Metropolitan Yönetimi (Greater London Authority) ile metropolitan yönetim modellerinin nasıl kurgulandığı açısından karşılaştırmalı olarak incelemek ve elde edilen bulgular üzerinden İstanbul'un mevcut modeline dair öneriler sunmaktır. İnceleme alanı olarak bu üç metropolitan yönetimin yönetim organları, bu organlar arasındaki ilişkiler, alt kademe ve üst kademe yönetim unsurları arasındaki ilişkiler, metropolitan seviyede sağlanan hizmetler, metropolitan yönetimlerin denetim mekanizmaları ve mali yapıları açısından bütüncül bir değerlendirme yapılmıştır. 
Çalışma kapsamında nitel bir araştırma yöntemi kullanılmıştır. İlk olarak yapılacak karşılaştırmalı analizin ardından, saha çalışması kısmında veri kaynaklı üçgenleme yöntemiyle oluşturulan 25 kişilik bir örneklemle derinlemesine mülakat yöntemi ile görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerin analizi için Maxqda 2020 Programı Kullanılmıştır. Örneklem; akademisyenler, merkezi yönetim aktörleri ve yerel yönetim aktörlerinden oluşmaktadır. Görüşmelerden elde edilen bulgular karşılaştırma kısmında elde edilen bulgular çerçevesinde değerlendirilip İstanbul'un mevcut metropolitan yönetim modeline dair öneriler oluşturulmuştur. 
Çalışma kapsamında İstanbul metropolitan yönetiminin Paris ve Londra metropolitan yönetimlerine kıyasla; iki kademeli metropolitan yönetimi modelinin ana amacı olan koordinasyon görevini yerine getiremeyecek derecede bir iş yükü olduğu, görev tanımının Paris ve Londra metropolitan yönetimlerine kıyasala daha az kalkınma temelli oluşturulduğu, alt kademe yönetimleri olan ilçe belediyelerinin görevlerinin karşılaştırılan bu iki metropole nazaran daha az ve üst kademe ile benzer mahiyette olduğu,  yönetim organlarından karar alma/denetleme ve yürütmenin birbirinden tam olarak ayrılmadığı, Ombudsmanlık denetiminin yerel bir nitelik taşımadığı, mali açıdan gelirlerinin büyük bir kısmının merkezi transferlerden oluştuğu tespit edilmiştir.
İstanbul'un mevcut metropolitan yönetimine dair çalışma kapsamında tespit edilen bu bulgulara yönelik olarak; İstanbul metropolitan yönetiminin yönetim organlarından karar alma/denetleme ve yürütmenin birbirinden tam olarak ayrılması, denetim mekanizması olarak ombudsmanlık kurumunun daha etkin olabilmesi için yerelleştirilmesi, koordinasyon sağlayıcı niteliğinin arttırılması için merkezden yerele, yerelde de üst kademeden alt kademeye yönelik olarak birtakım görev taksiminin yapılması, personel sisteminin gözden geçirilmesine ve son olarak da metropol yönetiminin mali durum açısından merkeze bağımlılığının giderilmesi için çoğunluğu özgelirlerinin arttırılmasına yönelik önerilerde bulunulmaktadır.

Abstract:
This study aims to compare the metropolitan government of İstanbul which is the biggest metropolitan city in Turkey, with the London metropolitan government (Greater London Authority) and the Paris metropolitan government (Metropol du Grand Paris). And with the result of the comparison of how the metropolitan government model is designed; some kind of suggestions are made with the reference of the comparison. As an area of research, a holistic assessment was made in terms of the governing bodies of these three metropolitan governments, the relations between these bodies, the relations between the lower and upper-level government elements, the services provided at the metropolitan level, the control mechanisms and financial structures of the metropolitan governments.
A qualitative research method was used within the scope of the study. In the fieldwork part, which comes after the comparative analysis, interviews were conducted using an in-depth interview method with a sample of 25 people formed by the data-based triangulation method. For the analysis of the interviews, Maxqda 2020 Program was used. The sample consists of academicians, central government actors, and local government actors. Suggestions were made for the current metropolitan management model of Istanbul by blending the findings obtained from the interviews with the findings obtained in the comparison section.
Compared to the Paris and London metropolitan governments, these are the main findings: İstanbul has a workload that unables it to fulfill the coordination task of the general aim of the two-tier model. The task definition of İstanbul metropolitan government is less development-based compared to Paris and London metropolitan governments. Tasks of the lower level municipalities are less and similar to the tasks of the high-level government compared to London and Paris metropolitan governments. The decision-making/audit and executive bodies are not completely separated from each other. The ombudsman audit does not have a local character, and a large part of İstanbul metropolitan government's financial revenues consist of central transfers.
For these findings determined within the scope of the study on the current metropolitan administration of İstanbul, these suggestions are made: The full separation of the decision-making/audit and executive bodies of the İstanbul metropolitan government. Localization of the ombudsman institution as an audit mechanism to be more effective. Dividing tasks from the center to the local and from top to the lower level in local to increase the coordination quality. And finally, to eliminate the dependency of the metropolitan administration on the center financially, by increasing its own revenues.