Hacı Bektaş Veli düşüncesinde insan anlayışı
Human understanding in thoughts of Haci Bektaş Veli
Yazar: ÖZGE ÇUKURLUÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İHSAN BOZANOĞLU
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Alevilik = Alawiism ; Bektaşilik = Bektashism ; Hacı Bektaş-ı Veli = Hacı Bektaş-ı Veli ; İnsan = Human ; İnsan doğası = Human nature

Özet:
Bu çalışmada Hacı Bektaş Veli düşüncesinde ve dolayısıyla onun düşünceleri üzerinde şekillenen Bektaşilikte insanın ne olduğu ve ne olması gerektiği üzerine çalışılmış, bu konunun detaylı incelenmesi ve anlaşılması amaçlanmıştır. Bu amaçla yeterli düzeyde literatür çalışması yapılarak yayınlar dikkatle incelenmiş ve sonuca varılmaya çalışılmıştır. 
Hacı Bektaş Veli XIII. Yüzyıl Türk düşünürlerindendir. Fikirleri hemen her –sosyal-kültürel-ekonomik-askeri-dini- alanda yer etmiş ve bu fikirler günümüzde dahi incelenmeye değer görülmüştür. Onun bu fikirleri aydınlanma yolu olarak ifade edilmiş ve benimsenmiştir. 
Hacı Bektaş Veli düşüncesinde ve Bektaşilikte insanın merkezi akıldır. İnsanın bedeni ise iyinin ve kötünün çatışma alanıdır. Hacı Bektaş'a göre zahiri ve batıni özellikler gösteren insan Tanrının yeryüzündeki yansıtıcısıdır. Bu nedenle canın Hacı Bektaş Veli düşüncesinde İnsan anlayışının temellendiği, Alevi-Bektaşiliğin ahlaki ilkelerinden olan Dört Kapı Kırk Makam, Eline Diline Beline ve Tevella- Teberra ile hareket etmesi gerekmektedir. Biçime değil öze öncelik veren bu ilkeler ile kendini bilen yani Tanrıyı içinde bulan insan, bu bilme, bulma haline uygun davranarak kâmil noktasına erişebilmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Hacı Bektaş Veli, Alevilik, Bektaşilik, İnsan, Yeniçeri,  Dede, Musahip,  Dört Kapı Kırk Makam, Üç Sünnet Yedi Farz, Eline Diline Beline, Tevella Teberra

Abstract:
The present study focuses on and delves into what human beings are and should be according to the philosophy of Haji Bektash Veli and thus to Bektashism, built upon his thoughts. For this purpose, a literature review was conducted. Published articles were reviewed, and attempts were made to derive conclusions.
Haji Bektash Veli is among the Turkish philosophers that lived in the 13th century. His ideas penetrated almost every area of life, including social, cultural, economic, military and religious, and are considered worthy of being studied even today. They have been adopted and stated to be a path to enlightenment.  
In the philosophy of Haji Bektash Veli and Bektashism, the centre of the human being is reason. The body of human beings is the domain where the conflict between good and evil takes place. According to Haji Bektash, human beings, exhibiting exoteric (zahir, the outer or apparent) and esoteric (batin, the inner or secret) features, are the reflection of God on earth. For this reason, the psyche needs to act according to the moral principles of Bektashism, namely, Four Gates and Forty Ranks, Keeping Control of Hands, Loins and Tongue, and Tawalla and Tabarra (love for the family of the Prophet (Ahl al-Bayt). Those who are self-conscious in accordance with such principles that focus on the substance rather than the form, and thus find God in themselves are able to reach maturity and become a perfect human being (Insan-ı Kamil).
Keywords: Haji Bektash Veli, Alawism, Bektashism, Human, Janissary,  Dede, Companion, Four Gates and Forty Ranks, Three Sunnahs and Seven Duties, Keeping Control of Hands, Loins and Tongue, Tawalla and Tabarra