Akdeniz ve Atlas Okyanusu kökenli Çipura (Sparus aurata L., 1758) balıklarının gelişim ve büyüme performanslarının karşılaştırılması üzerine araştırma
Comparision research on development and growth performance of originated in the mediterranean and the Atlantic Ocean Gilthead Sea bream (Sparus aurata L., 1758).
Yazar: SAİT CENK SERT
Danışman: PROF. DR. ALİ YILDIRIM KORKUT
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Akdeniz = Mediterranean ; Balık yetiştirme = Fish farming ; Ege Denizi = Aegean Sea ; Hayvan ıslahı = Animal breeding

Özet:
Son yıllarda büyük bir hızla gelişen su ürünleri yetiştiriciliği, gelecek yıllar için de önemli bir sektör olma özelliğini sürdürecektir. Ülkemiz deniz balıkları yetiştiriciliğinde özellikle son 10 yıl içinde çok büyük bir gelişim göstererek, dünya pazarındaki yerini almıştır. Çipura ve levrek balıkları ile başlayan üretim serüveni, alternatif ve aday olan balıklarında ele alınması ile inanılmaz bir büyüklüğe ulaşmıştır. Yumurtadan itibaren yetiştiriciliği yapılan 20'ye yakın tür ile pazar genişletilmiş olup, önemli bir istihdam alanı da yaratılmıştır. Alternatif türler içinde yine son yıllarda aynı türün farklı orijinlerinin de devreye alınması söz konusu olmuştur. Bu alanda en yakın tür çipura (Sparus aurata Linnaeus, 1758) balığıdır. Genelde Ege, Tüm Akdeniz, kısmen Batı Karadeniz ve Atlas Okyanusu kıyılarında bulunan tür, özellikle Ege Denizi ve Atlas Okyanusunun farklı ekolojik özelliklerine bağlı olarak değişiklikler gösterebilmektedir. Morfolojik ve genetik farklılıklar gösterebilen bu tür son yıllarda yetiştiricilik içinde önemli bir konuma gelmiştir. Özellikle Yunanistan üretimi ile yaygınlaşan bu tür için genetik ve morfolojik özelliklerine ait çalışmalar olduğu halde, gelişim, yemden yararlanma performansları üzerinde çalışmaların net olmadığı görülmektedir. Bu çalışmada bu balıkların tank koşullarında aynı içerikli yemler ile beslenmeleri, buna bağlı olarak gelişim performanslarının değerlendirilmesi, genetik olarak gelişimin değerlendirilmesi yapılmıştır. Buna göre balıklar A grubu Atlas Okyanusu orijinli, B grubu Akdeniz ve Ege Denizi orijinli olarak ele alınmış ve her bir grup 2'şer adet 16 m çaplı ve derinlikleri 12-13 m olan ağ kafeslerde 120 bin adet olacak şekilde stoklanmışlardır. Deneme Haziran 2011 ile Aralık 2012 yılları arasında toplam 19 ay sürdürülmüştür. Çalışma balıkların ticari canlı ağırlık olarak kabul edilen ortalama 400 g'a göre belirlenmiştir. Deneme başında balıkların ortalama canlı ağırlıkları A grubu için 4,24±0,17 ve B grubu için 4,28±0,19 g olarak belirlenmiştir. Deneme sonunda A grubu için 415,32±68,37 ve B grubu için 374,03±63,19 g olarak ölçülmüştür.
İki farklı orijinli çipuraların aynı zamanda genetik farklılıkları da incelenerek büyüme ile ilgili veriler daha net bir biçimde ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu amaçla RAPD (Random Amplified Polymorphic DNA) analizleri yapılmış, bu sayede grupların genotipik parametreleri tahmin edilerek aralarında fark bulunmuştur. Grupların kendi içlerindeki varyasyonları allel frekanslarının hesaplanmasıyla, birbirlerine uzaklıkları heterozigotluk, F istatistikleri ve Gst değerleriyle ortaya konulmuştur. Sonuçta bulunan genotipik değerler büyüme performanslarının farklılıklarıyla ilişkilendirilerek, konuya daha net ve açık yorumlar getirilmiştir. Üretim periyodu içinde ağ kafeslerde gerçekleştirilen bu çalışma sonucunda Atlas Okyanusunun farklı ekolojik özelliklerine sahip çipura balıklarının daha iyi bir gelişim gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca balıkların FCR, SGR, KF, HSI, VSI değerleri ve mortalite oranları dikkate alınmış olup, değerlendirme sonucunda A grubu balıkların grup içi sonuçlarında önemli bir fark görülmemiştir. Buna karşılık iki grup arasında önemli farklar (p<0,05) olarak bulunmuştur. Genel olarak A grubu balıkların büyüme performanslarının daha iyi olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Aquaculture, the sector has grown rapidly for last decades, will be one of the most important sectors in the future. Our country is placed in an important lane in the world fish market especially by marine fish farming in last ten years. With Gilthead Sea bream, sea bass and about 20 other alternative species the Turkey's fish marketing also provided new opportunities for employment. Among the alternative species, it is now common to culture the different origins of same species. In this field, Gilthead Sea Bream (Sparus aurata Linnaeus, 1758) is the most applicable species. Commonly, the species lives in Aegean Sea, across all the Mediterranean Sea, western of Black Sea and cost of Atlantic Ocean may differ because of the some different ecological features of Aegean Sea and Atlantic Ocean. 
According to this, the fishes were grouped as A group of Atlantic Ocean origin, B group of Mediterranean and Aegean Sea origin and each group was stocked as 120.000 pieces in 2 cages each with 16 m diameter and 12-13 m depth. The trial lasted 19 months between June 2011 and December 2012. The study was determined according to the average of 400 g, which is accepted as the commercial body weight of the fish. The average live weight of the fish at the beginning of the experiment was found to be 4.24 ± 0.17 g for group A and 4.28 ± 0.19 g for group B. At the end of the experiment, it was measured as 415,32 ± 68,37 for group A and 374,03 ± 63,19 g for group B.
	The species (Sparus aurata) that indicates some genetic and morphological differences has been one of the popular species those cultured. Although there are some studies about the species' genetic and morphologic features, there is not any clear study about the growth or feed utilization.

	In this study, it will have worked those gilthead sea breams which are cultured in the same ponds and fed with same feeds by the ingredients. According to study evaluation of growth performances, digestion activities, genetic structures will have done. The gilthead sea breams those have come from two different regions are examined about the genetic structures. Fort his aim RAPD (Random Amplified Polymorphic DNA) analyses have been done, so genotypically parameter's differences are determined. The variations of groups were determined by calculating the allel frequencies and gut values. In conclusion the genotypic values are related to the differences of growth performances and the subject is more cleared. In the production period, it is concluded that, the gilthead sea breams from the Atlantic Ocean has grown better than the Mediterranean ones. In addition, FCR, SGR, CF, HSI, VSI values and mortality rates of the fishes were taken into consideration and no significant difference was observed in the results of the group. On the other hand, significant differences were found between the two groups (p <0.05). In general, growth performance of Group A fish was found to be better.