Özel eğitim okullarını denetleyen eğitim denetmelerinin mesleki rehberlik görevleri ve iş başında yetiştirme rollerine ilişkin öğretmen görüşleri
Opinions of teachers, on vocational guidance and on-the-job training roles of education inspectors who inspects special education schools
Yazar: ÖZNUR MAKAL GÜNER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA OTRAR
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Denetim = Control ; Denetçiler = Controller ; Eğitim denetimi = Supervision of education ; Kontrol yöntemleri = Control methods ; Mesleki eğitim = Vocational education ; Mesleki rehberlik = Vocational quidance ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim kurumları = Special education institutions ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Özel eğitim okulları ve bünyesinde özel alt sınıf bulunan ilköğretim okullarında çalışmakta olan öğretmenlerin özel eğitim okullarını denetleyen eğitim denetmenlerinin mesleki rehberlik ve iş başında yetiştirme rollerine ilişkin görüşleri hakkında bilgi edinmek araştırmanın amacını oluşturmaktadır.Araştırmanın örneklemini İstanbul İli Anadolu yakasında bulunan 26 tane okuldan küme örnekleme yöntemiyle random olarak seçilen 121 özel eğitim öğretmeni, 233 diğer öğretmenlik gruplarından oluşturmaktadır.Karan tarafından geliştirilen ÖZDİGO Ölçeği araştırmada verilerin toplanması amacıyla kullanılacak olup iki bölümden oluşmaktadır. Kullanılan "ÖZDİGO" Ölçeği (Özel Eğitimde Denetime İlişkin Görüş Ölçeği ) birinci bölümde araştırmaya katılan öğretmenlerin çeşitli değişkenlere ilişkin kişisel bilgileri yer almıştır. Ölçeğin ikinci bölümünde ise özel eğitim okullarını denetleyen eğitim denetmenlerinin mesleki rehberlik ve iş başında yetiştirme rollerinin öğretmenlerce algılanışını belirlemek üzere sorulan sorular bulunmaktadır.Elde edilen veriler, araştırmanın amaçları doğrultusunda çözümlenmiştir. Araştırmada kullanılan istatistiksel çözümlemelerde anlamlılık düzeyi 05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma verilerin istatistiksel çözümlenmesi "SPSS 17.00 for Windows" paket programı kullanılmıştır. Bu istatistiksel işlemler ile ilgili sonuçlar, araştırmanın bulgular ve yorum bölümünde tablolar halinde verilmiştir.Araştırmanın sonucunda elde edilen bulgular şunlardır.1.Araştırmayakatılan öğretmenlerin bazı demografik değişkenlere göre özel eğitimde mesleki rehberlik ve iş başında yetiştirme görevlerini gerçekleştirmeleri incelendiğinde; öğretmenlerin cinsiyetleri, yaşları, en son bitirdiği eğitim programı, öğretmenlikteki mesleki deneyimi, sorumlu oldukları sınıfların bulunduğu kademeler, mezun oldukları branşları, sınıflarında bulunan özel eğitim öğrencilerinin özür türleri ve çalıştıkları kurumların özellikleri arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır.2.Özelgereksinimli öğrencilere nasıl eğitim verileceğine ilişkin eğitim alanlar ile almayanlar arasında özel eğitim okullarını denetleyen eğitim denetmenlerinin mesleki rehberlik ve işbaşında yetiştirme rollerinin algılanışı arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Özel eğitim alanında hiç bir eğitim almayanlar denetimdeki mesleki yardım ve rehberlik çalışmalarına daha olumsuz bakarlarken, özel eğitim alanında eğitim alanlar ise yapılan mesleki yardım ve rehberlik çalışmalarına daha olumlu bakmışlardır. Çünkü hiçbir eğitim almayan grubun çok fazla bilgiye ihtiyacı vardır ve yapılan mesleki yardım ile rehberlik onların bilgi gereksinimlerini karşılayamadığı için onları tatmin etmemektedir.3.Özel gereksinimli öğrencilere yönelik eğitim alan grupların ise hangi yollarla bu eğitimleri aldıkları araştırılmış ve gruplar arasındaki farklılık anlamlı bulunmuştur. Buna göre özel eğitim alanından mezun olanların bitirilen fakültede alınan özel eğitim dersi ile bilgi sahibi olanlardan, hizmet içi eğitim alanlardan ve diğer yollarla kendini geliştirenlerden daha fazla mesleki rehberliğe ve iş başında yetiştirilmeye ihtiyaç duyulduğu görülmektedir. Bunun sebebi ise kişinin alanda bilgi sahibi olduğu için kendi öğretmenliğinin yeterliliğini daha iyi tahlil edebilmesine, eksik yanlarını daha net bilmesine ve hangi yönlerden desteklenmesi gerektiğinin farkında olmasına bağlanabilir. Diğer yollarla kendi kendini geliştiren, özel eğitim okullarında çalışarak tecrübe kazanan, alanda yazılmış kitapları okuyup bilgi sahibi olan gurubun ise tüm gruplar arasında en az rehberliğe ve iş başında yetiştirilmeye ihtiyaç duyması bizlere aslında neyi bilip neyi bilmediğini, neye ihtiyaç duyduğundan emin olmadığını, bu sebeple yardım alma isteğinin azlığını açıklayabilir. Yine özel eğitime yönelik hizmet içi eğitim alan grubun bitirilen ya da devam edilen fakültede özel eğitim dersi alan grup ile diğer yollarla özel eğitim hakkında bilgi sahibi olan gruptan daha fazla mesleki yardım ve rehberliğe ihtiyaç duyması yukarıdaki sebeplere bağlanabilir.4.Bir öğretim yılında denetmenlerin kaç kez öğretmenlere rehberlik yaptığına ilişkin soruya araştırmaya katılan öğretmenlerden nerdeyse 1/3'ü hiç yanıtını vermiştir. Hiç diyen 111 öğretmenin soruya ilişkin görüşü düşündürücüdür. Oysa ki, ilgili yönetmelik bir öğretim yılının başında, sonunda ve gerekli görüldüğü hallerde rehberlik çalışmalarının yapılmasını söylemektedir. Soruya 87 öğretmen bilmiyorum yanıtını vermiştir. Bunun da sebebininkendilerine az sayıda veya hiç rehberlik yapılmamış olduğundan soruya cevap veremedikleri düşünülebilir. Buradan da öğretmenlerin özel eğitim okullarını denetleyen eğitim denetmenlerinin rehberliğini yetersiz bulduğu sonucu çıkarılabilir.

Abstract:
The purpose of this study is to gather information about teacher opinions on vocational guidance roles and on-the-job training roles of education inspectors, who inspect special education schools and primary and junior high schools which has a special education class.Samples of the study are 121 special education teachers and 233 subject teachers of special education schools and primary and junior high schools which has a special education class in Istanbul Anatolian Side, who have been selected through cluster sampling method in a random manner.OZDiGO scale, which is developed by Karan, was used to collect data and consists of two parts. In the first part of OZDiGO scale used personal information of the teachers participating in the study, from a variety of variables are included. In the second part of scale, questions to determine perception of the teachers on vocational guidance roles and on-the-job training roles of education inspectors are included.The data obtained was analyzed for the purposes of study. Level of significance was accepted as .05 in statistical analysis used in this study. "17:00 SPSS for Windows" software was used for statistical analysis of research data. The results of these statistical procedures, has been given in the tables in findings and comments section of the study.The findings of the study are as follows.1.There was no significant difference between, vocational guidance roles and on-the-job training roles of education inspectors and genders, ages, the most recent completed training program, professional experience, stages of classes they are responsible with, branches of graduation, disease types of students in special education classes of school type of teachers2.There was a significant difference between, on vocational guidance roles and on-the- job training roles of education inspectors, who has education for students with special needs and who hasn't. It has been seen that, participants who had taken no education in the field of special education, need more professional help and guidance.3.Methods of training for students with special needs which these groups got, were to be significant differences. Accordingly, the field of special education graduates completed the course need more vocational guidance and on-the-job training than the ones who get a special education class on graduated school or in-service training or get self paced training in the other ways. This is because, the person is familiar with the area may better analyze the ability of the adequacy of their teaching by the missing aspects are more clearly aware of the need to know and what aspects can be connected to support. Similarly, more professional help and guidance need of the group who have in-service training for special education, than the group who have a class on special education on faculty or who have knowledge with various ways, can be explained with the reason mentioned before.4.In the 43. sub-paragraph A clause of the duties and powers of inspectors part of 6. Section of primary education inspectors presidencies of regulation of The Ministry of National Education, in the first item of guidance and on-the-job training title, it is written that, "The beginning and end of each school year, as well as necessary during the academic year, teachers organize professional meetings, education and training, and management guidance to determine and solve problems" and "inspectors have to make guidance for teachers when needed, at least twice a school year" in terms of directive before. 21 teachers have chosen as is it is written in regulation, but 333 teachers haven't. It is engrossing that, 111 of these 333 teachers didn't get any guidance. These statistics shows us exiguity of guidance activity of the education inspectors who inspect special education schools.5.Concluded that from the sum of the scores in ÓZDÍGO scale. While lowest point is 40 and highest point is 200 in scale, the average point is 120. But the average point gathered in the scale is 102.8588, showed us opinions of teachers who are attendants of our study is below mid-level, in terms of roles about vocational guidance andtraining on the job of inspectors of special education schools on inspection of special education applications .