Doğu Karadeniz Bölgesinde dağılım gösteren aedes albopictus'un popülasyon durumları ve insektisit direnci
Population conditions and insecticidal resistance of aedes albopictus in Eastern Blacksea Region
Yazar: AHMET FERHAT DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET MUSTAFA AKINER
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Zooloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyoloji = Biology ; Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Aedes albopictus (Asya kaplanı sivrisineği), birçok hastalığın vektörü olarak bilinen istilacı bir türdür. Bu tür, son 20 yılda kutuplar hariç hemen hemen her ülkeyi işgal etmiştir. Bu çalışmada, türlerin dağıldığı Artvin, Rize ve Trabzon illerinde larvasit ve adultisit direnci ve seçilen popülasyonlarda aylık ergin ve yumurta sayılarına göre popülasyon durumları araştırılmıştır. Yetişkin sayıları için ''Human Landing Catch'' yöntemi, yumurta sayıları için ovitrap tuzakları kullanılmıştır. Direnç testleri Dünya Sağlık Örgütü'nün tanımlayıcı dozları ve kriterleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda Aedes albopictus popülasyonlarının Mayıs ayından itibaren görülmeye başladığı ve temmuzda yükselişe geçerek ağustos ya da eylül aylarında zirve yaptığı belirlenmiştir. İnsektisit direnci çalışmaları Aedes albopictus popülasyonlarının hemen hemen hepsinde yüksek fenitrothion ve bendiocarb direnci bulunduğu ve populasyonların Pyrethroid grubu insektisitlere karşı duyarlı olduğu görülmüştür. Larvasit çalışmaları sonucunda, tüm popülasyonların pyriproxyfen ve Bti/Bs'ye duyarlı olduklarını görülmüştür. Sonuç olarak; alandaki ergin kontrolünde Pirethroid grubu insektisitlerin kullanılabileceği, larva mücadelesinde ise pyriproxyfen ve Bti/Bs karışım formülasyon ya da ayrı formülasyonların etkin olarak kullanılabileceği belirlenmiştir. Alan dinamikleri açısından popülasyonların pik yaptığı aylarda ve yüksek gözlendiği dönemlerde, hastalık taşıma risklerine karşı dikkatli olunması, gerekli mücadele ve korunma yöntemlerinin uygulanması gerektiği kanısına varılmıştır.

Abstract:
Aedes albopictus (Asian tiger mosquito) is an invasive species known as a vector of many vector-borne diseases. This species has invaded almost every country in the last 20 years, except poles. In this study, investigated that Aedes albopictus of larvacide and adulticide resistance in the provinces of Artvin, Rize and Trabzon, where the species is distributed and population status determined by monthly adult and egg counts in populations in selected areas. ''Human landing catch'' method is used for adult counts and ovitrap traps are used for egg counts. Resistance tests were carried out using descriptive doses and criteria of the World Health Organization.As a result of the study, it was determined that Aedes albopictus populations started to be seen from May and peaked in August or September by rising in July. Insecticide resistance studies It was found that almost all of the Aedes albopictus populations had high fenitrothion and bendiocarb resistance and the populations were sensitive to Pyrethroid group insecticides. The result of larvacid studies, all populations were found to be sensitive to pyriproxyfen and Bti / Bs. As a result; It was determined that Pirethroid group insecticides can be used in adult control in the field, and pyriproxyfen and Bti / Bs mixture formulation or separate formulations can be used effectively in the fight against larvae. In terms of field dynamics, it was concluded that caution should be taken against the risks of disease, and the necessary methods of struggle and prevention should be applied during the months when populations peak and during periods when it is high.