Türkiye'deki Bufotes variabilis (Anura: Bufonidae) (Değişken Desenli Gece Kurbağası) populasyonlarında yaş tayini ve bazı ekolojik faktörlerin büyüme üzerine etkisi
Age determination and effects of some ecological factors on growth of Bufotes Variabilis populations from Turkey
Yazar: ABDULLAH ALTUNIŞIK
Danışman: DOÇ. DR. NURHAYAT ÖZDEMİR
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology

Özet:
Türkiye'deki sekiz farklı (Kestanelik, İshakçelebi, Seydiköy, Yeniköy, Yeşilbağlar, Ulubağ, Söğütlü, Liman) Bufotes variabilis (Değişken desenli gece kurbağası) populasyonunda iskelet kronolojisi yöntemi kullanılarak yaş dağılımı, minimum ve maksimum yaşlar, eşeysel olgunluğa ulaşma yaşı, boy ve ağırlık arasındaki ilişki gibi bazı büyüme parametreleri ortaya çıkarılmış ve bunların ekolojik faktörlerle olan ilişkileri Partial Mantel testi ile saptanmıştır. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda hem dişilerde hem de erkeklerde yaş, boy ve ağırlık bakımından populasyonlar arasında önemli bir fark olduğu bulunmuştur (One way ANOVA, Yaş: dişi, F= 17,07, p < 0,001; erkek, F = 22,42, p < 0,001; Boy: dişi, F = 21,20, p < 0,001, erkek, F = 31,72, p < 0,05; Ağırlık: dişi, F = 14,47, p < 0,001; erkek, F = 29,56, p < 0,001). Hem erkek hem de dişi bireyler için  minimum yaş 2 yıl olarak tespit edilmiştir. Maksimum yaş dişi bireyler için 11, erkek bireyler için ise 10 yıl olup, Seydiköy populasyonunda kaydedilmiştir. Çalışılan populasyonlarda eşeysel olgunluğa erişme yaşı 2-4 yıl arasında değişmektedir.
Tüm populasyonların erkek ve dişi bireyleri arasında morfometrik ölçümler açısından eşeysel dimorfizme rastlanmamıştır. İncelenen 8 populasyonun altısında (Kestanelik, İshakçelebi, Seydiköy, Yeniköy, Ulubağ, Liman) dişiler, ikisinde (Yeşilbağlar ve Söğütlü) ise erkekler daha büyük boy ortalamasına sahiptir. Tüm populasyonlarda (Liman populasyonunda yaş-ağırlık ilişkisi hariç) yaş ile boy, yaş ile ağırlık ve boy ile ağırlık arasında kuvvetli bir ilişki bulunmuştur (p < 0,001). İstatistiksel olarak,  yükseklik ve sıcaklığın tüm populasyonlardaki bireylerin büyüme oranını ve vücut boyunu etkilediği fakat yaş yapısını etkilemediği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Some growth parameters such as age structure, minimum and maximum life span, age at maturity, relationship between body size and mass of the eight different populations (Kestanelik, İshakçelebi, Seydiköy, Yeniköy, Yeşilbağlar, Ulubağ, Söğütlü, Liman) of Bufotes variabilis (Variable toad) were revelead using skeletochronology method and their relationship with ecologic factors were determined by using Partial Mantel test. According to results of the statistical analysis, a significant difference was found among the populations in terms of age, body size and body mass for both females and males (One way ANOVA, age: female, F= 17,07, p < 0,001; male, F = 22,42, p < 0,001; body size: female, F = 21,20, p < 0,001; male, F = 31,72, p < 0,05; mass: female, F =14,47, p < 0,001; male, F = 29,56, p < 0,001). Minimum age was determined as 2 years for both sexes. Maximum life span was 11 years for females and 10 years for males and it was recorded for the Seydiköy populations. In the studied populations, age at maturity was ranged between 2-4 years for both males and females. 
Sexual dimorphism was not observed between males and females in terms of body size for all populations. In the six (Kestanelik, İshakçelebi, Seydiköy, Yeniköy, Ulubağ, Liman) of the eight studied populations, females were larger than males, and in the other populations (Yeşilbağlar and Söğütlü) males were larger than males. A significant positive correlation was found between age-body size, age-mass and body size-mass for all populations (except, age-mass relation in Liman population). Statistically, it was concluded that altitude and temperature has impact on growth rate and body size but not on age.