Esnek Çalışma Biçimleri Açısından İş Kazası Kavramı
Work Accident Concept in Flexible Working Methods
Yazar: BAŞAK BALKIR GÜLEN
Danışman: PROF. DR. NURŞEN CANİKLİOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Son dönemlerde yaşanan teknolojik gelişmeler, modern ve esnek çalışma biçimlerini ortaya çıkarmıştır. Esnek çalışma biçimlerinde, işçiler büyük ölçüde işverenin egemenlik alanının dışında iş görmekte olduklarından, bunlara uygulanacak iş hukuku ve iş sağlığı ve güvenliği kuralları da klasik işyeri çalışanına uygulanacak kurallardan farklı olmaktadır. İşveren, esnek çalışma biçimleriyle kurulan çalışma ilişkilerinde de çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliğini sağlayacak tedbirleri almak zorundadır. Esnek çalışma biçimlerinde işveren, işçisinin yaptığı işin niteliğini dikkate alarak, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almak, bu konuda çalışanlarını bilgilendirmek, gerekli eğitimleri vermek, sağlık gözetimini sağlamak ve sağladığı ekipmanlarla ilgili gerekli iş güvenliği tedbirlerini almakla yükümlüdür. 

İşverenin bu sorumluluğu, tüm esnek çalışmalardaki iş kazalarında da devam etmektedir. Esnek çalışma biçimlerinde ortaya çıkan iş kazalarında da, işçi sayılma, aniden ortaya çıkan beklenmedik bir olay ve bu olaydan doğan zarar gibi unsurların yanı sıra; yapılan iş ile kaza arasında uygun illiyet bağı bulunması gerekmektedir. Çalışmanın yapısı gereği bazı özel durumlarda atipikleşen illiyet bağının aranmasına ihtiyaç bulunmaktadır. Aynı şekilde işverenin sorumluluğunun sınırlarının tespitinde, esnek çalışmaya geçmeden önce işyeri kabul edilen çalışma mekânlarıyla ilgili olarak, işçisini gerekli iş sağlığı ve güvenliği önlemleri  
hususunda bilgilendirmek, gerekli eğitimi vermek, koruyucu araç gereçleri eksiksiz sağlamak, sağladığı ekipmanla ilgili gerekli iş güvenliği tedbirlerini almak ve sağlık gözetimini yapmak gibi borçları belirleyici olmaktaktadır.

Esnek çalışma biçimlerinden evden yapılan çalışmalarda işçinin özel hayatı ile iş yaşamının birlikte devam ediyor olması, işverenin iş sağlığı ve güvenliğini sağlama yükümlülüğünün eve ve evde çalışılan alanlara taşınmasına neden olmaktadır.  Esnek çalışmalarda, çalışılan yerin işyeri sayılması, işyeri olarak kabul edilen yerlerde, işle ilgili ve illiyet bağı kurulabilecek çoğu kazayı iş kazası olarak kabul etmek gereğine ve işverenin iş kazasından doğan hukuku sorumluluğuna yol açmaktadır. Esnek çalışma biçimlerindeki iş kazası kavramının sınırlarının genişletilmesi, doğal olarak gerek sosyal güvenlik hukuku bakımından gerekse iş hukuku bakımından sınırları bağlamında farklılaşmış bir iş kazası kavramını ortaya çıkarmaktadır. Esnek çalışma biçimlerinde iş kazası kavramının bir anlamda yeniden tanımlanması,  esnek çalışmalarda etkili bir iş sağlığı ve güvenliği korumasının nasıl olabileceği ve hangi önlemlerin alınabileceği ve bu konudaki hukuki düzenlemelerin nasıl yapılabileceği konusunda yeni tartışmaları beraberinde getirmektedir.

Abstract:
Recent technological developments have revealed modern and flexible working styles. In flexible working styles, since the workers are mostly working outside the employer's jurisdiction, the labor law and occupational health and safety rules to be applied to them are different from the rules to be applied to the classical workplace employees. The employer has to take measures to ensure the occupational health and safety of his employees in flexible working styles and working relationships. In flexible working methods, the employer is obliged to take occupational health and safety measures, to inform the employees, to provide the necessary training, to provide health surveillance and to take the necessary occupational safety measures regarding the equipment provided, taking into account the nature of the work performed by the employee.

This responsibility of the employer continues in all work accidents in flexible work. In work accidents that occur in flexible work, there is a need to determine the appropriate causal link between the work done and the accident, in addition to factors such as being considered a worker, an unexpected event that occurs suddenly, and the damage arising from this event. Likewise, in determining the limits of the employer's responsibility, the employer has obligations such as informing the worker about the necessary occupational health and safety measures regarding the workplaces accepted as the default workplace before switching to flexible working, providing the necessary training, providing the protective equipment  
completely, taking the necessary occupational safety measures regarding the equipment provided and providing health surveillance.

When a work accident occurs in flexible working styles, besides factors such as being considered a worker, an unexpected event that occurs suddenly, and the damage arising from this event, it is necessary to determine the appropriate causal link between the work done and the accident. Due to the nature of the work, there is a need to search for a causal link that becomes atypical in some special cases.

The fact that the private life of the employee and the work life continue together in the home-offices, which is one of the flexible working styles, carries the employer's obligation to provide occupational health and safety to the home and to the areas used as work place. In flexible work, the fact that the place of work is assumed to be a workplace leads to the need to accept most work-related and causal-related accidents as work accidents and the employer's legal liability arising from work accidents. Expanding the boundaries of the concept of work accident in flexible working forms naturally reveals a much broader concept of work accident in terms of both social security law and labor law. Work accident concept in flexible working forms brings with it new discussions on how an effective occupational health and safety protection in flexible work can be, how precautions can be taken and how legal arrangements can be made in this regard.