Özel yetenekli öğrencilerin sosyal bilgiler dersinde farklılaştırılmış öğretim etkinliklerine yönelik görüşleri
Opinions of gifted students on differentiated instructional activities in social studies course
Yazar: ADEM UZUN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ ÇAKMAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Farklılaştırılmış öğretim = Differentiated instruction ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu araştırmada, özel yetenekli öğrencilerin sosyal bilgiler dersinde farklılaştırılmış öğretim etkinliklerine yönelik görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma desenlerinden eylem araştırması deseninde tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen, 2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılı'nda Bilim ve Sanat Merkezi bireysel yetenekleri fark ettirme programına devam eden 5. sınıf seviyesinde 6 erkek 6 kız olmak üzere 12 özel yetenekli öğrenci oluşturmuştur. Araştırmada verilerin toplanmasında, kişisel bilgi formu, öğrenci günlüğü, araştırmacı saha notları ve araştırmacı günlüğü, video ve fotoğraf kayıtları, yarı yapılandırılmış görüşme formları, alan incelemesi ve uzman akademisyen görüşü alınarak geliştirilen ve uygulanan etkinliklere ait öğrenci çalışmaları/ürünleri kullanılmıştır. Araştırmada, saha çalışmasından elde edilen veriler, nitel veri analiz yaklaşımlarından içerik analizi kullanılarak çözümlenirken, yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen veriler yine nitel veri analiz yaklaşımlarından betimsel analiz kullanılarak çözümlenmiştir. Öğrenci ifadelerine göre araştırma sonucunda, farklılaştırılmış sosyal bilgiler dersi etkinliklerinin, eğlenceli, keşfedici, iş birliği sağlayıcı, öğrenme isteğini arttırıcı, öğrenmeyi kolaylaştırıcı, eğitici ve öğretici olma özelliklerinden dolayı yararlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Etkinliklerin farklı yöntem ve tekniklerin kullanılmasına imkân sunduğu, birçok bilgi, beceri ve değer kazandırması yanında, derse karşı ilgiyi arttırdığı, öğrenmeyi kolaylaştırarak zevkli hale getirdiği bu nedenlerle uygulama öncesine göre öğrencilerin sosyal bilgiler dersine yönelik görüşlerinde olumlu etki yarattığı sonucuna ulaşılmıştır. Etkinliklerin yaparak ve yaşayarak öğrenmeyi sağlama, etkin olmayı teşvik etme, öğretmen merkezli anlatım içermemesi, eğlenceli olma, araştırma yapmayı teşvik etme, akılda kalıcı olma, yeni öğrenme ortamları sunma, ezber içermemesi ve eşit görev dağılımı sağlamasından dolayı normal okulda yapılan etkinliklerden farklı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Etkinliklerin diğer derslerde yapılan etkinliklerle karşılaştırılarak incelenmesinde ise yaparak ve yaşayarak öğrenme sağlaması, sınıf dışı etkinlikler içermesi, diğer dersleri kapsaması, araştırma ve gözlem yapmaya dayalı olması, eğlenceli olma ve akılda kalıcı olma özelliklerinden dolayı diğer derslerde yapılan etkinliklerden farklı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Etkinliklerin, araştırma yapma, işbirliği, doğal, kültürel ve tarihi varlıkları tanıma, duyarlılık kazandırma, sosyal katılım, hak, görev ve sorumlulukların farkında olma, gözlem yapma, fidan dikme, etkili ifade etme, problem çözme, erozyonla mücadele etme, iletişim, yeni ders araç-gereçleri kullanma, harita okuryazarlığı, çevreyi temiz tutma, empati kurma, mektup yazma, tiyatro yapma ve günlük yazma konularında günlük yaşama etkilerinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Etkinliklerin sınıf düzeyine uygun olduğu, disiplinlerarası bir özellik taşıdığı, farklılaştırılmış öğrenme ortamlarının ise, etkili iletişim sağlayıcı, grup çalışmasına uygun ve farklı öğrenme ortamlarına sahip sonucuna ulaşılmıştır. Etkinliklerin, öğrencilerin sosyal bilgiler dersine yönelik görüşlerine etkisine ilişkin bilişsel özellikler kategorisinde etkinliklerin kalıcı öğrenme sağladığı, öğrenmeyi teşvik ettiği, karşılaştırma yapmayı sağlayarak sosyal bilgiler dersine karşı bakış açısının olumlu anlamda değişmesini sağladığı; duyuşsal özellikler kategorisinde ise etkinliklerin eğlenceli olduğu, dersi sevdirdiği ve ilgiyi artırdığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study is aimed to examine the opinions of gifted students about differentiated instructional activities in social studies course. This qualitative study was designed in the form of action research. The study sample was determined by the criterion sampling method of the purposeful sampling methods, consisting of 12 gifted students in the 5th grade level, 6 male and 6 female, receiving special education in the program of realizing individual skills in 2020-2021 educational year in Sivas Science and Art Center. Personal information form, student diary, researcher field notes and researcher diary, video and photo recordings, semi-structured interview forms, field study and student studies/products of the activities developed and implemented by taking the opinion of expert academicians were used in the collection of data in the research. In the research, the data obtained from the fieldwork were analyzed using content analysis, one of the qualitative data analysis approaches, while the data obtained from the semi-structured interviews were analyzed using descriptive analysis, which is one of the qualitative data analysis approaches. Based on the self-reports of the students, the results of the study have revealed that differentiated instruction is full of fun and discovery, promotes cooperation, enhances motivation to learn and facilitates learning, thereby proving to be highly beneficial to learning. It has been concluded that compared to the pre-application, the activities have a positive effect on the students' opinions on the social studies course as they allow the use of different methods and techniques, help acquiring knowledge, many skills and values, as well as increasing the interest in the course and facilitating learning by providing fun. It has also been concluded that the activities differ from those activities carried out in normal schools since they provide learning by doing and experiencing, encourage being active, do not contain teacher-centered instruction but a lot of enjoyment, motivate students to make research, offer new learning environments and an equal distribution of tasks, and include memorable knowledge rather than memorization. When compared with the activities in other courses, it has been revealed that they are different from the activities performed since they provide fun and memorable learning by doing and experiencing, include activities outside the classroom and subjects from other courses, and are based on research and observation. Another significant conclusion is that these activities have multiple effects on daily life as they include doing research, cooperation, recognizing natural, cultural and historical assets, raising awareness, social participation, being aware of civic rights, duties and responsibilities, observing, planting saplings, expressing oneself effectively, problem solving, fighting against erosion, communication, using new lesson tools and materials, map literacy, keeping the environment clean, empathy, writing letters, drama and diary writing. It has been shown that the activities are suitable for the grade level, have an interdisciplinary quality while differentiated learning environments provide effective communication, are suitable for group work and enhance learning different subjects. Considering cognitive domains regarding the effect of the activities on the students' opinions on the social studies course, it is found that the activities provide permanent learning, motivate the students to learn and make comparisons, thereby changing the perspective towards the social studies course in a positive way. On the other hand, considering the affective domains, it is found that the activities are enjoyable, make the lessons more efficient and increase the interest.