Türkiye'nin Karabağ politikası
The Karabakh policy of Turkey
Yazar: YAKUP HURÇ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET VEDAT GÜRBÜZ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Tarih = History
Dizin: Karabağ Hanlığı = Karabakh Khanate ; Tarih araştırmaları = History research

Özet:
Türkiye'nin dünü ve bugününü ilgilendiren Dağlık Karabağ sorunu, Türk dış politikasının tecrübe ettiği önemli bir alan olmuştur. Dağlık Karabağ sorunu Azerbaycan ve Ermenistan arasında 1988 Şubatında başlayıp 1994 Haziranına kadar süren kanlı olaylar ve bu olayların devamında gelişen süreci tanımlar. Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki kanlı olaylar kangrenleşmiş ekonomik ve sosyal sorunları da beraberinde getirdiği gibi bölgede demografik dengeleri altüst eden 20. yüzyılın en acı mülteci manzaralarına sahne olmuştur. Dağlık Karabağ sınırlarını da aşan olaylar bölgeyle coğrafi bağının yanı sıra tarihi ve etnik yapısı nedeniyle Türkiye'yi de yakından ilgilendirmiştir. Dağlık Karabağ sorununu Sovyetlerin iç işi şeklinde değerlendiren Türkiye, Sovyetler Birliği dağılıncaya kadar kemikleşen dış politikasının bir yansıması olarak ?bekle gör? siyasetini uygulamıştır. Diasporanın da etkisiyle bölgesel ve küresel güçlerin Ermenistan'ın arkasına sıralanması, Dağlık Karabağ'da çatışmaların vahşet boyutuna varması, Türkiye'nin geleneksel politikasını rafa kaldırıp Azerbaycan tarafında yer almasıyla sonuçlanmıştır. Başta Özal ve Demirel olmak üzere Türk dış politikasını yönlendirenlerin Dağlık Karabağ sorununa ilişkin tutumları değişken bir yapı arz etmiştir. Haklı bildikleri konularda ABD ve Rusya gibi küresel güçlerin hilafına hareket etmemeye özel itina gösteren Türk siyasetçiler, konuyu uluslar arası zemine çekmenin yanında başlatılan diplomatik savaşla, soykırım iddialarıyla Türklere karşı bilenmiş olan Ermenileri durdurmayı başaramamıştır. Politik istikrarsızlık ve ekonomik darboğaz, Sovyetlerden sonra bölgede Türkiye'ye karşı beslenen ümitleri kırmıştır. Türkiye'nin gücü nispetinde de etkili olamaması, Rusya'nın ?yakın çevre?sinde yeniden alternatif olmasını sağlamıştır.

Abstract:
The Nagorno Karabakh conflict has been a subject for Turkish Foreign Policy to attempt for a long time as it is Turkey?s concern. The Nagorno Karabakh problem defines the developed process between Azerbaijan and Armenia from February, 1988 to June, 1994 and also the bloody events in this period. These events between the two countries not only caused economic and social problems; but also the most tragic consequences for the name of refugees that ruined the demographic structure of the district in the 20th century. The situation of the territory aroused the close interest of Turkey since it has regional, historic and ethnic relationship with the region. Turkey considered the matter as the Soviet Union?s home affairs up to the collapse of the Soviet Union and shaped its strategy on the base wait-see policy. Turkey ends its traditional policy and sides with Azerbaijan due to the regional and global forces begin to support Armenian project with the help of Diaspora, and the violence in the area. There has not been any constant policy about the matter put forward by Turkish leaders who would shape the Turkish foreign policy especially leaders like Özal and Demirel. Turkish politicians who believe they are right tried hard to make the issue internationally known as not to anger global forces like the USA and Russia but they failed to stop Armenians determined to claim genocide. Political instability and difficult economic time terminated the expectations from Turkey after the Soviet Union. Turkey?s not being effective in the region leads Russia become an alternative power again among its neighbors.