Farklı depolama şartlarının polietilen terefitalat (PET) ve polikarbonat (PC) şişelerden suya kimyasal madde göçü üzerine etkisi
The effects of different storage conditions on migration of chemicals from polyethylene terephthalate (PET) and polycarbonate (PC) bottles into water
Yazar: GÜMRAH SEYHAN
Danışman: PROF. DR. AHMET ATA ALTURFAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Adli Tıp Enstitüsü / Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Adli bilimler = Forensic sciences ; Adli tıp = Forensic medicine ; Endokrin sistem = Endocrine system ; İçme suyu = Drinking water

Özet:
Polietilen terefitalat (PET) ve polikarbonat (PC) şişeler, içme sularının
ambalajlanmasında en yaygın kullanılan malzemelerdir. Fitalatlar PET şişelerden, bisfenol A
(BFA) ise PC şişelerden suya geçebilen bazı kimyasallardır. Hormonal aktivite
göstermelerinden dolayı endokrin bozucu kimyasallar (EBK) olarak adlandırılan bu bileşikler,
sağlık açısından ciddi tehlike oluşturmaktadırlar.
EBK'ların şişelerden içme sularına sızma miktarları, içinde bulundukları ortam
koşullarına göre değişiklik göstermektedir. Bu da depolama şartlarının önemini ortaya
koymaktadır. Olumsuz koşullarda depolanan PET ve PC şişelerin sağlık açısından oluşturduğu
riskleri göz önünde bulundurarak başladığımız çalışmamızda, farklı markalara ait PET ve PC
şişe örneklerini çeşitli sürelerde doğal iklim koşullarına, yüksek sıcaklıklara ve farklı
düzeylerde mikrodalga uygulamalarına maruz bırakarak, bu işlemlerin PET ve PC şişelerden
içme sularına göç eden fitalat ve BFA miktarları üzerine etkisini ELISA tekniği ile araştırdık.
Çalışmamız neticesinde, örnekler üzerinde uygulanan tüm işlemler sonucunda PET ve
PC şişelerden içme sularına geçen fitalat ve BFA miktarlarının ileri derecede anlamlı olarak
(p<0,0001) arttığı görülmüştür. Özellikle ısıl işlem uygulamalarında ve doğal iklim koşullarına
maruz bırakma durumlarında maruziyet süresiyle doğru orantılı olmak üzere şişelerden ve
saklama kaplarından içme sularına EBK göçünde ciddi miktarlarda artış gözlenmiştir. Bu artış
toksik düzeylerde değildir ancak anlamlıdır. Uzun vadede düşünüldüğünde alınan sonuçlar,
insan sağlığı açısından içme sularının üretim aşamasından tüketiciyle buluşturulmasına kadar
geçen süreçte depolama koşullarının titizlikle düzenlenmesi ve denetlenmesi gerektiğini ortaya
koymaktadır. Çalışmamızın konuyla ilgili yeni yasa ve yönetmeliklerin çıkarılması, mevzuatın
düzenlenmesi ve geliştirilmesi hususunda önemli katkılar sağlayacağına inanmaktayız.

Abstract:
Over the last decade, the consumption of water in polyethylene terephthalate (PET) and
polycarbonate (PC) bottles has considerably increased which has raised concerns over water
quality and packaged materials. Recent studies indicate that harmful chemical compounds such
as phthalates and bisphenol A could migrate from plastic into potable water. Endocrine
disrupting chemicals (EDCs) are a heterogeneous group of ubiquitous exogenous chemicals or
a mixture of chemicals exhibiting endocrine activity.
Migration of EDCs from PET and PC bottles to water varies according to heating and
climate conditions. This issue put forward the significance of storage conditions. In this study
we aimed to investigate the concentrations of phthalate and BPA in water samples stored in
PET and PC bottles.
As a result of our research, it can be concluded that some of the storage and heating
processes applied on the samples significantly (p <0,0001) increased the level of BPA and
phthalate concentrations indicating the migration of these chemicals. Furthermore our results
demonstrate that the temperatures of storage and the duration of storage are the main factors
affecting the release of BPA and phthalates from PC and PET bottles. However this increase is
not in the range of toxic values according to the WHO criterias.
In this regard, the long term results suggest that in terms of human health, the storage
conditions must be regulated and controlled from the manufacturer to consumer. The safety of
PC and PET bottles and storage boxes has become a controversial issue and additionally we
believe that our research will provide significant contributions to the regulation and
development of legislation and laws.