Sol kararlı Türk halk müziği dizilerinin makamsal analizi ve adlandırılmasına yönelik bir model önerisi
A model on maqamic analysis and naming of modal center g Turkish folk music scales
Yazar: HASAN TAHSİN SÜMBÜLLÜ
Danışman: DOÇ. DR. AYTEKİN ALBUZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzik = Music
Dizin: Makamlar = Modes ; Müzik = Music ; Müzik dizileri = Music series ; Türk halk müziği = Turkish folk music

Özet:
Geleneksel Türk Halk Müziği (GTHM) ve Geleneksel Türk Sanat Müziği (GTSM) türleri arasında yapısal ve icrasal farklılıkların var olduğu bilinmektedir. Bu farlılıklara rağmen, geleneksel müzik türlerine yönelik ezgisel, ritimsel özellikler bakımından ortak benzerliklerin var olduğu ve aynı kökten beslendiği fikri kabul edilen yaygın bir görüştür. Bu görüş çerçevesinde, GTHM ve GTSM arasındaki ilişkileri ortaya koymaya yönelik birçok bilimsel araştırma yapılmış ve terminolojik sorunların olduğu tespit edilmiştir.Bu terminolojik sorunlar içerisinde, 1950'li yıllardan sonra ortaya atılan ve Makam kavramına karşılık GTHM dizi adlandırmada kullanılan Ayak kavramının, çözülmeyi bekleyen öncelikli bir problem olduğu görülmektedir. Konu ile ilgili araştırmalarda, ayak kavramı yerine makam, makam dizisi ve yalnız makam adı gibi GTHM dizi adlandırılmasına yönelik öneriler getirilmektedir.Araştırma, GTHM ile GTSM dizilerinden elde edilen nicel verileri karşılaştırarak, var olan kavram kargaşasını çözümlemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda; yöntem bakımından, korelasyon yoluyla ilişki saptamaya dayalı ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Nicel verileri elde etmek amacıyla, TRT THM ve TSM repertuarı şarkı ve türkü formundaki sözlü eserler kullanılmıştır. Şarkı ve türkü formundan elde edilen veriler arasında istatistiksel olarak korelasyon ve anlamlılık düzeyine göre ilişki aranmıştır.Araştırma sonucunda, makamsal analiz model önerisine göre; GTSM dizilerinden elde edilen nicel verilerin nitel verilerle paralellik gösterdiği, GTHM' nin makamsal bir müzik olduğu ve GTHM dizilerini yalnız makam adı ya da makam dizisi ile ifade etmenin sakıncası olmadığı nicel veriler doğrultusunda tespit edilmiştir.

Abstract:
It is known that there are structural and performing differences between Traditional Turkish Folk Music (TTFM) and Traditional Turkish Art Music (TTAM). It is a common view that despite these differences, there are some similarities in these two traditional music forms in point of melodic and rhythmical characteristics and also they stem from the same origin. Depending upon this view, a number of scientific investigations were made to identify the relationship between TTFM and TTAM and terminological problems was determined.It can be easily said that the most important one of the terminological problems is the Melodic Pattern concept arising in 1950s and used in TTFM for refering to scale versus Mode. In investigations, suggestions for naming TTFM scale are offered such as maqam, scale of maqam or only name of maqam instead of melodic pattern concept.The aim of this study is to solve the concept confusion by comparing quantitative data received from the scales of TTFM and TTAM. Relational Scan Model depending on determining relation by using correlation was used as a method. Repertoire of TRT, TFM, and TAM, oral works in the form of songs and ballads was used to get quantitative data. Among the data in the form of songs and ballads relation was statistically searched according to correlation and meaningfulness level.As a result, to maqamic analysis model, basing on quantitative data it is determined that quantitative data obtained from the scales of TTAM is in a paralel direction with qualitative data and TTFM is a maqamic music and and also the scales of TTFM can be expressed with the only name of maqam or with the scale of maqam.