Bilgi işlemsel düşünme becerisinin süreç temelli ölçülmesi ve değerlendirilmesi
Process-based measurement and evaluation of computational thinking skill
Yazar: MERVE YILDIZ
Danışman: PROF. DR. HASAN KARAL
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgi işlemsel düşünme = Computational thinking ; Dereceli puanlama anahtarı = Rubric ; Etkinlik = Efficiency ; Ölçme araçları = Measurement tools ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmada, bilgi işlemsel düşünme becerisine yönelik etkinlik tabanlı bir ölçme aracının geliştirilmesi ve geliştirilen ölçme aracı kullanılarak öğrencilerin bilgi işlemsel düşünme becerisinin süreç odaklı değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda, çalışma tasarım ve geliştirme araştırması yöntemi ile gerçekleştirilmiş ve bilgi işlemsel düşünme becerisinin nasıl değerlendirileceği konusu problem durumunu oluşturmuştur. Buna göre, araştırmanın analiz aşamasında, alanyazın incelenmiş ve bilgi işlemsel düşünme becerisinin değerlendirilmesine ilişkin problemler belirlenerek, bu problemlerin çözümüne yönelik bazı çıkarımlar yapılmıştır. Bu çıkarımlar, tasarım aşamasındaki kararların alınmasına ve geliştirme, uygulama ve değerlendirme sürecinin planlanması rehberlik etmiştir. Bu doğrultuda, araştırmada, programlama öğretimi eğitsel bir bağlam olarak ele alınmış ve programlama öğretimine yönelik eğitimin haftalık ders planları oluşturulmuştur. Bilgi işlemsel düşünme becerisinin değerlendirilebilmesi içinse öncelikle alanyazın taraması yapılarak bilgi işlemsel düşünmeye ilişkin kavramsal çerçeve oluşturulmuş ve bu kavramsal çerçeve temel alınarak, etkinlik tabanlı bir ölçme aracı ve ölçme aracına bağlı olan değerlendirme rubriği ile gözlem formu geliştirilmiştir. Yapılan geliştirme çalışmaları sonunda, ölçme aracı, değerlendirme rubriği ve gözlem formunun geçerli ve güvenilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Dokuz öğrenci ile altı haftalık yapılan uygulama sürecinde öğrencilerin ölçme aracında yer alan etkinliklere verdikleri yanıtlar analiz edilmiş ve analizden elde edilen veriler değerlendirme rubriği ile puanlanmıştır. Öğrencilerin aldıkları puanlar, bireysel olarak ve bilgi işlemsel düşünme bileşenleri açısından tablo ve grafiklerle sunulmuş, öğrencilerin etkinliklere verdikleri yanıtların örneklendirilmesi ve etkinliklerin uygulanması sırasında tutulan alan notları ile desteklenmiştir. Böylece araştırmada, geliştirilen etkinlik tabanlı ölçme aracının, öğrencilerin zihinsel düşünme süreçlerinin yansıtılmasına ve bilgi işlemsel düşünme becerisinin süreç odaklı değerlendirilmesine olanak sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this research, it was aimed to develop an activity-based measurement tool towards computational thinking skill and to evaluate students' computational thinking skills process-oriented by using the developed measurement tool. Within this context, the study was carried out with the design and development research method and the issue of how to assess the computational thinking skill constituted the problem situation. Accordingly, in the analysis phase of the research, the literature was examined and some inferences were made for the solution of these problems by determining the problems related to the evaluation of computational thinking skills. These inferences guided decision making at the design phase and planning the development, implementation and evaluation process. Accordingly, in this research, programming teaching was handled as an educational context and weekly lesson plans of training for programming teaching were created. In order to evaluate the computational thinking skill, firstly, a conceptual framework for computational thinking was created by literature review and based on this conceptual framework, an activity-based measurement tool and an evaluation rubric and an observation form based on the measuring tool were developed. At the end of the development studies, it was concluded that the measurement tool, evaluation rubric and observation form were valid and reliable. During the six-week implementation process with nine students, the responses of the students to the activities in the measurement tool were analyzed and the data obtained from the analysis were scored with the evaluation rubric. The scores of the students were presented as individually and in terms of computational thinking components with tables and graphics, and were supported by the examples of the students' responses to the activities and the field notes taken during the implementation of the activities. Thus, it was concluded that the activity-based measurement tool developed in the study enables the reflection of the mental thinking processes of the students and the process-oriented evaluation of the computational thinking skill.