İlyas Efendiyev'in "Söyüdlü Arx" adlı romanı üzerine ses ve şekil bilgisi incelemesi
Phonetic and morphological analysis of İlyas Efendiyev's novel "Söyüdlü Arx"
Yazar: CEREN KARINCA
Danışman: DOÇ. DR. ERHAN GİRAY
Artvin Çoruh Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Azeri Türkçesi = Azerbaijani Turkish

Özet:
Azerbaycan Türkçesi, çağdaş Türk lehçelerinin önemli bir koludur. Asırlardır var olan bu dil kendi içerisinde gelişmiştir. Bulunduğu coğrafya, geçirdiği tarihi süreçler ve etkileşimler dilin yapısal özelliklerini etkilemiştir. İlyas Efendiyev ise bu edebiyatın yirminci yüzyılında yetişmiş bir yazardır.  Azerbaycan Türk edebiyatına milli bir kimlik kazandırmış olan yazarımız, eserlerinde Azerbaycan Türk dilininin zenginliklerini en açık şekilde yansıtır. Azerbaycan Türkçesinin dil bilgisel özellikleri yazarın "Söyüdlü Arx" adlı eseri üzerinden incelenmiştir.
       Çalışma giriş, üç bölüm, sonuç kısımlarından oluşmaktadır. Çalışmanın sonunda kaynakça ve ekler bölümü verilmiştir. Birinci bölüm, Azerbaycan Türkçesinin nasıl meydana geldiği, dilin oluşum dönemleri, edebiyatı, tarihi, güncel varlığı hakkında bilgilerin aktarıldığı kısımdır. İkinci bölüm, yazar hakkında bilgi verilen kısımdır. Edebi kişiliği ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölüm, metnin ses bilgisi ve şekil bilgisi yönünden ele alındığı kısımdır. Metin üzerinden Azerbaycan Türkçesinin dil özellikleri aktarılmıştır. Belirgin özellikleri vurgulanmıştır. Daha sonra elde edilen bulgular toparlanmış, Türkiye Türkçesinden ayrılan karakteristik özellikleri incelenmiş ve sonuca varılmıştır.

Abstract:
Azerbaijani Turkish is an important branch of modern Turkic dialects. This language, which has existed for centuries, has developed within itself. The geography in which it is located, the historical processes and interactions it has undergone have affected the structural features of the language. Ilyas Efendiyev is a writer who grew up in the twentieth century of this literature.  Our author, who gave a national identity to Azerbaijani Turkish literature, reflects the richness of the Azerbaijani Turkish language in the clearest way in his works. The grammatical features of Azerbaijani Turkish were examined through the author's work "Söyüdlü Arx".
    The study consists of an introduction, three sections, and a conclusion. At the end of the study, bibliography and appendices are given. The first part is the part where information about how the Azerbaijani Turkish language came into being, the formation periods of the language, its literature, history, current existence is conveyed. The second part is the part where information about the author is given. Information is given about his literary personality and works. The third part is the part where the text is dealt with phonetically and morphologically. Linguistic features of Azerbaijani Turkish were conveyed through the text. Its distinctive features are highlighted. Later, the findings were summarized, the characteristic features of Turkey that were separated from Turkish were examined and conclusions were reached.