Sağlık yöneticilerinin sosyal adalet savunuculuğu düzeyinin belirlenmesi
Determining the level of social justice advocacy of health managers
Yazar: MİNE BİGA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ ACUNER
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Sağlık kuruluşları yöneticileri = Health facility administrators ; Sağlık yönetimi = Health management ; Sosyal adalet = Social justice ; Yöneticiler = Managers ; Ölçekler = Scales

Özet:
Sağlık hizmetlerinin sunulmasında var olan eşitsizliklerle mücadelede sağlık yöneticilerinin etkili bir rol alması beklenmektedir. Sosyal adalet savunuculuğu, siyasal, ekonomik ve toplumsal açılardan dezavantajlı olan bireylerin ya da grupların güçlendirilmesinde yapısal ve kalıcı birtakım değişiklikler yapmak üzere mücadele etmeyi ifade eden bir kavramdır. Bu kapsamda, çalışmada sağlık yöneticilerinin sosyal adalet savunuculuğu düzeyinin belirlenmesi ve sosyodemografik ve çalışma yaşamına ilişkin özelliklerine göre farklılıkların ortaya konulması amaçlanmıştır. 
       Tanımlayıcı, karşılaştırmalı ve ilişki arayıcı tipteki bu çalışmanın evrenini, Türkiye'deki kamu, özel veya kamu-özel ortaklığı olan sağlık kuruluşlarında en az 1 yıl süre ile görev yapan, hizmet alanlarla teması olan, 18 yaş üstü kadın ve erkek gönüllü sağlık yöneticileri oluşturmaktadır. Örneklem grubuna, amaca yönelik örnekleme yöntemi ile seçilen 393 yönetici dahil edilmiştir. Veriler, Ocak-Mayıs 2021 tarihlerinde çevrimiçi ortamda ölçek uygulanarak toplanmıştır. Çalışmada; katılımcıların, sosyodemografik ve çalışma hayatına ilişkin verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından oluşturulan Kişisel Bilgi Formu (EK-1) ve yöneticilerin sosyal adalet savunuculuğu düzeyini belirlemek için Dean tarafından 2009 yılında geliştirilmiş ve 2014 yılında Serpen, Duyan ve Aldoğan tarafından Türkçeye uyarlama çalışması yapılan "Sosyal Adalet Savunuculuğu Ölçeği (SASÖ)" kullanılmıştır (EK-2).Verilerin analizinde Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis H test, Bonferroni, Shapiro-Wilks veya Kolmogorov-Smirnov testleri uygulanmıştır. Normal dağılıma sahip olmayan ölçüm değerlerinin birbirleriyle ilişkisinin incelenmesinde Spearman korelasyon katsayısı kullanılmıştır.
       Yapılan analizler sonucunda sağlık yöneticilerin ölçekten aldıkları toplam puan ortalaması 212,78 bulunmuştur. Ölçeğin alt boyut puanlarına yönelik yapılan incelemede; işbirlikçi hareket alt boyut puanlarının yaş, eğitim düzeyi, kurumdaki unvan, kurum basamağı ve kurumun statüsü, bulundukları coğrafi bölgeye göre, müracaatçının güçlendirilmesi alt boyut puanlarının yaş, eğitim düzeyi, kurumdaki unvan, çalışma süresi, kurum basamağı, kurumun statüsü, bulundukları coğrafi bölgeye göre,  sosyal/politik savunuculuk alt boyut puanlarının eğitim düzeyi, kurumdaki unvan, deneyim süresi, kurum basamağı, kurumun statüsüne göre, müracaatçı/toplum savunuculuğu alt boyut puanlarının cinsiyet, eğitim düzeyi, kurumdaki unvan, sağlık personeli olma durumu, çalışma süresi, deneyim süresi, kurum basamağı, kurumun statüsüne göre anlamlı farklılık gösterdiği gözlemlenmiştir. Katılımcıların toplam SASÖ skorları arasında ise yaş, eğitim düzeyi, kurumdaki unvan, yöneticilik deneyimi, kurum basamağı, kurumun statüsü, bulundukları coğrafi bölgeye göre anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Ölçeğin alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde müracaatçının güçlendirilmesi ile işbirlikçi hareket alt boyut puanları arasında pozitif yönlü yüksek bir ilişki olduğu görülmüştür.

Abstract:
Health administrators are expected to take an effective role in the fight against inequalities in the provision of health services. Social justice advocacy,is a concept that expresses the struggle to make some structural and permanent changes in the empowerment of individuals or groups who are politically, economically and socially disadvantaged. In the study, it was aimed to determine the level of social justice advocacy of health administrators and to reveal the differences according to some sociodemographic and job characteristics.
       The universe of this descriptive, comparative and relationship-seeking study consists of male and female volunteer health administrators over the age of 18 who have worked in public, private or public-private partnership health institutions in Turkey for at least 1 year and have contact with service recipients. 393 managers selected by purposeful sampling method were included in the sample group. Data were collected by applying the online scale in January-May 2021. In the study; The Personal Information Form (Appendix-1) created by the researcher to collect sociodemographic and working life data of the participants and was developed by Dean in 2009 to determine the socio-demographic characteristics of health administrators as a data collection tool and to determine the level of social justice advocacy. Advocacy Scale" was used (Appendix-2).Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis H test, Bonferroni, Shapiro-Wilks or Kolmogorov-Smirnov tests were used for data analysis. Spearman" correlation coefficient was used to examine the relationship between measurement values that do not have a normal distribution.
       As a result of the analyzes, the total average score of the health administrators from the scale was found to be 212.78. In the examination of the sub-dimension scores of the scale; Collaborative action sub-dimension scores of age, education level, title in the institution, institution level and institution's status, according to the geographical region they are in, according to the age, education level, title in the institution, working time, institution level, status of the institution, geographical region. , social/political advocacy sub-dimension scores include education level, title in the institution, duration of experience, institution level, according to the status of the institution, gender, education level, title in the institution, health personnel status, working time, duration of experience, It has been observed that the institutional level differs significantly according to the status of the institution. It was determined that there was a significant difference between the total SASÖ scores of the participants according to age, education level, title in the institution, managerial experience, institutional level, status of the institution, and geographical region. When the relationship between the sub-dimensions of the scale was examined, it was seen that there was a high positive correlation between the empowering the applicantand the cooperative action sub-dimension scores.