Yetişkinlerde kişilik, dayanıklılık ve dini atıflar ilişkisinin incelenmesi
Examination of relationship between personality resilince and religious attributions in adults
Yazar: NUR EFŞAN DUMAN CANDAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM GÜLMEZ
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
Kişilik, birey var olduğu andan itibaren hayatın hemen her noktasına iz bırakan bir yapıdır. Kriz durumlarında daha sağlam biçimde yola devam etmeyi sağlayan psikolojik dayanıklılık, din ve maneviyata yönelik tutarlı bir imaj oluşturan dini atıflar da kişilikten etkilenen ögelerdir. Özellikle günümüz dünyasında her türlü sorunun kolayca yayılarak küreselleşmesi, yalnızlaşma, anlam yitimi, ekonomik sıkıntılar gibi pek çok istenmeyen durum dayanıklılık kavramı üzerine daha çok eğilmeyi gerekli kılmaktadır. Diğer yandan din ve maneviyat bireye kriz durumlarından ölüm sonrasına kadar geniş bir çerçevede anlam ve bilgi sunmaktadır. Kişilik, dayanıklılık ve dini atıfların birbirlerini etkilediği düşünülmektedir. Çalışmanın amacı kişilik, dayanıklılık, dini atıf arasındaki ilişkinin ortaya konulması ve araştırmanın temel değişkenlerini (kişilik, dayanıklılık, dini atıf) demografik değişkenler (cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, yaş, gelir durumu, meslek grubu) ve dini yaşam göstergelerine göre karşılaştırmaktır. Araştırmaya 18-65 yaş aralığında Türkiye'de yaşayan 472 yetişkin katılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçekler, online ortama aktarılarak katılımcılarla paylaşılmıştır. Araştırmada Işık'ın (2016) geliştirdiği ''Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği''; John, Donahue ve Kentle'ca (1991) geliştirilip Türkçe uyarlaması Sümer ve Sümer'ce (2005) yapılan ''5 Faktör Kişilik Ölçeği''; Garey ve diğerleri (2018) tarafından geliştirilip Türkçeye Bakır, Vural, Ayten (2024) tarafından uyarlanan ''Dini Atıf Ölçeği'' ve araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu' kullanılmıştır. Çalışma sonucunda nörotizm ile dayanıklılık arasında anlamlı ve negatif; dışadönüklük, uyumluluk, gelişime açıklık, özdenetim ile dayanıklılık arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki bulunmuştur. Dini atıflar ile; kişilik ve dayanıklılık arasında anlamlı bir ilişki vardır. Dışadönüklük, uyumluluk, gelişime açıklık ve özdenetim dayanıklılığın anlamlı birer yordayıcısı olup dini atıfların dayanıklılık üzerinde herhangi yordayıcı etkisi tespit edilmemiştir. Kişilik, dayanıklılık ve dini atıflar; demografik değişkenler ve dini yaşam göstergelerine göre büyük oranda istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir.

Abstract:
Personality is a structure that leaves its mark on almost every aspect of life from the moment an individual exists. Psychological resilience, which enables one to continue on the road more firmly in crisis situations, and religious references, which create a consistent image of religion and spirituality, are also elements affected by personality. Especially in today's world, many undesirable situations such as the easy spread and globalization of all kinds of problems, loneliness, loss of meaning, and economic difficulties make it necessary to focus more on the concept of resilience. Religion and spirituality, on the other hand, offer a wide range of meaning and information to the individual, from crisis situations to the afterlife. Personality, resilience and religious qualities are thought to influence each other. The aim of the study is to reveal the relationship between personality, endurance, and religious attribution and to compare the main variables of the study (personality, endurance, religious attribution) according to demographic variables (gender, marital status, educational status, age, income level, occupational group) and religious life indicators. 472 adults living in Turkey between the ages of 18-65 participated in the research. The scales used in the research were transferred to the online environment and shared with the participants.  In the research, ''Psychological Resilience Scale'' developed by Işık (2016); ''5 Factor Personality Scale'', developed by John, Donahue and Kentle (1991) and adapted into Turkish by Sümer and Sümer (2005); The "Religious Attribution Scale" developed by Garey et al. (2018) and adapted into Turkish by Bakır, Vural, Ayten (2024) were used. As a result of the study, a significant and negative relationship was found between neuroticism and resilience, while a significant and positive relationship was found between extraversion, agreeableness, openness to improvement, self-control and resilience. With religious references; There is a significant relationship between personality and resilience. Extraversion, agreeableness, openness to improvement and self-control are significant predictors of resilience, while religious attributions have no predictive effect on resilience. Personality, resilience and religious references; it shows statistically significant differences according to demographic variables and religious life indicators.