Gagavuz halk müziği ve Türkiye sahası halk müziği: Benzer ve ortak türküler
Gagauz folk music and folk music in Turkey: Similar and common folk songs
Yazar: GÜNGÖR ÖZGÜR DURAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR ÇELİK
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı / Türk Müziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Müzik = Music

Özet:
Bu tez çalışması, Gagavuz halk müziği ile Türk halk müziği arasında 
karşılaştırılan benzer türkü metinleri ve melodileri bağlamında çerçevelendirilmiştir. Üç 
bölümden oluşan bu çalışmanın üçüncü bölümünde bahsi geçen türkü metinlerinin ve
melodilerinin mukayeselerine yer verilmiştir. Söz yönünden benzeyen 196 türkünün 
metinleri, melodi yönünden benzeyen 13 türkünün melodileri olmak üzere toplam 209
türkü karşılaştırılmıştır. Bu bölümdeki türküler; yaşadıkları bölgelere göre adlandırılan;
Moldova Gagavuzlarının, Ukrayna Gagavuzlarının, Bulgaristan Gagavuzlarının ve 
Yunanistan Gagavuzlarının türkülerini temsil eder. Çalışmamızın altyapısını 
güçlendirmesi ve de üçüncü bölüme giriş olması adına ikinci bölümde Gagavuz halk 
müziği ve Türk halk müziği hakkında kısa bilgilendirmeler ve bu iki müzik türü 
arasındaki ortaklıklar üzerine değerlendirmeler yaptık. Birinci bölümde ise, Gagavuzlar 
hakkında kuramsal aktarımlarda bulunduk. Bu çerçevede hazırlanan çalışmamızın 
sonucunda, Gagavuz türkülerinin en fazla Rumeli türküleriyle ardından Karamanlıların 
türküleriyle benzerlik gösterdiği gözlemlenmiştir. Gagavuz türkülerinin bunlar dışında 
neredeyse Türkiye'nin bütün şehirlerinde bu benzerlikleri gösterdiğini de ayrıca 
görmekteyiz. ''Erzincan'' yöresi şimdilik bu şehirlerin başındadır.

Tüm bu benzerlikler, ortaklıklar ve aktarılan türküler birçok alana, konuya hizmet 
edebilir: 1) Gagavuzların tarihi hakkındaki çeşitli varsayımlar üzerine yol gösterici 
olabilir; 2) Gagavuz ve Türk folkloruna fayda sağlayabilir; 3) Etnomüzikoloji alanına 
katkı sağlayabilir; 4) Aktarılan türküler üzerindeki başkaca varyant çalışmaları için 
kaynak olabilir; 5) Sadece sözleri aktarılan Gagavuz türkülerinin melodilerinin bulunması 
üzerine bir çalışma seferberliği ve buna bağlı olarak yine sözleri aktarılan Türk halk 
müziği repertuarlarındaki unutulmuş ya da hiç icra edilmemiş türkülerin yeniden 
keşfedilmesine olanak sağlayabilir.

Abstract:
This thesis study is framed in the context of similar folk music lyrics and melodies 
which are compared between Gagauz folk music and Turkish folk music. In the third 
section of this study, which consists of three sections, a comparison of lyrics and melodies 
of the folk songs is provided. Lyrics of 196 folk songs with similar lyrics and melodies 
of 13 folk songs with similar melodies are compared, and in total 209 folk songs are 
compared. The folk songs in this section represent the songs of Gagauz people living in 
Moldova, Gagauz people living in Ukraine, Gagauz people living in Bulgaria and Gagauz 
people living in Greece. In order to reinforce the background of our study and to introduce 
the third section, we have provided information about Gagauz folk music and Turkish 
folk music and provided evaluations on their similarities. In the first section, we have 
exchanged theoretical information on Gagauz people. Based on our study that is 
conducted in this perspective, it is observed that Gagauz folk songs resemble the Rumelia 
folk songs the most and then resemble Karamanids' folk songs. Besides, it is possible to 
notice that Gagauz folk songs have similarities with the folk songs of all the cities in 
Turkey. The "Erzincan" region is at the head of these cities for now.

All these similarities, commonalities and mentioned folk songs may serve a lot of 
fields and topics: 1) They may be informing about the various assumptions on Gagauz 
history; 2) they may benefit Gagauz and Turkish folklore; 3) They may contribute to the 
field of ethnomusicology; 4) They may serve as a resource for the future studies about 
the given folk songs; 5) they may initiate a campaign to find the melodies of the Gagauz 
folk songs with only lyrics and similarly, they may provide an opportunity to rediscover 
the forgotten and never performed folk songs with only lyrics in Turkish repertoire.