Hemşirelerin kan bağışı ve özgecilik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi: Bir eğitim ve araştırma hastanesi örneği
Analysis of the correlation between blood donation and altruism attitude of nurses: A case study at an education and research hospital
Yazar: ABDULKADİR KOCA
Danışman: DOÇ. DR. SİNAN BULUT
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Kan bağışı = Blood donation ; Sağlık personeli = Health personnel ; Özgecilik = Altruism ; Üniversite hastaneleri = University hospitals

Özet:
Kan bağışı, gönüllü bireylerin kana ihtiyacı olan insanlara hiçbir zorlama olmadan kan bağışlamasıdır. Kan bağışı özgecilik kavramı ile yakından ilişki halindedir. Özgecilik kavramı yardımseverlik, karşılık beklemeden yapılan iyilik anlamına gelmektedir. Literatüre bakıldığında özgecilik kavramı ile ilgili birçok çalışma bulunmaktadır. Özellikle yardımlaşmayı temel alan meslek gruplarında sürekli araştırmalar yapılmıştır. Özgecilik ölçeğinin kullanıldığı araştırmalarda puanlar genelde yüksek çıkmıştır. Kan bağışı ile ilgili çalışmalarda ise araştırma yapılan grupların genelde kan bağışı konusunda bilgileri yüksek ancak bağışlama oranları yeteri kadar olmadığı görülmüştür. Kan bağışlamama konusunda önemli bir nokta da kan bağışı ile ilgili ön yargılardır. Bu ön yargıların akademik çalışmalar sayesinde bakanlıkların ve sivil toplum örgütlerinin yapacak oldukları bilgilendirmeler, faaliyetler kan bağışlama düzeyini artıracaktır. Toplumda sağlık çalışanları mesleki özelliklerinden dolayı hem yardımseverlik özellikleri hem de kan bağışlama oranları yüksek olduğu düşünülmektedir. Ancak bu alanda yapılmış araştırmaların sayısı çok az olduğundan dolayı net olarak bilinememektedir. Bu tezin amacı bir eğitim ve araştırma hastanesinde çalışan hemşirelerin kan bağışı tutumları ile özgecilik tutumlarının incelenmesidir. Bu amaçla Rushton ve arkadaşları tarafından geliştirilen Tekeş ve Hasta tarafından Türkçe'ye uyarlanan Özgecilik Ölçeği ve Çelik ve Güven tarafından geliştirilen Kan Bağışı Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde gerçekleştirilmiş ve 238 hemşire katılmıştır. Çalışmanın analizinde tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson Korelasyon analizi kullanılmıştır. Elde edilen analizlerin sonucuna göre özgecilik tutumu ile toplumsal ve sosyal sorumluluk arasında anlamlı bir ilişki olduğu ve kan bağışı ile toplumsal görüş ve anlayış arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Kan bağışı tutumu ile özgecilik tutumu arasında pozitif yönde olumlu bir ilişki olduğu görülmüştür.

Abstract:
Blood donation means donation of blood by volunteers, without any coercion, to other people in need. Altruism concept can be defined as benevolence and doing good without waiting something in return. When you look at the literature, there are many studies related to the concept of altruism. Continuous research have especially been conducted at occupational groups based on solidarity. The scores have generally been found to be high in research where altruism scale was used. In studies related to blood donation, it was seen that the groups under research were generally highly knowledgeable regarding blood donation but not sufficient in terms of their rate of donation. An important aspect concerning this reluctance in donating blood is the prejudices related to blood donation. Informative explanations and activities provided by ministries and non-governmental organizations via academic research shall aid in mitigating these prejudices and elevate the rate of blood donation. It is considered that health workers in society would have high level of benevolence as well as high rate of blood donation owing to their occupational features. However, since research made in this area is quite scarce, the said argument does not have sufficient basis. The purpose of this thesis is to analyze the blood donation behavior and altruism attitude of nurses working at an education and research hospital. For this purpose, Altruism Scale developed by Rushton et al, adapted to Turkish by Tekeş and Hasta, and the Blood Donation Attitude Scale developed by Çelik and Güven have been utilized. The research was conducted at Gülhane Education and Research Hospital and 238 nurses took part in the research. One-Way Analysis of Variance (ANOVE) and Pearson Correlation analysis was utilized in the analysis of the study. According to the result of the analyses obtained, it was seen that there is a significant correlation between altruism attitude and social-societal responsibility and again a significant correlation between blood donation and societal opinion-understanding. Thus, a positive correlation was seen between blood donation attitude and altruism attitude.