Hemşirelik öğrencilerinin kendi meme kanseri farkındalıkları, sağlık inançları ve meme kanseri önleme davranışları arasındaki ilişki
The relationship between nursing students' own breast cancer awareness, health beliefs and breast cancer prevention behaviors
Yazar: AYFER AKSUOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ESMA ÖZŞAKER
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi hemşirelik =   ; Genel cerrahi = General surgery

Özet:
Amaç: Bu çalışma, hemşirelik öğrencilerinin kendi meme kanseri farkındalıkları,sağlık inançları vememe kanseri önleme davranışlarıarasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapıldı.
Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel olan bu çalışmada, çalışma grubunun belirlenmesinde amaçsal örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir durum örneklemesi kullanıldı. 2022-2023 eğitim öğretim yılında, 20 Aralık 2022 - 30 Mart 2023 tarihleri arasında 19 Mayıs Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik bölümünde 1.sınıfta 104, 2.sınıfta 105, 3.sınıfta 98 ve 4.sınıfta 123 öğrenci olmak üzere toplam 430 kız öğrenci araştırmanın evrenini oluşturdu.Araştırmada örneklem seçim yöntemi kullanılmadan tüm evrene ulaşılması hedeflendi. Araştırmaya katılmayı kabul eden toplam 256 kız öğrenci araştırma kapsamına alındı. Araştırma verilerinin toplanmasında;Demografik Özellikler Formu, Meme Kanseri Farkındalık Ölçeği, Kadınların Meme Kanseri Önleme Davranışlarını Etkileyen Faktörleri Belirleme (MEKÖD) Ölçeği kullanıldı.
Bulgular: Hemşirelik öğrencilerinin yaş ortalamasının 20,14±1,45 olduğu, %53,9'unun kendi kendine meme muayenesi yaptığı, kendi kendine meme muayenesi yapanların uygulamaya başlama yaşının ortalama 18,85±1,24 yaş olduğu saptandı. Hemşirelik öğrencilerinin Meme Kanseri Farkındalık Ölçeği'nden aldıkları puanların ortalaması 1,35±0,58 olarak belirlendi. Kadınların Meme Kanseri Önleme Davranışlarını Etkileyen Faktörleri Belirleme Ölçeği'nin Tutum alt boyutundan 22,63±3,08, Motivasyon alt boyutundan 15,47±3,15, Öz Yeterlilik alt boyutundan 14,52±3,14, Destek Sistemleri alt boyutundan 11,39±1,38, Bilgi Arama alt boyutundan 10,72±2,07, Öz Bakım alt boyutundan 18,38±5,02 ve Stres Yönetimi alt boyutundan 9,73±2,61 puan aldıkları saptandı. Hemşirelik öğrencilerinin Kadınların Meme Kanseri Önleme Davranışlarını Etkileyen Faktörleri Belirleme Ölçeği'nin toplamından aldıkları puanların ortalaması ise 102,84±9,62 olarak bulundu. 
Hemşirelik öğrencilerinin Türkçe Champion Sağlık İnanç Modeli Ölçeği'nin Duyarlılık Algısı alt boyutundan aldıkları puanların ortalaması 7,93±2,13, Ciddiyet Algısı alt boyutundan aldıkları puanların ortalaması 22,58±5,26, Yarar Algısı alt boyutundan aldıkları puanların ortalaması 17,25±3,17, Engel Algısı alt boyutundan aldıkları puanların ortalaması 22,89±6,24, Güven alt boyutundan aldıkları puanların ortalaması 37,71±7,53 ve Sağlık Motivasyonu alt boyutundan aldıkları puanların ortalaması ise 26,47±4,41 olarak belirlendi.
Sonuç: Çalışma sonucunda hemşirelik öğrencilerinin Meme Kanseri Farkındalık Ölçeği puan ortalamasının orta düzeyde olduğu, hemşirelik öğrencilerinin Kadınların Meme Kanseri Önleme Davranışlarını Etkileyen Faktörleri Belirleme Ölçeği'nin toplam puan ve alt boyutlarından aldıkları puanların ortalamasının orta düzeyde olduğu belirlendi. Hemşirelik öğrencilerinin Türkçe Champion Sağlık İnanç Modeli Ölçeği'nin Duyarlılık ve Engel Algısı alt boyutlarından aldıkları puanların ortalaması düşük, Ciddiyet Algısı alt boyutundan aldıkları puanların ortalaması orta, Yarar Algısı, Güven ve Sağlık Motivasyonu alt boyutundan aldıkları puanların ortalaması yüksek bulundu.  Hemşirelik öğrencilerinin Meme Kanseri Farkındalıkları arttıkça, Meme Kanseri Önleme Davranışlarının ve sağlık inançlarının arttığı belirlendi.  
Anahtar Kelimeler: Meme Kanseri; Hemşirelik Öğrencileri; Farkındalık; Sağlık İnancı; Önleme Davranışları

Abstract:
Aim: This study was conducted to examine the relationship between nursing students' own breast cancer awareness, health beliefs and breast cancer prevention behaviors.
Method: In this descriptive and cross-sectional study, easily accessible case sampling, one of the purposive sampling methods, was used to determine the study group. In the 2022-2023 academic year, between 20 December 2022 and 30 March 2023, a total of 430 female students, 104 students in the 1st grade, 105 students in the 2nd grade, 98 students in the 3rd grade and 123 students in the 4th grade, in the Nursing Department of the Faculty of Health Sciences of 19 Mayıs University formed the universe of the research. In the study, it was aimed to reach the whole population without using the sample selection method. A total of 256 female students who agreed to participate in the study were included in the study. Demographic Characteristics Form, Breast Cancer Awareness Scale, and Factors Affecting Women's Breast Cancer Prevention Behaviors Scale were used to collect research data. 
Results: It was determined that the mean age of nursing students was 20.14 ± 1.45 years, 53.9% of them performed breast self-examination, and the mean age of starting the practice of those who did breast self-examination was 18.85 ± 1.24 years. 
The mean scores of nursing students from the Breast Cancer Awareness Scale were determined as 1.35 ± 0.58. The mean scores of the participants in the Attitude sub-dimension of the Scale for Determining the Factors Affecting Women's Breast Cancer Prevention Behaviors were 22.63 ± 3.08, the average of the scores they got from the motivation sub-dimension was 15.47 ± 3.15, the average of the scores they got from the Self-Efficacy sub-dimension was 14.52 ± 3.14, the mean score of the Support Systems sub-dimension was 11.39 ± 1.38, the average of the scores they got from the Information Search sub-dimension was 10.72 ± 2.07, the mean scores of the Self-Care sub-dimension were 18.38 ± 5.02 and the mean scores of the Stress Management sub-dimension were 9.73 ± 2.61. The mean scores of the participants from the total of the Scale for Determining the Factors Affecting Women's Breast Cancer Prevention Behaviors were found to be 102.84 ± 9.62. 
The mean scores of the participants in the Sensitivity Perception sub-dimension of the Turkish Champion Health Belief Model Scale were 7.93 ± 2.13, the average of the scores they got from the Perception of Seriousness sub-dimension was 22.58 ± 5.26, the mean score of the Perception of Benefit sub-dimension was 17.25 ± 3.17, the mean score of the Obstacle Perception sub-dimension was 22.89 ± 6.24, the average of the scores they got from the Confidence sub-dimension was 37.71 ± 7.53 and the average of the scores they got from the Health Motivation sub-dimension was 26.47 ± 4.41.
Conclusion: As a result of the study, it was determined that the mean score of the Breast Cancer Awareness Scale of nursing students was moderate, it was determined that the average of the scores of the nursing students from the total score and sub-dimensions of the Scale for Determining the Factors Affecting the Breast Cancer Prevention Behaviors of Women was moderate. The mean scores of nursing students in the sub-dimensions of Sensitivity and Perception of Obstacles of the Turkish Champion Health Belief Model Scale are low, the average of the scores they got from the Perception of Seriousness sub-dimension was determined as medium, and the average of the scores they got from the Perception of Benefit, Confidence and Health Motivation sub-dimension were determined as high. It was determined that as nursing students' Breast Cancer Awareness increased, their Breast Cancer Prevention Behaviors and health beliefs increased.

Keywords: Breast Cancer; Nursing Students; Awareness; Health Belief; Prevention Behaviors