Günümüz sanatında değişen yüzey algısı ve nesne-mekân ilişkisi
Changing surface perception and object-space relationship in contemporary art
Yazar: ZEHRA SEDA BOZTUNALI
Danışman: DOÇ. UMUT KAYAPINAR
Akdeniz Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Güzel sanatlar = Fine arts

Özet:
Bu tezde, Sanatta Yeterlik eğitimi sürecinde konu edinilen sanat eserinin nesne ve mekân ile kurduğu girift yapı, yapıtın mekâna yayılma ve mekânla bir olma durumu sorunsallaştırılmıştır. Günümüz üretimleri çok dilli ve birbirine eklemlenebilen bir yapıdadır. İki boyutlu tuval yüzeyinden taşarak mekâna akan ve onunla aktif bir şekilde bağ kuran alternatif ve hibrit üretimler yüzey algısında yaşanan köklü değişimleri ortaya koyarlar. Bu bağlamda çalışmada, tuval yüzeyinde yaşanan bu yöndeki dönüşümlerin temelleri irdelenmiş ve araştırma konusuna dair ön kabulleri bünyesinde barındıran günümüz üretimlerine ilişkin derinlikli bir okuma gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda çalışma, 20. yüzyıldan günümüze doğru bir sekans oluşturarak, sanat ortamında yaşanan düşünsel çatallanmaların resim yüzeyinde yarattığı kırılmalara, dolayısıyla yeni başlangıçlara ve bu bağlamda kilometre taşı olarak değerlendirilebilecek yapıtlara yer verir. 

Buna paralel olarak, yaşanan dönüşümün habercileri olan; izafiyet teorisi, dördüncü boyut, eş zamanlılık, kübizm, çözümsel (analitik) kübizm, bireşimsel (sentetik) kübizm, kolaj, asamblaj, yapısöküm ve mekâna özgü kavramları mercek altına alınmıştır. Çalışma sürecinde nesne ve mekân üzerine geniş bilgi envanterine ulaşılmış ve bu çerçevede; Şey, Kendinde-Şey, Töz, Fenomen (Görüngü), İdea (Düşünce), Form (Biçim), Ousia (Varlık), Monad, Nesne Yönelimli Ontoloji, Res cogitans (Düşünen töz), Res extansa (Uzamlı / Yer kaplayan töz), Boşluk (Vacuum), Algılanan Mekân (Mekânsal Pratik), Tasarlanan Mekân (Mekân Temsili), Yaşanan Mekân (Temsili Mekân), Da-sein kavramları araştırılmıştır.

             Son kertede ise, yapıtların konumlandıkları mekânla birlikte var olmaları onların bizatihi resim ve heykel aralığında dolaşan, çok boyutlu ve melez, çerçevesiz ve sınırsız doğalarına ilişkin çok katmanlı bir okumayı da beraberinde getirmiştir.

Abstract:
In this thesis, the intricate structure of the studied work of art with the object and space and its spreading to the space and being in unity with it are problematized through the process of Proficiency in Art education. Today's productions are very diverse and articulable to each other. Alternative and hybrid productions that overflow from the two-dimensional canvas surface and flow into space and actively connect with it reveal fundamental changes experienced in surface perception. In this context, such basics of transformations experienced on the canvas surface were examined and an in-depth reading was carried out on today's productions which contain presuppositions about the research topic. Within this scope, the study creates a sequence from the 20th century to the present and includes the ruptures caused by the intellectual bifurcations experienced in the art environment, thus new beginnings and the works which can be considered as milestones. 

Concordantly, the notions such as The Theory of Relativity, Fourth Dimension, Simultaneity, Cubism, Analytic Cubism, Collage, Assemblage, Deconstruction and Site-specific which are the adumbrant of the transformation encountered were examined. A rich inventory information about object and space has been gathered during the study and within this scope the conceptions like Thing, Thing in itself, Substance, Phenomenon, Idea, Form, Ousia, Monad, Object-oriented Ontology, Res cogitans, Res extansa, Vacuum, Perceived Space, Conceived Space, Lived Space, Dasein were also studied.

In conclusion, the co-existence of the works with the space in which they are located brought along a multi-layered reading of their multidimensional and hybrid, frameless and borderless nature which circulates in the range of painting and sculpture itself.