Adana ilinin sahip olduğu somut kültürel mirasa yönelik yerel halkın farkındalık ve deneyimleme düzeylerinin belirlenmesi
Determining the awareness and experience levels of local people towards the tangible cultural heritage of Adana
Yazar: TUTKU KARAALİ
Danışman: DOÇ. DR. SEVDA BİRDİR
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turist Rehberliği Ana Bilim Dalı / Turizm Rehberliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Bu çalışmada, Adana ilinde bulunan somut kültürel mirasa yönelik yerel halkın farkındalık ve 
deneyimleme düzeylerini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmada kolayda örnekleme yönetimi ile 
anket aracılığıyla toplamda 297 kişiden veri toplanmıştır. Elde edilen veriler ilgili analizlere tabi 
tutulmuştur. Sonuç olarak, yerel halk, kültürel mirasın "Milli değere sahip oldukları için (%34,7)" 
korunması gerektiğine işaret etmişlerdir. Katılımcıların yüksek farkındalığa sahip oldukları Adana ili 
somut kültürel miras unsurlarından ilk beşinin "Büyük Saat Kulesi (4,14)", "Sabancı Merkez Cami 
(4,11)", "Taş Köprü (4,00)", "Atatürk Evi Müzesi (3,79)" ve "Kazancılar Çarşısı (3,76)" olduğu 
belirlenmiştir. Bununla birlikte, yerel halkın yüksek deneyimleme düzeyine sahip oldukları somut 
kültürel miras unsurlarının ilk beşinin "Taş Köprü (3,52)", "Büyük Saat Kulesi (3,44)", "Kazancılar 
Çarşısı (3,03)", "Sabancı Merkez Cami (2,84)" ve "Atatürk Evi Müzesi (2,64)" olduğu tespit 
edilmiştir. Somut kültürel miras unsurları farkındalık düzeylerinin yapılan faktör analizine göre 3 
faktörde toplandığı belirlenmiştir. Faktörler "İbadet Yerleri ve Eğitim Değerleri", "Antik Kent 
Değerleri" ve "Tarihi Değerler" olarak adlandırılmıştır. Somut kültürel miras unsurlarının 
deneyimleme düzeyleri iki faktörde toplanmıştır. Faktörlere, "Adana Merkez Dışı Somut Kültürel 
Miras Değerleri" ve "Adana Merkez İçi Somut Kültürel Miras Değerleri" adı verilmiştir. Adana'da 
bulunan somut kültürel miras unsurlarının farkındalık ve deneyimleme boyutlarının katılımcıların 
"cinsiyet" ve "medeni durumuna" göre farklılık bulunup bulunmadığının belirlenmesinde t-Testi'nden 
yararlanılmıştır. Buna göre, farkındalık ve deneyimleme boyutlarının katılımcıların "cinsiyeti"ne göre 
anlamlı bir farklılık olmadığı ancak "medeni duruma" göre anlamlı bir farklılık bulunduğu 
saptanmıştır. Farkındalık boyutları ile katılımcıların "yaş", "eğitim", "gelir" ve "yaşanılan yıla" göre 
yapılan varyans analizi sonucunda anlamlı farklılıklar olduğu ancak, "mesleğe" göre anlamlı bir 
farklılık olmadığı belirlenmiştir. Deneyimleme faktörleri ile cevaplayıcıların "yaş" "eğitim", "meslek" 
ve "gelir" durumlarına göre yapılan ANOVA testi sonucunda anlamlı farklılıklar olmadığı buna karşın 
"yaşanılan yıla" göre anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Öte yandan, farkındalık boyutlarının 
deneyimleme boyutu üzerindeki etkisine yönelik yapılan çoklu doğrusal regresyon analizine göre, elde 
edilen modelin anlamlı olduğu saptanmıştır. Elde edilen bulgulara göre teorik ve uygulamaya yönelik 
önerilere yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Somut Kültürel Miras, Farkındalık, Deneyim, Yerel Halk, Adana
Danışman: Doç. Dr. Sevda BİRDİR, Turizm Rehberliği Anabilim Dalı, Mersin Üniversitesi, Mersin

Abstract:
This study aimed to determine the awareness and experience levels of local people regarding
the tangible cultural heritage in Adana. In the research, data was collected from a total of 297 people
through a survey using convenience sampling. The obtained data were subjected to relevant analysis. 
In conclusion, local people pointed out that cultural heritage should be protected "because they have
national value (34.7%)". It was determined that the first five of the tangible cultural heritage elements 
of Adana, of which the participants have high awareness with they were "Big Clock Tower (4.14)", 
"Sabancı Central Mosque (4.11)", "Stone Bridge (4.00)", "Atatürk House Museum( 3.79)" and 
"Kazancılar Bazaar (3.76)". However, It was determined that the first five of the tangible cultural
heritage elements that the local people have a high level of experience with they were "Stone Bridge 
(3.52)", "Big Clock Tower (3.44)", "Kazancılar Bazaar (3.03)", "Sabancı Center "Mosque (2.84)" and 
"Atatürk House Museum (2.64)". It was determined that the awareness levels of tangible cultural
heritage elements were collected in 3 factors according to the factor analysis. The factors are named 
"Places of Worship and Educational Values", "Ancient City Values" and "Historical Values". The
experience levels of tangible cultural heritage elements are grouped into two factors. The factors are
named "Tangible Cultural Heritage Values Outside Adana Center" and "Tangible Cultural Heritage
Values Within Adana Center". The t-Test was used to determine whether there were differences in the
awareness and experience dimensions of the tangible cultural heritage elements in Adana according to
the "gender" and "marital status" of the participants. Accordingly, it was determined that there was no
significant difference in the awareness and experience dimensions according to the "gender" of the
participants, but there was a significant difference according to the "marital status". As a result of the
variance analysis conducted on the awareness dimensions and the participants' "age", "education", 
"income" and "years of life", it was determined that there were significant differences, but there was
no significant difference according to "profession". As a result of the ANOVA test conducted
according to the experience factors and the respondents' "age", "education", "profession" and "income" 
status, it was determined that there were no significant differences, but there was a significant
difference according to the "year lived". On the other hand, according to the multiple linear regression
analysis conducted on the effect of awareness dimensions on the experiencing dimension, the resulting 
model was found to be significant. According to the findings, theoretical and practical suggestions
were given.
Keywords: Tangible Cultural Heritage, Awareness, Experience, Local People, Adana
Advisor: Assoc. Prof. Dr. Sevda BİRDİR, Department of Tourism Guidance, University of Mersin, 
Mersin