Tip 2 diyabetli hastalarda diyabet bilgi düzeyi  ve hastalık öz yönetiminin  değerlendirilmesi
Evaluation of diabetes knowledge level and disease SELF-management in patients with TYPE 2 diabetes
Yazar: SULTAN YAKUT
Danışman: PROF. DR. AHMET TEVFİK SÜNTER
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hastalık = Disease ; Kendi kendine yönetim = Self management

Özet:
Amaç: Tip 2 diyabetli hastaların diyabetle ilgili bilgi düzeyleri ve hastalık öz yönetimlerinin belirlenmesi ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç yöntem: Kesitsel tipteki araştırmanın evrenini, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Endokrinoloji polikliniğine başvuran 18 yaş ve üzeri hastalar oluşturdu. Araştırma 01.11.2021-31.01.2022 tarihleri arasında 211 hasta ile yüz yüze yapıldı. Araştırmaya katılanlara sosyodemografik özellikleri, diyabet ve tedavisi ile ilgili özellikleri, Diyabet Bilgi Anketi-24 ve tip 2 diyabet öz yönetim ölçeği sorularını içeren anket uygulandı.
Bulgular: Araştırmaya katılan 211 katılımcının yaş ortalaması 59,9 yıl ve diyabet süresinin ortancası 10,0 yıldı. Diyabet Bilgi Anketi-24 ölçek puanı ortancası 13,0 ve tip 2 diyabet öz yönetimi ölçek puanı ortalaması 61,3 olarak saptandı. Diyabet Bilgi Anketi-24 ve tip 2 diyabet öz yönetimi ölçek puanları öğrenim düzeyi lise ve üzeri olanlarda ortaokul ve altı olanlara göre (sırasıyla p<0,001, p<0,001), ek kronik hastalığı olmayanlarda olanlara göre (sırasıyla p=0,045, p=0,027), diyabetle ilgili eğitim alanlarda almayanlara göre (sırasıyla p=0,003, p<0,001), diyabetle ilgili diyet uygulayanlarda da uygulamayanlara göre (sırasıyla p=0,012, p<0,001) istatistiksel anlamlı olarak daha yüksekti. Diyabet Bilgi Anketi-24 puanının yordayıcı değişkenlerinden olduğu belirlenen diyabet süresi, lise ve üzeri öğrenim düzeyinde olmanın, diyet uygulamanın ve diyabet için pozitif aile öyküsünün Diyabet Bilgi Anketi-24 puanına pozitif yönde etki ettiği (p<0,05), yaş değişkeninin ise negatif yönde etki ettiği belirlendi (p<0,05). Tip 2 diyabet öz yönetim ölçek puanının yordayıcı değişkenlerinin Diyabet Bilgi Anketi-24 puanının, diyabetle ilgili diyet uygulamanın, yalnız yaşamanın, diyabetle ilgili eğitim almanın, fiziksel aktivite yapmanın, lise ve üzeri öğrenim düzeyinde olmanın ve sigara kullanmanın olduğu ve Tip 2 diyabet öz yönetim ölçeğine istatistiksel anlamlı olarak pozitif yönde etki ettiği belirlendi (p<0,05).
Tartışma ve Sonuç: Bireylere diyabet ve risk faktörleri, beslenme, fiziksel aktivite ve egzersiz gibi konulara yönelik eğitim programlarının ve kamu spotlarının geliştirilmesi ile diyabet bilgisini artırmaya yönelik faaliyetlerin yapılmasının oldukça fayda sağlayacağı düşünülmektedir.
Anahtar Sözcükler: Diabetes mellitus, diyabet bilgi düzeyi, öz yönetim

Abstract:
Objective: It was aimed to determine the knowledge levels and self-management of patients with type 2 diabetes about diabetes and to evaluate the related factors.
Material and Method: The population of the cross-sectional study consisted of patients aged 18 years and older who applied to the Endocrinology outpatient clinic of Ondokuz Mayıs University Faculty of Medicine. The research was conducted face to face with 211 patients between 01.11.2021 and 31.01.2022. A questionnaire including sociodemographic characteristics, characteristics of diabetes and its treatment, Diabetes Knowledge Questionnaire-24 and type 2 diabetes self-management scale questions was applied to the participants of the study.
Results: The average age of the 211 participants participating in the study was 59.9 years and the median duration of diabetes was 10.0 years. The median score of the Diabetes Knowledge Questionnaire-24 scale score was 13.0 and the mean score of the type 2 diabetes self-management scale was 61.3. Diabetes Information Questionnaire-24 and type 2 diabetes self-management scale scores were statistically significantly higher in those with high school education and above (respectively p<0.001, p<0.001), those without additional chronic diseases (respectively p=0.045, p=0.027) , those who received education on diabetes (respectively p=0.003, p<0.001) and those who followed a diet related to diabetes (respectively p=0.012, p<0.001). It was determined that diabetes duration, high school or higher education level, diet and positive family history for diabetes, which were determined to be predictive variables of the Diabetes Knowledge Questionnaire-24 score, had a positive effect on the Diabetes Information Questionnaire-24 score (p<0.05), while the age variable had a negative effect (p<0.05). The predictive variables of the Type 2 diabetes self-management scale score were the Diabetes Knowledge Questionnaire-24 score, diabetes-related dieting, living alone, receiving diabetes-related education, physical activity, being at high school or higher education level, and smoking. It was determined that these variables had a statistically significant positive effect on the Type 2 diabetes self-management scale (p<0.05).
Discussion and Conclusion: It is thought that the development of education programs and public service announcements on subjects such as diabetes and its risk factors, nutrition, physical activity and exercise, and activities to increase diabetes knowledge will be very beneficial.
Keywords: Diabetes mellitus, diabetes knowledge level, self-management