İlköğretim okullarının örgüt iklimi -Adana ve Gaziantep illeri örneği-
Organizational climate of primary education schools
Yazar: ABİDİN DAĞLI
Danışman: DOÇ. DR. YÜKSEL KAVAK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1996
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Müdürler = Directors ; Okul iklimi = School climate ; Okul yöneticileri = School administrators ; Örgüt iklimi = Organizational climate ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim = Primary education

Özet:
Bu araştırmada, "ilköğretim okullarında görevli yöneticiler ile bu okulların birinci ve ikinci kademesindeki öğretmenlerin kendi okullarının örgütsel iklimine ilişkin algıları nasıldır?" biçiminde düzenlenen problemi çözmek amaçlanmıştır. Araştırma, 1 994- 1 995 öğretim yılında, Adana ve Gaziantep il merkezlerindeki, resmi ilköğretim okullarının, birinci, ve ikinci kademesinde en az bir öğretim yılı çalışmış yönetici (müdür, müdür yardımcısı) ve öğretmenler ile sınırlıdır. Araştırmanın evrenini, 65 okulda görevli 65 müdür, 294 müdür yardımcısı ile 2446 öğretmen; örneklemini ise 65 müdür, 206 müdür yardımcısı ve 980 Öğretmen oluşturmaktadır. Bu araştırmada, Halpin ve Croft tarafindan geliştirilen ve Türkçeye çevrilmiş olan örgütsel İklimi Betimleme Anketi kullanılmıştır. Veriler, bilgisayar ortamında ve SPSS istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada yüzdeler ve frekanslar, aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi, varyans analizi, en küçük önemli farklar tekniği, z ve t puanları ve cluster analizi yöntemleri kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi de.05 olarak alınmıştır. İstatistiksel analizler sonucunda şu bulgular elde edilmiştir: 1. Müdür ve müdür yardımcılarının, öğretmen grubu davranışı (çözülme, engellenme, moral ve samimiyet) boyutlarına ilişkin algılan arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Ancak, yönetici davranışı (yüksekten bakma, yalandan kontrol, ise dönüklük ve anlayış gösterme) boyutlarına ilişkin algılan arasında anlamlı bir fark saptanmıştır. 2. Birinci ve ikinci kademede görevli öğretmenlerin tüm davranış boyutlarına ilişkin algılan arasında anlamlı bir fark gözlenmemiştir. 3. Birinci kademedeki öğretmenlerin, eğitim düzeyi değişkenine göre yalnız "engellenme"; kıdem değişkenine göre "çözülme ve moral"; yaş değişkenine göre yine "çözülme ve moral"; cinsiyet değişkenine göre ise "engellenme, moral, samimiyet ve yüksekten bakma" boyutlarına ilişkin algıları arasında anlamlı bir fark saptanmıştır. 4. ikinci kademedeki öğretmenlerin eğitim düzeyi değişkenine göre "moral, yakından kontrol, işe dönüklük ve anlayış gösterme"; kıdem değişkenine göre "moral, işe dönüklük ve anlayış gösterme"; yaş değişkenine göre "çözülme, moral, yalandan kontrol, işe dönüklük ve anlayış gösterme"; cinsiyet değişkenine göre ise "engellenme ve samimiyet" boyutlanna ilişkin algılan arasında anlamlı bir fark saptanmıştır.5. Okul yöneticileri ile birinci kademedeki öğretmenlerin, "moral, samimiyet, yakından kontrol, işe dönüklük ve anlayış gösterme" boyutlarına ilişkin algılan arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Okul yöneticileri ile ikinci kademedeki öğretmenlerin ise "moral, samimiyet, yakından kontrol, işe dönüklük ve anlayış gösterme" boyutlarına ilişkin algılan arasında anlamlı bir fark gözlenmiştir. 6. Okul yöneticilerin örgütsel iklim tiplerine ilişkin algılanna göre 65 okulun; % 13.84'ü açık ve % 6. 16'sı ise kapalı örgütsel iklim tipine girmektedir, öğretmenlerin örgütsel iklim tiplerine ilişkin algılanna göre ise 65 okulun; % 13.84'ü açık ve % 10.76'sı ise kapalı örgütsel iklim tipine girmektedir. H

Abstract:
In this research, we aimed to resolve the problem raised as "how are the perception of administrators in change 8- year- primary (education) schools and teachers in the first and second stages of these schools as regards the organizational climate of their schools?". The content of the study is confined to teachers and administrators (principal, deputy- principal) who have worked at least one academic year in the first and second stages of public 8- year- primary schools in the provincial centers of Adana and Gaziantep in the academic year 1994-1995. The population of the research consists of 65 principals, 294 deputy- principals and 2446 teachers in charge in 65 schools, while that of sampling consist of 65 principals, 206 deputy- principals and 980 teachers. In this study, Organizational Climate Description Questionnare (OCDQ), developed by Halpin and Croft and translated into turkish, was used. The data were analyzed in the computer medium by using SPSS statistical programme. In the study, percentages and frequencies, arithmetical mean, standart deviation, t- test, variance analysis, the least significant difference technique, z and t scores, and cluster analysis methods were used. The significance level was taken as.05. Through statistical analysis, the following results were obtained: 1. Any significant difference was not determined between the perceptions of principals and deputy- principals as regards behavioral dimensions (disengagement, hindrace, esprit and intimacy) of the teacher grup. However, between their perceptions regarding administrator behavior (aloofness, production emphasis, thrust and consideration) dimensions, a significant difference was identified. 2. Any significant difference between the perceptions of the teachers involved in the first and second stages as regards all behavior dimensions was not observed. 3. Among the perceptions of teachers in the first stage, a significant difference was determined as regards the dimensions "hindrance" according to variable education level; "disengagement and esprit" according to variable experience; "disengagement and esprit" again according to variable age; and hindrance, intimacy and aloofness" according to variable gender. 4. Among the perceptions of teachers in the second stage, a significant difference was determined as regards the dimensions "esprit, production emphasis, thrust and consideration" according to variable education level; "esprit, thrust and consideration" according to variable experience; "disengagement, esprit, production IIIemphasis, thrust and consideration" according to variable age; and "hindrance and intimacy" according to variable gender. 5 A significant difference was found among the perceptions of school administrators and teachers in the first stage as regards "esprit, intimacy, production emphasis, thrust and consideration" dimensions. A significant difference was determined among the perceptions of school administrators and teachers in the second stage as regards "esprit, intimacy, production emphasis, thrust and consideration" dimensions. 6. According to the perceptions of school administrators regarding organizational climate types, 13.84 % of 65 schools fall into open and 6.16 % into closed organizational climate type. According to the perceptions of teachers regarding organizational climate types, 13.84 % of 65 schools fall into open and 10.76 % into closed organizational climate type. IV