Kalite kontrolde istatistiksel proses kontrol tekniklerinin kullanılması ve orman ürünleri endüstrisinde bir uygulama
Use of statistical process control techniques in quality control and an application in the forest products industry
Yazar: SEBAHATTİN TİRYAKİ
Danışman: DOÇ. DR. AYTAÇ AYDIN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ağaç İşleri = Wood Products ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences ; Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bir üretim prosesinde üretilen ürünlerin kalite değişkenlerine ait değerlerin önceden belirlenen standartlardan sapma göstermesi durumunda prosese müdahale ederek meydana gelebilecek kayıpların önüne geçilmesi hem zaman hem de maliyet açısından büyük önem taşımaktadır. Bu bakımdan, üretim proseslerinin kontrol altında tutulması adına istatistiksel proses kontrol yöntemleri kullanılarak yürütülecek çalışmaların işletmelere önemli katkılar sağlayacağı açıktır. Bu çalışmada, orman ürünleri sanayinde faaliyet gösteren bir levha işletmesinde üretilen Orta Yoğunlukta Liflevha'ların üretim prosesinin kontrol durumu ve prosesin tüketici spesifikasyonlarını sağlamadaki başarısı bazı kalite değişkenleri açısından araştırılmıştır. Bu amaçla, değişkenlere ait toplanan veriler çok değişkenli Hotelling T2 ve Genelleştirilmiş Varyans ve tek değişkenli x ̅ ve R grafikleri kullanılarak incelenmiştir. Ek olarak, prosesin tüketici spesifikasyonlarını karşılama derecesini tespit etmek için proses yeterlilik analizinden faydalanılmıştır. Hotelling T2 kontrol grafiğinde oluşan sinyallerin T2 değerleri Mason – Young – Tracy yöntemi ile ayrıştırılmış ve her bir sinyale hangi kalite değişkeninin daha fazla katkı sağladığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak; üretim prosesinin kalite değişkenlerinin ortalamalarındaki kayma seviyesini ortaya koyan x ̅ ve Hotelling T2 grafikleri için kontrolde olmadığı, gözlemlerin varyans yapısındaki değişkenliği gösteren R ve Genelleştirilmiş Varyans kontrol grafikleri açısından ise önemli bir problemin olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, yeterlilik analizi üretim prosesinin sadece bir kalite değişkeni hariç tüketici spesifikasyonlarını karşılamada başarılı olduğunu göstermiştir.

Abstract:
If the values of the quality variables of the products produced in a production process deviate from the predetermined standards, the prevention of the losses that may occur by interfering with the process is of great importance in terms of both time and cost. In this respect, it is obvious that the studies to be carried out by using statistical process control methods to keep the production processes under control will make significant contributions to the enterprises. In this study, the control status of the production process of Medium Density Fiberboards produced in a board manufacturing enterprise operating in the forest products industry and the success of the process in meeting consumer specifications was investigated in terms of some quality variables. For this purpose, the collected data of the variables were examined by using multivariate Hotelling T2 and Generalized Variance and univariate x ̅ and R charts. In addition, the process capability analysis was utilized to detect the degree of meeting customer specifications of the process. The T2 values of the signals formed in the Hotelling T2 chart were decomposed by Mason-Young-Tracy method and it was determined which quality variable contributed more to each signal. As a result; it is detected that the process was not in control for the x ̅ and Hotelling T2 charts, which reveal the shift level in the mean of quality variables, and there was no a major problem in terms of R and Generalized Variance charts that show the variability in the variance structure of the observations. Additionally, the capability analysis showed that the production process was successful in meeting consumer specifications except for only one quality variable.