Öğretmen görüşlerine göre okul müdürlerinin yönetim tarzları, anlam yaratmaları, okul etkililiği ve okulların değişime açıklığı arasındaki ilişkiler
The relationships between school principals' management styles, sensemaking, school effectiveness and schools openness to change according to teachers' views
Yazar: OKAN DİŞ
Danışman: DOÇ. DR. NİHAN DEMİRKASIMOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma ile okul yöneticilerinin yönetim tarzları, anlam yaratma yeterlikleri, okulların değişime açıklığı ve etkililiği arasındaki ilişkiler belirlenmeye çalışılmıştır. Yönetim tarzları, anlam yaratma, okulların değişime açıklığı ve etkililiği arasındaki ilişkileri ortaya koymak amacıyla ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Erzurum ili merkez ilçelerinde (Aziziye, Palandöken, Yakutiye) Milli Eğitim Bakanlığına bağlı kamu okullarında görev yapan 5250 öğretmen oluşturmuştur. Örneklem olarak çok aşamalı örneklem seçilerek, tabakalı örnekleme ve basit tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini ise 1046 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmanın verilerini toplamak için; "Algılanan Müdür Tarzı Ölçeği", "Algılanan Okul Etkililiği Ölçeği", "Okul Yöneticilerinin Anlam Yaratma Yeterlikleri Ölçeği" ve "Okulların Değişime Açıklık Ölçeği" kullanılmıştır. Bu araştırmada ölçeklerin geçerlik çalışmalarına yönelik doğrulayıcı faktör analizi, güvenilirlik çalışmalarına yönelik ise güvenilirlik kat sayıları hesaplanmıştır. Verilerin istatistiksel çözümlemeleri için; frekans ve yüzde, ortalama, standart sapma, t testi, Anova testi, varyans analizi, değişkenler arasındaki ilişkilerin hesaplanmasında Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı (r) kullanılmıştır. Ayrıca okul yöneticilerinin yönetim tarzları ve okul etkililiği arasındaki ilişkide okulların değişime açıklığının ve okul yöneticilerinin anlam yaratma yeterliklerinin birlikte aracılık rolünü belirlemek için Yapısal Eşitlik Modellemesi kullanılmıştır. Öğretmenlerin okul yöneticilerinin yönetim tarzlarına, okul yöneticilerinin anlam yaratma yeterliklerine, okul etkililiğine ve okulların değişime açıklığına ilişkin algılarının; cinsiyet, branş, eğitim durumu, kıdem ve okul kademesi değişkenlerine göre anlamlı biçimde farklılaştığı belirlenmiştir. Araştırma bulgularına göre değişkenler arasında anlamlı ilişkiler olduğu soncuna ulaşılmıştır. İş birlikli yönetim tarzı ile diğer değişkenler arasında olumlu bir ilişki; otoriter, ilgisiz ve karşı koyucu yönetim tarzları ile diğer değişkenler arasında olumsuz bir ilişki belirlenmiştir. Bununla birlikte okul yöneticilerinin yönetim tarzları ve okul etkililiği arasındaki ilişkide okulların değişime açıklığının ve okul yöneticilerinin anlam yaratma yeterliklerinin birlikte aracılık rolünün olduğu belirlenmiştir. Okul yöneticilerinin yönetim tarzları okul etkililiğini doğrudan etkilemektedir. Bununla birlikte yönetim tarzları okul yöneticilerinin anlam yaratma yeterlikleri ve okulların değişime açıklığı üzerinden okul etkililiğini etkilemektedir.

Abstract:
With this research, it was tried to determine the relationships between school administrators' management styles, sense making competencies, openness to change and effectiveness of schools. Relational survey model was used to reveal the relationships between management styles, sense making, openness to change and effectiveness of schools. The population of the research consisted of 5250 teachers working in public schools affiliated to the Ministry of National Education in the central districts of Erzurum (Aziziye, Palandöken, Yakutiye). Stratified sampling and simple random sampling method were used by choosing multi-stage sampling as the sample. The sample of the study consisted of 1046 teachers. To collect the data of the research; "Perceived Principal Style Scale", "Perceived School Effectiveness Scale", "School Principals' Meaning Creation Competence Scale" and "School Openness to Change Scale" were used. In this study, confirmatory factor analysis for validity studies of scales and reliability coefficients for reliability studies were calculated. For statistical analysis of data; Frequency and percentage, mean, standard deviation, t test, Anova test, analysis of variance, Pearson Product Moments Correlation Coefficient (r) were used to calculate the relationships between variables. In addition, Structural Equation Modeling was used to determine the mediating role of schools' openness to change and school administrators' ability to sense making in the relationship between school administrators' management styles and school effectiveness. Teachers' perceptions of school administrators' management styles, school administrators' ability to sense making, school effectiveness and schools' openness to change; It was determined that there were significant differences according to the variables of gender, branch, education level, seniority and school level. According to the research findings, it was concluded that there were significant relationships between the variables. A positive relationship between collaborative management style and other variables; A negative relationship was determined between authoritarian, disinterested and oppositional management styles and other variables. In addition, it has been determined that the openness of schools to change and the competence of school administrators to sense making have a mediating role in the relationship between school administrators' management styles and school effectiveness. School administrators' management styles directly affect school effectiveness. However, management styles affect school effectiveness through school administrators' ability to sense making and schools' openness to change.