Yerleşim sıklığının BALB/c ve CD-1 genotipli farelerde bazı özellikler üzerine etkisi
The effect of housing density on some characteristics in BALB/c and CD-1 genotyping mice
Yazar: YASİN ŞEN
Danışman: PROF. DR. FATİH ATASOY
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Fareler = Mice ; Genotip = Genotype ; Kortikosteron = Corticosterone ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; İmmün sistem = Immune system ; İmmünite = Immunity

Özet:
Bu çalışma laboratuvar hayvanı olarak kullanılacak BALB/c ve CD-1 genotipli farelerin farklı yerleşim sıklıklarında barındırılmasının canlı ağırlık, yem tüketimi, bağışıklık gücü, kortikosteron düzeyi, adrenal bez, dalak ile timus oranları, saldırgan davranışlar ve yaşama gücü üzerine etkisini ortaya koymak amacıyla planlanmıştır.
Araştırma, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından Çalışma İzni almış özel bir Deney Hayvanları Laboratuvarında yürütülmüştür. Araştırmanın hayvan materyalini BALB/c ve CD-1 genotiplerine ait, 8 haftalık yaşta 45'er olmak üzere toplam 90 dişi fare oluşturmuştur.
Araştırma 2 farklı genotip ve 3 farklı yerleşim sıklığının etkilerini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Seçilen genotiplerden BALB/c için 140'er cm2'lik 3 bölmeye sırasıyla 2,3 ve 4 adet fare, CD-1 genotip için ise 200'er cm2'lik 3 bölmeye sırasıyla aynı şekilde 2,3 ve 4 adet fare yerleştirilmiştir.
Toplam canlı ağırlıklar artış değerleri bakımından BALB/c genotipli farelerin K, D1 ve D2 grupları için sırasıyla 4.93; 5.30; 5.12 g, CD-1 genotipli farelerin K, D1 ve D2 grupları için ise sırasıyla 4.29; 3.84; 3.64 g olarak bulunmuştur. BALB/c genotipli farelerin grupları arasındaki farklılık önemsiz ancak CD-1 genotipli farelerin grupları arasındaki farklılık 9, 10, 11, 12. haftalarda ve toplam canlı ağırlık artış değerleri önemli (P<0,05) olarak bulunmuştur. BALB/c ve CD-1 genotiplerde sırasıyla 5.12; 3.92 g olarak bulunmuştur. Toplam canlı ağırlık artış değerleri bakımından K grubu ile D1 ve D2 grupları arasındaki farklılık önemsizdir. Ancak genotipler arası farklılık önemli (P<0,001) olmuştur. 
Toplam yem tüketimi yönünden BALB/c genotipli farelerin K, D1 ve D2 grupları için sırasıyla 317.86; 319.76; 318.96 g, CD-1 genotipli farelerin K, D1 ve D2 grupları için ise sırasıyla 368.32; 362.99; 361.29 g olarak bulunmuştur. BALB/c genotipli farelerin grupları arasındaki farklılık önemsiz ancak CD-1 genotipli farelerin grupları arasındaki farklılık 9, 10, 11, 12. haftalarda ve toplam yem tüketimi yönünden önemli (P<0,05) olarak bulunmuştur. BALB/c ve CD-1 genotiplerde sırasıyla 319.26; 364.20 g olarak bulunmuştur. Toplam yem tüketimi değerleri bakımından genotipler arası farklılık önemli (P<0,001) iken K grubu ile D1 ve D2 grupları arası farklılık önemsiz bulunmuştur.
Bağışıklık ile ilgili değerler düzeyleri (SRBC) yönünden log2 tabanına göre BALB/c genotipli farelerin K, D1 ve D2 grupları için sırasıyla 7.40; 7.75; 7.60 g, CD-1 genotipli farelerin K, D1 ve D2 grupları için ise sırasıyla 7.60; 7.40; 7.20 değeri bulunmuştur. BALB/c ve CD-1 genotiplerde ise sırasıyla 7.58; 7.40 değeri bulunmuştur. Bağışıklık ile ilgili değerler bakımından hem genotiplerin kendi grupları arasında hem de yerleşim sıklığı ve genotip grupları arasındaki farklılık önemsiz olarak bulunmuştur.
Kortikosteron düzeyleri denemenin başındaki değerler yönünden BALB/c genotipli farelerin K, D1 ve D2 grupları için sırasıyla 210.06; 192.0; 201.60, CD-1 genotipli farelerin K, D1 ve D2 grupları için ise sırasıyla 218.48; 205.50; 200.76 değeri bulunmuştur. BALB/c ve CD-1 genotipler arasında ise 201.22; 208.25 olarak bulunmuştur. Denemenin sonunda bu değerler aynı sırayla BALB/c genotipi için 200.20; 183.34; 191.76, CD-1 genotipi içinse 215.32; 208.56; 212.46, genotipler arasında da 191.77; 212.11 olarak bulunmuştur. Kortikosteron düzeyi değerleri bakımından denemenin başı ve sonu ile hem genotiplerin kendi grupları arasında hem de yerleşim sıklığı ve genotip grupları arasındaki farklılık önemsiz olarak bulunmuştur.
Adrenal bez oranları yönünden BALB/c genotipli farelerin K, D1 ve D2 grupları için sırasıyla % 0.058; 0.052; 0.054, CD-1 genotipli farelerin K, D1 ve D2 grupları için sırasıyla % 0.040; 0.047; 0.048 olarak bulunmuştur. BALB/c genotipli fareler ve CD-1 genotipli fareler arasında sırasıyla 0.055; 0.045 olarak bulunmuştur. Adrenal bez oranları bakımından hem genotiplerin kendi grupları arasında hem de yerleşim sıklığı ve genotip grupları arasındaki farklılık önemsiz olarak bulunmuştur.
Dalak oranları yönünden BALB/c genotipli farelerin K, D1 ve D2 grupları için sırasıyla % 0.474; 0.486; 0.478, CD-1 genotipli farelerin K, D1 ve D2 grupları için sırasıyla % 0.425; 0.419; 0.407 olarak bulunmuştur. BALB/c genotipli fareler ve CD-1 genotipli fareler arasında sırasıyla 0.479; 0.417 olarak bulunmuştur. Dalak ağırlık oranları bakımından hem genotiplerin kendi grupları arasında hem de yerleşim sıklığı ve genotip grupları arasındaki farklılık önemsiz olarak bulunmuştur.
Timus oranları yönünden BALB/c genotipli farelerin K, D1 ve D2 grupları için sırasıyla % 0.197; 0.203; 0.200, CD-1 genotipli farelerin K, D1 ve D2 grupları için sırasıyla % 0.228; 0.211; 0.200 olarak bulunmuştur. BALB/c genotipli fareler ve CD-1 genotipli fareler arasında sırasıyla 0.200; 0.213 olarak bulunmuştur. Timus oranları bakımından hem genotiplerin kendi grupları arasında hem de yerleşim sıklığı ve genotip grupları arasındaki farklılık önemsiz olarak bulunmuştur.
Deneme boyunca herhangi bir yaralanma ile saldırgan davranışlar gözlenmemiş ve hiçbir fare ölümü olmamıştır.
Sonuç olarak; 30 g ve üzeri canlı ağırlığa sahip 8 haftalık yaştaki CD-1 dişi farelerin daha yüksek yerleşim sıklığında yetiştirilmesi sonucunda adaptasyon süresinin daha uzun olduğu gözlenmiştir. Ayrıca, 20-25 g canlı ağırlığa sahip 8 haftalık yaştaki BALB/c dişi fareler için direktiflerde önerilen taban alanlarına konan hayvan sayısının %50'den %100'e kadar arttırılmasıyla incelenen özellikler üzerine önemli bir etkisinin olmadığı bulunmuştur. 

Anahtar Kelimeler: Bağışıklık Gücü, Fare, Genotip, Kortikosteron Yerleşim Sıklığı

Abstract:
This study aims to show the effects of cage density on body weight, feed comsumption, immune system, corticostrone level, adrenal gland, spleen, thymus of BALB/c ve CD-1 mice. The research has been conducted in Private Experimental Animals Laboratory, Ankara.
Experiment was carried out in a Private Experimental Animals Laboratory, totally 90 BALB/c and CD-1 genotype 8 weeks of age female mice were used equally (45 mice from each genotype). 
The cage space per animal was arranged as control (140 cm2/2 mouse), experimental 1 (140 cm2/ 3 mouse) and experimental 2 (140 cm2/ 4 mouse) for BALB/c genotypes. This spaces were (200 cm2/2 mouse), (200 cm2/ 3 mouse) and (200 cm2/ 4 mouse) for CD-1 genotypes respectively.
Body weight gain; control, experiment 1 and 2 groups of BALB/c genotype mice were 4.93; 5.30; 5.12 g, control, experiment 1 and 2 groups of CD-1 genotype mice were 4.29; 3.84; 3.64 respectively. Among CD-1 genotype density groups were a highly significant (P<0,05) differences in the 9, 10, 11, 12 weeks and the final body weight gain. For BALB/c and CD-1 genotypes mice were 5.12; 3.92 g respectively. There was no statistically significant effect of housing density or any interaction between density and genotypes, though there was a highly significant (P<0,001) differences between the two genotypes.
Food comsumption; control, experiment 1 and 2 groups of BALB/c genotype mice were 317.86; 319.76; 318.96 g, control, experiment 1 and 2 groups of CD-1 genotype mice were 368.32; 362.99; 361.29 respectively. Among CD-1 genotype density groups were a highly significant (P<0,05) differences in the 9, 10, 11, 12 weeks and the final food comsumption. For BALB/c and CD-1 genotypes mice were 319.26; 364.20 g respectively. There was no statistically significant effect of housing density or any interaction between density and genotypes, though there was a highly significant (P<0,001) differences between the two genotypes.
Immune levels (SRBC); control, experiment 1 and 2 groups of BALB/c genotype mice were 7.40; 7.75; 7.60, control, experiment 1 and 2 groups of CD-1 genotype mice were 7.60; 7.40; 7.20 respectively. For BALB/c genotype mice and CD-1 genotype mice were 7.58; 7.40 respectively. There was no statistically significant effect on immune levels between cage density groups and genotype groups.
Corticosterone levels; control, experiment 1 and 2 groups of BALB/c genotype mice were 210.06; 192.0; 201.60, control, experiment 1 and 2 groups of CD-1 genotype mice were 218.48; 205.50; 200.76 respectively at the first day. For BALB/c and CD-1 genotype mice were 201.22; 208.25 respectively. Corticosterone levels; control, experiment 1 and 2 groups of BALB/c genotype mice were 200.20; 183.34; 191.76, control, experiment 1 and 2 groups of CD-1 genotype mice were 215.32; 208.56; 212.46 respectively at the last day. For BALB/c and CD-1 genotype mice were 191.77; 212.11 respectively. There was no statistically significant effect on corticosterone levels between cage density and genotype groups at the first and last day the experiment.
Adrenal gland relative weights; control, experiment 1 and 2 groups of BALB/c genotype mice were % 0.058; 0.052; 0.054, control, experiment 1 and 2 groups of CD-1 genotype mice were % 0.040; 0.047; 0.048 respectively. For BALB/c and CD-1 genotype mice were 0.055; 0.045 respectively. There was no statistically significant effect on adrenal gland weight rate between cage density groups and genotype groups.
Spleen gland relative weights; control, experiment 1 and 2 groups of BALB/c genotype mice were % 0.474; 0.486; 0.478, control, experiment 1 and 2 groups of CD-1 genotype mice were % 0.425; 0.419; 0.407 respectively. For BALB/c and CD-1 genotype mice were 0.479; 0.417 respectively. There was no statistically significant effect on spleen weight rate between cage density groups and genotype groups.
Thymus gland relative weights; control, experiment 1 and 2 groups of BALB/c genotype mice were % 0.197; 0.203; 0.200, control, experiment 1 and 2 groups of CD-1 genotype mice were % 0.228; 0.211; 0.200 respectively. For BALB/c and CD-1 genotype mice were 0.200; 0.213 respectively. There was no statistically significant effect on thymus weight rate between cage density groups and genotype groups.
No any injury event or aggressive behavioural properties. There was no mortality.
Conclusion of study that it was observed that 30 g and over weight and 8 week age of CD-1 female mice were very longer the period of adaptation against housing density stress. The current findings indicate that 20-25 g weight and 8 week age of BALB/c female mice, housing density can be increased %50'den %100 above the current recommendation (as floor as area per mouse) in directives without no effect on experimental characteristics. 

Key Words: Cage Density, Corticosterone, Genotype, Immunity, Mice