Dil bozukluğu olan ve olmayan 60-72 aylık okul öncesi dönem çocukların sosyal problem çözme ile sosyal yetkinlik ve davranış durumları açısından incelenmesi
Examination of 60-72 months-old preschool children with and without language disorder in terms of social problem solving and social competence and behavior status
Yazar: NURŞAH YARDİMCİ
Danışman: DR. FERHAT KORKMAZ
Kapadokya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü  / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
DSM-5'in tanı ve sınıflandırmasında yer alan, herhangi biyomedikal, nörolojik gibi  bir nedene bağlı olmayan, belli bir etiyolojisi olmayan çocuğun yaşına uygun dil becerilerini sergileyememesiyle karakterize olan durum dil bozukluğu olarak nitelendirilmektedir. Çevresinde olanları anlamakta ve ifade etmekte güçlük yaşayan çocukların sosyal becerilerde de sınırlılıklar yaşayabileceği belirtilmektedir. Özellikle çocuğun sosyal yetkinlik düzeyinin yaşına uygun olmaması sosyal problem çözme becerilerindeki yaşanabilecek sorunları beraberinde getirmektedir. Bu araştırma gelişimsel dil bozukluğu olan ve olmayan çocukların sözel dil performanslarının, sosyal yetkinlik ve sosyal problem çözme becerileri üzerindeki yordayıcı etkisini incelemeyi amaçlamıştır. Bu çalışmada gelişimsel dil bozukluğu olan ve olmayan 60-72 aylık çocukların sözel dil performansları için Türkçe Erken Dil Gelişim Testi (TEDİL), sosyal yetkinlik becerileri için Sosyal Yetkinlik ve Davranış Durumları (SYDD-30) Ölçeği ve sosyal problem çözme becerilerini değerlendirebilmek için ise Wally Sosyal Problem Çözme Testi kullanılmıştır. Bu araştırma, 2021-2022 yılında Kocaeli ili Kartepe ve Derince ilçelerinde okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 60-72 aylık çocukları ve onların öğretmenleri ile sınırlıdır. Elde edilen araştırma bulguları sonucunda dil bozukluğu olan ve olmayan çocuklar arasında sosyal problem çözme beceri düzeyleri, sosyal yetkinlik davranış düzeyleri, anksiyete-içedönüklük davranış düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmuş ve literatürle benzer bulgular elde edilmiştir. Ancak dil bozukluğu olan ve olmayan çocuklar arasında kızgınlık-saldırganlık davranış düzeyleri arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Çalışmadan elde edilen bazı bulgular sonucunda dil bozukluğuna sahip çocukların erken dönemde tanılanması gerektiği ve çocuğun dil bozukluğuna ek olarak diğer sosyal alanlarda da sorunlarında eşlik edebileceğine dikkat çekmektedir.

Anahtar Sözcükler: Dil Bozukluğu, Problem Çözme, Sosyal Problem Çözme, Sosyal Yetkinlik, İçselleştirme Davranışları, Dışsallaştırma Davranışlar

Abstract:
The condition, which is included in the diagnosis and classification of DSM-5, is not due to any biomedical or neurological cause, does not have a certain etiology, and is characterized by the inability to display language skills appropriate for the age of the child, is described as a language disorder. It is stated that children who have difficulty in understanding and expressing what is around them may also experience limitations in social skills. In particular, the fact that the child's social competence level is not suitable for his age brings with it problems that can be experienced in social problem solving skills. This research aimed to examine the predictive effect of verbal language performances of children with and without developmental language disorder on social competence and social problem solving skills. In this study, the Turkish Early Language Development Test (TEDIL) was used to assess the verbal language performance of 60-72 month-old children with and without developmental language disorders, the Social Competency and Behavioral Status (SYDD-30) Scale for social competence skills, and the Wally Test to evaluate social problem solving skills. Social Problem Solving Test was used. This research is limited to 60-72 months old children and their teachers attending pre-school education institutions in Kocaeli province Kartepe and Derince districts in 2021-2022. As a result of the research findings, a significant relationship was found between social problem solving skill levels, social competence behavior levels, anxiety-introversion behavior levels between children with and without language disorder, and similar findings were obtained with the literature. However, no significant difference was found between the anger-aggression behavior levels between children with and without language disorders. As a result of some findings obtained from the study, it is noteworthy that children with language disorders should be diagnosed at an early stage and that the child may have problems in other social areas in addition to language disorders.
Keywords: Language Disorder, Problem Solving, Social Problem Solving, Social Competence, Internalizing Behaviors, Externalizing Behaviors