Yeni nesile bilişim teknolojileri okuryazarlığı becerileri kazandırılması: Avrupa'daki uygulamalar ve Türkiye'deki BT uzmanları görüşü
Information and communication technology skills for new millenium students: European countries and ICT experts opinions in Turkey
Yazar: AYŞE GÜNAY
Danışman: DOÇ. DR. ŞEFİKA FEZA ORHAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
1997 senesinden 2013 senesine kadar altı kez değişikliğe uğrayan Türkiye'deki BT dersleri ile ilgili politikaların sürekli bir değişim göstererek tutarlı bir yaklaşım sergilemediği görülmektedir. Türkiye'de BT politikaları bu şekilde sıklıkla değiştirilirken bu işin bilfiil içerisinde yer alan BT öğretmenlerinin ve formatörlerin görüşlerinin alındığına dair bir kaynak mevcut değildir. Halbuki sistem yaklaşımına göre sistem bütünü oluşturan parçaların birbirleriyle olan ilişkilerini bütünsel bir anlayışla incelemeyi içerir. Öğretim tasarımı modellerinin pek çoğunda ihtiyacın ve problemin belirlenmesi ve sistemin iyileştirilmesi için paydaş görüşlerinin alınması gerektiği ele alınmıştır. Bu araştırmada da bir modele dayalı BT politikası çıkarılmasına ilk adım olarak paydaş görüşleri alınmıştır. Bununla birlikte Avrupa ülkelerindeki ilkokul ve ortaokul öğrencileri için düzenlenen BTO ile ilgili politikalar ve uygulamalar ortaya konulmakta ve Türkiye'deki BTO uygulamaları ile çeşitli değişkenlere göre incelenerek karşılaştırmalı olarak tartışılmaktadır. 
Araştırma verileri araştırmacı tarafından geliştirilen "Yeni Nesil Öğrencilere Bilişim Teknolojileri Okuryazarlığı Becerileri Kazandırılması" isimli görüş ölçeği ile toplanmıştır. Ölçek iki alt bölümden oluşmaktadır. Ölçeğin güvenirlik katsayısı 0,93'tür. Her iki bölüm için de yapılan faktör analizi sonucunda iki bölümün de tek bir boyuttan oluştuğu ortaya çıkmış ve birinci bölüm için bu tek boyut ayrı bir BT dersine ihtiyaç olması, ikinci bölüm için ise ayrı bir BT dersine ihtiyaç olmaması ile ilgili sorulardan oluşmaktadır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır.
Araştırma Branş Öğretmenleri ve Bilişim Teknolojileri Uzmanları olmak üzere 2 ayrı çalışma grubu ile yürütülmüştür. BT Uzmanları çalışma grubunun seçiminde kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak veriler çevirim içi anket ile toplanmıştır. Branş Öğretmenlerinin çalışma grubu oluşturulurken evren örneklem ilişkisinden yola çıkılarak, araştırmanın evrenini İstanbul Beşiktaş İlçesinde yer alan toplam 20 devlet ilkokul ve ortaokul'da çalışan Branş öğretmenleri olarak belirlenmiştir.  
BT Uzmanlarının ayrı bir BT dersinin yer alıp almaması ile ilgili görüşlerinin okul statüsü (özel okul- devlet okulu), kıdem ve mezun oldukları bölüm; bu görüşlerinin olası nedenlerinin çalışma alanı, okul statüsü ve kıdem gibi demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini saptamak amacıyla yürütülen çalışmada 341 BT uzmanına ulaşılmıştır. Bununla birlikte yeni nesil öğrencilere BTO becerilerini kazandırmak için ayrı bir derse ihtiyaç vardır görüşüne katılan 315 BT uzmanının BT derslerinin yapısı; hangi sınıf düzeylerinde, haftada kaçar saat ve dersin statüsü (zorunlu- seçmeli) nasıl olmalı konusundaki görüşleri alınmıştır. Branş ve BT uzmanlarının yeni nesil öğrencilere BTO becerilerinin Branş derslerinde kazandırılıp kazandırılamayacağı konusundaki görüşleri de incelenmiştir. Ek olarak 32 Avrupa ülkesinin BTO ile ilgili politika ve uygulamaları ülkelerin refah düzeyine göre Türkiye ile karşılaştırmalı olarak tartışılmıştır. Tüm bu veriler ışığında BT uzmanları, Branş öğretmenleri ve Avrupa'daki BT uygulamalarının çeşitli değişkenlere göre durumu ele alınarak Türkiye'de BTO becerilerinin yeni nesil öğrencilere kazandırılması konusunda öneriler geliştirilmiştir. 
Araştırmanın sonuçlarına göre BT uzmanları yeni nesil öğrencilere BTO becerilerinin ayrı bir BT dersinde kazandırılması görüşüne yüksek katılım sağlamışlar ve bu görüşlerinin olası nedenleri kıdemlerine, okul statülerine, mezun oldukları ve çalıştıkları alana göre farklılık göstermemektedir. Benzer şekilde BT uzmanları ve Branş öğretmenleri BTO becerilerinin Branş derslerinde kazandırılması görüşüne düşük oranda katılım sağlamışlardır. Ayrı bir BT dersine ihtiyaç vardır yönünde görüş bildiren 315 BT uzmanının yeni nesil öğrencilere BTO becerilerinin kazandırılması hususunda derslerin statüsü ile ilgili görüşleri ilkokul 3. ve 4. sınıflarda zorunlu ders statüsünde haftada 2'şer saat ayrı bir BT dersinin olması, ortaokulda ise ayrı bir BT dersinin 5. sınıftan 8. sınıfa kadar zorunlu bir ders statüsünde haftada 2'şer saat olarak yer alması gerektiğini şeklindedir. İlkokul ve ortaokul düzeylerinde incelenen 32 Avrupa ülkesinin 15'inde BT dersinin sadece ortaokulda, 8'inde her iki kademede de bulunduğu, 9 ülkede ise iki kademede de yer almadığı görülmektedir. Sadece ortaokulda ayrı bir BT dersi uygulamasının yer almasının en fazla tercih edilen yaklaşım olduğu görülmektedir. Ülkelerin refah düzeyleri ile uygulanan BT politikaları arasında bir ilişki gözlenmektedir. Refah düzeyi yüksek olan ülkelerde ilkokul ve ortaokul düzeylerinde ayrı bir BT dersi bulunmadığı, refah düzeyi düşük ve Türkiye'ye yakın olan ülkelerde ise ilkokul ve ortaokul düzeylerinde veya yalnızca ortaokul düzeyinde ayrı bir BT dersinin yer aldığı ortaya çıkmıştır.

Abstract:
ICT lesson policies have been changed six times from 1997 to 2013. There was no any consistent politics during several years. While ICT literacy policies have been changed, there are no any documents about taking opinions of ICT teachers and formatters who are in the center of the ICT literacy process. However according to the system approach, the relations of the constituent parts of the system should be taken into account as a holistic approach. In every model of the instructional design it is compulsory to take the partners' opinions in order to define the problem and needs. In this study, opinions of the ICT partners took in order to create the ICT politics on the base of a model approach. Moreover, policies and practices about ICT lessons in European countries are examined according to the several variables. Then they are discussed in comparison with the ICT practices and policies of Turkey.
Data is collected by the questionnaire namely "Information Technology Literacy Skills to be Acquired for New Millenium Students". Questionnaire involves two sections. Cronbach alpha is 0,93. Factor analysis for the two sections reveals that sections have just one component. First component means that ICT lessons are necessity for new millennium students and the second one state that there is no need for ICT lessons for new millennium students. Relational sequential model is used in the research.
Research is conducted with subject matter teacher and ICT experts. Data from ICT experts is collected online. ICT experts are convenience sampling. Subject matter teachers are stratified sampling. Data is collected from the 20 schools in Beşiktaş. 
341 ICT experts are attended to the study. Whether separate ICT lesson is occurred or not is discussed in terms of their school status, seniority, graduation department and working area. 315 of them agree with the idea of separate ICT lesson. Then their opinions about the structure of the lesson are taken. The idea of ICT literacy acquisition to the new millennium students in the subject matter lessons is possible or not is investigated by both ICT experts and subject matter teachers. Furthermore, 32 European countries are examined in terms of their ICT practices and policies. They are discussed in terms of level of welfare in comparison with Turkey. As a result of the whole data, how ICT literacy is acquired to the new millennium students is discussed and suggestion is generated for Turkey. 
According to the result of the research, ICT experts strongly agree with the idea of separate ICT lessons for new millennium students in Turkey. There is no statistically significant difference in terms of school status, seniority, graduation department and working area. Both ICT experts and subject matter teachers do not agree with the idea of ICT literacy acquisition to the new millennium students in the branch lessons. ICT experts suggest two hours, compulsory ICT lesson in the 3rd and 4th grade during the primary school and two hours, compulsory ICT lesson in the whole grades during the secondary school. 15 countries has separate ICT lessons just  in their secondary school, 8 of them have both primary and secondary level and 9 of them do not have ICT lesson in both grades. ICT lesson in secondary school level is the most preferred practice in 32 European countries. There is a relationship between the level of welfare and having ICT lesson. The countries which do not have separate ICT lesson in both grades have high level of welfare. The countries which have low level of welfare like Turkey have ICT lesson in both grade or just have in secondary grade are the outcome of this research