Madde kullanım bozukluğu olan hastalarda epigenetik farklılıkların araştırılması ve klinik parametrelerle karşılaştırılması
Investigation of epigenetic differences in patients with substance use disorders and comparison with clinical parameters
Yazar: YASEMİN OYACI
Danışman: PROF. DR. SACİDE PEHLİVAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Genetik = Genetics
Dizin: Dopamin = Dopamine ; Epigenez-genetik = Epigenesis-genetic ; Genler = Genes ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Metilasyon = Methylation

Özet:
Madde kullanım bozukluğu (MKB), ülkemiz dahil tüm dünya ülkelerinin karşı karşıya kaldığı en önemli halk sağlığı sorunlarından biridir. MKB'nin oluşumu ve seyri farklı moleküler ile hücresel mekanizmalar, çevresel etmenler gibi faktörlere bağlıdır. Yapılan genetik ve epigenetik araştırmalar bazı genlerin MKB ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Özellikle dopaminerjik yolaklarda rol oynayan genler MKB çalışmalarının odak noktası olmuştur. Çalışmamızda dopaminerjik sistemde etkili olan COMT geninin membran-bağlı (MB-COMT) formundaki Val158Met fonksiyonel varyantı ile MB-COMT metilasyon analizi ile dopamin reseptör geni olan DRD2 geninin -141C Ins/Del fonksiyonel varyantı ve DRD2 metilasyon analizi ile demografik ve klinik parametrelerin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Kontrol grubu olarak 102 birey ve MKB tanısı almış 218 birey çalışmada yer almıştır. Gen varyantlarının analizi için PCR-RFLP (Restriksiyon Parça Uzunluk Polimorfizmi) metodu, metilasyon analizleri için MSP (Metilasyon-spesifik PCR) metodu kullanılmıştır. Sonuçların Pearson ki-kare testi ve Fisher Exact testi kullanılarak istatistiksel analizi yapılmış ve p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. MKB grubu ve kontrol grubu karşılaştırıldığında COMT Val158Met ve DRD2 -141C varyantlarının genotip ve allel frekanslarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlenmemiştir (p>0,05). Ancak Val158Met varyantı Val/Met genotipi psikotik bulgu ek tanısı almış bireylerde istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,001). Val alleli taşıyıcılarında da çoklu madde kullanımı anlamlı düzeyde yüksektir (p<0,05). -141C varyantı Ins alleli ise ailede psikiyatik bir bozukluk olan bireylerde anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0,05). MB-COMT metilasyon analizine göre MKB bireylerin kontrol grubuna göre daha düşük metilasyon frekansına sahip olduğu saptanırken (p<0,001), DRD2 metilasyon analizine göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç olarak, COMT ve DRD2 fonksiyonel gen varyantlarının çeşitli klinik parametrelerle anlamlı derecede ilişkilere sahip oldukları ve MB-COMT'un hipometilasyonunun MKB için önemli bir faktör olabileceği bu çalışmada gözlenmiştir.

Abstract:
Substance use disorder (SUD) is one of the most important public health problems facing all countries, including our country. The formation and course of SUD depends on different molecular and cellular mechanisms and environmental factors. Genetic and epigenetic studies have shown that some genes are associated with SUD. Genes that play a role especially in dopaminergic pathways have been the focus of the study of SUD. In our study, it was aimed to compare the demographic and clinical parameters with the Val158Met functional variant of the COMT gene, which is effective in the dopaminergic system, with the membrane-bound (MB-COMT) form, the DRD2 gene, which is the dopamine receptor gene, the -141C Ins/Del functional variant and the DRD2 methylation analysis. As control group, 102 individuals and 218 individuals diagnosed with SUD were included in the study. Restriction fragment length polymorphism (PCR-RFLP) method was used for analysis of gene variants and Methylation-specific PCR (MSP) method was used for methylation analysis. The results were statistically analyzed using Pearson chi-square test and Fisher Exact test, and p <0.05 was considered statistically significant. When comparing the SUD group and the control group, no statistically significant difference was observed in the genotype and allele frequencies of the COMT Val158Met and DRD2 -141C variants (p> 0.05). However, Val158Met variant Val/Met genotype was found statistically significantly higher in individuals diagnosed with psychotic symptoms (p <0.001). Multiple substance use is also significantly higher in Val allele carriers (p <0.05). -141C variant Ins allele was significantly higher in individuals with a family psychiatric disorder (p <0.05). According to MB-COMT methylation analysis, while MKB individuals were found to have lower methylation frequency compared to the control group (p <0.001), there was no statistically significant difference compared to DRD2 methylation analysis (p> 0.05). In conclusion, it was observed in this study that COMT and DRD2 functional gene variants have significant relationships with various clinical parameters and that hypomethylation of MB-COMT may be an important factor for SUD.