Suudi Arabistan dış politikasında Kral Faysal bin Abdülaziz'in rolü
The role of King Faisal bin Abdulaziz in Saudi Arabia's foreign policy
Yazar: MUSTAFA ÖZTOP
Danışman: PROF. DR. HASAN KORKUT
Marmara Üniversitesi / Orta Doğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü / Ortadoğu Siyasi Tarihi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu tezde, bir lider olarak Kral Faysal'ın Suudi dış politikasındaki rolü analiz
edilmektedir. Dış politika analizinde birey düzeyi ve karar alma yaklaşımı, liderlerin tercihleri
ve kararlarının dış politikaya etkisine odaklanmaktadır. Bu nedenle çalışmada Kral Faysal'ın
liderliği, kişiliği ve algılarının Suudi dış politikasına etkileri üzerinde durulmuştur. Ayrıca
bölgedeki ve dünyadaki gelişmelerin dış politika kararlarına etkisi üzerinde duran sistem
düzeyi ve içteki aileye atıf yapan devlet düzeyi ile teorik çerçeve güçlendirilmiştir.
Çalışmada nitel araştırma yöntemleri kullanılmış ve verilerin analizinde vaka analizi ve
süreç izleme tekniklerinden yararlanılmıştır. Suudi Arabistan'ın diğer devletlerle veya devlet
dışı aktörlerle kurduğu ilişkiler ve Kral Faysal'ın söylemleri incelenmiştir. Kral Faysal dönemi
dış politika kararlarının, Suudi dış politikasında meydana getirdiği farklılaşmalar ve
benzerlikler üzerinden analiz derinleştirilmiştir.
Araştırma bulgularına göre, Suudi dış politikasında Kral Faysal'ın yaklaşımı belirleyici
olmuş ve değişim meydana getirmiştir. Faysal'ın dış politika yaklaşımı monarşinin sürekliliği,
kraliyet ailesine bağlılık, petrolün millileştirilmeside diğer ülkelerden farklılaşma, İslami
dayanışma ve dış politika deneyimlerindeki realizmden oluşurken Nasır Merkezli Arap
Milliyetçiliği, Siyonizm ve Komünizm'e karşı konumlanmaktadır. Suudi dış politikasının
kurumsallaşması ve dış ilişkilerin gelişmesi Kral Faysal döneminde gerçekleşmiştir. Suudi dış
politikasında yaşanan pek çok gelişmede Faysal'ın liderliğinin etkili olduğu ancak bölgesel ve
küresel gelişmelerin kimi zaman Kral Faysal'ın tercihlerinin önüne geçtiği sonucuna
ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kral Faysal, Suudi Arabistan, Suudi Dış Politikası, Dış Politika
Analizi, Lider Düzeyi Analiz, Karar Alma Yaklaşımı

Abstract:
This thesis analyzes the role of King Faisal as a leader in Saudi foreign policy. The
individual-level and decision-making approach to foreign policy analysis focuses on the impact
of leaders' choices and decisions on foreign policy. Therefore, this study focuses on the impact
of King Faisal's leadership, personality and perceptions on Saudi foreign policy. In addition,
the theoretical framework is strengthened by the system level, which emphasizes the impact of
regional and global developments on foreign policy decisions, and the state level, which refers
to the domestic family.
Qualitative research methods were used in the study and case analysis and process
tracing techniques were used to analyze the data. Saudi Arabia's relations with other states or
non-state actors and King Faisal's discourses were analyzed. The analysis was deepened by
analyzing the differences and similarities between the foreign policy decisions of the King
Faisal era and Saudi foreign policy.
According to the findings of the study, King Faisal's approach was decisive in Saudi
foreign policy and brought about a change. Faisal's foreign policy approach consisted of the
continuity of the monarchy, loyalty to the royal family, differentiation from other countries in
the nationalization of oil, Islamic solidarity and realism in foreign policy experiences, while
Nasser-centered Arab Nationalism was positioned against Zionism and Communism. The
institutionalization of Saudi foreign policy and the development of foreign relations took place
during the reign of King Faisal. It has been concluded that Faisal's leadership was effective in
many developments in Saudi foreign policy, but regional and global developments sometimes
overruled King Faisal's preferences.
Keywords: King Faisal, Saudi Arabia, Saudi Foreign Policy, Foreign Policy Analysis,
Leader Level Analysis, Decision Making Approach