Otistik çocuk özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin mimari tasarım açısından incelenmesi
Autistic children's architectural investigation of special education and rehabilitation centers
Yazar: TUĞÇE İRTENK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TOLGA AKBULUT
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışma, otistik çocuklar için özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin tasarımına veri oluşturmak amacıyla yapılmıştır. İstanbul ili sınırları içinde kullanım halindeki 7 otistik çocuk rehabilitasyon ve özel eğitim merkezlerine paralel olarak İngiltere'deki 5 otistik çocuk merkezleri incelenmiş ve bu konu ile ilgili yapılmış çalışmalar değerlendirilmiştir. Çalışmanın bir diğer amacı da mevcut binalar ile ilgili sorunların belirlenmesi ve gelecekte yapılacak binalara veri oluşturacak bilgi birikimini sağlamaktır. Özel eğitim kurumları yönetmeliği ve özel eğitim kurumları standartlar yönergesinde otistik çocuk eğitim merkezleri için özel maddeler yoktur. Otistik çocuk rehabilitasyon merkezleri açılırken, özel eğitim kurumları yönetmeliği ve özel eğitim kurumları standartlar yönergesindeki genel gereklilikleri kullanmaktadırlar. Otistik çocuk eğitim merkezleri için özel maddeler yoktur.Tez kapsamında, seçilen yöntem ve teknikler, gözlem, görüşme, literatür araştırması, planlama çalışmaları, fotoğraf destekli krokilerle yapılan saptamalar kullanılmaktadır.1.bölümde literatür özeti, tezin amacı ve bulgular-orijinal katkı anlatılmaktadır.2.bölümde otizmin tanımı yapılmakta, otistik bireylerin özelliklerine değinilmekte, bina tasarımına etki edebileceği düşünülen davranış problemleri anlatılmaktadır. Eğitim yapılarını yapacak tasarımcılara, kullanıcının özellikleri ve gereksinimleri aktarılmaya çalışılmıştır. Otistik çocukların eğitim aldıkları farklı okullara ve farklı eğitim yönlendirmelerine değinilmiş, tasarımlarda bu eğitime yönelik mekân düzenlenmesi yapılabilmesi için bilgilendirme yapılmaya çalışılmıştır. Ülkemizde otistik çocuk özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi olarak isimlendirildiğinden özel eğitim ve rehabilitasyon kavramının tanımı yapılarak, bu konu ile bilgilendirme yapılmaya çalışılmıştır.3.bölümde Türkiye'de bu merkezlerin açılabilmesi için uyulması gereken yönetmelikler, özel öğretim kurumları yönetmeliği ve özel öğretim kurumları standartlar yönergesi, incelenmiştir. Türkiye'deki otistik çocuk merkezleri tanıtılmaya, sınıflandırılmaya çalışılmıştır. Bu okullar içerisinde İstanbul'da izin alınabilmiş olanlar gezilerek özellikleri farklı yöntemlerle ortaya konmaya çalışılmıştır. Her okulun özellikleri ve barındırdığı birimler daha iyi anlaşılabilmesi için binaların kat planları ve fotoğrafları ile desteklenmiştir. Her okulda velilerle, idarecilerle ve eğitmenlerle görüşülerek eksiklikler öğrenilmiş ve talepleri alınmıştır. Her okulda hangi birimler olduğu saptanarak barındırdıkları ortak nitelikler gözlemlenmiştir.4.bölümde tasarım kriterleri, planlama anlayışı ve eğitim tarzları ile ilgili bilgisi bulunabilen İngiltere'deki okullara değinilmiştir. Bu merkezlerin tasarım sırasında neye dikkat ettikleri, birimleri ve eğitim farklılığı için olabilecek yeni mimari tasarım uygulamaları anlatılmıştır. Bu birimler ve eğitim rahat anlaşılabilmesi için fotoğraflarla desteklenmiştir.5.bölümde ise tüm bu incelemeler, literatür araştırmaları ve yabancı tasarımcıların dikkat ettiği tasarım kriterlerinin incelenmesi sonucu tasarım kriterleri oluşturulmuştur.6.bölümde yapılan incelemeler sonucunda otizme dönük bilgilerin tasarımcılar için kullanılabilir şekilde hazırlanmış ve çalışmaların sonuçlarından bahsedilmiştir.Anahtar Kelimeler: Otizm, rehabilitasyon, özel eğitim, yönetmelik, tasarım

Abstract:
The aim of this study is to create data for the design of special education and rehabilitation centers for autistic children. Seven centers for autistic children in the Istanbul Country and five centers in England examined in parallel to the study. Other objective of this study is to determine the problems of the current centers and create knowledge for incoming centers. There is no special substance at Special Education Institution Regulations and Standards Directive for these centers. There are using these regulations and standards.In the scope of the study, determinations have been taken from chosen methods and techniques, observations, interviews, literature researches, plans, photos and sketches.Section 1 presents scope, study and method.Section 2 contains definition of Autism, information about characteristic features and behavioral problems of autistic children that can influence the design. Addition to these sections includes the definition of special education and rehabilitation centers for our country and the different educational works that need special design layout.Section 3 starts with details about Special Education Institution Regulations and Standards Directive for Autistic children centers. After these details, section presents information and classification of these centers placed at Istanbul county. Some of these center give permission to visit and different features can be analyzed with floor plans and detailed photos. Also interviews with parents, administrators and pedagogues helped about understanding requirements and demands. That gives detailed information about common needs for these centers.Section 4 presents the design criterions, planning approach and educational method of the centers at England. Designers add new architectural touch for the requirements of these centers and these are supported with photos so it can explain easily.Section 5 contains training approaches that influence the design. All of these researches was formed by literature research and review of design criteria that attention of foreign designers.Section 6 explains results of studies that facing autism by providing information is ready to be used for the designers.Key words: Autism, architecture, rehabilitation, special education, regulations