Doğaya ve insana duyarlı kentiçi ulaşım modeli: Malatya örneği
The Urban transportation model sensitive to the nature and human: Malatya example
Yazar: MUSTAFA SEVİM
Danışman: Y.DOÇ.DR. AYDIN USTA
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
DOĞAYA VE NSANA DUYARLIKENT Ç ULAŞIM MODEL : MALATYA ÖRNEĞMustafa SEV Mnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Haziran 2006Danışman: Yrd.Doç.Dr. Aydın USTAÖZETVE ANAHTAR SÖZCÜKLERKentler toplumsal yaşamın çekim merkezi olarak tarihi, sosyal ve ekonomiközelliklere sahiptirler. 19. yüzyılda başlayan sanayileşme süreciyle birlikte kentnüfusları artmaya, kentlerin kapladıkları alanlar hızla genişlemeye başlamıştır. Motorluaraçların yaygın olarak kullanılmaya başlanması ile kentlerde arazi kullanımınayönelik düzenlemeler arabalara göre yapılmıştır. Cumhuriyet'in ilanından sonrabaşlatılan demiryolu hamlesi kinci Dünya Savaşı'nın sona ermesi ile terk edilmiş,kentiçi ulaşımda kullanılan raylı dizgeler otomobillerin önünde engel olarak görülmüşve kaldırılmıştır. Daha geniş yolların yapılması, daha çok otomobilin trafiğe çıkmasınaneden olmuş, otomobil sayısı artarken trafik kazaları ve ekonomik kayıplarda araçsayısı ile beraber artmıştır. Kentlerdeki toplu taşıma dizgelerinin artan talep karşısındayetersizliği otomobili vazgeçilmez duruma getirmiştir.Malatya, Doğu Anadolu Bölgesi'nde ekonomik ve sosyal olanaklarıyla nüfusu500.000 sınırına gelmiş büyük bir kenttir. Kentin gelişimiyle yaşanan plansız gelişimsüreci, günümüzdeki ulaşım sorunlarının kaynağını oluşturmaktadır. Kentte yayalarneredeyse tamamen dışlanmış, hatta kent merkezinde bile yayalar için yeterli yerbırakılmamıştır.Ulaşımın asıl gayesi olan insanların yer değiştirmesini sağlayan motorluaraçların önemli oranda çevresel maliyetleri vardır. Kent merkezindeki havakirliliğinin en büyük sebebi egzozlardan çıkan gazlardır. Fosil yakıtların yanmasısonucu ortaya çıkan zehirli gazlar küresel ısınmaya sebep olmakta, aynı zamanda insansağlığına doğrudan etki yapmaktadır. Kentin içinde ve kıyısında bulunan yeşillikalanlar, yeni yerleşim yerleri kurmak, yol inşa etmek maksadıyla yok edildiğinden,doğanın kendini yenileme, oksijen üretme kabiliyeti azalmıştır.5Malatya ulaşım dizgesinin, ulaşım çeşitleri arasında yayalara, toplu taşıma vebisikletlilere öncelik veren, raylı ulaşıma geçmiş, temiz enerji kaynakları ve yeşilçevresi ile huzurlu ve güvenle yaşanabilir bir kent olması için araştırmada önerilersıralanmıştır.6ANAHTAR SÖZCÜKLER:1. Malatya2. Kentiçi Ulaşım3. Doğa ve nsan4. Yenilenebilir Enerji5. Raylı Dizge6. Yaya Bölgesi7

Abstract:
THE URBAN TRANSPORTATION MODELSENSITIVE TO THE NATURE AND HUMAN: MALATYA EXAMPLEMustafa SEVİMİnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, June 2006Advisor: Yrd.Doç.Dr. Aydın USTASUMMARY AND KEY WORDSBeing the gravity centers of social life, cities have historical, social andeconomic features. The populations and the coverage areas of the cities began toincrease along with the industrialization process which started in the 19th century. Asthe usage of the motor vehicles expanded, the regulations regarding the land usagewere carried out in accordance with the cars. The railway attempt, initiated after thedeclaration of the Republic, was quitted following the end of the Word War II andthe railway systems used in urban transportation were considered objectives againstautomobiles and therefore uninstalled. The construction of broader motorwayscaused more automobiles to join the traffic; along with the increase in the number ofautomobiles, traffic accidents and economic losses increased as well. Theinsufficiency of the urban mass transportation systems against the growing demandhas made the automobile inevitable.Malatya is a big city in Eastern Anatolian Region with a rising population ofnearly 500.000 through economic and social facilities. The unplanned developmentprocess as a result of the improvement of the city forms the basis of thetransportation problems experienced nowadays. In the city, the pedestrians havealmost been outcast; furthermore, there are not enough places for pedestrians evenwithin the city center.The motor vehicles, which provide the movement of people from one placeto another as the main goal of transportation, have a considerable amount ofenvironmental costs. The greatest reason of the air pollution in the city center is thegasses emitted from exhausts. The toxic gasses emitted through the burning of fossilfuels cause global warming, and at the same time, directly influence the humanhealth. Since the green areas within and around the city have been destroyed due to5establishing new residential areas and constructing roads, the renewability andoxygen productability of the nature have been reduced.Suggestions have been mentioned in the research in order for Malatya tobecome a city which prioritizes pedestrians, mass transportation and bicycles; appliesrailway transportation; and one which is a securely livable city with its clean energyresources and green environment.6KEY WORDS:1. Malatya2. Urban Transportation3. Nature and Human4. Renewable Energy5. Railway System6. Pedestrian Zone7