Gama ışınlamanın makarnalık buğday bitkisinde (Triticum durum desf.) haploid embriyo üretimi ve bitki regenerasyonuna etkisi
The effect of gamma irradiation doses on haploid embriyo production and regeneration in durum wheat (Triticum durum desf.)
Yazar: HASAN NECATİ TURAN
Danışman: PROF.DR. ÇİĞDEM SAVAŞKAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
ÖZETYüksek Lisans TeziGAMA IŞINLAMANIN MAKARNALIK BUĞDAY BİTKİSİNDE (Triticum durumDesf.) HAPLOİD EMBRİYO ÜRETİMİ VE BİTKİ REGENERASYONUNA ETKİSİHasan Necati TURANSüleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri EnstitüsüBiyoloji Anabilim DalıJuri: Prof. Dr. Çiğdem SAVAŞKAN(Danışman)Prof. Dr. Hasan ÖZÇELİKDoç. Dr. İskender AKKURTBu çalışmada Triticum durum Def. Berkmen 469 doubled haploid (DH) makarnalık buğdayçeşidi gama ışınlaması ve doku kültürü çakışmasında kullanılmıştır. Işınlamadan önce kuruve dorment haldeki DH Berkmen 469 tohumlarının nem miktarı % 5.491 olarak tespit edildive bu değer % 9.750'ye yükseltildi. Daha sonra tohumlar 137Cs kaynağı kullanılarak 0, 50,100, 150, 200, 250, 300 ve 350 Gray gama ışın dozları kullanılarak ışınlandı. Farklı gamaışını dozlarının M1 generasyonundan elde edilen bitkilerde fide boyu kök, uzunluğu veyaşayan bitki sayısı karakterleri üzerine etkileri belirlendi. Yapılan varyans analiz çalışmasınagöre artan doz miktarlarına bağlı olarak ölçümü yapılan karakterlerde önemli farklılıklarbulunmuştur (P<0.01). DH Berkmen çeşidine ait tohumlar doku kültürü çalışması için 0, 150ve 250 Gray gama doz miktarlarıyla ışınlandı. Farklı gama ışın dozlarının tohum kabuğu,embriyo ve endosperm oluşumuna etkisini belirlemek için bitkiler sera koşullarındayetiştirildi ve mısır ile melezlendi. Melezleme sonrasında embriyo gelişimini desteklemek içinbaşak ve başakçıklara 2,4-D çözeltisi uygulandı. Doubled haploid bitki elde etmek içinoluşan haploid embriyolar MS kültür ortamına alındı. Oluşan tohum kabuğu, embriyo vehaploid bitki sayısı belirlendi. Bu çalışmada 0, 150 ve 250 Gray gama doz miktarlarıylaışınlana tohumlarda sırasıyla 257, 89 ve 69 tohum kabuğu elde edilmiştir. Yapılan istatistikçalışmasında farklı dozlarda ışınlanan gurupların meydana getirdiği tohum kabuğu arasındakifark P<0.01 düzeyinde önemli bulunmuştur.Anahtar Kelimeler : Triticum durum, ışınlama, gama ışını, haploidizasyon, 2-4,D2007, 56 sayfa

Abstract:
ABSTRACTM.Sc. ThesisTHE EFFECT OF GAMMA IRRADIATION DOSESON HAPLOID EMBRIYO PRODUCTION AND PLAND REGENERATION INDURUM WHEAT (Triticum durum DESF.)Hasan Necati TURANSüleyman Demirel University Graduate School of Applied and Natural SciencesBiology DepartmentThesis Commite: Prof. Dr. Çiğdem SAVAŞKAN (Supervisor)Prof. Dr. Hasan ÖZÇELİKAssoc. Prof. İskender AKKURTIn this study, doubled haploid (DH) durum wheat cultivar (Triticum durum cv. Berkmen 469)was used for gamma irradiation and plant tissue culture. Moisture content of dry dormantseeds of DH Berkmen 469 (5.491 %) were increased to 9.750 % and were irradiated withseven different gamma rays doses (0, 50, 10, 150, 200, 250, 300, 350) using a 137Cs source. InM1 generation; germination rate, seedling height, and root lenght were determinated in agreenhouse. Results were evaluated with variance analysis and found that the degreasingaccording to the doses in all parameters were significantly different (P<0.01). DH seed of thewheat variety Berkmen 469 were irradiated with 0, 150, and 250 Gray gamma ray doses.After these plants flovering crossed with maize in order to search different doses effect on theformation of caryopsis, embryo and endosperm were evaluated. In spikes and spikelets, 2,4-Dwas injected for supportation after pollination and MS media component was used for haploidembryos. In wide crosses significant differences were found between different gamma raydoses. In this treatment 257, 89 and 69 caryopsis were taken in control group and groupsirradiated with 150 and 250 Gray doses gamma rays, subsequently. There were significantdifferences between groups which optained the caryopsis (P< 0.01).Key Words: Triticum durum, irradiation, gamma rays, haploidization, caryopsis,2-4,D2007, 56 pages