60-90 ay arası konuşma sesi bozukluğu olan ve olmayan çocukların çalışma belleği, hızlı isimlendirme ve fonolojik farkındalık becerilerinin incelenmesi
Examination of working memory, fast name and phnologic awareness skills of 60-90 months children with and without speaking voice disorder
Yazar: ŞULE ALBAYRAK
Danışman: PROF. DR. AHMET KONROT
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kısa süreli bellek = Short term memory ; Sözel bellek = Verbal memory ; İşler bellek = Working memory

Özet:
Konuşma sesi bozukluğu (KSB), konuşma seslerini çıkarmada güçlükle karakterize olan ve sosyal katılımı, akademik performansı, iş performansını ve konuşma anlaşılırlığını etkileyen bir bozukluktur. Erken dönemdeki sesbilgisel işleme beceri (fonolojik farkındalık, hızlı otomatik isimlendirme ve sözel bellek performansı) performansı okul döneminde okuma becerisini yordamakta ve okuma güçlüğü yaşama riski taşıyan çocukların belirlenmesini sağlamaktadır. Bu nedenle erken dönemde KSB'li çocukların sesbilgisel işlemleme becerilerinin değerlendirilmesi onların akademik hayatta karşılaşabilecekleri olası okuryazarlık güçlüklerine karşı önleyici müdahale programlarının hazırlanıp planlanması için oldukça önemlidir. Bu çalışmada ana dili Türkçe olup KSB olan ve olmayan çocukların sözel çalışma belleği, hızlı otomatik isimlendirme ve fonolojik farkındalık becerileri ve bu beceriler arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmaya 5 yaş ile 7 yaş 6 ay aralığında 60 çocuk (26 kız 34 erkek) katılmıştır. Verilerin toplanma sürecinde dil bozukluğu olanları çalışmaya dahil etmemek için katılımcılara Türkçe Erken Dil Gelişim Testi uygulanmıştır. Ardından konuşma sesi bozukluğu olup olmadığını doğrulamak için Sesletim Sesbilgisi-Sesletim Tarama Alt Testi kullanılmıştır. Tüm katılımcılara sırasıyla Çalışma Belleği Ölçeği'nin Sözel Bellek Testi, Hızlı İsimlendirme Testi'nin nesne ve renk isimlendirme alt ölçekleri ve Fonolojik Farkındalık Testi uygulanmıştır.
	Bulgular; KSB' li katılımcıların çoğu sözel bellek, sözel çalışma belleği ve sözel kısa süreli bellek performanslarında orta ve düşük düzeyde iken; KSB olmayan katılımcılarının çoğunun performansının ise orta ve yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. KSB olan katılımcıların çoğu hızlı isimlendirme becerilerinde daha yavaş performans göstermiştir. KSB' li katılımcılar fonolojik farkındalık becerilerinde akranlarından daha düşük performans göstermiştir. Çalışmadaki tüm değişkenler arasında da anlamlı ilişkiler bulunmuştur.
	Sonuçlar literatüre dayalı olarak tartışılmış, uygulamaya ve gelecek araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Speech sound disorder (SSD) is a disorder characterized by difficulty in producing speech sounds and affects social participation, academic performance, work performance, and speech intelligibility. The performance of phonological processing skills (phonological awareness, rapid automatic naming and verbal memory performance) in the early period predicts reading skills in the school period and enables the identification of children at risk of having reading difficulties. For this reason, the evaluation of the phonological processing skills of children with SSD in the early period is very important for the preparation and planning of preventive intervention programs against possible literacy difficulties they may encounter in academic life. In this study, it is aimed to examine the verbal working memory, rapid automatic naming and phonological awareness skills of children whose mother tongue is Turkish and with and without SSD, and the relationships between these skills. 60 children (26 girls 34 boys) between the ages of 5 and 7 years and 5 months participated in the study . During the data collection process, the Turkish Early Language Development Test was applied to the participants in order not to include those with language disorders in the study. Then, the Pronunciation Phonology-Pronunciation Screening Subtest was used to confirm whether there is a speech sound disorder. Verbal Memory Test of Working Memory Scale , object and color naming subscales of Rapid Naming Test and Phonological Awareness Test were administered to all participants, respectively.
	Results; While most of the participants with SSD were at medium and low levels in their verbal memory, verbal working memory and verbal short-term memory performances; Most of the non-SSD participants were found to be at medium and high levels. Most of the participants with SSD performed slower on fast naming skills. Participants with CSD performed lower than their peers in phonological awareness skills. Significant relationships were also found between all variables in the study.
	The results were discussed based on the literature , and suggestions for practice and future research were presented.