Türkiye'de işsiz engellilerin sosyo ekonomik durumu: Niğde ilinde alan araştırması
Socio economic status of the unemployed disabled in Turkey: A case of Nigde province
Yazar: ERSİN ERASLAN
Danışman: PROF. DR. LEVENT ŞAHİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work ; Sosyoloji = Sociology ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Engelli istihdamı = Disability employment ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Niğde = Niğde ; Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; İstihdam = Employment ; İşsizlik = Unemployment ; İşsizlik politikası = Unemployment policy

Özet:
İşsizlik ve engelliliğin bir bireyde aynı anda tezahür etmesi çoklu bir dezavantajlılık halini yansıtmakla birlikte söz konusu durumdaki bireyin sosyoekonomik sorunların merkezinde olduğunu da göstermektedir. Bu çerçevde hayat mücadelesine işsizlik zemininde devam eden engellilerin sorunlarına odaklanılması, engelli politikaları noktasında oldukça önem kazanmaktadır. Bu noktadan hareketle "Türkiye'de işsiz engellilerin sosyoekonomik durumu nasıldır?" araştırma sorusuyla şekillenen tez konusunun amacı; işsizliğin getirdiği sosyoekonomik sorunların, engellilerin sosyal ve ekonomik hayatına nasıl tesir ettiğinin derinlemesine kavranması ve işsiz engellilerin sosyoekonomik durumlarının analiz edilmesidir. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma yönteminin esas alındığı ve temellendirilmiş teorinin araştırma deseni olarak şeçildiği tez çalışmasında Niğde'de ikamet eden 57 işsiz engelli bireyle yarı yapılandırılmış mülakat tekniğiyle görüşmeler gerçekleştirilmiş ve konu özelinde çeşitli bulgulara ulaşılmıştır. 
Araştırma bulgularına göre işsiz engellilerin sosyal durumu kapsamında; sosyal ilişkilerinde yalnızlaştıkları, gündelik faaliyetlerinde genelde ev içinde olmak üzere internette zaman geçirdikleri, sosyo kültürel faaliyetlerinin baskılandığı, siyasi dışlanma yaşadıkları, sosyal yaşamda sağlık hizmetleri başta olmak üzere çeşitli kamu hizmet açıklarından etkilendikleri ve son olarak toplumun tutumunda ostrasizm temelli dışlanma biçimin hâkim olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Ekonomik durum kapsamında, katılımcıların çoğunda ekonomik yaşamlarında düşük kişisel harcamaların ön planda olduğu ve ihtiyaçlarına ulaşmakta zorluk çektikleri, sosyal yardımlara yönelik serzenişte bulundukları tespit edilmiştir. Psikolojik durum kapsamında ise katılımcıların büyük bir kısmının engelliliği dışsallaştırarak topluma ve kader anlayışına atfettiği bu duruma karşın araştırma grubunun neredeyse tamamında işsizlik durumunu içselleştirildiği ve bunalım halinin yaşandığı belirlenmiştir. İş arama motivasyonun kaynağında ise itibar ve kişisel gelişim gibi isteklerin yerine, ekonomik temelli etkenlerin ve sosyalleşme isteğinin ön plana çıktığı sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
The simultaneous manifestation of unemployment and disability in an individual reflects a multiple disadvantage, but also shows that the individual in the mentioned situation is at the center of socioeconomic problems. In this framework, focusing on the problems of disabled people who continue their struggle for life on the ground of unemployment gains importance in terms of disability policies.From this point of view, "How is the socioeconomic status of the unemployed disabled people in Turkey?" and the thesis topic is shaped by this research question. The aim of the thesis topic is to understand deeply how the socio-economic problems brought about by unemployment affect the social and economic life of the disabled and to analyze the socioeconomic status of the unemployed disabled. By this purpose, the interviews was conducted with 57 unemployed disabled individuals who are residing in Niğde by semi-structured interview technique, various findings were reached in the thesis study, which was based on the qualitative research method and based theory was chosen as the research design.
The results of the research conducted within the scope of the social situation of the unemployed disabled are as follows; they are isolated in their social relations and generally at home, spending their time on the internet in their daily activities. Their socio-cultural activities are suppressed and they experience political exclusion. They are also affected by various public service deficits, especially health services. Finally, the ostracism-based exclusion form is dominant in the attitude of the society. Within the scope of the economic situation, it was determined that most of the participants had low personal expenditures in their economic life, had difficulty in reaching their needs, and complained about social assistance. Within the scope of the psychological state, it was determined that most of the participants externalized the disability and attributed it to the society and the understanding of destiny. It have been concluded in the source of job search motivation that economic-based factors and the desire for socialization come to the fore instead of requests such as reputation and personal development.