Okul yöneticilerinin toksik liderlik davranışlarının bireysel ve örgütsel etkileri
Individual and organizational effects of toxic leadership behaviors of school administrators
Yazar: FERİT ÖZKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENDER KAZAK
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Denetimi ve Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul yöneticileri = School administrators ; Toksik liderlik = Toxic leadeship

Özet:
Bu araştırma; öğretmen görüşlerine göre, okul yöneticilerinin toksik liderlik davranışlarının bireysel ve örgütsel etkilerini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Araştırma, nitel araştırma geleneği içinde yer alan olgubilim deseni kullanılarak yapılmıştır. Araştırma 2021-2022 eğitim öğretim yılında Kocaeli ili Kartepe ilçesinde bulunan okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise kademesindeki okullarda yürütülmüş olup araştırma sorularına cevap aramak amacıyla yirmi öğretmenin görüşlerine başvurulmuştur. Araştırmada, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırma verileri kapsamında görüşme yapılacak çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örneklem ve kartopu örneklemesi kullanılarak belirlenmiştir. Öğretmen görüşlerinin çözümlenmesinde nitel veri analiz tekniklerinden biri olan betimsel analiz ve içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre öğretmenler; okul yöneticilerinin iletişimi engelleyen, yönetsel etiğe uymayan, bencil, çıkar amacı güden, otoriter, güvenilir olmayan davranışları ile narsist tavırlarını, olumsuz ruh hallerini toksik olarak algılamaktadır. Öğretmenler okul yöneticilerinin toksik liderlik davranışlarının nedenleri olarak ise; psikolojik kaynaklı, yönetim anlayışından kaynaklı, iletişim becerilerinden kaynaklı, geçmiş yaşantılardan kaynaklı, örgütsel kaynaklı, atama ve denetim kaynaklı faktörleri göstermişlerdir. Okul yöneticilerinin toksik liderlik davranışlarının; öğretmenlerin duygu durumuna, ruh sağlığına, düşünce ve davranışlarına, fizyolojik yapısına yansıyan bireysel etkilerinin olduğunu tespit edilmiştir. Okul yöneticilerinin toksik liderlik davranışlarının; örgütsel düzeyde örgütün düzen ve işleyişine, örgütsel güvene, örgütsel davranışlara, örgütsel iletişime, örgütsel çatışmaya, örgütsel amaçlara yönelik etkilerinin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, öğretmenlerin toksik liderlik davranışları ile baş ederken aktif ve pasif tepkiler ortaya koydukları belirlenmiştir. Elde edilen bulgular çerçevesinde uygulayıcılara ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This research; this study was conducted to investigate the individual and organizational effects of school administrators' toxic leadership behaviors, according to teachers' opinions. The research was carried out using the phenomenology pattern included in the qualitative research tradition. The research was carried out in preschool, primary, secondary and high school schools in Kocaeli province Kartepe district in the 2021-2022 academic year, and the opinions of twenty teachers were consulted in order to find answers to the research questions. In the research, a semi-structured interview form developed by the researcher was used. The study group to be interviewed within the scope of the research data was determined by using criterion sampling and snowball sampling from purposive sampling methods. Descriptive analysis and content analysis methods, which are one of the qualitative data analysis techniques, were used in the analysis of teachers' opinions. According to the findings, teachers; perceives the narcissistic attitudes and negative moods of school administrators that prevent communication, do not comply with managerial ethics, are selfish, self-interested, authoritarian, unreliable, and untrustworthy. As the reasons for the toxic leadership behaviors of the school administrators by the teachers; they showed factors originating from psychological, management approach, communication skills, originating from past experiences, organizational origin, assignment and supervision. Toxic leadership behaviors of school administrators; it has been determined that teachers have individual effects that are reflected in their emotional state, mental health, thoughts and behaviors, and physiological structure. Toxic leadership behaviors of school administrators; at the organizational level, it has been determined that there are effects on the order and functioning of the organization, organizational trust, organizational behavior, organizational communication, organizational conflict, and organizational goals. In addition, it was determined that teachers showed active and passive reactions when coping with toxic leadership behaviors. Suggestions were made to practitioners and researchers within the framework of the findings.