Akıllı telefon bağımlılığının yordayıcıları olarak bilişsel çarpıtmalar ve farklı demografik değişkenler
As predictives of smartphone addiction cognitive distortions and different demographic variables
Yazar: FATİH TAŞKESEN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET KANDEMİR
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Akıllı telefonlar = Smartphones ; Bağımlılık = Dependency ; Bilişsel çarpıtma = Cognitive distortion ; Demografik değişkenler = Demographic variables ; Ölçekler = Scales ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Bu tez çalışmasının temel amacı bireylerin akıllı telefon bağımlılığı üzerinde bilişsel çarpıtma düzeyi, cinsiyet, eğitim düzeyi ve yaş değişkenlerinin yordama gücünü incelemektir.  Akıllı telefon bağımlılığı ile çeşitli değişkenler arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmak için ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. 421 Katılımcının 136 tanesini erkekler, 285 tanesini ise kadınlar oluşturmaktadır. Bu örneklem üzerinden veriler Kişisel Bilgi Formu, Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği Kısa Formu ve Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği kullanılarak içinde bulunduğumuz pandemi süreci nedeniyle çevrimiçi ortamda toplanmıştır. Toplanan verilerin analizi sürecinde t-testi, ANOVA ve hiyerarşik regresyondan yararlanılmıştır. Analiz sonuçları incelendiğinde bilişsel çarpıtma düzeyinin akıllı telefon bağımlılığı üzerinde gözle görülür bir etkisi olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, akıllı telefon bağımlılığı ile bilişsel çarpıtma düzeyi arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Akıllı telefon bağımlılığı üzerinde cinsiyetin anlamlı bir farklılaşma sağlamadığı, eğitim düzeyi ve yaş değişkeninin ise anlamlı bir farklılaşma sağladığı belirlenmiştir. Yapılan hiyerarşik regresyon analizi bulguları incelendiğinde birinci adımın ve ikinci adımın modele toplam katkısının oldukça fazla olduğu belirlenmiştir.  İkinci adımda, bilişsel çarpıtma düzeyinin modele girmesi ile birlikte, birinci adımda modele giren eğitim düzeyinin yordayıcı etkilerine ilişkin değerlerde değişim gözlenmiş ve ikinci adımda eğitim düzeyinde belirtilen modelde akıllı telefon bağımlılığı için anlamlı bir yordayıcı değişken olduğu belirlenmiştir. Son bölümde ise elde edilen bulguların alan literatüründe yer alan çalışmalarla karşılaştırılması gerçekleştirilmiştir. Ayrıca bu konu üzerinde çalışacak ilgili kişilere öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this thesis is to examine the predictive power of cognitive distortions, gender, education level and age variables on smartphone addiction of individuals. Relational screening model was used to reveal the relationship between smartphone addiction and various variables. 136 of the 421 participants are men and 285 of them are women. Data from this sample were analyzed using Personal Information Form, Short Form of Smartphone Addiction Scale and Cognitive Distortions Scale and it was collected online due to the pandemic process we are currently in. In the process of analyzing the collected data, t-test, ANOVA and hierarchical regression were used. When the analysis results were examined, it was determined that the level of cognitive distortion had a significant effect on smartphone addiction. In addition, it was determined that there is a positive correlation between smartphone addiction and cognitive distortion level. It was determined that gender did not provide a significant differentiation on smartphone addiction, but education level and age variable provided a significant differentiation. When the hierarchical regression analysis findings were examined, it was determined that the total contribution of the first step and the second step to the model was significant. In the second step with the cognitive distortion level entering the model, a change was observed in the predictive effects of the education level entering the model in the first step, and a significant predictor variable for smartphone addiction was observed in the model specified in the education level in the second step. In the last part, the results obtained were compared with the studies in the field literature. In addition, suggestions were presented to the relevant people who will work on this issue.