Lise öğrencilerinin kariyer kaygıları ile beş faktör kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
A study on the relationship between high school students' big five personality traits and career anxiety
Yazar: SEMANUR KAYADİBİ
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZHAN KIRDÖK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Kariyer = Career ; Kariyer kaygısı = Career anxiety ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Lise öğrencileri = High schools students

Özet:
Bu araştırma, lise öğrencilerinin kariyer kaygıları ile beş faktör kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin incelendiği ilişkisel tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Bu çalışmada kariyer kaygısı ile beş faktör kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi ve beş faktör kişilik özelliklerinin kariyer kaygısını yordayıcılığının incelenmesi amaçlanmıştır. Bununla birlikte kariyer kaygısının cinsiyet, okul türü, algılanan başarı durumu ve algılanan gelir durumuna göre farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesi de yine bu çalışmanın amacıdır. Araştırmanın çalışma grubunu Adana ili merkez ilçelerinde yer alan toplam dört  lisede  9., 10., 11. ve 12. sınıfa devam etmekte olan 127 'si kadın ve 155' i erkek olmak üzere toplam 282 lise öğrencisinden oluşmaktadır.  Katılımcıların yaş aralığı 14 ile 18 arasında değişmektedir. Araştırmada ergenlerin kariyer kaygısına ilişkin veriler için Kariyer Kaygısı Ölçeği, kişilik özelliklerine ilişkin veriler için  ise Beş Faktör Kişilik Özellikleri Ölçeği kullanılmıştır.  Kişisel bilgiler için ise araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Araştırmanın verilerinin analizinde Pearson Momentler Çarpım Korelasyonu, Çoklu Regresyon Analizi, Tek Yönlü Varyans Analizi Ve Bağımsız Gruplar İçin t Testi tekniği kullanılmıştır. Yapılan korelasyon analizi bulgularına göre öğrencilerin kariyer kaygısı ile nevrotiklik kişilik özelliği arasında pozitif yönde orta düzey, kariyer kaygısı ile sorumluluk ve uyumluluk arasında negatif yönde zayıf düzey anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Kariyer kaygısı ile dışa dönüklük ve açıklık kişilik özellikleri arasında ise anlamlı ilişki bulunamamıştır. Yapılan regresyon analizi sonucuna göre öğrencilerin beş faktör kişilik özelikleri alt boyutları olan nevrotiklik ve uyumluluk  kariyer kaygısındaki varyansın % 19' unu açıklamaktadır. Buna göre kişilik özelliklerinden nevrotiklik kişilik özelliği, kariyer kaygısını pozitif yönde yordarken, uyumluluk kişilik özelliğinin kariyer kaygısını negatif yönde yordamaktadır. Dışa dönüklük, sorumluluk ve açıklık kişilik özellikleri ise kariyer kaygısını yordamamaktadır. Ayrıca bu çalışmanın sonucunda kadın öğrencilerin kariyer kaygısının, erkek öğrencilerin kariyer kaygısından anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Algılanan başarı durumlarına göre ise orta başarı algısına sahip öğrencilerin kariyer kaygısı, yüksek başarı algısına sahip öğrencilerin kariyer kaygısından anlamlı düzeyde daha yüksektir. Öğrencilerin kariyer kaygısı ile okul türü, algılanan gelir düzeyi değişkenleri arasında ise anlamlı bir ilişki bulunmamıştır.

Anahtar Kelimeler: Kariyer kaygısı, beş faktör kişilik özellikleri, lise öğrencileri

Abstract:
This research is a descriptive study in the relational survey model which examines the relationship between high school students' career anxiety and five factor personality traits. In this study, it was aimed to investigate the relationship between career anxiety and five factor personality traits and to investigate the predictor of career anxiety of five factor personality traits. The aim of this study is to examine whether career anxiety differs according to gender, type of school, perceived achievement and perceived income.
The sample of the study consisted of 282 high school students (127 females and 155 males) attending  9th, 10th, 11th and 12th grades in four high schools located in the central districts of Adana. The age range of the participants ranged from 14 to 18 years. In the research, Career Anxiety Scale was used for data about career anxiety of the adolescents and Five Factor Personality Traits Scale was used for data about personality traits. For personal information, personal information form prepared by the researcher was used. Pearson Product Moment Correlation, Multiple Regression Analysis, One Way Analysis of Variance and t Test for Independent Groups were used in the analysis of the data. According to the correlation analysis findings, it was found that there was a significant positive correlation between career anxiety and neuroticism personality trait of students, and a weak negative correlation between career anxiety and responsibility and compliance.
According to the correlation analysis findings, it was found that there was a significant positive correlation between career anxiety and neuroticism personality trait of students, and a weak negative correlation between career anxiety and responsibility and compliance. No significant relationship was found between career anxiety and extroversion and openness personality traits. According to the results of the regression analysis, the five factor personality traits of the students explained 19% of the variance in career anxiety of the sub-dimensions of neuroticism and compliance. According to this, while neuroticism personality trait positively predicts career anxiety, compatibility predicts career trait negativity of personality trait. Extroversion, responsibility and openness personality traits do not predict career anxiety. In addition, as a result of this study, career anxiety of female students was significantly higher than male students' career anxiety. According to perceived success, career anxiety of students with medium achievement perception is significantly higher than that of students with high achievement perception. No significant relationship was found between students' career anxiety and school type and perceived income variables.
Keywords: Career anxiety, big five factors personality traits, high school students