Gündelik yaşamdan imgelere rizo-etnografik bir akış: Emeklinin bakışından fikirler, hisler, fiiller
Rizo-ethnographic flow from everyday life to images: Ideas, affects and acts from the retiree's perspective
Yazar: ASLI ŞAHİNKAYA ERMİŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET TOPLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Emeklilik, birçok sosyal politika kaynağına göre, insanın çalışma yaşamından çekilmesi sonucu insanın deneyimlemeye başladığı bir süreçtir. Bu çalışmada öncelikle emeklilik ekseninde çalışma hayatı ve yaşlanma olguları üzerine bir kuramsal çerçeve çizilmiş ardından da gündelik yaşam eleştirisi fark felsefesi düzleminde ele alınmıştır. Çalışmanın ilk amaçlarından biri, çalışma yaşamı eleştirisi bağlamında, insanlığın sahip olduğu yaşamsal süreçlerden biri olan yaşlanmaya ve emeklilik dönemine yönelik felsefi ve farklı bir bakış ortaya koymaktır. Bu noktada Gilles Deleuze ve Felix Guattari'nin rizom, yersiz yurtsuzlaşma, arzu makinaları, molar/moleküler kavramlarıyla ilişkisel bir düşünme gerçekleştirilmiştir. Bu felsefi derinlik, Henri Lefebvre'in ifade ettiği gibi felsefeyle gündelik yaşamın kesişim noktasında aranmıştır. Emeklilik, çalışma yaşamı ve emek süreçleri izleğinde eleştirel bir perspektif üzerinden değerlendirilmiştir. Gündelik yaşam, bir emeklinin yabancılaşmış eylemlerini telafi ettiği stratejileri izlemenin en uygun alanlarından biri olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışma emekli kişilerin, gündelik yaşamlarına yönelik özdüşünümsel bakışlarını görsel imgelerle ifade ederek bir araya getirmeleri üzerine tasarlanmıştır. Öncelikle emeklilerle çalışma hayatı ve emeklilikte gündelik yaşam üzerine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Sonrasında bu kişilerden sabah rutini, akşam rutini, dış mekân rutini ve serbest olmak üzere dört farklı temada fotoğraf ve videolar çekmeleri istenmiştir. Katılımcılardan gelen imgelerin bir asamblaj olarak düzenlenmesiyle, bir videografik çalışma ortaya konmuştur. Bu çalışma rizo- etnografik video olarak adlandırılmış ve kuramsal çerçevesi yöntemsel olarak inşa edilmiştir. Çalışmanın analizi, gündelik yaşamın öznelerin fikir, his ve fiilerinden oluştuğu anlayışına dayanarak Spinozacı bir yaklaşımla bu düzlemde gerçekleştirilmiştir. Çalışma, katılımcılar ve araştırmacının dönüştürücü bir etkileşim sürecini yaşadıkları hem epistemolojik hem de metodolojik yaklaşımı bakımından eleştirel bir tonda virtüelin peşine düşen bir deneyim olarak tanımlanabilir.

Abstract:
According to many social policy sources, retirement is a process that people begin to experience as a result of withdrawing from working life. In this study, firstly, a theoretical framework was drawn on the phenomena of working life and aging in the axis of retirement, and then the criticism of everyday life was discussed on the plane of the philosophy of difference. One of the first aims of the study is to present a philosophical and different perspective on aging and retirement, which are one of the vital processes of humanity, in the context of criticism of working life. At this point, a relational thinking has been carried out with Gilles Deleuze and Felix Guattari's concepts of rhizome, deterritorialization, desiring-machines, molar/molecular. This philosophical depth was sought at the intersection of philosophy and everyday life, as expressed by Henri Lefebvre. Retirement has been evaluated from a critical perspective in the context of working life and labor processes. Everyday life has been considered one of the most suitable areas for pursuing strategies by which a retiree compensates for his alienated actions. This study is designed to bring together retired people's self-reflective views on their daily lives by expressing them with visual images. First of all, interviews were held with retirees about working life and everyday life in retirement. Afterwards, these people were asked to take photos and videos on four different themes: morning routine, evening routine, outdoor routine and freestyle. A videographic work was created by arranging the images from the participants as an assemblage. This study is called rhizo-ethnographic video and its theoretical framework was constructed methodically. The analysis of the study was carried out on this level with a Spinozist approach, based on the understanding that everyday life consists of the ideas, affects, and acts of the subjects. The study can be defined as an experience that pursues the virtual in a critical tone in terms of both its epistemological and methodological approach, in which the participants and the researcher experience a transformative interaction process.