Geri göndermeme ilkesi ve sığınma hakkı: Türkiye'nin batı sınırındaki düzensiz göçe yönelik uygulamaların AİHM kararları ışığında değerlendirilmesi
Non-refoulement and the right to seek asylum: Evaluation of the practices against irregular migration at Turkey's western border in the context of ECHR decisions
Yazar: ESİN BOZOVALI
Danışman: PROF. DR. OKTAY UYGUN
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi = European Court Human Rights ; Düzensiz göç = Irregular immigration ; Geri gönderme = Refoulement ; Geri göndermeme ilkesi = Non refoulement ; Mülteciler = Refugees ; Sığınma = Asylum ; Uluslararası Hukuk = International Law ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
İnsanlar, yüzyıllardır yaşadıkları yerdeki zulüm tehdidinden kaçarak güvenli topraklara ulaşmak için yer değiştirmektedir. Geri göndermeme ilkesi, devletlere egemenlik yetkilerinin olduğu alanlarda bulunan kişileri zulüm tehdidi altında oldukları herhangi bir yere göndermeme yükümlülüğü yükleyen bir ilkedir ve ülke sınırından geri çevirmeye yönelik koruma da sağlamaktadır. Bu ilke çeşitli sığınma hukuku ve insan hakları hukuku belgelerinde düzenlenmektedir. Özellikle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadı ilkeye önemli bir koruma alanı sağlamakta ve ilkeyi güçlendirmektedir. Ülkelerin zorlayıcı sınır politikaları sebebiyle, mülteciler, çoğunlukla düzensiz yollar ile yolculuk etmek zorunda kalmaktadır. Bu sebeple mültecilerin geri göndermeme ilkesi kapsamında sınırdan geri çevrilmemesi, sığınma prosedürlerine erişimlerinin sağlanması ve düzensiz geçişten ve bulunuştan ötürü cezalandırılmaması gerekmektedir. Türkiye, yüksek mülteci ve sığınmacı nüfusuna sahip olması sebebi ile hem en önemli sığınma ülkelerinden biri, hem de konumu sebebiyle en yoğun kullanılan geçiş ülkelerinden biridir. Türkiye'de bulunan mültecilerin, sığınmacıların ve düzensiz göçmenlerin çeşitli sebeplerle düzensiz yollardan batılı devletlere ulaşma amacıyla yola çıkması sebebiyle Türkiye'nin batısında yoğun bir düzensiz göç hareketi yaşanmaktadır. Türkiye'nin, Yunanistan'ın ve Avrupa Birliği'nin Türkiye'nin batı sınırındaki düzensiz göçü önlemeye yönelik gerçekleştirdiği bazı uygulamaların geri göndermeme ilkesi ve insan hakları ile bağdaşmadığı noktalar vardır. Bu çalışmanın amacı, geri göndermeme ilkesinin ve sığınma hakkının, özellikle düzensiz sınır geçişlerine ilişkin kapsamının, uluslararası ve ulusal mevzuata göre belirlenmesi ve Türkiye'nin batı sınırında gerçekleşen yoğun düzensiz göç hareketliliğine yönelik uygulamaların Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadı ışığında geri göndermeme ilkesi merkez alınarak değerlendirilmesi, mevzuatta ve sahada yaşanan sorunların tespit edilmesi ve sorunlara yönelik çözümler önerilmesidir.

Abstract:
For decades, people have been fleeing from their homelands due to fear of persecution. The principle of non-refoulement is a norm which prohibits States from returning or expelling anyone in any manner from their jurisdiction to the places from which they come and where they may face any kind of threat to their lives or freedom. Non-refoulement is also meant to assure protection at borders. This principle has been applied in many international asylum and human rights regulations and cases, most notably in the European Court of Human Rights' decisions. These have shaped a wider and better understanding of the principle. Turkey hosts the world's densest population of refugee and asylum seekers. Turkey also serves as an important transit country for irregular migration routes. For this reason, widespread irregular migration, along with its accompanying apprehensions, are happening at Turkey's western border. The practices of Turkey, Greece and the European Union against irregular migration at Turkey's western border are the cause for many human rights violations. The purpose of this study is to identify the scope of non-refoulement in accordance with national and international legislation; to evaluate practices at Turkey's western border in the context of European Court of Human Rights case law; as well as to offer solutions for the gaps and problems between theory and practice. In this context, both national and international legislation, ECHR decisions as well as reports from human rights and refugee protection organizations have been examined in this study.