Tip 2 diyabetli bireylerin hedonik açlık durumunun hastalık öz yönetimi ve diyetin glisemik indeksi/yükü ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of hedonic hunger status of individuals with type 2 diabetes with disease self-management and diet's gicemic index/load
Yazar: BÜŞRA ŞEN YETKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜLYA KAMARLI ALTUN
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Açlık = Hunger ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diyet = Diet ; Glisemik indeks = Glycemic index ; Hedonizm = Hedonism ; Kendini yönetme = Self management

Özet:
Amaç: Bu çalışmada tip 2 diyabetli bireylerin hedonik açlık durumları ile hastalık öz yönetimi ve diyetin glisemik indeksi/yükü arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışma Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Polikliniğine Aralık 2021-Nisan 2022 tarihleri arasında başvuran 160 tip 2 diyabetli birey üzerinde yürütülmüştür. Katılımcıların sosyo-demografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, diyabet özyönetimi ve hedonik açlık durumları değerlendirilerek, antropometrik ölçümleri alınmıştır. Ayrıca 3 günlük besin tüketim kayıtlarından diyetlerinin enerji, makro ve mikro besin ögesi içerikleri ile diyetlerinin günlük ortalama glisemik indeksi ve yükü hesaplanmıştır.
Bulgular: Hedonik açlık puanı yüksek olan grubun düşük olan gruba kıyasla tip 2 diyabet öz yönetiminin daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0,05). Hedonik açlık puanları yüksek olan grubun vücut ağırlığı, beden kütle indeksi, vücut yağ yüzdesi ve ağırlığı, boyun, bel, kalça çevreleri ve bel/kalça, bel/boy oranı hedonik açlık puanı düşük olan gruba kıyasla daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Düşük hedonik açlığa sahip bireylerin kan glikozu, HbA1c ve trigliserit değerlerinin (sırasıyla 157,5±64,3 mg/dL; %7,54±1,84; 161,9±66,6 mg/dL) yüksek hedonik açlığa sahip bireylere kıyasla (sırasıyla 184,9±63,3 mg/dL; %8,27±1,96; 196,3±92,1 mg/dL) daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0,05). Katılımcıların hedonik açlık durumları ile diyet glisemik indeksi ve yükü arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p>0,05).
Sonuç: Yüksek hedonik açlığın düşük tip 2 diyabet hastalık öz yönetimi ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Hedonik açlık; vücut bileşenleri, antropometrik ölçümler ve biyokimyasal parametreler üzerinde olumsuz etki yaratabilmektedir. Diyabetin etkin yönetiminin sağlanabilmesi için bireylerin hedonik açlık durumlarının değerlendirilmesi ve düşük glisemik indeks ile düşük glisemik yüklü bir beslenme tedavisinin planlanması hedeflenmelidir. 
Anahtar Kelimeler: glisemik indeks, glisemik yük, hastalık öz yönetimi, hedonik açlık, tip 2 diyabet.

Abstract:
Objective: The aim of this study was to investigate the relationship between hedonic hunger status and disease self-management and glycemic index/load of diet in individuals with type 2 diabetes.
Method: The study was carried out on 160 type 2 diabetes individuals who applied to Akdeniz University Hospital Endocrinology and Metabolic Diseases Polyclinic between December 2021 and April 2022. The socio-demographic characteristics, nutritional habits, diabetes self-management and hedonic hunger status by evaluating the participants and, anthropometric measurements were taken. The daily average energy, macro and micronutrient contents and glycemic index and load of their diets, were calculated over the 3-day food consumption records of the participants. 
Results: It was found that the group with high hedonic hunger score had less type 2 diabetes self-management compared to the group with low (p<0.05). Weight, body mass index, body fat percentage and weight, neck, waist, hip circumferences and waist/hip, waist/height ratio were found to be higher in the group with high hedonic hunger scores compared to the group with low hedonic hunger scores (p<0.05). Blood glucose, HbA1c and triglyceride values (157.5±64.3 mg/dL, 7.54±1.84%; 161.9±66.6 mg/dL, respectively) of individuals with low hedonic hunger it was found to be lower than the individuals with high hedonic hunger (184.9±63.3 mg/dL; 8.27±1.96%; 196.3±92.1 mg/dL, respectively) (p<0.05). No statistically significant relationship was found between the hedonic fasting status of the participants and the dietary glycemic index and load (p>0.05).
Conclusion: High hedonic hunger was found to be associated with low type 2 diabetes disease self-management. Hedonic hunger; it can have a negative effect on body components, anthropometric measurements and biochemical parameters. In order to ensure effective management of diabetes, it should be aimed to evaluate the hedonic hunger status of individuals and to plan a nutritional therapy with a low glycemic index and a low glycemic load.
Keywords: glycemic index, glycemic load, disease self-management, hedonic hunger, type 2 diabetes.