Obez çocuklarda böbrek etkilenmesi
Influence of obesity on kidneys of children
Yazar: MEHMET ŞİRİN KAYA
Danışman: PROF. DR. FERAH SÖNMEZ
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Böbrek = Kidney ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Glomerüler filtrasyon = Glomerular filtration ; Mikroalbüminüri = Microalbuminuria ; Obezite = Obesity ; Sodyum = Sodium ; Çocuklar = Children

Özet:
Son yıllarda artış gösteren  son dönem böbrek hastalığı insidansı dünya çapında  bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Son dönem böbrek hastalığı için modifiye edilebilir risk faktörlerinin belirlenmesi önleyici stratejilerin geliştirilmesi açısından önemlidir. Epidemiyolojik çalışmalar  obezitenin böbrek hastalığı riskini artırdığını ve prognozunu etkilediğini göstermiştir. Obezite ile böbrek hastalıkları arasında ilişkiyi inceleyen çalışmaların çoğunu yetişkinler üzerinde yapılan çalışmalar oluşturmaktadır . Çocuklar üzerinde obeziteye bağlı böbrek etkilenmesini araştıran çalışma sayısı çok azdır.Obezite ile ilgili böbrek hastalıklarının başlangıcı asemptomatik ve sinsdidir. Obezite ile ilişkili olarak adlandırılan glomerülopati (ORG) primer glomerüloskleroz olmadan obeziteye sekonder gelişen glomerülopatiyi tarifler. ORG'nin  patofizyolojik mekanizması halen tam olarak anlaşılmamıştır. Obeziteye bağlı böbrek hasarlanmasına dair çalışmalarda glomeüler düzeyde hasarlanmalar üzerinde daha çok çalışılmış olup, tübülüpati gelişimini araştıran çalışmalar kısıtlıdır. Obezite ile ilişkili nefropati (ORG) morfolojik olarak fokal segmental glomeruloskleroz veya glomerulomegali şeklinde görülmektedir . 
Çalışmamızdaki amacımız obez çocuklarda böbrek etkilenmesini araştırmak ve obezite ile ilgili belirteçlerle böbrek hasarı göstergelerini karşılaştırmaktır.
Çalışmaya çocuk sağlığı ve hastalıkları polikliniğine başvuran, VKİ ≥ 95 persentil olan, , bilinen bir hastalığı bulunmayan, ilaç kullanmayan ve yaşları 6-18 yaş arası değişen 43 obez çocuk çalışma grubu olarak ve çalışma grubuyla benzer yaş, sosyodemografik özellikler ve cinsiyete sahip, kronik hastalığı bulunmayan VKİ <85 persentil olan 43 sağlıklı çocuk kontrol grubu olarak alındı.
Tüm hastalarda ve kontrol grubunda kilo, boy, bel çevresi, kalça çevresi, kan basıncı ölçümleri yapılıp, bel kalça oranları hesaplandı. Kanda kreatinin, sistatin C düzeyleri ve 24 saatlik idrarda mikroalbümin, protein, Nasetil-β-D glukozaminidaz, sodyum ve TGF-β düzeyleri çalışıldı.  Schwartz formülü kullanılarak glomerüler filtrasyon hızı (GFH) hesaplandı. Ultrasonografik olarak böbrek boyutları ve hacmi ölçüldü. statistiksel değerlendirmede ki-kare, t testi, Mann Whitney U, değişkenlerin bir biriyle olan korelasyonlarını incelemek için ise Pearson Correlation ve Kendall'stau-b testleri kullanıldı. p<0,005 değerleri istatiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Değerlendirmelerimiz sonucunda çalışma grubunda kontrol grubuna göre bel kalça oranı, sistolik ve diastolik kan basınçları, 24 saatlik idrarda protein, mikroalbümin ve sodyum atılımı, sol böbrek ve sağ böbrek hacim persentilleri anlamlı yüksek bulundu. Her iki grup arasında serum sistatin C, serum kreatinin, GFH, 24 saatlik idrarda TGF-β  ve NAG atılımı açısından fark bulunmadı. Kontrol grubunda vücut kitle indeksi (VKİ) ile sistolik ve diastolik kan basınçları, GFH, mikroalbümin, sodyum, sağ ve sol böbrek hacimleri arasında pozitif bağıntı bulundu. Kontrol grubunda bel kalça oranı (BKO) ile sistolik ve diastolik kan basıncı,  protein ve sodyum arasında anlamlı bağıntı bulundu. GFH ve her iki böbrek hacmi arasında pozitif bağıntı bulundu. Sistolik ve diastolik kan basınçları ile her iki böbrek hacmi arasında pozitif bağıntı bulundu. Sistolik ve diastolik kan basınçları ile sodyum ve mikroalbümin arasında pozitif bağıntı bulundu. 
Sonuç olarak, çocuklarda obeziteye bağlı böbrek hastalığında  glomerüler hasarın erken  belirteci   olarak mikroalbüminüri,  tübüler hasarın erken belirteci olarak 24 saatlik idrar sodyum atılımı kullanılabilir. Obez çocukların böbrek hacmi kontrol grubuna  göre anlamlı yüksek olduğu için ORG'nin çocukluk çağında erken evrede glomerülomegali seklinde seyredip, yaş ilerledikçe glomerüloskleroza ilerleyebileceği sonucuna varıldı. Obezitenin hipertansiyon  gelişiminde önemli bir risk faktörü olduğu gösterildi. Arteryel kan basınçları,  proteinüri, sodyum atılımının BKO ile kolere olması santral obezitenin daha çok böbrek hasarına  yol açabileceği  sonucuna ulaştırdı.

Abstract:
Incidence of nephropathy that increases recently became a global public health problem. It is important to determine the modifiable risk factors in order to develop preventive strategy for recently encountered nephropathy cases. Epidemiological studies indicate that obesity increases nephropathy risk and affect the prognoses. Most of the studies performed for correlation between obesity and nephropathy are carried out on adults. The studies which research about the influence of obesity on nephropathy in children are rather few. Start of nephropathy as a result of obesity is actually asymptomatic and insidious. Glomerulopathy(ORG) which is accepted to be in correlation with obesity describes glomerulopathy that develops secondary to obesity without primer glomerulosclerosis. Pathophysiological mechanism of ORG could not have been understood exactly yet. In the studies on kidney damage as a result of obesity, glomerular level damages are mostly focused on, and studies on tubulupaty development are very limited. Nephropathy correlated with obesity is morphologically seen as focal segmental glomerulosclerosis or glomerulomegali. 
Our objective in our studies is to research the influence of obesity on nephropathy in obese children and to compare the kidney damage indicators with reference markers.
Study group was constituted of 43 obese children who have applied to the children health and pediatric clinic whose body mass indexes (BMI) are ≥ 95 without any known diseases, with no medicine administration between the ages of 6-18 and 43 healthy children whose body mass indexes (BMI) are  ≥ 85 without any chronic diseases, with same socio-demographical characteristics and gender were included in the study as control group.
Measurement of weight, height, waist circumference, hip circumference, blood pressure was performed in all patients and control group and their waist hip proportions were calculated. The creatine, cystatinC levels in the blood and microalbumin, protein, N-acetyl-β-D glucoseaminidase (NAG), sodium and transforming growth factor Beta (TGF-β )levels in urine within 24 hours were examined.  Glomerular filtration speed (GFH) was calculated by using Schwartz formula. Kidney dimensions and volumes were measured by ultrasonography. In statistical assessments chi-square, t-test, Mann Whitney U were used and in order to examine the correlation of the variables with each other Pearson Correlation andKendall'stau-b tests were used. p<0,005 values were found significant statistically.
As a result of our assessments the waist hip ratio, systolic and diastolic blood pressures, protein, micro albumin and sodium discharge in urine in 24 hours and right kidney volume percentiles were found to have high significance.No significance determined in the results of serum cystatinC, serum creatinine, GFH, TGF-β  andNAG discharge in urine in 24 hours between the two groups. There was positive correlation between the body mass index and cistolic and diastolic blood pressures, GFH, micro albumin, sodium, right and left kidney volumes of control group. The correlation between the waist hip ratio and systolic and diastolic blood pressure were found significant. There was positive correlation between GFH and both kidney volumes. There was positive correlation between systolic and diastolic blood pressure and both kidney volumes.There was positive correlation between systolic and diastolic blood pressureand sodium and micro albumin. 
Conclusively, micro albumin can be used as the early marker of glomerular damage in nephropathy related to obesity in children and sodium discharge in urine in 24 hours can be used as the early marker of tubular damage. Since the kidney volume of obese children is found significantly high in comparison to control group, it is concluded that ORG develops as glomerulomegali in the early ages of childhood and may develop further as glomerulosclerosiswith increasing age. It is indicated that obesity is a particular risk in development of hypertension. Since arterial blood pressures, urine protein,sodium discharge are correlated with Waist Hip Ratio it is concluded that central obesity may cause more nephropathy diseases.