Adıyaman yöresi masalları üzerine bir inceleme
Research on tales in Adıyaman bistrict
Yazar: ABDULLAH DOĞAN
Danışman: DOÇ.DR. ŞEREF BOYRAZ
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Halk Bilim (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Dünyanın ilk yerleşim yerlerinden biri olan Adıyaman, Paleolitik dönemdengünümüze kadar Hitit, Pers, Med, Asur, Roma, Arap ve Osmanlı gibi birçokmedeniyetin uğrak yeri olmuştur. Akdeniz iklimine yakın karasal iklim özelliklerigösteren yöre, ülkemizin Güneydoğu Anadolu bölgesinde yer almaktadır. Ekonomisidaha çok tarım ve hayvancılığa dayanan Adıyaman'da Antepfıstığı, üzüm, hububat gibitarım ürünleri önemli geçim kaynaklarındandır. Kürtlerin ve Türklerin birlikte yaşadığıyörede nüfusun çoğunluğu Sünni ve Alevi mezheplerine mensuptur.Alman Grimm kardeşlerden günümüze kadar birçok araştırmacı, masallarüzerinde çalışmış ve farklı inceleme metotları geliştirmişlerdir. Ülkemizin özellikleGümüşhane, Bayburt , Taşeli Platosu, Yukarıçukurova, Elazığ, Erzurum ve Malatyagibi birçok yöresinden masallar derlenmiş ve incelenmiştir.Adıyaman yöresi masallarına bugüne kadar çok az çalışmada değinilmiştir.Bunlarda da genellikle yöreden derlenmiş birkaç masala yer verilmiştir. ÇoğunluğuKürtçe olarak derlenmiş olan Adıyaman yöresi masallarının, yaptığımız araştırmalaragöre Türkiye'nin başka yörelerinde anlatılanlarla benzeştiği hatta onların varyantıolduğu görülmüştür.Adıyaman yöresi masalları, daha çok iyi ile kötünün mücadelesi, iyilerinödüllendirilmesi, kötülerin cezalandırılması, doğruluk, ahlâk gibi temler üzerinekurgulanmıştır. Bu masallarda geçen kahramanların bir kısmı günlük yaşamdakarşılaşabileceğimiz olağan varlıklarken, bir kısmı ?cin, peri, dev? gibi olağanüstüözelliklere sahip varlıklardır. Yine yöreden derlediğimiz kimi masallarda olaylar,Adana, Mersin, Bağdat, Mısır gibi özel mekânlarda geçerken, kimilerinde dağ, köy,şehir gibi genel mekânlarda geçmektedir. Çoğu masalda günümüzde kullanılmayansaban, kılıç, övendire gibi araç gereçlere yer verilirken kimilerinde de günümüzdekullanılan silah, zil, araba gibi araç gereçlere yer verilmiştir.

Abstract:
Adıyaman where is one of the first settlement location in the world has beenmuch frequented place since the Paleolithic Age by Hittite, Assyria, Persian, Med,Roma, Arab and Ottomans. Adıyaman is in the Southeast Anatolian Region and theclimate of which is close to Mediterranean Climate but seems terrestrial climate. Theeconomy of it mostly depends on agriculture and raising livestock. In addition to these,pistachio grain and grape are some other means of livelihood. Turks and Kurds livetogether in this region. Most of the people in Adıyaman belong to Sunni and AleviMadhab.Since German Grimm Brothers till today a lot of researchers have studied ontales and they have created several different studying methods for them. Lots of taleshave been especially gathered from our country?s different regions such as Gümüşhane,Bayburt, Taşeli Platosu, Yukarıçukurova, Elazığ, Erzurum, Malatya and searched.Adıyaman tales have been dealt in few researches up to now. These researchescontain few tales especially composed from the region. It has seemed that Adıyamantales especially composed in Kurdish according to our researches done resemble toother tales said in Turkey?s different regions, even more these are theirs varieties.Adıyaman tales were mostly assembled on the struggle of good and bad,rewarding the good. Punishing the bad, honesty and ethics. While some of the heroes inthese tales are the creatures that can be seen in our daily life some others haveextraordinary specialties such as ?genie, fairy, and giant?. Moreover, while some of thetales gathered from this region have passed in special places such as Adana, Mersin,Baghdad and Egypt the others have passed in general places including mountainsvillages and provinces. Furthermore, while in most of the tales, the tools that are notused any longer were mentioned such as plow, sword and goad, in some other tales thetools that are still used now were mentioned such as gun, bell and car.