Maksimum egzersiz sonrası kalp hızı toparlanma indeksinin elit dağ kayağı ve kano sporcularında incelenmesi
Investigation of heart rate recovery after maximal exercise in elite mountain skiers and canoe athletes
Yazar: BURAK ÖZGÖREN
Danışman: PROF. DR. AHMET AYAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı / Tıbbi Fizyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Egzersiz testi = Exercise test ; Kalp hızı = Heart rate ; Kano = Canoe ; Kayak = Ski ; Spor = Sports ; Spor performansı = Athletic performance ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
Kalp hızı toparlanma indeksi (KHTİ), egzersiz aktivitesinin sonlandırılmasının ardından toparlanma sırasında kalp atım hızında egzersizin tepe noktasındaki seviyesinden düşme olarak tanımlanır. KHTİ sporcuların antrenman kapasitesini belirlemek için değerli bir parametredir. Bu çalışmanın amacı farklı antrenman ve aerobik kapasite gerektiren branşlara ait sporcularda kalp hızı toparlanma indeksinin incelenmesidir. Bu amaçla çalışmada elit dağ kayağı ve kano sporcularının aerobik kapasitesi ve kalp hızı toparlanma indeksleri incelenmiştir. Bu çalışmaya ilgili spor federasyonları aracılığı ile ulaşılan gönüllü elit kadın ve erkek sporcular katıldı. Sporcuların yaş, cinsiyet ve boy gibi demografik verileri kayıt altına alınıp; vücut kompozisyonu biyoelektrik impedans analiz (BIA) yöntemi ile belirlendi. Sporcuların, pedal direnci elektronik olarak ayarlanabilen bir bisiklet ergometresinde semptomla sınırlı maksimal kardiyopulmoner egzersiz testine (30 W/dakika yük artışı şeklinde şiddeti giderek artan rampa testinde 60 devir/dakika pedal çevirerek) tükenene kadar (pedal çevirmeyi >40 devir/dakika seviyesinde artık sürdüremeyeceği yorgunluk düzeyine kadar) devam etmesi istendi. Bu maksimal egzersizin ardından katılımcılardan dirençsiz pedal çevrilmesi istenilerek 5 dakikalık aktif toparlanma sağlandı. Kalp atım hızı, 12 derivasyonlu elektrokardiyogram ile sürekli olarak kayıt edildi. Kalp hızı toparlanma indeksi, egzersizin zirve noktasındaki kalp atış hızı ile egzersiz sonrası toparlanma esnasındaki kalp atım hızı arasındaki farkın belirli zaman aralıklarıyla ölçülmesiyle belirlendi. Kalp hızındaki toparlanma, maksimal egzersiz sonrası 5 dakikalık toparlanma sürecinde dirençsiz pedal çevirme (<30 devir/dakika) esnasında 30 saniyelik aralıklarla hesaplandı.
Sporculardan elde edilen veriler sedanter bireyler ile karşılaştırıldı. Gruplar arasında KHTİ1, KHTİ8, KHTİ10 değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmazken toparlanma periyodunun diğer bölümlerinde kano sporcularının KHTİ değerleri elit dağ kayakçılarından daha yüksek olarak belirlendi. Sonuç olarak elit düzeydeki bu iki spor branşından kano sporcularının antrenman durumunun elit dağ kayakçılarından daha yüksek olduğu tespit edildi.
Anahtar Kelimeler: Dağ kayağı, Kalp hızı toparlanma indeksi, Kano

Abstract:
Heart rate recovery index (HRRI) is defined as decrease in the heart rate (HR) from the rate at peak exercise level during the recovery, after cessation of exercise. HRRI is a valuable parameter for determining athletes training capacity. The aim of this study was to determine heart rate recovery among athletes from sport branches requiring different training status and aerobic capacity. For this, aerobic capacity and HRRI of elite mountain skiers and canoe athletes were determined. Volunteered elite male and female athletes (recruited from related sports federations) was enrolled. Athletes demographic data including gender, age and height was recorded and body composition was determined by bioelectrical impedance analysis (BIA) method. For achieving maximal heart rate, athletes performed a symptom-limited maximal (incremental ramp test with a workload increment of 30 W/min - 60 revolutions per minute (rpm) cardiopulmonary exercise test (CPET) using electronically-braked cycle ergometry, until exhaustion (no longer able to maintain pedalling >40 rpm). Following maximal effort, subjects were allowed for active recovery for 5-min of unloaded pedaling. Heart rate was continuously monitored through a 12-lead electrocardiogram. HRRI was calculated by obtaining the difference between the peak exercise HR and HR measured at specific time intervals after cessation of incremental ramp exercise test. HRR was calculated by 30 second intervals during the 5 minute of recovery period, by unloaded pedalling. Data from the athletes were also compared with sedentary individuals.
No statistically significant differences were foud between the groups in terms of KHTİ1, KHTİ8 and KHTİ10 values, while in other moments of canoeing athletes were higher than those of elite mountain skiers. As a result, the training status of canoeing athletes were found higher than elite mountain skiers among these two sport disciplines at the elite level.
Key Words: Canoe, Heart rate recovery, Mountain skiing