Yayla turizminde sürdürülebilirlik boyutlarının paydaşlar tarafından değerlendirilmesi: Ayder Yaylası örneği
Assessment of sustainability dimensions in highland tourism by stakeholders: The case of Ayder Plateau
Yazar: FİKRET GÖKÇE
Danışman: PROF. DR. MEHMET YEŞİLTAŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Araştırmanın temel amacı; yayladaki turistik faaliyetlerinin sürdürülebilirlik boyutları (çevresel, sosyo-kültürel, ekonomik) ile incelenerek, yayla turizminin sürdürülebilir gelişimine katkıda bulunmak olarak belirlenmiştir. Araştırma alanı olarak Ayder Yaylası seçilmiştir. Bu doğrultuda, yayla turizminin mevcut durumunun sürdürülebilir olup olmadığına ilişkin incelemeler ve değerlendirmeler yapılmış, destinasyondaki yerel turizm paydaşlarının görüş ve önerilerini de dikkate alan kapsamlı bir araştırma çalışması yürütülmüştür. Araştırmada, nicel (anket) ve nitel (mülakat, katılımcı gözlem, literatür inceleme) araştırma yöntemlerinden yararlanılmıştır. Tam sayım yönteminden yararlanılarak, yerel turizm paydaşı 105 kişi ile anket, amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak da 18 kişi ile mülâkatlar gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, Ayder Yaylası'na yönelik sürdürülebilir turizm gelişiminin çevresel, sosyo-kültürel ve ekonomik boyutlarına ilişkin değerlendirmeler, katılımcı gözlem yolu ile elde edilmiştir. Araştırma sonucunda yaylalarda sürdürülebilir turizm gelişiminde çevresel boyutun önemi ve gereği vurgusunun çok daha öne çıktığı, onu (sırası ile) ekonomik katkı boyutu ve sosyo-kültürel boyuttaki vurguların izlediği görülmüştür. Doğal çevrenin kullanma-koruma dengesi ile turistik ziyaretçilere ve girişimcilere sunulması, turizm ile ortaya çıkacak ekonomik fayda ve katkıların yerel halkın refahına katkı sağlayacak şekilde düzenlenmesi ve yerel halkın sosyo-kültürel yaşamındaki hassasiyetlere dikkat edecek şekilde gerçekleştirilmesine çaba gösterilmesi faydalı olacağı öngörülmektedir. Araştırma sonunda 'Sürdürülebilir Yayla Turizmi Gelişim ve Yönetimin Modeli' oluşturularak, paydaşların görüş ve değerlendirmelerine sunulmuştur.  

Anahtar Kelimeler	: Turizm, Sürdürülebilir Turizm, Yayla Turizmi, Ayder Yaylası

Abstract:
The main purpose of the research is to contribute to the sustainable development of highland tourism by analysing the sustainability dimensions (environmental, socio-cultural, economic) of touristic activities in the plateau. Ayder Plateau was selected as the research area.  In this direction, analyses and evaluations have been made on whether the current situation of highland tourism is sustainable or not, and a comprehensive research study has been carried out taking into account the opinions and suggestions of local tourism stakeholders in the destination. In the research, quantitative (questionnaire) and qualitative (interview, participant observation, literature review) research methods were utilised. Using the complete census method, a survey was conducted with 105 local tourism stakeholders and interviews were conducted with 18 people using the purposive sampling method. In addition, evaluations on the environmental, socio-cultural and economic dimensions of sustainable tourism development in Ayder Highland were obtained through participant observation. As a result of the research, it has been observed that the importance and necessity of the environmental dimension in sustainable tourism development in the highlands is much more prominent, followed (respectively) by the economic contribution dimension and the socio-cultural dimension. It is predicted that it will be beneficial to present the natural environment to touristic visitors and entrepreneurs with a balance of use-conservation, to organise the economic benefits and contributions that will arise with tourism in a way that will contribute to the welfare of the local people and to pay attention to the sensitivities in the socio-cultural life of the local people. At the end of the research, a 'Sustainable Highland Tourism Development and Management Model' was created and presented to the opinions and evaluations of the stakeholders.  
Key Words	: Tourism, Sustainable Tourism, Highland (Yayla) Tourism, Ayder Plateau