Dolaşım mekanları ile ziyaretçiler arasındaki etkileşimin mekansal dizim yöntemiyle atakule alışveriş merkezi bağlamında analizi
Analysing the interaction between circulation spaces and visitors with space syntax method in the context of atakule shopping mall
Yazar: GÜLHAN SEZGİN BALCI
Danışman: PROF. BİLGE SAYIL ONARAN
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Kapalı alışveriş merkezleri = Interior shopping mall

Özet:
İnsanlar varoluş süreçleri boyunca farklı sebeplerle toplanma yerlerine ihtiyaç duymuşlardır. Değişen dünya düzeninde yeme-içme, sosyalleşme ve alışveriş alışkanlıklarıda değişmiştir. Bu sebeple alışveriş ihtiyacı doğmuş, süreç içerisinde önce takas yöntemi sonrasında ise para kullanılmıştır. Tarih boyunca insanların alışveriş ihtiyaçlarını gidermek için farklı alışveriş mekanları oluşmuş, zaman içerisinde ise bugünkü kapalı devre alışveriş merkezleri formuna ulaşmıştır. Günümüzdeki haliyle; alışveriş merkezleri sosyal, kültürel, yeme-içme, çalışma ve eğlence merkezleri haline gelmiştir. Bu kullanım alanlarıyla, işletmeler gelen ziyaretçileri mekanda daha uzun tutmayı amaç edinmeye başlamıştır. Bu sebeple, alışveriş merkezlerinin tasarım kriterlerini en üst düzeyde tutmaları gerekmektedir. Bu çalışma, bu sorunsala bir cevap olabilme niteliği taşımak icin hazırlanmıştır. Bu tezde, mağaza konumlandırmalarının yalnızca plan düzleminde değil, üçüncü boyutta ve saydamlık opaklık açısından ele alınması ve mağaza algılanabilirliğinin yüksek olması gerekliliği konusu ele alınmaya çalışılmıştır. Diğer bir deyişle; tasarımda mekansal elemanların kullanım yoğunluğu ve buna bağlı elde edilen görünürlük değerlerinin ilişkisi üzerine yoğunlaşılmıştır. Araştırma sırasında; seçilen alışveriş merkezindeki ziyaretçi hareketinin belirlenmesi için gözlem yöntemi tercih edilmiştir. Alışveriş merkezinin fiziksel özelliklerinin incelenmesi içinse; mekân ve mekânın kullanıcıları arasında doğrudan bir ilişki olduğunu öne süren, mekân ve sosyal yaşam arasındaki ilişkiyi anlamaya ve mekânı sayısal verilerle - nesnel okumaya yarayan mekansal dizim analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda elde edilen veriler doğrultusunda, alışveriş mekanları iç mekan tasarım süreçlerinde mekansal elemanların kullanım değerleri tartışılmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçların, ilerleyen dönemlerde tasarlanacak alışveriş merkezleri için yol gösterici bir kılavuz olacağı düşülnülmektedir.

Abstract:
Throughout their existence, people have felt the need for gathering places for various reasons. In the changing world order, eating-drinking, socializing and shopping habits have also changed. Therefore, a need for shopping emerged, and initially, the barter system was used, followed by the use of money. Throughout history, different shopping venues have been established to meet people's shopping needs, and over time, these have evolved into the enclosed shopping malls that we see today. In their current form, shopping malls have become centers for social, cultural, dining, working, and entertainment activities. With these functional areas, businesses have started to aim to keep visitors in the space for longer periods. Precisely for this reason, shopping malls need to maintain the highest standards in design criteria. This study has been prepared to potentially provide an answer to this issue. In this thesis, the positioning of stores has been considered not only in plan but also in three dimensions and in terms of transparency and opacity, and the necessity of high store perceptibility has been addressed. In other words, the study focuses on the relationship between the intensity of spatial elements in design and the resulting visibility values. During the research, the observation method was preferred to determine visitor movement in the selected shopping mall. To examine the physical characteristics of the shopping mall, spatial syntax analysis, which posits a direct relationship between the space and its users, and helps to understand and numerically interpret the relationship between space and social life, was used. Based on all the data obtained at the end of the study, the usage values of spatial elements in the interior design processes for shopping spaces were discussed. It is believed that the results obtained from the study will serve as a guiding manual for shopping malls that will be designed in the future.