Cihadî selefîlik ve Kur'an yorumu
Jihadist salafism and interpretation of the Qur'an
Yazar: MEHMET KADRİ DEMİR
Danışman: PROF. DR. AHMET ÇELİK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Cihad = Jihad ; Egemenlik = Sovereignty ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Selefiye = Selefiye ; Tekfir = İnfidelity ; İslami hareketler = Islamic movements ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tezimizin konusu, Cihadî Selefîlik ve Kur'an yorumunun incelenmesidir. Amacı, Cihadî Selefîlerin, Kur'an ayetlerine getirdiği yorumların tahlil edilip, yöntem ve üsluplarının tespit edilip değerlendirilmesidir.
Cihadî Selefîlik çağdaş dönemde ortaya çıkmış Selefîlik çeşitlerinden biridir. Bu nedenle konunun iyi anlaşılması için Selefîlik ve tarihçesinin bilinmesi gerektiği gibi Cihadî Selefîliğin fikri altyapısı, ortaya çıkıp destek bulmasında etkili olan faktörler, diğer Müslümanlara karşı tutumları ve neleri amaçladıklarının da bilinmesi zaruridir. Bu sebeple çalışmada öncelikle bu hususlar incelenmiştir. Ardından Cihadî Selefîlerin Kur'an ayetlerini nasıl yorumladıkları, dinî nasları yorumlarken nasıl bir üslup takip ettikleri, düşünce ve faaliyetlerini ayetlerle nasıl delillendirmeye çalıştıkları tahlil edilmiştir. Bununla birlikte yöntemleri, yorumları ve ayetlere dayanarak vardıkları yargılar, bazı müfessirlerin yorumlarıyla karşılaştırılıp değerlendirilmiştir.
Yapılan araştırmada, Cihadî Selefîliğin ortaya çıkıp destek bulmasında dinî, sosyal, siyasi, ekonomik ve psikolojik çeşitli etkenin olduğu tespit edilmiştir. Dinî nasları referans gösterirken, nasların zahirî anlamlarına tutundukları, Kur'an'ın doğru anlaşılması için gerekli temel prensiplere yeteri ehemmiyet vermedikleri ve naslardan kendi amaçları doğrultusunda hüküm istinbatında bulundukları görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Cihadî Selefîlik, Kur'an Yorumu, Cihad, Tekfir, Hâkimiyet, IŞİD, el-Kâide

Abstract:
The subject of our thesis is the analysis of Jihadist Salafism and the interpretation of the Qur'an. Its purpose is to analyse the interpretations of the Jihadist Salafis to the Qur'anic verses and to determine and evaluate their methods and styles.
Jihadîst Salafism is one of the Salafism types that emerged in the modern period. For this reason, in order to understand the subject well, it is necessary to know the Salafism and its history as well as the intellectual infrastructure of Jihadîst Salafism, the factors that affect the emergence and support of Salafism, their attitudes towards other Muslims and what they aim. For this reason, these issues have been examined first in the study. Then, how the Jihadîst Salafis interpreted the verses of the Quran, what style they followed while interpreting the religious lines, how they tried to prove their thoughts and activities with verses were analysed. In addition, their methods, interpretations and judgments based on verses were compared and evaluated with the comments of some commentators.
In the research, it has been determined that there are various religious, social, political, economic and psychological factors in the emergence and support of Jihadist Salafism., it has been observed that while referring to the religious lines they base the verses on their apparent meanings, they do not give enough importance to the basic principles necessary for the correct understanding of the Quran, and that they pass judgements from nases for their own purposes.

Keywords: Jihadîst Salafism, Interpretation of Quran, Takfir, Sovereignty, ISIL, al-Kaida