Deha ile yas arasında melankoli: Antikiteden günümüze melankolinin muhtevaları, başkalaşımları ve politik işlevleri
Melancholy between genius and mourning: Contents, metamorphoses and political functions of melancholy from antiquity to present
Yazar: MERT KARBAY
Danışman: PROF. DR. ALEV ÖZKAZANÇ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Felsefe = Philosophy ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Antik kültür = Antique culture ; Antik Çağ = Ancient Ages ; Aristoteles = Aristotle ; Başkalaşım = Metamorphism ; Deha = Genius ; Depresyon = Depression ; Melankoli = Melancholia ; Siyasal eleştiri = Political criticism ; Siyaset = Politics ; Siyaset bilimi = Political science

Özet:
Bu tez, ortaya çıktığı Antik Çağ'dan günümüze dek bir söylem olarak melankolinin geçirdiği başkalaşımlar ile çeşitli uğraklardaki muhtevası üzerinedir. Tez, siyaset felsefesinin kavram setinden ilhamla, melankoli kavrayışlarını iki temel tarihsel süreç üzerinden değerlendirmeyi önermektedir: MÖ. 4. yüzyıldan 18. yüzyıla dek melankoli-deha ilişkisi ile erken 20. yüzyılda gelişen, özellikle de Freud'un iki farklı melankoli kavrayışından neşet ederek çağdaş politik tartışmalara hâlâ ışık tutmakta olan melankoli-yas ilişkisi. Tezin ilk bölümünde deha ile ilişkili melankoli kavramının Aristoteles'te ortaya çıkmasının sebepleri açıklanarak mevzubahis melankoli kavramının ancak Aristotelesçi felsefe içerisinde anlamlı olduğu gösterilecektir. Tezin ikinci bölümü, Aristotelesçi melankoli-deha ilişkisinin tarihsel süreç içerisindeki kimi algılanışları üzerinedir. Tıbbî düzlemde modern tıbbın gelişmeye başlaması, felsefî düzlemde ise Aristotelesçi felsefenin başatlığını yitirmesiyle birlikte melankoli, yüzyıllar boyunca bir kavram olarak süregelen açıklayıcı gücünü kaybederek hüzün, nedensiz kaygı ve korku gibi bir duygulanım ile bir betimleyici isim-sıfat olma durumuna dek gerileyecektir. Tezin üçüncü bölümünde, çeşitli büyük klinik/psikoterapik ekollerin melankoli yaklaşımları da gözetilerek Freud'cu psikanalizin melankoliyi yasın berisinde yeniden bir kavram olarak inşa edişine odaklanılacaktır. Bu bağlamda önce Freud'un yitirilen bir nesne karşısında tutulan yasın normal, içine düşülen melankolinin ise patolojik/anormal olduğu şeklindeki ilk formülasyonu ve bununla ilişkili sol içi teorik, stratejik tartışmalardaki kimi melankoli kavrayışları işaret edilecektir. Freud'un melankolik özdeşleşmeyi yasın entegral bir parçası olarak düşündüğü ikinci formülasyonundan hareketle ise melankoli nosyonunun yas, toplum ve toplumsal cinsiyet bağlamındaki güncel, politik imkânları soruşturulacaktır.

Abstract:
This thesis is about the transformation of the melancholy as a discourse and its conceptualizations on various moments in history from its origins in ancient times till today. The study proposes to evaluate melancholy notion within two periods historically: The relation between melancholy and genius/extraordinariness from Aristotle till 18th century and the relation between melancholy and mourning, from the scope of Freud's comprehension in early 20th century to actual melancholy politics. The first part of this thesis focuses on the reasons for the emergence of the concept of melancholy which is related to extraordinariness/genius in Aristotle's thought and why this concept is significant only in Aristotelian philosophy. This also explains why the explanation power of melancholy was lost just in the same moment when Aritotle's philosophical comprehension lost its prominence during 18th century. The second part is allocated to diversified interpretations of Aristotelian relation between melancholy and genius throughout the history. The third part of the thesis focuses on the reconstruction of the concept of melancholy in relation with mourning by Freudian Psychoanalysis considering other psychotherapy schools as well. The first formulation of melancholy in Freud's thought in which after a lost mourning is normal, whereas the melancholy, in which one falls into, is pathology/abnormal will be discussed and debates within leftist politics will be criticized with respect to it. Contemporary approaches to mourning, society and gender will also be questioned with respect to Freud's second formulation of melancholy, melancholic identification.