Cumhuriyet Üniversitesi Dahiliye Polikliniğine başvuran tip 2 diyabet hastalarında COVID-19 pandemi sürecinin HbA1c üzerine etkisi
The effect of the COVID-19 pandemic process on HbA1c in type 2 diabetes patients admitting to Cumhuriyet University Internal Medicine Policy Clinic
Yazar: FATİH ORHAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ASIM GEDİKLİ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Tip 2 Diyabetes Mellitus hastalığının insidans ve prevalansı dünya çapında artmaktadır. Tip 2 diyabet hastalığını gelişiminde genetik ve çevresel faktörler yer almaktadır. Bu hastalığın çeşitli mikrovasküler ve makrovasküler komplikasyonları görülebilmektedir. Tip 2 diyabet kardiyovasküler hastalık ve kronik böbrek hastalığı gibi diğer kronik hastalıklar için de risk faktörüdür. Bu hastalık morbidite ve mortalitede artışa, yaşam kalitesinde azalmaya yol açmaktadır. Bu hastalığı hem tanı kriteri olarak hem de hastalığın kontrolünün belirteci olarak HbA1c değeri kullanılmaktadır. Pandemi sürecindeki evde kalma karantinaları ve virüse yakalanma korkusu nedeniyle hastaneye başvuru sayısında azalma beklenmektedir. Pandemi sürecindeki kısıtlamalar nedeniyle diyabet hastalarında yürüyüş ve egzersiz yapımı da kısıtlanmıştır. Pandemi sürecinde artan stres ve egzersizde azalma nedeniyle de diyabet kontrolünde bozulma beklenmektedir.
Çalışmamızda diyabet kontrolünün bir belirteci olan HbA1c değeri üzerinden, pandemi sürecinin Dahiliye Polikliniğine başvuran hastalarda diyabet kontrolü üzerine etkisini araştırmayı amaçladık. Çalışmamızda retrospektif olarak 5 ayrı dönemde (2018 Mart-2019 Şubat, 2019 Mart-2020 Şubat, 2020 Mart-2021 Şubat, 2021 Mart-2022 Şubat, 2022 Mart-2023 Şubat) toplamda 6217 hasta incelendi. Bu hastaların %38.7'si kadın, %61.3'ü erkekti. Hastalar 65 yaş altı ve 65 yaş üstü olarak da sınıflandı. 5 ayrı dönemin başvuru sayıları incelendi. Hba1c değerine göre HbA1c değeri; <%7 olanlar iyi kontrollü, %7-9 arası kötü kontrollü, >%9 olanlar çok kötü kontrollü olarak sınıflandırılırdı.
Gruplar arasında HbA1c ölçümleri bakımından anlamlı farklılıklar vardır (p=0.000). En düşük HbA1c değeri 2018 Mart-2019 Şubat ölçümünde %7.61 bulunmuştur, en yüksek değer ise 2020 Mart-2021 Şubat ölçümünde %8.39 saptanmıştır.
HbA1c çok kötü kontrol oranı 2020 Mart–2021 Şubat'ta en yüksek (%30.9), iyi kontrol oranı 2018 Mart–2019 Şubat'ta en yüksektir (%51.3). HbA1c kötü kontrol oranının en yüksek olduğu dönemler 2020 Mart-2021 Şubat ve 2022 Mart-2023 Şubat dönemleridir (%41.8).
Çalışmamızda pandemi sürecindeki dönemlerde HbA1c değeri ve kötü kontrollü hasta oranı daha yüksek bulunmuştur. Bu sonuca bakılarak pandemi sürecinin Tip 2 diyabet hastalarında hastalık kontrolünde bozulmaya sebep olduğu söylenebilir, ancak kesin sonuç için daha büyük örneklemli daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
The incidence and prevalence of type 2 diabetes mellitus are increasing worldwide. Geneti  and environmental factors are involved in the development of type 2 diabetes. Various microvascular and macrovascular complications of this disease can be seen. Type 2 diabetes is also a risk factor for other chronic diseases such as cardiovascular disease and chronic kidney disease. This disease leads to an increase in morbidity and mortality and a decrease in quality of life. HbA1c value is used both as a diagnostic criterion and as an indicator of disease control.
A decrease in the number of hospital admissions is expected due to stay-at-home quarantines during the pandemic and the fear of contracting the virus. Due to the restrictions during the pandemic period, walking and exercise are also restricted in diabetic patients. A deterioration in diabetes control is expected due to increased stress and a decrease in exercise during the pandemic period. In our study, we aimed to investigate the effect of the pandemic process on diabetes control in patients applying to the Internal Medicine Polyclinic, through the HbA1c value, which is a marker of diabetes control. In our study, a total of 6217 patients were retrospectively examined in 5 separate periods (March 2018-December 2018, January 2019-February 2020, March 2020-June 2021, July 2021-February 2022, March 2022-February 2023). 38.7% of these patients were female and 61.3% were male. Patients were also classified as under 65 years of age and over 65 years of age. The application numbers of 5 different periods were examined.
According to Hba1c value, Hba1c; Those <7% were classified as well controlled, 7-9% as poorly controlled, and those >9% as very poorly controlled. There are significant differences between groups in terms of HbA1c measurements (p=0.000). The lowest HbA1c value was found to be 7.61% in the March-December 2018 measurement, and the highest value was 8.39% in the 2020 March - June 2021 measurement.
The HbA1c very poor control rate is highest in March 2020–June 2021 (30.9%), and the good control rate is highest in March–December 2018 (51.3%). The periods with the highest development of HbA1c poor control are the periods between March 2020-June 2021 and March 2022-February 2023 (41.8%).
In our study, HbA1c values and the rate of poorly controlled patients were higher during the pandemic period. Considering this, since the pandemic process causes deterioration in health control in Type 2 diabetes patients, more studies with larger diversity are needed for definitive results.