Ölüm ve ötesinin kötülük problemi ile ilişkisi: Gazzâlî ve Bertrand Russell örneği
The relationship of death and beyond with the problem of evil: The example of Gazzali and Betrand Russell
Yazar: SEDANUR GÜVENER
Danışman: PROF. DR. MEHMET DEMİRTAŞ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahiret = Hereafter ; Gazzali = Gazali ; Kötülük = Evil ; Russell, Bertrand = Russell, Bertrand ; Yokluk = Absence ; Ölüm = Death

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ölüm ve ötesi ile kötülük problemi konuları arasındaki ilişkiyi Gazzâlî ve Bertrand Russell'ın felsefeleri üzerinden, din felsefesi sınırları içinde ve bu alanın kaynaklarından faydalanarak ortaya koymaktır. Gazzâlî için ölümün ötesi yeni bir hayat ve sonsuzlukken Russell'a göre ölüm insan için yolun sonudur, ölümün ötesinde bir şey yoktur. Gazzâlî düşüncesinde insanın dünyadaki iyi ve kötü bütün fiilleri, ölümden sonraki sonsuz hayatının niteliği için belirleyici olacaktır. Ayrıca düşünüre göre dünyada var olan bütün kötülüklerin bir hikmeti vardır ve kötülüklerin varlığı Tanrı'nın yokluğuna bir işaret değildir. Russell düşüncesinde ise insanın iyi ve kötü bütün fiilleri dünyada olup bitecek ve başka bir âlemde bunların karşılığı görülmeyecek, bunlar için hesap verilmeyecektir. Aynı zamanda Russell için kötülüklerin varlığı bir Tanrı'nın var olmadığına işaret etmektedir. Bununla birlikte Russell'ın, Tanrı ve ölümün ötesine dair düşünceleri mutlak değildir, düşünür yanılıyor olabileceğine dair bir şüpheye her zaman kapı aralamıştır. Gazzâlî'nin felsefesinde ölüm ve ötesinin kötülük problemiyle ilişkisi bizi bir mutlak çözüme götürürken, Russell'ın felsefesinde ölüm ve ötesinin kötülük problemiyle ilişkisi meseleyi çözümsüzlüğe, çıkmaza ve umutsuzluğa sürüklemektedir. Gazzâlî'nin konuya yaklaşımında, geçerliliği kabul edilsin veya edilmesin, bir çözüm hâkimdir. Russell'ın yaklaşımında hâkim olan ise belirsizlik, karamsarlık ve çözümsüzlüktür.

Abstract:
The aim of this study is to distinguish between the problems of death and beyond and evil and to reveal them through the philosophies of Ghazali and Bertrand Russell, within the formula of religion and by benefiting from the resources of this field. For Ghazali, there is a new life and eternity beyond death, while according to Russell, death is the end of the road for man, there is nothing beyond death. In Ghazali's thoughts, all the integrated good and bad actions of man will be stored in eternal warehouses after death. Moreover, according to other places, all the evil that exists in the world has a purpose and the existence of evil is not a sign of the absence of God. In Russell's thoughts, all human actions, good and bad, will take place in the world, and their consequences will not be seen in another world, and they will not be held accountable for them. At the same time, for Russell, the existence of evil indicates that there is no God. However, Russell's ideas about God and beyond death are not absolute, and the thinker has always left the door open to a doubt that he might be wrong. While the relationship of death and beyond with the problem of evil in Ghazali's philosophy leads us to an absolute solution, in Russell's philosophy, the relationship of death and beyond with the problem of evil drags the issue into insolubility, stalemate and despair. In Ghazali's approach to the issue, a solution prevails, whether its validity is accepted or not. What dominates Russell's approach is uncertainty, pessimism and insolubility.