Osman Nizami Paşa'nın elçilikleri
Embassies of Osman Nizami Pasha
Yazar: MERVE BABATUTMAZ
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT AKPINAR
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Biyografi = Biography ; Elçiler = Ambassadors ; Elçilik = Ambassadorship ; Milli Mücadele Dönemi = National Struggle Period ; Osman Nizami Paşa = Osman Nizami Pasha ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period

Özet:
1856-1939 yılları arasında yaşayan Osman Nizami Paşa, Sultan Abdülhamid
döneminden başlayarak özellikle Osmanlı Devleti'nin yıkılmaya başlayıp İttihat ve
Terakki'nin etkisini hissettirdiği ve Milli Mücadele'nin devam ettiği bir dönemde
askerî özelliklerinden ziyade diplomatik yönüyle ön plana çıkmış bir devlet adamıdır.
O süreçte imparatorluğun her yerinde birtakım çatırdamalar, isyanlar, savaşlar,
ayrılıkçı hareketler ve milliyetçiliğe bağlı olarak gelişen bağımsızlık mücadeleleri
devleti oldukça müşkül duruma düşürmüş, gelişen hadiselerin üstesinden sadece top
ve tüfekle gelinemeyeceği anlaşılınca da izlenilen denge politikası gereği diplomasi
kavramı zorunlu hale gelmiştir.
Osman Nizami Paşa; İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Almanca gibi hariciyede
en çok gerekli olan dillere hâkimdi. Hem yabancı dillere olan aşinalığını hem de bilgi
birikimi ve kabiliyetini devlete hizmet etme yolunda kullanmıştır. Elçilik,
ataşemiliterlik, askeri valilik gibi çeşitli görevler yapmıştır. 1881'de Harp
Akademisi'ni bitirmesinin akabinde eski Berlin elçisi olan Ali Nizami Paşa ile
Erkân-ı Harbiye binbaşısı olarak Berlin'e bir görev için gitmiştir. 1889'da Roma
ataşemiliterliğine tayin edilmiş ve sonrasında da Girit jandarmasında tensikatın
sağlanması için padişah iradesiyle görevlendirilmiş olan bir komisyonun üyelerinden
biri olmuştur. Osman Nizami Paşa, 1902 yılında Mustafa Kemal ile tanışmış, onun
şahsi fikirlerinden etkilenerek ilerigörüşlülükle ondaki cevheri fark ettiğini dile
getirmiştir. 1904'te Vilâyât-ı Selase'de jandarmada düzenin sağlanması için görev
almış ve 1908 yılında harbiye nezaretine vekil olarak tayin edilmiştir.
1908 yılının Eylül ayında Berlin Büyükelçiliği'ne tayin edilmiş olup bu
görevde beş yıl kadar kalarak Osmanlı hariciyesinde kilit rol oynamıştır. Hatta
gösterdiği siyasi ve askeri başarılardan dolayı da hem bağlı olduğu devlet tarafından
hem de düvel-i ecnebiyeden bazı onur madalyaları ve nişanlar almıştır. Osman
Nizami Paşa, 1912 seçimleri sonrası kurulan Sait Halim Paşa Hükümeti'nde 1913
yılında yapılan atamayla nafia nazırlığı yapmıştır. 1917 senesine kadar bu görevde
kalan Osman Nizami Paşa, nafia nazırı olarak görevine devam ederken Ziya Paşa'nın
elçilik görevine son verilmesiyle yerine 1915'te Washington büyükelçisi olarak
atanmıştır. 1916'da -Birinci Dünya Savaşı devam ederken- yasama ve yürütmeyi bünyesinde topladığı Romanya Askeri Valiliği'ne atanarak bölgenin idaresinde hem
sivil hem de askerî görevler icra etmiştir. Milli Mücadele yıllarında da barış
antlaşmalarının imzalanması aşamasında, çeşitli komisyonlarda görev almıştır.
Türkiye Cumhuriyeti'nin yeni yeni kurulmaya başlandığı evrede de İstihzârât-ı
Sulhiyye Komisyonu'nundaki ve Milli Blok üyeliğindeki çalışmaları da Osman
Nizami Paşa'nın Roma Temsilciliği'ne giden süreçte gerçekleştirdiği birtakım
vazifelerdir. 2 sene kadar mevzu bahis görevde kalan Osman Nizami Paşa,
Cumhuriyet döneminde görev almayarak emeklilik hayatı yaşamıştır.
Osman Nizami Paşa'nın "Piyade'nin İdman Talimnamesi" adlı bir eseri
mevcuttur ve "İtalya Ordusu" adında bir albüm meydana getirmiştir. Hükümetlerin
ve kişilerin niyetlerini, planlarını iyi anlayıp ona göre hareket ettiğini gösteren
birtakım diplomatik yazışmaları ile devletine verdiği malumatları da bize bıraktığı en
önemli eserler olarak sayarsak yanılmış olmayız. Diplomatik sahada aktif olarak yer
alması ile bize devletin bu çöküş sürecinde gerçekleşen olayların doğurduğu
sonuçları en hafif bir şekilde atlatıp devletler ve olaylar arası zinciri iyi kurarak akıl
ve mantık süzgecinden geçirdikten sonra birtakım girişimlerde bulunduğunu
görmekteyiz.

Anahtar Kelimeler: Elçi, Diplomat, Askeri Vali, Berlin, Washington, Roma.

Abstract:
Osman Nizami Pasha, who lived between the years of 1856-1939, is a
statesman who came to the forefront with his diplomatic rather than military features,
especially in a period when the Ottoman Empire started to collapse and the effect of
the Union and Progress was felt and the National Struggle was continuing, starting
from the reign of Sultan Abdulhamid. In that process, some crackdowns, rebellions,
wars, separatist movements and the independence struggles that developed due to
nationalism all over the empire made the state very difficult, and when it was
understood that the developing events could not be overcome only with cannons and
rifles, the concept of diplomacy became necessary due to the balance policy
followed.
Osman Nizami Pasha; He was fluent in languages that were most necessary in
foreign affairs, such as English, French, Italian, and German. He used both his
familiarity with foreign languages and his knowledge and ability to serve the state.
He held various positions such as embassy, attaché, military governor. After
graduating from the Military Academy in 1881, he went to Berlin for a mission with
Ali Nizami Pasha, who was the former ambassador to Berlin, as the Major of the
Military Staff. In 1889, he was appointed as attaché militarist of the Roman
Embassy, and later on, he became one of the members of a commission that was
assigned by the will of the sultan to ensure tension in the Cretan gendarmerie. Osman
Nizami Pasha met Mustafa Kemal in 1902, and was influenced by his personal ideas
and stated that he noticed the gem in him with foresight. In 1904, he was assigned to
maintain order in the gendarmerie in Vilâyât-ı Selase and in 1908 he was appointed
as a deputy to the Ministry of War.
He was appointed to the Berlin Embassy in September 1908 and remained in
this position for five years, playing a key role in Ottoman foreign affairs. In fact, due
to his political and military achievements, he received some medals of honor and
medals both from the state to which he was affiliated and from the foreigners. Osman
Nizami Pasha was the Minister of Public Works with the appointment made in 1913
in the Sait Halim Pasha Government, which was established after the 1912 elections.
Osman Nizami Pasha, who remained in this position until 1917, was appointed as the Washington Ambassador in 1915, when Ziya Pasha was terminated from his
embassy while continuing his duty as the public works minister. In 1916 -while the
First World War was going on- he was appointed to the Romanian Military
Governorship, in which he gathered the legislative and executive powers, and
performed both civil and military duties in the administration of the region. During
the years of the National Struggle, he took part in various commissions during the
signing of peace treaties. In the period when the Republic of Turkey was just
beginning to be established, his work in the Istikzârât-ı Sulhiyye Commission and as
a member of the National Block are also some of the duties that Osman Nizami
Pasha performed in the process leading up to the Rome Representative. Osman
Nizami Pasha, who remained in the position in question for 2 years, did not take
office in the Republican period and lived a retirement life.
Osman Nizami Pasha has a work called "Piyade's Training Instruction" and
he created an album called "Italian Army". We would not be mistaken if we count
some of the diplomatic correspondence and the information he gave to the state as
the most important works he left us, showing that governments and individuals
understood their intentions and plans well and acted accordingly. With its active
involvement in the diplomatic field, we see that the state has taken some initiatives
after passing through the filter of reason and logic by overcoming the consequences
of the events that took place in this collapse process, by establishing a good chain
between states and events.

Keywords: Ambassador, Diplomat, Military Governor, Berlin, Washington, Rome.