Silikozis tanısı konmuş kişilerde silikatlı tozlara maruziyetin incelenmesi
Investigation of exposure to silicate powders in people diagnosed with silicosis
Yazar: ABDULLAH TALHA TÜRKMEN
Danışman: PROF. DR. GÜLDEN ZEHRA OMURTAG
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Sağlık Eğitimi = Health Education ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Meslek hastalıkları = Occupational diseases ; Mesleki maruziyet = Occupational exposure ; Silikat = Silicate ; Silikozis = Silicosis ; Toz = Dust ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Silikozis, 2005 yılında tekstil alanında çalışanlarda meslek hastalığı olarak tanımlanmış ve ilk olarak Türkiye'de rapor edilmiştir. Kot pantolonların ağartılması, aşındırılması ve eskitilmiş bir görüntüye kavuşturulması için, elekten geçirilmiş deniz kumlarının kompresör yardımıyla kumaş üzerine püskürtülmesi işlemine "kumlama" denilmektedir. Çalışma ortamında kum tozuna maruz kalınması, işyerinde iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmaması, kot kumlama işlemini gerçekleştiren çalışanlarda silikozis hastalığının görülmesine sebep olmaktadır.
Bu tez kapsamında İstanbul'da belirli sürelerde kot kumlama işinde çalışmış ve sonrasında silikozis tanısı konulmuş 45 bireyin sosyo-ekonomik durumları, demografik özellikleri, çalışma şartları ve rahatsızlıklarıyla ilgili ana verilere ulaşmayı hedefleyen, tanımlayıcı epidemiyolojik bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, hastaların çalışma koşulları ve hastalıkla alakalı yaşadıkları sürece ait bilgilere de yer verilmiştir. Tez çalışmasında yer alan bireylerin tamamı erkek ve ortalama 39,40 ± 8,65 yaşındadır. Çalışanların tamamına (%100, n=45) işe giriş muayenesi yapılmamıştır. Çalışanların tamamı haftada 6 gün olacak şekilde, %42,9'u iki vardiya, %57,1'i üç vardiya sistemiyle çalışmaktadır. Çalışanların günlük çalışma sürelerinin dağılımı ise %84,4'ünün 8-9 saat, %13,3'ünün 10-11 saat ve %2,2'sinin 12 saat'in üzerindedir. Sigorta girişi yapılmadan çalışanların oranı %93,3 (n=42), bir süre sigortalı çalışanların oranı ise %6,7 (n=3)'dir. Çalışanların %71,1'inin (n=32) işe başladıktan sonra, %17,8'inin (n=8), işi bıraktıktan sonra ve %11,1'i (n=5) askerlik vazifesi öncesinde gerçekleştirilen sağlık muayenesinde tanı almıştır. Ayrıca hastaların %8,9'una (n=4) tüberküloz tanısı konulmuştur. Hastalığın meslek hastalığı olduğunu belgeleyenlerin oranı ise %2,2'dir. (n=1).
Tez kapsamında silikozis başta olmak üzere tüberküloz ve akciğer kanseri hastalıkları hakkında literatür bilgisi paylaşılmış olup, Türkiye'de toz maddeler ve kristal silikaya ilişkin güncel yasal düzenlemelere yer verilmiştir. Ayrıca tez kapsamında yapılan anket çalışması sonucunda elde edilen sonuçlar paylaşılmıştır. "Kumlama" işlemini uygulayan iş yerlerinde çalışanlarda, meslek hastalığına sebebiyet vermemek için iş sağlığı güvenliği kurallarının önemi vurgulanmıştır.

Abstract:
Silicosis, in the textile sector in 2005, was first reported and defined as an occupational disease in Turkey. The process of spraying the sea sand through the fabric with the help of a compressor is called "sandblasting" to bleach, abrading, and aging the jeans. Exposure to sand dust in the working environment, the absence of occupational health and safety measures at the workplace, causes silicosis disease to be observed in the employees who perform denim sandblasting.
Within the scope of this thesis, a descriptive epidemiological study was carried out aiming to reach with 45 persons who worked in Istanbul for a certain period in sandblasting and were subsequently diagnosed with silicosis. The main data of this thesis are the socio-economic conditions, demographic characteristics, working conditions as well as information about the working conditions of the patients, and the duration of the disease are also included. All the individuals in the thesis study are male and average 39.40 ± 8.65 years old. All employees (100%, n = 45) have not been subjected to an employment examination. All the employees work 6 days a week, 42.9% work in two shifts, and 57.1% work in three shifts. The distribution of the daily working time of the employees is 8-9 hours of 84.4%, 10-11 hours of 13.3%, and over 12 hours of 2.2%. The proportion of employees without insurance is 93.3% (n = 42) and the rate of insured employees is 6.7% (n = 3) for a while. During the medical examination, 71.1% (n = 32) of the employees started after work, 17.8% (n = 8) after quitting the job and 11.1% (n = 5) before the military service. It has received. Also, 8.9% (n = 4) of the patients were diagnosed with tuberculosis. The rate of those who document that the disease is an occupational disease is 2.2%. (N = 1).
In the thesis, especially silicosis and tuberculosis has been shared literature about lung cancer diseases, powdery substance in Turkey and is given to current regulations for crystalline silica. Besides, the results obtained from the survey conducted within the scope of the thesis were shared. The importance of occupational health and safety rules has been emphasized to prevent occupational diseases among those working in workplaces applying the "sandblasting" process.