Korumalı yerleşimlerin tercih sebeplerinde etkili olan faktörleri açıklamaya yönelik kavramsal bir model
A conceptual model for explaining factors affecting the choice of gated communities
Yazar: NESLİHAN AYDIN YÖNET
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA YİRMİBEŞOĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Güvenlik = Security ; Kapalı konut siteleri = Gated community ; Konut talebi = Housing demand ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Bu çalışmada, İstanbul'daki korumalı yerleşimlerin tercih sebeplerinde etkili olan faktörler niteliksel araştırma yöntemlerinden olan durum çalışması yöntemi ve içerik analizi tekniği kullanılarak irdelenmiştir. Araştırma bulgu sonuçları; İstanbul'daki korumalı yerleşimlerin tercih sebeplerinde hanehalkı özelliklerinin, korumalı yerleşim proje özelliklerinin ve korumalı yerleşimin sunduğu imkanların tercih sebeplerinde etkili parametreler olduğunu göstermiştir. Ayrıca ?bütçeye uygunluk? ve ?konutu yatırım aracı olarak görme? temalarının korumalı yerleşim tercih sürecinin başında etkili olduğu saptanmıştır. Korumalı yerleşimden memnuniyet düzeyi tercihleri etkilemekte ve memnuniyet düzeyi arttıkça aidiyet duygusu gelişmektedir. Tüm bu değerlendirmeler sonucunda İstanbul'daki korumalı yerleşimlerin tercih sebeplerinde etkili olan faktörler kavramsal bir model önerisiyle açıklanmıştır. Korumalı yerleşimler bulundukları coğrafi, sosyal, politik ve mekansal ortama göre farklılaştığından tercih sebepleri de farklılaşmaktadır. Sonuçları literatürdeki çalışmalarla karşılaştırdığımızda, model önerisinde açıklanan faktörlerin ana temalar bağlamında dünyadaki diğer kentlerdeki korumalı yerleşim tercih sebepleriyle örtüştüğü gözlemlenmiştir. Ancak alt temalara inildiğinde, İstanbul'un kendine özgü dinamikleri tercih sebeplerinde etkili olan faktörleri özgünleştirmektedir. Dünya kentlerinde olduğu gibi İstanbul'da da konut üretiminin yeni şekli korumalı yerleşimlerdir. Kentsel yayılmayı belirleyen korumalı yerleşimlerin kent planlama sürecindeki etkisi oldukça önemlidir. Günümüzde, korumalı yerleşim gerçekliğini kabul eden ve etkilerini dikkate alan planlama yaklaşımlarına ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
This dissertation focuses on the factors affecting the choice of gated communities in Istanbul. To this end, the study utilizes quantitative research methods; specifically, case studies and content analysis. Among the findings of the study are that household characteristics, plan typology of the housing units in the gated community, and the facilities provided by the gated community are parameters affecting on the choice of these communities. Additionally, the property ?being within budget? and its ?perception as investment? were influential in the choice of gated communities. Also of influence was the tenants? satisfaction with these communities. As satisfaction increased so did the sense of belonging among tenants. In light of these findings, the dissertation proposes a conceptual model for explaining factors affecting the choice of gated communities. Since gated communities differ according to geographical, social, political, and spatial factors, their choice as places of dwelling also differ. In comparing this study?s findings with the literature, we observe that factors affecting choice of gated communities in Istanbul are similar to other cities worldwide. Yet differences are observed once one focuses on the details and sub-factors. Thus, the study unearths a host of factors peculiar to the Istanbul case. In keeping with the worldwide trend, it seems that the new mode of housing production in Istanbul is gated communities. To the extent that these communities affect how the city grows and develops, their effect on urban planning is quite profound. The urban planning discipline must come to terms with gated communities as an important factor in planning decisions, and must incorporate them into its mode of urban plan generation.