Evsel atık toplamada çalışma koşulları ve mesleki risklerin iş sağlığı ve güvenliği açısından incelenmesi
Investigation into the working conditions and occupational risks in household waste collection regarding occupational health
Yazar: ALİYE KAŞARCI HAKAN
Danışman: PROF. DR. BÜLENT MERTOĞLU ; PROF. DR. MEHMET ÜNAL
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Evsel atıklar = Domestic wastes ; Halk sağlığı = Public health ; Risk faktörleri = Risk factors ; İşçi sağlığı = Worker health

Özet:
Artan insan nüfusu ve sanayileşme düşünüldüğünde, insan kaynaklı atıklar insan sağlığını ve doğal dengeyi tehdit etmektedir. Üretilen atığın içeriği kaynaklı, çalışanlar, atığın toplanması ve işlenmesi sırasında çeşitli risklere maruz kalmaktadırlar. Bu çalışmada katı atık toplayıcılarının çalışma ortamlarındaki risk etmenlerinin (fiziksel, kimyasal, biyolojik, psikososyal, ergonomik riskler) araştırılmasına ve saha gözlemlerine odaklanılmıştır. Çalışma ortamındaki risklerin araştırılmasında sıcak ve soğuk olmak üzere iki farklı dönemde örnekleme yapılmıştır. Çalışmaya, atık toplama araçları ile araç arkasında çalışanlar dahil edilmiştir. Ortamdaki fiziksel ve kimyasal risklerin tespitinde mevzuatlar kapsamındaki ölçüm metodları kullanılmıştır. Diğer risklerin tespitinde ise uluslararası literatürde kabul edilmiş yöntemler kullanılmıştır. Tez çalışmasına konu olan atık toplama çalışma ortamında, fiziksel, kimyasal, biyolojik, psikososyal ve ergonomik risklerin çeşitli düzeylerdeki varlığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular çerçevesinde, ortamda tespit edilen riskler, uluslararası literatürde yer alan sağlık etkileri ile tartışılarak ortamda bulunan birden fazla risk etmeninin sinerjik etkisi de ele alınmıştır. Araştırmada, mevzuatlarca belirlenmiş maruziyet sınır değerlerinin çok daha altındaki maruziyetlerin tekil ya da sinerjik olumsuz sağlık etkilerinin olabileceği değerlendirilmiştir. Özellikle maruziyet değerlerinin belirlenemediği ergonomik, psikososyal risklerin diğer risk etmenleri ile birleştiğinde önemli sağlık etkilerinin olabileceği görülmüştür. Ayrıca iş sağlığı ve güvenliği çalışmalarında çoğunlukla göz ardı edilen ve maruziyet sınır değerleri olmayan biyolojik risklerin çalışanlar için ciddi tehlike yaratabileceği görülmüştür. Bu kapsamda atık toplama sahasında klinik öneme sahip fırsatçı patojenler tespit edilmiştir. Kötü koşullar altında gerçekleştirilen atık toplama işlerinde çalışma koşullarının düzenlenmesi ve insan-risk etmeni etkileşiminin en aza indirilmesi gerekmektedir. Bu araştırma ile çalışan ve halk sağlığının korunması ve iyileştirilmesi adına farkındalık yaratmak amaçlanmıştır.

Abstract:
Considering the increasing human population and industrialization, human-made wastes threaten human health and nature. Employees are exposed to various risks during the collection and processing of waste due to the content of the waste produced. This study focuses on the investigation of several risk factors in the working environment of solid waste collectors and field observations. In the study measurements and sampling was done in two different periods hot and cold. Waste collection vehicles and workers behind the vehicle were included in the study. Measurement methods within the scope of the legislation were used to determine the physical and chemical risks in the work environment. In the determination of other risks, methods accepted in the international literature were used. In the waste collection working environment, which is the subject of the thesis study, the existence of physical, chemical, biological, psychosocial and ergonomic risks at various levels has been determined. Within the framework of the findings, the risks detected in the work environment, are discussed with the health effects in the international literature, and the synergistic effect of more than one risk factor is also discussed. In the study, it was evaluated that exposures far below the exposure limit values determined by the legislation may have singular or synergistic adverse health effects. It has been observed that ergonomic and psychosocial risks, for which exposure values cannot be determined, can have significant health effects when combined with other risk factors. In addition, it has been observed that biological risks, which are mostly ignored in occupational health and safety studies and do not have exposure limit values, can create serious dangers for workers. In this context, opportunistic pathogens of clinical importance were detected in the waste collection work environments. Working conditions should be regulated and human-risk factor interaction should be minimized in waste collection works carried out under bad conditions. With this study, it is aimed to raise awareness for the protection and improvement of occupational and public health.