Kırmızı külah balığı Fistularia petimba Lacepède, 1803'nın Taşucu Körfezi'ndeki(Doğu Akdeniz) biyometrik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of biometric features of red cornet, Fistularia petimba Lacepède, 1803 in Tasucu Bay (Eastern Mediterranean)
Yazar: SİMGE BOZKAYA
Danışman: DOÇ. DR. ŞULE GÜRKAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı / Balıkçılık Temel Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu yüksek lisans tezinde, Taşucu Körfezi (Doğu Akdeniz) kıyısal alanlarında dağılım gösteren kırmızı külah balıklarının (Fistularia petimba Lacepède,1803) biyometrik özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda kış (2021 ve 2023), yaz ve sonbahar (2023) mevsimlerinden toplam 234 adet balık örneği ticari balıkçıların ağlarından hedef dışı av olarak temin edilmiştir.
Taşucu Körfezi'ndeki kırmızı külah balıklarından elde edilen bazı biyo-ekolojik özellikleri şu şekildedir; cinsiyet oranı (dişi/erkek) 1:0,3'tür. Bireylerin toplam boyu (filamentsiz) 31,2 - 84,0 cm, ağırlıkları ise 14,2 - 358,5 gr arasında değişmektedir. Toplam boy-ağırlık ilişkisine (LRW) göre, türün dişi, erkek ve tüm bireylerinde pozitif allometrik büyüme görülmüştür. 29 adet morfometrik karakter değerlendirildiğinde, cinsiyetler arasında sadece anal yüzgeç yüksekliği ölçümünde istatistiksel açısından önemli bir fark olup (p<0.05), dişi bireylerin erkek bireylere göre daha yüksek anal yüzgeç yüksekliği olduğu belirlenmiştir. Bu özellikler seksüel dimorfizmin varlığını göstermektedir. Türün meristik karakterleri incelendiğinde ise, 6 adet meristik karakterden; anal yüzgeç ışın sayısı, kaudal yüzgeç ışın sayısı ve lateral diken sayısı bakımından cinsiyetler arasında farklılık olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Bu karakterlerden, dişi bireylerde kaudal yüzgeç ışın sayısı ve lateral diken sayısı fazla iken, erkek bireylerde anal yüzgeç ışın sayısı sayısı fazladır. Bu tip yüzgeç morfometrisi farklılıkları, türün bulunduğu habitata bağlı olarak oluşturduğu fenotipik bir cevap olarak yorumlanmaktadır. Elde edilen örneklerden belirlenen bazı biyolojik indekslerin, mevsimlere göre ortalama sonuçlarına bakıldığında; Taşucu Körfezi'ndeki kırmızı külah balıklarının eşeyleri arasında mide doluluk indeksi açısından önemli bir farka rastlanmamıştır. Ancak 3 mevsimlik değerlendirmeye göre mide doluluk indeksinin en yüksek sonbahar mevsiminde (2,25 ±0.58), en düşük ise yaz mevsiminde (1,28±0,22) olduğu belirlenmiştir. Fulton-K indeksi eşeylere göre değerlendirildiğinde, dişilerin erkek bireylerden daha iyi kondisyonda olduğu görülmüştür (p<0.05). Ancak türün en yüksek kondisyon değeri yaz mevsiminde (0,57±0,10), en düşük değeri ise kış mevsiminde (0,50±0,036) belirlenmiştir.
Bu tez çalışması sonucunda, kırmızı külah balıklarının bazı biyometrik özellikleri eşeyler ve boy grupları düzeyinde belirlenmiştir. Ayrıca mide doluluk ve Fulton-K indeks değerlerinin eşeyler ve tüm bireyler düzeyindeki değişimleri de 3 mevsim boyunca izlenmiştir. Bulunan sonuçların, kıyılarımızda sıklıkla rastlanan bu invaziv tür hakkındaki çalışmalara önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In this master of science thesis, the goal is to identify the biometric characteristics of the red cornetfish (Fistularia petimba Lacepède,1803) distributed in the coastal regions of Taşucu Bay (Eastern Mediterranean). For this purpose, a total of 234 fish specimens were collected as bycatch from the nets of commercial fishermen during the winter (2021 and 2023), summer, and autumn (2023) seasons.
The bio-ecological features of the obtained specimens are as follows: The sex ratio (female/male) of the red cornetfish in Taşucu Bay is 1:0.3. The total length (excluding filaments) of studied specimens ranges from 31.2 - 84.0 cm, and their weights range from 14.2 - 358.5 gr. According to the total length-weight relationship (LRW), positive allometric growth was noted in female, male, and overall specimens. Evaluation of 29 morphometric characters revealed a statistically significant difference in anal fin height between sexes (p<0.05), with female specimens having a higher anal fin height than males. This feature points to the presence of sexual dimorphism. Examination of the meristic characters of the species revealed a difference between sexes in the number of anal fin rays, caudal fin rays, and lateral spines (p<0.05). Among these characteristics, females have a higher number of caudal fin rays and lateral spines, while male specimens have a higher number of anal fin rays. These types of fin morphometry differences suggest a phenotypic response dependent on the species' habitat. Average results of some biological indices of the collected specimens by season revealed no significant difference in the stomach fullness index between the sexes of the red cornetfish in Taşucu Bay. However, over the evaluation of 3 seasons, the stomach fullness index was highest in autumn (2.25 ±0.58), and lowest in summer (1.28±0.22). Evaluation of the Fulton-K index by sex showed that female specimens were in better condition than males (p<0.05). However, the highest condition value of the species was determined in the summer season (0.57±0.10), while the lowest was in the winter season (0.50±0.036).
This thesis concludes with the identification of some biometric characteristics of the red cornetfish at the level of sexes and size groups. Furthermore, changes in stomach fullness and Fulton-K index values at both sex and all individuals were observed for 3 seasons. These findings are expected to significantly contribute to studies on this invasive species frequently encountered on our coasts.