Ardışık baraj göllerinde (Kurtboğazı, Eğrekkaya, Kavşakkaya, Akyar) planktonun ve trofik durumun değişimi
Change of plankton and trophic status in succesive dam lakes (Kurtoğazı, Eğrekkaya, Kavşakkaya, Akyar)
Yazar: HACER MERVE KOCA
Danışman: PROF. DR. AYŞE NİLSUN DEMİR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Azot = Nitrogen ; Baraj gölleri = Dam lakes ; Fitoplanktonlar = Phytoplanktons ; Fosfor = Phosphorus ; Klorofil-A = Chlorophyll-A ; Su kalitesi = Water quality ; Trofik durumu = Trophic state ; Zooplanktonlar = Zooplanktons ; Ötrofikasyon = Eutrophication

Özet:
Bu araştırmada ardışık baraj göllerinde (Kurtboğazı, Eğrekkaya, Kavşakkaya, Akyar) planktonun ve trofik durumun değişimi incelenmiştir. Baraj göllerinde seçilen bir noktadan su ve plankton örnekleri alınmış, derinlik, Secchi derinliği, su sıcaklığı, pH, toplam çözünmüş katı madde, alkalinite, elektriksel iletkenlik, çözünmüş oksijen, oksijen doygunluğu, klorofil a, toplam azot ve toplam fosfor değerleri belirlenmiştir. Baraj göllerinin ekolojik kalitesi fitoplankton biyohacmi ve Q indeksine göre, trofik durumu ise Carlson Trofik Durum İndeksi ile tahmin edilmiştir.
Kurtboğazı Baraj Gölünde fitoplanktondan 46, Eğrekkaya Baraj Gölünde 35, Kavşakkaya Baraj Gölünde 46 ve Akyar Baraj Gölünde 32 tür teşhis edilmiştir. Kurtboğazı, Eğrekkaya ve Kavşakkaya Baraj Göllerinin baskın zooplanktonunu Rotifera, Akyar Baraj Gölünde ise Copepoda oluşturmuştur.  Baraj göllerinde fitoplanktonun baskın grubunu Bacillariophyta divizyosu oluşturmuş ancak Temmuz ayında Cyanobacteria artışları görülmüştür. Ortalama fitoplankton biyohacmi ve cyanobacteria biyohacmine göre Kurtboğazı, Eğrekkaya ve Kavşakkaya Baraj Göllerinde ekolojik kalite kötü, Akyar Baraj Gölünde zayıf olarak belirlenmiştir. Q indeksi açısından Kurtboğazı, Eğrekkaya ve Akyar Baraj Gölleri iyi, Kavşakkaya Baraj Gölü zayıf ekolojik kalitede belirlenmiştir. YSKYY Trofik Durum Kriterlerine göre Kurtboğazı Baraj Gölünün hipertrofik, Eğrekkaya, Kavşakkaya ve Akyar Baraj Göllerinin mezotrofik, Carlson Trofik Durum İndeksine göre ise tüm baraj göllerinin ötrofik olduğu görülmüştür.
Fitoplankton biyohacmi ve indekslere göre değerlendirildiğinde, Kurtboğazı Baraj Gölünün daha önceki çalışmalar ile karşılaştırılması sonucunda ötrofikasyon sürecinde olduğu ve Kavşakkaya ile Eğrekkaya Baraj Göllerinin, Akyar Baraj Gölüne kıyasla Kurtboğazı Baraj Gölünün ekolojik kalitesini olumsuz yönde etkilediği söylenebilir. 
Sonuç olarak, içme su elde edilen bu baraj göllerinin plankton ve trofik düzeylerinin izlenmesi ve ötrofikasyona karşı eylem planları hazırlanması önerilir.

Abstract:
In this study, the changes of plankton and trophic status in successive dam lakes (Kurtboğazı, Eğrekkaya, Kavşakkaya and Akyar) were studied. Water and plankton samples were taken from one sampling point in the dam lakes. Depth, Secchi depth, water temperature, pH, total dissolved solids, alkalinity, electrical conductivity, dissolved oxygen, oxygen saturation, chlorophyll a, total nitrogen and total phosphorus values were also determined.
A total of 46 phytoplankton species have been identified in Kurtboğazı Dam Lake, 35 in Eğrekkaya Dam Lake, 46 in Kavşakkaya Dam Lake and 32 in Akyar Dam Lake. Rotifera was the dominant zooplankton of Kurtboğazı, Eğrekkaya and Kavşakkaya Dam Lakes while Copepoda was found dominant Akyar Dam Lake. Bacillariophyta was found as dominant phytoplankton in the dam lakes, but Cyanobacteria increases were also observed in July. According to the average phytoplankton biovolume and cyanobacteria biovolume, the ecological quality was bad in Kurtboğazı, Eğrekkaya and Kavşakkaya Dam Lakes, and poor in Akyar Dam Lake. In terms of Q index, the ecological quality of Kurtboğazı, Eğrekkaya and Akyar Dam Lakes were good, Kavşakkaya Dam Lake was poor. According to the YSKYY Trophic Status Criteria, the Kurtboğazı Dam Lake was found to be hypertrophic, the Eğrekkaya, Kavşakkaya and Akyar Dam Lakes were mesotrophic, and according to the Carlson Trophic Status İndex, all dam lakes were eutrophic.
According to phytoplankton biovolume and indices, Kurtboğazı Dam Lake has been found in the eutrophication process as a result of comparison with previous studies. It can be said that Kavşakkaya and Eğrekkaya Dam Lake has a negative impact on the ecological quality of Kurtboğazı Dam Lake compared to Akyar Dam Lake.
As a result, it is recommended to monitor the plankton and trophic levels of these dam lakes which supply drinking water, and to prepare action plans against eutrophication.