Sağır yetişkinlerin kimlik inşaları
Identity constructions of deaf adults
Yazar: FURKAN ERDOĞDU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKLEM TEKDEMİR YURTDAŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Damgalama = Stigmatization ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Günlük yaşam = Daily life ; Kimlik oluşumu = Identity construction ; Sosyal kimlik = Social identity ; Yetişkinler = Adults ; Ötekileşme = Otherisation ; İşitme engelliler = Hearing impaired

Özet:
Bu çalışmada, işitme engelli ebeveynlerin gündelik yaşam deneyimlerinin ve işiten çocukları CODA'lar (Children of Deaf Adults-"Sağır Yetişkinlerin Çocukları") bağlamında işiten toplum ve işiten bireyler ile ilişkilerinde yaşantıladıkları iletişim deneyimlerinin kimlik inşaları üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla 3 kadın, 4 erkek olmak üzere toplam 7 işitme engelli ebeveyn ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler sonucu elde edilen verilerin analizi ve yorumlanmasında fenomenolojik analiz yöntemi kullanılmıştır. Analiz sonucunda araştırma bulguları, "Engellikten Ayrıştırılan Sağır Kimliği ve Özgün Toplumu" üst başlığında, "Kimlik Özdeşimleri: İç-Grup ve Dış-Grup Ayrımları", "Bir Sosyal Grup Olarak Sağır Toplumu",  "Ortak Kimlik Deneyimini Pekiştiren Sosyal Kurumlar: Dernek ve Lokaller", "Toplumsal Sorunlar: Devletin Uygulamaları Bağlamında İktidar ve Kimlik Politikaları" ve "Eğitim Sorunları: Sağır ve İşitme Engelli Okulları" temaları ile alt kategorilerinde toplanmıştır. Araştırma sonucunda, katılımcıların kendi kimlik kategorizasyonlarında engellikten ayrışan bir sosyal kimlik olarak sağır kimliğini benimsedikleri saptanmıştır. Sağır toplum ve sosyal kimliğinin temel belirleyici değişkeninin, işaret dili değişkeni olduğu tespit edilmiştir. Bu tarz bir kimlik tanımlamasının temelinde dış-gruptan maruz kalınan önyargı ve ayrımcı tutumların, iç-grup olarak sağır toplumuna atfedilen özelliklerin daha fazla benimsenmesine neden olduğu çıkarımına ulaşılmıştır. Katılımcılar tarafından toplumsal alanda da özgün eğitim kurumları ile dernek ve lokallerin sağır toplumunun sosyal kurumları olarak kimlik özdeşimlerini pekiştirdiği ifade edilmiştir. Son olarak katılımcılar, özellikle sağır kimliği özelinde geliştirilen devlet politika ve uygulamalarının yetersiz olduğunu ifade etmiştir. Sağır kimliği çerçevesinde elde edilen tematik içerikler, ötekileştirilme, damgalanma, ayrımcılığa maruz kalma kavramları ile engellilik ve beden bağlamında iktidar kuruluşu çerçevesinde tartışılmıştır.  
Anahtar Kelimeler: Sağır Kimliği, CODA Çocuklara Sahip Olmak, Kimlik Özdeşimi, Damgalanma, Ötekileştirilme, Beden ve İktidar

Abstract:
In this study, it is aimed to investigate the effects of daily life experiences of hearing-impaired parents and the communication experiences they experience in their relations with the hearing and their children who are CODAs. For this purpose, semi-structured interviews were conducted with 7 hearing-impaired parents (3 female and 4 male). Phenomenological analysis was used to analyze and interpret the data obtained from the interviews. As a result of the analysis, the research findings, "Identity Discrimination Identified by Deaf Identity and Its Unique Society", Group Identities: Internal-Group and External-Group Differences ", "Deaf Community as a Social Group, "Social Institutions That Enhance the Experience of Common Identity", "Social Problems: Power and Identity Policies in the Context of State Practices" and  "Educational Problems: Schools of Deaf". It was found that the participants adopted the deaf identity as their social identity which was differentiated from the disability identity due to participants' exposure to the prejudice and discriminatory attitudes, which are attributed to the deaf as an external group. The main determinant of the deaf community and social identity is the variable of the sign language (Turkish Sign language). It was stated by the participants that in the social field, original educational institutions, associations and locals reinforced their identification with deaf identities. Finally, the participants stated that the state policies and practices developed specifically for the deaf identity were insufficient. The thematic contents obtained within the framework of the deaf identity are discussed within the framework of the body and power in the context of disability, stigmatization and discrimination.
Key Words: Deaf Identity, Having CODAs, Identification, Stigmatization, Othering, Body and Power Relationship