Yaşam kalitesi ve menopoz: Hayatın anlamı ve öz yeterliğe dayalı teorik bir model
Quality of life and menopause: A theoretical model based on the meaning of life and self-efficacy
Yazar: BEYZA HANDE ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. SERAP TOPATAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ebelik = Midwifery

Özet:
Amaç: Bu çalışmada menopozal dönemde hayatın anlamı ve öz yeterlik kavramlarının yaşam kalitesi üzerindeki etkisinin nedensellik ilişkisi ile teorik bir model bağlamında değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma tanımlayıcı tipte nicel bir çalışma olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri 650 kadın ile yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Veriler Samsun Asarcık Toplum Sağlığı Merkezine bağlı 5 Aile Sağlığı Merkezi'nde Genel Öz Yeterlik Ölçeği, Hayatın Anlam ve Amacı Ölçeği, Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalite Ölçeği(Kısa Form) ve Menopoz Semptomlarını Değerlendirme Ölçeği uygulanarak elde edilmiştir. Veriler IBM SPSS V23 ve IBM AMOS V24 ile analiz edilmiştir. Normal dağılıma uyan ölçek puanları arasındaki ilişkinin incelenmesinde Pearson Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. Yaşam kalitesi ölçeğinin boyutlarına etki eden bağımsız değişkenler Lineer Regresyon Analizi ile incelenmiştir. Ölçekler arasındaki aracı ve düzenleyici modeller için yol analizi kullanılmıştır ve hesaplama yöntemi olarak maximum likelihood yöntemi kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların Bedensel Boyut ile Psikolojik şikayetler puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü çok zayıf bir ilişki vardır (r=0,106; p=0,007).  Bedensel Boyut ile Hayatın Anlam ve Amacı Ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü çok zayıf bir ilişki vardır (r=-0,083; p=0,035). Sosyal İlişkiler Boyutu ile Genel Özyeterlilik Ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü çok zayıf bir ilişki vardır (r=-0,09; p=0,021). Sosyal İlişkiler Boyutu ile Ürogenital şikayetler puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü çok zayıf bir ilişki vardır (r=-0,079; p=0,044). Genel özyeterlik ölçeğinin menopoz semptomları değerlendirme ölçeği ve Ruhsal boyut puanı arasındaki ilişkide düzenleyici etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0,025). Sonuç: Menopozal dönemdeki kadınların yaşadıkları semptomların yaşam kaliteleri üzerinde etkisi varken hayatın anlamı ve amacı üzerine etkisi bulunmamaktadır. Nedensellik üzerine yapılan ileri analizde menopozal dönemdeki kadınların  genel özyeterlik düzeylerinin menopoz semptomlar ve yaşam kalitesi ruhsal boyut arasındaki ilişkide düzenleyici etkisi olduğu belirlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Menopoz, Menopoz Semptomları, Yaşam Kalitesi, Hayatın Anlamı, Öz Yeterlik

Abstract:
Purpose: This study aims to evaluate the impact of the concepts of meaning of life and self-efficacy on the quality of life in the menopausal period in the context of a theoretical model with a causal relationship. Method: he research was conducted as a descriptive type quantitative study. The research data was collected through a way of meeting 650 women face-to-face. The data were obtained by applying the General Self-Efficacy Scale, the Meaning and Purpose of Life Scale, the World Health Organization Quality of Life Scale (Short Form) and the Menopause Symptoms Assessment Scale in 5 Family Health Centers affiliated with Samsun Asarcık Community Health Center. Data were analyzed with IBM SPSS V23 and IBM AMOS V24. Pearson Correlation Coefficient was used to examine the relationship between scale scores that conform to normal distribution. Independent variables affecting the dimensions of the quality of life scale were examined with Linear Regression Analysis. Path analysis was used for the mediator and moderator models between the scales, and the maximum likelihood method was used as the calculation method. Results: There is a statistically significant, positive and very weak relationship between the participants' Physical Dimensions and Psychological complaints scores (r=0.106; p=0.007). There is a very weak, statistically significant negative relationship between the Physical Dimension and the Meaning and Purpose of Life Scale scores (r=-0.083; p=0.035). There is a very weak, statistically significant negative relationship between the Social Relations Dimension and the General Self-Efficacy Scale scores (r=-0.09; p=0.021). There is a very weak, statistically significant negative relationship between the Social Relations Dimension and Urogenital complaints scores (r=-0.079; p=0.044). The moderating effect of the general self-efficacy scale on the relationship between the menopause symptoms assessment scale and the Spiritual dimension score was found to be statistically significant (p = 0.025). Conclusion: While the symptoms experienced by menopausal women have an impact on their quality of life, they do not have an impact on the meaning and purpose of life. In further analysis on causality, it was determined that the general self-efficacy levels of menopausal women had a moderating effect on the relationship between menopausal symptoms and the spiritual dimension of quality of life. Keywords: Menopause, Menopausal symptoms, Quality of life, Meaning of life, Self-Efficacy