Genç sporcularda sirkadiyen ritme göre post aktivasyon potansiyelinin performansa etkisi
Effect of post-activation potentiation on performance according to circadian rhythm in young athletes
Yazar: CANAN FİKRİ DEMİRTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. TANER AKBULUT
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Sporda performans gelişimini etkileyen faktörler büyük bir öneme sahiptir. Bu faktörlerin başında ısınma gelmektedir. Son dönemlerde statik ve dinamik germe egzersizlerine alternatif olarak post aktivasyon potansiyeli (PAP) hareketlerinin performansı arttırdığı düşünülmekte ve birçok araştırmaya konu olmaktadır. Bununla birlikte sirkadiyen ritmin de performansta değişikliklere yol açtığı ifade edilmektedir. Bu sebeple mevcut araştırmada genç sporcularda sirkadiyen ritme göre PAP'ın performansa etkisin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla araştırmaya 14 gönüllü genç erkek sporcu (14-16 yaş) katılmıştır. Katılımcılara crosstab modeline uyularak farklı zaman dilimlerinde (sabah, öğle, akşam) kontrol ve PAP (Half-Squat) uygulamaları yaptırılmış ve ardından belirlenen performans (dikey sıçrama, durarak uzun atlama, 5-10 metre sprint ve T çeviklik testi) ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin analizi için SPSS 22.0 paket programı kullanılmış olup, gruplar arası ve ölçümler arası değişimleri değerlendirmek için tekrarlayan ölçümler için iki yönlü varyans analizi (Two-way repeated measures ANOVA) kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık ise p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Yapılan analizler sonucunda; Durarak uzun atlama ve dikey sıçrama değişkenlerinde istatistiksel olarak bir değişim görülmemiştir (p>0.05). 5-10 m sprint performanslarında ise uygulamalar açısından günün saatine göre bir farklılığın olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Çeviklik performansında ise uygulamalar açısından bir farklılık olmadığı (p>0.05) ancak günün saatine göre farklılaşmalar meydana geldiği tespit edilmiştir (p<0.05). 
Sonuç olarak genç sporcularda PAP uygulamasının bazı değişkenler üzerinde çok etkili olmadığı ve zamana göre değişiklik göstermediği görülmektedir. PAP'ın özellikle sprint performansını ise akşam saatlerinde önemli derecede iyileştirdiği söylenebilir. Bununla birlikte çeviklik performansının da günün saatinden etkilendiği söylenebilir

Abstract:
Factors affecting sports performance are of significant importance, with warming up being paramount among them. Recently, post-activation potentiation (PAP) exercises have been considered to enhance performance as alternatives to static and dynamic stretching, and they have been the subject of numerous studies. Additionally, circadian rhythms are noted to cause changes in performance. Therefore, the current study aimed to investigate the effect of PAP according to circadian rhythm on performance in young athletes. Fourteen voluntary young male athletes (aged 14-16) participated in the study. Using a crossover design, participants underwent control and PAP (Half-Squat) interventions at different time periods (morning, noon, evening), followed by measurements of specified performances (vertical jump, standing long jump, 5–10-meter sprint, and T agility test). Data analysis utilized SPSS 22.0 software, employing two-way repeated measures ANOVA to evaluate between-group and within-group changes. Statistical significance was accepted at p<0.05.
According to the analyses conducted, statistically significant changes were not observed in the variables of standing long jump and vertical jump (p>0.05). However, for 5–10-meter sprint performance, there was a significant difference based on the time of day of the interventions (p<0.05). Regarding agility performance, there was no significant difference across interventions (p>0.05), but variations were noted based on the time of day (p<0.05).
As a result, it can be seen that PAP application is not highly effective on certain variables in young athletes and does not vary significantly over time. It can be said that PAP notably improves sprint performance, particularly in the evening. Additionally, agility performance appears to be influenced by the time of day as well.