Yabancılık unsuru taşıyan bireysel iş sözleşmelerinde Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi ile Avrupa Birliği düzenlemelerinin karşılaştırılması
A comparison of jurisdiction of Turkish courts and European Union regulations in respect of individual employment agreements containing foreign element
Yazar: AHMET EMRE YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. ZEHRA GÖNÜL BALKIR
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Avrupa Birliği hukuku = European Union law ; Avrupa Topluluğu hukuku = European Community law ; Avrupa iş hukuku = European labour law ; Devletler özel hukuku = Private international law ; Medeni yargılama hukuku = Civil process law ; Milletlerarası hukuk =   ; Milletlerarası usul hukuku = International adjective law

Özet:
Yabancılık unsuru taşıyan bireysel iş sözleşmelerinde, sözleşmenin zayıf tarafı olarak kabul edilen işçinin korunması ihtiyacı bariz şekilde ortaya çıkmaktadır. Yabancılık unsuru taşıyan bireysel iş sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklarla ilgili olarak Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 44. maddesinde bir özel yetki kuralı mevcuttur. Bundan başka, aynı kanunun 47. maddesinin 2. fıkrasında bireysel iş sözleşmelerinde yetki anlaşması yapılıp yapılamayacağı düzenlenmiştir. Diğer yandan, yabancılık unsuru taşımayan bireysel iş sözleşmeleri için konulan yetki kurallarına başvurulup başvurulamayacağının da çözülmesi gerekmektedir. Bu düzenlemelerin bir sonucu olarak sözleşmenin zayıf tarafı olan işçinin korunmasını amaçlayan bu düzenlemelerin birlikte nasıl uygulanması gerektiği Türk Milletlerarası Usul Hukukunun sorunlu noktalarından birini teşkil etmektedir.

Yabancılık unsuru taşıyan bireysel iş sözleşmelerine dair milletlerarası yetki kuralları, Avrupa Birliği Hukukunda da özel olarak düzenlenmiştir. Bu konuda Brüksel Konvansiyonu ile başlayan gelişmeler, işçiyi koruyan yeknesak milletlerarası yetki kurallarının yürürlüğe girmesiyle sonuçlanmıştır. Bu kurallar, tüm Avrupa Birliği'nde yeknesak uygulamayı temin etmek üzere Avrupa Birliği Adalet Divanı tarafından yorumlanmıştır.

Çalışmamızda öncelikle Türk Hukukunda bireysel iş sözleşmeleri ayırt edici unsurlarıyla incelenmiş ve bu sözleşmelerde yabancılık unsurunun nasıl ortaya çıktığı örneklerle açıklanmıştır. Akabinde, sırasıyla Türk ve Avrupa Birliği düzenlemeleri doktrindeki tartışmalar ve yargı kararları ile ayrıntılı olarak ele alınmış ve bu düzenlemelerin aksayan taraflarına çözüm önerileri sunulmuştur. En son olarak yabancılık unsuru taşıyan bireysel iş sözleşmelerinde milletlerarası yetkiye dair Türk ve Avrupa Birliği düzenlemeleri, işçinin korunması amacına hizmet edip etmediği bakımından karşılaştırılmıştır.

Abstract:
It becomes evident that there is a greater need for protection of the employee, which is seen as the weaker party of an employment contract that contains foreign element. Article 44 of the Act on Private International and Procedural Law contains specific rules on jurisdiction in respect of disputes arising out of international employment contracts. Further, Article 47/2 of the said Act sets out whether jurisdictional agreements are allowed in employment disputes with foreign element. It is also essential whether domestic rules of jurisdiction will become applicable in respect of individual employment contracts with foreign element. It therefore becomes one of the most problematic issues of Turkish international procedural law as to how and if these rules will be applied together.

European Union Law also contains jurisdictional rules in respect of individual employment contracts with foreign element. Developments after the ratification of Brussels Convention, resulted in introduction of uniform protective jurisdictional rules protecting the employees. These jurisdictional rules were later interpreted by the Court of Justice of the European Union in order to provide them with uniform application throughout the European Union. 

In this dissertation employment contracts with foreign element were analysed in terms of their characteristic features and the appearance of foreign element in practice. Subsequently, doctrine and jurisprudence in Turkish and European Union Law were discussed in detail in order to seek remedies for their setbacks. Finally, Turkish and European Union rules on jurisdiction in international employment contracts were compared in respect of whether they serve the purpose of protection of the employee.