Tuvalet eğitim yaşı, işeme pozisyonu ve tuvalet tipi tercihinin mesane disfonksiyonu gelişimine etkisinin değerlendirilmesi
The effects of toilet training age, voiding position and toilet type preference on the bladder dysfunction development
Yazar: MEHMET ÇAĞRI ÖZKARA
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KOYUN
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Mesane = Urinary bladder ; Mesane hastalıkları = Urinary bladder diseases ; Tuvalet = Toilet ; Tuvalet eğitimi = Toilet training ; Çocuk eğitimi = Child education ; Ürinasyon = Urination

Özet:
Mesane disfonksiyonu, çocukluk çağında sık karşılaşılan işeme problemlerinden biridir. Fonksiyonel sebepler anatomik, nörolojik ve diğer sebeplere göre daha sık görülmektedir. Yapılan çalışmalarda genetik, somatik, psikososyal ve çevresel faktörler gibi birçok etkenin fonksiyonel işeme disfonksiyonu etyopatogenezinde rolü olduğu gösterilmiştir.
Çalışmamızda tuvalet eğitim yaşı, işeme pozisyonu ve tuvalet tipi tercihinin mesane disfonksiyonu gelişimine etkisinin olup olmadığını araştırmayı amaçladık. Bu amaçla 5-18 yaş arası mesane disfonksiyonu tanılı 150 çocuk ile işeme eğitimini tamamlamış, alt üriner sistem semptomları olmayan, sağlıklı 300 çocuk çalışmaya dâhil edildi. Hasta grubunun verileri retrospektif olarak değerlendirildi. Anatomik veya nörolojik bir sorunu olanlar ile eksik verisi olanlar çalışmaya alınmadı.
Çalışmaya dâhil edilen hasta grubunun yaş ortalaması 96,7 ± 30,5 ay olup kontrol grubu yaş ortalaması 110,7 ± 37,5 ay olarak hesaplandı. Kontrol grubunun cinsiyet dağılımı homojen iken (%51 kız, %49 erkek), hasta grubunun %64'ünü kızlar oluşturmaktaydı. Kız cinsiyet, ailede idrar kaçırma öyküsünün olması, idrar tutma/bekletme davranışı, tuvalet eğitim süresi, işeme pozisyonu ve tuvalet tipi tercihinin mesane disfonksiyonu gelişimini etkileyen bağımsız risk faktörleri olarak saptandı (p<0,05). Alaturka tuvalet kullananlarda, alafranga kullananlara göre mesane disfonksiyonu görülme olasılığı oranının kızlarda 3 kat, erkeklerde ise 3,7 kat arttığı saptandı (sırasıyla %95 GA:1,68-5,43 p<0,001; %95 GA:1,84-7,48, p<0,001). Kızlarda çömelerek işemenin mesane disfonksiyonu görülme olasılığını 3,2 kat arttırdığı saptandı (%95 GA:1,77-5,70, p<0,001). Erkeklerde ise ayakta işemenin mesane disfonksiyonu görülme olasılığını 4,9 kat arttırdığı saptandı (%95 GA:1,89-12,5, p=0,001). Kabızlık ve tuvalet eğitimine başlama yaşının mesane disfonksiyonu gelişimi üzerinde etkisi istatistiksel olarak anlamlı görülmedi.
Bu çalışma, çocuklardaki işeme pozisyonu ve tuvalet tipi tercihinin mesane disfonksiyonu gelişimi üzerine etkisinin anlaşılması konusunda literatüre katkıda bulunmaktadır. Ebeveynlerin ve çocukların tuvalet eğitimi ve tercihleri hakkında bilgilendirilmesinin mesane disfonksiyonu gelişimini azaltacağı ve bu konu hakkında daha ileri çalışmalara ihtiyaç duyulduğu düşünülmektedir.

Abstract:
Bladder dysfunction is one of the most common voiding problems in childhood. Functional causes are more frequent than anatomical, neurological and other causes. Somatic, psychosocial and environmental factors have been shown to play a role in the etiopathogenesis of functional voiding dysfunction in various studies.
In the present study, we aimed to investigate whether the age of toilet training, voiding position and toilet type preference have an effect on the development of bladder dysfunction. Accordingly, 150 children with a diagnosis of bladder dysfunction, and 300 healthy children aged between 5 and 18 years of age without symptoms of lower urinary tract were included in the study. The data of the patient group were evaluated retrospectively. Patients with anatomical or neurological problems and those with incomplete data were excluded from the study.
The mean ages of the patient group and the control group were 96.7 ± 30.5 months and 110.7 ± 37.5 months, respectively. The gender distribution of the control group was homogeneous (51% female, 49% male); however, 64% of the patients were female. Female gender, family history of urinary incontinence, urine holding / waiting behavior, the duration of toilet training, voiding position and toilet type preference were found to be independent risk factors affecting bladder dysfunction development (all p <0.05). The incidence of bladder dysfunction was found to be 3 times higher in girls and 3.7 times higher in boys using squat-toilet compared to sit-toilet (95% CI: 1.68-5.43, p <0.001; 95% CI: 1.84-7.48, p <0.001, respectively). Squatting voiding was found to increase the probability of bladder dysfunction 3.2 fold in girls (95% CI: 1.77-5.70, p <0.001). On the other hand, the incidence of bladder dysfunction was identified to be 4.9 fold in boys voiding in standing position (95% CI: 1.89-12.5, p = 0.001). No effect of the toilet training age and constipation on the development of bladder dysfunction was found.
This study contributes to the literature showing the relationship between bladder dysfunction and both voiding position and toilet type preference in children. We suggest that informing parents and children about toilet preferences would decrease the development of functional bladder dysfunction, and also there is a need of further studies on this subject.