Total kalça ve diz protez cerrahisinde ameliyat öncesi anksiyete prevalansı ve ameliyat sonrası hastanın ağrı sonuçları ile ilişkisi
The prevalence of preoperative anxiety and the relationship between preoperative anxiety and postoperative pain outcomes in patients undergoing total hip and knee replacements
Yazar: EBRU ÇALIŞKAN
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN AKSOY
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Ağrı = Pain ; Ağrı-postoperatif = Pain-postoperative ; Diz eklemi = Knee joint ; Diz protezi = Knee prosthesis ; Kalça protezi = Hip prosthesis ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Preoperatif dönem = Preoperative period ; Protezler ve implantlar = Prostheses and implants

Özet:
Amaç: Bu araştırma total kalça ve diz protezi uygulanan hastalarda ameliyat öncesi anksiyete prevalansını saptamak ve ameliyat öncesi anksiyete ile ameliyat sonrası ağrı sonuçları ilişkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı bir çalışmadır. Antalya Kepez Devlet Hastanesi Ortopedi Kliniği'nde, Haziran 2021-2022 tarihleri arasında, 104 katılımcı (87 total diz protezi-TDP/17 total kalça protezi-TKP) ile gerçekleştirilmiştir. Veriler "Birey Tanılama Formu", "Durumluk-Sürekli Kaygı Ölçeği-STAI", "Görsel Kıyaslama Ölçeği-GKÖ" ve "Amerikan Ağrı Derneği Revize Hasta Sonuçları Anketi-AAD-R-HSA" ile, ameliyat öncesi ve sonrası üç aşamada toplanmıştır.
Bulgular: TKP ve TDP uygulanan bireylerde ameliyat öncesi anksiyete prevalansının %80.8 yüksek, %12.5 orta ve %6.7 düşük düzeyde olduğu bulundu. Ameliyat öncesi STAI-I puan ortalaması 53.95±10.51 ve STAI-II 44.20±10.55 olarak belirlendi. STAI-I puanları ile ameliyat öncesi ile ameliyat sonrası 6.,12.,24.,36. saatlerdeki GKÖ ağrı puanları arasında pozitif yönde orta düzeyde ilişki saptandı. Erkek cinsiyet, TKP uygulanması ve artan STAI-I puanının 6. saat GKÖ ağrı puanını; erkek cinsiyet, TKP uygulanması ve artan STAI-II puanının 12. saat GKÖ ağrı puanını arttırdığı belirlendi. AAD-R-HSA ağrı tedavisinin sonuçları ile ilgili memnuniyet düzeyi yüksek (7.42±1.51) olarak belirlendi. Katılımcıların STAI-I puanları ile "Emosyonel Etki" alt boyut puanları arasında pozitif yönde güçlü (r=0.626;p<0.001), "Ağrının Şiddeti ve Uykuya Etkisi" (r=0.595;p<0.001) ve "Aktiviteye Etkisi" (r=0.553;p<0.001) ile pozitif yönde orta düzeyde; STAI-II puanları ile "Ağrının Şiddeti ve Uykuya Etkisi" (r=0.249;p=0.011), "Aktiviteye Etkisi" (r=0.252;p=0.010) ve "Emosyonel Etki" (r=0.286;p=0.003) arasında pozitif yönde zayıf bir ilişki saptandı.
Sonuç: Bu çalışmada TKP ve TDP uygulanan katılımcıların ameliyat öncesi anksiyete prevalansı %80.8 bulunmuştur. Ameliyat öncesi yüksek durumluk kaygının ameliyat sonrası erken dönem ağrı sonuçları ile ilişkili olduğu saptanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: total kalça protezi, total diz protezi, ameliyat öncesi anksiyete, ameliyat sonrası ağrı, hasta sonuçları.

Abstract:
Aim: This study aimed to determine the prevalence of preoperative anxiety in patients undergoing total hip and knee replacements and the relationship between preoperative anxiety and postoperative pain outcomes.
Method: This descriptive, correlational cross-sectional study was conducted in Antalya Kepez State Hospital Orthopedic Clinic between June 2021-June 2022 with 104 participants (87 total knee prosthesis-TKP/17 total hip prosthesis-THP). Data were collected in three pre- and post-operative stages with the "Personal Information Form", "State-Trait Anxiety Inventory" (STAI), "Visual Analogue Scale" (VAS) and "Revised American Pain Society Patient Outcome Questionnaire" (APS-POQ-R).
Findings: Preoperative anxiety prevalence was high in 80.8%, moderate in 12.5% and low in 6.7% of individuals undergoing THP and TKP. Mean preoperative STAI-I and STAI-II scores were 53.95±10.51 and 44.20±10.55, respectively. A moderate positive correlation was found between STAI-I and VAS pain scores preoperatively and at 6, 12, 24 and 36 hours postoperatively. Male gender, undergoing THP and an increasing STAI-I score increased the 6th-hour VAS pain score, while male gender, undergoing THP and an increasing STAI-II score increased the 12th-hour VAS pain score. Satisfaction with the results of APS-POQ-R pain management was high (7.42±1.51). There was a strong positive correlation between participants' STAI-I scores and their "Emotional Effect" sub-dimension scores (r=0.626;p<0.001), and a moderate positive correlation with their "Pain Severity and Effect on Sleep" (r=0.595;p<0.001) and "Effect on Activity" scores (r=0.553;p<0.001), while there was a weak positive correlation between participants' STAI-II scores and their "Pain Severity and Effect on Sleep" (r=0.249;p=0.011), "Effect on Activity" (r=0.252;p=0.010) and "Emotional Effect" (r=0.286;p=0.003) scores.
Conclusion: In this study, the prevalence of high preoperative anxiety in participants undergoing THP and TKP was 80.8%. Preoperative high state anxiety was associated with early postoperative pain outcomes.
Keywords: Total hip replacement, total knee replacement, preoperative anxiety, postoperative pain, patient outcomes.