Avrupa Birliği'nin değişen enerji ihtiyacı karşısında Kafkasya jeopolitiği ve Türkiye'ye yansımaları
Caucasus geopolitics in the face of the changing energy need of the European Union and its reflections on Türkiye
Yazar: NURBANU BAŞTÜRK
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM CANBOLAT
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Avrupa Birliği'nin (AB) enerji üretimi, iç tüketimini karşılayamadığından arz çeşitliliği 
sağlamadan talep ihtiyacını yüksek oranda Rus enerji kaynaklarından ithal ederek 
çözmeye çalışmıştır. AB'nin enerjinin arzında ve kaynağında çeşitlilik sağlayamaması, 
Rusya ile asimetrik bağımlılığın oluşmasına neden olmuştur. AB'nin enerji bileşiminde 
Rus kaynaklarının payının oldukça yüksek olması sebebiyle karşılıklı bağımlılıktaki 
asimetrinin Rusya'nın lehine olmasına yol açmıştır. Rusya tarafından AB'nin aleyhine 
kullanılan bu asimetri, enerji krizlerinde Avrupa enerji güvenliğinin sağlanamamasına 
neden olmuştur. Bundan dolayı AB enerji güvenliğinin tehdit edilmesi bu çalışmanın 
temel sorununu oluşturmuştur.  
Rus enerjisine karşı kırılganlığını azaltarak enerji güvenliğini sağlamak isteyen AB, arz 
çeşitliliği arayışına girmiştir.  AB'nin çeşitlilik arayışında zengin enerji kaynaklarını 
barındıran Kafkasya jeopolitiğine yönelmesi durumunda, duyarlılık ve savunmasızlık 
düzeyinin Karşılıklı Bağımlılık Teorisi üzerinden çıkarımlarda bulunularak bu 
çalışmanın hipotezleri analiz edilmiştir. Genel çerçevede Karşılıklı Bağımlılık Teorisiyle 
gelişen duyarlılık, kırılganlık düzeyi ana analiz aracı olarak ele alınsa da nitel araştırma 
yöntemi olan örnek olay modeli de kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak ise doküman 
analizi, gözlem ve söylem analizi kullanılmıştır. 
Bu çalışmanın sonucunda AB'nin arz çeşitliliği arayışında Kafkasya jeopolitiğinin 
maliyet etkin bir kaynak olduğu görülmüştür. Özellikle Azerbaycan gazının, AB'nin Rus 
gazına olan savunmasızlık düzeyini düşüreceği ve AB enerji bileşiminde payının 
artacağı öngörülmüştür. Buna rağmen AB'nin ithal ettiği Rus gazının yerini kısa vadede 
Azerbaycan gazının alması mümkün görülmemiştir.

Abstract:
Since the energy production of the European Union (EU) cannot meet its domestic 
consumption, it has tried to meet its demand needs by importing a high percentage of 
Russian energy resources without providing diversity of supply. The EU's inability to 
provide diversify the supply and source of energy has led to the formation of 
asymmetric dependence with Russia. The high share of Russian resources in the EU's 
energy mix has led to an asymmetry in interdependence in Russia's favor. This 
asymmetry, used by Russia to the detriment of the EU, has led to the inbility to ensure 
European energy security in energy crises. Therefore, the threat to EU energy security 
constitutes the main problem of this study. 
The EU, which wants to ensure energy security by reducing its vulnerability to Russian 
energy, has sought supply diversity. In case the EU turns to the Caucasus geopolitics, 
which hosts rich energy resources, in its search for diversity, the hypotheses of this 
study were analyzed by making inferences about the level of sensitivity and 
vulnerability through the Interdependence Theory. Although the sensitivity and 
vulnerability level developed with the Theory of Interdependence were considered as the 
main analysis tool, the case study model, which is a qualitative research method, was 
also used. Document analysis, observation and discourse analysis were used as data 
collection tools. 
As a result of this study, it has been seen that the Caucasus geopolitics is a cost-effective 
source in the EU's search for supply diversity. In particular, it was predicted that 
Azerbaijani gas would reduce the EU's vulnerability to Russian gas and its share in the 
EU energy mix would increase. Despite this, it is not considered possible to replace the 
Russian gas imported by the EU with Azerbaijani gas in the short term.