Türkiye'de koro şefi ve orkestra şefi yetişme sürecinin değerlendirilmesi
Evaluation of training process of choir conductor and orchestra conductor in Turkey
Yazar: YİĞİT KARABULUT
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÇAKIR İLHAN ; PROF. DR. AYTEKİN ALBUZ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Güzel Sanatlar Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Müzik = Music
Dizin: Güzel sanatlar = Fine arts ; Koro = Choir ; Koro yöneticileri = Chorus conductors ; Müzik = Music ; Müzik eğitimi = Music education ; Orkestra şefi = Orchestral conducter ; Şefler = Conductors

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkiye'de koro şefi ve orkestra şefi olma sürecinin, şeflik için gerekli alan yeterliklerinin, devlete bağlı sanat kurumlarına şef olarak atanma ölçütlerinin, bir şefin yetişme sürecinin incelenmesidir. Araştırmada nitel yöntemlerden "anlatı araştırması" yaklaşımı kullanılmıştır. Anlatı araştırması, öncelikle deneyimleri ve yaşantıları anlamanın bir yolu olmakla birlikte aynı zamanda bir araştırma metodolojisidir. Araştırmanın çalışma grubunu, devlet sanat kurumlarında TRT, Kültür Bakanlığı, Devlet Opera ve Balesi, orkestra ve koro şefi, topluluk yöneticisi olarak görev yapmakta olan bireyler oluşturmaktadır. Bu bireylerden 15 yıl ve üzeri deneyim sahibi olan, araştırmaya katılmaya gönüllü, çalıştığı topluluktaki diğer şefler arasından kıdemli, 1 senfoni orkestrası şefi, 3 çoksesli koro şefi, 2 Türk halk müziği topluluğu şefi, 2 Türk sanat müziği topluluğu şefi ile görüşme yapılmıştır.
Çalışmada, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak katılımcılar ile görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler aracılığı ile bireylerin yaşam öyküleri derinlemesine incelenebilmektedir. Kod-kategori-temalar oluşturulurken hem titizlik ve nesnellik temelinde veriler analiz edilmiş, aynı zamanda örüntüler ve farklılıklar gözden kaçırılmayarak bütüncül yaklaşılmıştır.
Analiz sonuçlarına göre; şeflerin neredeyse tamamı bir müzik topluluğunda ses veya saz sanatçısı görevinin ardından şefliğe başlamıştır. Şeflerin büyük çoğunluğu çocuk yaşta amatör olarak müzik eğitimi almaya başlamış, az olabilecek bir kısmı mesleki müzik eğitimi/şeflik eğitimi almıştır. Şefler kendilerine bir rol model belirlemiş, bir şefe özenmiş ve bu durum şeflik kariyerlerinin temellerini atmıştır. Şef olarak atanma, göreve başlama durumları kurumlar ve müzik türleri özelinde değişiklik göstermektedir. CSO Orkestra şefliği, TRT Çok Sesli Koro şefliği, Kültür Bakanlığı Çok Sesli Koro şefliği alanları hariç diğer alanlarda şef olarak görev yapabilmek için mesleki müzik eğitimi/şeflik eğitimi almış olmak şart değildir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the process of becoming a choir, orchestra conductor, the field qualifications required for conducting, the criteria for being appointed to state art institutions as a conductor, and the training process of a conductor in Turkey. The "narrative research" approach, one of the qualitative methods, was used in the research. Narrative research is primarily a way of understanding experiences and experiences, but also a research methodology. The study group of the research consists of individuals who work in state art institutions as TRT, Ministry of Culture, State Opera and Ballet, orchestra, choir conductor and ensemble manager. Among these individuals, interviews were conducted with 1 symphony orchestra conductor, 3 polyphonic choir conductors, 2 Turkish folk music ensemble chiefs, 2 Turkish classical music ensemble chiefs, who have 15 years or more of experience, volunteer to participate in the research, and are senior among the conductors in the ensemble they work for.
In the research, interviews were conducted with the participants using a semi-structured interview form developed by the researcher. Through interviews, the life stories of individuals can be examined in depth. While creating code-category-themes, the data was analyzed on the basis of rigor and objectivity, and at the same time, patterns and differences were not overlooked, and a holistic approach was approached.
According to the results of the analysis, almost all of the conductors started conducting after working as a vocal or instrumental artist in a music ensemble. Most of the conductors started to receive music education as an amateur at a young age, and a small number of them received vocational music education/conducting education. Conductors set a role model for themselves, emulated a conductor, and this laid the foundations of their conducting careers. The status of being appointed as a conductor and taking title varies according to institutions and music genres. It is not necessary to have professional music education/conducting training in order to be a conductor in other fields, except for the CSO Orchestra Conductors, TRT Polyphonic Choir Conductors, Ministry of Culture Polyphonic Choir Conductors.