Sovyet Dönemi Özbekistan' nın ekonomik durumu
The economic situation of the Uzbekistan in the Soviet Periods
Yazar: ÖZKAN KÜÇÜK
Danışman: Y.DOÇ.DR. FÜSUN KARA
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ekonomi = Economics ; Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Özbekler 15. Yüzyılda oluşmuş bir Türk boyudur. Ancak ülke, 1826'da Nasrullah Han(1826-1860) zamanında Rus tehlikesi ile karşı karşıya kalmıştır. Kırım Harbinden mağlupçıkan, Avrupa ve Orta Doğuda yayılması durdurulan Rusya, Türkistan bölgesini kendisi içinyayılma sahası olarak görmüştür. 1870 yılında Rusya işgal ettiği Türkistan'daki bütün ülkelerikendisine ilhak ettiğini açıklamıştır.Rusya, Türkistan'da sadece ekonomiyi değil aynı zamanda demografik yapıyı dadeğiştirmek için programlar uygulamıştır. Özbekistan'da 1939'da toplam nüfusun ancak %5.6'sı Avrupalı iken 1947'da bu oran % 20'ye yükselmiştir.Sovyet Rusya, Özbekistan'a bir hammadde ambarı gözüyle bakmış, sınai ve teknolojikyatırımları, sadece hammadde kaynaklarını işletmeye yetecek şekilde düzenlemiştir.Özbekistan yarı-mamul mamul mal üretiminde diğer Cumhuriyetlere bağımlı kılınmıştır. Bubağımlılık, Özbekistan Cumhuriyetini nihai malların hemen tamamını ithal eden ülkelerkonumuna sokmuş ve bütçe açıklarına sebep olmuştur. Emperyalist sömürünün en ağırnoktalarından biri de Özbekistan'ın ihraç edecekleri malların fiyatlarını belirlemede söz sahibiedilmemesidir.Sovyet Rusya, Özbekistan'da üç tür tarım politikası uygulamıştır. Bunlar;Pamukçuluk, Suni sulama ve Yeni ekim alanları kazanma politikalarıdır. Özbekistan'dakolektif (toplumsal) mülkiyet, özel mülkiyetin yerine geçirilmiş ve tarım toprakları sadeceKolhoz ve Sovhoz işletmeleri ile işletilmiştir. Aynı sorun sanayi alanında da görülmüş,Özbekistan'da bölgelere dağılan sanayileri, merkeziyetçi politikayla yönetmesinden dolayıÖzbek sanayisi bağımsız bir yapıya kavuşamamıştır.

Abstract:
The Uzbekistanis are a Turkish tribe that has the roots in the fifteenth century.However the country faced the Russian thread in 1826 during the period of NasrullahKhan(1826-1860). Russia considered The Turkistan Region as a domination area, after theyhad been defeated in The Crimean War and stopped in Europe and The Middle East. In 1870Russia declared that they had annexed all the countries they had invaded in The TurkistanRegion.Russia not only implemented programs to change the economy but also thedemographical structure in Turkistan. In the year 1939, in Uzbekistan, 5,6 percent of thepopulation was European whereas, in the year 1947 this rate increased to 20 percent.The Soviet Russia regarded Uzbekistan as a warehouse of raw materials, and arrangedthe industrial and the technological investments just enough to run the raw material sources.Uzbekistan was forced to be dependent to the other republics in production of half-processedand processed goods. This dependency has put The Republic Uzbekistan into the category ofthe countries importing most of its processed products, and has resulted in budget deficit. Oneof the most tragic points of the imperialist exploit is that Uzbekistan wasn?t given the right todetermine the cost of the exported goods.The Soviet Russia has followed three kinds of agricultural policy in Uzbekistan. Theseare the policies of cotton production, artificial watering and gaining new planting fields. InUzbekistan, the collective property has been replaced with private property and theagricultural fields have been run by Sovkhozes and Kolkhozes organizations. The sameproblem occurred in the industrial field too. Thus, Uzbekistan, couldn?t reach an independentstructure in their industry because of the centrist policies in managing the industries spread toregions.