Okul öncesi çocuklarının duygusal zekâ düzeylerinin incelenmesi ve öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi
Investigation of pre-school children's emotional intelligence levels and evaluation according to teacher opinions
Yazar: BİLAL MACUN
Danışman: DOÇ. DR. İLKAY ULUTAŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bireysel zeka testleri = Individual intelligence tests ; Duygusal zeka = Emotional intelligence ; IQ düzeyi = IQ level ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Sosyal-duygusal beceri = Social-emotional skills ; Zeka = Intelligence ; Zeka ölçümü = Intelligence scale ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Araştırma okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 5-6 yaş çocukların duygusal zekâ düzeylerini ve öğretmenlerinin duygusal zekâ ile ilgili görüşlerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu araştırmada yakınsak karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutu ilişkisel tarama modeli, nitel boyutu ise olgubilim desenine göre tasarlanmıştır. Veriler "Kişisel Bilgi Formu (çocuk ve öğretmen)", "Sullivan Çocuklar için Duygusal Zekâ Ölçeği", "Sullivan Çocuklar için Kısa Empati Ölçeği", "Sullivan Öğretmenler için Çocukların Duygusal Zekâlarını Değerlendirme Ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Öğretmenlerin Duygusal Zekâya İlişkin Görüş ve Uygulamalarını Belirleme Formu" ile toplanmıştır. Çalışma grubunu 2015-2016 eğitim öğretim yılında Ağrı il merkezindeki resmi okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 411 çocuk ile 21 okul öncesi öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmanın nicel sonuçları çocukların duygusal zekâsının cinsiyet, yaş, doğum sırası, kardeş sayısı, annenin öğrenim durumu, annenin çalışma durumu, anne ve babanın yaşı ve ailenin gelir durumuna göre istatistiksel olarak anlamlı fark göstermediğini; babanın öğrenim durumu ve babanın çalışma durumuna göre anlamlı fark gösterdiğini ortaya koymuştur. Çocukların empati düzeylerinin yaş, cinsiyet, doğum sırası, kardeş sayısı, annenin ve babanın öğrenim durumu, anne ve babanın çalışma durumu, anne ve babanın yaşı, ailenin gelir düzeyine göre anlamlı fark göstermediği tespit edilmiştir. Öğretmen gözlemlerine göre çocukların duygusal zekâları değerlendirildiğinde cinsiyet, yaş, doğum sırası, kardeş sayısı, anne babanın yaşına göre anlamlı fark gözlenmediği; anne babanın öğrenim durumu, çalışma durumu ve ailenin gelir düzeyine göre anlamlı fark olduğu tespit edilmiştir. Çocukların duygusal zekâları ile empati ve öğretmenler tarafından değerlendirilen duygusal zekâ puan ortalamaları arasında orta düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın nitel kısmından elde edilen sonuçlara göre öğretmenlerin duygusal zekâ kavramını genel olarak tanımlayabildikleri, özelliklerini ifade edebildikleri, etkinlikler sırasında çocukların duygusal zekâ özelliklerini gözlemleyebildikleri ve çoğunlukla gözlem yaptıkları, duygusal zekâ gelişimini en çok ailenin etkilediğini düşündükleri, duygusal zekâ gelişimini desteklemek için drama etkinliklerine sıklıkla başvurdukları, çocukların duygusal zekâsının cinsiyet, anne babanın yaşı ve ailenin gelir durumu gibi faktörlerden etkilediğini ifade ettikleri tespit edilmiştir.

Abstract:
The research was aimed to investigate the emotional intelligence of 5-6 year old children who were attending to pre-school education and teachers' opinions about emotional intelligence. Mixed research model which included quantitative and qualitative measurement tools was used in the study. Concurrent mixed-method research design was adopted for the study in which both correlational and phenomenological design were integrated. The quantitative data was collected by using "Personal Information Form (child and teacher)", "Sullivan Emotional Intelligence Scale for Children", "Sullivan Short Empathy Scale for Children", "The Evaluation Scale of Children's Emotional Intelligence for Teachers". "Interview Form for Opinions and Practices of Teachers Regarding Emotional Intelligence" was used for the qualitative part of the study. The study group consisted of 411 children and 21 pre-school teachers attending the public pre-primary education institutions in Ağrı in the 2015-2016 academic year. The quantitative results of the study showed that the children's emotional intelligence did not differ statistically according to gender, age, birth order, number of siblings, education levels and working status of parents. Results showed a significant difference according to the paternal education and working status. It was specified that the empathy levels of children did not show any significant difference according to age, sex, order of birth, number of siblings, parental educational status, mother and father's working status. According to teacher observations, when the children's emotional intelligence was evaluated, it was found that there was no significant difference according to gender, age, order of birth, siblings, parents' age but there was significant difference according to the education level of the parents, the working status and the income level of the family. It was determined that there was a moderate positive and significant relationship between the emotional intelligence of children and empathy and emotional intelligence evaluated by teachers, point averages. According to the results obtained from the qualitative part of the study, most of the teachers described the concept of emotional intelligence, explained characteristic of emotional intelligence, observed characteristics of emotional intelligence in children during daily activities, and often preferred to use observation method to record emotional intelligence traits in children, thought that emotional intelligence development was mostly influenced by the family, applied to drama activities to support children' emotional intelligence, indicated that emotional intelligence of children is influenced by gender, parents' age and family income