Okul öncesi çocukların ve ebeveynlerinin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu belirtileri ve çocuklardaki bu belirtilerin okul davranışlarına etkisi
Attention deficit and hyperactivity disorder symptoms of pre-school children and their parents and the effects of these symptoms on children's school behavior
Yazar: HAZAL ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED AYAZ
İstanbul Arel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile tutumu = Family attitude ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Davranış bozuklukları = Behavioral disorders ; Ebeveynler = Parents ; Hiperaktivite bozukluğu = Hyperactivity disorder ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Okul hayatı = School life ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Okuma davranışları = Reading behaviours

Özet:
Bu çalışmanın amacı, okul öncesi eğitim gören 3-6 yaş arasındaki çocukların Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) belirtilerini incelemek ve bu belirtilerle ebeveynindeki DEHB belirtileri arasındaki ilişkiyi saptamaktır. Aynı zamanda, çocukların sosyodemografik özelliklerinin, çocuklardaki ve ebeveynlerindeki DEHB belirtilerinin, çocukların okul öncesi eğitim kurumlarında gösterdikleri sosyal becerileri ve davranışsal sorunları üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır.

       Araştırmanın örneklemi İstanbul ilindeki 5 okul öncesi eğitim kurumunda eğitim gören 106 çocuk ve ebeveynlerinden oluşmaktadır. Çocuklardaki DEHB belirtileri Erken Çocukluk Envanteri-4: Ebeveyn Formu (EÇE-4: EF) ile, ebeveynlerindeki DEHB belirtileri Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Kendi Bildirim Ölçeği (ASRS) ile değerlendirilmiştir. Çocukların eğitim kurumlarındaki sosyal yeterlilik düzeyleri ve olumsuz sosyal davranışları, öğretmenleri tarafından doldurulan Okul Sosyal Davranış Değerlendirme Ölçeği (OSDÖ) ile değerlendirilmiştir. 

       Çocuklardaki DEHB belirtileri ile annelerinde bulunan DEHB belirtileri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ancak, çocuklardaki DEHB belirtileri ile babalarında bulunan DEHB belirtileri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Çocuklardaki DEHB belirtilerinin, sosyal yeterlilik düzeylerini olumsuz etkilediği görülmüştür. Çocukların sosyal yeterlilik düzeyleri ile annelerinin eğitim durumları arasında pozitif yönde bir ilişki bulunmuştur. Çocuklardaki DEHB belirtilerinin, olumsuz sosyal davranışları arttırdığı görülmüştür. Çocukların olumsuz sosyal davranışları ile baba yaşı arasında negatif yönde bir ilişki bulunmuştur.

       Çalışmamızın sonuçları, okul öncesi dönemdeki çocukların DEHB belirtileri ile annelerinde bulunan DEHB belirtileri arasında bir ilişki olduğunu ve çocuklardaki DEHB belirtilerinin, sosyal yeterlilik düzeyleri ile olumsuz sosyal davranışları etkilediğini göstermektedir. Çalışmamızın sonuçları, okul öncesi dönemdeki çocukların DEHB belirtilerinin, annelerindeki DEHB belirtileri ve davranışsal sorunları ile birlikte değerlendirilmesinin önemine dikkat çekmektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) symptoms of children aged 3-6 years who are in pre-school education and to determine the relationship between these symptoms and the parents' ADHD symptoms. At the same time, it is aimed to examine the effects of socio-demographic characteristics of children, the symptoms of ADHD in children and their parents, and the social skills and behavioral problems of children in pre-school institutions.

       The sample of the study consists of 106 children and their parents who gets education in 5 pre-primary education institutions in İstanbul province. ADHD in children was assessed by the Early Childhood Inventory-4: Parent Form (EÇE-4: EF), and hyperactivity was assessed by the Self-Report Scale (ASRS). Social competence levels and negative social behaviors of children in educational institutions were evaluated by School Social Behavior Assessment Scale (SSBA) filled by their teachers.

       A statistically significant relationship was found between ADHD indications in children and ADHD indications in their mothers. However, no significant relationship was found between ADHD in children and ADHD in their fathers. It has been observed that the ADHD symptoms have been affecting the children's social competence negatively. A positive correlation has been observed between the parents educational status and the children social competences. It is also observed that the ADHD symptoms in children increases the effects of the negative social behavior. A negative correlation has been observed between the children's negative social behavior and their father's age.

       The results of our study show that there is a relationship between the ADHD indications of preschool children and the ADHD indications in their mother and that the ADHD indications in children affect their social competence levels and negative social behaviors. The results of our study highlight the importance of evaluating pre-school children's ADHD symptoms with ADHD symptoms and behavioral problems of their mothers.