Koruma amaçlı imar planlarının, planlama sonrası sürecine dair bir inceleme: Edirne örneği
A study on the post-planning process of conservation development plans; Edirne sample
Yazar: HATİCE ZÜHAL YENİGÜN ÖLMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMET OSMANOĞLU
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Tarihi kentsel çevrenin korunmasına ilişkin mekânsal planlama sürecinde; koruma amaç ve hedeflerinin tespit edilmesi, bu amaç ve hedeflere ulaşmayı mümkün kılacak uygulama araçlarının ve denetim yöntemlerinin tanımlanması ve tanımlanan bu araç ve yöntemler kullanılarak korumanın gerçekleştirilmesi olmak üzere üç ana aşama bulunmaktadır. 
Günümüz koruma mevzuatında, tarihi kentsel çevrede koruma uygulamaları; kentsel sit alanı ilanı (tespit, tescil, ilan, iptal) ve koruma amaçlı mekânsal planın onaylanması aşamalarında, aktörleri ve yöntemleri ile tanımlıdır. Ancak koruma amaçlı mekânsal planın ortaya koyduğu amaç ve hedeflerin gerçekleştirilmesine ilişkin uygulama araçları ve denetim mekanizmaları, koruma mevzuatında ve pratikte açık değildir. Bu nedenle tarihi kentsel çevrenin koruma çalışmalarında, koruma amaçlı imar planlarının ortaya koyduğu amaç ve hedeflerin; yapı ölçeğinden kentsel bütüne kadar hangi araçlar ve aktörlerce gerçekleştirileceği ve denetleneceği belirsizdir. Bu belirsizlik, tarihi kentsel çevrenin planlama sonrası sürecinin, uygulama ve ulaşılan sonuç bakımından; mekânsal, ekonomik ve sosyo-kültürel açılardan izlenememesi ve belgelenememesi sonucunu doğurmaktadır. 
Bu sonuç, planın mı yoksa uygulamanın mı başarısız olduğunun tespitini imkânsız kılmanın yanında, tarihi kentsel çevrenin maruz kaldığı çeşitli baskılara direncini de azaltmakta ya da ortadan kaldırmaktadır. "Koruma Amaçlı İmar Planlarının Planlama Sonrası Sürecine Dair Bir İnceleme – Edirne Örneği" başlıklı bu tezde, tarihi kentsel çevrenin koruma mevzuatı ve pratikleri örneklem alan üzerinden ele alınarak, koruma amaçlı planlama ve plan uygulama süreçleri; aktörleri, uygulama araçları ve denetim mekanizmaları açısından irdelenmiş, sonuçta sürecin aksaklık ve eksiklikleri tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
There are three main stages in the spatial planning process regarding the protection of the historical urban environment as; determining the conservation goals and objectives, defining the implementation tools and control methods that will make it possible to achieve these goals and objectives, and realizing the protection by using these defined tools and methods. 
Conservation practices in historical urban environments in today's conservation legislation; it is defined by its actors and methods at the stages of announcing (determination, registration, announcement, cancellation) the urban site area and submitting spatial plans for conservation for approval. however, the implementation tools and control mechanisms for the realization of the goals and objectives set forth by the spatial plan for conservation are both unclear in conservation legislation and in practice. For this reason, in the conservation works of historical urban environments, there is an ambigousy that emerges in terms of which tools and actors will be realized and controlled from the building scale to the urban whole. This ambigousy, results in the fact that the post-planning process of historical urban environments cannot be monitored and documented in spatial, economic and socio-cultural terms.
This result not only makes it impossible to determine whether the plan or the implementation failed, but also removes the resistance of historical urban environments to various pressures. In this thesis titled "A Study on the Process After the Planning of Conservation Development Plans – Edirne Example", by considering conservation legislation and practices of historical urban environments from the sampling, conservation planning and implementation processes; the problems and deficiencies of the process were tried to be identified on the result by examining the actors in terms of implementation tools and control mechanisms.