Obezitenin yaşam kalitesine etkisinde uyku apnesi risk düzeyinin aracılık rolü
The mediating role of sleep apnea risk level in the effect of obesity on quality of life
Yazar: AHMET YASİN YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL ÖZKAYA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
AMAÇ: Obezitenin temeli vücuttaki yağ oranının artışıdır. Ekzokrin ve endokrin birçok sebebi olmakla birlikte alınan ve harcanan kalori dengesizliği obeziteyi oluşturur. Obezite, kişiyi fiziksel ve psikolojik birçok alanda olumsuz etkileyerek yaşam kalitesini(YK) düşürür. Obezite beraberinde birçok kronik hastalığı getirir. Bunların başında gelenlerden biri de Obstrüktif Uyku Apnesi(OUAS)'dir. OUAS, uyku sırasında oluşan apne ile karakterize tablodur. En sık görülen semptomu gece horlama, gündüz ise aşırı uykululuk halidir. OUAS, hipertansiyon(HT), serebrovasküler olay(SVO) gibi pek çok sorunda öncül olup mortalite ve morbiditeyi arttırır. OUAS ve eşlikçi problemler kişiyi günlük faaliyetlerinde zorlamakta olup YK düzeyini düşürür. Çalışmadaki amacımız obezite ve OUAS risk düzeyinin YK üzerine etkisini, birbirleriyle ilişkisini ve nihayetinde obezitenin YK üzerine etkisinde OUAS risk düzeyinin aracılık rolünü tespit etmektir.
GEREÇ VE YÖNTEM: Kesitsel tipte olan çalışmamız 01.07.2024 ile 01.09.2024 tarihleri arasındaki 2 aylık periyotta Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Kliniği Obezite Polikliniğine başvuran dahil edilme kriterlerini karşılayan gönüllü 220 obez birey ile yapılmıştır. Sosyodemografik veriler, STOP-BANG anketi ve SF-12 yaşam kalitesi ölçeğini içeren anket yüz yüze doldurulmuş olup ardından "TANITA MC-580" cihazıyla segmental vücut analizi uygulanmıştır. Elde edilen veriler istatistiksel analizle değerlendirilmiş olup (p<0,05) anlamlı kabul edilmiştir.
BULGULAR: Çalışmamıza katılanların %86,82'si kadındı. Katılımcıların ortalama yaşı 37,34 , ortalama VKI değeri 37,61'di. Katılımcılarımızın %37,73'ü 1. derece, %33,64'ü 2. derece ve %28,64'ü 3. derece obezdi. Katılımcıların VKI değeri ile STOP-BANG skoru arasında pozitif yönlü önemli/güçlü düzeyde korelasyon saptandı. Üçüncü derece obezlerin STOP-BANG skoru 1. ve 2. Derece obezlerden, 2. Derece obezlerin skoru ise 1. Derece obezlerden yüksek saptandı. Tüm gruplar arasında istatistiksel anlamlı fark mevcuttu(p<0,01). Çalışmada VKİ değerinin STOP-BANG skoruna etkisi tek değişkenli doğrusal regresyon analiziyle değerlendirilip, aralarında istatistiksel anlamlı ilişki gözlendi(p<0,01, OR:0,145). Çalışmada STOP-BANG sınıflamasına göre yüksek riskli olanlarda SF-12 fiziksel bileşen özet puanı(FBÖ) istatistiksel anlamlı düşüktü(p<0,01). Çalışmada VKİ ve STOP-BANG skorunun SF-12 mental bileşen özet puanı(MBÖ)'na etkisi çoklu doğrusal regresyon analiziyle değerlendirildi. STOP-BANG skoruyla SF-12 MBÖ arasında istatistiksel anlamlı ilişki yokken VKİ ile arasında anlamlı ilişki vardı(p=0,02, OR=-0,312). Çalışmada aracı değişken analizi için varsayımlar sağlanamadığından obezitenin YK üzerine etkisinde OUAS risk düzeyinin aracılık etkisi modeli çalışılamadı.
SONUÇ: Çalışmamızda obez bireylerde OUAS riskinin arttığı ve YK düzeyinin düştüğü tespit edilmiş olup obez bireyler hayatın her noktasında fiziksel ve ruhsal sorunlarla mücadele etmektedir. Aile hekimliği polikliniklerine sık gelen obez bireylerde obezitenin iyi yönetimi ve sistematik yaklaşım, obeziteye eşlik eden kronik hastalıklarla mücadelede çok önemlidir. OUAS ve diğer kronik hastalıklarla yapılan bu mücadele, hastalıkların erken tanısı, tanıya yönelik erken tedavi planlaması ve obeziteye bağlı mortalitenin azaltılması açısından önemli olup, kişilerin YK düzeyinde artış sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: Obezite, uyku apnesi, yaşam kalitesi, aile hekimliği

Abstract:
AIM: The basis of obesity is the increase in body fat. Although there are many exocrine and endocrine causes, obesity is caused by an imbalance of calories taken in and calories spent. Obesity reduces the quality of life (QoL) by negatively affecting the person in many physical and psychological areas. Obesity brings many chronic diseases with it. One of the leading ones is Obstructive Sleep Apnea (OSAS). OSAS is characterized by apnea that occurs during sleep. The most common symptom is snoring at night and excessive sleepiness during the day. OSAS is a precursor to many problems such as hypertension (HT) and cerebrovascular accident (CVA) and increases mortality and morbidity. OSAS and comorbidities impair daily activities and reduce HRQoL. Our aim in this study was to determine the effect of obesity and OSAS risk level on HRQoL, their relationship with each other and finally the mediating role of OSAS risk level in the effect of obesity on HRQoL.
MATERIALS AND METHODS: Our cross-sectional study was conducted with 220 voluntary obese individuals who met the inclusion criteria and applied to Başakşehir Çam and Sakura City Hospital Family Medicine Clinic Obesity Outpatient Clinic in the 2-month period between 01.07.2024 and 01.09.2024. The questionnaire including sociodemographic data, STOP-BANG questionnaire and SF-12 quality of life scale was completed face-to-face and then segmental body analysis was performed with the "TANITA MC-580" device. The data obtained were evaluated by statistical analysis and (p<0.05) was considered significant.
RESULTS: In our study, 86.82% of the participants were female. The mean age of the participants was 37.34 years and the mean BMI was 37.61. 37.73% of our participants were grade 1, 33.64% were grade 2 and 28.64% were grade 3 obese. There was a significant/strong positive correlation between the participants' BMI and STOP-BANG score. The STOP-BANG score of the third-degree obese was higher than that of the first and second-degree obese, and the score of the second-degree obese was higher than that of the first-degree obese. There was a statistically significant difference between all groups (p<0.01). The effect of BMI on STOP-BANG score was evaluated by univariate linear regression analysis and a statistically significant relationship was observed between them (p<0.01, OR:0.145). In the study, SF-12 physical component summary score (PCS) was statistically significantly lower in high-risk patients according to STOP-BANG classification (p<0.01). The effect of BMI and STOP-BANG score on SF-12 mental component summary score (MCS) was evaluated by multiple linear regression analysis. There was no statistically significant relationship between STOP-BANG score and SF-12 MCI, but there was a significant relationship with BMI (p=0.02, OR=-0.312). Since the assumptions for mediating variable analysis were not met in the study, the mediating effect model of OSAS risk level on the effect of obesity on QoL could not be studied.
CONCLUSIONS: In our study, it was determined that the risk of OSAS increased and the level of QoL decreased in obese individuals, and obese individuals struggle with physical and mental problems at every point of life. Good management of obesity and systematic approach in obese individuals who frequently visit family medicine outpatient clinics are very important in the fight against chronic diseases accompanying obesity. This struggle with OSAS and other chronic diseases is important in terms of early diagnosis of diseases, early treatment planning for diagnosis and reduction of obesity-related mortality, and will increase the level of QoL of individuals.
Keywords: Obesity, sleep apnea, quality of life, family medicine