Birleşmiş Milletler eşitsizliklerin azaltılması hedefine yönelik öğretmen eğitimi programının geliştirilmesi ve değerlendirilmesi
Designing and evaluation the teacher education program for the United Nations' goal of reducing inequalities
Yazar: CANDAN ÖZER
Danışman: PROF. DR. FATMA BIKMAZ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları Ana Bilim Dalı / Eğitimde Program Geliştirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Eşitsizliklerin azaltlması hedefi = Reducing inequalities ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Program geliştirme = Program development ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training ; Öğretmen yetiştirme programları = Teacher Training Programs

Özet:
Araştırmanın amacı, ilköğretim öğretmenlerinin Birleşmiş Milletler
Eşitsizliklerin Azaltılması Hedefine yönelik eğitim gereksinimlerini belirlemek, bu
gereksinimlere yönelik öğretmen eğitimi programını hazırlamak, uygulamak ve
değerlendirmektir. Eşitsizliklerin Azaltılması Hedefi; 2015 yılında 193 ülkenin
Birleşmiş Milletler çatısı altında küresel sorunların çözümü adına belirlediği 17
hedeften birisidir. Hedef ülkeler arasında ve içinde eşitsizliğin azaltılması için
belirlenen 7 alt hedef ve 3 destek hedeften oluşmaktadır. Eşitsizliklerin Azaltılması
Hedefi aynı zamanda sürdürülebilir kalkınma yaklaşımının merkezinde yer almaktadır.
Karma yöntem ile tasarlanan çalışmada çok aşamalı araştırma deseni tercih edilmiştir.
İlk olarak Eşitsizliklerin Azaltılması Hedefine yönelik öğretmenlerin eğitim ihtiyacı
belirlenmiştir. Farklar yaklaşımı kullanılarak olması gereken ile var olan durum
arasındaki fark belirlenmiş ve öğretmenlerin eğitim ihtiyacı olarak yorumlanmıştır.
İkinci aşamada belirlenen ihtiyaca yönelik olarak BM Eşitsizliklerin Azaltılması
Hedefine Yönelik Öğretmen Eğitimi Programı hazırlanmış ve uzman değerlendirmesi
yapılarak boyutlarının uygunluğu ve birbiri ile tutarlılığı incelenmiştir. Son aşamada ise
eğitim programı çevrimiçi uygulanarak öğretmenlerin Eşitsizliklerin Azaltılması
Hedefine yönelik bilgi ve farkındalıklarını geliştirmek açısından etkililiği araştırılmıştır.
İhtiyaç analizi sonuçları; Eşitsizliklerin Azaltılması Hedefinin bağlamının yedi ana
temadan oluştuğunu, bu temaların ilköğretim eğitiminde ele alınmasının beklendiğini,
öğretmenlerin sürdürülebilir kalkınma için eğitimde (ve dolayısıyla eşitsizliklerin
azaltılması hedefi için eğitimde) temel öğretmen yeterliklerinin üzerinde konumlanan sürdürülebilir kalkınma eğitimi yeterliklerine sahip olması gerektiğini ortaya
koymuştur. Ancak Türkiye'de hizmet öncesi ve hizmet içi eğitimde sürdürülebilir
kalkınma için eğitime yer verilmediği ve program katılımcılarının da benzer eğitim
ihtiyaçlarına sahip olduğu görülmüştür. İhtiyaç analizi sonuçlarına göre hazırlanan
eğitim programı uzman değerlendirmesine sunulmuştur. İki aşamalı uzman
değerlendirmesi sonucunda programın boyutlarının uygun ve tutarlı olduğu
anlaşılmıştır. Program 16 ilköğretim öğretmeninin katılımıyla çevrimiçi olarak
gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar programı; güncel, ilgi çekici, açık, anlaşılır,
eşitsizliklerle ilgili günlük yaşam problemlerine çözüm üretebilmek için destekleyici,
duygu ve düşüncelere hitap eden bir program olarak değerlendirmiştir. Ayrıca
programın katılımcıların; eşitsizliklerin azaltılmasının "imkansız", "teorik", "sadece
ekonomiyle ilgili" olduğuna ilişkin görüşlerinin değişmesinde, eşitsizliklerin azaltılması
hedefi ile ilgili temel kavramların ve alt hedeflerin öğrenilmesinde, öğretmenin
sorumlulukları ve eğitimin etkisi hakkında farkındalık oluşmasında ve sınıf içi
söylemlerin eşitsizlikler çerçevesinden analiz edilmesinde etkili olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Eşitsizliklerin Azaltılması Hedefi, Sürdürülebilir Kalkınma için Eğitim, Öğretmen Eğitimi, Program Geliştirme, Program Değerlendirme

Abstract:
The aim of this research is to determine the educational needs of primary school
teachers for the United Nations' Goal of Reducing Inequalities, and to prepare,
implement and evaluate teacher education program for these needs. The Goal of
Reducing Inequalities is one of the 17 goals set by 193 countries under the umbrella of
the United Nations in 2015 to solve global problems. The goal consists of 7 sub-targets
and 3 supporting targets designed to reduce inequalities within and among countries.
The Goal of Reducing Inequalities is also a target at the core of sustainable development
goals. This three-fold study follows a mixed method within a multi-stage research
design. Firstly, it defined the educational needs of teachers towards the Goal of
Reducing Inequalities. Drawing on the difference aproach, the difference between what
should be and what is at present was determined and interpreted as the educational
needs of teachers. Secondly, The Teacher Education Program for the UN Goal of
Reducing Inequalities was designed on the determined needs and the consistency of its
dimension was examined through expert evaluation. Lastly, the education program was
implemented online, and its effectiveness was tested in terms of improving teachers'
knowledge and awareness of the Goal of Reducing Inequalities. The result of the need
analysis revealed that the context of the Goal of Reducing Inequalities consists of 7
main themes, that these themes are expected to be adressed in primary education, and
that teachers should have sustainable development education competencies that are
positioned above the basic teacher competencies in education for sustainable
development (and, thus, in education for the goal of reducing inequalities). However,
the study observed that education for sustainable development is not included in preservice and in-service teacher education in Turkey, and that program participants had similar educational needs. The education program prepared to the results of the need
analysis was presented for expert evaluation. As a result of the two-stage expert
evaluation, it was understood that the dimensions of the program were consistent. The
program was conducted online with the participation of 16 primary school teachers. The
participants evaluated that program as up-to-date, interesting, clear, comprehensible,
and supportive for producing solutions to daily life problems related to inequalities and
appealing to emotions and thoughts. In addition, it was determined that program was
effective in changing the participants' views that reducing inequalities was
"impossible", "theoretical", or "only related to economics", in learning the basic
concepts and sub-targets related to the goal of reducing inequalities, in raising
awareness about the responsibilities of the teacher and the impact of education, and in
analyzing classroom discourses from the framework of inequalities.

Key Words: Reducing Inequalities, Education for Sustainable Development (ESD), Teacher Education, Curriculum Development, Curriculum Evaluation.