Akciğer kanserli hastalarda beslenme durumu ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin saptanması
Determining the relationship between nutritional status and quality of life in lung cancer patients
Yazar: SEMA KÜÇÜKKATIRCI
Danışman: DOÇ. DR. HABİBE ŞAHİN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akciğer neoplazmları = Lung neoplasms ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme gereksinimleri = Nutritional requirements ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu araştırmada, Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi Medikal Onkoloji Klinik ve Polikliniği'nde tedavi görmekte olan akciğer kanserli hastaların beslenme durumu ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi saptamak amaçlanmıştır. Araştırmaya 18 yaşından büyük ve iletişim problemi olmayan 140 akciğer kanserli hasta alınmıştır. Hastaların demografik verileri, beslenme durumları ve yaşam kaliteleri incelenmiştir. Beslenme durumu Nütrisyonel Risk Taraması (NRS-2002), yaşam kalitesi ise The European Organization for Research and Treatment of Cancer Quality of Life Core Questionnaire (EORTC QLQ-C30) anket formu kullanılarak değerlendirilmiştir. 
Çalışmaya alınan hastaların %86.4'ü erkek, %69.3'ü ilkokul mezunudur.  Erkek hastaların %38.8'inde, kadın hastaların %47.4'ünde toplamda ise hastaların %40'ında malnütrisyon riski olduğu belirlenmiştir (p>0.05). Malnütrisyon riskinin yatarak tedavi gören hastalarda (%52.1) ayaktan tedavi alan hastalara (%26.9) göre daha fazla olduğu saptanmıştır (p<0.05). Malnütrisyon riski olan hastalarda EORTC QLQ-C30 formunun alt ölçeklerinden; rol fonksiyon skorları malnütrisyon riski olmayan hastalardan daha düşük; yorgunluk, ağrı, dispne, uykusuzluk ve iştahsızlık skorlarının malnütrisyon riski olmayan hastalardan daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.05). Kadın hastalarda erkek hastalara göre rol ve kognitif fonksiyon skorunun daha düşük, yorgunluk ve konstipasyon skorunun ise daha fazla olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). İleri evre hastalarda genel sağlık skoru, fiziksel, rol, kognitif fonksiyon skorunun daha düşük; yorgunluk, bulantı, ağrı, iştahsızlık, konstipasyon ve maddi zorluk yaşama skorlarının daha fazla olduğu saptanmıştır (p<0.05).
Sonuç olarak; akciğer kanserli hastalarda malnütrisyon riskinin yüksek olduğu ve bu durumun yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilediği belirlenmiştir. Bu hastaların beslenme durumu hastalığın tanısının konulmasından itibaren değerlendirilmeli; hastalar onkoloji alanında uzmanlaşmış bir diyetisyenden beslenme danışmanlığı almalı ve beslenme durumunun yaşam kalitesi üzerindeki olumlu etkileri konusunda bilgilendirilmelidir.

Anahtar Kelimeler: Akciğer kanseri, yaşam kalitesi, nütrisyonel risk taraması, beslenme

Abstract:
The aim of this research is to determine the relationship between nutritional status and quality of life in lung cancer patients being treated in Kayseri Education and Research Hospital's Medical Oncology clinic and policlinic. One hundred and forty patients older than 18 years and not having a communication problem were enrolled. Patients' demographic information, nutritional status and quality of life were surveyed by a questionnaire. Nutritional Risk Screening (NRS-2002) tool was used to determine nutritional status and quality of life was assessed using The European Organization for Research and Treatment of Cancer Quality of Life Core Questionnaire (EORT QLQ-C30). 86.4% of the patients were male, 69.3% were primary school graduates. Of the patients; 38.8% of the males, 47.4% of the females, 40.0% of the all patients were determined to be at risk of malnutrition (p>0.05). The risk of malnutrition was higher among in-patients (52.1%) compared to outpatients (26.9%). In patients at risk of malnutrition, the subscale scores of EORT QLQ-C30 form for role function were lower while fatigue, pain, dyspnea, insomnia and anorexia scores were higher than the patients who are not at risk of malnutrition (p<0.05). In female patients role and cognitive function scores are lower, whereas fatigue and constipation scores are higher than male patients (p<0.05). In patients with advanced stage; global health, physical, role, cognitive function scores are lower; fatigue, nausea, pain, anorexia, constipation and financial difficulty scores are higher (p<0.05).
In conclusion; the risk of malnutrition is higher in lung cancer patients and this situation affects the quality of life adversely. Nutritional status of these patients should be assessed from the date of diagnosis of disease, these patients should receive nutrition counselling from a dietitian specialized in oncology areas and should be informed on the importance of nutritional status related to its preventive role on quality of life.

Keywords: Lung cancer, quality of life, nutritional risk screening, nutrition