Mimaride geometrik form-algı ilişkisi: Çağdaş müze örnekleri üzerinden bir inceleme
The relationship of geometric form-perception in architecture: A review on contemporary museum examples
Yazar: NURCAN KOCA
Danışman: DOÇ. DR. İNCİ UZUN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Algı = Perception ; Biçim = Form ; Geometri = Geometry ; Mimarlık = Architecture

Özet:
Mimarlık, güzel sanatlar, sosyal bilimler, fen bilimleri, matematik gibi farklı disiplinler üzerine temellenir. Mimarlık ürünleri fiziksel, psikolojik ve sosyal ihtiyaçları karşılamanın yanı sıra, etkileşimde bulunduğu insanlar için somut veya soyut anlamlar ifade edebilmekte, çeşitli nitelik ve düzeylerde mesajlar iletebilmektedirler. Mimarlığın bu anlamsal boyutunda tanımı ve nitelikleri ile form, önemli bir araç olarak öne çıkmaktadır. Mimarlığın temellendiği alanlardan matematiğin özelleşmiş bir disiplini olan geometri, tarih boyunca mimari formun tanımlanması, inşa edilebilirliği ve anlamlandırılması bağlamında anahtar kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Geometrinin türü, boyutları ve kurucu elemanları arasındaki oranları, kütlesel ve mekânsal açıdan farklı psikolojik etkiler yaratmakta, mimari estetik açısından değerlendirme ölçütü oluşturmaktadırlar. Mimari formun algılanması ve anlamlandırılması açısından da önemli etkiye sahip olan geometri, çeşitli zaman dilimleri ve kültürlerde değerlerin sembolize edilmesi ve mesajların iletilmesi gibi işlevler üstlenmiştir. Geometriyi bu bilgiler doğrultusunda analiz ederek, geometrinin mimari üzerindeki etkilerini ortaya çıkarmak bu çalışmanın temel hedeflerinden biridir. Analiz yönteminin uygulanacağı mimari örnekler ise, form çeşitliliği açısından zengin ve sembolik değeri yüksek olan müze yapılarından seçilmiştir. Bu çerçevede tez çalışmasında fenomenolojik çözümlemelerle oluşturulmuş bir analiz tablosu üzerinden, çağdaş dönem müze yapıları incelenmiştir. Böylelikle mimaride form ve algısal ifade ilişkisi, seçilen örnekler üzerinden tartışılarak yapısal analiz ve yapıların ardındaki anlamın tercümesinden bahsetmek mümkün olabilmiştir.

Abstract:
Architecture is based on various disciplines such as fine arts, social sciences, physical sciences and mathematics. In addition to meeting physical, psychological and social needs, architectural products can express tangible or intangible meanings for people with whom they interact, and convey messages of various qualities and levels. The form stands out as an important tool with its definition and qualities in this semantic magnitude of architecture. Geometry, a specialized discipline of mathematics, one of the areas on which architecture is based, apperas as the key concept in the context of the definition, constructability and meaning of the architectural form throughout history. The type, dimensions and the proportions among constituent elements of the geometry create massive and various psychological effects on space and constitute an evaluation criteria in terms of architectural aesthetics. The geometry, which also has an important influence on the perception and interpretation of the architectural form, has undertaken functions such as symbolizing values and conveying messages in various time periods and cultures. Analyzing the geometry in line with this information and revealing the effects of geometry on architecture is one of the main objectives of this study. Architectural examples, on which the analysis method will be applied, were selected from museum structures that are rich in form diversity and have high symbolic value. In this context, contemporary museum buildings were analyzed through a chart created with phenomenological analysis in the thesis study. Thus, form and perceptive expression relationship in architecture, were discussed through selected examples, and it was possible to talk about structural analysis and the translation of the meaning behind the structures.