Bağlama yapım teknolojilerinin kültürel çözümlemesi: İzmir'deki bağlama yapımcıları örnek olayı
Cultural analysis of bağlama making technologies: The case study of baglama makers in İzmir
Yazar: YAVUZ CAN TURHAN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ CENK GEDİK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Müzik = Music
Dizin: Etnomüzikoloji = Ethnomusicology ; Türk çalgıları = Turkish musical instruments

Özet:
Cumhuriyet döneminden itibaren bağlama millî bir sembol olarak görülmüş ve standartlaştırılmaya çalışılmıştır. Ancak standartlaştırma çabalarının etkilerine rağmen bağlamanın günümüzde oldukça çeşitlilik gösterdiğini gözlemliyoruz. Problemimiz, bağlamanın yapım teknolojilerini ve standartlaşma olgusunu teknoloji ve maddi kültür çalışmaları ile anlamaya çalışmaktır. Amacımız İzmir'deki bağlama yapımcıları üzerinden bu olguyu anlamaya çalışmaktır.
Çalışmada üç farklı bağlama yapım atölyesinde bağlama üretim süreci gözlemlenmiştir. Ayrıca bağlama yapımcıları için parça tedarik eden üç farklı atölye ile de gözlem ve görüşmeler yapılmıştır.
	Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde teorik olarak faydalandığımız literatür olan maddi kültür çalışmalarına ve teknoloji antropolojisinin gelişimine değiniyorum. Ardından standartlaşmanın gelişiminden müzikte standartlaşmaya ve oradan da çalgılardaki standartlaşma süreçlerine dair örnekler sunuyorum.  Birinci bölümün sonunda standartlaşma kavramını maddi dünyada ve maddi süreçlerde ele alabileceğim bir kavram olan "teknik seçimler" (technical choices) yaklaşımından bahsediyorum. Bağlamada gördüğümüz atölyeler arasındaki farklılık ve Cumhuriyet'in ilanından sonraki dönemde bağlama için üretilen standartların tercih edilip edilmemesini "teknik seçimler" yaklaşımı için uygun bir ortam olarak görüyorum. Çalışmanın ikinci bölümünü bağlamayı tanıtarak başlıyorum. Ardından Cumhuriyet döneminde halk müziğinin icat edilmesi ve bağlamanın radyoda toplu icra edildiği Yurttan Sesler oluşumuna değiniyorum. Yurttan Seslerin kurulmasından sonraki dönemde oluşturulan bağlama "ailesi",  bağlamanın form, perde ve terminoloji standartlarını paylaşıyorum. Daha sonra ise bu standartların etkilerini literatür üzerinden izini sürüyorum. Bu bölümün diğer kısmında ise bağlama yapımcılığına dair bilgileri literatür üzerinden derleyip paylaşıyorum. Üçüncü bölümde ise İzmir'de yaptığım gözlem ve görüşmeleri paylaşıyorum. Bu bölümde üretim sürecinde bağlama yapımcılarının uyduğu normları ve özgürlük alanlarını gösteriyorum. Sonuç bölümünde bağlamanın standartlaşma sürecini genel olarak değerlendiriyorum. Daha sonra alandan elde ettiğim bilgileri teorik olarak yorumluyorum ve gelecekte yapılması gereken çalışmalardan bahsediyorum.

Abstract:
Since the Republican period, baglama a musical instrument has been seen as a national symbol for Turkey and has been tried to be standardized. However, today baglama shows quite variety despite the efforts to standardization. Our problem is to try to understand the production technologies of baglama and the phenomenon of standardization through technology and material culture studies. Our goal is to try to understand this situation through the baglama makers in Izmir.
 In the study, the production process of baglama was observed in three different baglama making workshops. In addition, interviews and obserservations were made with three different workshops, which are parts suppliers for baglama makers.
The study consists of three chapters. First of all, I refer to the development of material culture studies and anthropology of technology, which is the literature we depend theoretically. Then, I present cases from the progress of standardization. After explaining the general information on standardization, I present cases of standardization in music. Finally, I present cases of standardization in musical instruments. At the end of the first chapter, I explain the "technical choices" approach, which is a concept that I can consider the concept of standardization in the material world and material processes. In the second chapter of the study, I start by history of baglama and then explain the discovery of folk music in the Republican period and the band of Yurttan Sesler, where baglama is performed collectively on the radio. I share the standardized "family" of bağlama, the form, pitch and terminology standards of baglama that were produced after the founding of Yurttan Sesler. Then I trace the effects of these standards through the literature of baglama. In the other part of this chapter, I compile and share information about baglama production through the literature. In the third chapter, I share my ethnography with baglama producers and suppliers in Izmir. I present the norms and autonomy that baglama makers abide by in the production process. In the conclusion chapter, I explain the standardization process of baglama in general. Then I commentate the information which I have obtained in the field theoretically and talk about the studies that need to be research in the future.