Okul müdürlerinin etik liderlik davranışları ile öğretmen öz yeterliği arasındaki ilişki
The relationship between ethical leadership behaviors of school principals and self efficacy of teachers
Yazar: BURAK TUTKUN
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT SAĞIR
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Eko. Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etik liderlik = Ethical leadership ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Müdürler = Directors ; Okul yöneticileri = School administrators ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, okul müdürlerinin etik liderlik davranışları ile öğretmen öz yeterliği arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın evrenini, 2016–2017 eğitim öğretim yılında Tokat il genelindeki ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 6887 öğretmen; örneklemini ise evrenden "Basit Seçkisiz Örnekleme" yöntemiyle seçilen 313 öğretmen oluşturmaktadır. 
Araştırmada veri toplama aracı olarak öğretmenlerin öz yeterlik düzeylerini belirlemek için Tschannen-Moran ve Woolfolk-Hoy (2001) tarafından geliştirilen ve Türkçeye uyarlaması Çapa, Çakıroğlu ve Sarıkaya (2005) tarafından yapılan "Öğretmen Öz Yeterlik Algısı Ölçeği" kullanılmıştır. Okul müdürlerinin etik liderlik davranışı gösterme düzeylerini belirlemek amacıyla ise De Hoogh ve Den Hartog (2008) tarafından geliştirilen ve Türkçeye uyarlaması Alkan (2015) tarafından yapılan "Etik Liderlik Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizleri için t-testi, tek yönlü varyans analizi, LSD testi, Kruskal Wallis H-Testi, Mann-Whitney U Testi, Pearson Korelasyon Katsayısı ve Regresyon tekniği kullanılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre, okul müdürleri etik liderlik davranışlarını "katılıyorum" düzeyinde sergilemektedirler. Öğretmenlerin öz yeterliklerinin ise "her zaman" düzeyinde olduğu belirlenmiştir. Okul müdürlerinin etik liderlik davranışı gösterme düzeylerine ilişkin öğretmenlerin cinsiyet ve yaş değişenlerine göre görüşleri arasında anlamlı fark yoktur. Okul müdürlerinin etik liderlik davranışı gösterme düzeylerine ilişkin öğretmenlerin okul türü ve eğitim düzeyi değişkenlerine göre ise görüşleri arasında anlamlı fark vardır. Bununla birlikte öğretmen öz yeterlik algısı düzeyinin cinsiyet, yaş, okul türü ve eğitim düzeyine göre anlamlı fark gösterdiği tespit edilmiştir. Araştırmada okul müdürlerinin etik liderlik davranışları ile öğretmen öz yeterliği arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve anlamlı ilişkinin olduğu da belirlenmiştir. Buna göre okul müdürlerinin etik liderlik davranışlarını sergileme düzeyleri arttıkça öğretmenlerin öz yeterlik algıları da artmaktadır. Öğretmen öz yeterlik algısının, okul müdürlerinin etik liderlik davranışlarındaki değişim üzerinde düşük düzeyde, anlamlı yordayıcı olduğu da belirlenmiştir.


Anahtar Kelimeler: Okul Müdürü, Etik Liderlik, Öğretmen Öz Yeterliği

Abstract:
The aim of this study is to investigate the relationship between ethical leadership behaviours of school principals and teacher self-efficacy. The relational scanning model was adopted in the research. Population of the study was constituted by 6887 teachers working at primary, middle and high schools located in the province of Tokat during the academic year 2016-2017 while the its sampling was comprised of 313 teachers who were selected based on simple unselected sampling.
The Teachers' Sense of Efficacy Scale, which was developed by Tschannen-Moran and Woolfolk-Hoy (2001), and adapted into Turkish by Çapa, Çakıroğlu ve Sarıkaya (2005), was employed as data collection instrument in order to determine the level of teachers' self-efficacy, and the Ethical Leadership Scale, which was developed by De Hoogh and Den Hartog (2008) and adapted into Turkish by Alkan (2015), was used to determine the level of ethical leadership behaviours of school principals. The t-Test, one-way analysis of variance, LSD, Kruskal Wallis H-Test, Mann-Whitney U Testi, and Pearson Correlation and Regression Analysis were used in data analysis. 
According to the results of the research, school principals show ethical leadership behaviors at the level of "I agree" and the self-efficacy level of teachers were found "always". Teachers' beliefs on the principals' ethical leadership behaviours do not significantly differ with regard to age and gender.  However, they significantly differ in their beliefs on the principals' ethical leadership behaviours with respect to the type of schools they are working and their educational status. In addition, levels of teachers' self-efficacy significantly differ regarding gender, age, type of schools they are working at, and educational level. The study has concluded that ethical leadership behaviours of school principals and self-efficacy level of teachers are significantly and positively correlated at an average level. Accordingly, it might be claimed that self-efficacy level of teachers tend to increase in parallel with the ethical leadership behaviours of school principals. It was also determined that teacher self-efficacy perception is a low-level, meaningful predictor of change in school principals' ethical leadership behaviors.


Keywords: School Manager, Ethical Leadership, Teacher Self-Efficacy