Sezon dışında östrus ve ovulasyon senkronizasyonu protokolleri uygulanmış akkaraman ırkı koyunlarda sabit zamanlı tohumlamanın gebelik oranları üzerine etkisi
The effect of timed artificial insemination (in out of breeding season) on pregnancy rates in ovulation and oestrus synchronization protocols appled akkaraman breed ewes
Yazar: MUSTAFA SOLAK
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER ORKUN DEMİRAL
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dölerme ve Suni Tohumlama Ana Bilim Dalı​
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
ÖZETYapılan çalışmanın amacı sezon dışında, ovulasyon senkronizasyonu, östrus senkronizasyonu ve ovulasyon-östrus senkronizasyonu kombinasyonu uygulanan Akkaraman ırkı koyunlarda sabit zamanlı vaginal tohumlamanın gebelik oranları üzerine etkinliğinin araştırılmasıdır.Çalışmada hayvan materyali olarak 80 adet Akkaraman ırkı koyun (2?4 yaşlı) ve 5 adet koç kullanıldı. Koyunlar dört gruba ayrıldı (n=20). Çalışmada kullanılan sperma, dört adet saf Akkaraman ırkı koçtan alındı. Koyunların tohumlanmasında kullanılan ejekülatın motilite ve konsantrasyonu incelendi ve motilite oranı en az %70 olan ejekülatlar karışım haline getirildi. Koçlardan alınan ve karışım haline getirilen ejekülat 150x106 motil spermatazoa / 0,5 ml. konsantrasyon olacak şekilde sulandırıldı.Birinci gruptaki koyunlara (n=20, grup 1), 0. gün Prostaglandin F2? (PGF2? , d-kloprostenol, 0.100 mg/koyun, Dalmazin®, Vetaş), 7.gün Gonadotropin Releasing Hormon (GnRH, buserelin asetat, 0,8 µg / koyun, Receptal®, İntervet), 2. PGF2? (11. gün) ve 13. günde 2. GnRH enjeksiyonu yapıldı. Koyunlar 2. GnRH uygulamasının yapılmasını takiben tohumlandı. İkinci gruptaki koyunlara (n=18, grup 2), 0. gün GnRH, 4. gün PGF2?, 6. gün 2. GnRH enjeksiyonu yapıldı. Tohumlamalar PGF2? uygulamasından 42 saat sonra, 2. GnRH enjeksiyonunu takiben yapıldı. Üçüncü gruptaki koyunlara (n=20, grup 3) 11 gün ara ile iki PGF2? enjeksiyonu yapıldı ve ikinci PGF2? enjeksiyonundan 42 saat sonra gruptaki koyunlar tohumlandı. Dördüncü gruptaki koyunlar (n=20, grup 4) kontrol grubu olarak ayrıldı ve bu koyunlara uygulamalarının yapıldığı süre boyunca bir adet koç katıldı. Koyunlarda gebelik oranları tohumlamadan 35 ve 60 gün sonra transrektal ultrasonografi yöntemi ile belirlendi. Gebelik oranları 35 ve 60. günlerde grup 1, 2, 3 ve 4'te sırasıyla %30,00, %16,66, %10,00 ve %5,00 olarak belirlendi.Sonuç olarak üreme sezonu dışındaki Akkaraman ırkı koyunlarda co-synch ve östrus senkronizasyonu protokollerinin kombinasyonu etkili bir teknik olarak bulundu.Bununla birlikte, ovulasyon senkronizasyonu metodunda kabul edilebilir sonuçlar elde edilmesi için yeni çalışmalar yapılması gerektiği düşünüldü.Anahtar kelimeler: Akkaraman ırkı koyun, sabit zamanlı tohumlama, ovulasyon senkronizasyonu, östrus senkronizasyonu.

Abstract:
The aim of the present study was to evaulate the effectiveness of vaginally timed artificial insemination on pregnancy rates in out of breeding season in ovulation synchronization, oestrus synchronization and combination of ovulation oestrus synchronization methods aplied Akkaraman breed ewes.In the study 80 Akkaraman breed ewes (2-4 years old) and 5 rams were used as an animal material. Ewes were diveded in to four groups (n=20 for each group). The semen used in the study were collected from 4 Akkaraman pure breed rams. The motility and concentration of ejeculates were evaluated and at least the ejeculates which has 70% motility were mixed to us efor inseminations of ewes. The ejeculates that collected from rams were mixed and extented to 150x106 motil spermatazoa / 0.5 ml.In first group (n=20, group 1) animals were injected with Prostaglandin F2? on day 0 (PGF2? , d-cloprostenol 0.100 mg / ewes, Dalmazin® , Vetaş), Gonadotropin Releasing Hormon on day 7 (GnRH, buserelin acetate, 0.8 µg / ewes, Receptal® , İntervet), second PGF2? on day 11 and second GnRH on day 13, ewes were inseminated at the day of second GnRH injection. In second group (n=18, group 2), ewes were injected with GnRH on day 0, and PGF2? on day 4. and second GnRH on day 6, ewes were inseminated via the second GnRH injection. In third group (n=20, group 3) ewes were injected with two PGF2? analogs with 11 days apart and inseminated 42 hours after the second PGF2?. The fourth group (n=20, group 4) was considered as the control group and one ram introduced to ewes for the time interval for synchronization applications. The pregnancy rates of ewes were diagnosed at 35 and 60 day after the inseminations, via ultrasonography-by transrectal way. The pregnancy rates at 35 and 60 days in group 1, 2, 3 and 4 were detected as 30.00%, 16.66%, 10.00%, 5.00% respectively.In conclusion the combination of co-synch and oestrus synchronization protocols were found the must effective technique for Akkaraman breed ewes in out of breeding season. Nonetheless, it was thought that it should be possible to improve the ovulation snchronization methods to harwest acceptable fertility resaults results by new resarchKey words: Akkaraman breed ewe, timed artificial insemination, ovulation synchronization, oestrus synchronization.