Fen bilimleri öğretmen adaylarının biyoteknoloji okuryazarlık düzeyleri
Biotechnological literacy levels of prospective science teachers
Yazar: NAKİ ALKAYA
Danışman: PROF. DR. CEMİL AYDOĞDU
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / İlköğretim Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Günümüzde bilimde en hızlı gelişen alanlardan biri biyoteknolojidir. Biyoteknoloji alanındaki yenilikleri öğrencilere tanıtmada en önemli öğenin öğretmenler olduğu düşünülmektedir. Bu durumda öğretmenlerin kendi biyoteknoloji okuryazarlıkları, öğrencilerde biyoteknoloji okuryazarlığı oluşturmada önem arz etmektedir. Bu nedenle çalışmada fen bilimleri öğretmen adaylarının biyoteknoloji okuryazarlık düzeyleri ortaya çıkarılmak istenmiştir. Ayrıca araştırma ile fen bilimleri öğretmen adayların biyoteknolojideki değişim ve yenilikleri ne ölçüde takip ettikleri belirlenmek istenmiştir. Araştırmanın örneklem grubunu, uygun örneklemle metodu ile seçilen Türkiye'deki yedi üniversitenin fen bilimleri öğretmenliğinde öğrenim gören 4. sınıf fen bilimleri öğretmen adayları oluşturmaktadır. Araştırmada, nicel araştırma türlerinden tarama araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Çalışmada, öğretmen adaylarının biyoteknoloji okuryazarlık düzeylerini ortaya çıkarmak için test geliştirme sürecine uygun olarak hazırlanmış biyoteknoloji okuryazarlık testi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında oluşturulan testin, 325 kişilik fen bilimleri öğretmen adaylarıına uygulanması sonucu adayların biyoteknoloji okuryazarlık boyutları olan nominal, fonksiyonel, prosedürel ve çok boyutlu okuryazarlıkların her birinde alt seviyede oldukları gözlemlenmiştir. Bu çalışma sonucunda fen bilimleri öğretmen adaylarının biyoteknolojideki değişim ve yenilikleri yeterli oranda takip etmedikleri, biyoteknolojide kullanılan model organizmaları az tanıdıkları, insan yaşamını doğrudan etkileyen medikal biyoteknoloji uygulamaları hakkında çok az bilgi sahibi oldukları gözlemlenmiştir. Ayrıca fen bilimleri öğretmen adaylarında genetik ve biyoteknolojiye ait çok sayıda kavram yanılgısı da tespit edilmiştir.

Abstract:
Nowadays, one of the fastest developing fields in science is biotechnology. Teachers are considered to be the most vital component in introducing pupils to biotechnology developments. In the present case, teachers' own biotechnology literacy is significant in creating biotechnology literacy in students. For this reason, it was aimed to reveal the biotechnology literacy levels of prospective science teachers through this study. In addition, it was targeted to determine to what extent prospective science teachers follow the changes and innovations in biotechnology via this study. The sample group of the research consists of 4th grade prospective science teachers studying in the science teaching department of seven universities in Turkey, selected by the convenient sampling method. Survey research method was preferred among quantitative research methods in this study. Biotechnology literacy test was prepared during research process in appropriate with test developing method to reveal the biotechnology literacy levels of the prospective science teachers. As a result of the application of biotechnology literacy test to 325 prospective science teachers, it was observed that the prospective science teachers have low level in each of the biotechnology literacy dimensions of nominal, functional, procedural and multidimensional literacy. The study's findings indicate that prospective science teachers do not follow the changes and innovations in biotechnology adequately, they insufficiently recognize the model organisms utilized in biotechnology, they have little knowledge about medical biotechnology applications that directly affect human life. In addition, many misconceptions about genetics and biotechnology were identified among prospective science teachers.