Menopoz dönemindeki kadınlara uygulanan akupresürün menopoz semptomlarına ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of acupressure applied to women at the menopausal period on menopausal symptoms and quality of life
Yazar: AHU AKSOY CAN
Danışman: PROF. DR. DUYGU VEFİKULUÇAY YILMAZ
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akupresür = Acupressure ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Kadınlar = Women ; Menopoz = Menopause ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Araştırma, menopoz dönemindeki kadınlara uygulanan akupresürün menopoz semptomlarına ve yaşam kalitesine etkisi ile bu iki unsur arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla randomize kontrollü yarı deneysel araştırma olarak yapılmıştır. Araştırmaya, Mayıs 2021-Kasım 2021 tarihleri arasında Mersin ilinde yaşayan, 40-60 yaş aralığında olan ve Menopoz Okulu'na başvuran 30 akupresür, 31 kontrol olmak üzere toplam 61 menopoz dönemindeki kadın dahil edilmiştir. Araştırmanın verileri; "Tanıtıcı Özellikler Formu", "Menopoz Semptomlarını Değerlendirme Ölçeği" ve  "Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kısa Formu" kullanılarak toplanmıştır. Veri toplama araçları, kadınlara akupresür uygulaması öncesinde Mersin Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu'nda bulunan beceri laboratuvarında yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. Araştırmada akupresür grubuna dört hafta boyunca haftada üç kez 30 dakika akupresür uygulanmıştır. Kontrol grubuna herhangi bir müdahale yapılmamıştır. Her iki gruba da 2. ve 4. haftaların sonunda Menopoz Semptomlarını Değerlendirme Ölçeği ve  Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği tekrar doldurtulmuştur. Elde edilen veriler; Student t testi, Repeated Measurement testi, Dunn testi, Likelihood Ratio ki-kare, Yates ki-kare testi ve Fisher Exact ki-kare testleri ile Pearson korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Grup içi karşılaştırmada; akupresür grubundaki kadınların 2. ve 4. haftalarda Menopoz Semptomları Değerlendirme Ölçeği toplam ve alt boyut puan ortalamalarının 0. haftaya göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azaldığı (tüm p değerleri <0.001), Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği alt boyut puan ortalamalarının ise 0. haftaya göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttığı belirlenmiştir (tüm p değerleri <0.05). Kontrol grubundaki kadınların ise 2. ve 4. haftalarda Menopoz Semptomları Değerlendirme Ölçeği toplam ve alt boyut puan ortalamalarının 0. hafta ile istatistiksel olarak farklı olmadığı saptanmıştır (tüm p değerleri >0.05). Buna ek olarak kontrol grubundaki kadınların Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği çevresel alan (p<0.05) dışındaki diğer alt boyut puan ortalamalarının 0. hafta ile istatistiksel olarak farklı olmadığı belirlenmiştir (tüm p değerleri >0.05). Gruplar arası karşılaştırmada ise; akupresür grubunda 2. ve 4. haftalarda menopoz semptomları değerlendirme ölçeğinden alınan toplam, somatik ve psikolojik şikâyetler puan ortalamalarının kontrol grubuna göre azaldığı saptanmıştır (tüm p değerleri <0.05). Buna ek olarak akupresür grubunda Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği bedensel alan puan ortalamalarının 2. ve 4. haftalarda, psikolojik alan alt boyut puan ortalamalarının ise yalnızca 4. haftada kontrol grubuna göre istatistiksel olarak arttığı belirlenmiştir (tüm p değerleri <0.05). Uygulamanın 4. haftasında Menopoz Semptomları Değerlendirme Ölçeği toplam puanı ile Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği bedensel alan (r=-0.414, p<0.05) ve psikolojik alan alt boyutlarından (r=-0.393, p<0.05) alınan puanlar arasında negatif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Araştırma sonucunda menopoz dönemindeki kadınlara uygulanan akupresürün menopoz semptomlarını azalttığı ve yaşam kalitelerini arttırdığı belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, kadın sağlığı hemşirelerinin menopoz dönemindeki kadınlara bakım ve danışmanlık hizmeti verirken menopoz semptomlarını azaltmak için akupresürü hemşirelik uygulamalarına dahil etmeleri, akupresürün menopozal semptomlar üzerindeki etkilerini değerlendirmek için bu semptomların objektif ölçümlerini kullanan daha fazla sayıda araştırma tasarımlarının yapılması önerilmektedir.

Abstract:
The study was carried out as a randomized controlled quasi-experimental study in order to determine the effect of acupressure applied to menopausal women on menopausal symptoms and quality of life and the relationship between these two factors. A total of 61 menopausal women, including 30 acupressure and 31 control women, were included in the study living in Mersin between May 2021 and November 2021, aged between 40-60 years and applying to the Menopause School. The data of the study collected using the "Descriptive Characteristics Form", "Menopause Rating Scale" and "World Health Organization Quality of Life-Short Form". Before the acupressure application, the data tools were applied to the women in the skills laboratory in Mersin University Vocational School of Health Services by face-to-face interview method. In the study, acupressure was applied to the acupressure group for 30 minutes three times a week for four weeks. No intervention was made in the control group. The Menopause Rating Scale and the World Health Organization Quality of Life-Short Form were refilled in both groups at the end of 2nd and 4th weeks. The obtained data were evaluated with Student t test, Repeated Measurement test, Dunn test, Likelihood Ratio chi-square, Yates chi-square test, Fisher Exact chi-square tests and Pearson correlation analysis. In the comparison within the group, it was determined that the Menopausal Rating Scale total and sub-dimension mean scores of women in the acupressure group decreased statistically significantly at the 2nd and 4th weeks compared to the 0th week (all p values <0.001), and the World Health Organization Quality of Life-Short Form's sub-dimension mean scores increased statistically significantly compared to the 0th week (all p values >0.05). In women of the control group, the mean scores of the Menopausal Rating Scale total and sub-dimension mean scores at the 2nd and 4th weeks were not statistically different from the 0th week (all p values >0.05). In addition, it was determined that the mean scores of the women in the control group for the other sub-dimensions of the World Health Organization Quality of Life-Short Form, except for the environmental area (p<0.05), were not statistically different from week 0 (all p values >0.05). In the comparison between groups; In the acupressure group, the mean scores of total, somatic and psychological complaints obtained from the menopausal symptoms assessment scale at the 2nd and 4th weeks were found to decrease compared to the control group (all p values <0.05). In addition, it was determined that the mean scores of the World Health Organization Quality of Life-Short Form bodily domain sub-dimension in the acupressure group increased statistically at the 2nd and 4th weeks, and the mean scores of the psychological domain sub-dimension increased statistically only at the 4th week compared to the control group (all p values <0.05). In the fourth week of the application, a moderately significant negative correlation was found between the Menopause Rating Scale total score and the scores obtained from the World Health Organization Quality of Life Scale physical domain (r=-0.414, p<0.05) and psychological domain sub-dimensions (r=-0.393, p<0.05). As a result of the study, it was determined that acupressure applied to menopausal women reduced all menopausal symptoms and increased their quality of life. In line with the results obtained, it is recommended that women's health nurses include acupressure in their nursing practices to reduce menopausal symptoms while providing care and counseling to menopausal women, and carrying out research designs with larger samples using objective measurements of these symptoms to evaluate the effects of acupressure on menopausal symptoms.