Obstrüktif uyku apne sendromunda aralıklı hipoksinin bir sonucu olarak serum solubl TNF-alfa reseptörü, PPAR-alfa ve nükleer faktör-kappa-beta düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluating the levels of serum soluble TNF-alpha receptors, PPAR-alpha and nuclear factor-kappa-beta as a result of intermittent hypoxia in obstructive sleep apnea syndrome
Yazar: ECEM IŞIKSEL
Danışman: DOÇ. DR. VOLKAN SÖZER ; PROF. DR. HAFİZE UZUN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Biyokimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases ; Kimya = Chemistry

Özet:
Giriş ve Amaç: Obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS), uyku sırasında üst solunum yollarında tekrarlayıcı tam veya kısmi daralmalar ve sıklıkla kan oksijen desatürasyonu ile karakterize bir sendromdur. OUAS'ın etyolojisi henüz kesin olarak bilinmemekle birlikte sistemik inflamasyonu gösteren biyobelirteçlerin, hastalığın ağırlığıyla korelasyon göstererek hafif ve orta düzeylerde arttığı gösterilmiştir. Bu prospektif çalışmada; OUAS ile inflamasyon arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmada epworth uykululuk skalası uygulanarak saptanmış olan gündüz uykululuk hali ile inflamatuar belirteçlerden tümör nekroz faktör-alfa (TNF-α), tip 1 TNF reseptörü (sTNF-R1), peroksizom proliferatör-aktive reseptör-alfa (PPAR-α) ve nükleer faktör-ҡB (NF-ҡB) ilişkisi değerlendirildi. Aynı zamanda bu belirteçlerin hastaların klinik parametreler ile ilişkisi araştırıldı. Materyal ve Metod: Çalışmamızda polisomnografi (PSG) ile OUAS tanısı konulan 60 hasta ve 30 sağlıklı kontrolde PSG sonrası sabah açlık kan örneklerinde TNF-α, sTNF-R1, PPAR-α ve NF-ҡB düzeyleri ELISA yöntemi ile ölçüldü. Apne Hipopne İndeksine (AHİ) göre çalışma 30 kontrol, 31 orta OUAS (AHİ<30) ve 29 ağır OUAS (AHİ>30) olmak üzere 90 olgudan oluşmaktadır. AHİ<5 olgular sağlıklı kontrol grubu olarak kabul edildi. Bulgular: Epworth uykululuk skalası (ESS) (p<0,022) ve apne hipopne indeksi (AHİ) (p<0,001) ağır OUAS grubunda orta OUAS grubuna göre ileri düzeyde anlamlı yüksek bulunurken minimum oksijen satürasyonu (MOS) (p<0,004)  ise ileri düzeyde anlamlı düşük bulundu. CRP (p<0,001), TNF-α (p<0,001), sTNF-R1 (p<0,003), NF-κB (p<0,001) düzeyleri OUAS grubunda kontrol grubuna göre ileri düzeyde anlamlı yüksek bulunurken PPAR-α (p<0,001) düzeyleri ise ileri düzeyde anlamlı düşük bulundu. CRP (p<0,001), TNF-α (p<0,003), sTNF-R1 (p<0,002), NF-κB (p<0,001) düzeyleri ağır OUAS grubunda orta OUAS grubuna göre ileri düzeyde anlamlı yüksek bulunurken PPAR-α (p<0,001) düzeyleri ise ileri düzeyde anlamlı düşük bulundu. Tüm OUAS grubunda NF-ҡB ile AHİ (r=0,550**, p<0,000) ve ESS ile NF-ҡB (r=0,348**, p<0,006) arasında pozitif korelasyon saptandı. AHİ ile PPAR-α arasında ise negatif korelasyon saptandı (r=-0,501**, p<0,000). OUAS hasta ve kontrol gruplarında incelenen biyokimyasal parametrelerin ROC analizi değerleri incelendiğinde tüm gruplarda bakılan TNF-α, sTNF-R1, NF-кB ve PPAR-α parametreleri arasında en yüksek spesifite (% 75) ve sensitiviteyi (% 76,7) NF-кB gösterdi. Sonuçlar: Sonuçlarımız göstermiştir ki OUAS tanısı ve hastalığın ağırlığı için semptomların yanı sıra laboratuvar bulgularına ve özellikle inflamatuar belirteçlere bakmak önem taşımaktadır. Yakın gelecekte PSG ile birlikte bulguları teyid etmek için yüksek sensitivite ve spesifiteye sahip, ucuz, kolay, non-invaziv ELISA yöntemi ile serum NF-κB düzeylerinin rutin laboratuvar parametreleri arasına girebileceği görüşündeyiz. Ancak bu bulguların rutin klinik uygulamalara yansıyabilmesi için kapsamlı deneysel ve klinik araştırmalara gereksinim vardır.

Anahtar Kelimeler: Obstrüktif Uyku Apne Sendromu, tümör nekroz faktör-alfa, tip 1 TNF reseptörü, peroksizom proliferatör-aktive reseptör-alfa, nükleer faktör- kappa B

Abstract:
Introduction and Purpose: Obstructive sleep apnea syndrome (OSAS) is a syndrome characterized by recurrent complete or partial narrowing of the upper airways during sleep and frequent blood oxygen desaturation. Although the etiology of OSAS is not yet known, it has been shown that systemic inflammatory biomarkers are mildly and moderately elevated and correlate with the severity of the disease. In this prospective study; It is aimed to investigate the relationship between OSAS and inflammation. In this study, the relationship between daytime sleepiness determined by applying epworth sleepiness scale and tumor necrosis factor-alpha (TNF-α), type 1 TNF receptor (sTNF-R1), peroxisome proliferator-activated receptor-alpha (PPAR-α), nuclear factor-ҡB (NF-ҡB) levels from inflammatory markers were evaluated. At the same time, the relationship between these markers and the clinical parameters of the patients was investigated. Material and Method: In our study, TNF-α, TNF-R1, PPAR-α and NF-ҡB levels were measured in fasting blood samples after polysomnography  (PSG) in 60 patients with OSAS diagnosis by PSG and 30 healthy controls with ELISA method. According to the Apnea Hypopnea Index (AHI), the study consisted 90 cases including 30 controls, 31 middle OSAS (AHI<30) and 29 severe OSAS (AHI>30). AHI <5 events were accepted as healthy control group. Findings: Epworth sleepiness scale (ESS) (p <0.022) and apnea hypopneus index (AHI) (p <0.001) were found to be significantly higher in the severe OSAS group than in the medium OSAS group, while the minimum oxygen saturation (MOS) was significantly lower (p = 0.004). The levels of CRP (p <0,001), TNF-α (p <0,001), sTNF-R1 (p<0,003) and NF-κB (p <0.001) were significantly higher in the OSAS group than in the control group and PPAR-α (p<0,001)  levels were significantly lower. The levels of CRP (p<0,001), TNF-α (p<0,003), sTNF-R1 (p<0,002) and NF-κB (p <0,001) were significantly higher in the severe OSAS group than in the middle OSAS group and PPAR-α (p<0,001) levels were significantly lower. A positive correlation was found between NF-ҡB and AHI (r=0,550**, p<0,000), ESS and NF-ҡB (r=0,348**, p<0,006) in the entire OSAS group. Negative correlation was found between AHI and PPAR-α (r=-0,501**, p<0,000). ROC analysis values of biochemical parameters examined in OSAS patients and control groups were examined. The highest specificity (75%) and sensitivity (76.7%) among the TNF-α, TNF-R1, NF-кB and PPAR-α parameters were NF-кB. Results: Our results showed that it is important to look at symptoms of OSAS diagnosis and the severity of the disease as well as laboratory findings and especially inflammatory markers. In the near future, we believe that serum NF-κB levels can become routine laboratory parameters with a cheap, easy, non-invasive ELISA method with high sensitivity and specificity to confirm findings with PSG. However, extensive clinical and experimental research is needed to reflect these findings in routine clinical practice.

Keywords: Obstructive Sleep Apnea Syndrome, blood oxygen level, breathing, TNF-α, TNF-alpha receptor 1, PPAR-alpha, Nuclear Factor-kappa-B