Dünya kültür rotası kapsamında hitit yolu'nda sürdürülebilir kültür turizmi
Sustainable culture tourism on the hittite road i̇n the content of the world cultural route
Yazar: TUĞÇE NİDA NUR ÖZBEK
Danışman: PROF. DR. NEVİN GÜLTEKİN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kültürel rotalar kıara, su ya da başka bir tür fiziksel güzergah olarak sınıflandırılan, kendine özgü dinamikleri taşıyan ve bu dinamiklerin doğa ile uyumunu/karşıtlığını gösteren, doğal, kültürel ve tarihi işlevselliği olan iletişim ağlarıdır. Bu rotalar çok boyutlu fikirlerin, bilginin ve değerlerin sürekli ve karşılıklı değiş tokuşunun sağlandığı, ülkeler, bölgeler veya kıtalar arasında yaşayan ve yaşatılan güzergahlardır. Bu nitelikteki kültürel rotaları, Avrupa Konseyi'nin, UNESCO'nun ve ICOMOS'un belirlediği kriterlerle belirlenmektedir.  Olağanüstü Evrensel Değere (OED) sahip olan rotalar Dünya Miras Listesine alınarak, sürdürülebilirliği sağlanmaya çalışılmaktadır. Geçmişte farklı amaçlarla (askeri, ticari, dini vb.) kullanılan kültür rotaları, günümüzde turizm açısından önemli destinasyonlardır. Turizm pazarında bu destinasyonların tanınırlığı, rotanın ve rota üzerindeki değerlerin öznitelikleriyle belirlenen tema ile sağlanmaktadır. Ancak, kültürel değerlerin turizme odaklı kullanımıyla sağlanan kazanımlarla, çoğu kez başta taşınmaz kültür mirasının ve yerel halkın özdeğerlerinin sürdürülebilirliği gibi çeşitli yaşamsal faktörler yadsınmaktadır.  Türkiye'de kültür rotaları "gelişim koridorları" olarak tanımlanmakta ve turizme açılması için çaba gösterilmektedir. Antik başkent Hattuşa odaklı Hitit Gelişim Koridoru henüz popüler ya da tüketim turizmi için çekici bir destinasyon olmadığı için uluslararasında kabul gören kriterlerle tanımlanması ve böylece sürdürülebilir koruma ve turizm yaklaşımıyla yönetilerek koruma-kullanma dengesinin sağlanması açısından umut taşımaktadır. Bu amaçla Hitit Yolu'nun OED tanımlanarak, kültürel rota niteliği ve sürdürülebilirlik ilkeleri belirlenecektir. Böylece bu yolun OED ve/veya kültürel rota niteliği ve kültürel turizme ilişkin potansiyelleri de tanımlanmış olacaktır.

Abstract:
Cultural routes are communication networks with natural, cultural and historical functionality, which are classified as land, water or some other type of physical route, carrying their own dynamics and showing the harmony / contrast of these dynamics with nature. These routes are the routes that live and live between countries, regions or continents where multidimensional ideas, knowledge and values are constantly and interchangeably exchanged. Cultural routes of this nature are determined by the criteria set by the Council of Europe, UNESCO and ICOMOS. Routes with Outstanding Universal Value (OUV) are included in the World Heritage List and efforts are made to ensure their sustainability. Cultural routes used in the past for different purposes (military, commercial, religious, etc.) are important destinations for tourism today. The recognition of these destinations in the tourism market is provided by the theme determined by the attributes of the route and the values on the route. However, many vital factors such as the sustainability of immovable cultural heritage and the eigenvalues of local people are often denied by the gains made through the use of cultural values in tourism. cultural routes in Turkey "development corridors" is defined as efforts are made for the opening and tourism. The Hittite Development Corridor, which focuses on the ancient capital Hattusha, is hopeful to define it with internationally accepted criteria as it is not yet a popular or attractive destination for consumption tourism and thus to maintain a balance of protection and use by managing it with a sustainable conservation and tourism approach. For this purpose, the Hittite Way's OUV will be defined and cultural route quality and sustainability principles will be determined. Thus, the nature of the OUV and / or cultural route of this road and its potential for cultural tourism will be defined.