Bağbaşı-Hadim (Konya) çevresindeki üst kretase saytepe formasyonu kireçtaşlarının jeokimyasal özelliklerinin incelenmesi
Investigation of the geochemical properties of the upper cretaceous saytepe formation limestones around Bağbaşı Hadim (Konya)
Yazar: GÖRKEM KIRKAN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ MÜJDAT ÖZKAN
Konya Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Jeokimya = Geochemistry ; Kireç taşı = Limestone ; Konya-Hadim = Konya-Hadim ; Kretase = Cretaceous

Özet:
Bu çalışmada Konya ili Hadim ilçesi çevresinde yer alan Geç Kretase yaşlı Saytepe formasyonu 
karbonatlarının tarihçesinin jeokimyasal özellikleri ile belirlenmesi amaçlanmıştır. Saytepe formasyonu 
karbonatları, büyük ölçüde kireçtaşından oluşurken, bazı seviyelerde az oranda dolomitik kireçtaşı ve 
kalsitik dolotaşından oluşmaktadır. Saytepe formasyonu karbonatları ana oksit ve iz element özelliklerine 
göre, önemsiz derecede diyajenetik alterasyon ve önemsiz miktarda karasal girdi sunmaktadır. Saytepe
karbonatlarındaki K/Rb oranları çok düşük olduğundan karbanatların metamorfizmaya uğramadığını 
işaret etmektedir. Saytepe karbonat örneklerinin Mn/Sr değerleri <<3 olduğundan birincil depolanma 
karakteristiklerini koruduklarını söyleyebiliriz. Saytepe karbanatlarındaki Al2O3 değerleri, MnO ve P2O5
ile ilişki göstermezken, SiO2 (r=0.98), Fe2O3 (r=0.86), Na2O (r=0.78), K2O (r=0.99), TiO2 (r=0.97) ile 
güçlü pozitif korelasyon göstermesi Si, Fe, Na, K, Ti'un büyük oranda kil minerallerince sağlandığını 
işaret etmektedir. Saytepe karbonatlarının Rb/Sr değerleri 0.0003-0.030 şeklinde olup, diyajenetik 
alterasyon sonucu bir miktar Sr kaybının gerçekleştiğini belirtmektedir. Saytepe karbonat örneklerinde 
gözlenen Th/U değerleri 0.08-0.67 arasında değiştiğinden fosfat kirlenmesinin gerçekleşmediğini ve 
Zr'ye karşı Th/U diyagramında gözlemlenen çok zayıf (r=0.44) pozitif korelasyon kirlenmenin çok düşük 
miktarda olduğunu göstermektedir. Saytepe örnekleri, Rb-Sr-Ba üçgen diyagramında açık deniz (şelf) 
ortamını gösterirmiştir. İlaveten, Saytepe örnekleri Sr/Ba'ya karşı Sr/Rb grafiğinde de sığ denizel 
ortamdaki depolanmayı işaret etmişlerdir. Çalışılan örneklerin toplam nadir toprak elementleri ile SiO2
(r=0.92), Al2O3 (r=0.94), TiO2 (r=0.81), Fe2O3 (r=0.81) arasındaki güçlü pozitif korelasyon, nadir toprak 
elementlerinin silisiklastik girdi tarafından sağlandığını işaret etmektedir. Saytepe karbonatlarındaki Ce 
anomali değerleri 0.37-1.54 arasında değişmekte olup deniz suyu (0.1-0.4) değerlerinden daha yüksek 
oranlar sergilemesi, Ce anomalisindeki yükselmenin kireçtaşları bünyesindeki kil mineral varlığından 
ve/veya deniz tabanı sedimentlerindeki Ce kapsayan organik maddenin bozunmasından kaynaklandığını 
göstermektedir. Saytepe kireçtaşı örneklerinde gözlenen karasal girdinin kaynağı, karışık kaynaktan 
beslenmeyi göstermektedir. Saytepe kireçtaşı örneklerinin elementsel özelliği kurak iklim bölgesini 
belirtmekte ve havzaya gelen karasal malzemenin akarsudan ziyade eoliyen şeklinde gerçekleştiğini 
vurgulamaktadır.

Abstract:
This study, it is aimed to determine the history of Late Cretaceous aged Saytepe Formation 
carbonates located around the Hadim district of Konya province, by geochemical properties. While the 
carbonates of the Saytepe Formation are mostly composed of limestone, at some levels they are 
composed of small amounts of dolomitic limestone and calcitic dolostone. The Saytepe Formation 
carbonates present insignificant diagenetic alteration and insignificant terrigenous input according to 
major oxide and trace element properties. Since the K/Rb ratios in Saytepe carbonates are very low, it 
indicates that the carbonates have not undergone metamorphism. Since the Mn/Sr values of Saytepe 
carbonate samples are <<3, we can say that they preserve their primary storage characteristics. While 
Al2O3 values in Saytepe carbonates did not show any correlation with MnO and P2O5, there was a strong 
positive correlation with SiO2 (r=0.98), Fe2O3 (r=0.86), Na2O (r=0.78), K2O (r=0.99), TiO2 (r=0.97) 
indicates that Si, Fe, Na, K, and Ti are mostly provided by clay minerals. The Rb/Sr values of Saytepe 
carbonates are in the form of 0.0003-0.030, indicating that some Sr loss has occurred as a result of 
diagenetic alteration. While the Th/U values observed in Saytepe carbonate samples vary between 0.08 
and 0.67, it indicates that phosphate contamination does not occur, while the very weak (r=0.44) positive 
correlation observed in the Zr versus Th/U diagram indicates that the contamination is very low. The 
Saytepe samples showed an open sea (shelf) environment in the Rb-Sr-Ba triangular diagram. In addition, 
Saytepe samples also indicated the deposition in the shallow marine environment in the graph of Sr/Ba 
versus Sr/Rb. There is a strong positive correlation between the total rare earth elements of the studied 
samples and SiO2 (r=0.92), Al2O3 (r=0.94), TiO2 (r=0.81), and Fe2O3 (r=0.81). This indicates that the rare 
earth elements are supplied by the siliciclastic input.