Patatesin depolanması sürecinde sürme fizyolojisine klorpropham (CIPC), nane yağı ve karanfil yağı uygulamasının etkisinin belirlenmesi
Effect of chlorpropham (CIPC), mint oil and clove oil treatment on sprout physiology of storaged potato
Yazar: ELİF OKTAY
Danışman: PROF. DR. NEVZAT ARTIK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Patates mevsimsel olarak üretilen ve yıl boyunca tüketilmek üzere depolanan bir besin kaynağıdır. Filizlenme nedeniyle depoda kayıplar meydana gelmektedir. Filizlenmeyi önlemek için klorpropham (CIPC) içeren ürünler kullanılmaktadır ancak bu ürünün kalıntıları sağlık açısından riskli olduğundan alternatif ürünler araştırılmaktadır. Bu çalışmada 20-21 Nisan 2019 tarihlerinde Adana'da hasat edilen universa (erkenci) çeşidi yumrular üreticiden temin edilmiştir. Yumrularda depoda Mentha Piperita (nane) ve Eugenia Caryophyllus (karanfil) yağının filizlenme üzerine etkisi araştırılmıştır. 1/2 ve 2/3 (v/v ; doğal yağ/çözelti) oranında iki konsantrasyonda hazırlanan doğal yağ-polisorbat 20 çözeltileri ile CIPC içeren ilaç yumrulara spreyleme yöntemiyle uygulanmıştır. Doğal yağ ve CIPC ilacı uygulaması yapılan ve kontrol patatesler aynı koşullarda 5 ay süresince 10 ° C'de ve % 90 bağıl nemde soğuk hava deposunda muhafaza edilmiştir. Depodan her ay alınan yumrularda toplam şeker, indirgen şeker, nişasta, askorbik asit, ağırlık kaybı gibi fiziksel ve kimyasal analizler yapılmıştır. Taze yumrularda yaş ağırlıkta yapılan başlangıç analizlerinde toplam şeker miktarı % 0.52 (w/w), indirgen şeker miktarı % 0.47 (w/w), depolama süresince yaş ağırlıkta toplam şeker miktarı % 0.36-0.49 (w/w) ve indirgen şeker miktarı % 0.30-0.42 (w/w) arasında tespit edilmiştir. Depolandıktan üç ay sonra kontrol yumrularında, beş ay sonra 2/3 oranlı nane yağlı yumrularda filizlenme görülmüş, depolama sırasında 1/2 oranlı nane yağı, karanfil yağı ve CIPC içeren yumrularda filizlenme görülmemiştir. Sonuç olarak nane ve karanfil yağının yumrularda filizlenmeyi geciktirdiği, toplam ve indirgen şeker miktarlarına bakıldığında; 2/3 oranlı karanfil yağı uygulamasının 1/2 oranlı karanfil yağı uygulamasına göre ve 1/2 oranlı nane yağı uygulamasının 2/3 oranlı nane yağı uygulamasına göre kalite yönünden daha iyi etki gösterdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Potato is a food source that is produced seasonally, and are stored for consumption throughout the year. Losses occur in storage due to sprouting. Products which include chlorpropham (CIPC) are used for sprout inhibition, however, since the residues of this product are risky for health, alternative products have being search. In this study, the universa (early) variety potatoes harvested in Adana on 20-21th April 2019 were obtained from a producer. The effect of Mentha Piperita (peppermint) oil and Eugenia Caryophyllus (clove) oil on sprouting in the storage of potatoes was investigated. Peppermint and clove oil solutions with polysorbate 20 prepared with two concentrations of 1/2 and 2/3 ratio (v/v ; oil/solution) and the drug containing CIPC were applied to tubers by spray. Treated of essantial oil and CIPC and control potatoes were stored in cold storage at 10 oC and 90% relative humidity for 5 months samely. Physical and chemical analyzes such as total sugar, reducing sugar, starch, ascorbic acid, weight loss were performed on the tubers taken from the storage every month. In the beginning analyzes performed on fresh tubers, the amount of total sugar was determined as 0.52% (w/w), the amount of reducing sugar was determined 0.47% (w/w), and during the storage the amounts of total sugar were between 0.36-0.49% (w/w) and the amounts of reducing sugar were between 0.30-0.42% (w/w). Sprout were observed, after three months on control tubers, after five months on the tubers with 2/3 ratio of mint oil, no sprout was observed on the tubers with 1/2 ratio of mint oil and clove oil and CIPC during the storage.  As a result, peppermint and clove oil delayed sprout on tubers. And according to the amount of reducing sugar and total sugar; 2/3 ratio clove oil solution is more effective than the 1/2 ratio, 1/2 ratio peppermint oil solution is more effective than the 2/3 ratio.