Sera koşullarında farklı sulama suyu düzeyleri ile solucan gübresi dozlarının uygulandığı fesleğen (Ocimum basilicum L.) bitkisinin su-verim fonksiyonlarının belirlenmesi
Determination of water-yield functions of basil (Ocimum basilicum L.) plant applied with different irrigation water levels and vermicompost doses under greenhouse conditions
Yazar: MUHTASIM TOPRAK
Danışman: PROF. DR. ULAŞ ŞENYİĞİT
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, farklı sulama suyu düzeyleri ile solucan gübresi (vermikompost) dozlarının uygulandığı  fesleğen bitkisinin su-verim fonksiyonlarını belirlemek amacı ile Isparta ili, Sütçüler ilçesi, Çandır köyünde kurulan plastik serada yer alan saksılarda yürütülmüş olup, yetiştirme ortamı olarak toprak kullanılmıştır. Çalışmada, farklı solucan gübresi dozları (V0; solucan gübresi kullanılmayan, V1; 100 kg/da ve V2; 200 kg/da) ile her solucan gübresi dozu için mevcut toprak nemini saksı kapasitesine çıkarmak için ihtiyaç duyulan suyun %100 (tam sulama, I100), %75, %50, %25  (kısıtlı sulama I75, I50, I25) ve %0'nın (susuz, I0) uygulandığı farklı sulama suyu düzeyi konuları yer almıştır.

Konulara uygulanan sulama suyu miktarı, en yüksek I100V0 konusunda 1699.56 mm ve en düşük I0 konularında 27.66 mm arasında gerçekleşmiştir. Konulara ilişkin en yüksek ve en düşük bitki su tüketimi (ET) değerleri sırasıyla, 1681.96 mm (I100V0) ve 59.30 mm (I0V2) olarak belirlenmiştir. 

Çalışmada, verimin artan sulama suyu düzeyi ile paralel olarak arttığı gözlenmiştir. Aynı sulama suyu düzeyinde solucan gübre dozları arasında önemli bir fark bulunmazken, sulama suyu düzeylerinin verimleri arasında istatistiksel olarak önemli farklılıklar belirlenmiştir (P<0.01). Elde edilen değerlere göre, en yüksek yeşil herba verimi I100V2 konusundan 6823.58 kg/da, en düşük ise I0V0 konusunda 51.02 kg/da olarak elde edilirken, en yüksek ve en düşük kuru herba verimleri I100V2 ve I0V0 konularından sırasıyla 889.47 kg/da ve 39.86 kg/da olarak elde edilmiştir. 

Konulardan elde edilen uçucu yağ oranı %0.42-%1.00 arasında değişirken, rakamsal olarak en yüksek uçucu yağ oranı I75V2 konusundan elde edilmiştir. Uçucu yağların ana bileşenleri linalool (% 41.07-56.23), eugenol (%9.9-14.57) ve 1,8-cineole (%10.04-14.64) olarak bulunmuştur.

En yüksek ve en düşük su kullanım randımanları (WUE) sırasıyla 449.08 kg/da-mm (I50V2) ve 85.01 kg/da-mm (I0V0) olarak hesaplanmıştır. En yüksek sulama suyu kullanım randımanı (IWUE) I50V2 konusunda 444.21 kg/da-mm, uygulanan sulama suyun bitki su tüketimi karşılama yüzdesi (IRc) ise I100V2 konusunda %101.21 olarak bulunmuştur. Konulara ilişkin verim tepki etmeni (ky) 1.07 olarak belirlenmiştir.

Abstract:
This study was carried out in pots in a plastic greenhouse established in Isparta province, Sütçüler district, Çandır village in order to determine the water-yield functions of the basil plant applied with different irrigation water levels and vermicompost fertilizer doses. Soil was used as a growing medium in pots. In the study, treatments were constituted as different doses of vermicompost fertilizer (V0; no vermicompost, V1; 100 kg/da and V2; 200 kg/da) and different irrigation water levels covered where 100% (full irrigation, I100), 75%, 50%, 25% (deficit irrigation, I75, I50, I25) and 0% (no irrigation) of required water to increase the available soil water to the pot capacity was applied for each vermicompost dose.

The maximum and minimum irrigation water amount were applied to I100V0 treatment as 1699.56 mm and I0 treatments as 27.66 mm, respectively. The highest and lowest evapotranspiration (ET) values related to the treatments were determined as 1681.96 mm (I100V0) and 59.30 mm (I0V2), respectively.

The yield was found to increase in parallel with the increasing irrigation water levels. While no statistically significant differences were found between vermicompost fertilizer doses at the same irrigation level, statistically significant differences were determined between irrigation water levels (P<0.01). According to the values obtained, the highest green herb yield was obtained from I100V2 as 6.823.58 kg/da and the lowest green herb yield was obtained from I0V0 as 51.02 kg/da. The highest and lowest dry herb yield were 889.47 kg/da in I100V2 and 39.86 kg/da in I0V0, respectivly.  

While the rate of essential oil obtained from the subjects ranged from 0.42% to 1.00%, the highest rate of essential oil was obtained from the subject I75V2, numerically. The main components of essential oil were linalool (41.07-56.23%), eugenol (9.9-14.57%) and 1,8-cineole (10.04-14.64%).

The highest and lowest water use efficiency (WUE) were calculated as 449.08 (I50V2) and 85.01 kg/da-mm (I0V0), respectively. The highest irrigation water use efficiency (IWUE) was 444.21 kg/da-mm in I50V2 and the coverage ratio of the applied irrigation water to the evapotranspiration (IRc) was 101.21% in I100V2. The yield response factor (ky) was determined as 1.07.