Organizasyon sorumluluğu: TBK m. 66
III / Organisation liability: TCO Art. 66 / III
Yazar: MUSTAFA ÜNLÜTEPE
Danışman: PROF. DR. BURAK ÖZEN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Borçlar hukuku = Law of obligations ; Kusursuz sorumluluk = Irreproachable respensibility ; Organizasyon = Organization ; Roma hukuku = Roman law ; Sorumluluk = Responsibility ; Türk borçlar hukuku = Turkish law of obligations ; Yükümlülük = Obligation ; Çalışanlar = Workers ; İslam hukuku = Islamic law ; İşveren sorumluluğu = Employer responsibility

Özet:
TBK m. 66 hükmü, adam çalıştıranın sorumluluğu ve organizasyon sorumluluğu olmak üzere, iki farklı ve bağlantılı sorumluluk düzenlemesini kapsamına alır. Sosyo - teknik bir organizasyon yapısı üzerine kurulu TBK m. 66/III hükmü, TBK m. 66/I-II uyarınca, eBK m. 55 anlamındaki adam çalıştıranın sorumluluğundan ayrı ve bağımsız nitelikte bir kusursuz sorumluluk hali olmak üzere organizasyon sorumluluğunu (işletme sorumluluğu) öngörür. Organizasyon sorumluluğunun tipiklik unsurunu, işletme organizasyonundaki objektif eksiklik oluşturur ve söz konusu sorumluluk, işletmesel alandaki genel sorumluluk düzenlemesi niteliğindedir. VE-OR Art. 49a hükmü, TBK m. 66/III yanında; amaç ve işlev bakımından aynı nitelikteki OR 2020 Art. 59, PETL Art. 4: 202 ve öE § 1304 hükümlerinin temel kaynağını oluşturur. Bu nedenle TBK m. 66/III hükmü, söz konusu düzenlemelerle birlikte değerlendirilir. Varlığı karine olarak kabul edilen objektif özen yükümlülüğünün ihlali esasına dayalı, kurtuluş kanıtı getirilmesi mümkün bir olağan sebep sorumluluğu teşkil eden ve sorumluluk hukukunun zararın önlenmesine yönelik öncelikli amacına da hizmet eden organizasyon sorumluluğu, hizmet ve ürün hatalarının sebep olduğu zararlara ilişkin olarak uygulanma imkânına sahip tek ve genel sorumluluk düzenlemesidir. Organizasyon sorumluluğunun ortaya çıkabilmesi için bağımlı çalıştırma ilişkisi bulunan bir işletmenin mevcut olması aranır. Zarara mutlaka çalışanın sebep olması zorunlu değildir. Sorumluluğun süjesini, kendi menfaat ve hesabına, yarar ve zararı kendisine ait olmak üzere işletme faaliyetini yürüten kişi (işleten) oluşturur. Zararın doğumuna kaynaklık eden olgu, işletme faaliyetidir. Organizasyona özene ilişkin (özel kurtuluş kanıtı) ve organizasyona özen yükümlülüğünün ihlali ile zarar arasındaki nedensellik bağına ilişkin (genel kurtuluş kanıtı) olarak işletenin kurtuluş kanıtı getirememiş olması, organizasyon sorumluluğunun olumsuz şartını teşkil eder.

Abstract:
TCO Art. 66 includes two different and connected liability regulations as vicarious liability and organisation liability. TCO Art.66/III, based on a socio-technic organisation structure, foresees organisation liability (enterprise liability) which is apart from and independent from vicarious liability in TCO Art 66/I - II, in accordance with former CO Art. 55. Objective defect of organisation in enterprise liability constitutes typicality element of organisation liability and this liability is general liability regulation in enterprise area. VE-OR Art. 49a constitutes basic sources of OR 2020 Art. 59, PETL Art. 4: 202, öE § 1304 and TCO Art. 66/III which has the same aim and function with three of them. And therefore TCO Art. 66/III is evaluated with these three regulations. Organisation liability, which serves the prior the aim of liability law to prevent the damage and is constitutive for common strict liability, a possible discharge from liability, and is based on the principal of objective duty of care, assumed as circumstancial evidence, is the unique and general liability regulation, which is practicable for defective service and product. There should be an enterprise having subordinate employment relationship to come out organisation liability. Damage mustn't be caused by employee. The entrepreneur makes up the subject of liability for his/her self interest providing that damage and benefit pertain to himself or herself. The fact causing damage is operation of enterprise. It constitutes negative condition of organisation liability that entreprenuer hasn't submitted the discharge of liability concerning causal connection between damage and infringement of spesific discharge of liability and duty of care in organisation.