Erken Cumhuriyet dönemi musiki politikaları ve halkevlerindeki musiki çalışmaları
Early republican era music policies and musical activities in community centers
Yazar: NURETTİN ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. YAVUZ HAYKIR
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Müzik = Music ; Tarih = History

Özet:
Müzik, insanlığın tarihiyle doğmuş ve insanla yaşamış bir sanat türüdür. Müzik içinde yaşadığı toplumun şeklini alan bir yapıya sahiptir. Bu nedenle bağlı olduğu toplumu temsil eden bir sanat dalı olarak değerlendirilir. Müziğin toplumlar açısından son derece önemli olmasından dolayı dönem dönem devletlerin eliyle şekillendirilmeye çalışılmıştır. Eski çağlardan günümüze kadar müziğin şekillenip halka en iyi şekilde anlatılması devletler tarafından birer vazife olarak kabul edilmiştir. Bu durum Türk müzik tarihi için de geçerli olmuştur. Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde başlayan Batılılaşma kendisini birçok alan göstermeye başlamıştır. Bu doğrultuda birçok kurumda yenileşme adıyla reformlar yapılmış ve birçok sanat dalı da bu çalışmanın içine dâhil edilmiştir. Yenileşme reformlarından etkilenen sanat dalları arasına şüphesiz müzik de dâhil olmuştur. Osmanlı Devleti'nden sonra kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nde de bu akıma devam edilmiş ve özellikle Ulu Önder Mustafa Kemal'in öncülüğünde hazırlanan müzik politikaları ince elenip sık dokunarak uygulanmaya alınmıştır. Müzik İnkılabı ilk olarak kurum ve kuruluşlarda başlamış daha sonra halka indirgenerek yeni müzik kültürünün aşılanmasına çalışılmıştır. 
Erken Cumhuriyet döneminde müzik inkılabıyla milli musikinin yaratılması ve halkla bütünleşmesi hedeflenmiş ve atılan adımlar bu doğrultuda planlanmıştır. Bu planlamalar yapılırken yerli ve yabancı müzik adamlarının bilgisine danışılmış yapılan çalışmalar ince elenip sık dokunmuştur. Tüm bu çalışmaları Ulu Önder Atatürk bizzat desteklemiş ve yürütülen her çalışmanın içinde olmaya özen göstermiştir.
Erken Cumhuriyet Dönemi'nde Türkiye'nin modernleşme ve Batılılaşma çabaları, müzik alanında da önemli değişimlere neden oldu. Atatürk'ün liderliğinde yürütülen reformlar kapsamında, Türk müziği ve kültürüne yönelik yeni politikalar belirlendi ve bunların uygulanması için çeşitli kurumlar oluşturuldu. Bu süreçte, özellikle Halkevleri, müziğin halka ulaştırılması ve milli kültürün geliştirilmesi amacıyla önemli bir rol üstlendi. Halkevleri, Türkiye'de Cumhuriyet'in ilanından sonra kurulan, halkın eğitimi ve kültürel gelişimi için faaliyet gösteren kurumlardı. Müzik, Halkevlerinin programlarında önemli bir yer tutuyordu. Halkevleri bünyesinde kurulan musiki şubeleri, halka müzik eğitimi vermek, milli musikiyi yaymak ve yerel müzik geleneğini korumak amacıyla faaliyet gösteriyordu. Bu şubeler, Türk halk müziği, klasik Türk musikisi ve Batı müziği alanlarında dersler düzenliyordu. Halkevlerinin müzik çalışmaları, milli müziğin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılmasında önemli bir rol oynadı. Türk halk müziği ve klasik Türk musikisi repertuarı, Halkevleri aracılığıyla geniş kitlelere ulaştırıldı ve bu müzik türleri daha popüler hale geldi. Aynı zamanda, Batı müziği de Halkevlerinin programlarına dâhil edilerek, halkın bu alanda da eğitilmesi sağlandı.
Erken Cumhuriyet Dönemi'nde müzik politikaları, milli musikinin korunması ve geliştirilmesi üzerine odaklanmıştı. Halkevleri, bu politikaların uygulanmasında önemli bir araç olarak kullanıldı ve halkın müzikle daha yakından tanışmasını sağladı. Bu süreç, Türk müziğinin zengin ve çeşitli mirasının korunması ve gelecek nesillere aktarılması açısından büyük önem taşıdı. Halkevlerinin müzik çalışmaları, Türkiye'nin kültürel ve sanatsal gelişiminde önemli bir dönemeç olarak kabul edilir. Bu çalışmalar, Türk müziğinin ulusal kimliğinin güçlenmesine ve çeşitli müzik türlerinin yaygınlaşmasına katkı sağladı. Erken Cumhuriyet Dönemi müzik politikaları ve Halkevlerinin müzik çalışmaları, Türk müziğinin modernleşmesi ve uluslararası alanda tanınmasında önemli bir rol oynadı.

Abstract:
Music, a human-born art form that has lived with humanity throughout its history, possesses a structure that shapes itself according to the society it resides in. Therefore, it is considered as an art form that represents the society to which it is connected. Due to its great importance for societies, music has been attempted to be shaped by the hands of states from time to time. From ancient times to the present, educational institutions have been established by states to shape music and to present it to the public in the best possible way. This situation is also valid for Turkish music history. In the final periods of the Ottoman Empire, many reforms were made under the name of renewal in many institutions, and many branches of art were included in this study. Undoubtedly, music was also among the affected branches of art by the reforms. After the Ottoman Empire, the Republic of Turkey continued this trend, and music policies prepared under the leadership of Mustafa Kemal Atatürk were meticulously implemented. The Music Revolution first started in institutions and organizations and then was reduced to the public to inoculate the new music culture.
During the Early Republican period, Westernization was aimed with the Music Revolution, and the steps taken were planned accordingly. In making these plans, the knowledge of local and foreign music experts was consulted, and the studies were meticulously reviewed. Mustafa Kemal Atatürk personally supported all these efforts and made sure to be involved in every study conducted.
During the Early Republican period, Turkey's efforts for modernization and Westernization also led to significant changes in the field of music. Within the scope of the reforms led by Atatürk, new policies were determined for Turkish music and culture, and various institutions were established for their implementation. During this period, especially the Community Centers (Halkevleri) played an important role in reaching music to the public and developing national culture. Established after the declaration of the Republic in Turkey, Community Centers were institutions working for the education and cultural development of the public. Music held a significant place in the programs of Community Centers. The music branches established within the Community Centers aimed to provide music education to the public, to promote national music, and to preserve local music traditions. These branches offered courses in Turkish folk music, classical Turkish music, and Western music. The music activities of the Community Centers played a crucial role in the development and popularization of national music. Turkish folk music and classical Turkish music repertoires were introduced to wide audiences through the Community Centers, making these music genres more popular. At the same time, Western music was also included in the programs of the Community Centers, providing education to the public in this field as well.
The music policies during the Early Republican period focused on the preservation and development of national music. The Community Centers were used as an important tool in implementing these policies and introducing the public to music. This period was of great importance for preserving the rich and diverse heritage of Turkish music and passing it on to future generations. The music activities of the Community Centers are considered a milestone in Turkey's cultural and artistic development. These activities contributed to the strengthening of the national identity of Turkish music and the popularization of various music genres. The music policies of the Early Republican period and the music activities of the Community Centers played a significant role in the modernization and international recognition of Turkish music.