Ağ destekli bireyselleştirilebilir müdahale programı tasarımının özgül öğrenme bozukluğu belirtileri üzerindeki etkisi
The effects of network-asisted individualizable response program design on symptoms of specific learning disorder
Yazar: BARKAN ESKİİLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERHAT YÜKSEL
Doğuş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ağ destekli müdahale programı = Network supported intervention program ; Ağ tasarımı = Network design ; Ağlar = Networks ; Eğitim teknolojisi = Education technology ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Özgül öğrenme bozukluğu (ÖÖB) tanısı alan bireyler, yalnızca kendi ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan bireyselleştirilen eğitim planlarıyla destek almalıdırlar. Literatür incelendiğinde, alanda çalışan öğretmenlerin ÖÖB tanısı alan öğrenciler ile yaptıkları çalışmalarda Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından geliştirilen Özel Öğrenme Güçlüğü Destek Eğitim Programı'nı (ÖÖGDEP) uygulayacak zaman ve olanak bulamadıkları ve ÖÖB tanısı alan öğrencilerin ebeveynlerinin ÖÖGDEP'in eğitim sürecine yeterince katkı gösteremedikleri görülmektedir. İlgili alanyazında, eğitim teknolojisinin özel eğitime gereksinim duyan bireylerin deneyimlerini artırmada, öğrenmelerini kolaylaştırmada ve birbirinden oldukça farklı öğrenme gereksinimleri olan bu çocukların ihtiyaç duydukları bireyselleştirilmiş eğitimi sağlamada önemli bir yere sahip olduğu belirtilmektedir. Bu doğrultuda, gerçekleştirilen bu çalışmada ÖÖB ile ilişkili belirtileri azaltmaya yönelik gerekli çalışmaları, bireye özgü bir şekilde sunmak ve ÖÖB'de uygulanması gereken içeriklerin belirsizliği ve erişim kısıtlılıklarını giderebilmek amacıyla teknoloji tabanlı bir eğitim programı tasarlanmıştır.

Tasarım, uygulamanın bilimsel gerçekliğe sahip olması, ülkemize özgü tanı testleri doğrultusunda etkinlik planlaması yapabilmesi, ÖÖB tanısına yönelik içeriklerden oluşması ve bu doğrultuda yazılımsal geri bildirimde bulunması hedeflenerek geliştirilmiştir. Uygulama için ÖÖB tanısı alan bireylerle çalışan ruh sağlığı, eğitim ve bilişim alanlarında akademik çalışmalarına devam eden bireylerden uzman görüşleri alınarak ve önerileri değerlendirilerek multidisipliner nitelikte etkinlik içerikleri oluşturulmuştur. Bu etkinlikler, web temelli ortamda erişilebilir hale getirilerek katılımcılara sunulmuştur.

Bu çalışmaya örneklem olarak ÖÖB tanısı almış öğrenciler dâhil edilmiş ve kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Gerekli onamların alınması sırasında ve sonrasında deney ve kontrol grubundaki öğrencilerin velileri ve temasta oldukları eğitimciler araştırma içeriğiyle, hedefleriyle ve süreçleriyle ilgili bilgilendirilmiştir.

Özgül Öğrenme Bozukluğu Nöropsikometri Bataryası'nda yer alan, Stroop Testi TBAG Formu, Görsel İşitsel Sayı Dizileri B Formu, İşaretleme Testi, Gessell Testi veri araçları deney ve kontrol grubu ön ve son ölçümlerinde kullanılmıştır. Hem ölçüm araçlarından elde edilen ön ölçüm değerleriyle, hem de uzman görüşleri alınarak ve MEB müfredatı incelenerek performans sorgu sayfasıyla öğrencilerin geliştirmesinde öncelik verilmesi gereken bilişsel ve akademik alanların tespiti amaçlanmıştır.

Öğrencilere erişilebilir ağ tabanlı eğitim tasarımının www.barkaneskiili.com sitesi üzerinden sunulmasının ardından, bahsedilen veri araçlarının elde edilen ölçümlerle deney grubundaki katılımcıların ilk ve son ölçüm puanlarındaki farklılığın tespiti için eşli (paired) örneklem t-testi uygulandı. Ayrıca, hem deney hem de kontrol grubunun ön ölçüm puanlarını kontrol altında tutarak son ölçüm skorlarındaki değişimin incelenmesinde ve her iki grupta ön-ölçüm skorlarının son-ölçümü ne ölçüde yordadığına ilişkin kovaryans analizi (ANCOVA) uygulanmıştır. Ayrıca, deney ve kontrol gruplarının son-ölçüm karşılaştırması için eşli (paired) örneklem t-testi uygulanmıştır. Uygulanan bu analiz tekniklerinin ardından, ÖÖB tanısı alan katılımcıların kısıtlı kapasite sistemleri olarak saptanan kısa süreli bellek, odaklanmış dikkat, seçici dikkat, tepki ketlemesi, dikkati bozucu etki kontrolü, bilgi işlemleme hızı, günlük davranımlarla ilişkili yönetici işlevler vd. alanlarında işlevsel olarak anlamlı gelişim gösterdiği görülmüştür. Buradan da, ÖÖB ile ilişkili olan duyumsama/algılama, dikkat, öğrenme/bellek/hatırlama, yönetici işlevler, sıralama, kavramlaştırma, yazılı(motorik) anlatım, dilsel anlatım, motor koordinasyon, duyusal-motor koordinasyon, matematik becerileri, okuma becerileri, yazma becerileri vd. akademik performanslarda artış görüldüğü sonucuna ulaşılmıştır.

Geliştirilen tasarımın bireyselleştirilebilir oluşu ve öğrencinin yetersiz olduğu yordanan alanlarla eşleşen eğitim çalışmaları sunması ile bireysel eğitim içeriklerinin kişiye özgü öğrenme ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanma gereksinimi karşılanmış olmakta ve bireylerin kendilerine uygun olmayan içeriklerle karşılaşma olasılığını azaltmaktadır.

Ülkemizde gerçekleştirilen tarama modelli çalışmalar dışında, ÖÖB doğasına yönelik uygun içeriklerden oluşan teknoloji tabanlı ve deneysel yönteme dayanan multidisipliner çalışmaların alanyazına dâhil edilmesinin, ülkemiz çocuklarının özel gereksinimlerinin karşılanması adına erişilebilir ve doğru eğitim imkânları sunma açısından önemli katkıları olabileceği düşünülebilir.

Anahtar Kelimeler: özgül öğrenme bozukluğu, ağ destekli müdahale programı, eğitim teknolojisi, üst biliş, yönetici işlevler

Abstract:
Individuals with specific learning disability (SLD) should only be helped with individualized school programs tailored to their specific needs. As the literature is examined, it is clear that field teachers did not have the time or opportunity to use the Ministry of National Education's Special Learning Disability Support Education Program in studies of students diagnosed with SLD, and parents of students who diagnosed with SLD did not contribute enough to the education of their children. Educational technology, according to the literature, plays a vital role in enhancing the experiences of individuals who need special education, promoting their learning, and delivering the individualized education that these children with varying developmental needs require. In this vein, a technology-based training curriculum was developed in this review in order to present the required experiments in order to minimize the symptoms associated with SLD in an individual manner and to remove the confusion and access constraints of the contents that should be implemented in SLD.

The evolved architecture aimed for scientific realism in the application, the ability to schedule operations in accordance with diagnostic testing unique to our region, the inclusion of material for the diagnosis of SLD, and the provision of software input accordingly. Individuals who continue their scholarly studies in the areas of mental wellbeing, education, and informatics collaborating with individuals diagnosed with SLD contributed to the development of multidisciplinary task material for the application. The participants were given access to these designed activities through a web-based environment.

Students with SLD were used as a sample in this research, which used an experimental design with a control group. During and after receiving the requisite consents, the parents of the students in the experimental and control classes, as well as the educators with whom they had interaction, were told about the research material, goals, and procedures.

Stroop Test TBAG Type, Visual Aural Digit Span Test B Form, IT, Gessell's Figures Test experimental and control groups' pre and post measurements were conducted using test data instruments from the Specific Learning Disorder Neuropsychometry Battery. With the pre-measurement values obtained from the measurement tools and the performance query page developed by gathering expert opinions and reviewing the MEB curriculum, the aim was to define the areas that should be prioritized in the development of the student A paired sample t-test was used to calculate the difference in the first and last measurement scores of the participants in the experimental group with the measurements obtained from the mentioned data tools after introducing the open web-based instructional design to the students. Furthermore, an analysis of covariance (ANCOVA) was used to analyze the change in final measurement scores while keeping the pretest scores of both the experimental and control groups under control, and to see how well the pre-measurement scores predicted the post-measurement in both groups.

A paired samples t-test was also used to compare the experimental and control groups after the post-test. Participants diagnosed with SLD demonstrated functionally important improvements in the areas of concentration and short-term memory, concentrated attention, selective attention, reaction inhibition, distracting impact regulation, information processing speed, and executive functions associated with everyday activities after using these research techniques. The decision has been made. Sensation awareness, attention, learning executive functions, sequencing, conceptualization, and linguistic expression are all part of this development. It was described as a decrease in s-related issues.
Individualized design and instructional experiments that fit expected areas where the student is deficient meet the need for preparing individual training contents in line with specific learning needs, and individuals are less likely to experience material that is inappropriate for them.
Apart from scanning model studies conducted in our country, it is thought that including technology-based and experimentally based multidisciplinary studies in the literature with appropriate content for the nature of SLD can be considered to have important contributions in terms of providing accessible and correct educational opportunities to meet the special needs of SLD.

Keywords: specific learning disability, network supported intervention program, educational technology, metacognition, executive functions