İlköğretim beşinci sınıf sosyal bilgiler programında belirlenen değerlerin kazanım düzeyleri ve bu süreçte yaşanılan sorunların değerlendirilmesi
The level of value acquisition which is determind in fifth grade primary school and the evaluation of the problems which are encountered in that process
Yazar: PELİN BAYDAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET DOĞANAY
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler = Values ; Kohlberg, Lawrence = Kohlberg, Lawrence ; Sorumluluk = Responsibility ; Sosyal bilgiler = Social studies

Özet:
Toplumların değişen beklenti ve istekleri toplumun yapı taşı olan insanların yaşama tarzlarının ve anlayışlarının değişmesiyle şekillenir. Düşünebilen ve düşündükleriyle hareket edebilen varlık insan yaşadığı toplumu yönlendirdiği gibi, yaşadığı toplum tarafından da yönlendirilmektedir.Saygın ve değerli bireylerin varlığı her toplum için önemli olduğu kadar Türk Toplumu içinde önemlidir. Bu düşünce ile 2005 yılında yenilenen ilköğretim programında bireylerin kişisel gelişimlerine yardımcı olan değerlerin eğitimi geniş yer almaktadır. Bu araştırma İlköğretim Beşinci Sosyal Bilgiler programında yer alan değerlerin (adil olma, sorumluluk, dayanışma ve tarihsel mirasa duyarlılık) eğitimi ile ilgilidir. Beşinci sınıf öğrenci ailelerinin sosyo-ekonomik düzeyi ve ailelerin öğrenim düzeylerinin öğrencilerin değerleri kazanım sürecinde etkileri Adana ili merkez ilçelerinde (Seyhan-Yüreğir) yer alan 20 okulda araştırılmıştır.Araştırmada farklı sosyo-ekonomik düzeyde bulunan okullar seçilip öğrencilerin ahlaki gelişim düzeylerini belirlemek amacı ile beşinci sınıf öğrencilerinden oluşan örnekleme her değer için farklı öykülerden oluşan (adil olma, sorumluluk, dayanışma, tarihsel mirasa duyarlılık) ahlaki ikilem formları uygulanmıştır. Öğrencilerin sosyo-ekonomik düzeyleri göz önüne alınarak değerleri kazanım düzeyleri karşılaştırılmıştır. Araştırmada 82 tane beşinci sınıf öğretmeni ile anket çalışması yapılmıştır. Ankette değer kazanımı sürecinde öğretmenlerin karşılaştıkları sorunlar ve öğrencilerin değerleri kazanım düzeyleri belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca ankete katılan öğretmenlerden dokuzu ile görüşme yapılmıştır. Görüşme sürecinde öğretmenlere değer öğretiminde yaşanılan güçlükler, öğrenci değer kazanımına programın, aile öğrenim düzeyinin ve ailenin sosyo-ekonomik düzeyinin etkisi ile ilgili sorular sorulmuştur.Nitel ve nicel veri toplama teknikleri ile elde edilen veriler bilgisayar ortamına aktarılmıştır. SPSS 11 istatistik programı ile verilerin analizi yapılmış ve bulgular karşılaştırılmıştır. Öğrenci ve öğretmenlerle yapılan çalışmaların sonuçları benzerlik taşımaktadır.Öğrencilere uygulanan ahlaki ikilem formlarına göre sosyo-ekonomik düzeyin değer kazanımında farklılık yaratmadığı belirlenmiştir. Öğrencilerin adil olma, sorumluluk, dayanışma ve tarihsel mirasa duyarlılık değerlerini kazanım düzeyleri Kohlberg'in ahlaki gelişim kuramına göre ikinci düzey olan geleneksel düzeyde yer almaktadır. Öğretmenler ise öğrencilerin değer kazanımında yetersiz olduklarını ve bunun ailelerin öğrenim düzeylerinden kaynaklı olabileceğini belirtmişlerdir. Alt sosyo-ekonomik düzey ve üst sosyo-ekonomik düzey öğrencilerin değer kazanımında kimi zaman olumlu bir etken iken, kimi zaman olumsuz etken olarak ortaya çıkmaktadır.Araştırma kapsamında elde edilen bulgulara göre öğrencilerin değer kazanımı Kohlberg'in ahlaki gelişim kuramına göre genel olarak olması gereken düzeydedir. Ancak yüksek öğrenimi tamamlamış ailelerin çocukları değer kazanımında öğrenim düzeyi düşük velileri olan öğrencilere göre daha başarılı oldukları belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Değerler Eğitimi, Adil Olma, Sorumluluk, Dayanışma, Tarihsel Mirasa Duyarlılık

Abstract:
ABSTRACTTHE LEVEL OF VALUE ACQUISITION WHICH IS DETERMIND IN SOCIAL SCIENCE PROGRAM IN FIFTH GRADE PRIMARY SCHOOL AND THE EVALUATION OF THE PROBLEMS WHICH ARE ENCOUNTERED IN THAT PROCESSPelin BAYDARMaster Thesis, Department ofEducational SciencesSupervisor: Asst. Prof. Dr. Ahmet DOĞANAYApril 2009, 153 PagesThe varying demands and expectations of community acquire a shape with changing insight and living styles of people who are the building structure of society. The human who is mindful and moves with his/her thoughts is directed by the society in it as well as human can direct the society.Being respected and precious individuols are important for Turkish society as much as every society with this idea, the value education that helps personal development of the person in primary school revolving program takes large in 2005. this research is concerned with values (being fair, liability, sensibility to historc heritage) in the program of social in fifth grade primary school. The effect fort he value acquisition of the fifth grade student families?socio-economic level and education level were searched among 20 school of the central districts of Adana.In the research, fifth grade group was applied a survey which contained diffrent stories for each value and moral dilemma forms casting of students? socio-economical level, the level of value acquisition was compared in the survey, the problems in the value acquisition process that the teachers were exposed to questiıons and the methods and techniquies they used were tried to find out. Also nine teachers who joined the survey were interviewed.The data which was carried by qualitative and qualitative data collection techniques was analysed in SPSS 11 statistic program.According to the dilemma forms were applied to students, that was found out the socio-economic level doesn?t create difference for value acquisition student value acquisition sometimes can be different from socio-economical level.According to the finding in the research scope the students? value acquisition level is appropriate to Kohlberg?s moral development theory. On the other hand, in the value acquisition program the children whose parents get low education level.Keywords: value Education, being fair, liability solidarity, sensibility to historic heritage.