Smintheion Büyük Roma Hamamı 2008 yılı kazılarında bulunan geç Roma seramikleri
The late roman pottery found during the excavations of Smintheion Large Bahts in 2008
Yazar: ONURCAN YAVUZ
Danışman: DOÇ. DR. DAVUT KAPLAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Apollon Smintheus Tapınağı = Apollon Smintheus Temple ; Geç Antik Dönem = Late Antigue Period ; Geç Roma = Late Rome ; Roma Hamamı = Roman Bath ; Seramikler = Ceramics ; Smintheion = Smintheion

Özet:
Apollon Smintheus Kutsal Alanı, Anadolu'nun kuzeybatısında, Çanakkale ilinin Gülpınar Köyünde yer almaktadır. Prehistorik Dönem'den günümüze değin iskan gören Gülpınar, MS 3. yüzyıl içerisine denk gelen Goth İstilasıyla yoğun bir tahribata maruz kalmıştır. Bu istilanın yanında dini inançların da yeniden şekillenmeye başlaması, kutsal alanda değişim rüzgarları estirmiştir. Bunun sonucunda Geç Roma Dönemi'nde erken dönem yapıları tahrip edilerek ihtiyaçlar doğrultusunda yeniden kullanılmıştır. Apollon kültü ile bağlantılı su ve ilgili yapıların dominant olduğu Kutsal Alanda 2008 yılında başlayan Büyük Roma Hamamı kazıları, 2011 yılında tamamlanmıştır. 2008 yılında Geç Roma Dönemi'ne tarihlendirilebilecek seramiklerin sayıca fazla ele geçmesi, bu buluntularının değerlendirme açısından yeterli veriye sahip olduğunu göstermektedir. Büyük Hamamın Caldarium ve Tepidarium bölümlerinde hamamın asıl işlevini kaybettikten sonraki evre ile ilişkilendirilen nitelikli olduğunu düşündüğümüz 191 adet seramik, çalışma konusunu oluşturmaktadır. Örneklerin incelenmesi sırasında bunların; 19 tanesinin Çandarlı geç dönem versiyonlarına (DSC), 33 tanesinin Afrika (ARS), 127 tanesinin Phokaia (LRC), 6 tanesinin Kıbrıs (DSD) ve 6 tanesinin de Açık Renkli (LCW) seramiklere ait olduğu anlaşılmıştır. Yapılan çalışmada form tipolojisi dışında Phokaia ve Afrika damga bezemeleri de kendi içerisinde değerlendirilmiştir. Toplamda beş farklı grubun tespit edildiği seramikler incelenirken her bir grup kendi içerisinde de alt gruplara ayrılmıştır. İncelenen seramikler arasında en yoğun grubun Phokaia seramiklerine ve form olarak da Form 3'e ait olduğu tespit edilmiştir. Yapılan bu çalışma ile MS 4-7. yüzyıllar arasına tarihlendirilen Geç Roma Dönemi seramiklerinin Batı Anadolu ve özelliklede Troas Bölgesi'ndeki diğer kentlerle olan ilişkilerine bakılmıştır. Bu bağlamda hangi seramik gruplarının, formların ve bezemelerin daha yoğun olarak kullanıldığı, bunların birbirleriyle olan benzerlik ve farklılıkları ortaya çıkarılmıştır. Çalışılan malzemenin bulunduğu dolgu ile ilişkisi ve Büyük Roma Hamamı'nda Geç Roma Dönemi'nde gerçekleşen değişim değerlendirilmiştir.

Abstract:
The sanctuary of Apollon Smintheus is located in the northwest of Anatolia, in the Gülpınar village of Çanakkale province. Gülpınar, which has been populated from the Prehistoric period to the present, was exposed to an intense destruction as result of an invasion by the Goth, which was taken place in the 3th century. Along with the invasion, the sacred area was gone through radical changes as a consequence of reshaping of beliefs. Consequently, the early period buildings were destroyed and then reutilized in accordance with the needs in the Late Roman Period.The Great Roman Bath excavations, which began in 2008 in the Sacred Area, where water and related structures linked with the cult of Apollo are dominant, were completed in 2011. It shows that the large number of ceramics found in 2008 which can be dated back to the Late Roman Period provides sufficient data for evaluation from 2008 finds. In the Caldarium and Tepidarium sections of the Great Bath, 191 ceramics, which is thought are of quality, associated with the phase after the bath lost its original function, create the subject of study. During the examination of the samples; it was understood that 19 of them belong to the late period versions of Çandarlı (DSC), 33 of them belong to African (ARS), 127 of them to Phokaia (LRC), 6 of them to Cyprus (DSD) and 6 of them to light colored (LCW). In this study, apart from the form typology, the Phokaian and African stamp decorations were also evaluated within themselves. While the ceramics, in which five different groups were identified in total, were examining, each group was divided into subgroups within itself. It was determined that the most dense group among the examined ceramics belonged to Phokaia ceramics and Form 3 as a form. In this study, the relations of the Late Roman period ceramics, between AD 4-7 centuries, with the other cities in Western Anatolia, especially in Troas Region were examined. Within this context, it has been revealed which ceramic groups, forms and decorations were used more intensively, and their similarities and differences with each other. In this study, the relationship of the material studied with the filling and the change of Great Roman Bath in the Late Roman Period were evaluated.