Van balığının (Alburnus tarichi) solungaç mukus hücrelerinin üreme göçü sırasında incelenmesi
Investigation of gill mucus cells of Van fish (Alburnus tarichi) during reproductive migration
Yazar: ZEHRA ALKAN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET REGAİB OĞUZ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Van Gölü, Türkiye'nin en büyük gölüdür. Dünyada sodalı göller arasında sayılı göllerden biridir. Van Gölü içerdiği fiziko-kimyasal özelliklerinden dolayı diğer sucul ekosistemlerden oldukça farklıdır. Suyu tuzlu ve sodalıdır. Göl suyu, tuzluluk oranı ‰19, pH'sı ise 9.8 dir. Gölün tuzlu-sodalı içeriği, biyolojik çeşitliliği büyük ölçüde sınırlamaktadır. Van balığı, anadrom bir balık olduğu için üreme amacıyla Van Gölünün ekstrem şartlarından, göle dökülen tatlı sulara toplu bir şekilde göç eder. Üremesini tamamlayan balıklar tekrar beslenmek amacı ile göl ortamına geri döner. 
Bu çalışmada, farklı histolojik boyalar kullanılarak Van Balığı solungaç mukus hücrelerindeki değişim incelendi. Mukus hücrelerinin solungaç kemerlerinde, lamel uçlarında primer ve sekonder lamellerinde yer aldığı gözlendi. Mukus hücrelerinin farklı büyüklüklerde, oval ve yuvarlak şekilde olduğu belirlendi. Üreme göçü sırasında balığın bulunduğu farklı fiziko-kimyasal özellikteki sucul alanlarda mukus hücre alanlarının ve yoğunluklarının değişim gösterdiği gözlendi. Mukus boyama şiddetinin de farklı sucul lokalitelerde ve solungaç bölgelerinde değişim gösterdiği belirlendi.
Sonuç olarak, Van balığı solungaçlarında bulunan mukus hücre içerik ve seviyelerinin farklı göl tatlı su ve her iki ortam karışımı sucul ortamlarda değiştiği bu çalışma ile ortaya konmuştur. Ayrıca mukus hücre alanlarının ve yoğunluğunun da üreme göçü esnasında değişim gösterdiği belirlenmiştir. Mukus hücrelerindeki değişimin farklı sucul ortamlarda karşılaştığı tuzluluk, pH, bakteri ve parazit enfeksiyonu gibi durumlardan kaynaklanmış olduğu düşünülmektedir. Solungaç mukus hücrelerindeki bu değişimler balığın sucul adaptasyonunda önemli rol oynamaktadır.

Abstract:
Lake Van, largest lake of Turkey. It is one of the few lakes in the world. Lake Van is quite different from other aquatic ecosystems due to its physico-chemical properties. Its water is brackish and soda. The lake water has a salinity ratio of 19 ‰ and a pH of 9.8. The salty-soda content of the lake greatly limits biodiversity. Since Van fish is an anadromic fish, it migrates from the extreme conditions of Lake Van to the fresh waters pouring into the lake. In the same way, the reproduction of the fish returned to the lake environment to feed again. 
In this study, the changes in Van fish gill mucus cells were examined using different histological stains. Mucus cells were located in the primary and secondary coverslips of the gill arches, coverslip tips. Mucus cells were oval and round in the different sizes. Mucus cell areas and densities were observed to change in aquatic areas of different physicochemical properties due to reproductive migration. The intensity of mucus staining was also found to vary in different aquatic locations and gill regions.
As a result, it has been clearly demonstrated that mucus cell contents and levels found in Van fish gills vary in different lake freshwater and aquatic environments. In addition, it was determined that mucus cell areas and density varied during reproductive migration. It is thought that the change in mucus cells is caused by salinity, pH, bacterial and parasitic infections encountered in different aquatic environments. These changes in gill mucus cells play an important role in aquatic adaptation of fish.