Ebeveynlerde yetkinlik algısı ve stres düzeyinin dijital ebeveynlik farkındalığına etkisi
The effect of parental self-efficacy perception and stress level on digital parenting awareness
Yazar: SENA NUR ATA
Danışman: DOÇ. DR. İDRİS KAYA
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmadaki temel amaç; ebeveynlerin sahip oldukları ebeveyn yetkinlik algılarının ve stres düzeylerinin, dijital ebeveynlik farkındalığı üzerindeki yordayıcı rolünü incelemektir. Ayrıca çalışmada cinsiyet, yaş, eğitim durumu, çocuk sayısı, ebeveynlerin ortalama ekran süreleri, çocukların günlük teknoloji kullanım süreleri ve çocukların cinsiyeti değişkenleri kapsamında farklılaşmalar araştırılmıştır. Çalışma grubu, 2022-2023 eğitim yılında ilkokul kademesinde çocuğu olan 246'sı anne ve 95'i baba olmak üzere toplam 344 ebeveynden oluşmaktadır. Katılımcılara araştırmacı tarafından hazırlanmış 'Demografik Bilgi Formu', 'Anne Baba Stres Ölçeği', 'Ebeveyn Yetkinliği Ölçeği' ve 'Dijital Ebeveyn Farkındalığı Ölçeği' uygulanmıştır. Elde edilen araştırma verilerinin analizi için bağımsız örneklem t-testi, ANOVA, korelasyon ve regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda edinilen bulgulara göre ebeveyn stresi ile dijital ebeveyn farkındalığı alt boyutlarından risklerden koruma ve verimli kullanım arasında negatif; dijital ihmal ve olumsuz model olma boyutları arasında ise pozitif ilişkiye rastlanmıştır. Ayrıca ebeveyn yetkinliği ile risklerden koruma ve verimli kullanım boyutları arasında pozitif, dijital ihmal ve olumsuz model olma boyutları arasında ise negatif yönlü bir ilişki saptanmıştır. Ebeveyn stresinin risklerden koruma ve verimli kullanım boyutunu negatif yönde, olumsuz model olma ve dijital ihmal boyutunu pozitif yönde; ebeveyn yetkinlik algısının ise risklerden koruma ve verimli kullanım boyutunu pozitif yönde, olumsuz model olma boyutunu negatif yönde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak ilgili ölçeklerden alınan puanların bazı demografik değişkenlere göre de istatistiksel olarak anlamlı şekilde farklılaştığı belirlenmiştir. Araştırma sonucunda ulaşılan bulgular literatür çerçevesinde tartışılmış, ebeveynlerle çalışan ruh sağlığı uzmanlarına ve araştırmacılara yararlı olacağı düşünülen önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The main aim of this research is to examine the predictive role of parental competence perception and stress levels on digital parenting awareness. Additionally, the study investigates variations within the variables of gender, age, educational background, number of children, average screen time of parents, daily technology usage of children, and the gender of children. The study group consists of a total of 344 parents, including 246 mothers and 95 fathers, who have children in primary school during the 2022-2023 academic year. Participants were administered a 'Demographic Information Form', 'Parenting Stress Scale', 'Parental Competence Scale', and 'Digital Parenting Awareness Scale' prepared by the researcher. Independent sample t-tests, ANOVA, correlation, and regression analyses were used for the analysis of the research data. According to the findings obtained from the research, a negative relationship was found between parental stress and the subdimensions of digital parenting awareness, namely risk prevention and efficient use; while a positive relationship was found between digital neglect and negative role modeling dimensions. Additionally, a positive relationship was found between parental competence and protection from risks and efficient usage dimensions, while a negative relationship was found between digital neglect and negative modeling dimensions. It was concluded that parental stress negatively predicted the protection from risks and efficient usage dimension and positively predicted the negative modeling and digital neglect dimensions, while parental competence perception positively predicted the protection from risks and efficient usage dimension and negatively predicted the negative modeling dimension. Finally, it was determined that the scores obtained from the relevant scales differed significantly according to some demographic variables. The findings of the research were discussed within the framework of the literature, and recommendations believed to be useful for mental health professionals working with parents and researchers were provided.