Ağır ham petrolün kraking veriminin iyileştirilmesi
Improvement of cracking efficiency of heavy crude oil
Yazar: DİLEK ŞENEL GÖKSU
Danışman: DOÇ. DR. YAKUP KAR
İskenderun Teknik Üniversitesi / Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü / Petrol ve Doğal Gaz Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Petrol ve Doğal Gaz Mühendisliği = Petroleum and Natural Gas Engineering

Özet:
Bu çalışmada; Batı Raman kökenli ağır ham petrol numunesinin işlenebilirlik
özelliğinin iyileştirilmesi amacıyla ön işlemle iyileştirilmiş petrol numunesi ile CaO ve
SiO2 gibi metal oksit türleri bakımından zengin içerikli kalsine pekmez toprağı ortam
şartlarında bir dizi kraking çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, farklı şartlarda
yapılan kraking çalışmaları neticesinde oluşan her bir sıvı ürünün nafta, gaz yağı
(kerosen), distilat (hafif dizel) ve gaz-oil (benzin yağı) gibi önemli fraksiyon içerik
değerleri belirlenmiştir. Son olarak da her bir farklı şartta elde edilen sıvı ürün
fraksiyonları üzerinde, bu fraksiyonların petrol türevi çeşitli sıvı yakıtların üretiminde
veya petrokimyasal üretiminde hammadde yüklemesi olarak kullanılabilirlik yönlerinin
aydınlatılması amacıyla kapsamlı karakterizasyon çalışmaları yürütülmüştür.
İyileştirilmiş ağır ham petrol numunesi ile belirli oranlarda PTC kullanılarak
yapılan kraking deneyleri sonucunda oluşan ürünlerin dönüşüm ve toplam kraklanmış
sıvı destilat miktarları bakımından maksimum verim değerlerine % 2,5 katalizör oran
değeri şartlarında ulaşılmıştır. Optimal katalitik kraking şartlarında elde edilen sıvı ürün
ve fraksiyonları üzerinde önemli bazı özelliklerin belirlenmesi (yoğunluk, spesifik ve
API gravite derecesi, kinematik viskozite, parlama noktası, FT-IR, GC-MS vb. gibi)
çalışmaları yürütülmüştür. Yapılan bu çalışmalar neticesinde de; katalitik kraking
işleminde PTC kullanımının, elde edilen kraklanmış sıvı destilat ürün veriminden daha
ziyade ürün kalitesi ve bileşimi üzerinde daha baskın etkiye sahip olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this study; in order to improve the processability of the Bati Raman origin
heavy crude oil sample, a series of cracking studies were carried out in pre-treated
petroleum sample and calcined molasses soil conditions rich in metal oxide species such
as CaO and SiO2. Furthermore, the important fraction content values of naphtha, gas oil
(kerosen), distillate (light diesel) and gas oil (gasoline oil) were determined for each
liquid product formed in the cracking studies made under different conditions. Finally,
the detailed characterization studies were performed on each of the liquid product
fractions obtained in each different condition in order to elucidate the usability aspects
of these fractions as raw material loading in the production of petroleum-derived
various liquid fuels or petrochemical production.
The recovery of the products resulting from the cracking experiments using PTC
at certain ratios with the heavier crude petroleum sample improved and reached the
maximum yield values in terms of the total cracked liquid distillate quantities at 2.5%
catalyst ratio. Studies were carried out to determine some important properties such as
density, specific and API gravity, kinematic viscosity, flash point, FT-IR, GC-MS etc.
on liquid products and fractions obtained under optimal catalytic cracking conditions.
As a result of these studies; it was determined that the use of PTC in catalytic cracking
has a more dominant effect on the product quality and composition than on the yield of
the obtained cracked liquid distillate product.