Öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeyleri ile okul yöneticilerinin liderlik stilleri arasındaki ilişki
The releationship between organizational socialization levels of teachers and leadership styles of principals
Yazar: ELVAN KARAER
Danışman: PROF. DR. MURAT GÜRKAN GÜLCAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Sürdürülebilir liderlik = Sustainable leadership ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel sosyalleşme = Organizational socialization ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeyleri ile okul müdürlerinin liderlik stilleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Araştırmanın evrenini Mersin ili Erdemli ilçesinde bulunan toplam 121 okul içerisinde 2017- 2018 Eğitim Öğretim yılında görev yapmakta olan 1937 öğretmen oluşturmaktadır. Belirtilen evrenden seçkisiz yolla belirlenen ölçekleri uygulamayı kabul eden öğretmenler ise örneklemi oluşturmaktadır. Örneklem için belirlenen okullarda görev yapan 345 öğretmene veri toplama aracı elden ulaştırılmıştır. Ancak veri toplama aşamasında 24 anket yönergelere uygun doldurulmadığı için; 8 anket ise uç değerler içerdiği için çıkarılmış ve geriye kalan 313 anket ile uygulamanın analizleri yapılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kartal (2003) tarafından geliştirilen Örgütsel Sosyalleşme Ölçeği ile Şahin (2009) tarafından geliştirilen Okul Müdürlerinin Liderlik Stilleri Ölçeği kullanılmıştır. Örgütsel Sosyalleşme Ölçeği 60 madde ve 4 alt boyuttan oluşmaktadır. Okul Müdürlerinin Liderlik Stilleri Ölçeği; dönüşümcü liderlik ve sürdürümcü liderlik olmak üzere 32 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin 24 maddesi dönüşümcü liderlik, 8 maddesi sürdürümcü liderlik davranışlarını belirlemeye yöneliktir. Ölçeklerin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları ölçek sahipleri tarafından yapılmıştır. Verilerin analizi için SPSS 21.0 programı kullanılmış ve aritmetik ortalama, t-testi, tek yönlü varyans analizi, Dunnet C testi, LSD testi ile korelasyon analizi uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre; öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeyleri genel olarak olumlu ve yüksek düzeyde bulunmuştur. Öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeyinin en düşük olduğu örgütsel sosyalleşme boyutu iş doyumu iken, öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeyinin en yüksek olduğu örgütsel sosyalleşme boyutunun bağlılık olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeyleri ile cinsiyet, yaş, okul türü, kurumda çalışma süresi, haftalık ders saati ve meslek tercihi değişkenleri arasında anlamlı farklılıklar bulunmuş fakat medeni durum ve mesleki kıdem değişkenleri arasında anlamlı bir farklılaşma elde edilmemiştir. Öğretmenlerin okul müdürlerine dair liderlik algıları ise aynı seviyede ve orta düzeydedir. Öğretmenlerin algılarına göre okul müdürlerinin liderlik stillerinin hem dönüşümcü liderlik hem de sürdürümcü liderlik olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Okul müdürlerinin liderlik stilleri ile cinsiyet, yaş ve mesleki kıdem değişkenleri arasında anlamlı farklılıklar bulunmuş fakat medeni durum, okul türü, kurumda çalışma süresi, haftalık ders saati ve meslek tercihi değişkenleri arasında anlamlı bir farklılaşma görülmemiştir. Örgütsel sosyalleşmenin alt boyutları açısından okul müdürlerinin liderlik stilleri incelendiğinde; okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik stili ile sosyalleşmenin bağlılık ve kabullenme boyutları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Bunun yanı sıra okul müdürlerinin sürdürümcü liderlik stili ile sosyalleşmenin iş doyumu, motivasyon ve bağlılık boyutları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür. Buna göre okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik davranışları göstermesi durumunda öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeylerinin düşük, sürdürümcü liderlik davranışları göstermesi durumunda ise öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeylerinin yüksek olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the relationship between teachers' organizational socialization levels and principals' leadership styles. The universe of the study consists of 1937 teachers working in the 2017-2018 academic year in 121 schools in Erdemli district of Mersin. The teachers who accepted to be applied the scales determined by randomly from the specified universe constitute the sample of the study. Data collection tool was delivered to 345 teachers working in the schools determined for the sample. However, since 24 questionnaires were not filled in accordance with the guidelines during data collection and 8 questionnaires included extreme values (outliers), they were excluded and the analysis of the application was done with the remaining 313 questionnaires. Organizational Socialization Scale developed by Kartal (2003) and School Leadership Styles Scale developed by Şahin (2009) were used as data collection tools. Organizational Socialization Scale consists of 60 items and 4 sub-dimensions. Leadership Styles Scale has two dimensions and they are transformational leadership and transactional leadership and this scale consists of 32 items. 24 items of the scale aim at determining transformational leadership behavior and 8 items aim at determining transactional leadership behavior. Validity and reliability studies of the scales were done by the scale owners. SPSS 21.0 program was used to analyze the data and arithmetic mean, t-test, one-way ANOVA, Dunnet C test, LSD test and correlation analysis was applied. According to the results obtained from the research, organizational socialization levels of teachers were found to be positive and high in general. While the organizational socialization dimension that has the lowest level of organizational socialization of teachers is job satisfaction, it has been observed that the organizational socialization dimension with the highest level of organizational socialization of teachers is commitment. Significant differences were found between the organizational socialization levels of teachers and gender, age, school type, working time in the institution, weekly lesson hour and profession choise, but no significant difference was found between the marital status and Professional seniority veriables. Teachers' perceptions of leadership about school principals are at the same and medium levels. According to the teachers' perceptions, it has been concluded that the leadership styles of principals are both transformational leadership and transactional leadership. Significant differences were found between the school principals' leadership styles and the variables of gender, age and Professional seniority, but no significant difference was found between marital status, school type, working time in the institution, weekly lesson hour and profession choice. When the leadership styles of school principals are examined in terms of the sub-dimensions of organizational socialization, it has been observed that there is a significant and negative relationship between principals' transformational leadership style and socialization's commitment and acceptance dimensions. In addition, it has been observed that there is a significant and positive relationship between principals' transactional leadership style and socialization's job satisfaction's, motivation, and commitment dimensions. Accordingly, it was concluded that teachers' organizational socialization levels were low when the school principals showed transformational leadership behaviors, and teachers' organizational socialization levels were high if the principals showed transactional leadership behaviors.