Memede kitle nedeniyle başvuran hastalarda depresyon ve anksiyete düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of depression and anxiety levels in patients who were admitted due to a breast mass
Yazar: SEHER MERCAN
Danışman: DOÇ. DR. M. ALİ ERYILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Kadınlar = Women ; Meme = Breast ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms

Özet:
Amaç: Meme kanseri dünyada ve ülkemizde kadınlarda en sık görülen kanserdir. Erken tanı ve gelişen tedavi olanaklarına rağmen meme kanseri, kabul edilmesi zor, önemli bir kaygı kaynağı olarak çeşitli psikososyal sorunları gündeme getirmektedir. Biz bu çalışmamızda memede kitle yakınmasıyla polikliniğe başvuran hastalardaki depresyon ve anksiyeteyi, Kanser Erken Teşhis Tarama ve Eğitim Merkezi'ne (KETEM) rutin tarama için gelen hastalarla kıyaslayarak kitlenin kadınların ruh sağlığında oluşturduğu etkiyi tespit etmeyi amaçladık.
Gereç ve yöntem: Bu çalışma analitik tipte bir vaka kontrol çalışmasıdır. 01 Temmuz 2016-30 Eylül 2016 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Konya E.A.H Meme Polikliniği'ne memede kitle nedeniyle başvuran, herhangi bir tanı almamış ve KETEM'e rutin mamografi çektirmek için gelen herhangi bir şikâyeti olmayan hastalara çalışmamız hakkında bilgi verilerek, kabul edenlere bilgilendirilmiş gönüllü onam formu imzalattırıldı. Çalışmamıza girmeyi kabul eden hastalara Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği ve sosyodemografik verileri içeren anket formu doldurtturuldu. İstatistiksel analizler için SPSS 22.0 paket programı kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde Mann Whitney-U testi,  Ki-kare testleri ve Spearman korelasyon analizi kullanıldı.
Bulgular: Çalışmamıza vaka grubu olarak meme polikliniğine memede kitle nedeniyle başvuran 100 kişi ve kontrol grubu olarak da KETEM'e başvuran 100 sağlıklı kişi alındı. Çalışmaya katılanların %100'ü kadındı (n=200). Vaka grubunun %85'i (n=85) evli, %15'i (n=15) bekâr iken kontrol grubunun %90'ı (n=90) evli, %10'u (n=10) bekârdı. Katılımcılardan vaka grubunun %8'i (n=8) yalnız, %15'i (n=15) sadece eşiyle, %65'i (n=65) eş ve çocuklarıyla, %7'si (n=7) anne-baba ile yaşamakta iken %5'i (n=5) hepsiyle beraber yaşamaktaydı. Kontrol grubunun ise %8'i (n=8) yalnız, %15'i  (n=15) eşiyle, %65'i (n=65) eş ve çocuklarıyla,  %1'i (n=1)  anne-babası ile, %8'i (n=8) hepsiyle beraber yaşamaktaydı. Eğitim düzeylerine bakıldığında vaka grubunun %69'unun (n=69) eğitim düzeyi ilkokul ve altıyken, %31'inin (n=31) eğitim düzeyi ortaokul ve üstüydü. Kontrol grubunun %80'inin (n=80) eğitim düzeyi ilkokul ve altı iken, %20'sinin (n=20) ortaokul ve üstü olarak tespit edildi. Katılımcılara nerde yaşadıkları sorulduğunda vaka grubunun %17'si (n=17) kırsal kesimde yaşamaktayken, %83'ü (n=83) şehirde yaşamaktaydı. Kontrol grubunun ise %8'i (n=8) kırsal kesimde yaşamaktayken, %92'si (n=92) şehirde yaşıyordu. Vaka grubunun %55'inin (n=55) gelir düzeyi 1500 lira ve altındaydı, %45'inin (n=45) ise gelir düzeyi 1500 liranın üzerindeydi. Vaka grubunun %83'ü (n=83) ev hanımıydı, %17'si (n=17) diğer meslek gruplarındandı. Kontrol grubunun %83'ü (n=83) ev hanımıydı, %17'si (n=17) diğer meslek gruplarındandı. Vaka ve kontrol grupları arasında medeni durum, kimlerle yaşadığı, aylık gelir düzeyi, yaşadığı yer, meslek ve eğitim düzeyi açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,05). Çalışmamızdaki vaka ve kontrol grupları ile depresyon arasındaki ilişkiyi incelediğimizde istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0,000). Vaka grubunda depresyon görülme oranı kontrol grubuna göre 1,351 kat daha fazlaydı [Odds Ratio=0,074 %95 CI (min=0,034 max=0,159)]. Vaka ve kontrol grubu ile anksiyete düzeylerini karşılaştırdığımızda istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0,000). Vaka grubunda orta ve şiddetli derecede anksiyete görülme oranı kontrol grubuna göre 8,333 kat daha fazlaydı [Odds Ratio=0,120 %95 CI (min=0,062 max=0,233)]. Vaka grubunun Beck depresyon puan ortalaması ± Std Error (19,6±1,05) iken kontrol grubunun Beck depresyon puan ortalaması ± Std Error (8,92±0,62) olarak hesaplandı. İki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0,000). Vaka grubunun Beck anksiyete puan ortalaması ± Std Error (20,34±1,23) iken kontrol grubunun Beck anksiyete puan ortalaması ± Std Error (7,88±0,71) olarak hesaplandı. İki grup arasında anksiyete puan ortalaması açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0,000).
Sonuç: Çalışmamızda memede kitle yakınması ile başvuran kadınlarda depresyon varlığı ve şiddetli anksiyete görülme oranı sağlıklı kadınlara göre ileri derecede artmıştı. Bu bakımdan sağlık profesyonellerinin memede herhangi bir yakınma ile başvuran kadınların psikososyal sorunlarını bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmeleri ve bu doğrultuda bilgi vermeye, emosyonel ve sosyal destek sağlamaya odaklanan girişimlerde bulunmaları yararlı olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Memede kitle, anksiyete, depresyon

Abstract:
Purpose: Breast cancer is the most common cancer among women in the world and in our country. Despite early diagnosis and improved treatment possibilities, breast cancer is difficult to accept and a major source of anxiety. It brings various psychosocial problems to the agenda. In this study, depression and anxiety levels in patients admitted to the outpatient clinic with the complaint of a breast mass were compared with those in patients admitted to the Cancer Early Diagnosis and Training Center (KETEM) for routine screening. We aimed to determine the effect of a breast mass on women's mental health.

Materials and Methods: This study is an analytical case-control study. It was conducted in the patients without any diagnosis, who were admitted with the complaint of a breast mass to the Breast Polyclinic, Konya Education and Research Hospital, University of Health Sciences, and in the healthy persons without any complaint, who were admitted to KETEM in order to get their routine mammogram, between 01 July 2016 and 30 September 2016. The patients were informed about our study. Those who accepted the study were signed an informed consent form. The questionnaire containing the Beck Depression Inventory, the Beck Anxiety Inventory and the Sociodemographic Data Form was filled by the patients. The SPSS 22.0 software package was used for statistical analysis. The Mann-Whitney U and Chi-square tests and the Spearman rank correlation coefficient were used in the evaluation of the data.

Findings: 100 patients who were admitted to the breast polyclinic due to a breast mass were included in the case group. 100 healthy persons who were admitted to KETEM were included in the control group. All of the participants were female (n=200). While 85% (n=85) were married and 15% (n=15) were single in the case group, 90% (n=90) were married and 10% (n=10) were single in the control group. In the case group, 8% (n=8) were living alone, 15% (n=15) were living with only their husbands, 65% (n=65) were living with their husbands and children, 7% (n=7) were living with their parents and 5% (n=5) were living with all. In the control group, 8% (n=8) were living alone, 15% (n=15) were living with only their husbands, 65% (n=65) were living with their husbands and children, 7% (n=7) were living with their parents and 5% (n=5) were living with all. In the case group, 69% (n=69) were primary school graduates or below and 31% (n=31) were middle school graduates or above. In the control group, 80% (n=80) were primary school graduates or below and 20% (n=20) were middle school graduates or above. In the case group, 17% (n=17) were living in rural areas and 83% (n=83) were living in urban areas. In the control group, 8% (n=8) were living in rural areas and 92% (n=92) were living in urban areas. In the case group, 55% (n=55) had an income level of 1500 liras or below and 45% (n=45) had an income level of 1501 liras or above. In the control group, 52% (n=52) had an income level of 1500 liras or below and 48% (n=48) had an income level of 1501 liras or above. In the case group, 83% (n=83) were housewives and 17% (n=17) were from other occupational groups. In the control group, 83% (n=83) were housewives and 17% (n=17) were from other occupational groups. There was no statistically significant difference between the case and control groups in terms of the marital status, living with someone, monthly income level, place of residence, occupation, and education level (p>0.05). There was a statistically significant difference in the depression levels between the case and control groups (p=0.000). The incidence of depression was 1,351 times higher in the case group than in the control group [Odds Ratio=0.074 95% CI (min=0.034, max=0.159)]. There was a statistically significant difference in the anxiety levels between the case and control groups (p=0.000). The incidence of moderate and severe anxiety was 8,333 times higher in the case group than in the control group  [Odds Ratio=0.120 95% CI (min=0.062, max=0.233)]. The mean BDI score was calculated as 19.6±1.05 for the case group and as 8.92±0.62 for the control group. There was a statistically significant difference between the two groups in terms of the mean BDI score (p=0.000). The mean BAI score was calculated as 20.34±123 for the case group and as 7.88±0.71 for the control group. There was a statistically significant difference between the two groups in terms of the mean BAI score (p=0.000). 
Result: In our study, the incidence of depression and severe anxiety was significantly higher in the women admitted to the outpatient clinic with the complaint of a breast mass than in the healthy women. In this respect, it would be useful that health professionals assess the psychosocial problems of women, who present with any symptoms in breast, with a holistic approach and to take initiatives that focus on providing information, emotional and social support in this direction.
Keywords: Breast mass, anxiety, depression