Karayolu üstyapı işletme aşamasındaki bakım onarım ve ölçme çalışmalarında oluşan hata ve risklerin HTEA, pareto ve AHP yönteminde incelenmesi
Investigation of errors and risks in maintenance, repair and measurement works of highway superstructure during operation phase by HTEA, pareto and AHP methods
Yazar: UĞUR CAN KIZIL
Danışman: PROF. DR. ERAY CAN
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ulaştırma Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Ulaştırma ve Lojistik Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Trafik = Traffic ; Ulaşım = Transportation

Özet:
Karayolu projeleri, ulaştırma alanında yapılan büyük mühendislik projelerinin başında gelen önemli projeler arasında yer almaktadır. Bir ülkedeki ekonomik, ticaret, eğitim, sağlık, turizm vb. gibi alanlardaki gelişmelerle birlikte, ulaşım konusundaki ihtiyaç da artmakta, karayolu projeleri de bu ihtiyacı karşılayan önemli bir unsur olmaktadır. Bir karayolu projesinin genel olarak projelendirme, inşaat ve işletme aşamaları bulunmaktadır. Özellikle işletme aşamasında, kullanım ve çevre koşullarına da bağlı olarak bir karayolu üstyapısında deformasyon, bozulma ve yıpranmalar oluşabilmektedir. Oluşan bu tahribatlar da büyük miktarlarda bakım, onarım ve ölçme çalışmalarına sebep olmakta, bu da ekonomik açıdan büyük harcamaları meydana getirmektedir.  Ayrıca bu çalışmalarda yapılan muhtemel hata ve riskler, bu maliyetlerin daha da çoğalmasına sebep olmaktadır. Bu sebeple bu tür onarım bakım ve ölçme çalışmalarında karşılaşılması muhtemel risklerin ortaya çıkartılarak önlemlerinin de alınması, ekonomik kayıpları oldukça azaltacaktır. Yapılan bu çalışmada, ilk olarak karayolu üstyapısında oluşması muhtemel hata ve riskler, Hata Türü Etkileri Analizi (HTEA) yönteminde incelenmiş ve tespit edilen 15 adet risk ile ilgili olarak Risk Öncelik Sayıları (RÖS) değerleri hesaplanarak, risk seviyeleri belirlenmiştir. Yine bu risk ve hataların oluşması durumunda, alınması gereken önlemler araştırılarak, bu önlemlerin alınması sonrasında da risk ve hataların risk seviyeleri tekrar incelenmiştir. Bu araştırma yapılırken konunun uzmanlarına anket yapılmış ve bu anket için Yalova Üniversitesi'nden etik izin onayı alınmıştır. HTEA analizinde yer alan bu risklerin Pareto ve Analitik Hiyerarşi (AHP) yöntemleri kullanılarak önem sıraları belirlenmeye çalışılmıştır. Yapılan Pareto analizine göre, karayolu işletme aşamasındaki bakım onarım ve ölçme çalışmalarında oluşması muhtemel 15 adet risk ve hatadan ilk sırayı, İşletim sırasında Karayolu kaplamasında oluşan düşey yönlü bozulmalar için yapılan düşey yöndeki ölçme işlerinden (Nivelman, Lidar, Fotogrametrik, Uzaktan Algılama) kaynaklanan hata ve riskler almıştır. AHP yönteminde tespit edilen tüm riskler arasında, bu ilk risk için ağırlık katsayısı 0.227 ile yaklaşık olarak %23 şeklinde tespit edilmiştir. Ayrıca yapılan bu çalışma ile bu alanda çalışan teknik ve idari personellere de bir yol gösterilmesi amaçlanmıştır.

Abstract:
Highway projects are among the major engineering projects carried out in the field of transportation. With the developments in areas such as economy, trade, education, health, tourism, etc. in a country, the need for transportation also increases, and highway projects are an important element that meets this need. A highway project generally has design, construction and operation phases. Especially during the operation phase, deformation, deterioration and corrosion may occur on a highway pavement depending on usage and environmental conditions. These damages cause large amounts of maintenance, repair and measurement work, which results in large economic expenses. In addition, possible failures and risks in these studies cause these costs to increase even more. For this reason, identifying the possible risks that may be encountered in such repair, maintenance and measurement works and taking precautions will significantly reduce economic losses. In this study, firstly, the possible failures and risks that may occur in the highway superstructure were examined using the Failure Mode Effects Analysis (FMEA) method, and risk levels were determined by calculating the Risk Priority Numbers (RÖS) values for the 15 identified risks. Again, in case these risks and failures occurred, the precautions to be taken were investigated, and after these preventions were taken, the risk levels of the risks and failures were re-examined. While conducting this research, a survey was conducted with experts on the subject and ethical permission approval was received from Yalova University for this survey. The importance of these risks included in the FMEA analysis was tried to be determined by using Pareto and Analytic Hierarchy (AHP) methods. According to the Pareto analysis, among the 15 risks and failures that are likely to occur in the maintenance, repair and measurement works (Leveling, Lidar, Photogrammetric, Remote Sensing) during the highway operation phase, the first place is taken by the failures and risks arising from the vertical measurement works carried out for vertical deterioration in the highway pavement during operation. Among all the risks identified in the AHP method, the weight coefficient for this first risk was determined to be approximately 23% with 0.227. In addition, this study aims to provide guidance to technical and administrative personnel working in this field.