96 numaralı Mühimme Defteri'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (H. 1089-1090/M. 1678-1679)
The transcription and assessment of the number 96 Muhimme Register (H. 1089-1090/M.1678-1679)
Yazar: MUSA ALPER YAYVAN
Danışman: PROF. DR. BİLGEHAN PAMUK
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Tarih = History
Dizin: Divan-ı Hümayun = Imperial Council ; Mehmed IV = Mehmed IV ; Mühimme Defterleri = Mühimme Registration Books ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı tarihi = Ottoman history

Özet:
Devlet ve millet meselelerinin görüşülerek karara bağlandığı, her çeşit dava ve şikayetlerin halledildiği padişah adına hüküm veren üst düzey karar organına Divân; toplantılarda görüşülen dâhilî ve haricî meselelere ait siyasî, askerî, iktisadî ve sosyal açıdan önemli kararların kaydedildiği defterlere de Mühimme Defterleri denirdi. Muhtevaları itibariyle pek çok araştırma sahasını ilgilendiren Mühimme defterleri, Osmanlı Devleti'nin merkez ve taşra teşkilâtındaki idarî ve askerî kurumların karşılıklı ilişkileri, çalışma tarzları ve fonksiyonları hakkında önemli bir tarihi kaynaktır.Mühimme defterleriözellikle XVI, XVII ve XVIII. yüzyıllar üzerine yapılan araştırmalar için en önemli kaynaklardandır. Çalışma tezi olan 96 Numaralı Mühimme defteri, IV. Mehmed DönemiH. 1089-1090 (M. 1678-1679)tarihleri arasındaki olayları kapsamakta ve toplam 205 sayfadan oluşmaktadır. Defterin 100-199 arasındaki sayfaları incelenmiş olup, 200, 201, 202, 203, 204 ve 205 numaralı sayfaları tamamen boştur.Defterin cildinin üzerindeki etiket çelenk şeklindedir ve etrafı çiçekle süslenmiş olup, içinde Arapça "Defter-i Mühimme ve Fî Evâil-i Rebîü'l-evvel Sene 1089 İlâ Evâhir-i Rebîü'l-evvel Sene 1090"yazısı bulunmaktadır. Bu yazının alt kısmında Arapça 96 rakamı ve üst kısmında ise 96 kaydı bulunmaktadır.Ahali arasındaki anlaşmazlıklar, vakıf ve vakıf arazileri, çeşitli vergiler ve vergilerin toplanması gibi idari, askeri, siyasi, iktisadi ve sosyal konular, defterin ağırlıklı konularını oluşturmaktadır. Çalışmada Divân-ı Hümâyun, IV. Mehmed dönemi ve Mühimme defterleri hakkında bilgiler verilmiştir. Hükümler tek tek incelenip tıpkıbasım, transkripsiyon ve özeti bir arada ele alınmış olup, hükümlerin değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışmanın sonunda ayrıntılı indeks eklenmiştir.


Anahtar kelimeler: Divân-ı Hümâyun, IV. Mehmed, Mühimme defterleri.

Abstract:
Divan is senior decision making body that judges in behalf of the Sultan where official and nationalissues are discussed and concluded, further more where any kind of case and complaint are sortedout. The Mühimme is there gister that political, military, financial and social decisions made in Divan are recorded. Mühimme registers, that concern many researching sectors because of their contents, are important historical resources about interrelation between govermental and military organs in central and provincial managements of Ottoman Empire, how do these organs work and what are their functions. They are the most important resourceses pecially for there searches done for XVI, XVII and XVIII. centuries. The thesis is about Number 96 Muhimme Register which involves the incidents of The Sultan Mehmed fourt between the years H. 1089-1090 (M. 1678-1679),and totally consists of 205 pages.The pages from 100 to 199 of the register are studied and remaining 200, 201, 202, 203, 204 ve 205 pages are completely blank. The tag on the book is in the shape of wreath, surrounded by flowers and written "Defter-i Mühimme ve FîEvâil-i Rebîü'l-evvel Sene 1089 İlâ Evâhir-i Rebîü'l-evvel Sene 1090"in it. Number '96' is typed in Arabic under this scripture and register 96 is typed a bove it.The register is mainly consisted of official, military, political, financial and social is suessuch as conflicts in public, found ation and found ationlands, various taxtypes and collecting them. Information about Divan-ı Hümayun, reign of The Sultan Mehmed fourt and the mühimme registers are given in this study. Terms are studied one by one. Copy, transcription and the summary are all held together and evaluation is also done. Adetailed index is added at the end of the study.



Keys Words: Divan-i Humayun, Mehmed IV., Mühimme registers.