Nöropazarlama çerçevesinde farklı emosyonel değerliğe sahip uyaranların bellek üzerindeki etkisinin olaya ilişkin potansiyeller ve salınımlarla araştırılması
Within the framework of neuromarketing investigation of the effect of stimuli with different emotional valence on memory by event related potentials and oscillations
Yazar: FATMA GÖRAL
Danışman: PROF. DR. TAMER DEMİRALP ; PROF. DR. AYŞE AYÇİÇEĞİ DİNN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Emosyonların elektrofizyolojik ve davranışsal karşılıklarına ait sonuçlar, kullanılan farklı stratejiler nedeniyle çeşitlilik gösterirken, belleği nasıl etkilediğini açıklayan çalışmaların ortak bulgusu emosyonel iletilerin daha iyi hatırlandığıdır. Bu çalışmanın amacı, nötr kelimelerle verilen, uyarılmışlık seviyeleri kontrol altına alınmış, farklı emosyonel değerliğe sahip görsel uyaranların kelime belleği üzerindeki etkisini Olaya İlişkin Potansiyeller (OİP) ve Olaya İlişkin Salınımlar (OİS) ile incelemektir. 18-28 yaş aralığında 20 sağlıklı gönüllülerden farklı emosyonel değerliğe sahip Uluslararası Duygusal Resim Sistemi (UDRS) resimleri ve şematik yüzlerin ardından verilen nötr kelimeleri akılda tutmaları istenmiştir. Beyin elektriksel aktivitesi, 32 kanaldan EEG kaydı alınarak ölçülmüştür. Şematik yüzlere ilişkin bulgulara göre en çok negatif yüzü ile verilen kelimeler hatırlanmış, UDRS resimlerindeyse benzer anlamlı bellek etkisi bulunmamıştır. Tepki süresi analizleri en hızlı tepkinin negatif uyaranlara verildiğini göstermiştir. Çalışmanın elektrofizyolojik bulguları ise OİP'lerin görsel uyaranların emosyonel değerliği ve kelimenin hatırlanmasına ilişkin değişimleri ayrı zaman pencerelerinde yansıttığını ortaya koymuştur. UDRS resimlerinin kullanıldığı deneyde literatürle uyumlu şekilde kelimeyi izleyen OİP'nin 450-600 ms zaman aralığında "sonradan hatırlama etkisi" anlamlı biçimde bulunmuştur. Şematik yüzlerde kelimeden sonraki 250-300, UDRS resimlerinde 300-400 ve 400-650 ms zaman pencerelerinde görsel uyaranın emosyonel değerliğini yansıtan değişimler saptanmıştır. Bellek ve emosyona ilişkin OİP bulguları farklı zaman pencerelerinde gerçekleştiği için emosyonların belleği modüle edici etkisinin nörofizyolojik karşılığı saptanamamıştır. Buna karşın, görsel uyaranın sunumuyla kelimenin görünmesi arasında geçen sürede belirli bir zaman aralığında frontal bölgede ortaya çıkan indüklenmiş teta salınımları hatırlanan kelimelerde ve negatif şematik yüzlerde anlamlı artış göstermiştir. Davranışsal bulgularla birlikte, şematik yüzün emosyonel değerliğinin nötr kelimenin belleğe kaydını etkilemesinin elektrofizyolojik karşılığı ortaya konulmuştur.

Abstract:
While the results of electrophysiological and behavioral counterparts of emotions show diversity due to the different strategies used by researchers, the common finding of studies describing how emotion affects memory is that emotional messages are remembered better than others. The aim of the present study is to examine the effect of visual stimuli with different emotional valence but similar emotional arousal level on recall of neutral words, by using Event-Related Potentials (ERP) and Event-Related Oscillations (ERO). 20 healthy volunteers between 18-28 years of age, were asked to recall freely the neutral words presented after International Affective Picture System (IAPS) pictures or schematic faces with different emotional valence. Brain electrical potentials during this period were measured by recording EEG from 32 channels. According to the findings, significantly more words presented following the negative schematic faces were recalled, while a similar memory effect could not be obtained with the IAPS pictures. Reaction time (RT) analyses revealed that the RT to negative stimuli was significantly shorter than those to neutral and positive stimuli. The electrophysiological findings showed that the ERPs reflect the changes due to the emotional valence of the visual stimuli and the recall of the words in separate time windows. In the experiment with IAPS pictures the 450-600 ms time window of the ERP that follows the word displays the subsequent memory effect in accordance with the literature. ERP changes reflecting the emotional valence of the visual stimuli were obtained in the 250-300 ms time window to words that follow the schematic faces and in the 300-400 and 400-650 ms time windows to words that follow IAPS pictures. Because the changes due to the memory and emotions occurred in distinct time windows of the ERPs, the neurophysiological counterpart of the modulating effect of emotion on memory could not be interpreted. In contrast, the frontal induced theta oscillations that occur in a specific time window between the appearance of the visual stimuli and the words displayed significant increases both before remembered words and after negative schematic faces in contrast to non-remembered words and to neutral and positive stimuli. This finding the electrophysiological correlate of the modulation the emotional valence of the schematic faces exerts on the encoding of the neutral word.