Mimari tasarım eğitiminde öğrenciye ait kültürel şemanın tasarım sürecindeki etkilerinin araştırılmasında kullanılacak bir yöntem
A method for investigation of effects of student?s cultural schema on architectural design process in architectural design education
Yazar: GÖKÇE ÖNAL KETİZMEN
Danışman: PROF. DR. HÜLYA TURGUT YILDIZ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mimari tasarım = Architectural design ; Mimarlık eğitimi = Architectural education

Özet:
Tezin amacı mimari tasarım sürecinin öğrencilerin sahip olduğu bilissel semaları ilesekillendiği, bu biçimlenisin mimari tasarım eğitimi süresince değistiği ve gelistiğihipotezinden yola çıkarak, bu değisimin bireyin kültürel semalarında farklılıklaraneden olduğu düsüncesinin ortaya konulmasında kullanılacak analiz yönteminingelistirilmesidir.Tez çalısması, çalısmanın problem alanının neden ve nasıl belirlendiğini, belirlenenproblem doğrultusunda çalısmanın amacını, kapsamını ve çalısmanın nasıl bir yöntemlegerçeklestirildiğini açıklayan giris bölümü ile birlikte altı bölümden olusmaktadır. Konualanını olusturan ana kavramların belirlenerek tanıtıldığı ikinci bölüm; kültürel sema,mimari tasarım eğitimindeki bilissel yaklasımlar ile mimari tasarım sürecindeki yaratıcıproblem çözmede bilissel süreçlerle ilgili yaklasımlar ele alınarak tezin kavramsalçerçevesini olusturacak yaklasımları içermektedir. Çalısmanın problem alanının birkavramsal çerçeve ile netlestirildiği üçüncü bölümde ana kavramlar bilissel bir bakısaçısı ile ele alınarak sistematize edilmis ,?kültürel sema- mimari tasarım süreci vemimari tasarım eğitimi etkilesim sistemi? belirlenmistir.Tezin dördüncü bölümü bu etkilesim sisteminin pratikte uygulanabilmesi içingelistirilmis analiz modelini içermektedir. Analiz modeli kültürel sema, mimari tasarımeğitimi ve mimari tasarım sürecini içeren sistem bilesenlerinin çözümüne yönelik üçfarklı analiz asamasını içermektedir. Besinci bölüm, modelin örnek alan olarak seçilen?.T.Ü Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü 1.sınıf ve 4.sınıf öğrencileri üzerinde nasıluygulandığını ve elde edilen sonuçları içeren bölümdür. Bu bölümde tezin uygulamaalanına yönelik olarak belirlenen hipotezlere ve bu hipotezlerin doğrulanması amacı ilegelistirilen analiz yöntem ve içerikleri ile sonuçlara yer verilmistir. Altıncı ve son bölümtez çalısmasının sonuçlarının değerlendirildiği ve çalısmanın amaçlarına ne kadarulasabildiğinin tartısıldığı sonuçlar bölümüdür. Bu bölümde, modelin uygulamasonucunda elde edilen tespitlere yer verilmis, tez için gelistirilen hipotezlerin doğruluğutartısılmıstır.

Abstract:
The aim of this thesis is developing an analysis method based on the hypothesis aboutthe idea that architecture design process formed by cognitive schemas of students. Thisformation changes and develops during the architecture design education, and this newstructure accepted as the reason of diversity in cultural schemas.This study consists of six sections including an introduction that covers subtopics such asstatement of the problem, purpose and significance of the dissertation, its scope and themethod followed to reach this aim. An analysis of the literature covering the definitionsof and the theoretical ,empirical studies about the key concepts cultural schema,architectural design education and cognitive approaches in creative problem solvingwithin architecture design process is included in the second section. In the third section,the key concepts are systematized within a cognitive approach; the ?cultural schemaarchitecturaldesign process and architectural design education interaction system? islaid down as the conceptual framework.The fourth section includes an analyses model devoted to the application of thisinteraction system practically. This model covers three different steps include thesolutions of the system components; cultural schema, architectural design education andarchitectural design. The fifth section covers a case study applied on the junior andsenior students in I.T.U Architectural Faculty Architecture Department .In this sectionfirstly, hypothesis determined at the beginning of case study is given. Then, the researchmethod and scope of these hypotheses has been introduced. The last section assesses themodel developed from the outcomes of the empirical study carried out in the case studyand also discusses the extent to which the accuracies of hypotheses are discussed.