İstanbul Anadolu Yakası'ndaki sosyal konut uygulamalarına coğrafi bir bakış: Tuzla örneği
A geographi̇cal overvi̇ew of soci̇al housi̇ng practi̇ces on the Anatoli̇an Si̇de of Istanbul: Tuzla case
Yazar: ÖMER BOZDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. HÜSNİYE DOLDUR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Bölgesel Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Coğrafya = Geography ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Konut = Dwelling house ; Konut alanları = Housing lands ; Konut planlaması = Housing planning ; Konut politikaları = Housing policies ; Sosyal konut = Social house ; Sosyal konut politikası = Public housing policy ; Toplu Konut İdaresi Başkanlığı = Housing Development Administration ; İstanbul-Tuzla = Istanbul-Tuzla

Özet:
19. yüzyıldan bu yana sanayileşmeye bağlı olarak yaşanan ekonomik gelişme, yarattığı iş olanaklarıyla nüfusu şehirlere çekmiştir. Bu durum bir yandan şehirlerin nüfuslarının artmasını sağlarken diğer yandan şehirlerin hızla büyümelerine neden olmuştur. Şehirlerde yaşanan bu hızlı değişim ise pek çok sorunu da beraberinde getirmiştir. Bu sorunlardan en önemlisi ise konut sorunu olmuştur. Konut sorununu çözebilmek için geliştirilen yöntemlerden biri de, özellikle dar ve orta gelirli nüfusu konut sahibi yapmayı hedefleyen sosyal konut uygulamaları olmuştur. 19.yüzyılın sonlarında Batı Avrupa ülkeleri öncülüğünde başlatılan sosyal konut uygulamaları sonraki yıllarda gelişmekte olan ülkelerin de sanayileşme faaliyetlerine katılmalarıyla bu ülkelerde de gerçekleştirilmiştir.
Gelişmekte olan ülkeler kategorisinde yer alan Türkiye'de sosyal konut üretimi ve bununla bağlantılı faaliyetler 1960'lı yıllarda başlamıştır. 80'li yıllarda konut sorununa kamusal çözüm üretmek amacıyla Toplu Konut İdaresi (TOKİ) kurulmuştur. TOKİ, kurulduğu ilk dönemlerde konut kooperatiflerine krediler sağlayarak sosyal konut üretimlerinde etkili iken sonraki yıllarda yetkilerinin de arttırılmasına paralel olarak konut üretimlerini kendi gerçekleştirir hale gelmiştir.
Sosyal konut üretimleri mekânda oluşturdukları farklılıklar yanında toplumsal yaşayışta yarattıkları farklılıklarla da coğrafyacıların ilgisini çekmektedirler. İstanbul Anadolu Yakası'nda Tuzla İlçesi'nde gerçekleştirilen sosyal konut uygulamaları ve bu uygulamaların mekânsal ve toplumsal etkileri tezin konusunu oluşturmaktadır. Tezin birinci bölümünde sosyal kavramı açıklanmıştır. İkinci bölümde Dünya'daki sosyal
iv
konut politikaları incelenirken, üçüncü bölümde Türkiye'deki konut ve sosyal konut politikaları ele alınmıştır. Dördüncü bölümde ise Tuzla'daki sosyal konut uygulamalarına yer verilmiştir. Tez çalışması sırasında çeşitli kamu kurumlarından veriler alınmış, yerli ve yabancı literatür taraması yapılmış, mevcut araştırma sahasında gözlem ve anketler yapılmıştır. Elde edilen veriler harita, tablo, grafik, şekil ve fotoğraflarla görsel olarak sunulmuştur.

Abstract:
From the nineteen century, economic development of industrialization attracted the population by creating jobs. This situation has led to increasing of cities population and also caused the rapid growth of cities. This rapid change in cities has brought many problems. One of the most important problem was the housing problem. In order to solve this housing problem, social housing policies were implemented under the leadership of Western European countries in the late 19th century. In the following years, social housing policies have been seen in other developing countries.
Turkey as one of the developing countries has started social housing policies 1960s. In the 1980s, TOKI (Governmental Mass Housing Administration) was established to develop social housing policies. During the first years of establishment, TOKI was effective in social housing production by providing loans to housing cooperatives. However, next years with the increase of its authority, TOKI has played an active role in housing productions.
Social housing productions attract the attention of geographers with the differences they create in the space as well as the differences they create in social life. The aim of the thesis is explain to social and spatial consequences of social housing practices in Tuzla case. The first part of the thesis, social housing was explained. In the second part, social housing policies in the world have been analyzed. In the third part, social housing policies in Turkey described. In the last chapter, the social housing activities in Tuzla are explained. During the thesis study, various data received from the public institution and research surveys and interviews were conducted in the study area.