Astımlı çocuklarda ölçülü doz inhaler kullanımına yönelik eğitimin astım kontrolü ve yaşam kalitesine etkisi
Effects of the use of metered-dose inhaler training in children on asthma control and quality of life
Yazar: MERVE AZAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİRSEN MUTLU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Astım = Asthma ; Astım = Asthma ; Hasta eğitimi = Patient education ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuklar = Children ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç veriş-inhalasyon = Administration-inhalation

Özet:
Araştırma astımlı çocuklara ölçülü doz inhaler kullanımına yönelik video tabanlı veya broşür ile verilen iki farklı eğitimin çocukların astım kontrolü ve yaşam kalitesine etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü deneysel olarak gerçekleştirildi.
Araştırmanın evrenini, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Alerji Bilim Dalı polikliniğinde Şubat 2018 - Haziran 2018 tarihleri arasında takip edilen astım tanılı 7-11 yaş aralığındaki çocuklar, örneklemi ise seçim kriterlerine uyan 66 çocuk oluşturdu. Araştırma verileri Çocuk ve Aile Bilgi Formu, Ölçülü Doz İnhaler (ÖDİ) Kullanımı Kontrol Listesi, ÖDİ Ara Cihazı Yıkama İzlem Formu, Çocukluk Çağı Astım Kontrol Testi-Ç-AKT ve Astımlı Çocuk Yaşam Kalitesi Ölçeği-AÇYKÖ kullanılarak toplandı. 1. izlemden sonra 15 günlük aralarla 2 izlem daha yapıldı. Veriler ortalama, standart sapma, frekans, yüzdelik dağılımlar, Friedman testi ve Wilcoxon testi kullanılarak değerlendirildi. 
Araştırmada çocukların cinsiyeti dışında diğer tanımlayıcı özellikler açısından grupların benzer olduğu, aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı saptandı (p>.05). Her iki grupta da ÖDİ Kullanımı Kontrol Puanları 2. ve 3. izlemde 1. izlem puanına göre istatistiksel olarak anlamlı artış gösterdi (p=0.001, p<.01) ve video tabanlı eğitim grubunda maksimum puana ulaşıldı. Her iki grupta Ç-AKT ve AÇYKÖ puanları karşılaştırıldığında; 3. izlemde 1. izleme göre istatistiksel olarak anlamlı artış olduğu belirlendi (p=0.001; p<.01). 
Sonuç olarak, astımlı çocuklara ÖDİ kullanımına yönelik verilen iki farklı eğitimin çocukların astım kontrolü, yaşam kalitesi ve ÖDİ kullanım becerisini arttırdığı saptandı. ÖDİ kullanım becerisini arttırmak için öncelikle video tabanlı eğitim olmak üzere broşür ile eğitim yöntemin de kullanılabileceği ve tam olarak beceri kazanılana kadar izlemlere devam edilmesi önerilir.

Anahtar kelimeler: Astım, çocuk, ölçülü doz inhaler, astım kontrolü, yaşam
kalitesi

Abstract:
The study was conducted as a randomized controlled experimental research in order to determine the effects of the use of metered-dose inhaler training provided through videos or brochures on asthma control and quality of life in asthmatic children. 
The universe of study consisted of children aged 7-11 years, diagnosed with asthma, and followed up between February 2018 and June 2018 in the Polyclinic of Division of Pediatric Allergy, Department of Pediatrics in Istanbul University Istanbul Faculty of Medicine Hospital. 66 children who met the selection criteria were included in the research as the sample of the study. The data were collected using the Child and Family Information Form, Metered-Dose Inhaler (MDI) Use Checklist, MDI Instrument Wash Monitoring Form, Childhood Asthma Control Test (C-ACT), and Pediatric Asthma Quality of Life Questionnaire (PAQLQ). After the first follow-up, 2 more follow-ups were performed at 15-day intervals. They were analyzed using mean, standard deviation, frequency, percentage distribution, and Friedman and Wilcoxon tests. 
Except for gender, no statistically significant differences were found between the groups in terms of other descriptive characteristics (p>.05). In both groups, the MDI Checklist scores showed a statistically significant increase in the 2nd and 3rd follow-ups compared to the score on the 1st follow-up  (p=.001, p<.01), and the maximum score was attained in the video-based training group. When the C-ACT and PAQLQ scores were compared in both groups, a statistically significant increase was observed in the 3rd follow-up compared to the 1st one (p=.001, p<.01). 
In conclusion, it was found that the two different educational programs provided for children with asthma increased their asthma control, quality of life, and MDI skills. In order to increase the use of MDI, it is recommended that firstly video-based training and brochure-based training method can also be used and repeat the training in the trails until the skill is fully acquired.

Key words; Asthma, child, metered dose inhaler, asthma control, quality of life