Türkiye'nin enerji ithalatı, cari açık ve ekonomik büyüme ilişkisi ve yakın komşuları ile olan enerji politikalarının değerlendirilmesi
Turkey's energy import, current account deficit, economic growth relationship and evaluation of Turkey's energy policies with its close neighbors
Yazar: FATMA NUR ŞAHAN
Danışman: PROF. DR. BERNA BALCI İZGİ
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy

Özet:
İnsanlık tarihi boyunca birçok sebeple enerjiye duyulan ihtiyaç, sadece hane tüketimi ile kalmamış, sanayileşen toplumlarda üretim faktörlerinden biri haline gelmiştir. Sanayi Devrimi'nin başlattığı makineleşme, ardından teknolojik ilerlemeler ve nüfusun artması makineleşme çağını oluşturmuş, özellikle sanayileşmiş ülkelerde daha çok enerjiye gereksinim duyulmuştur. Enerji kaynakları bakımından zengin ülke özelliğine sahip olmak, ekonomik güç haline gelmiştir. Türkiye gibi enerjide dışa bağımlı ülkeler ise, özellikle 1970 Petrol Krizi'nden sonra enerji güvenliğine yönelik politikalar izlemeye yönelmiştir. Bu çalışmada, Türkiye'nin enerji ithalatı, cari açık ve ekonomik büyüme ilişkisi incelenmiştir. 2000 ile 2020 yılları arasında zaman serisi uygulanmıştır. Çalışmanın modelinde, cari açık bağımlı değişken olurken, enerji ithalatı ve ekonomik büyüme bağımsız değişkenlerdir. İlk olarak Genişletilmiş Dickey Fuller(ADF) birim kök testi uygulanmış, büyüme değişkeninin bütünleşik olduğu bulunmuş, bütünleşme derecesine karar verebilmek için ise Zivot- Andrews birim kök testi tercih edilmiştir. Daha sonraki aşamada, değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişki, Johansen Eşbütünleşme yöntemi ile test edilmiştir. Son olarak, eş bütünleşme vektörünün tahmini için Tam Değiştirilmiş En Küçük Kareler Yöntemi(FMOLS), ardından Granger Nedensellik Testi ile enerji ithalatı ve ekonomik büyümeden cari açığa tek yönlü nedensellik bulunmuştur.

Abstract:
The need for energy for many reasons throughout the history of humanity has not only remained with household consumption, but has become one of the factors of production in industrialized societies. The mechanization initiated by the Industrial Revolution, followed by technological advances and the increase in population, created the age of mechanization and especially in industrialized countries, more energy was needed. Having the characteristics of a country rich in energy resources has become an economic power. Foreign-dependent countries such as Turkey, on the other hand, have tended to pursue energy security policies, especially after the 1970 Oil Crisis. In this study, the relationship between Turkey's energy imports, current account deficit and economic growth has been examined. The time series was applied between 2000 and 2020. In the model of the study, while the current account deficit is the dependent variable, energy imports and economic growth are the independent variables. First, the Extended Dickey Fuller(ADF) unit root test was applied, the growth variable was found to be integrated and the Zivot-Andrews unit root test was preferred to decide the degree of integration.  In the next step, the long- term relationship between the variables was tested with the Johansen Cointegration method. Finally, for the estimation of the cointegration vector, the Fully Modified Least Squares Method(FMOLS), followed by the Granger Causality Test, found one-way causality from energy imports and economic growth to the current account deficit.