Kinoa (Chenopodium quinoa Willd.) bitkisine uygulanan farklı azot ve çinko dozlarının verim ve verim öğeleri üzerine etkileri
The effects of nitrogen and zinc doses on seed yield and yield components in quinoa (Chenopodium quinoa Willd.)
Yazar: HALUK ERDEMLİ
Danışman: PROF. DR. MEHMET DEMİR KAYA
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Endüstri Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Chenopodium = Chenopodium ; Tohum verimi = Seed yield ; Tohum çimlenmesi = Seed germination

Özet:
Bu araştırmada, Kinoa (Chenopodium quinoa Willd.) bitkisinin tane verimi, verim özellikleri ile tohumluk kalitesi üzerine azot ve çinko uygulamalarının etkilerini belirlemek amaçlanmıştır. Çalışmada Titicaca kinoa çeşidine beş azot dozu (Kontrol, 5, 10, 15 ve 20 kg N/da) ve dört çinko dozu (Kontrol, 3, 6 ve 9 kg ZnSO4/da) uygulanmıştır. Tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak kurulan deneme, 2016 ve 2017 yıllarında Eskişehir'de yürütülmüştür. Araştırmada bitki boyu, salkım uzunluğu, sap çapı, bitkide tane verimi, bin tane ağırlığı, klorofil içeriği, tane verimi, protein oranı, çimlenme yüzdesi ve elektriksel iletkenlik testi özellikleri incelenmiştir. Araştırma sonuçları, incelenen özellikler bakımından yıllar arasında önemli farklılıkların olduğunu ve 2016 yılında daha yüksek değerler elde edildiğini göstermiştir. Azot uygulaması kinoanın bitki boyu, sap çapı, salkım uzunluğu, bitkide tane verimi, bin tane ağırlığı, klorofil içeriği, tane verimi ve protein oranında artışlar sağlamıştır. Artan ortalama azot dozları bitki boyunu 54,7 cm'den 69,9 cm'ye, klorofil içeriğini 38,3 SPAD'dan 60,0 SPAD'a, protein oranını %12,1'den %16,0'ya ve tane verimini 200 kg/da'dan 270 kg/da'a artırmıştır. Çinko uygulaması ise kinoanın klorofil içeriğini, tane verimini ve protein oranını yükseltmiştir. Tohumluk kalitesi ise hem azot hem çinko dozlarından önemli şekilde etkilenmiştir. Azot ve çinko uygulamaları kinoa tohumlarının çimlenme yüzdesini arttırırken, elektriksel iletkenlik değerini düşürmüştür. Sonuç olarak, kinoanın bitki gelişimi, tane verimi, protein oranının artırılması ve tohumluk kalitesinin yükseltilmesi amacıyla 10 kg/da azot ve 3-6 kg/da çinko uygulanmasının uygun olduğu söylenebilir.

Abstract:
This study aimed to determine the effects of nitrogen and zinc applications on the seed yield, yield characteristics and seed quality of the quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) plant. Five nitrogen (Control, 5, 10, 15 and 20 kg N/da) and four zinc doses (Control, 3, 6 and 9 kg ZnSO4/da) were applied to the quinoa variety Titicaca. The experiment that was established at randomized complete block design in split plot with four replicates was conducted in Eskişehir in 2016 and 2017 years. Plant height, panicle length, stem diameter, seed yield per plant, thousand seed weight, chlorophyll content, seed yield, protein ratio, germination percentage and electrical conductivity test values were investigated. The results of the research showed that significant differences were determined in the investigated characteristics between two years and higher values were obtained in 2016. Nitrogen doses increased plant height, stem diameter, panicle length, thousand seed weight, seed yield per plant, chlorophyll content, seed yield and protein ratio of quinoa. Increasing nitrogen levels resulted in increasing in plant height from 54,7 cm to 69,9 cm, chlorophyll content from 38,3 SPAD to 60,0 SPAD, protein content from 12,1% to 16,0%, and seed yield from 200 kg/da to 270 kg/da. Also, zinc application enhanced the chlorophyll content, seed yield and protein content of quinoa. Seed quality was significantly affected by both nitrogen and zinc doses. Nitrogen and zinc applications promoted the germination percentage, while they decreased the electrical conductivity value of quinoa seeds. It was concluded that the application of 10 kg N/da and 3-6 kg/da of ZnSO4 should be advised for improving the plant growth, seed yield, protein content and seed quality of quinoa.