Kızıltepe İlçe Merkezi'ndeki ortaöğretim okulları'nda 9.ve 10.sınıf öğrencilerinde üreme sağlığı/cinsel sağlık eğitiminin bilgi, tutum ve davranışlarına etkisi
The impact of reproductive health and sexual health education on the knowledge, attitude and behaviour of 9th and 10th grade students at secondary schools in Town of Kiziltepe/Mardi̇n
Yazar: VASFİYE BAYRAM DEĞER
Danışman: DOÇ. DR. ELÇİN BALCI
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Cinsel eğitim = Sexual education ; Cinsellik = Sexuality ; Ergenler = Adolescents ; Liseler = High schools ; Mardin-Kızıltepe = Mardin-Kızıltepe ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Üreme = Reproduction ; Üreme Sağlığı Programı = Reproductive Health Program

Özet:
Gençlerin ÜS/CS (Üreme Sağlığı ve Cinsel Sağlık) gereksinimleri sağlıklı büyüme ve gelişmenin bir parçası olarak kabul edilmektedir. Gençlerin karşılan(a)mayan üreme sağlığı gereksinimleri dünyada ve ülkemizde önemli halk sağlığı sorunları arasındadır. 
Bir müdahale araştırması olan bu çalışma Kızıltepe İlçe Merkezi'ndeki ortaöğretim, 9. ve 10.sınıf öğrencilerine anket uygulanması, ardından eğitim yapılması, eğitim sonrası eğitim etkinliğinin yeniden anketle değerlendirilmesi şeklinde üç aşamada yapıldı. Birinci aşamada öğrencilere toplam 55 soru ve üç bölümden oluşan bir anket uygulandı. İkinci aşamada; müdahale grubundaki kız ve erkek öğrencilere ayrı ayrı gruplar halinde ancak eş zamanlı eğitimler yapıldı. Üçüncü aşamada; eğitimler tamamlandıktan sonra yeniden aynı şartlar sağlanarak anket uygulandı. Öğrencilerin 2324'üne (%89.0) ulaşıldı. Elde edilen verilerin analizlerinde ortalama, yüzde, ki-kare, Paired sample t testi, İndepented sample t testi ve Tek yönlü varyans analizleri kullanıldı, p<0.05 değerleri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. 
Öğrencilerin yaş ortancası 15.00±0.84 yıl olup %54.1' i erkek, %45.9' u kızdı. Eğitim öncesinde öğrencilerin %54.9' u daha önce ÜS/CS kavramını aile içinde "tabudur/asla konuşulmaz" şeklinde nitelendirdi. Eğitim öncesi ÜS/CS konularında mutlaka eğitim verilmesi gerektiğini düşünen öğrencilerin oranı %65.7 iken, eğitim sonrası müdahale grubunda bu oran %78.0' a yükseldi. Eğitim öncesinde öğrencilerin %51.3' ü ÜS/CS konularında lise döneminde eğitim verilmesi gerekliliğini, %93.6' sı ÜS/CS hizmetlerinin özelliği ile ilgili düşüncelerini ilk sırada "gençler bu konularda nereye başvuracaklarını bilmeliler" şeklinde dile getirdiler. 9. sınıfların, kız öğrencilerin, baba eğitim düzeyi arttıkça ve aile gelir seviyesi yükseldikçe ergenlik döneminde meydana gelecek değişiklikler hakkında bilgisi olma durumlarının daha yüksek olduğu saptandı. ÜS/CS konularında eğitim verilmesinin gerekliliği ile ilgili düşüncelerine göre ergenlik döneminde meydana gelecek değişiklikler hakkında bilgisi olma durumları karşılaştırıldığında mutlaka bilgilendirme yapılmalı diyenlerin çoğunun konu hakkında bilgisi olanlar olduğu saptandı. Erkek öğrencilerde, anne-baba eğitim seviyesi düşük olanlarda, aile gelir düzeyi kötüden iyiye doğru gittikçe öğrencilerin ÜS/CS konularını aile içinde konuşamadıkları tespit edildi. Her iki grubun toplam bilgi puan ortalamaları arasındaki fark istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur. Öğrencilerin ÜS/CS konularının aile içinde konuşan öğrencilerin bilgi puan ortalamaları daha yüksek bulundu.  
Sonuç olarak; bu araştırmada Mardin İli Kızıltepe İlçesi' nde eğitim gören lise öğrencilerinin verilen ÜS/CS eğitimi sonrasında hem müdahale hem kontrol grubunda bilgi puan ortalamalarında anlamlı düzeyde yükselme saptandı.

Abstract:
Requirements of reproductive and sexual health (RH/SH) of adolescents are accepted as part of a healthy development. RH/SH requirements of adolescents are among the important public health issues in our country and throughout the world. 
The survey was applied to 9th and 10th class students who continued their education in Kiziltepe district. Then, female and male students (n=2324) received trainings separately but spontaneously. The survey (three parts and 55 questions) was again applied under same conditions. Data were analyzed by using mean, percentage, chi-square test, paired sample t-test, independent sample t-test and one way variance analyses. The statistical significance was accepted as p<0.05. Average age of students was 15.00±0.84 and 54.1% of them were male. Before trainings, 54.9% of the students evaluated the discussion about RH/SH issues in the family as "taboo/never spoken".
 Before trainings, 65.7% of the students thought that trainings about RH/SH should be given and this rate increased to 78% after trainings. Before trainings, 51.3% of the students supported that RH/SH trainings should be given during the high school period, 93.6% of them stated that "students should know where to apply regarding RH/SH issues". 9th class female students whose fathers had higher education and whose family income levels were better had higher level of knowledge about the changes during the adolescence. Students who supported trainings were the ones who had already had knowledge about the issue. 
Male students whose mothers and fathers had lower education level and whose family income levels were from bad to good did not talk about RH/SH issues in the family. There was a significant difference between knowledge scores of both groups. Average knowledge scores of students according to "discussing about RH/SH issues in the family" sub dimension were high. Both study and control group students had increased knowledge scores after RH/SH trainings.