Yapılı çevre üzerinden mimarlık bilgisinin üretilmesi: Eeştirel bir değerlendirme
Producing architectural knowledge through the built environment: A critical evaluation
Yazar: SEMA SERİM
Danışman: PROF.DR. ALPER ÜNLÜ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalısmada yapılı çevre üzerinden mimarlık bilgisinin, nasıl üretildigi sorun alanıolarak belirlenmistir. Nasıl üzerinden nedenlerin sorgulanması ve özne dolayımınıtemel alan kavramsal bir bakıs açısı gelistirebilmek amaçlanmaktadır. Bilgininüretilmesinde diger bir ifadeyle görüngünün anlamlandırılmasında, araçtan ve amaçtanbosalmayı öngören özerklik düsüncesinin ve yöntemin sorunsallastırılması gerekir.Aynı görüngüye iliskin bilginin, farklı düsünce gelenekleri ve farklı duruslar içindenüretilmesiyle görüngü farklı anlamlar kazanır. Bilgi üretimi bir çesit temsil etme vebununla baglantılı olarak anlamlandırma edimidir ve özne dolayımı, dil, hakikat vemesruluk sorgusu bilgi üretiminin vazgeçilmez duraklarıdır. Bu sorgulamada dilin 20.yüzyıldaki ayrıcalıklı konumu özellikle dikkat çekicidir. Bilgi üretiminde, geneldekonvansiyonel yaklasımların zemin belirlemek için kullandıkları köken, arketip, kalıpve tip kavramları, elestirel bir bakısla kavramsal çerçeveleri genisletildiginde vemetafizik imalardan kurtarıldıgında bilgi üretiminde farklı açılımlar saglayacaktır.Bilgi üretiminde aksiyomatik, model kurucu yaklasımlar ve çevre-davranıs çalısmaları;fenomenoloji, hermeneutik ve post-yapısalcılık ile temellenen alternatif okuma veyorumla biçimleri ile karsılastırmalı olarak ele alınmaktadır. Bu karsılastırmabaglamında özgül bir yapılı çevreye iliskin bilginin yorum temelli bir yaklasımla bellekve bosluk kavramları üzerinden üretilmesinin olanakları sorgulanmaktadır. Bilgiüretiminde pozitivist sterotiplerin dısına çıkabilen, özne dolayımını esas alan alternatifyaklasımların gerekliligi üzerinde durulmaktadır.Anahtar Kelimeler: yapılı çevre, bilgi üretimi, dil, yorum

Abstract:
The main problem of this dissertation is how architectural knowledge is produced.Through various ways, it aims to question the reasons and develop a conceptualview point mediating the subject. Especially on the way of producing knowledgebased on the same phenomenon, through different traditions and different positions,the phenomenon acquires or signifies different meanings. For understanding thephenomenon, the autonomy of knowledge is interrogated by obliteration of toolsand thus the aims through the notion of method. Knowledge as a problem of representationand signification is argued through the notions of subject, language and truth.An attempt to define a ground in architecture has to confront the prevalent concepts ofthe origin, the archetype, the pattern and the type. It is discussed then that when theseconcepts are freed from their metaphysical implications, their potential about producingknowledge in architecture can be undertaken more precisely. Axiomatic, model basedview points and environment-behavior theories have shortcomings. The criticisms ofthese shortcomings have come from phenomenological, hermeneutical and poststructuralistview points. By following path of these criticisms, the possibilities of the knowledge of aspecific built environment based on interpretation of meaning developed mainly fromthe notions of memory and space are favoured. The overall thesis is the searching ofalternative specific view points in which the phenomenon opens itself explicitly forbecoming knowledge through the subject by overcoming the positivist stereotypes.Keywords: built environment, producing knowledge, language, interpretation