Sözlü kültürden yazılı kültüre İslam tarihçiliği
Islamic historianship from oral culture to written culture
Yazar: DAVUT ÇİFTÇİ
Danışman: PROF. DR. M. HANEFİ PALABIYIK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Hadis = Hadith ; Rivayetler = Rumours ; Sözlü kültür = Verbal culture ; Tarihçilik = Historiography ; Yazılı kültür = Written culture ; Yöntembilim = Methodology ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Tezin konusu, sözlü kültürden yazılı kültüre geçiş sürecinde, İslam tarihçiliğinin nasıl oluştuğudur. Bu geçiş sürecinde, İslam tarihinin önemli kaynaklarından olan sözlü rivayetlerin ve hadislerin geçirdiği merhaleler ve yazıya geçirilmesindeki problemler ortaya konulmuştur. Ayrıca, bu çalışmada İslam tarihçiliğinin oluşma sürecinin açıklanmasının yanı sıra, İslam tarih metodolojisi ve İslam tarihçiliğinin serüveni de sözlü kültür-yazılı kültür bağlamında açıklanmaya çalışılmıştır.
Çalışmamız bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında tezin konusu, amacı, yöntemi ve kaynakları vs. hakkında bilgi verilmiştir.
Birinci bölümde sözlü kültür ve özellikleri açıklanmıştır. Bunun yanı sıra bu bölümde asr-ı saadet ve cahiliye döneminden sözlü kültüre çeşitli örnekler verilmiş ve hadisler sözlü kültür kapsamında ele alınarak çeşitli değerlendirmeler yapılmıştır.
İkinci bölümde öncelikle yazının tarihçesi açıklanmış ve yazılı kültürün özellikleri ortaya konulmuştur. Yine bu bölümde yazılı kültürün en önemli ürünü olan "kitabın" tarihi ele alınarak İslam dünyasında "kitabın" ve İslam tarihi kitaplarının tarihsel serüveni özetlenmiştir.
Üçüncü bölümde ise birinci ve ikinci bölümde ortaya konulan bilgiler ışığında İslam tarihçiliğinin oluşma süreci ve günümüze kadarki tarihsel serüveni açıklanmıştır. Bu çalışma bir yönüyle metodoloji çalışması olduğundan İslam tarih metodolojisi ve İslam tarihyazımı ile ilgili de çeşitli değerlendirmeler yapılmıştır.


   
Anahtar Kelimeler: Söz, yazı, sözlü kültür, yazılı kültür, hadis, tarih, İslam tarihçiliği, tarihyazımı, metodoloji.

Abstract:
passing from oral culture to written culture. In this passing time, the phases of oral stories and hadiths and the problems of putting them down in black and white. Besides the explanation of developing islamic historianship, Islam history metodology and islam history wrintings  are tried to explain according to oral and written culture.
The thesis is consist of the indtroduction part and the other three parts. In introduction part, there is information about the subject, method and sources of the thesis.
In the first part,  oral culture and its features are explained. Besides this, the golden age and pre-islamic age of ignorance oral cultures are exemplified and hadiths are evaulated with regard to oral culture.
In the second part, the history of writing is explained and the features of written culture is revelaled. Also, the history of the book, which is the most important product of the written culture is taken and the adventure of the book in the Muslim World and Islamic history books are summarized.
In the third part the developing process of Islamic historianship and the historical adventure towards our days in the aspect of the first and second parts are explained. This thesis is also a metodology study, so there are same evaluations about Islamic history metodology and Islamic history writing.



Keywords: Word, writing, oral culture, written culture, hadith, history, Islamic historianship, history wrting, methodology.