Biga Yarımadası (Batı Anadolu)'ndaki değerli metallere ait dere sediman jeokimyası verilerinin modellenmesi
Modeling of the stream sediment geochemistry data of precious metals in the Biga Peninsula (Western Anatolia)
Yazar: ÖZLEM SEBAHAT ÖZERKAN
Danışman: DOÇ. DR. SİNAN AKISKA
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Bakır = Copper ; Biga Yarımadası = Biga Peninsula ; Jeoistatistik = Geostatistics ; Jeoloji = Geology ; Kriging = Kriging ; Kurşun = Lead ; Maden yatakları = Ore deposits ; Çinko = Zinc

Özet:
Bu tez çalışması ile Biga Yarımadası'nda yer alan ve yaklaşık 5 km2 besleme alanını temsil eden 2369 adet dere sedimanı örneklerinden elde edilen As, Cu, Pb, Zn ve Cd değerlerinin istatistiksel/jeoistatistiksel yöntemler ile modelleme çalışması gerçekleştirilmiştir. Beş elementin analiz sonuçlarına bakıldığında, As'nin ortalaması 24.61; standart sapması 37.94, Cu'nun ortalaması 38.79; standart sapması 61.31, Pb'nin ortalaması 38.91; standart sapması 159.82, Zn'nin ortalaması 103.74; standart sapması 488.18, Cd'nin ortalaması 0.81; standart sapması 6.43 olarak hesaplanmıştır.
Her bir elemente ait veri setleri incelendiğinde örneklerin normal dağılım sergilemedikleri tespit edilmiştir. Yapılan korelasyon analizinde ise  Zn-Cd, Pb-Zn ve Pb-Cd arasındaki ilişki sırasıyla, 0.92, 0.90 ve 0.84 olup bu element çiftleri çok yüksek korelasyon göstermiştir.
Modelleme çalışmaları için elementlerin variogram fonksiyonları hesaplanmış, deneysel variogramları çizilmistir. İki boyutlu verilerde dört ana yönde hesaplama yapılmış ve bölgesel degiskenin izotrop oldugu varsayılmıstır. Daha sonra, bulunan deneysel variogramlara küresel model uygulanmıstır. Küresel modellere göre, As için C0:226.12, C:1149.43, a:14100m.; Cu için C0:0, C:4016.65, a:5700m.; Pb için C0:0, C:32858.14, a:17700m.; Zn için C0:0, C:309935.39, a:18600m.; ve Cd için C0:0, C:53.33, a:15600m. bulunmuştur. Bulunan variogram parametreleri kullanılarak incelenen araziye "ordinary kriging" yöntemi uygulanmıstır. 1330 m x 1000m ebatında 15312 adet grid noktasının gerçek degeri kestirilmistir. 
Elde edilen sonuçlara göre Pb-Zn ve Cd değerleri benzer bölgelerde anomaliler gösterirken Cd değeri bunlardan farklı olarak çalışma alanının en güneydoğusunda oldukça yüksek bir anomali göstermiştir. As değerleri çalışma alanının güneydoğusunda kısmen baz metallere benzer dağılım sergilerken bunun dışında da sahanın en güney-güneydoğusunda yüksek anomali sergilemektedir. Cu ise kısmen diğerlerine göre daha az anomali göstermekte olup bunun az bir kısmı baz metallerle ilişkili olarak görülmektedir.

Abstract:
With this thesis study, a modeling study was carried out using statistical/geostatistical methods for As, Cu, Pb, Zn and Cd values obtained from 2369 stream sediment samples located in the Biga Peninsula and representing approximately 5 km2 recharge area. Looking at the analysis results of the five elements, the average of As is 24.61; standard deviation is 37.94, mean of Cu is 38.79; standard deviation is 61.31, mean of Pb is 38.91; standard deviation is 159.82, mean of Zn is 103.74; standard deviation is 488.18, mean of Cd is 0.81; The standard deviation was calculated as 6.43.
When the data sets for each element were examined, it was determined that the samples did not exhibit normal distribution. In the correlation analysis, the relationship between Zn-Cd, Pb-Zn and Pb-Cd were 0.92, 0.90 and 0.84, respectively, and these element pairs showed a very high correlation.
For modeling studies, variogram functions of the elements were calculated and experimental variograms were drawn. In two-dimensional data, calculations were made in four main directions and the regional variable was assumed to be isotropic. Then, the global model was applied to the experimental variograms. According to global models, C0:226.12, C:1149.43, a:14100m. for As; For Cu, C0:0, C:4016.65, a:5700m.; For Pb, C0:0, C:32858.14, a:17700m.; For Zn, C0:0, C:309935.39, a:18600m.; and for Cd, C0:0, C:53.33, a:15600m. has been found. The "ordinary kriging" method was applied to the examined land using the found variogram parameters. The real value of 15312 grid points with dimensions of 1330 m x 1000 m was estimated.
According to the results obtained, while Pb-Zn and Cd values showed anomalies in similar regions, Cd value, unlike these, showed a very high anomaly in the southeasternmost part of the study area. While As values partially exhibit a distribution similar to base metals in the southeast of the study area, they also exhibit high anomalies in the south-southeast of the field. Cu, on the other hand, shows partly fewer anomalies than the others, and a small part of it is seen to be associated with base metals.