Rehberlik araştırma merkezlerinde çalışan öğretmenlerin az gören bireylerin işlevsel görme değerlendirmeleri hakkındaki görüşleri
The perspectives of teachers who work in the guidance and research centers on functional vision assessments for individuals with low vision
Yazar: ZELİHA SILA ORHAN
Danışman: DOÇ. DR. CEM ASLAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Görme Engellilerin Eğitimi Ana Bilim Dalı / Görme Engellilerin Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitsel değerlendirme = Educational assessment

Özet:
Bu araştırma kapsamında rehberlik araştırma merkezlerinde  (RAM) çalışan öğretmenlerin az gören bireylerin işlevsel görme değerlendirmeleri hakkındaki görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.  Nitel bir çalışma olan bu araştırmada, olgubilim (fenomonoloji) deseni kullanılmıştır. Araştırmaya Ankara ve Kırklareli illerinde bulunan RAM'da görev yapan, ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen 16 gönüllü öğretmen katılmıştır. Araştırmaya katılan öğretmenlerle, yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve görüşmeler sonucunda elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda; 5 tema ortaya çıkmıştır. Az gören bireylerin işlevsel görme becerilerinin değerlendirilmesi sırasında temaları aile bireylerinden görüş alma, bireye soru sorarak değerlendirme, bireye bir görev/ yönerge vererek değerlendirme, bir uzmandan görüş alma olarak belirlenmiştir. Değerlendirilen işlevsel görme becerileri görme alanı, yakın görme, uzak görme, ışık duyarlılığı, punto, okuma/ yazma, iyi gören göz, olarak belirlenmiştir. İşlevsel görme becerilerinin değerlendirilmesinde yaşanılan güçlükler materyal eksikliği, fiziksel ortamın uygun olmaması, tıbbi tanının anlaşılmaması, bilgi eksikliği, sürenin yeterli olmaması, özel eğitim öğretmenlerinin zorlanması, standart bir ölçme ve değerlendirme aracının olmaması, RAM'lardaki iş yoğunluğu, bireyin motivasyonunun düşük olması, olarak belirlenmiştir. İşlevsel görme değerlendirmesi sonrası dezavantajlar ve avantajlar olmak üzere iki alt tema belirlenmiştir.Avantajlar; izleme yapabilme, gerekli önlemleri alabilme, öğretmene öneri verebilme, bireye yeterli süre ayırabilme, aileye öneri verebilme, fiziksel ortamı düzenleyebilme, başlıklarıyla belirlenmiştir. Dezavantajlar temasında öğretmene öneride bulunamama, RAM-okul iletişim sınırlılığı, düzenli takip ve izleme yapamama, uygun yönlendirme ve yerleştirmenin yapılamaması, İşlevsel görme değerlendirmesine ilişkin önerileri incelenmiştir. Öğretmenler; işlevsel görme değerlendirmesi uzman kişiler tarafından yapılmalı, hizmet içi eğitim verilmeli, ortam değerlendirmeye uygun hale getirilmeli, standartlaştırılmış değerlendirme materyalleri kullanılmalı, fiziksel ortam düzenlenmeli, tıbbi raporlar anlaşılır bir dille yani teknik olmayan yazılmalı, lisans eğitiminde bir ders olarak verilmeli, bireyler değerlendirme sonrasında belirli periyotlarla izlenmeli  olarak öneride bulunmaktadırlar.

Abstract:
This study aimed to determine teachers' views working in Guidance and Research Centres (GRC) regarding functional vision assessments of individuals with low vision. Utilising a qualitative approach, the phenomenology design was employed for this research. Sixteen voluntary teachers from GRCs in Ankara and Kırklareli provinces were selected using criterion sampling. Semi-structured interviews were conducted with participating teachers, and the data obtained from these interviews were analysed through content analysis. Five themes emerged from the obtained findings. During the evaluation of functional vision skills of individuals with low vision, the themes were determined as getting opinions from family members, evaluation by asking questions to the individual, evaluation by giving a task/instruction to the individual, and getting an expert's opinion. The functional visual skills assessed were visual field, near vision, distance vision, light sensitivity, font, reading/writing, and good eyesight. The difficulties experienced in the evaluation of functional visual skills were determined as lack of materials, inappropriate physical environment, lack of understanding of the medical diagnosis, lack of information, insufficient time, challenges special education teachers experienced, lack of a standardised measurement and evaluation tool, work intensity in GRCs, low motivation of the individual. After the functional vision assessment, two sub-themes, disadvantages and advantages, were identified. Advantages were determined under the titles of monitoring, taking necessary precautions, giving suggestions to the teacher, allocating sufficient time to the individual, giving suggestions to the family, and organising the physical environment. The disadvantages were analysed as being unable to make suggestions to the teachers, limited GRC-school communication, not being able to make regular follow-ups and monitors, and not being able to provide appropriate guidance and placement. Moreover, teachers' suggestions regarding functional vision assessment were analysed. Teachers suggest that specialists should perform functional vision assessments, in-service training should be provided, the environment should be made suitable for assessments, standardised assessment materials should be used, the physical environment should be arranged, medical reports should be written in an understandable language without terminological words, it should be given as a course in undergraduate education, and individuals should be monitored at specific periods after the assessment.