Finansal esnekliğin firma performansına etkisi: Borsa İstanbul üzerine uygulama
The effect of financial flexibility on firm performance: the  case of Borsa Istanbul
Yazar: NACİYE ALEVOK İZCİ
Danışman: PROF. DR. MUTLU BAŞARAN ÖZTÜRK
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal esneklik = Financial flexibility ; Finansal kriz = Financial crisis ; Firma performansı = Firm performance

Özet:
Finansal esneklik, sürekli değişen ekonomik koşullarda işletmelerin yaşam döngülerini devam ettirebilmelerinde önemli rol oynamaktadır. Finansal esnekliğe sahip işletmelerin borçluluk oranı düşük, nakit varlık düzeyi yüksek ve finansal riski düşüktür. Finansal esneklik ile işletmelerin firma performansı arasındaki ilişki hem yatırımcılar hem de firmalar için önem arz etmektedir. Bu çalışmada finansal esneklik ile firma performansı arasındaki ilişki Borsa İstanbul (BİST) imalat sektöründe incelenmiştir. Çalışmanın örneklemini, 2010-2022 yılları arasında BİST imalat sektöründe sürekliliği olan 108 firma oluşturmaktadır. Finansal esnekliğin firma performansına etkisini incelemek amacıyla panel veri analizi kullanılmıştır. Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) analizinin sonunda Finansal Esnekliği oluşturan faktörlerin ağırlıkları bulunarak finansal esneklik endeksi (FFI) hesaplanmıştır. Bu yönteme göre finansal esneklik; potansiyel nakit girişleri, nakit varlık düzeyleri ve işletmenin finansal riskleri ile hesaplanmaktadır. Firma performansı değeri olarak; Aktif Karlılık Oranı (ROA), Nakit Oran, TOBİN Q ve Yatırılan Sermayenin Getirisi (ROIC) oranı kullanılmıştır. Analizlerde kontrol değişkeni olarak Büyüme Oranı, Kaldıraç Oranı, Toplam Varlıkların Logaritması ve Piyasa Değeri/ Defter Değeri (PD/DD) oranı kullanılmıştır. ROA, ROIC ve TOBİN Q modellerinde yatay kesit bağımlılığı, değişen varyans ve otokorelasyon varlığı tespit edilmiş olup, analizlerde dirençli tahminci modellerinden Driscoll ve Kraay (1998) tahmincisi kullanılmıştır. Nakit oran modelinde ise sadece değişen varyans bulunmasından dolayı standart hataları düzeltilmiştir. Çalışmanın kapsadığı dönemi içerdiğinden dolayı Covid-19 sürecinde finansal esnekliğin firma performansına etkisi de incelenmiştir. Tüm dönem için yapılan analizin sonucuna göre finansal esneklik ROA, ROIC ve Nakit Oranı pozitif ve anlamlı etkilerken, TOBİN Q'da anlamsız çıkmıştır. Pandemi öncesi dönemde FFI ROA'yı, Nakit Oranı, ROIC'i anlamlı ve pozitif etkilerken TOBİN Q oranına etkisinin olmadığı görülmüştür. Ancak Pandemi dönemi FFI, nakit oranı, ROIC'i ve TOBİN Q oranını pozitif ve anlamlı etkilerken, ROA üzerinde anlamsız bir etkiye sahip olduğu görülmüştür.

Abstract:
Financial flexibility plays a vital role in the continuation of the life cycles of enterprises in constantly changing economic conditions. Enterprises with financial flexibility have low indebtedness, high cash asset levels, and low financial risk. The relationship between financial flexibility and firm performance is essential for both investors and firms. This study analyzes the relationship between financial flexibility and firm performance in the Borsa Istanbul (BIST) manufacturing sector. The study sample consists of 108 firms with continuity in the BIST manufacturing sector between 2010-2022. Panel data analysis is used to examine the effect of financial flexibility on firm performance. At the end of the Analytical Hierarchy Process (AHP) analysis, the financial flexibility index (FFI) was calculated by finding the weights of the factors that constitute financial flexibility. According to this method, the firm's potential cash inflows calculate financial flexibility, cash asset levels and financial risks. Return on Assets (ROA), Cash Ratio, TOBIN Q and Return on Invested Capital (ROIC) ratio are used as firm performance measures. Growth Rate, Leverage Ratio, Logarithm of Total Assets and Market Value to Book Value (PD/Book Value) ratio are used as control variables in the analyses. In the ROA, ROIC, and TOBIN Q models, the presence of horizontal cross-sectional dependence, heteroscedasticity, and autocorrelation was detected, and Driscoll and Kraay's (1998) estimator, one of the robust estimator models, was used in the analyses. The standard errors are corrected for only varying variances in the cash ratio model. Since it covers the period covered by the study, the effect of financial flexibility on firm performance during COVID-19 is also analyzed. According to the analysis results for the whole period, financial flexibility has a positive and significant effect on ROA, ROIC, and cash ratio, while it is insignificant in TOBIN Q. In the pre-pandemic period, FFI had a substantial and positive impact on ROA, Cash Ratio and ROIC, while it did not affect TOBIN Q ratio. However, during the pandemic, FFI had a positive and significant effect on the cash ratio, ROIC, and TOBIN Q ratio, while it had an insignificant impact on ROA.