Geri melezleme yöntemi ile geliştirilmiş ileri kademe makarnalık buğday (Triticum durum L.) hatlarının verim ve bazı verim özellikleri yönünden değerlendirilmesi
Evaluation of advanced durum wheat (Triticum durum L.) lines improved by backcrossi̇ng method in terms of yield and some yield components
Yazar: SULTAN KEMAL HUSSIEN
Danışman: PROF. DR. ALİ TOPAL
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Tarla bitkileri = Field crops

Özet:
Bu araştırma, geri melezleme yöntemiyle geliştirilen ileri makarnalık buğday (Triticum durum L.) hatlarını verim ve verim unsurları açısından değerlendirmek amacıyla, Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi deneme arazisinde 2022/2023 ürün sezonunda yürütülmüştür.  Augmented Deneme Deseninde kurulan araştırmada  270 ileri makarnalık buğday hattı ve 6 kontrol çeşit (Kızıltan 91, Mirzabey 2000, Raj 1555, AN-110, AU5004 ve AU5020), 96 sıralı 3 blok  olacak şeklinde ekilmiştir.  Çalışmada incelenen özelliklerden metrekarede başak sayısı 123.0 – 706.0 adet/m2, bitki boyu 70.0 – 131.0 cm, üst boğum arası uzunluğu 38.0 – 72.0 cm, başak uzunluğu 5.2 – 9.5 cm, başakta başakçık sayısı 17.0 – 24.0  adet/başak, başakta tane sayısı  28.0 – 74.0  tane/başak, başakta tane ağırlığı  1.1 – 4.6 g,  hasat indeksi %11 – %  64, biyolojik verim 606.0 – 3324.0 kg/da, dönmeli tane oranı %0 – % 68, 1000 tane ağırlığı 12.0 – 63.0 g ve tane verimi de 145.0 – 987.0 kg/da aralığında değişim göstermiştir. Analiz edilen özellikler arasındaki ilişkiyi değerlendirmek için korelasyon katsayısı analizi yapılmıştır. Buna göre tane verimi ile bitki boyu (r=0.13 *), metrekarede başak sayısıs (r=0.70***), başakta başakcık saysıs (r=0.18.**), bşakta tane saysıs (r=0.14*), başakta tane ağırlığı (r=0. 19***), biyolojik verim (r=0.79***) ve hasat indeksi (r=0.58***) arasında olumlu önemli ilişkiler bulunmuştur. 
İncelenen özellikler göz önüne alınarak, birbirleriyle karşılaştırılan hatlar kontrol edildikten sonra ümit verici bazı hatlar (101,247,130,54,32,113,124,239,30 ve 205) bir sonraki aşama için seçilmiştir.

Abstract:
This study was carried out in the experimental field of Selçuk University, Faculty of Agriculture in the 2022/2023 crop season to evaluate the yield and yield components of advanced durum wheat (Triticum durum L.) lines developed by the backcrossing method.  In the study, 270 advanced durum wheat lines and 6 control varieties (Kızıltan 91, Mirzabey 2000, Raj1555, AN-110, AU5004, and AU5020) were sown in 3 blocks with 96 rows. According to the study, these results were obtained; spike number per m2  123.0 - 706.0 spike/m2, plant height 70.0 - 131.0 cm, peduncle length 38.0 - 72.0 cm, spike length 5.2 - 9.5 cm, spikelet per spike 17.0 - 24.0 spikelet /spike, kernel per spike 28.0 - 74.0 kernel/spike, seed weight per spike 1.1 - 4.6 g, harvest index 11% - 64%, biological yield 606 - 3324 kg/da, non-vitreous kernel content 0% - 68%, 1000 seed weight 12 - 63 g and grain yield 145.0 - 987.0  kg/da. Correlation coefficient analysis was carried out to evaluate the relationship between the analyzed traits. Accordingly, positive and significant relationships were found between grain yield and plant height (r=0.13 *), number of plants per square meter (r=0.70***), number of spikelets per spike (r=0.18.**), number of grains per spike (r=0.14*), grain weight per spike (r=0. 19***), biological yield (r=0.79***) and harvest index (r=0.58***). 
After being compared to control varieties and each other, a few promising lines (101,247,130,54,32,113,124,239,30 ve 205)  were chosen for the following step based on the features that were evaluated.